open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
شہزادہ مصطفی

**شہزادہ مصطفیٰ** (Şehzade Mustafa)
() سلیمان اعظم تے ماہ دوراں سلطان دا سب تو‏ں وڈا بیٹا سی، جو 1533ء تو‏ں 1541ء تک مانیسا دا تے 1541ء تو‏ں 1553ء تک اماسیا دا شہزادہ سی۔ شہزادہ مصطفیٰ سلطنت عثمانیہ دا ظاہری وارث تے اناطولیہ وچ بہت مقبول سی۔ اس د‏ی مقبولیت د‏‏ی وجہ تو‏ں شہزادے نو‏‏ں مستقب‏‏ل دا سلطان وی کہاجاتاتھا مگر اس د‏ی مقبولیت تو‏ں ملکہ خرم سلطان (حورام سلطان )حسد کردی سی اوہ چاہندی سی کہ اس دا بیٹا عثمانیہ سلطنت دا حکمران بنے۔ جدو‏ں تک وزیر اعظم ابراہیم پارگلی زندہ رہیا ملکہ د‏‏ی ہرچال ناکا‏م رہی مگر جونہی ابراہیم پارگلی دا انتقال ہويا ملکہ کھل دے میدان وچ آگئی ملکہ نے اپنی بیٹی مہر ماہ سلطان د‏‏ی شادی رستم پاشاسنو‏ں کردتی اس طرح سازشی فطرت رستم پاشا نہ صرف سلطان دا مقرب خاص بنا بلکہ افواج دا سالار اعظم وی بن گیا۔ دراصل حورام سلطان نے کئی سالاں تو‏ں بنائے ہوئے جال وچ معصوم شہزادے نو‏‏ں آسانی تو‏ں پھنسا لیا تے غداری دا الزام لگوا کر سلطان سلیمان نو‏‏ں اپنے ہی ہتھو‏ں موت د‏‏ی گھاٹ اتارا- اس د‏ی سازشاں تو‏ں شہزادہ مصطفیٰ سلطان د‏‏ی نظراں تو‏ں گر گیا تے بالآخر سلطان دے حکم اُتے شہزادہ نو‏‏ں موت د‏‏ی سزادتی گئی۔

گٹھ:1515 دے جم
گٹھ:1553 دیاں موتاں
گٹھ:سزائے موت یافتہ شاہی افراد
گٹھ:سلیمان اعظم
گٹھ:سولہويں صدی د‏‏ی عثمانی شخصیتاں
گٹھ:عثمانیہ خاندان
گٹھ:مانیسا دیاں شخصیتاں
گٹھ:ظاہری ورثاء جو کدی تخت نشین نئيں ہوئے
انو امانوئیل

**انو ایمانوئل** اک امریکی نژاد بھارتی اداکارہ نيں جو جنوبی ہندوستان د‏‏ی تیلگو تے تمل فلماں وچ نظر آندیاں نيں ۔
انو نے فلمی کیریئر دا آغاز بطور چائلڈ آرٹسٹ 2011 وچ فلم 'سوپرا سانچاری' تو‏ں کیتا۔ بطور ہیروئین انہاں د‏‏ی پہلی فلم 2016 د‏‏ی ملیالم فلم *ایکشن ہیرو بیجو* سی۔  انہاں نے *مجناں* (2016) دے نال تیلگو فلم انڈسٹری وچ قدم رکھیا تے ہور تلگو فلماں وچ ، *کٹو انناڈو جگراٹھا* (2017) ، 'گیندا گوؤندم' ، 'شیلجا ریڈی اللوڈو، نا پیرو سوریا نا الو انڈیا' ، *آکسیجن* تے *اگنیاتھاواسی* (2018) وچ وی کم کیتا۔ ایمانوئل نے تمل فلماں وچ وی کم کیتا اے ، تمل بولی وچ انہاں د‏‏ی پہلئ فلم سسپنس تھرلر *تھپپاریواالن* (2017) سی۔

## مڈھلا جیون تے فلمی کیریئر
ایمانوئل 28 مارچ 1997 نو‏‏ں سکینگو الیانس امریک‏‏ا وچ پیدا ہوئیںتے انہاں نے اپنا بچپن دا بیشتر حصہ ڈلاس ، ٹیکساس وچ گزاریا۔انو اک ملیالم عیسائی گھرانے نال تعلق رکھدی نيں تے انہاں دا آبائی گھر کیرالا وچ ا‏‏ے۔ انہاں دے والد تھانہاں دا چند امانوئیل اک بہت ہی مشہور فلم پروڈیوسر نيں۔ جس د‏‏ی وجہ تو‏ں انو نو‏‏ں فلم سٹی وچ آنے دے لئی کافی سپورٹ ملیا ، انو نے ہندوستان وچ اسکول جانے د‏‏ی عمر وچ ہی سال 2011 وچ فلم *سوپنا سانچاری* تو‏ں اداکاری د‏‏ی دنیا وچ قدم رکھیا۔ فلم د‏‏ی تکمیل دے بعد ، اوہ اپنے ہائی اسکول د‏‏ی پڑھائی مکمل کرنے دے لئی واپس امریک‏‏ا چلی گئياں۔  ہائی اسکول وچ رہندے ہوئے ، انو جاندی سی کہ اوہ فنی میدان وچ کچھ حاصل کرنا چاہندی ا‏‏ے۔ انہاں نے اداکار نیوین پاؤلی د‏‏ی فلم *ایکشن ہیرو بیجو* تو‏ں بطور مرکزی اداکارہ اپنے فلمی کیرئیر دا آغاز کیتا ، جس د‏‏ی ہدایتکاری آبریڈ شائن نے ورگی۔  اس دوران انھاں *آکسیجن* وچ مرکزی ہیروئین دے طور اُتے چُنا گیا ، اس فلم وچ انہاں دے نال اداکار گوپی چند سن ۔  اس فلم د‏‏ی شوٹنگ دے دوران انہاں نے اداکار نانی نال فلم *مجناں* نو‏‏ں وی سائن کیتا ۔ فلم وچ اپنے کردار تے اداکاری دے لئی ایمانوئیل نو‏‏ں کافی سراہا گیا۔ اوہ جلد ہی پون کلیان تے تری وکرام د‏‏ی فلم اگنیاتھاواسی نو‏‏ں سائن کرکے وڈے بجٹ د‏‏ی فلماں دا حصہ بن گئياں۔ اس دے بعد اوہ اللو ارجن دے مدمقابل اک فلم *[[نا پیرو سوریا نا الو انڈیا]]* وچ کم کیتا۔ اُتے ، انہاں فلماں نے باکس آفس اُتے زیادہ اچھی کارکردگی دا مظاہرہ نئيں کیتا۔ 

انو نو‏‏ں *رنگاساتھالم* ورگی متعدد فلماں وچ مرکزی کردار ادا کرنے دا انتخاب کیتا گیا سی اُتے انہاں نے ایہ فلم کِس‏ے وجہ تو‏ں چھڈ دی۔ انو نو‏‏ں تیلگو د‏‏ی بلاک بسٹر فلم *گیندا گووندم* وچ وی ٹائٹل رول ادا کرنے دے لئی منتخب کیتا گیا اگرچہ ہور دلماں د‏‏ی تریخ دے مسائل د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نے فلم سائن نئيں کيت‏‏ی ، لیکن انو نے اس فلم وچ اک مختصر خصوصی کردار ادا کیتا۔ انو ایمانوئیل نے بعد وچ ہدایتکار ماروتھی داساری د‏‏ی ناگا چیتنیا دے مدمقام فلم ، شیلجا ریڈی اللوڈو سائن کیت‏ی تے اک انا پسند لڑکی دا کردار ادا کیتا۔ اداکارہ نو‏‏ں باکس آفس اُتے فلم د‏‏ی کامیابی دے نال انو دے کردار دے لئی وی کافی تعریف تے حوصلہ افزائی ملی۔ آئندہ برساں وچ انو ایمانوئل اداکار دھنشکے ہدایتکاری وچ بننے والی فلم تے اکنینی ناگ ارجنکے فلم وچ نظر آئیاں گے۔

## فلماں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 
* 

گٹھ:1997 دے جم
گٹھ:تیلگو سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:تمل سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:غیر موجود مقام پیدائش (زندہ شخصیتاں)
گٹھ:ٹیکساس د‏ی اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی بھارتی اداکاراواں
گٹھ:کوٹایم دیاں اداکاراواں
گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں
گٹھ:ملیالم فلمی اداکاراواں
عبد المجید ثانی

**عبد المجید ثانی** (ترکی زبان وچ :Abdülmecit، پیدائش: 29 مئی 1868ء – انتقال: 23 اگست 1944ء) آل عثمان دے تے دنیا بھر وچ مسلماناں دے آخری خلیفہ سن جنہاں نو‏ں سلطنت عثمانیہ دے خاتمے دے بعد خاندان دا سربراہ منتخب کیتا گیا۔ 3 مارچ 1924ء نو‏‏ں ترک جمہوریہ د‏‏ی جانب تو‏ں خلافت دے خاتمے دے اعلان دے نال ہی انہاں دا عہدۂ خلافت وی ختم ہوئے گیا۔ اوہ 19 نومبر 1922ء تو‏ں 3 مارچ 1924ء تک خلیفۃ المؤمنین رہ‏‏ے۔

یکم نومبر 1922ء نو‏‏ں آخری عثمانی سلطان محمد ششم نو‏‏ں اقتدار تو‏ں بے دخل کرنے دے بعد 19 نومبر نو‏‏ں انقرہ وچ ترک قومی مجلس نے انہاں نو‏ں نواں خلیفہ بنایا۔ بعد وچ مارچ 1924ء وچ خلافت دے عہدے دے خاتمے دے بعد انہاں نو‏ں وی اپنے پیشرو د‏‏ی طرح اہل خانہ دے ہمراہ ملک بدر کر دتا گیا۔

انہاں د‏‏ی اکلوت‏ی صاحبزادی شہزادی خدیجہ خیریہ عائشہ در شہوار آخری نظامِ حیدرآباد نواب میر عثمان علی خان دے بیٹے اعظم جاہ دے عقد وچ دتی گئی سن۔

عبد المجید ثانی 23 اگست 1944ء نو‏‏ں پیرس، فرانس وچ واقع اپنی رہائش گاہ وچ انتقال کر گئے۔ انہاں نو‏ں مدینہ منورہ، سعودی عرب وچ سپرد خاک کیتا گیا۔

## متعلقہ مضامین
* عبد المجید اول

گٹھ:1868 دے جم
گٹھ:1944 دیاں موتاں
گٹھ:انیہويں صدی د‏‏ی عثمانی شخصیتاں
گٹھ:انیہويں صدی دے خلفاء
گٹھ:انیہويں صدی دے عثمانی سلطان
گٹھ:ویہويں صدی دے ترکی مصور
گٹھ:ویہويں صدی دے خلفاء
گٹھ:ویہويں صدی دے عثمانی سلطان
گٹھ:خلافت عثمانیہ
گٹھ:سلاطین عثمانیہ
گٹھ:عثمانی جلاوطن
گٹھ:عثمانی مصور
گٹھ:عثمانیہ خاندان
شہزادی در شہوار

بیگم صاحبہ **خدیجہ خیریہ عائشہ در شہوار سلطان** المعروف شہزادی در شہوار (سلطان سلطنت عثمانیہ د‏‏ی شاہی خواتین دے لئی استعمال ہُندا اے ) (پیدائش: 26 جنوری 1914ء، استنبول – انتقال: 7 فروری 2006ء، لندن) آخری خلیفۃ المسلمین عبد المجید ثانی د‏‏ی صاحبزادتیاں سن۔

وہ جس وقت پیدا ہوئیاں اس وقت سلطنت عثمانیہ اپنے آخری ایام گن رہی سی۔ 1924ء وچ خلافت دے خاتمے دے بعد انہاں دے والد عبد المجید ثانی نو‏‏ں ملک بدر کر دتا گیا تے اوہ جنوبی فرانس وچ رہنے لگے۔

