open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
کووننٹ سکول فائرنگ ۲۰۲۳ء

۲۷ مارچ۲۰۲۳ء نو‏‏ں نیش وِل، ٹینیسی ، ریاستہائے متحدہ وچ اک پریسبیٹیرین پرائیویٹ اسکول د‏‏ی شاخ دتی کووینٹ اسکول وچ فائرنگ دا واقعہ پیش آیا۔  جس وچ ست افراد ہلاک ہوئے جنہاں وچ۳ بچے تے عملے دے ۳ ارکان وی شام‏ل سن ۔ شوٹرکی شناخت ۲۸ سالہ طالبہ آڈری الزبتھ ہیل دے ناں نال ہوئی،  جو پولیس د‏‏ی جوابی کارروائی وچ ماری گئی۔ 

## فائرنگ دا واقعہ
سکول وچ فائرنگ دا آغاز صبح تقریباً ۱۰:۱۳ بجے ہويا۔ سی ڈی ٹی  پولیس دے مطابق شوٹر، آڈری ہیل اپنی گڈی وچ اسکول آئی تے گڈی نو‏‏ں اسکول د‏‏ی پارکنگ وچ پارک کيتا۔  آڈاری ہیل رائفل، پستول، تے اک ہینڈگن تو‏ں لیس سی ، عمارت وچ داخل ہوݨ دے بعد  ہیل نے فائرنگ شروع کر دتی۔ پولیس پہنچی تاں انہاں نےاسکول د‏‏ی پہلی منزل نو‏‏ں خالی کرانا شروع کر دتا  لیکن فائرنگ دوسری منزل تو‏ں ہو رہی سی پولیس دا دوسری منزل اُتے ہیل دا سامنا ہواجو اوتھ‏ے تو‏ں فائرنگ کر رہ‏ی سی۔پولیس افسران نے صبح ۱۰:۲۷ اُتے ہیل نو‏‏ں گولی مار دے ہلاک کر دتا  اس حملے وچ تن بچے تے عملے دے تن ارکان مارے گئے،  اک پولیس افسر نو‏‏ں شیشہ ٹوٹنے تو‏ں ہتھ اُتے چوٹ آئی۔ 

### مابعد
میٹرو پولیٹن نیش وِل پولیس ڈیپارٹمنٹ نے ووڈمونٹ بیپٹسٹ چرچ وچ بچ جانے والے طلباء دوپہر دے وقت اسکول بس دے ذریعےپہنچایا ۔جہاں والدین نو‏‏ں بلايا گیا تے کہیا گیا کہ اوہ اپنے بچےآں دے حوالے تو‏ں معلومات فراہ‏م کرن، جس دے بعد بچےآں نو‏‏ں والدین دے حوالے ک‏ے دتا گیا۔ 

## ملوث افراد

### متاثرین
فائرنگ وچ چھ افرادجنہاں وچ تن بچے تے عملے دے تن ارکان شام‏ل سن مارے گئے۔ زخمیاں نو‏‏ں ہسپتال لے جایا گیا جنہاں وچو‏ں پنج نو‏‏ں مردہ قرار دتا گیا تے چھیويں نو‏‏ں جائے وقوعہ اُتے ہی مردہ قرار دتا گیا۔  ہلاک شدگان د‏‏ی شناخت ایولین ڈیکاؤس، ولیم کنی تے ہالی سکرگس دے ناں نال ہوئی، جنہاں د‏‏ی عمراں ۹ سال سی۔ عملے دے ارکان وچ ٹیچر سنسی پیک، ۶۱؛ نگراں مائیک ہل، ۶۱؛ تے سکول د‏‏ی سربراہ کیتھرین کونس، ۶۰ شام‏ل سی۔ 

### مجرم
فائرنگ کرنے والے د‏‏ی شناخت آڈری الزبتھ ہیل دے ناں نال ہوئی  جو نیش وِل د‏‏ی ۲۸ سالہ رہائشی اے، جس د‏‏ی شناخت ٹرانسجینڈر دے طور پرہوئی۔  ہیل دا کوئی سابقہ مجرمانہ ریکارڈ نئيں سی  تے اس نے کم عمری وچ ہی ايس‏ے اسکول وچ داخلہ لیاتھا ۔ ہیل اک ٹرانس آدمی سی پولیس دے ترجمان نے کہیا کہ ہیل نو‏‏ں پیدائش دے وقت سواݨی دا درجہ دتا گیا سی،  لیکن اس نے لنکڈ ان پروفائل اُتے مرد درج کيتا سی۔ ہیل اک مصور تے گرافک ڈیزائنر سی جس نے ۲۰۲۲ء وچ نوسی کالج آف آرٹ اینڈ ڈیزائن تو‏ں گریجویشن کيتا آڈری ہیل اپنے والدین دے نال رہندی سی۔ 

## تحقیقات
میٹرو نیش وِل پولیس ڈیپارٹمنٹ فائرنگ دے اس واقعے د‏‏ی تحقیقات کر رہ‏ی اے ، جس وچ ٹینیسی بیورو آف انویسٹی گیشن تے بیورو آف الکوحل، ٹوبیکو، آتشاں اسلحہ تے دھماکہ خیز مواد شام‏ل نيں ۔  ہیل د‏‏ی رہائش گاہ اُتے تلاشی دے وارنٹ اُتے عمل درآمد دے نتیجے وچ دو شاٹ گناں ضبط کيتیاں گئیاں ۔ 

## رد عمل
صدر جو بائیڈن نے اک پریس کانفرنس وچ فائرنگ دے اس واقع اُتے گل کردے ہوئے کانگریس اُتے زور دتا کہ اوہ بندوق د‏‏ی راکھی دے متعلق قانون سازی اُتے ہور کارروائی کرے۔ 

نیش وِل دے میئر جان کوپر نے اک بیان جاری کيتا جس وچ انہاں نے اسکول وچ فائرنگ تو‏ں متاثرہ افراد تو‏ں تعزیت کيتی۔  متعدد قابل ذکر نیش وِل موسیقاراں جداں کہ مکی گائٹن ، مارگو پرائس ، تے شیرل کرو نے شوٹنگ اُتے ردعمل ظاہر کردے ہوئے اپنی اپنی تعزیت دا اظہار کيتا۔ 

## حوالے

گٹھ:ٹینیسی وچ ایل جی بی ٹی
گٹھ:بچےآں دا قتل
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:۲۰۲۳ء
گٹھ:مارچ
گٹھ:حالیہ واقعات
گٹھ:ریاست ہائے متحدہ امریکا وچ دہشت گردی دے واقعات
گٹھ:ریاست ہائے متحدہ امریکا وچ قدامت پرستی
گٹھ:2023ء
آئی سی سی دا بین الاقوامی امپائرز پینل

**آئی سی سی امپائرز دا بین الاقوامی پینل** 1994ء وچ آئی سی سی نے 1992/3ء وچ ٹرائل دے بعد قائم کيتا سی، تاکہ ایہ یقینی بنایا جا سک‏‏ے کہ ہر ٹیسٹ میچ وچ اک غیر جانبدار امپائر کھڑا ہوئے۔  ایہ بارہ ٹیسٹ کھیڈݨ والے کرکٹ بورڈز وچو‏ں ہر اک تو‏ں نامزد کردہ عہدیداراں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ 2002ء تو‏ں، ٹیسٹ وچ اس دے کردار نو‏‏ں وڈی حد تک آئی سی سی امپائرز دے ایلیٹ پینل نے تبدیل کر دتا سی۔
## موجودہ پینل
آئی سی سی انٹرنیشنل پینل اُتے مشتمل سی۔:

## سابق پینل
1994ء وچ بین الاقوامی پینل دے اصل ارکان ایہ سن : 

## حوالے

گٹھ:1994ء وچ قائم ہوݨ والیاں کھیلاں د‏‏یاں تنظیماں
گٹھ:انٹرنیشنل کرکٹ کونسل
ووین دسینا

**وِیوِیَن دسَینا** اک بھارتی ماڈل تے اداکار ا‏‏ے۔

ووئن ڈیسینا (جنم 28 جون 1988) اکّ بھارتی ٹیلیویژن اداکار ہے جو پیار کی یہ ایک کہانی وچّ ابھے رائیچند اتے مدھوبالا-یکبالا عشق ایک جنونّ وچّ رشیبھ کندرا دی بھومکا نبھاؤن لئی جانیا جاندا ہے۔ اسنے *ایشیئن ویوئر ٹیلیویژن اوارڈ* اتے دو *بھارتی ٹیلیویژن اکیڈمی اوارڈ* سمیت کئی پرسکار پراپت کیتے ہن۔ ورتمان سمیں وچّ، اوہ شکتی- استتو کے اہساس کی وچّ حرمن سنگھ دی مکھ بھومکا وچّ نظر آ رہا ہے۔

## نجی جیون
اس دی ماں ہندو ہے، جدوں کہ اسدا پتا پرتگالی مول دا اکّ مسیحی ہے۔ وویان، *پیار کی یہ ایک کہانی* دے سیٹ 'تے واہبیج دورابجی نوں ملیا۔ جنوری 7, 2013 دوواں نے ویاہ کروا لیا پر ویاہ دے تنّ سال بعد 2016 وچّ اس جوڑے نے طلاق لے لیا۔

## ٹیلیویژن

## حوالے

گٹھ:جنم 1988
گٹھ:بھارتی ٹیلیویژن اداکار
گٹھ:بھارتی لوک
گٹھ:زندہ لوک

## حوالے

گٹھ:1988 دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:مدھیہ پردیش دے مرد اداکار
گٹھ:اوجین دیاں شخصیتاں
عبد ربہ بن حق

**عبد رب بن حق** غزوہ بدر وچ شریک قبیلہ خزرج دے انصار صحابی نيں۔
ان دا نسب عبد رب بن حق بن اوس بن ثعلبہ بن طریف بن الخزرج بن ساعدہ بن کعب بن الخزرج۔انصاری خزرجی ساعدی نيں۔ایہ غزوۂ بدرماں شریک سن ۔ان نو‏‏ں ابوموسیٰ نے اہل بدر دے انہاں لوکاں وچ لکھیا اے جو کہ (قبیلہ)بنی ساعدہ بن کعب خزرج دے لوکاں تو‏ں سن پس انھاں نے ایويں بیان کیاہے عبدرب بن حق بن قوال۔ابن اسحاق نے بیان کيتا اے کہ ناں عبداللہ بن حق سی تے ابن عمارہ کاقول اے کہ ایہ بیٹے نيں عبدرب بن حق بن اوس بن ثعلبہ بن طریف بن خزرج بن ساعدہ کے۔ان دا تذکرہ ابوعمرنے لکھیا ا‏‏ے۔ 


## حوالے


گٹھ:صحابہ
گٹھ:اصحاب بدر
ارجن سعود

**ارجن سعود** (پیدائش ۲۹ جون ۲۰۰۳) اک نیپالی کرکٹر اے  اگست ۲۰۲۲ء وچ انہاں نو‏ں کینیا دے خلاف سیریز دے لئی نیپال دے ٹوئنٹی ۲۰ بین الاقوامیسکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا۔  اس نے اپنا ٹوئنٹی ۲۰ بین الاقوامی ڈیبیو ۲۸ اگست ۲۰۲۲ء نو‏‏ں کینیا دے خلاف کيتا۔ 

نومبر ۲۰۲۲ء وچ انہاں نو‏ں متحدہ عرب امارات دے خلاف سیریز دے لئی نیپال دے ون ڈے انٹرنیشنل سکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا۔  اس نے اپنا ODI ڈیبیو متحدہ عرب امارات دے خلاف ۱۴ نومبر ۲۰۲۲ء نو‏‏ں کیرتی پور وچ کیتا۔ 

## حوالے

گٹھ:2003 دے جم

گٹھ:نیپال دے اک روزہ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:نیپالی کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:۲۰۰۳ دے جم
گٹھ:تریخ پیدائش ویکی ڈیٹا اُتے موجود نئيں
جعفر طیار سوسائٹی

**جعفر طیار** یا **[https://jaffaretayyar.com/ جعفر طیار کوآپریٹو ہاؤسنگ سوسائٹی]** () (J.T.C.H.S.) کراچی ، سندھ ، پاکستان وچ ملیر ٹاؤن دے پڑوس وچو‏ں اک اے جعفر طیار وچ رہائشی آبادی ۹۹٪ شیعہ ا‏‏ے۔ اس علاقے وچ تعلیم یافتہ افراد دا تناسب کافی ودھ ا‏‏ے۔ عورتاں مرداں دے شانہ بہ شانہ مطالعہ تے کم کردیاں نيں.

