1930ء فیفا عالمی کپ

فیفا نے 1930ء وچ پہلا فیفا عالمی کپ مرداں د‏‏ی قومی ٹیماں دے درمیاں یوراگوئے وچ منعقد کروایا۔ اس د‏ی میزبانی دے لئی یوراگوئے، سپین، نیدرلینڈز، اٹلی تے سویڈن نے بولی لگائی، لیکن فیفا نے یوراگوئے د‏‏ی بولی قبول کيتی تے اس طرح یوراگوئے پہلے عالمی کپ د‏‏ی میزبانی دا اعزاز حاصل کر سکیا۔ پہلے عالمی کپ وچ صرف تیرہ ملکاں د‏‏ی قومی ٹیماں شریک ہوني‏‏‏‏ں۔ جنہاں نو‏ں شامل ہونے دے لئی کوئی مقابلہ نئيں کرنا پيا، بلکہ پہلے عالمی کپ وچ کِسے وی ملک د‏‏ی قومی ٹیم شرکت کيتی اہل سی، دنیا بھر د‏‏ی ٹیماں نو‏‏ں دعوت نامے ارسال کیتے گئے، مگر طویل سفر تے سفری اخراجات د‏‏ی وجہ تو‏ں صرف تیرہ ملکاں د‏‏ی ہی ٹیماں شامل ہاوسن، انہاں نو‏‏ں چار گروپاں وچ تقسیم کيتا گیا، پہلا گروپ چار ٹیماں اُتے تے باقی تن گروپاں وچ تن تین ٹیماں شامل سن، ہر گروپ د‏‏ی ٹیم نے اپنے گروپ د‏‏ی ہر ہر ٹیم تو‏ں اک اک مقابلہ کرنا سی، اس طرح پہلے مرحلہ وچ نو ٹیماں باہر ہوئے گئياں، دوسرا مرحلہ سیمی فائنل دا سی، پہلے عالمی کپ وچ تیسرے تے چوتھے درجہ دے لئی مقابلے منعقد نئيں کیتے گئے۔ یوراگوئے وچ منعقد ہونے والے 1930 دے فیفاعالمی کپ دے فائنل وچ میزبان یوراگوئے نے ارجنٹائن نو‏‏ں دو دے مقابلے وچ چار گول تو‏ں شکست دے ک‏ے پہلے فیفا عالمی کپ دا فاتح بننے دا اعزاز حاصل کيتا ۔
## میزبان ملک دا انتخاب
اٹلی، سویڈن، نیدرلینڈز، سپین تے یوراگوئے نے پہلے عالمی فٹ بال کپ د‏‏ی میزبانی دے لئی درخواست پیش کيتياں۔۔ اس وقت یوراگوئے فٹ بال اولمپکس دا فاتح سی، بولی وچ اک نواں فٹ بال دا میدان (stadium) بنانے دا اعلان کيتا گيا تے نال وچ ایہ وی کہیا گیا کہ اختتام اُتے ہونے والی عالمی کپ د‏‏ی آمدنی تو‏ں، شریک ٹیماں دا شرکت اُتے اٹھنے والا خرچ واپس کيتا جائے گا۔ اس طرح یوراگوئے نے اک اچھی بولی تو‏ں پہلے فیفا عالمی کپ د‏‏ی میزبانی دا اعزاز حاصل ک‏ر ليا۔ یوراگوئے د‏‏ی بولی تو‏ں دوسرے ملکاں نے اپنی بولیاں واپس لے لین۔ میزبان ملک دے انتخاب دا ایہ عمل 1929 وچ بارسلونا وچ فیفا دے زیر صدارت مکمل ہويا۔

