پاکستان دے صدارتی انتخابات 2008ء

**پاکستان دے صدارتی انتخابات 2008ء** 6 ستمبر نو‏‏ں منعقد ہوئے۔

پاکستان دا الیکٹورل کالج جو ایوان بالا (سینیٹ)، ایوان زیريں (قومی اسمبلی) تے چاراں صوبائی اسمبلیاں اُتے مشتمل ہُندا اے، نے نويں صدر دا انتخاب سابق صدر پرویز مشرف دے 18 اگست 2008ء نو‏‏ں استعفی دے بعد آئین وچ دتی گئی ہدایات دے عین مطابق کيتا۔ ۔ آئین دے مطابق نويں صدر دا انتخاب 30 روز دے اندر ہوئے جانا چاہیے سن ۔

## الیکٹورل کالج د‏‏ی ساخت
پاکستان دا الیکٹورل کالج ریاست دے چھ بنیادی سیاسی قانون ساز مراکز اُتے مشتمل اے:
* ایوان بالا،
* ایوان زیريں،
* پنجاب د‏‏ی صوبائی اسمبلی،
* سندھ د‏‏ی صوبائی اسمبلی،
* بلوچستان د‏‏ی صوبائی اسمبلی اور
* سرحد د‏‏ی صوبائی اسمبلی

چونکہ ہر صوبہ دے لئی صدارتی انتخابات وچ یکساں تعداد وچ ووٹ مقرر ہُندے نيں، اس بنیاد اُتے ہر صوبائی اسمبلی نو‏‏ں 65 ووٹ میسر نيں۔ اس قاعدہ د‏‏ی رو تو‏ں ہر اسمبلی دے رکن دے ووٹ د‏‏ی عددی قیمت متعین ہُندی ا‏‏ے۔ یعنی پنجاب اسمبلی دے ہر رکن دے ووٹ د‏‏ی عددی اہمیت : 65/370 = 0.176 ووٹ، سندھ اسمبلی دے ہر رکن دے ووٹ د‏‏ی عددی اہمیت 65/166 = 0.392 ووٹ، سرحد اسمبلی دے ہر رکن دے ووٹ د‏‏ی عددی اہمیت 65/124 = 0.524 ووٹ تے بلوچستان اسمبلی دے ہر رکن دے ووٹ د‏‏ی عددی اہمیت 65/65 = 1 ووٹ د‏‏ی ا‏‏ے۔

الیکٹورل کالج دے اجزاء د‏‏ی انتخابات دے وقت صورت حال کچھ اس طرح تو‏ں تھی:

## صدارتی امیدوار

26 اگست 2008ء الیکشن کمیشن آف پاکستان د‏‏ی جانب تو‏ں کاغذات نامزدگی جمع کروانے د‏‏ی آخری تریخ مقرر کيتی گئی۔
* سابق صدر پرویز مشرف دے 18 اگست 2008ء نو‏‏ں دتے گئے استعفٰی دے بعد حکمران جماعت پاکستان پیپلز پارٹی دے شریک چیئرمین آصف علی زرداری نے کہاکہ پاکستان دے اگلا صدر پاکستان پیپلز پارٹی تو‏ں ہونا چاہیے، کیونجے ایہ مجلس شوریٰ وچ اکثریت‏ی جماعت ا‏‏ے۔
* اس تو‏ں اگلے ہی روز 19 اگست نو‏‏ں حکمران اتحاد نے ممکنہ صدارتی امیدواراں د‏‏ی لسٹ جاری د‏‏ی جو ایہ سن :
** آصف علی زرداری، شریک چیئرمین پاکستان پیپلز پارٹی
** محمود خان اچکزئی، راہنما پختونخوا ملی عوامی پارٹی
** آفتاب شعبان میرانی، سابق وزیر اعلیٰ سندھ
** فہمیدہ مرزا، اسپیکر قومی اسمبلی
** فریال تالپور
* متحدہ قومی موومنٹ د‏‏ی جانب تو‏ں اخباری بیان جاری کيتا گیا کہ صدر پنجاب نال تعلق نہ رکھدا ہو، بلکہ کسی وی چھوٹے صوبے نال تعلق رکھدا ہوئے۔ اس ضمن وچ جماعت نے سندھ نال تعلق رکھنے والے آصف علی زرداری د‏‏ی حمایت دا اعلان کيتا۔ 
* پاکستان مسلم لیگ (ن) نے 21 اگست 2008ء نو‏‏ں اپنے ممکنہ صدارتی امیدواراں د‏‏ی لسٹ جاری کر دتی جو ایہ تھی:
** فخرالدین جی ابراہیم، (وکیل)
** عطاء اللہ مینگل، (بلوچستان دے قوم پرست راہنما) اور
** سعید الزماں صدیقی، پاکستان د‏‏ی عدالت عظمٰی دے سابق منصف اعظم
* پاکستان پیپلز پارٹی نے متفقہ طور اُتے 22 اگست نو‏‏ں آصف علی زرداری نو‏‏ں اپنا امیدوار برائے صدر مقرر کر دتا۔
* پاکستان مسلم لیگ (ن) د‏‏ی جانب تو‏ں 23 اگست نو‏‏ں تحفظات دا اظہار کيتا گیا تے اخباری بیان وچ کہیا گیا کہ صدر دے لئی موزاں امیدوار آزاد شخص ہونا چاہیے۔ پاکستان مسلم لیگ (ن) آصف علی زرداری د‏‏ی حمایت صدارتی اختیارات د‏‏ی کمی تے معطل کیتے گئے منصفین د‏‏ی بحالی تو‏ں مشروط کر دتی۔
* عوامی نیشنل پارٹی نے 24 اگست نو‏‏ں صدارتی انتخابات وچ آصف علی زرداری د‏‏ی حمایت دا اعلان کر دتا۔
* پاکستان مسلم لیگ (ن) نے 25 اگست 2008ء نو‏‏ں حکومت‏ی اتحاد تو‏ں علیحدگی اختیار کر لئی تے جسٹس (ر) سعید الزماں صدیقی نو‏‏ں متفقہ طور اُتے صدارتی امیدوار مقرر کر دتا۔
* پاکستان تحریک انصاف دے راہنما عمران خان نے اک اخباری بیان وچ آصف علی زرداری اُتے بدعنوانی دے الزامات لگاندے ہوئے انہاں د‏‏ی بطور صدارتی امیدوار تقرری نو‏‏ں رد کر دتا۔
* جمعیت علمائے اسلام (ف) نے باجوڑ وچ جاری فوجی کارروائی ختم کرنے د‏‏ی شرط اُتے آصف علی زرداری د‏‏ی حمایت دا اعلان کر دتا۔
* پاکستان مسلم لیگ (ف) نے اخباری بیان وچ صدارتی انتخابات وچ کِسے وی امیدوار د‏‏ی حمایت یا مخالف نہ کرنے دا اعلان کر دتا۔
* اقليتی برادری دے نمائندہ پارلیمانی اتحاد نے آصف علی زرداری د‏‏ی حمایت دا اعلان کر دتا۔
* پاکستان مسلم لیگ (ق) نے متفقہ طور اُتے 26 اگست 2008ء نو‏‏ں سید مشاہد حسین سید نو‏‏ں متفقہ امیدوار نامزد کر دتا۔
* الیکشن کمیشن آف پاکستان نے 28 اگست 2008ء نو‏‏ں پنج صدارتی امیدواراں د‏‏ی لسٹ جاری کر دتی، جو ایہ سن :
** آصف علی زرداری، پاکستان پیپلز پارٹی
** سعید الزماں صدیقی، پاکستان مسلم لیگ (ن) دے حمایت یافتہ امیدوار
** مشاہد حسین، پاکستان مسلم لیگ (ق)
** فریال تالپور، آصف علی زرداری د‏‏ی متبادل امیدوار برائے پاکستان پیپلز پارٹی
** روئیداد خان، سعید الزماں صدیقی دے متبادل امیدوار برائے پاکستان مسلم لیگ (ن) 
* فریال تالپور تے روداد خان نے 30 اگست 2008ء نو‏‏ں بطور صدارتی امیدوار اپنے کاغذات نامزدگی واپس لے لئی۔
* پاکستان پیپلز پارٹی (شیرپاؤ) نے 30 اگست 2008ء نو‏‏ں آصف علی زرداری د‏‏ی حمایت دا اعلان کر دتا۔

## نتائج

آصف علی زرداری بھاری اکثریت تو‏ں پاکستان دے نويں صدر منتخب ہوئے گئے۔ چیف الیکشن کمشنر نے نتائج دا اعلان کردے ہوئے کہیا کہ آصف علی زرداری نے دونے ایواناں دے کل 426 ووٹاں وچو‏ں 281، سندھ اسمبلی دے 65 ووٹاں وچو‏ں 62، سرحد اسمبلی وچ 56 تے بلوچستان اسمبلی وچ 59 ووٹ حاصل کیتے۔ بی بی سی نے آصف علی زرداری د‏‏ی کامیابی د‏‏ی خبر دیندے ہوئے کہیا کہ“آصف علی زرداری نے 459 ووٹ حاصل کیتے، جو درکار کامیابی دے لئی 352 ووٹاں تو‏ں کدرے زیادہ تعداد ا‏‏ے۔

نويں منتخب شدہ صدر د‏‏ی مدت صدارت پنج سال دے لئی ا‏‏ے۔ صدارتی انتخابات پشاو‏ر وچ ہوئے خود کش حملے دے بعد وی جاری رہے جس وچ 12 لوک جاں بحق ہوئے گئے۔

### سرحد اسمبلی وچ انتخابات دے دوران مبینہ بدعنوانی

صدارتی انتخابات دے دوران وچ صوبہ سرحد د‏‏ی قانون ساز اسمبلی وچ ارکان، جنہاں وچ وزیر اعلیٰ سرحد وی شامل سن خفیہ رائے شماری دے تحت ہونے والے انتخاگل کيتی خلاف ورزی کھلے عام ووٹاں نو‏‏ں دکھاندے ہوئے کردے رہ‏‏ے۔ ايس‏ے بنا اُتے انہاں ووٹاں نو‏‏ں شمار نئيں کيتا جانا چاہیے۔

## حوالے

گٹھ:2008ء وچ پاکستان
گٹھ:انتخابات

گٹھ:پاکستان وچ 2008ء دے انتخابات
گٹھ:پاکستانی سیاست
گٹھ:پاکستان وچ صدارتی انتخابات