open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
2014 سڈنی کیفے یرغمال

۱۵اور ۱۶ دسمبر ۲۰۱۴ء نو‏‏ں آسٹریلیا دے شہر نیو ساؤتھ ویلز دے لنٹ کیفے وچ شیخ ہارون نامی ایرانی پناہ گزین نے ۱۷ گاہکاں تے کیفے کیفے ملازمین نو‏‏ں یرغمال بنا لیا، ۱۶ گھنٹےآں دے تعطل دے بعد، قریبی عمارتاں تے علاقے نو‏‏ں خالی کر کر پولیس نے دھاوا بول دتا، جس وچ ۳ افراد، شیخ ہارون نو‏‏ں ملیا کرمارے گئے۔

محاصرے دے نتیجے وچ ، سینٹرل بزنس ڈسٹرکٹ د‏‏ی سٹرک بند کر دتی گئی اے اس دے علاوہ ایہ علاقہ اردگرد د‏‏ی عوام دے لئی بند کر دتا گيا سی تے کچھ قریبی سرکاری عمارتاں بھی۔ سڈنی وقت دے مطابق ۱۶ دسمبر د‏‏ی رات ۲:۱۴ منٹ اُتے کیفے اُتے پولیس نے دھاوا بول دتا۔
## واقعات

thumb|لنٹ چاکلیٹ، مارٹن پلیس د‏‏ی شاخ، تصویر ۲۰۱۳ء

### چھاپا

### یرغمالی
thumb|پولیس مارٹن پلیس نو‏‏ں بند کيتے ہوئے
ابتدائی طور اُتے ۱۳ افراد دے اندر ہوݨ دا اندازہ لگیا يا گيا سی۔ فرار ہوݨ والے یرغمالیاں تو‏ں متواتر معلومات حاصل کرنے دے بعد، حکا‏م نے ودھ تو‏ں ودھ دس یرغاملیاں دے اندو ہوݨ دا اندیشہ ظاہر کیا۔ فرار ہوݨ والے یرغمالیاں وچو‏ں اک نو‏‏ں اسپتال منتقل کيتا گيا اے  اوہ خطرے د‏‏ی حالت وچ نئيں سی۔
## اثرات
thumb|سجے|لنٹ کیفے دے مقام تے صورت حال دا نقشہ

## ہور ویکھو

* آسٹریلیا

## حوالے

گٹھ:2014ء
گٹھ:2014ء وچ آسٹریلیا
گٹھ:2014ء وچ دہشت گردی دے واقعات
گٹھ:آسٹریلیا وچ دہشت گردی دے واقعات
گٹھ:سڈنی وچ 2010ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:یرغمالی
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:2014ء وچ اوقیانوسیہ وچ دہشت گرد واقعات
گٹھ:Short description is different from Wikidataگٹھ:۲۰۱۴ء
گٹھ:۲۰۱۴ء وچ آسٹریلیا
گٹھ:۲۰۱۴ء وچ دہشت گردی دے واقعات
گٹھ:آسٹریلیا وچ دہشت گردی دے واقعات
گٹھ:سڈنی وچ ۲۰۱۰ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:یرغمالی
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:۲۰۱۴ء وچ اوقیانوسیہ وچ دہشت گرد واقعات
شیخ ہارون

آسٹریلیا دے راجگڑھ کینبرا وچ دسمبر 2014 وچ اک ایرانی نژاد پنجاہ سالہ مسلح باشندے **شیخ ہارون مونس** نے سولہ گھنٹےآں تک اک ہوٹل وچ کئی افراد نو‏‏ں یرغمال بنا رکھیا سی۔ کئی گھنٹےآں د‏‏ی مسلسل جدو جہد دے بعد پولیس نے یرغمال بنائے گئے لوکاں نو‏‏ں دے قبضہ تو‏ں آزاد کرانے وچ کامیابی حاصل کيتی سی تے ايس‏ے د‏‏ی وجہ تو‏ں آسٹریلیا وچ ہائی الرٹ دا ماحول بنیا ہویا سی ۔

## اختتام
اس یرغمال بنانے دے معاملے وچ شیخ ہارون مونس مڈبھیڑ وچ مار دتا گیا۔ دو تے افراد وی مارے کيتے سن ۔ آسٹریلیائی وزیر اعظم ٹونی ایبٹ نے سڈنی دے اس کیفے پہنچ کران دو افراد نو‏‏ں خراج پیش کيتا سی۔

## دہشت گردی د‏‏ی پرزور حمایت
شیخ ہارون مونس د‏‏ی اہلیہ نے اا/ستمبر دے امریکا اُتے ہوئے دہشت گرد حملےآں، 2002 دے بالی حملےآں تے جنگ عظیم وچ یہودیاں دے قتل عام د‏‏ی حمایت وچ انٹرنیٹ اُتے کئی ویڈیوز اپلوڈ کيتے سن ۔

## آسٹریلیائی مسلماناں دا رد عمل
آسٹریلیائی مسلماناں نے سانحہ وچ مارے لوکاں نو‏‏ں خراج عقیدت پیش کيتا۔ کچھ مسلماناں نے تاں موقع واردات اُتے گلدستے رکھ دے مرنے والے افراد نو‏‏ں دے تئاں اپنے دلی رنج دا اظہار کيتا۔ 

## حوالے

گٹھ:1436ھ دیاں موتاں
گٹھ:1964 دے جم
گٹھ:2014 دیاں موتاں
گٹھ:آسٹریلوی سنی مسلم
گٹھ:آسٹریلیا وچ پناہ گزین
گٹھ:ایران نو‏‏ں مطلوب مفرور شخصیتاں
گٹھ:شیعیت تو‏ں سنیت قبول کرنے والیاں شخصیتاں
گٹھ:Short description is different from Wikidata
گٹھ:اکیہويں صدی دے آسٹریلوی مجرمین
گٹھ:اکیہويں صدی دے ایرانی مجرمین
راب اسکول وچ گولی باری

**راب اسکول وچ گولی باری**  ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی ریاست ٹیکساس دے اک اسکول جس دا ناں راب اسکول اے، اوتھ‏ے 24 مئی 2022ء نو‏‏ں اک شخص د‏‏ی خاں ریز گولی باری نو‏‏ں کہیا جاندا اے جس تو‏ں گھٹ تو‏ں گھٹ 21 طلبا ہلاک ہوئے نيں۔ دسیا جا رہیا اے کہ 18 سالہ نوجوان نے طلباء اُتے انّھیواہ فائرنگ کيتی۔ اطلاعات دے مطابق مرنے والے بچےآں د‏‏ی عمراں 7 تو‏ں 10 سال دے درمیان سی۔ ایہ سبھی گریڈ 2، 3 تے 4 دے طالب علم سن ۔ امریک‏‏ی حکا‏م دے مطابق مشتبہ حملہ آور نو‏‏ں وی موت دے گھاٹ اتار دتا گیا ا‏‏ے۔ مرنے والےآں د‏‏ی تعداد ودھ سکدی ا‏‏ے۔

خبر رساں ایجنسی اے پی دے مطابق بندوق بردار راب ایلیمنٹری اسکول وچ ہتھ د‏‏ی بندوق تے رائفل دے نال داخل ہويا۔ کہیا جا رہیا اے کہ حملہ آور سان انتونیو دا رہائشی سی۔ وائٹ ہاؤس د‏‏ی پریس سکریٹری کرائن جین پیئر نے اس واقعے دے بعد کہیا کہ امریک‏‏ی صدر جو بائیڈن نو‏‏ں فائرنگ د‏‏ی اطلاع دے دتی گئی ا‏‏ے۔ بائیڈن ایشیا دے پنج روزہ دورے تو‏ں واپس لوٹ رہے نيں۔

یہ حملہ 2012ء وچ وقوع پذیر سینڈی ہوک اسکول گولی باری دے بعد امریک‏‏ی تریخ وچ سب تو‏ں خطر ناک خاں ریزی سی۔

یہ سال 2022ء وچ اسکول دے میدان وچ ہوݨ والی 27 ويں گولی باری اے جو ریاستہائے متحدہ امریکا وچ ہوئی ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* اسکولاں وچ گولی باری

## حوالے

گٹھ:حالیہ واقعات
گٹھ:یووالڈی کاؤنٹی، ٹیکساس
گٹھ:ٹیکساس وچ آتشيں اسلحہ تو‏ں اموات
گٹھ:ٹیکساس وچ تشدد

گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ قتل عام
گٹھ:چھوٹے پیغام خانیاں دا استعمال کرنے والے مضامین
گٹھ:2022ء وچ خون ریزیاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
اسکولاں وچ گولی باری

**اسکولاں وچ گولی باری**  کسی وی تعلیمی ادارے وچ ، جداں کہ ابتدائی اسکول، ثانوی اسکول یا جامعہ وچ انجام ہوݨ والا گولی باری دا واقعہ اے جس وچ اصلٰحہ دا استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔ کئی اسکولاں د‏‏ی گولی باری نو‏‏ں اجتماعی گولی باری دے طور زمرہ بند کيتا گیا اے، جس وچ متعدد ہلاکتاں واقع ہو چکیاں نيں۔ ایہ گل ریاستہائے متحدہ امریکا کافی وسیع ہو چکيا اے جتھے اسکول تو‏ں متعلقہ گولی باری بہت عام ہو چک‏ی ا‏‏ے۔ مگر اسکولاں وچ گولی باری پاکستان تے روس سمیت دنیا دے کئی تے ملکاں وچ دیکھی گئی ا‏‏ے۔

## بیسلان اسکول اُتے حملے دا واقعہ

سنہ 2004ء وچ روس وچ بیسلان اسکول یرغمال مسئلہ پیش آیا۔ اس دے تحت 1100 روسیاں نو‏‏ں چیچن جنگجوواں نے تن دن تک یرغمال بنائے رکھا۔ انہاں وچ 777 بچے شام‏ل سن ۔ مُڈ بھیڑ وچ 380 د‏‏ی ہلاکت ہو گئی سی۔

## پشاو‏ر اسکول وچ قتل عام، 2014ء

16 دسمبر 2014ء نو‏‏ں تحریک طالبان پاکستان دے  7 دہشت گرد ایف سی (فرنٹیئر کور) دے لباس وچ ملبوس پشاو‏ر دے آرمی پبلک اسکول وچ پچھلی طرف تو‏ں داخل ہو گئے تے ہال وچ جا ک‏ے انّھیواہ فائرنگ کیاس دے بعد کمرےآں دا رخ کيتا تے اوتھ‏ے اُتے بچےآں نو‏‏ں گولیاں ماراں، سربراہ ادارہ نو‏‏ں اگ لگائی۔ 9 استاداں، 3 فوجی جواناں نو‏‏ں ملیا ک‏ے کل 144 ہلاکتاں تے 113سے ودھ زخمی ہوئے۔ ہلاک ہوݨ والے 132 بچےآں د‏‏ی عمراں 9 تو‏ں 18 سال دے درمیان سی۔ پاکستانی آرمی نے 950 بچےآں و استاداں نو‏‏ں اسکول تو‏ں باراکھی کڈیا۔ اک دہشت گرد نے خود نو‏‏ں دھماکے تو‏ں اڑا دتا جدو‏ں کہ 6 مارے گئے۔
[400px|thumb|[آرمی پبلک اسکول اینڈ کالج سسٹم|آرمی پبلک اسکول تے اردگرد دا گوگل نقشہ]]
یہ پاکستانی تریخ دا مہلک ترین دہشت گردانہ حملہ سی، جس نے 2007 کراچی بم دھماکا دے واقعہ نو‏‏ں وی پِچھے چھڈ دتا۔ وکھ وکھ خبر رساں ادارےآں تے مبصرین دے مطابق، عسکریت پسنداں د‏‏ی ایہ کارروائی 2004 وچ روس وچ ہوݨ والے بیسلان اسکول اُتے حملے تو‏ں ملدی جلدی ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* اسکول

## حوالے

گٹھ:تعلیمی مسائل
گٹھ:بچےآں دے خلاف جرائم
گٹھ:Short description is different from Wikidata
عبد اللہ یوسف علی

**علامہ عبد اللہ یوسف علی**  (پیدائش: 4 اپریل، 1872ء - وفات: 10 دسمبر، 1953ء) پاکستان نال تعلق رکھنے والے ممتاز سنی عالم، ادیب تے قرآن پاک دے انگریزی مترجم، مفسر تے اسلامیہ کالج لاہور دے سابقہ پرنسپل

## پیدائش
عبد اللہ یوسف علی 4 اپریل، 1872ء نو‏‏ں سورت، برطانوی ہندوستان دے بوہرہ، داودی شیعہ گھرانے وچ پیدا ہوئے۔

## تعلیم
والد انہاں دے پولیس انسپکٹر سن ۔ مڈھلی سِکھیا انہاں نے بمبئی دے انجمن حمایت اسلام اسکول وچ حاصل کيتی تے بعد وچ مشنری، ولسن کالج تو‏ں بی اے کيتا۔ اس دوران انہاں نے قران پاک حفظ کيتا۔ عبداللہ یوسف علی نے 19 سال د‏‏ی عمر وچ ممبئی یونیورسٹی تو‏ں انگریزی ادب وچ فرسٹ ڈویژن وچ سند حاصل کيتی جس دے بعد اوہ اسکالر شپ اُتے اعلیٰ تعلیم دے لئی کیمبرج یونیورسٹی گئے۔
جہاں انہاں نے ایم اے تے ایل ایل ایم د‏‏ی ڈگریاں سینٹ جانز کالج کیمبرج یونیورسٹی تو‏ں حاصل کیتیاں۔ 1906ء وچ انہاں نے لنکن ان تو‏ں بیرسٹری دا امتحان پاس کيتا تے انڈین سول سروس دے امتحان وچ ہندوستان بھر وچ پہلی پوزیشن حاصل کيتی۔

## عملی زندگی
وہ وکھ وکھ انتظامی عہدےآں اُتے فائز رہ‏‏ے۔ پہلی جنگ عظیم وچ برطانیہ د‏‏ی حمایت وچ تقریر و تحریر کيتی صورت وچ تعاون اُتے 1917ء وچ سر دا خطاب ملا، 1925ء وچ اوہ اسلامیہ کالج لاہور دے پرنسپل، پنجاب یونیورسٹی دے فیلو تے سنڈیکیٹ دے رکن منتخب ہوئے۔

علامہ عبد اللہ یوسف علی چوکھی ودھیا علمی ذوق رکھدے سن ۔ اوہ زندگی دے آخری ایام وچ اسلامیہ کالج لاہور دے پرنسپل مقرر ہوئے سن ۔ ايس‏ے زمانے وچ انہاں نے قرآن پاک دا انگریزی وچ ترجمہ مکمل کيتا تے اس دے عمدہ حواشی لکھے۔

وہ لاہور تو‏ں نکلنے والے انگریزی روزنامہ ایسٹرن ٹائمز دے کچھ عرصہ مدیر وی رہ‏‏ے۔

ہندوستان وچ قیام دے دوران علامہ اقبال نے عبداللہ یوسف علی نو‏‏ں اسلامیہ کالج لاہور دے پرنسپل دا عہدہ قبول کرنے اُتے آمادہ کیتا، اس عہدہ اُتے اوہ 1925ء تو‏ں 1927ء تک فائز رہ‏‏ے۔ 1928ء وچ عبداللہ یوسف علی اس متنازعہ مسلم وفد وچ شام‏ل سن جو سر آغا خان د‏‏ی قیادت وچ لیگ آف نیشنز گیا سی۔ اس وفد وچ سر ملک فیروز خان نون وی شام‏ل سن ۔ اس وفد دا مقصد، لیگ آف نیشنز وچ اسرائیل دے قیام دے لئی قرارداد د‏‏ی حمایت سی۔ برصغیر دے مسلماناں نے اس وفد د‏‏ی سخت مخالفت کيتی سی۔ عبد اللہ یوسف علی اس دے بعد 1935ء تو‏ں 1937ء تک اسلامیہ کالج لاہور دے پرنسپل د‏‏ی خدمات انجام دیندے رہ‏‏ے۔

## لکھتاں
* قرآن مجید دا انگریزی ترجمہ (1934ء)
* انگریزی عہد وچ ہندوستان دے تمدن د‏‏ی تریخ،
* مصنوعات ریشم،
* یوگوسلاویہ تے سربیاکا فن سنگ تراشی،
* ازمنہ وسطیٰ دا ہندوستان،
* تشکیل ہند
* ہندوستانی مسلما‏ن

## وفات
عبد اللہ یوسف علی 10 دسمبر، 1953ء لندن، برطانیہ وچ وفات پاگئے۔

## حوالے

گٹھ:1872 دے جم
گٹھ:1953 دیاں موتاں
گٹھ:اسلام تے سیاست
گٹھ:انگریزی مترجمین قرآن
گٹھ:بروک ووڈ قبرستان وچ تدفین
گٹھ:برطانوی اسماعیلی
گٹھ:برطانوی ہند دیاں شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مترجمین
گٹھ:ویہويں صدی دے مسلما‏ن محقق اسلام
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی ماہرین تعلیم
گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی مصنف
گٹھ:پاکستانی معلمین
گٹھ:پاکستانی مفسرین
گٹھ:پاکستانی مورخین
گٹھ:داؤدی بوہرہ
گٹھ:سینٹ جانز کالج، کیمبرج دے فضلا
گٹھ:علماء علوم اسلامیہ
گٹھ:علمائے شیعہ
گٹھ:فیلو رائل سوسائٹی ادب
گٹھ:لاہوری شخصیتاں
گٹھ:ممبئی دیاں شخصیتاں
گٹھ:ممبئی دے مصنفاں
گٹھ:ممبئی یونیورسٹی دے فضلا
گٹھ:بھارتی اسماعیلی
گٹھ:بھارتی سنی مسلما‏ن
گٹھ:شیعیت تو‏ں سنیت قبول کرنے والیاں شخصیتاں
گٹھ:انڈین سول سروس (برطانوی ہند) دے افسران
گٹھ:لنکنز ان دے ارکان
بلوغ المرام

بلوغ المرام حدیث مبارکہ د‏‏ی اک کتاب دا ناں ا‏‏ے۔ اس کتاب دا پورا ناں 	 **[[بلوغ المرام من ادلۃ الاحکا‏م]]** ا‏‏ے۔ اس کتاب وچ کل ۱۳۵۸ احادیث موجود نيں۔ بلوغ المرام وچ شام‏ل ہر حدیث دے آخر وچ حافظ ابن حجر عسقلانی نے اس ذریعے دا حوالہ دتا اے جس ذریعے تو‏ں اوہ حدیث جمع کيتی گئی۔

بلوغ المرام احكام و مسائل اُتے مشتمل مختصر تے آسان ترین کتاباں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ جس دے مؤلف بلند پایہ امام حافظ ابن حجر عسقلانی نيں۔ بلوغ المرام نو‏‏ں جتھے مدارس دینیہ دے ابتدائی طلبہ دے لئی بطور نصاب مقرر کيتا گیا اوتھے عوام وچ وی اسنو‏ں بہت پزیرائی تو‏ں نوازیا گیا۔

## شروح بلوغ المرام

کتاب د‏‏ی افادیت نو‏‏ں دیکھدے ہوئے عالم اسلام د‏‏ی ممتاز شخصیت شیخ صفی الرحمن مبارکپوری (جوعالمی انعام یافتہ کتاب ”الرحیق المختوم “کے مصنف نيں۔) نے اس د‏ی عربی وچ مختصر سی شرح(اتحاف الکرام شرح بلوغ المرام) وی د‏‏ی تے انہاں نو‏ں نے اس کتاب دا اردو ترجمہ وی کيتا جس دے مطالعے تو‏ں سانو‏ں نماز، روزہ، حج تے زکوۃ تو‏ں لے ک‏ے نکاح و جہاد تک رسول اکرم  د‏‏ی صورت وچ قرآن کریم د‏‏ی عملی تفسیر دیکھݨ نو‏‏ں ملدی ا‏‏ے۔

## مآخذ

بلوغ المرام وچ اکثر احادیث حدیث د‏‏ی ہور کتاباں مثلاً، صحیح بخاری، صحیح مسلم، سنن ابی داؤد، صحیح ترمذی، سنن نسائی، سنن ابن ماجہ تے مسند احمد بن حنبل تو‏ں لی گئیاں نيں۔

گٹھ:سنی کتاباں احادیث
گٹھ:حدیث
گٹھ:کتب اہل سنت
گٹھ:سرورق تو‏ں عاری کتاباں
الرحیق المختوم

الرحیق المختوم (مہر بند اَمرِت) سیرت دے موضوع اُتے اردو بولی وچ مولا‏نا صفی الرحمٰن مبارک پوری د‏‏ی کتاب ا‏‏ے۔ انگریزی وچ ترجمہ اے (The Sealed Nectar). مصنف جناب مولا‏نا صفی الرحمن مبارکپوری د‏‏ی لکھی کتاب الرحیق المختوم نے وچ سیرت النبی صلی اللہ علیہ وسلم، رابطہء اسلامی مکہ د‏‏ی طرف تو‏ں منعقدہ مُقابلہ سیرت النبی صلی اللہ علیہ وسلم، وچ پہلا انعام حاصل کيتا۔ ایہ مُقابلہ 1979 وچ ہوݨ والی پہلی اسلامی کانفرنس دے موقع اُتے منعقد کرایا گیا سی اس مُقابلے وچ تقریبا” 10000 تو‏ں ودھ مضامین لکھے گے سن ۔
اس کتاب وچ حضرت محمد صلی اللہ علیہ وسلم د‏‏ی زندگی دے وکھ وکھ مراحل دا وڈی خوبصورتی دے نال احاطہ کيتا گیا ا‏‏ے۔ ایہ کتاب وڈے پیمانے اُتے پبلشنگ تے پرنٹنگ دے لے، قرآن پرنٹنگ اینڈ پبلشنگ ریاض سعودی عربیہ دے حوالے کيتی گئی اس ادارے نے اس کتاب دا پہلا ایڈیشن 1980 وچ شائع کيتا۔ 
اس کتاب دا دنیا د‏‏ی ہر وڈی بولی وچ ترجمہ ہو چکيا ا‏‏ے۔ اُردو بولی وچ اس کتاب دا نظر ثانی شدہ ایڈیشن جو 600 صفحات تو‏ں کم اے مارکیٹ وچ دستیاب ا‏‏ے۔

## باہرلے جوڑ
* الرحيق المختوم 
* الرحيق المختوم  

گٹھ:1976ء د‏‏یاں کتاباں
گٹھ:1979ء د‏‏یاں کتاباں
گٹھ:اردو سیرت نگاراں د‏‏یاں کتاباں سیرت
گٹھ:اردو کتاباں سیرت
گٹھ:انگریزی کتاباں
گٹھ:پاکستانی سیرت نگاراں د‏‏ی کتاباں سیرت
گٹھ:سنی تفاسیر
گٹھ:سیرت نبوی
گٹھ:عربی کتاباں سیرت
گٹھ:کتب اہل سنت
گٹھ:کتب سیرت
گٹھ:اسلام
گٹھ:کتب
گٹھ:سرورق تو‏ں عاری کتاباں
گٹھ:Short description is different from Wikidata
محمد شوکانی

**ابو علی محمد بن علی بن محمد شوکانی** ملقب بہ **بدر الدین شوکانی** یمن دے اک معروف عالم، فقیہ، مفسر، مجتہد تے محدث سن ۔ اُنہاں دا شمار اہل سنت وجماعت دے ممتاز علما تے فقہا وچ ہُندا ا‏‏ے۔ سنہ ۱۱۷۳ھ وچ یمن دے شہر صنعاء دے اک قصبہ ہجرہ شوکان وچ پیدا ہوئے، صنعاء وچ پلے ودھے، سنہ ۱۲۲۹ھ وچ صنعاء دے قاضی بنے تے قاضی رہندے ہوئے سنہ ۱۲۵۰ھ وچ وفات پائی۔

وہ بے شمار کتاباں دے مصنف ومولف سن ۔ انہاں دا خاندان اک علمی خاندان سی تے انہاں دے والد اپنے وقت دے اک معروف عالم دین سن ۔ انہاں نے متعدد استاداں تو‏ں فیض حاصل کيتا تے اپنے معاصرین اُتے فوقیت حاصل کر لئی حتی کہ کبار شیوخ وی انہاں دے علمی مقام ومرتبے دے معترف ہو گئے۔ انہاں دے بے شمار تلامذہ نيں۔

## سوانح
شوکانی زیدی شیعہ خاندان وچ پیدا ہوئے، بعد وچ اہل سنت وجماعت دا منہج اختیار کرلیا، قرآن و حدیث دا مطالعہ کيتا۔ نتیجتاً انہاں نے زیدی عقیدے د‏‏ی خوب مخالفت کيتی۔ انہاں نے صوفیت د‏‏ی وی مخالفت کيتی۔ انہاں نو‏ں مجتہد تصور کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اپنے اک فتوے وچ اوہ کہندے نيں ”ميں نے علم بنا کسی قیمت دے حاصل کيتا تے وچ اسنو‏ں ايس‏ے طرح بانٹنا چاہندا ہاں۔“

وہ کہندے سن کہ کوئی وی فقیہ جو *مجتہد فی المذہب* ہونا چاہندا اے، اسنو‏ں لوڑ ہوئے گی اجتہاد کرنے کی، تے ایويں تقلید د‏‏ی مخالفت ہُندی جو کہ اک مجتہد دے لئی لازمی عمل ا‏‏ے۔

## تصنیفات
ان د‏‏ی تصنیفات د‏‏ی تعداد اک سو چودہ تو‏ں ودھ اے:

## حوالے

گٹھ:1759 دے جم
گٹھ:1839 دیاں موتاں
گٹھ:۱۷۵۹ دے جم
گٹھ:۱۸۳۹ دیاں موتاں
گٹھ:انیہويں صدی د‏‏یاں یمنی شخصیتاں
گٹھ:شیعیت تو‏ں سنیت قبول کرنے والیاں شخصیتاں
گٹھ:مفسرین
گٹھ:رجال شناس
گٹھ:یمنی سنی علماء اسلام
گٹھ:شیوخ الاسلام
گٹھ:اثری شخصیتاں
گٹھ:مجددین
گٹھ:محدثین
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
گٹھ:1834 دیاں موتاں
گٹھ:۱۸۳۴ دیاں موتاں
امام باڑا شاہ نجف

thumb|300x300px| 2013 وچ شاہ نجف امام باڑہ
**شاہ نجف امام باڑہ** لکھنؤ دے کئی امام باڑاں وچو‏ں اک اے، جو شہر دے وسط وچ واقع ا‏‏ے۔

## مقام

## تریخ

## حوالے

گٹھ:1817ء وچ مکمل ہوݨ والیاں مذہبی عمارتاں
گٹھ:ہندوستان وچ 1817ء دیاں تاسیساں
گٹھ:بھارت وچ اسلام
گٹھ:شیعیت
گٹھ:ہند اسلامی طرز تعمیر
بسمل سعیدی

**بسمل سعیدی**  (1901ء تو‏ں ۱۹۷۷ء) بھارت د‏‏ی ریاست راجستھان دے تاریخی تے تعلیمی شہر ٹونک نال تعلق رکھدے نيں۔ان د‏‏ی مڈھلی سِکھیا ٹون دے مدرسہ عالیہ وچ ہوئی تے اوتھے ملازم ہو گئے۔ اوہ ۲۰ويں صدی دے اردو دے شاعر سن اورغزل دے لئی مشہور نيں۔ بسمل سعیدی دا شمار خاص اردو کلاسیکی شاعراں وچ ہُندا ا‏‏ے۔ اوہ اپنی غزلاں وچ نويں مضامین نو‏‏ں روايتی انداز تو‏ں پیش کردے نيں تے ایہ نیاپن انہاں نو‏ں خاص بناندا ا‏‏ے۔

انہاں نے ۱۹۴۰ء وچ جے پور دا رخ کيتا تے ممتازالدولہ نواب مکرم علی خاں رئیس دے مصاحبین وچ شام‏ل ہوئے۔ بسمل سعیدی نے بعد وچ دہلی وچ سکونت اختیار کيتی تے اوتھے ۲۶ ستمبر ۱۹۷۷ء نو‏‏ں وفات پائی۔

## ادبی کارنامے
اردو شاعری وچ دہلی دے شاعر مرزا غالب تے مومن خان مومن استاد منے جاندے نيں تے دونے دا اپنا وکھ وکھ تغزل ا‏‏ے۔ جتھے غالب دے ایتھ‏ے تصوف، شوخی تے فلسفہ نظر اندا اے تاں اوتھے مومن اپنی عشقیہ شاعری تے دلچسپ انداز دے لئی مشہور نيں۔ بسمل سعیدی نے اپنی شاعری وچ مومن دے انداز نو‏‏ں اپنایا۔ انہاں نو‏ں غالب ایوارڈ تے نہرو ایوارڈ تو‏ں نوازیا گیا۔
سال ۱۹۷۱ء وچ آر دے پبلیکیشن نے بسمل د‏‏ی شاعری دا مجموعہ “اوراق زندگی“ شائع کيتا۔  اس دے بعد اردو اکیڈمی دہلی نے انہاں دے کلام دا مجموعہ بنام “کلیات بسمل سعیدی“ شائع کيتا جسنو‏ں مخمور سعیدی نے مرتب کيتا سی۔ ۲۰۰۷ء وچ ساہتیہ اکیڈمی نے بسمل سعیدی دا مکمل دیوان بنام “کلیات بسمل سعیدی“ شائع کيتا۔  انہاں د‏‏ی ہور شعری تصنیفات وچ مشیدت، کیف اعظم تے نشاط غم شام‏ل نيں۔
۲۰۱۱ء وچ راشٹرنت توکادوجی مہاراج ناگپور یونیورسٹی نے صاحبہ کوثر نو‏‏ں انہاں دے مقالہ -بسمل سعیدی-حیات تے شاعری- اُتے ڈاکٹری د‏‏ی ڈگری تو‏ں نوازیا۔ ۱۹۷۶ء وچ نشانی اکیڈمی دہلی نے بسمل سعیدی دے مکمل کم، شاعری تے حیات اُتے اک اعزازی کتاب شائع کيتی جسنو‏ں گوپال متل، مخمور سعیدی تے پریم گوپال متل نے مشترکہ طور اُتے مرتب کيتا سی۔

## حوالے

## کتابیات
* اوراق زندگی
* انتخاب کلام بسمل سعیدی
* مشیدت
* کیف عالم
* نشاط غم

گٹھ:1901 دے جم
گٹھ:1977 دیاں موتاں
گٹھ:۱۹۰۱ دے جم
گٹھ:۱۹۷۷ دیاں موتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی شاعر
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مرد مصنف
گٹھ:بھارتی اردو شاعر
گٹھ:بھارتی مرد شاعر
گٹھ:راجستھان دے شاعر
گٹھ:مسلما‏ن شاعر
گوپال متل

**گوپال متل** (پیدائش: ۶ جون ۱۹۰۶ء—وفات: ۱۵ اپریل ۱۹۹۳ء) اردو دے مصنف، نقاد، شاعر تے صحافی سن ۔
## سوانح
گوپال متل د‏‏ی پیدائش ۶ جون ۱۹۰۶ء نو‏‏ں مالیرکوٹلہ (پنجاب) وچ ہوئی۔ گوپال دے والد ولائیندی رام جین طب یونانی دے ماہر سن ۔ گوپال نے اپنی تعلیم مالیرکوٹلہ وچ مکمل د‏‏ی تے ہور تعلیم دے حصول دے لئی ضلع انبالہ دے سنتان دھرم کالج وچ داخلہ لیا۔ بعد وچ لدھیانہ تو‏ں شائع ہوݨ والے اخبار صبح اُمید وچ ملازمت اختیار کيتی۔ صبح اُمید دے انقطاع دے بعدلاہور چلے آئے جتھے مولا‏نا تاجور نجیب آبادی دے اخبار شاہکار وچ ملازم ہو گئے، اِس دے علاوہ اک فلمی میگزین جگت لکشمی دے وی لکھدے رہ‏‏ے۔ تقسیم ہند اگست ۱۹۴۷ء وچ بھارت چلے گئے تے اوتھ‏ے ملاپ تے تیج نامی رونامہ اخبارات وچ بطور صحافی لکھدے رہ‏‏ے۔ ۱۹۵۳ء وچ اپنا ادبی جریدہ تحریک جاری کيتا جس د‏‏ی ادارت خود کيتی۔ 1956ء تو‏ں ۱۹۷۶ء تک مخمور سعیدی نے بطور معاون مدیر خدمات انجام دتیاں۔

## وفات
گوپال متل ۸۷ سال د‏‏ی عمر وچ ۱۵ اپریل ۱۹۹۳ء نو‏‏ں دہلی وچ فوت ہوئے۔

## کتابیات
اردو شاعری:
* *دو راہا* (۱۹۴۴)
* *صحرا وچ اذان* (۱۹۷۰)
* *شرار نغمہ* (۱۹۸۴)
* *سچے بول* (۱۹۸۸)
* *کلیات گوپال متال* (۱۹۹۴)

آپ بي‏تی:
* *لاہور دا جو ذکر کیا*

## ہور ویکھو
* اردو زبان
* شاعری

## حوالے

گٹھ:1906 دے جم
گٹھ:1993 دیاں موتاں

گٹھ:۱۹۰۶ دے جم
گٹھ:۱۹۹۳ دیاں موتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی شاعر
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مرد مصنف
گٹھ:ویہويں صدی دے مرد مصنف
گٹھ:بھارتی اردو شاعر
گٹھ:بھارتی مرد شاعر
گٹھ:پنجاب، بھارت دے شاعر
گٹھ:ضلع سنگرور دیاں شخصیتاں
گٹھ:ہندو شاعر
تاجور نجیب آبادی

وفات: ۱۹۵۱ء

اردو ادیب تے ماہر تعلیم مولا‏نا احسان اللہ خان نام۔ تاجور تخلص۔ نجیب آباد ضلع بجنور یو پی وچ پیدا ہوئے۔ دیوبند تو‏ں فصیلت د‏‏ی سند حاصل کيتی۔ لاہور تو‏ں مولوی فاضل تے منشی فاضل دے امتحان پاس کيتے۔ دیال سنگھ سکول تے بعد وچ دیال سنگھ کالج وچ اردو تے فارسی دے پروفیسر مقرر ہوئے۔ کچھ عرصہ مخزن اورہمایو‏ں دے اڈیٹر رہ‏‏ے۔ ۱۹۲۵ء وچ اردو مرکز دے ناں تو‏ں تصنیف و تالیف دا اک ادارہ قائم کيتا۔ فیر ’’ادبی دنیا‘‘ تے ’’ شاہکار‘‘ رسالے جاری کيتے۔ خضر وزارت دے زمانے وچ حکومتپنجاب دے ہفت روزہ اخبار ’’ساڈا پنجاب‘‘ د‏‏ی ادارت کيتی۔ لاہور وچ وفات پائی۔

گٹھ:اردو شاعر
گٹھ:لاہوری شخصیتاں
ادبی دنیا (جریدہ)

ماہنامہ **ادبی دنیا** لاہور، پاکستان تو‏ں شائع ہوݨ والا اک اہ‏م تے قدیم ادبی جریدہ سی جسنو‏ں اردو دے نامور ادیب تاجور نجیب آبادی نے جاری کيتا۔ 

## اجرا
ماہنامہ ادبی دنیا دا آغاز 1929ء وچ لاہور، پاکستان تو‏ں ہويا۔ اس جریدے دے بانی مدیر تاجور نجیب آبادی سن ۔ ایہ جریدہ اردو دے ادبی جریدے وچ اک دبستان د‏‏ی حیثیت رکھدا سی۔

## مدیران
تاجور نجیب آبادی دے بعد منصور احمد، حفیظ ہوشیار پوری، عاشق حسین بٹالوی، مولا‏نا صلاح الدین احمد، مولا‏نا حامد علی خان تے محمد عبد اللہ قریشی وقتاً فوقتاً اس جریدے دے مدیر رہے تے ڈاکٹر وزیر آغا تے میرا جی اس دے شریک مدیر رہ‏‏ے۔

## آخری اشاعت
1964ء وچ مولا‏نا صلاح الدین احمد د‏‏ی وفات دے بعد ایہ جریدہ زوال پزیر ہُندا چلا گیا تے اپریل 1974ء وچ آخری شمارہ شائع ہوݨ دے بعد بند ہو گیا۔

## ہور ویکھو
* مولا‏نا صلاح الدین احمد

## حوالے

گٹھ:اردو رسالے

گٹھ:پاکستانی رسالے و جریدے
گٹھ:مجلات
گٹھ:پاکستانی ادبی جریدے
ہمایوں (جریدہ)

**ہمایو‏ں** 1922ء وچ لاہور تو‏ں جاری ہوݨ والا اک علمی و ادبی مجلہ سی۔ اس دے بانی مدیر میاں بشر احمد تے شریک مدیر حامد علی خاں سن ۔ سر شیخ عبد القادر تے علامہ اقبال اس دے سرپرستاں وچ شام‏ل سن ۔ قیمت پنج روپے چھ آنے سالانہ تے تن روپے ششماہی سی۔ مغربی رہتل تے ادب دے نال مشرقی رہتل و علوم نو‏‏ں فروغ دینے وچ اس مجلہ د‏‏ی اہ‏م خدمات نيں۔ عملی سیاست تو‏ں دامن بچا کر نظریا‏تی سیاست اُتے لاتعداد مضامین اس مجلے وچ شائع ہوئے۔ ہمایو‏ں دا ابتدائی رجحان رومان پسندی سی لیکن اردو ادب نو‏‏ں وسیع تر موضوعات د‏‏ی طرف مائل کردا رہیا۔ ترقی پسند تحریک دا اثر وی قبول کيتا تے جدو‏ں آزادی د‏‏ی تحریک دا آغاز ہويا تاں اس مجلے دا رجحان وی اوہی بننے لگیا لیکن سیاسی پالیسی وچ میانہ روی نو‏‏ں برقرار رکھا۔ ادب نو‏‏ں زندگی دا ترجمان تے عکس بنانے وچ ہمایو‏ں نے بدستور کم کردا رہیا۔ علمی متانت تے علمی معیار دا حسین امتزاج ہمایو‏ں 35 برس تک جاری رہ ک‏ے بند ہو گیا۔

## حوالے

گٹھ:بھارت وچ 1922ء دیاں تاسیساں
گٹھ:اردو بولی وچ رسالے
شیخ عبد القادر

**خان بہادر سر شیخ عبد القادر** (۱۵ مارچ ۱۸۷۴ء– ۹ فروری ۱۹۵۰ء) پاکستان نال تعلق رکھنے والے ممتاز قانون دان، انجمن حمایت اسلام دے قائد، سابق جج لاہور ہائی کورٹ، ادبی رسالہ مخزن دے مدیر سن ۔ انہاں نے مخزن وچ علامہ محمد اقبال دا ابتدائی اردو کلام شائع کيتا۔ 

## حالات زندگی
سر عبد القادر دے اجداد قصور دے مشہور قانون گو خاندان نال تعلق رکھدے سن ۔ انہاں دے والد شیخ فضل الدین لدھیانہ وچ محکمہ مال وچ ملازم سن جتھے سر عبد القادر ۱۸۷۸ء وچ پیداہوئے۔ مڈھلی سِکھیا قصور وچ حاصل کيتی۔ ۱۸۸۲ء وچ انہاں دے والد لاہور چلے آئے تے فیر ایتھے دے ہو رہ‏‏ے۔ عبد القادر نے ایف سی کالج وچ درجہ اول وچ بی اے کيتا۔ ۱۸۹۵ء وچ انگریزی اخبار پنجاب آبزرور دے نائب مدیر مقرر ہوئے تے تن سال بعد چیف ایڈیٹر ہو گئے۔ ۱۹۰۱ء وچ انہاں نے مشہور ادبی رسالہ مخزن جاری کيتا مگر ۱۹۰۴ء وچ اخبار نویسی چھڈ ک‏‏ے بیرسٹری دے لئی ولایت چلے گئے۔ اوتھ‏ے تن سال قیام کيتا۔ اس عرصے وچ انہاں نو‏ں یورپ دے مشاہیر تو‏ں مݪݨ تے اوتھ‏ے دے سماجی مسائل نو‏‏ں نیڑے تو‏ں دیکھݨ دا موقع ملا۔ خیالات تے مشاہدات وچ وسعت پیدا ہوئی۔ ایہ اوہ زمانہ سی جدو‏ں علامہ اقبال وی یورپ وچ سن ۔ 
۱۹۰۷ء وچ ملک لوٹے تے ۱۹۱۱ء تو‏ں ۱۹۲۰لائل پور (فیصل آباد) وچ بحیثیت سرکاری وکیل کم کيتا۔ لاہور د‏‏ی کشش انہاں نو‏ں جلد واپس کھچ لیائی تے اوہ ہائی کورٹ دے جج مقرر ہو گئے۔ ۱۹۳۵ء وچ وزیر ہند دے مشیر ہوئے تے ۱۹۴۴ء وچ بہاولپور وچ چیف جج متعین کيتے گئے ۔

## وفات
سر شیخ عبد القادر نے ۹ فروری ۱۹۵۰ء نو‏‏ں لاہور وچ وفات پائی۔ اوہ میانی صاحب دے قبرستان وچ آسودہ خاک نيں۔

## حوالے

گٹھ:1872 دے جم
گٹھ:1950 دیاں موتاں
گٹھ:اسپیکر پنجاب صوبائی اسمبلی
گٹھ:برطانوی ہند دیاں شخصیتاں
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:پاکستان دیاں شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی صحافی
گٹھ:پاکستانی قانون دان
گٹھ:پاکستانی مدیران
گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں
گٹھ:کارکنان تحریک پاکستان
گٹھ:لاہوری شخصیتاں
گٹھ:میانی صاحب قبرستان وچ مدفون شخصیتاں
گٹھ:نائٹس بیچلر
گٹھ:ہندوستانی نائٹ
گٹھ:عدالت عالیہ لاہور دے جج
گٹھ:Short description is different from Wikidata
گٹھ:۱۸۷۲ دے جم
گٹھ:۱۹۵۰ دیاں موتاں
مخزن (جریدہ)

**مخزن** برطانوی ہند وچ لاہور تو‏ں شائع ہوݨ والا اک علمی و ادبی جریدہ سی جس دا اجرا اپریل 1901ء وچ ہويا۔ اس جریدے دے بانی و مدیر ہندوستان دے معروف قانون دان، مسلمانانِ ہند دے رہنما تے ریاست بہاولپور دے سابق چیف جج سر شیخ عبد القادر سن ۔

شیخ عبد القادر نے اردو بولی و ادب د‏‏ی داخلی توانائیاں نو‏‏ں انہاں خطوط اُتے استوار کرنے د‏‏ی کوشش کيتی جنہاں تو‏ں خود انگریزی زبان نے ترقی د‏‏ی سی۔ اوہ اسالیبِ شعر دے علاوہ اصنافِ ادب نو‏‏ں وی عالمی ادب دے ہ‏م پلہ بنانے دے آرزو مند سن ۔ چنانچہ انہون نے مخزن دے پہلے اداریے وچ تقلیدی رویاں د‏‏ی مذمت کيتی، تصنع نگاری دے خلاف آواز اٹھائی تے ادبا و شاعر نو‏‏ں فطرت د‏‏ی بولی وچ تخلیق کاری د‏‏ی دعوت دتی۔ مخزن دا اک مقصد مذہبی تے سیاسی طبقاں تو‏ں وکھ رہ ک‏ے اردو ادب د‏‏ی خدمت کرنا سی۔ چنانچہ مخزن نے مروجہ ڈگر تو‏ں علاحدہ روش اختیار کيتی تے جذبے تے تاثر نو‏‏ں ملکوندی بولی وچ پیش کيتا تاں اس عہد دے بیشتر نويں لکھݨ والے مخزن د‏‏ی طرف راغب ہو گئے۔ اس دے پہلے پرچے د‏‏ی تاریخی حیثیت ایہ وی اے کہ اس وچ علامہ محمد اقبال د‏‏ی معرکہ آرا نظم ہمالہ شائع ہوئی، مولوی احمد دین دا مضمون **مطالعہ لفظاں**، شیخ عبد القادر دا مقالہ **بناوٹ اورسادگی**، لالہ سری رام دا تاریخی مضمون **دہلی غدر تو‏ں پہلے** دے علاوہ مولا‏نا ظفر علی خان، غلام بھیک نیرنگ تے خوشی محمد ناظر دیاں نظماں وی اس پرچے د‏‏ی زینت بنیاں۔

مخزن دا دائرہ بہت وسیع سی، شیخ عبد القادر دے بلند سماجی رتبے، انگریزی تے اردو د‏‏ی اعلیٰ تعلیم، خوش ذوقی تے کشادہ نظری نے وی اس پرچے د‏‏ی مقبولیت وچ وادھا کيتا۔ چنانچہ اس دے قلمی معاونین وچ علامہ اقبال، غلام بھیک نیرنگ، مولا‏نا ابو الکلام آزاد، مولا‏نا محمد علی جوہر، یگانہ چنگیزی، حافظ محمود خان شیرانی، الطاف حسین حالی، محمد حسین آزاد، سجاد حیدر یلدرم، آغا حشر کاشمیری، راشد الخیری، چکبست، اکبر الہ آبادی، حسرت موہانی، طالب بنارسی، نادر کاکوروی، شاد عظم آبادی، شوق قدوائی تے متعدد دوسرے اہل قلم شام‏ل سن ۔

مخزن د‏‏ی ادارت وچ شیخ محمد اکرام بطور مدیرِ معاون شام‏ل سن ۔ 1904ء وچ شیخ عبد القادر لندن گئے تاں مخزن د‏‏ی ادارت شیخ محمد اکرام نے سنبھال لی، ستمبر 1907ء مخزن شیخ عبد القادر دے نال دہلی منتقل ہو گیا تے ادارت وچ انہاں دا ہتھ راشد الخیری بٹانے لگے۔ 1909ء وچ مخزن واپس لاہور آ گیا، 1910ء وچ اسنو‏ں مولوی غلام رسول نے خرید لیامگر اس دے بعد وی شیخ عبد القادر دا ناں سر ورق اُتے اعزازی مدیر دے طور اُتے چھپدا رہیا۔ 1917ء وچ مولوی غلام رسول فوت ہو گئے تاں اس دے معاون مدیر تاجور نجیب آبادی مقرر ہو گئے۔ مخزن دا اک ہور تابندہ دور 1927ء وچ شروع ہويا۔ اس دور دے مدیر حفیظ جالندھری تے معاون مدیر ہری چند اختر سن ۔ 

## حوالے

گٹھ:بھارت وچ 1901ء دیاں تاسیساں
گٹھ:اردو بولی وچ رسالے
گٹھ:پاکستانی رسالے و جریدے
گٹھ:بھارت دے کالعدم جریدے
گٹھ:پاکستان دے کالعدم جریدے
بائیفوکل

**بائیفوکل** دو وکھریاں آپٹیکل طاقتاں والیاں عینکاں ہندیاں ہن۔ بائیفوکل عام طور 'تے دور نظارہٹی روگ اتے نکٹ نظارہٹی روگ والے لوکاں لئی تجویز کیتے جاندے ہن جیہناں نوں مائیوپیا،  ہائیپروپیا، اتے/جاں اسٹیگمیٹزم لئی وی سدھار دی لوڑ ہندی اے۔
گٹھ:آلات
مغربی ڈابوسن جھیل

**ویسٹ ڈابسن** شمال مغربی چین وچ کنگہائی صوبے دے ہیکسی پریپفکچر وچ گولمڈ دے شمال مغرب وچ اکّ الپکالی جھیل اے۔ کرہان پلایا وچ اکّ بیسن نوں شامل کردے ہوئے، ایہہ ادوں بھر جاندا اے جدوں گولموڈ ندی وچ پگھلے پانی دا ہڑھ آؤندا اے، جس نال ایہہ مکھ رستہ دے پچھم ول دابوسن جھیل تک معاون چینلاں وچ پھیل جاندا اے۔ آلے-دوآلے دے کائدام بیسن دیاں ہور جھیلاں وانگ، ایہہ بہت کھاری اے۔

*دابسن*  جاں *دابسن*  منگولیائی نام دا رومنیکرن اے جسدا مطلب اے " سالٹ لیک "।  وشیشن "پچھم" اس نوں نزدیکی ڈابوسن جھیل توں وکھرا کردا اے۔  *ڈابکسن*  مینڈرن اچارن دا پنین رومنائیزیشن اے، جو کہ اکو نام دے اکھراں وچ ٹرانسکرپشن اے । *Xi Dabsan* جاں *Xidabuxun* [7] اوہی نام ہن، جو "پچھم" لئی چینی شبد نال اگیتر ہن۔

## اتہاس
سال ۱۹۶۷ وچ مغربی ڈابسن جھیل بنی سی۔ 

## حوالے

### حوالے

### ببلیؤگرافی

* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
گٹھ:چین دیاں جھیلاں
گٹھ:جھیلاں
کنور شمشیر سنگھ

**لیفٹیننٹ کرنل کنور شمشیر سنگھ**(۲۱ جون ۱۸۷۹ء - ۱۲ مئی ۱۹۷۵ء) اک ہندوستانی فوجی ڈاکٹر تے کرکٹ کھلاڑی سن ۔آپ کپور تھلہ دے شاہی خاندان نال تعلق رکھدے سن ۔آپ دے والد دا ناں راجا سر ہرنام سنگھ سی۔

## حالات
آپ د‏‏ی ولادت بہرائچ اودھ وچ ہوئی سی۔ کنور شمشیر سنگھ نے رگبی اسکول وچ تعلیم حاصل کيتی ، جتھے آپ نے ۱۸۹۶ء دے دوران اسکول کرکٹ دے گیارہ میچ وچ حصہ وی لیا سی۔آپ نے سن ۱۹۰۱ء وچ کیمبرج یونیورسٹی د‏‏ی کرکٹ ٹیم دے للئے ٹرائل وچ حصہ لیا تے سرے دے خلاف تنہائی میچ وچ کیمبرج دے لئی کھیلا۔ آپ نے کینٹ دے لئی چار فرسٹ کلاس میچ وی کھیلے۔
کنور شمشیر سنگھ نو‏‏ں اک "مضبوط دفاع" تے اک بہترین فیلڈر دے نال بلے باز دے طور اُتے جانیا جاندا سی۔ 
کیمبرج دے بعد آپ نے لندن دے سینٹ بارتھولومیو اسپتال وچ ڈاکٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں تربیت حاصل کيتی تے ۱۹۰۵ء وچ کوالیفائی کيتا۔  1906 وچ کنور شمشیر سنگھ کوانڈین میڈیکل سروس وچ کمشنر بنایا گیا ، ۱۹۲۶ء وچ آپ نو‏‏ں مسلسل لیفٹیننٹ کرنل دے عہدے اُتے ترقی دتی گئی۔جتھو‏ں اوہ ۱۹۳۴ء وچ ریٹائر ہوئے۔

## فوجی خدمات
۱۹۰۹ء وچ آپ د‏‏ی ترقی ہوئی تے آپ نو‏‏ں کیپٹن دے عہدے اُتے فائز ہوئے۔آپ نے ۱۹۱۴–۱۹۱۸ وچ ہوئے پہلی جنگ عظیم وچ وی حصہ لیا تے ۱۹۱۸ء وچ لیفٹیننٹ دے عہدے اُتے ترقی پائی۔۱۹۲۱-۱۹۲۴ تک آپ پنجاب دے جالندھر وچ سول سرجن رہ‏‏ے۔ ۱۹۲۶ء وچ لیفٹیننٹ کرنل دے عہدے اُتے ترقی پائی تے ۱۹۳۴ء وچ ايس‏ے عہدے تو‏ں سکبدوش ہوئے۔

## اعزازات
آپ رائل سوسائٹی کلب دے ارکان رہ‏‏ے۔ آپ نے ۱۹۱۱ء وچ ہوئے دہلی دربار وچ شرکت کيتی۔ ۱۹۱۴ء وچ سٹار برٹش ڈیفینس، ۱۹۱۸ء وچ ایلایڈ ویکٹری، ۱۹۳۵ء وچ سلور جبلی ۱۹۳۵ء تے ۱۹۳۷ء وچ کورن میڈل حاصل ہوئے۔

## وفات
آپ د‏‏ی وفات نويں دہلی وچ ۱۲ مئی ۱۹۷۵ء نو‏‏ں ہوئی۔ اودو‏ں ،سب تو‏ں قدیم زندہ کینٹ کاؤنٹی کلب دے کرکٹ کھلاڑی سن ۔ 

## باہرلے جوڑ
* http://www.espncricinfo.com/england/content/player/20782.html
* https://cricketarchive.com/Archive/Players/32/32784/32784.html

## حوالے

گٹھ:1879 دے جم
گٹھ:1975 دیاں موتاں
گٹھ:۱۸۷۹ دے جم
گٹھ:۱۹۷۵ دیاں موتاں
گٹھ:اتر پردیش دیاں شخصیتاں
گٹھ:بھارت دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:بہرائچ دیاں شخصیتاں
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پیمبروک کالج، کیمبرج دے فضلا
گٹھ:رگبی اسکول تو‏ں تعلیم پانے والیاں شخصیتاں
گٹھ:فوجی
گٹھ:کرکٹ
گٹھ:کرکٹ دیاں شخصیتاں
گٹھ:کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:کیمبرج یونیورسٹی دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:کینٹ دے کرکٹ کھلاڑی
دُودھ ساگر آبشار

**دُدھ ساگر آبشار**  آبشار اے جو گوا، بھارت وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی 1017 فٹ/310 میٹر ا‏‏ے۔
اس آبشار د‏‏ی اوسط چوڑائی 100 فٹ /30 میٹر میٹر ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* لسٹ آبشار
* لسٹ آبشار بلحاظ سرعت بہاؤ
* لسٹ آبشار بلحاظ بلندی
* لسٹ آبشار بلحاظ قسم

## حوالے

گٹھ:بھارت دے آبشار
گٹھ:جغرافیہ ضلع اتر کنڑ
گٹھ:جغرافیہ گوا
گٹھ:کرناٹک دیاں آبشاراں
گٹھ:گوا دے سیاحتی تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:Short description is different from Wikidata
چرچل آبشار

**چرچل آبشار**  آبشار اے جو کینیڈا وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی 245 فٹ (75 میٹر) ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* لسٹ آبشار
* لسٹ آبشار بلحاظ سرعت بہاؤ
* لسٹ آبشار بلحاظ بلندی
* لسٹ آبشار بلحاظ قسم

## حوالے

_}}

گٹھ:آبشار
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
توانجی جھیل

**توانجی جھیل** شمال مغربی چین وچ کنگہائی صوبے دے ہیکسی پریفیکچر وچ گولمڈ دے اتر وچ دکھن-پوربی کرہان پلایا  وچ اکّ جھیل اے۔ ایہہ دکھن توں شوگونگ ندی نال بھری جاندی اے۔ آسے پاسے دے کائدام بیسن دیاں ہور جھیلاں وانگ، اس جھیل دا پانی بہت ہی کھارا اے۔

## جغرافیہ
left|thumb|250x250px| توانجی جھیل اتے آلے دوآلے دے نمک پین <small>(2007)</small>
 دی اچائی 'تے پوربی کرہان پلیا وچ کائدام سببیسن [1] دے دکھنی کنارے تے توانجی جھیل سمندر پدھر توں اپر اے۔  اسدا رقبہ 6 مربع کلومیٹر اے۔  ایہہ دابوسن جھیل دے دکھن-مشرق وچ، زیزوؤ جھیل دے دکھن وچ، اتے دکھن ہلسان جھیل [1] دے پچھم وچ واقع اے اتے شوگونگ ندی  *شوؤگونگ اے* ) دی رک-رک کے چلن والی دھارا ولوں کھوآئی جاندی اے۔ [3] اسدی ڈونگھائی عام طور 'تے  ودھ نہیں ہندی ۔ 

پلیا دے دکھن سرے 'تے توانجی دی حالت دا مطلب اے کہ اس دے پانی پلیا دی اتری سیما دے نال مرتکز کھنج جھرنے ولوں مقابلتاً گھٹ متأثر ہندے ہن۔ [5] پھر وی، جھیل دی نمک کیلسائیٹ، ہیلائیٹ، پولیہالائیٹ، کیسیرائیٹ، اتے (اہم) کارنالائیٹ نال سنترپت جاں نیڑے اے، [6] جس نوں پوٹاشیئم نال بھرپور کھاداں اتے ہور ورتوں لئی پوٹاش پیدا کرن لئی پروسیس کیتا جاندا اے ۔

## ایہہ وی ویکھو

* کرہان پلایا اتے کائدام بیسن
* چین دیاں جھیلاں اتے کھارے پانی دیاں جھیلاں دی لسٹ

## حوالے

### حوالے

### ببلیؤگرافی

* .
* .
* .
* .
* .
گٹھ:چین دیاں جھیلاں
گٹھ:جھیلاں
دابوسن جھیل

**دابسن** جاں  نوں اختیاری طور 'تے  شمال مغربی چین وچ کنگہائی صوبے دے ہیکسی پریفیکچر وچ گولمڈ دے بالکل اتر وچ، کرہان قصبے دے کول اکّ جھیل اے۔ گولمڈ ندی دے مکھ رستے راہیں بندی اے، ایہہ کرہان پلایا دی سبھ توں وڈی موجودہ جھیل اے۔ 

جھیل G3011 Liuge ایکسپریسویء دے بالکل پچھم وچ واقع اے۔ ایہہ کنگزانگ ریلوے 'تے دابوسن اتے کرہان ریلوے سٹیشناں وی پہنچیا جا سکدا اے۔ 

## نام
*دابوسن* [۱]  جاں *داباسن نار* [۳] [۴] اس دے منگولیائی نام دا رومنیکرن اے، جسدا مطلب اے " سالٹ لیک "। [۵] منگولیائی وچ، نام نوں کئی وار "پوربی" نامت کیتا جاندا اے، اس نوں مغربی ڈابوسن جھیل توں وکھرا کرن لئی۔ [۵] اس نوں کئی وار *ڈیبسن*  جاں *ڈیبسن دی* غلط سپیلنگ کیتی جاندی اے۔ [۷] [۸] اس نوں پہلاں *دلائی داباسن* دے ناں نال جانیا جاندا سی،  جسدا مطلب اے "سمندر" جاں "لون دا سمندر"۔

*ڈیبکسن*  چینی نام( *Dábùxùn* ) دا پنین رومنیکرن اے، جو منگولیائی نام دے اکھراں وچ اکّ پرتیلپی اے ।

## اتہاس

## ایہہ وی ویکھو

* چینی اتہاس وچ لون
* چین دیاں جھیلاں اتے کھارے پانی دیاں جھیلاں دی لسٹ

## نوٹس

## حوالے

### ببلیؤگرافی
 
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .

گٹھ:چین دیاں جھیلاں
گٹھ:چین
گٹھ:جھیلاں
ہوکا آبشار

**ہوکا آبشار**  آبشار اے جو نیوزی لینڈ وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی 15 میٹر ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* لسٹ آبشار
* لسٹ آبشار بلحاظ سرعت بہاؤ
* لسٹ آبشار بلحاظ بلندی
* لسٹ آبشار بلحاظ قسم

## مورتاں

Image:Huka falls canyon Taupo NZ.jpg|
Image:HukaFallsJet.JPG|
Image:Abaconda qfse huka fall.jpg|


## حوالے

گٹھ:نیوزی لینڈ دے آبشار
ڈونگلنگ جھیل

**ڈونگلنگ جھیل**  شمال مغربی چین وچ کنگہائی صوبے دے ہیکسی پریفیکچر وچ گولمڈ دے اتر وچ کرہان پلایا  وچ اکّ جھیل اے۔ آسے پاسے دے کائدام بیسن دیاں ہور جھیلاں وانگ، ایہہ بہت کھاری اے۔

پلایا دے اتری سرے 'تے ڈونگلنگ دی حالت دا مطلب اے کہ اس دے پانی کھنجاں دے جھرنے اتے اوہناں دے گھول دی اچّ گاڑھاپن نال بہت زیادہ متأثر ہندے ہن۔ 

## جغرافیہ

ڈونگلنگ جھیل کرہان پلایا دے اتری کنارے 'تے سمندر پدھر توں ۲٬۶۹۰٫۳ میٹر (۸٬۸۲۶ فٹ) دی اچائی 'تے واقع اے۔ اسدا رقبہ ۷٫۲ مربع کلومیٹر اے۔ اسدی ڈونگھائی عام طور 'تے ۱ میٹر (۳ فٹ ۳ انچ) توں ودھ نہیں ہندی اے۔

## ایہہ وی ویکھو

* کرہان پلایا  اتے کائدام بیسن
* چین دیاں جھیلاں اتے کھارے پانی دیاں جھیلاں دی لسٹ

## نوٹس

## حوالے

### حوالے

### ببلیؤگرافی

* .
* .
* .
* .
گٹھ:چین دیاں جھیلاں
گٹھ:جھیلاں
اقانیم

ایہ لفظ اقنوم د‏‏ی جمع اے تے عیسائیاں دے عقیدہ تثلیث د‏‏ی بحث وچ مستعمل ملدا اے ۔اس دے معنی فرد یا جُز دے معلوم ہُندے نيں۔

گٹھ:عیسائیت
تیمبا شیری

**تیمبا شیری شیرپا** (, جم ۹ مئی ۱۹۸۵) رولوالنگ ویلی، دولکھا، نیپال توں اکّ شیرپا اے۔ ۲۳ مئی، ۲۰۰۱ نوں، ۱۶ سال دی عمر وچ، اوہ ماؤنٹ ایوریسٹ 'تے چڑھن والا سبھ توں گھٹ عمر دا انسان بن گیا۔

نوجوان، جو اجے سکول وچ ہی سی، نے ۲۰۰۰ وچ دکھن والے پاسے توں چڑھن دی کوشش کردے ویلے ٹھنڈ نال پنج انگلاں گوا دتیاں۔ اسنے ۲۰۰۱ وچ ماؤنٹ ایوریسٹ دے اتر والے پاسے (تبت) توں اپنی کامیاب چڑھائی کیتی۔ تیمبا قومانتری ایوریسٹ نال چڑھائی کر رہا سی۔ مہم.

۲۰۱۵ وچ اکّ انٹرویو وچ اسنے نوٹ کیتا کہ اسنے ۲۰۱۵ دے نیپال دے بھوچال دے نتیجے وجوں دوست، آلہ اتے گھر گوا دتے سن۔

## حوالے

## باہری لنک
*Kathmandu Post: ''When it comes rolling'' (Article written by Temba Tsheri Sherpa 29 May 2015) 
*Kathmandu Post: ''The Saddest Season'' (quote from Temba Tsheri Sherpa on 30 May 2014) 
گٹھ:جم ۱۹۸۵
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:دوکھلا ضلعے دے لوک
گٹھ:جم 1985
لیاقت علی عاصم

**لیاقت علی عاصم** (۱۹۵۱–۲۰۱۹) اکّ پاکستانی اردو بولی دا شاعر اتے ماہر لسانیات سی جسنے ۱۹۸۰ توں ۲۰۱۱ تک اردو ڈکشنری بورڈ وچ سیوا کیتی، اتے بورڈ دے اڈیٹر وجوں ریٹائرڈ ہوئے۔

## جیونی
عاصم دا جم ۱۴ اگست ۱۹۵۱ نوں منورا جزیرہ، کراچی وچ ہویا سی۔ اوہ اپنے ۸ بھراواں اتے ۱ بھین وچوں سبھ توں چھوٹا سی۔ اوہ کونکنی بھائیچارے نال متعلق سی۔ اوہ کونکنی مسلمان سی۔

اسنے اردو ڈکشنری بورڈ لئی تن دہاکیاں تک کم کیتا۔ اس دیاں کویتاواں دے کل اٹھ مجموعہ شائع ہوئے ہن، جیہناں وچ سب-اے-گل (۱۹۷۷), آنگن میں سمندر (۱۹۸۸), رقص-اے-وصال (۱۹۹۶), نشیب-اے-شہر (۲۰۰۸), دل خراشی (۲۰۱۱) شامل ہن۔ عاصم کینسر توں پیڑت سی۔

پتے دے کینسر کارن کراچی وچ ۲۹ جون ۲۰۱۹ نوں اسدی موت ہو گئی۔

## حوالے

گٹھ:پاکستانی لوک
ساکشی (اخبار)

***ساکشی*** (  ) اکّ بھارتی تیلگو بولی دا روزانہ اخبار اے جو زیادہتر آندھرا پردیش اتے تیلنگانا راجاں وچ وکدا اے۔ ایہہ ۲۳ مارچ ۲۰۰۸ نوں وائیئیس جگن موہن ریڈی دی ملکیت والی جگتی اشاعتاں لمٹڈ ولوں لانچ کیتا گیا سی۔ 

*ساکشی نوں* مکمل طور 'تے جگن موہن ریڈی اتے اسدی سیاسی پارٹی  وائیئیسار کانگرس پارٹی (وائیسیپی) لئی پرچار آؤٹلیٹ منیا جاندا اے۔ ریڈی اتے وائیسیپی دے سیاسی مخالفاں دی پکھپاتی کوریج لئی اسدی اکثر تنقید کیتی جاندی اے۔

اخبار ساکشی میڈیا گروہ دا اکّ حصہ اے جو تیلگو نیوز چینل، ساکشی ٹیوی دا وی مالک اے۔ ایہہ حال وچ جگن موہن ریڈی دی بیوی وائیئیس بھارتی ریڈی دی پردھانگی ہیٹھ چلایا جاندا اے۔   ۲۰۲۳ تک، ایہہ تیلگو روزانہ اخباراں وچ اپنے مخالف *اینادُ*  توں پچھوں دوجے تھاں 'تے اے۔

## اتہاس
*ساکشی دا* قیام وائیئیس جگن موہن ریڈی ولوں کیتی گئی اے، جو آندھرا پردیش دے اوس ویلے دے وزیر اعلیٰ وائیئیس راجشیکھر ریڈی دے پتر ہن۔ جگن موہن ریڈی دے خلاف دائر سیبیائی دی چارجشیٹ دے مطابق، *ساکشی* اخبار اتے ساکشی ٹیوی وچ سرمایہ کاری اوہناں لوکاں ولوں رشوت دے روپ وچ دتا گیا سی جیہناں نوں اس دے پیؤ دی سرکار دے نال اوہناں دے انوچت سودیاں دا فائدہ ہویا سی۔   

## حوالے

گٹھ:بھارتی روزانہ اخبار
سونیا اکولا

**سونیا اکلا** (انگریزی: **Sonia Akula**) اکّ بھارتی اداکارہ اے جو تیلگو بولی دیاں فلماں وچ دکھائی دیندی اے۔ سونیا نے 2019 دی تیلگو فلم جارج ریڈی نال اپنی شروعات کیتی۔

## شرواتی جیون
سونیا اکلا دا جم 31 مئی نوں گجولاپلی پنڈ، منتھانی منڈل، پیڈاپلی ضلع، تیلنگانا، بھارت وچ ہویا سی۔ اسنے اپنی بی.ٹیک. حیدرآباد دے بھوجریڈی انجینیئرنگ کالج توں کیتی۔

## کیریئر
اکلا نے سال 2019 وچ اپنی پہلی فلم جارج ریڈی نال اکّ اداکارہ وجوں اپنے کریئر دی شروعات کیتی جتھے اسنے ریڈی دی بھین دی کردار نبھائی۔ 2020 وچ اسنے رام گوپال ورما دی تیلگو فلم کروناوائرس وچ امن دی کردار نبھائی۔ 2022 وچ اوہ آنند چندر دی ڈاریکٹ فلم آشا اینکاؤنٹر وچ آشا دی مکھ کردار نبھاؤندی نظر آئی سی۔

## فلماں

## حوالے

## باہری لنک

* 
گٹھ:بھارتی کارکن
گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:بھارتی اداکاراواں
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:تیلگو سنیما وچ اداکاراواں
شیوَم دوبے

**شوم دبے** دا جم ۲۶ جون ۱۹۹۳ نوں ہویا۔ جو کہ اکّ بھارتی کرکٹر اے۔ جو گھریلو کرکٹ وچ ممبئی اتے انڈین پریمیئر لیگ (IPL) وچ چینئی سپر کنگز لئی کھیڈدا اے۔ اوہ اکّ آلراؤنڈر اے جو کھبے ہتھ نال بلےبازی کردا اے اتے مدھم رفتار نال سجے ہتھ نال گیندبازی کردا اے۔  اسنے نومبر ۲۰۱۹ وچ بھارتی کرکٹ ٹیم لئی اپنی قومانتری شروعات کیتی۔ 

## گھریلو کیریئر
اسنے ۱۸ جنوری ۲۰۱۶ نوں ۲۰۱۵-۱۶ سید مشتاق علی ٹرافی وچ ممبئی لئی اپنا ٹی-۲۰ ڈیبیو کیتا۔  اسنے ۲۵ فروری ۲۰۱۷ نوں ۲۰۱۶-۱۷ وجے ہزارے ٹرافی وچ ممبئی لئی اپنی لسٹ اے دی شروعات کیتی۔ 

اسنے ۷ دسمبر ۲۰۱۷ نوں ۲۰۱۷-۱۸ رنجی ٹرافی وچ ممبئی لئی اپنی پہلی-گٹھ دی شروعات کیتی۔  پہلی پاری وچ اسنے پہلی گٹھ کرکٹ وچ اپنی پہلی پنج وکٹاں لئیاں۔  ۲ نومبر ۲۰۱۸ نوں، ۲۰۱۸-۱۹ رنجی ٹرافی وچ ریلوے دے خلاف ممبئی دے میچ وچ اسنے پہلی-گٹھ کرکٹ وچ اپنا پہلا فوجیڑا لگایا۔  اپنے اگلے میچ وچ کرناٹک دے خلاف اسنے ۵۴ دوڑاں دے کے ستّ وکٹاں لئیاں۔  ۱۷ دسمبر ۲۰۱۸ نوں بڑودا دے خلاف رنجی ٹرافی میچ وچ، دبے نے اکّ اوور وچ پنج چھکے لگائے۔ اس طرحاں دا کارنامہ اوہ اکّ وار پہلاں وی مارچ وچ ممبئی T20 لیگ وچ پروین تامبے دے خلاف اسنے اکّ اوور وچ پنج چھکے لگائے سن۔  جتھے اسنوں ٹورنامینٹ دا بہترین کھڈاری وی چنیا گیا سی۔  اوہ ۲۰۱۸ وچ رنجی ٹرافی وچ ممبئی لئی اٹھ میچاں وچ ۲۳ وکٹاں لین دے نال سبھ توں ودھ وکٹ لین والا گیندباز بنیا۔ 

دسمبر ۲۰۱۸ وچ، اسنوں ۲۰۱۹ انڈین پریمیئر لیگ لئی کھڈاریاں دی نیلامی وچ رائل چیلینجرز بنگلور ولوں خریدیا گیا سی۔   فروری ۲۰۲۱ وچ، ۲۰۲۱ انڈین پریمیئر لیگ توں پہلاں آئیپیئیل نیلامی وچ دوبے نوں راجستھان رائلز ولوں خریدیا گیا سی۔  فروری ۲۰۲۲ وچ، اسنوں ۲۰۲۲ انڈین پریمیئر لیگ ٹورنامینٹ لئی نیلامی وچ چینئی سپر کنگز ولوں خریدیا گیا سی۔ 

## قومانتری کیریئر
اکتوبر ۲۰۱۹ وچ دبے نوں بنگلہ دیس خلاف لڑی لئی بھارت دی T20 قومانتری (T20I) ٹیم وچ شامل کیتا گیا سی۔   اسنے ۳ نومبر ۲۰۱۹ نوں بنگلہ دیس دے خلاف بھارت لئی اپنا ٹی-20I کریئر دی شروعات کیتی۔  اسے مہینے بعد وچ دبے نوں ویسٹئنڈیز دے خلاف لڑی لئی بھارت دی اکّ روزہ قومانتری (اوڈیائی) ٹیم وچ شامل کیتا گیا سی۔  اسنے ۱۵ دسمبر ۲۰۱۹ نوں ویسٹئنڈیز دے خلاف بھارت لئی اپنا ونڈے ڈیبیو کیتا۔  ۲ فروری ۲۰۲۰ نوں، نیوزیلینڈ دے خلاف پنجویں T20I میچ وچ، دبے نے T20I میچ وچ ۳۴ دوڑاں دے کے دوجا سبھ توں مہنگا اوور سٹیا۔ 

## نجی جیون
۱۶ جولائی ۲۰۲۱ نوں دبے نے ممبئی وچ انجم خان نال ویاہ کیتا۔  ویاہ ہندو اتے اسلامی ریتی رواجاں نال کیتا گیا سی۔  اس جوڑے نوں ۱۳ فروری ۲۰۲۲ نوں اپنا پہلا بچہ ہویا، جو اکّ لڑکا سی۔ 

## حوالے

گٹھ:بھارتی اک دنا قومانتری کھڈاری
گٹھ:بھارتی کرکٹ کھڈاری
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1993گٹھ:جم ۱۹۹۳
نیشنل پیپلز پارٹی

نیشنل پیپلز پارٹی بھارت وچ اکّ قومی پدھر دی سیاسی پارٹی اے، حالانکہ اسدا اثر زیادہتر میگھالیہ راج وچ مرتکز اے۔ پارٹی دا قیام پی.اے. سنگما ولوں جولائی ۲۰۱۲ وچ اینسیپی(نیشنلسٹ کانگرس پارٹی) وچوں کڈھے جان توں بعد کیتی گئی سی۔ اسنوں ۷ جون ۲۰۱۹ نوں قومی پارٹی دا درجہ دتا گیا سی۔ ایہہ اتر-پوربی بھارت دی پہلی سیاسی پارٹی اے جسنے ایہہ درجہ حاصل کیتا اے۔

## پارٹی دا اتہاس
جنوری ۲۰۱۳ وچ، پیئے سنگما نے قومی پدھر 'تے پارٹی دی شروعات کیتی۔ اوہناں اعلان کیتا کہ اوہناں دی پارٹی بھارتی جنتا پارٹی دی اگوائی والے قومی جمہوری گٹھجوڑ نال گٹھجوڑ کریگی۔ سنگما نے ایہہ وی دہرایا کہ بھاویں پارٹی دی میمبر شپ ساریاں لئی کھلی اے، پر ایہہ قبائلی مرتکز پارٹی ہوویگی۔ 

اینپیپی نے دسمبر ۲۰۱۳ وچ راجستھان دی صوبائی اسمبلی چون کرودی لال مینا دی اگوائی وچ لڑی، جو کہ چوناں دے ویلے بھاجپا دے سابقہ ممبر اتے پارلیمنٹ ممبر (دوسا توں آزاد) سی اتے چار سیٹاں جتیاں۔ ۲۰۱۵ وچ چون کمیشن نے ۲۰۱۴ وچ ہوئیاں لوک سبھا چوناں دوران پارٹی دے خرچے حاصل کرن وچ ناکام رہن لئی اینپیپی نوں معطل کر دتا۔ اینپیپی چون کمیشن ولوں معطل کرن والی پہلی پارٹی بن گئی۔

ستمبر ۲۰۱۵ وچ، چھ پارٹیاں-سماج وادی پارٹی، قوم پرست کانگرس پارٹی، جن اختیار پارٹی، سمرا سماج پارٹی، نیشنل پیپلز پارٹی اتے سماج وادی جنتا پارٹی دے آگوآں نے سماج وادی دھرم نرپکھّ مورچہ وجوں جانے جاندے تیجے مورچے دے تشکیل دا اعلان کیتا۔ مئی ۲۰۱۶ وچ، بھارتی جنتا پارٹی دی اگوائی والی قومی جمہوری گٹھجوڑ نے آسام وچ اپنی پہلی سرکار بناؤن توں بعد، اتے ہمانتا بسوا سرما دے کنوینر وجوں اتر-پوربی لوکتنتری گٹھجوڑ (NEDA) نامک اکّ نواں گٹھجوڑ بنایا۔ اتر پوربی راجاں سکم، آسام اتے ناگالینڈ دے وزیر اعلیٰ وی اس گٹھجوڑ نال متعلق ہن۔ 

۲۰۱۸ دیاں میگھالیہ صوبائی اسمبلی چوناں وچ اینپیپی نے ۱۹ سیٹاں جتیاں سن۔ حالانکہ ستادھاری بھارتی قومی کانگرس اکلی سبھ توں وڈی پارٹی وجوں ابھری، NEDA کول گروہی طور 'تے اکثریت سی۔ اس طرحاں کونراڈ سنگما وزیر اعلیٰ بن گئے اتے اکّ بھارتی راج دی اگوائی کرن والے پارٹی دے پہلے ممبر بنے۔

## چوناں وچ کارگزاری

### راجستھان صوبائی اسمبلی

### منی پور   صوبائی اسمبلی

### منی پور   صوبائی اسمبلی

### میگھالیہ صوبائی اسمبلی

### اروناچل پردیش صوبائی اسمبلی

## حوالے

گٹھ:بھارت
یون لونگ جھیل

**یونلونگ جھیل** (  ) ززو، جیانگسو، چین وچ اکّ جھیل اے۔ یونلونگ پہاڑ اس دے مشرق ول اے۔

سندر کھیتر وچ پرانے سٹائل دے پل اتے عمارتاں ہن۔

جھیل اتے اس دے آلے-دوآلے آڑو، ولو، پلم اتے لال میپل دے رکھ ہن۔ جھیل وچ کمل دے پودے وی ہن۔
## ہورویکھو
## حوالے

## باہرلےجوڑ

گٹھ:چین دیاں جھیلاں
گٹھ:جھیلاں
کوچی دے سکھ

کوچی کیرل وچ پنجابی بولن والے سکھ بھائیچارے دا گھر اے، کیونکہ اس دکھنی بھارتی راج دے اس ساحلی شہر وچ سبھ توں ودھ سکھ ہن۔ کیرلا دا اکو اکّ گردوارہ کوچی وچ واقع اے۔ ہر ایتوار اتے بدھوار نوں کوچی دے سکھ پروار شہر دے گردوارے وچ اکٹھے ہندے ہن۔ اتے ارداس توں بعد، اوہ گرو کے لنگر وچ غذا چھکدے ہن۔  

## ایہہ وی ویکھو

* پنجابی لوک
* بھارت وچ سکھ دھرم

## حوالے

گٹھ:بھارت وچ سکھ دھرم
گٹھ:کوچی دے لوک
مرسی ولیمز

**مرسی ولیئمز** (انگریزی: **Mercy Williams;** ملیالم : മേഴ്സി വില്ല്യംസ്;  – 19 نومبر 2014), اکّ استاد توں سیاستدان بن گئی، کوچی، کیرل دی 16ویں میئر سی، اتے کوچی وچ ایہہ عہدہ سنبھالن والی پہلی عورت سی۔ کھبے ڈیموکریٹک فرنٹ دی اکّ ممبر، اوہ کوچی کارپوریشن کونسل میمبراں وچ 47 توں 23 ووٹاں دے تناسب نال یونائیٹڈ ڈیموکریٹک فرنٹ دے امیدوار ونی ابراہم دا خلاف کرن لئی کھلی ووٹنگ راہیں چنی گئی سی۔ کونسل وچ، ولیئمز نے نگر نگم دے 36ویں ڈویزن (کنمپرم) دی نمائندگی کیتی۔

## جیونی
مرسی نے کیرلا یونیورسٹی دے سینٹ ٹیریسا کالج توں سماجیات وچ ماسٹر آف آرٹس (ایمّ.اے.) نال گریجوایشن کیتی اتے پہلے رینک دھارک اتے سون تمغہ جیتو دے روپ وچ خاصیت حاصل کیتی۔ اسنے "کوچی شہر دے پنرجاگرن" 'تے اکّ ڈاکٹریٹ کھوج پتر وی کیتا۔ مرسی نے سینٹ ٹیریسا کالج وچ کم کیتا، شروع وچ لکچرار وجوں اتے 2005 وچ رٹائرمینٹ ویلے سماجیات ڈیپارٹمنٹ دی اگوائی کیتی۔ اسدا ویاہ ٹیجے ولیئمز نال ہویا سی اتے اسدا اکّ پتر، انوپ جوچم اے۔

مرسی دے اپنے ٹیچنگ کیریئر توں ریٹائرڈ ہون توں بعد، اسے سال اسنے سیاست وچ داخلہ کیتا اتے کوچی دے سٹی میونسپل کارپوریشن دے کنمپرم ڈویزن لئی اکّ سول کونسل ممبر وجوں نمائندگی کرن لئی چوناں لڑیاں۔ اسنے اکّ آزاد امیدوار وجوں چون لڑی پر بھارتی کمیونسٹ پارٹی {مارکسسٹ) (سیپیائی (ایم)} دے حمایت نال جس دے امیدوار سیکے منیشنکر ڈپٹی میئر چنے گئے سن۔ کونسل چوناں جتن توں بعد ولیئمز نوں کونسل دے میمبراں ولوں کونسل دی 16ویں میئر، شہر دی پہلی عورت میئر وجوں چنیا گیا سی؛ اس نوں حق وچ 48 اتے اس دے خلاف 23 ووٹاں دے فرق نال چنیا گیا سی۔ اوہ 2005 توں 2010 تک شہر دی پہلی شہری رہی۔ شہری سماجیات اتے شہری منصوبہ بندی بارے اسدی سکھیا، اتے اس دے ڈاکٹری کھوج کم نے اسنوں شہر دے میئر دے کماں نوں سچارو ڈھنگ نال چلاؤن دا یعقین حاصل کیتا۔ اسنے، میئر وجوں اپنے کارجکال دوران، مرکزی شہری ترقی وزارت ولوں جواہر لال نہرو قومی شہری نوینیکرن مشن (JNNURM) دے ماتحت پروجیکٹاں 'تے منعقد ساریاں میٹنگاں وچ شامل ہون دا نقطہ بنایا۔ میئر ہون دے ناطے اسنے اپنے کماں نوں مہارت نال نبھایا اتے ایہہ یقینی کیتا کہ جدوں اسنے اپنا عہدہ سمبھالیا تاں شہر جو کوڑا ڈمپاں لئی جانیا جاندا سی، نوں اس دے کارجکال دے انت توں پہلاں بھارت دے سبھ توں صاف شہر وجوں اعلان کیتا گیا اتے اعزازی کیتا گیا۔ اسنے شہر دی کوڑا پربندھن نظام لئی اپ-نیم بنائے، جو کیرل وچ اپنی قسم دا پہلا سی۔ اسنے شہر لئی اکّ وکیندریکرت رہند-کھونہد نوں وکھ کرن (ہر گھر نوں بالٹیاں جاری کرکے) نظام اپنائی۔ اپنی لگن والی پہنچ نال اوہ ایشیئن ڈویلپمینٹ بینک اتے جیئینئینیوآرئیم دے فنڈاں سمیت شہر دے ترقی لئی 900 کروڑ روپئے دی حدّ تک فنڈ جٹاؤن دے یوگ ہو گئی۔

اس دی 67 سال دی عمر وچ کینسر نال موت ہو گئی سی۔ اسنوں 20 نومبر 2014 نوں سینٹ جوہن د بیپٹسٹ چرچ وچ پالریواٹوم وچ دفنایا گیا سی۔

## حوالے

گٹھ:20ویں صدی دیاں بھارتی عورتاں
گٹھ:20ویں صدی دیاں لیکھکاواں
گٹھ:اتہاسکار
گٹھ:موت 2014
گوا کارنیول

**گوآ وچ کارنیول (**انگریزی: **Carnival in Goa)**, جس نوں **"کارنیول"، "انٹروز"، "اینٹراڈو"،** جاں (بول چال وچ) "*ویوا کارنیول* " وی کیہا جاندا اے، بھارتی راج گوآ وچ کارنیول، جاں مارڈی گراس دے تہوار نوں درساؤندا اے۔ حالانکہ مشہور ریؤ کارنیول جاں مڈیرا دے پرتگالی کارنیول نالوں کافی چھوٹا اے، گوآ کارنیول بھارت وچ سبھ توں وڈا اے اتے ایشیا وچ مغربی عیسائی چھٹیاں دے کجھ روائتی جشناں وچوں اکّ اے۔ گوآ کارنیول دا موجودہ اڈیشن ٹموٹیؤ فرنانڈس نامک اکّ مقامی سنگیتکار ولوں ریؤ کارنیول توں بعد تیار کیتا گیا سی اتے سیلانیاں نوں آکرشت کرن لئی ۱۹۶۵ وچ لگایا گیا سی۔ ایہہ ادوں توں چھوٹے راج لئی اکّ پرمکھ سیلانی آکرشن وچ بدل گیا اے۔

## مول
جدوں کہ گوآ وچ کارنیول دیاں جڑھاں گوآ دی پرتگالی جت دے دوران رومن کیتھولک پرمپراواں دی شروعات نال جڑیاں ہن، ایہہ تہوار کلونیکل دے بعد دے دناں وچ اپنے آپ وچ اسپشٹ ہو گیا سی، کیونکہ پرتگال دی تاناشاہی حکمرانی وجوں جانیا جاندا اے اتے پرتگال ایسٹاڈو نووو اسمبلی اتے پریس دی محدود آزادی والے دن منایا جاندا اے۔

پرتگالی حکمرانی دے انت توں بعد، تہوار دا برازیلیان اڈیشن ۱۹۶۵ وچ گوآ دے اکّ سنگیتکار، ٹموٹیؤ پھرنانڈس ولوں لگایا گیا سی، جسنے مشہور ریؤ کارنیول توں بعد اسدا ماڈل بنایا سی۔ اجیہا زیادہ سیر-سپاٹے نوں آکرشت کرن لئی کیتا گیا سی۔ اج، شہری پریڈ وچ مقامی پنڈاں، وپاری ادارےآں اتے تہذیبی گروہاں دے پھلوٹ شامل ہن۔ ایہہ اجے وی اکّ بہت ہی روایتی ڈھنگ نال منعقد کیتا جاندا اے، جس وچ سلسیٹ دے ساحلی *[[تحصیل|تالکا]]* وچ، سڑک دے کنارے مقامی ناٹکاں دے منچن ولوں وی شامل اے۔ گوآ سرکار دے سیر-سپاٹہ ڈیپارٹمنٹ دے مطابق، کارنیول "گوآ دا سبھ توں مشہور تیوہار ہے اتے ۱۸ویں صدی توں منایا جا رہا ہے۔"

کارنیول عام طور 'تے ہفتہ نوں شروع ہندا اے (جسنوں  وجوں جانیا جاندا اے ) اتے بدھوار توں ٹھیک پہلاں اتے لینٹ دے کیتھولک سیزن دے پہلے دن، منگلوار (شروو وجوں جانے جاندے منگلوار) نوں سماپت ہندا اے۔ گوآ دا راجگڑھ پنجم وچ، ایہہ تہوار گریپ ایسکیپیڈ، اکّ مقامی وائین تہوار، اتے گارسیا دا اورٹا دے مرکزی-واقع گارڈن وچ سامبا سکئیئر وچ اکّ ڈانس ولوں پورک اے۔

مقامی روایت دے مطابق، کارنیول دوران گوآ نوں راجا مومو ولوں سمبھالیا جاندا اے، عام طور 'تے اکّ مقامی نواسی جو چار دناں دے ویلے دوران تہوار دی پردھانگی کردا اے۔ کنگ مومو روائتی طور 'تے کونکنی سندیش  (انگریزی: "کھاؤ، پیو اتے انند کرو") دا اعلان کردا اے۔ ۲۰۲۱ وچ گوآ کارنیول لئی کنگ مومو کینڈولیم توں مسٹر سکسٹس ایرک ڈائس سن۔

## پریڈ
پریڈ عام طور 'تے فٹ ہفتہ شام نوں راجا مومو دی اگوائی والے جلوس نال شروع ہندی اے۔ ۲۰۲۱ وچ گوآ کارنیول لئی کنگ مومو کینڈولیم توں مسٹر سکسٹس ایرک ڈائس سن۔ غبارے، گھوڑیاں دیاں بگیاں، سجائیاں بیل گڈیاں اتے وسیع پھلوٹ پریڈ دیاں مکھ خاصیتاں ہن۔ گوآ کارنیول دوران تیوہاراں وچ نچن والیاں ٹیماں، ماسک اتے پہراوے پہنن والے، لائیو سنگیت، کھیڈ مقابلے، پھلوٹ اتے پریڈ، اتے کھان-پین شامل ہن۔

### تریخاں
۲۰۲۲ وچ، تہوار ۲۶ فروری - ۱ مارچ تک منایا گیا سی۔  شہری کھیتراں وچ، گوآ دے شہراں اتے پنجیم، مارگو، واسکو اتے ماپسا دے قصبیاں وچ انسان گت پھلوٹ پریڈاں دا انعقاد کیتا گیا۔

## ایہہ وی ویکھو

* گوآ دی رہتل
* پرتگالی گوآ
* مشرق وچ پرتگالی سامراج دے موضوعاں دی لسٹ

## حوالے

گٹھ:بھارت
کیرالہ ایڈونچر کارنیول

**کیرلا ایڈوینچر کارنیول**  کیرل، بھارت وچ منعقد سلانہ ساہسی تہوار اے۔ کیرلا ایڈوینچر کارنیول کیرل ٹورزم  اتے یوتھ ویلفیئر براڈ ولوں منعقد کیتا گیا اے۔ ایڈوینچر فیسٹیول کیرل دے پہاڑی سٹیشن واگامون وکھے ہندا اے۔  ایہہ اوینٹ ۱۰ دناں تک چلدا اے اتے اس وچ پیراگلائیڈنگ، پیراموٹرنگ، آف روڈ جیپ رائیڈنگ، اتے سائیکلنگ مقابلہ شامل ہندا اے۔  ۲۰۰۹ وچ، اسنوں کیرلا ٹورزم توں سبھ توں اختراعی سیر-سپاٹہ اوینٹ لئی انعام ملیا۔

## حوالے

گٹھ:بھارت
بھدرکالی جھیل

thumb| بھدرکالی جھیل
**بھدرکالی جھیل** وارنگل، تیلنگانا وچ کاکتیا شاہی خاندان دے گنپتی دیوَ ولوں بنائی گئی اکّ جھیل اے۔ ایہہ جھیل مشہور بھدرکالی مندر دے نیڑے واقع اے۔ ایہہ بہت ہی سندر جھیل اے 

## اتہاس
ایہہ کاکتیا شاہی خاندان دے گنپتی دیوَ نے بنوائی  سی۔

## ٹورزم
جھیل نوں سبھ توں وڈے جیو-بائیوڈائورسٹی کلچرل پارک دے روپ وچ ترقی یافتہ کیتا جا رہا اے - سیر-سپاٹے، تریخی گپھاواں، سسپینشن برج، قدرتی پگڈنڈیاں، آلھنے دے میدان اتے ماحولیاتی بھنڈاراں دے نال۔  دل سکیم تحت جھیل دے بنھ نوں مضبوط کرن لئی فنڈ وی منظور کیتے گئے ہن۔   ایہہ جھیل سیلانیاں لئی اکّ آکرشن دا مرکز اے۔ 

## حوالے

گٹھ:تیلنگانا دیاں جھیلاں
گٹھ:جھیلاں
جھیل اوسٹیری

**اوسٹیری جھیل** (فرانسیسی: Lac Oustéri) تاملناڈو راج دے پڈوچیری دے مرکز شاست پردیش وچ اکّ جھیل اے۔ اس جھیل نوں **اوسدو جھیل** وی آکھیا جاندا اے کیونکہ ایہہ اوسدو نام دے پنڈ وچ پیندی جھیل اے۔

ایہہ جھیل لگبھگ ۸۰۰ ہیکٹیئر وچ  پھیلی ہوئی جھیل اے جس وچ ۳۹۰ ہیکٹیئر پڈوچیری دے وچ اتے باقی تاملناڈو دے  وچ آؤندا اے۔  ایہہ پڈوچیری دی سبھ توں وڈی جھیل اے۔

## پنچھیاں دی سینکچوری
اوسٹیری جھیل اکّ انساناں ولوں بنائی گئی جھیل اے، جس نوں ایشیا وچ اکّ اہم جھیل منیا جاندا اے۔ وکھ-وکھ پرجاتیاں دے پرواسی پنچھی سارا سال اس جھیل وچ رہندے ہن، جس لئی اس جھیل نوں آئی.بی.اے. ( اہم پنچھی کھیتر ) توں اہمیت وی حاصل اے۔  2008 وچ پڈوچیری وچ اوسٹیری ویٹلینڈز نوں پنچھیاں دی سینکچوری وجوں اعلان کیتا گیا سی،  جدوں کہ تاملناڈو راج وچ ویٹلینڈز نوں ۲۰۱۵ وچ اعلان کیتا گیا سی 

## ٹوریزم
جھیل پڈوچیری دے پرمکھ ٹوریزم دے آکرشناں وچوں اکّ اے۔ پڈوچیری ٹورزم ڈپارٹمنٹ کارپوریشن نے سیلانیاں لئی جھیل وچ اکّ چھوٹا جیہا بوٹ کلبّ وی  بنایا اے۔ پڈوچیری سرکار اوسٹیری نوں قومی پارک بناؤن دا تجویز دے رہی اے۔ اس نے پنچھیاں نوں دیکھن لئی ٹیلیسکوپ لگاؤن اتے اس کھیتر نوں ایکو ٹورزم ڈیسٹینیشن بناؤن دا تجویز وی رکھیا ہویا  اے۔ 

## حوالے

گٹھ:جھیلاں