open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
شرن کور پابلا

**شرنکور پابلا** اکّاوہسکھ شہید سی جسنوں ۱۷۰۵ چمغل سپاہیاں نےچمکور دی لڑائی تاںبعد دسواں سکھ گرو گوبند سنگھجیدے وڈے پتراں دےداہسنسکارکردیاںمار دتاسی۔ مشہور شہرچمکور تاںدوکلومیٹردوروسے پنڈ رائیپر رانی تاں سن۔

گرو گوبند سنگھ ۲۲ دسمبر، ۱۷۰۵ دی رات ناں چمکوردےقلعےچاںبچنکلےسن۔ اوہ ماچھیواڑے ناں جاندیاں تھوڑیدیر لئی رائیپر رکے سن۔ اوہناں نے بی بی شرن کورپابلاناں شہید سکھیودھیاں سمیتاپنے پتراں، صاحب زادہ اجیت سنگھ جی اتے صاحب زادہ ججھار سنگھ جی دے آخری سنسکار کرن لئی کیہا۔  بی بی سرن کور پابلانے لڑائی چ شہید ہوے سکھ سپاہیاںاتےدوواں وڈے صاحبزادیاںدیاانتمرسماںپوریاںکیتیا۔
کجھ لوک مندے نے کہ بی بی شرن کور پابلا نےسوگچ اپنے آپ ناں چکھاچچھالمارکےختمکرلیا سی۔ اکہور دھارنامطابقاوہناں نے چکھا چ آپ چھال نہاں ماری سی پر مغلسپاہیاںنے رایپر وچ صاحبزادیاں دے داہ سنسکار کردیاں ساتھیاں سمیت پھڑلیا سی تے مارکے چکھا دے چ سٹّ دتا سی

اکّ تیجیدھارناہے جو کہندی ہے کہ اس نے سچ مچّ ہی چکھا وچ چھال مارکےجوہر سٹائل مطابق سوے-آتمداہ کیندا سی۔ اس دے پتی بھائی پریتم سنگھ جو کہ چمکور دیگڑھی چمغلاںدےحملےدا سامہنا کرنوالےگورودےیودھیاں چاںاکّسی۔ اس ناں اپنے پتی دی شہیدی وارے پتہ لگ چکا سی۔ اس ناں گرو جینے ۳۲ شہیدیودھیاں تے صاحبزادیاں دے سریراکٹھےکرنناںکیہاسی۔
اس نے ساریاں دا اکوتھا سنسکارکرن دی کوشش کیتیسی۔

چکھاناںلامبولگدیاں ہیمغل اتے رنگھڑسپاہیاںناںاسداپتہلگگیاجو شہید یودھیاں دا داہ سنسکار کھلے چ کرکے غیر مسلم جنتا ناں دھمکانا چاہندے سن جو اپنا دھرم بدلن تاں انکار کردے سن تے اپنے گرو دے ٹھکانے دی سوہ نی دیندے سن۔ 
ایہہوی کیہاجاندا ہے کہ مغلسپاہیاںدےناپاک ارادیاں ناں بھاپدیاںاپنےآتمسنمان ناںبچاؤنلئی اس نے سنسکار چکھا چ چھال مار دتیجسوچ سکھیودھیاںدےنالاسدا پتی وی شامل سی۔

شرن کورپنڈ رائیپر، جتھے کافی سینی آبادی ہےدے اک سینی پروار چاں اے۔ اسدا تعلق پھولکیاں سردارننو سنگھ سینی، نالویدسیاجانداہے جوکِ پنڈ رائیپر. دے جگیردارپریوار چاں سی۔ اس پنڈ چ سکھ شہید، جتھےدار؉  نونہال سنگھ، مستان سنگھ، سنتوکھ سنگھ اتے ملکیت سنگھدیاںسمادھاںویہن۔ بی بی شرن کور پابلادییاد ناں مکھ رکھدیاں ۱۹۴۵ وچ پنڈ رائیپر وچّاکّگرودوارااساریاگیا۔ 

.

## ایہہ وی ویکھو
* چمکور دی جنگ
* صاحب زادہ اجیت سنگھ
* صاحب زادہ ججھار سنگھ
* مائی بھاگو
* ننو سنگھ سینی
* سینیسنسار
* سینیاںدیسوچی

## حوالے

گٹھ:سکھ
کیرولین ایچلر

**مارگریتھ کیرولین ایچلر** (جم 1808 جاں 1809; برلن وچ 6 ستمبر 1843 نوں موت ہو گئی) اکّ جرمن کھوجی، آلہ پروڈیؤسر اتے پروستھیسس ڈزائینر سی۔ اوہ پروشیا وچ پہلی عورت سی جسنے اکّ پیٹینٹ (اسدی لتّ دے پروستھیسس لئی) حاصل کیتا سی اتے پہلی وہارک جدید ہتھ دے پروستھیسس دی کھوجی وی سی۔

## جیونی
کیرولن آئچلر دا جم 1808 جاں 1809 وچ ہویا سی، ممکنہ طور 'تے نورڈہاؤسین جاں برلن وچ، چترکار جوہان گوٹلیب آئچلر دی تیجی دھی وجوں۔ اوہناں دناں وچ، جوان عورتاں نوں عام طور 'تے اچّ سکھیا دے موقعیاں جاں اپرینٹسشپ توں انکار کیتا جاندا سی، اتے حالانکہ اسدی سکولی پڑھائی دا ذکر کرن والے کوئی دستاویز نہیں ملے ہن، اسدا کم فزکس اتے تکنیکی مکینکس دے علم نوں درساؤندا ہے۔ 1826 دے آس-پاس آئیچلر نانی وجوں کم کر رہا سی اتے بعد وچ اکّ نرس وجوں کم کیتا۔

## جیون
اکّ نرس دے روپ وچ کم کردے ہوئے، ایچلر نوں انگہیناں دے دکھانت نے متأثر کیتا اتے "اپنے آپ نوں خاص طور 'تے اتشاہت کیتا جدوں، نرسنگ دے اپنے کاروبار دے دوران، میں اجیہے بدقسمت لوکاں دے کئی طرحاں دے دکھاں نوں دیکھیا۔ (. . . ) اس لئی میں (...) اکّ مشین دی کھوج کرن اتے اس دی نمائندگی کرن دے وچار دا پچھا کیتا جو سبندھت ویکتی دی لتّ دے نقصان نوں گھٹّ سنویدنشیل اتے نقصان دہ بناؤن دے سمرتھّ سی۔"

1832 وچ، ایچلر نے گوڈے دے جوڑ دے نال اکّ نقلی لتّ دا ڈزائین اتے نرمان کیتا، جس لئی اسنے 23 نومبر 1833 نوں 10 سالاں دا پیٹینٹ حاصل کیتا، پیٹینٹ حاصل کرن والی پروشیا وچ پہلی عورت سی۔ (ایچلر تک، اکّ لتّ دا پروستھیسس سخت سی؛ "اکّ جھکیا ہویا پیر، لکڑ دا اکّ اچلّ ٹکڑا جو ٹنڈ نال بنھیا ہویا سی، عام سی۔ ترکھاناں، لہاراں اتے کاٹھی والیاں نے اسنوں بنایا۔") اسنے روسی سامراج لئی اتے، 13 جنوری 1835 نوں، باویریا دے راج لئی وی پیٹینٹ حاصل کیتے۔ اس دی لتّ اتے پیراں دے پیٹینٹ نے اس نوں دس سالاں لئی اس دے پروستھیٹک دا خاص پروڈیؤسر اتے وکریتا بنن دی اجازت دتی:'اتھے انویاہی کیرولین ایچلر خود 23 نومبر، 1833 نوں لگاتار دس سال، (...), اتے پروشیئن راج دے پورے دائرے لئی یوگ ہے: اکّ، اسدی پوری رچنا وچ نویں اتے عجیب طور 'تے مانتا حاصل نقلی لتاں لئی۔ 1 دسمبر، 1833 دی *ایلجیمین پریؤسسچے سٹیٹس-زیتنگ دی* رپورٹ دتی گئی ہے، 'اپر اتے ہیٹھلے لتّ دا بدلنا ایچلر نے اکّ سوے-شائع ٹیکسٹ وچ اپنی نقلی لتّ اتے پیر دا اشتہار دتا، جس وچ اسنے مان نال اعلان کیتی کہ اس دے ڈزائین نوں برلن دے چیریٹے ہسپتال وچ سرجری دے مکھی، جوہان فریڈرک ڈائیپھینبیک ولوں معائنہ پاس کیتا گیا سی، جسنے ایہناں وچوں اکّ لئی پروستھیسس دی کامیاب ورتوں بارے رپورٹ دتی سی۔ اس دے مریضاں اتے "ڈزائن دی سپشٹ پرشنسا کیتی۔"

اسنے اپنا پروستھیسس ترقی جاری رکھیا، اکّ نقلی ہتھ لئی اکّ ہور بنایا، جس لئی اسنے 24 نومبر 1836 نوں اکّ پروشیئن پیٹینٹ وی حاصل کیتا۔ ایہہ ریکارڈ 'تے پہلی ورتونیوگ سوے-سنچالت اپرلے انگاں دا پروستھیسس سی۔ ایچلر نے پھر برلن وچ پروستھیس بنا کے اکّ وپار بنایا۔

30 اکتوبر 1837 نوں، کیرولین ایچلر نے اکّ آدمی نال ویاہ کیتا جو اس توں ستّ سال چھوٹے، مکینک فریڈرک ایڈوارڈ کارل کروس بیلیپھیلڈ توں سی۔ اسنے بعد وچ اسنوں طلاق دے دتا پر، طلاق توں بعد وی، کروس نے وار-وار "اس توں پیسے وصول کیتے۔" 6 ستمبر 1843 دی شام نوں، کروس دوبارہ آئیچلر دے برلن اپارٹمینٹ وچ آیا، پیسے دی منگ کردا، جدوں اکّ بحث ہو گئی، جس دوران، مجرمانہ رپورٹ دے مطابق، کروس نے اکّ نقطے والی فائیل نال اسدا قتل کر دتا۔ 34 سال دی عمر وچ اسدی موت ہو گئی۔
thumb| نقلی لتّ نوں کیرولن ایچلر ولوں ترقی یافتہ اتے پیٹینٹ کیتا گیا سی۔

## حوالے

گٹھ:موت 1843
ہمپ یارڈ ریلوے اسٹیشن

**ہمپ یارڈ ریلوے اسٹیشن** پاکستان وچ واقع ا‏‏ے۔

## تریخ

## ریلوے اسٹیشن کوڈ
پاکستان ریلویز د‏‏ی سرکاری ویب سائٹ دے مطابق ہمپ یارڈ ریلوے اسٹیشن دا کوڈ HY اے 
## موجودہ حالت
اودو‏ں ایہ اسٹیشن پاکستان ریلویز دے استعمال وچ اے ۔
## محل وقوع
ہمپ یارڈ ریلوے اسٹیشن ہمپ یارڈ وچ واقع اے 

## رابطہ د‏‏ی معلومات

## تصاویر

## ہور ویکھو
* پاکستان ریلویز
* ریلوے اسٹیشن

## باہرلے جوڑ
* پاکستان ریلوے د‏‏ی ویب سائٹ

گٹھ:پاکستان دے ریلوے اسٹیشن
گٹھ:پاکستان وچ ریل آوا جائی
گٹھ:کراچی دے ریلوے اسٹیشن
گٹھ:پاکستان د‏‏ی ریلوے لائناں
ریلوے
گٹھ:کراچی وچ آوا جائی
گٹھ:ریلوے لوپ لائناں
گٹھ: پاکستان ریلویز
گٹھ:کراچی دے ریلوے اسٹیشن
گٹھ:سندھ دے ریلوے اسٹیشن
گٹھ: پاکستان ریلوے
دیوان موہکم چند

دیوان **موہکم چند نیّر** (موت ۲۹ اکتوبر ۱۸۱۴) سکھ سامراج دے حاکم رنجیت سنگھ دا اکّ جرنیل سی۔

## شروعاتی جیون
موہکم چند دا جم اکّ ہندو کھتری پروار وچ  گجرات دے نیڑے پنڈ کنجاہ دے اکّ وپاری وساکھی ملّ دے گھر ہویا سی۔ 

## فوجی کیریئر
thumb| چھت 'تے دیوان موہکم چند دی تصویر، لگبھگ ۱۸۴۰
موہکم چند رنجیت سنگھ دے سبھ توں اگھے جرنیلاں وچوں اکّ سی۔ 

رنجیت سنگھ نے اس نوں تن سال پہلاں اکالگڑھ وکھے اتے مڑ گجرات دے بھنگی سرداراں نال لڑدیاں دیکھیا سی۔ موہکم چند بھنگی نال لڑ گیا سی اتے اس دے کہن 'تے رنجیت سنگھ کول آیا سی۔ رنجیت سنگھ نے اس دا سوآگت اکّ ہاتھی اتے گھوڑے دے سنہری تحفیاں نال کیتا اتے اس نوں ڈلیوالیا دی جائیداد اکّ جاگیر وجوں دتی۔ اسنوں ۱۵۰۰ پیدل سپاہیاں دی بھرتی کرن دی طاقت دے نال اکّ گھوڑسوار یونٹ دا کمانڈر بنایا گیا سی۔ 

اوہ اٹک دی لڑائی وچ فوجاں دا کمانڈر سی جسنے درانی سامراج دے وزیر فتح خان اتے دوست محمد خان نوں ہرایا سی۔ مہاراجے دی آگیا نال سکھ فوجاں نے ۱۲ جولائی ۱۸۱۳ نوں اٹک توں قریب ۸ کلومیٹر دور حضرو وکھے افغاناں اتے حملہ کر دتا۔ اس لڑائی نوں چھچھ دی لڑائی وی کیہا جاندا ہے۔ بھیانک لڑائی ہوئی۔ اس دوران، افغاناں نوں دوست محمد خان دی اگوائی ہیٹھ نویں طاقت مل گئی۔  دیوان نے اپنا ہاتھی چھڈّ دتا، گھوڑے 'تے سوار ہو گیا اتے نجی طور 'تے اگوائی کردے ہوئے اسنگٹھت افغاناں 'تے ٹٹ پیا۔ ہتھو ہتھ لڑائی ہوئی اتے دوواں پاسیاں دا بھاری نقصان ہویا۔ دیوان امر ناتھ دے مطابق ۲٬۰۰۰ افغان مارے گئے سن۔ دوست محمد گمبھیر زخمی ہو گیا۔ بہت سارے افغان سندھ وچ ڈبّ گئے اتے وڈی گنتی نوں بندی بنا لیا گیا۔ سکھاں نے افغاناں دا سامان لٹّ لیا۔ دیوان موہکم چند، جودھ سنگھ کلسیا اتے فتح سنگھ آہلووالیا توں علاوہ سردار دل سنگھ، دیوان رام دیال نے وی حضرو وکھے افغاناں خلاف لڑائی وچ حصہ لیا۔ فتح خان پشاور بھجّ گیا۔ اس طرحاں سکھاں دی جت پوری ہو گئی۔ اس وڈی جت دا سہرا دیوان موہکم چند دی گتی شیل جرنیلی نوں جاندا ہے۔ حکم سنگھ چمنی نوں اٹک دے قلعے دا قلعےدار؉   نیوکت کیتا گیا۔  

## موت اتے وارث
اس دی موت ۲۹ اکتوبر ۱۸۱۴ دن ہفتہ نوں پھلور وکھے ہوئی۔ اس دے پتر دیوان موتی رام نیّر اتے پوترے دیوان کرپا رام نیّر اتے دیوان رام دیال نیّر  اٹک دے گورنر رہے  اتے مہان پوترے دیوان مولراج نیّر جیہناں دا پتر ایڈج. بشمبر نیّر(پونا ہارس) اتے پوتا برگیڈیئر. اجیت نیّر(بھارتی فوج) نے بھارتی فوج وچ شاندار نوکری کیتی۔  اوہناں نے وی سکھ راج لئی شاندار سیواواں نبھائیاں۔ اوہ سکھ راج دے آرکیٹیکٹاں وچوں اکّ سی جو اہلیت دے بنیاد 'تے دیوان دے عہدے تک پہنچیا اتے اصل وچ سکھ فوجاں دا کمانڈر-ان-چیف بنیا۔ این کے سنہا مطابق  "اکّ جرنیل دے طور 'تے، اوہ اکسار سفل رہا اتے ۱۸۰۶ توں ۱۸۱۴ تکّ رنجیت سنگھ دا قبضہ نہ صرف اسدی طرز بدھی کارن سی، سگوں موہکم چند دی فوجی اہلیت دا وی وڈا کردار سی۔" رنجیت سنگھ نے اس دا سدا ہی ستکار کیتا۔ اس نوں فوجی چالاں اتے حکمت عملی دا پورا علم سی۔ اس نوں ہار نہیں جھلنی پئی؛ اوہ ہمیشہ جیتو جنرل سی۔

## ایہہ وی ویکھو

* اٹک دی لڑائی
* مہاراجہ رنجیت سنگھ دے جرنیل

## حوالے

گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پنجاب دا اتہاس
انیتا دیوگن

**انیتا دیوگن** اکّ بھارتی فلم اتے ٹیلیویژن اداکارہ اے، جو کہ پنجابی فلم صنعت وچ اپنے کم لئی جانی جاندی ہے۔ اسدیاں سبھ توں مشہور فلماں جٹّ اینڈ جولیئٹ، روندے سارے ویاہ پڑھو، انگریز، بنبوکاٹ، ربّ دا ریڈیو، گولک بگنی بینک تے بٹوآ، مسٹر اینڈ مسز ۴۲۰ رٹرنز، پوآڑا، اتے "نی میں سسّ کٹنی" ہن۔

## شروعاتی جیون اتے سکھیا
انیتا امرتسر، پنجاب، بھارت وچ وڈی ہوئی۔ اسنے اپنی سکولی اتے کالج دی پڑھائی سرکاری مڈل سکول، چیچا، امرتسر اتے خالصہ کالج فار وومین، امرتسر پنجاب یونیورسٹی، پٹیالہ، بھارت توں کیتی۔ اپنی کالج دی پڑھائی پوری کرن توں بعد اسنے پنجاب یونیورسٹی، پٹیالہ، بھارت توں اپنی بیچلر آف آرٹس (بی.اے.) ماسٹر ان آرٹس (ایمئے) دی ڈگری حاصل کیتی۔

## کیریئر
انیتا پنجاب دی اکّ تھئیٹر کلاکار ہے جو پنجابی فلم انڈسٹری وچ کم کردی ہے۔ اسنے ڈیڈی پنجابی 'تے "حکیم تارا چند" نامک اکّ ٹیوی پروگرام ولوں اداکاری شروع کیتی۔ حشر (۲۰۰۸), اکّ پریم کہانی اس دی پہلی پنجابی فلم سی، اتے اس توں بعد اوہ ۴۰ توں ودھ فلماں وچ معاون کرداراں وچ نظر آ چکی ہے۔ اس توں علاوہ، اسنے وراثت قومانتری پنجابی فلم اوارڈ اتے بہترین معاون اداکارہ پیٹیسی پنجابی فلم اوارڈ حاصل کیتا۔

اسدیاں سبھ توں مشہور فلماں وچ *جٹّ اینڈ جولیئٹ* (۲۰۱۲, ۲۰۱۳), آرئیسویپی، *[[انگریز|انگریز]]* (۲۰۱۵), *[[بنبوکاٹ]]* (۲۰۱۶), *ربّ دا ریڈیو* (۲۰۱۷, ۲۰۱۹), *[[گولک بگنی بینک تے بٹوآ]]* (۲۰۱۸), *مسٹر اینڈ مسز ۴۲۰* شامل ہن۔ *رٹرن* (۲۰۱۸), *پواڈا* (۲۰۲۱), اتے *نی میں ساس کٹنی* (۲۰۲۲)। فلم *نی میں سسّ کٹنی* وچ، اوہ اداکار نرمل رشی، گرپریت گھگی، کرمجیت انمول اتے مہتاب ورک نال مکھ کردار وچ نظر آئی۔
 

## اوارڈ

## حوالے

گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:بھارتی ٹیلیویژن اداکاراواں
گٹھ:بھارتی اداکاراواں
گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں
پاکستان ریلوے دے انجن

**پاکستان وچ لوکوموٹیوز** دا بیڑا اودو‏ں صرف تے صرف ڈیزل انجناں اُتے مشتمل اے جو پاکستان ریلوے دے زیر ملکیت تے آپریٹ نيں۔ پاکستان وچ ہن بھاپ تو‏ں چݪݨ والے انجن استعمال نئيں کيتے جاندے، سوائے ہیریٹیج ٹریناں دے جسنو‏ں ٹورسٹ ٹرین وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔  رسالپور ، خیبر پختونخواہ وچ پاکستان لوکوموٹیو فیکٹری وچ تمام انجناں د‏‏ی مرمت کيتی جاندی ا‏‏ے۔

## درجہ بندی

### ڈیزل انجن

### الیکٹرک انجن
thumb| الیکٹرک لوکوموٹو نمبر 7027، کلاس BCU30E
پاکستان ریلوے دے پاس BCU30E کلاس دے 29 الیکٹرک لوکوموٹیوز نيں جنہاں د‏‏ی تعداد 7001–7029 ا‏‏ے۔ ایہ 25 kV AC دے لئی 3,000 ہارس پاور دے برطانوی ساختہ لوکوموٹیوز نيں۔ تانبے د‏‏ی چوری د‏‏ی وجہ تو‏ں اوور ہیڈ لائناں ناکارہ ہوݨ د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں استعمال تو‏ں باہر رکھیا گیا ا‏‏ے۔ 

## ہور ویکھو

* پاکستان ریلوے
* لوکوموٹو بنانے والےآں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:پاکستان ریلوے
گٹھ:پاکستان ریلویز
گٹھ:ریلوے
ڈیزل ریلوے انجن

300px|thumb|
''' ڈیزل ریلوے انجن''' یا '''ڈیزل انجن'''

300px|thumb|
'''ڈیزل انجن'''

** ڈیزل ریلوے انجن** یا **ڈیزل انجن** ( انگريزی: Diesel locomotive ) ایداں دے ریلوے انجن نو‏‏ں کہیا جاندا اے جو بنیادی طور اُتے ڈیزل انجنہاں تو‏ں حرکت کردا ہو یا ایويں وی کہ سکدے نيں کہ ڈیزل تو‏ں چݪݨ والے ریلوے انجنہاں نو‏ں ڈیزل ریلوے انجن کہیا جاندا ا‏‏ے۔ عام طور اُتے اردو وچ اسنو‏ں **ڈیزل انجن** کہیا جاندا ا‏‏ے۔

گٹھ:ریل آوا جائی
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
پاکستان لوکو موٹو کارخانہ ، رسالپور

**پاکستان لوکوموٹو فیکٹری** (انگریزی: Pakistan Locomotive Factory یا PLF) پاکستان ریلویز دے لئی انجن تیار کرنے والا ادارہ اے جو رسالپور، خیبر پختونخوا، پاکستان وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ کمپنی ۱۹۹۳ء وچ قائم ہوئی سی۔ فیکٹری نے ۳۰ جون ۲۰۱۵ء تک ۱٬۰۳۹ کوچز نو‏‏ں اوور ہال کيتا سی۔
## حوالے

گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
گٹھ:پاکستان ریلویز
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں ریلوے کمپنیاں
ریلوے
گٹھ:پاکستان
گرو گوبند سنگھ بھۋن

**گرو گوبند سنگھ بھون**، پنجابی یونیورسٹی، پٹیالہ دے پرسر وچ واقع اکّ سندر عمارت ہے۔ ایہہ سکھاں دے مہان دسویں گرو گوبند سنگھ جی دی سمرتی نوں وقف ہے۔ گرو گوبند سنگھ بھون دے چار دوار ہن اتے اتھے سارے دھرماں دی پڑھائی نال متعلق ساہت مہیا ہے۔ ایہہ بھون پرتیکاتمک روپ توں دنیا دے پنج پرمکھ دھرماں دے وچاراں نوں وئکت کردا ہے۔ سفید سنگمرمر توں بنیا پرویشدوار انسانی دل دا پرتیک ہے جدوں کہ سکھر اتے چمکدی روشنی سرو دھرم سمبھاو دی دیوتک ہے۔ ایہہ خوبصورت بھون پنجابی یونیورسٹی دا پرتیک چنہ بن گیا ہے۔

بھارت وچ اچّ سکھیا دے اتہاس دی ساکشی اس عمارت نوں ۱۹۶۷ وچ قائم کیتا گیا سی۔ بھون دی آدھارشلا بھارت دے اوس ویلے دے صدر ڈاکٹر. ذاکر حسین نے رکھی سی۔ اس دی لائبریری وچ سارے دھرماں نال متعلق ۳۳۰۰۰ توں زیادہ کتاباں اتے رسالیاں دا وڈا سنگرہ ہے۔

یونیورسٹی نزدیک مستقبل وچ اس عمارت دے نویکرن دی سکیم بنا رہی ہے۔

گٹھ:پٹیالہ
گٹھ:پنجابی یونیورسٹی
گٹھ:پنجاب دا اتہاس
جی میاٹ

**گریجو ایٹ مینیجمیٹ ایجو کیشن ٹیسٹ** یا **جی میاٹ** دنیا د‏‏ی وکھ وکھ یونیورسٹیاں تے کالجاں دے شعبہ انتظامیہ تو‏ں متعلقہ نصاب وچ داخلے دے لئی جی میٹ امتحان دا انعقاد ہر سال چار بار کيتا جاندا ا‏‏ے۔

## امتحان د‏‏ی نوعیت
یہ امتحان مکمل طور اُتے کمپوٹر اُتے مبنی اے تے اس وچ ودھ تو‏ں ودھ اٹھ سو نمبر حالے تک حاصل کیاجا چکيا اے البتہ صرف جی میٹ دے اکیلے امتحان تو‏ں داخلہ د‏‏ی ضمانت نئيں ملدی لیکن ایہ انہاں عوامل وچو‏ں اک اے جنہاں اُتے خاص غور کيتا گیا ا‏‏ے۔

اس امتحان وچ طالب علماں د‏‏ی لفظی، انتظامی رجحان، ریاضی د‏‏ی جانکاری تے مسائل نو‏‏ں حل کرنے دے متعلق صلاحیت نو‏‏ں پرکھا جاندا ا‏‏ے۔ اس د‏ی تیاری دے لئی وی کئی سطحی کوچنگ انسٹی ٹیوٹ موجود نيں۔ ایہ امتحان اک امریک‏‏ی ادارے د‏‏ی جانب تو‏ں دنیا دے کئی ملکاں وچ منعقد ہُندا ا‏‏ے۔

اگر آپ لاہور وچ اک بہترین جی آر ای د‏‏ی تیاری دے مرکز د‏‏ی تلاش وچ نيں ، تاں ایکس ایفیکٹیو تو‏ں بہتر تے کوئی ادارہ نئيں ا‏‏ے۔ بیرون ملک ادارےآں وچ تعلیم حاصل کرنے دے لئی ایہ امتحانات انتہائی ضروری نيں۔

## حوالے

گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ 1953ء دیاں تاسیساں
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
گٹھ:کاروباری تعلیم
چرپٹ ناتھ

**چرپٹ ناتھ** جاں **چرپٹی ناتھ** اکّ ناتھ جوگی سی۔ چرپٹ نوں گورکھ ناتھ دا شش منیا جاندا ہے۔ ناتھ جوگی چرپٹ نوں نوویں دسویں صدی نال متعلق منیا جاندا ہے۔ چرپٹ ناتھ دا تعلق پنجاب نال رہا ہے۔ آپ چمبا ریاست دے راجا ساحل ورما دے گرو سن۔ ریاست دے سکے ‘چکلی` اتے پاٹے ہوئے کنّ دی مورتی ملدی سی۔ لکھمی نرائن مندر دے کول اکّ مندر بنیا جس وچ چرپٹ ناتھ دی مورتی رکھی گئی۔ جتھے اس دی پوجا ہندی سی۔

## جیون

ڈاکٹر. موہن سنگھ دے چرپٹ ناتھ دا کال 890 ای. توں 990 ای. منیا ہے۔ چمبا ریاست دا راجا ساحل ورما 920ای. دے آس-پاس چرپٹ دا شش بنیا۔ اسے ریاست وچ 1040 ای. دے قریب راجا سالباہن ہویا سی۔ پورن بھگت تے راجا رسالو اسے دے پتر دسے جاندے ہن۔

ڈاکٹر. موہن سنگھ چرپٹ ناتھ دا حوالہ (پنجابی ادب دی مختصر تواریخ، پنہ 17) دیندے ہوئے آکھدے ہن کہ اوہ “پہلاں وچکار ویلہ دنبھ بدارو ہویا ہے۔ اسنے ندھڑک تے نجھکّ ہو کے، گرہی تے اداسی، جوگی تے سنیاسی دی دماغی سمت نوں ننگا کیتا تے چوبھ لائی۔”

## یوگدان

چرپٹ پکا جتی ستی سی۔ اوہ کھریاں-کھریاں سناؤن والا وہم، بھرم، پاکھنڈ تے وکھاوے دے خلاف سی۔ کبیر، جلھن تے ستھرے نے چرپٹ دی سٹائل اپنائی۔

گورکھ نالوں چرپٹ دی بانی پنجابی دے ودھیرے نیڑے اے۔ چرپٹ دا اکّ ‘پداں` اس پرکار ہے:-

تنِ تیرتھ براہمنِ کے کرما، پنّ دھن کھتری کے دھرما۔

بنج بپار بیسنوں کے کرما، سیوا مطلب سودر کے دھرما۔

چاروں دھرم اہوں چاروں کرما، چرپٹ پرنویں سنہو سدھا۔

چرپٹ بھیکھ دا جوگی نہیں سی۔ اوہ وکھاوے دا خلاف کردا سی۔ اوہ روح دا جوگی سی۔ اکّ ‘پدے` وچ اوہ بھیکھ دا خلاف کردا ہے:-

بھیکھ کا جوگی نہ میں کہاؤں۔

روح کا جوگی چرپٹ ناؤں۔

گورکھ وانگ ہی چرپٹ ناتھ وی ترقی پسند وچاراں والا سی۔ اسنے ناتھ جوگیاں وچ آ رہیاں کریتیاں تے برائییاں دا ڈٹّ کے کھنڈن کیتا۔ اوہ وکھ-وکھ قوماں نوں نہیں مندا، اوہ کہندا ہے:-

اک لال پٹا، اکّ سیت پٹا

اک تلک جنیؤُ، لمک جٹا۔

جب نہیں الٹی پران گھٹا

جب من نہیں دیکھے الٹ گھٹا۔

تب چرپٹ بھولے سبھ پیٹ نٹا۔ 

جب آویگی کال گھٹا، 

تب چھڈِ جائنگے لٹا پٹا

چرپٹ ‘ہٹھّ جوگ` دا وی کھنڈن کردا ہے۔ اوہ اندروں باہروں سچا ہونا لوڑدا ہے۔ بھیکھی اسنوں اندروں باہروں گندے دسدے ہن۔ ایہہ دنیا کنڈیاں دی واڑی جاپدی ہے:-

ایہہ دنیا کانٹیو کی واڑی

نرکھ نرکھ پگ دھرنا

چرپٹ کہے سنو رے سدھو

ہٹھ کرِ تپ نہں کرنا۔

ڈاکٹر. موہن سنگھ دے کتھن مطابق چرپٹ دے وچار گورکھ ناتھ اتے گرو نانک دیوَ جی دے وچاراں نال ملدے-جلدے ہن۔ آپ بھیکھ دے جوگیاں اتے بھوگ بلاسیاں دی سخت تنقید کردے ہن۔ چرپٹ دے وچار پنجابی وچ پرچلت بہت سارے اکھاناں، محاوریاں اتے گوناں وچ موجود ہن۔

## کتاب لسٹ
#پنجابی ساہت دا تنقیدی اتہاس (1700-1900ای.) ڈاکٹر. جیت سنگھ سیلت پنجابی ساہت دا اتہاس ڈاکٹر. برہمجگدیش
## حوالے

گٹھ:پنجاب دا اتہاس
چٹھی سنگھ پورہ قتل عام

**چٹھیسنگھپورا قتل عام** ۲۰ مارچ ۲۰۰۰, وچ ۳۶ سکھاں نوں مار دتا گیا سی۔ رات دے ہنھیرے وچ فوجیاں دی وردی پائی کجھ ان پچھاتے انسان پنڈ وچ آئے اتے اوہناں تلاشی لین دے بہانے گھراں وچوں سارے مرداں نوں باہر کڈھ لیا۔ ساریاں نوں گردوارے نیڑے لے آئے اتے گردوارے دی باہرلی کندھ کول کھڑے کرکے گولیاں نال مار دتا سی۔

دوشیاں دی پہچان نہیں ہو سکی۔ بھارت سرکار دا دعوہ ہے کہ ایہہ قتل عام پاکستان واقع اتوادی گروہ لشکر-اے-طیبہ ولوں کیتا گیا سی۔  ہور کھاتے بھارتی فوج اتے قتل عام دا الزام لاؤندے ہن۔

بھارتی فوج نے دوشیاں نوں پکڑن دا دعوہ کرکے پتھریبل وچ مقابلے وچ مار مکایا دسیا جو بعد وچ اکّ مقدمے دے فیصلے مطابق  جھوٹھا دعوہ  ثابت ہویا کیونکہ مارے گئے نوجوان عام کشمیری شہری سدھ ہوئے۔

۱۳ مئی ۲۰۱۴ تک اس قتل عام تے کوئی جانچ ایجینسی مقرر نہیں کیتی گئی سی۔ چٹھیسنگھپورا تے ہائیکورٹ دے حکم دے باو جود کوئی سرکاری ایجنسی ولوں اس قتل عام دی گتھی سلجھائی نہیں جا سکی۔
## حوالے

## باہری کڑیاں
https://www.youtube.com/watch?v=epfwNt8qOis

گٹھ:پنجاب دا اتہاس
جودھ سنگھ رام گڑھیا

**جودھ سنگھ رامگڑھیا** (1758 – 23 اگست 1815) پنجاب وچ اکّ پرمکھ سکھ آگوُ سی، جو جسا سنگھ رامگڑھیا دا پتر سی،  جسنوں 1803 وچ اپنی موت توں بعد جسا دی پدوی وراثت وچ ملی سی۔ جدوں مہاراجہ رنجیت سنگھ سکھ سامراج دی قیام کر رہا سی تاں اس دے رامگڑھیا پیروکاراں نے جدوجہد وچ اہم کردار نبھایا سی۔

1815 وچ اسدی موت تے اسدی بیواہ، اس دے بھرا ویر سنگھ اتے اس دے چچیرے بھراواں دیوان سنگھ اتے مہتاب سنگھ وچکار اسدی جائیداد دی جانشین نوں لے کے جھگڑا ہو گیا۔ مہاراجے نے آخرکار اوہناں وچکار جائیداد ونڈ دتی۔

## حوالے


گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پنجاب دا اتہاس
گٹھ:بھارتی سکھ
گٹھ:موت 1815
موتی پرکاش

**مو‏تی لعل پرکاش** المعروف **مو‏تی پرکاش**  (پیدائش: ۱۵ مئی ۱۹۳۱ء - وفات: ۴ اگست ۲۰۱۵ء) بھارت نال تعلق رکھنے والے سندھی زبان دے شاعر، سفرنامہ نگار، خاکہ نویس، ڈراما نگار صحافی تے ناول نگار سن ۔ بھارتی ساہتیہ اکیڈمی د‏‏ی جانب تو‏ں ۱۹۸۸ء وچ ساہتیہ اکیڈمی اعزاز برائے سندھی ادب دتا گیا۔

## حالات زندگی
مو‏تی لعل پرکاش ۱۵ مئی ۱۹۳۱ء نو‏‏ں دڑو، ٹھٹہ، بمبئی پریزیڈنسی وچ پیدا ہوئے۔ان دے والد سکھرام داس پوسٹ ماسٹر سن ۔ انہاں مڈھلی سِکھیا آبائی قصبہ دڑو تو‏ں حاصل کيتی۔ تقسیم ہند دے بعد بھارت منتقل ہو گئے۔ آرٹس تے ایجوکیشن وچ گریجویشن کيتا۔ ممبئی یونیورسٹی سندھی ادب وچ پی ایچ ڈی د‏‏ی کی سند حاصل کيتی۔ حصول تعلیم دے بعد درس و تدریس تو‏ں وابستہ ہو گئے۔ دے جے کھیلنانی ہائی اسکول بمبئی وچ ملازمت اختیار کيتی جتھے اوہ پرنسپل دے عہدے تک پہنچے۔ بعد وچ دبئی چلے گیا جتھے انہاں نے انڈین ہائی اسکول دبئی دا انتظام سنبھالیا۔ اس اسکول تو‏ں اوہ ریکٹر دے عہدے تو‏ں سبکدوش ہوئے۔
۱۹۵۶ء تو‏ں ۱۹۷۷ء تک آل انڈیا ریڈیو تو‏ں وابستہ رہ‏‏ے۔ آل انڈیا ریڈیو وچ ۲۰۰ تو‏ں ودھ ڈرامے پیش کيتے۔ انڈین انسٹیٹیوٹ آف سندھالوجی ادیپور دے ڈائریکٹر وی رہ‏‏ے۔ انہاں نے ادب ناول، افسانے، ڈرامے تے خاکے تحریر کيتے۔ اک سفرنامہ وی لکھیا۔ اوہ اک بہترین شاعر سن ۔ شاعری د‏‏ی وکھ وکھ اصناف غزل، بیت، ہائیکو، نظم وچ طبع آزمائی کيتی۔ بچےآں دے لئی وی نظماں لکھياں۔ انہاں نو‏ں انہاں دے سفرنامے **سبھ سندیام ساہ سین** اُتے ۱۹۸۸ء وچ ساہتیہ اکیڈمی د‏‏ی جانب تو‏ں ساہتیہ اکیڈمی اعزاز برائے سندھی ادب تو‏ں نوازیا گیا۔ ۱۹۸۹ء نو‏‏ں پروفیسر رام پنجوانی ادبی ایوارڈ، ۲۰۰۶ء وچ سندھی اکیڈمی دہلی د‏‏ی جانب تو‏ں لائف ٹائم اچیومنٹ ایوارڈ تے ۲۰۰۸ء وچ اتم ساہت ایوارڈ تو‏ں نوازیا گیا۔

## وفات
مو‏تی پرکاش ۴ اگست ۲۰۱۵ء نو‏‏ں بمبئی، بھارت وچ وفات پا گئے۔

## حوالے

گٹھ:1931 دے جم
گٹھ:2015 دیاں موتاں
گٹھ:۱۹۳۱ دے جم
گٹھ:۲۰۱۵ دیاں موتاں
گٹھ:ساہتیہ اکیڈمی اعزاز یافتگان برائے سندھی ادب
گٹھ:سندھی شخصیتاں
گٹھ:بھارت وچ اموات
گٹھ:ممبئی دے مصنف
گٹھ:ممبئی دے اسکالر
گٹھ:ضلع ٹھٹھہ دیاں شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مرد مصنف
گٹھ:ویہويں صدی دے ہندوستانی ناول نگار
گٹھ:سندھی مصنف
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی صحافی
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی ڈراما نگار تے ڈراما نویس
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی شاعر
گٹھ:ہندوستانی سفر نامہ نگار
گٹھ:ممبئی یونیورسٹی دے فضلا
کولسر صاحب

**گردوارہ کولسر صاحب** پنجاب دے ضلع امرتسر وچ واقع ہے۔ اس گرو گھر دا اتہاس ماں قولاں جی اتے گرو ہرگوبند جی نال تعلق رکھدا ہے۔ گردوارہ کولسر صاحب ہرمندر صاحب دے نزدیک گردوارہ بابا اٹلّ رائے دے پچھم والے پاسے واقع ہے۔

## اتہاس
گردوارہ کولسر صاحب(ماں قولاں جی) دے اگے اکّ سروور(تلاب) اے جسنوں کولسر صاحب جاں کولسر سروور وجوں جانیا جاندا ہے، اس دا نام اکّ مذہبی بی بی قولاں دے نام تے رکھیا گیا ہے جو لاہور دے قاضی دی گود لئی (ممکن ہندو) ہوئی دھی سی۔ اوہ اکّ اچّ روحانی عورت سی جو مذہبی ونڈاں توں اپر سی۔ سائی میاں میر جی دی سنگت وچ رہندے ہوئے اس نوں چھویں گرو گورو ہرگوبند جی دے درشن کرن دا موقع ملیا۔ ماں قولاں جی گرو جی دی سکھشیئت توں بہت متأثر ہوئی اتے اس دا جھکاء سکھ دھرم ول ہون لگا۔ جدوں قاضی نوں اس بارے پتہ چلیا تاں اس نے ماں قولاں لئی موت دا فتویٰ جاری کر دتا۔ جدوں سائی میاں میر جی نوں اس گل دا پتہ لگیا تاں اوہناں نے اپنے اکّ چیلے سمیت قولاں نوں گرو ہرگوبند سنگھ جی دی پناہ وچ بھیج دتا۔ گرو جی نے ماں قولاں جی دی گرو گھر ول عقیدت نوں دیکھدے ہوئے اس جگہ اپر اوہناں رہن لئی ستھان دتا۔ 

ماں قولاں دی سمادھ کولسر گردوارے دے مغربی سرے 'تے واقع ہے۔ گردوارہ ماں قولاں اتے کولسر سروور دی اہمیت دا اندازہ اس حقیقت توں لگایا جا سکدا ہے کہ سکھاں دے چھویں گرو سری گرو ہرگوبند صاحب نے سنگتاں نوں ہرمندر صاحب دے سروور توں پہلاں سروور کولسر وچ اشنان کرن دی ہدایت کیتی سی۔ اس متعلق اکّ ساکھی دربار صاحب دے نال لگدے گردوارہ بی بی قولاں دے داخلہ دوار دے بالکل باہر لکھیا گیا ہے۔ ماں قولاں، جیہناں نوں ہرمندر صاحب اتے بابا اٹلّ دے نیڑے خاص ستھان الاٹ کیتا گیا سی، جتھے اوہناں نے کرتارپور وکھے آخری ساہ لین توں پہلاں اپنا سارا جیون بتایا سی۔ کولسر دی خدائی 1624 وچ شروع ہوئی سی اتے 1627 وچ ہرمندر صاحب دے پہلے ہیڈّ گرنتھی بابا بڈھا جی دی دیکھ-ریکھ وچ مکمل ہوئی سی۔ کولسر، سنتوکھسر، ببیکسر، رامسر سمیت پوتر شہر امرتسر دے پنج پوتر سرووراں (سرووراں) وچوں اکّ ہے اتے مکھ سروور جس دے ناں 'تے شہر دا نام ہے، ہرمندر صاحب امرتسر ہے۔ مارچ 2004 وچ ہرمندر صاحب دے نال لگدے اکّ مسلم عورت، ماں قولاں دے نام 'تے رکھے گئے پہلے سروور دی کارسیوا پوری ہو گئی سی، جدوں اکّ 'سٹیٹ آف دا آرٹ' پھلٹریشن سسٹم وی لگایا گیا سی۔ ہرمندر صاحب دے نقشے 'تے گردوارہ اتے سروور دا ستھان دیکھیا جا سکدا ہے۔

## حوالے

گٹھ:پنجاب دے گردوارے
گٹھ:سکھ اتہاس
گٹھ:مذہبی ستھان
گٹھ:پنجاب دا اتہاس
گردوارہ بابا اٹل رائے جی

گرودوارا اٹلّ رائے صاحب جی پنجاب دے ضلع امرتسر وچ واقع ہے۔ ایہہ گرودوارا دربار شری ہرمندر صاحب دے باہر ہی واقع ہے۔ ایہہ گرو گھر گرو ہرگوبند سنگھ جی دے سپتر بابا اٹلّ جی نال متعلق ہے۔

## اتہاس
گرودوارا اٹلّ رائے صاحب جی میری پیری دے مالک گرو ہرگوبند سنگھ جی دے سپتر بابا اٹلّ جی نال متعلق ہے۔  بابا جی دا جم امرتسر صاحب وچ ہویا چھوٹی عمر وچ ہی ایہہ بالک جو کجھ وی کہندا سی۔ اوہ سبھ سچ ہندا سی اس لئی اوہناں نوں چھوٹی عمر وچ ہی بابا جی کیہا جان لگ پیا۔ اوہ بچپن وچ اپنے ساتھیاں نال کھدو کھونڈی کھیڈدے سن اکّ دن کھیڈدے کھیڈدے میٹی موہن نامی بالک دے سر آئی اس نے ایہہ میٹی اگلے دن دین دا وعدہ کیتا اگلے دن جد بالک موہن کھیڈن لئی نہیں پہنچیا۔ جدوں بابا اٹلّ رائے جی موہن دے گھر گئے تاں اوہناں نوں پتہ چلیا کہ موہن دی سپّ لڑن کارن موت ہو گئی ہے۔ بابا جی نے اپنی کھونڈی موہن دے گل نال لائی تے کیہا کہ اٹھ ساڈی میٹی دے تاں موہن مڑ سرجیت ہو گیا۔ جدوں گرو ہرگوبند سنگھ نوں اس حادثہ بارے پتہ چلیا تاں بابا جی گرو جی نوں ملن اکال تخت صاحب پہنچے تاں گرو جی نے فرمایا 'بھانا الٹیا'۔ بابا جی سمجھ گئے اتے اڈول ہو کے اس ستھان اپر چادر لے کے لیٹ گئے اتے سریر تیاگ دتا۔ پتہ چلن تے گرو جی نے اپنے پتر دا سنسکار اس جگہ اپر کروایا۔ سریر تیاگن ویلے بابا جی دی عمر 9 سال دی سی۔ اس لئی سنگتاں نے اتھے 9 منجلاں والا گردوارہ صاحب بنایا    

## حوالے

گٹھ:پنجاب، بھارت دے گردوارے
مرے کالج

**مرے کالج**  پنجاب، پاکستان د‏‏ا اک سرکاری کالج اے جو سیال کوٹ وچ واقع ا‏‏ے۔ اس دا پرانا ناں اسکاچ مشن کالج سی۔

علامہ اقبال نے جس سکاچ مشن سکول سیال کوٹ تو‏ں اپنی پرائمری، مڈل تے دسويں جماعت تک تعلیم مکمل کیتی سی، ايس‏ے سکول وچ 1889ء وچ انٹرمیڈیٹ د‏‏ی کلاساں دا وی آغاز کر دتا گیا۔ اس کالج دے پہلے پرنسپل ڈبلیوینگ سن مقرر ہوئے تے ایہ کالج پرنسپل دے علاوہ صرف دو پروفیسرز اُتے مشتمل سی، جنہاں وچ اک مولوی میر حسن سن ۔ مرے کالج سیالکوٹ دا ابتدائی ناں سکاچ مشن کالج سی۔ اس کالج دے انٹرمیڈیٹ دے طلباء نے آرٹس دے مضامین وچ اپنا پہلا امتحان پنجاب یونیورسٹی لاہور دے زیر اہتمام دتا تے 1891ء دے پنجاب یونیورسٹی دے نتائج دے مطابق سکاچ مشن کالج سیالکوٹ دے اولین Batch دے 6 طلباء کامیاب قرار پائے۔ سکاچ مشن کالج د‏‏ی تریخ وچ 1893ء دا سال اس اعتبار تو‏ں اہ‏م اے کہ اس سال محمد اقبالؒ اک طالب علم نے فرسٹ ائیر وچ داخلہ لیا۔ ایہی محمد اقبال مستقب‏‏ل دے ڈاکٹر سر محمد اقبال سن ۔

