open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
پشاور سکول ہلہ

16 دسمبر 2014ء نو‏‏ں تحریک طالبان پاکستان دے  7 دہشت گرد ایف سی (فرنٹیئر کور) دے لباس وچ ملبوس پشاو‏ر دے آرمی پبلک اسکول وچ پچھلی طرف تو‏ں داخل ہوئے گئے تے ہال وچ جا ک‏ے اَنھّا دھند فائرنگ کیاس دے بعد کمرےآں دا رخ کيتا تے اوتھ‏ے اُتے بچےآں نو‏‏ں گولیاں ماراں، سربراہ ادارہ نو‏‏ں اگ لگائی۔ 9 استاداں، 3 فوجی جواناں نو‏‏ں ملیا ک‏ے کل 144 ہلاکتاں تے 113سے ودھ زخمی ہوئے۔ ہلاک ہونے والے 132 بچےآں د‏‏ی عمراں 9 تو‏ں 18 سال دے درمیان سن۔ پاکستانی آرمی نے 950 بچےآں و استاداں نو‏‏ں اسکول تو‏ں باحفاظت کڈیا۔ اک دہشت گرد نے خود نو‏‏ں دھماکے تو‏ں اڑا دتا جدو‏ں کہ 6 مارے گئے۔
[400px|thumb|[آرمی پبلک اسکول اینڈ کالج سسٹم|آرمی پبلک اسکول تے اردگرد دا گوگل نقشہ]]
یہ پاکستانی تریخ دا مہلک ترین دہشت گردانہ حملہ سی، جس نے 2007 کراچی بم دھماکا دے واقعہ نو‏‏ں وی پِچھے چھڈ دتا۔ مختلف خبر رساں ادارےآں تے مبصرین دے مطابق، عسکریت پسنداں د‏‏ی ایہ کارروائی 2004 وچ روس وچ ہونے والے بیسلان اسکول اُتے حملے تو‏ں ملدی جلدی ا‏‏ے۔

**پشاور سکول ہلہ** 16 دسمبر 2014 نوں پشاور پاکستان وچ آرمی پبلک سکول وارسک روڈ پشاور تے تحریک طالبان پاکستان دے لڑاکیاں دے ہلے دا ناں اے۔

اس حملے دا سب تو‏ں زیادہ تے گہرا رد عمل پاکستان دے باہر بھارت وچ دیکھیا گیا۔ حملے دے فوری بعد بھارت دے وزیر اعظم نریندر مودی دے کہنے اُتے بھارت دے ہر اسکول وچ انہاں متوفی بچےآں دے لئی دو منٹ د‏‏ی خاموشی تے دعائیہ اجتماعات منعقد ہوئے جس وچ سبھی بچےآں نے بلاتفریق مذہب حصہ لیا تے اپنی انسانیت دوستی دا ثبوت دتا۔ بھارت دے عوام نے اس گل کيتی کوئی پروا نئيں کيت‏‏ی کہ ایہ بچے پاکستانی سن یا مسلما‏ن سن یا فیر ایہ کہ پاکستانی فوجیاں دے فرزندان سن ۔

## ہور ویکھو
* 2014 سڈنی کیفے یرغمال
* 2015ء بڈھ بیر چھاؤنی حملہ

## حوالے

گٹھ:2014 پشاو‏ر اسکول حملہ
گٹھ:2014ء وچ پاکستان وچ دہشت گردی
گٹھ:2014ء وچ قتل عام
گٹھ:ایشیا وچ 2014ء وچ قتل
گٹھ:پاکستان وچ آتشاں اسلحہ تو‏ں اموات
گٹھ:پاکستان وچ اسکول
گٹھ:پاکستان وچ قتل عام
گٹھ:پاکستانی تعلیمی ادارےآں وچ قتل عام
گٹھ:پاکستانی مقتول بچے
گٹھ:پشاو‏ر وچ جرائم
گٹھ:پشا‏ور د‏‏ی تریخ
گٹھ:تحریک طالبان پاکستان
گٹھ:تحریک طالبان پاکستان دے حملے
گٹھ:دسمبر 2014ء د‏‏ی سرگرمیاں
چٹے چمکے

**چٹے چمکے** ستاوری پتی دی اک ونڈ اے۔ ایہ ایشیا تے یورپ دے ٹھنڈے تھانواں دا واسی اے۔ ایہدا پھل چٹے رنگدا ہوندا اے تے پنجابی گہنے چمکے ورگا دسدا اے۔ ایسے باہجوں ایہدا ناں چٹے چمکے رکھیا گیا اے۔

ایہ سدا اگی رہنوالا بوٹا اے تے اپنی جڑاں تے اگے پیچھے پھیلدا اے۔

## بارلے جوڑ
ارنڈ

**ارنڈ** ارنڈ ٹبر دا اک نکے ناپ دا رکھ اے۔ ایہدے بی توں تیل نکلدا اے جیدے کئی ورتن نیں۔ایہ اتلے افریقہ توں لے کے ہندستان تک اگدا اے۔

## بارلے جوڑ

گٹھ:رکھ
گٹھ:درخت
مارگلہ چڑی

**مارگلہ چڑی** اک نکے ناپ دا پنچھی اے۔ ایہ دکھنی ایشیاء دا واسی اے تے پاکستان وچ مارگلہ پربت دھارے وچ ملن باہجوں ایہنوں مارگلہ چڑی کیندے نیں۔

## وکھالہ
ایہ 6 انچ لمی ہوندی اے تے عام ول نال زیتونی ہری دسدی اے۔ ایہدا گلا پیلا تے چھاتی کھٹے رنگ دی ہوندی اے۔ ایہدیاں اکھاں دے دوالے ہلکے سانولے پیلے ہوندے نیں۔ بارلے پر پیلے، کھٹے، لال تے کالے ہوندے نیں۔ گلاں پوریاں نیلیاں نیں۔ چنج لال تے تکھی۔ مادہ کج پھکے رنگاں دیاں ہوندیاں نیں تے نکے چوچیاں دیاں چنجاں کالیاں ہوندیاں نیں۔

## پسار
ایہ چڑی پاکستان، ہندستان، نیپال، بھوٹان تے تبت تے کج پاسیاں وچ ملدی اے۔ ایہنوں رہن لئی پہاڑی تھاں تے چاڑیاں پسند نیں۔ ایہ سمندری پدھر توں لے کے 7،500 فٹ دی اچائی تک ملدی اے۔ 1918 وچ ایہنوں ہوائی جزیریاں وج وی وسایا گیا سی۔

## بارلے جوڑ

## اتہ پتہ

گٹھ:پاکستان دے پنچھی
پہلی قومی پنجابی کانفرنس

**پہلی قومی پنجابی کانفرنس** 28 دسمبر 2014 نوں پنجابی بولی نوں لاگو کرن دی مَنگ لئی لہور وچ ہوئی۔ ایہ کانفرنس سماجی سنگت پنجابی پرچار نے 'پنجابی کیوں ضروری اے' دے سرناویں نال کیتی۔

پنجاب وچ پنجابی نوں لاگو کرن دی مَنگ پراݨی اے۔ 2014 دے آخر تے کئی لوکاں نے اپݨی ایس پراݨی مَنگ نوں حکومت تے عام لوکاں تک اپڑان دی فیر کوشش کیتی۔ ایہناں وچ احمد رضا تے طارق جتالا موہری سن۔ پنجابی کمپلیکس، قذافی سٹیڈیم لہور وچ 100 توں ودھ پنجابی سوجھوان اکٹھے ہوئے تے اک ملن کیتا۔ پنجابی اُتے گل کرن والیاں وچ  مشتاق صوفی، طارق گجر، سعید بھٹا، پنجاب اسمبلی دے مِمبر قمراسلام، اشتیاق احمد، جمیل پال، ڈاکٹر اظہر محمود، ریاض احمد شاد، سعید فارانی تے پروین ملک شامل سن۔ کانفرنس دا مڈھ ہیر وارث شاہ دی شاعری توں رکھیا گیا۔ افضل ساحر نے ایس کانفرنس نوں چلایا۔ لوکاں نے پنجاب وچ دوجے صوبیاں ونگوں بالاں لئی سکولاں وچ پنجابی لاگو کرن دا آکھیا۔ گلاں مگروں اک متا ہال وچ بیٹھے لوکاں اگے رکھیا گیا۔

## متا
'اج اسیں پہلی قومی پنجابی کانفرنس دے موقعے اتے یو این او دے چارٹر دے مطابق بنیادی انسانی حق مڈھلی تعلیم ماں بولی راہیں حاصل کرن دی مَنگ کردے آں۔ پاکستانی پنجاب دے کروڑ واسیاں دے بالاں نوں ماں بولی وچ مڈھلی تعلیم دتی جاوے۔ ایہ حق سانوں آئین پاکستان وی دیندا اے تے باقی صوبیاں ایس حق نوں من لیا اے۔ کی ایہ حال ایس متے دی منظوری دیندا اے؟'

## شاعری
تقریراں تے متے مگروں پنجابی شاعراں انجم قریشی، بابا غلام حسین ندیم، صابر علی صابر بابا نجمی تے افصل ساحر نے اپنی شاعری سنائی۔

## ناٹک
فیصل آباد توں آئی ققنس دی اک ناٹک ٹولی نے اپنا ناٹک دکھایا۔ پروفیسر توحید احمد چٹھا ایہدے اگوان سن تے عائشہ سلیم نے ایہدے بارے دسیا۔

گٹھ:پنجابی کانفرنس
برج لال شاشتری

**برج لال شاستری** (14 نومبر 1894 - 12 فروری 1990) بہو-بھاشائی پنجابی ساہتکار سن۔

برِجلال شاشتری ١ک ١دبکار سن جو پنجابی سنے کئی زباناں وِچ لکھرے سن.
## جم
١یناں دا جم برطانوی پنجاب دے ضلع گُرداسپور پِنڈ لوھٹِیاں وِچ14 نومبر 1894 نوُں ھوئیا. ھُن اے پِنڈ پاکستان وِچ ہے.
## جیون
شاستری د جم سانجھے پنجاب دے ضلع گرداسپور دے بڑا پنڈ لوہٹیاں (ہن پاکستان دی تحصیل شکرگڑھ وچّ) وکھے پیؤ لالا امر چند مہاجن اتے ماں جےَ دیوی دے گھر 14 نومبر 1894 نوں ہویا سی۔ دیس دی ونڈ توں بعد ایہناں دا پنڈ پاکستان وچّ چلا گیا سی۔ ہندی اتے سنسکرت وچّ پوسٹ گریجئیشن اوہناں نے یونیورسٹی وچوں پہلے ستھان تے کیتی سی۔ ہندی اتے سنسکرت دے وڈے ودوان ہون دے باو جود اوہناں نے اپنی ماں-بولی پنجابی وچّ ساہت رچنا نوں ترجیح دتی۔ اوہ پنجابی دے علاوہ اردو، فارسی، انگریزی، ہندی اتے سنسکرت دے نال-نال ہور وی کئی بولیاں وچّ لکھدے رہے۔

## لِکھنا
ایہ سنسکرِت تے ھِندی دے جانکار سن پھےر وی لکھن لئ اپنی ما بولی پنجابی نو چُݨیا . ایناں نے پُورن، ویرانگنا، ساوِتری، پریم پینگھا ناں دے ڈرامےآں دی رچنا کیتی.

