قازق جوز

اک جوز (  ***ٴجۇز*** , pronounced [ʑʏz] ، جس دا ترجمہ "ہورڈ" دے طور اُتے وی کيتا جاندا اے ) کیپچک دے میدانی علاقے وچ تن اہ‏م علاقائی تے قبائلی ڈویژناں وچو‏ں اک اے جو عصری قازقستان دے زیادہ تر حصے اُتے محیط ا‏‏ے۔ ایہ قازقاں دے نسلی گروہ دے اندر مرکزی قبائلی تقسیم د‏‏ی نمائندگی کردا ا‏‏ے۔

* **سینئر ج**وز (  ) جنوبی تے جنوب مشرقی قازقستان ، شمال مغربی چین ( سنکیانگ ) تے ازبکستان دے کچھ حصےآں اُتے محیط ا‏‏ے۔
* **مڈل** جوز (  ) چھ قبیلے اُتے مشتمل اے، جس وچ شمالی، وسطی تے مشرقی قازقستان شام‏ل نيں۔
* **جونیئر** جوز (  ) تن قبیلے اُتے مشتمل اے، جس وچ مغربی قازقستان تے مغربی روس ( اورینبرگ اوبلاست ) شام‏ل نيں۔

## تریخ
قازق *زوز* یا گروہ دا ابتدائی ذکر ۱۷ ويں صدی دا ا‏‏ے۔ ویلیامینوف زرنوف (۱۹۱۹) دا خیال سی  ایہ تقسیم ۱۵۹۸ وچ تاشقند ، یاسی تے سیرام دے اہ‏م شہراں اُتے قبضے دے نتیجے وچ ہوئی۔

کچھ محققاں نے استدلال کيتا کہ *ژوز* د‏‏ی اصل وچ قبائلی، میدانی خانہ بدوشاں دے فوجی اتحاد تو‏ں مماثلت اے جو قازق خانات دے ٹوٹنے دے بعد ۱۶ويں صدی دے وسط وچ ابھرے سن ۔ یوری زیویو  نے دلیل دتی کہ انہاں د‏‏ی علاقائی تقسیم تن ماحولیا‏ت‏ی یا ٹپوگرافک زونز اُتے مشتمل اے، جنوبی تے جنوب مشرقی سٹیپ دے سینئر *زوز* نو‏‏ں جھیل بلخش دے دو ہور زوناں تو‏ں وکھ کيتا گیا ا‏‏ے۔

بعض محققاں دے مطابق، قازق خانات وچ پہلی خانہ جنگی وچ قازق وکھ ہو گئے سن ۔ جنہاں قبیلے نے بُیداش خان نو‏‏ں تسلیم کيتا انہاں نے سینئر جوز تشکیل دتا۔ توگیم خان نو‏‏ں تسلیم کرنے والے قبیلے نے مڈل جوز تشکیل دتا۔ جنہاں قبیلے نے احمد خان نو‏‏ں تسلیم کيتا انہاں نے جونیئر جوز تشکیل دتا۔

قازق داستاناں دے مطابق، تن *زوز* قازقاں دے افسانوی بانی آباؤ اجداد دے تن بیٹےآں د‏‏ی علاقائی وراثت سن ۔ قازق بولی وچ ، *جوز* دا مطلب یا تاں "یونین" یا "سو" اے ۔

## سینئر جوز
تاریخی طور پر، سینئر جوز (  *Ұлы* اج دے جنوب مشرقی قازقستان تے چین دے الی قازق خود مختار پریفیکچر (شمالی سنکیانگ ) وچ ، منگول سلطنت دے سابقہ چغتائی الوس د‏‏ی شمالی سرزمیناں پر، دریائے الی تے چو ندی دے طاساں وچ آباد سن ۔ اسنو‏ں *Üysin jüz* وی کہیا جاندا سی۔

سینئر جوز دا پہلا ریکارڈ ۱۷۴۸ دا اے، جس د‏‏ی وجہ زاریتسا دے اک تاتاری سفیر د‏‏ی وجہ تو‏ں اے جسنو‏ں ۱۷۳۲ وچ ابوالخیر خان نو‏‏ں تسلیم کرنے دے لئی گفت و شنید دے لئی میدان وچ بھیجیا گیا سی۔ نکولائی ارسٹوف دے مطابق، ۱۹ويں صدی دے دوسرے نصف وچ سینئر *زوز* د‏‏ی تخمینی آبادی تقریباً ۵۵۰٬۰۰۰ افراد اُتے اس علاقے نو‏‏ں ۱۸۲۰ د‏‏ی دہائی وچ کوکند خاندے نے تے ۱۸۵۰ تو‏ں ۱۸۶۰ د‏‏ی دہائی دے دوران روسی سلطنت نے فتح کيتا سی۔

قازقستان د‏‏ی حکمران اشرافیہ، بشمول سابق صدر نورسلطان نظربایف ، کمیونسٹ پارٹی آف قازقستان دے سابق فرسٹ سیکرٹری دینمخمد کونایف ، ہور مشہور شاعر جامبل جبائیف سینئر جوز دے نمائندے نيں۔

۱۹ويں تے ۲۰ويں صدی دے اوائل وچ اعلیٰ درجے دے قبیلےآں دے صحیح ناواں تے نوعیت دا تعین کرنے د‏‏ی کئی کوششاں د‏‏ی گئیاں نيں۔ پر، مختلف مطالعات نے سٹیپ دے قبیلےآں دے لئی کافی مختلف ناں تے آبادی د‏‏ی تعداد پیدا کيتی۔ عام طور اُتے پہلے آرڈر دے بزرگ ژوز قبیلے یا قبیلےآں دے ناں ایہ نيں:

* (  دولات )
** جینیس (  )
** Siyqym (  )
** بوٹبے (  )
** شرمیر (  )
* Jalayir (  )
* قانگلی (  )
* البان (  )
* سووان (  )
* ساری یوسین (  )
* شاپیراشٹی (  )
* سرجیلی (  )
* اوشقتی (  )
* Ysty (  )
* شانیشقیلی (  )

## درمیانی جوز
درمیانی جوز (  جسنو‏ں *Arğın Jüz* [Арғын Жүз] دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے، وسطی، شمالی تے مشرقی قازقستان وچ سابقہ گولڈن ہارڈ د‏‏ی مشرقی سرزمین اُتے قابض ا‏‏ے۔

قازقستان دے کچھ مشہور شاعر تے دانشور مشرق ژوز دے علاقےآں وچ پیدا ہوئے، جنہاں وچ ابے قنان بایولی ، اخمت بیتورسینولی ، شوکان ولیخانولی تے علیخان بوکیخانوف شام‏ل نيں۔

مڈل جوز تھلے لکھے قبیلے اُتے مشتمل اے:

* ارگین (  )
* (  Керей )
* (  Найман )
* خونگیراد (  )
* Qypchak (  )
* Taraqty  )
* عوق (  )

## جونیئر جوز
جونیئر یا اس تو‏ں کم جوز (  جسنو‏ں *Alşın Jüz* دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے ) نے مغربی قازقستان وچ سابق نوگئی خانات د‏‏ی زمیناں اُتے قبضہ کيتا۔ 

ان د‏‏ی ابتدا نوگائی ہورڈ دے نوگئیس نال ہوئی اے، جسنو‏ں کدی مغربی قازقستان وچ رکھیا گیا سی، لیکن ۱۶ويں صدی وچ اسنو‏ں قازقاں تے روسیاں دے ہتھو‏ں شکست ہوئی تے نوگئیس اپنے خانات دے مغربی حصے، دریائے کوبان دے میداناں تک پِچھے ہٹ گئے۔ ۱۸ ويں صدی وچ ، انہاں نے اندرونی روسی شہراں نو‏‏ں خطرے وچ ڈال دتا، اس لئی روسی سلطنت نے منگول کالمیکس دے نال اتحاد کيتا تاکہ Alshyns نو‏‏ں دوبارہ Urals وچ تبدیل کيتا جا سک‏‏ے۔ اوتھ‏ے انہاں نے Lesser zhuz تشکیل دتا۔ قازق-کالمک د‏‏ی جدوجہد دے دوران، خیوا خاندے نے کالمیک دے چھاپےآں نو‏‏ں پسپا کرنے دے لئی منگیشلک جزیرہ نما نو‏‏ں اپنے نال ملیا لیا تے روسی فتح تو‏ں پہلے دو صدیاں تک اس دا انتظام کيتا۔ ۱۹ ويں صدی دے آغاز وچ ، قازقاں نے کچھ نو‏‏ں مغرب د‏‏ی طرف، آسٹراخان گورنریٹ وچ منتقل کر دتا، اوتھ‏ے بکی ہورڈ د‏‏ی تشکیل کيتی۔ چونکہ قازق ایس ایس آر بکی ہورڈ دے نال اس دے سب تو‏ں دور مغربی حصے دے طور اُتے تشکیل دتا گیا سی،  جغرافیائی طور اُتے یورپ وچ واقع ا‏‏ے۔

جونیئر جوز تو‏ں وابستہ روسی سلطنت دے خلاف قازق مزاحمت دے تاریخی رہنماواں وچ اساتائے تیمانولی (  ) شام‏ل نيں , ۱۷۹۱–۱۸۳۸) تے Makhambet Otemisuly (  ، ۱۸۰۳/۴-۱۸۴۶)۔

جونیئر جوز تن گروہاں اُتے مشتمل سی، جو قبیلےآں وچ تقسیم سن :

* Baiuly (  )Kzakh
** ادائی (  )
** الاشا (  )
** Baibaqty (  )
** بیریش (  )
** جاپاس (  )
** مسقار (  )
** تاز (  )
** تانا (  )
** ایسنٹیمیر (  )
** Ysyq (  )
** Qyzylqurt (  )
** شیرکش (  )
* علیمولی (  )
** قراقسیک (  )
** قراسقال (  )
** تورتقرا (  )
** کیٹے (  )
** شومیکی (  )
** شکتی (  )
* Jetyru (  )
** تبین (  )
** تاما (  )
** کیرڈیری (  )
** کیری (  )
** Zhagalbaily (  )
** ٹیلیو (  )
** رمضان (  )

## جوز وچ خاندان
زوز وچ ، خاندان وچ ہر بیٹے دا واضح مقصد طے کيتا جاندا ا‏‏ے۔ قازقاں دے رسم و رواج دے مطابق مختلف لوک ہر بیٹے د‏‏ی پرورش وچ مصروف سن ۔

* وڈے بیٹے د‏‏ی پرورش اس دے دادا دادی نے کيتی۔
* سب تو‏ں چھوٹا بیٹا اپنے والدین دے نال رہیا تے بعد وچ اس نے پورے خاندان د‏‏ی مدد کرنے دا عہد کيتا۔ 
* درمیان دا بیٹا جنگجو بن گیا۔ اسنو‏ں تلوار بازی، تیر اندازی وغیرہ د‏‏ی تربیت حاصل سی۔

شجرہ نسب دا علم غزوہ دے ہر رکن دا فرض ا‏‏ے۔ کوئی وی رشتہ دار جو مدد دے لئی آئے گا (حتیٰ کہ سب تو‏ں زیادہ دور والا بھی) اسنو‏ں ضرور ملے گا۔

## ہور ویکھو

* قازق خانات
* Zhetysu
* قازقستان د‏‏ی نسلی آبادی
* قرون وسطی دے منگولین قبیلے تے قبیلےآں د‏‏ی لسٹ
* اورڈا (ساخت)

## حوالے

## ادب

* سوات سوسک، "اندرونی ایشیا د‏‏ی تریخ"۔ کیمبرج یونیورسٹی پریس (۲۰۰۰)۔
* ڈبلیو ڈبلیو بارٹولڈ، وسطی ایشیا د‏‏ی تریخ وچ چار مطالعات، لیڈن: ای جے برل، ۱۹۶۲۔
* الخاموف علیشیر وغیرہ، "ازبیکستان دا ایتھنک اٹلس"، ازبکستان، "اوپن سوسائٹی فاؤنڈیشن"، ۲۰۰۲، صفحہ۔&nbsp;176، 
* اسین اے، "۱۵ ويں - ۱۶ ويں صدی دے دوسرے نصف وچ قازق خاندے تے نوگائی ہورڈے"، سیمیپلاتنسک، ٹینگری، ۲۰۰۲، صفحہ۔&nbsp;22، 
* ایس قدی بردیولی۔ "ترکاں، کرغیزاں، قازقاں تے انہاں دے خاناں دے خاندانی درخت"، الما-آندا، داستان، 1990 
* S. Kudayberdy-Uly، ترک، کرغیز، قازق تے انہاں دے خان خانداناں دا خاندانی درخت، الما-آندا، داستان، 1990 
* M. Tynyshbaev, 'The Uysyn'، قازق لوکاں د‏‏ی تریخ اُتے مواد وچ ، تاشقند 1925 
* Yu.A. زیویو، "اسنس د‏‏ی نسلی تریخ"، قازق ایس ایس آر د‏‏ی اکیڈمی آف سائنسز دے کم، تریخ، آثار قدیمہ تے نسلیات دے انسٹی ٹیوٹ، الما-آندا، جلد۔ ۸، ۱۹۶۰۔ 
* اے ٹی۔ ٹولیوبایوف، جی۔ К. کسمبایوف، ایم۔ К. کوگیلڈینیوف، ای۔ ٹی۔ کیلیوا، ٹی۔ ٹی۔ Dalaieva، перевод с казахского языка С. باکینووا، ایف۔ سوگیربایوا — اسسٹوریہ کازاہسٹانا۔ "میکٹیپ"، ۲۰۰۶ г. - ۲۴۰ с

## باہرلے جوڑ

* قازقاں دا نسب نامہ  

گٹھ:قازقستان دے نسلی گروہ
گٹھ:قازقستان دی تریخ
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات