open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
پرگیاسندری دیوی

thumb| پرگیاسندری دیوی
**پرگیاسندری دیوی** (1884 توں پہلاں پیدا ہوئی - 1950 وچ موت ہو گئی)، جسنوں **پرگیاسندری دیبی**، **پرگیا سندری دیوی**، **پرگاسندری دیبی**، جاں **پراجناسندری** **بیزبروآ** وجوں وی جانیا جاندا سی، اوہ اک بھارتی رسوئی-کتاب دی لکھاری اتے رسالے دی اڈیٹر سی۔ اس دی *امیش او نرامش اہار* بنگالی بولی وچ اک "اہم" شروعاتی رسالہ سی۔

## مڈھلا جیون
پرگیاسندری دیوی سائنسدان ہیمیندرناتھ ٹیگور دی دھی اتے پورنما دیوی دی بھین سی۔ اس دے دادا فلاسفر دیویندرناتھ ٹیگور اتے اس دے پڑدادا صنعتکار دوارکیتیم ٹیگور سن۔ نوبل انعام پراپتکرتا اتے شاعر ربندرناتھ ٹیگور اس دے چاچے سن۔ ٹیگور پروار دے ہور رشتے داراں وچ اسدی چاچی، ناول کار سورناکماری دیوی، اسدے چاچے فلسفی دوجیندرناتھ ٹیگور، اک ہور چاچے، سول سیوک ستیندرناتھ ٹیگور اتے اک ہور چاچا کلاکار جتندرناتھ ٹیگور آدی شامل سن۔ بھارتی ناریوادی سرلا دیوی چودھرانی اس دی پہلی چچیری بھین سی۔ 

## کریئر
اس دی پہلی رسوئی کتاب، جس نوں کئی وار "بنگالی وچ پہلی رسوئی کتاب" کیہا جاندا اے،  *امیش او نرامش اہار* 1902 وچ شائع ہوئی سی۔ اسنے اسدے پہلے کھنڈ دے پاٹھکاں نوں چتاونی دتی کہ گھر دے رسوئیے “بہت سارا پیسہ خرچ کرکے چنگا غذا حاصل کرن، اس دی گرنٹی نہیں اے،” اس نال اسنے سستیاں سبزیاں دی کامیاب ورتوں نوں مُتحرک کیتا۔  اسنے دوجی شاکاہاری رسوئی کتاب شائع کیتی اتے بعد وچ دو ہور رسوئی کتاباں شائع کیتیاں، جہناں وچ کجھ میٹ دے پکوان وی شامل سن۔ بعد وچ اس دیاں رسوئی کتاباں آسام دی رسوئی اتے اچار بناؤن اُتے مرتکز سن۔

1897 وچ شروع پرگیاسندری دیوی نے اک خواتین رسالے *پنیا* نوں سمپادت کیتا، جس وچ پکوان بناؤن دے طریقے شامل سن۔

## نجی زندگی
پرگسندری دیوی نے لکشمیناتھ بیزبروآ نال ویاہ کیتا، جو اک آسامی بولی دا لکھاری اتے ساہتی ایجنٹ سی۔ اوہناں دیاں چار دھیاں سن، جنہاں وچوں اک دی بہت ہی چھوٹی عمرے موت ہو گئی سی، پنج پوتیاں اتے اک پوتا اتے گیاراں پڑپوتے-پوتیاں سن۔ پرگیاسندری دیوی دی 1950 وچ موت ہو گئی۔ ایرا گھوش اسدی پوتی نے*امیش او نرامش اہار* دے تیجے اڈیشن دے مڈھلے شبداں وچ اپنی دادی دے جیون نال متعلق لکھیا۔ اک ہور پوتی ریتا دیوی مشہور اوڈیسی ڈانسر سی۔

## حوالے

گٹھ:بھارتی عورت صحافی
گٹھ:بنگالی کھانا
گٹھ:20ویں صدی دے بھارتی لکھاری
گٹھ:موت 1950
گٹھ:بنگالی لوک
دوارکیتیم ٹیگور

**دوارکیتیم ٹیگور** اک پہلا بھارتی صنعت کار سی۔ اوہ ٹیگور پروار دے جوراسانکو برانچ دا بانی سی۔ اوہ بنگال پنرجاگرن وچ اپنے یوگدان لئی جانیا جاندا اے۔

## جیون

## حوالے

## اگے پڑو
* Blair B Kling, Partner in Empire: Dwarkanath Tagore and the Age of Enterprise in Eastern India, University of California Press, 1976; Calcutta, 1981. ISBN 0-520-02927-5
* NK Sinha, The Economic History of Bengal 1793–1848, III, Calcutta, 1984.
* Sengupta, Subodh Chandra and Bose, Anjali (editors)، 1976/1998, *Sansad Bangali Charitabhidhan* (Biographical dictionary) Vol I, ، p223. ISBN 81-85626-65-0

گٹھ:بنگالی لوک
سورنادیوی دیوی

**سورناکماری دیوی** () (28 اگست 1855 – 3 جولائی 1932) اک بھارتی شاعر، ناول کار، سنگیتکار اتے سوشل ورکر سی۔ اوہ بنگال وچ پرمکھتا حاصل کرن والیاں پہلیاں لیکھکاواں وچوں سبھ توں پہلی سی۔

## پروار اتے شروعاتی جیون
سورناکماری، دیبیندرناتھ ٹیگور دی چار دھیاں وچوں اک سی اتے دوارکیتیم ٹیگور دی پوتی سی۔ اسدیاںتن بھیناں، سودامنی، سکمری اتے سرتکماری، اس توں ودھ عمر دیاں سن۔ برناکماری اسدی چھوٹی بھین سی۔ سودامنی بیتھن سکول دے پہلے طالب علماں وچوں اک سی۔ ٹیگور پروار دے ہور لوک اسدا پالن کردے سن، پر اجیہا لگدا اے کہ سورنکماری دی سکھیا مکھ طور تے گھر وچ ہی ہوئی۔ اوہربندرناتھ ٹیگور نالوں عمر وچ پنج سال وڈی سی۔

## سیاسی سرگرمی
اسدا پتی بھارتی قومی کانگرس دا سیکٹری سی، اوہ سرگرمی نال سیاست وچ شامل سی۔ 1889 اتے 1890 وچ، اسنے بھارتی قومی کاگرس لئی کم کیتا۔ بھارتی نیشنل کانگرس دے سیشناں وچ عورتاں نے پہلی وار عوامی طور اُتے حصہ لیا۔

## کم

### ناول

* *دیپنربان* (د سنپھنگ آؤٹ آف د لائٹ)، 1876
* *مبر راج*، 1877
* *چنا مکل* (اے پکڈ پھلاور)، 1879
* *مالتی*، 1881
* *ہگھلیر امام بدی* 1887
* *بدروہا * (بغاوت)، 1890
* *سنیہلتا بیئے پاٹل* (ٹیار۔ ایز: د اپروٹڈ وائین)، 1892
* *پھلیمالا* ، 1894
* *کہاکے* ، 1898
* *بچتر*، 1920
* *سوپنابانی *، 1921
* *ملنرتی*، 1925
* *پھلیر مالا*

### ناٹک

* *کونی بادل* (اوننگ ڈسٹ کلاؤڈس/ٹائم فار سننگ د برائڈ)، 1906
* *پاک چکر* (قسمت دا چکر)، 1911
* *راجکنیا*
* *دویاکمل*

### اوپیرا

* *بسنت اتسوَ* (بسنت فیسٹیول)، 1879

### شاعری

* *گاتھا*
* *بسنتا اتسب*
* *گیتیگچا*

### مضمون

* *پرتھیبی*

## انعام اتے آنرز
کولکاتہ یونیورسٹی وچ اسنوں 1927 وچ جاگتارنی گولڈ میڈل نال نوازیا گیا۔

## ایہہ وی پڑھو

* Sudakshina Ghosh: *Swarnakumari Devi*۔ Translated into English by Tapati Chwodhurie. Kolkata (Sahitya Akademi) 2008
* Amitrasudan Bhattacharya (ed.): *Swarnakumari Devi: Swatantra Ek Nari*۔ Kolkata (Purba) 2000
* Mina Chattopadhyay: *Swarnakumari Devi*۔ Kolkata 2000
* Sutapa Chaudhuri: *Scientific Essays of Swarnakumari Devi*، in: Muse India 53 (Jan-Feb 2014) 
* Teresa Hubel: *A Mutiny of Silence: Swarnakumari Devi's Sati*، in: Ariel. A Review of international English Literature 41,3-4 (2011) 167-190
* Chaganti Vijayasree: *Introduction*، in: Swarnakumari Debi: An Unfinished Song. Oxford 2008, xi-xxxvi
* Rajul Sogani / Indira Gupta: *Introduction*، in: Swarnakumari Debi: The Uprooted Vine. Oxford 2004, vii-xiv

## حوالے

گٹھ:موت 1932
گٹھ:20ویں صدی دے بھارتی شاعر
گٹھ:20ویں صدی دے بھارتی لکھاری
گٹھ:بنگالی لکھاری
گٹھ:بھارتی خواتین ناول کار
گٹھ:بھارتی خواتین سماجی ورکر
بکس ایل ایل سی

**بکس ایلئیلسی** اک امریکی پرکاشک اے اتے میمفس، ٹینیسی وچ مشتمل اک کتاب وکری کلبّ اے۔ اسدا مڈھلا کم وکیپیڈیا اتے وکیا لیکھ اکتر کرنا اتے اوہناں نوں پرنٹڈ اتے ڈاؤنلوڈ-یوگنلوڈ کتاباں دے روپ وچ ویچنا رہا اے۔

## امپرنٹ اتے کتاب کلبّ دے نام
بریکیٹاں وچ: شائع اتے ویچی گئی قسم دی سامان درسائی گئی اے:

* کتاباں ایل۔ایل۔سی۔ جاں بکس گروپ ( انگریزی وکیپیڈیا )
* جنرل بکز ایلئیلسی ( عوامی ڈومین سامان نوں سکین کیتا گیا اتے OCR ولوں مانتا حاصل)
* جنرل بکس کلبّ (سروجنک ڈومین سامان)
* Genbooks.net (عوامی ڈومین سامان)
* Million-books.com (سروجنک ڈومین سامان)
* نایاب بکس کلبّ (عوامی ڈومین سامان)
* وکی اڈیشن (عوامی ڈومین سامان اتے سیسی-بائی-ایسئے سامان)
* لوریس گروہ ( فرینچ وکیپیڈیا )
* باچر گروپ ( جرمن وکیپیڈیا )

## حوالے

 
## باہری لنک

* ڈیبورا ویبر-ولف: جرمن لائبریریاں جائلی پبلسراں توں پرہیز کر رہیاں ہن ۔ کاپی، شیک اتے پیسٹ کرو۔ اک جرمن پروفیسر دا ساہت چوری کرن بارے اک بلاگّ، جو انگریزی وچ لکھیا گیا اے۔
گٹھ:وکیپیڈیا
سنتھالی وکیپیڈیا

**سنتھالی وکیپیڈیا** سنتھالی بولی دا وکیپیڈیا ولوں چلایا جا رہا ورجن اے۔ وکیمیڈیا ادارہ ولوں ایہہ سائیٹ 2 اگست 2018 نوں شروع کیتی گئی سی۔ اس وکیپیڈیا دی ورن مالا وجوں سنتالی بولی دی اپنے ورن مالا، اول چیکی، ورتی گئی اے۔  سنتھالی، منڈا اپ بولی پروار طبقہ جو کہ آسٹروئیشیائی بولیاں پروار دی اک بولی اے اتے جس نوں دکھنی ایشیا ( بنگلہ دیش، بھارت، بھوٹان اتے نیپال ) وچ 74 لکھ لوک بولدے ہن۔

