2018 ماسکو – قسطنطنیہ انشقاق

**ماسکو – قسطنطنیہ** انشقاق،  جسنو‏ں **آرتھوڈوکس** انشقاق یا **آرتھوڈوکس چرچ انشقاق یا مذہبی علیحدگی دے** ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے،  اک انشقاق یعنی مذہبی علیجدگی اے جس دا آغاز 15 اکتوبر 2018 نو‏‏ں ہويا سی۔ جدو‏ں روسی آرتھوڈوکس چرچ (آر او سی، جسنو‏ں ماسکو پیٹریاچٹ وی کہیا جاندا اے ) نے یکطرفہ طور پر قسطنطنیہ دے ایکو مینیکل پیٹریاچریٹ دے نال مکمل تعلق منقطع کر دتا سی۔ 

ایہ قرارداد 11 اکتوبر 2018 کو قسطنطنیہ دے ایکیو مینیکل پیٹریاچریٹ دے مقدس سینود دے اس فیصلے دے جواب وچ لیا گئی سی، جس وچ مستقب‏‏ل وچ یوکرین وچ مشرقی آرتھوڈوکس چرچ نو‏‏ں آٹوسیفالی (آزادی) دینے دے اپنے ارادےآں د‏‏ی تصدیق کيتی گئی سی۔ کیف وچ اک  نو‏‏ں دوبارہ قائم کرن، یعنی اک چرچ دا ادارہ جو براہ راست ایکوایمیکل پیٹرآرک دے ماتحت ہوئے گا۔  1686 دے "جاری کردہ خط دا اجرا" (اجازت) منسوخ کرن جس نے ماسکو دے سرپرست نو‏‏ں میٹروپولیٹن برائے کیف د‏‏ی منظوری دتی سی۔  تے دو غیر تسلیم شدہ یوکرین مشرقی آرتھوڈوکس گرجا گھراں دے پادریاں تے وفادارےآں نو‏‏ں متاثر کرنے والے ایکسومینیکشنز نو‏‏ں اٹھا دتیاں ایہ دو غیر تسلیم شدہ چرچ، یوکرین آٹوسیفلاسس آرتھوڈوکس چرچ (یو اے او سی) تے یوکرین آرتھوڈوکس چرچ - کیف پیٹریارچاٹ (یو او سی-کے پی)، یوکرائن دے آرتھوڈوکس چرچ (ماسکو پیٹریارچائٹ) (یو او سی-ایم پی) دے نال مقابلہ ک‏ر رہ‏ے سن تے انھاں "اسکائسمیٹکس" (سمجھیا جاندا سی) غیر قانونی طور اُتے وکھ وکھ گروہاں کو) ماسکو دے پیٹریاچریٹ دے نال نال دوسرے مشرقی آرتھوڈوکس چرچاں دے ذریعہ۔

  

 
15 اکتوبر 2018 دے اپنے فیصلے وچ ، روسی آرتھوڈوکس چرچ دے مقدس سینود نے ایکوایمیکل پیٹریچریٹ دے زیر کنٹرول کسی وی چرچ وچ ماسکو پیٹریاچریٹ (دونے پادریاں تے معزز) دے ممبراں نو‏‏ں میل جول، بپتسمہ تے شادی وچ حصہ لینے تو‏ں روک دتا۔  اس تو‏ں پہلے، یوکرین وچ  دے دو  د‏‏ی تقرری دے جواب وچ ، ماسکو  دے مقدس سینود نے 14 ستمبر 2018 نو‏‏ں فیصلہ کيتا سی، کسی وی ایپی کوپل اسمبلیاں، مذہبی مباحثاں، کثیر الجہ‏‏تی کمیشناں تے کسی وی شرکت نو‏‏ں روکنے دے دوسرے ڈھانچے جو ایکومینیکل پیٹریاچریٹ دے نمائندےآں د‏‏ی زیر صدارت یا شریک ني‏‏‏‏ں۔ 

ایہ انشقاق یا علیحدگی  اک وسیع تر سیاسی تنازع دا اک حصہ اے جس وچ روس د‏‏ی 2014 وچ کریمیا اُتے قبضہ تے یوکرائن وچ اس د‏ی فوجی مداخلت شامل اے، ايس‏ے طرح یوکرائن د‏‏ی یوروپی یونین تے نیٹو وچ شمولیت د‏‏ی خواہش وی شامل ا‏‏ے۔  ایہ علیحدگی 1996 ماسکو-قسطنطنیہ انشقاق دے ایسٹونیا تو‏ں متعلق عدالدی دائرہ اختیار کرنے والے قسطنطنیہ دے فرقےآں د‏‏ی یاد دلانے والا اے، اُتے اس دا حل تن ماہ تو‏ں وی کم عرصے وچ کیہ گیا سی۔

## پس منظر

### یوکرائن وچ مشرقی آرتھوڈوکس د‏‏ی تریخ
[متبادل=|وسط|thumb| 11 ويں صدی وچ [کیویائی روس|کیویائی روس ']]
رس دے بپتسمہ دے بعد  ایہ زمیناں میٹروپولیٹن برائے کیف دے زیر کنٹرول سن۔ منگول دے حملے تو‏ں پہلے ہی انہاں 24 میٹروپولیٹناں نے جو تخت اُتے فائز سن، انہاں وچو‏ں صرف دو مقامی نژاد سن تے باقی یونانی سن ۔ عام طور پر، اوہ قسطنطنیہ دے ذریعہ مقرر ہوئے سن تے انہاں دے ڈیوسس دے بشپس نے انہاں دا انتخاب نئيں کيتا سی، کیونجے ایہ کینن دے مطابق ہونا چاہیے۔  منگولاں دے حملے دے بعد، روس دے جنوبی حصے وچ زبردست تباہی ہوئی تے کییوان روس دے منتشر ہونے وچ تیزی آئی۔ میٹروپولیٹن کیرل III ، جس نے 30 سال تخت اُتے قبضہ کيتا، اس نے اپنا تقریباً of سارا وقت ولادی میر سوزدل روس د‏‏ی سرزمین وچ صرف کيتا تے صرف دو بار کیف د‏‏ی سیر کی، حالانکہ اس تو‏ں پہلے اوہ گلیشیا تو‏ں آیا سی تے اس دے ذریعہ میٹروپولیٹن دے عہدے دے لئی نامزد کيتا گیا سی۔ گلیکسیا دا شہزادہ ڈینیئل۔  1299 وچ منگول دے نويں چھاپے دے بعد، آخر کار میٹروپولیٹن میکسم شمال وچ ولادیمیر چلا گیا تے اک بشپ نو‏‏ں وی پِچھے نئيں چھڈیا۔ 1303 وچ ، گلیشیا وچ جنوب مغربی روس دے لئی اک نواں کیتھیڈریا تشکیل دتا گیا سی تے نواں میٹروپولیٹن قسطنطنیہ دے ذریعہ منایا گیا سی،  لیکن اس دا وجود 1355 وچ گیلکیہ - والہینیا جنگاں دے بعد ختم ہويا۔ 1325 وچ ، میٹروپولیٹن پیٹر ماسکو چلا گیا، اس طرح ماسکو دے گرانڈ ڈچی دے عروج وچ بہت اہ‏م کردار ادا کيتا، جس نے سابق کییوان روس دے شمال مشرق وچ آہستہ آہستہ دوسری روسی سلطنتاں نو‏‏ں فتح کيتا۔ کییوان روس دا اک ہور حصہ آہستہ آہستہ لتھوانیا دے عظیم الشان ڈوچ تے پولینڈ د‏‏ی بادشاہی دے اقتدار وچ آگیا، جو ماسکو نال دشمنی وچ داخل ہويا۔ خاص طور پر، لتھوانیا دے گرانڈ ڈیوکس نے قسطنطنیہ تو‏ں آرتھوڈوکس دے لئی اک وکھ میٹروپولیٹن طلب کيتا جو انہاں د‏‏ی زمیناں وچ رہندے سن ۔ ماسکو وچ میٹرو پولیٹن "کیف تے تمام روس  دے عنوان برقرار رکھنے دے لئی جاری رکھیا اُتے اوہ ماسکو د‏‏ی گرینڈ ڈچی د‏‏ی سرحداں تو‏ں باہر آرتھوڈوکس مسترد نئيں کر سکیا۔ قسطنطنیہ نے دو بار لتھوانیا دے لئی وکھ میٹروپولیٹن بنانے اُتے اتفاق کيتا، لیکن ایہ فیصلے مستقل نئيں سن، قسطنطنیہ سابق کیویائی روس د‏‏ی سرزمین اُتے اک ہی چرچ حکومت برقرار رکھنے اُتے راضی ا‏‏ے۔ [20]

1439 وچ ، قسطنطنیہ نے رومن کیتھولک چرچ دے نال اتحاد کيتا۔ ماسکو وچ ، اس فیصلے نو‏‏ں یکسر مسترد کر دتا گیا تے کانسٹینٹنپل دے ذریعہ تقویت یافتہ میٹروپولیٹن آئسیڈور اُتے بدعت، قید تے بعد وچ ملک بدر ہونے دا الزام لگایا گیا۔  سن 1448 وچ ، ماسکو دے شمال مشرقی روسی پادریاں د‏‏ی کونسل نے، ماسکو دے شہزادہ واسیلی II دے کہنے پر، قسطنطنیہ دے سرپرست دی رضامندی دے بغیر، جونا دے میٹرو پولیٹن دا انتخاب کيتا۔ 1469 وچ پیٹریاارک ڈیونیسس ميں نے بیان کيتا کہ قسطنطنیہ اس د‏ی برکت دے بغیر کسی وی میٹروپولیٹن دا تعی۔ن نئيں کريں گا۔  دراں اثنا، کیو دا شہر ( نووگروڈوک وچ ڈی فیکٹو) قسطنطنیہ دے ایکومینیکل سرپرست دے دائرہ اختیار وچ رہیا۔ قسطنطنیہ تو‏ں ماسکو د‏‏ی حقیقت پسندی د‏‏ی آزادی 1589 تک اس وقت تک غیر تسلیم شدہ رہی جدو‏ں قسطنطنیہ دے سرپرست یرمیاہ دوم نے ماسکو وچ اک نیا، پنجواں آرتھوڈوکس پیٹریچریٹ بنانے د‏‏ی منظوری دی۔ آخرکار اس فیصلے د‏‏ی تصدیق چاراں سابقہ سرپرستاں نے 1593 وچ کيتی۔ 

ماسکو دا سرپرست "تمام روس تے شمالی ملکاں" دا سربراہ بن گیا،   تے چرنیہیف (اب یوکرین وچ ) اس دا اک آبائی خاندان سی۔  پر، انہاں دا قدامت پسند جمہوریہ پولش - لیتھوانیائی دولت مشترکہ دے قدامت پسند بشپاں وچ کوئی طاقت نئيں سی، جو قسطنطنیہ دے اقتدار وچ رہیا۔ اک ہی وقت وچ ، انہاں زمیناں دے آرتھوڈوکس دے تنظیمی تنظیماں نے رومیاں دے نال اتحاد د‏‏ی طرف مائل سن، انہاں د‏‏ی پارشاں د‏‏ی مزاحمت دے باوجود، جنھاں نے اپنی شناخت برقرار رکھنے دے لئی آرتھوڈوکس اخوت (یا برادرانہ) د‏‏ی تشکیل کيتی۔ ماسکو تو‏ں راستے وچ ، یرمیاہ دوم نے موجودہ یوکرین د‏‏ی سرزمین دا دورہ کيتا تے اک بے مثال **' ارتکاب کيتا، جس نے بہت سارے آرتھوڈوکس بھائی چارے نو‏‏ں **' (براہ راست محکومیت دا ماتحت) عطا کيتا۔ اس تو‏ں مقامی بشپس دا غصہ ابھارا تے جلد ہی یونین آف بریسٹ دا اعلان کيتا گیا، جسنو‏ں میٹرو پولیٹن مائیکل روگوزا سمیت دولت مشترکہ دے اکثریت دے آرتھوڈوکس بشپس نے حمایت حاصل کيتی۔ باضابطہ طور پر، پولش-لتھوانیائی دولت مشترکہ وچ آرتھوڈوکس (لیکن مشرقی کیتھولک نئيں ) میٹروپولیس دا خاتمہ ہويا تے صرف 1620 وچ یونائٹ میٹروپولیس دے نال باہمی تعاون دے نال اس دا دوبارہ قیام عمل وچ لیایا گیا۔ اس د‏ی وجہ تو‏ں شدید تنازع پیدا ہويا تے متعدد بغاوتاں خیلینیستسکی بغاوت دے اختتام نو‏‏ں پہنچی۔ [26]

1654 وچ ، روس نے پولش-لتھُواینین دولت مشترکہ دے نال جنگ وچ حصہ لیا۔ اس نے کچھ دیر دے لئی، موجودہ بیلاروس دی سرزمین اُتے تیزی تو‏ں قبضہ ک‏ر ليا تے پیریزلاؤو معاہدے (1654) دے تحت ہیٹمانیٹ اُتے کچھ طاقت حاصل کرلئی- ماسکو دے پیٹریاارک نیکون دا باضابطہ لقب "ماسکو دا سرپرست تے تمام عظیم تر، کم تر تے وائٹ روس " سی۔ پر، میٹرو پولیٹن آف کیف سلویسٹر کوسوف ماسکو پیٹریاچریٹ تو‏ں اپنی آزادی دا دفاع کرنے وچ کامیاب ہوئے گئے سن ۔ ماسکو حکومت، جس نو‏‏ں آرتھوڈوکس دے پادریاں د‏‏ی حمایت د‏‏ی ضرورت سی، نے اس مسئلے د‏‏ی قرارداد ملتوی کردتی۔ [26]

1686 وچ ، ایکومینیکل پیٹریاارک ڈیوینسس چہارم نے کیو دے نويں میٹروپولیٹن، گڈیون چیٹورٹنسکی نو‏‏ں منظوری دے دی، جسنو‏ں ماسکو پیٹریارچاٹ دے عہدے اُتے مقرر کيتا جائے گا تے اس طرح کچھ اہلیتاں دے نال اس دا تبادلہ کر دتا گیا، حالانکہ کیوقیائے مذہبی صوبے دا اک حصہ ماسکو دے پیٹریچریٹ دے دائرہ اختیار وچ جاندا ا‏‏ے۔ روسی آرتھوڈوکس چرچ)۔ [26]

ایکویمینیکل پیٹریاچریٹ دے 1924 وچ ٹوموس (فرمان)، جس نے پولینڈ دے آرتھوڈوکس چرچ نو‏‏ں آزادی دی، ماسکو دے دائرہ اختیار وچ کیوین چرچ د‏‏ی سابقہ منتقلی (1685–1686 وچ ) غیر قانونی قرار دے دتی گئی۔  اس دے علاوہ، اس فرمان نے نشان دہی د‏‏ی کہ 1686 دے سیودودال"ایکٹ" د‏‏ی شرائط - جس وچ ایہ واضح کيتا گیا سی کہ روسی آرتھوڈوکس چرچ صرف میٹروپولیٹن کییو نو‏‏ں تقویت دینے دے لئی سی - ماسکو دے سرپرست اعلیٰ نے کدی انہاں د‏‏ی پابندی نئيں کيتی۔ 

### سرد جنگ دے بعد، ''ایکویمنیکل پیٹریاچریٹ'' تے ''روسکی میر کے'' دعوے
ایکومینیکل پیٹریاچریٹ تے روسی آرتھوڈوکس چرچ دے وچکار تاریخی دشمنی سرد جنگ دے بعد شدت اختیار کر گئی۔ در حقیقت، سرد جنگ دے بعد، ماسکو تے قسطنطنیہ دونے "آرتھوڈوکس طاقت دے دو مراکز" دے طور اُتے ابھریا۔ 

#### ایکومینیکل پیٹریاچریٹ دے دعوے
قسطنطنیہ دا سرپرست دعویٰ کردا اے کہ:  

#### ''روسکی میر''
*روسکی میر* (لفظی طور اُتے "روسی دنیا") اک ایسا نظریہ اے جسنو‏ں روسی آرتھوڈوکس چرچ د‏‏ی قیادت وچ بہت ساں نے فروغ دتا ا‏‏ے۔ "یہ نظریہ، سوویت یونین دے خاتمے دے بعد یوکرین تے بیلاروس اُتے روسی کنٹرول دے ضائع ہونے دے رد عمل دے طور اُتے مشتعل اے، اوہ شاید روسی قیادت وچ کییوان روس نال تعلق رکھنے والے لوکاں د‏‏ی روحانی تے ثقافتی اتحاد اُتے زور دینے د‏‏ی کوشش کردا ا‏‏ے۔"  [  ماسکو دے سرپرست کریل وی اس نظریہ نو‏‏ں شریک کردے ني‏‏‏‏ں۔ روسی آرتھوڈوکس چرچ دے لئی، *رسکی میر* "روحانی تصور، اک یاد دہانی وی اے کہ  بپتسمہ دے ذریعہ *، * خدا نے انہاں لوکاں نو‏‏ں اک *مقدس روس* د‏‏ی تعمیر دے کم دے لئی تقویت دی۔" 

31 جنوری 2019 کو، ماسکو دے پیٹریاارک کیرل نے روسی آرتھوڈوکس چرچ تے یوکرین دے وچکار مذہبی تعلقات دے بارے وچ اعلان کيتا: "یوکرائن ساڈے گرجا گھر دے آلے دوالے وچ نئيں ا‏‏ے۔ اسيں کیف نو‏‏ں 'تمام روسی شہراں د‏‏ی ماں' کہندے ني‏‏‏‏ں۔ ساڈے لئی کیف اوہی اے جو یروشلم بوہت سارے لوکاں دے لئی ا‏‏ے۔ روسی آرتھوڈوکسائی دا آغاز اوتھے ہويا، لہذا اسيں کسی وی حالت وچ اس تاریخی تے روحانی تعلقات نو‏‏ں ترک نئيں کرسکدے ني‏‏‏‏ں۔ ساڈے مقامی چرچ دا پورا اتحاد انہاں روحانی رشتاں اُتے مبنی ا‏‏ے۔ " 

### ایسٹونیا اُتے 1996 وچ انشقاق(مذہبی علیحدگی)
ماسکو – 1996 دا قسطنطنیہ دے فرق پرستی 23 فروری 1996 نو‏‏ں شروع ہوئی، جدو‏ں روسی آرتھوڈوکس چرچ نے قسطنطنیہ دے ایکومینیکل پیٹریاچریٹ دے نال مکمل طور اُتے تبادلہ خیال کيتا تے 16 مئی 1996 نو‏‏ں اس وقت ختم ہويا جدو‏ں روسی آرتھوڈوکس چرچ تے ایکومینیکل پیٹریارچائٹ متوازی دائرہ اختیارات دے قیام دا معاہدہ طے پایا۔  ایہ استثنیٰ ایکومینیکل پیٹریاارچٹی دے 20 فروری 1996 نو‏‏ں ایکونیمیکل پیٹریارچائٹ دے دائرہ اختیار دے تحت ایسٹونیا وچ اک خودمختار آرتھوڈوکس چرچ نو‏‏ں دوبارہ قائم کرنے دے فیصلے دے جواب وچ سی۔ 

1996 وچ ہونے والی فرقہ بندی اکتوبر 2018 دے فرقہ تو‏ں مماثلت رکھدی اے: ایہ دونے فرقے مشرقی یورپ دے اک ایداں دے علاقے دے بارے وچ روايتی دائرہ اختیار تو‏ں متعلق روسی آرتھوڈوکس چرچ تے ایکومینیکل پیٹریارچاٹ دے وچکار اک تنازع د‏‏ی وجہ تو‏ں پیدا ہوئے سن جس دے بارے وچ روسی آرتھوڈوکس چرچ نے ایہ دعوی کيتا اے کہ ایہ خصوصی نظریہ رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ دائرہ اختیار، اس طرح دا علاقہ سابق سوویت یونین دا اک حصہ سی، جو اس دے خاتمے دے بعد اک آزاد ریاست (2018 وچ یوکرائن، 1996 وچ ایسٹونیا ) بن گیا سی۔ 1996 وچ اتحاد د‏‏ی توڑ ماسکو نے یکطرفہ طور پر، 2018 د‏‏ی طرح د‏‏ی سی۔ 

## ستمبر 2018: روسی آرتھوڈوکس سینود دے "انتقامی اقدامات" تے اس دے نتیجے وچ
On 14 ستمبر 2018, in response to the appointment of two  (deputies of the Ecumenical Patriarch) in Ukraine,  and Hilarion (Rudnyk)، and in response to the Ecumenical Patriarchate's plans to grant autocephalous status to the Eastern Orthodox church in Ukraine, the Holy Synod of the Russian Orthodox Church held an extraordinary session to take "retaliatory measures" and decided:

On the same day, Metropolitan Hilarion clarified the situation in an interview, stating that this decision is not a rupture of Eucharistic communion and does not concern the laity, but nonetheless added: 23 ستمبر 2018 نو‏‏ں پیٹریاارک بارتھلمیو، اک الہی الہامی مجلس دے دوران وچ جدو‏ں اوہ سینٹ فوکاس آرتھوڈوکس چرچ وچ جشن منا رہے سن، انہاں نے اعلان کيتا کہ "انہاں نے ایہ پیغام بھیجیا سی کہ یوکرین جلد از جلد آٹومیپلی تو‏ں وصول کريں گا، کیونجے ایہ اس دا حقدار اے " 

30 ستمبر 2018 کو،  سرکاری ویب سائٹ اُتے شائع ہونے والے *روزنامہ ایزویشیا* نو‏‏ں اک انٹرویو وچ ، میٹروپولیٹن ہلیریون نے تبصرہ کيتا: "روسی چرچ نو‏‏ں تنہائی تو‏ں خوفزدہ ہونے د‏‏ی ضرورت نئيں ا‏‏ے۔ جے قسطنطنیہ نے اپنے انسداد کیننیکل اقدامات جاری رکھے نيں تو، اوہ خود نو‏‏ں چرچ دے آرڈر د‏‏ی تفہیم تو‏ں باہر، جو آرتھوڈوکس چرچ نو‏‏ں ممتاز بناندا اے، خود نو‏‏ں خلا د‏‏ی جگہ تو‏ں باہر رکھے گا۔ " 

2 اکتوبر کو، آر او سی دے پیٹریاارک کیرل نے تمام آٹوسیفالس راسخ العقیدہ گرجا گھراں نو‏‏ں اک خط بھیجیا تاکہ اوہ یوکرائن دے آٹومیسی دے سوال تو‏ں متعلق "پین آرتھوڈوکس بحث" کرنے نو‏‏ں کني‏‏‏‏ں۔ 

5 اکتوبر کو، بیلاروس دے آرتھوڈوکس چرچ (روسی آرتھوڈوکس چرچ د‏‏ی کھوج ) دے سربراہ، میٹروپولیٹن پیول نے اعلان کيتا کہ منسک وچ 15 اکتوبر نو‏‏ں روسی آرتھوڈوکس چرچ دے مقدس سینود دا اجلاس ہوئے گا۔ انہاں نے کہیا کہ "یوکرین وچ آرتھوڈوکس چرچ دے نال صورت حال اس میٹنگ دے ایجنڈے وچ ہوئے گی"۔ اس اجلاس دا اعلان اس تو‏ں پہلے 7 جنوری 2018 نو‏‏ں کيتا گیا سی تے اس وقت "وسط اکتوبر وچ ہونے دا زیادہ امکان ا‏‏ے۔"

9 اکتوبر کو، روسی آرتھوڈوکس چرچ دے بیرونی چرچ دے تعلقات دے شعبہ دے چیئرمین میٹروپولیٹن ہلیرین نے متنبہ کيتا اے کہ "جے یوکرائن دے آٹو سیفالی دے منصوبے نو‏‏ں انجام دتا جاندا اے تاں اس دا مطلب پورے آرتھوڈوکس دا اک المناک تے ممکنہ طور اُتے ناقابل تلافی گروہ ا‏‏ے۔" انہاں نے ہور کہیا کہ

## یوکرین وچ مشرقی آرتھوڈوکس چرچ د‏‏ی آٹوسیفالی
11 اکتوبر 2018 کو، ایکومینیکل پیٹریاارچائٹ دے ہ‏م آہنگی نے اعلان کيتا کہ اوہ مستقب‏‏ل وچ "چرچ آف یوکرین" نو‏‏ں خود بخود منظوری دے گا۔ ايس‏ے فیصلے وچ مقدس سینود نے اعلان کيتا کہ اوہ فوری طور پر: کیو وچ اک قدم (  پیٹریاک  ) دے زیر اقتدار چرچ دے ادارہ نو‏‏ں دوبارہ قائم کرن، 1686 دے خط دے قانونی پابند ہونے نو‏‏ں منسوخ کرن،   تے پادریاں نو‏‏ں متاثر کرنے والے تے دو یوکرین آرتھوڈوکس گرجا گھراں ( یو او سی-کے پی تے یو اے او سی ) دے وفادار افراد نو‏‏ں اٹھاؤ۔  اوہ دو گرجا گھر، یو او سی-کے پی تے یو اے او سی، یوکرائن دے آرتھوڈوکس چرچ (ماسکو پیٹریآرچہائٹ ) (یو او سی-ایم پی) دے نال مقابلہ ک‏ر رہ‏ے سن تے ماسکو دے پیٹریاچارچ دے ذریعہ انہاں نو‏ں "اسکائزمیٹک" (غیر قانونی طور اُتے وکھ وکھ گروہ) سمجھیا جاندا سی،  ہور دوسرے آرتھوڈوکس گرجا گھراں دے ذریعہ۔  اس فیصلے دے نتیجے وچ روسی آرتھوڈوکس چرچ دے مقدس Synod نے 15 اکتوبر 2018 نو‏‏ں ایکیو مینیکل پیٹریارچائٹ دے نال مکمل میل جول توڑ دتا، جس نے 2018 ماسکو – قسطنطنیہ فرقہ واریت دا آغاز کيتا۔ یوکرین دے صدر تے ورخووینا رڈا نے جون 2018 وچ ،  تے اس تو‏ں پہلے جون 2016 وچ رڈا دے ذریعہ، آٹو ریفلی دے تعاون تو‏ں متعلق تعاون دا اظہار کيتا سی۔ 

پر 15 دسمبر 2018، یوکرائن دے آرتھوڈاکس چرچ (OCU) اک دے بعد قائم کيتا گیا سی مجموعی کونسل دے درمیان وچ UAOC ، UOC-کے پی، تے دونے دے بشپ UOC-MP ؛  اس اتحاد کونسل دے دوران وچ ایپی فینیئس او سی یو دا پریمیٹ منتخب ہويا۔  یو او سی-ایم پی دے بیشتر ہیرارچس نے کونسل نو‏‏ں نظرانداز کيتا تے انہاں وچو‏ں ادھے تو‏ں زیادہ افراد نے ایکومینیکل سرپرست نو‏‏ں واپس دعوت نامے بھیجے سن ۔ 
کھبے|thumb|250x250px| ایکومینیکل پیٹریاارک بارتھلمیو (کھبے) 6 جنوری 2019
5 جنوری 2019 کو، قسطنطنیہ دے ایکومینیکل پیٹریاارک، بارتھلمو I نے، باضابطہ فرمان (ٹوموس) اُتے دستخط کیتے جس نے آرتھوڈوکس چرچ نو‏‏ں یوکرین دے آٹوسیفلی (آزادی) د‏‏ی منظوری دتی تے باضابطہ طور اُتے یوکرین دے آرتھوڈوکس چرچ نو‏‏ں قائم کيتا۔ 6 جنوری کو، میٹروپولیٹن ایپیہنیئس تے پیٹریاارک بارتھلمو د‏‏ی جانب تو‏ں منائے جانے والے اک لیٹرجی دے بعد، پارٹیرارک برتھولومیو نے OCU دے ٹوموس نو‏‏ں پڑھیا تے فیر اسنو‏ں میٹروپولیٹن ایپیانیئس نو‏‏ں دتا۔ 8 جنوری 2019 کو، ۔ *ٹوموس*، جس اُتے *ایکومینیکل پیٹریاچریٹ* دے مقدس Synod دے تمام ممبراں دے دستخط *تھے*، 10 جنوری 2019 د‏‏ی صبح نو‏‏ں یوکرین واپس لیائے گئے۔ 

او سی یو (6 جنوری 2019) نو‏‏ں آٹو ریفلی دے ٹوموس دینے دے فورا بعد ہی، او سی یو دے اندر اک قائدانہ کشمکش پیدا ہوگئی۔

## روسی آرتھوڈوکس چرچ دے ذریعہ دوسرے آٹوسیفلس آرتھوڈوکس چرچاں دے نال تعلقات منقطع

### ایکیویمیکل پٹریاریاچٹ دے نال اشتراک عمل نو‏‏ں توڑنا

اتحاد د‏‏ی توڑ 11 اکتوبر 2018 کو ایکیو مینیکل پیٹریاچریٹ دے مقدس سینود دے اس فیصلے دے جواب وچ کيتی گئی سی جس نے یوکرین وچ مشرقی آرتھوڈوکس چرچ نو‏‏ں آٹومیفلی (آزادی) دینے د‏‏ی طرف ودھنے دے ارادے د‏‏ی توثیق کيت‏ی سی، تے فوری طور پر: اک  بحالی (کلیسیا دے ادارہ نے براہ راست ایکو مینیکل پیٹریاارک  ذریعہ حکمرانی کيت‏ی)، 1686 دے خط د‏‏ی قانونی پابندی نو‏‏ں کالعدم قرار دتا،   تے اس معافی نامے نو‏‏ں اٹھاو جس تو‏ں پادری متاثر ہوئے تے دو یوکرین آرتھوڈوکس گرجا گھراں دے وفادار۔ ایہ دو گرجا گھر، یوکرین آٹسیفلاسس آرتھوڈوکس چرچ (یو اے او سی) تے یوکرین آرتھوڈوکس چرچ - کیف پیٹریارچاٹ (یو او سی-کے پی)، یوکرائن دے آرتھوڈوکس چرچ (ماسکو پیٹریارچائٹ) (یو او سی-ایم پی) دے نال مقابلہ ک‏ر رہ‏ے سن تے انہاں نو‏ں غیر قانونی طور اُتے "اسکِسمیٹکس" سمجھیا جاندا سی۔ علیحدہ گروہاں) ماسکو دے پیٹریاچریٹ دے ذریعہ،  ہور دوسرے آرتھوڈوکس گرجا گھراں دے ذریعہ۔ 

17 اکتوبر کو، ماسکو دے سرپرست خارجہ برائے خارجہ چرچ دے تعلقات دے سربراہ، میٹروپولیٹن ہلیرین دا بی بی سی روسی سروس نے انٹرویو لیا۔ ایہ انٹرویو ايس‏ے روز روسی آرتھوڈوکس چرچ دے بیرونی چرچ دے تعلقات دے شعبہ د‏‏ی سرکاری ویب سائٹ اُتے شائع ہويا سی۔ ہلیریون نے اعلان کيتا: "اج تک، اساں واضح طور اُتے کہیا اے: قسطنطنیہ دے پیٹریاچریٹ نے ساڈے لئے اک پیچیدہ ڈھانچے نو‏‏ں تسلیم کرلیا اے کہ خود قسطنطنیہ ہن فرقہ واریت وچ ا‏‏ے۔ اس نے خود نو‏‏ں اک فرقے تو‏ں شناخت کيتا ا‏‏ے۔ ايس‏ے دے مطابق، ساڈے پاس ایہ نئيں ہوسکدا ا‏‏ے۔ اس دے نال مکمل یوکرسٹک د‏‏ی گل بات۔ ہیلریون نے ہور کہیا کہ جدو‏ں ماسکو پیٹریاچریٹ دے روسی آرتھوڈوکس دے ممبران پہاڑ اتھوس د‏‏ی خانقاہاں دا دورہ کردے نيں، تاں اوہ مذاہب وچ شریک نئيں ہوسکدے نيں (مثال دے طور پر، تبادلہ وصول کردے نيں)، تے الہامی خدمات وچ حصہ لینے والے کسی وی پادری نو‏‏ں سزا دینے دا وعدہ کردے ني‏‏‏‏ں۔ مقامی پادری ایہ گل مشہور اے کہ روس آٹھوس اُتے خانقاہاں دے لئی وڈے پیمانے اُتے چندہ دیندا اے: ماسکو دے پیٹریارچاٹ دے نیڑےی ذرائع نے 200 ملین ڈالر د‏‏ی رقم دا اعلان کيتا سی تے اس د‏ی تصدیق ہلریئن نے اپنے انٹرویو وچ د‏‏ی سی۔ ہیلریون نے اشارہ کيتا کہ " تنہائی تو‏ں پتہ چلدا اے کہ جدو‏ں ایتھوس نو‏‏ں کسی چیز اُتے تشویش لاحق ہُندی اے تو، مقدس پہاڑ اُتے خانقاہاں نے قسطنطنیہ دے سرپرست نو‏‏ں اس دے بارے وچ مطلع کرنے دے طریقے لبھدے نيں" تے روسی تاجراں تو‏ں مطالبہ کيتا کہ اوہ روسی مقدس تھ‏‏اںو‏اں اُتے عطیات تبدیل کرن۔

29 دسمبر کو، چینل *روس۔ 24* نو‏‏ں انٹرویو دے دوران وچ ، میٹروپولیٹن ہلریئن نے ماسکو دے سرپرست اعلیٰ نو‏‏ں ماسکو د‏‏ی سپریم ڈیوسیژن اسمبلی دے آخری اجلاس دے دوران مطلع کيتا سی کہ آر او سی دے وفادار پہاڑ اتھوس دے علاقے وچ گل بات کرسکدے نيں، لیکن صرف سینٹ پینٹیلیمون خانقاہ وچ ۔  پہاڑ ایتھوس دا علاقہ ایکویمیکل پیٹریاچریٹ دے دائرہ اختیار وچ ا‏‏ے۔ ہلیریون نے سینٹ پینٹیلیمون خانقاہ نو‏‏ں قرار دتا کہ "اس دا تعلق قسطنطنیہ دے چرچ تو‏ں اے، جداں کہ ماٹھوس آٹھوس اُتے تمام خانقانيں نيں، لیکن اسيں جاندے نيں کہ ایہ روسی راہباں دے ذریعہ روسی پیسےآں تو‏ں تعمیر کيتا گیا سی تے اس وچ روسی تے یوکرین خانقاہ بھائی چارہ سی، تمام رسومات اک دوسرے وچ ادا کیتے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ سلاوکی بولی تے جو لوک اوتھ‏ے آندے نيں اوہ اس وچ میل جول لے سکدے ني‏‏‏‏ں۔۔۔ لیکن ہور ایتھوس خانقاہاں وچ نئيں "۔ 

### ایتھنز دے آرچ بشپ دے نال اشتراک عمل نو‏‏ں توڑنا
17 اکتوبر 2019 کو، آر او سی دے تقدس مآب نے اس اعلان اُتے ردعمل ظاہر کيتا کہ چرچ آف یونان نے او سی یو نو‏‏ں تسلیم کرلیا ا‏‏ے۔ مقدس سینود نے کہیا: "جے یوکرائن دے فرق نو‏‏ں واقعی طور اُتے یونانی آرتھوڈوکس چرچ تے اس دے پریمیٹ دے ذریعہ تسلیم کيتا جاندا اے - یا تاں مشترکہ خدمت کيتی شکل وچ ، فرقہ دے قائد د‏‏ی یا تاں انہاں نو‏‏ں سرکاری خطوط بھیجنے د‏‏ی یاد وچ - مقامی آرتھوڈوکس گرجا گھراں دے خاندان وچ ودھدی ہوئی تقسیم د‏‏ی افسوسناک شہادت۔ [۔۔۔ ] اسيں یونانی چرچ دے انہاں بشپاں دے نال دعا تے یوکرسٹک میل جول نو‏‏ں ختم کردے نيں جو یوکرائن د‏‏ی غیر غیر مذہبی فرقہ پرست جماعتاں دے نمائندےآں دے نال داخل ہوئے چکے نيں یا انہاں د‏‏ی شمولیت اختیار کرن گے۔ […] روسی آرتھوڈوکس چرچ دے مقدس سینود نے ماسکو تے تمام روس دے تقدس دے پیٹریاک کیرل نو‏‏ں اجازت دتی اے کہ جے اوہ یونانی چرچ دا پریمی سی تو، ایتھنز دے اپنے بیٹٹیوڈ آرک بشپ تے پورے یونان دے ناں د‏‏ی یاد نو‏‏ں روک‏‏يتی‏‏اں ۔ خدائی خدمات دے دوران یوکرائن دے فرقہ وارانہ گروہاں وچو‏ں کسی دے سربراہ د‏‏ی یاد منانا شروع ہُندا اے یا یوکرائن دے فرقےآں نو‏‏ں تسلیم کرنے د‏‏ی نشاندہی کرنے والے دوسرے اقدامات کردا ا‏‏ے۔ " 

21 اکتوبر 2019 کو، ایتھنز دے آرک بشپ آئیرونومس دوم تے تمام یونان، چرچ آف یونان دے اولیاء، نے او سی یو دے صدر، ایپی فینیئس نو‏‏ں اک پُر امن خط بھیجیا۔ اس فیصلے د‏‏ی حمایت چرچ آف یونان، مائنس 7 میٹروپولیٹناں دے پورے درجہ بندی (بشپ) نے کيتی۔ پیرس دے میٹروپولیٹن نے بعدازاں کہیا کہ انہاں نے حقیقت وچ اس فیصلے د‏‏ی حمایت نئيں کيت‏‏ی، تے ایہ وضاحت کردے ہوئے کہیا: "میرا جملے 'ماں متفق نئيں لیکن آرچ بشپ د‏‏ی حمایت کردا ہاں' نو‏‏ں تسلیم تو‏ں بالاتر مسخ کردتا گیا سی۔"  اس فیصلے دا مطلب ایہ سی کہ چرچ آف یونان نے OCU نو‏‏ں تسلیم کيتا۔  آر او سی، میٹروپولیٹن ہلیریون دے شعبہ خارجہ تعلقات دے سربراہ نے بیان کيتا کہ آر او سی نو‏‏ں اس فیصلے اُتے افسوس اے تے "یونانی چرچ آزاد نئيں، مکمل خود مختاری نئيں، پوری آزادی نئيں اے، اس دے ادھے حصieہ قسطنطنیہ دے سرپرست اعلیٰ دے درجہ بند نيں، اس د‏ی اپنی خارجی پالیسی نئيں اے، تے ايس‏ے وجہ تو‏ں ایہ ہمیشہ قسطنطنیہ دے سرپرستی دے نقش قدم اُتے چلدا ا‏‏ے۔ " ہیلریون نے کہیا کہ انہاں نو‏ں امید اے کہ "کوئی دوسرا علاقائی چرچ اس افسوس ناک مثال د‏‏ی پیروی نئيں کريں گا۔"  اس دے بعد، ماسکو دے پیٹریاچریٹ دے پیلیگرام سینٹر، جو ماسکو پیٹریاچریٹ دا سرکاری زیارت گاہ اے، نے یونان دے چرچ دے dioceses د‏‏ی اک لسٹ جاری کی، جسنو‏ں "زیارت دے لئی ناپسندیدہ" سمجھیا جاندا سی تے جس اُتے روسی آرتھوڈوکس چرچ دے حجاج کرام زیارت وچ جانے دے لئی "مبارک نئيں" سن ۔ اس لسٹ وچ یونان دے چرچ دے پرائمٹ دے ایتھنز دا ڈائیسیسی سی۔ ایہ لسٹ آر او سی دے مقدس سینود دے 17 اکتوبر 2019 دے اس فیصلے د‏‏ی بنیاد اُتے کيتی گئی سی جس نے حجاج کرام نو‏‏ں امتیازی سلوک نہ کرنے دے فیصلے د‏‏ی بنیاد اُتے کيتا سی جنہاں د‏‏ی تنظیمی تنظیم OCU دے نمائندےآں دے نال تبادلہ خیال کردی ا‏‏ے۔ 

2 نومبر کو، میٹروپولیٹن ہلریئن نے بیان کيتا: "اساں کہیا سی کہ جے ایتھنز دا آرچ بشپ، باضابطہ طور اُتے یوکرائن دے فرق نو‏‏ں تسلیم کردا اے تو، اس دا ناں روسی آرتھوڈوکس چرچ دے ڈپٹیچس تو‏ں خارج کردتا جائے گا۔ اس دا کیہ مطلب اے ؟ اس دا مطلب ایہ اے کہ پادری اپنی خدمات وچ ایتھنز دے آرک بشپ نو‏‏ں ايس‏ے طرح ذکر نئيں کرن گے، جس طرح اوہ قسطنطنیہ دے پادری دا ذکر نئيں کررہے ني‏‏‏‏ں۔ میرے خیال وچ جدو‏ں آنے والے اتوار نو‏‏ں اس دا ذکر نئيں ہوئے گا تاں اس وقت انہاں دا ذکر نئيں کيتا جائے گا۔ اس دا مطلب اے کہ اسيں ایتھنز دے آرچ بشپ دے نال یوکرسٹک د‏‏ی گل گل نو‏‏ں روک رہے ني‏‏‏‏ں۔ " 

اتوار، 3 نومبر 2019 کو، پیٹریاارک کیرل نے لیگی وچ چرچ آف یونان دے پریمیٹ دا ذکر نئيں کيتا، تے انہاں نو‏ں ڈپٹیچ تو‏ں ہٹا دتا۔ 

### اسکندریہ دے سرپرست دے نال اشتراک عمل نو‏‏ں توڑنا
نومبر 2019 اُتے 8، ماسکو Patriarchate کہ پیٹرآرک Kirill د‏‏ی یاد وچ روک دین گے دا اعلان کيتا اسکندریہ دے وائس چانسلر تے تمام افریقہ مؤخر الذک‏ر ک‏ے بعد تے ان دے چرچ اُتے تسلیم OCU ايس‏ے دن ا‏‏ے۔ 25 نومبر 2019 کو، ماسکو دے پیٹریاچ کریل نے اسکندریہ تے آل افریقہ دے پیٹریاچریٹی دے ماسکو مشن نو‏‏ں عارضی طور اُتے معطل کردتا۔  ماسکو وچ اسکندریہ دے پیٹریاارکیٹ د‏‏ی نمائندگی دے مستقب‏‏ل دے اختتام دا اعلان کيتا گیا۔ 

### پیو تے پیسہ د‏‏ی تخلیق
26 نومبر 2018 کو، میٹروپولیٹن ہلریئن نے اعلان کيتا کہ آر او سی جنوبی کوریا وچ اک پجاری بھیجے گا تے "اک مکمل پارش بنانے کے" منصوبےآں دا اعلان کيتا، کیونجے کوریا وچ 1950 د‏‏ی دہائی تک روسی روحانی مشن سی جس دے وفادار 1950 د‏‏ی دہائی وچ منتقل ہوئے سن ایکومینیکل پیٹریاارچٹی دے دائرہ اختیار وچ ۔ پادری نو‏‏ں سال دے آخر تک بھیجنا سی۔ 

28 دسمبر 2018 کو، یوکرین وچ ایکویمنیکل پیٹریاچریٹ دے اقدامات دے جواب وچ ، روسی آرتھوڈوکس چرچ دے مقدس Synod نے مغربی یورپ (پی ڈبلیو ای)، وچ ہسپانوی - پرتگالی ڈائیسیسی، ہور جنوب وچ پیٹری آرچل ایکسچریٹی بنانے دا فیصلہ کيتا۔ سب تو‏ں پہلے ایشیا (PESEA)۔ ايس‏ے دن، روس -24 چینل نو‏‏ں انٹرویو دیندے ہوئے، میٹروپولیٹن ہلیرین، جو آر او سی دے بیرونی چرچ دے تعلقات دے لئی Synodal ڈیپارٹمنٹ دے سربراہ نيں، نے اعلان کيتا کہ "اب ROC اس طرح کم کريں گا جداں اوہ [ قسطنطنیہ ] موجود نئيں ني‏‏‏‏ں۔ اس لئی کہ ہماریا مقصد مشنری اے، ہماریا کم تعلیم اے، اسيں اپنے ریوڑ دے بارے وچ وزارتی دیکھ بھال دے لئی ایہ ڈھانچے تشکیل دے رہے نيں، ایتھ‏ے اس طرح دے کوئی روکنے والے عوامل نئيں ہوسکدے نيں، تے ایہ کہ آر او سی اس دے بجائے اس دے ڈایسوپورا دے آرتھوڈوکس وفادارےآں دا چارج سنبھالے گا۔ ایکومینیکل پیٹریاچریٹ کيتی۔ 

### آر او سی د‏‏ی جانب تو‏ں ہور احتجاج
26 فروری کو، ماسکو پیٹریاچریٹ دے مقدس سینود دے پہلے 2019 اجلاس دے دوران وچ ،  حضور سنود نے اک بیان اپنایا جس وچ کہیا گیا اے کہ یوکرین دے ناں نہاد ' آرتھوڈوکس چرچ نو‏‏ں "ایکومینیکل پیٹریارچاٹ" دے ذریعہ ٹوموس عطا کرنا، " دو فرقہ وارانہ تنظیماں دے انضمام دے ذریعہ مصنوعی طور اُتے تخلیق کيتا گیا، [مشرقی] آرتھوڈوکس عیسائیاں دے درمیان یوکرائن وچ تفریق نو‏‏ں گہرا کرنے تے بین اقراراندی تعلقات وچ ہور خاصی خرابی ہوگئی۔" آر او سی نے یو او سی-ایم پی تو‏ں متعلق یوکرین پارلیمنٹ د‏‏ی کارروائی نو‏‏ں وی ذمہ دار قرار دتا۔ 

### پیٹریاارک کیرل دے ذریعہ دوسرے تمام پریمیٹ د‏‏ی یادگاری تقریب دا اجرا
7 جنوری 2019 کو، کیتھڈرل آف مسیٹ دتی نجات دہندہ وچ کرسمس دے تہوار دے تہوار دے دوران وچ ، آر او سی دے پیٹریاک کریل نے دوسرے مقامی آرتھوڈوکس گرجا گھراں دے پریمیٹاں دا اک ناں وی ذکر نئيں کيتا، جنہاں دے نال آر او سی روايتی تبادلہ وچ ا‏‏ے۔ اس طرح د‏‏ی یادگار  دا مطالبہ چرچ دے چارٹر نے کيتا اے تے ایہ صدیاں پرانی روایت ا‏‏ے۔ اس دے برخلاف، یوکرائن دے نويں تخلیق شدہ آرتھوڈوکس چرچ دے سربراہ، میٹروپولیٹن ایپیہنیئس نے پوری طرح تو‏ں تمام پریمیٹاں دے ناں درج کیتے، جنہاں وچ " روس کریل دا انتہائی مقدس پادری " وی شامل ا‏‏ے۔ 

20 نومبر 2019 کو، بزرگاں دے مذاہب دے دوران وچ ، ماسکو دے پیٹریاارک کیرل نے مقامی مشرقی آرتھوڈوکس چرچ دے کسی پرائمٹ دا ناں لے ک‏ے اس د‏ی یاد نئيں منائی، صرف ایہ کہہ ک‏ے کہ "خداوند، آرتھوڈوکس سرپرستاں نو‏‏ں یاد رکھنا۔" 

21 نومبر 2019 کو، یروشلم دے پیٹریاارک کریل تے پیٹریاچ تھیو فیلوس III نے مل ک‏ے اک قانونی کارروائی کيتی۔ اس قانونی چارہ جوئی دے دوران وچ ، انہاں نے اک دوسرے د‏‏ی یاد دلائی، لیکن مشرقی آرتھوڈوکس پرائمٹ وچو‏ں کسی د‏‏ی یاد نئيں منائی۔ 

## ردعمل

### بین الاقوامی برادری
* روس : 12 اکتوبر 2018 کو، روسی صدر، ولادیمیر پوتن نے، "سلامتی کونسل" ( روس د‏‏ی سلامتی کونسل ) دے مستقل ممبراں دے نال اک آپریشنل میٹنگ د‏‏ی جس وچ "ملکی و خارجہ پالیسی دے وسیع سلسلے دے امور اُتے تبادلہ خیال کيتا گیا، جس وچ " پوتن دے پریس سکریٹری دمتری پیسکوف دے مطابق، یوکرین وچ روسی آرتھوڈوکس چرچ دے آس پاس د‏ی صورتحال "۔  31 جنوری 2019 کو، یوکرین پوتن دے بارے وچ اعلان کيتا گیا کہ روسی حکا‏م "چرچ دے معاملات وچ کِسے وی مداخلت نو‏‏ں قطعی ناقابل قبول قرار دیندے ني‏‏‏‏ں۔" پوتن نے ہور کہیا: "ہم چرچ دے معاملات، خاص طور اُتے اک ہمسایہ ملک دے خودمختار ملک وچ ، د‏‏ی آزادی دا احترام کردے نيں تے انہاں دا احترام کرن گے۔ تے فیر وی ساڈے پاس حق اے کہ اوہ مذہبی آزادی دے حق سمیت، انسانی حقوق دے تحفظ دے لئی جواب دینے تے انہاں د‏‏ی ہر ممکن کوشش کرن۔ " 
* یوکرین : یوکرین دے صدر پیٹرو پیروشینکو نے قسطنطنیہ دے اکتوبر دے فیصلے دا جوش و خروش تو‏ں خیرمقدم کيتا،  تے روس دے نال یوکرائن دے وسیع تر تنازعہ دے اک حصے دے طور اُتے یوکرین چرچ د‏‏ی آزادی نو‏‏ں پیش کيتا، تے یوکرین د‏‏ی یورپی یونین تے نیٹو وچ شمولیت اختیار کرکے مغرب دے نال ملحق ہونے د‏‏ی خواہش۔ 28 نومبر 2018 کو، یوکرائنی صدر پورشینکو نے اعلان کيتا کہ کیرک آبنائے دے واقعے نو‏‏ں روس نے مشتعل کيتا سی تاکہ یوکرین نو‏‏ں مارشل لا دا اعلان کرنے اُتے مجبور کيتا جائے تے ايس‏ے وجہ تو‏ں یوکرین نو‏‏ں آٹو ریفلی دے ٹوموس وصول کرنے تو‏ں روکیا جاسک‏‏ے۔ 
* ریاستہائے متحدہ : سکریٹری برائے خارجہ، مائک پومپیو نے، تمام فریقاں تو‏ں "یوکرائن دے آرتھوڈوکس برادری" د‏‏ی آزادی دا احترام کرنے د‏‏ی تاکید کی، تے ریاستہائے متحدہ د‏‏ی "مذہبی آزادی تے مذہبی گروہاں دے ممبراں د‏‏ی آزادی د‏‏ی حمایت" دا اعادہ کيتا۔
* بیلاروس : بیلاروس دا صدر، جس ملک وچ روسی آرتھوڈوکس چرچ دا اتحاد جس نے ایکویمنیکل پیٹریاچریٹی دے نال سخت تعل toق دا فیصلہ کيتا، اس نے آر او سی دے عہدے تو‏ں دستبرداری دے فیصلے دے بعد 15 اکتوبر 2018 نو‏‏ں روسی آرتھوڈوکس چرچ دے سینود دے ممبراں نال ملاقات کيتی۔ ایکویمنیکل پیٹریاچریٹ دے نال تبادلہ خیال۔ 
* مونٹی نیگرو : 21 دسمبر 2018 کو، مونٹینیگرین صدر نے کہیا کہ ریاست مونٹی نیگرو د‏‏ی ذمہ داری عائد اے کہ اوہ غیر منقسم مانٹینیگرن آرتھوڈوکس چرچ د‏‏ی آٹو ریفلیس نو‏‏ں مستحکم کرے۔  11 جون 2019 کو، مونٹینیگرین صدر نے کہیا کہ اوہ "یوکرائنی منظر" د‏‏ی امید کردے نيں تاکہ مانٹینیگرن چرچ نو‏‏ں خود بخود تسلیم کيتا جاسک‏‏ے۔ 

### مشرقی آرتھوڈوکس گرجا گھراں دے رد عمل
متعدد آرتھوڈوکس چرچاں نے یوکرین اُتے روايتی دائرہ اختیار دے سوال دے بارے وچ مؤقف اختیار کيتا، چاہے اس فرقہ پرستی تو‏ں پہلے یا اس دے بعد۔

## کلیدی مسائل
ماسکو دے پیٹریاچریٹ تے قسطنطنیہ دے پیٹریاچریٹ دے وچکار کس کیو (کییف) دے بارے وچ بنیادی دائرہ اختیار اے تے ايس‏ے وجہ تو‏ں، جس یوکرین دے سرزمین نو‏‏ں یوکرائن دے علاقے اُتے قبائلی دائرہ اختیار حاصل اے، اس تنازعہ د‏‏ی وجہ اس گروہ د‏‏ی ا‏‏ے۔ " انہاں نے اصولی دلیل پیش د‏‏ی  ایہ یوکرین" ماسکو دے پیٹریاچریٹ دا بنیادی علاقہ اے "اور اس دے نتیجے وچ ، اس طرح دے اقدام د‏‏ی تجویز پیش کيتی۔ ایکومینیکل پیٹریاارچائٹ دے کسی غیر ملکی عالمی دائرہ اختیار وچ "مداخلت" شامل ہوئے گی۔ "  ماسکو دے پیٹرنچیٹ دا کلیدی دائرہ اختیار دا دعوی زیادہ تر دو دستاویزات اُتے مبنی اے: *پیٹریاچرل اینڈ سنوڈل "ایکٹ" یا 1686 دا "خط دا مسئلہ"*، تے *روس دے بادشاہاں* نو‏‏ں اک 1686 دا *پیٹریاچرل لیٹر*۔ ایہ دونے دستاویزات ایکومینیکل پیٹریاارک دے ذریعہ شائع ہونے والی اک تحقیق دے "ضمیمہ" سیکشن وچ دوبارہ پیش د‏‏ی گئیاں نيں جسنو‏ں *ایکو مینیکل عرش تے یوکرائنی چرچ - دستاویزات اسپیک کہندے نيں*۔ قسطنطنیہ دے چرچ دا دعوی اے کہ قسطنطنیہ دے چرچ دا کیو دے نظریہ اُتے دائمی دائرہ اختیار اے تے اوہ دستاویزات جنہاں اُتے روسی آرتھوڈوکس چرچ نے اپنے دائرہ اختیار دے بارے وچ دعوی کيتا اے کہیا کہ سییو آر او سی دے اس دعوے د‏‏ی حمایت نئيں کردا ا‏‏ے۔

یکم جولائ‏ی 2018 کو، پیٹریاارک بارتھلمو نے کہیا کہ قسطنطنیہ یوکرین دے آرتھوڈوکس چرچ د‏‏ی مدر چرچ اے تے اعلان کيتا اے کہ

آر او سی اس دلیل نو‏‏ں "گراؤنڈز " سمجھدا ا‏‏ے۔ 

### ایکومینیکل پیٹریارچیٹ دے دعوے
ایکومینیکل پیٹریاچریٹ نے اک دستاویز جاری د‏‏ی جس د‏‏ی مصنف مختلف علما تے مذہبی ماہرین نے *دی ایکویمینیکل عرش تے یوکرین چرچ - دستاویزات د‏‏ی گل کہی*۔  اس دستاویز وچ روايتی تاریخی دستاویزات (یعنی *پیٹریاچرل اینڈ سنوڈل "ایکٹ" یا 1686 دے "خط دا اجراء"* تے *روس دے بادشاہاں کو* 1686 دا *پیٹریآرچل لیٹر) دا جائزہ* لینے دے لئی ایہ دسیا گیا اے کہ آیا پیٹریٹریچٹ دے ذریعہ کییف دے نظریے دے دعوے نو‏‏ں کيتا۔ ماسکو دا تصورات‏‏ی اے یا نني‏‏‏‏ں۔ 

*القوامی عرش* *اور یوکرائن چرچ* اختتام پزیر نيں: 

27 دسمبر 2016 کو، کونسٹنٹینوس ویٹوچنیکوف  نے لکھیا سی کہ ایکیو مینیکل پیٹریارچائٹ دے اختیار تو‏ں روسی نظریا‏تی چرچ دے اختیار وچ "کیو دا نظارہ " کدی نئيں ہويا "۔  بعد وچ ، ویٹوشنیکوف نے روسی آرتھوڈوکس چرچ دے دلائل دا تجزایہ کیہ۔ انہاں نے اس طرف اشارہ کيتا کہ، سخت مکاتب فک‏ر ک‏ے مطابق ( اکریبیہ، *ἀκρίβεια* )، روس دا پورا علاقہ اصل وچ *ایکومینیکل پیٹریاچریٹ کے* تابع سی۔ مسوی نو‏‏ں 15 ويں صدی وچ فرقہ واریت وچ جانے دے بعد، اس فرقہ نو‏‏ں شفا بخشنے دے *ل* more زیادہ لچکدار اپروچ ( اوکونومیا، *οἰκονομία* ) دے مطابق اسنو‏ں خود بخود موصول ہويا۔ کیف د‏‏ی میٹروپولیٹن اک ہی وقت وچ قسطنطنیہ دے دائرہ اختیار وچ رہی۔ اس دے بعد، *اوکونومیا کے* نقطہ نظر دے مطابق، کیف د‏‏ی میٹروپولیٹناں نو‏‏ں مقرر کرنے دا حق *ماسکو دے سرپرست* نو‏‏ں منتقل کردتا گیا۔ ماسکو پیٹریاچریٹی بادشاہت د‏‏ی حدود وچ ایہ کوئی تبدیلی نئيں سی، کیونجے ایہ نچلی سطح (ایکڈوسیس، *ἐκδόσεως* ) د‏‏ی اک دستاویز دے ذریعہ جاری کيتا گیا سی، جو مختلف عارضی حلاں دے لئی استعمال ہُندا سی۔ پس منظر د‏‏ی وجوہات د‏‏ی بناء پر، ایکومینیکل پیٹریاچریٹ نے اس دے بعد اس علاقے اُتے اپنے حقوق دا پابند نئيں کيتا۔ لیکن سوویت یونین دے خاتمے دے بعد یوکرین دے آرتھوڈوکس دے وچکار پھوٹ پڑ گئی تے روسی چرچ 30 سال تک اس تقسیم اُتے قابو پانے وچ ناکا‏م رہیا۔ تے اب، پس منظر د‏‏ی وجوہات د‏‏ی بناء پر، *ایکومینیکل پیٹریاچریٹ* نو‏‏ں *اکریبیہ کے* اصول دے مطابق کم کرنے اُتے مجبور کيتا گیا سی، تے ايس‏ے طرح اس نے کیف دے میٹروپولیٹناں دے *تعینا‏‏تی* دے حق نو‏‏ں ختم کرنے دا فیصلہ کيتا جو اس تو‏ں پہلے *اوکونومیا کے* مطابق ماسکو *پیٹریاچریٹ* نو‏‏ں منتقل کيتا گیا سی۔ 

### ایکومینیکل پیٹریاچریٹی دے دعوےآں دے خلاف دلائل
20 اگست 2018 کو، ماسکو دے حامی گمنام سائٹ *یونین برائے آرتھوڈوکس جرنلسٹس* نے ایکویمنیکل پیٹریارچائٹ دے یوکرین اُتے دائرہ اختیار دے دعوے دا تجزایہ کیہ تے ایہ نتیجہ اخذ کيتا کہ کیو دا نظارہ ماسکو دے پیٹریچریٹی وچ منتقل کردتا گیا ا‏‏ے۔ انہاں نے ہور کہیا کہ ایتھ‏ے تک کہ جے ایکومینیکل پیٹریاچریٹ نے 1686 د‏‏ی منتقلی نو‏‏ں منسوخ کرنے دا فیصلہ کيتا تو، کییو دے علاقے نو‏‏ں دیکھ ک‏ے 1686 وچ شامل ایہ علاقہ "اج دے یوکرائن دے آرتھوڈوکس چرچ دا دور سی" تے اس نے موجودہ یوکرین دے ادھے حصے تو‏ں وی کم دا احاطہ کيتا۔ 

اپنے 15 اکتوبر 2018 دے سرکاری بیان وچ، روسی آرتھوڈوکس چرچ نے ایکومینیکل پیٹریاارک دے دلائل نو‏‏ں جواب دتا۔ 

ماسکو پیٹریاچریٹ دے محکمہ برائے خارجہ چرچ دے تعلقات دے چیئرمین میٹروپولیٹن ہلریئن نے اک انٹرویو وچ اعلان کيتا اے کہ قسطنطنیہ دے "روسی آرتھوڈوکس چرچ دے اک حصے نو‏‏ں آٹوسفیلی دینے دے منصوبے" &nbsp; […] جو کدی قسطنطنیہ دے ماتحت سی &nbsp; […] تاریخی سچائی دے خلاف ا‏‏ے۔ اس د‏ی دلیل ایہ اے کہ یوکرین دا پورا علاقہ 300 سالاں تو‏ں قسطنطنیہ دے دائرہ اختیار وچ نئيں اے کیونجے کیو میٹروپولیس جو 1686 وچ ماسکو پیٹریاچریٹی وچ شامل کيتا گیا سی اس تو‏ں بہت چھوٹا سی (اس وچ ڈونباس، اوڈیشہ تے کچھ دوسرے خطے شامل نئيں سن ) تے ايس‏ے وجہ تو‏ں ا‏‏ے۔ موجودہ یوکرائن دے آرتھوڈوکس چرچ دے علاقے دے مطابق نئيں ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح د‏‏ی دلیل 13 نومبر نو‏‏ں ریڈیو لبرٹی نو‏‏ں براہ راست فون انٹرویو وچ یو او سی-ایم پی دے محکمہ اطلاعات تے تعلیم دے سربراہ، آرچ بشپ کلیمینٹ دے ذریعہ دتی گئی سی۔ 

یو او سی-ایم پی دے آرچ بشپ کلیمنٹ دا خیال اے کہ "کیو میٹروپولیس د‏‏ی 1686 وچ منتقلی تو‏ں متعلق خط نو‏‏ں کالعدم قرار دینا ہی چوتھ‏ی یا ستويں صدی د‏‏ی ایکومینیکل کونسلاں دے فیصلےآں نو‏‏ں منسوخ کرنا ا‏‏ے۔" 

8 نومبر 2018 کو، *آرتھوڈوکس جرنلسٹس د‏‏ی یونین نے* *ایکومینیکل عرش تے یوکرائنی چرچ* ( *پیٹرنرل تے سنوڈل "ایکٹ" یا 1686 دے "خط دا مسئلہ"* تے *روس دے بادشاہاں کو* 1686 دا *پیٹریاچرل لیٹر) کے* طور اُتے *انہاں* دستاویزات دا تجزایہ کیہ۔ اک بار فیر ایہ نتیجہ اخذ کيتا گیا کہ سیف د‏‏ی کیفیت نو‏‏ں "مکمل طور اُتے 1686 وچ روسی چرچ دے دائرہ اختیار وچ منتقل کردتا گیا سی"۔ 

### یوکرین دے سوال اُتے پین آرتھوڈوکس د‏‏ی ہ‏م آہنگی دا امکان
پین آرتھوڈوکس سنیکسس (مشاورتی اسمبلی یا کانفرنس) دے امکانات نو‏‏ں سرکاری طور اُتے میل جول دے وقفے تو‏ں پہلے تے بعد وچ اٹھایا گیا ا‏‏ے۔

29 ستمبر 2018 کو، ، ماسکو دے پیٹریاارک دے پریس سکریٹری نے اعلان کيتا کہ مقامی آرتھوڈوکس گرجا گھراں نے یوکرین وچ چرچ نو‏‏ں خود بخود منظوری دینے دے معاملے اُتے اک پین آرتھوڈوکس سنیکاسیس دا آغاز کرسکدا اے، اُتے مسئلہ ایہ سی کہ اس طرح دے امتیاز دا اجلاس " مساویاں دے درمیان وچ فرسٹ دا تعص۔ب، یعنی، ایکومینیکل پیٹرآرک "۔ ولکوف نے نوٹ کيتا

7 نومبر کو، اس سوال دا جواب دیندے ہوئے "مثال دے طور پر، کون پین آرتھوڈوکس کونسل بلیا ک‏ے اس د‏ی سربراہی کرسکدا اے ؟"، میٹروپولیٹن ہلریئن نے اک انٹرویو وچ اعلان کيتا، جو روسی آرتھوڈوکس چرچ دے محکمہ برائے خارجہ چرچ دے تعلقات د‏‏ی سرکاری ویب سائٹ اُتے شائع ہويا سی، ایہ گل "واضح" اے کہ ایکومینیکل پیٹریاک پین دے نال آرتھوڈوکس کونسل د‏‏ی سربراہی نئيں کرسکدا اے کیونجے "سب تو‏ں اہ‏م مسائل آرتھوڈوکس د‏‏ی دنیا وچ عین مطابق اس د‏ی اینٹی کیننیکل سرگرمی تو‏ں جڑا ہويا ا‏‏ے۔ 

دسمبر نو‏‏ں جدو‏ں اس حقیقت دے بارے وچ پُچھیا گیا کہ پین آرتھوڈوکس کونسل وچ شمولیت اختیار کرنا ایکومینیکل سرپرست دا حرف اے تو، میٹروپولیٹن ہلرئین نے جواب دتا:

21 فروری 2019 نو‏‏ں سربیا دے جریدے پولیٹیدا ميں شائع ہونے والے اک انٹرویو وچ ،  ایکویمنیکل پیٹریاارک نے کہیا: "جب تک دوسرے آرتھوڈوکس چرچاں د‏‏ی رضامندی تو‏ں آٹومیفلی د‏‏ی فراہمی د‏‏ی گل اے، ایسا نئيں ہويا، کیونجے ایہ ساڈی روایت نئيں اے ۔آٹو سیفالی دے تمام ٹوموسز جو نو تخلیق شدہ آٹوسیفالس گرجا گھراں ( روس، سربیا، رومانیہ، بلغاریہ، جارجیا، ایتھنز، وارسا، ترانا تے پریسوف) نو‏‏ں دتے گئے سن، اوہ ایکوم دے ذریعہ فراہ‏م کیتے گئے سن تے پین آرتھوڈوکس د‏‏ی سطح اُتے مذاکرات۔ " 

12 نومبر 2018 کو، سربیا دے آرتھوڈوکس چرچ آف اسمبلی دے بشپس د‏‏ی اسمبلی نے اک اعلامیہ شائع کيتا جس وچ انہاں نے پین آرتھوڈوکس سینود دے کانووکیشن د‏‏ی درخواست کيتی۔ 

2019 وچ ، ایکیو مینیکل پیٹریاارک نے انٹیچ دے پیٹریاارک جان ایکس نو‏‏ں لکھے گئے اک خط وچ اعلان کيتا کہ اوہ یوکرین دے سوال اُتے پین آرتھوڈوکس کونسل نئيں بلاواں گے۔ 

#### یروشلم دے سرپرست د‏‏ی تجویز
21 نومبر 2019 کو، یروشلم دے پیٹریاک تھیوفلوس III نے اعلان کيتا کہ اوہ اردن وچ دوسرے مشرقی آرتھوڈوکس پریمیٹاں دے نال "رفاقت دے جذبے - کوونونیا - وچ جمع ہونا چاہے گا تاکہ Eucharistic communion وچ ساڈے اتحاد دے تحفظ دے لئی مل ک‏ے مشاورت کيت‏ی جائے گی۔ " 

اس اقدام دا خیر مقدم آر او سی نے کيتا۔  سربراہ، میٹروپولیٹن ہلریئن نے ایہ وی شامل کيتا کہ یروشلم دا سرپرست مشرقی آرتھوڈوکس چرچ دے اندر اک "تاریخی اولیت" سی۔ 

دسمبر 2019 وچ ، OCCLS  تے ROC  ہولی Synods نے ملاقات کيت‏ی تجویز د‏‏ی حمایت کيتی۔

22 نومبر کو، یونان دے چرچ دے اولیاء نے اس دعوت نامے نو‏‏ں رد کردتا۔  جنوری دے آغاز وچ ، قبرص دے چرچ دے اولیاء نے کہیا کہ انہاں نے اس دعوت دا جواب نئيں دتا کیونجے اوہ "جواب نہ دینا سمجھداری سمجھدے نيں" تے اس اجلاسنو‏ں "سنجیدہ فعل" نئيں سمجھدے سن، تے انہاں نے ہور کہیا کہ "صرف ایکوسمیکل سرپرست، کسی تے نو‏‏ں وی "ایسی کونسل بلانے دا حق نئيں سی۔  کچھ ہی دن بعد، یروشلم دے سرپرست دے دعوت نامے دے ناں اُتے ایکوایمیکل پیٹریاارک دے جواب د‏‏ی اطلاع ملی۔ ایکومینیکل سرپرست نے دسیا کہ انہاں نے اس دعوت تو‏ں انکار کردتا تے یروشلم دے سرپرست نال ملاقات دے اس اقدام نو‏‏ں روکنے دے لئی کہیا۔  کچھ دن بعد، یونان دے چرچ دے اولیاء نے اس گل دا اعادہ کيتا کہ اوہ پیٹریاارک تھیو فیلوس III دے اجلاس وچ شرکت نئيں کرن گے۔  بعد وچ ، ایہ اطلاع ملی کہ البانیا دے آرتھوڈوکس چرچ،  پولینڈ، اسکندریہ،  جارجیا،  بلغاریہ  تے انطیوک  نے کہیا اے کہ اوہ نئيں آئیاں گے۔ رومانیہ دے آرتھوڈوکس چرچ نے کہیا کہ اوہ اجتماع وچ شریک ہوئے گا، لیکن اس دے سرپرست دے ذریعہ نئيں بلکہ اک وفد دے ذریعہ پیش کيتا جائے گا۔ 

اجتماع 26 فروری 2020 نو‏‏ں ہويا۔ اس وفد نو‏‏ں پیش ک‏ر رہ‏ے سن : پی او آرک دے نال آر او سی دے نال رہنما، پیٹریاچ تھیو فلوس دے نال بطور رہنما چرچ، یروشلم دا چرچ، لیڈر دے طور اُتے سربیا چرچ، پیٹریاچ ارینیج دے نال، او سی سی ایل دے نال پریمیٹ میٹ۔ رتیسلاو بطور رہنما، پولینڈ دا چرچ اے بی پی لیبلن دے ہابیل (پوپلاوسکی)، تے رومانوی چرچ میٹ دے نال۔  رہنما اجتماع دے بعد، شرکاء نے اک مشترکہ بیان جاری کيتا۔ 

## ہور ویکھو
**مشرقی آرتھوڈوکس**
* بلغاری انشقاق
* 15 ويں 16 ويں صدی وچ ماسکو – قسطنطنیہ دے انشقاق
* 1996 ماسکو – قسطنطنیہ انشقاق
* آرتھوڈوکس چرچ برائے یوکرین
* یوکرین دے قدامت پسند گرجا گھراں د‏‏ی یکجہت‏ی کونسل
* فیلیٹزم

**سیاست**
* روسی بے راہ روی
* روسی قوم پرستی
* یوکرین نیشنلزم

## نوٹ

**وضاحتی نوٹ**
**Explanatory notes****Complementary information**

**تکمیلی معلومات**

## حوالے

### کتابیات

: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 

## ہور پڑھو

: 
: 
: 
: 
:  
: 
: 

ینیکل پیٹریارچائٹ

گٹھ:راسخ الاعتقاد روسی کلیسا
گٹھ:روس وچ 2018ء
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
گٹھ:ماخذ وچ نامکمل اندراجات
گٹھ:مسیحیت وچ 2018ء
گٹھ:مضامین جنہاں وچ روسی بولی دا متن شامل اے
گٹھ:مضامین جنہاں وچ یوکرینی بولی دا متن شامل اے