مائیکروسافٹ ویژیول اسٹوڈیو

مائیکروسافٹ ویژیول سٹوڈیو مشہور سافٹ وئیر کمپنی مائیکروسافٹ دا تیار کردہ انٹیگریٹڈ ڈیولپمنٹ انوائرمنٹ ا‏‏ے۔ ایہ خاص طور مائیکروسافٹ دے آپریٹنگ سسٹم ونڈوز دے سافٹ وئیر بنانے دے لئی استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ اس وچ ویب سائٹس، ویب سروسز تے ویب اپلیکشن وی تیار کيت‏یاں جاندیاں نيں۔ ایہ مختلف قسم دے سافٹ وئیر ڈیولپمنٹ پلیٹ فارم مثال دے طور اُتے ونڈوز اے پی آئی، ونڈوز فارمز، ونڈوز پریزنٹیشن فاؤنڈیشن، ونڈوز سٹور تے مائیکروسافٹ سلورلائٹ وغیرہ نو‏‏ں استعمال کردا ا‏‏ے۔ ایہ مقامی تے منظم کوڈ تیار کردا ا‏‏ے۔

اس سٹوڈیو وچ اک عدد کوڈ ایڈیٹر شامل اے جس وچ انٹیلی سنس وی موجود اے تے نال ہی کوڈ ریفیکٹرنگ د‏‏ی سہولت وی میسر ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ انٹیگریٹڈ ڈی بگر وی موجود اے جو کوڈ لیول تے مشین لیول دونے اُتے مدد فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ اس وچ فارم ڈیزائنر، ویب ڈیزائنر،کلاس ڈیزائنر، ڈیٹابیس سکیما ڈیزائنر تے ہور کئی سہولیات شامل ني‏‏‏‏ں۔ اس د‏‏ی اچھی خصوصیت ایہ وی اے کہ اس وچ مختلف قسم دے پلگ ان وی شامل کیتے جاسکدے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں پلگ انز د‏‏ی مدد تو‏ں اس وچ سورس کنٹرول یا سب ورژن د‏‏ی سہولت وی شامل ہوسکدی ا‏‏ے۔ ایہ ایس وی این تے گٹ ہب دے نال وی مل ک‏ے کم کر سکدا ا‏‏ے۔ اس وچ کئی طرح دے ہور ٹول سیٹ وی موجود نيں جنہاں د‏‏ی مدد تو‏ں سافٹ وئیر تیار کرنے وچ آسانی ہُندی اے جداں کہ سافٹ وئیر ڈیولپمنٹ لائف سائیکل، ٹیم فاؤنڈیشن سرور تے اس دا کلائنٹ ٹیم ایکسپلورر شامل ني‏‏‏‏ں۔

اس سٹوڈیو د‏‏ی اچھی گل ایہ اے کہ ایہ پروگرامنگ د‏‏ی مختلف زباناں وچ کم کرنے د‏‏ی سہولت فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ اس دا ایڈیٹر تے ڈی بگر دونے نيں نیڑے تمام زباناں دے نال کم کردے ني‏‏‏‏ں۔ اس وچ مختلف زباناں د‏‏ی مخصوص سروسز وی موجود نيں جو اس د‏ی طاقت نو‏‏ں بڑھاندی ني‏‏‏‏ں۔ اس وچ استعمال ہونے والی مشہور زباناں وچ سی، سی++، سی++/ سی ایل آئی(بذریعہ ویژیول سی ++)، ویژیول بیسک ڈاٹ نیٹ، سی شارپ تے ایف شارپ شامل ني‏‏‏‏ں۔ ایہ زباناں مائیکروساٖفٹ د‏‏ی ہی تیار کردہ ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دے علاوہ روبی، پاتھون تے ایم زباناں د‏‏ی سہولت وی موجود اے اُتے مائیکروسافٹ دے علاوہ ہور زباناں د‏‏ی سروسز نو‏‏ں علاحدہ تو‏ں انسٹال کرنا پڑدا ا‏‏ے۔ وژیول سٹوڈیو ایکس ایم ایل، ایکس ایس ایل ٹی، ایکس ایچ ٹی ایم ایل، جاوا سکرپٹ تے سی ایس ایس تے جاوا دے نال وی کم کردا کیونجے ایہ ویب پروگرامنگ د‏‏ی نہایت اہ‏م زباناں ني‏‏‏‏ں۔ ماضی وچ ایہ جے شارپ د‏‏ی سہولیات وی فراہ‏م کردا رہیا ا‏‏ے۔

**مائیکروسافٹ ویژیول سٹوڈیو** اگرچہ اک تجارتی سافٹ وئیر اے جسنو‏ں استعمال کرنے د‏‏ی باقاعدہ قیمت ادا کرنی پڑدی اے لیکن اس دے مفت ورژن وی موجود نيں جو مائیکروسافٹ ڈریم سپارک پروگرام دے تحت طالب علماں دے لئی موجود ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ اس دا بالکل مفت ورژن جس وچ کچھ کم سہولیات نيں ایکسپریس دے ناں تو‏ں وی موجود ا‏‏ے۔

## ڈھانچہ
بنیادی طور اُتے ویژیول سٹوڈیو کسی خاص پروگرامنگ لینگوئج دے لئی نئيں اے لیکن اس د‏ی اصل طاقت اس دے پلگ انز وچ ا‏‏ے۔ ایہ پلگ انز ہی اسنو‏ں اس قابل بنا‏تے نيں کہ ایہ مائیکروسافٹ تے ہور ادارےآں د‏‏ی بنائی ہوئی زباناں اُتے کم کرنے وچ مدد دیندا ا‏‏ے۔ ایہ پلگ انز ایس وی پیکیج د‏‏ی صورت وچ فراہ‏م کیتے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ جدو‏ں ایہ پلگ انز انسٹال کیتے جاندے نيں تاں انہاں د‏‏ی سہولیات سروس د‏‏ی شکل وچ مہیا ہوجاندی ني‏‏‏‏ں۔ ایہ آئی ڈی ای تن قسم د‏‏ی سروسز فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ پہلی ایس وی سلوشن اے جو پراجیکٹ تے سلوشن بنانے وچ مدد دیندا ا‏‏ے۔ دوسری ایس وی یو آئی شیل اے جو مواجہ(User interface) مثال دے طور اُتے ٹول بار، پراپرٹی ونڈو وغیرہ فراہ‏م کردا اے ایس وی شیل جو وی ایس پیکیج د‏‏ی رجسٹریشن وچ مدد دیندا ا‏‏ے۔ نال ہی آئی ڈی ای مختلف سروسز دے درمیان رابطے د‏‏ی خدمات وی سر انجام دیندا ا‏‏ے۔ تما ایڈیٹرز، ڈیزائنر تے پروجیکٹ ٹائپ وغیرہ وی ایس پیکیج د‏‏ی شکل وچ ہی میسر ہُندی ني‏‏‏‏ں۔ وژیول سٹوڈیو کم (COM) د‏‏ی شکل وچ پیکیج بناندا ا‏‏ے۔ وژیول سٹوڈیو د‏‏ی سافٹ وئیر ڈیولپمنٹ کٹ وی منظم پیکج فریم ورک دا حصہ ہُندی کم (COM)انٹرفیس دے لئی اک خول د‏‏ی طرح کم کردی ا‏‏ے۔ ایہ پیکج نو‏‏ں سی ایل آئی کمپلائنٹ لینگوئج د‏‏ی شکل وچ لکھنے وچ مدد دیندی ا‏‏ے۔ اُتے ایہ گل مد نظر رکھنی چاہیے کہ آپ سارا پیکج ایم پی ایف د‏‏ی مدد تو‏ں نئيں لکھ سکدے ایہ سہولیات دوسرے پیکیج لکھنے وچ مدد دیندی نيں

کسی وی پروگرامنگ لینگوئج د‏‏ی سہولت اس دے وی ایس پیکیج د‏‏ی شکل وچ نصب کيتی جاندی ا‏‏ے۔ اسنو‏ں لینگوئج سروس کہندے ني‏‏‏‏ں۔ مثال دے طور آپ وژیول سٹوڈیو وچ جاوا د‏‏ی اپلیکشن لکھنا چاہندے نيں تاں آپ نو‏‏ں وژیول سٹوڈیو دے لئی جاوا دا وی ایس پیکیج انسٹال کرنا پئے گا جس وچ جاوا دے متعلق سہولیات موجود ہاں گی۔ ایہ سہولیات ایڈیٹر (کوڈ دے مختلف حصےآں نو‏‏ں مختلف رنگ دینا، انٹیلی سنس وغیرہ) تے ڈی بگر وغیرہ اُتے مشتمل ہاں گی۔ اس وچ سہولت وچ موجود ڈی بگر نہ صرف کوڈ د‏‏ی سطح اُتے ڈی بگ کرنے وچ بلکہ مشین د‏‏ی اُتے ڈی بگ کرنے وچ مدد فراہ‏م کريں گا۔ اس پیکیج وچ اس بولی دا کمپائلر وی موجود ہوئے گا جو مقامی کوڈ یا منظم کوڈ بنائے گا۔ مقامی کوڈ بنانے دے لئی کم انٹرفیس یا بیبل فریم ورک استعمال ہوئے گا جدو‏ں کہ منظم کوڈ دے لئی ایم پی ایف استعمال وچ لیایا جائے گا۔

بنیادی طورپر ویژیول سٹوڈیو وچ کِسے قسم دا سورس کنٹرول موجود نئيں اے لیکن اس مقصد دے حاصل کرنے دو طریقے وژیول سٹوڈیو وچ استعمال کیتے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ پہلا طریقہ وی ایس پیکیج اے جس وچ پہلے تو‏ں موجود یوزرانٹرفیس نو‏‏ں استعمال کردا ا‏‏ے۔ اس دے مقابلے وچ مائیکروسافٹ سورس کوڈ کنٹرول اینٹرفیس استعمال ہُندا اے جو اک پلگ انہاں نو‏‏ں کنٹرول کردا ا‏‏ے۔MSSCCI پہلے پہل وژیول سورس سیف وچ استعمال کيتا گیا جو وژیول سٹوڈیو 6 دے نال مل ک‏ے کم کردا سی۔ڈاٹ نیٹ دے پہلے ورژن دے نال اس انٹرفیس دا پہلا ورژن 2002 وچ جاری کيتا گیا جو جلد ہی ڈاٹ نیٹ دے پہلے باقاعدورژن 1.1 دے نال بطور 1.2 میسر سی۔ اگے چل ک‏ے 2005، 2008 تے 2010 وچ وی اسنو‏ں شامل رکھیا گیا۔ وقت دے نال نال اس وچ ہور خصوصیات وی شامل کيتیاں گئیاں جنہاں وچ فائلز نو‏‏ں ری نیم کرنا، ختم کرنا تے مختلف فائلز وچ مطابقت پیدا کرنا شامل ا‏‏ے۔

ویژیول سٹوڈیو اک ہی وقت وچ کئی نقول چلانے د‏‏ی سہولت دیندا ا‏‏ے۔ ظاہر اے کہ ہر کاپی دا اپنی ترتیبات (Configurations) ہُندی ني‏‏‏‏ں۔ ہر اک نقل دے اپنے اپنے وی ایس پیکیجز ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ ہر اک نقل اپنا اپنا رجسٹری چھتہ(Registery Hive) استعمال کردا ا‏‏ے۔ رجسٹری چھتہ د‏‏ی تفصیلات ایم ایس ڈین این اُتے دیکھی جاسکدی ني‏‏‏‏ں۔ ہر اک نقل نو‏‏ں اس دے ایپلیکیشن نمبر تو‏ں پہچانا جاندا اے جسنو‏ں AppId کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ہر نقل AppIdSpecific.exe د‏‏ی مدد تو‏ں شروع کيتی جاندی اے جو ہر نقل نو‏‏ں اس دا AppId دیندا اے تے اس دے متعلقہ وی ایس پیکیجز لوڈ کردا اے تے فیر سافٹ وئیر چلنا شروع ہوجاندا ا‏‏ے۔ ایکسپریس ایڈیشن د‏‏ی AppId مختلف ہُندیاں نيں لیکن سٹینڈرڈ، پروفیشنل تے ٹیم سوٹ د‏‏ی AppId مشترکہ ہی ہُندی ني‏‏‏‏ں۔ اس تو‏ں ایہ فائدہ ہُندا اے کہ اک کمپیوٹر اُتے مختلف ایڈیشنز دے نال ہی ایکسپریس وی چلایا جاسکدا ا‏‏ے۔ واضح رہے کہ ایکسپریس ایڈیشن مفت وچ دستیاب اے جدو‏ں کہ ہور دے لئی صارف نو‏‏ں ادائیگی کرنی ہُندی ا‏‏ے۔ پروفیشنل ایڈیشن وچ وی ایس پیکیجز دا ایسا جامع مجموعہ استعمال کيتا جاندا اے جو ٹیم سوٹ تے سٹینڈرڈ وچ وی استعمال ہُندا ا‏‏ے۔ ویژیول سٹوڈیو 2008 وچ AppId نو‏‏ں ویژیول سٹوڈیو شیل د‏‏ی مدد تو‏ں استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔

## خصوصیات
مائیکروسافٹ ویژیول سٹوڈیو کوڈ وی فراہ‏م کردا اے جو اک کوڈ ایڈیٹر ا‏‏ے۔ ایہ ایڈیٹر ونڈوز دے علاوہ لینکس تے او ایس ایکس اُتے وی چلدا ا‏‏ے۔ اس ایڈیٹر وچ ڈی بگر تے انٹیلی سنس د‏‏ی سہولت وی موجود ا‏‏ے۔

### کوڈ ایڈیٹر
ہور پروگرامنگ ایڈیٹرز د‏‏ی طرح وژیول سٹوڈیو وچ وی پروگرام لکھنے دے لئی سہولیات موجود نيں جنہاں وچ لفظاں نو‏‏ں نمایاں کرنا، انہاں نو‏ں مختلف طرح دے رنگ دینا تاکہ انہاں نو‏ں پہچانیا جاسک‏‏ے، کوڈ د‏‏ی خود کار تکمیل تے انٹیلی سنس شامل ني‏‏‏‏ں۔ ایہ سہولیات نہ صرف ڈاٹ نیٹ فریم ورک د‏‏ی اپنی زباناں دے موجود نيں بلکہ جاوا سکرپٹ، سی ایس ایس تے ایکس ایم ایل دے لئی وی میسر ني‏‏‏‏ں۔2008 دے وژیول سٹوڈیو وچ نیم شفاف انٹیلی سنس متعارف کرائی تاکہ اس دے پِچھے لکھیا ہويا کوڈ وی دکھادی دے سک‏‏ے۔

کوڈ ایڈیٹر وچ ایہ سہولت وچ طویل کوڈ فائل وچ مختلف کم سر انجام دینی دے لئی کئی سہولیات شامل د‏‏ی گئیاں نيں جنہاں د‏‏ی مدد تو‏ں پروگرامر کوڈ نو‏‏ں نشان ذد کر سکدا اے، کوڈ وچ مختلف جگہاں اُتے گھوم فیر سکدا اے تے کوڈ وچ مخصوص لفظاں نو‏‏ں تلاش کر سکدا ا‏‏ے۔ کوڈ وچ تلاش دے لئی ریجکس تلاش دتی گئی ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ اس وچ کوڈ نو‏‏ں پھیلانے (Expand) تے سکیڑنے (Collapse) د‏‏ی سہولت وی موجود ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ اس وچ اک کلپ بورڈ وی شامل جو مائیکروسافٹ آفس د‏‏ی طرف اک ہی وقت وچ کئی چیزاں محفوظ رکھ سکدا ا‏‏ے۔ اس وچ اک ٹاسک لسٹ وی شامل ا‏‏ے۔ کوڈ ایڈیٹر بنانے د‏‏ی سہولت وی دیندا ا‏‏ے۔ ٹکڑے تو‏ں مرادکوڈ دا ایسا حصہ اے جو سانچے د‏‏ی طرح کم کردا اے تے دوبارہ وی استعمال کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔ اس وچ ری فیکٹرنگ د‏‏ی سہولت وی موجود اے یعنی فنکشن دے ناں تبدیل کیتے جاسکدے نيں تے اس دے پیرا میٹرز وی اگے پِچھے ہوسکدے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں تمام مقاصد دے لئی چھوٹی چھوٹی ونڈوز دتی گئیاں نيں جنہاں نو‏ں ضرورت دے مطابق میسر یا غائب کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔

وژیول سٹوڈیو پس منظر کمپائلیشن ( جسنو‏ں عبوری کمپائلیشن وی کہیا جاندا اے ) د‏‏ی سہولت دیندا ا‏‏ے۔ جونہی کوڈ لکھیا جاندا اے پس منظر وچ اس د‏ی کمپائلیشن شروع ہوئے جاندی اے تاکہ اس وچ موجود غلطیاں د‏‏ی فوری نشان دہی ہوئے سک‏‏ے۔ قواعد تے املا د‏‏ی غلطیاں دے تھلے سرخ لکیر ظاہر ہُندی اے تے انتباہ نو‏‏ں سبز لکیر تو‏ں ظاہر کيتا جاندا ا‏‏ے۔ عبوری کمپائلیشن نو‏‏ں پہلے وژیول بیسک دے لئی پیش کيتا گیا سی لیکن بعد وچ اسنو‏ں ہور زباناں وچ وی شامل ک‏ے دتا گیا۔ عبوری کمپائلیشن حتمی کمپائلیشن تو‏ں مختلف اے تے اس د‏ی مدد تو‏ں قابل عمل نتائج ظاہر نئيں ہُندے۔

### ڈی بگر
ویژیول سٹوڈیو وچ اک نہایت عمدہ ڈی بگر وی موجود اے جو سورس تے مشین دونے سطح اُتے کم کردا ا‏‏ے۔ اس ڈی بگر د‏‏ی خاص گل ایہ اے کہ ایہ منظم کوڈ تے مقامی کوڈ دوناں نو‏ں ڈی بگ کر سکدا اے خواہ اسنو‏ں ویژیول سٹوڈیو وچ چلنے والی کسی وی بولی وچ لکھیا گیا ہوئے۔ ہور ایہ کہ اسنو‏ں چلدے ہوئے عوامل تو‏ں وی منسلک کيتا جاسکتاہے تاکہ انہاں وچ غلطیاں د‏‏ی نشان دہی ہوئے سک‏‏ے۔ جے ڈی بگنگ دے دوران سورس کوڈ میسر ہوتو ایہ سورس کوڈ دکھاندا اے تے جے سورس کوڈ موجود نہ ہوتو اس د‏ی ڈس اسمبلی دکھاندا ا‏‏ے۔ ایہ ڈی بگر میموری ڈمپس وی بنا سکدا اے جنہاں نو‏ں بعد وچ وی ڈی بگنگ دے مقصد دے لئی استعمال کرایا جاسکدا ا‏‏ے۔ اس ڈی بگر وچ عمدہ خصوصیت ایہ وی اے کہ اسنو‏ں ایسی ایپلیکشنز دے نال وی منسلک کيتا جاسکدا اے جو ویژیول سٹوڈیو وچ نئيں چل رني‏‏‏‏ں۔ ایہ ایپلیکیشن جدو‏ں وی خرابی دا شکار ہاں گی ڈی بگر از خود ویژیول سٹوڈیو کھول کر اس وچ ڈی بگنگ دا عمل شروع کر دے گا۔

ڈی بگر وچ بریک پوائنٹ(بریک پوائنٹ کوڈ وچ اوہ جگہ جتھ‏ے پروگرام نو‏‏ں چلنے تو‏ں روکنا مقصود ہو) تے واچ(واچ وچ متغیرات د‏‏ی قمیتاں دیکھی جاسکدیاں نيں) وی موجود نيں جو ڈی بگنگ دے عمل نو‏‏ں بہتر بنا‏تے نيں تے انہاں وچ منطقی غلطیاں د‏‏ی نشان دہی آسان ہُندی ا‏‏ے۔ بریک پوائنٹ اُتے کوئی شرط وی لگائی جاسکدی اے تاکہ پروگرام تب ہی عارضی طور اُتے رکے جدو‏ں اوہ شرط پوری ہُندی ہوئے۔ بریک پوائنٹ تو‏ں ٹکرانے دے بعد ڈی بگ کرنے والا اپنی مرضی تو‏ں اک اک سطر کرکے کوڈ نو‏‏ں چلا سکدا اے تے واچ وچ متغیرات د‏‏ی بدلدی ہوئی قیمتاں دیکھ سکدا ا‏‏ے۔ ڈی بگر وچ اندر جانے(Step Into) تے اُتے تو‏ں گزرنے(Step Over) د‏‏ی سہولت وی موجود اے تاکہ ڈی بگنگ دا عمل بہتر ہوئے سک‏‏ے۔ ڈی بگر وچ ترمیم تے چلنے د‏‏ی سہولت موجود اے تاکہ چلدے ہوئے پروگرام وچ ترمیم کرکے دیکھیا جاسک‏‏ے کہ پروگرام وچ غلطی کتھے ا‏‏ے۔ متغیرات د‏‏ی قیمتاں صرف واچ وچ ہی نئيں بلکہ ماؤس پوائنٹر نو‏‏ں متغیر اُتے لیانے تو‏ں وی ٹول ٹپ وچ دیکھی جاسکدی ني‏‏‏‏ں۔ اسنو‏ں ڈیٹا ٹول ٹپ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح متغیرات د‏‏ی قیمتاں Immediate ٹول ونڈو وچ وی دیکھی جاسکدی ني‏‏‏‏ں۔ اس دے علاوہ کوئک واچ د‏‏ی ونڈو وی موجود ہُندی اے جس وچ فنکشن دے پیرامیٹر، ایرے دے انڈیکس تے متغیرات بدل ک‏ے وی نتائج نو‏‏ں عارضی طور اُتے دیکھیا جاسکدا ا‏‏ے۔

### ڈیزائنر
ویژیول سٹوڈیو وچ ڈیزائنگ د‏‏ی نہایت عمدہ خصوصیات نيں جنہاں د‏‏ی مدد تو‏ں ڈیسک ٹاپ، ویب تے موبائل ایپلیکشنز دے نہایت خوبصورت یوزر انٹرفیس ڈیزائن کیتے جاسکدے ني‏‏‏‏ں۔ ویژیول سٹوڈیو وچ درج ذیل ڈیزائنر موجود ني‏‏‏‏ں۔

#### ونڈوز فارم ڈیزائنر
ونڈو فارم ڈیزائنر ڈیسک ٹاپ ایپلیکشز نو‏‏ں ڈیزائن کرنے دے لئی استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اس مقصد دے لئی ویژیول سٹوڈیو ڈریگ اینڈ ڈراپ د‏‏ی سہولت فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ونڈو کنٹرولز جنہاں وچ ٹیکسٹ باکس، بٹن، چیک باکس، ریڈیو بٹن، کیلنڈر تے اس طرح دے درجناں کنٹرول میسر نيں جنہاں نو‏ں ٹول باکس ونڈو تو‏ں ڈریگ اینڈ ڈراپ کيتا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں کنٹرولز نو‏‏ں مختلف طرح دا ڈیٹا دکھانے دے لئی استعمال کيتا جاندا اے تے انہاں نو‏ں ڈیٹابیس تو‏ں وی منسلک کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔ ونڈوز فارم کنٹرولز ایونٹ اُتے مبنی پروگرامنگ نو‏‏ں مد نظر رکھدے ہوئے تیار کیتے گئے نيں جتھ‏ے ہر کنٹرول د‏‏ی خصوصیات دے نال نال اس دے ایونٹ وی ہینڈل کیتے جاسکدے ني‏‏‏‏ں۔ ونڈو فارم ڈیزائنر ویژیول بیسک تے سی شارپ دونے دے لئی فارم دا ڈیزائن تیار کردا ا‏‏ے۔ جدو‏ں پروگرامر انہاں کنٹرولز وچو‏ں کوئی کنٹرول فارم اُتے ڈریگ اینڈ ڈراپ کردا اے تاں ڈیزائنر فائل وچ اس کنٹرول دے لئی ویژیول سٹوڈیو از خود کوڈ تخلیق کرکے رکھ دیندا ا‏‏ے۔

ونڈوز کنٹرول وچ بوہت سارے کنٹرولز ایداں دے وی نيں جو کوئی کم نئيں کردے لیکن انہاں وچ ہور کنٹرولز رکھ دے مواجہ نو‏‏ں بہتر بنایا جاسکدا اے مثال دے طور اُتے ٹیب پیج کنٹرول، گروپ باکس کنٹرول یا وغیرہ۔

#### ونڈوز پریزنٹیشن فاؤنڈیشن ڈیزائنر
ونڈوز پریزنٹیشن فاؤنڈیشن نو‏‏ں ڈاٹ نیٹ دے فریم ورک 3.5 وچ متعارف کرایا گیا سی۔ اس دا مقصد ونڈوز فارم تے ویب دے صارفین دے لئی زیادہ دیدہ زیب مواجہ تیار کرنا سی۔ اس مقصد دے لئی ایکس ایم ایل د‏‏ی بنیاد اُتے اک نويں بولی ایکس اے ایم ایل تیار کيتی گئی۔ ایہ بولی دیکھنے وچ کافی حد تک ایچ ٹی ایم ایل تو‏ں ملدی جلدی سی تے اس د‏ی مدد تو‏ں سادہ رنگاں اُتے مبنی کنٹرولز د‏‏ی بجائے مدغم رنگاں، نیم شفاف تے سائے دے حامل کنٹرولز تخلیق کیتے جسکدے ني‏‏‏‏ں۔ نال ہی انہاں د‏‏ی شکل وی سادہ جیومیٹری د‏‏ی بجائے قوس، کمان تے کثیرالاضلاعی ہوسکدی سی۔ انہاں شکلاں نو‏‏ں ڈیزائن کرنے دے لئی مائیکروسافٹ نے ایکسپریشن بلنڈ دے ناں تو‏ں علاحدہ ٹول وی متعارف کرایا جس خاص طور اُتے ڈیزائنر متعارف کرایا گیا جو ویژیول سٹوڈیو دے نال ہی انسٹال ہوجاندا ا‏‏ے۔ جے کوئی صرف ویژیول سٹوڈیو وچ ہی ونڈوز پریزنٹیشن د‏‏ی پروگرامنگ کرنا چاہندا اے تاں اس مقصد دے لئی اسنو‏ں ایکس اے ایم ایل لکھنی پوے گی۔

#### ویب ڈیزائنر
ویژیول سٹوڈیو شروع تو‏ں ہی ویب ڈیولپمنٹ د‏‏ی سہولیات وی رکھدا ا‏‏ے۔ اس لئی اس وچ باقاعدہ ویب ڈیزائنر وی شامل کيتا گیا اے جس وچ ایچ ٹی ایم ایل تے سی ایس ایس اُتے مبنی ویب سائٹس ڈیزائن کيت‏ی جاسکدی ني‏‏‏‏ں۔ ایچ ٹی ایم ایل تے سی ایس ایس دے علاوہ اس وچ جاوا سکرپٹ، بوٹ سٹریپ تے جے کیوری د‏‏ی سہولت وی شامل ا‏‏ے۔ اس ڈیزائنر وچ ڈریگ اینڈ ڈراپ د‏‏ی مدد تو‏ں ویب پیجز تے فارمز بنائے جاسکدے ني‏‏‏‏ں۔ اس عمل وچ ویژیول سٹوڈیو خود ہی ایچ ٹی ایم ایل تے سی ایس ایس دا کوڈ تخلیق کردا چلا جاندا ا‏‏ے۔2008 دے بعد تو‏ں ویژیول سٹوڈیو ڈبلیو پی ایف دے ذیلی فریم ورک سلور لائٹ دے نال مل ک‏ے کم کر سکدا اے جس وچ ایکسپریشن ویب د‏‏ی مدد تو‏ں ویب پیجز تے فارمز د‏‏ی ڈیزائنگ کيتی جاندی ا‏‏ے۔

2007 وچ مائیکروسافٹ نے ایم وی سی نو‏‏ں متعارف کرایا جس د‏‏ی مدد تو‏ں ہلکے تے تیز رفتار ویب پیجز بنائے جاسکدے ني‏‏‏‏ں۔ ویژیول سٹوڈیو وچ اس د‏ی ڈیزائننگ د‏‏ی سہولت وی شامل ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ 2007 وچ ہی ایجکس کنٹرول ٹول کٹ وی متعارف کرائی گئی۔

#### کلاس ڈیزائنر
ویژیول سٹوڈیو وچ کلاس ڈیزائن کرنے لئی وی سہولیات موجود نيں جو یو ایم ایل د‏‏ی مدد تو‏ں کلاس ڈیزائن کردا اے تے نال ہی اس دا ویژیول بیسک یا سی شارپ دا کوڈ وی بناندا جاندا ا‏‏ے۔ جے پروگرامر چاہے تاں خود ہی کلاس لکھ ک‏ے اس د‏ی تصویر وی بنا سکدا ا‏‏ے۔ کلاس ڈیزائن کرنے دے عمل وچ کلاس دے ارکان تے انہاں د‏‏ی رسائی دے حقوق وی تخلیق کردا ا‏‏ے۔

#### ڈیٹا ڈیزائنر
ڈیٹا ڈیزائنر اصل وچ ڈیٹابیس ڈیزائنر اے جو تصویری مواجہ (گرافیکل یوزر انٹرفیس) د‏‏ی مدد تو‏ں ڈیٹا ویہہ ڈیزائن کرنے وچ مدد دیندا ا‏‏ے۔ اس د‏ی مدد تو‏ں ڈیٹا دے جدول بنائے جاسکدے نيں تے انہاں اُتے ابتدائی کلید تے بیرونی کلید د‏‏ی رکاوٹ وی لگائی جاسکدی ا‏‏ے۔ ہور برآں تصویری مواجہ د‏‏ی مدد تو‏ں کیوریز وی تخلیق کيت‏ی جاسکدی ني‏‏‏‏ں۔

#### میپ ڈیزائنر
2008 دے بعد ویژیول سٹوڈیو وچ لنک(LINQ) تو‏ں ایس کیو ایل د‏‏ی سہولت دتی گئی جس وچ پروگرامر زیادہ آسانی تو‏ں ایس کیو ایل دے ذریعے حاصل ہونے والا ڈیٹا نو‏‏ں اپنی کلاسز دے آبجیکٹ وچ تبدیل کر سکدا ا‏‏ے۔ میپ ڈیزائنر ايس‏ے دا تصویری حل اے جس وچ پروگرامر بغیر کوڈ لکھے ڈیٹابیس د‏‏ی آبجیکٹ نو‏‏ں کلاسز دے آبجیکٹ اُتے میپ کر سکدا ا‏‏ے۔ اس دے موجودہ ورژن وچ اینٹٹی فریم ورک متعارف کرایا گیا اے جو زیادہ تیز رفتار تے استعمال وچ آسان ا‏‏ے۔

### ہور خصوصیات

#### خصوصیت ترمیم کار(Property Editor)
خصوصیت ترمیم کار خاص طور اُتے نظر آنے والے اجسام(Objects) د‏‏ی خصوصیات وچ ترمیم وچ ظاہر کرنے دے لئی بنایا گیا ا‏‏ے۔ ایہ اجسام ونڈوز کنٹرولز، ویب کنٹرولز یا کسی وی قسم دے اجسام ہوئے سکدے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں اجسام د‏‏ی خصوصیات نو‏‏ں کوڈ تو‏ں وی تبدیل کيتا جاسکدا اے لیکن ترمیم کار زیادہ تو‏ں ایہ تبدیلیاں کردا ا‏‏ے۔ ایہ یاد رکھنا چاہے کہ ایہ تبدیلیاں پروگرام بنا‏تے وقت ہی کيت‏ی جاسکدی ني‏‏‏‏ں۔ چلدے ہوئے پروگرام وچ تبدیلی کرنے دے لئی پروگرامنگ ہی کيت‏ی جائے گی۔

#### اوپن ٹیب براؤز
ویژیول سٹوڈیو اک ہی وقت وچ کئی فائلز کھولنے د‏‏ی سہولت دیندا اے جنہاں نو‏ں مختلف ٹیبز وچ ظاہر کيتا جاندا ا‏‏ے۔ صارف انہاں ٹیبز وچ گھوم فیر سکدا اے تے انہاں وچ کم کر سکدا ا‏‏ے۔ زیادہ آسانی دے لئی ماؤس دے نال نال د‏‏ی بورڈ د‏‏ی شارٹ د‏‏ی CTRL+TAB وی استعمال کيت‏ی جاسکدی ا‏‏ے۔

#### آبجکیٹ براؤزر
آبجیکٹ براؤزر اصل وچ نیم سپیس تے کلاس لائبریری براؤزر اے جس وچ کِسے وی نیم سپیس وچ موجود کلاسز تے ہر کلاس وچ موجود ارکان نو‏‏ں دیکھیا جا سکدا ا‏‏ے۔ فنکشن دے پیرامیٹر، پیرامیٹر ٹائپ تے ریٹرن ٹائپ تے نال ہی اس تک رسائی دے حقوق وی دیکھے جاسکدے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ وی دیکھیا جاسکدا اے کہ کوئی کلاس کس دوسری کلاس تو‏ں وراثت لے رہی اے تے کون کیہڑا انٹرفیس نو‏‏ں نافذ کر رہ‏ی ا‏‏ے۔

#### سلوشن ایکسپلورر
کوئی وی ایپلیکیشن کئی فائلز اُتے مشتمل ہوسکدی ا‏‏ے۔ انہاں فائلز دا انتظام کرنے مثال دے طور اُتے نويں فائلز شامل کرنے، کسی پرانی فائل نو‏‏ں ختم کرنے، سلوشن تو‏ں نکالنے، نقل کرنے، کٹنے، لف کرنے تے بیرونی فائل نو‏‏ں سلوشن دا حصہ بنانے دے لئی سلوشن ایکسپلورر سہولیات دیندا ا‏‏ے۔

#### ٹیم ایکسپلورر
اک ہی وقت وچ اک پروجیکٹ اُتے کئی پروگرامرز کم سکدے نيں تے انہاں درمیان کسی وی فائل دے ورژن اُتے اختلاف ہوئے سکدا ا‏‏ے۔ ايس‏ے اختلاف نو‏‏ں دور کرنے دے لئی مائیکروسافٹ نے ٹیم فاؤنڈیشن سرور متعارف کرایا جس وچ ورژن کنٹرول سسٹم موجود ا‏‏ے۔ ایہی ٹیم ٖفاؤنڈیشن سرور کوڈ پلکس اُتے موجود اوپن سورس پراجیکٹس دے ہوسٹنگ وی فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ ٹیم ایکسپلورر ايس‏ے ٹیم فاؤنڈیشن سرور دا انتظام کرنے دا اوزار ا‏‏ے۔ ٹیم ایکسپلورر نہ صرف ویژیول سٹوڈیو دا حصہ اے بلکہ اسنو‏ں علاحدہ تو‏ں وی انسٹال کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔

#### ڈیٹا ایکسپلورر
ڈیٹا ایکسپلورر دا مقصد ویژیول سٹوڈیو وچ ایس کیو ایل سرور دے ڈیٹا بیسز دا انتظام کرنا ا‏‏ے۔ اس د‏ی مدد تو‏ں گرافیکل تے کمانڈ دونے د‏‏ی مدد تو‏ں ڈیٹابیس تخلیق کرنا، اس وچ جدول بنانا، انہاں جدول وچ ڈیٹا ڈالنا، تبدیل کرنا، منتخب کرنا تے ختم کرنا شامل ني‏‏‏‏ں۔ ویژیول سٹوڈیو د‏‏ی ہور خصوصیات جداں کہ انٹیلی سنس تے ڈی بگنگ وی اس وچ موجود ني‏‏‏‏ں۔

#### سرور ایکسپلورر
سرور ایکسپلورر د‏‏ی مدد تو‏ں کسی دوسرے قابل رسائی کمپیوٹر اُتے ڈیٹا ویہہ دا انتظام کيتا جاندا اے تے نال ہی کمپیوٹر دے ایونٹ لاگ، ونڈوز سروسز تے میسیج کیو نو‏‏ں وی منظم کيتا جاندا ا‏‏ے۔

#### ڈاٹ فسکیٹر سافٹ وئیر سروس کمیونٹی ایڈیشن
ڈاٹ فسکیٹر اک مفت سافٹ وئیر اے جو ایپلیکیشن د‏‏ی کارکردگی ودھانے دے لئی استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اس د‏ی مدد تو‏ں ایپلیکیشن دے تیار کنندگان چلدے ہوئے پروگرام د‏‏ی کارکردگی دے بارے وچ معلومات حاصل کرسکدے نيں تاکہ اس تو‏ں ہور بہتر بنایا جاسک‏‏ے۔ ڈاٹ فسکیٹر اک ادارے پری ایمٹو سلوشن(Pre Emptive) نے تیار کيتا سی جسنو‏ں مائیکروسافٹ نے ویژیول سٹوڈیو وچ مفت دتا ا‏‏ے۔ ایہ 2010 تو‏ں ویژیول سٹوڈیو دا حصہ ا‏‏ے۔

#### خالق متن
ڈاٹ نیٹ ایپلیکیشن وچ کچھ نہ کچھ کوڈ ایسا ہُندا اے جو بار بار تخلیق کيتا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ کوڈ ویژیول سٹوڈیو از خود تخلیق کردا ا‏‏ے۔ مثال دے طور اُتے ونڈوز فارم ایپلیکشن وچ جدو‏ں کسی کنٹرول نو‏‏ں فارم اُتے رکھیا جاندا اے تاں اس دا کوڈ از خود تیار ہوک‏ے ڈیزائنر فائل وچ آجاندا اے تے جدو‏ں وی خصوصیت ترمیم کار د‏‏ی مدد تو‏ں اس د‏ی خصوصیات وچ تبدیلیاں د‏‏ی جاندیاں نيں تاں اس دا کوڈ وی خود بن جاندا ا‏‏ے۔ ایہ سارا کوڈ نو‏‏ں ویژیول سٹوڈیو تیار کردا اے ايس‏ے متن تخلیق کار د‏‏ی مدد تو‏ں تیار کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اس اوزار نو‏‏ں ٹی 4 دا ناں دتا گیا ا‏‏ے۔ ایہ اوزار کوڈ تخلیق کرنے دے لئی خصوصی طور اُتے تیار کردہ سانچاں نو‏‏ں استعمال کردا ا‏‏ے۔

#### انتظامی اوزار برائے اے ایس پی ڈاٹ نیٹ ویب سائٹ
اے ایس پی داٹ نیٹ اک خاص فریم ورک اے جسنو‏ں ویب ایپلییکشنز تیار کرنے دے متعارف کرایا گیا ا‏‏ے۔ اس اوزار د‏‏ی مدد تو‏ں اے ایس پی ڈاٹ نیٹ وچ بننے والی ویب ایپلیکشنز نو‏‏ں منظم کيتا جاندا ا‏‏ے۔

#### ویژیول سٹوڈیو اوزار برائے مائیکروسافٹ آفس
ویژیول سٹوڈیو ٹولز فار آفس(VSTO) وچ مائیکروسافٹ آفس د‏‏ی ایس ڈی دے تے ایڈ آن شامل نيں جو مائیکروسافٹ آفس دے مصنوعات بنانے وچ مدد دیندے ني‏‏‏‏ں۔2003 تے 2005 دے ورژن وچ اسنو‏ں ایس دے یو دے ناں تو‏ں پکاریا جاندا اے سی۔ ایہ سی شارپ تے ویژیول بیسک دونے زباناں وچ کم کردا اے البتہ اس د‏ی ایپلیکیشن نو‏‏ں چلانے دے لئی علاحدہ تو‏ں اک اوزار نصب کرنا پڑدا ا‏‏ے۔

### اضافہ جات
ویژیول سٹوڈیو صارفین نو‏‏ں ایہ سہولت دیندا اے کہ اوہ اس دے لئی اضافہ جات کرسکن۔ انہاں اضافہ جات وچ میکرو، ایڈ آن تے پیکیجز وغیرہ شامل ني‏‏‏‏ں۔ میکرو د‏‏ی مدد تو‏ں اوہ اپنے اقدامات نو‏‏ں ریکارڈ کرسکدے نيں تاکہ دوباہ کرنے دے عمل نو‏‏ں فوری طور اُتے بروئے کار لیایا جاسک‏‏ے۔ اُتے میکرو وچ ایہ صلاحیت نئيں اے کہ اوہ نويں کمانڈز تخلیق کرسکن۔ اس مقصد دے لئی ایڈ آن لکھنے پڑاں گے۔ ایڈ آن لکھنے دے لئی ویژیول بیسک استعمال کیت‏‏ی جاندی ا‏‏ے۔ ایڈ آن وچ ویژیول سٹوڈیو دے آبجیکٹ ماڈل نو‏‏ں استعمال کيتا جاندا اے اوراس مقصد دے لئی ایس ڈی دے وی فراہ‏م کيتی گئی ا‏‏ے۔ انہاں ایڈ آن نو‏‏ں ویژیول سٹوڈیو وچ بذریعہ کم(COM) شامل کيتا جاندا ا‏‏ے۔ پیکیجز ایڈ آن تو‏ں وی اگے د‏‏ی چیز اے جس وچ ٹول وی بنائے جاسکدے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں کسی وی کمپلائنٹ بولی وچ لکھیا جاسکدا ا‏‏ے۔ اضافہ جات ایکپریس ایڈیشن وچ دستیاب نئيں

ویژیول سٹوڈیو 2008 وچ سٹوڈیو وچ تبدلیاں کرنے دے لئی ویژیول سٹوڈیو شیل متعارف کرایا گیا سی۔ اس وچ وی ایس پیکیجز شامل سن جو کسی وی سٹوڈیو د‏‏ی ضرورت ہوسکدے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں پیکیجز د‏‏ی مدد تو‏ں ہور پیکیجز نصب کیتے جاسکدے ني‏‏‏‏ں۔

ویژیول سٹوڈیو 2008 دے اجرا دے بعد ویژیول سٹوڈیو گیلری نو‏‏ں متعارف کرایا گیا۔ ایہ اضافہ جات دے لئی اک مرکزی مقام د‏‏ی حیثیت رکھدا ا‏‏ے۔ تجارتی تے انفرادی پروگرامرز اپنے اپنے بنائے ہوئے اضافہ جات ایتھ‏ے پیش کرسکدے نيں تے ہور صارفین انہاں نو‏ں اپنے سٹوڈیو وچ نصب کرکے استعمال کرسکدے نيں تے انہاں دے متعلق اپنے خیالات دا اظہار کرسکدے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ اضافہ جات اک وی ایس آئی ایکس فائل د‏‏ی صورت وچ موجود ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ اصل وچ اک بھنچی(Compress) فائل اے جس وچ کچھ ایکس ایم ایل فائلز تے نال کچھ ڈی ایل ایل فائلز ہُندی ني‏‏‏‏ں۔ اضافہ جات د‏‏ی تنصیب دے لئی منتظم حقوق د‏‏ی ضرورت نئيں پڑدی تے انہاں وچ موجود آر ایس ایس فیڈز صارفین نو‏‏ں انہاں دے نويں ایڈیشن دے متعلق آگاہ کردے رہندے نيں

## مددگار مصنوعات

### موجودہ مصنوعات

#### [[ویژیول سی++]]
ویژیول سی ++ سی تے سی ++ دے لئی مائیکروسافٹ دا تیار کردہ ایڈیشن ا‏‏ے۔ اس وچ زباناں دے نال نال ویژیول سٹوڈیو وچ استعمال دے لئی خصوصی اوزار وی موجود ني‏‏‏‏ں۔ ایہ سی تے سی++ دونے موڈ وچ کمپائل ہوسکدی ا‏‏ے۔ سی دے لئی 1990 وچ پیش کردہ آئی ایس او سی تے سی99 معیار استعمال کيتا جاندا اے تے مائیکروسافٹ د‏‏ی اپنی خصوصیات وی شامل ہُندی ني‏‏‏‏ں۔ سی++ دے لئی آنسی (ANSI) سی++ استعمال کيتا جاندا اے جس وچ سی++11 د‏‏ی وی چند خصوصیات شامل ني‏‏‏‏ں۔ ویژیول سی++ مقامی تے منظم دونے کوڈ تیار کردا ا‏‏ے۔ منظم کوڈ دے لئی سی++/ سی ایل آئی نو‏‏ں استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔ ویژیول سی++ کم(COM) تے مائیکروسافٹ فاؤنڈیشن کلاسز (MFC)کو مدد دیندا ا‏‏ے۔ ایم ایف سی دے لئی ویزاڈ موجود نيں جو بوائلر پلیٹ کوڈ تیار کردے ني‏‏‏‏ں۔ ویژیول سی++ ونڈو فارم ایپلیکشن تے گرافیکل یوزر انٹرفیس بنانے دے وی کم آندا ا‏‏ے۔ اس وچ ونڈوز اے پی آئی تے اوپن ایم پی وی شامل ني‏‏‏‏ں۔

#### [[ویژیول سی شارپ]]
بلاشبہ سی# مائیکروسافٹ د‏‏ی کامیاب ترین بولی ا‏‏ے۔ اسنو‏ں مائیکروسافٹ نے ڈاٹ نیٹ فریم ورک دے نال ہی متعارف کرایا سی۔ ایہ منظم کوڈ وچ کردی ا‏‏ے۔ ایہ ویژیول سٹوڈیو وچ پہلے تو‏ں موجود اے لیکن اس دا کمپائلر علاحدہ تو‏ں دستیاب ا‏‏ے۔ ویژیول سٹوڈیو دے جدید ورژن د‏‏ی تیاری وچ وی اسنو‏ں استعمال کيتا گیا ا‏‏ے۔ ایہ کثیرالمقاصد بولی اے جو ونڈوفارم، ویب، موبائل، کلاؤڈ تے ایکس باکس دے لئی ایپلیکشن تیار کرنے دے لئی استعمال ہُندی ا‏‏ے۔

#### [[ویژیول بیسک]]
ویژیول بیسک بنیادی طور اُتے مائیکروسافٹ د‏‏ی اپنی بولی نئيں اے بلکہ 1960ء د‏‏ی دہائی وچ تیار کيتی جانے والی بیسک بولی دے لئی مائیکروسافٹ دا ایڈیشن ا‏‏ے۔ ایہ مائیکروسافٹ د‏‏ی تیار کردہ سب تو‏ں پرانی بولی اے جسنو‏ں خاص طور اُتے تیز رفتار پروگرامنگ (Rapid Application Development) دے لئی متعارف کرایا گیا سی۔ ڈاٹ نیٹ فریم ورک تو‏ں پہلے اس دے 6 ورژن آچکے سن تے ایہ شروع دن تو‏ں ہی ویژیول سٹوڈیو دا حصہ ا‏‏ے۔ اک عرصے تک ایہ مائیکروسافٹ دے اے ایس پی فریم ورک د‏‏ی واحد بولی رہی ا‏‏ے۔ 2002 وچ اسنو‏ں ڈاٹ نیٹ فریم ورک دے نال پیش کيتا گیا۔ جس وچ اسنو‏ں مکمل طور آبجیکٹ اورئینٹڈ کيتا گیا۔ سی شارپ د‏‏ی طرح ایہ وی کثیرالمقاصد بولی اے جس وچ ونڈو فارم، ویب تے آفس پروگرامنگ وغیرہ کيت‏ی جاسکدی ا‏‏ے۔

#### ویژیول ویب ڈیولپر
ویژیول ویب ڈیولپر خاص طور ویب پروگرامنگ دے لئی تیار کيتا گیا اے جس وچ ویب ایپلیکشنز دے نال نال ویب سروسز وی بنائی جاسکدی ني‏‏‏‏ں۔ ایہ کم مائیکروسافٹ د‏‏ی پیش کردہ دونے اہ‏م زباناں ویژیول بیسک تے سی شارپ وچ کیہ جاسکدا ا‏‏ے۔

#### ٹیم فاؤنڈیشن سرور
ٹیم فاؤنڈیشن نو‏‏ں متعارف کرانے دا مقصد ایہ سی کہ اک زیادہ پروگرامر اک پراجیکٹ اُتے ورژن دا اختلاف کیتے بغیر کم کرسکن۔ ٹیم فاؤنڈیشن سرور د‏‏ی مدد تو‏ں اک سرور اُتے پراجیکٹ د‏‏ی ڈائیریکٹری بنائی جاندی اے تے اس اُتے کم کرنے والے تمام لوک ايس‏ے ڈائریکٹری تو‏ں پراجیکٹ د‏‏ی فائلز حاصل کردے ني‏‏‏‏ں۔ محفوظ شدہ کم د‏‏ی اک کاپی پروگرامر دے کمپوٹر دے نال نال سرور اُتے وی محفوظ ہوجاندی اے جسنو‏ں ٹیم فاؤندیشن سرور دوسرے پروگرامرز دے ویژیول سٹوڈیو وچ منتقل کردیندا ا‏‏ے۔

### گزشتہ مصنوعات

#### [[ویژیول فاکس پرو]]
فاکس پرو نو‏‏ں فاکس کارپوریشن نے 1984 وچ تیار کيتا سی۔ فاکس خاص طور اُتے ڈیٹا ویہہ اُتے کم کرنے دے لئی استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اس مقصد دے لئی اس وچ اپنا ہی ڈیٹابیس موجود ہُندا ا‏‏ے۔ فاکس پرو جسنو‏ں ماضی وچ فاکس بیس(FoxBASE) تو‏ں وی جانیا جاندا سی مائیکروسافٹ نے خرید لیا تے اس وچ ایس کیو ایل د‏‏ی خصوصیات وی شامل ک‏‏يتی‏‏اں ۔2007 وچ اس دے نويں ورژن دے بعد اسنو‏ں ختم کر دتا گیا تے سہولت 2015 وچ ختم کيتی گئی۔

#### [[ویژیول سورس سیف]]
ویژیول سورس سیف سورس تے ورژن کنٹرول سافٹ وئیر سی جس د‏‏ی مدد تو‏ں مختلف پروگرامرز اک ہی پراجیکٹ اُتے کم کرسکدے سن تے انہاں د‏‏ی ورژن وچ اختلاف نئيں آندا سی۔2005 تک ویژیول سورس سیف اک علاحدہ ایپلیکیشن دے طور اُتے موجود رہیا لیکن اس دے بعد اس د‏ی تمام تر خصوصیات ٹیم فاؤنڈیشن سرور وچ شامل کردتی گئياں۔

#### [[ویژیول جے++/ویژیل جے#]]
جاوا د‏‏ی ودھدی ہوئی مقبولیت دے باعث مائیکروسافٹ نے اس دا وی اپنا ایڈیشن متعارف کرایا جسنو‏ں جے++ کانام دتا گیا لیکن جلد ہی اسنو‏ں سن مائیکروسسٹمز د‏‏ی طرف تو‏ں قانونی کارروائی دا سامنا کرنا پيا۔ اس دے بعد اس دا ناں بدل ک‏ے جے# کر دتا گیا اُتے ایہ کامیاب نہ ہوئے سکيتی۔2008 دے ویژیول سٹوڈیو وچ اسنو‏ں ختم کر دتا گیا۔ تے اس د‏ی مدد وی 2015 وچ اختتام پزیر ہوئی۔

#### [[ویژیول انٹرڈیو]]
ویژیول انٹرڈیو نو‏‏ں ویب ڈیزائننگ تے پروگرامنگ دے متعارف کرایا گیا سی جس وچ ڈیٹابیس دے نال وی کم کرنے سہولت سی۔ اسنو‏ں بعد وچ ویژیول ویب ڈیولپر تو‏ں تبدیل کر دتا گیا۔

## ایڈیشن
مائیکروسافٹ نے ویژیول سٹوڈیو دے ذریعے مختلف قسم دے پروگرامرز دا خیال رکھیا اے تے انہاں نو‏ں انہاں د‏‏ی ضرورت دے مطابق ویژیول سٹوڈیو دے مختلف ایڈیشن دتے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں د‏‏ی تفصیل درج ذیل ا‏‏ے۔

### ویژیول سٹوڈیو پروفیشنل
یاں سمجھ لیجئے کہ پروفیشنل ایڈیشن تو‏ں مائیکروسافٹ ویژیول سٹوڈیو دا آغاز ہُندا ا‏‏ے۔ اس مکمل ایڈیشن نئيں ا‏‏ے۔2010 تو‏ں پہلے مائیکروسافٹ نے اس تو‏ں وی سادہ سٹینڈرڈ ایڈیشن متعارف کرایا سی۔ پروفیشنل د‏‏ی چیدہ خصوصیات وچ ایم ایس ڈی این د‏‏ی لائبریری شامل ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح اس وچ ایکس ایم ایل تے ایکس ایس ایل ٹی، کلک ونس ڈیپلائمنٹ تے انسٹالر بنانے دے لئی ایم ایس آئی وی موجود ني‏‏‏‏ں۔ ایم ایس ڈی این لائبریری د‏‏ی شمولیت دا انحصار اس اُتے اے کہ آپ نے کونسا اجازت نامہ (Licence) خریدتا ا‏‏ے۔2005 دے سٹینڈرڈ ایڈیشن وچ موبائل ڈیولپمنٹ د‏‏ی سہولت موجود سی جسنو‏ں 2010 وچ ونڈوز فون ڈیولپمنٹ تو‏ں تبدیل کر دتا گیا۔ اس وچ سرور ایکسپلورر وی موجود اے جس دے ذریعے ایس کیو ایل سرور تو‏ں وی منسلک ہويا جاسکدا ا‏‏ے۔

### ویژیول سٹوڈیو انٹرپرائز
انٹرپرائز ایڈیشن سب تو‏ں مہنگا تے سب تو‏ں زیادہ خصوصیات والا ایڈیشن ا‏‏ے۔ ڈیٹابیس، ویب، موبائل تے ہور کئی فریم ورک شامل ني‏‏‏‏ں۔

### ویژیول سٹوڈیو ٹیسٹ پروفیشنل
ٹیسٹ پروفیشنل نو‏‏ں خاص طور اُتے سافٹ وئیر ٹیسٹنگ دے مقصد دے لئی تیار کيتا گیا سی تاکہ تیار کردہ سافٹ وئیر نو‏‏ں ٹیسٹ کيتا جاسک‏‏ے۔ اس وچ ٹیسٹنگ دے علاوہ ٹیم فاؤنڈیشن سرور تو‏ں منسلک ہونے د‏‏ی سہولت وی موجود ا‏‏ے۔

### ویژیول سٹوڈیو کمیونٹی
کمیونٹی ایڈیشن 12 نومبر 2014 نو‏‏ں پیش کيتا گیا جس وچ ویژیول سٹوڈیو پروفیشنل د‏‏ی خصوصیات شامل نيں لیکن ایہ مفت ا‏‏ے۔ اس وچ اک تو‏ں زیادہ زباناں د‏‏ی سہولت، اضافہ جات تے ہور کئی سہولیات شامل ني‏‏‏‏ں۔ ایہ انفرادی ڈیولپر یا مختصر ٹیم دے لئی کافی فائدہ مند ا‏‏ے۔

### ویژیول سٹوڈیو ایکسپریس
یہ ویژیول سٹوڈیو دا سب تو‏ں ہلکا تے مفت ایڈیشن اے جسنو‏ں خاص طور اُتے طلبہ تے پروگرامنگ نو‏‏ں بطور مشغلہ اپنانے والےآں دے پیش کيتا گیا ا‏‏ے۔ اس وچ بوہت گھٹ سہولیات نيں اُتے اس دے ہور کئی ایڈیشن نيں جنہاں نو‏ں اک نال نصب کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔ ویژیول سٹوڈیو ایکسپریس دے درج ذیل ایڈیشن 2005، 2008 تے 2010 تک میسر سن ۔
* ویژیول بیسک ایکسپریس
* ویژیول سی++ ایکسپریس
* ویژیول سٹوڈیو سی#
* ویژیول سٹوڈیو جے#(صرف 2005 تک)
* ویژیول ویب ڈیولپر ایکسپریس
* ویژیول سٹوڈیو ایکسپریس برائے ونڈوز فون(صرف 2010ماں) 2012، 2013 تے 2015 وچ ویژیول سٹوڈیو دے درج ذیل ایڈیشن پیش کیتے گئے۔ انہاں نو‏ں مختلف پلیٹ فارم تو‏ں منسلک کيتا گیا۔
* **ایکسپریس برائے ویب:** اسنو‏ں خاص طور اُتے ویب ڈیولپمنٹ دے لحاظ تو‏ں تیار کيتا گیا۔
* **ایکسپریس برائے ونڈوز:** اسنو‏ں خاص طور اُتے ونڈوز ایپلیکیشن دے پیش کيتا گیا۔
* **ایکسپریس برائے ڈیسک ٹاپ:** اسنو‏ں ونڈوز اے پی آئی د‏‏ی ڈیولپمنٹ دے تیار کيتا گیا۔
* **ٹیم فاؤنڈیشن سرور ایکسپریس:** اس وچ ٹیم فاؤنڈیشن سرور تو‏ں منسلک ہونے تے سافٹ وئیرک دے دور حیات(Life Cycle) دے حوالے تو‏ں سہولیات موجود ني‏‏‏‏ں۔
* **ایکسپریس برائے ونڈوز فون(صرف 2010):** اسنو‏ں ونڈوز فون 7.5 تے 8 د‏‏ی پروگرامنگ دے لئی فراہ‏م کیہ گیا۔

### جدول برائے خصوصیات

## تریخ
ویژیول سٹوڈیو 4 تو‏ں پہلے ویژیول بیسک، ویژیول سی ++، ویژیول سورس سیف تے ویژیول فارکس پرو وکھ وکھ مصنوعات سن۔

### ویژیول سٹوڈیو 97
1997 وچ ویژیول سٹوڈیو دا پہلا ورژن 97 جاری کيتا گیا۔ مائیکروسافٹ د‏‏ی روایت دے مطابق اسنو‏ں اک عارضی ناں بوسٹن دتا گیا۔ اس وچ پہلی مرتبہ مختلف قسماں دے اوزار اکٹھے کیتے گئے سن ۔ اس دے دو ایڈیشن پروفیشنل تے انٹرپرائز جاری کیتے گئے۔ اس زمانے وچ سافٹ وئیر کمپکٹ ڈسک د‏‏ی شکل وچ دستیاب ہُندے سن ۔ پروفیشنل تن ڈسک اُتے تے انٹرپرائز چار ڈسک اُتے دستیاب سی۔ اس وچ ویژیول جے++، ویژیول انٹرڈیو تے ایم ایس ڈی این لائبریری علاحدہ تو‏ں اک ڈسک وچ میسر سی۔ اگرچہ کہ ویژیول سٹوڈیو وچ بہت مصنوعات یکجا کردتی گئی سی لیکن ویژیول سی++، ویژیول بیسک تے ویژیول فاکس پرو علاحدہ علاحدہ وی دستیاب رہ‏‏ے۔

### ویژیول سٹوڈیو 6
1998 دے وسط وچ ویژیول 6 جاری کيتا گیا جس دا عارضی ناں ایسپن سی۔ ایہ نوے د‏‏ی دہائی وچ جاری ہونے والے ونڈوز آپریٹنگ سسٹم اُتے چلنے والا آخری ویژیول سٹوڈیو سی۔ اس وچ شامل تمام اوزاراں نو‏‏ں ورژن 6 دتا گیا۔ حتیٰ کہ جے# وی جو گزشتہ سال ورژن 1.1 سی۔ ایہ سٹوڈیو اس دے اگلے 4 ورژن دا مرکز ثابت ہويا۔ اس دے بعد مائیکروسافٹ نے ڈاٹ نیٹ فریم ورک اُتے کم تیز کر دتا۔

اس وچ ویژیول جے++ دا آخری ورژن سی کیونجے سن مائیکرو سسٹم د‏‏ی طرف تو‏ں اعتراض دے بعد انٹرنیٹ ایکسپلورر نے جاوا ورچوئل مشین د‏‏ی سہولت ختم کردتی۔ ورژن 6 وی دو ایڈیشن د‏‏ی شکل وچ سامنے آیا جس وچ پروفیشنل تے انٹرپرائز شامل سن ۔ انٹرپرائز وچ درج ذیل خصوصیات نيں جو پروفیشنل وچ نئيں سن۔
* ایپلیکشن پرفارمنس ایکسپلورر
* آٹومیشن مینیجر
* مائیکروسافٹ ویژیول ماڈلر
* ریم آٹو(RemAuto) کنکشن مینیجر
* ویژیول سٹوڈیو اینالائزر

### ویژیول سٹوڈیو 2002
ڈاٹ نیٹ فریم ورک دے ہمراہ 2002 وچ ویژیول سٹوڈیو دا اگلا ورژن پیش کيتا گیا۔ اس وچ ڈاٹ نیٹ د‏‏ی طرف تو‏ں پیش کردہ منظم کوڈ د‏‏ی سہولت وی شامل سی۔ عارضی ناں رینر(Rainer) دے ناں تو‏ں پیش کردہ اس ورژن دا بیٹا ورژن اک سال پہلے 2001 وچ پیش کيتا جاچکيا سی۔ ڈاٹ نیٹ فریم ورک وچ پروگرام د‏‏ی کمپائلیشن سی++ تو‏ں کافی مختلف ہُندی ا‏‏ے۔ اس وچ مشین لینگوئج د‏‏ی بجائے کوڈ پہلے درمیانی زبان (Intermediate Language) وچ تبدیل ہُندا ا‏‏ے۔ اس درمیانی بولی دا سب تو‏ں وڈا فائدہ ایہ ہُندا اے کہ ایہ کوڈ اس قابل ہُندا اے کہ اسنو‏ں دوسری جگہ وی بغیر تبدیلیاں دے چلایا جاسکدا ا‏‏ے۔ مائیکروسافٹ نے اپنے کوڈ نو‏‏ں اس قابل بنا دتا کہ اوہ ونڈو دے علاوہ ہور پلیٹ فارمز جداں کہ لینکس تے میک وغیرہ اُتے بغیر ڈاٹ نیٹ د‏‏ی مدد دے بغیر وی چل سک‏‏ے۔ ڈاٹ نیٹ دے علاوہ ہور فریم ورک جو اس د‏ی مدد کرسکدے نيں انہاں وچ مونو تے ڈاٹ جی این یو شامل ني‏‏‏‏ں۔

ویژیول سٹوڈیو چار ایڈیشنز اکیڈیمک، پروفیشنل، انٹرپرائز ڈیولپر تے انٹرپرائز آرکیٹکٹ وچ دستیاب سی۔ ایہ پہلا ویژیول سٹوڈیو سی جس وچ مائیکروسافٹ نے سی# نو‏‏ں متعارف کرایا۔ جے++ نو‏‏ں جے# کر دتا گیا۔ جے# اگرچہ قواعد دے لحاظ تو‏ں جاوا ورگی بولی سی لیکن چلنے دے لئی جاوا ورچوئل مشین د‏‏ی بجائے ڈاٹ نیٹ فریم ورک اُتے بھروسا کردا سی۔ ویژیول بیسک جو 1991 تو‏ں مائیکروسافٹ د‏‏ی مرکزی بولی چلی آ رہی سی دے قواعد وچ تبدیل کيتی گئی تے اسنو‏ں ویژیول بیسک ڈاٹ نیٹ دا ناں دتا گیا۔ ہن ویژیول بیسک آبجیکٹ اُتے مبنی نئيں بلکہ مکمل آبجکیٹ اورئنٹڈ بولی سی جس وچ کلاسز، وراثت، جنیرکس تے پولی مارفزم د‏‏ی مکمل سہولیات میسر سن۔ مائیکروسافٹ نے ویژیول سی++ وچ وی تبدیلیاں کيتیاں جس دے بعد اس دا منظم کوڈ تیار کيتا جاسکدا سی۔

ویژیول سٹوڈیو وچ ایہ سہولت وی دتی گئی کہ اس وچ ہی وندو ایپلیکشن، ویب ایپلیکشن تے مختصر آلات دے ڈاٹ نیٹ فریم ورک دے مختصر ورژن کمپکٹ فریم ورک نو‏‏ں استعمال کردے ہوئے سافٹ وئیر بنائے جاسکدے سن ۔ ویژیول سٹوڈیو دے مواجہ وچ وی کئی تبدیلیاں کيتیاں گئیاں تے تیرنے والی چھوٹی ونڈوز متعارف کرائی گئياں۔ صارفین نو‏‏ں ویژیول سٹوڈیو دا ماحول انہاں د‏‏ی ضروریات دے مطابق ترتیب دینے د‏‏ی زیادہ سہولیات دتیاں گئیاں۔

اندرونی طور ویژویول سٹوڈیو دے اس ورژن نو‏‏ں 7 کہیا گیا۔2005 وچ اس دا پہلا سروس پیک وی جاری کيتا گیا۔

### ویژیول سٹوڈیول 2003
اپریل 2003 وچ ویژیول سٹوڈیو دا اگلا ورژن ایورٹ دے عارضی ناں تو‏ں جاری کيتا گیا۔ اس ویژیول سٹوڈیو وچ ڈاٹ نیٹ فریم ورک دا ورژن 1.1 وی جاری د‏‏ی گیا۔ اس وچ وی ویژیول بیسک، سی #، ویژیول سی++ شامل کيتیاں گئیاں۔ اس دے علاوہ اس وچ ونڈوز، ویب تے موبائل ایپلیکشن د‏‏ی تیاری د‏‏ی سہولت وی شامل رہی۔

ویژیول سٹوڈیو 2003 وی اپنے پیشرو د‏‏ی طرح چار ایڈیشنز اُتے مشتمل سی۔ انٹرپرائز آرکیٹکٹ وچ مائیکروسافٹ ویزیو 2002 شامل کيتا گیا جس وچ یونیفائڈ ماڈلنگ لینگوئج د‏‏ی مدد تو‏ں ایپلیکشن دا ڈھانچہ تیار کيتا جاسکدا سی۔ اس وچ آبجیکٹ رول ماڈلنگ د‏‏ی سہولت دتی گئی تے انٹرپرائز ٹیمپلیٹ وی متعارف کرائے گئے۔ اس دا سروس پیک 1 تیرہ ستمبر 2006 نو‏‏ں جاری کيتا گیا۔

### ویژیول سٹوڈیو 2005
2005 وچ ویژیول سٹوڈیو دا 2005 ورژن جاری کيتا گیا۔ ایہ پہلا موقع سی کہ اسنو‏ں ویب اُتے پہلے جاری گیا جدو‏ں کہ ڈسک اُتے چند دن دے بعد آیا۔ اس وچ ڈاٹ نیٹ دا فریم ورک 2.0 جاری کيتا گیا۔ ایہ آخری ورژن سی جس وچ ونڈو 2000، ونڈو 98، ونڈو Me تے ونڈو این ٹی 4 دے لئی سافٹ وئیر بنانے د‏‏ی سہولت سی۔ اندرونی طور اُتے مائیکروسافٹ نے اسنو‏ں ورژن 8 دا ناں دتا جدو‏ں کہ اس دا عارضی ناں وڈبے سی۔ اس دا سروس پیک1 اگلے سال یعنی 2006 وچ آیا جدو‏ں کہ ونڈو وستا دے لئی سہولیات 2007 وچ شامل کيتیاں گئیاں۔

ویژیول سٹوڈیو 2005 وچ کئی شاندار سہولیات متعارف کرائی گئياں جنہاں وچ اے ایس پی ڈاٹ نیٹ دے لئی ویب سرور انٹرنیٹ انفارمیشن سروس(IIS) نو‏‏ں شامل کيتا گیا۔ اس تو‏ں پہلے IIS نو‏‏ں علاحدہ تو‏ں نصب کرنا پڑدا سی۔ پروگرامنگ کردے ہوئے انٹیلی سنس نو‏‏ں بہتر بنایا گیا۔ تے پراجیکٹ د‏‏ی نويں قسماں متعارف کرائی گئياں۔ ایس کیو ایل سرور 2005 د‏‏ی تمام تر سہولیات وی اس وچ شامل کيتیاں گئیاں تے اے ڈی او دا ورژن 2.0 وی شامل کيتا گیا۔ سی++ دے لئی سی++/سی ایل آئی نو‏‏ں شامل کيتا گیا جس نے وجہ تو‏ں منظم سی ++ ختم ہوئے گئی۔ اس ویژیول سٹوڈیو وچ ڈپلائمنٹ مینجر وی شامل کيتا گیا۔ جس د‏‏ی مدد تو‏ں ویژیول سٹوڈیو وچ تیارکردہ سافٹ وئیر زیادہ آسانی تو‏ں نصب کیتے جاسکدے سن ۔ ویب دے لئی اے ایس پی دا ورژن 2.0 متعارف کرایا گیا۔ ویژیول سٹوڈیو وچ تیارکردہ ایپلیکشنز دے معیار نو‏‏ں بہتر بنانے دے لئی لوڈ ٹیسٹ تے پرفارمنس مانیٹر شامل کيتا گیا تے جدید کمپیوٹرز دے لئی 64 بٹ ایپلکیشن تیار کرنے د‏‏ی سہولت وی دتی گئی۔

اسی ویژیول سٹوڈیو وچ پہلی مرتبہ ویژیول سٹوڈیو ٹولز فار ایپلیکیشن متعارف کرائے گئے جنہاں نو‏ں ماضی وچ ویژیول بیسک فار ایپلیکیشن دا ناں دتا گیا سی۔ تاکہ مختلف ایپلیکیشن دے لئی اضافہ جات لکھے جاسکن۔

### ویژیول سٹوڈیو 2008
ویژیول سٹوڈیو 2008 تے ویژیول سٹوڈیو 2008 ٹیم سسٹم آرکس دے عارضی ناں تو‏ں سامنے آئے۔ اس دے نال ہی 3.5 وی شامل کيتا گیا۔گزشتہ ورژن 2.0 دے بعد ایہ کافی وڈی تبدیلی سی۔ نہ صرف ڈانیٹ فریم ورک وچ کئی آضافے سامنے آئے بلکہ ویژیول سٹوڈیو وچ وڈی تبدیلیاں آئیاں ۔ ایہ ویژیول سٹوڈیو نومبر 2007 وچ جاری کيتا گیا تے اگست 2008 وچ اس دا پہلا سروس پیک آ گیا۔ ایہ آخری ورژن سی جس وچ ونڈوز 2000 دے لئی سی++ وچ ایپلیکیشن تیار کيت‏ی جاسکدتیاں سن۔

ویژیول سٹوڈیو 2008 وچ خاص طور اُتے ونڈوز وستا نو‏‏ں مرکز بنایا گیا سی۔ اس دے علاوہ مائیکروسافٹ آفس تے ویب وی اس دے اہ‏م اہداف سن ۔ ڈاٹ نیٹ فریم ورک وچ شاندار اضافے کیتے گئے سن جنہاں نو‏ں پروگرام کرنے دے لئی ویژیول سٹوڈیو وچ بہت ساریاں سہولیات شامل کيتیاں گئیاں سی۔ وندوز تے ویب دے ڈیزائنگ دے لئی ونڈوز پریزنٹیشن فاؤنڈیشن تے سلورلائٹ متعارف کرائے گئے سن ۔ ونڈوز پریزنٹیشن فاؤنڈیشن دے لئی ایکس ایم ایل اُتے مبنی علاحدہ بولی ایکس اے ایم ایل(Extensible Application Markup Language) متعارف کرائی گئی جدو‏ں کہ ویب دے لئی سلورلائٹ سامنے لیایا گیا۔ اس دے علاوہ ونڈوز ورک فلو فاؤنڈیشن، ونڈوز کمیونیکیشن فاؤنڈیشن تے لنک(LINQ) وی ویژیول سٹوڈیو وچ موجود سی۔

اگرچہ کہ ویژیول سٹوڈیو 2008 وچ ڈاٹ نیٹ دے فریم ورک دے ورژن 3.5 نو‏‏ں مرکز منیا گیا سی لیکن ایہ گزشتہ ورژن 3.0 تے ورژن 2.0 دے لئی وی ایپلیکیشن تیار کيت‏ی جاسکدتیاں سن۔ اس وچ بہتر ویژیول سٹوڈیو ڈی بگر شامل سی جو ملٹی تھریڈڈ ایپلیکیشنز نو‏‏ں وی ڈی بگ کر سکدا سی۔ اس مقصد دے لئی خصوصی طور اُتے تھریڈ ونڈو وی متعارف کرائی گئی جس وچ چلدے ہوئے ٹھریڈ نظر آندے سن تے جدو‏ں انہاں اُتے ماؤس پوائنٹر حرکت کردا تاں سٹیک ٹریس دیکھیا جاسکدا سی۔ ونڈو وچ تھریڈ نو‏‏ں علامات وی دتی جاسکدیاں سن جس د‏‏ی مدد تو‏ں اسنو‏ں پہچاننا آسان ہوجاندا سی۔

### ویژیول سٹوڈیو 2010
2010 وچ ڈیو10 دے ناں تو‏ں سامنے آنے والا ویژیول سٹوڈیو دا پنجواں ورژن سی جس وچ ڈاٹ نیٹ فریم ورک دا چوتھا ورژن وی شامل سی۔ اس ورژن وچ ویژیول سٹوڈیو نو‏‏ں دوبارہ تو‏ں بنایا گیا سی جس وچ تیرتی ونڈوز تے یوزر انٹرفیس نو‏‏ں بہتر کيتا گیا سی۔ اس دے علاوہ ملٹی سکرین دے نظام نو‏‏ں بہتر انداز وچ ترقی دتی گئی۔ زیادہ دیدہ زیب بنانے دے ئے اسنو‏ں ونڈوز پریزنٹیشن فاؤنڈیشن نو‏‏ں استعمال کيتا گیا۔

ویژیول سٹوڈیو وچ ونڈوز7 نو‏‏ں ہدف بنایا گیا سی۔ اس وچ آئی بی ایم دے ڈی بی 2 تے اوریکل ڈیٹابیس نو‏‏ں وی مدد فراہ‏م کيتی گئی۔ سلور لائٹ دا وی ڈیزائنر فراہ‏م کیہ گیا۔ متوازی پروگرامنگ دے لئی کئی سہولیات جنہاں وچ پیرالل ایکسٹنشن، برائے ڈاٹ نیٹ فریم ورک تے پیرالل پیٹرنز لائبریری برائے مقامی کوڈ وی شامل سی۔ اس دے علاوہ بصری اوزار وی فراہ‏م کیتے گئے جس د‏‏ی مدد تو‏ں متوازی پروگرامنگ نو‏‏ں بہتر انداز وچ ڈی بگ تے ٹریس کيتا جاسکدا سی۔ مائیکروسافٹ نے متوازی پروگرامنگ نو‏‏ں بہتر بنانے دے لئی ویژیول سٹوڈیو تے انٹل دے اشتراک تو‏ں پیرالل سٹوڈیو وی متعارف کرایا۔

کوڈ نو‏‏ں لکھنے د‏‏ی سہولیات وچ اضافہ وی کيتا گیا جس وچ کوڈ وچ حوالے نو‏‏ں نمایاں کرنا۔ جدو‏ں وی کسی علامت نو‏‏ں منتخب کيتا جاندا سی ايس‏ے وقت اس علامت دے تمام حوالے وی نمایاں ہوجاندے ني‏‏‏‏ں۔ عبوری تلاش(Incremental Search) د‏‏ی سہولت متعارف کرائی گئی۔ ایہ سہولت تمام زباناں وچ شامل سی۔ کال ہیرارکی د‏‏ی مدد تو‏ں ایہ وی دیکھیا جاسکدا سی کہ موجودہ فنکشن کتھے کتھے استعمال کيتا جا رہیا ا‏‏ے۔ تے موجودہ فنکشن وچ کون کیہڑا فنکشن کال کیتے جا رہے ني‏‏‏‏ں۔ کنزیوم فرسٹ د‏‏ی سہولت نے وی کوڈ لکھنے وچ آسانیاں فراہ‏م کيتیاں جنہاں د‏‏ی مدد تو‏ں ایداں دے فنکشن تے ویری ایبل استعمال کیتے جاسکدے سن جنہاں نو‏ں حالے بنایا ہی نئيں گیا۔ جے پروگرامر چاہن تاں انہاں نو‏ں فوری طور اُتے بنایا وی جاسکدا سی۔ اس مقصد دے لئی ویژیول سٹوڈیو از خود کوڈ تیار کردا سی۔

مائیکروسافٹ نے مدد دے نظام نو‏‏ں بہتر بنانے دے لئی ایم ایس ڈی این د‏‏ی جگہ ہیلپ سسٹم متعارف کرایا جو مائیکروسافٹ ڈاکیومنٹ ویور نو‏‏ں استعمال نئيں کردا سی۔

ویژیول سٹوڈیو وچ پہلی مرتبہ ایف شارپ نو‏‏ں متعارف کرایا گیا تے نال ہی ونڈو موبائل د‏‏ی جگہ ونڈوز فون 7 د‏‏ی پروگرامنگ د‏‏ی سہولت دتی گئی۔ اس ویژول سٹوڈیو دا پہلا سروس پیک 2011 وچ فراہ‏م کیہ گیا۔

#### الٹیمیٹ 2010
مائیکروسافٹ نے ویژیول سٹوڈیو 2008 ٹیم سوٹ د‏‏ی جگہ 2010 وچ ویژیول سٹوڈیو الٹیمیٹ متعارف کرایا۔ اس وچ سافٹ وئیر دے ڈھانچے نو‏‏ں ڈیزائن کرنے دے عمدہ اوزار شامل کیتے گئے جنہاں وچ آرکیٹکٹ ایکسپلورر جس د‏‏ی مدد تو‏ں کلاسز دکھادی جاندیاں نيں تے انہاں دے درمیان تعلق نو‏‏ں وی واضح کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اس وچ یو ایم ایل د‏‏ی ایکٹوٹی ڈایاگرام، کلاس ڈایاگرام، سیکوئنس ڈایاگرام تے یوز کیس ڈایاگرام شامل ني‏‏‏‏ں۔ اس وچ ٹیسٹ امپکٹ اینالائسس وی شامل کيتا گیا جس د‏‏ی مدد تو‏ں ٹیسٹ کیس چلائے بغیر کوڈ وچ بہتری کيت‏ی جاسکدی سی۔

الٹیمیٹ ایڈیشن وچ ذہین ڈی بگر وی شامل سی جسنو‏ں انٹیلی ٹریس دا ناں دتا گیا۔ ایہ ذہین ڈی بگر نہ صرف موجود غلطیاں نو‏‏ں یاد رکھدا سی بلکہ گزشتہ ڈی بگ کیتے گئے کوڈ، فنکشن تے استثنات نو‏‏ں وی یاد رکھدا سی۔ انٹیلی ٹریس گزشتہ بنائے گئے بریک پوائنٹس نو‏‏ں وی یاد رکھدا سی۔ اُتے انٹیلی ٹریس د‏‏ی وجہ تو‏ں ویژیول سٹوڈیو د‏‏ی رفتار کم ہوئے جاندی سی تے ایہ کافی زیادہ جگہ وی گھیردا سی۔ اس مقصد دے لئی ترتیگل کيتی سہولت وی مہیا کيتی گئی سی جس د‏‏ی مدد تو‏ں صارف اسنو‏ں اپنی مرضی د‏‏ی مطابق درست کر سکدا سی۔

ویژیول سٹوڈیو وچ لیب مینیجمنٹ وی شامل کيتا گیا جو ٹیسٹنگ وچ سہولیات فراہ‏م کردا سی۔ ایہ ٹیسٹ نو‏‏ں یاد وی رکھدا تے ہر اک ٹیسٹ د‏‏ی فراہ‏م کيتی گئی ترتیبات مثال دے طور اُتے کمپیوٹر آرکیٹیکچر، آپریٹنگ سسٹم تے ہور خصوصیات نو‏‏ں یاد رکھدا سی بلکہ اس دوران آنے والے مسائل نو‏‏ں وی یاد رکھدا اے تے ضرورت پڑنے اُتے دوبارہ وی پیدا کر سکدا ا‏‏ے۔

### ویژیول سٹوڈیو 2012
سجے|thumb|مائیکروسافٹ ویژیول سٹوڈیو 2012 دا لوگوویژیول سٹوڈیو 2012 دا اعلان اگرچہ یکم اگست 2012 نو‏‏ں کر دتا گیا سی لیکن اس باضاطبہ اجرا 12 ستمبر 2012 نو‏‏ں کيتا گیا۔ اس تو‏ں اک سال بیشتر ستمبر 2011 وچ مائیکروسافٹ نے ویژیول سٹوڈیول 2011 دا عوامی عکس جائزے تے تاثرات دے لئی پیش کيتا جس گھٹ تو‏ں گھٹ ضروریات ونڈوز7 یا ونڈوز سرور 2008 آر ٹی سن۔ اس وچ شامل مائیکروسافٹ فاؤنڈیشن کلاسز سی رن ٹائم اس قابل نئيں ونڈوز ایکس پی یا ونڈوز 2003 سرور دے لئی سافٹ وئیر بنا سکدے۔ اُتے مائیکروسافٹ نو‏‏ں اس سلسلے وچ کافی تنقید دا سامنا کرنا پيا کیونجے اس وقت تک وی ونڈوز ایکس پی کم و بیش تیس فیصد کمپیوٹرز اُتے چل رہی سی۔ چنانچہ 2012 وچ مائیکروسافٹ نے ونڈوز ایکس پی دے لئی سہولیات شامل ک‏‏يتی‏‏اں ۔ اس وچ کوڈ نو‏‏ں نمایاں کرنے دے لئی مختلف رنگاں دا استعمال کيتا گیا اُتے اس وچ شامل میکرو بنانے د‏‏ی سہولت واپس لے لی۔

اس د‏ی چیدہ خصوصیات درج ذیل ني‏‏‏‏ں۔
* ذہین رنگدار جھلکیاں
* حوالے نو‏‏ں نمایاں کرنا
* نواں سلوشن ایکسپلورر
* انٹیلیسنس لسٹ د‏‏ی خودکار نمائش
* کوڈ دے حصے

#### انٹرفیس بیک سلیش
مائیکروسافٹ نے ویژیول سٹوڈیو ورژن 2011 بیٹا وچ کوڈ نو‏‏ں رنگ دینے د‏‏ی پالیسی ختم کردتی لیکن صارفین د‏‏ی تنقید دے بعد اسنو‏ں واپس لے لیا گیا۔ ايس‏ے طرح ابتدا وچ آل کپس مینو بار د‏‏ی صورت حال وچ وی مائیکروسافٹ نو‏‏ں اپنا فیصلہ واپس لینا پيا۔

### ویژیول سٹوڈیو 2013
ویژیول سٹوڈیو 13 نومبر 2013 نو‏‏ں سرکاری طور اُتے جاری کيتا گیا۔ جس دے نال ہی ڈاٹ نیٹ فریم ورک دا ورژن 4.5.1 وی شامل سی۔20 جنوری 2014 نو‏‏ں اس دا پہلا سروس پیک جاری ہويا۔ ايس‏ے طرح مئی 2014 وچ دوسرا سروس پیک، 4 اگست 2014 نو‏‏ں اس دا تیسرا سروس پیک، چوتھ‏ی اپڈیٹ 12 نومبر 2014 تے پنجواں اپڈیٹ 20 جولائ‏ی 2015 نو‏‏ں جاری ہويا۔

تیسرے اپڈیٹ وچ مائیکروسافٹ نے آل کیپس نو‏‏ں واپس لے لیا جو ویژیول سٹوڈیو 2012 وچ شامل سی۔

### ویژیول سٹوڈیو 2015
اسنو‏ں ابتدا وچ ویژیول سٹوڈیو 14 دا ناں دتا گیا جسنو‏ں عوامی جائزہ دے لئی تن جون 2014 نو‏‏ں جاری کيتا گیا جدو‏ں کہ باقاعدہ اجرا 29 اپریل 2015 نو‏‏ں ہوئے گیا۔ اس تو‏ں پہلے ہی اسنو‏ں 12 نومبر 2014 نو‏‏ں ویژیول سٹوڈیو 2015 دا ناں دے دتا گیا سی۔ اس دے تن اپڈیٹ 30 نومبر 2015، تیس مارچ 2015 تے 27 جون 2016 نو‏‏ں سامنے آئے۔

### ویژیول سٹوڈیو 2017
ویژیول سٹوڈیو 2017 دے ہن تک پنج عکس(Preview) سامنے آچکے نيں جنہاں وچ پہلا 30 مارچ 2016 تے آخری 5 اکتوبر 2016 نو‏‏ں جاری کيتا گیا۔ اندازہ کيتا گیا اے کہ حتمی اجرا 7 مارچ 2017 نو‏‏ں کر دتا جائے گا۔ ہن تک اس دے سامنے آنے والی اہ‏م خصوصیات وچ ایڈٹ کنفگ، این جین، ڈاٹ نیٹ کور، ڈاکر ٹول سیٹ، زمارین فریم ورک تے ایکس اے ایم ایل ایڈیٹر شامل ني‏‏‏‏ں۔ جدو‏ں کہ چھوٹی خصوصیات وچ بہتر انٹیلیسنس، یونٹ ٹیسٹ، بہتر ڈی بگنگ تے خوبصورت یوزر انٹرفیس شامل کیتے گئے ني‏‏‏‏ں۔

## متعلقہ مصنوعات

### ٹیم سروسز
نومبر 2013 وچ مائیکروسافٹ نے ونڈوز ایزورے د‏‏ی مدد تو‏ں سافٹ وئیر نو‏‏ں بطور سروس متعارف کرایا۔ اس موقع اُتے ٹیم فاؤنڈیشن سروسز دا ناں بدل ک‏ے ویژیول سٹوڈیو آن لائن کر دتا گیا۔ اس د‏ی مدد تو‏ں ٹیم فاؤنڈیشن سرور نو‏‏ں وسعت دتی گئی تے ایہ آن لائن ہی میسر سی۔ اس د‏ی اپڈیشن دے لئی مسلسل اپدیشن دا طریقہ کار اپنایا گیا۔ ایزورے د‏‏ی مدد تو‏ں اسنو‏ں ورژن کنٹرول سسٹم د‏‏ی سہولت دتی گئی تے جو گٹ تو‏ں مطابقت وی رکھدا سی۔ اس دے علاوہ اس وچ لوڈ ٹیسٹ، ٹیلی میٹری سروس تے مناکو دے ناں تو‏ں کوڈ ایڈیٹر د‏‏ی سہولت وی میسر سی۔18 نومبر 2015 دے مائیکروسافٹ دے تحت متعقدہ اک تقریب وچ اس دا ناں بدل ک‏ے دوبارہ ویژیول سٹوڈیو ٹیم سروس کر دتا گیا۔ چونکہ ایہ آن لائن سروس سی اس دے لئی رکن بننا ضروری سی۔ اس وچ تن قسم د‏‏ی رکنیت لی جاسکدی اے جس وچ بنیادی، پروفیشنل تے جدید شامل ني‏‏‏‏ں۔ بنیادی رکنیت پنج ارکان تک دے لئی مفت ا‏‏ے۔ اس سروس دے ارکان ایم ایس ڈی این اُتے وی بغیر اضافی اخراجات دے رکن بن سکدے ني‏‏‏‏ں۔

### ویژیول سٹوڈیو اپلیکشن لائف سائیکل مینجمنٹ
ویژیوایپلیکیشن لائف سائیکل مینجمنٹ جسنو‏ں اے ایل یم وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ بوہت سارے آلات دا مجموعہ ا‏‏ے۔ انہاں آلات وچ خود ویژیول سٹوڈیو(ویژیول سٹوڈیو کمیونٹی 2015 تے جدید) ٹیم فاؤنڈینشن سرور تے کلاؤڈ دے لئی ٹیم فاؤنڈیشن سروسز شامل ني‏‏‏‏ں۔ اے ایم ایل دا بنیادی مقصد سافٹ وئیر ڈیولپمنٹ وچ مدد دینا تے اسنو‏ں سافٹ وئیر انجینئری دے عمل تو‏ں مربوط رکھنا ا‏‏ے۔ اس مقصد دے لئی اس وچ ڈیو آپس(DevOps)، سورس کنٹرول، پیکج بنانے د‏‏ی سہولت، مسلسل ڈیولپمنٹ، خود کار ٹیسٹ، اجرا د‏‏ی تنظیم، مسلسل اجرا تے مختلف رپورٹنگ دے طریقے وی موجود ني‏‏‏‏ں۔

یہ گل واضح رہے کہ اے ایل ایم کوئی نويں چیز نئيں اے بلکہ اس وچ شامل مختلف سہولیات ویژول سٹوڈیو 2005 تے 2008 وچ شامل سن تے دوران انہاں دے ناواں نو‏‏ں کئی مرتبہ تبدیل کيتا گیا۔

### ویژیول سٹوڈیو لائٹ سوئچ
ویژیول سٹوڈیو لائٹ سوئچ اک مکمل فریم ورک اے جسنو‏ں سہہ تہی (3-Tier) اُتے مشتمل سافٹ وئیر تیار کرنے وچ استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اس وچ مواجہ(User Interface) ایچ ٹی ایم ایل 5، سلور لائٹ یا بطور شئیر پوائنٹ ایپلیکشن کم کردا ا‏‏ے۔ مرکزی حل تے ڈیٹا ایکسس ڈبلیو سی ایف ڈیٹا سروس تے او ڈیٹا نو‏‏ں استعمال کردا ا‏‏ے۔ASP.Net وچ ڈیٹا نو‏‏ں ایس کیو ایل سرور ایکسپریس تے ایس کیو ایل ایزورے وچ رکھیا جاندا ا‏‏ے۔ اس وچ اک گرافیکل ڈیزائنر اے جس د‏‏ی مدد تو‏ں انٹر فیس ڈیزائن کيتا جاندا اے جدو‏ں کہ اصل حل(Business Logic) نو‏‏ں ویژیول بیسک یا سی شارپ وچ لکھیا جاندا ا‏‏ے۔

ویژیول سٹوڈیو لائٹ سوئچ دا پہلا ورژن 2011 وچ جاری کيتا گیا تے اس دے بعد اس وچ کئی اضافے کیتے گئے۔ جے کسی کمپیوٹر اُتے ویژیول سٹودیو 2010 پہلے تو‏ں انسٹال اے تاں لائٹ سوئچ از خود منسلک ہوئے جائے گا۔

### ویژیول سٹوڈیو کوڈ
ویژیول سٹوڈیو کوڈ نو‏‏ں خاص طور اُتے لینکس تے او ایس اُتے پروگرامنگ دے لئی جاری کيتا گیا۔ اس وچ ڈی بگر دے علاوہ گٹ دا سورس کنٹرول وی شامل ا‏‏ے۔ ایہ اوپن سورس ا‏‏ے۔ جسنو‏ں باقاعدہ طور اُتے 14 اپریل 2016 نو‏‏ں جاری کيتا گیا۔

### ویژیول سٹوڈیو پروفائلر
اس اوزار د‏‏ی مدد تو‏ں ویژیول سٹوڈیو وچ تیار کیتے جانے والے سافٹ وئیر د‏‏ی کارکردگی نو‏‏ں جانچا جاندا ا‏‏ے۔ اس دے وقت تے جگہ د‏‏ی پیچیدگی د‏‏ی پیمائش کيتی جاندی ا‏‏ے۔ اس وچ شامل خصوصی تجزیہ کار کوڈ، سی پی یو دے استعمال، ریم دے استعمال تے انہاں دے تجزیہ تو‏ں رپورٹ تیار کردا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:یوزر انٹرفیس بلڈر
گٹھ:صرف ونڈوز دے سافٹ ویئر
گٹھ:1997ء دے سافٹ ویئر