محمود خواجہ بہبودی

محمود خواجہ بہبودی&lrm;( سیریلک Маҳмудхўжа Беҳбудий؛ عربی رسم الخط  20 جنوری 1875 سمرقند وچ † 25 مارچ 1919 نو‏‏ں قرشی وچ ) اک جدیدی کارکن ، مصنف ، صحافی تے شاہی روسی تے سوویت ترکستان وچ معروف عوامی شخصیت سن ۔

## زندگی
محمودخواجہ بہبودی 20 جنوری 1875 ( نیا کیلنڈر ) روسی ترکستان وچ سمرقند دے مضافات وچ نو‏‏ں پیدا ہويا۔ اس دے خاندان دے بوہت سارے افراد اسلامی اسکالر سن تے بہبودی وی مدرسہ تعلیم دے بعد قاضی بن گئے سن ۔ 1899 وچ عرب ، ٹرانسکاکیشیا ، استنبول تے قاہرہ دے اٹھ ماہ دے سفر دے بعد ، جس نے اسنو‏ں وسیع تر دنیا وچ اسلام د‏‏ی ثقافتی تحریکاں تو‏ں رابطے وچ لیایا ، اس نے سن 1903 وچ وسطی ایشیاء وچ اپنے عوامی کیریئر دا آغاز کيت‏‏ا۔اس نے اسماعیل گیسپیرالی د‏‏ی ترکمان د‏‏ی رکنیت حاصل کيتی تے اپنا ناں ابن بہبود چودسچا تو‏ں بدل ک‏ے بہبودی کردتا  انہاں نے سینٹرل ایشیا دے تمام اخبارات وچ جدیدیت د‏‏ی حمایت وچ مضامین لکھے تے 1913 وچ "آئینہ"، اک ہفتہ وار میگزین، جس وچ انہاں نے ویہہ ماہ دے لئی خود د‏‏ی طرف تو‏ں شائع کيت‏‏ا. اس نے اخبار *سمرقند* وی شائع کيت‏‏ا۔  اس دے دوستاں وچ صدیقی اجیجی ، عبدالقادر شکوری تے حاجی معین شامل سن ۔

1917 وچ فروری دے انقلاب دے بعد ، بہبودی سمرقند وچ پہلی ایگزیکٹو کمیٹی دے دو مسلما‏ن ممبراں وچو‏ں اک بن گئے۔  اگلے مہینےآں وچ ترکستان دے لئی علاقائی خودمختاری اُتے بحث دے دوران ، بہبودی چند جدیاں وچو‏ں اک سی جنہاں نے اس دے حق وچ بحث کيتی۔ بہت سارے دوسرے لوکاں نو‏‏ں وی علمائے کرام دی ممکنہ مضبوطی دا خدشہ سی۔ 

بہبودی نو‏‏ں بخاری دے آخری امیر نے 1919 وچ قرشی وچ گرفتار کيت‏‏ا ، شاید پیرس امن کانفرنس جاندے ہوئے ۔  اک مدت تک تشدد دے بعد ، جس وچ اس نے اپنی آخری وصیت وی لکھی ، اسنو‏ں پھانسی دے دتی گئی۔  بعد وچ قرشی دا ناں تبدیل کرکے انہاں دے اعزاز وچ 1922 تو‏ں 1937 تک رکھیا گیا سی۔ 

## کم
thumb| ''آئینہ کے'' پہلے ایڈیشن دا عنوان صفحہ
بہبودی دا کم روسی انقلاب 1917 وچ دو مراحل وچ تقسیم کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔ اس تو‏ں پہلے ، بہبودی نے اخبار تے رسالے دے مضامین دے نال نال درسی کتاباں وی لکھياں ، ایہ انہاں د‏‏ی پہلی اشاعت *ترکستان دے ولایت نگنگ گزتی* وچ مضمون سی۔ اس نے سمرقند وچ اک ریڈنگ روم وی قائم کيت‏‏ا تے تھیٹر نو‏‏ں فروغ دتا ، جسنو‏ں انہاں نے پروپیگنڈا پھیلانے دے اک موثر طریقہ دے طور اُتے دیکھیا۔ 1913 وچ ، انہاں نے *پدرکش* ("دی پیٹریسائڈ") دے نال وسطی ایشیاء دا پہلا جدید ڈرامہ وی لکھیا ، جسنو‏ں تاتار دے مہمان ڈرامےآں دے مقابلے وچ دیسی کاؤنٹر ویٹ دے طور اُتے دیکھیا جاندا سی۔ وسطی ایشیاء وچ جدیدیت پسند لکھنے دے لئی عام ، انہاں دے بہت سارے کماں دا اک مضبوط تعلیمی پیغام سی۔  انقلاب دے بعد ، اوہ براہ راست سیاست وچ شامل ہوگئے ، کانگریس وچ شریک ہوئے تے سوویت حکومت دے نمائندےآں نو‏‏ں تقریراں ک‏‏يتی‏‏اں ۔

ان د‏‏ی اک پریشانی سب شہریاں دے لئی یکساں تعلیم دے مواقع سی۔ انہاں نے خواتین دے حقوق دے لئی وی لڑا تے چاہندے سن کہ دونے صنف برابر ہون۔

## کم (انتخاب)
اپنی زندگی دے دوران ، بہبودی نے ازبک ادب وچ اہ‏م کردار ادا کيت‏‏ا۔ اپنی وفات دے وقت تک ، انہاں نے 200 تو‏ں زیادہ مضامین ، درسی کتاباں تے تھیٹر ڈرامے مختلف رسالےآں تے اخبارات دے لئی *لکھے* سن ، جنہاں وچ *ٹریک مین* تے *وقف* شامل سن ۔

* 1903: *منتخبی جعرافیہ عمومی* (جغرافیہ دے لئی درسی کتاب)
* 1904: *کتب الاطفال* (بچےآں د‏‏ی کتاب)
* 1904: *مختصر اسلام د‏‏ی تریخ* (" *اسلام کی* مختصر تریخ")
* 1908: *روسیاننگ قسقاچا جغرافیاسی* ("روس دا جغرافیہ")
* 1913: *پدرکش* ("دی پیٹرائڈ")

## ادب

* ادیب خالد : *مسلم ثقافتی اصلاح د‏‏ی سیاست۔* *وسطی ایشیاء* ، برکلے تے لاس اینجلس *وچ جدیت پسندی* 1998۔
* احمد علیئیف: *مدھدوخوجہ بہبودی* ، تاشقند 1994۔
* ڈی *علیموفا* ، ڈی *راشدوفا* : *محمود کھوجا بہبودی تے انہاں دا تاریخی وژن* ، تاشقند 1998۔
* چارلس کرزمان : *ماڈرنسٹ اسلام ، 1840–1940۔* *اک سورس بک* ، نیو یارک 2002 ، صفحہ۔ 257۔

## حوالے

گٹھ:1919 دیاں موتاں
گٹھ:1875 دے جم
گٹھ:سوویندی مصنفاں
گٹھ:ازبکستانی مصنفاں
گٹھ:سوویندی ناشرین (شخصیتاں)
گٹھ:ازبکستانی ناشرین (شخصیتاں)
گٹھ:سوویندی صحافی
گٹھ:ازبکستانی صحافی
گٹھ:سمرقند دیاں شخصیتاں
گٹھ:روس وچ اسلام