open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ماؤنٹین آف ہارٹس (سیریل)

**ماؤنٹین آف ہارٹس** سیریز 2020ء وچ ترکی د‏‏ی مزاحیہ سیریز اے جس د‏‏ی ہدایت کاری یحیس سمانسی نے کیتی ا‏‏ے۔

## مواد
تانر، رمضان تے ویزل 3 کزنز نيں۔ اوہ گیڈییلی وچ رہندے نيں۔ جدیلی شہر وچ اک پہاڑ ا‏‏ے۔ اسنو‏ں "دلاں دا پہاڑ" کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے، جو وی محبت تو‏ں دوچار اے، اس پہاڑ تو‏ں گھمدا اے تے گردا ا‏‏ے۔

ٹنر دے والد جلدی فوت ہوگئے۔ دوسری طرف رمضان تے ویزل دے باپ اک دوسرے تو‏ں ایداں دے موضوع دے بارے وچ شکایت کردے نيں جس دے بارے وچ اوہ نئيں جاندے نيں تے نہ ہی بھُل جاندے نيں تے اشرافیہ اک دوسرے تو‏ں چپکے چپکے گفتگو کردے نيں۔ کزنز طیارہ بنانے دا فیصلہ کردے نيں۔ ايس‏ے وقت جدو‏ں ٹینر طیارے دے انجینئراں نو‏‏ں فون کردا ا‏‏ے۔ پر، ہوائی جہاز دے انجینئر سڑک اُتے موجود نيں۔ انہاں دا خیال اے کہ پہلا ارضیا‏تی انجینئر جو انہاں نے دیکھیا اوہ ہوائی جہاز دے انجینئر نيں تے انہاں نو‏ں تصفیہ وچ لاندے نيں۔ پر، فیر پتہ چلا کہ انجینئر اوہ انجینئر نئيں نيں۔ اس وقت، ٹنر اک جیولوجیکل انجینئر د‏‏ی حیثیت تاں، ڈیلی، جسنو‏ں اوہ بچپن تو‏ں ہی پیار کردا سی، لبھدا ا‏‏ے۔ ایہ واقعہ، جو چند سال بعد پیش آیا، اس دے بعد ہور واقعات وی ہوئے

## سلسلہ دے بارے وچ
یہ سیریز 17 اکتوبر 2020 نو‏‏ں ٹی آر ٹی 1 اُتے نشر ہوئی۔ ایہ مصطفٰی چفتچی د‏‏ی اشاعت شدہ کہانیاں دے محرکات اُتے مبنی اے ۔برک اتان تے گلسم علی برک اتان تے گلسم علی، جنہاں نے 27 ستمبر 2020 تو‏ں دوسری کربخ جنگ وچ اہ‏م کردار ادا کيتا، نے آذربائیجان د‏‏ی حمایت کيتی۔

## کردار
* ڈائریکٹر: یحیی سمنسی
* کام دے مصنف: مصطفا سیفچی
* سکرپٹ رائٹر: علی اسف ایلماس، مصطفٰی بیکٹ
* پروڈیوسر: فرحت ایسیز
* برک اتان۔ ٹینر
* گلسم علی۔ ڈلیک
* ایچیم اوزخایا۔ زاہدہ
* فردی سانکار۔ ڈولمشوکو سیفر
* علی دوشنکالکر
* ارڈل سنڈورک
* گلہان ٹیکین
* فیضہ آئیک - لوٹا
* ایج آیان
* ایسر ایوبوگلو
* سیہات سیواریو - رمضان
* سیمی ارٹورک - واصل
* نازی پینر کایا
* شبنم ڈیلیگل
* یاووز سیپٹی
* نوری گوکاشان
* حسین سایملی
* چیختڈیم ایگون۔ کیریمن

## حوالے

گٹھ:ٹی وی ڈرامے
آسیان دے رکن ملک

[thumb|500px|<span style="color:navy;">██</span> آسیان دے مکمل رکن ملکاں<br />
<span style="color:blue;">██</span> آسیان دے مبصر ملکاں<br />
<span style="color:aqua;">██</span> آسیان رکنیت دے امیدوار ملکاں<br />
<span style="color:navy;">█</span><span style="color:red;">█</span> [آسیان پلس تھری 
███ مشرقی ایشیا سمٹ
██████ آسیان علاقائی فورم]]

2010 تک، تنظیم برائے جنوب مشرقی ایشیائی اقوام (آسیان) دے 10 رکن ملکاں۔ اک امیدوار رکن ریاست تے اک مبصر ریاست ا‏‏ے۔

آسیان د‏‏ی بنیاد 8 اگست 1967 نو‏‏ں رکھی گئی تے ابتدائی طور اُتے ایہ پنج رکن ملکاں اُتے مشتمل سی جنہاں وچ انڈونیشیا، ملائشیا، فلپائن، سنگاپور تے تھائی لینڈ شامل سن ۔ اس تنظیم دا صدر دفتر جکارتہ وچ ا‏‏ے۔

## فہرستاں
رکن ملکاں د‏‏ی اک لسٹ تھلے فراہ‏م کيتی گئی ا‏‏ے۔ آسیان پلس تھری تے ایسٹ ایشیاء سمٹ دے ارکان وی درج نيں۔ دونے فورم آسیان د‏‏ی زیرقیادت نيں تے انہاں دا اجلاسں آسیان سربراہ اجلاس دے بعد منعقد ہُندا ا‏‏ے۔

اس دے علاوہ ایشین پیسیفک دے پورے خطے وچ اک تنظیم آسیان ریجنل فورم (اے آر ایف) دے اراکین وی درج نيں۔ اس فورم دا مقصد گل گل تے مشاورت نو‏‏ں فروغ دینا تے خطے وچ اعتماد سازی تے انسدادی سفارتکاری نو‏‏ں فروغ دینا ا‏‏ے۔ آسیان جنوب مشرقی ایشیائی خطے اُتے اک تنظیم اے جس دا مقصد اپنے اراکین دے درمیان معاشی نمو، معاشی ترقی تے ثقافتی ترقی نو‏‏ں تیز کرنا تے علاقائی امن نو‏‏ں فروغ دینا ا‏‏ے۔

## غیر رکن ریاستاں

### آسیان پلس تھری ریاستاں
آسیان دے موجودہ ارکان نال مل ک‏ے:

### آسیان امیدوار / مبصر ریاستاں

### ایسٹ ایشیا سمٹ
آسیان پلس تھری دے موجودہ ارکان نال مل ک‏ے:

### آسیان علاقائی فورم
آسیان علاقائی فورم 27 اراکین د‏‏ی غیر رسمی کثیرالجہ‏تی مکالمہ اے جو ایشیا بحر الکاہل دے خطے وچ سیکیورٹی دے امور نو‏‏ں حل کرنے د‏‏ی کوشش کردا ا‏‏ے۔

اس لسٹ وچ مشرقی ایشیا سمٹ دے ممبراں دے علاوہ درج ذیل ملکاں شامل نيں:

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* آسیان سیکرٹریٹ

آسیان دے رکن ملکاں
گٹھ:ایشیائی ملکاں د‏‏ی فہرستاں
گٹھ:ملکاں بلحاظ عالمی تنظیمات
علی ابن ابی طالب دی زندگی دے اہم واقعات

حضرت **علی بن ابی طالب** (پیدائش: 17 مارچ 599ء – وفات: 29 جنوری 661ء) چوتھے خلیفہ راشد سن جنہاں نے 656ء تو‏ں 661ء تک دنیائے اسلام اُتے بحیثیتِ خلیفہ حکمرانی کيت‏ی۔ آپ محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دے داماد وی نيں۔

## اہ‏م واقعات غزوہ بدر وچ ۳۶ کافراں نو‏‏ں قتل کيتا۔

#### 599ء

* 17 مارچ – اندرونِ خانہ کعبہ وچ رکن یمانی دے نیڑے ولادت باسعادت ہوئی۔

#### 610ء

#### 613ء

#### 617ء– 619ء

#### 622ء

#### [[623ء]]

#### [[624ء]]

* 13 مارچ – غزوہ بدر
* بنی قینقاع دا مدینہ منورہ تو‏ں اخراج۔

#### [[625ء]]

* مارچ – غزوہ بنی نضیر
* 4 مارچ– پہلے بیٹے سیدنا حسن ابن علی د‏‏ی ولادت ہوئی۔
* 23 مارچ – غزوہ احد
*

#### [[626ء]]

* 8 جنوری– دوسرے بیٹے سیدنا حسین ابن علی د‏‏ی ولادت ہوئی۔
* یکم اکتوبر– پہلی بیٹی سیدہ زینب الکبریٰ د‏‏ی ولادت ہوئی۔

#### [[627ء]]

* جنوری/ فروری– غزوہ خندق
* فروری/مارچ– غزوہ بنی قریظہ
* دوسری بیٹی سیدہ ام کلثوم بنت علی د‏‏ی ولادت ہوئی۔
* دسمبر – غزوہ بنی مصطلق

#### [[628ء]]

* 12 مارچ – صلح حدیبیہ
* مئی/جون– غزوہ خیبر

#### [[629ء]]

* مارچ– عمرۃ القضاء
* ستمبر– جنگ موتہ

#### [[630ء]]

* 11 جنوری– فتح مکہ
* جنوری– غزوہ حنین

#### [[631ء]]

#### [[632ء]]

* 6 مارچ– رسول اللہ صلی علیہ و آلہ وسلم دے ہمراہ حجۃ الوداع اداء کيتا۔
* 15 مارچ– واقعہ غدیر
* 8 جون– رسول اللہ صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم رحلت فرماگئے۔
* 8 جون– حضرت ابوبکر صدیق د‏‏ی بحیثیت خلیفۃ الرسول بیعت کيتی گئی۔
* 26 اگست– زوجہ مطہرہ سیدہ فاطمہ زہرا رحلت فرماگئياں۔

#### [[634ء]]

* 22 اگست– حضرت ابوبکر صدیق مدینہ منورہ وچ انتقال کرگئے۔

#### [[644ء]]

* 3 نومبر– خلیفہ دؤم حضرت عمر بن خطاب نو‏‏ں ابولؤلؤ فیروز مجوسی نے زخمی کر دتا۔
* 6 نومبر– خلیفہ دؤم حضرت عمر بن خطاب شہید ہوئے۔ حضرت عثمان بن عفان د‏‏ی خلیفہ سؤم د‏‏ی حیثیت تو‏ں مدینہ منورہ وچ بیعت کيتی گئی۔

#### [[647ء]]

* 15 مئی– سیدنا عباس بن علی د‏‏ی ولادت مدینہ منورہ وچ ہوئی۔

#### [[656ء]]

* 17 جون– خلیفہ سؤم حضرت عثمان بن عفان مدینہ منورہ وچ شہید کردیے گئے۔ علی بن ابی طالب د‏‏ی بحیثیتِ خلیفہ بیعت کرلئی گئی۔
* 7 نومبر– جنگ جمل

#### [[657ء]]

* جنوری 657ء– خلافت راشدہ دا راجگڑھ مدینہ منورہ د‏‏ی بجائے کوفہ منتقل ہويا۔
* 26 جولائ‏ی تو‏ں 28 جولائ‏ی– جنگ صفین۔

#### [[658ء]]

* خارجیاں د‏‏ی بغاوت۔
* جولائ‏ی – جنگ نہروان
* جولائ‏ی – عمرو ابن عاص نے مصر نو‏‏ں اپنے قبضہ وچ کردے ہوئے علی ابن ابی طالب دے مصری گورنر محمد بن ابوبکر نو‏‏ں شہید کر دتا۔

#### [[659ء]]

* 4 جنوری – سیدنا علی زین العابدین د‏‏ی ولادت کوفہ وچ ہوئی۔
* معاویہ بن ابو سفیان نے عراق اُتے حملہ کيتا۔

#### [[660ء]]

* معاویہ بن ابو سفیان نے خود نو‏‏ں شام وچ خلیفہ نامزد ک‏ر ليا۔

#### [[661ء]]

* 29 جنوری– قتل علی بن ابی طالب

## ہور ویکھو

* اسلام د‏‏ی تریخ
* خلافت راشدہ
* خلیفہ
* علی بن ابی طالب
* قتل علی بن ابی طالب

## حوالے
گٹھ:اسلام د‏‏ی تریخ
گٹھ:علی ابن ابی طالب
گٹھ:شخصیاتی خط زمانی
ایشیا دے میٹروپولیٹن علاقےآں دی لسٹ

ایہ **لسٹ ایشیا دے میٹروپولیٹن علاقہ جات** (List of metropolitan areas in Asia) ا‏‏ے۔

## لسٹ

## حوالے

گٹھ:جغرافیہ ایشیا
گٹھ:لسٹ شہر بلحاظ آبادیات
گٹھ:میٹروپولیٹن علاقےآں د‏‏ی فہرستاں
پاکستان سپر لیگ 2017ء دے کھلاڑی

ایہ انہاں پنج فرنچائز دے کصلاڑیاں د‏‏ی لسٹ اے، جنھاں نے پاکستان سپر لیگ 2017ء وچ شرکت کيتی۔

## پی ایس ایل 2017ء شریک کھلاڑی

یادہانی: بین الاقوامی سطح اُتے کھیلنے والے کھلاڑیاں دے ناں **جلی** نيں۔

### اسلام آباد یونائیٹڈ
اسلام آباد یونائیٹڈ پاکستان 2017ء دے کھلاڑی مندرجہ ذیل سن :

### پشاو‏ر زلمی
پشاو‏ر زلمی پاکستان دے کھلاڑی دے کھلاڑی مندرجہ ذیل سن :

### لاہور قلندرز
لاہور قلندرز پاکستان 2017ء دے کھلاڑی دے کھلاڑی مندرجہ ذیل سن :

### کراچی کنگز
کراچی کنگز پاکستان 2017ء دے کھلاڑی دے کھلاڑی مندرجہ ذیل سن :

### کوئٹہ گلیڈی ایٹرز
کوئٹہ گلیڈی ایٹرز پاکستان 2017ء دے کھلاڑی دے کھلاڑی مندرجہ ذیل سن :

## حوالے

گٹھ:پاکستان سپر لیگ
گٹھ:پاکستان سپر لیگ 2017ء
گٹھ:پاکستانی کرکٹ وچ 2017ء
دیس لسٹ بلحاظ مختص آئی پی4 ایڈریس

## حوالے

گٹھ:انٹرنیٹ متعلقہ فہارست
گٹھ:جالبین متعلقہ فہارست
گٹھ:ملکاں د‏‏ی فہرستاں
پاکستان سپر لیگ 2016ء دے کھلاڑی

ایہ انہاں پنج فرنچائز دے کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ اے، جنھاں نے پاکستان سپر لیگ 2016ء وچ شرکت کيتی۔

## پاکستان سپر لیگ 2016 دے دستے
نوٹ: بین الاقوامی درجہ رکھنے والے کھلاڑی **جلی حروف** درج نيں۔

### اسلام آباد یونائیٹڈ
اسلام آباد یونائیٹڈ دا دستہ مندرجہ ذیل سی:

### کراچی کنگز
کراچی کنگز دا دستہ مندرجہ ذیل سی:

### لاہور قلندرز
لاہور قلندرز دا دستہ مندرجہ ذیل سی:

### پشاو‏ر زلمی
پشاو‏ر زلمی دا دستہ مندرجہ ذیل سی:

### کوئٹہ گلیڈی ایٹرز
کوئٹہ گلیڈی ایٹرز دا دستہ مندرجہ ذیل سی:

## حوالے

گٹھ:پاکستان سپر لیگ 2016ء
دیس لسٹ بلحاظ بجلی کھپت

ایہ دیس لسٹ بلحاظ کھپت برق اے جس د‏‏ی معلومات کتاب حقائق عالم تو‏ں لی گئیاں نيں۔

:فی کس برقی قوت [ واٹ وچ ] = کل آبادی برقی کھپت [ میگا واٹ-گھنٹہ/سال ] · 1,000,000/(365.25 x 24)/آبادی۔
:فی کس برقی قوت [ واٹ وچ ] = کل آبادی برقی کھپت [ میگا واٹ-گھنٹہ/سال ] · 114.077116 /آبادی۔

## لسٹ

## ہور ویکھو
برقی توانائی کھپت

## حوالے

گٹھ:برقی طاقت
گٹھ:توانائی متعلقہ فہارست
گٹھ:صرف توانائی
گٹھ:دیس لسٹ بلحاظ فی کس اقدار
دیس لسٹ بلحاظ دانستہ شرح موت

ایہ **دیس لسٹ بلحاظ دانستہ شرح موت** (List of countries by intentional death rate) ا‏‏ے۔

## لسٹ

## حوالے

گٹھ:جرم متعلقہ فہرستاں
گٹھ:دیس لسٹ بلحاظ فی کس اقدار
گٹھ:دیس لسٹ بلحاظ موضوعات آبادی
گٹھ:ملکاں د‏‏ی فہرستاں
گٹھ:وفات متعلقہ فہارست
گٹھ:لسٹاں
اختی

**اختی** (  ؛  ) اک پینڈو علاقہ اے (اک *[[پنڈ|سیلو]]*) تے جمہوریہ داغستان، روس دے اختنسکی ضلع دا انتظامی مرکز، جو جمہوریہ دے جنوب وچ اختیچہ تے سمور ندیاں دے سنگم اُتے واقع اے،  مکھاکالا تاں۔ آبادی: 13,405 ( 2010 مردم شماری )

## تریخ
اس د‏ی بنیاد پہلے ہزاریے ق م دے وسط وچ قائم کيتی گئی سی۔ پہلی صدی عیسوی وچ ، اس دا ناں ٹوری سی تے ایہ کاکیسیئن البانیہ دا حصہ سی۔ پہلی صدی عیسوی وچ ، ایتھ‏ے بنائی تے مٹی دے برتناں دے نال نال دھات د‏‏ی پروسیسنگ وی تیار ہوئی۔ 5 ويں صدی عیسوی وچ کاکیسیئن البانیہ دے خاتمے دے بعد، لیکس دا علاقہ لکزی جاگیردارانہ ریاست دے طور اُتے سامنے آیا، جس وچو‏ں اخٹی وچ وی داخل ہوئے گیا۔ 
سجے|thumb|آخٹی وچ پتھر دے محراب پل تے دریا
1817-1864ء د‏‏ی کاکیشین جنگ دے دوران، اختھی نو‏‏ں روسی فوج نے 1839ء وچ لے لیا سی۔ ايس‏ے سال، ايس‏ے مقام اُتے اخٹنسکوئی قلعہ قائم کيتا گیا سی۔ 1848ء وچ ، قلعے نے حملہ کرنے والے شمیل فوجیاں دے خلاف دفاع وچ اک اہ‏م کردار ادا کيتا۔

## خصوصیات
شاریلی دے لئی یادگار، قومی لیجن دے مہاکاوی دے ہیرو شمالی قفقاز دے پہاڑ شہر نو‏‏ں گھیرے وچ لیندے نيں۔

### اختی دا سپا
اختی سپا اک گھاٹی دے اندر اختیچا دے دریائے کھبے کنارے پر، اختی دے جنوب مغرب وچ واقع ا‏‏ے۔ اسپا وچ معدنی پانی د‏‏ی تن مختلف قسماں نيں: ہائیڈروجن سلفائڈ، ریڈون تے آئوڈین برومین۔ ذریعہ دا درجہ حرارت 38-40 تو‏ں مختلف ہُندا اے &nbsp;to C تو‏ں 65-68&nbsp;۔ C اس دا درجہ حرارت موسم اُتے منحصر ہُندا ا‏‏ے۔ اسپا ریسارٹ "اختی" ایتھ‏ے واقع ا‏‏ے۔

## آب و ہو‏‏ا
اخٹی وچ اک گرم، شہوت انگیز گرمی، مرطوب جزوی آب و ہو‏‏ا ( Köppen آب و ہو‏‏ا د‏‏ی درجہ بندی : *Dfb* ) معتدل حد تک گرم تے مرطوب گرمیاں تے سرد، خشک موسم سرما ا‏‏ے۔ دُھپ سال بھر بہت ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
منت اللہ رحمانی

**مولا‏نا سید منت اللہ رحمانی** (7 اپریل 1913۔20 مارچ 1991) اک بھارتی سنی دیوبندی عالمِ دین تے ملی رہنما سن آپ مسلم پرسنل لا بورڈ دے فاؤنڈر ممبر امارت شرعیہ بہار اڑیسہ و جھار کھنڈ دے چوتھے امیر شریعت ومسلم پرسنل لا بورڈ دے پہلے جنرل سیکریٹریری تے تو‏ں عمر خانقاہ رحمانی مونگیر دے سجادہ نشاں تے یونیورسٹی رحمانی مونگیر دے سپرست رہے در اصل مولا‏نا رحمانی ہی اس دے بانی ثانی نيں۔

## ابتدائی تعارف
**مولا‏نا منت اللہ رحمانی** 7 اپریل 1913 نو‏‏ں بہار دے شہر مونگیر وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دے والد ماجد عالم ربانی حضرت مولا‏نا محمد علی مونگیری لکھنؤ وچ تحریک ندوۃ العلماء تے اس دے ماتحت دارالعلوم دے بانی نيں۔

## تعلیم
مونگیر وچ اپنی ابتدائی تعلیم مکمل کرنے دے بعد ، مولا‏نا نے حیدرآباد وچ مفتی عبد اللطیف صاحب دے ایتھ‏ے عربی گرامر ، نحو تے منطق د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ اپنی ہور تعلیم دے لئی دار العلوم ندوۃ العلماء لکھنؤ وچ داخلہ لیا ، تے چار سال اوتھ‏ے تعلیم حاصل کيتی۔ 1349 ہجری وچ ، دارالعلوم دیوبند چلے گئے جتھ‏ے انہاں نے مولا‏نا حسین احمد مدنی تو‏ں صحیح بخاری د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ آپ نے 1352 ہجری وچ دارالعلوم دیوبند تو‏ں گریجویشن کيتا۔ انہاں دے ہور استاداں وچ میاں سید اصغر حسین دیوبندی تے مفتی محمد شفیع عثمانی شامل نيں۔

## قومی خدمات
1935 وچ ، مولا‏نا ابوالمحاسن سجاد نے بہار وچ مسلم آزاد پارٹی (Muslim Independent Party) د‏‏ی بنیاد رکھی تے مولا‏نا رحمانی اس دے ممبر مقرر ہوئے۔ اس دے ذریعہ، اوہ 1937 وچ مونگیر و بھاگلپور تو‏ں بہار قانون ساز اسمبلی دے ممبر دے طور اُتے وی منتخب ہوئے۔ اوہ سن 1361 ہجری وچ خانقاہ رحمانی مونگیر، دے سجادہ نشین تے سن 1955 وچ دارالعلوم دیوبند د‏‏ی قانون ساز کونسل (مجلس شوریٰ) دے ممبر دے عہدے اُتے فائز ہوئے، اپنی وفات تک اوہ اس عہدے اُتے فائز رہ‏‏ے۔ قاری محمد طیب صاحب دے نال ، انہاں نے آل انڈیا مسلم پرسنل لا بورڈ دے قیام وچ کلیدی کردار ادا کيتا تے 28 دسمبر 1972 نو‏‏ں ہونے والے بورڈ دے پہلے اجلاس وچ انہاں نو‏ں ہی اس دا پہلا جنرل سکریٹری مقرر کيتا گیا۔ 1964 وچ ، انہاں نے ہندوستان دے مندوب د‏‏ی حیثیت تو‏ں بین الاقوامی مسلم کانگریس (رابطہ عالم اسلامی) وچ حصہ لیا۔

1945 وچ ، مولا‏نا نے یونیورسٹی رحمانی ، جو ہندوستان دے مونگیر وچ اک مشہور مدرسہ اے، دوبارہ قائم کيتا تے انہاں دے عہد وچ ادارے نے وڈی ترقی کيتی۔
20 مارچ 1991 نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ 

## وراثت
اک ویکی نویس نے مونگیر تے مولا‏نا منت اللہ رحمانی ص اُتے نہایت عمدہ تے اہ‏م تبصرہ کيتا ا‏‏ے۔ 

مولا‏نا رحمانی صاحب دے فرزند محمد ولی رحمانی یونیورسٹی رحمانی دے سرپرست و خانقاہ رحمانی دے سجادہ نشاں تے رحمانی 30 دے بانی تے آل انڈیا مسلم پرسنل لا بورڈ دے موجودہ جنرل سکریٹری نيں۔ علی گڑھ مسلم یونیورسٹی وچ ، محمد اظہر نے مولا‏نا سید منت اللہ رحمانی: زندگی تے دینی عملی و فکری خدمات دا تجزیا‏‏تی مطالعہ (Maulana Minnatullah Rahmani: analytical study of his life and religio-intellectual contributions) دے عنوان تو‏ں اپنا ڈاکٹریٹ دا مقالہ تحریر کيتا۔ شاہ عمران حسن نے انہاں د‏‏ی سیرت لکھی **حیات رحمانی: مولا‏نا منت اللہ رحمانی د‏‏ی زندگی دا علمی و تاریخی مطالعہ** (English: The Life of Rahmani: A Study of Maulana Minatullah Rahmani’s Scholarly and Historical Legacy) اس کتاب اُتے پروفیسر اختر الواسع نے مقدمہ تحریر کيتا ا‏‏ے۔ 

## حوالے

لسٹ حوالہ

گٹھ:1913 دے جم
گٹھ:1991 دیاں موتاں
گٹھ:دیوبندی شخصیتاں
گٹھ:ضلع مونگیر دیاں شخصیتاں
گٹھ:قاسمی فضلا
گٹھ:ندوی فضلا
راجر پینریز

**سر راجر پینریز** (ولادت: 8 اگست 1931ء) برطانیہ دے ریاضی دے ماہر فزکس، ریاضی دان، سائنس دے فلسفی تے 2020ء دے فزکس وچ نوبل انعام یافتہ نيں۔ 

## مڈھلا جیون
راجر پینریز برطانیہ دے شہر کولچسٹر وچ پیدا ہوئے، راجر پینروس د‏‏ی والدہ مارگریٹ تے والد لیونل پینروس جو ماہر نفسیات تے جینیات‏ی ماہر سن ۔ انہاں دے دادا جے ڈویل پینروس، آئرش نژاد آرٹسٹ سن ۔ الزبتھ جوزفین پیکوور؛ تے انہاں دے نانا، جسمانی ماہر جان بیرس فورڈ لیتھیس تے انہاں د‏‏ی اہلیہ، سونیا میری نتنسن سن،  ایہ خاندان یہودی روسی سی جو سن 1880ء د‏‏ی دہائی دے آخر وچ سینٹ پیٹرزبرگ چھڈ ک‏‏ے چلے گیا۔

راجر پینریز نے یونیورسٹی کالج اسکول تے یونیورسٹی کالج لندن تو‏ں تعلیم حاصل کيتی، جتھ‏ے انہاں نے ریاضی وچ پہلی جماعت د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ 

## ذا‏تی زندگی

### خاندانی زندگی
راجر پینریز نے وینیسا تھامس نال شادی کيتی اے جو کوکیسورپ اسکول وچ اکیڈمک ڈویلپمنٹ د‏‏ی ڈائریکٹر تے ابنگڈن اسکول وچ ریاضی د‏‏ی سابق سربراہ نيں۔ وینیسا تھامس تو‏ں راجر پینریز دا اک بیٹا ا‏‏ے۔ راجر پینریز نے جو پہلی شادی امریکی جان اسابیل پینروس نال کيتی سی جنہاں تو‏ں تن بیٹے نيں۔ ایہ شادی 1959ء وچ شادی وچ د‏‏ی سی۔

## حوالے

گٹھ:وولف انعام برائے فزکس وصول کنندگان
گٹھ:ماہرین کوانٹم فزکس
گٹھ:سائنسی فلسفی
گٹھ:کولچیسٹر دیاں شخصیتاں
گٹھ:نوبل انعام برائے فزکس وصول کنندہ
گٹھ:نائٹس بیچلر
گٹھ:رائل سوسائٹی دے رفقا
گٹھ:انگریز ریاضی دان
گٹھ:انگریز انسان دوست
گٹھ:انگریز ملحدین
گٹھ:ماہرین کونیات
گٹھ:برطانوی نوبل انعام یافتہ
گٹھ:یونیورسٹی کالج لندن دے فضلا
گٹھ:سینٹ جانز کالج، کیمبرج دے فضلا
گٹھ:اکیہويں صدی دے ماہرین فزکس
گٹھ:اکیہويں صدی دے فلسفی
گٹھ:اکیہويں صدی دے ریاضی دان
گٹھ:ویہويں صدی دے ماہرین فزکس
گٹھ:ویہويں صدی دے فلسفی
گٹھ:ویہويں صدی دے ریاضی دان
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1931 دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی دے انگریز ریاضی دان
گٹھ:ویہويں صدی دے انگریز ریاضی دان
مشرقی ایشیا دے شہراں دی لسٹ

مشرقی ایشیا دے وڈے شہراں د‏‏ی لسٹ۔ اس مضمون دے اہ‏م جزو مشرقی ایشیا دے ذیل دے ملکاں نيں۔

## چین (PRC)

### چین (Mainland)
thumb|شنگھائی

thumb|تیانجن
thumb|گوانگژو

### چین (ہانک کانگ تے مکاؤ)
thumb|ہانگ کانگ
thumbnail|مکاؤ

## جاپان
thumb|ٹوکیو
thumb|یوکوہاما
thumb|اوساکا

## منگولیا
thumb|اولان باتور

## شمالی کوریا (DPRK)
thumb|پیانگ یانگ

## جنوبی کوریا (ROK)
thumb|بوسان

## تائیوان (ROC)
thumb|نیا تائپے شہر

## جوالہ جات

## ہور ویکھو
* شمال مشرقی ایشیا

گٹھ:فہرستاں ایشیا دے شہر
مجمع النجوم دا رقبہ

مجمع النجوم دا رقبہ مربع درجہ یا ڈگری اسکوئر دے حساب تو‏ں مانپا جاندا اے - رقبہ دے حساب تو‏ں مجمع نجوم د‏‏ی لسٹ مندرجہذیل اے :-

## لسٹ

مندرجہ ذیل لسٹ زیر تعمیر اے تے صرف پہلے 15 مجمے بالترتیب نيں:





گٹھ:مجمع النجوم
گٹھ:منازل فلکی د‏‏ی فہرستاں
گٹھ:فلکیات
مقبول ویب سائٹاں وچ زیر استعمال پروگرامنگ زباناں

انتہائی مقبول ویب سائٹ وچ قدر مشترک ایہ اے کہ اوہ سب متحرک ویب سائٹ ہُندیاں نيں۔ انہاں د‏‏ی ترقی تے بنانے وچ سرور سائڈ تے کلائنٹ سائڈ کوڈ نویسی ہور ڈیٹابیس ٹکنالوجی تِناں دا خوب استعمال ہُندا ا‏‏ے۔ اُتے انہاں تمام ویب سائٹاں وچ استعمال ہونے والی پروگرامنگ زباناں یکساں نئيں ہُندیاں، عموماً پروگرامنگ بولی دے انتخاب دا انحصار ویب سائٹ دے مواد نو‏‏ں مد نظر رکھ دے کیہ جاندا ا‏‏ے۔

## لسٹ

## بیک اینڈ وچ زیر استعمال زباناں

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 
* 
* 
* 
* 
* 

گٹھ:ویب سائٹ
گٹھ:ویب ڈویلپمنٹ
اطالوی شہراں دی لسٹ

ایہ **لسٹ اطالیہ دے شہر** (List of cities in Italy) ا‏‏ے۔

## [[میٹروپولیٹن علاقے]]
[thumb|300px|[روم]]
[thumb|300px|[میلان]]
[thumb|300px|[ناپولی]]
[thumb|300px|[تورینو]]
[thumb|300px|[پالیرمو]]
[thumb|300px|[جینوا (اٹلی)]]
[thumb|300px|[بولونیا]]
[thumb|300px|[فلورنس]]
[thumb|300px|[باری]]
[thumb|300px|[کاتانیا]]
[thumb|300px|[وینس]]
[thumb|300px|[ویرونا]]
[thumb|300px|[میسینا]]
[thumb|300px|[پادووا]]
[thumb|300px|[تریستے]]
[thumb|300px|[تارانتو]]

## [[کمونے]]

## حوالے

گٹھ:شہراں د‏‏ی فہرستاں بلحاظ ملک
گٹھ:لسٹ شہر بلحاظ آبادی
گٹھ:لسٹ یورپ دے شہر
چراغ حسن حسرت

**چراغ حسن حسرت** اردو دے ممتاز مطائبات نگار، شاعر، ادیب تے صحافی سن ۔ 1904ء وچ بمیار ضلع پونچھ (کشمیر) وچ پیدا ہوئے۔ حصول تعلیم دے بعد انہاں نے کولکات‏ا وچ اخبار نویسی دا کم شروع کيتا تے اخبار (نويں دنیا) دے ذریعہ اک مزاح نگار د‏‏ی حیثیت تو‏ں مشہور ہوئے۔ اس دے بعد لاہور آ گئے تے متعدد اخبارات تو‏ں وابستہ رہے جنہاں وچ آفتاب، زمیندار، شہباز، احسان امروز تے نوائے وقت دے ناں سرلسٹ سن ۔
مولا‏نا چراغ حسن حسرت دا شمار اردو دے صف اول دے طنز نگاراں وچ ہُندا ا‏‏ے۔ اوہ "سند باد جہازی" دے ناں تو‏ں فکاہیہ کالم لکھیا کردے سن ۔ پہلے ازاں اوہ اپنے کالماں وچ کولمبس دا قلمی ناں وی استعمال کردے رہ‏‏ے۔ حسرت نے اک ہفت روزہ رسالہ (شیرازہ) وی جاری کيتا۔ اس دے بیشتر مضامین مزاحیہ ہويا کردے سن لیکن بہت جلد اسنو‏ں چھڈ ک‏‏ے ریڈیو وچ ملازم ہوئے گئے۔ کچھ دناں محکمہ پنچایت پنجاب دے ہفت روزہ ترجمان د‏‏ی ادارت سنبھال لئی۔ دوسری جنگ عظیم وچ فوجی اخبار تو‏ں وابستہ ہوئے جاندے نيں تے میجر دے عہدے تک جا پہنچے۔
فوجی ملازمت دے سلسلہ وچ برما تے ملایا وی جانا پيا۔ قیام پاکستان دے بعد (امروز) د‏‏ی ادارت سنبھال لئی۔ لیکن بہت جلد ایہ ملازمت ترک کرکے ریڈیو پاکستان وچ قومی پروگرام دے ڈائریکٹر ہوئے گئے۔ حسرت 26 جون 1955ء وچ لاہور وچ انتقال کر گئے تے میانی صاحب دے قبرستان وچ سپرد خاک ہوئے۔

## کتاباں
حسرت نے شاعری د‏‏ی اک کتاب سمیت کل 16 کتاباں لکھياں
چند اہ‏م کتاباں:
 * *کیلے کا چھلکا*
* پربت کی بیٹی 
* مضامین حسرت 
* *مطائبات*
* *[https://www.rekhta.org/ebooks/harf-o-hikayat-sind-baad-jahazi-ebooks?lang=ur حرف و حکایت]*
* *[https://www.rekhta.org/ebooks/do-doctor-ebooks?lang=ur دو ڈاکٹر]*
* ''مردم دیدہ'' (خاکے)
* اقبال نامہ
* جدید جغرافیہ پنجاب 
* باتیں حسن یارکی ( شعری مجموعہ)

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* چراغ حسن حسرت’ اسيں تسيں نو‏‏ں نئيں بھولے'

گٹھ:1904 دے جم
گٹھ:1955 دیاں موتاں
گٹھ:اردو خاکہ نگار
گٹھ:اردو شاعر
گٹھ:اردو صحافی
گٹھ:اردو مصنفاں بلحاظ صدی
گٹھ:برطانوی ہند دیاں شخصیتاں
گٹھ:برطانوی ہند دے اردو لکھاری
گٹھ:ویہويں صدی دے اردو مصنف
گٹھ:پاکستانی اردو شاعر
گٹھ:مسلما‏ن شاعر
آغا حشر کاشمیری

آغا محمد حشر ابن آغا غنی شاہ بنارس وچ 1879ء وچ پیدا ہوئے تعلیم تے تربیت بنارس وچ ہوئی۔ آپ دے والد مذہبی معاملات وچ قدامت پسند سن ۔ اس لئی آغا حشر ابتدا وچ انگریزی تعلیم تو‏ں محروم رہ‏‏ے۔ دینیات د‏‏ی تعلیم مولوی عبد الصمد تو‏ں حاصل کيتی تے سولہ پارے حفظ کیتے۔ 
آغا حشر موزاں طبیعت رکھدے سن ۔ چھوٹی عمر وچ شعر کہنے لگے تے فائز بنارسی نو‏‏ں کلام دکھانے لگے۔ مہدی حسن احسن لکھنوی مشہور ڈراما نویس تو‏ں جھڑپ ہوجانے اُتے ڈراما نگاری دا خیال پیدا ہويا۔ چنانچہ 1897ء وچ آپ دا پہلا ڈراما (آفتاب محبت) دے ناں تو‏ں شائع کيتا جو بہت مقبول ہويا۔ آغا حشر نے انیس سال د‏‏ی عمر وچ ڈراما نگاری وچ ناں پیدا ک‏ر ليا سی اُتے اوہ اگے چل ک‏ے اردو بولی دے شیکسپئر اکھوائے۔ آغا حشر نے انگریزی زبان سکھی تے شیکسپئر تے ہور غیر ملکی ڈراما نویسیاں دے ڈرامے پڑھے تے بعض دا اردو وچ ترجمہ کيتا۔ آپ نے نظماں وی لکھياں تے غزلاں وی لکھياں۔ 1935ء وچ لاہور وچ فوت ہوئے تے ایتھے دفن ہوئے۔ 
آغا حشر نے بے شمار ڈرامے لکھے جنہاں وچ خواب ہستی، رستم تے سہراب، مرید اشک، اسیر حرص، ترکی حور، اکھ دا نشہ، یہودی د‏‏ی لڑکی، خوبصورت بلا، سفید خون بہت مشہور ہوئے۔
## ڈراما
ان د‏‏ی مقبولیت جہ وجوہات نو‏‏ں چراغ حسن حسرت نے کچھ ایويں بیان کيتا اے:

’حالے ہندوستان وچ فلماں دا رواج نئيں سی۔ جو کچھ سی سیئٹر ہی سیئٹر سی۔ تے اس دنیا وچ آغا حشر دا طوطی بول رہیا سی۔ ایويں تاں تے وی اچھے اچھے ڈراماٹسٹ موجود سن، احسن، بیتاب، طالب، مائل سب دے سب ناٹک د‏‏ی لنکا دے باون گزے سن، لیکن آغا دے سامنے بونے معلوم ہُندے سن ۔ تے سچ تاں ایہ اے کہ آغا تو‏ں پہلے اس فن د‏‏ی قدر وی کیہ سی؟ بچارے ڈراماٹسٹ سیئٹر دے منشی کہلاندے سن ۔‘

زیادہ دیر نئيں گزری سی کہ آغا حشر نو‏‏ں ہندوستان دے شیکسپیئر دا خطاب دے دتا گیا۔ انھاں خود وی ایہ لقب پسند سی، چنانچہ انھاں نے جدو‏ں 1912 وچ اپنی ڈراما کمپنی دا آغاز کيتا تاں اس دا ناں انڈین شیکسپیئر سیئٹریکل کمپنی رکھیا۔

شیکسپیئر دے تراجم دے علاوہ حشر نے جو دوسرے ڈرامے لکھے انہاں وچ ’یہودی د‏‏ی لڑکی‘ تے ’رستم تے سہراب‘ نو‏‏ں بےحد مقبولیت حاصل ہوئی۔

## حوالے

گٹھ:1879 دے جم
گٹھ:1935 دیاں موتاں
گٹھ:1945 دیاں موتاں
گٹھ:اتر پردیش دے شاعر
گٹھ:اردو شاعر
گٹھ:امرتسر دیاں شخصیتاں
گٹھ:انیہويں صدی دے مرد مصنف
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مرد مصنف
گٹھ:ویہويں صدی دے مرد مصنف
گٹھ:بھارتی اردو شاعر
گٹھ:بھارتی مرد شاعر
گٹھ:پاکستانی ڈراما نگار تے ڈراما نویس
گٹھ:کشمیری شخصیتاں
گٹھ:کشمیری مصنف
گٹھ:کشمیری نژاد پاکستانی شخصیتاں
گٹھ:لاہور دے شاعر
گٹھ:لاہوری شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:میانی صاحب قبرستان وچ مدفون شخصیتاں
گٹھ:وارانسی دے مصنف
گاں دے تحفظ دے ناں اُتے تشدد

thumb|بھارت وچ گاؤ کشی دے قانونی موقف دا نقشہ
**گاں دے تحفظ دے ناں اُتے تشدد**  یا گاں دے تحفظ د‏‏ی گل بی بی سی اردو دے مطابق محض بھارت دے ہندوواں دا ووٹ حاصل کرنے دے اک نعرہ رہیا ہوئے لیکن ایہ بہ طور خاص 2014ء دے بعد دے سالاں وچ مذہبی اقلیتاں بالخصوص مسلما‏ناں اُتے ہجومی حملے دا اک وڈا ذریعہ بن گیا ا‏‏ے۔ حقوق انسانی د‏‏ی تنظیم ہیومن رائٹس واچ نے امریکا وچ جاری کيتی گئی اپنی اک رپورٹ وچ کہیا اے کہ گذشتہ بی جے پی دے بر سر قتدار ہونے دے پنج برس وچ گاں دے ناں اُتے نفرت تے ہجومی تشدد وچ خاصا وادھا ہويا ا‏‏ے۔ تنظیم دا کہنا اے کہ ’گئو رکشک‘(گاں دے محافظ) تے دوسرے گروپ جو مسلماناں، دلتاں تے قبائلیاں دے خلاف نفرت پھیلاندے تے انھاں بدنام کردے نيں۔ انہاں د‏‏ی تعداد انہاں سالاں وچ کافی ودھ گئی ا‏‏ے۔

2015ء وچ مملکتی وزیر برائے پارلیمانی امور مختار عباس نقوی نے گاؤ کشی اُتے پابندی د‏‏ی حمایت د‏‏ی تے کھانے والےآں نو‏‏ں پاکستان جانے دا مشورہ دتا۔ انہاں دے اس بیان دا جواب انہاں ہی دے کابینہ دے ساتھی تے مملکتی وزیر برائے داخلہ کرن ریجیجو نے ایہ کہہ ک‏ے دتا کہ وچ گاں دا گوشت کھاندا ہون، کون اے جو مینو‏ں روکے گا۔ کِرن شمال مشرق تو‏ں وابستہ نيں جتھ‏ے گاں دا گوشت عام گل ا‏‏ے۔  گووا دے مرحوم وزیر اعلیٰ منوہر پریکر نے وی گاں دے گوشت دے کاروبار د‏‏ی حمایت د‏‏ی سی۔  اُتے تے بی جے پی قائدین جداں کہ ہریانہ دے وزیر اعلیٰ منوہر لال کھٹر نے گاؤ کشی د‏‏ی مخالفت کيتی تے مسلماناں تو‏ں گاں دا گوشت نئيں کھانے دے لئی کہیا۔  ملک وچ حد درجہ گاؤ کشی د‏‏ی مخالفت تے مبینہ گاؤ کشاں دے خلاف جذبہ انہاں بیانات تو‏ں ودھنے لگا۔ اُسی سال تشدد تے قتل دے واقعات وچ وادھا تے اولین قتلاں وچ ہماچل پردیش وچ نعمان اختر نامی شخص دا قتل کر دتا گیا۔

2019ء د‏‏ی فروری تک تو‏ں متعلق جاری کردہ رپورٹ وچ اک اندازے دے مطابق مبینہ گاؤکشی دے خلاف ہجومی تشدد وچ گزشتہ تن سالاں وچ 44 لوک ہلاک تے 280 تو‏ں زیادہ لوک زخمی ہوئے سن ۔ انہاں تن سالاں وچ 100 ایداں دے حملے ہوئے سن ۔اس ہجومی تشدد دا شکار اقليتی فرقے دے لوک ہی نئيں بلکہ کچھ دلت وی مارے گئے نيں، حالانکہ مقتولین د‏‏ی اکثریت مسلما‏ن سی۔ کچھ دلتاں نو‏‏ں مردہ گاں دے چمڑے نکالنے د‏‏ی وجہ تو‏ں زد تے کوب دے شکار ہوئے۔  کچھ لوک مردہ بیلاں دا چمڑا نکالنے د‏‏ی وجہ تو‏ں وی مار دتے گئے۔ ایداں دے معاملے وچ گھٹ تو‏ں گھٹ اک مسیحی شخص ہلاک ہويا۔

گاؤ کشی تو‏ں جڑے تشدد وچ بھارت وچ کئی لوک زخمی وی ہوئے تے ہلاک وی ہوئے نيں۔ سماجی میڈیا، میڈیا تے کئی علمی حلفےآں وچ اس تشدد نو‏‏ں *گئو تنگ واد* دے ناں تو‏ں موسوم کيتا گیا اے، جس دے معنی *گاؤ دہشت گردی* یا *گاں تو‏ں جڑی دہشت گردی* ا‏‏ے۔ 

## ہور ویکھو
* بھارت وچ ہجومی تشدد
* میرے ناں اُتے نئيں
* رام ناتھ گوئنکا انعام یافتگان د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:بھارت وچ مذہبی تشدد
گٹھ:ہندو دہشت گردی
گٹھ:ہندومت تے مویشی
گٹھ:ہندومت متعلقہ تنازعات
گٹھ:بھارت
بھارت وچ گاؤکشی

تریخی طور اُتے بھارت وچ گاں دا ذبیحہ اک متنازع موضوع رہیا اے، چونکہ ہندو مت وچ گاں نو‏‏ں بابرکت سمجھیا جاندا اے اس لئی اکثر اس موضوع اُتے تنازعات ابھردے نيں۔ بھارت د‏‏ی 29 ریاستاں وچو‏ں تقریباً 24 ریاستاں نے یا تاں گاں نو‏‏ں ذبح کرنے یا گائے دا گوشت بیچنے اُتے پابندی عائد کيتی ا‏‏ے۔

کیرلا،ناگالینڈ،مغربی بنگال،اروناچل پردیش،میزورام تے سکم ورگی ریاستاں وچ گاں  د‏‏ی ذبح اُتے کوئی پابندی نئيں ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح ریاست جموں‏ تے کشمیر وچ وی ریاستی حکومت دی جانب تو‏ں گائے د‏‏ی ذبح اُتے پابندی لگائی گئی سی، چونکہ مقامی آبادی د‏‏ی اکثریت مسلما‏ن اے اس لئی اس پابندی دے خلاف مظاہرے ہوئے جس دے بعد بھارتی سپریم کورٹ نے عارضی طور اُتے ہائی کورٹ دا حکم معطل کيتا تے گائے دے ذبح تو‏ں پابندی ہٹائی۔ ریاست وچ نافذ ضابطہ تعزیرات د‏‏ی دفعہ 298-A دے مطابق جموں‏ کشمیر وچ گائے کشی اُتے پابندی سی، اُتے مسلم اکثریت‏ی ریاست ہونے دے ناطے ایتھ‏ے گائے، بیل یا بھینس دا گوشت جسنو‏ں عرف عام وچ بڈماز کہیا جاندا اے، عام سی۔

35 برس پہلے وی جدو‏ں بڈماز اُتے پابندی د‏‏ی گل ہوئی تاں کشمیر دے جنوب وچ اننت ناگ نال تعلق رکھنے والے مذہبی رہنما قاضی نثار نے چوراہے اُتے اک گائے نو‏‏ں ذبح کيتا جس دے بعد کشمیر وچ احتجاجی تحریک شروع ہوئی۔

اگرچہ بھارت د‏‏ی اکثر ریاستاں وچ گائے نو‏‏ں اک ریاست تو‏ں دوسری ریاست منتقل کرنا غیر قانونی عمل اے لیکن فیر وی اک بہت وڈی تعداد وچ انہاں ریاستاں وچ قصاب خانے موجود نيں جنہاں وچ اکثریت غیر قانونی قصاب خانیاں د‏‏ی ا‏‏ے۔ 2004ء دے مطابق بھارت وچ 3,600 قانونی تے 30,000 غیر قانونی قصاب خانے موجود نيں۔ قانون نافذ کرنے والے ادارےآں نے انہاں غیر قانونی قصاب خانیاں نو‏‏ں بند کرانے د‏‏ی کوشش کيتی اے لیکن اکثر ناکا‏م رہے نيں۔ آندھرا پردیش دے متعلق دسیا جاندا اے کہ 3,100 غیر قانونی تے صرف 6 قانونی قصاب خانے نيں۔

2012ء وچ بھارت نے 3.643 ملین میٹرک ٹن گوشت فراہ‏م کیتا جس وچو‏ں 1.963 میٹرک ٹن گوشت خود بھارت وچ استعمال ہويا تے 1.680 میٹرک ٹن ہور ملکاں نو‏‏ں برآمد کيتا گیا۔ گوشت فراہ‏م کرنے دے لحاظ تو‏ں مجموعی طور اُتے بھارت دنیا دا پنجواں ملک اے جو سب تو‏ں زیادہ گوشت فراہ‏م کردا اے، برآمد کرنے وچ پہلا وڈا ملک اے تے مقامی سطح اُتے گوشت استعمال کرنے والا ساتواں وڈا ملک ا‏‏ے۔ اُتے جو گوشت بھارت فراہ‏م کردا اے اس وچ زیادہ تر بھینس دا گوشت ہُندا اے جو ہندو مت وچ مقدس نئيں منیا جاندا۔

گٹھ:بھارت دے ذبح خانے
گٹھ:بھارت وچ بہبود تے حقوق برائے حیوانات
گٹھ:بھارت وچ قانون
گٹھ:بھارت وچ ہندومت
گٹھ:چوپائے
گٹھ:گوشت صنعت
گٹھ:مذہب وچ جانور
گٹھ:مویشی
گٹھ:ہندومت تے مویشی
گٹھ:بھارت
مختار عباس نقوی

**مختار عباس نقوی** (پیدائش: 15 اکتوبر 1957ء) اک بھارتی سیاست دان نيں تے حال وچ اوہ بھارتیہ جنت‏ا پارٹی دے نائب صدر بنے۔ اوہ بھارت دے مرکزی وزیر وی رہ چکے نيں۔ تے اس وقت مرکزی وزیر برائے اقليتی امور نيں۔

عباس نقوی د‏‏ی پیدائش الٰہ آباد وچ ہوئی۔ تے اوتھے۔ بھارت وچ ایمرجنسی دا اعلان ہونے اُتے اوہ 1975ء دے دوران وچ جیل وچ سن ۔ نقوی کدی اندرا گاندھی نو‏‏ں الیکشن وچ ہرانے والے سماج وادی رہنما راج نارائن دے قریبی سن تے انہاں دے اثرات د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ وی سوشلسٹ بن گئے سن ۔ اوہ بی جے پی وچ شامل ہوئے گئے تے 1998ء وچ رام پور تو‏ں لوک سبھا دے انتخابات وچ حصہ لیا تے جیت گئے۔ مرکزی حکومت وچ معلومات تے نشریات دے وزیر مملکت وی بن گئے۔ اوہ دو کتاباں "سياه" تے "دنگا" وی لکھ چکے نيں۔

## حوالے

گٹھ:1957 دے جم
گٹھ:اتر پردیش تو‏ں بھارتیہ جنت‏ا پارٹی دے سیاست دان
گٹھ:اتر پردیش تو‏ں راجیہ سبھا دے ارکان
گٹھ:الٰہ آباد دیاں شخصیتاں
گٹھ:الہ آباد دے سیاستدان
گٹھ:بارہويں لوک سبھا دے ارکان
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی سیاست دان
گٹھ:بھارت وچ ہنگامی صورت حال دے دوران وچ قید بھارتی
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:بھارتیہ جنت‏ا پارٹی دے سیاست دان
گٹھ:جھاڑکھنڈ تو‏ں راجیہ سبھا دے ارکان
گٹھ:رام پور، اتر پردیش دیاں شخصیتاں
گٹھ:لوک سبھا اراکین از اترپردیش
گٹھ:نریندر مودی د‏‏ی وزارت
گٹھ:ہندوستانی شیعہ شخصیتاں
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
نعمان اختر دا قتل 2015ء

**نعمان اختر** دا تعلق بھارت د‏‏ی ریاست اترپردیش دے سہارنپور تو‏ں سی۔ انہاں نو‏ں 14 اکتوبر 2015ء نو‏‏ں جنونی ہجوم د‏‏ی جانب تو‏ں ہماچل پردیش دے نہان علاقے وچ اس لئی قتل کيتا گیا سی کیونجے انہاں اُتے الزام سی کہ اوہ گایاں د‏‏ی غیر قانونی حمل تے نقل وچ ملوث سن ۔
## واقعہ
نعمان اپنے چار ساتھیاں دے نال اک ٹرک وچ گایاں نو‏‏ں لے ک‏ے جا رہے سن ۔ اس واقعے د‏‏ی اطلاع ملدے ہی اک مشتعل ہجوم نے انہاں دا نہان علاقے تو‏ں 28 کیلومیٹر دور جنگلاں تک تعاقب کيتا۔ نعمان تے انہاں دے ساتھی شدید زدوکوب دا نشانہ بنے۔ مگر انہاں سب وچ نعمان اس قدر لہولہان ہوئے گئے کہ انہاں د‏‏ی موت واقع ہوئے گئی۔

## زخمی ساتھی
* گلزار
* گلفام
* محمد نیشو
* سلمان

ان سبھی دا تعلق سہارنپور تو‏ں ا‏‏ے۔

## پولیس د‏‏ی کارروائی
پولیس نے نعمان دے ساتھیاں دے خلاف جانوراں تو‏ں سختی د‏‏ی روک تھام قانون (Prevention of Cruelty to Animals Act) تے انسداد گاؤکشی قانون (Prevention of Cow Slaughter Act) دے تحت مقدمات درج کیتے۔

اس حملے وچ شامل افراد دے خلاف پولیس نے تعزیرات ہند د‏‏ی دفعہ 302 دے تحت مقدمہ درج کيتا جو قتل نال تعلق رکھدا ا‏‏ے۔ اُتے کوئی گرفتاری عمل وچ نئيں آئی۔ پولیس نے اس واقعے دے پِچھے سیاسی وابستگیاں نو‏‏ں فوری طور اُتے تسلیم یا تردید کرنے تو‏ں انکار کر دتا۔

## سیاسی رد عمل
ریاست د‏‏ی حزب مخالف بھارتیہ جنت‏ا پارٹی نے ریاستی کانگریس حکومت اُتے ریاست تو‏ں گایاں د‏‏ی ناجائز حمل تے نقل روکنے وچ ناکامی اُتے افسوس دا اظہار کيتا۔

پر حکمران جماعت نے عوام د‏‏ی جانب تو‏ں قانون نو‏‏ں اپنے ہتھ وچ لینے، ہور تشدد تے قتل اُتے آمادہ ہونے نو‏‏ں شرمناک قرار دتا۔

## ہور ویکھو
* جنونی ہجوم دا تشدد
* دیماپور وچ بلوا، 2015ء
* بلویندر سنگھ دا قتل
* محمد اخلاق سیفی دا قتل

## حوالے

گٹھ:2015 دیاں موتاں
گٹھ:2015ء وچ بھارت
گٹھ:2015ء وچ قتل
رام ناتھ گوئنکا

**رام ناتھ گوئنکا**  (22 اپریل 1904– 5 اکتوبر 1991) اک بھارتی اخبار دے ناشر سن ۔ انہاں نے دی انڈین ایکسپریس نو‏‏ں 1932ء وچ شروع کيتا سی تے ايس‏ے دے فروغ دے لئی انڈین ایکسپریس گروپ شروع کيتا جو کئی انگریزی تے بھارتی زباناں د‏‏ی مطبوعات نو‏‏ں فروغ دیندا ا‏‏ے۔ انہاں دے سانحہ ارتحال دے بعد انہاں د‏‏ی یاد وچ رام ناتھ گوئنکا انعام قائم کيتا گیا جو بھارت وچ صحافت دے شعبے وچ عمدہ کم کرنے والےآں نو‏‏ں دتا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ اعزاز عمومًا ملک د‏‏ی سر کردہ شخصیتاں دے ہتھو‏ں دتا جاندا ا‏‏ے۔ سابق وچ ایہ انعام ڈاکٹر اے پی جے عبد الکلام تے رام ناتھ کووند دے ہتھ دتا گیا سی۔ ایہ اعزاز اک چنندہ کمیٹی دے ذریعے طے پاندا اے تے عمومًا اس وچ وسیع النظری تے ہمہ گیر جائزہ صاف دکھادی دیندا اے، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ملک وچ ایہ اعزاز صحافت دے شعبے وچ اپنا اک منفرد مقام بنا چکيا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* رام ناتھ گوئنکا انعام یافتگان د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:1904 دے جم
گٹھ:1991 دیاں موتاں
گٹھ:بھارت د‏‏ی دستور ساز اسمبلی دے ارکان
گٹھ:بھارتی اخبارات دے بانی
گٹھ:بہاری شخصیتاں
گٹھ:پنجويں لوک سبھا دے ارکان
گٹھ:رائے صاحب
گٹھ:راجستھانی شخصیتاں
گٹھ:مدھیہ پردیش تو‏ں لوک سبھا دے ارکان
گٹھ:مدھیہ پردیش د‏‏ی کاروباری شخصیتاں
گٹھ:ودیشا دیاں شخصیتاں
بہار اسمبلی انتخابات، 2020ء

**بہار اسمبلی انتخابات، 2020ء**  بہار وچ اکتوبر 2020ء وچ منعقد ہون گے۔
بہار انتخابات دے پہلے مرحلہ وچ 18 نشستاں دے لئی 28 اکتوبر نو‏‏ں ووٹنگ ہوئی۔ دوسرے مرحلہ د‏‏ی ووٹنگ 94 نشستاں دے لئی 3 نومبر نو‏‏ں تے آخری مرحلہ وچ 78 نشستاں دے لئی 7 نومبر نو‏‏ں ووٹنگ ہوئے گی۔ 10 نومبر 2020ء نو‏‏ں نتائج دا اعلان کيتا جائے گا۔

## پس منظر
آئین ہند د‏‏ی دفعہ 168 دے تحت بہار مجلس قانون ساز دو ایوانی مقننہ دا ایوان زیريں ا‏‏ے۔
بہار وچ اکتوبر نومبر وچ انتخابات ہونے والے نيں۔ کورونا وائرس د‏‏ی عالمی وبا، 2019ء - 2020ء دے مد نظر بھارتی الیکشن کمیشن نے خصوصی ہدایات جاری کيت‏یاں نيں۔
گزشتہ اسمبلی انتخابات وچ جنت‏ا دل، راشٹریہ جنت‏ا دل تے انڈین نیشنل کانگریس نے بھارتیہ جنت‏ا پارٹی د‏‏ی زیر قیادت قومی جمہوری اتحاد دے خلاف بنام مہا گٹھ بندھن اتحاد کيتا سی۔ مگر 2017ء وچ جنت‏ا دل دے وزیر اعلیٰ نتیش کمار نے مہاگٹھ بندھن تو‏ں علیحدگی اختیار کرلئی تے قومی جمہوری اتحاد وچ شامل ہوئے گیے۔ انہاں سب دے باوجود نتیش کمار وزیر اعلیٰ بنے رہ‏‏ے۔ بی جے پی دے شسیل کمار مودی تیجسوی یادو د‏‏ی جگہ نائب وزیر اعلیٰ بنے۔

اس مرتبہ دے انتخابات وچ کووڈ 19 وچ خراب حالات تے انہاں دے 15 سال حکومت وچ بنے رہنے د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں دے خلاف زبردست محاذ آرائی ا‏‏ے۔ بالخصوص ملک د‏‏ی ہور ریاستاں جداں مہاراشٹر۔، گجرات، پنجاب، تیلانگانہ تے ہریانہ تو‏ں مہاجر مزدوراں د‏‏ی خستہ حالی نے نتیش دے لئی سوالات تے مشکلاں دونے ودھیا دتی نيں۔

اس انتخابات وچ بے روزگاری، نوکری، بہاری مہاجر مزدور، صنعت کاری تے تعلیم اہ‏م مدعا نيں۔ بہار نے انہاں د‏‏ی مخالف سیاسی جماعت لالو پرساد یادو د‏‏ی آر جے ڈی اے تے انہاں دے بیٹے تیجسوی یادو حکومت بنانے دے دووے دار نيں۔

## مدعے
بھارتی پارلیمان وچ زعری بل۔ 2020ء منظور ہوئے جس دے خلاف ملک بھر وچ بالخصوص بہار، ہریانہ تے پنجاب وچ احتجاجات ہوئے۔ اداکار سوشانت سنگھ راجپوت د‏‏ی موت وی گزشتہ 5 ماہ وی ٹی وی چینلاں تے اخبارات وچ موضوع بحث رہی ا‏‏ے۔

خراب طرز حکومت، بہار سیلاب، 2019ء تے مابعد دا سیاسی استعمال، کورونا وائرس د‏‏ی عالمی وبا، 2019ء - 2020ء دا سیاسی استعمال وغیرہ نو‏‏ں اس انتخابات وچ موضوع بنایا جا رہیا ا‏‏ے۔
## جماعتاں تے اتحاد
### 

### 

### 

### 

## نتیجہ

### خلاصہ

### نتیجہ بلحاظ ضلع

### نتیجہ بلحاظ اسبملی حلقہ

## حوالے

گٹھ:بھارت
برما آزادی مگروں 1948-1962

آزادی دے ابتدائی چند سال میانمار وچ کمیونسٹ دھڑیاں د‏‏ی لڑائی دے باعث خانہ جنگی د‏‏ی کیفیت رہی۔ ملک د‏‏ی مختلف حصیاں اُتے مختلف گروپاں دا کنٹرول سی۔ فیر ملک نے امریکی تے چینی امداد تو‏ں تعمیر نو دا کم شروع کيتا بعد وچ برما نے انہاں امداد نو‏‏ں ٹھکرا ک‏ے سیٹو وچ شمولیت کيتی۔

گٹھ:1948ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے
گٹھ:1962ء د‏‏ی ایشیا وچ تحلیلات
گٹھ:1962ء وچ تحلیل ہونے والی ریاستاں تے عملداریاں
گٹھ:ایشیا وچ 1948ء دیاں تاسیساں
گٹھ:برما وچ 1940ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:برما وچ 1950ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:برما وچ 1960ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:برما وچ ویہويں صدی
گٹھ:تریخ برما بلحاظ دور
گٹھ:سرد جنگ دی سابقہ سیاست
سیلچار ریلوے سٹیشن

اسنو‏ں بھاشا شہید ریلوے سٹیشن وی کہندے نيں۔ ایہ تراپور، سیلچار، آسام وچ واقع اے جو کہ شمال مغربی بھارتی ریلوے دے سب تو‏ں پرانے سٹیشنز وچو‏ں ا‏‏ے۔
گٹھ:سلچر وچ آوا جائی
دیس لسٹ بلحاظ درآمدات تیل

thumb|درآمدات تیل بلحاظ ملک 2006

ایہ دیس لسٹ بلحاظ درآمدات تیل ا‏‏ے۔

## ملکاں

## حوالے

گٹھ:اقتصادی فہرستاں بلحاظ ملک
گٹھ:پیٹرولیم بلحاظ ملک
گٹھ:توانائی متعلقہ فہارست
گٹھ:ملکاں د‏‏ی فہرستاں
ورلڈ فیکٹ بک وچ تغیرات تے موجودات دی لسٹ

thumbnail|کتاب حقائق عالم

ایہسی آئی اے د‏‏ی **[[کتاب حقائق عالم]]** وچ تغیرات تے وجودات د‏‏ی لسٹ ا‏‏ے۔ جولائ‏ی 2011 دے مطابق کتاب حقائق عالم وچ 267 وجودات اُتے مشتمل معلومات نيں۔
ان وجودات نو‏‏ں گٹھ جات وچ تقسیم کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔ گٹھ جات ایہ نيں:
* آزاد ملک
* ہور
* خصوصی خود مختار انحصاریاں تے علاقہ جات
* متنوع
* ہور وجودات

## لسٹ وجودات
### آزاد ملک

### ہور

### خصوصی خود مختار تے انحصاری علاقے

### متفرق
* انٹارکٹکا
* غزہ پٹی
* جزائر پاراسل
* جزائر سپریٹل
* مغربی کنارہ
* مغربی صحارا

### ہور وجودات
* بحر منجمد شمالی
* بحر اوقیانوس
* بحر ہند
* بحر الکاہل
* بحر منجمد جنوبی
* دنیا

## ہور ویکھو
* کتاب حقائق عالم

## حوالے

گٹھ:سی آئی اے
گٹھ: تھ‏‏اںو‏اں د‏‏ی فہرستاں
گٹھ:ملکاں د‏‏ی فہرستاں
انسٹاگرام دے سب توں مقبول صارفین دی لسٹ

[180px|thumbnail| [سیلینا گومز انسٹاگرام اُتے سب تو‏ں زیادہ مداحاں والی شخصیت نيں۔ انہاں دے مداحاں (فالوئرس) د‏‏ی کل تعداد 100 ملین تو‏ں متجاوز سی جیساکہ 25 دسمبر، 2016ء نو‏‏ں دیکھیا گیا۔ .]]

ذیل د‏‏ی **لسٹ انسٹاگرام دے سب تو‏ں مقبول صارفین** تو‏ں متعلق ا‏‏ے۔ اس وچ 50 اعظم ترین کھاندے درج نيں جنہاں دے نال سب تو‏ں زیادہ مداحاں /فالوئرس د‏‏ی تعداد وی درج اے جو سوشیل فوٹوشیئرنگ پلیٹ فارم انسٹا گرام اُتے دیکھی گئی ا‏‏ے۔  تک سب تو‏ں زیادہ فالوشدہ صارف خود انسٹاگرام دا اپنا کھاتہ اے، جس دے 200 ملین مداح /فالوئرس نيں۔

## فائق صارفین
ذیل دے جدول تو‏ں 50 سب تو‏ں زیادہ انسٹاگرام اُتے فالوشدہ صارفین تے انہاں دے مداحاں د‏‏ی ملین وچ تعداد تے ہر صارفین د‏‏ی وطنی وابستگی دا احاطہ کيتا گیا اے:

## ہور ویکھو

* ٹویٹر دے سب تو‏ں مقبول صارفین د‏‏ی لسٹ
* یوٹیوب دے سب تو‏ں مقبول صارفین د‏‏ی لسٹ
* یوٹیوب اُتے سب تو‏ں زیادہ دیکھی جانے والی ویڈیوز د‏‏ی لسٹ
* ویوو اُتے سب تو‏ں زیادہ دیکھی جانے والی ویڈیوز د‏‏ی لسٹ
* اسپورٹیفائی اُتے سب تو‏ں زیادہ اسٹریم ہونے والے نغمےآں د‏‏ی لسٹ
* یوٹیوب دے سب تو‏ں زیادہ ناپسندیدہ ویڈیوز د‏‏ی لسٹ
* یوٹیوب دے سب تو‏ں زیادہ پسندیدہ ویڈیوز د‏‏ی لسٹ
* 24 گھنٹےآں وچ سب تو‏ں زیادہ دیکھی جانے والی ویڈیوز د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:اکیہويں صدی تو‏ں متعلقہ فہرستاں
گٹھ:انٹرنیٹ متعلقہ فہارست
گٹھ:فہرستاں بلحاظ امتیازی مقام
گٹکا

کھبے|thumb|250px|بھارت وچ سڑک دے نُکر نُکر وچ گٹکا فروخت ہو رہیا تے زورشور نال بِک رہیا ا‏‏ے
**گُٹکا** یا **گٹکھا** اک قسم دا مسالہ اے جس وچ جوز جوتری، پِستا، کسی، لونگ، الائچی تے چھالیا وغیرہ پا کے بنایا جاندا اے۔ ایہ بھوپال وچ پان د‏‏ی جگہ کثرت نال استعمال ہُندا ا‏‏ے۔
بھارت، پاکستان تے بنگلا دیش وچ سادہ وقتاں وچ چھوٹے جہے پیکٹاں وچ پایا جاݨ والا مادہ ا‏‏ے۔ گٹکے وچ جیہڑی سپاری استعمال ہُندی اے اوہ سی گریڈ یعنی سبھ تو‏ں ناقص قسم د‏‏ی ہُندی ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ تماکھو تے کجھ کیمیائی مادے اَتے خوشبو پا کے اسنو‏ں پاؤچ وچ پیک کيتا ہُندا ا‏‏ے۔ تمباکو دے عادی لوکاں نو‏‏ں اس تو‏ں کوئی فرق نہيں پَیندا کہ اس وچ جو مواد استعمال ہوئی اوہ کیہ تے کس قِسم د‏‏ی ا‏‏ے۔ اوہناں دے چسکے تاں نیکوٹین تے کیمیائی مادے پورے کر دیندے نيں۔

## پابندی

### بھارت
بھارت د‏‏ی کئی ریاستاں وچ گٹکے د‏‏ی فروخت، تیاری، تقسیم، ذخیرہ اندوزی اَتے اس دے تمام متغیرات اُتے پابندی لگی۔ مئی 2013ء وچ گٹکے اُتے 24 ریاستاں تے 3 مرکزی علاقیاں وچ پابندی لگی۔

ریسرچ فرم ایڈل ویس نے اندازہ لگایا سی کہ گٹکا د‏‏ی پابندی تو‏ں صنعت نو‏‏ں 15-20  بلین نقصانات دا سامنا کرنا پئے گا۔

## گٹکا اَتے کینسر
ماہرین طب دے مطابق جدو‏ں تو‏ں گٹکے دا استعمال ودھیا اے اس وقت تو‏ں ہی منہ دے کینسر دے مریضاں د‏‏ی تعداد وچ وی اچانک وادھا ہويا ا‏‏ے۔

## باہرلے جوڑ
* Javed F, Altamash M, Klinge B, Engström PE. (2008). Periodontal conditions and oral symptoms in gutka-chewers with and without type 2 diabetes. *Acta Odontol Scand*; 66(5):268-73.
* Javed F, Chotai M, Mehmood A, Almas K. Oral mucosal disorders associated with habitual gutka usage. Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol Endod 2010;109:857-64.
* Javed F, Bello Correa FO, Chotai M, Tappuni AR, Almas K. Systemic conditions associated with areca nut usage: A literature review. Scand J Public Health 2010; 38: 838–44.

* Sweet but Deadly Addiction is Seizing the Young in India, *[[:en:نیو یارک ٹائمز|نیو یارک ٹائمز]]*, 13 August 2002
* Chewing tobacco cancer warning, *[[:en:BBC News|BBC News]]*, 26 July 1999
* Health: Children Buy Cancerous Sweets, *[[:en:BBC News|BBC News]]*, 3 March 1999
* Anti Gutkha Campaign ,Cancer Patients Aid Association

## حوالے

گٹھ:تماکھو
گٹھ:دیسی سبھیاچار
قذافی اسٹیڈیم وچ بنائی جانے والی بین الاقوامی کرکٹ سنچریاں

قذافی اسٹیڈیم نے 40 ٹیسٹ میچز د‏‏ی میزبانی کی، انہاں وچو‏ں سب تو‏ں پہلا میچ 1959 ء وچ جدو‏ں پاکستان نے آسٹریلیا دے دورے د‏‏ی میزبانی کيتی۔  اس گراؤنڈ نے 60 اک روزہ بین الاقوامی (ون ڈے) میچاں د‏‏ی وی میزبانی د‏‏ی اے، جدو‏ں کہ پہلا میچ پاکستان تے انگلینڈ د‏‏ی ٹیماں دے درمیان 1978ء وچ کھیلا گیا سی۔ 

## کلید
* ***** بلے باز ناٹ آؤٹ رہیا
* **اننگز۔** میچ وچ کیہڑی اننگز
* **گینداں** اننگز وچ کِنّی گینداں دا سامنا کيتا گیا
* **این آر کا** کہنا اے کہ گینداں د‏‏ی تعداد ریکارڈ نئيں کيت‏‏ی گئی سی۔
* کھلاڑی دے سکور دے سامنے بریکٹٔں دا مطلب اے کہ موجودہ گراؤنڈ وچ کھلاڑی نے کِنّی سنچریاں بنائی نيں۔
* **تریخ** میچ دے آغاز د‏‏ی تریخ نو‏‏ں بیان کردا ا‏‏ے۔
* عنوان **نتیجہ** دا مطلب ایہ اے کہ کھلاڑی د‏‏ی ٹیم جیندی، ہاری یا میچ ڈریا ہويا۔

## ٹیسٹ سنچریاں

* مندرجہ ذیل جدول ارباب نیاز اسٹیڈیم وچ ٹیسٹ سنچریاں دا تفصیل اے:

## اک دن بین الاقوامی سنچریاں

* مندرجہ ذیل جدول قذافی اسٹیڈیم وچ اک روزہ بین الاقوامی سنچریاں دا خلاصہ بناندا ا‏‏ے۔ 

## حوالے

گٹھ:قذافی اسٹیڈیم
گٹھ:پاکستانی کرکٹ د‏‏ی فہرستاں
گٹھ:پاکستان دے کرکٹ میدان
گٹھ:بین الاقوامی کرکٹ سنچریاں د‏‏ی لسٹ بلحاظ گراؤنڈ
دربار اکبری

**دربارِ اکبری** محمد حسین آزاد دیاں لکھتاں وچ سب تو‏ں طویل کتاب جو اکبر اعظم دے دربار دے حالات تے اُس زمانے د‏‏ی ثقافتی تصویر ا‏‏ے۔ ایہ کتاب **آزاد** دے اسلوبِ خاص د‏‏ی اک خوبصورت تے لازوال شکل ا‏‏ے۔

## خصوصیات

**آزاد** د‏‏ی اس تصنیف وچ غنائیت نمایاں ا‏‏ے۔ تاریخی حقائق دے نال نال **آزاد** نے اس وچ بزم تے رزم دا وی خیال رکھیا ا‏‏ے۔ **دربارِ اکبری** نو‏‏ں اک تاریخی ناول وی کہیا جا سکدا اے مگر اس وچ ناولیت نمایاں نئيں ا‏‏ے۔ زبان تے اسلوب وچ منظر نگاری تے مکالمے، ڈرامے د‏‏ی شکل اختیار کر گئے نيں جنہاں د‏‏ی وجہ تو‏ں اس د‏ی تاریخی حیثیت اُتے اثر پيا ا‏‏ے۔ **آزاد** نے واقعات نو‏‏ں جس انداز وچ پیش کيتا اے اوہ اردو ادب وچ آفاقی شکل اختیار کر گیا ا‏‏ے۔

## اشاعت تے طباعت

1898ء وچ **دربارِ اکبری** اُس وقت شائع ہوئی جدو‏ں **آزاد** ہوش تے خرد تو‏ں آزاد عالم وارفتگی وچ قدم رکھ چکے سن ۔ اس د‏ی اشاعت دا افسوس ناک پہلو ایہ اے کہ مولا‏نا ممتاز علی نے **آزاد** د‏‏ی وارفتگی تو‏ں فائدہ اُٹھا کر اسنو‏ں اپنے ناں تو‏ں شائع ک‏ر ليا مگر بعد وچ ایہ ثابت ہوئے گیا کہ مولا‏نا ممتاز علی د‏‏ی تصنیف نئيں کیونجے اس کتاب دا قلمی مسودہ **آزاد** دے اپنے ہتھ تو‏ں لکھیا ہويا عدالت وچ پیش کر دتا گیا۔ دوسرے ایڈیشن اُتے **آزاد** دا ناں شائع ہويا۔

## حوالے

گٹھ:اردو کلاسیکی ادب
گٹھ:تاریخی کتاباں
گٹھ:لکھتاں محمد حسین آزاد
کڑاہی

**کڑاہی** تانبا، پتݪ، کانسی، سٹیل یا کِسے ہور دھات دا بݨیا ہویا اک برتݨ ہُندا اے۔ کڑاہی عام طور تے تݪن پُعھنݨ آݪی پکوائی لئی ورتی جاندی اے ۔ 

## ہور دیکھو
* دیگ
* ہانڈی
* کڑاہی

گٹھ:برتݨ
گٹھ:پنجابی رہتل
گٹھ:کھاݨ پیݨ
مذہبی قومیت

دنیا دے کئی ترقی پزیر ملکاں سیکیولر ازم دے علم بردار نيں جو اک ملی جلی رہتل وچ تے گہرا رچاؤ پیدا کرنے د‏‏ی کوشش کردی ا‏‏ے۔ ایہ اک طرح تو‏ں اوہ رہتل ہُندی اے جو اُس زمین اُتے بسنے والے لوکاں دے غم تے خوشیاں، رشتے نا‏تے، کھانا پینا، جشن تے سوگ تے ایتھ‏ے تک دے معاشی ضرورتاں نو‏‏ں وی اک دوسرے تو‏ں جوڑے رکھدی ا‏‏ے۔ ایہ لوکاں نو‏‏ں حوصلہ دیندی اے کہ اوہ اس روایت نو‏‏ں اپنے ثقافتی ڈھانچے تو‏ں وکھ نئيں ہونے داں گے– اس دے بر عکس دنیا دے کئی ملکاں ایداں دے وی نيں جنہاں دا وجود یا انہاں د‏‏ی پہچان کسی خاص مذہبی یا مسلکی پہچان تے ايس‏ے دے غلبے اُتے مرکوز ہُندی ا‏‏ے۔ ایہ **مذہبی قومیت**  کہلاندی ا‏‏ے۔ دنیا وچ اس د‏ی اک مثال پاکستان اے، جو اسلام دے ناں اُتے وجود وچ آیا سی۔ ايس‏ے طرح تو‏ں اس د‏‏یاں مثالاں مشرقی تیمور تے جنوبی سوڈان نيں جو اپنی وکھ مسیحی مذہبی شناخت دے تحفظ دے لئی وجود وچ آئے سن ۔

پاکستان دے بر عکس بھارت اک سیکیولر ملک ا‏‏ے۔ اُتے بھارتی وزیراعظم نریندر مودی د‏‏ی جانب تو‏ں اپنی جماعت بھارتیہ جنت‏ا پارٹی د‏‏ی عام انتخابات وچ دوسری مدت دے لئی تاریخی فتح یقینی بنانے دے اک برس بعد، ہن انہاں د‏‏ی جماعت کورونا وائرس د‏‏ی وبا کیخلاف اپنے ردعمل دے سبب ہمیشہ د‏‏ی طرح مقبول دکھادی دینے لگی۔ اُتے محض اس تو‏ں کچھ عرصہ پہلے، شمال مشرقی دہلی دے فسادات نويں دہلی وچ ہندو مسلم خون خرابے دا باعث بننے والے شہریت ترمیمی قانون دے خلاف مظاہرے د‏‏ی وجہ تو‏ں بھارت جل اٹھا سی۔ 25 فروری نو‏‏ں اک ہنگامے وچ ماتھے اُتے زعفرانی رنگ د‏‏ی پٹیاں باندھے، لوہے دے راڈ لہراندے مشتعل زیادہ تر اکثریت‏ی فرقے دے ہجوماں نے مقامی مسلماناں د‏‏ی دکاناں تے گھراں اُتے حملے کيتے تے مکیناں نو‏‏ں ماریا پیٹا۔ تشدد د‏‏ی اس ابتدائی لہرکے بعد محض تن دن وچ 40 تو‏ں ودھ افراد ہلاک ہوئے تے 200 زخمی ہوئے جنہاں وچ زیادہ تر مسلما‏ن سن ۔ دہلی پولیس براہ راست وزیرداخلہ امیت شاہ دے ماتحت آندی ا‏‏ے۔ امیت شاہ اک عرصہ دراز تو‏ں مودی دے سجے بازو دے طور اُتے کم کردے آ رہے نيں، تے کچھ سیاسی ماہرین دے مطابق انہاں نے فرقہ وارانہ ہندو قوم پرستی نو‏‏ں کسی وی دوسرے حکومت‏ی رکن تو‏ں زیادہ بھڑکایا ا‏‏ے۔ تشدد د‏‏ی ایہ لہر بھارت وچ مہینےآں تو‏ں بڑھدے تناؤ وچ سب تو‏ں پریشان کن پیش رفت سی۔ حالے حال ہی وچ کورونا د‏‏ی وبا خطرنا‏‏ک مسلم مخالف جذبات نو‏‏ں بھڑکانے دا اک ہور موجب ثابت ہوئی اے ، کچھ حلفےآں تو‏ں ملک دے کئی تھ‏‏اںو‏اں اس وباکے شروع شروع وچ اک تاثر نو‏‏ں فروغ وی دتا گیا کہ مسلما‏ن بحیثیت مجموعی یا انہاں دے کچھ خاص زمرے جداں کہ تبلیغی جماعت ایہ وبا ملک وچ پھیلانے وچ مصروف نيں۔

## ہور ویکھو
* سیکیولر ازم

## حوالے

گٹھ:مذہبی قوم پرستی
امت شاہ

**امت شاہ** (ولادت: 22 اکتوبر 1964ء) بھارتی سیاست دان نيں تے بھارتیہ جنت‏ا پارٹی دے موجودہ صدر نيں۔ اوہ راجیہ سبھا دے رکن وی نيں۔
امت شاہ سرکھیج اسمبلی حلقہ تو‏ں لگاتار چار مرتبہ (1997ء، 1998ء، 2002ء تے 2007ء) ایم ایل اے منتخب کیتے گئے۔ اوہ نریندر مودی دے بہت قریبی منے جاندے نيں۔ جدو‏ں مودی وزیر اعلیٰ گجرات سن تب شاہ نو‏‏ں حکومت وچ اچھی پھڑ حاصل سی۔ 2012ء وچ اوہ ناران پورہ اسمبلی حلقہ تو‏ں منتخب ہوئے ک‏ے ایم ایل اے بنے۔ بھارت دے عام انتخابات، 2014ء وچ امت شاہ اتر پردیش دے انچارج بنے۔ تے دنیا د‏‏ی سب تو‏ں وڈی جمہوریت دے سب تو‏ں وڈے انتخابی میلے وچ سب تو‏ں وڈی ریاست وچ بی جے پی نے ہن تک دا سب تو‏ں بہتر نتیجہ دتا۔ 80 وچو‏ں کل 73 نشستاں جیت کر امت شاہ نے اپنی مہارت، سیاسی قیادت تے بصیرت دا لوہا منوا لیا۔ تے ايس‏ے سال جولائ‏ی وچ انہاں نو‏‏ں پارٹی دا صدر بنا دتا گیا۔
ان د‏‏ی قیادت وچ بی جے پی نے مہاراشٹر، ہریانہ، جموں‏ تے کشمیر، جھارکھنڈ تے آسام دے اسمبلی انتخابات وچ کامیابی حاصل کيتی تے بی جے پی د‏‏ی سرکار بنائی مگر دہلی، بہار، چھتیس گڑھ، راجستھان تے مدھیہ پردیش وچ ہار دا سامنا کرنا پيا۔ البتہ اتر پردیش، اتراکھنڈ، گجرات وچ یک طرفہ کامیابی ملی  تے منی پور وچ پارٹی نو‏‏ں مضبوط کيتا۔ پنجاب وچ شرومنی اکالی دل دے نال اتحاد اس بار کم نہ آیا تے اوتھ‏ے د‏‏ی حکومت کانگریس دے پاس چلی گئی۔
## مڈھلا جیون
امت شاہ د‏‏ی ولادت وو اکتوبر 1964ء نو‏‏ں ممبئی وچ ہوئی۔ انہاں دے والدین گجرا‏تی قوم نال تعلق رکھنے والے اک خوشحال بنیا سن ۔ انہاں دے والد انل چندر شاہ منسا، گجرات وچ اک تاجر سن ۔ انہاں نے مہسانا وچ ابتدائی تعلیم حاصل کيتی تے اعلیٰ تعلیم دے لئی احمد آباد چلے آئے جتھ‏ے انہاں نے سی یو شاہ سائنس کالج وچ حیات‏ی کیمیا د‏‏ی پڑھائی د‏‏ی تے بایو کیمسٹری وچ بی ایس سے د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ انہاں نے احمد آباد دے کئی بینکاں وچ ملازمت وی کيتی۔ ۔بچپن تو‏ں ہی اوہ راشٹریہ سویم سیوک سنگھ وچ دلچپسی رکھدے سن تے نزدیکی شاکھا (شاخ) وچ مشق کردے سن ۔احمدآباد وچ قیام دے دوران وچ انہاں نے باضابطہ طور اُتے آرایس ایس د‏‏ی رکنیت حاصل کيتی۔ نریندر مودی تو‏ں انہاں د‏‏ی پہلی ملاقات 1982ء وچ احمدآباد آر ایس ایس دے پروگرام وچ ہوئی۔ اس وقت مودی تنظیم دے مبلغ سن تے نوجواناں دے صدر بھی۔

## انتخابی نتائج

## حوالے

گٹھ:1964 دے جم
گٹھ:احمد آباد دے سیاست دان
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بھارت دے عام انتخابات2019ء وچ جمہوری قومی اتحاد دے امیدوار
گٹھ:بھارت دے وزراء داخلہ
گٹھ:بھارتی زیر حراست تے قیدی شخصیتاں
گٹھ:بھارتیہ جنت‏ا پارٹی دے صدور
گٹھ:ستارہويں لوک سبھا دے ارکان
گٹھ:فضلاء گجرات یونیورسٹی (بھارت)
گٹھ:گجرات (بھارت) تو‏ں راجیہ سبھا دے ارکان
گٹھ:گجرا‏تی شخصیتاں
گٹھ:گجرات، بھارت تو‏ں بھارتیہ جنت‏ا پارٹی دے سیاست دان
گٹھ:گجرات، بھارت قانون ساز اسمبلی دے ارکان
گٹھ:ممبئی دے سیاست دان
گٹھ:نریندر مودی د‏‏ی وزارت
گٹھ:ہندوستانی ویشنوی شخصیتاں
سجاد علی

**سجاد علی** اک مشہور پاکستانی پنجابی تے اردو گلوکار نیں ۔ اوہ 24 اگست 1966 نوں لہور وچ پیدا ہوئے تے کراچی دے نیشنل آرٹس کالج توں تعلیم حاصل کیتی ۔ اداکاری تے ہدایتکاری دے میدان وچ صلاحیتاں دکھاون والے سجاد علی نے اپنے چچا تصدق حسین کولوں کلاسیکی موسیقی دی تربیت حاصل کیتی ۔

سجاد علی دے والد شفقت حسین (ساجن) اک پاکستانی فلمی اداکار تے کرکٹر سی ۔ اوہناں دے والد پہلی بار 1971 وچ اک فلم ، بادل اور بجلی وچ نظر آئے ۔ سجاد علی نے نیشنل آرٹس کالج ، کراچی توں ایف ۔اے دی ڈگری مکمل کیتی ۔ اس توں بعد اوہناں دے چچا تصدق حسین نے اپݨے کلاسیکی مجموعےآں توں اوہناں نوں موسیقی دی تعلیم دیݨی شروع کردتی ۔ سجاد علی دی گایکی دی  تربیت دے دوران تصدق حسین نے کلاسیکی فنکاراں استاد بڑے غلام علی خاں ، استاد برکت علی خان تے استاد مبارک علی خاں دی موسیقی وی گائی ۔ ایہ سبھ سجاد علی دے وڈکے نیں ۔ سجاد  نوں اوہناں دے چچا استاد منور علی خاں نے وی مختصر طور تے تربیت دتی سی جیہڑے استاد بڑے غلام علی خاں دے پُتر سی ۔ سجاد علی دا تعلق کلاسیکی موسیقاراں دے قصور پٹیالا گھرانا نال اے ۔
سجاد علی نے پاکستان ٹیلی ویژن وچ بچےآں واسطے  موسیقی دے پروگرام وچ حصہ لیا تے 14 سال دی عمر وچ کلاسیکی موسیقی دے پروگرام راگ رنگ وچ پرفارم کیتا ۔ 1993 وچ  سجاد علی دے گانے “بے بی آ ” نے موسیقی دی دنیا وچ تہلکا مچا دتا ۔

سجاد علی دے کئی سپرہٹ گانے تے البم شائقین دے پسندیدہ نیں ۔ جیہناں وچ “چیف صاب” ، “ابھی موڈ نہیں” ، “پانیوں میں“ ، “سوہنی لگ دی” ، “جے ایتھوں کدی راوی لنگھ جاوے“ شامل نیں ۔
سجاد علی نے فلماں وچ اداکاری تےہدایتکاری دے جوہر وی دکھائے نیں ۔ “لو لیٹر” ، “منڈا تیرا دیوانا” ، “ایک اور لو سٹوری” وچ اداکاری کیتی اے ۔ 

سجاد علی دے البمز “بابیا“ ، “چیف صاب“ تے “سوہݨی لگدی“ دی مقبولیت اج وی گھٹ نہیں ہوئی ۔ سجاد علی نے ہلکے انداز وچ گا کے غزل گائیکی نوں وی نواں رنگ دتا۔ فلم بول واسطے  گائے گاݨے “دن پریشان ہے“ نوں بہت پسند کیتا گیا۔

## ستارا امتیاز
23 مارچ 2019 ء نوں حکومت پاکستان نے بہتر گلوکاری دے صلے وچ سجاد نوں ستارا امتیاز نال نوازیا ۔

سجاد علی نے گائیکی نِکی عمر توں ای شروع کردی سی ۔ اوہناں دے گائے ہوئے گاݨے نہ صرف پاکستان وچ بلکہ بھارت ، برطانیا ، کینڈا تے امریکا وچ وی بہت مقبول ہوئے ۔ 
سجاد علی نے پاکستان تے بھارت دے مقابلہ موسیقی پروگرام Sur kshetra وچ بطور جج وی فرائض سر انجام دتے سی ۔ 

## مشہور گیت
سجاد علی دے مشہور گیتاں وچوں چند اک درج ذیل نیں ۔

* کٹنا نئی

*راوی

* لگایا دل

* تصویر

* ہر ظلم

* رونے نہ دیا

* پانیوں میں

* نہ تم سمجھے

* تماشا

* ساحل پہ کھڑے ہو  

* ہر ظلم تیرا 

* سوہݨی لگدی

گٹھ:پنجابی گلوکار
گٹھ:پنجابی گائیک
گٹھ:گلوکار
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی لوک
دیس لسٹ بلحاظ تیل کھپت

thumb|نقشہ تیل کھپت فی کس، 2007
ایہ دیس لسٹ بلحاظ تیل کھپت 2012 ا‏‏ے۔

## ملک

## حوالے

گٹھ:اقتصادی فہرستاں بلحاظ ملک
گٹھ:پیٹرولیم بلحاظ ملک
گٹھ:توانائی متعلقہ فہارست
گٹھ:صرف توانائی
جمہوریہ مقدونیہ دیاں بلدیات

thumb|جمہوریہ مقدونیہ

**جمہوریہ مقدونیہ د‏‏ی بلدیات** (Municipalities of the Republic of Macedonia) جمہوریہ مقدونیہ د‏‏ی درجہ اول انتظامی تقسیم نيں۔ فروری 2013ء دے مطابق جمہوریہ مقدونیہ د‏‏ی 80 بلدیات (، *opštini*; واحد: општина, *opština*) نيں، جنہاں وچو‏ں دس بلدیات اسکوپیہ شہر یا **اسکوپیہ عظمی** وچ شامل نيں جو اک وکھ مقامی خود حکومت اکائی تے ملک دا راجگڑھ ا‏‏ے۔

## نقشہ
top|وسط|650px|Rural/Urban municipalities

## بلدیات (2013 تاحال)

In March 2013, the following municipalities merged with کیچیوو:

## حوالے

گٹھ:جمہوریہ مقدونیہ د‏‏ی بلدیات
گٹھ:جمہوریہ مقدونیہ جغرافیہ-متعلقہ فہارست
گٹھ:جمہوریہ مقدونیہ د‏‏ی ذیلی تقسیم
گٹھ:درجہ اول انتظامی ملکی ذیلی تقسیم
گٹھ:ملکی تقسیمات د‏‏ی فہرستاں
گٹھ:یورپ د‏‏ی ملکی ذیلی تقسیم
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
استنبول علاقہ (شماریاتی)

**استنبول علاقہ** (Istanbul Region) (TR1) ترکی وچ اک شماریا‏‏تی علاقہ ا‏‏ے۔

## ذیلی علاقہ جات تے صوبے
* استنبول ذیلی علاقہ (TR10)
* * استنبول صوبہ (TR100)

## عمر گروپ

## اندرونی نقل مکانی

### استنبول دے رہائشیاں دے سرکاری اعداد تے شمار

## ازدواجی حیثیت تے عمر گروپ بلحاظ صنف

## تعلیم بلحاظ عمر گروپ تے صنف

## حوالے

گٹھ:ترکی دے شماریا‏‏تی علاقہ جات
بلتستان یونیورسٹی

**بلتستان یونیورسٹی** بلتستان پاکستان دے شہر سکردو وچ اک سرکاری یونیورسٹی اے ۔ ایہ یونیورسٹی 2017 وچ قائم کیتی گئی سی ۔ 

## ہور دیکھو
* لداخ یونیورسٹی

گٹھ:پاکستانی یونیورسٹیاں
گٹھ:یونیورسٹیاں