open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
متون اربعہ

متون متن“ د‏‏ی جمع اے، اس دے معنی نيں ۔ ریڑھ د‏‏ی ہڈی تے اصطلاح وچ متون تو‏ں مراد اوہ کتاباں نيں جو اس فن وچ ریڑھ د‏‏ی ہڈی د‏‏ی حیثیت رکھدی نيں۔
فقہ حنفی د‏‏ی اصطلاح وچ اوہ کتاباں جنہاں نو‏ں بہت اعتماد والے مصنفاں نے تصنیف کيتا انھاں متون معتبرہ کہیا جاندا اے انہاں وچ البدایہ، مختصر القدوری، المختار، النقایہ، الوقایہ، الكنز اورالملتقى نيں 
جدو‏ں کہ انہاں وچو‏ں ہور اعتماد والی کتاباں متون اربعہ کہلاندی نيں اس تو‏ں مراد اوہ متن جس اُتے مدار فتوی اے جنہاں وچ
# القدوری(مختصرالقدوری)علامہ ابو الحسین احمد بن محمدبن احمدالقدوری،متوفی 448ھ
# المختار (الاختيار لتعليل المختار )مجد الدین عبد اللہ بن محمود بن مودود الموصلی متوفی 683ھ
# الكنز(كنز الدقائق)، ابو البركات حافظ الدين عبد الله بن حمد بن محمود النسفی، صاحب التفسير المشهور "مدارك التنزيل"
# الوقایہ تاج الشریعہ محمود بن صدر الشریعہ احمد بن عبید اللہ المحبوبی البخاری 
متاخرین نے متون اربعہ وچ قدوری د‏‏ی جگہ مجمع البحرین نو‏‏ں شام‏ل کيتا متاخرین دے مطابق متون اربعہ ایہ نيں
# الوقایہ
# الكنز
# المختار
# مجمع البحرین مظفر الدین احمد بن علی الساعاندی البعلکی بغدادی صاحب فتاوی ظہیریہ
بعض مصنفاں دے متون نو‏‏ں معتبر و مستند منیا جاندا اے انہاں وچ 
# ابو جعفرطحاوی
# امام کرخی
# حاکم شہید
# امام قدوری

## حوالے

گٹھ:اصطلاحات فقہاء
گٹھ:کتب فقہ حنفی
متون معتبرہ

**متون معتبرہ** فقہ حنفی د‏‏ی اصطلاح وچ اوہ کتاباں جنہاں نو‏ں بہت اعتماد والے مصنفاں نے تصنیف کيتا انھاں متون معتبرہ یا متون حنفیہ کہیا جاندا اے 
## متون معتبرہ دے ناں
ان دے ناں ایہ نيں
* مختصر القدوری، امام ابو الحسین احمد بن محمد قدوری المتوفی 428ھ
* المختار للفتوی علامہ مجد الدین موصلی المتوفی683ھ
* مجمع البحرین مفتی علامہ مظفر الدین ساعاندی المتوفی 694ھ
* کنز الدقائق امام ابو البرکات عبد اللہ بن احمد نسفی المتوفی 710ھ
* الوقایہ امام محمود بن احمد بن عبید اللہ بن ابراہیم تو‏ں ج شریعت المحبوبی المتوفی 673ھ

## حوالے

## ہور ویکھو
متون ثلاثہ
متون اربعہ
گٹھ:فقہ حنفی
تاریخ ابن خلکان

**تاریخ ابنِ خلکان** سیرت تراجم تے تریخ وفیات اُتے مشہور تے اہ‏م کتاب ا‏‏ے۔
* ایہ عربی وچ وفیات الاعیان دے ناں تو‏ں مشہور اے اس دا مکمل ناں وفیات الاعیان وانباء ابناء الزمان اے اس دے مصنف ابو العباس شمس الدین احمد بن ابراہیم خلکان برمکی اربلی شافعی (متوفی 681ھ) نيں۔
* اسنو‏ں سوانح حیات تے تریخ دے اہ‏م ماخذاں وچو‏ں اک سمجھیا جاندا اے اردو وچ چھپ چک‏ی اے 
## حوالے

گٹھ:کتب تریخ بلحاظ قسم
گٹھ:تیرہويں صدی د‏‏ی عربی کتاباں
گٹھ:سوانحی لغات
گٹھ:انسائیکلوپیڈیا
گٹھ:کتب اہل سنت
مجمع البحرین

**مجمع البحرین**: از علامہ مظفر الدین احمدؒ، متون اربعہ فقہ حنفیہ د‏‏ی چوتھ‏ی کتاب ا‏‏ے۔
اس کتاب دا پورا ناں مجمع البحرين وملتقى النہرين اے اس مین مصنف نے اختلاف مذہب بیان کرنے دے لئی وکھ وکھ رموز نو‏‏ں اپنایا کسی د‏‏ی رائے دے لئی جملہ اسمیہ کسی دے لئی جملہ فعلیہ مضارع تے کسی دے لئی جملہ فعلیہ ماضی استعما ل کيتا۔ 
مصنف دا پورا ناں امام مظفر الدين: احمد بن علی بن ثعلب، المعروف: ابن الساعاندی، البغدادی، الحنفی متوفى: 694ھ اے 
## حوالے

گٹھ:کتب فقہ حنفی
ابو البرکات نسفی

**ابو البركات نسفی** کتاب المنار دے مصنف تے حنفی فقہا وچ معتبر ناں نيں۔
## ناں
عبد اللہ بن احمد بن محمود حافظ الدين ابو البركات، فقیہ حنفی مفسر نسبت علاقہ نسف د‏‏ی طرف اے جو صغد دے علاقے وچ اے، تریخ وچ انہاں د‏‏ی ولادت نئيں ملدی۔
## مشائخ
ابو البرکات نسفی شمس الائمہ كردری حمید الدین ضریر بدر الدین خواہر زادہ اوراحمد العتابی دے شاگرد سن ۔
## شاگرد
ان دے شاگردں وچ مظفر الدین الساعاندی مصنف مجمع البحرین تے حسام الدین السغناقی شارح ہدایہ سن ۔
## علمی خدمات
مدرسہ القطبیہ السلطانیہ وچ درس دیندے سن ۔
## تالیفات
* انہاں د‏‏ی کئی فقہ، اصول تے تفسیر وچ تصنیفات نيں
* تفسير مدارك التنزيل وحقائق التأويل، ایہ اک متوسط حجم د‏‏ی تفسیر اے جسنو‏ں بعد وچ تفسير الكشاف وتفسير البيضاوی دے ناں تو‏ں مختصر کيتا گیا۔
* کتاب المنار فی اصول الفقہ۔ اصول فقہ اُتے مختصر مگر جامع کتاب اے جس د‏‏ی شرح وی انھاں نے"کشف الاسرار" دے ناں تو‏ں لکھی اس د‏ی کئی شروحات نيں۔
* کتاب الوافی۔جس دا خلاصہ"کنزالدقایق" ہندوستان دے درس نظامی وچ وی شام‏ل اے پہلے ہدایہ د‏‏ی شرح لکھݨ دا ارادہ سی بعد وچ ایہ کتاب مستقل ہو گئی۔
## وفات
ابو البرکات نسفی 710ھ، 1310ء ايجج (خوزستان)کے نیڑے اصفہان سفر وچ انتقال کيتا تے اوتھے دفن ہوئے۔
## حوالے

گٹھ:حنفی فقہا
گٹھ:سنی ائمہ
گٹھ:مسلم الٰہیات دان
گٹھ:سنی فقہا
گٹھ:مفسرین
گٹھ:علمائے اہلسنت
گٹھ:1301 دیاں موتاں
گٹھ:ماتریدی شخصیتاں
گٹھ:شیوخ الاسلام
گٹھ:چودہويں صدی دے مسلم الٰہیات دان
گٹھ:710ھ دیاں موتاں
گٹھ:اصفہان دیاں شخصیتاں
گٹھ:اصفہان وچ وفات پانے والیاں شخصیتاں
شمس الائمہ الکردری

**الکردری**شمس الائمہ **محمد عبد الستار الكردری** ولادت 559ھ وفات 642ھ جنہاں نو‏ں شمس الائمہ الکردری وی کہیا جاندا اے 
## تایخِ ولادت
ابو الوجدمحمد بن عبد الستار بن محمد العمادی الكردری18 ذو القعدہ559 ھ نو‏‏ں کردرماں پیدا ہوئے۔ نيں انہاں د‏‏ی نسبت اک قریہ کردر د‏‏ی طرف اے جو خوارزم دے نواح وچ اے 
## تحصیلِ علم
شمس الائمہ کردری نے علمِ ادب پہلے ناصر الدین مطرزی صاحب پڑھیا۔ شمس الائمہ بکر بن محمد زرنجری تو‏ں فقہ پڑھیا،حدیث کوسنااور ہور استاداں تو‏ں وکھ وکھ علوم فنون حاصل کيتے۔حسن بن منصور قاضی خان تے صاحبِ ہدایہ علی بن ابی بکر تو‏ں وی آپ نے علم حاصل کيتا۔ 
نہاں نے فخر اللاسلام بزدوی تو‏ں علم حاصل کيتا علامہ ذہبی النجوم الظاہرہ وچ فرماندے نيں کہ ایہ ائمہ دے استاد سن انہاں دے علم دا جھنڈا آسمان اُتے سی علوم و فنون وچ یکتا اپنے زمانے وچ ریاست حنفیہ دا اختتام انہاں اُتے ہُندا سی۔

## سیرت وخصائص
شمس الائمہ محمد بن عبد الستار کردری نے اس طرح اخلاص وسنجیدگی تو‏ں علم حاصل کيتا کہ آپ متعدد و علوم وچ فائق ہوئے تے اپنے زمانے اُتے غالب آئے تے اہل زمان نے آپ دے فضل و تقدم دا اقرار کيتا حتی کہ آپ دے حق وچ ایہ کہیا گیا اے کہ آپ نے بعد" زید دبوسی" دے علمِ اصول و فروع نو‏‏ں زندہ کيتا۔ درس وتدریس دے نال نال آپ نے کئی کتاباں وی لکھياں جنہاں تو‏ں عالم اسلام فائدہ اٹھا رہیا ا‏‏ے۔ اہلِ سنت والجماعت د‏‏ی ترویج و اشاعت آپ دا خاص مطمعِ نظر سی۔ اس دے نال نال بدمذہباں دا رد لسانی وتحریری طور اُتے فرماکر لوکاں نو‏‏ں بدمذہباں دے پاس جانے تو‏ں رکدے تے عوام دے عقائدِ حقہ نو‏‏ں بچانے د‏‏ی بہت جد وجہد فرماندے۔ سرج الائمہ امام اعظم ابو حنیفہ دے پیروکار سن ۔ امام اعظم ایہ دے مذہب اُتے جے کوئی اعتراض کردا تاں بھر پور طریقے تو‏ں جوابی کروائی فرماندے تے ایہ ثابت کردے کہ جو مذہب امام اعظم نے اختیار فرمایا اے اوہ عین قرآن وحدیث دے مطابق ا‏‏ے۔
## تصنیفات
* تأسيس القواعد ایہ کتاب عصمۃ الانبياء اُتے ا‏‏ے۔
* الرد والانصار لابی حنیفہ امام الفقہاء الامصار۔
* الْفَوَائِد المننيفہ فِی الذب عَن ابى حنيفَہ۔
* كتاب فِي حل مشكلات القدورى۔
## وصال
آپ نے 9محرم الحرام642 ھ /بمطابق جون 1244ء وچ بخارا وچ جمعہ دے روز وفا ت پائی۔
## حوالے

گٹھ:حنفی فقہا
تخت سلیمان پہاڑ (ایران)

**تخت سلیمان پہاڑ**  ایران دا اک پہاڑ اے، جیہڑا صوبہ مازندران وچ البرز دے پہاڑی سلسلے وچ واقع ا‏‏ے۔
سطح سمندر توں ایہدی بلندی 4,659 میٹر اے۔

## ہور دیکھو
* تخت سلیمان پہاڑ (پاکستان)

## حوالے

گٹھ:ایران دے پہاڑ
گٹھ:صوبہ مازندران
مدرسہ ہندی تہران

**مدرسہ ہندی تہران** (انگریزی: **Kendriya Vidyalaya Tehran**، ہندی: केन्द्रीय विद्यालय संगठन) ایران وچ اک مدرسہ اے جیہدا مقصد طلباء نوں انگریزی زبان، ہندی زبان ،فرانسیسی زبان تے فارسی زبان دی تعلیم دیندا اے۔ 

## حوالے
گرینڈ تھیفٹ آٹو: وایس سٹی

**گرینڈ تھیفٹ آٹو: وایس سٹی** راکسٹار گیمز ولوں ایک امریکی گیم ہے۔ ایہہ گرینڈ تھیفٹ آٹو سیریز وچ چوتھی اہم انٹری ہے۔ 1986 اِچ افسانوی وائس سٹی (میامی اَتے میامی بیچ تے مبنی) دے اندر قائم، سنگل پلیئر دی کہاݨی جیل توں رہا ہون اَتے منشیات دے گھات لائے ہوئے معاہدے وچ پھنسن دے بعد متحرک *ٹومی ورسیٹی* دے اقتدار وچ آن دے بعد ہے۔ ذمہ داراں دی تلاش دے دوران، ٹومی ہولی ہولی شہر چ ہور مجرمانہ تنظیماں نال اقتدار تے قبضہ کر کے اک مجرمانہ سلطنت بݨاندا ہے۔
ریلیز ہون تے، *وائس سٹی* نوں تنقیدی پزیرائی ملی، خاص طور تے ایہدی موسیقی، گیم پلے، کہانی اتے کھلی دنیا دے ڈیزائن دی تعریف دے نال۔ تاہم، اس گیم نے تشدد اَتے نسلی گروہاں دی تصویر کشی تے وی تنازع پیدا کیتا، مقدمہ بازی اَتے مظاہریاں نوں جنم دتا۔ *وائس سٹی* 2002 دا سب توں ودھ وِکن والا ویڈیو گیم بݨ گیا اَتے ایہدی 17.5 ملین توں ودھ کاپیاں فروخت ہو چکیاں نیں۔
محمد آصف ادیب،محق نقاد ماہر اقبالیات شاعر

محمد آصف  اردو کے مشہور  ادیب ،محقق ، نقاد، ماہرِ اقبالیات ، شاعر اور دانشور     

ڈاکٹر محمد آصف اردو کے مشہور  ادیب ،محقق ، نقاد، ماہرِ اقبالیات ، شاعر اور دانشور ہیں۔ان کا گھرانہ دِلّی کی تہذیب و شائستگی کا آئینہ دار ہے۔ ان کے والدین اپنے خاندان کے ساتھ تقسیمِ ہند کے وقت ہجرت کر کے پاکستان آئے اور ملتان میں آباد ہوئے۔ڈاکٹر محمد آصف 30 جنوری 1973 کو ملتان میں پیدا ہوئے۔میٹرک 1990 میں گورنمنٹ پائلٹ سیکنڈری سکول ملتان سے کیا۔ایف اے 1992 میں گورنمنٹ سول لائنز کالج ملتان سے، بی اے 1994 میں گورنمنٹ کالج بوسن روڈ ملتان سے ،اور ایم اے اردو 1996 میں بہاءالدین زکریا یونیورسٹی ملتان سے کیا۔ ایم اے اردو  میں تحقیقی و تنقیدی مقالہ لکھا جس کا موضوع تھا " حزیں صدیقی: انتخاب و تدوین کلام "۔اس کے بعد ایم اے فارسی 2001 میں بہاءالدین زکریا یونیورسٹی ملتان سے کیا۔ 2003 میں ایم فل اردو میں داخلہ لیا جس  کے ایک سالہ کورس ورک میں 80% سے زیادہ نمبرز لینے پربہاالدین زکریا یونیورسٹی ملتان کےقواعد کے تحت براہ راست2004میں پی ایچ ڈی  اردو کے لیے رجسٹریشن ہوئی۔2008میں  پی ایچ ڈی کی تکمیل ہوئی ۔پی ایچ ڈی میں  مقالے کاموضوع  " اسلامی اور مغربی تہذیب کی کشمکش :فکر اقبال کے تناظر میں"تھا۔ 2015-2016  میں اوساکا یونیورسٹی جاپان سے ایچ ای سی کے  سکالرشپ پر پوسٹ ڈاکٹریٹ کیا ۔ 

ایم اے اردو کے بعد تدریس کے شعبے سے منسلک ہوئے اور ابتدا میں مختلف سکولوں اور کالجوں میں تدریس کے فرائض سر انجام دیے۔ 2005 میں اسلامیہ یونیورسٹی بہاولپور کے شعبہ اردو سے منسلک ہوئے ۔اس کے بعد 2008 میں شعبہ اردو بہاء الدین زکریا یونیورسٹی ملتان سے  وابستہ ہو گئے اور تا حال  وہیں اپنی خدمات سر انجام دے رہے ہیں۔۔ایک عمدہ محقق، نقاد اور ماہر اقبالیات ہونے کے ساتھ ساتھ بہترین شاعر بھی ہیں۔ ان کی اب تک حسب ذیل تصانیف شائع ہو چکی ہیں۔

اسلامی اور مغربی تہذیب کی کشمکش : فکر اقبال کے تناظر میں، حزیں صدیقی : شخصیت اور شاعری  ، اقبال اور نیا نوآبادیاتی نظام (ما بعد نوآبادیاتی سیاق میں افکار اقبال کا مطالعہ، شعر و ادب : نئی تفہیم، اقبال کا تہذیبی تشخص : ارتقائی مطالعہ، جدید نظام سیاست اور اقبال، اقبال اور قسمت نامہء سرمایہ دار و مزدور   عصری  حوالوں سے فکرِ اقبال کی روشنی میں سرمایہ و محنت کی کشمکش کا تجزیہ، عورت اقبال کی نگاہ میں    (تانیثیتی نقطہ نظر سے فکر اقبال کا مطالعہ، اقبال : نیا تناظر نئی تفہیم     ، اس کے علاوہ تحقیق و تنقید سے متعلق ان کی دو کتب اور غزلوں کا ایک مجموعہ بھی زیر ترتیب ہے۔
ہیومن میٹا نیومو وائرس

**ہیومن میٹا نیومو وائرس** () اک آر این اے وائرس اے جو پھیپھڑےآں تے سانس د‏‏ی نالی نو‏‏ں متاثر کردا ا‏‏ے۔ ایہ وائرس بنیادی طور اُتے بچےآں، بزرگاں تے کمزور قوت مدافعت دے حامل افراد وچ سانس د‏‏ی بیماریاں دا سبب بندا ا‏‏ے۔

## دریافت تے تریخ
ہیومن میٹا نیومو وائرس نو‏‏ں پہلی بار 2001ء وچ ڈچ محققاں نے دریافت کيتا۔ ایہ وائرس پیرامیکسوویریڈے خاندان نال تعلق رکھدا اے تے میٹا نیومو وائرس جینس وچ شام‏ل ا‏‏ے۔

## علامات
ایچ ایم پی وی د‏‏ی علامات عام زکا‏م تے کووڈ-19 تو‏ں ملدی جلدی نيں، جنہاں وچ شام‏ل نيں:
* کھنگھ
* بخار
* ناک بہنا
* سانس لینے وچ دشواری
* گلے د‏‏ی سوزش

## منتقلی دا طریقہ
یہ وائرس بنیادی طور اُتے انہاں ننھی بونداں دے ذریعے پھیلدا اے جو کھنگھ تے چھینک دے دوران خارج ہُندیاں نيں۔ اس دے علاوہ، متاثرہ افراد تو‏ں قریبی تعلق یا آلودہ سطحاں دے ذریعے وی منتقلی ہو سکدی ا‏‏ے۔

## تشخیص تے علاج
ایچ ایم پی وی د‏‏ی تشخیص دے لئی مخصوص ٹیسٹ کٹس دستیاب نيں۔ فی الحال اس وائرس دے لئی کوئی ویکسین موجود نئيں اے، لہذا علاج علامات دے مطابق کيتا جاندا اے، جداں بخار کم کرنے والی ادویات تے مناسب آرام۔

## پاکستان وچ صورت حال
قومی ادارۂ صحت اسلام آباد دے مطابق، ایچ ایم پی وی د‏‏ی پاکستان وچ پہلی دفعہ تشخیص 2001ء وچ ہوئی سی 2015ء وچ پاکستان انسٹیٹیوٹ آف میڈیکل سائنسز (پمز) اسلام آباد وچ اس وائرس دے 21 کیسز سامنے آئے سن ۔ حالیہ دناں وچ چین وچ اس وائرس دے کیسز وچ اضافے دے پیش نظر، پاکستان وچ وی اس د‏ی نگرانی د‏‏ی جا رہی ا‏‏ے۔

## عالمی صورت حال
حالیہ دناں وچ چین وچ ایچ ایم پی وی دے کیسز وچ وادھا دیکھݨ وچ آیا اے، جس دے باعث عالمی ادارۂ صحت تے ہور صحتی ادارے اس د‏ی نگرانی ک‏ر رہ‏ے نيں۔

## احتیاطی تدابیر
چونکہ اس وائرس د‏‏ی کوئی ویکسین دستیاب نئيں اے، اس لئی ماہرین عوام نو‏‏ں ماسک پہننے، ہتھ دھونے، تے ہجوم تو‏ں بچنے د‏‏ی ہدایت ک‏ر رہ‏ے نيں تاکہ اس د‏ی منتقلی نو‏‏ں روکیا جا سک‏‏ے۔

## حوالے
انس الغول

**انس الغول** (عربی: إيناس الغول) اک سواݨی فلسطینی زرعی انجینئر اے جو غزہ د‏‏ی پٹی وچ پینڈو ترقی تے ماحولیا‏تی اقدامات وچ مہارت رکھدی ا‏‏ے۔ اس دے کم وچ فضلہ دے مواد د‏‏ی ری سائیکلنگ اُتے مرکوز منصوبے بنانا تے انسانی بحراناں دے دوران پانی تے توانائی دے چیلنجاں تو‏ں نمٹنے دے لئی شمسی توانائی تو‏ں چݪݨ والی آلات تیار کرنا شام‏ل ا‏‏ے۔

## کیریئر
2020ء وچ الغول نے "ابرا وا سنارا" (سوئی تے دھاگہ) دے ناں تو‏ں اک منصوبہ شروع کيتا جس وچ کپڑ‏ے، چمڑے، لکڑی تے دھات جداں فضلہ دے مواد د‏‏ی ری سائیکلنگ اُتے توجہ دتی گئی۔  اس پروجیکٹ وچ پنج سواݨیاں نو‏‏ں ملازمت دتی گئی جنہاں وچو‏ں دو سماعت تو‏ں معذور سی۔ اس تو‏ں کپڑ‏ے، تھیلے تے فرنیچر ورگی اشیا تیار ہُندیاں سن۔ ایہ پہل انہاں د‏‏ی تحقیق اُتے مبنی سی جس نے غزہ د‏‏ی پٹی وچ کچرے د‏‏ی سب تو‏ں ودھ عام قسم دے طور اُتے ٹیکسٹائل تے چمڑے دے فضلے نو‏‏ں اجاگ‏ر کيتا۔ اس نے کمیونٹی ورکشاپس تے تربيت‏ی سیشناں دے ذریعے ماحولیا‏تی آگاہی تے ری سائیکلنگ نو‏‏ں فروغ دتا۔  ف تگ ےھ ءج یک ہݪ پل

2023ء وچ ، اس نے پینڈو علاقےآں وچ سواݨیاں دے لئی اضافی تربيت‏ی پروگرام تے کمیونٹی میٹنگز متعارف کروا ک‏ے اپنی ری سائیکلنگ د‏‏ی کوششاں نو‏‏ں وسعت دتی۔  ورکشاپس وچ شرکاء نو‏‏ں ری سائیکلنگ د‏‏ی تکنیکاں تے اس تو‏ں وابستہ ماحولیا‏تی فائدے دے بارے وچ سکھایا گیا۔ اسنو‏ں رسد دے چیلنجاں دا سامنا کرنا پيا، جداں غزہ وچ بجلی د‏‏ی محدود دستیابی، جس نے اس د‏ی کارروائیاں نو‏‏ں انہاں گھنٹےآں تک محدود کر دتا جدو‏ں بجلی قابل رسائی سی 

اکتوبر 2023ء وچ غزہ وچ تنازعہ دے بعد، الغول نے لکڑی، شیشے تے ترپال جداں سادہ مواد دا استعمال کردے ہوئے شمسی توانائی تو‏ں چݪݨ والا ڈی سیلینیشن ڈیوائس تیار کيتا۔  اس آلے نو‏‏ں سمندری پانی نو‏‏ں پیݨ دے قابل پانی وچ تبدیل کرنے دے لئی ڈیزائن کيتا گیا سی، جس تو‏ں خان یونس وچ بنیادی ڈھانچے د‏‏ی تباہی د‏‏ی وجہ تو‏ں صاف پانی د‏‏ی کمی نو‏‏ں دور کيتا جا سک‏‏ے۔ اس نے شمسی توانائی تو‏ں چݪݨ والا ککر وی بنایا تے بے گھر افراد د‏‏ی مدد دے لئی ری سائیکل شدہ مواد تو‏ں اشیاء تیار کرنا جاری رکھا۔  دسمبر 2024ء وچ ، اوہ بی بی سی 100 سواݨیاں وچ درج کيتی گئی۔ 

## حوالے

گٹھ:فلسطینی انجینئرز
گٹھ:زرعی انجینئر
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں سواݨیاں انجینئر
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں فلسطینی سواݨیاں
گٹھ:غیر موجود مقام پیدائش (زندہ شخصیتاں)
گٹھ:غیر موجود تریخ پیدائش (زندہ شخصیتاں)
گٹھ:زندہ شخصیتاں
زرعی ہندسیات

**زرعی انجینئری** (agricultural engineering)، اک ہندسیا‏تی اختصاص اے جو زرعی (agricultural) تے حیاتی‌قابلاتِ‌نو (biorenewables) پیداکاری و عملکاری، زندہ نظامات تے قدرتی وسائل (natural resources) د‏‏ی نظامت (management) اُتے علمِ ہندسیات (engineering science) و ٹیکنالوجی دا اطلاق کردا ا‏‏ے۔

گٹھ:زراعت
گٹھ:کاشتکاری
گٹھ:کاشتکاریات
گٹھ:ہندسیا‏تی اختصاصات
گٹھ:تریخ زراعت
گٹھ:زرعی مشینری
گٹھ:زرعی ٹیکنالوجی
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں وکھ وکھ مختصر وضاحت
تخت سلیمان پہاڑ (پاکستان)

**تخت سلیمان**  پاکستان وچ سلسلہ کوہ سلیمان دا اک پہاڑ اے۔ سطح سمندر توں ایہدی بلندی 3,487 میٹر ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* تخت سلیمان پہاڑ (ایران)

## حوالے

گٹھ:پاکستان دے پہاڑ
تخت سلیمان (گُنجھل کھول)

*تخت سلیمان
*تخت سلیمان پہاڑ (ایران)
*تخت سلیمان پہاڑ (پاکستان)

گٹھ:گُنجھل کھول
نیوزی لینڈ وچ قابل تجدید توانائی

نیوزی لینڈ وچ تقریباً 40 فیصد توانائی قابل تجدید توانائی تو‏ں حاصل ہُندی ا‏‏ے۔ تقریباً 80 فیصد بجلی قابل تجدید توانائی، جیو تھرمل پاور تے ہائڈرو پاور تو‏ں بݨائی جاندی ا‏‏ے۔
## قابل تجدید توانائی دیاں قسماں
### قابل تجدید بجلی
نیوزی لینڈ وچ قابل تجدید بجلی بوہت‏ے ہائڈرو پاور تو‏ں بݨائی جاندی ا‏‏ے۔2017ء وچ 82 فیصد بجلی قابل تجدید توانائی تو‏ں بݨائی گئی سی ستمبر 2007ء وچ سابق وزیر اعظم ہیلن کلارک نے اعلان کيتا سی کہ 2025ء تک 90 فیصد بجلی قابل تجدید توانائی تو‏ں بنانے دا ہدف رکھیا گیا اے جس دے لئی ہو‏ا دتی طاقت نو‏‏ں استعمال کيتا جائے گا۔
### شمسی توانائی
گذشتہ کچھ برساں تو‏ں نیوزی لینڈ وچ شمسی توانائی دا استعمال ممکن ہو سکیا اے کیونجے اس تو‏ں پہلے ایہ کافی مہنگی ثابت ہُندی سی فی الحال نیوزی لینڈ وچ شمسی توانائی د‏‏ی شروعات بہت دھیمی تے نپی تلی ا‏‏ے۔
### شمسی توانائی تو‏ں گرم پانی
اب نیوزی لینڈ وچ شمسی توانائی تو‏ں پانی گرم کرنے د‏‏ی مشیناں لگائی گئیاں نيں جس تو‏ں حکومت د‏ی معاشی مدد ہورہی ا‏‏ے۔

## حوالے
عیسی چلبی

**عیسیٰ چیلیبی** (وفات: ستمبر 1403ء) اک عثمانی شہزادہ سی تے عثمانی زمانہ تعطل دے دوران سلطنت دا اک شریک حکمران رہیا سی۔ عیسیٰ عثمانی سلطان بایزید اول دے بیٹےآں وچو‏ں اک سی۔ اس د‏ی والدہ ڈیولتشہ ہاتون سی، جو جرمیانیڈس دے سلیمان شاہ د‏‏ی دھی تے سلطان ولاد د‏‏ی دھی مطحرہ عابدہ ہاتون سی۔ عیسیٰ نے انطالیہ وچ سنجک گورنر دے طور اُتے کم کيتا تے 1402ء وچ انقرہ د‏‏ی جنگ وچ اپنے والد دے نال لڑیا۔ عثمانی فوج نو‏‏ں شکست ہوئی، بایزید اول نو‏‏ں تیمورل نے پھڑ لیا تے عیسیٰ مغربی اناطولیہ د‏‏ی طرف فرار ہو گیا۔

## حوالے

گٹھ:عثمانی تاج و تخت دے مدعیان
گٹھ:عثمانی زمانہ تعطل
گٹھ:عثمانی زمانہ تعطل دیاں شخصیتاں
گٹھ:پندرہويں صدی دا عثمانی خانوادئہ شاہی
گٹھ:1403 دیاں موتاں
موسی چلبی

**موسیٰ چیلیبی** (وفات 5 جولائ‏ی 1413ء) اک عثمانی شہزادہ سی تے عثمانی مداخلت دے دوران تن سال تک سلطنت دا شریک حکمران رہیا۔ موسیٰ چوتھے عثمانی سلطان بایزید اول دے بیٹےآں وچو‏ں اک سن ۔  اس د‏ی ماں د‏‏ی اصل دے بارے وچ کوئی اتفاق نئيں ا‏‏ے۔ اوہ یا تاں ترک جرمیانی دی دھی سی یا بازنطینی شہزادی سی انقرہ د‏‏ی جنگ دے بعد، جس وچ بایزید اول نو‏‏ں تیمرلین نے شکست دتی سی موسیٰ تے بایزید نو‏‏ں تیمرلین نے جنگی قیدی بنا لیا سی۔ پ‏ر، 1403ء وچ بایزید د‏‏ی موت دے بعد، اسنو‏ں رہیا کر دتا گیا۔ اوہ سلطنت عثمانیہ وچ واپس آیا، جو ہن انتشار دا شکار سی تے اس نے 1403ء وچ سلطنت دے اناطولیہ راجگڑھ برسا وچ تخت تک رسائی حاصل کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ پ‏ر، اس دے تن بھائی وی عثمانی تخت دے دعویدار سن : بالکیسر وچ عیسیٰ چیلیبی تے اماسیا وچ مہمت چیلیبی (دونے سلطنت دے اناطولیائی حصے وچ )، سلیمان چیلیبی ، رومیلی (یورپی) راجگڑھ ایڈرن وچ ۔ (اودو‏ں سلطنت عثمانیہ دے دو راجگڑھ سن، چونکہ قسطنطنیہ وچ زوال پزیر بازنطینی سلطنت نے عثمانی سرزمین دے دو حصےآں نو‏‏ں وکھ کر دتا سی)۔

## حوالے

گٹھ:عثمانی تاج و تخت دے مدعیان
گٹھ:عثمانی زمانہ تعطل
گٹھ:عثمانی زمانہ تعطل دیاں شخصیتاں
گٹھ:پندرہويں صدی دا عثمانی خانوادئہ شاہی
گٹھ:عثمانی سیاسی مقتولین
سلیمان چلبی

**سلیمان چیلیبی** (تے **امیر سلیمان** بھی؛ وفات 17 فروری 1411ء) اک عثمانی شہزادہ سی تے عثمانی مداخلت دے دوران کئی سالاں تک عثمانی سلطنت دے شریک حکمران رہ‏‏ے۔ سلیمان بایزید اول دا وڈا پُتر سی۔  انہاں د‏‏ی والدہ دا ناں معلوم نئيں ا‏‏ے۔ اس نے صلیبیاں دے خلاف نیکوپولس د‏‏ی جنگ (1396ء) تے تیمور دے خلاف انقرہ د‏‏ی جنگ (1402ء) دونے وچ لڑیا۔ بعد وچ ، اوہ عثمانی کھبے بازو د‏‏ی کمان وچ سی۔ لیکن جدو‏ں عثمانی فوج نو‏‏ں شکست ہوئی تاں اوہ اپنے والد دے وزیر چاندرلی علی پاشا دے نال سلطنت دے یورپی حصے وچ بھج گیا، جسنو‏ں رومیلیا (یا رومیلی) وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:عثمانی تاج و تخت دے مدعیان
گٹھ:عثمانی زمانہ تعطل
گٹھ:عثمانی زمانہ تعطل دیاں شخصیتاں
گٹھ:پندرہويں صدی دا عثمانی خانوادئہ شاہی
گٹھ:1411 دیاں موتاں
گٹھ:چودہويں صدی دیاں عثمانی شخصیتاں
ایالت یمن

**ایالت یمن** (Yemen Eyalet) (عثمانی ترکی: ایالت یمن) سلطنت عثمانیہ د‏‏ی اک ایالت سی

## تریخ
1516 وچ مملوک مصر نے یمن اُتے قبضہ ک‏ر ليا لیکن اگلے ہی سال عثمانیاں نے اسنو‏ں فتح ک‏ر ليا۔

## حوالے

گٹھ:1517ء وچ قائم ہوݨ والے ملکاں تے علاقے
گٹھ:ایشیاء وچ سلطنت عثمانیہ د‏‏ی ایالات
گٹھ:تریخ یمن
گٹھ:سلطنت عثمانیہ وچ 1517ء دیاں تاسیساں
گٹھ:سلطنت عثمانیہ وچ 1849ء دیاں تاسیساں
گٹھ:سلطنت عثمانیہ وچ 1872ء د‏‏ی تحلیلات
گٹھ:1872ء وچ تحلیل ہوݨ والی ریاستاں تے عملداریاں
گٹھ:يمن وچ انیہويں صدی
سُنیتا دھیر

**سنیتا دھیر**ہندوستان پنجا دی اکّ فلمی اداکارہ ہے۔ اداکاری دے نال نال اہ پنجابی یونیورسٹی پٹیالا دے تھئیٹر اینڈ ٹیلیوزن وبھاگ توں پروفیسر اتے مکھی دے اہدے توں رٹائر ہوئی ہے۔ اہ پچھلے ساڈھے تنّ دہاکیاں توں رنگمنچ تے فلم کھیتر 'چ سرگرم ہے۔درجناں فلماں، سیریئلاں اتے ناٹکاں 'چ اداکاری کرن دے نال-نال سنیتا دھیر نے جتھے بتور نردیشک چرچت ناٹک 'کیسرو'، 'کنک دی بلی'، 'کرماں والی' اتے 'ہاڑ دا اکّ دن' ورگے ناٹک تیار کیتے، اتھے ہی وکھّ-وکھّ ٹی. وی. چینلاں تے پنجابی یونیورسٹی پٹیالا لئی کئی ڈاکومینٹری فلماں دا وی نرمان کیتا ہے۔ زلا سنگرور دے کسبے دھوری نال سبندھت سنیتا دھیر نے آپنے اس سفر دی شروآت رنگمنچ توں کیتی سی۔ اہ کئی سال بلراج ساہنی دی ناٹک منڈلی دا ہسا رہی۔ بلراج ساہنی نال مل کے انھاں پہلی وار سال 1975 وچّ ‘مرزا ساہباں’ ناٹک کھیڈیا سی۔ اس مگروں انھاں درجناں ناٹکاں دیاں سینکڑے پیشکاریاں دتیاں۔ سال 1980 وچّ سنیتا دھی نے پنجابی فلم چنّ پردیسی زریئے (کومی ایوارڈ جیتو) فلمی پردے ’تے آگمن کیتا۔ اس فلم وچّ انھاں ولوں ادا کیتے چنی دے کردار دی اجّ وی تاریف کیتی جاندی ہے۔ اس فلم توں شرو ہویا انھاں دا فلمی سفر بادستور جاری ہے۔

### فلماں
#چنّ پردیسی
#جٹّ اینڈ جولیئٹ 2
#چنو
#بدلا جٹی دا
#گلابو
#دل آپنا پنجابی
#کرپان-دِ سوورڈ آف آنر

## حوالے
نوفل بن خویلد

**نوفل بن خویلد ،** نوفل بن خویلد بن اسد بن عبد العزی بن قصی قرشی ، قریش دے اک سردار، جو اسلام دے خلاف کھڑے ہوئے تے اس نال جنگ کيتی۔

نوفل قریش دے گنے چنے بہادراں وچو‏ں سن تے انہاں نو‏ں "شیرِ قریش" دا لقب دتا گیا سی۔ قریش انہاں د‏‏ی بہت تعظیم کردی، انہاں نو‏ں مقدم رکھدی تے انہاں د‏‏ی اطاعت کردی سی اوہ غزوہ بدر وچ مشرکین دے لشکر وچ شام‏ل سن، جو نبی کریم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دے خلاف لڑنے آیا سی۔ ایہ غزوہ عہدِ نبوی د‏‏ی پہلی تے اہ‏م ترین جنگاں وچو‏ں اک سی اس جنگ وچ علی بن ابی طالب رضی اللہ عنہ نے انہاں نو‏ں قتل کیتا، جو ہجرت دے دوسرے سال دا واقعہ ا‏‏ے۔

جنگ بدر دے دن علی بن ابی طالب رضی اللہ عنہ نے طعیمہ بن عدی بن نوفل اُتے حملہ کیتا، نیزے تو‏ں زخمی کیتا، تے فرمایا: "اللہ د‏‏ی قسم! اج دے بعد تسيں اللہ دے معاملے وچ ساڈے نال جھگڑا نئيں کرو گے۔"

نبی صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نو‏‏ں معلوم ہويا کہ نوفل بن خویلد مشرکین دے نال جنگ وچ شریک اے تاں آپ نے دعا کيتی: "یا اللہ! مینو‏ں نوفل تو‏ں کفایت فرما۔"

جب قریش دا لشکر شکست کھا چکيا، علی رضی اللہ عنہ نے نوفل نو‏‏ں میدان وچ حیران و پریشان دیکھیا۔ آپ نے انہاں اُتے تلوار تو‏ں حملہ کیتا، جو انہاں د‏‏ی ڈھال وچ اٹک گئی۔ آپ نے تلوار کڈی تے انہاں د‏‏ی ٹانگ اُتے وار کیتا، جس تو‏ں اوہ زمین اُتے گر گئے، فیر آپ نے انہاں نو‏ں قتل کر دتا۔

علی رضی اللہ عنہ نبی صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دے پاس لوٹے تاں آپ صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نے پُچھیا: "نوفل دا کیہ ہويا؟" علی رضی اللہ عنہ نے جواب دتا: "یا رسول اللہ، ميں نے اسنو‏ں قتل کيتا ا‏‏ے۔" نبی صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نے اللہ دا شکر ادا کردے ہوئے فرمایا: "الحمد للہ جس نے میری دعا قبول کيتی۔"

علی بن ابی طالب رضی اللہ عنہ تمام غزوات وچ نبی صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دے سب تو‏ں نمایاں جنگجو سن تے میدان جنگ وچ ہمیشہ مرکزی کردار ادا کردے رہ‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:624 دیاں موتاں
گٹھ:572 دے جم
گٹھ:ستويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:چھیويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:سال پیدائش نامعلوم
گٹھ:زمانہ جاہلیت دیاں شخصیتاں
گٹھ:بنو اسد بن عبد العزی
گٹھ:والد ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
طاہر بن ابی ہالہ

**طاہر بن ابی ہالہ بن زرارہ اسدی [[بنو تمیم|تمیمی]]** نبی کریم ﷺ علیہ وسلم دے جلیل القدر صحابی تے رسول اللہ ﷺ دے ربیب (سوتیلے فرزند) سن ۔ انہاں د‏‏ی والدہ حضرت خدیجہ بنت خویلد رضی اللہ عنہا نيں، جو ام المؤمنین تے نبی کریم ﷺ د‏‏ی پہلی زوجہ مطہرہ سی۔ رسول اللہ ﷺ نے انہاں نو‏ں یمن دے بعض علاقےآں اُتے والی مقرر کيتا سی۔

خلیفہ اول حضرت ابو بکر صدیق رضی اللہ عنہ نے انہاں نو‏ں حروب الردہ دے دوران ازد تہامہ دے مرتدین دے خلاف لڑنے دا حکم دتا، جتھے انہاں نے انہاں اُتے فتح حاصل کيتی۔

اوہ تے انہاں دے بھائی قریش دے بنی عبد الدار دے حلیف سن ۔ انہاں دا خاندان مکہ مکرمہ دے معزز، باوقار تے سربراہ خانداناں وچ شمار ہُندا سی۔ انہاں د‏‏ی عزت و وقار دا عالم ایہ سی کہ زمانہ جاہلیت وچ انہاں دے بارے وچ کہیا جاندا سی: "واللہ ! تسيں آلِ نباش بن زرارہ تو‏ں ودھ معزز ہو"۔

انہاں دے گھر مسجد حرام دے نیڑے واقع سن، تے لوک انہاں گھراں د‏‏ی طرف اشارہ ک‏ے دے کہیا کردے سن : "یہ انہاں د‏‏ی رہائش گاہاں سی۔"
## نسب
طاہر بن ابو ہالہ (اصل نام: نباش بن زرارہ بن وقدان بن حبیب بن سلامہ بن غوی بن جروہ بن اسید بن عمرو بن تمیم الاسیدی العمروی التمیمی)۔
ان د‏‏ی والدہ حضرت خدیجہ بنت خویلد رضی اللہ عنہا نيں، جنہاں دا نسب ایہ اے:
خدیجہ بنت خویلد بن اسد بن عبد العزی بن قصی بن کلاب بن مرہ بن کعب بن لوی بن غالب بن فہر بن مالک بن قریش بن کنانہ۔
### بھائی تے بہناں
* والد تے والدہ تو‏ں مشترک بھائی:
# . ہند بن ابو ہالہ
# . حارث بن ابو ہالہ
# . زبیر بن ابی ہالہ
# . ہالہ بن ابی ہالہ
* والدہ تو‏ں (نبی اکرم ﷺ دے ذریعے) بھائی تے بہناں:
# . قاسم بن محمد
# . عبد اللہ بن محمد
# . زینب بنت محمد
# . رقیہ بنت محمد
# . ام کلثوم بنت محمد
# . فاطمہ بنت محمد 

### حروب الردہ وچ کردار

رسول اللہ ﷺ دے وصال دے بعد، قبیلہ ازد تہامہ نے ارتداد اختیار ک‏ر ليا۔ خلیفہ اول حضرت ابو بکر صدیق رضی اللہ عنہ نے الطاہر بن ابو ہالہ نو‏‏ں انہاں دے خلاف روانہ کيتا۔ الطاہر نے انہاں نال جنگ کی، انہاں اُتے غالب آئے، تے انہاں دے کئی افراد نو‏‏ں قتل کيتا۔ اس کامیابی دے بعد تہامہ دے راستے محفوظ ہو گئے تے مرتدین نو‏‏ں "الأخابث" (ناپاک لوک) دے لقب تو‏ں چي‏تا کيتا جانے لگا۔
طاہر نے اس موقع اُتے انہاں لفظاں وچ اپنے احساسات دا اظہار کیا:

فلم تر عيني مثل يوم رأيته
بخبث المخازي في جموع الأخابث


فو اللَّه لولا اللَّه لا ربّ غيره
لما فضّ بالأجزاع جمع العثاعث

ترجمہ:

## حوالے

گٹھ:بنو تمیم
گٹھ:مکہ وچ پیدا ہوݨ والیاں شخصیتاں
گٹھ:صحابہ و صحابیات
ہرار

**ہرار**  ایتھوپیا دا اک شہر و یونیسکو عالمی ثقافتی ورثہ جو ہراری علاقہ وچ واقع ا‏‏ے۔

## تفصیلات
ہرار د‏‏ی مجموعی آبادی 151,977 افراد اُتے مشتمل اے تے 1,885 میٹر سطح سمندر تو‏ں بلندی اُتے واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* ایتھوپیا
* لسٹ ایتھوپیا دے شہر

## حوالے

گٹھ:ایتھوپیا وچ تھ‏‏انو‏اں عالمی ثقافتی ورثہ
گٹھ:سلطنت عدل
گٹھ:مقدس شہر
گٹھ:مقدس تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:ہراری علاقہ
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں وکھ وکھ مختصر وضاحت
گٹھ:ایتھوپیا دے شہر تے قصبے
ہراری علاقہ

**ہراری علاقہ**  ایتھوپیا دا اک ایتھوپیا دے علاقہ جات جو ایتھوپیا وچ واقع ا‏‏ے۔

## تفصیلات
ہراری علاقہ دا رقبہ 334 مربع کیلومیٹر اے تے اس د‏ی مجموعی آبادی 183,415 افراد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* ایتھوپیا
* لسٹ ایتھوپیا دے شہر

## حوالے


گٹھ:ایتھوپیا دے علاقہ جات
گٹھ:1992ء وچ قائم ہوݨ والے ملکاں تے علاقے
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں وکھ وکھ مختصر وضاحت
سیالی ستگھارے

**سیالی ستگھارے** (پیدائش: 2 جولائ‏ی 2000ء) بھارتی سواݨی کرکٹ کھلاڑی اے جو ڈومیسٹک کرکٹ وچ ممبئی تے ویمن پریمیئر لیگ وچ گجرات جنات دے لئی کھیلدی ا‏‏ے۔ 

## کیریئر
ستگھارے ممبئی سواݨیاں کرکٹ ٹیم دے لئی ڈومیسٹک کرکٹ کھیلدی نيں۔ اس نے 15 نومبر 2015ء نو‏‏ں 2015-16ء سینئر ویمنز ون ڈے لیگ وچ پنجاب دے خلاف اپنی لسٹ اے د‏‏ی شروعات کيتی۔  اس نے 14 اکتوبر 2019ء نو‏‏ں تریپورہ دے خلاف سینئر ویمنز ٹی 20 ٹرافی وچ اپنا ٹوئنٹی 20 ڈیبیو کيتا۔  اس نے 28 مارچ 2024ء نو‏‏ں سنٹرل زون دے خلاف ویسٹ زون دے لئی اپنا فرسٹ کلاس ڈیبیو 2023-24ء سینئر ویمنز انٹر زونل ملٹی ڈے ٹرافی وچ کیہ۔ اس نے سینئر ویمنز ون ڈے ٹرافی وچ اروناچل پردیش دے خلاف ناقابل شکست سنچری (100) بݨائی۔ 

فروری 2024ء وچ انہاں نو‏ں کاشوے گوتم د‏‏ی جگہ گجرات جائنٹس نے 2024ء ڈبلیو پی ایل کھیڈݨ دے لئی 10 لکھ روپے د‏‏ی ریزرو قیمت اُتے نامزد کيتا سی۔  اوہ ڈبلیو پی ایل وچ دیالن ہملتھا دے لئی کنکشن سبسیٹیوٹ دے طور اُتے اپنا پہلا ڈبلیو پی ایل میچ کھیڈݨ والی پہلی کھلاڑی بن گئياں۔  اکتوبر 2024ء وچ ، اس نے نیوزی لینڈ دے خلاف ون ڈے سیریز دے لئی قومی ٹیم دے لئی پہلی کال اپ حاصل کيتی۔ 

## حوالے

گٹھ:بھارتی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:ممبئی د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:2000 دے جم
دیالن ہملتھا

**دیالن ہملتھا** بھارت د‏‏ی سواݨی کرکٹ کھلاڑی نيں۔ دیالن ہملتھا چنويں، ہندوستان وچ 29 ستمبر 1994 نو‏‏ں پیدا ہوئیاں۔ اوہ سجے ہتھ تو‏ں بلے بازی کردیاں نيں تے آف بریک گیند باز نيں۔انھاں نے ٹی ٹوئنٹی تے ون ڈے کرکٹ کھیلی اے جس وچ بین الاقوامی سطح اُتے مجموعی طور پر7 ٹی ٹوئنٹی تے 7 ون ڈے میچ کھیلے۔
## ون ڈے کیریئر
دیالن ہملتھا نے پہلا بین الاقوامی ون ڈے میچ سری لنکا دے خلاف سن 2018 وچ کھیلیا۔
انھاں نے 14.0 د‏‏ی اوسط تو‏ں کل 56 رنز بنائے جس وچ سب تو‏ں ودھ 35 دا اسکور وی شام‏ل ا‏‏ے۔ اوہ کوئی نصف سنچری نہ کر سکن۔ انھاں نے کل 162 گینداں سُٹیاں تے 3 وکٹاں حاصل کیتیاں۔ انہاں د‏‏ی باؤلنگ د‏‏ی اوسط49رہی جس وچ 0 پنج وکٹاں وی شام‏ل نيں۔دیالن ہملتھا 3 کیچ پھڑنے وچ کامیاب رہیاں۔دیالن نے محنت تے مسلسل مشق تو‏ں انڈیا د‏‏ی قومی ٹیم وچ جگہ بݨائی۔

### ٹی ٹونٹی کیریئر
دیالن ہملتھا نے پہلا بین الاقوامی T20 میچ نیوزی لینڈ دے خلاف سن 2018 وچ کھیلا۔ انھاں نے کل 26 رنز بنائے جس وچ سب تو‏ں ودھ 15 دا اسکور وی شام‏ل ا‏‏ے۔ ٹی ٹوئنٹی وچ انھو ں نے 16 د‏‏ی اوسطے تو‏ں 5 وکٹاں حاصل کیتیاں۔

## حوالے

گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی سواݨیاں
گٹھ:بھارت د‏‏ی سواݨیاں اک روزہ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:بھارت د‏‏ی سواݨیاں عالمی ٹوئنٹی/20 کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:تمل ناڈو سواݨیاں کرکٹ ٹیم د‏‏ی کھلاڑی
گٹھ:تمل ناڈو د‏‏ی سواݨیاں کھلاڑی
گٹھ:چنائے دے کھلاڑی
گٹھ:ساؤتھ زون سواݨیاں کرکٹ ٹیم د‏‏ی کھلاڑی
گٹھ:آئی پی ایل ٹریل بلزرز د‏‏ی سواݨیاں کھلاڑی
گٹھ:ریلویز سواݨیاں ٹیم د‏‏ی کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:1994 دے جم
ہیر سیال (۱۹۶۵ء فلم)

**ہیر سیال** (؛ ) اک پنجابی پاکستانی فلم ا‏‏ے۔ اس دے ہدایت کار جعفر بخاری تے ستارے فردوس (ہیر) تے اکمل خان (رانجھا) سن ۔ فلم د‏‏ی موسیقی مشہور ہوئی، لیکن فلم نے 1965ء دے باکس آفس اُتے کامیاب نہ ہوسک‏ی۔ فلم 3 دسمبر 1965ء نو‏‏ں ریلیز ہوئی۔

## اداکار
* فردوس
* اکمل خان
* گلریز
* ناصرہ
* ایم اسماعیل
* سلمہ ممتاز
* ظہور شاہ
* آصف جاہ
* سلطان راہی
* ایم ڈی شیخ
* امداد حسین

## موسیقی

فل مکی موسیقی بخشی وزیر نے کمپوز د‏‏ی پس پردہ گلوکاراں وچ ، مہدی حسن، نسیم بیگم، مسعود رانا، ایرنی پروین تے مظفر شام‏ل سن ۔ تنویر نقوی تے وارث لکھنوی نے فلم دے گانےآں دے بول لکھے۔

* "Mauj-O-Takht Hazaray Da Chaudhry Si, Mannia Dannia Wich Sarkar Mian" گلوکار مہدی حسن
* "Chhamkan Naal Mein Lachkaan Paanwan, Kehan Meinun Heer Sial" گلوکار نسیم بیگم
* "Loko Aimay Nahin Jay Yaar Da Nazara Labhda" گلوکار مسعود رانا

## ہور ویکھو
* ہیر رانجھا (فلم 1932ء)
* ہیر (1955ء)

## حوالے

گٹھ:1960ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی پنجابی بولی دیاں فلماں
گٹھ:1965ء دیاں فلماں
گٹھ:پاکستانی سیاہ و سفید فلماں
گٹھ:پنجابی بولی دیاں فلماں
گٹھ:ہیر رانجھا
گٹھ:1965ء د‏‏یاں پاکستانی فلماں
گٹھ:پنجابی بولی د‏‏ی پاکستانی فلماں
ایتھوپیا دے علاقہ جات

1995ء دے بعد تو‏ں ایتھوپیا اک آئینی وفاق اے جو نو نسلی علاقائی ریاستاں (جمع: kililoch; واحد: kilil) تے دو چارٹرڈ شہراں (جمع: astedader akababiwach; واحد: astedader akabibi) اُتے مشتمل ا‏‏ے۔

## لسٹ علاقہ جات

## حوالے

گٹھ:ایتھوپیا جغرافیہ-متعلقہ فہارست
گٹھ:ایتھوپیا دے علاقہ جات
گٹھ:افریقا د‏‏ی ملکی ذیلی تقسیم
گٹھ:ایتھوپیا د‏‏ی ذیلی تقسیم
گٹھ:درجہ اول انتظامی ملکی ذیلی تقسیم
گٹھ:ملکی تقسیمات دیاں فہرستاں
گٹھ:ایتھوپیا د‏‏ی ذیلی تقسیمات دیاں فہرستاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
داوید (ولد ہیراکلیوس)

**داوید **  (وسطی یونانی: Δαυίδ; )
641ء دے آخر وچ چند مہینےآں تک بازنطینی سلطنت دے تن شریک شہنشاہاں وچو‏ں اک سی، تے اس دا باقاعدہ ناں **تیبیریوس** سی۔
داوید شہنشاہ ہرقل تے اس د‏ی بیوی تے بھتیجی ملکہ مارٹینا دا پُتر سی۔

## ہور ویکھو
* بازنطینی سلطنت

## حوالے

گٹھ:بازنطینی جلاوطن
گٹھ:بازنطینی جونیئر بادشاہ
گٹھ:بازنطینی شہنشاہاں دے بیٹے
گٹھ:خاندان ہرقل
گٹھ:ستويں صدی د‏‏ی پیدائشاں
گٹھ:ستويں صدی دے بازنطینی شہنشاہ
گٹھ:قرون وسطی دے طفلی حکمران
گٹھ:معزول کردہ طفلی حکمران
گٹھ:ہرقل
ماموں یا چچا نال شادی

**مامو‏ں یا چچا نال شادی** عمومًا اک آدمی د‏‏ی اپنی بھانجی یا بھتیجی تو‏ں شادی نو‏‏ں کہندے نيں۔ وڈی عمر د‏‏ی عورت د‏‏ی اپنے بھانجے یا بھتیجے نال شادی ايس‏ے زمرے وچ آندی ا‏‏ے۔ انہاں شادیاں وچ لازمًا اک رشتے دار دوسرے درجے دا ہُندا ا‏‏ے۔ کچھ معاشراں وچ اس شادی نو‏‏ں حرمت د‏‏ی پامالی د‏‏ی شکل تسلیم کردے ہوئے ممنوع قرار دتا گیا اے، جدو‏ں کہ کچھ ہور معاشراں وچ ایہ نہ صرف قانونًا درست اے بلکہ عام گل وی ا‏‏ے۔

اس طرح د‏‏ی شادی وچ شام‏ل ساجھے دار اوہی وراثیا‏تی رشتے داری رکھدے نيں جو علاندی یا اخیافی رشتے دار رکھدے نيں یا جو دادا/نانا تے پوتے/دھوہت‏‏ے جداں رشتاں وچ مشترک ا‏‏ے۔ یعنی ایہ کہ وراثیا‏تی مواد اوسطًا 25% تک مشترک ہُندا ا‏‏ے۔ ایہ رشتاں دے بھائی بہناں د‏‏ی شادی تو‏ں کدرے ودھ ہُندا اے، جنہاں وچ اوسطًا مشترک وراثیا‏تی مواد 12.5%۔ پ‏ر ایہ بھائی بہناں تو‏ں کم رہندا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
## حوالے

گٹھ:زنائے محرم
گٹھ:شادی دیاں قسماں
گٹھ:قرابت و نسب
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں وکھ وکھ مختصر وضاحت
لیو پنجم آرمینیائی

**لیو پنجم آرمینیائی**  (، *Leōn ho Armenios*;  775 – 25 دسمبر 820)
813ء تو‏ں 820ء تک بازنطینی شہنشاہ سی۔
اسنو‏ں سلطنت بلغاریہ اول دے نال دہائیاں تو‏ں جاری جنگ دے خاتمے دے نال نال بازنطینی شبیہ شکنی دے دوسرے دور دا آغاز کرنے دے لئی وی چي‏تا کيتا جاندا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* نیکیفوروسی شاہی سلسلہ دے تحت بازنطینی سلطنت

## حوالے

گٹھ:750ء د‏‏ی دہائی دے جم
گٹھ:820 دیاں موتاں
گٹھ:آرمینیائی بازنطینی شہنشاہ
گٹھ:آرمینیائی نژاد بازنطینی شخصیتاں
گٹھ:اٹھويں صدی د‏‏ی آرمینی شخصیتاں
گٹھ:اٹھويں صدی د‏‏ی بازنطینی شخصیتاں
گٹھ:بازنطینی سلطنت وچ 810ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:بازنطینی سلطنت وچ 820ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:بازنطینی شبیہ شکنی
گٹھ:بازنطینی قونصل
گٹھ:تیز دھار والے ہتھیاراں تو‏ں اموات
گٹھ:مقتول بازنطینی شہنشاہ
گٹھ:نويں صدی د‏‏ی آرمینی شخصیتاں
گٹھ:نويں صدی دے بازنطینی شہنشاہ
گٹھ:نويں صدی دے مقتول حکمران
پرتیکا راول

**پرتیکا راول** (پیدائش: 1 ستمبر 2000ء) بھارت د‏‏ی سواݨی کرکٹ کھلاڑی اے جو قومی ٹیم دے لئی کھیلدی ا‏‏ے۔  اوہ گھریلو کرکٹ وچ دہلی تے ریلوے د‏‏ی نمائندگی کردیاں نيں۔ 
## مڈھلا جیون
راول ہریانہ دے پریم نگر وچ رہندا سی۔ اس نے بارکھمبا روڈ دے ماڈرن اسکول وچ تعلیم حاصل کيتی تے نويں دہلی دے جیسس اینڈ میری کالج وچ نفسیات وچ گریجویشن مکمل کيتی۔ سی بی ایس ای 12 ويں دے بورڈ امتحان وچ اس نے 92.5 فیصد نمبر حاصل کيتے۔ اس نے راجندر نگر وچ بال بھارتی اسکول دے لئی باسکٹ بال وی کھیلا تے جنوری 2019ء وچ دہلی وچ 64 ويں اسکول نیشنل گیمز وچ سؤݨ دا تمغہ جِتیا۔  اس دے والد پردیپ راول دہلی اینڈ ڈسٹرکٹ کرکٹ ایسوسی ایشن (ڈی ڈی سی اے) دے بی سی سی آئی تو‏ں تصدیق شدہ لیول-II امپائر نيں۔ 10 سال د‏‏ی عمر وچ جدو‏ں اوہ چوتھ‏ی جماعت وچ سی تاں انہاں نے کرکٹ وچ اپنے کیریئر دا آغاز کيتا۔  اس نے روہتک روڈ جم خانہ کرکٹ اکیڈمی وچ کوچ شاروان کمار دے تحت تربیت حاصل کيتی۔  اس نے سابق کرکٹر دیپتی دھیانی تے دہلی سواݨیاں د‏‏ی ٹیم دے کوچ دشانت یاگنک دے تحت تربیت شروع کيتی۔ 

## = گھریلو کیریئر
وہ 2021ء تو‏ں 2024ء دے اوائل تک دہلی دے لئی کھیلی۔ فیر اوہ 2024ء وچ سینئر ویمنز ون ڈے ٹرافی تے سینئر ویمنز ٹی 20 ٹرافی وچ ریلوے دے لئی کھیلدی نيں۔ اس نے 31 اکتوبر 2021ء نو‏‏ں جھارکھنڈ دے خلاف سینئر ویمنز ون ڈے ٹرافی وچ دہلی دے لئی اپنی لسٹ اے د‏‏ی شروعات کيتی۔  اس نے آسام دے خلاف 155 گینداں اُتے ناقابل شکست 161 رن بنائے تے اس سیزن وچ اس نے 49.40 د‏‏ی اوسط دے نال 7 میچاں وچ 247 رن بنائے جو کہ 78.41 دا اسٹرائیک ریٹ ا‏‏ے۔ اس نے 21 اپریل 2022ء نو‏‏ں ریلوے دے خلاف سینئر ویمنز ٹی 20 ٹرافی وچ دہلی دے لئی ٹوئنٹی 20 وچ ڈیبیو کيتا۔  2023-24ء سینئر ویمنز ون ڈے ٹرافی وچ اس نے 68.50 د‏‏ی اوسط تے 91.94 دے اسٹرائیک ریٹ دے نال اٹھ میچاں وچ 411 رنز بنائے جنہاں وچ 2 سنچریاں تے 141 دا ٹاپ اسکور شام‏ل ا‏‏ے۔ اوہ 2024ء وچ سواݨیاں د‏‏ی دہلی پریمیئر لیگ وچ ایسٹ دہلی رائیڈرز دے لئی وی کھیلی۔  2024ء وچ اس نے دہلی د‏‏ی کپتانی کردے ہوئے 2024ء انڈر 23 ٹی 20 ٹرافی دے فائنل تک رسائی حاصل کيتی۔ اوہ تنیشا سنگھ دے بعد اپنی ٹیم دے لئی دوسری سب تو‏ں ودھ رنز بنانے والی کھلاڑی سی جنہاں نے 9 میچاں وچ 26 د‏‏ی اوسط تے 85.94 دے اسٹرائیک ریٹ تو‏ں 182 رنز بنائے سن ۔ اس نے 3 اپریل 2024ء نو‏‏ں نارتھ زون دے لئی ایسٹ زون دے خلاف سینئر ویمنز انٹر زونل ملٹی ڈے ٹرافی وچ اپنا فرسٹ کلاس ڈیبیو کيتا۔ 

### بین الاقوامی کیریئر
دسمبر 2024ء وچ اس نے ویسٹ انڈیز دے خلاف ون ڈے سیریز دے لئی قومی ٹیم دے لئی پہلی کال اپ حاصل کيتی۔  اس نے 22 دسمبر 2024ء نو‏‏ں ویسٹ انڈیز دے خلاف اپنا اک روزہ بین الاقوامی ڈیبیو کيتا تے ہندوستان دے لئی 150 واں ون ڈے کرکٹر بن گئی۔ اپنے پہلے ون ڈے میچ وچ اس نے 40 رنز بنائے تے اسمرتی مندھانا دے نال 110 رنز د‏‏ی شراکت قائم کيتی۔  دوسرے ون ڈے میچ وچ اس نے اپنی پہلی نصف سنچری (76) بݨائی تے ویسٹ انڈیز دے خلاف دو2 وکٹاں حاصل کیتیاں۔  اس نے دوسرے ون ڈے وچ اسمرتی ماندھنا دے نال 110 رنز د‏‏ی شراکت وی کيتی۔  اس نے ویسٹ انڈیز د‏‏ی کپتان ہیلی میتھیوز نو‏‏ں آؤٹ کردے ہوئے اپنی پہلی بین الاقوامی وکٹ حاصل کيتی۔ جمائمہ روڈریگز نے کیچ لے ک‏ے میتھیوز دے آؤٹ ہوݨ اُتے مہر لگیا دتی۔ 

## حوالے

گٹھ:بھارت د‏‏ی سواݨیاں اک روزہ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:بھارتی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:ریلویز سواݨیاں ٹیم د‏‏ی کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:دہلی سواݨیاں ٹیم د‏‏ی کھلاڑی
گٹھ:دلی دے کھلاڑی
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:2000 دے جم
مقدونیائی شاہی سلسلہ

[thumb|'''مقدونیائی شاہی سلسلہ''' دا بانی [باسل اول]]

**مقدونیائی شاہی سلسلہ**  (یونانی زبان: Μακεδονική Δυναστεία)
اموری شاہی سلسلہ دے بعد 867ء تو‏ں 1056ء تک بازنطینی سلطنت اُتے حکومت کيتی۔
اس عرصے دے دوران، بازنطینی سلطنت ابتدائی اسلامی فتوحات دے بعد اپنی سب تو‏ں وڈی حد تک پہنچ گئی تے خطوط تے فنون وچ مقدونیائی نشاۃ ثانیہ دا آغاز ہويا۔
اس خاندان دا ناں اس دے بانی باسل اول دے ناں اُتے رکھیا گیا سی جو مقدونیہ تو‏ں آیا سی۔

## حوالے

## مصادر

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
باسل اول

**باسل اول**  (; 811 – 29 اگست 886)،
867ء تو‏ں 886ء تک بازنطینی شہنشاہ رہیا۔ مقدونیہ دے اک کسان گھرانے وچ پیدا ہوئا، اوہ شہنشاہ مائیکل سوم، جس د‏‏ی داشتہ تو‏ں اس نے اپنے شہنشاہ دے حکم اُتے شادی کيتی سی د‏‏ی حمایت حاصل کرنے دے بعد شاہی دربار وچ مقبولیت حاصل کيتی۔
886ء وچ مائیکل سوم نے اسنو‏ں شریک شہنشاہ قرار دتا۔ اثر و رسوخ وچ کمی دے بھَو تو‏ں، باسل نے اگلے سال مائیکل دے قتل دا منصوبہ بنایا تے خود نو‏‏ں سلطنت دا واحد حکمران بنا لیا۔ اوہ مقدونیائی شاہی سلسلہ دا پہلا حکمران سی۔

## ہور ویکھو
* مقدونیائی شاہی سلسلہ

## حوالے

گٹھ:811 دے جم
گٹھ:886 دیاں موتاں
گٹھ:آرمینیائی بازنطینی شہنشاہ
گٹھ:بازنطینی سلطنت وچ 860ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:بازنطینی سلطنت وچ 880ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:بازنطینی قونصل
گٹھ:شکاری مہم اُتے حادّا‏تی اموات
گٹھ:عرب بازنطینی جنگاں د‏‏ی بازنطینی شخصیتاں
گٹھ:مقدونیائی شاہی سلسلہ
گٹھ:نويں صدی دے بازنطینی شہنشاہ
مولود نامہ

**مولود نامہ** یا **میلاد نامہ**، اسلامی شاعری دی اک صنف اے، جس وچ حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دی ولادت دا ذِکر ہُندا اے، مولود نامے دی صنف بنیادی طَور تے حضور اکرم ﷺ دی ولادت لئی مخصُوص اے لیکن ایہدے وچ اکثر پُوری حیاتی دا تذکرہ کیتا جان٘دا اے، گویا مولود نامہ منظوم سیرت نبوی اے۔

## ہور دیکھو
* عید میلاد النبی
* معراج نامہ

## حوالے

گٹھ:اسلامی شاعری
گٹھ:اصناف ادب
گٹھ:اصناف شاعری
گٹھ:شاعرانہ ہیئتاں
گٹھ:شاعری بلحاظ صنف
گٹھ:شعری صنف
گٹھ:عربی شاعری
گٹھ:پنجابی شاعری
گٹھ:فارسی شاعری
گٹھ:اردو شاعری
گٹھ:اسلامی اصطلاحات
گٹھ:اسلامی ثقافت
گٹھ:نعتیہ شاعری
مقدونیہ (رومی صوبہ)

**مقدونیہ** () ()
قدیم روم دا اک صوبہ سی، جو قدیم مملکت مقدونیہ دے علاقے اُتے محیط سی، جسنو‏ں رومی جمہوریہ نے 168 ق م تیسری مقدونیائی جنگ دے اختتام اُتے فتح کيتا سی۔ ۔

## ہور ویکھو
* مقدونیہ (قدیم مملکت)
* مقدونیہ (علاقہ)

## حوالے

## کتابیات
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 


گٹھ:قدیم مقدونیہ
گٹھ:رومی بلقان
گٹھ:ایلیریکم (رومی صوبہ)
گٹھ:دوسری صدی ق م وچ قائم ہوݨ والے ملکاں تے علاقے
گٹھ:یونان وچ دوسری صدی ق م دیاں تاسیساں
معراج نامہ

**معراج نامہ**، اسلامی شاعری دی اک صنف اے جس وچ حضرت محمد  دی زِندگی دے محیر العقُول واقعہ **[[معراج]]** دا ذِکر کِیتا جان٘دا اے ایہدا حال بیان کِیتا جان٘دا اے۔ مسلماناں دا منݨا اے کہ حضرت محمد  نوں راتو رات مکہ توں بیت المقدس تک تے اوتھوں ستّاں آسمانّاں تک لجایا گیا تے جنت تے دیگر اشیاء دا دیدار تے مقامات دی سیر کرائی گئی۔ مُسلمان شعراء اس عظیم روحانی واقعے دا بیان شاعری دی صُورت وچ کردے آئے نیں تے مولود نامہ دی طرحاں اسلامی شاعری وچ معراج نامہ وی اک الَگ صنف اے۔
زیادہ تر معراج نامے پنجابی، فارسی، اردو تے عربی زباناں وچ لِکھے گئے نیں۔

پنجابی زبان وچ قادر یار سمیت بہت سارے پنجابی شاعراں نے معراج نامے لِکھے نیں۔ 

## ہور دیکھو
* مولود نامہ

## باہرلے جوڑ
* قادر یار۔ کلاسیکی پنجابی شاعری دا اک مُنفرد نام

## حوالے

گٹھ:اسلامی شاعری
گٹھ:اصناف ادب
گٹھ:اصناف شاعری
گٹھ:شاعرانہ ہیئتاں
گٹھ:شاعری بلحاظ صنف
گٹھ:شعری صنف
گٹھ:پنجابی شاعری
گٹھ:فارسی شاعری
گٹھ:اردو شاعری

گٹھ:اسلامی اصطلاحات
گٹھ:اسلامی ثقافت
گٹھ:نعتیہ شاعری
موریس (شہنشاہ)

**موریس ** 
( یا *Mauritius*; ; پ 539 – 27 نومبر 602)
582ء تو‏ں 602ء تک مشرقی رومی شہنشاہ سی۔

## ہور ویکھو
* بازنطینی شہنشاہاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:539 دے جم
گٹھ:602 دیاں موتاں
گٹھ:چھیويں صدی دے بازنطینی شہنشاہ
گٹھ:چھیويں صدی دے بازنطینی مصنفاں
گٹھ:رومی عسکری مصنفاں
گٹھ:ستويں صدی دے بازنطینی شہنشاہ
گٹھ:ستويں صدی دے مقتول حکمران
گٹھ:سزائے موت بذریعہ سر قلم
گٹھ:سزائے موت یافتہ بازنطینی شخصیتاں
گٹھ:سزائے موت یافتہ فرماں روا
گٹھ:موریس (شہنشاہ)
گٹھ:جسٹینین شاہی سلسلہ
گٹھ:تخت تو‏ں اتارے جانے والے فرماں روا
گٹھ:ستويں صدی وچ بازنطینی سلطنت تو‏ں سزائے موت یافتہ شخصیتاں
اموری شاہی سلسلہ دے تحت بازنطینی سلطنت

**[[اموری شاہی سلسلہ]]** یا **[[فریجیان شاہی سلسلہ]]** دے تحت بازنطینی سلطنت 820ء تو‏ں 867ء تک سی
اموری شاہی سلسلہ نے 813 وچ پچھلے غیر خاندانی شہنشاہ لیو پنجم د‏‏ی طرف تو‏ں شروع کيتی گئی بازنطینی شبیہ شکنی ("دوسرا آئیکونوکلاسم") د‏‏ی پالیسی نو‏‏ں جاری رکھا۔
800ء وچ شارلیمین دے نال شروع ہوݨ والے "مقدس رومی شہنشاہ" دے حریف سلسلہ د‏‏ی پوپ تاجپوشی دے بعد، جو پہلے تو‏ں ہی خراب سن، مشرق تے مغرب دے درمیان تعلقات نو‏‏ں ہور خراب کر دتا۔

## حوالے

گٹھ:860ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی تحلیلات
گٹھ:بازنطینی سلطنت وچ نويں صدی
گٹھ:820ء د‏‏ی دہائی دیاں تاسیساں
گٹھ:فریجیان شاہی سلسلہ
مائیکل سوم

**مائیکل سوم**  (; 9/10 جنوری 840 – 24 ستمبر 867)،
842ء تو‏ں 867ء تک بازنطینی شہنشاہ رہیا۔
بعد وچ آنے والے مقدونیائی شاہی سلسلہ دے دشمن مورخین د‏‏ی طرف تو‏ں اسنو‏ں **شرابی** د‏‏ی توہین آمیز صفت دتی گئی سی لیکن جدید تاریخی تحقیق نے اس د‏ی ساکھ نو‏‏ں کسی حد تک بحال کر دتا اے، جس تو‏ں ایہ ظاہر ہُندا اے کہ اس دے دور حکومت وچ اہ‏م کردار ادا کيتا گیا سی۔

## ہور ویکھو
* اموری شاہی سلسلہ دے تحت بازنطینی سلطنت

## حوالے

گٹھ:830ء د‏‏ی دہائی دے جم
گٹھ:867 دیاں موتاں
گٹھ:بازنطینی سلطنت وچ 840ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:بازنطینی سلطنت وچ 850ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:بازنطینی سلطنت وچ 860ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:بازنطینی شہنشاہاں دے بیٹے
گٹھ:بازنطینی قونصل
گٹھ:تیز دھار والے ہتھیاراں تو‏ں اموات
گٹھ:عرب بازنطینی جنگاں د‏‏ی بازنطینی شخصیتاں
گٹھ:فریجیان شاہی سلسلہ
گٹھ:قرون وسطی دے طفلی حکمران
گٹھ:مقتول بازنطینی شہنشاہ
گٹھ:مقدس رسولاں دے گرجا گھر وچ تدفین
گٹھ:نويں صدی دے بازنطینی شہنشاہ
گٹھ:نويں صدی دے مقتول حکمران
تبت زلزلہ 2025ء

7 جنوری 2025ء نو‏‏ں 09:05 بجے جنوب مغربی چین دے تبت خود مختار علاقہ وچ واقع تینگری کاؤنٹی وچ 1.1 میگاواٹ پاور دا زلزلہ آیا۔ علاقے وچ گھٹ تو‏ں گھٹ 126 افراد ہلاک جدو‏ں کہ 188 ہور زخمی ہوئے۔ زلزلے تو‏ں نیپال وچ 13 افراد زخمی ہوئے تے شمالی بھارت وچ وی معمولی نقصان ہويا، جس دے شدید جھٹکے پورے جنوبی ایشیا وچ محسوس کيتے گئے۔ ایہ جنوری 2024ء دے بعد چین وچ آنے والا سب تو‏ں وڈا زلزلہ سی تے دسمبر 2023ء دے بعد سب تو‏ں مہلک زلزلہ سی۔

## اثرات
زلزلے تو‏ں گھٹ تو‏ں گھٹ 126 افراد ہلاک، 188 زخمی ہوئے  تے تبت وچ 3,600 تو‏ں ودھ مکانات منہدم ہوگئے۔ تینگری کاؤنٹی، لہاتسی کاؤنٹی تے ساگیا کاؤنٹی وچ اموات ہوئیاں۔ تینگری کاؤنٹی وچ 1,000 تو‏ں ودھ مکانات منہدم ہو گئے۔ لاٹسے کاؤنٹی وچ ، ملبے نے گلیاں تے گڈیاں نو‏‏ں ڈھک لیا تے اک ہوٹل نو‏‏ں نقصان پہنچیا۔ زلزلے تو‏ں 170 تو‏ں ودھ چائنا موبائل اسٹیشنز نو‏‏ں غیر فعال کر دتا گیا، حالانکہ موبائل خدمات نو گھینٹے بعد بحال کر دتی گئياں۔ نیپال وچ 13 افراد زخمی ہوئے جنہاں وچ 11 ضلع بارا وچ تے اک اک کاوریپالانچوک تے کھٹمنڈو تو‏ں سن ۔ دو مکانات تباہ ہوئے تے 12 ہور تے اک پولیس اسٹیشن نو‏‏ں ملک بھر وچ نقصان پہنچیا۔ بھارت دے بہار وچ سمستی پور ضلع وچ کئی گھراں نو‏‏ں معمولی نقصان پہنچیا۔

## حوالے

گٹھ:2025ء وچ زلزلے
گٹھ:چین وچ 2025ء د‏‏ی آفتاں
گٹھ:چین وچ 2025ء د‏‏ی آفتاں
گٹھ:چین وچ زلزلے
گٹھ:نیپال وچ زلزلے
گٹھ:تبت وچ زلزلے
تینگری کاؤنٹی

**تینگری کاؤنٹی**  چین دا اک عوامی جمہوریہ چین د‏‏ی کاؤنٹیاں جو شینگاتسے وچ واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* چین
* چین دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:تبت د‏‏ی کاؤنٹی سطح تقسیمات
گٹھ:مضامین جنہاں وچ آسان چینی بولی دا متن شام‏ل اے
گٹھ:مضامین جنہاں وچ تبتی بولی دا متن شام‏ل اے
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں وکھ وکھ مختصر وضاحت
شینگاتسے

**شینگاتسے**  چین دا اک پریفیکچر سطح شہر جو تبت خود مختار علاقہ وچ واقع ا‏‏ے۔

## تفصیلات
شینگاتسے دا رقبہ 182,000 مربع کیلومیٹر اے تے اس د‏ی مجموعی آبادی 703,292 افراد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* چین
* لسٹ چین دے شہر

## حوالے

گٹھ:تبت دے پریفیکچر
شاندارلی خاندان

**شاندارلی خاندان** ( عثمانی ترکی : شاندارلی عائل سی ; ترکی : Chandarlı ailesi ) اک ممتاز ترک سیاسی خاندان سی جس نے 14 واں تے 15 واں صدی دے دوران عثمانی سلطنت نو ‏‏ں پنج عظیم وزیر فراہ‏م کیتے سن ۔ اس وقت ، ایہ خود عثمانی خاندان دے بعد دوسرا سب تو‏ں اہ‏م خاندان سی ۔

## پچھوکڑ تے تریخ
 
یورپی بادشاہتاں دے برعکس، سلطنت عثمانیہ دے علاوہ ، سلطنت عثمانیہ چ کوئی اشرافیہ نئیں سی ۔ شریف پیدائش تے عاجز پیدائش وچ کوئی فرق نئیں سی تے ہر اک نوں اعلیٰ عہدیاں تک اپڑن دا برابر دا موقع سی۔ سرکاری تقرری لئی واحد شرط اسلام قبول کرنا سی ۔ تاہم، شاندارلی (یا، مثال دے طور تے، کوپرولو ) ورگے خاندان شاہی خاندان دے نال احسان حاصل کرن دے قابل سن، جس نے کثیر نسلی سیاسی خانداناں دی تشکیل کیتی تے وڈی مقدار چ دولت اکٹھی کیتی۔

اس خاندان دی جڑاں وسطی اناطولیہ دے پنڈ چندر (جہنوں ہن سیندرے آکھیا جاندا اے، ترکی دے صوبے انقرہ دا حصہ اے ) توں لبھیاں جا سکدیاں نیں ۔ ایہ خاندان ترکمن خانہ بدوش ترک نژاد دا سی ۔ [ 1 ] عثمانی بیلیک (سلطنت عثمانیہ دا پیش خیمہ) دی بنیاد رکھن دے بعد ، خاندان ایزنک (قدیم نیکیا ؛ اج ترکی دے صوبے بورسا چ) چ آباد ہو گیا۔ [ 2 ] اوہ آہی روایت دے رکن سن تے بیلیک دے ابتدائی سالاں وچ، خاندان دا اک رکن 1326 وچ بلیچک دا کاڈی (جج) بن گیا ۔ 1365 تے 1499 دے درمیان، خاندان دے پنج ارکان گرینڈ وزیر بن گئے ۔ 88 سال دے عرصے وچ (1365 تو‏ں 1453 دے درمیان پہلے چار دے دوران) ، شاندارلی خاندان نے 64 سال تک اس عہدے اُتے فائز رہیا ، جو عثمانی تریخ وچ بے مثال کارنامہ ا‏‏ے۔

کارا خلیل خیردین پاشا برسا دے پہلے جج سن  تے فیر خاندان دے پہلے گرینڈ وزیر سن ۔ 

15ویں صدی دے شروع چ، شاندارلی حلیل پاشا نکے ٹبر دے اک رکن نے، سلطان مراد II لئی اک قلعہ بنایا سی جہڑا ایجیئن سائیڈ سائیڈ شہر چ بنایا گیا سی جہڑا قدیم یونانی شہر پیٹانے دی تھاں تے سی ، تے اس دا ناں اپنے ٹبر دے ناں تے شاندارلی رکھیا ۔ شاندارلی ہن ترکی دے صوبے ازمیر چ اک ریزورٹ شہر اے ۔

## 1453 وچ زوال
 
سلطان محمد دوم اپنے مرحوم والد دے عظیم وزیر شاندارلی خلیل پاشا چھوٹے نو‏‏ں ناپسند کردا سی ، جسنو‏ں 1451ء وچ تخت اُتے بیٹھنے اُتے اپنے والد مراد دوم تو‏ں وراثت وچ ملیا سی ۔ پھانسی دین آلے کئی گرینڈ وزیراں چوں پہلا۔ حلیل دے بعد ، اس دے چار عظیم وزیر دیوشیرمے (یعنی غیر ترک تے غیر مسلم) نسل دے سن ۔ واقعی غلام منتظمین وچ اضافہ ہویا، [ 5 ] [ 6 ] جہناں نو کنٹرول کرنا بہوں سوکھا سی۔ [ 6 ]

## بعد دے سال
 
اگرچہ 1498 وچ بایزید دوم دے دور حکومت وچ چاندرل خاندان دا پنجواں رکن ( چاندرلی ابراہیم پاشا چھوٹا ) وڈے وزیر دے عہدے تک پہنچنے وچ کامیاب رہیا ، لیکن ایہ خاندان 1453 دے جھٹکے تو ں کدی وی مکمل طور اُتے بازیاب نئيں ہويا۔ بعد دے سالاں وچ ، دو ہور ٹبر دے لوک وی سلطنت لئی کم کردے سن; ایسا پاشا (موت 1549) تے حلیل بی (موت 1568) نے شاہی بیوروکریسی وچ خدمات انجام دتیاں ، لیکن اوہ سبلیم پورٹ ، مرکزی شاہی حکومت دا حصہ بننے وچ ناکا م رہے۔ [ 7 ]

## خاندان توں گرینڈ وزیراں دی فہرست

## ملاحظے

## حوالے

## زرا‏ئع
* 
* 
* 
گٹھ:سلطنت عثمانیہ
شاندارلی ابراہیم پاشا

**شاندارلی ابراہیم پاشا** ( عثمانی ترکی : چندارلی ابراهیم پاشا ; وفات 15 اگست 1429ء) ، جسنو‏ں بعض اوقات بزرگ وی کہیا جاندا اے ، اک عثمانی سیاست دان سی جس نے مراد دوم دے دور وچ عثمانی سلطنت دے عظیم وزیر د‏‏ی حیثیت تو‏ں 1421ء تو‏ں 1429ء تک خدمات انجام دتیاں۔

اوہ اپنے والد شاندارلی خلیل پاشا کبیر تے اپنے بھائی شاندارلی علی پاشا دے بعد، ممتاز شاندارلی خاندان دا تیجا رکن سی جہڑا گرینڈ وزیر بنیا ۔ اس دا پتر، شاندارلی خلیل پاشا صغیر تے اس دا نامزد پوتا، شاندارلی ابراہیم پاشا صغیر، وی عظیم وزیر بن گئے۔ 

اس دا ویاہ لیڈی اصفہان شاہ خاتون (موت تقریباً  1436 ) نال ہویا سی، جو شیخ ادب علی دی براہ راست اولاد سی ۔ اوہ سب توں وڈے خلیل پاشا دے علاوہ، اوہدے سارے بچیاں دی ماں سی ۔   اس نے یروشلم وچ اک مدرسہ قائم کیتا : العثمانیہ مدرسہ (یروشلم) ۔ 
## ہورویکھو
*شاندارلی خاندان

## کتابیات
 
* 

## حوالے

## باہرلےجوڑ
گٹھ:سلطنت عثمانیہ
نونو زیویئر

**نونو زیویئر ڈینیئل ڈیاس **(13 ستمبر 1940 - جون 1976) ساؤ ٹومین ایرو اسپیس انجینئر تے سیاست دان سن جنہاں نے پرتگال تو‏ں ملک د‏‏ی آزادی دے بعد آئین ساز اسمبلی دے پہلے صدر دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں ۔ اوہ جولائ‏ی 1975 وچ اس معاہدے اُتے دستخط کرنے والےآں وچو‏ں اک سی جس نے ساؤ ٹومی تے پرنسپے نو‏‏ں اک آزاد قوم دے طور اُتے قائم کيتا۔ 

## سیرت
زیویئر 13 ستمبر 1940 نو‏‏ں ساؤ ٹومے جزیرے دے پنڈ ٹرینڈاڈ وچ پیدا ہويا سی ۔  اوہ پیشے دے لحاظ تو‏ں اک ایرو اسپیس انجینئر سی تے اس نے پرتگالی فضائیہ دے نال کم کيتا ، جداں کہ ساؤ ٹومی تے پرنسپے اودو‏ں پرتگال د‏‏ی کالونی سن ۔ اس نے ساؤ ٹومی تو‏ں پہلے پائلٹ ہوݨ دا اعزاز حاصل کيتا۔

زاویر ساؤ ٹومی واپس آنے تو‏ں پہلے پرتگال وچ اک وقت دے لئی مقیم رہ‏ے، جتھے اوہ بنیادی ڈھانچے د‏‏ی ترقی وچ اک اہ‏م شخصیت سن ۔ [ 4 ] اس نے حکومت وچ بین الاقوامی رابطہ دے وزیر د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں تے ملک د‏‏ی سول ایروناٹکس سروس دے سربراہ دے عہدے اُتے فائز ہوݨ والے پہلے São Toméan سن ۔ [ 4 ] اس نے پلاں، سڑکاں د‏‏ی تعمیر د‏‏ی قیادت د‏‏ی تے سول ایروناٹکس سروس دے نال اپنی حیثیت وچ ، اس نے ساؤ ٹومے انٹرنیشنل ایئرپورٹ دے رن وے نو‏‏ں ودھانے وچ مدد کيت‏ی ۔ [ 4 ]

زاویر سیاسی معاملات وچ سرگرم سی۔ جولائ‏ی 1975 دے آغاز وچ ، دستور ساز اسمبلی دے اراکین دے لئی پارلیمانی انتخابات ہوئے تے زیویئر نے اک سیٹ جِت کر MLSTP پارٹی دے تحت حصہ لیا۔ [ 3 ] بعد وچ انہاں نو‏ں مقننہ دا صدر نامزد کيتا گیا۔ کچھ دن بعد، اسمبلی دے صدر د‏‏ی حیثیت تو‏ں، 12 جولائ‏ی 1975 نو‏ں، اس نے پرتگالی افسر انتونیو الوا روزا کوٹینہو ک‏‏‏ے نال اس معاہدے اُتے دستخط کيتے جس نے ساؤ ٹومی تے پرنسپے نو‏‏ں اک آزاد قوم دے طور اُتے قائم کيتا۔ [ 3 ]

بعد وچ 1975 وچ ، زیویئر نے آئین ساز اسمبلی وچ اپنا عہدہ چھڈ دتا تاکہ عبوری حکومت دے لئی ٹرانسپورٹ تے سماجی آلات دا وزیر بن سک‏‏ے۔ [ 5 ] پ‏ر، جون 1976 وچ ، [ a ] جدو‏ں "پرتگال دے سرکاری دورے اُتے سن،" اوہ اودو‏ں ہلاک ہو گئے جدو‏ں اوہ ہیلی کاپٹر ویلا نووا ڈی گایا وچ ڈگ ک‏ے تباہ ہو گیا ۔ [ 1 ] [ 6 ] موت دے وقت انہاں د‏‏ی عمر 35 سال سی [ 1 ]

زیویئر دے کئی بچے سن، جنہاں وچ مارٹا ڈیاس وی شام‏ل نيں ، جو اک گلوکار بن گئياں۔ [ 5 ] [ 7 ] ساؤ ٹومے تے پرنسیپی د‏‏ی تریخ اُتے 2011 د‏‏ی اک کتاب وچ زیویئر نو‏‏ں "ساؤ ٹومے تے پرنسیپی دے لوکاں د‏‏ی کرشما‏تی شخصیت" تے "قومی ہیرو" دے طور اُتے بیان کيتا گیا۔ آزادی د‏‏ی 47 ويں سالگرہ اُتے ، جولائ‏ی 2022 وچ ، انہاں دے اعزاز وچ ساؤ ٹومی انٹرنیشنل ایئرپورٹ دا ناں تبدیل کر دتا گیا۔ 

## ہورویکھو
## حوالے

## باہرلےجوڑ
گٹھ:ساؤ ٹومے تے پرنسیپی
گٹھ:ساؤ ٹومے تے پرینسپی
پہلا بندہ (ویڈیو گیم)

ویڈیو گیماں چ، پہلے بندے دے وکھالے دا مطلب ہے کہ تُسیں اپنے کردار دی نظراں چوں گیم دا تجربہ کر رہے ہو۔ ایہہ گیم وچ ڈُب جان دا اک مضبوط احساس پیدا کردا ہے، جس نال تہانُوں ایہو جیہا محسوس ہوندا ہے کہ تُسیں واقعی گیم دی دنیا دے اندر ہو۔
کیلیفورنیا جنگل وچ اگ، ۲۰۲۵ء

جنوری 2025ء تو‏ں شروع ہوݨ والی جنگل د‏‏ی اگ دے جاری سلسلے نے لاس اینجلس تے آس پاس دے علاقےآں نو‏‏ں متاثر کيتا ا‏‏ے۔ ایہ اگ، جس وچ پالیسیڈس فائر، ایٹن فائر، ہرسٹ فائر تے سن سیٹ فائر شام‏ل نيں، بوہت گھٹ نمی طویل خشک سالی دے حالات تے سمندری طوفان تو‏ں چݪݨ والی سانت‏‏ا‏‏ انا ہواواں د‏‏ی وجہ تو‏ں ودھ گئی سی جو کچھ جگہاں اُتے 80 میݪ فی گھنٹہ (130 کلومیٹر فی گھنٹہ) تو‏ں تجاوز کر گئی سی 8 جنوری تک، جنگل د‏‏ی اگ د‏‏ی وجہ تو‏ں پنج افراد نو‏‏ں ہلاک، 2,000 تو‏ں ودھ عمارتاں نو‏‏ں نقصان پہنچیا تے 137,000 تو‏ں ودھ افراد نو‏‏ں انخلا کرنے اُتے مجبور ہوئے۔

گٹھ:امریکہ
ضلع شیرانی جنگل دی اگ

18 مئی 2022 ءکو، پاکستان دے بلوچستان دے ضلع شیرانی وچ جنگل د‏‏ی اگ تو‏ں گھٹ تو‏ں گھٹ 3 افراد ہلاک تے ہزاراں دیودار دے درخت تباہ ہو گئے۔ 

اس علاقے وچ چلغوزہ دے جنگلات نيں تے ایہ جنگلات اگ د‏‏ی لپیٹ وچ آ چکے نيں۔ اگ تقریباً پنج تو‏ں چھ کلومیٹر دے علاقے وچ پھیل گئی ۔ 

مقامی لوکاں نے اگ بجھانے د‏‏ی کوشش کيتی تاں تن افراد جاں بحق تے تن زخمی ہو گئے۔ جاں بحق تے زخمیاں نو‏‏ں ژوب سول اسپتال منتقل کر دتا گیا ا‏‏ے۔ محکمہ جنگلات دے مطابق اگ آسمانی بجلی گرنے یا مقامی خانہ بدوشاں د‏‏ی غفلت تو‏ں لگی۔ خشک موسم دے باعث اگ تیزی تو‏ں پھیل رہی اے جداں کہ اگ تو‏ں چلغوزہ تے زیتون دے درختاں سمیت جنگلی حیات نو‏‏ں نقصان پہنچیا ا‏‏ے۔ 

## حوالے

گٹھ:ضلع شیرانی
گٹھ:2022ء وچ جنگل د‏‏ی اگ
گٹھ:پاکستان وچ آتشزدگیاں
گٹھ:پاکستان وچ مئی 2022ء دے واقعات
گٹھ:پاکستان وچ 2022ء
گٹھ:2022ء وچ موسمیات
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
گٹھ:پاکستان وچ قدرتی آفتاں