open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
نیتا سین

**نیتا سین** (1935 – 1 اپریل 2006) اک بھارتی کلاسیکل سنگیت ڈریکٹر اتے گلوکارہ سی۔

## کریئر
بھارتی کلاسیکل سنگیت دی سکھلائی حاصل کرکے اسنے اپنے کریئر دی شروعات کولکاتہ دے آل انڈیا ریڈیو نال کیتی۔ نیتا سین نے اپنے کریئر دے شروعاتی حصہ دوران جدید بنگالی سنگیت اُتے دھیان مرتکز کیتا۔ 1977 وچ اسنے اے۔کے۔ چیٹرجی ولوں ڈاریکٹ بنگالی فیچر فلم، بابا ترکناتھ نال وپاری سفلتا حاصل کیتی اتے اس فلم وچ وشوجیت، سندھیا رائے اتے سلوچنا نے وی کم کیتا سی۔ اوہ کرشنا بھگت سدھاما ورگیاں ہور بنگالی فلماں وچ سنگیت دا ڈریکشن کیتا۔ اک شردھاوان انفرادی طور اُتے، اسدے کم وچ پوری طرحاں بھگتی فلماں، ٹیلیوژن سیریئلاں اتے سنگیت ایلبماں دا دبدبا سی۔

## نجی زندگی
13 نومبر 1927 نوں جگدیش بردھن اتے آبھا بردھن دے گھر پیدا ہوئی اوہ تن بھیناں اتے اک بھرا وچوں دوجی دھی سی۔ اسنے سنیل سین نال ویاہ کروایا اتے اک بیٹی اتے بیٹے نوں جم دتا۔ اس دی پوتی رنجھم سین بالیوڈّ وچ فیشن ڈزائیننگ نال جڑی ہوئی اے۔

## آخری بیماری اتے موت
نیتا نے اپنی زندگی دے بعد دے سالاں وچ ماس کھانا چھڈّ دتا سی۔ اک کمزور انسان، نیتا چھوٹی عمر توں ہی کولائیٹس توں پیڑت سی۔ 31 مارچ 2006 نوں اس نوں پیٹ وچ تیز درد ہونا شروع ہویا اتے 1 اپریل 2006 نوں اسدی موت ہو گئی۔

## نیتا سین ولوں کمپوز کیتے گیتاں دی لسٹ

* *پھگئ کے کماری* 
* *تومر چندر سوریا اے دتی چوکھ*
* *شو شمبھو ترپرِ*
* *اندھکار سدھو اندھکار*
* *تنِ ایکتِ بیلپیٹے تشتا*
* *امکے بھلوباسو*
* *امر جیبن - اندھرے*
* *چوکھے چوکھ ریکھے*
* *چھوم چھوم*
* *تومر چرنیر دھوانی*
* *پنچپردیپ دھوپے تومیرے آرتی کوری*
* *بھولے بابا پار لگاؤ*
* *تمِ پتھور ن کی پران*
* *تورا ہاٹ دھور پروٹگا کور*
* *جھرنا اچے پہر اچے*
* *پائنر چھیاماکھا انکابانکا پوتھ دھور*
* *ہائے ایکی شونیلم*

## حوالے

## باہری لنک

گٹھ:بنگالی سنیما وچ اداکاراواں
گٹھ:موت 2006
گٹھ:جم 1935
گٹھ:20 ویں صدی دیاں بھارتی خواتین سنگیتکار
پنتولا راما

thumb| ڈاکٹر۔ پنتلا راما
**پنتلا راما** اک گلوکار اتے ساز-وادک اے جو کرناٹک سنگیت پیش کردی اے۔

## اوارڈ

* سبتوں ودھیا سنگیتکار، آندھرا پردیش سرکار دا سٹیٹ اوارڈ- سال 1996–97 لئی پیش کیتا گیا
* ایم۔ایس۔ سبلکشمی اوارڈ- وشاکھاپٹنم سنگیت اکیڈمی، 2010 ولوں دتا گیا
* ایکس۔ایسّ۔ ریئل تنظیم، 2011 ولوں دتا گیا آؤٹسٹینڈنگ ووکلسٹ انعام
* ڈائنزم اتے انوویشن لئی دیوی ومن اوارڈ، نیو انڈین ایکسپریس، 2015 ولوں دتا گیا
* سینئر ووکل آؤٹسینڈنگ پلوی اوارڈ، آؤٹسٹینڈنگ لیڈی ووکلسٹ نوں 2006, 2008, 2012, 2018 مدراس میوزک اکیڈمی، ولوں دتا گیا
* مدراس میوزک اکیڈمی، 2019 دے تعاون نال اندرا شوسیلم اینڈومینٹ میڈل– اندرا شوسیلم فاؤنڈیشن ولوں۔

## حوالے

## باہری لنک

* https://www.facebook.com/DrPantulaRama/
* https://twitter.com/pantularama?lang=en
* https://www.youtube.com/channel/UCA8XXUiR7Io0S-qGvGelvXw
* https://telanganatoday.com/indira-sivasailam-medal-for-pantula-rama
* https://www.thehindu.com/enter પ્રવેશ/music/honour-for-carnatic-musician-pantula-rama/article29599449.ece
* https://www.thehindu.com/enter પ્રવેશ/music/diligent-execution-of-rtp-by-pantula-rama/article29639654.ece
* https://www.thehindu.com/enter પ્રવેશ/music/pantula-rama-on-paraa-unique-musical-movement/article19462828.ece
گٹھ:21ویں صدی دیاں گائکاواں
گٹھ:بھارتی خواتین کلاسیکل سنگیتکار
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:20 ویں صدی دیاں بھارتی خواتین سنگیتکار
سردول سکندر

**سردول سکندر** (25 جنوری 1961 – 24 فروری 2021) پنجابی لوک اتے پنجابی پوپ گلوکار سی۔ اوہ اپنی شروعاتی ایلبم، "روڈویز دی لاری" نال شروع 1980 وچ ریڈیو اتے ٹیلیوژن تے پہلے پہل مورت تے آیا سی۔

سردل سکندر دے پیؤ ساگر مستانہ مشہور طبلہ ماسٹر سی جنہاں نے اک وکھ طرحاں دا طبلہ بنایا سی جو صرف بانس دیاں ڈنڈیاں نال ہی وجدا سی۔ سردل دا پہلا نام سردول سنگھ سردول سی،ایہہ تن بھرا گمدور سنگھ گمدور اتے بھربھور سنگھ بھربھور لگ بھگ 1976, 77 وچ مذہبی پوگرام کردے ہندے سی! خاص طور پر فتح گڑھ صاحب شہیدی جوڑ میلے تے ایہناں نوں سنن والیاں دا بھاری اکٹھ ہندا سی! پنجاب دے روائتی پہراوے چادر-کڑتے اتے شملے والی پگّ نال اسدیاں پیشکاریاں ناظرین ولوں خوب پسند کیتیاں جاندیاں ہن۔

## ڈسکوگرافی
* 2014 **'مونج ان د سکائی**' (مووی باکس/ٹی سیریز)
* 2012 **'اینٹرانس**' (مووی باکس/میوزک ویوز/سپیڈ رکارڈج)
* 2010 **'' کڑی میرا دل دی ہویا نی سوہنیئے**' (مووی باکس / پلینٹ رکارڈج/ پیڈ رکارڈج)
* 2009**' اک توں ہوویں اک میں ہوواں**' (کمیلی دے ریکارڈ)
* 2006**' اوس کڑی نے**'
* 2002**' ہییا ہو**' (ٹی-سیریز)
* 2001**' اے ہو!**' (ٹی-سیریز)
* 2001 **'ہٹس آف سردول: نوری Vol. 1**' (Royal)
* 1998 **'سردول آن اے ڈانس ٹپ **' (ڈی۔ایم۔ سی)
* 1996**'نخرہ جناب دا**' (ساگا)
* 1996**'گل سن**' (سونی سنگیت)
* 1994**'اک کڑی دل منگدی**' (ٹی-سیریز)
* 1994**' تور پنجابن دی**' (ساگا)
* 1993**' گدھے وچ ہی نچنا**' (ایشیائی سنگیت کمپنی)
* 1993**' ڈانس ود … سردول سکندر**'
* 1993**' جگ جگ جیونن بھابیاں**' (ساگا)
* 1992**' نچنا سخت منع اے**' (ٹی-سیریز)
* 1992**' منڈے پٹے گئے**'
* 1991**' ساری رنگ نمبر**' (سنگیت بینک)
* 1991**' ڈولی میری معشوق دی**' (ساگا)
* 1991**' حسناں دے مالکو**' (سنگیت بینک)
* 1991**' روڈویز دی لاری**'
* 1990**' لنڈن وچ ہی بہہ گئی**' (ویائیپی ریکارڈ اتپادک)
* 1990**' یاری پردیسیاں دی **' (سنگیت بک / Smitsun ڈسٹیبیوٹر لمٹڈ)
* 1990 **'ذرا ہسّ کے وکھا **' (ساگا)
* 1989**' آجا سوہنیئے**' (سریلا سنگیت)
* 1989**' گورا رنگ دیئیں نہ ربا**' (ٹی-سیریز)
* 1989**' ریلاں دی دوکان**' (ایچ۔ایم۔وی۔ کالج)
* 1989**' گدھا بیٹ: بھابیئے گدھے وچ نچ لین دے **' (Sonotone)

## حوالے

گٹھ:پنجابی گلوکار
گٹھ:جم 1961
گٹھ:موت 2021
گٹھ:۱۹۶۱ دے جم
فیبریکیٹر

**فیبریکیٹر** ویبّ-مشتمل سافٹویئر ترقی تعاون سند (development collaboration tools) دا اک سوٹ اے۔ اس وچ*انتر* وی شامل ہن، ڈفرینشیئل کوڈ تجزیہ سند، *ڈفیوژن* رپوزٹری براؤزر، *ہیرلڈ* تبدیلی دی نگرانی سند، *منیفیسٹ* بگّ ٹریکر، اتے *فریکشن* وکی وی شامل ہن۔ فیبریکیٹر گٹ، میرکیوریئل، اتے سبورجن نال جڑیا ہویا اے۔ ایہہ اپاچے لائسینس 2.0 دے تحت مفت سافٹویئر وجوں مہیا اے۔

فیبریکیٹر اصل وچ فیس بک دے اندرونی ٹول دے طور اُتے ترقی یافتہ کیتا گیا سی۔ فیبریکیٹر دا پرمکھ ڈویلپر اون پرائسٹلی اے۔ پرائسٹلی نے فیس بک فیبریکیٹر دے ترقی نوں جاری کرن لئی چھڈّ دتا اتے اک نویں کمپنی فیسیلٹی وچ شامل ہو گیا۔

## اہم صارف
فیبریکیٹر دے صارفین وچ شامل ہن:
* اسنا
* اینگولرجیئیس
* بلینڈر (سافٹویئر)
* فیس بک
* پھریبیئیسڈی
* ایلئیلویئیم/کلینگ/ایلئیلڈیبی (ڈیبگر)/ایلئیلڈی (لنکر)
* میمسکئیل
* کیوئیل گیمنگ گروپ
* کوورا
* اوبر
* وکیمیڈیا
* ڈراپباکس

* کیڈیئی 

## مورتاں


تصویر:Serlo Phabricator Tasks erstellen 2018-11-22 Schritt 2.png|اک فیبریکیٹر ورق بورڈ
تصویر:Phabricator homepage overview with top Favorites menu opened.png|اک عامَ فیبریکیٹر ہومپیج
تصویر:Serlo Phabricator Tasks erstellen 2018-11-22 Schritt 3.png|ٹاسک فارم بناؤن دی اک اداہرن
تصویر:Phabricator history screenshot with Harbormaster passes.png|فیبریکیٹر وچ جاری ایکیکرن
تصویر:Phabricator project labels 4.png|کجھ صارف متاثر فیبریکیٹر پروجیکٹ


## ایہہ وی دیکھو

* کوڈ تجزیہ لئی ٹولاں دی لسٹ

## حوالے

## باہری لنک

* 
* phabricator
* Phabricator
* ، وکیمیڈیا اتے میڈیاوکی کارجاں لئی ورتی جاندی اے ( بگّ رپورٹاں اتے خاصیتاں لئی بینتیاں )
* ، جس وچ 
گٹھ:اپاچے لائسینس ورتن والے سافٹویئر
گٹھ:سافٹویئر پراجیکٹ پربندھن
گٹھ:سافٹویئر
گٹھ:آزاد وکی سافٹویئر
گٹھ:فیس بک سافٹویئر
گٹھ:Pages with unreviewed translations
راجی نراین

**راجی نرائن** بھارتی ڈانسر اتے سنگیتکار اے، جو ممبئی وچ رہندی اے۔ اوہ ممبئی دے اک ڈانس سکول نرتیا گیتانجلی دی معاون-ڈریکٹر اے، جس وچ طالب علماں نوں بھرتناٹئم، کارناٹک سنگیت اتے نتوونگم دی سکھلائی دین دے نال نال بھرتناٹئم لئی میک-اپ اتے ہیئر-سٹائلنگ دے کورس کروائے جاندے ہن۔

## شروعاتی سال
راجی نرائن دا جم 19 اگست 1931 نوں چینئی وچ ہویا سی، اوہ س۔ نرائنا ائیئر اتے گنگاممل دا 11 واں بچہ سی۔ راجی نے اپنیاں وڈیاں بھیناں نٹراجا ناٹی نکیتندی بانی -ڈریکٹر نیلا بالسبرامنیئم اتے شری سرسوتی گانا نیلایم دی بانی -ڈریکٹر کے۔ للتا توں 5 سال دی عمر وچ بھرتناٹئم سکھنا شروع کر دتا سی۔ 

چار سال دی عمر وچ نرائن نے معاشی طور اُتے نیرمنچکرا' (شنکربھارنم راگ - اکنا تالا) رچنا نوں ریکارڈ کیتا۔ اسنے بچیاں لئی کہانی سناؤن والے گانیاں اتے کجھ ناٹکاں دے ریکارڈ وی جاری کیتے۔ اسنے چھوٹی عمر وچ ہی اداکاری کرنی شروع کر دتی سی اتے فلماں وچ اپنے خود دے گانے گانے شروع کر دتے سن جو اسدے پیؤ ولوں نرمت کیتے گئے سن۔ 

اسنے اپنی سبھا اندومدار لکشمی ولاسا سبھا راہیں خاص طور اُتے عورتاں لئی ڈانس-ڈراماں اتے کولاٹا جوتھرے تیوہاراں وچ حصہ لیا، جو کڈپے لکشمیئمل ولوں کروائے گئے سن۔ 

## رچناواں
نرائن نے بھرتناٹئم لئی 200 توں ودھ گانے تیار کیتے اتے ایہناں وچوں کجھ اپنی کتاب نرتیا گیتامالا (2 حصہ) وچ شائع وی کیتے ہن۔ اسنے *سنگیتا شارترا مالا نامی کارناٹک* سنگیت دیاں مُ*ڈھلیاں* گلاں اُتے اک کتاب وی جاری کیتی اے۔ اوہ *ناٹیا شاستر مالا* دی لکھاری وی اے، جس وچ کتاب *ناٹیا شاستر* دیاں مڈھلیاں گلاں بارے دسیا گیا اے۔ 

## حوالے

## باہری لنک

* سرکاری ویبسائیٹ


گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1931
گٹھ:بھارتی ڈانسر
گٹھ:ناچ وچ بھارتی عورتاں دی لسٹ
گٹھ:20 ویں صدی دیاں بھارتی خواتین سنگیتکار
گٹھ:۲۰۲۰ دیاں موتاں
پرل وی پوری

**پرل وی پوری** (جم 10 جولائی 1989) بھارتی ٹیلی وژن اداکار اے، جو 'میری ساسو ماں' شو وچ ستیندر شرما دے کردار، ناگین 3 وچ ماہیر سہگل اتے 'بے پناہ پیار' وچ رگبیر ملہوترا دے کردار لئی جانیا جاندا اے۔

## کریئر
پوری نے اپنے کریئر دی شروعات سال 2013 وچ 'دل کی نظر سے خوبصورت' نال کیتی سی۔ 2015 وچ اوہ 'پھر بھی نہ مانے۔.۔بدتمیز دل' وچ دکھائی دتا۔ 2016 وچ اسنے *میری ساسو ماں* اتے *ناگرجن - ایک جنگجو* وچ کرداراں نبھائیاں۔

2018 توں 2019 تک پوری نے سربھی جیوتی نال *[[ناگن (ٹیوی لڑی 2015)|ناگین 3]]* وچ ماہیر سہگل اتے مہر سپی دی کردار نبھایا۔ 2019 توں 2020 تک اسنے رگھبیر ملہوترا دے کردار وچ *بے پناہ پیار* وچ *اپرنا* دیکشت اتے اشتا دتا نال کم کیتا۔

## میڈیا
2018 وچ پوری *[[دی ٹائیمز آف انڈیا|ٹائیمز آف انڈیا]]* دی ٹیوی لسٹ وچ سبھ توں منبھاؤندے مرداں وچوں پہلے ستھان  تے سی۔ اوہ 50 سبھ توں منبھاؤندے مرداں دی لسٹ وچ 26 ویں ستھان اتے سی۔ اوہ *بز ایشیا* ولوں سال 2019 دی ٹیوی شخصیت لسٹ وچ 20 ویں *ستھان* تے سی۔

## ٹیلیوژن

## ڈسکوگرافی

## اوارڈ اتے نامزدگی

## حوالے

## باہری لنک

* 
* 

گٹھ:جم 1989
گٹھ:21 ویں صدی دے بھارتی مرد اداکار
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:بھارتی ٹیلیوژن اداکار
گٹھ:۱۹۸۹ دے جم
سُنیتا دُلال

**سنیتا دُلال** (نیپالی: सुनिता दुलाल) کاٹھ منڈو، نیپال دی اک مشہور نیپالی لوک گلوکارہ (جلبیرے، سندھلپلچوک ضلع وچ جم) اے۔ اوہ پچھلے دس سالاں توں نیپالی لوک گائکی کر رہی اے، جدید گیت وی گاؤندی اے۔ سنیتا دُلال اک بہپکھی نوجوان نیپالی عورت اے۔ گائن توں علاوہ، سنیتا دُلال اداکاری وی کردی اے، این۔ٹی۔وی۔ ( نیپال ٹیلی وژن، اک راج ٹیلیوژن چینل) اُتے پروگرام پیش کردی اے اتے نال ہی ماڈلنگ وی کردی اے۔ ہال ہی وچ، اس نے اپنی 13ویں ایلبم "*میرو حجور"* نوں مارکیٹ وچ جاری کیتی جو اس دی اک ہور سپرہٹّ نیپالی تیج تہوار ایلبم وجوں پرتیبمبت ہوئی اے۔ تیج تہوار عامَ طور اُتے جولائی دے اخیر توں ستمبر دے شروع تک ہندا اے۔ سنیتا دُلال نے ہن اس نوں اس سال دی تیج ایلبم *نچاؤ سارارا* جاری کیتی اے *؛* جہڑی اس دی 15ویں ایلبم اے جس وچ گیت "تیج کو آیو لہارا’ اتے پا"چپا موئی کھاؤلا"شامل ہن۔ اسنے میلینچولی وچ وی حصہ لیا، 365 نیپالی کلاکاراں ولوں اک ماحولیاتی گیت جس وچ گنیز ورلڈ ریکارڈ توڑدا اے، جسدا سرلیکھ “موسٹ ووکل سولوز ان اے سونگ رکارڈنگ" لکھیا اے۔ ایہہ سنگیت تیار اتے نردیش نپیش ڈھاکا ولوں ڈاریکٹ کیتا گیا اے۔ 19 مئی، 2016 نوں، دُلال نے ریڈیو نیپال سٹوڈیؤ وکھے اپنے گروہ نال اپنا اکلیاں حصہ درج کیتا اتے 2 ستمبر 2017 نوں سرکاری طور اُتے صدر بدیا دیوی بھنڈاری ولوں آرمی افسر کلبّ، کاٹھمانڈو وچ جاری کیتا۔

## زندگی اتے کیریئر
سنیتا دُلال دا جم مدھ نیپال دے جلبیرے، سندھولپلچوک ضلع وچ ہویا۔ اس نے اپنی سکول دی پڑھائی گولڈن برائیٹ پھیوچر بورڈنگ سکول اتے شرینند سیکنڈری سکول جلبیرے، سندھولپلچوک توں پوری کیتی۔ اپنی اچّ سکھیا حاصل کرن توں بعد، اوہ ہور مطالعہ لئی کاٹھمانڈو چلی گئی۔ پھر اس نے نیپال دے کاٹھ منڈو دے پدم کنیا کیمپس توں مانوتا وچ بیچلر دی ڈگری حاصل کیتی۔ سنیتا دُلال چھوٹی عمرے ہی سنگیت دے صنعت وچ داخل ہو گئی سی۔ اس نے 100 توں ودھ نیپالی لوک گیت ریکارڈ کیتے ہن۔ اوہ اک سنگیت پریمی پروار وچ وڈی ہوئی اے۔ سنیتا دُلال کہندی اے، “مینوں یاد اے کہ میرے استاد اتے بزرگ کویں مینوں گاؤن اتے نچن لئی مجبور کردے سن جدوں میں صرف تیسری جماعت وچ پڑھدی سی،” جو ارنا لاما،"لوک توں جدید گیت" ، بہت وڈی پرستار اے۔ اوہ اپنی ماں نوں اس دی گائکی دے کیریئر اتے اک پرمکھ اثر وجوں دسدی اے۔ سنیتا دُلال دے سبھ توں ودھیا گانیاں وچ "آمالے پکاکو مٹھو کھانا"، "اب ت میلے نی جھمکا لگاؤچھو"، "انکو لاگی برت بسی کو" اتے "میرے دیلما پھلیو نرمایا" شامل ہن۔ اوہ سفر کرنا اتے نویاں تھاواں دی پڑچول کرنا پسند کردی اے۔ اس نے امریکہ، یورپ، دکھنی کوریا، جاپان، ملیشیا، ہانگ کانگ اتے کئی مدھ مشرق دے دیساں دا سفر کیتا اے۔

## نجی زندگی
سنیتا دُلال اس ویلے اپنے کیریئر اُتے مرتکز اے۔ اس نے حالے تک ویاہ نہیں کروایا۔ اوہ کجھ سالاں وچ ویاہ کراؤن دی سکیم بنا رہی اے۔

## اوارڈ اتے مانتا

* 2012 'سال دا گلوکارہ 2012' نیپالی گیت ٹی۔وی۔
* 2011 'بیسٹ فیمیل پھوک سنگر' - ہیتاؤدا ایپھئیم 96.6
* 2011 ' ریاست ہائے متحدہ امریکہ وچ نیپال دا دوتگھر' تعریف دا سرٹیفکیٹ
* 2011 'سال دے چوٹی دے 5 لوک گلوکار' - کانتیپر ایپھّ۔ایمّ
* 2009 ہیتاؤدا ایف۔ایم۔ ولوں سال دا سروبہترین 96رت لوک گلوکارہ
* پوراکھی گروہ سیانجا سماج، کتر ولوں 2009 نوں خاص مانتا

## حوالے

## باہری لنک

* 
* 
گٹھ:زندہ لوک
چندرگھنٹا

درگا  دی تیجی طاقت دا نام **چندرگھنٹا** اے۔ نراتے اپاسنا وچ تیجے دن دی پوجا دا بہت زیادہ اہمیت اے اتے اس دن ایہناں دے وگرہِ دا پوجن-آرادھ  کیتا جاندا اے۔ اس دن سادھک دا من منپور چکر وچ داخل ہندا اے۔

ماں چندرگھنٹا دی کرپا نال نرالا وستاں دے درشن ہندے ہن، سندر سگندھیاں دا تجربہ ہندا اے اتے وودھ پرکار دیاں سندر دھنیاں سنائیاں دندیاں ہن۔ ایہہ پل سادھک لئی بوہت زیادہ ساودھان رہن دے ہندے ہن۔

## کہانی
شو مہا پران دے مطابق، چندرگھنٹا، چندرشیکھر دے روپ وچ بھگوان شو دی "طاقت" اے۔ شو دا ہر پہلو طاقت دے نال اے، اس لئی اوہ اردھناریشور ہن۔

چندرگھنٹا دے دس ہتھ ہن جنہاں وچ دو ہتھاں وچ ترشول، گدا، کمان-تیرن، کھڑک، کمل، گھنٹہ اتے کمنڈل ہن، اک ہتھ وچ اسیس آسن جاں ابھیمدر وچ (ڈر دور ہون توں) ہندا اے۔ اوہ اپنے واہن دے طور اُتے باغ جاں شیر اُتے سوار ہندی اے، جو کہ بہادری اتے ہمت نوں درساؤندی اے، اس نے ادھے چن نوں اپنے متھے اُتے اک گھنٹی وجوں درساؤندی اے اتے اس دے متھے دے وچکار تیجی اکھ اے۔ اس دا رنگ سنہری اے۔ شو چندرگھنٹا دے روپ نوں خوبصورتی، سہج اتے کرپا دی اک مہان اداہرن وجوں دیکھدا اے۔

چندرگھنٹا بہادری نوں درساؤندی اک شیر نوں اپنے واہن دے طور اُتے سوار ہندی اے۔ ایہہ اک بھیانک پہلو اے اتے غصے وچ گرجدا دکھائی دندا اے۔ درگا دا ایہہ روپ پہلے روپاں توں بالکل وکھرا نہیں اے۔ ایہہ درساؤندا اے کہ جدوں بھڑکایا جاندا اے تاں اوہ بدسلوکی کر سکدی اے۔ اس دا وگڑیا روپ چنڈی جاں چمنڈا دیوی کیہا جاندا اے۔ اوہ تاں سہجتا دی اک بہت مورت اے۔

اوہ عقیدت مند جو چندرگھنٹا دی پوجا کردے ہن اتے برہم وڈیائی دی آکرتی پیدا کردے ہن۔ اوہناں دے انسان ادکھّ شکتی-لہراں دا نکاس کردے ہن جہڑے اوہناں دے رابطہ وچ آؤن والیاں اُتے بہت اثر پاؤندے ہن۔ اوہ آسانی نال زندگی وچ سفلتا حاصل کردے ہن۔ چندرگھنٹا دشٹ لوکاں دا نعش کرن لئی تیار اے، پر اپنے عقیدت منداں لئی اوہ اک دیالو ماں اے جو شترقی اتے خوش حالی دی ورکھا کردی اے۔ اس دی اتے دشٹ دوتاں وچکار لڑائی دوران، اس دی گھنٹی ولوں پیدا ہوئی بھیانک آواز نے ہزاراں دشٹ دوتاں نوں موت پرمیشر دے گھر بھیجیا۔ اوہ ہمیشاں لڑائی بھری حالت وچ ہندی اے جو اس نوں اپنے بھگتاں دے دشمناں نوں نشٹ کرن دی اتسکتا درساؤندی اے تاں جو اوہ شترقی اتے خوش حالی وچ جی سکن۔ برہم فلسفہ اس دی مہر نال حاصل ہندا اے۔ جے کوئی عقیدت مند برہم خوشبو دا انند لیندا اے اتے بھن-بھنّ آوازاں سندا اے، تاں اسنوں ماں ولوں بخشیا جاندا اے۔ اس دا گھر منیپرا چکر وچ اے۔

## پراتھنا

### منتر
ॐ देवी चंद्रघण्टायै नम:

*Oṃ Devī Chandraghantaye Namaḥ*

### دھیان منتر
पिण्डज प्रवरारूढ़ा चण्डकोपास्त्रकैर्युता। प्रसीदम तनुते महयं चन्द्रघण्टेति विश्रुता।।

Pindaj Pravarārudha Chandakopastrakairyutā
Prasādam Tanute Mahyām Chandraghanteti Vishrutā۔

## حوالے

گٹھ:نودرگا
گٹھ:ہندو دیویاں
کملا سانکرتیاین

**کملا سانکرتیاین** 20 ویں صدی دی ہندی وچ اک بھارتی لکھاری، اڈیٹر اتے ودوان سی۔ اوہ اتہاسکار راہل سانکرتیاین دی بیوی سی۔

## جیونی
کملا سانکرتیاین دا جم 15 اگست 1920 نوں مغربی بنگال دے کالیمپونگ وچ ہویا سی۔ اس نوں آگرہ یونیورسٹی توں ڈاکٹریٹ نال نوازیا گیا گیا سی اتے اسدا اتہاسکار راہل سانکرتیاین نال ویاہ ہویا سی۔ اوہناں دے دو بیٹے جیئنت، جیتا اتے اک بیٹی جیا اے۔

## کریئر
کملا سانکرتیاین اک مشہور لکھاری، ودوان اتے مترجم سی۔ اسنے والمیکِ دی رمائن دا نیپالی وچ ترجمہ کیتا۔ اوہ ‘ د نیشنل بائبلوگراپھی آف انڈین لٹریچر (1901–1953) دی میمبر وی رہی۔ اسنے ایشیا وچ د رمائن ٹریڈیشن، مہانمانو مہاپنڈت، پربھا، **نیپالی ساہت** آدی کتاباں وی لکھیاں۔ اوہ بہت ساریاں بولیاں وچ ماہر سی۔ اسنے 1950 ویاں توں نیپالی اتے ہندی ساہت دے کھیتر وچ سرگرمی نال حصہ لیا۔ اسنے ہندی اتے نیپالی ساہت وچ کئیاں کھیتری اتے قومی انعام وی حاصل کیتے سن۔ اس نوں 1982 وچ بھانو انعام اتے 1993 وچ مہانپاندت راہل سانکرتیاین انعام نال نوازیا گیا گیا سی، جو اسدی رچنا اتے لیکھاں دے سنکلن 'بچار تتھ بویچنا' لئی دتا کیتا گیا سی۔ اسنے 13 وکھ-وکھ ہندی اتے نیپالی کتاباں اتے 500 توں ودھ لکھتاں دا یوگدان پایا اے، جو کہ بھارتی ساہت عالمی کوش دی سرجنا لئی برابر ذمہ وار اے۔ اوہ ہندی ڈیپارٹمنٹ، لوریٹو کالج، دارجیلنگ دی مکھی وی سی۔ اس دی آخری کتاب 'دبیا منی' پچھلے سال جاری کیتی گئی سی۔

## موت
25 اکتوبر 2009 نوں اسدی موت ہو گئی۔ اس دی رہائش راہل نواس، کرنل ولا، دارجیلنگ وکھے سی، جتھے اس دے پروار، شبھچنتکاں اتے دارجیلنگ قصبے دے شہریاں نے اسنوں 26 اکتوبر 2009 نوں آخری شردھانجلی دتی۔

## کتاباں

* *د رامائن ٹریڈیشن ان ایشیا*
* *مہامانو مہاپنڈت* – 1995
* *پربھا* – 1994
* *نیپالی ساہت* – 1986
* *آسام کی لوکتھاین* – 1981–1993
* *دبیا منی* – 2008
* *بچار تتھا بویچنا*

## حوالے

## باہری لنک

* ''مہان ساہتکار ڈاکٹر۔ کملا سنکرتیین دا دہانت'' ।
* ''سورگی ڈاکٹر۔کملا سنکرتیین نوں شردھانجلی'' ।
* ''ڈاکٹر۔''  ''کملا ساکرتیان کا ندھن'' 
گٹھ:بھارتی خواتین مترجم
گٹھ:اتہاسکار
گٹھ:بھارتی لکھاری
گٹھ:ہندی لکھاری
گٹھ:20ویں صدی دے بھارتی لکھاری
گٹھ:موت 2009
گٹھ:جم 1920
ناگانگوم بالا دیوی

**ناگانگوم بالا دیوی** (جم 2 فروری 1990) اک بھارتی خواتین فٹبالر اے۔ اوہ سکاٹلینڈ دی ومین پریمیئر لیگ کلبّ، رینجرز ایپھسی اتے بھارتی خواتین قومی فٹ بال ٹیم لئی اک پھارورڈ وجوں کھیڈدی اے۔

اوہ 2020 وچ پہلی بھارتی خواتین پیشہ ور فٹبالر بن گئی جدوں اس نے رینجر ایپھسی نال اک سمجھوتے اُتے دستخط کیتے۔

## نجی زندگی اتے پچھوکڑ
دیوی دا جم اتر-پوربی راج منیپور وچ ہویائتے اتھے ہی اس دا پالن پوشن ہویا۔ منیپور وچ فٹ بال اک مشہور کھیڈ اے جس وچ اس دیاں عورتاں دی 25 میمبراں دی ٹیم نے 20 قومی چیمپیئن شپ جتیاں ہن۔

فٹ بال اس دے پروار وچ اک روایت سی اتے اس نے چھوٹی عمر توں ہی کھیڈاں کھیڈنیاں شروع کر دتیاں سن۔ اس دے پیؤ نے شوق وجوں فٹ بال کھیڈدے سن اتے اس دا وڈا بھرا اتے جڑواں بھین وی اس دے نال کھیڈے۔ 

اوہ اپنے پروار وچ اکلوتی میمبر سی جو کھیڈ جگت دے پیشے وچ سکھر تے پہنچی۔ فٹ بال دے نال، بالا دیوی نے ٹینس اتے ہینڈبال وی کھیڈی اے۔

11 سالاں دی عمر وچ اوہ مقامی لڑکیاں دے فٹ بال کلبّ آئیسیئیسئے وچ شامل ہو گئی۔ اس وچ شامل ہو کے اس نے ضلع پدھر دے میچ کھیڈے اتے بعد وچ اس نے راج دی ٹیم وچ کھیڈنا شروع کیتا۔

بچپن وچ، اس دی پریرنا برازیل دے فٹبالر رونالڈو اتے رونالڈینہو سن۔

ہن، میگن ریپنو، مڈفیلڈر اتے یوئیسّ خواتین قومی ٹیم دی معاون کپتان دی پسند اس نوں راغب کردی اے۔ مرد پھٹبالراں وچوں، پورتگالی کرسٹیانو رونالڈو اس دا من پسند کھڈاری اے۔

بالا دیوی نے بھارت وچ عورتاں نوں درپیش چنوتیاں بارے دسیا اے کیونکہ اوہ کھیڈ وچ داخلہ کرن دی اچھا رکھدیاں ہن۔ شروع وچ، اس نوں پروار دی مدد دے باو جود، اس نوں فٹ بال وچ مرد-پردھان نظرئیے نال لڑنا پیا۔ منڈیاں دے میچاں وچ اس نے کھیڈاں دی شروعات کیتی سی۔ اوہ محسوس کردی اے کہ دیس وچ خواتین لیگ دی شروعات نال حالت وچ سدھار ہو رہا اے۔
## پیشہ ور پراپتیاں
2005 وچ، 15 سال دی عمر وچ بالا دیوی نے بھارتی قومی ٹیم لئی اپنے پہلے میچ وچ حصہ لیا۔

اس توں بعد اوہ پنج سالاں لئی قومی ٹیم دی اگوائی کر رہی اے اتے دیس لئی سبھ توں ودھ گول کرن والی کھڈاری بن گئی اے۔ اس نے پچھلے اک دہاکے وچ 58 میچاں وچ 52 گول کیتے۔ [2] اس نے 100 توں ودھ گھریلو گول وی کیتے ہن۔

اس دیاں کھیڈ سپھلتاواں کارن اس نوں 2010 وچ منیپور پولیس وچ نوکری ملی۔ انڈین ومین لیگ وچ اوہ تن وکھ-وکھ کلباں دی نمائندگی کر رہی اے۔ ایہناں وچ منیپور پولیس سپورٹس کلبّ وی شامل اے۔

بالا دیوی دو سیزناں وچ انڈین ومینس لیگ دی چوٹی دی سکورر رہی۔ 2015 اتے 2016 وچ بالا دیوی نوں آل انڈیا فٹ بال فیڈریشن (ایائیئیپھئیپھّ) دی سال دی خواتین کھڈارن چنیا گیا سی۔

اوہ منیپور پولیس سپورٹس کلبّ دے نال سی جدوں رینجرز ایپھسی نے اس نوں پیش کش کیتی۔ اس نے جنوری 2020 وچ اوہناں نال تریخی ڈیل تے ہستاکھر کیتے۔ اوہ اوہناں لئی 10 نمبر دی جرسی پہندی اے۔ ایہی اوہ نمبر اے جو اس نے بھارتی ٹیم لئی پہنیا اے۔

بالا دیوی توں پہلاں گولکیپر ادتی چوہان 2015 وچ ویسٹ ہیم یونائیٹڈ لئی کھیڈی سی، پر پیشہ ور اقرارنامے اتے ہستاکھر نہیں کیتے سن۔ ایہہ اک اجیہی کامیابی اے جس نوں صرف دیوی نے حاصل کیتا اے۔

اس ڈیل نال رینجرز نے بھارتی ٹیم بنگلرو ایپھسی نال سانجھیداری کرکے اس نوں سچارو بنایا اے۔

## حوالے

گٹھ:بھارتی عورتاں
انکیتا رینا

**انکیتا روندرکرشن رینا** (جم 11 جنوری 1993) اک بھارتی پیشہ ور ٹینس کھڈاری اے اتے اس ویلے عورتاں دے سنگلز اتے ڈبلز وچ بھارت وچ اک نمبر تے اے۔

رینا نے ڈبلز وچ اک WTA 125K سیریز جتی اے، اس دے نال قومانتری ٹینس فیڈریشن سرکٹ وچ گیاراں سنگل اتے ستاراں ڈبلز خطاب جتے ہن۔

اپریل 2018 وچ اس نے پہلی وار اپرلے 200 سنگلز دی عالمی رینکنگ وچ داخلہ کیتا، اوہ ایہہ کامیابی حاصل کرن والی پنجویں بھارتی کھڈارن بن گئی۔ رینا نے 2016 دیاں دکھنی ایشیائی کھیڈاں وچ عورتاں دے سنگلز اتے مکسڈ ڈبلز مقابلیاں وچ وی سونے دے تگمے جتے اتے 2018 ایشیائی کھیڈاں وچ عورتاں دے سنگلز وچ کانسی دا تگما جتیا۔

اس نے 2018 دے پھیڈ کپ وچ زو لن (چین) اتے یولیا پتنتسیوا کزاخستان خلاف اہم جتاں حاصل کیتیاں ہن۔
thumb

## نجی زندگی اتے پچھوکڑ
رینا دا جم گجرات دے احمدآباد وچ ہویا۔ اس دے پیؤ روندرکرشن کشمیری مول دے ہن۔ اس نے چار سال دی عمر وچ گھر دے نیڑے اک اکیڈمی وچ بہت چھیتی کھیڈنا شروع کر دتا سی۔

اس دی شروعاتی پریرنا اس دا وڈا بھرا انکر رینا سی جو پہلاں ہی ٹینس کھیڈدا سی۔ اس دی ماں وی اک کھیڈ پریمی سی اتے ٹیبل ٹینس کھیڈدی سی۔ راج پدھری مقابلیاں وچ جتن توں بعد رینا نے اس ویلے ہل چل مچا دتی جدوں اس نے آل انڈیا ٹینس ایسوسی ایشن ولوں کروائے صلاحیت ہنٹ وچ مہاراشٹر دی اک 14 سالا چوٹی دی رینکنگ کھڈارن نوں ہرایا۔ اس ویلے رینا 8 سالاں دی سی۔

2007 وچ رینا دے ماپیاں نے اس دی اگلی سکھلائی بارے فیصلہ کیتا۔ جدوں اوہ پنے شفٹ ہو گئے تاں پنے وچ اس دی ملاقات کوچ ہیمنت بیندرے نال ہوئی، جنہاں نے اس دی کھیڈ نوں ودھیا بناؤن وچ مکھ کردار نبھایا۔

## پیشہ ور کامیابیاں
2012 وچ رینا نے اپنا پہلا پیشہ ور سنگلز خطاب نویں دلی وچ جتیا اتے تن ہور ڈبلز جتے۔

اپنے کریئر دے سبھ توں وڈے کارٹر فائینل وچ اگے ودھدے ہوئے اس نے 2017 اتے اپریل 2018 وچ ممبئی اوپن وچ دو میچ جتے، اوہ نروپما سنجیو، ثانیہ مرزا، شکھا ابیروئی اتے سنیتا راؤ توں بعد عالمی دی 197ویں نمبر دی رینکنگ تے پہنچ گئی، اس طرحاں سکھرلی 200 خواتین سنگل رینکنگ وچ حصہ پاؤن والی پنجویں بھارتی شہری بن گئی۔

اگست 2018 وچ اس نے سنگلز مقابلے وچ انڈونیشیا دے جکارتا وکھے ایشیئن کھیڈاں وچ کانسی دا تگما جتیا۔ رینا اتے ثانیہ مرزا اکلوتیاں کھڈارناں ہن جنہاں نے ایشیئن کھیڈاں وچ اکلے تگما جتن والے بھارت دی نمائندگی کیتی اے۔

رینا نے سنگاپور وکھے فائینل وچ ارانٹکسا رس توں جت حاصل کیتی اتے آئی۔ٹی۔ایپھّ۔ ڈبلیو 25 دا خطاب حاصل کیتا۔ 2019 کنمنگ اوپن وچ اس نوں اپنے کریئر دی سبھ توں وڈی جت ملی جدوں اس نے یوئیسّ اوپن دے سابقہ چیمپین اتے چوٹی دی-10 نمبر کھڈارن سمنتھا سٹوسر نوں ہرایا۔

انکیتا رینا، روسالی دے نال-نال 2020 تھائیلینڈ اوپن وچ اپنے پہلے ڈبلیوٹیئے ٹور سیمیفائنل وچ پہنچی۔ اس نال رینا نوں نواں کریئر ملیا - ڈبلز وچ 119ویں نمبر دی رینکنگ۔ اس نے 2020 دے شروع وچ دو سنگل**ز** خطاب وی جتے سن۔

پھر اس نے 2020 فرینچ اوپن وچ حصہ لیا، جتھے اوہ پہلی وار دوجے کوالیفائی گیڑ وچ پہنچی، پر کرومی نارا توں ہار گئی۔

## حوالے

گٹھ:بیبیسی ہیکاتھان 2021 دوران بنائے جاں سدھارے گئے لیکھ
سونالی وشنو شنگیٹ

**سونالی وشنوں شنگیٹ** (جم 27 مئی 1995) ممبئی، مہاراشٹر دی اک پیشہ ور خواتین کبڈی کھڈاری اے۔ سونالی اوہناں بھارتی ٹیماں دا حصہ رہِ چکی اے جس نے جکارتا وچ 2018 ایشیئن کھیڈاں وچ چاندی دا تمغہ اتے کاٹھ منڈو وچ 2019 دکھنی ایشیائی کھیڈاں وچ سون تمغہ جتیا۔   
شنگیٹ بھارتی ریلوے وچ نوکری کردی اے اتے قومی کبڈی چیمپیئن شپ وچ ریلوے ٹیم لئی سونے اتے چاندی دے تمغے وی جت چکی اے۔ مہاراشٹر سرکار نے اس نوں اپنے صوبے دے سبھ توں وڈے کھیڈ اعزاز شو چھترپتی انعام نال نوازیا گیا اے۔

## نجی زندگی اتے پچھوکڑ
شنگیٹ دا جم ممبئی دے لوئر پیرل وچ ہویا سی۔ اس دے پیؤ سکؤرٹی گارڈ دا کم کردے سن اتے ماں اک ڈھابا چلاؤندی سی۔ اس نے کبڈی کھیڈنی ادوں شروع کیتی جدوں اوہ مہانرشی دیانند کالج وچ پڑھ رہی سی۔ شنگیٹ نے کوچ راجیش پڑاوے ماتحت شو طاقت خواتین سنگھا کلبّ وکھے کھیڈ دی سکھلائی شروع کیتی۔

## پیشہ ور کریئر
شنگیٹ دا کریئر سال 2014 وچ شروع ہویا سی جدوں اس نے جونیئر پدھر تے اپنے صوبے مہاراشٹر دی نمائندگی کیتی اتے سال 2014–15 وچ اس نے جونیئر نیشنل کبڈی چیمپیئن شپ وچ ٹیم دی کپتانی کیتی اتے چاندی دا تمغہ جتیا۔ اوہ سال 2015 وچ انڈین ریلوے وچ جڑی اتے 64ویں سینئر نیشنل (2016–17) وچ سونے دا تمغہ، 66ویں سینئر نیشنل (2018–19) وچ سون تمغہ، 67ویں سینئر نیشنل (2019–20) وچ سون تمغہ اتے 65ویں سینئر نیشنل (2017–18) وچ چاندی دا تمغہ جتیا۔

ریلوے ٹیم دی پرمکھ ریڈر شنگیٹ نے بونس پوائنٹ لین دی اپنی قابلیت لئی نامنا کھٹیا۔ اس نوں جکارتا وکھے سال 2018 ایشیائی کھیڈاں وچ بھارت ولوں کھیڈن لئی چنیا گیا، جتھے ٹیم نے چاندی دا تمغہ جتیا۔ سال 2019 وچ اوہ بھارتی ٹیم دی حصہ رہی جس نے کاٹھ منڈو وچ دکھنی ایشیائی کھیڈاں وچ سونے دا تمغہ جتیا۔

## انعام
سال 2020 وچ مہاراشٹر سرکار نے اس نوں صوبے دا سبھ توں وڈا کھیڈ انعام شو چھترپتی انعام دتا۔

## حوالے

گٹھ:بھارتی عورتاں
انوپما بھاگڡت

**انوپما بھاگوت** اک بھارتی ستار نواز اے۔

## شروع دا جیون
بھارت دے بھلائی وچ پیدا ہوئی،  انوپما بھاگوت نوں شری آر۔این۔ ورما ولوں 9 سال دی عمر وچ ستار وجاؤن نال جانو کروایا گیا سی۔ 13 سال دی عمر وچ اس نوں امدادکھانی گھرانہ دے بملیندو مکھرجی دی اگوائی وچ سکھلائی لین دا اعزاز ملیا۔ اوہ 1994 وچ آل انڈیا ریڈیو مقابلے وچ پہلے تھاں اُتے رہی سی اتے اس نوں بھارت دے انسانی سروت ترقی وزارت ولوں قومی سکالرشپ دتی گئی سی۔ اسنے امریکہ اتے یورپ دے کئی دیساں سمیت کئی تھاواں اُتے مظاہرہ کیتا اے۔ اس ویلے اوہ بنگلور، بھارت وچ رہندی اے۔

## اس دا گرو
امدادکھانی گھرانے دے دونے، آچاریہ بملیندو مکھرجی مکھ طور اُتے ستاروادی سن، حالانکہ اوہ لگبھگ سارے روائتی بھارتی سازاں جویں ردرونا، سرسوتی وینا، سربہار، سرسنگھر، مندربہار، دلروبا، ایسراج، تار شہنائی، سرود اتے پکھواج وچ نپن سن۔ اوہ آواز دے سنگیت وچ برابر ماہر سی۔

## مظاہرہ
مظاہرہ کارن اسنے عالمی سمیت، ساؤتھبینک سینٹر (لنڈن، یو۔کے۔)، علی اکبر خان سکول آف میوزک (بیسل، سوٹزرلینڈ)، ایم۔آئی۔ٹی۔ فعال کنسرٹ سیریز (بوسٹن، یو۔ایس۔اے۔)، یو پین، برکلے، اولے مس (یو۔ایس۔اے۔)، ایشیئن آرٹس میوزیم (سین پھرانسسکو)، وکٹوریا اینڈ کیلگری، مسی گئمیٹ، پیرس، مسی ڈیس بیؤکس آرٹس، اینجرس، فرانس آدی دا سفر کیتا۔

انوپما گائکی سٹائل نبھاؤندی اے، ایہہ اک منموہنی اتے سوجھ وان انداز والی سٹائل اے، جو انسانی آواز دی نقل اتے مشتمل اے۔ انوپما دی تکنیکی ماہرتا نوں دنیا بھر دے پرشنسکاں ولوں سلاہیا گیا۔ انوپما نوں “سرمنی” دا خطاب دتا گیا اے۔

اسدیاں تخلیقی رچناواں نے کئی پرکھی لوکاں دا دل جت لیا، جو تکنیکی گاؤن سٹائل نال ماہرتا حاصل کر رہے ہن۔ ۔

## اوارڈ اتے مانتا

* 1-آل انڈیا ریڈیو سنگیت مقابلہ (1994) وچ پہلا سٹوڈ
* 1993–1996 تک انسانی سروت ترقی وزارت (بھارت سرکار) توں 2-سکالرشپ
* 3-1995 وچ سر شنگار پارلیمنٹ ولوں 'سرمنی' دا خطاب دتا گیا
* 4-گلوبل ردم اتے شترقی ورگے عالمی مظاہرہ دا حصہ بنی رہی۔
* 5-اوہیؤ آرٹس کونسل (یو۔ایس۔اے۔) توں 2000, 2002, 2004, اتے 2008 وچ گرانٹ حاصل ہوئی۔
* اٹلی دے شقین کھگول سائنسدان ونسینجو سلوانو کاسولی ولوں 2006 وچ لبھے گئے تارہ سیارہ دا نام انوپبھاگوت، اسدے اعزاز وچ نامت کیتا گیا سی۔

## ایلبم
انوپما نے کئی ایلبماں جاری کیتیاں ہن جویں کہ سنگم، ایتھر، ایپیپھنی، کلرز آف سنسیٹّ، سانجھ آدی۔

## حوالے

## باہری لنک

* 

گٹھ:20ویں صدی دے بھارتی سنگیتکار
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1974
گٹھ:بھارتی خواتین کلاسیکل سنگیتکار
سناتم کور

**سناتم کور خالصہ** (جم 1972, ترینیداد) اک امریکی سکھ گلوکارہ اتے سنگیتاکار اے۔ ایہہ سکھ مذہبی گیت اتے کیرتن گاؤندی اے۔ اوہ نیو میکسیکو وچ رہندی اے۔

## مڈھلی زندگی

کور دا جم ترینیداد، کولوراڈو وچ ہویا۔ جدوں اسنے ہائی سکول وچ سی تاں اسنے وائلن وجاؤنی سکھی۔

## کم

سناتم کور نے سال 2000 وچ وویاج رکارڈز دے نال اک اقرارنامہ اتے دستخط کیتے۔

### سیڈیاں

## حوالے

## باہری کڑیاں
* Official website
* Snatam Kaur discography at Music City
* 3HO Foundation 

گٹھ:سکھ
گٹھ:بھارتی کلاسیکل سنگیتکار
گٹھ:بھارتی خواتین کلاسیکل سنگیتکار
گٹھ:۱۹۷۲ دے جم
سونم ملک

**سونم ملک** (جم 15 اپریل 2002) ہریانہ دے سونیپت دی اک بھارتی خواتین پہلوان اے۔ نیشنل کھیڈاں وچ سونے دا تمغہ جتن توں علاوہ، اس نے کیڈیٹ عالمی کشتی چیمپیئن شپ وچ دو سونے دے تمغے جتے ہن۔ ملک نے 2016 ریؤ اولمپک وچ کانسے دا تمغہ جتیا اتے ہم وطن ساکشی ملک نوں وی دو وار ہرایا۔

## نجی زندگی اتے پچھوکڑ
ملک دا جم 15 اپریل 2002 نوں سونیپت، ہریانہ دے مدینہ پنڈ وچ ہویا سی۔ اس دے پیؤ اتے اک چچیرا بھرا جو کہ پہلوان سن، اوہ ملک نوں اس کھیڈ وچ اگے ودھن دے فیصلے وچ مددگار ثابت ہوئے۔ ایہہ اس دے پیؤ ہی سی جنہاں نے ملک نوں اپنے پنڈ دے نیتا سبھاش چندر بوس سپورٹس کمپلیکس وچ کوچ اجمیر ملک دی اگوائی ہینٹھ سکھلائی لئی بھیجیا سی۔ شروعات وچ اوہناں کول سہولتاں ناکافی سن اتے کوچنگ اکیڈمی کول مشق کرن لئی میٹ وی نہیں سی۔ کھڈاریاں دی سکھلائی میدان وچ ہندی سی،پر برسات دے دناں دوران میدان وچ چکڑ ہون کرکے کھڈاریاں نوں مجبوراً سڑک اتے مشق کرنا پیندا سی۔ زریعاں دی کمی دے باو جود چنگی سکھلائی دتی جاندی سی۔

2017 وچ اک ٹورنامینٹ دے دوران سونم دا موڈھا زخمی ہو گیا۔ علاج لگبھگ ڈیڈھ سال جاری رہا۔ (2) کھیڈن توں علاوہ ملک اس ویلے بیچلر آف آرٹس دی ڈگری لے رہی اے۔

## پیشہ ور کریئر
ملک نے سال 2016 وچ نیشنل سکول کھیڈاں وچ سون تمغہ جتیا۔ 2017 وچ اس نے کیڈیٹ نیشنل چیمپیئن شپ وچ چاندی، عالمی سکول کھیڈاں وچ سون، کیڈیٹ ایشیائی کشتی چیمپیئن شپ وچ کانسی اتے کیڈیٹ عالمی کشتی چیمپیئن شپ وچ سون تمغے حاصل کیتے۔ 2018 وچ اس نے کیڈیٹ ایشیائی کشتی چیمپیئن شپ اتے کیڈیٹ عالمی کشتی چیمپیئن شپ وچ کانسی دے تمغے جتے۔ 2019 وچ ملک نے پھر کیڈیٹ عالمی کشتی چیمپیئن شپ وچ سون تمغہ جتیا۔

2020 اسنے دو مہینیاں دے وقفہ وچ دو وار 2016 ریؤ اولمپک دی کانسی دا تمغہ جیتو ساکشی ملک نوں ہرایا۔ پہلی جت اس نے جنوری وچ ایشیائی چیمپیئن شپ وچ حاصل کیتی اتے پھر ملک ایشیائی اولمپک چیمپیئن شپ کوآلپھر وچ فروری وچ ادوں چنی گئی جدوں اس نے اولمپئن نوں چتّ کیتا۔

اوہ اولمپک گولڈ کئیسٹ (اوجیکیو) ولوں کھیڈدی اے جو کہ اک غیر لابھکاری ادارہ اے جو ایتھلیٹاں نوں اولمپک تمغہ جتن وچ مدد کردی اے۔

## تمغے
سونے دا تمغہ - کیڈیٹ عالمی کشتی چیمپیئن شپ، 2019

چاندی دا تمغہ - کیڈیٹ ایشیائی چیمپیئن شپ، 2019

کانسی دا تمغہ - کیڈیٹ ایشیائی کشتی چیمپیئن شپ، 2018

کانسی دا تمغہ -  کیڈیٹ عالمی کشتی چیمپیئن شپ، 2018

سونے دا تمغہ -  کیڈیٹ عالمی کشتی چیمپیئن شپ، 2017

سونے دا تمغہ - عالمی سکول کھیڈاں، 2017

کانسی دا تمغہ - کیڈیٹ ایشیائی کشتی چیمپیئن شپ، 2017

## حوالے

گٹھ:بھارتی عورتاں
پُونیا سرینواس

**پُونیا سرینواس** ( تامل : புண்ய ஸ்ரீனிவாஸ்) اک پیشہ ور وینا وادک اتے گلوکارہ اے۔

اسدے سنگیت دی شروعات شریمتی جیالکشمی ولوں 6 سال دی عمر وچ سنگیت اکادمی توں ہوئی اے اتے بعد وچ مشہور وینا کلاکار ای۔ گایتھری دی ماں ودنشی شریمتی کملا اسوتھاما توں وینا وچ سکھلائی لئی حاصل کیتی سی۔ اوہ اس ویلے سنگیت کلا آچاریہ سگنا ورداچاری توں کارناٹک سنگیت دے انت پہلوآں دی پیروی کر رہی اے۔ اسنوں مغربی کلاسیکل سنگیتکار ڈاکٹر۔ اگسٹین پول دا وی ساہمنا کرنا پیا۔ اسدا پتی، ڈی۔اے۔ سرینواس اک مردنگم کھڈاری اے، جو عامَ طور اُتے اس دے سماروحاں وچ اس دے نال جاندا اے۔

## کریئر
جدوں اوہ 20 سالاں دی سی تاں اسنوں آل انڈیا ریڈیو دی 'اے' گریڈ آرٹسٹ ایلانیا گیا سی۔ چینئی دیاں ساریاں پرمکھ سجذبات وچ مظاہرہ کرن توں بعد اسنے حیدرآباد، ترویندرم، بنگلور، بمبے، دلی، کلکتہ اتے ودیساں وچ وی یورپ، بیلجیئم، یو۔ایس۔اے۔، سنگاپور، نیویارک، لنڈن، دبئی، فرانس، اسرائیل اتے یروشلم آدی دیساں وچ اپنی پیشکاری کیتی۔

اسنے جارج ہیریسن دے اساری ماتحت اپنی ایلبم، چینٹس وچ عالمی مشہور ستار ماہِ روی شنکر نال پیشکاری کیتی اے۔

اسنے پرکسیشنسٹاں، ذاکر حسین، جون میکلپھلن، میتھیو گیریسن اتے یو۔ سرینواس نال وی تعاون کیتا اے۔

اوہ اپنی اک ایلبم وچ کلونیئل کزنس بھراواں لئی اتے گلوکار ہریہرن نال اسدی غزل ایلبم وچ کم کر چکی اے۔

اج تک اسنے وینا وادک دے طور اُتے 5000 رکارڈنگ جاری کیتیاں ہن۔ اوہ اپنی بہپکھتا اتے کشلتاواں لئی وی جانی جاندی اے اتے ہال ہی وچ اسنے وائلن وادک وی۔ ایس۔ نرسمہن نال باچ دا ڈبل وائلن تقریب پیش کیتا اے۔ اسنے ایشیئن میوزک، اک وچاردھارا جاپانی ایلبم، جس وچ ایشیا دے وکھ-وکھ کھیتراں دیاں عورت کلاکاراں دی شمولیت ہندی اے، دی رچنا وی کیتی۔ اپنے بینڈ، پانچجانیم نال اسنے وینا نال متعلق بہت ساریاں وکھریاں مشہور سنگیتک سٹائلاں لیاندیاں اے۔

اسنے اک ایلبم "وینا ان وئینا" لانچ کیتی، جس نال بھارتی آلہ وینا نوں وکھ وکھ پکھ حاصل ہوئے جو اک زمین مشہور ہو گئی۔ اسنے اسدی پالنا اک ہور ایلبم نال کیتی جسدا نام "ساؤنڈ آف سوین" اے۔

## حوالے
https://web.archive.org/web/20120110010082602/http://punyasrinivas.com/beginnings

https://web.archive.org/web/20120126041300/http://punyasrinivas.com/bio

https://web.archive.org/web/20120306033120/http://punyasrinivas.com/growth

## باہری لنک

* پنیا شرینواس دی سرکاری ویبسائیٹ
* ہندو : کلا / سنگیت : مہان سنگیتک سنویدنشیلتا
* ہندو : جمعہ تجزیہ چینئی / سنگیت : بہت سارے ابھیاسک پل
* ہندو : جمعہ تجزیہ چینئیّ / کالم : 'میں سنگیت ولوں جاندا ہاں، نہ کہ سنگیتکار' 
گٹھ:بھارتی خواتین کلاسیکل سنگیتکار
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:بھارتی عورت سنگیتکار
سُمتھی مورتھی

**سمتھی مورتھی** اک ہندوستانی شاشتری گلوکارہ، سنگیتکار اتے ایلجیبیٹی حقاں دی کارکن اے اتے ایہہ بنگلور وچ رہندی اے۔ ایہہ گائکی دے آگرہ گھرانے نال متعلق اے۔ ایہہ اپنے آپ نوں کوئیئر وجوں متاثر کردی اے۔

## سنگیت کریئر
اسنے 16 سال دی عمر وچ گائکی دیاں پیشکاریاں کرنیاں شروع کر دتیاں۔ اسنے پنڈت راماراؤ ہیرو کول 17 سال سنگیت دی سکھیا لئی۔

ایہہ ڈاکٹر پھلوئی نال ساکھیری ناں دے اک پروجیکٹ نال متعلق رہی اے جس جو جینڈراں دے رلن، الیکٹرانکس، وزوئل تصویراں، شاعری اتے سنگیت دا ملٹیمیڈیا شو سی۔ اس پروجیکٹ وچ اسنے اک سنگیتکار، گلوکارہ اتے گیت کار وجوں کم کیتا۔

## کوئیئر سرگرمی
2006 وچ اسنے عورت کوئیئر لوکاں لئی لیسبٹ ناں دا اک حمایت گروہ بنایا۔ ایہہ سنیل موہن نال مل کے کوئیئر لوکاں دیاں کہانیاں سانجھیاں کرن لئی اک زبانی اتہاس پروجیکٹ کردی آ رہی اے۔ ایہناں نے سانجھے تورُ اتے ٹوورڈز جینڈر انکلوسیوٹی ناں دی کتاب لکھی اے جو دکھنی بھارت وچ عورت-جمیاں جینڈر اتے سیکسئل گھٹ گنتی گروہاں نال متعلق اے۔ 

## کتاباں
* ٹوورڈز جینڈر انکلوسیوٹی: ا سٹڈی اؤن کنٹینپرری کنسرنز اراؤنڈ جینڈر (سنیل موہن دے نال)

## حوالے



گٹھ:بھارتی عورت سنگیتکار
گٹھ:کوئیئر عورتاں
گٹھ:بھارتی خواتین کلاسیکل سنگیتکار
گٹھ:ایلجیبیٹی حق کارکن
نیروپما راجیندر

**نروپما اتے راجیندر** (ನಿರುಪಮ ಮತ್ತು ರಾಜೇಂದ್ರ) بھرتناٹئم اتے کتھک نرت روپ دے اگھے بھارتی کلاسیکل رقاصہ ہن اتے اوہ کرناٹک دے بینگلرو توں ہن۔ 

## زندگی اتے کم
thumb|
نروپما اتے راجیندر دی ابھنو نرت کمپنی اے، جتھے اوہ بھرتناٹئم اتے کتھک سکھاؤندے ہن اتے روائتی کلاسیکل نرت دے روپاں نوں پھیلاؤن دا کم کردے ہن|  اوہناں نے کوریؤگراپھی اتے ناچ کارجاں دا اساری کیتا اے اتے امریکہ، کینیڈا اتے یورپ دے کئی شہراں وچ مظاہرہ کردیاں سفر کیتی اے|  اوہناں نے 20 سالاں توں نرت کر رہے ہن| اوہ بھارتی قومی ٹیلیوژن اُتے سبھ توں ودھ کلاکاراں دی ریٹنگ وچوں "اے ٹوپ" تے ہن| 

## مظاہرہ اتے تجزیہ
thumb|
2010 وچ، ابھنو نے اک سنسکرت شبد "اوجس" جس دا مطلب اے "جوش" دے نامی مظاہرہ کیتا | اس دی میزبانی شری کرشن گانا سبھا چینئی اتے چودھیا میموریال ہال، بنگلور وچ ہوئی۔ جویں کہ د ہندو وچ دسیا گیا اے کہ دو گھنٹے دے مظاہرہ نے غیر روائتی طور اُتے کتھک ڈانس نوں کامیاب کوریؤگراپھی دے نال ودھیا پیشکاری وجوں پیش کیتا|  دِ جوئ گونگ ویک دے حصے وجوں، اوہناں نے اک سماجی کم لئی ایس اے پی لیبز، بنگلور وکھے مظاہرہ کیتا|  اوہناں نے بھاگوتم تہوار اتے چینئی دے بھارتی تعلیم بھون وکھے کتھک مظاہرہ کیتے ہن۔ 

## اوارڈ اتے مانتا
1998 وچ، اوہناں دے نرت دی سروؤچتا لئی کرناٹک سرکار نے نروپما نوں ناٹی میوری اتے راجیندر نوں ناٹی میرا دا سرلیکھ دتا سی۔ سال 2011 وچ، اس جوڑی نوں اوہناں دے بھارتی روائتی ناچاں وچ یوگدان لئی، کرناٹک کلاشری اوارڈ جو کہ اک کرناٹک راج سرکار دا انعام اے ، نال نوازیا گیا سی۔ سال 2013 وچ، نروپما راجیندر نوں مہاں مایہ وکھے منعقد اک نرت تہوار بنگلور وچ روندر کلکشیتر وچ رقاصہ یو۔ایسّ۔ کرشنا راؤ نوں شردھانجلی دین وجوں اوہناں دے یوگدان لئی نوازیا گیا گیا سی۔ 

## حوالے

گٹھ:زندہ لوک
سُوما سُدھندرا

**ڈاکٹر۔ سما سدھندرا** کرناٹک سنگیت سٹائل وچ کلاسیکل سنگیتکار اتے بھارتی وینا وادک اے۔ اوہ اک پردرشنکاری، استاد، کھوجکرتا اتے پربندھک اے۔ سال 2001 وچ اس نوں کرناٹک دا دوجا سبھ توں اچّ شہری انعام راجیوتسو انعام نال نوازیا گیا گیا سی۔

## شروعاتی دن اتے نجی زندگی
اس نوں اس دے گرو مفکر راجا راؤ اتے مفکر چتی بابو ولوں سکھلائی دتی گئی سی۔

اوہ بنگلور دی رہن والی اے۔ اس دا پتی دنداں دا ڈاکٹر اے اتے اس دیاں دو دھیاں ہن۔ اوہ شوقین بونسائی کلیکٹر اے۔

## کریئر
اس کول چتیبابو سٹائل اے جو وینا دیاں سریلیاں آوازاں لئی جانیا جاندا اے۔ اسنے ریاست ہائے متحدہ، ینائیٹڈ کنگڈم، سنگاپور اتے ملیشیا دا مکمل دورہ کیتا اتے مظاہرہ کیتا۔ اسنے سالاں دوران کئی وینا جوڑیاں دی اگوائی کیتی۔

### ترنگنی وینا
سما نے وینا دے اک مختصر ورجن "ترنگنی وینا" دی سرجنا کیتی اے۔

### کارناٹک-جیزناٹک
اسنے کئی سالاں توں ڈچّ جیز گروہ سپنیپھیکس دے نال کئی پھیوزن مظاہرہ پیش کیتے ہن۔

### ہور پہل دمیاں
سما سینٹر فار انڈین میوزک ایکسپیریئنس (آئی۔ایم۔ای۔) دی ڈائریکٹر پہنچ اے، جو اک اساری وچ نویں قسم دا اجائب گھر اے، جتھے کوئی وی سنگیت نوں چھوہ سکدا اے، محسوس کر سکدا اے اتے تجربہ کر سکدا اے۔

اسنے کچیپڑی ڈانس وینا مورتی وجے دے نال آرٹسٹس انٹروسپیکٹو موومینٹ (اے۔آئی۔ایم۔) دی سہِ-قیام کیتی۔ اے۔آئی۔ایم۔ 2007 توں بنگلور انٹرنیشنل آرٹس فیسٹیول (بی۔آئی۔اے۔ایف۔) دا انعقاد کردی اے۔ بی۔آئی۔اے۔ایف۔ کلاکاراں لئی تہذیبی پلیٹ فارم اے۔

## اوارڈ اتے اعزاز

* 2001 وچ کرناٹک راجیوتسو انعام 
* تاملناڈو سرکار ولوں کالیمامنی انعام
* کرناٹک دا گنکلاشری اوارڈ
* تیاگاراجا گنسبھا توں "وینکا کلابھوشن" آدی۔

## حوالے

گٹھ:بھارتی خواتین کلاسیکل سنگیتکار
گٹھ:20ویں صدی دے بھارتی سنگیتکار
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:بھارتی عورت سنگیتکار
رابرٹ فرانسس کینیڈی جونیئر

امریکی اینٹی-ٹیکا کارکن اتے ماحول دے اٹارنی روبرٹ ایپھّ۔ کینیڈی جونیئر (جم 17 جنوری، 1954) اک امریکی اینٹی-ٹیکا وکیل، سازش اصولی، لکھاری اتے اس توں پہلاں ماحول دا وکیل اے۔ اوہ چلڈرن ہیلتھ ڈفینس دا چیئرمین ہے، جو اک ٹیکا مخالف ایڈووکیسی گروپ اے۔ کینیڈی روبرٹ ایپھّ کینیڈی دا بیٹا اے۔ اوہ واٹرکیپر الائنس، اک غیر-مناپھا ماحول گروہ، جس دی کہ اسنے 1999 وچ قایم کرن وچ مدد کیتی، دے بورڈ دے پردھان وی ہن۔

1986 توں لے کے 2017 تک، کینیڈی غیر-مناپھا ماحول ادارہ، قدرتی سروت رکھیا کونسل (اینارڈیسی) دے سینئر وکیل رہے۔ 1984 توں لے کے 2017 تک، اوہ ہڈسن رورکیپر لئی مکھ وکیل تے اس دا بورڈ میمبر رہا سی۔ تیہہ سالاں توں زیادہ ویلے توں، کینیڈی پیس یونیورسٹی سکول آف لاء وکھے ماحول متعلق قانون دے معاون پروفیسر رہے ہن۔ اگست، 2017 تک، اوہ نگرانی اٹارنی اتے پیس لاء سکول دے ماحول متعلق لٹیگیشن کلینک دے معاون ڈائریکٹر دے عہدے اُتے وی رہا، جسدی قیام اسنے 1987 وچ کیتی سی۔ فلحال اوہ پیس وکھے پروفیسر امیرٹس اے۔

## پیس انوائرمینٹل لٹیگیشن کلینک

1987 وچ، کینیڈی نے پیس یونیورسٹی سکول آف لاء وکھے ماحول متعلق لٹیگیشن کلینک دا قیام کیتا، جتھے تن دہاکیاں تک اوہ کلینک دا نگرانی اٹارنی اتے معاون ڈائریکٹر رہا اتے قنونی دے کلینیکل پروفیسر وجوں رہا۔ کینیڈی نے نیویارک سٹیٹ کورٹ آف اپیلج توں اک خاص آرڈر حاصل کیتا جس راہیں اسنے کینیڈی اتے اسدے معاون ڈائریکٹر، پروفیسر کارل کوپلان دی نگرانی ہیٹھ اپنے 10 کلینک طالب علماں - دوجے اتے تیجے سال دے قانون دے طالب علماں نوں قانون دا مشق کرن اتے راج اتے سنگھی عدالت وچ ہڈسن ندی دے پردوشکاں خلاف کیس چلاؤن دی آگیا دتی۔ رورکیپر اتے لونگ آئیلینڈ ساؤنڈکیپر کلینک دے پورے ویلے دے گاہک ہن۔

## چنے لیکھ
کینیڈی نے بہت سارے اکادمک اتے عامَ دلچسپی والے لیکھاں دے نال نال تیل، کولا، ہری اینرجا، چناوی پرتیبدھتا، سیاست، میڈیا، شتریبازی،ودیش پالیسی، اتے شہری حقاں بارے لیکھ وی لکھے ہن۔ اوہناں دی لکھت د نیویارک ٹائیمز، دِ واشنگٹن پوسٹ، ٹائم میگزین، نیورجا زویک، رولنگ سٹون، د ایٹلانٹک ماسک، اتے وینٹی پھیئر سمیت ہوراں وچ شائع ہوئی اے۔ کینیڈی اکثر شائع ٹریول لکھاری وی اے۔

* "ساڈے ماحول دی شہادت دے گھوڑسواراں نوں ملو"۔
* "جون ایف کینیڈی دا ویژن آف پیس"۔
* “روبرٹ ایف۔ کینیڈی جونیئر۔
* "ٹیکساس چینسو پربندھن"۔
* "مارو امیونٹی"۔
* "جسٹس دا اک مسکریج"۔
* “اسیں وئکس وچ کیوں ہاں؟
* “بل گیٹس اتے نیو-جگیرداری: کسان بلّ • بچیاں دی صحتَ بچاء "اُتے اک نزدیکی جھلک۔

## حوالے

گٹھ:امریکی شخصیتاں
استاد ذاکر حسین

**ذاکر حسین** (ہندی: ज़ाकिर हुसैन، اردو: ذاکِر حسین)، (9 مارچ 1951- 15 دسمبر 2024)، بھارت دے سبھ توں مشہور طبلہ وادک ہن۔ اوہناں نے کئیاں فلماں وچ سنگیت ڈریکشن دے کردار وی نبھائی اے۔ اوہ طبلہ وادک اﷲ رکھا دے بیٹے ہن۔
جاکر حسین نوں 2002 وچ بھارت سرکار ولوں کلا دے کھیتر وچ پدم بھوشن نال نوازیا گیا گیا سی۔

## جیون جان پچھان
ذاکر حسین دا بچپن ممبئی وچ ہی گزریا۔ 12 سال دی عمر توں ہی ذاکر حسین نے سنگیت دی دنیا وچ اپنے طبلے دی آواز نوں بکھیرنا شروع کر دتا سی۔ سینٹ مائیکل سکول مہم توں پڑھائی پوری کرن مگروں ذاکر حسین نے سینٹ زیویئرز ممبئی توں گریجئیشن کیتی اتے پھر کلا دے کھیتر وچ اپنے آپ نوں قائم کرنا شروع کر دتا۔ 1973 وچ اوہناں دا پہلا ایلبم *لونگ ان د میٹیریئل ورلڈ* آیا سی۔ اس دے بعد تاں جویں ذاکر حسین نے ٹھان لیا کہ اپنے طبلے دی آواز نوں دنیا بھر وچ بکھیرنا اے۔ 1973 توں لے کے 2007 تک جاکر حسین وکھ وکھ قومانتری سماروحاں اتے ایلبماں وچ اپنے طبلے دا دم دکھاندے رہے۔ جاکر حسین بھارت وچ تاں بہت ہی مشہور ہن ہی نال ہی دنیا دے وکھ وکھ حصیاں وچ وی اونے ہی لوکپسند ہن۔ ذاکر حسین نے بھارتی سنگیت نوں سولو طبلہ وادن، تال سنگت، سہِ وادن، تال کچہری تے سنگیت پھیوزن نوں نویں مطلب دتے ہن۔ طبلہ وادن نوں کسے اک گھرانے دی حد وچ بنھن دی تھاں اس نے ہر گھرانے دے چنگے گن گرہن کردیاں طبلہ وادن دی بھارتی روایت نوں امیر بناؤن ول ودھیرے دھیان دتا اے۔
## اعزاز اتے انعام
* 1988 وچ پدم شری دا انعام (ادوں اوہ صرف 37 سال دے سن اتے اس عمر وچ ایہہ انعام پاؤن والے سبھ توں گھٹ عمر دے انسان وی سن۔)
* اپریل 1991 وچ سنگیت ناٹک اکیڈمی ایوارڈ
* 1999 وچ ینائیٹڈ سٹیٹس دے وڈا اعزاز `نیشنل ہیریٹیز پھیلوشپ`
* 2002 وچ سنگیت دے کھیتر وچ اوہناں دے یوگدان لئی اوہناں نوں پدم بھوشن
* 1992 اتے 2009 وچ سنگیت دا سبھ توں پرتشٹھت انعام گریمی اوارڈ

گٹھ:بھارتی سنگیتکار
کرُوتیکا سُسارلا

**کرتکا سسارلا** اک بھارتی کامک کتاب لکھاری، چترکار اتے گراپھکس ڈزائینر اے، جو  نویں دلی شہر وچ رہندی اے۔ اس دیاں رچناواں نوں حالت دے معائنہ وجوں درسایا گیا اے، اتے سٹائل وچ بہپکھی، گھٹو گھٹ گراپھکس دی ورتوں توں لے کے پھلار چتراں تک، اتے لنگ مدعیاں، ایل۔جی۔بی۔ٹی مدعیاں سمیت سماجی کارناں نوں اجاگر کرن لئی مشہور ہوئے ہن۔ سماج دے ہور حاشیے والے طبقےآں دے مدعے وی اجاگر کیتے ہن۔

سسارلا کیرلا دے کوئمبٹور وچ ڈیجے اکیڈمی آف ڈزائن توں گریجوئیٹ ہوئی  اتے ممبئی مشتمل پوائنٹ آف ویو اتے وائیپی فاؤنڈیشن ورگیاں ادارےآں سمیت کئی شراکت دار سنگٹھناں وچ شامل رہی اے۔ اسنے سال 2016 دے ٹرانسجینڈر بلّ، اداہرن وجوں تکنیک سینٹر فار لیگل پالسی دے نال مل کے کم کیتا اتے اس وچ کئی چل رہے پراجیکٹ شامل ہن، جس وچ *36 دناں دی قسم*، *ہارٹبریک لینڈ* اتے *سیلیبریٹ وومین لیڈرس اتے سٹرونگ وومین شامل ہن۔* *36 دناں دی قسم* دا پراجیکٹ وکھ-وکھ ڈزائینراں اتے کلاکاراں وچ اک سلانہ تقریب اے، جتھے اسدے کم نوں مکمل ملانکن ملی اے۔ اسنے لکھاری سنہتا ارنی اتے *دِ کاروان* میگزین نال وی تعاون کیتا اے۔

## حوالے

گٹھ:زندہ لوک
لاڈو بائی

لاڈو بائی مدھ پردیش دی بھیل قبیلے دی اک قبائلی کلاکار اے۔ اس دا کم بھارت، فرانس اتے یوکے دیاں وکھ-وکھ نمائشاں وچ پردرشت کیتا گیا اے۔

اوہ بھوپال دی آدیواسی لوک کلا اکیڈمی وچ رہندی اے اتے کم کردی اے۔

لاڈو بائی دا جم مدھ پردیش دے جھابوآ دے پنڈ بادی باواڑی وکھے بھیل آدواسی بھائیچارے وچ ہویا سی۔ بہت چھوٹی عمر وچ ہی اوہ اپنے پروار نال بھوپال چلی گئی تاں کہ اوہ بھارت بھون دی اساری وچ ہتھیں مزدوراں وجوں رجھیویاں وچ رہے۔ اسنے ویاہ کروا لیا اتے بلڈنگ کمپلیکس وچ کم کرنا جاری رکھیا اتے اک دن دے کم توں بعد اوہ کم اسدے دا تناء دا کارن وی بنایا۔

لاڈو بائی نے بھوری بائی دے نال اپنا کم شروع کیتا۔ اسدی کلا اس دے بھائیچارے دی ادھیاتمکتا اتے دشمنی نوں درساؤندی اےکئی سالاں توں، اوہ معاشی تنگی کارن اپنی کلا دا انوسرن نہیں کر سکی۔ اسدی قسمت ادوں بدل گئی جدوں اسنوں مشہور بھارتی کلاکار جگدیش سوامیناتھن ولوں لبھیا گیا۔ سوامیناتھن نے اسنوں آدیواسی لوک کلا اکیڈمی لئی کم کرن لئی مُتحرک کیتا جتھے اسنوں تیوہاراں، رسماں اتے جانوراں دیاں تصویراں نوں کندھ توں کاغذ وچ تبدیل کرن دا موقع ملیا۔

## پروار
لاڈو بائی لئی، جسدا پروار اسدی کینوس پینٹنگ وچ شامل ہویا سی، تصویر دے تتّ اس دے پرکھیاں دی ڈونگھی اجتمائی یاد توں کھچے گئے ہن، جس نوں اسنے پتھورا پرمپرا وچ درسایا اے۔ اسدیاں پینٹنگز، کٹی ہوئی مکی اتے باجرے، بازاراں دے تنبو اتے ڈانگاں اکٹھے کرن والے، اتے بلد دیاں گڈیاں دا پیداوار کرن والے بازاراں ول اپنا رستہ بناؤن لئی اشارہ کردی اے۔ اس دی بیٹی انیتا نے اس دیاں چتراں وچ مدد کیتی۔
## حوالے

گٹھ:زندہ لوک
مادھوری بھدوری

مادھوری مول روپ وچ اک سپورٹسپرسن، اک قومی پدھر تے بیڈمنٹن اتے سکئیش کھیڈدی سی، بھدوری نے 1977 وچ پینٹنگ دی شروعات کیتی سی۔ اسنے اپنیاں مڈھلیاں آرٹورک نوں دوستاں اتے پروار والیاں نوں دے دتی، اتے پھر اک وار پینٹنگاں ویچنیاں شروع کر دتیاں جدوں اوہ سمجھ گئی کہ لوک اوہناں لئی پیسے دین لئی تیار ہن۔ پنے وچ الائنس پھرانسائیز وچ فرینچ دی پڑھائی کرن توں بعد، بھدوری نے 1988 وچ ممبئی یونیورسٹی توں آرٹ وچ ماسٹر دی ڈگری حاصل کیتی، پر دو سال پہلاں بال گندھارو آرٹ گیلری وچ اپنے کم دی نمائش شروع کر دتی سی۔

اپنے کیریئر دوران بھادری نے وکھ وکھ سٹائلاں وچ کم تیار کیتے ہن، جس وچ ایبسٹریکٹ آرٹ، لینڈسکیپس اتے لاکھنک پینٹنگاں شامل ہن۔ حالانکہ اوہ مکھ طور تے تیلاں وچ کم کردی اے، 2002 وچ اسنے ایبسٹریکٹ مورتی کلا دا استعمال وی کیتا سی۔ اس دیاں پینٹنگز کئی نجی کلیکٹراں نے خریدیاں سن، جنہاں وچ گائتری دیوی، اجے پیرمل، آدتیا وکرم برلا اتے جمشید بھابھا ( ٹاٹا سنز دے سابقہ چیئرمین) شامل سن۔ اسدے جدی بھارت وچ شو دے نال نال، بھادوری دا کم وی دبئی وچ اکلی نمائش دا موضوع رہا اے۔

سال 2016 وچ بھدوری نوں آل لیڈیز لیگ دا انعام "کلا، ڈزائین اتے ادمتا وچ آئیکونک لیڈرشپ" دے نال نال خواتین لئی سروجنی نائڈو قومی انعام ملیا۔

بھادوری دا سٹوڈیؤ، *سٹوڈیؤ ایم*، پنے وچ واقع اے، جتھے اسنے اپنا سارا جیون بتیت کیتا اے۔ 

## باہری لنک

* کلاکار دی ویبسائیٹ
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1958
گٹھ:بھارتی عورت چترکار
## حوالے
سنچیتا بھٹاچاریا

**سنچتا بھٹاچاریا** (جم 19 فروری 1992) اک بھارتی پلیئبیک گلوکارہ، سنگیتکار اتے سنگیت پروڈیؤسر اے۔ 14 سال دی عمر وچ اپنی گائکی نال اوہ 'سا رے گا ما پا لٹل چینپس' دے اتہاس وچ سبھ توں پرانی وجیتا دے نال-نال عوامی ووٹ حاصل کرن والی پہلی خواتین جیتو بن گئی۔ اسنے وکھ وکھ بھارتی بولیاں وچ فلماں اتے ایلبماں لئی گانے ریکارڈ کیتے ہن اتے اپنے آپ نوں بھارتی سنیما دی اک پرمکھ پلیبیک گلوکارہ وجوں قائم کیتا اے۔

## ڈسکوگرافی

## حوالے

## باہری لنک

* 
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:کولکاتہ دے لوک
گٹھ:بالیوڈ دے پلیبیک گلوکار
گٹھ:بھارتی لوک گائکاواں
گٹھ:جم 1992
منو بھاکر

منو بھاکر (جم 18 فروری 2002)اک بھارتی اولمپیئن اے، جو ایئرگن شوٹنگ دی کھڈارن اے۔ اس نے 2018 آئی۔ایسّ۔ایسّ۔ایپھّ۔ (ISSF) عالمی کپ وچ بھارت دی نمائندگی کیتی اتے دو سون تمغے جتے۔

اوہ آئی۔ایسّ۔ایسّ۔ایپھّ۔ عالمی کپ وچ سون تمغہ جتن والی سبھّ توں گھٹ عمر دی بھارتی کھڈارن اے۔ اس نے دولت مشترکہ کھیڈاں وچ اپنی پہلی دستک دوران ہی 16 سال دی عمر وچ 2018 راشٹر منڈل کھیڈاں وچ 10 میٹر دے ایئر پسٹل مقابلے وچ عورتاں دی گٹھ وچ سون تمغہ جتیا۔ (5)

2020 وچ اس نوں نامور ارجن انعام نال نوازیا گیا گیا۔

## <small>نجی زندگی اتے پچھوکڑ-</small>
بھاکر دا جم ہریانہ دے جھجر ضلعے دے گوریا پنڈ وچ ہویا۔ اس دے پیؤ سمندری انجینیئر سن اتے اس دی ماں سکول پرنسپل۔ اس دا مظاہرہ نشانیبازی وچ موہری رہا اے۔ اس دے نال ہی باکسنگ، اتھلیٹکس، سکیٹنگ اتے جوڈو کراٹے آدی سمیت کئی ہور کھیڈاں وچ وی اوہ حصہ لیندی رہی اے۔

اپنے شروعاتی جیون وچ بھاکر ولوں پستول نال لے کے عوامی آواجائی دے زریعاں راہیں سفر کرنا بہت چیلنج بھرپور سی۔اس ویلے اوہ نابالغ سی اتے اصلا نال رکھنا غیر قانونی وی سی۔ اس دے پیؤ نے نوکری چھڈّ دتی تاں جو اوہ اپنی بیٹی نوں کھیڈ مقابلے وچ حصہ دوا سکن اتے اپنی لائسینسی پستول نال لجا سکن۔ 

## <small>پیشہ ور کامیابیاں</small>
2017 وچ بھاکر نے بھارت دے کیرلا وچ قومی چیمپیئن شپ وچ 9 سون تمغے اتے قومی ریکارڈ توڑ کے جت حاصل کیتی۔ اس نے 2017 ایشیئن جونیئر چیمپیئن شپ وچ وی چاندی دا تمغہ جت کے سفلتا حاصل کیتی۔ (5)

2018 وچ گوادلجارا، میکسیکو وکھے قومانتری کھیڈ نشانیبازی ورلڈ کپ دے دس میٹر دے ایئر پسٹل فائینل وچ بھاکر نے دو وار دی چیمپین الیجندرا زوالا نوں ہرایا۔ اس جت نال اوہ بھارت دی سبھ توں چھوٹی سون تمغہ جتن والی کھڈارن بن گئی۔ (2)

اس نے 2018 وچ آئیئیسئیسئیپھّ جونیئر ورلڈ کپ وچ وی دو سونے دے تمغے جتے۔(3)

اسے سال، 16 سال دی عمر وچ اس نے 2018 دیاں دولت مشترکہ کھیڈاں وچ دس میٹر دے ایئرپسٹل اوینٹ وچ سونے دا تمغہ جتیا اتے اپنے سکور دے نال اک نواں دولت مشترکہ کھیڈ ریکارڈ قایم کیتا۔ (6)

مئی 2019 وچ میونکھ آئی۔ایسّ۔ایسّ۔ایپھّ۔ عالمی کپ وچ دس میٹر دے ایئر پسٹل مقابلے وچ چوتھا تھاں حاصل کرکے 2021 اولمپکس وچ اپنی تھاں بنائی۔ (4)

اگست 2020 وچ، بھاکر نوں بھارت دے صدر رام ناتھ کووند ولوں ورچوئل تقریب وچ ارجن انعام نال نوازیا گیا گیا۔ (7)

## <small>نجی جانکاری</small>
جم: 18 فروری 2002

پنڈ گوریا، ضلع جھجر، ہریانہ

کھیڈاں

دیس:بھارت

ایوینٹ:نشانیبازی

## <small>تمغے</small>

* عالمی کپ وچ 6 سونے دے تمغے
* یوتھ اولمپک کھیڈاں وچ اک سونے تے اک چاندی دا تمغہ
* دولت مشترکہ کھیڈاں وچ اک سون تمغہ
* ایشیئن نشانیبازی سییر عالمی کپ وچ تن سونے تے اک چاندی دا تمغہ

## '''<small>حوالے</small>'''
1- https://www.bbc.com/hindi/sport-43299203

2- https://www.hindustantimes.com/other-sports/national-sports-awards-live-updates-virtual-ceremony-begins/story-XUdBnaOgA2axsFo1OnNfOP.html

3- https://www.issf-sports.org/athletes/athlete.ashx?personissfid=SHINDW1802200201

گٹھ:بھارت
وینائی دھنامل

**وینائی دھنامل** (  ) (1867–1938) اک بہت ہی اتم کارناٹک سنگیتکار سی اتے کارناٹک سنگیت سکول دی مشال سی جو اسدے نام نال چلدا اے۔ اوہ سرسوتی وینا وچ اک گلوکارہ اتے پیشکار دونوں سی۔ اسدے نام دا اگیتر "وینائی" اس ساز وچ اسدی بے مثال مہارت دا سوچک اے۔
thumb| وینائی دھنامل (کھبے) اپنی دھی ٹی۔ لکشمیراتھنم اتے پوتے نال 1910–15 دوران۔

## مڈھلا جیون اتے پچھوکڑ
دھنامل دا جم جارج ٹاؤن، مدراس (ہن چینئی ) وچ، پیشہ ور سنگیتکاراں اتے نرتکاں دے اک پروار وچ ہویا سی۔ اسدی دادی کمکشی اک نامی ڈانسر سی اتے اسدی ماں اک گلوکارہ سی جسنے سنبارایا کلاسیکل، کارناٹک سنگیت دے سنگیتکار ترئیک دے سیاما کلاسیکل دے پتر ماتحت سکھلائی حاصل کیتی سی۔

اپنے خاندانی میمبراں ولوں سکھلائی توں علاوہ دھنامل نے والجاپیت بالکرشن داس ("پدم بالداس")، جو کشیتریا دے پدمیاں دا بھنڈار سی اتے شتانور پنکناتھ ائیئر توں وی سکھیا۔

## کریئر
“وینائی اپنی کلا وچ مکمل اتے ماہر ہون وجوں اپنے ساز وینا نوں بناں پیلیٹرم دے اتے اکثر اپنی گائکی دے نال بجایا اے۔ اسدا سنگیت تریخی رکارڈنگاں دے گروہ وچ دستاویزت اے۔ اسدی نجی سٹائل، جو وینائی دھنامل بانی وجوں جانی جاندی اے، نوں اجے وی روائتی قدراں قیمتاں اتے سنگیت دے پرگٹاوے دی ڈونگھائی دے حوالہ وچ اک تھم منیا جاندا اے۔ چینئی وچ سنگیتکار، نقاد اتے کمپوزر اسدی نجی سٹائل وچ شامل ہوئے۔ اسدا جاری اثر اسدے نشریاتی، علم اتے سدھائی دے دائرے تے اے۔ ناراسمھاچرلُ، پونو مالک، تریوووتریو تیاگیار ورگے موہری کمپوزراں نے کئی گیت اتے خاص کرکے دھرمپری سبریار دھنامل لئی بنائے جاں اسدی پریرنا صدقہ کمپوز کیتے سن۔ ایہناں کمپوزسناں مکھ طور اُتے جوالی اتے پدم نوں اسدے پوتے ٹی۔ سنکرن، ڈانسر ٹی۔ بالاسارسوتی، ٹی ۔ مکتا، ٹی۔ برندا اتے ٹی۔ وشوناتھن ولوں سرکھات رکھیا گیا، سکھایا گیا اتے شائع کیتا گیا اے۔"

اس اُتے یادگاری ڈاک ٹکٹ 03-دسمبر-2010 نوں جاری کیتی گئی سی۔ 

## حوالے

## سروت

* سباراؤ، ٹیوی سٹڈیز ان انڈین میوزک، ایشیا پبلشنگ ہاؤس، لنڈن، 1962.
* اینگر، آر۔آر۔ ہسٹری آف ساؤتھ انڈین (کارناٹک) سنگیت، لکھاری، مدراس ولوں شائع، 1972.
* پیسچ، لوڈوگ۔ *د السٹریٹڈ گائیڈ ٹو ساؤتھ انڈین کلاسیکل میوزک،* نویں دلی: آکسفورڈ یونیورسٹی پریس، 1999.
گٹھ:بھارتی خواتین کلاسیکل سنگیتکار
گٹھ:20ویں صدی دے بھارتی سنگیتکار
گٹھ:موت 1938
گٹھ:جم 1867
گٹھ:بھارتی عورت سنگیتکار