## یادگاری ڈاک ٹکٹ
پاکستان دے ڈاک ٹکٹ 18 دسمبر 1989ء نو‏‏ں پاکستان دے محکمہ ڈاک نے مرے کالج سیال کوٹ دے قیام د‏‏ی سوويں سالگرہ دے موقع اُتے اک خوبصورت یادگاری ڈاک ٹکٹ دا اجرأ کيتا جس اُتے اس کالج د‏‏ی عمارت د‏‏ی تصویر شائع کيتی گئی سی۔ اس ڈاک ٹکٹ پرعربی وچ قرآن پاک د‏‏ی آیت ’’علم الانسان مالم یعلم‘‘ تے انگریزی وچ 100 YEARS OF MURRAY COLLEGE SIALKOT 1889–1989 دے الفاظ تحریر سن ۔ اس ڈاک ٹکٹ د‏‏ی مالیئت چھے روپے سی تے اسنو‏ں عادل صلاح الدین نے ڈیزائن کيتا تھا

## حوالے

گٹھ:1889ء وچ قائم ہوݨ والے تعلیمی ادارے
گٹھ:پنجاب، پاکستان دے تعلیمی ادارے
گٹھ:برطانوی ہند وچ 1889ء دیاں تاسیساں
گٹھ:پنجاب، پاکستان دے سرکاری کالج
گٹھ:پنجاب دے سرکاری کالج
گٹھ:پنجاب، پاکستان دے کالج
گٹھ:پنجاب دے کالج
گٹھ:پنجاب دے تعلیمی ادارے
گٹھ:ضلع سیال کوٹ
لولی وڈ

**لالی وڈ** (انگریزی: Lollywood) لہور وچ قائم پاکستان د‏‏ی فلمی صنعت اے، جو پہلے پنجابی تے اردو دونے زباناں د‏‏یاں فلماں د‏‏ی تیاری دا اڈا سی۔

1947 وچ تقسیم ہند دے بعد تو‏ں لہور، پاکستانی سنیما دا مرکز رہیا ا‏‏ے، پ‏َر 2007 توں اردو فلماں دا مرکز کراچی منتقل ہوݨ توں بعد لہور د‏‏ی فلم انڈسٹری پاکستانی پنجابی فلم انڈسٹری دا مترادف بݨ گئی۔

## اشتقاق
لفظ "لالی ووڈ" "لہور" تے "ہالی وڈ" دی اک مرکب اصطلاح (Portmanteau) اے، جیہنو‏ں 1989 وچ گلیمر میگزین دے گپ شپ کالم نگار سلیم ناصر نے بݨایا سی، تے عام طور تے جنوبی ایشیائی سنیما وچ ہور فلمی صنعتاں دے حوالے تو‏ں نسبتن استعمال ہُندا ا‏‏ے۔

## تریخ
1947 وچ ہندوستان د‏‏ی بھارت تے پاکستان وچ تقسیم تو‏ں پہلاں لہور د‏‏ی فلم انڈسٹری ابتدائی طور تے ہندوستان دے برطانوی راج دور دے سنیما دا حِصا سی۔ بمبئی سنیما انڈسٹری دا (جو ہُݨ ہندی سنیما یا جدید ہندوستان وچ "بالی وڈ" دے ناں تو‏ں جاݨیا جاندا اے) لہور د‏‏ی فلم انڈسٹری ناݪ گہرا تعلق سی کیونکہ دوناں نے ہندی-اردو فِلماں بݨائیاں سی۔ برطانوی ہندوستان وچ لہور انڈسٹری تو‏ں بہت سارے اداکار، فلم ساز تے موسیقار، 1940 د‏‏ی دہائی وچ بمبئی انڈسٹری وچ چلے گئے، جیہناں وچ اداکار کندن لال سہگل، پرتھوی راج کپور، دلیپ کمار تے دیو آنند دے ناݪ ناݪ پلے بیک گلوکار محمد رفیع، نور جہاں تے شمشاد بیگم شام‏ل نيں۔ 1947 د‏‏ی تقسیم ہند تے پاکستان د‏‏ے قیام مگروں لہور د‏‏ی فلم انڈسٹری، پاکستانی سنیما دا مرکز بݨ گئی۔

## حوالے

گٹھ:لولی وڈ
گٹھ:پنجاب دا سنیما
گٹھ:پنجابی بولی
گٹھ:پنجابی سنیما
راجگڑھ ضلعے تے علاقے

**راجگڑھ ضلعے تے علاقے** 
عام طور اُتے اک خاص طور اُتے نامزد انتظامی تقسیم ہُندی اے جتھے کسی ملک د‏‏ی حکومت د‏ی نشست واقع ہُندی ا‏‏ے۔ اس طرح حکومت دے وفاقی ماڈل وچ ، کسی وی ریاست یا علاقے نو‏‏ں اس د‏ی سرحداں دے اندر موجود قومی راجگڑھ د‏‏ی وجہ تو‏ں دوسرےآں دے مقابلے وچ کوئی سیاسی یا اقتصادی فائدہ حاصل نئيں ہُندا ا‏‏ے۔ راجگڑھ دا علاقہ وفاقی ضلع د‏‏ی اک مخصوص شکل ہو سکدی ا‏‏ے۔

## اصطلاحات

## ہور ویکھو
*

## حوالے

گٹھ:وفاقی ضلعے تے علاقہ جات
رنگپو

**رنگپو** بھارتی ریاست سکم دے ضلع پاکیونگ دا اک میونسپل ٹاؤن ا‏‏ے۔ ایہ قصبہ مغربی بنگال دے کلیمپونگ ضلع تو‏ں متصل اے تے دریائے تیستا تے رنگپو دریا دے نال واقع ا‏‏ے۔ ایہ سکم دا پہلا قصبہ اے جو قومی شاہراہ 10 اُتے واقع اے تے سلی گوڑی نو‏‏ں گنگ ٹوک تو‏ں جوڑدا ا‏‏ے۔ ایہ 300 اے ۔ایہ 'گیٹ وے ٹو سکم' اے تے سکم وچ داخل ہوݨ والی تمام گڈیاں نو‏‏ں رنگپو پولیس چیک پوسٹ اُتے رکنا پڑدا ا‏‏ے۔ سیاحاں نو‏‏ں سکم ریاست وچ داخل ہوݨ دے لئی دستاویزات د‏‏ی لوڑ ہُندی تے انہاں نو‏ں پولیس چیک پوسٹ اُتے دکھانا پڑدا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:ضلع پاکیونگ
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
اُدا دیوی

**اُدا دیوی** اکّ دلت (پاسی جاتی) تیویں سی جس نے 1857 دے پہلے بھارتی آزادی دی لڑائی دے دوران بھارتی سپاہیاں ولوں لڑائی وچ حصہ لیا سی۔ ایہہ ایودھیا دے چھویں نواب واجد علی شاہ دے ناری دستے دی ممبر سی۔ اس بغاوت دے ویلے ہوئی لکھنؤ دی گھیرابندی دے ویلے لگبھگ 2000 بھارتی سپاہیاں دے شرنستھل سکندر باغ پر بریٹیش فوجاں ولوں چڑائی کیتی گئی گئی سی اتے 16 نومبر 1857 نوں باغ وچ پناہ لئی اس 2000 بھارتی سپاہیاں دا بریٹیش فوجاں ولوں سنہار کر دتا گیا سی۔

اس لڑائی دے دوران اودا دیوی نے مرداں دے بستر دھارن کر آپ نوں اکّ پرکھ دے روپ وچ تیار کیتا سی۔ لڑائی دے ویلے اوہ اپنے نال اکّ بندوق اتے کچھ گولہ بارود لے کے اکّ اچے درخت پر چڑھ گئی سن۔ اوہناں نے حملہ آور بریٹیش فوجیاں نوں سکندر باغ وچ تد تک داخلہ نہیں کرن دتا سی جدوں تک کہ اس دا گولہ بارود ختم نہیں ہو گیا۔

## حوالے

گٹھ:بھارت دے آزادی سنگرامیئے
بیچاری لیزا

**دکھیاری لیزا** *(Bednaja Liza)*  روسی لکھاری نکولے کرامزن دی ۱۷۹۲ دی اکّ نکی کہانی جاں ناول ہے  । ایہہ روس وچ کرامزن دیاں سبھ توں مشہور چھوٹیاں کہانیاں وچوں اکّ ہے، اتے سکولی پاٹھکرم دا حصہ ہے۔ ایہہ دو پریمیاں دی کہانی ہے جو وکھ-وکھ سماجی طبقےآں توں ہن۔   اس معاملے وچ اکّ نوجوان رئیس اتے اکّ غریب کسان لڑکی ہے۔  کہانی نے ۱۹ویں صدی دے روس وچ بھاوک کسان کڑی نوں مشہور کیتا۔ 

## کہانی سار
لیزا اکّ غریب نوکر کڑی ہے جو اپنی بزرگ، بیمار ماں نال رہندی ہے۔ اس دے پتا دی موت ہو گئی، لیزا اتے ۱۵ سال دی عمر وچ پروار دی روٹی کماؤن دی ذمے داری؉   آ پیندی ہے۔ پیسے کماؤن دے لیزا دے مکھ طریقیاں وچوں اکّ پھلّ ویچنا ہے  جو اسنے ماسکو وچوں چگدی سی۔

دو سالاں بعد، جدوں لیزا وادی دے پھلّ ویچ رہی ہے، تاں اوہ اراست ناں دے اکّ سندر، امیر آدمی نوں ملدی ہے۔ اوہ پیار وچ پے جاندے ہن، اتے سمونوو مٹھّ جھیل دے کول، اکٹھے  راتاں بتاؤنا شروع کردے ہن۔ اراست دی بینتی 'تے، لیزا اس نوں اپنی ماں توں خفیہ رکھدی ہے۔ لیزا جو نہیں جاندی اوہ ایہہ ہے کہ ایراستٹ، اکّ چنگے دل دے باو جود، کمزور، چنچل، اتے لنپٹ اے۔ اراست لیزا نال خالص پیار کرنا چاہندا ہے پر دیکھدا ہے کہ اس دی اچھا دنو-دن ودھدی جا رہی ہے۔

اکّ گرمیاں دی شام، لیزا روندی روندی اراست کول آؤندی ہے، کیونکہ اسدی ماں چاہندی ہے کہ اوہ اکّ کھاندے پیندے بندے نال ویاہ کرے جسنوں اوہ پیار نہیں کردی۔ اوہ اعلان کردی ہے کہ اوہ صرف اراست نوں پیار کر سکدی ہے، اتے اوہناں بھاوک پلاں وچ، اوہ اپنی کوارپن گوا بہندی ہے۔  اراست وعدہ کردا ہے کہ اوہ لیزا نال ویاہ کریگا، پر اصل وچ، اسدی اس وچ دلچسپی نہیں رہندی، کیونکہ اوہ اس لئی اشدھ ہو گئی ہے۔

پتجھڑ وچ، اراست لیزا نوں دسدا ہے کہ اوہ یدھ لئی جا رہا ہے اتے اسنوں چھڈّ دندا ہے۔ دو مہینیاں بعد، جدوں لیزا شہر آؤندی ہے، تاں اسنوں سچائی پتہ لگ جاندی ہے: فوج وچ، اسنے جوئے وچ اپنا سارا پیسہ گوا دتا، اتے قرضہ لاہن لئی اکّ امیر بیواہ نال ویاہ کروا لیا۔  اوہ اسنوں سو روبل دندا ہے،  اتے اسنوں بھلّ جان لئی کہندا ہے۔ دکھیاری لیزا مٹھّ دے باغ والی جھیل   ] وچ ڈبّ مردی ہے جتھے اسنے اتے اراست نے اپنا سماں اکٹھے بتایا سی۔

## حوالے

گٹھ:روسی کہانیاں
سکم کرکٹ ایسوسی ایشن

**سکم کرکٹ ایسوسی ایشن** بھارتی ریاست سکم تے سکم کرکٹ ٹیم وچ کرکٹ د‏‏ی گورننگ باڈی ا‏‏ے۔ اس دا صدر دفتر رنگپو، سکم وچ ا‏‏ے۔ ہور فرائض دے علاوہ ایس سی اے ریاست وچ کرکٹ دے وکھ وکھ ٹورنامنٹس دے انعقاد دا ذمہ دار ا‏‏ے۔ ایہ بورڈ آف کنٹرول فار کرکٹ ان انڈیا تو‏ں مکمل ممبر دے طور اُتے منسلک ا‏‏ے۔

رنگپو ، پاکیونگ ضلع وچ سکم کرکٹ گراؤنڈ سکم دا سرکاری کرکٹ گراؤنڈ اے تے اسنو‏ں سکم د‏‏ی حکومت نے 2002ء وچ سکم کرکٹ ایسوسی ایشن نو‏‏ں لیز اُتے دتا سی۔ مسٹر ٹیکا سبا سکم کرکٹ ایسوسی ایشن دے موجودہ صدر نيں۔ 

## حوالے

گٹھ:سکم وچ قائم تنظیماں
گٹھ:1987ء وچ قائم ہوݨ والیاں کھیلاں د‏‏یاں تنظیماں
گٹھ:بھارت وچ کرکٹ انتظامیہ
گٹھ:سکم وچ کرکٹ
جیوتی گونڈیک

alt=Jyoti Gondek|thumb| گونڈیک کیلگری دا میئر چنے جان توں بعد بھاشن دیندے ہوئے
**پربھجوت کور** " **جیوتی** " **گونڈیک** (جم ۱۹۶۹) اکّ کینیڈیئن سیاستدان ہے جو ۲۵ اکتوبر، ۲۰۲۱ توں کیلگری دی ۳۷ویں اتے موجودہ میئر ہے۔

## شروعاتی جیون اتے سکھیا
لنڈن، انگلینڈ وچ جنمی،  گونڈیک بھارتی پنجابی سکھ ماپیاں جسدیو سنگھ گریوال، اکّ وکیل، اتے سرجیت کور گریوال دی دھی ہے۔  اوہ چار سال دی عمر وچ اپنے ماپیاں نال کینیڈا آ گئی سی، شروع وچ پروار مانیٹوبا وچ وس گیا سی۔ 

گونڈیک نے مینیٹوبا یونیورسٹی توں اپرادھ سائنس اتے سماجیات وچ بیچلر دی ڈگری حاصل کیتی، جتھے اسنے کیلگری جان توں پہلاں مانیٹوبا سرکار دے نال اکّ پالیسی تجزیہ کار وجوں کم کیتا۔ کیلگری وچ  اسنے مرکزی البرٹا دی کریڈٹ یونین لئی وکری اتے مارکیٹنگ وچ کم کیتا۔ گونڈیک نے گریہاؤنڈ وکھے دو سالاں دے کارجکال دوران تنظیمی سماجیات وچ ماسٹر دی ڈگری حاصل کیتی۔ 

کیلگری یونیورسٹی وچ شہری سماجیات وچ پی. ایچڈی کردے ہوئے اسنے اکّ رننیتک منصوبہ بندی اتے کمیونیکیشن صلاح کار، ٹکّ کنسلٹنگ دا قیام کیتا۔  گونڈیک ۲۰۱۲ توں ۲۰۱۶ تک کیلگری سکیم کمیشن دی ممبر رہی۔  گونڈیک نے ۲۰۱۴ وچ سپھلتاپوروک اپنا کھوج مضمون جمع کروایا۔  

## سیاسی کیریئر
۲۰۱۷ توں ۲۰۲۱ تک اوہ وارڈ ۳ دی کونسلر سی،  جس وچ کیرنگٹن، کنٹری ہلز، کنٹری ہلز ولیج، کووینٹری ہلز، ہارویسٹ ہلز، اتے پینورما ہلس دے بھائیچارے رہندے ہن۔  وارڈ ۳ کیلگری دے NW کھیتر وچ ہے۔ اکّ سٹی کونسلر وجوں اپنے کارجکال توں پہلاں، گونڈیک شہر دے سکیم کمیشن دی اکّ شہری ممبر  سی۔ 

### کیلگری میئر
۱۸ اکتوبر، ۲۰۲۱ نوں، اوہ کیلگری دی ۳۷ویں میئر چنی گئی ۔ گونڈیک نے ۲۵ اکتوبر، ۲۰۲۱ نوں آؤن والی سٹی کونسل دے نال سہوں چکی،   شہر دے اتہاس وچ اوہ پہلی عورت ہے جو میئر بنی۔  

نویں سٹی کونسل لئی سہوں چکّ تقریب دوران، گونڈیک نے سین چو نال سہوں چکن توں انکار کر دتا، جو کیلگری پولیس سیوا دے ممبر ہون ویلے اکّ نابالغ نال بدسلوکی دے الزاماں توں بعد اکّ سکینڈل وچ الجھ گیا سی۔  گونڈیک نے چو دے استعفے دی منگ کرن والی ریلی وچ شرکت کیتی۔ 

۲۹ مارچ، ۲۰۲۲ نوں، تھنکHQ پبلک افیئرز دی اکّ پول نے گونڈیک دی پروانگی ریٹنگ نوں ۳۸٪ دسیا، ۵۳٪ اترداتا اس دے حق وچ نہینن اتے باقی ۹٪ انشچت ہن۔  اس دے میئر دے کارجکال دے پہلے کجھ مہینیاں وچ اسدھارن طور 'تے گھٹ پروانگی ریٹنگ دا کارن کیلگری اوینٹ سینٹر سودے وچ اسپھلتا، ٹیکس وچ چار فیصد وادھا، اتے کووڈ-۱۹ مہانماری، جس وچ بیلٹلائین نیبرہڈّ وچ خلاف کارکردگی شامل ہن، نوں ذمہ وار ٹھہرایا گیا ہے۔   گونڈیک نے پول دا جواب دیندے ہوئے کیہا کہ ایہہ "سمیں دے اکّ بہت ہی خاص بندو 'تے اکّ ڈیٹا پوآئنٹ" سی اتے مہانماری کارن ہوئی انشچت معیشت نال وسنیکاں دی نراشا نوں درساؤندا ہے۔ 

## حوالے

گٹھ:جم ۱۹۶۹
گٹھ:کینیڈا دے سکھ
گٹھ:برطانوی سکھ
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1969
پپل بھویان

**پپل بھویان** (  ) (جم ۲۳ فروری ۱۹۹۲) اکّ بھارتی اداکارہ، ٹیلیویژن پیشکار، اتے ماڈل ہے جو زیادہ تر اڑیا فلماں، ٹیلیفلماں، روزانہ دوکاناں اتے رئیلٹی شو وچ دکھائی دتی ہے۔ اس نے اپنے فلمی کریئر دی شروعات ۲۰۱۳ وچ کاویا کیرن دے نال پہلی اوڈیا 3D فلم کونری کنیا ولوں کیتی سی۔ ۲۰۱۸ وچ، اس نوں اوپیرا مسز انڈیا گلوبل مقابلے وچ جیتو وجوں تاج پہنایا گیا سی۔

## مڈھلا جیون
اس دا جم ۲۳ فروری ۱۹۹۲ نوں اوڈیشا دے کیؤنجھار ضلعے دے سینکل پنڈ وچ باٹاکرشن بھویان اتے بیجینتیمالا بھویان کول ہویا سی۔ اوہ بکشی جگبندھو بدیادھر کالج، بھونیشور توں گریجوئیٹ اے۔ ۲۰۱۶ وچ، اس نے دیپ تھڈانی نال ویاہ کروایا سی۔

## کریئر
بھویان نے اپنے کریئر دی شروعات اکّ سٹیج پیشکار وجوں کیتی اتے پھر کجھ سولو ٹیلیویژن شو جویں کہ ای-نیوز، اپننکا پاسند آدی دی میزبانی کیتی۔ بعد وچ، اس نے ساریگاماپا لٹل چینپس، سورا اوڈیشارا، من بی ہیروئن ہیبی، آدی ورگے رئیلٹی شو دی میزبانی کرنی شروع کر دتی۔

۲۰۱۳ وچ، اسنے سومیا رنجن ساہو ولوں ڈاریکٹ پہلی اوڈیا 3D فلم، کونری کنیا ولوں اکّ مکھ کردار وچ اوڈیا فلم صنعت وچ شروعات کیتی۔ بعد وچ، اس نے بلیکمیل، بدیارانا، آدی ورگیاں اڑیا فلماں وچ کجھ کردار کرداراں نبھائیاں۔ تجربہ - اکّ پریمی اتے پالیسی اس دیاں آؤن والیاں اڑیا فلماں ہن جتھے اوہ کجھ اہم کرداراں نبھا رہی ہے۔

اینکرنگ اتے ایکٹنگ توں علاوہ، اوہ ماڈلنگ وچ وی سرگرم ہے۔ ۲۰۱۸ وچ، اس نے اوپیرا مسز وچ حصہ لیا سی۔ انڈیا گلوبل مقابلہ اتے جتیا۔ تاج توں علاوہ، اس نے سیمیفائنل وچ بہترین رینپ واک دا انعام جتیا سی۔ ۲۰۲۲ وچ اس نوں اوڈیا میگزین، شبھپلبا دی کور فوٹو 'تے نمائش کیتا گیا سی۔ اس توں پہلاں، ۲۰۱۶ وچ، اوہ کادمبنی میگزین وچ دکھائی گئی سی۔

## فلموگرافی

## ٹیلیویژن

## انعام

* بہترین فیمیل ڈیبیو لئی روپ نگر؉   مہانگر؉   اوارڈ
* بہترین ڈبٹ فیمیل لئی سماں اوارڈ دکھاؤ
* اوپیرا مسز انڈیا گلوبل 2018 

## حوالے

## باہری لنک

* 
* Pupul Bhuyan on Instagram
گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:بھارتی ٹیلیویژن اداکاراواں
گٹھ:بھارتی اداکاراواں
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم ۱۹۹۲
گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:بھارتی ٹیلیویژن اداکاراواں
گٹھ:بھارتی اداکاراواں
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1992
طالب علم (نکی کہانی)

" **طالب علم** "(روسی"Студент") اینتون چیخوف دی اکّ چھوٹی کہانی ہے جو پہلی وار ۱۶ اپریل ۱۸۹۴ نوں اخبار وچ شائع ہوئی سی۔ ایہہ اکّ دھرم دے طالب علم بارے  اے جو اکّ ٹھنڈی گُڈ فرائیڈے شام نوں گھر پرتدے ہوئے اکّ دھونی 'تے رکدا ہے جتھے دو بیواواں دھونی سیک رہیاں ہن۔ اوہ اوہناں نوں پیٹر دے انکار دی کہانی سناؤندا ہے اتے سماپت کرن 'تے، نوٹ کردا ہے کہ اوہ دو عورتاں بہت گہرائی تک متأثر ہن، جس نال اوہ ایہہ سٹہ کڈھدا ہے کہ سارا اتہاس سچائی اتے خوبصورتی نال جڑیا ہویا ہے۔

چار پنیاں دی  "ودیارتھی" چیکھو دیاں سبھ توں چھوٹیاں کہانیاں وچوں اکّ ہے اتے  اسنوں اسنے اپنیاں رچناواں وچوں اپنی پسندیدہ دسیا سی۔ نقاد اس گل 'تے اسہمت ہن کہ کی کہانی دے انت وچ پاتر دا نقطہ نظر اینتون چیخوف دے نقطہ نظر نال میل کھاندا ہے جاں نہیں۔ ہور تنقیدی ویاکھیاواں نے "طالب علم" دی سممتی بنتر دے نال-نال پیٹر دے انکار دی کہانی اتے کہانی وی پوری دے پوری دسن لئی ورتی گئی بولی دی اہمیت 'تے دھیان مرتکز کیتا ہے۔ "طالب علم"  نوں اسدی اختصار اتے کوملتا دی نقاداں نہ اے تعریف کیتی ہے۔

