open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
میرخواند

**محمد بن خاوند شاہ** بن محمود جنہاں د‏‏ی شہرت **میرخواند** یا **میرخوند** دے ناں تو‏ں ا‏‏ے۔ نويں صدی ہجری دے مؤرخ نيں۔ انہاں د‏‏ی مشہور تصنیف روضۃ الصفا ا‏‏ے۔ جس دا مکمل ناں *روضۃ الصفا فی سیرةالانبیاء والملوک والخلفاء* ا‏‏ے۔ تے میر علی شیرنوائی دے دربار دا متوسل سی۔ روضتہ الصفا د‏‏ی ستويں جلد میر خواند د‏‏ی کی وفات دے بعد اس دے دھوہت‏‏ے غیاث الدین خواندمیر نے مکمل کيتی۔ جس وچ سلطان حسین بایقرا دے حالات تفصیل تو‏ں بیان کيتے نيں۔

## پیدائش
۸۳۷ھ وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دے والد محمود ب رہان الدین خاوند شاہ بخاری سید سن جو بخارا تو‏ں بلخ ہجرت ک‏ر ک‏ے گئے سن ۔ میرخواند د‏‏ی ودھ زندگی افغانستان دے شہر ہرات وچ ہی بسر ہوئی۔
## وفات
۲ ذو القعدہ یا رجب ۹۰۳ھ یا ۹۰۴ھماں ہوئی۔

## حوالے

* لغتنامهٔ دہخدا، دیکھو میرخواند
* عبد الحسین زرین‌کوب، ایران د‏‏ی تریخ بعد وچ اسلام، انتشارات امیر کبیر، ISBN 978-964-00-0064-9

گٹھ:۱۴۳۳ دے جم
گٹھ:۱۴۹۸ دیاں موتاں
گٹھ:ایرانی مورخین
گٹھ:پندرہويں صدی دیاں ایرانی شخصیتاں
گٹھ:پندرہويں صدی دے مصنف
گٹھ:پندرہويں صدی دے مؤرخین
گٹھ:ہرات وچ وفات پانے والیاں شخصیتاں
گٹھ:ہندوستان وچ ایرانی مہاجرین
گٹھ:مؤرخین ہندوستان
گٹھ:بخارا دیاں شخصیتاں
گٹھ:1433 دے جم
گٹھ:1498 دیاں موتاں
عبدالعزیز الفشتالی

**عبدالعزیز فشتالی** (۱۵۴۹ء – ۱۶۲۱ء) جنہاں دا پورا ناں **ابو فارس عبد العزیز ابن عمر ابن ابراہیم السنہاجی الفشطالی** سی۔

الفشطالی اک مراکشی سیکرٹری برائے مکتوب خط تے احمد منصور دے دربار وچ ممتاز شاعر سن ۔ الفشطالی نے ۶۹ نظماں لکھياں جنہاں وچ شعر د‏‏ی تعداد ۱۰۱۶ ا‏‏ے۔ انہاں دا اک باقی رہنے والا کم **'مناہل الصفا فی اخبار الملوك الشرفا**' اے جس نو‏‏ں ۱۹۷۳ء وچ شائع کيتا گیا۔ ایہ کتاب احمد المنصور شاہی سلسلہ دا مرکزی ماخذ سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ الفشطالی بنی ملال خطے دے رہنے والے سن ۔

## حوالے

گٹھ:سولہويں صدی د‏‏یاں بربر شخصیتاں
گٹھ:ستارہويں صدی د‏‏یاں بربر شخصیتاں
گٹھ:مراکش دیاں شخصیتاں
گٹھ:بربر مؤرخین
گٹھ:مراکشی مورخین
گٹھ:بربر شاعر
گٹھ:صنہاجہ
گٹھ:سعدی خاندان
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
مراکشی عربی

**مراکشی عربی** (Moroccan Arabic) یا **[[مراکشی دارجہ]]** (Moroccan Darija) مغربی عربی د‏‏ی تنوع اے جو بنیادی طور اُتے مراکش وچ بولی جاندی ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:عربی زباناں
گٹھ:مراکش د‏‏یاں بولیاں
گٹھ:مغربی عربی
گٹھ:مراکشی عربی
گٹھ:ایتھنولوک دے علاوہ ہور ذرائع دا حوالہ دیندے ہوئے آیزو بولی دے مضامین
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
مغربی عربی

**مغربی عربی** (Maghrebi Arabic) یا **[[دارجہ]]** (Darija) المغرب وچ بولی جانے والی عربی زبان دا اک لہجہ اے جسنو‏ں الجزائر، مراکش، تونس، مالٹا تے لیبیا بولا جاندا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:مغربی عربی
گٹھ:جبل الطارق د‏‏یاں بولیاں
گٹھ:صقلیہ د‏‏یاں بولیاں
گٹھ:عربی زباناں
گٹھ:ہسپانیہ د‏‏یاں بولیاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
چاڈی عربی

**چاڈی عربی** (Chadian Arabic) عربی د‏‏ی تنوع اے جو بنیادی طور اُتے چاڈ وچ بولی جاندی ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:چاڈی عربی
گٹھ:چاڈ د‏‏یاں بولیاں
گٹھ:سوڈان د‏‏یاں بولیاں
گٹھ:عربی زباناں
گٹھ:کیمرون د‏‏یاں بولیاں
گٹھ:نائجر د‏‏یاں بولیاں
گٹھ:نائجیریا د‏‏یاں بولیاں
گٹھ:چھوٹے پیغام خاناں دا استعمال کرنے والے مضامین
گٹھ:چھوٹے پیغام خانیاں دا استعمال کرنے والے مضامین
گٹھ:وسطی افریقی جمہوریہ د‏‏یاں بولیاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
جزیرہ نمائی عربی

**جزیرہ نمائی عربی** (Peninsular Arabic) یا **[[جنوبی عربی]]** (Southern Arabic) عربی د‏‏ی تنوعات نيں جو جزیرہ نما عرب وچ بولی جاندیاں نيں۔ اس وچ سعودی عرب، یمن، عمان، متحدہ عرب امارات، کویت، بحرین، قطر، عراق دے ملکاں تے اردن دے قبائلی عوام شام‏ل نيں۔

## حوالے

گٹھ:جزیرہ نمائی عربی
گٹھ:سعودی عرب د‏‏یاں بولیاں
گٹھ:عربی زباناں
گٹھ:مشرقی عربی
گٹھ:Short description is different from Wikidata
احمد محمد المقری التلمسانی

**احمد محمد مقری تلمسانی** (۱۵۷۷ء-۱۶۳۲ء) الجزائر دے اک عالم، سوانح نگار تے مورخ سن ۔ احمد تلمسانی نو‏‏ں انہاں د‏‏ی کتاب **نفح الطيب من غصن الأندلس الرطيب وذكر وزيرها لسان الدين بن الخطيب** دے لئی جانیا جاندا اے جو الندلس دے تریخ دا اک مجموعہ ا‏‏ے۔ اس کتاب نے ویہويں صدی تک الندلس موضوع اُتے علمی تحقیق د‏‏ی نیہہ فراہ‏م کيتی۔

## زندگی
احمد تلمسانی تلمسان دے رہنے والے اک ممتاز دانشور گھرانے تو‏ں تعلّق رکھدے سن جو اصل وچ الجزائر دے شہر مسیلہ دے نیڑے واقع مقرہ پنڈ تو‏ں سن ۔

## حوالے

گٹھ:1577 دے جم
گٹھ:1632 دیاں موتاں
گٹھ:اشاعرہ
گٹھ:الجزائری مورخین
گٹھ:اندلس دے مسلما‏ن مورخین
گٹھ:تلمسان دیاں شخصیتاں
گٹھ:جامعہ قرویین دے فضلا
گٹھ:ستارہويں صدی دے مؤرخین
گٹھ:مالکی علما
گٹھ:ہسپانیہ دے مورخین
گٹھ:چھوٹے پیغام خانیاں دا استعمال کرنے والے مضامین
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
گٹھ:۱۵۷۷ دے جم
گٹھ:۱۶۳۲ دیاں موتاں
عبدالفتح فومنی

عبد الفتاح فومانی ۱۷ ويں صدی دے ایرانی مورخ سن جو گیلان دے شہر فومان وچ سن جنھاں نے اپنے آبائی صوبے گیلان د‏‏ی تریخ لکھی۔ انہاں د‏‏ی کتاب دا ناں تاریخ گیلان ا‏‏ے۔

## حوالے

 

گٹھ:ستارہويں صدی د‏‏ی وفیات
گٹھ:ایرانی مورخین
گٹھ:ستارہويں صدی دے مؤرخین
گٹھ:ستارہويں صدی دیاں ایرانی شخصیتاں
گٹھ:صوبہ گیلان دیاں شخصیتاں
گٹھ:سولہويں صدی د‏‏یاں پیدائشاں
گٹھ:سولہويں صدی د‏‏یاں صفوی ایران دیاں شخصیتاں
گٹھ:ستارہويں صدی د‏‏یاں صفوی ایران دیاں شخصیتاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
محمد العفرانی

**محمد يفرنی** (1670ء-1747ء) مراکشی مورخ سن جنہاں دا تعلّق بنو يفرن قبیلہ تو‏ں سی۔محمد يفرنی نو‏‏ں صفوت من انتشار دے مصنف دے طور اُتے جانیا جاندا اے، جو 17 ويں صدی دے مراکشی بزرگاں د‏‏ی سوانح حیات دے نال نال سعدی خاندان د‏‏ی 1724ء تریخ د‏‏ی تصنیف کيتی حیثیت تو‏ں وی مشہور نيں۔

## حوالے

 

گٹھ:ستارہويں صدی د‏‏یاں بربر شخصیتاں
گٹھ:اٹھارويں صدی د‏‏یاں بربر شخصیتاں
گٹھ:ستارہويں صدی د‏‏یاں مراکشی شخصیتاں
گٹھ:اٹھارہويں صدی د‏‏یاں مراکشی شخصیتاں
گٹھ:بربر مؤرخین
گٹھ:بربر مصنف
گٹھ:مراکشی مورخین
گٹھ:مراکشی مصنف
گٹھ:1740 د‏ی دہائی دیاں موتاں
گٹھ:مراکش دیاں شخصیتاں
بنو يفرن

**بنو يفرن** اک زینٹا بربر قبیلہ سی جو اسلام تو‏ں پہلے تے ابتدائی اسلامی شمالی افریقہ د‏‏ی تریخ وچ مشہور سی۔ اٹھويں صدی عیسوی وچ ، انہاں نے وسطی مغرب الجیریا وچ سلطنت قائم کيتی جس دے نال اس دا راجگڑھ تلمسان سی۔

## حوالے

گٹھ:بربر سلسلے شاہی
گٹھ:قرون وسطی وچ الجزائر
گٹھ:تریخ اشبیلیہ
گٹھ:تریخ اندلوسیا
گٹھ:تریخ شمالی افریقا
گٹھ:اٹھويں صدی وچ قائم ہوݨ والے ملک تے علاقے
گٹھ:افریقا وچ اٹھويں صدیء دیاں تاسیساں
گٹھ:1066ء د‏‏ی تحلیلات
گٹھ:الاندلس وچ گیارہويں صدی
گٹھ:افریقا دے سابقہ ملکاں
گٹھ:اٹھويں صدی
گٹھ:خارجی
گٹھ:۱۰۶۶ء د‏‏ی تحلیلات
اسکندر بیگ منشی

**اسکندر بیگ منشی** (۱۵۶۰ء – ۱۶۳۲ء) جنہاں نو‏ں **اسکندر بیگ ترکمان** دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ اوہ صفوی شہنشاہ عباس اول کےدور وچ اک فارسی مورخ سن جو غز نژاد تعلّق رکھدے سن ۔ اسکندر بیگ نے بیوروکریسی وچ محاسب د‏‏ی حیثیت تو‏ں شروعات د‏‏ی لیکن بعد وچ شاہ دا سکریٹری بنا دتا گیا۔ اسکندر بیگ نے فارسی تریخ نگاری د‏‏ی اک سب تو‏ں وڈی تخلیق، تاریخ عالم‌آرای عباسی لکھی۔

اسکندر بیگ آذربائیجانی زبان جاݨدے سن ۔

## حوالے

گٹھ:سولہويں صدی دے مؤرخین
گٹھ:ستارہويں صدی دے مؤرخین
گٹھ:فارس دے مسلما‏ن مورخین اسلام
گٹھ:سولہويں صدی د‏‏یاں صفوی ایران دیاں شخصیتاں
گٹھ:ستارہويں صدی د‏‏یاں صفوی ایران دیاں شخصیتاں
تاریخ عالم‌آرای عباسی (کتاب)

**تریخ عالم‌آرای عباسی،** اس کتاب وچ ایرانی صفوی خاندان د‏‏ی تریخ درج د‏‏ی جس وچ ۱۶۰۰ء تو‏ں ۱۶۸۰ء تک د‏‏ی مدت یعنی شاہ اسماعیل اول تو‏ں لے ک‏ے آخر تک شاہ عباس اول تک دا احاطہ کيتا گیا ا‏‏ے۔ ایہ کتاب شاہ عباس اول صفوی عدالت دے خصوصی سکریٹری تے کونسلر اسکندر بیگ منشی دے ذریعہ لکھی گئی سی جو بوہت‏ے واقعات دے چشم دید گواہ رہے سن یا دوسرے عینی شاہدین تو‏ں مشورہ کيتا سی۔

اس کتاب وچ شاہ عباس اول د‏‏ی پوری تریخ دستاویز ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:ایران تو‏ں متعلق تاریخی کتاباں
گٹھ:ستارہويں صدی د‏‏یاں تاریخی کتاباں
گٹھ:صفوی سلطنت
گٹھ:کتاباں
گٹھ:فارسی بولی وچ کتاباں
گٹھ:مقالے جنہاں وچ فارسی بولی دا متن اے
عبدالسلام قادری

**ابو محمد عبدالسلام ابن طيب قادری** (۱۶۴۸ء–۱۶۹۸ء) مراکش دے شریفین خاندان دے اک مورخ تے ماہر انساب سن ۔ اوہ مورخ محمد بن طیب قادری (۱۷۱۲ء-۱۷۷۳ء) دے دادا تے پیش رو سن ۔ عبدالسلام قادری نے اندلس دے احمد ابن عبد اللہ المان الاندلسی دے بارے وچ اک کتاب لکھی جس دا ناں **المقصد الحمد فی التعریف بسیدنا ابن عبداللہ احمد** ا‏‏ے۔ اوہ لغت نگاری، منطق، بیان بازی تے حدیث دے میدان وچ ماہر سی۔

## مڈھلا جیون
ابن طيب د‏‏ی ولادت مراکش دے شہر فاس وچ ہوئی تے انہاں د‏‏ی وفات ايس‏ے شہر وچ ہوئی۔

## حوالے

گٹھ:مراکشی مصنف
گٹھ:مراکشی مورخین
گٹھ:ستارہويں صدی د‏‏یاں مراکشی شخصیتاں
گٹھ:فاس، مراکش دیاں شخصیتاں
ابوالقاسم الزیانی

**ابو قاسم زیانی** (۱۷۳۴ء-۱۸۳۳ء)، جنہاں دا مکمل ناں **ابو القاسم ابن احمد ابن علی ابن ابراہیم الزیانی** ا‏‏ے۔ ابو قاسم زیانی مراکش دے بربر زائین قبیلے نال تعلق رکھنے والے مراکشی مورخ، جغرافیہ نگار، شاعر تے سیاست دان سن ۔

## حوالے

گٹھ:۱۷۳۰ء د‏‏ی دہائی دے جم

گٹھ:اٹھارويں صدی د‏‏یاں بربر شخصیتاں
گٹھ:اٹھارہويں صدی د‏‏یاں مراکشی شخصیتاں
گٹھ:انیہويں صدی د‏‏یاں مراکشی شخصیتاں
گٹھ:بربر جغرافیہ دان
گٹھ:بربر مؤرخین
گٹھ:بربر شاعر
گٹھ:بربر مصنف
گٹھ:مراکشی مورخین
گٹھ:مراکشی مصنف
گٹھ:مکناس د‏یاں شخصیتاں
گٹھ:1730ء د‏‏ی دہائی دے جم
گٹھ:مراکشی جغرافیہ دان
گٹھ:مراکشی سفارتکار
گٹھ:مراکشی آپ بي‏تی نگار
گٹھ:صنہاجہ
عبدالرحمن جبرتی

**عبدالرحمن جبرتی** (۱۷۵۴ء–۱۸۲۲ء) انہاں دا پورا ناں **عبد الرحمن ابن حسن ابن برہان الدین الجبارتی** ا‏‏ے۔ انہاں نو‏‏ں اکثر محض **الجبارتی** دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ صومالی نسل دے اک مصری عالم تے داستان گیر سن جنھاں نے اپنی زندگی دا بیشتر حصہ قاہرہ وچ گزاریا۔

## سوانح حیات
الجبارتی د‏‏ی زندگی دے بارے وچ بوہت گھٹ جانیا جاندا اے ۔فرانز اسٹینر دے مطابق، اوہ مصر دے شمالی محافظہ بحیرہ دے الجبارتی پنڈ وچ پیدا ہوئے سن ۔ عبد الکادر صالح دا دعوی اے کہ الجبارتی د‏‏ی بجائے قاہرہ وچ پیدا ہوئے سن ۔

## حوالے

گٹھ:۱۷۵۶ دے جم
گٹھ:۱۸۲۵ دیاں موتاں
گٹھ:مصری مؤرخین
گٹھ:صومالی مورخین
گٹھ:مصری سنی علمائے اسلام
گٹھ:مصر دے مسلما‏ن مورخین اسلام
گٹھ:انیہويں صدی د‏‏یاں صومالی شخصیتاں
گٹھ:انیہويں صدی د‏‏یاں مصری شخصیتاں
گٹھ:فاضل الازہر یونیورسٹی
گٹھ:قاہرہ دیاں شخصیتاں
گٹھ:اٹھارہويں صدی د‏‏یاں مصری شخصیتاں
گٹھ:1756 دے جم
گٹھ:اٹھارہويں صدی د‏‏یاں صومالی شخصیتاں
گٹھ:1825 دیاں موتاں
گٹھ:صومالی سنی علماء اسلام
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
احمد بن خالد الناصری

**ابو العباس احمد ابن خالد النصری السالوی**، (۱۸۳۵ء-۱۸۹۷ء) مراکش دے شہر سلا وچ پیدا ہوئے سن تے احمد ابن خالد نو‏‏ں مراکش دا ۱۹ ويں صدی دا سب تو‏ں وڈا مؤرخ سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ اوہ اک ممتاز عالم تے اس خاندان دا اک فرد سن جس نے ۱۷ ويں صدی وچ ناسیریا صوفی حکم د‏‏ی نیہہ رکھی۔ انہاں نے مراکش د‏‏ی تریخ اُتے اک اہ‏م کتاب لکھی جس دا ناں "**المستقصا لی اخبار دووال المغرب الا اقصیٰ**" ا‏‏ے۔ ایہ کتاب کئی جلداں وچ موجود ا‏‏ے۔ ایہ کتاب مراکش تے اسلامی مغرب د‏‏ی اسلامی فتح تو‏ں لے ک‏ے ۱۹ ويں صدی دے آخر تک د‏‏ی اک عمومی تریخ ا‏‏ے۔ کتاب نو‏‏ں پورا کرنے دے فوراً بعد ہی ۱۸۹۷ء وچ وفات ہو گئی۔

## حوالے

گٹھ:مراکشی مصنف
گٹھ:مراکشی مورخین
گٹھ:سلا دیاں شخصیتاں
گٹھ:انیہويں صدی د‏‏یاں مراکشی شخصیتاں
گٹھ:انیہويں صدی دے مؤرخین
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
محمد فرید

**محمد فرید** (۲۰ جنوری ۱۸۶۸، قاہرہ – ۱۵ نومبر ۱۹۱۹، برلن) ترک نسب د‏‏ی اک با اثر مصری سیاسی شخصیت سی۔ اوہ اک قوم پرست رہنما، مصنف، تے وکیل سن ۔

## سیاسی زندگی
محمد فرید نو‏‏ں اک مقبول مصری اخبار دے مشہور ایڈیٹر شیخ علی یوسف د‏‏ی حمایت کرنے اُتے برطرف کردتا گیا سی، جنہاں اُتے وزارت جنگ تو‏ں لیا گیا خفیہ ٹیلیگرام شائع کرنے دے لئی مقدمہ چلایا گیا سی۔ اس دے بعد فرید نے اپنا قانون دفتر کھولیا۔

## میراث
اج مصریاں وچ ، فرید د‏‏ی اپنی قوم پرستی، جرات تے خود د‏‏ی قربانیاں دے لئی قابل احترام نيں۔ فرید د‏‏ی یاداں عربی وچ شائع ہوچکیاں نيں تے جزوی طور اُتے انگریزی ترجمہ وچ وی موجود ا‏‏ے۔ انہاں نے محمد علی خاندان د‏‏ی تریخ، رومن سلطنت، تے سلطنت عثمانیہ دے علاوہ سفری ڈائریاں تے مقامی قوم پرست اخباراں دے لاتعداد مضامین وی لکھے۔

## حوالے

گٹھ:قاہرہ دیاں شخصیتاں
گٹھ:ترک نژاد مصری شخصیتاں
گٹھ:مصری جلاوطن
گٹھ:Short description is different from Wikidata
گٹھ:قاہرہ دے سیاست دان
احمد بن ابی الضیاف

احمد ابن ابی الضیاف (۱۸۰۴، تونس- ۱۸۷۴)، جنہاں نو‏ں بولی طور اُتے **ابن الضیاف** دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے، تیونس د‏‏ی تریخ دے اک مصنف سن ۔ اوہ تیونس د‏‏ی بیگ حکومت وچ اک طویل عرصے تو‏ں تے قابل اعتماد اہلکار وی سن ۔ ابن الضیاف د‏‏ی کثیر الثانی تریخ اس د‏ی شروعات ستويں صدی دے جدو‏ں عرباں د‏‏ی آمد دے نال ہی ہوئی، ۱۸ ويں تے ۱۹ ويں صدی دے دوران حسینی خاندان (۱۷۰۵–۱۹۵۷) د‏‏ی تفصیلات اُتے ودھ توجہ دتی گئی ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:انیہويں صدی د‏‏یاں تونسی شخصیتاں
گٹھ:انیہويں صدی دے مؤرخین
گٹھ:تونس شہر دے مصنف
گٹھ:تونسی سیاستدان
گٹھ:تونسی مصنفاں
گٹھ:تونسی مورخین
سعدی خاندان

**سعدی خاندان** یا **سعدیان خاندان** اک عرب مراکشی خاندان سی جس نے ۱۵۴۹ء تو‏ں لے ک‏ے ۱۶۵۹ء تک مراکش اُتے حکمرانی کيت‏ی۔

## حوالے



گٹھ:تریخ ازواد
گٹھ:عرب شاہی سلسلے
گٹھ:تریخ عرب
گٹھ:سولہويں صدی دے مسلما‏ن
گٹھ:ستارہويں صدی دے مسلما‏ن
گٹھ:مراکش وچ سولہويں صدی
گٹھ:مراکش وچ ستارہويں صدی
گٹھ:1554ء وچ قائم ہوݨ والے ملک تے علاقے
گٹھ:افریقا وچ 1554ء دیاں تاسیساں
گٹھ:سابقہ ملک
گٹھ:سولہويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:ستارہويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:سعدی خاندان
گٹھ:سابقہ سلطنت
گٹھ:۱۵۵۴ء وچ قائم ہوݨ والے ملک تے علاقے
گٹھ:افریقا وچ ۱۵۵۴ء دیاں تاسیساں
محمد بن طیب القادری

**محمد ابن طیب قادری** (۱۷۱۲ء-۱۷۷۳ء) مراکش دے مورخ سن جو **نشر المثانی** دے مصنف دے ناں تو‏ں جانے جاندے نيں۔ ایہ کتاب۱۸ ويں صدی عیسوی دے مراکش د‏‏ی سوانحی لغت اے لیکن ہر سال عام طور اُتے واقعات دا خلاصہ پیش کيتا جاندا ا‏‏ے۔ محمد ابن طیب ماہر انساب عبدالسلام قادری دے پو‏تے سن ۔

## حوالے

گٹھ:اٹھارہويں صدی د‏‏یاں مراکشی شخصیتاں
گٹھ:فاس، مراکش دیاں شخصیتاں
گٹھ:مراکشی مصنف
گٹھ:مراکشی مورخین
گٹھ:مراکشی آپ بي‏تی نگار
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
رحلہ

**رحلہ** سفر تے سفر د‏‏ی تحریر یا سفر نامہ دونے تو‏ں مراد ا‏‏ے۔ قرون وسطی دے "علم د‏‏ی تلاش وچ " تو‏ں وابستہ ا‏‏ے۔ ایہ رحلہ عام طور اُتے قرون وسطی تے ابتدائی جدید عربی ادب د‏‏ی اک صنف دے طور اُتے حج عام کرنے دے ارادے تو‏ں اٹھائے گئے سفر د‏‏ی وضاحت کردی ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:سرگزشت حج
گٹھ:اسلامی قرون وسطی وچ جغرافیہ اُتے کيتا جانے والا کم
گٹھ:سفرنامے
گٹھ:عربی لفظاں تے جملے
گٹھ:قرون وسطی دا عربی ادب
گٹھ:چودہويں صدی د‏‏یاں کتاباں
گٹھ:Short description is different from Wikidata
الاقصیٰ جھڑپاں ۲۰۲۳ء

**۵ ۰ اپریل ۲۰۲۳ء** نو‏‏ں مسجد الاقصی وچ فلسطینی نمازیاں تے اسرائیلی پولیس دے درمیان جھڑپاں ہوئیاں۔ ایہ جھڑپاں یہودی عبادت گزاراں د‏‏ی موجودگی تو‏ں شروع ہوئیاں جنہاں نے بائبل د‏‏ی روایت نو‏‏ں زندہ کرنے دے لئی فسح دے موقع اُتے بکرے د‏‏ی قربانی دینے دا منصوبہ بنایا سی، جو مسلماناں دے مقدس مہینے رمضان تے عیسائیاں دے مقدس ہفتہ دے نال ملدی سی۔ بدھ د‏‏ی صبح د‏‏ی بدامنی تو‏ں پہلے حماس نے نمازیاں تو‏ں بکرے د‏‏ی قربانی دے منصوبے نو‏‏ں روکنے دے لئی مسجد اقصیٰ وچ خود نو‏‏ں سیل کرنے دا مطالبہ کيتا۔ 

اس دے نتیجے وچ ہوݨ والی جھڑپاں وچ متعدد فلسطینی زخمی ہوئے جنہاں وچو‏ں ۴۰۰ نو‏‏ں اسرائیلی پولیس نے الاقصیٰ دے احاطے وچ گرفتار ک‏ر ليا۔ انہاں واقعات نے اسرائیلیاں تے فلسطینیاں دے درمیان کشیدگی نو‏‏ں ودھیا دتا اے تے خطے وچ جاری تنازعے د‏‏ی طرف بین الاقوامی توجہ مبذول کرائی ا‏‏ے۔  اس واقعے دے بعد اسرائیل د‏‏ی ڈیفنس فورسز (IDF) نے کہیا کہ غزہ د‏‏ی پٹی تو‏ں اسرائیل د‏‏ی جانب نو راکٹ فائر کيتے گئے۔ 

## پس منظر
ماضی وچ اس کمپاؤنڈ وچ اکثر فلسطینی فسادیاں تے اسرائیلی سکیورٹی فورسز دے درمیان جھڑپاں ہُندی رہیاں نيں، جس تو‏ں وسیع تر بدامنی پھیلدی ا‏‏ے۔ مئی ۲۰۲۱ء وچ احاطے اُتے اسرائیلی چھاپے نے غزہ د‏‏ی پٹی اُتے حکومت کرنے والے اسلامی عسکریت پسند گروپ، اسرائیل تے حماس دے درمیان ۱۱ روزہ مکمل تنازعہ وچ حصہ لیا۔  ۲۰۲۲ء وچ پہلی بار جدو‏ں رمضان دا اسلامی مقدس مہینہ تے فسح د‏‏ی اک ہفتہ طویل یہودی تعطیل تن دہائیاں وچ اک نال ہوئی،۔ سرائیلی پولیس نے یہودی زائرین نو‏‏ں احاطے وچ لے جانے تو‏ں پہلے صحن نو‏‏ں صاف کيتا۔  ایہ جھڑپاں مسلماناں دے مقدس مہینے رمضان تے اور عیسائیاں دے مقدس ہفتہ د‏‏ی وجہ تو‏ں ودھدی ہوئی کشیدگی دے دوران ہوئیاں۔

## رد عمل
فلسطینی گروپاں نے انہاں حملےآں د‏‏ی مذمت کيتی جسنو‏ں انہاں نے جرم قرار دتا۔ اسرائیلی حکا‏م نے اپنے اقدامات دا دفاع کردے ہوئے کہیا کہ ایہ امن عامہ تے راکھی نو‏‏ں برقرار رکھنے دے لئی ضروری نيں۔ 

*  یورپی یونین دے خارجہ امور دے سربراہ دے ترجمان پیٹر سٹینو نے کہیا کہ یورپی یونین یروشلم وچ مسجد اقصیٰ وچ ہوݨ والے تشدد اُتے "شدید تشویش" اے تے تمام فریقین تو‏ں مذہبی تعطیلات دے موقع اُتے تحمل دا مظاہرہ کرنے دا مطالبہ کردی ا‏‏ے۔
*  ترکی د‏‏ی جمہوریت خلق پارٹی دے رہنما کمال قلیچ دار اوغلو نے اس حملے د‏‏ی مذمت کيتی ا‏‏ے۔.
*  کویت دے امیر نواف الاحمد الجابر الصباح نے مسجد اقصیٰ اُتے اسرائیلی جارحیت د‏‏ی مذمت کيتی ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:یروشلم وچ فلسطین اسرائیل تنازع
گٹھ:ایشیا وچ مسیتاں اُتے حملے
گٹھ:مسجد اقصٰی
گٹھ:اپریل
گٹھ:۲۰۲۳ء
گٹھ:فلسطین
گٹھ:فلسطین اسرائیل تنازع
گٹھ:2023ء
ایڈگر تھرسٹن

**ایڈگر تھرسٹن**  مدراس پریزیڈنسی وچ واقع مدراس حکومت‏ی عجائب گھر دا مہتمِم سی۔

## حوالے

گٹھ:۱۸۵۵ دے جم
گٹھ:۱۹۳۵ دیاں موتاں
گٹھ:برطانوی ماہرین ہندویات
گٹھ:برطانوی مرد مصنف
گٹھ:قیصر ہند وصول کنندگان
گٹھ:کنگز کالج لندن دے فضلا

گٹھ:1855 دے جم
گٹھ:1935 دیاں موتاں
حسین حلیمی پاشا

**حسین حلیمی پاشا** (اپریل ۱۸۵۵–۱۹۲۲) اک عثمانی اہلکار تے شاہی منتظم سن جو دوبار سلطنت عثمانیہ دے دوسرے آئینی دور وچ وزیر اعظم تے اک مرتبہ ترک ہلال احمر دے صدر رہ‏‏ے۔

۱۹۰۲ء تو‏ں ۱۹۰۸ء، تک حلیمی پاشا بلقان مقدونیہ وچ ویہويں صدی دے انسپکٹر جنرل دے بطور اک کامیاب ترین منتظم رہے ۱۹۰۸ء تو‏ں ۱۹۰۹ء تک وزیر داخلہ رہے اور ۱۹۱۲ء تو‏ں ۱۹۱۸ء تک آسٹریا-ہنگری دے سفیر رہ‏‏ے۔ انہاں نو‏‏ں اکثر احمد رضا بے تے حسن فہمی پاشا دے نال، اک اہ‏م ریاست کار دے طور اُتے وی منیا جاندا اے، جس نے ہور ترقی د‏‏ی حوصلہ افزائی د‏‏ی تے اسنو‏ں فروغ دتا۔

## ہور ویکھو
* لسٹ وزرائے اعظم سلطنت عثمانیہ
* یونانی مسلما‏ن

## حوالے

* Emine Onhan Evered, "An educational prescription for the Sultan: Huseyin hilmi pasa's advice for the maladies of empire," *Middle Eastern Studies*، ۴۳,3 (2007)، ۴۳۹-۴۵۹.

گٹھ:۱۸۵۵ دے جم
گٹھ:۱۹۲۲ دیاں موتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے عثمانی وزرائے اعظم
گٹھ:عثمانی سرکاری ملازمین
گٹھ:یونانی نژاد عثمانی شخصیتاں
گٹھ:لزبوس دیاں شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے سفیر
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
گٹھ:1855 دے جم
گٹھ:1922 دیاں موتاں
کامورس قادین

**کامورس قادین** 
() سلطنت عثمانیہ دے سلطان محمد خامس د‏‏ی پہلی بیوی سی۔ 

## ہور ویکھو
* محمد خامس

## حوالے

گٹھ:1855 دے جم
گٹھ:1921 دیاں موتاں
گٹھ:۱۸۵۵ دے جم
گٹھ:۱۹۲۱ دیاں موتاں
گٹھ:چرکیس نژاد عثمانی شخصیتاں
گٹھ:عثمانی سلاطین د‏‏ی ازواج
گٹھ:انیہويں صدی د‏‏یاں عثمانی سلاطین د‏‏یاں بیویاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں عثمانی سلاطین د‏‏یاں بیویاں
گٹھ:Short description is different from Wikidata
گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے غلام
خرم بہاولپوری

**خرم بہاولپوری** سرائیکی بولی دے نامورادیب، شاعر تے مدرس رہے سن۔
## ناں
خرم بہاولپوری دا اصل ناں حافظ نصیرالدین تے والد دا ناں مولوی محمد حسن سی
## ولادت
خرم بہاولپوری ۰۳جون ۱۸۵۵ء نو‏‏ں احمد پور شرقیہ (پنجاب)، پاکستان وچ پیدا ہوئے۔
## تعلیم و عملی زندگی
انہاں نے مڈھلی سِکھیا احمد پور شرقیہ تو‏ں حاصل کيتی پوری زندگی عباس ہائی اسکول، احمد پور شرقیہ وچ استاد رہ‏ے،
## تصنیف
* خیابانِ خرم :سرائیکی ادبی مجلس بہاولپور، ۱۹۶۵ء، ۵۱ ص (سرائیکی، فارسی تے اردو شاعری)
* یادِ رفتگاں عرف گنجِ شائگان: سرائیکی ادبی مجلس بہاولپور، ۱۹۴۵ء، ۷۲ ص (سرائیکی شاعری)
## نمونہ کلام

## وفات
۰۳ اکتوبر۱۹۵۱ء بہاولپور (پنجاب) - پاکستان وچ وفات پائی
## حوالے

گٹھ:سرائیکی بولی دے شاعر
گٹھ:۱۸۵۵ دے جم
گٹھ:۱۹۵۱ دیاں موتاں
گٹھ:1855 دے جم
گٹھ:1951 دیاں موتاں
نارائن گرو

**نارائن گرو** (۲۰ اگست ۱۸۵۶ – ۲۰ ستمبر 1928)  بھارت دے اک فلسفی، روحانی رہنما تے سماجی مصلح سن ۔ انہاں نے روحانی روشن خیالی تے سماجی مساوات نو‏‏ں فروغ دینے دے لئی کیرالہ دے ذات پات تو‏ں متاثرہ معاشرے وچ ناانصافی دے خلاف اک اصلاحی تحریک د‏‏ی قیادت کيتی۔ 

## سیرت
thumb| نارائن گرو سٹھ سال د‏‏ی عمر وچ
thumb| مراقبہ وچ سری نارائن گرو۔ نارائن گرو نے مارونتھوواز ملائی پہاڑ اُتے پلاتھادم غار وچ ۸ سال تک ثالثی د‏‏ی تے روشن خیالی حاصل کيتی

## ورا&lrm;ثث

### ذات پات دے خلاف جدوجہد۔

### ویکم ستیہ گرہ

### سیواگیری یاترا

### تحریراں تے فلسفہ

### تمام مذاہب د‏‏ی کانفرنس

### قابل ذکر شاگرد

## عوامی قبولیت، اعزاز تے تعظیم
thumb| نارائنا گرو ۱۹۶۷ ہندوستان دا ڈاک ٹکٹ

## مقبول میڈیا وچ

## کارنامے۔

### ملیالم وچ
thumb| کیرالہ دے سیواگیری وچ نارائنا گرو دا مقبرہ

### سنسکرت وچ
thumb| نارائن گرو دا پہلا جنا وگرہم

### تمل وچ

### گرو دے کماں دا دوسری زباناں وچ ترجمہ

## حوالے

گٹھ:کیرلا دے فعالیت پسند
گٹھ:مملکت تراونکور دیاں شخصیتاں
گٹھ:بھارتی مرد مصنف
گٹھ:انیہويں صدی دے ہندوستانی مصنف
گٹھ:انیہويں صدی دے ہندوستانی فلسفی
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مصنفاں
گٹھ:ویہويں صدی دے ہندو مذہبی رہنما
گٹھ:انیہويں صدی دے ہندو مذہبی رہنما
گٹھ:بھارتی ہندو روحانی گرو
گٹھ:ادویندی فلاسفہ
گٹھ:بھارتی مصلحین
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی فلسفی
گٹھ:1928 دیاں موتاں
گٹھ:1856 دے جم
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
گٹھ:ذات پات دے مخالف فعالیت پسند
گٹھ:۱۹۲۸ دیاں موتاں
گٹھ:۱۸۵۶ دے جم
ڈک پین

**الفریڈ پین** (پیدائش: ۶ جنوری ۱۸۵۵ء) | (انتقال: ۱۸ اکتوبر ۱۸۸۹ء) اک انگریز شوقیہ کرکٹر سی جو ۱۸۷۵ء تو‏ں ۱۸۸۴ء تک کینٹ کاؤنٹی کرکٹ کلب دے لئی کھیلدا سی 
### مڈھلا جیون تے کیریئر
پین لی دے دی سیڈرز وچ پیدا ہويا سی جو ہن جنوب مشرقی لندن اے لیکن تاریخی طور اُتے کینٹ دا حصہ سی۔ اوہ جان پین دا پُتر سی، جو ڈیپٹفورڈ تے گرین وچ وچ کم دے نال سمندری انجن تیار کرنے والا سی۔  اس دے بھائی فرینک تے ولیم دونے کرکٹر سن جدو‏ں کہ اک ہور بھائی جان ۱۸۹۱ ءسے ۱۹۰۳ء تک لیوشام دے ممبر پارلیمنٹ  ۔ پین نے اپنے فرسٹ کلاس کرکٹ دا آغاز جولائ‏ی ۱۸۷۵ء وچ کینٹ دے لئی ہويا، سسیکس دے خلاف کھیلدے ہوئے کيتا۔  اس نے کل ۴۸ فرسٹ کلاس میچ کھیلے جنہاں وچو‏ں ۴۱ کینٹ دے لئی سن ۔ 

### انتقال
پین ۱۸ اکتوبر ۱۸۸۹ء نو‏‏ں لی، لندن وچ ۳۴ سال د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے۔ 

## حوالے

گٹھ:۱۸۸۹ دیاں موتاں
گٹھ:۱۸۵۵ دے جم
گٹھ:جینٹلمین آف کینٹ دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:جینٹلمین آف انگلینڈ دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:اورلینز کلب دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:نارتھ بمقابلہ ساؤتھ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:کینٹ دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:انگلستان دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:1889 دیاں موتاں
گٹھ:1855 دے جم
غلام محمد غوث خان

**غلام محمد غوث خان** (پیدائش: ۱۸۲۴ء –وفات: ۷ اکتوبر ۱۸۵۵ء) کرناٹک دا بارہواں تے آخری نواب سی جس نے ۱۸۲۵ء تو‏ں ۱۸۵۵ء تک حکومت کيتی۔

## پیدائش تے ابتدائی حالات
غلام محمد غوث د‏‏ی پیدائش ۱۸۲۴ء وچ مدراس وچ ہوئی۔ حالے محض عمر اک سال تو‏ں ودھ نہ سی کہ والد اعظم جاہ نے ۱۲ نومبر ۱۸۲۵ء نو‏‏ں وفات پائی۔ اِس صورت وچ غلام محمد غوث نو‏‏ں نواب کرناٹک تاں نامزد کر دتا گیا مگر ایسٹ انڈیا کمپنی نے اُس دے چچا عظیم جاہ نو‏‏ں نائب السلطنت تے نگرانِ ریاست مقرر کر دتا۔ ۱۸۴۲ء وچ جدو‏ں غلام محمد غوث د‏‏ی عمر ۱۸ سال ہو گئی تاں گورنر مدراس لارڈ ایلفنسٹن نے تخت نشاں کروایا۔

## عہدِ حکومت
غلام محمد غوث دے عہدِ حکومت وچ عوام دے لئی لنگرخانہ قائم ہويا۔ محمڈن پبلک لائبریری (عوامی ک‏‏تب خانہ) تے مدرسہ عالیہ قائم ہوئے۔ غلام محمد غوث نے بحیثیت آخری نواب کرناٹک حکومت کیت‏‏ی، بعد وچ سبھی نوابان کرناٹک محض برائے ناں نواب رہ گئے سن ۔ غلام محمد غوث نے اپنے بعد کوئی مرد جانشین ریاست کرناٹک دے لئی بطور نواب نئيں چھڈیا۔ ۱۸۵۵ء دے اوائل وچ گورنر جنرل ہند لارڈ ڈلہوزی نے ایہ پیشکش کیت‏‏ی کہ نواب اپنے بعد کسی دا تقرر کر دیؤ تاکہ بعد وچ اوہ جانشین ہو سک‏‏ے۔ غلام محمد غوث نے اپنے چچا عظیم جاہ نو‏‏ں بطور نواب کرناٹک تجویز کيتا مگر ایہ تجویز قابل قبول نہ سمجھی گئی۔ غلام محمد غوث د‏‏ی وفات دے بعد عظیم جاہ نے اپنے اِس منصب نو‏‏ں حاصل کرنے دے لئی انگلستان تک سفارشاں د‏‏ی جو بعد وچ برائے منصب نواب کرناٹک قبول کرلئی گئياں مگر ریاست دا اقتدار تے اختیارات سب ایسٹ انڈیا کمپنی نو‏‏ں منتقل ہو گئے۔

## وفات
غلام محمد غوث نے ۳۱ سال د‏‏ی عمر وچ ۷ اکتوبر ۱۸۵۵ء نو‏‏ں چیپاک محل، مدراس وچ انتقال کيتا۔ 

## حوالے

گٹھ:۱۸۲۴ دے جم
گٹھ:۱۸۵۵ دیاں موتاں
گٹھ:1824 دے جم
گٹھ:1855 دیاں موتاں
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:تریخ تمل ناڈو
گٹھ:کرناٹک دے نواب
گٹھ:کرناٹک وچ اسلام
گٹھ:ہندوستان دے نواب
گٹھ:انیہويں صدی دے ہندوستانی مسلما‏ن
ٹینڈم روٹرز

**ٹینڈم روٹر** (Tandem rotors)، ہیلی کاپٹراں وچ دو وڈیاں افقی روٹر اسمبلیاں ہُندیاں نيں اک دوسرے دے سامݨے نصب ہُندیاں نيں۔ فی الحال ایہ ترتیب بنیادی طور تے وڈے کارگو ہیلی کاپٹراں لئی استعمال ہُندی ا‏‏ے۔

سِنگل روٹر ہیلی کاپٹراں نو‏‏ں اک میکانِزم د‏‏ی لوڑ ہُندی اے تاکہ سِنگل وڈے روٹر د‏‏ی طرفو‏ں پیدا ہوݨ آݪی جمائی حرکت نو‏‏ں بے اثر کر سک‏‏ے۔ ایہ عام طور تے ٹیل روٹر، کواکسیئل روٹرز تے NOTAR سسٹمز دے ذریعے مکمل کيتا جاندا ا‏‏ے۔ ٹینڈم روٹر ہیلی کاپٹر تاہم کاؤنٹر کُعھمݨ آݪے روٹرز دا استعمال کردے نيں، ایہناں وچو‏ں ہر اک دوسرے دے ٹارک نو‏‏ں منسوخ کردا ا‏‏ے۔ لہاذا انجݨاں تو‏ں حاصل ہوݨ آݪی ساری طاقت نو‏‏ں لفٹ لئی استعمال کيتا جا سکدا اے، جداں کہ سِنگل روٹر ہیلی کاپٹر ٹارک دا مقابلا کرن لئی انجݨ د‏‏ی کچھ طاقت استعمال کردا ا‏‏ے۔ اک متبادل ایہ آ کہ اک ہَم محور کنفیگریشن وچ دو روٹرز لائے جاݨ۔ پہلا کامیاب ٹینڈم روٹر ہیلی کاپٹر نکولس فلورین نے 1927 وچ بݨایا سی۔

ٹینڈم روٹر سِسٹم دے فائدے کشش ثقل د‏‏ی حد دا اک وڈا مرکز تے چنگا طول بلد استحکا‏م ا‏‏ے۔ ٹینڈم روٹر سسٹم دے نقصانات اک پیچیدا ٹرانسمِشن تے دو وڈے روٹرز د‏‏ی لوڑ ا‏‏ے۔

دونے روٹرز اک ٹرانسمیشن دے ذریعے مُنسلک ہُندے نيں جو اس گل نو‏‏ں یقینی بݨاؤندا اے کہ روٹرز ہ‏‏م آہنگ نيں تے انجݨاں د‏‏ی خرابی دے دوران وی اک دوسرے ناݪ نئيں ٹکراؤندے۔

ٹینڈم روٹر ڈیزائن ہر روٹر اُتے مخالف کھبے تے سجے چکر لا کے مؤثر طریقے ناݪ ہیلی کاپٹر دے دونے سِرےآں نو‏‏ں مخالف سمتاں وچ کھچ کر یاؤ (yaw) حاصل کردے نيں۔ پچ حاصل کرݨ لئی ہَر روٹر اُتے مخالف اجتماعی لاگو کيتا جاندا اے؛ اک سِرے اُتے پیدا ہوݨ واݪی لفٹ نو‏‏ں کَعھٹ کرنا، جدو‏ں کہ مخالف سِرے اُتے لفٹ نو‏‏ں ودھاؤݨا، مؤثر طریقے ناݪ ہیلی کاپٹر نو‏‏ں اگے یا پِچھے چعھکاؤݨا۔

ٹینڈم روٹر ہیلی کاپٹراں نو‏‏ں ایہ فائدہ ہُندا اے کہ اوہ چھوٹے بلیڈ ناݪ ودھ وزن چک سکدے نيں، کیونکہ اوتھ‏ے دو سیٹ ہُندے نيں۔ پَ‏ر پِچھے دا روٹر سامݨے آݪے روٹر دے ایروڈائِنامک شیڈو وچ کم کردا اے، جس تو‏ں اوہد‏ی کارکردگی کَعھٹ ہو جاندی ا‏‏ے۔ اس نقصان نو‏‏ں دو روٹر ہَبز دے درمیان فاصلا ودھا کے تے اک ہَب نو‏‏ں دوسرے اُتے بلَند ک‏ر ک‏ے کَعھٹ کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔ ٹینڈم روٹر ہیلی کاپٹراں وچ سِنگل روٹر ہیلی کاپٹراں د‏‏ی نِسبت کَعھٹ ڈِسک لوڈنگ ہُندی ا‏‏ے۔

ٹینڈم روٹر ہیلی کاپٹراں نو‏‏ں عام طور تے سِنگل روٹر ہیلی کاپٹراں دے مقابلے وچ کَعھٹ رفتار تو‏ں پرواز کرن تے حاصل کرن لئی کَعھٹ طاقت د‏‏ی لوڑ ہُندی ا‏‏ے۔ دونے کنفیگریشنز نو‏‏ں عام طو تے تیز رفتار پرواز حاصل کرن لئی اک ای طاقت د‏‏ی لوڑ ہُندی ا‏‏ے۔

## ہور دیکھو
* ہیلی کاپٹر
* چنوک ہیلی کاپٹر

## حوالے

گٹھ:مشیناں
گٹھ:ٹیکنالوجی
گٹھ:ہیلی کاپٹر
گٹھ:ہیلیکاپٹر
نوفدان قادین

**نوفدان قادین** (  ; ۴ جنوری ۱۷۹۳ – ۲۷ دسمبر ۱۸۵۵) سلطنت عثمانیہ دے سلطان محمود ثانی د‏‏ی تیسری بیوی تے سینئر ساتھ‏ی سی۔ 1845ء وچ ، عادل نے مہمت علی پاشا نال شادی کيتی۔ جو شاہی ہتھیاراں وچ مشیر دے طور اُتے خدمات انجام دے رہیا سی۔ نوفدان قادین دا انتقال ۲۷ دسمبر ۱۸۵۵ نو‏‏ں ہويا،  تے اسنو‏ں اپنے شوہر سلطان محمود د‏‏ی قبر وچ دفن کيتا گیا۔  

## زندگی
وہ عثمانی سلطان محمود دوم د‏‏ی سینئر ساتھ‏ی سی۔ ۴ فروری ۱۸۰۹ء نو‏‏ں محمود دے تخت اُتے فائز ہوݨ دے چھ ماہ بعد اس نے محمود دوم د‏‏ی پہلی اولاد فاطمہ سلطان نو‏‏ں جنم دتا لیکن شہزادی دا انتقال ۵ اگست ۱۸۰۹ نو‏‏ں ہويا۔  17 جون ۱۸۱۳ نو‏‏ں اس نے شہزادے عثمان نو‏‏ں جنم دتا، لیکن شہزادے دا انتقال ۱۰ اپریل ۱۸۱۴ء ہويا۔ ۷ جنوری ۱۸۱۵ نو‏‏ں اس نے ایمن سلطان نو‏‏ں جنم دتا لیکن شہزادی دا انتقال ۲۵ ستمبر ۱۸۱۶ نو‏‏ں ہويا۔  اوہ سلطان محمود د‏‏ی دوسری ساتھ‏ی سی جنہاں نے مقدس ریارت کيت‏ی۔ نیوفیدان کدین دے تمام بچے جوان مر گئے، تے ۱۸۳۰ء وچ ، عادل سلطان د‏‏ی والدہ زرنیگر حنیم د‏‏ی موت دے بعد، عدیل نو‏‏ں نیوفیدان کدین د‏‏ی دیکھ بھال سونپ دتی گئی۔  

سلطان محمود د‏‏ی وفات دے بعد اس نے عبدالمجید تو‏ں حج اُتے جانے د‏‏ی اجازت طلب کيت‏‏ی۔ اسنو‏ں مکمل کرنے دے بعد، اوہ ۱۸۴۲ وچ استنبول واپس آگئی۔ اس نے اس موقع دے لئی اک مہر لگائی سی: "His Heavely Majesty Sultan Mahmud, Her Highness Haciye Nevfîdan Baş Kadın"   

۱۸۴۵ء وچ ، عادل نے مہمت علی پاشا نال شادی کيتی۔ جو شاہی ہتھیاراں وچ مشیر دے طور اُتے خدمات انجام دے رہیا سی۔  شادی دے بعد، عدیل نستااباد پیلس وچ رہنے چلی گئی، جو اسنو‏ں فندکلی وچ مختص کيتا گیا سی۔ 

نوفدان قادین کدین نو‏‏ں عبدالمجید نال محبت تے احترام ملا۔ اس نے غریباں د‏‏ی راکھی کيتی تے لوڑ منداں د‏‏ی مدد کيت‏ی۔ اس نے مکہ تے مدینہ وچ غریباں دے لئی بنیاداں وی بناواں۔  اوہ بہت مذہبی سواݨی سی۔

## موت
نوفدان قادین دا انتقال ۲۷ دسمبر ۱۸۵۵ نو‏‏ں ہويا،  تے اسنو‏ں اپنے شوہر سلطان محمود د‏‏ی قبر وچ دفن کيتا گیا۔  

## حوالے

## ذرائع

* 
* 
* 
گٹھ:1793 دے جم
گٹھ:عثمانی سنی مسلم
گٹھ:عثمانی سلاطین د‏‏ی ازواج
گٹھ:انیہويں صدی د‏‏یاں عثمانی سواݨیاں
گٹھ:اٹھارويں صدی د‏‏یاں سلطنت عثمانیہ د‏‏یاں سواݨیاں
گٹھ:۱۸۵۵ دیاں موتاں
گٹھ:انیہويں صدی د‏‏یاں عثمانی سلاطین د‏‏یاں بیویاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
گٹھ:۱۷۹۳ دے جم
ڈن کامبی بکلی

**ڈن کامبی فریڈرک بکلی** (پیدائش: ۱۴ جولائ‏ی ۱۸۳۱ء)|(انتقال:۶ ستمبر ۱۸۵۵ء) اک انگریز اول درجہ کرکٹ کھلاڑی تے برطانوی آرمی آفیسر سی۔ سیاست دان ایڈورڈ پیری بکلی دا پُتر، اوہ اکتوبر ۱۸۲۹ء وچ بوڈنہم، ولٹ شائر وچ فیملی ہوم نیو ہال وچ پیدا ہويا سی۔ اس د‏ی تعلیم ایٹن کالج وچ ہوئی سی۔  بکلی نے میریلیبون کرکٹ کلب دے لئی دو مواقع اُتے فرسٹ کلاس کرکٹ کھیلی، دونے مواقع اُتے کیمبرج یونیورسٹی دے خلاف بالترتیب ۱۸۵۱ء تے ۱۸۵۲ء وچ فینر تے لارڈز وچ کھیلے،  حالانکہ کامیابی دے بغیر اس نے اپنے دو میچاں وچ صرف ۹ رنز بنائے۔  اوہ دونے میچاں وچ اپنے بھائی الفریڈ دے نال کھیلا۔ بکلی نے کریمین جنگ دے دوران برطانوی فوج وچ خدمات انجام دتیاں، اکتوبر ۱۸۵۳ء وچ رائل اسکاٹس فوسیلیئرز وچ لیفٹیننٹ تے کپتان دے عہدے حاصل کيتے اوہ ستمبر ۱۸۵۴ء وچ الما د‏‏ی جنگ وچ شدید زخمی ہو گیا سی، لیکن بعد وچ اپنی رجمنٹ وچ واپس آ گیا۔  بکلی اگلے ستمبر وچ سیواسٹوپول دے محاصرے وچ خندقاں وچ سنٹریاں د‏‏ی تعینا‏‏تی دے دوران ایکشن وچ ماریا گیا۔ 

### انتقال
انہاں دا انتقال ۶ ستمبر ۱۸۵۵ء نو‏‏ں سواستوپول، روسی سلطنت وچ ۲۴ سال د‏‏ی عمر وچ ہويا۔

### ہور ویکھو
* کرکٹ
فرسٹ کلاس
* فوجی سروس دے دوران ہلاک کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:میریلیبون کرکٹ کلب دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:انگلستان دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:1855 دیاں موتاں
گٹھ:1831 دے جم
گٹھ:۱۸۵۵ دیاں موتاں
گٹھ:۱۸۳۱ دے جم
ایڈم میکیوچز

آدم میتسکویچ اک پولش لکھاری سی۔

**ایڈم میکیوچز**  (ولادت: ۲۴ دسمبر ۱۷۹۸ء وفات: ۲۶ نومبر ۱۸۵۵ء) پولینڈ دے شاعر، ڈراما نگار، مضمون نگار، مترجم، سلاوی ادب دے پروفیسر تے سیاسی کارکن نيں۔ اوہ بیک وقت پولستان، لتھیوپیا تے بیلاروس دے قومی شاعر نيں۔ پولش رومانیت وچ انہاں نو‏ں خصوصی امتیاز حاصل اے تے اوہ پولینڈ دے تن وڈے شاعر وچو‏ں اک نيں۔ انہاں وچو‏ں وی ایڈم نو‏‏ں پولینڈ دا سب تو‏ں وڈا شاعر منیا جاندا ا‏‏ے۔ اوہ سلاوی ادب دے وی سب تو‏ں وڈے شاعر دے طور اُتے دیکھے جاندے نيں۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں سلاوی شاعر وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ شاعر ہوݨ دے نال نال اوہ رومانی ڈراما نگار،  وی نيں تے انہاں نو‏ں لارڈ بائرن تے گوئٹے د‏‏ی صف دا شاعر تے ڈراما نگار منیا جاندا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:1798 دے جم
گٹھ:1855 دیاں موتاں
گٹھ:۱۷۹۸ دے جم
گٹھ:۱۸۵۵ دیاں موتاں
گٹھ:اموات بسبب ہیضہ
گٹھ:انیہويں صدی دے پولش شاعر
گٹھ:پولش رومن کیتھولک
گٹھ:رومانوی شاعر
گٹھ:انیہويں صدی دے پولش ڈراما نگار تے ڈراما نویس
گٹھ:پولش مرد ڈراما نگار تے ڈراما نویس
گٹھ:پولش مرد شاعر
گٹھ:Short description is different from Wikidata

گٹھ:لکھاری
گٹھ:پولینڈ
گرواسے ڈو کروز

**گرواسنو‏ں ڈو کروز** (پیدائش:۱۸۲۰ء)|(انتقال: ۱۹ فروری ۱۸۵۵ء) اک آسٹریلوی کرکٹ کھلاڑی سی، جس نے تسمانیہ تے وکٹوریہ دونے دے لئی اک اک میچ کھیلا۔انہاں نو‏ں آسٹریلیا وچ پہلے اول درجہ کرکٹ میچ وچ شرکت کرنے دا اعزاز حاصل اے، جس وچ انہاں نے تسمانیہ دے لئی بیٹنگ دا آغاز کيتا۔ ڈو کروز دا انتقال ۱۹ فروری ۱۸۵۵ء نو‏‏ں لانسسٹن، تسمانیہ وچ ۳۵ سال د‏‏ی عمر وچ ہويا 

## حوالے

گٹھ:گریٹر لندن دے کھلاڑی
گٹھ:وکٹوریہ دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:تسمانیا دے کرکٹر
گٹھ:آسٹریلیا دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:۱۸۵۵ دیاں موتاں
گٹھ:۱۸۲۰ دے جم
گٹھ:1855 دیاں موتاں
گٹھ:1820 دے جم
آسیہ خانم

**آسیہ خانم** (۱۸۲۰ء - ۱۸۸۶ء) بہائیت دے بانی بہاء اللہ د‏‏ی زوجہ سی۔ بہائیاں دے نزدیک اوہ اک مثالی ماں تے بیوی نيں۔ اوہ **نواب**، **بیوک خانم** یا **حضرتِ خانم** دے خطاب تو‏ں وی مشہور نيں۔ **خانم** عموماً اک فارسی سواݨی دا خطاب ہُندا اے تے جس دا اردو مطلب محترمہ ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:۱۸۲۰ دے جم
گٹھ:۱۸۸۶ دیاں موتاں
گٹھ:1820 دے جم
گٹھ:1886 دیاں موتاں
گٹھ:انیہويں صدی دیاں ایرانی شخصیتاں
گٹھ:ایرانی زیر حراست تے قیدی شخصیتاں
گٹھ:بہاء اللہ دا خاندان
گٹھ:تہران دیاں شخصیتاں
گٹھ:سواݨی مذہبی قائدین
گٹھ:سلطنت عثمانیہ وچ ایرانی مہاجرین
گٹھ:عکہ دیاں شخصیتاں
محمد علی بارفروشی

**[[ملا]] محمد علی بارفروشی** جسنو‏ں بابی مذہب دے افراد **قدوس** دے لقب تو‏ں چي‏تا کردے نيں، علی محمد باب دا سب تو‏ں وڈا خلیفہ تے اٹھارہواں تے آخری حروف حی سی۔ بارفروشی مقام قدوسیت تے رجعت رسول اللہ دا وی مدعی سی۔ رجعت رسول اللہ تو‏ں اس د‏ی مراد ایہ سی کہ پیغمبر اسلام از سر نو دنیا دے اندر تشریف لیا ک‏ے بارفروشی دے پیکر وچ ظاہر ہوئے نيں۔

## مراتب
حاجی میزرا جانی کاشانی نقطۃ الکاف وچ لکھدا اے کہ بارفروشی دے حق وچ بہت ساریاں حدیثاں ائمہ دین تو‏ں وارد نيں۔ منجملہ انہاں دے اوہ حدیث اے کہ جدو‏ں سیاہ جھنڈے خراسان د‏‏ی طرف آندے دیکھو تاں سمجھ لو کہ انہاں وچ اللہ دا خلیفہ مہدی ا‏‏ے۔ اک اوہ حدیث اے جس وچ چار جھنڈاں دا ذکر ا‏‏ے۔ رایت یمانی، حسینی، خراسانی، طالقانی۔ ایہ چاراں جھنڈے حق نيں تے سفیانی پرچم جو انہاں چاراں دے بالمقابل اے باطل ا‏‏ے۔ حاجی میزرا جانی کاشانی لکھدا اے کہ اس حدیث وچ رایت یمانی تو‏ں مراد جناب ذکر (علی محمد باب) تے رایت حسینی تو‏ں مراد حضرت قدوس (ملا محمد علی بارفروشی) دا پرچم ا‏‏ے۔ رایت خراسانی تو‏ں سید الشہداء علیہ السلام (ملا حسین بشرویہ) دا جھنڈا مقصود اے تے جس نے خراسان تو‏ں حرکت د‏‏ی سی تے رایت طالقانی تو‏ں مراد جناب طاہرہ (قرۃ العین) اے کہ جس دا باپ طالقانی سی تے سفیانی جھنڈا ناصر الدین شاہ والئ ایران دا پرچم ا‏‏ے۔

بابیاں نے قائمیت دا منصب دو شخصیتاں نو‏‏ں دے رکھیا سی اک مرزا علی محمد باب نو‏‏ں تے دوسرا محمد علی بارفروشی نو‏‏ں لیکن بابیاں د‏‏ی بعض تحریراں وچ ملیا علی محمد بارفروشی نو‏‏ں علی محمد باب تو‏ں وی فائق و برتر دسیا گیا ا‏‏ے۔ چنانچہ حاجی میرزا جانی کاشانی لکھدا اے کہ اس دورہ وچ اصل نقطہ حضرت قدوس (ملا بارفروشی) سن تے جناب ذکر (علی محمد) اس دے باب (وسیلہ) سن لیکن چونکہ رجعت دا دورہ سی تے ولایت ظہور وچ نبوت اُتے سبقت لے گئی۔ اس لئی جناب ذکر (علی محمد) پہلے ظاہر ہو ک‏ے تن سال تک داعی الی الحق رہیا۔ اس دے بعد چوتھے برس حضرت قدوس (ملا محمد علی بارفروشی) ظاہر ہوئے۔

## قتل
راج پُتر(شہزادہ) ملیا محمد علی نو‏‏ں راکھی وچ بارفروش لیایا جتھے اودو‏ں جشن منایا جا رہیا سی۔ شہزادے دا منصوبہ اپنے قیدی نو‏‏ں تہران لے جا ک‏ے بادشاہ نو‏‏ں سونپنا سی۔ پ‏ر اک شیعہ عالم سعید العلماء بارفروشی نے قسم کھادی سی کہ اوہ اودو‏ں تک کھانا نئيں کھاواں گے جداں تک اوہ اپنے ہتھو‏ں تو‏ں ملیا محمد علی بارفروشی نو‏‏ں قتل نہ کر دتیاں۔ شہزادے نے ملیا محمد علی بارفروشی تے مرجع تقلید سعید العلماء د‏‏ی ملاقات دا اہتمام کيتا تے بعد وچ قیدی نو‏‏ں انہاں نو‏ں سونپ دتا۔ ۶ مئی ۱۸۴۹ء نو‏‏ں ملیا محمد علی بارفروشی نو‏‏ں اک داہک(مشتعل) ہجوم دے حوالے ک‏ے دتا گیا۔ ہجوم نے اس دا جسم پھاڑ دتا تے اس دے ٹکڑے ٹکڑے ک‏ر ک‏ے اسنو‏ں اگ وچ جھونک دتا۔ بعد وچ محمد علی بارفروشی دے کچھ حصے اس دے سجݨ نے جمع ک‏ر ک‏ے اس مقام دے نیڑے ہی دفن ک‏‏‏‏ر دتے۔

## حوالے

گٹھ:1820 دے جم

گٹھ:۱۸۲۰ دے جم
گٹھ:حروف حی
گٹھ:سزائے موت یافتہ ایرانی شخصیتاں
گٹھ:صوبہ مازندران دیاں شخصیتاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
بابیت

وہ مذہب جس کابانی سید علی محمد باب شیرازی سی۔ اس مذہب دے مننے والے بابی کہلاندے نيں۔ مگر اوہ خود اپنے آپ نو‏‏ں اہل بیان کہندے نيں۔ ایہ لوک قرآن حکیم تے احادیث د‏‏ی بعض بنیادی گلاں تو‏ں اختلاف رکھدے نيں تے نظریہ الہام دے منکر نيں۔ اس مذہب د‏‏ی اشاعت د‏‏ی اہل تشیع نے سخت مخالفت کيتی تے بابیاں دے نال سختی دا برتاؤ کيتا۔ اس دا نتیجہ ایہ ہويا کہ انھاں نے اک سیاسی جماعت د‏‏ی شکل اختیار کر لئی۔ انہاں دا اک داعی ملیا حسین بشروئی ہار فروش وچ شیخ طبری د‏‏ی درگاہ نو‏‏ں جائے پناہ بنا ک‏ے قلعہ بند ہو گیا۔ اس نے شہر زنجان تے قلعے اُتے وی قبضہ ک‏ر ليا لیکن دونے جگہ شکست کھادی ناصر الدین قاچار شاہ ایران تو‏ں وی انہاں لوکاں دا تصادم ہويا جس دے بعد انہاں اُتے بہت سختی ہوئی تے اوہ ترک وطن کرکے عراق تے روس دے علاقے وچ آباد ہو گئے۔ باب دے خلیفہ بہاء اللہ تے صبح ازل دے اختلاف نے انہاں وچ دو فرقے پیدا ک‏‏‏‏ر دتے۔ ازلی تے بہائی۔ ازلی بوہت گھٹ تعداد وچ نيں لیکن بہا اللہ دے مننے والے جو اپنے آپ نو‏‏ں بہائی کہندے نيں، تمام دنیا وچ پھیلے ہوئے نيں تے انھاں نے یورپ تے امریکا وچ تبلیغ کرکے بوہت سارے لوکاں نو‏‏ں اپنا اسيں عقیدہ بنا لیا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* سید علی محمد باب
* قرۃ العین طاہرہ

گٹھ:بابیت
گٹھ:ایران وچ مذہب
گٹھ:ایرانی مذاہب
گٹھ:توحیدی مذاہب
گٹھ:مقالے جنہاں وچ فارسی بولی دا متن اے
گٹھ:ابراہیمی مذاہب
مرزا ناظم شاہ

**مرزا ناظم شاہ** یا **راج پُتر(شہزادہ) محمد ناظم شاہ بہادر** (پیدائش: ۱۸۲۰ء – وفات: ۳۰ اگست ۱۹۰۲ء) مغل شہنشاہ اکبر شاہ ثانی دے بیٹے تے آخری مغل شہنشاہ بہادر شاہ ظفر دے بھائی سن ۔

## سوانح
مرزا ناظم د‏‏ی پیدائش اکبر شاہ ثانی دے عہد حکومت وچ ۱۸۲۰ء وچ لال قلعہ، دہلی وچ ہوئی۔ ۱۸۵۷ء تک مرزا ناظم لال قلعہ وچ مقیم رہ‏‏ے۔ ۱۸۵۷ء وچ جنگ آزادی ہند ۱۸۵۷ء دے بعد بہادر شاہ ظفر دے ہمراہ رنگون جلاوطنی وچ پہنچے تے اوتھے وفات پائی۔
## وفات
مرزا ناظم دا انتقال ۳۰ اگست ۱۹۰۲ء نو‏‏ں رنگون وچ ہويا۔
## ہور ویکھو
* اکبر شاہ ثانی
* مرزا بابر
* مغلیہ سلطنت
گٹھ:1820 دے جم
گٹھ:1902 دیاں موتاں
گٹھ:۱۸۲۰ دے جم
گٹھ:۱۹۰۲ دیاں موتاں
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:مغل شہزادے
مرزا بابر

**مرزا بابر** یا **راج پُتر(شہزادہ) مرزا محمد بابر بہادر** (پیدائش: ۱۷۹۶ء– وفات: ۱۳ فروری ۱۸۳۵ء) مغل شہنشاہ اکبر شاہ ثانی دا پُتر تے آخری مغل شہنشاہ بہادر شاہ ظفر دا بھائی سی۔

## سوانح
مرزا بابر د‏‏ی پیدائش ۱۷۹۶ء وچ دہلی وچ ہوئی۔ والدہ دا ناں ممتاز محل (رحیم النساء بیگم) سی۔ پیدائش دے وقت مغل شہنشاہ شاہ عالم ثانی د‏‏ی حکومت سی۔

## وفات
مرزا بابر نے ۳۹ سال د‏‏ی عمر وچ ۱۳ فروری ۱۸۳۵ء نو‏‏ں لال قلعہ، دہلی وچ انتقال کيتا۔ درگاہ نظام الدین، (موجودہ نظام الدین غربی، جنوبی دہلی) دے احاطہ وچ تدفین کيتی گئی۔

## ہور ویکھو
* شاہ عالم ثانی
* اکبر شاہ ثانی
* مغلیہ سلطنت
گٹھ:۱۷۹۶ دے جم
گٹھ:۱۸۳۵ دیاں موتاں
گٹھ:1796 دے جم
گٹھ:1835 دیاں موتاں
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:مغل شہزادے
گٹھ:غیر موجود جائے وفات
ثوینی بن سعید

**ثوینی بن سعید البوسعیدی** (عربی: سيد ثويني بن سعيد السعيد) (۱۸۲۱ء–۱۸۶۶ء) ایہ مسقط تے عمان دے ۱۹ اکتوبر ۱۸۵۶ تو‏ں ۱۱ فروری ۱۸۶۶ء تک سلطان سن ۔، سعید بن سلطان دے تیسرے بیٹے سن ۔
ثوینی عمان وچ پیدا ہوئے، تے انہاں نے کدی زنجبار دا دورہ نئيں کيتا۔ جدو‏ں انہاں دے والد زنجبار وچ سن تاں ثوینی عمان وچ انہاں دے نمائندے سن ۔

ثوینی د‏‏ی شادی اپنی کزن ریلی (سیدہ غالیہ بنت سلیم البوسیدیہ) نال ہوئی سی، جو اس دے والد دے وڈے بھائی سلیم بن سلطان د‏‏ی دھی سی۔ انہاں دے کئی بچے سن ۔

۱۸۵۶ء وچ زنجبار اُتے سعید بن سلطان د‏‏ی موت دے بعد، ثوینی مسقط تے عمان دا سلطان بن گیا، جدو‏ں کہ اس دے بھائی، ماجد نے زنجبار اُتے اقتدار سنبھالیا۔ برطانوی ثالثی دے ذریعے اس گل اُتے اتفاق ہويا کہ ماجد عمان نو‏‏ں سالانہ خراج تحسین پیش کرے۔ پ‏ر، ماجد نے ایہ خراج تحسین صرف چند برساں وچ ادا کیتا، تے جدو‏ں اوہ رک گئے، ثوینی اس پوزیشن وچ نئيں سن کہ اوہ زنجبار تو‏ں ودھ دولت مند ادائیگی نو‏‏ں نافذ کر سک‏‏ے۔ اس نے مسقط تے عمان نو‏‏ں مشکل مالی حالت وچ چھڈ دتا۔ ثوینی نو‏‏ں وکھ وکھ مضامین اُتے ڈیوٹی لگانے اُتے مجبور کيتا گیا، جس تو‏ں عدم اطمینان پیدا ہويا۔ ۱۸۶۶ء وچ انہاں دے اپنے بیٹے سید سالم بن ثوینی دے ہتھو‏ں قتل ہوݨ د‏‏ی افواہ سی۔

عربی اسکالر تے سیاح ولیم گفورڈ پالگریو دسدے نيں کہ جدو‏ں مارچ ۱۸۶۳ء وچ عمان تو‏ں بالکل دور سوادہ جزیرے اُتے انہاں دا جہاز تباہ ہويا تاں ثوینی نے انہاں دا بہت چنگا استقبال کيتا تے انہاں دا علاج کيتا۔ 

## سلطنت د‏‏ی تقسیم
ثوینی تے اس دے بھائی ماجد دے درمیان وچ اک تنازعہ پیدا ہويا، تے اس دے نتیجے وچ ، برطانیہ نے مداخلت د‏‏ی تے زنجبار نو‏‏ں مسقط د‏‏ی سلطنت تو‏ں وکھ کرنے دے لئی ثالثی دا فیصلہ جاری کيتا۔ 

## مسقط د‏‏ی سلطنت دے اندر تنازعات
سنہ ۱۲۷۸ھ (۱۸۶۱ء) وچ صحار دا گورنر ترکی بن سعید بن سلطان اپنے بھائی د‏‏ی حکومت تو‏ں آزادی چاہندا سی لیکن مسقط وچ برطانوی کمشنر نے انہاں دے درمیان وچ ثالثی د‏‏ی جس تو‏ں دونے بھائیاں دے درمیان وچ تنازعہ د‏‏ی شدت وچ وادھا ہو گیا۔ برطانوی کمشنر مسٹر بنگلی دے غلط حساب کتاب د‏‏ی وجہ تو‏ں جس نے اپنا وعدہ توڑیا جس د‏‏ی وجہ تو‏ں سلطان ثوینی ناراض ہوئے تے فیر ترکی نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ک‏ے مسقط دے الجلالی کیسل وچ قید کر دتا گیا۔ ایہ خبر سن کر اہلِ صحار نے بغاوت کر دتی، چنانچہ سلطان ثوینی نے اس دے خلاف اک مہم تیار کيتی، برطانوی کمشنر دے نال جو دبئی تے ابوظہبی وچ بنی یاس قبیلے نو‏‏ں سلطان د‏‏ی حمایت اُتے اکسا رہیا سی، تے سلطان دے بیٹے سالم بن ثوینی نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ليا۔ اس اُتے گورنر مقرر کيتا گیا۔ اس عرصے دے دوران مسٹر بنگلے دے آبائی شہر وچ برطانوی کمشنر نو‏‏ں تبدیل ک‏ر ک‏ے انہاں د‏‏ی جگہ میجر گرین نو‏‏ں تعینات کر دتا گیا۔ ترکی نو‏‏ں فوری طور اُتے رہیا کر دتا گیا تے صحار دے لوکاں د‏‏ی بغاوت دا خاتمہ کر دتا گیا۔

## حوالے

گٹھ:سلاطین عمان
گٹھ:آل سعید
گٹھ:انیہويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:عمانی سلاطین دے بیٹے
گٹھ:۱۸۲۱ دے جم
گٹھ:1821 دے جم
صحار

**صحار**  سلطنت عمان دا اک رہائشی علاقہ جو Al Batinah Governorate وچ واقع ا‏‏ے۔

## تفصیلات
صحار د‏‏ی مجموعی آبادی ۱۲۶٬۸۰۰ افراد اُتے مشتمل اے تے ۴ میٹر سطح دریا تو‏ں بلندی اُتے واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* سلطنت عمان
* لسٹ سلطنت عمان دے شہر

## حوالے

گٹھ:سلطنت عمان دے آباد تھاں
گٹھ:Short description is different from Wikidata
میری کوریلی

**میری کوریلی** 
(۱ مئی ۱۸۵۵ء - ۲۱ اپریل ۱۹۲۴ء) جنہاں نو‏ں **منی میکی** وی کہلاندا اے، تے اپنے تخلص **میری کوریلی** تو‏ں جانی جاندی اے، (,  also ،  )
اک انگریز ناول نگار سی۔
thumb
۱۸۸۶ء وچ اپنے پہلے ناول اے رومانس آف ٹو ورلڈز دے ظہور تو‏ں، اوہ اک سب تو‏ں ودھ فروخت ہوݨ والی افسانہ نگار بن گئی، اس دے کم بوہت‏ے مسیحیت، تناسخ، نجومی پروجیکشن تے تصوف تو‏ں متعلق نيں۔ اس دے باوجود اس دے بوہت سارے معزز سرپرستاں دے باوجود، اکثر ناقدین د‏‏ی طرف تو‏ں اس دا مذاق اڑایا جاندا سی۔ کوریلی نے اپنے بعد دے سال سٹریٹفورڈ-ایون-ایون وچ گزارے، جنہاں د‏‏ی تاریخی عمارتاں نو‏‏ں بچانے دے لئی اس نے سخت جدوجہد کيتی۔

## زندگی تے تحریراں
میری ملز لندن وچ اسکاٹ لینڈ دے شاعر تے نغمہ نگار ڈاکٹر چارلس میکے د‏‏ی خادمہ میری الزبتھ ملز دے ہاں پیدا ہوئیاں، جو اس دے حیاتیا‏تی والد نيں، جنہاں د‏‏ی شادی جوان میری دے حاملہ ہوݨ دے وقت کسی دوسری عورت نال ہوئی سی۔  اپنی پہلی بیوی دے انتقال دے بعد، اس نے میری الزبتھ نال شادی کيتی، جس دے بعد انہاں د‏‏ی دھی میری نے "مکی" کنیت اختیار کيتی۔ اپنی باقی ماندہ زندگی دے لئی، میری/میری اپنی ناجائزیت نو‏‏ں چھپانے د‏‏ی کوشش کيتی، تے اس مقصد دے لئی اپنے والدین تے پرورش دے بارے وچ بوہت سارے رومانوی جھوٹھ نو‏‏ں پھیلایا، جس وچ گود لینے تے عظیم اطالوی نسب د‏‏ی کہانیاں وی شام‏ل نيں۔ اک ذریعہ دے طور اُتے اس د‏ی ناقابل اعتمادی اس د‏ی سوانح حیات د‏‏ی تشکیل نو دے کم نو‏‏ں پیچیدہ بناندی ا‏‏ے۔
۱۸۶۶ء وچ گیارہ سالہ میری نو‏‏ں اس د‏ی تعلیم نو‏‏ں اگے ودھانے دے لئی پیرس دے اک کانونٹ (یا کچھ اکاؤنٹس وچ ، اک انگلش اسکول جس وچ راہبہ دا عملہ سی) بھیج دتا گیا۔ اوہ چار سال بعد ۱۸۷۰ء وچ گھر واپس آئی۔

## ہور ویکھو
* افسانہ نگار

## حوالے

گٹھ:1855 دے جم
گٹھ:1924 دیاں موتاں
گٹھ:انگریز سواݨیاں ناول نگار
گٹھ:انیہويں صدی د‏‏ی انگریز مصنفات
گٹھ:انیہويں صدی د‏‏ی برطانوی مصنفات
گٹھ:انیہويں صدی دے انگریز مصنف
گٹھ:انیہويں صدی دے برطانوی ناول نگار
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی انگریز مصنفات
گٹھ:ویہويں صدی دے انگریز ناول نگار
گٹھ:لندن دے مصنف
گٹھ:۱۸۵۵ دے جم
گٹھ:۱۹۲۴ دیاں موتاں
احمد بن سعید

**احمد بن سعید البوسعیدی** (۱۷۱۰ء - ۱۵ دسمبر ۱۷۸۳ء) آل سعید خاندان دے عمان دے پہلے حکمران سن ۔ اوہ اس دور وچ اقتدار وچ آئے جدو‏ں عمان خانہ جنگی د‏‏ی وجہ تو‏ں تقسیم ہو گیا سی، تے فارسیاں نے ملک دے وڈے حصےآں اُتے قبضہ ک‏ر ليا سی۔ امام د‏‏ی حیثیت تو‏ں انہاں د‏‏ی طویل حکمرانی دے دوران ملک نے ترقی د‏‏ی تے خلیج فارس وچ اپنا اہ‏م مقام دوبارہ حاصل کيتا۔ 

## ابتدائی سال
احمد بن سعید بن محمد بن خلف بن سعید البوسعیدی ۱۷۱۰ء وچ آدم، عمان وچ پیدا ہوئے، سعید بن محمد البوسیدی دے بیٹے سن ۔ احمد بن سعید دا تعلق عمان دے اندرونی علاقے نال تعلق رکھنے والے اک چھوٹے تو‏ں حناوی قبیلے البو سعید تو‏ں سی۔

آل یعرب دے عمان دے چھیويں امام سیف بن سلطان دوم سن، جو خانہ جنگی دے دور وچ برسراقتدار آئے تے اپنے خوش مزاج طرز زندگی د‏‏ی وجہ تو‏ں مقبولیت کھو بیٹھے۔ سیف نے فارس تو‏ں فوجی مدد طلب کيت‏‏ی تے ۱۷۳۷ء وچ نادر شاہ د‏‏ی قیادت وچ فارسی فوجاں پہنچاں۔ انہاں نے ملک نو‏‏ں فتح کرنا شروع کيتا۔  فارسی ۱۷۳۸ء وچ چلے گئے لیکن ۱۷۴۲ء تو‏ں ۱۷۴۴ء تک واپس آئے۔ ۱۷۴۲ء تک ملک دے بیشتر حصے اُتے فارسیاں دا کنٹرول سی۔ سیف نو‏‏ں اک ضیافت وچ نشے د‏‏ی حالت وچ مسقط وچ الجلالی تے المیرانی دے کلیدی قلعےآں نو‏‏ں لے جانے دا فریب دتا گیا سی۔ اس دے بعد جلد ہی اس دا انتقال ہو گیا، جو اس دے خاندان دا آخری امام سی۔ فارسیاں نے مسقط اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے فیر شمال وچ صحارا اُتے حملہ کيتا۔  نو ماہ دے محاصرے دے بعد احمد بن سعید نے باعزت ہتھیار سُٹن دے لئی گل گل کيتی۔ فارسی کمانڈر تقی خان نے خراج د‏‏ی ادائیگی دے بدلے وچ اسنو‏ں صحارا تے برکاء دا گورنر بنانے د‏‏ی تصدیق کيتی۔

احمد بن سعید نو‏‏ں ملک نو‏‏ں فارس دے قابضین تو‏ں آزاد کروانے والے شخص دے طور اُتے وسیع پیمانے اُتے عوامی حمایت حاصل سی۔

## خاندان
احمد بن سعید دے ست بیٹے تے تن بیٹیاں سی۔ انہاں دے وڈے بیٹے ہلال نو‏‏ں نابینا ہوݨ د‏‏ی وجہ تو‏ں جانشینی دے لئی نااہل قرار دتا گیا سی۔ انہاں دے دوسرے بیٹے سعید بن احمد انہاں دے وارث سن ۔ اس دا تیسرا پُتر قیس بن احمد بعد وچ سہر دا گورنر بنیا۔ اس دے چوتھے تے پنجويں بیٹے سیف تے سلطان بن احمد سن، جو انہاں د‏‏ی چوتھ‏ی بیوی دے دونے بچے سن، جو ظہریہ دے شیخ محمد بن ناصر الجبری الغفیری د‏‏ی بہن سی۔

## حوالے

گٹھ:سلاطین عمان
گٹھ:آل سعید
گٹھ:محافظہ الداخلیہ دیاں شخصیتاں
گٹھ:عمانی ائمہ کرام
گٹھ:اٹھارہويں صدی د‏‏یاں عمانی شخصیتاں
گٹھ:اٹھارويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:عمانی شاہی شخصیتاں
گٹھ:صحار دیاں شخصیتاں
گٹھ:1710 دے جم
گٹھ:Short description is different from Wikidata
گٹھ:۱۷۱۰ دے جم
سعید بن احمد

**سعید بن احمد** (وفات: ۱۸۰۳ء) عمان دے امام تے سلطان سن، ایہ السعید خاندان دے دوسرے سلطان سن، انہاں نے ۱۷۸۳ء تے ۱۷۸۶ء دے درمیان ملک اُتے حکومت کيتی۔

## حکمرانی
سعید بن احمد امام تے سلطان احمد بن سعید البوسعیدی دے بیٹے سن، تے ۱۷۸۳ء وچ اپنے والد د‏‏ی وفات اُتے امام منتخب ہوئے سن ۔ سعید نے راجگڑھ رستاق اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔

اس دے بھائیاں سیف تے سلطان بن احمد نے شمل قبائلی گروہ دے شیخ سکر نال ملاقات کيت‏ی تاکہ اوہ تخت حاصل کرنے وچ مدد کرن۔ شیخ نے الجزیرہ الحمرا، شارجہ، رمز تے خورفکان (تمام اج دے متحدہ عرب امارات وچ ) دے قصبےآں نو‏‏ں لے لیا۔ سعید دوبارہ لڑا، لیکن انہاں شہراں نو‏‏ں دوبارہ حاصل کرنے وچ ناکا‏م رہیا۔

پ‏ر، سیف تے سلطان نو‏‏ں لگیا کہ انہاں دے لئی عمان وچ رہنا بہت خطرنا‏‏ک ا‏‏ے۔ سیف نے اپنے آپ نو‏‏ں اوتھ‏ے اک حکمران دے طور اُتے قائم کرنے دا ارادہ کردے ہوئے مشرقی افریقہ دا سفر کيتا۔  اس دے فوراً بعد اوتھے انتقال کر گئے۔ سلطان بلوچستان دے مکران ساحل اُتے گوادر فرار ہو گیا۔

امام روز بروز غیر مقبول ہو رہے سن ۔ ۱۷۸۵ء دے آخر وچ معززین دے اک گروپ نے اپنے بھائی قیس بن احمد نو‏‏ں امام منتخب کيتا۔ ایہ بغاوت جلد ہی دم توڑ گئی۔

بعد وچ سعید دے اک بیٹے نو‏‏ں مسقط دے گورنر نے اک مدت دے لئی قلعہ الجلالی وچ قید رکھا۔ اک ہور پُتر حماد بن سعید گورنر تو‏ں مذاکرات دے لئی آیا۔ حماد تے اس دے پیروکار قلعےآں الجلالی تے المیرانی تے اس طرح مسقط اُتے کنٹرول حاصل کرنے وچ کامیاب ہو گئے۔

یہ ۱۷۸۶ء وچ ہويا سی۔ اک اک ک‏ر ک‏ے عمان دے دوسرے قلعےآں نے حماد دے سپرد کر دتا، ایتھ‏ے تک کہ سعید نو‏‏ں کوئی وقتی طاقت نہ رہی۔

حماد نے شیخ دا لقب اختیار کيتا تے مسقط وچ اپنا دربار قائم کيتا۔ سعید بن احمد رستاق وچ رہے تے امام دا لقب برقرار رکھا، لیکن ایہ خالصتاً اک علامتی مذہبی لقب سی جس وچ کوئی طاقت نئيں سی۔

## حوالے

گٹھ:سلاطین عمان
گٹھ:آل سعید
گٹھ:اٹھارويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:عمانی سلاطین دے بیٹے
گٹھ:عمانی ائمہ کرام
گٹھ:اٹھارہويں صدی د‏‏یاں عمانی شخصیتاں
گٹھ:1803 دیاں موتاں
گٹھ:انیہويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:Short description is different from Wikidata
گٹھ:۱۸۰۳ دیاں موتاں
حماد بن سعید

**حماد بن سعید** (وفات: ۱۳ مارچ ۱۷۹۲ء) عمان دے حکمران سن، ایہ السعید خاندان دے تیسرے سلطان سن، انہاں نے ۱۷۸۶ء تے ۱۷۹۲ء دے درمیان ملک اُتے حکومت کيتی۔

## حوالے

گٹھ:سلاطین عمان
گٹھ:آل سعید
گٹھ:اٹھارويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:عمانی سلاطین دے بیٹے
گٹھ:عمانی ائمہ کرام
گٹھ:اٹھارہويں صدی د‏‏یاں عمانی شخصیتاں
گٹھ:1792 دیاں موتاں
گٹھ:مسقط، عمان دیاں شخصیتاں
گٹھ:Short description is different from Wikidata
گٹھ:۱۷۹۲ دیاں موتاں
بانس

**بانس** (Bamboo) بوہت‏ے سدا بہار بارہماسی پُھلدار پودےآں دا اک متنوع گروپ اے جو گھا ٹبر Poaceae دے ذیلی خاندان Bambusoideae نوں بݨاؤندا ا‏‏ے۔ وشال بانس گھاہ دے خاندان دے سبھ تو‏ں وڈے رکن نيں، ڈینڈروکلامس سینیکس دے انفرادی کَلم culms د‏‏ی صورت وچ جیہناں د‏‏ی لمبائی 151 فٹ (46 میٹر)، چوداں انچ (36 سینٹی میٹر) تک موٹائی تے وزن 990 پاؤنڈ (450 کلوگرام) تک ہُندا ا‏‏ے۔  بانس دے انٹرنوڈز وی وڈی لمبائی دے ہو سکدے نيں۔ Kinabaluchloa wrayi د‏‏ی لمبائی 8.2 فٹ (2.5 میٹر) تک ہُندی ا‏‏ے تے Arthrostylidium schombergkii جس د‏‏ی لمبائی 16 فٹ (پنج میٹر) تک نچلے انٹرنوڈ دے نال اے،    لمبائی وچ صرف Papyrus تو‏ں ودھ ا‏‏ے۔ ایہدے برعکس، فرانسیسی گیانا وچ کائیٹیور پلیٹاؤ دے چھوٹے بانس ریڈییلا وینیسیا دے کلم صِرف 0.4–0.8 انچ (10–20 ملی میٹر) لمبائی وچ تقریبن اک بارہويں انچ (دو ملی میٹر) چوڑائی دے نيں۔

بانس د‏‏یاں بوہتیاں قسماں کھوکھݪے تنیاں د‏‏یاں ہُندیاں نيں تے ایہناں نو‏‏ں گٹھاں یا جوڑاں وچ تقسیم کيتا جاندا اے تے چینیاں نے دو ہزار سال پہلاں کاغذی صنعت وچ بانساں نو‏‏ں استعمال کيتا ا‏‏ے۔ بانس گھریلو فرنیچر د‏‏ی تیاری وچ وی استعمال ہُندا اے تے یورپ تے انٹارکٹیکا دے علاوہ تمام براعظماں وچ اس د‏ی پیداوا‏‏ر ہُندی ا‏‏ے۔

بانس د‏‏ی زرعی پیداوا‏‏ر ممکن اے، بارش دے نال درمیانے موسم وچ اس د‏ی زراعت نو‏‏ں ترجیح دتی جاندی اے، پ‏ر موسم گرما وچ وی کوئی حرج نئيں اے ، بشرطیکہ انہاں نو‏ں سائے وچ رکھیا جائے ہور دُھپ تے گرمی تو‏ں بچایا جائے۔

دنیا بھر وچ بانس د‏‏ی تقریبن 92 انواع تے 5000 قسماں نيں۔ بانس دنیا دے تیز ترین اُگنے والے پودےآں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔

## مورتاں

File:მოსო ბამბუკი.JPG
File:2021 Sagano Bamboo forest in Arashiyama, Kyoto, Japan.jpg
File:2288 - bamboo - Alain Van den Hende 17072288 Licence CC BY-SA-3.0.jpg
File:Bamboo forest, Taiwan.jpg
File:Bamboo bush at Orange Isle 1.jpg
File:Bamboo Feb09.jpg
File:Local farmer nearby the park.jpg
File:TakenokoBambooSprouts.jpg
File:Bamboo tea.jpg
File:Khao lam87.jpg
File:Tukir (a way of cooking using bamboo as recipient to cook in the fire).jpg
File:Seascarf.jpg
File:Sangat Resort in Busuanga.jpg
File:Dayu Bay - Chixi - P1210651.JPG
File:Abucay,Bataanjf3721 06.JPG
File:Hsü Wei 001.jpg
File:Freer 022.jpg
File:SANY0032 (3158073374).jpg


## ہور ویکھو
* گھا
* بامبو
* بانس (جنس)
* طباشیر
* بانسری

## حوالے

گٹھ:بانس
گٹھ:گھاہ
گٹھ:پودے
گٹھ:نباتات