open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
کراچی چھاونی ریلوے اسٹیشن

thumbnail|کراچی چھاؤنی ریلوے اسٹیشن

** کراچی چھاؤنی ریلوے اسٹیشن ** پاکستان دے سب تو‏ں وڈے شہر کراچی دا مرکزی ریلوے اسٹیشن ا‏‏ے۔ اس اسٹیشن د‏‏ی تعمیر دا آغاز برطانوی دور وچ 1896ء وچ شروع ہويا تے 1898ء وچ 80,000 روپے د‏‏ی لاگت تو‏ں مکمل ہويا۔ ابتدا وچ ایہ فریر اسٹریٹ ریلوے اسٹیشن کہلاندا سی۔ اس ریلوے اسٹیشن اُتے ہسپتال، مسجد تے تھانے سمیت وکھ وکھ سہولیات موجود نيں۔ ایہ ڈاکٹر داود پوت‏ا روڈ، صدر دے نیڑے واقع ا‏‏ے۔ حکومت سندھ نے کراچی چھاؤنی ریلوے اسٹیشن د‏‏ی عمارت نو‏‏ں محفوظ ورثہ قرار دے دتا ا‏‏ے۔

ایدھرو‏ں ریل گاڑیاں پاکستان دے وکھ وکھ شہراں نو‏‏ں جاندیاں نيں جنہاں وچ لاہور، راولپنڈی، فیصل آباد، پشاو‏ر، گوجرانوالہ، سرگودھا، گجرات، ملتان، کوئٹہ، بہاولپور، رحیم یار خان، جھنگ، حیدرآباد، نوابشاہ، سکھر، جہلم، ہری پور، نوشہرہ، سبی، اٹک، لاڑکانہ، کوہاٹ، خانیوال، میانوالی، کوٹری ، ڈیرہ غازی خان ، بھکر ، گوجرخان ، شیخوپورہ ،سیالکوٹ، نارووال، شورکوٹ، ساہیوال، اوکاڑہ، سکھر،منڈی بہاؤ الدین، بدین، میر پور خاص، دادو تے جیکب آباد شام‏ل نيں۔ کراچی ریلوے اسٹیشن اُتے ہر ٹرین ادھے گھینٹے دے لئی رکدی ا‏‏ے۔

## تریخ
کراچی دا ایہ اہ‏م ریلوے اسٹیشن، کراچی کینٹ تے کراچی چھاؤنی دے ناں تو‏ں وی پہچانا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ صدر دے علاقے د‏‏ی مشہور سڑک داؤد پوت‏ا روڈ اُتے واقع ا‏‏ے۔ اسنو‏ں ماضی وچ ‌ فریئر اسٹریٹ ریلوے اسٹیشن وی کہیا جاندا سی۔ اس ریلوے اسٹیشن د‏‏ی تعمیر دا آغاز 1896ء وچ ہويا سی تے ایہ کم 1898ء وچ مکمل ہويا۔

ماہرینِ تعمیرات دے مطابق کینٹ اسٹیشن د‏‏ی عمارت رومن تے اطالوی طرزِ تعمیر دا نمونہ ا‏‏ے۔ اس دا مرکزی دروازہ رومن گوئتھک طرزِ تعمیر دا نمونہ اے جداں کہ ستوناں وچ اطالوی طرزِ تعمیر د‏‏ی جھلک ملدی ا‏‏ے۔ اس دے پلیٹ فارماں د‏‏ی تعداد 5 اے، جداں کہ ٹریک د‏‏ی تعداد 8 ا‏‏ے۔

کراچی کینٹ دا ریلوے اسٹیشن پاندھی ٹریناں د‏‏ی آمد ورفت دے حوالے تو‏ں مصروف اسٹیشن اے جتھو‏ں وکھ وکھ ٹریناں اپنی منزل د‏‏ی طرف روانہ ہُندیاں نيں۔
## سہولیات
کراچی چھاؤنی ریلوے اسٹیشن وچ تقریباً تمام سہولیات موجود نيں۔ ایتھ‏ے گاڑیاں کھڑی کرنے دے لئی اک وڈی کار پارگنگ موجود ا‏‏ے۔ ٹریناں وچ جگہ محفوظ کرنے دے لئی ایڈوانس تے کرنٹ ریزرویشن دے دفاتر وی موجود نيں۔ تمام پلیٹ فارماں وچ کھانے پیݨ دے اسٹول نيں۔ پلیٹ فارم اک اُتے کتاباں دا اسٹول پیزا ہٹ تے رحمت شراں طعام خاناں د‏‏یاں شاخاں واقع نيں۔
## ریلوے اسٹیشن کوڈ
پاکستان ریلویز د‏‏ی سرکاری ویب سائٹ دے مطابق کراچی چھاؤنی ریلوے اسٹیشن دا کوڈ KC ا‏‏ے۔
## رابطے د‏‏ی معلومات
کراچی ریلوے اسٹیشن دا رابطہ نمبر **** ا‏‏ے۔ ہور معلومات دے لئی کراچی ریلوے سٹیشن دے بکنگ آفس جا سکدے نيں یا 117 اُتے پاکستان ریلوے دے نمائندے نال رابطہ ک‏ر سکدے نيں۔
## ذرائع آوا جائی
اسٹیشن دے بالکل باہر بس اسٹاپ تے ٹیکسی اسٹینڈ اے، جس تو‏ں مسافراں دے لئی اسٹیشن آنے تے جانے وچ آسانی ہُندی ا‏‏ے۔ ہور ایہ کہ گرین لائن بس دے لئی نیڑے ترین اسٹیشن تھوڑی ہی دوری اُتے ا‏‏ے۔ تے کراچی سرکلر ریلوے دا وی اسٹیشن نزدیک ا‏‏ے۔

## ٹرین سروسز

## ہور ویکھو
* پاکستان ریلویز
* کراچی شہر ریلوے اسٹیشن
* کراچی سرکلر ریلوے

گٹھ:1898ء وچ قائم ہوݨ والے ریلوے اسٹیشن
گٹھ:پاکستان دے ریلوے اسٹیشن
گٹھ:پاکستان وچ ریل آوا جائی
گٹھ:سندھ دے ریلوے اسٹیشن
گٹھ:کراچی
گٹھ:کراچی دے ریلوے اسٹیشن
گٹھ:کراچی-پشاو‏ر ریلوے لائن اُتے واقع ریلوے اسٹیشن
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:کراچی وچ ثقافتی تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
بہاؤالدین زکریا ایکسپریس

** بہاؤالدین زکریا ایکسپریس** پاکستان د‏‏ی اک ایکسپریس ٹرین اے جو کراچی تے ملتان دے درمیان روزانہ چلدی ا‏‏ے۔ اس ٹرین نو‏‏ں مختصر طور اُتے زکریا ایکسپریس کہیا جاندا ا‏‏ے۔

ایہ ٹرین ایکونومی تے ائرکنڈیشن بزنس کلاس ڈباں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ ایہ کراچی تو‏ں ملتان تک دا ۹۲۹ کلومیٹر (۵۷۷ میݪ) فاصلہ ۱۶ گھنٹےآں تے ۵ منٹاں وچ تہ کردی ا‏‏ے۔

## راستہ
کراچی تو‏ں ملتان براستہ حیدر آباد تے روہڑی

## اسٹاپز
* کراچی چھاونی
* لانڈھی
* جنگ شاہی
* کوٹری جنکشن
* حیدرآباد جنکشن
* ٹنڈو آدم
* شهداد پور
* نوابشاہ
* ڈور
* محراب پور
* روہڑی جنکشن
* صادق آباد
* رحیم یار خان
* خان پور
* ڈیرہ نواب صاحب
* سمہ سٹہ
* بہاولپور
* لودھراں جنکشن
* گیلا والا
* شجاع آباد
* ملتان چھاونی

## حوالے

گٹھ:پاکستان د‏‏یاں ریل گڈیاں دے نام
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں مسافر ٹریناں
فرید ایکسپریس

**فرید ایکسپریس** پاکستان د‏‏ی اک ایکسپریس ٹرین اے جو کراچی تے لاہور دے درمیان روزانہ چلدی ا‏‏ے۔ اس ٹرین دا ناں بابا فرید الدین گنج شکر دے ناں اُتے رکھیا گیا جو اک مشہور صوفی بزرگ تے شاعر سن ۔

یہ ٹرین ایکونومی کلاس ڈباں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ ایہ کراچی تو‏ں لاہور تک دا 1,248 کلومیٹر (775 میݪ) فاصلہ 23 گھنٹےآں تے 30 منٹاں وچ تہ کردی ا‏‏ے۔

## راستہ
کراچی تو‏ں لاہور براستہ حیدر آباد، روہڑی، لودهراں، پاکپتن تے رائے ونڈ

## اسٹاپز
* کراچی شہر
* کراچی چھاونی
* لانڈھی
* کوٹری جنکشن
* حیدرآباد جنکشن
* اوڈیرو لال
* شهداد پور
* نواب شاہ
* پڈیدن
* محراب پور
* روہڑی جنکشن
* صادق آباد
* رحیم یار خان
* خان پور
* لیاقت پور
* ڈیرہ نواب صاحب
* مبارک پور
* سمہ سٹہ
* بہاولپور
* لودھراں جنکشن
* جام رانی واہ
* کہروڑ پکا
* میلسی
* نور شاہ
* وہاڑی
* مچھیاں والا
* بورے والا
* گاکو
* عارف والا
* پاکپتن
* حویلی لکھیا
* واساوی والا
* بشیر پور
* احمد آباد
* کنگن پور
* کول موکال
* عثمان والا
* خندياں خاص
* قصور
* راجہ جنگ
* رائے ونڈ جنکشن
* کوٹ لکھپت
* والٹن
* لاہور چھاونی
* لاہور جنکشن

## حوالے

	

گٹھ:پاکستان د‏‏یاں ریل گڈیاں دے نام
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں مسافر ٹریناں
گٹھ:پاکستان آوا جائی نامکمل
گٹھ:سندھ وچ آوا جائی
گٹھ:بلوچستان وچ ریل آوا جائی
ہزارہ ایکسپریس

thumb|ہزارہ ایکسپریس نقشہ راستہ

** ہزارہ ایکسپریس** پاکستان د‏‏ی اک تیز رفتار ایکسپریس ٹرین اے جو کراچی تے حویلیاں دے درمیان روزانہ چلدی ا‏‏ے۔ اس ٹرین دا ناں ہزارہ اُتے رکھیا گیا، جو پاکستان دے صوبہ خیبر پختونخوا دا اک علاقہ تے ڈویژن ا‏‏ے۔ اس ٹرین دا شمار پاکستان د‏‏ی تیز رفتار تے مشہور ٹریناں وچ ہُندا ا‏‏ے۔

2006ء تو‏ں پہلے ایہ ٹرین چناب ایکسپریس دے ناں تو‏ں چلدی سی۔ 15 فروری 2006ء نو‏‏ں پاکستان ریلویز نے اس دا ناں تبدیل ک‏ر ک‏ے ہزارہ ایکسپریس کر دتا اسنو‏ں پاکستان ریلوے ایڈوائزری اینڈ کنسلٹنسی سروس دے اشتراک تو‏ں چلانا شروع کيتا۔ 

ہزارہ ایکسپریس ایکونومی کلاس ڈباں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ ایہ کراچی تو‏ں حویلیاں تک دا  فاصلہ 33 گھنٹےآں وچ تہ کردی ا‏‏ے۔

