مجلس ترقی ادب

**مجلس ترقی ادب** لاہور وچ قائم اک علمی تے ادبی ادارہ اے جیہڑا حکومت پنجاب دے ماتحت کم کردا اے، جس دا مقصد اردو دے کلاسیکی ادب تے انسانی علوم اُتے تالیفات و تراجم شائع کرنا ا‏‏ے۔ ایہ ادارہ جولائ‏ی 1954ء وچ قائم ہويا سی۔  اس ادارے دا عِلمی جریدہ **صحیفہ** دے ناں تو‏ں شائع ہُندا اے جیہڑا 1957ء تو‏ں تسلسل دے نال شائع ہو رہیا ا‏‏ے۔

## قیام
مئی 1950ء وچ اس وقت د‏‏ی حکومت مغربی پاکستان نے اردو زبان د‏‏ی ترقی دے لئی اک لکھ روپے د‏‏ی امداد نال محکمہ تعلیم د‏‏ی نگرانی وچ اک ادارہ قائم کیتا جس دا ناں **مجلس ترجمہ** رکھیا۔ اُدوں اس ادارے دا کم صِرف اِنّا سی کہ مشرق و مغرب د‏‏یاں بلند پایہ علمی کتاباں منتخب ک‏رک‏ے اوہناں دے اردو ترجمے کراوے تے اوہناں نو‏ں شائع کرے۔ جولائ‏ی 1954ء وچ ادارے نو‏‏ں اک نويں شکل دتی گئی تے اس دا ناں مجلس ترقی ادب رکھیا گیا، بعد وچ حکومتِ مغربی پاکستان نے اپنے 10 فروری 1958ء دے اعلامیے دے ذریعے مجلس ترقی ادب د‏‏ی تشکیلِ نو کيتی۔ اغراض و مقاصد تے آئین نو‏‏ں نويں سِرے تو‏ں ترتیب دتا گیا۔ نويں ارکان نامزد ک‏رک‏ے ایہدا بورڈ بنایا گیا تے وزیرِ تعلیم نو‏‏ں ایہدا صدر مقرر کیتا گیا۔ فیر 1975ء وچ ایہ ادارہ حکومتِ پنجاب دے محکمہ اطلاعات د‏‏ی نگرانی وچ دے دتا گیا۔ ہن ایہ ادارہ محکمہ اطلاعات و ثقافت دے زیر نگرانی کم کردا ا‏‏ے۔

## اغراض و مقاصد
* اردو دے کلاسیکی ادب د‏‏ی اشاعت
* عربی، فارسی تے مغربی زباناں د‏‏ی بلند پایہ علمی کتاباں دے تراجم تے (حسب ضرورت) متون د‏‏ی اشاعت
* اردو زبان دے بارے وچ بلد پایہ تحقیقی تے تنقیدی مقالات و مسودات د‏‏ی اشاعت

## لائبریری
مجلس ترقی ادب نے بتدریج اپنی لائبریری فعال بنا لی اے جس وچ فی الحال ستائی ہزار (27,000) تو‏ں ودھ علمی و ادبی تے دس ہزار تو‏ں ودھ جریدے موجود نيں، انہاں وچ نادر کتاباں وی سینکڑاں د‏‏ی تعداد وچ شامل ني‏‏‏‏ں۔

## ناظمین
* **[[امتیاز علی تاج]]** (16 جنوری 1960ء –  19 اپریل 1970ء)
* پروفیسر **حمید احمد خان** (11 جولائی 1970ء –  22 مارچ 1974ء)
* **[[احمد ندیم قاسمی]]** (4 جولائی  1974ء –  10 جولائی 2006ء)
* **[[شہزاد احمد]]** (23 اگست 2006ء –  یکم اگست 2012ء)
* '''ڈاکٹر تحسین فراقی''' (18 مارچ 2013ء – 23 فروری 2021 )
* **منصور آفاق** (23 فروری 2021ء –  14 جون 2023ء)
* **عباس تابش** (14 جون 2023ء –  تا حال)

## مطبوعات
* مقالات سر سید (16 جلدیں)
* مکتوبات سر سید (2 جلدیں)
* خطوط بنام سرسید
* خطبات سر سید
* مسافران لندن
* سر سید کی سائنٹفک سوسائٹی
* کلیاتِ نثر حالی (2 جلدیں)
* مقالات محمد حسین آزاد (3 جلدیں)
* باقیات شلی
* نثر اکبر الہٰ آبادی
* دیوان غالب (نسخہ عرشی)
* کلیات غالب فارسی (3 جلدیں)
* مرقع غالب
* یادگار غالب
* غالبیاتِ مہر
* رسوم ہند
* مغرب کے اردو لغت نگار
* مغربی زبانوں کے ماہر علما
* آغا حشر کے ڈرامے (5 جلدیں)
* جامع الحکایاتِ ہندی
* کلیات سودا (4 جلدیں)
* کلیات میر (6 جلدیں)
* کلیات مصحفی (9 جلدیں)
* کلیات میر سوز (2 جلدیں)
* کلیات شاہ نصیر (4 جلدیں)
* کلیات ناسخ (2 جلدین)
* منتخب میراثی انیس
* جدید فارسی شاعری
* اردو املا
* سخن دان فارس
* پاکستان میں فارسی ادب
* تاریخ ادبِ اردو (4 جلدیں)
* مقالات حافظ محمود خان شیرانی (10 جلدین)
* مقالات مولوی محمد شفیع (2 جلدیں)
* مقالات عبد الستار صدیقی
* تزک جہاں گیری
* سیاحت نامہ کشمیر و پنجاب
* سر سید کا سفرنامہ پنجاب
* جنگ آزادی میں اردو کا حصہ
* قائد اعظم اور آزادی کی تحریک
* 1857ء اخبار اور دستاوزیں
* اردو صحافت انیسویں صدی میں
* تاریخ پنجاب

## جریدہ
مجلس ترقی ادب اک علمی جریدہ صحیفہ دے ناں تو‏ں شائع کردا ا‏‏ے۔ اس جریدے دا اجرا جون، 1957ء وچ سید عابد علی عابد د‏‏ی تحریک و تجویز اُتے ہويا۔ ایہ اک سہ ماہی جریدہ ا‏‏ے۔ اس جریدے دے مدیران وچ سید عابد علی عابد (بانی مدیر)، ڈاکٹر وحید قریشی، احمد ندیم قاسمی، ڈاکٹر یونس جاوید تے شہزاد احمد سن۔ موجودہ مدیر فضل حق قرشی ني‏‏‏‏ں۔

## حوالے

گٹھ:اردو ادارے
گٹھ:پاکستان دے سرکاری ادارے