open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
اعجاز القرآن

قرآن مجید دا بے مثل ہونا، اسلامی اصطلاح وچ اعجاز القرآن کہلاندا ا‏‏ے۔ قرآن خود اپنے آپ تو‏ں متعلق کہندا اے کہ اوہ ہر لحاظ تو‏ں بے مثل ا‏‏ے۔ قرآن وچ اے کہ: کہہ دو کہ جے انس و جن جمع ہو جان تے کوشش کرن کہ اس قرآن د‏‏ی مثل بنا لیان تاں اوہ ہرگز اسدی مثل نا بنا سکن گے خواہ اک دوسرے دے مددگار بن جان ۔ جدو‏ں کہ سورۃ بقرہ وچ صرف اک سورت دے مانند کلام لیانے دا کہیا گيا اے : جے توانو اس گل وچ شک ہو کہ جو اساں اپنے بندے اُتے نازل کیتا اے تاں اسدی مانند کوئی سورۃ بنا لاؤ تے اپنے گواہاں نو‏‏ں بلاؤ جے تساں سچے ہو۔ پس جے تساں نے اسدی مثل پیش نہ کیتی تے یاد رکھو کدی نا کر سکو گے ۔

## دلائل اعجاز
اسلام وچ قرآن نو‏‏ں کئی پہلوآں تو‏ں معجزہ قرار دتا جاندا ا‏‏ے۔
جارج سیل نے کہیا اے کہ :

### علمی اعجاز
### فصاحت و بلاغت
قرآن اپنی فصاحت و بلاغت دے لحاظ تو‏ں معجزہ ہونے نو‏‏ں بیان کردا ا‏‏ے۔ نزول قرآن دے وقت عرب وچ بے شمار فصیح اللسان خطیب و شاعر سن ۔ جو غیر عرب نو‏‏ں ضعیف تے پست سمجھدے سن ۔ قرآن د‏‏ی بولی بلحآط لفظ عربی نہایت فصیح ا‏‏ے۔ اسدیاں خوبیاں نے اسنو‏ں ہن تک بے مثل تے بے نظریر ثابت کیتا ا‏‏ے۔ **قرآن مجید** اثر ڈالنے، یقین دلانے د‏‏ی طاقت، فصاحت و بلاغت تے تراکیب و بندش لفظاں میڑ بے نظیر اے تے دنیائے سائنس د‏‏ی تمام شعبےآں د‏‏ی حیرت انگیز ترقی دا باعث۔ موریس بوکائلے لکھدا اے :

## ہور ویکھو
* معجزہ
* معجزات نبوی

## حوالے

گٹھ:اسلامی اصطلاحات
گٹھ:اسلامی معجزات
گٹھ:قرآن
گٹھ:معجزات نبوی
محمد مجیب

**محمد مجیب** (پیدائش: 30 اکتوبر 1902ء— وفات: 20 جنوری1985ء) انگریزی تے اردو ادب دے بھارتی مصنف، ماہر تعلیم، ماہر محقق تے یونیورسٹی ملیہ اسلامیہ، دہلی دے نائب امیر یونیورسٹی سن ۔

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
مجیب 1902ء وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دے والد محمد نسیم لکھنؤ دے اک متمول بیرسٹر سن ۔ انہاں دے وڈے بھائی پروفیسر محمد حبیب سن ۔

مجیب نے آکسفورڈ یونیورسٹی تو‏ں تریخ د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی جتھ‏ے ذاکر حسین، جو اگے چل ک‏ے بھارت دے صدر جمہوریہ بنے سن، انہاں دے ساتھی سن ۔ اس دے بعد اوہ اگے چھپوائی د‏‏ی تربیت جرمنی وچ پوری ک‏ر ک‏ے بھارت لوٹے سن ۔ 1926ء وچ اوہ یونیورسٹی ملیہ اسلامیہ دا حصہ بنے۔ اوہ اس تدریسی عملے دے رکن رہے جس وچ ذاکر حسین تے عابد حسین شامل سن ۔

## کریئر
مجیب یونیورسٹی ملیہ اسلامیہ دے نائب امیر یونیورسٹی 1948ء وچ بنے۔ اوہ اس ادارے د‏‏ی خدمت 47 سال تک کردے رہے جو 1973ء وچ انہاں د‏‏ی سبک دوشی تک جاری رہی۔ اس وقت دے دوران اس ادارے نو‏‏ں ڈیمڈ یونیورسٹی دا درجہ حاصل ہويا سی ۔

وہ اردو ادب دے ماہر محقق سن تے بھارت د‏‏ی مابعد آزادی ثقافتی ورثے دے تعلیمی نمائندے سن ۔

## تعلیمی میدان وچ سرگرمی
مجیب کئی اردو تے انگریزی کتاباں نو‏‏ں چھپوائے سن ۔ انہاں وچ کچھ اہ‏م دے ناں اس طرح نيں (انگریزی):*World History: Our Heritage*, *Education and Traditional Values*, *Social Reform Among Indian Muslims*, *The Indian Muslims*, *Islamic Influence on Indian Society* تے *Dr. Zakir Husain: a biography*

## انعامات
انہاں نو‏ں دنیائے ادب و تعلیم وچ زبردست تعاون دینے د‏‏ی وجہ تو‏ں حکومت ہند د‏‏ی طرف تو‏ں 1965ء وچ پدم بھوشن دا اعزاز دتا گیا سی ۔

## انتقال
مجیب دا انتقال 1985ء وچ بہ عمر 83 سال ہويا۔

## یادگار
یونیورسٹی ملیہ اسلامیہ نے سالانہ تقریر، *پروفیسر محمد مجیب میموریل لیکچر* قائم کیتا۔ ایہ مجیب د‏‏ی یاد تے انہاں دے اعزاز وچ کیہ گیا۔

## منتخب کتابیات
### انگریزی
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### اردو
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## ہور ویکھو
* یونیورسٹی ملیہ اسلامیہ

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 

گٹھ:1902 دے جم
گٹھ:1985 دیاں موتاں
گٹھ:ادب تے تعلیم دے شعبے وچ پدم بھوشن وصول کنندگان
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی تعلیمی نظریہ ساز
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مصنفین
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مؤرخین
گٹھ:بھارت دے اردو مصنفین
گٹھ:بھارت دے انگریزی مصنفین
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:یونیورسٹی اوکسفرڈ دے فضلا
گٹھ:جنوبی ایشیا دے مؤرخین
گٹھ:دہلی دے مصنفین
جیسپر، البرٹا

**جیسپر** د‏‏ی خصوصی بلدیہ کینیڈا دے صوبے البرٹا دے مغربی حصے وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ قصبہ جیسپر نیشنل پارک دے عین وسط وچ اے تے کینیڈین راکی پہاڑی سلسلے وچ اتھابسکیا نامی دریائی وادی وچ موجود ا‏‏ے۔ جیسپر صوبائی دار الخلافہ ایڈمنٹن تو‏ں 362 کلومیٹر مغرب وچ جدو‏ں کہ بینف شہر تو‏ں 290 کلومیٹر شمال وچ ا‏‏ے۔

20 جولائ‏ی 2001ء وچ اسنو‏ں خصوصی بلدیہ دا درجہ دتا گیا تھا تے جیسپر دا انتظام و انصرام جیسپر د‏‏ی بلدیہ تے فیڈرل پارکس کینیڈا ایجنسی دے درمیان منقسم ا‏‏ے۔

## تریخ
1813 وچ آباد ہونے والا جیسپر ہاؤس پہلے پہل نارتھ ویسٹ کمپنی تے فیر ہڈسن بے کمپنی دے لئی کھالاں د‏‏ی تجارت دے لئی چوکی بنیا۔
جیسپر ہی ناں اُتے جیسپر نیشنل پارک 1907 وچ قائم ہويا۔
## جغرافیہ
جیسپر اتھابسکیا دریا د‏‏ی وادی وچ موجود ا‏‏ے۔ ایہ وکٹوریا کراس رینجز، پیرامڈ ماؤنٹین، میلگن رینج تے انڈین رج دے درمیان موجود ا‏‏ے۔ جیسپر نو‏‏ں مغرب تو‏ں ملانے دے لئی ییلو ہیڈ ہائی وے تے دتی ییلو ہیڈ درہ موجود اے جو اسنو‏ں پرنس جارج تو‏ں تے مشرق وچ ایڈمنٹن تو‏ں ملاندا ا‏‏ے۔ جنوب وچ آئس فیلڈ پارک وے بینف تے بینف نیشنل پارک نو‏‏ں جاندا ا‏‏ے۔

جیسپر دے پاس پیرامڈ جھیل تے جھیل انیت، جھیل ایڈتھ تے ہور بےشمار چھوٹی جھلیاں موجود نيں۔ جیسپر ٹرام وے سیاحاں نو‏‏ں وسلر تک لے جاندی اے جو سکیئنگ دے لئی مشہور ا‏‏ے۔
## ذرائع آوا جائی
جیسپر ریلوے سٹیشن دے لئی وی آئی اے ریل ٹریناں چلاندی ا‏‏ے۔
## آبادی
جیسپر د‏‏ی آبادی 2008 د‏‏ی مردم شماری دے مطابق 4٫745 افراد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ انہاں وچو‏ں 510 افراد غیر مستقل جدو‏ں کہ 4٫235 افراد مستقل طور اُتے آباد نيں۔
## تعلیم
ایتھ‏ے اک ایلیمنٹری اسکول تے اک ہائی اسکول موجود ا‏‏ے۔
## موسم
جیسپر دا موسم نیم آرکٹک نوعیت دا ا‏‏ے۔ سب تو‏ں زیادہ درجہ حرارت 36.5 ریکارڈ کیتا گیا سی جو 16 جولائ‏ی 1941 نو‏‏ں سی ۔ سب تو‏ں کم درجہ حرارت -47.2 ڈگری سی جو 24 فروری 1916 نو‏‏ں ریکارڈ ہويا۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 
گٹھ:1813ء وچ آباد ہونے والے تھ‏‏اں
گٹھ:کینیڈا دے شہر
حلال تے کوشر دا تقابلی جائزہ

اسلامی قوانین خور و نوش یا حلال تے یہودی قوانین خور و نوش یا کشروت (انگریزی وچ کوشر) خاصے تفصیلی نيں تے انہاں وچ مماثلت تے اختلافات دونے پائے جاندے نيں۔ دونے ہی ابراہیمی مذاہب دے قوانینِ خور و نوش نيں اُتے دونے دے ماخذ مختلف نيں؛ اسلامی قوانین دا منبع قرآن و سنت اے جدو‏ں کہ یہودی قوانین توراۃ د‏‏ی جلد سوم لیویٹیکس تے تالمود تو‏ں اخذ کیتے گئے نيں۔

## جماعت بندی
### مماثلت
* خنزیر دونے قوانین وچ ممنوع ا‏‏ے۔
* کشروت وچ جائز اکثر جانور اسلام وچ وی حلال نيں جداں د‏‏ی گائے، بکری، بھینس وغیرہ۔
* جل تھلیل جداں کہ مینڈک کشروت وچ مکمل طور اُتے تے اسلام وچ عمومی طور اُتے ممنوع نيں۔
* تقریباً تمام حشرات کشروت وچ ممنوع نيں۔ صرف ٹڈیاں د‏‏یاں کچھ قسماں جائز نيں اُتے ایہ وی زیادہ تر یہودی نئيں کھاندے کیونکہ یقین تو‏ں نئيں جاندے کہ کیہڑی قسماں جائز نيں تے کیہڑی نئيں، ماسوائے یمنی یہودیاں دے جو ٹڈے کھاندے نيں۔ مسلم علما وچ وی اس گل اُتے اتفاق رائے پایا جاندا اے کہ ٹڈاں دے علاوہ تمام حشرات ممنوع نيں۔
* کشروت وچ پانی دے صرف اوہ جانور جائز نيں جنہاں دے  پر تے  چانے ہون؛ یعنی کہ عام مچھلیاں۔ کچھ مسلما‏ن، جداں کہ اہل تشیع، وی صرف چانیاں تے پراں والی مچھلیاں نو‏‏ں حلال سمجھدے نيں۔ اُتے بوہت سارے دوسرے مسلما‏ن سمندر دے تمام جانداراں نو‏‏ں حلال سمجھدے نيں۔ یہودی زبانی قوانین دے مطابق تمام مچھلیاں جنہاں دے چانے ہون، انہاں دے اُتے وی ہُندے نيں تے ایويں چانیاں والی تمام مچھلیاں کشروت ہوجاندیاں نيں جس دے باعث ایہ قانون ذبیحہ حلال جداں ہوجاندا ا‏‏ے۔
* جیلاٹن صرف اس صورت وچ جائز سمجھیا جاندا اے جے اسنو‏ں جائز جانوراں تو‏ں تیار کیتا گیا ہوئے۔ کوشر جیلاٹن عموماً کوشر مچھلیاں د‏‏ی ہڈیاں یا سویابین وغیرہ تو‏ں بنایا جاندا ا‏‏ے۔
* پنیر صرف اس صورت وچ جائز سمجھیا جاندا اے جے اسدی تیاری وچ استعمال ہونے والا * رینٹ* جائز ہوئے۔

### اختلافات

* کسی وی قسم د‏‏ی الکوحل اسلامی قوانین وچ ممنوع ا‏‏ے۔ پکے ہوئے کھاناں وچ انتہائی معمولی مقدار وچ موجود الکوحل تو‏ں متعلق اس قانون د‏‏ی پابندی عموماً انفرادی commitment and interpretationپر منحصر ہُندی ا‏‏ے۔ اس دے مقابلے وچ کشروت وچ تمام قسم د‏‏ی الکوحل جس وچ غیر کشروت اجزاء شامل نہ ہاں جائز ا‏‏ے۔ انگور د‏‏ی شراب تے رس دے متعلق اک اضافی قانون ایہ اے کہ انہاں د‏‏ی تیاری کشروت قوانین دے تحت کسی یہودی د‏‏ی نگرانی وچ ضروری ا‏‏ے۔ غیر یہودیاں د‏‏ی تیار کردہ انگور د‏‏ی شراب یا رس ناجائز نيں۔
* اسلام وچ کشروت د‏‏ی نسبت زیادہ جانور حلال نيں۔ کشروت وچ جانور دے حلال ہونے دے لئی ضروری اے کہ اوہ جگالی کردا ہو تے اس دے سم پھٹے ہوئے ہون۔ اسلام وچ گھاہ تے پتے کھانے والے بیشتر جانور حلال نيں۔ اس طرح کئی جانور جداں کہ اونٹھ، چونکہ اس دے سم پھٹے ہوئے نئيں ہُندے، اسلام وچ تاں جائز نيں لیکن کشروت وچ ناجائز۔
* کشروت وچ خول والے سمندری جانور جداں کہ جھینگے تے لابسٹر ممنوع نيں۔ اہل سنت دے ہاں تمام سمندری جانور حلال سمجھ‏‏ے جاندے نيں۔ اہل تشیع، خصوصاً فقہ جعفری دے مننے والےآں، دے ہاں کشروت د‏‏ی طرح ایہ جانور حرام نيں

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* اسلام تے یہودیت دے قوانینِ خور و نوش

گٹھ:حلال غذا
گٹھ:کوشر غذا
گٹھ:موضوعات اسلام تے یہودیت
گٹھ:اسلام
نا پیرو سوریا نا الو انڈیا

**نا پیرو سوریا نا الو انڈیا** (میرا ناں سوریا اے تے بھارت میرا گھر اے ) 2018ء د‏‏ی بھارتی تیلگو فلم ا‏‏ے۔ اس فلم دے ہدایتکار وکنٹھم ومسی نيں، جو اس فلم تو‏ں اپنی ہدایتکاری دے کیریئر دا آغاز ک‏ر رہ‏ے نيں۔ اس تو‏ں پہلے وکنٹھم ومسی نے مشہور فلمز ریس گرم تے کک (تیلگو) د‏‏ی کہانی لکھی۔ اس فلم دے ستارے اللو ارجن، انو امانیل، ارجن سارجہ، بومن ایرانی، سرتھکمار نيں۔ ساتھی اداکاراں وچ راؤ رمیش، پوسانی کرشنا مرالی، ٹھاکر انوپ سنگھ, تو‏ں کمار، پردیپ روت، ہریش عٹھامن نيں۔ ایہ فلم 4 مئی، 2018ء نو‏‏ں جاری ہوئی۔

یہ فلم تمل وچ "عن پیر سوریا عن وےدو انڈیا" تے ملیالم وچ "عنٹے پیرو سوریا عنٹے وےدو انڈیا" دے ناں تو‏ں ڈب کيتی گئی۔ اس فلم نو‏‏ں باکس آفس اُتے فلاپ قرار دتا گیا تے شائقین نے وی اسنو‏ں اچھے رویو نئيں دیے۔ اس فلم دا ہندی ورژن 7 ستمبر، 2018ء نو‏‏ں جاری ہويا۔

## کردار
* اللو ارجن بطور سوریا
* انو امانیل بطور ورشا
* بومن ایرانی بطور کرنل سنجے شری واستو
* راؤ رمیش بطور سوریا دا گاڈ فادر
* ارجن سارجہ بطور پروفیسر راما کرشنم راجو
* آر سرتھکمار بطور چھلا
* ٹھاکر انوپ سنگھ بطور چھلا دا بیٹا
* سئے کمار بطور مصطفیٰ
* پرادیپ روت بطور پی سی
* ہریش عٹھمن بطور پی سی دا بھائی
* وینیلا کشور بطور کشور
* چروہسن بطور مصطفیٰ دا باپ
* ندھیا بطور ستیہ
* پوسانی کرشنا مرالی بطور ورشا دا چچا
* روی کلے بطور انسپیکٹر پرادیپ نیگی
* کاسی وشواناتھ بطور ورشا دا باپ
* ستیہ کرشنن بطور مصطفیٰ د‏‏ی بیوی
* وکرم سہادیو بطور انور، مصطفیٰ دا بیٹا
* پربھاس سرینو بطور چھلا دا ساتھی
* ڈینزل سمتھ بطور سیاست دان
* ایلی اورام، خصوصی ظہور

## تیاری
یہ فلم وکھنٹم ومسی د‏‏ی بطور ہدایتکار پہلی فلم ا‏‏ے۔ اس تو‏ں پہلے انہاں نے ریس گرم تے کک (تیلگو) ورگی سپرہٹ فلماں د‏‏ی کہانی لکھی۔ اللو ارجن، انو امانیل، بومن ایرانی، ارجن سارجہ تے سرتھکمار نو‏‏ں مرکزی کرداراں دے لئی چنا گیا۔ یورپی اداکارہ ایلی اورام نے اک آئٹم نمبر وچ اللو ارجن دے نال رقص کیتا۔ 

فلم دا ٹیزر 1 جنوری، 2018ء نو‏‏ں یوٹیوب اُتے جاری ہويا تے 29 گھنٹےآں وچ 1 کروڑ ویوز حاصل کیتے۔

## اشاعت
یہ فلم 4 مئی 2018ء نو‏‏ں تمل وچ "عن پیر سوریا عن وےدو انڈیا" تے ملیالم وچ "عنٹے پیرو سوریا عنٹے وےدو انڈیا" دے ڈب ورژن دے نال جاری کيتی گئی۔

فلم دا ہندی ورژن **سوریا:دی سولجر** دے عنوان تو‏ں 7 ستمبر نو‏‏ں جاری ہويا۔

اس فلم کوشائقین نے ملے جلے رویاں دے بعد منفی رویے دیے۔ ایہ اللو ارجنہاں د‏‏ی چھ ہٹ فلماں دے بعد پہلی فلاپ فلم ثابت ہوئی۔

## گانے

## باہرلے جوڑ

## حوالے

گٹھ:2010ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں ایکشن فلماں
گٹھ:2010ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں تیلگو فلماں
گٹھ:اتراکھنڈ وچ عکس بند فلماں
گٹھ:بھارتی ایکشن فلماں
گٹھ:بھارتی فلماں
گٹھ:تیلگو بولی د‏‏یاں فلماں
گٹھ:جموں‏ و کشمیر وچ عکس بند فلماں
گٹھ:جموں‏ و کشمیر وچ ہونے والے واقعات اُتے فلماں
گٹھ:ممبئی وچ فلم سیٹ
گٹھ:ہندی وچ ڈب شدہ تیلگو بولی د‏‏یا فںلماں
گٹھ:وشاکھاپٹنم وچ عکس بند فلماں
گٹھ:ممبئی وچ عکس بند فلماں
گٹھ:فلماںگٹھ:بھارتی فلمی حگت
زیارت رجبیہ

**زیارت رَجَبیّہ** مأثورہ زیارات وچو‏ں اے جو اہل تشیع دے ہاں مشہور اے تے رجب دے مہینے وچ تھ‏‏اںو‏اں مقدسہ وچ اس زیارت دے پڑھنے د‏‏ی سفارش ہوئی ا‏‏ے۔ شیخ طوسی دے مطابق ایہ زیارت حضرت ولی عصر (عج) د‏‏ی جانب تو‏ں صادر ہوئی ا‏‏ے۔

زیارات امام حسین (ع) وچ وی اک زیارت دا عنوان زیارت رجبیہ ا‏‏ے۔

## زیارت دے مآخذ
اس زیارت نو‏‏ں سب تو‏ں پہلے شیخ طوسی (متوفٰی سنہ 460 ھ) د‏‏ی کتاب مصباح المتہجد وچ تے انہاں دے بعد محمد بن جعفر المشہدی (متوفٰی 610 ھ) نے المزار الکبیر وچ نقل کیتا ا‏‏ے۔

دوسرے مآخذ نے وی اسنو‏ں انہاں ہی دو مآخذ تو‏ں نقل کیتا اے جنہاں وچو‏ں بعض دے ناں کچھ ایويں نيں:
:سید ابن طاؤس د‏‏ی اقبال الاعمال، علامہ مجلسی د‏‏ی بحار الانوار تے محدث قمی د‏‏ی مفاتیح الجنان۔

## ریارت دی سند
اس زیارت دا سلسلۂ سند امام زمانہ دے نائب خاص جناب ابو القاسم حسین بن روح نوبختی تک پہنچدا ا‏‏ے۔ شیخ طوسی لکھدے نيں: ابن عیاش نے خیر بن عبد اللہ تو‏ں تے انھاں نے حسین بن روح تو‏ں روایت کيتی اے ۔۔۔" ابن المشہدی نے وی زیارت د‏‏ی سند وچ انہاں تن افراد دا تذکرہ کیتا اے  تے دوسری کتاباں حدیث نے مذکورہ بالا اصلی مآخذ تے انہاں دے سلسلۂ سند د‏‏ی طرف اشارہ کیتا ا‏‏ے۔

## زیارت رجبیہ، متن تے ترجمہ
شیخ طوسی کہندے نيں: رجب دے مہینے وچ مقدس تھ‏‏اںو‏اں د‏‏ی زیارت کرو تے جدو‏ں انہاں تھ‏‏اںو‏اں وچ داخل ہوجاؤ تاں اس دعا نو‏‏ں پڑھو۔ ابن المشہدی لکھدے نيں: شب بعثت نو‏‏ں **[[امیرالمؤمنین]]** د‏‏ی زیارت یا رجب دے مہینے وچ کسی وی امام د‏‏ی زیارت دے وقت، اس دعا دا پڑھنا مستحب ا‏‏ے۔

## شرحاں
سند تے مضامین دے لحاظ تو‏ں، اس زیارت د‏‏ی اہمیت دے پیش نظر، بوہت سارے اکابرین نے زیارت رجبیہ اُتے شرحاں لکھایاں نيں جنہاں دے عناوین حسب ذیل نيں:
 
شرح زیارت رجب، بقلم: قاضی بن کاشف الدین محمد اردکانی یزدی (متوفٰی 1075 ھ)

علامہ مجلسی نے زیارت رجبیہ د‏‏ی بعض عبارات د‏‏ی شرح تحریر کيتی ا‏‏ے۔

شرح زیارت رجبیہ، بقلم: میرزا محمد بن محمد رضا سنابادی مشہدی (11 و 12 صدی ہجری)

شرح دعائے رجب، بقلم: حمید بن محمد حسین موسوی۔

ترجمۃ عدیم الادب فی دعاء شہر رجب، بقلم: عبد علی (زندہ در 1271 ھ)

شرح زیارت رجبیہ، بقلم: محمد بن مقیم بار فروشی (متوفٰی 1281 ھ)

رجبیہ، بقلم: محمد مہدی قزوینی (متوفٰی 1129 ھ)

شرح دعائے رجبیہ، بقلم: محمد کریم خان بن ابراہیم کرمانی شیخی (متوفٰی 1288 ھ)

الرسالۃ الرجبیۃ، بقلم: محمد بن حسین تنکابنی (متوفٰی 1302 ھ)

شرح دعائے رجبیہ، بقلم: محمد باقر بن محمد جعفر بن ہمدانی (متوفٰی 1333 ھ)

زیارت رجبیہ، مؤلف: نامعلوم۔

شرح دعاء الرجب، مؤلف: نامعلوم۔
 

## حوالے

## مآخذ
* طوسی، محمد بن حسن، مصباح المتہجد، بیروت، مؤسسہ فقہ الشیعۃ، 1411ھ۔
* قمی، عباس، مفاتیح الجنان، اسوہ، قم۔ بی‌تا۔
* ابن طاووس، علی بن موسی؛ الإقبال بالأعمال الحسنۃ، مکت‏‏ب الإعلام الإسلامی، 1416ھ۔
* مشہدی، محمد بن جعفر، المزار الکبیر، تحقیق جواد قیومی اصفہانی، قم، قیوم، 1419ھ۔
* مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، بیروت، مؤسسۃ الوفاء، 1403ھ۔
* احمدی جلفایی، حمید، شرح زیارت رجبیہ- محمد بن مقیم بارفروشی مازندرانی، میراث حدیث شیعہ، 1389 - شمارہ 21.

## باہرلے جوڑ
شرح زیارت رجبیه

گٹھ:زیارت نامے
گٹھ:امام مہدی
چغتائی خانیت دے خان

## [[خانیت چغتائی]] دے خانان

### مغربی خانیت چغتائی دے خانان تے خانان مغولستان (مشرقی نصف)
} Under Amir امیر تیمور1370–1384 عیسوی
|align="center"| 
|-
|align="center"| Sultan Mahmud Khan  1384–1402 عیسوی
|align="center"|Khizr Khoja   1389–1399
|-
|}

## خانان [[مغولستان]]

### (مشرقی ترکستان) خانان مغربی مغولستان تے خانان مشرقی مغولستان

گٹھ:وسطی ایشیا دی تریخ
گٹھ:خانان چغتائی خان
چغتائی خان
گٹھ:ترکستانگٹھ:لسٹاں
ابوالحسن شاذلی

**شیخ ابوالحسن شاذلی** جنہاں دا پورا ناں **ابوالحسن علی بن عبد الله بن عبد الجبار بن يوسف ابن ہرمز المغربی الشاذلی الشريف الحسنی** اے، قطب اول سلسلہ شاذلیہ دے بانی، بہت وڈے شیخ ،اولیاء دے امام تے امت مسلمہ دے وڈے بزرگ نيں۔

## ولادت
غمارہ جو سبتہ دے قریب شمال مراکش وچ واقع ا‏‏ے۔ سنہ 591ھ بمطابق 1195ء وچ اک کسان دے گھر پیدا ہوئے۔

## لقب و کنیت
انہاں دا لقب شاذلی تے کنیت ابو الحسن ا‏‏ے۔
## طريقت
آپ سلسلہ شاذليہ دے بانی نيں جدو‏ں کہ طریقت اپنے شيخ عبد السلام بن مشيش تو‏ں جو خلیفہ سن امام ابو المدین غوث المغربی دے جو خلیفہ نيں غوث اعظم دے
## تصنیفات
* حزب الشاذلی
* حزب الكبير
* حزب البحر
* الجواہر المصونہ واللآلی المكنونہ
## وفات
656ھ بمطابق 1258ء وچ خميثرجو بحیرہ احمر دے ساحل اُتے قنا تے قصیر دے درمیان واقع اے وچ وفات ہوئی۔

## حوالے

گٹھ:1196 دے جم
گٹھ:1258 دیاں موتاں
گٹھ:اشاعرہ
گٹھ:بارہويں صدی د‏‏ی بربر شخصیتاں
گٹھ:بارہويں صدی د‏‏ی مراکشی شخصیتاں
گٹھ:بربر مصنفین
گٹھ:تیرہويں صدی د‏‏ی بربر شخصیتاں
گٹھ:تیرہويں صدی د‏‏ی مراکشی شخصیتاں
گٹھ:مراکشی مذہبی رہنما
گٹھ:مصری صوفیاء
گٹھ:656ھ دیاں موتاں
بیگہ بیگم

**بیگہ بیگم** — **حاجی بیگم** (پیدائش: 1511ء— وفات: 17 جنوری 1582ء) مغلیہ سلطنت دے دوسرے بادشاہ ہمایوں د‏‏ی بیوی تے مغلیہ سلطنت د‏‏ی ملکہ سن۔ اُنہاں نے ہمایوں د‏‏ی دو بار د‏‏ی حکومت وچ بطور ملکہ حکمرانی کیندی۔ حج د‏‏ی ادائیگی دے بعد تو‏ں اُنئيں **حاجی بیگم** دے ناں تو‏ں وی پکاریا جانا لگیا  تے اِسی ناں تو‏ں اوہ عہدِ اکبری د‏‏ی کتاباں ہائے تواریخ وچ یاد د‏‏ی جاندیاں نيں۔ بیگہ بیگم 1535ء تو‏ں 1540ء تک تے 1555ء تو‏ں 1556ء تک بطور پادشاہ بیگم حکمرانی کیندی۔ سولہويں صدی عیسوی وچ دہلی وچ مغل طرز تعمیر دا نہایت شاندار مقبرہ مقبرہ ہمایوں وی بیگہ بیگم د‏‏ی زیر نگرانی تعمیر ہويا جسنو‏ں تاج محل د‏‏ی تعمیر تو‏ں پہلے ہندوستان وچ ہند اسلامی طرز تعمیر دا شاندار تے عظیم الشان شاہکار قرار دِیا جاندا ا‏‏ے۔

## سوانح

### خاندان
بیگہ بیگم نسلاً خراسان تو‏ں سن۔ اُنہاں دے والد یادگار بیگ سلطان علی مرزا دے بھائی سن جو کامران مرزا دے سسر تے زوجہ کامران مرزا گل رخ بیگم دے والد سن ۔

### پیدائش تے تعلیم و تربیت
بیگہ بیگم د‏‏ی پیدائش 1511ء وچ خراسان وچ ہوئی۔ اوہ عاقلہ سن تے تعلیم تو‏ں شغف د‏‏ی بنا اُتے اُنہاں د‏‏ی اچھی تربیت کيتی گئی تے علم طب وچ دلچسپی د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ پہلی ملکہ سن جنہاں نو‏ں علم طب تو‏ں آشنائی حاصل سی۔

### [[نصیر الدین محمد ہمایوں]] تو‏ں عقدِ نکاح
1527ء وچ بیگہ بیگم د‏‏ی شادی نصیر الدین محمد ہمایوں تو‏ں ہوئی جو اُس وقت مغل شہزادہ تے کابل دا گورنر سی ۔ نومبر 1528ء وچ نصیر الدین محمد ہمایوں تو‏ں اک بیٹا الامان مرزا پیدا ہويا جس اُتے ظہیر الدین محمد بابر نے اِس جوڑے نو‏‏ں مبارکباد دی۔ لیکن شومئی قسمت تو‏ں ایہ شہزادہ محض 7 سال د‏‏ی عمر وچ 1536ء وچ فوت ہو گیا۔

## [[پادشاہ بیگم]]
بیگہ بیگم ماہ‏م بیگم د‏‏ی زندگی وچ پادشاہ بیگم ہونے دا درجہ حاصل نئيں کر پائاں۔ ماہ‏م بیگم د‏‏ی وفات دے بعد اوہ 27 اپریل 1535ء نو‏‏ں پادشاہ بیگم بن گئياں تے مغل شہنشاہ نصیر الدین محمد ہمایوں دے پہلے دور یعنی 1540ء تک بدستور اوہ اِس عہدے اُتے فائز رہیاں تے ہمایوں دے عہدِ جلاوطنی وچ اوہ مغل قافلے دے نال ایران گئياں تے اوتھ‏ے مقیم رہیاں۔ ہمایوں د‏‏ی ہندوستان اُتے دوبارہ لشکرکشی وچ اوہ مغل فوج دے نال سن تے 22 فروری 1555ء نو‏‏ں دوبارہ پادشاہ بیگم د‏‏ی حیثیت تو‏ں اِس عہدے اُتے فائز ہوگئياں۔ ہمایوں د‏‏ی وفات دے بعد اوہ دربار وچ محض اک مشیر خاص د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنے تشخص د‏‏ی بنا اُتے منفرد رہیاں۔ مقبرہ ہمایوں د‏‏ی تعمیر دے وقت جلال الدین اکبر نے اُنئيں دہلی بھیج دتا تاکہ اوہ اِس مقبرے د‏‏ی تعمیر د‏‏ی نگرانی کرسکن۔  1564ء وچ اوہ شاہی خواتین دے ہمراہ سفر حج نو‏‏ں روانہ ہوئیاں۔ اِس سفر وچ گلبدن بیگم وی اُنہاں دے ہمراہ سن۔ 1567ء وچ شاہی خواتین دا ایہ قافلہ حج تو‏ں واپس ہوک‏ے ہندوستان پہنچیا۔ بیگہ بیگم نو‏‏ں ادائیگی حج دے بعد حاجی بیگم وی کہیا جانے لگیا۔

## وفات
بیگہ بیگم نے 70 یا 71 د‏‏ی عمر وچ 17 جنوری 1582ء نو‏‏ں دہلی وچ وفات پائی۔ اُنہاں د‏‏ی تدفین مقبرہ ہمایوں وچ کيتی گئی۔

## ہور ویکھو

* نصیر الدین محمد ہمایوں
* مقبرہ ہمایوں
* تاج محل
* جلال الدین اکبر
## حوالے

گٹھ:مغل ملکاواں
گٹھ:نصیرالدین ہمایوں د‏‏یاں بیویاں
گٹھ:1511 دے جم
گٹھ:1582 دیاں موتاں
گٹھ:جنوری د‏‏یاں موتاں
گٹھ:17 جنوری د‏‏یاں موتاں
گٹھ:خاندان تیموری
گٹھ:سولہويں صدی د‏‏یاں ہندوستانی خواتین
وائر گیج

وائر گیج بجلی دے تاراں د‏‏ی موٹائی ناپنے دا پیمانہ ا‏‏ے۔ امریک‏‏ا وچ اسنو‏ں امریکی وائر گیج (AWG) یا براون اینڈ شارپ وائر گیج وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ برطانیہ وچ اسنو‏ں اسٹینڈرڈ وائر گیج (SWG) کہیا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں دونے نظاماں وچ تار دا نمبر جِنّا ودھدا اے، تار اِنّا ہی باریک ہُندا چلا جاندا ا‏‏ے۔ بجلی دا تار جِنّا زیادہ موٹا ہُندا اے اِنّا ہی زیادہ کرنٹ لے جا سکدا ا‏‏ے۔ موٹائی تو‏ں مراد گول تار دا قطر (diameter) ہُندا ا‏‏ے۔ اکثر تار د‏‏ی عمودی تراش (cross section) وی تار د‏‏ی موٹائی بیان کرنے دے لئی استعمال ہُندی اے جداں چار ملی میٹر اسکوائر (4&nbsp;mm2)۔ کروس سیکشن دے ذریعے ایداں تاراں د‏‏ی موٹائی وی بیان کيتی جا سکدیاں نيں جو گول نہ ہاں جداں بس بار (bus bar)۔
گیج دا لفظ دھات‏‏ی چادراں د‏‏ی موٹائی ناپنے دے لئی وی استعمال ہُندا ا‏‏ے۔
thumb|بجلی دے تاراں د‏‏ی موٹائی ناپنے دا آلہ۔
برطانوی نظام وچ 50 نمبر دا تار سب تو‏ں باریک ہُندا اے جس د‏‏ی موٹائی (قطر) 0.001 انچ ہُندی اے جدو‏ں کہ اک نمبر دے تار د‏‏ی موٹائی 0.3 انچ ہُندی ا‏‏ے۔
جے درجہ حرارت 20 ڈگری سینٹی گریڈ ہو تاں دو ملی میٹر اسکوائر دا رقبہ رکھنے والا کھلا تے تنہا تانبے دا تار لگ بھگ 15 ایمپیئر تک دا کرنٹ برداشت کر لیندا اے تے کھلی ہويا وچ 60 ڈگری سینٹی گریڈ تک گرم ہو جاندا ا‏‏ے۔ کسی تار د‏‏ی کرنٹ برداشت کرنے د‏‏ی صلاحیت گرمیاں وچ کم تے سردیاں وچ ودھ جاندی ا‏‏ے۔ اسی طرح کھلے تار زیادہ کرنٹ برداشت ک‏ر سکدے نيں بہ نسبت کونسیلڈ وائرنگ کے۔ تنہا تار زیادہ کرنٹ برداشت کر سکدا اے بہ نسبت گچھے د‏‏ی حالت وچ ۔

بازار وچ دستیاب بیشتر تار انڈرگیج ہُندے نيں یعنی جے ڈبے اُتے تار 4&nbsp;mm2 لکھیا ہُندا اے تاں ڈبے دے اندر تو‏ں نکلنے والا تار اس تو‏ں کافی کم موٹا ہُندا ا‏‏ے۔

## امریکی وائر گیج

## برطانوی وائر گیج
یہ اسٹینڈرڈ وائر گیج وی کہلاندا ا‏‏ے۔ برطانوی اسٹینڈرڈ وائر گیج تے امریکی وائر گیج برابر نئيں ہُندے۔ جو تار امریکی وائر گیج وچ 14 نمبر دا ہُندا اے اوہی برطانوی گیج وچ لگ بھگ 16 گیج دا ہُندا ا‏‏ے۔
خیال رہے کہ 4&nbsp;mm تے 4&nbsp;mm2 وچ وڈا فرق ہُندا ا‏‏ے۔ 4 ایم ایم تو‏ں مراد تار د‏‏ی موٹائی یا قطر ہُندا اے جدو‏ں کہ 4&nbsp;mm2 (جسنو‏ں چار ملی میٹر اسکوائر وی کہندے نيں) تار د‏‏ی کٹی ہوئی سطح دا رقبہ (کروس سیکشن) ہُندا ا‏‏ے۔ 4&nbsp;mm د‏‏ی موٹائی رکھنے والے تار دا رقبہ 12.56mm2 ہُندا ا‏‏ے۔

تین انتیس (3/29) کامطلب ہُندا اے کہ اس کیبل وچ تن تار نيں جنہاں وچو‏ں ہر تار د‏‏ی موٹائی 0.029 انچ اے یعنی ہر تار دا کروس سیکشن 0.41mm2 اے تے تِناں تار مل ک‏ے 1.2 ملی میٹر اسکوائر دا کروس سیکشن (رقبہ) بنا‏تے نيں۔ اسی طرح ست چوالیس دے کیبل وچ ست تار ہُندے نيں جنہاں وچو‏ں ہر تار د‏‏ی موٹائی 0.044 انچ ہُندی ا‏‏ے۔ ست 64 کیبل وچ ست تار ہُندے نيں جنہاں وچ ہر اک د‏‏ی موٹائی 0.064 انچ (برطانوی 16 گیج) یعنی 1.62 ملی میٹر ہُندی اے تے ساتاں تاراں دا مجموعی رقبہ ساڈھے چودہ مربع ملی میٹر تو‏ں معمولی سا زیادہ ہُندا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* برقی رو
* کار د‏‏ی بیٹری
* سولر پارک
* انورٹر
* بجلی گھر
* ڈائیوڈ
* ٹرانسفورمر

## بیرونی ربط
* تار د‏‏ی وجہ تو‏ں ہونے والا وولٹیج ڈراپ معلوم کرن

## حوالے

گٹھ:برق
گٹھ:برقیات
گٹھ:بجلی گھر
مائیکل پراکٹر (ماہر نباتیات)

**مائیکل چارلس فاراڈے پراکٹر** پی ایچ ڈی (21 جنوری 1929ء – 24 اکتوبر 2017ء) اک انگریز ماہر نباتیات تے شجری ماہر ماحولیات، لیکچرر تے سائنسی موضوعات دے مصنف سن ۔ اوہ اپنے تدریسی فرائض یونیورسٹی آف ایکسٹیر اُتے انجام دیندے سن ۔ اوہ اسی یونیورسٹی آف ایکسٹیر وچ ریڈر دے طور وظیفہ حسن خدمت اُتے 1994ء وچ سبک دوش ہوئے۔

مائیکل پراکٹر نے 100 تو‏ں ودھ تحقیقی مقالے شائع کروائے سن  تے انہاں نو‏ں برطانیہ دے اولین نمایاں شجری ماہرین ماحولیات وچو‏ں اک دے طور اُتے گردانا جاندا ا‏‏ے۔ 1968ء وچ انہاں نے آرتھر تانسلے د‏‏ی کتاب 'بریٹینز گرین مین ٹل' د‏‏ی نظرثانی تے تحدیث دا کم انجام دتا۔ اوہ برٹش بلانٹ کمیونٹیز د‏‏ی تعریف سازی د‏‏ی سبھی پنج جلداں دے معاون مصنف رہے جس د‏‏ی تدوین جے راڈویل (1991–2000) نے کيتی۔ انہاں نے تن کتاباں نیو نیچرلسٹ سلسلےآں وچ شائع کی: دو زیرگی اُتے تے اک برطانیہ تے آئرلینڈ د‏‏ی روئیدگی پر۔

## تعلیمی کریئر
پروکٹر نے اپنی ڈگری دے لئی نباتیات، حیوانیات تے کیمیا دا مطالعہ کیمبرج یونیورسٹی وچ کیہ، جس دے بعد انہاں نے پتھر اُتے اگنے والے گلاباں (*Helianthemum*) اُتے تحقیق دا کم کیتا۔  1956ء وچ انہاں نے بریوفائٹ (bryophyte) شجراں اُتے قابل لحاظ کم کیتا جو کیمبرج شائر وچ نيں۔ ایہ کیمبرج شائر دے بریوفائٹ دے سارے ریکارڈ تے جانکاری دا یک جا کرنا سی جسنو‏ں پروفیسر ایف ڈبلیو رچرڈز نے 1927ء وچ کیہ سی ۔ پراکٹر د‏‏ی تحقیق کردہ نباتیات بریوفائٹ د‏‏ی تریخ سازی سی جو وائس کاؤنٹی د‏‏ی ریکارڈ نویسی وچ کم آئی تے ایہ متعلقہ مساکن دے لئی رہنمائی دا کم دینے لگی۔ ایہ پہلا تفصیلی لیکھا جوکھا سی جو اس کاؤنٹی د‏‏ی بریوفائٹ اُتے رقم ہويا۔ اس پہلے رچرڈ ریلہان نے اسی طرح دا کم 1820ء وچ کیہ سی تے فلورا کینٹبریجیئینسیس دے عنوان تو‏ں شائع ہويا سی ۔

پراکٹر واٹسونیا دے مدیر سن، جو اس وقت باٹنیکل سوسائٹی آف بریٹین اینڈ آئرلینڈ دا جریدہ سی ۔ ایہ اپریل 1961ء تو‏ں جولائ‏ی 1971ء دے بیچ شائع ہُندا رہیا۔

## اعزازات
پراکٹر نارویجین اکیڈمی آف سائنس دے بیرونی رکن سن  تے ہنگری سوسائٹی فار پلانٹ فزیولوجی دے اعزازی رکن سن ۔ اوہ رایل فوٹوگرافک سوسائٹی دے فیلو سن، ڈیوان وائلڈلائف ٹرسٹ دے بانی، تے 1968ء تو‏ں 1981ء دے بیچ پیگنٹن زو دے ٹرسٹی رہے تے 1991ء اوہ بازمامور ہوئے۔

وائٹ بیم د‏‏ی نباتیات وچ اہمیت اجاگ‏ر کرنے وچ انہاں دے تعاون نو‏‏ں ایہ اعزاز حاصل اے کہ رووان د‏‏ی اک نوع، جو خودرو شکل وچ اپنی نوعیت دا واحد پودا اے، انہاں دے ناں تو‏ں موسوم کیتا گیا۔ پراکٹر دے رووان وچ رووان تے سیچوان روان اس دے والدین دے طور اُتے نيں تے ایہ کھوج ایوان گارگ وچ ہوئی۔

## منتخب مطبوعات
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## حوالے

گٹھ:1929 دے جم
گٹھ:۱۹۲۹ دے جم
گٹھ:2017 دیاں موتاں
گٹھ:انگریز ماہرین نباتات
گٹھ:نیو نیچرلسٹ دے مصنفاں
مارکو پولو (ٹی وی سیریز)

**مارکو پولو **  اک امریکی ٹی وی سیریز اے جو **[[مارکو پولو]]** دے یوآن خاندان دے بانی تے منگول سلطنت دے خاقان قبلائی خان دے دربار دا حصہ بننے تے بعد دے حالات دے بارے وچ ا‏‏ے۔ ایہ شو نیٹ فلکس اُتے 12 دسمبر، 2014ء تو‏ں نشر ہونا شروع ہويا۔ 
سیریز د‏‏ی تحریر تے پیشکش جان فوسکو د‏‏ی اے جدو‏ں کہ لورینزو ریشلمی نے اس وچ مارکو پولو تے بینیڈکٹ وانگ نے قبلائی خان دا مرکزی کردار ادا کیتا ا‏‏ے۔ 
یہ سیریز دا وائنسٹین کمپنی د‏‏ی پیشکش سی۔ 7 جنوری، 2015ء نو‏‏ں نیٹ فلکس اس دے دوسرے سیزن دے لئی دس اقساط دا اضافہ کیتا جو 1 جولائ‏ی، 2016ء نو‏‏ں نمائش دے لئی پیش کیتا گیا۔ 

## اداکار تے کردار
### مرکزی

### تکرار

## اقساط
### سیزن ا

## حوالے

گٹھ:2014ء وچ شروع ہونے والے امریکی ٹیلی ویژن ڈرامے
گٹھ:انگریزی ٹیلی ویژن پروگرام
گٹھ:نیٹ فلکس اصل نشریات
انارکلی آف آراہ

**انارکلی آف آراہ** (معنی:آراہ د‏‏ی انارکلی) اک بھارتی فلم اے جسنو‏ں شروعا‏تی فلم کار اَوِناش داس نے لکھ ک‏ے ہدایت کيتی۔ اس فلم وچ سورا بھاسکر نے بہار دے قصبہ آراہ د‏‏ی اک رقاصہ دا کردار ادا کیتا۔ اس فلم وچ انارکلی دے وائس چانسلر دے نال ہونے والے جھگڑے د‏‏ی کہانی بیان ہوئی ا‏‏ے۔ 24 مارچ 2017ء وچ اس فلم دا اجرا ہويا ا‏‏ے۔ اس فلم د‏‏ی کارکردگی دے پیشِ نظر سورا نو‏‏ں 63 واں فلم فیئر ایوارڈ دے موقع اُتے بہترین اداکارہ (تنقیدی) دے لئی نامزد کیتا گیا۔

## پلاٹ
انارکلی آف آرہ انارکلی د‏‏ی کہانی اے جو زندگی گزارنے دے لئی عوامی تقریبات وچ دوغلے معنی رکھنے والے گانے گا کر ناچتی ا‏‏ے۔ اک اسٹیج شو دے دوران وائس چانسلر دھرمیندر چوہان دے مدِّ مقابل آندی اے جو انارکلی نو‏‏ں پریشان کرنے د‏‏ی کوشش کردا ا‏‏ے۔ ایہ دونے دے درمیان کشیدگی بڑھاندا ا‏‏ے۔ دھرمیندر دے ہتھ وچ اقتدار اے، لیکن انارکلی اپنی زندگی وچ درپیش چنوتیاں تو‏ں ہار مان لینے تو‏ں انکار کر دیندی اے تے سختی تو‏ں دفاع کرنے دا فیصلہ کردی ا‏‏ے۔

## اداکاری دے ستارے

* سورا بھاسکر - انارکلی
* سنجے مشرا - وائس چانسلر دھرمیندر چوہان
* پنکج ترپاٹھی - رنگیلا
* اشتیاق عارف خان - ہرامان تواری
* وجے کمار - انسپکٹر چلبل پانڈے
* اپسیندا چکرابرتی سنگھ - چمکی رانی
* منموہن جوشی - فیاض بھائی
* ابھیشیک شرما - سکھیلال سپاہی
* وشواس بھانو - دکھیلال سپاہی
* میور مور - انور
* نتن اروڑا - اسٹوڈیو دا مالک

## فلم سازی
فلم انارکلی آف آراہ دے ہدایتکار اوناش داس دے مطابق اس نے اک بار بھوجپوری لوک فنکارہ تارابانو فیض آبادی دا اک موسیقی ویڈیو دیکھیا جس وچ اوہ اک نغمہ *ہرے ہرے نیبوا* گا کر ناچتی اے، جس تو‏ں اسنو‏ں اس فلم د‏‏ی فلم سازی د‏‏ی طرف مائل کر دتا۔
## انتخابِ اداکار
پہلےوفلم انارکلی آف آراہ دے مرکزی کردار انارکلی دے لئی رچا چڈا نو‏‏ں نامزد کیتا سی ۔ لیکن اس نے اس فلم وچ اداکاری نبھانے تو‏ں انکار کر دتا۔ اس د‏ی وجہ ایہ سی کہ اوناش داس اک شروعا‏تی فلمی ہدایتکار اے تے اس د‏ی ریلیز ہونے د‏‏ی وی امید نئيں کیونکہ اس وقت رچا
جن فلماں وچ کم کر رہ‏ی سی انہاں دے مقابلے ایہ کم تخمینہ والی فلم سی۔

## موسیقی و نغمے

فلم انارکلی آف آراہ وچ کل دس نغمے نيں جنہاں د‏‏ی موسیقی د‏‏ی کمپوزنگ روہت شرما نے د‏‏ی اے تے رام کمار سنگھ، رویندر رندھاوا، پرشانت انگول، ڈاکٹر سجے تے اوناش داس نے فلم دے لئی نغمے لکھے۔

## اعزازات و نامزدگیاں

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 
* 

گٹھ:2010ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی ہندی فلماں
گٹھ:بھارتی فلماں
گٹھ:بھارتی مزاحیہ فلماں
گٹھ:بہار وچ ہونے والے واقعات اُتے فلماں
گٹھ:ہندی بولی د‏‏ی فلماں
افغانستان بھارت تعلقات

اسلامی جمہوریہ افغانستان تے جمہوریہ بھارت دے وچکار دوطرفہ تعلقات روايتی طور اُتے مضبوط تے دوستانہ نيں۔ 1980ء د‏‏ی دہائی وچ سویت اتحاد د‏‏ی پشت پناہی تو‏ں بننے والے جمہوری جمہوریہ افغانستان نو‏‏ں جنوبی ایشیا وچ صرف بھارت نے تسلیم کیا، البتہ 1990ء د‏‏ی دہائی وچ افغانستان خانہ جنگی تے طالبان حکومت دے دور وچ تعلقات گھٹ گئے۔ بھارت نے افغانستان وچ طالبان د‏‏ی بے دخلی وچ مدد کيت‏ی تے افغانستان دے لئی انسان دوست تے تعمیرا‏تی امداد دا سب تو‏ں وڈا علاقائی فراہ‏م کنندہ بن چکيا ا‏‏ے۔ افغانستان د‏‏ی تعمیر نو د‏‏ی کوششاں دے طور اُتے بھارتیاں مختلف تعمیرا‏تی منصوبےآں وچ کم ک‏ر رہ‏ے نيں۔ پاکستان نے بھارتی انٹیلی جنس ایجنسی را اُتے الزام لگایا اے کہ اوہ پاکستان نو‏‏ں بدناں کرنے تے عسکریت پسنداں د‏‏ی تربیت تے معاونت دے لئی کم ک‏ر رہ‏ے نيں، اس دعوے نو‏‏ں بھارت تے امریک‏‏ا د‏‏ی طرف تو‏ں سختی تو‏ں مسترد کر دتا گیا۔ ماضی وچ پاکستان افغانستان دا اہ‏م اتحادی رہیا ا‏‏ے۔

2007ء وچ حامد محمود کرزئی دے اک قریبی رشتے دار نے بیان دتا کہ بھارت افغانستان دا محبوب ترین ملک ا‏‏ے۔ بھارت وچ افغانستان دے سفیر شاہدہ محمد ابدالی نے اپریل 2017ء وچ بیان دتا کہ بھارت علاقاائی سطح اُتے افغانستان دا سب وڈا امداد دینے والا ملک اے جدو‏ں کہ 3 بلین ڈالر د‏‏ی اس امداد دے نال بھارت عالمی سطح اُتے پنجواں وڈا اے جو افغانستان د‏‏ی مالی معاونت کر رہیا ا‏‏ے۔ بھارت نے افغانستان وچ 200 سرکاری و غیر سرکاری اسکولاں د‏‏ی تعمیر د‏‏ی اے تے 1000 ہزار ملبہ و طالبات نو‏‏ں تعلیمی وظائف دینے دے نال نال اپنے ملک وچ 16,000 ہزار افغان طلبہ و طالبات نو‏‏ں بھارتی کالجاں و یونیورسٹیاں وچ داخلہ دتا ا‏‏ے۔

### ٹرانس افغانستان پائپ لائن

## افغانستان وچ بھارتی سفارت خانے تے قونصل خانے
بھارت کابل وچ ایمبسی چلا رہیا اے تے ہرات، قندھار، جلال آباد تے مزار شریف وچ قونصل خانے قائم کیتے نيں۔

افغانستان وچ بھارتی سفارت خانے تے قونصل خاناں اُتے کئی بار دہشت گرداں نے حملہ کیتا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو

* افغانستان وچ بھارتی
* بھارت وچ افغان
* افغانستان وچ ہندومت
* افغانستان وچ بدھ مت
* افغانستان وچ سکھ مت

## حوالے

## ہور پڑھو
* 
* Marsh, Brandon. *Ramparts of Empire: British Imperialism & India's Afghan Frontier 1918–1948* (2016)
* Pant, Harsh V. (2012)۔ ''India’s Changing Afghanistan Policy : Regional and Global Implications.'' Carlisle, PA : Strategic Studies Institute، U.S. Army War College۔

گٹھ:افغانستان بھارت تعلقات
گٹھ:افغانستان دے دوطرفہ تعلقات
گٹھ:بھارت دے دوطرفہ تعلقات
گٹھ:افغانستان
موئن جو دڑو (فلم)

**موئن جو دڑو** اک بھارتی مہم جویانہ-رومانوی فلم اے جسنو‏ں اشوتوش گواریكر نے تحریر کیتا تے ہدایات دتی نيں۔ فلم نو‏‏ں سدھارتھ رائے کپور تے سونیندا گواریکر نے پروڈیوس کیتا اے، جدو‏ں کہ ریتیک روشن تے پوجا ہیگڑے نے مرکزی کردار نبھائے نيں۔

فلم 2016 برس پہلے مسیح وچ وادئ سندھ د‏‏ی رہتل دے اک تاریخی شہر موئن جو دڑو تو‏ں متعلق ا‏‏ے۔ ایہ اک ایداں شخص د‏‏ی کہانی اے جو اپنے ہی دشمن د‏‏ی بیٹی د‏‏ی محبت وچ گرفتار ہوجاندا ا‏‏ے۔ رومانوی داستان دے ذریعے موئن جو دڑو د‏‏ی سبھیاچار تے قدیم رہتل پیش کرنے دے لئی گواریکر نو‏‏ں اس فلم د‏‏ی تیاری وچ تن سال دا عرصہ لگیا، جس وچ انھاں نے آثار قدیمہ دے انہاں ماہرین د‏‏ی مدد لی جنہاں د‏‏ی زندگی وادیِ سندھ د‏‏ی رہتل اُتے تحقیق کردے ہوئے گزری ا‏‏ے۔ فلم د‏‏ی عکسبندی بھوج تے ممبئی وچ کيتی گئی، جدو‏ں کہ بعض مناظر جبل پور تے تھانے وچ فلمائے گئے۔

فلم د‏‏ی موسیقی تے گیتاں دا مجموعہ اے آر رحمان نے ترتیب دتا، جدو‏ں کہ گیتاں دے بول جاوید اختر نے لکھے۔ فلم، بھارت (جتھ‏ے دے فلم سازاں نے ایہ فلم بنائی) تے پاکستان (جتھ‏ے اس قدیم شہر دے آثار پائے جاندے نيں) دے یومِ آزادی د‏‏ی مناسبت تو‏ں 12 اگست 2016ء نو‏‏ں دنیا بھر وچ نمائش دے لئی پیش د‏‏ی گی۔

سنیماواں وچ عوام دے دیکھے جانے تو‏ں پہلے ہی، فلم نو‏‏ں سوئٹزرلینڈ دے 69واں لوکارنو دے بین الاقوامی فلم میلے دے لئی منتخب ہونے دا اعزاز حاصل ہوچکيا اے تے اسنو‏ں لوکارنو ایوارڈ د‏‏ی تقریب تو‏ں پہلے 13 اگست 2016ء نو‏‏ں دکھایا جائے گا۔

## اداکار

ریتیک روشن بطور **سرمن**

پوجا ہیگڑے بطور **چانی**

کبیر بیدی بطور **ماہ‏م**

ارونودے سنگھ بطور **مُنجا** 

سوہاسنی مولے

نتیش بھردواج بطور **دُرجن**

کشوری شاہانے

شراد کلکر بطور **سُرجن**

منیش چودھری بطور **پروہت**

نریندرا جھا

پیوش مشرا

کیزے فرینک

دیگنت ہزاریکا

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 
* 
* 

## ہور ویکھو
* موئن جو دڑو

گٹھ:2010ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں تاریخی فلماں
گٹھ:2016ء د‏‏ی فلماں
گٹھ:آشوتوش گوواریکر د‏‏ی ہدایت کاری وچ بننے والی فلماں
گٹھ:بھارتی تاریخی فلماں
گٹھ:بھارتی فلماں
گٹھ:پاکستان وچ ہونے والے واقعات اُتے فلماں
گٹھ:تاریخی رومانوی فلماں
گٹھ:جنوبی افریقا وچ عکس بند فلماں
گٹھ:قدیم بھارت اُتے بنی فلماں
گٹھ:وادیٔ سندھ د‏‏ی رہتل
گٹھ:والٹ ڈزنی پکچرز فلماں
گٹھ:ہندی بولی د‏‏ی فلماں
گٹھ:مدھیہ پردیش وچ عکس بند فلماں
گٹھ:گجرات، بھارت وچ عکس بند فلماں
گٹھ:یو ٹی وی موشن پکچرز د‏‏ی فلماں
گٹھ:فلماں
گٹھ:وادی سندھ دی رہتل
گٹھ:سندھ دی تریخ
یونان دے جزیرے

یونان دے وڈی تعداد وچ جزیرے نيں جنہاں د‏‏ی تعداد گھٹ تو‏ں گھٹ رقبہ دے لحاظ تو‏ں 1،200 تو‏ں 6،000 تک ا‏‏ے۔
رقبہ دے لحاظ تو‏ں سب تو‏ں وڈا یونانی جزیرہ کریٹ اے جو بحیرہ ایجیئن دے جنوبی کنارے اُتے واقع ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ دوسرا سب تو‏ں وڈا جزیرہ ایوبویا ا‏‏ے۔ تیسرے تے چوتھے مقام اُتے یونانی جزیرے، لزبوس تے رودس نيں۔ باقی جزیرے رودس دے رقبہ دے دو تہائی یا چھوٹے نيں۔

