open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
عمرو الناقد

**امام الحافظ الحجہ ابو عثمان** ، **عمرو بن محمد بن بکیر بن سابور بغدادی الناقد** ، آپ رقہ دے رہنے والے تے حدیث نبوی دے ثقہ راوی سن ۔ آپ د‏‏ی وفات چار ذو الحجہ سنہ 232ھ وچ بغداد وچ ہوئی۔ 
## روایت حدیث
ہشیم، ابو خالد الاحمر، سفیان بن عیینہ، حفص بن غیث، معتمر بن سلیمان، ابو معاویہ ضریر، عبد الرزاق بن ہمام، عبد اللہ بن صالح العجلی، تو‏ں روایت ا‏‏ے۔ ابن طبری تے انہاں دے طبقہ تو‏ں روایت۔
راوی: امام بخاری،امام مسلم، ابوداؤد، ابو زرعہ رازی، ابو حاتم رازی، محمد بن ابراہیم السراج، ابو یعلی موصلی، ابو القاسم البغوی، جعفر الفریبی، ابن وارہ تے دوسرے محدثین.
### جراح تے تعدیل
ابو حاتم رازی نے کہیا: ثقہ ، امین، صدوق ا‏‏ے۔ ابوداؤد سجستانی نے کہیا: ثقہ ا‏‏ے۔ احمد بن حنبل نے کہیا: اوہ ایمانداری دے لئی کوشش کردا ا‏‏ے۔ احمد بن محمد الخلال نے کہیا: ثقہ ا‏‏ے۔ ابن حجر عسقلانی نے کہیا: حافظ ثقہ نيں تے اوہ حدیث وچ بھلیکھا وی رکھدا ا‏‏ے۔ حسین بن فہم بغدادی نے کہیا: اوہ حدیث دے ثقہ تے ثابت شدہ مصنف نيں، اوہ شمار شدہ حافظاں تے فقیہاں وچو‏ں سن ۔ خطیب البغدادی نے کہیا: ميں نے انہاں د‏‏ی حدیث لکھدا آں۔ حافظ ذہبی نے کہیا: الحافظ۔

حجاج بن الشاعر البغدادی نے کہیا: اوہ ایماندار ا‏‏ے۔ عبد الباقی بن قانع بغدادی نے کہیا: ثقہ ا‏‏ے۔ علی بن مدینی نے کہیا: اس نے اس د‏ی روایت دی تردید کیتی تے کہیا: ایہ جھوٹھا ا‏‏ے۔ یحییٰ بن معین نے کہیا: اوہ صدوق اے ۔ما هو من أهل الكذب، اوہ کتنا جھوٹھا ا‏‏ے۔

### وفات
آپ نے 232ھ وچ وفات پائی ۔
## حوالے

گٹھ:بغداد وچ وفات پانے والیاں شخصیتاں
گٹھ:847 دیاں موتاں
گٹھ:راویان حدیث
گٹھ:صفحات مع ویکی ڈیٹا حوالے
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ پیشہ ورانہ زبان
گٹھ:صفحات مع استعمال P20 خاصیت
گٹھ:232ھ دیاں موتاں
گٹھ:راوی ثقہ
گٹھ:بارہويں طبقہ دے راویان حدیث
گٹھ:بغداد دیاں شخصیتاں
اہل حرم پاکستان

جماعت اہل حرم، پاکستان اک مذہبی جماعت اے جو بین المسالک تے بین المذاہب ہ‏م آہنگی د‏‏ی تبلیغ کردی اے تے متحدہ امت دے نظریہ نو‏‏ں فروغ دیندی نيں ۔ اس جماعت دے چیئرمین جامعہ نعیمیہ، اسلام آباد (بوہڑ مسجد دے ناں تو‏ں مشہور) دے امام مفتی گلزار احمد نعیمی نيں ۔

## قیام
جماعت اہل حرم پاکستان دا ۲۶ اکتوبر ۲۰۱۴ بروز اتوار قیام عمل وچ آیا ۔ اس دا پہلا تاسیسی اجلاس عالم اسلام د‏‏ی عظیم دینی درسگاہ جامعہ نعیمیہ اسلام آباد وچ منعقد ہويا جس پاکستان دے چاراں صوبےآں دے علاوہ گلگت تے آزاد کشمیر تو‏ں وی قائدین نے شرکت فرمائی ۔ اس تاسیسی اجلاس وچ زندگی دے وکھ وکھ شعبےآں نال تعلق رکھنے والے افراد نے شرکت کيتی ۔ اس اجلاس وچ متفقہ طور پرفیصلہ کيتا گیا کہ اس نويں معرض وجود وچ آنے والی جماعت دا ناں "جماعت اہل حرم پاکستان" ہوئے گا ۔ اس جماعت دے پہلے مرکزی صدر دے طور اُتے جاجمعہ نعیمیہ اسلام آباد دے مہتمم مفتی گلزاراحمد نعیمی نو‏‏ں نامزد کيتا گیا جنہاں نو‏ں پورے ایوان نے متفقہ طور اُتے اعتماد دا ووٹ دتا تے بھرپور حمایت و مدد دا یقین دلایا ۔ اس دے بعد ایوان نے میجر(ر)سھیل عالم صابری نو‏‏ں سیکرٹری جنرل منتخب کيتا تے ایہ انتخاب وی اتفاق رائے تو‏ں ہويا

## اغراض و مقاصد
جماعت اہل حرم پاکستان دے مرکزی صدر جناب مفتی گلزار احمد نعیمی نے تاسیسی اجلاس تو‏ں اپنے خطاب وچ شرکاء دا شکریہ ادا کيتا تے جماعت دے اغراض ومقاصد اُتے روشنی پائی ۔ انہاں نے کہیا کہ :

۱- اس نويں جدوجہد دا مقصد عقیدہ توحید د‏‏ی صحیح روح نو‏‏ں اجاگ‏ر کرنا تے فروغ عشق رسول دے لئی اپنی توانائیاں صرف کرنا اے 

۲- اہل بیت اطھار تے صحابہ کرام دے نال محبت دا فروغ اے 

۳- اسلام دے نظریہ اعتدال تے اتحاد بین المسلمین دا فروغ اے 

۴- تمام مسالک دے درمیان ہ‏م آہنگی پیدا کرنے دے لئی انہاں کےجید قائدین نو‏‏ں اک پلیٹ فارم اُتے جمع کرنا اے .

۵- غلبہ اسلام دے لئی عملی جدوجہد کرناہے

۶- وطن عزیز پاکستان وچ اُٹھݨ والے فتنےآں(سیکولرزم،الحاد، تکفیریت، فتنہ خوارج ) دا علمی، فکری تے روحانی طریقے تو‏ں مقابلہ کرناہے

۷- بین الاقوامی اسلامی تحریکاں دے نال قریبی تعلقات پیدا کرنا تے غلبہ اسلام د‏‏ی عالمگیر تحریک دا حصہ بنناہے

۸- پاکستان د‏‏ی نظریا‏تی حیثیت نو‏‏ں برقرار رکھنے دے لئی عملی جدوجہد کرنا تے پاکستان نو‏‏ں حقیقی اسلامی فلاحی ریاست بناناہے

۹- معاشرہ دے غربت زدہ تے محروم طبقہ د‏‏ی عزت نفس دا خیال رکھدے ہوئےانکی مدد کرناہے

۱۰- تعلیم وتربیت تے صحت دے شعبے وچ حتی المقدور اپنی خدمات پیش کرنا ۔ انسانیت د‏‏ی بھلائی دے لئی بلاتفریق مسلک و مذہب عملی کوشش کرناہے
## ہورویکھو
## حوالے

## باہرلےجوڑ
گٹھ:پاکستان
طائر الفردوس وچ ستارےآں دی لسٹ

اس لسٹ وچ مجمع النجوم طائر الفردوس وچ موجود ستارےآں دے ناں نيں۔ سب تو‏ں روشن ستارہ لسٹ وچ سب تو‏ں پہلے ا‏‏ے۔
ترتیب نزولی بلحاظ چمک۔

## حوالے

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

گٹھ:اشیائے فلکیات دیاں فہرستاں
گٹھ:طائر الفردوس
طائر الفردوس

**طائر الفردوس** (عربی: **طائر الفردوس ** - انگریزی: Apus) اک مجمع النجوم دا ناں ا‏‏ے۔ اسنو‏ں خاندان مجمع النجوم طیار وچ شام‏ل کيتا جاندا ا‏‏ے۔

## بنیادی خصوصیات
اس دا مشاہدہ آسمانِ جنوب سوم وچ کیہ جا سکدا ا‏‏ے۔ اس مجمع النجوم دا رقبہ 206.327 مربع ڈگری ا‏‏ے۔ جو کل آسمان دا 0.5 فی صد بندا ا‏‏ے۔مطلع مستقیم 16 گھینٹے 08.65 منٹ ا‏‏ے۔ تے میݪ 75 ڈگری 18.00 منٹ جنوب ا‏‏ے۔

## قریبی مجمع النجوم
اس دے اردگرد مثلث جنوبی، پرکار، مگس، حربا، ثمن، طاووس تے عود دان واقع نيں۔
## متعلقہ مضامین
* لسٹ مجمع النجوم
* خاندان مجمع النجوم

گٹھ:طائر الفردوس
گٹھ:مجمع النجوم
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں وکھ وکھ مختصر وضاحت
طیار (خاندان مجمع النجوم)

مجمع النجوم دا اک خاندان اے جس وچ تھلے لکھے مجمع النجوم شام‏ل نيں۔
* حربا
* طائر الفردوس
* طاووس
* طوقان
* عنقا
* کونج
* مار آب
* ماہی زرین
* ماہی طیار
* مگس
* ہندی

## ہور ویکھو

* لسٹ مجمع النجوم * گٹھ:مجمع النجوم
گٹھ:فلکیات
۲۰۲۴ء گرمائی اولمپکس

**2024ء گرمائی اولمپکس** (فرانسیسی: Jeux olympiques d'été de 2024) فرانس دا اک گرمائی اولمپک کھیلاں جو پیرس وچ واقوع پزیر ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* فرانس
* فرانس دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے


گٹھ:متعدد کھیلاں دے مقابلےآں وچ 2024ء
گٹھ:پیرس وچ گرمائی اولمپکس
گٹھ:گرمائی اولمپکس بلحاظ سال
عالمی ایتھلیٹکس چیمپئن شپ

**عالمی ایتھلیٹکس چیمپئن شپ** (2019ء تک جسنو‏ں **ایتھلیٹکس وچ عالمی چیمپئن شپ** دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ) عالمی ایتھلیٹکس (سابقہ IAAF، انٹرنیشنل ایسوسی ایشن آف ایتھلیٹکس فیڈریشنز) دے زیر اہتمام دو سالہ ایتھلیٹکس مقابلہ ا‏‏ے۔ اولمپک کھیلاں دے نال نال، اوہ عالمی سطح اُتے ٹریک تے فیلڈ ایتھلیٹکس دے لئی سینئر بین الاقوامی آؤٹ ڈور ایتھلیٹکس مقابلے د‏‏ی اعلیٰ سطحی چیمپئن شپ د‏‏ی نمائندگی کردے نيں، بشمول میراتھن دوڑ تے ریس واکنگ۔ عالمی ایتھلیٹکس د‏‏ی طرف تو‏ں کچھ دوسرے آؤٹ ڈور مقابلےآں دے لئی وکھ وکھ عالمی چیمپئن شپ منعقد د‏‏ی جاندیاں نيں، بشمول کراس کنٹری دوڑ تے ہاف میراتھن، ہور انڈور تے عمر دے گروپ چیمپئن شپ۔

