open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
سمیتا پاٹِل

**سمتا پاٹل** (17 اکتوبر 1955-13 دسمبر 1986) ہندی فلماں دی اک اداکارہ سی۔ بھارتی حوالہ وچ سمتا پاٹل اک سرگرم فیمینیسٹ ہون دے علاوہ ممبئی دے عورت مرکز دی میمبر وی سی۔ اوہ عورتاں دے مدعیاں اتے پوری طرحاں وچنبدھّ سی اتے اسدے نال ہی اس نے اوہناں فلماں وچ کم کرن نوں پہل دتی جو روایتی بھارتی سماج وچ شہری مدھ طبقہ دیاں عورتاں دی ترقی اوہناں دی کامکتا اتے سماجی تبدیلی دا ساہمنا کر رہیاں عورتاں دے سپنیاں دی ابھانسان کر سکن۔
## جیون
سمتا پاٹل دا جم 17 اکتوبر نوں پنے وکھے ہویا۔ اس دے پیؤ دا نام شواجی راو پاٹل سی۔ اوہ مہاراشٹر سرکار وچ وزیر سن۔ سمتا پاٹل دی ماں ودیا تائی پاٹل اک سماجی کارکن سی۔ سمتا دی مڈھلی پڑھائی مراٹھی زریعہ والے سکول وچ ہوئی۔ بولدیاں اکھاں والی سمتا نے فلماں وچ آؤن توں پہلاں ٹیوی اپر خبراں پڑھن دا وی کم کیتا۔ اوہ تھوڑھی مخالف سر رکھدی سی۔ ممبئی دے اک خواتین مرکز دی میمبر ہون دے نال اوہ سماجی سرگرمیاں وچ وی ودھ چڑھ کے حصہ لیندی سی۔ اس دا ویاہ راج ببر نال ہویا جو کہ پہلاں ہی ویاہیا ہویا سی۔ راج ببر نے سمتا نال ویاہ کرواؤن لئی اپنی پہلی بیوی نادرہ ببر نوں چھڈّ دتا سی۔
## فلماں
سمتا نے رس، مطلب، کردار، منڈی اتے نشانت ورگیاں کئی یادگاری فلماں کیتیاں۔ اسنے زیادہ تر فلماں وچ اجہیاں کرداراں نبھائیاں جنہاں وچ اوہ روایتی تے پرانے بھارتی سماج وچ شہری درمیانہ طبقہ دیاں عورتاں دی ترقی اتے سماجی بدلاؤ نوں درساؤندی سی۔ سمتا پاٹل نے جتھے فلم وارث وچ یادگار کردار نبھایا، اتھے ہی اس نے گلیاں دا بادشاہ، ہم فرشتے نہیں، آکرشن، ٹھکانا، راہی، ڈانس ڈانس، سوتردھار، عوام، نذرانہ، احسان، انسانیت کے دشمن، آپ کے ساتھ، کانچ کی دیوار، امرت، انوکھا رشتہ، تیسرا کنارہ، انگارے، دہلیز، دلوالا، پیٹ پیار اور پاپ، قسم پیدا کرنے والے کی، فرشتہ، شرابی، منڈی، مطلب، ستم، بازار، بھیگی پلکیں، درد دا رشتہ، نمک حلال، البرٹ پنٹو کو غصہ کیوں آتا ہے، کردار، منتھن، نشانت اتے گھنگرو وغیرہ فلماں وچ وی شاندار اداکاری کیتی۔
## موت
سمتا نوں بھارت سرکار ولوں 1985 وچ پدمشری ایوارڈ نال نوازیا گیا۔ اس توں علاوہ اس نوں کئی قومی فلم انعام وی ملے۔ سمتا صرف 31 سال دی عمر وچ ہی 13 دسمبر 1986 نوں اپنے پتّ نوں جم دین توں بعد اس دنیا نوں الوداع کہہ گئی۔

## حوالے

گٹھ:فلماں
گٹھ:بھارتی فلم جگت
گٹھ:بھارتی فلمی اداکار
گٹھ:بھارتی اداکاراواں
گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں
ارمتراؤد مورگنر

**ارمترود مورگنر**، (22 اگست 1933 6 مئی 1990)، اک جرمن لکھاری سی، جس نوںجادوئی حقیقت پسندی دے کما دے کماں لئی جانیا جاندا اے جو مکھ طور تے پوربی جرمن سماج وچ صنف دے کردار نال متعلق اے۔

## زندگی
ارمترود مورگنر دا جم 1933 وچ کیمنیٹس وچ ہویا سی، جو ریلوے انجینیئر دی دھی سی۔ اسنے 1955 وچ جرمنسٹک (جرمن مطالعات) اتے لائیپسش وچ ساہتی مطالعات دی پڑھائی کرن توں اسنے 1952 وچ ابیتر نوں اپنے نال لے لیا۔

مورگنر دا پہلا ویاہ جوچم شریک، بعد وچ پرکاشک اؤپھباؤ-ویرلاگ دے اڈیٹر نال ہویا۔ اس نے 1967 وچ اک پتر نوں جم دتا۔ مورگنر اتے شریک نے 1970 وچ طلاق لے لیا۔ اس نے پھر 1972 وچ اک ہور ساتھی شاعر اتے لکھاری پال وائنس نال ویاہ کروایا۔ پوربی جرمن وچ وائنس، سٹازی دے اک 'انئدھکارک اہلکار' سی۔ اوہناں دا طلاق 1977 وچ ہویا۔ مورگنر دا 1987 وچ کینسر دا پتہ لگیا۔ اس نے 1980ویاں وچ کئی اوپریشن کروائے، پر 1990 وچ اس دی موت ہو گئی۔

اسنے 1984 وچ شاعری "وچ ولمما'س انوینشن آف سپیچ دی سوالوئنگ" وچ یوگدان دتا جو روبن مورگن ولوں سسٹرہیسٹ گلوبل: انٹرنیشنل ومینس موومینٹ اینتھولوجی وچ سمپادت کیتی گئی۔

## کم

* *Das Signal steht auf Fahrt*۔ Berlin, 1959
* *Ein Haus am Rand der Stadt*۔ Berlin, 1962
* *Hochzeit in Konstantinopel*۔ Berlin, 1968
* *Gauklerlegende*۔ Berlin, 1970
* *Die wundersamen Reisen Gustavs des Weltfahrers*۔ Berlin, 1972
* *Leben und Abenteuer der Trobadora Beatriz nach Zeugnissen ihrer Spielfrau Laura*۔ Berlin, 1974
** *The Life and Adventures of Trobadora Beatrice as Chronicled by Her Minstrel Laura* (translated by Jeanette Clausen)۔ Nebraska, 2000
* *Geschlechtertausch* (with Sarah Kirsch und Christa Wolf)۔ Darmstadt, 1980
* *Amanda. Ein Hexenroman* (Amanda. A Witch's Tale)۔ Berlin, 1983
* *Die Hexe im Landhaus* (with Erica Pedretti)۔ Zürich, 1984
* *Der Schöne und das Biest*۔ Leipzig, 1991
* *Rumba auf einen Herbst*۔ Hamburg, 1992
* *Das heroische Testament* (The Heroic Testament)۔ München, 1998
* *Erzählungen*۔ Berlin, 2006

## باہری لنک

* Geoff Westgate introduces Irmtraud Morgner (*New Books in German*)
* Socialist Magical Realism (*Complete Review*)

## حوالے

گٹھ:جم 1933
گٹھ:موت 1990
گٹھ:20ویں صدی دے لکھاری
گٹھ:20ویں صدی دے لکھاری
گٹھ:فیمینیسٹ لکھاری
گٹھ:جرمن شخصیتاں
می ٹو تحریک

**می ٹو تحریک** (**#MeToo movement**) جسدے بہت سارے مقامی اتے قومانتری بدل موجود ہن کامک ہراسانی اتے کامک چھیڑچھاڑ دے خلاف اک تحریک اے۔  #MeToo اکتوبر 2017 وچ سماجی میڈیا تے ورتے گئے ہیشٹیگ دے طور تے تیزی نال پھیلیا، جسدا مقصد کامک ہراسانی اتے کامک چھیڑچھاڑ دے خاص طور تے کم کرن دے ستھان تے مکمل ہون نوں دکھاؤنا سی۔ ایہہہاروے وائنسٹین تے لگے جنسی استحصال دے الزاماں توں ترنت بعد پھیلنا شروع ہو گیا۔ اک امریکی سوشل ایکٹیوسٹ اتے کمیونٹی آرگینائیزر ترانہ برق نے 2006 دے شروع وچ "می ٹو" واکنش دی ورتوں شروع کر دتی سی، اتے بعد وچ امریکن اداکارہ ایلسا ملانو نے 2017 وچ ٹوٹر اتے اس شبد نوں پرچلت کیتا۔ ملانو نے کامک ہراسانی دے پیڑتاں نوں اس بارے ٹویٹ کرن لئی اتے "لوکاں نوں مسئلہ دی تیبرتا دا احساس کرواؤن" لئی اتساہت کیتا۔  اس نوں سفلتا ملی جس وچ ہورناں دے علاوہ گونتھ پالٹرو،  ایشلے جڈّ، جینیفر لارنس، اتے عما تھرمین سمیت کئی امریکی مشہور ہستیاں دیاں اچّ پروپھائیل پوسٹاں وی سن۔

## حوالے

گٹھ:فیمینزم
گٹھ:نسائیت
ہندستانی ناچاں دی لسٹ

ایہہ روائتی بھارتی ناچاں دی لسٹ اے:

## ا

* آندھرا ناتیم (آندھرا پردیش اتے تیلنگانا، دکھن بھارت دا آرٹ ڈانس)

## ب

* باگورمبا (آسام، نارتھ ایسٹ انڈیا دا لوک ناچ)
* بھورتال (آسام، نارتھ ایسٹ انڈیا دا لوک ناچ)
* بھنگڑا (پنجاب دا لوک ڈانس، اتری بھارت)
* بھرتناٹیم (تاملناڈو، دکھنی بھارت)
* بیہو ڈانس (آسام، پوربی بھارت دا لوک ناچ)
* باٹھوکاما (تیلنگانا دا لوک ناچ، دکھنی بھارت)
* وائکنتھا (بھارت دا لوک نرت، ایشیا)

## چھ

* چھاؤ (اڑیسہ، مغربی بنگال، پوربی بھارت)
* چھولیا (اتراکھنڈ)

## د، ڈ جاں دھ

* ڈانڈیا (گجرات دا لوک ناچ، مغربی بھارت)
* دیودھانی (آسام، نارتھ ایسٹ انڈیا دا لوک نرت)
* دھانگاری (مہاراشٹر دا لوک نرت، مغربی بھارت)
* ڈھیمسا (کوراپُٹ، اڑیسہ)
* ڈولو کنیتھا (کرناٹک، بھارت دے لوک نرت)

## گ

* گربا (گجرات، پچھمی بھارت دا لوک-ناچ) 
* گدا (پنجاب، نارتھ انڈیا دے لوک ناچ) 
* گھومر (راجستھان دے پچھمی بھارت دے لوک ناچ) 
* گاؤڈیا نرتیا (پچھمی بنگال دی کلاسیکل نرت) 
* گرییا نرتیا (گجرات، بھارت دا لوک-جنجاتاں دا ڈانس) 
* گھمرا (اوڈیشا)

## جھ

* جھومر (جھارکھنڈ، اوڈیشا، پچھمی بنگال اتے آسام دے لوک ناچ)

## ک

* کتھک (اتر پردیش، کلاسیکل بھارتی ڈانس) 
* کتھکلی (کیرلا، بھارت، انکارپوریٹس ڈانس) 
* کیرلا نٹانام (گورو گوپیناتھ دوارا بنائی گئی بھارتی ناچ) 
* کرشنتاتم
* کچیپڈی (کلاسیکل انڈین ڈانس، آندھرا پردیش) 
* کولٹام (لوک تاملناڈو) 
* کولی ڈانس (لوک مہانراشٹر) 
* کرکٹم(لوک تاملناڈو) 
* کنیارکلی (لوک ناچ، کیرلا)

## ل

* لوانی (لوک ناچ، مہاراشٹر)

## م

* موہنیاتم (کیرل توں بھارتی کلاسیکل ناچ) 
* منیپوری (منیپور توں بھارتی کلاسیکل ناچ) 
* مٹکی ڈانس - مدھ پردیش

## ن

* نٹی ناچ (ہماچل پردیش، بھارت دا لوک ناچ) 
* نوٹنکی (اتر پردیش دا ڈانس فارم)

## او

* اوڈیسی عرف اورسی (اڑیسہ، مشرقی بھارت) (اڑیسہ توں بھارتی کلاسیکل ناچ) 
* اوجاپالی (آسام، نارتھ ایسٹ انڈیا دا لوک ناچ) 
* اویالٹام عرف اوئلٹتم (مدرئی، تاملناڈو)

## پ

* پنتھی (چھتیسگڑھ، بھارت دا لوک ناچ) 
* پارئی اٹام (تاملناڈو) 
* پلیاٹم (بھارت دے تاملناڈو دے لوک ناچ) 
* پرینی شوا تھنڈوم (تیلنگانا دا ناچ) 
* پلکالی - کیرل

گٹھ:لوکدھارا
گٹھ:ناچ
بلیڈر کینسر

**بلیڈر کینسر،** پیشاب بلیڈر دے ٹشوآں توں پیدا ہون والے کینسراں وچوں jk اے۔ ایہہ اک اجیہی بیماری اے جس وچ سییلّ ودھن-پھلدے ہن اتے سریر دے دوجے حصیاں وچ پھیلن دی گنجائش رکھدے ہن۔ اسدے لچھناں وچ پیشاب وچ خون آنا، پیشاب کردے ہوے درد ہونا اتے ہلکا پٹھّ درد شامل اے۔

بلیڈر کینسر دے خطرے دے کارک وچ سگرٹ نوشی، خاندانی اتہاس، پہلاں ریڈیئیشن تھیریپی، موتر دی لاگ، اتے کجھ خاص کیمیائی مادےآں دے سمپرک شامل ہن۔ سبھ توں عامَ قسم دی ٹرانشنیئل سیل کارسنوما اے۔ دوجے قسماں وچ سکماج سیل کاسرنوما اتے ایڈینوکیرکنوما شامل ہن۔ ندان عامَ طور تے ٹشو بائیؤپسی دے نال سسٹوسکوپی نال ہندا اے۔ کینسر دی سٹیجنگ عامَ طور تے میڈیکل امیجنگ جویں کہ سی۔ٹی۔ سکین اتے ہڈی سکین ولوں مقرر کیتی جاندی اے۔

علاج کینسر دے پڑائ اُتے انحصار کردا اے۔ اس وچ سرجری دے کجھ سمیل، ریڈیئیشن تھیریپی، کیموتھیریپی، جاں امیونیتھریپی شامل ہو سکدی اے۔ سرجری دے وکلپاں وچ ٹرانسٹریتھل ریسیکشن، مرکب دا ادھورا جاں پوری طرحاں ہٹاؤن، جاں پیشاب ڈائورشن شامل ہو سکدا اے۔  امریکہ امریکہ وچ عامَ پنج سال بچن دی در 77% اے۔

2015 تک، بلیڈر کینسر نوں عالمی پدھری طور اُتے 3.4 ملیان لوک متاثر کردے ہن اتے ہر سال 430,000 نویں کیساں اُتے ایہہ اثر پیندا اے۔ 2015 وچ اس دے نتیجے وجوں 188,000 موتاں ہوئیاں۔ شروعات دی عمر لگبھگ 65 توں 85 سال دی عمر دے وچکار اے۔ عورتاں دی تلنا وچ مرداں اُتے اکثر زیادہ اثر پیندا اے۔ امریکہ امریکہ وچ 2018 81,000 کیساں وچ اتے 17,000 موتاں دا امکان اے کہ ایہہ اس کھیتر وچ 6 واں سبھ توں ودھ عامَ قسم دا کینسر اے۔

## چنہ اتے لچھن
thumb|بلیڈر کینسر دا تھاں
بلیڈر کینسر خاص طور تے پیشاب وچ خون دا کارن بندا اے، جو صرف مائیکروسکوپ ولوں دیکھئا جا سکدا اے۔ پیشاب وچ خونبلیڈر کینسر وچ سبھ توں عامَ لچھن اے، اتے درد رہت اے پیشاب وچ ویکھن والا خون صرف چھوٹی معیاد دے ہو سکدا اے، اتے غیر-دکھّ خون دی تائید کرن لئی پیشاب دی جانچ دی لوڑ ہو سکدی اے۔ بلیڈر کینسر دے 80-90% لوکاں وچّخون شروع وچ ڈریکٹ روپ وچ دیکھئا گیا اے۔ پیشاب وچ خون ہور پرحالات، جویں کہ بلیڈر جاں یوریٹرک پتھر، انفیکشن، گردہ روگ، گردے دے کینسراں جاں خون دیاں ناڈیاں دے کارن ہو سکدا اے، حالانکہ ایہناں حالتاں (کڈنی کینسر توں علاوہ) نوں عامَ طور تے پیڑناتمک منیا جاندا اے۔

دوجیاں ممکن لچھناں وچ پیشابدوراندرد (ڈائیسوریا)، زئادا پیشاب اان دی لوڑ محسوس کرنا، جدکہ پیشاب اادا نہ ہووے وغیرہ شامل ہن۔ ایہہ چنہ اتے لچھن بلیڈر کینسر لئی خاص نہیں ہندے، اتے ایہہ کینسر دے بناں غیر-کینسر حالاتاں کارن وی ہو سکدا اے، جس وچ پروسٹیٹ دی لاگ، ودھیرے مقدار جاں پیشاب نالی دی لاگ شامل ہندی اے۔

تکنیکی روگ والے مریض پیلوک جاں بوڑی جہی درد، نیواں-اتیادھنک سوج نوں درساؤندے ہن۔ کدے-کدائیں، عام معائنہ تے اک مکمل مادہ دا پتہ لگایا جا سکدا اے۔

## حوالے

گٹھ:روگ
کرتار سنگھ بلگن

**کرتار سنگھ بلگن** (5 اکتوبر 1904 – 7 دسمبر 1969) پنجابی شاعر اتے ساہتی صحافی سی۔ ساہتی ماسک پتر، *شاعری* دے اڈیٹر وجوں پنجابی ساہت جگت وچ عامَ جانے جاندے ہن۔

## جیونی
کرتار سنگھ بلگن دا جم 5 اکتوبر 1904 نوں س۔ مہر سنگھ دے گھر برطانوی پنجاب دے پنڈ بلگن، تحصیل ڈسکا، ضلع سیالکوٹ (ہن پاکستان) وچ ہویا۔ اوہناں دی ماں دا ناں لچھمی دیوی سی۔ 1947 وچ پنجاب دی ونڈ توں بعد اوہ اپنا پنڈ چھڈکے امرتسر آ گئے۔

## کاوَ-نمونہ
::میرے سفنے جھلس کے تباہ ہو گئے، میرے ارمان سڑ کے سواہ ہو گئے،
::پر جے چنی ہلا،کوئی دے دے ہوا، بجھے بھامبڑ مچائے تاں میں کی کراں ؟

::جے کنّ پڑوا کے وی سجنا دے دل دا تخت مل جائے
::تاں پھر تختاں لئی جا کے ہزارے کون ویہندا اے۔

## رچناواں
* *[[برکھا]]*
* *[[آرتی]]*
* *[[شہیدی]]*
* *[[خماریاں]]*
* *سچ دا سورج*	(گربچن سنگھ ماہیا دی بلگن تے لکھی کتاب)
## باہری لنک
* میں بھلاواں بڑا ای بے رخی اوسدی۔.۔.
## حوالے

گٹھ:پنجابی شاعر
لاہور بک شاپ

**لاہور بک شاپ** جاں **لاہور بکس** دا قیام  جیون سنگھ ایم۔اے۔ نے 1940 وچ لاہور (برطانوی پنجاب، ہن پاکستان وچ) وچ کیتا سی۔ بھارت دی ونڈ توں اسنوں لدھیانہ شہر لیاندا گیا۔ اس ادارے نے پنجابی دیاں کتاباں شائع کرن توں اپنا سفر شروع کیتا سی اتے بعد وچ پنجابی، انگریزی اتے ساریاں لکھتاں، ناول، شاعری اتے مذہبی کتاباں تک چھاپن لگے۔ اس ادارے نوں پنجابی اشاعت دا موڈھی منیا جاندا اے۔ ایہہ ادارہ ہن تک پنجابی اتے انگریزی وچ 10,000 توں زیادہ سرلیکھاں نوں شائع کر چکا اے جس وچوں 1200 حالے وی اسدی کیٹالاگ دا حصہ ہن۔ 7 دہاکیاں توں لوکاں دی سیوا کردے آ رہے ہون کرن اسنوں سال 1994 وچ بھارت دے ادوں دے  وزیر اعظم مسٹر آئی کے گجرال نے سبھ توں ودھیا پنجابی پبلشر دا انعام دتا۔

جیون سنگھ خالصہ کالج امرتسر وچ سنت سنگھ سیکھوں، گربچن سنگھ طالب اتے وریام سنگھ ہوراں دا طالب علم رہا سی۔ ایہناں دے اثر ہیٹھ اوہ ساہت-پریمی بن گیا سی۔ اس نے 1940 وچ لاہور دی نسبت روڈ تے اک کوٹھی دے ورانڈے نوں دوکان دی شکل دے کے 'لاہور بک شاپ' کھولھی۔ اس کول ادوں کل 105 روپئے پونجی سی، جس وچوں اسنے 20 روپئے دوکان دا پیشگی کرایہ دتا۔ 20 روپئے خرچ کے لاہور بک شاپ دا بورڈ پینٹ کروایا اتے 60 روپئے دا فرنیچر خریدیا۔

## باہری لنک
* لاہور بک شاپ لدھیانہ -کتاب لسٹ

## حوالے

گٹھ:اشاعت گھر
گٹھ:کتاباں
پڡن ملہوترا

**پڡن ملہوترا** (جم 2 جولائی 1958)، ہندی فلم تے ٹیلی ویژن اداکار اے ۔ اوہ بدھدیو داس گپتا دی نیشنل فلم انعام جیتو باغ بہادر اتے سعید اختر مرزا دی سلیم لنگڑے پے مت رو وچ موہری کردار نبھا چکا اے۔ ایہہ دونو فلماں 1989 وچ رلیز ہوئیاں سن۔ 2003 وچ تیلگو فلم *آئتھے* اتے 2003 وچ ٹائیگر مینن دے کردار نوں جیوندا کردی فلم *بلیک فرائیڈے* نے پون نوں اداکاری جگت وچ اک مستقل پہچان دتی۔ دلی یونیورسٹی توں آرٹس دی گریجوئیشن کرن توں بعد اوہ 1984 وچ ‘یہ جو ہے زندگی’ سیریل نال ٹیلیوژن ول آیا۔ 1986 وچ اس نوں سعید اختر مرزا دے سیریل ‘نکڑ’ نال اوہ پہلاں پہل چرچہ وچ آیا سی۔

## فلماں

* *اب آئیگا مزہ* (1984)
* *خاموش* (1985)
* *باغ بہادر* (1989)
* *سلیم لنگڑے پے مت رو* (1989)
* *سو کروڑ* (1991)
* انترناد (1991)
* *[[:en:City of Joy (film)|سٹی آف جوآئے]]* (1992) – آشیش
* *ترپن* (1994) – دھنو
* *بردرس ان ٹربل* (1995) – عامر
* *پردیس* (1997)
* ارتھ (1998) – The Butcher
* *فقیر* (1998)
* *دا پرفیکٹ ہسبینڈ* (2003)
* *آئیتھے* (تیلگو فلم) (2003) – عرفان خان
* *بلیک فرائیڈے* (2004) – Tiger Memon
* *انککنڈا اوکا روجو* (تیلگو فلم) (2005)
* *ایشور مائم کں۔* (2005)
* *[[:en:Andhrudu|اندھردھو]]* (تیلگو فلم) (2005) – Ranaveer Sinha
* *اماں چیپندی* (تیلگو فلم) (2006)
* *ڈون - دا چیز بگنز* (2006) – نارنگ
* *بلڈّ بردرس* (2007) – کوچ
* *جبھ وی میٹ* (2007) – گیت دا انکل
* *مائی نیم اس اینتھنی گونسالوس* (2008) – سنکدر
* *دے تالی* (2008)
* *مان گئے مغل اعطم* (2008)
* دلی -6 (2009) –جےَ گوپال
* *اک تھو چانس* (2009)
* *روڈ ٹو سنگم* (2009)
* *بدمعاش کمپنی* (2010) – جیز
* *اک نئی چھوٹی سی زندگی* (2011) – شیام
* *بھنڈی بازار* (2011) – مامو
* *یہ فاصلے* (2011) – دگوجے سنگھ
* *شیطان* (2011) - پولیس کمیشنر
* *ایک تھی ڈائن* (2013) - شری ماتھر (بوبو دے پیؤ جی)
* *[[بھاگ ملکھا بھاگ]]* (2013) - کوچ گردیو سنگھ
* *[[پنجاب 1984]]* (2014) - دیپ سنگھ رانا
* *چلڈرن اوپھ وار* (2014)
* *بینگ بیننگ* (2014 فلم) (2014) - زوراور
* *ایہہ جم تمارے لیکھے* (2015)
* *زوراور* (2016) – تیجپال سنگھ
* *[[رستم]]* (2016) – انسپیکٹر ونسینٹ لوبو
* *مسنگ اون آ ویکئینڈ* (2016) - انسپیکٹر علی انصاری
* *[[سپر سنگھ]]* (2017) - سنت رحمت
* *مبارکا* (2017) - چرن دے پیؤ
* جڈوا 2  (2017) - افسر ڈھلوں
* *[[:en:Kesari (film)|کیسری]]*  (2019)
* فیملی آف ٹھاکرگنج  (2019)

## حوالے

گٹھ:ہندی فلمی اداکار
گٹھ:بالیوڈ
گٹھ:بھارتی اداکار
گٹھ:بھارتی فلمی جگت
گھینٹا گھر چوک

**گھنٹا گھر چوک** پنجاب پاکستان دے شہر ملتان وچ اک جگا اے ۔
ایہہ گھنٹا گھر ملتان دے کول اے ۔ اس سرکولر چوک دا سبھ توں وڈا قطر 127 میٹر (415 فٹ) اےتے  ایہدا قطر گھٹو گھٹ 94.5 میٹر (310 فٹ) اے ۔ ایہدیاں پنج لیناں نیں ۔ اس چوک نوں ملتان دا مرکز منیا جاندا اے ۔ ایہ شہر دیاں کئیاں سرگرمیاں دا مرکزی تھاں اے ۔ 
اس چوک توں نِکلن والیاں وڈیاں سڑکاں :

* بکر منڈی روڈ
* قلعا کہنا قاسم باغ روڈ
* ابدالی روڈ
* لوہاری گیٹ دی النگ روڈ
* حسین آگاہی بازار روڈ
* کچہری روڈ
* واٹر ورکس روڈ

## ہور یکھو
گھینٹا گھر (ملتان)

## حوالے
گھنٹہ گھر چونک مرمت

گنک: [//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?pagename=%E0%A8%98%E0%A9%B0%E0%A8%9F%E0%A8%BE_%E0%A8%98%E0%A8%B0_%E0%A8%9A%E0%A9%8C%E0%A8%82%E0%A8%95&params=30_11_54_N_71_28_08_E_ 30°11′54″N 71°28′08″E&#xFEFF; / &#xFEFF;30.19833°N 71.46889°E&#xFEFF; / 30.19833; 71.46889]

گٹھ:ضلع ملتان
گٹھ:ملتان
گھینٹا گھر، ملتان

**گھنٹا گھر ملتان**،  پنجاب، پاکستان دے شہر ملتان وچ سرکاری عمارت اے۔ 

## تریخ
گھنٹا گھر ملتان، 1884ء وچ برطانوی راج دے دوران تعمیر کیتا گیا سی۔ 1883ء دے میونسپل ایکٹ دی منظوری توں بعد انگریزاں نوں شہر دا نظام چلاؤݨ لئی دفتراں دی ضرورت سی۔ اوہناں نے 12 فروری 1884ء نوں ملتان وچ گھینٹا گھر دی تعمیر شروع کیتی تے اس عمارت نوں مکمل ہوݨ وچ 4 سال لگے۔ ایہ عمارت ایتھے موجود اک حویلی دے پراݨے تعمیراتی کھنڈرات اُتے قائم کیتی گئی سی۔

اس ہال تے عمارت دا نام اس وقت ہندوستان دے وائسرائے رپن دے نام اُتے 'رپن ہال اینڈ رپن بلڈنگ' رکھیا گیا سی۔ کلاک ٹاور دا نام نارتھ بروک ٹاور دے نام اُتے رکھیا گیا سی جو ہندوستان دے سابق وائسرائے (73–1872ء) سی۔

ایہ گھینٹا گھر 1888ء وچ مکمل ہویا سی۔ 1947ء وچ پاکستان دی آزادی توں بعد ہال دا ناں بدل کے "جناح ہال" رکھیا گیا اے تے ایہنوں دفتر، تہذیبی پروگراماں تے عوامی استقبال لئی ورتیا جاندا اے۔

1985 وچ، تن گھڑیاں نے کم کرنا چھڈ دِتا۔ اوہناں دی مرمت 27 اکتوبر، 2011 نوں واچ کمپنی ریڈو 1 نے کیتی سی۔.

گھینٹا گھر ملتان نوں شہری حکومت نے اک میوزیم بݨایا اے جیہنوں ملتان میوزیئم کہیا جاندا اے۔ 

## ہور دیکھو
* گھینٹا گھر، فیصل آباد

## باہرلے جوڑ
Ghanta Ghar Clock Repaired

## حوالے

گٹھ:ملتان
گٹھ:پنجاب دیاں تریخی عمارتاں
حادیثہ

**حادیثہ اسکگوز **(جم 22 اکتوبر 1985) اک ترکی-بیلجیئن گلوکارہ، گیت لیکھکا، نچار، اتے ٹیلیوژن شخصیت اے۔ بیلجیئم دی جم-پل ہادیسے دا پروار لیزگین-کُمک مول دا اے جو سواس، ترکی وچ رہندا سی۔  2003 وچ، اسنے بیلجیئن دے گاؤن مقابلے شو آئیڈل 2003 وچ حصہ لیا، پر 2005 وچ اپنی پہلی ایلبم *سویٹ*رلیز ہون توں بعد مشہوری حاصل ہوئی۔ اس ایلبم نے 5 سنگلز پیدا کیتے اتے اک ٹی ایف ایف انعام (بیلجیئم) اتے "التن کیلیبیک" انعام (ترکی) دوویں حاصل کیتے۔ ہادیسے نے سوے-نام والی ایلبم *ہادیسے *(2008) نال بیلجیئم اتے ترکی دوہاں وچ اپنا کامیاب کریئر  بنایا اتے قایم رکھیا۔ انگریزی اتے ترکی گانیاں والی ایلبم وچ اکگیت "ڈیلی اوگلان" ترکی وچ نمبر اک ہٹ گیت بنگئا۔

2009 وچ ہادیسے نے"ڈم ٹیک ٹیک" گیت نال یورووسن گانے مقابلے وچ ترکی  دی نمائندگی کیتی۔ اس گیت نے کل 177 انک حاصل کیتے جس نال مقابلے دے آخری گیڑ وچ ترکی دا چوتھا ستھان رہا۔ "ڈم ٹیک ٹیک" نے بیلجیئم وچ اپنا پہلا نمبر حاصل کیتا اتے استوں بعد ہادیسے نوں فاسٹ لائیف، (2009) اتے کہرامن (2009) ایلبماں رلیز کیتیئاں۔*کہرمان*دا  سنگل"ایولینملیییج" ٹورک دے سکھر تے 20 سکھرلے گیتاں وچوں اک سی۔ اس توں بعد اسنے 'عاشق کاس بیدین گیئر'؟  (2011) اتے 'توسی' (2014) دےرلیز نال ترکی وکھے اپنے کریئر اُتے دھیان مرتکز کیتا۔

ہادیسے اپنیاں سنگیتک کامیابیاں توں علاوہ *دِی ایکس فیکٹر* دا بیلجیئن ورجن وی پیش کیتا اتے 2011 توں *او سیس ٹورکیا* (دِی وائس دا ترکی اڈیشن) اُتے ججّ رہی اے

## مڈھلا جیون
ہادیسے دا جم 22 اکتوبر 1985 نوں اینٹورپ شہر دے لاگے واقع مول شہر وچ ہویا۔ اس دا نام اس دے دادا-دادی وچوں اک نے چنیا سی، اتے مول روپ وچ اس دی وڈی بھینلیسی۔ ہادیسے دا پروار سواس، ترکی توں بیلجیئم وچ وس گیا سی۔ اسدی ماں کمک اے اتے اسدا پیؤ لیزن اے۔ اوہ اپنی وڈی بھین ہولیا، چھوٹی بھین دیریا اتے چھوٹے بھرا مرت نال وڈی ہوی۔ جدوں ہ 11 سالاں دی سیتاںسدے ماپئاں نےطلاقلےلئاسی۔

ہادیسے نے مطلب شاستر اتے جدید بولیاں مطالعہ کیتا۔ اوہ پنج بولیاں وچ ماہر اے: ترکی اتے ڈچّ (جو اسدی مول بولی اے)، فرینچ، جرمن اتے انگریزی۔

18 سال دی عمر وچ اتے اپنے پروار دے تعاون نال ہادیسے نے پوڈ آئیڈل سیریز دے پھلیم ورجن آئیڈل دے پہلے سیزن وچ حصہ لیا۔ اوہ فائینل لئی جگہ نہیں بنا پای، حالانکہ، ہ چھیتی ہی اس دے ہون والے منیجر یوہان ہینڈرکس دینگاہوچّااگی سی۔ ہیڈرک نے ہادیسے نوں واضع کردیاں دسیا کہ اوہ شو اُتے اس دے پردرشنتوں کنا متاثر ہوئا اتے اس نوں ایلبم دا اقرارنامہ دتا۔

## باہری کڑیئاں

* 

## حوالے

گٹھ:جم 1985
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:ترکی
گٹھ:ترکیہ
گٹھ:ترک شخصیتاں
گٹھ:گلوکارہ
گٹھ:۱۹۸۵ دے جم
رابرٹ نگ

**رابرٹ نگ چی سیونگ** (چینی : 黄志祥; جم 1952) ہانگ کانگ جائداد ترقی سموہسینو گروپ دا چیئرمین اے، جو اس دی حالت 1981 توں ہوئی اے۔

اوہ سنگاپور ریئل اسٹیٹ اربپتی سو:نگ ٹینگ پھونگ دا سبھ توں وڈا پتر اے۔ فوربس نے 1997 وچ دنیا دے 30 ویں سبھ توں امیر لوکاں وچ درج کیتا سی۔ جولائی 2017 دے مطابق، رابرٹ اپنے بھرا فلپ اینجی نال مل کے 9.7 بلیئن ڈالر دا مالک اے۔

## کریئر

### اتہاس
اکتوبر 1987 وچ زمین سٹاک مارکیٹ وچ حادثہ شروع ہون توں بعد، دو پینمینئن-رجسٹرڈن کمپنیاں ولوں ہانگ کانگ پھیوچر ایکسچینج تے فیوچرز کنٹریکٹس وچ اندازہ لگایا جا رہا سی؛ اس دے کاغذ گھاٹے دی رپورٹ HK $ 1 عرب تک پہنچ گئی۔ پہلاں، نگ نے ادائیگی کرن توں انکار کر دتا سی، جس نال اوہ اوہناں کمپنیاں دی محدود دینداری ولوں سرکھات ہون دا دعوہ کر رہا سی جنہاں راہیں اوہناں نے وپار کیتا سی۔ اس نال پھیوچرز ایکسچینج ڈھیہہ گی؛ چار دناں لئی ہانگ کانگ سٹاک ایکسچینج تے وی وپار بند کر دتا گیا سی۔ رائل ہانگ کانگ پولیس دے کمرشیئل اپرادھ بیورو ولوں کیتی گئی اک جانچ توں پتہ لگا اے کہ نگ اپنے دلالاں نال ملکے لوڑیندے مارجن دور توں بچیا سی۔ حالانکہ، اخیر وچ، نگ دے خلاف کوئی کاروای نہیں کیتیگی سی کیونکہ ہونگ کانگ دی اپنویشی سرکار نے محسوس کیتا کہ اس اتے مقدمہ چلاؤن نال سمچی مارکیٹ استحکام لئی اک خطرہ پیدا ہووےگا۔ اس دی بجائے، اک سودا کیتا گیا سی جس نے نگ ولوں $ 500 ملیان دی ادائیگی کیتی، جس نال ہانگ کانگ ٹیکسداتاواں نے ایکسچینج ولوں اک سرکاری خزانہ ولوں لوڑیندے باقی سارے فنڈ مہیا کروائے۔۔ حادثے دے سٹے وجوں نگ دا وکھو وکھرے نویش کھاتیاں وچ $ 250 ملیان ڈالر دا نقصان ہو گئا۔

جون 1995 وچ، نگ نے سنگاپور وچ درج غذا اتے پین والے مادہ یو ہائپ سینگ دے چیئرمین دا عہدہ سنبھال لیا سی، جس نے اپنے پچھلے سال دے کارجدور وچ $ 3.2 ملیان دی کمائی کیتی سی۔ اس دی پردھانگی اس ویلے ہوئی جدوں اس دے پروار نے کمپنی وچ اپنی حصیداری 24.9% تک ودھا دتی، جو کہ صرف 25% تھریشہولڈ توں تھوڑھی جہی سی، جس نوں قانون ولوں سارے ہور شعر دھارکاں نوں خریدن دی پیش کش کرن دی لوڑ سی۔ اس نے ملیشیئا دے اربپتی نویشک کیوک لینگ چان نال اپنے لڑائی وچ اک قدم اگے ودھایا اتے یو ہائپ سینگ دے نینترن لئی اتے سنگاپور دے بکت ٹمہ ضلعے وچ اس دی زمین دی پونجی، جو عرباں ڈالر دی ہو سکدی سی، نوں رہائشی ریئل اسٹیٹ وچ ترقی یافتہ کیتا گیا۔ انت وچ، نگ اتے اس دے پیؤ یوہ پروار دے 86% یو ہائپ سینگ سٹوک نوں خریدن لئی سپھلتاپوروک جھگڑیاں دا فائدہ اٹھا سکے۔ کمپنی اتے نینترن لئی اوہناں دی لڑائی نوں بعد وچ "سنگاپور دے اتہاس وچ سبھ توں ودھ رنگ بھرن والے اکلے جدوجہداں وچوں اک" وجوں درسایا گیا اتے اسنے اک فوڈ کمپنی توں اک لگزری ریئل اسٹیٹ ڈویلپر نوں یو ہائپ سینگ دی تبدیلی نوں جم دتا۔

## حوالے

گٹھ:جم 1952
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:سنگاپوری کاروباریگٹھ:
سنگاپور
گٹھ:سنگاپور
شِیودیو سندھاوالیا

**شِیودیو سندھاوالیا** (جم اکتوبر 1918) اک پنجابی آزادی سنگرامی اتے کہانی کار اے۔

شِیودیو سندھاوالیا دا جم جھنڈا سنگھ دے گھر پنڈ سندھاوالا پاکستان وچ ہویا۔ بھارت-پاک ونڈ دے بعد اس نے اپنی رہائش کپورتھلہ ضلعے دی تحصیل سلطان پور لودھی وچ رکھی ۔ اس نے جنرل موہن سنگھ دی اگوائی وچ آزاد ہند فوج وچ شامل ہو کے دیس دے آزادی سنگرام وچ حصہ لیا۔ بھارتی فوج دی نوکری (1937–46) کردیاں تن ورھے جاپان وچ قید بھوگی۔

## رچناواں
* *اوہ نہیں آیا* (1987)
* *پٹھا گیڑا* (1990)
* *سفنے جاگدے ہن* (1992)

## حوالے

گٹھ:پنجابی کہانی کار
اینڈی اونگ

اینڈی اونگ سیو کئی (جم 6 اگست 1970) اک سنگاپوری صنعت کار، لکھاری اتے پراپرٹی انویسٹر اے۔ اوہ 26 سال دی عمر وچ اک سوے-نرمت کروڑپتی بن گیا سی۔  اونگ سکھیا، سکھلائی، پرنٹ میڈیا اتے پراپرٹی نویشاں وچ کاروباراں دی نگرانی کردا اے اتے 100 ملیان ڈالر دا سلانہ کاروبار کردا اے۔

اونگ نے *اونترپرنرز رسورسسینٹر* (ای آر سی) ہولڈنگز دا قیام کیتا۔ اس توں علاوہ ای آر سی دے بانی اتے سی۔ای۔او۔ دے طور تے اونگ نے ای آر سی انسٹیچیوٹ، بگورکر، بگّ فنڈ اتے بگ فٹنیسّ دا قیام وی کیتا۔

## مڈھلا جیون اتے سکھیا
اونگ نے رافیلز انسٹیچیوٹ، سینٹ اینڈریوز جونیئر کالج اتے نیشنل یونیورسٹی سنگاپور وچ سکھیا حاصل کیتی۔ 15 – 24 سال دی عمر توں، اسنے ہالینڈ دے پنڈ دے ریسٹرو وچ اک رسوئی وچ اک معاون دے طور تے کم کیتا جتھے اوہ سکول توں بعد شام 6 وجے توں شام 11 وجے تک سبزیاں کٹلونڈی۔

## کریئر

### ایشیا مالی  سکیم جرنل
یونیورسٹی توں گریجوئیشن توں بعد، اونگ نے اک پرکاشن فرم دے پربندھک اڈیٹر اُتے کم کیتا، جدوں تک اوہ 1997 دی مالی بحران وچ شامل نہیں ہویا۔ اس توں بعد، اسنے مالی  جرنل ایشیا مالی سکیم جرنل دا قیام کیتا، جو کہ 2 ہفتیاں دے اندر ہیٹٹ گئی۔ اونگ نے ایارسی دے ترقی اُتے دھیان دین لئی 2003 وچ کاروبار ویچ دتا۔

### اونترپرنرز رسورس سینٹر
2001 وچ، اونگ نے انکیوبیٹر اتے بجنیس کنسلٹینسی اونترپرنرز رسورس سینٹر (یارسی) دا قیام کیتا۔ یارسی سنگاپور دے ادمیاں نوں سکھلائی، فنڈ اتے صلاحَ دین لئی اک حبّ سی۔ ای۔آر۔سی۔ نوں سنگاپور دے معاشی ترقی بورڈ (ای۔ڈی۔بی۔) ولوں سیڈز پروگرام دے ماتحت گرانٹ دتی گئی سی۔

### اونترپرنرز رسورس سینٹرانسٹیچیوٹ(یارسیئای)
2003 وچ، اونگ نے ای آر سی ہولڈنگز نوں سکھیا وچ پھلار کرن، ای آر سی انسٹیچیوٹ (ایارسیائی) کّ پرائیویٹ ایجوکیشن انسٹیچیوٹ دا قیام کیتا۔ طالب علم اپنے یونیورسٹی دے بھاگیداراں توں سرٹیپھکیشن حاصل کرن لئی کورساں وچ داخلہ کر سکدے ہن، جویں کہ گرینوچ یونیورسٹی، آبرِ-ردھال ایرونوٹکل یونیورسٹی اتے یونیورسٹی آف ولورہینپٹن۔ اونگ نجی طور اُتے طالب علماں نوں ای آر سی آئی' تے یوگ کاروباری یوجناواں دے نال صلاحَ حاصل کردا اے۔

## حوالے

گٹھ:جم 1970
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:سنگاپوری کاروباری
گٹھ:سنگاپور
پینڈٹ ناچ

پینڈیٹ بالی،انڈونیشیا توں اک روایتی ناچ اے، جس وچ پھلاں دی پیش کش نوں مندر جاں تھئیٹر نوں تقریب جاں ہور ناچاں دی شروعات وجوں خالص کرن لئی بنایا جاندا اے۔ پینڈیٹ عامَ طور تے چھوٹی کڑیاں ولوں کیتی جاندی اے، پھلاں دیاں پھلاں دیاں بوتلاں چکدے ہن، جہناں دی مدد ڈانس وچ کئی وار ہوا وچ سٹّ دتی جاندی اے۔ پینڈیٹ نوں نمسکار کرن لئی ناظرین دے طور تے وچار کیتا جا سکدا اے، ناظرین دا استقبال کرن اتے آتماواں نوں مظاہرہ دا انند لین لئی سدا دے سکدا اے۔ ایہہ سبھ توں پرانی بالی نرت وچوں اک اے، حالانکہ موجودہ روپ نوں 1950 ویاں وچ سنشودھت کیتا گیا سی۔

## حوالے

گٹھ:بالی دے ناچ
گٹھ:انڈونیشیا
زہارہ

زباہہ (عربی: الزبارة)، جس نوں الّ زباراہ جاں ازو زباراہ وی کیہا جاندا اے، قطر دے راجگڑھ دوہا توں لگبھگ 105 کلومیٹر دور، ال شمل میونسپلٹی وچ قطر پرنسپل دے اتری مغربی تٹ اتے واقع اک برباد اتے پرانے قلعے اے۔ ایہہ اٹھارویں صدی دے پہلے ادھ وچ مکھ اتے پرنسپل Utub گوت دے ال بن علی نے قائم کیتا سیاس نوں 2013 وچ یونیسکو دی ورلڈ ہیریٹیج سائیٹ تعینات کیتا گیا سی۔

ایہہ اک ویلے عالمی وپار دا کامیاب مرکز سی اتے موتی مچھیاں نوں پانیاں دی سطح اتے ہولی ہولی فارس دی کھاڑی دے مغربی حصے دے وچکار وچکارلے ستھاناں اُتے رکھیا گیا سی۔ ایہہ کھیتر وچ 18 ویں-19 ویں صدی دے وسیبے دے سبھ توں ودھ مکمل اتے سبھ توں ودھیا سرکھات اداہرناں وچوں اک اے۔ سیٹلمینٹ دی خاکہ اتے شہری پھیبرک نوں فارسی دی کھاڑی وچ کسے ہور بستیاں دے الٹ سرکھات رکھیا گیا اے، جس نال شہری جیون دی وسترت جانکاری، مقامی ادارہ اتے تیل دی کھوج توں پہلاں فارسی کھاڑی دے سماجی اتے معاشی اتہاس دی جانکاری ملدی اے۔ 20 ویں صدی وچ گیس۔

قریب 400 ہیکٹیئر دے کھیتر (60 ہیکٹیئر باہرلا شہر دی کندھ) نوں ڈھکنا، زباراہ کتر دا سبھ توں وڈا پراتتو ستھان اے۔ اس تھاں تے اک اندرونی اتے اک پرانی باہری کندھ، اک بندرگاہ، اک سمندری نہر، دو سکریننگ دیاں کندھاں، کلاں دی مرئر (مورر کل)، اتے ہال ہی والے زباراہ قلعے والے گڑھ والے شہر شامل ہن۔.

## حوالے

گٹھ:قطر دے شہر
صبا انجم کریم

صبا انجم کریم (جم 12 جون 1985, قلعہ بندی) بھارتی خواتین ہاکی ٹیم دے سابقہ میمبر ہن۔ اوہ مینچیسٹر وچ 2002 دیاں کامنویلتھ کھیڈاں وچ ہاکی   وچ سبھ توں گھٹ عمر دے کھڈاری سن۔اوہ پہلی وار 2000 وچ انڈر -18 ایئیئ ایچ ایف کپ وچ بھارت لئی کھیڈی گئی سی۔ سجے پکھی ونگ دے روپ وچ اسنے ایشیئن کھیڈاں اکتوبر 2002, ایشیا کپ، 2004 دلی، کامنویلتھ گیمز 2002 اتے 2006, مینچیسٹر، جونیئر ورگے کئی ہور قومانتری ٹورنامینٹاں وچ بھارت دی نمائدگی کیتی اے۔

اوہ کیلبادی، قلعہ بندی دا رہن والا اے اتے تنویر عقیل ولوں کوچ کیتا جا رہا اے۔ 1 نومبر نوں، اس نوں چھتیسگڑھ دے سکھرلے گنڈادھرر سپورٹس اوارڈ نال نوازیا گیا گیا۔ سالانہ انعام اک اجیاے انسان نوں دتا جاندا اے جو قومی اتے قومانتری پدھر تے کھیڈاں دے کھیتر وچ ہون دا اعزاز کردا اے۔ اس انعام نوں انعام نال 1 لکھ روپئے دے نغد انعام اتے اک حوالہ دتا گیا اے۔ ڈپٹی سپرڈینٹ آف پولیس (ڈیئیسپی) دے عہدے اُتے چھتیسگڑھ دی سرکار ولوں پولیس ڈیپارٹمنٹ وچ پوسٹ کرکے اسنوں نوازیا گیا گیا اے۔ چھتیسگڑھ قلعہ بندی سال 2013 لئی، بھارت دے صدر ولوں اسنوں ارجن انعام نال نوازیا گیا گیا| اسنوں 2015 وچ بھارت دے چوتھے سبھ توں وڈے شہری انعام پدمشری نال نوازیا گیا گیا سی|

## حوالے

گٹھ:کھیڈاں
گٹھ:ہاکی کھڈاری
گٹھ:بھارتی عورتاں
سیتاکوٹ وہار

**سیتاکوت وہار** ( انگریزی : Sitakot Vihara ) بنگلہ دیش دے دیناجپور ضلعے وچ نوابگنج تحصیل وچ واقع اک آثآر قدیمہ تھاں اے۔ سائیٹ مقامی طور تے سیتا دے نواس وجوں جانی جاندی اے ۔ 1968 اتے 1972–1973 دے نیمت کھدائی دے ذریعے، اک پرانی بودھ متھا دی کھوج کیتی گئی سی  ۔ سیتاکوت وہار مٹھّ اکو ویلے توں سومپرا مہاویر اتے ہلد وہار دے نیڑے اے۔

## آرکیٹیکچر
اس مٹھّ نوں 65 میٹر دے مربع علاقے اُتے بنایا گیا سی۔ اتری اتے دکھنی پاسے سرحد دے اندر کھلھے خالی ستھان سن۔ باہری داخلہ دوار اتر ول سی اتے سرحد دے اندر دو گارڈ روم سن۔ ہال مونکا کوٹھڑیاں نال جڑیا ہویا اے اس مٹھّ وچ 41 سیل سن: 8 دے 11 کوشیکا (سیل) اتے اتری کھنبھاں وچ تن ہور کھنبھ۔ ایہہ سیل سائز دے لگبھگ برابر سن (3.66 میٹر 3.35 میٹر)۔ کوٹھڑی دے ساہمنے دیاں کندھاں دی موٹائی 1.07 میٹر سی، پچھلی کندھ 2.59 میٹر سی اتے حصہ دی کندھ 0.91-1.22 میٹر سی۔ ہر اک سیل دے ساہمنے اک دروازہ اے، اتے تن پاسے کندھاں اُتے نکّ ہن۔ اک 2.59 میٹر چوڑی چوڑی ورانڈا مٹھّ دے گھیرے راہیں دوڑدا اے اتے سیل 1.68 میٹر دی لمبائی اتے 1.07 میٹر چوڑی دی چوڑائی نال جڑے ہوئے سن۔ 42.38 میٹر ٭ 41.16 میٹر دا اپاء کرن والے مٹھّ دے وچکار اک چھت اے۔ مشرق،

## آرٹفیکٹ
سائیٹ تے دو کانسی دیاں تصویراں لبھیاں گئیاں۔ اک بودھسٹا اک پدمنی اتے بودھستو منجوشری اے۔ کھدائی دے دوران سیاہی دے بھانڈے، ٹرا کانسٹو دے کھڈونے، سجاوٹی اٹاں اتے کئی بھانڈیاں دے شارڈاں دا پتہ لگایا گیا۔

## سرکھیا
ایہہ سائیٹ بنگلہ دیش سرکار دے آثآر قدیمہ اتے میوزیم ڈیپارٹمنٹ دی سرکھیا وچ اے۔ سائیٹ دے نال نال نہی اے اتے سدھار دا کم دی لوڑ اے |

## مورتاں

File:সীতাকোট বিহার-3.jpg
File:সীতাকোট বিহার-2.jpg


 
## حوالے

گٹھ:بنگلہ دیش دی تریخ
بنگلہ دیش ریلوے

**بنگلہ دیش ریلوے** بنگلہ دیش دی ریل آواجائی وزرات دے کول اے۔ ایہہ دیش دے سارے ریلویاں نوں چلاؤندا اتے قایم رکھدا اے، اتے بنگلہ دیش دے ڈائریکٹوریٹ جنرل ولوں نگرانی کیتی جاندی اے۔ بنگلہ دیش ریلوے ریلوے وزارت اتے بنگلہ دیش ریلوے اتھارٹی ولوں چلایا جاندا اے۔ اسدا رپورٹنگ مارک "بی آر" اے 

بنگلہ دیش ریلوے سسٹم دی کل لمبائی 2,855 روٹ کلومیٹر اے۔ 2009 وچ، بنگلہ دیش ریلوے وچ 34,168 اہلکار سن  ۔ 2014 وچ بنگلہ دیش ریلوے دے 65 ملیان یاتری اتے 2.52 ملیان ٹن مال برداری ٹریفک ہن۔ ریلوے نے 8,135 ملیان مسافر کلومیٹر اتے 677 ملیان ٹن مالبرداری کلومیٹر بنائے ۔

 
## اتہاس
15 نومبر، 1862 نوں بنگلہ دیش وچ ریل آواجائی شروع ہوئی، جدوں 53.11 کلومیٹر دی دوری 6 منٹ (1676 ایم ایم) وچ کندتی ضلعے دے جوگوٹ وچکار چندانگا ضلعے دے درشن وچ کھولھی گئی۔ 4 جنوری 1885 نوں اک ہور 14.98 کلومیٹر 1,000 ملیمیٹر (3 فٹ 3 3/8 انچ) (میٹر گیج) لائن کھولھ دتی گئی سی  ۔ 1891 وچ بنگال آسام ریلوے دا اساری سرکار دی مدد نال کیتا گیا سی۔ بعد وچ ایہہ بنگال آسام ریلوے کمپنی ولوں چلایا گیا۔ 1 جولائی 1895 نوں، انگریزی ریل کمپنیاں ولوں میٹر گیج ریلوے دے دو حصہ بنائے گئے سن۔ 1947 وچ بھارت دی ونڈ ویلے بنگال آسام ریلوے نوں دو حصیاں وچ ونڈیا گیا سی۔ مشرقی پاکستان پنجاب وچ واقع 2,603.92 کلومیٹر دا اک ٹریکٹ سرکار دے کنٹرول ہیٹھ آیا۔ 1 فروری 1961 نوں پوربی بنگال ریلوے دا ناں "پاکستان پوربی ریلوے" رکھیا گیا سی۔ 1962 وچ، پاکستان پوربی ریلوے دا کنٹرول پوربی پاکستان سرکار نوں بھیجیا گیا سی۔ 9 جون، 1 9 62 نوں صدر دے حکم مطابق ریلوے بورڈ ولوں پاکستان پوربی ریلوے مینیجمینٹ نوں وچاریا گیا سی ۔2005 وچ بنگلہ دیش دے ریلوے دی کل لمبائی 2,855 کلومیٹر سی  ۔ 660 کلومیٹر (زیادہتر مغربی کھیتر) دے اک مکمل گیج ٹریک، 1,830 کلومیٹر گیج ٹریک (زیادہ تر مرکزی اتے پوربی کھیتراں وچ) اتے 365 کلومیٹر ڈئل گیج ٹریک سی ۔ 1998 وچ، جمنا برج دی پہلی سپلٹ مشرق اتے پچھم ریل نیٹورک نوں ڈبل گیج وچ جوڑن لئی بنایا گیا سی۔ 2010 وچ، ٹاٹاس ندی اُتے اک پل لئی پیسہ حاصل کیتا گیا سی ستمبر 2010 وچ، بنگلہ دیش سرکار نے 19-9 ارب روپئے دے بنگلادیشی ٹیکس دی لاگت والے 10 ریلوے ترقی پراجیکٹاں نوں پروانگی دتی، جس وچ نویں ٹریک اتے رولنگ سٹاک یوجناواں شامل ہن  ۔ 2011 وچ بنگلہ دیش دے وزیر اعظم شیخ حفوج وزیڈ نے اک لنک دی اساری دی شروعات اُتے کم کیتا سی جو کہ کئی ندیاں نوں کونکس مارکیٹ تک پہنچن لئی پار کریگی۔ 2015 وچ، اتری بھارت دے تریپورا دے اگرتلا وچ 15 کلومیٹر دی اک شاخ دی اساری شروع ہوئی۔ 2017 وچ، دی سہولت دی اساری لئی زمین دا حصول کیتا گیا

## ڈھانچہ
1971 توں 1982 تک بنگلہ دیش دی آزادی جنگ دے انت تک، ریلوے ریلوے بورڈ ولوں راج کیتا گیا سی۔ اس توں بعد ایہہ کمیونیکیشن وزارت دے ریلوے ڈیپارٹمنٹ دے ماتحت آیا۔ ریلوے دے ڈائریکٹر جنرل کمیونیکیشن وزارت دے ریلوے ڈیپارٹمنٹ دے سیکٹری سن۔ 1995 وچ، ریلوے دا انتظام "بنگلہ دیش ریلوے اتھارٹی" ولوں کیتا گیا سی، جو کہ ریل وزیر ولوں بنایا گیا سی۔ باہری سرکاری اتھارٹی ولوں معائنہ کیتے جاندے ہن۔ بنگلہ دیش ریلوے دیاں خاصیتاں وچ جمنا ندی، مغربی کھیتر وچ برہمپتر اتے پوربی کھیتر وچ ریل نظام دے حصے شامل ہن۔ ندی پار کردیاں اک پل اے، یمنا برج جو 2003 وچ پورا ہویا سی  ۔
## ہورویکھو

## باہرلےجوڑ

## حوالے

گٹھ:بنگلہ دیش
گٹھ:ریلوے
جسوَنت سنگھ کھالڑا

**جسونت سنگھ کھالڑا** نوں جے اسیں پنجاب وچ انسانی حقاں دی راکھی لئی شہید ہونا کہہ لئیے تاں اتکتھنی نہیں ہوویگی۔  جسونت سنگھ کھالڑا نوں بچپن وچ ہی اجیہا لوک سیوا دا رستہ چنن لئی موقعہ حاصل ہویا۔ اپنی چڑھدی جوانی دی عمرے اس نوں ‘مارکسسٹ نکسلباڑی لہر دا حامی بنیا۔ پنجاب وچ کھاڑکو دہشت ویلے للوارث دسّ کے لاشاں ساڑن دے معاملے دا بھیت جگ ظاہر کرن والے انسانی حقاں دے کارکن جسونت سنگھ کھالڑا ہی اے۔
## 1980 توں بعد پنجاب
اس ویلے دلی دی کانگرسی وزیر اعظم اندرا گاندھی نے سری اکال تخت صاحب دی بربادی دے نال کئیاں ہور گردھاماں نوں پلیت کر ماریا۔ وڈی پدھر اُتے سکھاں دی نسل کشی شروع ہو گئی۔ تسیہا مرکز تھاں-تھاں ہوند وچ آ گئے۔ سکھاں دی انکھ رولی گئی۔ س۔ کھالڑا ایہناں دے تانڈو ناچ نوں دیکھدا وی سی، پچھاندا وی سی اتے انت وچ آپ وی اس نے ایہہ ہنڈھایا۔
## پولیس مقابلے دا سچ
کجھ اس قسم دی پٹھّ زمین وچ جد کھالڑا جی دے اک متر، سینٹرل کوآپریٹو بینک دے ڈائریکٹر، گمّ ہو گئے تاں سادھارن ڈھنگ نال اس دی بھال کرن توں بعد اس دے پولیس مقابلے دی گل کنیں پئی۔ امرتسر شمشانگھاٹ توں پتہ کرن اُتے ایہہ دکھدائی کہانی سچی ثابت ہوئی۔ اگے جا کے اس مرتک انسان دے اک ہور ساتھی دی موت دی جانکاری وی ملی۔ اسے لڑی وچ کئیاں ہور ‘انپچھاتیاں لاشاں دے سسکار دی گل دھیان وچ آئی۔ میونسپل کمیٹی 'چوں کنیاں لکڑاں آئیاں، کلرکاں نے اوہناں وچوں کنی رشوت کھادھی تے پھر ترنتارن تے پٹی دے شمشانگھاٹاں وچ ایہناں جھوٹھے پولیس مقابلیاں تے کنیاں انپچھاتیاں لاشاں دے سسکار ہوئے، کنے ادھسڑے انسانی انگ کتے وی کھاندے رہے، ایہناں نال جڑیاں ہور کئی واقعے کھالڑا جی اپنی ڈائری وچ قلم بند کردے گئے۔ شمشانگھاٹ دے رجسٹراں دیاں نقلاں اتے ٹاویں-ٹاویں مرتکاں دے ناں پتے وی اوہناں دے ہتھ آ گئے۔ کھالڑا جی نے ‘انپچھاتیاں لاشاں” دی کہانی جگّ ظاہر کردیاں امریکہ، کینیڈا تے برطانیہ دیاں پارلیمینٹاں اتے قومانتری پدھر دیاں انسانی حق ادارےآں وچ سینکڑے دی گنتی وچ سکھاں مرتکاں دی لسٹاں اوہناں نوں دے دتیاں سن۔ تھوڑھی جہی سیاست ورتدیاں اوہناں نے اپنے آپ نوں شرومنی اکالی دل دی انسانی حق ادارہ دا جنرل سیکٹری بنائی رکھیا۔
## کھالڑا دی شہیدی
پنجاب پولیس س۔ کھالڑے پاسوں اجیہی گل اکھواؤنا چاہندے سن، جس نال ‘انپچھاتیاں لاشاں’ دی کہانی تے پردہ پایا جا سکے۔ س۔ کھالڑے دی اس پینتڑے تے آ کے پرکھ دی گھڑی آ گئی۔ کامریڈی جیون شروع کرکے سکھی دا رستہ پھڑدیاں ہی اوہ کھالڑا توں شہید ہو نبڑیا۔ 6 ستمبر نوں پولیس دیاں جپسیاں دی اک دھاڑ آئی تے پلو پلی دن ویلے س۔کھالڑا دے امرتسر شہر ستھتّ کبیر پارک والے گھر وچوں اوہناں نوں زبردستی چکّ کے لے گئی۔ ایہہ پرکھ دی گھڑی ادوں آئی جدوں تھانا جھبال دے اک سیل وچ اس نوں تسیہے دتے گئے۔ گل صرف اینی سی کہ س۔ کھالڑا نے ‘انپچھاتیاں لاشاں اتے جھوٹھے پولیس مقابلیاں متعلق جو کیہا اے، اوہ اس نوں واپس لے لوے۔ بھنی ہوئی دیہہ روپی کھالڑے نوں پولیس نے اپنے گھر مانانوالے (امرتسر) وکھے پیش کیتا س۔ کھالڑا سکھی دے راہ اتے چلدا ہویا خالصہ سوجھی تائیں پہنچ چکا سی۔ س۔ کھالڑا نوں واپس تھانا جھبال دے سیل وچ لیاندا گیا۔ گولی نال مار کے اوہناں دی لاش لہو نال بھجّ نوں ہری کے پتن راجستھان نہر وچ روڑھ دتی۔ سیبیائی نے کھالڑا کیس دی چھانبین کیتے تے عدالت نے بہت سارے پولیس افسراں نوں دوشی پایا اتے سزا دتی۔

## حوالے

گٹھ:پنجابی لوک
زارا بارنگ

**زارا بارنگ** (ہندی: जरा बारिंग) (اے۔کے۔اے۔ سونی بیرنگ) اک بھارتی اداکارہ اتے فلم پروڈیؤسر اے۔ اوہ تامل، بالیوڈّ فلماں اتے بھارتی ٹیلیوژن ناٹکاں وچ اداکاری کردی اے۔۔ زارا نے چھوٹی فلم *د اسینس آف ممبئی* وی لکھی اتے پیش کیتی اے۔

## کیریئر
زارا بیرنگ نے 2011 وچ تامل فلم مایاککم اینا نال شروعات کیتی سی۔ اسدا جم دا نام سونی بارنگ اے اتے اوہ زیرا بارنگ نوں اسدے سکرین نانم وجوں ورتدی اے۔

ستمبر 2015 وچ اس نوں اپنے تریخی ٹیوی شو *رضیہ سلطان* وچ شاجیا دے کردار نبھاؤن لئی ٹی۔وی۔ ولوں ٹیچا دتا گیا سی۔

## فلموگرافی

### فلماں

### ٹیلیوژن

## حوالے

گٹھ:بھارتی لوک
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ: بھارتی عورتاں
گٹھ:بھارتی اداکاراواں
گٹھ:جم 1988
ناہر سنگھ

**راجا ناہر سنگھ** (1823–1858) بھارت دے ہریانہ دے فریدآباد ضلعے وچ بلبھگڑھ دے ریاستی راج دا راجا سی۔ اس دے آباؤ اجداد توتیا گوت دے جاٹ سن جنہاں نے 1739 دے دہاکے وچ فریدآباد وچ قلعے دی اساری کیتی سی۔ اوہ 1857 دی ہندستانی بغاوت وچ شامل سی۔ بلبھگڑھ دا چھوٹا راج دلی توں صرف 20 میل اے۔ 1857 دی آزادی دی لڑائی وچ شہید ہون والے لوکاں وچ جاٹ راجا ناہر سنگھ دا ناں ہمیشاں ہی اگھا منیا جاویگا۔ اس دے محل نوں ہریانہ سرکار نے ہریانہ ٹورزم ماتحت لے لیا اے۔ اس نوں برٹشراں نے ضبط کیتا سی اتے اس توں پہلاں اتے بعد وچ کسے نے نہیں۔ فریدآباد دے ناہر سنگھ سٹیڈیم دا ناں اس دے نام تے رکھیا گیا اے۔

## شروع دا جیون
left|thumb|راجا ناہر سنگھ
بلبھگڑھ سٹیٹ تیواتیا گوت دے جاٹاں ولوں قائم اک اہم ریاست سی۔ بھرتپور راج دے مہاراجہ سورج مل سندھیرور دے دادا بلرام سنگھ تیوتیا، بلبھگڑھ راج دا پہلا راجا سی اتے ناہر سنگھ اس دا جانشین سی۔ ناہر سنگھ 6 اپریل 1821 نوں راجا رام سنگھ اتے رانی بسنت کور دے گھر بلبھگڑھ وکھے پیدا ہویا سی۔ اس دے استاداں وچ پنڈت کلکرنی اتے مولوی رحمٰن خان شامل سن۔ اسدے پیؤ دی موت 1830 وچ ہوئی، جدوں اوہ 9 سالاں دی سی۔ اس نوں اسدے چاچا نول سنگھ نے پالیا، جس نے راج دے معاملیاں نوں چلاؤن دی ذمہ واری سنبھال لئی۔ ناہر سنگھ دی 1839 وچ تاجپوشی ہوئی سی۔

اوہ اک شاندار مچھاں والا سوہنا نوجوان راجا سی، جس نوں ہیرے اتے موتیاں نال جڑے روائتی کپڑے پہنن دا شوق سی۔ اوہ اک شاندار مچھاں والا سوہنا نوجوان راجا سی، جس نوں ہیرے اتے موتیاں نال جڑے روائتی کپڑے پہنن دا شوق سی۔ لوک دھارا مطابق ناہر سنگھ دا جم واہگرو دی برکت نال ہویا سی اتے کہانی گوگاجی نال متعلق اے، جس دا خود اپنا جم گرو گورکھ ناتھ دے بخشش نال ہویا منیا جاندا اے۔

## دھرم نرپکھّ حکمران
اوہ اک یوگ اتے دھرم-نرپکھّ حکمران سی جس نے فرقو سدبھاونا نوں اگے ودھایا، (31 جولائی 1857) مغل بادشاہ بہادر شاہ ظفر نوں اس دی چٹھی کہندی اے:
 *"حالانکہ میں، اپنے دل وچ، ہندو دھرم نوں مندا ہاں، پھر وی میں مسلمان لیڈراں دیاں ہدایتاں دی پالنا کردا ہاں اتے اس دین دے انویائیاں دا آگیاکار ہاں۔ میں (بلبھگڑھ) دے قلعے اندر اک اچی سنگمرمر دی مسجد تک دی اساری کرن تک گیا ہاں۔ میں اک کھلھی ڈلھِی عیدگاہ وی بنائی اے"*۔

## حوالے

گٹھ:جم 1823
گٹھ:فریدآباد ضلع
گٹھ:بادشاہ
آبلسک

**اوبیلسک** (برطانوی: ; امریکی: ، یونانی: ὀβελίσκος *اوبیلسکوس*، توں) اُچا لمبا، چورس، باریک جیہا یادگاری کھمبا یا منار ہندا اے جیہڑا اُپرلے سرے توں پرامڈ-نما شکل نال مکدا اے۔ اصل وچ قدیم مصریاں نے تعمیر کیتا سی، ایہنوں "تیکھینو" کہیا جاندا اے۔
ایہناں نوں دیکھن والے یونانیاں نے ایہناں دا ذکر کرن لئی یونانی شبد 'اوبیلسکوس' ورتیا، جتھوں ایہ لاطینی تے فیر انگریزی وچ آیا۔

## حوالے

گٹھ:یادگاراں
فتح یادگار (تھائیلینڈ)

thumb|257x257px|فوج، پانی فوج، ہوائی فوج، پولیس اتے آبادی دے ستکار وچ پنج مورتیاں
**جیتو یادگار** (; ) بینکاک، تھائیلینڈ وکھے اک آبلسک یادگار اے۔۔ جون 1941 وچ فرانکو-تھائی جنگ وچ تھائی جت نوں یاد کرن لئی ایہہ یادگار بنایا گیا سی۔ ایہہ یادگار پھینوؤتھائین روڈ، پھیا تھائی روڈ، اتے راچوالی روڈ دے انٹرسیکشن وچ ٹریفک سرکل دے مرکز وچ سینٹرل بینکاک دے شمال-مشرقی رٹچھاوتھی ضلعے وچ اے۔

## ڈزائن
یادگار ڈزائین وچ پوری طرحاں پھاسیوادی وستوکلا اے۔ ایہہ بینکاک دے اک ہور پرمکھ یادگار لوکتنتری یادگار دے الٹ اے جو مقامی تھائی روپاں اتے نشاناں دی ورتوں کردا اے اس دے نال مرکزی آبلسک، حالانکہ مول روپ وچ مصری  ، قومی اتے فوجی یادگاراں لئی اکثر یورپ اتے امریکہ وچ ورتیا جاندا رہا اے۔ اسدی شکل تلوار دی پرتیک اے۔ اتھے اس نوں پنج مجموعہ دے روپ وچ اکٹھے کیتا گیا اے۔فوجی اتے کمیونسٹ دوناں راجاں وچ 1940 دے دہاکے وچ جانی پچھانی "بہادری" سٹائل وچ فوج، نیوی، ہوائی فوج، پولیس اتے ملٹیا دی نمائندگی پنج مورتیاں ہن۔ اوہ اطالوی مورتیکار کوراڈو فوروز ولوں بنائے گئے سن، جو تھائی نام سلاپا بھرسی دے ماتحت کم کردے سن۔بتکار نوں آبلسک دے نال اپنا کم پسند نہیں سیاتے اتے یادگار نوں "شرم دی جت" دا نام دتا۔

## اتہاس
1940–1941 وچ، تھائیلینڈ نے فرانسیسی انڈوچائینا وچ فرانسیسی بستیوادی افسراں دے خلاف ٹکر لڑی، جس نال تھائیلینڈ مغربی کمبوڈیا اتے اتری تے دکھنی لاؤس وچ کجھ علاقیاں نوں اپنایا گیا۔ ایہہ اوہ علاقیاں وچوں سن جنہاں دا راج سمتھ دا راج 1893 اتے 1904 وچ فرانس نوں سونپیا گیا سی، اتے قوم پرست تھائیاں نے اوہناں نوں تھائیلینڈ نال متعلق سمجھیا۔

دسمبر 1940 اتے جنوری 1941 وچ تھائیاں اتے فرانسیسی وچالے لڑائی تھوڑھے ویلے لئی اتے نرہیرو سی۔ پنجاہ تھائی فوج مارے گئے سن اتے فائینل کھیتری سمجھوتہ دوواں پارٹیاں تے جاپان تے لگایا گیا سی، جو کہ دو پوربی دیساں وچالے کھیتری سہیوگیاں وچکار لمی لڑائی نہیں دیکھنا چاہندا سی، جدوں اوہ دکھن چڑھدا ایشیا وچ فوج دی جنگ لڑن دی تیاری کر رہا سی۔ تھائیلینڈ دے لابھاں دی آس اس توں گھٹ سی، حالانکہ فرانس توں ودھ قبول کرن دی کامنا کیتی گئی سی۔ پھیر وی، فیلڈ مارشل پلاک پھائیبنسنکھم دے تھائی حکمرانی نے جنگ دے نتیجے وجوں جت دا جشن منایا اتے یادگار نوں کجھ مہینیاں اندر شروع کیتا گیا، تیار کیتا اتے بنایا گیا۔

یادگار 1945 وچ اک ہور سیاسی مطلب وچ شرمندگی والی گل بن گیا جدوں بحرالکاہل جنگ وچ اتحادیاں  حاصل جت نے تھائیلینڈ نوں 1941 وچ حاصل علاقیاں نوں خالی کرن لئی مجبور کر دتا اتے اوہناں نوں واپس فرانس واپس کر دتا۔بہت سارے تھائیاں اس یادگار نوں فوجی طاقت دا انؤچت اشارہ مندے ہن اتے اوہ ہن اک بدنام حکمرانی دے روپ وچ دیکھدے ہن۔ پھر وی، ایہہ یادگار بینکاک دے سبھ توں جانے-پچھانے سیماواں وچوں اک بنیا ہویا اے۔

## حوالے

## باہری کڑیئاں

گنک: [//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?pagename=%E0%A8%9C%E0%A9%87%E0%A8%A4%E0%A9%82_%E0%A8%B8%E0%A8%AE%E0%A8%BE%E0%A8%B0%E0%A8%95_(%E0%A8%A5%E0%A8%BE%E0%A8%88%E0%A8%B2%E0%A9%88%E0%A8%82%E0%A8%A1)&params=13_45_53_N_100_32_19_E_type:landmark_region:TH-10 13°45′53″N 100°32′19″E&#xFEFF; / &#xFEFF;13.76472°N 100.53861°E&#xFEFF; / 13.76472; 100.53861]
گٹھ:Coordinates not on Wikidata
گٹھ:تھائی لینڈ دی تریخ
لاڑی ساڑنا

**لاڑی ساڑنا جان دلہن ساڑنا**برصغیر دے آلے-دوآلے جاں اس دے آلے-دوآلے دے دیساں وچ کیتے جاندے گھریلو تشدد دا اک روپ اے۔ داج کارن موت دی گٹھ، لاڑی ساڑنا ادوں واپردی اے جدوں اک عورت نوں اس دے شوہر جاں اس دے پروار ولوں وادھو داج دین توں انکار کرن لئی قتل کیتا جاندا اے۔ بیوی نوں خاص طور اُتے مٹی دے تیل، گیسولین، جاں ہور جلن والے مائع دی ورتوں کیتی جاندی اے، اتے اگّ لگن نال موت ہو جاندی اے۔ مٹی دا تیل اکثر ہی بالن وجوں ورتیا جاندا اے۔ ایہہ بھارت وچ سبھ توں عامَ اے اتے گھٹو گھٹ 1993 توں اتھے اک وڈی مسئلہ بن گئی اے۔

ایہہ جرم دوشی نوں انسانی قتل دے روپ وچ منیا جاندا اے اتے، جے ثابت ہو جاندا اے، تاں عامَ طور تے اس نوں عمر بھر دی قید جاں موت تک سزا دتی جاندی اے۔ لاڑی ساڑنا بھارت وچ اک اہم عوامی صحتَ مسئلہ وجوںجانیا جاندا اے جو دیش وچ 2500 موتاں متعلق سال اے۔ 1995 وچ ٹائم میگزین نے رپورٹ دتی کہ بھارت وچ داج کارنموت 1990 دے دہاکے دے ادھ توں لے کے اک سال وچ لگبھگ اک سال وچ ودھ کے 5800  تک پہنچ گئی۔ اک سال بعد، سی اینّ اینّ نے کہانی سنائی کہی کہہر سال پولیس نوں بلیاں لاڑی دیاں2500 توں ودھ رپورٹاں ملدیاں ہن۔ انڈین نیشنل کرائیم ریکارڈ بیورو دے مطابق، اتھے 1948 نوں سزا دتی گئی سی اتی2008 وچ 3876 داج کارن موت دے معاملے ساہمنے آئے۔

## اتہاس

### داج  موت
داج کارن موت دکھنی ایشیائی ملکاں وچ اک جوان عورت دی موت اے، مکھ طور تے بھارت، جس دا قتل جاں آتم قتل کرن لئی اپنے شوہر ولوں چلایا جاندا اے۔ اس دا نتیجہ شوہر ولوں لگاتار بیوی جاں اس دے پروار توں ہور داج لین دی کوشش کردا اے۔ لاڑی نوں جلاؤنا صرف داج لئی موت دی اک قسم اے۔ ہورناں وچ تیزاب سٹنا اتے عورتاں نال چھیڑ چھاڑ وی شامل ہن۔ کیونکہ داج عامَ طور تے کلاس جاں سماجک-معاشی رتبے اُتے انحصار کردا اے، عورتاں اکثر اوہناں دے مستقبل دے شوہر جاں اسدے رشتے داراں دے دباء دے ماتحت ہندیاں ہن۔

### پاکستان وچ
پاکستان وچ، پروگریسو ومینس ایسوسی ایشن کہندا اے کہ ہر سال 300 عورتاں نوں اوہناں دے شوہر دے پروار ولوں ساڑ دتا جاندا ہےاتے لاڑی دیاں ساڑن والیاں واقعے کئی واری درواقعے، جویں کہ 'وسپھوٹنگ سٹوو' دے روپ وچ ہو جاندیاں ہن۔ ایسوسی ایشن مطابق، ڈاکٹراں دا کہنا اے کہ ایہناں درواقعے توں پیڑت لوکاں نوں سٹاو برن نال اسرکھئت زخم آؤندے ہن۔ 1999 وچ ایمنیسٹی انٹرنیشنل دی اک رپورٹ مطابق، حالانکہ 1600 لاڑیاں نوںساڑن دیاں واقعے دی رپورٹ کیتی گئی سی، صرف 60 اتے مقدمے چلا ئے گئے سن اتے ایہناں وچوں صرف دو سزاواں دے نتیجے وجوں سن۔

## ایہہ وی دیکھو

* داج کارن موت
* عورتاں خلاف تشدد
* ستی
* بھارت وچ داج پرتھا
* تیزاب سٹنا
* وٹا سٹہ
* داج
* بھارت وچ عورتاں]
* جات پات

## ہور  پڑھو

* 
* 
* 
* 
*  Pdf.
*  Lexis Nexis. Suffolk University Law Review.
*  Pdf. 

## حوالے

## باہری لنک

* India's National Crime Records Bureau
* India's dowry deaths, BBC
* The Chill of Kerosene by Himendra Thakur, Sulekha Creative
گٹھ:ایشیا وچ عورت دے حق
گٹھ:خواتین صحت لیکھ اڈیٹنگ مہم 2018
گٹھ:عورت
گٹھ:انسان
شیراکامی سانچی

**شیراکامی - سانچی**، bajgl ہونشو، جاپان دے تاؤہوکُs کھیتر وچ اک یونیسکو دی ورلڈ ہیریٹیج سائیٹ اے۔ اس پہاڑی کھیتر وچ سئیبولڈ دی بیچ دا آخری کوآرا جنگل شامل اے جس نے اتری جاپان دے زیادہ تر حصے نوں کور کیتا۔ ایہہ کھیتر اکیتا اتے ایموری پریفیکچر دوناں وچ پھیلدا اے۔ پورے 1,300 مربع کلومیٹر (500 مربع میل) دے، 169.7169.7 مربع  کلومیٹر (65.5 مربع میل) نوں ڈھکن والے ٹریکٹ نوں 1993 وچ ورلڈ ہیریٹیج سائیٹس دی لسٹ وچ شامل کیتا گیا سی۔ اس کھیتر وچ فاؤنڈر شامل ہن، جاپانی کالے رچھّ، جاپانی سیرو ، جاپانی مکاک اتے 87 پنچھیاں دیاں قسماں۔ شراکامی-سانچی جاپان دی عالمی وراثتی لسٹ وچ داخل کیتیاں گئیاں پہلیاں سائیٹاں وچوں اک سی، جس وچ یاکشیما، ہمجی کاسل اتے بودھ یادگار 1993 وچ ہوری-جیر دے کھیتر وچ سن۔ جنگلات پربندھن توں منظوری دی ضرورت اے۔

## حوالے

گٹھ:جاپان وچ عالمی وراثت تھاں
گٹھ:عالمی وراثت تھاں
لینگسٹن ہیوز

**جیمس مرسر لینگسٹن ہیوز** (1 فروری، 1902–22 مئی، 1967) جوپلن مسوری توں اک امریکی شاعر، سماجی کارکن، ناول کار، ناٹک کار، اتے کالمنویس سی۔

اوہ اس ویلے دے نویں ساہتی کلا روپ دے پہلے کھوجکاراں وچوں اک سی جسنوں جیز شاعری کیہا جاندا اے۔ ہیوج نوں نیویارک سٹی وچ ہارلیم ریناسینس دے نیتا وجوں جانیا جاندا اے اسنے ویلے بارے لکھیا کہ "نیگرو خوب چلدا سی"، جس نوں بعد وچ "جدوں ہارلیم خوب چلدا سی" دے روپ وچ واضع کیتا گیا سی۔

## جیونی

### خاندان اتے بچپن
کئیاں افریکن امریکیاں وانگ، ہیوز دا اک جٹل خاندان  سی۔ ہیوز دیاں دونوں پڑدادی غلام بنائیاں گئیاں افریکی امریکن سن اتے دوویں اپنے پڑدادے، کینٹکی وچ گورے غلام مالک سن۔ ہیوج دے مطابق، ایہناں وچوں اک انسان سی سیم کلے، ہینری کاؤنٹی دا اک سکوٹش امریکی وشکی ڈسٹلر اتے راجنیتا ہینری کلے دا اک رشتے دار سی شاید، دوسرا سی کلارک کاؤنٹی دا اک یہودی-امریکی غلاماں دا وپاری سیلاس کشینیبیری۔  ہیوج دی نانی میری پیٹرسن اپھریکن-امریکن، فرانسیسی، انگریزی اتے مول امریکی ونش دی سی۔ اوبرلین کالج وچ داخل ہون والیاں پہلیاں عورتاں وچوں اک، اسنے مشرت نسل دے ہی لیوس شریڈن لیری نال ویاہ کروایا سی۔ لیری بعد وچ 1859 وچ ہارپر دی پھیری تے جون براؤن دے چھاپے وچ شامل ہو گیا اتے اس ویلے ہوئے زخماں نال اسدی موت ہو گئی۔

1869 وچ بیواہ میری پیٹرسن لیری نے دوبارہ ویاہ کروا لیا، الیٹ وچ، اتے اسدا نواں پتی سیاسی طور تے سرگرم لونگسٹن پروار وچوں سی۔ اس دا ایہہ دوجا پتی افریقی-امریکن، یورو-امریکن اتے مول امریکی ونش دا چارلس ہینری لینگسٹن سی۔  اوہ اتے اس دے چھوٹے بھرا جوہن مرسر لینگنٹن نے خاتماواد دے کاج لئی کم کیتا اتے 1858 وچ اوہیؤ دے غلامی ورتکنیک سماج دی اگوائی کرن وچ مدد کیتی۔   بعد وچ چارلس لینگسٹن کینسس چلے گئے، جتھے اوہ افریقی امریکیاں لئی ووٹنگ دے اتے ہورناں حق لئی اتے معلم اتے کارکنّ دے طور تے سرگرم سی۔  چارلس اتے میری دی دھی کیرولین لینگنٹن ہیوج دی ماں سی۔
thumb|ہیوز 1902 وچ
لینگسٹن ہیوز دا جم جوپلن، مسوری وچ ہویا سی، جو سکولی استاد کیری (کیرولین) مرسر لینگسٹن اتے جیمس ناتھنیئیل ہیوج (1871–1934) دا دوجا بچہ سی۔ لینگسٹن ہیوج مدھ مغربی چھوٹے قصبیاں دی اک لڑی وچ وڈا ہویا۔ ہیوج دے پیؤ نے اپنے پروار نوں چھڈّ دتا اتے بعد وچ کیری نوں طلاق دے دتا۔ اوہ امریکہ امریکہ وچ مستقل نسل واد توں بچن لئی کیوبا اتے پھر میکسیکو گیا۔ 

اپنے ماتا-پیؤ دے وکھ ہون توں بعد اسدی ماں نے روزگار دی بھال وچ سفر کیتی اتے نوجوان لینگسٹون ہیوز مکھ طور تے لارینس، کنساس وچ اپنی نانی میری پیٹرسن لینگسٹن کول وڈا ہویا۔ کالا امریکن زبانی پرمپرا ولوں اتے اپنی پیڑھی دے جدوجہد دی انوبھواں دی بنیاد تے، میری لینگنسن نے اپنے پوتے وچ نسلی مان دی اک مضبوط بھاونا بھر دتی۔ اس نے اپنے زیادہ تر بچپنلارینس وچ بتایا۔ اپنی 1940 دی آتمکہانی 'دِ بگ سی' وچ اسنے لکھیا: "میں لمبے ویلے توں ناخوش سی اتے بہت اکلا سی، اپنی نانی نال رہندا سی۔ پھر ایہہ سی کہ کتاباں میرے نال واپرنیاں شروع ہو گئیاں، اتے میں کتاباں اتے بسّ کتاباں تے یعقین کرن لگا اتے کتاباں دی ادبھتّ دنیا وچ جتھے لوکاں نوں اگر دکھ جھلنا پیا سی، تاں اوہ سوہنی بولی وچ جھلیا، نہ کہ اکہرے ہجیاں وچ، جویں کہ اسیں کینسس وچ کردے سی۔"

## حوالے

گٹھ:جم 1902
گٹھ:موت 1967
گٹھ:20ویں صدی دے امریکی ناول کار
گٹھ:افریقی امریکن ناول کار
گٹھ:افریقی امریکن شاعر
کنول مندر

کنول مندر (english : lotus Temple)  دلی وچ واقع اے، اس نوں بہائی مندر وی کہندے ہن، جو کہ 1986 وچ بن کے پورا ہویا۔ ایہہ اپنے پھلّ ورگے سائز کرکے ہر کسے دا دھیان کھچدا اے۔ اپنی خاص بنتر کرکے اس نوں کئی انعام ملے اتے اس بارے سوآں دی گنتی وچ اخباراں اتے رسالیاں وچ چھپیا۔ سارے بہا'ای مندراں دی طرحاں ایہہ مندر وی سارے دھرماں دے لئی سانجھا اے۔ ایہہ عمارت بنا کسے باہری سہارے کھڑیاں سنگمرمر دیاں 27 پتیاں دے روپ وچ بنی اے۔ اس عمارت دے 9 مکھ دروازے ہن اتے اسدی اچائی 40 میٹر اے۔ اس وچ 2500 لوکاں لئی اک ویلے بیٹھن دی تھاں اے۔ 

## ملاحظے

گٹھ:بھارت وچ مندر
گٹھ:عبادت گاہاں
بھاگیرتھی دریا

*'دریائے بھاگیرتھی* (Bhagirathi River) (تلفظ:/ˌbʌgɪˈɹɑ:θɪ/) بھارتی ریاست اتراکھنڈ وچ ہمالیہ دا اک دریا اے جو دریائے گنگا دے دو اہ‏م ماخذ وچو‏ں اک ا‏‏ے۔

[thumb|256px|[بھاگیرتھی دریا]]

گنگا (ہندی - भागीरथी) بھارت دی اکّ ندی اے۔ ایہہ اترانچل وچوں وگدی اے اتے دیوپریاگ وچ الکنندا نال مل کے گنگا ندی دا اساری کردی اے۔ گنگا گومکھ تھاں ولوں ۲۵ کہ . می . لمبے گنگوتری ہمند ولوں نکلدی اے۔ گنگا اتے الکنندا دیوَ پریاگ سنگم کردی اے جسدے بعد اوہ گنگا دے رپ وچ سیانی جاندی اے۔

## حالت

گنگا گومکھ تھاں توں ۲۵ کہ . می . لمبے گنگوتری ہمند توں نکلدی اے۔ ایہہ سمندر پدھر توں ۶۱۸ میٹر دی اچائی اتے، رشیکیش توں ۷۰ کہ می دوری اتے واقع اے۔

## [[ٹیہری ڈیم]]

بھارت وچ ٹیہری ڈیم، ٹیہری ترقی پریوجنا دا اکّ مڈھلی ڈیم اے، جو اتراکھنڈ راج دے ٹیہری وچ واقع اے۔ ایہہ ڈیم گنگا ندی اتے بنایا گیا اے۔ ٹیہری ڈیم دی اچائی ۲۶۱ میٹر اے، جو اسنوں دنیا دا پنجواں سبھ توں اچا ڈیم بناؤندی اے۔ اس ڈیم توں ۲۴۰۰ میگا واٹ بجلئی پیداوار، ۲۷۰, ۰۰۰ ہیکٹر کھیتر دی سنچائی اتے نت ۱۰۲ . ۲۰ کروڑ لٹر پیئجل دلی، اتر پردیش اتے اتراکھنڈ نوں مہیا کرایا جانا پیش کیتا گیا اے۔

## اتہاس

۱۶ویں صدی تک گنگا وچ گنگا دا مول پرواہ دے بعد نبدویپ وچ جلانگی نال مل کے ہگلی ندی بناؤندی اے۔ ۱۶ویں صدی تک گنگا وچ گنگا دا مول پرواہ سی، لیکن اس دے بعد گنگا دا مکھ وہاء مشرق دے ول پدما وچ منتکل ہو گیا۔ اس دے تٹ اتے کدے بنگال دا راجگڑھ رہے مرشد آباد سمیت بنگال دے کئی اہم قرون وسطی نگر بسے۔ بھارت وچ گنگا اتے پھرکا ڈیم بنایا گیا، تاکہ گنگا - پدما ندی دا کجھ پانی اپکشئے ہندی گنگا - ہگلی ندی دے ول موڑیا جا سکے، جس اتے کلکتہ (حال کولکاتہ) پورٹ کمیشنر دے کلکتے اتے ہلدیا بندرگاہ واقع ہن

گٹھ:ندیاں
گٹھ:گنگا دیاں معاون ندیاں

## حوالے

## باہرلے جوڑ

گٹھ:اتراکھنڈ دے دریا
گٹھ:ایشیاء دے بین الاقوامی دریا
گٹھ:دریائے گنگا
گٹھ:مغربی بنگال دے دریا
گٹھ:مقدس دریا
گٹھ:بھارت دے دریا
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل