سادھو سنگھ دھامی

**ڈاکٹر: سادھو سنگھ دھامی** پنجابی دے مشہور ناول "ملوکا" دے لکھاری سن۔ اس ناول وچّ 1920ویاں وچّ کینیڈا وچّ رہِ رہے پنجابیاں دے جیون نوں پیش کیتا گیا ہے۔
## مڈھلا جیون
ڈاکٹر دھامی دا جم سنّ 1906 وچّ پنجاب دے ضلع ہشیارپور دے پنڈ پپلاں والاں وچّ ہویا۔ سنّ 1922 وچّ اوہ کینیڈا آ گئے۔ اس سمیں کینیڈا آئے دوسرے پنجابیاں وانگ پہلاں پہل اوہناں نے اک لکڑ دی ملّ وچّ کم کیتا۔ پھر اوہ پڑھن لگّ پئے۔ کنیڈا وچّ اپنی یونیورسٹی دی پڑھائی دی شروعات اوہناں یونیورسٹی آف بریٹیش کولمبیا توں کیتی۔ پھر اوہ اپنی پڑھائی لئی پہلاں البرٹا اتے پھر ٹرانٹو چلے گئے۔ سنّ 1937 وچّ اوہناں نے یونیورسٹی آف ٹرانٹو توں فلاسفی وچّ پی ایچّ ڈی دی ڈگری پراپت کیتی۔ اوہ کنیڈا وچّ ایہہ ڈگری لین والے پہلے پنجابی ویکتی سن۔ سنّ 1937-42 تکّ اوہ یونیورسٹی آف ٹرانٹو ادھین ورکرز ایجوکیشنل ایسوسی ایشن آف کنیڈا لئی فلاسفی دے لکچرار رہے۔ اس دے نال نال اس سمیں دوران اوہناں نے اک فری لانس لیکھک اتے ٹریڈ یونین آرگینائیزر وجوں وی کم کیتا۔
## نوکری اتے لکھاری
سنّ 1942-66 تکّ اوہناں نے انٹرنیشنل لیبر آرگینائیزیشن دے سوٹزرلینڈ دے شہر جنیوا وچلے دفتر وچّ کم کیتا۔ سنّ 1966 وچّ رٹائرمینٹ توں بعد اوہ لکھن ول رچت ہوئے اتے اوہناں نے یو کے، کینیڈا، بھارت، سوٹزرلینڈ اتے اٹلی توں چھپدے کئی رسالیاں وچّ اپنے لیکھ چھپوائے۔ سنّ 1978 وچّ اوہناں نے کنیڈا دے صوبے برٹش کولمبیا وچّ اپنی کجھ ورھیاں دی رہائش دے تجربے دے آدھار 'تے اپنا پہلا ناول **[[ملوکا]]** انگریزی وچّ لکھیا۔ ایہہ ناول دلی ستھت پرکاشک ارنولڈ-آئنمان نے پرکاشت کیتا۔
## ناول ملوکا
انگریزی وچّ چھپیا ناول ملوکا بہتی چرچہ دا وشا نہ بنیا۔ سنّ 1988 وچّ سادھو بننگ، سکھونت ہندل اتے گورمیل رائے نے سانجھے طور 'تے ملوکا دا پنجابی وچّ ترجمہ کیتا۔ وینکوور ستھّ دے سہیوگ نال اس نوں پنجابی وچّ بھاجی گرشرن سنگھ نے 1988 وچّ بلراج ساہنی یادگر پرکاشن ولوں چھاپیا۔ ملوکا نوں کنیڈا وچّ رلیز کرن لئی وینکوور ستھّ نے ڈاکٹر: سادھو سنگھ دھامی نوں کنیڈا سدیا اتے کنیڈا دے وکھ وکھ شہراں وچّ ناول دے رلیز سماگم کرن دا پربندھ کیتا۔ 
thumbnail|left|ملوکا پہلا ایڈیشن کینیڈا دے پنجابیاں ولوں اس ناول نوں بہت بھرواں ہنگارا ملیا۔ ہر شہر دے رلیز سماگم وچّ لوک وڈی گنتی وچّ ڈاکٹر: دھامی نوں سنن لئی پہنچے اتے ناول نوں خریدیا۔ کنیڈا دے مکھ دھارا دے انگریزی میڈیئے نے ڈاکٹر: سادھو سنگھ دھامی اتے ناول ملوکا دا وڈا نوٹس لیا۔ وینکوور سنّ نے ڈاکٹر: دھامی بارے لکھیا اتے سی بی سی ریڈیو نے ڈاکٹر: دھامی نال انٹرویو براڈکاسٹ کیتی۔ کنیڈا وچّ اس ناول دی سفلتا دے نتیجے وجوں بھارت وچّ وی اس نوں بھرواں ہنگارا ملیا۔ کئی اخباراں اتے رسالیاں نے اس بارے رویو لکھے۔ اس طرحاں ایہہ ناول پنجابی ساہت جگت دا اک مہتوپورن انگ بن گیا۔ اس ناول نوں پنجابیاں ولوں ملے بھرویں ہنگارے نے ڈاکٹر: سادھو سنگھ دھامی نوں بہت اتشاہت کیتا اتے اوہناں نے فروری 1989 وچّ ناول ملوکا دا دوسرا حصہ انگریزی وچّ لکھیا۔ اس حصے دا ترجمہ ڈاکٹر. سادھو سنگھ (پی اے یو) نے کیتا اتے سنّ 1993 وچّ ناول ملوکا دے دوویں حصیاں نوں اکٹھیاں کر کے اک ناول دے روپ وچّ پنجابی آرٹ ایسوسی ایشن ایڈمنٹن نے انگد پبلیکیشنز دے سہیوگ نال پرکاشت کیتا۔ جویں پہلا دسیا گیا ہے کہ ناول ملوکا توں بناں ڈاکٹر: دھامی لگاتار فلاسفی نال سمبندھت آرٹیکل وی لکھدے رہے سن۔ اوہناں دی گرو نانک بارے انگریزی وچّ لکھی اک کتاب "گورو نانک پوئٹ اینڈ فلاسفر" تھرڈ آئی پبلیکیشن، لندن، انٹیریؤ دے نوتیج بھارتی ہوراں چھاپی۔

## موت
سنّ 1997 وچّ ڈاکٹر: سادھو سنگھ دھامی دی جنیوا، سوٹزرلینڈ وچّ موت ہو گئی۔ اس سمیں اوہ اکننویں سالاں دے سن۔
## حوالے

گٹھ:پنجابی ناول کار
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی لکھاری