سنسکرت شاعری دی تریخ

سنسکرت ادب وچ ، اشعار جداں نظماں ، زیور ، نظم ، لسانیات ، سرگرمی وغیرہ دے لفظاں ملدے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں وچ ، زیور دا لفظ سب تو‏ں زیادہ مشہور سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ بھماہ ، بونے تے ادبٹ وغیرہ قدیم آقاواں نے کاویونیکن تو‏ں متعلق تحریراں دے ناں کوولینککر دا استعمال کيتا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں زیور کہنے د‏‏ی دو وجوہات ہوسکدی ني‏‏‏‏ں۔ اک ، قدیم آقاواں نے تمام خوبصورت مذاہب د‏‏ی زینت بنیلفظ تو‏ں ماخوذ ا‏‏ے۔ دوسرے قدیم آقاواں دا عقیدہ سی کہ شاعری وچ زینت دا رنگ غالب ا‏‏ے۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں ، شاعرانہ مباحثہ دا ناں ایلنکرشسترا رکھیا گیا سی۔ آچاریہ بھامہ د‏‏ی ‘شببرتہ ساتو کاویام’ اس اشعار نے اچاریاں نو‏‏ں بعد دے زمانے وچ لفظ ادب نو‏‏ں متاثر کرنے د‏‏ی ترغیب دی۔ انہاں سب ناواں تو‏ں مختلف اس کتاب دے لئی اک ناں تے استعمال کيتا جاندا اے اوہ اے - 'كرياكلپ' اس دا ہدایات واتسياين دے كامشاستر وچ گنايي گئی چوسٹھ ٹیکنئک وچ آندا اے .

سمپٹھیہ ، مانسی شاعری ، ابھیدہھنکوشا ، چھنڈوزننم کرالپا: چھلٹاکیوگا۔

اس دے مبصر جیمنگلارکا نے "کِیاکارن وِدھی: کاویانلانکر اِیارتھا" دے معنی وچ کریاکپال د‏‏ی اصطلاح تیار کيتی ا‏‏ے۔ ایسا لگدا اے کہ فنون لطیفہ دے تحت استعمال ہونے والی اصطلاح شاعری دے معنی وچ استعمال ہُندی اے ، لیکن ایہ ناں زیادہ مشہور نئيں ہويا سی۔ آچاریہ واٹسیانہ نے عام ٹریبونل وچ پیش کيتے جانے والے ودیاسامودیش کیس وچ سرگرمی دا ذکر کيتا۔ کریالپا دا مطلب شاعری دے علم دا فن ا‏‏ے۔

نظم دے نظریا‏تی آئیڈیا دے نفاذ دے سلسلے وچ ، شاعرانہ فلسفی راجیشیکر نے اپنی شاعرانہ بالغ کتاب ، شاعری د‏‏ی شاعری وچ اک افسانوی بنیاد استوار د‏‏ی ا‏‏ے۔ اس تفصیل دے مطابق ، لارڈ شریکنتانہاں نے شاعری دا پہلا خطبہ پیرمیشتی تے ویکنٹھہ وغیرہ اپنے چونسٹھ شاگرداں نو‏‏ں دتا۔ دوسری بار ، اس علم نو‏‏ں لارڈ پرمیشتی نے اپنے جانفشانی شاگرداں تک پہنچادتا ، جنہاں وچو‏ں اک دیوویندھا سرسوت‏ی دا بیٹا کاوی پورشھا سی۔ کاکیا پیروشا نو‏‏ں سہ رخی یجنا تے الہی نظر دے نال جاندے ہوئے ، برہما نے اسنو‏ں حکم دتا کہ اوہ عام آدمی د‏‏ی خواہشات دے نال ہی زمین تے جنت وچ رہنے والےآں وچ شاعری کرے۔ کاوی پورش نے شاعری نو‏‏ں اٹھارہ حصےآں وچ تقسیم کيتا تے سہاسٹرکش جداں الہی فارغ التحصیل افراد نو‏‏ں تفویض کيتا۔ انہاں شاگرداں نے ، جو شاعری دے مختلف حصےآں وچ خصوصی اہلیت رکھدے سن ، وکھ کتاباں لکھياں۔ انہاں فارغ التحصیلاں وچ ، ہزاراں سالاں وچ کاویرہسیا ، اوکتیگربا ، اوتکک ، سوورنبھا ، رتیریانین ، پراچتہ د‏‏ی خطاطی اے ، یامہ نے یاماک اے ، چترنگاد وچ چیترا اے ، باقی د‏‏ی بولی وچ اے ، پولاتسیا واقعی اے ، آوپاکیان اچھا اے ، پاراشھر وچ اتھارا اے کوبیر نے اڈانانکارکاریکا لکھیا ، کامادیو نے وینودک ، ہندوستان دے استعاراندی فیصلے نو‏‏ں لکھیا ، اوپامنیو نے خوب صورت تحریر لکھی تے کوچر نے اک وکھ کتاب لکھی جس دا ناں اوپنشادک سی۔ اس طرح راجیشکر نے شاعری د‏‏ی اصلیت اُتے روشنی ڈالنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ اس بیانیے وچ ، شاعری دے الہامی وجود نو‏‏ں قبول کيتا گیا اے ۔شاعرانہ کلام د‏‏ی اصلیت دا کاویامنسانس داستان نے افسانوی شاعرانہ تخیلات د‏‏ی تخلیق نو‏‏ں بیان کيتا۔

## (ا) شاعرانہ ویدک روایت
قدیم ہندوستانی روایت دے مطابق ، وید تمام مضامین د‏‏ی اصلیت ني‏‏‏‏ں۔ اس نظریہ دے نال ، وید وچ شاعری دے بنیادی اصولاں نو‏‏ں وی دریافت کرنے د‏‏ی کوشش کيتی گئی ا‏‏ے۔ وِکتا شاعری دا ویداں تو‏ں کوئی تعلق نئيں ا‏‏ے۔ ویدگناس وچ ، تعلیم ، قلپا ، گرائمر ، نروخت ، چھندہ ، علم نجوم انہاں چھ مضامین دا حساب کتاب نيں لیکن شاعری دا نئيں ، لیکن وید نو‏‏ں خدا د‏‏ی لافانی شاعری کہیا گیا ا‏‏ے۔ "دیوسیا پشیا کاویام نا مامرا نہ جیراٹی"۔ ویداں وچ بوہت سارے تھ‏‏اںو‏اں اُتے شاعر دا لفظ استعمال ہويا ا‏‏ے۔ لہذا ، وید ہی شکل وچ شاعرانہ اے تے اس وچ شاعری دا مکمل حسن ا‏‏ے۔ 'ارنکتی' دے لفظ دا استعمال رگوید دے ستويں حصے وچ پایا جاندا ا‏‏ے۔ مہارشی واسیتھا نے اندرا تو‏ں کہیا -

## کا تی آسٹرانکردی سکتائی:
اشعار دے اشعار وچ جنہاں عناصر ، رسوم و رواج ، زیور ، آواز وغیرہ اُتے تبادلہ خیال کيتا گیا اے اوہ ویداں وچ عملی یا عملی شکل وچ پائے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ ڈاکٹر کین د‏‏ی رائے اے کہ رگویدک شاعراں نے نہ صرف استعارات ، مبالغہ آرائیاں ، استعاراں وغیرہ دا استعمال کيتا بلکہ انہاں نو‏ں شاعری دے اصولاں دا وی کچھ علم سی۔ پیش منتر وچ بابا منترششت دے ذریعہ تیار کردہ اپما دا استعمال وی قابل ستائش ا‏‏ے۔

اتوسی: پشیانہ نہ درشا واچ اتواہ: شریھرمان شرینوتینم یوٹو تی سما تنویس ویس جایئے پٹی یوٹی سوسا

اسی طرح ، 'عثا حسناوی نرنائٹ آپس' وچ کیٹالیسس دا خوبصورت استعمال ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح ، ایہ منتر وی اک خوبصورت مثال اے جداں۔

تائورانیا: پیپلم سوادھٹی انشننیو الحاق۔

منتر وچ موجود لوکاں نے پیش کيتالیکن ایتھ‏ے دو پرندےآں دے رہنے د‏‏ی وضاحت اے جس وچ اک پیپل دے میٹھے پھل کھا رہیا اے تے دوسرا پھل کھائے بغیر خوش ا‏‏ے۔ انہاں پرندےآں دے ذریعہ ، روح تے الہی نو‏‏ں دکھایا گیا ا‏‏ے۔ زندہ انسان نو‏‏ں جنسی لذتاں ملدی نيں تے خدا پھلاں تو‏ں لطف اندوز نئيں ہُندا اے ، تے دنیا بھر وچ اس د‏ی خوبصورتی نو‏‏ں روشن کردا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے جذگل کيتی اک خوبصورت مثال ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ استعارہ ، علامت ، صفت دا استعمال وی واضح ا‏‏ے۔ ہور سنہیندا ، برہمن ، ارنیاک تے اپنشاد وچ ، اشعار دا آزاد وجود نئيں ملدا ا‏‏ے۔ بعد دے عہد وچ ، چھ ویدنگا ترقی پذیر ہوئے ، انہاں وچ شاعری تو‏ں متعلق مضامین د‏‏ی زیادہ جدید پیشرفت نظر آندی ا‏‏ے۔ نرکدا وچ ، یاسک نے اپاما دے پنج امتیازات دا ذکر کيتا اے - بھوتوپاما ، سدھوپاما ، کروموپاما ، لپوپاما۔ اس دے علاوہ اپنے پیشرو اچاریہ گارگ دے ذی شعور کردار دا حوالہ وی دتا۔

آچاریہ یاسک نے ’اتھاپوممارتھ بھویت‘ د‏‏ی وضاحت کردے ہوئے حوا ، یتھا ، نا ، چٹہ ، نو تے آ دے تجرگل کيتی اہمیت نو‏‏ں ثابت کيتا ا‏‏ے۔ نرکدا وچ ، جدلیاندی معنےآں وچ 'النکارہ' دے لفظ دا استعمال نئيں ملدا ، لیکن یاسک نے زیور د‏‏ی نوعیت دے عمومی معنےآں وچ "النارشنو" دا لفظ استعمال کيتا ا‏‏ے۔ اپیما دا اپیما دا استعمال پنینی د‏‏ی عمر تک واضح طور اُتے دستیاب ا‏‏ے۔ اس طرح ، و ، ایوا دے استعمال نو‏‏ں تاترا تسئیفا ، دس دے طور اُتے کریا چدھٹی وغیرہ دے فارمولاں وچ بیان کيتا گیا ا‏‏ے۔ 'چکوراندی ہجے گرائمولوجی دا نتیجہ ا‏‏ے۔ ابھیدہ ، علامتی لفظاں د‏‏ی وضاحت سب تو‏ں پہلے گرائمر نے د‏‏ی سی۔ لوکاں د‏‏ی طاقت محوراں دے نظریہ اُتے وی مبنی ا‏‏ے۔ مذکورہ حقائق تو‏ں ایہ گل واضح اے کہ ویدگ نرکدا تے گرائمر وچ شاعری دا تعلق ا‏‏ے۔ اس طرح ، شاعری دے بنیادی عناصر دے بیج ویداں تے ویدنگاس وچ کافی مقدار وچ پائے جاندے ني‏‏‏‏ں۔

## (ب) شاعرانہ وقتی روایت
اس گل دے کافی ثبوت موجود نيں کہ اک عمدہ قسم د‏‏ی شاعری عیسویاں تو‏ں کئی صدیاں پہلے کيتی گئی سی۔ رامائن تے مہابھارت دونے ہی مہاکاوی بہترین قسم د‏‏ی شاعری پیش کردے ني‏‏‏‏ں۔ مہابھارت شاعری دے مقابلے وچ زیادہ الہیات اے ، فیر وی ایہ بوہت سارے شاعر د‏‏ی تشخیص رہی ا‏‏ے۔ رامائن اپنے مقصد ، شکل ، موضوع دے لحاظ تو‏ں واقعتا  شاعرانہ ا‏‏ے۔ جتھ‏ے تک شاعری د‏‏ی تشکیل تے شاعری دے جائزے دے عمومی اصولاں د‏‏ی ترقی دا تعلق اے ، تاں اس نقطہ نظر تو‏ں والمیکی رامائن اہ‏م ا‏‏ے۔ اسنو‏ں ادی شاعر ہونے تے اس دے تخلیق کار نو‏‏ں ادی شاعر ہونے دا اعزاز حاصل ا‏‏ے۔ عمدہ انداز د‏‏ی اِنّی عمدہ شاعرانہ کوشش دے نال ، شاعرانہ تشریح دے اصول وضع کرنے د‏‏ی کوشش فطری ا‏‏ے۔

اس سمت دے کچھ اشارے رامائن وچ دستیاب ني‏‏‏‏ں۔ چونکہ رامائن تے مہابھارت دے اشعار د‏‏ی بھرپور شکل سی ، لہذا شاعرانہ اصولاں نو‏‏ں قائم کرنے دا راستہ وڈی وضاحت دے نال ہموار ہُندا۔

اگرچہ اس وقت سنسکرت د‏‏ی شاعری د‏‏ی آزادانہ تخلیق نئيں اے ، لیکن کچھ ایداں دے شواہد دستیاب نيں جنہاں د‏‏ی بنیاد اُتے ایہ کہیا جاسکدا اے کہ اس دور وچ وی کافی شاعری موجود سی۔ مہاکاوی شکل 'والمیکی رامائن' د‏‏ی بنیاد اُتے وضع کيتی گئی سی۔ رودرات نمیسودھو دے مبصر نے پانینی - تاتاہی پانینی: پٹالوی وجئے مہاکاوی - "سندھی وادونگریہہکاریرین" دے ناں تو‏ں 'پٹالویجیا' دے ناں تو‏ں اک مہاکاوی دا ذکر کيتا ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ راج شیکھر نے ايس‏ے ناں تو‏ں جامبوتجے د‏‏ی شاعری دا حوالہ دتا۔

سوستی پانیینے تسائی یسیا رودر پرسادات۔

اڈو گرائمر کیوایمنو جامبھوندی جئے:۔

سووراٹاٹیلادا ميں ، کھیندر نے سب کیسٹ وچ پینی دے امتیاز اُتے تبادلہ خیال کيتا ا‏‏ے۔

کٹیانہ د‏‏ی گفتگو وچ افسانوی لفظ دے استعمال تو‏ں ایہ گل واضح اے کہ کایاانگ ، جو اک لیجنڈ اے ، کٹیانا تو‏ں پہلے ہی عام ہوگیا سی۔ مہابھشیا وچ ، 'ووروچن کایئم' دا ذکر ا‏‏ے۔ اس دے نال نال ، اوتھ‏ے وی حوالے نيں Vasavadatta ، Sumanottara تے Bhamarthi . پتنجالی نے کانسودھ تے بالیبندھن د‏‏یاں کہانیاں تے اس د‏ی ڈرامائی کارکردگی اُتے دو کماں اُتے تبادلہ خیال کيتا ا‏‏ے۔

یہ حقائق دسدے نيں کہ پتنجالی تو‏ں پہلے کافی تعداد وچ نظماں تے ڈرامے تیار کیتے گئے سن ۔ بھرت 'کا ناٹیاشاسترا موجودہ دور وچ دستیاب شاعری د‏‏ی قدیم کتاب ا‏‏ے۔ لیکن اس طرح دے شواہد دستیاب نيں جس د‏‏ی بنیاد اُتے ایہ کہیا جاسکدا اے کہ ناٹیاشاسترا ہندوستانی شاعری دا اصل متن نئيں ا‏‏ے۔ اس طرح ایہ گل واضح اے کہ اصل نعتہ شاسترا تو‏ں پہلے کلاسیکی نمائندگی نئيں اے جس وچ اشعار دے بنیادی عنصراں د‏‏ی کافی مقدار وچ ذکر ا‏‏ے۔ نٹیاسترا دے بعد ، شعری تشریح تو‏ں متعلق نصوص د‏‏ی روایت حاصل کيتی جاندی اے تے شاعرانہ تصورات د‏‏ی نشوونما دستیاب ہُندی ا‏‏ے۔ تجزیہ دے نقطہ نظر تو‏ں ، اس د‏ی ترقی نو‏‏ں تن حصےآں وچ تقسیم کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔

(#) قدیم ایج - آچاری Rudrat تو‏ں آچاریہ بھرت
(#) قرون وسطی - آچاریہ انندوردھن تو‏ں پڈتراج جگن ناتھ تک
(#) جدید دور
(ا) پہلی ادھی روایت - آچاریہ وشویشور پانڈے تو‏ں پنڈت چجورم شاستری ودیاسجے
(بی) بعد د‏‏ی روایت Swami سوامی کرپتری تو‏ں لے ک‏ے موجودہ دور تک

تسلسل
1	قدیم دور
1.1	بھرت
1.2	بھامہ
1.3	گودا
1.4	بھٹودبھٹ
1.5	وامنیا
1.6	رودرت
2	نصف صدی
2.1	لطف اندوز ہونا
2.2	راجشیکھر
2.3	مکولبٹ
2.4	بھٹاٹا
2.5	بھٹناائک
2.6	ابیناو گوپتا
2.7	دھننجے
2.8	کنتک
2.9	مہیمبھٹا
2.10	کشمندر
2.11	بھوجراج
2.12	ایم ایم ایم ٹی
2.13	رویاک
2.14	فصاحت
2.15	ہیما چندر
2.16	امرچندرسوری
2.17	جییدیو
2.18	واہگات دوم
2.19	اسکالر
2.20	اسکول
2.21	وشونااتھ
2.22	کیش ومیشرا
2.23	بھنودت مشرا
2.24	روپگوسوامی
2.25	ضرورت اے 
2.26	پنڈتراج جگناتھ
3	جدید دور
3.1	پہلی ادھی روایت
3.1.1	آچاریہ وشویشور پانڈے
3.1.2	اچاریہ ہریپرساد
3.1.3	چرنجیف بھٹاچاریہ
3.1.4	بھٹ دیوشنشکر پوروہیت
3.1.5	آچاریہ کرشنشرما
3.1.6	آچاریہ نرسمہا شاعر
3.1.7	اشدھر بھٹ
3.1.8	آچاریہ اچوترماشرما 'موڈک'
3.1.9	آچاریہ کرشنابراہمنترا پارکسیامیندر
3.1.10	پنجہت چھجورم شاستری ودیاسجے
3.1.11	اچاریہ ودیارم (1706)
3.2	بعد د‏‏ی روایت
3.2.1	سوامی کرپتری
3.2.2	کپل دیو برہماچاری
3.2.3	براہمنند شرما
3.2.4	گووند چندر پانڈے
3.2.5	آچاریہ شیو جی اپادھیائے
3.2.6	جگن ناتھ پاٹھک
3.2.7	رامشنکر تیواری
3.2.8	چندرامولی دویدی
3.2.9	ہریش چندر ڈکشٹ
3.2.10	شوبھا مشرا
3.2.11	رامپرتاپ ویدلنکر
3.2.12	اچاریہ چانڈیکا پرساد شکلا
3.2.13	ڈاکٹر ریوا پرساد دویدی
3.2.14	ڈاکٹر راجندر مشرا
3.2.15	ڈاکٹر رادھا ولب ترپاٹھی
3.2.16	آچاریہ مِستِک وِہ Dری ڈیوiveی
4	حوالے
قدیم دور
بھارت
اشعار د‏‏ی ابتدائی دستیاب کتاب اچاریہ بھرتہ د‏‏ی نٹیا شاسترا ا‏‏ے۔ نیتیا شاسترا دا زمانہ 200 ق م سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ نٹیاسٹرا دے 36 ابواب ني‏‏‏‏ں۔ نٹیاسترا نو‏‏ں تن حصےآں وچ تقسیم کيتا گیا ا‏‏ے۔ نٹیا شاسترا د‏‏ی وڈی نمائندگی نٹیا اے لیکن اس وچ ہور ادبی اصولاں اُتے بحث ہُندی ا‏‏ے۔ آچاریہ بھرتہ دا ایہ کم شاعری دا اصل ماخذ ا‏‏ے۔ نٹیا شاسترا وچ اک سرو ویدیان ا‏‏ے۔ آچاریہ بھرتہ نے خود اس دا تذکرہ کيتا ا‏‏ے۔

نہ آرٹ ، نہ فن ، نہ علم تے نہ ہی فن۔
نساء یوگو نہ ٹٹکرم نٹی ऽ سمن ینی درویشتے۔
آچاریہ بھرت تے اچاریہ بھمہ دے وچکار آچاریہ مادھوی دا تذکرہ موجود اے ، لیکن مادھاوی دا استعاری متن نئيں ملدا ا‏‏ے۔

بھامہ
بھامہ کاویالانکر ، ہندوستان دے بعد دے عہد دا پہلا قبول متن ا‏‏ے۔ اچاریہ بھامہ نے اپنا تعارف کایولانکر وچ کیہ ا‏‏ے۔

پرینمیا سروجروگگمن منوواکیاکرمبھی:
کیویلانکر ایستشتبدھ ودیاسیاٹے
اولوکیا مٹانی ساٹکاوینماماگماگیا سوادھیا ایف شاعری
سوجنواگامے بھہمنے گراہٹیان راکریلگوومیسنونیڈم
اس کتاب دے ذریعہ الانکااسٹر ناٹیا شاسترا دے تسلسل تو‏ں آزاد ہويا اے تے اسنو‏ں آزاد صحیفہ دے طور اُتے دیکھیا جاندا ا‏‏ے۔ کاویلانکر نو‏‏ں چھ حصےآں وچ تقسیم کيتا گیا ا‏‏ے۔ آچاریہ بھامہ نے سب تو‏ں پہلے شاعری د‏‏ی تعریف کيت‏ی تے پہلی بار ، زیور نو‏‏ں شاعری دا مرکزی عنصر تسلیم کردے ہوئے ، انہاں نے 39 شخصیتاں اُتے مباحثہ پیش کيتا۔

ڈنڈی
آچاریہ ڈندی ، الانکارا - سمپراڈیا دے بانی ني‏‏‏‏ں۔ آچاریہ ڈنڈی نے اعداد و شمار د‏‏ی عمدہ تشریح کردے ہوئے لکھا-

کاویشوبھکارن دھرمنلانکرانا پراکرٹے۔
تے چڈیاپی الٹرناٹیندے کستاں کٹراسنیین ویاکتی۔
کیویدرشا آچاریہ ڈنڈی دا اک شاعرانہ کم ا‏‏ے۔ آچاریہ ڈنڈی دا وقت ستويں صدی دے آخر وچ آراستہ ا‏‏ے۔ شاعری نو‏‏ں چار ابواب وچ تقسیم کيتا گیا ا‏‏ے۔ پہلی عبارت وچ ، اشعار ، شاعری ، ویدربھی گاڈی رسومات ، دس خوبیاں تے قابلیت وغیرہ دے تن پہلوآں د‏‏ی نمائندگی کيتی گئی ا‏‏ے۔ دوسری عبارت وچ 35 شخصیتاں نو‏‏ں دکھایا گیا ا‏‏ے۔ تیسری عبارت وچ 16 قسماں دے پن تے پکٹوگرامس د‏‏ی وضاحت کيتی گئی ا‏‏ے۔ نقائص نو‏‏ں چوتھے حصے وچ بیان کيتا گیا ا‏‏ے۔

بھٹوڈبھٹ
بھٹودبٹہ دا وقت اٹھويں صدی دا آخری حصہ سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ آچاریہ ادبھٹا دے تن کماں دا تذکرہ ا‏‏ے۔ بھامہ د‏‏ی تفصیلات ، کمارسمبھوا شاعری ، کاویلنکرسر مجموعہ۔ پہلی دو تحریراں گم ني‏‏‏‏ں۔ ادیت پرینیت کاویلنکرسر مجموعہ ہی دستیاب کتاب ا‏‏ے۔ ایہ چھ کلاساں وچ تقسیم ا‏‏ے۔ اس وچ 41 شخصیتاں د‏‏ی 41 تشریحات نيں جنہاں وچ کل 79 کردار ني‏‏‏‏ں۔

وامنیا
کیویلانکاسوتر آچاریہ وامنا دا شعری کم ا‏‏ے۔ آچاریہ وامنا دا وقت اٹھويں صدی دے آخر وچ تے نويں دے پہلے نصف وچ ثابت ا‏‏ے۔ وامنیا نے پہلی بار ایہ رسم کیوایتما د‏‏ی شکل وچ پیش کيت‏‏ی۔ پہلی تشکیل وچ شعر ، شاعری ، اشعار ، اشعار ، رسومات د‏‏ی نمائندگی شامل ا‏‏ے۔ دوسری سزا وچ ، شرائط ، جملےآں تے سزا دے نقائص د‏‏ی نمائندگی ہُندی ا‏‏ے۔ تھرڈ گنویوچن نامی ٹریبونل وچ ، فضیلت تے زیور دا امتیاز تے داس وکارونس ، ڈیش ارتھساناں د‏‏ی نمائندگی دتی گئی ا‏‏ے۔ چوتھا ایلنکرینکا نامی ٹریبونل وچ زیورات د‏‏ی نمائندگی ا‏‏ے۔ پنچم نو‏‏ں تجربا‏تی کہیا جاندا ٹریبونل شعری روایات تے تجرگل کيتی نمائندگی کردا ا‏‏ے۔ ایہ پنجاں ٹریبونلز کل بارہ ابواب وچ تقسیم ني‏‏‏‏ں۔

رودرات
آیواریہ رودرت ، کایالوانک‏ر ک‏ے مصنف ، اصل وچ اک بیان بازی شاعر ني‏‏‏‏ں۔ آچاریہ رودرات دا وقت 850 ء عیسوی دے طور اُتے سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ کاویلنکر سولہ باباں وچ تقسیم ا‏‏ے۔ ایہ آریچندا وچ ا‏‏ے۔ کاویلانکر وچ شاعرانہ مقصد ، کاویہیتو ، شاعرانہ ، رسومیت ، ارتھلنگر ، چیتلانکر ، دوشا ویوچانا ، رسائیوچن ، ہیروئن نو‏‏ں دکھایا گیا ا‏‏ے۔ نامیسدھو د‏‏ی تفسیر دا تذکرہ کاویلنکر اُتے ملدا ا‏‏ے۔ آچاریہ رودرت د‏‏ی شاعری وچ رس د‏‏ی اہ‏م موجودگی دا حامی ني‏‏‏‏ں۔

تسمāکāرتاوی yا یتenینن مہisa ra rasasasaaryaryaryaryaryary॥॥॥॥॥॥॥ ॥رم
قرون وسطی
آنندور وردھن
آچاریہ آنندوردھن دا زمانہ نويں صدی دے آخر والا سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ فونیولوجی نو‏‏ں چار صنعتاں وچ تقسیم کيتا گیا ا‏‏ے۔ آنندوردھن نے آواز نو‏‏ں شاعری د‏‏ی روح سمجھیا اے 'کیواساتما آواز:' 23 پہلی صنعت وچ اینٹی ساؤنڈ آقاواں د‏‏ی رائے پیش کرنے دے بعد آواز دا جائزہ ا‏‏ے۔ دوسرا ادیوٹ وچ مثالاں دے نال صو‏‏تی امتیازات دا جائزہ لیا گیا ا‏‏ے۔ تیسرا ادیوٹ حرف ، آیت ، تقریر ، تشکیل تے عملی اظہار دے درمیان فرق نو‏‏ں بیان کردا ا‏‏ے۔ چوتھے ادیوٹ وچ ، شاعر ذہانت د‏‏ی عکاس ا‏‏ے۔ لوچن ٹیکا ، جو آچاریہ ابینواگوپت نے مرتب کيتا اے ، صو‏‏تی ٹریک د‏‏ی مشہور کمنٹری ا‏‏ے۔

راج شیکھر
آچاریہ راجشیخارا دا زمانہ دسويں صدی دا پہلا نصف سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ راجیشیکر نے اک شاعرانہ کتاب لکھی جس دا ناں کاوییممسا سی۔

ییاویریا: مخفف منینم ماتاویستارم۔
ویاکاروت کایمیمسا کاویبھیو راجشیخارا:۔
اشعار د‏‏ی شاعری وچ اٹھارہ ٹریبونلز ني‏‏‏‏ں۔ لیکن کاویرہسیا نامی پہلا ٹریبونل دستیاب ا‏‏ے۔ اس ٹریبونل وچ 18 ابواب ني‏‏‏‏ں۔ اس وچ شاستراسانگرا ، شاستریڈیریڈش ، کاویہपुروشوتپٹی ، پڈاوکیوی ویکا ، شیشی پرتیبہ ، کیوایاپاکالپا وغیرہ جداں مضامین د‏‏ی تفصیل ا‏‏ے۔

مکلبٹ
آچاریہ مکلبٹہ دا وقت دسويں صدی دا پہلا نصف سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ مکھل بھٹہ دا واحد شاعرانہ کم ابھیدہورشتی ماتروکیا ا‏‏ے۔ بھٹکلالٹوتران مکولین نروپیندا 25 اس وچ 15 اہلکار ني‏‏‏‏ں۔ ابھیدھاورتی متراککا محض دو عبارتاں ، ابھیدھا تے لکشنا دا جائزہ ا‏‏ے۔

بھٹ آؤٹ
آچاریہ بھٹاؤٹ دا وقت دسويں صدی دے طور اُتے سمجھیا جاندا رہیا ا‏‏ے۔ بھٹکاؤٹ دے مصنف ، کاویکاوٹک دے مصنف ، دستیاب نئيں ني‏‏‏‏ں۔ بھٹاؤتہ دے شاعرانہ نظریات دا ذکر ابھینابھارتی وچ ا‏‏ے۔ ابھیناو بھارتی نو‏‏ں بھٹاؤت د‏‏ی پریردا تو‏ں ابھینوا گوپت نے متاثر کيتا سی۔

سدوپریٹوٹووادانودیتنتاویدتاٹورتھمارتھیجانوواچتاسیدھیٹھوہ۔
مہیشورابنیوگوپٹپادادیسی: مختصر سالگرہ ، وشادیکروندی۔
بھٹناییک
بھٹناائک دا وقت دسويں صدی سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ بھٹنا نائک دا شاعرانہ متن عنوان اے جس دا عنوان ہاردہاردان دستیاب نئيں ا‏‏ے۔ بھٹانا نائک بھارتہ راسسوتر دے ترجماناں وچ شامل ني‏‏‏‏ں۔ بھکٹ ازم د‏‏ی حمایت کردے ہوئے ، بھٹھانائک نے سادگی دے اصول د‏‏ی پیش کش د‏‏ی ا‏‏ے۔

ابھدھا بھاوانا چنیہ تڈوگاتیکی کم چو۔
ابھدھا دھمتنا یوٹ بولانسلکروندی ستہ۔
بھوانا بھاویہ ایشوپی شرنگارادگانو یات۔
تادوبوکروتاروپین وپیٹے سدھیمنانار
ابیناو گوپت
ابھینواگوپت دا وقت دسويں صدی سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ ابھینواگوپت دے وڈے کماں وچ ابھینیو بھارتی نٹیا شاسترا ٹیکا تے لوچن فونیٹک کمنٹری ني‏‏‏‏ں۔ ابینوا گوپت صو‏‏تی نظریہ دا اک بہت وڈا حامی ا‏‏ے۔

(1) 'آواز د‏‏ی آواز۔
(2) ساؤنڈ ٹریک
(3) صو‏‏تی ٹریک
(4) آواز: آواز
اس طرح ، پنج معانی وچ ، صوتیات دا استعمال ہويا۔

دھننجیا
آچاریہ دھننجیا دا وقت دسويں صدی دا آخر والا سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ داسروپکا آچاریہ دھننجیا د‏‏ی تشکیل کردہ اک کتاب ا‏‏ے۔ اس دا ذکر انہاں نے خود گرانٹینٹ وچ کیہ ا‏‏ے۔

وشنو: علمی مشغولیت دے لئی سوتناپی دھننجئےین:
ایجاد
یہ کتاب بھرت ناٹیا شاسترا اُتے مبنی ا‏‏ے۔ ڈیش وچ چار لائٹس ني‏‏‏‏ں۔ پہلی روشنی وچ ، ڈانس علامتاں ، اصطلاحات ، پنچاسندھیاں ، توسمبھاکا ، داخلی تے ہور ڈرامےآں دے آلات د‏‏ی بحث ا‏‏ے۔ دوسری روشنی وچ ، ہیرو ہیروئین ڈرامائٹس د‏‏ی داستان ا‏‏ے۔ تیسری روشنی وچ ، استعارے د‏‏ی دس قسماں ني‏‏‏‏ں۔ چوتھ‏ی روشنی وچ راسا سدھانتہ د‏‏ی وضاحت موجود ا‏‏ے۔

کنٹاک
آچاریہ کنٹاکا دا وقت 11 ويں صدی دا پہلا نصف سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ وبھاکوٹی دے رواں شعری کم دے سرخیل ، آچاریہ کنتک نے ویاکوٹک نو‏‏ں کیوایتما دے طور اُتے قبول کيتا۔

وایاکوٹیرٹیف ویادگدھیہبانکیہنروچیٹی چوکسی: مشہور اپیل۔ کیڈی ī vīaidaidaidaidaidabababababāāāā iकी i i i i i i i i i i i i i i i i i i............ ویدگدھیم اینگدھاوا: کیविकکرمکاوشلم تسیا بھنکی چھٹیٹٹھ ، تیا بھینتہ وِچتویوabبھیڈھا وکروکراٹیٹاٹیئے۔
واکروکٹیویشٹ وچ کل چار ننجا ني‏‏‏‏ں۔ curvilinear carina ، جبلت ، مثال دے طور اُتے طے کيتی گئی اے . پہلے معنی وچ ، شاعری تجزیہ ، شاعرانہ منصوبہ بندی ، منحرفیت ، شاعری دے روٹ اُتے تبادلہ خیال کيتا گیا ا‏‏ے۔ دوسرے معنی وچ ، رنگین گھماؤ ، سابقہ ​​، لاحقہ د‏‏ی وضاحت اُتے تبادلہ خیال کيتا گیا ا‏‏ے۔ تیسرے معنےآں وچ نحو د‏‏ی بحث ہُندی اے تے چوتھے معاملہ تے انتظام د‏‏ی گھماؤ۔

ماہیم بھٹہ
مہیمبھٹا دا وقت گیارہويں صدی دا آخر والا نصف سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ ماہیم بھٹہ اس شخص دے ناں تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔ مہیمبھٹا نے طنزیہ شکل وچ آواز نو‏‏ں ختم کردتا ا‏‏ے۔ شخصیت نو‏‏ں تن مباحث وچ تقسیم کيتا گیا ا‏‏ے۔ پہلے گفتگو وچ ، آواز دے برخلاف ، اس نے اپنی رائے دتی ا‏‏ے۔ دوسرے گفتگو وچ ، ناجائزی د‏‏ی وضاحت کيتی گئی ا‏‏ے۔ تیسرے گفتگو وچ فونیولوجی د‏‏ی چالیس مثالاں دے حوالہ دے بعد ایہ تجویز کيتا گیا اے کہ اس د‏ی مثال خوشی د‏‏ی بجائے تشریح د‏‏ی ا‏‏ے۔ اچاریہ مہہمبھت نے آواز یا بظاہر معاملے نو‏‏ں قیاس دے معاملے اُتے غور کرکے اک ذا‏تی رائے لکھی۔

عظمت لامحدود آواز: پرکیشٹم
انفرادیت کروتہ پرمیہ ماہیما پیرن وچم
علاقہ
آچاریہ کھیمندر دا وقت گیارہويں صدی دا درمیانی عرصہ سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ عقلی مباحثے تے کاویکینتھا بھرن کھیندر نے کاوتما دے طور اُتے جواز نو‏‏ں قبول کيتا۔

موزاں پرہوراچاریہ: سدرشن مار یاسیا یت۔
معقول حقائق
عقلی بحث وچ 19 اہلکار ني‏‏‏‏ں۔ اس وچ عقلیت د‏‏ی وضاحت دے بعد ، کھیمندر نے جواز د‏‏ی 27 مثالاں پیش ک‏‏يتی‏‏اں ۔ کاویکانتبھرن وچ 55 کاراں ني‏‏‏‏ں۔ کاویکنٹھبھرن پنج معاہداں وچ تقسیم ا‏‏ے۔ ایہ کتاب شاعرانہ ا‏‏ے۔

بھوجراج
اچاریہ بھوج دا وقت 1010 ء تو‏ں 1055 ء تک سمجھیا جاندا رہیا ا‏‏ے۔ بھوج پرینیت سرسوت‏ی کانتابھرن تے شرنگر پرکاش دو شعری نصوص ني‏‏‏‏ں۔ سرسوت‏ی کانتਭھارن وچ پنج حصے نيں ۔

پہلی عبارت وچ ، نظم ، شاعری د‏‏ی منصوبہ بندی ، نقائص تے لفظاں ، معانی د‏‏ی بحث ا‏‏ے۔ دوسری عبارت وچ چوبیس حرفاں د‏‏ی وضاحت ا‏‏ے۔ تیسری حوالہ 24 لفظاں د‏‏ی وضاحت کردا ا‏‏ے۔ چوتھ‏ی حصئہ وچ ، 24 امیبیئن تے پنجويں حصے وچ رس اُتے تبادلہ خیال کيتا گیا ا‏‏ے۔ شرنگر پرکاش نو‏‏ں 36 روشنی وچ تقسیم کيتا گیا ا‏‏ے۔ ڈاکٹر ریوا پرساد دویدی نے ہارورڈ یونیورسٹی تو‏ں حاصل کردہ شنگر پرکاش دے نسخے د‏‏ی تدوین د‏‏ی ا‏‏ے۔ آچاریہ دے مطابق بھوجا شورنگر تمام رساں د‏‏ی اصل ا‏‏ے۔

'شرننگرمیو رسنادرسامامنہ'۔
ایم ایم ایم ایم
ساؤنڈ پرتیشتاپناچاریا ممات دا وقت 11 ويں صدی دا آخر والا نصف سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ اچاریہ ممیت د‏‏ی شہرت دا سبب ني‏‏‏‏ں۔ شاعری د‏‏ی شاعری ، انہاں د‏‏ی تشکیل کردہ۔ کیوی پرکاش وچ 14 تہوار نيں ، 142 کریکا۔ شاعری وچ شاعری ، اشعار ، اشعار ، اشعار ، کلام طاقت ، تثلیث ، شاعری ، آواز ، معیار ، زیور ، انداز ، اشعار وغیرہ نو‏‏ں پیش کيتا گیا ا‏‏ے۔ شاعری دے اشعار وچ ، شاعرانہ عناصر دا ہ‏م آہنگی نظر آندا اے ، اس دا تذکرہ مصنف نے خود کيتا ا‏‏ے۔

مختلف راستے مختلف طریقےآں تو‏ں مختلف ني‏‏‏‏ں۔
سگیتینیف د‏‏ی خاطر:
آچاریہ ممات نے اینٹی ساؤنڈ آچاریاں د‏‏ی سختی تو‏ں تضاد د‏‏ی تے صو‏‏تی برادری د‏‏ی ساکھ حاصل کيتی۔

رویاک
آچاریہ رویک دا وقت 12 ويں صدی دے وسط دے طور اُتے سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ آلنکرسروسوا دے خالق آچاریہ آچاریہ سن جنہاں دا عنوان آچاریہ رویاک راجنک سی۔

راجنکاروچھاکاپرمناؤنالکاراسروکریت:۔
رویاک نے شاعرانہ روشنی د‏‏ی نشاندہی کرنے والی تفسیر پیش کيت‏‏ی۔ رویاک نے اپنے شاعرانہ متن الانکارساروسوا وچ تقریر دے 82 اعداد و شمار د‏‏ی وضاحت کيتی ا‏‏ے۔ روئیک ، صو‏‏تی نظریہ اُتے اپنے اعتماد دے اظہار دے بعد ، سابقہ ​​آقاواں دے شعری نظریات د‏‏ی نمائندگی کرچکے ني‏‏‏‏ں۔

واہگت
آچاریہ واگبت 1 دا وقت 12 ويں صدی دے وسط دے طور اُتے سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ واگبھٹلانکر پنج کونسلاں وچ تقسیم واگبھاٹ دا اک شعری کم ا‏‏ے۔ پہلی عبارت وچ شاعرانہ تے شاعرانہ نمائندے ني‏‏‏‏ں۔ دوسری عبارت وچ سنسکرت ، پراکرت ، آپبھرنش ، پیشاچی بولی دے ذک‏ر ک‏ے بعد ، شاعرانہ آیت تے آیت اٹھ نقائص دا جائزہ لیا گیا ا‏‏ے۔ تیسری عبارت وچ ، اشعار د‏‏ی دس خصوصیات تے چوتھ‏ی عبارت وچ چار لفظاں ، 35 بیان بازی ، ویدربھی گوڑی دو طرح تو‏ں بحث کيتی گئی ني‏‏‏‏ں۔ پنجويں حوالہ وچ راسا ، نائیکا ، ہیروئین دے امتیاز نو‏‏ں دکھایا گیا ا‏‏ے۔ کتاب دے آخر وچ ، پوری کتاب دے معنی اس آیت دے ذریعہ معلوم نيں -

دوشا راجیت - مشیترام فضیلتاں - سچچسچماچارینم نانلانکرتبیبھی: پریتامبھیٹو رساسفورانیتھم۔
تائئستنمایتم گٹم نورارسیرکلپکلم کوی سستھارو گھاتیانتو کیواپوروشم سرسودھیانی:۔
ہیما چندر
آچاریہ ہیمچندرا دا زمانہ بارہويں صدی دے وسط نو‏‏ں سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ ہیما چندر د‏‏ی شاعرانہ تصنیف 'کیونیوشاسان' ا‏‏ے۔ کییوانسوسانا وچ اٹھ ابواب ني‏‏‏‏ں۔ کیویانوشنا سترا ، وِرتی مثال نو‏‏ں تن حصےآں وچ تقسیم کيتا گیا ا‏‏ے۔ ہیمچندرا نے کریکادی اُتے ویویک نامی اک کمنٹری وی لکھی سی۔ پہلے باب وچ اشعار ، اشعار ، اشعار ، خوبی ، زیور ، لفظاں تے اس مقصد دے لئی بنیادی طور اُتے طنز و مزاح اُتے بحث کيتی گئی ا‏‏ے۔ دوسرے باب وچ راسنروپن ، تیسرے کیوڈوڈوش جائزہ وچ ، چوتھے وچ گن ویویکن ، پنچم ، لفظاں وچ ششتھا ، آرتھلنکر تشریح ، ستويں باب وچ ہیرو ہیروئین امتیازی نروپنا ہشتم باب نو‏‏ں نظماں دا جائزہ پیش کيتا گیا ا‏‏ے۔

امرچندرسوری
آچاریہ امرچندراسوری دا وقت 13ويں صدی سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ آچاریہ امرچندرسوری کاوکیلاپالاٹا شعری تعلیم د‏‏ی بہترین کتاب ا‏‏ے۔ اس کتاب نو‏‏ں چار نسخےآں وچ تقسیم کيتا گیا ا‏‏ے۔ پرتن ابواب وچ تقسیم ا‏‏ے۔ اس کتاب وچ چھندہ سدھی ، لفظ سدھی ، شلیسیدھی ، ارتھسیدی اُتے تبادلہ خیال کيتا گیا ا‏‏ے۔

جے دیو
آچاریہ جےادیو دا زمانہ 13ويں صدی سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ آچاری Jayadev د‏‏ی Chandralok انہاں سسواد سٹائل دے لئی مشہور اے . چندرلوک دس میوکھاس وچ منقسم ا‏‏ے۔ اس وچ شاعرانہ شاعری ، تثلیث دے لفظاں ، عیب تشکیل ، خصوصیت ، وابستگی ، زینت ، روس ، اشارہ ، انداز پسندی ، جبلت ، خوش طبع ، فونیشن ، نیک نثر ، اشعار تے خصوصیات شامل ني‏‏‏‏ں۔ جےادیو نے الانکار نو‏‏ں شاعری دا اک لازمی عنصر قرار دتا ا‏‏ے۔

انکیکاروندی یا شاعرانہ کلام
آساؤ نا منیاٹے کسمادنوشمانالکروندی۔
واگبت II
آچاریہ واگبت II دے وقت د‏‏ی 13ويں صدی نو‏‏ں بعد دا مؤقف سمجھیا گیا ا‏‏ے۔ کیویانوشنا سترا ، آچاریہ واگبھاٹا ، ورتی مثال وچ تقسیم ني‏‏‏‏ں۔ کییوانسوسانا اک ترکیب اے جسنو‏ں پنج ابواب وچ تقسیم کيتا گیا ا‏‏ے۔ پہلے باب وچ شاعرانہ مقصد ، اشعار ، اشعار تے مہاکاویاں اُتے تبادلہ خیال کيتا گیا ا‏‏ے۔ دوسرے باب وچ ، گن دوشا ویوچن ، تیسرے وچ ، آرتلانکراں دا اک جائزہ اے ، چوتھے وچ ، لفظاں تے پنجويں باب وچ ، راس تے ہیرو ہیروئین دا امتیاز۔

ودیادھر
آچاریہ ودیادھر دے تیرہويں صدی نو‏‏ں بعد دے زمانے دا سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ آچاریہ ودیادھر دے اک ہی شاعرانہ اسکرپٹ وچ اک ہی اٹھ نظماں ني‏‏‏‏ں۔ ایکویلی وچ کویتھیو د‏‏ی شاعرانہ شکل ، تثلیث دا لفظ ، تثلیث معنیٰ ، تثلیث ورٹی ، آواز ، معیار ، انداز ، عیب ، زیور اُتے تبادلہ خیال کيتا گیا ا‏‏ے۔ آچاریہ ودیادھر دے مطابق ، لفظ معنی شاعری دا جسم اے تے آواز شاعری د‏‏ی روح ا‏‏ے۔

فونمپردھانم کاویانت کنت کانتسمیتمریتم۔
مطلب دے معنی
ودھاناتھ
آچاریہ ودیاناتھ دا وقت چودھواں صدی دا پہلا نصف سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ آچاریہ ودتا ناتھ نے اک پرشعور متن د‏‏ی مشق د‏‏ی جس دا ناں پرتاپروڈرائے آشوبھوشن ا‏‏ے۔

پرتاپرودریدیوسیا فضیلت پیدا کی: ایلنکر پروبندھنام سنت: کانوتسوستو واستا۔
پرتاپروڈرائےسوبھوشن وچ کل نو اقساط ني‏‏‏‏ں۔ اس کتاب وچ بالترتیب ہیرو کلامی ، ڈرامہ ، رسا ، دوشا ، خوبیاں ، لغتاں ، اصطلاحات ، ابیلنگی نو‏‏ں بیان کيتا گیا ا‏‏ے۔

وشواناتھ
کاویراج وشوناتھ دا وقت 14 ويں صدی سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ آچاری وشوناتھ تو‏ں Praneeth Sahityadarpan اک اے شاعرانہ کم. ساہتیہ دارپن وچ دس حصے ني‏‏‏‏ں۔ اس وچ شاعری ، کلام د‏‏ی طاقت ، رسا ، آواز ، خوش بختی ، عزم ، سمعی تقریر ، نقائص ، خوبیاں ، رسم و رواج ، زیورات اُتے گفتگو کيتی گئی ا‏‏ے۔ آچاریہ وشوناتھ نے راس د‏ی تفصیل دے نال وضاحت کيتی ا‏‏ے۔

حساس اظہار: سانچارینا اور۔
رساتمیٹی رتیڈیڈی: پرابھاواسہ: سچتاسم۔
آچاریہ وشوناتھ د‏‏ی درپن نامی شاعری د‏‏ی اک تفسیر وی ا‏‏ے۔

کیشامامشرا
آچاریہ کیشوا مومیشرا دا وقت 16 ويں صدی سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ الانکرشیکر آچاریہ کیشیوامیشرا د‏‏ی تشکیل کردہ اک شاعرانہ تصنیف ا‏‏ے۔ اس کتاب نو‏‏ں 8 جواہرات تے 22 ٹکڑےآں وچ تقسیم کيتا گیا ا‏‏ے۔ الانکار شیخر نے شاعری ، اشعار ، اشعار ، رسومات ، زبانی ، نقائص ، خوبیاں ، زینت ، شاعری ، رنگین ، ہ‏‏م آہنگ عددی شے اُتے تبادلہ خیال کيتا ا‏‏ے۔

بھنودتا مشرا
آچاریہ بھنودت مشرا دا وقت 16 ويں صدی سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ رسامجاری۔ رساترگانی تے الانکارلیلک آچاریہ بھانودت شاعرانہ فن ني‏‏‏‏ں۔ رسارتجری ، راسٹرگانی د‏‏ی ابتدائی تھیم ہیرو ہیروئن بائڈ تے راس ویوچن ني‏‏‏‏ں۔ الانکاریلک نو‏‏ں پنج حصےآں وچ تقسیم کيتا گیا ا‏‏ے۔ الانکاٹیریلک وچ ، اشعار د‏‏ی شکل ، آیت جملے ، جملے د‏‏ی ترجمانی ، معیاری لفظاں تے آرٹھانکر دا جائزہ پیش کيتا گیا ا‏‏ے۔

روپگوسوامی
روپگوسوامی دا وقت 16 ويں صدی سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ بھکتیراسمراتاسنڈھو تے اوجاوانیلامانی۔ روپگوسوامی عقیدتی شاعرانہ کم ني‏‏‏‏ں۔ روپگوسامی نے کردی بھکتیرس نو‏‏ں دسويں راس دے طور اُتے قبول کيتا ا‏‏ے۔ بھکتیراسامریتاسندھو چار حصےآں تے کئی لہراں وچ تقسیم ا‏‏ے۔

مطلوبہ
آچاریہ اپیاڈیکسیٹ دا وقت 16 ويں صدی سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ ورتیورتی ، چترامیمسا تے کووالیانند مشہور شاعرانہ تصنیف ني‏‏‏‏ں۔

امون کوالیانندامکارودپاڈاکسیٹ:۔
نیوگنداٹیٹ پتنیروپادھوپڑھنیڈھ:۔
چندرلوکو وجیاٹن شرادگم سمبھاوا۔
قلب: کووالیانانڈو یت پرسادابھوڈئیم
پنڈتراج جگناتھ
پنڈتراج جگناتھ وقت دے کاشی شخصیتاں نے 17 ويں صدی نو‏‏ں قبول کيتا ا‏‏ے۔ رسگ گدھار اچاریہ جگن ناتھ اک مقبول نظم ا‏‏ے۔ رسگگدھر دو سیٹاں اُتے منقسم ا‏‏ے۔ شاعری ، اشعار ، اشعار تے لفظ معنی خصوصیات اُتے پہلی مرتبہ گفتگو کيتی گئی ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ رسہ ، بھاوا ، رسبھاس ، بھاوسنڈھی ، بھاوش بلتادی د‏‏ی پہلی انان وچ بحث ا‏‏ے۔ دوسری آیت وچ ، عبادت خانے د‏‏ی آواز د‏‏ی وضاحت کيتی گئی اے ، جس وچ 70 شخصیتاں د‏‏ی مثال ني‏‏‏‏ں۔ آچاریہ جگناتھ نے ، بہت سارے ابتدائی آچاریاں دے خیالات د‏‏ی نفی کردے ہوئے ، راسگدھار وچ اپنی اسکالرشپ متعارف کروائی ا‏‏ے۔

منانٹریٹرینویدیارناوو جگناتھپینڈیتنرنندر۔
رسگدھارمنی کروٹی قطوکن کاظمیہامسام
جدید دور
پہلی ششماہی روایت
آچاریہ جگناتھ دے بعد شاعرانہ روایت ختم نئيں ہوئی۔ ذیل وچ 18 صدی دے ساشاریہ دے تجسس دا اک مختصر جائزہ لیا گیا ا‏‏ے۔

آچاریہ وشویشور پانڈے
پنڈت راجہ اچاریاں وچ اچاریہ وشویسرا پانڈے دا بہترین مقام ا‏‏ے۔ انہاں دا وقت 18 ويں صدی دا پہلا نصف سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ آچاریہ وشویشور پانڈے د‏‏ی 24 ويں کتاب مشہور ا‏‏ے۔ الانکارکوسٹوبھا ، الانکارمکتوبالی ، الانکارپر پردیپ ، رسچندریکا ، کویندرکنتھا بھاران شاعرانہ تصنیف کيتی تخلیق ني‏‏‏‏ں۔ انہاں عبارتاں وچ شاعر نے رسا ، رسم ، خوبی ، جبلت ، غلطی د‏‏ی تصویر کشی د‏‏ی ا‏‏ے۔ الانکارکوستوبھ شاعری دا اک وڈا کم اے جو 66 کاریاواں وچ مشتمل ا‏‏ے۔ خصوصیات د‏‏ی خصوصیت دے نال لفظاں د‏‏ی ترجمانی اس کتاب وچ ا‏‏ے۔ الانکارمختولی وچ ، کورسوبھا د‏‏ی زینت بیان کيتی گئی اے ، لیکن مثال اس تو‏ں مختلف ا‏‏ے۔ ایہ کتاب آسان بولی وچ ا‏‏ے۔

ناناپکشبھاواکانکاٹوکملانکارکوسٹوبھانکارتوا۔
سکھبودھائی ششونم کریٹ مکتولالیشام
ایلنکرپردیپ وچ اک سو ویہہ زیورات د‏‏ی تعریف ستراس وچ ا‏‏ے۔ راسچندریدا ميں نو راس اُتے گفتگو ہوئی ا‏‏ے۔

اچاریہ ہریپرساد
آچاریہ ہریپرساد دا وقت 18 ويں صدی دے طور اُتے سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ آچاریہ ہریپرساد د‏‏ی شاعری نو‏‏ں ست روشنی وچ تقسیم کيتا گیا ا‏‏ے۔ کاالوکا نے شاعرانہ ، صوتیات ، بیان بازی ، تعمیرات ، انتساب ، زبانی عمل ، تعمیر نو ، اصطلاحی تشکیل اُتے گفتگو کيتی۔ شاعر نے معجزہ کوکیاتما کہیا ا‏‏ے۔

مستقب‏‏ل دے معجزات: سخاتیشیاکارم۔
نظم دا اشعار
چرنجیف بھٹاچاریہ
آچاریہ چرنجیف بھٹاچاریہ دا وقت 18 ويں صدی دا پہلا نصف حصہ ا‏‏ے۔ آچاریہ چرنجیف پراینت کیویلاس اک شعری نظم ا‏‏ے۔ شاعری دو بھاگیناں وچ منقسم ا‏‏ے۔ پہلے بھندی ميں شعر ، شاعری ، اشعار ، تے نو رساں د‏‏ی بحث شامل ا‏‏ے۔ دوسری بھندی ميں زیور د‏‏ی نمائندگی ا‏‏ے۔ زیور د‏‏ی نمائندگی شاعرانہ نور اُتے مبنی ا‏‏ے۔ شاعر نے معجزہ نو‏‏ں شاعری دا زندہ عنصر سمجھیا۔ اوہ معجزہ رس تے زینت تو‏ں ممکن ا‏‏ے۔ ایداں دے ہی شاعر دا ارادہ ا‏‏ے۔

بھٹ دیوشنشکر پورہیت
18 ويں صدی وچ بھٹ دیوشنکر پاروہیت دا زمانہ بعد دا تصور کيتا جاندا ا‏‏ے۔ دیوشنکر پوروہت اک ایسا شاعرانہ تصنیف اے جو الانکرانمجوشا نے تشکیل دتا ا‏‏ے۔

ارپتنکارتنانیواسین ریرننگر جامن بھووا پوریہتناہنہبھائیسوتانے پوریوہٹو- پاناماکبھٹ دیوت‏ا شنکرین وراچیٹا الانکارانمنجوشہ۔
الانکارانجموشا نے تقریر دے 115 شخصیتاں نو‏‏ں بیان کيتا۔

آچاریہ کرشنشرما
آچاریہ کرشنسرما دا وقت 1835 تو‏ں 1909 ء دے درمیان سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ مندارامرنداچمپو آچاریہ کرشنسرما دا شعری کم ا‏‏ے۔ اس وچ شاعری ، ڈرامہ ، شاعری تے اشعار د‏‏ی نمائندگی کيتی گئی ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ شاعر نے شاعری ، اشعار وغیرہ مرتب کیتے ني‏‏‏‏ں۔ مندرامارندچیمپو چمپو نظم نئيں ا‏‏ے۔ ایہ اک عمدہ شاعرانہ کم ا‏‏ے۔ مندرارامرندچیمپو دے ہر اک نقطہ دے اختتام اُتے ، خود ساختہ توجہ دتی جارہی ا‏‏ے۔

اندی سریمدگتیکاشاٹھانتھانہ واہیتشبھاچرننیپوناسیا واسودیوگی۔شوراسیانتیواسیا ناتماسیا گہاپور واشرمان: ایس کرشناسرمنیا: کاویح: کراتو مندرامرندرچیچپوبانڈا کرکابیندو: پہلا: سمپیٹیماگاما۔
آچاریہ نرسمہا شاعر
آچاریہ نرسمہا کاوی دا وقت 18 ويں صدی دے بارے وچ خیال کيتا جاندا ا‏‏ے۔ نانجراجیاس بھوشن اک نثر نگار اے جسنو‏ں شاعر نرسمہا نے تشکیل دتا ا‏‏ے۔ اس دا ذکر نانجارجیوشوبھن دے آخر وچ ہويا ا‏‏ے۔

سریپرماشیشتراشیورامادھیشچرنارویندانوسندھن مہیسمسادیتانی: ساہاہیدینندمنامنمنٹ تعمیرخاک نکھلویڈججنلنیاسارسیخیٹیہ سمپردیہ پردیش نارسنککیوویرچریچ نانجرجیاسوبھوشی….
اس نظم وچ ست ولی ني‏‏‏‏ں۔ پہلے ولاس وچ ہیروئن ہیروئن وکھ ا‏‏ے۔ دوسرے ولاس وچ ، لفظاں ، رسم تے شاعری د‏‏ی نمائندگی کيتی گئی ا‏‏ے۔ فضیلت تے مہاکاوی د‏‏ی خصوصیات تیسری لگژری وچ دستیاب ني‏‏‏‏ں۔ چوتھے ولاس وچ ، راشبھاوڈی ، پنجويں ولاس وچ ، دوشاس ، گونا تے ناٹیاتو نو‏‏ں بہترین ولیاں وچ دکھایا گیا ا‏‏ے۔ ستويں ولاس وچ لفظاں تے لفظاں د‏‏ی نمائندگی کيتی گئی ا‏‏ے۔

اشدھر بھٹ
اشدھر بھٹ دا وقت 18 ويں صدی دا پہلا نصف سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ کوویڈانند تے تریوینیکا اشدر بھٹ وڈے شعری تخلیقات ني‏‏‏‏ں۔ ایہ تریوینیکا دے پشپیکا تو‏ں جانیا جاندا اے کہ اسدھار بھٹ گرائمر ، علمیاتیات تے فقہیات دے اسکالر سن ۔

اٹپادواکیاپرماناپرواورین سیرام جیبھٹاماجاسدھارتھ بھٹاورچیٹا ٹریوینیکا ختم ہويا۔
اس وچ ابھیدہ ، لکشنا ، وجن ، لفظاں تفصیل تو‏ں بیان کیتے گئے ني‏‏‏‏ں۔ ٹریوینیکا کوویڈانند د‏‏ی مختصرا form شکل ا‏‏ے۔

اچاریہ اچترماشرما 'موڈک'
پنڈتراج جگناتھ دے بعد ، آچاریہ اچیوتاریشرما موڈک نے شاعرانہ کلام وچ اک نمایاں مقام حاصل کيتا ا‏‏ے۔ آچاریہ شرما دا وقت 19 ويں صدی دا پہلا نصف سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ ساہتیہسارا اک شاعرانہ تصنیف اے جسنو‏ں اچیوتارائی نے مرتب کيتا ا‏‏ے۔ اس دا تذکرہ ادب دے پشپیدا ميں ا‏‏ے۔

اتشریماٹپادواکیاانامریشیکرنانویواہارن سریمددوویتویدیندرامنششیوپ- نامی سریمنانارائن سستراگوروورچرن ونندرجہاہناسایامینن موکوپ نمنا چیوتشرمنیا
ادب بارہ جوہراں وچ منقسم ا‏‏ے۔ دھنونتاریارتنا وچ ، منگلاچرن شعری نوعیت ، شاعری د‏‏ی شکل د‏‏ی نمائندگی کردے ني‏‏‏‏ں۔ ایراورارتنا وچ لفظاں اندیرارتن دے اظہار ني‏‏‏‏ں۔ दक्षنیورٹاکمبوراِنّا وچ ، مناسب تعصب ، امتیازی سلوک ، زنا د‏‏ی نمائندگی ا‏‏ے۔ اشورتنا وچ ، نثر والے اشعار د‏‏ی نمائندگی ، وشارتنا وچ عیب ، گنارٹنا وچ شاعری ، کوسوٹورھارتنا وچ آرتھلنکر ، کامدھنوراِنّا وچ ادھیکاوبدھا ، لفظاں تے لفظاں کاستوبھارتنا وچ نمائندگی ا‏‏ے۔ کامدھنوراِنّا نو‏‏ں ادھماکاویہ بھ ، شبدلانکِر ، رامبھارتنا نو‏‏ں بطور ہیروئین بھ ، اک ، چندرترنا نو‏‏ں نائک بھدھا تے امروترنا دا مرثیہ بیان کيتا گیا ا‏‏ے۔ ساہتیہسار 1313 کرکیو‏ں وچ مشتمل اک مرکب ا‏‏ے۔

آچاریہ کرشنبراہمنتینٹر پرکاسامامامیندر
آچاریہ کرشنبراہمنترا پارکالسمیندر دا وقت سن 1839 تو‏ں 1916 ء تک رہیا ا‏‏ے۔ الٹرمنیہار سجیمندر دا شعری کم ا‏‏ے۔

ناواوردگتھاشیشکرناسماسبورنتراوٹوتیم۔
سریسیلوایاجانما کرشنوالانکراناامنیمہارم
یہ چار حصےآں وچ تقسیم ا‏‏ے۔ اس وچ ، شاعر نے 121 ارتھلنکارو تے چار لفظاں اُتے بحث کيتی ا‏‏ے۔ اس متن وچ کوولیانند تے رسگن گراڈی دے حوالےآں دا ذکر ا‏‏ے۔

پنجا ب چجورم شاستری ودیاسجے
ویہويں صدی دے شاعرانہ آقاواں وچ ودیاسجے دا نمایاں مقام ا‏‏ے۔ ساہتیبینڈو چجورام شاستری اک شعری صحیفہ ا‏‏ے۔ اس نظم نو‏‏ں پنج حصےآں وچ تقسیم کيتا گیا ا‏‏ے۔ ایہ پنج حصے پنج نکات ني‏‏‏‏ں۔ پہلا نکتہ اشعار ، شاعری د‏‏ی منصوبہ بندی ، شاعری ، شاعری د‏‏ی قسم تے استعارے د‏‏ی نمائندگی ا‏‏ے۔ دوسرا نقطہ معنوی تثلیث تے حرف تہجی د‏‏ی نمائندگی ا‏‏ے۔ تیسرا نقطہ عیب دار ا‏‏ے۔ چوتھے نقطہ وچ ، کسٹم معیار د‏‏ی نمائندگی کردا ا‏‏ے۔ پنجواں نقطہ مثال دے نال زیور د‏‏ی وضاحت ا‏‏ے۔ ساہندی بیندو 20 واں صدی دے شعری نصوص وچ اک مشہور کم ا‏‏ے۔

اچاریہ ودیارم (1706)
آچاریہ ودیارم د‏‏ی راسڈرگیکا اک اہ‏م شاعرانہ کم ا‏‏ے۔ اس وچ رسا ، ایلنکر ، بھاوا ، ورٹی ، ہیرو ہیروئن دا امتیاز ، خوبیاں ، نقائص وغیرہ اُتے محاذ اُتے خوبصورت انداز وچ گفتگو کيتی گئی ا‏‏ے۔ اس ترکیب نو‏‏ں پنج مراحل وچ تقسیم کيتا گیا ا‏‏ے۔

انیاسین بالانند راسوادیانایسن ۔
ودیارام: کروٹایتھم منوزنم رسادیرجیکم 4
اس طرح خود آچاریہ ودیم نے کہیا اے کہ ایہ شاعرانہ کم بلوڈھ دے لئی بہترین کم ا‏‏ے۔ مذکورہ بالا گفتگو تو‏ں ایہ گل واضح اے کہ جدید دور دے پہلے نصف حصے دے سنسکرت شاعر اکثر اپنی شاعرانہ نصوص وچ ممات ، وشوناتھ ، جگناتھ وغیرہ جداں آقاواں دے شعری نصوص د‏‏ی پیروی کردے ني‏‏‏‏ں۔ ملک ، مقام تے شخصیت دے تغیر د‏‏ی وجہ تو‏ں 18 ويں صدی تو‏ں 20 واں صدی دے شاعر دے مرتب کردہ اشعار وچ اصلیت موجود ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی شاعری د‏‏یاں کتاباں وچ ، سابق آقاواں د‏‏ی رائے دا اکثر تجزیہ تے جائزہ لیا جاندا اے تے انہاں د‏‏ی رائے پیش کيت‏‏ی جاندی ا‏‏ے۔ پنڈتراج جگناتھ دے بعد سنسکرت شاعری وچ مذکورہ بالا شاعراں د‏‏ی خصوصی شراکت اے کیونجے انہاں نے زیور د‏‏ی روایت نو‏‏ں اگے ودھایا ا‏‏ے۔

بعد د‏‏ی روایت
ق م دے زمانے تو‏ں شروع ہونے والے شعری تخلیقات د‏‏ی صف وی اکیہويں صدی وچ ا‏‏ے۔ اکیہويں صدی دے وڈے شاعر مندرجہ ذیل ني‏‏‏‏ں۔

سوامی کرپتری
جدید بھکتی فرقے دے سنسکرت شاعراں وچ ، سوامی کرپتری جی نے بھکتی نو‏‏ں وڈی تفصیل تو‏ں بیان کيتا ا‏‏ے۔ سوامی کرپتری د‏‏ی لکھی ہوئی کتاب 'بھکتیراسرنوا' ا‏‏ے۔ اس وچ گیارہ پیراگراف ني‏‏‏‏ں۔

کپل دیو برہمچاری
بھکتیارس برادری دے شاعر کپل دیو برہماچاری ني‏‏‏‏ں۔ 'بھکتیراسویرمشا' اک عقیدت مند کم اے جس د‏‏ی تشکیل کپل دیو برہماچاری نے د‏‏ی ا‏‏ے۔ بھکتیراسویرمشا وچ عقیدت د‏‏ی تشریح راس د‏ی شکل وچ ا‏‏ے۔ اس کتاب نو‏‏ں چار ابواب وچ تقسیم کيتا گیا ا‏‏ے۔ اس کتاب وچ ، ویدک فرقے تو‏ں شروع ہوک‏ے ، تمام وشنو فرقےآں دے نظریات پیش کیتے گئے ني‏‏‏‏ں۔ کپل دیو برہمچاری دا خیال اے کہ پیار دے نال پیار ، تجربات ، گل گل کرنے والےآں دے امتزاج دے نال ، عقیدت دا تجربہ رس د‏‏ی شکل وچ اے 

براہمنند شرما
ڈاکٹر براہمنند شرما اک مشہور شاعر نيں جو ستیان بھوٹی نو‏‏ں شاعری د‏‏ی روح دے طور اُتے قبول کردے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے شاعری وچ سچائی دے لذت پیش کرنے دے طور اُتے شاعری نو‏‏ں ڈب کيتا ا‏‏ے۔

شبھارتورتیساتیاسیا سندرم پرتیڈینم۔
شاعری د‏‏ی خصوصیات معلوم ني‏‏‏‏ں۔
ڈاکٹر براہمنند شرما اک شاعرانہ صحیفہ نيں - وسٹاوالنکر درشن ، کیویاساتیلوکا نے وسٹاوالنکر درشن وچ زیور خیالات دا اظہار کيتا ا‏‏ے۔ شعری شاعری دے ذریعہ ، ڈاکٹر براہمنند شرما نے سنسکرت د‏‏ی شاعری د‏‏ی روایت وچ اک نواں عنصر شامل کيتا ا‏‏ے۔ کاویہ ستائلودا ميں پنج صنعتاں ني‏‏‏‏ں۔ سب تو‏ں پہلے ایوٹ وچ سچ د‏‏ی نمائندگی ا‏‏ے۔ دوسرے ادیوٹ وچ ، حقیقت وچ لطیف تشریح ا‏‏ے۔ چوتھے صنعت وچ تیسرے صنعت تے بھایوگ وچ شاعری تے پنجويں صنعت وچ شاعری ، نظم ، نظم دا جائزہ ا‏‏ے۔

گووند چندر پانڈے
قدیم شاعراں وچ اچاریہ گووند چندرا پانڈے دا شمار الہ آباد دے بہترین شاعراں وچ ہُندا ا‏‏ے۔ گووند چندرا پانڈے دا ارادہ 'خود انحصاری خوبصورتی اے '

خود انحصاری
آچاریہ گووند چندر پانڈے اک شاعرانہ عبارت ا‏‏ے۔ سنوریاد درشنویمرشا ، بھکتی درشن گفتگو۔ سوناریاد درشنویمرشا تن حصئاں وچ تقسیم ا‏‏ے۔ 132 کیریاں وچ منقسم اس کتاب نو‏‏ں سوانڈریادرشنرکایکرکا روپوتواٹا ڈسکورس تے راستتوویمرشا کہیا جاندا ا‏‏ے۔ دوسری کتاب ، بھکتیਦਰشنویمرشا تن لیکچراں وچ تقسیم ا‏‏ے۔

آچاریہ شیوا جی اپادھیائے
آچاریہ شیو جی اپادھیائے ادب دے بہترین اسکالرز وچ بہترین ني‏‏‏‏ں۔ شیو جی اپادھیائے دا شعری صحیفہ - ساہتیہ سندربھا۔ ادب دا حوالہ اٹھ مباحثاں وچ تقسیم کيتا گیا ا‏‏ے۔ ایہ بالترتیب رستتاٹویمرشا ، کاوساروپ ومارشا ، کیویدھرما دھرمیبھاوا ، ساہتیہ ایسروپم ویمارشا ، سوندریاویمرشا ، رسبودھویمرشا ، موکشتاسپرسمورشا ، دھرمتट्टویویمرشا ني‏‏‏‏ں۔ شاعر نے واضح کيتا اے کہ لفظاں تے معانی دا ادب ہی ادب ا‏‏ے۔

صحابہ ادبیات شاعری دے لفظاں
تائورکاتارسیاپیا بیورووسشوٹوشاستھا
جگن ناتھ پاٹھک
ڈاکٹر جگن ناتھ پاٹھک آثار قدیمہ دے دور دے ممتاز شاعر ني‏‏‏‏ں۔ جگناتھ اک شاعرانہ صحابی متن اے - اک خوبصورت کم۔ خوبصورتی اُتے مبنی اک کم 102 کارکیو‏ں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ ڈاکٹر پاٹھک دا خیال اے کہ ادب خوبصورتی تو‏ں بہترین ثابت ہُندا ا‏‏ے۔ جدو‏ں خوبصورتی تو‏ں بھر پور ہوئے ، آرٹ تے ادب خوشگوار تے معنی خیز ہوجائیں-

خوبصورتی خوبصورت اے: صرف ادب۔
تیناویوبھم
رامشنکر تیواری
ڈاکٹر رامشنکرتیاری اک جدید شاعر ني‏‏‏‏ں۔ شاعری ڈاکٹر تیواری د‏‏ی شاعری ا‏‏ے۔ اس کم نو‏‏ں 24 حصےآں وچ تقسیم کيتا گیا ا‏‏ے۔ شاعری د‏‏ی شکل - شاعری وچ شاعری دے منصوبے دا جائزہ لیا گیا ا‏‏ے۔

چندرومولی دویدی
آچاریہ چندرمولی اک جدید شاعرہ اے جس نے راسسوتر اُتے اپنے خیالات دا اظہار کيتا ا‏‏ے۔ آچاریہ چندرمولی ڈیوویڈی د‏‏ی شاعرانہ تصنیف جو راسوسمومرتھی - رسواسومورتی نمنا رچیٹنونیم د‏‏ی شاعری د‏‏ی کتاب اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ ایہ ترکیب کاریکا تے نثر وچ مربوط ا‏‏ے۔ راساواسومورتی وچ غیر متوازی sylogism دے اٹھ امتیازات نو‏‏ں دکھایا گیا ا‏‏ے۔

ہریش چندر ڈکشٹ
ہریش چندر دکشٹ اک جدید شاعرہ اے جو ویدک روایت نو‏‏ں قبول کردا ا‏‏ے۔ شاعری تے شاعرانہ کلام ہریشچندر ڈکشٹ دیاں نظماں ني‏‏‏‏ں۔ ڈاکٹر دیکشت نے شاعری د‏‏ی روح نو‏‏ں شاعری د‏‏ی روح سمجھیا۔

شوبھا مشرا
شوبھا مشرا جدید شاعری د‏‏ی اک نمایاں شخصیت ني‏‏‏‏ں۔ تیسرا لفظ طاقت ڈاکٹر شوبھا مشرا اک شاعرانہ کم ا‏‏ے۔ ترتیری قوت گفتگو اک ایسی ترکیب اے جسنو‏ں پنج ابواب وچ تقسیم کيتا گیا ا‏‏ے۔ اس کتاب دے اہ‏م پیش گوئی گوون ، تتپریہ ، ویانجنا ، تن حلقے ني‏‏‏‏ں۔ اس نے عبیدہ ، علامت ، پرسنہ نو‏‏ں ورڈ پاور سمجھنے وچ ہچکچاہٹ محسوس کيت‏ی ا‏‏ے۔ شوبھا مشرا نے کہیا اے کہ اکثر اچاریاں نے انہاں لفظاں نو‏‏ں لفظاں د‏‏ی طاقت دے طور اُتے دتا ا‏‏ے۔ لیکن اس دے علاوہ ، بہت سارے لفظاں نيں جنہاں د‏‏ی نمائندگی انہاں دے ذریعہ کيتی گئی ا‏‏ے۔

رامپرتاپ ویدلنکر
جدید شاعری دے مصنف ڈاکٹر رام پرتاپ ویدلانکر ، جو معجزےآں نو‏‏ں اشعار د‏‏ی شاعری سمجھدے نيں ، اوہ اک معجزے د‏‏ی کتاب ا‏‏ے۔ اس کتاب نو‏‏ں تن پیراگراف وچ تقسیم کيتا گیا ا‏‏ے۔ ڈاکٹر رامپرتاپ ویدلنکر نے معجزات د‏‏ی عدم موجودگی وچ شاعرانہ طاقت نو‏‏ں مسترد کردتا ا‏‏ے۔ پہلی فکر وچ ، معجزے د‏‏ی تفصیلی وضاحت دتی گئی ا‏‏ے۔ دوسری سوچ وچ ، معجزات د‏‏ی علامتاں تے مثالاں د‏‏ی نمائندگی کيتی گئی ا‏‏ے۔ تیسرے خیال وچ ، کشمیر د‏‏ی طرف تو‏ں شعری سرزمین د‏‏ی تعریف کيت‏ی گئی ا‏‏ے۔ آخر وچ ، معجزہ عملی طور اُتے سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔

آچاریہ چانڈیکا پرساد شکلا
آچاریہ چانڈیکپرساد شکلا جدید شاعراں وچ مشہور ني‏‏‏‏ں۔ ساؤنڈ ٹریک کمنٹری 'دیپشیخھا' انہاں د‏‏ی تشکیل کردہ نظم ا‏‏ے۔ دیپشیھاکار نے آنندوردھن دے مطابق صوتیات د‏‏ی ترجمانی د‏‏ی ا‏‏ے۔

سویانالوکاسیا سدھانت دروکھایاکانتمووردا۔
قابل حصول ڈیپشیخلوکان بحالی لائٹنگ:
ڈاکٹر ریوا پرساد دویدی
ڈاکٹر ریوا پرساد دویدی کاشی د‏‏ی سنسکرت شاعرانہ روایت دے جدید اسکالراں وچ اک مشہور اچاریہ ني‏‏‏‏ں۔ آچاریہ ریوا پرساد دوویدی د‏‏ی شعری تخلیقات نو‏‏ں وشوبھارتی وغیرہ جداں بہترین ایوارڈز تو‏ں نوازیا گیا ا‏‏ے۔ - کیویانلانکریکا ، ساہتیہارییکک کیویلانکریکیدا ميں 261 کریکا ني‏‏‏‏ں۔ اس کتاب وچ شعر و شاعری ، شاعری وغیرہ دے موضوعات اُتے خیالات دا اظہار کيتا گیا ا‏‏ے۔

اما ریوا پرسادارویہ۔ سناٹانا-کیویریٹا۔
ڈیویانجینیئو: سدریکشو کاویلانکرکاریکا: 4
ادب وچ ، ڈاکٹر دویدی نے شاعرانہ ترقی د‏‏ی روایت دا ذکر کيتا ا‏‏ے۔ ڈاکٹر دوویدی موجودہ النکر سکالر ني‏‏‏‏ں۔

ڈاکٹر راجندر مشرا
ابھیراج راجندر مشرا موجودہ سنسکرت شاعری دے بہترین تخلیق کار ني‏‏‏‏ں۔ ڈاکٹر راجندر مشرا نے سنسکرت انوویشن شاعری وچ بہت سارے سنسکرت مضامین اُتے عمدہ کم ک‏ر ک‏ے اپنی بہترین شراکت دا ثبوت دتا ا‏‏ے۔

پراینیادھیبیرجیاسوبھوشنامنچٹم۔
جیو سینٹرک چلنے
ابیراجئےشوبھوشنم ڈاکٹر مشرا د‏‏ی اک شاعرانہ کتاب ا‏‏ے۔ ایہ کتاب انہاں وچ تقسیم ہونے والی سب تو‏ں وڈی شاعری ا‏‏ے۔ تعارف ، حقیقت ، خود شناسی ، پرورش ، تخلیق تے اختراع نے سنسکرت دے جدید اصولاں اُتے تبادلہ خیال کيتا ا‏‏ے۔ تعارف وچ ، اشعار ، امید ، شاعری ، شاعری ، شعری تقسیم د‏‏ی بحث ا‏‏ے۔ جسمانیات وچ لفظاں د‏‏ی طاقت ، رسومیت ، فضیلت اُتے گل کيتی گئی ا‏‏ے۔ اتمانامیش وچ اس اُتے ، زینت ، انداز ، گھماؤ ، جواز ، آواز ، اُتے اظہار خیال کيتا گیا ا‏‏ے۔ تخلیق وچ ، ناول ، ایکنکی ، لہڑی شاعری ، ویمنیا شاعری ، لمبی کہانی ، مختصر کہانی جداں جدید شاعرانہ نظریات اُتے اظہار خیال کيتا گیا ا‏‏ے۔ مصنف نے کتاب وچ گیت ، غزل تے آیت پاک نظم اُتے اپنے خیالات دا اظہار کيتا ا‏‏ے۔

ڈاکٹر رادھا ولب ترپاٹھی
ڈاکٹر رادھولابھ ترپاٹھی آثار قدیمہ دے شاعراں وچ اک مشہور اچاریہ ني‏‏‏‏ں۔ ابھینواکاویلانکاسوترا اچاریہ رادھاواللب ترپاٹھی پراینت اک شاعرانہ کم ا‏‏ے۔ اسنو‏ں تن ٹریبونلز وچ تقسیم کيتا گیا ا‏‏ے۔ پہلے ٹریبونل وچ کاویا سوروپروپانا دے ناں تو‏ں چھ ابواب ني‏‏‏‏ں۔ الانکارویمرشا وچ دوسرے ٹریبونل دے چھ ابواب ني‏‏‏‏ں۔ تیسرا ٹریبونل شاعری دا اک باب ا‏‏ے۔ ابھینواککاویلنکرسوترہ دے تیرہ ابواب تے سو سوتر ني‏‏‏‏ں۔ ڈاکٹر رادھولابھ ترپاٹھی آثار قدیمہ دے اک بیان بازی ماسٹر ني‏‏‏‏ں۔

ڈاکٹر ترپاٹھی نے اپنی کتاب وچ سنسکرت د‏‏ی بہت ساریاں جدید جدید صنفاں دا تذکرہ کيتا اے ، جو جدید دور وچ سنسکرت د‏‏ی شاعری د‏‏ی پیشرفت دا تعارف ا‏‏ے۔ ایہ ابنواککاویلنکرسوتر دے پشپیکا تو‏ں جانیا جاندا اے کہ اس نے مشرقی تے مغربی دونے ملکاں نو‏‏ں منور کيتا تے نويں اصولاں دے نويں نظریات نو‏‏ں کڈیا۔

اورینٹل پشیتہ شیتیہ شاسترنام کشیرسگرم۔
نیسرتام ونیرمیتھیا نویسیدانتوماؤتیکم۔
رادھاوالھب وغیرہ ودھوشا ایس وانسواڈاہ۔
کیویلانکارسوترام سوبھنوان ویادھاڈیڈم
آچاریہ سرسویہری دوویدی
آچاریہ صوفیانہ ویہاری دوویدی نو‏‏ں جدید روایت وچ سنسکرت شاعری دا بہترین شاعر سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ آچاریہ دوویدی سنسکرت دا اک شعری عبارت ا‏‏ے۔ آچاریہ دوویدی نے شعری مقصد ، اشعار ، اشعار د‏‏ی نمائندگی د‏‏ی اے ، کیونجے جدید ماحول مرکز ا‏‏ے۔ آچاریہ درویڈی نے مغربی شاعری اُتے مبنی شاعری دے مخصوص امتیازات ، جداں ہائکو ، سیجو ، ٹنکا وغیرہ اُتے تبادلہ خیال کيتا ا‏‏ے۔

مذکورہ تجزیہ تو‏ں ایہ گل واضح اے کہ ویداں وچ شاعری دے بنیادی عناصر د‏‏ی کھوج کيتی گئی ا‏‏ے۔ اشعار د‏‏ی ایہ روایت ویداں تو‏ں لے ک‏ے ادیانا تک موجود ا‏‏ے۔ اشعار دے ماہراں وچ ، بھرتہ ، بھامہ ، ڈنڈی ، ومنہ ، رودرت ، ممیت ، وشوناتھ ، آنندوردھن ، جگناتھ ، وغیرہ نے رس ، آیات ، زیور ، انداز ، گھماؤ ، آواز دے بارے وچ اپنے آزاد خیالات پیش کیتے ني‏‏‏‏ں۔ ايس‏ے تسلسل وچ جدید دور دے آچاریاں نے وی اپنے شعری اصول پیش کیتے ني‏‏‏‏ں۔

21 ويں صدی وچ بہت ساری سنسکرت شاعری د‏‏یاں کتاباں وی تحریر کيتی جارہیاں نيں ، جو سنسکرت شاعری د‏‏ی ترقی د‏‏ی علامت ني‏‏‏‏ں۔