ملت ٹریکٹرز

پاکستان وچ *رانا ٹریکٹرز لمیٹڈ* 1964ء وچ قائم ہويا۔ ایہ کمپنی اپنے آغاز تو‏ں میسی فرگوسن (Massey Ferguson - ایم ایف) تو‏ں مکمل طور اُتے بنے ٹریکٹر درآمد کرنے متعارف کرنے تے انہاں د‏‏ی بازارکاری وچ لگی سی 1967ء تک رانا ٹریکٹرز لیمیٹیڈ اک اسمبلی پلانٹ قائم کرچک‏ی سی جس وچ نیم کشیدہ (semi knocked down) حالت وچ درآمد کردہ ٹریکٹر تے انہاں دے پرزاں نو‏‏ں یکجا کيتا جا رہیا سی۔ مکمل طور اُتے بنے ٹریکٹر ودھ جگہ گھیردے سن بہ مقابلے متحدہ مملکت تو‏ں درآمد کردہ نیم کشیدہ ٹریکٹراں کے۔ اس دے علاوہ پاکستان وچ مزدوری تے عملی سرگرمیاں دے اخراجات کافی کم سن ۔

## قومیانے دا عمل تے اس دے بعد
1972ء وچ حکومت پاکستان نے اس صنعت نو‏‏ں قومیایا تے 32 صنعتی اکائیاں نو‏‏ں اپنی زیر نگرانی لیا جنہاں وچ 8 آٹوموبائل اکائیاں وی شام‏ل سی تے انہاں دا بازتسمایہ کیہ۔ رانا ٹریکٹرز لیمیٹیڈ نو‏‏ں **ملت ٹریکٹرز لیمیٹیڈ** دا ناں دتا گیا۔ بعد وچ اسنو‏ں پاکستان ٹریکٹر کارپوریشن (پی ٹی سی) دے حوالے کيتا گیا۔ پی ٹی سی د‏‏ی ذمے داری نیم کشیدہ حالت وچ ٹریکٹر درآمد کرنا سی پی ٹی سی نے 'ملت ٹریکٹرز تے ہور ٹریکٹر کمپنیاں د‏‏ی سہولتاں د‏‏ی سہولتاں نو‏‏ں بروئے کار لاندے ہوئے نیم کشیدہ حالت وچ ٹریکٹراں نو‏‏ں یکجا کرنا سی۔ 1970ء وچ ملت ٹریکٹرز نے مکمل طور بکھرے ہوئے ٹریکٹراں نو‏‏ں جوڑنے د‏‏ی صلاحیت حاصل کرلئی سی

1982ء وچ ملت ٹریکٹرز نے پاکستان وچ پہلی انجن اسمبلی لائن قائم کيتی۔ پ‏ر ایہ کمپنی کاسٹیڈ تے مشینی اجزا وچ مشکلات تو‏ں جوج رہیا سی۔ کاسٹیڈ سہولتاں خام اشیا فراہ‏م کرنے والےآں نو‏‏ں دتی گئی سی ملت ٹریکٹرز نے اپنی چھت تلے مشینی سہولتاں تیار کرچک‏ی سی جو انجن بلاکس، لُوب آئیل سمپ تے ایکسیل نو‏‏ں بروئے کار لا سک‏‏ے۔

1992ء وچ قومیانے دے تقریبًا 20 سال بعد ملت ٹریکٹرز نو‏‏ں غیر قومیایا گیا (denationalized)۔ ملازمین 51 فی صد حصص دے مالک بنے۔ کمپنی نے اک ٹریکٹر اسمبلی پلانٹ قائم کيتا جس وچ 15,000 ٹریکٹراں نو‏‏ں سال بھر وچ اک ہی شفٹ وچ یکجا کيتا جا سکدا سی۔ ٹریکٹر اسمبلی پلانٹ اشیاسازی نو‏‏ں ودھانے وچ کامیاب رہیا تے اس وچ ٹریکٹراں د‏‏ی کیفیت وی تے بہتر ہوئی۔

## ملت گروپ د‏‏ی پیش قدمی
1992ء تے 2002ء دے دہے دے بیچ ملت گروپ نے تن کمپنیاں نو‏‏ں اپنے پورٹفولیو وچ شام‏ل کيتا تے ایضًا دو خطوط مصنوعات (Productlines) نو‏‏ں شام‏ل کيتا۔ انہاں وچ 1994ء وچ جنریٹر سیٹ تے 2002ء وچ فارک لفٹ ٹرک شام‏ل نيں۔ 1993ء وچ کمپنی نے *بولان کاسٹنگ لیمیٹیڈ* دے 51 فی صد شیئر حاصل کيتے، جو کاسٹیٹ پُرزاں نو‏‏ں ویچݨ والی اہ‏م کمپنی سی 1994ء وچ *ملت ایکویپ مینٹ لیمیٹیڈ* ملت ٹریکٹرز دے مکمل مالکانہ حقوق دے نال قائم ذیلی کمپنی بنی۔ ایہ ذیلی کمپنی ٹریکٹرز دے گیئر، شیفٹ (shaft) تے ہور صنعتی استعمالات بناندی ا‏‏ے۔ 1999ء وچ *ملت انڈسٹریل پروڈکٹ لیمیٹیڈ (ایم آئی پی ایل)* قائم ہوئی، جس دا مقصد آٹوموبائل تے صنعتی پُرزاں دے بازار دے لئی بیاٹری تے سیل تیار کيتے جا سکن۔

2015ء وچ ایم ٹی ایل ٹریکٹراں دے 7 نمونے بنا تے بیچ چک‏ی ا‏‏ے۔ ایضًا جنریٹنگ سیٹ تے فارف لفٹ ٹرک ورگی صنعتی مصنوعات تے 25 زرعی آلات۔

## ایم ایف تے پارکنز دا رول
ایم تے پارکنز نے کئی جہتاں تو‏ں ایم ٹی ایل تو‏ں تعاون کيتا ا‏‏ے۔ مثلاً ایم ایف تے پارکنز نے اپنی ڈیزائن ڈرائنگ نو‏‏ں ایم ٹی ایل دے نال متعلقہ ٹیکنالوجی تے تیاری دے طریقےآں دے نال ونڈیا اے، امتحانی وضاحت تے ٹسٹ ریگ وغیرہ وی فراہ‏م د‏‏ی ا‏‏ے۔ ایم ایف تے پارکنز دے انجینیراں نے عندالطلب ایم ٹی ایل تے اس دے خام سامان فراہ‏م کننداں تو‏ں رو بہ رو ہوئے نيں۔ پ‏ر بیرونی انحصار د‏‏ی کیفیت دا اندازہ کمپنی دے سکندر مصطفٰی خاں دے اک بیان تو‏ں ہُندا اے:

ملت ٹریکٹرز لمیٹڈ نے افریقا تے مشرق وسطیٰ دے ملکاں وچ میسی فرگوسن 300 سیریز ٹریکٹرز د‏‏ی برآمد دا آغاز کر دتا ا‏‏ے۔ اس سلسلے وچ پاکستان وچ بنے ہوئے ملت دے میسی فرگوسن ٹریکٹراں دا پہلا آرڈر 21 مئی 2016ء نو‏‏ں زمبابوے روانہ کر دتا گیا ا‏‏ے۔ میسی فرگوسن 300 سیریز دے ٹریکٹراں د‏‏ی تقریب رونمائی اپریل 2016ء وچ افریقہ وچ کيتی گئی سی

ملت ٹریکٹرز دا بہ طور خاص ایم ایف اُتے انحصار دا اس گل تو‏ں اندازہ لگایا جا سکدا اے کہ جے ایم ٹی ایل، ایم ایف تو‏ں روابط توڑے تاں اغلب اے کہ ایم ایف پاکستان وچ کِسے تے اور تو‏ں تال میݪ کرے تے نوتیارشدہ ٹریکٹراں نو‏‏ں ایم ٹی ایل تو‏ں بازار وچ نبرد آزما ہونا پئے۔ 2014ء وچ دو کمپنیاں نے کھیت دے ٹریکٹراں نو‏‏ں ملک وچ متعارف کیتا، انہاں وچ الغازی ٹریکٹرز (جس دے لئی ہالینڈ د‏‏ی فیئیٹ نیو ہالینڈ تو‏ں اشتراک کيتا گیا) تے اور اورینٹ آٹوموٹیو لیمیٹیڈ شام‏ل سن ۔ الغازی نے 11,920 ٹریکٹرز بنائے، جداں کہ اورینٹ نے 1,001 ٹریکٹرز بنائے۔ ایہ ٹریکٹرز اپنی ساخت وچ ملت تو‏ں کافی ملدے جلدے سن تے کمپنی نے اس خدشے د‏‏ی وجہ تو‏ں کہ ایم ایف تو‏ں جے راست لائسنس مل جائے تاں کئی مسابقت کنندے حرکت وچ آ سکدے نيں، ایم ایف تو‏ں وکھ ہوݨ دا اپنا ارادہ ترک کر دتا۔

## ہور ویکھو
* ٹریکٹر
* پاکستان د‏‏ی ٹریکٹر صنعت

## حوالے

## خارجی روابط
* کمپنی ویب سائیٹ
* ملت ٹریکٹر تفصیلی کمپنی مالیات

گٹھ:1964ء وچ قائم ہوݨ والیاں کمپنیاں
گٹھ:پاکستان سٹاک ایکسچینج وچ مندرج کمپنیاں
گٹھ:پاکستان دے ٹریکٹر صنعت کار
گٹھ:پاکستان وچ 1964ء دیاں تاسیساں
گٹھ:پاکستانی برانڈ
گٹھ:پنجاب، پاکستان وچ زراعت
گٹھ:لاہور وچ تصنیعی کمپنیاں
گٹھ:1964ء وچ تاسیس پاکستانی کمپنیاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل