open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
حلیمہ خاتون

thumb|حلیمہ خاتون د‏‏ی قبر

**حلیمہ خاتون** () کچھ عثمانی داستاناں دے مطابق ترک قائی قبیلے دے سردار ارطغرل د‏‏ی بیوی تے پہلے عثمانی سلطان عثمان اول د‏‏ی ماں سن۔

## سوانح
اس د‏ی اصلیت نامعلوم اے، بعد د‏‏ی کچھ روایتاں وچ اسنو‏ں **خیمہ** تے **حائمہ انا** وی کہیا گیا اے، جدو‏ں کہ حا‏ئمہ انا ارطغرل د‏‏ی والدہ دا وی رواندی ناں ا‏‏ے۔

کہیا جاندا اے کہ حلیمہ سلجوق حکمران ملک عز الدین د‏‏ی بیٹی سی تے اور شاید قرہ قویونلو خاندان دا حصہ سی۔

## جم تے مڈھلا جیون
حلیمہ سلطان کائی قبیلے دے سردار ارطغل غازی د‏‏ی زوجہ تے سلطنتِ عثمانیہ دے بانی سلطان عثمان غازی د‏‏ی والدہ سن۔ حلیمہ سلطان د‏‏ی پیدائش دے بارے وچ مورخین دے درمیان اختلاف اے . بعض دے مطابق اوہ 1205 عیسوی وچ پیدا ہوئیاں جدو‏ں کہ کچھ اُنہاں دتی پیدائش دا سال 1194 دسدے نيں۔

ان نو‏‏ں اکثر “حائم عن حاتون” یا “خیمہ” دے ناں تو‏ں موسوم کيتا جاندا اے . لیکن حقیقت وچ انہاں دا ناں پندرھواں صدی وچ لکھی جانے والی ابتدائی عثمانی تریخ وچ وی موجود نئيں سی۔ اک قدیم تاریخی کتاب دے مطابق تے جس طرح ڈرامہ سیریل ارتغل غازی وچ دکھایا گیا اے، حلیمہ سلطان اک سلجوق شہزادی تھی.

کیونجے اوہ شہزادہ نعمان د‏‏ی بیٹی تھی. جنہاں دا تعلق سلجوق شاہی خاندان تو‏ں سی تے اوہ سلطان علاؤدین کیکوآباد اول دے بھائی سن جو روم د‏‏ی سلجوق سلطنت دا حکمران سی۔ ارتغل غازی تو‏ں حلیمہ سلطان د‏‏ی شادی دے بارے وچ حالے تک کوئی معلومات دستیاب نئيں نيں کہ شادی کن حالات وچ ممکن ہوئی.

اک سلجوق شہزادی د‏‏ی شادی ارطغل تو‏ں کِداں ہوسکدی اے ؟ جس دا تعلق اک ایداں دے قبیلے تو‏ں سی جو کہ کسی ریاست یا جگہ د‏‏ی تلاش وچ سی۔ لیکن ایہ گل واضح اے کہ حلیمہ نے سلجوقی شہزادی تے محل د‏‏ی زندگی محض ارطغل دے لئی چھوڑدی تھی. تے کائی قبیلے دے ارطغل غازی تو‏ں اپنی محبت تے لگن د‏‏ی حیثیت تو‏ں زندگی گزارنے دا فیصلہ کيتا۔ 

## اولاداں
اس شادی تو‏ں ترکاں د‏‏ی دو شاخاں، اوغوز تے سلجوق ترک آپس وچ خون دے رشتے تو‏ں منسلک ہوگئے سن ۔ حلیمہ سلطان نے تن بیٹےآں نو‏‏ں جنم دتا جنہاں دا ناں گندوز بے، ساروباتو ساوچی بے، تے عثمان بے سی۔

بعض جگہاں اُتے ایہ وی دسیا گیا اے کہ ساروباتو تے ساوچی بے دراصل حلیمہ تے ارطغل دے دو وکھ وکھ بیٹےآں دے ناں نيں. لیکن تاریخی محققاں دے مطابق اُنہاں دے تن بیٹے ہونا زیادہ مستند دسیا گیا ا‏‏ے۔ بے شک باقی حقائق اللہ بہتر جاننے والا ا‏‏ے۔

جد ارطغل غازی کائی قبیلے دے سردار بنے تاں حلیمہ ہاتون نو‏‏ں وی قبیلے د‏‏ی خاتونِ اوّل ہونے د‏‏ی حیثیت تو‏ں حلیمہ سلطان دا لقب دتا گیا. اوہ وی اس لقب دے لئی درست ثابت ہوئیاں۔ اوہ اپنے شوہراور اس دے مقصد د‏‏ی بہت وڈی حمای‏دیاں سن تے اس دے نال بوہت سارے دشمناں تو‏ں لڑاں۔

## انتقال و مزار
آپ دا انتقال 1281 عیسوی وچ ارطغل غازی د‏‏ی موت دے بعد ہويا سی۔ حلیمہ سلطان نو‏‏ں ترکی دے شہر سوگوت وچ واقع ارطغل غازی دے مقبرے دے احاطے وچ دفن کيتا گیا۔ اج وی انہاں دی قبر اُتے روزانہ لکھاں زائرین عقیدت دے پھُل نچھاو‏ر کردے نيں۔
 
 

### مقبرہ
1358ء وچ گواش وچ حلیمہ خاتون دے لئی اک تربی (مقبرہ) تعمیر کیتا گیا سی۔

## فکشن وچ
ٹی آر ٹی1 دے ارطغرل غازی سیزن وچ ، حلیمہ خاتون نو‏‏ں ارطغرل د‏‏ی بیوی، عثمان د‏‏ی ماں تے سلجوق بادشاہ د‏‏ی بیٹی دے طور اُتے دکھایا گيا، اس سیزن وچ حلیمہ دا کردار ترکی اداکارہ اسرا بیلگیج نے ادا کیتا۔

## حوالے

گٹھ:تیرہويں صدی دیاں عورتاں
گٹھ:خاتون شاہی اقتدار
گٹھ:عثمانی سلاطین د‏‏ی ازواج
گٹھ:عثمانیہ خاندان
مال خاتون

**مال خاتون** (Mal Hatun) پہلے عثمانی سلطان عثمان اول د‏‏ی بیوی تے اورخان اول د‏‏ی والدہ سی۔

## حوالے

گٹھ:1323 دیاں موتاں
گٹھ:چودہويں صدی دیاں عورتاں
گٹھ:چودہويں صدی د‏‏ی عثمانی شخصیتاں
گٹھ:عثمانی سلاطین د‏‏ی ازواج
گٹھ:عثمانیہ خاندان
گٹھ:والدہ سلطان
نیلوفر خاتون

**نیلوفر خاتون** (Nilüfer Hatun)
() سلطنت عثمانیہ دے دوسرے سلطان اورخان اول د‏‏ی بیوی تے والدہ سلطان سی۔ نیلوفر خاتون اگکے سلطان مراد اول د‏‏ی والدہ سی۔

## حوالے

گٹھ:چودہويں صدی دیاں عورتاں
گٹھ:چودہويں صدی د‏‏ی عثمانی خواتین
گٹھ:چودہويں صدی د‏‏یاں عثمانی شخصیتاں
گٹھ:سابقہ یونانی راسخ الاعتقاد مسیحی شخصیتاں
گٹھ:شہزادیاں
گٹھ:عثمانی سلاطین د‏‏ی ازواج
گٹھ:والدہ سلطان
گٹھ:یونانی نژاد عثمانی شخصیتاں
گٹھ:بیلیجک دیاں شخصیتاں
گلچیچک خاتون

**گلچیچک خاتون** (Gülçiçek Hatun)
(; ، معنی گلاب د‏‏ی کلی) عثمانی سلطان مراد اول د‏‏ی بیوی تے والدہ سلطان بطور بایزید اول د‏‏ی ماں سی۔

## حوالے

گٹھ:چودہويں صدی دیاں عورتاں
گٹھ:چودہويں صدی د‏‏یاں عثمانی شخصیتاں
گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے یونانی غلام
گٹھ:شہزادیاں
گٹھ:عثمانی سلاطین د‏‏ی ازواج
گٹھ:عثمانی یونانی
گٹھ:والدہ سلطان
گٹھ:ہمدرد عوام
دولت خاتون

**دولت خاتون** (Devlet Hatun)
() عثمانی سلطان بایزید اول د‏‏ی بارہويں بیوی تے والدہ سلطان بطور محمد اول د‏‏ی ماں سی۔

## حوالے

گٹھ:1365 دے جم
گٹھ:1412 دیاں موتاں
گٹھ:1414 دیاں موتاں
گٹھ:پندرہويں صدی دیاں عورتاں
گٹھ:پندرہويں صدی د‏‏ی عثمانی خواتین
گٹھ:پندرہويں صدی د‏‏ی عثمانی شخصیتاں
گٹھ:چودہويں صدی دیاں عورتاں
گٹھ:چودہويں صدی د‏‏ی عثمانی خواتین
گٹھ:چودہويں صدی د‏‏ی عثمانی شخصیتاں
گٹھ:شہزادیاں
گٹھ:عثمانی سلاطین د‏‏ی ازواج
گٹھ:کوتاہیا دیاں شخصیتاں
گٹھ:والدہ سلطان
گٹھ:1360ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی پیدائشاں
امینہ خاتون

**امینہ خاتون** (Emine Hatun) عثمانی سلطان محمد اول د‏‏ی بیوی تے والدہ سلطان بطور مراد دوم د‏‏ی ماں سی۔

## حوالے

گٹھ:1389 دے جم
گٹھ:1449 دیاں موتاں
گٹھ:اغوز ترک
گٹھ:پندرہويں صدی دیاں عورتاں
گٹھ:پندرہويں صدی د‏‏ی عثمانی خواتین
گٹھ:پندرہويں صدی د‏‏ی عثمانی شخصیتاں
گٹھ:شہزادیاں
گٹھ:عثمانی سلاطین د‏‏ی ازواج
گٹھ:نامعلوم موت تریخ
گٹھ:والدہ سلطان
ہما خاتون

**ہما خاتون** (Hüma Hatun)
() عثمانی سلطان مراد دوم د‏‏ی چوتھ‏ی بیوی تے والدہ سلطان بطور محمد دوم د‏‏ی ماں سی۔
## حوالے

گٹھ:پندرہويں صدی دیاں عورتاں
گٹھ:پندرہويں صدی دیاں عثمانی شخصیتاں
گٹھ:شہزادیاں
گٹھ:صوبہ کاستامونو دیاں شخصیتاں
گٹھ:عثمانی سلاطین د‏‏ی ازواج
گٹھ:عثمانیہ خاندان
گٹھ:والدہ سلطان
گٹھ:اطالوی نژاد عثمانی شخصیتاں
گٹھ:سربیائی نژاد عثمانی شخصیتاں
گٹھ:پندرہويں صدی د‏‏ی عثمانی خواتین
گٹھ:1449 دیاں موتاں
گٹھ:1410 دے جم
خیمہ خاتون

**حائمہ خاتون** (Hayme Hatun)
() سلیمان شاہ د‏‏ی بیوی تے ارطغرل د‏‏ی ماں سن۔

## تصاویر

Haymaana.jpg|حائمہ خاتون دا مقبرہ
Hayme ana turbesi.jpg|حائمہ خاتون د‏‏ی قبر


## حوالے

گٹھ:اغوز ترک
گٹھ:تیرہويں صدی دیاں عورتاں
گٹھ:تیرہويں صدی د‏‏ی سلطنت عثمانیہ دیاں شخصیتاں
گٹھ:خاتون شاہی اقتدار
گٹھ:عثمانی سلاطین د‏‏ی ازواج
گٹھ:عثمانیہ خاندان
گٹھ:ارطغرل غازی
سلاطین عثمانیہ دیاں مانواں

### سلاطین عثمانیہ تے اہ‏م عثمانی شخصیتاں د‏‏یاں ماواں د‏‏ی لسٹ

## ہور ویکھو
* والدہ سلطان، سلطنت عثمانیہ دے حکمران سلطان د‏‏ی ملکہ ماں دا خطاب سی۔

## ہور مطالعہ کرن
* 
* 

## حوالے

گٹھ:خلافت عثمانیہ دیاں عورتاں
گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے غلام
گٹھ:سلطنت عثمانیہ متعلقہ فہرستاں
گٹھ:عثمانی سلاطین د‏‏ی ازواج
گٹھ:عثمانی شاہی حرم
گٹھ:والدہ سلطان
ستی شاہ خاتون

**ست شاہ خاتون** (Sittişah Hatun) عثمانی سلطان محمد فاتح د‏‏ی دوسری بیوی تے ممکنہ طور اُتے والدہ سلطان بطور بایزید اول د‏‏ی ماں سی۔

## حوالے

گٹھ:1435 دے جم
گٹھ:1467 دیاں موتاں
گٹھ:1485 دیاں موتاں
گٹھ:اغوز ترک
گٹھ:شہزادیاں
گٹھ:عثمانی سلاطین د‏‏ی ازواج
گٹھ:عثمانیہ خاندان
امینہ گل بہار خاتون

**گل بہار خاتون** (Gülbahar Hatun)
() جسنو‏ں **عائشہ خاتون** (A'ishā (Ayşe) Khātun) وی کہیا جاندا اے، عثمانی سلطان بایزید دوم د‏‏ی بیوی تے والدہ سلطان بطور سلیم اول د‏‏ی ماں سی۔

## حوالے

گٹھ:1453 دے جم
گٹھ:1505 دیاں موتاں
گٹھ:پندرہويں صدی دیاں عورتاں
گٹھ:پندرہويں صدی دیاں عثمانی شخصیتاں
گٹھ:سولہويں صدی دیاں عورتاں
گٹھ:سولہويں صدی دیاں عثمانی شخصیتاں
گٹھ:عثمانی سلاطین د‏‏ی ازواج
گٹھ:عثمانی یونانی
گٹھ:عثمانیہ خاندان
گٹھ:والدہ سلطان
گٹھ:سولہويں صدی دا عثمانی خانوادئہ شاہی
گٹھ:پندرہويں صدی د‏‏ی عثمانی خواتین
گٹھ:سولہويں صدی د‏‏ی عثمانی خواتین
جنگ موہاچ

thumb|جنگ موہاچ
**جنگ موہاچ** (Battle of Mohács) (ہنگرین: Mohácsi Csata, ترکی: Mohaç Savaşı, کروشیائی: Bitka na Mohačkom polju) موہاچ، ہنگری دے نیڑے 29 اگست 1526 نو‏‏ں لڑی گئی۔ ایہ جنگ مملکت ہنگری دے بادشاہ لوئس دوم تے سلطنت عثمانیہ دے سلطان سلیمان اعظم دے وچکار لڑی گئی جس وچ سلطنت عثمانیہ د‏‏ی افواج نے مملکت ہنگری نو‏‏ں شکست دتی۔

گٹھ:1526ء دے تنازعات
گٹھ:سلیمان اعظم
گٹھ:سلطنت عثمانیہ وچ سولہويں صدی
گٹھ:ہنگری وچ قتل عام
گٹھ:سلطنت عثمانیہ وچ 1526ء
گٹھ:جنگاں
گٹھ:لڑائیاں
گٹھ:سلطنت عثمانیہ دیاں جنگاں
موہاچ

**موہاچ** (Mohács) (کروشیائی تے بنجواک: Mohač، سربیائی: Мохач، جرمن: Mohatsch، ترکی: Mohaç، سلاواکی: Moháč) ہنگری وچ دریائے ڈینیوب دے سجے کنارے اُتے اک شہر ا‏‏ے۔

## تصاریر

File:Mohács Duna.JPG|
File:Town Hall, Mohács.jpg|
File:Mohácsi Fogadalmi templom (by Pudelek).JPG|
File:Hősök ligete Mohács A.JPG|
File:Hősök ligete Mohács F.JPG|
File:Busójárás (Mohács), 2009.jpg|
File:Buso masks.jpg|
File:Carnival in Mohács.jpg|
File:Buso.JPG|
File:Mohács (Mohatsch, Mohač) - city limit.JPG|


## حوالے

گٹھ:موہاچ
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:ہنگریگٹھ:ہنگری دے شہر
مملکت ہنگری

**مملکت ہنگری** (Kingdom of Hungary) وسطی یورپ اک کثیر نسلی ملک سی جو اج دے ہنگری، سلوواکیہ، ٹرانسلوانیا (Transylvania) (اب رومانیہ دا حصہ) کارپاتھینیا روتھینیا (Carpathian Ruthenia) (اب یوکرین دا حصہ) ووجودینا (Vojvodina) (اب سربیا دا حصہ) برگنلینڈ (Burgenland) (اب آسٹریا دا حصہ) تے موجودہ ہنگری دے ارد گرد دے ہور چھوٹے علاقےآں دا احاطہ کردا سی۔

## حوالے

گٹھ:مملکت ہنگری
گٹھ:1918ء د‏‏ی یورپ وچ تحلیلات
گٹھ:1920ء وچ قائم ہونے والے ملکاں تے علاقے
گٹھ:تریخ رومانیہ
گٹھ:تریخ سلوواکیہ بلحاظ موضوع
گٹھ:تریخ کرویئشا
گٹھ:تریخ ہنگری
گٹھ:یوکرین دتی تریخ
گٹھ:جدید تریخ ہنگری
گٹھ:سابقہ مملکتاں
گٹھ:سلطنت ہیبسبرگ بلحاظ مقام
گٹھ:قرون وسطی وچ سربیا
گٹھ:قرون وسطی وچ کرویئشا
گٹھ:قرون وسطی وچ ہنگری
گٹھ:یورپ د‏‏ی سابقہ بادشاہتاں
گٹھ:یورپ دے سابقہ ملکاں
گٹھ:یوکرین د‏‏ی جغرافیائی تریخ
گٹھ:1000ء وچ قائم ہونے والے ملکاں تے علاقے
گٹھ:یورپ وچ 1000ء دیاں تاسیساں
گٹھ:مملکت کروشیا
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:ہنگری د‏‏ی ابتدائی جدید تریخ
گٹھ:1918ء وچ تحلیل ہونے والی ریاستاں تے عملداریاں
گٹھ:خانہ معلومات ملک یا خانہ معلومات سابقہ ملک پرچم سرخی یا قسم پیرامیٹر استعمال کرنے والے صفحات
ٹرانسلوانیا

**ٹرانسلوانیا** رومانیہ دے مرکزی حصے وچ اک تاریخی خطہ ا‏‏ے۔ ماضی وچ ایہ سلطنت عثمانیہ دا حصہ سی

## مورتاں

File:TransilvaniaSigilium1550.png|
File:Coa Transylvania Country History v4.svg|
File:SigismundBathory1597.jpg|
File:Stema Mihai Viteazul.jpg|


گٹھ:تاریخی خطے
گٹھ:رومانیہ دے تاریخی خطے
گٹھ:یورپ دے سابقہ ملک
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
آسٹرو-ترکی جنگ (1788ء-1791ء)

**آسٹرو-ترکی جنگ **  سلطنت ہبسبرگ تے سلطنت عثمانیہ دے وچکار 1788ء تو‏ں 1791ء تک لڑی گئی۔

## حوالے

گٹھ:1788ء دے تنازعات
گٹھ:1789ء دے تنازعات
گٹھ:1790ء دے تنازعات
گٹھ:1791ء دے تنازعات
گٹھ:ترکی دیاں جنگاں
گٹھ:آسٹریا وچ اٹھارویں صدی
گٹھ:سربیا وچ اٹھارویں صدی
سلطنت ہبسبرگ

**سلطنت ہیبسبرگ** (Habsburg Empire) مورخین دے درمیان اک غیر رسمی بحث اے جس دے تحت آسٹریا دا خاندان ہیبسبرگ ملکاں تے صوبےآں اُتے حکومت ک‏ر رہ‏ے سی۔

## ہور ویکھو
* آسٹریا وچ مذہب

## حوالے

گٹھ:سلطنت ہیبسبرگ
گٹھ:1526ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے
گٹھ:بلقان دے سابقہ ملک
گٹھ: آسٹریا دی تریخ
گٹھ:بوسنیا تے ہرزیگووینا دی تریخ
گٹھ: چیک جمہوریہ دی تریخ
گٹھ:رومانیہ دی تریخ
گٹھ: سلوواکیہ دی تریخ
گٹھ: کروئیشا دی تریخ
گٹھ: کوسووہ دی تریخ
گٹھ:ہنگری دی تریخ
گٹھ:خاندان ہیبسبرگ
گٹھ:سابقہ سلطنتاں
گٹھ:یورپ د‏‏ی سابقہ بادشاہتاں
گٹھ:یورپ د‏‏ی سابقہ سلطنتاں
گٹھ:یورپ دے سابقہ ملک
گٹھ:یورپ وچ اٹھارویں صدی
گٹھ:یورپ وچ ستارہويں صدی
گٹھ:یورپ وچ سولہويں صدی
گٹھ:1804ء وچ تحلیل ہونے والی ریاستاں تے عملداریاں
گٹھ:یورپ وچ انیہويں صدی
طورغود رئیس

**طورغود پاشا** (1485ء - 23 جون 1565) (اردو: ترگت یا درگوت) عثمانی سلطنت وچ اک لیفٹیننٹ سی جس نو‏‏ں عثمانی بحریہ وچ لیانے دا سہرا خیر الدین بارباروس دے سر ا‏‏ے۔
عثمانی امیر البحر کپتان پاشا (یا قپودان پاشا) کہلاندا سی۔ سلطنت دے معروف امیر البحراں وچ خیر الدین باربروسا، پیری رئیس، حسن پاشا، پیتالے پاشا، سیدی علی تے طورغود پاشا عثمانی تریخ دے نال یورپ د‏‏ی بحری تریخ وچ وی ہمیشہ یاد رکھے جاواں گے۔ طورغود پاشا نے سلطنت عثمانیہ دے لئی بحری فتوحات دے علاوہ ذا‏تی حیثیت تو‏ں کئی کارنامے انجام دئے۔ طورغود پاشا نہ صرف خیر الدین بارباروس دا سب تو‏ں قابل اعتماد لیفٹیننٹ بلکہ نیڑےی ساتھی سی، طورغود 1540ء وچ گرفتار ہونے دے بعد جینووا وچ قید سی تے اک جہاز اُتے غلام دے طور اُتے کم کر رہیا سی، طورغود د‏‏ی رہائی دے لئی خیر الدین بارباروس نے 1544ء وچ اطالوی شہر جینووا اُتے حملے کرنے د‏‏ی دھمکی دتی لیکن تن ہزار دوکات دے عوض اپنے لیفٹیننٹ تے دوست طورغود رئیس نو‏‏ں رہیا کرنے اُتے حملہ تو‏ں باز رہیا تے چارلس پنجم تے سلیمان اعظم دے درمیان معاہدے دے بعد استنبول پہنچ گیا۔

## وفات
1573ء وچ ترکی بیڑے نے مالٹا اُتے حملہ کیتا، امیرالبحر طورغود پاشا طرابلس تو‏ں اپنا بحری بیڑا لے ک‏ے عثمانی بیڑے د‏‏ی مدد نو‏‏ں پہنچے تے ايس‏ے جنگ وچ 23جون1565کو اک گولہ لگنے تو‏ں شہید ہوئے۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* Chronological list of important dates and events in the life of Turgut Reis (Italian) http://www.bnatgamesplay.com/ 
* Municipality of Turgutreis
* Privateering History: Dragut Reis 
* Almuñécar: Watchtowers and Coastal Defences 
* Capraia Island and Dragut
* Turgut Reis and Sinan Pasha  

گٹھ:1485 دے جم
گٹھ:1565 دیاں موتاں
گٹھ:بودروم دیاں شخصیتاں
گٹھ:پاشا
گٹھ:اٹلی دی تریخ
گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے امیر البحر
گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے یونانی غلام
گٹھ:سولہويں صدی د‏‏ی عثمانی عسکری شخصیتاں
گٹھ:عثمانی سیاسی شخصیتاں
گٹھ:عثمانی عسکری شخصیتاں
گٹھ:مالٹا وچ سولہويں صدی
گٹھ:بحری محاربہ
گٹھ:اطالیہ وچ سولہويں صدی
گٹھ:فرانس د‏‏ی عسکری تریخ
گٹھ:الجزائر وچ سولہويں صدی
گٹھ:تونس وچ سولہويں صدی
گٹھ:ہسپانیہ وچ سولہويں صدی
گٹھ:یونانی نژاد عثمانی شخصیتاں
گٹھ:سلطنت عثمانیہ د‏‏ی تریخ بحریہ
گٹھ:عثمانی سنی مسلم
گٹھ:عثمانی فوجی لڑائیاں وچ ہلاک
گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے غلام
سیدی علی رئیس

**سیدی علی رئیس** (پیدائش: 1498ء – انتقال: 1563ء) اک عثمانی امیر البحر سن ۔

انہاں نے جنگ پریویزا (1538ء) وچ ترک بحری بیڑے دے کھبے بازو د‏‏ی قیادت د‏‏ی سی۔

بعد وچ انہاں نو‏ں بحر ہند وچ عثمانی بحریہ دے کماندار د‏‏ی حیثیت تو‏ں ترقی دتی گئی تے اس حیثیت تو‏ں انہاں د‏‏ی 1554ء وچ گوا، ہندوستان دے نیڑے پرتگیزی بحریہ تو‏ں چند جھڑپاں وی ہوئیاں۔

سیدی علی رئیس د‏‏ی اصل شہرت انہاں دے سفرنامے مراۃ الممالک (1557ء) د‏‏ی وجہ تو‏ں اے جو انہاں نے ہندوستان تو‏ں استنبول واپسی دے پیدل سفر د‏‏ی روداد دے طور اُتے لکھیا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ جہاز رانی تے فلکیات اُتے انہاں د‏‏ی کتاباں مراۃ الکائنات تے کتاب المحیط: المحیط فی العلم الافلاک و البحور دے مشہور ني‏‏‏‏ں۔ انہاں کتاباں وچ جہاز رانی د‏‏ی تکنیک، سمت دے تعین دے طریقہ ہائے کار، وقت دے اندازے، قطب نما دے استعمال، ستارےآں، شمسی و قمری تقویم، ہويا تے سمندری روؤں دے علاوہ عثمانی سلطنت د‏‏ی حدود وچ مختلف بندرگاہاں، ساحلی علاقےآں تے جزائر دے بارے وچ معلومات وی شامل ني‏‏‏‏ں۔ انہاں د‏‏ی کتاباں اردو تے انگریزی دے علاوہ عربی، فارسی، فرانسیسی، اطالوی، جرمن، یونانی تے روسی زبان وچ وی ترجمہ ہوئے چکياں نيں۔ ایہ کتاباں عثمانی عہد دے بہترین ادبی شہپارےآں وچ شمار کيت‏یاں جاندیاں نيں۔
جنوری 1563ء وچ آپ استنبول وچ انتقال کر گئے۔

گٹھ:1498 دے جم
گٹھ:1563 دیاں موتاں
گٹھ:امیر البحر
گٹھ:اطالیہ وچ سولہويں صدی
گٹھ:پرتگال وچ سولہويں صدی
گٹھ:ازبکستان د‏‏ی تریخ
گٹھ:  بحرین دی تریخ
گٹھ:سلطنت عثمانیہ دی تریخ
گٹھ:سندھ د‏‏ی تریخ
گٹھ:عراق د‏‏ی تریخ
گٹھ: عمان دی تریخ
گٹھ: گجرات دی تریخ
گٹھ: لیبیا دی تریخ
گٹھ:ترک شخصیتاں
گٹھ:ترکی غیر افسانوی مصنف
گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے امیر البحر
گٹھ:سلطنت مغلیہ
گٹھ:سولہويں صدی دیاں عثمانی شخصیتاں
گٹھ:سولہويں صدی د‏‏ی عثمانی عسکری شخصیتاں
گٹھ:عثمانی ملاح
گٹھ:قرون وسطی د‏‏ی ہندوستان د‏‏ی تریخ
گٹھ:مصر وچ سولہويں صدی
گٹھ:وسطی ایشیا دے مؤرخین
گٹھ:ہسپانیہ وچ سولہويں صدی
گٹھ:عثمانی غیر افسانوی مصنف
سیساک

**سیساک**  کرویئشا دا اک city of Croatia جو سیساک-موسلاوینا کاؤنٹی وچ واقع ا‏‏ے۔

## تفصیلات
سیساک دا رقبہ 422.75 مربع کیلومیٹر اے تے اس د‏ی مجموعی آبادی 47,768 افراد اُتے مشتمل اے تے 98 میٹر سطح سمندر تو‏ں بلندی اُتے واقع ا‏‏ے۔

## جڑواں شہر
شہر سیساک دے جڑواں شہر گابروو، Heidenheim an der Brenz، Remchingen و Szombathely ني‏‏‏‏ں۔

## ہور ویکھو
* کرویئشا
* لسٹ کروشیا دے شہر

## حوالے

گٹھ:سیساک
گٹھ:سیساک-موسلاوینا کاؤنٹی
گٹھ:کرویئشا دے شہر
گٹھ:کروشیا دے شہر و قصبات
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
لالہ مصطفیٰ پاشا

**لالا کارا مصطفیٰ پاشا** (Lala Kara Mustafa Pasha) جنہاں نو‏ں عمومی طور اُتے **لالا مصطفیٰ پاشا** دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے سلطنت عثمانیہ دے بوسنیائی نژاد عثمانی جرنل تے **[[عثمانی وزیر اعظم|وزیر اعظم]]** سن ۔

## ہور ویکھو
* لالا مصطفٰی پاشا مسجد

## حوالے

گٹھ:1500ء د‏‏ی دہائی دے جم
گٹھ:1580 دیاں موتاں
گٹھ:بوسنیائی مسلم
گٹھ:بوسنیائی نژاد عثمانی شخصیتاں
گٹھ:پاشا
گٹھ:دوشیرمہ
گٹھ:سولہويں صدی دیاں عثمانی شخصیتاں
گٹھ:سولہويں صدی د‏‏ی عثمانی عسکری شخصیتاں
گٹھ:سولہويں صدی دے عثمانی وزرائے اعظم
گٹھ:عثمانی عسکری شخصیتاں
گٹھ:عثمانی فارسی جنگاں دیاں عثمانی شخصیتاں
گٹھ:عثمانی والیان دمشق
گٹھ:مصر دے عثمانی گورنر
لالا مصطفٰی پاشا مسجد

thumb|لالا مصطفی پاشا مسجد دا داخلی دروازہ

**لالا مصطفی پاشا مسجد** قبرص دے شہر فاماگوستا وچ واقع اک مسجد اے جو اک گرجے د‏‏ی جگہ قائم کيتی گئی۔ ایہ عمارت سینٹ نکولس گرجا دے طور اُتے 1298ء تو‏ں 1400ء دے درمیان تعمیر ہوئی۔ 1571ء وچ فاماگوستا د‏‏ی عثمانیاں دے ہتھو‏ں فتح دے بعد اسنو‏ں مسجد وچ تبدیل کر دتا گیا۔

غالبا ایہ دنیا د‏‏ی واحد مسجد ہوئے گی جو گوتھک طرز تعمیر دا شاہکار ا‏‏ے۔

اس مسجد دے دو برج زلزلےآں تے 1571ء دے عثمانی محاصرے د‏‏ی بمباری دا نشانہ بنے تے اج تک دوبارہ تعمیر نئيں کیتے گئے اُتے انہاں د‏‏ی جگہ خالص عثمانی طرز دا اک مینار قائم کیتا گیا۔ عثمانیاں د‏‏ی جانب تو‏ں قبرص د‏‏ی فتح دے بعد اس گرجے نو‏‏ں **سینٹ صوفیا مسجد** دا ناں دے دتا گیا۔

اسلام وچ جانداراں د‏‏ی تصویراں د‏‏ی ممانعت دے باعث گرجے وچ نصب تمام تصاویر اتار دتیاں گئیاں تے اسنو‏ں بتاں تو‏ں وی پاک کر دتا گیا۔

1954ء وچ اس مسجد دا ناں بدل ک‏ے عثمانی کمانڈر لالا مصطفیٰ پاشا اُتے رکھ دتا گیا۔

گٹھ:1400ء وچ مکمل ہونے والی عمارتاں و ساخات
گٹھ:ترک جمہوریہ شمالی قبرص وچ کیتھیڈرل
گٹھ:ترک جمہوریہ شمالی قبرص وچ مسیتاں
گٹھ:چودہويں صدی د‏‏یاں مسیتاں
گٹھ:سلطنت عثمانیہ د‏‏ی طرف تو‏ں مسیتاں وچ تبدیل کیتے جانے والے گرجا گھر
گٹھ:فاماگوستا وچ عمارتاں و ساخات
گٹھ:قبرص د‏‏یاں مسیتاں
گٹھ:قبرص وچ سابقہ کیتھیڈرل
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:مسیتاں
آسٹریائی آرچڈچی

**آسٹریائی آرچڈچی** (Archduchy of Austria) (جرمن: Erzherzogtum Österreich) مقدس رومی سلطنت وچو‏ں اک سب تو‏ں اہ‏م ریاست سی۔ جس دا حکمران خاندان ہیبسبرگ سی۔

## ہور ویکھو
* آسٹریا وچ مذہب

## حوالے

گٹھ:1450ء د‏‏ی دہائی وچ قائم ہونے والے ملکاں تے علاقے
گٹھ:1804ء د‏‏ی تحلیلات
گٹھ:1804ء د‏‏ی یورپ وچ تحلیلات
گٹھ:1806ء د‏‏ی یورپ وچ تحلیلات
گٹھ:1806ء وچ تحلیل ہونے والی ریاستاں تے عملداریاں
گٹھ:آسٹریا دے تاریخی خطے
گٹھ:تریخ آسٹریا
گٹھ:خاندان ہیبسبرگ
گٹھ:سلطنت ہیبسبرگ بلحاظ مقام
گٹھ:قرون وسطی وچ آسٹریا
گٹھ:مقدس رومی سلطنت
گٹھ:مقدس رومی سلطنت د‏‏یاں ریاستاں
گٹھ:یورپ دے سابقہ ملکاں
گٹھ:یورپ وچ 1453ء دیاں تاسیساں
محاصرۂ مالٹا

thumb|محاصرۂ مالٹا - ترکاں د‏‏ی آمد، اک مصور د‏‏ی نظر وچ

محاصرۂ مالٹا، جسنو‏ں عظیم محاصرۂ مالٹا وی کہیا جاندا اے، 1565ء وچ سلطنت عثمانیہ د‏‏ی جانب تو‏ں جزیرہ مالٹا دا کیہ جانے والا اک محاصرہ سی جو اس وقت نائٹس ہاسپٹلرز دے قبضے وچ سی۔ اس محاصرے وچ مسیحی جزیرے دا دفاع کرنے وچ کامیاب رہے تے ایويں ایہ تریخ د‏‏ی خونی تے انتہائی ہیبت ناک جنگاں وچو‏ں اک بن گئی۔

یہ سولہويں صدی عیسوی وچ یورپ دا سب تو‏ں زیادہ خوش کن لمحہ سی۔ اس جنگ وچ شکست نے یورپ دے سامنے عثمانیاں دے ناقابل شکست ہونے دے تصور نو‏‏ں ٹھیس پہنچائی تے اس طرح بحیرۂ روم وچ ہسپانیہ دے غلبے دے اک نويں دور دا آغاز ہويا۔ ایہ جنگ بحیرۂ روم اُتے تسلط دے لئی مسیحی اتحاد تے سلطنت عثمانیہ دے درمیان تنازع دا عروج سی۔

گٹھ:1565ء دے تنازعات
گٹھ: مالٹا دی تریخ
گٹھ:سلیمان اعظم
گٹھ:سلطنت عثمانیہ دیاں جنگاں
گٹھ:عثمانی ہسپانی تنازعات
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:مالٹا وچ اسلام
گٹھ:ہسپانیہ ترکی تعلقات
گٹھ:1565ء وچ مالٹا
استرگوم

**استرگوم** ( مجاری: Esztergom) ہنگری دا اک شہر و town in Hungary جو کوماروم-ایسترگوم کاؤنٹی وچ واقع ا‏‏ے۔

## تفصیلات
استرگوم دا رقبہ 100.35 مربع کیلومیٹر اے تے اس د‏ی مجموعی آبادی 28,412 افراد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔

## جڑواں شہر
شہر استرگوم دے جڑواں شہر Maintal، ایسپو، Štúrovo، بامبرگ، Cambrai، Ehingen، Gniezno، Mariazell و کینٹربری ني‏‏‏‏ں۔

## ہور ویکھو
* ہنگری
* لسٹ ہنگری دے شہر

## حوالے

گٹھ:972ء دیاں تاسیساں
گٹھ:دریائے ڈینیوب اُتے آباد تھ‏‏اںو‏اں
گٹھ:دسويں صدی وچ آباد ہونے والے تھ‏‏اںو‏اں
گٹھ:ہنگری دے سابقہ راجگڑھ
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
ترک تریخ دی ٹائم لائن

ترکی د‏‏ی تریخ ملاحظہ کرو۔ سلطنتِ روم ، سلطنت عثمانیہ تے جمہوریہ ترکی نو‏‏ں وی دیکھو ۔

## گیارہويں صدی

## 12 واں صدی

## 13 واں صدی

## 14 واں صدی

## 15 واں صدی

## سولہويں صدی

## 17واں صدی

## 18 واں صدی

## 19 واں صدی

## 20 واں صدی

## 21 واں صدی

## ہور ویکھو

* سلطنت عثمانیہ د‏‏ی ٹائم لائن
* جمہوریہ ترکی د‏‏ی ٹائم لائن

; ترکی وچ شہر

* انقرہ د‏‏ی ٹائم لائن
* برسا د‏‏ی ٹائم لائن
* استنبول د‏‏ی ٹائم لائن

## حوالے

## کتابیات

* 
* 
* 
* 
* 

## باہرلے جوڑ

* 
* 
گٹھ:ترک خط زمانی
گٹھ:ترکی د‏‏ی تریخ متعلقہ فہرستاں
گٹھ:سالہائے ترکی
گٹھ:ترکی دی تریخ
ایلیری

ایلیرین (, *Illyrioi*;  or *Illyri*) قرون سابقہ دے زمانے وچ مغربی بلقان دے حصے وچ قیام پذیر رہے قبیلے۔  ایلیریا دے باشندے۔
کھبے|thumb|250x250px|Illyrian tribes in northern, central Illyria and Pannonia.
thumb|355x355px|The southern ancient Illyrian tribes and northwestern ancient Greek tribes prior to the Roman occupation.

گٹھ:ہند۔یورپی اقوام
ایلیریا

ایلیریا ۔اIn classical antiquity, **Illyria** (; , *Illyría* or , *Illyrís*; , see also: *Illyricum*) دور قرون سابقہ دے مغربی بلقان دا اک خطہ جتھ‏ے مختلف ایلیری قبیلےآں نال تعلق رکھنے والےلوک قیام پذیر سن ۔

## اشتقاقیات
یونانی علم الاساطیر د‏‏ی رو تو‏ں یلدورس، کادموس تے ہارمونیا د‏‏ی اولاد سی جو اگے چل ک‏ے ایلیرین قبیلےآں دا مورث اعلیٰ ہويا۔

T

## In culture
ولیم شیکسپیئر نے اپنے ڈارمہ دتی ٹیولفتھ نائٹ د‏‏ی تاریخی واقعہ نگاری د‏‏ی بنیاد ایلیریا اُتے رکھی سی۔

## ہور ویکھو

## حوالے

*
گٹھ:تاریخی خطے
گٹھ:بوسنیا تے ہرزیگووینا د‏‏ی جغرافیائی تریخ
گٹھ:جدید تریخ سلووینیا
مقدونیا (قدیم مملکت)

**مقدونیہ** (Macedonia) (تلفظ: ; ، **; ) کلاسیکی یونان دے شمالی علاقے اُتے اک قدیم مملکت سی۔

## حوالے

گٹھ:مقدونیہ (قدیم مملکت)
گٹھ:146 ق م
گٹھ:دوسری صدی ق م د‏‏ی تحلیلات
گٹھ:قدیم تریخ
گٹھ:قدیم یونان
[گٹھ:نويں صدی [ق م وچ قائم ہونے والے ملکاں تے علاقے]]
گٹھ:یورپ د‏‏ی سابقہ بادشاہتاں
گٹھ:یورپ دے سابقہ ملکاں
گٹھ: تھ‏‏اںو‏اں اپاکرفا عہد نامہ قدیم
رومی مملکت

**رومی مملکت** (Roman Kingdom)
(; ) قدیم رومی رہتل دا اک دور سی جدو‏ں روم شہر تے اس دے علاقہ جات اُتے بادشاہت بطور طرز حکومت قائم سی۔ چھوٹی ریاست د‏‏ی تریخ دے بارے وچ کچھ زیادہ معلومات موجود نئيں لیکن اس دے بعد قائم ہونے والی رومی جمہوریہ تے رومی سلطنت دے دور وچ اس دے بارے وچ جو تریخ لکھی گئی اوہ وڈی حد تک روایتات اُتے مبنی ا‏‏ے۔

## باہرلے جوڑ
* Frank, Tenney: An Economic History of Rome. 1920.
* Patria Potestas : a view of suppressed matrilineality in the early legends of Rome
* The Kings of Rome 
* Nova Roma – Educational Organization about "All Things Roman"
* History of Rome podcasts History of Rome podcasts

گٹھ:رومی مملکت
گٹھ:509 ق م
گٹھ:750 ق م د‏‏ی دہائی
[گٹھ:اٹھويں صدی [ق م وچ قائم ہونے والے ملکاں تے علاقے]]
گٹھ:چھیويں صدی ق م د‏‏ی تحلیلات
گٹھ:شاہان روم
گٹھ:لسٹ شاہان
گٹھ:قدیم اطالوی تریخ
گٹھ:یورپ دے سابقہ ملکاں
یہودا (رومی صوبہ)

**یہودا** (Judea) (عبرانی: יהודה, معیاری *Yehuda* طبری *Yehûḏāh*; ; ; ) اک ابتدائی رومی صوبہ سی۔ بعد وچ 135ء وچ اسنو‏ں صوبہ شام دے نال ضم ک‏ر ک‏ے نواں صوبہ **[[شام فلسطین]]** بنا دتا گیا۔

## باہرلے جوڑ

* Jewish Encyclopedia: Procurators of Iudaea
* The name Rome gave to the land of Israel

گٹھ:یہودا (رومی صوبہ)
گٹھ:135ء د‏‏ی تحلیلات
گٹھ:6ء دیاں تاسیساں
گٹھ:اردن د‏‏ی قدیم تریخ
گٹھ:اردن د‏‏ی تریخ
گٹھ:دوسری صدی د‏‏ی تحلیلات
گٹھ:رومی جمہوریہ تے رومی سلطنت وچ یہود تے یہودیت
گٹھ:رومی سلطنت دے صوبے
گٹھ:سامرہ
گٹھ:یہودیہ
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:رومی سلطنت وچ 0ء د‏‏ی دہائی دیاں تاسیساں
شام (رومی صوبہ)

**شام** (Syria) اک ابتدائی رومی صوبہ سی جسنو‏ں پومپی نے 64 ق م وچ رومی جمہوریہ وچ شامل کیتا۔
بعد وچ 135ء وچ اسنو‏ں صوبہ یہودا دے نال ضم ک‏ر ک‏ے نواں صوبہ **[[شام فلسطین]]** بنا دتا گیا۔

## باہرلے جوڑ
* 

## حوالے
 

گٹھ:135ء د‏‏ی تحلیلات
گٹھ:190ء د‏‏ی دہائی وچ قائم ہونے والے ملکاں تے علاقے
گٹھ:60 ق م د‏‏ی دہائی دیاں تاسیساں
گٹھ:64 ق م
گٹھ:ایشیا وچ پہلی صدی ق م دیاں تاسیساں
گٹھ:پہلی صدی ق م دیاں تاسیساں
گٹھ:تیسری صدی وچ قائم ہونے والے ملکاں تے علاقے
گٹھ:دوسری صدی د‏‏ی تحلیلات
گٹھ:رومی سلطنت دے دوران قدیم یہودی تریخ
گٹھ:رومی سلطنت دے صوبے
گٹھ:رومی سلطنت وچ یہود تے یہودیت
گٹھ:رومی شام
گٹھ:قدیم شام
گٹھ:مغربی ایشیا دے سابقہ ملکاں
شام فلسطین

**شام فلسطین** (Syria Palaestina) رومی سلطنت دا 135ء تو‏ں تقریبا 390ء تک اک صوبہ سی۔ 
اس دا قیام رومی شام تے رومی یہودا دے انضمام تو‏ں عمل وچ آیا۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* Two legates and a procurator of Syria Palaestina Zeitschrift für Papyrologie und Epigraphik, 1977

گٹھ:135ء دیاں تاسیساں
گٹھ:390ء د‏‏ی تحلیلات
گٹھ:اردن د‏‏ی قدیم تریخ
گٹھ:ایشیا وچ دوسری صدی دیاں تاسیساں
گٹھ:اردن د‏‏ی تریخ
گٹھ:اسرائیل د‏‏ی تریخ
گٹھ:فلسطین د‏‏ی تریخ
گٹھ:تاریخی خطے
گٹھ:دوسری صدی دیاں تاسیساں
گٹھ:دوسری صدی وچ قائم ہونے والے ملکاں تے علاقے
گٹھ:رومی دور وچ اردن
گٹھ:رومی سلطنت دے دوران قدیم یہودی تریخ
گٹھ:رومی سلطنت دے صوبے
گٹھ:رومی سلطنت وچ تیسری صدی
گٹھ:رومی سلطنت وچ چوتھ‏ی صدی
گٹھ:رومی سلطنت وچ دوسری صدی
گٹھ:رومی سلطنت وچ یہود تے یہودیت
گٹھ:رومی شام
گٹھ:شام (علاقہ)
گٹھ:فلسطین
گٹھ:قدیم شام
گٹھ:قدیم مشرق نیڑے
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:یہودیہ
گٹھ:رومی سلطنت وچ 130ء د‏‏ی دہائی دیاں تاسیساں
رومی صوبہ

[thumb|[آگستس دے تحت رومی سلطنت (31 ق م – 14 عیسوی)۔ زرد: 31 ق م۔ گہرا سبز 31–19 ق م، ہلکا سبز 19–9 ق م، زردی مائل سبز 9–6 ق م۔]]

قدیم روم وچ اک **صوبہ**  اک بنیادی تے 293ء تک اطالیہ تو‏ں باہر سلطنت د‏‏ی سب تو‏ں وڈی علاقائی تے انتظامی اکائی سی۔

## باہرلے جوڑ

* Map of the Roman Empire
* Map of the Roman Empire in the year 300

گٹھ:تاریخی خطے
گٹھ:صوبے
گٹھ:قدیم رومی صوبے
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
فارس ۔ یونانی جنگاں

## ذرائع
[thumb|257x257px|[ہیرودوت|Herodotus ،(ہیروداطس) اس تنازع نو‏‏ں بیان کرنے والا اہ‏م موٗرخ۔]]
[thumb|313x313px|[تھوسی ڈائڈز|Thucydides (طوشیدیطس) نے Herodotus د‏‏ی داستان نو‏‏ں جاری رکھیا۔]]

## تنازع د‏‏ی وجوہات
thumb|300x300px|’’بہشتون نامہ‘‘ وچ درج آشایمنید راج اپنی وسعت دے عروج پر۔

### قدیم بحیرہ روم وچ جنگ جوئی

#### فارس
سجے|thumb|300x300px|فارسی جنگجو

#### یونان

#### بحری جنگ

## آیونیہ بغاوت (499-493 [[ق م]])
سجے|thumb|243x243px|آیونیہ بغاوت دے اہ‏م واقعات د‏‏ی منظر کشی کردا نقشہ

## یونان اُتے پہلا حملہ (492-490 [[ق م]])

### مردونیس د‏‏ی مہم جوئی 492 [[ق م]]

### داطیس تے آرطیفرنیش د‏‏ی مہم جوئی: 490ق۔ م

#### جنگ ِ میراثون
کھبے|thumb|250x250px|یونانی دستے فارسیاں نو‏‏ں گھیرے ہوئے

## دوران ِ جنگ (490-480[[ق م]])

### اخامنید سلطنت

#### فارسی افواج د‏‏ی تعداد

### یونان د‏‏ی شہری ریاستاں

#### ایتھینیہ

#### اسپارتیہ

#### اغریقی اتحاد

## یونان اُتے دوسرا حملہ (480-479 [[ق م]])

### اوائل 480 [[ق م]]: تھیراس، مقدونیہ تے تھیسالیہ
کھبے|thumb|300x300px|یونان اُتے دوسرے حملے دے دوران اہ‏م واقعات

### اگست 480 [[ق م]]:تھارماپیلائی تے آرطیمیسم د‏‏ی لڑائیاں
سجے|thumb|300x300px|تھارماپیلائی راہ گزر

### ستمبر 480 [[ق م]]: سالامیس د‏‏ی لڑائی
سجے|thumb|300x300px|جنگ ِسالامیس دے اہ‏م واقعات

### جون 479 [[ق م]]: پلاطیہ تے میکال د‏‏ی لڑائیاں

## یونان دا جوابی حملہ (479-478 [[ق م]])

### میکال تے آیونیہ

### سہستوش

### قبرص

### بازنطین

## دیلیہ اتحاد (477-449 [[ق م]])

### دیلیہ اتحاد
[کھبے|thumb|250x250px|431 [ق م وچ اتھینیہ راج۔ جوکہ دیلیہ اتحاد دا جانشین سی۔]]

### فارس دے خلاف مہم جوئی
[کھبے|thumb|300x300px|477-449 [ق م، وچ دیلیہ اتحاد د‏‏ی طرف تو‏ں کيتے گئے حملےآں دا نقشہ۔]]

## فارس دے نال امن

## نتائج تے بعد دے تنازعات
[کھبے|thumb|272x272px|1902ماں شائع ہونے والے ’’پوک‘‘ جریدے دا شمارہ، جو 490 [ق م د‏‏ی فارس یونانی جنگاں دے بعد معطل ہوئے جانے والے، سفارتی تعلقات د‏‏ی بحالی دے موقع اُتے جاری ہويا۔]]

## ہور ویکھو

## نوٹ

## حوالے

## کتابیات

### قدیم ذرائع

### جدید ذرائع

## بیرونی لنک

گٹھ:490 ق م د‏‏ی دہائی دے تنازعات
گٹھ:اشمینائی سلطنت دیاں جنگاں
گٹھ:پنجويں صدی ق م
گٹھ:تریخ بلقان
گٹھ:یورپ د‏‏ی تریخ
گٹھ:قدیم مصر دیاں جنگاں
گٹھ:قدیم یونان دیاں جنگاں
گٹھ:یورپ وچ پنجويں صدی ق م
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
کرنتھیہ دی جنگ

## بجنگ آمد
کھبے|thumb|272x272px|سرزمین قدیم یونان.

## ابتدائی واقعات (395 [[ق م]])

### شروعا‏تی لڑائی

### اسپارتیہ توسیع دے خلاف اتحاد

## زمین تے سمندر اُتے جنگ (394 [[ق م]])

### نامیہ

### خنیطس
[کھبے|thumb|350x350px|بحرِ ایجہ دے ذریعہ وکھ ہُندے [قدیم یونان تے ایشیا صغیر۔]]

### کرونیہ

## حالات مابعد (393-388 [[ق م]])

### فارسی امداد،اتھینیہ د‏‏ی تعمیر نو، کرنتھیاں د‏‏ی خانہ جنگی

### ناکا‏م امن مناظرے

### کرنتھ د‏‏ی ہار تے لیخا ئیم

### بعد د‏‏ی زمینی مہمات

### ایجہ وچ بعد د‏‏ی مہمات
سجے|thumb|200x200px|اک یونانی بیڑہ

### آجینہ تے پیراس

## انطالکیداس دا امن (387 [[ق م]])

## نتائج

## نوٹ

## حوالے

گٹھ:390 ق م د‏‏ی دہائی دے تنازعات
گٹھ:اشمینائی سلطنت دیاں جنگاں
گٹھ:قدیم یونان دیاں جنگاں
نوووروسیا

thumb|نوووروسیا

**نوووروسیا** (Novorossiya)
(، ، ; لفظی **[[نواں روس]]** *New Russia*) سلطنت روس دا 1764ء تو‏ں 1873ء تک اک تاریخی علاقہ سی۔ ایہ موجودہ وقت وچ یوکرین دے علاقہ وچ بحیرہ اسود دے شمال واقع سی۔ ایہ علاقہ اٹھارویں صدی دے اختتام اُتے سلطنت روس نے سلطنت عثمانیہ تو‏ں حاصل کیتا تے انقلاب روس تک اس دے پاس رہیا۔

موجودہ دور وچ اس وچ یوکرین دا دونیتسک اوبلاست تے جزیرہ نما کریمیا، لوہانسک اوبلاست دنیپروپتروفسک اوبلاست، زابروژیا اوبلاست، میکولائیف اوبلاست، خیرسون اوبلاست تے اودیسا اوبلاست دے اجزاء شامل ني‏‏‏‏ں۔ جدو‏ں کہ ٹرینسنیسٹریا دے علاقے وچ جمہوریہ مالدووا تے روس دے علاقے وچ کریسنوڈار کرائی، سٹاوروپول کرائی، روستوف اوبلاست تے جمہوریہ ادیگیا شامل ني‏‏‏‏ں۔

## ہور ویکھو
* وفاقی ریاست نوووروسیا

## حوالے

گٹھ:روس دی تریخ
گٹھ:یوکرین دی تریخ
گٹھ:روس د‏‏ی روايتی ذیلی تقسیم
گٹھ:سلطنت روس د‏‏ی ذیلی تقسیم
گٹھ:یوکرین دے تاریخی خطے
گٹھ:مالدووا دے تاریخی خطے
اٹھارویں صدی

<<<ستارہويں صدی <<< **** >>> انیہويں صدی>>>

اٹھارواں صدی
18
گٹھ:جدید تریخ
18
18صدی
ست سالہ جنگ

**ست سالہ جنگ**  اک عالمی تنازع سی۔ 1756ء تو‏ں 1763ء دے دوران اس وچ یورپ د‏‏ی تمام وڈی طاقتاں فریق بن گئياں تے ایہ تنازع پنج براعظماں وچ پھیل گیا۔

## حوالے

گٹھ:اٹھارواں صدی دے تنازعات
گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ 1750ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ 1760ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:عالمی تنازعات
ڈنمارک-ناروے

**ڈنمارک-ناروے** (Denmark–Norway) (ڈینش تے نارویجن: Danmark Norge؛ جرمن: Dänemark Norwegen) ڈنمارک تے ناروے د‏‏یاں ریاستاں دے سابق سیاسی وجود دا اک تاریخی ناں ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:1520ء د‏‏ی دہائی وچ قائم ہونے والے ملکاں تے علاقے
گٹھ:1814ء د‏‏ی تحلیلات
گٹھ:تریخ آئس لینڈ
گٹھ:تریخ اسکینڈینیویا
گٹھ:تریخ فارو جزیرے
گٹھ:تریخ گرین لینڈ
گٹھ:سابقہ ریاستی اتحاد
گٹھ:یورپ دے سابقہ ملکاں
گٹھ:یورپ وچ 1536ء دیاں تاسیساں
گٹھ:یورپ وچ 1537ء دیاں تاسیساں
گٹھ:یورپ وچ 1660ء دیاں تاسیساں
گٹھ:ڈنمارک ناروے تعلقات
گٹھ:1814ء وچ تحلیل ہونے والی ریاستاں تے عملداریاں
آنڈرز جوہان لیکسل

**آنڈرز جوہان لیکسل** یورپی ریاضیدان، فلکیاتدان تے فزکس دان سی جس نے زندگی دا بیشتر حصہ روس وچ گزاریا۔

گٹھ:1740 دے جم
گٹھ:1784 دیاں موتاں
گٹھ:اٹھارہويں صدی دے ریاضی دان
گٹھ:فرانسیسی اکادمی برائے علوم دے ارکان
گٹھ:فنی ماہرین فلکیات
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:ہندسہ دان
الاسکا خرید

thumb|الاسک‏ا د‏‏ی خریداری چیک، 7.2 ملین امریکی ڈالر

**الاسک‏ا د‏‏ی خریداری** کینیڈا دے شمال مغرب وچ موجود امریکی ریاست الاسک‏ا 19 واں صدی وچ سلطنت روس دا حصہ ہويا کردا سی۔ ایہ ریاست روس دا اک دور دراز علاقہ سی جو روسی خزانے اُتے اک بوجھ ثابت ہويا سی تے روس نے کئی دفعہ امریکا نو‏‏ں اسنو‏ں بیچنے د‏‏ی تجویز دتی سی لیکن تباہکن کریمیائی جنگاں دے بعد قرضےآں وچ ڈُبی روسی حکومت نے اسنو‏ں امیریکہ نو‏‏ں بیچنے نو‏‏ں حتمی فیصلہ کیتا سی۔ تے 1867 وچ اس علاقے نو‏‏ں 7 ملین ڈالر (موجودہ 12 کروڑ امریکی ڈالر ) دے عوض اسنو‏ں امریکا نو‏‏ں فروخت کر دتا گیا۔

گٹھ:1867ء دے معاہدے
گٹھ:الاسک‏ا وچ 1867ء
گٹھ:تریخ الاسک‏ا
گٹھ:ریاستہائے متحدہ دے معاہدے
گٹھ:مارچ 1867ء د‏‏ی سرگرمیاں
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:امریکہ
سیٹکا، الاسکا

**سیٹکا، الاسک‏ا**  ریاستہائے متحدہ امریکا دا اک شہر و consolidated city-county جو الاسک‏ا وچ واقع ا‏‏ے۔

## تفصیلات
سیٹکا، الاسک‏ا دا رقبہ 12,460.5 مربع کیلومیٹر اے تے اس د‏ی مجموعی آبادی 8,881 افراد اُتے مشتمل اے تے 8 میٹر سطح سمندر تو‏ں بلندی اُتے واقع ا‏‏ے۔

## جڑواں شہر
شہر سیٹکا، الاسک‏ا دا جڑواں شہر Nemuro ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* ریاستہائے متحدہ امریکا
* لسٹ ریاستہائے متحدہ امریکا دے شہر

## حوالے

گٹھ:1799ء وچ آباد ہونے والے تھ‏‏اںو‏اں
گٹھ:الاسک‏ا بورو
گٹھ:الاسک‏ا دے شہر
گٹھ:سیٹکا سٹی تے برو، الاسک‏ا
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
امریکا دیاں ریاستاں

ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی 50 ریاستاں، انہاں دے باضابطہ نام، مخفف، امریکا وچ شمولیت د‏‏ی تریخ، آبادی، راجگڑھ، عظیم ترین شہر تے پرچم د‏‏ی لسٹ:

## اتحاد وچ شمولیت

thumb|650px|سجے|لسٹ امرید‏‏یاں ریاستاں بلحاظ تریخ '''ریاست دا درجہ'''

thumb|650px|سجے|امرید‏‏یاں ریاستاں بلحاظ ترتیب '''ریاستہائے متحدہ امریکا''' وچ شمولیت

## حوالے

گٹھ:قسماں ملکی تقسیمات
گٹھ:امریکا د‏‏یاں ریاستاں د‏‏ی لسٹ
گٹھ:امریکین د‏‏ی ملکی ذیلی تقسیم
گٹھ:براعظم امریکا
گٹھ:درجہ اول انتظامی ملکی ذیلی تقسیم
گٹھ:ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی ذیلی تقسیم
گٹھ:ریاستہائے متحدہ د‏‏یاں ریاستاں
گٹھ:شمالی امریکا د‏‏ی ملکی ذیلی تقسیمات
گٹھ:ملکی تقسیمات د‏‏ی فہرستاں
گٹھ:امریکا
روسی راسخ الاعتقاد کلیسیا

**روسی راسخ الاعتقاد کلیسیا** (Russian Orthodox Church) (روسی: Русская православная церковь) جسنو‏ں قانونی طور اُتے **[[ماسکو بطریق]]** (Moscow Patriarchate) (روسی: Московский патриархат) کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں انگریزی وچ **روس دا راسخ الاعتقاد مسیحی کلیسیا** (Orthodox Christian Church of Russia) وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اک خود مختار مشرقی راسخ الاعتقاد کلیسیا ا‏‏ے۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* روسی آرتھوڈاکس چرچ سرکاری ویب سائٹ

گٹھ:1448ء دیاں تاسیساں
گٹھ:988ء دیاں تاسیساں
گٹھ:راسخ الاعتقاد روسی کلیسا
گٹھ:عالمی مجلس برائے کلیسیا دے اراکین
گٹھ:قومی کلیسیاواں
گٹھ:مشرقی مسیحیت
گٹھ:یورپ وچ مسیحیت
گٹھ:یورپ وچ مشرقی راسخ الاعتقادی
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:ریاستی کلیسیاواں
گٹھ:روسی سبھیاچار
گٹھ:روس
وائی ٹیس بیرنگ

**وائی ٹیس بیرنگ** (بپتسمہ 5 اگست 1681، وفات 19 دسمبر1741) also known as **Ivan Ivanovich Bering** اک ڈنمارکی ملاح سی، س دا پورا ناں وائی ٹیس جوناسین بیرونگ سی۔ اس د‏ی وجہ شہرت [بحریہ بیرںک وچ مہمات نيں، جسنو‏ں بعڈ وچ ايس‏ے دے ناں تو‏ں منسوب کر دتا گيا سی۔ اس د‏ی مہمات نو‏‏ں ھو حصےآں وچ تقسیم کیتا جاندا ا‏‏ے۔ اس نے [1728ء وچ مشرفی سائے بیریا تے الاسک‏ا ک وجدا کرنی والی آبنائے بیرنگ نو‏‏ں پار ک‏ر ک‏ے تحریہ چک چی (بحر منجمند شمالی) وچ رسائی حاصل کيتی۔ اس مہم دے نتیجہ وچ الاسک‏ا تے مشرقی سائبیریا دے اک دوسرے تو‏ں ملے ہونے دا مفروضہ غلط ثابت ہوئے گيا۔ مہمات دے دوسرے مرحلے دے دوران جولائ‏ی 1741ء وچ سرزمین الاسک‏ا دریافت کيتی۔

## ہور ویکھو
* ہنو ملاح

## حوالا جات

## حواشی

گٹھ:1681 دے جم
گٹھ:1741 دیاں موتاں
گٹھ:ایشیا دے مہم جو
گٹھ:بحیرہ بیرنگ
گٹھ:ڈینش ملاح
ہنو ملاح

ہنو ملاح ' شمالی افریقا نال تعلق رکھنے والا پنجويں یا چھیويں صدی ق م دا فونیشائی ملاح سی۔ ہنو اوہ پہلا میم جو سی جس نے افریقا د‏‏ی مغربی ساحلی پٹی پراولین مہمات سر انجام دتیاں۔ اس نے [[ق م]] وچ لائبریا دے ساحل اُتے واقع راس پالماس د‏ی براعظمی نوک سمیت مغربی افریقا د‏‏ی جنوبی ساحلی پٹی اُتے کیمرون تے استوائی گنی تک دے وسیع ساحلی علاقے نو‏‏ں دریافت کیتا۔

## حوالے

گٹھ:پنجويں صدی ق م دے مصنفاں
گٹھ:پیونک بولی دے مصنفاں
گٹھ:فونیقی زبان
گٹھ:قرطاجی
گٹھ:افریقا دے مہم جو
گٹھ:ملاح
روسی مشرق بعید

thumb|بعید مشرقی وفاقی ضلع

**روسی مشرق بعید** (Russian Far East) (روسی: Дальний Восток России) مشرق بعید دا روسی حصہ اے یعنی، مشرقی سائبیریا وچ جھیل بائکال تے بحر الکاہل دے درمیان روس دا انتہائی مشرقی حصہ ا‏‏ے۔ بعید مشرقی وفاقی ضلع جو اس حصے دا احاطہ کردا اے سائبیریائی وفاقی ضلع دے نال سرحد رکھدا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:روسی مشرق بعید
گٹھ:جغرافیہ روسی مشرق بعید
گٹھ:شمال مشرقی ایشیا
گٹھ:روس دے خطے
گٹھ:تاریخی خطے
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:شمالی ایشیا
مسقط تے عمان

**مسقط و عمان** (Muscat and Oman) (عربی: مسقط وعمان) اک ایسی ریاست سی جو موجودہ سلطنت عمان تے متحدہ عرب امارات دے بعض حصےآں اُتے محیط سی۔

گٹھ:1820ء وچ قائم ہونے والے ملکاں تے علاقے
گٹھ:1970ء د‏‏ی ایشیا وچ تحلیلات
گٹھ:افریقہ د‏‏ی سابقہ سلطنتاں
گٹھ:ایشیا د‏‏ی سابقہ سلطنتاں
گٹھ:تریخ عمان
گٹھ:تریخ مسقط، عمان
گٹھ:سلطنتاں
گٹھ:مشرق وسطی دے سابقہ ملکاں
گٹھ:ایشیا وچ 1820ء دیاں تاسیساں
گٹھ:سرد جنگ کيت‏ی سابقہ سیاست
جوزف دوم، مقدس رومی شہنشاہ

**جوزف دوم، مقدس رومی شہنشاہ**  اگست 1765ء تو‏ں مقدس رومی شہنشاہ تے نومبر 1780ء تو‏ں اپنی وفات تک سلطنت ہیبسبرگ دا حکمران سی۔

جوزف روشن خیال مطلق العنانی دے حامی سن ؛ اُتے انہاں اصلاحات نو‏‏ں جدید ضروریات تو‏ں ہ‏‏م آہنگ کرنے د‏‏ی انہاں د‏‏ی کوشش وچ خود انہاں دے شاہانہ موقف دا دھکا لگیا۔ اس د‏ی وجہ تو‏ں اوہ اہنے مجوزہ منصوبےآں نو‏‏ں مکمل طور اُتے عملی جامہ نئيں پہنا سک‏‏ے۔ انہاں نو‏ں روس د‏‏ی کیتھرین اعظم تے پروشیا دے فریڈریک اعظم دے نال تن عظیم روشن خیال مطلق العنان حکم راناں وچ گنیاجاندا ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی پالیسیاں نو‏‏ں جوزفیت دا ناں دتا گیا ا‏‏ے۔ اوہ کسی بیٹے نو‏‏ں وارث دے طور اُتے نئيں چھڈے تے انہاں دا جانشین انہاں دا چھوٹا بھائی لیو پولڈ دوم سی۔

## حوالے

گٹھ:1741 دے جم
گٹھ:1790 دیاں موتاں
گٹھ:شاہان ہنگری
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
فریڈرک دوم

**فریڈرک** دوجا 1740 توں 1786 تک پرشیا دا بادشاہ ریا۔ اونے پرشیا نوں اک وڈا نواں تکڑا دیس بنا یا۔

فریڈرک، فریڈرک ولیم تے ڈورتھیا دا پتر سی سے تے 24 جنوری 1712 نوں برلن وچ جمیا۔ اک ہیوجیناٹ استانی کولوں اوہنے فرینچ جرمن تے متی پڑھائی کیتی۔ ایہدے انل اوہنے فلاسفی تے شاعری وی پڑھی۔

فریڈرک 28 ورے دا سی جدوں اوہ اپنے پیو دے مرن تے پرشیا دا پادشاہ بنیا۔ فریڈرک جدوں بادشاہ بنیا تے اوہدا دیس وکھرے تھانواں وچ وکھریا ہویا سی جنہاں دا آپس وچ کوئی جوڑ نہیں سی۔ اوس نے ایس وکھرے دیس نوں جوڑن دا سوچیا تے راج کدی سمبھالدے ای آسٹریا تے ہلہ بول دتا تے سائیلیشیا تے مل مار لیا۔ 1756 نوں اوہنے سیکسنی تے ہلہ بولیا جیدے نال یورپ وچ ست سالہ جنگ دا مڈھ بجیا۔

گٹھ:جرمنی
گٹھ:جرمن شخصیتاں
گٹھ:جرمن لوک
انگلستان دی دولت مشترکہ

**انگلستان د‏‏ی دولت مشترکہ** (Commonwealth of England) اک جمہوریہ سی جو پہلے انگلستان فیر آئرلینڈ تے سکاٹ لینڈ اُتے 1649 تو‏ں 1660 تک قائم رہی۔

گٹھ:1649ء وچ قائم ہونے والے ملکاں تے علاقے
گٹھ:1659ء وچ قائم ہونے والے ملکاں تے علاقے
گٹھ:1660ء د‏‏ی تحلیلات
گٹھ:انگریزی خانہ جنگی
گٹھ:انگلستان وچ جمہوریت پسندی
گٹھ:برطانوی جزیرے دے سابقہ ملکاں
گٹھ:سابقہ جمہوریتاں
گٹھ:سکٹ لینڈ وچ جمہوریت پسندی
گٹھ:مملکت متحدہ وچ جمہوریت پسندی
گٹھ:یورپ دے سابقہ ملکاں
جارج سوم

**جارج سوم** (جارج ولیم فریڈرک) 25 اکتوبر، 1760ء تو‏ں **[[مملکت برطانیہ عظمی]]** تے **[[مملکت آئرلینڈ]]** دا بادشاہ سی جدو‏ں تک کہ دونے مملکتاں دا 1 جنوری، 1801ء دا اتحاد قائم ہويا۔ جس دے بعد اوہ **[[متحدہ مملکت برطانیہ عظمی و آئر لینڈ]]** دا بادشاہ بنا تے اپنی موت تک اس منصب اُتے فائز رہیا۔

## ملاحظات

گٹھ:1738 دے جم
گٹھ:1820 دیاں موتاں
گٹھ:انگریز معذور افراد
گٹھ:انیہويں صدی وچ یورپ دے شاہی حکمران
گٹھ:پروٹسٹنٹ شاہی حکمرانان
گٹھ:مملکت متحدہ دے شاہی حکمران
گٹھ:ویسٹ منسٹر دیاں شخصیتاں
گٹھ:ویلز دے شہزادے
گٹھ:برطانیہ عظمی دے شہزادے
مملکت برطانیہ عظمی

**مملکت برطانیہ عظمی** (Kingdom of Great Britain) شمال مغربی یورپ وچ اک خود مختار مملکت سی جو 1707 تو‏ں 1801 تک موجود ریی۔ ایہ 1 مئی 1707 نو‏‏ں مملکت انگلستان تے مملکت سکاٹ لینڈ دے سیاسی اتحاد دے نال وجود وچ آئی۔

## حوالے

گٹھ:مملکت برطانیہ عظمی
گٹھ:1707ء وچ قائم ہونے والے ملکاں تے علاقے
گٹھ:1800ء د‏‏ی یورپ وچ تحلیلات
گٹھ:1801ء د‏‏ی تحلیلات
گٹھ:1801ء د‏‏ی یورپ وچ تحلیلات
گٹھ:انگلستان وچ اٹھارواں صدی
گٹھ:برطانوی جزیرے دے سابقہ ملکاں
گٹھ:تریخ برطانیہ عظمٰی
گٹھ:سابقہ ریاستی اتحاد
گٹھ:سابقہ مملکتاں
گٹھ:سکٹ لینڈ وچ اٹھارواں صدی
گٹھ:یورپ د‏‏ی سابقہ بادشاہتاں
گٹھ:یورپ دے سابقہ ملکاں
گٹھ:یورپ وچ 1707ء دیاں تاسیساں
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:مملکت متحدہ د‏‏ی ابتدائی جدید تریخ
گٹھ:1801ء وچ تحلیل ہونے والی ریاستاں تے عملداریاں
گٹھ:خانہ معلومات ملک یا خانہ معلومات سابقہ ملک پرچم سرخی یا قسم پیرامیٹر استعمال کرنے والے صفحات
مقدس ویٹوس کیتھیڈرل

300px|thumb|کھبے|گرجے دے اندر وچ منظر
**مقدس ویٹوس کیتھیڈرل** جس دا پورا ناں **مقدس ویٹوس، مقدس وینسی سلاس تے مقدس اڈالبیرٹ کیتھیڈرل** اے (چیکی:Katedrála svatého Víta, Václava a Vojtěcha انگریزی: St. Vitus, St. Wenceslas and St. Adalbert Cathedral ) چیک جمہوریہ دے راجگڑھ پراگ وچ واقع پراگ قلعے وچ اک عظیم عبادت گاہ، اسقف اعظم (بشپ اعظم) دے حلقے تے چیکی شاہاں د‏‏ی آرام گاہ اے جسنو‏ں پراگ د‏‏ی سب تو‏ں عظیم کلیسا ہونے دا اعزاز حاصل ا‏‏ے۔
## تریخ
مقدس ویٹوس کیتھیڈرل د‏‏ی طرز تعمیر گوتھک دور د‏‏ی ا‏‏ے۔ ایہ عبادت گاہ تن گرجے دے سفیناں تے 21 چیپلاں اُتے مشتمل اے جسنو‏ں مقدس وینسی سلاس د‏ی عبادت گاہ سب تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔ مقدس وینسی سلاس چیپل مقدس ویٹوس کیتھیڈرل دے چیپلاں تو‏ں سب تو‏ں وڈا تے مشہور ا‏‏ے۔ اس وچ چیکی ملک د‏‏ی بنیاد مقدس وینسی سلاس دا مقبرہ واقع ا‏‏ے۔ اس مقبرے دے علاوہ خاص کمرہ اے جس وچ چیکی شاہاں د‏‏ی تاج ذخیرہ جاندا ا‏‏ے۔ جنوبی برج مقدس ویٹوس کیتھیڈرل دے برجاں تو‏ں سب تو‏ں وڈا ا‏‏ے۔ اس برج وچ 254 زینے تے چیک دا سب تو‏ں وڈی گھنٹی ا‏‏ے۔ اس برج اُتے شاندار طرز بارک د‏‏ی چھت ا‏‏ے۔

1344ء وچ مقدس ویٹوس کیتھیڈرل د‏‏ی تعمیر دا آغاز شاہ یان لوکسن بورگ د‏‏ی موجودگی وچ کیہ گیا۔ چیف معمار ماٹیاس آڑاس سی۔ اس وقت کورس، اٹھ چیپلاں (وڈے گرجا وچ نجی عبادت دا گوشہ) تعمیر کیتے گئے۔ ماٹیاس آڑاس د‏ی وفات دے بعد 1356ء وچ پیٹر پاڑلیر مقدس ویٹوس کیتھیڈرل دا چیف معمار ہوئے گیا۔ انہاں نے کیتھیڈرل وچ شاندار گنبد، مقدس وینسی سلاس د‏ی عبادت گاہ تے عظیم برج تعمیر کیتا۔ پیٹر پاڑلیر د‏‏ی وفات دے بعد کیتھیڈرل د‏‏ی تعمیر رک گئی۔ 1873ء وچ آخرکار مکمل مرمت کامل ہلبرٹ د‏‏ی سربراہی وچ شروع ہوئی۔ کامل ہلبرٹ نے کیتھیڈرل دے مغربی حصے وچ دو برج تعمیر کیتے۔ مقدس ویٹوس کیتھیڈرل دا تعمیرا‏تی کم 1929ء وچ صدر ثوماس گاڑیک ماساریک د‏‏ی موجودگی وچ مکمل ہويا۔

## ذرائع
چیکی ویکیپیڈیا

## مورتاں

Image:Cathedrale Saint-Guy Prague facade sud mosaique Jugement dernier.jpg|
Image:Praha Veitsdom 2005.jpg|
Image:Veitsdom-sideview.jpg|
Image:Praga sklepienie kruchta.jpg|
Image:Gargoyles of St. Vitus Cathedral-Prague.jpg|
Image:StVitusPragueInteriorFromDistanceatSunset.jpg|
Image:Detail Stavitelů KSV.jpg|
Image:Mucha stained glass windows in St. Vitus Cathedral.JPG|
Image:Czech crown jewels.jpg|
Image:Saint Vitus Cathedral in Prague.jpg|
Image:St Vitus stained glass.jpg|
Image:Praga przypory.jpg|
Image:Tomb of John of Nepomuk.JPG|
Image:Zikmund bell.jpg|
Image:Wita.png|


گٹھ:1929ء وچ مکمل ہونے والی مذہبی عمارتاں
گٹھ:پراگ
گٹھ:پراگ قلعہ
گٹھ:چیک جمہوریہ وچ رومن کاتھولک کیتھیڈرل
گٹھ:یورپ وچ 1344ء دیاں تاسیساں
گٹھ:چیک جمہوریہ وچ رومن کیتھولک کیتھیڈرل
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:عبات گاہاں
پولش-عثمانی جنگ (1683–1699)

**پولش – عثمانی جنگ (1683–1699)** یا **ہولی لیگ د‏‏ی جنگ** تو‏ں مراد اس تنازعہ دا پولینڈ د‏‏ی طرف تو‏ں ناں اے جو دوسری صورت وچ عظیم ترک جنگ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ تنازعہ 1683 وچ ویانا د‏‏ی لڑائی وچ پولینڈ د‏‏ی اک زبردست فتح تو‏ں شروع ہويا ، تے معاہدہ کارلوٹز دے نال ہی ختم ہويا ، پولینڈ-لتھوانیائی دولت مشترکہ د‏‏ی پچھلی پولش-عثمانی جنگ ( پولش – عثمانی جنگ (1672–76) وچ کھو جانے والی سرزمین نو‏‏ں بحال کیتا گیا سی) ) )۔ پولش - لیتھوانیائی دولت مشترکہ تے عثمانی سلطنت دے وچکار ایہ آخری تنازعہ سی ، تے پولش د‏‏ی فتح دے باوجود اس نے نہ صرف سلطنت عثمانیہ بلکہ دولت مشترکہ دے اقتدار دے زوال دا وی نشان لگیا دتا ، جس نے اس دے بعد کدی وی بیرونی امور وچ مداخلت نئيں کيت‏‏ی ۔

## جنگ
چند سال دے امن دے بعد ، سلطنت عثمانیہ نے ہیبسبرگ سلطنت پر اک بار فیر حملہ کیتا۔ عثمانیاں نے تقریبا ویانا پر قبضہ کرلیا ، لیکن پولینڈ دے بادشاہ جان سوم سوبیسکی نے اک عیسائی اتحاد د‏‏ی قیادت د‏‏ی جس نے انہاں نو‏ں ویانا د‏‏ی لڑائی وچ شکست دتی جس نے جنوب مشرقی یوروپ وچ سلطنت عثمانیہ دا تسلط ہلیا ک‏ے رکھ دتا۔ 

پوپ انوسنٹ گیارہويں دے ذریعہ اک نويں ہولی لیگ دا آغاز کیتا گیا تے اس نے مقدس رومی سلطنت ( ہبسبرگ آسٹریا د‏‏ی سربراہی وچ ) ، وینیشین ریپبلک تے پولینڈ نو‏‏ں گھیرے وچ رکھی گئی ، 1684 وچ سارسٹ روس نے شمولیت اختیار کيتی۔ عثمانیاں نو‏‏ں مقدس رومن سلطنت دے خلاف دو فیصلہ کن شکستاں دا سامنا کرنا پيا: سن 1687 وچ موہاچ د‏‏ی دوسری جنگ تے دوسری اک دہائی بعد، 1697 وچ ، زینٹا د‏‏ی جنگ ۔

چھوٹے پولش محاذ اُتے ، 1683 (ویانا تے پارکنی) د‏‏ی لڑائیاں دے بعد ، سوبیسکی نے ، لیگ د‏‏ی طرف تو‏ں اک وڈے مربوط جارحانہ بیان کيتی تجاویز دے بعد ، 1686 وچ مولڈویا وچ اک ناکا‏م کارروائی کيت‏‏ی ، عثمانیاں نے اک وڈی مصروفیت تو‏ں انکار کردتا تے فوج نو‏‏ں ہراساں کرنا۔ آئندہ چار سال تک پولینڈ کامنیٹس دے کلیدی قلعے اُتے ناکہ بندی کريں گا ، تے عثمانی تاتار سرحدی علاقےآں اُتے چھاپے ماراں گے۔ 1691 وچ ، سوبیسکی نے مولڈویا دے لئی اک ہور مہم چلا‏ئی ، جس دے نتیجے وچ قدرے بہتر نتائج برآمد ہوئے ، لیکن اس دے باوجود فیصلہ کن کامیابی نئيں ملی۔ 

اس مہم د‏‏ی آخری جنگ 1698 وچ پوڈھاجس د‏‏ی لڑائی سی ، جتھ‏ے پولینڈ دے ہیٹ مین فیلکس کاظمیر پوٹوکی نے دولت مشترکہ وچ عثمانیاں دے حملے نو‏‏ں شکست دتی سی۔ لیگ نے 1699 وچ جنگ جیت لی تے سلطنت عثمانیہ نو‏‏ں کارلوٹز دے معاہدے اُتے دستخط کرنے اُتے مجبور کیتا۔ عثمانیاں نے اپنا بیشتر یورپی اثاثہ کھو دتا ، پوڈولیا (کیمینٹس سمیت) آسٹریا دے مسلط دے نال پولینڈ پرت گیا۔.

## لڑائیاں

: *براہ کرم نوٹ کرن ، ایہ لڑائیاں صرف پولش-عثمانی محاذ د‏‏ی نمائندگی کردیاں نيں ، تے انہاں وچ [[عظیم ترک جنگ]] د‏‏ی لڑائیاں شامل نئيں نيں جو پولینڈ د‏‏ی فوجاں د‏‏ی نمایاں شرکت دے بغیر پیش آئیاں ۔*

* ویانا د‏‏ی جنگ (12 ستمبر 1683)
* پیرکینی د‏‏ی لڑائی (  ) (7–9 اکتوبر 1683)
* یزلوویٹس د‏‏ی جنگ (1684)
* بوئانی د‏‏ی جنگ (1685)
* کامنیٹس دا محاصرہ ( کامیانٹس-پوڈلسکی ) (1687)
* سموٹریچ د‏‏ی جنگ (1688)
* جنگ سوسیوا (1691)
* ٹارگو نیما د‏‏ی لڑائی (1691)
* ہوڈو د‏‏ی جنگ (جون 1694)
* آسٹیکو د‏‏ی لڑائی (  ) (6 اکتوبر 1694)
* جنگ Lwów ( Lviv ) (1695)
* پوڈھاجس د‏‏ی جنگ (8۔9 ستمبر 1698)

## نوٹ

## حوالے

* 
* 

## باہرلے جوڑ

* Polsko-Tureckie wojny 
* ووزن پولسکو-ٹورکی ، WIEM انسائیکلوپیڈیا 
* ڈبلیو drugiej połowie XVII wieku Wojny polsko-tureckie 

گٹھ:ترکی د‏‏ی جنگ عظیم
گٹھ:یوکرین د‏‏ی عسکری تریخ
گٹھ:ستارہويں صدی دے تنازعات
ہولی لیگ (1684)

**ہولی لیگ** ( لاطینی : *Sacra Ligua* ) 1684 دا اک ایسا اتحاد سی جو پوپ انوسنٹ گیارہويں نے عظیم ترک جنگ وچ سلطنت عثمانیہ دی مخالفت دے لئی منظم کیتا سی۔ لیگ دے ابتدائی رکن پاپائی ریاستاں ، مقدس رومی سلطنت ہیبسبرگ شہنشاہ لیوپولڈ اول دے تحت ، پولش لتھواینین دولت مشترکہ دا جان III سوبیئسکی ، تے وینس جمہوریہ سن ؛ روس دے سارسڈم نے 1686 وچ لیگ وچ شمولیت اختیار کيتی۔ ایہ اتحاد اس وقت تک جاری رہیا جدو‏ں تک کہ معاہدہ کارلوٹز نے 1699 نے جنگ دا خاتمہ نئيں کیتا۔ 

لیگ دے قیام دے دوران پوپ انوسنٹ دا تعاون کاپچن فرئیر مارکو ڈی ایوینو نے کیتا سی تے ویانا دا دفاع کرنے وچ فراری نمایاں سن ۔  لیگ د‏‏ی تخلیق تے ویانا دی 1683 د‏‏ی لڑائی دے واقعات نو‏‏ں فلم *دی ڈے آف سیج: ستمبر گیارہ 1683* وچ غیر حقیقی قرار دتا گیا ا‏‏ے۔ 

## حوالے

گٹھ:سلطنت عثمانیہ وچ 1684ء
گٹھ:یورپ وچ 1684ء
گٹھ:1684ء وچ بین الاقوامی تعلقات
گٹھ:1699ء د‏‏ی تحلیلات
گٹھ:یورپ وچ 1684ء دیاں تاسیساں
گٹھ:سلطنت عثمانیہ د‏‏ی فوج
کارلوٹز دا معاہدہ

معاہدہ کارلوٹز اُتے 26 جنوری 1699 نو‏‏ں سیرمسکی کارلوسی وچ ، جدید سربیاماں ، 1683–1697 د‏‏ی عظیم ترکی جنگ دا خاتمہ ہويا جس وچ سلطنت عثمانیہ نو‏‏ں مقدس لیگ دے ذریعہ زینٹا د‏‏ی جنگ وچ شکست دا سامنا کرنا پيا سی۔  اس نے وسطی یورپ دے بیشتر حصےآں وچ عثمانی کنٹرول دے خاتمے د‏‏ی نشاندہی د‏‏ی اے ، صدیاں د‏‏ی توسیع دے بعد انہاں دا پہلا وڈا علاقائی نقصان ہويا ، تے اس نے ہیبسبرگ بادشاہتکو اس خطے وچ غالب اقتدار دے طور اُتے قائم کیتا۔

## سیاق و سباق
سلطنت عثمانیہ تے 1684 د‏‏ی ہولی لیگ دے وچکار دو ماہ د‏‏ی بحث دے بعد ، رومی سلطنت ، پولش – لتھوانیائی دولت مشترکہ ، جمہوریہ وینس تے پطرس اعظم (زار روس)  دے درمیان ، 26 جنوری 1699 نو‏‏ں اک معاہدے اُتے دستخط ہوئے۔

اندی پوسوڈیٹیس(**) د‏‏ی بنیاد اُتے ، معاہدے نے ہر طاقت دے اس وقت دے علاقائی انعقاد د‏‏ی تصدیق کردتی۔ ہیبسبرگ نو‏‏ں عثمانیاں تو‏ں ایگری ایالت، ورات ایالت، زیادہ تر بودین ایالت، تیمور ایالت دے شمالی حصے تے بوسنیا ایالت دے کچھ حصے جو کہ ہنگری ، کروشیا تے سلاوونیا دے بیشتر علاقےآں اُتے مشتمل سن ملے۔ پرنسپلوریٹی آف ٹرانسلوینیہ برائے ناں آزاد رہیا لیکن آسٹریا دے گورنراں د‏‏ی براہ راست حکمرانی تو‏ں مشروط سی۔ پولینڈ نے پوڈولیا نو‏‏ں بازیافت کیتا ، جس وچ کامانی دے علاقے نو‏‏ں ختم کیتا گیا اے ۔

وینس نے موریا (جنوبی یونان دا پیلوپنی جزیرہ نما) دے نال مل ک‏ے بیشتر ڈلمٹیا حاصل کیتا ، حالانکہ موریا نو‏‏ں معاہدہ پاسوروٹوز دے ذریعہ 20 سال دے اندر ترکاں وچ بحال کردتا گیا ہولی سیپلچر دے بارے وچ کوئی معاہدہ نئيں ہويا سی ، حالانکہ اس اُتے کارلوٹز وچ تبادلہ خیال کیتا گیا سی۔ 

عثمانیاں نے بیلگریڈ ، بنیات آف تیمیسور (جدید تیمیونارا ) دے نال نال والچیا تے مولڈویا اُتے وی سوزائرینٹی برقرار رکھی۔ اک ہور معاہدے دے تحت ماسکووی روس دے نال اگلے سال دے لئی مذاکرات کارلوٹیز وچ 1700 دے قسطنطنیہ دے معاہدے اُتے اختتام پزیر ہوئے ، جس دے تحت سلطان نے ازوف دے علاقے نو‏‏ں پطرس اعظم دے حوالے کردتا ۔ ( روسی زار شاہی نو‏‏ں پرتھ دریا د‏‏ی ناکا‏م مہم تے پرتھ دے معاہدے دے بعد گیارہ سال بعد واپس جانا پيا۔)

آسٹریا تے ترکی دے وچکار نويں سرحداں نو‏‏ں وضع کرنے دے لئی کمیشن تشکیل دتے گئے سن ، جس دے کچھ حصے 1703 تک متنازعہ رہے سن ۔ وڈی حد تک ہیبسبرگ دے کمشنر لوگی فرڈینینڈو مارسیلی د‏‏ی کوششاں دے ذریعہ کروشین تے بیہاچ د‏‏ی سرحداں اُتے 1700 دے وسط تک اتفاق ہويا تے ٹیمیسور وچ سن 1701 دے اوائل تک ، پہلی بار جسمانی نشانات دے ذریعہ اک سرحد د‏‏ی نشاندہی کی

تقریبا  دا حصول ہنگری دے علاقہ کارلوٹز وچ تے تیمیسور د‏‏ی بنات دے 18 سال بعد معاہدہ پاسارووٹز دے ذریعہ ، آسٹریا د‏‏ی ریاست ہبسبرگ د‏‏ی توسیع وچ ، اس نے آسٹریا نو‏‏ں اک طاقتور علاقائی طاقت قرار دے دتا۔ اس نے 1772 تے 1795 وچ پولش علاقےآں ، 1815 وچ ڈالمٹیا تے 1908 وچ بوسنیاہرزیگووینا دے حصول دے ذریعے اس دے سائز وچ اضافہ کیتا۔

## نقشے تے تصاویر

## حوالے

## اہ‏م نکات

* 
* 
* 
* 

## باہرلے جوڑ

* معاہدہ کارلوٹز ، *[[انسائیکلوپیڈیا بریٹانیکا|انسائیکلوپیڈیا برٹانیکا]]*
* معاہدہ دا انگریزی متن 

گٹھ:ترکی د‏‏ی جنگ عظیم
گٹھ:سلطنت عثمانیہ وچ 1699ء
گٹھ:1699ء دے معاہدے
گٹھ:آسٹریا وچ ستارہويں صدی
گٹھ:جمہوریہ وینس دے معاہدے
گٹھ:پولش–لتھووینیائی دولت مشترکہ دے معاہدے
گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے معاہدے
گٹھ:روس دے امن معاہدے
گٹھ:پولینڈ دے امن معاہدے
گٹھ:عثمانی سربیا
گٹھ:بوسنیا تے ہرزیگووینا د‏‏ی تریخ وچ عثمانی دور
گٹھ:عثمانی یونان
گٹھ:رومانیہ وچ ستارہويں صدی
گٹھ:سربیا وچ ستارہويں صدی
گٹھ:مضامین جنہاں وچ سربیائی بولی دا متن شامل اے
سربیائی سیریلک حروف تہجی

**سربیائی سیریلک حروف تہجی** (Serbian Cyrillic alphabet) (/*srpska ćirilica*، تلفظ )

گٹھ:سربی کروشیائی زبان
گٹھ:سربیائی زبان
گٹھ:سیریلک حروف تہجی
گٹھ:لپیاں