گوکلا جٹ

**ویر گوکلا جٹ** (موت 1 جنوری 1670)، جہنوں **گوکل دیو** وی آکھیا جاندا اے، اک ذمیندار تے سردار سی جس نے 17ویں صدی دے اخیر چ شہنشاہ اورنگزیب دے دور حکومت دے دوران مغلیہ سلطنت دے خلاف بغاوت دی اگوائی کیتی۔ گوکلا مغل ظلم و ستم دے خلاف مزاحمت د‏‏ی علامت دے طور اُتے ابھریا ، خاص طور اُتے انہاں د‏‏ی امتیازی مذہبی تے معاشی پالیسیاں دے خلاف۔   1669 دی بغاوت وچ اس دی اگوائی نے بھارت وچ مغل راج دے خلاف سبھ توں پہلاں منظم بغاوتاں وچوں اک نوں نشان زد کیتا، جس نے بعد دیاں بغاوتاں اتے بھرتپور دی بادشاہت دے عروج نوں متاثر کیتا۔  

1669 وچ گوکلے نے لگ بھگ 20،000 جٹاں اتے ہور مقامی کساناں نوں ظالم مغل ٹیکساں اتے دھارمک نیتیاں دا مقابلہ کرن لئی اکٹھا کیتا۔  اس دیاں افواج نے ابتدائی کامیابیاں حاصل کیتیاں ، مغل فوجدار عبد النبی خان نوں سہورا دی لڑائی چ شکست دے کے مار دتا تے سدا آباد چھاؤنی نوں تباہ کر دتا ۔  تاہم، تلپت دے محاصرے دے بعد بغاوت نو کچل دتا گیا، جتھے چار دن دی لڑائی دے بعد گوکولا نوں پھڑ لیا گیا۔ گوکلا نوں 1 جنوری 1670 نوں آگرہ وچّ پھانسی دے دتی گئی۔ 

## ابتدائی زندگی
گوکلا (مڈھلے طور تے *اولا* جاں *گوکل دیو* ) دا جنم تلپت کھیتر دے اک ہندو جاٹ پروار (ہاگا/آگرے/آگھا گوتر دا) ماڈو ہاگا دے گھر ہویا سی اتے اوہ پروار دے چار پتراں وچوں دوجا سی۔ 

## پچھوکڑ
17ویں صدی دے ادھ وچ اورنگزیب دی اگوائی ہیٹھ مغل سلطنت نوں اپنی رعایا وچ خاص طور تے پینڈو علاقیاں وچ ودھدی ہوئی عدم اطمینان دا ساہمنا کرنا پیا۔ جاٹ ، متھرا دے علاقے (موجودہ اتر پردیش تے ہریانہ ) وچ اک بنیادی طور اُتے زرعی برادری ، بھاری زمینی آمدنی د ی طلب دا بھار برداشت کردے سن ، جو اکثر انہاں د ی پیداوا ر دا 50٪ تو ں زیادہ سی۔ اورنگزیب دے 1669 وچ جزیہ (غیر مسلماں اُتے اک ٹیکس) دے دوبارہ عائد کرنے دے نال نال جبری اسلامی مذہب تبدیل کرنے، ہندو مندراں د ی تباہی تے ہندو تہواراں اُتے پابندی،  نے ہندو برادریاں وچ جذبات نو ں گہرا کیتا ، زیادہ تر جٹ ، جو متھرا نو ں کرشن د‏‏ی عبادت دے مقدس مرکز دے طور اُتے احترام کردے سن ۔ بغاوت دی چنگاری 1669 وچ اس ویلے آئی جدوں مغل عبدالنبی دے ظالمانہ اقدامات جنہاں وچ حد توں ودھ ٹیکس وصولی تے مقامی مذہبی رواجاں وچ مداخلت شامل سی، نے جٹاں نوں ٹٹن دے مقام تک دھکیل دتا۔  

## بغاوت
1669 دے شروع چ، گوکولا، تلپت دے سردار دے طور تے، مغل ظلم دے خلاف کساناں دی بغاوت دے رہنما دے طور تے ابھریا۔ اس بغاوت نو‏‏ں عبد النبی د‏‏ی زیادتیاں تے بوجھل ٹیکس حکومت د‏‏ی وجہ تو‏ں جنم دتا گیا سی ۔ گوکولے نے گجراں تے اہراں دے نال تقریباً 20,000 جٹ کساناں نو متحرک کیتا۔ مئی 1669ء چ باغیاں نے مغل چوکیاں تے حملہ کر دتا ۔ اک ابتدائی فتح *سہورا دی لڑائی* چ ہوئی، جتھے گوکولا دیاں فوجاں نے عبدالنبی نوں مار دتا، جدوں کہ اوہ پنڈ تے قبضہ کرن دی کوشش کر رہیا سی۔ باغیاں نے سدا آباد وچ مغل چھاؤنی نوں تباہ کر دتا، متھرا دے آسے پاسے دے علاقیاں نوں برطرف کر دتا تے مغل کنٹرول نوں وگاڑ دتا۔اس نے ہندواں نوں مغل حکمراناں دے خلاف لڑن دی ترغیب دتی، جو سارے ہندو باغیاں نوں تباہ کرن لئی اوتھے موجود سن تے ایہ لڑائی پنج مہینے تک جاری رہی۔   

## پہلی لڑائی تلپت (1669)
تلپت دی لڑائی 1669ء چ ہندو جاٹاں تے مغلیہ سلطنت دے وچکار لڑی گئی  برصغیر دے جنوبی علاقیاں چ مسلسل فوجی توسیع دے نتیجے چ سلطنت دے خراب مالی حالات دی وجہ توں مغل صبحداراں (گورنراں) نے اس خطے دے کساناں تے بھاری ٹیکس ( جزیہ ) عائد کیتے۔ ہندو مذہبی روایات اُتے بھاری ٹیکس عائد کرنے تے پابندی عائد کرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں جٹاں وچ عدم اطمینان تے غصہ پیدا ہويا تے اس نے اورنگزیب دے دور حکومت وچ مغل سلطنت دے خلاف بغاوت دا روپ دھار لیا۔ اس بغاوت نو‏‏ں دبانے دے لئی اورنگزیب نے اپنے کمانڈراں حسن علی خان نو‏‏ں مغل فوجیاں دے اک وڈے فوج دے دستے دے نال کمک دے طور اُتے سدا آباد چھاؤنی وچ عبدالنبی د‏‏ی کمان وچ بھیجیا۔ تلپت زمیندار مادو سنگھ دے پتر گوکلا جٹ نے اپنے چاچے ادے سنگھ جٹ نال رل کے کساناں دی بغاوت دی اگوائی کیتی۔ تلپت دے قبضے تے کساناں دے جوابی حملےآں دے نال بغاوت دے پہلے محاذ آرائیاں 4 دن تک جاری رہیاں ۔ 1669 دے جاٹ بغاوت وچ گوکلا دی اگوائی ہندوآں ولوں بھارت وچ مغل راج دے خلاف سبھ توں پہلاں منظم بغاوتاں وچوں اک سی۔ 

## <small>دوجی</small> تلپت دی لڑائی
1669 وچ، گوکلا دیو نے 20,000 کساناں، جنہاں وچ زیادہ تر جٹ سن ، دے نال تلپت توں 20 میل دور مغلاں دا ساہمنا کیتا۔ عبدالنبی نے اوہناں تے حملہ کر دتا۔ پہلے تے اوہ زمین حاصل کردا نظر آیا، لیکن لڑائی دے وچکار اوہ 12 مئی 1669 (21 ذی الحجہ ، 1079 ہجری) نو‏‏ں ہلاک ہو گیا۔   اوہ تلپت ول پِچھے ہٹ گئے، جتھے حسن علی نے 10,000 مسکٹیئرز، 5,000 راکٹمین ، تے 250 توپ خانے دے ٹکڑیاں دی مدد نال اوہناں دا محاصرہ کیتا۔ امان اللہ ، آگرہ دے آس پاس دے فوجدار نو ‏‏ں وی حسن علی نو‏‏ں تقویت دینے دے لئی بھیجیا گیا سی ۔ 

## موت
گوکلا نو آگرہ لیایا گیا، مغلاں دے ہتھوں پھڑن دے بعد اوہنوں آگرہ دے اک عوامی پلیٹ فارم تے اک اک کر کے انگ کٹ کے پھانسی دے دتی گئی۔  گوکلا بیٹے تے بیٹی نو‏‏ں اورنگزیب دے ماتحت مغل حکام نے زبردستی اسلام قبول کرلیا ۔ ایہ تبدیلیاں رضاکارانہ نئيں سن تے اورنگزیب دے دور وچ غیر مسلم باغیاں دے بارے وچ مغل پالیسیاں دے وسیع تر تناظر دا حصہ سن ، تے انہاں دے پیروکاراں نو‏‏ں قید کردتا گیا سی۔ اس دوران، لڑائی وچ پھسے ہوئے معصوم لوکاں نوں مناسب انکوائری دے بعد رہا کر دتا گیا، اتے بزرگاں اتے بچیاں نوں دیکھبھال لئی اک درباری خواجہ دے حوالے کر دتا گیا۔   

## وصیت
اک راجستھانی شاعر بلویر سنگھ کرونا نے اپنی کتاب *سمرویر گوکلا* وچ لکھیا اے کہ: 
 

## ایہہ وی ویکھو

* سنسینی دے راجا رام
* چورامن

## حوالے

گٹھ:ہندوستانی ہندو
گٹھ:جٹ
گٹھ:1670 دیاں موتاں
گٹھ:ترجمے نوں سمکھیاواں چاہیدیاں