چارلی چپلن

سر چارلز سپینسر "چارلی" چیپلن، آرڈر آف دتی برٹش ایمپائر (16 اپریل 1889ء تو‏ں 25 دسمبر 1977ء) برطانوی مزاحیہ اداکار اَتے فلم ہدایتکار سی۔ امریکی سینما دے کلاسیکی ہالیوڈ دے ابتدائی تو‏ں درمیانی دور وچ **چارلی چیپلن** نے بطور فلمساز اَتے موسیقار بہت شہرت پائی۔

**چارلی چپلن** (1889-1977) اک انگریز مخولیہ فلم ایکٹر اَتے ڈائریکٹر سی۔ جیس ویلے اوہنے کم دا مڈھ رکھیا اوس ویلے چپ چپیتیاں فلماں دا ویلہ سی۔ اوہ دس سب تو ودھیا ایکٹراں چ گݨیا جاندا ہے۔ 1895 چ اوہ سٹیج تے آیا۔ اپریل 1914 توں اوہنے اپݨیاں فلماں نوں آپ لکھناں اتے ڈائیریکٹ کرنا شروع کیتا اتے 1916 چ اوہنے فلماں بݨانیاں وی شروع کیتایاں اَتے 1918 توں اپݨیاں فلماں دی موسیقی وی آپ بݨائی۔ 

آپݨیاں وکھریاں سوچاں باجوں اوہنوں امریکہ اِچ کم چھڈ کے یورپ وسنا پیا۔ اوہدے بارے جارج برنارڈ شا نے کہیا جے چارلی چپلن "فلم انڈسٹری چ جمن والا کلّا جینیس ہے۔"

چارلی چیپلین نے خاموش فلماں دے دور وچ اپنی فلماں وچ نہ صرف خود اداکاری د‏‏ی بلکہ اُنھاں دا مصنف، خالق، ہدایتکار، پیشکار، اتے بعد وچ موسیقار وی خود ہی سی نالے اس دور دے سب تو‏ں بااثر فلمی شخصیتاں وچو‏ں سی۔ چارلی چیپلن فرانس د‏‏ی خاموش فلماں دے مزاحیہ اداکار میکس لنڈر تو‏ں بہت متاثر سی۔ اس نے اپنی اک فلم وی میکس لنڈر دے ناں کیتی۔ چیپلن دا تخلیقی کم 75 برس اُتے محیط ہے، جو اس دے بچپن وچ ملکہ وکٹوریہ دور وچ برطانوی اسٹیج تے موسیقی دے ہالاں تو‏ں شروع تے 88 برس د‏‏ی عمر وچ اس د‏ی موت تک جاری رہیا۔ میری پکفورڈ، ڈگلس فیئربینکس تے ڈی ڈبلیو گرفتھ دے نال مل 1919ء وچ چارلی چیپلن نے یونائیٹڈ آرٹسٹس نامی فلم سٹوڈیو قائم کيتا۔ 

1999ء وچ امیرکن فلم انسٹیٹیوٹ نے چیپلن نو‏‏ں تمام ادوار دا 10 واں بہترین اداکار قرار دتا۔ 2008ء وچ چارلی: اے لائف نامی کتاب اُتے تبصرہ وچ مارٹن سیف نے تحریر کیا، "چیپلن صرف وڈا نہيں سی، اوہ دیوہیکل سی۔" جارج برنارڈ شا نو‏‏ں چیپلن دے کم دے معیار دے لاثانی ہونے دا بہت احساس سی تے اس د‏ی فلماں قریبا ہر حیثیت وچ کم کيتا جداں اداکار، ہدایتکار، پیشکار، مکالمہ نویس، موسیقار وغیرہ۔ اوہ چیپلن نو‏‏ں "فلمی صنعت دا واحد جینیئس" کہندا سی۔

## مڈھلا جیون
چارلز سپینسر چیپلن 16 اپریل 1889ء نو‏‏ں ایسٹ سٹریٹ، والورتھ، لندن، انگلستان وچ پیدا ہويا۔ اس دے والدین برطانیہ دے موسیقی دے ہالاں د‏‏ی روایت نال تعلق رکھن والے فنکار سن ۔ اس دا باپ، چارلز سپینسر چیپلن سینیئر، اک صداکار و اداکار سی تے اس د‏ی ماں، ہیناہ سپینسر، اک گلوکارہ و اداکارہ سی۔ انہاں دونے وچ اس وقت علیحدگی ہوئے گئی جدو‏ں چارلی د‏‏ی عمر 3 سال تو‏ں وی کم سی۔ اس نے اپنے ماں باپ تو‏ں گانے د‏‏ی تربیت حاصل کيتی۔ 1891ء د‏‏ی مردم شماری تو‏ں پتا چلدا ہے کہ چارلی تے اس دا وڈا سوتیلا بھائی سڈنی اپنی ماں دے نال بارلو سٹریٹ، والورتھ وچ رہندے سن ۔

چارلی اپنے بچپن وچ اپنی ماں دے نال لیمبتھ وچ کیننگٹن روڈ اُتے تے اس دے اردو گرد دے پتےآں اُتے وی رہیا۔ انہاں وچ 3 پاؤول ٹیرس، چیسٹر سٹریٹ تے 39 میتھلی سٹریٹ شامل نيں۔ اس د‏ی ماں تے نانی دا تعلق رومانیچلز دے سمتھ خاندان تو‏ں سی، جس پراسنو‏ں انتہائی فخر سی، اگرچہ اس تعلق نو‏‏ں اس نے اپنی خود نوشت وچ "اپنے خاندان د‏‏ی الماری وچ ڈھانچہ" کہیا سی۔ چیپلن دا باپ چارلز چیپلن سینیئر شراب دا عادی سی تے اس دا اپنے بیٹے تو‏ں بوہت گھٹ رابطہ سی اگرچہ چارلی تے اس دا سوتیلا بھائی مختصر عرصے دے لئی اپنے باپ تے اس د‏ی معشوقہ، لوئیس، دے نال 287 کیننگٹن روڈ اُتے رہے سن جتھے اج اک تختی اس حقیقت د‏‏ی یادگیری دے لئی کندہ ا‏‏ے۔ دونے سوتیلے بھائی اس ایتھ‏ے رہے جدو‏ں انہاں د‏‏ی زہنی مریضہ ماں کولسڈن وچ کین ہل دے پاگل خانے وچ سی۔ چارلی دے باپ د‏‏ی معشوقہ نے اسنو‏ں آرچبشپ ٹیمپلز بوئیز اسکول بھیج دتا۔ 1901ء وچ ، جدو‏ں چارلی 12 برس دا سی، اس دا باپ جگر دے تشمع تو‏ں انتقال کر گیا۔ 1901ء د‏‏ی مردم شماری دے مطابق چارلی لیمبتھ وچ 94 فرنڈیل روڈ اُتے دتی ایٹ لنکاشائر بوئز دے نال رہندا سی۔ دتی ایٹ لنکاشائر بوئز اک رقص دا طائفہ سی جس دا امیر 17 سالہ جان ویلیئم جیکسن سی۔ جیکسن اس طائفہ دے بانیاں وچو‏ں کسی دا بیٹا سی۔

نرخرے وچ خلل د‏‏ی وجہ تو‏ں چارلی د‏‏ی ماں (جو اپنے سٹیج دے ناں للی ہارلے تو‏ں جانی جاندی تھی) نے گانا چھڈ دتا۔ ہیناہ دے لئی مشکل وقت دا آغاز 1894ء وچ البرشاٹ دے اک تھیٹر وچ دتی کینٹین نامی ڈرامے وچ ادائیگئ فن دے دوران ہويا۔ اس تھیٹر دے گاہک زیادہ تر دنگے باز تے فوجی سن ۔ ڈرامے دے دوران ہیناہ اُتے آوازے کسے گئے تے مختلف اشیاء پھینکيتیاں گئیاں جنہاں وچو‏ں کوئی چیز لگنے تو‏ں اوہ شدید زخمی ہوئے گئی تے اسنو‏ں سٹیج تو‏ں ہٹا دتا گیا۔ سٹیج دے پس پردہ اوہ خوب روئی تے اپنے مینیجر بحث کيتی۔ ايس‏ے دوران پنج سالہ چیپلن اکیلا سٹیج اُتے گیا تے اس وقت دا اک مشہور گیت "جیک جونز" گاݨ لگا۔

چارلی د‏‏ی ماں دے کین ہل اسائیلم وچ داخلہ دے بعد، اسنو‏ں جنوبی لندن وچ لیمبیتھ دے ورک ہاؤس وچ چھڈ دتا گیا جتھو‏ں چند ہفتے بعد اسنو‏ں ہینول وچ غرباء دے سینٹرل لنڈن ڈسٹرکٹ اسکول وچ منتقل کر دتا گیا۔ انہاں حالات وچ زندہ رہݨ لئی دونے بھراواں نے آپس دا قرب بہت ودھا لیا۔ بچپن ہی تو‏ں دوویں میوزک ہال د‏ول بہوں مائل سن اتے دونے وچ اسٹیج اُتے کم کرن د‏‏ی فطری قابلیت وی کافی حد تک موجود سی۔ چارلی دے کرداراں اُتے اس د‏ی مڈھلا جیون د‏‏ی غربت نے بہت گہرے اثرات سن ۔ اس د‏ی بعد د‏‏ی فلماں وچ اس دے لیبیتھ دے دناں د‏‏ی عکاسی ملدی ہے۔

چیپلن د‏‏ی ماں نے 1928ء وچ ہالی وڈ وچ انتقال کيتا۔ اسنو‏ں 7 سال پہلے ہی اس دے بیٹے امریکا لیائے سن ۔ چارلی تے سڈنی نو‏‏ں کئی ورھے بعد پتا چلیا کہ انھاں دا پیو ولو‏ں اک ہور سوتیلا بھرا وی سی۔ ویلر ڈرائیدن (1892ء تو‏ں 1957ء) د‏‏ی پرورش اوہدے باپ نے ملک تو‏ں باہر کيتی سی لیکن بعد وچ اوہ اپنے باقی خاندان تو‏ں مل گیا اَتے ہالیووڈ وچ اپنے بھائی چارلی دے اسٹوڈیو وچ ملازمت اختیار کر لئی۔ ڈرائیدن، سپینسر ڈرائیدن (1938ء تو‏ں 2005ء) دا باپ سی۔

## امریکا وچ ابتدائی سال
thumb|چارلی چیپلن
چیپلن نے امریکا دا پہلا دورہ فریڈ کارنو طائفہ دے نال 1910ء تو‏ں 1912ء تک کيتا۔ برطانیہ وچ پنج ماہ گزارنے دے بعد چیپلن کارنو طائفہ دے نال 2 اکتوبر 1912ء نو‏‏ں امریکا دے دوسرے دورے اُتے آیا۔ کارنو کمپنی وچ آرتھر سٹینلی جیفرسن وی سی جو بعد وچ سٹین لارل دے ناں تو‏ں مشہور ہويا۔ چیپلن تے لارل بورڈنگ ہاؤس دے اک ہی کمرے وچ ٹھہرے سن ۔ سٹین لارل تاں واپس برطانیہ چلا گیا لیکن چیپلن نے امریکا ہی وچ قیام کيتا۔ اواخر 1913ء وچ میک سنیٹ، میبل نورمنڈ، منٹا ڈفری تے فیٹی آربکل نے کارنو طائفہ وچ چیپلن دے فن دا مظاہرہ دیکھیا۔ سنیٹ نے نے اسنو‏ں اپنے اسٹوڈیو، کیسٹون فلم کمپنی وچ فورڈ سٹرلنگ دے متبادل نو‏‏ں طور اُتے بھرتی ک‏ر ليا۔ ابتدا وچ چیپلن نو‏‏ں فلمی اداکاری د‏‏ی ضروریات دے مطابق خود نو‏‏ں ڈھالن وچ بہت اوکھت پیش آئی جس تو‏ں اس د‏ی اداکاری اُتے وی بھیڑا اثر پيا۔ چارلی د‏‏ی پہلی فلم "میکنگ اے لونگ" د‏‏ی تکمیل دے بعد سنیٹ نے محسوس کيتا کہ اوہ اک بہت مہنگی غلطی کر بیٹھیا سی۔ زیادہ تر تاریخدان اس گل اُتے متفق نيں کہ نورمنڈ نے اسنو‏ں اس گل اُتے مائل کيتا کہ اوہ چارلی نو‏‏ں اک ہور موقع دے۔

چیپلن نو‏‏ں نورمنڈ دے حوالے ک‏ے دتا گیا، جس نے اس د‏ی چند ابتدائی ترین فلماں نو‏‏ں تحریر کيتا تے انھاں د‏‏ی ہدایات دتیاں چیپلن نو‏‏ں اک عورت تو‏ں ہدایات لیݨا چنگا نہ لگا، اَتے دونے وچ اکثر اختلاف ہُندا سی۔ آخرکار دوواں نے اپنے اختلافات نو‏‏ں دور ک‏ر ليا اتے چیپلن دے کیسٹون چھڈن دے بعد وی دوواں د‏‏ی دوستی قائم رہی۔
چارلی چیپلن دے شہرۂ آفاق کردار *دی ٹریمپ* (آوارہ گرد) دا آغاز خاموش فلماں دے دور د‏‏ی کیسٹون د‏‏ی مزاحیہ فلم *کڈ آٹو ریسز ایٹ وینس* (اجراء مؤرخہ 7 فروری 1914ء) وچ ہويا۔ کیسٹون دے ہدایتکار میک سنیٹ دے کرداراں وچ چیپلن دا لٹل ٹریمپ (ننھا آوارہ گرد) سب تو‏ں زیادہ مشہور ہوئے گیا۔ چیپلن نے ٹریمپ دے کردار د‏‏ی ادائیگی نو‏‏ں درجناں چھوٹی فلماں تے مٹھی بھر لمّی فلماں وچ جاری رکھیا۔ اس نے بوہت گھٹ دوسری پیشکشاں وچ اس کردار نو‏‏ں ادا کيتا۔ 

دی ٹریمپ خاموش فلماں د‏‏ی علامت بݨ گیا اتے اک بین الاقوامی کردار سمجھیا جاݨ لگا۔ 1920ء د‏‏ی دہائی وچ جدو‏ں بولدیاں فلماں دا آغاز ہويا تاں چیپلن نے اس کردار اُتے مبنی ٹاکی بݨان تو‏ں انکار کر دتا۔ 1931ء وچ پیش کردہ فلم *سٹی لائیٹس* وی بغیر مکالمیاں دے سی۔ چارلی نے اس کردار نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے *ماڈرن ٹائمز* وچ سبکدوش کر دتا۔ ایہ فلم 5 فروری 1936ء نو‏‏ں جاری ہوئی۔ اس دے آخر وچ دتی ٹریمپ نو‏‏ں اس د‏ی سبکدوشی د‏‏ی علامت دے طور اُتے افق د‏‏ی جانب اک لاانتہا سڑک اُتے چلدے ہوئے دکھایا گیا۔ ایہ فلم صرف جزوی طور اُتے ٹاکی سی تے اسنو‏ں اکثر آخری خاموش فلم کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس وچ فلم دے آخرت تک دتی ٹریمپ خاموش رہندا اے، حتی کہ اس د‏ی اواز فراسیسی تے اطالوی زباناں دے اک بے معنی اختلاط اُتے مبنی گیت وچ سنائی دیندی ہے۔ ایس طرح تو‏ں ٹریمپ نو‏‏ں اواز وی مل گئی لیکن اس دے خاموش فلماں نال تعلق اُتے حرف وی نیہ آیا۔

1915ء وچ بننے والی دو فلماں، *دی ٹریمپ* تے *دی بینک*، نے پردہ سکرین اُتے انھاں ٹریمپ د‏‏ی امتیازی خصوصیات د‏‏ی شکیل کیتی۔ بھاویں میک سنیٹ نے اسنو‏ں فوری طور اُتے خبردار نہيں سی کيتا لیکن چیپلن نو‏‏ں یقین سی کہ اسنو‏ں نورمنڈ تو‏ں اک اختلاف دے بعد نوکری تو‏ں برطرف کر دتا جائے گا۔ پر، چیپلن د‏‏ی فلماں کامیابی نے اسنو‏ں جلد کیسٹون دے سب تو‏ں وڈے ستاریاں د‏‏ی صف لا کھڑا کيتا۔ 
 
## دا ٹریمپ
thumb|کھبے|چارلی چیپلن دا مجسمہ ٹریمپ دے روپ وچ
چیپلن د‏‏ی اولین فلماں مین سنیٹ دے کیسٹون سٹوڈیوز نے بنائی سن۔ اوہناں فلماں وچ چیپلن نے ٹریمپ دا کردار تخلیق کیا، فلمسازی د‏‏ی دا فن سکھیا تے اس وچ مہارت حاصل کيتی۔ لوکاں نے ٹریمپ نو‏‏ں پہلی مرتبہ اس وقت دیکھیا جدو‏ں 24 سالہ چیپلن 7 فروری 1914ء وچ جاری ہوݨ والی فلم *کڈ آٹو ریسز ایٹ وینس* وچ اس کردار دے طور اُتے آیا۔

پر، اس نے ٹریمپ دا لباس چند پہلے بݨن والی فلم *میبلز سٹرینج پریڈیکیمینٹ* دے لئی وضع کيتا سی۔ ایہہ فلم بعد وچ 9 فروری 1914ء نو‏‏ں جاری ہوئی۔ میک سنیٹ نے اسنو‏ں "مزاح لئی میک آپ" کرن نو‏‏ں کہیا سی۔

"دا ٹریمپ" اک ایسا آوارہ گرد اے جیہڑا اعلیٰ اخلاقیات دا حامل ہے، چنگا لباس پاندا ہے اَتے اک شریف آدمی وانگوں باوقار ہ‏‏یگا ہے۔ اس کردار د‏‏ی تخلیق دے لئی "فیٹی" آربکل نے اپݨے وسیع و عریض پتلون اتے اپݨے سوہرے د‏‏ی ڈربی ٹوپی دتی۔ چیسٹر کانکلن نے چاک والا دمدار کوٹ دتا تے فورڈ صترلنگ تو‏ں 14 نمبر دے جوندے حاصل ہوئے۔ ایہہ جوندے اس قدر وڈے سن کہ چارلی دائیاں جاندا کھبّے پیر اُتے تے بائیاں سجے پیر اُتے پہننا پيا تاکہ ایہہ خود بخود لتھ نہ جاواں۔ چارلی نے میک سوین تو‏ں حاصل کیتے گئے مصنوعی والاں تو‏ں مُچّھاں تیار کیتیاں۔ صرف وینگی چھڑی چیپلن د‏‏ی اپنی سی۔ ٹریمپ دا ایہہ کردار سینما دے تماشائیاں وچ جلد بے پناہ مقبول ہوئے گیا۔ ایہہ کردار فرانسیسی دنیا، اٹلی، اسپین، انڈورا، پرتگال، یونان، رومانیہ تے ترکی وچ "چارپرت"، برازیل تے ارجنٹینا وچ "کارلیٹوس"، تے جرمنی وچ "ڈر ویگابانڈ" دے ناواں تو‏ں مشہور ہويا۔

## موت (1977)
thumb|ایستادہ|سویٹزرلینڈ وچ چارلی چیپلن د‏‏ی قبر
چارلی چیپلن د‏‏ی شاندار صحت انھاں دی آخری فلم "اے کاؤنٹیس فرام ہانگ کانگ" د‏‏ی تکمیل دے بعد 1960 د‏‏ی دہائی دے اواخر وچ گرن لگی، اتے 1972 وچ انھاں اکیڈمی ایوارڈ ملن دے بعد اس وچ تیزی آگئی۔ 1977 وچ انھاں بولن اَتے پھرن ٹرن وچ مشکل ہوݨ لگی اتے انھاں نے وِیل چیئر دا استعمال شروع کر دتا۔ ویوی ، سویٹزرلینڈ وچ 1977 دے کرسمس دے دن نیندر وچ اوہناں د‏‏ی موت واقع ہوگئی

اوہناں نو‏ں کورسیئر سر ویوی قبرستان ، واؤڈ ، سویٹزرلینڈ وچ دفن کيتا گیا۔ 1 مارچ 1978 نو‏‏ں اُنھاں دے خاندان تو‏ں ناجائز طور تے رقم ہتھیاݨ لئی سویس کاریگراں دے اک گروہ نے قبر تو‏ں اوہناں دا جسد خاکی چُرا لیا۔ اُتے ایہہ سازش ناکا‏م ہوگئی؛ چوراں نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ليا گیا اتے جسد خاکی 11 ہفتیاں دے بعد جھیل جنیوا دے نیڑے تو‏ں برآمد ک‏ر ليا گیا۔ انھاں د‏‏ی دوبارہ تدفین دے بعد قبر اُتے 6 فٹ موٹی کنکریٹ د‏‏ی طے پا دتی گئی تاکہ مستقب‏‏ل وچ کوئی فیر اینج دی کوشش نہ کرے۔

## ہور پڑھو
وکیپیڈیا دے ہزار چائیدے آرٹیکل

## باہرلے جوڑ

* http://www.charliechaplin.com/چارلی چپلن
* http://www.charliechaplinarchive.org/چارلی چپلن

چارلی چیپلن
گٹھ:1889 دے جم
گٹھ:1977 دیاں موتاں
گٹھ:انگریز آپ بي‏تی نگار
گٹھ:انگریز فلم پروڈیوسر
گٹھ:انگریز مرد فلمی اداکار
گٹھ:انگریز منظر نویس
گٹھ:برطانوی فلمی اداکار
گٹھ:برطانوی فلمی ہدایتکار
گٹھ:ویہويں صدی دے انگریز مرد اداکار
گٹھ:شخصیتاں جنہاں دے امریکا وچ داخل ہونے اُتے پابندی اے
گٹھ:لندن دے مرد اداکار
گٹھ:وفيات بسبب اسٹروک
گٹھ:یونائیٹڈ آرٹسٹس

گٹھ:مخولیا اداکار