## حوالے

گٹھ:چیخوف دیاں کہانیاں
انیتا شراف ادجانیا

**انیتا شراف ادجانیا** اکّ بھارتی فیشن سٹائیلسٹ، پوشاک ڈزائینر اتے اداکارہ اے۔ اوہ *ووگ انڈیا* میگزین لئی فیشن ڈائریکٹر اے۔

## شروع دا جیون
ادجانیا دا جم ممبئی وچ اکّ پارسی پروار وچ ہویا سی۔ اسنے بمبے انٹرنیشنل سکول اتے سینٹ زیویئر کالج، ممبئی وچ پڑھائی کیتی۔

## کریئر
اسنے 1996 وچ بھارت وچ لانچ ہون توں بعد، *ایلی* میگزین دے نال معاون فیشن اڈیٹر دے روپ وچ اپنا کیریئر شروع کیتا اس توں بعد، اسنے *ووگ انڈیا* وکھے فیشن ڈائریکٹر بنن توں پہلاں، *L'Official India* نال کم کیتا۔

سٹائیل سیل کمپنی دے مالک، ادجانیا نوں کئی بالیوڈّ فلماں 'تے اس دے ڈزائین کم لئی جانیا جاندا ہے، جس وچ *دھوم 2*, *بیئنگ سائرس*، *ہر کوئی کہندا ہے کہ میں ٹھیک ہاں!*، *لوَ آج کلھ* اتے *کاکٹیل* اسنے *دھوم* (2004) توں شروع ہو کے *دھوم سیریز* دیاں تنوں فلماں نوں خاص طور 'تے سٹائیل کیتا ہے، جتھے اسنے جون ابراہم اتے ایشا دؤل دے لکّ نال کم کیتا، اس توں بعد *دھوم 2* (2006) وچ اسنے ایشوریا رائے بچن، رتک روشن اتے نال کم کیتا۔ بپاشا باسو، پھر 2013 دی پھرینچائزی *[[دھوم 3]]* دے ایڈیشن وچ، اسنے کیٹرینا کیف نوں سٹائیل کیتا سی۔

اس دے ڈزائیناں نوں ووگ، لا آپھیشیئل، ایلے اتے رولنگ سٹون سمیت میگزیناں وچ وی نمائش کیتا گیا اے۔ شراف اس ویلے اداکارہ دیپکا پادکون نوں وی اپنے سارے پروگراماںں لئی خاص طور 'تے سٹائیل کردا اے۔

اس توں علاوہ، اسنے *[[دلوالے دلہنیا لے جائینگے]]* (1995) ورگیاں فلماں وچ واک-آن رول وچ کم کیتا ہے، جس وچ اسنے لنڈن وچ سمرن (کاجول) دی دوست شینا دے کردار نبھائی ہے جس نال راج (شاہ رخ خان) فلم دی شروعات وچ پھلرٹ کردے ہن۔ *کلھ ہو نہ ہو* (2003) وچ، اسنے روہت (سیف علی خان) دے دوست گیتا دا کردار نبھایا۔

## نجی جیون
thumb|150x150px| پتی ہومی ادجانیا نال، 2012।
اسنے 2002 وچ بھارتی فلم ڈریکٹر اتے پٹکہانی لکھاری ہومی ادجانیا نال ویاہ کیتا جسنے *بیئنگ سائرس* (2006) اتے *کاکٹیل* (2012) دا ڈریکشن کیتا۔ جوڑے دے دو پتر ہن اتے اوہ شیریزادے شراف دی بھین اے۔

اسدی بھین، شیریزادے شراف اکّ یوٹیوب ویلاگر اے۔ اسنے 2016 وچ اداکار ویبھو تلوار نال ویاہ کیتا سی

## حوالے

گٹھ:ممبئی دے پارسی لوک
گٹھ:بھارتی ناری فیشن ڈزائنر
گٹھ:21ویں صدی دے بھارتی ڈزائنر
گٹھ:زندہ لوک
برطانوی شمالی امریکا

**برطانوی شمالی امریکا** (لاطینی: British North America) مملکت برطانیہ عظمی دا اک تاریخی خطہ ا‏‏ے۔

**برطانوی شمالی امریکا** ۱۷۸۳ء دے بعد تو‏ں شمالی امریکا وچ سلطنت برطانیہ دے نوآبادیا‏تی علاقےآں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ شمالی امریکا د‏‏ی انگریزی نوآبادیات سولہويں صدی وچ نیو فاؤنڈ لینڈ وچ شروع ہوئی، فیر ہور جنوب وچ روانوک تے جیمز ٹاون، ورجینیا وچ ، تے کافی حد تک بانی دے نال۔ شمالی امریکا دے بحر اوقیانوس دے ساحل دے نال تیرہ کالونیاں وچ مرکوز سی۔

## ہور ویکھو
* مملکت برطانیہ عظمی
* مملکت برطانیہ عظمی دے شہراں د‏‏ی لسٹ
* برطانوی امریکا
## حوالے

گٹھ:برطانوی شمالی امریکا
گٹھ:شمالی امریکا د‏‏ی سابقہ مستعمرات
گٹھ:تریخ کینیڈا بلحاظ دور
گٹھ:کینیڈا وچ انیہويں صدی
گٹھ:سلطنت برطانیہ وچ انیہويں صدی
گٹھ:انگریزی بولنے والے ملک تے علاقہ جات
گڑھشنکر

**گڑھ شنکر** ہوشیارپور توں کوئی 40 کلومیٹر دی دوری تے دکھن ول ہے۔ ایہہ چنڈی گڑھ توں 95 کلومیٹر دی دوری تے ہے۔ ایہہ شوالک دیاں پہاڑیاں دے پیراں وچ ہے۔ اس جگہ توں ستّ پرمکھ سڑکاں نکلدیاں ہن۔

#.ہوشیارپور  -40 ک م 
#.ننگل-30 ک م 
#.آنندپور صاحب-44 ک م 
#.چنڈی گڑھ- 95 ک م 
#.نوانشہر-10 ک م 
#.بنگا-16 ک م 
#.آدم پور  -تقریباً 64 ک م 

## مذہبی ستھان
مہیشانا گردوارہ بھائی تلکو جی گردوارہ سنگھ سبھا ہور کئی جاتاں نال متعلق گردوارے، مندر- رادھا مندر،شنی مندر، ماں ویشنو دیوی مندر، راما مندر اتے ماں چنتپرنی مندر، گؤ شالہ !

## حوالے

گٹھ:ہوشیارپور ضلعے دے شہر اتے قصبے
اُڑمُڑ ٹانڈا

**اڑمڑ ٹانڈا** پنجاب، بھارت دے ہوشیارپور ضلعے دا اکّ نگر اتے نگر کونسل ہے۔

## آبادی
۲۰۰۱ دی بھارتی جنگننا مطابق،  اڑمڑ ٹانڈا دی آبادی  ۲۲٬۱۱۵ سی، جیہناں وچوں ۵۲٪ مرد اتے ۴۸٪ عورتاں سن۔ اڑمڑ ٹانڈا دی اوسط خواندگی در ۷۴٪ ہے، جو کہ قومی اوسط ۵۹٫۵٪ توں ودھ ہے۔  مرد خواندگی ۷۷٪ پر عورتاں دی خواندگی ۷۱٪ دے نال سکھیا وچ لنگک وتکرا ہے۔ آبادی دا ۱۱٪ ۶ سال توں گھٹ عمر دا ہے۔

## اتہاس
ایہہ شہر سکھاں دے چھویں گرو، گرو ہرِ گوبند صاحب جی نال جڑیا ہویا ہے، جیہناں نے وکھ-وکھ تھاواں جویں کہ پنڈ پلّ پختہ اتے پنڈ مونک کلاں دا دورہ کیتا، جتھے کیہا جاندا ہے کہ اوہناں نے اپنے گھوڑے بنھے سن اتے کئی دن ٹھہرے سن۔  

## مذہبی ستھان
اڑمڑ ٹانڈا وچ اگھے مذہبی ستھاناں وچ شامل ہن: گردوارہ، پلّ پختہ صاحب، گردوارہ ٹاہلی صاحب، بھیم مندر بھیماشنکر مندر)، ظاہر پیر، بھوٹو مندر (شو)، بابا بھٹہ بھگت مندر، اتے بابا بھائی چھایا مندر۔ گرودوارا بابا **کماؤانا (سالا پور)**

## حوالے

گٹھ:ہوشیارپور  ضلعے دے شہر اتے قصبے
گٹھ:پنجاب دے شہر
کرناٹک سٹیٹ کرکٹ ایسوسی ایشن

**کرناٹک سٹیٹ کرکٹ ایسوسی ایشن** بھارتی ریاست کرناٹک وچ کرکٹ د‏‏ی گورننگ باڈی ا‏‏ے۔ ایہ ایسوسی ایشن بورڈ آف کنٹرول فار کرکٹ ان انڈیا تو‏ں وابستہ اے تے کرناٹک کرکٹ ٹیم نو‏‏ں کنٹرول کردی ا‏‏ے۔ اس ایسوسی ایشن د‏‏ی نیہہ 1933ء وچ رکھی گئی سی تے تب تو‏ں ایہ بی سی سی آئی تو‏ں وابستہ ا‏‏ے۔ دے ایس سی اے بنگلور وچ ایم چناسوامی سٹیڈیم نو‏‏ں چلاندا اے، جو بین الاقوامی سطح دے ٹیسٹ ، ون ڈے تے ٹی 20 کرکٹ میچاں د‏‏ی میزبانی کردا ا‏‏ے۔ ایہ ہبلی تے بیلگاوی وچ اک نويں تعمیر شدہ سٹیڈیم نو‏‏ں وی چلاندا ا‏‏ے۔

میسور ریاست (جس دا ناں 1973ء وچ کرناٹک رکھیا گیا) نے اپنا پہلا رنجی ٹرافی میچ 4 نومبر 1ء934 نو‏‏ں مدراس ریاست (ہن تمل ناڈو ) دے خلاف کھیلا۔ ایہ پہلا رنجی ٹرافی کھیل سی تے اج تک دا واحد رنجی ٹرافی کھیل سی جو اک ہی دن وچ مکمل ہويا، میسور نے اس کھیل نو‏‏ں ہار دتا۔ 

## حوالے

گٹھ:1933ء وچ قائم ہوݨ والی کھیلاں د‏‏یاں تنظیماں
گٹھ:کرناٹک وچ کرکٹ
گٹھ:بھارت وچ 1933ء دیاں تاسیساں
گٹھ:بھارت وچ کرکٹ انتظامیہ
گلزار محل

**گلزار محل** پاکستان دے شہر بہاول پور وچ اکّ محل ہے۔ 

## اتہاس
گلزار محل 1906 اتے 1909 دے وچکار بنایا گیا سی  ایہہ سادیک محمد خان پنجویں دی حکومت دوران چالو کیتا گیا سی،   اتے اس نوں مہارانی توں علاوہ بہاول پور دے سابقہ ریاست دے شاہی گھرانے دیاں عورتاں دے نواس ستھان واسطے بنایا گیا سی۔  اس محل دے آلے-دوآلے اکّ وڈا باغ ہے،  اتے ایہہ دربار محل، فرخ محل، اتے نشاط محل دے محلاں دے نیڑے بہاولگڑھ پیلیس کمپلیکس وچ  واقع ہے۔ 

ایہہ محل 1966 توں ہتھیاربند بلاں نوں لیز 'تے دتا ہویا ہے،   اتے اجکلھ عام لوکاں لئی کھلا نہیں اے۔  اس محل دا آرکیٹیکچرل ڈزائن یورپیئن اتے بھارتی سٹائلاں دا مرکب ہے۔ 

## حوالے

گٹھ:پاکستان
دربار محل

**دربار محل** پاکستان دے بہاول پور شہر وچ اکّ محل ہے۔  ایہہ عمارت بہاول پور دی سابقہ ریاست دے درباری پروگراماںں اتے سرکاری دفتراں  لئی بنائی گئی سی۔  ایہہ محل بہاول خان پنجویں ولوں بنایا گیا سی،  اتے شروع وچ اسدا نام مبارک محل رکھیا گیا سی۔  ایہہ 1905 وچ پورا ہویا سی،  اتے ایہہ بہاولگڑھ پیلیس کمپلیکس دے اندر کئی ہور محلاں دے نیڑے ہے، جس وچ نشاط محل، پھاروکھ محل اتے گلزار محل شامل ہن۔  ایہہ محل 75 ایکڑ دے باغ وچ بنیا ہے۔  پورا محل کمپلیکس 1966 توں ہتھیاربند بلاں نوں لیز 'تے دتا ہویا سی،  اتے اس وچ سرکاری اتے فوجی دفتر ہن۔ ایہہ عام لوکاں لئی کھلا نہیں اے۔ 

## عمارتی کلا
اسدا آرکیٹیکچر کجھ یورپیئن سٹائل والا سکھ-عربی ہے۔

ایہہ ایسی سٹائل وچ بنایا گیا ہے جو مقامی، سکھ اتے عربی اثراں دا سمیل ہے۔  باہرلے حصے وچ گنجھل دار؉   نقاشی، فریٹورک، اتے سٹوکو ورق ہے۔ عمارت دے ہر پاسے اکّ وڈی راہ داری اتے  بالکونیاں ہن۔  عمارت دی تیجی منزل  مغل سٹائل دی *چھتری* چھت ہے جس دے ہریک کونے وچ سکھ-سٹائل دے گمبداں والا اکّ اچّ-سٹائل دا اٹھبھج برج ہے۔ 

## گیلری

File:Darbar Mahal by Moiz.jpg|رات نوں روشنائی عمارت
File:Darbar Mahal Mosque by Moiz.jpg|دربار محل مسجد 
File:Darbar Mahal- the inside again.jpg|اندرلی چھت 


## حوالے

گٹھ:پاکستان
فیض محل

**فیض محل** (  خیرپور ، سندھ ، پاکستان وچ اک محل ا‏‏ے۔ اسنو‏ں میر سہراب خان نے 1798ء وچ تعمیر کيتا سی جو خیرپور خاندان کے تالپور بادشاہاں دے شاہی محل احاطے دے لئی خودمختار دربار دے طور اُتے کم کرنے والی اک اہ‏م عمارت سی۔ اصل وچ اس وچ درباریاں دے لئی 16 ویٹنگ رومز دے نال نال دربار تے ڈائننگ ہالز دے نال شاہی مہماناں دے لئی مہمان خانے وی شام‏ل سن ۔ اس دے علاوہ شاہی ہاتھی تے گھوڑےآں دے اصطبل دے لئی ہاتھی خانہ سی جتھے اج آم دا باغ ا‏‏ے۔ 

**فیض محل** (فَیض محل) خیرپور  ، سندھ، پاکستان وچ اکّ محل ہے۔ 

ایہہ میر سوہراب خان نے 1798  وچ خیرپور؉   خاندان دے تالپر بادشاہاں دے شاہی محل احاطے لئی دربار وجوں سیوا کرن والی پرمکھ عمارت وجوں بنوایا سی۔ اصل وچ اس وچ حاکماں دے کمرے دے نال-نال درباریاں لئی 16 ویٹنگ روم اتے دربار اتے کھانے دے حال دے نال-نال شاہی مہماناں لئی مہمان کمرے شامل سن۔ اس توں علاوہ شاہی ہاتھی لئی ہاتھی کھانہ اتے گھوڑیاں دے تبیلے سی جتھے اج امباں دا باغ ہے۔    

ہن فیض محل آخری تالپور بادشاہ، ایچ ایچ  میر علی مراد خان تالپر II (جم 1933), اتے اس دے پتر پرنس عباس رضا تالپور اتے پرنس مہدی رضا تالپر دا گھر  ہے۔ چودھری غلام محمد / جنرل اسکندر مرزا تاناشاہیاں نے پاکستان دی مول آئین سبھا نوں ختم کر دتا۔  اس توں بعد، میر علی مراد نے پاکستان دے بانی محمد علی جناح نال کیتے گئے سمجھوتے دی النگھنا کرکے فوجی حملے دی دھمکی دی ورتوں کردیاں 1955 وچ خیرپور؉   راج نوں پاکستانی راج وچ ملا لیا سی۔  اج سابقہ بادشاہ اکّ واتاورنوادی ہے اتے اسنوں اکّ غیر معمولی بنسپتی اتے جیو-جنتو سرکھیت پناہگاہ، جسنوں مہرانو ریزرو کیہا جاندا ہے، دا سہرا جاندا ہے۔ایہہ ریزرو  کالے ہرن اتے ہوگ ڈیئر لئی مشہور ہے، جو ہن سندھ وچ نایاب ہن۔  

## مورتاں

فائل:Faiz Mahal Khairpur Sindh.jpg|بیرونی منظر
فائل:Inside view of FaizMahal.jpg|اندرونی منظر
فائل:An architectural detail of Faiz Mahal by Usman Ghani.jpg|فیض محل دے بیرونی حصے د‏‏ی تعمیرا‏تی تفصیلات
فائل:Faiz mehal khiarpur (asad aman).jpg|باہر دے آلے دُوآلے پگڈنڈیاں
فائل:Oil painting of Faiz Mahal.jpg|شیر خان د‏‏ی فیض محل د‏‏ی آئل پینٹنگ


## حوالے

گٹھ:پاکستان دے محلات
گٹھ:پاکستان وچ شاہی رہائش گاہاں
گٹھ:سندھ وچ سیاحت
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
گٹھ:تالپور سلسلہ شاہی
چیف سیکرٹری پنجاب

**چیف سیکرٹری پنجاب** (انگریزی: Chief Secretary Punjab)، جیہنوں *سی ایس پنجاب* وی کہیا جاندا اے، بیوروکریٹک چیف تے پنجاب حکومت دا سَبھ توں وڈا سرکاری عہدے دار اے۔ چیف سیکرٹری دی تقرری براہ راست وزیراعظم پاکستان کردا اے۔ چیف سیکرٹری دا عہدا وفاقی سیکرٹری دے عہدے دے برابر ہُندا اے تے پوزیشن ہولڈر دا تعلق عمومن پاکستان ایڈمنسٹریٹو سروس توں ہُندا اے۔

چیف سیکرٹری صوبے دا اِنتظامی سربراہ ہُندا اے کیونکہ سارے ڈویژنل کمشنرز تے صوبے دے انتظامی سیکرٹریز، اوہنوں رپورٹ کردے نیں۔ چیف سیکرٹری وزیر اعلا پنجاب نوں رپورٹ کردا اے، پَر چیف سکریٹری وزیر اعلا دے چارج دے تحت نئیں، کیونکہ صِرف وزیراعظم ای چیف سیکرٹری نوں عہدے اُتے تعینات کر یا ہٹا سکدا اے۔ چیف سیکرٹری، چیف منسٹر دے چیف ایڈوائزر تے صوبائی کابینا دے سیکرٹری دے طور تے وی کم کردا اے۔

## حوالے

گٹھ:سرکاری عہدے
گٹھ:پنجاب
گٹھ:حکومت پنجاب
کیبنٹ سیکرٹری پاکستان

**کیبنٹ سیکرٹری پاکستان** (انگریزی: Cabinet Secretary Pakistan) پاکستان د‏‏ی کبینا دا وفاقی سیکرٹری ا‏‏ے۔ کیبنٹ سیکرٹری، کیبنٹ سیکرٹریٹ دے انتظامی سربراہ دے طور تے کم کردا اے، وزیراعظم تے کبینا نو‏‏ں پالیسی مشورے فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ عام طور تے پاکستان ایڈمنسٹریٹو سروس دے سینئر ترین BPS-22 گریڈ افسر نو‏‏ں اس عہدے اُتے تعینات کيتا جاندا ا‏‏ے۔

پاکستان دے سینئر ترین سرکاری ملازمین ہوݨ دے ناطے آفس ہولڈر سیکرٹریز کمیٹی دے سربراہ ہُندے نيں تے بی پی ایس 20، بی پی ایس 21 تے بی پی ایس 22 وچ اعلا سرکاری ملازمین دے تبادلیاں، تقرریاں تے ترقیاں وچ براہ راست اپݨی رائے رکھدے نيں۔ وفاقی کبینا دے اجلاساں دے دوران کبینا سیکرٹری وزیر اعظم دے سجے پاسے بیٹھدے نيں۔

## ہور دیکھو
*کیبنٹ سیکرٹری پاکستان
*کیبنٹ سیکرٹریٹ پاکستان
*اسٹیبلشمنٹ سیکرٹری
*اسٹیبلشمنٹ ڈویژن

## حوالے

گٹھ:حکومت پاکستان
گٹھ:سرکاری عہدے
بستی ملوک

**بستی ملوک** (بستی ملوک) ملتان ضلعے، پنجاب، پاکستان دا اکّ شہر ہے۔ بستی ملوک اس دے علاقے اتے چھوٹے قصبیاں دی آبادی لگبھگ 20,000 ہے۔ ایہہ  دے کوآرڈینیٹس'تے واقع ہے۔   

بستی ملوک ملتان دے دکھن وچ 35 کہ.می. دور واقع ہے۔ دنیا پور اس دے مشرق ول واقع ہے۔ اس دے پچھم ول شجاع آباد ہے، جو امباں لئی مشہور ہے۔ اس دے دکھن وچ مخدوم عالی ناں دی اک ہور آبادی ہے۔ اس ستھان دا حلوہ کافی مشہور ہے اتے منور دا سوہن حلوہ سبھ توں ودھ مشہور ہے۔ 

## اتہاس
ونڈ توں پہلاں، بستی ملوک اتے آس-پاس دے کھیتر بہت زیادہ آبادی والے سن اتے اس وچ ان-واہی زمین سی۔ اس کھیتر وچ کھیتی شروع کرن لئی 1930 وچ بریٹیش راج نے اتھے وڈی گنتی وچ کھیتی کرن والے پریواراں نوں وسایا۔ اوہناں وچوں کجھ سالٹ رینج مطلب کھشاب، جیہلم آدی توں پرواس کیتے گئے سن۔ اتھے پرواس کرن والے ایہناں پریواراں وچ اعوان بھائیچارے دے لوک وی سن۔

## تعلیمی ادارے
کجھ سرکاری سکھیا ادارےآں لڑکیاں لئی سرکاری ہائی سکول، لڑکیاں لئی سرکاری ہائی سکول، عورتاں لئی سرکاری ڈگری کالج ہن۔ اس کھیتر وچ بہت سارے سکول اتے کالج ہن:

* پیئیپھ کیڈیٹ سکول
* مجاہد ماڈل سکول
* ابن ای قاسم کامریڈ کالج
* فورٹ کالج
* ویژن کالج
* دا ایجوکیٹر سکول سسٹم
* دار-اے-ارقم سکول سسٹم
* عظیم کالج آف ٹیکنالوجی

## حوالے

## باہری لنک

* بستی ملوک دیاں سیٹیلائیٹ تصویراں
گٹھ:Webarchive template wayback links
گٹھ:ملتان ضلعے وچ رہائشی تھانواں
گٹھ:پنجاب دے شہر
بہادر پور

**بہادر پور** پاکستان وچ شجاع آباد دے نیڑے جلال پور پیروالا دا اکّ قصبہ اتے یونین کونسل ہے۔ اتھے سرکاری ہائر سیکنڈری سکول بہادر پور ناں دا سیکنڈری سکھیا لئی اکّ ادارہ ہے۔ کجھ پنڈ دیپال، سلطان والا، ابو سعید، کوچی والا، صادق آباد، فتح والا، کنڈے موڑ، دیدے والا، پہور والا اتے بیعت واہی ہن۔ پیر اولیا شریف اتے چن والا بہادر پور دے نیڑے چھوٹے قصبے ہن۔ اتھے کجھ پرائیویٹ سکول وی ہن: اسلامیہ پبلک ہائر سیکنڈری سکول، راویئن سائنس اکیڈمی، باب ال علم پبلک سکول، ال زکریا پبلک سکول۔ اکّ ہور سکھیا دین والا پلیٹ فارم **"ایجلی"** وی اس کھیتر وچ موجود ہے۔

گٹھ:ملتان ضلعے وچ رہائشی تھانواں
گٹھ:پنجاب دے شہر