open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
چاء دا بوٹا

**چاہ دا بوٹا** اک سدھا، نکا ہرا بوٹا اے جہیدیاں پتیاں نوں توڑ کے چاء دی پتی بنائی جاندی اے۔ 
ایہدے ساینسی ناں دے حصیاں وچوں اک دا مطلب چین اے تے دوجے دا ناں کامل توں لیا گیا اے جیہڑا اک مشنری سی۔
سلیم ادریس

**سلیم ادریس** ازاد شامی فوج دا آگو اے۔ اوہ الکٹرونکس پروفیسر تے شامی فوج وچ جرنیل سی۔ اوہنے بشار دی شامی فوج نوں جولائی 2012 وج چھڈیا۔ 15 دسمبر 2012 نوں ترکی وچ شامی ازاد ٹولیاں نیں اوہنوں اپنا آگو جنیا۔

سلیم ادریس 1957 نوں شام وچ جمیا۔

## بارلے جوڑ
* ازاد شامی فوج دا سنیعہ
* سلیم ادریس دا اوبامہ نوں پتر
گٹھ:شام
گٹھ:شامی شخصیتاں
شامی دیسی لڑائی

400px|thumb**شامی  خانہ جنگی**(عربی: الأزمة السورية) اوہ خانہ جنگی اے جو اودو‏ں شام وچ بشار الاسد د‏‏ی حکومت کیخلاف جاری اے اسنو‏ں لوک شامی انقلاب وی کہندے نيں۔

**شامی دیسی لڑائی** شام وچ 15 مارچ 2011 توں لے کے ہن تک چلن والی اک خانہ جنگی اے۔ ایہ بشار الاسد سرکار دے خلاف اے تے ازاد شامی فوج ایہ لڑ رئی اے جیدا آگو سلیم ادریس اے۔ شامی دیسی لڑائی عرب بسنت دا اک حصہ اے جیہڑی عرب دیساں وچ لڑی جارئی اے۔

قطر تے سعودی عرب داعش نال نیں جد کے ایران تے روس بشار سرکار پچھے نیں۔

## باغیاں اُتے تنقید
اگر مسلم دنیا وچ اس جنگ وچ شریک حکومت مخالف جنگجاں د‏‏ی حمایت کيتی جاندی سی لیکن بعد وچ انہاں د‏‏ی مخالفت کئی گئی جنہاں د‏‏ی وجوہات درج زیل نيں۔
٭ امریک‏‏ی مداخلت۔
٭ کئی تیونسی تے پاکستانی سواݨیاں ’جنسی جہاد‘ دے لئی شام وچ حکومت دے خلاف لڑنے والے جنگجوواں دے نال وقت گزارنے دے لئی شام گئی۔’یہ سواݨیاں شام وچ بیس، تِیہہ یا اک سو جنگجوواں دے نال سیکس کردیاں نيں۔ ایہ سیکس ’جہاد النکاح‘ دے طور اُتے کيتا جاندا اے تے اوہ حاملہ ہو ک‏ے واپس تیونس آندیاں نيں
* روضہ زینب اُتے راکٹ حملہ انھاں نے کيتا۔ 
٭ انہاں اُتے عوامی املاک نو‏‏ں نقصان و چوری کرنے دا الزام۔

٭ توہین رسالت دے ناں اُتے اک نوعمر شامی لڑکے دا قتل۔
## ہور ویکھو
*شامی خانہ جنگی دا تریخی پس منظر
## حوالے

گٹھ:2010ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی خانہ جنگیاں
گٹھ:2011ء وچ شام
گٹھ:2012ء وچ شام
گٹھ:2013ء وچ شام
گٹھ:2014ء وچ شام
گٹھ:2015 وچ شام
گٹھ:اردن دیاں جنگاں
گٹھ:اسرائیل دیاں جنگاں
گٹھ:ایران دیاں جنگاں
گٹھ:ایران–ریاستہائے متحدہ پراکسی جنگ
گٹھ:ایران–سعودی عرب پراکسی جنگ
گٹھ:ایشیا وچ خانہ جنگیاں
گٹھ:برہنگی
گٹھ:بشار الاسد
گٹھ:ترکیہ دیاں جنگاں
گٹھ:جاری تنازعات
گٹھ:جغرافیائی سیاسی رقابت
گٹھ:جنسی جرائم
گٹھ:ریاستہائے متحدہ دیاں جنگاں
گٹھ:سعودی عرب دیاں جنگاں
گٹھ:شام د‏‏ی سیاست
گٹھ:شام وچ احتجاجات
گٹھ:شام وچ بغاوتاں
گٹھ:شام دیاں جنگاں
گٹھ:شام وچ 2010ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:صفحات مع گراف
گٹھ:عراق تے الشام وچ اسلامی ریاست دیاں جنگاں
گٹھ:عراق دیاں جنگاں
گٹھ:عرب اسرائیل تنازع
گٹھ:قطر دیاں جنگاں
گٹھ:کردستان دیاں جنگاں
گٹھ:لبنان دیاں جنگاں
گٹھ:مذہب د‏‏ی نیہہ اُتے خانہ جنگیاں
گٹھ:مذہبی نیہہ اُتے جنگاں
گٹھ:مصر دیاں جنگاں
گٹھ:مملکت متحدہ دیاں جنگاں
گٹھ:2022ء وچ تنازعات
گٹھ:خانہ جنگیاں ما بعد 1945ء
گٹھ:ٹائٹل اسٹائل وچ بیک گراؤنڈ تے ٹیکسٹ الائن دونے دے نال ٹوٹنے والی لسٹ دا استعمال کرنے والے صفحات
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
گٹھ:2020ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی خانہ جنگیاں

گٹھ:شامی خانہ جنگی
گٹھ:شام دی تریخ
ونیلا

**ونیلا** اک سواد دا ناں اے جیہڑا رنگرتی ٹبر دی جنس ونیلا بوٹے دی اک ونڈ ونیلا ویل توں ملدا اے۔ ہرمن کورٹس ایس سواد تے بوٹے نوں چاکلیٹ نال 1520 وچ وشکارلے امریکہ توں یورپ لیایا۔
روہی بلی

**روہی بلی** بلی ٹبر دی اک ماس کھانی بلی اے۔ ایہ روہی یا ریت دی بلی اے۔

## بارلے جوڑ

گٹھ:بلی ٹبر
کالے پیراںوالی بلی

**کالے پیراںوالی بلی** بلی ٹبر دی  اک ماس کھانی بلی  اے۔ ایہ دکھنی فریقہ دی بلی اے۔

## بارلے جوڑ
ونیلا ویل

**ونیلا ویل** رنگرتی ٹبر دی ونیلا جنس دی اک ویل اے۔ ایس توں ونیلا سواد لیا جاندا اے۔ ایہدا سائینسی ناں 1808 وج راکھیا گیا۔ ایہ وشکارلے امریکہ تے لیندے جزیریاں وج ہوندا اے۔

### بارلے جوڑ
اوڈالوۓ کلاس ڈسٹروئر

**اوڈالوۓ کلاس ڈسٹروئر** اک روسی نیوی دی پنڈوبیاں نور لبن تے مارن لئی ڈسٹروئر دی کلاس اے۔ ایناں نوں سوویت یونین نے بنایا سی۔ اے سوورمنے کلاس ڈسٹروئر دے نال کم کرن لئی بنائی گئی سی۔

## بارلے جوڑ

*http://www.maritimequest.com/warship_directory/russia/destroyer_index.htm
سوورمنے کلاس ڈسٹروئر

**سوورمنے کلاس ڈسٹروئر** روسی تے چینی نیوی دے ڈیسٹروئراں دی اک کلاس اے جیناں نوں سوییت یونین نے اوڈالوۓ کلاس ڈسٹروئر دے نال کم کرن لئی تے دوجی سمندری جعازاں دا ہوائی بچاؤ کرن لئی بنایا سی۔ اس کلاس دا کم ہوائی بچاؤ تے دوجے سمندری جعازاں نوں مارنا اے تے اوڈالوۓ کلاس دا کم پنڈوبیاں نوں مارنا اے۔ 

## بارلے جوڑ

*http://russian-ships.info/eng/warships/project_956.htm
ڈیئرنگ کلاس ڈسٹروئر

**ڈیئرنگ کلاس ڈسٹروئر** جینوں ٹائپ-45 ڈسٹروئر وی کیندے نیں، برطانوی نیوی دی سب توں نوی ڈسٹروئر کلاس اے۔ اے Sea Viper سسٹم نال ہر قسم دے دشمناں توں ہوائی بچاؤ کر سکدی اے۔ ایدے وچ نیدرلینڈز دا سمارٹ-ایل ریڈار لگے آ اے۔ اس توں اوہ اکو ٹیم تے 400 کلومیٹر دور تک ہزاروں دشمناں نوں اک ٹیم ویکھ سکدی اے تے لڑ سکدی اے۔ 

## بارلے جوڑ

*http://www.royalnavy.mod.uk/The-Fleet/Ships/Destroyers/Type-45-Destroyers
لویانگ 2 کلاس ڈسٹروئر

**لویانگ 2 کلاس ڈسٹروئر** چین دی اک ڈسٹروئر کلاس اے۔

## بارلے جوڑ

*http://www.naval-technology.com/projects/luyangclassmissilede/

گٹھ:سمندری جعاز
دلی کلاس ڈسٹروئر

**دلی کلاس ڈسٹروئر** بھارت دے ڈسٹروئر دی اک کلاس اے۔ اے پہلے ڈسٹروئر نیں جیڑے سارے بھارت چ بناۓ گۓ نیں۔ اس توں بعد بھارت نے کلکتہ کلاس ڈسٹروئر تے وکرانت کلاس ایئرکرافٹ کیریئر وی آپے بناۓ نیں

## بارلے جوڑ
*http://www.bharat-rakshak.com/NAVY/Ships/Active/182-Delhi-Class.html
بلا

**بلا** بلی ٹبر دی اک جنس اے۔ ایہدیاں چار ونڈاں نیں۔ باب بلا، یوریشی بلا، کینیڈی بلا، آئیبیری بلا۔ ایہ بلی توں وڈھے تے چیتے نوں نکے ہوندے نیں۔

## بارلے جوڑ

گٹھ:بلی ٹبر
سیجونگ دی گریٹ کلاس ڈسٹروئر

**سیجونگ دی گریٹ کلاس ڈسٹروئر** دکھنی کوریا دے سب توں وڈے ڈسٹروئر نیں۔ اے امریکی ایجس لڑاکہ سسٹم دے گرد ڈیزائن کیتے گۓ نیں تے امریکی ارلیغ برک کلاس دے نال کافی ملدے نے مگر 32 ہور میزائل چکن لئی زرا زیادہ پعارے نیں۔ 

## بارلے جوڑ

*http://www.globalsecurity.org/military/world/rok/kdx-3.htm
لویانگ کلاس ڈسٹروئر

**لویانگ کلاس ڈسٹروئر** چین دی اک ڈسٹروئر کلاس اے۔ 

## بارلے جوڑ

*http://www.sinodefence.com/navy/surface/type052b_luyang.asp
کرکل

**کرکل** بلی ٹبر دی  اک ماس کھانی بلی  اے۔ ایہ افریقہ تے ایشیاء دی بلی اے۔

## بارلے جوڑ
آئیبیری بلا

**آئیبیری بلا** ماس کھانے جانورراں دے بلی ٹبر دی جنس بلا وچوں اے۔ ایہ آئیبیریا وچ ہوندا اے۔
لوزیو کلاس ڈسٹروئر

**لوزیو کلاس ڈسٹروئر** چین دی اک ڈسٹروئر کلاس اے۔ 

## بارلے جوڑ

*http://www.globalsecurity.org/military/world/china/ddg-x.htm
پوما

**پوما** بلی ٹبر دی  اک جنس  اے۔ کوگار تے جیگورنڈی ایہدیاں دو ونڈاں نیں۔ 

## بارلے جوڑ
لیو فوکو

**لیو فوکو** اک فرانسیسی فزکس گرو سی اوہنے فوکو پنڈولم بنایا۔ فوکو پنڈولم اک کل سی جیہدے نال زمین دی چل نوں منیا جاسکدا اے۔ اوہ 18 ستمبر 1819 نوں پیرس وج جمیا۔ 1850 وج اوہنے چانن دوڑ ناپن دا کم کیتا۔