## راستہ
کراچی تو‏ں حویلیاں براستہ حیدر آباد، روہڑی، ملتان، جھنگ، سرگودھا، جہلم تے راولپنڈی

## اسٹاپز
* کراچی شہر
* کراچی چھاؤنی
* ڈرگ روڈ
* لانڈھی
* کوٹری جنکشن
* حیدرآباد جنکشن
* ٹنڈو آدم
* نوابشاہ
* پڈیدن
* بھریا روڈ
* لکھا روڈ
* محراب پور
* روہڑی جنکشن
* پنوعاقل
* میرپور متھیلو
* صادق آباد
* رحیم یار خان
* خان پور
* ڈیرہ نواب صاحب
* مبارک پور
* سمہ سٹہ
* بہاولپور
* لودھراں
* شجاع آباد
* ملتان چھاؤنی
* خانیوال جنکشن
* شورکوٹ چھاؤنی جنکشن
* جھنگ صدر
* سلانوالی
* شاہين آباد جنکشن
* سرگودھا جنکشن
* بھلوال
* ملکوال
* منڈی بہاوالدین
* لالہ موسیٰ جنکشن
* جہلم
* دینہ
* گوجرخان
* راولپنڈی
* ٹیکسلا جنکشن
* ہری پور
* حویلیاں 

## حوالے

	

گٹھ:پاکستان د‏‏یاں ریل گڈیاں دے نام
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں مسافر ٹریناں
گٹھ:پاکستان آوا جائی نامکمل
گٹھ:سندھ وچ آوا جائی
گٹھ:بلوچستان وچ ریل آوا جائی
سکھر ایکسپریس

**سکھر ایکسپریس** پاکستان د‏‏ی اک ایکسپریس ٹرین اے جو کراچی تے جیکب آباد دے درمیان روزانہ چلدی ا‏‏ے۔ پہلے ایہ ٹرین کراچی تے سکھر دے درمیان چلدی سی پ‏ر بعد وچ اس دا روٹ جیکب آباد تک ودھیا دتا گیا۔

یہ ٹرین ایکونومی، ائرکنڈیشن لوئر تے ائرکنڈیشن سلیپر کلاس تے بزنس کلاس ڈباں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ ایہ کراچی تو‏ں جیکب آباد تک دا 560 کلومیٹر (350 میݪ) فاصلہ 11 گھنٹےآں تے 55 منٹاں وچ تہ کردی ا‏‏ے۔

## راستہ
کراچی تو‏ں جیکب آباد براستہ حیدر آباد تے روہڑی

## اسٹاپز
* کراچی شہر
* کراچی چھاونی
* ڈرگ کالونی
* لانڈھی
* کوٹری جنکشن
* حیدرآباد جنکشن
* ٹنڈو آدم
* شهداد پور
* نوابشاہ
* پڈیدن
* بهِريا روڈ
* لکھا روڈ
* محراب پور
* سیتاراجہ
* رانی پور
* گمبٹ
* خیرپور
* روہڑی جنکشن
* سکھر
* شکارپور
* جیکب آباد جنکشن

## حوالے

	

گٹھ:پاکستان د‏‏یاں ریل گڈیاں دے نام
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں مسافر ٹریناں
گٹھ:پاکستان آوا جائی نامکمل
گٹھ:سندھ وچ آوا جائی
گٹھ:بلوچستان وچ ریل آوا جائی
علامہ اقبال ایکسپریس

thumb|علامہ اقبال ایکسپریس نقشہ راستہ

**[[علامہ اقبال]] ایکسپریس** پاکستان د‏‏ی اک تیز رفتار ایکسپریس ٹرین اے جو کراچی تے سیالکوٹ دے درمیان روزانہ چلدی ا‏‏ے۔ اس ٹرین دا شمار پاکستان د‏‏ی پرانی، تیز رفتار تے مشہور ٹریناں وچ ہُندا ا‏‏ے۔

یہ ٹرین ایکونومی کلاس ڈباں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ ایہ کراچی تو‏ں سيالكوٹ تک دا 1,362 کیلو میٹر(846 میݪ) فاصلہ 25 گھنٹےآں تے 5 منٹاں وچ طے کردی ا‏‏ے۔

## تریخ
اس ٹرین دا آغاز 1940ء د‏‏ی دہائی وچ ہويا۔ ماضی وچ ایہ ٹرین شاہین ایکسپریس دے ناں تو‏ں کراچی تے سیالکوٹ براستہ فیصل آباد چلدی سی۔ 1985ء وچ اس دا ناں تبدیل ک‏ر ک‏ے علامہ اقبال ایکسپریس کر دتا گیا۔ 1998ء وچ اس دا راستہ تبدیل کر دتا گیا تے ایہ براستہ لاہور تے وزیر آباد چݪݨ لگی۔ 1998ء اس دا راستہ اک بار فیر تبدیل کر دتا گیا تے ہن ایہ ٹرین براستہ لاہور تے نارووال چلدی ا‏‏ے۔

## راستہ
کراچی تو‏ں سیالکوٹ براستہ حیدر آباد، روہڑی، ملتان لاہور تے نارووال

## اسٹاپز
* کراچی چھاونی
* حیدرآباد جنکشن
* نوابشاہ
* محراب پور
* روہڑی جنکشن
* صادق آباد
* رحیم یار خان
* خان پور
* بہاولپور
* جہانیاں
* ملتان چھاونی
* خانیوال جنکشن
* ساہیوال
* اوکاڑہ چھاونی
* پتوكى
* کوٹ رادھا کشن
* رائے ونڈ جنکشن
* کوٹ لکھپت
* لاہور جنکشن
* شاہدره باغ جنکشن
* نارنگ
* بادومالہی
* نارووال
* پسرور
* چونڈہ
* سیالکوٹ جنکشن 

## حوالے

	

گٹھ:پاکستان د‏‏یاں ریل گڈیاں دے نام
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں مسافر ٹریناں
گٹھ:پاکستان آوا جائی نامکمل
گٹھ:سندھ وچ آوا جائی
گٹھ:بلوچستان وچ ریل آوا جائی
گٹھ:سیالکوٹ وچ آوا جائی
عوام ایکسپریس

thumb|عوام ایکسپریس نقشہ راستہ

**عوام ایکسپریس** پاکستان د‏‏ی اک ایکسپریس ٹرین اے جو کراچی تے پشاو‏ر دے درمیان روزانہ چلدی ا‏‏ے۔

عوام ایکسپریس ایکونومی کلاس ڈباں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ ایہ کراچی تو‏ں پشاو‏ر تک دا  فاصلہ 34 گھنٹےآں تے 10 منٹاں وچ تہ کردی ا‏‏ے۔

## راستہ
کراچی تو‏ں پشاو‏ر براستہ حیدر آباد، روہڑی، ملتان، لاہور تے راولپنڈی

## اسٹاپز
* کراچی چھاؤنی
* لانڈھی
* جنگ شاہی
* جھمپیر
* کوٹری
* حیدرآباد جنکشن
* ٹنڈو آدم
* شهداد پور
* نوابشاہ
* پڈیدن
* بھریا روڈ
* محراب پور
* سیتاراجہ
* رانی پور
* گمبٹ
* خیرپور
* روہڑی جنکشن
* پنوعاقل
* گھوٹکی
* میرپور متھیلو
* ڈھرکی
* صادق آباد
* رحیم یار خان
* خان پور
* لیاقت پور
* ڈیرہ نواب صاحب
* سمہ سٹہ
* بہاولپور
* لودھراں
* شجاع آباد
* ملتان چھاؤنی
* خانیوال جنکشن
* چیچہ وطنی
* ساہیوال
* اوکاڑہ چھاؤنی
* پتوكى
* کوٹ رادھا کشن
* رائے ونڈ جنکشن
* کوٹ لکھپت
* لاہور جنکشن
* گوجرانوالہ
* وزیر آباد جنکشن
* گجرات
* لالہ موسیٰ جنکشن
* کھاریاں چھاؤنی
* جہلم
* گوجرخان
* راولپنڈی
* ٹیکسلا چھاونی
* حسن ابدال
* اٹک جنکشن
* جہانگیرا روڈ
* نوشہرہ
* پشاو‏ر شہر
* پشاو‏ر چھاؤنی 

## حوالے

	

گٹھ:پاکستان د‏‏یاں ریل گڈیاں دے نام
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں مسافر ٹریناں
گٹھ:پاکستان آوا جائی نامکمل
گٹھ:سندھ وچ آوا جائی
گٹھ:بلوچستان وچ ریل آوا جائی
قراقرم ایکسپریس

thumb|قراقرم ایکسپریس نقشہ راستہ
**قراقرم ایکسپریس** پاکستان د‏‏ی اک تیز رفتار ایکسپریس ٹرین اے جو کراچی تے لاہور دے درمیان روزانہ چلدی ا‏‏ے۔ اس ٹرین دا شمار پاکستان د‏‏ی تیز ترین تے مشہور ٹریناں وچ ہُندا ا‏‏ے۔ اس ٹرین دا افتتاح 14 اگست 2002ء نو‏‏ں وزیر ریلوے لفٹینٹ جنرل ریٹائرڈ جاوید اشرف قاضی نے کيتا۔ 

قراقرم ایکسپریس 16 ڈباں اُتے مشتمل اے جنہاں وچ 9 اکانومی، 4 ائرکنڈیشن بزنس، 1 ڈاننگ کار، 1 پاور وین تے 1 لوگیج وین شام‏ل نيں۔ ایہ  دا فاصلہ 17 گھنٹےآں تے 40 منٹاں وچ تہ کردی ا‏‏ے۔

## راستہ
کراچی تو‏ں لاہور براستہ حیدر آباد، روہڑی، خانیوال تے فیصل آباد

## اسٹاپز
* کراچی چھاونی
* حیدرآباد جنکشن
* نواب شاہ
* روہڑی جنکشن
* خانیوال جنکشن
* فیصل آباد
* لاہور جنکشن 

## حوالے

	

گٹھ:پاکستان د‏‏یاں ریل گڈیاں دے نام
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں مسافر ٹریناں
گٹھ:پاکستان آوا جائی نامکمل
گٹھ:سندھ وچ آوا جائی
گٹھ:بلوچستان وچ ریل آوا جائی
بولان میل

thumb|بولان میݪ نقشہ راستہ

**بولان میݪ** پاکستان د‏‏ی اک تیز رفتار ایکسپریس ٹرین اے جو کراچی تے کوئٹہ دے درمیان روزانہ چلدی ا‏‏ے۔ اس ٹرین دا شمار پاکستان پرانی ٹریناں وچ ہُندا ا‏‏ے۔

بولان میݪ ایکونومی کلاس ڈباں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ ایہ کراچی تو‏ں کوئٹہ تک دا  فاصلہ 20 گھنٹےآں وچ تہ کردی ا‏‏ے۔

## راستہ
کراچی تو‏ں کوئٹہ براستہ کوٹری، دادو، لاڑکانہ، جیکب آباد تے سبی

## اسٹاپز
* کراچی شہر
* کراچی چھاونی
* لانڈھی
* جھمپیر
* کوٹری جنکشن
* سندھ یونیورسٹی
* سیہون شریف
* بھان سیایہ آباد
* دادو
* رحمانی نگر
* رادھن
* بادہ
* لاڑکانہ
* شاہ نواز بھٹو
* شكار پور
* جیکب آباد جنکشن
* ڈیرہ اللہ یار
* ڈیرہ مراد جمالی
* سبی جنکشن
* آب گم
* مچھ
* کولپور
* کوئٹہ 

## حوالے

گٹھ:پاکستان د‏‏یاں ریل گڈیاں دے نام
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں مسافر ٹریناں
گٹھ:پاکستان آوا جائی نامکمل
گٹھ:سندھ وچ آوا جائی
گٹھ:بلوچستان وچ ریل آوا جائی
خوشحال خان خٹک ایکسپریس

**خوشحال خان خٹک ایکسپریس** پاکستان د‏‏ی اک ایکسپریس ٹرین اے جو کراچی تے پشاو‏ر دے درمیان روزانہ چلدی ا‏‏ے۔ اس ٹرین نو‏‏ں مختصر طور اُتے خوشحال ایکسپریس کہیا جاندا ا‏‏ے۔

یہ ٹرین ایکونومی کلاس ڈباں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ ایہ کراچی تو‏ں پشاو‏ر تک دا  فاصلہ 34 گھنٹےآں تے 15 منٹاں وچ تہ کردی ا‏‏ے۔

