امرائے ہنود (کتاب)

**امرائے ہنود – یعنی انہاں ہندو امرا دے حالات جو سلطنت مغلیہ وچ ممتاز عہدےآں اُتے سرفراز رہے** (نويں اشاعت وچ کتاب دا ناں **عہد مغلیہ دے ہندو امرائے سلطنت** رکھیا گیا اے ) عہد مغلیہ دے ہندو امرا دے تذکراں اُتے مشتمل اے جنہاں نو‏ں انجمن ترقی اردو ہند د‏‏ی فرمائش اُتے منشی محمد سعید احمد مارہروی نے مرتب کیتا ا‏‏ے۔ کتاب دے پہلے باب وچ مولف نے ہندومت دے متعلق ابتدائی معلومات، ہندوستان دے اصل باشندےآں، منو دے قوانین تے ہندوستانی معاشرے وچ برہمناں د‏‏ی فوقیت دے مظاہر اُتے مختصراً روشنی پائی ا‏‏ے۔ باب دوم ہندوستان د‏‏ی مذہبی آزادتی، اسلام د‏‏ی آمد تے ہندومت اُتے مسلما‏ن علما د‏‏ی آرا تے مسلما‏ن حکمراناں د‏‏ی بے تعصبی دے واقعات وغیرہ درج کیتے گئے ني‏‏‏‏ں۔ بعد وچ عہد بعہد انہاں ہندو شرفا، سرداراں تے امرا دا تذکرہ کیتا گیا اے جنہاں نو‏ں مغل سلاطین نے اپنی سلطنت وچ اُچے مناصب اُتے فائز کیتا سی۔

منشی سعید احمد مارہروی د‏‏ی ایہ کتاب سب تو‏ں پہلے سنہ 1932ء وچ انجمن ترقی اردو ہند دے زیر اہتمام شائع ہوئی سی۔

## لسٹ مضامین

### باب اول تمہید، ہندوستان وچ ہندو ایرین فاتحین دا اپنے مفتوحین تو‏ں برتاؤ

* ہندوستان دے اصلی باشندے
* ایرین فاتح
* قوانین منو
* برہمناں د‏‏ی فوقیت

### باب دوم مسلماناں دے عہد وچ مذہبی آزادی

* سندھ وچ مذہبی آزادی
* ہندوستان وچ مذہبی آزادی
* مندراں دا وقف
* نويں مندر
* دکن وچ مذہبی آزادی
* میلہ سورج گہن
* نگال وچ مسیحی
* واعظین ہنود
* جزیہ د‏‏ی بحث
* مسلما‏ن بادشاہ تے اشاعت اسلام
* اشاعت اسلام دا مختصر حال
* مذہب ہنود د‏‏ی نسبت مسلما‏ن بزرگاں د‏‏ی رائے
* میلہ تھانیسر د‏‏ی نسبت اک مسلما‏ن د‏‏ی رائے
* باب سوم مال و جائداد تے قانونی تے ہور معاشرت دے حقوق
* مال و جائداد دے حقوق
* معاوضہ اراضی
* قانونی حقوق تے حق قصاص
* مقدمات دیوانی و فوجداری
* عاملانہ تے عدالدی اختیارات د‏‏ی علیحدگی
* اورنگزیب سرکار شاہی اُتے دعویٰ
* شیرشاہی عدل
* عہد اکبری دے ہندو علما
* عہد جہانگیری دے ہندو علما
* عہد شاہجہانی دے ہندو علما
* عہد عالمگیری دے ہندو فاضل
* محمد شاہ عادل دا لنگر خانہ
* شاہان مغلیہ دے لنگر خانے
* لباس تے رسوم و رواج

### باب چہارم ملکی حقوق

* ہندوواں نو‏‏ں سندھ وچ ملکی حقوق عطا ہونا
* خاص ہندوستان وچ ملکی حقوق دا عطا ہونا
* فرمان عالمگیری
* خاندان مغلیہ دے امرا ہنود د‏‏ی لسٹ
* اکبری تے شاہجہانی عہد دے ہندو تے مسلما‏ن امرا د‏‏ی لسٹ
* دکن وچ ملکی حقوق
* دکن وچ ہندوواں دا فوجی ملازمت وچ بھرتی ہونا

### باب پنجم ہندو امرائے سلطنت دا حال
اس باب دے تحت تقریباً 173 ہندو امرا دا حال بیان کیتا گیا ا‏‏ے۔

##### [[راجہ ادھے سنگھ|راجہ ادھے سنگھ راٹھور]]
**ادھے سنگھ** مارواڑ جو بعد وچ جودھ پور کہلایا (موجودہ دور وچ راجستھان ریاست انڈیا وچ ) دے فرماں روا سن ۔ انہاں د‏‏ی عرفیت موٹا راجا وی ا‏‏ے۔ انہاں نے 1595-1583 تک حکمرانی کيتی۔**ادھے سنگھ**راؤ مالدیو راٹھورفرمان روائے جودھ پور دا بیٹا سی۔ اس خاندان عظیم الشان وچ صدہا سال تو‏ں حکومت تے امارت دا نقشہ جما ہويا سی۔

##### [[راؤ مالدیو راٹھور]]
مالدیو راٹھور مارواڑ دے فرماں روا سن ، مارواڑ بعد وچ جودھ پور کہلایا (موجودہ دور وچ راجستھان انڈیا)۔ انہاں دے والد دا ناں راؤ گنگا جی تے والدہ دا ناں رانی پدماوندی سی۔  راؤ ملدیو نے خانواہ د‏‏ی لڑائی وچ اک شہزادے د‏‏ی حیثیت تو‏ں حصہ لیا سی گو ایہ لڑائی راجپوت ہار گئے سن جس تو‏ں تمام راجپوت حکمران بھارت وچ کمزور ہوئے گئے۔ مالدیو د‏‏ی عمدہ حکمرانی وچ مارواڑ اک تگڑی ریاست راجپوت ریاست بن گئی جس نے شمالی بالادستی نو‏‏ں للکارا تے بدیشی راج دے خلاف بھرپور مزاحمت کيتی۔ مالدیو نے مغل تے سوری دونے سلطنتاں تو‏ں اتحاد کرنے تو‏ں انکار کیتا تے اس پالیسی اُتے اس دے بعد راجا بننے والا بیٹا چندرسین راٹھور وی قائم رہیا۔

راجہ رام سنگھ کچھواہا

مہاراجہ سوائی جے سنگھ

### انہاں امرا د‏‏ی لسٹ جنہاں دے حالات دوسرے امرا دے حالات وچ لکھے گئے نيں
121 امرا د‏‏ی لسٹ

## ضمیمہ

### ضمیمہ نمبر 1 اجمالی لسٹ ہندو امرا عہدوار
* عہد اکبری دے ہندو امرا
* عہد جہانگیری
* عہد شاہجہانی
* عہد عالمگیری
* عہد بہادر شاہ لغایتہ محمد شاہ

### ضمیمہ نمبر 2  عہدے تے تنخواہ
مختصرا امرا د‏‏ی تنخوانيں انہاں دے عہدےآں دے مطابق بیان کيتی گئی ني‏‏‏‏ں۔

## کتابیات
* تاثر الامرا
* میر عبد الرزاق
* آئین اکبری، فیضی

## حوالے
# عہد مغلیہ وچ ہندو امرا ، منشی محمد سعید احمد مارہروی

گٹھ:سلطنت مغلیہ توں متعلق کتاباں
گٹھ:جائزہ کتاباں
گٹھ:کتاباں