open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
چدھڑ

اس گوت دا موڈھی چندڑ ہی سی۔ ایہہ طور راجپوت ہن۔ پانڈو بنس دے راجا رویلان دے پتر دا نام چندڑ سی۔ محمد غوری دے حملے سمیں سنّ 1193 وچ ایہہ راجپوتانہ توں پنجاب ولّ آئے۔ کجھ بہاولپور ولّ چلے گئے جتھے کہ اچّ شریف دے پیر شیر شاہ نے ایہناں نوں مسلمان بنایا۔ اتھوں اٹھ کے ایہہ راوی تے چناب دے کنڈھیاں دے نال-نال لاہور تے سیالکوٹ ول ودھدے چلے گئے۔ شروع وچ چندڑاں دیاں کھرلاں تے سیالاں نال کجھ لڑائیاں وی ہوئیاں۔ چندڑ اگے ودھدے چلے گئے ایہناں نوں کوئی روک نہیں سکیا۔ اس قبیلے دے لوک گنتی وچ وی کافی سن تے طاقتور وی سن۔

کجھ چندڑ پہلاں پہل پنجاب دے فیروزپور کھیتر وچ آکے آباد ہوئے۔ فروزپور وچ آکے مدکی دے نزدیک موڑھیگڈ کے چندڑ پنڈ وسایا۔ کجھ چندڑ بھائیچارے دے لوک فروزپور توں جالندھر دے نکودر کھیتر ول چلے گئے۔ بہت چندڑ جٹّ فروزپور توں امرتسر، گورداس پور تے لاہور ول چلے گئے۔ چناب تے راوی دے کھیتراں وچ کئی نویں پنڈ آباد کیتے۔ چندڑ سنگرور کھیتر وچ وی ہن۔ ساندلبار وچ چندڑاں دے 9 قبیلے؛ راجوکے، کاموکے، ماہنیکے، بلنکے، پاجیکے، دیوکے، ماجوکے، جپے تے لون آدی پرسدھ ہن۔ ایہناں دے پرسدھ پنڈ چندڑ، راجیانے، ڈھاباں، اوان والے آدی ہن۔ پچھمی پنجاب وچ چندڑ جٹّ سیالکوٹ، بہاولپور، لہور، گجرانوالہ، جہلم، شاہ پور، ملتان آدی وچ کافی سن۔ جھنگ تے ساہیوال وچ بہتے چندڑ جٹّ مسلمان بن گئے سن۔ جھنگ وچ راجپوت چندڑ وی کافی سن۔ چندڑ چنگے کاشتکار سن۔ پشوآں دی دیاں چوریاں وی گھٹّ کردے سن۔ انکھی تے لڑاکو سن۔ سہباں دا منگنا اک چندڑ جٹّ طاہر نال ہی ہویا سی۔ مرزے نوں چندڑاں نے ہی جنڈ ہیٹھ ماریا سی۔ سنگھ سبھا لہر دے موڈھی بھائی گرمکھ سنگھ پروفیسر صاحب چندڑ جٹّ ہی سی۔ چندڑ جٹاں دی کافی گنتی سکھاں وچ وی ہے۔ بہتے چندڑ جٹّ مسلمان ہو گئے سن۔ بابا چندڑ پیر دی یاد وچ مدکی توں تھوڑھی دور پنڈ چندر وکھے 13 بھادوں نوں ہر سال بہت بھاری میلہ لایا جاندا ہے۔ پنڈ چندڑ مدکی توں فریدکوٹ والی سڑک تے ستھت ہے۔ اس میلے وچ چندڑ بھائیچارے دے لوک دوروں دوروں آؤندے ہن۔

1881 دی مردم شماری وچ 26،404 چندڑاں نے اپنے آپ نوں جٹّ لکھوایا سی تے 17،7746 نے اپنے آپ نوں راجپوت لکھوایا سی۔ جٹّ زمیناں دی خاطر مسلمان بنے تے راجپوت چودھر دی خاطر مسلمان بنے۔ جٹاں تے راجپوتا دے گوت وی سانجھے ہن تے خون وی اک ہے۔ بہتے آریئے ہی ہن۔ طور راجپوت وی ہن تے جٹّ وی ہن۔ توراں دے اپگوت وی بہت ہن۔ چندڑ وی اپگوت ہی ہے۔ کئی راجپوت ذاتیاں وی بہت ہی پچھڑیا ہوئیاں ہن چندڑ جٹاں دا اگھا تے چھوٹا غوطہ ہے۔ پنجاب وچ بہتے جٹّ بھٹیاں، پرمارا، چوہاناں تے تنور قبیلیاں دی سنتان ہن۔

چندڑ، کھوسے، سیڑے، گرچے، نین، کندھولے تے ڈھنڈے آدی جٹّ طور بنسی ہن۔ ایہہ ستے ہی توراں دے ساکھا گوت ہن۔ تنور راجپوت بہتے راجستان دے جے پور کھیتر وچ ہن۔ تنور جٹّ پنجاب، ہریانہ تے اتر پردیش دے پچھمی کھیتر وچ دور دور تک آباد ہن۔ تنوراں دے اپگوت وی کافی ہن۔
گٹھ:لوک
گٹھ:ایشیا دے نسلی گروہ
گٹھ:دنیا دے نسلی گروہ
گٹھ:ہند یورپی قبیلے
گٹھ:جٹ قبیلے
وفاقی ضلع (برازیل)

وفاقی ضلع برازیل دا اک وفاقی علاقہ اے جتھے برازیل دا راجگھر برازیلیا واقع اے ۔ 
ریاست دی کل آبادی 25،62،963 اے تے اسدا رقبہ مربع 5،822کلومیٹر اے ۔

گٹھ:دکھنی امریکا
گٹھ:دکھنی امریکہ
مارانہاؤ

مارانہاؤ برازیل دی اک ریاست اے اسدا راجگھر ساؤ لوئیس شہر اے ۔ 
ریاست دی کل آبادی 56،69،683 اے تے اسدا رقبہ 3،31،983مربعکلومیٹر اے ۔

گٹھ:برازیل
گٹھ:برازیل دا جغرافیہ
گٹھ:برازیل دیاں ریاستاں
گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:صوبے ریاستاں
گٹھ:دکھنی امریکا
گٹھ:دکھنی امریکہ
ماتو گروسو

ماتو گروسو برازیل دی اک ریاست اے اسدا راجگھر کوئیابا شہر اے ۔ 
ریاست دی کل آبادی 30،33،991 اے تے اسدا رقبہ 9،03،357 مربع کلومیٹر اے ۔

گٹھ:برازیل
گٹھ:برازیل دا جغرافیہ

گٹھ:دکھنی امریکا
گٹھ:دکھنی امریکہ
پارا

پارا برازیل دی اک ریاست اے اسدا راجگھر بیلیم شہر اے ۔ 
ریاست دی کل آبادی 75،88،078 اے تے اسدا رقبہ 12،47،689 مربع کلومیٹر اے ۔

گٹھ:دکھنی امریکا
گٹھ:دکھنی امریکہ
تاکستان

**تاکستان** () اک شہر اے جو ایران وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہد‏ی مجموعی آبادی 	 80,299 افراد اُتے مشتمل اے، ایہ صوبہ قزوین وچ واقع ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:ایران دے شہر
نیستان

لفظ نیستان کماد دے کھیت لئی فارسی چ ورتیا جان آلا لفظ اے ۔ عام طور تے دوجیاں کئی فصلاں دے کھیتاں لئی وی نیستان دی ورتوں ہندی اے۔
برازیلیا

**برازیلیا** برازیل دا وفاقی راجگڑھ تے یونین ضلعے دی سرکار دا مرکز اے ۔ انتظامی طور اتے ایہہ شہر وفاقی ضلعے وچ واقع اے جو وچکار-مغربی کھیتر وچ پیندا اے۔ جغرافیائی طور اتے ایہہ برازیلی اچّ-بھوناں اتے واقع اے۔ 2008 دے اندازے مطابق اس دی آبادی 2،562،963 (میٹروپولیٹن علاقے وچ 3،716،996) سی جس کر کے ایہہ برازیل دا چوتھا سبھ توں وڈا شہر اے۔ میٹروپولیٹن علاقے دے طور اتے اس دا درجہ چھیواں اے۔ ایہہ اک یونیسکو عالمی وراثت ٹکانا وی اے۔ ایہہ دنیا دا سب  توں وڈا راجگڑھ اے جو 20ویں صدی دے شروع وچ موجود نہیں سی۔

## حوالے

 

گٹھ:برازیل
گٹھ:برازیل دے شہر
گٹھ:دکھنی امریکہ دے آباد تھاں
گٹھ:برازیل دے آباد تھاں
گٹھ:شہر
گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:دکھنی امریکا دے شہر
گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:امریکین دے شہر
بوآ ویستا

بوآویستا برازیل دا اک شہر]] اے تے برازیل دی ریاست رورائیما دا انتظامی مرکز اے ۔

گٹھ:برازیل
گٹھ:برازیل دے شہر
گٹھ:دکھنی امریکہ دے آباد تھاں
گٹھ:برازیل دے آباد تھاں
گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:شہر
گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:دکھنی امریکا دے شہر
گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہر
گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:امریکین دے شہر
ساؤ پاؤلو (ریاست)

ریاست ساؤ پاؤلو برازیل دی اک ریاست اے اسدا راجگھر ساؤ پاؤلو شہر اے ۔

گٹھ:برازیل
گٹھ:برازیل دا جغرافیہ

گٹھ:دکھنی امریکا
گٹھ:دکھنی امریکہ
ادانا صوبہ

صوبہ اداناترکی دے 81 صوبےآں چوں اک صوبہ اے اس دا صدر مقام ادانا شہر اے ۔

## بارلے جوڑ
* http://www.pbase.com/dosseman/adana مورتاں
* http://www.adana.gov.tr/?dil=en جانکاری

گٹھ:ترکی
گٹھ:ترکیہ
گٹھ:ترکی دے صوبے
گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:صوبے ریاستاں
صوبا انقرا

**صوبا انقرا** ترکی دے 81 صوبےآں وچوں اک صوبا اے ۔ ایہدا صدر مقام انقرا شہر اے ۔

## باہرلے جوڑ
* http://www.ankara.gov.tr جانکاری

گٹھ:ترکی
گٹھ:ترکیہ
گٹھ:ترکی دے صوبہ
گٹھ:ایشیا دے دیس
گٹھ:ترکی دے صوبے
گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
گٹھ:صوبے ریاستاں
صوبہ دنیزلی

براعظم ایشیاء تے یورپ اتے پھیلے ہوئے دیس ترکی دے 81 صوبے نیں ۔ اس دے بوہتے صوبےآں دے ناں اس صوبے دے صدرمقام شہر اتے نیں ۔ صوبہ ترکی دے 81 صوبےآں چوں اک اے تے اسدا انتظامی مرکز دنیزلی شہر اے ۔

گٹھ:ترکی دے صوبے
گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
گٹھ:ترکی
گٹھ:ترکیہ
گٹھ:ترکی دے صوبہ
گٹھ:ایشیا دے دیس
گٹھ:صوبے ریاستاں
گٹھ:جغرافیہ
باسمتی

**باسمتی**، چوݪاں دی اک ونڈ اے جیہڑی پاکستان تے بھارت وچ اگائی جاندی اے۔ ایہدا داݨا لمبا تے مہک والا ہُندا اے۔ ایہدا ذائقہ وی مُختلف تے ودھیا ہُندا اے۔ باسمتی دا رنگ چٹا اے۔

سنسکرت وچ ایدا مطلب اے مہک والا۔

## حوالے

گٹھ:پودے
گٹھ:گھاہ
چنکیری

چنکیری ترکی دا اک شہر اے تے صوبہ جنکیری دا راجگھر وی اے ۔

گٹھ:ترکی دے شہر
گٹھ:ترکی دے آباد تھاں
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں

گٹھ:شہر
گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
صوبہ آق سرائے

صوبہ آق سرائے ترکی دے 81 صوبےآں چوں اک صوبہ اے اس دا صدر مقام آق سرائے شہر اے ۔

## بارلے جوڑ
* http://www.aksaray.gov.tr جانکاری

گٹھ:ترکی دے صوبے
گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
گٹھ:ترکی
گٹھ:ترکیہ
گٹھ:ترکی دے صوبہ
گٹھ:ایشیا دے دیس
گٹھ:صوبے ریاستاں
گٹھ:جغرافیہ
القاسم بن محمد

قاسم بن محمد حضور پاک  تے حضرت خدیجہ دے بیٹے سان او کم سنی وچ انتقال کرگئے، جب آپ دی عمر محض دو سال توں وی کم سی اونانو جنت المعلیٰ، مکہ، سعودی عرب وچ دفن کیتا گیا۔

## مزید ویکھو
*عبد اللہ بن محمد
*ابراھیم بن محمد
صوبہ توکومان

ارجنٹائن براعظم دکھنی امریکہ دا اک دیس اے اس دے 24 انتظامی علاقے نیں ۔ صوبہ توکومان ارجنٹائن دے 24 علاقےآں چوں اک صوبہ اے اسدا انتظامی مرکز سان میگوئیل دی توکومان شہر اے ۔

گٹھ:ارجنٹائن
گٹھ:ارجنٹائین
گٹھ:ارجنٹائن دے صوبے
گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:دکھنی امریکا
گٹھ:دکھنی امریکہ
بیونس آئرس خودمختار شہر

ارجنٹائن براعظم دکھنی امریکہ دا اک دیس اے اس دے 24 انتظامی علاقے نیں ۔ بیونس آئرس شہر اس دیس دا راجگہڑ اے تے اک علیحدہ انتطامی علاقہ **بیونس آئرس خودمحتار شہر** وی اے۔

گٹھ:ارجنٹائن
گٹھ:ارجنٹائین

گٹھ:دکھنی امریکا
گٹھ:دکھنی امریکہ
بکری

**بکری** یا **بکرا** (انگریزی: GoatThe)، اک چھوٹے ناپ دا پالتو جانور ہے جیہنوں جنگلی بکری توں پالتو بنایا گیا سی۔ ایہہ کئی ناپ اَتے رنگاں وچ ہُندی ہے۔ ایہنوں ددھ اَتے گوشت ل‏ئی پالیا جاندا ہے۔ بکری دیاں 300 توں ودھ قِسماں نیں۔ بکری دا شمار انساں دے سبھ توں پہلے پالتو بݨائے گئے جانوراں وِچ ہُندا ہے۔ ایہدے پالے جاݨ دے سبھ توں پراݨے شواہد 10،000 ورھے دے نیں جیہڑے ایران وچ لبھے نیں۔ پراݨے ویلیاں وچ ایہدی کھل وچ پاݨی اَتے شراب نوں اک تھاں توں دوجے تھاں تک لجاݨ لئی ورتیا جاندا سی۔

بکری تن توں 15 مہینیاں وچ جواݨ ہو جاندی ہے۔ سنار ہوݨ دے 150 دناں مگروں ایہہ دو میمنے جمدی ہے۔ بکری 15 توں 18 ورھے تک جی سکدی ہے۔

## ناں
بکرا، بکری، بکروٹا بکروٹی، میمنا، لیلا

## ہور دیکھو
* بیتل

## باہرلے جوڑ
* بکریاں بارے معلومات: محکمہ لائیوسٹاک پنجاب 

## حوالے

گٹھ:بکریاں
گٹھ:پالتو جانور
گٹھ:پنجاب وچ لائیو سٹاک
گٹھ:ڈنگر
گٹھ:ممالیا
گٹھ:جانور
مجھ

**مجھ** یا **مھیس** اک وڈی جسامت دا پالتو ڈنگر اے ۔ ایہنوں ددھ تے گوشت لئی پالیا جاندا اے ۔ مجھ کالے تے پعھورے رنگاں دی ہُندی اے تے کچھ مجھاں دے اُتے چِٹے نشان وی ہُندے نیں ۔ دنیا دیاں ٪ 97 مجھاں ایشیا وچ نیں ۔

مجھاں پالݨ واݪے نوں پنجابی ادب وچ **ماجھی**، **مہینواݪ** تے **مہاگ** کہیا جان٘دا اے۔

## باہرلے جوڑ

## حوالے

گٹھ:گانواں
گٹھ:لائیو سٹاک
گٹھ:ڈنگر
گٹھ:مجھ
کاردوبا

دکھنی امریکا دے لاطینی دیس ارجنٹائن دا اک شہر اے تے ارجنٹاین دے صوبہ کاردوبا دا راجگہڑ اے ۔

گٹھ:ارجنٹائن
گٹھ:ارجنٹائین
گٹھ:ارجنٹائن دے شہر
گٹھ:دکھنی امریکہ دے آباد تھاں
گٹھ:ارجنٹائن دے آباد تھاں

گٹھ:دکھنی امریکا دے شہر
گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہر
گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:امریکین دے شہر
گٹھ:شہر
صوبہ اقتوبے

سویت یونین دی سابق ریاست تے اج دے وسطی ایشیا دے دیس قازقستان دے 17 انتظامی علاقے نیں ، جنہاں چ 14 صوبے تے 3 شہر نیں ۔ **صوبہ اقتوبے** قازقستان دے 17 علاقےآں چوں اک صوبہ اے اسدا انتظامی مرکز اقتوبے شہر اے ۔

گٹھ:قازقستان
گٹھ:قازقستان دے صوبے
گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:ترکستان
گٹھ:وسطی ایشیا
گٹھ:صوبے ریاستاں
صوبا چڑھدا قازقستان

قازقستان دے 17 انتظامی علاقے نیں ۔ جیہناں وچ 14 صوبے تے 3 شہر نیں ۔ **چڑھدا قازقستان** قازقستان داک صوبا اے ۔ ایہدا راجگڑھ اوسکیمن شہر اے ۔

گٹھ:قازقستان
گٹھ:قازقستان دے صوبے
گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:ترکستان
گٹھ:وسطی ایشیا
گٹھ:صوبے ریاستاں
اقتوبے

اقتوبے شہر قازقستان دا اک شہر اے تے قازقستان دے صوبہ اقتوبے دا راجگہڑ اے ۔

گٹھ:قازقستان
گٹھ:قازقستان دے شہر
گٹھ:قازقستان دے آباد تھاں
گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:ترکستان
گٹھ:وسطی ایشیا
گٹھ:ایشیا دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:ایشیائی شہر
گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
اورال، قازقستان

**اورال**، قازقستان دا اک شہر اے تے قازقستان دے صوبہ لہندا قازقستان دا راجگڑھ اے۔

گٹھ:قازقستان
گٹھ:قازقستان دے شہر
گٹھ:قازقستان دے آباد تھاں
گٹھ:ترکستان
سورستان

سورستان ، ایران دی قدیمساسانی سلطنتاک پرانا شہر چ جہڑا اج دے عراق دے شہرنجف دے لاگے آباد سی ۔ خلافت عباسیہ دے خلیفہ ہارون الرشید نے اپنی حکومت دے ویلے ایتھے نجف شہر آباد کیتا سی ۔ 

گٹھ:شہر
گٹھ:دنیا دے آباد تھاں 
گٹھ:عراق
گٹھ:عراق دی تریخ
قازق بولی

**قازق بولی** وچکالے ایشیا دے دیس قازقستان دی بولی اے۔ ایس بولی دا تعلق ترک بولیاں دے گروہ نال اے۔ ازبکستان دی جمہوریہ قراقل پاکستان دی بولی دا **قازق بولی** نال سبھ توں قریبی تعلق اے تے ازبکستان دی ازبک بولی، کرغیزستان دی کرغیز بولی تے ترکمانستان دی ترکمن بولی وی قازق بولی نال رلدیاں ملدیاں نیں ۔

ایہ ترک بولی ٹبر دی لہندی قپچاق شاخ دی بولی اے تے قراقل پاک بولی تے نوغائی بولی دے نال ملدی جلدی اے۔

## بولݨ آلے
[thumb|230px|[قازقستان وچ قازق بولی نون بڑھاوا دیݨ دا سریلک لپی وچ اک سائن بورڈ: '(اک) قازق نوں (دوسرے) قازق نال قازق (بولی ) وچ گل کرن دیو]]
2009 دی جنگننا دے مطابق اسنوں قازقستان وچ لگ بھگ ١ کروڑ لوگ بولدے نیں تے 2000 وچ ایہنوں قازقستان توں باہر بولن آلےآں دی گنتی 30 لکھ اندازا کیتی گئی سی۔ قازق نوں قازقستان وچ قومی بولی ہون دا درجہ حاصل اے۔ قازقستان توں علاوہ ایہنوں چین، منگولیا، تاجکستان، ترکی، ترکمانستان، یوکرین، روس تے ایران دے کچھ گروہ وی بولدے نیں۔ جغرافیائی طور تے قازق بولی تیان شان پروتاں توں لیکے کیسپیئن سمندر تک دے وڈے علاقے وچ بولی جاندی اے۔

## لپی
قازقستان وچ لمبے عرصے تک سویت یونین دا قبضہ رہݨ پاروں اتھے ایہنوں سریلک لپی وچ لکھیا جاندا اے ۔ چین دے لہندے ژن جیانگ صوبے وچ وسݨ آلے ( اندازا) 10 لکھ قازق لوک ایہنوں ایغور بولی دی فارسی عربی لپی دے نال لکھدے نیں۔ 2006 وچ قازقستان دے صدر نور سلطان نذر نے قازق بولی نوں رومن لپی وچ لکھݨ دا ارادہ کیتا تے ایہدے تے غور تے فکر کیتا گیا ۔ 2008 چ قازق سرکار ولوں جاری رپورٹ دے مطابق ایہہ لپی دا بدلاو 30 کروڑ ڈالر دے خرچے دے نال 10 - 12 سالاں وچّ کیتا جا سکدا اے ۔ سوچ وچار دے بعد صدر نے اپنا فیصلہ سنایا کہ اس سمیں  قازق لپی وچ کوئی بدلاو نہیں کیتا جاوے گا تے سریلک لپی دا استعمال جاری رہے گا۔  قازقستان دی حکومت نے اپریل 2017 چ اعلان کیتا کہ 2017 دے آخر تک قازق بولی دی سریلک لپی دی تھاں لاطینی لپی لاگو کر دتی جاوے گی۔

## اداہرن
ایہہ اقوام متحدہ دے *انسانی حقوق چارٹر*' دا قازق روپ اے۔ 

## حوالہ

گٹھ:قازقستان
گٹھ:بولیاں
گٹھ:بولی
گٹھ:دنیا دیاں بولیاں
گٹھ:لسانیات
گٹھ:زباناں
گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس
گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں
گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں
گٹھ:یورپ دیاں بولیاں
گٹھ:یورپی بولیاں
گٹھ:یورپی دیساں دیاں بولیاں
گٹھ:ترک بولیاں
گٹھ:ترکستان
گٹھ:وسطی ایشیا
گٹھ:قازقستان دیاں بولیاں
ترکستان، قازقستان

**ترکستان** قازقستان دا شہر اے جیہڑا 1456ء توں 1731ء تک قائم رہن آلی اک قازاق ریاست خانان قازاق دا راجگڑھ سی ، جسدا علاقہ تقریبن اج دے قازقستان تے مشتمل سی ۔

## [[تریخ]]

خانان قازاق ، جانی بیک خان تے کیریے خان نے 1456ء -1465ء چ اج دے قازقستان دے دکھنی علاقے چ دریائے زیتی سو ( ست پانی یعنی ست دریا) کنارےآں تے قائم کیتی سی ۔ 
خانان قازاق دے قیام نال قازاق قومیت نوں تشخص ملیا ۔

## جانی بیک خان تے کیریے خان (1465ءتوں 1480ء)

اگرچہ جانی بیک خان تے کیریے خان دونہاں نوں قازاق خانیٹ دے بانی حکمران آکھئیا جاندا اے ۔ پر ایہہ کیریے خان سی جس نے شروع چ بوہتی طاقت حاصل کیتی ۔ کیریے خان دی موت 1470ء چ جانی بیک خان با اختیار حکمران بن گیا ۔ خانان قازاق دے ابتدائی سال ازبک رہنما محمد شیبانی دے خلاف گیاہستان (سٹیپ) دا اقتدار حاصل کرن دی جدوجہد چ لنگھے ۔ 1470ء چ قازاقاں نے محمد شیبانی نوں  ترکستان چ شکست دتی تے ازبک دکھن چ سمرقند تے بخارا ول چلے گئے ۔

## ہور دیکھو
*خانان قازاق

## حوالے

*خانان قازاق دا تذکرہ محمد حیدر دوغلت دی تریخ رشیدی (1541ء - 1545ء) قادر علی کوسینولی جلائر دی ضمیغی التواریخ (1598ء - 1599ء) ورگی تریخی کتاباں چ اے ۔

گٹھ:خانان
گٹھ:خانیت
گٹھ:ترکستان
گٹھ:تریخ اسلام
گٹھ:تریخ
گٹھ:ایشیا دی تریخ
گٹھ:قازقستان
گٹھ:شہر
گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:تریخی شہر
اریسا تے پریناکوتا ریجن

چلی براعظم دکھنی امریکہ دا اک دیس اے اس دے 12 انتظامی علاقے تے اک میٹروپولیٹن شہر اے ۔ اریسا تے پریناکوتا ریجن چلی دے 12 علاقےآں چوں اک ریجن اے اسدا انتظامی مرکز اریسا شہر اے ۔

گٹھ:چلی
گٹھ:چلی دے صوبے
گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:دکھنی امریکا
گٹھ:دکھنی امریکہ
گٹھ:صوبے ریاستاں
اسکاچستان

برطانیہ دے علاقے سکاٹ لینڈ نوں فارسی تے ترک بولی ج اسکاچستان آکھیا جاندا اے اے تے کدرے کدرے اردو چ وی سکاٹ لینڈ نوں اسکاچستان آکھیا جاندا اے

گٹھ:ستان
گٹھ:یورپ
گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:ناں
گٹھ:برطانیہ
فرنگستان

**فرنگستان** ، یورپ یاں کرےآں دے دیس لئی ورتیا جاندا اے ۔ ھندستان چ آئے انگریزاں نوں وی فرنگی آکھیا جاندا سی ۔

گٹھ:ستان
گٹھ:یورپ
گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:ناں
ارستان

روس تے جارجیا دی اوسیتیا (اتلا اوسیتیا (روس) تے دکھنی اوسیتیا (گرجستان) ناں دیاں ریاستاں دا مقامی ناں ارستان اے ۔

گٹھ:روس
گٹھ:روس دے علاقے
گٹھ:قفقاز
گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:ستان
تخارستان

**تخارستان** جسنوں طخارستان وی لکھیا جاندا اے اے ، پرانے ویلے چ افغانستان تے ایران دا اک علاقہ سی ، حسنوں بلخ یاں باختر وی آکھیا جاندا سی ، اج دے افغانستان دا صوبہ تخار ایسے علاقے ج واقع اے تے اسدا نان وی تخارستان دی وجہ توں تخار اے

گٹھ:افغانستان
گٹھ:افغانستان دا جغرافیہ
گٹھ:ستان
گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:علاقے
گٹھ:ایران
طبرستان

**طبرستان** ایران دا اک تریخی علاقہ اے ۔ ایہہ علاقہ کوہ البرز توں بحیرہ قزوین (بحیرہ کیسپین تک پھیلیا ہویا اے ۔ طبرستان دے علاقے ج اج کل ایران دا صوبہ مازندران واقع اے ۔ ساسانی سلطنت دے ویلے توں صفوی سلطنت دے بانی شاہ اسماعیل صفوی دے ویلے تک اس علاقے دی اک علیحدہ حثیت رہی اے ۔

طبرستان نوں «تبرستان» تے «تپورستان» وی آکھیا جاندا اے ۔

گٹھ:ایران
گٹھ:ستان
گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:ایران دی تریخ
گٹھ:علاقے
سیکرڈ ہارٹ کیتھڈرل، لہور

**سیکرڈ ہارٹ کیتھڈرل** لہور دا اک وڈا گرجا اے۔ اے 1907 ج بنایا گیا سی۔ اے گرجا سغائیاں دے کیتھولک فرقے دا اے۔
طخارستان

ایران تے افغانستان دے اک پرانے علاقے تخارستان نوں **طخارستان** وی لکھیا جاندا اے ۔

گٹھ:ستان
گٹھ:ایران
لاسیرینا

لاسیرینا چلی دا اک شہر اے تے چلی دے کوکوئمبو ریجن دا انتظامی مرکز اے ۔

گٹھ:چلی
گٹھ:چلی دے شہر
گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہر
گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:امریکین دے شہر
گٹھ:چلی دے آباد تھاں
گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:دکھنی امریکا
گٹھ:دکھنی امریکہ
گٹھ:شہر
گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
صوبہ تمنراست

اتلے افریقہ دے مسلمان دیس الجزائر دے 48 صوبے نیں ، جنہاں نوں عربی بولی چ ولایۃ آکھیا جاندا اے ۔ صوبہ تمنراست الجزائر دے 48 صوبےآں چوں اک صوبہ اے اس دا انتظامی مرکز تمنراست شہر اے ۔
الجزائر دے اس نقشے چ ایہہ صوبہ نمبر اتے اے ۔

گٹھ:الجزائر
گٹھ:الجزائر دے صوبے
گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:افریقہ
عبدالشکور گورائیہ

**عبدالشکور گورائیا** پنجاب، پاکستان دے ضلع سیالکوٹ دے مغرب ول واقع خوبصورت پنڈ جوڑیاں وچ پیدا ہوئے، عبدالشکور گورائیا پنجابی تے اردو زبان دے نوجوان شاعر تے صحافی نیں۔ اوہ اپنی پنجابی تے اردو زبان وچ شاعری اور صحافتی خدمات دی وجہ توں مشہور نیں پنجاب یونیورسٹی چوں ایم اے کرن دے بعد ایناں نے شعبۂ صحافت نوں اپنا پیشہ بنایا، روزنامہ آساس، روزنامہ پاکستان، روزنامہ اسلام، رنگ ٹیلی ویژن چینل اسلام آباد، روزنامہ ایکسپیریس اور ملک دے دیگر وڈے وڈے اخبارات دے نال منسلک رہے، گزشتہ تین سالاں توں راولپنڈی اسلام آباد یونین آف جرنلسٹس (آر آئی یو جے) دی ایگزیکٹیو کونسل دے سینئر ممبر نیں اور راولپنڈی اسلام آباد نیشنل پریس کلب دی ادبی کمیٹی دے نائب صدر نیں۔ شمالی علاقہ جات توں شائع ہون آلے اخبار روزنامہ اذان دے ایڈیٹر رہے اور ماہنامہ ینگ مین اسلام آباد دے وی مدیر سن، پیشنٹس ویلفئیر ایسوسی ایشن جوڑیاں سیالکوٹ دے نائب صدر وی رہ چکے نیں ایس ویلے اسلام آباد وچ اک وڈے اشاعتی ادارے نال بطور نیوز ایڈیٹر منسلک نیں۔

## پنجابی نمونہ کلام

تیرے پلو دیاں تاراں جدوں لہراؤندیاں نیں

واہ وچ فیر سرگوشیاں ہندیاں نیں

یاری ویکھ کے ساڈی لوکی کہندے نیں

ایہہ لکیراں قوس و قزح دیاں لگدیاں نیں

تو اکھاں وچ کاجل جدوں پاؤندی ایں

دن ویلے ای شاماں لگدیاں نیں

پینگھ تے بیٹھیاں جے زلفاں اڑدیاں نیں

آسمان دیاں گھٹاواں لگدیاں نیں

جندڑی ترے ناتوں شکور نے وار دتی

گلاں اودیاں ہالاں وی کانیاں لگدیاں نیں

## غزل

سوہنیا سانوں تیریاں نیں آساں وے

چھیتی آ مڑ ہو گئے آں لاشاں وے

جندڑی بڑی اوکھی ہوگئی اے

مار چھڈیا اے ظالماں شریکاں وے

راتی تارے گیندیاں رینے آں

دنے وا وا لکیراں اوساں وے

کھان نو کھان نئیں پین نوں پین نئیں

اٹھ پیندے آں ادھی ادھی راتاں وے

سوہنیا سانوں تیریاں نیں آساں وے

چھیتی آ مڑ ہو گئے آں لاشاں وے

## اردو نمونہ کلام


گٹھ:پنجابی شاعر
گٹھ:اردو شاعر
گٹھ:پاکستانی صحافی
صوبا بویرا

**صوبا بویرا** شمالی افریقا دے مسلمان دیس الجزائر دا اک صوبا اے۔ ایہدا انتظامی مرکز بویرا شہر اے ۔

گٹھ:الجزائر
گٹھ:الجزائر دے صوبے
گٹھ:افریقا
تمنراست

تمنراست الجزائر دا اک شہر اے تے الجزائر دے صوبہ تمنراست دا انتظامی مرکز اے ۔

گٹھ:الجزائر
گٹھ:الجزائر دے شہر
گٹھ:افریقہ دے آباد تھاں
گٹھ:الجزائر دے آباد تھاں
گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:افریقہ دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
بویرا

**بویرا** الجزائر دا اک شہر اے تے الجزائر دے صوبا بویرا دا انتظامی مرکز اے ۔

گٹھ:الجزائر
گٹھ:الجزائر دے شہر
گٹھ:الجزائر دے آباد تھاں
گٹھ:افریقا دے شہر
گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
ضلع اغدام

آذربائیجان قفقاز دا اک مسلمان دیس اے جہڑا سویت یونین دے خاتمے مگروں دنیا دے نقشے اتے ابھریا ۔ آذربائیجان دے کل انتظامی علاقے 78 نیں ، جنہاں چوں 59 ضلعے تے 11 شہر آذربائیجان چ تے 7 ضلعے تے اک شہر آذربائیجان دی خودمختار جمہوریہ نخچیوان ج نیں ۔ ضلع اغدام آذربائیجان دا اک ضلع اے اسدا انتطامی مرکز علی باخلی شہر اے ۔

گٹھ:آذربائیجان
گٹھ:آذربائیجان دے ضلعے
گٹھ:جغرافیہ
اغجابادی

اغجابادی آذربائیجان دا اک شہر اے تے آذربائیجان دے ضلع اغجابادی دا انتظامی مرکز اے ۔

گٹھ:آذربائیجان
گٹھ:آذربائیجان دے شہر
گٹھ:آذربائیجان دے آباد تھاں
گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:شہر
گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:ایشیا دے شہر
گٹھ:ایشیائی شہر
گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
جمہوریہ

**جمہوریہ** (لوکراج) (انگریزی: Republic)، اس ریاست یا مُلک نوں کہیا جاندا اے جِتھے حکومت دا انتخاب جمہور یعݨی لوک آپ کر دے نیں تے جمہور دی بلاواسطہ مُلک دی حکومت قائم کرن وچ شرکت ہُندی اے۔ ایہدے برعکس آمریئت تے بادشاہت وچ جمہور دی حکومت دے اسارن وچ لوکاں دی شِرکت نئیں ہُندی، اک بادشاہ دے مگروں دوجا بادشاہ اوہدا پتر یا کوئی ہور رِشتے دار ہُندا اے۔ ہر مُلک، جِتھے مُنتحب جمہوری حکومت قائم ہووے اوہ جمہوریہ کہلا سکدا اے تے کئی مُلک خود نوں **اسلامی جمہوریہ** جِداں پاکستان تے ایران تے کئی خود نوں عوامی جمہوریہ وی کہلوندے نیں۔ کئی مُلکاں دیاں خودمختار ریاستاں وی جمہوریہ کہلوندیاں نیں جِداں روس دیاں ریاستاں تاتارستان، باشکیرستان، ادیگیا وغیرہ تے ازبکستان دی قراقل پاکستان ۔

گٹھ:لوکراج
گٹھ:سیاست
گٹھ:سیاسیات
خربوزہ

**خربوزہ** یا **رِبھّڑ** کدو ٹبر دے اک ویل والے بوٹے تے ایہدے پھل دا ناں اے۔ ایہ گول مورت اچ ہوندا اے۔ ایہدا چھلڑ لا کے گدے دیاں پھاڑیاں کر کے کھائی دا اے۔ اے کئی ونڈاں تے رنگاں اچ ہوندا اے۔

پنجاب چ عارفوالے تے منکیرہ دے خربوزے بڑے مشہور نیں۔

## خربوزہ تے پنجابی [[اکھان]]

* **خربوزے نوں ویخ کے خربوزہ رنگ پھڑدا اے**
* **خربوزیاں دے چور نوں لت مکا کافی**
***خربوزیاں والے چھٹ گۓ تے چھلڑاں والے پھڑے گۓ**
***خربوزہ منگے دھپ، امب منگے مینہہ، ناری منگے زور، تے بال منگے نینہہ**

## بارلے جوڑ

گٹھ:پھل فروٹ
گٹھ:کدو ٹبر
صوبا بانتن

انڈونیشیا براعظم ایشیا دا اک مسلمان دیس اے ، جہرا مشرق بعید ج واقع اے ۔ انڈونیشیا دے کل 33 انتظامی علاقے نیں ، جنہاں چوں 31 صوبے تے 2 خاص علاقے نیں ۔ صوبہ بانٹینانڈونیشیا دے 31 صوبےآں چوں اک صوبہ اے اسدا دا انتظامی مرکز سیرانگ شہر اے ۔ اس صوبے دیاں 4 ریجنسیاں تے 154 سب ڈسٹرکٹ نیں ، صوبے چ 1،530 پنڈ نیں ۔

گٹھ:انڈونیشیا
گٹھ:انڈونیشیا دے صوبے
گٹھ:صوبے ریاستاں
گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:مشرق بعید
صوبا بالی

**بالی** انڈونیشیا دا اک صوبا اے ۔ ایہدا راجگڑھ ڈنپاسار شہر اے ۔ اس صوبے دیاں 8 ریجینسیاں تے 1 شہر اے ۔

گٹھ:انڈونیشیا
گٹھ:انڈونیشیا دے صوبے
گٹھ:صوبے ریاستاں
گٹھ:انڈونیشیا دا جغرافیا
لامپونگ

**لامپونگ** (انگریزی: Lampung)، انڈونیشیا دا اک صوبہ اے۔ ایہدا راجگڑھ بندر لامپونگ اے۔ ایس صوبے دیاں 13 ریجنسیاں تے 229 ڈسٹرکٹ نیں۔

## حوالے

گٹھ:انڈونیشیا
گٹھ:انڈونیشیا دے صوبے
گٹھ:انڈونیشیا دا جغرافیا
صوبا اُبھا مالوکو

**صوبا اُبھا مالوکو** انڈونیشیا دا اک صوبا اے ۔ ایہدا راجگڑھ سوفیفی شہر اے ۔ اس صوبے وچ 8 ریجنسیاں ، 2 شہر، 115 ضِلعے تے 1180 پنڈ نیں ۔ 

گٹھ:انڈونیشیا
گٹھ:انڈونیشیا دے صوبے
گٹھ:صوبے ریاستاں
گٹھ:انڈونیشیا دا جغرافیا
سیمارانگ

سیمارانگ انڈونیشیا دا اک شہر اے تے انڈونیشیا دے صوبہ گھبلا جاوا دا انتظامی مرکز اے ۔

گٹھ:انڈونیشیا
گٹھ:انڈونیشیا دے شہر
گٹھ:انڈونیشیا دے آباد تھاں
گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:ایشیا دے شہر
گٹھ:ایشیائی شہر
گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:شہر
گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:مشرق بیعد
معین اختر

**معین اختر** (Moin Akhter)، اک مشہور پاکستانی مخولیا اداکار، ڈراما لکھاری تے ٹی وی میزبان سی۔ 

اوہناں دے مشہور ڈرامےآں تے ٹی وی پروگراماں وچ انتطار فرمائیے، روزی، سچ مچ، آنگن ٹیڑھا تے ففٹی ففٹی شامل نیں۔

## ہور دیکھو
*انور مقصود

*پاکستانی لکھاریاں دی لسٹ

گٹھ:پاکستانی لوک
گٹھ:پاکستانی فنکار
گٹھ:پاکستانی اداکار
گٹھ:مخولیا اداکار
صوبا لہندا پاپوا

**صوبا لہندا پاپوا** انڈونیشیا دا اک صوبا اے ۔ ایہدا راجگڑھ مانوکواری شہر اے ۔ اس صوبے وچ 12 ریجنسیاں، 1 شہر ، 218 ضِلعے تے 1986 پنڈ نیں ۔ 

گٹھ:انڈونیشیا
گٹھ:انڈونیشیا دے صوبے
گٹھ:صوبے ریاستاں
گٹھ:ایسٹ انڈیز
گٹھ:انڈونیشیا دا جغرافیا
مشرق بعید

مشرق بعید اک جغرافیائی اصطلاع اے ، جہڑی کا براعظم ایشیاء دے دور چڑھدے دے دیساں تے علاقےآں لئی ورتی جاندی اے ۔

**مشرق بعید** (Far East) (چینی: 远东) اک اصطلاح اے جو زیادہ تر مشرقی ایشیا (شمال مشرقی ایشیا سمیت)، جنوب مشرقی ایشیا تے روسی مشرق بعید نو‏‏ں بیان کرنے دے لئی استعمال کیت‏‏ی جاندی ا‏‏ے۔

## روايتی اصطلاح مشرق بعید وچ شامل علاقے تے خطے

## حوالے

گٹھ:مشرق بعید
گٹھ:ایشیا
گٹھ:ایشیا دے خطے
گٹھ:جغرافیائی خطے
شہرستان شہریار

ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان شہریارایران دے صوبہ تہران دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز شہریار شہر اے۔

گٹھ:ایران
گٹھ:ایران دے شہرستان
گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:صوبہ تہران
صوبا لہندا کالیمانتان

انڈونیشیا براعظم ایشیا دا اک مسلمان دیس اے ، جہرا مشرق بعید ج واقع اے ۔ انڈونیشیا دے کل 33 انتظامی علاقے نیں ، جنہاں چوں 31 صوبے تے 2 خاص علاقے نیں ۔ صوبہ لہندا کالیمانتان انڈونیشیا دے 31 صوبےآں چوں اک صوبہ اے اسدا دا انتظامی مرکز پونٹیاناک شہر اے ۔ اس صوبے دیاں 12 ریجنسیاں تے 175 سب ڈسٹرکٹ نیں ، صوبے چ 1،777پنڈ نیں ۔

گٹھ:انڈونیشیا
گٹھ:انڈونیشیا دے صوبے
گٹھ:صوبے ریاستاں
گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:مشرق بعید
کیسو

**کیسو** (ہندی:ڈھاک) اتلے پنجاب، ہندستان، نیپال بنگلہ دیس، سری لنکا، تھائی لینڈ تے ہور لاگے دے دیساں دا اک رکھ اے۔ ایہ گرمی سہن والا مڈلے ناپ دا رکھ اے۔ اپریل مئی/ویساکھ چ ایدے تے کیسری رنگ دے پھل لگدے نیں۔ ایہ 15 میٹر تک اچا جاسکدا اے۔

کیسو لگڑ، چارے، گوند، دوائیاں تے رنگ لئی کم آندا اے۔ ایھدے پھلاں نال دوائیاں تے ہولی لئ رنگ بنایا جاندا اے۔ ایس توں دوائی کمر کس بنائی جاندی اے۔

اک ہندو دیومالائی کعانی اے کیندی اے جے اگنی دیوتا نے پاروتی دیوی تے شیو دیوتا دے وشکار آیا تے سزا لئی اونوں ایس رکھ چ پلٹ دتا گیا۔

ایس دے پتیاں ہر واری تن دی گیڑ چ ہوندیاں نیں ایس لئی ایس نمونے توں ہندی / اردو دا اکھان بنیا: پھر وہی ڈھاک کے تین پات

## مورت نگری

File:Dhak (Butea monosperma) flowers on ground in Kolkata Im IMG 4255.jpg
File:Dhak (Butea monosperma) flowers in Kolkata I IMG 4225.jpg
File:Dhak (Butea monosperma) flowers in Kolkata W IMG 4219.jpg
File:ErythrinaTree.jpg|

## بارلے جوڑ

*
ورامین

ورامین ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ تہران دے شہرستان ورامین دا انتظامی مرکز اے ۔

گٹھ:ایران دے شہر
گٹھ:ایران دےآباد تھاں

گٹھ:شہر
گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:ایشیا دے شہر
گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
شہرستان

ایران دے صوبےآں دی ہور نکی ونڈ نوں فارسی ج شہرستان آکھیا جاندا اے ، شہرستان پاکستان دے صوبے دا نکی انتظامی اکائی ضلع دے برابر اے تے یورپ دے کئی دیساں جداں انگلستان وغیرہ دی انتظامی اکائی کاؤنٹی وی ایران دے صوبےآں دے شہرستان برابر ہندی اے ۔

گٹھ:ایران
گٹھ:شہرستان
گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:ستان
ٹیڈ

** ٹیڈ چوٹی** (ہسپانوی زبان: *Teide*) ٹینرائف، جزائر کناری اُتے واقع اک آتش فشاں ا‏‏ے۔ اس د‏ی  چوٹی اسپین وچ سب تو‏ں اُچا مقام اے تے بحر اوقیانوس دے جزیرے وچ سب تو‏ں اُچا تے دنیا وچ تیسرا سب تو‏ں اُچا آتش فشاں ا‏‏ے۔ ایہ فعال اے تے پچھلی بار 1909ء وچ پھوٹا۔

آتش فشاں تے اس دا ملحقہ علاقہ ٹیڈ قومی پارک ا‏‏ے۔ اس دا رقبہ  اے تے یونیسکو د‏‏ی طرف تو‏ں عالمی ورثہ موقع قرار دتا گیا ا‏‏ے۔ ایہ دنیا دے سب تو‏ں ودھ سفر کردہ قومی پارکاں وچ شام‏ل ا‏‏ے۔

**ٹیڈ** وڈا سمندر اوقیانوس چ تنریف جزیرے ج اک پہاڑ دا ناں اے۔ اے جزیرہ سپین کول اے۔ ایس پہاڑ دی اجائی 3,718 میٹر یا 12,198 فٹ اے۔ 

## مورتاں

File:Escudo de Tenerife.svg|
File:Flag of Tenerife.svg|


## حوالے

## باہرلے جوڑ

* Parque Nacional del Teide en la Página Web Oficial de Turismo de Tenerife
* P.N. del Teide, Red de Parques Nacionales, Ministerio de Medio Ambiente

گٹھ:اساطیری پہاڑ
گٹھ:بلند ترین نقاط بلحاظ ملک
گٹھ:فعال آتش فشاں
گٹھ:ٹینرائف
گٹھ:ہسپانیہ دے پہاڑ
گٹھ:ہسپانیہ وچ سیاحت
گٹھ:تین ہزاری پہاڑ

گٹھ:آتش فشاں
گٹھ:سپین
گٹھ:ہسپانیہ
گٹھ:سپین دے شہر
گٹھ:یورپی شہر
گٹھ:یورپ دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے
گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
گٹھ:سپین دے آباد تھاں
گٹھ:سپین دے پہاڑ
کاؤنٹی

کاؤنٹی  ، برطانیہ ، آئرلینڈ ، آئس لینڈ تے یورپ  دے ہور کئی دیساں دی اک انتظامی اکائی اے  ، جہڑی پاکستان دے صوبیاں دی انتظامی اکائی ضلع دے برابر اے ۔
ساوجبولاغ

اس ناں دے ایران دے کئی پنڈ نیں تے اک اس ناں دا صوبہ البرز دا شہرستان ساوجبولاغ اے ۔

گٹھ:ایران
احمد علی سائیں پشوری

**احمد علی سائی**ں پشوری پنجابی دا اک شاعر سی۔ اوہ پشور دے رہن والا سی۔ 

## شاعری ادھارن
اوہ کسے دے موڑیاں مڑدا نئیں، جیہڑا ظلم کرنے اتے تل جاندا
ہچھے برے دا ورتیاں پتہ لگدا، پعلن ہار آخر پعل جاندا
اس دے ڈلنے دا دل نوں افسوس ہوندا، گھیوریت اتے جیہڑا ڈل جاندا 
سائیاں بند مٹھی جدو کھل جاوے، بند مٹھی والا بھرم کھل جاندا
شہرستان برخوار و میمہ

ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان برخوار و میمہایران دے صوبہ اصفہان دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز برخوار و میمہ شہر اے۔

گٹھ:ایران
گٹھ:ایران دے شہرستان
گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:صوبہ اصفہان
ٹراؤٹ

**ٹراؤٹ** سجرے،  صاف تے ٹھنڈے پانی دی اک مچھی اے۔  ایہ سالمن  ٹبر دی سنگی اے۔ ایہ ستھرے پانی چ پعاڑی دریاواں تے ندیاں چ ریندی اے۔ ایہ امریکہ، یورپ تے ایشیاء وچ ہوندی اے۔ پاکستان وچ ایہ اتلے پہاڑی تھانواں تے باہراوں لیا کے چھڈی گئی اے۔ ایہ سالمن تے چار نال ملدی اے۔

## ونڈاں

*سترنگی ٹراؤٹ
* چاندی ٹراؤٹ
* سنہری ٹراؤٹ
* پھٹڑ گلا ٹراؤٹ
* بیوا ٹراؤٹ
* اپاشے ٹراؤٹ
* اوہرڈ ٹراؤٹ
* ایڈریاٹک ٹراؤٹ
* پؤری ٹراؤٹ
* ماربل ٹراؤٹ

## بارلے جوڑ
پانی تے نسن والا ڈڈو

پانی تے نسن والا ڈڈو دکھنی ایشیاء چ ہون والا اک عام ڈڈو اے۔ اے ہر ویلے پانی چ ریندا اے کنڈے تے تے نس کے پانی اتے ٹردا اے۔

## بارلے جوڑ
جنڈ (رکھ)

جنڈ، کھیجڑی جاں شمی(انگریزی:Prosopis cineraria) اک رکھ اے جو تھار دے ماروتھل اتے پنجاب دے ہور مارو علاقیاں وچ ملدا اے۔ اسدے ہور ناواں وچ گہف (متحدہ عرب امارات)، کھیجڑی، جانٹ/جانٹی، سانگری (راجستھان)، جنڈ (پنجاب]])، کانڈی (سندھ)، وننِ (تمل)، شمی، سمری (گجراتی) آؤندے ہن۔ اسدا وپاری نام کانڈی اے۔ ایہہ رکھ وکھ وکھ دیساں وچ پایا جاندا اے جتھے اسدے وکھ وکھ نام ہن۔ انگریزی وچ ایہہ پروسوپس سنیریریا نام نال جانیا جاندا اے۔ جنڈ دا رکھ جیٹھ دے مہینے وچ وی ہرا رہندا اے۔ اجیہی گرمی وچ جدوں ریگستان وچ جانوراں لئی دھپّ توں بچن دا کوئی سہارا نہیں ہندا تدّ ایہہ درخت چھاں دندا اے۔ جدوں کھان نوں کجھ نہیں ہندا اے تدّ ایہہ چارہ دندا اے، جسنوں لنگ کہندے ہن۔ اسدا پھلّ مینجھر اتے پھل سانگری کہاؤندا اے، جسدی سبزی بنائی جاندی اے۔ ایہہ پھل سکن اتے کھوکھا کہاندا اے جو سکیا میوہ اے۔ اسدی لکڑی مضبوط ہندی اے جو کسان لئی بالن، کھیتی دے سند اتے فرنیچر بناؤن دے کم آؤندی اے۔ اسدی جڑ توں حل بندا اے۔ ادور دے ویلے ریگستان دے آدمی اتے جانوراں دا ایہی اک صرف سہارا اے۔ سن 1899 وچ ادور پیا سی جسنوں چھپنیا اکال کہندے ہن، اس ویلے ریگستان دے لوک اس درخت دے تنیاں دے چھلکے کھاکے زندہ رہے سن۔ اس درخت دے ہیٹھاں اناج دی فصل زیادہ ہندی اے۔

## پرمپراواں

راجستھانی بولی وچ کنہیا لال سیٹھیا دی شاعری مینجھر بہت مشہور اے۔ ایہہ تھار دے ریگستان وچ پائے جان والے رکھ جنڈ (کھیجڑی) دے تعلقات وچ اے۔ اس شاعری وچ کھیجڑی دی اپاہلیت اتے اہمیت دا سندر چترن کیتا گیا اے۔  دسہیرے دے دن شمی دے رکھ دی پوجا کرن دی پرمپرا وی اے۔ راون جلاؤن دے بعد گھر پرتدے ویلے شمی دے پتے لٹّ کے لیاؤن دی پرتھا اے جو سونے دا پرتیک منی جاندی اے۔ اسدے کئی طبی گن وی ہن۔ پانڈواں ولوں گپتواس دے آخری سال وچ گانڈیو دھنش اس درخت وچ چھپائے جان دے چرچے ملدے ہن۔ اس پرکار لنکا فتح توں پہلاں بھگوان رام ولوں شمی دے رکھ دی پوجا دا چرچہ ملدا اے۔ شمی جاں کھیجڑی دے رکھ دی لکڑی یگّ دی سمدھا لئی پوتر منی جاندی اے۔ بسنت رتّ وچ سمدھا لئی شمی دی لکڑی دا پراودھان کیتا گیا اے۔ اس پرکار واراں وچ ہفتہ نوں شمی دی سمدھا دا خاص اہمیت اے۔
### پنجابی سبھیاچار تے جنڈ
پیلو دی امر رچنا 'مرزا صاحباں' نے جنڈ دے رکھ نوں خاص معنےآں دا دھارنی بنا دتا اے۔ جنڈ ہیٹھ مرزے دا سوں جانا اتے صاحباں دے خون خرابے توں بچن لئی ترلے (جنڈ دے ہیٹھ جٹا! سوں رہؤں، اٹھ، سرت سنبھال۔ )، مرزے دی اڑی توں بعد ترکش جنڈ تے ٹنگنا اتے پھر اتھے مرزے دا خالی ہتھ ماریا جانا ۔.۔سارا ناٹکی گھٹناچکر جنڈ نال جڑیا اے۔ ویکھو:-

چھٹی کانی غضب دی، لے گئی مرزے نوں نال۔
روح مرزے دی نکل گئی، لگی جنڈورے نال۔
مندا کیتا صاحباں توں، رل گئیاں سیالاں دے نال۔
کانی گھڑی کمگراں، پھل کسے استاکار۔
دھوکھے ماری میری صاحباں، نہ آر نہ پار۔ 260 


## حوالے

گٹھ:درخت
گٹھ:وراثتی رکھ

گٹھ:رکھ
ریاڑ

**ریاڑ** مور ٹبر دا اک پنچھی اے۔ شکار تے رہن دیاں تھانواں تھوڑیاں ہون باجوں ایس پنچھی دی گنتی تھوڑی رہ گئی اے۔

## کھلار
ریاڑ ہندستان، پاکستان، کشمیر، تے نیپال دے ہمالیہ دے اتلے تے چعاڑیانوالے تھانواں چ ریندا اے۔ اے لیندے نیپال توں لے کے ہزارہ، پاکستان تک دے وشکارلے دیس چ ہوندا اے۔ ریاڑ 6000 فٹ توں 10000 فٹ تک دی اچائی دے وشکار گرمیاں چ دسدا اے۔

## پچھان
نر 90 توں 118 سینٹی میٹر تک لما ہوندا اے۔ تے مادہ 61 توں 76 سینٹی میٹر تک لمی ہوندی اے۔ نر سانولے پعورے سر والا ہوندا اے ایدے سر تے لمی کلغی ہوندی اے جیہڑی مگر ول جاکے افراں اٹھدی اے۔ اکھاں دے دوالے کھل دا لال چکر ہوندا اے۔ پوچھل لمی پعوری سلیٹی تے چاکلیٹی رنگ دی ہوندی اے۔ جیدے تے کالیاں تعاریاں نیں۔ ٹھوڈی تے تعون تے گلا مٹیالا چٹا ہوندا اے۔ مادہ کج نکے ناپ دی ہوندی اے۔ نر تے مادہ جوڑا بن کے پنج یا چھ پنچھیاں دی سنگت بنا کے ریندے نیں۔ سارا دن چپ ریندے نیں پر آتھن ویلے بولدے نیں یا سویلے بولدے نیں۔ اے رت دے بدلن تے وی اپنا تھاں نیں چھڈدا۔ دوجیاں توں اپنے آپ نوں لکائی رکھدا اے۔ خطرا مسوس کردیاں ای اے اتے ول اڈاری مار جاندا اے۔

## کھان پین
رکھاں دیاں نویاں نرم پتیاں، جڑاں، ڈگے پھل، بی، کیڑے مکوڑے پتنگے تے کعا ایدا کھان پین نیں۔

## نسل وادا

نر نال اک ای مادہ ہوندی اے تے مادہ ریاڑ اپریل دے انت توں جون تک پیلے رنگ دے نو توں چوداں انڈے دیندی اے جیدے توں چھبی ستائی دن چ بچے نکل اندے نیں۔ مادہ چیڑ دے جنگلاں چ چعاڑیاں چ زمین تے کعا دا آلنہ بناندی اے۔

## بارلے جوڑ

*http://www.arkive.org/cheer-pheasant/catreus-wallichi/ 
*http://www.birdlife.org/datazone/speciesfactsheet.php?id=266

گٹھ:مور ٹبر
گٹھ:پاکستان دے پنچھی
بگلا

**بگلا** پنچھیاں دا اک ٹبر اے۔ ایہ پاݨی دے دوالے ہُندے نیں تے لمبیاں لتاں والے ہُندے نیں۔ بگلیاں تے دوجے ہور رلدیاں پنجھیاں وج ایہ فرق اے کہ بگلے اڈدے ہویاں تعھوݨ وچ بَل دیندے نیں ۔

پاکستان وچ 18 نسلاں دے بگلے نیں۔

## ونڈاں
* بدامی بگلا
* کشتی چنج بگلا
* ٹگریسوما میکسیکانم
* ٹگریسوما فیسیاٹم
* ٹگریسوما لنیاٹم
* ٹگریسوما لیوکولوفا
* زونیروڈیوس ہیلیوسائلس
* زگ زیگ بگلا
* لکسوبرائیچس مائنیوٹس
* لکسوبرائیچس ڈوبیس
* لکسوبرائیچس نوازیلینڈیا
* لکسوبرائیچس سنامونیس
* لکسوبرائیچس انوولوکرس
* لکسوبرائیچس ایگزیلس
* لکسوبرائیچس سائنینسس
* لکسوبرائیچس یورائتھمس
* لکسوبرائیچس سٹرمی
* لکسوبرائیچس فلاویکولس
* بوٹارس لنٹگنوسا
* بوٹارس سٹلارس
* بوٹارس پناٹس
* بوٹارس پوئسیلوپٹیلس
* نکٹوکوریکس نئاکٹوریکس
* نکٹوکوریکس کیلیڈونیکس
* پیلے تاجوالا راتوالا بگلا
* گورساچیس لیوکونوٹس
* گورساچیس میگنیفیکس
* جپانی راتوالا بگلا
* ملائی راتوالا بگلا
* ہرا بگلا
* مینگروو بگلا
* لاوا بگلا
* آگامی بگلا
* ٹوپیوالا بگلا
* بھارتی چھپڑ بگلا
* سکواکو بگلا
* چینی چھپڑ بگلا
* جاوی چھپڑ بگلا
* مالاگاسی چھپڑ بگلا
* رتے ٹڈوالا بگلا
* ڈنگر بگلا
* وڈا نیلا بگلا
* سرمئی بگلا
* لما بگلا
* کوکوئی بگلا
* چٹی تؤنوالا بگلا
* کلسرا بگلا
* ہمبولٹ بگلا
* وڈی چنجوالا بگلا
* جامنی بگلا
* وڈا چٹا بگلا
* چڑدا وڈا بگلا
* ارڈیا پکاٹا
* سیٹی مار بگلا
* نکا بگلا
* برفی بگلا
* لال بگلا
* سلیٹی بگلا
* کالا بگلا
* ترنگا بگلا
* چٹمونہا بگلا
* نکا نیلا بگلا
* چڑدا ریف ہیرون
* دورنگا بگلا
* چینی بگلا
* درمیانا ایگرٹ

## باہرلے جوڑ

* کوکاں

گٹھ:بگلا
گٹھ:پاکستان دے پنچھی
گٹھ:پنجاب دے پنچھی
گٹھ:پنجاب وچ جنگݪی حیات
بابا نجمی

**بابا نجمی** اک پنجابی شاعر اے۔ اوہنوں "پنجابی انقلابی شاعر" وی آکھیا جاندا اے۔ کراچی وچ رہندے نیں۔ اوہناں دی شاعری دا وصف انقلابی گلاں نیں جو مجبور، غریب تے پسی ہوئی عوام دی دل دی اواز نیں۔ اوہناں نیں اپنی شاعری وچ کم تر نسلاں توں لے کر ملکی سیاسی حالات دی تریخ تے فوجی سامراجی طاقت دے خلاف اواز چکی۔

بابا نجمی  دا جم 1948ء  نوں لاہور (پاکستان) وچ ہویا ۔ اوہناں دا ناں بشیر حسین نجمی اے اتے بابا نجمی ناں ہیٹھ اوہ شعری رچنا کردے ہن ۔ اوہ پنجابی دے انقلاب کاری شاعر ہن۔ اوہناں دی شاعری آسان اتے  عام آدمی دی سمجھ وچ آؤن والی اے ۔اوہناں دی شاعری دے موضوع عامَ آدمی دیاں سمسیاواں اتے پنجابی بولی بارے چنتا ہن۔ اوہ عامَ لوکاں دے دکھ-درد لئی ویلے دیاں سرکاراں نوں دوشی مندے ہن۔ اوہناں دیاں شعری رچناواں ہن؛ اکھراں وچ سمندر (1986)، سوچاں وچ جہان (1995) اتے میرا ناں انسان۔
## جم پل
بابا نجمی 6 ستمبر 1948 نوں لہور، پنجاب وچ جمے۔ لہور توں ایف اے کیتا۔ اوہناں دے دو پتر تے پنج دھیاں نیں۔

بابا نجمی 33 سال توں کراچی وچ رہندے نیں۔ اوتھے مزدوری کر کے ٹبر نوں پالیا۔ 7 سال پاکستان فلم انڈسٹری لئی وی کم کیتا۔

## [[شاعری]] کتاباں
بابا نجمی نے شاہ مکھی پنجابی چ شاعری دی چار کتاباں لکھیاں نیں:

"اکھراں وچ سمندر" جیہڑی 1986 وچ چھاپی گئی۔

"سوچاں وچ جہان" جیہڑی 1995 وچ چھاپی گئی۔

"میرا ناں انساں" جیہڑی 2001 وچ چھاپی گئی۔

"سرکاراما" جیہڑی 2010 وچ چھاپی گئی۔

ہندستان توں اک لکھاری ہربھجن سنگھ ہندل نے دو کتاباں "پنجابی ہتھ لانبڑا" دے "سانجھے پنجاب دے لوک کوی" لکھیا ں نیں جیہناں وچ بابا نجمی دی شاعری نوں گورمکھی رسم الخط چ لکھیا گیا اے۔ "سانجھے پنجاب دا عوامی شاعر" دے نا نال شاہ مکھی پنجابی وچ وی اوہناں دا کم چھاپیا گیا اے۔

## [[شاعری]] ادھارن
اچا کرکے میں جاواںگا جگ تے بول پنجابی دا
گھر گھر وجدا لوک سنن گےاک دن ڈھول پنجابی دا

** ہوکا**

 
اٹھ قبر 'چوں 'وارث' 'بلیا'
میاں محمدا، جاگ فریدہ،
اپڑ باہو، بہڑ- ہسینا،
لہجیاں دے پھڑ ہتھیں ٹوکے
تھاؤں تھائیں اٹھ کھلوتے
وڈھیو! کھیڈ وگاڑن لگے
میلہ پھیر اجاڑن لگے
صدیاں دا پنجاب تہاڈا
پھر اک واری ونڈنا چاہندے
اپنے گھر نوں ونڈنا چاہندے ۔
رکھ بندوقاں تہاڈے موڈھے
اپنا قد ودھاؤنا چاہندے
کڈھ تہانوں وچ سمندروں
اپنا ناں چمکاؤنا چاہندے ۔
ایہہ میں کنجھ نظارہ ویکھاں،
چن دے بدلے تارہ ویکھاں
ایہہ میں کنجھ نظارہ ویکھاں،
چن دے بدلے تارہ ویکھاں
ساڈا ورثہ مکھ تسیں،
ساڈے سر دے رکھ تسیں ۔
نویں مداری آ کے تکو
جویں ڈکے جاندے ڈکو ۔
اجے تاں پچھلی ونڈ نہیں بھلی،
بوتھے وجی چنڈ نہیں بھلی ۔


**اکھاں بدھے ڈھگے وانگوں**

 
اکھاں بدھے ڈھگے وانگوں گیڑاں میں تے کھوہ بابا ۔
مالک جانے کھوہ دا پانی جاوے کہڑی جوہ بابا ۔

ربّ جانے کل کیہڑا دن سی لوکاں دیوے بالے سن،
میں وی نال شریکاں رلیا اپنی کلی لوہ بابا ۔

## باہرلے جوڑ
* http://www.dawn.com/news/952159/baba-najmi-s-poetry-calls-for-change

گٹھ:پنجابی شاعر
گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پنجابی مسلمان
دہاکان

دہاکان ایران دا اک شہرا ے تے ایران دے صوبہ اصفہان دے شہرستان دہاکان دا انتظامی مرکز اے ۔

گٹھ:ایران
گٹھ:ایران دے شہر
گٹھ:ایران دےآباد تھاں
گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:صوبہ اصفہان
گٹھ:شہر
گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:ایشیا دے شہر
گٹھ:ایشیائی شہر
گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گرنڈا

گرنڈا اتلے پنجاب چ ہون والی اک کنڈیاں والی چعاڑی اے۔

## بارلے جوڑ
*http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=5&taxon_id=250075640
شہرستان کازرون

ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان کازرونایران دے صوبہ فارس دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز کازرون شہر اے۔

گٹھ:ایران
گٹھ:ایران دے شہرستان
گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:صوبہ فارس
سریالہ

**سریالہ**، پاکستان وچ ہون والا اک عام تے وڈے ناپ دا گھاہ  اے۔

## حوالے

گٹھ:پودے
گٹھ:گھاہ ٹبر
صحرائی لومڑی

صحرائی لومڑی پاکستان تے ہندستان چ رہن والی اک لومڑی اے۔
سیہ

**سیہ**، مگر تے وڈے کنڈیاں والا اک جانور اے۔ اے دنداں نال کتر کے کھاݨ والا اے۔ اے پاکستان، بھارت تے کئی ہور دیساں وچ رہندا اے۔

## باہرلے جوڑ

گٹھ:جانور
گدڑ

گدڑ کتے دے ٹبر دا اک ماس کھانا اے۔
بھاویں گدڑ شبد عام طور 'تے درندرآں دے بگھیاڑ نسل (کینس) دیاں چھوٹیاں توں وڈیاں کئی ذاتیاں لئی ورتیا جاندا رہا اے پر اجکل اچیچے اتے عامَ طور 'تے ایہہ تنّ ذاتیاں لئی ورتیا جاندا اے:  افریقہ دے کالی-پٹھّ گدڑ اتے دھاریدار پاسے والے گدڑ اتے اتلے افریقہ 'تے جنوب وسطی یورپ دے سنہری گدڑ۔ پہلیاں دو قسماں آپس وچّ سنہری گدڑاں نالوں زیادہ ملدیاں جلدیاں لیں جو بگھیاڑاں اتے کتیاں دے زیادہ نزدیک اے۔
## بارلے جوڑ

* کتے
نکی انڈین مشکی بلی

**نکی انڈین مشکی بلی** مشکی بلی دے ٹبر چوں بلی ورگی  دد پلانی ماس کھانی اے۔ ایہ چڑھدے تے دکھنی ایشیاء دی واسی اے۔
اݪسی

**اݪسی** اک پودے تے اوہدے بی دا ناں اے۔

## باہرلے جوڑ

گٹھ:بوٹے
ممسنی

ممسنی ایران دا اک شہرا ے تے ایران دے صوبہ فارس دے شہرستان ممسنی دا انتظامی مرکز اے ۔

گٹھ:ایران
گٹھ:ایران دے شہر
گٹھ:ایران دےآباد تھاں
گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:صوبہ فارس
گٹھ:شہر
گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:ایشیا دے شہر
گٹھ:ایشیائی شہر
گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
ہرا سمندری کھچوپڑا

**ہرا سمندری کھچوپڑا** اک وڈا سمندری کھچوپڑا اے جیہڑا سارے گرم سمندراں چ لبدا اے۔ 

## بارلے جوڑ
شہرستان آستانہ اشرفیہ

ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان آستانہ اشرفیہ ایران دے صوبہ گیلان دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز آستانہ اشرفیہ شہر اے۔

گٹھ:ایران
گٹھ:ایران دے شہرستان
گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:صوبہ گیلان
حسن صدپارہ

**حسن صدپارہ** اک پاکستانی پعاڑیا اے۔ اوہ دوجا پاکستانی اے جیڑا ماؤنٹ ایورسٹ تے چڑھیا۔ حسن صدپارہ سکردو گلگت بلتستان دے نیڑے اک تھاں صدپارہ دا رہن والا اے۔

*کے ٹو 1994
*نانگا پربت 1999 
*گاشر برم -1 2006
*بروڈ پیک 2007
*گاشر برم -2 2006
*ماؤنٹ ایورسٹ 12 مئی 2011

## بارلے جوڑ
*http://www.explorersweb.com/everest_k2/news.php?id=16772 

گٹھ:سوہنے کم دا ٹکا
صوبہ چڑھدا آذربائیجان

ایران براعظم ایشیا دا اک دیس اے ۔ ایہدیاں سرحداں پاکستان ، افغانستان ، ترکمانستان ، آذربائیجان ، آرمینیا ، ترکی ، عراق نال لگدیاں نیں ، آذربائیجان دا خودمختار جمہوریہ نخچیوان وی ایہدی سرحد نال لگدا اے ۔ خلیج فارس تے بحیرہ قزوین (کیسپیئن) وی ایران سرحداں نال لگدے نیں ۔

ایران دے کل 31 صوبے نیں تے اس دے صوبےآں نوں شہرستاناں (ضلع) دی انتظامی ونڈ وچ ونڈیا گیا اے ۔

صوبہ چڑھدا آذربائیجان ایران دے 31 صوبےآں وچوں اک صوبہ اے ، ایہدا راجگڑھ تبریز شہر اے ۔

صوبہ چڑھدا آذربائیجان دے کل 19شہرستان نیں ۔

## باہرلے جوڑ

* مرکز شماریات ، حکومت ایران
* ایرانی صوبےآں دی سرمایہ کاری  - ایران دی تجارتی بڑھاوے دی تنظیم ، (ایران دی وزارت تجارت نال منسلک)]]
* گیتا شناسی ، ایرانی صوبےآں دی اٹلس  ایران دے صوبےآں دی اٹلس گیتاشناسی [اطلس گیتا شناسی اوستان ہائے ایران]
* صوبہ چڑھدا آذربائیجان دے گورنر دی سرکاری ویب سائیٹ 

گٹھ:ایران
گٹھ:ایران دے صوبے
گٹھ:صوبے ریاستاں
گٹھ:ایشیا
گٹھ:صوبہ چڑھدا آذربائیجان
صوبہ البرز

ایران براعظم ایشیاء دا اک دیس اے ، اس دیاں سرحداں پاکستان ، افغانستان ، ترکمانستان ، آذربائیجان ، آرمینیا ، ترکی ، عراق نال لگدیاں نیں ، آذربائیجان دی خودمختار جمہوریہ نخچیوان وی اس دی سرحد نال لگدی اے ، خلیج فارس تے بحیرہ قزوین (کیسپیئن) وی ایران سرحداں نال لگدے نیں ۔

ایران دے کل 31 صوبے نیں تے اس دے صوبےآں نوں شہرستاناں (ضلع)دی انتظامی ونڈ چ ونڈیا گیا اے ۔

صوبہ البرز ایران دے 31 صوبےآں چوں اک صوبہ اے ، اس دا راجگہڑ کرج شہر اے ۔

صوبہ البرز دے کل 3شہرستان نیں ۔

## باہرلے جوڑ

* Statistical Centre, حکومت ایران
* ایرانی صوبےآں دی سرمایہ کاری  ایران دی تجارتی ترقی دی تنطیم
* ایرانی وزارت داخلہ 

گٹھ:ایران
گٹھ:ایران دے صوبے
گٹھ:صوبے ریاستاں
گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:ایشیا
گٹھ:صوبہ البرز
شہرستان بم

شہرستان بم ایران دے صوبہ کرمان دا شہرستان اک (ضلع) اے ۔ اسدا انتظامی مرکز بام شہر اے ۔

گٹھ:ایران
گٹھ:ایران دے شہرستان
گٹھ:صوبہ کرمان
دب

**دب** دب ٹبر دا اک بوٹا اے۔ ایدا پتہ لما ہوندا اے۔ اے کھلے تھاواں تے چکڑ، پانی دے نیڑے ہوندے نیں۔

ایھ پاکستان دے صوبے پنجاب وچ بھت زیاده مل جاندا.لوک ایھدے نال مختلف چیزاں بناددے
ضلع آگرا

**ضلع آگرا** بھارت دے صوبا اتر پردیش دا اک ضلع اے ۔

گٹھ:اتر پردیش دے ضلعے
ضلع اجمیر

**ضلع اجمیر** پعارت دے صوبے راجستھان دا اک ضلع اے۔

گٹھ:راجستھان دے ضلعے
کاݪا

**کاݪا** ایہجا رنگ اے جیہدے توں چانݨ ٹکرا کے واپس نئیں مڑدا ۔

گٹھ:رنگ
شہرستان آبادان

ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان آبادان ایران دے صوبہ خوزستان دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز آبادان شہر اے۔

گٹھ:ایران
گٹھ:ایران دے شہرستان
گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:صوبہ آبادان
آسلام آباد غرب

ایہہ ایران دا اک شہرا ے تے ایران دے صوبہ کرمانشاہ دے شہرستان اسلام آباد غرب دا انتظامی مرکز اے ۔

گٹھ:ایران
گٹھ:ایران دے شہر
گٹھ:ایران دےآباد تھاں
گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:صوبہ کرمانشاہ
گٹھ:شہر
گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:ایشیا دے شہر
گٹھ:ایشیائی شہر
گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
ضلع علی گڑھ

**ضلع علی گڑھ** (انگریزی: Aligarh district)، بھارت دی ریاست اتر پردیش وچ اک ضلع اے۔ ایہدا صدر مقام علی گڑھ اے۔

گٹھ:اتر پردیش دے ضلعے
فیزنٹ

**فیزنٹ** مور ٹبر دا اک سوہنا تے عام شکار کیتا جانوالا پنچھی اے۔ ایہ ایشیاء دا واسی پر ہن دنیا دیاں کئی تھانواں تے تے ملدا اے۔

## ناں
ایہدا ناں فیزنٹ کالے سمندر دے کنڈے تے وسدے اک نگر فسیس توں پیا اے۔

## وکھالہ
نر فیزنٹ 70-90 سینٹی میٹر دا ہوندا اے۔ مادھ 55-70 سیٹی میٹر دی ہوندی اے۔ ایدا جوکھ 1/2 کلوگرام توں لے کے 3 کلو تک ہوندا اے۔ ایہدا سر تے تؤن لشکدے ہرے نیلے ہوندے نیں۔ اکھاں دے دوالے پراں توں بغیر پر گوڑے لال تے اکھاں دے تھلے پتلی چگہ پرانوالی ہوندی اے۔ مگر مالٹئی جیدے تے جٹے کالے نشان، پاسے پیلے کھٹے جیدے تے کالے چٹے نشان ہوندے نیں۔ نر دے آڈے تے مادھ بالکل رکھی پؤری لگدی اے۔

## پسار
فیزنٹ کالے سمندر تے کیسپئین سمندر توں لے کے چڑھدے ول منگولیا، چین تے کوریا تک ملد اے۔ ایہ جنگلاں، کھیتاں، پانی والیاں تھانواں تے ملدا اے۔ ایہ اسانی نال پالیا جاسکدا اے تے ایس لئی دنیا دیاں کئی تھانوان تے ملدا اے۔

## بارلے جوڑ

گٹھ:مور ٹبر
لوک راج (شاعر)

لوک راج پنجابی دا اک شاعر اے۔ ضلع جلندر پعارتی پنجاب ہندستان دے نال اک پنڈ بشیشر پور چ جمیا۔ ڈاکٹری کرن مگروں منو روگ ماہر بنیا۔ 25 وریاں توں پنجابی شاعری ہورئی اے۔

لوک راج اپنے ٹبر نال اجکل برطانیہ چ رہ ریا اے۔

## [[شاعری]]

کی پچھان میں اپنی دساں 
نہ میں ہندو نہ مسلماں
نہ میں سکھ نہ کویی ہور
ہاں، میری بکّل وچ چور

نہ میں ہندی ہندوستانی
نہ میں غازی پاکستانی
میری ہودد گواچی یارو
جیوں صحرا وچ ڈاچی یارو

کتھے ہے پنجاب اوہ میرا
واہگے دے کس پاسے ڈیرا
کیوں اپنا دکھ کدے نہ رویا
کیوں آپے بے وطنا ہویا؟
رنگین مچھی

**رنگین مچھی** اک پتلی نیلے رنگ دی مچھی اے جیدے تے لال تے مالٹئی تے ہور رنگاں دیاں تعاریاں ہوسکدیاں نیں۔ اے پنجاب دیاں ندیاں نالیاں تے دریاواں تے کئی ہور دیساں چ ہوندی اے۔ اینوں مچھی کعراں چ وی اچیچا رکھیا جاندا اے۔

## بارلے جوڑ

*http://www.theaquariumwiki.com/Colisa_lalia  جانکاری
ضلع باگپت

**ضلع باگپت** بھارت دے صوبے اتر پردیش دا اک ضلع اے ۔

گٹھ:اتر پردیش دے ضلعے
گٹھ:بھارت دے ضلعے
ضلع بجنور

**ضلع بجنور**، بھارت دی ریاست اتر پردیش وچ  اک ضلع اے۔

گٹھ:اتر پردیش دے ضلعے
ضلع فرخ آباد

**ضلع فرخ آباد** ، بھارت دی ریاست اترپردیش وچ اک ضلع ا‏‏ے۔

## تفصیلات
ضلع فرخ آباد د‏‏ی مجموعی آبادی 1,885,204 (2011ء) افراد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔

## ہور دیکھو
* فرخ آباد

## حوالے

گٹھ:اتر پردیش دے ضلعے
ضلع پرتاپ گڑھ

**ضلع پرتاپ گڑھ** (انگریزی: Pratapgarh district)، بھارت دی ریاست راجستھان وچ اک ضلع اے۔

گٹھ:راجستھان دے ضلعے
ضلع سہارنپور

**ضلع سهارنپور** پعارت دے صوبے اتر پردیش دا اک ضلع اے۔

گٹھ:اتر پردیش دے ضلعے
ضلع سدھارتھ نگر

**ضلع سدھارتھ نگر** (انگریزی: Siddharthnagar district)، بھارت دی ریاست اتر پردیش وچ اک ضلع اے۔ ایہدا صدر مقام سدھارتھ نگر اے۔

گٹھ:اتر پردیش دے ضلعے
ضلع باراں

**ضلع بارن** پعارت دے صوبے راجستھان دا اک ضلع اے۔

گٹھ:راجستھان دے ضلعے
ضلع باڑمیر

**ضلع بارمر** پعارت دے صوبے راجستھان دا اک ضلع اے۔

گٹھ:راجستھان دے ضلعے
پفن

**پفن** اک پنچھی دا ناں اے جیہڑا سمندر دے کنڈے تے ریندا اے۔ اے سمندر چ ڈبکی مار کے مچھی دا شکار کردا اے۔ پفن دے پر کالے تے چٹے رنگ دے ہوندے نیں۔ چنج لال تے پیر بطخ ورگے۔ ایناں دے کھمب نکے ہوندے جیہڑے تیرن چ فیدا دیندے نیں۔ پفن دیاں تن ونڈاں نیں۔

* اوقیانوسی پفن
* سنگوالا پفن
* کلغی والا پفن

## بارلے جوڑ
آمل

ایہہ ایران دا اک شہرا ے تے ایران دے صوبہ ماژندران دے شہرستان آمل دا انتظامی مرکز اے ۔

گٹھ:ایران
گٹھ:ایران دے شہر
گٹھ:ایران دےآباد تھاں
گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:صوبہ ماژندران
گٹھ:شہر
گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:ایشیا دے شہر
گٹھ:ایشیائی شہر
گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
کونگا

**کونگا** اک عام لبن والا نکا جانور اے جیدا جوڑ مولسکا برادری نال ے۔ اینے اپنے دوالے چکر والا خول بنایا ہوندا اے تے ڈر وچ اودے اندر چلا جاندا اے۔ ایہ گلے سڑے پتے کھاکے جی لیندا اے تے وکھریاں تے گلیاں تھاواں تے لبدا اے۔

## بارلے جوڑ
ضلع جودھ پور

**ضلع جودھ پور**، بھارت دی ریاست راجستھان دا اک ضلع اے۔ ایہدا راجگڑھ جودھ پور شہر اے۔ 

گٹھ:راجستھان دے ضلعے
ضلع سری گنگا نگر

**ضلع سری گنگا نگر** (انگریزی: Sri Ganganagar district)، بھارت دی ریاست راجستھان وچ اک ضلع اے۔ ایہدا صدر مقام سری گنگا نگر اے۔

گٹھ:راجستھان دے ضلعے
ضلع ٹنسوکیا

**ضلع ٹنسوکیا** پعارت دے صوبے آسام دا اک ضلع اے۔

گٹھ:آسام دے ضلعے
ضلع کوکراجھر

**ضلع کوکراجھڑ** پعارت دے صوبے آسام دا اک ضلع اے۔

گٹھ:آسام دے ضلعے
ضلع چیتور

**ضلع چیتور** پعارت دے صوبے آندھراپردیش دا اک ضلع اے۔

گٹھ:آندھراپردیش دے ضلعے
ضلع محبوب نگر

**ضلع محبوب نگر** بھارت دی ریاست تلنگانا وچ اک ضلع اے ۔

گٹھ:آندھراپردیش دے ضلعے
گٹھ:بھارت دے ضلعے
گٹھ:تلنگانا
ضلع وشاکھاپٹنم

**ضلع ویساکھاپتنام** پعارت دے صوبے آندھراپردیش دا اک ضلع اے۔

گٹھ:آندھراپردیش دے ضلعے
ضلع الموڑا

**ضلع الموڑا** (انگریزی: Almora district)، بھارت دی ریاست اترکھنڈ وچ اک ضلع اے۔ ایہدا صدر مقام الموڑا اے۔

گٹھ:اترکھنڈ دے ضلعے
ضلع باگیشور

**ضلع باگیشوار** پعارت دے صوبے اترکھنڈ دا اک ضلع اے۔

گٹھ:اترکھنڈ دے ضلعے
ضلع چمولی

**ضلع چمولی** پعارت دے صوبے اترکھنڈ دا اک ضلع اے۔

گٹھ:اترکھنڈ دے ضلعے
ضلع دہرادون

**ضلع دہرادون** بھارت دی ریاست اتراکھنڈ دا ضلع اے ۔

گٹھ:اترکھنڈ دے ضلعے
پوڑی گڑھوال ضلع

**ضلع پوڑی گڑھوال** (انگریزی: Pauri Garhwal district)، بھارت دی ریاست اترکھنڈ دا اک ضلع اے۔

گٹھ:اترکھنڈ دے ضلعے
ضلع ٹیڑھی گڑوال

**ضلع باگیشوار** پعارت دے صوبے اترکھنڈ دا اک ضلع اے۔

| style="background:#ACE1AF" align="center" width="130px" colspan=2 |**<font size="+1" color=black>ضلع باگیشوار<font>**
|-
| style="background:#d0f0c0" align="center" width="130px" colspan=2 |**<font size="1" 
 color=gray>Bageshwar district<font>**
|- align="center"
| colspan="2" style="border-bottom: 2px solid #D3D3D3;" | 
|-style="margin:0;background:#ccccff";width:100%" align="center" cellpadding="2"
|- align="center"
|-
|-
| style="background:white" align="center" width="130px" colspan=2 |**<font size="1" color=black><font>**
|-
| دیس: || ہندستان
|-
| صوبہ: || اترکھنڈ
|-
|ضلعی راجکعر : || نیو ٹیڑھی
|-
| تھاں: || 4080 مربع کلومیٹر
|-
| لوک گنتی: || 604747
|-
|بولی: || ہندی
|-
|}
**ضلع ٹیڑھی گڑوال** پعارت دے صوبے اترکھنڈ دا اک ضلع اے۔

گٹھ:اترکھنڈ دے ضلعے
ضلع انگول

**ضلع انگول** پعارت دے صوبے اوڑیسہ دا اک ضلع اے۔

گٹھ:اوڑیسہ دے ضلعے
ضلع میوربھنج

**ضلع میوربھنج** بھات دے صوبے اوڑیسہ دا اک ضلع اے۔

گٹھ:اوڑیسہ دے ضلعے
ضلع اراریا

**ضلع اراریا** پعارت دے صوبے بہار دا اک ضلع اے۔

گٹھ:بہار دے ضلعے
ضلع شیخ پورا

**ضلع شیخ پورا** بھارت دے صوبا بیہار دا اک ضلع اے ۔

گٹھ:بہار دے ضلعے
ضلع چینائ

**ضلع چینائ** پعارت دے صوبے تامل ناڈو دا اک ضلع اے۔

گٹھ:تامل ناڈو دے ضلعے
ضلع رانچی

**ضلع رانچی** پعارت دے صوبے جھاڑکھنڈ دا اک ضلع اے۔

گٹھ:جھاڑکھنڈ دے ضلعے
ضلع گرڈی

**ضلع گریدیح** پعارت دے صوبے جھاڑکھنڈ دا اک ضلع اے۔

گٹھ:جھاڑکھنڈ دے ضلعے
ضلع پاکوڑ

**ضلع پاکوڑ** بھارت دے صوبے جھاڑکھنڈ دا اک ضلع اے۔ اس ضلعے دا راجگڑھ پاکوڑ شہر اے ۔
## لوک گنتی
ضلع پاکوڑ دی آبادی 7،01،616  لوک اے ۔
## رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 686.21 مربع کلومیٹر اے ۔

گٹھ:جھاڑکھنڈ دے ضلعے
گٹھ:بھارت دے ضلعے
ضلع حصار

**ضلع حصار** بھارت دے صوبا ہریاݨا دا اک ضلع اے ۔ 

گٹھ:ہریاݨا دے ضلعے
گٹھ:ہریاݨا
گٹھ:ہریانہ دے ضلعے
ضلع امبالا

امبالا ضلع بھارت دی ریاست ہریانہ وچ اے۔ امبالہ ضلع دا حجم 1568.85 کلومیٹر اے۔

گٹھ:ہریانہ دے ضلعے
ضلع پانیپت

**پانیپت ضلع** بھارت دے ہریانہ راج دا اک ضلع اے۔ ایہہ ضلع 1268 کلومیٹر2 وڈا اے۔ اس ضلعے دی  آبادی 967,449 (2001 سینسس مطابق) اے۔

## تریخ
پانیپت ضلع 1 نومبر، 1989 نوں کرنال ضلعے وچوں بنایا گیا سی۔

گٹھ:ہریانہ دے ضلعے
ضلع کیتھل

**ضلع کیتھل**، بھارت دی ریاست ہریاݨا دا اک ضلع اے۔

گٹھ:ہریانہ دے ضلعے
ضلع نوہ

**ضلع نوہ** بھارت دے صوبے ہریاݨا دا اک ضلع اے ۔ ایہ بھارت وچ کشمیر توں بعد سب توں ودھ مسلماناں دی آبادی رکھن آلا علاقہ اے جتھے مسلمان اکثریت وچ نیں۔

گٹھ:ہریانہ دے ضلعے
گٹھ:بھارت دے ضلعے
جنڈیالا شیر خاں

**جنڈیالہ شیر خان** ضلع شیخوپورا پنجاب پاکستان دا اک پنڈ تے یونین کونسل اے۔ پنجابی دا منیا پرمنیا شاعر وارث شاہ ایتھے جمیا سی۔