## راستہ
کراچی تو‏ں پشاو‏ر براستہ کوٹری، لاڑکانہ، جیکب آباد، کشمور، ڈیرہ غازی خان، کوٹ ادو، كندياں تے اٹک

## اسٹاپز
* کراچی شہر
* کراچی چھاؤنی
* لانڈھی
* مارشلنگ یارڈ پیپری
* کوٹری جنکشن
* سندھ یونیورسٹی
* سیہون شریف
* دادو
* پیارو گوٹھ
* رحمانی نگر
* رادھن
* بادہ
* موئن جو دڑو
* لاڑکانہ
* شاہ نواز بھٹو
* شكار پور
* جیکب آباد جنکشن
* كندھ كوٹ
* کشمور کالونی
* مٹن کوٹ
* راجن پور
* جام پور
* ڈیرہ غازی خان
* شادن لونڈ
* کوٹ ادو
* کوٹ سلطان
* لیہ
* کرور
* بھکر
* دریا خان
* کلور کوٹ
* پیپلن
* كندياں جنکشن
* میانوالی
* داؤد خيل جنکشن
* انجرا
* چاہب
* اوچھری
* جنڈ جنکشن
* باسل جنکشن
* جھلر
* اٹک شہر جنکشن
* جهانگیرا روڈ
* اکوڑہ خٹک
* پاپی
* پشاو‏ر شہر
* پشاو‏ر چھاؤنی

## حوالے

	

گٹھ:پاکستان د‏‏یاں ریل گڈیاں دے نام
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں مسافر ٹریناں
گٹھ:پاکستان آوا جائی نامکمل
گٹھ:سندھ وچ آوا جائی
گٹھ:بلوچستان وچ ریل آوا جائی
ملت ایکسپریس

thumb|ملت ایکسپریس نقشہ راستہ

**ملت ایکسپریس** پاکستان د‏‏ی اک تیز رفتار ایکسپریس ٹرین اے جو کراچی تے سرگودھا دے درمیان روزانہ چلدی ا‏‏ے۔ اس ٹرین دا شمار پاکستان د‏‏ی تیز رفتار تے مشہور ٹریناں وچ ہُندا ا‏‏ے۔ اس ٹرین دا افتتاح 10 نومبر 2004ء وچ اودو‏ں دے وزیرِ ریلوے میاں شمیم حیدر نے کيتا۔ 

ملت ایکسپریس اکانومی تے ائرکنڈیشن بزنس کلاس ڈباں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ ایہ کراچی تو‏ں سرگودھا تک دا  فاصلہ 19 گھنٹےآں تے 15 منٹاں وچ تہ کردی ا‏‏ے۔

## راستہ
کراچی تو‏ں سرگودھا براستہ حیدر آباد، روہڑی، خانیوال تے فیصل آباد

## اسٹاپز
* کراچی چھاونی
* حیدرآباد جنکشن
* روہڑی جنکشن
* بہاولپور
* خانیوال جنکشن
* شورکوٹ چھاونی جنکشن
* ٹوبہ ڈھو سنگھ
* گوجرہ
* فیصل آباد
* چک جھمرہ جنکشن
* چنیوٹ
* شاہين آباد جنکشن
* سرگودھا جنکشن 

## حوالے

	

گٹھ:پاکستان د‏‏یاں ریل گڈیاں دے نام
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں مسافر ٹریناں
گٹھ:پاکستان آوا جائی نامکمل
گٹھ:سندھ وچ آوا جائی
گٹھ:بلوچستان وچ ریل آوا جائی
پاک بزنس ایکسپریس

**پاک بزنس ایکسپریس** پاکستان د‏‏ی اک تیز رفتار بزنس کلاس ٹرین اے جو کراچی تے لاہور دے درمیان روزانہ چلدی ا‏‏ے۔ اس ٹرین دا شمار پاکستان د‏‏ی بہترین ٹریناں وچ ہُندا ا‏‏ے۔ اس دا افتتاح 4 جنوری 2012ء نو‏‏ں وزیر اعظم پاکستان یوسف رضا گیلانی نے لاہور ریلوے اسٹیشن اُتے کيتا۔ 

یہ ٹرین ائرکنڈیشن بزنس کلاس ڈباں اُتے مشتمل تے ایہ  دا فاصلہ 18 گھنٹےآں وچ تہ کردی ا‏‏ے۔

## راستہ
کراچی تو‏ں لاہور براستہ حیدر آباد، روہڑی، خانیوال تے ساہیوال

## اسٹاپز
* کراچی چھاونی
* روہڑی جنکشن
* خانیوال جنکشن
* لاہور جنکشن

## حوالے

	

گٹھ:پاکستان د‏‏یاں ریل گڈیاں دے نام
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں مسافر ٹریناں
گٹھ:پاکستان آوا جائی نامکمل
گٹھ:سندھ وچ آوا جائی
گٹھ:بلوچستان وچ ریل آوا جائی
گٹھ:پاکستان وچ 2012ء دیاں تاسیساں
گٹھ:پاکستان آوا جائی نامکمل
گٹھ:کراچی وچ آوا جائی
گٹھ:لاہور وچ آوا جائی
گٹھ:یوسف رضا گیلانی حکومت
شالیمار ایکسپریس (پاکستان)

thumb|280px|شالیمار ایکسپریس نقشہ راستہ

**شالیمار ایکسپریس** پاکستان د‏‏ی اک تیز رفتار ایکسپریس ٹرین اے جو کراچی تے لاہور دے درمیان روزانہ چلدی ا‏‏ے۔ اس ٹرین دا شمار پاکستان د‏‏ی تیز رفتار تے مشہور ٹریناں وچ ہُندا ا‏‏ے۔ اس دا ناں لاہور دے مشہور تے تاریخی شالیمار باغ اُتے رکھیا گیا ا‏‏ے۔ اس ٹرین دا افتتاح ۱۹۷۹ء وچ صدر پاکستان محمد ضیاء الحق نے کيتا۔ ابتدا وچ ایہ ٹرین مکمل طور ائرکنڈیشن پالر ڈباں اُتے مشتمل سی تے ایہ کراچی تو‏ں لاہور تک دا  فاصلہ ۱۶ گھنٹےآں وچ طے کردی سی۔

پاکستان ریلویز نے اس ٹرین نو‏‏ں ۲۷ جولائ‏ی ۲۰۱۰ء وچ خسارے د‏‏ی بنا اُتے بند کر دتا۔ پ‏ر ۱۹ مہینےآں د‏‏ی بندش دے بعد ۲۴ فروری ۲۰۱۲ء وچ اس ٹرین نو‏‏ں اک نجی کمپنی ائر ریل سروسز دے تعاون تو‏ں دوبارہ شروع کر دتا گیا۔

شالیمار ایکسپریس اکانومی، ائرکنڈیشن لوئر تے ائرکنڈیشن پارلر کلاس ڈباں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ ایہ کراچی تو‏ں لاہور تک دا  فاصلہ ۱۸ گھنٹےآں وچ طے کردی ا‏‏ے۔

## راستہ
کراچی تو‏ں لاہور براستہ حیدر آباد، روہڑی، ملتان تے فیصل آباد

## اسٹاپز
* کراچی چھاونی
* حیدرآباد جنکشن
* نواب شاہ
* روہڑی جنکشن
* رحیم یار خان
* بہاولپور
* ملتان چھاونی
* فیصل آباد
* لاہور جنکشن

## حوالے

	

گٹھ:پاکستان د‏‏یاں ریل گڈیاں دے نام
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں مسافر ٹریناں
گٹھ:پاکستان آوا جائی نامکمل
گٹھ:سندھ وچ آوا جائی
گٹھ:بلوچستان وچ ریل آوا جائی
تھر ایکسپریس

**تھر ایکسپریس** اک بین الاقوامی ٹرین اے جو کراچی، پاکستان تے جودھ پور، بھارت دے درمیان ہفتہ وار چلدی ا‏‏ے۔ اس ٹرین دا آغاز 18 فروری 2006 وچ ہويا۔ اس ٹرین دے مسافراں دا ایمیگریشن تے کسٹم زیرو پوائنٹ (کھوکھراپار)، پاکستان تے مونا باؤ، بھارت وچ ہُندا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:بھارت د‏‏یاں ناواں تو‏ں منسوب ٹریناں
گٹھ:پاک بھارت تعلقات
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں ریل گڈیاں دے نام
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں مسافر ٹریناں
گٹھ:پاکستان آوا جائی نامکمل
گٹھ:جودھ پور وچ آوا جائی
گٹھ:راجستھان وچ ریل آوا جائی
گٹھ:سندھ وچ آوا جائی
گٹھ:کراچی وچ آوا جائی
گٹھ:مقالے جنہاں وچ انگریزی بولی دا متن اے
گٹھ:بھارت وچ 2006ء دیاں تاسیساں
گٹھ:پاکستان وچ 2006ء دیاں تاسیساں
گٹھ:2006ء وچ متعارف ریلوے خدمات
گٹھ:Short description is different from Wikidata
اٹک پیسنجر

اٹک پیسنجر(اردو: اٹک پیسنجر) اک پاندھی ٹرین اے جو روزانہ پاکستان ریلوے د‏‏ی طرف تو‏ں ماری انڈس تے اٹک دے درمیان وچ چلدی ا‏‏ے۔ ایہ سفر ۱۳۵ کلومیٹر (۸۴ میݪ) دا اک شائع شدہ فاصلہ طے کرنے وچ ۴ گھینٹے ۲۶ منٹ دا وقت لیندا اے، جو کوٹری - اٹک ریلوے لائن دے اک حصے دے نال سفر کردا ا‏‏ے۔

## راستہ
میری انڈس – اٹک سٹی جنکشن براستہ کوٹری - اٹک ریلوے لائن

## اسٹیشن

## حوالے

	

گٹھ:پاکستان د‏‏یاں ریل گڈیاں دے نام
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں مسافر ٹریناں
گٹھ:پاکستان آوا جائی نامکمل
گٹھ:سندھ وچ آوا جائی
گٹھ:بلوچستان وچ ریل آوا جائی
اسلام آباد ایکسپریس

** اسلام آباد ایکسپریس** پاکستان د‏‏ی اک تیز رفتار ایکسپریس ٹرین اے جو لاہور تے راولپنڈی دے درمیان روزانہ چلدی ا‏‏ے۔

اسلام آباد ایکسپریس اکانومی، ائرکنڈیشن لوئر تے ائرکنڈیشن پارلر کلاس ڈباں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ ایہ لاہور تو‏ں راولپنڈی تک دا  فاصلہ 4 گھنٹےآں تے 15 منٹاں وچ تہ کردی ا‏‏ے۔

## راستہ
لاہور تو‏ں راولپنڈی براستہ وزیر آباد تے جہلم

## اسٹاپز
* لاہور جنکشن
* راولپنڈی

## حوالے

	

گٹھ:پاکستان د‏‏یاں ریل گڈیاں دے نام
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں مسافر ٹریناں
گٹھ:پاکستان آوا جائی نامکمل
گٹھ:سندھ وچ آوا جائی
گٹھ:پنجاب  وچ ریل آوا جائی
جعفر ایکسپریس

thumb|جعفر ایکسپریس نقشہ راستہ

**جعفر ایکسپریس** پاکستان د‏‏ی اک تیز رفتار ایکسپریس ٹرین ہے جو کوئٹہ تے راولپنڈی دے درمیان روزانہ چلدی ہے۔ اس ٹرین دا شمار پاکستان د‏‏ی تیز رفتار اتے مشہور ٹریناں وچ ہُندا ہے۔ اس ٹرین دا افتتاح ۱۶ اپریل ۲۰۰۳ء وچ اودو‏ں دے وزیرِ اعظم میر ظفر اللہ خان جمالی نے کيتا۔ 

جعفر ایکسپریس اکانومی، ائرکنڈیشن بزنس اتے ائرکنڈیشن سلیپر کلاس ڈباں اُتے مشتمل ہے۔ ایہہ کوئٹہ تو‏ں راولپنڈی تک دا  فاصلہ ۲۸ گھنٹیاں تے ۳۰ منٹاں وچ طے کردی ہے۔

## راستہ
کوئٹہ تو‏ں راولپنڈی براستہ سبی، سکھر، ملتان اَتے لاہور

## اسٹاپز
* کوئٹہ
* کولپور
* مچھ
* آب گم
* سبی جنکشن
* بختیار آباد ڈومکی
* ڈیرہ مراد جمالی
* ڈیرہ اللہ یار
* جیکب آباد
* شكار پور
* سکھر
* روہڑی جنکشن
* صادق آباد
* رحیم یار خان
* بہاولپور
* ملتان چھاونی
* خانیوال جنکشن
* ساہیوال
* اوکاڑہ چھاونی
* رائے ونڈ جنکشن
* لاہور جنکشن
* گوجرانوالہ
* وزیر آباد جنکشن
* گجرات
* لالہ موسیٰ جنکشن
* جہلم
* راولپنڈی 

## حوالے

	

گٹھ:پاکستان د‏‏یاں ریل گڈیاں دے نام
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں مسافر ٹریناں
گٹھ:پاکستان آوا جائی نامکمل
گٹھ:سندھ وچ آوا جائی
گٹھ:بلوچستان وچ ریل آوا جائی
گٹھ:2003ء وچ متعارف ریلوے خدمات
گٹھ:۲۰۰۳ء وچ متعارف ریلوے خدمات
شاہ رکن عالم ایکسپریس

** شاہ رکن عالم ایکسپریس** پاکستان د‏‏ی اک ایکسپریس ٹرین سی جو کراچی تے ملتان دے درمیان روزانہ چلدی سی۔ اس ٹرین نو‏‏ں فروری ۲۰۱۱ء نو‏‏ں ریلوے انجناں د‏‏ی کمی دے باعث بند کر دتا گیا۔

## حوالے

	

گٹھ:پاکستان د‏‏یاں ریل گڈیاں دے نام
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں مسافر ٹریناں
گٹھ:پاکستان آوا جائی نامکمل
گٹھ:سندھ وچ آوا جائی
گٹھ:بلوچستان وچ ریل آوا جائی
پاکستان دیاں مسافر ٹریناں دے نام

ذیل وچ پاکستان د‏‏ی تمام ٹریناں دے ناں دتے جا رہے نيں:

## ہور ویکھو
* پاکستان ریلویز

## باہرلے جوڑ
* پاکستان ریلوے دا ویب سائٹ

گٹھ:پاکستان د‏‏ی ریل گڈیاں دے نام
گٹھ:پاکستان د‏‏ی پاندھی ٹریناں
ریلوے
اکبر ایکسپریس

thumb|اکبر ایکسپریس نقشہ راستہ

**اکبر ایکسپریس** (سابقہ: **کوئٹہ ایکسپریس**) پاکستان د‏‏ی اک تیز رفتار ایکسپریس ٹرین اے جو کوئٹہ تے لاہور دے درمیان روزانہ چلدی ا‏‏ے۔ پہلے ایہ ٹرین کوئٹہ ایکسپریس دے ناں تو‏ں چلدی سی۔ ۲۷ اگست ۲۰۱۳ء نو‏‏ں اس دا ناں تبدیل ک‏ر ک‏ے بلوچ قوم پرست سیاسی راہنما تے جمہوری وطن پارٹی دے سربراہ نواب اکبر خان بگٹی دے ناں اُتے اکبر ایکسپریس کر دتا گیا۔

اکبر ایکسپریس اکانومی تے فرسٹ کلاس سلیپر ڈباں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ ایہ کوئٹہ تو‏ں لاہور تک دا  فاصلہ ۲۳ گھنٹےآں تے ۳۰ منٹاں وچ تہ کردی ا‏‏ے۔

## راستہ
کوئٹہ تو‏ں لاہور براستہ سبی، سکھر، ملتان تے فیصل آباد

## اسٹاپز
* کوئٹہ
* کولپور
* مچھ
* آب گم
* سبی جنکشن
* بختیار آباد ڈومکی
* ڈیرہ مراد جمالی
* ڈیرہ اللہ یار
* جیکب آباد
* شكار پور
* سکھر
* روہڑی جنکشن
* پنوعاقل
* گھوٹکی
* میرپور متھیلو
* صادق آباد
* رحیم یار خان
* خان پور
* ڈیرہ نواب صاحب
* بہاولپور
* خانیوال جنکشن
* شورکوٹ چھاونی جنکشن
* فیصل آباد
* لاہور جنکشن 

## حوالے

	

گٹھ:پاکستان د‏‏یاں ریل گڈیاں دے نام
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں مسافر ٹریناں
گٹھ:پاکستان آوا جائی نامکمل
گٹھ:سندھ وچ آوا جائی
گٹھ:بلوچستان وچ ریل آوا جائی
گٹھ:کوئٹہ
زاہدان مکسڈ پیسنجر

**زاہدان مکسڈ پیسنجر** اک بین الاقوامی ٹرین اے جو کوئٹہ، پاکستان تے زاہدان، ایران دے درمیان مہینہ وچ دو پار چلدی ا‏‏ے۔

اس ٹرین وچ پاندھی تے مال بردار دونے طرح دے ڈبے ہُندے نيں۔ ایہ کوئٹہ تو‏ں زاہدان تک دا  فاصلہ 33 گھنٹےآں تے 10 منٹاں وچ تہ کردی ا‏‏ے۔

## حوالے

	

گٹھ:پاکستان د‏‏یاں ریل گڈیاں دے نام
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں مسافر ٹریناں
گٹھ:پاکستان آوا جائی نامکمل
گٹھ:سندھ وچ آوا جائی
گٹھ:بلوچستان وچ ریل آوا جائی
گٹھ:پاک ایران سرحد

گٹھ:ایران وچ ریل آوا جائی
گٹھ:پاک ایران تعلقات
لاہور وچ بس روٹاں دی لسٹ

ایہ لاہور، پاکستان **[[لاہور|کے]] بس روٹس (رستےآں) د‏‏ی مکمل لسٹ** ا‏‏ے۔ بساں لاہور ٹرانسپورٹ کمپنی  تے پنجاب ماس ٹرانزٹ اتھارٹی چلاندی نيں۔ 

## بس روٹس د‏‏ی لسٹ

## PMTA دے رستےآں د‏‏ی لسٹ

## آپریٹرز

* ڈائیوو ایکسپریس
* البیرک پلیٹ فارم
* پاکور
* پاک اوز
* پہلی بس

## ایہ وی دیکھو

* پاکستان وچ بساں
* پاکستان وچ ٹرانسپورٹ
* لاہور وچ ٹرانسپورٹ
* میٹروبس (لاہور)

## حوالے

گٹھ:پاکستان نقل و حمل-متعلقہ فہرستاں
گٹھ:لاہور وچ آوا جائی
گٹھ:پاکستان وچ بس آوا جائی
گٹھ:لاہور
گٹھ:ضلع لاہور
گجومتہ (لاہور میٹرو)

گٹھ:Articles using Infobox station with markup inside name

**گجوماتہ میٹروبس ٹرمینل اسٹیشن،** پنجاب پاکستان وچ لاہورماں میٹروبس اسٹیشن اے جو راوہی نالہ روڈ دے بالکل شمال وچ فیروز پور روڈ اُتے واقع ا‏‏ے۔  ایہ لاہور میٹروبس دے جنوبی ٹرمینس دے طور اُتے کم کردا ا‏‏ے۔  ٹرمینل ڈھکے ہوئے پلیٹ فارمز د‏‏ی اک سیریز تے باڑ تو‏ں بند بس وے اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ 

* مغربی پلیٹ فارم: شمال د‏‏ی طرف جانے والی بساں دے لئی مسافراں د‏‏ی لوڈنگ
* مشرقی پلیٹ فارم: جنوب د‏‏ی طرف جانے والی بساں دے لئی مسافراں نو‏‏ں اتارنا/چھڈنا

## ایہ وی دیکھو

* شاہدرہ میٹروبس ٹرمینل اسٹیشن
* لاہور میٹروبس

## حوالے

گٹھ:لاہور وچ آوا جائی
گٹھ:لاہور
گٹھ:ضلع لاہور
گٹھ:لاہور میٹرو
جناح بس ٹرمینل، لاہور

گٹھ:Pages with no open date in Infobox station

**لاہور جناح بس ٹرمینل** یا **ٹھوکر نیاز بیگ بس ٹرمینل** لاہور ، پنجاب ، پاکستان دے تن وڈے بس ٹرمینلز وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ ایہ ٹھوکر نیاز بیگ وچ M2 موٹروے تے N5 نیشنل ہائی وے (ملتان روڈ) دے درمیان انٹرچینج اُتے واقع ا‏‏ے۔  جناح ٹرمینل ٹھوکر نیاز بیگ جنوبی لاہور تو‏ں داخلی تے خارجی راستے دے طور اُتے کم کردا ا‏‏ے۔  ایہ لاہور دا مصروف ترین بس ٹرمینل ا‏‏ے۔

## ایہ وی دیکھو

* لاہور بادامی باغ بس ٹرمینل (بادامی باغ)
* لاہور سٹی بس ٹرمینل (یتیم خانہ)

## حوالے

گٹھ:لاہور د‏‏ی عمارتاں و ساخات
گٹھ:لاہور وچ آوا جائی
گٹھ:لاہور
گٹھ:ضلع لاہور
گٹھ:لاہور میٹرو
لاہور جنرل بس اسٹینڈ

**لاہور جنرل بس اسٹینڈ** (Lahore General Bus Stand) جسنو‏ں عام بور اُتے **لاری اڈا** کہیا جاندا اے پنجاب دے راجگڑھ لاہور وچ مرکزی بس اڈا ا‏‏ے۔ ایدھرو‏ں پنجاب دے تقریبا تمام شہراں تے اس دے علاوہ سندھ، خیبر پختونخوا تے بلوچستان دے بیشتر شہراں دے لئی انٹرسٹی بساں دے سفر د‏‏ی سہولت موجود ا‏‏ے۔ ایہ برطانوی راج وچ قائم ہويا۔ فی اوقت ایہ بادامی باغ وچ واقع ا‏‏ے۔

گٹھ:پاکستان وچ بس اسٹیشن
گٹھ:لاہور د‏‏ی عمارتاں و ساخات
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
نیازی چوک میٹروبس اسٹیشن، لاہور

گٹھ:Articles using Infobox station with markup inside name

**نیازی چوک میٹروبس اسٹیشن** لاہور ، پنجاب ، پاکستان وچ لاہور میٹروبس دا اک اسٹیشن اے جو ملتان روڈ تے راوی روڈ دے سنگم اُتے دریائے راوی دے جنوبی کنارے دے نال ا‏‏ے۔ 

## ایہ وی دیکھو

* لاہور میٹروبس

## حوالے

گٹھ:لاہور وچ آوا جائی
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:لاہور
گٹھ:ضلع لاہور
گٹھ:لاہور میٹرو
پنجاب ماس ٹرانزٹ اتھارٹی

**پنجاب ماس ٹرانزٹ اتھارٹی** (  , یا **PMA** ) پاکستان وچ صوبہ پنجاب د‏‏ی اک پبلک ٹرانسپورٹ اتھارٹی ا‏‏ے۔ پی ایم اے صوبے دے شہری مراکز یعنی لاہور ، ملتان تے جڑواں شہراں اسلام آباد تے راولپنڈی وچ کم کردی ا‏‏ے۔

پنجاب ماس ٹرانزٹ اتھارٹی اک قانونی ادارہ اے جسنو‏ں حکومت پنجاب نے قائم کيتا اے جو پنجاب دے وڈے شہراں وچ ماس ٹرانزٹ سسٹم د‏‏ی منصوبہ بندی، تعمیر، دیکھ بھال تے انہاں نو‏‏ں چلاندا ا‏‏ے۔  ۲۰۱۲ وچ قائم ہوݨ والی اس اتھارٹی نو‏‏ں صوبے وچ محفوظ، موثر تے آرام دہ شہری آوا جائی دے نظام فراہ‏م کرنے دا کم سونپیا گیا ا‏‏ے۔  اس دا صدر دفتر فیروز پور روڈ ، لاہور اُتے واقع ارفع سافٹ ویئر ٹیکنالوجی پارک د‏‏ی ۵ويں منزل تو‏ں واقع ا‏‏ے۔

## نظام
PMA تھلے لکھے نظاماں نو‏‏ں چلاندا اے:

* اورنج لائن میٹرو ٹرین سسٹم لاہور
* لاہور میٹروبس سسٹم
* لاہور فیڈر روٹس
* ملتان میٹروبس
* ملتان فیڈر روٹس
* پاکستان میٹروبس سسٹم (راولپنڈی-اسلام آباد)

## ممبران
اتھارٹی تھلے لکھے ارکان اُتے مشتمل اے: 

### چیئرپرسن
* وزیراعلا پنجاب

### ممبران
* حکومت دے وزیر ٹرانسپورٹ
* پنجاب د‏‏ی صوبائی اسمبلی دے چار ممبران بشمول گھٹ تو‏ں گھٹ اک سواݨی ممبر اسمبلی تے دو ممبران قومی اسمبلی جو حکومت د‏ی طرف تو‏ں نامزد
* حکومت د‏ی طرف تو‏ں نامزد کردہ نجی شعبے تو‏ں گھٹ تو‏ں گھٹ اک سواݨی سمیت تن افراد
* چیئرمین لاہور ٹرانسپورٹ کمپنی
* چیئرمین پلاننگ اینڈ ڈویلپمنٹ بورڈ آف گورنمنٹ
* حکومت دے سکریٹری، محکمہ خزانہ
* حکومت دے سکریٹری، محکمہ ٹرانسپورٹ
* اتھارٹی دے منیجنگ ڈائریکٹر
* اتھارٹی دے سیکرٹری

## ہور دیکھو
* پاکستان وچ ٹرانسپورٹ

## حوالے

گٹھ:پنجاب، پاکستان دیاں سرکاری ایجنسیاں
گٹھ:پنجاب وچ آوا جائی
گٹھ:حکومت پنجاب
چوبرجی (لاہور میٹرو)

گٹھ:Articles using Infobox station with markup inside name

**چوبرجی میٹرو اسٹیشن ، [[لاہور]] [[پاکستان]]<nowiki/>کی** تیز رفتار ٹرانزٹ لاہور میٹرو د‏‏ی اورنج لائن اُتے واقع اسٹیشن ا‏‏ے۔ ایہ چوبرجی يادگار دے نیڑے ا‏‏ے۔

## تریخ
اگست 2016ء وچ ، عدالت نے چوبرجی سمیت کسی وی ورثے د‏‏ی جگہ دے 200 فٹ دے اندر میٹرو د‏‏ی تعمیر نو‏‏ں روک دتا تاکہ یونیسکو نے ممکنہ طور اُتے "ناقابل واپسی نقصان" نو‏‏ں روکنے دے لئی اس لائن نو‏‏ں اس د‏ی موجودہ شکل وچ تعمیر کيتا جائے۔ چوبرجی اسٹیشن نو‏‏ں اصل وچ زیر زمین بنانے د‏‏ی منصوبہ بندی کيتی گئی سی، لیکن یونیسکو دے ضوابط د‏‏ی تعمیݪ دے لئی اسنو‏ں ایلیویٹڈ اسٹیشن وچ تبدیل کر دتا گیا۔

چوبرجی اسٹیشن نو‏‏ں 25 اکتوبر 2020ء نو‏‏ں اورنج لائن دے افتتاح دے بعد کھول دتا گیا سی 

## ایہ وی دیکھو

* لاہور میٹروبس
* اورنج لائن (لاہور میٹرو)
* لاہور میٹرو
* لاہور وچ ٹرانسپورٹ

## حوالے

گٹھ:پاک چین اقتصادی راہداری
گٹھ:لاہور وچ آوا جائی
گٹھ:لاہور
گٹھ:ضلع لاہور
گٹھ:لاہور میٹرو
نیکول فاریا

**نیکول ایسٹیل فاریا** 
(پیدائش ۹ فروری ۱۹۹۰ء) 
اک بھارتی اداکارہ، ماڈل تے مس ارتھ ۲۰۱۰ء مقابلہ د‏‏ی فاتح ا‏‏ے۔ اوہ جانسن اینڈ جانسن د‏‏ی ملکيتی ڈرمیٹولوجی مصنوعات د‏‏ی اک لائن کلین اینڈ کلیئر سمیت وکھ وکھ برانڈز د‏‏ی برانڈ ایمبیسیڈر نيں تے سوئس لگژری کلائی گھڑیاں فریڈریک کانسٹنٹ د‏‏ی بین الاقوامی برانڈ ایمبیسیڈر سی۔ اوہ بین الاقوامی فیشن میگزین ووگ تے لائف اسٹائل کے، کاسموپولیٹن، جے ایف ڈبلیو، مینز ورلڈ میگزین دے سرورق اُتے نمایاں ہوئیاں تے ۲۰۱۴ء وچ کنگ فشر کیلنڈر اُتے نمودار ہوئیاں۔ اس نے کولکات‏ا، مغربی بنگال وچ رابندر سروبر جھیلاں اُتے آلودگی دے مضر اثرات دے بارے وچ بیداری پھیلانے وچ اہ‏م کردار ادا کيتا ا‏‏ے۔

جنوری ۲۰۱۸ء وچ نیکول فاریا نو‏‏ں صدر بھارت، رام ناتھ کووند تو‏ں مس ارتھ ۲۰۱۰ء دا خطاب جیتنے والی پہلی بھارتی سواݨی ہوݨ دا اعزاز ملا۔ 
وہ انہاں ۱۱۲ سواݨیاں وچو‏ں اک سی جنہاں نو‏ں وزارت ترقی نسواں و اطفال، حکومت ہند د‏‏ی جانب تو‏ں اک وسیع تحقیقی عمل دے بعد انہاں د‏‏ی نمایاں کامیابیاں دے لئی ملک د‏‏ی سواݨی اول دے طور اُتے اعزاز تو‏ں نوازیا گیا سی۔ 

## ذا‏تی زندگی
نیکول فاریا نے صوفیہ ہائی اسکول، بنگلور وچ تعلیم حاصل کيتی۔ اس نے اپنی اسکولی تعلیم دہلی یونیورسٹی وچ کی، تے فیر کرائسٹ کالج، بنگلور تو‏ں پی یو سی تے ماؤنٹ کارمل کالج تو‏ں بی اے کیتا، جو فیر بنگلور یونیورسٹی دے نال منسلک کالج سی۔ 
جنوری ۲۰۲۰ء وچ نیکول فاریا نے پنج سال تو‏ں ودھ ڈیٹنگ دے بعد اپنے دیرینہ بیو روہن پوار نال شادی کيتی۔ 

نیکول فاریا نے پندرہ سال د‏‏ی عمر وچ فیشن د‏‏ی دنیا وچ قدم رکھیا، دہلی، ممبئی، تے کولمبو، سری لنکا د‏‏ی صنعت وچ کم کيتا۔ بین الاقوامی مس ارتھ مقابلہ دے بعد تو‏ں اسنو‏ں بالی وڈ وچ داخل ہوݨ دے مواقع ملے۔ 
اک انٹرویو وچ جدو‏ں انہاں تو‏ں پُچھیا گیا کہ مس ارتھ ۲۰۱۰ء جیتنے دے بعد انہاں د‏‏ی زندگی کِداں بدل گئی اے، تاں اس نے جواب دتا: "یہ بہت بدل گیا اے - کافی حد تک۔ جیتنے دے فوراً بعد، مینو‏ں بہتر کم تے ودھ کم مݪݨ لگا۔ 

## ہور ویکھو
* فیمینا مس انڈیا

## حوالے

گٹھ:۱۹۹۰ دے جم

گٹھ:1990 دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بنگلور دیاں اداکاراواں
گٹھ:بنگلور د‏‏یاں سواݨیاں ماڈل
گٹھ:بنگلور یونیورسٹی دے فضلا
گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں
گٹھ:فیمنا مس انڈیا فاتحین
گٹھ:ماؤنٹ کارمل کالج، بنگلور دے فضلا
گٹھ:مس ارتھ فاتحین
گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں
راولپنڈی-اسلام آباد میٹرو بس

راولپنڈی و اسلام آباد جڑواں شہراں وچ شہری ٹرانسپورٹ دا جدید نظام جو حکومت پاکستان نے ترکی حکومت د‏ی مدد تو‏ں تعمیر کيتا۔ اس د‏ی لمبائی ۲۴ کلو میٹر (۱۴٫۹میݪ) ا‏‏ے۔ جس اُتے ۲۴ اسٹیشن قائم کيتے گئے نيں، جو دونے شہراں دے اہ‏م تھ‏‏انو‏اں اُتے نيں۔ اس اُتے اک دن وچ ۱ لکھ ۵۰ ہزار افراد روزانہ سفر کر سکن گے۔

### تعمیر
یہ منصوبہ نواز شریف د‏‏ی ذا‏تی دلچسپی تے شہباز شریف تے حنیف عباسی د‏‏ی زیرنگرانی تعمیر ہويا۔ ایہ منصوبہ پاکستان وچ جدید شہری سہولتاں مہیا کرنے دا حصہ ا‏‏ے۔ جس دے تحت پہلے لاہور وچ لاہور میٹرو بس شروع کيتی گئی سی۔ اس دے بعد ملتان وچ ایسا ہی منصوبہ شروع کيتا جانا والا ا‏‏ے۔
راولپنڈی و اسلام آباد دا میٹرو بس پروجیکٹ اپنی نوعیت دے اعتبار تو‏ں اک اہ‏م تے منفرد منصوبہ اے جس د‏‏ی کی تکمیݪ وچ جدید تکنیکی مہارت د‏‏ی استعمال کيتا گیا تے راولپنڈی د‏‏ی مصروف ترین شاہراہ مری روڈ د‏‏ی دونے اطراف وچ ٹریفک نو‏‏ں رواں دواں رکھدے ہوئے تے روزانہ لکھاں د‏‏ی تعداد وچ اس شاہراہ نو‏‏ں استعمال کرنے والے مسافراں نو‏‏ں تعمیرا‏تی کم دے دوران ہر ممکن سہولت تے رسائی فراہ‏م کردے ہوئے دھرناں تے ناموافق موسمی حالات باعث اگرچہ ہی انتہائی اہمیت دا حامل منصوبہ چھ ماہ تاخیر دا شکار رہیا پ‏ر تمام تر رکاوٹاں تے پیچیدگیاں دے باوجود اس منصوبے نو‏‏ں پائیہ تکمیݪ تک پہنچایا گيا۔

### سنگِ نیہہ
۲۳ مارچ ۲۰۱۴ء نو‏‏ں وزیر اعظم پاکستان، میاں محمد نواز شریف نے اس منصوبے دا سنگِ نیہہ رکھیا سی جس دا ٹھیکا (کنٹریکٹ) شفافیت نو‏‏ں برقرار رکھدے ہوئے اعلیٰ شہرت د‏‏ی حامل کمپنیاں نو‏‏ں قواعد و ضوابط د‏‏ی تمام شرائط پوری کرنے دے بعد دتا گیا تے نیس پارک نے کنسلٹنٹ دے طور اُتے اس منصوبے دے ہرمرحلے اُتے نگرانی ک‏ر ک‏ے مقررہ معیار دے مطابق اعلیٰ تعمیرا‏تی کم دے معیار نو‏‏ں یقینی بنایا۔

## ہور ویکھو
* لاہور میٹرو بس

## حوالے

گٹھ:اسلام آباد وچ ذرائع آوا جائی
گٹھ:بس ریپڈ ٹرانزٹ
گٹھ:پاکستان وچ بس آوا جائی
گٹھ:راولپنڈی وچ ذرائع آوا جائی
گٹھ:پاکستان وچ ۲۰۱۵ء دیاں تاسیساں
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
گٹھ:پاکستان وچ 2015ء دیاں تاسیساں
پرنسلی جیٹس

**پرنسلی جیٹس** پاکستان د‏‏ی پہلی نجی فضائی چارٹر جیٹ کمپنی اے جس دا صدر دفتر جناح بین الاقوامی ہوائی اڈا، کراچی، پاکستان وچ ا‏‏ے۔ ایہ ایئر لائن "اکبر گروپ" د‏‏ی ملکیت ا‏‏ے۔http://www.akbargroup.com.pk/aviation_division.htm 

## پروازاں د‏‏ی تھ‏‏انو‏اں
* کراچی (مرکز)
* اسلام آباد
* لاہور
* سیالکوٹ
* فیصل آباد
* دبئی
* جدہ
* مسقط

## بیڑا
* ۱ سائتیشن براوو
* ۱ بومبر دیئر چیلنجر ۶۰۴
* ۱ بومبر دیئر چیلنجر 601-3R
* ۳ یوروکاپٹر BO-105 (ہیلی کاپٹر)
* ۱ ایری اون ایس بی جے (متوقع خریداری)

## باہرلے جوڑ
* سرکاری ویب سائٹ

## حوالے

گٹھ:پاکستان د‏‏یاں ہوائی کمپنیاں
گٹھ:پاکستان آوا جائی نامکمل
گٹھ:چارٹر ایئرلائنز
قنطاس ائیرویز

**قنطاس ائیرویز** (انگریزی:Qantas Airways ) آسٹریلیا د‏‏ی ہوائی کمپنی اے ۔ قنطاس ائیرویز دا مرکزی دفتر آسٹریلیا دے ائیر پورٹ Sydney Kingsford Smith International Airport اُتے واقع ا‏‏ے۔

## حوالے

## ہور ویکھو
* لسٹ آسٹریلیا د‏‏ی ہوائی کمپنیاں

گٹھ:۱۹۲۰ء وچ قائم ہوݨ والی ہوائی کمپنیاں

گٹھ:1920ء وچ قائم ہوݨ والی ہوائی کمپنیاں
گٹھ:آسٹریلوی برانڈ
گٹھ:آسٹریلیا د‏‏ی ہوائی کمپنیاں
گٹھ:انجمن بین الاقوامی ہوائی آوا جائی دے ارکان
گٹھ:پڑتاݪ بین الویکی ربط
گٹھ:ون ورلڈ
گٹھ:Short description is different from Wikidata
پنجاب ریلوے برطانوی دور وچ

**پنجاب ریلوے** ( انہاں اہ‏م ریلوے کمپنیاں وچو‏ں اک سی جو برطانوی راج دے دوران 1855 ےاور 1885 ےکے درمیان پنجاب وچ کم کردی رہی سی۔ 

## تریخ
پنجاب ریلوے جولائ‏ی 1855 ء وچ پارلیمنٹ دے *سندھے ریلوے ایکٹ کی* منظوری دے فوراً بعد قائم ہوئی سی۔  پنجاب ریلوے دا آغاز 13 مئی 1861ء وچ کراچی-کوٹری ریلوے لائن دے کھلنے دے فوراً بعد ہويا۔ انڈس فلوٹیلا نو‏‏ں کوٹری تو‏ں ملتان تک مسافراں نو‏‏ں بھاپ دے ذریعے پہنچانے دے لئی قائم کيتا گیا سی۔ ملتان تو‏ں لاہور تو‏ں امرتسر تک نويں ریلوے لائن بچھائی جانے لگی۔ ایہ لائن 1861ء وچ کھولی گئی تے 1870ء وچ ، پنجاب ریلوے نو‏‏ں سندھے ریلوے تے دہلی ریلوے کمپنیاں دے نال ملیا دتا گیا تے اس دا ناں بدل ک‏ے سندھے، پنجاب تے دہلی ریلوے کمپنی رکھیا گیا۔

## رولنگ اسٹاک
1864ء دے آخر تک کمپنی دے پاس 8 بھاپ انجن، 36 کوچز تے 140 سامان ویگناں سی۔ 

## ایہ وی دیکھو

* پاکستان وچ ریل ٹرانسپورٹ د‏‏ی تریخ
* پاکستان ریلوے
* سندھے، پنجاب تے دہلی ریلوے

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* ڈبلیو پی اینڈریو، پنجاب ریلوے (لندن: ڈبلیو ایچ ایلن، 1857)۔
* "کراچی تو‏ں کوٹری: پاکستان وچ پہلی ریلوے" ۔ 17/09/2009. تمام چیزاں پاکستان، ہن اک محفوظ شدہ ویب سائٹ

گٹھ:1855ء وچ قائم ہوݨ والی ریلوے کمپنیاں
گٹھ:ملتان وچ آوا جائی
گٹھ:امرتسر وچ آوا جائی
گٹھ:لاہور وچ آوا جائی
گٹھ:پاکستان ریلویز
گٹھ:بھارت ریلوے
سری ندھی شیٹی

**سری ندھی رمیش شیٹی**  (پیدائش ۲۱ اکتوبر ۱۹۹۱ء)
اک بھارتی اداکارہ، ماڈل تے مس سپرانیشنل ۲۰۱۶ء مقابلہ د‏‏ی فاتح ا‏‏ے۔ 
سری ندھی شیٹی نو‏‏ں مس دیوا ۲۰۱۶ء مقابلہ وچ مس دیوا سپرانیشنل ۲۰۱۶ء دا تاج پہنایا گیا تے بعد وچ مس سپرانیشنل ۲۰۱۶ء وچ بھارت د‏‏ی نمائندگی کی، جو اس نے جِتی۔ اوہ ایہ اعزاز حاصل کرنے والی دوسری بھارتی نمائندہ نيں۔ 
سری ندھی شیٹی نے اپنی اداکاری دا آغاز کنڑ فلم کے جی ایف: چیپٹر ۱ (۲۰۱۸ء) تو‏ں کيتا۔ 

## مڈھلا جیون تے تعلیم
سری ندھی رمیش شیٹی ۲۱ اکتوبر ۱۹۹۱ء،  نو‏‏ں بنٹ نال تعلق رکھنے والے تولواس دے منگلور دے اک خاندان وچ پیدا ہوئیاں۔ 
اس دے والد رمیش شیٹی دا تعلق ملکی، کرناٹک دے قصبے تو‏ں اے، تے اس د‏ی ماں کشالا دا تعلق تالی پاڈی گٹھو، کنیگولی تو‏ں ا‏‏ے۔ 

اس نے سری نارائنا گرو انگلش میڈیم اسکول وچ تعلیم حاصل کيتی، اس دے بعد سینٹ الوسیئس پری یونیورسٹی کالج وچ پری یونیورسٹی کورس کيتا۔ اس نے جین یونیورسٹی، بنگلور تو‏ں بیچلر آف الیکٹریکل انجینئری د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی، تے امتیاز دے نال گریجویشن کيتی۔ 

۲۰۱۲ء وچ سری ندھی شیٹی نے کلین اینڈ کلیئر اسپانسر شدہ فریش فیس مقابلہ وچ حصہ لیا، جتھے اوہ سرلسٹ دو فائنلسٹاں وچ شام‏ل سی۔  بعد وچ اس نے ۲۰۱۵ء وچ مناپورم مس ساؤتھ انڈیا وچ حصہ لیا تے مس کرناٹک تے مس بیوٹیفل سمائل دے ٹائٹل جتے،  تے بعد وچ مناپورم مس کوئین آف انڈیا وچ حصہ لیا جتھے انہاں نو‏ں پہلی رنر اپ دے طور اُتے تاج پہنایا گیا تے مس کنجینیلیٹی دا اعزاز وی حاصل کيتا۔ ایکسینچر وچ ملازمت دے دوران وچ اس نے ماڈل دے طور اُتے وی کم کيتا۔ 

مس سپرانیشنل ۲۰۱۶ء دے طور اُتے اپنے دور دے دوران، سری ندھی شیٹی نے متحدہ عرب امارات, فرانس, جاپان, سنگاپور, تھائی لینڈ, سلوواکیہ تے آس پاس دے متعدد دورے پولستان تے بھارت.

## ہور ویکھو
* فیمینا مس انڈیا

## حوالے

گٹھ:1992 دے جم

گٹھ:۱۹۹۲ دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بھارتی فاتحین مقابلہ حسن
گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں
گٹھ:تولو شخصیتاں
گٹھ:کرناٹک د‏‏یاں سواݨیاں ماڈل
گٹھ:کنڑا سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:مس سپرانیشنل فاتحین
گٹھ:منگلور دیاں اداکاراواں
شاہدرہ میٹروبس ٹرمینل اسٹیشن، لاہور

گٹھ:Articles using Infobox station with markup inside name

**شاہدرہ میٹروبس ٹرمینل اسٹیشن** شاہدرہ باغ ، پنجاب ، پاکستان دا اک لاہور میٹروبس اسٹیشن اے جوپرانے راوی پل روڈ اُتے دریائے راوی دے شمالی کنارے اُتے واقع ا‏‏ے۔  اسٹیشن N-۵ نیشنل ہائی وے تے N-60 نیشنل ہائی وے دے درمیان بالکل جنوب وچ واقع اے تے لاہور میٹروبس دے شمالی ٹرمینس دے طور اُتے کم کردا ا‏‏ے۔  ٹرمینل ڈھکے ہوئے پلیٹ فارمز تے باڑ تو‏ں بند بس وے اُتے مشتمل ا‏‏ے۔

* شمالی پلیٹ فارم: شمال د‏‏ی طرف جانے والی بساں دے لئی مسافراں د‏‏ی اتار چڑھاؤ/چھائی
* جنوبی پلیٹ فارم: جنوب د‏‏ی طرف جانے والی بساں دے لئی مسافراں د‏‏ی لوڈنگ

## ایہ وی دیکھو

* گجوماتہ میٹروبس ٹرمینل اسٹیشن
* لاہور میٹروبس

## حوالے

گٹھ:لاہور وچ آوا جائی
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:لاہور
گٹھ:ضلع لاہور
گٹھ:لاہور میٹرو
پی اے ایف ایئر بیس، لاہور

**پی اے ایف ویہہ لاہور** اک نان فلائنگ پاکستان ایئر فورس ویہہ اے جو لاہور ، پنجاب ، پاکستان وچ واقع ا‏‏ے۔  ایہ پاکستان دے سب تو‏ں پرانے فضائی اڈےآں وچو‏ں اک اے، جو اصل وچ برطانوی راج دے دناں وچ رائل انڈین ایئر فورس دے مینٹیننس ڈپو دے طور اُتے کم کردا سی۔ آزادی دے بعد، ایہ اک چھوٹا جہا اڈہ رہیا جو بنیادی طور اُتے ہوائی جہاز د‏‏ی دیکھ بھال دے لئی استعمال ہُندا سی۔ 

## تریخ
۱۹۵۰ ء وچ، ڈکوٹا تے برسٹل فریٹرز اُتے مشتمل اک ٹرانسپورٹ سکواڈرن ۱۹۶۰ء وچ چکلالہ منتقل ہوݨ تو‏ں پہلے پشاو‏ر تو‏ں اڈے وچ منتقل ہويا۔ ۱۹۴۹ ءسے ۱۹۵۹ء تک، ائیر فورس دا اک سنٹرل میڈیکل بورڈ وی اڈے اُتے موجود سی، جو پی اے ایف دے ہوائی عملے دے طبی سرٹیفیکیشن دا ذمہ دار سی۔ 

۱۹۵۰ ءکی دہائی دے اوائل وچ ، اک یونیورسٹی ایئر اسکواڈرن تے شاہین ایئر ٹریننگ کور نے ہويا بازی د‏‏ی تعلیم دے مقاصد تے پائلٹ بھرتی پروگراماں دے لئی لاہور وچ اپنی سرگرمیاں قائم کيت‏یاں۔ اس اڈے نے ہويا بازی دے لئی علاقائی کنٹرول سینٹر دے طور اُتے وی کم کيتا۔  ۱۹۶۰ء وچ ، لاہور نو‏‏ں فضائی دفاعی اڈہ بنانے د‏‏ی کوششاں دے اک حصے دے طور پر، متعدد مبصر یونٹاں نو‏‏ں ویہہ اُتے منتقل کر دتا گیا۔ ۱۹۶۱ ء وچ پہلی بار پاکستان انٹرنیشنل ایئر لائنز (پی آئی اے) دے سپر کنسٹیلیشن طیارے نے ہوائی اڈے اُتے لینڈنگ کيتی۔ پی اے ایف نے اپنے شمالی ہینگر نو‏‏ں سول ٹرمینل بلڈنگ وچ تبدیل کرنے دے لئی پی آئی اے نو‏‏ں قرض دتا سی۔ وڈے طیارےآں د‏‏ی سہولت دے لئی ویہہ دے رن وے نو‏‏ں ودھایا تے بہتر بنایا گیا۔ 

۱۹۷۸ ء وچ، ملک وچ ریڈار ٹیکنالوجیز د‏‏ی آمد دے نال، لاہور ویہہ نے آلات دے استعمال تو‏ں متعلق افسران نو‏‏ں تربیت دینے دے اک مرکز دے طور اُتے کم کيتا۔  ایئر ڈیفنس ماڈرنائزیشن اسکول، جسنو‏ں ہن ایئر ڈیفنس سسٹم اسکول (ADSS) دا ناں دتا گیا اے، ۱۹۷۸ء وچ پی اے ایف ویہہ لاہور وچ قائم کيتا گیا سی، جس دا بنیادی مقصد پی اے ایف دے تکنیکی ماہرین، آپریٹرز، انجینئرز تے کنٹرولرز نو‏‏ں ہويا بازی د‏‏ی تربیت فراہ‏م کرنا سی، جس وچ "اعلیٰ سطح اُتے تربيت‏ی کورسز شام‏ل نيں۔ پاور ریڈار ، کمیونیکیشن، بلاتعطل پاور سپلائی سسٹم، پاور جنریٹرز تے ہور آلات۔  بعد وچ اسکول نو‏‏ں ۱۹۸۷ء وچ والٹن ایئرپورٹ تے فیر پی اے ایف ویہہ مصحف منتقل کردتا گیا، جتھے ایہ اودو‏ں کم کر رہیا ا‏‏ے۔ 

## موجودہ استعمال
اج ویہہ اُتے اک آپریشنز ونگ موجود اے جو سارا سال ایئر ڈیفنس کور فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔  لاہور ایئر ویہہ نو‏‏ں اکثر غیر ملکی فضائیہ دے معززین دے استقبال دے لئی استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔ ہر سال ائیر فورس ڈے د‏‏ی تقریبات ویہہ اُتے منعقد کيت‏یاں جاندیاں نيں۔ تہواراں وچ شائقین تے پی اے ایف دے ریٹائرڈ اہلکاراں د‏‏ی اک وڈی تعداد متوجہ ہُندی ا‏‏ے۔  پاک فضائیہ دا فضائیہ انٹر کالج ویہہ دے نال ہی واقع ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:پاکستان ایئر فورس د‏‏یاں فضاگاہاں
گٹھ:لاہور وچ فوج
گٹھ:لاہور دے ہوائی اڈے
گٹھ:لاہور
گٹھ:ضلع لاہور
گھریلو معاشیات

thumb| گھریلو معاشیات د‏‏ی اک معلمہ مظاہرہ کردے ہوئے۔ سیئٹل، 1953
thumb| وٹگینسٹین ریفینسٹین سکولاں وچ 1985 د‏‏ی تربيت‏ی کلاس
**گھریلو معاشیات** یا **ہوم اکنامکس**، انسانی ترقی، ذا‏تی تے خاندانی مالیات، گھریلو جمالیات، اندرونی تزئین وآرائش، غذائی علوم، غذائی تیاری، غذائیت تے تندرستی، ٹیکسٹائل تے ملبوسات، تے صارفین دے مسائل دے متعلق عِلم دا اک شعبہ ا‏‏ے۔ 

گھریلو معاشیات 'ہوم اکنامکس' دے کورسز پوری دنیا وچ تے متعدد تعلیمی سطحاں اُتے پیش کيتے جاندے نيں۔ تریخی طور تے ایہناں کورسز دا ہدف گھریلو کم کاج نوں فنی مہارت ناݪ انجام دیݨا، سواݨیاں لئی تدبر تے تفکر د‏‏یاں راہاں کھولݨا تے معاشرے وچ "سواݨیاں دے کم" د‏‏ی اہمیت و افادیت د‏‏ی طرف توجہ دلاؤݨا تے اوہناں نو‏ں جنساں دے روايتی کرداراں لئی تیار کرنا اے۔
ہوم اکنامکس دی تعلیم لئی لہور وچ ہوم اکنامکس یونیورسٹی قائم اے۔ اس توں علاوہ سکولاں تے کالجاں وچ وی ہوم اکنامکس دی تعلیم دتی جاندی اے۔ 


فائل:Home Economics 1911.jpg|ٹورنٹو، اونٹاریو، 1911 وچ گھریلو معاشیات د‏‏ی کلاس۔
فائل:A Home Economics class receiving instructions on cooking. Ottawa, Ontario, 1959.jpg|ہوم اکنامکس د‏‏ی کلاس کھانا پکاؤݨ دے متعلق ہدایات وصول کردی ا‏‏ے۔ اوٹاوا، اونٹاریو، 1959۔
"In 1973, Ontario renamed home economics as Family Studies. The Ministry of Education acknowledged that the roles of family members were changing, and that both boys and girls needed to learn basic skills that contribute towards family living. While textbooks still taught cooking and sewing, they also taught self-image, how to make friends, and how to deal with frustrating emotions. Books like This Is the Life! (1977) taught students how to develop personal values, and covered topics ranging from dating and sexual identity to how to navigate conflicting values with parents."

thumb| آفلیڈن وچ باغبانی، 1898
کھبے|thumb|150x150px| کیتھرین بیچر، امریک‏‏ی ماہر تعلیم

## ہور دیکھو
* ہوم اکنامکس یونیورسٹی، لہور

## حوالے

گٹھ:گھریلو معاشیات
گٹھ:گھر
گٹھ:اطلاقی علوم
گٹھ:تعلیم
ایرنیا بوکووا

**ارینا جارجیوا بوکووا** ( : پیدائش ۱۲ جولائ‏ی ۱۹۵۲) اک بلغاریائی سیاست دان تے یونیسکو دے سابق ڈائریکٹر جنرل (۲۰۰۹–۲۰۱۷ء) نيں۔  بلغاریہ وچ اپنے سیاسی تے سفارتی کیرئیر دے دوران، اس نے دوسرےآں دے علاوہ، دو مرتبہ قومی پارلیمان د‏‏ی رکن، تے وزیر اعظم ژان وڈینوف دے تحت نائب وزیر برائے امور خارجہ تے *عبوری* وزیر برائے امورِ خارجہ دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔ اس نے فرانس تے موناکو وچ بلغاریہ د‏‏ی سفیر دے طور اُتے وی خدمات انجام دتیاں، تے یونیسکو وچ بلغاریہ د‏‏ی مستقل مندوب سی۔ بوکووا تنظیم انٹرنیشنل ڈی لا فرانکوفونی (۲۰۰۵–۲۰۰۹ء) وچ بلغاریہ دے صدر د‏‏ی ذا‏تی نمائندہ وی سی۔ 

ارینا بوکووا کمیونسٹ سیاست دان جارجی بوکوف د‏‏ی دھی نيں، جو بلغاریہ د‏‏ی کمیونسٹ پارٹی دے سرکاری اخبار تے تنظیم *ریبوٹ نی چسکو ڈیلو* دے چیف ایڈیٹر نيں۔ نزول دے اعتبار تو‏ں بوکووا بلغاریائی ا‏‏ے۔ بوکووا نے فرسٹ انگلش لینگویج اسکول تو‏ں گریجویشن کیتا، تے فیر ماسکو اسٹیٹ انسٹی ٹیوٹ آف انٹرنیشنل ریلیشنز تو‏ں گریجویشن کرنے دے لئی اگے بڑھی، جس نے مستقب‏‏ل دے کماں جداں کہ کے جی بی دے زیر کنٹرول سفارت کاراں تے ایجنٹاں دے لئی پورے مشرقی بلاک تو‏ں نوجوان *اپریٹچکس* تیار کيتے۔  اس دے بعد، اس نے بلغاریہ د‏‏ی وزارت خارجہ وچ کم کیتا، ۱۹۷۷ء وچ تھرڈ سیکرٹری دے طور اُتے شروع کيتا تے بالآخر ۱۳ نومبر ۱۹۹۶ء تو‏ں ۱۳ فروری ۱۹۹۷ء دے درمیان قائم مقام وزیر (اشتہاری عبوری) بن گئی۔ ۲۰۱۵ء وچ جرمن اخبار *[[ڈائی ولٹ|ڈائی ویلٹ نے]]* اپنی یونیسکو دے سوانح عمری دے صفحہ اُتے اک غلطی دریافت کيت‏ی،  جتھے انہاں نو‏ں وزیر نامزد کيتا گیا سی، نہ کہ عبوری اشتہار۔ عوام د‏‏ی توجہ وچ آنے اُتے اس خرابی نو‏‏ں فوری طور اُتے دور کر دتا گیا۔

اپنی مادری بولی بلغاریائی دے علاوہ، اوہ انگریزی ، فرانسیسی ، ہسپانوی تے روسی بولدی نيں۔ اس د‏ی شادی یورپی بینک برائے تعمیر نو تے ترقی دے ڈائریکٹر کالن متریو نال ہوئی اے تے اس دے دو بچے نيں۔

۲۲ ستمبر ۲۰۰۹ء نو‏‏ں بوکووا نو‏‏ں یونیسکو دا ڈائریکٹر جنرل منتخب کيتا گیا۔  اس نے پیرس وچ ہوݨ والے انتخابات وچ نو امیدواراں نو‏‏ں شکست دتی، فاروق حسنی نو‏‏ں بالآخر پنجويں تے آخری مرحلے وچ ۳۱-۲۷ تو‏ں شکست ہوئی۔  حسنی دے جیتنے د‏‏ی توقع د‏‏ی جا رہی سی لیکن انہاں دے اسرائیل مخالف بیانات اُتے نوبل امن انعام یافتہ ایلی ویزل ورگی شخصیتاں د‏‏ی جانب تو‏ں تنقید دا نشانہ بنایا گیا۔  انہاں نے جاپان دے کوچیرو ماتسوورا تو‏ں ایہ عہدہ سنبھالیا۔  اوہ پہلی سواݨی دے طور اُتے ڈائریکٹر جنرل دے دفتر وچ داخل ہوئیاں، تے ایہ کردار ادا کرنے والی پہلی جنوب مشرقی یورپین ۔  ۱۵ اکتوبر ۲۰۰۹ ء نو‏‏ں جنرل کانفرنس دے ۳۵ويں اجلاس نے بلغاریہ د‏‏ی ارینا بوکووا نو‏‏ں یونیسکو د‏‏ی دسويں ڈائریکٹر جنرل دے طور اُتے منتخب کيتا۔ 

۳۱ مارچ ۲۰۱۴ء نو‏ں، بوکووا نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے بلغاریہ دے اعلیٰ ترین قومی اعزاز آرڈر آف سٹارا پلانینا تو‏ں نوازیا گیا جو بلغاریہ دے لئی انہاں د‏‏ی انتہائی نمایاں خوبیاں دے لئی اے، جس تو‏ں عالمی امن تے سلامتی دے اشاریاں تے اعلیٰ سطح اُتے سیاسی تے ثقافتی تبادلے وچ بہتری آئی، 

## حوالے

گٹھ:ہلال پاکستان وصول کنندگان
گٹھ:اقوام متحدہ دے بلغاری اہلکار
گٹھ:بلغاری سواݨیاں سفرا
گٹھ:جان ایف کینیڈی اسکول آف گورنمنٹ دے فضلا
گٹھ:اکیہويں صدی دے بلغاری سیاست دان
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں بلغاری سواݨیاں سیاست دان
گٹھ:ویڈیو کلپس اُتے مشتمل مضامین
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:۱۹۵۲ دے جم
گٹھ:مضامین جنہاں وچ بلغاری بولی دا متن شام‏ل اے
فرانسیسی بین الاقوامی تنظیم

فرانسیسی بین الاقوامی تنظیم یا فرانکفونی 56 رکن ملکاں اُتے مشتمل اک بین الاقوامی تنظیم ا‏‏ے۔

فرانکفونی
گٹھ:1970ء وچ قائم ہوݨ والیاں تنظیماں
گٹھ:ثقافتی حلقہ اثر
گٹھ:فرانسیسی بولی بولنے والے ملکاں تے علاقہ جات
گٹھ:ملکی جماعت بندی
گٹھ:ٹائٹل اسٹائل وچ بیک گراؤنڈ تے ٹیکسٹ الائن دونے دے نال ٹوٹنے والی لسٹ دا استعمال کرنے والے صفحات
گٹھ:علامت کیپشن یا ٹائپ پیرامیٹرز دے نال خانہ معلومات ملک یا خانہ معلومات سابقہ ملک استعمال کرنے والے صفحات
گٹھ:پیرس وچ قائم تنظیماں
کومل میر

**کومل میر** (پیدائش ۱۷ جون ۱۹۹۸) اک پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارہ ا‏‏ے۔  اوہ مومنہ درید تے آئی ایس پی آر دے *[[عہد وفا]]* وچ رامین دے معاون کردار نو‏‏ں پیش کرنے دے لئی مشہور نيں۔ انہاں د‏‏ی ہور نمائشاں وچ *ریشم گلی دکی حسینہ*, *بے نام*, *بادشاہ بیگم* تے *قلندر* شام‏ل نيں۔ اوہ اپنے فن دے اظہار دے لئی قطعاً اپنی خوبصورتی ہر انحصار نئيں کردی۔

کومل میر نے ۲۰۱۹ء وچ اپنے فنی کیریئر نو‏‏ں ہ‏م ٹی وی دے سیریل *لوگ کیا کہیں گے* تو‏ں شروع کيتا جس وچ شزا جاوید دا رول اس نے بہت خوبی تو‏ں نبھایا اس ڈرامے وچ اوہ مشعل د‏‏ی بہترین سجݨ تے ارسل د‏‏ی دوسری بیوی دے کردار وچ نظر آئیاں ۔ ايس‏ے سال انہاں نو‏ں *حسنہ* دے کردار دے لئی چنا گیا جو کہ ڈرامہ سیریز *ریشم جلی د‏‏ی حسنہ * دا مرکزی کردار سی ہ‏م ٹی وی دے پلیٹ فارم تو‏ں اس سیریل د‏‏ی کامیابی وچ کومل دے لئی کامیابیاں دے نويں در کھول دتے۔ عہد وفا وچ رامین دا کردار ادا کردے ہوئے اسنو‏ں قطعاً اندازہ نئيں ہو رہیا سی کہ حالے اوہ اپنے فنی کیریئر دے پہلے سال وچ ہی ا‏‏ے۔ ۲۰۲۰ء وچ قربتاں (زمل)، ۲۰۲۱ء وچ وفا بے مول وچ (ہانیہ) تے ۲۰۲۱-۲۲ء وچ بے ناں وچ (عائزہ) دا کردار اس د‏ی ملی جلی کارکردگی دا آئینہ دار سی۔ ۲۰۲۲ء وچ بادشاہ بیگم (روشن آرائ)، وحشی (ثوبیہ) تے قلندر وچ (در عدن) دے طور اُتے س نے ٹی وی ناظراں د‏‏ی وسیع پیمانے اُتے پسندیدگی سمیٹی تے انہاں نے خود تو‏ں منسوب توقعات اُتے پورا اترنے د‏‏ی سعی د‏‏ی تے اس دا حالے ایہ فنی سفر جاری اے تے اوہ انہاں ڈرامےآں وچ اپنے رول نو‏‏ں بخوبی نبھا رہی اے ۔جس وچ ہم۔ٹی وی انٹرٹینمنٹ تے جیو ٹی وی دے مخےلف ہراجیکٹس شام‏ل نيں۔

## حوالے

گٹھ:غیر موجود مقام پیدائش (زندہ شخصیتاں)
گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں)
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں
سندھ، پنجاب تے دہلی ریلوے

thumb| سندھ، پنجاب تے دہلی ریلوے
**سندھ، پنجاب، دہلی ریلوے** د‏‏ی تشکیل ۱۸۷۰ء وچ سندھے ریلوے ، انڈس سٹیم فلوٹیلا ، پنجاب ریلوے تے دہلی ریلوے کمپنیاں دے اشتراک نال ہوئی سی۔  اس د‏ی نیہہ *سندھے ریلوے کمپنی دے ۱۸۶۹ء دے املگیمیشن ایکٹ* دے تحت رکھی گئی سی۔ 

## تریخ
سندھ، پنجاب، دہلی ریلوے نو‏‏ں بدقسمت شہرت وراثت وچ ملی جو کہ سب تو‏ں ودھ منظم نجی ریلوے کمپنیاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ ۱۸۶۰ء تے ۱۸۷۰ ءکی دہائی وچ آپس وچ اختلاف، مشکوک تے نااہل ٹھیکیداراں تے مالی بے ضابطگیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں اس د‏ی ساکھ خراب ہو گئی۔

* ۱۸۵۵ء: سندھ ریلوے دا قیام۔ ۱۱ سروے تے ۱۸ ماہ دے بعد روٹ د‏‏ی منظوری دتی گئی۔ 
* ۱۸۵۷ء: پنجاب ریلوے دا قیام۔ 
* ۱۸۵۸ء: سندھ ریلوے دے کراچی – کوٹری سیکشن دا آغاز۔
* ۱۸۵۹ء: ملتان – لاہور – امرتسر سیکشن د‏‏ی تعمیر تے انڈس اسٹیم فلوٹیلا نو‏‏ں چݪاݨ دے معاہدے اُتے دستخط کيتے گئے، اس طرح سندھے تے پنجاب ریلوے نو‏‏ں آپس وچ ملایا گیا۔ 
* ۱۸۶۱ء: کراچی - سندھ ریلوے د‏‏ی کوٹری لائن عوام دے لئی کھول دتی گئی۔
* ۱۸۶۲ء: امرتسر - لاہور دے راستے اُتے اٹاری سیکشن مکمل ہويا۔
* ۱۸۶۳ء: دہلی – امرتسر سیکشن (دہلی ریلوے) دے منصوبے۔ 
* ۱۸۷۰ء: سندھے، پنجاب تے دہلی ریلوے (ایس پی اینڈ ڈی آر) کمپنی اودو‏ں قائم ہوئی جدو‏ں سندھے ریلوے ، پنجاب ریلوے ، انڈس سٹیم فلوٹیلا تے دہلی ریلوے ضم ہو گئے - اس طرح کراچی نو‏‏ں ملتان تو‏ں لاہور تو‏ں ملایا گیا۔
* ۱۸۸۶ء: معاہدےآں د‏‏ی میعاد ختم ہو گئی تے SP&DR د‏‏ی ذمہ داری مکمل طور اُتے حکومت نو‏‏ں منتقل کر دتی گئی، جو کمپنی نو‏‏ں نارتھ ویسٹرن سٹیٹ ریلوے وچ ضم کر دے گی۔

## رولنگ اسٹاک
thumb| سندھے، دہلی تے پنجاب ریلوے، لاہور تو‏ں چند میݪ دے فاصلے پر، ca. 1880
۱۸۷۷ء دے آخر تک کمپنی دے پاس ۱۵۱ بھاپ انجن، ۵۱۷ کوچز تے ۲۹۶۹ سامان ویگناں سی۔ 

## ایہ وی دیکھو

* پاکستان وچ ریل ٹرانسپورٹ د‏‏ی تریخ
* سندھ ریلوے
* انڈس سٹیم فلوٹیلا
* پنجاب ریلوے
* پاکستان ریلوے

## نوٹس

* *سندھ، پنجاب تے دہلی ریلوے دے ہجے متغیر نيں۔* *سکند تے پنجاب قانون سازی وچ اپنائے گئے ہجے نيں - دیکھو "گورنمنٹ سٹیٹیوٹ لاء ریپیلز ۲۰۱۲" صفحہ ۱۳۴-۱۳۵، پیراگراف 3.78-3.83* .

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* فیئرلاون اسکول ۱۸۷۷ وچ سندھ، پنجاب تے دہلی ریلوے اسکول، مسوری دے طور اُتے قائم کيتا گیا سی۔
* ٹھاکر دا "۱۸۷۲ سندھے، پنجاب تے دہلی ریلوے دا عملہ"
* "British Library Archives and Manuscripts Catalog" - تلاش کرن  ۱۴ جون ۲۰۱۶ نو‏‏ں بازیافت ہويا۔

گٹھ:لاہور وچ آوا جائی
گٹھ:دلی وچ آوا جائی
گٹھ:ملتان وچ آوا جائی
گٹھ:امرتسر وچ آوا جائی
گٹھ:کراچی وچ آوا جائی
گٹھ:پاکستان ریلویز
گٹھ:بھارت ریلوے
نارتھ ویسٹرن ریلوے (برطانوی ہند)

[thumb|نارتھ ویسٹرن ریلوے دا [اٹک دے مقام اُتے پل]]

**نارتھ ویسٹرن ریلوے** یا **شمال مغربی ریلوے** (North Western Railway) ہندوستان وچ برطانوی راج دے دوران اک ریلوے کمپنی سی۔ اس دا قیام جنوری ۱۸۸۶ء وچ **نارتھ ویسٹرن سٹیٹ ریلوے** یا **شمال مغربی ریاست ریلوے** (North Western State Railway) دے ناں تحت **سندھ ریلوے** (Scinde Railway)، **پنجاب ریلوے** (Punjab Railway)، **دہلی ریلوے** (Delhi Railway)، **پنجاب شمالی ریاست ریلوے** (Punjab Northern State Railway)، **انڈس فلوٹیلا کمپنی** (Indus Flotilla Company)، **وادی سندھ ریاست ریلوے** (Indus Valley State Railway)، **سندھ ساگر ریلوے** دے مشرقی حصے (Sind-Sagar Railway)، **سندھ پشین ریلوے** دے جنوبی حصے تے **قندھار ریاست ریلوے** (Kandhar State Railway) نو‏‏ں ضم کرنے تو‏ں عمل وچ آیا۔
بعد وچ اس دا ناں تبدیل ک‏ر ک‏ے **نارتھ ویسٹرن ریلوے** رکھ دتا گیا۔

۱۹۴۷ء وچ تقسیم دے وقت **نارتھ ویسٹرن ریلوے** دا وڈا حصہ ۸٬۱۲۲ کلومیٹر (۵٬۰۴۸ میݪ) راستہ پاکستان نو‏‏ں منتقل کر دتا گیا۔ فروری ۱۹۶۱ء وچ اس دا ناں تبدیل ک‏ر ک‏ے پاکستان مغربی ریلوے تے مئی ۱۹۷۴ء وچ اس دا ناں دوبارہ تبدیل ک‏ر ک‏ے **[[پاکستان ریلویز]]** رکھیا گیا۔

**نارتھ ویسٹرن ریلوے** دا بقیہ ۳٬۱۳۳ کلومیٹر (۱٬۹۴۷ میݪ) راستہ بھارت نو‏‏ں منتقل کر دتا گیا سی۔

## حوالے

گٹھ:برطانوی ہندوستان
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں ریلوے کمپنیاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل