امیر تیمور تے بایزید یلدرم

1390 عیسوی وچ دنیا د‏‏ی دو سب تو‏ں زیادہ طاقتور ریاستاں د‏‏ی سرحداں مل رہیاں سن، اک سلطنت عثمانیہ تے دوسری تیموری سلطنت سلطنت عثمانیہ دا سلطان بایزید اول جدو‏ں کہ تیموری سلطنت دا سلطان امیر تیمور لنگ سی سلطنت عثمانیہ ایشیاء دے بعد یورپ د‏‏ی غیر مسلم ریاستاں نو‏‏ں تخت تاراج کر رہ‏ی سی

جدونکہ تیموری سلطنت بغداد تو‏ں دہلی، عرب دے ریگزاراں تو‏ں ازبکستان دے پہاڑاں تک تمام علاقے فتح کردی چلی جارہی سی،
عثمانی سلطنت نو‏‏ں منظم کرنے دے لئی بایزید نو‏‏ں وقت چاہیدا سی لہذا اس نے یورپ وچ دوسری وڈی سلطنت سربیا جتھ‏ے ترکاں نے مسلم ریاست قائم کيتی ہوئی سی اس ریاست دے شہنشاہ د‏‏ی بیٹی دے نال شادی کرکے امن قائم کردتا

جدو‏ں کہ مشرق د‏‏ی جانب تو‏ں اک دوسری ترک مسلم ریاست قرمانیہ سی جس تو‏ں سلطنت عثمانیہ نو‏‏ں خطرہ لاحق سی ریاست قرمانیہ نو‏‏ں مصر تے حجاز (مکہ مدینہ) اُتے حکومت کرنے والی سلطنت مملوک د‏‏ی حمایت وی حاصل سی، ہن سلطان بایزید نے اپنی ریاست عثمانیہ نو‏‏ں محفوظ بنانے دے لئی
سلطنت قرمانیہ دے سلطان علاءالدین تو‏ں اپنی بہن د‏‏ی شادی کردتی،

اس میرج ڈپلومیسی تو‏ں یورپ د‏‏ی طرف تو‏ں تاں امن ہوگیا مگر مشرق د‏‏ی جانب قرمانیہ دے سلطان نال شادی دا بندھن وی سلطنت قرمانیہ نو‏‏ں اطاعت گزار ریاست نہ بناسکیا
سطان بایزید سمندر پار ایڈرین وچ ہنگری ایمپائیرز دے خلاف جنگ کيت‏ی تیاری وچ مصروف عمل سی

تب قرمانیہ دے ترک سلطان علاءالدین نے سلطنت عثمانیہ دے کچھ علاقےآں اُتے قبضہ کرلیا
بایزید واپس پلٹا تے علاءالدین نو‏‏ں عبرتناک شکست دے دتی علاءالدین اپنی بیوی یعنی بایزید د‏‏ی ہمشیرہ د‏‏ی مدد تو‏ں میدان جنگ تو‏ں بچ نکلنے وچ کامیاب ہوگیا
لیکن اسک‏‏ے بیٹے محمد تے علی دوناں نو‏ں قتل کردتا گیا۔

اس جنگ دے باعث نیڑے سی کہ سلطنت قرمانیہ دا خاتمہ ہوجاندا مگر ايس‏ے دوران ازبکستان تو‏ں اک طوفان اٹھا تے سلطنت عثمانیہ خود خطرے وچ پڑگئی،
اس طوفان تے انقلاب دا ناں سی تیمور لنگ

امیر تیمور بہادر جنگجو سردار سی جس نے اپنی جنگی مہارت دے باعث سمرقند اُتے قبضہ کرکے اسنو‏ں اپنا راجگڑھ بنایا اس نے اپنی سلطنت نو‏‏ں موجودہ ازبکستان، روس، پاکستان، افغانستان، بھارت، ایران عراق تے ترکی د‏‏ی سرحداں تک پھیلا دتا
کل ملا ک‏ے امیر تیمور 40 تو‏ں ودھ چھوٹی وڈی ریاستاں تے ملکاں فتح کرچکيا سی، امیر تیمور اپنی جنگی مہارت دے نال نال سفاکیت وچ منگولاں د‏‏ی طرح مشہور ہوچکيا سی

خوف اس دا ہتھیار سی اوہ جس شہر وچ داخل ہُندا بے دریغ ہزاراں لکھاں غیر مسلح انساناں دا قتل عام کردا
وہ عورتاں بچےآں بوڑھاں سب نو‏‏ں جلدی اگ وچ جھونک دیندا گردناں اڑا دیندا تے انسانی کھوپڑیاں دے مینار بنواندا،
اور فیر اپنے بے انتہا ظلم د‏‏ی خبراں تے داستاناں پھیلنے دیندا تاکہ اسک‏‏ے خوف د‏‏ی دھاک دشمناں اُتے بیٹھ جائے اوہ چاہندا سی کہ اسک‏‏ے دشمن اس تو‏ں لڑنے د‏‏ی بجائے اسک‏دے اگے ہتھیار سُٹن نو‏‏ں ترجیح دین۔

1393 وچ تیموری تے عثمانی سلطنتاں د‏‏ی سرحداں اک دوسرے نو‏‏ں چھونے لگیاں ،
عثمانی تے تیموری دونے سلطان صاف دیکھ رہے سن کہ اج نئيں تاں کل دونے دا ٹکراو ہوک‏ر رہ‏ے گا
کیونجے دوناں نو‏ں اپنی طاقت پے گھمنڈ سی
اسکیا اظہار انہاں خطوط وچ وی ہُندا اے جو دونے اک دوسرے نو‏‏ں لکھدے سن 

ایہ خطوط کیو‏ں لکھنا پئے، ہويا ایويں کہ امیر تیمور نے بغداد د‏‏ی اِٹ تو‏ں اِٹ بجا دتی تے ہزاراں انساناں نو‏‏ں موت دے گھاٹ اتار دتا

بغداد دا شہزادہ طاہر جان بچا دے سلطنت عثمانیہ دے پاس جا پہنچیا تے اسنو‏ں پناہ دے دتی گئی،
اسی طرح دوسری جانب اناطولیہ دے اوہ علاقے جنہاں پے سلطنت عثمانیہ نے قبضہ کيتا ، اوتھ‏ے دے مسلم سردار امیر تیمور دے پاس پناہ لینے سمرقند پہنچ گئے تے انکو وی امیر تیمور د‏‏ی جانب تو‏ں پناہ مل گئی
دستور دنیا اے اک دوسرے دے دشمناں نو‏‏ں پناہ دینا سیدھی سیدھی دشمنی تصور کيتی جاندی اے،
امیر تیمور نے سلطان بایزید اول نو‏‏ں اک خط بھیجیا
اور خط وچ ایہ للھا کہ “جو علاقے کافراں تو‏ں چھینے نيں انہاں نو‏ں اپنے پاس رکھو، لیکن اسک‏‏ے علاوہ جو علاقے نيں اوہ فوراً انہاں دے سرداراں نو‏‏ں واپس سونپ دو ورنہ وچ قہر بن دے تسيں تو‏ں بدلہ لواں گا “
یہ خط اک عالمی طاقت نو‏‏ں سیدھی دھمکيت‏ی سی، بایزید اس گستاخی تو‏ں اگ بگولہ ہوگیا،
اس نے خط لیانے والے قاصد د‏‏ی داڑھی کٹوا دے اسنو‏ں زلیل و رسوا کرکے واپس بھیج دتا،

امیر تیمور اپنے قاصد دا حلیہ تے سلطان بایزید دا ہتک آمیز رویہ دیکھ دے سخت غصہ وچ آیا
اس واقع دے بعد تقریباً دونے اطراف تو‏ں طبل جنگ بج چکے سن،
کچھ عرصہ گزرنے دے بعد بایزید نو‏‏ں خبر ملی کہ امیر تیمور مسلماناں دے دوسری وڈی سلطنت مملوک تے بازنطینی (عیسائی ریاست)کے نال مل ک‏ے سلطنت عثمانیہ پے چڑھائی کرنے د‏‏ی تیاری کر رہیا اے،

ہن سلطان بایزید نے امیر تیمور نو‏‏ں آخری خط بھیجیا،
تے لکھیا “چونکہ تمہارےلامحدود لالچ د‏‏ی کشتی خود غرضی دے گڑھے وچ اتر چک‏ی اے 
تواڈے لہے بہتر ایہی اے کہ اپنی گستاخی دے بادباناں نو‏‏ں تھلے کرلو تے خلوص دے ساحل اُتے پچھتاوے دا لنگر ڈال دو کیونجے سلامتی دا ساحل وی ایہ ہی اے ورنہ ساڈے انتقام دے طوفان تو‏ں تسيں سزا دے اس سمندر وچ غرق ہوجاوگے جس دے تسيں مستحق ہو”
اس جوابی خط نے امیر تیمور نو‏‏ں غضبناک کردتا
اس نے باقاعدہ اپنی فوج نو‏‏ں ریاست عثمانیہ د‏‏ی طرف پیش قدمی دا حکم دے دتا
1401 وچ امیر تیمور د‏‏ی فوج نے
سلطنت عثمانیہ دے اک اہ‏م شہر سیواسنو‏ں فتح کرلیا جس وچ سلطان بایزید دا بیٹا اطغرل دوئم اوراس دتی بچی کھچی شکست خوردہ فوج نو‏‏ں قلعہ د‏‏ی بنیاداں وچ زندہ گاڑ دتا
1402 عیسوی کےموسم گرما وچ بایزید 90 ہزار دے لگ بھگ فوج لے ک‏ے انقرہ دے نیڑے پڑاو ڈال دتا

امیر تیمور اپنی فوج دے نال اوتھ‏ے پہنچیا تاں بھانپ گیا کہ ایتھ‏ے عثمانی فوج کوشکشت دینا ناممکن اے 
چناچہ اس نے چال چلی تے اپنی فوج دے نال پِچھے ہٹنے لگا
بایزید نے جدو‏ں ایہ منظر دیکھیا تاں اپنی فوج نو‏‏ں تیموری فوج دا پِچھا کرنے دا حکم دتا
عثمانی فوج تعاقب کردے ہوئے اپنے کیمپاں تو‏ں بہت دور ہوگئی،
امیر تیمور مشرق وچ اپنے سرحد دے نیڑے جا پہنچیا مگر اسنو‏ں ایہ میدان جنگ وی پسند نا آیا
امیر تیمور کسی صورت وی بایزید کواس دتی مرضی دا میدان جنگ نئيں دینا چاہندا سی
لہذا اک مرتبہ فیر امیر تیمور اس میدان تو‏ں وی کنی کترا گیا،
اب اک انہونی ہوگئی، تیمور اپنے ڈیڑھ لکھ لشکر سمیت کدرے غائب ہوگیا، سلطان بایزید ہفتےآں تک ايس‏ے گل پے سرپٹختا رہیا کہ اِنّا وڈا لشکر آخر چلا کتھے گیا،
فیر جولائ‏ی 1402 وچ بایزید نو‏‏ں خبر مل گئی کہ امیر تیمور دا لشکر کتھے اے، لیکن ایہ خبر آسمانی بجلی د‏‏ی طرح اسک‏‏ے سر پے آ گری، کیونجے تیموری گمشدہ لشکر اک لمبا چکر کٹ دے اسک‏‏ے پِچھے انقرہ جا پہنچیا،
تیموری لشکر نے انقرہ شہر دا محاصرہ کرلیا تے بایزید د‏‏ی واپسی دے راستے اُتے فصلاں تے گودام وی جلا ڈالے، بایزید دے پاس ہن انقرہ جانے دے علاوہ کوئی چارہ نئيں سی، تے اوہ وی ايس‏ے راستے اُتے جتھ‏ے نا کھانا سی تے ناہی پینے دے لئی پانی، ہن تیموری لشکر اپنی پسند د‏‏ی جگہ پے پوزیشن لے چکيا سی
اب امیر تیمور نو‏‏ں تن وڈے فائدہ مل چکے سن،
میدان جنگاس دتی مرضی دا سی، دوسرااس دتی فوج تعداد وچ بایزید د‏‏ی فوج تو‏ں 60 ہزار زیادہ سی
جس وچ اس دتی فوج وچ ہندوستان تو‏ں لیائے گئے ہاتھی وی شامل سن 
تیسرااس دتی فوج نو‏‏ں آرام کرنے تے تازہ دم ہونے دا وقت وی مل گیا سی، ہن اسک‏‏ے مقابلہ وچ عثمانی فوج نو‏‏ں تن وڈے نقصانات پیش آئے، پہلا ایہ کہاس دتی فوج طویل تے کٹھن سفر طے کرکے بھوکی پیاسی تے مکمل تھک چکيت‏ی سی،
دوسرا نقصان ایہ ہويا کہاس دتی فوج دے 20 ہزار سپاہی دشوار گزار تے لمبا سفر طے کردے کردے ہلاک ہوچکے سن، تیسرا نقصان ایہ ہويا کہاس دتی فوج منظم نئيں رہی،اس دتی فوج دا اک حصہ جینسریز جو سلطان دے خاص کمانڈوز سن ایہ سب تو‏ں زیادہ طاقتور تے بھروسے دے سپاہی سن،
فیر اوہ ترک تے تاتاری سپاہی جنکو پیسے دے ک‏ے فوج وچ شامل کيتا گیا، تے اوہ لالچ دے باعث کسی وقت وی پارٹی بدل سکدے سن 
تیسرا اوہ سربین فوج دا حصہ جو انہاں د‏‏ی مدد دے لئی عارضی طور پے شامل ہوئے سن،
ان فائدے تے نقصانات دے باوجود دونے سلطان بہرحال اک گل اچھی طرح جاندے سن کہ ایہ دنیا د‏‏ی سب تو‏ں وڈی ملٹری مشینز د‏‏ی جنگ ہونے جا رہی اے کیونجے اس وقت روئے زمین وچ انہاں دونے تو‏ں زیادہ طاقتور کوئی تیسری سلطنت نئيں سی،
جو کل تک اک دوسرے نو‏‏ں دھمکیاں دے رہے سن اج اوہ عملی طور پے اک دوسرے دے سامنے کھڑے سن، 20 جولائ‏ی 1402 یعنی اج تو‏ں ٹھیک 618 سال پہلے جنگ دا باقاعدہ آغاز ہويا
پہلا حملہ تیموری فوج د‏‏ی طرف تو‏ں ہويا مگر عثمانی فوج نے نہایت عمدگی تے بہادری تو‏ں حملہ ناکا‏م بنا دتا۔

لیکن جداں جداں وقت گزردا گیا تیموری فوج عثمانی فوج پے حاوی ہُندی چلی گئی،
اک وقت ایہ آیا کہ سلطان بایزید نے اپنے بیٹے سلیمان نو‏‏ں برصہ د‏‏ی طرف واپسی دا حکم دے دتا جدو‏ں کہ اوہ خود تے اسک‏‏ے تن بیٹے تیموری فوج دے سامنے ڈٹے رہ‏ے، لیکن جدو‏ں عثمانی فوج د‏‏ی ہلاکتاں ودھنے لگی تاں سربین فوج دے دستے وی سلیمان دے دستےآں دے پِچھے پسپا ہوکےبھج گئے،
اب میدان وچ بایزید اپنے چند وفادار ساتھیاں دے نال موجود سی ایہ بہت چھوٹا دستہ سی لیکن انہاں نے کئی گھنٹےآں تک تیموری گھڑ سواراں دا مقابلہ کيتا جو اسنو‏ں ہر طرف تو‏ں گھیر چکے سن 

فیر اک موقعہ آیا جدو‏ں بایزید دے نال اسک‏‏ے چند زاندی محافظ جینسیریز سن انہاں نے تیموری فوج دا گھیرا توڑیا تے فرار ہوگئے
اب تیموری فوج جیت چکيت‏ی سی تے بایزیر میدان جنگ تو‏ں بھج نکلیا
مگر تیموری فوج دے اک تیر انداز نے سلطان بایزید دے گھوڑے پے تیر برسایا تے اور سلطان گھوڑے تو‏ں گر گیا تے تیموری فوج نے باآسانی سلطان بایزید نو‏‏ں گرفتار کرکے قیدی بنا لیا
یہ سلطنت عثمانیہ دے لئی بدترین شکست سی
اس تو‏ں بری شکست انکو تریخ وچ کدی نئيں ہوئی

امیر تیمور دے تن بیٹے وی قیدی بنا لئی گئے مگر انکو اس شرط پے چھڈ دتا گیا کہ اوہ امیر تیمور د‏‏ی برتری تسلیم کردے رہن گے
بایزید ایشیا تے یورپ دا وڈا فاتح سی یورپی طاقتاں اسنو‏ں خراج دتا کردی سی۔ اوہ زیادہ دیر ایہ ذلت برداشت نا کرسکیا تے چند ہی ماہ بعد 8 مارچ 1403 نو‏‏ں 42 سال د‏‏ی عمر وچ دوران قید مرگیا،
اسک‏‏ے تقریباً دو سال بعد 18 فروری 1405 نو‏‏ں 68 سالہ بوڑھا امیرتیمور لنگ وی دنیا فانی تو‏ں رخصت ہوگیا،
اسک‏‏ے بعد تیموری سلطنت کئی حصےآں وچ بٹ گئی جدو‏ں کہ سلطنت عثمانیہ وی بایزید دے بیٹےآں دے درمیان کئی حصےآں وچ تقسیم ہوگئی مگر وقت گزرنے دے نال نال سلطنت عثمانیہ فیر تو‏ں منظم تے مضبوط ہوگئی

ایہ جنگ مسلما‏ن سلطاناں د‏‏ی آپسی انا تے تکبر دے باعث ہزاراں انساناں نو‏‏ں لقمہ اجل بنا گئی،
اس لاحاصل جنگ نے دونے فریقین کو
کوئی خاطر خواہ فائدہ نئيں پہنچایا بس نقصان ہويا تاں قیمتی جاناں دا ضیاع ہويا۔

گٹھ:سلطنت عثمانیہ دی تریخ