محمد فضولی

**محمد سلیمان اوگلو فضولی** ( ،۱۵۵۶-۱۴۹۴) کلاسیک آذربائیجانی ادب دا عظیم نمائندہ، شاعر تے مفکر سی۔

مشرق وسطی دے سب تو‏ں وڈے غنائی شاعر فضولی نے عراق دے کربلا شہر وچ جنم لیا تہا، کیو‏ں کہ اس دا خاندان آذربائیجان تو‏ں بغداد وچ منتقل ہويا سی۔

## تخلیقی
فضولی آذربائیجان، عرب تے فارسی وچ لکھے گئے مکمل قصیدہ، غزل تے ربائیاں، ریند ڑاہد، صحتی مرض، بنگ بادہ، صحبت الاصمر، شکایات نامہ جداں نظماں دا مصنف ا‏‏ے۔

فضولی دے تخلیق کيتی رکی لیلی و مجنون نظم آذربائیجان تے مشرق تے دنیا د‏‏ی نظم دے نادر تخلیقاں وچو‏ں ا‏‏ے۔ باوجود دے نظامی گنجوی دے پہلی بار لکہی ادب وچ لے آیا لیلی و مجنون دا مضمون ترک، فارسی، ہندی، ازبکی تے تاجکی شاعراں د‏‏ی طرف تو‏ں بہی لکہیا گیا تہا، فضولی دے مادری بولی وچ غزل تو‏ں وسیع طور اُتے استعمال کيتا تخلیق اپنی تخلیقی قوت تو‏ں اس موضع وچ پہلے لکہ‏ے گئے نظماں تو‏ں فرق رکہندا اے ۔

فضولی د‏‏ی نظم صرف آذربائیجان، ترکی، عراق، مرکزی ایشیا وچ نئيں بلکہ روس تے مغریب دے ممالکاں وچ وسیع طور اُتے پہیل گئی ایہی۔ اس دے بہت مسوّدہ یوروپ دے مشہور کتبخانہ تے عخائب گہراں وچ محفوظ کيتے جاندے اے ۔

کلیسیک آذربائیجانی نشتہ ثانیہ دے عظیم نمائندےآں تو‏ں اک محمد فضولی ہمیشہ دنیا دے مشرق علمی دے نقطہ ماسکہ وچ تہا۔ یوروپ وچ ہمّر پورگیتال، براون ریو، بیگلی،آیب، روس وچ د۔ اسمیرنوف،آ۔ کریمسکی، ای۔ بیرٹیلس جداں منصفاں فضولی دے تخلیق دے تحقیق کرنے والے تہے ۔

۱۹۹۴ء یونیسکو د‏‏ی طرف تو‏ں فضولی دا سال بیان کيتا گیا اے تے دنیا دے چند ممالکاں وچ عظیم شاعر دے جوبلی دے متعلق کارروائ منظّم د‏‏ی گی تہی۔

آذربائیجان دے ملّی بنک نے ۱۹۹۶ء وچ آذربائیجان دے عظیم شاعر تے متفکّر محمد فضولی د‏‏ی زندگی تے تخلیق دے ۵۰۰واں سالگراہ دے موقع اُتے ۱۰۰ مانات دے سونے دے تے ۵۰ مانات دے چاندنی دے یادی سکّے بنائے تہے ۔

Məhəmməd Füzulinin xatirəsinə həsr olunmuş qızıl sikkə-üz.gif|سونے دا سککا
Məhəmməd Füzulinin xatirəsinə həsr olunmuş gümüş sikkə-üz.gif|چاندی دا سککا
Məhəmməd Füzulinin xatirəsinə həsr olunmuş gümüş sikkə-arxa.gif|چاندی دا سککا

۱۹۹۶ء دے اکتوبر وچ آذربائیجان جمہوریہ دے صدر حیدر علیوف دے فرمان تو‏ں مسوّدہ دے اینسٹیٹیوٹ اُتے عظیم شاعر تے متفکّر دا ناں دتا گیا تہا۔ عظیم آذربائیجانی شاعر دے جنم دے ۵۰۰واں سالگراہ دے موقع اُتے جشن دے شام وچ تقریر کردے ہوئے حیدر علیوف نے دنیا د‏‏ی رہتل نو‏‏ں مالامال کيتے ہوئے فوضولی د‏‏ی ورثہ د‏‏ی وڈی قدر د‏‏ی ۔

عزئیر حاجیبایوف دا فضولی د‏‏ی لیلی تے مجنون نظم دے بنیاد اُتے بنائ ہوئ اوپیرا، نغمہ نگار جہانگیر جہانگیروف (۱۹۹۲-۱۹۲۱) دا فضولی کنٹاٹا، فضولی دا باکو وچ عظیم یادگار، جمہوریہ دے علاقےآں وچو‏ں اک نو‏‏ں اس دا ناں دینا آذربائیجانی عوام دے اس عظیم شاعر د‏‏ی ورثہ اُتے کيتی گئی قیمت دا اظہار اے ۔

## ڈاک ٹکٹ

Stamp of USSR 2266.jpg|سوویت یونین دے ٹکٹ 1958
Stamps of Azerbaijan, 1994-209.jpg|آذربائیجان د‏‏ی مہر 1994


## حوالے

## باہرلے جوڑ

* Muhammed Fuzuli —a website with a brief biography and translated selections from *Leyla and Mecnun*
* FUZULİ
* 0521291631&id=UVmsI0P9RDUC&pg=PA149&lpg=PA149&dq=fuzuli+turkish&sig=O2wM674wFZ_P7RQt2IqMzl_Hz8I Fuzûlî in Stanford J. Shaw's *History of the Ottoman Empire and Modern Turkey*
* Məhəmməd Füzulinin bioqrafiyası (ingiliscə)
* Azərbaycanın görkəmli şəxsiyyətləri – Məhəmməd Füzuli 
* Encyclopædia Iranica. G. Doerfer. Azeri Turkish 
* Encyclopædia Iranica. H. Javadi and K. Burill. Azeri Literature 
* A. M. A Shushtery. Outlines of Islamic Culture – Volume I: Historical and Cultural Aspects. READ BOOKS, 2007. ISBN 1-4067-4113-2, 9781406741131, p. 130
* "Fozuli, Mohammad b. Solayman"  in Encyclopaedia Iranica
* Azadlıq Radiosunun Oxu zalı – M. Füzulinin əsərləri
گٹھ:1494 دے جم
گٹھ:1556 دیاں موتاں
گٹھ:۱۴۹۰ء د‏‏ی دہائی دے جم
گٹھ:۱۴۹۴ دے جم
گٹھ:۱۵۵۶ دیاں موتاں
گٹھ:آذربائیجان
گٹھ:آذربائیجانی شاعر
گٹھ:پندرہويں صدی دیاں عثمانی شخصیتاں
گٹھ:دیوان عثمانی دے شاعر
گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے ترک
گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے سولہويں صدی دے مصنف
گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے مرد شاعر
گٹھ:سولہويں صدی دیاں عثمانی شخصیتاں
گٹھ:سولہويں صدی دے شاعر
گٹھ:شخصیتاں بلحاظ آذربائیجانی نسب
گٹھ:شعرائے بولی آذربائیجان
گٹھ:عثمانی ادب
گٹھ:عثمانی شاعر
گٹھ:عثمانی عربی شاعر
گٹھ:عراقی خطاط
گٹھ:عراقی شیعہ
گٹھ:عراقی فنکار
گٹھ:عربی شاعر
گٹھ:فارسی بولی دے شاعر
گٹھ:فارسی شاعر
گٹھ:سولہويں صدی دے آذربائیجانی شاعر
گٹھ:سولہويں صدی دے آذربائیجانی مصنف
گٹھ:پندرہويں صدی دے آذربائیجانی شاعر
گٹھ:پندرہويں صدی دے آذربائیجانی مصنف