## اتہاس
سنتھالی-بھاشالی وکیپیڈیا بناؤن دی عمل 2012 وچ شروع ہوئی سی اتے بعد وچ، فروری 2017 وچ اس وچ تیزی آئی۔ سال 2012 وچ، وکیمیڈیا بنگلہ دیس نے اک سنتھالی بولی وکیپیڈیا دی شروعات کرن دے مقصد نال بنگلہ دیس دے دناجپر ضلعے وچ سنتھالی بولی کمیونٹی نال اک وکیپیڈیا ملاقات اتے ورکشاپ دا انعقاد کیتا سی۔  حالانکہ، ایہہ عمل کجھ ویلے بعد ہولی ہو گئی۔ 

پھر ستمبر 2017 وچ، وکیمیڈیا بنگلہ دیس نے ڈھاکا وکیپیڈیا میٹئپ وچ سنتھالی بولی کمیونٹی نال اک ہور بیٹھک دا انعقاد کیتا جتھے وکیپیڈیا دی شروعات وچ تیزی لیاؤن دا فیصلہ لیا گیا۔  اس وچار وٹاندرے توں بعد، وکمیڈیا بنگلہ دیس ولوں 30 دسمبر، 2017 نوں سنتھالی بولی بھائیچارے لئی ڈھاکا وچ اک ورکشاپ دا انعقاد کیتا گیا۔  آنلائین وچار وٹاندرے ولوں بھارت توں سنتھالی بولی بھائیچارے نے وی اس پروگرام وچ حصہ لیا۔ اس توں بعد، اڑیسہ وکیمیڈیئن یوجر گروپ دے تعاون نال 11 مارچ، 2018 نوں اوڈیشا بھارت وچ سنتھالی بولی بھائیچارے لئی اک ہور ورکشاپ دا انعقاد کیتا گیا۔

کئی مہینیاں دے کم کرن توں بعد، وکیمیڈیا بولی کمیٹی نے 28 جون 2018 نوں سنتھالی-بھاشالی وکیپیڈیا نوں منظوری دے دتی اتے آخرکار سنتھالی وکیپیڈیا سائیٹ نوں 2 اگست 2018 نوں شروع کیتا گیا۔ 

## یوجر اتے اڈیٹر

تصویر:Santali Wikipedia workshop in Bangladesh 2012.jpg|بنگلہ دیس وچ پہلی سنتھالی وکیپیڈیا ورکشاپ (2012)
تصویر:Workshop for Santali Wikipedia Community in Bangladesh, 2017 (1).jpg|بنگلہ دیس وچ سنتھالی وکیپیڈیا کمیونٹی لئی ورکشاپ (2017)
تصویر:Group picture of Santali Wikipedia workshop on 11 March 2018.jpg|بھارت وچ پہلی سنتھالی وکیپیڈیا ورکشاپ (2018)
تصویر:Bangladesh santali wikipedia group.jpg|بنگلہ دیس وچ سنتھالی وکیپیڈیا ورکشاپ (2020)


## ایہہ وی ویکھو

* بنگالی وکیپیڈیا
* ہندی وکیپیڈیا
* تامل وکیپیڈیا
* تیلگو وکیپیڈیا

## حوالے

## باہری لنک

* سنتھالی وکیپیڈیا
* [//www.wikipedia.org/ وکیپیڈیا۔org بہو-بھاشائی پورٹل]
* وکیمیڈیا فاؤنڈیشن
گٹھ:وکیپیڈیا
ایفرو کراؤڈ

**افروکراؤڈ** (انگریزی وچ **کراؤڈ** وڈے اکھراں وچ لکھیا جاندا اے) وکیپیڈیا اتے افریقی جاں کالے لوکاں دے سبھیاچار اتے اتہاس بارے جانکاری بناؤن اتے اسنوں بہتر کرن دی اک پہل اے۔ نیویارک شہر-مشتمل اس پروجیکٹ دی قیام ایلس بیکر ولوں 2015 وچ کیتی گئی سی۔

## بانی
right|thumb| 2015 وچ ایلس بیکر
کجھ نریکھکاں نے وکیپیڈیا اتے اپ-سہارن افریقی اتہاس نال متعلق سامان وچ کمی نوں نوٹ کیتا سی۔ 2015 وچ وکیل ایلس بیکر نے افروکراؤڈ دا قیام کیتا  بیکر نے "کالے لوکاں دے اتہاس اتے سبھیاچار بارے وکیپیڈیا" دے لیکھاں دی گھاٹ نوں دور کرن لئی، افروکراؤڈ نوں شروع کیتا۔ بیکر دے مطابق پروجیکٹ دا مقصد اے، "سوشل میڈیا وچ حصہ لین اتے خپت کرن نالوں ودھیرے رنگ دے لوکاں نوں موقع دینا" اے۔

## رنپالیسیاں اتے کارجپالیسیاں

افروکراؤڈ نیویارک دے میٹروپولیٹن کھیتر وچ ایڈٹ-آ-تھانٹ اتے گل بات دی میزبانی کردا اے۔ ایہناں سماگماں دی میزبانی لئی اوہناں نے ہور ادارےآں جویں ہیتی کلچرل ایکسچینج اتے ہیتی کریؤل لینگئیج انسٹیچیوٹ نال بھائیوالی کیتی اے۔

افرو-کراؤڈ نال متعلق اک تنظیم بلیک لنچ ٹیبل اے۔ 

## ایہہ وی ویکھو

* افریپیڈیا پروجیکٹ

## حوالے

## ہور پڑھن لئی

* 
* 

## باہری لنک

* 
گٹھ:وکیپیڈیا
سیلواں

سیلواں ایک ضلع میانوالی کا ایک پرانا گاؤں اے۔ یہ دریائے سندھ کے کنارے 1770 کے قریب موجودہ کنڈل سے کچھ مصافت پر آباد ہوا۔ یہ علاقہ کندیاں کچہ کا حصہ تھا۔ کندیاں پکہ اور کچہ کے درمیان دریائے سندھ کی پٹی ہائل تھی۔1967 میں چشمہ بیراج اور ڈیم بننے کی وجہ سے اس گاؤں سے لوگ نقل مکانی کر کے مختلف جگہوں پر آباد ہو گئے۔ اور اب علو والی، دوآبہ اور کندیاں شہر میں محلہ نئی آبادی سیلواں نامی محلے ہیں۔

سیلواں لفظ "سیلو" قبیلے کی وجہ سے پڑا۔ سیلو ایک اعوان قبیلہ اے۔ یہ لوگ 1770 کے قریب وادی نمل میں قحط پڑنے کی وجہ سے نقل مکانی کر کے آئے اور اس ویران میدان کو آباد کر کے اس کا نام سیلواں رکھا۔ نمل جھیل کے قریب اب بھی سیلواں کے کھولے نامی جگہ کے آثار موجود ہیں۔ سیلواں میں صرف سیلو ہی آباد نہیں تھے بلکہ باقی اعوان قبیلے جیسے ردھانی، ڈرھال، تریڑ، پھلے خیل، مرزے خیل، صدی خیل وغیرہ بھی آباد تھے۔ اعوانوں کے علاوہ قریشی اور باقی چھوٹی قومیں بھی آباد تھیں۔ سیلواں میں پاکستان بننے سے پہلے ہندو بھی آباد تھے جو آزادی کے وقت یہاں سے بھارت نقل مکانی کر گئے۔

سیلواں کے لوگ کشتی کے ذریعے دریا پار کر کے کندیاں پکہ میں کاروبار کے لئی آتے تھے۔ شروع شروع میں سیلواں کے لوگ کنڈل کے پہاڑوں کے قریب اپنے مُردوں(میتوں) کو دفناتے تھے اور بعد کشتی کے ذریعے دریا پار کر کے کندیاں میں گھنڈی کے مقام پر دفنانا شروع کیا۔ کنڈل میں آج بھی وہ پرانا قبرستان موجود اے۔ اس کے علاوہ سیلواں کے لوگ میانوالی میں کاروبار کے لئی جاتے تو جس جگہ وہ اپنا سامان بیچتے اور منڈی لگاتے، وہ جگہ چنگی سیلواں کے نام سے مشہور ہوئی اور اب بھی میانوالی شہر میں چنگی سیلواں نامی جگہ موجود اے۔
گٹھ:پنڈ
کھیتران

**کھیتران**  ایک بلوچ قبیلہ ہے۔ کھیتران قبیلے کے لوگ عام طور پر کھیترانی زبان بولی جاتی اے۔

ضلع بارکھان کے بلوچستان میں بارکھان شہر اور ضلع ڈیرہ غازی خان، کے ارد گرد وہووا شہر میں اور شہر کے ارد گرد پائی جاتی ہیں۔ چند گاؤں بھی کوٹ کھیتران گاؤں ٹوبہ ٹیک سنگھ ڈسٹرکٹ پنجاب میں موجود ہیں۔سندھ میں بھی پاے جاتے ہیں

کھتران قبیلہ کا مرکزی مقام وہوا اے۔ اور وہوا کی کھتران جمانی فیملی پوری کھتران قوم کی سربراہ اے اور کھتران قبیلہ کے موجودہ چیف سردار حافظ اورنگزیب عالمگیر خان کھتران ہیں ۔
نمبر شمار ضلع یا ٹاون یاگاوں آبادی

1 بارکھان ۔ 180,000

2. قیصرانی والا نامعلوم

3. متیاولی 3280

4. لترا 4662

5. کوہر 	3868

6. جلوالی 2133

7. کوتانی 2 394

8. کتھری 1511

9. وہوا 12501

روایات کے مطابق،
شہنشاہ جلال الدین اکبر:عہد حکومت( 1556ء تا 1605ء) میں دو افراد نے شہنشاہ کے خزانے سے چوری کی- بعد میں پکڑے گے ان کوشہنشاہ نے موت سزا سنائی۔ یہ چور حصہ کر وہواکے کھیترانوں کے پاس پناہ لی-
شہنشاہ جلال الدین اکبر نے کھیترانوں پر یلغارکر دی۔ کھیترانوں کا بڑاجانی نقصاں ہواکچھ کھیترانوں نے لغاری بارکھاں میں پناہ لی۔
بارخان بلوچستان (پاکستان) کے ضلع بارخان کی تحصیل بارخان کا ایک چھوٹا شہر اے۔ یہ ضلع بارخان کا صدر مقام اے۔ سطح سمندر سے بلندی 1100 میٹر (3612 فٹ) اے۔ 99 فی صد آبادی مسلمان اے جو بنیادی طور پر کھیتران قبیلہ پر مشتمل اے۔

گٹھ:بلوچ قبائل
گٹھ:پاکستان دے معاشرتی گروہ
گٹھ:سرائیکی قبائل
گٹھ:قوم قبیلے
عبد اللہ بن محمد بن عبد الوہاب

**عبد اللہ بن محمد بن عبد الوہاب** (ولادت: 19 اپریل 1751ء - وفات: 1828ء) عالم دین اور مفتی تھے۔ آپ مشہور عالم محمد بن عبدالوہاب کے بیٹے تھے اور عبد اللہ بن محمد کے بھائیوں میں علی ابن محمد بن عبدالوہاب، ابراہیم ابن عبدالوہاب اور حسین ابن عبدالوہاب شامل ہیں جن میں دو اصحاب قاضی کے عہدے پر بھی فائز رہے۔ آپ کا پورا نام ابو سليمان عبد اللہ بن محمد بن عبد الوهاب بن سليمان التميمی النجد تھا۔