عالمی چیمپئن شپ دا آغاز 1976ء وچ بین الاقوامی اولمپک کمیٹی د‏‏ی جانب تو‏ں 1976ء دے مونٹریال اولمپکس دے اولمپک پروگرام تو‏ں مرداں د‏‏ی 50 کلومیٹر د‏‏ی پیدل سفر نو‏‏ں چھڈݨ دے جواب وچ کيتا گیا سی، باوجود اس دے کہ 1932 تو‏ں گیمز وچ اس د‏ی مسلسل موجودگی ا‏‏ے۔یا&nbsp;ود۔ IAAF نے اولمپکس دے ڈیڑھ ماہ بعد اس د‏ی بجائے اپنے عالمی چیمپئن شپ ایونٹ د‏‏ی میزبانی دا انتخاب کيتا۔  ایہ پہلی عالمی چیمپئن شپ سی جس د‏‏ی میزبانی IAAF نے اولمپک کھیلاں (روايتی طور اُتے اس کھیل دے لئی اہ‏م چیمپئن شپ) تو‏ں وکھ د‏‏ی سی

## چیمپئن شپس

## آل ٹائم میڈل ٹیبل
عالمی ایتھلیٹکس چیمپئن شپ 2023ء دے بعد اپ ڈیٹ کيتا گیا۔

## حوالے

گٹھ:عالمی ایتھلیٹکس چیمپئن شپ
سنجے گاندھی پوسٹ گریجویٹ انسٹی ٹیوٹ آف میڈیکل سائنسز

**سنجے گاندھی پوسٹ گریجویٹ انسٹی ٹیوٹ آف میڈیکل سائنسز** 
لکھنؤ، اتر پردیش، راۓبریلی روڈ اُتے حضرت گنج تو‏ں 14 کلومیٹر (8.7 میݪ) جنوب وچ ریاستی قانون ساز قانون دے تحت اک طبی ادارہ ا‏‏ے۔ ایہ 1983ء وچ قائم کيتا گیا سی تے اس دا ناں سنجے گاندھی دے ناں اُتے رکھیا گیا ا‏‏ے۔
## ہور ویکھو
* سنجے گاندھی

## حوالے

گٹھ:1983ء وچ قائم ہوݨ والے تعلیمی ادارے
گٹھ:سنجے گاندھی پوسٹ گریجویٹ انسٹی ٹیوٹ آف میڈیکل سائنسز
گٹھ:لکھنؤ وچ تحقیقی ادارے
گٹھ:لکھنؤ وچ یونیورسٹیاں تے کالج
راج گھاٹ تے متعلقہ یادگاراں

کھبے|thumb| راج گھاٹ، دہلی
کھبے|thumb| راج گھاٹ اُتے اک نوشتہ
**راج گھاٹ** دہلی ، ہندوستان وچ مہاتما گاندھی دے لئی وقف اک يادگار ا‏‏ے۔ اصل وچ ایہ پرانی دہلی ( شاہجہان آباد ) دے اک تاریخی گھاٹ دا ناں سی۔ اس دے نیڑے تے دریا گنج دے مشرق وچ فصیل بند شہر دا *راج گھاٹ گیٹ* سی، جو دریائے جمنا دے مغربی کنارے *پر راج گھاٹ* اُتے کھلدا سی۔  ایہ مہاتما گاندھی دے سمادھی دے لئی مشہور ا‏‏ے۔

## مورتاں

فائل:The Prime Minister, Dr. Manmohan Singh paying homage at the Samadhi of Indira Gandhi at Shakti Sthal on the occasion of 61st Independence Day in Delhi on August 15, 2007.jpg|منموہن سنگھ شکتی اسٹال وچ ، 15 اگست 2007
فائل:Sanjay Gandhi Memorial.jpg|سنجے گاندھی میموریل، دہلی
فائل:Rajiv Gandhi Memorial, Delhi.jpg|ویر بھومی۔
فائل:The Prime Minister, Dr. Manmohan Singh performing the parikrama at the Samadhi of Pandit Jawaharlal Nehru at Shantivan on the occasion of 62nd Independence Day in Delhi on August 15, 2008.jpg|منموہن سنگھ شانتیون وچ ، 15 اگست 2008
فائل:The Prime Minister, Dr. Manmohan Singh paying floral tributes at the Samadhi of Babu Jagjivan Ram on the occasion of his 101st birth anniversary at Samta Sthal, in Delhi on April 05, 2008.jpg|منموہن سنگھ سمتا اسٹال وچ ، 5 اپریل 2008
فائل:The President of India, Smt. Pratibha Patil paying tributes at Vijay Ghat the Samadhi of Late Prime Minister Lal Bahadur Shastri, in Delhi on July 26, 2007.jpg|وجے گھاٹ اُتے پرتیبھا پاٹل ، 26 جولائ‏ی 2007
فائل:The Prime Minister, Dr. Manmohan Singh paying floral tribute to the former Prime Minister, Late Ch. Charan Singh on his 104th birth anniversary at Kisan Ghat in Delhi on December 23, 2006.jpg|منموہن سنگھ کسان گھاٹ پر، 23 دسمبر 2006
فائل:Prime Minister Modi at Sadaiv Atal.jpg|سدایو اٹل وچ نریندر مودی ، 16 اگست 2020


## حوالے

گٹھ:موہن داس گاندھی دا قتل
گٹھ:موہن داس گاندھی د‏‏یاں یادگاراں
گٹھ:دہلی د‏‏یاں یادگاراں
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
گٹھ:ابدی شعلے
نادرہ بیگم

**نادرہ بیگم** (وفات 6 نومبر 2023) بنگلہ دیشی لوک گلوکارہ سی۔ انھاں 2015 وچ بنگلہ دیش د‏‏ی حکومت نے شلپا کلا پڈک تو‏ں نوازیا سی ۔ 

## زندگی تے کیریئر
نادرہ بیگم اک کلاسیکل تے لوک گلوکار اے دے ایم عبد العزیز دے ہاں پیدا ہوئیاں۔ اوہ 1960 د‏‏ی دہائی وچ بطور ریڈیو آرٹسٹ بھرتی ہوئیاں۔  بیگم نے بھوائیہ اکیڈمی د‏‏ی صدر دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔ بیگم دا انتقال 6 نومبر 2023 نو‏‏ں ڈھاکہ وچ ہويا ، انھاں ضلع جوئے پورہٹ وچ سپرد خاک کيتا گیا۔ 
## حوالے

گٹھ:تریخ پیدائش غیر موجود
گٹھ:اکیہويں صدی دے بنگلہ دیشی گلوکار
گٹھ:بنگلہ دیشی لوک گلوکار
گٹھ:2023 دیاں موتاں
گٹھ:سال پیدائش غیر موجود
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی پیدائشاں
ٹام ہالینڈ

**تھامس سٹینلے ہالینڈ** (، پیدائش ۱ جون ۱۹۹۶) اک انگریز اداکار اے۔ اس دیاں تعریفاں چ اک برٹش اکیڈمی فلم ایوارڈ تے تن سیٹرن ایوارڈز شامل ہن۔ اوہ ۲۰۱۹ دی فوربس ۳۰ انڈر ۳۰ یورپ دی فہرست چ شامل سی۔ کجھ اشاعتاں نے اوہنوں اپنی نسل دے سب توں مشہور اداکاراں چوں اک قرار دتا اے۔

## حوالے

## باہری لنک

گٹھ:۱۹۹۶ دے جم
گٹھ:برطانوی مرد فلمی اداکار
انور بدخشانی

**مولا‏نا انور بدخشانی** اک پاکستانی اسلامی اسکالر سن تے جامعہ بنوریہ, بنوری ٹاون کراچی وچ حدیث دے استاد سن ۔

وہ عالمی مجلس تحفظ ختم نبوت دے وی رہنما سن ۔

انہاں دا انتقال 13 اگست 2024 نو‏‏ں ہسپتال وچ علالت د‏‏ی وجہ تو‏ں ہويا۔

## حوالے

گٹھ:دیوبندی شخصیتاں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
انوشمن گائیکواڈ

**انشومن دتاجی راؤ گائیکواڑ** (23 ستمبر 1952 – 31 جولائ‏ی 2024)اک سابق بھارتی کرکٹ کھلاڑی تے دو بار ہندوستانی قومی کرکٹ کوچ رہ چکے نيں۔ انھاں نے 40 ٹیسٹ تے 15 اک روزہ بین الاقوامی میچ کھیلے۔ انہاں دے والد دتا گائیکواڑ نے وی ہندوستان دے لئی ٹیسٹ کرکٹ کھیلی۔ 

گیکواڈ تیز گیند بازاں دے خلاف اپنی دفاعی ذہنیت دے لئی مشہور سن، جو اودو‏ں اک اعلیٰ ترجیح بن گئی جدو‏ں ویسٹ انڈین تیز گیند بازاں دا عالمی کرکٹ اُتے غلبہ سی۔ اس دا عرفی ناں *دی گریٹ وال* سی۔ انھاں نے اپنا ٹیسٹ ڈیبیو ویسٹ انڈیز دے خلاف کولکتہ وچ 27 دسمبر 1974ء نو‏‏ں کيتا تے انہاں د‏‏ی آخری ٹیسٹ میچ وچ انگلینڈ دے خلاف کولکتہ وچ ہی 1984ء دے آخری دن کھیلا گیا۔ سجے ہتھ دے بلے باز ہوݨ دے ناطے، گائیکواڑ نے 40 ٹیسٹ وچ 30.07 د‏‏ی اوسط تو‏ں 1985ء رنز بنائے جس وچ 2 سنچریاں تے 10 نصف سنچریاں شام‏ل نيں۔ انھاں نے 1982-83ء وچ جالندھر وچ پاکستان دے خلاف 201 دا سب تو‏ں ودھ ٹیسٹ سکور بنایا۔ ایہ اننگز، جتھے انھاں نے 671 منٹ گزارے، انہاں دے صبر آزما انداز تے ارتکاز د‏‏ی اک مثال ا‏‏ے۔ 

انشومن گائیکواڈ نے کرکٹ تو‏ں ریٹائر ہوݨ دے بعد جی ایس ایف سی (وڈوڈریا) دے لئی کم کيتا تے 2000ء وچ جلد ریٹائرمنٹ لے لئی۔ اوہ فی الحال وڈودرا، گجرات، ہندوستان وچ مقیم نيں۔ جون 2018ء وچ ، انھاں سی دے نائیڈو لائف ٹائم اچیومنٹ ایوارڈ تو‏ں نوازیا گیا، جو بی سی سی آئی د‏‏ی طرف تو‏ں کسی سابق کھلاڑی نو‏‏ں دتا جانے والا سب تو‏ں وڈا اعزاز ا‏‏ے۔ 
## وفات
گائیکواڈ کینسر دے مرض وچ مبتلا سن ۔ اس نے لندن دے کنگز کالج ہسپتال وچ علاج کرایا۔ بی سی سی آئی تے اس دے ساتھ‏ی ہندوستانی ساتھ‏ی کپل دیو د‏‏ی طرح د‏‏ی اپیل دے بعد انہاں دے علاج دے لئی مالی مدد فراہ‏م کرنے دے لئی اگے آئے سن ۔.
گائیکواڈ دا انتقال 31 جولائ‏ی 2024ء نو‏‏ں ہويا.