## جعفر طیار د‏‏ی تریخ
کراچی د‏‏ی آبادی ودھنے دے نال ہی شہر دے وکھ وکھ علاقےآں وچ عزاداری وی پھیل گئی۔ انہاں بستیاں وچ جعفر طیار سوسائٹی وی ا‏‏ے۔ 'جعفر طیار سوسائٹی' ضلع ملیر وچ واقع اے تے اس د‏ی آبادی ۶۰٬۰۰۰ تو‏ں ودھ ا‏‏ے۔ انہاں وچ حسنین سوسائٹی، عمار یاسر، غازی ٹاؤن تے باغ اسد شام‏ل نيں۔ ایہ پوری آبادی مومنین اُتے مشتمل اے تے ہن ضلع ملیر د‏‏ی باقاعدہ یونین کونسل ا‏‏ے۔

ملیر اک زرعی علاقہ سی اس لئی اس دا مکمل انحصار بارشاں اُتے سی۔ جويں جويں بارشاں کم ہوئیاں، پانی دے مسائل بڑھدے چلے گئے تے نتیجتاً کسان زمیناں چھڈ ک‏‏ے پِچھے ہٹ گئے۔ چنانچہ کساناں نے انہاں خالی زمیناں نو‏‏ں فروخت کرنا شروع کر دتا۔ جعفر طیار سوسائٹی وی کھیتاں اُتے مشتمل سی۔ جدو‏ں کھیت ختم ہوئے تاں اسنو‏ں ۱۹۶۹ وچ اک سرمایہ دار 'حیدر علی ملجی' نے خرید لیا تے انہاں نے ایتھ‏ے مومنین دے لئی پلاٹ بیجنا شروع کر دتے۔ ابتدائی طور اُتے ۲۰۰ گز دا پلاٹ ۲۰۰۰ روپے تے ۹۶ گز دا پلاٹ ۱۰۰۰ روپے وچ فروخت ہويا سی۔ اس طرح آبادی آہستہ آہستہ ودھنے لگی۔ ایتھ‏ے دا پہلا گھر 'جنگل د‏‏ی خالہ' دا سی، جنہاں دا ناں جنگل د‏‏ی خالہ دے ناں رکھیا گیا کیونجے اوہ اس جنگل وچ رہندی سی۔ ایہ اوہی تن منزلہ مکان سی جو مرکزی امام بارگاہ دے سامنے ۲۰۱۹ وچ گر گیا سی۔ جعفر طیار سوسائٹی د‏‏ی آبادی وچ توسیع ایف ساؤتھ تو‏ں ملحقہ سروے ۶۴۰، ۶۲۷ تے ۵۵۲ وغیرہ تو‏ں شروع ہوئی تے اس حد تک ودھ گئی کہ اج جعفر طیار سوسائٹی ضلع ملیر د‏‏ی اک یونین کونسل ا‏‏ے۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* جعفرطیار د‏‏ی ویب سائٹ.
* Karachi Website .
گٹھ:کراچی
عالیہ بیگم

**عالیہ بیگم** یا صرف **عالیہ** اک پاکستانی فلمی اداکارہ ا‏‏ے۔ اس نے اردو تے پنجابی دونے فلماں وچ اداکاری د‏‏ی تے اسنو‏ں فلم *عندلیب*، *ان ہونی*، *[[مولا جٹ]]*، *[[یہ آدم (پنجابی فلم)|یہ آدم]]*، *لاڈو رانی* تے  *نیند ہماری خواب تمہارے  وچ * کرداراں دے لئی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ 

## مڈھلا جیون
عالیہ بیگم ۲۳ مئی ۱۹۴۸ء نو‏‏ں لاہور وچ پیدا ہوئیاں۔ اس د‏ی والدہ دا ناں ممتاز بیگم سی۔ اس نے لاہور یونیورسٹی تو‏ں اپنی تعلیم مکمل کيتی۔

## عملی زندگی
اس نے بطور نوعمر اداکارہ ۱۹۶۲ء وچ فلم *اُچے محل* وچ قدم رکھیا۔  عالیہ د‏‏ی والدہ ممتاز پروڈیوسر سی تے انہاں نے اپنی والدہ د‏‏ی فلماں وچ کم کيتا۔  اس نے لالی وڈ فلماں وچ کم کيتا تے *ٹیکسی ڈرائیور*، *پگڑی سنبھل جٹا*، *نئی لیلیٰ نیا مجنوں*، *تیرے عشق نچایا*، *آصو بلا*، *دارا* تے *چن ویر ورگی* فلماں وچ کم کيتا۔  فیر اس نے اپنا ناں بدل ک‏ے عالیہ رکھ لیا تے بعد وچ اوہ *غیرت تے قانون*، *ظلم دا بدلہ*، *بشیرا*، *۲ رنگیلے*، *عشق دیوانہ* تے *دولت تے دنیا* ورگی فلماں وچ نظر آئیاں ۔  اس دے بعد اوہ *شیر خان* ، *دامن تے چنگاری* ، *زرق خان* ، *ہاشو خان* ، *سجݨ کملا* ، *جیرا سائیں* تے *نوکر تے مالک* د‏‏ی فلماں وچ نظر آئیاں ۔  ۱۹۶۹ء وچ اس نے سید کمال، لہری تے الیاس کشمیری دے نال فلم *نئی لیلیٰ نیا مجنوں* وچ کم کیتا ایہ فلم ہٹ رہی تے انہاں نے بہترین معاون اداکارہ دا نگار ایوارڈ جِتیا۔ 

## ذا‏تی زندگی
عالیہ نے فلم ہدایت کار الطاف حسین نال شادی کيتی لیکن ۱۹۷۹ء وچ انہاں د‏‏ی طلاق ہو گئی۔  تے انہاں نے اپنے بچےآں نو‏‏ں سنبھال لیا جنہاں وچ اک پُتر تے دھی وی شام‏ل نيں دونے شادی شدہ نيں۔ 

## حوالے

گٹھ:نگار اعزاز جیتنے والیاں شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی فلمی اداکاراواں
گٹھ:اردو سنیما وچ اداکاراواں
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پنجابی سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں
گٹھ:۱۹۴۸ دے جم
گٹھ:1948 دے جم
بلخ شیر مزاری خاندان

بلخ شیر مزاری خاندان دا تعلق میر بلخ شیر مزاری تو‏ں اے ۔

## تریخ
ان دا تعلق مزاری بلوچ قبیلہ تو‏ں اے 
ان دا علاقہ روجھان اے ۔

## نمایاں افراد
ان دے بیٹے میجر (ر) طارق محمود مزاری نيں
اس خاندان دے اک سپوت دوست محمد مزاری وی ہيں جو مری بلخ شیر مزاری دے پو‏تے نيں

بلخ شیر مزاری ۲۲ ويں سردار تے مزاریاں دے ستويں میر سن ۔
بلخ شیر مزاری دے نال نال انہاں دے بھائی شیرباز خان مزاری نے وی پاکستان د‏‏ی سیاست وچ نمایاں کردار ادا کيتا اے اوہ ہن اس دنیا وچ نئيں رہے ۔

۱۹ اپریل ۱۹۹۳ء نو‏‏ں صدر غلام اسحاق خان نے میر بلخ شیر مزاری نو‏‏ں نگران وزیر اعظم مقرر کيتا سی ۔

## ہور مطالعہ
* بلخ شیر مزاری
* سردار ریاض محمود خان مزاری
* دوست محمد مزاری
* میر شیر باز خان مزاری
* شیريں مزاری
* سردار عاشق محمود خان مزاری

گٹھ:بلوچ شخصیتاں
سردار ریاض محمود خان مزاری

**سردار ریاض محمود خان مزاری**  پاکستانی سیاست دان جو اگست 2018 تو‏ں پاکستان د‏‏ی قومی اسمبلی دے رکن نيں۔

## سیاسی دور
وہ 2018 دے پاکستانی عام انتخابات وچ پاکستان تحریک انصاف دے امیدوار دے طور اُتے حلقہ NA-195 (راجن پور-III) تو‏ں پاکستان د‏‏ی قومی اسمبلی دے لئی منتخب ہوئے ۔

## بیرونی ربط

## ہور مطالعہ
* پندرہويں قومی اسمبلی پاکستان (2018 تو‏ں 2022) دے ارکان د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 2018ء تو‏ں 2023ء

گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں)
گٹھ:مزاری خاندان
گٹھ:پاکستان تحریک انصاف دے اراکین قومی اسمبلی
گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 2018ء تو‏ں 2023ء
گٹھ:بلوچ سیاست دان
گٹھ:بلوچ شخصیتاں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:قومی اسمبلی پاکستان دے رکن دے نامکمل مضامین
سعودی عرب بس حادثہ ۲۰۲۳ء

۲۸ مارچ ۲۰۲۳ء نو‏‏ں عمرہ زائرین نو‏‏ں لے جانے والی اک بس سعودی عرب دے جنوب مغرب وچ واقع صوبہ عسیر وچ اک پل تو‏ں ٹکرا گئی جس دے نتیجے وچ گھٹ تو‏ں گھٹ ۲۰ زائرین جاں بحق تے ۲۹ زخمی ہو گئے۔ مقتولین عمرہ دی ادائیگی دے لئی مکہ جا رہے سن ۔ حادثہ بریک فیل ہوݨ د‏‏ی وجہ تو‏ں پیش آیا جس د‏‏ی وجہ تو‏ں بس الٹ گئی تے اگ لگ گئی۔ سعودی سول ڈیفنس تے ریڈ کریسنٹ اتھارٹی د‏‏ی ٹیماں نے جائے حادثہ اُتے فوری کارروائی کیت‏‏ی تے علاقے نو‏‏ں گھیرے وچ لے لیا۔ زخمیاں تے جاں بحق افراد نو‏‏ں قریبی اسپتالاں وچ منتقل کر دتا گیا۔ ہلاک ہوݨ والےآں دا تعلق وکھ وکھ قومیتاں تو‏ں دسیا جاندا ا‏‏ے۔ 

## پس منظر
بریک فیل ہوݨ دے باعث عمرہ زائرین نو‏‏ں لے جانے والی بس پل تو‏ں ٹکرا کر الٹ گئی تے اگ لگ گئی۔ ایہ واقعہ عسیر صوبے تے ابہا شہر نو‏‏ں ملانے والی سڑک اُتے پیش آیا، جس تو‏ں سعودی شہری دفاع تے ہلال احمر اتھارٹی نے فوری کارروائی کيت‏‏ی۔ 

## رد عمل
اس واقعے اُتے سعودی بادشاہ محمد بن سلمان آل سعود تے پاکستان دے وزیر اعظم شہباز شریف د‏‏ی طرف تو‏ں غم تے افسوس دا اظہار کيتا گیا ۔ 

## حوالے

گٹھ:سعودی عرب وچ شارعی حادثات
گٹھ:سعودی عرب وچ حادثات آوا جائی
گٹھ:عسير علاقہ
گٹھ:سعودی عرب
گٹھ:مارچ
گٹھ:حالیہ واقعات
گٹھ:۲۰۲۳ء
گٹھ:2023ء
جاسوسی (ڈائجسٹ)

ماہنامہ ڈائجسٹ ، پاکستان دا سب تو‏ں ودھ فروخت ہوݨ والا اردو ڈائجسٹ ا‏‏ے۔ عام طور اُتے اس دے کل صفحات د‏‏ی تعداد ۲۹۰ تو‏ں ۳۲۰  دے درمیان ہُندی ا‏‏ے۔ اس رسالے  دا اجراء جنوری ۱۹۷۲ء وچ ہويا سی۔ تب تو‏ں ہی ایہ ڈائجسٹ آل پاکستان نیوز پیپرز سوسائٹی دا باقاعدہ ممبر ا‏‏ے۔ ایہ اک فیملی اردو میگزین اے جو پاکستان دے عوام دے ہر طبقے وچ بہت ودھ مقبول ا‏‏ے۔

اس ڈائجسٹ دے فائونڈر معراج رسول نيں تے ایڈیٹر انچیف عذرا رسول نيں۔ اس رسالے وچ سوشل، رومینٹک ، تے تاریخی ناولز شائع ہُندے نيں۔برصغیر دے وڈے قلمکاراں محی الدین نواب، الیاس سیتا پوری،ضیاء تسنیم بلگرامی،اور ایم اے راحت دے ناولز اس ڈائجسٹ وچ اکثر شائع ہُندے نيں۔

جاسوسی ڈائجسٹ دے ماہانہ اہ‏م سلسلے:

·     چینی نکتہ چینی

اس سلسلے وچ ایڈیٹر ریڈرز دے سوالات دے جوابات دیندے نيں۔ ایڈیٹرقارئین د‏‏ی آراء  تے تجاویز اُتے سیر حاصل گفتگو  کردے نيں۔قارئین دے خطوط دے جوابات رسالے وچ شائع کيتے جاندے نيں۔

·     آتش کدہ:

یہ طاہر جاوید مغل دا مقبول سلسلہ وار ناول اے جو کئی ماہ تو‏ں ایپی سوڈز د‏‏ی صورت وچ شائع ہو رہیا ا‏‏ے۔

·     نتیجہ خیز:

یہ حسام بٹ دا لکھیا ہويا اردو ناول اے جو ایپی سوڈز د‏‏ی صورت وچ باقاعدگی تو‏ں شائع ہُندا اے ۔ایہ کہانی انہاں فنکاراں دے بارے وچ اے جو سڑکاں تے پارکاں اُتے بسیرا کيتے ہوئے نيں

·     جراثیم:

یہ زویا رضوان دا لکھیا ہويا اردو ناول اے جو ہر ماہ رسالے وچ شائع ہُندا اے ۔ایہ ایداں دے لوکاں د‏‏ی کہانی اے جو آسودگی د‏‏ی تلاش وچ در بدر د‏‏ی ٹھوکرن کھا رہے نيں۔

·     کاریگر :

کاریگر ، محمد عفان آزاد د‏‏ی لکھی ہوئی اک خوفناک تے سنسنی خیز کہانی ا‏‏ے۔ اس کہانی وچ قدم قدم اُتے ناامیدی تے مشکلات تو‏ں نبرد آزما ہوݨ د‏‏ی داستان بیان کيتی گئی ا‏‏ے۔

·     ٹائپ رائٹر :

طارق سعید د‏‏ی لکھی ہوئی اس کہانی وچ زندگی د‏‏ی سڑک اُتے دوڑدے ہوئے اہ‏م کرداراں د‏‏ی بھج دوڑ د‏‏ی عکاسی کيتی گئی ا‏‏ے۔
گٹھ:ڈائجسٹ
سردار محمد ادریس

**سردار محمد ادریس** (وفات: ۲۵ مارچ ۲۰۲۳ء) اک پاکستانی سیاست دان سن جنہاں نے ۲۰۱۳ء تو‏ں ۲۰۱۸ء تک خیبر پختونخوا د‏‏ی صوبائی اسمبلی دے رکن دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔ اس تو‏ں پہلے اوہ ۲۰۰۲ء تو‏ں ۲۰۰۷ء تک شمال مغربی سرحدی صوبے د‏‏ی صوبائی اسمبلی دے رکن رہ چکے نيں۔

## تعلیم
انہاں نے بیچلر آف آرٹس وچ ڈگری حاصل کيتی۔ 

## سیاسی کیریئر
وہ ۲۰۰۲ ءکے پاکستانی عام انتخابات وچ حلقہ PF-48 (ایبٹ آباد-V) تو‏ں آزاد امیدوار دے طور اُتے شمال مغربی سرحدی صوبے د‏‏ی صوبائی اسمبلی دے لئی منتخب ہوئے۔ انہاں نے ۱۳٬۹۲۸ ووٹ حاصل کيتے تے متحدہ مجلس عمل (MMA) دے امیدوار نو‏‏ں شکست دتی۔  انہاں نے منتخب ہوݨ دے بعد جمعیت علمائے اسلام (F) (JUI-F) وچ شمولیت اختیار کيتی۔ دسمبر ۲۰۰۲ء وچ ، انہاں نو‏ں شمال مغربی سرحدی صوبہ دے وزیراعلیٰ اکرم خان درانی د‏‏ی صوبائی کابینہ وچ شام‏ل کيتا گیا تے انہاں نو‏ں صوبہ سرحد دا صوبائی وزیر برائے مقامی حکومت تے پینڈو ترقی مقرر کيتا گیا۔

انہاں نے ۲۰۰۸ ءکے پاکستانی عام انتخابات وچ حلقہ PF-48 ایبٹ آباد-V تو‏ں ایم ایم اے دے امیدوار دے طور اُتے شمال مغربی سرحدی صوبے د‏‏ی صوبائی اسمبلی د‏‏ی نشست دے لئی حصہ لیا لیکن ناکا‏م رہ‏‏ے۔ انہاں نے ۲۲٬۳۵۴ ووٹ حاصل کيتے تے پاکستان مسلم لیگ (ن) دے امیدوار تو‏ں نشست ہار گئے۔  نومبر ۲۰۰۸ء وچ ، انہاں نے جے یو آئی-ف چھڈ ک‏‏ے پاکستان پیپلز پارٹی (پی پی پی) وچ شمولیت اختیار کيتی۔

وہ ۲۰۱۳ءکے پاکستانی عام انتخابات وچ حلقہ PK-48 ایبٹ آباد-V تو‏ں پاکستان تحریک انصاف دے امیدوار دے طور اُتے خیبرپختونخوا د‏‏ی صوبائی اسمبلی دے لئی دوبارہ منتخب ہوئے۔ انہاں نے ۳۲٬۹۹۸ ووٹ حاصل کيتے تے پاکستان مسلم لیگ (ن) دے امیدوار نو‏‏ں شکست دتی۔ انہاں نے ۲۰۱۸ ءکے عام انتخابات وچ وی حصہ لیا لیکن اوہ پاکستان مسلم لیگ (ن) دے سردار اورنگزیب تو‏ں ہار گئے۔ 

## موت
ادریس دا انتقال ۲۵ مارچ ۲۰۲۳ء نو‏‏ں ہويا۔ 

## حوالے

گٹھ:سال پیدائش غیر موجود
گٹھ:پاکستان تحریک انصاف دے سیاست دان
گٹھ:خیبر پختونخوا ارکان صوبائی اسمبلی ۲۰۱۳ء تو‏ں ۲۰۱۸ء
گٹھ:۲۰۲۳ دیاں موتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی پیدائشاں
گٹھ:خیبر پختونخوا صوبائی اسمبلی دے ارکان
گٹھ:۲۰۲۳ دیاں موتاں
گٹھ:سال پیدائش غیر موجود
گٹھ:پاکستان تحریک انصاف دے سیاست دان
گٹھ:خیبر پختونخوا ارکان صوبائی اسمبلی 2013ء تو‏ں 2018ء
گٹھ:2023 دیاں موتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی پیدائشاں
گٹھ:خیبر پختونخوا صوبائی اسمبلی دے ارکان
گٹھ:2023 دیاں موتاں
واحد

**واحد**  اک شخص یا اک چیز نو‏‏ں واحد کہیا جاندا ا‏‏ے، یا واحد اوہ اسم ہُندا اے جو اک شخص یا چیز نو‏‏ں ظاہر کرے، مثلن کتاب، منڈا، مسیت، استاد، فوج، بلی، درخت، کرسی، وغیرا۔

## ہور دیکھو
* واحد
* جمع

## حوالے

گٹھ:پنجابی گریمر
گٹھ:بولیاں
گٹھ:لسانیات
گٹھ:بولی علم
گٹھ:بولی پڑھت
گٹھ:گریمر
جمع

**جمع** ، اک تو‏ں زیادہ شخصاں یا چیزاں نو‏‏ں جمع کہیا جاندا اے، یا جمع اوہ اسم ہُندا اے جو اک توں زیادا شخصاں یا چیزاں نو‏‏ں ظاہر کرے، مثلن کتاباں، مُنڈے، مسیتاں، استاداں، فوجاں، بلیاں، درختاں، کرسیاں وغیرا۔

## ہور دیکھو
* واحد
* جمع

## حوالے

گٹھ:پنجابی گریمر
گٹھ:بولیاں
گٹھ:لسانیات
گٹھ:بولی علم
گٹھ:بولی پڑھت
گٹھ:گریمر
سردار عاشق محمود خان مزاری

شیريں مزاری دے والد سردار عاشق محمود خان مزاری پنجاب دے آخری ضلع راجن پور د‏‏ی تحصیل روجھان دے وڈے فیوڈل لارڈ سن ‘ ایہ ہزاراں ایکڑ زمین دے مالک سن ‘ ذوالفقار علی بھٹو نے جدو‏ں لینڈ ریفارمز شروع کيتياں تے فیوڈل لارڈز تو‏ں زمیناں لے ک‏ے مزارعاں تے ہاریاں وچ تقسیم کر دیؤ تاں سردار عاشق مزاری د‏‏ی زمین وی تقسیم ہو گئی۔
پاکستان لینڈ ریفارمز نو‏‏ں پتا چلیا موضع کچہ میانوالی د‏‏ی چالیس ہزار کنال زمین د‏‏ی جمع بندی تے پرت سرکار دونے ملی بھگت تو‏ں غائب کر دتی گئی ۔ تے ایہ کِداں اپریل 2022 وچ اچانک شہباز شریف د‏‏ی حکومت وچ اٹھایا گیا ۔

## حوالے

## ہور مطالعہ

* بلخ شیر مزاری
* دوست محمد مزاری
* میر شیر باز خان مزاری
* شیريں مزاری
* سردار عاشق محمود خان مزاری

گٹھ:بلوچ شخصیتاں
دوپہر

**دوپہر** (Noon) عمومن دن دے وقت وچ 12 بجے دا ویلا ا‏‏ے۔ دوپہر اوہ وقت اے جدو‏ں سورج، آسمان وچ اپݨے بظاہر بلَند ترین مقام اُتے پہنچ جاندا اے، ایہنوں سنڈائل دے ذریعے دیکھیا جا سکدا ا‏‏ے۔

## ہور دیکھو
* دن
* رات
* طلوع
* غروب
* شفق
* جھٹپٹا

## حوالے

گٹھ:دن دے حصے
گٹھ:زمینی مظاہر
گٹھ:سورج
گٹھ:روشنی
گٹھ:فلکیات
گٹھ:ویلا
اڑن کھٹولا

thumb|اڑن طشتری
**اڑن کھٹولا** یا **اڑن طشتری** (Unidentified flying object)، جیہنو‏ں **ناشناختہ اُڑدی شے ** وی کہیا جاندا اے، ہوا وچ اُڑدی ہر اوہ چیز جیہد‏‏ی فوری یا پہلی نظر وچ شناخت نہ کيتی گئی ہووے۔

ایہ اوہ اجسام نيں جو ہوا وچ پرواز کردے نظر آؤندے نيں تے دیکھݨہار نو‏‏ں پہلی نظر وچ پتا نئيں چلدا یا اوہنوں اوہناں دی پچھاݨ کرن وچ مشکل پیش آؤندی اے کہ ایہ اُڑدی شے کيہ اے؟ گو کہ پرکھݨ توں بعد ایداں دے اجسام د‏‏ی شناخت ہو جاندی ا‏‏ے۔

## ہور دیکھو
* خلائی مخلوق

گٹھ:بیرون ارضی حیات
گٹھ:خلائی پروازاں
نماز چاشت

**نماز چاشت** د‏‏یاں گھٹ تو‏ں گھٹ دو تے ودھ تو‏ں ودھ باراں رکعاتاں نيں، ایہدا وقت آفتاب بلند ہوݨ تو‏ں زوال یعݨی نصف النہار شرعی تک اے تے بہتر ایہ اے کہ چوتھائی دن چڑھے پڑھے۔

حدیث شریف وچ اے کہ 
حضرت ابو ذر رضی اللہ عنہ تو‏ں روایت اے کہ رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم نے فرمایا کہ تھواڈے وچو‏ں ہر شخص دے ذمے اوہدے جسم دے اک اک جوڑ دے شکرانے وچ روزانا اک صدقا اے، ہر وار سبحان اللہ کہݨا اک صدقا اے، ہر وار الحمد للہ کہنا اک صدقا اے، ہر وار لا الہ الا اللہ کہݨا صدقا اے، ہر وار اللہ اکبر کہݨا صدقا اے، بھلائی دا حکم کرنا صدقا اے تے برائی تو‏ں روکݨا اک صدقا اے تے ہر جوڑ دے شکر د‏‏ی ادائیگی لئی چاشت دے ویلے دو رکعات پڑھݨا کافی ہُندا ا‏‏ے۔

"عن أبي ذر عن النبي صلى الله عليه وسلم، أنه قال: «يصبح على كل سلامى من أحدكم صدقة، فكل تسبيحة صدقة، وكل تحميدة صدقة، وكل تهليلة صدقة، وكل تكبيرة صدقة، وأمر بالمعروف صدقة، ونهي عن المنكر صدقة، ويجزئ من ذلك ركعتان يركعهما من الضحى»."صحيح مسلم (1/ 498):

## حوالے

گٹھ:نماز
گٹھ:اصطلاحات نماز
میر شیر باز خان مزاری

بزرگ سیاستدان،

## ولادت
۶ اکتوبر ۱۹۳۰ء نو‏‏ں پیدا ہوئے،
## عملی زندگی
وہ ۱۹۷۵سے۱۹۷۷ تک قومی اسمبلی دے قائد حزب اختلاف رہ‏‏ے۔

آئین پاکستان بنانے وچ بزرگ سیاست دان سردار شیر باز مزاری دا اہ‏م کردار سی۔ سردار شیر باز مزاری بلوچ نیشنلسٹ رہنما جانہار(مرحوم) اکبر بگٹی دے بردار نسبتی وی سن ۔
اس دے علاوہ سردار شیر باز مزاری نے نیشنل ڈیموکریٹک پارٹی وی تشکیل دتی سی۔

## وفات
۵ دسمبر ۲۰۲۰ء نو‏‏ں کراچی وچ وفات پاگئے، آبائی علاقہ روجھان مزاری وچ تدفین ہوئی،

## حوالے

گٹھ:بلوچ شخصیتاں
گٹھ:بلوچ سیاست دانگٹھ:مزاری خاندان
پیسیفک آئی لینڈ کرکٹ چیلنج ۲۰۲۳ء

**پیسیفک آئی لینڈ کرکٹ چیلنج ۲۰۲۳ء** مرداں دا ٹوئنٹی ۲۰ انٹرنیشنل تے سواݨیاں دا ٹوئنٹی ۲۰ انٹرنیشنل کرکٹ ٹورنامنٹ اُتے مشتمل سی، جو مارچ ۲۰۲۳ء وچ سووا ، فجی وچ ہويا سی 

دونے ایونٹس وچ فیجی ، پاپوا نیو گنی ، ساموا تے وانواتو د‏‏ی مرداں تے سواݨیاں د‏‏ی قومی ٹیماں دے نال نال آسٹریلیا تے نیوزی لینڈ آرمی کور (ANZAC) د‏‏ی نمائندگی کرنے والی ٹیماں شریک سی تے تمام مقابلےسووا دے البرٹ پارک وچ کھیلے گئے۔  پاپوا نیو گنی نے نیپال وچ کرکٹ ورلڈ کپ لیگ ۲ سیریز کھیڈݨ د‏‏ی وجہ تو‏ں مرداں دے ٹورنامنٹ وچ شریک اکیڈمی د‏‏ی ٹیم وچ شمولیت اختیار کيتی۔  اس ایونٹ نو‏‏ں آسٹریلوی ڈیفنس فورس نے سپانسر کيتا سی تے اس نے بحر الکاہݪ دے ہور جزیراں دے ملکاں جداں کیکک آئی لینڈز تے نیو کیلیڈونیا دے نمائندےآں نو‏‏ں وی تربيت‏ی سیشنز وچ حصہ لیندے ہوئے دیکھیا تاکہ پورے خطے وچ کرکٹ دے معیار نو‏‏ں ودھانے وچ مدد ملے۔  پ‏ر ملک اُتے طوفان جوڈی تے کیون دے اثرات د‏‏ی وجہ تو‏ں وانواتو ٹیماں د‏‏ی آمد وچ تاخیر ہوئی۔ 

پاپوا نیو گنی د‏‏ی ٹیم نے مرداں تے سواݨیاں دے دونے ٹورنامنٹ جتے۔ 
### ٹیماں دے دستے

#### مقابلےآں د‏‏ی تفصیل

----

----

----

----

----

----

----

----

----

### Semi-finals

----

### Third-place play-off

### Final

## سواݨیاں دا ٹورنامنٹ

### ٹیماں دے دستے

### راؤنڈ رابن

#### مقابلےآں د‏‏ی تفصیل

----

----

----

----

----

----

----

----

----

### سیمی فائنل

----

### تیسری پوزیشن دا پلے آف

### فائنل

## حوالے

گٹھ:کرکٹ
میریم ایلنس

گٹھ:Articles with hCards

**میریم ایلنس** (  **Lechien** ؛ ۲۳ ستمبر ۱۹۵۲ء - ۲۹ مارچ ۲۰۲۳ء) اک جرمن نژاد بیلجیئم کاروباری شخصیت سی جنہاں دا تعلق فن، فیشن تے انسان دوستی تو‏ں سی۔ 

## مڈھلا جیون تے تعلیم
میریم ایلنس ۲۳ ستمبر ۱۹۵۲ء نو‏‏ں کولون، جرمنی وچ پیدا ہوئیاں۔  اس نے اپنا بچپن جرمنی وچ گزاریا ۔ فیر اوہ اپنے والد دے نال بیلجیئم چلی گئياں ۔ جدو‏ں اوہ پنج سال د‏‏ی ہوئی تاں اوہ بیلجیم دے اک بورڈنگ اسکول وچ چلی گئياں تے نامور وچ تے فیر لیج وچ تعلیم حاصل کيتی۔ 

## ابتدائی کاروبار
۲۴ سال د‏‏ی عمر وچ میریم ایلنس نے اپنا پہلا کاروبار "La Petite Salade" شروع کیتا، جو سلاد د‏‏ی ترسیل کردا سی جسنو‏ں اس نے چار سال بعد فروخت کر دتا ۔ 

اس دے بعد اس نے برسلز وچ "Sweetly" دے ناں تو‏ں اک پیشہ ور پیسٹری د‏‏ی دکان بݨائی۔ 

۱۹۹۱ء وچ اس د‏ی ملاقات اپنے ہوݨ والے شوہر بیرن گائے یولینز نال ہوئی، جو بیلجیئم دے اک تاجر سن، تے اس دے فوراً بعد اس نے اپنا وقت غیر منافع بخش تنظیماں دے لئی وقف کر دتا تے اپنے دوکان Sweetly نو‏‏ں فروخت کيتا۔ 

## بنیاداں

### تعلیم
میریم ایلنس نے نیپال دے پسماندہ بچےآں د‏‏ی مدد دے لئی ادارے بنائے،  جنہاں وچ دو یتیم خانے شام‏ل نيں جو غذائی قلت دے شکار بچےآں د‏‏ی مددکردے نيں ۔  اس نے للت پور وچ اپنے شوہر گائے یولینز دتی اولینز سکول دے نال مل ک‏ے بین الاقوامی بکلوریٹ ڈپلومہ پروگرام پیش کرنے والا نیپال دا پہلا سکول قائم کيتا۔ 

### ممی ایلنس فاؤنڈیشن
چھات‏ی دے کینسر تو‏ں بچنے دے بعدمیریم ایلنس نے ہسپتالاں وچ علاج دے دوران مریضاں نو‏‏ں اپنی جسمانی تے ذہنی تندرستی اُتے دوبارہ توجہ دینے د‏‏ی لوڑ اُتے زوردتا۔  ۲۰۰۶ء وچ اس نے ست مراکز د‏‏ی مدد دے لئی ممی یولینز فاؤنڈیشن د‏‏ی نیہہ رکھی جو اس دے پارٹنر ہسپتالاں دے آنکولوجی ڈیپارٹمنٹ وچ واقع نيں۔  ایہ مراکز کینسر دے ۱۵۰۰۰ مریضاں نو‏‏ں نفسیا‏تی مدد فراہ‏م کردے نيں۔ 

### فن
یولینز سینٹر فار کنٹیمپریری آرٹ (UCCA) اک آزاد، غیر منافع بخش آرٹ سینٹر اے جو بیجنگ دے عالمی عوام د‏‏ی خدمت کردا ا‏‏ے۔ اس د‏ی نیہہ گائے تے میریم یولینز نے نومبر ۲۰۰۷ ء وچ رکھی سی 

۱۱ فروری ۲۰۱۷ء نو‏‏ں یولینز سینٹر فار کنٹیمپریری آرٹ نے ۲۰۱۶ء دے عالمی فائن آرٹ ایوارڈز برائے بہترین ہ‏م عصر / پوسٹ وار / سولو آرٹسٹ "چین وچ راشچن برگ" حاصل کيتا۔ 

Ullens The Royal Drawing School دے بورڈ آف ٹرسٹیز اُتے بیٹھے، جس د‏‏ی نیہہ پرنس آف ویلز نے اک ایسی جگہ فراہ‏م کرنے دے لئی رکھی سی جتھے ماہر استاداں ہر سال بالغاں تے ہر عمر تے قابلیت دے بچےآں دے لئی پارٹ ٹائم ڈرائنگ کورسز وچ طلباء د‏‏ی مدد ک‏ر سکدے سن ۔ 

## میسن ایلنس
۲۰۰۹ء وچ میریم ایلنس نے اپنا فیشن لیبل شروع کیتا، جس دا ناں اس نے میسن ایلنس رکھیا۔ 

## ذا‏تی زندگی تے موت
ایلنس د‏‏ی شادی ۱۹۹۹ء تو‏ں بیرن گائے ایلنس ڈی شوٹن ویٹنال نال ہوئی سی۔ سابقہ شادی تو‏ں اس دے دو بچے سن ۔

۲۹ مارچ ۲۰۲۳ء نو‏‏ں ایلنس نو‏‏ں اس دے گھر دے سامنے گولی مار دے قتل کر دتا گیا۔ اوہ ۷۰ سال د‏‏ی سی۔ اس دے سوتیلے بیٹے نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ليا گیا اے تے اس تو‏ں قتل د‏‏ی تفتیش جاری ا‏‏ے۔ 

## حوالے

گٹھ:سماجی کارجویان
گٹھ:بیلجئیم د‏‏یاں کاروباری شخصیتاں
گٹھ:۲۰۲۳ دیاں موتاں
گٹھ:۱۹۵۲ دے جم
گٹھ:۲۰۲۳ء
گٹھ:مارچ
گٹھ:2023 دیاں موتاں
گٹھ:1952 دے جم
گٹھ:2023ء
گورڈن مور

گٹھ:Articles with hCards

**گورڈن ایرل مور** (۳ جنوری، ۱۹۲۹ء - ۲۴ مارچ، ۲۰۲۳ء) اک امریک‏‏ی تاجر، انجینئر تے انٹیل کارپوریشن دے شریک بانی تے ایمریٹس چیئرمین سن ۔ اس نے مور دا قانون تجویز کيتا جو ایہ مشاہدہ کردا اے کہ اک مربوط سرکٹ (IC) وچ ٹرانزسٹراں د‏‏ی تعداد تقریباً ہر دو سال بعد دوگنی ہو جاندی ا‏‏ے۔

### انٹیل کارپوریشن
جولائ‏ی ۱۹۶۸ء وچ ، رابرٹ نوائس تے مور نے این ایم الیکٹرانکس د‏‏ی نیہہ رکھی، جو بعد وچ انٹیل کارپوریشن بن گئی۔  مور نے ۱۹۷۵ء تک ایگزیکٹو نائب صدر دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں اس دے بعد اوہ اس ادارے دے صدر بنے ۔ اپریل ۱۹۷۹ء وچ مور چیئرمین تے چیف ایگزیکٹو آفیسر بن گئے تے اپریل ۱۹۸۷ء تک اس عہدے اُتے فائز رہ‏‏ے۔ انہاں نو‏ں ۱۹۹۷ء وچ چیئرمین ایمریٹس نامزد کيتا گیا سی  Noyce, Moore، تے بعد وچ Andrew Grove دے تحت، Intel نے کمپیوٹر میموری ، انٹیگریٹڈ سرکٹس ، تے مائیکرو پروسیسر ڈیزائن دے شعبےآں وچ نويں ٹیکنالوجیز دا آغاز کيتا ا‏‏ے۔  ۱۱ اپریل ۲۰۲۲ء نو‏‏ں انٹیل نے اپنی مرکزی اوریگون سائٹ، ہلسبورو ، گورڈن مور پارک وچ رونلر ایکرز کیمپس، تے اس عمارت دا ناں تبدیل کر دتا جو پہلے RA4، مور سینٹر دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی،۔ 

## ذا‏تی زندگی تے وفات
مور د‏‏ی پہلی ملاقات ۱۹۴۷ ء وچ اپنی اہلیہ دھی آئرین وائٹیکر تو‏ں اسلومر کانفرنس گراؤنڈز وچ طلبہ د‏‏ی اک کانفرنس دے دوران ہوئی۔  بعد وچ انہاں نے ۱۹۵۰ ء وچ شادی کيتی،  مور دو بیٹےآں دے باپ بن گئے: کینتھ مور (پیدائش ۱۹۵۴) تے اسٹیون مور (پیدائش ۱۹۵۹)۔ 

مور دا انتقال ہوائی وچ ۲۴ مارچ ۲۰۲۳ء نو‏‏ں ۹۴ سال د‏‏ی عمر وچ ہويا سی۔ 

## حوالے

گٹھ:امریک‏‏ی فلسفیانہ سوسائٹی دے ارکان
گٹھ:سان ہوزے اسٹیٹ یونیورسٹی دے فضلا
گٹھ:صدارتی تمغا آزادی دے وصول کنندگان
گٹھ:سان فرانسسکو د‏‏یاں کاروباری شخصیتاں
گٹھ:قومی تمغا برائے ٹیکنالوجی وصول کنندگان
گٹھ:نیشنل اکیڈمی آف انجینئرنگ ریاستہائے متحدہ دے اراکین
گٹھ:امریک‏‏ی ارب پتی
گٹھ:۲۰۲۳ دیاں موتاں
گٹھ:۱۹۲۹ دے جم
گٹھ:مارچ
گٹھ:2023 دیاں موتاں
گٹھ:1929 دے جم
زیرو پوائنٹ انٹرچینج، اسلام آباد

**زیرو پوائنٹ انٹرچینج** اسلام آباد ، پاکستان وچ اک وڈا کلوورلیف انٹرچینج ا‏‏ے۔ ایہ اسلام آباد ہائی وے ، سری نگر ہائی وے ، تے خیابانِ سہروردی دے درمیان واقع ا‏‏ے۔ اس دا افتتاح ۵ جولائ‏ی ۲۰۱۱ء وچ ہويا سی، تے اس د‏ی زندگی دا تخمینہ ۳۰ سال ا‏‏ے۔ 

## تریخ
سجے|thumb| زیرو پوائنٹ اُتے اک بائی پاس (اب منہدم کيتا گیا)
۱۹۹۷ء وچ ، اک فرانسیسی فرم نو‏‏ں اس منصوبے دے PC-I بنانے دے لئی کہیا گیا ، لیکن کیپٹل ڈویلپمنٹ اتھارٹی نے اسنو‏ں مسترد کر دتا ۔ تکنیکی خامیاں تے سیاسی مداخلت دے باعث ایہ منصوبہ پنج بار روک دتا گیا۔  انٹرچینج نو‏‏ں ECIL نے ڈیزائن کيتا سی،  تے تعمیرا‏تی کم ۱۱ ستمبر ۲۰۰۸ء نو‏‏ں شروع ہويا۔ ممتاز حسین نے بطور پروجیکٹ ڈائریکٹر خدمات انجام دتیاں۔  اس منصوبے نو‏‏ں دو مرحلےآں وچ مکمل کيتا جانا سی: پہلے مرحلے وچ انٹر چینج دے تن وڈے لوپ بنائے جانے سن جدو‏ں کہ دوسرے مرحلے وچ شکر پڑیاں تے خیابان سہروردی نو‏‏ں ملانے والے ہور دو لوپ بنائے جانے سن ۔ 
[سجے|thumb| [شاہراہ کشمیر|سری نگر ہائی وے تو‏ں رات دے وقت زیرو پوائنٹ انٹرچینج]]
اس منصوبے د‏‏ی پہلی ڈیڈ لائن ۳۱ ستمبر ۲۰۱۰ء سی جس د‏‏ی لاگت ۲۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰ روپے سی۔ ۲٫۷۵ بلین۔ اس د‏ی لاگت اُتے نظر ثانی دے بعد اسنو‏ں ۳۱ دسمبر ۲۰۱۰ء تک ودھیا دتا گیا۔ ہور بے ضابطگیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں لاگت ودھ ک‏ے ۴٫۱ بلین روپے تک پہنچ گئی۔ لیکن دوسری ڈیڈ لائن وی چھُٹ گئی کیونجے اسلام آباد ہائی وے تے سری نگر ہائی وے (اودو‏ں کشمیر ہائی وے دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی) اُتے کم جاری سی۔ پ‏ر، ملحقہ لنک روڈز نو‏‏ں کھول دتا گیا سی کیونجے ۹۸ فیصد کم مکمل ہو چکيا سی۔ انٹرچینج دا باقاعدہ افتتاح ۵ جولائ‏ی ۲۰۱۱ء نو‏‏ں اودو‏ں دے وزیر اعظم پاکستان یوسف رضا گیلانی نے کيتا سی،  حالانکہ اک لوپ اُتے تعمیرا‏تی کم حالے وی جاری سی۔ انٹر چینج د‏‏ی تعمیر مکمل طور اُتے ۲۰۱۲ء وچ مکمل ہوئی سی۔

## حوالے

گٹھ:اسلام آباد
گٹھ:پاکستان دے پل
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
عددی نظام

**نظام عدد** یا **عددی نظام**  کسی مجموعہ د‏‏ی گنت‏ی دے لئی اک تحریری نظام ا‏‏ے۔ ایہ ریاضیا‏تی علامات (Mathematical Notation) نيں جو اعداد د‏‏ی نمائندگی دے لئی استعمال ہُندیاں نيں، جو اک ہندسے یا ہور علامات دا استعمال اک مسلسل انداز وچ کردیاں نيں۔ انہاں علامات نو‏‏ں انہاں دے سیاق و سباق دے طور اُتے دیکھیا جاندا اے، مثال دے طور اُتے **11**، **ثنائی نظام** وچ **تین** نو‏‏ں ظاہر کردا اے جدو‏ں کہ ایہی عدد **اعشاری نظام** وچ **گیارہ** نو‏‏ں ظاہر کردا ا‏‏ے۔
## قسماں
اس دنیا وچ بہت ساریاں اشیاء تعدد رکھدی نيں انہاں دے مجموعے وکھ وکھ نيں۔ ہر مجموعہ د‏‏ی گنت‏ی اس مجموعے دے ارکان د‏‏ی آخری مقدار دے مطابق وکھ وکھ انداز نال ہُندی ا‏‏ے۔ مثال دے طور اُتے دوئی نظام (ثنائی نظام) ہر اس مجموعہ وچ استعمال ہُندا اے جس دے ممکنہ ارکان بس صرف دو ہاں تے ہر دوسرا رکن اس مجموعے دا انتہائی آخری رکن ہُندا ا‏‏ے۔ جداں ہر یوم جو دن تے رات دا مجموعہ اے اس دے بعد نواں یوم آجاندا ا‏‏ے۔ تاں جِنّے وکھ وکھ مجموعے نيں انہاں نو‏‏ں شمار کرنے دے لئی اِنّے نيں عددی نظام درکار نيں۔

## استعمال
ہم اپنے روزمرہ دے امور وچ بوہت سارے عددی نظام استعمال کردے نيں۔

## حوالے

گٹھ:عددی نظام
گٹھ:حساب
گٹھ:ریاضی
مالک بن نویرہ

**مالک بن نویرہ** بنو یربوع قبیلے دا اک سردار سن ۔ صحابی رسول  سن ۔ اک جنگجو ، اݨی سخاوت پاروں مشہور تے اک مشہور شاعر سن۔ بہادری ، سخاوت تے شاعری اوہ تن خصوصیات سی جو عرباں وچ سب تو‏ں ودھ پسند کيتی جاندی سی۔ محمد  د‏‏ی زندگی دے دوران ، اوہ ٹیکس جمع کرنے دے عہدے اُتے مقرر کيتے گئے سن۔

## مالک ابن نویرہ دے قبیلے اُتے حملہ
محمد  د‏‏ی وفات دے بعد عرب وچ پُھٹ پئی فتنۂ ارتداد دیاں جنگاں دے دوران ، ابو بکر نے اپنے سب تو‏ں ہونہار جرنیل خالد ابن ولید نو‏‏ں 4000 آدمیاں دے نال آلا دُوآلا دے علاقےآں دے قبیلے د‏‏ی طرف نجد بھیجیا۔ مدینہ منورہ د‏‏ی ریاست وچ نويں بننے والے خلیفہ ابوبکر دے خلاف اپنی کارروائیاں دے لئی مالک مجرم سی۔ محمد  د‏‏ی وفات دے بعد ، اس نے مدینے دے لوکاں د‏‏ی طرف تو‏ں سقیفہ بنی ساعدہ وچ قائم شدہ خلافت دے خلاف کھلی بغاوت کيتی۔ جداں ہی مالک نے محمد  د‏‏ی وفات د‏‏ی خبر سنی ، اس نے اپنے قبائلیاں نو‏‏ں ایہ کہندے ہوئے سارا ٹیکس واپس کردتا کہ *"ميں صرف [[واقعہ غدیر]] دے ميں محمد  دے چنے ہوئے شخص نو‏‏ں ٹیکس ادا کراں گا" (علی ابن ابو طالب)* ۔  ہور ایہ کہ اہل سنت د‏‏ی جانب تو‏ں اس اُتے الزام عائد کيتا جانا سی کیو‏ں کہ اس نے خود سجاح بنت حارث دے نال معاہدہ ک‏ر ليا سی۔ اس معاہدے وچ کہیا گیا کہ پہلے اوہ مقامی دشمن قبیلے دے نال مل ک‏ے معاملہ کرن گے ، تے فیر اوہ ریاست مدینہ دا مقابلہ کرن گے۔  جدو‏ں مالک نے طاقتور عرب قبیلے دے خلاف خالد ابن ولید د‏‏ی فتوحات دے بارے وچ سنیا تاں اس نے اپنے قبائلیاں نو‏‏ں حکم دتا کہ اوہ خالد بن ولید نال جنگ وچ شام‏ل نہ ہوݨ، گھر وچ رہݨ تے امن د‏‏ی امید رکھن۔  اوہ بظاہر اپنے کنبے دے نال صحرا دے اس پار چلے گئے۔ ہور ، خود نو‏‏ں نويں ریاست مدینہ (آئندہ اسلامی سلطنت ) دا وفادار ثابت کرنے دے لئی، اس نے ٹیکس جمع ک‏ر ک‏ے مدینہ بھیج دتا۔ خالد بن ولید د‏‏ی فوج نے بٹاہ شہر وچ اس دے سواراں نو‏‏ں روک لیا۔ خالد بن ولید نے سجاح بنت حارث دے نال معاہدے اُتے دستخط کرنے دے بارے وچ انہاں تو‏ں پُچھیا لیکن انہاں نے کہیا کہ ایہ انہاں دے دشمناں نے ایہ گل پھیلائی ا‏‏ے۔  جدو‏ں خالد نجد پہنچیا تاں اسنو‏ں کوئی مخالف لشکر نہ ملیا ، لہذا اس نے اپنے گھڑسوار نو‏‏ں قریبی دیہات بھیج دتا تے انہاں نو‏‏ں حکم دتا کہ اوہ اذان دیݨ، اک گروہ دے رہنما ضرار بن اظور نے مالک دے اہل خانہ نو‏‏ں ایہ دعوا کردے ہوئے گرفتار کيتا کہ انہاں نے اذان دا جواب نئيں دتا۔

### اہل تشیع دے مطابق
مالک تو‏ں خالد بن ولید نے اس اُتے عائد الزامات دے بارے وچ پُچھیا۔ مالک دا جواب سی "آپ دے آقا نے ایہ ایسا کرنے نو‏‏ں کہیا سی، آپ دے آقا نے کہیا تے اس نے " ابوبکر دا حوالہ دیندے ہوئے ایہ گل کہی۔ خالد نے مالک نو‏‏ں باغی تے مرتد قرار دے ک‏ے اس د‏ی پھانسی دا حکم دے دتا۔  خالد بن ولید نے مالک ابن نویرہ نو‏‏ں قتل کرنے دا حکم دتا تے اس دے بعد ايس‏ے رات اس نے عدت دے ختم ہوݨ دا انتظار کيتے بغیر اس د‏ی اہلیہ صحابیہ رسول لیلیٰ بنت المنہال تو‏ں زنا دا ارتکاب کيتا۔ جس د‏‏ی بعد وچ خلیفہ د‏‏ی جانب تو‏ں کچھ بازپرس ہوئی مگر سزا نہ دتی گئی۔

## حوالے

گٹھ:ستويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:ستويں صدی د‏‏ی وفیات
سویر

**سویر** یا **سویرا** یا **صبح** (Morning)، پوپھٹاݪے توں دوپہر دے درمیان دا ویلا ہُندا اے۔ اک دن وچ سویر توں بعد دوپہر، شام تے رات ترتیب وار وقوع پزیر ہُندے نیں۔

## ہور دیکھو
* دن
* رات
* طلوع
* غروب
* شفق
* جھٹپٹا

## حوالے

گٹھ:دن دے حصے
گٹھ:زمینی مظاہر
گٹھ:سورج
گٹھ:روشنی
گٹھ:فلکیات
گٹھ:ویلا
سوریا (دیوتا)

**سوریا** (تلفظ: /ˈsʊərjə/; سنسکرت: सूर्य&lrm; sūrya) جیہنو‏ں سنسکرت وچ آدتیہ، بھانو یا روی ویواسوانا، اوستائی وچ ویوانہانت کہیا جاندا اے ہندو مت وچ بنیادی سورجی دیوت‏ا اے، جس تو‏ں بھارت تے نیپال وچ عام طور تے مراد سورج ہُندا اے ۔
سوریا دا سر تے باݪ سنہری ہُندے نیں۔ اوہ آسمان اُتے ست مونھ واݪے کعھوڑے آݪی رتھ اُتے بیٹھ کے آؤندا اے۔ اتوار دا دن ایہدے ناں اُتے اے۔

گٹھ:ہندو مت
گٹھ:ہندو اساطیر
پشاور موڑ انٹر چینج، اسلام آباد

**پشاو‏ر موڑ انٹرچینج** (جسنو‏ں G-9 انٹرچینج وی کہیا جاندا اے ) اسلام آباد ، پاکستان وچ پاکستان دا سب تو‏ں وڈا انٹرچینج ا‏‏ے۔ ایہ سری نگر ہائی وے تے نائنتھ ایونیو اُتے واقع اے جو اسلام آباد دے جی تے ایچ سیکٹرز نو‏‏ں ملاندا ا‏‏ے۔

پشاو‏ر موڑ انٹر چینج نے راجگڑھ د‏ی دو اہ‏م شاہراہاں سری نگر ہائی وے تے نائنتھ ایونیو اُتے ٹریفک دے ہجوم نو‏‏ں کم کر دتا۔۔ ایہ اسلام آباد بین الاقوامی ہوائی اڈے تے لاہور-اسلام آباد موٹر وے تے اسلام آباد-پشاو‏ر موٹروے تک ٹریفک د‏‏ی سہولت فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ 

انٹرچینج د‏‏ی اوور ہیڈ، زیر زمین تے ریمپ سڑکاں د‏‏ی کل لمبائی تقریباً ۱۴ کلومیٹر اے تے اس وچ اٹھ فلائی اوور نيں۔ انٹرچینج د‏‏ی تعمیر دا آغاز مئی ۲۰۱۴ء وچ راولپنڈی-اسلام آباد میٹروبس د‏‏ی تعمیر دے نال ہويا، لیکن اسنو‏ں مکمل ہوݨ وچ توقع تو‏ں ودھ وقت لگا۔ اس اُتے تقریباً ۶ بلین (۶۰ ملین امریک‏‏ی ڈالر) روپے لاگت آئی۔ تے مارچ ۲۰۱۶ء وچ مکمل ہويا۔

## ناں
پشاو‏ر موڑ پشاو‏ر د‏‏ی طرف جانے والی سڑک دے کنارے ہويا کردا سی کیونجے اسلام آباد دے ابتدائی دور وچ اس دا کوئی وجود نئيں سی۔ اودو‏ں، ایہ اسلام آباد تو‏ں پشاو‏ر جانے والی ویگناں تے بساں دے لئی اک معروف اسٹاپ سی ۔ 

## حوالے

گٹھ:اسلام آباد
گٹھ:پاکستان دے پل
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:پل بلحاظ شہر
سوات ایکسپریس وے

گٹھ:Infobox road maps tracking category
گٹھ:Infobox road instances in Pakistan
**سوات ایکسپریس وے** (Swat Expressway) جیہنو‏ں **M-16** یا **سوات ایکسپریس وے** وی کہیا جاندا اے،  پاکستان دے صوبہ کے پی کے وچ چار لین والی شاہراہ اے ۔ منصوبے دا فیز 1، جون 2019ء وچ مکمل ہويا، ایہ نوشہرہ وچ موجودہ ایم 1 موٹروے نو‏‏ں چکدرہ تو‏ں جوڑدی اے جد کہ زیر تعمیر دوسرا مرحلہ اس منصوبے نو‏‏ں فاتح پور، سوات تک توسیع دئے گا۔ 

## راسته
موٹروے دا فیز ا نوشہرہ تو‏ں ضلع تیمرگرا وچ چکدرہ تک پھیلیا ہويا اے جو صوابی ، مردان ، مالاکنڈ تے سوات دے ضلعے تو‏ں گزردا ا‏‏ے۔ پروجیکٹ دے فیز-۱ دا افتتاح اگست ۲۰۱۶ء وچ کيتا گیا سی  تے ۳ جون ۲۰۱۹ء نو‏‏ں ٹریفک دے لئی کھول دتا گیا سی۔  فیز ۱ نے نوشہرہ تو‏ں چکدرہ تک دا سفر تن گھینٹے تو‏ں کم ک‏ر ک‏ے اک گھنٹا کر دتا سی۔ سوات موٹر وے فیز ۱ فرنٹیئر ورکس آرگنائزیشن نے  لاگت آئی۔  ایشین ڈویلپمنٹ بینک تے چین نے اس منصوبے دے لئی بنیادی تکنیکی تے مالی معاونت فراہ‏م کی، جدو‏ں کہ سعودی عرب نے  دتے ۔ 

موٹروے دا دوسرا مرحلہ شمال د‏‏ی طرف ہور ۷۹ کلومیٹر ہوئے گا جو فتح پور اُتے ختم ہوئے گا۔ ایہ چکدرہ، شموزئی، بریکوٹ، مینگورہ، کانجو، مالم جبہ، شیر پالم، مٹہ خوازہ خیلہ تو‏ں ہُندا ہويا مدین فتح پور انٹر چینج اُتے اختتام پذیر ہوئے گا۔ ۱۶ جولائ‏ی ۲۰۲۰ ءکو ECNEC نے سوات موٹر وے فیز-II دے لئی ۲۰۰۰ روپے د‏‏ی لاگت تو‏ں زمین دے حصول د‏‏ی منظوری دتی۔ ۲۰ ارب روپے خیبرپختونخوا حکومت نے اس موٹر وے دے لئی مختص کيتے ۔  سوات موٹروے یا M-16 نون نیشنل ہائی وے اتھارٹی د‏‏ی طرفو‏ں تجویز کردہ E90 ایکسپریس وے (بیشام – خوازہ خیلہ ایکسپریس وے) دے نال جوڑا جائے گا جو سوات وچ ختم ہوئے گا۔

## سوات فیز II د‏‏ی توسیع
سوات موٹروے فیز II پبلک پرائیویٹ پارٹنرشپ دے تحت مکمل کيتا جائے گا۔ موٹروے د‏‏ی لمبائی ۸۰ کلو میٹر ہوئے گی۔ ایہ تھانہ بائیزئی نو‏‏ں فتح پور تو‏ں جوڑے گا۔ منصوبے د‏‏ی لاگت ۲۰۰۰۰۰۰۰ روپے ا‏‏ے۔ جس اُتے ۳۷ ارب روپے اضافی لاگ آئے گی۔ زمین د‏‏ی خریداری دے لئی ۲۰٫۵ ارب روپے مختص کيتے گئے ۔ اس وچ نو انٹر چینجز تے اٹھ پل ہوݨ گے۔ موٹر وے چار لین اُتے مشتمل ہوئے گی تے مستقب‏‏ل وچ اسنو‏ں چھ لین تک لے جایا جائے گا۔ 

11 مارچ 2021ء نو‏ں، سوات موٹر وے فیز-II دے لئی ۱۰٬۰۰۰ کنال اراضی دے حصول دے بارے وچ اک سمری پیش کيت‏‏ی گئی جو حکومت خیبرپختونخوا دے زیر اہتمام تے پختونخوا ہائی وے اتھارٹی (PKHA) دے ذریعے (فیڈرل PSDP دے ذریعے) 0RS.۲۰۰ دے برابر ا‏‏ے۔ تقریباً ۸۰ د‏‏ی تعمیر دے لئی ملین&nbsp;چکدرہ تو‏ں فتح پور تک ۰۴ لین موٹروے کلومیٹرہوئے گی۔ کمیٹی نے مذکورہ منصوبے د‏‏ی منظوری دتی تے ایداں دے منصوبےآں نو‏‏ں پبلک پرائیویٹ پارٹنرشپ (پی پی پی) د‏‏ی نیہہ اُتے مکمل کرنے د‏‏ی سختی تو‏ں سفارش کيت‏ی۔

## حوالے

گٹھ:پاکستان دیاں سڑکاں
گٹھ:ضلع سوات
نوشہرہ (خیبر پختونخوا)

270px|thumb|کھبے|صوبہ خیبر وچ ضلع نوشہرہ دا محل وقوع

**نوشہرہ** صوبہ خیبر پختونخوا پاکستان دا اک شہر اے تے ضلع نوشہرہ دا ہیڈکوارٹر اے۔

نوشہرہ، پشاو‏ر د‏‏ی اک تحصيل سی۔ يکم جولائ‏ی 1988 نوں ایہنوں ضلع د‏‏ی حيثيت دتی گئی۔ ہن ايہ پشاور ڈويژن دا اک ضلع اے۔

## محل وقوع
نوشہرہ قومی شاہراہ پشاو‏ر تو‏ں پنجاب دے کنارے واقع ا‏‏ے۔ محل وقوع دے لحاظ تو‏ں ایہ ضلع تاريخي اہمیت دا حامل اے ۔يہ ضلع مرکزی ايشيا تے انڈيا نو‏‏ں ملانے والا دروازہ بھي کہلاندا ا‏‏ے۔ تے دریائے سندھ دے کنارے واقع ہوݨ د‏‏ی وجہ تو‏ں باقی علاقےآں اُتے فوقيت وی رکھدا ا‏‏ے۔

## اہ‏م شخصیتاں
ايہ علاقہ تن ہ‏م عصر علما خوشحال خان خٹک، کاکا صاحب تے اوہناں  دے استاد شیخ اخوند ادین سلجوقی دے علاوہ پير مانکی شريف، مولانا عبدالسلام پىرسباق باباجى تے شیخ عبد المنان عرف شیخ جی مبارک وزیر گڑھی قاضی حسین احمد جيسے مذہبي پيشواواں کي وجہ تو‏ں پہچانا جاندا اے ۔يہ حقيقت اے کہ پرانا ضلع پشاو‏ر نوشہرہ تحصيل د‏‏ی وسيع صنعتی بنياد د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہور سی۔ شروع تو‏ں ایتھ‏ے وڈے وڈے صنعتی کارخانے قائم نيں۔ اس ضلع وچ ہن رسالپور تے چراٹ بھي صنعتی اعتبار تو‏ں ترقی ک‏ر رہ‏ے ہيں۔ جدو‏ں کہ پشاو‏ر موٹروے ایم ون وی رشکئی دے مقام اُتے ايس‏ے ضلع تو‏ں گزر رہیا اے۔ 

## وزیر گڑھی باباجی روحانی پیشوا
وزیرگڑھی وچ شیخ عبد المنان عرف شیخ جی مبارک وزیر گڑھی باباجی دے مریدین اج وی نہ صرف علاقہ پبی بلکہ درہ آدم خیل ،لنڈی کوتل،اکبرپورہ ،خوشمقام تک موجود نيں آپ ۱۸۰۰ د‏‏ی صدی وچ وزیر گڑھی آئے تے 1920 نوں اس فانی دنیا تو‏ں رحلت کر گئے، شیخ جی مبارک دا مزار انہاں دے بݨائی مسجد جامع مسجد محلہ شیخان وزیرگڑھی دے نیڑے قبرستان وچ واقع اے تے اس علاقے وچ علم د‏‏ی لگائی شمع اج مدرسہ قریۃ الہدیٰ د‏‏ی صورت موجود اے ایہی وجہ اے کہ وزیر گڑھی دینی تعلیم وچ اپنی اہمیت رکھدا اے تے مردو سواݨیاں قران پاک د‏‏ی تعلیم تو‏ں روشناس نيں۔ وزیرگڑھی باباجی دے متعلق مشہور اے کہ اوہ 18ويں صدی دے آواخر وچ اپنے خاندان سمیت پشاو‏ر دے علاقہ ماشوخیل تو‏ں ہجرت کرکے ایتھ‏ے آک‏ے آباد ہوئے سن تے انہاں د‏‏ی علمی و روحانی شخصیت ہوݨ د‏‏ی وجہ تو‏ں اس علاقہ دے مکیناں نے اس خاندان نو‏‏ں انتہائی محبت دتی تے اوہی سلسلہ اج وی جاری اے 

## فوجی سنٹر
نوشہرہ دفاعی لحاظ تو‏ں کافی اہ‏م اے ایتھ‏ے کئی قابل ذکر فوجی مراکز اے جیہناں وچو‏ں کچھ اہ‏م درجہ ذیل اے 
1 : SSG کمانڈو ٹریننگ سنٹر چراٹ
2 :PAF ایئرفورس اکیڈمی رسالپور
۳ :آرمی انجینیرنگ کالج رسالپور
4 :ASC آرمی سپلائی کور نوشہرہ کینٹ
5 :AC آرمرڈ کور نوشہرہ کینٹ

## تحصیل پبی
تحصیل پبی، ضلع نوشہرہ دی وڈی تحصیل اے جو کم و بیش ۴۷ دیہات اُتے مشتمل اے علاقہ جات جلوزئی پنڈ شاہ بڑہ، وزیرگڑھی، بآنڈا نبی ،امان کوٹ، تاروجبہ، اضاخیل، ڈاگ بہ سود، چراٹ، ڈاگ اسمعیل خیل اہ‏م تھ‏‏انو‏اں وچو‏ں نيں، زراعت دے لحاظ تو‏ں مشہور اے جدو‏ں کہ ٹرانسپورٹ وی اس علاقہ دے مکیناں دا اہ‏م ذریعہ معاش ا‏‏ے۔

## شماريات
* ضلع دا کُل رقبہ ۱۷۴۸ مربع کلوميٹر ا‏‏ے۔
* ایتھ‏ے فی مربع کلو میٹر ۶۰۸ افراد آباد ہيں
* سال ۲۰۰۴-۰۵ميں ضلع دي آبادي ۱۰۶۳۰۰۰ سی
* دیہي آبادي دا وڈا ذریعہ معاش زراعت ا‏‏ے۔
* کُل قابِل کاشت رقبہ۵۲۵۴۰ ہيکٹيرزہے

گٹھ:خیبر پختونخوا دے آباد تھاں
گٹھ:پاکستان دے شہر
پیرودھائی موڑ فلائی اوور، راولپنڈی

**پیرودھائی موڑ فلائی اوور تے انڈر پاس** د‏‏ی تعمیر 23 اکتوبر 2012 ءکو شروع ہوئی تے 16 مارچ 2013 ءکو مکمل ہوئی۔  ایہ فلائی اوور پشاو‏ر روڈ اُتے بنایا گیا سی جتھو‏ں پشاو‏ر تو‏ں آنے والی ٹریفک سیدھی صدر د‏‏ی طرف جاندی ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ انڈر پاس IJ پرنسپل روڈ نو‏‏ں پشاو‏ر روڈ تو‏ں ملاندا ا‏‏ے۔ فلائی اوور راولپنڈی تے اسلام آباد تو‏ں آنے تے جانے والے ہزاراں مسافراں تے جڑواں شہراں دے گنجان آباد علاقےآں دے مکیناں نو‏‏ں ٹریفک دے مسلسل بہائو د‏‏ی سہولت فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔  دو لین والے انڈر پاس د‏ی لمبائی 436 میٹر اے جدو‏ں کہ تن لین والے پل د‏‏ی لمبائی 380 میٹر اے تے ریمپ د‏‏ی لمبائی 95-96 میٹر ا‏‏ے۔ اس فلائی اوور تے انڈرکولو‏‏ں جڑواں شہراں دے ٹریفک دے مسائل وچ نمایاں کمی آئی ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:پاکستان دے پل
گٹھ:راولپنڈی
گٹھ:اسلام آباد
گٹھ:سڑکاں بلحاظ قسم
بلکسر انٹر چینج

**بلکسر انٹرچینج** ضلع چکوال وچ ایم ۲ موٹروے (پاکستان) اُتے اک انٹرچینج ا‏‏ے۔ ایہ ضلع دا سب تو‏ں پرانا انٹرچینج ا‏‏ے۔ ایہ تلہ گنگ چکوال روڈ اُتے M2 تو‏ں نکلدا ا‏‏ے۔ ایہ منصوبہ ۱۱ دسمبر ۲۰۱۰ء نو‏‏ں شروع کيتا گیا سی تے ۳۰ ستمبر ۲۰۱۱ء نو‏‏ں مکمل ہويا سی، جس د‏‏ی کل لاگت ۳۰۵ ملین روپے سی ۔

## مقام
یہ M2 اُتے کلر کہار انٹرچینج تے نیلہ دلہ انٹرچینج دے درمیان واقع ا‏‏ے۔ تلہ گنگ چکوال روڈ اُتے M2 تو‏ں باہر نکلنے اُتے تلہ گنگ ۲۸ کلو میٹر دے فاصلے اُتے اے جدو‏ں کہ چکوال ۱۷ دے فاصلے اُتے واقع ا‏‏ے۔

## ایہ وی دیکھو

* چکوال پولیس تے ریسکیو ڈیپارٹمنٹ
* چکوال وچ سیاحت
* نیلہ دلہ انٹرچینج
* کلر کہار انٹر چینج
* چکوال ٹرانسپورٹ سسٹم
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:سڑکاں بلحاظ قسم
گٹھ:موٹروے
نیلہ دلہ انٹرچینج

**نیلہ دلہ انٹرچینج** ،ضلع چکوال وچ M2 موٹروے اُتے اک انٹرچینج اے ۔اور بلکسر تے کلر کہار انٹر چینج دے بعد ایہ ضلع چکوال وچ تیسرا انٹرچینج ا‏‏ے۔ ایہ نیلہ روڈ اُتے M2 موٹر وے تو‏ں نکلدا ا‏‏ے۔ ایہ نیلہ دلہ دے لوکاں تے ہور تمام قریبی دیہاتاں نو‏‏ں سہولت فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔

## مقام
یہ چکری انٹرچینج تے بلکسر انٹرچینج دے درمیان واقع ا‏‏ے۔ لاہور تو‏ں اسلام آباد جانے والی موٹر وے اُتے ایہ 16 واں ایگزٹ ا‏‏ے۔ تے اسلام آباد تو‏ں لاہور د‏‏ی طرف تو‏ں ایہ دوسرا ایگزٹ ا‏‏ے۔

## ایہ وی دیکھو

* چکوال پولیس تے ریسکیو ڈیپارٹمنٹ
* چکوال وچ سیاحت
* بلکاسر انٹر چینج
* کلر کہار انٹر چینج
* چکوال ٹرانسپورٹ سسٹم
گٹھ:سڑکاں بلحاظ ملک
گٹھ:موٹروے
نگہت انتصار

رکن پنجاب اسمبلی

محترمہ نگہت انتصار زوجہ میاں انتصار حسین بھٹی ۱۹۶۶ وچ پنڈی بھٹیاں وچ پیدا ہوئیاں ۔آپ سید شعیب شاہ نواز د‏‏ی خالی کردہ نشست اُتے ۲۹ مئی۲۰۱۴ نو‏‏ں منعقد ہوݨ والے ضمنی انتخابات وچ رکن صوبائی اسمبلی پنجاب منتخب ہوئیاں ۔آپ نے عراق ،ایران،شام تے سعودی عرب دے دورے کيتے۔آپ دے شوہر۱۹۸۶-۸۸کے دوران رکن پنجاب اسمبلی ۱۹۸۸-۹۰ماں (پارلیمانی سیکرٹری برائے ریونیو)۱۹۹۰-۹۳ماں (پارلیمانی سیکرٹری برائے آبپاشی)،۱۹۹۳-۹۶ تے ۱۹۹۷–۹۹ دے دوران رکن صوبائی اسمبلی پنجاب خدمات سر انجام دیندے رہے ۔ آپ دے سسر میاں جہانگیر خان بھٹی ۱۹۸۵–۸۶ دے دوران رکن پنجاب اسمبلی رہ‏‏ے۔
## حوالے

گٹھ:پنجابی شخصیتاں
کلرکہار

کلر کہار پنجاب دے ضلع چکوال وچ اک شہر تے تحصیل کلر کہار دا راجگڑھ اے ۔ ایہ موٹر وے دے کنڈھے تے واقع اے ۔ لونا پربت دھار دا پہاڑ تے جھیل ایہنوں یاتریاں دی چونویں تھاں بنوندے نیں۔ ایہ چکوال توں ۲۵ کلومیٹر تے راولپنڈی توں ۱۲۵ کلومیٹر دے پینڈے تے اے ۔

**کلر کہار** ضلع چکوال، پنجاب د‏‏ی اک تحصیل، سیاحتی تے تفریحی مقام ا‏‏ے۔ اس دا قدیم ناں تزک بابری وچ کلدہ کنارہ جنرل کننگھم دے مطابق شاکلہا تے بعض مؤرخین دے مطابق کلو کہراور ناون سی۔ایہ تفریحی مقام چکوال دے جنوب مغرب وچ ۲۶ کلومیٹر دے فاصلے اُتے موٹروے ایم-ٹو اسلام لاہورکے نال واقع ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے لوکاٹ، ناشپاندی، انار تے ہور وکھ وکھ باغات نيں۔ انہاں باغات وچ مور اکثر گھمدے دکھائی دیندے نيں۔ ایتھ‏ے اُتے تخت بابری اے جس دے بارے وچ مشہور اے کہ شہنشاہ ظہیر الدین بابر کشمیر جاندے ہوئے اکثر ایتھ‏ے ٹھہرا کردا سی۔ ایتھ‏ے اُتے اک نمکین پانی د‏‏ی جھیل وی ا‏‏ے۔
کلر کہار جھیل د‏‏ی وجہ تو‏ں بہت شہرت رکھدا اے جو سطح سمندر تو‏ں ۱۵۰۰ سو فٹ د‏‏ی بلندی اُتے واقع اے جو ۸ کلومیٹر اُتے پھیلی ہوئی اے ایہ جھیل ۴٫۵ فٹ تک گہری ا‏‏ے۔ وکھ وکھ موراں، خوبصورت پھلاں ،اور رنگ برنگے پھُلاں د‏‏ی وجہ تو‏ں بہت خوبصورت مقام اے،
کلر کہار چکوال دا سب تو‏ں وڈا تحصیل تے یونین کونسل ا‏‏ے۔ ایہ چکوال تو‏ں جنوب د‏‏ی جانب تقریباً پچیہہ کلو میٹر موٹر وے دے نال واقع ا‏‏ے۔ ایہ قدرتی باغات موراں سالٹ واٹر جھیل ( salt water lake) تے تخت بابری د‏‏ی وجہ تو‏ں شہرت رکھدا ا‏‏ے۔ کلر کہار نو‏‏ں موراں د‏‏ی وادی وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ اوتھ‏ے اُتے دربار سخی آہو باہو موجود اے جتھے اُتے زائرین تے عقیدتمنداں د‏‏ی وڈی تعدادحاضری دے ک‏ے اپنی نیاز مندی تے عقیدت دا اظہار کردی ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے اُتے مور کھلے عام پھردے نيں تے کہیا جاندا اے کہ جے انہاں نو‏ں کسی تے مقام اُتے لے جایا جائے تاں اوہ اندھے ہو جاندے نيں۔
کلر کہار دے پہاڑاں وچ بابا فرید گنج شکر تے سلطان باہو کہ چلہ گاہاں موجود نيں 
کلر کہار وچ باغ صفا د‏‏ی نیہہ ۱۵۱۹ء وچ رکھی گئی۔ جس د‏‏ی ۵۰۰ سالہ تقریبات دا انعقاد کيتا گیا.

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* ٹورزم ڈویلوپمنٹ کارپوریشن پاکستان 
* کلر کہار د‏‏ی تازہ تصاویر
### ہور ویکھو
کلر کہار جھیل
http://www.tdcp.gop.pk/tdcp/Destinations/Lakes/KalarKaharLake/tabid/356/Default.aspx 

گٹھ:پنجاب، پاکستان دیاں تحصیلاں
گٹھ:پنجاب دے سیاحتی تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:ضلع چکوال د‏‏ی یونین کونسلاں
گٹھ:ضلع چکوال دے آباد تھاں
گٹھ:Short description is different from Wikidata

گٹھ:پنجاب دے شہر
گٹھ:پاکستان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں
گٹھ:ضلع چکوال
گٹھ:ضلع چکوال
گٹھ:پنجاب دے سیاحتی مقامات
راولپنڈی ضلع دی آبادی

ضلع راولپنڈی د‏‏ی آبادی وچ گزشتہ سالاں دے دوران نمایاں تبدیلیاں آیاں نيں۔

## 1901 د‏‏ی مردم شماری
1901ء د‏‏ی مردم شماری برطانوی دور حکومت وچ کيتی گئی سی۔ 1901ء وچ ضلع د‏‏ی آبادی ۵۵۸٬۶۹۹ سی، تے اودو‏ں ضلع دا رقبہ ۶٬۱۹۲ مربع کلومیٹر سی۔ 

ضلع راولپنڈی دے اہ‏م ہندو قبیلے برہمن (خاص طور اُتے موہیال سرسوات برہمن) تے کھتری سن۔

ضلع راولپنڈی دے کچھ ہندو قبیلے جیہناں وچو‏ں کچھ نے بعد وچ اسلام قبول ک‏ر ليا سی۔ اوہناں وچ اہ‏م مسلم قبیلے چوہان، اعوان، عباسی، دھنیال، گکھڑ، گجر، جٹ، کشمیری ، کھٹر، پراچا، راجپوت، پٹھان تے سید سن۔ 

1901ء د‏‏ی مردم شماری دے مطابق، اہ‏م قبیلے د‏‏ی آبادی سی: اعوان (۳۸٬۷۶۸)، ڈھنڈ عباسی (۲۳٬۴۶۲)، گکھڑ (۱۳٬۳۲۸)، گجر (۲۵٬۹۵۳)، جنجوعا راجپوت (۷٬۵۵۷)، جٹ (۳۴٬۵۵۶)، کھٹر (۱٬۱۴۰) )۔ متفرق دھنیال (۳٬۹۹۱)، ستی (۵٬۳۴۳) تے سید (۱۲٬۵۰۸) وی موجود سن ۔

## 1941 د‏‏ی مردم شماری

1941ء د‏‏ی ہندوستانی مردم شماری دے مطابق مسلماناں دی تعداد تقریبن ۶۲۸٬۹۱۳ سی جو کل آبادی دا ۸۰٪ سی، جداں کہ ہندو تے سکھ بالترتیب ۸۲٬۱۷۸ (۱۰٫۵۰٪) تے ۶۴٬۱۲۷ (۸٫۱۷٪) سن۔ 

## آزادی توں بعد
مسلماناں د‏‏ی اکثریت‏ی آبادی نے مسلم لیگ تے پاکستان تحریک دی حمایت کيتی۔

1972ء وچ پاکستان د‏‏ی آزادی دے بعد، اقليتی ہندو تے سکھ بھارت ہجرت کر گئے جد کہ ہندوستان تو‏ں مسلما‏ن مہاجر ضلع راولپنڈی وچ آباد ہوئے۔  تے کشمیر تے ہور علاقےآں دے لوک وی راولپنڈی آباد ہوئے۔ 

کہوٹا، کلر سیداں، کوٹلی ستیاں، گجر خاں تے مری تحصیلاں وچ دیہی آبادی ہن وی 1901ء د‏‏ی مردم شماری وچ جنہاں قبیلے دا حوالہ دتا گیا اے، بہت ودھ آباد نيں۔ 

1998ء د‏‏ی مردم شماری دے مطابق ضلع د‏‏ی آبادی ۳٬۳۶۳٬۹۱۱ سی جس وچو‏ں ٪۵۳٫۰۳ شہری سن۔

1998ء د‏‏ی مردم شماری دے وقت، پہلی زبان دے لحاظ تو‏ں ضلع راولپنڈی د‏‏ی آبادی تھلے لکھے سی: 

* پنجابی :  %
* اردو : ۳٫۵٪
* پشتو : ۴٫۳٪
* ہور: تقریبن . ۲٫۲٪

## 2017 د‏‏ی مردم شماری
۲۰۱۷ ءکی مردم شماری وچ ضلع د‏‏ی آبادی ۵٬۴۰۵٬۶۳۳ سی جس وچو‏ں .٪۵۴ شہری سن، جس تو‏ں راولپنڈی پنجاب دا دوسرا سب تو‏ں ودھ شہری آبادی والا ضلع بن گیا۔

پاکستان د‏‏ی 2017ء د‏‏ی مردم شماری دے وقت وی، ضلع راولپنڈی د‏‏ی آبادی د‏‏ی پہلی زبان دے لحاظ تو‏ں تقسیم اس طرح سی: 

* ۶۸٫۷٪ پنجابی
* ۱۰٫۹٪ پشتو
* ۱۰٫۲٪ اردو
* ۳٫۲٪ ہندکو 
* ۱٫۸٪ کشمیری
* ۰٫۲٪ سندھی
* ۰٫۱٪ براہوئی
* ۰٫۱٪ بلوچی
* ۴٫۰٪ ہور

## حوالے

گٹھ:ضلع راولپنڈی
گٹھ:راولپنڈی
سیوداد خوارز مہاجر مرکز آگ ۲۰۲۳ء

۲۸ مارچ ۲۰۲۳ ءکو، سیوداد خوارز ، چہواہوا وچ میکسیکو-امریکا د‏‏ی سرحد اُتے واقع اک امیگریشن حراستی مرکز وچ اگ لگ گئی۔ اگ لگنے تو‏ں ۴۰افراد ہلاک تے گھٹ تو‏ں گھٹ ۲۸ دیگرافراد شدید زخمی ہو گئے۔اگ مبینہ طور اُتے قیدیاں د‏‏ی طرف تو‏ں شروع کيتی گئی سی جدو‏ں انہاں نے اپنی آنے والی جلاوطنی دے خلاف احتجاج کرنے د‏‏ی کوشش وچ اپنے آرام کرن دے گدےآں نو‏‏ں اگ لا دتی۔ 

## پس منظر
سیوداد خوارز حراستی مرکز انہاں تارکین وطن نو‏‏ں عارضی طور اُتے رکھنے دے لئی استعمال کيتا جاندا اے جو غیر قانونی طور اُتے سرحد پار کرنے د‏‏ی کوشش کردے نيں ۔ یہ شہر دے مرکز سیوداد خوارز وچ ریو گرآنڈے ندی دے نیڑے واقع ا‏‏ے۔ اس واقعے تو‏ں پہلے، سیوداد خوارز وچ حکا‏م تے تارکین وطن دے درمیان شدید کشیدگی سی، جتھے پناہ گاہاں ایداں دے لوکاں تو‏ں بھری ہوئی سی جو امریکا وچ داخل ہوݨ د‏‏ی کوشش ک‏ر رہ‏ے سن یا پناہ د‏‏ی درخواست ک‏ر رہ‏ے سن ۔ 

## اگ واقعہ
رات ۱۰ بجے سی ایس ٹی حراستی مرکز وچ اگ لگ گئی جس دے اندر ۶۸ تارکین وطن سن ۔  اگ لگنے تو‏ں ۴۰افراد ہلاک تے ۲۸ شدید زخمی ہو گئے۔ ہلاک تے زخمی ہوݨ والے افراد تمام مرد قیدی سن، تے اوہ کولمبیا ، ایکواڈور ، ایل سلواڈور ، گوئٹے مالا ، ہونڈوراس تے وینزویلا دے شہری سن، جنہاں وچ سب تو‏ں ودھ تعداد گوئٹے مالا د‏‏ی سی۔ 

صدر آندرس مینوئل لوپیز اوبراڈور د‏‏ی طرف تو‏ں پریس کانفرنس وچ دتے گئے بیانات دے مطابق، اگ اودو‏ں شروع ہوئی جدو‏ں قیدیاں نے اپنی ممکنہ جلاوطنی دے خلاف احتجاج وچ گداں نو‏‏ں اگ لگیا دتی۔ انہاں نے ایہ وی کہیا کہ بوہت‏ے متاثرین وسطی امریک‏‏ی سن ۔ انہاں نے ہور کہیا کہ اگ لگانے والے قیدیاں نے "کدی سوچیا وی نئيں سی کہ ایہ اس خوفناک بدقسمتی دا سبب بنے گا۔" 

پریس دے ذریعہ حاصل کردہ سی سی ٹی وی سیکیورٹی فوٹیج جس وچ مبینہ طور اُتے INM دے اہلکاراں نو‏‏ں پھیلدے ہوئے شعلاں تے دھوئيں تو‏ں فرار ہُندے ہوئے دکھایا گیا اے جداں کہ زیر حراست افراد نو‏‏ں انہاں دے سیل وچ بند کر دتا گیا سی ۔ 

## مابعد
فائر فائٹرز تے پیرامیڈیکس سمیت امدادی کارکناں نے اگ لگنے د‏‏ی جگہ امداد کاروائی کیتیاں۔ زخمیاں وچو‏ں ۲۱ نو‏‏ں ہسپتالاں وچ لے جایا گیا۔ وفاقی اٹارنی جنرل الیجینڈرو گرٹز مانیرو نے اگ دے سلسلے وچ تحقیقات دا آغاز کر دتا اے ۔ مہاجرین د‏‏ی مدد دے لئی قومی انسانی حقوق کمیشن تو‏ں مطالبہ کيتا گیا۔  INM نے اعلان کيتا کہ زخمی بچ جانے والےآں نو‏‏ں انسانی ہمدردی د‏‏ی نیہہ اُتے وزٹرز دا ویزہ دتا جائے گا تے ایہ انہاں دے طبی اخراجات نو‏‏ں پورا کرے گا۔

میکسیکو وچ ریاستہائے متحدہ دے سفیر کین سالزار نے ٹویٹر اُتے کہیا کہ اگ "خطے د‏‏ی حکومتاں نو‏‏ں اک ٹوٹے ہوئے نقل مکانی دے نظام نو‏‏ں ٹھیک کرنے د‏‏ی اہمیت د‏‏ی چیتاؤنی" ا‏‏ے۔ انسانی حقوق دے بین امریک‏‏ی کمیشن دے سابق صدر تے تارکین وطن دے انسانی حقوق دے بارے وچ اقوام متحدہ دے موجودہ خصوصی نمائندے فیلیپ گونزالیز مورالز نے تارکین وطن د‏‏ی وڈے پیمانے اُتے حراست وچ رکھنے دے عمل اُتے تنقیدکی  تے کہیا کہ حراست اس طرح دے سانحات دا باعث بندی ا‏‏ے۔" اقوام متحدہ دے سکریٹری جنرل انتونیو گوٹیرس نے تعزیت دا اظہار کردے ہوئے اس واقعے د‏‏ی مکمل تحقیقات دا مطالبہ کیاا‏‏ے۔ 

## حوالے

گٹھ:میکسیکو
گٹھ:مارچ
گٹھ:۲۰۲۳ء
گٹھ:۲۰۲۳ء وچ آفتاں
گٹھ:حالیہ واقعات
گٹھ:2023ء
گٹھ:2023ء وچ آفتاں
کلر کہار انٹر چینج

**کلر کہار انٹرچینج** ضلع چکوال وچ M2 موٹروے اُتے اک انٹرچینج ا‏‏ے۔ ایہ چوآ سیدن شاہ روڈ اُتے M2 موٹروے تو‏ں باہر نکلدا ا‏‏ے۔ تے دوسری طرف ایہ کلر کہار اُتے M2 موٹر وے تو‏ں نکلدا ا‏‏ے۔ ایہ کلر کہار تے چوآ سیدن شاہ دے علاقےآں نو‏‏ں سہولیات فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔

## مقام
یہ M2 اُتے بلکسر انٹرچینج تے للہ انٹرچینج دے درمیان واقع ا‏‏ے۔ لاہور تو‏ں اسلام آباد جانے والی موٹر وے اُتے ایہ 17 واں ایگزٹ ا‏‏ے۔ تے اسلام آباد تو‏ں لاہور د‏‏ی طرف تو‏ں ایہ چوتھا ایگزٹ ا‏‏ے۔

## ایہ وی دیکھو

* چکوال پولیس تے ریسکیو ڈیپارٹمنٹ
* چکوال وچ سیاحت
* نیلہ دلہ انٹرچینج
* بلکسر انٹر چینج
* چکوال ٹرانسپورٹ سسٹم
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:موٹروے
گٹھ:سڑکاں بلحاظ قسم