## رچناواں
### پنجابی
* پورن (1919، ناٹک)
* ویرانگنا (1924) 
* ساوتری (1925، ناٹک)
*سکنیا (1925، ناٹک)
* پریم پینگھاں (1929، ناول) 
* بالکاں دے گیت (1933)

## حوالے

گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پنجابی ہندو
گٹھ:پنجابی لکھاری
گٹھ:پنجابی ناٹک کار
ضلع مالستان

**ضلع مالستان** افغانستان دے صوبہ غزنی دا اک ضلع اے جسدا راجگڑھ مالستان شہر اے ۔

گٹھ:افغانستان
گٹھ:افغانستان دے ضلعے
گٹھ:ستان
گٹھ:صوبہ غزنی
میرادینا

**میرادینا** افغانستان دے صوبہ غزنی دا اک شہر اے ، تے ضلع مالستان دا راجگڑھ اے ۔

گٹھ:افغانستان
گٹھ:افغانستان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:ایشیائی شہر
گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:افغانستان دے آباد تھاں
گٹھ:صوبہ غزنی
کانٹینینٹ آف دینیا

دینیا (Dinia) چوہدری رحمت علی دا انڈیا (India) دے متبادل تخلیق کیتا ناں اے ۔ 
اپنے پمفلٹ *The Seven Commandments of Destiny for the seventh Continent of Dinia* چ چوہدری رحمت علی نے برصغیر نوں دینیا (Dinia) دا ناں دتا اے ، تے اس چ مسلم اکثریتی علاقے نوں نویاں ریاستاں دے طور اتے نویں ناں دتے ۔.
ایہ نویں ناں ایداں نیں :-
*بنگستان 
*عثمانستان
*ماپلستان
*حیدرستان
*فاروقستان
*صدیقستان
*معینستان
*نثارستان
*سیفستان
*اخوتستان

## References

گٹھ:ہندستان دی تریخ
گٹھ:تریخ ہندستان
گٹھ:پاکستان دی تریخ
گزانیا

thumb|گزانیا
**گزانیا** تارہ پھل دے ٹبر دا اک ٹوکرا اے جیدے وچ 18 ونڈاں نیں۔ ایہ دکھنی افریقہ دے واسی نیں تے ایہناں تے پیلے تے کھٹے رنگ دے وڈے پھل کھڑدے نیں۔ 

*بسنت وچ ہونوالے پھل
## بارلے جوڑ
شہرستان گلستان

ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان گلستانایران دے صوبہ تہران دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز گلستان شہر اے۔

گٹھ:ایران
گٹھ:ایران دے شہرستان
گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:صوبہ تہران
سرعین

سرعینایران دا اک شہرا ے تے ایران دے صوبہ اردبیل دے شہرستان سرعین دا راجگڑص اے ۔

گٹھ:ایران
گٹھ:ایران دے شہر
گٹھ:ایران دےآباد تھاں
گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:صوبہ اردبیل
گٹھ:شہر
گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:ایشیا دے شہر
گٹھ:ایشیائی شہر
گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
ضلع حصہ اول کوہستان

ضلع حصہ اول کوھستان افغانستان دے صوبہ کاپیسا دا اک ضلع اے ۔

گٹھ:افغانستان
گٹھ:افغانستان دے ضلعے
گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:صوبہ کاپیسا
گٹھ:ستان
ضلع شہرستان

ضلع شہرستان افغانستان دے صوبہ دیکنڈی دا اک ضلع اے ۔ اسدا راجگڑھ القان اے ۔

گٹھ:افغانستان
گٹھ:افغانستان دے ضلعے
گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:صوبہ دیکنڈی
گٹھ:ستان
کوہستان بدخشان خودمختار صوبہ

**کوہستان بدخشاں خود مختار صوبہ**  (تاجک:  Viloyati Mukhtori Kūhistoni Badakhshon) تاجکستان دا  اک خودمختار پہاڑی صوبہ اے جہڑا دیس دے چڑھدے حصے چ اے تے  دیس دی کل تھاں دا ادھ اس صوبے چ اے ۔ 

گٹھ:بدخشاں
گٹھ:تاجکستان
گٹھ:تاجکستان دا جغرافیہ
گٹھ:تاجکستان دی انتظامی ونڈ
صوبہ سغد

سغد تاجکستان دے چار انتظمی علاقےآں چوں اک صوبہ اے ۔ اسدا راجگڑھ خجند شہر اے ، جسدا 1991ء تک ناں *لینن آباد* سی ۔

## عام جانکاری

صوبہ سغد دی لوک گنتی 2008ء دی جنگننا (مردم شماری) موجب 21،32,100 اے ۔

گٹھ:تاجکستان
گٹھ:تاجکستان دا جغرافیہ
گٹھ:تاجکستان دی انتظامی ونڈ
گٹھ:جغرافیہ
ضلع کوہستان مست چاہ

**کوہستان مست چاہ** تاجکستان دے صوبہ سغد دا اک ضلع اے۔

گٹھ:صوبہ سغد دے ضلعے
گٹھ:تاجکستان دے ضلعے
بوستان (تاجکستان)

**بوستان** تاجکستان دا اک شہر اے ، جہڑا تاجکستان دے صوبہ سغد دے ضلع کوہستان مست چاہ چ واقع اے ۔ شہر دی آبادی 14،406 اے ۔

گٹھ:صوبہ سغد دے شہر
گٹھ:تاجکستان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:ایشیائی شہر
گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:تاجکستان دے آباد تھاں
ضلع ازبکستان

**ضلع ازبکستان** ازبکستان دے صوبہ فرغانہ اک ضلع اے۔ اسدا راجگڑھ یایپان اے ۔

## لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 1،81،100 اے ۔
## رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 690 مربع کلومیٹر اے ۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 

گٹھ:ازبکستان
گٹھ:ازبکستان دے ضلعے
گٹھ:صوبہ فرغانہ دے ضلعے
لوکراج ماتحتی ضلعے

**لوکراج ماتحتی ضلعے** تاجکستان دے چار انتظامی علاقےآں چوں اک اے (باقی 3 صوبے نیں) جہڑا 13 ضلعےآں اتے مشتمل اے تے مرکز دے سدھے راج ہیٹھ اے ۔ اسدا راجگڑھ دوشنبے شہر اے ۔ 
## عام جانکاری

لوکراج ماتحتی ضلعےآں دی لوک گنتی 2008ء دی جنگننا (مردم شماری) موجب 16،06,900 اے ۔

گٹھ:تاجکستان
گٹھ:تاجکستان دا جغرافیہ
گٹھ:تاجکستان دی انتظامی ونڈ
گٹھ:جغرافیہ
ملابار

**ملابار** (مالابار) (Malabar) بھارت دی ریاست کیرالا دے شمالی علاقہ اے جو مغربی گھاٹ تےعرب سمندر وچکار واقع اے۔اس خطے چ کیرلا دے 6 شمالی ضلعے۔۔ کاسرگوڈ، کنور، کوژیکوڈ، وایاناڈ، ملا پُرم اور پالاکاڈ ۔۔ شاملنیں۔ کالی کٹ شہر ملابار دا مرکز سمجھیا جاندا اے۔ 

مالابار بھارت دا اک ساحلی علاقہ اے ، موپلا مسلمانوی اس علاقے دے واسی   نیں ۔

## ناں
زمانۂ وسط چ کیرلا عام طور اتے ملابار دے ناں نال جانیا جاندا سی۔ تے پورے دکھن لہندے  ساحل مالابار ساحل دے ناں نال جانیا جاندا اے۔ مالابار ملیالم تے تامل دے لفظاں 'مَلا' یعنی پہاڑ تس'وارم' یعنی علاقہ نیں۔

## تریخ
پرانے زمانے چ مالابار مختلف دیسی حکومتاں اے ماتحت سی۔ انہاں چ کالی کٹ دی زمورن سلطنت، کنور دی کولاتیری تے چیراکل سلطنتاں وغیرہ اہم نیں۔ ٹیپو سلطان نی کیرالا چ آمد نال مالابار نوں موجودہ شکل ملی اے۔ تے کجھ  چر سلطنت میسور دے زیر حکومت رہیا۔ 1973ء دی جنگ میسور دے بعد ایہ علاقہ برطانوی راج دے ماتحت آیا۔ اس زمانے  چ   مالابار مدراس پریذیڈنسی دا اک ضلع ریہا۔ 1956ء تک یہ مدراس پریذیڈنسی کا حصہ رہیا اے۔

## بولی
مالابار چ عام طور ملیالم بولی تے سمجھی جاندی اے۔ پر اس دے نال نال کجھ علاقےآں چ اردو، کنڑا، تولو تے کونکنی وی بولیاں جاندیاں نیں۔ 
## حوالے

گٹھ:بھارت
گٹھ:علاقے
ریاست حیدرآباد

**حیدرآباد سٹیٹ** (تیلگُ: హైదరాబాదు, اردو: حیدر آباد) برطانوی ہند دی سبھ توں وڈی ریاست سی۔ ایہہ ببرصغیر دے دکھن - لہندے ولّ واقع سی۔ اس اتے 1724 توں1948 تکّ نظام پروار دا راج رہا۔ ریاست دا برار علاقہ 1903 وچّ برطانوی ہند دے سینٹرل پروونس نال ولا کر دتا گیا سی۔

ریاست حیدرآباد برطانوی ہند دی اک دیسی ریاست سی ، جسدا راجگڑھ حیدرآباد دکن سی ۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* Hyderabad City Information Portal 
*Hyderabad: A Qur'anic Paradise in Architectural Metaphors 
*From the Sundarlal Report – Muslim Genocide in 1948  
*Manolya's legal fight 
*About Razakars and Islamic ambitions
*Hyderabad 
*Genealogy of the Nizams of Hyderabad
*Renaming villages by the Nizam

گٹھ:برصغیر
گٹھ:ہندستان دیاں مسلم سلطنتاں
گٹھ:ہندستان دیاں سلطنتاں
گٹھ:برطانوی ہند
گٹھ:دیسی ریاستاں
شہرستان انار

دیس ایران دے صوبے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان انار ایران دے صوبہ کرمان دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز انار شہر اے۔

گٹھ:ایران
گٹھ:ایران دے شہرستان
گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:صوبہ کرمان
صوبہ فرغانہ

|}

**صوبہ فرغانہ** ازبکستان دا اک صوبہ (ولایت) اے ۔ جہڑا دیس دے چڑھدے چ وادی فرغانہ دے تھلویں حصے چ وافع اے ۔ اسدا رقبہ 6،800 مربع کلومیٹر تے لوک گنتی 33،17،000 اے ۔ صوبہ فرغانہ دی آبادی دا ٪71 پنڈاں چ وسدی اے ۔

## ضلعے
صوبہ فرغانہ 15 ضلعےآں چ ونڈیا ہویا اے ۔ صوبے دا راجگڑھ فرغانہ شہر اے ۔

گٹھ:ازبکستان
گٹھ:ازبکستان دے صوبے
گٹھ:جغرافیہ
صوبہ سردریا

|}

صوبہ سردریاازبکستان دا اک صوبہ (ولایت) اے ۔ جہڑا دیس دے وشکارلے حصے چ آمو دریا دے کبھے پاسے واقع اے ۔ اسدا رقبہ 5,100 مربع کلومیٹر تے لوک گنتی 7،27،200 اے ۔ صوبہ دا بوہتا حصہ صحرا اے ۔

## ضلعے
صوبہ سردریا 9 ضلعےآں چ ونڈیا ہویا اے ۔ صوبے دا راجگڑھ گلستان شہر اے ۔

گٹھ:ازبکستان
گٹھ:ازبکستان دے صوبے
گٹھ:جغرافیہ
صوبہ اندیجان

|}

**صوبہ اندیجان** ازبکستان دا اک صوبہ (ولایت) اے ۔ جہڑا دیس دے چڑھدے پاسے وادی فرغانہ دے چڑھدے حصے واقع اے ۔ اسدا رقبہ 4,240 مربع کلومیٹر تے لوک گنتی 2,756,400 اے ۔ایہہ صوبہ ازبکستان دے گنجان آباد علاقے چوں اک اے ۔

## ضلعے
صوبہ اندیجان 14 ضلعےآں چ ونڈیا ہویا اے ۔ صوبے دا راجگڑھ اندیجان شہر اے ۔

گٹھ:ازبکستان
گٹھ:ازبکستان دے صوبے
گٹھ:جغرافیہ
صوبا بخارا

|}

**صوبہ بخارا** ازبکستان دا اک صوبا اے ۔ جیہڑا دیس دے دکھنی حصے چ واقع اے ۔ اسدا رقبہ 39،400 مربع کلومیٹر تے لوک گنتی 16،83،800 اے ۔ صوبہ دا بوہتا حصہ قزل قم صحرا چ اے ۔

## ضلعے
صوبہ بخارا 11 ضلعےآں چ ونڈیا ہویا اے ۔ صوبے دا راجگڑھ بخارا شہر اے ۔

گٹھ:ازبکستان
گٹھ:ازبکستان دے صوبے
صوبہ تاشقند

**صوبہ تاشقند** ازبکستان دا اک صوبہ (ولایت) ہے جیہڑا دیس دے اتلے چڑھدے حصے وچ تیان شان پہاڑاں اتے سر دریا وشکار واقع ہے ۔ اسدا رقبہ 15،300 مربع کلومیٹر اتے لوک گنتی 26،44،400 ہے ۔

## ضلعے

صوبہ تاشقند 15 ضلعیاں اَتے 4 شہری ضلعیاں وچ ونڈیا ہویا ہے ۔ صوبے دا راجگڑھ تاشقند شہر ہے۔

## حوالے

گٹھ:ازبکستان
گٹھ:ازبکستان دے صوبے
گٹھ:جغرافیہ
صوبہ سمرقند

|}

**صوبہ سمرقند** ازبکستان دا اک صوبہ (ولایت) اے ۔ جہڑا دیس دے وشکارلے حصے چ زرفشان دریا دے طاس اتے واقع اے ۔ اسدا رقبہ 16،400مربع کلومیٹر تے لوک گنتی 32،70،800 اے ۔ صوبہ دی ٪75 آبادی پنڈاں چ وسدی اے ۔
صوبہ سمرقند دیاں ولگناں تاجکستان ، صوبہ نوائی ، صوبہ جیزک تے صوبہ قشقہ دریا نال لگدیاں نیں ۔
## صوبہ جانکاری

صوبہ سمرقند 15 جنوری 1938ء چ قایم کیتا گیا تے ایہ 14 ضلعےآں چ ونڈیا ہویا اے ۔ اس صوبے دا راجگڑھ وسطی ایشیا دا تریخی شہر سمرقند(لوک گنتی:3،68،000) اے ۔دوجے وڈے شہراں چ بولونگور ، جمعہ (شہر) ، اشتیخان ، کتاقرغان ، اورگوت تے آقتاش نیں ۔
## موسم
صوبہ سمرقند دا موسم بارانی براعظمی اے ۔
## معیشت
### سیاحت
سمرقند ازبکستان چ تاشقند مگروں ، معیشت ، سائنس تے رہتل دا دوجا وڈا مرکز اے ۔ سمرقند چ ازبکستان سائنس اکیڈمی دا آرکیالوجی انسٹیٹیوٹ واقع اے ۔ صوبہ سمرقند چ یونیسکو عالمی ورثہ دیاں کئی تھانواں نیں ، جس پاروں ایتھے سیاحاں ، پاندھیاں دی وڈی گنتی آندی اے ۔
### قدرتی تے زمینی وسیلے
صوبہ سمرقند چ کافی قدرتی وسائل نیں ، جنہاں چ تعمیراتی شیواں جداں سنگ مرمر ، گرینائیٹ ، لائم سٹون ، کاربونیٹ تے چاک شامل نیں ۔ صوبے دیاں وڈیاں فصلاں کپاہ تے کنک اے ۔
### صنعتاں
صنعتاں چ میٹل پروسیسنگ (گڈیاں تے کمبائناں دے پرزے) ، فوڈ پروسیسنگ ، ٹیکسٹا‏‏ئل تے سرامکس نیں ۔
صوبے چ اک چنگا آواجائی نظام اے ، جس چ 400 کلومیٹر توں ودھ ریل لین تے 4100 کلومیٹر پکیاں سڑکاں نیں ۔ صوبے چ مواصلات دا نظام وی ترقی یافتہ اے ۔
## ضلعے
صوبہ سمرقند 14 ضلعےآں تے 4 شہراں چ ونڈیا ہویا اے ۔ صوبے دا راجگڑھ سمرقند شہر اے ۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

*سمرقند صوبائی ویب سائیٹ

گٹھ:ازبکستان
گٹھ:ازبکستان دے صوبے
گٹھ:جغرافیہ
صوبہ قشقا دریا

|}

**صوبہ قشقا دریا** ازبکستان دا اک صوبہ (ولایت) اے ۔ جہڑا دیس دے دکھنی حصے چ قشقا دریا دے طاس اتے پامیر پہاڑاں دی لہندیاں ڈھلواناں اتے واقع اے ۔ اسدا رقبہ 28،400 مربع کلومیٹر تے لوک گنتی 27،22،900 اے ۔ صوبہ دی ٪73 آبادی پنڈاں چ وسدی اے ۔
## محل وقوع
**صوبہ قشقا دریا** (، Қашқадарё вилояти، قەشقەدەريا ۋىلايەتى; old spelling *Kashkadarya Region*) ازبیکستان دا اک صوبہ اے، جہڑا دیس دے دکھنی-چڑھدے حصے وچ قشقا دریا دی وادی وچ پیندا اے۔ ایہہ علاقہ پامیر پربتاں دیاں مغربی ڈھلاناں تے پھیلیا ہویا اے۔ ایہہ تاجیکستان، ترکمینیستان، صوبہ سمرقند، صوبہ بخارا اتے صوبہ سرخان دریا نال لگدا اے۔ اسدا کل رقبہ 28,400&nbsp;km² اے۔ اسدی آبادی 2007 دے انکڑیاں دے مطابق 2,067,000 اے۔ اسدا آبادی دا 73% حصہ پنڈاں وچ رہندا اے۔

## ضلعے
صوبہ قشقا دریا 13 ضلعےآں چ ونڈیا ہویا اے ۔ صوبے دا راجگڑھ قرشی شہر اے ۔

## صوبے دے وڈے شہر
اسدا صوبائی راجگڑھ قرشی اے جسدی آبادی تقریباً 177,000 اے۔ ہور مکھ قصبیاں وچ بیشکنت، چراکچی، گزور، کتاب، کوسون، مریشکور، مبارک (شہر)، کاماشی، شہر شبز، شربازار اتے یکابوگ آؤندے ہن۔

قشقا دریا صوبہ اس ویلے () 13 ضلعیاں وچ ونڈیا ہویا اے۔

ضلعیاں دے ناواں دا لاطینی کرن ازبیکستان سرکار دی ادھکارک ویب-سائیٹ دے حساب نال کیتا گیا اے۔

## جغرافیہ
اس صوبہ دی آب و ہوا ماروتھلی براعظمی آب و ہوا اے اتے کجھ-کجھ اردھ-کھنڈی اے۔

## معیشت
قدرتی سومیاں وچ پیٹرولیئم اتے قدرتی گیس دے بھنڈار شامل ہن، جس وچ **[[مبارک تیل اتے گیس پروسیسنگ پلانٹ]]** اس علاقے دی سبھ توں وڈا صنعت اے۔ ہور صنعتاں  وچ اناج صنعت، کپڑا، لگھو صنعت، کھان والیاں چیزاں دی صنعت اتے اساری کرن والا سامان اے۔ مکھ کھیتی باڑی دھندیاں وچ کپاہ اتے ہور فصلاں اتے پسوپالن شامل ہن۔ آب پاشی  دا بنیادی ڈھانچہ بہت ودھیا اے، جس وچ** تولیمارجون سروور** بہت ہی بھروسیمند پانی دا سوما اے۔

اس صوبے دا آواجائی ڈھانچا وی بہت ودھیا اے ۔ جیہدے وچ 350&nbsp;km ریلوے لائیناں اتے 4000&nbsp;km سڑکاں شامل نیں ۔ 

گٹھ:ازبکستان
گٹھ:ازبکستان دے صوبے
گٹھ:جغرافیہ
صوبہ نوائی

|}

**صوبہ نوائی** ازبکستان دا اک صوبہ (ولایت) اے ۔ جہڑا دیس دے اتلے لہندے چ واقع اے ۔ اسدا رقبہ 1،10،800مربع کلومیٹر اے ، ایہہ ازبکستان دا سبتوں وڈا صوبہ اے ، اسدا بوہتا حصہ قزل قم صحرا چ واقع اے ۔صوبہ نوائی دی لوک گنتی 8،73،000 اے ۔ صوبہ دی ٪60 آبادی پنڈاں چ وسدی اے ۔

## ضلعے
صوبہ نوائی 8 ضلعےآں چ ونڈیا ہویا اے ۔ صوبے دا راجگڑھ نوائی شہر اے ۔

گٹھ:ازبکستان
گٹھ:ازبکستان دے صوبے
گٹھ:جغرافیہ
صوبہ بلخان

|}
**صوبہ بلخان** یاں بلخان ولایت ترکمانستان دا اک صوبہ ہے ۔ ایہہ دیس دے لہندے چ واقع اے تے اسدیاں سرحداں ازبکستان ، قازقستان ، بحیرہ کیسپیئن تے ایران نال لگدیاں نیں ۔ اسدا راجگڑھ بلخان آباد شہر اے جسدا پرانا ناں **نیبت داغ** سی ۔ صوبے دا رقبہ 1،39،270 مربع کلومیٹر ہے تے لوک گنتی 5،53،500 اے اینچ صوبے دی لوک سنگھنائی 3,97 لوک/ مربع کلومیٹر بندی اے جیہڑی کہ ترکمانستان چ سبتوں گھٹ ہے ۔

## معدنی دولت

صوبہ بلخان ترکمانستان دا قدرتی گیس پیدا کرن آلا وڈا علاقہ اے ، ایہہ صوبہ ترکمانستان دی گیس دی کل پیداوار دا ٪92 تے پٹرول دا ٪12 دیندا ہے ۔

## انتظامی ونڈ
صوبہ بلقان انتظامی طور اتے 6 ضلعیاں (اتراپ) تے 7 شہراں (ال) چ ونڈیا ہویا اے ۔

گٹھ:ترکمانستان
گٹھ:ترکمانستان دا جغرافیہ
گٹھ:ترکمانستان دے صوبے
گٹھ:جغرافیہ
صوبہ داش اوغوز

|}
**صوبہ داش اوغوز** یاں داش اوغوز ولایت ترکمانستان دا اک صوبہ اے ۔ ایہ دیس دے لہندے چ واقع اے تے اسدیاں سرحداں ازبکستان نال لگدیاں نیں ۔ اسدا راجگڑھ داش اوغوز شہر اے ۔ صوبے دا رقبہ 73،430 مربع کلومیٹر اے تے لوک گنتی 13،70،400 اے ۔ 
اس صوبے دا بوہتا علاقہ صحراء اے ۔
## انتظامی ونڈ
صوبہ داش اوغوز انتظامی طور اتے 9 ضلعےآں (اتراپ) تے 2 شہراں (ال) چ ونڈیا ہویا اے ۔

گٹھ:ترکمانستان
گٹھ:ترکمانستان دا جغرافیہ
گٹھ:ترکمانستان دے صوبے
گٹھ:جغرافیہ
صوبہ خوارزم

|}

**صوبہ خوارزم** ازبکستان دا اک صوبہ (ولایت) اے ۔ جہڑا دیس دے اتلے لہندے حصے چ آمو دریا دے تھلویں علاقے چ واقع اے ۔ اسدا رقبہ 6،312مربع کلومیٹر تے لوک گنتی 16،01،100 اے ۔ صوبہ دی ٪80 آبادی پنڈاں چ وسدی اے ۔

## ضلعے
صوبہ خوارزم 10 ضلعےآں چ ونڈیا ہویا اے ۔ صوبے دا راجگڑھ اورگانچ شہر اے ۔

`

گٹھ:ازبکستان
گٹھ:ازبکستان دے صوبے
گٹھ:جغرافیہ
صوبہ مازندران

thumb|ایران دا نقشہ، مازندران نمایاں اے
**صوبہ مازندران** (Mazandaran province) ایران دا اک صوبہ اے جیہڑا کیسپیئن سمندر دے ساحلاں اُتے آباد ا‏‏ے۔ 1596ء تو‏ں پہلاں ایہ علاقہ طبرستان کہلاؤندا سی۔

صوبے دا راجگڑھ ساری ا‏‏ے۔ مازندران دے شمال وچ کیسپیئن سمندر، جنوب وچ صوبہ صوبہ تہران تے صوبہ صوبہ سمنان واقع نيں۔ اس دے مغرب وچ صوبہ گیلان تے مشرق وچ صوبہ گلستان واقع نيں۔ 

## مُورتاں

File:Mazandaransea02.jpg|
File:Tekie-takor.jpg|
File:Old Stony village.jpg|
File:Inscription-Esfahan.JPG|
File:Typical home in Namarestagh.jpg|
File:Valasht.jpg|
File:Palais ramsar.jpg|
File:Sari tomb of abbas01.jpg|
File:Abbas Abad Dam.JPG|
File:Badab-e Surt Samaee.jpg|
File:Chalus bridge.jpg|
File:Aerial View of Damavand 26.11.2008 04-25-38.JPG|
File:Asaalem Mazandaran.jpg|


## حوالے

گٹھ:صوبہ مازندران
گٹھ:ایران
گٹھ:ایران دے صوبے
جنتی تناجر

جنتی تناجر تناجر ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ لشکدے کسی رنگاں والا مدرے ناپوالا گاندا پنچھی اے۔ ایہدا سر ہرا، تھلواں انگ نیلا تے اتلا انگ کالا ہوندا اے۔ پچھا پیلا یا لال ہوندا اے۔ چنج کالی تے لتاں پؤریاں ہوندیاں نیں۔

ایہ دکھنی امریکہ وچ گلے ٹراپیکی تھانوں تے ملدا اے۔ ایہ وینزویلا، پیرو، کولمبیا، برازیل، بولیویا، ایکویڈار تے گیآنا وچ عام ملدا اے۔ ایہ اپنی وسن تھاں وچ عام ملدا اے تے ایہدے مکن دا کوئی ڈر نئیں۔

ایہ 13 توں 15 سینٹی میٹر تک لما ہوندا اے۔ 
## بارلے جوڑ
پیلی یاسمین

**پیلی یاسمین** پھل والے بوٹیاں دے ‍زیتون ٹبر دی اک ونڈ اے۔ایہ ویتنام دی واسی اے پر ہن پاستان سمیت دنیا دے کئی دیساں وچ اگائی جاندی اے۔ فروری مارچ وچ ایہدے تے پیلے رنگ دے پھل کھڑدے نیں۔ ایہ اپنی اگن تھاں دے دوالے ہر پاسے بکھری ہوندی اے۔ ویل وانگوں ایہنوں دوجے بوٹیاں تے وی چاڑھیا جاسکدا اے۔

## بارلے جوڑ
نیلا مٹر

**نیلا مٹر** پھلیاں ٹبر دی اک ویل اے جیدے تے نیلے رنگ دے پھل لگدے نیں۔

## بارلے جوڑ
بیٹھک پام

**بیٹھک پام** کھجور ٹبر دا اک بوٹا اے۔ ایہ میکسیکو تے گوئیٹے مالا دے ٹراپیکی مینہوالے تھانواں دا واسی اے۔

ایس نوں گرم گلے تھانواں دے گھراں تے دفتراں وچ سجاوٹ لئی اگایا جاندا اے۔ ایہ تھوڑا چانن تے گل وی سہ لیندا اے۔

## بارلے جوڑ

## اتہ پتہ

گٹھ:سجاوٹی بوٹے
گٹھ:کھجور ٹبر
ضلع عینی

**عینی** تاجکستان دے صوبہ سغد دا اک ضلع اے۔

گٹھ:تاجکستان دے ضلعے
گٹھ:صوبہ سغد دے ضلعے
ضلع تورسون زادہ

**تورسون زادہ** تاجکستان دی اک ضلع اے۔ ایہ ضلع تاجکستان دی اک انتظامی اکائی لوکراج ماتحتی ضلعےآں دے 13 ضلعےآں چوں اک اے ۔

گٹھ:تاجکستان دے ضلعے
گٹھ:لوکراج ماتحتی ضلعے
ضلع استروشن

**استروشن** تاجکستان دے صوبہ سغد دا اک ضلع اے۔

گٹھ:تاجکستان دے ضلعے
گٹھ:صوبہ سغد دے ضلعے
ضلع سپیتمن

**استروشن** تاجکستان دے صوبہ سغد دا اک ضلع اے۔

ضلعے دا ناں **سپیتمن** دے ناں اتے رکھیا گیا اے ، جنے سغد دے لوکاں دی 328-329 ق م چ سکندر اعظم دے خلاف بغاوت دی اگوائی کیتی ےی ۔

گٹھ:تاجکستان دے ضلعے
گٹھ:صوبہ سغد دے ضلعے
ضلع اشکاشم

**اشکاشم** تاجکستان دی اک ضلع اے۔ ایہ ضلع تاجکستان دے کوہستان بدخشان خودمختار صوبہدے 7 ضلعےآں چوں اک اے ۔

گٹھ:تاجکستان دے ضلعے
گٹھ:صوبہ کوہستان بدخشان دے ضلعے
ضلع باختر

**باختر** تاجکستان دا اک ضلع اے۔ ایہ ضلع تاجکستان دے صوبہ ختلان دے 24 ضلعےآں چوں اک اے ۔

گٹھ:تاجکستان دے ضلعے
گٹھ:صوبہ ختلان دے ضلعے
ضلع بیک آباد

**ضلع بیک آباد** ازبکستان دے صوبہ تاشقند دے 14 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ زفر شہر اے ۔
## لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 1،27،700 اے ۔
## رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 760 مربع کلومیٹر اے ۔
## حوالے

گٹھ:ازبکستان
گٹھ:ازبکستان دے ضلعے
گٹھ:صوبہ تاشقند دے ضلعے
گجیا

**گجیا**  بھارت خاص کرکے اتر بھارت دے راجاں جویں اترپردیش ،راجستھان اتے مدھپردیش دا اک مٹھا پکوان ہے|

گجیا
میدے نال تیار پوڑیاں وچّ خاص تریکے نال سکے میوے،کھویا،ناریئل چورا اتے مٹھاس لئی کھنڈ چورا پائے جاندے ہن | ایہہ تیل وچّ تل کے بنائے جاندے ہن|
ضلع یانگی بازار

|}

**ضلع یانگی آرق** ازبکستان دے صوبہ خوارزم دے 10 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ یانگی آرق شہر اے ۔
## لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 66،400 اے ۔
## رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 360 مربع کلومیٹر اے ۔
## حوالے

`

گٹھ:ازبکستان
گٹھ:ازبکستان دے ضلعے
گٹھ:صوبہ خوارزم دے ضلعے
بشکیک

**بشکیک** وسطی ایشیا دےدیس کرغیزستان دا شہر تے راجگڑھ اے ۔

گٹھ:کرغیزستان
گٹھ:کرغیزستان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:ایشیائی شہر
گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:راجگھر
لہندا ایشیا

**لہندا ایشیا** براعظم ایشیا دے لہندے پاسے دا علاقہ اے ۔ لہندے ایشیا وچ جزیرے ورگے عرب دے دیس ، بحرین ، ایران ، ترکی ،آذربائیجان ، جارجیا ، آرمینیا ، ابخازیا ، داغستان ، انگشتیا تے چیچنیا شامل نیں۔ 

{| class="sortable wikitable"

## ہور دیکھو
* **ایشیا دے خطے**
# چڑھدا ایشیا
# لہندا ایشیا
# اُبھا ایشیا
# لما ایشیا
# وچکارلا ایشیا
# لموچی چڑھدا ایشیا

## باہرلے جوڑ

گٹھ:ایشیا
گٹھ:جغرافیا
گٹھ:علاقے
گٹھ:عرب
گٹھ:جغرافیا
گٹھ:خطے
گٹھ:ایشیا دے خطے
امریک غافل

**امریک غافل** آبو-دھابی وچّ وسدا، پنجابی اتے اردو دا استاد غزل گو ے۔ اوہ درپن نام دے ترے-ماسک ساہتک رسالے دا سمپادک وی ے۔ غافل دی پنجابی غزلاں، نظماں اتے گیتاں دی اک کتاب " سمیں دی ہکّ تے " پنجابی ساہت دا شنگار بن چکی ے۔ اوہ پنجابی، اردو، فارسی اتے عربی بھاشاواں دے گیاتا اتے پنگل اتے عروض دی مہارت رکھن والا استاد غزل گو ے۔
## جیون بؤرا
امریک دا جنم بھارتی پنجاب دے بجوہا خورد، ضلع جالندھر وچّ ہویا اتے لدھیانہ-جلندھرنا جی.ٹی.روڈ تے پیندے شہر پھلور وچّ وڈا ہویا۔
## رچناواں
٭*سمیں دی ہکّ 'تے*

گٹھ:پنجابی لکھاری
رمونا

**رمونا** 1884 وچّ لکھیا ہویا اک ناول اے، جسنوں ہیلن ہنٹ جکسن نے لکھیاسی، ایہہ اک سکاٹلینڈ-نیٹوینڈ امیرکن یتیم کڑی دی کہانی اے، جنوں نسلی وتکرے اتے اوکڑاں دا ساہمنا کرنا پیندا اے|
ایہہ دکھنی کیلپھورنیا وچّ میکسکو اتے امریکہ دی جنگ دے سمیں دی کہانی اے| دکھنی کیلپھورنیا
دی سنسکرتی اتے چھوی اتے اس ناول دا پربھاو دیکھن نوں ملدا اے|ایہہ میکسکو دے اپنویشن جیون دا بھاواتمک چترن اے جوکِ اسنوں اس کھیتر وچّ اک انوکھا
سانسکرتیک پہچان پردان کردا اے اسدا پرکاشن اس کھیتر وچّ ریلوے دے
پجن دے سمیں ہویا اتے انیک سیلانی اتھے اس ناول دی کہانی ستھتی دیکھن لئی 
آؤندے سن|
## کہانی سار

٭میکسکو اتے امریکہ دی جنگ دے بعد دکھن کیلپھورنیا وچّ رمونا نام دی یتیم کڑی دی پرورش سنہورا مورینو کردی اے ،جوکِ اسدی پالن والی ماں دی بھین سی|رمونا نں ناول وچّ کئی جگہ ناجائز دسیا جاندا اے، لیکن ناول دا تیجا بھاگ دسدا ہاے کہ رمونا دے ماں پیو دا ویاہ اک پادری نے کیتا سی |اس سنہورا مورینو رمونا دے پروار وچّ ہی وڈی ہوئی سی|مورینو نے اسنوں ہر طرحاں دا آرام بھریا جیون دتا|
سنہورا **رمونا** نوں صرف اس لئی وڈا کیتا کیونکِ رمونا نوں پالن والی ماں نے مردے وقت رمونا نوں پالن لئی استوں وعدہ منگیا سی| کیونکِ رمونا مشرت نیٹو امیرکن پریوار نال جڑی ہوئی سی،اسلئی **سنہورا مورینو** رمونا نوں پیار نہیں کردی سی| اسدا پیار صرف اسدے اپنے بچے پھلپے مورینا لئی سی|سنہورا رمونا اسنوں میکسکن مندی سی اتے کیلپھورنیا نوں امریکہ نے جت لیا سی اوہ امریکناں نوں نفرت کردی سی |
٭ناول دی کہانی وچّ **سنہورا مورینو** دی اس ناپسند بچی رمونا دا **ایلیجاندرو** ناں دے بھیڈ پالن والے دیسی انڈین نال پیار ہو جاندا اے،سنہورا مورینو نوں بہت کرودھ ہندا اے،بھاویں رمونا وی نسل دی ادھی دیسی انڈئن سی ،لیکن اوہ نہیں چاہندی سی سی رمونا اک دیسی انڈئن نال ویاہ کرے |
آخر وچّ رمونا نوں ایہہ احساس ہندا اے کہ سنہورا مورینو اسنوں پیار نہیں کردی تے رمونا ایلیجاندرو یعنی اپنی پریمی نال ویاہ کر لیندی اے |مونا تے ایلجاندرو دے اک دھی ہندی اے |
رمونا ولّ اسدا پتی ایلیجاندرو ہن امریکہ دے اتیاچاروں دا سامنا کردا اے یعنی آکرمن کاری امریکہ والوں نے مول انڈئن نوں اوہناں دی زمین اتے اوہناں دے گھراں توں باہر کڈھ دتا تاں رمونا تے اسدے پتی نوں دور جانا پیا| آخر 'چ اہنھاں نے پہاڑاں وچّ 'چ شرن لئی| جگہ جگہ بھٹکن دے کارن رمونا دے پتی دا دماغی سنتلن لگبھگّ گواچ گیا تے اوہناں دی دھی وی علاج توں بنا مر گئی |پھر اوہناں دے اک دھی ہور ہوئی جسدا ناں اوہناں **امبر دی اکھ** رکھیا |
اس سبھ لئی ایلیجاندرو دکھی ہندا سی کہ سکھاں 'چ پلی رمونا نوں اوہدے کارن دھکے کھانے پے راے ہن|اک دن ایلیجاندرو اک امریکن دا گھوڑا لے کے جدوں بھجیا تاں امریکن دی گولی نال اسدی موت ہو گئی |
اس ویلے ہن پھلپے مورینا رمونا نوں لین آؤندا اے |پھلپے مورینا رمونا نں بہت پیار کردا اے بھاویں رمونا ایلیجاندرو نں اجے بھلی نہیں سی|ایہناں دا ویاہ ہو جاندا اے تے کئی بچے ایہہ پیدا کردے ہن پر پھر ایہہ دوویں ایلیجاندرو اتے رمونا دی دھی **امبر دی اکھ** نں سبھ توں زیادہ پیار کردے ہن|
## ہور گلاں

## ہور پڑھو
٭ 
٭ 

## باہری کڑیاں

٭
٭''Ramona''، گوگل بکس تے پڑھ سکدے او|
٭
نیلگری کیڑے پھڑنا

**نیلگری کیڑے پھڑنا** کیڑے پھڑنے ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ دکھنی ہندستان دے پہاڑی تھانواں دا واسی اے۔ ایہ 13 سینٹی میٹر لما ہوندا اے تے نیلے رنگدا ہوندا اے۔

## بارلے جوڑ
راتیں کھڑنا

**راتیں کھڑنا** توتنی بوٹیاں دے ٹبر دا اک رکھ اے۔ ایہ رکھ 18 میٹر تک اچا جاندا اے۔ ایہدا پھل رات نوں کھڑدا اے کیوں جے ایھدے پھل توں بی بنان لئی ہتھ ونڈائی وچ چمگادڑ حصہ پاندے نیں۔ پھل دے رات نوں کھڑن باہجوں ای ایہدا ناں راتیں کھڑنا اے۔ ایہدے بی لے ہوندے نیں۔ ایہ ہندستان دے ہمالیہ دے لاگے دے تھانواں دا واسی اے۔

## بارلے جوڑ
برازیلی جکرنڈا

**برازیلی جکرنڈا** توتنی بوٹیاں دے ٹبر دا اک رکھ اے۔ ایہ برازیل دا واسی اے۔
کاسنی ویل

**کاسنی ویل** توتنی بوٹیاں دے ٹبر دی اک ویل اے۔ ایہ دکھنی امریکی دیس برازیل دی واسی اے۔
## بارلے جوڑ
موم بتی رکھ

**موم بتی رکھ** توتنی بوٹیاں دے ٹبر دا اک رکھ اے۔ ایس دا بی ہرے پیلے رنگ دا تے ڈنڈیورگا ہوندا اے جس باہجوں ایہدا ایہ ناں پیا۔

## بارلے جوڑ
نیلی ویل

**نیلی ویل** پھلوالے بوٹیاں  دے ٹبر سجری سویر دے ٹوکرے چکر کٹدی دی اک ویل اے۔  

## بارلے جوڑ
نوبل انعام جیتو عورتاں

نوبیل انعام ہر ورھے وگیان دی سویڈش اکادمی،سویڈش اکادمی،کرلونسکا سنستھان تے نارویجیئن نوبیل کمیٹی ولوں کیمیسٹری ،امن ،پھزکس سائنس،صحتَ سائنس،ساہت،ماہشیاتی دے شوبیاں وچّ دتا جاندا اے|  عورتاں نے ویلے ویلے نوبیل انعام جتے نے |

## جیتو عورتاں

## حوالے
؛خاص

٭

؛ہور

## باہری کڑیاں
٭Nobel Prize Awarded Women page on the Nobel Foundation site
٭
## ہور پڑھو
 
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

 
گٹھ:لسٹاں
گٹھ:نوبل انعام
گٹھ:نوبل انعام جیتوآں دی لسٹ
لال اکھا رکھ ڈڈو

**لال اکھا رکھ ڈڈو** ڈڈواں دے ٹبر رکھ ڈڈو دا اک ڈڈو اے۔

گٹھ:ڈڈو
پدھرے جنور

**پدھرے جنور** انکنگریڑیاں دی اک ٹولی اے۔ ایہ سادے جنور ہوندے نیں تے ایہناں دے پنڈے نرم ہوندے نیں۔ ایہناں دیاں 25،000 دے نیڑے ونڈاں نیں۔ ایہ سمندر، سجرے پانیاں تے گلیاں تھانواں تے ملدے نیں۔
نیشنل کالج آف آرٹس

**نیشنل کالج آف آرٹس لہور**، لہور پنجاب وچ واقع سرکاری ڈگری ایوارڈنگ کالج اے۔ اس کالج نوں 1875 وچ برطانیا نے میئو کالج دے ناں نال شروع کیتا اتے جان لوکوڈ کپلنگ نوں اس دا پرنسپل لایا گیا تے 1958 وچ ایہنوں نیشنل کالج کہیا جاݨ لگ گیا۔ ایہ پاکستان دا سبھ توں پراݨا کالج اے۔

کالج دا اک کیمپس راولپنڈی وچ اے جیہڑا 2006ء وچ قائم کیتا گیا سی۔ 2011 وچ کالج نوں اپݨا چارٹر مل گیا تے یہ ڈگری جاری کرن والا ادارہ بݨ گیا۔

## ڈیپارٹمنٹ
* آرکیٹیکچر ڈیپارٹمنٹ
* فائین آرٹس ڈیپارٹمنٹ
* ڈیزائن ڈیپارٹمنٹ
* سیرامک ڈیزائن ڈیپارٹمنٹ
* ٹیکسائیل ڈیزائن ڈیپارٹمنٹ
* میوزک ڈیپارٹمنٹ
* فلم تے ٹیلیوژن ڈیپارٹمنٹ
* ملٹی میڈیا آرٹس ڈیپارٹمنٹ
* انٹیریئر ڈیزائن ڈیپارٹمنٹ
* کلچرل سٹڈیز ڈیپارٹمنٹ

## وائس چانسلرز
* 1875–1894: لوکوڈ کپلنگ
* 1994-1903: پرسی براؤن
* 1903–1913: بھائی رام سنگھ
* 1913–1930: ہگ لائنے ہیتھ
* 1930–1942: ایس۔ این۔ گپتا
* 1943–1947: میا محمد حسین
* 1947–1954: غلام نبی ملک
* 1954–1956: سڈنی سپیڈنگ
* 1949–1965: قاضی محمد رفیق
* شاکر علی
* خالد اقبال
* اقبال حسین
* عباسی ابدی
* سلما ہاشمی
* ساجدا حیدر وندل
* نازش عطا االلہ
* فوزیہ قریشی
* استاد باشیر احمد
* ساجد کوثر
* ڈاکٹر۔ شبنم خان
* مرتضیٰ جعفری

## طالب علم
* بھگت سنگھ -دیش بھگت
* سکھدیو تھاپر دیش بھگت
* محمود ہیت- پاکستان کلاکار تے ڈیزائنر
* زین ناکوی پاکستان ڈیزائنر تے گرافک ناولسٹ

## حوالے

## باہرلے جوڑ
کالج ویب سائیٹ 

 
گٹھ:پنجاب دے کالج
گٹھ:لہور دے تعلیمی ادارے
گٹھ:لہور دے تعلیمی ادارے
گٹھ:پنجاب دے تعلیمی ادارے
مارکس اورلیس

**مارکس اورلیس** (26 اپریل 121 – 17 مارچ 180 ) اک رومی شہنشاہ سی جیہنے 161 توں 180 تک راج کیتا۔ اوہ شہنشاہ ہون دے نال نال اک فلسفی وی سی۔

گٹھ:رومی سلطنت
گھڑیال ٹبر

**گھڑیال ٹبر** کرلیاں دی ٹولی دی مگرمچھ پتی دا اک ٹبر اے۔ ایہدیاں دو ونڈاں نیں: ملائی گھڑیال تے گھڑیال۔

## بارلے جوڑ
سیکولرزم

**سیکولرزم** ایس سیاسی سوچ اے جیدے اتے چلدیاں ہوئیاں کوئی سرکار کسے مزہب نال جوڑ نہیں رکھدی۔ ایہ سرکار دیس دے واسیاں لئی برابر ہوندی اے۔ مزہب ہر انسان دا اپنا ہوندا اے پر سرکار سب دی ہوندی اے۔ سیکولرزم وچ ہر انسان مزہبی راج توں ازاد ہوندا اے۔ سیکولرزم وچ لوکاں دے کم تے فیصلے مزہبی سوچ یا مزہبی کماں توں ازاد ہوندے نیں۔

سیکولرزم دے پرانے موڈیاں وچوں یونانی ایپیکیورس تے رومی مارکس اورلیس دا ناں آندا اے۔ چانن ویلے وچ ایہنوں اگے لیان والے فلسفیاں وچ والٹیئر، سپینوزا، تھامس جیفرسن تے تھامس پین دا ناں آندا اے۔

## ہور ویکھو
*لبرلزم

گٹھ:فلاسفی
محمد باقر قالیباف

محمد باقر قالیباف ایران دے راجگڑھ تہران دا میئر اے ۔

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
عادل بیک ریسکیلدینووچ جاکسیبیکوف

**عادل بیک ریسکیلدینووچ جاکسیبیکوف** قازقستان دا اک سیاستدان اے ، جہڑا قازقستان دا وزیر تجارت تے وزیر دفاع تے ہور کئی اہم حکومتی عہدےآں اتے رہیا ۔ 22 اکتوبر 2014ء توں ایہ قازقستان دے راجگڑھ آستانہ دا آکم (حاکم) یعنی می‏ئر اے ۔

گٹھ:قازقستان
گٹھ:قازق شخصیتاں
گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:تریخی شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:زندہ لوک
رکھ ڈڈو

**رکھ ڈڈو** ڈڈواں دا اک ٹبر اے۔ ایہدیاں لامت ونڈاں رکھاں تے وسدیاں نیں۔ ایہ دوپاسی جنڈڑی دا اک وڈا ٹبر اے۔ رکھ ڈڈواں نے رکھاں تے رہن لئی اپنے آپ نوں ڈھالیا ہویا اے۔ ایہناں دیاں اگے ودھویاں اکھاں ہوندیاں نیں۔ ایہناں دیاں انگلاں تے انگوٹھے رکھ نال پینڈا جوڑ پاندے نیں تے ایس باہجوں ایہ بڑی اسانی نال رکھاں تے چڑھ جاندے نیں۔

## ونڈاں
* لال اکھا رکھ ڈڈو
* عام رکھ ڈڈو
* سانولا رکھ ڈڈو
*مورلے رکھ ڈڈو

گٹھ:ڈڈو
ورنہر فان براؤن

**ورنہر فان براؤن** (23 مارچ 1912 - 16 جون 1977) اک جرمن تے بعد چ امریکی انجنیئر تے سپیس آرکیٹیکٹ سی تے اودھا سب توں وڈا کم خلائی منصوبہ بندی سی۔ اونیں امریکہ تے جرمنی چ راکٹ سینس دی ترقی چ سب توں گہرا کم کیتا۔ اونہوں راکٹاں دا پیو وی آخیا جاندا اے۔ اوہ جرمن نازی پارٹی تے ایس ایس دا ممبر وی سی۔

20 توں 40 وریاں دی عمر چ اوہ نازی راکٹ ڈیزائن دا سردار سی تے دوجی وڈی جنگ چ وی 2 راکٹ اونیں ہی ڈیزائن کیتے۔ جنگ مکن دے بعد اونوں تے اودھی راکٹ ٹیم دے کج ممبراں نوں امریکہ لکا کے لے گیا۔ اونیں پہلاں امریکی فوج لئی درمیانی دوری تے مار کرن آلے میزائل بناۓ جس توں بعد اوہ ناسا دا حصہ بن گیا۔ اوتھے اوںوں مارشل سپیس فلائٹ سنٹر دی کمان دے دتی گئی جتھے اونیں سیچرن 5 راکٹ دے ڈیزائن دا کم لیا۔ اس راکٹ تے امریکی آسٹروناٹ چن تے پہنچ گۓ۔ اونوں 1975 چ نیشنل میڈل آف سینس دا انعام دتا گیا۔

## پہلا جیون
ورنہر فان براؤن ورسٹز، پولینڈ چ 23 مارچ 1912 نوں جمیا۔ اس ویلے اوہ تھاں جرمن سلطرنت دے پرشیا صوبے وچ آندی سی۔ ورنہر فان براؤن نوں نکی عمر چ ای سپیس چ دلچسپی ہوگئی سی۔ اونیں پیانو تے چیلو وی وجانا سکھیا۔ اونون راکٹاں دا تے خلائی سفر دا شوق پیا تہ اونیں ریاضی تے فزکس پڑھن لئی ٹیکنیکل یونیورسٹی آف برلن چ داخلہ لے لیا۔ اوتھوں اونیں راکٹاں وارے سکھ کہ ایہ گل سمج لئی کہ اوس ویلے دی ٹیکنالوجی نال خلا چ نئیں جایا جا سکدا۔ اس لئی زیادہ سکھن لئی اوہ ای ٹی ایچ زیورخ ٹر گیا۔ 

## راکٹ سائنس
جدوں نازی پارٹی 1933 نوں حکومت چ آئی، راکٹ سائنس دیسی ایجنڈے چ آگئی۔ ورنہر فان براؤن نوں راکٹاں دے ریسرچ کرن لئی گرانٹ مل گیا۔ اونیں ڈاکٹریٹ دی رسرچ دا جیڑا کم کیتا اودھا بیشتر حصہ فوج نے عوام توں لکا لیا تے تھوڑا جیا جان دتا جیدے تہ اونون 1934 چ پی ایچ ڈی دی ڈگری لب گئی۔ 1934 چ ای اودی ٹیم نیں 2 راکٹاں دے تجربے کیتے جیڑے 2۔2 تے 3۔5 کلومیٹر اچے گۓ۔ 

اس ویلے جرمنی امریکی فزکس گرو رابرٹ گوڈارڈ دی رسرچ چ بوت دلچسپی لے ریا سی۔ رابرٹ گوڈارڈ نیں پہلا پانی سار بالن آلا رکٹ بنایا سی تہ اونیں ای اک توں بوتیاں سٹیجاں آلے رکٹاں دا خیال دتا سی۔ دوجی وڈی جنگ ٹرن توں پہلاں پہلاں جرمن سائنس گرو رابرٹ گوڈارڈ توں اکثر تکنیکی شیواں پچھدے ریندے سن۔ ورنہر فان برائن نیں سائنس جورنلاں چوں رابرٹ گوڈارڈ دے راکٹاں دا ڈیزائن ویکھ کہ اپنے 'Aggregat' راکٹ ٹبر بنایا۔ اس ٹبر دا ای اک راکٹ اے-4 نوں وی-2 دا ناں دتا گیا۔

گٹھ:جرمن شخصیتاں
گٹھ:جرمن لوک
گٹھ:امریکی شخصیتاں
پاکستان عوامی تحریک

**پاکستان عوامی تحریک**, پاکستان دی اک سیاسی پارٹی اے۔ ایدی نیو 1989 چ ڈاکٹر طاہرالقادری نے موچی پورہ لاہور دے جلسے چ رکھی۔
ساحل (افریقا)

**ساحل** افریقہ وچ اک موسمی جغرافیائی تھاں اے۔ ایہ دنیا دی سب توں وڈی روہی صحرا دے دکھن وچ تے سوڈانی سوانا دے اتے کرکے اے۔ ایہ لیندے ولوں سینیگال تے ماریطانیہ توں لے کے چڑھدے ول سوڈان تک اک پٹی دی مورت وچ پھیلیا ہویا اے۔
دب ٹبر

**دب ٹبر** پھلوالے بوٹیاں دا اک ٹبر اے۔ ایہ اک نکا ٹبر اے تے ایہدے بوٹے گلیاں تھانواں تے یا پانی دے کنڈے وچ اگدے نیں۔ دب ایہدا عام ملن والا بوٹا اے۔
## بارلے جوڑ
فرماں ٹبر

**فرماں ٹبر** پھلوالے بوٹیاں دا اک ٹبر اے جیدے وچ 5 ٹوکرے تے 90 توں 120 تک بوٹے آندے نیں۔ فرماں ایس ٹبر دا پاکستان وچ ملن والا اک رکھ اے۔
ضلع بخارا

**ضلع بخارا ** ازبکستان دے صوبہ بخارا دے 11 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ قلعہ آسیا شہر اے ۔ ازبکستان دے ضلعےآں لئی مقامی ازبک بولی چ ناں **تومان** اے
## لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 1،08،400 اے ۔
## رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ مربع کلومیٹر اے ۔
## حوالے

## باہرلے جوڑ

گٹھ:ازبکستان
گٹھ:ازبکستان دے ضلعے
گٹھ:صوبہ بخارا دے ضلعے
روہی گلاب

**روہی گلاب** کنیر ٹبر دا اک بوٹا اے۔ ایہ افریقی ساحل وچ ماریطانیہ تے سینیگال توں لے کے سوڈان تے عرب تک دے ٹراپیکی تھانواں تے ملدا اے۔

## وکھالہ
ایہ سدا ہری رہنوالی چاڑی اے جیدیاں ٹاہنی موٹیاں ہوندیاں نیں تے اوہناں وچ سکی رت وچ کم آن لئی پانی ہوندا اے۔ چوکھی ٹھنڈ وچ ایہدے پتے ڈک پیندے نیں۔ ایہ 1–3 میٹر (3.3–9.8 فٹ) تک اچی ہوندی اے۔ ایہدا تنا بوتل وانگوں موٹا ہوندا اے۔ پتے اک چکر وچ ہوندے نیں۔ پتے چمڑے ورگے لمے 5–15 سینٹی میٹر (2.0–5.9 انچ) لمے تے 1–8 سینٹی میٹر (0.39–3.15 انچ) چوڑے ہوندے نیں۔ پھل ٹیوب ورگے 2–5&nbsp;cm (0.79–1.97&nbsp;in) لمے تے انت تے 5 پتیاں وچ کھڑے جنہاں دا گھیر 4–6 سینٹی میٹر (1.6–2.4 انچ) بندا اے۔ پھل گلابی رنگدے جیہڑے وچوں چٹے ہوندے نیں۔ رنگ تے روہی دے وسنیک ہون باہجوں ایہناں دا پنجابی ناں روہی گلاب اے۔

## اگائی
روہی گلاب گرم گلے تھانواں وچ گھراں تے بونسائی لئی اگایا جانوالا عام بوٹا اے۔ ایہنوں دھپوالا پاسا چنگا لگدا اے تے سیال وچ 10 ڈگری سینٹی گریڈ تک دی ٹھنڈ سہ سکدا اے۔ ایہ بی یا ٹٹی ٹاہنی توں لگایا جاسکدا اے۔ ایہ اک زریلا بوٹا اے تے افریقہ وچ شکاری اپنے تیراں نوں ایہدے نال زریلا بناندے نیں۔
## بارلے جوڑ

*بونسائی لئی اگمان 

## اتہ پتہ

گٹھ:کنیر ٹبر
ویلوتشیا

**ویلوتشیا** اپنے ٹوکرے تے ٹبر دا اکو ای بوٹا اے۔ ایہ نامب روہی، نمیبیا تے انگولا دا واسی اے۔ ایہ پچھلے 20 کروڑ وریاں توں جی ریا اے تے ایہدے نال دے بوٹیاں دیاں نسلاں مک گیاں نیں۔ ایہدا ناں آسٹری بوٹا گرو فریڈرش ویلٹوش دے ناں تے اے جیہنے ایہنوں 1859 وچ پہلی دنیا نوں وکھایا۔

## وکھالہ
ایس سدا وسن والے بوٹے دے شروع وچ دو لمے پتے اک نکا تے موٹا تنا تے لمی جڑ ہوندی اے۔ دو پتے ڈھائی میٹر لمے ہوندے نیں تے تے ایس توں ود وی لمے ہوسکدے نیں۔ 

 

## بارلے جوڑ
ضلع چارتاک

**ضلع چارتاک** ازبکستان دے صوبہ نمنگان دے 11 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ چارتاک شہر اے ۔مقامی ازبک بولی چ ازبکستان دے ضلعےآں نوں **تومان** آکھیا جاندا اے ۔
## لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 1,43,900 اے ۔
## رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 360 مربع کلومیٹر اے ۔
## حوالے

## باہرلے جوڑ

گٹھ:ازبکستان
گٹھ:ازبکستان دے ضلعے
گٹھ:صوبہ نمنگان دے ضلعے
ضلع اندیجان

**ضلع اندیجان ** ازبکستان دے صوبہ اندیجان دے 14 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ کوئیگانیار شہر اے ۔ازبکستان دے ضلعےآں نوں ایتھے وی مقامی ازبک بولی چ **تومان** آکھیاجاندا اے ۔
## لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 1،98،400 اے ۔
## رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 400 مربع کلومیٹر اے ۔
## حوالے

## باہرلے جوڑ

گٹھ:ازبکستان
گٹھ:ازبکستان دے ضلعے
گٹھ:صوبہ اندیجان دے ضلعے
پورٹ الزبتھ

**پورٹ الزبتھ** دکھنی افریقہ دا اک شہر اے۔ ایہ صوبہ لیندا کیپ وچ اک وڈا سمندری اڈا اے۔ایتھے 13 لکھ لوک وسدے نیں۔پورٹ الزبتھ دا مڈھ 1820 وچ رکھیا گیا۔

د 2021 فبروري راهیسې ، د ګیمبیره نوم ، د والمر ښارګوټی د ژوسا نوم څخه ، د سویلي افریقا حکومت لخوا د پورټ الزبت ښار ښار ډیزاین کولو لپاره رسمي شوی
صنعا

**صنعا** عرب دیس یمن دا راجگڑھ اے ۔ ایہدی لوک گݨتی 1،937،451 اے ۔ ایہ یمن دا سبھ توں وڈا شہر اے تے 7500 فٹ دی اچائی تے وسدا اے ۔ 

گٹھ:یمن
گٹھ:یمن دے شہر
عدن

**عدن** یمن دا اک شہر اے تے ایدا وڈا سمندری اڈہ اے۔ ایہدی لوک گنتی 760،923 اے۔

گٹھ:یمن
گٹھ:یمن دے شہر
بھنگ ٹبر

{|"table id="toc" style="margin:0;background:#ccccff";width:130%" align="left" cellpadding="1
|style="background:#ACE1AF" align="center" width="130px" colspan=2 |**<font size="1" color=black>بھنگ ٹبر<font>**
|-
|-style="margin:0;background:#ccccff";width:100%" align="center" cellpadding="2"
|- align="center"
| colspan="2" style="border-bottom: 2px solid #D3D3D3;" | 
|-
| style="background:#ACE1AF" align="center" width="130px" colspan=2 |پچھان
|- align="center"
|-
|دیس: || بوٹے
|-
|برادری: || پھلوالے بوٹے
|-
|پتی: || ستاوری
|-
||ٹبر: || بھنگ ٹبر
|-
|ونڈاں: || 170
|-
**بھنگ** پھلوالے بوٹیاں دا اک ٹبر اے۔ بھنگ ایہدی مشہور چاڑی اے۔ ایہدے 11 ٹوکرے تے 170 ونڈاں نیں۔

## بارلے جوڑ

گٹھ:بھنگ ٹبر
ضلع ارناسائے

**ضلع ارناسائے** ازبکستان دے صوبہ جیزک دے 14 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ غالبلر شہر اے ۔
## لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 37،900 اے ۔
## رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 490 مربع کلومیٹر اے ۔نقشے چ ایہ ضلع 1 نمبر اتے اے ۔
## حوالے

## باہرلے جوڑ
* صوبہ جیزک دی ویب سائیٹ اتے ضلع ارناسائی 

گٹھ:ازبکستان
گٹھ:ازبکستان دے ضلعے
گٹھ:صوبہ جیزک دے ضلعے
بی بنائی

**بی بنائی** بوٹیاں وچ بی بنن دے کم نوں کیندے نیں جیدے وچ نر زرے مادہ زرے نال مل کے بی بناندے نیں۔
یوکلپٹس

**یوکلپٹس** پھلوالے بوٹیاں دے میندی ٹبر دا اک ٹوکرا اے جیدے وچ 700 دے نیڑے بوٹے نیں تے ایہ سارے اسٹریلیا دے واسی نیں۔
سٹرابیری

سٹرابیری اک عام اگائی جانوالی بوٹی تے اوہدے فروٹ دا ناں اے۔ ایہدا فروٹ لال رنگ دا، نرم، رسوالا تے کھٹا مٹھا ہوندا اے۔ ایہنوں سجرا توڑ کے کھادا جاندا اے یا فیر ہور چیزاں نال رلا کے ورتیا جاندا اے۔

* فروٹاں دی لسٹ
## بارلے جوڑ
سان ہوزے, کوسٹاریکا

**سان جوز** دکھنی امریکی دیس کوسٹا ریکا دا راجگڑھ سان جوز صوبے دا راجگڑھ تے دیس دا سب توں وڈا شہر اے ۔ایہدی لوگ گنتی 288,054 اے۔

## بارلے جوڑ
ضلع جلال کودوک

**ضلع جلال کودوک** ازبکستان دے صوبہ اندیجان دے 14 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ اخون بابائیف شہر اے ۔ازبکستان دے ضلعےآں نوں ایتھے وی مقامی ازبک بولی چ **تومان** آکھیاجاندا اے ۔
## لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 1،46،500 اے ۔
## رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 370 مربع کلومیٹر اے ۔
## حوالے

## باہرلے جوڑ

گٹھ:ازبکستان
گٹھ:ازبکستان دے ضلعے
گٹھ:صوبہ اندیجان دے ضلعے
بیلموپان

**بیلموپان** امریکی دیس بیلیز دا راجگڑھ بے۔2010 وچ ایہدی لوک گنتی 451 16 سی۔ایہ بیلیز دریا دے کنڈے تے وسایا اے۔ ایہ دیس دے وشکار اے پرانے راجگڑھ بیلیز سٹی دے سمندری طوفان ہتھوں تبائ مگروں 1970 وچ اس شہر نوں وسایا گیا تے راجگڑھ چنیا گیا۔
کیلیڈیئم

**کیلیڈیئم** پھل والے بوٹیاں دے سٹا ٹبر دا اک ٹوکرا اے۔ ایدیاں 7 ونڈاں نیں۔ اے دکھنی تے وشکارلے امریکہ دا واسی اے تے دوجیاں  ٹراپیکی تھاواں تے وی اگایا جاندا اے۔

ایس بوٹے دی اچیچی گل ایدے وڈے تے چوڑے پتے نیں ایس لئ اینوں ہاتھی کن وی کیندے نیں۔ اینوں تیز دھپ تے تیز ہوا توں بچا کے رکھی دا اے۔

## بارلے جوڑ
ضلع ساخ

**ضلع ساخ** ازبکستان دے صوبہ فرغانہ دے 15 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ راوان قصبہ اے ۔ ضلع ساخ ازبکستان دے باہرلے علاقےآں (Exclave) چوں اک اے ایہہ ضلع چارے پاسےاوں کرغیزستان چ گھریا ہویا اے تے اندی ازبکستان نال زمینی ولگن نئیں ملدی ۔
## لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 51،569 اے ۔
## رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 220 مربع کلومیٹر اے ۔نقشے چ ایہ ضلع 11 نمبر اتے اے ۔
## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 

گٹھ:ازبکستان
گٹھ:ازبکستان دے ضلعے
گٹھ:صوبہ فرغانہ دے ضلعے
بریج ٹاؤن

**بریج ٹاؤن** باربادوس دا راجگڑھ اے۔ایہدی لوک گنتی 000 110 اے۔
سانٹا ڈومنگو

**سانٹاڈومنگو** ڈومینیکن دیس دا اک شہر تے اودھا راجگڑھ اے۔ ایہدی لوک گنتی 965,040 اے۔

گٹھ:کریبین جزیرے دیس
پانامہ شہر

**پانامہ** شہر پانامہ دیس دا سب توں وڈا شہر تے اودھا راجگڑھ اے۔ ایہ پانامہ نہر دے کنڈے تے وس ریا اے۔ ایہدی لوک گنتی 880،691 اے۔

‌
ناروی سمندر

**ناروی سمندر**ناروے دے لیندے ول تے وڈا سمندر اوقیانوس دے اتر چڑدے ول اک سمندراے ۔

### بارلے جوڑ

en:Norwegian Sea

گٹھ:سمندر
گٹھ:پانی
سوکر

**سوکر** بولیویا دا راجگڑھ اے۔ایہدی لوک گنتی 247,300 اے۔

 

### بارلے جوڑ

گٹھ:دکھنی امریکہ دے دیس
گٹھ:جنوبی امریکہ دے دیس
مونٹیویڈیو

**مونٹیویڈیو** یوراگوۓدا راجگڑھ اے۔ایہدی لوک گنتی 1,319,108 اے۔

گٹھ:دکھنی امریکہ دے دیس
گٹھ:جنوبی امریکہ دے دیس
گریگر مینڈل

**گریگر مینڈل** (20 جولائی 1820 - 6 جنوری 1884) اک آسٹری پادری تے بوٹا گرو سی۔ اوہنے مٹراں تے کم کرکے پرکھ پڑھت (Genetics) دی سائینس دا مڈھ رکھیا۔  

گریگر منڈل سلطنت آسٹریا ہنگری دے اک پنڈ وچ اک جرمن ٹبر دے گھر 20 جولائی 1820 نوں جمیا۔ اوہ وائی بیجی وچ اپنے ماپیاں دا ہتھ ونڈاندا سی۔ مزہبی پڑھائی مفت سی ایس لئی اوہ مزہبی پڑھائی کرکے اک پاردی بن گیا پر سائینس وچ اوہدا دل ریا۔ 

اوہنے اپنے گھر دی سبزیاں اگانوالی تھاں وچ مٹر اگاۓ۔ مٹراں دیاں وکھریاں ونڈاں نوں آپس وچ رلا کے تے اوہناں دے نتارے کڈے۔ اپنے ایہناں کماں توں اوہنے دو قنون بناۓ جیہڑے پرکھ پڑھت دا مڈھ سمجھے جاندے نیں۔

مینڈل 6 جنوری 1884 نوں مر گیا۔

**گریگر یوہان مینڈل** (; 20 جولائی 1822 – 6 جنوری 1884) () اک سائنسدان، موراویا دے مارگریویئیٹ دے برنو وچ سینٹ تھامس ایبے دا آگستینی پھریار اتے ایبوٹ سی۔ مینڈلدا جم آسٹرییا سلطنت دے سلیسیئن حصے وچ (اج دا چیک لوکراج) وچ اک جرمن بولن پروار وچ ہویا سی اتے مرن اپرنت جدید سائنس، جینیٹکسدے بانی دے طور تے مانتا حاصل ہوئی سی۔ بھاویں کہ کسان صدیاں توں جاندے سن کہ جانوراں اتے پودیاں دی کروسبریڈنگ نال کجھ اچھت خاصیتاں نوں تکڑا کیتا جا سکدا اے، پر 1856 اتے 1863 دے درمیان کیتے گئے مینڈل دے مٹر پلانٹ دے تجربے نے ونش-وراثت دے کئی نیم قائم کیتے ہن، جس نوں ہن مینڈلیئن وراثت دے نیم منیا جاندا اے۔

مینڈل نے مٹر دے بوٹیاں دیاں ستّ خاصیتاں نال کم کیتا: پودے دی اچائی، پھلی دی شکل اتے رنگ، بیج دا سائز اتے رنگ، اتے پھلّ دی حالت اتے رنگ۔ مینڈل نے مٹر دے بوٹیاں دیاں ستّ خاصیتاں نال کم کیتا: پودے دی اچائی، پھلی دی شکل اتے رنگ، بیج دا سائز اتے رنگ، اتے پھلّ دی حالت اتے رنگ۔ مثال دے طور تے بیج رنگ لے کے، مینڈل نے دکھایا کہ جد اک ٹرو-بریڈنگ پیلے مٹر اتے اک ٹرو-بریڈنگ ہرے مٹر دی کروس بریڈنگ کیتی جاوے تاں اوہناں دی اولاد دے ہمیشاں پیلے رنگ دے بیج پیدا ہونگے۔ پر، اگلی پیڑھی وچ، ہرے مٹر اک ہرے تے 3 پیلے دے انوپات تے پہنچ گئے۔ اس گھٹنا دی وضاحت کرن لئی، مینڈل نے کجھ خاصیتاں دے حوالہ وچ "دبو" اتے "حاوی" شبداں دی ورتوں کیتی۔ (پچھلی اداہرن وچ، ہرا گن، جو پہلی پکھلائی پیڑھی وچ غائب ہو چکا جاپدا سی، دبو اے اتے پیلا حاوی اے) اسنے 1866 وچ اپنے کم نوں شائع کیتا، جس وچ درسایا کہ ادکھّ "کارکاں" - ہن زین کہندے ہن- دیاں کریاواں اک جیوانو دے گناں نوں بجھنیوگ روپ وچ مقرر کر راے ہن۔

## زندگی
جینیٹکس دے جم داتا گریگر جوہن مینڈل دا جم 22 جولائی سن 1822 (22 – 7 -1822) وچ موراویا دیش دے اک عام کسان پروار وچ ہویا سی۔ مراویا ہن چیکوسلاواکیا وچ اے۔ بالک جوہن پروار دے کھیتاں وچ بوٹیاں دی دیکھبھال وچ مدد کردا سی۔ اس کم وچ اس نوں خاص خوشی ملدی سی۔ بچپن وچ ہی اوہ کسان پیؤ کولوں طرحاں طرحاں دے پرشن پچھیا کردا سی کہ پھلاں دے وکھ وکھ رنگ اتے روپ کتھو آؤندے ہن۔ اس دے کول پتر دے اجیاے پرشناں دے جواب نہیں سن۔ اوہ بچے نوں اچّ سکھیا دوانا چاہندا سی۔

ایہناں دا پروار غریبی دے لپیٹ وچ سی۔ پھر وی پیؤ نے خرچے دی ویونت کرکے بیٹے نوں جویں کویں چار سال کالج وچ پڑایا۔ جدوں ایہہ اکی سال دا ہویا، تاں اک مٹھّ وچ چلیا گیا۔ سینٹ گریگری دے اعزاز وچ اسنے گریگر نام دھارن کیتا۔

اس نے پیشہ اچھا چنیا سی۔ مٹھّ وچ من رم گیا سی۔ اس دے ساتھی بھکشو پریمی اتے سوجھ وان لوک سن۔ اوہ دھرم توں ساہت تک اتے کلا توں سائنس تک سارے مضموناں دی وویچنا وچ وڈی دلچسپی لیا کردا سی۔ اوہناں دا اک چھوٹا جیہا ہرا بھریا باغ سی، کیونکہ اس نوں بوٹیاں دی سنگت وچ خاص خوشی ملدی سی اس لئی اس نوں اسدا پردھان بنا دتا۔ اس دے نال نال اپنی مذہبی پڑھائی وی جاری رکھی اتے سن 1847 وچ پادری بن گیا۔

## حوالے
پاراماریبو

**پاراماریبو** سورینام دا راجگڑھ اے۔ایہدی لوک گنتی  250,000 اے۔
وینتیان

**وینتین** لاؤس دا راجگڑھ تے دیس دا سب توں وڈا شہر اے۔ ایہ میکانگ دریا تے تھائی لینڈ دے بارڈر نال وس ریا اے۔ایس دی لوک گنتی 760،000 اے۔

## بارلے جوڑ

گٹھ:شہر
گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:ایشیا دے شہر
گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں

en:Vientiane
کوئیگانیار

اندیجان ازبکستان دا اک شہر تے  صوبہ اندیجان دے ضلع دا راجگڑھ اے  ۔

## تریخ

## جغرافیہ
## موسم

## معیشت
## تعلیم

## باہرلے جوڑ

گٹھ:شہر
گٹھ:دنیا دے آباد تھاں

گٹھ:ایشیا دے شہر
گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں

گٹھ:ازبکستان دے شہر
گٹھ:ازبکستان دے آباد تھاں
قراقلی (پشم)

قراقلی پشم یا استراخان پشم ، پشم دی اک ودھیا قسم اے جیہڑی قراقلی بھیڈاں توں لئی جاندی اے ، ایہ پشم استراخان تے قراقل پاکستان (ازبکستان) وچ پالیاں جاݨ آلیاں قراقلی بھیڈاں توں لئی جاندی اے ۔

گٹھ:قراقل پاکستان
گٹھ:پشم
زنک آکسائیڈ

**زنک آکسائیڈ** اک ان آرگینک کمپاؤنڈ اے جیہدا فارمولا ZnO اے۔
بیکتیمیر

**بیکتیمیر** ازبکستان دے راجگڑھ تاشقند شہر دے 11 انتظامی ضلعےآں چوں اک ضلع اے ۔
## لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 27,500 اے ۔
## رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 20.5 مربع کلومیٹر اے ۔
## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 

گٹھ:ازبکستان
گٹھ:ازبکستان دے ضلعے
گٹھ:تاشقند شہر دے ضلعے
برومیلی ٹبر

**برومیلی ٹبر** پھلوالے بوٹیاں دا اک ٹبر اے۔ ایہدیاں لامت ونڈاں دکھنی امریکہ دیاں واسی نیں تے ایہدے وچ 3,170 ونڈاں نیں۔انناس ایس ٹبر دا اک بوٹا اے۔ ایس ٹبر دا ناں سویڈنی بوٹا گرو اولاف برومل (1639-1705) دے ناں تے اے۔

## بارلے جوڑ

گٹھ:رکھ
گٹھ:برومیلی ٹبر
ییکیترنبرگ

**ییکیترنبرگ** روس دا اک شہر اے۔

گٹھ:روس دے شہر
گٹھ:روس دے شہر تے قصبے
گٹھ:یورپی شہر
گٹھ:یورپ دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے
گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
گٹھ:روس دے آباد تھاں
ضلع قرشی

**ضلع قرشی** ازبکستان دے صوبہ قشقہ دریا دے 13 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ بیشکنت شہر اے ۔
## تریخ
 
## جغراقیہ

## لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 1،77،000 اے ۔
## رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 900 مربع کلومیٹر اے ۔
## ونڈ
## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 

گٹھ:ازبکستان
گٹھ:ازبکستان دے ضلعے
گٹھ:صوبہ قشقہ دریا دے ضلعے
316201 ملالہ

ناسا نے اک نوے کھوجے گئے تارے ورگے دا نا **316201 ملالہ** رکھیا اے جو ملالہ یوسفزئی دے نا تے رکھیا گیا اے۔ ایس تارے ورگے دا پرانا نا 2010 ML48 سی۔ اے تارے ورگا، سورج دے آلے دوالے اک چکر 5۔5 ورے چ مکاندا اے۔ ایہ مریخ تے مشتری دے وچکار پایا جاندا اے۔

## ہور ویکھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

## بارلے جوڑ
* ٹریبیون دی ملالہ بارے خبر
*[[ناسا] دی ملالہ 316201 بارے تفصیل]

گٹھ:تارہ پڑھت
گٹھ:خلائی سائنس
گٹھ:سائنس
گٹھ:فلکیات
صوبہ لب آب

|}
صوبہ لیباپ یاں **لیباپ ولایت** ترکمانستان دا اک صوبہ اے ۔ ایہ دیس دے لہندے چ واقع اے تے اسدیاں سرحداں ازبکستان نال لگدیاں نیں ۔ اسدا راجگڑھ ترکمان آباد شہر اے ۔ صوبے دا رقبہ 93،730 مربع کلومیٹر اے تے لوک گنتی 14،21،800 اے ۔ 
ایہ صوبہ ترکمانستان دے اتلے چڑھدے چ آمو دریا دے نال ازبکستان تے افغانستان نال لگدا اے ۔

## ناں

صوبے دا ناں لیباپ فارسی لفظ **لب آب** دی ترکمانی شکل یاں تلفظ اے ۔ کیونجے ایہ صوبہ آمو دریا دے وشکارلے حصے چ واقع اے ۔
## انتظامی ونڈ
صوبہ لیباپ انتظامی طور اتے 9 ضلعےآں (اتراپ) تے 2 شہراں (ال) چ ونڈیا ہویا اے ۔

گٹھ:ترکمانستان
گٹھ:ترکمانستان دا جغرافیہ
گٹھ:ترکمانستان دے صوبے
گٹھ:جغرافیہ
سدھارتھ (ناول)

**سدھارتھ (ناول)** 1922 چ اک جرمن لکھاری ہرمن ہیسے دا لکھیا ناول اے جو گوتم بدھ دے ویلے چ "سدھارتھ" نا دے اک بندے دی اپنی ذات دی کھوج لئی روحانی سفر بارے دسدا اے۔ ایہ ہیسے دا نوواں ناول سی جیہڑا سادہ جرمن بولی چ لکھیا گیا سی۔ امریکہ چ ایہ ناول 1951 چ چھپیا تے 1960 چ مشہور ہو گیا۔ ہیسے نے ایہ ناول رومین رولاں تے ولہلم گنڈرت (Wilhelm Gundert) دے ناں کیتا اے۔ ناول چ بدھ نوں "گوتم" دا ناں دتا گیا اے۔

## ناول دے کردار
* **گوتم**
* **سدھارتھ**
* **گووندا**
* **سدھارتھ دا پیو**
* **سامن**
* **کملا** کوٹھی والی
* **کام سوامی** بنیا
* **واسودیو** ملاح
کگلیا

**کگلیا** توتنی بوٹیاں دے ٹبر دا اک رکھ اے۔ ایہ افریقہ دا واسی اے۔

ایہ رکھ 20 میٹر تک اچا جاندا اے۔

## بارلے جوڑ
خان تنگری

**خان تنگری** تیان شان دے پربت دھارے دی دوجی سب توں اچی چوٹی اے۔ اے چین،قازقستان تے کرغیزستان دے باڈر تے اے۔ خان تنگری اک بہت وڈا مرمر دا اہرام اے۔

گٹھ:پہاڑ
گٹھ:چین
گٹھ:چین دا جغرافیہ