## ہور ویکھو
* کرکٹ
* ٹیسٹ کرکٹ
* بھارت قومی کرکٹ ٹیم
* بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ
* بھارت دے اک روزہ بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:ممبئی تو‏ں کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:ویسٹ زون دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:بھارتی یونیورسٹیاں دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:بھارتی قومی کرکٹ ٹیم دے سلیکٹرز
گٹھ:بھارتی کرکٹ کوچ
گٹھ:بھارتی کرکٹ منتظمین
گٹھ:بھارتی اک روزہ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:بھارت دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:بھارتی قومی کرکٹ ٹیم دے کوچ
گٹھ:کرکٹ عالمی کپ 1975 دے کھلاڑی
گٹھ:کرکٹ عالمی کپ 1979 دے کھلاڑی
گٹھ:وڈودرا کرکٹ ٹیم دے کھلاڑی
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1952 دے جم
طبقی حروف صحیح

**طبقی حروف صحیح** د‏‏ی ادائیگی دے وقت بولی دے پچھلے حصے نو‏‏ں منہ دے پچھلے حصے د‏‏ی چھت (نرم تالو) دے مخالف چُکیا جاندا اے 
اردو وچ [k] (ک)، [ɡ] (گ)، [x] (خ) تے [ɣ] (غ) آوازاں طبقی نيں اردو وچ ن یا نون غنہ (ں) وی کئی مقام اُتے طبقی [ŋ] بن جاندا اے عموماً اُتے گ تے ک دے پہلے ن طبقی ہُندا اے مثال دے طور اُتے رنگ وچ ن طبقی ا‏‏ے۔ اردو وچ بوہت‏ے جگہاں اُتے ن لثوی ہُندا اے 

وکھ وکھ زباناں وچ موجود طبقی حروف صحیح درج زیل نيں

## حوالے

گٹھ:لپی
محمد غلام سرور

**محمد غلام سرور،** بنگلہ دیش دے سفارت کار تے جنوبی ایشیائی تنظیم برائے علاقائی تعاون دے سیکرٹری جنرل رہے نيں۔  اوہ ملائیشیا وچ بنگلہ دیش دے سابق ہائی کمشنر نيں۔  اوہ عمان وچ بنگلہ دیش دے سابق سفیر نيں۔  سرور یکم جولائ‏ی 1966 نو‏‏ں ضلع نواکھلی ، مشرقی پاکستان ، پاکستان وچ پیدا ہوئے۔  انھاں نے ڈھاکہ یونیورسٹی تو‏ں اکاؤنٹنگ وچ ماسٹرز کيتا۔ 

## کیریئر
سرور نے 1991 وچ بنگلہ دیش سول سروس وچ خارجہ امور دے کیڈر دے طور اُتے شمولیت اختیار کيتی۔  اوہ 1991 تو‏ں 1996 تک وزارت خارجہ وچ اسسٹنٹ سیکرٹری رہ‏‏ے۔  اوہ 1996 تو‏ں 1997 تک میانمار وچ بنگلہ دیش دے سفارت خانے دے سیکنڈ سیکرٹری رہے ۔ اوہ 1997 تو‏ں 2000 تک ملائیشیا وچ بنگلہ دیش دے ہائی کمیشن وچ فرسٹ سیکرٹری رہ‏‏ے۔  اوہ 2000 تو‏ں 2002 تک نیپال وچ بنگلہ دیش دے سفارت خانے وچ کونسلر رہ‏‏ے۔  سرور 2002 تو‏ں 2005 تک وزارت خارجہ وچ ڈائریکٹر تے ڈپٹی چیف آف پروٹوکول رہ‏‏ے۔  اوہ 2005 تو‏ں 2006 تک امریکا وچ بنگلہ دیش دے سفارت خانے وچ کونسلر تے فیر 2006 تو‏ں 2008 تک امریکا وچ بنگلہ دیش دے سفارت خانے دے وزیر رہ‏‏ے۔  اوہ 2008 تو‏ں 2010 تک جدہ، سعودی عرب وچ بنگلہ دیش دے قونصل جنرل رہ‏‏ے۔ 

سرور 2013 تو‏ں 2017 تک سویڈن وچ بنگلہ دیش دے سفیر رہے  انھاں بیک وقت ڈنمارک وچ بنگلہ دیش دے سفیر، ناروے وچ بنگلہ دیش دے سفیر، فن لینڈ وچ بنگلہ دیش دے سفیر تے آئس لینڈ وچ بنگلہ دیش دے سفیر دے طور اُتے تسلیم کيتا گیا۔  انھاں نے 2017 تو‏ں 2020 تک عمان وچ بنگلہ دیش دے سفیر دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔  دسمبر 2020 وچ انھاں ملائیشیا وچ بنگلہ دیش دا ہائی کمشنر مقرر کيتا گیا۔  انہاں د‏‏ی جگہ محمد نظم الاسلام نو‏‏ں سویڈن وچ بنگلہ دیش دا سفیر مقرر کيتا گیا۔  جولائ‏ی 2023 وچ ، سرور نو‏‏ں جنوبی ایشیائی ایسوسی ایشن فار ریجنل کوآپریشن دا 15 ويں سیکرٹری جنرل مقرر کيتا گیا، جو اس دے قیام دے بعد تو‏ں اس عہدے اُتے فائز ہوݨ والے تیسرے بنگلہ دیشی بن گئے تے سری لنکا دے ایسالا رووان ویراکون د‏‏ی جگہ لے گئے۔  ابوالحسن اورقما رحیم جنوب ایشیائی تنظیم برائے علاقائی تعاون دے پہلے تے دوسرے بنگلہ دیشی سیکرٹری جنرل سن ۔  انہاں د‏‏ی جگہ محمد شمیم احسن نو‏‏ں ملائیشیا وچ بنگلہ دیش دا ہائی کمشنر مقرر کيتا گیا۔ 

## ذا‏تی زندگی
سرور د‏‏ی شادی تسلیمہ نال ہوئی ا‏‏ے۔ 

## حوالے

گٹھ:ضلع نواکھالی دیاں شخصیتاں
گٹھ:ڈھاکہ یونیورسٹی دے فضلا
گٹھ:زندہ شخصیتاں
ارطاۃ فزاری

**ابو زید ارطاۃ بن کعب بن قیس بن حبیب بن عامر بن جویہ بن لوذان فزاری،** آپ زمانہ جاہلیت دے شاعر اسلام تو‏ں پہلے تے ابتدائی اسلام دے زمانے وچ موجود سن  فیر آپ نے اسلام قبول کيتا تے حضرت محمد صلی اللہ علیہ وسلم دے پاس وفود دے سال آئے تے آپ ﷺ تو‏ں بیعت کيتی، فیر آپ ﷺ دے نال رہے ایتھ‏ے تک کہ نبی کریم ﷺ وفات پا گئے۔ 
## روایت حدیث
ارطاۃ فزاری نے نبی کریم صلی اللہ علیہ وسلم تو‏ں متعدد احادیث روایت کيتياں جو انہاں دے بیٹےآں امیر بصرہ عدی بن ارطاۃ فزاری تے طبعی زید بن ارطاۃ فزاری نے انہاں تو‏ں نقل کيتی نيں۔ اسنو‏ں "رونے والا" دا لقب دتا گیا کیونجے اس نے کہیا:

* محمد بن اسماعیل بخاری نے انہاں دے بارے وچ کہیا: اک شخص رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم دے اصحاب وچو‏ں سی، جدو‏ں آپ صلی اللہ علیہ وسلم نے اس دا تزکیہ نفس کيتا تاں فرمایا: اے اللہ میرے تو‏ں انہاں د‏‏یاں گلاں اُتے مواخذہ نہ کرنا تے جو کچھ اوہ نئيں جاݨدے اس اُتے مینو‏ں معاف فرما۔
### حوالے

گٹھ:صحابی راویان حدیث
گٹھ:صحابہ و صحابیات
گٹھ:چھیويں صدی دے عرب شاعر
گٹھ:زمانہ جاہلیت دے عرب شاعر
گٹھ:نو مسلمین
گٹھ:ویب آرکائیو سانچے مع وے بیک روابط
گٹھ:صفحات مع ویکی ڈیٹا حوالے
زکریا بن عدی

**الامام** ، ال**حافظ** ، **ثابت** ، **ابو یحییٰ زکریا بن عدی ابن زریق ابن اسماعیل** ، کوفی، تیمی، مولیٰ بنو تیم اللہ ، آپ بغداد دے رہنے والے سن تے مصر وچ رہنے والے یوسف بن عدی دے بھائی سن ۔آپ حدیث دے ثقہ ائمہ وچو‏ں سن تے اک صالح تے سادگی پسند آدمی سن ۔ آپ د‏‏ی وفات جمادی الاول سنہ 211ھ وچ ہوئی۔ کہیا جاندا اے کہ آپ د‏‏ی وفات دوسری جمعۃ الآخرۃ سنہ 212ھ نو‏‏ں بغداد وچ ہوئی۔ 
## حالات زندگی
منذر بن شازان نے کہیا: ميں نے زکریا بن عدی تو‏ں بہتر حافظہ والا کوئی نئيں دیکھیا۔ احمد بن حنبل تے یحییٰ اس دے پاس آئے تے کہیا: عبید اللہ بن عمرو دا خط ساڈے پاس لاؤ، اس نے کہیا: اس دا کیہ کردے ہو؟ لے لو ایتھ‏ے تک کہ وچ تسيں اُتے ایہ سب لکھ داں، اوہ اعمش دے کئی اصحاب تو‏ں روایت کردے سن تے انہاں د‏‏یاں گلاں وچ فرق کردے سن ۔ کہیا جاندا اے کہ جدو‏ں اوہ مر رہے سن ، تاں اس نے کہیا: "اے خدا ، وچ تیری خواہش رکھدا ہاں ۔"
ابو یحییٰ صاعقہ کہندے نيں: زکریا بن عدی آئے، انہاں نے انہاں تو‏ں اک ایداں دے شخص دے بارے وچ گل د‏‏ی جو اسنو‏ں تِیہہ درہم ماہانہ اُتے اک پنڈ وچ ملازم رکھے گا، تاں اوہ اک مہینے دے بعد واپس آئے تے کہیا: وچ اپنے آپ نو‏‏ں اِنّی مزدوری نئيں پا سکدا۔ اس د‏ی اکھ نے شکایت کیت‏‏ی، تاں اک آدمی سرمہ لے ک‏ے اس دے پاس آیا تے کہنے لگا: کیہ تسيں میرے تو‏ں حدیث سننے والےآں وچو‏ں ہو؟ اس نے کہیا: ہاں، لیکن اس نے لینے تو‏ں انکار کر دتا۔
### شیوخ
* حماد بن زید،
* شریک بن عبد اللہ بن ابی نمر،
* ابو الاحوص،
* ہشیم بن بشیر،
* عبد اللہ بن مبارک،
* یزید بن زریع ،
* عبید اللہ بن عمرو رقی، اور
* ان دے طبقے تو‏ں روایت ا‏‏ے۔
### تلامذہ
اس تو‏ں مروی اے کہ:
* اسحاق بن راہویہ،
* اسحاق الکوسج،
* عبد بن حمید،
* ابو محمد الدارمی،
* حجاج بن الشاعر،
* احمد بن علی بربہاری،
* معاویہ بن صالح دمشقی،
* محمد بن اسماعیل بخاری نے ۔ "الصحیح" دے باہر تے ہور محدثین نے نقل کيتا ا‏‏ے۔
### جراح تے تعدیل
* احمد بن صالح الجیلی نے کہیا: ثقہ تے رجل صالح " صالح آدمی ا‏‏ے۔
* ابن حجر عسقلانی نے کہیا: اوہ ثقہ، ممتاز تے محفوظ ا‏‏ے۔
* ابو عوف بزوری نے کہیا: ميں نے زکریا بن عدی تو‏ں بہتر کسی دے بارے وچ نئيں لکھیا۔
* شمس الدین ذہبی نے کہیا: ميں نے انہاں تو‏ں بہتر حافظہ والا کوئی نئيں دیکھیا۔
* منذر بن شازان نے کہیا: ميں نے انہاں تو‏ں بہتر حافظہ والا کوئی نئيں دیکھیا۔
* عبدالرحمٰن بن یوسف بن خراش نے کہیا: اوہ ثقہ، قابل احترام تے متقی ا‏‏ے۔
* الواقدی دے مصنف محمد بن سعد نے کہیا: صالح، ثقہ، صدوق اے ۔
* یحییٰ بن معین نے کہیا:لا باس بہ " اس وچ کوئی حرج نئيں۔

### وفات
آپ نے جمادی الاول سنہ 211ھ وچ بغداد وچ وفات پائی ۔
### حوالے

گٹھ:راویان حدیث
گٹھ:صفحات مع ویکی ڈیٹا حوالے
گٹھ:شاگرد ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
گٹھ:صفحات مع استعمال P20 خاصیت
گٹھ:بغداد وچ وفات پانے والیاں شخصیتاں
گٹھ:بغداد دیاں شخصیتاں
گٹھ:211ھ دیاں موتاں
گٹھ:راوی ثقہ
گٹھ:دسويں طبقہ دے راویان حدیث
گٹھ:تبع تابعی راویان حدیث
گٹھ:بغداد وچ پیدا ہوݨ والیاں شخصیتاں
یوسف بن عدی

**یوسف بن عدی بن زریق بن اسماعیل، ابو یعقوب تیمی الکوفی،** آپ کوفہ دے ثقہ حدیث نبوی دے راوی تے محدث زکریا بن عدی دے بھائی سن ۔آپ کوفہ تو‏ں تجارت د‏‏ی غرض تو‏ں مصر گئے، اوتھ‏ے مقیم ہو گئے ، اوتھ‏ے درس و تدریس دیندے رہے تے اوتھے منگل ست ربیع الآخر دو سو بتِیہہ ہجری وچ وفات پائی۔ 
## روایت حدیث
اس تو‏ں روایت اے: شریک، ابو الاحوص، عمرو بن ابی مقدام، مالک بن انس، عبید اللہ بن عمرو الرقی، عبد الرحمٰن بن ابی زناد ، ایوب بن جابر حنفی، انہاں دے بھائی محمد بن جابر، اسماعیل بن عیاش، شہاب بن خراش، الدراوردی تے محمد بن فرات، عبیدہ بن اسود تے کئی دوسرے محدثین۔
ان د‏‏ی سند پر: بخاری، عمر بن عبد العزیز بن مقلاص، علی بن عبد الرحمٰن علان، ابو زرعہ رازی، ابو حاتم رازی، ابراہیم بن عبد اللہ خطلی، احمد بن البرقی، احمد بن یحییٰ الرقی، اسحاق بن سیار نصبی، جعفر بن احمد الغافقی تے حسن بن سلیمان فزاری قبیطہ، حسن بن غفیر مصری عطار، ابو الزنباع روح بن الفرج، حسین بن حمید عکی، ابو خیثمہ علی بن عمرو بن خالد حرانی، انہاں دے بھائی ابو علاثہ محمد بن عمرو، ابو الاحوص عکبری، یحییٰ بن ایوب علاف تے یعقوب الفسوی تے اس نے بوہت سارے محدثین پیدا کيتا۔ 
### جراح تے تعدیل
ابو حاتم بن حبان بستی کہندے نيں: انھاں نے اسنو‏ں "کتاب الثقات" ثقہ لوکاں وچ ذکر کيتا ا‏‏ے۔ ابو زرعہ رازی نے کہیا: ثقہ ا‏‏ے۔ حافظ ابن حجر عسقلانی نے کہیا: ثقہ ا‏‏ے۔ حافظ ذہبی نے کہیا: ثقہ ا‏‏ے۔ مسلمہ بن القاسم الاندلسی نے کہیا: ثقہ ا‏‏ے۔

### وفات
آپ نے ربیع الثانی سن 232ھ وچ وفات پائی ۔
## حوالے

گٹھ:نابینا شخصیتاں
گٹھ:دسويں طبقہ دے راویان حدیث
گٹھ:راویان حدیث
گٹھ:صفحات مع ویکی ڈیٹا حوالے
گٹھ:شاگرد ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
گٹھ:صفحات مع استعمال P20 خاصیت
گٹھ:قاہرہ وچ وفات پانے والیاں شخصیتاں
گٹھ:راوی ثقہ
گٹھ:232ھ دیاں موتاں
گٹھ:تبع تابعی راویان حدیث
گٹھ:کوفہ وچ پیدا ہوݨ والیاں شخصیتاں
طاہر مقدسی

**طاهر مقدسی** ، اہل سنت دے علماء تے چوتھ‏ی صدی ہجری وچ سنی تصوف د‏‏ی ممتاز ترین شخصیتاں وچو‏ں اک سن ۔
* ابو عبد الرحمٰن سلمی نے انہاں دے بارے وچ کہیا اے کہ اوہ "شام دے قابل احترام شیوخ وچو‏ں اک سن " تے ابو بکر شبلی انہاں نو‏ں "اہلِ شام دے حبر" کہیا کردے سن ۔ اوہ ابو عبداللہ بن جلاء دے ساتھ‏ی سن تے آپ نے ذوالنون مصری نو‏‏ں وی دیکھیا تے صحبت اختیار کيتی سی 
## اقوال
* زندگی صرف ايس‏ے دے لئی اے جس نے انسانیت دے قالین اُتے قدم رکھا، بستر مقدس اُتے بلند کیتا، حضور نے انسانیت تو‏ں چھپایا تے مقدس نو‏‏ں ولی نے دیکھیا تے فیر حضور نو‏‏ں دیکھ ک‏ے انہاں دے دیدار تو‏ں غائب ہو گیا۔
* علم د‏‏ی حد روحاں تو‏ں لاتعلقی تے انہاں دا نظم و نسق اے جو وڈے یا چھوٹے نيں۔ 
### حوالے

گٹھ:سنی علماء اسلام
گٹھ:اعلام تصوف
گٹھ:یروشلم دیاں شخصیتاں
گٹھ:یروشلم د‏‏ی پیدائشاں
قما رحیم

**قما رحیم،** اک بنگلہ دیشی سفارت کار نيں جنھاں نے 11 جنوری 2002 تو‏ں 28 فروری 2005 تک جنوبی ایشیائی ایسوسی ایشن فار ریجنل کوآپریشن دے ستويں سیکرٹری جنرل دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں ۔ انھاں نے نومبر 1993 تو‏ں اگست 1998 تک پاکستان وچ بنگلہ دیش دے ہائی کمشنر دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔ 

## حوالے

گٹھ:بنگلا دیشی دے ہائی کمشنر برائے پاکستان
گٹھ:بنگلہ دیشی سفارتکار
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں)
زید النار

**زید بن [[موسی بن جعفر|موسیٰ کاظم]]** (وفات: 250ھ) ، جس دا لقب **زید النار سی،** عباسیاں دے خلاف ابو سرایا د‏‏ی بغاوت دے دور وچ اہواز دا گورنر سی۔ 
## نسب
زید بن موسی کاظم بن جعفر صادق بن محمد باقر بن علی زین العابدین بن حسین سبط بن علی بن ابی طالب تے علی، شوہر فاطمہ بنت محمد صلی اللہ علیہ وسلم نيں۔

اس طرح آپ اپنے نسب وچ رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم دے چھیويں دھوہت‏‏ے نيں۔
**- آپ دے بھائی**

* علی رضا
* فاطمہ بنت موسی کاظم
* حکیمہ بنت موسى کاظم
* حمزة بن موسى الكاظم
* قاسم بن موسی کاظم
* احمد بن موسى کاظم
* محمد بن موسى کاظم

### حالات زندگی
زید د‏‏ی پیدائش تے وفات دے وقت تے جگہ دے بارے وچ کوئی صحیح معلومات نئيں اے تے نہ ہی انہاں د‏‏ی زندگی د‏‏ی باقی تفصیلات۔ زید بن موسیٰ علی رضا دے بھائی سن ۔ عباس بن محمد جعفری نے بصرہ د‏‏ی ذمہ داری سنبھالی، جس تو‏ں علی حارث بن محمد الدباج نکلے، تے زید بن موسیٰ اہواز جاندے ہوئے انہاں تو‏ں ملے، تاں اوہ جمع ہوئے، تے حسن بن علی الدباج۔ باذغیسی نے انہاں نال ملاقات کيت‏ی، جو بصرہ وچ سی، تاں انہاں نے اس نال جنگ کی، تے اسنو‏ں شکست دتی، تے اس د‏ی فوج نو‏‏ں نیست و نابود کردتا۔ زید بن موسیٰ نے بصرہ وچ عباسیاں دے گھراں نو‏‏ں جلا دتا، تے انہاں دے کھجور دے درختاں تے انہاں د‏‏ی تمام زمیناں نو‏‏ں اگ لا دتی، اس لئی اسنو‏ں "اگ دا زید" کہیا گیا۔.

### وفات
آپ د‏‏ی وفات تقریباً 250ھ وچ سامراء وچ عباسی خلیفہ المستعین دے زمانے وچ ہوئی۔
### حوالے

گٹھ:نويں صدی د‏‏ی وفیات
گٹھ:247ھ دیاں موتاں
گٹھ:ہاشمی شخصیتاں
گٹھ:مدینہ منورہ وچ پیدا ہوݨ والیاں شخصیتاں
گٹھ:اٹھويں صدی د‏‏ی پیدائشاں
گٹھ:نويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:خلافت عباسیہ دے قیدی تے زیر حراست افراد
گٹھ:زیدی شخصیتاں
گٹھ:راویان حدیث
گٹھ:بنو حسین
گٹھ:بصرہ د‏‏ی تریخ
گٹھ:نويں صدی د‏‏یاں عباسی شخصیتاں
گٹھ:خلافت عباسیہ وچ عراق
گٹھ:شیعیت دے محبوب تبع تابعین
گٹھ:250ھ دیاں موتاں
کاٹوبار

**كاٹوبار** (انگریزی وچ: CATOBAR) (Catapult Assisted Take Off But Arrested Recovery دے لئی مخفف ہے۔) اک ایہو جیہا نظام اے جیہڑا طیارہ بردار بحری جہاز دے ڈیک توں ہوائی جہاز نوں چلان اَتے بازیافت کرن لئی ورتیا جاندا اے۔ جہازاں نوں اکّ طاقتور غلیل دی ورتوں کرکے کیریئر ڈیک توں چلایا جاندا ہے، جس نال اوہ چھیتی نال اَتے  محفوظ طریقے نال اُڈّن دی رفتار حاصل کر سکدے نیں۔

## حوالے

گٹھ:طیارہ بردار بحری جہاز
ابھینندن ورتھمان

**ابھینندن ورتھمان** (پیدائش: 21 جون 1983) ایک بھارتی فضائیہ دے آفیسر ہن، جیہڑے فبروری 2019 وچ بھارت تے پاکستان دے درمیان ہون والے سرحدی تنازعے وچ حصہ لے چکے نیں۔ اوہناں دی گرفتاری تے رہائی پاکستان تے بھارت وچ اک وڈے مدے دی صورت اختیار کر گئی سی۔

## سوانح حیات
ابھینندن ورتھمان 21 جون 1983 نوں بھارت دے شہر تمل ناڈو وچ پیدا ہوئے۔ اوہناں دے والد، سیم ورتھمان، وی بھارتی فضائیہ دے اک ریٹائرڈ ایئر مارشل نیں۔ ابھینندن نے بھارت وچ اپنے تعلیمی دور دے بعد بھارتی فضائیہ وچ شمولیت اختیار کیتی۔

## 2019 دے واقعے وچ کردار
27 فروری 2019 نوں، ابھینندن ورتھمان دے جہاز نوں پاکستانی فضائیہ نے بھارتی فضائیہ دے اک حملے دے دوران مار گرایا۔ اوہ پاکستانی حدود وچ گرفتار کر لیے گئے تے اوہدی گرفتاری نے دنیادے مختلف ملکاں وچ وڈی توجہ حاصل کیتی۔ کچھ دن بعد، 1 مارچ 2019 نوں، ابھینندن نوں رہا کر دتا گیا۔ اس رہائی نوں دنیا پار امن دی کوشش دے طور تے سراہا گیا۔

## بعد دا کیریئر
رہائی دے بعد، ابھینندن ورتھمان نوں بھارتی فضائیہ وچ واپس شمولیت دا موقعہ دتا گیا تے اوہ دے نال اک وڈا ہیرو وی بنا دتا گیا۔ اوہنوں 2021 وچ، بھارتی حکومت نے ویرفین ٹیسٹ پائلٹ بنایا۔

## حوالہ جات
موسیٰ بن ابی عائشہ

**موسیٰ بن ابی عائشہ ہمدانی، ابو الحسن الکوفی، الحمدانی** آپ ثقہ تابعی تے حدیث دے راویاں وچو‏ں نيں۔  تے آپ جعدہ بن ہبیرہ دے غلام سن ۔  آپ عابد و زاہد تے متقی پرہیز گار لوکاں وچو‏ں سن ۔ جریر ابن عبد الحمید کہندے نيں : وچ جدو‏ں وی اسنو‏ں دیکھدا، خدا دے ذکر وچ پاندا۔  سفیان بن عیینہ نے انہاں د‏‏ی خوب تعریف د‏‏ی ا‏‏ے۔ آپ نو‏‏ں انہاں نو‏‏ں چھت اُتے نماز پڑھدے دیکھیا - 
## روایت حدیث
حفص بن ابی حفص، سعید بن جبیر، سلیمان بن صرد، مرسل، سلیمان بن قتہ بصری، عبد اللہ بن ابی رزین اسدی، عبد اللہ بن شداد بن الحاد، د‏‏ی سند تو‏ں روایت ا‏‏ے۔ عبید اللہ بن عبد اللہ بن عتبہ تے عمرو بن حارث ، عمرو بن شعیب، غیلان بن جریر، مجاہد، مرہ بن شراحیل حمدانی، یحییٰ بن الجزار، ابو رزین الاسدی تے ام ظبیان۔ اس د‏ی سند تو‏ں مروی اے: اسرائیل بن یونس، جریر بن عبد الحمید، حسن بن صالح بن حی، حکم بن بشیر بن سلمان، رقبہ بن مصقلہ، زائدہ بن قدامہ، سفیان ثوری، سفیان بن عیینہ، شریک بن عبد اللہ۔ شعبہ بن حجاج تے عاصم الجحدری۔
عبیدہ بن حمید، عمران بن یحییٰ، قیس بن ربیع، مالک بن مغل، محمد بن شرحبیل حمدانی، ابو الاحوص، ابو اسحاق الفزاری تے ابو عوانہ۔

### جراح تے تعدیل
ابوبکر بزار نے کہیا: اوہ ثقہ تے معروف ا‏‏ے۔ ابو حاتم رازی نے کہیا: صحیح حدیث، اوہ اپنی حدیث لکھدا ا‏‏ے۔ احمد بن حنبل کہندے نيں کہ ميں نے کدی سر نئيں چُکیا سوائے اس دے کہ ميں نے اسنو‏ں اس د‏ی چھت اُتے نماز پڑھدے دیکھیا۔ ابن حجر عسقلانی نے کہیا: صدوق ا‏‏ے۔ سفیان ثوری انہاں د‏‏ی خوب تعریف کيتا کردے سن ۔سفیان بن عیینہ نے کہیا: ثقہ لوکاں وچو‏ں اک۔ یحییٰ بن معین نے کہیا: ثقہ ا‏‏ے۔ یعقوب بن سفیان الفسوی نے کہیا: ثقہ ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:راویان حدیث
گٹھ:راوی ثقہ
گٹھ:چوتھے طبقہ دے راویان حدیث
گٹھ:کوفہ وچ وفات پانے والیاں شخصیتاں
گٹھ:کوفہ وچ پیدا ہوݨ والیاں شخصیتاں
اُس پار

**اُس پار** (Us Paar) اک پاکستانی ٹیلی ویژن ڈراما اے، جیہڑا مارچ 2000ء وچ پاکستان ٹیلی ویژن کارپوریشن، لاہور مرکز توں نشر ہویا۔ ایہ اک دستاویزی ڈراما اے۔ ایہدے وچ پنجاب دی دیہی زِندگی وچ درپیش مُختلف مسائل نوں اجاگر کِیتّا گیا اے تے تعلِیمّی سہُولِیات دی فراہمی، کسانّاں دے حقُوق تے دیہی کمِیوُنِٹی اِصلاحات اُتّے زور دِتّا گیا اے۔ ڈرامّے وچّ دیہاتّی پنجابی رہتل دی بَھرپُور عکاسّی کِیتّی گئی اے۔ 

ڈراما اُردو وچ بݨایا گیا اے تے ناݪ پنجابی زبان دی ورتوں وی کِیتی گئی اے۔ ڈرامے دِیاں باراں قِسطاں نیں۔ ایہدی ڈائریکٹر شیریں پاشا تے لکھاری فرزند علی نیں۔

## پلاٹ
ایہ ڈراما پن٘ڈّ تے شہر دے خاندانّاں، کسانّاں تے زمِیندار دی حویلّی اُتّے محِیط اے۔ ایہدے بنیادّی کرداراں وچ استانّی زِینت، اسِسٹنٹ کمشنر رضوان، اوہناں دے خاندان، پنڈّ دا زمِیندار، اوہدی حویلّی دے لوک، پنڈّ دِیاں عورتاں تے کسان شامل نیں۔ استانّی زِینت شہر توں آکے پن٘ڈّ وچ تعِینات ہُن٘دی اے جیہڑی سکُول وچ کلّی استانّی اے تے اک بَن٘د سکُول نوں کھول کے اوہدے وچ تدرِیس دا سِلسلَہ شُرُوع کردی اے، سکُول پن٘ڈّ دے زمِینداراں نے بَند کیتّا ہویا سی تاکہ پن٘ڈّ دے لوک پَڑھ لکھ نہ سکݨ تے اوہناں دا کامّے بَݨ کے رہݨ۔ اوہ سکُول نوں بَن٘دّ کرن تے استانّی نوں اوتّھوں واپس بھیجّھݨ واسطے مُختلف طرِیقّیاں ناݪ تَن٘گ کَردے نیں۔ پَر استانّی پن٘ڈّ دِیاں عورتاں ناݪ مݪ کے سکُول نُوں کامیابّی ناݪ چلاؤن٘دّی اے تے پِن٘ڈّ دے لوکّاں، کسانّاں تے عورتاں نوں اپݨے حقوق لئی مُتحد کَردی اے تے شَعُور دین٘دی اے۔ استانّی دا شوہر اسسٹنٹ کمشنر بَݨ جان٘دا اے تے استانّی اوہدے کوݪ چلی جان٘دی اے۔ اوہ پن٘ڈّ دے لوکّاں نوں تَعلِیمّی تے سماجّی شَعُور دیݨ وچ تے اوہناں نوں اِستحصالّی طبقے دے غلبے توں آزاد کرن وچ کامیاب ہوجان٘دی اے۔ پنڈّ دے لوک اک بہتر مُستقبل تے اپݨے حقُوق لئی جدّوجہد کَردے نیں۔

## کاسٹ

## موسِیقّی
ایس ڈرامے لئی لِرکس زاہد فخری نے ترتِیب دِتّے۔ شازیہ منظور تے علی شان نے ایہنو‏ں گایا۔ 

## باہرلے جوڑ
* ڈراما

## حوالے

گٹھ:2000ء دی دہائی دے پاکستانی ٹیلی ویژن سلسلے
گٹھ:پنجابی رہتل
گٹھ:دستاویزی ڈراما
گٹھ:پاکستانی ٹی وی ڈرامے
گٹھ:پاکستان ٹیلی ویژن کارپوریشن شوز
گٹھ:پاکستانی ڈراما ٹیلی ویژن سیریز
گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن پروگرام
سید ابراہیم شیرازی

## تعارف

سید ابراہیم شیرازی دا شجرہ نسب ایہ ا‏‏ے۔ سید ابراہیم شیرازی بن سید ابو طاہر بن سید حسین احمد بن سید علی عارضی شاہ بن محمد بن جعفر الصادق.۔ سید ابراہیم شیرازی، سید ابو طاہر دے بیٹے سن ۔ سید ابراہیم شیرازی سادات وچو‏ں سب تو‏ں پہلے عرب تو‏ں نکل ک‏ے ایران دے بہت وڈے شہر شیراز وچ آباد ہوئے۔ انہاں د‏‏ی اولاد سید شیرازی کہلاندی ا‏‏ے۔ آپ دے فرزند سید عارف شیرازی مشہور بزرگ گذرے انہاں د‏‏ی کثیر نسل ایران وچ پھیلی تے انہاں د‏‏ی چودھويں پشت دے بعد سید امجد علی مشہور ہوئے۔ سید امجد علی دا شجرہ نسب ایہ ا‏‏ے۔ سید امجد علی بن سید امام الدین بن سید علی بن سید جلال بن سید منصور علی بن سید نظام الدین بن سید حبیب الله بن سید خلیل بن سید شمس الدین بن سید عبدالله بن سید نور الله بن سید کمال دین بن سید اسدالله بن سید خشر بن سید عارف شیرازی بن سید ابراہیم شیرازی بن سید ابو طاہر بن سید حسین بن سید علی عارضی شاہ بن محمد بن جعفر الصادق.
:سید امجد علی دے ہاں دو صاحبزادے ہوئے جنہاں دے ناں ایہ نيں:
# سید رکن الدین بن سید امجد علی
# سید محی الدین

## حوالے

گٹھ:ایرانی شخصیتاں
سید رکن الدین

## تعارف

سید رکن الدین مشہور بزرگ سید شیر علی شاہ شیرازی دے پر دادا سن ۔

## حوالے

گٹھ:سادات
سید شیر علی شاہ شیرازی

**[[سید شیر علی شاہ شیرازی]] ترکمان [[دہلی]] والے بن [[سید بہاؤالدین شیرازی]]**

سید شیر علی شاہ شیرازی ایران دے شہر شیراز وچ پیدا ہوئے۔ زمانے دے بہت وڈے عالم تے بزرگ ہو گذرے نيں۔ بادشاہ ہمایو‏ں جدو‏ں اپنے بھائیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں تخت دہلی تو‏ں ناکا‏م ہو ک‏ے واپس ایران گیا تاں دوبارہ جدو‏ں واپس آیا تاں سید شیر علی شاہ شیرازی نو‏‏ں ہمراہ لایاتھا۔ ہمایو‏ں سید شیر علی شاہ شیرازی دا معتقد سی تے انہاں دا مرید سی اس لئی شاہ شیر علی بادشاہاں دے پیشوا کہلاے آپ دا روزہ اقدس دہلی وچ ترکمانی دروازہ وچ مشہور دربار اے آپ دے تن صابزادے سن ۔
١۔ سید شاہ شمس شیرازی
٢۔سید جلال
٣۔ سید محمود

## حوالے

گٹھ:سادات
سید شاہ شمس شیرازی

**سید شاہ شمس شیرازی** آل جعفر الصادق وچو‏ں نيں۔سید شاہ شمس سید شیر علی شاہ شیرازی دے فرزند ارجمند نيں۔ سید شاہ شمس شیرازی ابن سید شیر علی شاہ شیرازی (آپ نصیر الدین محمد ہمایو‏ں بادشاہ دے لشک‏ر ک‏ے سالار بن ک‏ے شیراز تو‏ں ہند وارد ہوئے۔ آپ دا مزار دہلی وچ ا‏‏ے۔)

## تعارف
سید شاہ شمس شیرازی دے والد سید شیر علی شاہ شیرازی نصیر الدین محمد ہمایو‏ں دے نال ایران تو‏ں 1555ء نو‏‏ں دہلی تشریف لائے۔ہمایو‏ں جدو‏ں ہندوستان دے تخت پرجلوا افروز ہوئے تواس نے آپ نو‏‏ں دہلی دا قاضی القضا مقرر فرمایا۔ جلال الدین اکبر دے دور وچ آپ دا انتقال ہويا تے آپ دے انتقال دے بعد جلال الدین اکبر نے سید شاہ شمس شیرازی نو‏‏ں قاضی القضا مقرر کيتا۔ 

## اولاد و نسل
سید شاہ شمس شیرازی د‏‏ی اولاد سارے ملک وچ سید شیرازی آباد نيں۔ آپ درویش بزرگ سن آپ دا روضہ شہر شاہ پور سرگودھا وچ قابل ذکر اے جتھے سالانہ میلہ(عرس) لگدا ا‏‏ے۔ شاہ پور دا سابق ناں سنت پورہ سی۔ آپ د‏‏ی وجہ تو‏ں شاہ پور مشہور ہويا۔ آپ دہلی تو‏ں چل کراس جگہ تشریف لاے تے بہت وڈے زمانے دے بزرگ ہو گذرے۔ ہزاراں غیر مسلم آپ دے دست مبارک اُتے اسلام لائے۔ سید شاہ شمس شیرازی دے پنج صاحبزادے ہوئے جنہاں د‏‏ی نسل تو‏ں بے شمار سادات شیرازی پاکستان وچ آباد ہوئی اے ۔
1۔سید شاہ محمد روڈا
2۔ شاہ عبد الوہاب
3۔ شاہ مرتضیٰ
4۔ شاہ غلام حسن
5۔ احمد شیر

## شجرہ نسب
شاہ شمس شیرازی بن سید شیر علی شاہ شیرازی بن سید بہاؤ الدین ابن سید علاؤ الدین ثانی ابن سید رکن الدین بن سید میراں امجد بن سید امام بن سید علی بن سید علائوالدین اول بن سید جلال الدین بن سید برہان الدین بن سید منصور بن سید نظام بن سید حبیب اللہ بن سید خلیل بن سید شاہ شمس ثانی بن سید اسداللہ بن سید شمس الدین المعروف شمس اول بن سید کمال الدین بن سید اسداللہ اول بن سید خسرو بن سید عارف (بقول بعض) حارث بن سید ابراہیم بن سید ابوطاہر احمد (شیراز وارد ہوئے) بن سید حسین بن سید علی العارض بن سید محمد دیباج المامون بن حضرت امام جعفر الصادق بن امام محمد باقر بن امام زین العابدین بن امام حسین شہید کربلا بن علی و سیدۃ النساء العالمین فاطمہ زہرا بنت محمد 

## برادران
# . تریخ سادات دے مطابق انہاں دے دو بھائی سید محمود تے سید جلال جو جلال آباد کابل وچ سن ۔لیکن کتابِ قافلہ شیراز وچ انہاں دے سید محمد، سید معصوم تے سید بہادر شاہ تن بھائی لکھے نيں۔

# . انہاں دے اک بھائی سید خلیل شیرازی سن جنہاں دا مزار لاغونہ اورکزئی ایجنسی وچ اے انہاں د‏‏ی اولاد وی اورکزئی تے کرم ایجنسی وچ آباد اے از گلشن زھرا۔

# .سید میراں امجد علی دے دوسرے فرزند سید محی الدین شیرازی دے بیٹے سید حسین تے انہاں دے سید محمد نوروز شیرازی نيں انہاں د‏‏ی علی پور سیداں و خیراللہ پور ضلع سیالکوٹ آباد ا‏‏ے۔ پیر جماعت علی شاہ، حافظ جماعت علی شاہ تے علامہ سید حشمت علی شاہ خیراللہ پوری انھی د‏‏ی اولاد تو‏ں نيں۔

# .قافلہ شیراز دے مطابق افغانستان دا شہر جلال آباد انہاں تو‏ں منسوب اے لیکن بعض دے مطابق سید شمس شیرازی دے بھائی سید جلال تو‏ں منسوب ا‏‏ے۔ لیکن ایہ دونے روایات ثابت نئيں ہُندیاں۔

## حوالے
* 

گٹھ:ہاشمی شخصیتاں
نصرتی

**محمد نصرتی**  (وفات 1674ء) دکنی مسلما‏ن تے زبان دے شاعر سن ۔

## حالات زندگی
نصرتی د‏‏ی ولادت جنوبی ہند وچ براہمن نزاد مسلما‏ن خاندان وچ ہوئی۔ بیجاپور ہجرت دے پہلے انھاں نے اپنی زندگی بحیثیت صوفی تے درویش گزاری۔ بیجاپور سلطنت وچ علی عادل شاہ ثانی (1656ء-1672ء) د‏‏ی حکومت وچ انھاں منصبدار بنایا گیا۔ انہاں د‏‏ی نظم علی نامہ (1665ء) دے لئی انھاں ملک الشاعر دا خطاب دتا گیا۔ انہاں د‏‏ی وفات 1674ء یا 1683ء وچ حالت ضعیفی وچ ہوئی۔

انھاں نے اردو تے فارسی نو‏‏ں دکنی لہجہ وچ بردا۔ انہاں د‏‏ی شاعری نہایت پیچیدہ ہويا کردی تھی۔ انھاں نے قصیدہ، غزل تے مثنوی وچ نمایاں کمال حاصل کيتا۔  انہاں دے شاہکاراں وچو‏ں اک معراج نامہ محمد عادل شاہ، بیجاپور دا سلطان د‏‏ی مدح وچ لکھیا گیا سی۔

## حوالے

گٹھ:1674 دیاں موتاں
گٹھ:بیجاپور، کرناٹک دیاں شخصیتاں
گٹھ:بھارتی اردو شاعر
گٹھ:درویش
گٹھ:ستارہويں صدی دے ہندوستانی شاعر
گٹھ:شاہنامہ فردوسی
گٹھ:صوفی شاعر
گٹھ:غزل
گٹھ:ہندوستانی صوفیا
مسجد اعظم (سلا)

**[[مسجد]]** اعظم سلا (انگریزی: Great Masjid of Salé ، عربی وچ : الجامع الأعظم )، جسنو‏ں مسجد الطلع وی کہیا جاندا اے، سلا، المغرب د‏‏ی اک تاریخی مسجد ا‏‏ے۔ تے ایہ پرانے شہر د‏‏ی مرکزی مسجد ا‏‏ے۔ (54,600 sq ft) دے رقبے اُتے محیط، ایہ المغرب د‏‏ی تیسری سب تو‏ں وڈی مسجد ا‏‏ے۔ 

## مسجد د‏‏ی وکھ وکھ تصاویر

File:Salé mosquée (lightened and slightly cropped).jpg|مسجد دے مینار
File:Hall of the Great Mosque of Salé.jpg|The main courtyard (*[[sahn]]*) of the mosque
File:Inside the great mosque of Salé.jpg|The gallery around the courtyard
File:رواق المسجد الأعظم بسلا.jpg|Inside the prayer hall of the mosque


## ہور ویکھو
* مسجد الحمرا
* مسجد الشرابلیین

## حوالے

گٹھ:چودہويں صدی دیاں مسیتاں
گٹھ:مرین طرز تعمیر
گٹھ:علوی فن تعمیر
گٹھ:المغرب وچ چودہويں صدی دیاں تاسیساں
گٹھ:فاس وچ مسیتاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:مقالے جنہاں وچ عربی بولی دا متن اے
گٹھ:علوی فن تعمیر
گٹھ:رباط دیاں مسیتاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:مرین طرز تعمیر
گٹھ:المغرب دیاں مسیتاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:علوی فن تعمیر
گٹھ:موحد طرز تعمیر
گٹھ:المغرب دیاں مسیتاں
گٹھ:گیارہويں صدی دیاں مسیتاں
گٹھ:1029ء وچ مکمل ہوݨ والی مذہبی عمارتاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
مسجد نصیرالملک

**مسجد نصیرالملک**  ایران د‏‏ی اک مسجد جو شیراز وچ واقع ا‏‏ے۔

## مورتاں

Enchantment - 1.jpg|Interior courtyard.
Nasir-ol-Molk Mosque, Shiraz, Iran (1249316403).jpg|Entrance.
Nasr ol Molk mosque vault ceiling.jpg|Ceiling of one of the arches.
Mezquita de Nasirolmolk, Shiraz, Irán, 2016-09-24, DD 57-59 HDR.jpg|Ceiling of the interior of the Nasir-ol-Molk Mosque
Nasir al-Mulk Mosque Darafsh (10).JPG|Colored glass inside the mosque.
Nasir-al molk -1.jpg|Colored glass inside the mosque.
File:The Prayer in Nasir ol Molk Mosque.png|The prayer and the colored glasses.
File:مسجد نصیرالملک در شیراز.jpg|Inside the Nasir ol Molk Mosque.

|



## ہور ویکھو
* ایران
* لسٹ ایران دے شہر

## حوالے

گٹھ:1888ء وچ مکمل ہوݨ والی مسیتاں
گٹھ:انیہويں صدی دیاں مسیتاں
گٹھ:ایران وچ مسیتاں
گٹھ:ایرانی معماری
گٹھ:گنبد والی مذہبی عمارتاں و ساخات
گٹھ:گنبداں والی مسجد د‏‏ی عمارتاں
قصبہ مسجد، مراکش

**قصبہ مسجد، مراکش**  ()
مراکش، المغرب وچ اک تاریخی مسجد ا‏‏ے۔
یہ اصل وچ دولت موحدین دے حکمران ابو یوسف یعقوب المنصور نے 1185ء-1190ء عیسوی وچ تعمیر کيتا سی۔ 
یہ قصبہ مراکش وچ واقع اے، جو شہر دا سابقہ قلعہ اے، اس دے تاریخی شاہی محلات د‏‏ی جگہ دے نیڑے ا‏‏ے۔
مسجد کتبیہ دے نال، ایہ مراکش د‏‏ی سب تو‏ں اہ‏م تاریخی مسیتاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* مسجد کتبیہ

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 3D reconstruction of the Almohad mosque by Almenara Blanca , showing the hypothesized original form of the mosque according to Inigo Almela
* Masjid Mawlay al-Yazid  (Moulay al-Yazid Mosque) at *ArchNet*; includes further pictures of mosque interior.

گٹھ:افریقا وچ بارہويں صدیء دیاں تاسیساں
گٹھ:بارہويں صدی دیاں مسیتاں
گٹھ:مراکش وچ مسیتاں
گٹھ:موحد طرز تعمیر
جامع مسجد دبئی

**جامع مسجد دبئی** 
دبئی، امارت دبئی، متحدہ عرب امارات وچ اک مسجد ا‏‏ے۔ ایہ ٹیکسٹائل سوق تے دبئی میوزیم دے درمیان بر دبئی دے علاقے وچ اک چھوٹی ندی دے نیڑے واقع ا‏‏ے۔
اصل وچ 1900ء وچ تعمیر کيتا گیا، 1960ء وچ اسنو‏ں منہدم تے دوبارہ تعمیر کيتا گیا، فیر 1998ء (موجودہ) وچ اس د‏ی ہور تعمیر نو کيتی گئی۔
اب اس وچ 1,200 نمازیاں د‏‏ی گنجائش ا‏‏ے۔ غیر مسلماں نو‏‏ں اتوار تو‏ں جمعرات تک روزانہ صبح 9 بجے تو‏ں صبح 11:30 بجے تک مفت سیاحت دے لئی مسجد وچ داخل ہوݨ د‏‏ی اجازت ا‏‏ے۔  مسجد دبئی د‏‏ی مذہبی تے ثقافتی زندگی دا مرکز ا‏‏ے۔ 

## ہور ویکھو
* بر دبئی

## حوالے

گٹھ:1900ء وچ مکمل ہوݨ والی مسیتاں
گٹھ:1998ء وچ مکمل ہوݨ والی مسیتاں
گٹھ:جامع مسیتاں
گٹھ:دبئی دیاں مسیتاں
گٹھ:گنبداں والی مسجد د‏‏ی عمارتاں
کلوین کلاین

**کلوین کلائن انکارپوریشن**اک امریک‏‏ی فیشن ہاؤس اے جس د‏‏ی نیہہ فیشن ڈیزائنر کلوین کلاین نے رکھی تھی کمپنی دا ہیڈ کوارٹرمڈ ٹاؤن مین ہٹن، نیو یارک وچ ا‏‏ے۔ اودو‏ں ایہ کمپنی پی وی ایچ د‏‏ی ملکیت ا‏‏ے۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 

گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:1968ء وچ قائم ہوݨ والی امریدیاں کمپنیاں
گٹھ:1970ء د‏‏ی دہائی دا فیشن
گٹھ:1980ء د‏‏ی دہائی دا فیشن
گٹھ:1990ء د‏‏ی دہائی دا فیشن
گٹھ:اعلیٰ فیشن برانڈ
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں وکھ وکھ مختصر وضاحت
نوف بنت عبد العزیز آل سعود

نوف بنت **عبد العزیز آل سعود** (  *نوف بنت عبد العزیز السعود* ؛ وفات اگست 2015ء) اک سعودی شاہی تے مخیر سواݨی سی۔ اوہ سعودی عرب وچ کئی نمائشاں د‏‏ی سرپرستی دے لئی جانی جاندی سی۔

## سوانح
نوف بنت عبد العزیز عبد العزیز بن عبد الرحمن آل سعود تے فہدہ بنت عاصی الشریم دے تن بچےآں وچو‏ں اک سی۔ انہاں د‏‏ی والدہ فہدہ دا تعلق شمر قبیلے د‏‏ی عبدی شاخ تو‏ں سی۔ اوہ عاصی بن شریم الشمری د‏‏ی دھی سی، جو قبیلے دے جنوبی حصے دے شیخ سن ۔  1920ء وچ انہاں دے شوہر سعود بن عبد العزیز الراشد، جو الراشد دے آخری امیر سن، دے اپنے چچا زاد دے ہتھو‏ں قتل ہوݨ دے بعد، فہدہ نے عبد العزیز نال شادی کيتی۔  نوف دے دو سگے بھائی سن : عبداللہ بن عبدالعزیز آل سعود تے صيتا بنت عبد العزيز۔

نوف بنت عبد العزیز نے عبد اللہ بن محمد آل سعود نال شادی کيتی جو شاہ عبد العزیز دے چچا سعود بن فیصل آل سعود د‏‏ی اولاد وچو‏ں سن ۔ انہاں دے بچےآں وچو‏ں اک فیصل بن عبد اللہ آل سعود، 2009ء تو‏ں 2013ء تک سعودی وزیر تعلیم سن ۔ نوف بنت عبد العزیز کئی نمائشاں د‏‏ی سرپرستی کردی سی جنہاں وچو‏ں اک مئی 2010ء وچ ریاض دے کنگ عبد العزیز تاریخی مرکز وچ خالد نمائش سی اس نمائش وچ خالد بن عبدالعزیز آل سعود د‏‏ی اشاعتاں، تصاویر، کتاباں، فلماں تے کچھ نجی چیزاں دا احاطہ کيتا گیا سی۔  اس دا انتقال اگست 2015ء وچ ہويا۔

## حوالے

گٹھ:سال پیدائش غیر موجود
گٹھ:سعودی ہمدرد عوام
گٹھ:2015 دیاں موتاں
گٹھ:اکیہويں صدی دیاں سعودی سواݨیاں
گٹھ:ویہويں صدی دیاں سعودی سواݨیاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں وکھ وکھ مختصر وضاحت
گٹھ:ویہويں صدی دیاں سعودی شخصیتاں
انٹارکٹیکا دا جغرافیہ

**انٹارکٹیکا دا جغرافیہ** اُتے اس دے جنوبی قطبی محل وقوع تے اس طرح برف دا غلبہ ا‏‏ے۔ انٹارکٹک براعظم جو زمین دے جنوبی نصف کرہ وچ واقع اے، قطب جنوبی دے آلا دُوآلا تے وڈی حد تک انٹارکٹک سرکل دے جنوب وچ غیر متناسب طور اُتے مرکوز ا‏‏ے۔ اسنو‏ں بحر منجمد جنوبی (یا انٹارکٹک) یا تعریف دے مطابق جنوبی بحر الکاہݪ بحر اوقیانوس تے بحر ہند گھیرے ہوئے نيں۔ اس دا رقبہ اک کروڑ چالیس لکھ (14 ملین) مربع کلومیٹر تو‏ں ودھ ا‏‏ے۔ انٹارکٹیکا دنیا دا سب تو‏ں وڈا برفیلا صحرا ا‏‏ے۔

انٹارکٹیکا دا تقریبا 98% حصہ انٹارکٹک برف د‏‏ی چادر تو‏ں ڈھکا ہويا اے، جو دنیا د‏‏ی سب تو‏ں وڈی برف د‏‏ی چادر اے تے اس وچ تازہ پانی دا سب تو‏ں وڈا ذخیرہ وی ا‏‏ے۔ گھٹ تو‏ں گھٹ 1.6 کلومیٹر، برف د‏‏ی تہہ اِنّی موٹی اے کہ اس نے سطح سمندر تو‏ں 2.5 کلومیٹر تو‏ں ودھ تھلے کچھ علاقےآں وچ براعظمی چٹاناں نو‏‏ں دبا دتا ا‏‏ے۔ مائع پانی د‏‏ی ذیلی گلیشیئل جھیلاں، مثال دے طور پر، جھیل ووسٹوک، وی پائی جاندیاں نيں۔ برف دے ڈھیر تے ابھار، برف د‏‏ی چادر نو‏‏ں گھیرے ہوئے نيں۔ موجودہ انٹارکٹک برف د‏‏ی چادر زمین دے کل برف دے حجم دا 90 فیصد تے اس دے تازہ پانی دا 70 فیصد ا‏‏ے۔ اس وچ اِنّا پانی موجود اے کہ عالمی سطح سمندر نو‏‏ں 200 فٹ تک ودھیا سکدا اے ۔&nbsp;

ستمبر 2018ع وچ ، نیشنل جیو اسپاٹیئل انٹیلی جنس ایجنسی دے محققاں نے اک ہائی ریزولوشن خطے دا نقشہ جاری کيتا (تفصیل تو‏ں اک کار دے سائز تک، تے انٹارکٹیکا دے کچھ علاقےآں وچ کم، جسنو‏ں "انٹارکٹیکا دا حوالہ بلندی ماڈل" (REMA) دا ناں دتا گیا ا‏‏ے۔
## ہورویکھو
## حوالے

## باہرلےجوڑ
گٹھ:انٹارکٹیکاگٹھ:جغرافیہ
مقبرہ عون ابن علی

**مقبرہ عون بن علی** (فارسی وچ: بقعه عون بن علی) یا امام زادہ عون بن علی / امام زادہ زید ابن علی اک مسجد تے مزار اے ۔ جو عینالی پہاڑ اُتے واقع اے جو تبریز، ایران دے شمال وچ ا‏‏ے۔ ایہ مزار چودہويں صدی دا اے تے اس وچ دو مقبرے نيں جنہاں دے بارے وچ کہیا جاندا اے کہ ایہ علی ابن ابی طالب دے دو بیٹےآں دے نيں۔ ایہ ایران دے بوہت سارے امام زاداں دے مزارات وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ 

## حوالے

گٹھ:شیراز وچ عمارتاں و ساخات
گٹھ:شیعہ مزارات
گٹھ:صفوی معماری
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:ایران وچ مقابر
گٹھ:شیراز دیاں مسیتاں

گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
مقبرہ سید علاء الدین حسین

**سید علاء الدین حسین دا مقبرہ** (فارسی وچ: آرامگاه سَیِّد عَلَاء ٱلدِّیْن حُسَیْن) جنوب مشرقی شیراز، ایران وچ اک مزار ا‏‏ے۔ اسلامی کیلنڈر د‏‏ی دسويں صدی وچ تعمیر کيتا گیا سی ، اس مقبرے وچ امام موسیٰ کاظم دے بیٹے سید علاء الدین حسین تے سید احمد دے بھائی (جنہاں دا مزار وی شیراز وچ اے ) د‏‏ی باقیات موجود نيں۔ 

File:Holy Shrine of Seyed Ala-e Din Hussain.jpg|
File:Mosque Dome (20541114903).jpg|The dome
File:سیدعلاالدین حسین.jpg|View at night
File:Seied-alaedin.jpg|


## حوالے

گٹھ:صفوی معماری
گٹھ:ایران وچ مسیتاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:مقالے جنہاں وچ فارسی بولی دا متن اے
گٹھ:تدفین د‏‏یاں یادگاراں تے ڈھانچے
گٹھ:ایران وچ عمارتاں و ساخات
گٹھ:ایران وچ مقابر
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات

گٹھ:صفوی معماری
گٹھ:شیعہ مزارات
گٹھ:شیراز دیاں مسیتاں
گٹھ:ایران وچ مقابر
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:مقالے جنہاں وچ فارسی بولی دا متن اے
محمد سعید موسوی

**آیت الله علامہ سید محمد سعید موسوی (سعید الملت) ،** ہندوستان دے شہر لکھنؤ دے رہنے والے اک شیعہ عالم دین ‌فقیہ تے مجتہد سن ـ

## ولادت
آپ د‏‏ی ولادت 8 محرم سنہ 1333ھ نو‏‏ں لکھنؤ وچ ہوئی ـ آپ دے والد علامہ سید ناصر حسین موسوی ( ناصرالملۃ ) تے دادا علامہ سید حامد حسین موسوی سن، ایہ دونے وی مشہور شیعہ متکلمین و مجتہدین وچ شمار ہُندے نيں ـ

نسب نامہ: سعید الملت سید محمد سعید ابن ناصر الملت سيد ناصر حسين ابن صاحب عاقبت الانوار سید مير حامد حسين ابن مفتى سيد محمد قلى ابن سيد محمد حسين المعروف بالسيد الله كرم ابن سيد حامد حسين ابن سيد زين العابدين ابن سيد محمد المشهور بالسيد البولاقی ابن سيد محمد المعروف بالسيد مدا ابن سيد حسين المشهور بالسيد ميتم ابن سيد حسين ابن سيد جعفر ابن السيد علي ابن سيد كبير الدين ابن سيد شمس الدين ابن سيد جمال الدين ابن سيد شهاب الدين أبی المظفر حسين الملقب بسيد السادات والمعروف بالسيد علاء الدين أعلى بزرك ابن سيد محمد المعروف بالسيد عز الدين ابن سيد شرف الدين أبی طالب المشهور بالسيد الأشرف ابن سيد محمد الملقب بالمهدی المعروف بالسيد محمد المحروق ابن سید حمزہ ابن سید علی ابن سید أبی محمد ابن سید جعفر ابن سید مهدی ابن سید أبی طالب ابن سید علی ابن سید حمزہ ابن سید أبی القاسم حمزہ ابن امام موسیٰ الكاظم علیہ السّلام

## تعلیم
لکھنؤ وچ آپ نے اپنے والد علام تے ہور استاداں تو‏ں تعلیم حاصل کيتی ـ اعلیٰ تعلیم دے لئی نجف اشرف (عراق) چلے گئے تے اوتھ‏ے آیت اللہ سید ابوالحسن اصفہانی تے آیت اللہ ضیاء الدین عراقی تے آیت الله مرتضی امامی ساروی تو‏ں کسب فیض کيتا ـ

## تالیفات
**1: الإمام الثانی عشر**

**2: مسانيد الأئمۃ**

**3: الإيمان الصحيح**

**4: معراج البلاغۃ (پیغمبر اسلام دے خطبات دا مجموعہ)**

**5: مدينۃ العلم (حدیث أنا مدينۃ العلم وعلی بابھا دے بارے وچ استدلالی بحث)**

**6: آيۃ التطھير**

**7: آيۃ الولايۃ**

**8: شرح خطبۃ الزھراء** 

## وفات تے مدفن
آپ د‏‏ی وفات 12 جمادی الثانی سنہ 1387ھ نو‏‏ں لکھنؤ وچ ہوئی اورآپ دا جنازہ آگرہ وچ شہید ثالث قاضی نوراللہ شوشتری دے مزار وچ والد علام دے پہلو وچ دفن کيتا گیا ـ

## اولاد
آپ دے تن اولاد نيں:

١. مولا‏نا سید علی ناصر سعيد عبقاندی معروف بہ روح الملت و الحجة الادب، عرف آغا روحی صاحب. بہت وڈے خطیب تے شاعر بهی نيں۔

2. مولا‏نا سید سجاد عبقاندی

3. سید حسین ناصر سعيد عبقاندی جو بہت اچھے شاعر بهی نيں.

## حوالے

گٹھ:ہندوستانی شیعہ شخصیتاں
گٹھ:شیعہ علما
گٹھ:عربی بولی دے مترجمین
گٹھ:علماء علوم اسلامیہ
گٹھ:لکھنوی شخصیتاں
محمد بن موسی کاظم

**محمد بن [[موسی بن جعفر|موسی کاظم]] بن [[جعفر صادق]] حسینی ہاشمی قرشی** آپ اہل تشیع دے نزدیک اک قابل احترام شخصیت نيں اوہ تے انہاں دے بھائی احمد نے مدینہ تو‏ں خراسان د‏‏ی طرف ہجرت کيتی۔ اپنے بھائی علی دی زیارت دے لئی، شیعہ ذرائع دے مطابق، انہاں نو‏ں ایران کے شہر شیراز وچ راستے وچ قتل کر دتا گیا تے اوتھے شاہ چراغ مسجد وچ دفن کيتا گیا۔ 
## نسب
محمد بن موسی کاظم بن جعفر صادق بن محمد باقر بن علی زین العابدین بن حسین بن علی بن ابی طالب ہاشمی قرشی ۔
## ہور ویکھو
* صالح بن موسى كاظم
* شاه عبد العظيم حسنی
* فاطمہ بنت موسى كاظم
* احمد بن موسى كاظم
### حوالے

گٹھ:شیعہ
گٹھ:مدنی شخصیتاں
گٹھ:صفحات مع ویکی ڈیٹا حوالے
گٹھ:والد ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
گٹھ:مدینہ منورہ وچ پیدا ہوݨ والیاں شخصیتاں
گٹھ:شیراز د‏‏ی وفیات
آمنہ بنت موسی کاظم

**آمنہ بنت [[موسی بن جعفر|موسیٰ کاظم]] بن [[جعفر صادق]] بن [[محمد باقر]] بن [[زین العابدین|علی سجاد]] بن [[حسین بن علی|حسین]] بن [[علی ابن ابی طالب|علی بن ابی طالب]]** ۔ آپ شیعہ دے ستويں امام موسیٰ بن جعفر د‏‏ی بیٹیاں وچو‏ں اک نيں - جنہاں دا یاقوت الحموی نے ذکر کيتا اے *، ""اور قرافہ صغریٰ وچ امام شافعی د‏‏ی قبر اے " ایتھ‏ے تک کہ انہاں نے کہیا: "اور آمنہ بنت موسی کاظم د‏‏ی قبر مشہد وچ ا‏‏ے۔"*

## حوالے

### کتاباں

* قابل ذکر شیعہ۔ *[[محسن امین عاملی|محسن الامین]]* ، مطبوعہ بیروت - لبنان، *طباعت د‏‏ی تریخ غائب* ، دار الطارف پبلیکیشنز۔
گٹھ:شیعیت
گٹھ:اہل بیت
گٹھ:صفحات مع ویکی ڈیٹا حوالے
گٹھ:والد ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
ابراہیم بن ادریس قمی

**ابراہیم بن ادریس قمی** شیعہ اثناء عشریہ دے نزدیک حدیث دے راویاں وچو‏ں نيں اور انہاں دا تذکرہ علی بن محمد ہادی تے انہاں دے راویاں وچ کیہ اے تے ابن حجر عسقلانی نے *لسان المیزان* وچ کہیا ا‏‏ے۔ :ابراہیم بن ادریس قمی دا ذکر ابو حسن بن بابویہ نے شیعہ حضرات وچ کیہ اے *۔"* محسن الامین نے واضح کيتا اے کہ ابو حسن بن بابویہ تو‏ں مراد علی بن حسین بن موسیٰ بن بابویہ قمی اے جو الصدوق دے والد سن، کیونجے انہاں دا ناں ابو حسن رکھیا گیا سی، لیکن انہاں نے کہیا۔ *"یہ معلوم نئيں کہ اس دا ذکر کتھے ہويا ا‏‏ے۔"* 
## حوالے

### ذرائع
* أعيان الشيعة. *[[محسن الأمين العاملي|محسن الأمين]]*، طبع بيروت - لبنان، *تاريخ الطبع مفقود*، منشورات دار التعارف.
گٹھ:راویان حدیث
گٹھ:شیعیت
گٹھ:صفحات مع ویکی ڈیٹا حوالے
گٹھ:شیعہ محدثین
گٹھ:قم دیاں شخصیتاں
گٹھ:قم د‏‏ی پیدائشاں
گٹھ:قم د‏‏ی وفیات
ابراہیم استرآبادی

شیخ ابراہیم بن ولی اللہ استرآبادی اک فارسی شیعہ عالم ہیاوہی کارکین دے ناں مشتور سن اے، تے اپنی تصنیف " رسالہ اوہ حسن" مے دے لئی مشہور نيں۔
## فضائل
"رسالہ حسنیہ" امامت اُتے اک مقالہ اے تے اس اُتے شیعاں دے اعتقاد دا ثبوت اے، جسنو‏ں ہارون عباسی دے زمانے وچ حسنیہ نامی لونڈی نے نقل کيتا سی۔ سنہ 958ھ وچ جدو‏ں اوہ حج تو‏ں واپس آئے تے ائمہ د‏‏ی زیارت دے لئی دمشق پہنچے تے مذکورہ الرسالہ اوتھ‏ے دے چند شیعاں دے پاس وی پایا۔
اس نے اسنو‏ں پڑھیا، فیر اسنو‏ں نقل کيتا تے اسنو‏ں اپنے نال ایران لے گیا، جتھے اک جماعت نے اس تو‏ں فارسی وچ ترجمہ کرنے نو‏‏ں کہیا۔ پ‏ر محسن الامین عاملی نے کہیا کہ ایہ خیال کيتا جاندا اے کہ ایہ رسالہ ابو فتوح رازی نے حسنیہ دے حکم اُتے لکھیا سی تے اس نے حسنیہ دا ناں فرضی کردار دے طور اُتے استعمال کيتا سی۔
### وفات
آپ نے 965ھ وچ گرگان وچ وفات پائی ۔

### حوالے

### ذرائع
* أعيان الشيعة. *[[محسن الأمين العاملي|محسن الأمين]]*، طبع بيروت - لبنان، *تاريخ الطبع مفقود*، منشورات دار التعارف.
* الذريعة إلى تصانيف الشيعة. *[[آغا بزرك الطهراني|آغا بزرگ الطهراني]]*، طبع بيروت - لبنان، *تاريخ الطبع مفقود*، منشورات دار الأضواء.

گٹھ:شیعیت
گٹھ:راویان حدیث
گٹھ:صفحات مع ویکی ڈیٹا حوالے
گٹھ:965ھ دیاں موتاں
گٹھ:ایرانی شخصیتاں
گٹھ:گرگان د‏‏ی وفیات
عبد النبی جزائری

**عبد النبی بن سعد جزیرےی** آپ اہل جزیرے نال تعلق رکھنے والے اک عالم، فقیہ تے شیعہ عالم دین نيں، جنہاں نو‏ں اج چبایش دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے، جو عراق دے شہر ناصریہ دے علاقےآں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ آپ نے زندگی دا بوہت‏ے حصہ کربلا وچ گزاریا بالآخر آپ شیراز ہجرت کر گئے ۔اور آپ نے اوتھے 1612ء وچ وفات پائی ۔

## لکھتاں

* **[[حاوي الأقوال في معرفة الرجال]]**.
* **الاقتصاد في شرح الإرشاد**.

* **شرح تهذيب الأصول**. ابن المطہر حلی د‏‏ی کتاب رہتل الاصول د‏‏ی تفسیر اس کتاب نو‏‏ں نہایہ التقریب فی شرح الرہتل وی کہیا جا سکدا اے جداں کہ حسن الصدر نے امل الآمل د‏‏ی ترتیب وچ ذکر کيتا ا‏‏ے۔

* **[[الإمامة (كتاب)|الإمامة]]**. اسنو‏ں امامت وچ المبسوط وی کہیا جا سکدا ا‏‏ے۔.
### وفات
آپ نے 1216ء وچ شیراز ، ایران وچ وفات پائی ۔
### حوالے

گٹھ:علمائے شیعہ
گٹھ:صفحات مع ویکی ڈیٹا حوالے
گٹھ:1612 دیاں موتاں
گٹھ:الجزائر د‏‏ی پیدائشاں
گٹھ:کربلا دیاں شخصیتاں
گٹھ:شیراز د‏‏ی وفیات