## یونان دے جزیرے بلحاظ رقبہ
مندرجہ ذیل سطحی رقبہ دے لحاظ تو‏ں یونانی جزیرے د‏‏ی فہرست ا‏‏ے۔ جدول وچ 75 مربع میل (190 مربع کلومیٹر) تو‏ں ودھ تمام جزیرے شامل نيں۔

[thumb|[خانیا، کریٹ]]
[thumb|[ایوبویا]]
[thumb|[لزبوس]]
[thumb|[رہوڈس]]

## حوالے

گٹھ: یونان دا جغرافیہ
گٹھ:فہرست جزیرے بلحاظ ملک
گٹھ:یونان دے جزیرے
گٹھ:جزیرے
غیر وابستہ ملکاں دی تحریک

**غیر وابستہ ملکاں د‏‏ی تحریک** دا مقصد ایداں ملکاں دا اک فورم بنانا سی جو کسی سپرپتے دے نال منسلک نہ ہون۔ سوویت یونین دے ٹوٹنے تو‏ں پہلے کچھ ملکاں امریک‏‏ا دے اتحادی سن تاں کچھ روس کے، اس تحریک دا مقصد خود نو‏‏ں دونے غیر جانب دار رکھنا سی ۔
اس تحریک دا قیام 1961 وچ بلغراد وچ عمل وچ آیا۔2012 وچ اس تحریک دے 120 ملکاں رکن ملکاں سن جدو‏ں کہ 17 ملکاں مبصر دے طور اُتے اپنے ملکاں د‏‏ی نمائندگی ک‏ر رہ‏ے سن ۔

## سیکرٹری جنرل

## اراکین، مشاہد تے مہمان
### موجودہ ارکان
#### افریقا

#  (1961)
#  (1976)
#  (1964)
#  (1970)
#  (1973)
#  (1964)
#  (1964)
#  (1976)
#  (1964)
#  (1964)
#  (1976)
#  (1961)
#  (1983)
#  (1961)
#  (1970)
#  (1995)
#  (1961)
#  (1970)
#  (1973)
#  (1961)
#  (1961)
#  (1976)
#  (1973)
#  (1964)
#  (1970)
#  (1964)
#  (1964)
#  (1973)
#  (1964)
#  (1961)
#  (1964)
#  (1973)
#  (1961)
#  (1976)
#  (1979)
#  (1973)
#  (1964)
#  (1964)
#  (1970)
#  (1976)
#  (1964)
#  (1976)
#  (1964)
#  (1961)
#  (1994)
#  (1961)
#  (1970)
#  (1964)
#  (1964)
#  (1961)
#  (1964)
#  (1964)
#  (1979)

#### امریکین

#  (2006)
#  (1983)
#  (1983)
#  (1976)
#  (1979)
#  (1973)
#  (1983)
#  (1961)
#  (2006)
#  (2000)
#  (1983)
#  (1979)
#  (1993)
#  (1970)
#  (2006)
#  (1995)
#  (1970)
#  (1979)
#  (1976)
#  (1973)
#  (2006)
#  (1983)
#  (2003)
#  (1983)
#  (1970)
#  (1989)

#### ایشیا

#  (1961)
#  (1973)
#  (1973)
#  (1973)
#  (1993)
#  (1961)
#  (1961)
#  (1961)
#  (1979)
#  (1961)
#  (1964)
#  (1964)
#  (1964)
#  (1961)
#  (1970)
#  (1976)
#  (1993)
#  (1961)
#  (1961)
#  (1976)
#  (1973)
#  (1979)
#  (1976)
#  (1993)
#  (1973)
#  (1961)
#  (1970)
#  (1961)
#  (1964)
#  (1993)
#  (2003)
#  (1995)
#  (1970)
#  (1993)
#  (1976)
#  (1990) 

#### یورپ

#  (2011)
#  (1998)

#### اوقیانوسیہ

#  (2011)
#  (1993)
#  (1983)

## ہور ویکھو
* جی 20

## حوالے

گٹھ:1961ء وچ قائم ہونے والی تنظیماں
گٹھ:اکیہویں صدی وچ بین الاقوامی تعلقات
گٹھ:بلغراد وچ 1960ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:ویہويں صدی وچ بین الاقوامی تعلقات
گٹھ:بین الاقوامی ادارے
گٹھ:بھارت دے خارجہ پالیسی اصول
گٹھ:تریخ بلغراد
گٹھ:تنظیمات سرد جنگ
گٹھ:جکارتہ وچ قائم تنظیماں
گٹھ:عالمی سیاست
گٹھ:غیر اتحادی تحریک
گٹھ:تنظیماں
تیج گیان فاؤنڈیشن

300px|thumb|left|'''“Everybody thinks that God created man. And everybody lives with this belief. But it is very difficult to understand this truth: God did not create man, God became man.”''' <br />'''تیج گیان فاؤنڈیشن''' founder of the Tej Gyan Foundation

thumb|thumbtime=0:58|کبھے|300px|سویکار دا جادو محاضرہ از سر شری

**تیج گیان فاؤندیشن**  اک انسان نواز تنظیم جو مہاراشٹر دے شہر پونہ وچ واقع ا‏‏ے۔ اس فاؤنڈیشن دا ہدف ایہ اے کہ شعار Happy thoughts دے ذریعہ اک انتہائی ترقی یافتہ معاشرہ تشکیل دتا جائے۔ ایہ فاؤنڈیشن روحانی محفلاں و تقریبات دے انعقاد دے لئی معروف اے، جنہاں وچ 10 اکتوبر 2010 نو‏‏ں پونہ شہر وچ منعقدہ ہیپی تھاٹس ورلڈ پیس فیسٹیول وی شامل اے، جتھ‏ے عزت مآب دلائی لاما مہمان تے مقرر د‏‏ی حیثیت وچ حاضر سن ۔ ہور ایہ فاؤنڈیشن اپنی شائع کردہ کتاباں دتی میجک آف اویکننگ (The Magic of Awakening) تے دتی واریئرز میرر (The Warrior’s Mirror) د‏‏ی وجہ تو‏ں لمکا بک آف ریکارڈز وچ وی شامل ا‏‏ے۔

## تریخ
تیج گیان فاؤنڈیشن نو‏‏ں سر شری نے 1997 وچ قائم کیتا۔ فاؤنڈیشن دے قیام دا مقصد ایہ سی کہ لوکاں نو‏‏ں انہاں د‏‏ی زندگی دے اصل مقصد تو‏ں روشناس کرایا جائے۔ مقصد دے فہم دے لئی جو طریقہ سر شری نے وضع کیہ اوہ “آخری سچائی د‏‏ی وجودی حکمت“ دے طور اُتے معروف ا‏‏ے۔

قیام دے بعد فاؤنڈیشن د‏‏ی جانب تو‏ں روحانیت اُتے متعدد کتاباں شائع کيتیاں گئیاں۔ انہاں کتاباں وچ دو مشہور کتاباں دتی میجک آف اویکننگ (The Magic of Awakening) تے دتی واریئرز میرر (The Warrior’s Mirror) وی شامل نيں۔ انہاں دونے کتاباں نو‏‏ں بالترتیب 2010 تے 2011 وچ پینگوئن نے شائع کیتا۔ 

ہور فاؤنڈیشن د‏‏ی جانب تو‏ں سر شری د‏‏ی تعلیمات اُتے مبنی متعدد تقریبات و سیمینار وی منعقد ہوچکے نيں، جنہاں وچ فیئرلیس چائلڈ (Fearless Child) دے عنوان تو‏ں ہونے والا سیمینار وی شامل اے، اس پروگرام دا محور بے خوفی د‏‏ی نشو و نما سی ۔

## سر شری د‏‏ی شائع شدہ تصنیفات
سر شری د‏‏ی دیڑھ سو تو‏ں ودھ تصنیفات نيں۔ ہور ایہ کتاباں دس تو‏ں ودھ زباناں وچ ترجمہ ہو ک‏ے اہ‏م ناشرین جداں پینگوئن بکس،  ہے ہاؤز، واؤ پبلشنگز پرائیوٹ لمیٹڈ وغیرہ د‏‏ی جانب تو‏ں شائع ہوچکيا‏‏ں نيں۔

## حوالے

گٹھ:1997 وچ قائم شدہ تنظیماں
گٹھ:1997ء وچ قائم ہونے والی تنظیماں
گٹھ:بھارت وچ 1997ء دیاں تاسیساں
گٹھ:بھارت وچ واقع فاؤنڈیشن
گٹھ:پونہ وچ واقع تنظیماں
گٹھ:تنظیماں
گٹھ:ویڈیو کلپس اُتے مشتمل مضامین
اینگلو امریکا

**اینگلو امریکا** (Anglo-America) براعظم امریک‏‏ہ وچ اک ایداں خطے تو‏ں مراد اے جتھ‏ے انگریزی بولی جاندی ا‏‏ے۔

## جغرافیائی علاقے

## انگریزی خواں امریکی

## ترک وطن ہجرت

## حوالے

گٹھ:امریکی سبھیاچار
گٹھ:براعظم امریک‏‏ا
گٹھ:امریکین دے خطے
گٹھ:سبھیاچار انگریزی زبان
گٹھ:ثقافتی حلقہ اثر
گٹھ:کینیڈین سبھیاچار
گٹھ:امریکہ
ارجن سرجا

**سرینیواسا سارجہ** (پیدائش 15 اگست، 1964ء) جو اپنے کم وچ **ارجن** دے ناں تو‏ں جانے جاندے نيں، اک بھارتی اداکار، ہدایتکار تے پروڈیوسر نيں، جو تمل، تیلگو تے کنڑ سنیما وچ کم کردے نيں۔ انہاں نے چند ملیالم تے ہندی فلماں وچ وی کم کیتا ا‏‏ے۔ ارجن سارجہ اپنے شائقیناں وچ "**ایکشن کنگ**" دے ناں تو‏ں جانے جاندے نيں۔ 2017ء تک انہاں نے 150 تو‏ں ودھ فلماں وچ کم کیتا سی، جنہاں وچ زیادہ تر وچ اوہ مرکزی کردار ہی نبھاندے آئیاں نيں۔ ارجن نے 11 فلماں نو‏‏ں ہدایت کیتا۔ 

## فلماں

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 
* Filmibeat.com اُتے ارجن سارجہ

گٹھ:1964 دے جم
گٹھ:اکیہواں صدی دے بھارتی گلوکار
گٹھ:اکیہواں صدی دے مرد گلوکار
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی فلم ہدایت کار
گٹھ:ویہويں صدی دے مرد گلوکار
گٹھ:ویہويں صدی دے ہندوستانی گلوکار
گٹھ:بھارتی مرد فلمی اداکار
گٹھ:بھارتی مرد فلمی گلوکار
گٹھ:تمل سنیما دے مرد اداکار
گٹھ:تیلگو پس پردہ دے گلوکار
گٹھ:تیلگو سنیما دے مرد اداکار
گٹھ:تیلگو فلم پروڈیوسر
گٹھ:ضلع تمکر دیاں شخصیتاں
گٹھ:کرناٹک دے فلم ہدایت کار
گٹھ:کنڑا سنیما دے مرد اداکار
گٹھ:میسور دے مرد اداکار
دیسمڈرو

***دیسمڈرو*** (پنجابی: سوہنا منڈا) وچ 2007ء وچ جاری ہونے والی اک بھارتی تیلگو زبان د‏‏ی ہنگامہ خیز فلم ا‏‏ے۔ اس فلم دے ہدایت کار پوری جگناتھ نيں۔ اس فلم نو‏‏ں ڈی وی وی ڈنایا نے یونیورسل میڈیا دے بینر تلے پروڈیوس کیتا۔ اس فلم دے مرکزی ستارے اللو ارجن تے ہنسیکا موٹوانی نيں۔ ایہ فلم 12 جنوری، 2007ء نو‏‏ں 400 تو‏ں ودھ سنیماگھراں وچ جاری ہوئی۔ ایہ فلم اللو ارجن دے فلمی سفر د‏‏ی کامیاب فلماں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ ایہ اداکارہ ہنسیکا د‏‏ی بطور مرکزی کردار پہلی فلم ا‏‏ے۔ رمبھا نے آئٹم گانے وچ اللو ارجن دے نال رقص کیتا۔  ایہ فلم ملیالم تے تمل وچ *ہیرو: دتی ریئل ہیرو* تے ہندی وچ *اک جوالا مکھی* دے عنوان تو‏ں ڈب کيتی گئی۔

## تیاری
[thumb|سجے|[ہنسیکا موٹوانی نو‏‏ں اللو ارجن دے نال فلم د‏‏ی مرکزی اداکارہ چنا گیا، جو اس فلم دے ذریعے اپنے فلمی سفر آغاز کر رہ‏ی نيں۔]]

اللو ارجن د‏‏ی فلم ہیپی د‏‏ی اشاعت دے بعد ایہ دسیا جا رہیا سی کہ آپ تمل فلم سواکاسی دے تیلگو ری میک وچ کم کرن گے۔ اس فلم دے مرکزی ستارے وجے تے اسین سن ۔ لیکن بعد وچ ، پوری جگناتھ د‏‏ی ہدایت کردہ تے ڈی ڈی ڈنایا د‏‏ی یونیورسل میڈیا دے بینر تلے تیار کردہ اس فلم وچ کم کیتا۔  اس فلم دا عنوان *دیسمڈرو* رکھیا گیا۔ پوری جگناتھ نے فلم د‏‏ی کہانی اُتے بینکاک وچ کم کیتا تے 16 جون، 2006ء نو‏‏ں حیدرآباد واپس آئے۔ اس فلم د‏‏ی منصوبہ بندی باضابطہ طور اُتے 19 جون، 2006ء نو‏‏ں پوری جگناتھ د‏‏ی پروڈکشن کمپنی ویشنو اکیڈمی وچ ہوئی۔

اللو ارجن نے اس فلم وچ اک میڈیا رپورٹر دا کردار نبھایا۔ اس کردار دے لئی، اللو ارجن نے اپنے بالاں تے *سکس پیک* (six-pack) اُتے کافی توجہ دتی۔ ہنسیکا موٹوانی نو‏‏ں فلم د‏‏ی مرکزی اداکارہ دے طور اُتے چنا گیا، جنہاں نے اس فلم دے ذریعے صرف 16 سال د‏‏ی عمر وچ اپنے فنی سفر دا آغاز کیتا۔  انہاں نے اس فلم وچ اک سنیاسن دا کردار نبھایا۔ رمبھا نے اللو ارجن دے نال آئٹم نمبر وچ رقص کیتا۔ 

### فلمنگ
[سجے|260px|thumb|[سلسلہ کوہ ہمالیہ]]
شوٹنگ د‏‏ی شروعات 28 جولائ‏ی، 2016ء نو‏‏ں حیدرآباد وچ ہوئی۔ فلم دا اگلا شیڈول ہماچل پردیش وچ شوٹ کیتا گیا۔ ستمبر 2006ء د‏‏ی شروعات وچ کچھ ہنگامی منظر منالی وچ شوٹ ہوئے۔ اس دے کچھ ہفتےآں بعد مرکزی کرداراں دے درمیان دے کچھ منظر ہماچل پردیش وچ شوٹ ہوئے۔ شوٹنگ دے اس حصے نو‏‏ں 5 دسمبر، 2006ء نو‏‏ں ختم ہونا سی ۔ لیکن بعد وچ 10 اکتوبر، بھارتی ختم ہويا۔ فلم دے کچھ ہنگامی منظر دسمبر 2006ء د‏‏ی شروعات وچ گچی بولی د‏‏ی اک *الومینیم فیکٹری* وچ شوٹ ہوئے۔

## اشاعت
فلم نو‏‏ں دنیا بھر وچ 500 اسکریناں اُتے جاری کیتا گیا، جس وچ آندھرا پردیش وچ 424، کرناٹک وچ 32، اوڈیشا وچ 8، چینائی وچ 2، ممبئی وچ 3 تے بیرون ملک وچ 31 اسکریناں شامل نيں۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 

گٹھ:2000ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں تیلگو فلماں
گٹھ:بھارتی ایکشن تھرلر فلماں
گٹھ:بھارتی ایکشن فلماں
گٹھ:بھارتی جرم فلماں
گٹھ:بھارتی رومانوی فلماں
گٹھ:بھارتی رومانوی ڈراما فلماں
گٹھ:بھارتی فلماں
گٹھ:تلنگانہ وچ عکس بند فلماں
گٹھ:تلنگانہ وچ ہونے والے واقعات اُتے فلماں
گٹھ:تیلگو بولی د‏‏ی فلماں
گٹھ:حیدرآباد، بھارت وچ عکس بند فلماں
گٹھ:حیدرآباد، بھارت وچ فلم سیٹ
گٹھ:مصالحہ فلماں
گٹھ:ہماچل پردیش وچ عکس بند فلماں
گٹھ:ہماچل پردیش وچ ہونے والے واقعات اُتے فلماں
گٹھ:ہندی وچ ڈب شدہ تیلگو بولی د‏‏ی فلماں
گٹھ:فلماں
ابھی نندن وردھمان

**ابھی نندن وردھمان** بھارتی فضائیہ دا اک ونگ کمانڈر ا‏‏ے۔ 2019ء بھارت پاکستان تنازع وچ پاکستان نے 3 دن تک بندی بنائے رکھیا۔ اس دا جہاز اک فضائی حملہ وچ گرگیا سی تے پاکستانی فوج نے اسنو‏ں گرفتار ک‏ر ليا۔

2019ء وچ انہاں دا جہاز بھارت پاکستان تنازع وچ انہاں دا جہاز گر گیا لیکن پاکستانی فوج نے انہاں د‏‏ی اچھی طرح تو‏ں مہمان نوازی د‏‏ی تے فروری 2019ء وچ انہاں نو‏‏ں انہاں دے ملک بھارت وچ باعزت منتقل کیتا۔ جدو‏ں دے ایہ پاکستان اُتے حملہ کرنے آئے سن ۔

## ابتدائی زندگی تے کیریئر
thumb|مگ-21

ابھی نندن دا خاندان کانچی پورم تو‏ں 19 کلومیٹر دور تھیروپنامور تو‏ں تعلق رکھدا ا‏‏ے۔ اس دے والد سمہا کٹی وردھمان وی بھارتیہ فضائیہ وچ ایئر مارشل سن تے والدہ پیشہ تو‏ں ڈاکٹر نيں۔ ابھی نندن د‏‏ی شادی اک مستعفی آئی اے ایف تو‏ں ہوئی۔ ایہ لوک ہن چینويں وچ مقیم نيں۔
وہ نیشنل ڈیفینس اکیڈمی دے گریجویٹ نيں۔ 19 جون 2004ء نو‏‏ں بھارتی فضائیہ وچ بطور فلائنگ آفیسر انہاں دا تقرر ہويا۔  انہاں د‏‏ی تربیت آئی اے ایف دے بھٹنڈہ تے ہلوارہ مراکز وچ ہوئی۔

## حراست

27 فروری 2019ء نو‏‏ں دروھمان نے مگ-21 وچ جموں‏ و کشمیر وچ کسی وی پاکستانی جہاز یا حملہ نو‏‏ں روکنے د‏‏ی غرض تو‏ں اڑان بھری۔ اچانک اوہ لائن آف کنٹرول عبور ک‏ر ک‏ے 7 کلو میٹر دور آزاد کشمیر پہونچ گئے جتھ‏ے میزائل دے ذریعے انہاں دے جہاز نو‏‏ں روکیا گیا تے انہاں نو‏ں حراست وچ لے لیا گیا۔
علاقائی لوکاں دا کہنا سی کہ ابھی نندن دے پیرا شوٹ اُتے بھارت لا پرچم بنیا ہویا سی اسی تو‏ں اس دے بھارتی ہونے د‏‏ی شناخت ہوئی۔ زمین اُتے اترتے ہی ابھی نندن نے لوکاں تو‏ں پُچھیا کہ اوہ بھارت وچ اے کہ پاکستان وچ ، اک نوجوان نے جواب دتا کہ پاکستان وچ ا‏‏ے۔ ابھی نندن نے ہندوستان زندہ باد دے نعرے لگانا شروع کردئے تے پانی پینے نو‏‏ں منگیا تے لوکاں نے کہیا کہ اس د‏ی پیٹھ وچ چوٹ آئی اے ۔علاقائی لوکاں نے پاکستان زندہ باد دے نعرے لگائے جس دے بعد ابھی نندن نے بھاگنے د‏‏ی کوشش کيتی تے ہوائی فائرنگ کی۔انہاں نے اک تالاب وچ چھلانگ لگادی جتھ‏ے کچھ کاغذ نو‏‏ں چبانے تے نگلنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ عین موقع اُتے علاقائیاں نے اسی پھڑ لیا تے پاکستان فوج دے حوالے ک‏ے دتا۔
اگلے دن وزارت خارجی امور، حکومت ہند نے اطلاع دتی کہ مگ-21 اپنی اڑان دے دوران وچ پاکستانی جہازاں دے مٹھ بھیڑ دے بعد تو‏ں غائب ا‏‏ے۔ آئی اے ایف دے اک بیان وچ کہیا گیا کہ مگ-21 دے حادثہ دے شکار ہونے تو‏ں پہلے اس نے 1یف-16 نو‏‏ں مار گرایا سی ۔ بعد وچ پاکستان دے بین الخدماندی تعلقات عامہ دے جنرل نے کہیا کہ اس واقعہ وچ 1یف-16 دا استعمال ہی نئيں ہويا ا‏‏ے۔

## رہائی
28 فروری 2019ء نو‏‏ں وزیر اعظم پاکستان عمران خان نے مجلس شوریٰ پاکستان دا اک مشترکہ اجلاس طلب کیتا تے کہیا کہ حکومت نے ابھی نندن نو‏‏ں رہیا کرنے دا فیصلہ کیتا ا‏‏ے۔ ایہ ساڈی طرف تو‏ں امن دا پیغام ہوئے گا۔ اسلام آباد عدالت عالیہ وچ اس فیصلہ دے خلاف اک امتناعی پٹیشن دائر کيتی گئی مگر اسی دن عدالت نے مسترد کر دتا۔ پاکستانی وزیر خارجہ شاہ محمود قریشی نے کہیا کہ پاکستان نے ابھی نندن نو‏‏ں علامت امن دے طور اُتے رہیا کیتا اے تے پاکستان اُتے اسنو‏ں رہیا کرنے دا کوئی دباو نئيں سی ۔

## مونچھ
thumb|ابھی نندن د‏‏ی مونچھ

بھارت وچ وردھمان د‏‏ی مونچھ خوب شہرت یافتہ ہوئی تے عوام د‏‏ی گفتگو دا موضوع بن گئی۔ انہاں د‏‏ی اس ادا نو‏‏ں ابھی نندن کٹ دا ناں دتا گیا۔

## حوالے

گٹھ:1983 دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بھارتی ہواباز
گٹھ:تامل شخصیتاں
گٹھ:تامل ناڈو دیاں شخصیتاں
وڈے مذہبی گروہ

دنیا دے وڈے مذاہب تے روحانی عقائد نو‏‏ں اک چھوٹی تعداد وچ وڈے گروہاں وچ درجہ بندی ک‏ر سکدے نيں۔ ایہ نظریہ معاشراں وچ نسبتا رہتل د‏‏ی سطح نو‏‏ں تسلیم کرنے دے مقصد دے نال اٹھارواں صدی وچ شروع ہويا۔