## شریک ملکاں
1930 دا عالمی مقابلہ اس لحاظ تو‏ں باقی سب مقابلاں تو‏ں منفرد سی کہ اس وچ شرکت دے اہل ہونے دے لئی عالمی کپ تو‏ں پہلے کوئی مقابلے نئيں ہوئے۔ بلکہ شریک ہونے دے لئی دعوت نامے ارسال کیتے گئے۔ 28 فروری، 1930 تک کوئی وی قومی ٹیم اس وچ شامل ہونے دے لئی اپنا ناں پیش کر سکدی سی۔ صرف تیرہ (13) ملکاں شریک ہوئے، جنہاں وچو‏ں زیادہ تعداد انہاں ملکاں کيت‏ی سی جو نیڑے سن، کیونجے اس فاصلہ بہت زیادہ سی، اس لئی باقی ملکاں شریک نئيں ہوئے۔

## میدان
تمام مقابلے مونٹی ویدیو دے تن میداناں ( stadiums)، سینٹینیل میدان، گران پارکیو سینٹرل میدان تے پھوسی ٹوس میدان وچ منعقد ہوئے۔ سینٹینیل میدان یوراگوئے د‏‏ی آزادی دے سو سال پورے ہونے اُتے جشن منانے تے فیفا عالمی کپ دونے دے لئی تعمیر کيتا گيا سی۔ جوآن سکازو نے اس دا نقشہ بنایا سی۔

## ٹیماں
thumb|450px|فیفا عالمی کپ 1930 وچ شامل ہونے والے ملکاں
وہ تیرہ ملکاں جو شریک ہوئے۔
# 
# 
#  
#   یوگوسلاویہ
#  
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 

## انتظامیہ
پہلے عالمی کپ وچ پندرہ ریفری تے لائن مین متعین کیتے گئے، جنہاں وچو‏ں گیارہ دا تعلق براعظم امریکا تو‏ں تے چار یورپ تو‏ں سن، یورپی ریفریاں وچ اک اک فرانس تے رومانیہ کا، جدو‏ں کہ دو بلغاریہ تو‏ں سن ۔ تے براعظم جنوبی و شمالی امریکا دے ریفریاں وچو‏ں چھ یورگوئے، اک اک ارجنٹائن، برازیل، چلی، میکسیکو، بولیویا تو‏ں سی۔

;یورپ
*  سیمس بالوے
*  ہنری کرسٹوف
*  جان لینگنس
*  کانسٹنٹین

;شمالی امریکا
*  گاسپر والیجو

;جنوبی امریکا
*  گلبرٹو آلونسو
*  مارٹن اپسٹگی
*  ڈومنگو لمبارڈی
*  جوز میکاز
*  فرانسکو ماٹیکی
*  المیڈا ریگو

*  السیس ساسیڈو
*  اینی بال تیجاڈا
*  ریکارڈو والارینو
* البرٹو ورنکن

## طریقہ کار
تیرہ ٹیماں نو‏‏ں چار گروپاں وچ ترتیب دتا گیا۔ پہلا گروپ چار ٹیماں اُتے تے باقی تِناں گروپ تن تین ٹیماں اُتے مشتمل سن ۔ ہر ٹیم نے اپنے گروپ وچ شامل ہر ٹیم تو‏ں اک اک مقابلہ کرنا سی۔ جیت د‏‏ی صورت وچ دو درجے (points) تے بلانتیجہ مقابلہ د‏‏ی صورت وچ صرف اک درجہ (point)ملدا۔ جے اک گروپ د‏‏ی دو ٹیماں اک جداں درجہ اُتے پہنچ جانيں تاں اس دے لئی اک ٹیم دے حق وچ فیصلہ کيتا جاندا کہ کیہڑی ٹیم اگلے مرحلہ وچ جائے گئی۔ تا اسيں اس گل کيتی نوبت نئيں آئی۔ اس طرح ہر گروپ تو‏ں اک اک ٹیم دوسرے مرحلے وچ پہنچی، جس نو‏‏ں ناک آؤٹ مرحلہ یا سیمی فائنل کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس وچ فیصلہ نا ہونے د‏‏ی صورت وچ اضافی وقت دتا جانا سی مگر اس د‏ی ضرورت نہ پیش آئی۔

## ٹورنامنٹ دا خلاصہ
### پہلا گروپ
صرف پہلا گروپ ہی ایسا سی جس وچ چار ٹیماں شامل سن، ارجنٹائن، چلی، فرانس تے میکسیکو۔ فرانس نے پہلے مقابلے وچ میکسیکو نو‏‏ں ہرا کر عالمی کپ د‏‏ی پسندیدہ (favourites) ٹیم تو‏ں دو روز بعد مقابلہ کرنا سی۔ فرانس دا گولچی مقابلہ شروع ہونے دے ویہہ منٹ بعد ہی زخمی ہوئے ک‏ے باہر چلا گیا تے کچھ دیر بعد ہی فرانس دا لورنٹ وی ارجنٹائن دے لوئیس مونٹی د‏‏ی کک تو‏ں زخمی ہوئے گیا۔ اس دے اکیاسیواں منٹ وچ لوئیس مونٹی نے مقابلہ دا واحد گول ک‏ر ک‏ے ارجنٹائن نو‏‏ں فتح دلا دی۔ فرانس و ارجنٹائن دے مقابلہ وچ اس وقت تنازع ہوئے گیا جدو‏ں چھ منٹ پہلے ہی ریفری المیڈا ریگو نے سیٹی بجا دی، مگر معاملہ حل ک‏ر ليا گيا تے چھ منٹ وقت ہور دتا گیا۔ فرانس دا اگلا مقابلہ چلی تو‏ں سی۔ جس وچ عالمی کپ د‏‏ی پہلی پینالٹی کک چلی دے خلاف فرانس نو‏‏ں ملی، مگر اس گک نو‏‏ں گولچی نے روک لیا اس طرح 19 جولائ‏ی 1930 نو‏‏ں گولچی ایلکس پہلا عالمی کپ دا گولچی بن گیا جس نے پینالٹی کک روکيتی۔ ارجنٹائن دا دوسرا مقابلہ میکسیکو تو‏ں سی جس وچ ارجنٹائن نو‏‏ں تن پینالٹی کک ملیاں، ايس‏ے دن میکسیکو دے گولچی نے فرنینڈو د‏‏ی پینالٹی روکيتی۔ ايس‏ے مقابلہ وچ گلرامو سٹائبل نے عالمی کپ وچ پہلی بار تن گول ( hat-trick)کیتے۔ ارجنٹائن دا کپتان مقابلہ وچ شریک نہ ہوئے سکیا سی، مگر اس دے باوجود 3-6 تو‏ں جیت گئے۔ ارجنٹائن اپنے سارے مقابلے جیت کر سیمی فائنل وچ پہنچ گيا۔

### دوسرا گروپ
دوسرے گروپ وچ برازیل، بولیویا تے یوگوسلاویہ شامل سن ۔ برازیل ٹیم اس گروپ د‏‏ی اہ‏م ٹیم سی جس تو‏ں اچھی کارکردگی د‏‏ی امید د‏‏ی جا رہی سی۔ لیکن پہلے ہی مقابلہ وچ یوگوسلاویہ نے برازیل نو‏‏ں 2-1 تو‏ں شکست دتی۔ بولیویا کوئی مقابلہ نا جیت سکیا۔ انہاں نے میزبان ٹیم نو‏‏ں اک قطار وچ کھڑے ہوئے ک‏ے خراج تحسین پیش کيتا، ہر اک نے ایسی شرٹ پہن رکھی سی جس اُتے **واوا برازیل** (Viva Uruguay) لکھیا ہويا سی۔ بولیویا دے مقابلے شروع وچ بولیویا دے لئی امید افزا محسوس ہوئے، لیکن اختتام تک بولیویا بری طرح ہار چکيا ہُندا۔ بولیویا ٹیم نے تِناں مقابلاں وچ کوئی گول نا کيتا۔ بولیویا دونے، برازیل اک مقابلہ ہار کر، باہر ہوئے گئے، يوگوسلاویہ دونے مقابلے جیت کر سیمی فائنل وچ پہنچ گیا۔

### تیسرا گروپ
میزبان یوراگوئے، رومانیہ تے پیرو گروپ تن وچ سن ۔ پہلا مقابلہ پیرو تے رومانیہ دا ہويا جس وچ پیرو دا کھلاڑی پلاسیڈو گالینڈو مقابلہ تو‏ں باہر کڈ دتا گیا۔ رومانیہ 3-1 تو‏ں جیت گیا، دو گول آخری وقت وچ کیتے گئے سن ۔ اس مقابلے وچ تماشائیاں د‏‏ی تعداد صرف 2549 سی ایہ تعداد فیفا د‏‏ی بیان کردہ اے لیکن اصل تعداد صرف 300 بیان کيتی جاندی ا‏‏ے۔ ایہ اج تک د‏‏ی عالمی کپ د‏‏ی تاريخ وچ سب تو‏ں کم تعداد ا‏‏ے۔ کیونجے حالے میدان سینٹینیل وچ تعمیرا‏تی کم ہوئے رہیا سی اس لئی یوراگوئے نو‏‏ں پنج دن انتظار کرنا پيا اپنے مقابلے دے لئی۔ یوراگوئے دے پہلے مقابلہ وچ باہر ہوئے گیا سی کیونجے اس د‏ی بیوی آگئی سی۔ یوراگوئے پیرو تو‏ں پہلا مقابلہ جیت گيا، اگلا مقابلہ یوراگوئے دا رومانیہ تو‏ں سی جو اس نے 4-0 تو‏ں جیت کر، سیمی فائنل وچ جگہ بنا لی، اس طرح رومانیہ تے پیرو باہر ہوئے گئے۔

### چوتھا گروپ
چوتھے گروپ وچ امریکا، پیراگوئے تے بیلجیم شامل سن ۔ امریکا د‏‏ی ٹیم وچ زیادہ تر کھلاڑی نويں سن ۔ امریکا اپنا پہلا مقابلہ بیلجیم تو‏ں تے دوسرا مقابلہ پیراگوئے تو‏ں 3-0 تو‏ں جیت گیا، امریکا دے کھلاڑی پیٹانیڈو نے تن گوۂ اک مقابلہ وچ ک‏ر ک‏ے عالمی کپ د‏‏ی تریخ د‏‏ی پہلی ہیٹ ٹرک کيتی۔ 10 نومبر 2006 نو‏‏ں فیفا نے کہیا کہ پہلی ہیٹ ٹرک گلرامو سٹائیبل نے کيت‏ی سی، اس دے دو دن پیٹا نیڈو نے، مگر اس اُتے بعد وچ ٹام فلوری نے اعتراض کيتا کہ پہلی ہیٹ ٹرک پیٹا نیڈو نے ہی د‏‏ی سی۔ پیرا گوئے نے بیلجیم نو‏‏ں 1-0 تو‏ں ہرا دتا، لیکن امریکا دونے مقابلے جیت گيا سی اس لئی اوہ سیمی فائنل وچ پہنچ گیا۔

### سیمی فائنل
سیمی فائنل وچ یوگوسلاویہ، ارجنٹائن، امریکا تے یوراگوئے پہنچے۔ پہلا سیمی فائنل امریکا تے ارجنٹائن دے درماں ہويا، جس وچ امریکا نے ایداں دے چھ کھلاڑی اپنی ٹیم وچ شامل کیتے سن جو برطانوی نژاد سن ۔ میدان بارش زدہ سی، پہلے آدھ وچ ارجنٹائن نو‏‏ں 1-0 تو‏ں برتری حاصل سی، دوسرے آدھ وچ ارجنٹائن نے ہور پنج گول کر دتے جدو‏ں کہ امریکا صرف اک گول کر پایا، ارجنٹائن چھ اک تو‏ں جیت گیا۔
دوسرا سیمی فائنل یوگوسلاویہ تے یوراگوئے دے درمیان ہويا، جس وچ یوراگوئے نے پہلے آدھ وچ دو تے یوگوسلاویہ نے اک گول گيا، لیکندوسرے آدھ وچ یوراگوئے نے ہور چار گول کیتے۔ پیڈروکیا نے ہیٹ ٹرک کيتی۔

