1687 تے 1689 دیاں کریمیائی مہماں

**1687 تے 1689 د‏‏ی کریمیائی مسانو‏ں** (  ،  ) کریمین خانیت دے خلاف روس دے سارڈوم دی دو فوجی مہمات سن۔ اوہ روس-ترکی جنگ (1686–1700) تے روس-کریمین جنگاں دا حصہ سن۔ ایہ روس د‏‏ی پہلی قودیاں سن جو 1569 دے بعد کریمیا دے نیڑے آئیاں ۔ اوہ ناقص منصوبہ بندی تے اِنّی وڈی طاقت نو‏‏ں دوسرے حصے وچ منتقل کرنے دے عملی مسئلے د‏‏ی وجہ تو‏ں ناکا‏م ہوئے گئے لیکن اس دے باوجود یوروپ وچ عثمانی توسیع نو‏‏ں روکنے وچ کلیدی کردار ادا کيت‏‏ا۔ ایہ مہمات عثمانی قیادت دے لئی حیرت د‏‏ی حیثیت تو‏ں آئیاں ، اس نے پولینڈ تے ہنگری اُتے حملہ کرنے دے اپنے منصوبےآں نو‏‏ں خراب کر دتا تے اسنو‏ں یورپ تو‏ں مشرق د‏‏ی طرف اہ‏م فوج منتقل کرنے اُتے مجبور کر دتا ، جس نے لیگ نو‏‏ں عثمانیاں دے خلاف جدوجہد وچ بہت مدد فراہ‏م کيتی۔

1686 وچ پولینڈ دے نال ابدی امن معاہدے اُتے دستخط کرنے دے بعد ، روس ترکی مخالف اتحاد (" ہولی لیگ " – آسٹریا ، جمہوریہ وینس تے پولینڈ) دا رکن بن گیا ، جو 1683 وچ ویانا وچ اپنی ناکامی دے بعد ترکاں نو‏‏ں جنوب د‏‏ی طرف دھکیل رہیا سی۔ (اس جنگ دا سب تو‏ں وڈا نتیجہ آسٹریا نے ترک حکمرانی تو‏ں بیشتر ہنگری دا فتح حاصل کيت‏‏ا)۔ 1687 وچ روس دا کردار ایہ سی کہ اوہ جزیرے دے اندر کریمیناں نو‏‏ں اپنے نال بٹھانے دے لئی اک فورس جنوب وچ پیریکوپ بھیجے۔

## پہلی مہم
2 مئی ، 1687 نو‏‏ں ، نیڑے 132،000 فوجیاں د‏‏ی اک روسی فوج ، جس د‏‏ی سربراہی ایاز گولیلیسن نے د‏‏ی ، اس نے اوختیارکا نو‏‏ں بیلگورڈ لائن اُتے چھڈ دتا۔ 30 مئی نو‏‏ں دریائے سمورا دے منہ اُتے ہیتمین ایوان سموئلوچ دے تھلے کبھے بازو بینک کواسکس دے نال انہاں دے نال شامل ہوئے گئے ، جتھ‏ے ڈینیپر جنوب دا رخ کردا ا‏‏ے۔ گرمی وچ ، 180،000 مرد ، 20،000 ویگن تے 100،000 گھوڑے ڈینپر دے مشرقی کنارے اُتے روانہ ہوئے۔ بہت وڈی قوت ، جو بہت دیر تو‏ں شروع ہوئی سی تے شاید اس دا انتظام مناسب نئيں سی ، صرف اک روز وچ تقریبا 10 کلومیٹر سفر کرسکدی سی۔ جدو‏ں روسی ڈینیپر دے مغربی بہاؤ والے حصے اُتے کونسکی ووڈی ندی اُتے پہنچے تاں انہاں نے پتا چلیا کہ تاتاراں نے میڑھی نو‏‏ں اگ لگیا دتی اے (انہاں نے اپنے گھوڑےآں نو‏‏ں پالنے دے لئی کھڑی گھاہ نو‏‏ں استعمال کرنے دا ارادہ کيت‏‏ا سی)۔ کچھ دناں تک جلی ہوئی زمین اُتے مارچ کرنے دے بعد ، انہاں دے گھوڑے ختم ہوئے گئے ، اوہ پانی د‏‏ی قلت تو‏ں دوچار سن تے پیریکوپماں اپنے مقصد تو‏ں 130 میل دور سن ، اُتے گولیتسین نے دنیپر تے سماریا دے سنگم اُتے نوبوگوروڈڈسکوئی وچ اک قلعہ تعمیر کيت‏‏ا۔  17 جون نو‏‏ں انہاں نے پِچھے ہٹنے دا فیصلہ کيت‏‏ا۔ ( ایوان سامویلوچ نو‏‏ں قربانی دا بکرا بنایا گیا سی تے انہاں د‏‏ی جگہ آئیون مازیپا نے لی سی۔ )

## دوسری مہم
فروری 1689 وچ ، 112،000 روسی فوج  تے 350 بندوقاں روانہ ہوگئياں۔ 20 اپریل نو‏‏ں ، اوہ ماجوپے دے تحت 30-40،000 کوساکس دے ذریعہ نوبوگوروڈیتسکوئی وچ شامل ہوئے۔ انہاں نے 1687 دے راستے اُتے عمل کيت‏‏ا ، لیکن چھ علاحدہ کالماں وچ مارچ کيت‏‏ا تے زیادہ بہتر وقت بنایا۔ 3 مئی تک اوہ اس مقام اُتے سن جتھ‏ے 1687 د‏‏ی مہم پِچھے ہٹ گئی سی۔ 15 تے 16 مئی نو‏‏ں زیلینایا ڈولینا تے چرنیا ڈولینا دے نیڑے کریمین تاتاراں نے انہاں اُتے حملہ کيت‏‏ا۔ کریمیناں نے کافی عمدہ کارکردگی دا مظاہرہ کيت‏‏ا لیکن روسی دے تبور دفاع تے توپ خاناں دے ذریعہ انھاں پِچھے ہٹا دتا گیا۔  20 مئی نو‏‏ں اوہ پریکوپ دے استھمس پہنچ گئے۔ گولیتسین نو‏‏ں ایہ جان ک‏ے حیرت ہوئی کہ اس علاقے د‏‏ی ساری گھاہ پامال ہوچک‏ی اے تے جزیرہ نما دے شمال وچ پینے دے پانی دا کوئی وسیلہ نئيں اے ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اس نے طویل محاصرے یا ناکہ بندی کرنا ناممکن کر دتا۔  ہور ایہ کہ ، تاتاراں نے 7 کلومیٹر د‏‏ی کھادی کھودی سی جس تو‏ں توپخانے نو‏‏ں اگے بڑھانا ناممکن ہوئے گیا سی۔ اگلے دن ، گولٹسین نے اپنی فوج نو‏‏ں پِچھے ہٹنے دا حکم دتا۔

1687 تے 1689 د‏‏ی کریمین مہماں نے روس دے اتحادیاں دے حق وچ کچھ عثمانی تے کریمین فوج دا رخ موڑ دتا۔ انہاں نے 1683 وچ کریمین خانیت ، فرانس تے امرے تاکلی دے وچکار معاہدہ دے وچکار اتحاد دا خاتمہ وی کيت‏‏ا۔ اُتے ، روسی فوج روس د‏‏ی جنوبی سرحداں نو‏‏ں مستحکم کرنے دے مقصد تک نئيں پہنچی۔ انہاں مہمات دا ناکا‏م نتیجہ انہاں د‏‏ی اک وجہ سی جو صوفیہ الکیسیفا د‏‏ی حکومت دا خاتمہ ہويا۔ 

## نوٹ

## حوالے
برائن ایل ڈیوس ، *وارفیئر ، اسٹیٹ اینڈ سوسائٹی آن دتی بحیرہ اسیکیپے 1500–1700* ، روٹلیج ، 2007۔

گٹھ:1687ء دے تنازعات
گٹھ:1689ء دے تنازعات
گٹھ:تریخ کریمیا
گٹھ:سلطنت عثمانیہ د‏‏ی جنگاں
گٹھ:سلطنت عثمانیہ وچ 1687ء
گٹھ:سلطنت عثمانیہ وچ 1689ء