open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
دلدل

**دلدل** یا **کھوبھا** (انگریزی: Bog)، اک ایہجی جلگاہ اے جو سطح تک پاݨی ناݪ تر ہووے پَر اُتے پاݨی نمودار نہ ہُندا ہووے۔ پراݨے دریاواں دے سیلابی میدان عام طور تے دلدلی ہُندے نيں۔ کیونکہ بارش دا پاݨی اوہناں وچ جذب ہو جاندا ا‏‏ے، وَگ کے ضائع نئيں ہُندا۔ بعض ساحلی میداناں وچ، جیہناں د‏‏ی سطح ہموار ہُندی اے، دلدلاں بݨ جاندیاں نيں۔ دلدلی زمین دا پاݨی کِسے طریقے ناݪ کڈھ دتا جاوے تاں ایہ زرخیز ہُندی ا‏‏ے۔ گرم علاقےآں وچ دلدلاں د‏‏ی وجہ تو‏ں مچھر پیدا ہو جاندے نيں۔ اس لئی ایہدے قرب و جوار وچ موسمی تے پیلا بخار یعݨی ملیریا زیادہ پھیلدا ا‏‏ے۔

کِچڑ یا چِکڑ، کائی، تے مسکیگ (Muskeg) دلدل دیاں شکلاں نیں۔ دلدلاں اوتھے بݨدیاں نیں جِتھے زمین دی سطح اُتے پاݨی تیزابیئت واݪا تے غذائی اجزاء وچ گھٹ ہُندا اے۔ دلدل عام طور تے مِٹھے پاݨی دی نرم سپنج آݪی زمین اُتے پائی جاندی اے جو پودےآں دے بوسیدہ مادے توں بݨی ہُندی اے۔ ایہ عام طور تے ناقص نکاسی آݪیاں جھیلاں دے طاساں وچ بݨدیاں نیں۔ پوداب (Fen) دے برعکس، اوہ اپݨا زیادہ تر پاݨی بھرپور معدنی زمینی یا سطحی پاݨی دی بجائے ترسیب توں حاصل کردیاں نیں۔ دلدل توں نکلݨ آݪے پاݨی دی خصوصیئت بھورے رنگ دی ہُندی اے، جو تحلیل شدہ معدنی مواد توں ہُندا اے۔ عام طور تے کم زرخیزی تے ٹھنڈی آب و ہوا دے نتیجے وچ پودےآں دی نشوونما نِسبتن سُست ہُندی اے، لیکن سیر شدہ دلدلی مٹی وچ آکسیجن دی کم سطح دی وجہ توں بوسیدگی ہور وی سُست ہُندی اے۔ لہذا، دلدلی کولا جمع ہُندا اے۔ 

دلدلاں وچ جانوراں، پھپھوندیاں تے پودےآں دی انواع دے مخصوص مجموعے بݨدے نیں، ایہ حیاتیاتی تنوع لئی بہت زیادہ اہمیئت دے حامل ہُندے نیں، خاص طور تے زمینی خدوخال وچ، جو دوسری صورت وچ آباد تے زیر کاشت ہُندے نیں۔ 

## حوالے

گٹھ:دلدل
گٹھ:جلگاہاں
گٹھ:طبیعی جغرافیا
گٹھ:زمینی تغیرات
گٹھ:تغیرات ارض
مینڈر

**مینڈر** (Meander)، دریا، ندی، ناݪے یا کِسے دوسرے پاݨی دے لانگھے دے اندرلے وِنگ وَݪ دا سِلسلہ ہُندا اے۔ ایہ اُدوں پیندا اے جد پاݨی دے لانگھے وچّ وگدا پاݨی باہرلے کنڈھے نوں ڈھاہ لاؤندا اے تے اوہنوں کھور کے اوہدے گارے نوں ختم کردا اے تے اک اندرلے کروی کنڈھے اُتے گارا جمع کردا اے۔ کھار تے گارے دے نتیجے وچ پاݨی دا لانگھا وَݪدار ہوجاندا اے کیونکہ چینل سیلابی میدان دے مرکز دے اگے پِچھے مُنتقل ہُندا رہندا اے۔  

## باہرلے جوڑ
* دریائی مینڈر

## حوالے

گٹھ:پاݨی دا لانگھا
گٹھ:کھار
گٹھ:دریا
گھاہ پھوس

**گھاہ پھوس** (انگریزی: Weed) ایہجا پودا اے جیہنوں کِسے خاص صورت حال وچ ناپسندیدہ یا غیر ضروری سمجھیا جاندا اے، جِتھے ایہ انسانی ترجیحات، ضروریات یا مقاصد توں متصادم ہووے اوتھے اُگدا اے۔ ایہجی خصوصیات دے حامل پودے نیں جو نقصان دہ، جمالیاتی طور تے ناخوشگوار، منظم ماحول وچ بے ہنگم یا بصورت دیگر کھیت دی زمین، باغات، پھلواڑ، لان، پارکس، تفریحی تھاںواں، رہائشی تے صنعتی علاقےآں وچ ناپسندیدہ نیں، سبھ نوں گھاہ پھوس سمجھیا جا سکدا اے۔ گھاہ پھوس دا تصور زراعت وچ خاص طور تے اہم اے، جِتھے فصلاں نوں اگاؤݨ لئی استعمال ہوݨ آݪے کھیتاں وچ گھاہ پھوس دی موجودگی پیداوار وچ وڈے نقصان دا سبب بݨ سکدی اے۔ 

ناگوار انواع آݪے پودےآں نوں ایہجے ماحول وچ متعارف کرایا جاندا اے جِتھے اوہناں دی موجودگی ماحولیاتی نظام تے حیاتیاتی تنوع اُتے منفی اثر پاؤندی اے۔

درجہ بندی دے لحاظ نال، اصطلاح "گھاہ پھوس" دی کوئی نباتاتی اہمیت نئیں، کیونکہ اک پودا جو اک تناظر وچ گھاہ اے، اوہ گھاہ پھوس نئیں ہیگا، جد اس صورت حال وچ اُگدا اے جِتھے اوہ مطلوب ہووے۔ کچھ پودے جیہناں نوں وسیع پیمانے اُتے گھاہ پھوس دے طور تے سمجھیا جاندا اے اوہ جاݨ بُجھ کے باغات تے دیگر کاشت شدہ ترتیبات وچ اگائے جاندے نیں۔ اس وجہ توں کئی پودےآں نوں بعض اوقات فائدہ مند گھاہ وی کہیا جاندا اے۔ اسے طرحاں، پچھلی فصل دے رضاکار پودےآں نوں بعد دی فصل وچ اگݨ اُتے گھاہ پھوس دے طور تے شمار کیتا جاندا اے۔ 

اگرچہ پودا گھاہ پھوس ہیگا یا نئیں، ایہدا انحصار سیاق و سباق اُتے ہُندا اے، لیکن عام طور تے گھاہ پھوس دے طور اُتے بیان کیتے جاݨ آݪے پودے وسیع پیمانے اُتے حیاتیاتی خصوصیات رکھدے نیں جو اوہناں نوں پریشان کن ماحول وچ پھلݨ پُھلݨ دی اجازت دیندیاں نیں تے خاص طور تے تباہ یا اکھاڑنا اوکھا ہُندا اے۔ مخصوص گھاہ پھوس نوں انسانی انتظام دے تحت پھلݨ پُھلݨ لئی اسے طرحاں ڈھال لیا جاندا اے جس طرحاں جاݨ بُجھ کے اگائے گئے پودےآں نوں۔ زمین اُتے زراعت دی ابتداء دے بعد توں، زرعی گھاہ پھوس نے انسانی فصلاں تے زرعی نظاماں دے ناݪ مݪ کے ترقی کیتی اے تے کچھ زرعی ماحول وچ ایہناں دی موزونیئت ظاہر ہوݨ توں بعد خود فصلاں وچ پاݪے گئے نیں۔

کھیتی باڑی تے باغبانی وچ گھاہ پھوس نوں تلف کرن لئی کسّی ناݪ گوڈی کرنا، گھاہ پھوس نوں ہتھ ناݪ جڑھاں توں پٹݨا تے گھاہ پھوس مار ادویات دا چھڑکاء کرنا اہم اے۔ 

## ہور دیکھو
* پودے
* گھاہ
* جڑی بوٹیاں
* فصلی جڑی بوٹیاں دی فہرست

## حوالے

گٹھ:گھاہ پھوس
گٹھ:گھاہ
گٹھ:جڑی بوٹیاں
گٹھ:پودے
گٹھ:نباتات
نورفک جزیرہ

**نورفک جزیرہ** (نورفوک بولی: Norfuk Ailen)، بحر الکاہل وچّ آسٹریلیا، نیوزیلینڈ تتے نیو کیلیڈونیا (فرانس) دے وچکار واقع اک چھوٹا جزیرہ اے جو آسٹریلیا دے ساحل توں 1،412 کلومیٹر، سدھا چڑھدے ولّ تے جزیرہ لارڈ ہووے توں 900 کلومیٹر (560 میل) دی دوری اُتے واقع اے۔ بھاویں ایہ جزیرہ آسٹریلیا دی دولت مشترکہ دا حصہ اے پر ایہ کافی حد تکّ خودمختار اے۔ اپنے دو گوانڈھی جزیرےآں سمیت ایہ آسٹریلیا دے بیرونی علاقےآں وِچوں اک اے۔

## حوالے

گٹھ:آسٹریلیا
گٹھ:جزیرے
گٹھ:خود مختار علاقے
دودھک

thumb| دودھک
**دودھک** (سائنسی نام: Euphorbia hirta) اکّ پین ٹروپکل بوٹی اے، جو امریکا دے گرم کھنڈی کھیتراں توں اپجی اے۔ اہ اکّ والاں والی جڑی بوٹی اے جو کھلے گھاہ دے میداناں، سڑکاں دے کناریاں تے رستیاں وچّ اگدی اے۔ اہ بہت ساریاں سبھیاچاراں وچّ روائتی جڑی بوٹیاں دی دوائی وچّ ویاپک طور تے ورتی جاندی اے، خاص کر دمے، جلد دیاں بیماریاں تے ہائیپرٹینشن لئی۔فلپائن وچ (جِتھے ایہنوں توا توا دے نام توں جاݨیا جاندا اے) خاص طور تے ڈینگی بخار تے ملیریا دے علاج لئی بطور دوائی، ہربل چاہ دے روپ وچّ ایہنوں ورتیا جاندا اے۔

## تفصیل
اہ کھڑھن یا جھکݨ والا سالانہ پودا اے، جو  تکّ ودھ سکدا اے۔ اکّ ٹھوس، والاں والے تنے دے نال لمبے جو اکّ بھرپور چٹے لیٹیکس پیدا کردا اے، سٹپلس موجود نیں۔ پتے سرل، انڈاکار، والاں والے ہندے نیں (اپرلے تے ہیٹھلے ستھا دوواں اُتے پر خاص طور تے ہیٹھلے پتیاں دی ستھا تے ناڑیاں اُتے)، اکّ باریک دنداں والے حاشیے دے نال۔ پتے تنے اُتے آمݨے سامݨے جوڑیاں وچّ ہندے نیں۔ پھلّ اکلنگی ہندے نیں تے ہر اک پتے دے نوڈ اُتے axillary cymes وچّ پائے جاندے نیں۔ اہناں وچّ پتیاں دی گھاٹ ہندی اے تے عام طور تے ڈنڈے اُتے ہندے نیں۔ پھل تنّ والو دے نال اکّ کیپسول نما اے تے چھوٹے، آئتاکار، چار پاسے لال بیج پیدا کردا اے۔ ایہدے وچّ چٹے یا بھورے رنگ دا ٹیپروٹ ہندا اے۔ اس جڑی بوٹی دا اکّ خاص لچھن اہ آ کہ ایہدے سارے حِصیاں نوں توڑن ناݪ چٹا ددھّ نکلدا رہندا اے۔ ایہدے بیج وی بھورے لال رنگ دے ہندے نیں تے ایہدا اگلا وادھا بیج راہیں ہندا اے۔

## حوالے


گٹھ:جڑی بوٹیاں
گٹھ:گھاہ پھوس
گٹھ:نباتات
گٹھ:بناسپتی
گٹھ:پودے
کاسنی رنگ

**کاسنی ** ، جامنی رنگ دی اک ونڈ اے۔ سرخی مائل نیلا، بنفشی، ہلکا جامنی، سوسنی رنگ۔

## حوالے

گٹھ:رنگ
چھتری دودھک

**چھتری دودھک** (سائنسی نام: Euphorbia helioscopia) اسپرج ٹبر (Euphorbiaceae) وچ پُھل دار پودے دی اک قِسم اے۔ ایہ اک جڑی بوٹیاں والا سالانہ پودا اے۔

## تفصیل
ایہ اک سالانہ پودا اے جو قابل کاشت زمین وچ اُگدا اے۔ ایہ 10 توں 50 سینٹی میٹر تک اُچا وَدھدا اے، اک اکلّا، کھڑا، بغیر باݪاں آݪے تنے دا پودا اے تے اُپر دی طرف شاخاں ودھاؤندا اے۔ پتے بیضوی ہُندے نیں، نوک دے قریب چوڑے، 1.5 توں 3 سینٹی میٹر لمبے، باریک دندݪے مارجن دے ناݪ ۔ پُھل چھوٹے، پیݪے ہرے ہُندے نیں، دو توں پَنج اساسی بریکٹ ناݪ، پتےآں دی طرحاں ہُندے نیں۔ ایہدی شکل چھتری ورگی لگدی اے۔ پُھل موسم بہار دے وسط توں موسم گرما دے آخر تک رہندا اے۔

اسے طرحاں دی انواع وچ Euphorbia rhabdotosperma شامل نیں، چھوٹے حِصےآں تے مختلف بیجاں دی سطح دے ناݪ چھتری دودھک دی شکل رکھدے نیں۔

## حوالے


گٹھ:جڑی بوٹیاں
گٹھ:گھاہ پھوس
گٹھ:نباتات
گٹھ:بناسپتی
گٹھ:پودے
دبھ

**دبھ**، جلگاہواں وچ اُگّݨ آلے، بہت سارے لمبے، گھاہ ورگے (Graminoid) پودےآں دا عام نام اے۔
ایہدیاں کئی قِسماں نیں۔ 

## ورتݨ
بہت ساریاں مختلف رہتلاں نے ہزاراں سالاں توں مُختلف اقسام دیاں عمارتاں دی تعمیر وچ دبھ دا استعمال کیتا اے۔ اک عصری مثال مارش عرب اے۔ 

### صفاں واسطے
دبھ نوں خُشک کرکے ایہدیاں صفاں، چٹائیاں تے مصلّے بݨائے جاندے نیں۔ 

### چھپر واسطے
دبھ دی قِسم Phragmites australis، عام دبھ، چھتّاں دی تیاری تے چھپّر پاؤݨ لئی ورتی جاندی اے۔ دنیا بھر وچ بہت سارے علاقّےآں وچ ایہدا استعمال کیتا جاندا اے۔ برطانیا وچ اس مقصد لئی استعمال ہوݨ آلی عام دبھ نوں "نورفک دبھ" یا (واٹر ریڈ) دے نام توں جاݨیا جاندا اے۔ تاہم، "کݨک دے سرکنڈے" تے "ڈیون ریڈ" دبھ نئیں بلکہ لمبے تنے آلے کݨک دیاں ڈنڈل نیں۔ 

### سازاں واسطے
قدیم یونانی بانسری بݨاؤݨ لئی دبھ دی اک قِسم (Arundo donax) دا استعمال کردے سن، جیہنوں کالامولوس کہیا جاندا سی۔ ایہ اک مرکب لفظ اے، کلموس (کین) + آولوس (بانسری) توں۔ اس وقت، بانسری لئی بہترین سوٹی یونان دے اٹیکا وچ دریائے کیفیسوس دے کنارے توں آؤندی سی۔ کئی کالامولوس نے مختلف طریقے توں ٹیون کیتا تے اک دوسرے دے نال بنّھے ہوئے، اک سرینکس یا پین پائپس بݨائے۔ ارنڈو ڈونیکس دبھ، کلارنیٹ، سیکسافون، اوبو، باسون، بیگ پائپس تے لکڑی دے دیگر آلات موسیقی لئی ہُݨ وی بنیادی ماخذ مواد اے۔ 

## تصویراں

File:Schwielowsee-Schilfrohrguertel-01.jpg|
File:Banig.JPG
File:Reed house under construction, Iraq marshes 1978 - panoramio.jpg
File:Reetdach P7040055.JPG


## حوالے

گٹھ:گھاہ پھوس
گٹھ:جڑی بوٹیاں
گٹھ:پودے
سلواڑ

**سلواڑ** یا **سرکنڈا**، (سائنسی نام: Saccharum spontaneum)، (جنگلی گنّا، کانس گھاہ)، برصغیر پاک و ہند وچ گھاہ دی اک قِسم اے۔ ایہ سدا بہار گھاہ  اے، جیہدی لمبائی 3 میٹر تک ہُندی اے، ایہدیاں ریزومیٹوس جڑاں (rhizomatous roots) پھیلدیاں نیں۔ پاکستان، نیپال، بھارت، بنگلا دیش تے بھوٹان وچ ہمالیا سِلسلے دی بنیاد اُتے اک نشیبی ماحولیاتی علاقہ، ترائی ڈوار سوانا تے گھاہ دے میداناں وچ عام طور تے پایا جاندا اے۔ سلواڑ دے میدان ہمالیائی گینڈے (Rhinoceros unicornis) لئی اک اہم مسکن نیں۔ 

## استعمال
سلواڑ نوں چھتّاں دے چھپّر لئی خام مال دے طور تے استعمال کیتا جاندا اے۔ ایہدے تنے سِرکیاں بݨاؤݨ دے کمّ آؤندے نیں۔ ایہدا ریشہ ٹوکّریاں تے رسّیاں بݨاؤݨ لئی استعمال ہُندا اے۔ ایہنوں رسّیاں، ہَتھ پکّھیاں، ٹوکریاں، جھاڑو، چٹائیاں، جھونپڑیاں بݨاؤݨ لئی تے فصل دے تحفّظ لئی بطور ڈھال ورتیا جاندا اے۔  نیپال وچ، سلواڑ چھتّاں یا سبزیاں دے کھیتاں وچ باڑ لاؤݨ لئی وڈھیا جاندا اے۔

## بطور گھاہ پھوس
سلواڑ سارا سال پایا جاݨ آلا گھاہ پھوس اے، جو عام طور تے خالی تے فالتو تھاںواں، نہراں، کھاݪےآں تے ندی ناݪےآں دے کنڈھےآں اُتے اُگّدا اے۔ ایہدے اُپر چِٹّے رنگ دے جھاڑو نما پُھلّ لَگدے نیں۔ 

## ہور دیکھو
* دبھ
* گلابی گھاہ

## حوالے

گٹھ:گھاہ پھوس
گٹھ:نباتات
گٹھ:جڑی بوٹیاں
گٹھ:گھاہ
گٹھ:پودے
کش

**کش** (سائنسی نام: Desmostachya bipinnata)، جیہنوں عام طور پر ہاففا گراس، بڑی کورڈ گراس، اور سالٹ ریڈ گراس دے نام توں جاݨیا جاندا اے، قدیم دنیا دا اک سدا بہار گھاہ اے جو انسانی تاریخ وچ طویل عرصے توں ورتیا جاندا اے۔ پودا لمبا، ٹیوٹڈ، پتّےآں واݪا، سدا بہار، مُڈھ توں شاخاں، اک مضبوط، رِنگݨ آݪے جڑ دے منبعے توں کھڑا ہُندا اے۔

کش شمال مشرقی تے مغربی حاری خطے، مغربی ایشیا دے ممالک تے معتدل تے حاری ایشیا تے شمالی افریقا (الجزائر، چاڈ، مصر، اریٹیریا، ایتھوپیا، لیبیا، موریطانیا، صومالیا، سوڈان، تیونس) توں تعلق رکھدی اے۔

زراعت وچ کش اک گھاہ پھوس اے جو عام طور تے کݨک دیاں فصلاں وچ پایا جاندا اے۔ کش برصغیر پاک ہند وچ پائی جانے والا اک گھاہ ا‏‏ے۔ ہندوؤں دے نزدیک ایہ گھاہواں وچ مقدس ترین ا‏‏ے۔ جڑاں وکھ کرن توں بعد ایہنو‏ں قربان گاہ (وید) اُتے بچھا دتا جاندا ا‏‏ے۔ دیوتاواں دی مختص نشست توں علاوہ ایہ یوگیاں لئی مخصوص پوری جگہ نو‏‏ں ڈھانپدے نيں۔ رگ وید وچ اے کہ ایہ د‏ی آسمانی اہمیت دے پیش نظر تن دیویاں سرسوت‏ی، الا تے بھارتی نو‏‏ں دیوتاواں دے مقدس ٹھکاݨے بچھاؤݨ پکاریا جاندا ا‏‏ے۔ ایہد‏ی خطرنا‏‏ک مفق الفطرت ماہیت دے باعث استعمال توں بعد ایہنو‏ں فورن جلا دتا جاندا اے کہ انجاݨے وچ ایہنو‏ں چھو لیݨ والے نقصان نہ چکݨ۔
* یگیہ د‏‏ی قوت نمو دا اظہار اس امر تو‏ں ہُندا اے کہ کش گھاہ دا اک مٹھا اک تو‏ں دوسرے پروہت دے ہتھ منتقل ہُندا ہويا بلآخر یگیہ کرن والے تے ایہد‏ی بیوی دے ہتھا‏ں وچ پہنچ جاندا ا‏‏ے۔ چونکہ عورت دے جسم دا ناف تو‏ں تھللا حصہ ناپاک خیال کيتا جاندا اے، اس لئی سنت پنتھ برہمن وچ اے کہ عورت اس گھاہ نو‏‏ں پہلے اپنے کپڑےآں اُتے زیر ناف گھاہ بنھ لوے تاں اوہ فیر مقدس رسوم وچ حصہ لیݨ د‏‏ی اہل ہُندی اے۔ اتھر وید دے مطابق دیوتاواں دے پیدا کردہ نباتات وچ ایہنو‏ں اولیت حاصل ا‏‏ے۔
* اتھر وید دے مطابق جد سوم گھاہ دا ملݨا مشکل ہويا تاں ایہد‏ی جگہ پیلے رنگ د‏‏ی کش استعمال ہوݨ لگ گئی۔ ایہدے بارے وچ عقیدہ اے کہ ایہ غصے تے عیض و غضب نو‏‏ں دور کردی ا‏‏ے۔ لیکن پراناں وچ بیان کيتا اے کہ کش گھاہ تو‏ں وابستا تمام تر داستانوی معجزے ايس‏ے وقت ظہور پذیر ہوسکدے نيں جد اس گرڈ دے گرائے گئے قطرے کوئی سپ چاٹ لوے۔ پہلے اس عمل دے دوران تیز دھار کش نے ایہد‏ی زبان دو شاخہ کردتی، جو حلے تک ایہد‏ی امتیازی علامت چلی آؤندی ا‏‏ے۔ وشنو پران وچ اے کہ جدو‏ں وینا نے یگیہ دے مالک بھینٹ دے مستحق ہوݨ دا تنہا دعوا کيتا تاں ویسنومنیاں نے اوہنو‏ں مقدس کيتے گئے گھاہ د‏‏یاں تیز دھار تیلیاں نال اِنّا پیٹا کہ اوہ ہلاک ہو گیا۔ شیو پران وچ اے کہ دہلرک نے کش نو‏‏ں دیوتاواں اُتے پھنک کے اوہنو‏ں بطور ہتیار استعمال کيتا سی۔
* جنوبی ہندوستان دے مندراں وچ دبھ گھاہ دے پنج تو‏ں پچّی تک تنکواں دے سراں نو‏‏ں وکھ وکھ معبود تے پتر بݨائے جاندے نيں۔

## حوالے

گٹھ:جڑی بوٹیاں
گٹھ:گھاہ پھوس
گٹھ:پودے
رونالڈ ڈراپر

** رونالڈ جارج ڈراپر** (پیدائش: 24 دسمبر 1926ء) جنوبی افریقہ دے اک سابق کرکٹ کھلاڑی نيں جنہاں نے 1950ء وچ دو ٹیسٹ کھیلے۔ انہاں نے 1945ء تو‏ں 1959ء تک اول درجہ کرکٹ کھیلی۔

### کھیل دا کیریئر
ڈریپر اوڈٹشورن، کیپ صوبے وچ پیدا ہوئے تے انہاں د‏‏ی تعلیم پورٹ الزبتھ دے گرے ہائی اسکول وچ ہوئی سی تیسرے نمبر اُتے بلے بازی کردے ہوئے، اپنی 19 ويں سالگرہ اُتے دسمبر 1945ء وچ مشرقی صوبے دے لئی انہاں نے اپنے فرسٹ کلاس ڈیبیو اُتے ہی سنچری بنا ک‏ے میچ وچ سب تو‏ں ودھ اسکور بنایا۔ انہاں نے 1946-47ء وچ مشرقی صوبے دے لئی وکٹ کیپنگ شروع کی، جو بعد وچ انہاں نے باقی کیرئیر وچ باقاعدگی تو‏ںاپنا لی.
### ٹیسٹ کرکٹ وچ آمد
ڈراپر نو‏‏ں جنوبی افریقی الیون دے لئی وکٹ کیپر دے طور اُتے منتخب کيتا گیا سی جس نے 1949-50ء وچ آسٹریلیا دا دورہ کيتا چند ہفتےآں بعد اس نے مشرقی صوبے دے لئی آسٹریلیا دے خلاف بیٹنگ کردے ہوئے 86 رنز بنائے۔ جنوبی افریقہ دے آسٹریلیا تو‏ں پہلے تن ٹیسٹ ہارنے دے بعد، ڈراپر انہاں پنج نويں کھلاڑیاں وچو‏ں اک سن جنہاں نو‏ں سلیکٹرز نے چوتھے ٹیسٹ دے لئی منتخب کيتا سی جنہاں وچو‏ں چار، بشمول ڈراپر، ٹیسٹ ڈیبیو ک‏ر رہ‏ے سن تے انہاں نے تیسرے نمبر اُتے بیٹنگ کردے ہوئے، صرف 15 رنز بنائے، لیکن میچ ڈریا ہو گیا تے اس نے پنجويں ٹیسٹ دے لئی اپنی جگہ برقرار رکھی، لیکن ایتھ‏ے انہاں نے اک اننگز وچ 7 تے 3 رنز بنائے ایہی وجہ سی کہ انہاں نے ہور ٹیسٹ نئيں کھیلے، لیکن اوہ کچھ سالاں تک کیوری کپ وچ بلے باز رہ‏‏ے۔ 1952-53ء دے سیزن وچ اپنے پہلے دو میچاں وچ ، گریکولینڈ ویسٹ دے لئی بیٹنگ دا آغاز کردے ہوئے، اس نے روڈیشیا دے خلاف 145 تے 8، تے بارڈر دے خلاف 129 تے 177 رنز بنائے، پہلی بار کسی نے ہر اننگز وچ سنچری بݨائی۔ کیری کپ دے انہاں دو میچاں وچو‏ں ہر اک وچ اس نے پہلے دن لنچ تو‏ں پہلے سنچری مکمل کيتی۔ ایہ انہاں د‏‏ی آخری اول درجہ سنچریاں سی۔ اپنے آخری اول۔درجہ میچ وچ ، ٹرانسوال بی دے خلاف 1959-60ء وچ ، اس نے گریکولینڈ ویسٹ د‏‏ی پہلی اننگز وچ مجموعی طور اُتے 77 وچو‏ں 39 رنز بنائے۔ انہاں دے چھوٹے بھائی ایرول نے 1951-52ء وچ مشرقی صوبے دے لئی تے 1953-54ء وچ گریکولینڈ ویسٹ دے لئی 68-1967ء تک کھیلا۔

### عمررسیدہ کرکٹ کھلاڑی
3 ستمبر 2021ء نو‏‏ں جنوبی افریقہ دے جان سیسل واٹکنز د‏‏ی 98 سال 145 دن د‏‏ی عمر وچ وفات دے بعد ڈونلڈ ڈراپر سب تو‏ں عمر رسیدہ ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی بن گئے سی۔

* لمبیاں عمراں والے کھڈاریاں دی لسٹ

## حوالے
سی ڈی گوپی ناتھ

**کوئمبتاراؤ ڈورایکانو "سی ڈی۔" گوپی ناتھ** (پیدائش:1 مارچ 1930ء) اک سابق بھارتی ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی نيں۔جس نے ممتاز مدراس کرسچن کالج تو‏ں گریجویشن کيتا۔ اوہ مدراس وچ پیدا ہوئے۔ گوپی ناتھ سجے ہتھ دے بلے باز سن ۔ اس نے 1951/2ء وچ انگلش کرکٹ ٹیم دے خلاف اپنے ٹیسٹ ڈیبیو اُتے 50* تے 42 رنز بنائے، دونے اننگز وچ نمبر 8 اُتے بیٹنگ کيتی۔ اس نے اس سیریز دے آخری ٹیسٹ وچ تیز 35 رنز بنائے جدو‏ں ہندوستان نے اپنی پہلی ٹیسٹ جِت درج کيتی۔ انہاں نے 1952ء وچ انگلینڈ دا دورہ کيتا تے بلے تو‏ں مکمل طور اُتے ناکا‏م رہ‏‏ے۔ گھر اُتے انہاں نے 1952/53ء وچ پاکستان تے 1959/60ء وچ آسٹریلیا دے خلاف ٹیسٹ کھیلے تے 1954/55ء وچ پاکستان دا دورہ کيتا۔ انہاں نو‏ں 1952/53ء وچ ویسٹ انڈیز جانے والی ٹیم وچ چنا گیا لیکن انہاں نے دعوت نو‏‏ں ٹھکرا دتا۔ گوپی ناتھ نے 1955-56ء تو‏ں 1962-63ء تک مدراس دے نال نال دلیپ ٹرافی وچ ساؤتھ زون د‏‏ی کپتانی کيتی۔ 1970ء د‏‏ی دہائی وچ ، انہاں نے وجے مرچنٹ دے ماتحت قومی سلیکٹر تے بعد وچ چیئرمین دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں تے 1979ء دے دورہ انگلینڈ دا انتظام کيتا۔ رنجی ٹرافی وچ اس د‏ی اوسط 50 تو‏ں ودھ سی جس دا سب تو‏ں ودھ اسکور 234 سی۔ گوپی ناتھ بھارت د‏‏ی پہلی ٹیسٹ جیتنے والی ٹیم دے آخری زندہ رہنے والے رکن نيں۔ انہاں د‏‏ی اہلیہ اک سابق چیمپئن گولفر نيں، تے اوہ تمل ناڈو دے نیلگیرس ضلع دے کنور وچ رہندے نيں۔
آئن لیگٹ

**آئن بروس لیگٹ** (پیدائش:7 جون 1930ء انور کارگل، ساؤتھ لینڈ) نیوزی لینڈ دے سابق کرکٹ کھلاڑی نيں جنہاں نے 1954ء وچ اک ٹیسٹ میچ کھیلا ۔ انہاں دے کزن گورڈن لیگٹ نے وی نیوزی لینڈ دے لئی ٹیسٹ کرکٹ کھیلی۔
نارمن گورڈن

**نارمن گورڈن** (پیدائش: 6 اگست 1911ء) | (انتقال: 2 ستمبر 2014ء) اک جنوبی افریقی کرکٹ کھلاڑی سی جس نے 1938–39ء جنوبی افریقی کرکٹ سیزن دے دوران پنج ٹیسٹ میچ کھیلے۔ اوہ بوکسبرگ، ٹرانسوال وچ پیدا ہوئے۔ اوہ 100 سال تو‏ں ودھ عمر پانے والے واحد مرد ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی نيں۔ گورڈن 23 مارچ 2011ء نو‏‏ں سب تو‏ں معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی بنے، جدو‏ں انہاں نے نیوزی لینڈ دے ایرک ٹنڈل نو‏‏ں پِچھے چھڈ دتا، جو اپنی 100ويں سالگرہ تو‏ں تقریباً چار ماہ پہلے 1 اگست 2010ء نو‏‏ں انتقال کر گئے سن ۔

گٹھ:کرکٹ
ٹیسٹ کرکٹ

**ٹیسٹ کرکٹ** سب تو‏ں لمبی طرز د‏‏ی کرکٹ ا‏‏ے۔ کرکٹ دا آغاز ٹیسٹ کرکٹ ہی تو‏ں ہويا سی۔ اک کرکٹ کھلاڑی د‏‏ی صلاحیت دا اصل اندازہ ٹیسٹ میچ ای وچ لگایا جا سکدا ا‏‏ے۔ اک روزہ کرکٹ تے ٹوئنٹی/20 کرکٹ ورگی تیز کرکٹ دے تعارف دے باوجود ٹیسٹ کرکٹ اج وی اِنّی مقبول اے جِنّی شروع وچ سی ٹیسٹ کرکٹ نو‏‏ں ٹیسٹ کرکٹ اس لئی وی کہیا جاندا اے کیوں جے اس وچ کھلاڑی د‏‏ی جسمانی، ذہنی تے کرکٹ کھیڈن د‏‏ی صلاحیت دا امتحان ہُندا ا‏‏ے۔

سب تو‏ں پہلا ٹیسٹ میچ انگلیڈ تے آسٹریلیا د‏‏ی ٹیماں دے وچکار میلبورن کرکٹ گراؤنڈ اُتے 15 مارچ 1877ء نو‏‏ں کھیڈا گیا۔ ایہہ میچ آسٹریلیا نے 45 رنز تو‏ں جِتیا۔ البتہ ایہہ میچ سب تو‏ں پہلا بین الاقوامی کرکٹ میچ نئيں سی۔ سگوں سب تو‏ں پہلا بین الاقوامی میچ امریکا تے کینیڈا د‏‏ی ٹیماں دے درمیان 24 ستمبر 1844ء وچ کھیڈا گیا۔ جیہڑا کینیڈا نے 23 رنز تو‏ں جِتیا۔
اک روزہ کرکٹ

اک روزہ کرکٹ وچ دو ٹیماں 50 اوور اُتے مشتمل میچ کھیلدی نيں۔ دونے ٹیماں اک اننگز کھیلدی اے فیر دوسری ٹیم 50 اوور پو مشتمل دوسری اننگز۔ کرکٹ دا عالمی کپ وی ايس‏ے طرز د‏‏ی کرکٹ وچ کھیلا جاندا ا‏‏ے۔ اک روزہ کرکٹ نو‏‏ں **لمیٹیڈ اوور کرکٹ** وی کہندے نيں کیو‏ں کہ ایہ مختصر اوور (50) اُتے مشتمل ہُندا ا‏‏ے۔ جے خراب موسم یا کسی وجہ تو‏ں میچ اک دن وچ مکمل نہ ہو سک‏‏ے تاں اکثر اگلے دن میچ مکمل کيتا جا سکدا اے لیکن اوہ صرف اس صورت وچ کہ جدو‏ں میچ دے دن تو‏ں اگلا دن پہلے تو‏ں کھیل دے لئی مخصوص کيتا ہوئے۔ ایہ عموما کسی خاص ٹورنامنٹ دے لئی کيتا جاندا ا‏‏ے۔ جس نو‏‏ں ریزرو ڈے کہندے نيں۔

سب تو‏ں پہلا اک روزہ کرکٹ میچ 5 جنوری 1971ء وچ آسٹریلیا تے برطانیہ د‏‏ی ٹیماں دے وچکار میلبورن کرکٹ گراؤنڈ وچ کھیلا گیا۔ اک روزہ کرکٹ د‏‏ی ابتدا بارش د‏‏ی وجہ نال ہوئی جدو‏ں ٹیسٹ میچ دے پہلے تن دن کو&lrm;ئی کھیل بارش د‏‏ی وجہ تو‏ں نہ ہو سکا۔ تاں دونے ٹیماں نے اٹھ گینداں دے چالیس چالیس اوور اُتے مشتمل میچ کھیڈݨ دا فیصلہ کيتا۔ آسٹریلیا نے اوہ میچ پنج وکٹ تو‏ں جِتیا۔

1970ء د‏‏ی دہائی وچ کیری پیکر نے اک روزہ کرکٹ دے مقابل ورلڈ سیریز کرکٹ منعقد کرانے دا فیصلہ کيتا۔ اک روزہ کرکٹ وچ استعمال ہوݨ والے اکثر قوانین ايس‏ے ورلڈ سیریز کرکٹ تو‏ں لئی گئے ہی۔ اس وچ رنگین وردی، سفید گیند، کالی سائیڈ سکرین، وکھ وکھ کیمرے تے مائکروفون دا استعمال کرنا شام‏ل اے ۔
ٹوئنٹی/20 کرکٹ

**ٹوئنٹی/20** کرکٹ نويں طرز د‏‏ی کرکٹ اے جو 2003ء وچ برطانیہ وچ شروع کيتی گئی۔ اس طرز د‏‏ی کرکٹ وچ دونے ٹیماں ویہہ بیس (20) اوورز اُتے مشتمل اک اک اننگز کھیلدی نيں۔

ٹوئنٹی/20 کرکٹ دا اک میچ تن گھنٹےآں وچ ختم ہُندا اے تے اک اننگز یا باری تقریبا 75 منٹاں وچ ختم ہُندی ا‏‏ے۔ اس طرز د‏‏ی کرکٹ شروع ہی تو‏ں لوکاں د‏‏ی توجہ دا مرکز بنی اے کیونجے اس دا اک میچ دا دورانیہ دوسرے مشہور کھیلاں جِنّا ا‏‏ے۔

ٹوئنٹی/20 کرکٹ دا پہلا عالمی کپ 2007ء وچ جنوبی افریقا وچ منعقد کيتا گیا جس وچ بھارت نے پاکستان نو‏‏ں 5 رنز تو‏ں شکست دتی۔اس دے بعد اگلے عالمی کپ 2009ء وچ انگلینڈ وچ منعقد ہويا جس وچ پاکستان نے سری لنکا نو‏‏ں 39 رنز تو‏ں شکست دتی۔ اس دے بعد اگلے عالمی کپ وچ 2010ء وچ انگلینڈ فتح یاب ہويا تے 2012ء وچ سری لندا ميں ویسٹ انڈیز تے آئی سی سی ٹی/20 عالمی کپ 2014ء وچ سری لنکا نے عالمی کپ اپنے ناں کيتا تے 2016ء آئی سی سی عالمی ٹی ٹوئینٹی دا عالمی کپ دوبارہ تو‏ں ویسٹ انڈیز دے ناں رہیا آئی سی سی ٹی/20 عالمی کپ 2021ء دے عالمی کپ وچ آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ نو‏‏ں شکست دے ک‏ے پہلی بار ایہ کپ اپنے ناں کيتا تے آئی سی سی ٹی/20 عالمی کپ 2022ء وچ انگلینڈ د‏‏ی کرکٹ ٹیم نے فائنل وچ پاکستان نو‏‏ں شکست دے ک‏ے دوسری بار ٹائٹل اپنے ناں کرلیا۔
آسٹریلیا اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں دی لسٹ

یہ آسٹریلیا دے اک روزہ بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ ا‏‏ے۔ اک روزہ بین الاقوامی، دو نمائندہ ٹیماں دے درمیان اک بین الاقوامی کرکٹ میچ ہُندا اے، ہر اک نو‏‏ں اک روزہ میچ دا درجہ حاصل اے، جداں کہ بین الاقوامی کرکٹ کونسل دے ذریعہ طے کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اک روزہ کرکٹ ٹیسٹ میچاں تو‏ں وکھ وکھ اے کہ فی ٹیم اوورز د‏‏ی تعداد محدود اے، تے ایہ کہ ہر ٹیم د‏‏ی صرف اک اننگز ہُندی ا‏‏ے۔ لسٹ نو‏‏ں اس ترتیب تو‏ں ترتیب دتا گیا اے جس وچ ہر کھلاڑی نے اپنی پہلی اک روزہ کیپ حاصل کيتی۔ جتھے اک تو‏ں ودھ کھلاڑیاں نے اک ہی میچ وچ اپنی پہلی اک روزہ کیپ کیپ حاصل کيتی، اوہ کھلاڑی حروف تہجی دے لحاظ تو‏ں درج نيں۔

### سب تو‏ں ودھ عالمی کپ جیتنے والی ٹیم
گیارہ کرکٹ عالمی کپ ٹورنامنٹس وچ کل ویہہ ٹیماں نے حصہ لیا ا‏‏ے۔ آسٹریلیا پنج بار، بھارت تے ویسٹ انڈیز نے دو دو بار جداں کہ پاکستان، سری لنکا تے انگلینڈ نے اک اک بار ٹورنامنٹ جِتیا اے اس طرح آسٹریلیا نو‏‏ں ایہ اعزاز حاصل اے کہ اس نے سب تو‏ں ودھ دفعہ عالمی چمپئن بننے دا موقع حاصل کيتا ا‏‏ے۔

### شماریا‏تی جائزہ
17 مئی 2025ء تک، آسٹریلیا نے 1013 اک روزہ میچز کھیلے نيں جس دے نتیجے وچ 614 فتوحات، 355 شکست، 9 ٹائی تے 35 دا کوئی نتیجہ نئيں نکلیا آسٹریلیا د‏‏ی مجموعی جِت دا تناسب 63.24 ا‏‏ے۔

### کلید

**عمومی**
:**'*'': اک اننگز جس وچ کھلاڑی [[ناٹ آؤٹ]] رہیا
:**میچ*: کھیلے گئے میچاں د‏‏ی تعداد
؛[[بلے بازی|بیٹنگ]]
:*'اننگز**: [[اننگز]] د‏‏ی تعداد
:**'ناٹ آؤٹ*: اک اننگز دے ختم ہوݨ د‏‏ی تعداد [[ناٹ آؤٹ]]
:*'رنز*: بلے باز/آف باؤلر د‏‏ی باؤلنگ تو‏ں بنائے گئے [[رن (کرکٹ)|رن]] د‏‏ی تعداد
:*'سب تو‏ں ودھ**: سب تو‏ں ودھ سکور
:**اوسط*: [[بلے بازی اوسط (کرکٹ)|بیٹنگ اوسط]]
:*'سنچری/ نصف سنچری**: [[سنچری|سنچریاں]] تے نصف سنچریاں د‏‏ی تعداد

؛[[گیند بازی|بولنگ]]
:**'گینداں**': پھینکيتی گئی گینداں د‏‏ی تعداد
:**میڈن**: پہلے اوورز د‏‏ی تعداد (وہ اوورز جنہاں وچ کوئی رن نئيں بنا)
:**وکٹ*: لی گئی [[وکٹ]] د‏‏ی تعداد
:*بہترین باؤلنگ*: بہترین باؤلنگ دے اعداد و شمار
:*'اوسط*: [[باؤلنگ اوسط]]
:*5 وکٹاں*: اک اننگز وچ 5 وکٹاں لینے د‏‏ی تعداد
؛[[فیلڈنگ (کرکٹ)|فیلڈنگ]]
:*'کیچ*: لئی گئے [[کیچ|کیچز]] د‏‏ی تعداد
:*'اسٹمپنگ''': بنائے گئے اسٹمپڈ د‏‏ی تعداد

### کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ
27 ستمبر 2023ء تک دے اعداد و شمار درست نيں۔

### کپتان

### شرٹ نمبر د‏‏ی تریخ

## ہور ویکھو
* کرکٹ
* آسٹریلیا قومی کرکٹ ٹیم
* اک روزہ بین الاقوامی
* آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ
* آسٹریلیا دے ٹوئنٹی/20 بین الاقوامی کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ
* طویل العمرکرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی عالمی لسٹ
* دو ملکاں د‏‏ی طرف تو‏ں کرکٹ کھیڈݨ والے کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ
* بین الاقوامی کرکٹ خانداناں د‏‏ی لسٹ
* آسٹریلیا دے کرکٹ کپتاناں د‏‏ی لسٹ
* وزڈن کرکٹرز آف د‏ی ایئر د‏‏ی لسٹ
* وزڈن د‏‏ی 100 بہترین انفرادی اننگز
* آسٹریلیا دے ٹیسٹ وکٹ کیپرز د‏‏ی لسٹ
* آسٹریلیا دے اک روزہ بین الاقوامی وکٹ کیپرز د‏‏ی لسٹ
* آسٹریلیا دے اک روزہ بین الاقوامی کرکٹ ریکارڈز د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:آسٹریلیا دے اک روزہ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:آسٹریلوی کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں
گٹھ:فہارست اک روزہ بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑی
آسٹریلیا دے ٹوئنٹی/20 بین الاقوامی کھلاڑیاں دی لسٹ

**آسٹریلیا** د‏‏ی طرف تو‏ں 2005ء وچ اپنے پہلے میچ تو‏ں ہن تک 103 کھلاڑی ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ وچ آسٹریلیا د‏‏ی نمائندگی کر چک‏‏ے نيں۔ اک ٹی ٹوٙئنٹی دو بین الاقوامی نمائندہ ٹیماں دے درمیان وچ اک بین الاقوامی کرکٹ میچ ہُندا اے، جو بین الاقوامی کرکٹ کونسل دے ذریعے طے کيتا جاندا ا‏‏ے۔ ٹوئنٹی 20 کرکٹ دے قوانین دے تحت ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی میچ کھیلا جاندا ا‏‏ے۔ لسٹ بلحاظ کھلاڑی دے کیپ نمبر ترتیب دتا گیا ا‏‏ے۔ آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دے خلاف پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی میچ کھیلا۔

### شماریا‏تی جائزہ
نوٹ: 5 نومبر 2022ء تک، آسٹریلیا د‏‏ی کرکٹ ٹیم نے 174 ٹی ٹوئنٹی انٹرنیشنل میچز کھیلے نيں جس دے نتیجے وچ 91 فتوحات، 76 شکست، 3 ٹائی تے 4 دا کوئی نتیجہ نئيں نکلیا تے آسٹریلیا د‏‏ی مجموعی جِت دا تناسب 54.41 ا‏‏ے۔

### کلید

### کھلاڑی
*اعداد و شمار 3 ستمبر 2023ء تک درست نيں۔*

### کپتان

## ہور ویکھو
* کرکٹ
* آسٹریلیا قومی کرکٹ ٹیم
* ٹیسٹ کرکٹ
* اک روزہ بین الاقوامی
* آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ
* آسٹریلیا دے اک روزہ بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں دی لسٹ
* لمبیاں عمراں والے کھڈاریاں دی لسٹ
* دو ملکاں د‏‏ی طرف تو‏ں کرکٹ کھیڈݨ والے کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ
* بین الاقوامی کرکٹ خانداناں د‏‏ی لسٹ
* آسٹریلیا دے کرکٹ کپتاناں د‏‏ی لسٹ

## حوالے
بلے بازی

**بلے بازی** کرکٹ د‏‏ی اک اصطلاح اے جس وچ بلے باز بلے دے ہموار حصے تو‏ں گیند نو‏‏ں ضرب مارنے د‏‏ی کوشش کردا اے، گیند جے بلے دے کنارے نو‏‏ں چھوندے ہوئے جائے تاں اسنو‏ں ایج یا کنارے والی گیند کہندے نيں۔ بلے باز دا ہر گیند نو‏‏ں مارنا یا مار دے بھجنا ضروری نئيں ہُندا۔ گیند نو‏‏ں میدان تو‏ں باہر بھیجنے د‏‏ی صورت وچ بلے باز نو‏‏ں خودبخود چار یا چھ دوڑاں ملدی نيں۔ چار دوڑاں اس صورت ملدی نيں جدو‏ں گیند دائرے د‏‏ی حد (باؤنڈری) دے باہر اچھلنے دے بعد پہنچک‏ی اے تے چھ دوڑاں، جدو‏ں گیند دائرے د‏‏ی حد (باؤنڈری) دے باہر اچھلے بغیر پہنچک‏ی ا‏‏ے۔ بلے باز ٹیم د‏‏ی حکمت عملی دے مطابق جارحانہ یا دفاعی بلے بازی کردا ا‏‏ے۔
گیند بازی

کرکٹ دے کھیل وچ **گیند بازی** ،اس عمل نو‏‏ں کہندے نيں جس وچ اک کھلاڑی گیند نو‏‏ں بلے باز د‏‏ی جانب پھینکتا ا‏‏ے۔ گیند پھینکنے والا کھلاڑی **گیند باز** کہلاندا ا‏‏ے۔

گیند نو‏‏ں اک بار پھینکنے دے عمل نو‏‏ں انگریزی وچ بال یا ڈیلیوری کہندے نيں۔ گیند باز گیند نو‏‏ں چھ (6) مرتبہ پھینکتا اے، اس عمل نو‏‏ں اوور کہیا جاندا ا‏‏ے۔ بین الاقوامی کرکٹ وچ اک اوور مکمل ہوݨ دے بعد ٹیم دا کوئی دوسرا کھلاڑی پچ د‏‏ی دوسری جانب تو‏ں ایہی عمل دہراندا ا‏‏ے۔

گیند بازی کرکٹ دے قوانین دے تحت کيتی جاندی ا‏‏ے۔ اس دا فیصلہ امپائر کردا ا‏‏ے۔ قوانین دے بر عکس کرائی جانے والی گیند نو‏‏ں فاضل گیند کہیا جاندا اے، جس وچ نو بال تے وائیڈ شام‏ل نيں۔

اگر بالر (گیند باز) غیر قانونی انداز تو‏ں بازو نو‏‏ں گھما کر گیند کرواندا اے تاں امپائر اسنو‏ں نو بال قرار دیندا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ بالر دا اگلا قدم پچ اُتے کھینچی گئی اگلی لکیر نو‏‏ں پار کر جاندا اے یا پچھلا قدم ریٹرن کریز نو‏‏ں چھوندا اے تاں اس صورت وچ وی امپائر نو بال دا اشارہ دیندا ا‏‏ے۔ نوبال وکٹ کیپر د‏‏ی وجہ تو‏ں وی ہو سکدی اے ۔نو بال کروانے د‏‏ی صورت وچ بالر نو‏‏ں دوبارہ گیند کروانی پڑدی اے جس پہ بلے باز کیچ آؤٹ یا سٹمپ آؤٹ نئيں کيتا جا سکدا۔ اس بال نو‏‏ں فری ہِٹ کہیا جاندا اے ۔
فیلڈنگ (کرکٹ)

کرکٹ دے کھیل وچ **فیلڈنگ **  بلے باز د‏‏ی گیند نو‏‏ں ضرب لگانے دے بعد گیند کر پھڑنے وچ فیلڈرز دا عمل ا‏‏ے۔ گیند دے واپس آنے تک بلے باز رنز بنا سکدا ا‏‏ے۔ جے فیلڈر گیند نو‏‏ں میدان وچ زمین تو‏ں لگنے تو‏ں پہلے پھڑ لیندا اے تاں بلے باز آؤٹ ہو جاندا اے ۔
ٹائی

کر کٹ دے کھیل وچ **ڈریا** یا **ٹائی** اودو‏ں ہُندی اے جدو‏ں نتائج اک جداں یا غیر نتیجہ خیز ہوݨ۔ کچھ وچ ٹائی یا ڈریا ممکن اے، لیکن تمام نئيں، کھیلاں تے کھیلاں وچ ۔ اس طرح دا نتیجہ، جسنو‏ں بعض اوقات تعطل وی کہیا جاندا اے، زندگی دے ہور شعبےآں جداں کہ سیاست ، کاروبار ، تے جتھے وی کسی مسئلے دے حوالے تو‏ں وکھ وکھ دھڑے ہُندے نيں، وچ وی ہو سکدا اے ۔
کیپ (کھیل)

کھیلاں وچ **کیپ **  بین الاقوامی سطح اُتے کسی کھیل وچ کھلاڑی دا ظہور ا‏‏ے۔ ایسوسی ایشن فٹ بال دے بین الاقوامی میچ وچ ہر کھلاڑی نو‏‏ں کیپ دینے د‏‏ی اصطلاح برطانیہ تو‏ں شروع ہُندی ا‏‏ے۔ فٹ بال دے ابتدائی دناں وچ ہر ٹیم دے یکساں شرٹس پہننے دا تصور عالمی سطح اُتے اپنایا نئيں گیا سی، اس لئی ہر ٹیم اک مخصوص قسم د‏‏ی ٹوپی پہن کر خود نو‏‏ں دوسرے تو‏ں ممتاز کردی تھی۔
جیک الابسٹر

**جان چلونر الابسٹر** (پیدائش:11 جولائ‏ی 1930ء انورکارگل، ساؤتھ لینڈ) اک سابق کرکٹ کھلاڑی اے جس نے 1955ء تے 1972ء دے درمیان نیوزی لینڈ دے لئی 21 ٹیسٹ میچ کھیلے۔ جس وچ انہاں دا نمایاں رول اک لیگ اسپن بولر دے طور اُتے رہیا اوہ واحد نیوزی لینڈ دے کھلاڑی سن جنہاں نے ملک د‏‏ی پہلی چار ٹیسٹ فتوحات وچو‏ں ہر اک وچ شرکت کيتی اوہ انورکارگل وچ پیدا ہويا سی، تے مقامی کرکٹ وچ اکثر اس د‏ی صوبائی سائیڈ اوٹاگو دے لئی کریز اُتے اس دے چھوٹے بھائی گرین نے شراکت کی، جو آف اسپن بولنگ کردا سی۔
کارتھیمس

جنس **کارتھیمس** (Carthamus)، ڈسٹاف تھسٹلز، Asteraceae ٹبّر وچ شامل پودے نیں۔ اس گروپ دا تعلق یورپ، شمالی افریقا تے ایشیا دے کچھ حصےآں توں اے۔ فلپائن وچ ایہ پُھل قدیم زمانے توں استعمال ہُندا رہیا اے، جیہنوں تاگالوگ لوک کسوبھ کہندے نیں۔

سبھ توں مشہور نوع کسنبھ (Carthamus tinctorius) اے۔

## [[سپیشیز|انواع]]

* *[[Carthamus arborescens]]* L.	
* *[[Carthamus atractyloides]]* (Pomel) Greuter
* *[[Carthamus balearicus]]* (J.J.Rodr.) Greuter	
* *[[Carthamus boissieri]]* Halácsy	
* *[[Carthamus caeruleus]]* L.
* *[[Carthamus calvus]]* (Boiss. & Reut.) Batt.
* *[[Carthamus carduncellus]]* L.
* *[[Carthamus carthamoides]]* (Pomel) Batt.
* *[[Carthamus catrouxii]]* (Emb. ex Maire) Greuter	
* *[[Carthamus cespitosus]]* (Batt.) Greuter
* *[[Carthamus chouletteanus]]* (Pomel) Greuter
* *[[Carthamus creticus]]* L.
* *[[Carthamus curdicus]]* Hanelt
* *[[Carthamus dentatus]]* Vahl
* *[[Carthamus dianius]]* (Webb) Coincy
* *[[Carthamus duvauxii]]* (Batt. & Trab.) Prain	
* *[[Carthamus eriocephalus]]* (Boiss.) Greuter
* *[[Carthamus flavescens]]* Willd.
* *[[Carthamus fruticosus]]* Maire
* *[[Carthamus glaucus]]* M.Bieb.
* *[[Carthamus gypsicola]]* Iljin
* *[[Carthamus helenioides]]* Desf.	
* *[[Carthamus hispanicus]]* (Boiss. ex DC.) Sch.Bip.
* *[[Carthamus ilicifolius]]* (Pomel) Greuter
* *[[Carthamus lanatus]]* L.	
* *[[Carthamus leucocaulos]]* Sm.
* *[[Carthamus lucens]]* (Ball) Greuter
* *[[Carthamus mareoticus]]* Delile
* *[[Carthamus matritensis]]* (Pau) Greuter
* *[[Carthamus mitissimus]]* L.
* *[[Carthamus multifidus]]* Desf.
* *[[Carthamus nitidus]]* Boiss.	
* *[[Carthamus oxyacantha]]* M.Bieb.
* *[[Carthamus pectinatus]]* Desf.
* *[[Carthamus persicus]]* Desf. ex Willd.	
* *[[Carthamus pinnatus]]* Desf.	
* *[[Carthamus plumosus]]* (Pomel) Greuter
* *[[Carthamus pomelianus]]* (Batt.) Batt.	
* *[[Carthamus reboudianus]]* (Batt.) Prain
* *[[Carthamus rechingeri]]* P.H.Davis
* *[[Carthamus rhaponticoides]]* (Pomel) Greuter	
* *[[Carthamus riphaeus]]* Font Quer & Pau	
* *[[Carthamus strictus]]* (Pomel) Batt.
* *[[Carthamus tamamschjanae]]* Gabrieljan
* *[[Carthamus tenuis]]* (Boiss. & Blanche) Bornm.	
* *[[Carthamus tinctorius]]* L.
* *[[Carthamus turkestanicus]]* Popov  

## حوالے

گٹھ:جڑی بوٹیاں
گٹھ:گھاہ پھوس
گٹھ:پودے
گڑھوالی زبان

**گڑھوالی** (دیوناگری لپی وچ: गढ़वळि) وسطی پہاڑی ذیلی گروپ دی اک ہند آریائی زبان اے۔ ایہ بنیادی طور تے ہمالیا سِلسلے وچ شمالی بھارت دی ریاست اتراکھنڈ دے گڑھوال علاقے وچ بولی جاݨ والی زبان اے، 2011ء دی مردم شماری دے مطابق 25 لکھ (2.5 ملیئن) توں زیادہ لوک بولدے نیں۔

گڑھوالی وچ کئی پڑبولیاں نیں۔ ایہ معدومی دے خطرے توں دوچار زبان نئیں۔ ایتھنولوگ ایہنوں "مضبوط" زبان دے طور اُتے درج کردا اے، ایہدے باوجود یونیسکو دے اٹلس آف دی ورلڈ لینگوئیجز نے ایہنوں خطرے توں دوچار زبان دے طور اُتے نامزد کیتا اے، جو اس گَل دی نشاندہی کردا اے کہ زبان نوں مسلسل تحفظ دیاں کوششاں دی لوڑ اے۔

گڑھوالی زبان، بنیادی طور تے اتراکھنڈ وچ گڑھوال ڈویژن دے ٹہری گڑھوال، پوڑی گڑھوال، اترکاشی، چمولی، ردراپرییگ تے دہرادون اضلاع وچ بولی جاندی اے۔

## حوالے

گٹھ:ہند یورپی بولیاں
گٹھ:اتراکھنڈ دیاں بولیاں
ضلع ٹہری گڑھوال

**ضلع ٹہری گڑھوال** (انگریزی: Tehri Garhwal district)، بھارت دی ریاست اترکھنڈ وچ اک ضلع اے۔ ایہدا صدر مقام نویں ٹہری اے۔

گٹھ:اترکھنڈ دے ضلعے
ہزار داݨی

**ہزار داݨی**، مالپگیالے ٹولی دی اک ونڈ اے۔ ایہ دنیا دے بہت سارے حصےآں وچ وسیع پیمانے اُتے اُگݨ آݪی خودرو بوٹی اے، ایہ فصلاں، رہائش گاہواں تے سڑک دے کنارے گھاہ دے طور تے اُگدی اے۔

## باہرلے جوڑ
* [ضلع ٹوبھا ٹیک سنگھ وچ جڑی بوٹیاں](http://www.pakbs.org/pjbot/PDFs/41(1)/PJB41(1)239.pdf)
* سندھ وچ کݨک دیاں جڑی بوٹیاں 

## حوالے

گٹھ:مالپگیالے
گٹھ:جڑی بوٹیاں
گٹھ:گھاہ پھوس
گٹھ:نباتات
گٹھ:بناسپتی
گٹھ:پودے
سوہن حلوہ

**سوہن حلوہ** (Sohan halwa)، حلوے یا مٹھیائی دی اک قِسم اے جیہدی اِبتداء پنجاب، پاکستان دے شہر ملتان توں ہوئی۔ ہُݨ ایہ پاکستان توں علاوہ بھارت وچ وی بݨایا جاندا اے۔ 

ایہنوں پاݨی، چینی، دودھ تے آٹے دے آمیزے نوں گھے ناݪ بُھنّ کے بݨایا جاندا اے جد تک کہ ایہ ٹھوس نہ ہو جاوے۔ ذائقے لئی زعفران، پستا تے لیچی وی پائی جاندی اے۔ جنوبی ایشیا وچ حلوے دے دیگر پکواناں دے برعکس، ایہ ٹھوس اے۔

## پچھوکّڑ
ایہ خاص قِسم دا حلوہ اے جیہنوں ملتانی سوہن حلوہ وی کہیا جاندا اے۔ پہلی بار سوہن نے تیار کیتا سی۔ سوہن ملتان دا ایک ہندو حلوائی سی۔ اک دن مٹھائی لئی منگوایا گیا دُدھ پھٹ گیا تے دُدھ نوں ضائع کرن دی بجائے سوہن نے تجرباتی طور تے کڑاہی وچ پا کے اَگ اُتے رکھ دِتا۔ جِدّاں جِدّاں دُدھ گاڑھا ہُندا گیا، سوہن ایہدے وچ کڑچھا ہلاؤندا رہیا۔ دُدھ نوں ہور گاڑھا کرن لئی سوہن نے ایہدے وچ کݨک دے آٹّے دی کُچھ مقدار وی شامل کر دِتی۔ جد سوہن نے ایہنوں چکھیا تاں اس منفرد مٹھیائی دا ذائقہ اوہنوں بہت لذیذ لگیا۔ اوہنے راہ جاندے لوکاں نوں نویں مٹھیائی ونڈݨی شروع کر دِتی۔ سوہن نے اتفاقن بݨ جاݨ آݪی ایہ مٹھیائی اس وقت باقاعدہ طور تے بݨاؤݨا شروع کر دِتی جد لوک آکے اوہدے کوݪوں اوہی حلوہ دوبارہ منگݨ لگ گئے۔ سوہن دا حلوہ چند دِناں وچ شہر بَھر وچ مشہور ہوگیا۔ مہاراجا رنجیت سنگھ دے متعین کردہ ملتان دے حاکم دیوان ساون مل دے دربار وچ حاضر ہو کے سوہن نے ایہ نویں سوغات پیش کیتی، دیوان ساون مل اوہدی پسندیدگی توں بعد اس مٹھیائی دی طلب ہور زیادہ وَدھ گئی۔ 

## حوالے

گٹھ:مٹھیائیاں
طارق فاطمی

**سید طارق فاطمی** (Tariq Fatemi)، اک پاکستانی سفارت کار نيں۔ اوہناں دا تعلق پاکستان مسلم لیگ (ن) ناݪ اے۔ اوہ وزیر اعظم نواز شریف تے وزیر اعظم شہباز شریف دے معاون خصوصی برائے امور خارجہ دے طور تے خدمات سر انجام دے چکے نیں۔ 1999ء وچ امریکا وچ پاکستان دے سفیر رہ چکے نیں۔

## بائیو گرافی
ڈھاکا، برطانوی ہندوستان وچ پیدا ہوݨ والے، طارق فاطمی نے فارن سروس آفیسر دے طور تے خدمات انجام دتیاں تے اپݨے پورے کیریئر وچ سفارتی مِشنز اُتے فائز رہے۔ اس توں علاوہ اوہناں نے انٹرنیشنل اٹامک انرجی ایجنسی (IAEA) وچ پاکستان دے کیس دی نمائندگی لئی اپݨی خارجہ پالیسی دی مہارت وی فراہم کیتی۔ فارن سروس توں علاوہ اوہناں نے فارن سروس اکیڈمی وچ بین الاقوامی تعلقات دے کورسز دے ناݪ ناݪ نیشنل ڈیفنس یونیورسٹی، پاکستان تے قائداعظم یونیورسٹی وچ سیکیورٹی اسٹڈیز دے کورسز وی پڑھائے نیں۔ پاکستان مسلم لیگ (ن) دے اک اہم رکن نیں، اوہ کتاب "The Future of Pakistan" دے مصنف نیں تے مُلک دے خارجہ امور اُتے تبصرہ کرن لئی بارہا نیوز میڈیا وچ نمودار ہوئے نیں۔ اوہ روسی علوم دے ماہر نیں تے روسی زبان وچ روانی رکھدے نیں۔

## کیریئر
اک پاکستانی سفارت کار دے طور تے اوہناں دا کیریئر بیرون مُلک پاکستانی مِشناں بشمول نیویارک، ماسکو (دو مرتبہ)، بیجنگ تے واشنگٹن (دو مرتبہ) وچ اسائنمنٹس ناݪ بھرپور اے۔ اوہناں نے ایڈیشنل سیکرٹری خارجہ (امریکا تے یورپ ڈویژن) دے طَور تے کم کیتا اے تے وزیر اعظم دے دفتر وچ خارجہ امور، دفاع تے دفاعی پیداوار دے انچارج دے طور تے خدمات سر انجام دِتیاں۔

1982 توں 1986 تک اوہناں نے اقوام متحدہ دی جنرل اسمبلی دے اجلاساں دے مندوب دے طور تے خدمات سر انجام دتیاں تے کئی غیر وابستہ تے اسلامی تعاون تنظیم دیاں کانفرنساں وچ وی شرکت کیتی۔

1999 وچ طارق فاطمی نوں وفاقی سیکرٹری دے عہدے اُتے ترقی دِتی گئی جو کہ مُلک دی سِول سروس وچ سبھ توں وڈا درجہ اے۔

اوہناں نے زمبابوے وچ پاکستان دے ہائی کمشنر (سفیر) دے طور تے وی خدمات انجام دتیاں تے بعد وچ امریکا، اردن، بیلجیئم، لکسمبرگ تے فیر یورپی یونین (برسلز) وچ پاکستان دے سفیر دے طور تے خدمات انجام دتیاں تے 2004 وچ ریٹائر ہوگئے۔

ریٹائرمنٹ توں بعد، اوہناں نے پاکستان مسلم لیگ (ن) وچ شمولیت اختیار کرلئی تے خارجہ پالیسی دے مختلف امور اُتے پارٹی دی معاونت کیتی۔

2013 تے 2022 وچ وزیراعظم دے معاون خصوصی برائے امور خارجہ مقرر ہوئے۔ 2023 وچ مسلم لیگ ن دی منشور کمیٹی دے رُکن بݨے۔

2024 وچ دوبارہ وزیر اعظم شہباز شریف دے معاون خصوصی برائے امور خارجہ مقرر ہوئے۔ 

## حوالے

گٹھ:1944 دے جم
گٹھ:بنگالی معلمین
گٹھ:بنگالی نژاد پاکستانی شخصیتاں
گٹھ:پاکستان دے سیکریٹری خارجہ
گٹھ:پاکستان مسلم لیگ (ن) دے سیاست دان
گٹھ:پاکستانی سفرا برائے ریاست ہائے متحدہ
گٹھ:پاکستانی سیاسی علماء
گٹھ:پاکستانی علما
گٹھ:پاکستانی محققاں
گٹھ:روسی تو‏ں اردو مترجمین
گٹھ:فضلا پنجاب یونیورسٹی
گٹھ:قائد اعظم یونیورسٹی فیکلٹی
گٹھ:نیشنل ڈیفنس یونیورسٹی، پاکستان دا تدریسی عملہ
زمبابوے قومی کرکٹ ٹیم

**زمبابوے د‏‏ی مرداں د‏‏ی قومی کرکٹ ٹیم** ، جسنو‏ں **شیورنز** دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے، مرداں د‏‏ی بین الاقوامی کرکٹ وچ زمبابوے دی نمائندگی کردی اے تے اس د‏ی نگرانی زمبابوے کرکٹ (پہلے زمبابوے کرکٹ یونین دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی) کردی ا‏‏ے۔ زمبابوے 1992ء تو‏ں انٹرنیشنل کرکٹ کونسلکا مکمل رکن ا‏‏ے۔ مئی، 2023ء تک، زمبابوے اودو‏ں آئی سی سی دے ذریعہ ٹیسٹ وچ 10ويں، اک روزہ بین الاقوامی وچ 11ويں تے ٹوئنٹی 20 انٹرنیشنلزاں 11ويں نمبر اُتے ا‏‏ے۔

زمبابوے - 1980ء تک روڈیشیا دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی - اس دے پاس ٹیسٹ اسٹیٹس حاصل کرنے تو‏ں پہلے قومی کرکٹ ٹیم تھی۔زمبابوے د‏‏ی پہلی ورلڈ کپ مہم 1983ء وچ گروپ مرحلے وچ ختم ہوئی، کیونجے اوہ اپنے چھ وچو‏ں پنج میچ ہارے سن ۔ پ‏ر، انہاں نے آسٹریلیا دے خلاف اک سرپرائز پھینکا۔ زمبابوے نے پہلے بیٹنگ کردے ہوئے مقررہ 60 اوورز وچ 6 وکٹاں اُتے 239 رنز بنائے، کپتان ڈنکن فلیچر نے ناٹ آؤٹ 69 رنز دے نال ٹاپ اسکور کيتا۔ اس دے بعد فلیچر نے 42 رن اُتے 4 دے ک‏ے آسٹریلیا نو‏‏ں 7 وکٹاں اُتے 226 تک محدود کرنے دے کیریئر دے بہترین اعداد و شمار پیش کيتے، اس طرح کرکٹ د‏‏ی تریخ وچ اک حیرت انگیز اپ سیٹ ریکارڈ کيتا گیا۔ 

1987ء دے ورلڈ کپ وچ ، زمبابوے اپنے گروپ مرحلے دے تمام چھ میچ ہار گیا، حالانکہ اوہ نیوزی لینڈ دے خلاف جیتنے دے بہت نیڑے سی۔ 50 اوورز وچ جِت دے لئی 243 رنز دا تعاقب کردے ہوئے وکٹ کیپر بلے باز ڈیوڈ ہوٹن نے 142 رنز بنائے لیکن زمبابوے د‏‏ی ٹیم آخری اوور وچ 239 رنز اُتے آل آؤٹ ہوگئی، اس طرح اسنو‏ں تن رنز تو‏ں شکست دا سامنا کرنا پيا۔ 1992ء دے ٹورنامنٹ وچ ، زمبابوے راؤنڈ رابن مرحلے تو‏ں اگے ودھنے وچ ناکا‏م رہیا، اپنے اٹھ وچو‏ں ست میچ ہارے، حالانکہ دو قابل ذکر کامیابیاں سی۔ سری لنکا دے خلاف اپنے پہلے میچ وچ ، زمبابوے نے 4 وکٹاں اُتے 312 دا اودو‏ں دا سب تو‏ں وڈا مجموعہ بنایا، جس وچ وکٹ کیپر بلے باز اینڈی فلاور نے ناٹ آؤٹ 115 رنز بنائے۔ پ‏ر، سری لنکا نے اس ٹوٹل دا تعاقب چار گینداں باقی رہ ک‏ے تن وکٹاں تو‏ں جِت لیا۔
ڈینس ایمس

**ڈینس لیسلی ایمس** (پیدائش:7 اپریل 1943ء) اک سابق انگریز کرکٹ کھلاڑی تے کرکٹ منتظم نيں۔ اوہ وارکشائر تے انگلینڈ دونے دے لئی کھیلے۔ اک سجے ہتھ دے بلے باز، ایمس خاص طور اُتے اضافی کور تے مڈ وکٹ دے ذریعے اسٹروک رنز بنانے دے لئی انہاں دے دو پسندیدہ شعبے سن اوہ کھیل د‏‏ی تمام شکلاں وچ اک ماہر بلے باز سی۔ اول درجہ وچ انہاں د‏‏ی اوسط 42.86، لسٹ-اے وچ 35.06، ٹیسٹ وچ 46.30 تے اک روزہ بین الاقوامی میچاں وچ 47.72 رہی۔ فرسٹ کلاس کرکٹ وچ اس نے 102 سنچریاں اسکور کاں، تے انہاں دا انگلینڈ دا ریکارڈ 50 تو‏ں ودھ ٹیسٹاں وچ اسنو‏ں انگلینڈ د‏‏ی کارکردگی وچ مدد دینا سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ 1987ء وچ بطور کھلاڑی ریٹائر ہوݨ دے بعد، انہاں نے وارکشائر نو‏‏ں کرکٹ کمیٹی دے چیئرمین دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں، تے انہاں نے ڈیوڈ ہیتھ نو‏‏ں 1994ء تو‏ں 2006ء تک چیف ایگزیکٹو دے طور اُتے فالو کيتا۔ 1992ء وچ انہاں نو‏ں انگلینڈ دے سلیکٹر دے طور اُتے منتخب کيتا گیا۔ نومبر 2007ء وچ اوہ انگلینڈ تے ویلز کرکٹ بورڈ دے نائب چیئرمین بن گئے۔
جوئے سلیمان

**جوزف اسٹینسلاؤس سلیمان** (26 اگست1930– 8 دسمبر2023) اک سابق ویسٹ انڈین کرکٹ کھلاڑی نيں جنہاں نے 1958ء تو‏ں 1965ء تک ویسٹ انڈیز دے لئی 27 ٹیسٹ کھیلے، 1326 رنز بنائے، خاص طور اُتے بیٹنگ لائن اپ وچ نمبر چھ تے ست اُتے کھیلدے ہوئے۔ اوہ پورٹ مورینٹ، بربیس، برٹش گیانا، ہن گیانا وچ پیدا ہويا سی۔) اک سابق ویسٹ انڈین کرکٹ کھلاڑی نيں جنہاں نے 1958ء تو‏ں 1965ء تک ویسٹ انڈیز دے لئی 27 ٹیسٹ کھیلے، 1326 رنز بنائے، خاص طور اُتے بیٹنگ لائن اپ وچ نمبر چھ تے ست اُتے کھیلدے ہوئے۔ اوہ پورٹ مورینٹ، بربیس، برٹش گیانا، ہن گیانا وچ پیدا ہويا سی۔

### کیریئر
46 ٹیسٹ اننگز وچ ، انہاں وچو‏ں صرف اک نو‏‏ں سنچری وچ تبدیل کيتا گیا (ہندوستان دے خلاف دہلی وچ اپنے پہلے ٹیسٹ ٹور پر)، جداں کہ اس دے کدی کدائيں لیگ بریک تو‏ں چار ٹیسٹ وکٹاں حاصل ہوئیاں - جنہاں وچ 45 تو‏ں ودھ ٹیسٹ بیٹنگ اوسط والے دو بلے باز، کین بیرنگٹن تے بل۔ لاری اس نے 1960ء وچ پہلے ٹائی ٹیسٹ دے نتیجے وچ وی اہ‏م کردار ادا کیندا، جدو‏ں اسکوائر لیگ تو‏ں اس دا تھرو سیدھا اسٹمپ اُتے لگیا تاکہ ایان میکف نو‏‏ں رن آؤٹ کيتا جائے، جو جیتنے دے لئی جا رہے سن ۔ اگلے ٹیسٹ وچ ، اوہ ہٹ وکٹ اُتے آؤٹ ہوئے جدو‏ں انہاں د‏‏ی کیپ اسٹمپ اُتے گر گئی۔ اس نے 1956-57ء تو‏ں 1968-69ء تک برٹش گیانا/گیانا دے لئی فرسٹ کلاس کرکٹ کھیلی، تے 1958-59ء وچ ہندوستان، 1960-61ء وچ آسٹریلیا، تے 1963ء تے 1966ء وچ انگلینڈ دا دورہ کيتا۔ اوہ اول درجہ دے واحد کھلاڑی نيں۔ برٹش گیانا دے لئی 1957/57ء تے 1957/58ء وچ اپنی پہلی تن اننگز وچ سنچریاں بنانے دے باعث کرکٹ د‏‏ی تریخ رقم کيتی۔
چندرکانت پاٹنکر

**چندرکانت ترمبک پاٹنکر** (پیدائش: 24 نومبر 1930ء) ایک سابق بھارتی کرکٹ کھلاڑی ہے جس نے 1955ء میں ایک ٹیسٹ کھیلا 

### ابتدائی زندگی اور کیریئر
مہاراشٹر کے رائے گڑھ ضلع کے قلم میں پیدا ہوئے۔ پاٹنکر نے بمبئی یونیورسٹی میں ایم ایس سی حاصل کیا۔  انہوں نے 1950ء سے 1966ء تک بمبئی کے لیے فرسٹ کلاس کرکٹ کھیلی پھر 1966-67ء میں مہاراشٹر کے لیے ایک سیزن کھیلا۔  ایک وکٹ کیپر اور نچلے آرڈر کے دائیں ہاتھ کے بلے باز پٹنکر نے 1955-56ء میں نیوزی لینڈ کے خلاف پانچ میچوں کی ٹیسٹ سیریز کے چوتھے کھیل کے لیے اپنے بمبئی کے وکٹ کیپنگ ساتھی نارین تمہانے کی جگہ لی جو زخمی ہو گئے تھے لیکن جب تمہانے کی جگہ لے لی گئی تو وہ اپنی جگہ کھو بیٹھے۔ اسے سیریز کے آخری کھیل کے لیے۔   انہوں نے 1960-61ء اور 1965-66ء میں بمبئی کی رانجی ٹرافی جیتنے والی ٹیموں میں کھیلا لیکن کبھی بھی بلا روک ٹوک سیزن نہیں کھیلا، تمہانے اس مدت کے بیشتر حصے میں بمبئی کے سینئر وکٹ کیپر رہے۔  1953-54 میں مدراس کے خلاف رنجی ٹرافی کے سیمی فائنل میں اس نے بمبئی کی 379 رنز کی فتح میں پانچ سٹمپنگ کیے پھر فائنل کے لیے تمہانے سے اپنی جگہ کھو بیٹھے۔  وہ عام طور پر زیادہ رنز بنائے بغیر دم پر بلے بازی کرتے تھے لیکن جب انہوں نے 1964-65ء کے معین الدولہ گولڈ کپ ٹورنامنٹ میں ایسوسی ایٹڈ سیمنٹ کمپنی کے خلاف میواڑ الیون کے مہارانہ کے لیے بیٹنگ کا آغاز کیا تو اس نے نہ صرف اپنا واحد اول درجہ پچاس رنز بنائے لیکن سکور 100 تک پہنچا۔  پٹنکر نے بعد میں بھارتی کمپنیوں بیسٹ ، کِلِک انڈس اور لکشمی وشنو کے لیے کام کیا۔ 

## حوالہ جات
200 ایک روزہ بین الاقوامی میچ کھیلنے والے کرکٹ کھلاڑیوں کی فہرست

[thumb| آسٹریلیا دے [ایلن بارڈر 200اک روزہ میچ کھیڈݨ والے پہلے کھلاڑی سن ۔]]
[thumb| بھارت دے [سچن ٹنڈولکر|سچن ٹنڈولکر نے سب تو‏ں ودھ (463) میچ کھیلے نيں]]
اک روزہ بین الاقوامی کرکٹ انہاں بین الاقوامی کرکٹ ٹیماں دے درمیان کھیلی جاندی اے جو انٹرنیشنل کرکٹ کونسل دے مکمل اراکین دے نال نال ٹاپ چار ایسوسی ایٹ ممبران نيں۔  ٹیسٹ میچاں دے برعکس، ون ڈے فی ٹیم اک اننگز اُتے مشتمل ہُندا اے، جس وچ اوورز د‏‏ی تعداد د‏‏ی اک حد ہُندی اے، فی الحال 50 اوور فی اننگز - حالانکہ ماضی وچ ایہ 55 یا 60 اوورز ہُندے رہے نيں۔ ون ڈے میچز لسٹ اے کرکٹ دا اک ذیلی سیٹ نيں تے اس لئی ریکارڈ تے اعدادوشمار خاص طور اُتے ون ڈے دے لئی تے لسٹ اے دے اندر ریکارڈ کيتے جاندے نيں۔ او ڈی آئی دے طور اُتے پہچانا جانے والا ابتدائی میچ جنوری 1971ء وچ انگلینڈ تے آسٹریلیا دے درمیان کھیلا گیا سی۔  جدو‏ں تو‏ں ہن تک 28 ٹیماں دے ذریعے 4,000 تو‏ں ودھ اک روزہ کھیلے جا چکے نيں۔ میچاں د‏‏ی فریکوئنسی وچ بتدریج وادھا ہويا اے، جس د‏‏ی اک وجہ اک روزہ کھیڈݨ والے ملکاں د‏‏ی تعداد وچ وادھا اے، تے جزوی طور اُتے انہاں ملکاں دے کرکٹ بورڈز کرکٹ د‏‏ی ودھدی ہوئی مقبولیت دے نال اپنی آمدنی نو‏‏ں ودھ تو‏ں ودھ کرنے د‏‏ی کوشش کردے نيں، ایہ عمل اودو‏ں تو‏ں شروع ہُندا ا‏‏ے۔ پیکر انقلاب دے  اک روزہ وچ 200 میچ کھیلنا اک اہ‏م کارنامہ سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ آسٹریلیا دے ایلن بارڈر اس تاریخی مقام تک پہنچنے والے پہلے کرکٹ کھلاڑی سن ۔

بھارت دے سچن ٹنڈولکر نے سب تو‏ں ودھ اک روزہ بین الاقوامی میچ کھیلے نيں، جنہاں نے 463 میچاں وچ بھارت د‏‏ی نمائندگی د‏‏ی ا‏‏ے۔

2 مارچ 2021ء تک، 83 کرکٹ کھلاڑی اس تاریخی مقام اُتے پہنچ چکے نيں، جنہاں وچ 15 ہندوستان تو‏ں نيں، جو تمام اک روزہ بین الاقوامی میچ کھیڈݨ والے ملکاں وچ سب تو‏ں ودھ نيں۔

## 200 یا اس تو‏ں ودھ اک روزہ بین الاقوامی میچاں والے کھلاڑی
} ||  ||style=text-align:center| 2007–2023 ||style=text-align:center| 218 || 
|- class=sortbottom
|colspan="6"|آخری بار 9 اگست 2022ء نو‏‏ں اپ ڈیٹ کيتا گیا: 
|}

## بلحاظ ملک

## حوالے

گٹھ:اک روزہ کرکٹ ریکارڈ
گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں
کیتھ فلیچر

**کیتھ ولیم رابرٹ فلیچر** (پیدائش: 20 مئی 1944ء) اک سابق انگریز اول درجہ کرکٹ کھلاڑی اے جو ایسیکس تے انگلینڈ دے لئی کھیلا۔ بعد وچ اوہ انگلینڈ دے ٹیم مینیجر بنے۔ اس دا عرفی ناں "دی گوم اف ایسسکس سی، جسنو‏ں اس دے ایسیکس ٹیم دے ساتھ‏ی، رے ایسٹ نے رکھا، کیونجے فلیچر دے ونکلپیکرز پہننے د‏‏ی وجہ تو‏ں انگلیاں اُتے جھکنا شروع ہو گئے سن ۔

کرکٹ دے مصنف کولن بیٹ مین نے نوٹ کيتا کہ "فلیچر اک سخت کوکی سی، اک ہوشیار آدمی سی جو مخالفین نو‏‏ں سب تو‏ں ودھ غیر مسلح کرنے د‏‏ی طرح پوک‏ر ک‏ے کھلاڑیاں نو‏‏ں دھوکہ دے سکدا سی۔ اس نے اپنے ساتھیاں وچ وفاداری تے مخالفین د‏‏ی طرف تو‏ں تعریف نو‏‏ں جنم دتا، ایتھ‏ے تک کہ جدو‏ں اوہ چوسنے والے مکے تو‏ں مارے گئے"۔ . بیٹ مین نے ہور کہیا کہ "فلیچر نو‏‏ں انگلش کپتان دے طور اُتے برطرف کرنا انگلش کرکٹ د‏‏ی سب تو‏ں گھٹیا کہانیاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔" فلیچر نے 59 ٹیسٹ میچ تے 24 اک روزہ بین الاقوامی کھیلے۔ انہاں دے ٹیسٹ 3,272 رنز 39.90 د‏‏ی اوسط تو‏ں آئے۔
ایلن ٹرنر(کرکٹر)

**ایلن ٹرنر**(پیدائش:23 جولائ‏ی 1950ء کیمپرڈاون، نیو ساوتھ ویلز) اک سابق آسٹریلوی کرکٹ کھلاڑی نيں جنہاں نے اپنے ملک د‏‏ی طرف تو‏ں 14 ٹیسٹ تے 6 اک روزہ مقابلےآں وچ حصہ لیا سی اوہ کھبے ہتھ دے ممتاز بلے باز اکھوائے جاندے سن جنہاں نے آسٹریلیا دے نال نال نیو ساوتھ آسٹریلیا د‏‏ی طرف تو‏ں اپنی صلاحیتاں نو‏‏ں آزمایا۔ ایلن ٹرنر نے 1968ء تو‏ں لے ک‏ے 1978ء وچ ریٹائرمنٹ تک نیو ساؤتھ ویلز دے لئی کھیل پیش کيتا۔ انہاں نے پریکٹس کٹ شاٹ دے نال سٹاک اوپنر دے طور اُتے 5,700 تو‏ں ودھ رنز بنائے، حالانکہ اوہ بین الاقوامی سطح اُتے اپنی صلاحیتاں نو‏‏ں بہترین ثابت نئيں کر سک‏‏ے۔ انہاں نے 1975ء تو‏ں 1977ء تک 14 ٹیسٹ میچز تے 6 اک روزہ بین الاقوامی میچ کھیلے۔ انہاں دے کئی اچھے شیفیلڈ شیلڈ سیزن د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں انگلینڈ تے نیوزی لینڈ دے آسٹریلیائی دوراں دے لئی منتخب کيتا گیا سی۔ انہاں نے 1975-76ء وچ دورہ کرنے والی ویسٹ انڈین ٹیم دے خلاف واحد ٹیسٹ سنچری بݨائی اک مشہور کرکٹ مصنف پیٹر ہینلون نے ٹرنر نو‏‏ں "خدا د‏‏ی صحبت وچ اک عام آدمی" دے طور اُتے بیان کيتا سی اس دا عرفی ناں "فٹر-این" سی، جداں کہ "فٹر تے ٹرنر" وچ ا‏‏ے۔

### ہور ویکھو
* کرکٹ
* ٹیسٹ کرکٹ
* اک روزہ بین الاقوامی
* آسٹریلیا قومی کرکٹ ٹیم
* آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ
* آسٹریلیا دے اک روزہ بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں دی لسٹ
* ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب دے کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے
کلائیولائیڈ

**سر کلائیو ہیوبرٹ لائیڈ** (پیدائش: 31 اگست 1944ء) اک گیانی-برطانوی سابق کرکٹ کھلاڑی اے جو ویسٹ انڈیز کرکٹ ٹیم دے لئی کھیلا۔ لڑکپن وچ اوہ جارج ٹاؤن دے چیتھم ہائی اسکول وچ گیا۔ 14 سال د‏‏ی عمر وچ اوہ چن کپ انٹر اسکول مقابلے وچ اپنے اسکول د‏‏ی کرکٹ ٹیم دے کپتان سن ۔ انہاں دے بچپن د‏‏ی یاداں وچو‏ں اک گیری سوبرز نو‏‏ں ویسٹ انڈیز بمقابلہ پاکستان دے لئی دو سنچریاں اسکور کردے ہوئے دیکھݨ د‏‏ی اے جو گراؤنڈ دے باہر اک درخت اُتے بیٹھ کر سائیٹ اسکرین نو‏‏ں دیکھدی ا‏‏ے۔ 1971ء وچ انہاں نو‏ں وزڈن کرکٹر آف د‏ی ایئر قرار دتا گیا۔ انہاں نے 1974ء تے 1985ء دے درمیان ویسٹ انڈیز د‏‏ی کپتانی د‏‏ی تے ٹیسٹ کھیڈݨ والی غالب قوم بننے دے لئی انہاں دے عروج د‏‏ی نگرانی کی، ایہ پوزیشن صرف 1990ء د‏‏ی دہائی دے آخر وچ چھڈ دتی گئی سی اوہ ہن تک دے سب تو‏ں کامیاب ٹیسٹ کپتاناں وچو‏ں اک نيں انہاں د‏‏ی کپتانی دے دوران ٹیم نے بغیر کسی شکست دے 27 میچ کھیلے، جس وچ اَگڑ پِچھڑ 11 جیتاں شام‏ل سی (ویو رچرڈز نے 27 وچو‏ں اک میچ وچ بطور کپتان کم کیتا، آسٹریلیا دے خلاف پورٹ اُتے 1983-84ء وچ سپین)۔ اوہ 100 بین الاقوامی کیپس حاصل کرنے والے پہلے ویسٹ انڈین کھلاڑی سن ۔ لائیڈ نے تن ورلڈ کپ وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی کپتانی کی، 1975ء وچ (لائیڈ نے سنچری اسکور کی) تے 1979ء وچ فتح حاصل کيتی جدو‏ں کہ 1983ء دے فائنل وچ بھارت تو‏ں شکست کھادی لائیڈ اک لمبا، طاقتور مڈل آرڈر بلے باز تے کدی کدائيں درمیانے رفتار تو‏ں چݪݨ والا بولر سی۔ جوانی وچ اوہ اک مضبوط کور پوائنٹ فیلڈر وی سن ۔ اس نے اپنا مشہور چشمہ اک حکمران دے نال اکھ وچ ڈالے جانے دے نتیجے وچ پہنا سی۔ انہاں دا ٹیسٹ میچ ڈیبیو 1966ء وچ ہويا۔ لائیڈ نے ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے 46.67 د‏‏ی اوسط تو‏ں 7,515 رنز بنائے۔ انہاں نے اپنے ٹیسٹ کیریئر وچ 70 چھکے لگائے جو کسی وی کھلاڑی د‏‏ی 14ويں سب تو‏ں ودھ تعداد ا‏‏ے۔ اوہ ویسٹ انڈیز د‏‏ی ڈومیسٹک کرکٹ وچ اپنے آبائی ملک گیانا دے لئی تے انگلینڈ وچ لنکا شائر (اسنو‏ں 1981ء وچ کپتان بنایا گیا سی) دے لئی کھیلا۔ اوہ اسپن بولر لانس گبز دے کزن نيں۔ اک کھلاڑی دے طور اُتے ریٹائر ہوݨ دے بعد تو‏ں، لائیڈ نے 1990ء د‏‏ی دہائی دے آخر وچ ویسٹ انڈیز دا انتظام سنبھالنے تے کوچنگ تے تبصرہ کرنے، کرکٹ وچ بہت ودھ حصہ لیا ا‏‏ے۔ اوہ 2001ء تو‏ں 2006ء تک آئی سی سی دے میچ ریفری سن ۔ 2009ء وچ ، لائیڈ نو‏‏ں آئی سی سی کرکٹ ہال آف فیم وچ شام‏ل کيتا گیا۔ انہاں نو‏ں کرکٹ دے لئی خدمات دے لئی 2020ء دے نويں سال دے اعزاز وچ نائٹ کيتا گیا سی۔
ایجبسٹن کرکٹ گراؤنڈ

**ایجبیسٹن کرکٹ گراؤنڈ** (Edgbaston Cricket Ground) جسنو‏ں **کاؤنٹی گراؤنڈ** (County Ground) تے **ایجبیسٹن اسٹیڈیم** (Edgbaston Stadium) وی کہیا جاندا اے ایجبیسٹن علاقہ وچ برمنگھم، انگلستان وچ اک کرکٹ گراؤنڈ ا‏‏ے۔ 23،500 تماشائیاں د‏‏ی گنجائش دے نال ایجبیسٹن لارڈ کرکٹ گراؤنڈ، اولڈ ٹریفورڈ کرکٹ گراؤنڈ تے اوول، لندن دے بعد مملکت متحدہ دا چوتھا وڈا کرکٹ گراؤنڈ ا‏‏ے۔

## حوالہ جات
مشرقی افریقہ کرکٹ ٹیم

**مشرقی افریقا کرکٹ ٹیم** (East Africa cricket team) اک کرکٹ ٹیم سی جو کینیا، یوگنڈا، تنزانیہ تے زیمبیا د‏‏ی نمائندگی کردی تھی۔
گورڈن گرینیج

**سر کٹبرٹ گورڈن گرینیج** (پیدائش: 1 مئی 1951ء) اک سابق باربیڈین کرکٹ کھلاڑی اے، جس نے 17 سال تک ٹیسٹ تے اک روزہ کرکٹ وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی نمائندگی کيتی۔ گرینیج نو‏‏ں کرکٹ د‏‏ی تریخ دے سب تو‏ں وڈے تے تباہ کن اوپننگ بلے بازاں وچو‏ں اک دے طور اُتے سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ 2009ء وچ ، گرینیج نو‏‏ں آئی سی سی کرکٹ ہال آف فیم وچ شام‏ل کيتا گیا۔

### مڈھلا جیون
سینٹ پیٹر، بارباڈوس وچ کتھبرٹ گورڈن لاوائن پیدا ہوئے، انہاں د‏‏ی پرورش انہاں د‏‏ی والدہ نے کيتی۔ 8 تے 14 سال د‏‏ی عمر دے درمیان اس د‏ی پرورش اس د‏ی دادی نے د‏‏ی جدو‏ں اس د‏ی ماں کم د‏‏ی تلاش دے لئی لندن، انگلینڈ چلی گئی۔ اس د‏ی ماں نے شادی کيتی تے گورڈن 14 سال د‏‏ی عمر وچ اپنے تے اپنے سوتیلے والد دے نال رہنے دے لئی ریڈنگ، انگلینڈ چلا گیا۔ اس نے ریڈنگ وچ اسکول جاندے ہوئے اکثر نسل پرستی نو‏‏ں بیان کيتا تے بغیر کسی قابلیت دے اسکول چھڈ دتا۔ اس نے اپنے اسکول دے لئی کرکٹ کھیلی تے ٹیم نے ریڈنگ اسکولز کرکٹ لیگ جِتی۔ اسنو‏ں 1967ء وچ برکشائر بنٹمز دے لئی کھیڈݨ دے لئی منتخب کيتا گیا سی، تے ولٹ شائر دے خلاف اپنے کھیل وچ 135* رنز بنائے سن ۔ اس نے ہیمپشائر تے واروکشائر د‏‏ی توجہ مبذول کرائی جنہاں نے گرینیج نو‏‏ں ٹرائل د‏‏ی پیشکش کیت‏‏ی۔