## ولادت
آپ کی ولادت 19 اپریل 1751ء میں الدرعية میں ہوئی۔ اپنے والد محمد بن عبد الوهاب کے جانشین بنے۔

## وفات
1242ھ میں عبداللہ بن محمد بن عبدالوہاب نے مصر میں وفات پائی۔

## تصنیفات
ان کی مشہور تصنیفات میں مختصر سیرت الرسول شامل اے جو عربی زبان میں اے۔ اس کا اردو ترجمہ شیخ الحدیث محمد اسحاق نے کیا اور تسوید و تصحیح اکرام اللہ ساجد گیلانی نے کی جسے جامعتہ العلوم الاثریہ جہلم ، پاکستان نے شائع کیا۔ مختصر سیرت الرسول  کا اردو ترجمہ کتاب و سنت کی ویب سائٹ پر میسر اے۔
دیگر تصانیف میں مندرجہ ذیل کتابیں شامل ہیں۔

* «جواب أهل السنة، في نقض كلام الشيعة والزيدية» مجلد
* «التوضيح عن توحيد الخلاق [المطبوع في القاهرة سنة 1319هـ]»
* «الكلمات النافعة في المكفرات الواقعة [طبعت مرارا، أجودها بالمطبعة السلفية بالقاهرة]»
* «منسك في الحج»
* رسائل وفتاوى تبلغ مجلدا۔

## حوالے

گٹھ:1242ھ کی وفیات
عبد الوہاب بن سلیمان

**عبد الوہاب بن سلیمان بن علی** (ولادت: 21 جولائی 1664ء - وفات: 16 نومبر 1745ء) حنبلی عالم دین، قاضی اور فقیہ تھے۔ آپ محمد بن عبدالوہاب اور سلیمان بن عبد الوہاب کے والد اور عبد اللہ بن محمد بن عبدالوہاب کے دادا تھے۔

## حوالے

گٹھ:مسلم شخصیتاں
سلیمان بن عبد الوہاب

**سلیمان بن عبد الوہاب**  حنبلی عالم دین تھے۔ آپ کا تعلق نجد کے علاقے سے تھا۔ آپ وہابی تحریک کے بانی، محمد ابن عبد الوہاب کے بھائی تھے۔ آپ اپنے بھائی اور وہابی تحریک کے پہلے نقادوں میں سے تھے۔

## ہور ویکھو
* محمد بن عبد الوہاب

## حوالے

گٹھ:1699دے جم
گٹھ:1793دیاں موتاں
گٹھ:1794دیاں موتاں
گٹھ:اشاعرہ
گٹھ:حنابلہ
گٹھ:علمائے اہلسنت
گٹھ:قضاۃ شریعت
گٹھ:مسلم الٰہیات دان
نخلستان

[thumb|292x292پکسل|[لیبیا میں واقع ایک نخلستان]]
**نخلستان**  ایسے خطہ یا ایک زمینی ٹکڑے کو کہا جاتا اے جو خشک اور بے آب و گیاہ ریگستانوں کے درمیان کوئی سرسبز و شاداب علاقہ ہوتا اے جہاں کوئی چشمہ یا کنواں یا درخت موجود ہو۔
[thumb|291x291پکسل|[لیوا نخلستان، متحدہ عرب امارات]]

نخلستان کسے ماروتھل وچ کسے جھرنے، چشمے جاں کسے ہور پانی دے سروت دے آسپاس واقع اک اجیہا کھیتر ہندا اے جتھے کسے بنسپتی دے اگن لئی ڈھکویں  حالات ہندیاں ہن۔ جیکر ایہہ کھیتر کافی وڈا ہووے، تاں ایہہ پشواں اتے منکھاں لئی وی قدرتی رہائش بن نبڑدا اے۔

## جغرافیائی اصطلاح
جغرافیائی اصطلاح میں نخلستان سے مراد وہ خاص قطعہ زمین ہوتا اے جہاں صحرا میں کھجوروں کے درخت موجود ہوں اور اُس کے ساتھ ساتھ پانی کا کوئی چشمہ بھی موجود ہو۔ عموماً اِس قسم کے نخلستان عرب اور اُس کے ملحقہ ممالک میں پائے جاتے ہیں۔

## ہور ویکھو
* لیوا نخلستان

## حوالے


گٹھ:طبیعی جغرافیہ
گٹھ:سیلابی تغیرات
نگار سلطانہ

**نگار  سلطانہ** (21 جون 1932 – 21 اپریل 2000) بھارتی فلم صنعت دے اک اداکارہ سی۔ 21 اپریل 2000 نوں ممبئی، بھارت وچ اسدی موت ہو گئی۔

بھارتی اداکارہ حنا کوثر نگار سلطانہ دی دھی اے۔

thumb
 

## مڈھلا جیون اتے سکھیا
نگار سلطانہ دا جم 21 جون 1932 نوں حیدرآباد، بھارت وچ ہویا سی۔ اوہ پنج لوکاں دے پروار وچ سبھ توں چھوٹی دھی سی۔ اس دے دو بھرا اتے دو بھیناں ہن۔ اسنے اپنا بچپن حیدرآباد وچ بتایا جتھے اسدے پیؤ نظام سٹیٹ آرمی وچ میجر دے عہدے تے رہے سن۔ 

اوہ تھوڑے ویلے لئی سکول گئی اتے بعد وچ گھر وچ پڑھائی کیتی۔ اسنے اک موقعے تے سکول ڈرامے وچ حصہ لیا اتے بعد وچ ہمیشہ ابھنی دی چاہوان رہی۔

## کیریئر
نگار نے پہلی فلم “ہم تم اور وہ” (1938) دیکھی۔ اوہ بہت خوش سی جدوں اسدے پیؤ دے دوست جگدیش سیٹھی نے اس نوں موہن بھاونانی نال بنی فلم وچ لیڈ دی پیش کش کیتی، تاں اسنے اس نوں موقعے تے سنبھال لیا۔
اسنے 1946 وچ آئی فلم 'رنگزمین' نال فلماں وچ داخل ہوئے سن۔ راج کپور دی آگ (1948) بالیوڈّ وچ اسدی پہلی وڈی بریک سی۔

اسنے "نرملا" دا کردار نبھایا، جس دی آلوچکاں اتے سروتیاں ولوں برابر دی تعریف کیتی گئی۔ اس توں بعد، اسنے کئی فلماں وچ کردار کرداراں نبھائیاں۔ 

اس دی پہلی وڈی تصویر پونے وچ بنی شکایت (1948) وچ سی؛ پھیر بیلا (1947) آئی، اک رنجیت پروڈکشن، اتے اس توں بعد ہور وی بہت سارے جس وچ اسنے مکھ کرداراں نبھائیاں۔ اس نے کورٹ ڈانسر دی "بہار" وچ کردار نبھایا، جو انارکلی (مدھو بالا ولوں نبھائی) نال سلیم دے پیار (دلیپ کمار ولوں نبھائی) نال پیار کردی اے۔ ‘تیری محفل میں’ اتے ‘جب رات ہو ایسی متوالی’ دے گانے اس اتے چترت کیتے گئے سن۔ اس دیاں دوجیاں فلماں وچ دارا (1953) اتے خیبر شامل سن۔

پتنگا (1949)، دل کی بستی (1949)، شیش محل (1950)، کھیل (1950)، دمن (1951)، آنند بھون (1953)، مرزا غالب (1954)، تنخواہ (1956)، درگیش نندنی (1956) اتے یہودی (1958) اس دیاں مشہور فلماں وچوں اک ہن۔ اوہ 1950 دے دہاکے دوران سبھ توں ودھ سرگرم سی اتے بعد وچ بہت گھٹ فلماں وچ دکھائی دتی۔ جومبش: اک تحریک - 1986 وچ آئی فلم اسدی آخری بالیوڈّ فلم سی۔

## موت
اس دی موت 21 اپریل 2000 وچ ممبئی، بھارت وکھے ہوئی۔

## فلماں
* *رنگبھومی* (1946ء)
* *1857* (1946ء)
* *بیلا* (1947ء)
* *شکایت* (1948ء)
* *ناو* (1948ء)
* *مٹّی کے کھلونے* (1948ء)
* *آگ* (1948ء)
* *پتنگا* (1949ء)
* *سنہرے دن* (1949ء)
* *بازار* (1949ء)
* *بلم* (1949ء)
* *شیش محل* (1950ء)
* *کھیل* (1950ء)
* *خاموش سپاہی* (1950ء)
* *پھولوں کے ہار* (1951ء)
* *دامن* (1951ء)
* *حیدرآباد کی نازنین* (1952ء)
* *آنند بھَوَن* (1953ء)
* *رشتہ* (1954ء)
* *مرزا غالب* (1954ء)
* *مستانہ* (1954ء)
* *مانگُو* (1954ء)
* *خیبر* (1954ء)
* *سردار* (1955ء)
* *عمر ماروی* (1956ء)
* *دُرگیش نندنی* (1956ء)
* *یہودی* (1958ء)
* *کمانڈر* (1959ء)
* *مغلِ اعظم* (1959ء)
* *راز کی بات* (1962ء)
* *میرے ہمدم میرے دوست* (1968ء)
* *دو کلیاں* (1968ء)
* *بانسی بِرجُو* (1972ء)
* *جنبش* (1986ء)
**نگار سلطانہ** ہندوستانی فلمی صنعت وچ اک اداکارہ سی۔ اس نے 2000ء مئی وچ ممبئی، بھارت وچ وفات پائی۔

ہندوستانی اداکارہ حنا کوثر نگار سلطانہ دی بیٹی اے۔

## حوالے

گٹھ:جم 1932
گٹھ:موت 2000
گٹھ:بھارتی اداکاراواں

گٹھ:1932دے جم
گٹھ:2000 دیاں موتاں
گٹھ:آندھرا پردیش دیاں اداکاراواں
گٹھ:ویہویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:بھارتی فلمی اداکار
گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں
گٹھ:حیدرآباد، بھارت دیاں اداکاراواں
گٹھ:حیدرآباد، بھارت دیاں شخصیتاں
گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:اردو سنیما وچ اداکاراواں
کورڈوفون

thumb| تن سطر آلہ (17 ویں صدی)
thumb| ہارپسٹ ایلین کرسٹی دوہاں ہتھاں نال وجاؤندے ہوئے رباب دے دوویں پاسیوں تاراں آؤندیاں نیں ۔ رباب ای اک پرمکھ سطر دے نال اک کورڈوفون اے
اک **کورڈوپھون** اک ساز اے  جیہڑا اک کمبݨ والی تار یا دو نقطےآں دے وچکار تاراں دے ذریعے آواز پیدا کردا اے ۔ اس سنگیت دے زریعے ورگیکرن دی اصل ہورنبوسٹل - ساکسبوسٹل سکیم وچ سازاں دے چار مکھ حصےآں وچوں اک اے ۔ ہورنبوسٹل-سیکسبوسٹل کورڈوپھون نوں دو مکھ گروہاں وچ ونڈدا اے:- اک بناں گونج دے زریعہ دے اک انکھڑویں حصے وجوں آلہ، جسدا ورگیکرن نمبر 31 ماتحت اے، جس نوں عام وی کیہا جاندا اے، اتے دوجا گونج والا اپکرن، جسدا ورگیکرن نمبر 32 ماتحت ہندا اے، جس نوں کمپوزٹ وی کیہا جاندا اے۔ بہتے مغربی اپکرن دوجے گروہ وچ آؤندے ہن، پر پیانو تے ہارپسکور پہلے وچ آؤندے نیں ۔ کہڑا اپکرن کس اپ-گروہ وچ پیندا اے ایہہ مقرر کرن لئی ہورنبوسٹل اتے سیکس دا ماپدنڈ دیکھیا جاندا اے اے کہ جے اپکرن بغیر گونجاؤندا اے تاں اس نوں 31 ماتحت شرینیبدھّ کیتا گیا اے۔ ایہ وچار کہ پیانو دا ڈھکن، جو کہ گونجن دے طور تے کم کردا اے، آلہ نوں نشٹ کیتے بغیر ہٹایا جا سکدا اے، اجیہا کرن نال ایہہ عجیب لگ سکدا اے، پر جے پیانو دیاں کریاواں اتے تاراں اس دے ڈبے وچوں باہر کڈھ دتیاں جاندیاں تاں وی ایہہ چلایا جا سکدا اے۔ ایہہ وائلن بارے سچ نہیں اے، کیونکہ تنداں ریزونیٹر بکسے اُتے واقع اک پل دے اتے لنگھدیاں ہن، اس لئی گونج نوں ہٹاؤن دا مطلب تاراں وچ تناء نوں پیدا کرنا اے۔

## کم کرن دا عمل
جدوں اک کورڈوپھون وجایا جاندا اے، تار کمبدے ہن اتے اک دوجے دے نال رابطہ کردے ہن۔ اتھے عامَ طور اُتے کجھ اجیہا ہندا اے جو آواز نوں گونجاؤندا اے، جویں کہ اک گٹار یا وائلن دا سریر ہندا اے ۔ تاراں نوں جاں تاں وڈھّ کے (اک رباڑ دی طرحاں) تڑکاؤنا (اک گٹار وانگ)، کمان نال رگڑ کے (اک وائلن، سیلو جاں ڈبل باس وانگ)، جاں ہڑتال (اک پیانو جاں بیریمبا ورگے) ولوں رفتار وچ قائم کیتا جاندا اے ۔ عام کورڈوپھونز ، جِداں بینجو، سیلو، ڈبل باس، ڈلسیمر، گٹار، رباب، لوٹ، پیانو، ستار، یوکولے، ویؤلا اتے وائلن وغیرا نیں ۔

## مڈھ تے ترقی
اک تکھے آلہ کھیڈن والے اک ہٹائیڈ بارڈ دی اک 3،300 سال پرانی پتھر دی مورتی اے جو کہ بابلونیا دے اک کورڈوپھون اتے مٹی دیاں تختیاں دی سبھ توں پرانی پرتیکریا اے جس وچ لوکاں نوں اک ساز وجاؤندے ہوئے پردرشت کیتا گیا اے، جسدی برابری گٹار نال کیتی جا سکدی اے، اس لئی گٹار سمبھاوت بابلیئن مول دا اشارہ کردا اے۔

## ہور دیکھو

* برو، ویئتنام
* گائیزیئم، کوریا
* گجھینگ، چین
* لوٹ-پھیملی ینتراں دا اتہاس
* ک'نی، ویئتنام
* کافر ہارپ
* کانکلس، لتھوانیا
* کوکلے، لاتویا
* کوٹو، جاپان
* یاٹگا، منگولیا
* این ٹرانہ، ویئتنام

## حوالے

گٹھ:آلے
گٹھ:آلات
جیری لی

**جیری لی** اک بریٹیش-امریکی ماڈل، اداکارہ، سنگیتکار اتے صحافی اے۔ اوہ 2020 تک 750,000 انسٹاگرام فولورز اتے 30,000 ٹکٹوک فولورز دے نال اک سوشل میڈیا ہستی وی اے۔

## کریئر
لی فروری 2018 وچ می ٹو تحریک دے اعزاز وچ نیویارک فیشن ویک شو وچ پھیشن-واکن لئی شامل ہوئی اتے اسنوں اے۔ایم۔ نیویارک دے کور اُتے فیچر کیتا گیا۔ اس نوں جنوری 2019 وچ ماڈل مہیمز دے 'ماڈل آف د منتھ' نام دتا گیا سی اتے اسدی کلیشا میگزین ولوں انٹرویو لئی گئی سی، جسنوں فروری / مارچ 2019 دے انک وچ ستھان دتا گیا۔

لی اس ویلے توں ہی اے۔ٹی۔ اینڈ ٹی۔ لئی وپاری مہماں اتے میبلین، اربن ڈے کاسمیٹکس، ریولون، ونس کیموٹو، بوبی براؤن کاسمیٹکس، ل اورل پیرس، وویئن ہو نیویارک، لینکوم اتے ہوراں لئی پرنٹ مہماں وچ شامل ہو رہی اے۔ فروری 2019 وچ لی نیٹپھلکس دے پہلے ڈیٹنگ شو ڈیٹنگ اراؤنڈ دے پہلے سیزن وچ دلنگی وجوں ساہمنے آئی سی۔ اتھارٹی میگزین نے جولائی 2020 وچ لی نوں اوہناں دی اک "پریرنادائک عورت" وجوں نام دتا اتے سٹار سینٹرل میگزین نے اسنوں 2020 وچ اک "رائیزنگ سٹار ٹو واچ" کیہا۔ انلائیپھ میگزین نے لی 2020 وچ نوں "چوٹی دے 12 سبھ توں بااثر ادمیاں" وچوں اک دا نام وی دتا۔

لی سال 2014 توں 2018 تک بزپھیڈ نیوز دی بکس ورٹیکل دی ڈپٹی اڈیٹر سی اتے الیکٹرک ساہت ولوں اسنوں "د ایشیئن امیریکن ومن رائٹر ہو آر گوئنگ ٹو چینج د ورلڈ" وچوں اک دے روپ وچ درج کیتا گیا سی۔ اسنے ریڈر ڈائیجیسٹ اتے میکسنیئے'ج وچ وی یوگدان پایا اے۔ اس دے ٹویٹ ہپھپوسٹ اتے واشنگٹن پوسٹ اُتے اکثر پردرشت ہندے رہندے ہن۔

## فلموگراپھی

### ٹیلیوژن

### میوزک ویڈیو

## ڈسکوگرافی

## باہری لنک
* 
* 
* 
* Jarry Lee on Spotify

## حوالے

گٹھ:جم 1993
گٹھ:دو صنفی اداکاراواں
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:دو صنفی عورتاں
گٹھ:ایلجیبیٹی گلوکار
گٹھ:21ویں صدی دیاں امریکی اداکاراواں
کیٹ پرسن

"**کیٹ پرسن**" کرسٹن روپینیئن دی اک نکی کہانی اے۔ ایہہ *دی نیو یارکر* وچ دسمبر، 2017 وچ شائع ہوئی سی، جو اونلائین وائرل ہو گئی سی۔

## سار
ایہہ کہانی سوفومور کالج دے ویہہ سالاں دی طالب علم مارگوٹ اتے اک وڈی عمر دے روبرٹ نامی آدمی دے مختصر جہے رشتے اُتے مشتمل اے۔ روبرٹ روزانہ فلم تھئیٹر جان والا انسان اے، جتھے مارگوٹ کم کردی اے۔ رعایت سٹینڈ اُتے عدان-حاصل توں بعد روبرٹ اس توں نمبر منگدا اے اتے اس طرحاں سندیساں راہیں اوہناں درمیان کافی گل بات ہندی اے۔ مارگوٹ نوں روبرٹ بہت مذاقیہ لگدا اے اتے اوہناں دی گل بات دا سلسلہ ودھدا جاندا اے، پر جدوں اوہ اسنوں اک انسان وجوں ویکھن دی کوشش کردی اے تاں اوہ بہت ازیب اتے اپمانجنک نکلدا اے۔

جدوں مارگوٹ سردیاں دے بریک توں بعد گھر توں واپس آؤندی اے، تاں اوہ اتے روبرٹ اک اصل ڈیٹ اُتے جاندے ہن، اس ڈیٹ دوران اوہ اک فلم ویکھدے ہن، پھر بار جاندے ہن (جس دوران روبرٹ نوں اسدی عمر دا پتہ چلدا اے) اتے پھر اوہ روبرٹ دے گھر واپس آ جاندے ہن۔ ڈیٹ دوران مایوس اتے بے آرامی ہون دے باو جود، مارگوٹ روبرٹ نال کجھ سہج ہون دی کوشش کردی اے، اس دوران مارگوٹ نوں پتہ چلدا اے کہ روبرٹ چونتی سالاں دا اے اتے اسنوں اس گل دا احساس ہندا اے کہ اوہناں درمیان ہوئی گل بات نیرس اے، جسدا کوئی مطلب نہیں۔

مارگوٹ روبرٹ نوں ایہہ دسن دا نرنا لیندی اے کہ اوہ ہن ایہہ رشتہ جاری نہیں رکھنا چاہندی اتے اوہ اسدے سندیساں نوں نظر انداز کردی اے جدوں تک اوہ اس گل نوں نمرتا نال کہن لئی درڑھ نہیں ہو جاندی۔ آخرکار اوہ اپنی روممیٹ دے کہن تے ٹیکسٹ راہیں اچانک اجیہا کر دندی اے۔ اک مہینے بعد، اوہ روبرٹ نوں اپنے دوستاں نال بار وچ باہر جاندے ہوئے ویکھدی اے؛ اوہ اس گل توں حیران ہندی اے کہ اوہ حجے وی اسدی بھال کر رہا اے اتے اس نوں نظر انداز کردی اے۔ اس رات، اوہ اسنوں بار بار سندیش بھیجدا اے، اسدے سندیش پہلا پرشنساشیل اتے اسرکھئت ہندے ہن پر ہولی ہولی ودھیرے لوڑوند اتے لڑاکو بن جاندے ہن، کیونکہ مارگوٹ جواب نہیں دندی اتے اوہ اسنوں "ویشوا" کہہ کے سندیش بھیجنا بند کر دندا اے۔

## رسیپشن
بیبیسی ولوں اس کہانی نوں "مکمل طور اُتے اونلائین سانجھا کیتا جا رہا اے کیونکہ سوشل میڈیا اپبھوگتا اس گل تے چرچہ کردے ہن کہ ایہہ اجوکے ویلے دی ڈیٹنگ نال ایہہ کنی متعلق اے۔" د واشنگٹن پوسٹ نے اس نوں د نیو یارکر سامان وچ ولکھنتا دسیا اے، کیونکہ اس وچ نوجواناں دیاں ٹپنیاں شامل ہن۔" کہانی *د نیویارکر* وچ شائع ہوئی اتے سال دی سبھ توں ودھ ڈاؤنلوڈ کیتا گیا فکشن روپ سی اتے کل 2017 دے سبھ توں ودھ پڑھے جان والے ٹکڑیاں وچوں اک سی۔ ایٹلانٹک نے نوٹ کیتا کہ "'کیٹ پرسن' وچ بے آرامی رومانس دا چترن انگنت عورتاں نوں درساؤندا اے،" اتے می ٹو تحریک نوں مخاتب ہندی اے۔  اس کہانی متعلق انفرادی ردعمل وڈے پدھر اُتے ہوئے ہن، پر پوری طرحاں نہیں  اتے بہت سارے پاٹھکاں لئی ایہہ 2017 وچ اک ویہہ سالاں دی عورت ہونا کس طرحاں دا اے، نوں ظاہر کردا اے۔ 

کہانی دی سفلتا توں بعد روپینیئن نے اپنی پہلی کتاب لئی سکاؤٹ پریس نال ستّ انکڑے دا سودا حاصل کیتا اتے امریکی مارکیٹ وچ اک ملیان ڈالر توں ودھ دیاں پیشکشاں والی بولی لڑائی دا موضوع بنی۔ اس نوں اپنی 2019 دی کتاب *یو نو یو وانٹ دس* لئی اک $ 1.2 ملیان ایڈوانس حاصل ہویا، جو اک مانو-سائنس دی لڑی اے، جس وچ *کیٹ پرسن* وی شامل اے۔

## ہور پڑھن لئی

* 

## حوالے

## باہری لنک

* د نیو یارکر *یارک* وچ "کیٹ پرسن"

گٹھ:امریکی مختصر کہانیاں
گٹھ:امریکہ
ولیئم بوئڈ

**ولیئم بوئڈ** (جم 7 مارچ 1952) اک بریٹیش ناول کار اتے سکرین لکھاری اے۔
## جیونی
بوئڈ دا جم اکرا، گھانا، وچ 7 مارچ 1952 نوں ہویا۔ اسنے اپنا مڈھلا جیون گھانا اتے نائیجیریا وچ بتیت کیتا۔ اسنے گورڈنسٹاؤن سکول وکھے مڈھلی سکھیا حاصل کیتی؛ اتے اچی پڑھائی نائس یونیورسٹی، فرانس گلاسگو یونیورسٹی، اتے اخیر یسو کالج، آکسفورڈ توں کیتی۔ 1980 اتے 1983 دے وچکار اس نے سینٹ ہلڈا کالج، آکسفورڈ وچ انگریزی لکچرار وجوں پڑھایا، اتے اتھے ہی اپنا پہلاں ناول ا گڈمین ان افریقہ (1981)، شائع کروایا۔

اس نوں 2005 وچ بریٹیش سامراج دے آرڈر دا کمانڈر تعینات کیتا گیا سی۔ اگست 2014 وچ، بوئڈ ستمبر دی [سکاٹش آزادی جنمت لئی رن-اپّ وچ [سکاٹش آزادی دے خلاف وچ* [[گارڈیئن]] * نوں لکھے اک پتر تے دستخط کرن والیاں 200 پرمکھ ہستیاں وچوں اک سی۔

## حوالے

## باہری کڑیاں

* 
* ولیئم بوئڈ پینگئن یوکے دے پیج اُتے 
* 
* 
* Archival material at لیڈس یونیورسٹی لائبریری

گٹھ:جم 1952
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:20 ویں صدی دی سکاٹش ناول کار
گٹھ:20 ویں صدی دے بریٹیش مرد لکھاری
نیلو واگھیلا

**نیلو وگھیلا** جم 15 اپریل 1970) اک بھارتی اداکارہ، ڈانسر اتے ٹیلیوژن شخصیت اے، جو راجستھانی سنیما وچ اپنے کم لئی مشہور اے۔ اوہ سٹار پلسّ اُتے سوپ اوپیرا دییا اور باتی ہم اتے اسدی کڑی توں سورج میں سانجھ پییاجی وچ سنتوش راٹھی عرف بھابو دے کردار لئی وی جانی جاندی اے۔ اس دا اپنا پروڈکشن ہاؤس ارونیل فلمز اے جو راجستھانی فلماں بناؤندا اے۔

## شروعاتی زندگی اتے کریئر
نیلو وگھیلا نے اپنے کریئر دی شروعات سٹیج کلاکار وجوں کیتی سی اتے فلماں لئی چنی گئی سی۔ اوہ 11 سال دی عمر وچ 1981 وچ *سپتر بنانی* وچ دکھائی دتی اتے *بائی چلی ساساریئ* وچ ابھنی کیتا جو ہندی وچ *ساجن کا گھر* دے روپ وچ مڑ بنایا گیا سی۔ اسنے اپنی زندگی دا پہلا پڑائ جے پور وچ بتایا اے۔

اوہ رامگڑھی رملی، جےَ کرنی ماں، نینی بائی رو مائرو، لنچا گزری، دیرانی جیٹھانی، رامکڑی گھمکڑی، بائیسا را جتن کرو، دادوسری لاڈلی، ویر تیجاجی اتے بائی چلی ساساریئ ورگیاں فلماں وچ وی نظر آ چکی اے۔ 

مشہور سٹار پلسّ سوپ *دییا اور باتی ہم* اُتے بھابو نوں چترن توں بعد وگھیلا اک گھریلو نام بن گئی۔ پھر اوہ اپنے پتی اروند کمار نال ڈانس رئیلٹی شو نچّ بلیئے 5 وچ حصہ لین لئی گئی۔ 23 مارچ 2013 نوں واگھیلا اتے اسدا پتی نچّ بلیئے دے پنجویں سیزن دے تیجے ستھان اُتے رہے۔

اسدا ویاہ اروند کمار نال ہویا اے اتے اس دے دو بچے ہن - اک لڑکا کیزر اتے دھی ونشکا۔ 

## ٹیلیوژن

## فلموگرافی

* *رامگڑھ ری راملی*
* *جےَ کرنی ماتا*
* *نینی بائی رو میرو وچ* نینی بائی وجوں
* *بابا جی کا تلُ*
* *دیرانی جیٹھانی*
* *دھرمبھائی (* نریش *کنتعلیم اتے اروندکمار دے نال)*
* *رامکڑی گھمکڑی وچ* رامکڑی گھمکڑی دے کردار
* *بنانی*
* *بیسا را جتن کرو*
* *دادوسری لاڈلی*
* *ویر تیجاجی*
* *بائی چلی ساساریئ*
* *ناند بھوجے*
* *سپتر بنانی*
* *لاڈو تھارو گاؤں بڈو پیارو* 

## حوالے

## باہری لنک

گٹھ:ہندی ٹیلیوژن دیاں اداکاراواں
گٹھ:بھارتی ٹیلیوژن اداکاراواں
گٹھ:بھارتی اداکاراواں
گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1970
سمردھ باوا

**سمردھ باوا** اک بھارتی ٹیلیوژن اداکار اے، جو کلرز ٹیوی دے ناٹک 'ایک شرینگر-سوابھمان' وچ کرن سنگھ چوہان اتے لائف اوکے دے 'میرے رنگ میں رنگنے والی' وچ لیلادھر چترویدی دے کردار لئی خاص طور اُتے جانیا جاندا اے۔

## ٹیلیوژن

## حوالے

گٹھ:جم 1990
گٹھ:21 ویں صدی دے بھارتی مرد اداکار
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:All articles with unsourced statements
گٹھ:۱۹۸۹ دے جم
رونالڈ آئیر

**رونالڈ آئیر** (13 اپریل 1929 – 8 اپریل 1992) اک انگریزی تھئیٹر ڈریکٹر، اداکار اتے لکھاری سی۔

## جیونی
آئیر دا جم یورکشائر دے برنسلے نیڑے میپلویل وکھے ہویا سی اتے اسنے مہارانی ایلزابیتھ دے گرامر سکول، بلیکبرن اتے گگلسوک سکول وچ پڑھائی کیتی سی۔ اوہ سنیما، اوپیرا، ٹیلیوژن اتے تھئیٹر لئی موہری ڈریکٹر وی بنیا۔ اسنوں *لنڈن اشورینس* لئی براڈویء دے 1975 ٹونی اوارڈ لئی سبتوں ودھیا ڈریکٹر (ڈرامیٹک) وجوں نامزد کیتا گیا سی۔ اسنے بیبیسی ٹیلیوژن دی دستاویزی لڑی *د لونگ سرچ* (1977) پیش کیتی، جو کہ وکھ-وکھ عالمی دھرماں دا اک سرویکھن سی، جس نے امریکن فلم فیسٹیول وچ ریڈ ربن جتیا سی۔

آئیر بریٹیش اداکارہ ایما تھومسن دا گوڈپھادر سی۔

## ٹیلیوژن

* ایز یو لایق اٹ۔ (1963) (ٹیوی)۔ ۔ ۔ ڈائریکٹر
* *د وینجڈے پلے* – *اک کریک ان آئیس* (1964) ٹیوی ایپیسوڈ۔ ۔ ۔ ڈریکٹر اتے ناٹک کار
* *زیڈ کم* – "ونڈو ڈریسنگ" (1965) ٹیوی ایپیسوڈ۔ ۔ ۔ ڈریکٹر اتے لکھاری
* *ٹوم گریٹن'ج وار* (1968) ٹیوی ایپیسوڈ۔ ۔ ۔ ڈائریکٹر
* *جیکنوری* – "کرسمس سٹوریز: د سیلپھش جیئینٹ" (1968) ٹیوی ایپیسوڈ۔ ۔ ۔ کہانی کار
* *جیکنوری* – "جوہنی د کلاکمیکر" (1971) ٹیوی ایپیسوڈ۔ ۔ ۔ کہانی کار
* *جیکنوری* – "جونی'ج بیڈ ڈے / ڈائنا اینڈ ہر رہینوسروس" (1971) ٹیوی ایپیسوڈ۔ ۔ ۔ کہانی کار
* *جیکنوری* – "پول د ہیرو آف د فائر" (1971) ٹیوی ایپیسوڈ۔ ۔ ۔ کہانی کار
* *جیکنوری* – "ٹم اینڈ شارلوٹ" (1971) ٹیوی ایپیسوڈ۔ ۔ ۔ کہانی کار
* *جیکنوری* - گیاراں ہور ٹیوی ایپیسوڈ
* پلے آف د منتھ - " رسپتن " (1971) ٹیوی ایپیسوڈ۔ ۔ ۔ لکھاری
* د لونگ سرچ - (1977) (ٹیوی) دستاویزی لڑی۔ ۔ ۔ لکھاری اتے میزبان
* *پھلسٹاپھ* (1982) (ٹیوی)۔ ۔ ۔ اوپیرا ڈائریکٹر
* *ووگن* (1987)۔ ۔ ۔ انٹرویو
* *رسل ہارٹی 1934–1988* (1988)۔ ۔ ۔ انٹرویو
* *پھرنٹیئرز - لونگ ڈویزن* (1990)۔ ۔ ۔ انٹرویو
* *ان مائی ڈفینس - نیدر پریسن نور چینز* (1991)۔ ۔ ۔ انٹرویو

## حوالے

## باہری لنک

* 
گٹھ:موت 1992
گٹھ:جم 1929
طفیل احمد جمالی

**طفیل احمد جمالی** (1919ء – 12 اگست، 1974ء) پاکستان سے تعلق رکھنے والے اردو زبان کے نامور صحافی، شاعر، مزاح نگار اور ادیب تھے۔ انہوں نے **انجام کراچی، نگار کراچی**، مجید لاہوری کے **جریدے نمکدان** اور **چین باتصویر** (بیجنگ-China Pictorial) کی ادارت کے فرائض انجام دیے۔

## حالات زندگی
طفیل احمد جمالی 1919ء کو بنارس، برطانوی ہندوستان میں پیدا ہوئے۔۔ انہوں نے جامعہ الہٰ آباد سے بی اے کیا۔ ابتدا میں انہوں نے دہلی کے مختلف اخبارات کے لئی جز وقتی کام کیا، بعد ازاں منشور نامی اخبارسے وابستہ ہو گئے۔ تقسیم ہند کے بعد وہ پاکستان منتقل ہو گئے اور کراچی میں سکونت اختیار کی۔ یہاں روزنامہ جنگ سے وابستہ ہو گئے۔ جب میاں افتخار الدین نے امروز کو کراچی سے چراغ حسن حسرت کی ادارت میں شائع کیا تو طفیل احمد نے امروز میں **پہلا درویش** کے نام سے فکاہیہ کالم لکھنا شروع کیا۔ ان کے ملکی حالات و سیاست کے ساتھ ساتھ سماجی برائیوں پر ان کے فکاہیہ کالم بہت مشہور ہوئے۔ امروز کی کراچی سے بندش کے بعد انہوں نے فلموں کے لئی گیت اور مکالمے تحریر کیے۔ ہمایوں مرزا نے اپنی فلم **بڑے آدمی** میں ان سے گانے لکھوائے جن کو گانے کے لئی ممبئی سے مبارک بیگم کو بلوایا گیا، خصوصاً گیت **سن لو رنگیلے جوانو** اور ایک غزل **آسماں والے تیری دنیائے فانی دیکھ لی موت آساں ہو گئی** بہت مشہو ہوئی۔ سلیم احمد کی فلم **راز** کے گانے بھی انہوں نے تحریر کیے تھے جس میں زبیدہ خانم کا گانا**چھلک رہی ہیں مستیاں** بہت مشہور ہوا۔۔ اس کے علاوہ وہ نگار کراچی اور لیل و نہار کراچی سے وابستہ رہے۔ اسی دوران انہوں نے **انجام** کراچی اور **چین با تصویر** (بیجنگ) کی ادارت کے فرائض بھی انجام دیے۔

## اخبارات و جرائد کی ادارت
* نگار کراچی
* نمکدان
* انجام کراچی
* چین با تصویر بیجنگ

## وفات
طفیل احمد جمالی 12 اگست، 1974ء کو کراچی، پاکستان میں انتقال کر گئے۔ وہ کراچی میں سخی حسن کے قبرستان میں آسودۂ خاک ہیں۔

## حوالے

گٹھ:1919 دے جم
گٹھ:1974 دیاں موتاں
گٹھ:ویہویں صدی دے پاکستانی شاعر
گٹھ:پاکستانی اردو شاعر
گٹھ:پاکستانی جریدہ مدیران
گٹھ:پاکستانی مزاح نگار
گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں
گٹھ:فاضل جامعہ الہٰ آباد
مجید لاہوری

مزاح نگار، حاشیہ نویس **مجید لاہوری** 1913 میں گجرات (پنجاب) میں پیدا ھوئے۔ ان کا اصل نام عبد المجید چوہان تھا۔ 
1938 میں لاہور کے روزنامہ " انقلاب"سے اپنے صحافتی کیریئر کی شروعات کی۔، . اس کے بعد انہوں نے کئی اخبارات میں کام کیا 1947 میں مجید لاہوری کراچی منتقل اور انجم، انصاف اور خورشید کے لیے کالم لکھے۔ 
مجید لاہوری اپنے کالم لکھنے کے ساتھ ساتھ اکتوبر 1948. میں روزنامہ جنگ کراچی میں اپنے کالم "حرف و حکایت" لکھنا شروع کیا۔ مجید لاہوری بھی ایک پندرہ روزہ رسالہ "نمک دان "جاری کیا۔- 26 جون، 1957 میں وزن بڑھ جانے اور کثرت شراب نوشی سے ان کی موت واقع ھوئی۔ وہ اپنی موت تک روزنامہ "جنگ "کے ساتھ منسلک رہے ۔

## نمونہ کلام
ان کی ایک نظم

یہ فخر کم نہیں ہے کہ لیڈر بنیں گے ہم

اور ووٹ لے کے قوم کے ارکان بنیں گے ہم

جا کر اسمبلی میں منسٹر بنیں گے ہم

ملّت میں انتشار اگر ہے تو کیا ہوا

تنظیم بے وقار اگر ہے تو کیا ہوا

ہر سمت اِک ہجوم بلا ہے، ہوا کرے

قائد کی روح ہم سے خفا ہے، ہوا کرے

اپنوں کو ہم سے کوئی گِلا ہے، ہوا کرے

ملّت میں انتشار اگر ہے تو کیا ہوا

تنظیم بے وقار اگر ہے تو کیا ہوا

مرکز کو جس طرح بھی ہو نیچا دکھائیں گے

ہر روز ڈیڑھ اینٹ کی مسجد بنائیں گے

راگ اپنا اور اپنی ہی ڈفلی بجائیں گے

ملّت میں انتشار اگر ہے تو کیا ہوا

تنظیم بے وقار اگر ہے تو کیا ہوا
## حوالے

حوالے

گٹھ:اردو خاکہ نگار
گٹھ:اردو لکھاری
لیل و نہار (جریدہ)

**لیل و نہار** لاہور، پاکستان سے شائع ہونے والا ایک ادبی جریدہ تھا جس کا اجرا 20 جنوری 1957ء میں ہوا۔ یہ ایک خوبصورت اور باوقار جریدہ تھا۔ اس جریدے کی اٹھان کا اندازہ اس امر سے لگایا جا سکتا اے کہ اس کے ابتدائی مدیران میں نامور دانشور سبط حسن اور ممتاز شاعر فیض احمد فیض شامل تھے۔

لیل و نہار پروگریسیو پیپرز لمٹیڈ کے اہتمام میں جاری کیا گیا تھا۔ 1958ء میں ملک میں مارشل لا کے نفاذ کے بعد اس کی ادارت ظہیر بابر نے سنبھال لی مگر جب 18 اپریل، 1959ء میں حکومت نے شب خون مار کر پروگریسیو پیپرز لمیٹڈ قومی تحویل میں لے لیا تو اس ادارے کے اخبارات پاکستان ٹائمز اور امروز کے ساتھ ساتھ لیل و نہار بھی اپنا معیار برقرار نہ رکھ سکا۔ سرکاری تحویل میں آنے کے بعد اشفاق احمد اور صوفی غلام مصطفیٰ تبسم یکے بعد دیگرے اس کے مدیر مقرر ہوئے مگر وہ اسے تا دیر جاری نہ رکھ سکے۔

3 مئی 1964ء کو اس جریدے کا آخری شمارہ منظر عام پر آیا۔ حرف آخر میں صوفی غلام مصطفیٰ تبسم نے لکھا: 

## حوالے

گٹھ:اردو رسالے
گٹھ:پاکستان وچ 1957ء دیاں تاسیساں

گٹھ:پاکستانی رسالے
گٹھ:اخبار
جونبیل میلہ

**جونبل میلہ** (سرو: ˈʤɒnˌbi: l ˈmeɪlə) ( ، ہندی: जोनबिल मेला) تن دناں دا سلانہ دیسی توا بھائیچارک میلہ اے جو ماگھ بہو دے ہفتے دے آخر وچ اک تریخی ستھان جونبل وکھے منایا جاندا اے اتے ایہہ دیانگ بیلگری وجوں وی جانیا جاندا اے۔ ایہہ&nbsp;ستھان آسام دے موریگاؤں ضلعے دے جگیروڈ توں تن کلومیٹر  اتے&nbsp;گہاٹی توں 32 کہ۔می۔ واقع اے۔ میلے نوں جوڑن والا قومی راج رستہ اینّ۔ایچّ۔ 37 اے۔ جونبل *(جون* اتے *بل* آسامی دے شبد ہن، جنہاں توں مطلب چندرما اتے جلگاہ اے) اس لئی کیہا گیا اے، کیونکہ اک وڈا قدرتی پانی دا سروت چن دے اکار دا ہندا اے۔

## اتہاس
کیہا جاندا اے کہ میلہ 15 ویں صدی عیسوی توں بعد شروع نہیں ہویا سی۔ ایہہ پہلاں توا (لالنگ) نے موجودہ سیاسی حالات بارے وچار وٹاندرے لئی انعقاد کیتا سی۔
thumb| بارٹر سسٹم ولوں پیداواراں دا آدان-حاصل

## بارٹر سسٹم
left|thumb| توا بھائیچارے نال متعلق اک دیسی آسامی عورت
اس موقعے اک وڈا بازار لگایا جاندا اے۔ میلہ شروع ہون توں کجھ دن پہلاں آسام پہاڑیاں دے آس پاس دے آدواسی بھائیچارے اتے اتر-مشرق توا، کربی، خاصی اتے جینتیا پہاڑیاں توں پیداواراں نال ہیٹھاں آ جاندے ہن اتے اپنے سودے نوں دیسی سغیرملکی آسامیاں نال اک بارٹر سسٹم وچ بدلدے ہن۔ کیہا جاندا اے کہ ایہہ اک ہائی ٹیک ایج بارٹر سسٹم اے اتے شاید بھارت وچ ایہہ اکو اک میلہ اے جتھے بارٹر سسٹم اجے وی زندہ اے۔
thumb| میلے وچ کھانا تیار کردی ہوئی اک توا عورت

## اہمیت
میلہ لگن توں پہلا منکھتا دے بھلے لئی اک *[[اگنی|اگنی پوجا]]* ( اگّ دی پوجا) کیتی جاندی اے۔ میلہ دی شروعات جونبل بھائیچارے ولوں جلگاہا وچ مچھی پھڑھن توں ہندی اے۔
thumb| جونبل میلے وچ اپنے بچے دے نال اک دیسی آسامی <u>ؤ</u>رت
میلے دا موضوع اتر-پوربی بھارت وچ کھنڈے ہوئے دیسی آسامی بھائیچاریاں اتے قبیلیاں وچ اکسرتا اتے بھائی چارا بنائی رکھنا اے گوبھا راجا اپنے درباریاں دے نال میلے دا دورہ کردا اے اتے اپنے سروتاں توں ٹیکس اکٹھا کردا اے۔ لوک اپنا روائتی ناچ اتے سنگیت پیش کردے ہن، جو ماحول نوں انندت اتے مزیدار بناؤندے ہن۔

## شاہی بھتا
17 جنوری 2009 نوں آسام سرکار نے گوبھا راج دے ماتحت آؤن والے بھائیچاریاں دے 19 رعایتی راجیاں لئی اک “سلانہ شاہی بھتا” دی اعلان کیتی جس وچ موجودہ آسام دے تن ضلعیاں: مورگاؤں، ناگاؤں اتے کامروپ شامل ہن۔ آسام دے سکھیا وزیر گوتم بورا نے راجیاں وچ بینک دے چیکّ ونڈدے ہوئے کیہا کہ وتی مدد اوہناں دے ماتحت آبادی گنتی دی بنیاد تے 3000 روپئے توں لے کے 10,000 روپئے وچ ہوویگی۔

### ردعمل
راجیاں نے سرکار ولوں کیتی گئی پہل قدمی تے اپنی خوشی ظاہر کردیاں اس قدم دا استقبال کیتا۔

* گوبھا راجا دیپ سنگ نے کیہا، “ایہہ آسام دی سرکار دا سواگتیوگ قدم اے۔ اسیں لمبے ویلے توں اس دی منگ کر رہے ہاں کیونکہ ایہناں سارے روائتی راجیاں دی معاشی حالت ہیٹھاں جا رہی اے۔ جے سانوں سرکار توں کوئی مدد حاصل نہیں ہندی، تاں سالانہ جونبل میلے دی میزبانی کرن دی پرمپرا نوں قایم رکھنا مشکل ہووےگا، جہڑا اک اہم سیر-سپاٹہ ستھان بن گیا اے۔”
* اہوم راجا سسینپھا پرتاپ سنگھ نے کیہا سی، “میلہ ساڈے پرکھیاں نے سارے دیسی آسامی بھائیچاریاں درمیان صلح تعلق قایم رکھن لئی شروع کیتا سی۔ سرکاری مدد پوروگامیاں دے سپنیاں نوں پورا کرن وچ مدد کریگی۔ ”

## فکشن وچ
ریٹا چودھری دے ساہت اکادمی انعام جیتو ناول *دیو لانگکھوئی* وچ میلے دا وستارپورن حوالہ اے۔

## حوالے

## باہری لنک

* توا جنجاتی
* توا (لالنگ)
* ٹوا یوتھ ایسوسی ایشن (ٹی۔وائی۔اے۔)
* جنگلی لالنگس
* ڈیئیؤ لنگکھئی
* توا بولی (بھارت)
گٹھ:آسامی سبھیاچار
گٹھ:بھارت
جیسیکا یانیڡ

**جیسکا یانیڡ ** (جسدا قانونی نام **جیسکا سمپسن** اے) بریٹیش کولمبیا وچ اک کینیڈیئن ٹرانسجینڈر کارجکرتا اے جو بریٹیش کولمبیا ہیومن رائیٹس ٹربیونل وچ 2018 اتے 2019 دوران ویکسنگ سیواواں توں انکار کیتے جان توں بعد لنگ پچھان دی بنیاد اُتے وتکرے دیاں کل 13 شکایتاں دائر کرن لئی مشہور اے۔ ایہہ کینیڈا وچ پرچون وچ ٹرانسجینڈر وتکرے دا پہلا وڈا کیس سی۔ ٹربیونل نے اسدی شروعاتی شکایتاں نوں 2019 وچ ردّ کر دتا سی۔

## شروعاتی زندگی، سکھیا اتے کریئر
یانیڡ کہندی اے کہ اوہ چھ سالاں دی عمر توں ٹرانسجینڈر رہی اے، پر اس بارے خلاصہ ہون توں ڈردی سی۔ اسدی الھڑ عمر وچ اس نال لنگک پچھان وگاڑ نال متعلق اداسی، چنتا اتے ہائیپرئیکٹیوٹی وگاڑ نال متعلق ورتاؤ کیتا گیا سی۔

یانو کوانٹلن پولیٹیکنک یونیورسٹی، سری، بریٹیش کولمبیا وی گئی، جتھے اسنے کمپیوٹر سائنس دا مطالعہ کیتا۔

2008 وچ اسنے پہلا عوامی دھیان اپنے ول کھچیا، جدوں اسنے 21 اگست نوں قومی لنگ دن موقعے دور لئی فیس بک دی ورتوں کیتی۔
 مہم دے حصے وجوں اسنے بینتی تے مفت کنڈوم بھیجے۔ بعد وچ اسنے خلاصہ کیتا کہ ایہہ اک وائرل مارکیٹنگ پرموشن سی۔ پرچار نے 100,000 توں ودھ فیس بک اپبھوگتاواں نوں آکرشت کیتا سی۔

یانیڡ دور سینٹراں اتے تکنیکی مدد وچ کم کردی سی۔ اس نال اس نے اپنا کاروبار بنایا جس نال گاہکاں نوں انٹرنیٹ دی مدد ملی۔ اسنے اپنا جم نام ہیٹھ کئی سالاں لئی کاروبار چلایا، پہلاں اپنا آخری نام رکھدے ہوئے قانونی طور اُتے اپنا پہلا نام "جیسکا" رکھ لیا۔ 2012 توں 2017 تک یانو نے امریکی ووکل گروہ سمورلی لئی کم کیتا، اوہناں دے سوشل میڈیا اتے منڈیکرن پیداواراں دا پربندھن کیتا جو سموریلی ولوں شراکت دار اے۔ اسنے امریکی ہاؤس میوزک گلوکارہ چیلسکو لئی لوک رابطہ پربندھک وجوں وی کم کیتا۔

## سرگمتا
یانو ٹاؤنشپ آف لانگلے وچ ٹاؤنشپ کاؤنسل توں پہلا اک نمبر دی مسئلہ لئی اپنی وکالت لئی جانی جاندی اے۔ اسنے ونّ-سونے ہائیجین اتپاد مہیا کراؤن، مس بی سی پیجینٹ سرلیکھ لئی اپنی مہم لئی فنڈ دی منگ کرن اتے سنگل-یوزل پلاسٹکاں سمیت وکھ وکھ مدعیاں اُتے گل کیتی۔ اس دی وکالت دا اک اہم حصہ لنگ دے مدعیاں اُتے سی، جویں کہ جسمانی سکھیا دیاں کلاساں جو کہ لنگ' تے مشتمل ہون وچ وکھریویاں نوں ختم کرنا آدی۔

اسنے لانگلے ٹاؤنشپ پبلک پول وچ "آل-باڈیز سوم" دی وکالت وی کیتی۔ ایہہ تقریب 12 اتے اس توں ودھ عمر دے بچیاں لئی سی۔

## ہور پڑھن لئی

* 

* 

* 

## باہری لنک
* 

## حوالے

گٹھ:کینیڈا دے ایلجیبیٹی حقوق کارکن
گٹھ:ٹرانسجینڈر حقوق کارکن
گٹھ:زندہ لوک
سبط حسن

**سید سبط حسن** ، (پیدائش: 31 جولائی، 1912ء - وفات: 20 اپریل، 1986ء) پاکستان سے تعلق رکھنے والے اردو کے نامور ترقی پسند دانشور، صحافی اور ادیب تھے جو اپنی تصانیف موسیٰ سے مارکس تک، پاکستان میں تہذیب کا ارتقا اور ماضی کے مزار کی وجہ سے شہرت رکھتے ہیں۔

## حالات زندگی
سبط حسن 31 جولائی، 1912ء کو اعظم گڑھ، برطانوی ہندوستان میں پیدا ہوئے۔ وہ *[[علی گڑھ مسلم یونیورسٹی]]* کے فارغ التحصیل تھے جہاں ان کے ساتھیوں میں علی سردار جعفری، اسرار الحق مجاز، خواجہ احمد عباس، اختر الایمان اور اختر حسین رائے پوری جیسے افراد شامل تھے۔ کم و بیش اسی زمانے میں ان افراد نے سید سجاد ظہیر کی قیادت میں اردو کی ترقی پسند تحریک کا آغاز کیا جو دیکھتے ہی دیکھتے اردو کی سب سے مقبول اور ہمہ گیر تحریک بن گئی۔

## ادبی و صحافتی خدمات
سید سبط حسن نے اپنی عملی زندگی کا آغاز صحافت سے کیا اور وہ **پیام**، **نیا ادب** اور **نیشنل ہیرالڈ** جیسے رسالوں اور اخبار سے وابستہ رہے۔ تقسیم ہند کے بعد وہ لاہور میں اقامت پزیر ہوئے جہاں انہوں نے 1957ء میں میاں افتخار الدین کے اہتمام میں ہفت روزہ لیل و نہار جاری کیا۔ جب میاں افتخار الدین کے ادارے کو صدر ایوب خان کی حکومت نے جبری طور پر قومی تحویل میں لیا تو سبط حسن لیل و نہار کی ادارت سے مستعفی ہو گئے اور 1965ء میں کراچی منتقل ہو گئے۔ کراچی میں سید سبط حسن نے اپنا زیادہ تر وقت تصنیف و تالیف میں بسر کیا اور اس دوران **ماضی کے مزار**، **موسیٰ سے مارکس تک**، **پاکستان میں تہذیب کا ارتقا**، **انقلاب ایران**، **کارل مارکس** اور ** نوید فکر** جیسی خالص علمی اور فکری تصانیف پیش کیں۔ 1975ء میں انہوں نے کراچی سے **پاکستانی ادب** کے نام سے ایک ادبی جریدہ بھی جاری کیا۔

اگست 1985ء میں لندن میں مارچ 1986ء میں کراچی میں اور اپریل 1986ء میں لکھنؤ میں ترقی پسند تحریک کی گولڈن جوبلی منائی گئی تو سید سبط حسن نے ان تینوں تقریبات میں فعال کردار ادا کیا۔

## تصانیف
* ماضی کے مزار
* نویدِ فکر
* موسیٰ سے مارکس تک
* پاکستان میں تہذیب کا ارتقا
* انقلابِ ایران
* ادب اور روشن خیالی
* مارکس اور مشرق
* افکارِ تازہ
* بھگت سنگھ اور اس کے ساتھی
* سخن در سخن
* شہرِ نگاراں
* آزادی کی نظمیں

## وفات
وہ بھارت میں منعقد ہونے والی تقریب میں شرکت کے لئی گئے ہوئے تھے کہ 20 اپریل 1986ء کو دہلی میں ان کا انتقال ہو گیا۔ وہ کراچی میں سخی حسن کے قبرستان میں آسودہ خاک ہیں۔

## حوالے

گٹھ:1912 دے جم
گٹھ:1916 دے جم
گٹھ:1986 دیاں موتاں
گٹھ:اردو صحافی
گٹھ:اعظم گڑھ دیاں شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی اشتراکیت پسند
گٹھ:پاکستانی شیعہ
گٹھ:پاکستانی کمیونسٹ
گٹھ:پاکستانی مارکسٹس
گٹھ:پاکستانی محققین
گٹھ:جامعہ علی گڑھ  دے سابقہ طالب علم
گٹھ:جامعہ کولمبیا دے فضلا
گٹھ:علی گڑھ دیاں شخصیتاں
گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں
گٹھ:کراچی دے صحافی
گٹھ:کراچی دے مصنفین
گٹھ:مہاجر شخصیتاں
میری جیکسن (اداکارہ)

**میری جیکسن** (22 نومبر، 1910 – 10 دسمبر، 2005) اک امریکی کردار اداکارہ سی جسدا لگبھگ پنجاہ سالاں دا کیریئر 1950 وچ شروع ہویا سی اتے اسنے اپنا جیون لگبھگ پوری طرحاں ٹیلی وژن وچ بتایا سی۔ اوہ والٹنز وچ پیارے ایملی بالڈون دے کردار لئی سبھ توں چنگی طرحاں جانی جاندی سی اتے *ڈیئٹائیم* ساپّ اوپیرا *ڈیئز آرّ لائیوز* وچ الائیس ہارٹن نوں اچانک پائلٹ دے کردار نبھاؤن دا فیصلہ کرنا پیا، جو کہ اسدی ودھیا چون سی۔ کردار دی بجائے اسنوں پھرانسس ریڈ دتی گئی۔ 

## جیونی
جیکسن دا جم 22 نومبر، 1910 نوں مشیگن دے ملپھورڈ پنڈ وچ ہویا سی۔  اسنے مغربی مشیگن یونیورسٹی توں 1932 دی بیچلر ڈگری حاصل کیتی۔  تھئیٹر وچ اپنی روچی نوں اگے ودھاؤن توں پہلاں اسنے مہان الونڈی دے ویلے اک سکول ادھیاپکا وجوں اک سال کم کیتا۔ 

اوہ مشیگن سٹیٹ یونیورسٹی دے فائین آرٹس پروگرام وچ داخل ہوئی اتے بعد وچ شکاگو وچ گرمیاں دے سٹاک تھئیٹر وچ اپنے کیریئر دی شروعات کردیاں، کالج واپس چلی گئی۔ اسنے 1960 دے دہاکے وچ ہالیوڈّ وچ کم شروع کرن توں پہلاں، 1950 دے دہاکے وچ ٹیلیوژن دے پہلے سنہری یگ وچ، نیو یارک سٹی وچ اک ٹیلیوژن کیریئر شروع کیتا سی۔ 

جیکسن مشیگن جڑھاں دے نزدیک، ملپھورڈ ہسٹوریکل سوسائٹی دی چارٹر میمبر سی۔ 1988 وچ، جیکسن نے ہرون ندی اتے اوک گروو قبرستان دے پلاں نوں دوبارہ بناؤن لئی پیسہ اکٹھا کرن وچ اہم کردار نبھایا سی - ایہہ اک اجیہا پل اے جو اس دے سیارہ شہر ملپھورڈ نوں اپنے سبھ توں پرانے دفناؤن والے میداناں نال جوڑدا اے۔  اس دے 95 ویں جم دن توں ڈھائی ہفتیاں بعد لاس اینجلس وچ پارکنسن'س بیماری توں ہوئی اسدی موت توں بعد جیکسن نوں اتھے دفنایا گیا۔ اسدا پتی 68 سالا دے گرپھن بینکراپھٹ جونیئر ولوں بچیا سی، جسدا اسدے نال 4 جولائی، 1937 نوں ویاہ ہویا سی۔ 

## حوالے

گٹھ:20ویں صدی دیاں امریکی اداکاراواں
گٹھ:امریکی فلمی اداکاراواں
گٹھ:موت 2005
گٹھ:جم 1910
اسیس

**آسیس** 2018 دی پنجابی فلم اے جس دا لکھاری اتے ڈریکٹر رانا رنبیر اے۔ فلم دی کہانی تے گیت وی رانا رنبیر نے لکھے ہن اتے مکھ کردار وی اسے نے نبھایا اے۔ لوپریت سندھو لکی، بلدیو سنگھ باٹھ، رانا رنبیر اسدے پروڈیؤسر ہن۔ فلم دا سنگیت تیجونت کٹو نے دتا اتے گیت کنور گریوال، لکھوندر وڈالی، فروز خان، پردیپ سراں، گلریز اختر تے کلوندر کیلی نے گائے ہن۔

## حوالے

گٹھ:پنجابی فلماں
گٹھ:2018 دیاں فلماں
بھارت دی بادشاہت

**بھارت د‏‏ی بادشاہت** (Monarchy of India) اک موروثی بادشاہی نطام سی جو ۱۹۴۷ تو‏ں ۱۹۵۰ تک بھارت وچ بطور **[[مملکت بھارت]]** قائم رہیا۔
بادشاہ دے زیادہ تر آئینی اختیارات بھارت دے گورنر جنرل نو‏‏ں سونپ گئے سن ۔ شاہی جانشینی نو‏‏ں ۱۷۰۱ دے انگریزی ایکٹ دے ذریعے کنٹرول کيتا گیا سی۔

بادشاہت ۲۶ جنوری ۱۹۵۰ نو‏‏ں ختم کر دتی گئی جدو‏ں بھارت دولت مشترکہ دے اندر اک جمہوریہ بنیا۔

## لسٹ بھارت د‏‏ی بادشاہت

## لسٹ بھارت دے شاہی رفیق حیات

## دورے
ملکہ تے ڈیوک آف ایڈنبرا نے ۱۹۶۱ء تے ۱۹۹۷ء وچ دولت مشترکہ دے سربراہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں بھارت دا دورہ کيتا۔ 

## ہور ویکھو
* بھارت دے صدور
* گورنر جنرل بھارت
* بادشاہت پاکستان
* مملکت بھارت
* ہندوستان دے شاہی خاندان اور بادشاہ

## حوالے

گٹھ:تریخ ہند متعلقہ فہرستاں
گٹھ:حکومت ہند
گٹھ:سابقہ بادشاہتاں
گٹھ:فہارست حکمرانان ہند
گٹھ:لسٹ شاہان
گٹھ:وجے نگر سلطنت
گٹھ:ہندوستانی بادشاہ
گٹھ:حکمراناں د‏‏یاں فہرستاں
بھارتی سائنس ادارہ

**بھارتی سائنس ادارہ** (English-Indian Institute of Science) اک عوامی یونیورسٹی اے، جو سائنسی کھوج اتے اچّ سکھیا دے لئی بنگلرو (سدھان بنگلور)، بھارت وچ واقع اے۔ اس نوں جمشیدجی ٹاٹا دے سرگرم تعاون نال 1909 وچ قائم کیتا سی| اس نوں لوکل وچ "ٹاٹا انسٹیچیوٹ" دے طور اُتے جانیا جاندا ہیے۔ اس نوں مکمل طور، اس دے کھیتر وچ بھارت دی ودھیا ادارہ دے طور اُتے سمجھیا جاندا اے۔
thumbnail|جمشیدجی ٹاٹا

## اتہاس
بھارتی سائنس سنستھان دی پریسوچ اک رسرچ انسٹیچیوٹ ج یونیورسٹی دے ناطے جمشیدجی ٹاٹا، انیویں صدی دے پچھلے سالاں وچ کیتی گئی سی۔ قریب تیراں سال دے وقفے بعد اس پریکلپن انسٹیچیوٹ دا جم 27 مئی 1909 نوں ہویا سیے۔ 1956 وچ، یو۔جی۔سی۔ دی قیام دے نال انسٹیچیوٹ ڈیم یونیورسٹی اس دے موجودہ روپ وچ سرگرم اے۔
اچیری سکھیا اتے سائنسی کھوج وچ انڈین انسٹیچیوٹ دے مڈھلے اتہاس نوں شاندار منیاں جاندا اے۔ بہت سارے لوکاں تے جانیا نے ادارہ دی قیام ک
رن لئی یوگدان پایا| بدقسمتی نال، جمشیدجی ٹاٹا اپنے سوچ نوں ویکھن توووں کجھ سال پہلاں 1904 وچ موت ہو گئی۔ بھارتی سائنس سنستھان پبلک اتے نجی کھیتر بھائیوالی دا پہلا اداہرن اے۔

## جان-پچھان
بنگلور وچ بھارتیء سائنس سنستھان دی شاندار زمین دی لگبھگ 400 ایکڑ میسور دے مہاراجہ نے مارچ 1907 وچ کھلھے مجبور کیتا گیا سی، جو دان، بھریا اے۔
سنستھان جنرل اتے اپلائیڈ کیمیکل اتے بجلی تکنالوجی، دو ڈیپارٹمنٹ دے نال شروع کیتا گیا سی۔ 1906 دے انت اتے بھارت نوں اس دی پہلی ڈائریکٹر مورس ڈبلیو ٹرییورس نے ادارہ دا پربندھ کرن دی کوشش کیتی۔ ٹرییورس نے مکھ عمارت دی اساری شروع کر دتی،جو اج بنگلور دی اک تریخی عمارت اے۔ شروعاتی ڈیپارٹمنٹ کیمیائی اتے بائیوکیمیکل سائنس دے بننن تو بعد سیوی رمن، انسٹیچیوٹ دے پہلے بھارتی ڈریکٹر بن گئے، تد فزکس ڈیپارٹمنٹ سال 1933 وچ موجودگی وچ آیا|

بھارتی سائنس سنستھان،انجینیئرنگ وچ گریجو ایٹ سکھیا اتے سائنس اتے انجینیئرنگ دے وکھ-وکھ شاخاں وچ رسرچ پروگرام اتے ڈگری حاصل کردا اے۔ انسٹیچیوٹ اتے پچھلے سال، چار-سال دے پوسٹ-گریجوئیٹ سکھیا (بی۔اس۔ ڈگری) پروگرام شروع کیتا گیا،جو طالب علم کھوج ول مکھی ہون دے نال-نال سائنس وچ اک ٹھوس بنیاد دندا اے۔انسٹیچیوٹ دے کھوج دی لیبارٹریز جدید سہولت نال لیس ہن۔ بھارتی سائنس سنستھان ہر سال، بھارت اتے ودیش وچ سائنسدان اتے ودوان دندا اے،اتے بہت سارے پرمکھ قومی اتے قومانتری تعلیمی پروگرام نوں اس میزبان دے پھوکل پوائنٹ بندا اے۔
2009 نوں اس ادارہ نے اس دی موجودگی دے اک صدی دے مکمل کتے۔ پسار اتے مرمت نیو فیز لئی اس دی سہولت حاصل کیتی گئی اے۔

## شامل کجھ سینئر طالب علم اے اتے لوک
* ہومی بھابا
* ستیش دھون
* سی۔ وی۔ رمن
* سی۔ان۔ آر راؤ
* وکرم سارابھائی
* جمشیدجی ٹاٹا
* ا۔پی جے۔ عبدل کلام

## باہری لنک
* بھارتیء سائنس سنستھان
* بھارتیء سائنس سنستھان کمپلیکس

گٹھ: بھارت
ریٹا بینرجی

**ریٹا بینرجی** اک بھارت وچ اک لکھاری، فوٹوگرافر اتے لنگ کارکن اے۔ اسدی غیر-فکشن کتاب *سیکس اینڈ پاور: ڈپھانئنگ ہسٹری، شیپنگ سوسائٹیز *2008 وچ شائع ہوئی۔* *اوہ* 50 ملیان مسنگ آنلائین *مہم* *دی* *بانی اے* *جسنے* *اسنے آنلائین منہم نال بھارت وچ عورت جینڈرسیڈ متعلق جاگروکتا پھیلائی۔* *

## شروعاتی جیون
بینرجی دا جم اتے پالن-پوشن بھارت وچ ہویا۔اسدا پروار اکثر جگھاں بدلدا رہندا سی اتے اوہ دیس دیاں 17 وکھ-وکھ قصبیاں وچ وڈی ہوئی۔ 18 سال دی عمر وچ، اوہ امریکہ چلی گئی، جتھے اسنےمیسیچیوسیٹس وچ ماؤنٹ ہولیوک کالج وچ داخلہ لیا، اتے بعد وچ، اسنے واشنگٹن ڈی۔سی۔ وچ د جارج واشنگٹن یونیورسٹی وچ داخلہ لیا۔

## شروعاتی کیریئر
بینرجیاپنے کیریئر دی شروات بطور کنزرویشن بائیولوجی وچ اک ماہر واتاورنوادی وجوں کیتی۔ 1995 وچ اسنے آرمیلٹز اوارڈایسوسی ایشن فار ومین ان سائنسس (AWIS) ولوں اسدے پی۔ ایچ۔ڈیدےکم مکی دے اپرتیزابی ورکھا کرکے ملیا۔ ہور اوارڈ اتے اعزاز اسنے حاصل کیتے: جنہاں وچ باؤلوجی وچّپیئیچڈی کھوج لئی مورگن ایڈمس اوارڈ، سگما Xi سائنسی کھوج سوسائٹی، ایسوسیئیٹ میمبر؛ بوٹانیکل سوسائٹی آف امریکہ دی ینگ بوٹانسٹ رکوگنائز اوارڈ؛ چارلس اے۔ ڈانا فیلوشپ فار رسرچ ان اکولوجی؛ ہوورڈ ہگس گرانٹ فار رسرچ ان جینیٹکس ورگے اعزاز وی اس وچ شامل ہن۔ بہت سارے دے بینرجی پراجیکٹ کول لنگ نظریہ سی۔

## لکھائی وچ تبدیلی اتے لنگ سرگرمواد
تیہہ سال دی عمر وچ بینرجی بھارت واپس آ گئی اتے لنگ ابرابری اتے عورت حقاں اپر لکھنا شروع کیتا۔ اسدیاں لکھتاں اتے چتراں نوں جرنلاں اتے کئی دیساں دیاں میگزیناں وچ شائع کروایا۔ 2009 وچ، اسنے میگزین اتے جرنل لکھتاں لئی اتمتا لئی ایپکس اوارڈ حاصل کیتا۔

## حوالے

## باہری لنک

* ریٹا Banerji ' تے Wordpress.com
* 50 لکھ گمّ مہم ' تے Wordpress.com
گٹھ:بھارتی ناریوادی
گٹھ:بھارتی عورتاں دے حقاں دے سرگرم کارجکرتا
گٹھ:بھارتی عورت کارکن
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:بھارتی خواتین فیمینسٹ