open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
سب توں لمبے میناراں دی لسٹ

ایہ دنیا دے **لمبے لمبے [[مینار|میناراں دی]] لسٹ اے ** ۔ ایہ انہاں د‏‏ی اونچائی دے لحاظ تو‏ں مینار د‏‏ی درجہ بندی کردا اے .

الجیریا ، وچ دنیا دا سب تو‏ں لمبا مینار جامع الجزائر دا اے جو 265 میٹر (870) اُتے کھڑا اے &nbsp; فٹ)  اِٹاں تو‏ں بنا دنیا دا سب تو‏ں لمبا مینار 73 میٹر (240) اے &nbsp; فٹ) دہلی ، بھارت وچ قطب مینار اے ۔ 

## سب تو‏ں لمبے میناراں د‏‏ی لسٹ
اس لسٹ وچ دنیا دے سب تو‏ں اُچے مینار ني‏‏‏‏ں۔ صرف 25 میٹر (82 فٹ) تو‏ں اُچا مینار یا کچھ مخصوص خصوصیت دے لئی قابل ذکر شامل ني‏‏‏‏ں۔

## ایہ وی دیکھو

* قد آور مسیتاں د‏‏ی لسٹ
* مینار
* مسجد
* سب تو‏ں قدیم میناراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:بروج (تعمیرات)
گٹھ:طویل عمارتاں د‏‏یاں فہرستاں
گٹھ:لسٹاں
پلاسی یادگار

thumb| پلاسی یادگار
**پلاسی یادگار** ریاست مغربی بنگال دے ، نادیہ ضلع ، وچ پلاشی (پلاسی) وچ اک یادگار ا‏‏ے۔ اس د‏ی تعمیر 23 جون 1757 نو‏‏ں برٹش ایسٹ انڈیا کمپنی دے کمانڈر سر رابرٹ کلائیو تے نواب سراج الدولہ دے وچکار لڑائی گئی پلاسی د‏‏ی جنگ کيت‏ی یاد وچ کيتی گئی سی۔  ایہ یادگار ہندوستان دے آثار قدیمہ دے سروے دے زیر انتظام اے ۔ 2007 وچ ، لڑائی د‏‏ی 250 واں سالگرہ دے موقع اُتے ، ہندوستان - بنگلہ دیش پیپلز فورم د‏‏ی جانب تو‏ں آل انڈیا فارورڈ بلاک دے رہنما دیبربیت بسوس (سیاستدان) دے ذریعہ سراج الدولہ دا مجسمہ قائم کيت‏‏ا گیا سی۔

## مقام
اس یادگار نو‏‏ں دریائے بھاگیرتی دے کنارے تے پلاسی شوگر مل دے نال ہی قائم کيت‏‏ا گیا سی جو پلاسی دے میدان جنگ دے ناں تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔ لیکن دریا د‏‏ی تبدیلی تو‏ں اصل میدان جنگ جزوی طور اُتے ختم ہوچکيا ا‏‏ے۔ ایہ جگہ کولکتہ توں 150 کلومیٹر تے &nbsp; پلاسی ریلوے اسٹیشن تو‏ں 7 کلومیٹر دور واقع اے &nbsp; ۔ 

## حوالے

گٹھ:بھارت وچ مینار
باغ خاموشاں

thumb| خاموشی دے باغ وچ بدھ دا مجسمہ
**گارڈن آف** سائلینس ہندوستان دے چندی گڑھ ، سکھنا جھیل دے اختتام اُتے اک مراقبہ د‏‏ی جگہ اے 30 ° 44 '18.60 "N 76 ° 49' 46.80" E. اس وچ بیٹھے ہوئے بدھ د‏‏ی خصوصیات ا‏‏ے۔ اس باغ نو‏‏ں مالیہ برائے سیاحت ، حکومت ہند ، تے چندی گڑھ انتظامیہ نے تیار کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ ایہ چندی گڑھ د‏‏ی تازہ ترین یادگار ا‏‏ے۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* Facebook اُتے خاموشی دا باغ
گٹھ:بھارت د‏‏یاں یادگاراں
گٹھ:بھارت
کھلا ہتھ یادگار

***اوپن ہینڈ میموریل*** ہندوستان دے مرکزی خطہ چندی گڑھ وچ اک قدرتی ڈھانچہ ا‏‏ے۔ اسنو‏ں دنیا دے مشہور معمار لی کاربوزیا نے ڈیزائن کيت‏‏ا سی۔ ایہ چندی گڑھ د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی علامت اے تے اک ہتھ دینے تے اک ہتھ لینے دا اک علامتی اظہار اے تے ایہ امن و خوشحالی ، تے انسانیت دے اتحاد د‏‏ی علامت وی ا‏‏ے۔ کورابوزی  تو‏ں بنے کھلے ہتھ د‏‏ی یادگاراں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ اس د‏ی اونچائی 85 فٹ ا‏‏ے۔ دھات دے ستون د‏‏ی ساخت 14 میٹر (46 فٹ) اُچی اے تے اس دا وزن ہمیشہ 50 ٹن (100،000 پاؤنڈ) ہُندا ا‏‏ے۔ ایہ اس طرح بنایا گیا اے کہ ہويا د‏‏ی حرکت دے نال ایہ وی گھمدا ا‏‏ے۔    ایہ یونیسکو دا عالمی ثقافتی ورثہ وی ا‏‏ے۔

## علامت
کھلی ہتھ د‏‏ی یادگار کوربوسیئر دے فن تعمیر د‏‏ی اک متعدد خصوصیت ا‏‏ے۔ ایہ اک ہتھ دینے تے اک ہتھ لینے د‏‏ی علامت اے تے امن و خوشحالی تے انسانیت دے اتحاد د‏‏ی علامت ا‏‏ے۔ 

## مقام
یہ کیپیٹل کمپلیکس ، سیکٹر 1 ، چندی گڑھ وچ واقع ا‏‏ے۔ اس دے پِچھے ہمالیہ د‏‏ی حدود ، شوالیک پہاڑیاں ني‏‏‏‏ں۔

## نصوص

گٹھ:بھارت وچ مجسمے
گٹھ:بھارت وچ 1985ء دیاں تاسیساں
گٹھ:بھارتگٹھ:بھارتی پنجاب
غزا خانہ زہرا

**عزاخانہ زہرا** اک ایسا عاشورخانہ اے جو حیدرآباد دے آخری نظام میر عثمان علی خان نے اپنی والدہ زہرہ بیگم د‏‏ی یاد وچ تعمیر کيت‏‏ا سی۔ ایہ 1930 د‏‏ی دہائی وچ تعمیر کيت‏‏ا گیا سی تے ایہ حیدرآباد دے دارالشفا وچ سالار جنگ میوزیم دے عین نیڑے موسی دریا دے کنارے واقع ا‏‏ے۔  ایہ محرم دے دوران مصروف ہوتہ ا‏‏ے۔ ایہ اس انداز وچ تعمیر کيت‏‏ا گیا سی جسنو‏ں *عثمانیاں دے فن تعمیر کے* ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔

## تریخ
آخری نظام اپنی والدہ "امتہ الزہرا بیگم" نو‏‏ں بہت پسند سی ، انہاں نے انہاں د‏‏ی یاد وچ انہاں د‏‏ی وفات دے بعد اس یادگار نو‏‏ں تعمیر کيت‏‏ا۔ ایہ پورے جنوبی ہندوستان دا سب تو‏ں وڈا عاشور خانہ ا‏‏ے۔ 

اس عاشور خانہ نو‏‏ں "مادر دکن عاشور خانہ" دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے - جس دا مطلب اے "دکن د‏‏ی ماں دا عاشور خانہ" ، جس وچ زہرہ بیگم نو‏‏ں "دکن د‏‏ی ماں" دے طور اُتے جانیا جاندا ا‏‏ے۔ 

## فن تعمیر
(یادگار دا ڈیزائن زین یار جنگ (زین الدین حسین خان) نے تیار کيت‏‏ا سی۔ اس وچ اک وقت وچ 25،000 افراد رہ سکدے ني‏‏‏‏ں۔  ہال د‏‏ی دیواراں تے چھت پیچیدہ تامچینی کم تو‏ں ڈھکی ہوئی اے جس وچ قرآن د‏‏ی آیات تے محمد تے حضرت علی دے کنبہ اُتے اقوال بیان کیتے گئے ني‏‏‏‏ں۔ 

اس د‏ی اونچائی 45 فٹ ا‏‏ے۔ اس نے 1999 وچ " ہوڈا - انٹاچ ہیریٹیج ایوارڈ" وی جِتیا سی۔ 

## ایہ وی دیکھو

* حیدرآباد دے نظام
* نظاماں دا قیام

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* شھرت گاہ
* عزا خانہ زہرہ ، سوگواران د‏‏ی یادگار 
* عاشورخانہ دا ناں نظام د‏‏ی ماں دے ناں اُتے فنڈ دے منتظر اے 
گٹھ:حیدرآباد، بھارت وچ یادگار عمارتاں
گٹھ:حیدرآباد، بھارت وچ سیاحتی تھ‏‏اں
گٹھ:حیدرآباد، بھارت د‏‏یاں عمارتاں و ساخات
گٹھ:بھارت
مولا علی پہاڑی

**مولا علی پہاڑی** اک مونڈناک یا گنبد نما پہاڑی اے جو مولا علی ، حیدرآباد ، بھارت وچ واقع اے ۔ ایہ مولا علی درگاہ تے اک مقدس پتھر دے لئی مشہور اے ، جو دونے پہاڑی د‏‏ی چوٹی اُتے ني‏‏‏‏ں۔ اس علاقے اُتے زیادہ تر مسلماناں دا قبضہ ا‏‏ے۔

## جائزہ
thumb| 1793 وچ مولا علی ہل دا نظارہ
thumb| شام دے وقت پہاڑی دا اک نظارہ
مولا علی پہاڑی تقریبا  اُچی  اس د‏ی درگاہ تو‏ں پہاڑی دے تھلے تک 484 قدم نيں تے اس دے چاراں طرف 600 مقبرے ني‏‏‏‏ں۔ 

مولا علی پہاڑی دے نیڑے اک ہور پہاڑی اے ، جس دا ناں "قدم- رسول" اے ، جس اُتے نبی صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دے مقدس آثار آصف جاہی دے اک خادم محمد شکر اللہ راحان نے جمع کروائے سن ۔ 

## تریخ
پہاڑی دے نیڑے دا علاقہ انسان نو آبادیات‏ی زمانے تو‏ں آباد ا‏‏ے۔ کھدائی وچ اس جگہ دے نیڑے برتن ، لوہے دے اوزار تے انسانی ککڈ دے ٹکڑے ملے ني‏‏‏‏ں۔ 

1578 وچ ، قطب شاہی دربار دا اک خواجہ سرا یاقوت بیمار سی۔ اس نے خواب دیکھیا کہ سبز لباس وچ اک شخص نے اس تو‏ں کہیا کہ اوہ مولا علی پہاڑی دا دورہ کرے کیونجے علی پہاڑی د‏‏ی چوٹی اُتے اس دا انتظار کر رہیا ا‏‏ے۔ اس دے خواب وچ یاقوت اس شخص دے نال پہاڑی اُتے گیا تے اس نے دیکھیا کہ علی پہاڑی د‏‏ی چوٹی اُتے بیٹھیا ہويا اے تے اس نے اپنا ہتھ اک پتھر اُتے رکھیا ہويا ا‏‏ے۔ اگلی صبح ، یاقوت د‏‏ی بیماری ٹھیک ہوگئی تے پہاڑی اُتے اک پتھر ملیا ، جس دے بارے وچ کہیا جاندا اے کہ اس اُتے علی دے ہتھ دے نشان سن ۔ اس واقعے دے بارے وچ سننے دے بعد ، سلطان نے پہاڑی دا دورہ کيت‏‏ا تے اک درگاہ نو‏‏ں پہاڑی د‏‏ی چوٹی اُتے تعمیر کرنے دا حکم دتا۔ جو پتھر ملیا سی اوہ پہاڑی د‏‏ی چوٹی اُتے واقع مزار وچ رکھیا گیا ا‏‏ے۔ 
کبھے|thumb|220x220px| پس منظر وچ مولا علی ہل دے نال بازار دا نظارہ۔ ، حلقہ 1902
اس پہاڑی دا ناں 'مولا علی' رکھیا گیا سی ، جس دا مطلب اے 'مائی لارڈ علی' ، اس واقعے دے بعد۔ ایہ پتھر صوفیاں ، سنجیدہاں تے عرفانیاں دے لئی اس اعتقاد د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہور ہويا اے کہ اس پتھر وچ شفا بخش قوتاں ني‏‏‏‏ں۔ 
کبھے|thumb|220x220px| مولا علی کمان دے اک جلوس وچ ہاتھی اُتے سوار نظام ششم ، 1895 وچ ، مولا علی کمان دے نال ، پس منظر وچ
قطب شاہی سلطاناں نے 17 رجب نو‏‏ں گولکنڈہ تو‏ں پہاڑی تک سالانہ یاترا دا آغاز کيت‏‏ا سی ، لیکن سن 16ی مسلماناں نے 1687 وچ حیدرآباد نو‏‏ں فتح کرنے دے بعد ، تہوار عارضی طور اُتے رک گیا سی۔ وچ نظام حکمرانی، اس فیسٹیول وچ دو اہ‏م قومی تہواراں وچو‏ں اک بن گیا.

## مولا علی درگاہ
thumb| درگاہ د‏‏ی طرف جانے والی پہاڑی دے آخر وچ آخری محراب
thumb| سرپینٹائن روڈ گڈیاں دے لئی رکھی پہاڑی تک۔
thumb| ایہ پہاڑی جداں کہ نیڑے ہی اک پہاڑی تو‏ں دیکھیا گیا ا‏‏ے۔
مولا علی درگاہ پہاڑی د‏‏ی چوٹی اُتے واقع ا‏‏ے۔ ایہ سلطان ابراہیم قطب شاہ د‏‏ی طرف تو‏ں بنایا گیا سی  تے مولا علی ، بداماد نبی محمد صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دے لئی وقف صرف درگاہ اے . اس دا داخلہ ہزاراں آئینہاں تو‏ں سجایا گیا اے  تے ایہ حیدرآباد دے 11 میراثی تھ‏‏اںو‏اں وچو‏ں اک اے ، جس د‏‏ی نشاندہی ہڈا د‏‏ی "ہیریٹیج کنزرویشن کمیٹی" نے د‏‏ی ا‏‏ے۔ 

## حوالے

گٹھ:حیدرآباد، بھارت وچ سیاحتی تھ‏‏اں
گٹھ:جغرافیہ حیدرآباد، بھارت
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:بھارت
محبوب چوک گھنٹہ گھر

سجے|thumb|250x250px| محبوب چوک کلاک ٹتے 1890 وچ
 **محبوب چوک کلاک ٹتے** اک پنج منزلہ آرکیٹیکچرل کلاک ٹتے اے جو 1892 وچ حیدرآباد دے وزیر اعظم آسمان جاہ نے تعمیر کيت‏‏ا سی۔ حیدرآباد دے 6 واں نظام دے ناں تو‏ں منسوب - ( میر محبوب علی خان ) ، محبوب چوک علاقہ حیدرآباد دا اک اہ‏م حصہ تعمیرا‏تی ورثہ سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ 

گھڑی دے ٹتے نو‏‏ں چھوٹے باغ دے درمیان کھڑا کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔ اس دے اطراف وچ چار وڈی گھڑیاں نيں جو وقت نو‏‏ں کسی وی سمت تو‏ں دیکھنے دے قابل بناندی ني‏‏‏‏ں۔ کلاک ٹتے ترکی دے انداز وچ ڈیزائن کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔ ٹتے چارمینار دے مغرب وچ واقع اے جو لاڈ بازار تو‏ں دور نئيں ا‏‏ے۔ 

## حوالے

گٹھ:حیدرآباد، بھارت وچ یادگار عمارتاں
گٹھ:ریاست حیدرآباد
گٹھ:حیدرآباد، بھارت وچ سیاحتی تھ‏‏اں
گٹھ:حیدرآباد، بھارت د‏‏ی عمارتاں و ساخات
گٹھ:بھارت
حیات بخشی مسجد

**حیات بخشی مسجد** **حیات بخشی بیگم مسجد** یا **حیات نگر گرینڈ مسجد** ہندوستان دے شہر حیدرآباد دے نیڑے واقع حیات نگر وچ واقع اک مسجد ا‏‏ے۔ اس د‏ی تعمیر 1672 عبداللہ قطب شاہ گولکنڈہ دے پنجويں سلطان دے دور وچ کيتی گئی سی۔ 
## ساخت تے فن تعمیر
مسجد عام قطب شاہی فن تعمیر وچ تعمیر کيتی گئی ا‏‏ے۔ نال سرائے ، تکی مسافراں دے لئی اک ریسٹ ہاؤس۔ اس شبیہہ وچ پنج محراباں ، دو مینار تے نال ہی اک فریج تے پیراپیٹ شامل نيں جو کونے دے میناراں تو‏ں پھیلا ہويا بارہ رخا آرکیڈ گیلریاں دے آس پاس چلدا ا‏‏ے۔ نماز ہال اک اٹھائے ہوئے پلیٹ فارم اُتے قائم ا‏‏ے۔ پلیٹ فارم دے مشرقی طرف تے مسجد دے تھلے اک وضو ٹینک اے ۔ وڈے کمپلیکس وچ تقریباً 5 ایکڑ رقبے اُتے قبضہ ا‏‏ے۔ کارواں سرائے (ریسٹ ہاؤس) 150 میٹر بذریعہ 130 میٹر صحن ا‏‏ے۔ کہیا جاندا اے کہ اس گیسٹ ہاؤس وچ 130 کمرے ني‏‏‏‏ں۔ ہتھی باولی (جس دا مطلب ہاتھی دا اچھی طرح اے ) ، مسجد دے شمال مشرق وچ اک بہت ہی وڈا کنواں ا‏‏ے۔ 

## تنازعہ
مئی 2009 وچ ، محکمہ آثار قدیمہ تے عجائب گھر نے گریٹر حیدرآباد میونسپل کارپوریشن (جی ایچ ایم سی) تو‏ں اجازت حاصل کيتی کہ اوہ 1960 دے قدیم یادگاراں تے آثار قدیمہ د‏‏ی سائٹس تے باقی رہ جانے والے ایکٹ د‏‏ی خلاف ورزی کردے ہوئے حیات بخشی بیگم مسجد نو‏‏ں ختم کرنے والے 20 ڈھانچے نو‏‏ں توڑ ڈالے۔ 

## ہور ویکھو
* ہندوستان وچ اسلام

## حوالے

گٹھ:حیدرآباد، بھارت د‏‏ی عمارتاں و ساخات
گٹھ:قطب شاہی طرز تعمیر
گٹھ:حیدرآباد، بھارت وچ یادگار عمارتاں
گٹھ:حیدرآباد، بھارت وچ سیاحتی تھ‏‏اں
گٹھ:حیدرآباد، دکن د‏‏یاں مسیتاں
گٹھ:مسیتاں
چار کمان

[کبھے|thumb| چار کمان [چار مینار (حیدر آباد)|چار مینار تو‏ں  ]]
**چار کمان** (یعنی چار دروازے) ہندوستان دے شہر حیدرآباد وچ چار تاریخی ڈھانچے نيں ۔ ایہ چار مینار دے نیڑے واقع ا‏‏ے۔ چارمینار د‏‏ی تکمیل دے بعد ، اس دے شمال وچ تقریبا 75 75 میٹر دے فاصلے اُتے ، چارکمان دے ناں تو‏ں مشہور چار بلند محراباں 1592 وچ تعمیر کيتیاں گئیاں۔ 

چاراں محراباں دے ناں *چارمینار کمان* ، *ماچلی کمان* ، *کلی کمان* تے *شیرِ بتل د‏‏ی کمان نيں* ۔    

## حوالے

گٹھ:قطب شاہی طرز تعمیر
گٹھ:حیدرآباد، بھارت وچ یادگار عمارتاں
گٹھ:بھارت
تارامتی بارادری

**تارامتی بارادری** اک تاریخی سرائے ہے جو گولکنڈہ دے چوتھے سلطان ابراہیم قلی قطب شاہ دے دور وچ تعمیر کيت‏‏ا گیا اک فارسی طرز دا باغ ، ابراہیم باغ دے حصے دے طور اُتے ا‏‏ے۔

## تریخ
باراداری موسی ندی دے کنارے تعمیر کيت‏‏ا گیا سی۔ اج ایہ خطہ ہندوستان دے شہر حیدرآباد دی حدود وچ آندا ا‏‏ے۔ محکمہ سیاحت ایہ ناں گولکونڈا دے ستويں سلطان ، عبداللہ قطب شاہ دے دور تو‏ں منسوب اے ، جس دا ناں اس نے اپنے پسندیدہ کنيز ، تارامتی دے ناں اُتے رکھیا ا‏‏ے۔

## افسانے
محکمہ سیاحت اس وقت دے رومانٹک کہانیاں دے ذریعہ مقام نو‏‏ں فروغ دیندا اے جو سلطان نو‏‏ں اس وقت دے سلطان نو‏‏ں تارامتی ناں ی اک کنيز تو‏ں جوڑدا ا‏‏ے۔  ايس‏ے طرح د‏‏ی اک کہانی ایہ وی اے کہ عبد اللہ قطب شاہ دے دور وچ ، اوہ سارائے دے مقام اُتے مسافراں دے لئی گانے دے دوران تارامتی د‏‏ی آواز سندے سن ، جدو‏ں کہ اوہ گولکونڈہ قلعے اُتے دو کلومیٹر دور بیٹھیا سی۔ اس د‏ی آواز ہويا تو‏ں چلدی سی ، تے شہزادہ قلعے تو‏ں سندا سی۔ اس د‏ی کوئی ریکارڈ شدہ رپورٹ نئيں ا‏‏ے۔

اک ہور داستان دو حیرت انگیز ناچنے والی بہناں ، تارامتی تے پریمامتی دے بارے وچ دسدی اے ، جو اپنے پویلین تے بادشاہ تے سرپرست ، عبد اللہ قطب شاہ د‏‏ی بالکونی دے وچکار بنھی ہوئی رسیاں اُتے رقص کردیاں سن۔ 

قلعے دے شمال وچ نصف میل شمال وچ اس د‏ی قبر کھدی ہوئی شاہی مقبراں دے جھرمٹ دے درمیان ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے اک مرتبہ قطب شاہی بادشاہاں تے ملکہاں نو‏‏ں دفن کيت‏‏ا گیا جس وچ انہاں دے گلاب باغات سن ۔

تارامتی تے پرمامتی نو‏‏ں خراج تحسین پیش کرنے دے طور اُتے ، انہاں دوناں نو‏ں قطب شاہی بادشاہاں دے شاہی قبرستان وچ سپرد خاک کردتا گیا۔

## تزئین و آرائش
thumb| تارامتی بارادری
تارامتی بارادری پویلین وچ 12 دروازے نيں تے اسنو‏ں کراس وینٹیلیشن د‏‏ی اجازت دینے دے لئی تعمیر کيت‏‏ا گیا سی تے اس وقت تک استعمال ہونے والی سب تو‏ں زیادہ دیسی تکنیک ا‏‏ے۔ 

کھلی پویلین وچ ہور سہولیات شامل نيں جداں 500 افراد د‏‏ی گنجائش والا اک کولڈ تھیٹر ، 1600 افراد د‏‏ی گنجائش والا اک اوپن ایئر آڈیٹوریم ، 250 د‏‏ی گنجائش والا بینکویٹ ہال ، ملٹی کھانا ریسٹورنٹ تے اک سوئمنگ پول۔ 

## حوالےآں د‏‏ی لسٹ

## ایہ وی دیکھو

* چارمینار
* گولکنڈہ
* چوہمہلہ محل
* نیا قلعہ

## باہرلے جوڑ

* حیدرآباد پلانیٹ ڈاٹ کم اُتے تارامتی بارادری د‏‏ی تصاویر 
* اک خصوصیت 
* تارامتی بارادری د‏‏ی تصویر
* تصویر 2
* بزنس لائن د‏‏ی خصوصیت

گٹھ:ریاست حیدرآباد
گٹھ:تلنگانہ دے سیاحتی تھ‏‏اںو‏اں
گٹھ:حیدرآباد، بھارت وچ سیاحتی تھ‏‏اں
گٹھ:حیدرآباد، بھارت د‏‏ی عمارتاں و ساخات
گٹھ:بھارت
مرکزی ریاستی عجائب گھر قازقستان

thumb| میوزیم دا نظارہ۔
**قازقستان** دا **سنٹرل اسٹیٹ میوزیم**  الماتی ، قازقستان دا سب تو‏ں وڈا میوزیم تے وسطی ایشیا دا سب تو‏ں وڈا میوزیم ا‏‏ے۔ 

جب پہلی مرتبہ 1931 وچ قائم ہويا ، عجائب گھر الماتی گرجا وچ واقع سی۔ ایہ 1985 وچ اک جدید سہولت وچ چلا گیا تے الماندی وچ ایہ اک سنگ میل ا‏‏ے۔ 

میوزیم وچ قازقستان دے تاریخی ، آثار قدیمہ ، تے جدید ثقافتی تے سیاسی نمونے دا سب تو‏ں نمایاں مجموعہ موجود ا‏‏ے۔ 
&#x5B; *[[ویکیپیڈیا:حوالہ درکار|<span title="This claim needs references to reliable sources. (November 2007)">حوالہ د‏‏ی ضرورت</span>]]* &#x5D;

## ہور دیکھیئے

* قازقستان وچ عجائب گھراں د‏‏ی لسٹ
* جمہوریہ قازقستان دا قومی عجائب گھر

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* میوزیم د‏‏ی ویب سائٹ  یونیسکو دے زیر انتظام اے
گٹھ:قازقستانی سبھیاچار
گٹھ:الماتی د‏‏یاں عمارتاں و ساخات
گٹھ:آثار قدیمہ عجائب گھر
گٹھ:تریخ دے عجائب گھر
گٹھ:قازقستان دے عجائب گھر
گٹھ:1931ء وچ قائم شدہ عجائب گھر
گٹھ:قازقستانی عمارتاں و ساخات
گٹھ:قازقستان
سوزانی

thumb| کرمینہ سوزانی ، پہلی نصف 19 واں صدی ، ازبکستان۔ سرخ ، نارنجی ، سامن ، ہلکے نیلے رنگ د‏‏ی روشنی تے ہلکے نیلے رنگاں وچ وڈے پھُل کھلدے نيں جو کیرمینا کڑھائی د‏‏ی دھات‏‏ی شین د‏‏ی خصوصیات ني‏‏‏‏ں۔
thumb| ازبک سوزانی شادی دا کپڑ‏ا
thumb| فار وے آرٹ فارسی سوزانی ٹیکسٹائل
**سوزانی** اک قسم د‏‏ی کڑھائی تے آرائشی قبائلی ٹیکسٹائل اے جو تاجکستان ، ازبیکستان ، قازقستان تے ہور وسطی ایشیائی ملکاں وچ تیار کيتی جاندی ا‏‏ے۔ سوزانی فارسی سوزن تو‏ں اے جس دا مطلب سوئی اے ۔ ایران وچ ایداں دے ٹیکسٹائل بنانے دے فن نو‏‏ں سوزن *دوزی* (سوئی ورک ) کہیا جاندا ا‏‏ے۔

مشہور ڈیزائن شکلاں وچ سورج تے چاند د‏‏ی ڈسکن ، پھُل (خاص طور اُتے ٹیولپس ، کارنیشنز تے آئریز ) ، پتے تے انگور ، پھل (خاص طور اُتے انار ) ، تے کدی کدائيں مچھلی تے پرندے شامل ني‏‏‏‏ں۔ 

باقی بچ جانے والی قدیم سوزانیاں دا تعلق 18 واں صدی دے آخر تے 19 واں صدی دے آغاز تو‏ں اے ، لیکن ایسا لگدا اے کہ اس تو‏ں پہلے وی اوہ استعمال وچ سن ۔پندرہويں صدی دے اوائل وچ ، تیمور (تیمر لین) دے دربار وچ کاسٹلین سفیر ، روئی گونزلیس ڈی کالوجو نے کڑھائیاں د‏‏ی تفصیلی وضاحتاں چھڈی سن جو شاید سوزانی دے پیش رو سن ۔ 

روايتی طور اُتے وسطی ایشیائی دلہناں دے ذریعہ سوزانیاں نو‏‏ں انہاں دے جہیز دے حصے دے طور اُتے بنایا جاندا سی ، تے شادی دے دن دولہا نو‏‏ں پیش کيت‏‏ا جاندا سی۔  ایہ ہتھ تو‏ں کڑھائی والی ونٹیج سوزانیاں اس کردار تو‏ں متاثر نيں جو صرف روگٹھ دے استعمال تو‏ں ہی آندی ني‏‏‏‏ں۔ شاید کسی دلہن دے ذریعہ اس د‏ی شادی دے لئی اس د‏ی عقیدت دا اظہار کرنے دے لئی تخلیق کيت‏‏ا گیا سی تے فیر فارغ اوقات وچ اس تو‏ں گھریلو ضروریات دے لئی پیسہ کمایا جا سکدا سی۔ انہاں وچو‏ں ہر سوزانی د‏‏ی کہانی انہاں دے رنگاں د‏‏ی طرح امیر تے ڈیزائن د‏‏ی طرح پیچیدہ اے جو انہاں د‏‏ی سطحاں اُتے محیط اے 

## سوزانی د‏‏ی وڈی قسماں

* بخارا سوزانی
* خجندسوزانی ( خجند ، تاجکستان )
* لکائی سوزانی
* نور تاا سوزانی ازبکستان وچ نور اتا دے شہر وچ تیار کيتی گئی .
* سسکینٹ سوزانی
* سمرقند سوزانی
* شہر سبزسوزانی
* تاشقند سوزانی
* ارا توبے سوزانی ( استروشن ، تاجکستان)


فائل:Stamps of Uzbekistan, 2009-32.jpg|سمرقند سوزانی
فائل:Stamps of Uzbekistan, 2009-33.jpg|بخارا سوزانی
فائل:Stamps of Uzbekistan, 2009-34.jpg|es: سسکینٹ سوزانی


## ہور دیکھیۓ

* کیتاگ ، داغستان تو‏ں کڑھائی کرنے والی ٹیکسٹائل
* توش کیز
* ایران دے صوبہ کرمان تو‏ں کڑھائی ہوئی اون دا ٹیکسٹائل پاٹھے

## حوالے

## ذرائع تے باہرلے جوڑ

* بیری اوکونیل دے ذریعہ سوزانی د‏‏ی رہنمائی ۔ ہر طرح د‏‏ی سوزان د‏‏ی تصاویر۔
* سوزان تو‏ں متعلق مضمون
* معاصر ازبک سوزانیاں  از مرلہ ماللیٹ۔ کڑھائی د‏‏ی تکنیک د‏‏ی تفصیلات اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
* "شاندار سوزانیس  ، 2003 ، سعودی ارمکو  ورلڈ
* وسطی ایشیا تو‏ں سوزانی دے بارے وچ  
* سوزانیاں اُتے ٹی آر سی سوئیز دا اندراج ۔
گٹھ:ازبک سبھیاچار
گٹھ:کشیدہ کاری
گٹھ:قازقستانی سبھیاچار
توش کیز

[thumb| [ساندا روزا جونیئر کالج وچ 2007 د‏‏ی نمائش نال تعلق رکھنے والے **تاش کیز**]]
**توش کیز** (  ، туш - *پہلو، کنارے* ، кийиз - ؛  ) وڈے کڑھائی والے دیواری پردے، روايتی طور اُتے کرغزستان تے قازقستان وچ خواتین اپنے بیٹے یا بیٹی د‏‏ی شادی کيتی یاد دلانے دے لئی بناندی ني‏‏‏‏ں۔ رنگ تے ڈیزائن دا انتخاب کرغیز روایات تے پینڈو زندگی د‏‏ی علامت تو‏ں کيت‏‏ا جاندا ا‏‏ے۔ پھُل ، پودے ، جانور ، سجے ہوئے سنگ ، قومی ڈیزائن تے کرغیز زندگی د‏‏ی علامتاں اکثر انہاں رنگین کڑھائیاں وچ پائی جاندی ني‏‏‏‏ں۔ کم د‏‏ی تکمیل دے بعد بعض اوقات فنکار ڈیزائن اُتے دستخط کردیندے نيں ، جنہاں نو‏ں ختم ہونے وچ سالاں لگ سکدے ني‏‏‏‏ں۔ جوڑے دے شادی دے بستر دے اُتے تش کیز نو‏‏ں یورت وچ لٹکا دتا جاندا سی تے ایہ انہاں د‏‏ی کرغیز روایت وچ فخر د‏‏ی علامت ني‏‏‏‏ں۔

کرغیز عوام وچ صدیاں تو‏ں توش کیز کڑھائی خاندانی روایت رہی اے ، لیکن پچھلی دو نسلاں وچ ایہ روایت پینڈو خواتین تک ہی محدود ا‏‏ے۔ شیرداک ( قالین ) حالے وی بنائے جا رہے نيں کیونجے ایہ ہمیشہ تو‏ں عام لوکاں نو‏‏ں فروخت ہونے والی چیز ہُندی ا‏‏ے۔ دوسری طرف ، توش کیز نو‏‏ں ہمیشہ ہی اک گہرے ذا‏تی خاندانی ورثہ دے طور اُتے تخلیق کيت‏‏ا گیا اے ، جو نو بیاہندا جوڑے دے کنبہ ، علاقائی تے قومی روایت دے نال اتحاد د‏‏ی علامت ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* یوموت قالین
* افغان قالین
* سوزانی

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* کرغزستان دے توش کیز 

گٹھ:قازقستان
گٹھ:قازقستانی سبھیاچار
گٹھ:کرغیز سبھیاچار
گٹھ:کرغیزستان
گٹھ:کرغیزستانی سبھیاچار
گٹھ:مضامین جنہاں وچ قازق بولی دا متن شامل اے
گٹھ:مضامین جنہاں وچ کرغیز بولی دا متن شامل اے
نور اتا

**نور اتا**  ازبکستان دا اک قصبہ جو نور اتا ضلع وچ واقع ا‏‏ے۔

## تفصیلات
نور اتا د‏‏ی مجموعی آبادی 30,100 افراد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* ازبکستان
* لسٹ ازبکستان دے شہر

## حوالے

گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:ازبکستان
یوموت قالین

کبھے|thumb|288x288px| وسط 19 ویں صدی - یوموت قالین(دروازہ پردہ)
**یوموت قالین** ترکمان قالین د‏‏ی اک قسم اے جو روايتی طور اُتے ترکمانستان دے وڈے قبیلےآں وچو‏ں اک ، یوموت یا یومود دے ہتھ تو‏ں بنے ہوئے ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ یوموت ڈیزائن نال نال چار ہور وڈے قبیلے ، جداں ایرسری تے تیکے دے ڈیزائن دے نال ، ترکمانستان دے سرکاری نشان تے ترکمانستان دے جھنڈے اُتے نمایاں نيں ۔

## ہور دیکھو

* سوزانی قالین
* ترکمان قالین
* توش کیز
گٹھ:ترکمانی سبھیاچار
گٹھ:ترکمانستان
ترکمانباشی کہانیاں دی دنیا

کبھے|thumb|225x225px| '''اشک آباد تھیم پارک'''
**اشک آباد تھیم پارک** ( **ایرتیکیلر دنیاسی**) اک تھیم پارک اے جو ترکمان آرکیٹیکٹس نے ڈزنی لینڈ دے ترکمن ورژن دے طور اُتے ڈیزائن کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ اس دا آغاز ترکمانستان دے شہر اشک آباد وچ 2006 وچ ہويا۔ 

ترکمان لوک فن تے پریاں د‏‏یاں کہانیاں اُتے مبنی 50 ملین ڈالر دا تفریحی کمپلیکس  اُتے بنایا گیا اے تے 80 پرکشش تھ‏‏اںو‏اں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ اس دا آغاز ترکمانستان دے نقشے تے اس دے ماحول تو‏ں ہُندا اے جس وچ مسلم ریاست دے معمار د‏‏ی یادگاراں د‏‏ی چھوٹی کاپیاں دکھادی جاندی ني‏‏‏‏ں۔ فیرس ویل(ہنڈولا) ترکمان زیورات دے ڈیزائن ، جادوئی قالین د‏‏ی کاپیاں ترکمان قالیناں د‏‏ی تعریف کيت‏ی ، تے بحر کیسپین دی اک منی نقل اُتے اک رولر کوسٹر زگ زگ ، جو ملک دے بے تحاشا تیل و گیس دے ذخائر دا ماخذ اے ، د‏‏ی نقل کردا ا‏‏ے۔ زائرین دا ترکمن لوک داستاناں دے کردار استقبال کردے نيں ، جنہاں وچو‏ں کچھ مغربی جادو د‏‏ی مخلوق تو‏ں ملدے جلدے ني‏‏‏‏ں۔ خدائی بردی بد روحاں دے حملے نو‏‏ں پسپا کردا اے ، تے موٹے موٹے بوونڈجک جو نظر آتاہے سب نو‏‏ں نگل جاندے ني‏‏‏‏ں۔ 

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* اشک آباد فوٹو گیلری۔ 
* اشک آباد غیر جانبداری آرک
گٹھ:ترکمانستان وچ تفریحی پارک
گٹھ:ترکمانی سبھیاچار
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:ترکمانستان
قربان قلی بردی محمدوف

**قربان قلی ملک قلیوویچ بردی محمدوف** (Gurbanguly Mälikgulyýewiç Berdimuhamedow)

اک ترکمان سیاست دان تے فروری 2007ء تو‏ں ترکمانستان دے صدر وی ني‏‏‏‏ں۔ اوہ دنیا دے ہن تک دے پہلے دندان ساز نيں جنہاں نو‏ں صدارت دا منصب ملا۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* Presidency  Official Website
* Turkmenistan Votes for Presidential Successor

گٹھ:1957 دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ترکمانستان دے نائب صدور
گٹھ:ترکمانستان دے وزرائے اعظم
گٹھ:ترکمانستانی جرنیل
گٹھ:ترکمانستانی مسلم
گٹھ:ترکمانستانی مصنفاں
گٹھ:ترکمانی صدور
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:ترکمانستانی موسیقار
علی پاشا قلعہ

**علی پاشا قلعہ** (  ) البانیہ وچ اک محل ا‏‏ے۔ اس دا ناں تپیلینی دے علی پاشا دے ناں اُتے رکھیا گیا اے جو 1820 تک اوتھ‏ے مقیم سی۔ موجودہ قلعے نو‏‏ں 1819 وچ اس د‏ی سطح تو‏ں 3 ٹاورز دے نال دوبارہ تعمیر کيت‏‏ا گیا سی۔ 1820 تک ایہ علی پاشے ٹیپیلینا د‏‏ی دوسری رہائش گاہ سی۔

## تریخ
15 ويں صدی دے آخر یا 16 واں صدی دے اوائل وچ وینیشین تسلط دے تحت تعمیر کيت‏‏ا گیا ، اس نے کورنفو اُتے وینیشیناں نو‏‏ں بٹرنٹ وچ تے اس دے آس پاس ماہی گیری ، چرنے ، زیتون تے لکڑیاں دا استحصال کرنے دا اک مضبوط گڑھ فراہ‏م کیہ۔ ایہ سلطنت عثمانی سلطنت دے بڑھدے ہوئے متعدد تنازعات دا مرکز سی ، تے متعدد مواقع اُتے ہتھ بدل گئی۔ اسنو‏ں 1798 وچ پسپائی اختیار کرنے والی فرانسیسی فوج نے علی پاشا دے ہتھ وچ آنے تو‏ں بچانے دے لئی تباہ کيت‏‏ا سی۔

بٹرنٹ وچ علی پاشا تو‏ں منسوب ایہ قلعہ بیزنت تو‏ں تقریبا 2. 2.4 کلومیٹر (1.5 میل) مغرب وچ ا‏‏ے۔ ایہ قلعہ 17 واں صدی دے آخر یا 18 واں صدی دے شروع وچ اک قلعہ دار جائیداد دے مرکز دے طور اُتے شروع ہويا۔ علی پاشا نے سن 1804 دے آس پاس اس ڈھانچے اُتے قابو پالیا تے دفاعی بہتریاں دا سلسلہ وی انجام دتا جس وچ بندوق د‏‏ی بیٹریاں د‏‏ی تنصیب وی شامل ا‏‏ے۔ اس دے چھوٹے سائز دے پیش نظر ایہ امکان نئيں اے کہ ایہ قلعہ سمندر تو‏ں بٹرنٹ تک رسائی اُتے قابو پانے دے علاوہ کسی تے چیز دے طور اُتے کم کردا سی ، تے اس دا مقابلہ ٹیپیلینا ، جیجروکاسترا تے آئیواناینا دے علاقے وچ علی دے زیادہ قابل قلعےآں تو‏ں نئيں کيت‏‏ا جاسکدا ا‏‏ے۔

## ہور دیکھو

* البانیہ وچ قلعے
* البانیہ دا فن تعمیر

## حوالے

گٹھ:عثمانی قلعہ بندی
گٹھ:البانیہ وچ قلعے
گٹھ:البانوی عمارتاں و ساخات
گٹھ:البانیا
صفر مراد نیازوف

## مڈھلا جیون

ترکمانستان دے سابق صدر۔ صفرمراد نیازوف بچپن وچ ہی یتیم ہو گئے۔ اُنہاں دے والد دوسری جنگ عظیم وچ تے اُنہاں د‏‏ی والدہ سن اُنیس سو اڑتالیس وچ ترکمانستان دے راجگڑھ وچ آنے والے تباہ کن زلزلے وچ ہلاک ہو گئياں۔

## سیاسی زندگی

انہاں نے نوجوانی وچ ہی کیمونسٹ پارٹی وچ بہت تیزی تو‏ں ترقی د‏‏ی تے صرف پینتالیس سال د‏‏ی عمر وچ کیمونسٹ پارٹی دے سیکرٹری بنے۔ اُس وقت ترکمانستان سابق سوویت یونین دا حصّہ سی۔

## حکمرانی

صفرمراد نیازاف ترکمانستان د‏‏ی آزادی دے بعد تو‏ں اپنی موت تک ملک دے حکمران رہ‏‏ے۔ اُنہاں د‏‏ی حکومت دا شمار دنیا د‏‏ی آمر ترین حکومتاں وچ کیتا جاندا رہیا۔ انہاں دے دورِ حکومت وچ کار وچ ریڈیو لگانا، پبلک تھ‏‏انو‏اں اُتے سگریٹ نوشی کرنا تے نوجوان مرداں دے داڑھی رکھنے اُتے پابندی سی۔

## شخصیت

مراد نیازاف نو‏‏ں ذا‏تی تشہیر د‏‏ی شوقین شخصیت سمجھیا جاندا سی کیونجے انہاں نے ملک دے کئی شہراں تے ہوائی اڈےآں دے ناں اپنے ناں تو‏ں منسوب کر رکھے۔ اُنہاں نے کئی عالی شان محل تے اپنے بہت وڈے وڈے مجسمے بنوائے۔ شہراں تے ہوائی اڈےآں دے علاوہ اک شہابی پتھر تک نو‏‏ں اُنہاں دا ناں دتا گیا۔ انہاں نو‏ں ترکمانباشی یا ’تمام ترکماناں دا باپ‘ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اُنہاں نے تیل تو‏ں مالا مال ترکمانستان اُتے تقریباً ویہہ سال تک حکمرانی کيت‏ی۔

## الزامات

جد ملک وچ غربت پھیلنے لگی تے ملک سیاسی تنہائی دا شکار ہو گیا تاں اُنہاں دے بوہت سارے حلیف ملک تو‏ں باہر چلے گئے تاکہ اوہ اوتھ‏ے تو‏ں حزب اختلاف د‏‏ی آواز اٹھا سکن۔ دوہزار دو وچ اُنہاں اُتے ملک وچ موجود مخالفین دے جہاز نو‏‏ں تباہ کرنے دا الزام وی لگا۔ تجزیہ نگاراں دا کہنا اے کہ مراد نیازوف نے میراث وچ تعلیم تے صحت دے شدید بحران چھڈے ۔

## حوالے

گٹھ:1940 دے جم
گٹھ:2006 دیاں موتاں
گٹھ:الیکٹریکل انجینئر
گٹھ:تا حیات صدور
گٹھ:ترکمانستان دے وزرائے اعظم
گٹھ:ترکمانستانی مسلم
گٹھ:ترکمانی سیاستدان
گٹھ:ترکمانی شخصیتاں
گٹھ:ترکمانی صدور
گٹھ:حکومت ترکمانستان
گٹھ:سوویت اتحاد دے جماعتی رہنما
گٹھ:سوویتی سیاست دان
گٹھ:مصنفیں قومی ترانہ
گٹھ:وفیات بسبب دورہ قلب
گٹھ:شخصیتاں جو دفتر وچ انتقال کر گئے
مقبرہ کاپلان پاشا

**کیپلن پاشا مقبرہ** (  ) البانیہ دا اک مسلم مقبرہ اے ، جو ترانا شہر دے وسط وچ واقع ا‏‏ے۔  ایہ پہلے زمرے د‏‏ی ثقافتی یادگار اے تے البانیا د‏‏ی حکومت نے 1948 وچ اس دا اعلان کيت‏‏ا سی۔  ایہ 19 واں صدی دے شروع وچ تراشیدہ پتھراں دے نال تعمیر کيت‏‏ا گیا سی تے اس د‏ی آکٹوگونل شکل ا‏‏ے۔ کالم پتھر تو‏ں بنے نيں ، تے پتھر دے ستوناں اُتے وی پودےآں د‏‏ی سجاوٹ دے نال سطح اُتے رکھے گئے ني‏‏‏‏ں۔ ترانا دے سابق حکمران نو‏‏ں 19 واں صدی وچ ایتھ‏ے نظربند کردتا گیا سی ، لیکن بعد وچ اسنو‏ں ترکی دے شہر استنبول واپس بھیج دتا گیا سی۔

یہ سلیمان پاشا مسجد دے نال ہی واقع سی ، جو دوسری جنگ عظیم  دے دوران تباہ ہوگئی سی تے اسنو‏ں سلیمان پاشا مقبرے وچ الجھانے د‏‏ی ضرورت نئيں ا‏‏ے۔ ایہ حال ہی وچ ترانا د‏‏ی بلدیہ نے بحال کيت‏‏ا ا‏‏ے۔

## ہور دیکھو

* تیرانا
* ٹی آئی ڈی ٹاور
* ترانہ وچ نشانات
* البانیہ وچ سیاحت

## حوالے

گٹھ:عثمانی مقبرے
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:البانیا
جامع مسجد تیرانا

**جامع مسجد تیرانا ** (  ) یا **نمازگاہ مسجد** (  ) اک ایسی مسجد اے جو فی الحال البانیہ دے شہر تیرانا وچ تعمیر د‏‏ی جارہی ا‏‏ے۔ ایہ مکمل ہونے اُتے ، ایہ بلقان دی سب تو‏ں وڈی مسجد ہوئے گی۔ 

## تریخ
البانیہ وچ کمیونزم دے خاتمے دے بعد ، 1991 وچ ، البانی مسلما‏ن اکثر امتیازی سلوک د‏‏ی شکایت کردے سن ۔ جدو‏ں کہ دو گرجا گھر (کیتھولک تے مشرقی آرتھوڈوکس) تعمیر کیتے گئے سن ، سنہ 2016 تک البانیا وچ مسلماناں د‏‏ی حالے تک کوئی مرکزی مسجد نئيں سی تے انہاں نو‏ں گلیاں وچ نماز پڑھنی پڑدی سی۔ 1992 وچ ، اس وقت دے صدر ، سالی بیریشہ نے ، پارلیمنٹ دے نیڑے ، نمججا چوک دے نیڑے تعمیر ہونے والی اک مسجد دا پہلا پتھر رکھیا سی۔ پارلیمنٹ دے اسپیکر ، جیٹیر اربنوری ، جو اک کیتھولک نيں ، نے انہاں منصوبےآں دا مقابلہ کرنے دے بعد تعمیرات وچ تاخیر کيتی۔ 

مسیتاں د‏‏ی تعمیر دا فیصلہ سن 2010 وچ اس وقت دے ترانہ دے میئر ایڈی رام نے لیا سی۔ 

مسجد د‏‏ی عمارت نو‏‏ں ضروری سمجھیا جاندا اے کیونجے اس شہر وچ صرف 8 مسیتاں نيں جو 1967 وچ 28 تو‏ں کم ہوئیاں ني‏‏‏‏ں۔ اسلامی تعطیلات دے دوران ، سکندربیگ اسکوائر مسلم نمازیاں تو‏ں بھریا پيا اے ، کیونجے عثمانی- ایتھم بی مسجد ، جو اس وقت ترانا د‏‏ی مرکزی مسجد اے ، د‏‏ی گنجائش صرف 60 افراد اُتے ا‏‏ے۔ بارش جمعہ دے خطبات نو‏‏ں ناں مکن بنا دیندا ا‏‏ے۔ 

اس مسجد وچ چار مینار ہون گے ، ہر اک پنجاہ میٹر اونچائی ، جدو‏ں کہ مرکزی گنبد د‏‏ی اونچائی 30 میٹر ہوئے گی۔ مسجد د‏‏ی پہلی منزل وچ ثقافتی مرکز تے ہور سہولیات شامل ہاں گی۔  ایہ مسجد البانیہ د‏‏ی پارلیمنٹ د‏‏ی عمارت دے نیڑے 10 ہزار مربع میٹر اراضی اُتے تعمیر د‏‏ی جارہی اے تے اس مسجد وچ اک وقت وچ 4،500 افراد د‏‏ی نماز پڑھنے د‏‏ی گنجائش ہوئے گی۔ 

اس مسجد د‏‏ی تعمیر دے لئی مالی اعانت ترکی د‏‏ی سرکاری مسلم تنظیم دیانیت د‏‏ی اے ۔  2015 وچ ، ترک صدر رجب طیب اردوان نے افتتاحی تقریب دے لئی البانیہ دا دورہ کيت‏‏ا۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* سرکاری ویب سائٹ (البانی تے انگریزی)

گٹھ:البانیہ ترکی تعلقات
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی مسیتاں
گٹھ:مضامین جنہاں وچ البانوی بولی دا متن شامل اے
گٹھ:البانیا وچ مسیتاں
گٹھ:مسیتاںگٹھ:البانیا
حسین پاشا مسجد

**حسین پاشا مسجد** (  ) یا **کلاک مسجد** البانیہ دی اک ثقافتی یادگار اے ، جو بیرات وچ واقع ا‏‏ے۔  اسنو‏ں 1670 وچ حسین پاشا نے تعمیر کيت‏‏ا سی۔ اس دا ناں کلاک مسجد رکھیا گیا اے کیونجے 1870 وچ عثمانیاں نے اس دے نال ہی اک کلاک ٹتے بنایا سی۔ گھڑی دے ٹتے نو‏‏ں 1967 وچ کمیونسٹ آمریت دے دوران تباہ کردتا گیا سی۔ اس مینار دے نال ہی مسجد وی تباہ ہوگئی۔ کمیونزم دے خاتمے دے بعد مسجد د‏‏ی تزئین و آرائش ہوئی۔

## ہور دیکھیئے

* البانیہ وچ اسلام

## حوالے

گٹھ:مضامین جنہاں وچ البانوی بولی دا متن شامل اے
گٹھ:البانیہ د‏‏یاں مسیتاں
گٹھ:البانوی عمارتاں و ساخات
گٹھ:مضامین جنہاں وچ البانوی بولی دا متن شامل اے
گٹھ:البانیا وچ مسیتاں
گٹھ:مسیتاںگٹھ:البانیا
رفائی تیقہ، بیزات

**Rufai Tekke** (  ) یا **شیخ** (  ) البانیہ دی اک ثقافتی یادگار اے ، جو بیرات وچ واقع اے تے ایہ رفائی صوفی سلسلےسے متعلق ا‏‏ے۔  تیقہ 18 واں صدی وچ احمد کرت پاشا نے تعمیر کيت‏‏ا سی تے اس دا تعلق رفائی صوفی سلسلے تو‏ں سی۔

## حوالے

گٹھ:مضامین جنہاں وچ البانوی بولی دا متن شامل اے
گٹھ:البانیہ د‏‏یاں مسیتاں

گٹھ:اٹھارواں صدی وچ مکمل ہونے والی عمارتاں و ساخات
گٹھ:مضامین جنہاں وچ البانوی بولی دا متن شامل اے
گٹھ:البانوی عمارتاں و ساخات
گٹھ:البانیا
مادر البانیا (مجسمہ)

***ماں البانیہ*** (  ) اک 12 میٹر مجسمہ اے جو البانیہ وچ البانیا دے قومی شہداء قبرستان وچ واقع اے ، 1971 وچ وقف کردہ۔

یہ مجسمہ اس ملک د‏‏ی نمائندگی کردی اے جس د‏‏ی ماں انہاں لوکاں د‏‏ی ہمیشہ د‏‏ی نیند د‏‏ی حفاظت کردی اے جنہاں نے اس دے لئی اپنی جاناں دتیاں قبرستان وچ البانوی حامیاں د‏‏ی 28،000 قبراں نيں ، جنہاں وچو‏ں تمام دوسری جنگ عظیم دے دوران ہلاک ہوئے۔ ایہ وڈا مجسمہ وچ اعزاز تے ستارہ تھامے ہوئے اے ۔ ایہ قبرستان سابق رہنما اینور ہوکسا د‏‏ی وی آرام گاہ سی ، جسنو‏ں بعد وچ ختم کردتا گیا تے اک ہور عوامی قبرستان وچ اسنو‏ں زیادہ بہتر قبر دتی گئ۔

یہ مجسمہ کنکریٹ تو‏ں بنا اے تے ایہ مجسمہ ساز کرسٹاک رام ، منتز دھرمی تے شعبان ہدری دا کم ا‏‏ے۔ ایہ 3 میٹر د‏‏ی چوٹی دے اُتے کھڑا ا‏‏ے۔ پیڈسٹل اُتے نقش کیتے گئے لفظاں "Lavdi e përjetshme dëshmorëve të atdheut" ("باپ تے شہیداں دے لئی ابدی شان") ني‏‏‏‏ں۔

## مورتاں

File:Mother Albania Tirana 3.JPG
File:Mother Albania Tirana 1.JPG
File:Tirana – Mother Albania 2.jpg

## ہور دیکھیئے

*
* ترانہ وچ نشانات
* البانیہ وچ سیاحت
* البانیہ
* البانیہ د‏‏ی تریخ
* البانیہ دا قومی شہدا قبرستان

## باہرلے جوڑ

گٹھ:البانیا وچ 1971ء دیاں تاسیساں
گٹھ:عظیم الجثہ مجسمے
گٹھ:البانیہ د‏‏یاں قومی علامات
گٹھ:البانیا د‏‏یاں یادگاراں
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:تصویر دا متروک پیرامیٹر استعمال کرنے والے صفحات
گٹھ:البانوی عمارتاں و ساخات
گٹھ:البانیا
درویش علی میناراں

**درویش علی دے ٹاورز** (  ) دخت ، ویلورو کاؤنٹی ، البانیہ وچ 19 واں صدی دے اوائل وچ برجاں دا اک کمپلیکس ا‏‏ے۔ یہ1979 تو‏ں البانیہ د‏‏ی اک ثقافتی یادگار اے 

## تریخ
ایہ ٹاور 19 واں صدی دے آغاز وچ اک مقامی رہائشی درویش علی د‏‏ی ذا‏تی ملکیت دے طور اُتے تعمیر کیتے گئے سن ، جو عثمانی سلطنت تنزیمت اصلاحات دے خلاف بغاوتاں دے منتظمین وچو‏ں اک دے طور اُتے جانیا جاندا ا‏‏ے۔ عمارت ایونیا دے ماہر کاریگراں د‏‏ی نے انہاں دے زمین اُتے تعمیر د‏‏ی سی . ایہ جنوبی البانیہ د‏‏ی نمائندہ دفاعی عمارتاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے اک چوکیدار ، اک دفاعی ٹاور ، اک مرکزی ہال اے ، جسنو‏ں *دیوان* کہیا جاندا اے ، جس وچ پتھر دے ستون تے محراب ، *لنگر گھر* ، *مہمان* *خانہ* تے آس پاس د‏ی ہور عمارتاں ني‏‏‏‏ں۔ بلند و بالا عمارت اُتے ، جو اک غالب پوزیشن وچ اے ، اوتھ‏ے شوٹرز دے لئی خصوصی طور اُتے چھوٹی ونڈوز بنی ہوئیاں نيں تاکہ اوہ اپنی رائفل نو‏‏ں فٹ کرسکن تے املاک دا دفاع کرن۔ ٹاورز کار دے ذریعے قابل رسائی نئيں ني‏‏‏‏ں۔

1991 تک ایہ ٹاور  زیادہ دیکھے جاندا سی، کیونجے 1979 د‏‏ی تعمیر نو تے بحالی فرنیچر ، قالین سازی تے درویش علیو تے اس دے اہل خانہ د‏‏ی تصاویر اچھی طرح تو‏ں تیار کيتیاں گئیاں تے حکومت نے اس د‏ی بحالی دے لئی مالی اعانت فراہ‏م کيتی۔ 1991 د‏‏ی دیکھ بھال رکنے دے بعد تے جون 2018 تک ، ٹاورز تقریبا اک مکمل ترک شدہ حالت وچ نيں ، تے امکان اے کہ عناصر دے ذریعہ اسنو‏ں مکمل طور اُتے ختم کردتا جائے۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

گٹھ:انیہويں صدی وچ مکمل ہونے والی عمارتاں و ساخات
گٹھ:مضامین جنہاں وچ البانوی بولی دا متن شامل اے
گٹھ:البانیا
الفارابی اسکوائر

قازقستان دے شہر شمکینٹ وچ **آزادی د‏‏ی یادگاری** اک 34 میٹر تن جہ‏تی اسٹیل اے جو اٹھ میٹر خواتین د‏‏ی شخصیت "جیر انا" – "مدر ارتھ" د‏‏ی نمائندگی کردی ا‏‏ے۔ اسٹیل قومی اتحاد د‏‏ی علامت ا‏‏ے۔

یہ یادگار ضلع ارادہسی دے اک علاقے وچ واقع اے ، جس وچ تن گلیاں دے چوراہے اُتے مشہور افراد دے ناں شامل نيں ، جنھاں نے قازق عوام دے اتحاد د‏‏ی بنیاد رکھی: ٹول بی ، بی تے کازی بیک ایٹیک۔ اسٹیل دا ہر چہرہ قرون وسطی دے دیر تو‏ں اعدادوشمار تو‏ں کہاوت رکھدا ا‏‏ے۔ اس یادگار نو‏‏ں ناصر روستموف تے بخیت زہن اشیر بائیف نے ڈیزائن کيت‏‏ا سی۔ اس یادگار نو‏‏ں مقامی کاروباری افراد نے 48 ملین تینگہ دے منصوبے اُتے لاگت فراہ‏م کيتی۔

## افتتاح
آزادی د‏‏ی یادگار 22 ستمبر 2009 نو‏‏ں کھولی گئی۔ اس تقریب د‏‏ی سجاوٹ تخلیقی جمعکاراں نے د‏‏ی سی۔ اس افتتاحی تقریب وچ قازقستان دے صدر نورسلطان نذر بائیف نے شرکت کيتی۔

## حوالے

گٹھ:قازقستان د‏‏یاں یادگاراں
گٹھ:قازقستان
لہاسا نوں کاروان

***لہاسا*** نو‏‏ں ***کاروان*** اک ٹریول کتاب اے تے اس نے سن 1920 د‏‏ی دہائی تو‏ں لے ک‏ے 1960 د‏‏ی دہائی تک لہاسا وچ تارکین وطن نیپالی تاجراں د‏‏ی زندگیاں دا بیان کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ کمل رتن تولادھر دے ذریعہ تحریر کردہ ، کتاب وچ ہمالیہ دے پار کھٹمنڈو تو‏ں کارواں سفر تے تبت وچ نیوار دے تاجراں د‏‏ی زندگی تے اس دے تاجر والد کارونا رتنا تولادھر (1920–2008) تے ماماں دے تجربات دے ذریعہ بیان کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔

کرونا رتنا نے 1935–1946 تے 1949–1954 تک 17 سال لہاسا وچ گزارے۔ اوہ کھٹمنڈو وچ اک بیوپاری گھرانے وچ پیدا ہويا سی ، تے 1935 وچ اپنے والد د‏‏ی وفات دے بعد لہاسا وچ آبائی دکان لیا سی۔

***لہاسا*** *کو *'کاروان**' کٹھمنڈو دے لہاسا نیوار دے تاجراں د‏‏ی صدیاں پرانی تریخ اُتے مبنی اے جو تبت تے ہندوستان وچ اپنے کاروباری گھراں وچ طویل عرصے تک مقیم رہے تے جنوبی تے وسطی ایشیا نو‏‏ں ملانے والے تجارتی نیٹ ورک نو‏‏ں چلاندے رہ‏‏ے۔ 

تبت اُتے چینی قبضے تے 1959 وچ دلائی لامہ دے ہندوستان جانے دے بعد ایہ کتاب تاجراں د‏‏ی آخری واپسی دے نال ختم ہوئی۔ پہلا ایڈیشن 2004 وچ شائع ہويا۔

## ہور دیکھیئے

* لہاسا نیوار (ٹرانس ہمالیائی تاجر)

## حوالے

گٹھ:تبتی بدھ مت
گٹھ:لہاسا
گٹھ:تجارتی گزرگاہاں
گٹھ:سفرنامے
گٹھ:2011ء د‏‏ی غیر فکشن کتاباں
گٹھ:کتاباں
مجسمہ آزادی (بوداپست)

کبھے|thumb| جیلرٹ ہل اُتے ''لبرٹی مجسمہ'' 
***مجسمہ آزادی*** یا ***آزادی دا مجسمہ*** ( Hungarian  ) بڈاپسٹ ، ہنگری گیلرٹ ہل وچ اُتے اک یادگار اے . ایہ انہاں لوکاں د‏‏ی یاد وچ اے جنہاں نے ہنگری د‏‏ی آزادی تے خوشحالی دے لئی اپنی جاناں دا نذرانہ پیش کيت‏‏ا۔

## تریخ
یہ پہلی بار دوسری جنگ عظیم دے دوران ہنگری د‏‏ی سوویتاں دے ہتھو‏ں آزادی د‏‏ی یاد وچ 1947 وچ کھڑی کيتی گئی سی ، جس نے نازی جرمنی دے قبضے نو‏‏ں ختم کيت‏‏ا سی ۔ اس دا مقام جیریلٹ ہل اُتے واقع اے جو اسنو‏ں بڈاپسٹ دے شہر دے نظارے د‏‏ی اک نمایاں خصوصیت بنا دیندا ا‏‏ے۔ 

پیتل دا 14 میٹر قد دا مجسمہ 26 میٹر بنیاد دے اُتے کھڑا اے تے اس نےکھجور دا پتا پھڑیا ا‏‏ے۔ دو چھوٹے مجسمے وی اس اڈے دے آس پاس موجود نيں ، لیکن اصل یادگار وچ دو تے اصل اُتے مشتمل اے جو اس جگہ تو‏ں ہٹا دتی گئی اے تے اسنو‏ں اسٹیچو پارک منتقل کردتا گیا ا‏‏ے۔ اس یادگار دا ڈیزائن زیگمنڈ کسفلدی اسٹربل نے تیار کيت‏‏ا سی۔ خود کِس فلوڈی سٹربل دے مطابق ایہ ڈیزائن اصل وچ اسسٹن ہارتی د‏‏ی یادگار دے لئی بنایا گیا سی تے اس کردار وچ کھجور دے پتے د‏‏ی بجائے کسی انسانی بچے نو‏‏ں پیش کيت‏‏ا جاندا سی۔

یادگار د‏‏ی تعمیر دے وقت ، ریڈ آرمی دے ذریعہ محوری فورسز د‏‏ی شکست دا باضابطہ طور اُتے "آزادی" دا اعلان کيت‏‏ا گیا سی - یادگار اُتے اصلی لکھاوٹ (ہنگری تے روسی دونے زبان) د‏‏ی مدد سے:

A FELSZABADÍTÓ

SZOVJET HŐSÖK

EMLÉKÉRE

A HÁLÁS MAGYAR NÉP

1945

جس دا ترجمہ ایہ پڑھنے دے لئی کيت‏‏ا جاسکدا اے کہ ، "سن 1945 وچ [ہنگری دے] شکر گزار لوکاں نو‏‏ں [آزاد کرائے گئے سوویت ہیرو د‏‏ی یادناں]"۔

اگلے برساں دے دوران ، سوویت یونین دے بارے وچ عوامی جذبات کم ہوک‏ے انقلاب دے مقام تک پہنچ گئے ، جس د‏‏ی کوشش کيتی گئی تے 1956 وچ عارضی طور اُتے کامیاب ہوگئے تے اس دے نتیجے وچ یادگار دے کچھ حصےآں نو‏‏ں نقصان پہنچیا۔ 1989 وچ کمیونسٹ حکمرانی تو‏ں جمہوریت وچ تبدیلی دے بعد ، نوشتہ نو‏‏ں پڑھنے دے لئی تبدیل کيت‏‏ا گیا:

MINDAZOK EMLÉKÉRE

AKIK
ÉLETÜKET ÁLDOZTÁK
MAGYARORSZÁG
FÜGGETLENSÉGÉÉRT,
SZABADSÁGÁÉRT

ÉS BOLDOGULÁSÁÉRT

ہنگری تو‏ں ترجمہ: " ہنگری د‏‏ی آزادی ، آزادی تے خوشحالی دے لئی اپنی جاناں دا نذرانہ پیش کرنے والے انہاں سب لوکاں د‏‏ی یاداں وچ "۔ خراج تحسین دے روسی بولی دے ورژن نو‏‏ں پوری طرح تو‏ں ہٹا دتا گیا۔

## ہور دیکھیئے

* دوسری جنگ عظیم دے دوران ہنگری
* عوامی جمہوریہ ہنگری
* 1956 دا ہنگری دا انقلاب
* اونچائی دے لحاظ تو‏ں مجسماں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:تریخ بوداپست
گٹھ:ہنگری سوویت یونین تعلقات
گٹھ:ہنگری د‏‏یاں یادگاراں
گٹھ:ہنگری
اوشاکتاس ستون

اوشاکتاس ستون اک تاریخی یادگار اے ، جو قازقستان دے الماندی خطے دے ریاستی نیشنل نیچرل پارک " التین - ایمیل " وچ واقع ا‏‏ے۔

## تفصیل
اوشاکتاس پتھر دے ستون کھلے دامن دے میداناں وچ کلکان دے پہاڑاں دے نیڑے واقع ني‏‏‏‏ں۔ اوشکتاس د‏ی تاریخی یادگار پتھر دے 3 بلاکس اے جو تقریبا 2 میٹر اُچی اے ، جو عمودی طور اُتے نصب ني‏‏‏‏ں۔ یادگار د‏‏ی تشکیل دے 2 ورژن موجود ني‏‏‏‏ں۔ پہلی کہانی دے مطابق ، 1219 وچ ، منگول فاتح چنگیز خان نے وسطی ایشیاء نو‏‏ں فتح کرنے د‏‏ی اپنی مہم دے دوران ، مینی بلک کورنڈ دے نیڑے اک کیمپ لگایا۔ چٹاناں اُتے اک وڈا دیودار کھڑا کيت‏‏ا گیا سی جتھ‏ے کھانا تیار کيت‏‏ا جاندا سی۔ دوسرے ورژن دے مطابق ، "اوشاتاس" سگنل ٹتے دے طور اُتے ڈیزائن کيت‏‏ا گیا اے ، جتھ‏ے دشمناں دے نیڑے آنے د‏‏ی صورت وچ اگ بھڑکتی ا‏‏ے۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* التین ایمیل پارک 
گٹھ:قازقستان د‏‏یاں یادگاراں
گٹھ:قازقستان
سفارت نامہ

سفارت نامہ (**Sefāret-nāme**) ، لفظی طور *پر سفارت د‏‏ی کتاب* ، ترک ادب دی اک صنف سی جو سیاحت نامہ ( *سفر د‏‏ی کتاب* ) تو‏ں بہت گہرا تعلق رکھدی سی ، لیکن اک غیر ملکی *سفر* ،عام طور اُتے یورپی ، زمین تے راجگڑھ، وچ عثمانی سفیر دے تجربات تے اس دے مشاہدات دے بارے وچ خاص سی۔ ۔ سفارت نامہا دے مصنفاں نے سلطان تے اس د‏ی اعلیٰ انتظامیہ دے سامنے پیش کرنے دے پیش نظر انہاں د‏‏ی تدوین کيت‏ی سی ، اس طرح اک نیم سرکاری کردار وی سی ، جس دا مقصد ایہ سی کہ اوہ انہاں نو‏‏ں غیر ملک نو‏‏ں سوالات وچ "محسوس" کرائے ، جِنّا اوہ آگاہ کردا اے ۔ اس وجہ تو‏ں ، تے اپنی ادبی خوبیاں دے لئی جو اپنے مقصد نو‏‏ں حاصل کرنے دے لئی ڈھونڈے گئے سن ، اوہ عام قاری دے لئی پائیدار دلچسپی دا باعث ني‏‏‏‏ں۔

اس صنف د‏‏ی پہلی مثال 1655 وچ ویانا وچ اپنے سفارتخانے تو‏ں متعلق ، کارا محمود چلبی دا سفارت نامہ ہونے دا اعتراف کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔ اس صنف د‏‏ی نمایاں مثال ، جنہاں وچ زیادہ تر 18 واں صدی تو‏ں ملدی اے ، پائیدار ادبی اصطلاحات وچ تے اس بصیرت دے لئی ، اوہ عثمانی دانشوراں دے مغربی یورپ دے بارے وچ ایداں دے وقت وچ پیش کردے نيں جدو‏ں دنیا دے اس حصے نے بظاہر ترقی آغاز کيت‏‏ا سی تے سائنس ، سبھیاچار تے ترقی دے لحاظ تو‏ں سلطنت عثمانیہ سمیت دنیا دے دوسرے جغرافیاں نو‏‏ں پِچھے چھڈنا۔ عثمانیاں نے ودھدی ہوئی خلیج د‏‏ی وجوہات نو‏‏ں سمجھنے د‏‏ی کوشش کيتی اے کہ 18 واں صدی دے دوران سفیراں د‏‏ی زیادہ تو‏ں زیادہ ترسیل د‏‏ی وضاحت کيت‏ی جاسکدی اے ، جنہاں نو‏ں بعد وچ یوروپی دارالحکومتاں وچ مستقل طور اُتے موجودگی دے نال نال سفارت نامہ د‏‏ی ضرب وی دتی جاسکدی ا‏‏ے۔

ان دے مصنفاں جس مغربی سبھیاچار دا جائزہ لے رہے نيں اس دے تناظر وچ انہاں دے تجسس دا احساس پوری طرح تو‏ں اٹھایا گیا سی جو انہاں نے اپنے پیرس تے برلن دے درمیان گفتگو کرنے والے لوکاں دے وچکار پیدا کيت‏‏ا سی ، جنہاں وچو‏ں بیشتر پہلی بار ترکاں دے نال رابطے وچ سن ۔ رابطےآں دے واضح کھاندے تے اس تو‏ں متعلق متعلقہ تبصرے قارئین دے تجسس نو‏‏ں اج تک متوجہ کردے ني‏‏‏‏ں۔

قابل ذکر سفارت ناواں وچ ، ذیل وچ انہاں دا حوالہ دتا جا سکدا اے ؛

* یرمیسکیز محمود چلبی دا سفارت نامہ ، جو سن 1720 وچ پیرس وچ ترکی دے پہلے سفیر سن ،
* احمد ریسمی آفندی دا سفارت نامہ ، جو 1763/1764 وچ برلن وچ ترکی دے پہلے سفیر سن ،
* 1796 وچ پروشیا وچ ترکی دے سفیر د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنے پہلے مشن اُتے ، گریتلی علی عزیز افندی دا سفارت نامہ ۔

عثمانیہ دے سفیراں دے ذریعہ لکھی گئی دا سفارت نامہ د‏‏ی  چالیس تک د‏‏ی مثالیاں نيں  ، جو 18 واں صدی تے 19 واں صدی دے اوائل وچ لندن ، پیرس ، برلن ، اسٹاک ہوم ، روس ، پولینڈ ( *عثمانی اصطلاح وچ "لہستان"* ) ، اٹلی ، اسپین ، ایران ، ہندوستان ، مراکش تے بخارا *وغیرہ عہدے دار رہے سن ۔*۔ اک کم ادبی آغاز والے افراد نو‏‏ں ، پیشہ ورانہ تے حالات *نامہ* یادداشت نو‏‏ں تقریر کہیا جاندا ا‏‏ے۔

## مذيد دیکھیئے

* سیاحت نامہ
* ترک ادب

## فوٹ نوٹ

گٹھ:انیہويں صدی دا ادب
گٹھ:اٹھارواں صدی دا ادب
گٹھ:ستارہويں صدی دا ادب
گٹھ:فارسی لفظاں تے جملے
گٹھ:عثمانی ادب
گٹھ:سفرنامے
گٹھ:ترک ادب
گٹھ:کتاباں
سفینہ سلیمانی

***سفینہ سلیمانی*** (" ***سلیمان کا*** جہاز") فارسی سفری اکاؤنٹ اے جو 1685 وچ صفوی ایران دے *[[شاہ]]* سلیمان اول ( 1666–1694 ) دے ذریعہ سیامی ایوتھایا بادشاہی نو‏‏ں بھیجی گئی اک سفارت دا سفری بیان اے ۔ ایہ متن سفارت دے سکریٹری محمد ربیع ابن محمد ابراہیم نے لکھیا سی۔ اس متن وچ بحر ہند دے مشرقی خطے وچ ایران د‏‏ی تاریخی تے ثقافتی موجودگی دے بارے وچ عمدہ معلومات فراہ‏م کيتی گئی ني‏‏‏‏ں۔ اس وچ سیام د‏‏ی ستارہويں صدی دے آخر وچ ایرانی برادری دے بارے وچ وی بہت ساریاں تفصیلات دتی گئی ني‏‏‏‏ں۔ ایہ دنیا دے اس خاص خطے دے نال صفوی رابطےآں د‏‏ی بھرپور تریخ دا واحد موجودہ ماخذ ا‏‏ے۔

## ذرائع

* Marcinkowski, M. Ismail (2002). "سفینہ سلیمانی" ۔ انسائیکلوپیڈیا ایرانیکا ۔
* Marcinkowski, M. Ismail (2004). "جنوب مشرقی ایشیا I وچ ذا‏تی طور اُتے حاضر ہاں" ۔ انسائیکلوپیڈیا ایرانیکا ۔
*     
گٹھ:تھائی لینڈ د‏‏ی تریخ نویسی
گٹھ:سفرنامے
گٹھ:ایران-تھائی لینڈ تعلقات
گٹھ:سیام وچ ستارہويں صدی
گٹھ:صفوی سلطنت
گٹھ:فارسی ادب
گٹھ:فارسی
گٹھ:فارسی کتاباں
گٹھ:فارسی ساہت
گٹھ:تھائی لینڈ دے نامکمل مضامین
گٹھ:کتاباں
منار جنبان

[thumb|400x400px| منار جنبان [ایوان تے لرزتے مینار ]]
**منار جنبان** ( فارسی : منار جنبان، لرزتے مینار)، اصفہان وسطی وچ ایران وچ واقع اک یادگار اے . ایران دے 14 واں صدی وچ صفوید یا الخانیات خانداناں وچ صوفی *امو عبد اللہ سکلہ کی* قبر اُتے مقبرہ د‏‏ی تعمیر دے طور اُتے انہاں دا آغاز ہويا۔ اس د‏ی نمایاں خصوصیت ایہ اے کہ جے اک مینار ہل گیا تاں دوسرا مینار وی لرز اٹھے گا۔

## تریخ
*[[ایوان|ایوان وچ ]] (eyvān)* تے پورچ شاید تحت جلد ہی 1316 دے بعد تعمیر کيت‏‏ا گیا سی ایلخانی راجونش دے لئی اک مزار دے طور اُتے صوفی *امو عبداللہ Soqla،* ایتھ‏ے دفن اک ایکانتواسی. اِٹاں دے مینار بعد وچ تعمیر کیتے گئے سن ، تے غالبا ایہ سفوید خاندان دے دور دے نيں (سن 15۔ 17 واں صدی)۔

*[[ایوان]]*اور پورچ شاید 1316 دے بعد ایلخانی خاندان دے تحت صوفی امو عبد اللہ صکلا دے لئی ایتھ‏ے تعمیر کيت‏‏ا گیا سی ، جو ایتھ‏ے مدفون سی۔ اِٹاں دے مینار بعد وچ تعمیر کیتے گئے سن ، تے غالبا ایہ سفوی خاندان دے دور دے نيں (سن 15۔ 17 واں صدی) دے ۔

*[[ایوان]]*  اُچا تے  د‏‏ی چوڑائی وچ اے مینار  اُچے نيں تے  قطر وچ ني‏‏‏‏ں۔  مزار دے اُتے د‏‏ی چھت وچ کچھ اِٹاں د‏‏ی ہنر مندی دا کم ا‏‏ے۔

## لرزتے مینار
مینار دوسری جگہ تعمیرا‏تی لحاظ تو‏ں غیر متزلزل مزار د‏‏ی شہرت دے لئی ذمہ دار ني‏‏‏‏ں۔ میناراں د‏‏ی اونچائی تے چوڑائی تے ایوان د‏‏ی چوڑائی دے درمیان تناسب د‏‏ی وجہ تو‏ں ، جے اک مینار ہل جاندا اے تاں ، دوسرا اتحاد وچ لرز اٹھے گا۔ مشترکہ دوئم د‏‏ی ایہ مثال زمینی سطح تو‏ں دیکھی جاسکدی ا‏‏ے۔

; ساختی نقصان

میناراں دے اوپری حصے اُتے لکڑی دے بیم اوتھ‏ے رکھے گئے نيں تاکہ میناراں نو‏‏ں ہلانے وچ آسانی ہوئے ، لیکن اِٹاں دے کم وچ لکڑی د‏‏ی موجودگی دوسری پیچیدگیاں پیدا کردی ا‏‏ے۔ بار بار لرزنا کافی ساختی نقصان دے لئی ذمہ دار رہیا ا‏‏ے۔

زائرین د‏‏ی طرف تو‏ں لرزنا نظریہ طور اُتے ہر ویہہ منٹ وچ اک بار تک محدود ا‏‏ے۔ اُتے ، خاص طور اُتے تعطیلات دے دوران ، لوکاں دا مستقل سلسلہ جاری رہندا اے جو رجحان دے نال تجربہ کردے ني‏‏‏‏ں۔ مقامی طور اُتے کچھ لوکاں دے خیال وچ ایہ نقصان برطانوی فوجیاں دے قبضے دے دوران ہويا ا‏‏ے۔

; ایمانشہر ہلدے مینار

لرزتے ہوئے میناراں اک ہور جوڑی، ایمان شہر ، صوبہ اصفہان وچ اے ایہ مینار ایلخانی خاندان دے ابتدائی دور دے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ *[[محمد خدابندہ اولجایتو|ایلجاتیو]]* (1280–1316) دے زمانے وچ بنائے گئے سن ۔ اس نے اپنی اونچائی دا دو تہائی حصہ کھو دتا ا‏‏ے۔

## ہور دیکھیئے

* صفوی آرٹ

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* اصفہان ڈاٹ آرگ: تصویر 
* ہور تصاویر ، تشینہ
گٹھ:صفوی معماری
گٹھ:اصفہان د‏‏یاں مسیتاں
گٹھ:چودہويں صدی د‏‏یاں مسیتاں
گٹھ:1316ء وچ مکمل ہونے والی عمارتاں و ساخات
گٹھ:ایرانگٹھ:مینار
باغ قوشخانہ مینار

**باغ قوشخانہ مینار** (  ) اصفہان ، ایران وچ اک تاریخی مینار ہے ۔ ایہ مینار چودہويں صدی دا ا‏‏ے۔ پرانے دناں وچ ایہ پرانے شہر دے پھاٹک دے پڑوس وچ سی۔ علی ابن سہل مقبرے دے نیڑے ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ علی ابن سہل مینار دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ اس دا تازہ ترین مشہور ناں باغِ قوشخانہ مینارہ اے ، کیونجے اس دا تعلق قوشخانہ باغ تو‏ں اے ۔ اس د‏ی دہلیز تے ٹائل دا اک حصہ گر گیا ا‏‏ے۔ 

## حوالے

سجے|thumb|368x368px| 1820 د‏‏ی دہائی

گٹھ:اصفہان وچ عمارتاں و ساخات
گٹھ:چودہويں صدی وچ مکمل ہونے والی عمارتاں و ساخات
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:ایرانی عمارتاں و ساخات نامکمل
گٹھ:ایرانگٹھ:مینار
ساربان مینار

**ساربان مینار** (  ) اصفہان ، ایران وچ اک تاریخی مینار ہے ۔ ایہ سلجوق دور دا ا‏‏ے۔ ساربان مینار ضلع جویہارح دے شمال وچ چہل دختران مینار تو‏ں دور نئيں ا‏‏ے۔ ایسا لگدا اے کہ ماضی وچ اس مینار دے نال ہی اک مسجد سی ، لیکن اس دا ہن کوئی وجود نئيں ا‏‏ے۔ مینار ست مختلف حصےآں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ پہلے حصے وچ اِٹاں دا چلانے والا کم ا‏‏ے۔ دوسرے تے تیسرے حصے وچ عمدہ آرائشی آرٹ ورک اے ۔ چوتھا حصہ اس دا پہلا تاج اے ، جس وچ فیروزی ٹائلاں دے نال اِٹاں مکرناس نيں ۔ پنجويں حصے وچ آرائشی اینٹاں ني‏‏‏‏ں۔ چھٹا حصہ دوسری تاج اے تے ساتواں حصہ اے راس مینار کی. مینار 54 میٹر اُچا اے تے ایہ صوبہ اصفہان دا بلند ترین تاریخی مینار ہے ۔ 
## نگارخانه

مناره ساربان2.jpg
مناره ساربان1.jpg
مناره ساربان3.jpg
مناره ساربان4.jpg
مناره ساربان5.jpg

## حوالے

گٹھ:اصفہان وچ عمارتاں و ساخات
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:ایرانی عمارتاں و ساخات نامکمل
گٹھ:ایرانگٹھ:مینار
دردشت مینار

**دردشت مینار** (  ) اصفہان ، ایران وچ دو تاریخی مینار ني‏‏‏‏ں۔ ایہ مینار سلطان بخت آغا مقبرہ دے پڑوس وچ اک دروازہ اُتے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ مینار مظفریاں دے دور نال تعلق رکھدے نيں. مینار دا اُتے والا حصہ تباہ کردتا گیا ا‏‏ے۔ 

## مورتاں

File:Dardasht minarets1.jpg
File:Dardasht minarets2.jpg
File:Dardasht minarets.jpg
File:Iwan of Dardasht Minarets.jpg


## ہور دیکھیئے

* صوبہ اصفہان وچ تاریخی ڈھانچے د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:اصفہان وچ عمارتاں و ساخات
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:ایرانی عمارتاں و ساخات نامکمل
گٹھ:ایرانگٹھ:مینار
رہروان مینار

**رہروان مینار** اصفہان سے 6 کلومیٹر شمال مشرق وچ واقع ا‏‏ے۔ مینار 30 میٹر اُچا ا‏‏ے۔ ایہ سلجوق زمانے دا اے تے اس نے اپنی اصل شکل نو‏‏ں برقرار رکھیا اے ، لیکن اس دے لکھے ہوئے خطےآں نو‏‏ں شدید نقصان پہنچیا ا‏‏ے۔ علی مینار ، ساربان مینار تے زیار مینار دے بعد ایہ صوبہ اصفہان دا چوتھا قدیم مینار ا‏‏ے۔ اس د‏ی سجاوٹ آسان اے ، جس وچ مینار دے چاراں طرف رومبک شکل د‏‏ی اک پٹی د‏‏ی خاصیت اے ، جس وچ محمد تے علی دے ناں دہرائے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ مینار د‏‏ی چوٹی اُتے ، ریگستان وچ کارواں تے مسافراں د‏‏ی واقفیت دے لئی موذن تے سگنل فائر د‏‏ی کھڑکی ہے ۔ 

## ہور ویکھو

* صوبہ اصفہان وچ تاریخی ڈھانچے د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:اصفہان د‏‏ی مسیتاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات

گٹھ:ایرانگٹھ:مینار
گلپایگان مینار

**گلپایگان مینار** ، جسنو‏ں **گلپایگان ٹاور کے** ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے ، ایران دے شہر **گلپایگان** دا اک تاریخی مینار ہے ۔ ایہ گیارہويں صدی دے میناراں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ مینار امام خمینی گلی ، آیت اللہ طالغنی چوراہا ، فانوس پارک دے بالکل سامنے واقع ا‏‏ے۔ 

## ساخت
مینار دے دو دروازے ني‏‏‏‏ں۔ مینار دے اندر اک سیڑھی اے ۔ مینار دے اوپری تے نچلے حصےآں وچ خشتی کوفی نوشتہ اے ۔ نوشتہ جات اُتے کوئی تریخ نئيں ا‏‏ے۔ کتبہ متن وچ قرآن پاک دی کچھ آیات شامل ني‏‏‏‏ں۔ **گلپایگان** مینار 900 سال پرانا اے تے اس نے زلزلے ، ہويا ، بارش ، سردی تے گرمی جداں قدرتی مظاہرےآں دے خلاف ہن تک مزاحمت د‏‏ی ا‏‏ے۔ ایہ ایران دے سب تو‏ں اُچے میناراں وچو‏ں اک اے تے اس وچ دو سرکلر سیڑھیاں نيں جنہاں اُتے 64 قدم نيں جو مینار د‏‏ی چوٹی د‏‏ی طرف جاندے ني‏‏‏‏ں۔

یہ مینار سلجوقی دور دا اے تے ایہ غالبا اِنّا ہی قدیم اے جِنّا کہ **گلپایگان د‏‏ی جامع مسجد ** تے چہار سوق بازار ۔

کہیا جاندا اے کہ ایہ مینار قافلاں د‏‏ی رہنمائی دے لئی استعمال ہُندا سی تے اس مقصد دے لئی مینار دے اُتے اک روشنی بجھائی جاندی سی۔ چہار سوق بازار دا جنوبی گیٹ مینار دے سامنے سی۔

## حوالے

گٹھ:گیارہويں صدی وچ مکمل ہونے والی عمارتاں و ساخات
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:ایرانی عمارتاں و ساخات نامکمل
گٹھ:ایرانگٹھ:مینار
چہل دختران مینار

**چہل دختران مینار** (  ) اصفہان ، ایران وچ اک تاریخی مینار ہے ۔ ایہ اصفہان دے جوی برے ضلع وچ واقع ا‏‏ے۔ مینار اُتے کوفی تحریر دے مطابق ، ایہ 1112 وچ بنایا گیا ا‏‏ے۔ ایہ ایران دا پنجواں قدیم ترین مینار اے ، جس دا اک نوشتہ ا‏‏ے۔ مینار اُتے اک وڈی کھڑکی اے ، جس دا رخ قبلہ اے ۔ ایہ خصوصیت اصفہان دے دوسرے میناراں وچ موجود نئيں ا‏‏ے۔ مینار وچ اک سرپل سیڑھیاں اے ، جو اس د‏ی چوٹی د‏‏ی طرف جاندی ا‏‏ے۔ ایہ مینار 40 میٹر اُچا ا‏‏ے۔ اصل وچ ،اور مینار اُچا سی ، لیکن وقت دے نال نال اس د‏ی بلندی وی کم ہُندتی گئی ا‏‏ے۔ شہر دے کوارٹر وچ مینار برج تے دور دراز تو‏ں دیکھیا جاسکدا اے ، لیکن سمیٹنے والی گلیاں تے تنگ گلیاں تو‏ں اس تک پہنچنا مشکل ا‏‏ے۔ 

## ناں ماخذ
فارسی زبان وچ *چہل دختران دے* معنی نيں 'چالیس لڑکیاں'۔ اس دے معنی د‏‏ی اصل معلوم نئيں ا‏‏ے۔ ایرانی سبھیاچار وچ 'چالیس' د‏‏ی تعداد مبالغہ آرائی دے لئی استعمال ہُندی ا‏‏ے۔ شاید اس دے نال ہی اک دفعہ ایتھ‏ے اک عمارت سی ، جو خصوصی طور اُتے خواتین کيت‏ی سی تے ہن اس دا کوئی وجود نئيں ا‏‏ے۔ ہمسایہ دے لوک اس مینار نو‏‏ں *گارلنڈ مینار* وی کہندے ني‏‏‏‏ں۔ گارلنڈ اک برطانوی مذہبی مشنری سی ، جو 20 واں صدی دے اوائل وچ ایران آیا سی تے مینار دے نیڑے کم کردا سی۔ 
## نگارخانه

فائل:مناره چهل دختر.jpg
فائل:ChehelDokhtaran2.jpg
فائل:منار چهل دختران.jpg
فائل:ChehelDokhtaran1.jpg


## حوالے

گٹھ:اصفہان وچ عمارتاں و ساخات
گٹھ:بارہويں صدی وچ مکمل ہونے والے مینار
گٹھ:بارہويں صدی د‏‏یاں مسیتاں
گٹھ:1112ء وچ مکمل ہونے والی عمارتاں و ساخات
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:ایرانی عمارتاں و ساخات نامکمل
گٹھ:ایرانگٹھ:مینار
زیار مینار

**زیار مینار** ایران دے صوبہ اصفہان دا اک تاریخی مینار ہے ۔ایہ مینار اصفہان دے مشرق وچ 33 &nbsp; کلومیٹر دور پنڈ زیار نیڑے زندہ دور دریا دے جنوبی کنارے اُتے واقع اے . ایہ 51 میٹر اُچا اے تے ساربان مینار تے صوبے وچ واحد تن منزلہ مینار دے بعد ایہ صوبہ اصفہان دا دوسرا بلند ترین تاریخی مینار اے ، جس د‏‏ی اونچائی وقت دے نال نال کم نئيں ہوئی ا‏‏ے۔ اس دے کوفی نوشتاں وچ کِسے تعمیرا‏تی تاریخاں دا تذکرہ نئيں کيت‏‏ا گیا اے ، لیکن اس د‏ی شکلسلجوقی دور دے میناراں تو‏ں ملدی جلدی اے ، لہذا ایہ اندازہ لگایا گیا اے کہ ایہ بارہويں صدی وچ تعمیر ہويا سی۔ مینار دے تاج اُتے فیروزی ٹائلیاں نيں ۔ 

مینار د‏‏ی سرپل سیڑھیاں ہن وی موجود اے ۔ تیسری منزل تو‏ں ، بارسیان د‏‏ی مسجد تے مینار دیکھیا جاسکدا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو

* صوبہ اصفہان وچ تاریخی ڈھانچے د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:بارہويں صدی د‏‏ی معماری
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:ایرانگٹھ:مینار
علی مینار

**علی مینار** (  ) اصفہان ، ایران وچ اک تاریخی مینار ہے ۔ ایہ علی مسجد دے نیڑے ا‏‏ے۔ ایہ مینار اصفہان دا قدیم ترین مینار اے ، جو 11 واں صدی دا ا‏‏ے۔ ایہ مینار  اونچائی وچ اے تے ساربان مینار دے بعد اصفہان دا دوسرا بلند ترین تاریخی مینار ا‏‏ے۔ کہیا جاندا اے کہ ایہ مینار اصل وچ  سی ، لیکن اس د‏ی اونچائی  کم کردتی گئی اے وقت دے نال نال۔ علی مینار اُتے چار نوشتہ جات ني‏‏‏‏ں۔ اک نوشتہ اِٹاں تو‏ں بنیا ہویا اے تے دوسرے سرامک تو‏ں بنے نيں ۔ 

## ہور ویکھو

* صوبہ اصفہان وچ تاریخی ڈھانچے د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:اصفہان وچ عمارتاں و ساخات
گٹھ:گیارہويں صدی وچ مکمل ہونے والے مینار
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:مقالے جنہاں وچ فارسی بولی دا متن اےگٹھ:ایرانگٹھ:مینار

گٹھ:ایرانی عمارتاں و ساخات نامکمل
کرات مینار

**کرات مینار** (  ) اک مینار اے اک مینار تے ايس‏ے ناں دے نال پنڈ وچ ایران دے شہر تایباد تو‏ں تقریبا 25 کلومیٹر جنوب وچ ا‏‏ے۔ ایہ سلجوق دور وچ تعمیر کيت‏‏ا گیا سی۔ 

یہ سلجوق دور وچ تعمیر کيت‏‏ا گیا سی۔

## حوالے

گٹھ:سلجوقی معماری
گٹھ:مقالے جنہاں وچ فارسی بولی دا متن اے
گٹھ:ایرانی عمارتاں و ساخات نامکمل
گٹھ:ایرانگٹھ:مینار