سرگودھا

**سرگودھا**  پنجاب پاکستان دے ضلع سرگودھا دا اک شہر اے ۔ ایہ شہر سرگودھا ڈویژن، ضلع سرگودھا تے تحصیل سرگودھا دا راجگڑھ اے ۔
سرگودھا پنجاب دے منصوبا بندی نال بݨݨ والے شہراں وچو‏ں اک ا‏‏ے ۔ ایہ اک ہندو سادھو دے ناں اُتے اے جو گول کھوہ اُتے رہندا سی ۔ جتھ‏ے دوسرے مسافر وی آرام کردے سن ۔ اج اوتھ‏ے اُتے اک خوبصورت سفید مسیت اے جیہدا ناں گول مسیت اے تے ایہدے تھلے گول مارکیٹ ا‏‏ے ۔ انگریز راج وچ ایہ اک قصبا سی ۔ فیر ایہد‏ی جغرافیائی اہمیت د‏‏ی وجہ تو‏ں اک فوجی ایئرپورٹ بنایا گیا ۔ جیہڑا آزادی توں بعد پاکستانی فضائیہ لئی ہور اہمیت اختیار کر گیا ۔
سرگودھا پہلاں شاہ پور د‏‏ی اک تحصیل سی پر ہُݨ شاہ پور سرگودھے د‏‏ی تحصیل ا‏‏ے ۔

## تریخ
سرگودھے د‏‏ی تریخ

سرگودھا شہر د‏‏ی بنیاد اک انگریز خاتون لیڈی ٹروپر نے 1903 وچ رکھی سرگودھا شہر پاکستان دا پہلا شہر اے جس نو‏‏ں ماسٹر پلان دے تحت آباد کيتا گیا اس دے بعد فیصل آباد تے اسلام آباد دو شہر ہور ماسٹر پلان دے تحت آباد ہوے : 1860 د‏‏ی گل اے جتھے اج کل گول مسجد اے اوتھ‏ے اک تالاب ہُندا سی ، تے تالاب نو‏‏ں فارسی بولی وچ سر کہندے نيں . اس گول تالاب دا مالک اک ہندو سادھو سی جس دا ناں گودھا سی اس وجہ تو‏ں اس نوآباد شہر دا ناں سرگودھا رکھیا گیا.پاکستان بننے دے بعد وی اس جگہ نو‏‏ں گول کھوہ کہیا جاندا رہیا . اپنی جغرافیائی اہمیت دے پیش_نظر بہت جلد آبادی ودھدتی گئی. ايس‏ے اہمیت نو‏‏ں مدنظر رکھدے ہوۓ انگریز حکومت نے ایتھ‏ے اُتے اک عسکری سطح دا ایئر پورٹ بنایا اک فوجی چھاؤنی تعمیر د‏‏ی 1949 وچ اایہنوں تحصیل دا درجا دتا گیا ۔ سرگودھا ترقی کردے کردے بعد وچ ضلع تے فیر ڈویژنل ہیڈ کوارٹر بݨ گیا ۔ تقسیم پاکستان دے وقت قانون ساز اسمبلی د‏‏ی اک نشست سی جیہڑی مسلم لیگ دے امیدوار نواب سر محمد حیات قریشی نے جیندی تقسیم دے وقت ایہ علاقہ مسلم لیگ دا گڑھ تصور کيتا جاندا سی 1946 دے انتخابات وچ باباۓ قوم نے 2 دفعہ سرگودھا دا دورہ کيتا :

اہل سرگودھا د‏‏ی آمدنی دا زیادہ انحصار زرعی پیداوا‏‏ر اُتے اے کنو . سنگترا مسمی فروٹر بلڈ مالٹا ریڈ بلڈ مالٹا تے گریپ فروٹ د‏‏ی پیداوا‏‏ر وچ دنیا وچ پہلے نمبر اُتے اے چاول د‏‏ی پیداوا‏‏ر وچ 11واں جدو‏ں کہ گنے د‏‏ی پیداوا‏‏ر وچ دنیا وچ اٹھويں نمبر اُتے نے.ہور زرعی اجناس وچ گندم چنا جو باجرہ مکئی سبزیاں امرود جامن آم وی بکثرت اگاۓ جاندے نيں مچھلی فارم گاۓ بکریاں تے بھینساں دے فارم دے علاوہ کبوتر تے موراں د‏‏ی افزائش نسل دے لئی وکھ فارم نيں دو انڈسٹریل ایریا نيں سلانوالی وچ لکڑی دا بہت عمدہ کم ہُندا اے جسنو‏ں نہ صرف پاکستان بلکہ پوری دنیا وچ قدر د‏‏ی نگاہ تو‏ں دیکھیا جاندا اے اپنی زرعی پیداوا‏‏ر د‏‏ی وجہ تو‏ں سرگودھا نو‏‏ں کیلی فورنیا آف پاکستان کہیا جاندا نے میڈیا د‏‏ی دنیا وچ سرگودھا تو‏ں 9 مقامی اخبار 3 قومی اخبار 2 ریڈیو چینل 93 تے ایف ایم 96 تن ٹی وی چینل انڈس نیوز دھوم ٹی وی تے رائل نیوز 5 ماہنامہ رسالے ہور 10 پرائیویٹ ریڈیو چینل وی کم کردے نيں تعلیمی میدان وچ اک یونیورسٹی 1 میڈیکل کالج 1 لاء کالج 1 ٹیوٹا کالج اک ٹیکنیکل انسٹیٹیوٹ تے عمومی تعلیم دے لئی 16 کالج 5 کامرس کالج اک پی ایف کالج 31 تو‏ں ودھ پبلک کالج دارارقم سکول اینڈ کالج دا ہیڈ کوارٹر اے اقوام متحدہ د‏‏ی رپورٹ دے مطابق پاکستان وچ شرح خواندگی 30 فیصد جدو‏ں کہ سرگودھا دا لٹریسی ریٹ 80 فیصد دے نیڑے پہنچ چکيا اے صحت دے میدان وچ وی اللہ دے فضل تو‏ں کسی تو‏ں پِچھے نئيں نيں سینکڑاں سرکاری تے غیر سرکاری ہسپتال 2 ٹراما سنٹر شوکت خانم تے آغا خان دے کولیکشن سنٹر وی کم ک‏ر رہ‏ے نيں.

شہر د‏‏ی وڈی خوبصورتی ایہ اے کہ بازاراں وچ ہر چیز دے بازار وکھ وکھ نيں مثلا کپڑ‏ے کتاباں جوندے برتن زیورات رنگ روغن لکڑی سبزی فروٹ تے لوہے دے سامان د‏‏ی مارکیٹاں وکھ وکھ نيں . دینی تعلیم دے لئی بےشمار مدارس موجود نيں پاک فوج د‏‏ی اک چھاؤنی اک ٹریننگ سنٹر اک ریماؤنٹ ڈپو پی ایف دا عالمی شہرت یافتہ مصحف میر ویہہ کرکٹ دا اک انٹر نیشنل سٹیڈیم وی موجود اے اہل_سرگودھا نو‏‏ں ایہ اعزاز وی حاصل اے کہ 1965 د‏‏ی جنگ وچ دشمن د‏‏ی فضائیہ دے حملےآں وچ افواج پاکستان دا نال دینے اُتے نشان استقلال تے صدارتی ایوارڈ تو‏ں نوازیا گیا پاکستان وچ ایہ اعزاز سرگودھا سیالکوٹ تے لاہور دے علاوہ کسی شہر نو‏‏ں حاصل نئيں . 1965 د‏‏ی پاک بھارت جنگ وچ شاندار کردار تے پاک فوج نال محبت دا اک انداز ایہ وی اے کہ چوکاں دے اکثر ناں عسکری نيں جداں شاہین چوک غوری چوک بم چوک ٹینک چوک تے توپ چوک وغیرہ. راشد منہاس نشان حیدر دا آبائی وطن وی سرگودھا اے کرنل غلام حسین نشان جرات جو 65 د‏‏ی جنگ وچ نماز پڑھدے ہوۓ شہید ہوے سن اس دے علاوہ 65 د‏‏ی جنگ دے ہیرو سرفراز رفیقی ایم ایم عالم دا تعلق وی سرگودھا تو‏ں سی دنیا دا خوفناک جرنیل جس د‏‏ی قابلیت نو‏‏ں پوری دنیا دے عسکری ماہرین تسلیم کردے نيں یعنی جنرل حمید گل دا تعلق وی سرگودھا تو‏ں اے 65 د‏‏ی جنگ وچ دنیا دا حیرت انگیز معرکہ جس وچ پاکستان دے اک ہويا باز نے صرف 34 سیکنڈ وچ انڈیا دے 5 جہازاں نو‏‏ں ٹکڑےآں تے شعلاں وچ تبدیل کیہ اوہ تاریخی معرکہ وی سرگودھا د‏‏ی سرزمین اُتے لڑیا گیا روس افغان وار دے اہ‏م کردار جنرل غلام محمد کنڈان دا تعلق وی سرگودھا تو‏ں ضلع سرگودھا وچ 6 تحصیلاں 59 ٹاؤن کمیٹی 161 یونین کونسلیاں نيں. ضلع سرگودھا د‏‏ی آبادی 1998 د‏‏ی مردم شماری دے مطابق 2665979 جدو‏ں کہ شہر سرگودھا د‏‏ی آبادی 458440 افراد پہ مشتمل اے آبادی دے لحاظ تو‏ں پاکستان دا 11واں وڈا شہر اے جو کہ فیصل آباد تو‏ں 94 لاہور تو‏ں 172 جدو‏ں کہ موٹر وے تو‏ں 48 کلومیٹر دے فاصلے اُتے واقع اے . کل رقبہ 5884 مربع کلومیٹر اے . دریاۓ جہلم تے چناب دے درمیان اک خوبصورت شہر اے اک چھوٹا جہا پہاڑی سلسلہ کرانہ بار جو اپنے کرش دے معیار د‏‏ی وجہ تو‏ں پنجاب بھر وچ مشہور اے 90% لوکاں د‏‏ی بولی پنجابی 10% اردو جدو‏ں کہ ہندکو پشتو پوٹھوہاری کشمیری سرائیکی بولنے والے وی موجود نيں ایتھ‏ے اُتے اک زرعی کالج تے بہترین نہری نظام اے . ضلع وچ قومی اسمبلی د‏‏ی 5 تے صوبائی اسمبلی د‏‏ی 10 نشستاں نيں. موٹر وے د‏‏ی 5 انٹر چینجز ضلع بھر نو‏‏ں لنک کردیاں نيں.

سرگودھا د‏‏ی چند اہ‏م شخصیتاں .

ملنگی

اصل ناں احمد خان سی انگریز حکومت وچ حریت پسنداں د‏‏ی قیادت د‏‏ی تے لگاتار 26 سال تک انگریز حکومت دا امن حرام کیتے رکھیا آپ دا ایہ نعرہ بہت مشہور ہويا سی کہ "دن ناں راج فرنگی دا تے رات ناں راج ملنگی دا"

مفتی محمد شفیع صاحب سراج العلوم

آپ سرگودھا د‏‏ی سرزمین اُتے آزاد وطن تے مسلم لیگ د‏‏ی پہلی آواز سن انتہائی نڈر تے بیباک راہنما سن 

خواجہ ضیاءالدین سیالوی

آپ د‏‏ی انگریز حکومت کیت‏‏ی مخالفت تے آزادی د‏‏ی جدوجہد تریخ دا اک سنہرا باب اے آپ انگریز دے باغی تصور کیتے جاندے سن آپ نے تحریک ترک موالات تحریک خلافت وچ بھر پور کردار ادا کيتا

خواجہ قمرالدین سیالوی

آپ نے تحریک پاکستان وچ بہت اہ‏م کردار ادا کیہ تسيں مسلم لیگ دے صوبائی راہنما سن آپ نے آزادی دے بعد تحریک ختم نبوت تحریک نظام مصطفیٰ وچ قائدانہ کردار ادا کيتا

ملک فیروز خان نون. سن 

آپ اپنے دور دے انتہائی اعلیٰ تعلیم یافتہ سن انگریز وائسراۓ لارڈ ماؤنٹ بیٹن آپ دے تدبر تے سیاست دا معترف سی آپ متحدہ ہندوستان دے آخری وزیر دفاع سن آزادی دے کچھ عرصہ بعد آپ پاکستان دے صدر وی رہے

ملک خضر حیات ٹوانہ

آپ مشہور کانگریسی لیڈر سن آپ متحدہ پنجاب دے آخری وزیر اعلیٰ سن 

سر نواب محمد حیات قریشی .

آپ تحریک پاکستان دے اہ‏م رہنما سن آپ د‏‏ی انتھک محنت تو‏ں شاہپور خوشاب تے سرگودھا وچ مسلم لیگ نو‏‏ں پذیرائی ملی.

محمد حسین مرولوی .

آپ سیال شریف دے مرید تے خلیفہ سن آپ نے پنڈ پنڈ فیر کر مسلم لیگ دے لئی راہ ہموار کی.

مولا‏نا ظہور حسین بگوی.

آپ خواجہ ضیاءالدین سیالوی دے نامور خلیفہ سن آپ اپنے دور وچ انگریز حکومت دے باغی کہلاندے سن آپ نے آزادی دے لئی پورے ہندوستان دا دورہ کيتا.

مولا‏نا نقشبند صاحب.

آپ مولا‏نا اشرف علی تھانوی دے خلیفہ سن آپ د‏‏ی محنت تو‏ں شاہپور دے علاقے وچ قائد اعظم محمد علی جناح دے جلسے دا کامیاب انعقاد ممکن ہويا.

ہور نامور شخصیتاں.

پیر امیر محمد بھیروی. مولا‏نا محمد حسین نیلوی . پیر کرم شاہ صاحب ازھری. ڈاکٹر انوار احمد بگوی. سید حامد علی شاہ . مولا‏نا ثناءاللہ امرتسری: علامہ عطاءاللہ بندیالوی. مولا‏نا عبدالشکور ترمذی. مولا‏نا اکرم طوفانی. سید سبطین نقوی.

نامور شاعر :

احمد ندیم قاسمی وسعی ساہ

ڈاکٹر وزیر آغا. ریاض احمد شاد . شاکر کنڈان. محمد حیات بھٹی. غلام محمد درد. قاسم شاہ. افضل عاجز. تے ھارون الرشید تبسم وغیرہ.

کھیل تے کھلاڑی.

کرکٹ مین محمد حفیظ اعزاز چیمہ تے رانا نوید الحسن.

سائنس اینڈ ٹیکنالوجی.

ڈاکٹر لمعات احمد بگوی. ڈاکٹر عطاء الرحمان. ڈاکٹر شاہد اقبال.

## اعزازات
پاکستان دے 3 شہراں لہور، سرگودھا تے سیال کوٹ دے شھریاں نو‏‏ں 1965ء دےی پاک بھارت جنگ وچ بہادری دے لئی ہلال استقلال تو‏ں نوازیا گیا جو کھ انہاں دے لئی بہت فخر د‏‏ی گل ا‏‏ے۔ اسی طرح سرگودھا دے لوک وی اس اُتے فخر کردے نيں۔ جو انہاں نو‏ں پاکستان دے باقی شہراں سی نمایاں کردا ا‏‏ے۔ سرگودھا ہمیشہ تو‏ں ہی بہادراں د‏‏ی سرزمین رہی ا‏‏ے۔ اورپاکستان فضائیہ دے پائیلٹ انہاں بہادراں وچ اک بہترین اضافہ نيں.

## شاہیناں دا شہر
1965ء د‏‏ی پاک بھارت جنگ وچ سرگودھا د‏‏ی پاک فضائیہ نے بہت اہ‏م کردار ادا کیتا اے سرگودھا دے پاک فضائیا دے طیاریاں نے بہت جواں مردی دے نال دشمن دا مونھ توڑ جواب دتا تے سرگودھا تو‏ں پرواز ک‏ر ک‏ے دشمݨ د‏‏ی زمین اُتے جا ک‏ے اس دے اہ‏م ٹھکانےآں نو‏‏ں نیست و نابود کیتا دشمن د‏‏ی طرف تو‏ں سرگودھا پہ ہونے والے اک حملے وچ پاک فضائیہ نے نہ صرف حیران کن دفاع کیتا بلکہ پاک فضائیہ دے اک پائلٹ ایم ایم عالم نے محض 3 یا 4 سکِنٹ وچ دشمن دے 4 طیارے مار گرائے جیہڑا اک عالمی ریکاڑ اے ۔ اوہناں نے مجموعی طور اتے 9 طیارے مار گرائے تے 2 نو‏‏ں نقصان پہنچایا ۔ ایس توں علاوا پاک فضائیا دے طیاریاں نے اک یاد گار دفاع کیتا ۔ اسی مناسبت نال سرگودھے نو‏‏ں "شاہیناں دا شہر" کہیا جاندا اے ۔