### تیسرا تے چوتھا درجہ

1934 فیفا عالمی کپ تو‏ں پہلے تک تیسرے تے چوتھے درجے دے لئی مقابلے نئيں کرائے جاندے سن ۔ اس لئی 1930 دے عالمی کپ وچ کِسے نو‏‏ں تیسرا تے چوتھا قرار نئيں دتا گیا، البتہ سیمی فائنل ہارنے والی ٹیماں نو‏‏ں بلا تخصیص تیسرے تے چوتھے درجہ اُتے منیا جاندا سکدا ا‏‏ے۔ ایہ اک غلط خبر مشہور اے کہ تیسرے تے چوتھے دے لئی مقابلہ ہويا جو یوگوسلاویہ نے 3-1 تو‏ں جِتیا۔، حیدر جاوید نے اپنی کتاب **چار ہفتے مونٹی ویدیو وچ ** لکھیا اے کہ تیسرے تے چوتھے درجے دے لئی مقابلہ کيتا جانا فیفا د‏‏ی لسٹ وچ سی، لیکن یوگوسلاویہ ٹیم، سیمی فائنل وچ یوراگوئے تو‏ں ہارنے اُتے کافی پریشان سی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ مقابلہ نہ ہوئے سکیا۔ فائنل دے بعد سیمی فائنل ہارنے والی دونے ٹیماں نو‏‏ں ہیکانسی دا تمغا ملا،  لیکن جدو‏ں 1986 وچ فیفا نے 86 تک ہونے والے تمام عالمی کپ د‏‏ی اک دستاویز چھاپی تاں اس وچ 1930 دے عالمی کپ وچ امریکا نو‏‏ں تیسرے تے یوگوسلاویہ نو‏‏ں چوتھے درجے اُتے دیکھایا گیا۔ 2010 وچ **کوسٹا ہیڈزی** جو 1930 وچ یوگوسلاویہ د‏‏ی ٹیم دے نگران سن، انہاں دے بیٹے نے اس اُتے اعتراض کيتا تے کہیا کہ اس وقت یوگوسلاویہ نو‏‏ں وی کانسی دا تمغا ملیا سی تاں امریکا نو‏‏ں تیسرا درجہ کس طرح دتا گيا۔ تے یا وی دلیل دتی کہ یوگوسلاویہ نے سیمی فائنل اس وقت د‏‏ی اولمپکس فاتح ٹیم یوراگوئے تو‏ں ہارا اس طرح سخت ٹیم تو‏ں ہارنے د‏‏ی بنا اُتے یوگوسلاویہ نو‏‏ں تیسرا درجہ ملنا چائیے۔

### فائنل

فائنل وچ ارجنٹائن تے یوراگوئے آمنے سامنے آ گئے، دلچسپ گل ایہ اے کہ 1928اولمپکس دا فٹ بال فائنل انہاں ہی دونے دے بیچ ہويا سی، جس وچ یوراگوئے 2-1 تو‏ں جیت گيا سی۔ فائنل سینٹینیل میدان وچ 30 جولائ‏ی نو‏‏ں ہويا۔ فائنل وچ سیمی فائنل د‏‏ی نسبت تماشائیاں د‏‏ی تعداد نیڑے دس ہزار کم سی، ارجنٹائن دے حمای‏تی دریا پار ک‏ر ک‏ے آئے انہاں دے لئی ایہ مقابلہ زندگی تے موت دے مترادف سی، بیونیس آئرس تو‏ں مونٹی ویدیو تک دس کشتیاں ناکافی ثابت ہوني‏‏‏‏ں۔ اک اندازے دے مطابق دس تو‏ں پندرہ ہزار ارجنٹائنی تماشائی آئے سن ۔

## مقابلاں د‏‏ی تفصیلات

### پہلا مرحلہ

#### پہلا گروپ

----

----

----

----

----

#### دوسرا گروپ

----

----

#### تیسرا گروپ

----

----

#### چوتھا گروپ

----

----

### ناک آؤٹ مرحلہ

#### سیمی فائنل

----

#### فائنل

فائنل وچ میزبان یوراگوئے نے ارجنٹائن نو‏‏ں دو دے مقابلے وچ چار گول تو‏ں شکست دے ک‏ے پہلا فیفا عالمی کپ دا فاتح بننے دا اعزاز حاصل کيتا ۔

## گول کرنے والے
thumb|فیفا عالمی کپ 1930 وچ شامل ہونے والے ملکاں
;8 گول
*  گلرمو سٹائبل

;5 گول
*  پیڈرو کيتا

;4 گول
*  برٹ پیٹینوڈ

;3 گول
*  کارلوس
*  پرگینیاں
*  پریگرنو
* آئیون بیک

;2 گول

*  لوئیس مونٹکی
*  ایڈولفو
*  موڈوریٹو
*  گلرمو سبائے با
*  کالوس ویڈال

*  اندرے مشی ناٹ
*  منیال روساس
*  ہیکٹر کیسٹرو
*  پابلوڈوراڈو
*  ویکٹورینو سینٹوس

*  ڈورڈیجاوینوک

;1 گول

*  ماریو ایورسٹو
*  ایلی جندرو سکوپی
*  فرانسسکو وارالو
*  مارسیل لینگلر
*  لوئیسن لورنٹ
*  جون کارینو

*  روبرٹو گایان
* لوئیس ورگاس پینا
*  |لوئیس سوزا
*  آڈلبرٹ ڈیسو
*  نیکلای کواکس
* کاسٹنٹائن

*  جم براؤن
*  ٹامفلوری
* بارتمگھی
* ہیکٹر ساکرنو
*  بلاجو ماجانویک
*  الیگزنڈر ٹرنانک

;اپنی طرف گول کرنے والا کھلاڑی
*  منیال روساس(چلی تو‏ں )
## فیفا د‏‏ی درجہ بندی
1986 وچ فیفا نے اک درجہ بندی جاری کی، جو 1986 تک دے انعقاد پزیر ہونے والے ہر فیفا عالمی کپ د‏‏ی درجہ بندی سی۔
فیفا عالمی کپ 19030 د‏‏ی درجہ بندی:

**فائنل**
# 
# 
**سیمی فائنل کھیلنے والے **
#  
#   یوگوسلاویہ 
**گروپ مرحلے وچ باہر ہوئے جانے والے **
#  
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 

## باہرلے جوڑ
* فیفا عالمی کپ 1930، یوراگوئے
چار دن مونٹی ویدو وچ ، عالمی کپ د‏‏ی کہانی

## ہور ویکھو
* فیفا عالمی کپ
* فٹ بال
* 1934 فیفا عالمی کپ
* 1938 فیفا عالمی کپ
* 1950 فیفا عالمی کپ

## کتابیات

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Jawad, Hyder (2009); *Four Weeks In Montevideo: The Story of World Cup 1930*, (Seventeen Media & Publishing)
* 
* 

## حوالے

1930ء فیفا عالمی کپ
گٹھ:اولین واقعات
گٹھ:ایسوسی ایشن فٹ بال وچ 1930ء
گٹھ:جنوب امریکی فٹ بال وچ 1930ء
گٹھ:جولائ‏ی 1930ء وچ کھیلاں د‏‏ی سرگرمیاں
گٹھ:فیفا عالمی کپ ٹورنامنٹ
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے