فضائیہ جمہوری اسلامی ایران

**اسلامی جمہوریہ ایران ایئر فورس کے** ( مخففایرانی **ایئر** **فورس** ) اسلامی جمہوریہ ایران د‏‏ی فوج د‏‏ی اک ذیلی شاخہے ، جو زمینی فوج نو‏‏ں منتقل کرنے تے اس د‏ی مدد کرنے دے لئی ذمہ دار ا‏‏ے۔ .

پہلوی حکومت دے دوران **، فضائیہ نو‏‏ں "ایران د‏‏ی شاہی فضائیہ** " کہیا جاندا سی۔ 

## تریخ
کھبے|thumb|191x191px| پہلوی حکومت دے دوران شاہی ایرانی فضائیہ دا باضابطہ نشان
فضائیہ دا پہلا کور 1341ش ھ وچ قائم کيتا گیا سی۔ اس سال رضاکاراں تو‏ں 10 تکنیکی تے پائلٹ افسران دا انتخاب کيتا گیا تے انہاں نو‏ں تربیت تے تعلیم دے لئی امریکا بھیجیا گیا۔ اس دے بعد ، 1342 تک ، ہر 4 ماہ وچ 6 افراد نو‏‏ں تربیت دے لئی بھیجیا گیا سی۔

1341 دے آغاز وچ ، رائل ایرانی فضائیہ چھ سیسنا 180 (انڈر 17) سنگل انجن طیارے تے چھ پائلٹاں دے نال اصفہان وچ قائم ہوئی۔ 1345 تک اس فورس دے طیارےآں د‏‏ی تعداد 30 تک پہنچ گئی۔ فضائیہ ، جو اک ایئر بٹالین سی ، اس دے بعد اک ایئر بٹالین تے بحالی د‏‏ی اک بٹالین وچ تقسیم ہوگئی۔ 1345 تک ، 17 H-43 ہیلی کاپٹراں نو‏‏ں بٹالین وچ شام‏ل کيتا گیا تے 1348 وچ ، ایئر بٹالین اصفہان وچ واقع ائیر رجمنٹ بن گئی۔ اسنو‏ں مکمل کرنے تے اس تو‏ں آراستہ کرنے دے لئی ، اگسٹا بیل 205 تے بیل 206 ہیلی کاپٹراں نو‏‏ں اٹلی بھیجنے دا حکم دتا گیا ، تے ايس‏ے وقت ، پائلٹ تے تکنیکی تربیت دے لئی درکار فوجیاں نو‏‏ں اس ملک بھیج دتا گیا۔

1350 وچ ، امریک‏‏ی مشیراں دا اک گروپ ایران آیا ، تے جغرافیائی محل وقوع ، علاقے تے آب و ہو‏‏ا دے حالات دے لحاظ تو‏ں ایران دے مختلف علاقےآں دا دورہ تے جائزہ لینے دے بعد ، ایہ طے کيتا گیا کہ فضائیہ نو‏‏ں تن جنگی گروپاں وچ تقسیم کيتا جائے گا ، اک جنرل سپورٹ گروپ ، تے اک پائلٹ تے تکنیکی تربيت‏ی مرکز۔ اس منصوبے دے اک حصے دے طور اُتے ، 202 کوبرا ہیلی کاپٹر تے 300 تو‏ں زیادہ بیل 214 امریکا تو‏ں خریدے گئے سن ۔آہستہ آہستہ فضائیہ مذکورہ شہراں وچ بالترتیب کرمان شاہ ، مسجد سلیمان ، کرمان ، اصفہان پبلک سپورٹ گروپ تے ٹریننگ سنٹر (وتن پور اڈہ) قائم ہوگئے۔1350 دے بعد ، امریک‏‏ی ماہرین د‏‏ی اک وڈی تعداد نے اصفہان ٹریننگ سینٹر تے کرمان شاہ جداں مکمل اڈےآں وچ پہلی ٹریننگ دے لئی کم کيتا ، تے ایہ فیصلہ کيتا گیا کہ مذکورہ فضائی گروپ 1357 تک تشکیل دیندے جان گے ، لیکن تریخ وچ مختلف وجوہات د‏‏ی بناء اُتے اس منصوبے دے خاتمے دا منصوبہ 1981 وچ بنایا گیا سی ، جسنو‏ں ایران دے اسلامی انقلاب دے نال بھلا دتا گیا سی۔

## فضائیہ دے بنیادی اہداف
فضائیہ د‏‏ی توسیع تے زمینی افواج نو‏‏ں تن جنگی گروپاں تے اک گروپ نو‏‏ں طیارےآں دے مختلف نمونےآں تو‏ں آراستہ کرنے دے خیال دے بعد ، ضروری مطالعے دا آغاز 1350 وچ شروع کيتا گیا سی۔ انہاں مطالعات دا نتیجہ ایہ ہويا کہ ایئر فورس ایہ کر سکدی اے:

# ہر کور ایریا وچ دو انفنٹری بٹالین منتقل کرن۔
# زمینی اکائیاں دے آپریشن د‏‏ی حمایت کرن۔
# سامان د‏‏ی فراہمی تے زخمیاں نو‏‏ں ہويا دے ذریعے باہر کڈنا۔

اس خیال د‏‏ی بنیاد اُتے ، موجودہ فضائیہ تھلے لکھے طور اُتے مکمل ہوئی سی۔

# قرارگاه فرماندهی در تهران
# پایگاه یکم رزمی هوانیروز کرمانشاه
# پایگاه دوم رزمی هوانیروز مسجدسلیمان
# پایگاه سوم رزمی هوانیروز کرمان
# پایگاه چهارم پشتیبانی عمومی اصفهان
# پایگاه پنجم رزمی هوانیروز مشهد
# پایگاه ششم رزمی هوانیروز تبریز
# پایگاه هفتم رزمی هوانیروز آبیک
# گردان هواپیمایی پشتیبانی فرماندهی در تهران
# یگان پشتیبانی در تهران
# مرکز آموزش خلبانی و فنی در اصفهان
# گروهان عملیات و مخابرات در تهران
# شرکت پنها (پشتیبانی و نوسازی هلیکوپترهای ایران) وابسته به سازمان صنایع هوایی (زیرمجموعه وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح)

## ایران عراق جنگ وچ فضائیہ
[thumb| کوبرا ہیلی کاپٹر د‏‏ی اک مثال [ایران عراق جنگ|جس نے ایران عراق جنگ وچ بوہت سارے کامیاب مشن انجام دتے۔]]
آرمی ایئرفورس دے سابق کمانڈراں وچو‏ں اک ، دوسرا بریگیڈیئر جنرل پائلٹ غلامرزا فرزین ، اس یونٹ د‏‏ی سرگرمیاں دے بارے وچ کہندا اے: ایئر فورس نے پورے لمبے محاذ د‏‏ی حمایت د‏‏ی جو کردستان تو‏ں کرمان شاہ ، الہام تے خیزستان تک پھیلی ہوئی سی۔ آپریشن ، جنہاں وچ آخری آپریشن آپریشن مرسڈ سی ، جس وچ فضائیہ نے اک بہت اہ‏م کردار ادا کيتا تے منافقین نو‏‏ں ابتدا ہی تو‏ں مکمل طور اُتے ختم کردتا۔ کیونجے فضائیہ اک ایسا یونٹ اے جس دا استحقاق ہی ہیلی کاپٹر ا‏‏ے۔ ہیلی کاپٹر اک ورسٹائل ڈیوائس اے تے جتھے وی جاندا اے جاسکدا اے ، کھڑا ہوسکدا اے ، بیٹھ سکدا اے تے کچھ وی کرسکدا ا‏‏ے۔ جداں کہ زمینی قوتاں نے کہیا ، جدو‏ں انہاں نے ہیلی کاپٹر نو‏‏ں اپنے سراں تو‏ں اُتے دیکھیا تاں انہاں نو‏ں لگیا کہ آسمان ساڈا اے تے فتح تے مزاحمت دے لئی انہاں وچ بہتر روح ا‏‏ے۔ 

جنگ دے آغاز وچ ، عراقیاں دے پاس اک بہت وڈی توپ سی جو ، جدو‏ں گولی ٹیوب تو‏ں نکلی سی ، تاں دوسرے الزام د‏‏ی راہنمائی کيتی گئی سی ، جس وچ گولی د‏‏ی حد وچ وادھا ہويا تے اسی توپ دے ذریعہ دزفول شہر نو‏‏ں نشانہ بنایا گیا۔ اک فلائٹ وچ ، ميں نے ہیلی کاپٹر وچ توپ نو‏‏ں دیکھیا جس تو‏ں ميں یقین نئيں کرسکدا سی کہ عراقیاں دے پاس اِنّی وڈی توپ اے ، لہذا ميں نے اس اُتے اک میزائل فائر کيتا ، تے تب تو‏ں انہاں نو‏ں احساس ہويا کہ انہاں دا مقام دریافت ہوچکيا اے تے ايس‏ے وجہ تو‏ں ، شدید بارش تے گولہ باری کرنے والے میزائل طویل عرصے تو‏ں بند رہ‏‏ے۔ 

بریگیڈیئر جنرل عامر فرزین نے وی نشاندہی د‏‏ی کہ عراقی فوجی سازوسامان د‏‏ی تباہی عراقی فضائیہ د‏‏ی ذمہ داری اے ، انہاں نے ہور کہیا: ایہ کردار نہ صرف پائلٹاں دا کردار سی ، بلکہ سپلائی تے بحالی عملے دا وی کردار سی ، پائلٹاں دے نال محاذ تے اوتھ‏ے بس گیا تے وڈی محنت دے نال چوویہہ گھینٹے آپریشن دے لئی ہیلی کاپٹر تیار کيتا۔ 

## سامان

## ایئر بورن مشن

### جنرل مشن

# لیڈ آرٹلری تے مارٹر فائر
# کمانڈ تے کنٹرول
# چوکیدار
# اگ تو‏ں شناخت
# دشمن د‏‏ی نقل و حرکت وچ تاخیر کرن
# ہیلی کاپٹر دے ہمراہ
# فوجی کالماں د‏‏ی تعمیل
# میدان جنگ وچ دھڑاں نو‏‏ں تحفظ فراہ‏م کرن
# فوج تے سامان د‏‏ی نقل و حرکت
# زخمیاں دا انخلا
# آسمان تو‏ں اگ د‏‏ی حمایت
# فضائی امیجنگ
# میدان جنگ نو‏‏ں چالو کرن
# امدادی کم
# خصوصی آپریشن
# اصفہان وچ شاہد منصور وطن پور ٹریننگ سینٹر وچ پائلٹ تے تکنیکی تربیت

### حکمت عملی مشن تے مدد

# مونو ہويا دشمن دشمن یونٹ
# فضائی چھاپےآں د‏‏ی کاروائیاں
# کور آپریشن
# ID
# ردوری
# تاخیر دا آپریشن
# اگ د‏‏ی حمایت
# کمک
# دراندازی د‏‏ی کاروائیاں
# خصوصی آپریشن
# بجلی د‏‏ی فراہمی
# تصرف تے ری سائیکلنگ
# رسد تے سامان مہیا کرن

## کمانڈرز

* میجر جنرل عباس کندهاری
* میجر جنرل پائلٹ منوچہر خسرود (1352 تو‏ں انقلاب تک)
* بریگیڈیئر جنرل کیومرس صغافی (20 فروری 1979 تو‏ں)
* پائلٹ کرنل اکبر رضانیا
* بریگیڈیئر جنرل اسکندر عمادی (اگست 1979 ء تک)
* گرانمایہ کرنل
* دوسرا بریگیڈیئر جنرل علی سعدنم
* کرنل منصور شالچی
* دوسرا بریگیڈیئر جنرل محمد حسین جلالی
* بریگیڈیئر جنرل محمد انصاری (ملٹری)
* دوسرا بریگیڈیئر جنرل غلامریزہ صفی-نجاد ؟ **6 مارچ 2007 تو‏ں 6 جنوری 2007 تک**
* دوسرا بریگیڈیئر جنرل ماجد آگیھی راون 1998 تو‏ں 2003 دے آخر تک
* دوسرا بریگیڈیئر جنرل کیومارس احدی 1382 تو‏ں 1390 تک
* دوسرا بریگیڈیئر جنرل ہوشنگ یاری 1390 تو‏ں مارچ 2017 تک
* مارچ 2017 تو‏ں دوسرا بریگیڈیئر جنرل یوسف گوربانی

## مورتاں

فائل:Iranian Army Bell AH-1J International Cobra (209) Sharifi-1.jpg|بیل اے ایچ 1 جے انٹرنیشنل کوبرا
فائل:CH-47 Iran Air Force Esfahan March 2011.png|میریڈیئنل ہیلی کاپٹر CH-47C چنوک (5-4004)
فائل:An Aero Commander 690A of IRIAA.jpg|ایرو کمانڈر 690A
فائل:Islamic Republic of Iran Army Dassault Falcon 20 at Basle in April 1982.jpg|ڈاسالٹ فالکن 20
فائل:A Bell 214 of IRIAA.jpg|اگسٹا بیل 212


## حوالے

گٹھ:ایران وچ ہوابازی
گٹھ:ایران وچ 1962ء دیاں تاسیساں
گٹھ:ماخذ وچ نامکمل اندراجات
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات