نمک حرام دیوڑھی

**نمک حرام دیوڑھی** بھارت دی ریاست لہندا بنگال دے شہر مرشد آباد وچ واقع آ ۔
دغا باز تے غدار نو‏‏ں تریخ فراموش نئيں کر دی ۔ برصغیر د‏‏ی تریخ وچ میر جعفر ایسا کردار اے جس نے اٹھارويں صدی وچ اپنے محسن سراج الدولہ نال قرآن مجید اُتے حلف اٹھاوݨ دے باوجود غداری کیتی تے جنگ پلاسی وچ انگریزاں نال ساز باز کر کے نواب سراج الدولہ نو‏‏ں گرفتار کرا کے پھانسی اُتے چڑھا دِتا سی ۔ میر جعفر دا ایہ جرم ضرب المثل بن گیا اے جو کسی وی قوم دے غداراں تے دغا بازاں نو‏‏ں دتا جاندا اے ۔ نواب سراج الدولہ نو‏‏ں جس جگہ پھانسی دتی گئی بعد وچ اس جگہ نو‏‏ں نمک حرام ڈیوڑھی دا ناں دتا گیا سی ۔ ایہ ڈیوڑھی میر جعفر د‏‏ی رہائش گاہ سی جسنو‏ں ہُݨ یونیسکو نے تاریخی عمارتاں وچ شامل کر رکھیا اے اور اس دا ناں وی تبدیل نئيں کرن دتا ۔ 

نواب سراج الدولہ 10 اپریل 1756ء نو‏‏ں بنگال تے اڑیسا دا نواں نواب بنیا ۔ اس وقت نواب د‏‏ی عمر ویہہ سال سی جدو‏ں اسنو‏ں انہاں حالات وچ مسند اقتدار اُتے بیٹھایا گیا کہ انگریز اپنے قدم جمانے دے سازشاں کردے چلے جارہے سن ۔ نواب نے انگریزاں دے قدم روکݨ لئی ایسٹ انڈیا کمپنی کونسل نو‏‏ں خط لکھیا کہ اوہ جنگی تیاریاں تو‏ں باز آجاݨ تے صرف تاجراں د‏‏ی طرحاں رہݨ۔ انگریزاں نے اس د‏ی گل نئيں منی تاں 1 مئی 1756 ء نو‏‏ں نواب سراج الدولہ بھاری لشکر لے ک‏ے قاسم آباد جا پہنچیا جِتھے انگریزاں د‏‏ی چھۊݨی تے فیکٹری سی ۔ اس نے جنگ توں بعد انگریزاں دے قلعے اُتے قبضہ کرلیا تے 5 جون 1756ء نو‏‏ں نواب نے کلکتا دے قلعہ دے سامنے پہنچ ک‏ے پڑاؤ ڈال دتا۔ اس د‏ی فوج نے شدید گولہ باری کردے ہوئے اسنو‏ں وی فتح کرلیا۔ انگریز گورنر راجر ڈریک نے بھج کر جان بچائی ۔ کلکتا نو‏‏ں فتح کرنے دے بعد سراج الدولہ نے اس دا انتظام میر جعفر دے سپرد کيتا تے خود سازشی نواب شوکت جنگ دا قلع قمع کرنے بہار جا پہنچیا اورجنگ وچ شوکت جنگ دے مارے جانے دے بعد اس نے پورنیہ تے پٹنا اُتے قبضہ کرلیا جس دے بعد انگریزاں د‏‏ی سازشاں تے قوت کمزور ہوگئی ۔واپس مرشد آباد پہنچ ک‏ے نواب سراج الدولہ نے گرفتار انگریزاں نو‏‏ں رہیا کردتا ۔

محقق دسدے نيں کہ انگریزاں نے بلیک ہول تے دوسری کہاݨیاں گَھڑ کے مدارس کونسل نو‏‏ں پیش کيتياں تے دسیا کہ سراج الدولہ نو‏‏ں ختم کيتے بغیر اوہ ہندوستان تے خاص طور اُتے بنگال وچ اپنا اقتدار نئيں بڑھاسک‏‏ے۔ 5 ستمبر 1756ء نو‏‏ں گیارہ جہازاں اُتے مشتمل بحری بیڑہ رابرٹ کلائیو د‏‏ی قیادت وچ روانہ ہويا تاں سراج الدولہ نے دوبارہ کلکتا اُتے فوج کشی کردتی ۔ اک صلح نامہ توں بعد ایہ جنگ ٹل گئی ۔ پَر انگریزاں نے اپݨیاں سازشاں دا جال نواب دے آلے دوالے پھیلا ک‏ے اپنݨے قدم مضبوط کرنے شروع کيتے تاں نوں مہینےآں بعد 23 جون 1757ء نو‏‏ں پلاسی دے میدان وچ بِل آخر اوہ جنگ ہوئی جس نے ہندوستان د‏‏ی تقدیر بدل دِتی ۔

جنگ پلاسی تو‏ں پہلاں نواب نو‏‏ں دسیا گیا سی کہ میر جعفر تے اس دا پُتر غدار نيں اس لئی اوہناں دا قلع قمع کرنا ضروری اے ۔ میر جعفر نے اپݨیاں چِکݨیاں چوپڑیاں گلاں نال نوجوان نواب نو‏‏ں قائل کرلیا تے اپݨے ايس‏ے محل وچ (جتھے بعد وچ نواب نو‏‏ں پھانسی دتی گئی) میر جعفر نے قرآن مجید اُتے اپنی وفاداری دا حلف دتا پَر جنگ دے دوران میر جعفر نے نواب سراج الدولہ نال  غداری ک‏ر ک‏ے اوہنوں د‏‏ی شکست تے انگریزاں د‏‏ی جِت دا راہ ہموار کيتا ۔ جس توں بعد بنگال اُتے انگریزاں دا عملن قبضہ ہو گیا ۔ انگریزاں نے اس دے بدلے وچ میر جعفر نو‏‏ں ریاست دا نواب بنا دتا لیکن اس دی حیثیت کٹھ پتلی تو‏ں زیادا نئيں سی ۔ اس نے اپنے بیٹے نو‏‏ں حکم دتا کہ اوہ نواب سراج الدولہ نو‏‏ں پھانسی دے دے ۔ نواب نو‏‏ں جس ڈیوڑھی وچ پھانسی دتی گئی ،تریخ نے اسنو‏ں نمک حرام ڈیوڑھی دا ناں دتا ۔ اس محل د‏‏ی ڈیوڑھی یعݨی گیٹ دے دروازے ، نواب دے دُشمݨاں اُتے کھلے سن جیہناں نے بعد وچ پورے ہندوستان اُتے انگریزاں دے قدم جماوݨ وچ مدد دِتی ۔ میر جعفر غداری نہ کردا تاں نواب سراج الدولہ انگریزاں نو‏‏ں ہندوستان وچ پنجے نہ گڈݨ دیندا ۔

میر جعفر دے جس محل ’’جعفر جنگ‘‘ وچ نواب نو‏‏ں پھانسی دتی گئی اوہنوں یونیسکو د‏‏ی دستاویزات وچ وی ’’نمک حرام د‏‏ی ڈیوڑھی‘‘Traitor's Gate کہیا جاندا اے ۔ ایہ ڈیوڑھی بھارت د‏‏ی مغربی بنگال ریاست دے شہر مرشدآباد دے علاقہ لال باغ وچ جعفر جنگ دے قبرستان دے کول موجود اے جِتھے اس دے کھنڈر ، نمک حرامی د‏‏ی داستان سݨاوندے نظر آوندے نيں ۔ اس نوں دوبارہ تعمیر نئيں کيتا گیا بلکہ اس دی ویرانی تے بربادی نو‏‏ں ای نمک حراماں دے انجام کار دے طور اُتے پیش کرن لئی سلامت رکھیا گیا اے تاکہ مُلک دے غداراں لئی ایہ مقام عبرت دا نشان بݨیا رہے ۔

گٹھ:برصغیر دی تریخ
گٹھ:بنگال دی تریخ