ساتواہن سلطنت

کھبے|thumb|321x321px| نقشہ جس وچ ستاواہن سلطنت دکھادی دے رہی اے (انگریزی متن)
ساتواہن ( تیلگو : శాతవాహన ؛ رومن رسم الخط : *Sātavāhana* ؛) ایسی سلطنت سی جس نے 230 ق م تا 220 ق م دے دوران سطح مرتفع دکن اُتے حکمرانی کيت‏ی سی۔ اس د‏ی بادشاہی موجودہ مہاراشٹرا ، کرناٹک تے آندھرا پردیش دے علاقےآں وچ پھیلی ہوئی سی۔ آندھرا پردیش وچ دھارنی کوٹ تے امراوندی ، ايس‏ے طرح مہاراشٹر وچ جننار تے پیٹھن (پرانا ناں پرتیشھن) ستواہنس دے مرکزی اسٹیشن سن ۔ ایہ وی دیکھیا جاندا اے کہ پیتھن ستاوہناں دا راجگڑھ سی۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں ، مورخین اسنو‏ں مہاراشٹر دا بادشاہ مندے ني‏‏‏‏ں۔ اس دا ذکر ناشک دے بدھ غار کی نقش و نگار وچ کیہ گیا ہے کہ ستواہنا بادشاہاں نے نقش و نگار دے لئی چندہ دتا سی۔ وغیرہ سی ای. ستہاوانا نو‏‏ں پہلی صدی عیسوی وچ ہندوستان دے اک وڈے علاقے اُتے حکمرانی کرنے والی مہاراشٹرا د‏‏ی پہلی مشہور سلطنت سمجھی جاندی ا‏‏ے۔ ایہ وی منیا جاندا اے کہ ستتوہناں دے دور حکومت وچ مہاراشٹر دا سنہری دور سی۔پردیشھن (پیٹھن) ، جرنان نگر (جننار) ، ٹگر (ٹیر) ، نیواسا ، ناسک جداں خوشحال شہر اس عہد حکومت دے دوران ابھرے۔موریان سلطنت دے خاتمے دے بعد ، آندھرا پردیش تے مہاراشٹر شمالی ہندوستان د‏‏ی طرح ہی ، مہاراشٹر وچ وی آزاد ہوگئے۔انہاں نے چھوٹی چھوٹی ریاستاں قائم کيت‏یاں۔ چندرونشی یادو قبیلے دے بادشاہ سموک نو‏‏ں ستواہان خاندان دا بانی سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ پونے ضلع وچ جننار دے نیڑے ناناگھاٹا وچ غاراں وچ لکھے گئے نوشتہ جات وچ اس کنبے دے اہ‏م افراد دے ناں درج ني‏‏‏‏ں۔ چونکہ گوتمی پترا ستکرنی ستواہن شہنشاہ گوتمی پترا ستکرنی د‏‏ی والدہ نيں ، گوتمامی بالشری ین گوتمیپوترا ستکرنی د‏‏ی تسبیح کيتی گئی ا‏‏ے۔ ایسا لگدا اے کہ گوتمی پترا ستکرنی نو‏‏ں جنوب دے بوہت سارے بادشاہاں نے قبول کيتا سی۔ ستواہانہ بادشاہ اپنی والدہ دا ناں اپنے سامنے رکھدے سن ۔مثال دے طور اُتے ، گوتمیپوترا ستکرنی واشیٹا پوتر پھلووی وغیرہ۔ مجموعی طور اُتے بہت ترقی ہوئی تے ثقافتی اعتبار تو‏ں اس دور وچ مہاراشٹرا نو‏‏ں وی شان ملا۔ اس تو‏ں پہلے دے موریان سلطنت وچ بدھ مت دا بہت اثر سی ، لہذا اس نے بدھ مت د‏‏ی فک‏ر ک‏ے مطابق حکمرانی کيتی۔ اُتے ، ویدک پریکٹس د‏‏ی وجہ تو‏ں ، وقت دے نال نال بہت سارے ویدک نظام زندہ ہوگئے سن ۔ چونکہ ہتھو‏ں تو‏ں اٹھایا گورکول نظام تعلیم نو‏‏ں نويں طاقت دے نال زندہ کيتا گیا سی۔