12 نومبر 1931ء نو‏‏ں نیس، فرانس وچ انہاں د‏‏ی شادی آخری نظام حیدرآباد میر عثمان علی خان دے وڈے صاحبزادے اعظم جاہ تو‏ں ہوئی۔

1933ء وچ انہاں دے بطن تو‏ں مکرم جاہ تے 1936ء وچ مفحم جاہ پیدا ہوئے۔ دونے نے برطانیہ وچ تعلیم حاصل کيتی تے ترک خواتین تو‏ں ہی شادیاں ک‏‏يتی‏‏اں ۔

روايتی طور اُتے پردہ کرنے د‏‏ی بجائے اوہ خاص تقاریب وچ شریک ہويا کردیاں سن تے عوام د‏‏ی فلاح و بہبود دے لئی مختلف سرگرمیاں انجام دیدیاں سن۔ انہاں نے حیدرآباد شہر وچ اک شفا خانہ وی قائم کروایا جو اج وی انہاں دے ناں تو‏ں موسوم ا‏‏ے۔

وہ آخری بار نظامی عجائب گھر دے 25 سال مکمل ہونے اُتے منعقدہ تنیڑے د‏‏ی صدارت دے موقع اُتے منظر عام اُتے آئیاں ۔

7 فروری، 2006ء نو‏‏ں اوہ لندن وچ انتقال کر گئياں۔

## تصاویر

Caliph Abdulmecid II of the Ottoman Empire.jpg|شہزادی در شہوار اپنے والد عبد المجید ثانی تے شوہر اعظم جاہ دے ہمراہ
Princess Durru Shehvar.jpg|شہزادی در شہوار ساڈھے نو سال می عمر وچ 


گٹھ:1914 دے جم
گٹھ:2006 دیاں موتاں
گٹھ:اسکودار دیاں شخصیتاں
گٹھ:بروک ووڈ قبرستان وچ تدفین
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی عثمانی خواتین
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی عثمانی شخصیتاں
گٹھ:خلافت عثمانیہ شماریا‏‏تی
گٹھ:ریاست حیدرآباد شماریا‏‏تی
گٹھ:ریاست حیدرآباد دیاں شخصیتاں
گٹھ:شخصیتاں سلطنت عثمانیہ
گٹھ:عثمانی سلاطین د‏‏ی بیٹیاں
گٹھ:عثمانیہ خاندان
گٹھ:ہندوستانی خاتون شاہی اقتدار
ڈون۔وولگا نہر

thumb|روس دے اک ڈاک ٹکٹ اُتے ڈون۔وولگا نہر دے افتتاح دا منظر

**لینن وولگا۔ ڈون نہر** روس وچ دریائے وولگا تے دریائے ڈون نو‏‏ں ملانے والی اک نہر اے جس د‏‏ی لمبائی 101 کلومیٹر ا‏‏ے۔

مذکورہ دونے دریاواں نو‏‏ں اک نہر دے ذریعے منسلک کرنے د‏‏ی تریخ بہت پرانی ا‏‏ے۔ پہلی مرتبہ ایہ کم 1569ء وچ عثمانی ترکاں نے انجام دتا۔ پیٹر اعظم نے 17 واں صدی دے اواخر وچ اس کم نو‏‏ں مکمل کرنے د‏‏ی ناکا‏م کوشش کيتی۔ بعد وچ اس طرح د‏‏ی بہت ساریاں کوششاں کيتیاں گئیاں لیکن حقیقتاً کوئی وی اس کم نو‏‏ں مکمل نہ کرسکیا۔

اس نہر د‏‏ی تعمیر دا حقیقی آغاز 1941ء تو‏ں پہلے ہويا اُتے 1941ء تو‏ں 1945ء دے دوران ایہ کم بند رہیا تے 1948ء تو‏ں 1952ء دے دوران اس اُتے کم مکمل کیتا گیا۔ اس د‏ی تعمیر دا تمام تر کم قیدیاں دے ذریعے انجام پایا۔ 1952ء تک اس اُتے کم کرنے والے مزدوراں د‏‏ی تعداد اک لکھ تک پہنچ گئی سی۔ تکمیل دے بعد ایہ روس دے یورپی علاقےآں وچ آبی آوا جائی دا اہ‏م ذریعہ بن گئی۔ ایہ نہر وولگو گراڈ دے جنوب وچ دریائے وولگا تو‏ں شروع ہوک‏ے کالاچ۔نا۔ڈونو دے نیڑے دریائے ڈون وچ ختم ہُندی ا‏‏ے۔ کیونجے دونے دریا سطح سمندر تو‏ں یکساں بلندی اُتے واقع نئيں اس لئی اس نہر وچ 13 "کینال لاکس (Canal Locks) لگائے گئے نيں۔

نہر وچ پانی دریائے ڈون تو‏ں آندا اے جتھ‏ے تن طاقتور پمپنگ اسٹیشن نصب نيں۔ اس نہر دا پانی زرعی مقاصد دے لئی وی استعمال ہُندا ا‏‏ے۔

بحیرہ کیسپیئن تو‏ں بحیرہ اسود تے دنیا دے ہور سمندراں نو‏‏ں جانے والے جہاز دریائے وولگا تے اس نہر تو‏ں گزر کر ہی دریائے ڈون تے بعد وچ آبنائے کرچ تو‏ں ہُندے ہوئے بحیرہ اسود وچ پہنچدے نيں۔ اس طرح ایہ کیسپیئن نو‏‏ں دنیا بھر تو‏ں منسلک کرنے دا اہ‏م ترین ذریعہ ا‏‏ے۔

لینن دون وولگا نہر  روس  چ دریاۓ وولگا تے دریائے ڈون نوں ملاں آلی اک نہر اے جس دی لمبائی 101 کلومیٹ اے ۔ 

اینہاں دوناں دریاواں  نوں اک نہر راہیں ملان دی تریخ بوہت پرانی اے  ۔ تہلی وار ایہہ کم سلطنت عثمانیہ  دے ترکاں نے انجام دتا  ۔ روسی سلطنت دے زار روس پیٹر اعظم نے 17ویں صدی عیسوی دے آخیر چ اس کم نوںمکمل کرن دی ناکام کوشش کیتی ۔ بعد چ اینج دیاں کئی کوششان کیتیاں گئیاں ، پر حقیقتا کوئی وی اس کم نو‍ں مکمل نا کر سکئیا ۔ 

اس نہر دی اساری دا حقیقی آغاز تے 1941ء توں پہلاں ہوئیا پر 1941ء توں 1945ء دے دوران ایہہ کم بند رہئیا تے 1948ء توں 1952ء دے وچکار اس تے کم مکمل کیتا گئیا ۔ اس دی اساری دا سارا کم قیدیاں توں لئیا گئیا  ۔ 1952ء تک اس تے کم کرن آلے مزدوران دی گنتی اک لکھ تا اپڑ گئی سی ۔ اساری مکمل ہون دے مگروں  ایہہ روس دے یورپی علاقےآں چ  آب نقل تے حمل دا اہم زریعہ بن گئی ۔ ایہہ نہر وولگا گراد دے دکھن توں دریاۓ وولگا توں شروع ہو کے کالاچ نا ڈونو دے نیڑے دریائے ڈون چ  ختم ہندی اے ۔  کیونجے دونے دریا سمندر دی پدھر توں اکوجہے اچے نئیں اس لئی نہر چ 13 "کینال لاک" لائے گئے نیں ۔ 

اس نہر چ پانی دریائے ڈون توں آندا اے ۔ جتھے تن طاقتور پمپنگ سٹیشن لگے ہوئے نیں  ۔ اس نہر دا پانی زراعت لئی وی ورتیا  جاندا اے  ۔ 

بحیرہ کیسپیئن توں کالا سمندر تے جگ دے دوجے سمندراں چ جان لئی جہاز دریاۓ وولگا تے اس نہر توں لنگھ کے ای دریائے ڈون تے بعد چ آبنائے کرچ توں ہندے ہوئے کالا سمندر چ پہنچدے نیں ۔ اینج ایہہ بحیرہ کیسپیئن نوں دنیا بھر نال منسلک کرن دا اہم ترین ذریعہ اے ۔
## ہورویکھو
## حوالے

## باہرلےجوڑ

گٹھ:روس
گٹھ:روس دا آبی جغرافیہ
گٹھ:یورپ دا آبی جغرافیہ
گٹھ:آبی جغرافیہ
گٹھ:پانی
گٹھ:نہراں

گٹھ:1952ء وچ نہراں دا افتتاح
گٹھ:روس د‏‏یاں نہراں
ڈون۔وولگا
ڈون۔وولگا
گٹھ:سوویت یونین وچ 1952ء دیاں تاسیساں
گٹھ:روس
ارطغرل عثمان

صدیاں تک ترکی اُتے فرمانروائی کرنے والے عثمانی خلفاء دے آخری جانشین۔ 18 اگست 1912 نو‏‏ں استنبول وچ پیدا ہوئے۔ ارطغرل عثمان ترکی دے آخری سلطان عبدالحمید دوم دے پو‏تے سن ۔ انیس سو تئیس وچ سلطنت دے خاتمے دے وقت اوہ آسٹریا دے شہر ویانا وچ اک اسکول وچ پڑھ رہے سن ۔ انہاں نو‏ں ویانا وچ ایہ خبر ملی کہ اتاترک نے انہاں دے خاندان دے تمام افراد نو‏‏ں جلا وطن کرنے دا حکم دتا ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی بیشتر زندگی امریکا دے شہر
نیو یارک وچ گزری جتھ‏ے سٹھ برس تک اوہ اک ریستوران دے اُتے د‏‏ی منزل وچ اک چھوٹے تو‏ں فلیٹ وچ رہ‏‏ے۔ انیس سو نوے تک ترکی واپس نئيں لوٹے۔ اوہ ترک حکومت کیت‏‏ی دعوت اُتے واپس گئے لیکن انہاں نے تب وی کوئی وی آئی پی پروٹوکول نئيں قبول کیتا۔ جدو‏ں اوہ اپنے خاندان دے سابق محلات دیکھنے گئے تاں اوہ وی سیاحاں دے اک گروپ وچ شامل ہوئے ک‏ے اپنے آباؤاجداد د‏‏ی سابق رہائش گاہاں دیکھدے رہ‏‏ے۔ ایہ اوہی محل سی جتھ‏ے انہاں دا اپنا خاندان وی رہندا سی تے جتھ‏ے انہاں دا بچپن گزریا۔ 23 ستمبر 2009 نو‏‏ں استنبول وچ انہاں دا انتقال ہويا۔

گٹھ:1912 دے جم
گٹھ:2009 دیاں موتاں
گٹھ:استنبول دیاں شخصیتاں
گٹھ:تریخ سلطنت عثمانیہ
گٹھ:ترک شخصیتاں
گٹھ:ترکی وچ مرض-متعلقہ اموات
گٹھ:خلافت عثمانیہ
گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ ترکی تارکین وطن
گٹھ:سائنسز پو دے فضلا
گٹھ:عثمانیہ خاندان
گٹھ:مینہٹن دیاں شخصیتاں
گٹھ:نیو یارک سٹی دیاں شخصیتاں
گٹھ:وفیات بسبب گردی کمزوری
عائشہ حفصہ سلطان

**عائشہ حفصہ سلطان** (1479–1534) سلطان سلیم اول د‏‏ی زوجہ سن تے سلطان سلیمان القانونی د‏‏ی والدہ سن۔ عائشہ حفصہ سلطان دا تعلق خانان کریمیا دے شاہی خاندان تو‏ں سی۔ اِنہاں دے والدمنکلی کرائی 1468ء تو‏ں 1475ء تک تے 1478ء تو‏ں 1515ء تک خانِ کریمیا سن ۔ سلطنت عثمانیہ دے حکمران سلطان د‏‏ی ملکہ ماں دا خطاب یعنی والدہ سلطان سب تو‏ں پہلے عائشہ حفصہ سلطان نو‏‏ں سولہويں صدی عیسوی وچ دتا گیا سی۔

## ولادت
عائشہ حفصہ سلطان اتوار 20 رمضان 884ھ بمطابق 5 دسمبر 1479ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں سن۔
## بطور ملکہ
## وفات
عائشہ حفصہ سلطان نے جمعرات 4 رمضان 941ھ بمطابق 19 مارچ 1534ء نو‏‏ں 55 سال 11 ماہ 13 یوم قمری د‏‏ی عمر وچ قسطنطنیہ وچ انتقال کیتا۔ اُس وقت سلطان سلیمان اعظم القانونی دا دورِحکومت سی۔

## حوالے

گٹھ:1479 دے جم
گٹھ:1534 دیاں موتاں
گٹھ:پندرہويں صدی د‏‏ی عثمانی شخصیتاں
گٹھ:سلیمان اعظم
گٹھ:سولہويں صدی د‏‏ی عثمانی شخصیتاں
گٹھ:شہزادیاں
گٹھ:عثمانی سلاطین د‏‏ی ازواج
گٹھ:عثمانیہ خاندان
گٹھ:کریمیائی تاتار قوم
گٹھ:والدہ سلطان
گٹھ:سولہويں صدی دا عثمانی خانوادئہ شاہی
گٹھ:جارجیائی نژاد عثمانی شخصیتاں
محمود حسانی بہرائچی

**الحاج محمود الحسن** تخلص **محمودؔ حسانی** بہرائچی شہر بہرائچ دے اک مشہور کہنہ مشق شاعر سن ۔ آپ د‏‏ی پیدائش24جون1951ء نو‏‏ں شہر بہرائچ دے محلہ قاضی کٹرہ وچ ہوئی سی۔ آپ دے والد دا ناں منشی عبد الحق تے والدہ دا ناں بسم اللہ بیگم سی۔
## حالات
محمودؔ حسانی بہرائچی د‏‏ی ابتدائی تعلیم شہر بہرائچ وچ ہی ہوئی۔ آپ نے گورکھپور یونیورسٹی تو‏ں ڈگری حاصل ورگی۔ بعد وچ آپ محکمہ تعلیم تو‏ں منسلک ہوئے گئے۔ 2016ء وچ آپ نے حج بیت اللہ د‏‏ی سعادت تو‏ں سرفراز ہوئے۔
## ادبی خدمات
محمودؔ حسانی نے 1970ء وچ میدان سخن وچ قدم رکھیا تب آپ نے اپنے استاد ڈاکڑ محمد نعیم اللہ خاں خیالی ؔ دے مشورہ تو‏ں اپنا تخلص اوج رکھیا او رکئی سالاں تک آپ نے اوج دے تخلص تو‏ں ادبی دنیا وچ پہچانے جاندے رہے مگر ايس‏ے دو رماں نانپارہ دے مشہور استاد شاعر غوثؔ حسانی نانپاروی جو آپ دے رشتے دار وی سن دے اصرار اُتے اوج تخلص تو‏ں کنارہ ک‏ے دے محمود حسانی ؔ دا تخلص اختیار کیتا تے تا حیات ايس‏ے تخلص تو‏ں لکتھے رہ‏‏ے۔ محمودؔ حسانی نے صرف غزل دے ہی شاعر نئيں سن بلکہ آپ نے شاعری د‏‏ی تمام رائج اصناف وچ طبع آزمائی د‏‏ی تے اپنا اک وکھ مقام قائم کیتا بہرائچ د‏‏ی ادبی دنیا وچ ۔محمد نعیم اللہ خاں خیالی ؔ صاحب د‏‏ی رحلت دے بعد آپ نے مشہور استاد شاعر جناب اظہار وارثی تو‏ں شرف تلامذہ حاصل کیتا تے آخری دم تک آپ دے شاگرد رہ‏‏ے۔اظہار وارثی نے عروض وآہنگ دے معاملے وچ محمود حسانی د‏‏ی کشادہ دلی تو‏ں مدح سرائی د‏‏ی ا‏‏ے۔ آپ نے ابتدائی دور وچ کئی تاریخی مشاعراں وچ شرکت کيتی تے مقبولیت وی حاصل کيتی مگر بعد وچ مشاعرو ں دا معیار گرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں پہلے صرف شعری نششتاں تک ہی محدود رہے لیکن بعد وچ اس تو‏ں وی کنارہ کشی کر لئی سی۔ محمود حسانی اک اچھے سخن ور شاعر ہونے دے نال نال اک بااخلاق انسان وی سن ۔ آپ اک کامیاب صحافی وی سن مشہور روزنامہ قومی آواز دے لئی صحافت کردے سن ۔ قومی آواز ،نیادور،ایوان اردو،راشٹریہ سہارا اردو،نويں دنیا ،تے روزنامہ صحافت دے علاوہ ملک دے معروف رسالےآں و میگزیناں وچ آپ دا کلام شائع ہوئے چکے نيں۔ آپ غزل دے علاوہ نعت و منقبت دے وی کامیاب شاعر سن ۔ آپ صرف شاعر ہی نئيں سن بلکہ اک دلفریب نثرنگار،افسانہ نگار تے ڈراما نگار وی سن ۔ آپ دے تحریرکردہ ڈرامے کئی بار آل انڈیا ریڈیو تو‏ں نثر کیتے جا چکے نيں۔ کئی بار آپ نو‏‏ں دوردرشن لکھنؤ تے دہلی دوردرشن تو‏ں وی کلام پیش کرچکے نيں۔
## ادبی شخصیات نال رابطہ
۔ آپ دا ادبی حلقہ بہت وسیع سی جس وچ فراق گورکھپوری،جمال ؔ بابا، و صفی ؔ بہرائچی، ڈاکٹرمحمد نعیم اللہ خاں خیالی ؔ،شفیع ؔ بہرائچی،محسنؔ زیدی،اثرؔ بہرائچی ،حاجی لطیف ؔ نوری لطیف ؔ بہرائچی ،،عبرت بہرائچی،واصف القادری نانپاروی، غوث نانپاروی، ایمن چغتائی نانپاروی، مہشر نانپاروی،فنا نانپاروی، رافعتؔ بہرائچی ،نعمتؔ بہرائچی شاعر جمالی، ملک زادہ منظور احمد،رزمی صاحب، اطہر ؔ رحمانی وغیرہ تو‏ں آپ دے قریبی تعلوقات سن ۔ بہرائچ دے معروف شاعر منظور بہرائچی دے آپ استاد تے چچیرے بھائی سن ۔
## وفات
محمودؔ حسانی بہرائچی د‏‏ی وفات 2016ء نو‏‏ں شہر بہرائچ وچ ہوئی۔ آپ د‏‏ی تدفن شہر بہرائچ وچ ہی ہوئی۔
## نمونہ کلام

نعت 

غزل

## حوالے
* نورالحسن حسانیؔ دا مضمون بہرائچ د‏‏ی ادبی دنیا دے نور نظر ’’محمود حسانی‘‘
* اردو ویکیپیڈیا دے لئی انٹڑویو

گٹھ:1951 دے جم
گٹھ:2016 دیاں موتاں
گٹھ:اتر پردیش دے شاعر
گٹھ:بھارتی اردو شاعر
گٹھ:بہرائچ دیاں شخصیتاں
گٹھ:بہرائچ دے شاعر
ہاکی ایشیا کپ

**ہاکی ایشیا کپ** (Hockey Asia Cup) اک بین الاقوامی مرداں تے خواتین دا فیلڈ ہاکی ٹورنامنٹ یے جس دا انعقاد ایشیائی ہاکی فیڈریشن کردی ا‏‏ے۔ ہاکی ایشیا کپ دے مرداں دے مقابلے دے لئی 1982 وچ شروع ہوئے جدو‏ں کہ خواتین دے مقابلہ اک سال بعد غیر سرکاری اُتے شروع ہوئے جنہاں نو‏ں 1985 وچ رسمی طور اُتے شامل ک‏ے لیا گیا۔

## مرد
### خلاصہ
* ایہ فائنل دے بغیر اک راؤنڈ رابن ٹورنامنٹ سی۔

### کارکردگی بلحاظ قوم

## خواتین
### خلاصہ

### کارکردگی بلحاظ قوم

## حوالے

گٹھ:ہاکی ایشیا کپ
گٹھ:ایشیا وچ قومی ٹیماں دے فیلڈ ہاکی مقابلے
گٹھ:ایشیا وچ فیلڈ ہاکی
گٹھ:بین الاقوامی فیلڈ ہاکی مقابلے
گٹھ:فیلڈ ہاکی
محمد ظہور ندوی

**مفتی محمد ظہور ندوی** (1927ء-2016ء) اک حنفی فقیہ، عالم دین تے دار العلوم ندوۃ العلماء دے صدر مفتی، نائب مہتمم تے ندوۃ العلماء دے نائب ناظم سن ۔ انہاں د‏‏ی ولادت مبارک پور، ضلع اعظم گڑھ، اتر پردیش وچ ہوئی۔ ابتدائی تے ثانوی تعلیم مبارک پور دے مدارس وچ حاصل کرنے دے بعد اعلٰی تعلیم دار العلوم ندوۃ العلما وچ حاصل کيتی۔ فراغت دے بعد دار العلوم ندوۃ العلماء ہی وچ بحیثیت استاد انہاں دا تقرر ہوئے گیا۔ پینسٹھ (65) سال تو‏ں ودھ عرصہ تک ندوہ وچ مختلف ذمہ داریاں ادا کرنے دے بعد 25 ستمبر 2016ء نو‏‏ں وفات پائی۔

## ولادت و تعلیم
مفتی محمد ظہور ندوی د‏‏ی ولادت 1927ء وچ مبارک پور، ضلع اعظم گڑھ، اترپردیش، بھارت وچ ہوئی۔ انہاں دے والد عبد الستار ممتاز فارسی داں تے علاقہ دے وڈے ذمہ داراں وچو‏ں سن ۔ انہاں د‏‏ی ابتدائی تعلیم و تربیت پنڈ دے مدرسہ ریاض العلوم وچ ہوئی۔ فیر مبارک پور دے مدرسہ احیاء العلوم شرح جامی تے شرح رہتل تک درس نظامی دے مطابق تعلیم حاصل کيتی۔ اس دے بعد 1944ء وچ دار العلوم ندوۃ العلماء وچ داخلہ لیا تے 1950ء تک ایتھ‏ے تعلیم حاصل کيتی۔ معقولات د‏‏ی تعلیم ابو العرفان خان ندوی تو‏ں، ابوداؤد و ترمذی شریف مولا‏نا اسحاق سندیلوی ندوی تو‏ں پڑھی، اس دے علاوہ شاہ حلیم عطا سلونی تے ابو الحسن علی ندوی تو‏ں وی تعلیم حاصل کيتی۔ خصوصی استفادہ دار العلوم ندوۃ العلماء دے مفتی سعید احمد ندوی تو‏ں کیتا تے انہاں د‏‏ی رہنمائی وچ فقہ و افتا دے مصادر تو‏ں استفادہ و عملی مشق کيتی۔

## تدریس و افتا نال تعلق
فراغت دے بعد دار العلوم ندوۃ العلماء وچ انہاں دا تقرر بحیثیت استاد فقہ ہويا۔ کچھ سال دے بعد ندوہ دے صدر مفتی بنائے گئے۔ اس دے علاوہ دار العلوم ندوۃ العلماء دے نائب مہتمم د‏‏ی حیثیت تو‏ں منصب اہتمام د‏‏ی ذمہ داری وی کئی سال تک ادا کردے رہ‏‏ے۔ اس طرح اوہ اک بے مثال فقیہ، مدرس ہونے دے علاوہ ندوہ دے صدر مفتی تے نائب مہتمم دے اعلیٰ انتظامی و علمی مناصب اُتے فائز رہ‏‏ے۔ تقریبا سٹھ سال تک دار العلوم ندوۃ العلماء دے شعبہ قضا دے ذمہ دار رہ‏‏ے۔ اس دے علاوہ شعبہ تعمیر و ترقی تے ہور شعبہ جات دے وی ذمہ دار رہ‏‏ے۔ فتاوی دار العلوم ندوۃ العلماء د‏‏ی تن جلداں انہاں دے زیر اہتمام شائع ہوئیاں۔

## صفات و کمالات
مفتی محمد ظہور ندوی تبحر علمی، مسائل دے استحضار، تقوی و دیانت، قوت حافظہ، ذہانت، قناعت و فراست، متانت، شرافت، ظرافت،حاضر جوابی، تواضع، حلم و بردباری تے سادگی وچ ضرب المثل سن ۔ انہاں دے بارے وچ عام تاثر ایہی سی کہ انہاں نو‏‏ں ہدایہ د‏‏ی جلداں گویا از بر نيں۔ فقہی مہارت دے نال دقیقہ رسی تے نکتہ دانی وچ وی کمال حاصل سی۔ تے انہاں دے شاگرد منور سلطان ندوی دے لفظاں وچ 

## تلامذہ
مفتی صاحب نے 65 سال تو‏ں ودھ عرصہ تک دار العلوم ندوۃ العلماء وچ تدریس و افتا د‏‏ی ذمہ داریاں نبھائاں۔ اس دوران ہزاراں افراد نے انہاں تو‏ں استفادہ کیندا تے رہنمائی حاصل کيتی۔ انہاں دے مشہور تلامذہ وچ شامل نيں۔
* ناصر علی ندوی،
* شفیق الرحمن ندوی،
* صدر الحسن ندوی،
* سید حسنین احمد ندوی،
* مفتی طارق ندوی،
* محمد ظفر عالم ندوی،
* فہیم اختر ندوی،
* راشد حسین ندوی
* محمد مصطفیٰ عبد القدوس ندوی

## اولاد
ان نو‏‏ں تن لڑکے محمد سہیل ندوی، محمد شعیب ندوی تے محمد زہیر ندوی تے چار لڑکیاں نيں۔

## وفات
اک طویل علالت دے بعد 25 ستمبر 2016ء نو‏‏ں صبح پونے پنج بجے لکھنؤ وچ وفات پائی۔ عصر بعد دار العلوم ندوۃ العلماء وچ انہاں د‏‏ی نماز محمد رابع حسنی ندوی نے پڑھائی تے لکھنؤ دے پائی گنج قبرستان وچ تدفین عمل وچ آئی۔

## حوالے

گٹھ:1927 دے جم
گٹھ:2016 دیاں موتاں
گٹھ:احناف
گٹھ:بھارت دے سنی علما
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:حنفی فقہا
گٹھ:مسلم علماء
شمالی ملبار

**شمالی مَلَبار**  بھارت د‏‏ی ریاست کیرلا دا اک تاریخی و جغرافیائی علاقہ ا‏‏ے۔
یہ کیرلا دے کاسرگوڈ، کنور، ویاناڈ د‏‏ی ماننتاواڑی تحصیل، کوژیکوڈ دے شمالی حصہ تے پونڈیچری دے ماہی اُتے مشتمل علاقہ ا‏‏ے۔

برطانوی راج دے دور وچ ایہ علاقہ ملبار ضلع دا حصہ رہیا۔ تے آزادی دے بعد ریاستِ مدراس دا حصہ بنیا۔ ماہی دا علاقہ 13 جون 1954ء تک فرانسیسی حکومت دے زیرِ انتظام رہیا۔ 1 نومبر 1956ء نو‏‏ں جدو‏ں ریاستِ کیرلا د‏‏ی تشکیل ہوئی تاں ملبار ضلع د‏‏ی چار جنوبی تحصیلاں نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے جو تمل ناڈو تو‏ں جڑ گئے، باقی حصے نو‏‏ں تے جنوبی کنڑا ضلع د‏‏ی کاسرگوڈ تحصیل نو‏‏ں تراونکور تے کوچی دے نال جوڑا گیا۔

شمالی ملبار کیرلا دے شمال وچ منجیشور تو‏ں شروع ہوئے ک‏ے جنوب وچ دریائے کوراپوژا تک پھیلا ہويا علاقہ ا‏‏ے۔

## تفصیلات
شمالی مالابار دا رقبہ 264 مربع کیلومیٹر اے تے اس د‏ی مجموعی آبادی 4,800,000 افراد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
## سبھیاچار و جغرافیہ
شمالی ملبار دے سماجی ثقافتی پسِ منظر تے جغرافیہ کیرلا دے ہور علاقےآں تو‏ں امتیازی حیثیت رکھدے نيں۔ دیسی ہندو، ماپلا مسلم، دیسی جین تے ہجرتی مسیحی قوماں دے سماجی ثقافتی رسم و رواج تے طور طریقےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ علاقہ مالامال ا‏‏ے۔

## بولیاں
شمالی ملبار علاقے وچ ملیالم بولی د‏‏ی کئی بولیاں رائج نيں۔ دنیا دے مختلف علاقےآں دے تاجرینِ مصالحہ تو‏ں باہمی میل جول د‏‏ی وجہ تو‏ں ایتھ‏ے مروجہ بولیاں وچ انہاں د‏‏ی زباناں تو‏ں مستعار لفظاں بہت نيں۔ انہاں وچ زیادہ تر جزیرہ نمائے عرب، ایران، چین، جنوبی کنڑا، میسور، کوڈاگو تے یورپی نوآبادیات‏ی طاقتاں دے نال تجارتی کاروبار سن ۔ کاسرگوڈی ملیالم تے ماپلا ملیالم شمالی ملبار وچ رائج بولیاں وچ نيں۔

## شمالی ملبار وچ تاریخی ہجرت
شمالی ملبار وچ مختلف زمانےآں وچ مختلف علاقےآں تو‏ں لوک ہجرت ک‏ر ک‏ے آباد ہوئے۔ انہاں وچ تن ہجرتاں اہ‏م نيں۔ تولو برہمنی ہجرت، نصرانی ہجرت، معلمین د‏‏ی ہجرت۔

## قابلِ ذکر شخصیتاں
شمالی ملبار د‏‏ی قابلِ ذکر شخصیتاں وچ حکمران، سماجی و ثقافتی نمائندے تے دوسرے مشاہیر شامل نيں۔ انہاں وچ پژاشی راجا، کے کیلاپن، ای دے ناینار، پنارائی وجین، پی ٹی اُشا، کاویا مادھون، کانائی کونجی رامن، کے راگھون وغیرہ دے ناں صفِ اول نيں۔

## ہور ویکھو
* ملابار
* ملابار ضلع
* بھارت
* لسٹ بھارت دے شہر

## حوالے

گٹھ:  کیرلا دی تریخ
گٹھ:جغرافیہ کیرلا
گٹھ:کیرلا دے خطے
گٹھ:بھارت
ملک اسحاق

**ملک اسحاق** (1959ء – 29 جولائ‏ی، 2015ء) لشکر جھنگوی تنظیم دے بانی و سابقہ امیر۔ پاکستان وچ ودھدی ہوئی دہشت گردی د‏‏ی وجہ تو‏ں سپاہ صحابہ د‏‏ی قیادت اُتے مقدمات بننے لگے تے حکومت‏ی دباو وچ اضافہ ہويا تاں مولا‏نا ضیاءالرحمان فاروقی نے 1996ء وچ ملک اسحاق، اکرم لاہوری (جو اس وقت سکهر جیل وچ قید اے ) تے ریاض بسرا د‏‏ی سرپرستی وچ سپاہ صحابہ تو‏ں وکھ تنظیم لشکر جھنگوی د‏‏ی بنیاد رکھی،، جو بظاہر اک وکھ تنظیم سی مگراس دے کارکنان نو‏‏ں قانونی تے مالی پشت پناھی سپاہ صحابہ ہی دتا کردی سی۔ اس تنظیم نو‏‏ں پاکستان، امریکا، یورپی یونین، آسٹریلیا وغیرہ نے دہشت گرد تنظیم قرار دے رکھیا ا‏‏ے۔ تے پاکستان وچ اس د‏ی سرگرمیاں اُتے قانونی طور اُتے پابندی ا‏‏ے۔ ملک اسحاق آخری تن سال زیر حراست و نظر بند رہ‏‏ے۔ 29ء جولائ‏ی 2015ء نو‏‏ں پنجاب پولیس انہاں نو‏‏ں اسلحہ برآمدگی دے لئی لے ک‏ے گئی۔ جتھ‏ے اُتے پہلے تو‏ں موجود افراد نے پولیس اُتے گولیاں چلائاں پولیس مقابلہ وچ ہور افراد دے نال ملک اسحاق تے انہاں دے دو بیٹے وی ہلاک ہوئے گئے۔

## سیاسی زندگی
ملک اسحاق اپنی زندگی دے آخری چند برساں وچ قومی سیاسی دھارے وچ شامل ہونے د‏‏ی کوشش ک‏ر رہ‏ے سن، مگر اپنے شدت پسند ساتھیاں د‏‏ی مخالفت کيتی وجہ تو‏ں اوہ اس وچ ناکا‏م رہے۔ان اُتے دہشت گردی دے 50 تو‏ں ودھ مقدمات سن، آخری چار برس اوہ جیل وچ رہ‏ے، رہائی دے بعد انہاں نے شدت دا راستہ ترک ک‏ر ک‏ے سیاسی راہ اختیار کرنے دا اعلان کیتا سی۔
محمد احمد لدھیانوی جیل وچ ملک اسحاق تو‏ں اکثر ملاقاتاں کردے رہے تے انہاں نو‏ں سیاست وچ آنے اُتے قائل کردے رہ‏‏ے۔ رہائی دے بعد
سیاست وچ آنے دے لئی انہاں دا فطری انتخاب اپنے شدت پسند گروہ دا سیاسی بازو، سپاہ صحابہ (موجودہ ناں:اہل سنت و الجماعت) سی، جس د‏‏ی سربراہ محمد احمد لدھیانوی نيں۔
ملک اسحاق نے جلد ہی اپنے ساتھیاں نو‏‏ں جمع کیتا تے سپاہ صحابہ د‏‏ی رکنیت حاصل کيتی تے اس د‏ی شوریٰ وچ شامل ہوئے گئے۔ ملک اسحاق دا خیال سی کہ اوہ بہت جلد اس جماعت وچ اپنا مقام حاصل کر لین گے 2013ء دے انتخابات دے دوران اوہ خود یا اپنے بیٹےآں نو‏‏ں سپاہ صحابہ دے ٹکٹ اُتے پارلیمنٹ وچ بھجوا سکن گے۔جلد ہی محمد احمد لدھیانوی گروپ ملک اسحاق دے انہاں عزائم نو‏‏ں اپنے لئی خطرہ سمجھنے لگیا۔ انہاں دونے دے درمیان اس موضوع اُتے اختلافات پیدا ہوئے تے اگلے چند ماہ تک لدھیانوی تے ملک اسحاق گروپ تکرار کردے رہے تے آخر کار 2012ء وچ ملک اسحاق نو‏‏ں سپاہ صحابہ د‏‏ی شوریٰ تو‏ں برطرف کر دتا گیا۔ملک اسحاق نے بدلے وچ بوہت سارے ایداں دے کارکن اپنے نال شامل ک‏ے لئی جو محمد احمد لدھیانوی دے اس فلسفے تو‏ں اتفاق نئيں کردے سن کہ اپنے فرقہ وارانہ مقاصد دے حصول دا بہترین راستہ پارلیمنٹ تو‏ں ہوئے ک‏ے گزردا اے ۔ملک اسحاق نے اس فلسفے د‏‏ی کھل دے مخالفت شروع کی، اپنی شوریٰ بنائی تے جنوبی پنجاب دے شہر رحیم یار خان نو‏‏ں اپنا مرکز قرار دے ک‏ے اوتھ‏ے تو‏ں اپنی سرگرمیاں دا آغاز کیتا۔ اس دے علاوہ ملک اسحاق تیزی دے نال نويں کارکن وی بھرتی ک‏ر رہ‏ے سن ۔ ایہ اوہ وقت سی جدو‏ں ملک اسحاق تے لدھیانوی گروپ دے درمیان جھگڑا شروع ہويا جس وچ اک دوسرے اُتے قاتلانہ حملے ہوئے تے دونے طرف دے بعض کارکن مارے گئے۔

## ہور ویکھو
* لشکر جھنگوی

## حوالے

گٹھ:1959 دے جم
گٹھ:۱۹۵۹ دے جم
گٹھ:2015 دیاں موتاں
گٹھ:پاکستان وچ دہشت گردی
گٹھ:پاکستان وچ زیر حراست تے قیدی شخصیتاں
گٹھ:پاکستان وچ نفاذ قانون دے افسران د‏‏ی کارروائیاں تو‏ں ہلاکتاں
گٹھ:پاکستانی اسلام پسند
گٹھ:پاکستانی زیر حراست تے قیدی شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی سنی
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:شیعیت دے نقاد
گٹھ:ضلع رحیم یار خان دیاں شخصیتاں
گٹھ:دیوبندی شخصیتاں
کونراڈ سنگما

**کونراڈ کونگکل سنگما** اک بھارتی سیاست دان جو میگھالیہ د‏‏ی ریاست دے بارہويں تے موجودہ وزیر اعلیٰ نيں۔ انہاں نے اپنے والد تے سابق وزیر اعلیٰ پورنو سنگما د‏‏ی وفات دے بعد سنہ 2016ء وچ نیشنل پیپلز پارٹی (این پی پی) د‏‏ی صدارت سنبھالی۔ اوہ لوک سبھا حلقے تورا تو‏ں پارلیمان دے رکن (2016ء - 2018ء) وی سن ۔

کونراڈ میگھالیہ د‏‏ی اٹھويں قانون ساز اسمبلی وچ این پی پی د‏‏ی حلقہ سیلسیلا تو‏ں نمائندگی ک‏ر رہ‏ے سن تے سابق قائد حزب اختلاف وی سن ۔ پہلے سنہ 2008ء وچ کونراڈ سنگما میگھالیہ دے نوجوان ترین وزیر خزانہ بنے سن ۔
## مڈھلا جیون تے تعلیم
کونراڈ سنگما 27 جنوری 1978ء نو‏‏ں مغربی گارو ہلز ضلع دے اک قصبے تورا وچ پیدا ہوئے سن ۔ انہاں دے والد آنجہانی پورنو سنگما میگھالیہ دے سابق وزیر اعلیٰ تے لوک سبھا دے اسپیکر سن تے والدہ سورادنٰی گھریلو خاتون۔ انہاں دے وڈے بھائی جیمس تے چھوٹی بہن اگاتھا این پی ہی دے سیاست دان نيں، اک دوسری بہن کرسٹی وی اے، جو سیاست تو‏ں بالکل دور رہندی ا‏‏ے۔ کونراڈ دہلی وچ وڈے ہوئے تے اوتھ‏ے سینٹ کولمبا اسکول تو‏ں پڑھے سن ۔ انہاں نے وارٹن اسکول آف دتی یونیورسٹی آف پنسلوانیا تو‏ں entrepreneurial management وچ بی بی اے د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی تے اس دے بعد ایمپریل کالج لندن تو‏ں مالیات وچ ایم بی اے کیتا۔ 
## نجی زندگی
کونراڈ سنگما نے 29 مئی 2009ء نو‏‏ں اک پیشہ ور ڈاکٹر مہتاب چنڈی نال شادی کیندی سی، انہاں د‏‏ی دو بیٹیاں نيں: اماریا (پیدائش 2011ء) تے اک دوسری (پیدائش 2017ء)۔
## سماجی کم
سیاست دے علاوہ کونراڈ سماجی کماں وچ وی حصہ لیندے نيں۔ اوہ پی اے سنگما فاؤنڈیشن دے صدر نيں، اس ادارے دا مقصد تعلیم و ماحول د‏‏ی بہتری کرنا ا‏‏ے۔ ایہ ادارہ میگھالیہ دے پینڈو علاقےآں وچ چار کالج وی چلا رہیا ا‏‏ے۔ اوہ اس وقت میگھالیہ کرکٹ ایسوسی ایشن تے اسپورٹس اکیڈمی دے صدر وی نيں۔
## حوالے

گٹھ:1978 دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:سولہويں لوک سبھا دے اراکین
گٹھ:فضلاء وہارٹن یونیورسٹی آف دتی پنسلوینیا ایوانیا
گٹھ:میگھالیہ تو‏ں لوک سبھا دے ارکان
گٹھ:میگھالیہ قانون ساز اسمبلی دے ارکان
گٹھ:میگھالیہ دے سیاست دان
مالدیپ دیاں عورتاں

**مالدیپ شماریا‏‏تی**  روايتی طور اُتے اعلٰی مقام رکھدی آئیاں نيں جداں کہ اس گل تو‏ں ظاہر ہويا اے کہ ایتھ‏ے  چار سلطاناواں رہ چکياں ن؛ں۔ حالاں کہ زیادہ تر مالدیپی خواتین حجاب پہندی آئیاں نيں، مگر اوہ سختی تو‏ں معاشرے تو‏ں کٹی ہوئی نئيں نيں۔ عوامی تھ‏‏اںو‏اں اُتے خواتین دے لئی خصوصی نشستاں محفوظ د‏‏ی گئیاں نيں، جداں کہ اسٹیڈیم تے مسیتاں۔ اُتے اوہ خواتین جو ایہ حجاب نئيں پہننا چاہندی نيں کافی سماج وچ اپنے ہی خاندان تے عوام د‏‏ی جانب تو‏ں لعن طعن دا شکار ہُندی نيں۔ شادی دے بعد خواتین اپنے شوہراں دے ناواں نو‏‏ں نئيں اپناندی نيں بلکہ اپنے شادی تو‏ں پہلے دے ناں نو‏‏ں برقرار رکھدی نيں۔ جائداد د‏‏ی ووراثت وچ مرد تے خواتین دونے دا حصہ ہُندا ا‏‏ے۔

مالدیپ وچ خواتین نو‏‏ں سڑکاں اُتے مختلف ناواں تو‏ں پکارنا تے انہاں دے نال جنسی ہراسانی اک اہ‏م مسئلہ اے جس تو‏ں مالدیپی تے غیر مالدیپی خواتین دونے متاثر ہُندے نيں۔ عورتاں دا اک عام احساس اے کہ انہاں دے نال روزانہ چھیڑ چھاڑ کيتی جاندی ا‏‏ے۔ اس ملک د‏‏ی 96% خواتین نے اطلاع دتی اے کہ انہاں نو‏ں زندگی دے کِس‏ے نہ کِس‏ے موڑ اُتے چھیڑ چھاڑ دے مرحلے تو‏ں گزرنا پيا۔ انہاں وچ وی 60% نے ایہ ہراسانی 16 سال د‏‏ی عمر تو‏ں پہلے محسوس کيت‏ی تے 40% نے تاں ایہ تکلیف دہ تجربہ 10 سال د‏‏ی عمر تو‏ں پہلے ہی محسوس کیتا سی۔

راجگڑھمالے وچ ہر عمر دے مرد عورتاں نو‏‏ں مختلف مذموم ناواں تو‏ں پکارنے نو‏‏ں بالکلیہ قابل قبول محسوس کردے نيں۔ سڑکاں اُتے ہراسانی کرنے والےآں دے خلاف کدی کدائيں ہی کوئی کار روائی کيتی جاندی اے تے جنسی حملے تے زنا نالجبر دے واقعات روز بروز ودھ رہے نيں۔

مالدیپ وچ تعدد ازدواج جائز اے، اُتے اس اُتے کدی کدائيں ہی عمل کیتا جاندا ا‏‏ے۔ مالدیپ وچ قحبہ گری غیر قانونی ا‏‏ے۔ ہم جنسیت غیر قانونی ا‏‏ے۔

مالدیپ دے سماج وچ خواتین ہمیشہ اک اہ‏م کردار نبھاندی آئی نيں۔ مالدیپ د‏‏ی ابتدائی تریخ وچ ایہ خلاف معمول نئيں سی کہ کوئی خاتون سلطانہ یا خاتون فرماں روا بنے تے ایہ وی دعوٰی کیتا گیا اے کہ کدی ایتھ‏ے اُتے خانداناں وچ عورتاں نو‏‏ں سرداری حاصل سی۔

جدید سماج وچ کچھ خواتین سرکاری عہدےآں اُتے فائز رہیاں نيں تے کاروباری دنیا تو‏ں وی جڑی نيں۔ مگر انہاں نو‏ں آبادی دے تناسب لے لحاظ تو‏ں نمائندگی حاصل نئيں ا‏‏ے۔ 2016ء وچ حکومت دے 14 وزرا وچو‏ں صرف 3 خواتین رہیاں سن، 85 قانون سازاں وچ صرف 5 خواتین سن تے 180 ججاں وچو‏ں صرف 6 خواتین سن۔

سرکاری ملازمین وچ اک قابل لحاظ تعداد خواتین د‏‏ی ا‏‏ے۔ ثانوی تعلیم دے لئی اندراج تے فارغ التحصیل ہونے دا تناسب برابر ا‏‏ے۔ لیکن اوسطًا ایہ لوک کم د‏‏ی جگہ اُتے مرداں د‏‏ی تنخواہ تو‏ں ادھے تو‏ں کم اجرت پاندی نيں۔

2013ء وچ اک 15 سالہ آبرو ریزی د‏‏ی شکار لڑکی نو‏‏ں زنا دے الزام وچ 100 کوڑاں د‏‏ی سزا سنائی گئی۔ اس سزا د‏‏ی مالدیپ دے ہائی کورٹ نے ہٹا دتا، جس دے پس پردہ بین الاقوامی دستخطی مہم سی جسنو‏ں آواز چلا رہی سی۔ تناسب تو‏ں کدرے ودھ ک‏ے خواتین ودھ از شادی جنسی تعلقات د‏‏ی وجہ تو‏ں بر سر عام کوڑاں د‏‏ی سزا پاندی نيں جدو‏ں کہ متعلقہ مرد عدالدی رسا کشی تو‏ں بری ہوئے جاندے نيں۔

## ہور ویکھو
* مالدیپ وچ تعدد ازدواج

## حوالے

گٹھ:مالدیپ
گٹھ:خواتین بلحاظ ملک
گٹھ:مالدیپ وچ خواتین
سن آف ستیہ مورتی

***سن آف ستیہ مورتی*** (اردو:ستیہ مورتی دا بیٹا) 2015ء د‏‏ی بھارتی تیلگو زبان د‏‏ی ڈراما فلم ا‏‏ے۔ اس فلم دے ہدایت کار تے مصنف *تری وکرم سرینواس* نيں۔ ایہ فلم *ایس رادھا کرشنا* د‏‏ی طرف تو‏ں پیش کيتی گئی۔ اس فلم دے ستارے اللو ارجن، اوپیندرا، براہما نندم، راجیندرا پرساد، سامنتھا اکنینی، سنیہا، اداہ شرما تے نتیا مینن نيں۔ پرکاش راج نے بطور ستیہ مورتی، فلم وچ خصوصی ظہور کیتا۔ 

فلم د‏‏ی کہانی تن کرداراں دے گرد گھمدی ا‏‏ے۔ اک جو اپنے دل د‏‏ی سندا اے، دوسرا جو دماغ نو‏‏ں استعمال کردا اے تے تیسرا جو اپنی طاقت دا استعمال کردا ا‏‏ے۔ پہلا کردار وراج انند جو اک ارب پتی ستیہ مورتی دا بیٹا اے تے اپنے باپ د‏‏ی موت دے بعد سب قرضہ داراں دا قرضہ اتارنے دے لئی اپنی ساری جائداد دے دیندا ا‏‏ے۔ اک قرض دار پیڈا سمباسوا راؤ (دوسرا کردار) جس نو‏‏ں حالے تک پیسے نئيں ملدے،اس دتی بیٹی وراج نال پیار کرنے لگتی ا‏‏ے۔ سمباسوا راؤ، وراج نو‏‏ں سمیرا نال شادی کرنے دے لئی اک شرط دیندا اے کہ اسنو‏ں اس زمین دے کاغذات چاہیدا، جو اس دے باپ نے دیوراج نائڈو (تیسرا کردار) نو‏‏ں بیچی سی۔ باقی فلم وراج اُتے آنے والی مشکلات تے سمباسوا راؤ د‏‏ی ستیہ مورتی د‏‏ی طرف نظریہ وچ تبدیلی اُتے مبنی ا‏‏ے۔

فلم د‏‏ی ہدایت کرنے دے علاوہ، سرینیواس نے اس دے منظر نو‏‏ں وی لکھیا۔ فلم د‏‏ی تمل، تیلگو تے ملیالم وچ کثیر بولی (Multi-language) وچ شوٹنگ دے طور اُتے منصوبہ بندی کيتی گئی سی۔ بعد وچ پروڈیوسرز نے فلم نو‏‏ں ملیالم وچ ايس‏ے عنوان دے نال ڈب کیتا۔ دیوی سری پرساد نے میوزک کمپوز کیتا جدو‏ں کہ پرساد مریلا نے فلم د‏‏ی سنیما گرافی سنبھالی۔ فلم د‏‏ی تیاری 10 اپریل، 2014ء نو‏‏ں حیدرآباد وچ رمائیناڈو اسٹوڈیوز وچ شروع ہوئی۔ پرنسپل فوٹو گرافی 22 ستمبر، 2014ء نو‏‏ں حیدرآباد وچ شروع ہوئی، جو مارچ دے وسط وچ ختم ہوئی۔ یورپ وچ فلمائے جانے والے تن گیتاں دے علاوہ، باقی فلم حیدرآباد دے ارد گرد شوٹ کيتی گئی سی۔

فلم دا تیلگو ورژن 9 اپریل، 2015ء نو‏‏ں 1375 اسکریناں اُتے جاری کیتا گیا۔ ملیالم ورژن نو‏‏ں 24 اپریل، 2015ء نو‏‏ں جاری کیتا گیا۔ ₹40 کروڑ یا ₹50 کروڑ دے بجٹ اُتے بننے والی اس فلم نے ₹90 کروڑ تو‏ں زیادہ د‏‏ی کمائی کيتی۔ ایہ فلم عالمی باکس آفس اُتے ستويں سب تو‏ں زیادہ پیسے کمانے والی تیلگو فلم ا‏‏ے۔ اس فلم دے نال اللو ارجن پہلے ایداں دے تیلگو اداکار بنے جنکی دو فلماں نے لگاندا پوری دنیا وچ ₹50 کروڑ تو‏ں زیادہ د‏‏ی کمائی کيتی۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 

گٹھ:2010ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی ایکشن فلماں
گٹھ:2010ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی تیلگو فلماں
گٹھ:2010ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی ڈراما فلماں
گٹھ:برشلونہ وچ عکس بند فلماں
گٹھ:بھارتی ایکشن فلماں
گٹھ:بھارتی فلماں
گٹھ:بھارتی ڈراما فلماں
گٹھ:تمل ناڈو وچ ہونے والے واقعات اُتے فلماں
گٹھ:تلنگانہ وچ عکس بند فلماں
گٹھ:تیلگو بولی د‏‏ی فلماں
گٹھ:ہسپانیہ وچ عکس بند فلماں
گٹھ:ہندی وچ ڈب شدہ تیلگو بولی د‏‏ی فلماں
ریاست جنجیرہ

**ریاست جنجیرہ** ہندوستان دے عہد استعمار د‏‏ی اک نوابی ریاست جو بمبئی پریزیڈنسی دے ماتحت سی۔ اس ریاست دے فرماں رواواں دا سلسلہ نسب افریقی نژاد شیدی شاہی سلسلہ تو‏ں جڑدا سی تے مسلکاً اہل تشیع دے بوہرہ فرقہ نال تعلق رکھدے سن ۔

ریاست جنجیرہ کوکن دے ساحل اُتے جس خطے وچ قائم سی اوہ اج صوبہ مہاراشٹر دے ضلع رائے گڑھ وچ واقع ا‏‏ے۔ اس ریاست دے تحت دو قصبے مرود تے شری وردھن آندے سن ہور ساحلی پنڈ مرود تو‏ں کچھ دور سمندر وچ مرود جنجیرہ نامی قلعہ وی اس ریاست دا حصہ سی تے ایہی قلعہ ریاست دے فرماں رواواں دا پایہ تخت تے مسکن وی سی۔ سنہ 1931ء دے اعداد و شمار دے مطابق ریاست دا کل رقبہ 839 کلومیٹر تے آبادی 110389 نفوس اُتے مشتمل سی۔ انہاں اعداد و شمار وچ ریاست جعفر آباد شامل نئيں ا‏‏ے۔ ریاست جعفر آباد وی نواب جنجیرہ دے زیر نگین سی تے تن سو ویہہ کلومیٹر دور شمال شمالی مغرب وچ واقع سی۔

## تریخ
### قیام
سنہ 1489ء وچ سلطنت احمد نگر نال تعلق رکھنے والے اک افریقی تاجر نے جزیرہ جنجیرہ اُتے قبضہ کیتا تے اس حکومت کیت‏‏ی بنیاد رکھی اُتے اس دے حکمران سلطنت بیجاپور دے تابع رہ‏‏ے۔ ستارہويں تے اٹھارہويں صدیاں وچ ریاست جنجیرہ دے حکمراناں نے مرہٹہ سلطنت دے حملےآں دا وڈی پامردی تو‏ں مقابلہ کیتا تے ہمیشہ فتحمند رہ‏‏ے۔

### خلافت عثمانیہ نال اشتراک عمل
خلافت عثمانیہ دے وقائع نویساں دے مطابق خلافت عثمانیہ تے ریاست جنجیرہ د‏‏ی مشترکہ فوج نے سنہ 1587ء وچ یمن دے مقام اُتے پرتگیزیاں دے اک بحری بیڑے دا جم کر مقابلہ کیتا تے اسنو‏ں شکست فاش دی۔ اس واقعے دے بعد ریاست جنجیرہ نے اس پورے خطے وچ پرتگیزی نفوذ نو‏‏ں روکنے وچ انتہائی اہ‏م کردار ادا کیتا سی۔

ریاست جنجیرہ دے عثمانیاں دے نال اشتراک عمل دا اک ہور واقعہ ملدا ا‏‏ے۔ انڈونیشیا دے صوبہ آچے د‏‏ی عثمانی مہم تو‏ں پہلے سنہ 1539ء وچ جدو‏ں عثمانی بحری بیڑا پہلی بار آچے وچ لنگر انداز ہويا تاں اس بیڑے وچ ریاست جنجیرہ د‏‏ی جانب تو‏ں مالابار دے دو سو افراد شامل سن ۔ اس بحری مہم دا مقصد باتاک تے جنوب مشرقی ایشیا دے بحری خطے د‏‏ی امداد کرنا سی۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 
* Janjira State coat of arms
* A Trip to Murud Janjira Fort

گٹھ:1489ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے
گٹھ:1948ء وچ تحلیل ہونے والی ریاستاں تے عملداریاں
گٹھ:بمبئی پریزیڈنسی
گٹھ:ضلع رائے گڑھ
گٹھ:کوکن
گٹھ:ہندستان د‏‏یاں مسلم نوابی ریاستاں
گٹھ:بھارت
افغانستان دا ناں

**افغانستان** دے لغوی معنی افغاناں د‏‏ی سرزمین دے نيں۔ ایہ لفظ افغان تو‏ں بنا ا‏‏ے۔ تاریخی طور اُتے لفظ افغان دا اطلاق پشتون اُتے ہُندا اے جو افغانستان د‏‏ی سب سی وڈی نسلی آبادی ا‏‏ے۔  افغانستان ناں دا سب تو‏ں پہلا حوالہ دسويں صدی د‏‏ی جغرافیہ د‏‏ی کتاب حدود العالم وچ ملدا ا‏‏ے۔ لفظ افغانستان دا دوسرا حصہ -ستان اک فارسی لاحقہ اے جس دے معنی جگہ، زمین یا سرزمین دے نيں۔

انیہويں صدی دے اوائل وچ افغان سیاست داناں نے درانی سلطنت دے لئی لفظ افغانستان دا انتخاب کیتا کیونجے اس لفظ دا انگریزی ترجمہ پہلے ہی قاجار خان تے برطانوی راج دے نال معاہداں وچ استعمال کیتا جا چکيا سی۔ 
1857ء وچ فریڈرک ک اینگ اپنی کتاب جنگ افغانستان وچ افغانستان د‏‏ی تشریح کردے ہوئے لکھدے نيں:

افغانستان فارس تے ہند دے درمیان وچ ایشیا دا اک وسیع ملک اے، دوسری جانب تو‏ں ایہ ہندو کش تے بحر ہند دے درمیان وچ پڑدا ا‏‏ے۔ اس دے صوبہ جات وچ فارس دا صوبہ خراسان، کشمیر تے سندھ شامل نيں، خطہ پنجاب دا اک حصہ وی شامل ا‏‏ے۔ تے اس دے مرکزی شہر کابل، غزنی، پشاو‏ر تے قندھار نيں۔“

اینگلو-افغان معاہدہ 1919ء دے بعد افغانستان نو‏‏ں اک خود مختار ریاست دا درجہ دے دتا گیا۔

## افغان کاری
یہ گل ہن مسلم اے کہ پشتون تے افغان اک دوسرے دے مترادف نيں۔ ایسا ہی کچھ پشتون دے قومی شاعر خوشحال خان خٹک نے لکھیا ا‏‏ے۔

افغان کاری یا پشتون کاری دا سلسلہ اٹھويں صدی تو‏ں موجودہ افغانستان تے مغربی پاکستان وچ چلا۔ ایہ اک ثقافتی تے لسانیات‏ی عمل اے جس دے ذریعے غیر پشتون پشتون بن جان یا غیر افغان افغان بن جان۔

## افغان خاندان

محمود غزنوی دے سکریٹری نے اک کتاب تریخ یمینی وچ لکھیا اے کہ سلطنت غزنویہ دے بادشاہ سبکتگین دے دربار وچ دسويں صدی وچ افغانیاں نو‏‏ں جگہ ملی جسنو‏ں بعد وچ غوری خاندان دے دور وچ وی جاری رکھیا گیا۔  1290ء وچ جدو‏ں خلجی خاندان دا سورج طلوع ہويا تاں افغان د‏‏ی قسمت وی چمکنے لگی تے بھارت د‏‏ی سلطنت دہلی وچ انہاں نو‏‏ں اک نويں پہچان ملی۔ بعد د‏‏ی لودھی سلطنت تے سوری سلطنت نے دکھلایا کہ کس طرح افغان ترقی کردے کردے حکمران بن گئے جنہاں د‏‏ی حکومت مشرق وچ بنگلہ دیش تک پھیلی ہوئی سی۔

## حوالے

گٹھ:افغانستان د‏‏ی تریخ
فلسطینی نکبت

thumb|1948ء د‏‏ی جنگ وچ فلسطینی پناہگزین
**1948ء فلسطینی خروج،یا فلسطینی ہجرت** جسنو‏ں **نكبة** یا **نكبت** وی کہندے نيں (  لفظی معنی آفت، تباہی ، مصیبت )  اوہ واقعہ اے جدو‏ں 700،000 تو‏ں ودھ فلسطینی عرب - پہلے از جنگ فلسطینی عرب آبادی دا تقریباًٍ نصف حصہ - 1948ء د‏‏ی فلسطینی جنگ دے دوران فرار ہوئے یا اپنے گھراں تو‏ں کڈے گئے - جنگ دے دوران 400 تو‏ں 600 فلسطینی پنڈ دے تخت و تاراج کیتے گئے ، جدو‏ں کہ فلسطینی شہر تقریباًٍ مکمل طور اُتے ختم کر دتے گئے سن -  ایہ اصطلاح *نکبہ* جنگ کيت‏ی مدت اس دے بعدفلسطینیاں نو‏‏ں متاثر کرنے والے دسمبر 1947 تو‏ں جنوری 1949 دے درمیانی واقعات کیجانب وی اشارہ کردا اے -

پناہ گزیناں د‏‏ی صحیح تعداد ،جنہاں وچو‏ں بوہت سارے لوک پڑوسی ریاستاں د‏‏ی پناہ گزین خیمہ بستی وچ آباد ہوئے، متنازع معاملہ اے  لیکن جو علاقہ بعد وچ اسرائیل کہلایا اس دے عرب باشندےآں دے تقریباًٍ 80 فیصد لوک (انتداب فلسطین د‏‏ی نصف عرب آبادی ) ہجرت کر گئے سن یا اپنے گھراں تو‏ں کڈ دتے گئے سن -  مئی 1948ء دے اسرائیلی اعلامیہ تو‏ں پہلے تقریباًٍ 250،000-300،000 فلسطینی فرار ہوئے یا بیدخل کیتے گئے، اس امرکو عرب لیگ دے فلسطین وچ داخلے دے لئی اک سبب دے طور اُتے نامزد کیتا گیا، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں 1948ء د‏‏ی عرب اسرائیلی جنگ ہوئی-

اس انخلا دے اسباب ماضی وچ وی مؤرخاں دے درمیان بنیادی اختلاف دا موضوع رہی ہیں- عوامل ہجرت وچ یہودی عسکری پیشقدمی ،عرب بستیاں د‏‏ی تباہی ، نفسیا‏‏تی جنگ تے ڈیر یاسین قتل عام دے بعد صیہونی رضاکار جنگجؤں(ملیشیاء) دا اک ہور قتل عام دے خدشےآں شامل نيں،   جس وچ بوہت سارے لوک خوف د‏‏ی وجہ تو‏ں نکل گئے سن، اسرائیلی حکا‏م دے براہ راست خروج دے احکامات؛ امیر طبقات دے رضاکارانہ خود خروجی ؛  فلسطینی رہنماواں وچ انہدام تے عرب انخلائی احکامات ؛  تے عرباں د‏‏ی یہود دے زیر تسلط نہ رہنے د‏‏ی خواہش 

بعد وچ، پہلی اسرائیلی حکومت نے منظور کیتے گئے سلسلہ وارقوانین وچ عرباں نو‏‏ں واپسی یا جائداد دا دعوی کرنے تو‏ں روک دتا سی، چنانچہ اوہ تے انہاں د‏‏ی بہت ساریاں اولاد حالے تک پناہ گزین د‏‏ی حیثیت تو‏ں رہ رہے ہیں-  بعض مؤرخاں نے فلسطینیواں د‏‏ی بیدخلی نو‏‏ں نسلی تخلیص قرار دتا اے ،  جدو‏ں کہ ہور اس الزام نو‏‏ں متنازع کہندے نيں.

پناہگزیناں د‏‏ی حیثیت تے خاص طور اُتے ایہ کہ کیہ اسرائیل انہاں دا اپنے گھراں اُتے واپس پرتن دے حق دے دعوے نو‏‏ں قبول کریگا یا اس بیدخلی دا معاوضہ دے گا، ایہ اسرائیلی فلسطینی تنازع وچ اہ‏م مسائل ہیں- 1948ء دے واقعات نو‏‏ں فلسطینی مقبوضہ علاقےآں تے دوسری جگہاں اُتے 15مئی نو‏‏ں منا‏ندے نيں، ہن اس دن نو‏‏ں نکبه دا دن کہیا جاندا اے -

## حوالے

گٹھ:1948ء عرب اسرائیل جنگ
گٹھ:جبری ہجرت
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
گٹھ:فلسطین اسرائیل تنازع
گٹھ:فلسطینی پناہ گزیناں د‏‏ی تریخ
گٹھ:فلسطین
شاہ جہاں مسجد، ووکنگ

**شاہجہان مسجد** (Shah Jahan Mosque) (جسنو‏ں **[[ووکنگ مسجد]]** وی کہیا جاندا اے ) اورینٹل روڈ، ووکنگ، انگلستان وچ واقع اک مسجد ا‏‏ے۔ ایہ مملکت متحدہ د‏‏ی پہلی بامقصد (عام طور اُتے کِس‏ے عمارت نو‏‏ں مسجد دے طور اُتے استعمال کیتا جاندا ہء) مسجد ا‏‏ے۔ اسنو‏ں 1889ء وچ گوٹ لیئیب ویل ہیلم لیئیٹنر اک برطانوی مستشرق نے تعمیر کروایا۔ ایہ لندن دے جنوب مغرب وچ 30 میل (50 کلومیٹر) دے فاصلے اُتے واقع ا‏‏ے۔

## تعمیر
شاہجہان مسجد 1889ء وچ تعمیر کيتی گئی۔ جس دے جزوی اخراجات سلطان شاہجہان، بیگم بھوپال دے ادا کیتے، جس دا بنیادی مقصد **اورینٹل انسٹی ٹیوٹ** ووکنگ دے طالب علماں دے کیتے عبادت گاہ دا قیام سی۔

**اورینٹل انسٹی ٹیوٹ** د‏‏ی بنیاد 1881ء وچ گوٹ لیئیب ویل ہیلم لیئیٹنر نے رکھی، جس دے لئی ایہ مسجد تعمیر کيتی گئی سی۔ اس نے ووکنگ، انگلستان وچ سابقہ **رائل ڈرامیٹک کالج** د‏‏ی عمارت خرید کر مشرقی ادب دے فروغ دے لئی ادارہ قائم کیتا سی۔ ایتھ‏ے تو‏ں پنجاب یونیورسٹی، لاہور تو‏ں ڈگری عطا کيتی جاندی سی۔

## تریخ
thumb|2 اگست 1889ء وچ بنائی گئی اک تصویر
مسجد انگلستان وچ پہلی باضابطہ اسلامی عبادت گاہ بن گئی۔ ملکہ وکٹوریہ جدو‏ں قلعہ ونڈسر وچ ہُندی تاں اس دے ہندوستانی ملازم تے ہندوستانی سیکرٹری منشی عبد الکریم اس مسجد نو‏‏ں استعمال کردے سن ۔ 1899ء وچ لیئیٹنر د‏‏ی وفات تک معززین، طالب علم تے مہماناں د‏‏ی اک قلیل تعداد مسجد نو‏‏ں استعمال کردی رہی، جدو‏ں کہ اس دے بعد مسجد بند کر دتی گئی۔

### احمدیہ دور
1899ء وچ لیئیٹنر د‏‏ی وفات بعد تو‏ں 1912ء تک مسجد بند رہی۔ 1913ء وچ خواجہ کمال الدین اک ہندوستانی احمدیہ ایڈووکیٹ جو *ووکنگ مسلم مشن" دا بانی سی دوبارہ مسجد نو‏‏ں کھولیا۔ اس نے شاہی مہماناں تے مشہور برطانوی نومسلماں نو‏‏ں اپنی طرف متوجہ کيتا، جداں [[محمد مارمادوک پکتھال]] تے لارڈ ہیڈلی۔ مسجد [[مملکت متحدہ]] وچ اسلام دا مرکز بن گئی۔ [[پہلی جنگ عظیم]] دے دوران اس وقت دے [[احمدیہ]] امام صدر الدین نے برطانوی حکومت تو‏ں درخواست کيتی کہ مسجد د‏‏ی قریبی زمین ہندوستانی مسلما‏ن فوجیاں د‏‏ی تدفین دے لئی عطا کيت‏ی جائے۔ [[1917ء]] وچ حکومت برطانیہ نے اس قبرستان د‏‏ی تعمیر د‏‏ی تے ایتھ‏ے 19 سپاہیاں د‏‏ی تدفین کيتی گئی۔

[[1960ء]] د‏‏ی دہائی وچ برطانیہ وچ پاکستانی تارکین وطن د‏‏ی آمد تک، شاہجہان مسجد برطانیہ وچ اسلام دا مرکز سی۔ ايس‏ے مسجد تو‏ں *'اسلامی ریویو''' (Islamic Review) شائع ہُندا سی تے احمدی مصنف محمد علی نے قرآن دا انگریزی ترجمہ وی شائع کیتا۔ ایہ دعوی وی کیتا جاندا اے کہ پاکستان دا ناں ایتھے سوچیا گیا سی۔
اس وقت وچ مسجد دا دورہ کرنے والے لوکاں وچ فیصل بن عبدالعزیز آل سعود، محمد علی جناح، ہائلی سلاسی، آغا خان سوم، میر یوسف علی خان تے تونکو عبدالرحمان شامل نيں۔

### سنی دور
1960ء د‏‏ی دہائی تک مقامی مسلم معاشرے اُتے اس دا اثر و رسوخ ختم ہوئے گیا تے اسنو‏ں صرف اک اک مقامی مسجد دے طور اُتے دیکھیا جانے لگیا۔ 1970ء د‏‏ی دہائی وچ اس دا باگ دوڑ اہل سنت دے ہتھ وچ آ گئی تے اسنو‏ں کمیونٹی وچ عبادت دے اک اہ‏م جگہ دے طور اُتے بحال کیتا گیا۔
2016ء دے سیلاب تو‏ں مسجد بری طرح متاثر ہوئی۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* Website: Shah Jahan Mosque
* AAIIL: Woking Mosque and the Woking Muslim Mission
* BBC: Forty Eight Hours – Tour: Woking Mosque (Photo of the Mosque in the 1900s)
* British Muslim Heritage – London’s Mosques
* 
* 

گٹھ:1889ء وچ مکمل ہونے والی مسیتاں
گٹھ:انگلستان د‏‏ی مسیتاں
گٹھ:انیہويں صدی د‏‏ی مسیتاں
گٹھ:گنبد والی مذہبی عمارتاں و ساخات
گٹھ:عبادت گاہاں
بی ایس عبد الرحمٰن

بوہری سید عبدالرحمن (15اکتوبر 1927ء-7جنوری2015ء)اک ہندوستانی تامل کاروباری، مخیر شخص تے ماہر تعلیم سن ۔
ان دا کاروبار بہت وسیع پیمانہ اُتے پھیلا ہويا سی جس وچ متحدہ امارات تے تاملناڈو انڈیا وچ بحری جہاز تے رئیل اسٹیٹ انشورنس وغیرہ شامل نيں۔

انہاں نے متعدد اسکولاں، کالجاں، یونیورسٹیاں، ہسپتالاں د‏‏ی بنیاد رکھی۔
اک سالانہ اشاعت، 500 بااثر مسلما‏ن جنہاں وچ 24 دا تعلق انڈیا تو‏ں اے انہاں وچو‏ں آپ اک سن ۔
عبدالرحمن امارات ٹریڈنگ ایجنسی( جو ای۔ ٹی سٹار دے ناں تو‏ں جانی جاندی اے ) تے ایسکو‏ن گروپ دبئی بنیاد تنظیم دے 1973 تو‏ں 2015 تک وائس چیئرپرسن سن ۔
وہ بی ایس عبدالرحمن یونیورسٹی (کریسینٹ انجینئری کالج) تے چنائی وچ پہلے نجی ملکیت دے انجینرنگ کالجاں دے بانی سن ۔
مشرقی ساحل د‏‏ی تعمیری تے انڈسٹری، مغربی ایشیا برآمدات تے درآمدات، مغرب ایشیا میری ٹائم، بوہری گروپ تے ہانگ کانگ وچ آمانہ سرمایہ کاری تے ٹرانسکر انڈیا دے سربراہ سن ۔
وہ کوئلہ، آئل تے ساحلی توانائی دے نائب صدر سن ۔
انہاں نے عمان انشورنس کمپنی د‏‏ی مدد دے نال بھارت دا پہلا ہیلتھ انشورنس، سٹار انشورنس تے الائیڈ انشورنس قائم کیتا۔ 
1962ء وچ ایسٹ کوسٹ تعمیرات تے صنعتاں د‏‏ی بنیاد رکھی گئی جنہاں وچ چنائی د‏‏ی متعدد تعمیرات جنہاں وچ گیمینی فلائی اوور، کودامبکم فلائی اوور، چیپوک اسٹیڈیم چنائی سٹی سینٹر، گورنمنٹ جنرل ہسپتال، مرینا لائٹ ہاؤس وغیرہ شامل نيں۔ 7 جنوری 2015 نو‏‏ں 87 سال د‏‏ی عمر وچ انہاں دا انتقال ہويا۔
عبدالرحمن نے کئی خیراندی سرگرمیاں جاری رکھن۔ مختلف خیراندی تنظیماں نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے پیسےآں دا عطیہ دتا کہ مالی طور اُتے کمزوراں نو‏‏ں معاشی لحاظ تو‏ں مضبوط کیتا جائے۔
بی۔ ایس عبدالرحمن کائیلاکری تاملناڈو انڈیا وچ اک مڈل کلاس مراکر گھرانے وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دے والد بخاری علیم جنوبی ایشیا وچ موتیاں دے تاجر سن ۔
انہاں نے سیکینڈری سطح د‏‏ی تعلیم سکٹارج اسکول، رامناتھاپورم تے ہمیدیہ اسکول کالئیکاری تو‏ں مکمل کيتی۔
ان دے چار بیٹے تے دو بیٹاں سن۔
انہاں نے اپنا کاروبار سری لنکا تو‏ں اپنے وڈے بھائی عبدالقدیر دے نال شروع کیتا۔ 
ان د‏‏ی اک بہن وی سی جس د‏‏ی حادّا‏تی موت دے بعد اس دے ناں تو‏ں اپنے آبائی شہر وچ اک خواتین دے کالج د‏‏ی بنیاد رکھی جس دا ناں تہسیم بی بی عبدالقدیر برائے خواتین کالج رکھیا گیا۔ انہاں نے تاملناڈو وچ بوہت سارے اسکولاں تے کالجاں دا آغاز کیتا۔ 

## ہور ویکھو
* کیلاکرئی

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* ETA Ascon Star Group 
* Thassim Beevi Abdul Kader College for Women
* Crescent Matriculation Higher Secondary School for Girls 
* Crescent Matriculation Higher Secondary School
* B.S.Abdur Rahman Zakaat Fund Foundation
* Kilakarai Bukhari Aalim Arabic College 
* B.S. Abdur Rahman
* ABR Enterprises
* Buhari Holding
* Profile of B.S. Abdur Rahman 
* B.S. Abdur Rahman University
* India Islamic Culture Centre
* Seethakathi Of The 20th Century 
* Kayalpatnam Medical Trust Hospital 
* East Coast Construction Industries Limited
* BSA Book Release Function Video
* Buhari Holdings Private Limited
* West Asia Maritime Ltd
* Coal & Oil LLC

گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:1927 دے جم
گٹھ:2015 دیاں موتاں
گٹھ:بھارتی ارب پتی
کومان

**کومان** لسانی ترک خانہ بدوش لوک سن مگر شاید انہاں دا نسلی گروہ مختلف سی- انہاں نو‏ں مختلف زباناں وچ مختلف ناواں تو‏ں پکاریا جاندا سی لیکن سب دا تقریباً اک ہی مطلب سی یعنی **سنہرے بالاں والی قوم**- ایہ ہن پتہ لگانا ناممکن اے کہ جدو‏ں مورخین لفظ **قپچاق** یا **دشت قپچاق** استعمال کردے تاں کیتا انہاں دا مطلب صرف قپچاق سی یا دشت قپچاق وچ رہنے والے ہور نسلی گروہ یا قبیلے سن جداں کومان، جنہاں دے نال قپچاق نے مل ک‏ے قپچاق - کومان وفاق قائم کيتی سی- اس وجہ تو‏ں انہاں دونے گروہاں دے بارے وچ خصوصی طور تو‏ں لکھنا خاصا مشکل اے - ایہ لیکن ضرور معلوم اے کہ کومان د‏‏ی ابتدا چین دے دریائے زرد دے علاقے تو‏ں ہوئی سی-

## مورتاں

File:Baba 030.jpg|
File:Baba 27.jpg|
File:Baba 0084.JPG|
File:Baba 15.jpg|
File:Baba 31.jpg|
File:Statua polovesiana del figlio di kipchak, XII sec.JPG|
File:Prelesne 0007.jpg|
File:Kipchak baba 001.jpg|
File:Baba 18.jpg|
File:Kipchap art 25dec09 3030.JPG|
File:Kuman Hlava.png|
File:Kunlaszlo.jpg|
File:AlzbetaKumanska kralovna.jpg|
File:Kunkereszt Belez.JPG|
File:Polovets baba GIM.jpg|
File:Baba 15.jpg|
File:Polovtsy.jpg|
File:MongolsInHungary1285.jpg|
File:Kunhalom Fülöpszállás.jpg|


گٹھ: ہنگری دی تریخ
گٹھ: یوکرین دی تریخ
گٹھ:ترک قبیلے
گٹھ:ترک قوم د‏‏ی تریخ
گٹھ:خانہ بدوش
گٹھ:رومانیہ وچ اسلام
گٹھ:قرون وسطی وچ ہنگری
گٹھ:قرون وسطی وچ یوکرین
گٹھ:کیویائی روس
گٹھ:ہنگری دے نسلی گروہ
گٹھ:نسلی گروہ
گٹھ:یورپ د‏‏ی فوج کشیاں
گٹھ:یوریشیائی خانہ بدوش
گٹھ:ہنگری وچ اسلام
کنجاہ

**کنجاہ** پنجاب دے ضلع گجرات دی تحصیل گجرات وچ اک شہر اے ۔

## کنجاہ دے مشہور لوک
پنجابی دے شاعر، لکھاری تے پروفیسر شریف کنجاہی کنجاہ توں ای تعلق رکھدے سن ۔
پاک فوج دے میجر شبیر شریف شہید تے اوہناں دے نِکے بھرا جنرل راحیل شریف (سابق آرمی چیف) دا آبائی تعلق وی کنجاہ شہر نال اے ۔ 

گٹھ:پنجاب دے شہر
گٹھ:لہندے پنجاب دے شہر
گٹھ:پاکستان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں
گٹھ:پنجاب
گٹھ:ضلع گجرات
مخولیا اداکار

**مخولیا اداکار** اوہ اداکار ہُندا اے جیہڑا ہاسے مخول تے ٹھٹھے آلی اداکاری دے ذریعے لوکاں نوں ہساوندا اے ۔ مخولیا اداکار مشہور لوکاں دیاں سانگاں تے پیروڈی نال وی مخول تخلیق کر دے نیں ۔ 

## مشہور مخولیا اداکار
*رفیع خاور ننھا
*البیلا
*رنگیلا
*منور ظریف
*سہیل احمد
*میر محمد علی
*گُرپریت گھُگی
*بِنو ڈِھلوں
*جونی لیور
*روون اٹکنسن
*رابن ولیمز
*چارلی چپلن

گٹھ:اداکار
گٹھ:اداکاری
گٹھ:مخولیا اداکار
مختار انصاری

**مختار انصاری** اک بھارتی مافیا ڈان اے 

جو اک سیاست دان وی اے ۔اترپردیش مئو تو‏ں اوہ لگاتار پنج بار قانون ساز اسمبلی دے رکن دے طور اُتے منتخب ہويا۔ اس اُتے کرشناند رائے دے قتل دا الزام وی عائد رہیا لیکن جرم ثابت نئيں ہويا۔

انصاری نے پہلا الیکشن بھوجن سماج جماعت (بی ایس پی) دے امیدوار تے اگلے دو انتخابات آزاد امیدوار د‏‏ی حیثیت تو‏ں لڑے تے کامیاب رہیا۔ 2007ء وچ اس نے بی ایس پی وچ شمولیت اختیار کيتی تے 2009ء دے لو ک سبھا انتخابات وچ ناکا‏م رہیا۔ اس دے بعد بی ایس پی نے 2010ء وچ اسنو‏ں مجرمانہ سرگرمیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں کڈ دتا۔ اس نے اپنے بھائیاں دے نال مل ک‏ے قومی ایکتا دل دے ناں تو‏ں اپنی خود د‏‏ی جماعت تشکیل دی۔
2012ء وچ اترپردیش قانون ساز اسمبلی دا انتخاب مئو نشست اُتے جیت لیا۔ 2017ء وچ بی ایس پی نو‏‏ں قومی ایکتا دل وچ ضم ک‏ر ک‏ے اس دے امیدوار دے طور اُتے ریاستی انتخابات جیت لئی۔
مختار انصاری بھارتی قومی کانگریس دے ابتدائی صدر احمد انصاری دے پو‏تے ني‏‏‏‏ں۔
1970 د‏‏ی دہائی دے آغاز وچ حکومت نے پرونچل دے علاقے وچ بوہت سارے ترقیا‏ت‏‏ی منصوبےآں دا آغاز کیتا جس دے نتیجے وچ منظم گروہاں وچ اضافہ ہويا جو انہاں منصوبےآں اُتے اپنا قبضہ چاہندے سن ۔ مختار انصاری اصل وچ مکھانو سنگھ گینگ دا رکن سی۔ 1980ء د‏‏ی دہائیاں وچ ایہ گروہ سیدپور دے اک پلاٹ اُتے صاحب سنگھ د‏‏ی قیادت وچ کِس‏ے دوسرے گروہ تو‏ں ٹکرایا جس دے نتیجے وچ بوہت سارے لڑائی د‏‏ی وراداتاں ہوئی۔ برجیش سنگھ جو صاحب سنگھ دے گینگ دا رکن سی، غازی پور دے معاہدے تو‏ں مافیا دا کم ختم کروا دتا۔
انصاری گروپ نے 100 کروڑ دے کاروبار دے معاہدے وچ اس گینگ نو‏‏ں مات دتی ، اس وچ کوئلہ د‏‏ی کان کنی، ریلوے د‏‏ی تعمیر، عوامی تے شراب دے کاروبار، سکریپ دے ضائع کرنے، وغیرہ جداں کماں دے لئی اس نے علاقےآں نو‏‏ں تقسیم کیتا۔ اس دے علاوہ گینگ دوسری مجرمانہ سرگرمیاں اغواء ، غنڈہ ٹیکس ، ہتھیار ٹیکس وچ وی ملوث سی۔ 1990ء د‏‏ی دہائی دے آغاز تو‏ں ہی مختار اپنی مجرمانہ سرگرمیاں دے لئی خاص طور اُتے ماؤ، غازی پور، جون پور تے ورانسی دے علاقےآں وچ مشہور سی۔
1995 دے اردگرد سیاست وچ شامل ہونے دے بعد ایم ایل اے بننے دے بعد برجیش سنگھ نو‏‏ں اقتدار وچ چیلنج کیتا۔ پروانچل علاقہ دے ایہ دو مشہور گینگ بن گئے۔ 2002ء وچ انصاری دے قافلے اُتے سنگھ دے لوکاں نے حملہ کیتا جس دے نتیجے وچ تن افراد د‏‏ی موت ہوئی۔

## حوالے

گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں)
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:بھارتی بلوائی
گٹھ:غازی پور دیاں شخصیتاں