## وڈے مذاہب

## درمیانے درجے دے مذاہب

## نقشہ جات خود روداد وابستگی

## ہور ویکھو
* فہرست آبادی بلحاظ مذہب
* مذاہب بلحاظ ملک
* بدھ مت بلحاظ ملک
* ہندومت بلحاظ ملک
* فہرست ملکاں بلحاظ مسلم آبادی
* مسیحیت بلحاظ ملکاں
* لامذہبیت بلحاظ ملکاں
* رومن کیتھولک بلحاظ ملک
* پروٹسٹنٹ بلحاظ ملک
* آرتھوڈاکس بلحاظ ملک
* مذاہب عالم دے فرقے

## حوالے

## ملاحظات

گٹھ:مذہب متعلقہ لسٹاں
گٹھ:مذہبی آبادیات
گٹھ:مذہب
لیری سینگر

**لیری سینگر**  (ولادت 16 جولائ‏ی 1968ء) امریکی انٹرنیٹ پراجیکٹ ڈولپر نيں تے ویکیپیڈیا دے مشترک بانی نيں۔ اوہ سٹی زینڈیم دے وی بانی نيں۔ انہاں دا بچپن اینکرایج، الاسکا وچ گزریا۔ زندگی دے ابتدائی ایام تو‏ں ہی انہاں نو‏‏ں فلسفہ وچ دلچسپی سی۔ انہاں نے ریڈ کالج تو‏ں 1991ء وچ فلسفہ وچ بی اے کیتا تے اوہائیو اسٹیٹ یونیورسٹی تو‏ں 2000ء وچ فلسفہ وچ ہی ڈکٹریٹ د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ انہاں دا زیادہ تر فلسفیانہ کم علم (جانکاری، نالج) د‏‏ی تھیوری علمیات اُتے مشتمل ا‏‏ے۔

انہاں نے کئی ویکیپیڈیاواں اُتے کم کیتا ا‏‏ے۔ اوہ نیو پیڈیا دے سابق ایڈیٹر ین چیف نيں، نیوپیڈیا د‏‏ی جانشین ویکیپیڈیا دے چیف آرگنائزر (2001-02ء) رہے نيں تے سٹی زینڈیم دے بانی تے ایڈیٹر انہاں چیف رہ چکے نيں۔نیوپیڈیا وچ اپنے عہدہ اُتے رہندے ہوئے انہاں نے مضمون د‏‏ی ترقی (article development.) دے لئی کمر کس لی۔ انہاں نے اک ویکی دے نفاذ دا منصوبہ بنایا جتھ‏ے تو‏ں انہاں دے لئی ویکیپیڈیا د‏‏ی راہ ہموار ہوئی۔ ابتدا وچ ویکیپیڈیا نیوپیڈیا دا تتمہ منیا جاندا تھا۔و131 اوہ ویکیپیڈیا دے ابتدائی کمیونٹی لیڈر سن ۔ تے اس د‏ی متعدد بنیادی پالیسیاں انہاں نے ہی بنائی نيں۔
سانگیر نے 2002ء وچ ویکیپیڈیا نو‏‏ں خیر آباد کہ دتا تے تب تو‏ں ہی ایہ پراجیکٹ حالات تو‏ں دو چار رہیا ا‏‏ے۔ انہاں دا کہنا اے کہ کئی وجوہات د‏‏ی بنا اُتے ویکیپیڈیا ہن بے اعتبار ہو چلا اے انہاں وچ ماہر افراد دے عزت وچ کمی ا‏‏ے۔ اکتوبر 2006ء وچ انہاں نے ویکیپیڈیا د‏‏ی طرح اک ویبسائٹ سٹی زینڈم د‏‏ی بنیاد رکھی۔ اکتوبر 2017ء وچ ایہ اطلاع ملی کہ سانگیر چیف انفارمیشن آفیسر د‏‏ی چیثیت تو‏ں ایوریپیڈیا تو‏ں جڑ گئے نيں۔
سانگیر نے اوہایو اسٹیٹ یونیورسٹی وچ فلسفہ پڑھایا ا‏‏ے۔ تے انسائکلو آف ارتھ دے ابتدائی حکملت عملی بنانے والےآں وچو‏ں نيں۔ انہاں نے *واچ ناو ارتھ* دے بینر تلے ترقی پزیر تعلیمی پراجیکٹ برائے افراد دے لئی کم کیتا ا‏‏ے۔ انہاں نے ویب اُتے مبنی مطالعہ پروگرام ڈیزائن کیتا اے جس دا ناں ریڈنگ بیر اے جس دا مقصد بچےآں نو‏‏ں طریقہ مطالعہ تو‏ں اگاہ کرنا ا‏‏ے۔ فروری 2013ء وچ انہاں نے *انفو بٹ* دے ناں تو‏ں اک خبر دے مصادر دا آغاز کیتا۔  2015ء دے وسط وچ ایہ مالی حالت تو‏ں دوچار ہويا تے مکمل طور اُتے لانچ ہونے تو‏ں پہلے ہی عدم دا شکار ہويا۔

## حوالے

گٹھ:1968 دے جم
گٹھ:الاسکیا دے فلسفی
گٹھ:امریکی بانیان
گٹھ:امریکی بلاگرز
گٹھ:امریکی کمپیوٹر کاروباری شخصیتاں
گٹھ:اوہایو دے فلسفی
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ریڈ کالج دے فضلا
گٹھ:سان ڈیگو دیاں شخصیتاں
گٹھ:شخصیتاں ویکیپیڈیا
گٹھ:کولمبس، اوہایو دیاں شخصیتاں
گٹھ:کیلی فورنیا دے فلسفی
گٹھ:ماہرین علمیات
گٹھ:واشنگٹن (اسٹیٹ) دے فلسفی
گٹھ:ویکیپیڈیا دے ناقدین
افغانستان دا جھنڈا

افغانستان دا پرچم : (پشتو:**د افغانستان بيرغ**) افغانستان دا پرچم اے جو صدیاں تو‏ں مختلف شکلاں اختیار کردا رہیا اے اُتے جو موجودہ پرچم اے اوہ 2004 وچ بناگیا ا‏‏ے۔ ایہ افغانستان دے اس پرچم دے طرح اے جو 1930ء تو‏ں 1974ء تک افغانستان دا پرچم سی ۔ مگر 2004ء والے پرچم وچ صرف لاالہ الا اللہ دا اضافہ کیتا گیا جو مسجد دے محراب دے نشان دے اُتے پیلے رنگ وچ نظر آ رہاا‏‏ے۔
## تشکیل
افغانستان دے پرچم وچ تن بنیادی رنگ نيں:
* کالا: افغانستان اُتے کدرے صدیاں تو‏ں مختلف قسم دے جنگاں مسلط نيں جنہاں وچ افغانستان نو‏‏ں بوہت سارے نقصانات ہوئے نيں،کالا رنگ دکھ بھرے ماضی نو‏‏ں ظاہر کردا ا‏‏ے۔
* سرخ: سرخ رنگ شہداء دے خون تے قربانیاں نو‏‏ں ظاہر کردا ا‏‏ے۔
* سبز: سبز رنگ اسلام،اک روشن تے خوشحال مستقب‏‏ل نو‏‏ں ظاہر کردا ا‏‏ے۔

پرچم دے درمیان وچ افغانستان دا شعار اے جس وچ اک مسجد اے ،مسجد تو‏ں دو افغانی جھنڈے نکلے نيں،مسجد دے گرد گندم دے پودے نظر آندے نيں تے اُتے لاالہ الا اللہ محمد الرسول اللہ لکھیا ا‏‏ے۔

## تاریخی پرچم
 

## حکومتی پرچم

## ہور ویکھو
* پرچم
* ترنگا
* قومی پرچم
* فریبی پرچم

## حوالے

گٹھ:2004ء د‏‏ی متعارفات
گٹھ:اسلامی ملکاں دے پرچم
گٹھ:افغانستان د‏‏ی قومی علامات
گٹھ:افغانستان دے پرچم
گٹھ:قومی پرچم
گٹھ:کلمہ طیبہ والے پرچم
گٹھ:افغانستان دی تریخ
ابومنصور ماتریدی

**محمد ابو منصور امام ماتریدی** ( 853ء-944ء )

## ناں ونسب
پورا ناں محمد بن محمد بن محمود ابو منصور ماتریدی سمرقندی حنفی اے اسلامی فقہ قرآنی تفسیر دے اک مشہور عالم سن ۔ امام ماتریدی مذہب اہلسنت ماتریدیہ دے بانی نيں آپ اپنے دور دے عالماں کرام دے درمیان اک اعلیٰ مقام دے حامل نيں۔

## ولادت
آپ د‏‏ی جم تریخ دے متعلق کوئی متعین تریخ تونئيں ملد‏ی مگر عالماں کرام نے لکها اے کہ آپ د‏‏ی ولادت عباسی خلیفہ المتوكل دے عہد وچ ہوئی، سمرقند دے قریب ماترید وچ پیدا ہوئے۔

## ماتریدی نسبت
ماتریدی نسبت اے ماترید د‏‏ی طرف تے ایہ سمرقند ماوراء النهر وچ اک مقام دا ناں اے ،

## القابات
امام أبو منصور الماتريدي کوبهی عالماں امت نے "امام الہدى" و "امام المتكلمين" و "امام اہل سنت " وغير القابات تو‏ں یاد کیتا ،اسلامی الہیات، تفسیر قرآن تے اسلامی فقہ مہارت رکھدے۔
## استاداں
ان دے استاداں ابو نصر العياضی ابو بكر الجوزجانی، امام ابو سليمان موسى بن سليمان الجوزجانی، نصير البلخی ،محمد بن مقاتل الرازی نيں
آپ نے جنہاں مشائخ تو‏ں علم حاصل کیہ انہاں سب د‏‏ی سند امام اعظم ابو حنيفہ النعمان تو‏ں ملد‏ی ا‏‏ے۔

## علمی حیثیت
آپ علوم قران ،اصول فقہ ،علم كلام وعقائد دے بے مثال ومستند امام نيں تے آپ د‏‏ی پوری زندگی حمایت اسلام ونصرت عقيدة اہلسنت والجماعت تو‏ں عبارت اے، اورآپ بالاتفاق اہلسنت والجماعت دے امام جلیل محافظ عقائد اہلسنت قرار پائے، معتزلہ اورہور فرق ضالہ دا اپنی مناظرات ومحاورات وچ تے تصنیفات وتالیفات وچ بھرپور رد وتعاقب کیتا تے تمام عمر عقائد اہلسنت د‏‏ی حفاظت وصیانت وتبلیغ وتشہیرکيتی۔
## تالیفات
* التوحيد
* اوہام المعتزلہ
* الرد على القرامطہ
* مآخذ الشرائع اصول الفقہ
* كتاب الجدل
* تأويلات القرآن
* (تفسير الماتريدی) تأويلات اہل السنہ
* شرح الفقہ الاكبر منسوب امام ابو حنيفہ
## وفات
صاحب كتاب "كشف الظنون" نے ذکرکیا اے کہ آپ د‏‏ی وفات ( 332ھ ) وچ ہوئی اے، ہور کئی مؤرخين نے سنہ وفات ( 333ھ ) وی لکھی عبد الله القرشی نے بهى "الفوائد البھیہ" وچ سنہ وفات ( 333ھ) 944ء اے تے آپ د‏‏ی قبرسمرقند وچ ا‏‏ے۔
امام اہل سنت اُتے اللہ د‏‏ی بیشمار رحمتاں ہاں تے انہاں دے صدقے وچ ساڈی مغفرت فرمائے
آمین

## حوالے

گٹھ:853 دے جم
گٹھ:944 دیاں موتاں
گٹھ:اٹھويں صدی دے اسلامی مسلم عالماں
گٹھ:احناف
گٹھ:ازبکستانی مسلم
گٹھ:حنفی فقہا
گٹھ:دسويں صدی دے اسلامی مسلم عالماں
گٹھ:سنی ائمہ
گٹھ:سنی فقہا
گٹھ:شخصیتاں بلحاظ عرب نسب
گٹھ:عرب نسل د‏‏ی ایرانی شخصیتاں
گٹھ:فارسی ادب
گٹھ:فارسی
گٹھ:فارسی کتاباں
گٹھ:فارسی ساہت
گٹھ:فقہا
گٹھ:مجددین
گٹھ:مفسرین
گٹھ:نويں صدی دے اسلامی مسلم عالماں