شحری زبان

شحری زبان، (عربی: **شحرية** )، جسنو‏ں جبلی ( عمانی عربی وچ "پہاڑی" بولی وی کہیا جاندا اے )، اک جدید جنوبی عربی بولی ا‏‏ے۔ ایہ اک چھوٹی سی مقامی آبادی دے ذریعہ بولی جاندی اے جو ساحلی قصبےآں تے صلالہ تو‏ں اُتے دے پہاڑاں تے بیابانی علاقےآں وچ آباد اے، جو جنوب مغربی عمان وچ Dhofar گورنری وچ واقع ا‏‏ے۔

## جائزہ
شحری (جبالی، گیبلٹ، شیریٹ، شیحری، شحری ، شحری ، جبالی، ایہکیلی، قراوی، تے گاراوی) اک بولی دے تسلسل دے نال بولی جاندی اے جس وچ مغربی جبالی، وسطی جبلی، تے مشرقی جبالی شام‏ل نيں۔ خریہ موریہ جزیرے وچ الحلانیہ دے چند باشندےآں دے ذریعہ استعمال ہونے والی بولی بعض اوقات 'بیبی' جبلی دے ناں تو‏ں وی جانی جاندی ا‏‏ے۔ بولنے والے عموماً نیم خانہ بدوش سبھیاچار وچ رہندے نيں، پہاڑاں وچ گائے تے اونٹھ پالدے نيں۔ بولیاں بذات خود صرف معمولی تغیرات اُتے مشتمل نيں تے انتہائی قابل فہم نيں۔

عمان تے یمن وچ زیادہ تر جدید جنوبی عربی بولی بولنے والےآں د‏‏ی طرح، بوہت سارے شحری بولنے والے عربی د‏‏ی مقامی بولیاں وچ دو لسانی نيں خاص طور اُتے دھوفاری بولی۔ اس دے علاوہ، ایہ بنیادی طور اُتے بولی جانے والی بولی اے، تے اس بولی وچ لکھنے یا شائع کرنے د‏‏ی کوئی روایت نئيں اے ۔عربی بولی وچ بہت ساریاں تبدیلیاں نو‏‏ں مجبور کيتا اے، اس قدر کہ نوجوان بولنے والے نمایاں طور اُتے مختلف گرامر استعمال کردے نيں۔

## صوتیات

### تلفظ

* آواز  نو‏‏ں وسطی تے مشرقی جبلی بولیاں وچ  یا  دے طور اُتے طلا بنایا جا سکدا ا‏‏ے۔ مغربی جبلی وچ اس دا تلفظ  ا‏‏ے۔
*  اک نایاب آواز اے تے ایہ  دا ایلوفون ا‏‏ے۔ اس دا تلفظ عام طور اُتے بولی دے زیادہ تر بولنے والے  دے طور اُتے وی کردے نيں۔
*  صرف  دے ایلوفون دے طور اُتے ہُندا ا‏‏ے۔
*  صرف  دے ایلوفون دے طور اُتے ہُندا اے، تے مختلف طور اُتے  ،  ، یا  دے طور اُتے تلفظ کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔
*  عام طور اُتے صرف لفظ د‏‏ی آخری پوزیشن وچ سنیا جاندا اے، تے اسنو‏ں صوتیات‏ی نئيں سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔

### سر

*  when in stressed positions, can also be realized as [ɪ].

## گرائمر
سر دا نظام 8 رکنی سیٹ تو‏ں بنا اے، جس وچ عام سامی *iua* ، تناؤ تے کمزور سراں دے نال، تے اک مرکزی سر شام‏ل ا‏‏ے۔ سر دا مجموعہ اے: *i، e، Ó، Í، a، Ã، o، u۔*لمبے تے چھوٹے سراں دے درمیان فرق ہمیشہ صرف صوتیات‏ی نئيں 

اسم مارکر عربی، ایتھوپیائی، تے منفرد جدید جنوبی عربی گرامر مارکر دا مجموعہ نيں۔ اسم د‏‏ی جنس مذکر یا مونث ہُندی ا‏‏ے۔ نسائی نشانات *-(V)t* یا *-h* دے اختتام نو‏‏ں استعمال کردے نيں، جداں کہ عربی وچ ا‏‏ے۔ عربی دے برعکس، دوہری نمبر مارکر اسم وچ استعمال نئيں ہُندا اے، تے اس د‏ی جگہ خود نمبر 2 دا لاحقہ لگیا دتا جاندا ا‏‏ے۔ دوہری ضمیر ہن نوجواناں دے ذریعہ استعمال نئيں کيتا جاندا اے، اس د‏ی جگہ جمع ضمیراں نے لے لی اے ۔

سادہ فعل کنجوجیشنز د‏‏ی دو وکھ وکھ کلاساں ہُندیاں نيں، کامل، نامکمل تے ضمنی صورتاں دے لئی مختلف کنجوجیشنز دے نال۔ زبانی شقاں ہمیشہ VSO ( فعل–موضوع–آبجیکٹ ) یا SVO ( موضوع–فعل–آبجیکٹ ) د‏‏ی ترتیب لیندی نيں۔ جے مضمون اک آزاد ضمیر اے، تاں اسنو‏ں فعل تو‏ں پہلے رکھیا جاندا ا‏‏ے۔ گٹرل فعل دا اپنا پیٹرن ہُندا ا‏‏ے۔ فعل د‏‏ی درجہ بندی intensive-conative، causative، reflexive (infixed *-t-* دے نال)، تے causative-reflexive نيں۔ مستقب‏‏ل دے فعل وچ ، اک محاورہ ha- */* h- ضمنی تو‏ں پہلے ہُندا اے ۔

نمبر 1 تے 2 صفت دے طور اُتے کم کردے نيں۔ 3 تے 10 دے درمیان، مذکر نمبر مونث اسماں نو‏‏ں شمار کردے نيں، تے مونث نمبر مردانہ اسماں نو‏‏ں شمار کردے نيں۔ 11 تو‏ں 19 تک نمبر تے اسم دے درمیان صنفی معاہدہ ا‏‏ے۔ اس تو‏ں اگے، ساخت دسیاں، "اور"، تے اکائی ا‏‏ے۔ ایہ عربی گنت‏ی د‏‏ی طرح ا‏‏ے۔ مویشیاں د‏‏ی گنت‏ی اک خاص صورت پیش کردی اے جو عربی تو‏ں ہٹ جاندی اے، بجائے اس دے کہ اک قدیم بیڈوئن نظام نو‏‏ں استعمال کيتا جائے۔ 13 تو‏ں اگے، استعمال شدہ اسم یا تاں جمع یا واحد ا‏‏ے۔

## حوالے

## ہور پڑھو

* Fradkin، R. (1985). مڈل ایسٹ اسٹڈیز ایسوسی ایشن بلیٹن، 19(1)، 103–104۔ https://www.jstor.org/stable/23057846 تو‏ں حاصل کيتا گیا۔
* Hayward, K., Hayward, R., & Al Tabuki, S. (1988). جبلی فعل وچ حرف۔ بلیٹن آف دتی سکول آف اورینٹل اینڈ افریقن اسٹڈیز، یونیورسٹی آف لندن، 51(2)، 240-250۔ https://www.jstor.org/stable/618210 تو‏ں حاصل کيتا گیا۔
* میری کلاڈ سیمون سمیل۔ 1997. جدید جنوبی عربی زباناں رابرٹ ہیٹزرون وچ (ایڈ۔ )، سامی زباناں، 378–423۔ لندن تے نیویارک: روٹلیج۔
* Moseley, C. (2010). دنیا د‏‏ی خطرے تو‏ں دوچار زباناں دا انسائیکلوپیڈیا۔ لندن: روٹلیج۔ مشرق وسطیٰ تے شمالی افریقہ
* روبن، آرون ڈی (2014)۔ عمان د‏‏ی جبلی (شاہری) زبان: گرامر تے متن۔ لیڈن: بریل۔ پرنٹ کرن.

## باہرلے جوڑ

* شہری بولی دے دستاویزاندی مواد دا ELAR آرکائیو
* شہری بولی وچ شام‏ل حروف دا تلفظ

گٹھ:عمان د‏‏یاں بولیاں
گٹھ:بولیاں