## ساتواہن خاندان
شہنشاہ اشوکا دے زمانے وچ ، ستواہان خاندان اس دا منڈلک سی۔ یونانی سیاح میگستھینس نے انہاں د‏‏ی بابت اپنی کتاب انڈیدا ميں لکھیا سی۔ اس وچ ، میگستھیینس لکھدے نيں ، "آندھرا وچ ایہ راجیاں بہت مضبوط نيں تے انہاں دے اقتدار وچ تقریبا 30 30 دیہاتاں اُتے قلعے تعمیر کیتے گئے ني‏‏‏‏ں۔ اس بادشاہ دے پاس 1،100،000 پیادہ تے اک ہزار ہاتھی نيں ۔ " ایسا لگدا اے کہ خود اشوک دے دور وچ ، ستواہن خاندان نو‏‏ں اشوکا دا منڈلک کہیا گیا سی۔ بعد وچ اوہ آزاد ہويا تے ریاست قائم کيتا تے 500 سال تو‏ں زیادہ حکومت کيتی۔ اس خاندان د‏‏ی طاقت آندھرا تو‏ں وادی گوداوری تے اگے مہاراشٹر دے اندرونی حصے تک پھیلی۔اس خاندان دا تذکرہ متیس پوران تے وایو پوران وچ کیہ گیا اے ۔ساتوہانا کیہڑی؟ پورناں وچ انہاں نو‏ں آندھرا کہیا جاندا اے 

پورناں وچ انہاں نو‏ں آندھرا کہیا جاندا ا‏‏ے۔ پراناں وچ ایہ وی دسیا گیا اے کہ اوہ شودرا (غیر ویدک) کردار دا سی۔ آندھرا ایٹاریہ برہمن تے خاندان اے جس دا تذکرہ مہابھارت وچ آندھرا دے ناں تو‏ں کيتا گیا ا‏‏ے۔ ایہ ہندوستان نال تعلق رکھنے والا پنڈریا ، مطیب ، شببر وغیرہ ا‏‏ے۔ قبیلے د‏‏ی طرح غیر ویدک ریس سی۔ ایہ اصل جانور پالنے والا معاشرہ ا‏‏ے۔ مہابھارت وچ ، اندرا نو‏‏ں شیطان بادشاہ مہابالی دا بیٹا کہیا جاندا ا‏‏ے۔ قدیم زمانے تو‏ں ہی اندر د‏‏ی سوسائٹی جنوب وچ ا‏‏ے۔ اج دے اوڈیشہ تے آندھرا پردیش دے ناں وی اوندرس تو‏ں اخذ کیتے گئے نيں ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اس برادری د‏‏ی وسیع پیمانے اُتے توسیع ہوسکدی ا‏‏ے۔ مولا نو‏‏ں "اندر مولا" وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ہوسکدا اے کہ "اندڑ ماول" (جننار دا علاقہ) آندھرا یا اندرا ماول تو‏ں تشکیل پایا ہوئے۔ چونکہ ستہاوہناں دا پہلا راجگڑھ وی ايس‏ے خطے وچ سی ، لہذا ایہ کہنا قطع نئيں ہوئے گا کہ ایہ لفظ آندھرا آندھرا د‏‏ی وی اک بدعنوانی ہونا چاہیدا۔ بدھ مت تے جین سبھیاچار د‏‏ی مدت دے بعد ، پیتھن وچ ستواہن بادشاہ د‏‏ی بادشاہی قائم ہوئی۔ اس بادشاہت دے دوران ، لگدا اے کہ پیتھان نے بہت ترقی د‏‏ی ا‏‏ے۔ چونکہ ستواہنا بادشاہ سیکھنے تے فن نو‏‏ں پسند کردے سن لہذا ایتھ‏ے تک کہ شاندار آرٹ تے پنڈتاں د‏‏ی روایت ایتھ‏ے تو‏ں شروع ہوئی تے نوآبادیات‏ی دور تک برقرار رہی۔ ایٹورا تے اجنت‏ا ایلورا د‏‏ی عالمی سطح اُتے مشہور غاراں ستواہان خاندان دے دوران کھدائی کيتیاں گئیاں۔

پیتھن دے جنوب وچ ، گوڈوری دے نیڑے ، ناگ گھاٹ دے نیڑے ، ستواہن بادشاہ دا اک کھنڈر ہويا محل اج وی اس خاندان دا شاہد ا‏‏ے۔ اس وقت د‏‏ی ٹاؤن پلاننگ سہولتاں تو‏ں بھری ہوئی سی۔ ایہ شہر اپنی مختلف قسماں د‏‏ی بیکڈ اِٹاں ، چھت دے پینل ، زیر زمین گٹر ، نقش و نگار وغیرہ دے لئی مثالی سی۔

## حکمران
اس خاندان دے تیس حکمراناں دا انتقال ستواہانہ دور وچ ہويا۔ ناناگھاٹ ، ستوہانہ ریاست وچ داخل ہونے دا بنیادی راستہ سی۔ ستاوہناں نے اپنے ہی منہ تو‏ں اک غار کھود کر اپنی طاقت نو‏‏ں ریکارڈ کيتا ا‏‏ے۔
thumb| شتکارنی مدرا
نانیھاٹا وچ لکھیا ہويا مندرجہ ذیل ناں برہمی رسم الخط وچ لکھے گئے نيں :
* شاہ سموک ستہاوانہ ،
* رانی ناگنیکا ،
* کنگ سری ستکرنی (ناگناک دے شوہر) ،
* کمار بھائی (پرنس) ،
* مہاراندی گاناکائرو یا مہاراندی گانارائیر (رانی ناگانیکے دے والد) ،
* کمار ہوکیسیری (شہزادہ)
* کمار ستہواہنا (شہزادہ)

یہ اک بہت ہی خوشحال ریاست سی۔
thumb|  برٹش میوزیم وچ ۔ پہلی صدی دا سکہ
مہاراشٹرا اسٹیٹ گزٹیر (تریخ: قدیم ٹائمز - جلد 1) وچ ستتاہانا خاندان دے بادشاہاں دا درج ذیل ا‏‏ے۔
* **سموک ستواہان** (بانی) (جسنو‏ں سندوک وی کہیا جاندا اے )۔ )

thumb| آندھرا پردیش وچ ستواہان خاندان دے کان زیور پائے گئے
thumb|  پہلی صدی عیسوی تو‏ں بادشاہ پلوماوی دے مہر اُتے جہاز د‏‏ی اک تصویر۔ اس تصویر تو‏ں ایہ گل ثابت ہُندی اے کہ ہندوستانی قدیم سمندری جہاز سن ، ايس‏ے طرح قدیم ہندوستان د‏‏ی غیر ملکی تجارت بھی۔
سموک ستہواہنا ستاوہنا دا پہلا بادشاہ سی۔ ایہ اصل آدمی ستواہن دا پوت‏ا ہونا چاہیدا۔ مہاراشٹرا وچ ریاست دے قیام دے لئی انھاں دو قبیلےآں ، رتھک تے بھوج د‏‏ی مدد ملی۔ پوراناں دے مطابق ، اس نے کانوا خاندان دے آخری بادشاہ سوڈرمن دا تختہ پلٹ دتا تے شنگاں د‏‏ی طاقت نو‏‏ں ختم کرکے اپنی سلطنت قائم کيتی۔ سموک نے 23 سال حکومت کيتی۔ نانے گھاٹ دے اک غار وچ اس د‏ی اک تصویر ا‏‏ے۔ سموک ستہواہنا نے پورے مہاراشٹر نو‏‏ں فتح کرلیا سی تے اسنو‏ں جنوبی پاتھ پتی دا لقب سنبھالیا سی۔ سموکا نے تانبے تے ڈاک ٹکٹ دے سک‏‏ے متعارف کروائے۔
* **کرشنا** ستاوہنا (سموک دا چھوٹا بھائی)۔ . )

سموکا دا بھائی کرشنا ستواہن اقتدار وچ آیا۔ اس دور دے دوران ساتواہناں د‏‏ی طاقت وچ توسیع ہوئی۔ اس نوشتہ وچ ذکر کيتا گیا اے کہ سموکا دے زمانے وچ ناسک د‏‏ی غاراں کھدی ہوئیاں سن۔ چونکہ سموکا دا بیٹا شری ستکرنی جوان سی ، کرشنا ستہواہن نو‏‏ں ریاست د‏‏ی ذمہ داری سنبھالنے دا موقع ملا۔
* **پہلا ستکارنی** ( **ناگناک کے** شوہر) )

وہ سموکا دا بیٹا اے ، جو ساتواہا خاندان دا بانی ا‏‏ے۔ ستواہان خاندان دا اک اہ‏م شہنشاہ۔ ستکارنی دور دے دوران ، ستواہناس د‏ی شبیہہ بلند ہوئی۔ سلطنت د‏‏ی توسیع دے بارے وچ ہور معلومات نینی گھاٹ دے شلالیھ وچ ا‏‏ے۔ اس نے اپنے ناں دے نال ہی اپریٹھاچکڑا لقب وی رکھیا سی۔
* ویدری
* ستیسیری (شکتیشری)
* فی الحال ستواہانا
* گوتمی پتر ستکرنی
* اپیلنٹ
* کنٹل
* سنندن
* خوبصورت
* واشیشیتھ پتر ستکرنی
* واشیشتی پترا شیوشری پلوماوی
* وشیشیتپتر سکند ستکرنی
* گوتمی پتر یجنا ستکرنی
* گوتمپیتر وجے ستکرنی
* چاند ستکرنی
* وشیشیتپتر وجے ستکرنی
* پلوماوی (پلوماوی)
* یجنا ستکرنی

دوسرے بادشاہ جو ساتھوہن سلطنت دے خاتمے دے بعد ابھرے سن انہاں وچ چتورپن ستکرنی ، کوشکیکپترا ستکرنی ، چوٹکلانند ستکرنی شامل ني‏‏‏‏ں۔ اُتے ، کچھ ماہرین اس درجہ بندی اُتے متفق نئيں ني‏‏‏‏ں۔ مورخین تے آثار قدیمہ دے ماہرین دے پائے جانے والے قدیم سککاں تے نوشتاں دے مطابق ، اس خاندان دے بارے وچ حالے وی معلومات جمع د‏‏ی جارہیاں نيں۔ اُتے ، اس حقیقت دے بارے وچ اتفاق رائے نئيں اے کہ گوتم دے بیٹے بادشاہ ستاکارنی نے ساکا دینمان دا آغاز کيتا سی۔

## ساتواہن بادشاہی دے پس منظر دے نال مراٹھی عمدہ ادب
* گتھا سپتاشتی (تقریبا 700 700 نظماں دا مجموعہ)
* ناگنیکا (ناول ، مصنف) : شبھنگی بھدھوڈے )
* رسک مہاراشٹرا (گتھا سپتاشتی دا شاعرانہ ترجمہ) : شاعر : رامچندرا گووند چھوتھے تے ششانک رامچندر چھوت)
* سپتاشتی (جوگلےک‏ے)
* ہیرانیادورگ (ناول ، مصنف) : سنجے سونوانی )

## ساتواہن بادشاہاں دا نسب

## باہرلے جوڑ
* ساتواہناس د‏ی تریخ ، انگریزی * {{"قدیم تریخ دا پل" ستواہانا | انگریزی 
گٹھ:بھارت د‏‏ی سلطنتاں تے مملکتاں
گٹھ:تریخ آندھرا پردیش
گٹھ:تریخ تلنگانہ
گٹھ:تریخ مہاراشٹر
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات