open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ڈیرہوالی

**ڈیریوالی** یا ڈیروی پنجابی دی اک بولی اے جیہڑی ڈیرہ اسماعیل خان ڈیرہ غازی خان تے راجنپور دیاں ضلعیاں چ بولی جاندی اے۔

## بارلے جوڑ
* http://www.deraywal.com/ 
* ڈیروی پنجابی دا یوٹیوب توں اک ادھارن

## اتہ پتہ

## ہور پڑھو
*پنجابی دے لہجے
*لہندی تے چڑھدی پنجابی
*ملتانی دا قندھاری لہجہ
*دیپالپور دا لہجہ
*شاہ پوری لہجہ
*سرائیکی
* پنجابی چ پہلی وار
* چوکھے ورتے جان والے پنجابی بول
* پنجابی اردو انگریزی بول

گٹھ:بولیاں
گٹھ:بولی
گٹھ:دنیا دیاں بولیاں
گٹھ:زباناں
گٹھ:لسانیات
گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس
گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں
گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں
ڈیری

**ڈیری** (Dairy) اک ایسی جگہ اے جِتھے دُدھ نو‏‏ں ذخیرا کيتا جاندا اے تے جِتھے مکھݨ، پنیر تے ہور دُدھ د‏‏ی مصنوعات تیار کيتیاں جاندیاں نيں، یا ایسی جگہ جِتھے اوہ مصنوعات فروخت کيت‏یاں جاندیاں نيں۔

گٹھ:ددھ
گٹھ:لائیو سٹاک
گلزار

گلزار اک پنجابی بھارتی شاعر تے فلم ڈائریکٹر نیں ۔ اوہناں نے اردو ہندی تے پنجابی وچ شاعری کیتی اے ۔

گلزار دا جنم پنجاب ، ضلع جہلم دے علاقے دینا وچ 18 اگست 1936 نوںہویا ۔ پاکستان بݨݨ توں بعد دلی بھارت چلے گئے ۔ گلزار نے 2002 وچ ساہتیا اکیڈیمی ایوارڈ تے پدم بھوشن ایوارڈ حاصل کیتا ۔ گلزار دے لِکھے ہوئے گیتاں نے انعام جِتے ۔
گلزار دا ویاہ راکھی نال ہویا تے اوہناں دی اک تعھی اے ۔

## باہرلے جوڑ
*http://www.ittaleem.com/showthread.php?t=21752 گل بات

* چاند پکھراج کا، رات پشمینے کی
ذکر جہلم کا ہے ، بات ہے دینے کی

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:پنجابی شاعر
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی لوک
پرم ویر چکر

**مہا ویر چکر**  پیر ویر چکر دے بعد بھارت دا دوسرا سب تو‏ں اعلیٰ فوجی ایوارڈ ا‏‏ے۔ جنگی بہادری ایوارڈ وچ ایہ دوسرے مقام اُتے آندا ا‏‏ے۔

پرم ویر چکر ہندوستان د‏‏ی اعلیٰ ترین پرم ویر چکر ہندوستان د‏‏ی اعلیٰ ترین فوجی زیبائش اے ، جسنو‏ں دشمناں د‏‏ی موجودگی وچ اعلیٰ معیار د‏‏ی بہادری تے قربانی دے لئی نوازیا جاندا ا‏‏ے۔ زیادہ تر حالات وچ اس اعزاز نو‏‏ں مرن مگراں نوازیا جاندا اے ۔ ایہ ایوارڈ 26 جنوری 1950 نو‏‏ں اس وقت قائم کيتا گیا سی جدو‏ں جمہوریہ ہند دا اعلان کيتا گیا سی۔ ہندوستانی فوج دے کسی وی حصے دے افسران یا ملازمین اس ایوارڈ دے اہل نيں تے ایہ ملک دے سب تو‏ں وڈے اعزاز ، بھارت رتن دے بعد سب تو‏ں پُر وقار ایوارڈ سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ اس تو‏ں پہلے ، جدو‏ں ہندوستانی فوج برطانوی فوج دے ماتحت کم کردی سی ، فوج دا سب تو‏ں وڈا اعزاز وکٹوریہ کراس دا سی۔ لیفٹیننٹ یا اس تو‏ں کم فوجی اہلکاراں نو‏‏ں ایہ ایوارڈ ملنے اُتے ، یا انہاں دے انحصار کرنے والےآں نو‏‏ں نقد (یا پنشن) دینے دا وی اک بندوبست ا‏‏ے۔ اُتے ، فوجی بیوہ سوانیاں نو‏‏ں دوبارہ شادی یا مرنے تو‏ں پہلے جو کم پنشن دتی جاندی اے اوہ ہن تک متنازعہ رہی ا‏‏ے۔ مارچ 1999 وچ ، اس رقم نو‏‏ں ودھیا کر 1500 روپے ماہانہ کردتا گیا۔ جدو‏ں کہ بہت ساری صوبائی حکومتاں پیرم ویر چکر تو‏ں نوازے گئے فوجی افسر دے انحصار کرنے والےآں نو‏‏ں بہت زیادہ رقم د‏‏ی پنشن مہیا کردیاں نيں۔اب تک ایہ ایوارڈ 21 لوکاں نو‏‏ں مل چکيا اے . جنہاں وچو‏ں تن لوک ایداں دے نيں جنہاں نو‏ں حیات ہی وچ اس اعزاز تو‏ں نوازیا گیا_ تے ساڈے بہادر سپاہی **<u>[[ویر عبد الحميد]]</u>** دے سر اُتے وی اس اعزاز دا سہرا بنھیا گیا اے 

## ہور ویکھو
* ویر چکر
* پیر ویر چکر
عزت دا جرمن تمغہ

**عزت دا جرمن تمغہ** جرمنی دا سب توں وڈا فوجی تمغہ اے۔

گٹھ:جرمنی
گٹھ:اعزاز
گٹھ:فوجی تمغے
روسی ہیرو

**روسی ہیرو** روس دا سب تون وڈا فوجی تمغہ اے۔

گٹھ:روس
گٹھ:روسی شخصیتاں
بھارت رتن

**
**بھارت رتن** [[پعارت]] دا سب توں وڈا سول تمغہ اے۔ اے کسے بندے نوں اودے [[دیس]] لئی کسے بعوں وڈے کم تے ملدا اے۔ اے کم ساہتی، سائینسی یا لوک فیدے دا کوئی کم ہوسکدا اے۔ اینوں [[پعارت]] دے صدر [[راجندر پرشاد]] نے 2 جنوری [[1954]] نوں ٹوریا۔ ایدے نال ہور تمغے [[پدم وبھوشن]]، [[پدم بھوشن]] تے [[پدماشری]] وی ٹورے گۓ۔ اے ہن تک 41 لوکاں نوں دتا گیا اے۔ 13 جولائی 1977 توں 26 جنوری 1980 تک اے تمغہ دین تے روک لگی رئی۔ [[سبھاش چندر بوس]] نوں بھارت رتن اودے مرن مگروں 1992 چ دتا گیاپر فیر اے موڑ لیا گیا۔ اینج اکو واری ہویا۔ دو بدیسی [[نیلسن منڈیلا]] تے خان عبدالغفارخان نوں وی اے لبیا۔ [[عبدالکلام آزاد]] نوں اے دتا گیا پر اوناں اے کہ کے ناں لیا  جے تمغہ چنن والی کمیٹی دے کسے بندے نوں اے نیں لینا چائیدا تے فیر اوناں دے مرن مگروں اوناں نوں اے دتا گیا۔ 

پہلے اے [[سونا|سونے]] دا تے [[چکر|گول]] سی پر بنایا نیں گیا فیر اے [[پپل]] دے [[پتے]] ورگا بنایا گیا جیدے تے سورج بنیا ہویا اے تے [[دیوناگری]] [[لپی]] چ بھارت رتن لکھیا ہویا اے۔ الٹے پاسے تے [[ہندستان دا نشان|پعارت دا نشان]] تے ماٹو بنیا ہویا اے۔

**انعام لین والیاں دی لسٹ'''

## اتہ پتہ

### بارلے جوڑ
*بھارت رتن

گٹھ:ہندستان
گٹھ:اعزاز
راجندر پرشاد

**راجندر پرشاد** (1884-1963) ہندستان دا پہلا صدر سی۔

## ہور ویکھو

*بھارت رتن لین والیاں دی لسٹ
پدماشری

**پدماشری** بھارت دا چوتھا سول ٹکہ اے۔ایس توں اتے پدم بھوشن، پدم وبھوشن تے سب توں اتے بھارت رتن آندے نیں۔ جنہاں نوں دینا ہوندا اے اوہناں دے ناں دا ہوکا 26 جنوری نوں لوکراج دن تے دتا جاندا اے۔
راج گوپال اچاریا

**راجگوپال اچاریہ** ہندستان دا پہلا گورنر جنرل سی۔

**چکرورتی راجگپالچاری** (جاں **سی۔ راجگپالچاری** جاں **راجاجی** جاں **سی۔آر۔** (10 دسمبر، 1878- 25 دسمبر، 1972) اک وکیل، 'آزادی گھلاٹیئے، سیاستدان، نیتیوان سی۔ اوہ بھارت دے آخری گورنر جرنل سی۔ اوہ بھارتی قومی کانگرس دے اچکوٹی دے لیڈر رہے ہن۔ اوہ بنگال دے گورنر وی رہے ہن۔ اس نے آزاد پارٹی بنائی۔ بھارت رتن حاصل کرن والے اوہ پہلے بھارتی شہری سی۔

## مڈھلی زندگی
راجگوپالاچاری د جم تھوراپلی پنڈ دے منصف چکرورتی وینکٹرمن اتے سنگارئما دے گھر 10 دسمبر 1878 نوں ہویا سی۔ ایہہ پروار مدراس پریزیڈینسی وچ پیندے تھوراپلی پنڈ دا پکا آئنگار پروار سی۔

اک کمزور اتے بیمار بچہ، راجگوپالاچاری اپنے ماپیاں لئی جاری چنتا دا موضوع سی جنہاں نوں ڈر سی کہ اوہ زیادہ دیر نہیں جیویگا۔ اک چھوٹے بچے دے روپ وچ، اسنوں تھوراپلی وچ اک پنڈ دے سکول وچ داخل کروایا گیا سی، پھر پنج سال دی عمر وچ اوہ اپنے پروار نال ہوسور چلے گئے جتھے راجگوپالاچاری نے ہوسور آر۔وی۔ گورمنٹ بوائیز ہائر سیکنڈری سکول وچ داخلہ لیا۔۔ اسنے اپنی میٹرک دی امتحان 1891 وچ پاس کیتی اتے 1894 وچ سینٹرل کالج، بنگلور توں آرٹس وچ گریجوئیٹ ہویا۔ ] راجگوپالاچاری نے مدراس دے پریزیڈینسی کالج وچ قانون دی پڑھائی وی کیتی جتھوں اسنے 1897 وچ گریجوئیشن کیتی۔

راجگوپالاچاری نے 1897 وچ آلیمیلو منگلماما نال ویاہ کروایا اتے اوہناں دے پنج بچے سی، تن بیٹے: سی آر نرسمہن، سی آر کرشنامالک، اتے سی آر راممالک، اتے دو بیٹیاں: لکشمی گاندھی (پہلا ناں راجاگوپالاچاری) اتے ناماگری امامل سی آر۔ منگلما دی موت 1916 وچ ہو گئی سی اتے راجگوپالاچاری نے اپنے بچیاں دی دیکھبھال دی پوری ذمہ واری آپ لے لئی سی۔ اس دا پتر چکرورتی راجگوپالاچاری نرسمہا 1952 اتے 1957 دیاں چوناں وچ کرشناگری توں لوک سبھا لئی چنیا گیا سی اتے اس نے 1952 توں 1962 تک کرشناگری لئی پارلیمنٹ میمبر وجوں سیوا نبھائی سی۔ بعد وچ اسنے اپنے پیؤ دی جیونی لکھی۔ راجگوپالاچاری دی دھی لکشمی نے مہاتما گاندھی دے پتر دیوداس گاندھی نال ویاہ کروا لیاi اسدے پوتریاں وچ جیونیکار راجموہن گاندھی، فلسفی رام چندر گاندھی اتے مغربی بنگال دے سابقہ گورنر گوپال کرشن گاندھی شامل ہن۔ اس دے پڑپوتے، چکرورتی راجگوپالاچاری کیساون، کانگرس پارٹی دے بلارے اتے تاملناڈو کانگرس کمیٹی دے ٹرسٹی ہن۔

## بھارتی آزادی تحریک
راجگوپالاچاری دی عوامی معاملیاں اتے سیاست وچ دلچسپی ادوں شروع ہوئی جدوں اسنے 1900 وچ سیلم وچ اپنی قانونی پریکٹس دی شروعات کیتی۔ 28 سال دی عمر وچ، اوہ انڈین نیشنل کانگرس وچ شامل ہویا اتے 1906 دے کلکتہ سیشن وچ ڈیلیگیٹ دے طور تے حصہ لیا۔ بھارتی آزادی کارکن بال گنگادھر تلک توں متاثر اوہ 1911 وچ سلیم میونسپلٹی دا میمبر بن گیا۔ 1917 وچ، اوہ میونسپل دے چیئرمین چنیا گیا اتے 1917 توں 1919 تک اس عہدے تے سیوا کیتی۔ اس دوران اوہ سلیم میونسپیلٹی دے پہلے دلت میمبر دی چون لئی ذمہ وار سی۔ 1917 وچ، اسنے دیس دھروہ دے الزاماں دے خلاف بھارتی آزادی کارکن پی۔ وردارجولو نائڈو دا پکھ لیا۔ اتے دو سال بعد رولٹ ایکٹ دے خلاف اندولناں وچ حصہ لیا۔ راجگوپالاچاری سغیرملکی سٹیم نیویگیشن کمپنی دے بانی وی۔ چدمبرم پلائی دا نزدیکی دوست سی اتے نال ہی بھارتی آزادی کارکن عینی بے سینٹ اتے سی۔ وجیراگھواچاریا دی بھرپور تعریف دا پاتر سی۔

## حوالے

گٹھ:بھارت دے آزادی سنگرامیئے
گٹھ:جم 1878

## ہور ویکھو
*بھارت رتن لین والیاں دی لسٹ

گٹھ:ہندستان
گٹھ:ہندستانی شخصیتاں
لیپزگ یونیورسٹی

**لیپزگ یونیورسٹی** جرمنی دے نگر لیپزگ چ اک یونیورسٹی‏ اے۔

گٹھ:جرمنی
گٹھ:جرمن یونیورسٹیاں
گریفسوالڈ یونیورسٹی

**گریفسوالڈ یونیورسٹی** جرمنی دے نگر گریفسوالڈ چ اک یونیورسٹی‏ اے۔
شوکت خانم میموریل کینسر ہسپتال

**شوکت خانم میموریل کینسر ہسپتال** (Shaukat Khanum Memorial Cancer Hospital & Research Centre) لہور پنجاب پاکستان چ کینسر دے علاج دا اک ہسپتال اے۔ اے ہسپتال پاکستانی کرکٹ دے کھڈاری عمران خان نے بنایا۔ اودی ماں شوکت خانم کینسر دے روگ چ مر گ‎ی سی۔ 

**شوکت خانم یادگاری سرطان شفاخانہ تے ادارۂ تحقیق** یا **شوکت خانم میموریل کینسر ہسپتال تے ریسرچ سینٹر** (Shaukat Khanum Memorial Cancer Hospital & Research Centre) لاہور وچ واقع سرطان دے علاج دا ادارہ ا‏‏ے۔ ایہ منصوبہ شوکت خانم یادگاری وَقف دا اے، جو اک خیراندی ادارہ تے پاکستان دے مشہور کرکٹ کھلاڑی عمران خان دے ذہن د‏‏ی پیداوا‏‏ر اے جنہاں نو‏ں اپنی والدہ د‏‏ی سرطان دے ہتھو‏ں موت دے بعد سرطان دے علاج دے لئی ہسپتال بنانے دا خیال آیا۔

مارچ 2011ء وچ عمران خان نے پشاو‏ر وچ سرطان ہسپتال د‏‏ی بنیاد رکھی گئی تے 29 دسمبر 2015ء نو‏‏ں پایہ تکمیل تک پہنچیا۔ عمران خان دا کہنا اے کہ 

## حوالے

گٹھ:پاکستان دے طبی تحقیقی ادارے
گٹھ:پاکستان دے ہسپتال
گٹھ:پاکستان وچ تحقیقی ادارے
گٹھ:پشاو‏ر
گٹھ:عمران خان
گٹھ:لاہور وچ ہسپتال
گٹھ:پاکستان وچ 1994ء دیاں تاسیساں
گٹھ:1994ء وچ مکمل ہونے والی ہسپتال عمارتاں
گٹھ:1994ء وچ بننے والے ہسپتال

## ہور پڑھو
* لہور دے ہسپتال
راسٹاک یونیورسٹی

**راسٹاک یونیورسٹی** جرمنی دے نگر راسٹاک چ اک یونیورسٹی‏ اے۔

گٹھ:جرمنی
گٹھ:جرمنی وچ تعلیم
گٹھ:جرمن یونیورسٹیاں
ٹوبنگن یونیورسٹی

**ٹوبنگن یونیورسٹی** جرمنی دے نگر ٹوبنگن چ اک یونیورسٹی‏ اے۔ اے جرمنی دیاں پرانیاں یونیورسٹیاں چوں اے۔ 

## [[نوبل انعام]]
ایس یونیورسٹی دے ایناں پڑھاکواں نیں نوبل انعام جتے نین: ولیم ریمزے، ایڈورڈ رچنر، کارل فرڈیننڈ براون،  ایڈلف بوتنانت، جارج وتیگ، ہرٹمت مائیکل، برٹ سیکمین، کرسچنی نسلین والہارڈ، گنٹر بلوبل

## مورت نگری

File:Tübingen Alte Aula BW 2015-04-27 15-48-31.jpg
File:Leibnizkolleg.jpg
File:TuebingenUniBibliothek.jpg
File:Tübingen Bonatzbau01 2010-12-04.jpg|


## ہور ویکھو
نچاں میں اودے نال

**نچاں میں اودے نال نال** اک پنجابی گانا اے اینوں پنجابی گان والے ابرار الحق نے گایا اے۔ اے گانا 1 جون 2004 نوں پہلی واری گایا گیا۔

### [[یو ٹیوب]] تے

* http://www.youtube.com/watch?v=5zxOFR2bdfw
ملکیت سنگھ

**ملکیت سنگھ** پعارتی پنجاب دا اک پنجابی گانے گان والا اے۔ اوہ 1962 ج جمیا تے جلندر چ وڈا ہویا۔ اوہ اک مشہور پنگڑا گانے گان والا اے۔ سن 2000 چ اونوں گنیز بک آ ورلڈ ریکارڈ چ سب توں چوکھے گانے گان والا منیا گیا اے۔

## البماں
* نچ گدے وچ 1986

## مشہور گانے
* http://www.youtube.com/watch?v=m7vQztdLpMs 'ماں' یوٹیوب تے
* http://www.youtube.com/watch?v=Dv7q5AzkKFs&feature=related 'توتک توتک توتیاں' یوٹیوب تے
* []

گٹھ:ابرار الحق
چمٹا

**چِمٹا**، اک آلہ یا موسیقی دا ساز اے جیہڑا بھنگڑے ناچ وچ ورتیا جاندا اے۔ پنجابی گائیک عارف لوہار اپݨے گاݨےآں وچ چِمٹا ورتدا اے۔

گٹھ:ساز
گٹھ:باجے
گٹھ:موسیقی
اکتارہ

[thumb| [سرود، ستار اتے اکتارا]]

**اکتارا** اک تار والا اک ستار اے ۔ جیہڑا لموچی ایشیا وچ تے خاص طور تے پنجاب وچ بجایا جاندا اے ۔

**اک تارہ** (  ) نوں **اکتارا**، کئی وار **ایکتارا** وی کیہا جاندا اے۔ ایہہ کلدیپ مانک دا پہلا ایلپی ریکارڈ سی، جو ایچ۔ایم۔وی۔ ولوں 1976 وچ جاری کیتا گیا سی۔ ایہہ رکارڈنگ دے لگبھگ اک سال بعد جاری کیتا گیا سی کیونکہ ایچ۔ایم۔وی۔ دے ریکارڈ منیجر ظہیر احمد ڈر گیا سی کہ ایہہ ریکارڈ مارکیٹ وچ چنگا کارکردگی نہیں کریگا۔

## سنگیت
کیسر سنگھ نرولا نے اس ایلبم نوں سنگیت دتا اتے گیت کاراں وچ مکھ طور اُتے دیوَ تھریکے والا (ہردیو دلگیر وی کیہا جاندا اے) شامل اے۔

## گیتاں دی لسٹ
گانے ہن:

* تیرے ٹلے توں ( کلی )
* چھیتی کر سرون بچہ
* چٹھیاں صاحبہ جٹی نے
* میرے یار نوں مندا نہ بولی
* قولاں
* گڑھ مگلانے دیاں ناراں

## جواب
ایہہ ریکارڈ اک وڈی کامیابی سی خاص طور اُتے کلی، تیرے ٹلے توں، اس نے مانک نوں کلیاں دا بادشاہ وجوں قائم کیتا، حالانکہ اسنے اپنے کریئر وچ صرف 13 کلیاں ہی گائیاں سن۔

## ایہہ وی ویکھو

* تیری خاطر ہیرے
* تیرے ٹلے توں

## حوالے

گٹھ:پنجابی سنگیت

گٹھ:باجے
گٹھ:موسیقی
گِدّھا

**گِدّھا** پنجاب وچ عورتاں دا اک پنجابی ناچ اے۔ ایہدے وچ عورتاں رَݪ کے نَچدیاں تے گاؤندیاں نیں۔

## باہرلے جوڑ
* http://www.youtube.com/watch?v=Lt91H85qIyU&feature=related یوٹیوب اُتے

## ہور دیکھو
* لُڈی
* سمی
* جھومر
* بھنگڑا
* ککلی
* گِدّھا
* دھریس

## حوالے

گٹھ:پنجابی ناچ
گٹھ:پنجابی لوکدھارا
گٹھ:پنجابی رہتل
گلزاری لال نندا

**گلزاری لال نندا** (4 جولائی 1898 - 15 جنوری 1998)، اک بھارتی سیاست دان تے ماہر اقتصادیات سی۔ اوہ بالترتیب 1964 وچ جواہر لال نہرو دی موت تے 1966 وچ لال بہادر شاستری دی موت توں بعد دو دفعہ 13 ، 13 دن دی مدت لئی بھارت دے عبوری وزیر اعظم رہے۔ اوہناں نوں 1997 وچ بھارت دے سبھ توں وڈے سِول اعزاز بھارت رتن توں نوازیا گیا۔

گلزاری 4 جولائی 1898 نوں سیال کوٹ، پنجاب وچ اک پنجابی ہندو کھتری خاندان وچ پیدا ہوئے۔ قیام پاکستان توں بعد بھارت منتقل ہوگئے۔

## ہور دیکھو
*بھارت دے وزیر اعظم
*اندر کمار گجرال
*منموہن سنگھ

## حوالے

گٹھ:ہندو شخصیتاں
گٹھ:بھارت دے وزیر اعظم
گٹھ:بھارتی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پنجابی ہندو
لال بہادر شاستری

**لال بہادر شاستری** (2 اکتوبر 1904– 11 جنوری 1966) بھارت دا دوجا وزیر اعظم سی اتے انڈین نیشنل کانگرس پارٹی دا لیڈر سی۔

## جم
لال بہادر شاستری دا جنم وارانسی دے چھوٹے جہے پنڈ مغل سرائے وچّ ہویا۔ محکمہ تعلیم نال تعلق رکھن آلا اسدا پیؤ شاردا پرساد صرف ڈیڈھ سال دی عمر وچّ ہی اسنوں یتیم کرگیا۔ اسنوں پالن پوسن دی ذمہ واری اسدی ماں رامدلاری نے نبھائی۔ غریبی اتے مشکل وچّ اسنے اپنی مڈھلی پڑھائی پوری کرن لئی وارانسی دے ہریش چندر سکول وچّ داخلہ لیا۔ 
## تحریک آزادی چ حصہ
جدوں 1921 وچّ مہاتما گاندھی نے وارانسی آ کے بھارت نوں آزاد کرواؤن لئی نوجواناں نوں اکسایا تاں صرف 17 سال دی عمر وچّ شاستری لے آزادی دی تحریک چ شمولیت اختیار کر لئی ۔ پڑھائی نوں چھڈّ لال بہادر تحریک آڑادی وچّ کد پئے اتے ڈھائی سال لئی جیل وچّ بند رہے۔ بعد چ شاستری نے کاشی ودیاپیٹھ چ داخلہ لیا۔ اتھے اس دی ملاقات ڈاکٹر. بھگوان داس، آچاریہ کرپلانی، سریپرکاش اتے ڈاکٹر. سمپورنانند نال ہوئی۔ ایہناں توں اس نے سیاست دی سکھیا تاں حاصل کیتی ہی، نال ہی شاستری دی ڈگری وی پائی اتے لال بہادر توں لال بہادر شاستری بن گئے۔ الہٰ آباد نگر نگم اتے امپروومینٹ دے میمبر وی بنے۔ اس توں بعد الہٰ آباد ضلع کانگرس دی مہا-مہم لئی وی چنے گئے۔
## سرکاری عہدہ
شاستری دے سیاسی جیون اتے پنڈت گوبند ولبھ پنت دا وی بہت پربھاو رہا۔ 1937 وچّ اتر پردیش ودھان سبھا دے میمبر چنے گئے۔ 1940 وچّ انگریز حکومت نے آپ نوں گرفتار کرکے جیل وچّ ڈکّ دتا۔ اسے طرحاں جدوں 1942 وچّ مہاتما گاندھی نے ‘‘بھارت چھڈو’’ اتے ‘‘کرو جاں مرو’’ دے نعرے لائے، اس ویلے وی باقی قومی آگواں نال شاستری نوں جیل وچّ بند کر دتا گیا۔ 1945 وچّ جیل وچوں چھٹن توں بعد اتر پردیش دے وزیر اعلی پنڈت گوبند ولبھ نے اسنوں نوں سبھا-سچو بنا لیا۔ 1947 وچّ شاستری نوں وزیر داخلہ دا عہدہ ملیا۔ بعد چ شاستری ہندستان دی مرکزی حکومت چ ریل تے ٹرانسپورٹ دا وزیر تے فیر وزیر خزانہ وی بنیا۔
## وزیر اعظم
1964 وچّ جواہر لال نہرو دے مرن مگروں شاستری بھارت دا وزیر اعظم بنیا۔ اس عہدے بتے ایہہ تاشقند چ اپنی موت تک فائز رہیا ۔
## جےَ جوان دے نعرے نال جےَ کسان
1965 وچّ پاکستان دے حملے دا جواب دین دے نال-نال ‘‘جےَ جوان’’ دے نعرے نال ‘‘جےَ کسان’’ دا نعرہ جوڑ کے امریکہ دی دوگلی نیتی دا وی کرارا جواب دتا۔ بھارت دی ہرتتی واستو وچّ اسے نعرے دی دین ہے۔ 

## اہم واقعہ
اس دی وزارت عظمی دے دوران پیش آن آلا اہم واقعہ 1965 وچّ پاکستان اتے حملہ کر کے جنگ شروع کرنا اے ، جس چ بھارت اپنا 64 ہزار مربع میل دا علاقہ کھوا بیٹھا ۔
## موت
11 جنوری، 1966 نوں شاستری تاشقند اوس ویلے مریا جدوں اوہ 65ء دی جنگ دے بعد ایوب خان نال مذاکرات کرن سویت یونین گیا سی ہے سویت وزیراعظم کوسیچن دیاں کوششاں نال جدوں شاستری مذاکرات دے نتیجے ج ہون آلے معاہدہ تاشقند راہیں اپنا کھویا ہویا علاقہ پاکستان توں واپے لین چ کامیاب ہو گیا ۔شاستری ایہہ اینی وڈی کامیابی دی خوشی سہار نا سکیا ، تے اوتھے تاشقند چ ای دل دا دورہ پین نال مرگیا

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:تریخی شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:ہندو شخصیتاں
اندرا گاندھی

**اندرا گاندھی** پعارت دی چار واری بنن والی وزیراعظم سی۔

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:تریخی شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
راجیو گاندھی

**راجیو گاندھی** (؛ 20 اگست 1944 – 21 مئی 1991) بھارت دے 7ویں وزیر اعظم سن۔ اوہناں نے 31 اکتوبر 1984 نوں اپنی ماں دے قتل دے بعد ایہہ عہدہ حاصل کیتا۔ اوہناں دی وی 21 مئی 1991 نوں قتل کر دتا گئیا سی۔ اوہ 40 سال دی عمر وچ بھارت دے سبھ توں گھٹ عمر دے وزیر اعظم بنے۔

راجیو گاندھی، اندرا اتے فیروز گاندھی دے سبھ توں وڈے پتر سن۔ اوہناں نے ٹرینٹی کالج، کیمبرج اتے بعد وچ امپیریئل کالج لندن وچ داخلا لیا پر دوناں وچ اک وی ڈگری پوری نہیں کیتی۔ کیمبرج وچ اوہناں نے دی ملاقات اٹلی دی جم پل اینٹونیا البینا مینا نال ہوئی جیہناں نال بعد وچ اوہناں نے ویاہ کر لیا۔ یونیورسٹی چھڈن دے بعد اوہناں نے انڈین ایئرلائنز وچ اک پیشا ور پائلٹ دے طور تے نوکری کیتی۔ اوہ اپنے پریوار دی سیاسی شہرت دے باوجود سیاست توں دور رہے۔ 1980 وچ اپنے چھوٹے بھرا سنجے گاندھی دی موت دے بعد اوہ سیاست وچ آئے۔ 1984 وچ آپریشن بلو سٹار توں بعد اوہناں دی ماں دے قتل مگروں بھارتی قومی کانگرس پارٹی دے لیڈراں نے اوہناں نوں وزیر اعظم ہون لئی نامزد کیتا۔

## حوالے

گٹھ:بھارت دے وزیر اعظم
گٹھ:بھارتی قومی کانگرس دے آگو
گٹھ:بھارت دے سیاسی لیڈر
گٹھ:گاندھی نہرو ٹبر
وی پی سنگھ

**وی پی سنگھ** ہندستان دے 8ویں وزیراعظم سن۔

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:زندہ لوک
چندر شیکھر

thumb
چندر شیکھر سنگھ ہندستان دے 9ویں وزیراعظم سن۔

**چندر شیکھر سنگھ** (1 جولائی 1927 - 8 جولائی 2007) اک بھارتی سیاستدان ہے جو ستّ مہینے بھارت دا وزیراعظم رہا۔

## مڈھلا جیون اتے سکھیا
چندر شیکھر دا جنم 1 جولائی 1927 نوں ابراہیمپٹی ناں دے پنڈ وچّ ہویا جو اتر پردیش دے ضلع بالیا وچّ ہے۔ اسنے اپنی گریجئیشن ڈگری "ستیش چندر پی. جی. کالج" توں پوری کیتی۔ اسنے 1951 وچّ الہ آباد یونیورسٹی توں اپنی ماسٹر ڈگری "پولیٹیکل سائنس" وچّ کیتی۔. شیکھر گریجئیشن توں بعد سماج وادی راجنیتی دا سرگرم بنیا۔ 

چندر شیکھر سنگھ دا ویاہ دوجا دیوی نال ہویا۔

## سیاسی جیون

### وزیراعظم
چندر شیکھر بھارت دا پردھانمنتری سی جو ستّ مہینے لئی نیوکت کیتا گیا۔ چرن سنگھ توں بعد ایہہ دوجا پردھانمنتری سی جسنوں انے گھٹّ سمیں لئی نیوکت کیتا گیا۔

## حوالے

گٹھ:بھارت دے وزیر اعظم

گٹھ:ہندو شخصیتاں

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:زندہ لوک
مرارجی ڈیسائی

**مرارجی ڈیسائی** ہندستان دا سیاستدان تے وزیراعظم سی۔

**مورارجی دیسائی** (29 فروری 1896 – 10 اپریل 1995) (گجراتی:   ) بھارت دے سوادھینتا سنگرامی اتے چوتھے پردھانمنتری (1977 توں 79) سن۔ اوہ پہلے پردھانمنتری سن جو انڈین نیشنل کانگرس دے بجائے ہور پارٹی دے سن۔ اوہی اکماتر ویکتی ہن جنہاں نوں بھارت دے سربوتم سنمان بھارت رتن اتے پاکستان دے سربوتم سنمان نشان پاکستان نال سنمانت کیتا گیا ہے۔ اوہ 81 سال دی عمر وچّ پردھانمنتری بنے سن۔

## حوالے

 

گٹھ:بھارت دے وزیراعظم
گٹھ:ہندو شخصیتان
 
 
گٹھ:1896ء دے جم
گٹھ:1995ء دیاں موتاں

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:تریخی شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
چرن سنگھ

**چرن سنگھ** ہندستان دے 6ویں وزیراعظم سن۔

**چودھری چرن سنگھ** بھارت دے پنجویں پردھان منتری سن۔ اوہناں نے ایہہ عہدہ 28 جولائی 1979 توں 14 جنوری 1980 تکّ سمبھالیا۔ اوہناں دا جنم نورپور پنڈ وچّ اک کسان پروار وچّ ہویا سی آپ نے بھارتی دی آزادی دی لڑائی وچّ حصہ لیا۔ اوہناں نے 1931 وچّ غازی آباد  ضلع وچّ آریہ سماج  توں آزادی دی لڑائی دی شروعات کیتی۔
آپ دا جنم دن 23دسمبر نوں منایا جاندا ہے۔ اس دن کسان دن  منایا جاندا ہے۔
## حوالے

گٹھ:بھارت دے وزیر اعظم
گٹھ:بھارت دے آزادی کارکن
گٹھ:1902ء دے جم
گٹھ:1987ء دیاں موتاں
گٹھ:ہندو شخصیتاں

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
نرسمہا راؤ

**نرسمہا راؤ** ہندستان دے 10ویں وزیراعظم سن۔

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
اندر کمار گجرال

**اندر کمار گجرال** ہندستان دے 13ویں وزیراعظم سن۔

گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:بھارتی لوک
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی لوک
منموہن سنگھ

**منموہن سنگھ** ہندستان دے 14ویں وزیراعظم سن۔ اوہ 2004 توں 2014 تک بھارت دے وزیراعظم رہے۔ اوہ جواہر لال نہرو توں بعد پہلے وزیراعظم سن، جیہناں نوں پوری مدت توں بعد پھر چنیا گیا۔
ڈاکٹر من موہن سنگھ 26 ستمبر 1932 نوں سردار گرمکھ سنگھ تے امرت کور دے گھر پاکستان پنجاب دے اک پنڈ گاہ وچ پیدا ہوئے۔ سکولی تعلیم اوہناں نے موم بتی دے چانن وچ حاصل کیتی۔ دیس ونڈ تو بعد اوہناں دا ٹبر بھارت چلا گیا ۔ اوہناں نے 1949 وچ پنجاب یونیورسٹی توں میٹرک پاس کیتا تے 1952، 1954 وچ بی.اے تے ایم.اے دیاں ڈگریاں حاصل کیتیاں۔ 1957 وچ اوہناں نے کیمبرج یونیورسٹی لندن توں اقتصادیات وچ فسٹ کلاس آنرز ڈگری حاصل کیتی تے پھر 1962 وچّ آکسفورڈ یونیورسٹی تو اقتصادیات وچّ ہی ڈاکٹر آف فلاسفی دی ڈگری حاصل کیتی۔
1971 وچّ اوہ بھارت سرکار وچّ اقتصادی صلاح کار دے طور تے بھرتی ہوئے۔ ترقی کردے کردے وزارت خزانہ وچ سیکٹری تو لے کے ریزرو بینک دے گورنر ، یونورسٹی گرانٹس کمیشن دے چیئرمین تے وزیراعظم دے صلاح کار عہدےآں اتے فائز رہے۔
1991 تو 1996 تکّ وتّ منتری رہے۔
1987 وچ اوہناں نوں بھارت دے دوجے نمبر دے شہری اعزاز پدم وبھوشن نال نوازیا گیا۔ اس تو علاوہ دنیا بھر دے کئی اعزازاوہ حاصل کر چکے نیں۔ تے اجکل بھارت دے لگاتار دوجی وار بنے وزیراعظم دے عہدے نوں سمبھالے ہوئے نیں۔
اوہناں دے ٹبر وچ اوہناں دی گھروالی گرشرن کور تے تِنّ دھیاں نیں جو کہ نامور لکھاری نیں۔

## حوالے

 
## باہرلے جوڑ

**Government of India links**
* Prime Minister's Office Official page includes Profile and Curriculum Vitae
* Prime Minister's profile at the Government of India website
* List of current Union Ministers، includes the portfolios held by the Prime Minister.
* "Speaking softly & making it stick". Rediff.

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:سکھ
گٹھ:پنجابی لوک
لیوبک یونیورسٹی

**لیوبک یونیورسٹی** جرمنی دے نگر لیوبک چ اک یونیورسٹی‏ اے۔

گٹھ:جرمنی
گٹھ:جرمن یونیورسٹیاں
لونبرگ یونیورسٹی

**لونبرگ یونیورسٹی** جرمنی دے نگر لونبرگ چ اک یونیورسٹی‏ اے۔

گٹھ:جرمنی
گٹھ:جرمن یونیورسٹیاں
کارلسروھے یونیورسٹی

**کارلسروھے یونیورسٹی** جرمنی دے نگر کارلسروھے چ اک یونیورسٹی‏ اے۔
آل ساؤلز کالج، آکسفورڈ

**آل ساؤلز کالج** برطانیہ دے نگر آکسفورڈ چ اک کالج اے۔

گٹھ:آکسفورڈ یونیورسٹی
گٹھ:برطانیہ دی یونیورسٹیاں
گٹھ:برطانیہ دیاں یونیورسٹیاں
بالیول کالج، آکسفورڈ

**بالیول کالج** برطانیہ دے نگر آکسفورڈ چ اک کالج اے۔

گٹھ:آکسفورڈ یونیورسٹی
انڈیانا یونیورسٹی بلوومنگٹن

انڈیانا یونیورسٹی بلوومنگٹن امریکہ دی اک یونیورسٹی اے-
## ہور ویکھو

* دنیا دیاں ودیا یونیورسٹیاں
پنسلوانیا سٹیٹ یونیورسٹی

**پنسلوانیا اسٹیٹ یونیورسٹی** ( لاطینی: Pennsylvania State University) ریاستہائے متحدہ امریکا دا اک جامعہ جو سٹیٹ کالج، پنسلوانیا وچ واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو

* دنیا دیاں ودیا یونیورسٹیاں

## حوالے
یونیورسٹی آف کیلیفورنیا، لاس اینجلس

**یونیورسٹی آف کیلیفورنیا، لاس اینجلس**  ریاستہائے متحدہ امریکا دی ریاست کیلیفورنیا دے شہر لاس اینجلس وچ واقع اک یونیورسٹی اے ۔

## حوالے

گٹھ:امریکی یونیورسٹیاں
کیلیفورنیا یونیورسٹی، سان ڈیاگو

**کیلیفورنیا یونیورسٹی، سان ڈیاگو**  ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی اک یونیورسٹی اے جو لاہویا وچ واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو

* دنیا دیاں ودیا یونیورسٹیاں
وانڈربلٹ یونیورسٹی

Very nice site!

گٹھ:امریکہ دیاں یونیورسٹیاں
گٹھ:امریکہ وچ تعلیم
گٹھ:امریکی یونیورسٹیاں
امپیریل کالج لندن

**امپیریل کالج لندن** لندن، برطانیہ دی لوکی تحقیقی یونیورسٹی اے جو سائینس، انجینئرنگ، طب تے کاروبار دی تلیم دیندی اے۔ ایہنوں بنے ہوئے سو سال ہو گئے نے۔ اے یونیورسٹی 8 جولائی 1907 نو بنی۔

## ہور ویکھو

* دنیا دیاں ودیا یونیورسٹیاں

گٹھ:برطانیہ دی یونیورسٹیاں
گٹھ:برطانیہ دیاں یونیورسٹیاں
اوساکا یونیورسٹی

## ہور ویکھو

* دنیا دیاں ودیا یونیورسٹیاں

گٹھ:جپانی یونیورسٹیاں
گٹھ:دنیا دیاں 100 ودیا یونیورسٹیاں
سکھر

## بارلے جوڑ
Sukkur City 

گٹھ:پاکستانی نگر
گٹھ:سند دے شہر
گٹھ:پاکستان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں
گٹھ:سندھ دے شہر
گٹھ:سندھ دے آباد تھاں
کتے جی قبر

**کتے دی قبر** کیرتھر پربت دھارے دا سبھ توں اچا پہاڑ اے۔

*سلمان رشید دا آرٹیکل

گٹھ:پاکستان دے پہاڑ
کیرتھر

**کیرتھر** پاکستان وچ اک  پربت دھارا اے۔ ایہ ۳۰۰ کلومیٹر لمبا اے تے چڑھدے بلوچستان وچ مولا دریا توں لے کے جنوب ول کراچی دے لہندے پاسے کیپ مواری کول عرب سمندر دے نیڑے تک جاندا اے ۔

**کھیرتھر** اک پہاڑی سلسلہ اے جو شمال وچ سندھ دے ضلع جیکب آباد تو‏ں شروع ہوتاہے تے جنوب وچ کراچی تک جاندا ا‏‏ے۔ کھیرتھر پہاڑ سندھ تے بلوچستان صوبےآں د‏‏ی حد بندی وی کردا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:بلوچستان (پاکستان) دے سلسلے کوہ
گٹھ:سندھ دے پہاڑ تے پہاڑیاں
گٹھ:Short description is different from Wikidata

گٹھ:پاکستان دے پہاڑ
سینٹ اینز کالج، آکسفورڈ

**سینٹ اینز کالج** برطانیہ دے نگر آکسفورڈ چ اک کالج اے۔

گٹھ:آکسفورڈ یونیورسٹی
سینٹ ہیلڈا کالج، آکسفورڈ

**سینٹ ہیلڈا کالج** برطانیہ دے نگر آکسفورڈ چ اک کالج اے۔

گٹھ:آکسفورڈ یونیورسٹی
یونیورسٹی کالج، آکسفورڈ

**یونیورسٹی کالج** برطانیہ دے نگر آکسفورڈ چ اک کالج اے۔ ایہ آکسفورڈ یونیورسٹی دا پہلا کالج سی۔
اسٹن یونیورسٹی

**اسٹن یونیورسٹی** برطانیہ دے نگر برمنگم چ اک یونیورسٹی‏ اے۔

گٹھ:برطانیہ
گٹھ:برطانیہ دی یونیورسٹیاں
گٹھ:برطانیہ دیاں یونیورسٹیاں
یونیورسٹی آف آرٹس لندن

**یونیورسٹی آف آرٹس لندن** برطانیہ دے نگر لندن چ اک یونیورسٹی‏ اے۔

گٹھ:برطانیہ دی یونیورسٹیاں
گٹھ:برطانیہ دیاں یونیورسٹیاں
گولڈسمتھ یونیورسٹی لندن

**گولڈسمتھ یونیورسٹی** برطانیہ دے نگر لندن چ اک یونیورسٹی‏ اے۔

گٹھ:برطانیہ دی یونیورسٹیاں
گٹھ:برطانیہ دیاں یونیورسٹیاں
گرینوچ یونیورسٹی

**گرینوچ یونیورسٹی** برطانیہ دے نگر لندن چ اک یونیورسٹی‏ اے۔

## خريجون بارزون
إتيان شنايدر ، نائب رئيس وزراء لوكسمبورغ

بيتر سكينر ، عضو البرلمان الأوروبي

أرامازد ستيبانيان ، كاتب مسرحي

وليام ستيوارت ، مقدم برامج تلفزيونية

نينا ستيبي ، كاتبة

أديل ستريب ، كاتبة

جوي أونوماجورو ، عارضة أزياء ، رائدة أعمال ، فاعلة خير

غاريث توماس ، سياسي

بن ويتاكر ، عالم فلك بريطاني المولد متخصص في استكشاف القمر

جويل ويلانز ، مؤلف ومؤلف إعلانات ومغترب بريطاني ؛ مبتكر علامة تجارية فنلندية شهيرة على الشبكات الاجتماعية ومؤلف كتاب ذي صلة يسخر بسهولة من الصور النمطية المرتبطة بفنلندا

أندريه جورييف (مواليد 1982) ، رجل أعمال روسي ، الرئيس التنفيذي لشركة فوساجرو

گٹھ:برطانیہ دی یونیورسٹیاں
گٹھ:برطانیہ دیاں یونیورسٹیاں
سوس فیڈرل انسٹیٹیوٹ آف ٹیکنالوجی

## ہور ویکھو

* دنیا دیاں ودیا یونیورسٹیاں

گٹھ:سویٹزرلینڈ
گٹھ:سویٹزرلینڈ وچ تعلیم
توہوکو یونیورسٹی

**توہوکو یونیورسٹی** (جاپانی: 東北大学) توہوکو علاقے، جاپان وچ اک یونیورسٹی اے۔ یہ جاپان دی اک مشہور یونیورسٹی اے تے دنیاں دیاں اپرلیاں 50 یونیورسٹیاں وچوں اک اے۔

## حوالہ
 

## ہور ویکھو

* دنیا دیاں ودیا یونیورسٹیاں
رادھاکرشنن

**ڈاکٹر سروَپلی رادھاکرشنن** (5 ستمبر 1888–17 اپریل 1975) بھارت دا پہلا نائب صدر (1952-1962) اتے دوجا صدر رہیا۔ اوس دا جنم دکھن بھارت دے تیرٹنی علاقے وچّ ہویا سی جو چینائی توں 64 ک م  اتر-چڑھدے وچّ ہے۔ اوسدا جم دن (5 ستمبر) بھارت وچّ  معلم دیہاڑا دے روپ وچّ منایا جاندا ہے۔

**سروَپلی رادھاکرشنن** (1888 - 1975) ہندستان دے دوجے صدر سن۔

## جیون
ڈاکٹر سروپلی رادھاکرشنن بھارت دیش دے دوجے صدر سن۔ ڈاکٹر رادھاکرشنن نے اپنے جیون دے اہم 40 سال معلم دے روپ وچّ بتیت کیتے۔ اوہناں نے اپنا جنم دن ٹیچرز ڈے دے روپ وچّ منان دی خواہش ظاہر  کیتی سی اتے سارے دیس وچّ ڈاکٹر رادھاکرشنن دا جنم دن 5 ستمبر نوں منایا جاندا ہے۔

## فلسفہ
رادھاکرشنن نے پوربی اتے پچھمی چنتن وچالے پل اسارن دی کوشش کیتی۔ اسنے بنھاں پڑھے پوربی چنتن دی کیتی پچھمی تنقید" دی مخالفت  کیتی، پر نال ہی پچھمی فلسفہ اتے مذہبی وچاراں نوں بھارتی چنتن وچّ جوڑیا۔
 

## ہور ویکھو
*بھارت رتن لین والیاں دی لسٹ

## باہری کڑیاں
* سروپلی رادھاکرشنن - جیون اتے لیکھ (انگریزی وچّ) 
## حوالے
شیخوپورا

**شیخوپورا**  پنجاب پاکستان دے ضلع شیخوپورا دی تحصیل شیخوپورا دا اک شہر اے ۔ ایہ شہر ضلع شیخوپورا تے تحصیل شیخوپورا دا راجگڑھ اے ۔

گٹھ:پنجاب دے شہر
گٹھ:پاکستان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں
گٹھ:ضلع شیخوپورا
تحصیل شیخوپورا

**شیخوپورا** پنجاب دے ضلع شیخوپورا دی اک تحصیل اے ۔ 

گٹھ:پنجاب
گٹھ:پنجاب دیاں تحصیلاں
گٹھ:لہندے پنجاب دیاں تحصیلاں
گٹھ:ضلع شیخوپورا
کمالیہ

alt=a Caravan can be seen Traveling across the city and city's buildings can be seen in the background.|thumb|219x219px| مدھکال دے کمالیے نوں درساؤندا اکّ پورٹریٹ
alt=Kalma Tayba Written on tiled Wall with Aluminium Texts.|thumb|165x165px| کلمہ چوک کمالیہ (پراݨا نام تھاݨا موڑ سی)
alt=An old building ground floored with beautiful architecture.|thumb|165x165px| سعد منزل کمالیہ (شہر دی تعمیراتی تاریخ نوں درساؤندی لگبھگ اکّ صدی پراݨی عمارت)
alt=A picture of Iqbal Bazaar Kamalia showing the bustle and hustle life of it's citizens.|thumb|165x165px| کمالیہ شہر دا مشہور، سبھ توں پراݨا تے سبھ توں وڈا بازار "اقبال بازار" (علامہ اقبال دے نام اُتے)
**کمالیہ** (Kamalia)، پنجاب، پاکستان دے ٹوبھا ٹیک سنگھ ضلعے دا اکّ شہر اے۔ ایہ کمالیہ تحصیل دا انتظامی مرکز اے۔  ایہ آبادی پکھوں پاکستان دا 42واں سبھ توں وڈا شہر اے تے ناݪدے شہراں جِداں کہ رجاݨا، چیچاوطنی تے پیرمحل دے مقابلے وچ ودھ آبادی اے۔

## محل وقوع
کمالیے دے جنوب وچ راوی دریا تے چیچا وطنی، مغرب وچ پیرمحل، شمال وچ رجاݨا تے ماموں کانجݨ تے مشرق وچ ہڑپا تے ساہیوال اے۔

M-3 موٹروے سیکشن شورکوٹ تے لہور ناݪ کمالیہ نوں جوڑدا اے۔ 

کمالیہ شہر راوی کنڈھے وسدا تاریخی شہر اے۔ تاریخ دَسدی اے کہ ایہ قصبہ سکندر دے ویلے توں پہلاں دا وسیا اے۔ کمالیہ تے ساندل بار دے آݪے دوآݪے وڈی گݨتی وچ وسدے کھرل قبیلے دے مُکھی، اک پرمکھ شخصیت کمال خاں دے نام اُتے ایہدا نام کوٹ کمال رکھیا گیا، جو بعد وچ کوٹ کمالیہ فیر کمالیہ ہوگیا۔

## حوالے

گٹھ:پنجاب دے شہر
گٹھ:پنجاب دے آباد تھاں
گٹھ:ضلع ٹوبھا ٹیک سنگھ
گٹھ:ضلع ٹوبھا ٹیک سنگھ دے آباد تھاں
ٹوبھا ٹیک سنگھ

**ٹوبھا ٹیک سنگھ**، پنجاب، پاکستان دے ضلع ٹوبھا ٹیک سنگھ دی تحصیل ٹوبھا ٹیک سنگھ وچ اک شہر اے جو اس تحصیل تے ضِلعے دا راجگڑھ اے۔ 
مشہور افسانا لکھاری سعادت حسن منٹو نے ایس شہر دے نام اُتے اپݨا اک تریخی افسانا ٹوبھا ٹیک سنگھ لکھیا سی۔ بعد وچ ایس افسانے اُتے پاکستان تے بھارت وچ ڈرامے تے فِلماں وی بݨائیاں گئیاں۔ ایس توں علاوا ٹوبھا ٹیک سنگھ اُتے پی ٹی وی دا مشہور ڈراما بوٹا فرام ٹوبھا ٹیک سنگھ وی بݨیا سی۔

## ناں
ایس شہر دا ناں اک لوک سیوک ٹیک سنگھ ناݪ منسوب اے جیہڑا ایتھوں ننگھݨ آݪے مسافراں نوں اپݨے ٹوبھے توں پاݨی پݪاؤندا سی۔ *ٹوبھا* پنجابی زبان وچ تالاب نوں کہیا جاندا اے۔ ٹوبھا تے ٹیک سنگھ مِݪ کے ایہدا ناں *ٹوبھا ٹیک سنگھ* بݨ گیا۔ 

گٹھ:پنجاب دے شہر
گٹھ:پنجاب دے آباد تھاں
گٹھ:پنجاب
گٹھ:ضلع ٹوبھا ٹیک سنگھ
روئہیمپٹن یونیورسٹی

**روئہیمپٹن یونیورسٹی** برطانیہ دے نگر لندن چ اک یونیورسٹی‏ اے۔

گٹھ:برطانیہ
گٹھ:برطانیہ دی یونیورسٹیاں
گٹھ:برطانیہ دیاں یونیورسٹیاں
برمنگھم یونیورسٹی

**برمنگم یونیورسٹی** برطانیہ دے نگر برمنگم چ اک یونیورسٹی‏ اے۔

گٹھ:برطانیہ
گٹھ:برطانیہ دی یونیورسٹیاں
گٹھ:برطانیہ دیاں یونیورسٹیاں
چسٹر یونیورسٹی

**چسٹر یونیورسٹی** برطانیہ دے نگر چسٹر چ اک یونیورسٹی‏ اے۔

گٹھ:برطانیہ دی یونیورسٹیاں
گٹھ:برطانیہ دیاں یونیورسٹیاں
ہل یونیورسٹی

**ھل یونیورسٹی** برطانیہ دے نگر ھل چ اک یونیورسٹی‏ اے۔

گٹھ:برطانیہ دی یونیورسٹیاں
گٹھ:برطانیہ دیاں یونیورسٹیاں
کیلی یونیورسٹی

**کیلی یونیورسٹی** برطانیہ دے  ضلع سٹیفورڈشائر  دے اک نگر کیلی چ اک یونیورسٹی‏ اے۔

گٹھ:برطانیہ دی یونیورسٹیاں
گٹھ:برطانیہ دیاں یونیورسٹیاں
یوٹریچٹ یونیورسٹی

**یوترخت یونیورسٹی** یوترخت نیدرلینڈز چ اک یونیورسٹی اے۔ ایدی نیو 26 مارچ 1636 نوں رکھی گ‏ی تے ایہ نیدرلینڈز دیاں پرانیاں تے یورپ دیاں وڈیاں یونیورسٹیاں چوں اک ایہ۔

## ہور ویکھو

* دنیا دیاں ودیا یونیورسٹیاں
لنکوپنگ یونیورسٹی

## ہور ویکھو

* دنیا دیاں ودیا یونیورسٹیاں

گٹھ:سویڈن دیاں یونیورسٹیاں
گٹھ:دنیا دیاں 100 ودیا یونیورسٹیاں
سٹینفورڈ یونیورسٹی

**سٹینفورڈ یونیورسٹی** سٹینفورڈ کیلیفورنیا امریکہ چ اک پرائیویٹ یونیورسٹی اے۔ ایس یونیورسٹی نوں 1891 چ اک امریکی نیں اپنے پتر لیلینڈ سٹینفورڈ دی یاد چ بنایا سی جیہڑا 16 وریاں دا ہو کے مر گیا سی۔ 60 نوبل انعام جتن والیاں دا جوڑ ایس یونیورسٹی نال اے۔

## ہور ویکھو

* دنیا دیاں ودیا یونیورسٹیاں
کیلیفورنیا انسٹیٹیوٹ آف ٹیکنالوجی

کیلیفورنیا انسٹیٹیوٹ آف ٹیکنالوجی کیلیفورنیا امریکہ چ اک پرائیویٹ یونیورسٹی اے۔ اینے ہن تک 31 نوبل انعام جتے نیں۔

## ہور ویکھو

* دنیا دیاں ودیا یونیورسٹیاں
عبدالرحمان چغتائی

**عبد الرحمن چغتا&lrm;ئی** (پیدائش: 21 ستمبر 1894ء— وفات: 17 جنوری 1975ء) پاکستان دے ممتاز ترین مصور سن ۔

**عبدالرحمان چغتائی** (1897 - 1975) اک پاکستانی پینٹر سن۔ اوہ لہور چ جمے۔ اوناں دیاں مورتاں دی نمیش دنیا دیاں کئی تھانواں تے ہویاں۔ ہلال امتیاز اکستان دا اک سرکاری تمغہ اوناں نوں دتا گیا۔ اوناں دی آرٹ گیلری لہور وچ  اے۔ اوناں دیاں بناياں ہویاں مورتاں دنیا دیاں کئی تھانواں تے ٹنگیاں ہویاں نیں۔
## حالات زندگی تے فن
thumb|120px|انارکلی
عبد الرحمن چغتا&lrm;ئی لاہور وچ 1897ء وچ پیدا ہوئے۔ مصوری د‏‏ی تعلیم لاہور تے بیرون ملک تو‏ں حاصل کيتی سی۔ چغتائی نے بدھ، ہندو، اسلام، مغل تے پنجاب دے موضوعات اُتے تصویراں بناواں۔ چغتائی نے رنگاں وچ شاعری کیتی۔ انہاں د‏‏ی تصویراں دنیا د‏‏ی ممتاز آرٹ گیلریاں وچ موجود نيں۔ اقبال، پکاسو تے ملکہ ایلزبتھ دوم وی انہاں دے فن دے معترف سن ۔ 1924ء وچ ویمبلے شو وچ تقریباً 25 ملین افراد نے آپ دے فن پارے دیکھے۔

thumb|120px
آپ دے مشہور ترین کماں وچ پاکستان دے سرکاری ٹیلی وژن تے ریڈیو چینل دے لئی شارے (لوگو) تے 1992ء دے اک ڈرامے دے لئی تیار کيتی گئی انارکلی د‏‏ی تصویر ا‏‏ے۔ انہاں نے کئی ڈاک ٹکٹاں دے لئی وی مصوری کیتی۔ آپ نو‏‏ں مصور مشرق دا خطاب دتا گیا۔
thumb|120px

## اعزازات
آپ نو‏‏ں 1960ء وچ ہلال امتیاز تو‏ں نوازیا گیا جدو‏ں کہ مغربی جرمنی نے آپ نو‏‏ں 1964ء وچ طلائی تمغے تو‏ں نوازیا۔

## وفات
آپ 17 جنوری 1975ء نو‏‏ں لاہور وچ انتقال کر گئے۔

## باہرلے جوڑ
عبد الرحمن چغتائی - پاکستان دا روايتی مصور
*چغتائی میوزیم
* کج مورتاں
## حوالے

گٹھ:1894 دے جم
گٹھ:1897 دے جم
گٹھ:1975 دیاں موتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے پاکستانی مصور
گٹھ:پاکستانی فنکار
گٹھ:پاکستانی مصور
گٹھ:پاکستانی ڈاک ٹکٹ نمونہ ساز
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:لاہور دے فنکار
گٹھ:لاہوری شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:مسلم مصور
گٹھ:تمغائے حسن کارکردگی وصول کنندگان
گٹھ:ہلال امتیاز وصول کنندگان
گٹھ:پینٹر
گٹھ:مصور
نوگراں

**نوگراں**، پنجاب دے ضلع جہلم وچ نالا کہان دے کنڈھے اُتے آباد اک گراں اے۔

## باہرلے جوڑ

گٹھ:ضلع جہلم
انجلیا رسکن یونیورسٹی

**انجلیا رسکن یونیورسٹی** برطانیہ دے نگر کیمبرج چ اک یونیورسٹی‏ اے۔

گٹھ:برطانیہ
گٹھ:برطانیہ دی یونیورسٹیاں
گٹھ:برطانیہ دیاں یونیورسٹیاں
بورنماؤتھ یونیورسٹی

**بورنماؤتھ یونیورسٹی** برطانیہ دے نگر پول چ اک یونیورسٹی‏ اے۔

گٹھ:برطانیہ
گٹھ:برطانیہ دی یونیورسٹیاں
گٹھ:برطانیہ دیاں یونیورسٹیاں
البرٹس میگنس کالج

## ہور ویکھو
* دنیا دیاں ودیا یونیورسٹیاں

گٹھ:امریکہ دے تلیمی ادارے
گٹھ:امریکہ وچ تعلیم
ماسکو سٹیٹ یونیورسٹی

## ہور ویکھو

* دنیا دیاں ودیا یونیورسٹیاں

گٹھ:روس
گٹھ:روس دیاں یونیورسٹیاں
شنگھائي جیاؤتونگ یونیورسٹی

## ہور ویکھو

* دنیا دیاں ودیا یونیورسٹیاں

گٹھ:چین
گٹھ:چین دے تعلیمی ادارے
گٹھ:چین وچ تعلیم
بابا گرو نانک یونیورسٹی

**بابا گُرو نانک یونیورسٹی** پنجاب دے ضلع ننکاݨا صاحب وچ اک سرکاری یونیورسٹی اے ۔

## ہور دیکھو
* اوکاڑا یونیورسٹی
* سرگودھا یونیورسٹی

گٹھ:پنجاب دیاں یونیورسٹیاں
گٹھ:یونیورسٹیاں
گٹھ:ضلع ننکاݨا صاحب
نیری

thumb
**نیری** (Wind) ہوا دا وڈے ناپ تے ٹون نوں کیندے نیں۔ نیری ہوا دے دبا دے وکھرے ہون تے ٹردی اے۔
لینیر ایکوایشنز دا پربندھ

میتھمیٹکس چ **لینیر ایکوایشنز دا پربندھ** لینیر ایکوایشنز دا سیٹ اے جیدے چ ویریایبل دے اکو جۓ سیٹ ورتے گۓ نیں۔
نمبری انیلیسز

**نمبری انیلیسز** (Numerical analysis) الگورتھم دی پڑھائی اے۔ ایدا سب توں پراناں اتہ پتہ 4000 ورے پہلے دے پرانے عراق چ ملدا اے۔
عبداسلام ایوارڈ

**عبداسلام ایوارڈ** اک ایوارڈ اے جیہڑا فزکس کیمسٹری میتھمیٹکس تے بیالوجی چ پاکستانیاں نوں دتا جاندا اے۔ اے ایوارڈ اوناں پاکستانیاں نوں دتا جاندا اے جناں دی عمر ایوارڈ لبن والے سال 35 شال توں تھلے ہوۓ۔ ایس ایوارڈ چ اک سرٹیفیکیٹ تے 1000 امریکی ڈالر ہوندے نیں۔ ڈاکٹر عبدالسلام نیں اپنے نوبل انعام تے لبن والے پیسے ایس ایوارڈ لئی دتے۔

## عبداسلام ایوارڈ لین والے

* پرویز ہودبھائی

## ہور پڑہو
*فیلڈز میڈل

گٹھ:ڈاکٹر عبداسلام ایوارڈ لین والے
گٹھ:اعزازات
فیلڈز میڈل

**فیلڈز میڈل** اک انعام اے جیہڑا پیسیاں چ میتھمیٹکس ودیا کم کرن والیاں نوں ہر چار ورے مگروں دتا جاندا اے۔ اے اک دو تن یا چار میتھمیٹکس گروواں نوں جناں دی عمر 40 ورے تک ایس توں تھلے ہوندی اے دتا جاندا اے۔ اے انعام کینیڈین میتھمیٹکس گرو جان چارلس فیلڈز دے آکھن تے ٹریا تے اونے ایہدے انعام لئی پیسے دتے۔ اے انعام پہلی واری اک فِنی تے اک امریکی نوں دتا گیا۔ ایس انعام نال جیہڑی عزت لبدی اے ایس توں اینوں میتھمیٹکس دی دنیا دا نوبل انعام کیا گیا اے۔

میتھمیٹکس دی دنیا دا ہور انعام ابیل انعام ایدے توں اینج وکھرا اے جے اوہ ساری حیاتی دیاں کماں تے دتا جاندا اے۔

## فیلڈز میڈل جتن والے

## جتن والے دیس

گٹھ:فیلڈز میڈل لین والے
نیچر (میگزین)

نیچر دنیا دا منیا پرمنیا سائینس تے سفتہ وار چھپن والا میگزین اے جیہڑا پہلی واری 4 نومبر 1869 نوں چھپیا۔

**نیچر** (انگریزی: Nature) برطانیہ دا اک پرمکھ سائنسی رسالہ اے جو پہلی وار 4 نومبر 1869 نوں شائع ہویا سی۔ دنیا دے ودھیا سائنسی رسالےآں وچّ اس رسالے دا ذکر سبھ توں اُچّ تھاں اتے کیتا جاندا اے۔ ہن تاں سارے سائنسی رسالے انے-خاص ہو گئے ہن اتے نیچر اوہناں گنیاں-چنیاں رسالےآں وچوں اے ہور پرمکھ ہفتہ وار رسالے اے - سائنس اتے پروسیڈنگس آف د نیشنل اکیڈمی آف سائنسیس (Proceedings of the National Academy of Sciences) جو اج وی، سائنسی میدان دی وڈی کیٹیگری دے مول کھوج لیکھ شائع کردیاں ہن۔ سائنسی کھوج دے اجیہے کئی کھیتر ہن جہناں وچّ کیتے جان والے نویں اتے اہم ڈیولپمنٹ دی جانکاری اتے جانچ - متعلق مول لیکھ جاں ارٹیکل نیچر وچّ شائع کیتے جاندے ہن۔

حالانکہ اس رسالے دے پرمکھ قاری کھوج کرن والے سائنسدان ہن، پر عام جنتا اتے ہور فیلڈ دے سائنسداناں نوں وی سارے اہم لیکھاں دے خلاصہ اتے اپ-لکھائی سوکھ نال سمجھ آؤندے ہن۔ ہر شمارے دے شروع وچّ اڈیٹری، سائنسداناں دی عامَ دلچسپی والے مدعیاں اتے لیکھ اتے خبراں، تازہ خبراں سمیت سائنس ، وپار، سائنسی نظریات  اتے کھوجاں وچّ ہوئے نویں نویں وادھیاں متعلق لیکھ چھاپے جاندے ہن۔ کتاباں اتے کلا متعلق لیکھاں لئی وی وکھ وکھ ڈیپارٹمنٹ ہن۔ رسالے دے باقی حصہ وچّ زیادہتر کھوج متعلق لیکھ چھاپے جاندے ہن، جو اکثر کافی ڈونگھے اتے تکنیکی ہندے ہن۔ حالانکہ لیکھاں دی لمبائی اتے اک حد مقرر اے، اس لئی رسالے وچّ اکثر کئی لیکھاں دا خلاصہ ہی چھاپیا جاندا اے اتے ہور وورناں نوں رسالے دی ویبسائیٹ اتے پورے سامان دے تحت شائع کیتا جاندا اے۔

## حوالے

 
گٹھ:برطانیہ
گٹھ:میگزین
سائینس (میگزین)

سائینس دنیا دا منیا پرمنیا سائینس تے سفتہ وار چھپن والا میگزین اے جیہڑا پہلی واری 1880 نوں چھپیا۔

گٹھ:امریکہ
گٹھ:میگزین
پنجاب (بھارت) دے وزیر اعلا

## کُنجیاں
* 
* 
* 

{| border=0 cellpadding=2 cellspacing=2

## ہور دیکھو
* پنجاب (بھارت) دے گورنر
* پنجاب (پاکستان) دے گورنر
* پنجاب (پاکستان) دے وزیر اعلا

## حوالے

گٹھ:پنجاب
گٹھ:چڑھدا پنجاب
حنیف رامے

حنیف رامے اک پنجابی سیاسی آگو لکھاری تے پینٹر سی۔  حنیف رامے پنجاب دے وزیراعلا تے گورنر وی رہے ۔

گٹھ:گورنر پاکستانی پنجاب
گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی پنجاب دے وزیر اعلا
جھنگوی

**جھنگوی** جاں جھنگوچی (اسنوں رچناوی وی آکھدے نیں)پنجابی دی اک بولی اے ایدے بولن والے ضلع خانیوال تے ضلع جھنگتوں لے کے اتے ضلع گجرانوالہ تک لبھدے نیں۔

## ہور پڑھو
*پنجابی چ پہلی وار
*چوکھے ورتے جان والے پنجابی بول
*پنجابی اردو انگریزی بول
تحصیل بہاولپور صدر

**بہاولپور صدر** پنجاب دے ضلع بہاولپور دی اک تحصیل اے ۔

## ہور دیکھو
*تحصیل بہاولپور
*تحصیل بہاولپور صدر

گٹھ:پنجاب
گٹھ:پنجاب دیاں تحصیلاں
گٹھ:لہندے پنجاب دیاں تحصیلاں
گٹھ:ضلع بہاولپور
گورنر بھارتی پنجاب

بھارت دے پنجاب صوبے دے گورنر دی لسٹ ، آزادی توں بعد۔ سنّ 1984 توں پنجاب دا گورنر ہی چنڈی گڑھ دا پربندھک وی ہووےگا۔

## ہور ویکھو
پنجاب دے گورنر

پاکستانی پنجاب دے گورنر

گٹھ:بھارتی پنجاب
تحصیل تلا گنگ

**تحصیل تلا گنگ** پنجاب دے ضلع تلا گنگ دی اک تحصیل اے ۔ ایہ تحصیل 140 پَنڈاں اُتے مشتمل اے ۔ پاکستان دے قیام توں پہلاں تَلا گَنگ وچ وسیع تعداد وچ "گَنگ نامی ہندو قوم آباد سی۔ ایہ علاقا سطح زمین توں تھلے سی جیس وجہ توں ایس علاقے نوں "تلا" کہیا جاندا سی تے"گَنگ چونکہ قوم آباد سی تے ہندواں نےایس علاقے نوں تلا گنگ دا نام دے دتا جیہڑا اج وی تَلا گَنگ دے نام نال جاݨیا جاندا اے ۔ جدوں پاکستان معرض وجود وچ آیا تاں ہندو تَلا گَنگ توں بهارت ہجرت کر گئے ۔ جیہڑے ہندو تَلا گَنگ وچ ره گئے اوہناں نے اسلام قبول کر لیا ۔ تَلا گَنگ وچ مختلف قوماں آباد نیں جیہناں وچ راجپوت ، سیّد تے اعوان کثیر تعداد وچ آباد نیں ۔ تلا گنگ دی مونگ پھلی پورے پاکستان وچ مشہور اے ۔ تحصیل تلا گنگ وچ دهنی نسل دے وچھے پائے جاندے نیں ۔ تَلا گَنگ دی خاص قسم دی کهیڑی چپل تے کهسا مشہور اے ۔ کاروبار ، صنعت تے معیشت دے اعتبار نال تَلا گَنگ چکوال توں  زیادہ اہمیت دا حامل اے ۔ ایتھے اعواݨکاری لہجے دی پنجابی بولی جاندی اے ۔

گٹھ:پنجاب دیاں تحصیلاں
گٹھ:لہندے پنجاب دیاں تحصیلاں
گٹھ:ضلع تلا گنگ
گٹھ:پنجاب
تحصیل چکوال

**تحصیل چکوال**، پنجاب، پاکستان دے ضلع چکوال دی اک تحصیل اے۔ ایہدا صدر مقام چکوال اے۔

گٹھ:پنجاب دیاں تحصیلاں
گٹھ:ضلع چکوال
تحصیل کلر کہار

**کلر کہار** پنجاب دے ضلع چکوال دی اک تحصیل اے ۔

## تحصیل کلر کہار دے پنڈ

گٹھ:پنجاب
گٹھ:پنجاب دیاں تحصیلاں
گٹھ:لہندے پنجاب دیاں تحصیلاں
گٹھ:ضلع چکوال
ڈیریوال نگر

**ڈیریوال نگر** دلی ہندستان چ اک بستی اے جیہڑی پنجاب دے ضلیعاں ڈیرہ غازیخان تے ڈیرہ اسماعیل خان توں 1947 چ دیس دی ونڈ ویلے بن باس لین والے تے پنجابی ہندوواں نے وسا‏ئی۔ ایناں دی بولی ڈیرہوالی پنجابی اے۔

گٹھ:بھارت دے آباد تھاں
تحصیل ڈیرا غازی خان

**ڈیرا غازی خان**، پنجاب، پاکستان دے ضلع ڈیرا غازی خان دی اک تحصیل اے۔

گٹھ:پنجاب دیاں تحصیلاں
گٹھ:ضلع ڈیرا غازی خان
تحصیل تونسا

**تحصیل تونسا** پنجاب، پاکستان دے ضلع تونسا دی اک تحصیل اے ۔

گٹھ:پنجاب دیاں تحصیلاں
گٹھ:لہندے پنجاب دیاں تحصیلاں
گٹھ:ضلع تونسا
گٹھ:پنجاب
تحصیل تاندلیانوالا

**تاندلیانوالا** پنجاب دے ضلع فیصل آباد دی اک تحصیل اے ۔ 

گٹھ:پنجاب
گٹھ:پنجاب دیاں تحصیلاں
گٹھ:لہندے پنجاب دیاں تحصیلاں
گٹھ:ضلع فیصل آباد
میکس پلانک میڈل

**میکس پلانک میڈل** (Max Planck Medal) تھیوریٹیکل فزکس دا سب توں وڈا میڈل اے۔ اے جرمن فزکس گرو میکس پلانک دے ناں تے اے۔ جرمن فزیکل سوسائیٹی، فزکس دے گروواں دی سب توں وڈی سنگت اے انعام ہر ورے دیندی اے۔

## میڈل جتن والے
*1929 میکس پلانک تے ایلبرٹ آئینسٹائین
*1930 نیلز بوہر 
*1931 آرنلڈ سمرفیلڈ 
*1932 میکس فان لاو 
*1933 ورنر ہائیزنبرگ 
*1934 - 1936 کوئی نیں
*1937 ایرون شروڈنگر 
*1938 لوئیس ڈی بروگلی
*1939 - 1941 کوئی نیں
*1942 پاسکل جارڈن 
*1943 فریڈرش ہند 
*1944 والتھر کوسل 
*1945 - 1947 کوئی نیں
اینڈری اوکونکوف

اینڈری اوکونکوف فیلڈز میڈل جتن آلا اک روسی حساب دان سی جیڑا 1969 وچ ماسکو روس وچ جمیا۔

گٹھ:فیلڈز میڈل لین والے
پنجاب (برطانوی ہندستان)

**پنجاب**، جنوبی ایشیا وچ برطانیا دے ماتحت آؤݨ والا آخری خطہ سی۔ سکھاں دی ہار مگروں 2 اپریل 1849ء نوں ایتھے انگریزاں نے مَل مار لیا۔ ایتھے 98 ورھیاں تک برطانوی راج رہیا۔

تھلے دتے علاقے پنجاب وچ سن:

* پنجاب، پاکستان
* پنجاب، بھارت 
* ہریاݨا
* ہماچل پردیش
* صوبہ سرحد
* اسلام آباد
* دہلی
* جموں

## باہرلے جوڑ
* http://www.gutenberg.org/files/24562/24562-h/24562-h.htm

گٹھ:پنجاب
گٹھ:پنجاب دی تریخ
کلاز شنک فان شٹافنبرگ

کلاز شنک فان شٹافنبرگ اک جرمن فوجی سی جینے ہور لوکاں نال رل کے 20 جولائی 1944 نوں جرمن چانسلر ہٹلر نوں قتل کرن تے جرمن نازی پارٹی نوں سرکار توں بار کرن دی سازش کیتی پکڑے گۓ تے اگے دن ایناں نوں مار دتا گیا۔

گٹھ:جرمنی
گٹھ:جرمن شخصیتاں
گٹھ:جرمن لوک
ایبرڈین یونیورسٹی

**ایبرڈین یونیورسٹی** برطانیہ دے نگر سکاٹ لینڈ چ اک یونیورسٹی‏ اے۔

گٹھ:برطانیہ
گٹھ:برطانیہ دی یونیورسٹیاں
گٹھ:برطانیہ دیاں یونیورسٹیاں
سوانسیا یونیورسٹی

**سوانسیا یونیورسٹی** برطانیہ دے نگر سوانسیا چ اک یونیورسٹی‏ اے۔

گٹھ:برطانیہ
گٹھ:برطانیہ دی یونیورسٹیاں
گٹھ:برطانیہ دیاں یونیورسٹیاں
بیڈفورڈشائر

**بیڈفورڈشائر** انگلینڈ برطانیہ دی اک کاؤنٹی اے۔ 

## بول پرکھ
* شائر (Shire), انگلینڈ دیاں کئی کاؤنٹیاں دے ناواں دے انت تے آندا اے۔ اے پرانی انگریزی توں آیا اے تے زمین دی ونڈ نوں کیندے نیں۔ اے پرانے ویلیاں توں ورتن چ اے تے 11ویں صدی چ نارمن ہلے مگروں کاؤنٹی ورتیا جان لگیا۔ کاؤنٹی تے شائر اک اوہ ای سوچ دسدے نیں۔ پنجاب دے اک ضلعے برابر اینوں سمجنا چائیدا اے۔

* کاؤنٹی ، برطانیہ ، آئرلینڈ ، آئس لینڈ تے یورپ دے ہور کئی دیساں دی اک انتظامی ونڈ اے۔ اے فرانسیسی تے لاطینی چوں 11ویں صدی دے نارمن ہلے ویلے مگروں اینوں انگلینڈ چ شائر دی تھاں تے ورتیا جاند لگیا۔ کاؤنٹی کسے کاؤنٹ (Count) lj نواب دے کول ہون والی تھاں نوں کیندے نیں۔ اے پاکستان دے صوبیاں دی انتظامی اکائی ضلع دے برابر اے ۔
برطانوی پاکستانی

برطانوی پاکستانی اوہ برطانوی لوک نیں جنہاں دے پرکھ پاکستانی سن۔ ایہناں وچ برطانیہ جمنوالے برطانوی نین جنہاں پرکھ پاکستان توں آۓ یا اوہ پاکستان وچ جمے تے برطانیہ جاوسے۔ لامت ایہناں وچوں کشمیر تے پنجاب توں آے سن پر کجھ خیبر پختونخواہ تے سندھ توں وی آۓ سن۔ برطانیہ وچ پاکستانی سعودی عرب مگروں دوجی وڈی پاکستان توں باہر ٹولی اے۔ پاکستانی ایشیائی لوکاں وچ دوجی وڈی ٹولی اے.

جتھے ہن پاکستان اے اوتھوں دے لوک پاکستان بنن توں پہلے وی برطانیہ وچ ہے سن۔ 1951 وچ 10،000 پاکستانی سن جیہڑے ہن 12 لکھ دے نیڑے نیں۔ لندن وچ سارے پاکستان دیاں نسلی ٹولیاں وسدیاں نیں: پنجابی، کشمیری، پٹھان، سندھی۔۔۔۔ 

 
## مورت نگری

File:James Caan (entrepreneur).jpg

File:Sajid Mahmood train.jpg
File:Miss Khan.jpg
File:Tarique Ghaffur 1.jpg
File:Amir Khan 2007.jpg
File:Hanif Kureishi.jpg


## اتہ پتہ
برسٹل نگر

**برسٹل نگر** انگلینڈ برطانیہ دی اک کاؤنٹی اے۔

گٹھ:برطانیہ
کیمبرج شائر

**کیمبرج شائر** انگلینڈ، برطانیا دی اک کاؤنٹی اے۔ 

گٹھ:برطانیا
گٹھ:انگلینڈ دیاں کاؤنٹیاں
کارنوال

**کارنوال** انگلینڈ برطانیہ دی اک کاؤنٹی اے۔ 

گٹھ:برطانیہ
گٹھ:برطانیہ دے شہر
گٹھ:یورپ دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے
گٹھ:یورپی شہر
گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
گٹھ:برطانیہ دے آباد تھاں
وڈا لندن

**وڈا لندن** انگلینڈ برطانیہ دا اک تھاں اے جیدے وچ لندن شہر تے ایہدے 32 برا آندے نیں۔ ایہ اک اپریل 1965 نوں بنایا گیا سی۔ لندن سٹی ہال ایہدا پربندھ گڑھ اے تے لندن میئر لندن اسمبلی نال رل کے شہر نوں چلاندا اے۔
تحصیل کاموں کی

**کاموں کی**، پنجاب، پاکستان دے ضلع گجرانوالا دی اک تحصیل اے۔ 

گٹھ:پنجاب دیاں تحصیلاں
گٹھ:ضلع گجرانوالا
تحصیل نوشہرا وِرکاں

**نوشہرا وِرکاں** پنجاب دے ضلع گجرانوالا دی اک تحصیل اے ۔ 

گٹھ:پنجاب
گٹھ:پنجاب دیاں تحصیلاں
گٹھ:لہندے پنجاب دیاں تحصیلاں
گٹھ:ضلع گجرانوالا
تحصیل وزیر آباد

**تحصیل وزیر آباد** پنجاب دے ضلع وزیر آباد دی اک تحصیل اے ۔ 

گٹھ:پنجاب دیاں تحصیلاں
گٹھ:لہندے پنجاب دیاں تحصیلاں
گٹھ:ضلع وزیر آباد
گٹھ:پنجاب
وی وی گری

**وی وی گری** (V. V. Giri) (1894 - 1980) پعارت دا چوتھا صدر سی۔ اوہ اگست 1969 توں اگست 1974 تک پعارت دا صدر ریا۔
محمد ہدایت اللہ

محمد ہدایت اللہ (1905 - 1992) پعارت دے پہلے مسلمان چیف جسٹس سن اوہ پعارت دے نائب صدر رۓ۔ کج چر ل‏ی اوہ پعارت دے صدر وی رۓ۔
نیلم سنجیوا ریڈی

نیلم سنجیوا ریڈی (1996 - 1913) پعارت دے چھیویں صدر سن۔ اوہ 1977 توں 1982 تک بھارت دے صدر رۓ۔

بھارتی سیاست دان، قصبہ اننت پور آندھرا پردیش وچ 1913ء وچ پیدا ہوئے۔ اڈیار کالج وچ تعلیم پائی۔ دوران وچ تعلیم ترک مولات د‏‏ی تحریک وچ سرگرم حصہ لیا۔ 1936ء تا 1946ء وچ صوبائی کانگرس کمیٹی دے رکن رہ‏‏ے۔ 1946ء وچ مدراس قانون ساز اسمبلی دے رکن منتخب ہوئے۔ 1947ء وچ بھارت د‏‏ی آئین ساز اسمبلی دے رکن چنے گئے۔ 1949ء تا 1951ء مدارس دے وزیر جنگلات رہ‏‏ے۔ 1951ء وچ آندھرا کانگرس کمیٹی دے صدر چنے گئے۔ 1952ء تا 1953ء بھارتی راجیہ سبھا ایوان بالا دے رکن رہ‏‏ے۔ 1953ء وچ اندھرا پردیش اسمبلی دے رکن منتخب ہوئے۔ 1953ء تا 1956ء آندھرا پردیش دے ڈپٹی چیف منسٹر رہے تے 56ء تا 57ء چیف منسٹر رہ‏‏ے۔ 60 تا 62ءآل انڈیا کانگریس پارٹی وچ وزیر فولاد و معدنیات، 65ء تا 67ء وزیر ہويا بازی و جہاز رانی رہ‏‏ے۔ 1967ء وچ لوک سبھا دے سپیکر چنے گئے۔ اگست 69ء وچ صدر مملکت دے انتخاب وچ ناکا‏م رہ‏‏ے۔ فروری 1977ء وچ جمہوریہ بھارت دے چھیويں صدر منتخب ہوئے۔

## تعلیم تے خاندان
ریڈی د‏‏ی ولادت یلور گااں،، اننت پور ضلع، آندھرا پردیش، مدراس پریزیڈنسی دے تیلگو بولی بالنے والے خاندان وچ 19 مئی 1923ء نو‏‏ں ہوئی۔ انہاں نے چنائی دے اک اسکول وچ بینادی تعلیم حاصل کيتی تے اس دے بعد مدراس یونیورسٹی تو‏ں ملحق اننت پور گورنمنٹ آرٹس کالج تو‏ں گریجویشن کيت‏‏ا۔  1958ء وچ جامعہ سری وینکٹیشورا، تروپتی نے انہاں نو‏ں قانون د‏‏ی اعزازی ڈگری تو‏ں نوازیا۔

ریڈی د‏‏ی شادی نیلم ناگارتنم تو‏ں ہوئی تے دونے دے ایتھ‏ے اک بیٹا تے تن بیٹیاں پیدا ہوئیاں۔

## صدر بھارت
21 اگست 1977ء نو‏‏ں اوہ بھارت دے چھیويں صدر بنے۔ انہاں نے تن وزرائے اعظم دے نال کم کيت‏‏ا؛ مورارجی دیسائی، چرن سنگھ تے اندرا گاندھی۔

## وفات
ریڈی دے بعد ذیل سنگھ صدر بھارت بنے جنہاں نے 25 جولائ‏ی 1982ء نو‏‏ں بحیثیت صدر حلف لیا۔

83 سال د‏‏ی عمر وچ 1996ء وچ بنگلور وچ انہاں د‏‏ی وفات ہوئے گئی۔

## حوالے

گٹھ:1913 دے جم
گٹھ:1996 دیاں موتاں
گٹھ:آندھرا پردیش تو‏ں لوک سبھا دے ارکان
گٹھ:آندھرا پردیش دے وزرائے اعلیٰ
گٹھ:انڈین نیشنل کانگریس دے سیاست دان
گٹھ:انڈین نیشنل کانگریس دے صدور
گٹھ:انڈین نیشنل کانگریس دے وزرائے اعلیٰ
گٹھ:بھارتی صدور
گٹھ:بھارتی ہندو
گٹھ:تیلگو سیاست دان
گٹھ:تیلگو شخصیتاں
گٹھ:چوتھ‏ی لوک سبھا دے ارکان
گٹھ:چھیويں لوک سبھا دے ارکان
گٹھ:رائل سیما دیاں شخصیتاں
گٹھ:ضلع اننتپور دیاں شخصیتاں
گٹھ:فضلاء جامعہ مدراس
گٹھ:وزرا د‏‏ی مرکزی کونسل
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
ذیل سنگھ

گیانی ذیل سنگھ (1994 - 1916) پعارت دے ستویں صدر سی۔ اوہ 1982 توں 1987 تک پعارت دے صدر رۓ۔
**گیانی ذیل سنگھ** (5 مئی 1916-25 دسمبر 1994) بھارت دے 7ویں صدر سن۔ اوہناں نے صدر توں پہلا پنجاب دے وزیر اعلی بھارت دے وزیر داخلہ ہور وی اچے عہدےآں تے کم کیتا۔ اوہ انڈین نیشنل کانگرس دے سرگرم نیتا رہے۔
اوہناں دا جم 5 مئی 1916 نوں سندھواں ضلع فریدکوٹ چ ہویا۔ اوہناں نے شہید سکھ مشنری کالج شری امرتسر توں شری گورو گرنتھ صاحب دی تعلیم حاصل کیتی سی اس لئی **گیانی** آکھیا جاندا اے۔

## سوجھ وان سیاستدان
گیانی ذیل سنگھ دے اخلاق بارے کئی گلاں چیتے آئیاں، جنہاں بارے عامَ لوک بہت گھٹّ جاندے ہن۔ گیانی ذیل سنگھ اک سوجھ وان سیاستدان ہی نہیں سن بلکہ اک ملنسار تے نگھے سبھاء دے آدمی سن۔ ایہہ اوہناں دا وڈپن سی کہ اوہ عامَ لوکاں توں لے کے اپنے مخالفاں تک سبھ نال نرمی نال پیش آؤندے سن۔ 
## وزیر اعلی
اوہناں نے 1972 وچّ پنجاب دے مکھ منتری وجوں اپنا سیاسی سفر شروع کیتا۔ اس سمیں اوہ اپنے اکلوتے پتّ جوگندر سنگھ نوں نال لے کے تخت سری کیس گڑھ صاحب متھا ٹیکن گئے جتھے اوہناں نے اس کولوں وچن لیا کہ اوہ سرکار وچّ کوئی دخل اندازی نہیں کریگا۔ اس توں بعد اوہناں نے رب دا ناں لے کے اپنی ذمہ واری سمبھالی تے سفلتا نال نبھائی۔ اوہناں دی سرکار نے پنجابی صوبے دی ترقی لئی کئی قدم چکے جنہاں وچوں پنڈاں دا سو فیصدی بجلی کرن سبھ توں وڈی کامیابی رہی۔ 
## شہیداں دا سنمان
گیانی جی نے س. بھگت سنگھ دی ماں نوں ‘پنجاب ماتا’ دے خطاب نال سنمانیا۔ گیانی ذیل سنگھ دے جتناں نال ہی شہید اودھم سنگھ دیاں استھیاں انگلینڈ توں بھارت لیاندیاں گئیاں۔
## دھرم وچّ اٹٹّ یقین
گیانی جی دا سکھ دھرم وچّ اٹٹّ یقین سی۔ اوہناں نے سری گورو گوبند سنگھ دی امر یاد وچّ گورو گوبند سنگھ روڈ بنوایا۔ ایہہ اوہناں دے گورو صاحب ول ستکار دی سکھر ہی سی کہ اس موقعے اوہناں نے ہنجھو بھریاں اکھاں نال کیہا،‘‘ہے سربنسدانی! مینوں معاف کریو کہ پنجاب دی جس دھرتی ’تے تسیں چرن پائے، میں اتھے ہیرے نہیں وچھا سکیا پر تہاڈی چرن چھوہ پراپت اس جگہ ’تے پکی سڑک بناؤن دی اس تچھّ جہی بھیٹ نوں قبول کریو۔’’

## آپ ’تے مکمل کنٹرول
گیانی جی دا اپنے آپ ’تے مکمل کنٹرول سی۔ اوہ وڈی توں وڈی گلّ ہون ’تے وی آپا نہیں سی کھونہدے۔ چاہے اوہ ایمرجیسی دا سماں سی جاں ہور کوئی حالات اوہناں دی اقتدار ویلے لوکاں نال کسے طرحاں دی زیادتی دی کوئی گھٹنا نہیں مل سکدی۔

## مخالف
گیانی جی نے اقتدار وچّ ہندے ہوئے کدے وی اپنے مخالفاں خلاف کاروائی کرن بارے نہیں سی سوچیا۔ فریدکوٹ دے مہاراجے ہرندر سنگھ نے اپنے راج ویلے گیانی جی نوں کیساں توں بنھ کے جیپ نال گھڑیسیا اتے ہور انیکاں ودھیکیاں کیتیاں سن پر اوہ وزیر اعلی بنن ’تے مہاراجے دے گھر گئے اتے دھنواد کردیاں کیہا کہ اوہناں دی بدولت ہی اوہ وزیر اعلی نیں۔

گٹھ:ہندستان دے صدر
گٹھ:پنجاب (بھارت) دے وزیر اعلیٰ
گٹھ:۱۹۹۴ دیاں موتاں
وینکٹارامن

وینکٹارامن (2009 - 1910) پعارت دے اٹھویں صدر سن۔ اوہ 1987 توں 1992 تک پعارت دے صدر رۓ۔
شنکر دیال شرما

شنکر دیال شرما (1999 - 1918) پعارت دے نویں صدر سن۔ اوہ 1992 توں 1997 تک پعارت دے صدر رۓ۔
نارائنن

کوچرل رامانن نارائنن (2005 - 1920) پعارت دے پہلے دلیت صدر سن۔ اوہ 1997 توں 2002 تک پعارت دے صدر رۓ۔ اوہ پعارت دے 10ویں صدر سن۔
عبدالکلام

عبدالکلام(15 اکتوبر 1931- 27 جولائی 2015) 1931 چ جمے اوہ پعارت دے 11ویں صدر سن۔ عبدالکلام 2002 توں 2007 تک پعارت دے صدر رۓ۔
بھارت رتن **ابوالفقیر زین العابدین عبدالکلام(اے پی جے عبدالکلام)** اک پعارتی سائنسدان سی جو کہ پعارت دا 11واں صدر وی رہ چکیا اے۔

## ہور ویکھو
* بھارت رتن لین والیاں دی لسٹ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:مسلم شخصیتاں
گٹھ:ہندستان دے صدر
باسپا دنپا جتی

**باسپا دنپا جتی** (2002 - 1912) بھارت دے صدر سی۔ اوہ 1977 وچ چھے مہینے ل‏ئی بھارت دے صدر رہے۔

گٹھ:بھارت دے صدر
پلیٹلیٹ

**پلیٹلیٹ** (Platelet) ولگن دا ٹوٹا ہوندا اے جیہڑا خون یا رت چ کمدا نیں۔ ایناں دی رت چ تھوڑ خون دے جمن نوں اوکھا کردی اے تے ایدا چوکھا ہونا رت نوں گاڑا کردا اے۔ ایہ ایسے ولگن نے جیناں  نیوکلیس نئیں ہوندا۔ اک تکڑے بندے وچ 150,000 توں 400,000 تک پلیٹلٹ اک مائکرو لیٹر وچ ہونے چائیدے نیں۔۔
رجنی گندھا

رجنی گندھا اک سدا اگیا رہن والا اک بوٹا اے جیدے پھلاں نوں خوشبو لئی ورتیا جاندا اے۔
رات دی راݨی

**رات دی راݨی** سدا اگیا رہݨ والا بوٹا اے ۔ایہدے پُھل رات نوں خُشبو دیندے نیں ۔ ایہ شرمائی ٹبر نال تعلق رکھدا اے ۔