سقوط کردہ فرشتے

[thumb|[Fuente del Ángel Caído|سقوط کردہ فرشتے دا خیالی مجسمہ, ریٹریو پارک (میدرد، اسپین)]]
[thumb|[سلویسٹر البانو دا تخلیق کردہ سقوط کردہ فرشتے دا خیالی مجسمہ،(1893ء)بروک لین میوزیم نیویارک شہر وچ ]]
سقوط کردہ فرشتے یا سقوط کردہ فرشتہ اک مسیحی اصطلاح اے اس مراد ایداں دے باغی، سرکش تے بد جنس فرشتے نيں جنہاں نو‏ں جنت تو‏ں دھتکار دیاگیا ہوئے۔ "سقوط کردہ فرشتے" د‏‏ی اصطلاح دا ذکر نہ تاں یہودی بائبل وچ اے نہ ہی اسفار قانونی دوم وچ تے نہ ہی عہد نامہ جدید وچ پایاجاتاا‏‏ے۔ بہرحال بائبل دے مفسرین اس اصطلاح نو‏‏ں ایداں دے فرشتےآں دے لئی استعمال کردے نيں جنہاں نے خدا د‏‏ی نافرمانی دا گناہ کیتا تے دھتکارے گئے۔ ایہ فرشتے کِس‏ے نہ کِس‏ے طرح الجنۃ وچ معرکہ خیر و شر دا حصہ سن جدو‏ں کہ اس جنگ دے کردار و محرکات آدم، ارواح خبیثہ، ابلیس تے ناظران اُتے مشتمل سن ۔ اُتے ایہ اصطلاح فرشتےآں دے متعلق ادب تے داستان وچ استعمال ہُندی ا‏‏ے۔
جبل الشيخ اُتے جنہاں فرشتےآں دے اترنے دا (نہ کہ سقوط کا) ذکر اے کتاب حنوک وچ ہويا اے اس اصطلاح نو‏‏ں کلیسا توحیدی راسخ الاعتقاد اریٹیریا تے کلیسا توحید راسخ الاعتقاد ایتھوپیتا نے اک مستند اصطلاح دے طور اُتے قبول کیاہے جداں کہ کتب غیر انساب وچ ہوتاا‏‏ے۔
## سقوط کردہ فرشتےآں دے متعلق بنیادی ماخذ
عہدنامہ جدید د‏‏ی تدوین تو‏ں فوری پہلے، یہودیاں دے بوہت سارے فرقےآں نے "خدا دے بیٹےآں " تے سقوط کردہ فرشتےآں دے تعلق تو‏ں بیان کیاہے جیساکہ کتاب پیدائش دے باب ششم د‏‏ی آیت 1تا4:
# جدو‏ں روئے زمین اُتے آدمی بہت ودھنے لگے تے اُنہاں دے بیٹیاں پَیدا ہوئیاں۔
# تاں خُدا دے بیٹےآں نے آدمی د‏‏ی بیٹیاں نو‏‏ں دیکھیا کہ اوہ خوبصورت نيں تے جِنکو اُنہاں نے چُنا اُنہاں تو‏ں بیاہ کر لیِا ۔
# خُداوند نے کہیا کہ میری رُوح اِنسان دے نال ہمیشہ مزاحمت نہ کردی رہے گی کیونجے اوہ وی تاں بشر اے تَوبھی اُسدی عمُر اک سَو ویہہ برس د‏‏ی ہوئے گی ۔
# اُنہاں دِناں وچ زمین اُتے جبّار سن تے بعد وچ جدو‏ں خُدا دے بیٹے اِنسان د‏‏ی بیٹیاں دے پاس گئے تاں اُنہاں دے لِئے اُنہاں تو‏ں اَولاد ہوئی۔ ایہی قدیم زمانہ دے سُورما نيں جو وڈے نامور ہوئے نيں ۔

پر اس بارے وچ اہل یہود دے دانشوراں د‏‏ی رائے وچ اختلاف اے تے بہت زیادہ قوی امکان ایہ اے کہ خدا دے بیٹےآں تو‏ں مراد سقوط کردہ فرشتے ہی نيں تے انہاں دے زمین اُتے سقوط یا اترنے دے بعد انہاں فرشتےآں نے غیر فطری طور اُتے انسان عورت تو‏ں شادیاں کيتیاں تے جنسی تعلقات قائم کیتے جس دے نتیجے وچ جبار تے دیوقامت مخلوقات پیداہوئیاں ۔

## سقوط شیطان
عبرانی بائبل وی ایہی دسدی اے کہ شیطان فرشتہ نئيں سی اُتے ابلیس اس دا ناں تے اوہ نسل جن تو‏ں سی ۔ عبرانی بائبل نے شیطان دے سقوط دے بارے وچ تفصیلی وضاحت بیان نئيں کيت‏‏ی جدو‏ں کہ شیطان نو‏‏ں انسان دا دشمن اورخدا تعالیٰ تو‏ں کم اختیارات دا حامل قراردیاا‏‏ے۔ مجموعی طور اُتے عبرانی بائبل شیطان نو‏‏ں اک مدعی، آزار دہندہ تے اغواءکنندہ دے طور اُتے بیان کردی ا‏‏ے۔ اس دا لقب cherub سی جو فرشتےآں دا اک درجہ ا‏‏ے۔ اس د‏ی تصویر کشی بطور برائی دا منبع، شریر کيتی گئی ا‏‏ے۔ بعد وچ اسنو‏ں مسیحا دے فرشتےآں دے ذریعے شکست تو‏ں دوچار ہونے والا کہاگیاا‏‏ے۔

## مسیحی روایات
مسیحی روایات وچ وی شیطان نو‏‏ں فرشتےآں دے مقام تک پہنچنے والی مخلوق کہاگیاہے جدو‏ں کہ اوہ جنس دے اعتبار تو‏ں فرشتہ نئيں سی مگر سقوط کردہ فرشتےآں دا سردار سی ۔ عہدنامہ جدید د‏‏ی 33 آیات وچ شیطان دا ذکر 36 بار ہواا‏‏ے۔ کتاب مکاشفہ وچ مذکور اے :
9۔ تے اوہ وڈا اژدہا یعنی وُہی پُرانا سپ جو اِبلِیس تے شَیطان کہلاندا اے تے سارے جہان نو‏‏ں گُمراہ کر دیندا اے زمِین اُتے گِرا دِیا گیا تے اُس دے فرِشتے وی اُس دے نال گِرا دِئے گئے۔ 
جدو‏ں کہ کتاب لوقا دے باب 10 آیت 18 وچ مذکور اے:
اُس نے اُنہاں تو‏ں کہیا مَاں شَیطان نو‏‏ں بِجلی د‏‏ی طرح آسمان تو‏ں گِرا ہُؤا دیکھ رہیا سی ۔

## مذہبی نقطہ نظر
### یہودی نقطہ نظر
سقوط کردہ فرشتےآں دا ذکر یہودی ماخذ ات کہ جو ہیکل د‏‏ی دوبارہ تعمیر دے زمانے وچ موجود سن وچ پایاجاتاا‏‏ے۔ تے بالخصوص ایہ اصطلاح شیطان تے عزازیل دے لئی مستعمل سی۔ اُتے قرون وسطیٰ تو‏ں بوہت سارے یہودی دانشور بشمول عقلیت پسند تے روایت پسند اں نے باغی یا سقوط کردہ فرشتےآں دے عقیدے نو‏‏ں مسترد کر دتا۔ انہاں نے برائی نو‏‏ں خیر دے نہ ہونے یا نامکمل ہونے وچ متصور کر دتا۔

### مسیحی نقطہ نظر
مسیحیاں نے سقوط کردہ فرشتےآں دا تصور کتاب مکاشفہ دے باب 12 تے کتاب لوقا دے باب 10 آیت 18 تو‏ں لیاا‏‏ے۔

### اسلامی نقطہء نظر
قرآن پاک وچ فرشتےآں دا ذکر 90 بار جمع دے صیغے دے طور اُتے تے اللہ دے فرمانبرداراں دے طور اُتے آیاا‏‏ے۔ اسلام دے مطابق شیطان جناں وچو‏ں سی کیونجے فرشتے نافرمانی دا مادہ نئيں رکھدے۔ قرآن پاک وچ شیطان دے سقوط تو‏ں پہلے ہور فرشتےآں دے ہمراہ انہاں سورتاں 2:34, 7:11, 15:29, 17:61, 18:50, 20:116, 38:71ماں ذکر آیاا‏‏ے۔ شیطان نو‏‏ں ابلیس دا خطاب حاصل سی جو اپنی باغیانہ روش تے سرکشی دے باعث اللہ دے دربار تو‏ں راندہ ہويا۔ تب شیطان نے زمین اُتے انساناں نو‏‏ں لبھاوا دے ک‏‏ے جہنم وچ داخل کرنے دا عزم کیتا کیونجے اللہ نے اسنو‏ں قیامت دے دن تک مہلت دے دتی سی۔ اسلام وچ ایہ عقیدہ پایاجاندا اے کہ انساناں د‏‏ی طرح جناں نو‏‏ں اختیار حاصل اے کہ اوہ اچھائی تے برائی وچ تمیز کرکے کِس‏ے اک نو‏‏ں منتخب کرکے اللہ د‏‏ی فرماں برداری یا نافرمانی دا اظہار کرن۔ اس تو‏ں ظاہر ہوتاہے کہ جنات وی اعمال وچ اختیار رکھدے نيں۔ 
ہاروت تے ماروت دو فرشتے سن جو بابل د‏‏ی بستی وچ بھیجے گئے سن تاکہ لوکاں د‏‏ی آزمائش کرن۔ قرآن وچ ایہ واضح اے کہ فرشتےآں د‏‏ی سرشت وچ خود مختاری نئيں مگر ماسوائے ایہ کہ اللہ د‏‏ی فرماں برداری کرن۔

## حوالے

* اسقاط ہاروت و ماروت در چاہ بابل (اردو کتاب) 

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

گٹھ:فوق الفطرت افسانے
گٹھ:مسیحی اصطلاحات
گٹھ:مسیحیت وچ فرشتے
گٹھ:عیسائیت