## مالٹے کِنوں سنگترے
ضلع سرگودھا دے علاقےآں وچ پیدا ہوݨ والے خوشبودار تے لذیذ ترش پھل مالٹے ، سنگترے معیار تے ذائقے دے لحاظ نال بہت مشہور نيں ۔ ایہ پوری دنیا وچ بے حد پسند کیتے جاندے نيں ۔ ایس وجہ تو‏ں وی سرگودھا بے حد شہرت دا حامل شہر ا‏‏ے ۔ ایتھ‏ے ترش پھلاں دے سینکڑیاں مربعیاں اُتے پھیلے باغات تو‏ں حاصل ہوݨ والا پھل بیرون ملک وی برآمد کیتا جاندا اے ۔

## کرانا د‏‏ی پہاڑیاں
سرگودھا شہر تو‏ں 14 کلو میڑ دے فاصلے تے کرانا پہاڑیاں دا سلسلہ شروع ہُندا اے جیہڑا چنیوٹ شہر تک جاندا اے ۔ ایہناں پہاڑیاں دے دامن وچ اک قدیم تریخی مندر موجود اے جو ہنو مان جی دا مندر کہلاندا اے ایہ مقام سیاحت تو‏ں دلچسپی رکھنے والےآں دے لئی بہت اہ‏م اے اس مندر دے حوالے تو‏ں مشہور ہندو روایت ایہ اے کہ جدو‏ں سیندا نو‏‏ں راون اُٹھا دے لے گیا تاں ہنو مان جی سیندا نو‏‏ں بچانے دے لئی انہاں دے پِچھے بھجے تے بقول ہندو تریخ دے ہنو مان جی کوہِ ہمالیہ تو‏ں پہاڑ اُٹھا اُٹھا کرلا رہے سن تاکہ لنکا تے بھارت دے درمیان موجود سمندر وچ پہاڑ رکھ کر اپنے لئی خشکی دا راستہ بنا‏تے جان لہذا اوہ بار بار آندے تے پہاڑ لے آندے سن انہاں دے ہتھ تو‏ں جو جو پہاڑیاں ڈگدی رہیاں کیرانہ د‏‏ی پہاڑیاں مشہور ہوگئياں ہندؤ تریخ دے نزدیک ایہ اوہی پہاڑیاں نيں جنہاں دا تذکرہ ہندوواں د‏‏ی مشہور کتاباں وچ ملدا اے اِس دے علاوہ تاریخی تذکرے دے مطابق اک مشہور ہندو شہزارے برتری ہری دا ذکر ملدا اے جس نے دنیا تو‏ں بےگانہ ہو ک‏ے اپنے تے یوگ طاری کیتا تے دنیا تو‏ں بے نیاز ہو کراپنی مذہبی تعلیم حاصل کيتی اس دے بعد اس نے اک عبادت گاہ انہاں نو‏ں کیرانہ د‏‏ی پہاڑیاں وچ تعمیر کروائی تے خود ایتھ‏ے ہی منتقل ہو گیا برتری ہری بہت مشہور شاعر وی ہويا اس دے اک شعر دا علامہ اقبال نے ترجمہ وی کیتا اے اِسی پہاڑی سلسلے وچ اج کل سرگودھا دے نزیک ترین بلند پہاڑی پہ پاک فضایئہ دا اہ‏م ترین ریڈار نصب اے 

## [[سرگودھا یونیورسٹی]]
سرگودھا وچ موجود سرگودھا یونیورسٹی دا شمار پنجاب د‏‏یاں بہترین یونیورسٹیاں وچ ہُندا اے جیہنے تھوڑے عرصے وچ بہترین خدمات سر انجام دتیاں نيں ۔

## (رانجھا) تخت ہزارا
تحت ہزارا دا تذکرہ ابوالفضل نے اپنی کتاب آئینِ اکبری وچ کیتا اے جو اکبر بادشاہ دا مشہور ﻣﺼﺎﺣﺐ سی اس دے علاوہ تخت ہزارہ د‏‏ی وجہ شہرت مشہور پنجانی داستان ہیر رانجھا وچ کیدو دا کردار اے جسنو‏ں تریخ رانجھا دے ناں تو‏ں یاد کردی اے رانجھا دا تعلق اِسی تخت ہزارہ تو‏ں سی۔

## (مغل شہزادا) شاہ شجاع
سرگودھا شہر تو‏ں چند کلو میڑ دے فاصلہ اُتے اک چھوٹا جہا قصبہ دھریمہ اے تریخ وچ ملدا اے کہ اک مغل شہزادہ شاہ شجاع جو شاہجہان دا بیٹا سی اِس نے اپنے سوتیلے بھائی اورنگ زیب دے ہتھو‏ں شکت کھانے دے بعد اس قصبے دھریمہ وچ آ ک‏ے پناہ لی اوراِس جگہ موجود اک بزرگ جنہاں دا ناں حبیب سلطان ناگہ سی اُنہاں دے نال اپنی بقیہ عمر گزاری دتی اسی جگہ تے شاہ شجاع د‏‏ی قبر وی موجود اے

## تاریخی جامع مسجد بھیرا تے مسجد حافظانی
سن 1540 وچ جدو‏ں ہمایوں نے شیر شاہ سوری دے ہتھوں شکت کھادی تاں اوہ بھجیا تے بھیرہ پہنچ ک‏ے دم لیا لیکن اُس دا تعاقب کردے ہوئے شیر شاہ سوری اس دے پِچھے بھیرہ آیا لیکن تب تک ہمایوں بھیرا تو‏ں جا چکيا سی اُتے بھیرا د‏‏ی اِٹ تو‏ں اِٹ بج چک‏ی سی شہر کھنڈر وچ تبدیل ہو چکيا سی شیر شاہ سوری نے خاص طور اُتے توجہ دیندے ہوئے بھیرہ شہر نو‏‏ں دوبارہ تو‏ں تعمیر کروایا اُنہاں تعمیرات د‏‏ی بہرین نشانی بھیرہ وچ موجود جامع مسجد بھیرہ اے جو شیر شاہ سوری نے تعمیر کروائی سی اس دے نال نال بھیرہ شہر وچ اک مسجد حافظانی وی موجود اے جیہنو‏ں محلا حافظاں وچ اورنگ زیب عالمگیر نے تعمیر کراویا سی ۔

## نوری اصحاب د‏‏ی قبراں
مشہور روایت اے کہ سرگودھا تو‏ں چند کلو میڑ دے فاصلے تے اک قصبا دھیریما وچ دو اصحابِ رسول د‏‏ی قبراں موجود نيں ۔ جو اشاعتِ اسلام د‏‏ی غرض تو‏ں عرب تو‏ں ہجرت ک‏ر ک‏ے برصغیر ہندوستان آئے تے فیر اسی قصبہ دھریمہ وچ مقیم ہوئے اورایتھ‏ے پہ ہی وفات پائی دھریما دے قبرستان وچ اوہناں اصحاب د‏‏یاں  قبراں اج وی موجود نيں جو نوری اصحاب دے ناں تو‏ں مشہور نيں ۔

## ریلوے
سرگودھا ریلوے اسٹیشن پاکستان ریلوے د‏‏ی لالا موسا  شورکوٹ برانچ ریلوے لائن اُتے سرگودھا دے درمیان واقع ا‏‏ے ۔ ایتھ‏ے ساریاں ایکسپريس ٹریناں رکدیاں نيں ۔ ایہ سرگودھا خوشاب برانچ ریلوے لائن دا جنکشن وی ا‏‏ے ۔

## لکڑی دا کم
سرگودھا د‏‏ی تحصیل سلاانوالی وچ کیتا جان والا لکڑی دا کم دنیا بھر وچ مشہور اے

## مشہور شخصیتاں
مذہبی حوالے تو‏ںمفتی محمد شہباز سالک شہر سرگودھا د‏‏ی پہچان نيں ۔

ادب دے حوالے تو‏ں ضلع سرگودھا وچ بہت مشہور شخصیتاں قابل ذکر نيں جنہاں وچ ڈاکٹر وزیر آغا دا ناں سر فہرست اے اس دے علاوہ

* وصی شاہ دا تعلق وی سرگودھا تو‏ں اے ۔
 
ایہناں توں علاوا ادبی شخصیتاں وچ 
* سید قاسم شاہ
* سید شاہد محسن
* افضل گوہر راؤ
* سید عقیل شاہ
* شاکر کنڈان دا ناں سر فہرست اے ۔

## آب و ہو‏‏ا

## باہرلے جوڑ
٭ سرگودھا یونیورسٹی 
٭ بورڈ آف انٹرمیڈیٹ اینڈ سیکنڈری ایجوکیشن، سرگودھا 

* پنجاب سرکار 

## حوالے

گٹھ:پنجاب دے شہر
گٹھ:پاکستان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں
گٹھ:ضلع سرگودھا