اوہ 11 فروری 1868 نوں مریا۔

گٹھ:فرانس
گٹھ:فرانسیسی شخصیتاں
سمندری فوج

**سمندری فوج** پانی تے ٹرن آلے جعازاں دا بیڑا ہوندے نیں۔ اے کسے دیس دی فوج دا انگ ہوندے نیں تے ایناں دا کم پانی تے لڑنا تے پانی توں تھاں اتے حملہ کرنا اے۔ سمندری فوج سمندری جعاز، پن ڈوبیاں، امفبیس جعاز تے سمندروں اڈن آلے جعاز ورتدی اے تے دیس دے پانیاں دا بچاؤ کردی اے تے اس توں علاوہ اے سکھان تے ریسرچ دے کماں چ وی کم کردی اے۔ حملہ کرن دے کماں وچ سمندری فوج دا کم دیس دی طاقت اپنے ساحل توں دور پہنچانا اے۔ سمندری فوج بیلسٹک میزائلاں توں ایٹمی ڈراوے دا کم وی کردی اے۔ جگ وچ 3 قسماں دی نیویاں ہوندیاں نیں: بھورے پانی آلی نیوی: جیڑی اپنے ساحل تک محدود ہوندی اے، ہرے پانی آلی نیوی: جیڑی اپنے ساحل توں تھوڑا دور حملہ کر سکدی اے تے نیلے پانی آلی نیوی: جیڑی پورے جگ وچ کتھے وی اپنے دیس دی طاقت لا سکدی اے۔
سمندری جعاز وکٹری

**سمندری جعاز وکٹری** 104 توپاں آلا برطانوی شاہی سمندری فوج دا اک سمندری جعاز اے۔ اینوں 1759 چ بنانا ٹوریاگیا تے 1765 چ اینوں سمندری فوج دے ہتھ دے دتا گیا۔ اے کئی جنگاں چ لڑیا تے اے ٹریفلگر دی لڑائی چ لارڈ نیلسن دا چنڈا سی۔ اینوں 1824 چ لڑائی توں وکھریاں کردتا گیا تے 1922 چ اینوں پوٹرسماؤتھ، انگلینڈ چ میوزیم بنا دتا گیا۔ ہلے وی اے شاہی سمندری فوج دے کمانڈر دا چنڈا رکھدا اے تے اے جگ دا سب توں پرانا سمندری جعاز اے جیڑا ہلے تک کمشن چ اے۔
لال لومڑ

**لال لومڑ** کتے دے ٹبر دا اک ماس کھانا اے۔ ایہ سارے اتلے زمینی حصے تے ریندا اے۔

## بارلے جوڑ
کارسک لومڑ

کارسک لومڑ کتے دے ٹبر دا اک ماس کھانا اے۔ ایہ وشکارلے ایشیاء دا لومڑ اے۔

## بارلے جوڑ

* کتے
رپل لومڑ

رپل لومڑ کتے دے ٹبر دا اک ماس کھانا اے۔ ایہ ساحل افریقہ توں لے کے پاکستان تک دا لومڑ اے۔

## بارلے جوڑ
ترکھا لومڑ

ترکھا لومڑ کتے دے ٹبر دا اک ماس کھانا اے۔ ایہ اتلے امریکہ دا لومڑ اے۔

## بارلے جوڑ

*
لومڑیاں

لومڑیاں کتے دے ٹبر دا اک ماس کھانا اے۔ ایہناں دیاں اکھاں تے نک دے وشکار تکونے نشان ہوندے نیں۔ ایہناں دی پوچھل دی نوک وی وکھرے رنگ دی سوسکدی اے۔

## ونڈاں
* رپل لومڑ
* کیپ لومڑ
* انڈین لومڑ
* لال لومڑ
* کٹ لومڑ
* کارسک لومڑ
* تبتی لومڑ
* ترکھا لومڑ
* صحرائی لومڑ
* برفانی لومڑ
* افغانی لومڑ

## بارلے جوڑ

* فلم 

گٹھ:کتے
گٹھ:لومڑیاں
ہیلی کاپٹر

**ہیلیکاپٹر** اک پکھیاں آلا جہاز اے جیدے وچ اڈن دا زور ایدے پکھے دیندے نیں۔ جعازاں توں وکھر جیناں وچ زور پر دیندے نیں۔ ان شیواں توں ہیلیکاپٹر سدا اتے اڈ سکدا اے، اکو تھاں تے اڈ سکدا اے تے اگے جان دے نال نال سجے کبھے تے پچھے وی ٹر سکدا اے۔ ایناں خاصیتاں دی وجہ توں ہیلیکاپٹر اوتھے اوتھے ورتیا جاسکدا اے جتھے پراں آلے جعاز نئیں جاسکدے۔ پہلا ہیلیکاپٹر فوک ولف 61 سی جیڑا 1936 چ اڈیا مگر پہلاں ہیلیکاپٹر جیڑا بوت زیادہ بنایا گیا اوہ 1942 چ اگور سکورسکی نے بنایا سی۔

## بارلے جوڑ
فوک ولف 61

**فوک ولف 61** جگ دا پہلا ہیلی کاپٹر سمجیا جاندا اے۔ اینوں جرمن کمپنی فوک ولف نے بنایا۔ اینوں پہلی واری 1936 چ اڈایا گيا سی مگر اینوں کسے نیں وی نئیں ملی لیا تے صرف 2 بنے۔
## حوالے
تبتی لومڑ

تبتی لومڑ کتے دے ٹبر دا اک ماس کھانا اے۔ ایہ تبت، چین دا لومڑ اے۔

گٹھ:لومڑیاں
گٹھ:کتے
افغانی لومڑ

**افغانی لومڑ** کتے دے ٹبر دا اک ماس کھانا اے۔ ایہ افغانستان تون لے کے سویز تک دے تھاں دا واسی اے۔
## بارلے جوڑ

گٹھ:لومڑیاں
کلائڈ سیسنا

**کلائڈ سیسنا** (1879-1954) اک امریکی جعاز ڈیزائنر، پائلٹ تے سیسنا کمنپی دا بانی سی۔ اوہ ہاتھورن، آئووا چ 5 دسمبر 1879 نوں جمیا۔ اودے ماپے گراں چ ریندے سی تے سیسنا نے آپے ای مکینکی سکھ کے مشینری کھیتاں لئی چنگی کرنی شروع کردتی۔ اودے 1910 وچ اک ہوائی نمیش دے بعد جعازاں وچ شوق رکھنا شروع کیتا تے اس لئی اوہ نیو یارک ٹر گیا جتھے اونھے جعاز بنانے سکھے۔ جون 1911 چ 13 نقامیاں دے بعد اوہ پہلی واری اپنے بناۓ ہوۓ جعاز چ اڈیا۔ دسمبر 1911 تک اڈن چ ماہر ہون توں بعد اوہ 8 کلومیٹر دور تک اڈیا۔ 1925 چ اونھے اپنی کمنپی کج سنگیاں نال کھولی جیڑی سیسنا دی وجہ توں بوت چلی مکڑ بعد چ سنگیاں دے نال کج مسلیاں دی وجہ تے اونھے کمپنی چھڈ دتی۔ 7 ستمبر 1927 نوں اونھے اپنی کمپنی سیسنا کھولی۔ اونھے کئی وریاں بعد اے کمنپی اپنے بتیجیاں نوں ویچ دتی تے کھیتی باڑی شروع کردتی۔ اوہ 74 وریاں دی عمر چ کینساس چ مر گیا۔
سیسنا 172

**سیسنا 172** اک چار کرسیاں، اک انجن تے اچے تے پکے پراں آلا اک ہوائی جہاز اے۔ ایہنوں سیسنا کمپنی نے پہلی واری 1955 چ بنایا تے ہن تک اے جہاز بنایا جاریا۔ ایہ سب توں لامت بنن آلا جہاز اے۔

اگر ایہدے چلن ویلے تے لوکاں وچ پسند نوں ویکھیا جاوے تے ایہ فیر تریخ دا منیا پرمنیا ہوائی جہاز اے۔ سیسنا نے پہلا ماڈل 1956 وچ بنیا سی سے ہن تک 2012 تک ایہدے 60،000 جہاز بن چکے نیں۔

## جہاز بارے

* کریو 1
* پاندھی 3
* لمبائی 27 فٹ 2 انچ (8.28 میٹر)
* پر پسار 36 فٹ 1 انچ (11.00 میٹر)
* اچائی 8 فٹ 11 انچ (2.72 میٹر)
* خالی جوکھ 1,691 پاؤنڈ (767 کلو)
* پٹرول 56 امریکی گیلن (212 لٹر)
* طاقت 1 × Lycoming IO-360-L2A چار سلنڈر انجن, 160&nbsp;hp (120&nbsp;kW)
* پروپیلر 2 بلیڈ
*اڈاری دوڑ 122 kn (140 میل/کینٹہ; 226 کم/کینٹہ)
## بارلے جوڑ

*http://www.172guide.com/Models.aspx 

گٹھ:سیسنا
رابنسن 22

**رابنسن 22** اک دو بلیڈ، اک انجن تے دو کرسیاں آلا ہلکا ہیلیکاپٹر اے۔ اے دوجے ہیلکاپٹراں دے مقابلے تے بوت سستا اے تے اینوں ٹورن تے بوت کم خرچہ آندا اے اس لئی اے پائلٹاں نوں اڈنا سکھان لئی، وڈے کھیتاں نوں دوائی دین لئی تے ہور نکے موٹے کماں واسطے ورتیا جاندا اے۔ 

## حوالے

## بارلے جوڑ

*http://www.robinsonheli.com/
چارلس رولز

**چارلس رولز** اک برطانوی گڈیاں تے جعازاں دا گرو سی۔ اونھے ہنری رائس دے نال رل کے رولز-رائس کمپنی ٹوری۔ اوہ پہلا برطانوی سی جیڑا جعاز دی وجہ توں مریا۔ اوہ 32 وریاں دی عمر چ اک میلے چ ورائٹ فلائر اڈا ریا سی کہ اودے جعاز دی دم ٹٹ گئی۔

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
جیگورنڈی

**جیگورنڈی** ماس کھانے جانورراں دے بلی ٹبر وچوں اے۔ ایہ دکھنی امریکہ وچ ہوندا اے۔
## بارلے جوڑ

گٹھ:بلی ٹبر
افریقی لنسانگ

**افریقی لنسانگ** مشکی بلی دے ٹبر چوں بلی ورگا دد پلانا ماس کھانا اے۔ ایہ وشکارے افریقہ دا واسی اے۔

گٹھ:مشکی بلی
گٹھ:ماس کھانے
افریقی مشکی بلی

**افریقی مشکی بلی** مشکی بلی دے ٹبر چوں بلی ورگی دد پلانی ماس کھانی اے۔ ایہ وشکارے افریقہ دا واسی اے۔

## بارلے جوڑ

گٹھ:مشکی بلی
گٹھ:ماس کھانے
ہنری رائس

**ہنری رائس** (27 مارچ 1863 – 22 اپریل 1933) اک برطانوی مستری تے گڈياں دا ڈیزائنر سی جینے چارلس رولز دے نال رل کے رولز-رائس کمپنی کھولی۔ 

ہنری رائس 27 مارچ 1863 نوں الوالٹن، ہنٹنگڈنشائر وچ جیمز تے میری رائس دے گھر جمیا تے اوہناں دے 5 نیانیاں وچوں سب توں نکا سی۔ ایہ ٹبر آٹے دی چکی چلاندا سی پر بپار نہ چلن تے ایہ ٹبر لندن آگیا۔ 1872 وچ پیو دے مرنے تے رائس نوں اخبار ویچنے پۓ، ٹیلیگرام گھر اپڑان دا کم کرنا پیا۔ اوہ اک سال ای سکول جاسکیا۔ 1878 وچ اک ماسی کولوں پیسے ملن تے اوہ گریٹ ناردرن ریلوے وچ کم سکھن لگ گیا۔ 3 سال مگروں پیسے مکن تے اوہ لیڈز وچ اوزار بنانوالی کمپنی وچ لگ گیا۔ اک ہور تھاں کم کرن مگروں اوہنے بجلی دیاں شیواں بناندی کمپنی کھولی۔ اوہ ڈآئنمو تے بجلی دیاں کریناں بناندے سن۔ 

بپار وچ مندا ہون تے اوہنے کاراں بنان دا سوچیا۔ اوہنے 1901 تے 1903 وچ دو گڈیاں ملی لیاں۔ اوہناں نوں ویکھ کے اوہنے اک ودھیا گڈی بنان دا آرپلا کرنا شروع کردتا۔ 1904 وچ اپنی ورکشاپ وچ اوہنے اپنی پسند دی گڈی بنائی۔اینج دیاں دو ہور گڈیاں وی بنیاں۔ 2004 وچ اوہدی ملنی چارلس روز نال ہوئی۔ دونویں رل کے گڈیاں بنان دی کمپنی رولز-رائس دا مڈ رکھدے نیں۔  پہلی رولز رائس کار رولز-رائس 10 ایچ پی دسمبر 1904 دے پیرس موٹر شو وچ رکھی گئی۔ 1907 وچ کمپنی ودھیا کاراں بنان دے انعام جتن لگ گئی۔ رائس اینڈ کمپنی اک وکھری کمپنی بن کے چلدی رئی۔ دوناں دی ساجھیداری 1910 وچ مک گئی جدوں رولز رائٹ فلائر اڈاندیاں مرجاندا اے۔

ہنری رائس اک کاما جنا سی۔ اوہ اپنے کم دے پچھے اینا پیا ریندا سی جے کھان پین بھل جاندا سی، ایس باہجوں پہلے 1902 تے فیر 1911 وچ ماندا پے گیا۔ 

## بارلے جوڑ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:تریخی شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
مشکی بلی

**مشکی بلی** دد پلانوالے تے ماس کھانے جانوراں دا اک ٹبر اے۔ ایس ٹبر دیاں کج ونڈاں توں مشک یا خوشبو آندی اے ایس توں ٹبر دا ایہ ناں رکھیا گیا۔ ایہناں دے پنڈے نکے ہوندے نیں تے ایہ رکھاں تے چوکھا ویلہ رینیاں نیں۔ ایہ 40 توں 70 سینٹی میٹر تک لمی تے 1 توں 5 کلو تک وزن دی ہوسکدی اے۔

ایہدے ہر پیر تے چار توں پنج تک انگلاں ہوندیاں نیں۔

## ونڈاں
ایہدے وچ 15 دے نیڑے جنساں تے 33 ونڈاں نیں۔

## بارلے جوڑ

گٹھ:مشکی بلی
گٹھ:ماس کھانے
سیسنا 162

**سیسنا 162** اک 2 کرسیاں، اک انجن تے اچے پراں آلا کھیڈاں آلا جعاز اے۔ اے سیسنا دا سب توں نواں جعاز اے جیڑا پرسنل کم تے سکھان لئی ویچیا جاندا اے۔ 

## بارلے جوڑ

*http://www.cessna.com/single-engine/skycatcher.html
سیسنا 182

**سیسنا 182** اک 4 کرسیاں، اک انجن تے اچے پراں آلا نکا جعاز اے۔ اے سیسنا 172 توں بعد دوجا سب توں بوتا وکن آلا سیسنا دا ماڈل اے۔ 

## بارلے جوڑ

*http://skylane.cessna.com/
سیسنا 206

**سیسنا 206** اک 6 کرسیاں، اک انجن تے اچے پراں آلا نکا جعاز اے۔ سیسنا 206 وڈا کیبن، طاقتور انجن تے سخت مورت دی وجہ توں بغیر رن وے دیاں لوکاں توں دور تھاواں تے لوکاں تے سمان پہنچان لئی ورتیا جاندا اے۔

## بارلے جوڑ

*http://www.globalsecurity.org/military/systems/aircraft/cessna-206.htm
سیسنا 208

**سیسنا 208** اک انجن آلا نکی دوری تک جان آلا سواری جعاز تے نکے موٹے کم کرن آلا جعاز اے۔ اینوں سمان چکن لئی وی ورتیا جاندا اے۔ پیراشوٹ نال چھالاں مارن لئی وی اینوں ورتیا جاندا اے۔

## بارلے جوڑ

*http://www.airliners.net/info/stats.main?id=158
سیسنا 400

**سیسنا 400** 4 سیٹاں تے اک انجن آلا نکی دوری تک جان آلا سواری جعاز اے۔ ایدے پر مرتی تے تھلے لگے ہوۓ نیں تے اے 435 کلومیٹر فی کینٹے دی تیزی نال 25،000 فٹ تے اڈ سکدا اے۔ 

## بارلے جوڑ

*http://www.cessna.com/single-engine/cessna-ttx
سیسنا سٹیشن مسٹانگ

**سیسنا سٹیشن مسٹانگ** اک بوت ہلکا جیٹ انجناں آلا بزنس جعاز اے۔ ایدے وچ دو پائلٹاں دے پچھے 4 بندیاں دی تھاں اے۔

## بارلے جوڑ

*http://www.cessna.com/citation/mustang
انگولی گینیٹ

**انگولی گینیٹ** مشکی بلی دے ٹبر چوں بلی ورگا دد پلانا گینیٹ اے۔ ایہ انگولا افریقہ دا واسی اے۔

گٹھ:مشکی بلی
گٹھ:ماس کھانے
سیسنا سٹیشن ایکسل

**سیسنا سٹیشن ایکسل** مڈلی مورت دا ٹربوفین جیٹ انجناں آلا بزنس جعاز اے۔ 

## بارلے جوڑ

*http://www.cessna.com/citation.html
سیسنا سٹیشن سوورن

**سیسنا سٹیشن سوورن** مڈلی مورت دا ٹربوفین جیٹ انجناں آلا بزنس جعاز اے۔ اے دوجے سٹیشن ٹبر دے جعازاں توں زیادہ دوری تک جاسکدا اے۔ 

## بارلے جوڑ

*http://www.cessna.com/citation.html
سیسنا سٹیشن ایکس

**سیسنا سٹیشن ایکس** بوت دور جان آلا مڈلی مورت دا ٹربوفین جیٹ انجناں آلا بزنس جعاز اے۔ اے سیسنا دا سب توں وڈا جعاز اے۔

## بارلے جوڑ

*http://www.cessna.com/citation.html
قلعہ

**قلعہ** (انگریزی: Castle)، اک قِسم دا قلعہ بند ڈھانچا اے جو قرون وسطی دے دوران بنیادی طور تے شاہی ٹبر دے ذریعے تے فوجی احکامات دے تحت بݨائے گئے سی۔ اسکالرز عام طور تے اک قلعے نوں کِسے دیوتا یا بزرگ دی نجی قلعہ بند رہائش گاہ سمجھدے نیں۔ ایہ اک حویلی، محل تے ولا توں الگ اے، جیہدا بنیادی مقصد صِرف خوشی لئی سی تے ایہ بنیادی طور تے قلعے نئیں بلکہ قلعہ بند ہو سکدے نیں۔ جِداں پہاڑی قلعے تے 19ویں تے 20ویں صدی دے مکانات جیہڑے قِلعےآں ناݪ مشابہت لئی بݨائے گئے سی۔ قرون وسطی دے دوران جد حقیقی قلعے تعمیر کیتے گئے تاں اوہناں نے بہت ساریاں مختلف خصوصیات دے ناݪ بہت ساریاں شکلاں اختیار کیتیاں، حالانکہ جِداں کچھ، پڑدے دیاں کندھاں، تیر دے نشان، تے پورٹکلیز، عام سن۔

## ہور دیکھو
* پنجاب دے قلعے
* آسٹریا دے قلعے
* جرمنی دے قلعے
* اٹلی دے قلعے
* فرانس دے قلعے
* سویٹزرلینڈ دے قلعے

## باہرلے جوڑ

گٹھ:قلعے
گٹھ:تعمیرات
گٹھ:عمارتاں
عام گینیٹ

**گینیٹ** مشکی بلی دے ٹبر چوں بلی ورگا دد پلانا ماس کھانا اے۔ ایہ افریقہ تے یورپ دا واسی اے۔

## بارلے جوڑ

گٹھ:مشکی بلی
گٹھ:ماس کھانے
انڈین مشکی بلی

**انڈین مشکی بلی** مشکی بلی دے ٹبر چوں اک بلی ورگی دد پلانی تے ماس کھانی اے۔ ایہ چڑھدے دکھنی ایشیاء وچ ہوندی اے۔

## بارلے جوڑ

گٹھ:مشکی بلی
گٹھ:ماس کھانے
بورا ہائینا

بورا ہائینا ہائینا ٹبر دا اک ماس کھانا اے۔ ایہ دکھنی افریقی دیساں دا واسی اے تے اپنے ٹبر دی سب توں گھٹ گنتی والی ونڈ اے۔

ایہ سر توں پنڈا انت تک 86 توں 140 سینٹی میٹر (34 توں 55 انچ) دا ہوندا اے۔ مگراں تک 70 توں 80 سینٹی میٹر (28 توں 31 انچ) اچا تے پوچھل 25 توں 35 سینٹی میٹر (9.8 توں 13.8 انچ) لمی ہوندی اے۔
## بارلے جوڑ

گٹھ:ہائینا
گٹھ:ماس کھانے
مڈغاسکری شکاری

مڈغاسکری شکاری دد پلانوالے تے ماس کھانے جانوراں دا اک ٹبر اے۔ ایس ٹبر دے سارے سنگی افریقہ کول اک جزیرے مڈغاسکر دے واسی نیں تے ایس لئی مذغاسکری شکاری اخواندے نیں۔ ایہدیاں 10 دے نیڑے ونڈاں نیں جنہاں بارے سوچیا گیا اے کہ اوہناں دا پرکھ اک ای سی جیہڑا 18-24 ملین ورے پہلے کسے لکڑ تے بیٹھ کے مڈغاسکر اپڑیا۔

## ونڈاں
*فوسا
*فلانوک
* فانالوکا
* چھلا پوچھل مونگوز
* چوڑی دھاریوالا مڈغاسکری مونگوز
## بارلے جوڑ

گٹھ:مڈغاسکری شکاری
گٹھ:ماس کھانے
فوسا

**فوسا** مڈغاسکری شکاری ٹبر دا اک دد پلانا تے ماس کھانا اے۔ایہ مڈغاسکر دا واسی اے۔

## بارلے جوڑ

گٹھ:مڈغاسکری شکاری
گٹھ:ماس کھانے
آرٹ ڈیکو

**آرٹ ڈیکو** 20ویں صدی دی آرٹ دی اک ونڈ دا ناں اے جیدا ناں 1925 وچ پیرس وچ ہونوالی نمیش وچ پیا۔ ایہدی نیو تے آرٹ نووو تے اے پر پر ایہدا چوکھا زور جیومیٹری تے اے نہ کہ آرٹ نووو وانگوں جیوندیاں شیواں تے۔ 1920 تے 1930 دے دہاکیاں وچ ایہدا فیشن ریا۔ ایہدے نشان بلڈنگاں، فرنیچر تے گہنیاں تے دسدے نیں۔ چنگی چیز تے اوہدے تے ودھیا کم ایہدے وچ ضروری اے۔ نیو یارک شہر وچ کرائسلر بلڈنگ تے راکفیلر سنٹر ایہدے ودھیا ادھارن نیں۔

### بارلے جوڑ
سیونکھ کھانا

**سیونکھ کھانا** ہائینا ٹبر دا اک ماس کھانا اے۔ ایہ چڑھدے افریقہ تے دکھنی افریقہ دا واسی اے۔ دوجے ماس کھانیاں وانگوں ایہ وڈے جانوراں دا شکار نئیں کردا۔ ایہ کیڑے کھاندا اے تے سیونکھ ایہنوں پسند اے۔ اک سیونکھ کھانا اک رات وچ اپنی لمی جیب نال 250,000 سیونکھاں کھا سکدا اے۔ ایہ دن نوں کسے کھڈ وچ لیٹیا ریندا اے تے رات نوں نکل کے شکار کردا اے۔

## وکھالہ
ایہ 20–30 سینٹی میٹر (7.9–11.8 انچ) لمی چاڑو ورگی پوچھل کڈ کے، 55 توں 80 سینٹی میٹر (22 توں 31 انچ) لما ہوندا اے۔ مگراں تک ایہ 40 توں 50 سینٹی میٹر (16 توں 20 انچ) تک اچا ہوندا اے۔ ایہ 7–10 کلو دا ہوندا اے تے 15 کلو تک جاسکدا اے۔

## بارلے جوڑ

گٹھ:ہائینا
گٹھ:ماس کھانے
چھلا پوچھل مونگوز

**چھلا پوچھل مونگوز** مڈغاسکری شکاری ٹبر دا اک  دد پلانا تے ماس کھانا اے۔ایہ مڈغاسکر دا واسی اے۔
مونگوز

مونگوز دد پلانوالے تے ماس کھانے جانوراں دا اک ٹبر اے۔

## ونڈاں
* چھمب مونگوز
* چاڑی پوچھل مونگوز
* جیکسن مونگوز
* کالے پیرانوالا مونگوز
* الیگزنڈر مونگوز
* انگولی مونگوز
* عام کسیمانسی
* چوڑے سر والا کسیمانسی
* پیلا مونگوز
* ڈآئیبوسکی مونگوز
* انگولی پتلا مونگوز
* صومالی پتلا مونگوز
* کیپ مونگوز
* پتلا مونگوز
* ایتھوپی نکا مونگوز
* عام نکا مونگوز
* نکی پوچھلوالا مونگوز
* انڈین سانولا مونگوز
* انڈین سانولا مونگوز
* مصری مونگوز
* نکا مونگوز
* لمی نکوالا مونگوز
* کالروالا مونگوز
* رتہ مونگوز
* کیکڑے کھانا مونگوز
* رتہ مونگوز
* پٹی تؤنوالا مونگوز
* چٹی پوچھلوالا مونگوز
* لائیبیری مونگوز
* گیمبی مونگوز
* سیلوس مونگوز
* میلر مونگوز
* میرکاٹ
## بارلے جوڑ

گٹھ:مونگوز
گٹھ:ماس کھانے
چاڑی پوچھل مونگوز

**چاڑی پوچھل مونگوز** مونگوز ٹبر دا اک  دد پلانا تے ماس کھانا اے۔
بلی رچھ

**بلی رچھ** دد پلانوالے تے ماس کھانے جانوراں دا اک ٹبر اے۔ ایہدے وچ اکو سنگی لال پانڈا اے۔

## بارلے جوڑ

*ہور گلاں
سنڈا بو والا بجو

**سنڈا بو والا بجو** سکنک دے ٹبر دا اک ماس کھانا اے۔

گٹھ:سکنک
سیلوس مونگوز

**گیمبی مونگوز** مونگوز ٹبر دا اک دد پلانا تے ماس کھانا اے۔

گٹھ:مونگوز
گٹھ:ماس کھانے
نیوݪے

**نیولے** دد پلانوالے تے ماس کھانے جانوراں دا اک ٹبر اے۔ ایہدے وچ 57 سنگی نیں۔

## ونڈاں
*پیٹاگونی نیولا
*سور بجو
*امریکی مارٹن
*نکا گریسن
*گولو گولو
*زوریلا
*پٹیاں والا روہی نیولا
*ٹیرا
*رنگلا نیولا
*پتھری نیولا
*نیلگری نیولا
*پتھری نیولا
*چیڑ نیولا
*جپانی نیولا
*پتھری نیولا
*مچھیرا نیولا
*سیبل
*جپانی بجو
*ایشیائی بجو
*یورپی بجو
*ماکھیو بجو
*ایمیزن نیولا
*پعاڑی نیولا
*سٹوٹ
*سٹیپ نیولا
*کولمبی نیولا
*لمی پوچھلوالا نیولا
*جپانی نیولا
*بسنتی ٹڈ نیولا
*یورپی منک
*انڈونیشی پہاڑی نیولا
*یورپی منک
*کالے پیرانوالا نیولا
*نکا نیولا
*ملائی نیولا
*مسٹیلا پٹوریس
*سائیبیری نیولا
*مگرپٹی نیولا
*مصری نیولا
*امریکی منک
*سمندری منک
*افریقی پٹیاںوالا نیولا
*امریکی بجو
*شینہ نیولا

## بارلے جوڑ

*ہور گلاں
وڈا گریسن

**وڈا گریسن** دد پلانوالے تے ماس کھانے جانوراں دے نیولے  ٹبر وچوں اے۔ 
## بارلے جوڑ
نکے رچھ

**نکے رچھ** دد پلانوالے تے ماس تے سب کچھ کھانے  جانوراں دا اک ٹبر اے۔ ایہدے وج ریکون،کوٹی، کنکاجو، اولنگو، مندری پوچھل تے کاکو مسٹل آندے نیں۔

## ناں
ایہ نکے رچھ لگدے نیں تے ٹردیاں ایہ رچھاں وانگوں پیراں تے ٹردے نیں۔ ایہ ناں ایہدے جرمن ناں توں لیا گیا اے۔

## ونڈاں
* کیکڑے کھانا ریکون 
* کوزومل ریکون
* ریکون
* دکھنی امریکی کوٹی
* چٹ نکا کوٹی
* لیندا پہاڑی کوٹی
* چڑھدا پہاڑی کوٹی
* مندری پوچھل بلی
* کاکومسٹل
* کنکاجو
* اتلا اولنگو
* الین اولنگو
* اولنگیٹو

## بارلے جوڑ
جپانی نیولا

**جپانی نیولا** ددپلانے تے ماس کھانے جانوراں دے نیولے ٹبر وچوں اے۔ 
## بارلے جوڑ

گٹھ:نیولے
گٹھ:ماس کھانے
وڈیاں چمگادڑاں

**وڈیاں چمگادڑاں** چمگادڑ دا اک ٹبر اے۔ ایہناں نوں فروٹ چمگادڑ یا اڈنے لومڑ وی کیا جاندا اے۔ 

## ونڈاں

## بارلے جوڑ

* چمگادڑاں دی دنیا
چوڑی پٹی نلی ناسوالی فروٹ چمگادڑ

**چوڑی پٹی نلی ناسوالی فروٹ چمگادڑ** وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ  اے۔ 

## بارلے جوڑ

* چمگادڑاں دی دنیا
عام نلی ناسوالی فروٹ چمگادڑ

**عام نلی ناسوالی فروٹ چمگادڑ** وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔

## بارلے جوڑ
* چمگادڑاں دی دنیا

گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں
گٹھ:چمگادڑ
ریپبلکن پارٹی

**ریپبلکن پارٹی** امریکہ دی اک سیاسی پارٹی اے۔ ایہ ایتھے دیاں دو وڈیاں پارٹیاں وجوں اک اے۔ دوجی دا ناں ڈیموکریٹک پارٹی اے۔ ریپبلکن پارٹی نوں پرانی سوچ دی پارٹی سمجھیا جاندا اے۔ ایس دی نیو 1854 وچ رکھی گئی سی تے غلامی نوں مکانا ایہدا وڈا کم سی۔ 1860 وچ ایس دے ایک سنگی ابراہام لنکن نے چوناں جتیاں سن۔ 

ایس دا دفتر واشنگٹن ڈی سی وچ اے۔
ڈیموکریٹک پارٹی

**ڈیموکریٹک پارٹی** امریکہ دی اک سیاسی پارٹی اے۔ ایہ ایتھے دیاں دو وڈیاں پارٹیاں وجوں اک اے۔ دوجی دا ناں ریپبلکن پارٹی اے۔ ڈیموکریٹک پارٹی نوں لبرل، نویں تے اگے ودھویں سوچ والی پارٹی سمجھیا جاندا اے۔ ایہدا مڈھ 1792 وچ رکھیا گيا تے ایس نوں دنیا دی اک پرانی پارٹی منیا جاندا اے۔ بارک اوبامہ ایسے پارٹی وجوں اے۔
ایس دا دفتر واشنگٹن ڈی سی وچ اے۔

## بارلے جوڑ
* ویب سائٹ
افریقی امریکی

**افریقی امریکی** یا کالے امریکی امریکہ دے اوہ واسی نیں جنہاں دے پرکھ افریقہ توں آۓ یا غلام بنا کے لیاۓ گۓ۔ ایہناں نوں 16ویں صدی وچ انگریزی تے ہسپانوی کلونیاں وچ افریقہ توں پکڑ کے تے غلام بنا کے لیایا گیا۔ ابراہام لنکن ویلے ایہناں نوں ازادی دتی گئی۔ امریکہ دا اجکل دا صدر بارک اوبامہ وی افریقی امریکی اے۔

ایہناں دی گنتی 42,020,743 اے تے ایہ امریکی لوکاں دا 14٪ دے نیڑے بندے نیں۔

## منے پرمنے افریقی امریکی
*ہیریٹ ٹبمین
*روزا پارکس

## بارلے جوڑ
کافی عربیکا

**کافی عربیکا** کافی  دے بوٹے دی اک ونڈ اے تے اصل دیس ایتھیوپیا اے۔  ایس دی بنی کافی وچ کیفین روبسٹا کافی دے مقابلے وچ تھوڑی ہوندی اے تے ایس لئی چوکھی پسند کیتی جاندی اے۔ 

## بارلے جوڑ
روبسٹا کافی

**روبسٹا کافی** کافی دے بوٹیاں دی اک ونڈ اے۔ ایہدا اصل دیس افریقہ اے۔ ایہ کافی عربیکا توں چوکھی کوڑی ہوندی اے تے چوکھی کیفین والی اے۔

## بارلے جوڑ
کوریا

**کوریا** چڑھدے ایشیاء وچ اک تھاں اے جیہڑا دو دیساں جنوبی کوریا تے شمالی کوریا وچ ونڈیا ہویا اے۔ ایہ جزیرا نما کوریا اتے مُشتمل اے۔ ایہ 223,155 مربع کلومیٹر رقبے اُتے پھیلیا ہویا اے۔

گٹھ:کوریا
چڑیل مونہی چمگادڑ

**چڑیل مونہی چمگادڑ**, چمگادڑ دا اک ٹبر اے۔ ایہنوں مچھل چمگادڑ وی کیا جاندا اے۔ ایہ امریکہ توں لے کے برازیل تک ہوندی اے۔

## ونڈاں
* انٹلین چڑیل مونہی چمگادڑ
* مارموپس میگالوفلا
* میکلے مچھانوالی چمگادڑ
* ویگنر مچھانوالی چمگادڑ
* سوٹی مچھانوالی چمگادڑ
* پارنل مچھانوالی چمگادڑ
* ڈیوی ننگے مگروالی چمگادڑ
* وڈی ننگے مگروالی چمگادڑ

## بارلے جوڑ

* چمگادڑاں دی دنیا
نکیاں چمگادڑاں

**نکیاں چمگادڑاں** چمگادڑ دا اک نکا آرڈر اے۔

## ٹبر
* چڑیل مونہی چمگادڑ

## بارلے جوڑ

* چمگادڑاں دی دنیا
ایشیائی ہاتھی

**ایشیائی ہاتھی** ہاتھی دی اک ونڈ اے۔ ایہہ جنوبی ایشیا توں جنوب مشرقی ایشیا وچ ہوندا اے۔ ایہہ ایشیا دا سبھ توں وڈا زمینی جانور اے۔ ایہناں دی گݨتی گھٹدی جارئی اے۔

## وکھالا
ایشیائی ہاتھی ناپ وچ افریقی ہاتھی نالوں نکے ہوندے نیں۔ ایہدی اچائی 2.7 میٹر (9 فٹ) اے۔

## باہرلے جوڑ

گٹھ:ہاتھی
ہرن

**مرگاں** دد پلاون والے جانوراں دا اک ٹبر اے۔ ایہناں نوں ہرن وی کہندے نیں۔ ایہدا پسار ایشیا، یورپ، افریقہ تے امریکہ وچ اے۔ چتل، رینڈیئر، لال ہرن تے موز ایس ٹبر دے جانور نیں۔

## ناں
مرگاں کلاسیکی پنجابی وچ ہرناں نوں کہندے نیں۔ اک لئی مرگ تے انیک لئی مرگاں ورتیا گیا اے۔ ہیر وارث شاہ وچ ایہ عام ورتیا گیا اے۔ ہیر وارث شاہ بند 326 دا اک شعر: اڑیو ویکھو تے نشا جوگیلڑے دی راہ جاوندے مرگاں نوں پھاوندی اے۔

## ونڈاں

*بورنیو پیلا منتجاک
*فی منتجاک
*انڈین منتجاک
*روزویلٹ منتجاک
*سماٹری منتجاک
*گونکشان منتجاک
*کالا منتجاک
*ریوز منتجاک
*وڈا منتجاک
*پو ہوٹ منتجاک
*پتہ منتجاک
*ٹرونگ سونگ منتجاک
*ڈاما ڈاما
*ڈاما ڈاما میسوپوٹینیکا
*چتل
*باراسنگا
*ایلڈ دا ہرن
*ڈیوڈ دا ہرن
*پاڑہ ہرن
*ہند چینی ہرن
*کالامی ہرن
*باوی ہرن
*روسا الفریڈی
*فلپائن ہرن
*جاوی روسا
*سامبھر
*لال ہرن
*مارال
*کارسیکی لال ہرن
*یارقند ہرن
*باختری ہرن
*چٹے بلاںوالا ہرن
*سیکا ہرن
*کشمیری ہرن
*منچوری واپٹی
*تبتی لال ہرن
*سیچھوان ہرن
*الاشان واپٹی
*ایلک
*موز
*رو ہرن
*پانی ہرن
*رینڈیئر
*ٹروکا
*دکھنی انڈی ہرن
*مٹیالا ہرن
*ایمزنی پؤرا ہرن
*وشکارلا امریکی لال ہرن
*یوکاٹی پؤرا بروکٹ
*نکا رتہ بروکٹ
*نکا بروکٹ
*ٹینا بروکٹ
*میریڈا بروکٹ
*نکا لال بروکٹ
*لال بروکٹ
*چھمب ہرن
*پمپاس ہرن
*پوڈو
*چٹی پوچھلوالا ہرن
*خچر ہرن
*روجھ (نیل گاں)
*چنکارا
*مارخور
*ٹوپی
*امپالا
*ڈک-ڈک
*واٹربک
*گمزبوک
*اڑیال
*ہارٹبیسٹ
*ایلک
* کالا ہرن

## باہرلے جوڑ
الافوڈس سیفالوفس

**الافوڈس سیفالوفس**، ہرن دے ٹبر دا اک جانور اے۔ ایہ چین دا واسی اے۔

## بارلے جوڑ
بورنیو پیلا منتجاک

**بورنیو پیلا منتجاک**، ہرن دے ٹبر دا اک جانور اے۔ ایہ بورنیو دے جنکلان دا واسی اے۔
فی منتجاک

**فی منتجاک**، ہرن دے ٹبر دا اک جانور اے۔ ایہ چین برما، تھائی لینڈ ویٹ نام دا واسی اے۔

## بارلے جوڑ
* ہرناں بارے
وڈا منتجاک

**وڈا منتجاک**، ہرن دے ٹبر دا اک جانور اے۔ ایہ ویتنام تے لاؤس دا واسی اے۔ ایہ 1994 وچ پہلی وار ویکھیا گیا سی۔

## بارلے جوڑ
* ہرناں بارے
پتہ منتجاک

**پتہ منتجاک**، ہرن دے ٹبر دا اک جانور اے۔ ایہ برما دا واسی اے تے 1997 وچ ایہنوں لبھیا گیا۔ ایس نوں پتے وانگوں موڑیا جاسکدا اے ایس لئی ایہدا ایہ ناں رکھیا گیا۔

## بارلے جوڑ
* ہرناں بارے
انٹلین چڑیل مونہی چمگادڑ

**انٹلین چڑیل مونہی چمگادڑ**، چڑیل مونہی چمگادڑ دے ٹبر دا اک چمگادڑ اے۔

## بارلے جوڑ
* چمگادڑاں دی دنیا

گٹھ:چڑیل مونہی چمگادڑ
گٹھ:چمگادڑ
ویگنر مچھانوالی چمگادڑ

**ویگنر مچھانوالی چمگادڑ**، چڑیل مونہی چمگادڑ دے ٹبر دا اک  چمگادڑ  اے۔

## بارلے جوڑ
* چمگادڑاں دی دنیا
موس-جنگل پھل چمگادڑ

**موس-جنگل پھل چمگادڑ** وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔

## بارلے جوڑ
* چمگادڑاں دی دنیا

گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں
گٹھ:چمگادڑ
پالاوان فروٹ چمگادڑ

**پالاوان فروٹ چمگادڑ** وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ  اے۔ 

## بارلے جوڑ

* چمگادڑاں دی دنیا
سانولی فروٹ جمگادڑ

**چڑھدینلیناسوافروٹچمگادڑ** وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔

## بارلے جوڑ
* چمگادڑاں دی دنیا

گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں
گٹھ:چمگادڑ
شراب انگور

**شراب انگور** انگور دے اک ونڈ اے جیدی شراب بندی اے۔ ایہ ایران توں لے کے جرمنی پرتگال تے مراکش تک اگدا اے۔ ایہ اک ویل بوٹا اے۔ ایہدے پتے گول دل والی شکل دے ہوندے نیں۔ ایہ ویل 10 توں 20 میٹر تک لمی ہوسکدی اے۔ 

## بارلے جوڑ
وہسکی

**وہسکی** اک الکحل والی شراب اے۔ ایہ دانیاں توں بندی اے تے لکڑے دے ڈرماں وچ ایہدا سواد بندا اے۔

## ہور ویکھو
*شراب
*برانڈی
*بیر
*وڈکا

## بارلے جوڑ
برانڈی

**برانڈی** اک الکحل والی پین دی شے اے۔ ایہ شراب توں بندی اے۔ ایہدے وچ 35–60% الکوحل ہوندی اے۔

## ہور ویکھو
*شراب
*وہسکی
*بیر
*وڈکا

## بارلے جوڑ
وڈکا

**وڈکا** اک الکوحل والی شراب اے۔ ایہدے وچ الکوحل  40% تک ہوندی اے۔ ایہوں روسی شراب وی کیا جاندا اے۔

## ہور ویکھو
*شراب
*برانڈی
*بیر
*وہسکی

## بارلے جوڑ
رینڈی شیکمان

**رینڈی شیکمان** (30 دسمبر 1948) اک امریکی ولگن گرو اے۔ اوہ کیلیفورنیایونیورسٹی، برکلے وچ اے۔ 

رینڈی شیکمان نوں ولگن تے کھوج کرن تے نویں جانکاری لبھن تے 2013 دا نوبل انعام تھامس سڈہوف تے جیمز رتھمین دی سنگت وچ دتا گیا اے۔

## ہور ویکھو
*نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ
پیٹر ہگز

**پیٹر ہگز** (29 مئی 1929) اک برطانوی فزکس گرو تے 2013 دا نوبل انعام جتن والا اے۔ ہگز بوسن زرہ اوہدے ناں تے اے۔

پیٹر ہگز نوں فرینکوئی اینگلرٹ نال 2013 دا فزکس دا نوبل انعام ایسا ول کڈن تے دتا گیا اے جیدے نال ایٹم دے اندر نکے زریاں دے ماس بارے جانکاری ہوئۓ تے ایہ ول سرن دی لباٹری وچ تھوڑا چر پہلے کرکے وی ویکھے جاچکے نیں۔
## ہور ویکھو
*نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ
پتہ نک چمگادڑ

**پتہ نک چمگادڑ** چمگادڑ دا اک ٹبر اے۔ ایہدے وچ 56 جنساں تے 192 ونڈاں نیں۔

## ونڈاں

*کیوبی فورٹ کھانی چمگادڑ
*انٹیلین فروٹ کھانی چمگادڑ
*بینکیتھ نکی پوچھلوالی چمگادڑ
*ریشمی نکی پوچھلوالی چمگادڑ
*چیسٹنٹ نکی پوچھلوالی چمگادڑ
*کولمبی نکی پوچھلوالی چمگادڑ
*مانو نکی پوچھلوالی چمگادڑ
*مونو نکی پوچھلوالی چمگادڑ
*سیبا نکی پوچھلوالی چمگادڑ
*سوول نکی پوچھلوالی چمگادڑ
*کیرولا سبرفا
*والاں والی نکی فروٹ چمگادڑ
*فشر نکی فروٹ چمگادڑ
*ٹینی نکی فروٹ چمگادڑ
*عام خون پینی چمگادڑ
*چٹپری خون پینی چمگادڑ
*وال لتی خون پینی چمگادڑ
*پوچھلوالی انپوچھلی چمگادڑ
*انورا کلٹراٹا
*انورا فسٹولاٹا
*جیفری انپوچھلی چمگادڑ
*انورا لیٹیڈنس
*لوئیس مینول نکی پوچھلوالی چمگادڑ
*گوڈمین لمی پوچھلوالی چمگادڑ
*وڈی لمی پوچھلوالی چمگادڑ
*ٹینی لمی جیبوالی چمگادڑ
*میکسیکی لمی جیبوالی چمگادڑ
*کومیساری لمی جیبوالی چمگادڑ
*گلاسوفاگا لیچی
*گلاسوفاگا لانگیراسٹرس
*گلاسوفاگا مورینوئی
*گلاسوفاگا سوریسینا
*انڈروڈ لمی جیبوالی چمگادڑ
*دکھنی لمی نکوالی چمگادڑ
*وڈا لمی نکوالی چمگادڑ
*نکا لمی نکوالی چمگادڑ
*کالا لمی جیبوالی چمگادڑ
*مونوفلس پلیتھوڈن
*لیخ اک پتہ چمگادڑ
*کیلا چمگادڑ
*ایگا لمیجیبوالی چمگادڑ
*چیسٹنٹ لمی جیبوالی چمگادڑ
*بوکمین رس چمگادڑ
*ڈیکیسر رس چمگادڑ
*ہینڈلے رس چمگادڑ
*گوڈمین رس چمگادڑ
*کھٹی رس چمگادڑ
*تھامس رس چمگادڑ
*لمی ناسوالی چمگادڑ
*ویرا لمی جیبوالی چمگادڑ
*سیتی پھل چمگادڑ
*اروفلا سیزوکورنی
*جمیکی پھل چمگادڑ
*پورٹوریکی پھل چمگادڑ
*کیوبی پھل چمگادڑ
*بیہن چمگادڑ
*ڈیوی وڈی کنی چمگادڑ
*ترنگی وڈی کنی چمگادڑ
*پیلے گلے وڈی کنی چمگادڑ
*کیلیفورنیا پتہ نک چمگادڑ
*واٹرہاؤس پتہ نک چمگادڑ
*بروسی وڈی کنی چمگادڑ
*والاںوالی وڈی کنی چمگادڑ
*ماٹسی وڈی کنی چمگادڑ
*ٹینی وڈی کنی چمگادڑ
*عام وڈی کنی چمگادڑ
*چٹے ٹڈوالی وڈی کنی چمگادڑ
*سانبورن وڈی کنی چمگادڑ
*شمت وڈی کنی چمگادڑ
*نکی وڈی کنی چمگادڑ
*نائسفرو وڈی کنی چمگادڑ
*شمت وڈی کنی چمگادڑ
*انوالی وڈی کنی چمگادڑ
*ٹھمنی گول کنی چمگادڑ
*کاریکر گول کنی چمگادڑ
*ڈیوس گول کنی چمگادڑ
*شلٹز گول کنی چمگادڑ
*چٹے گلے کول کنی چمگادڑ
*وڈی گول کنی چمگادڑ

## بارلے جوڑ

* چمگادڑاں دی دنیا
کٹ نکی چمگادڑ

**کٹ نکی چمگادڑ** چمگادڑ دا اک ٹبر اے۔ ایہدے وچ 16 ونڈاں نیں۔

## ونڈاں
*بیٹ کٹ مونہی چمگادڑ
*اینڈرسن کٹ مونہی چمگادڑ
*گیمبی کٹ مونہی چمگادڑ
*وڈی کٹ مونہی چمگادڑ
*والانوالی کٹ مونہی چمگادڑ
*نائسٹیرس انٹرمیڈیا
*جاوی کٹ مونہی چمگادڑ
*وڈی کنی کٹ مونہی چمگادڑ
*مالاگاسی کٹ مونہی چمگادڑ
*جا کٹ مونہی چمگادڑ
*ٹینی کٹ مونہی چمگادڑ
*مصری کٹ مونہی چمگادڑ
*ملائی کٹ مونہی چمگادڑ
*پاریسی کٹ مونہی چمگادڑ
*ونسن کٹ مونہی چمگادڑ
*نائسٹیرس وڈی

## بارلے جوڑ
* چمگادڑاں دی دنیا
کیوبی فورٹ کھانی چمگادڑ

**کیوبی فورٹ کھانی چمگادڑ**، پتہ نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک  چمگادڑ  اے۔اے چمگادڑ کیوبا ری اک واسی اے۔

## بارلے جوڑ
* چمگادڑاں دی دنیا
بیٹ کٹ مونہی چمگادڑ

**بیٹ کٹ مونہی چمگادڑ**، کٹ نکی چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔اے چمگادڑ افریقہ دے جنگلاں تے سوانا دی واسی اے۔

## بارلے جوڑ
* چمگادڑاں دی دنیا

گٹھ:کٹ نکی چمگادڑ
گٹھ:چمگادڑ
ونسن کٹ مونہی چمگادڑ

**ونسن کٹ مونہی چمگادڑ**، کٹ نکی چمگادڑ دے ٹبر دی اک  چمگادڑ اے۔

## بارلے جوڑ
* چمگادڑاں دی دنیا
ازاد پوچھلی چمگادڑ

**ازاد پوچھلی چمگادڑ** چمگادڑ دا اک ٹبر اے جیدے وچ 18 جنساں تے 100 چمگادڑاں نیں۔

## ونڈاں
{|border="0"
|-
|valign="top"|
*ڈیوک آف ابروزی ازاد پوچھلی چمگادڑ
*انسورج ازاد پوچھلی چمگادڑ
*غدودی ازاد پوچھلی چمگادڑ
*ٹھمکیاںوالی ازاد پوچھلی چمگادڑ
*فجی ماسٹف ازاد پوچھلی چمگادڑ
*چاپن ازاد پوچھلی چمگادڑ
*گلاگھر ازاد پوچھلی چمگادڑ
*اتلی ازاد پوچھلی چمگادڑ
*گرینڈیڈیر ازاد پوچھلی چمگادڑ
*لٹکی کنی ازاد پوچھلی چمگادڑ
*نائیجیریائی ازاد پوچھلی چمگادڑ
*چیریفون پلیکاٹا
*ٹینی ازاد پوچھلی چمگادڑ
*زنگی ازاد پوچھلی چمگادڑ
*شارٹرج ازاد پوچھلی چمگادڑ
*سولومن ماسٹف ازاد پوچھلی چمگادڑ
*ساؤ ٹومی ازاد پوچھلی چمگادڑ
*کیرومیلس ٹارکواٹس
*کیرومیلس پارویڈنس
*دارچینی کتا مونہہ چمگادڑ
*گرینہال کتا مونہہ چمگادڑ
*میکسیکی کتا مونہہ چمگادڑ
*پارا کتا مونہہ چمگادڑ
*دکھنی کتا مونہہ چمگادڑ
*یوموپس آریپینڈولس
*یوموپس بونارینسس
*یوموپس ڈبینی
*یوموپس فلوریڈانس
*یوموپس گلاسینس
*یوموپس ہانزا
*یوموپس ماؤرس
*یوموپس پیٹاگونیکس
*یوموپس پیروٹس
*یوموپس ٹرمبلی
*یوموپس انڈروڈی
*نٹال ازاد پوچھلی چمگادڑ
*سماٹری ماسٹف چمگادڑ
*مارموپٹیرس جوگولارس
*مارموپٹیرس کالینوسکی
*مارموپٹیرس مینوٹس
*مارموپٹیرس فروڈس
*مارموپٹیرس بکاری
*مارموپٹیرس نارفوکنسس
*مارموپٹیرس پلانیسپس
*مولوسوپس ایکوٹوریانس
*مولوسوپس موٹوگراسنسس
*مولوسوپس نیگلیکٹس
*ٹینی کتا مونہی چمگادڑ
*ازٹیک ماسٹف چمگادڑ
*کوئیبان ماسٹف چمگادڑ
*بونڈا ماسٹف چمگادڑ
*مخملی ازاد پوچھلی چمگادڑ
|valign="top"|
*ملر ماسٹف چمگادڑ
*کالی ماسٹف چمگادڑ
*سینالون ماسٹف چمگادڑ
*سپرل ازاد پوچھلی چمگادڑ
*ٹھمنی ازاد چمگادڑ
*پیٹرسن ازاد پوچھلی چمگادڑ
*سیرالیون ازاد پوچھلی چمگادڑ
*ریلر چمگادڑ
*انگولی ازاد پوچھلی چمگادڑ
*چٹے ٹڈوالی ازاد پوچھلی چمگادڑ
*مونگالا ازاد پوچھلی چمگادڑ
*ملائی ازاد پوچھلی چمگادڑ
*سولیواسی ازاد پوچھلی چمگادڑ
*ٹریور ازاد پوچھلی چمگادڑ
*میڈاس ازاد پوچھلی چمگادڑ
*نیانگارا ازاد پوچھلی چمگادڑ
*میجے ازاد پوچھلی چمگادڑ
*موپس لیوکوسٹیگما
*ڈاؤبینٹن ازاد پوچھلی چمگادڑ
*میٹوگراسو کتا مونہی چمگادڑ
*پیلے ازاد پوچھلی چمگادڑ
*نائسٹینوموپس فیموروسیکس
*چوڑا کنی چمگادڑ
*وڈی ازاد پوچھلی چمگادڑ
*جاوی ماسٹف چمگادڑ
*مڈغاسکری ازاد پوچھلی چمگادڑ
*وڈی کنی ازاد پوچھلی چمگادڑ
*وڈی کنی ماسٹف چمگادڑ
*اوٹوموپس سیکنڈس
*رافٹن ازاد پوچھلی چمگادڑ
*پیٹر پدھر سری چمگادڑ
*وڈے تاجوالی ماسٹف چمگادڑ
*سیتا ماسٹف چمگادڑ
*رابرٹ پدھرسری چمگادڑ
*مصری ازاد پوچھلی چمگادڑ
*چٹی پٹیوالی ازاد پوچھلی چمگادڑ
*میکسیکی ازاد پوچھلی چمگادڑ
*مڈغاسکی وڈی ازاد پوچھلی چمگادڑ
*یورپی ازاد پوچھلی چمگادڑ
*ٹاڈاریڈا کوبوراینسس
*لاٹچ ازاد پوچھلی چمگادڑ
*ٹاڈاریڈا لوباٹا
*ٹاڈاریڈا ٹینیوٹس
*افریقی وڈی ازاد پوچھلی چمگادڑ
*ٹوموپیاس راوس

## بارلے جوڑ

* چمگادڑاں دی دنیا
ڈیوک آف ابروزی ازاد پوچھلی چمگادڑ

**ڈیوک آف ابروزی ازاد پوچھلی چمگادڑ**، ازاد پوچھلی چمگادڑ دے ٹبر دی اک  چمگادڑ  اے۔اے چمگادڑ کیمرون مڈلا افریقی لوک راج ،لوکراج کانگو ،آئیوری کوسٹ ،گیبون ،گھانا ،سوڈان تے یوگنڈا دی واسی اے۔

## بارلے جوڑ
* چمگادڑاں دی دنیا
انسورج ازاد پوچھلی چمگادڑ

**ڈیوک آف ابروزی ازاد پوچھلی چمگادڑ**، ازاد پوچھلی چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔اے چمگادڑ انگولا زمبابوے ،لوکراج کانگو ،کیمرون ،ایتھوپیا ،نائیجیریا ،دکھنی افریقہ تے سوڈان دی واسی اے۔

## بارلے جوڑ
* چمگادڑاں دی دنیا

گٹھ:ازاد پوچھلی چمگادڑ
گٹھ:چمگادڑ
غدودی ازاد پوچھلی چمگادڑ

**غدودی ازاد پوچھلی چمگادڑ**، ازاد پوچھلی چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔اے چمگادڑ برکینا فاسو کیمرون ،مڈلا افریقی لوک راج ،چڈ ،آئیوری کوسٹ ،لوکراج کانگو ،ایتھوپیا، گنی، گنی بساو، کینیا، لائیبیریا، مالی، نائیجیریا، روانڈا، سینیگال، سیرالیون، سوڈان تے تنزانیہ دی واسی اے۔

## بارلے جوڑ
* چمگادڑاں دی دنیا

گٹھ:ازاد پوچھلی چمگادڑ
گٹھ:چمگادڑ
ٹھمکیاںوالی ازاد پوچھلی چمگادڑ

**ٹھمکیاںوالی ازاد پوچھلی چمگادڑ**، ازاد پوچھلی چمگادڑ دے ٹبر دی اک  چمگادڑ  اے۔اے چمگادڑ ایتھوپیا، جبوتی، روانڈا، اریٹریا ،برنڈی ،موزمبیق ،کینیا ،سوڈان ،تنزانیہ ،یوگنڈا ،زیمبیا تے زمبابوے دی واسی اے۔

## بارلے جوڑ
* چمگادڑاں دی دنیا
نائیجیریائی ازاد پوچھلی چمگادڑ

**نائیجیریائی ازاد پوچھلی چمگادڑ**، ازاد پوچھلی چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔اے چمگادڑ انگولا، بنین، بوٹسوانا، برنڈی، کیمرون، چڈ، لوکراج کانگو، کانگو، ایتھوپیا، ملاوی، موزمبیق، نامیبیا، سوڈان، سعودی عرب، تنزانیہ، نائیجیریا، ٹوگو، یوگنڈا، زیمبیا، زمبابوے تے گھانا دی واسی اے۔

## بارلے جوڑ
* چمگادڑاں دی دنیا

گٹھ:ازاد پوچھلی چمگادڑ
گٹھ:چمگادڑ
چیریفون پلیکاٹا

**چیریفون پلیکاٹا**، ازاد پوچھلی چمگادڑ دے ٹبر دی اک  چمگادڑ  اے۔اے چمگادڑ چین، انڈونیشیا، ھندستان، لاؤس، فلپائن، ملائشیا، میانمر، نیپال، ویتنام، سری لنکا، تھائی لینڈ، کمپوچیا، بھوٹان، بنگلہ دیش تے یوگنڈا دی واسی اے۔

## بارلے جوڑ
* چمگادڑاں دی دنیا
ٹینی ازاد پوچھلی چمگادڑ

**ٹینی ازاد پوچھلی چمگادڑ**، ازاد پوچھلی چمگادڑ دے ٹبر دی اک  چمگادڑ  اے۔

## بارلے جوڑ
* چمگادڑاں دی دنیا
جیفری انپوچھلی چمگادڑ

**جیفری انپوچھلی چمگادڑ**، پتہ نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔اے چمگادڑ کیوبا ری اک واسی اے۔

## بارلے جوڑ
* چمگادڑاں دی دنیا

گٹھ:چڑیل مونہی چمگادڑ
گٹھ:چمگادڑ
کومیساری لمی جیبوالی چمگادڑ

**انورا کلٹراٹا**، پتہ نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک  چمگادڑ  اے۔

## بارلے جوڑ
* چمگادڑاں دی دنیا
راڈرگز اڈنا لومڑ

**راڈرگز اڈنا لومڑ** وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔

## بارلے جوڑ
* چمگادڑاں دی دنیا

گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں
گٹھ:چمگادڑ
پارا کتا مونہہ چمگادڑ

**پارا کتا مونہہ چمگادڑ**، ازاد پوچھلی چمگادڑ دے ٹبر دی اک  چمگادڑ  اے۔اے چمگادڑ پانامہ، کولمبیا، ایکویڈار، پیرو، وینزویلا، گیآنا، سورینام، برازیل، ارجنٹاین تے فرانسیسی گیانا دی واسی اے۔

## بارلے جوڑ
* چمگادڑاں دی دنیا
دکھنی کتا مونہہ چمگادڑ

**دکھنی کتا مونہہ چمگادڑ**، ازاد پوچھلی چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔اے چمگادڑ ارجنٹاین، بولیویا، برازیل، کولمبیا، پانامہ، گیآنا، فرانسیسی گیانا، پیرو، پیراگوۓ، سورینام تے وینزویلا دی واسی اے۔

## بارلے جوڑ
* چمگادڑاں دی دنیا

گٹھ:ازاد پوچھلی چمگادڑ
گٹھ:چمگادڑ
ملائی

**ملائی** دد توں بنن والی شے اے۔ جدوں دد نوں گرم کیتا جاۓ تے ایہ دد دی پدھر دے اتے آجاندی اے تے ایہ سکا کے دور وی پیجی جاسکدی اے۔ 

### بارلے جوڑ

گٹھ:ددھ
مکھݨ

**مکھݨ** دہیں یا ملائی نال بݨی شے اے ۔ ایہ مدھاݨی وچ دئیں نوں ولوڑݨ نال بݨدی اے ۔ مکھݨ گاں، مجھ، بکری، بھیڈ، اونٹھ، یاک تے ہور تھݨ دار جانوراں دے دُدھ نال بݨدی اے ۔

## ہور دیکھو
* دُدھ
* لسی
* مکھݨ

### باہرلے جوڑ

گٹھ:ددھ
گٹھ:پنجابی کھاݨے
گٹھ:پنجابی پکوان
گٹھ:کھان پین
دہیں

**دہیں** ددھ نوں خمیر دے کے بنی ہوئی کھان والی شے ہے۔ ایہہ گاں دے ددھ توں بندا اے پر مجھ، بکری، بھیڈ دے ددھ توں وی بن سکدا اے۔ دہیں ساری دنیا وچ کھادا جانوالا کھانا اے۔ دہیں تُرک بولی دا شبد (یوغورت) ہے۔ انسان دہیں پرانے ویلیاں توں ورتدا آ رہیا اے۔ 

دہیں دے بہت سارے فائدیاں دے کارن، ایہہ پوری دنیا وچ اک پسندیدا غذا ہے۔ کہا جاندا ہے کہ دہیں ددھّ نالوں زیادہ فائدہ مند ہے، دہیں صحت اَتے خوبصورتی، دوواں لئی بہت فائدہ مند ہے۔ ڈاکٹر اتے سارے ڈائٹیشیئن دپہر دے کھانے وچّ اک کٹورا دہیں کھان دی سلاہ دیندے نیں۔

اس وچّ بہت سارے غذائی اجزا  ہندے نیں جیہڑے ساڈے جسم لئی فائدہ مند ہندے نیں۔ ددھّ چ چربی اَتے چکنائی دی مقدار زیادہ ہندی ہے، جس کارن کجھ وقت بعد ایہدے ماڑے اثرات ہندے نیں۔ پر اس وچّ چکنائی بہت گھٹّ ہندی ہے، گھٹّ چکنائی والے ددھّ توں بنے دہیں وچّ چربی بلکل نہیں ہندی۔

دہیں اکّ ددھّ دا محصول ہے، جس دی  تیاری ددھّ دے بیکٹیریل خمیر نال ہندی ہے۔ لییکٹوز دے اُبال نال تیزاب بندا ہے، جو ددھّ دے پروٹین نال رد عمل کر کے اس نوں دہیں وچّ بدل دیندا ہے۔

### باہرلے جوڑ

گٹھ:ددھ
آئس کریم

**آئس کریم** اک جمی ہوئی کھان والی شے اے جیہڑی دد، ملائی، سواد، تے فروٹ نال ملا کے بنائیدی اے۔ ایہدے وچ کھنڈ یا ہور مٹھے وی رلاۓ جاسکدے نیں۔

### بارلے جوڑ

گٹھ:ددھ
گوام اڈنا لومڑ

**گوام اڈنا لومڑ** وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ  اے۔ 

## بارلے جوڑ

* چمگادڑاں دی دنیا
وڈا لمی نکوالی چمگادڑ

**وڈا لمی نکوالی چمگادڑ**، پتہ نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک  چمگادڑ  اے۔

## بارلے جوڑ
* چمگادڑاں دی دنیا
نکا لمی نکوالی چمگادڑ

**کیرولا سبرفا**، پتہ نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک  چمگادڑ  اے۔اے چمگادڑ کیوبا ری اک واسی اے۔

## بارلے جوڑ
* چمگادڑاں دی دنیا
ایگا لمیجیبوالی چمگادڑ

**ایگا لمیجیبوالی چمگادڑ**، پتہ نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے.

## بارلے جوڑ
* چمگادڑاں دی دنیا

گٹھ:چڑیل مونہی چمگادڑ
گٹھ:چمگادڑ
کوئیبان ماسٹف چمگادڑ

**کوئیبان ماسٹف چمگادڑ**، ازاد پوچھلی چمگادڑ دے ٹبر دی اک  چمگادڑ  اے۔اے چمگادڑ میکسیکو توں برازیل دی واسی اے۔

## بارلے جوڑ
* چمگادڑاں دی دنیا
شنگاریا اڈنا لومڑ

**شنگاریا اڈنا لومڑ** وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔

## بارلے جوڑ
* چمگادڑاں دی دنیا

گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں
گٹھ:چمگادڑ
رہینولوفیڈا

**رہینولوفیڈا** چمگادڑاں دا اک ٹبر اے۔

## ونڈاں

*رہینولوفس اڈامی
*رہینولوفس مینڈیلیو
*رہینولوفس کاپنسس
*رہینولوفس ڈنٹی
*رہینولوفس سیمولیٹر
*رہینولوفس سونی
*رہینولوفس یورئل
*رہینولوفس میہیلائی
*رہینولوفس ارکوٹس
*رہینولوفس کنوٹی
*رہینولوفس کولوفلس
*رہینولوفس کریگی
*رہینولوفس یوریوٹس
*رہینولوفس آئینوپس
*رہینولوفس روفس
*رہینولوفس شاملی
*رہینولوفس سبروفس
*رہینولوفس بخاریکس
*رہینولوفس کلائیوسس
*رہینولوفس ڈارلنگی
*رہینولوفس ڈیکنی
*رہینولوفس فیرومیکوینم
*رہینولوفس ہلورم
*رہینولوفس ساکیجنسس
*رہینولوفس سلوسٹرس
*رہینولوفس الوکونز
*رہینولوفس فومیگاٹس
*رہینولوفس کوہنا
*رہینولوفس ہلڈربرانڈٹی
*رہینولوفس ہپوسڈروس
*رہینولوفس الکیون
*رہینولوفس بلاسی
*رہینولوفس گنینس
*رہینولوفس لانڈری
*رہینولوفس میکلوڈی
*رہینولوفس روونزوری
*رہینولوفس افنیس
*رہینولوفس بورنینسس
*رہینولوفس سیلیبنسس
*رہینولوفس مالینس
*رہینولوفس میگافلس
*رہینولوفس نیریس
*رہینولوفس ستھینو
*رہینولوفس ورگو
*رہینولوفس پیرسونی
*رہینولوفس یونانینس
*رہینولوفس میکروٹس
*رہینولوفس مارشلی
*رہینولوفس پیراڈوکسولوفس
*رہینولوفس فلپننسس
*رہینولوفس ریکس
*رہینولوفس اکومناٹس
*رہینولوفس کوگناٹس
*رہینولوفس کونویکسس
*رہینولوفس کورنوٹس
*رہینولوفس آئیمائیزومی
*رہینولوفس لیپیڈس
*رہینولوفس مونوسیروز
*رہینولوفس اوسگوڈی
*رہینولوفس پسیلس
*رہینولوفس سباڈیس
*رہینولوفس روکسی
*رہینولوفس سینیکس
*رہینولوفس تھامسی
*رہینولوفس بیڈومی
*رہینولوفس فارموسا
*رہینولوفس لکٹس
*رہینولوفس ٹرائیفولیٹس
*رہینولوفس مٹراٹس
*رہینولوفس ہلی
*رہینولوفس کینسس
*رہینولوفس میڈورنسس
*رہینولوفس سیامینسس
*رہینولوفس زیاما
## بارلے جوڑ

* چمگادڑاں دی دنیا
تھیلی پر چمگادڑ

**تھیلی پر چمگادڑ** چمگادڑاں دا اک ٹبر اے۔ ایہدا ناں ایس لئی اے جے ایہدے پراں وچ تھیلیاں ہوندیاں نیں کمیکل والیاں۔

## ونڈاں

* ایکویڈاری تھیلی پر چمگادڑ 
* تھامس تھیلی پر چمگادڑ 
* بلانٹیوپٹریکس پلیکاٹا 
* سینٹرونائسٹرس سنٹرالس 
* سینٹرونائسٹرس میکسیملیانی
* کولیورا افرا 
* کولیورا سشلنسز
* کرمورا بریویراسٹرس
* نکے کنوالی چمگادڑ
* ڈائیکلاڈورس البس
* ڈائیکلاڈورس انجنز
* ڈائیکلاڈورس ازابلس
* ڈائیکلاڈورس سکوٹاٹس
* ایمبلونورا الیکٹو
* ایمبلونورا اٹراٹا
* ایمبلونورا بکانی
* ایمبلونورا ڈیانا
* ایمبلونورا فوراکس
* ایمبلونورا مونٹیکولا
* ایمبلونورا رفرایانا
* ایمبلونورا سیمیکوڈاٹا
* ایمبلونورا سیری
* موسیا نگرسکن
* وڈی کتے ورگی چمگادڑ
* چٹپری کتے ورگی چمگادڑ
* نکی کتے ورگی چمگادڑ
* نکی کتے ورگی چمگادڑ
* ٹرینیڈاڈ کتے ورگی چمگادڑ
* تکھی نکوالی چمگادڑ
* پیلا ٹڈ تھیلی چمگادڑ
* ٹروفٹن تھیلی چمگادڑ
* پیل تھیلی چمگادڑ
* ننگی مگروالی تھیلی چمگادڑ
* انٹاوکوین تھیلی پر چمگادڑ
* وڈی تھیلی پر چمگادڑ
* سیکوپٹریکس کینسنس
* ایمیزن تھیلی پر چمگادڑ
* نکی تھیلی پر چمگادڑ
* انڈونیشی قبر چمگادڑ
* کنڈیوالی قبر چمگادڑ
* تکھی نکی قبر چمگادڑ
* ہیملٹن قبر چمگادڑ
* ہلڈگارڈ قبر چمگادڑ
* ہل قبر چمگادڑ
* امہام قبر چمگادڑ
* لمے پرانوالی قبر چمگادڑ
* پہاڑی قبر چمگادڑ
* کالی داڑھی والی قبر چمگادڑ
* ننگی مگری قبر چمگادڑ
* مصری قبر چمگادڑ
* تھیوبالڈ قبر چمگادڑ
* ٹافوزوس ٹرافٹنی
## بارلے جوڑ

* چمگادڑاں دی دنیا

گٹھ:تھیلی پر چمگادڑ
گٹھ:چمگادڑ
انڈونیشی فبر چمگادڑ

**انڈونیشی فبر چمگادڑ**، تھیلی پر چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔ اے چمگادڑ انڈونیشیا دی واسی اے۔

## بارلے جوڑ
* چمگادڑاں دی دنیا

گٹھ:تھیلی پر چمگادڑ
گٹھ:چمگادڑ
ہپسگناتھس مونسٹروسس

** ہپسگناتھس مونسٹروسس** وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ  اے۔ 

## بارلے جوڑ

* چمگادڑاں دی دنیا
چوآ پوچھل چمگادڑ

**چوآ پوچھل چمگادڑ** چمگادڑاں دا اک ٹبر اے۔ ایہناں دا ناں ایہناں دی لمی چوۓ ورگی پوجھل باہجوں پیا۔

## ونڈاں
* نکی چوآ پوچھل چمگادڑ
* مکنی چوآ پوچھل چمگادڑ
* وڈی چوآ پوچھل چمگادڑ
* ٹینی چوآ پوچھل چمگادڑ

## بارلے جوڑ

* چمگادڑاں دی دنیا
نکی چوآ پوچھل چمگادڑ

** نکی چوآ پوچھل چمگادڑ** چوآ پوچھل چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ  اے۔ 

## بارلے جوڑ

* چمگادڑاں دی دنیا
یوجین فاما

**پیٹر ہگز** (14 فروری 1939) اک امریکی اکنامکس گرو تے 2013 دا نوبل انعام جتن والا اے۔ 

## ہور ویکھو
*نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ
پدھری نک

**پدھری نک** چمگادڑاں دا سب توں وڈا ٹبر اے ایہدے وچ 400 توں ودھ چمگادڑاں آندیاں نیں۔ ایہناں دا ایہ ناں ایہناں دی پدھری نک باہجوں اے۔

## ونڈاں

## بارلے جوڑ
مولا رام

**مولا رام** (1743–1833) کانگڑہ پینٹنگ دے سکول دا اک پینٹر سی۔ اوہ اک شاعر لکھاری تے سفیر وی سی۔

### بارلے جوڑ
اریلولس سرکمڈاٹس

**اریلولس سرکمڈاٹس** پدھری نک دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔

## بارلے جوڑ
* چمگادڑاں دی دنیا

گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں
گٹھ:چمگادڑ
مغل پینٹنگ

**مغل پینٹنگ** دکھنی ایشیاء دی پینٹنگ دا اک اچیچا ول اے۔ ایہ ایرانی پینٹنگ نال رلدا اے تے مغل سلطنت ویلے ایس تے کم ہویا۔ ایہدا ویلہ 16-19 ویں صدی دا اے۔

ہمایوں ایران توں اندا ہویا اپنے نال دو ایرانی پینٹر وی لے آیا تے ایہ دونوں ایس پینٹنگ دا مدھ رکھدے نیں۔

## ہور ویکھو
*پہاڑی پینٹنگ

### بارلے جوڑ

گٹھ:آرٹ
ہیروڈوٹس

ہیروڈوٹس (Herodotus)   (قدیم یونانی: Ἡρόδοτος)  اک پرانا یونانی تریخ لکھاری سی۔ اوہ 484 م پ نوں جمیا تے 60 وریاں دا ہوکے 425 م پ نووں مریا۔ سسرو نے اوہنوں تریخ دا پیو آکھیا اے۔ اوہنے مصر، فارس، یونان، بابل تے ہور دیساں بارے اک پدھر نال جانکاری دتی اے۔

گٹھ:پنجویں صدی قبل مسیح دیاں یونانی شخصیتاں
گٹھ:425 ق م
گٹھ:484 ق م
گٹھ:مصر دی تریخ
گٹھ:ایشیا دی تریخ
گٹھ:یونان دی تریخ
گٹھ:یونانی شخصیتاں
وال پوچھلی چمگادڑ

**وال پوچھلی چمگادڑ** پدھری نک دے ٹبر دی اک چمگادڑ  اے۔ 

## بارلے جوڑ
* چمگادڑاں دی دنیا
اڈدی سہنپ

**اڈدی سہنپ** دندلے پتی دے کیڑے نیں۔ ایہ ماس کھانے کیڑے نیں۔ دندلیاں دیاں دو نکیاں پتیاں نیں: انپدھرے پر (Anisoptera) تے اڈدی سہنپ (Zygoptera)۔ اڈدی سہنپ وچ دندلے آرڈر دیاں 1/3 ونڈاں نیں۔ ایہدے وچ 19 ٹبر، 95 جنساں تے 2600 ونڈاں نیں۔

ایہناں وچ تے انپدھرے پراں وچ وکھراپا ایہ اے جے اڈدے سہنپ بیٹھن ویلے پراں نوں اپنے پنڈے نال جوڑ کے رکھ دے نیں۔ ہور وکھراپا ایہ وی ہے جے اڈدی سہنپ دے اگلے تے پچھلے پر اکو جۓ ہوندے نیں جد کے انپدھرے پراں دے پچھلے پر مڈھ توں چوڑے ہوندے نیں۔ اڈدی سہنپ ناپ وچ وی انپدھرے پراں توں نکے ہوندے تے اوہناں نالوں ماڑے اڈدے نیں۔ ایہناں دیاں اکھاں وی وکھریاں ہوندیاں نیں۔

ایہدا سائینسی ناں (Zygoptera) اے جیدا مطلب اے جوڑویں (برابر) پر۔ ایس دی سہنپ باہجوں ایس اڈدے کیڑے دا پنجابی ناں اڈدی سہنپ اے۔

اڈدی سہنپ پانی دے دوالے دیاں تھانواں تے ریندے تے جمدے ودھدے نیں۔ ایہ شکاری کیڑے نیں تے پانی وچ انڈے دیندے نیں۔ بچے اپنے جیون دے پہلے کج مہینے یا سال پانی وچ ہور کیڑیاں دا شکار کرکے لنگھاندے نیں۔ ایہناں دے پھپھرے باہر لگے ہوندے نیں جیہڑے پانی وجوں آکسیجن کھچدے نیں۔ پانی وچ ریندی ایس مڈھلی اڈدی سہنپ وچوں جوان اڈدی سہنپ نکلدی اے جیہڑی کج دناں یا ہفتیاں لئی باہر اڈدی اے تے فیر واپس پانی تے انڈے دین آندی اے۔ 

## جغرافیائی پسار
اڈدی سہنپ انٹارکٹکا نوں چھڈ کے ساری دنیا تے ملدی اے۔ ٹراپیکل تھانواں تے ایہدیاں ونڈاں سب توں ودھ نیں۔

## وکھالہ
اڈدی سہنپ پتلے لمے اڈنے کیڑے نیں جنہاں دے دو پراں دے جوڑے ہوندے نیں۔ ایہناں دے سر وڈے تے اک دوجے توں دور، وڈیاں اکھاں تے گھٹ دسن والے نکے تیلے ورگے اینٹینے نیں۔ اوہدا تھوریکس تن حصیاں وج انج ونڈیا گیا اے جے اوہدیاں ٹیڈیاں لتاں دیاں تن جوڑیاں اگے نوں ودھیاں لگدیاں نیں تے رل کے ہوا وج شکار کرنوالی ٹوکری بناندیاں نیں۔ سب توں نکے دا پر پسار 20 ملی میٹر اے جد کے سب توں وڈے دا پر سار 200 ملی میٹر بندا اے۔

اڈدی سہنپ دے جیون چکر وچ تن تھاں آندے نیں: انڈا لاروا تے جوان۔ انڈے پانی وچ دتے جاندے نیں تے ایہناں توں 1 توں تن ہفتیاں وچ سنڈی نکلدی اے جیہڑی پانی وچ دوجے کیڑیاں دا شکار کردی اے۔ 2 مہینے توں لے کے تن سال تک ایہ پانی وچ ریندی اے۔ ایہ فرق، ونڈاں تے گرمی ناپ باہجوں ہوندا اے۔ جدوں ایہ سنڈی وڈے یا اپنے پورے ناپ دی ہوجاندی اے تے فیر پانی توں باہر آندی اے کسے ٹاہنی یا ہور تھاں تے چڑھدی اے اپنے خول وچوں باہر نکلدی اے تے اڈ جاندی اے۔ ہن اے رج کے کھاندی اے تے اپنا رنگ روپ کڈدی اے۔ 2 یا 3 ہفتیاں مگروں ایہ پانی وچ انڈے دیندی اے۔ نر دے رنگ تکھے ہوسکدے نیں تے نر اپنے تھاں دی راکھی وی کردے نیں۔

اک جواں اڈدی سہنپ دی عمر 3 توں 4 ہفتے ہوسکدی اے۔ پر ایہ وکھریاں ونڈاں وچ وکھ ہوسکدی اے۔ اڈدی سہنپ تھوڑے گرمی ناپ وچ گزارہ کرسکدے نیں تے ایس باہجوں ایہدیاں کئی ونڈاں دن نوں تے رات نوں وی شکار کردیاں نیں۔ ایہ مکھیاں، مچھر، پکھڑوں، پتنگے کھا جاندے نیں۔

ایہنہں نوں پانی وج مچھیاں تے دوجے شکاری کھاندے نیں تے باہر ایہ پنچھی ڈڈو، کرلے تے نکے ددپلانے کھاندے نیں۔

## پاکستان وچ
اگست 2011 دی اک کھوج وچ ایہ پتہ چلیا جے پاکستان وچ اڈدی سہنپ دے 9 ٹبر، 21 جنساں تے 53 ونڈاں نیں۔

## ٹبر

* پتلی اڈدی سہنپ
* رنگلی اڈدی سہنپ
* کھلرے پر

## ہور ویکھو
*نیلی اڈدی سہنپ

## مورت نگری

Image:Coenagrion puella 3(loz).jpg|1
Image:Ceriagrion glabrum male panorama.jpg|2
Image:Calopteryx Luc Viatour.JPG|3
Image:ColapteryxVirgo.jpg|4
Image:Ischnura heterosticta02.jpg|5
Image:Calopteryx virgo paarung.jpg|6


## بارلے جوڑ

*پاکستان وچ اک کھوج 
* اڈدی سہنپ

گٹھ:اڈدی سہنپ
دندلے

**دندلے** شکاری کیڑیاں دی اک ٹولی اے۔ ایہدے وچ اڈدی سہنپ تے انیسوپٹیرا آندے نیں۔

* انیسوپٹیرا
* اڈدی سہنپ

## بارلے جوڑ

* البرٹا دے دندلے
* دندلیاں دیاں مورتاں 

گٹھ:دندلے
نیلی اڈدی سہنپ

**نیلی اڈدی سہنپ** یورپ دی اک عام دسنوالی اڈدی سہنپ اے۔ ایہ پتلی اڈدی سہنپ دے ٹبر وچوں اے۔ ایہ 32 توں 35 ملی میٹر (1.3 توں 1.4 انچ) تک لمی ہوندی اے۔ 

## بارلے جوڑ

*برطانوی سنگت
پتلی اڈدی سہنپ

**پتلی اڈدی سہنپ** اڈدی سہنپ دا اک ٹبر اے ایہدے وچ 90 ٹوکرے تے 1100 ونڈاں نیں۔

## ونڈاں

*چھپڑ سوانی

## بارلے جوڑ

*کیڑا اگمان
رنگلی اڈدی سہنپ

**رنگلی اڈدی سہنپ** اڈدی سہنپ دا اک ٹبر اے ایہدے وچ 150 ونڈاں نیں۔ ایہناں دے پر چوڑے ہوندے نیں۔ پر پسار 5–8 سینٹی میر تک ہوسکدا اے تے سوہنے تے دھاتی رنگے ہوندے نیں۔ جدوں رکے ہون تے پر پنڈے نال لگے ہوندے نیں تے تھوڑے جے اچے ہوندے نیں۔

## ونڈاں

* سوہنی رنگلی اڈدی سہنپ
* کالی سہنپ
* لیندی رن
* لشکدے پر
* کانسی رن
* شامی اڈدی سہنپ
* ہیرے پر
* وسٹالس اپیکالس
* نیوروبیسز چائینینسز
* بیلے دی شان
* امریکی یاقوت
## بارلے جوڑ

*کیڑا اگمان

گٹھ:رنگلی اڈدی سہنپ
لیسٹ پپسٹرل

**لیسٹ پپسٹرل** پدھری نک دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔

## بارلے جوڑ
* چمگادڑاں دی دنیا

گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں
گٹھ:چمگادڑ
سوہنی رنگلی اڈدی سہنپ

**سوہنی رنگلی اڈدی سہنپ** اڈدی سہنپ دے ٹبر دی اک ونڈ اے۔ ایہ یورپ دی واسی اے۔

## بارلے جوڑ

*کیڑا اگمان

گٹھ:رنگلی اڈدی سہنپ
چھپڑ سوانی

**چھپڑ سوانی** پتلی اڈدی سہنپ دے  ٹبر دی اک  اڈدی سہنپ اے۔ ایہ افریقہ دی واسی اے۔

## بارلے جوڑ

*کیڑا اگمان
نیوزیلینڈی چمگادڑاں

**نیوزیلینڈی  چمگادڑاں** چمگادڑاں دا اک ٹبر اے جیہڑا نیوزیلینڈ دا واسی اے تے ایہدے وچ دو ونڈاں نیں۔

* نیوزیلینڈ وڈی نکیپوچھلی چمگادڑ
* نیوزیلینڈ ٹھمنی نکیپوچھلی چمگادڑ
ٹاؤنزاینڈ چمگادڑ

**ٹاؤنزاینڈ چمگادڑ** پدھری نک دے ٹبر دی اک چمگادڑ  اے۔ 

## بارلے جوڑ

* چمگادڑاں دی دنیا