عرب بہار

عرب بہار، عرب دنیا وچ شروع ہونے والی اک انقلابی لہر سی، جو تونس وچ 18 دسمبر 2010ء نو‏‏ں شروع ہوئی، جس نے کئی ملکاں نو‏‏ں اپنی لپیٹ وچ لے لیا۔ کئی بادشاہتاں دا تختہ الٹ گیا۔ چھوٹے تے وڈے (پر امن تے کچھ اُتے تشدد) کئی احتجاجی مظاہر ہوئے، یمن، لیبیا، عراف تے سوریہ وچ خانہ جنگی شروع ہوئے گی۔ لیبیا دے حکمران معمر القذافی نو‏‏ں عوام نے مار ڈالیا۔
2011 ء دے اوائل وچ ، جدو‏ں مشرق وسطیٰ دے ملکاں (تیونس، مصر، یمن، لیبیا ) وچ حکمراناں دے خلاف احتجاجی تحریکاں شروع ہوئیاں تے اَگڑ پِچھڑ کامیاب وی ہوئے گئياں، تاں اسنو‏ں عرب بہار قرار دتا گیا؛ یعنی عرب دنیا نو‏‏ں موروثی بادشاہتاں تے فوجی آمریتاں دے تسلط تو‏ں آزادی مل رہی اے تے اس پرجمہوریت د‏‏ی بہار چھا رہی ا‏‏ے۔

**عرب بسنت** عرب دنیا وچ انقلابی جلوساں، سوچاں تے تحریکاں، دیسی لڑائیاں، فساداں دا ناں اے جیہڑی 10 دسمبر 2010 توں شروع ہوئی۔ ایس نال مصر، لبیا، یمن تے ٹیونس وچ سرکاراں بدلیاں جا چکیاں نیں۔ 

بحرین، مراکش، اردن تے کویت وچ وی سیاسی حقاں لئی لوک سڑکاں تے آۓ نیں۔

  

## خلاصہ بلحاظ ملک
400px|thumbnail|وسط|    <br />

}
|Civil uprising transformed into شامی خانہ جنگی after August 2011
|
* Release of some political prisoners
* Dismissal of Provincial Governors
* Resignation of the Government
* End of Emergency Law
* Resignations from Parliament
* Large defections from the Syrian army تے clashes between soldiers تے defectors
* Formation of the آزاد شامی فوج تے full-scale civil war
| 230,620–320,620
! style="color:#fff; background:#950000;"|<span style="color:white;">خانہ جنگی</span>
|-
| صوبہ خوزستان
|
|18 اپریل 2011ء وچ اختتام
|
|
! style="color:#fff; background:#d64400;"|<span style="display:none;">B </span><span style="color:white;">وڈا احتجاج</span>
|-
| اسرائیل د‏‏ی سرحداں
|
|5 جون 2011ء اختتام
|
* Arab demonstrations on the borders of Israel
| 67
! style="color:#fff; background:#d64400;"|<span style="display:none;">B </span><span style="color:white;">وڈا احتجاج</span>
|-
|
|
|Arrests made in the name of national security تے some activists had their nationality revoked. Some activists deported.
|
|
! style="color:#fff; background:#eac27c;"|<span style="display:none;">C </span><span style="color:black;">چھوٹے درجے دا احتجاج</span>
|-
|
|
|
|
* Then Palestinian prime minister Salam Fayyad states that he is "'willing to resign"
* Fayyad resigns on 13 April 2013 but because of political differences between him تے the Palestinian صدر محمود عباس over the finance portfolio
|
! style="color:#fff; background:#eac27c;"|<span style="display:none;">C </span><span style="color:black;">چھوٹے درجے دا احتجاج</span>
|-
|colspan=4; style="text-align:right;"|***کل تعداد اموات تے ہور نتائج:***
|294,251+ **–384,255+** (بین الاقوامی تخمینہ،> 80% سوریہ وچ جاری)'''
|
* چھ حکومتاں دا خاتمہ (مصر تے یمن وچ دو دو بار)
* تن خانہ جنگیاں (سوریہ، عراق، لیبیا)
* حکومت‏ی تبدیلیاں دے نتیجے وچ خانہ جنگیاں
* حکومت‏ی تبدیلیاں دے نتیجے وچ پنج بار احتجاج
* پنج وڈے احتجاج
* پنج چھوٹے احتجاج
|}

## حوالے

عرب بہار
گٹھ:2010ء د‏‏ی دہائی وچ فوجی تاخت تے فوجی بغاوت دیاں کوششاں
گٹھ:2010ء دے احتجاجات
گٹھ:2010ء وچ ایشیا
گٹھ:2011ء دے احتجاجات
گٹھ:2011ء وچ ایشیا
گٹھ:2012ء دے احتجاجات
گٹھ:2012ء وچ ایشیا
گٹھ:2013ء وچ ایشیا
گٹھ:احتجاجی مارچ
گٹھ:افریقا وچ 2010ء
گٹھ:افریقا وچ 2011ء
گٹھ:افریقا وچ 2012ء
گٹھ:اکیہويں صدی دے انقلابات
گٹھ:انقلابی لہراں
گٹھ:تریخ جزیرہ نما عرب
گٹھ:تریخ شمالی افریقا
گٹھ:تریخ مشرق وسطی
گٹھ:جالبینی مراقبت
گٹھ:شام
گٹھ:شام دی تریخ