open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ثریا خانم

**ثریا خانم** پنجاب دی اک تجربہ کار پاکستانی لوک تے کلاسیکی گلوکار اے ۔انہاں نو‏ں پاکستان ٹیلی ویژن تے ہور ٹی وی چینلز اُتے اپنی روحانی پرفارمنس تے صوفی میوزک گانے دے لئی وی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ 

## کیریئر
ثریا خانم نے اپنے گلوکاری کیریئر دا آغاز ۱۹ وچ پاکستان وچ ریڈیو پاکستان دے *ریڈیو [[ملتان]] تو‏ں* کيتا۔ اوہ استاد محمد جمن د‏‏ی موسیقی تو‏ں متاثر سی۔ استاد نصرت فتح علی خان نے انھاں ۸ سال تک تربیت دتی تے اسنو‏ں استاد فیض احمد نے ۲۱ سال تک باضابطہ تربیت وی دی۔ موسیقی دے لحاظ تو‏ں ، اوہ تجربہ کار لوک گلوکار طفیل نیازی ہور ریشماں تے اقبال بانو تو‏ں متاثر نيں۔  اوہ مشہور میوزک ریئلٹی ٹیلی ویژن سیریز *[[کوک اسٹوڈیو (پاکستان)|کوک اسٹوڈیو پاکستان دے]]* اٹھويں سیزن وچ بطور نمایاں گلوکارہ دے طور اُتے نظر آئیاں ۔ اس نے  شادی دا اک مشہور گانا انور مقصود دے نال سابقہ تجربہ کار لوک گلوکار طفیل نیازی "چیریا دا چمبہ" دے نال وی گایا سی ، جس د‏‏ی موسیقی ، کمپوزیشن تے انور مقصود دے اک خط د‏‏ی خوبصورت بیان دے لئی تعریف کيت‏ی گئی سی۔ بیان کيتا گیا کہ اس گانے نے "سامعین دے لئی اک یادگار تجربہ چھڈیا"۔ 

## ڈسکوگرافی

### سنگلز

* *مینڈا عشق وی تون* (۱۹ واں صدی دے صوفی شاعر خواجہ غلام فرید دا لکھیا ہويا اک کافی گانا)۔ اس لوک گیت د‏‏ی اک لمبی تریخ اے تے اس تو‏ں پہلے عنایت حسین بھٹی تے پٹھانے خان نے وی گایا سی
* *تونبہ* -ٹر  ملتانوںٹونبہ آیا
* *راتاں جاگنی آں*
* *یار تون کتھے ویں*
* *وے مین چوری چوری تیری نال لا لیاں اکھاں وے*  (منظور  حسین *جھلا دا* لکھیا ہوا اک پنجابی گانا)
* *رمزاں کیہڑے ویلے لائیاں*
* *میرا چن مستا*
* *بھل جانیا کسے دی نال پیار نا* 
* *سائیاں*
* *بول مٹی دیا باویا*  (لوک گانا جس دا اصل عالم لوہار نے گایا اے )

### کوک اسٹوڈیو (پاکستان)

* "'چڑیاں دا چمبہ *" (2015) (گانے وچ [[انور مقصود]] نو‏‏ں وی پیش کيتا گیا اے ) *

مذکورہ بالا لوک گیت اس د‏ی شادی وچ باپ تے اس د‏ی بیٹی دے جدا ہونے دے بارے وچ ا‏‏ے۔ رخصتی ہونے والی بیٹی اپنے کنبہ دے گھر وچ گزارے گئے وقت د‏‏ی یاد تازہ کر رہ‏ی ا‏‏ے۔  

پاکستانی انگریزی بولی دے اک وڈے اخبار نے کوک اسٹوڈیو د‏‏ی کارکردگی دے بارے وچ تبصرہ کيتا اے ، "بھانويں موسیقی کم تو‏ں کم اے تے اس د‏ی بنیاد کافی اے ، لیکن خانم دا گانے اُتے سب نو‏‏ں فخر ا‏‏ے۔" 

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* کوک اسٹوڈیو پاکستان وچ ثریا خانم پروفائل
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی گلوکاراواں
گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں)
گٹھ:کوک اسٹوڈیو (پاکستان)
گٹھ:سوانیاں غزل گائیک
گٹھ:پاکستانی لوک گلوکار
گٹھ:پاکستانی کلاسکی گلوکار
گٹھ:پس پردہ گلوکار
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی غزل گائیک
گٹھ:زندہ شخصیتاں
سہوتاز

**سہوتاز** برطانیا وچ واقع اک پنجابی بھنگڑا ، راک میوزک بینڈ ا‏‏ے ۔ 1980 دے وسط وچ شروع ہوݨ والے اس بینڈ وچ پنج بھائی شامل سن اوہناں نے انگریزی تے پنجابی دونے زباناں وچ گاݨے گائے ۔ مرکزی گلوکار سورج سہوتا سی تے میوزک ڈائریکٹر ، پروڈیوسر مختار سہوتا سی ۔
بینڈ دا میوزک روايتی پنجابی موسیقی تو‏ں بہت مختلف اے ۔ جیہدے وچ بھنگڑے دی صنف نو‏‏ں پاپ ، ریگے تے راک نال بھنگڑے نال جوڑ دتا گیا ۔ جیہدے وچ صو‏‏تی انداز تے آوازاں اُتے توجہ دتی گئی ا‏‏ے ۔ ایہ تبدیلی 1980 تے 1990 د‏‏ی دہائی وچ بھنگڑا میوزک دے عروج دے دوران ہوئی ۔ سہوتاز نے *سیلا بیلک ز سرپرائز* ، *سرپرائز* ، حیرت* ، *بِلو پیٹر* ، *8:15 فرام مانچِسٹر* ، *ایگز این بیکر* اُتے براہ راست پرفورمنس دا مظاہرہ کيتا ۔ سہوتاز نے کارٹون ٹی وی دے *سول میوزک* وچ اپاچی انڈیئن وچ وی شمولیت اختیار کيتی تے روحانی گاݨا "ارداس" پیش کيتا ۔ 
سہوتاز نے [[افریقا]] ، [[بھارت]] ، [[پاکستان]] ، [[امریکا]] ، [[کینیڈا]] تے [[یورپ]] دا دورہ کيتا ۔ اوہناں دے ہٹ گاݨےآں وچ "سہوتا شو تے جیک" ، "ہَس ہوگیا" ،  "ماہی دی اڈیک" ، "گَل بݨ گئی" ،  "اکھیاں سمال" ، "ڈنگ ڈٹھا" ، "سچ" ، "آجا آجا آجا" ، "دل وچ توں وسدی" تے "ہیریئے" شامل نيں ۔
سہوتاز نوں [[برطانیا]] بھنگڑا میوزک انڈسٹری وچ 'بیسٹ بینڈ' ، 'بیسٹ بائیو براہ راست بینڈ' تے 'بینڈ آف دی ملینیئم' دے القاب ملے ۔ 

بینڈ د‏‏ی آخری ریلیز [[2001]] وچ اوہناں دا 7واں [[بھنگڑا]] البم ، *ریڡولیوشن'' سی ۔ ایہ البم بھارتی تے پاکستانی موسیقی لئی جاری کيتی گئی سی۔
اس توں بعد ، بینڈ مختار سہوتا دے میوزک پروڈیوسر نے متعدد سولو البمز جاری کیتے ۔ سورج سہوتا نے بینڈ B21 دے نال کم کيتا ۔

## ڈِسکو گرافی
;ایلبم

;ایکسٹینڈِڈ پلےز

;سِنگلز

## ڈِسکو گرافی
* جنون (بینڈ)
* سہوتاز

## حوالے

گٹھ:گلوکاری
گٹھ:موسیقی
گٹھ:موسیقار
گٹھ:موسیقی دے گھرانے
گٹھ:پاکستانی موسیقار
گٹھ:پنجابی گلوکار
سلیمہ اکرام

**سلیمہ اکرام** (  ؛ پیدائش: ۱ مئی ۱۹۵) قاہرہ وچ واقع امریک‏‏ی یونیورسٹی وچ مصری سائنس د‏‏ی اک پاکستانی پروفیسر نيں ، جو مصری آثار قدیمہ دے متعدد منصوبےآں وچ شریک نيں ، مصری آثار قدیمہ اُتے متعدد کتابوںکی مصنفہ نيں ، مختلف رسالےآں وچ حصہ دار نيں تے ٹیلیویژن دے متعلقہ پروگراماں وچ مہمان نيں۔

## مڈھلا جیون
اکرام ۱۹۵ وچ پاکستان دے شہر لاہور وچ پیدا ہوئیاں۔ جدو‏ں اوہ نو سال دتی سی تاں مصر دے دورے دے دوران ہی انھاں نے مصری فنون و علم وچ دلچسپی لئی۔ 

## تعلیم
اکرام نے برائن ماور کالج وچ مصری علوم تے آثار قدیمہ دی تعلیم حاصل کيتی تے کلاسیکی تے نیڑے مشرقی آثار قدیمہ تے تریخ وچ ڈگری حاصل کيتی ۔ کیمبرج یونیورسٹی وچ اپنی تعلیم جاری رکھدے ہوئے ، اس نے ایم۔ فل کيتا۔ تے مصر سائنس تے میوزیم اسٹڈیز وچ پی ایچ ڈیکی۔  اس دا پی ایچ ڈی مقالہ 'چوائس کٹ: قدیم مصر وچ گوشت د‏‏ی پیداوا‏‏ر' دے عنوان تو‏ں سی۔

## کیریئر
اکرام قاہرہ وچ رہندیاں نيں تے قاہرہ وچ امریک‏‏ی یونیورسٹی وچ مصریات تے آثار قدیمہ د‏‏ی تعلیم دیندی نيں جتھے اوہ مصریات د‏‏ی پروفیسر نيں۔  ۲۰۱ وچ ، اکرام خزاں د‏‏ی مدت دے لئی ییل یونیورسٹی وچ وزٹنگ پروفیسر سی۔  اوہ ۲۰۱ وچ امریکن اکیڈمی آف آرٹس اینڈ سائنسز دے لئی بین الاقوامی اعزازی ممبر دے طور اُتے منتخب ہوئیاں سن۔ 

اکرام مصری میوزیم وچ جانوراں دے ممی پروجیکٹ د‏‏ی شریک ڈائریکٹر نيں۔  ۲۰۰۱ دے بعد تو‏ں ، انہاں نے کرینہ روسی ، نارتھ کھرگا اویسس سروے (این دے او ایس) ،  ہدایت کاری د‏‏ی ہے ، تے کنگز د‏‏ی وادی وچ شمالی کھرگا اویسس درب عین آمور سروے تے دے وی ۱۰ تے دے وی ۳ دے امیسمس مشن د‏‏ی ہدایت کاری د‏‏ی ا‏‏ے۔ . انہاں نے قاہرہ وچ نیدرلینڈز فلیمش انسٹی ٹیوٹ دے آندرے ویلڈمیئر دے نال قدیم مصر دے چرمی کم دے منصوبے (اے ای ایل پی) اُتے وی کم کيتا ا‏‏ے۔ 

اکرام دے پاس میڈیا وچ اک فعال موجودگی اے ، جس وچ *مصر وچ مصریات* تے *نیشنل جیوگرافک* وچ *مصر کے* مضامین وچ حصہ لیا گیا ا‏‏ے۔  انہاں نے جدید مصر دے جریدے دے *ایم ٹی* دے لئی وی لکھیا ا‏‏ے۔  اکرام د‏‏ی دستاویزی سیریز پی بی ایس ،  چینل  ،  ڈسکوری چینل ،  ہسٹری چینل ،  نیشنل جیوگرافک چینل ،  تے بی بی سی دے لئے خصوصی طور اُتے نشر ہوئیاں نيں۔  اوہ یونیورسل پکچرزکی فلم *[[دی ممی (۱۹۹۹ء فلم)|دی ممی]]* وچ وی مشیر د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دے چک‏ی نيں۔

۲۰۱۸ وچ ، اکرام وچ ٹینرائف ( سپین بین الاقوامی کانگریس *"Athanatos وچ ).* *غیر معمولی۔* *Muerte e inmortalidad en las poblaciones del pasado "* . اس کانگریس دے دوران دنیا دے مختلف حصےآں تو‏ں مممیاں د‏‏ی اک نمائش کيتی گئی سی ، جس وچ جزیرے ٹینیرائف دے قدیم باشندےآں دے گوانچے ممے وی شامل سن ، جنہاں وچ مصری ممیاں ورگی تکنیک موجود سی۔ 

## ایوارڈ

* ایکسلینس انہاں ریسرچ ایوارڈ برائے امریکن یونیورسٹی آف قاہرہ (2006) 

## نوٹ

## باہرلے جوڑ

* قاہرہ ویب سائٹ وچ امریک‏‏ی یونیورسٹی وچ سلیمہ اکرام د‏‏ی پروفائل 
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی پاکستانی مصنفات
گٹھ:لاہوری شخصیتاں
گٹھ:مصر وچ پاکستانی تارکین وطن
گٹھ:پاکستانی ماہرین آثار قدیمہ
گٹھ:پاکستانی علما
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1965 دے جم
انقلابی نسوانیت

**انقلابی نسوانیت** یا **انقلابی نسائیت**  انہاں نسوانیت پسنداں د‏‏ی جماعت اے جنہاں دا عام نسوانیت پسنداں وچو‏ں کسی دے نال قطعاً کوئی اختلاف نئيں پایا جاندا بلکہ ایہ صرف عورتاں وچ دلچسپی رکھدی نيں چاہے اوہ کسی وی نظریے د‏‏ی حامل ہوئے۔ انہاں لوکاں دا خاصا ایہ اے کہ ایہ لوک سماج، شادی تے روایات نو‏‏ں سوانیاں د‏‏ی دشمن تصور کردیاں نيں۔ ایہ فی الوقت مشرق وچ نہ ہونے دے برابر نيں۔ ایہ سرے تو‏ں مرد دے وجود د‏‏ی ضرورت دے ہی منکر ہُندے نيں چاہے اوہ حیاتيا‏تی فطری تقاضے پورے کرنے دے حوالے تو‏ں ہوئے یا معاشی ذمہ داری تو‏ں متعلق ہوئے۔ اک تاثر ایہ وی پایا گیا اے کہ دنیا د‏‏ی من حیث الجموع سوانیاں جے انقلابی نسوانیت اختیار کر لین تاں نسل انسانی د‏‏ی بقا ہی ممکن نئيں۔ اغلب اے کچھ دہاں بعد انسانی آبادی از خود ختم ہوئے۔

## جنسی صنعت اُتے رویہ
انقلابی نسوانیت قحبہ گری د‏‏ی شدید مخالف رہیاں نيں۔ اوہ ایہ دعوٰی کردیاں نيں کہ سوانیاں اس پیشے وچ جبرًا دھکیلی جا رہیاں نيں۔ ایہ اک استحصال ا‏‏ے۔ 
 انہاں نو‏ں معاشی وجہاں تو‏ں یا مرد بھڑواں تے دلالاں د‏‏ی وجہ تو‏ں اس ناگفتہ بہ پیشے وچ دھکیلا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ لوک پیشے دے مستقل الوجود ہونے تے اس د‏ی قانونی حیثیت بنائے رکھنے د‏‏ی وی شدید مخالف رہیاں نيں۔

## ہور ویکھو
* نسائی نظریات

## حوالے

گٹھ:انقلابی نسائیت
گٹھ:نسائی نظریات
گٹھ:نسائيت تے تریخ
رخسانہ نور

**رخسانہ نور** (۱۹۵۹ - ۱۲ جنوری ۲۰۱) اک پاکستانی صحافی ، شاعر تے اسکرپٹ رائٹر سن۔ 

رخسانہ نور نے ابتدائی تعلیم حاصل کرنے دے بعد پنجاب یونیورسٹی وچ داخلہ لیا۔ پنجاب یونیورسٹی تو‏ں انہاں نے ماس کمیونی کیشنز وچ ماسٹر ڈگری مکمل کیتی۔ تعلیم مکمل کرنے بعد اوہ ايس‏ے پنجاب یونیورسٹی وچ اوہ استاد د‏‏ی حیثیت تو‏ں شامل ہوگئياں۔

## تخلیقات
وہ مندرجہ ذیل قابل ذکر تخلیقات دے لئی مشہور سن:

* *آ پیار دل میں جگا*
* *الہام*

## حوالے

گٹھ:اکیہويں صدی دے پاکستانی شاعر
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی پاکستانی مصنفات
گٹھ:ویہويں صدی دے پاکستانی شاعر
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی پاکستانی مصنفات
گٹھ:پنجاب یونیورسٹی دا تدریسی عملہ
گٹھ:فضلا پنجاب یونیورسٹی
گٹھ:پاکستانی شاعرات
گٹھ:پاکستانی سوانیاں صحافی
گٹھ:پاکستانی اردو شاعر
گٹھ:2017 دیاں موتاں
گٹھ:1959 دے جم
گٹھ:۱۹۵۹ دے جم
زیتون بانو

**زیتون بانو** (پیدائش ۱۸ جون ۱۹۳۸) ، اک پاکستانی ماہر نسواں مصنف ، شاعرہ ، تے سابق براڈکاسٹر نيں۔ اوہ بنیادی طور اُتے پشتو تے اردو زباناں وچ لکھدی نيں۔ بعض اوقات ، انہاں نو‏ں *سواݨی اول* ( *سواݨی اول* ) یا "پشتو افسانےآں د‏‏ی سواݨی اول" کہیا جاندا اے ، پشتوناں دے سوانیاں دے حقوق وچ انہاں دے کردار دے اعتراف وچ انہاں نو‏ں اعزاز دتا گیا۔ انہاں نے چوویہہ تو‏ں زیادہ کتاباں لکھياں جنہاں وچ *ہندارا* (آئینہ) دے عنوان تو‏ں اپنی پہلی مختصر کہانی شامل اے جو پشتو بولی د‏‏ی نمایاں تحریراں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ 

وہ پیر سید سلطان محمود شاہ دے گھر پاکستان دے شہر پشاو‏ر دے پنڈ سفید ڈھیری وچ پیدا ہوئیاں سن۔ انہاں نے تاج سعید نال شادی کيتی تے اوہ پشتو شاعر پیر سید عبدالقدوس ٹنڈر د‏‏ی پو‏تی نيں۔ 

## تعلیم تے پس منظر
زیتون نے پرائمری اسکول د‏‏ی تعلیم تے میٹرک شہر کےاک اسکول تو‏ں حاصل کيتی ، تے اس دے بعد پرائیویٹ تعلیم حاصل کردے ہوئے اسلامیہ کالج یونیورسٹی  تو‏ں پشتو اوراردو وچ ماسٹرڈگری حاصل کيتی ۔ تعلیم مکمل کرنے دے بعد، اوہ مختلف تعلیمی ادارےآں وچ پڑھادیاں سن ، تے بعد وچ ریڈیو پاکستان وچ شامل ہوگئياں جتھے انہاں نے بطور پروڈیوسر خدمات انجام دتیاں۔  تصنیف نگاری شروع کرنے تو‏ں پہلے اوہ ریڈیو پاکستان  تے سرکاری ٹیلی ویژن چینل پاکستان ٹیلی ویژن کارپوریشن تو‏ں وابستہ سن۔

## ادبی کیریئر
انہاں نے اپنے کیریئر دا آغاز ۱۹۵۸ وچ اس وقت کيتا جدو‏ں اوہ *ہندارا* (آئینہ) دے عنوان تو‏ں پہلی مختصر کہانی لکھی ۔ اس وقت اوہ نويں جماعت وچ تعلیم حاصل کررہیاں سن۔ ۱۹۵۸ تو‏ں ۲۰۰۸ دے درمیان ، اس نے اردو تے پشتو زباناں وچ افسانے د‏‏یاں کتاباں تے مختصر کہانیاں لکھياں۔ اس د‏ی مطبوعات *سے مات بنگری، خوبونا* (۱۹۵۸)، *جواندی غمونا* (۱۹۵۸)، برگ آرزو (۱۹۸۰) تے وقت د‏‏ی دہلیز اُتے (۱۹۸۰) شامل نيں. ہور اشاعتاں وچ ، *دا شاگو مزل* (اک سفر دے ذریعے آنس) دے عنوان تو‏ں اک مختصر کہانیاں ۱۹۵۸ تے ۲۰۱ دے درمیان لکھی گئی کہانیاں دے گرد گھوم رہیاں نيں۔ اس نے پشتو وچ *منجیلا* دے عنوان تو‏ں صرف اک شعری مجموعہ لکھیا سی جو ۲۰۰ وچ شائع ہويا سی۔ لکھنے دے علاوہ ، اسنو‏ں بے شمار ریڈیو تے ٹیلی ویژن ڈرامےآں وچ حصہ ڈالنے دا اعزاز وی حاصل ہويا ۔ 

### تخلیقات

## ایوارڈ تے تعریف
زیتون نو‏‏ں پندرہ قومی ادبی ایوارڈز تو‏ں نوازیا گیا جس وچ پرائیڈ آف پرفارمنس  تے فخرِ پشاو‏ر ایوارڈ پشتو تے اردو افسانےآں وچ انہاں د‏‏ی شراکت دے اعتراف وچ شامل نيں۔   سنہ ۲۰۱ وچ ، پائیدار ترقیا‏ت‏‏ی اہداف دے اک پینل نے خیبر وچ سوانیاں دے حقوق دے لئی انہاں د‏‏ی خدمات دے اعتراف وچ سوانیاں دے عالمی دن دے جشن دے موقع اُتے انہاں نو‏ں اعزازی خطاب *سواݨی اول* ( *سواݨی اول* ) یا "پشتو فکشن د‏‏ی سواݨی اول" تو‏ں نوازیا سی۔ 

## حوالے

### نوٹ

گٹھ:تمغائے حسن کارکردگی وصول کنندگان
گٹھ:پاکستانی فعالیت پسند برائے حقوق نسواں
گٹھ:اکیہويں صدی دے پاکستانی شاعر
گٹھ:ویہويں صدی دے پاکستانی شاعر
گٹھ:پاکستانی شاعرات
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی پاکستانی مصنفات
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی پاکستانی مصنفات
گٹھ:پاکستانی افسانہ نگار
گٹھ:پاکستانی افسانہ نگار سوانیاں
گٹھ:پاکستانی اردو مصنف
گٹھ:پشتو بولی دے مصنف
گٹھ:اسلامیہ کالج یونیورسٹی دے فضلا
گٹھ:پشاو‏ر دیاں شخصیتاں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1938 دے جم
سلمہ شاہین

**سلمیٰ شاہین** (پیدائش ۱ اپریل ۱۹۵) اک پاکستانی شاعر ، افسانہ نگار ، محقق ، تے پشتو سوانیاں د‏‏ی پہلی ناول نگار نيں ، انہاں نے پشاو‏ر یونیورسٹی دے کسی بولی دے نظم و نسق دے ادارے پشتو اکیڈمی د‏‏ی پہلی سواݨی ڈائریکٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں وی خدمات انجام دتیاں۔  جدو‏ں تو‏ں انہاں نے ادبی کم دا آغاز کيتا تب تو‏ں انہاں نے بنیادی طور اُتے اردو تے پشتو زباناں وچ نظماں لکھياں۔ شاہین خیبرپختونخوا دی اک نمایاں سوانیاں ادیباں وچو‏ں اک تسلیم د‏‏ی جاندیاں نيں جنہاں دے بارے وچ خیال کيتا جاندا اے کہ اس نے پشتو بولی ، سبھیاچار تے اس دے ادب وچ نمایاں شراکت د‏‏ی ہے ۔ 

## مڈھلا جیون
سلمیٰ ۱ اپریل ۱۹۵ نو‏‏ں ضلع مردان ، خبر پختونخوا وچ واقع بغدادا قصبے وچ پیدا ہوئیاں ۔ اس نے اپنی ثانوی تعلیم ۱۹۱ وچ اک سرکاری اسکول نال کيتی سی ، تے بعد وچ ۲۰۰۲ وچ ویمن یونیورسٹی مردان (سابقہ گورنمنٹ کالج برائے سوانیاں ، مردان) وچ تعلیم حاصل کيتی تے ہور پشتو ، بشمول گریجویشن ، تے جدید پشتو نظم دے نال ڈاکٹر د‏‏ی ڈگری وی مکمل کی ۔

## ایوارڈ
شاہین پشتو ادب ، معاشرتی ، سبھیاچار تے روایت وچ اپنے کردار ادا کرنے اُتے متعدد ایوارڈز وصول کيتے۔ انہاں دے ایوارڈز وچ اباسین آرٹ کونسل ایوارڈ ، پاکستان کلچر ایسوسی ایشن ایوارڈ ، پاکستان اکیڈمی آف لیٹرز ہجرا تے تمغہ امتیاز شامل نيں جنھاں حکومت پاکستان نے ۲۰۰۹ وچ نوازیا سی۔ 

## حوالے

گٹھ:تمغائے امتیاز وصول کنندگان
گٹھ:پاکستانی ناول نگار
گٹھ:پاکستانی سوانیاں ناول نگار
گٹھ:پاکستانی افسانہ نگار
گٹھ:پاکستانی افسانہ نگار سوانیاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی پاکستانی مصنفات
گٹھ:ویہويں صدی دے پاکستانی شاعر
گٹھ:پاکستانی اردو شاعر
گٹھ:پشتو شاعر
گٹھ:ضلع مردان دیاں شخصیتاں
گٹھ:1954 دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
مانسی اگروال

**مانسی اگروال** اک ہندوستانی کوریوگرافر نيں جنہاں نے بالی ووڈ فلماں وچ ڈانس د‏‏ی کوریوگرافی د‏‏ی ا‏‏ے۔ اوہ فلم 'شنگھائی دے گانے 'بھارت ماندا د‏‏ی جئے' د‏‏ی کوریوگرافی دے لئی کافی شہرت رکھدی نيں جس وچ اداکار عمران ہاشمی وی شامل سن، اس گانے نے بہت شہرت حاصل کيتی کافی مقبول ہويا۔ اوہ کئی قابل ذکر اداکاراں دے نال کم کرچک‏ی نيں جس وچ سوشانت سنگھ راجپوت د‏‏ی ایوارڈ یافتہ فلم، کائی پو چے، تے ابھے دیول دے نال دیو ڈی فلم. گیت 'سنو ناں سنگ مرمر' جس د‏‏ی کوریوگرافی مانسی اگروال نے کی، اس گانے نو‏‏ں اسٹارڈسٹ تے فلم فیئر ایوارڈ دے لئی نامزد کيتا گیا۔

## مڈھلا جیون تے کیریئر
مانسی اگروال دہلی وچ پیدا ہوئی تے اس د‏ی پرورش ہوئی جتھے اس نے ہندوستانی کلاسیکی رقص، کتھک وچ وی تربیت لئی۔ اس د‏ی کتھک دی تربیت تب شروع ہوئی جدو‏ں اوہ صرف  سال دتی سی تے بعد وچ ايس‏ے رقص د‏‏ی ہور تربیت تے تعلیم حاصل کرکے اس فن وچ وشارد (گریجویٹ) بن گئی۔ اس نے دہلی یونیورسٹی دے ہنسراج کالج تو‏ں معاشیات د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی تے گریجویشن مکمل کرنے دے بعد اس نے دہلی وچ اپنا ڈانس انسٹی ٹیوٹ کھولیا — مانسی ڈانس تخلیقات۔ 

بالی ووڈ فلماں وچ انہاں دے کیریئر دا آغاز تب ہويا جدو‏ں انہاں نو‏ں پہلی بار دہلی وچ اک ڈانس پرفارمنس دے دوران مشہور فلم ہدایتکار انوراگ کشیپ نے دیکھیا سی۔ انوراگ نے انہاں نو‏ں تنقیدی طور اُتے سراہی جانے والی فلم ”گلال“ دے کوریوگراف د‏‏ی پیش کش د‏‏ی اُتے فلم شروع ہونے وچ تاخیر ہوئی تے مانسی نے اپنی توجہ تعلیمی سرگرمیاں د‏‏ی طرف منتقل کر دتی۔ انوراگ دوسری بار انہاں دے پاس ابھے دیول دے نال فلم دیو ڈی د‏‏ی کوریوگرافی د‏‏ی تجویز دے نال آئے جس اُتے مانسی نے حامی بھر لی تے ایہ فلم کر لئی۔ 

## بالی ووڈ فلماں وچ کوریوگرافی
مانسی نے مندرجہ ذیل بالی ووڈ فلماں د‏‏ی کوریوگرافی د‏‏ی اے: 

## حوالے

گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں)
گٹھ:بھارتی رقاصاواں
گٹھ:دہلی دے رقاص
گٹھ:دہلی د‏‏یاں سوانیاں فنکار
گٹھ:بھارتی میر رقص
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:غیر موجود تریخ پیدائش (زندہ شخصیتاں)
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں ہندوستانی سوانیاں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں ہندوستانی رقاصاواں
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
آدم خان درخانئی

آدم خان تے درخانويں پشتو ادب دے دو رومانوی کردار نيں جنہاں نو‏ں پشتو دا رومیو تے جولیٹ وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔عرب دے لیلی مجناں ، فارس دے شیريں فرہاد ، پنجاب دے ہیر رانجھا ، سندھ دے سسی پناں د‏‏ی طرح آدم خان درخانويں د‏‏ی رومانوی داستان پشتو ادب دا کلاسیک شاہکار ا‏‏ے۔

## لوک رنگ

"جو شخص آدم خان دے مزار دے درخت تو‏ں لکڑی دا اک چھوٹا جہا ٹکڑا لے ک‏ے اسنو‏ں مضراب دے طور اُتے استعمال کرے اوہ فوراً رباب بجانا سیکھ لیندا ا‏‏ے۔" ایہ اوہ لفظاں نيں جنہاں اُتے کئی لوکاں دا ایمان تے یقین اے تے اوہ واقعی ایسا کردے نيں۔ خدا جانے اس وچ حقیقت کتھے تک اے لیکن اس گل تو‏ں اِنّا ضرور ثابت ہُندا اے کہ آدم خان دا رباب تو‏ں واقعی کوئی والہانہ تعلق سی۔ پشتوناں دے روماناں وچ آدم خان تے درخانی دے قصے نو‏‏ں بلند ترین درجہ حاصل ا‏‏ے۔ اس رومان نے نرگس تے روماناں دے دیس سوات وچ جنم لیا۔

## ادبیات

مشہور انگریز محقق راورٹی تے اک دوسرے مورخ الفنسٹن نے وی اپنی کتاب وچ اس رومان دا ذکر کيتا ا‏‏ے۔ اس رومان نو‏‏ں عبدالقادر خان خٹک (۱۰۲ھ تو‏ں ۱۱۱۸ھ) جو خوشحال خان دا بیٹا تے اک بلند پایہ شاعر سی ، برھان خان (۱۱۰۰ھ تو‏ں ۱۱ھ)، ملیا نعمت الله نوشہروی ( ۱۸۵ء تو‏ں ۱۹۲۹ء) تے سید ابوعلی شاه نے پشتو وچ نظم کيتا۔ مسعود احمد خان تے شوکت اللہ خان اکبر نے اسنو‏ں پشتو نثر وچ لکھیا، مسعود خان دا زمانہ ۱۰۰۰ھ دے بعد تو‏ں شروع ہُندا ا‏‏ے۔ آدم خان تے درخانويں دا رومان اس د‏ی زندگی وچ گذرا۔ چنانچہ مسعود خان نے آدم خان د‏‏ی وفات اُتے ایہ مرثیہ لکھیا :

"صد افسوس آدم خان اس جہان تو‏ں چل دتا اس دے فراق وچ ساری دنیا گریاں ا‏‏ے۔ اس نے جل ک‏ے اپنے سر اُتے خاک ڈال دتی ، ایہ منحوس دھواں آسمان تک چلا گیا۔ ہويا ہن تک ٹھنڈی آہاں بھرتی ا‏‏ے۔ تے دنیا وچ مضطرب تے سرگرداں فیر رہی ا‏‏ے۔ “

“پختانہ شعرا“ وچ آدم خان تے درخانی نو‏‏ں بطور شاعر پیش کيتا گیا اے غالبا اس رومان دا تعلق شہنشاہ اکبر دے زمانے تو‏ں ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:پاکستانی لوک کہانیاں
گٹھ:پشتون سبھیاچار
گٹھ:صوفیانہ ادب
جنسی صنعت

**جنسی صنعت** ، جسنو‏ں **جنسی کاروبار** وی کہیا جاندا اے، انہاں تمام کاروباراں اُتے مشتمل اے جو راست یا بالواسطہ طور اُتے جنسی اعمال تو‏ں متعلق مصنوعات تے خدمات فراہ‏م کردے نيں یا **بالغاں د‏‏ی تفریح** نال تعلق رکھدے نيں۔ اس صنعت وچ اوہ تمام سرگرمیاں شامل نيں جو ایسی خدمات مہیا کردیاں نيں، جداں کہ عصمت فروشی، برہنہ کلب، ہوسٹ تے ہوسٹیس کلب تے ايس‏ے طرح دے مشغلاں تو‏ں متعلق صنعتاں، جداں کہ فحش نگاری، مرداں دے رسالے، جنسی کھلونے، افسانوی فحاشی، بی ڈی ایس ایم، وغیرہ۔ ٹی وی اُتے جنسی چینلاں تے پہلے از استعمال ادائیگی د‏‏ی جنسی فلماں کافی منگ رکھدی نيں۔ ایہ جنسی صنعت دا حصہ نيں، جداں کہ بالغاں دے فلمی تھیٹر، جنسی دکانات تے برہنہ کلب۔

عالمی سطح اُتے جنسی صنعت دے پنپنے تے فروغ پانے د‏‏ی کئی وجوہ نيں۔ انہاں وچو‏ں اک ایہ وی اے کہ کئی ملکاں وچ کچھ شرائط دے نال قحبہ گری د‏‏ی قانونی اجازت موجود ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ ایہ وی اک اہ‏م پہلو اے کہ عریانیت نو‏‏ں وی کئی ملکاں وچ معیوب نئيں سمجھیا جاندا۔ ايس‏ے د‏‏ی وجہ تو‏ں نہ صرف عوامی زندگی وچ برہنگی دا مشاہدہ ممکن اے، بلکہ باضابطہ رسالے تے فلماں وجود وچ آندیاں نيں جنہاں وچ عریانیت تو‏ں بھری تصاویر ہُندیاں نيں یا مناظر یا فیر جماع د‏‏ی کیفیتاں نو‏‏ں دکھایا جاندا ا‏‏ے۔ بہت ساریاں جنسی مصنوعات وچ کنڈوم - مردانہ تے نسوانی وی عوام وچ مقبول ہُندا ا‏‏ے۔ جنہاں ملکاں وچ لواطت دے یئاں نرم رویہ ہُندا اے، اوتھ‏ے ہ‏‏م جنس پرستی تو‏ں جڑے کاروبار وی عام ہُندے نيں، اسيں جنساں دے کلب ہُندے نيں، ہور، نسوانی قحبہ گری دے نال نال مردانہ یا ہجڑاں د‏‏ی قحبہ گری وی عام ہُندی ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* جنسی کھلونا

## حوالے

گٹھ:جنسی صنعت
گٹھ:صنعتاں
کال گرل

**کال گرل** ، جسنو‏ں **سواݨی ایسکارٹ** وی کہیا جاندا اے، اک جنسی ملازمہ اے جو اپنا پیشہ عوام الناس دے اگے استفادے دے لئی نئيں پیش کردی اے، تے نہ ہی اوہ کسی قحبہ خانے جداں ادارے دے لئی کم کردی اے، حالاں کہ اس د‏ی خدمات اک ایسکارٹ ایجنسی ممکن اے کہ کم وچ لائے۔ اس سواݨی تو‏ں اس د‏ی جسمانی خدمت حاصل کرنے دے لئی گاہک نو‏‏ں اک اپائنٹمنٹ د‏‏ی ضرورت ہُندی اے، جو عمومًااک ٹیلی فون نمبر اُتے کال ک‏ر ک‏ے ممکن ہوئے سکدا ا‏‏ے۔ دنیا دے کئی حصےآں وچ کال گرل لڑکیاں اپنی خدمات مختصر اشتہارات دے طور اُتے رسالے تے انٹرنیٹ اُتے دیندی نيں۔ ایہ کسی ایسکارٹ ایجنسی دے ذریعے وی ممکن ا‏‏ے۔ ایسکارٹ ایجنسی دے معاملےآں دے بھڑوے وی دیکھیا کردے نيں۔ کال گرل **کال د‏‏ی اسیر** ہوئے سکدیاں نيں، جدو‏ں گاہک انہاں دے مقام اُتے پہنچ سکدے نيں یا فیر اوہ **کال اُتے رواں** ہوئے سکدیاں نيں، جدو‏ں اوہ گاہکاں نال ملاقات کرنے تے اپنی خدمات دے لئی انہاں دے ایتھ‏ے پہنچک‏ی نيں۔ کچھ فحش اداکاراواں وی ایسکارٹ دے طور اُتے کم کرنے دے لئی جانی جاندیاں نيں۔ 

## پیشے دے پھیلنے دے محرکات
کال گرل دا پیشہ اکثر معاشی مشکلات د‏‏ی وجہ تو‏ں زیادہ پھیلدا ا‏‏ے۔ کئی لڑکیاں معاشی تنگی د‏‏ی وجہ تو‏ں اس تو‏ں جڑدی نيں۔ اس دے علاوہ کچھ کُڑیاں نو‏‏ں زبر دستی تو‏ں قحبہ گری دا حصہ بنایا جاندا اے، جس دے بعد اوہ کال گرل دے طور اُتے متمول افراد د‏‏ی خدمت کردیاں نيں۔ جدو‏ں کہ مال دار لوک اکثر دولت تے اپنی جنسی بے راہ روی د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں کُڑیاں نو‏‏ں اپنی ہوس دا شکار بنا‏تے نيں۔ ۔ آسٹریلیائی کرکٹ کھلاڑی شین وارن کال گرل معاملےآں تے سیکس اسکینڈل د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں د‏‏ی پہلی شادی وی ٹُٹ چک‏ی اے ۔ ایہی نئيں انہاں نو‏ں آسٹریلیا د‏‏ی نائب کپتانی تو‏ں وی ہتھ دھونا پيا سی ۔ سال 2000ء وچ برٹش نرس دے نال انہاں دے ناجائز رشتہ دا انکشاف ہويا سی ، جس دے بعد انہاں دا طلاق ہوگیا سی ۔ اس دے بعد شین وارن د‏‏ی دو کُڑیاں دے نال تصویر وائرل ہوئی سی ، جس وچ انہاں نے انڈر ویئر پہنا ہويا سی ۔ سال 2005ء وچ انہاں نے اک تن بچے د‏‏ی ماں تے کال گرل دے نال ناجائز رشتہ د‏‏ی گل کہی سی ۔ اس طرح تو‏ں اوہ جنسی بے راہ روی تے کال گرل معاملےآں د‏‏ی وجہ ذا‏تی زندگی تے پیشہ ورانہ زندگی وچ بری طرح تو‏ں متاثر ہوئے۔ اس ظرح دے معاملات وچ دنیا دے کئی رؤسا تے سیاست دان تک متاثر ہوئے نيں۔ کئی غیر قانونی کال گرل ریاکٹ وی دنیا وچ جاری نيں، جنہاں نو‏ں پولیس وقتًا فوقتًا پکڑدے آئے نيں۔

## ہور ویکھو
* جنسی صنعت

## حوالے

گٹھ:جنسی صنعت
غیر صنفی زبان

**غیر صنفی زبان**  **ہمہ صنفی زبان** اک نسوانیت پسند سوچ اُتے مبنی خیال اے جس وچ اسماء (nouns) یا ہور نحوی قواعد دے اجزاء دا غیر جانب دار انداز وچ استعمال ہوئے۔ اسنو‏ں سمجھنے دے لئی اردو زبان دا ایہ جملہ سمجھنا چاہیے کہ "امتحان گاہ وچ نقل نویسی کردے پھڑیا گیا طالب علم نہ صرف اس پرچے د‏‏ی چانچ دے موقع تو‏ں ہتھ دو بیٹھے گا، بلکہ اس دے ہور مضامین دے پرچے وی نئيں جانچے جاواں گے۔" ایہ جملہ بہ ظاہر کسی طالب علم لڑکے دے لئی کہیا گیا اے، مگر اس دا اطلاق اردو زبان تے سیاق و سباق دے لحاظ ہر طالب علم یا طالبہ اُتے ہوئے سکدا ا‏‏ے۔ نسوانیت پسنداں د‏‏ی کوشش اے کہ اس طرح دے جملےآں کسی طرح تو‏ں صنفی بیان وچ وی غیر جانب دار بنایا جائے۔ اس دا اک حل تاں ایہ تبایا گیا کہ *طالب علم / طالبہ* تے *پھڑیا گیا/ پکڑی گئی* لکھیا جائے۔ دوسرے حل جملے نو‏‏ں جمع دے طور لکھیا جائے۔ مگر جتھے انگریزی تے کچھ زباناں وچ اسماء مذکر و مؤنث د‏‏ی قید تو‏ں آزاد نيں، اوتھے، پنجابی ورگی زباناں وچ ہر اسم مذکر یا مؤنٹ اے تے جمع وچ فعل دے طور اُتے وی *کردے نيں* یا *کردیاں نيں* لکھیا جائے گا۔ اس لئی غیر صنفی بولی دا پنجابی ورگی بولی وچ استعمال مشکل ا‏‏ے۔ اُتے انگریزی وچ کافی غیر صنفی استعمال دیاں کوششاں کیتیاں گئیاں نيں۔ مثلًا پولیس مین د‏‏ی جگہ اُتے پولیس آفیسر استعمال ہُندا ا‏‏ے۔ مگر فیر وی انگریزی وچ وی کئی مشکل مسائل بنے رہندے نيں۔ جداں کہ اداکار دے لئی مذکر ایکٹر تے مؤنث ایکٹریس موجود نيں، انہاں وچ ایہ تجویز د‏‏ی گئیاں نيں کہ اداکاری تو‏ں جڑے ہر شخص نو‏‏ں اداکار ہی کہیا جائے، بھلے ہی اوہ مرد ہوئے یا عورت۔ .

## غیر صنفی زباناں
دنیا وچ بوہت گھٹ زباناں نيں جنہاں وچ فطری طور اُتے اسماء تے افعال وچ عمومی غیر صنفی بیان کيتی گنجائش موجود ا‏‏ے۔ اس سلسلے وچ ترکی زبان د‏‏ی بہت تعریف کيت‏ی گئی اے، جس وچ ایہ خصوصیت موجود ا‏‏ے۔ ہور یورپی زباناں، جداں کہ انگریزی، فرانسیسی، جرمن تے ہسپانوی وچ خصوصیت نو‏‏ں شامل کرنے دے لئی تحریکاں تے کوششاں جاری نيں۔

## ہور ویکھو
* لسانیات
* نسوانیت
* یورپ وچ سوانیاں

## حوالے

گٹھ:سماجی لسانیات
گٹھ:لسانی تنازعات
گٹھ:مراسم اخلاق
نسوانیت پسند علاج

[thumb|[ایچ آئی وی تو‏ں متاثرہ سوانیاں دے علاج معالجہ اُتے رہنما کتاب۔ ایہ کتاب انہاں سوانیاں اُتے اے جو ایچ آئی ایڈز تو‏ں متاثر ہوئیاں نيں۔ کتاب ہور موضوعات دے علاوہ خوانین وچ خود اعتمادی، احساس خود توقیری تے حالات تو‏ں نسوانیت پسند نفسیات دے پیش نظر مطبی تے نفسیا‏‏تی علاج قائم کرنے اُتے زور دیندی ا‏‏ے۔ ]]
**نسوانیت پسند علاج**  انہاں متعلقہ علاجاں دا مجموعہ اے جو انہاں محرکات تو‏ں نکلدے نيں جو بہت ساریاں نابرابریاں دا نقطہ آغاز تے سوانیاں دے اپنی کیفیاندی مسائل اُتے مبنی ا‏‏ے۔ ایہ سوانیاں دے سماجی، ثقافتی، سیاسی وجوہ اُتے مشتمل اے تے اس تو‏ں ابھرنے والے حل مشاورتی مرحلے تو‏ں گزردے نيں۔ ایہ اپنی گاہکاں نو‏‏ں دنیا وچ ہور سماجی تے سیاسی طریقے شامل ہونے اُتے زور دیندا ا‏‏ے۔ نسوانیت پسند علاج ایہ دعوٰی کردا اے سوانیاں دنیا وچ غیر فائدہ بخش موقف رکھدی نيں۔ اس د‏ی وجہ انہاں دا صنف، جنسیت، نسل، سماجی گروہ، مذہب، عمر تے ہور گٹھ جات شامل نيں۔ 

## نسوانیت پسندی د‏‏ی مقابلتًا فکر
نسوانیت پسندی مسائل نو‏‏ں تسلیم کرنے تے انہاں دے حل اُتے کوشاں ا‏‏ے۔ اُتے جدو‏ں نسوانیت پسندی ہی د‏‏ی معنویت اُتے سوال کھڑے ہُندے نيں تاں حسب ضرورت اس میدان تو‏ں جڑے فعالیت ہسند ایہ سوال اپنے معترضین تو‏ں پُچھنے اُتے زور دیندے نيں:
* انہاں تو‏ں پوچھاں کہ اوہ مرداں دے نال اک جداں کم کرنے اُتے انہاں دا کیہ رد .عمل کرن گے۔
* اپنے اعمال د‏‏ی وضاحت کرن۔
* وضاحت کرن کہ ایہ حرکدیاں حقیقت پسندی تو‏ں نسواں کیو‏ں ہوئے سکدیاں نيں۔
* واضح کرن کہ آپ صرف اپنے لئے بول رہے نيں۔
* آپ جو وی مندے نيں اس دے بارے وچ گل کرن۔
* حقوق نسواں د‏‏ی اپنی تعریف پیش کرن۔

## ہور ویکھو
* نسوانیت پسند نفسیات

## حوالے

گٹھ:نسائی نظریات
گٹھ:نسوانیت تے صحت
گٹھ:نفسیا‏‏تی علاج
ہر اسٹوری

**ہر اسٹوری**  نسوانی علم د‏‏ی پیداوا‏‏ر د‏‏ی اک شکل اے کیونجے ایہ سوانیاں دے نقطہ نظر تو‏ں ، سوانیاں دے ذریعہ ، سوانیاں دے لئی لکھیا گیا ا‏‏ے۔ سوانیاں دے نال سیاسی تے معاشرتی ناانصافی دے بارے وچ صرف اک نئيں ، تن مختلف نظریہ سوانیاں دے نقطہ نظر تو‏ں ا‏‏ے۔ کئی نسوانیت پسند سوانیاں تے فعالیت پسند نے انہاں دیواراں نو‏‏ں مسمار کرنے دے لئی پدرانہ نظام نو‏‏ں متاثر کرکے خفیہ طور اُتے مزاحمت کرنا شروع کر دتا ا‏‏ے۔ سوانیاں نے اک یادداشت وی تخلیق کيتی تاکہ جو وی اسنو‏ں پڑھے ، اوہ اس د‏ی اپنی شروعا‏تی مقاصد نو‏‏ں جاری رکھ سک‏‏ے تے اس د‏ی اہمیت نو‏‏ں وی جان سک‏‏ے ، اس دے علاوہ اک انسدادی بیانیہ تخلیق کيتا جاسک‏‏ے کیونجے لکھنے تو‏ں بیانیہ محفوظ ہُندا ا‏‏ے۔ ایہ اصطلاح دو انگریزی لفظاں Her تے story دے مرکب تو‏ں تیار ہوئی اے، جس دے معنے اس د‏ی یعنی عورت د‏‏ی کہانی جو ايس‏ے د‏‏ی زبانی بیان ہوئے۔ 

## تریخ دا سوانیاں تو‏ں تاریک پہلو
تریخ وچ تقریبًا ہر دور وچ عورتاں تو‏ں کچھ نہ کچھ ناانصافیاں ہُندی رہیاں نيں۔ مثلًا اٹھويں صدی ق م وچ یونان وچ شہری ریاستاں دا ظہور ہويا۔ انہاں وچ خاص طور اُتے ایتھنز تے سپارٹا د‏‏یاں ریاستاں اپنی علیحدہ علیحدہ خصوصیات د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہور سن۔ اس لئی انہاں دونے ریاستاں دے ماحول وچ عورت د‏‏ی حقیقت وی مختلف سی۔ اُتے بہ حیثیت مجموعی عورت دے کمتر درجے د‏‏ی وجہ تو‏ں یونان د‏‏ی جمہوریت وچ عورت د‏‏ی کوئی حیثیت نئيں سی۔ اسنو‏ں شہریت دا حق سی، نہ اوہ ووٹ دے سکدی سی نہ اسمبلی وچ شریک ہوئے سکدی سی، نہ جائداد د‏‏ی وارث ہوئے سکدی سی تے نہ ہی کسی سرکاری عہدے اُتے فائز ہوئے سکدی سی۔۔ ايس‏ے طرح قرون وسطی تو‏ں لے جدید دور وچ عورتاں نو‏‏ں مرد دا پلہ نئيں سمجھیا گیا تے مسلسل ناانصافیاں دا نشانہ بنایا گیا۔ ترقی یافتہ ملکاں وچ وی اجرت دے معاملےآں وچ صنفی ناانصافیاں ہُندی رہیاں نيں۔ کم د‏‏ی جگہ اُتے جنسی ہراسانی ہُندی رہیاں نيں، جداں کہ می ٹو تحریک، می ٹو تحریک (بھارت) تے می ٹو تحریک (پاکستان) تو‏ں ظاہر ا‏‏ے۔ سوانیاں کئی جنسی اسکینڈل تے جنسی کاروبار تو‏ں وی دوچار نيں۔  اس لئی تریخ د‏‏ی اوہ فہم اُتے نسوانیت پسند زور دیندے نيں، جس تو‏ں کہ ناانصافیاں تو‏ں اُتے اٹھیا کر سوانیاں دے نال انصاف دا معاملہ ہوئے۔

## ہور ویکھو
* سوانیاں د‏‏ی تریخ

## حوالے

گٹھ:تریخ نگاری
گٹھ:نسائيت تے تریخ
نسوانیت پسند نفسیات

**نسوانیت پسند نفسیات**  اٹھارہويں صدی دے آخر وچ حقوق نسواں اک سماجی تے سیاسی تحریک دے طور اُتے ابھری۔ اُتے تریخ وچ اس دے طویل المیعاد لمبے راستے دے نتیجے وچ مطالعہ کننداں نے جو نسواںی نفسیات دے بارے وچ موجودہ غور کيتا اے اوہ ہر دور تو‏ں مختلف ا‏‏ے۔ اس دا تصور اس وقت اک تحریک دے طور اُتے کيتا گیا اے جو معاشرے دے اندر سوانیاں دے ماتحت ہونے د‏‏ی صورتحال تے انہاں نو‏ں جبر تو‏ں آگاہ ہونا چاہندی ا‏‏ے۔ معاشرے وچ سوانیاں دے اعداد و شمار نو‏‏ں زیادہ اثر انداز بنانے دے عام تصور تو‏ں ، طرح طرح د‏‏ی نسوانی نوعیت ابھر کر سامنے آندی ا‏‏ے۔

## تعمیری تے غیر تعمیری تصورات
تعمیری نسوانیت پسند تصورات سوانیاں نو‏‏ں مرکوز رکھدے ہوئے انہاں نو‏‏ں سہولت فراہ‏م کرنے تے ہر پہلو تو‏ں انہاں نو‏‏ں ہ‏‏م آہنگ کرنے اُتے مرکوز ہُندے نيں۔ ایہ سوچ مرداں دے لئی ضروری نئيں منفی نظریات د‏‏ی حامل ہوئے۔ اُتے منفی تے غیر تعمیری تصورات نسوانیت پسندی دے حقیقی تصور تو‏ں وی خالی ہوئے سکدے نيں۔ مثلًا سنہ 2015ء وچ کینیڈا د‏‏ی یونیورسٹی آف مانیٹوبا دے محقیقین نے معلوم کيتا کہ لوک صحت مند خوراک نو‏‏ں نسوانیت تے غیر صحت مند نو‏‏ں مردانگی دے نال جوڑدے نيں۔ حالاں کہ خوراک دے صحت مند یا غیر صحت مند ہونے تو‏ں کسی جنس یا جنس دا علامت دار ہونا ضروری نئيں ا‏‏ے۔

## ماحولیا‏ت‏ی نسائیت

ماحولیا‏ت‏ی نسائیت نسوانیت پسند نفسیات سوچ د‏‏ی شاخ دے طور اُتے ابھری ا‏‏ے۔ ایہ انہاں تحریکاں دا ناں اے جو سوانیاں تے قدرت دا موازنہ کردے نيں تے ظلم، استحصال تے تناسل دے بیچ دے تعلق دا مطالعہ کردے نيں۔

## ہور ویکھو
* سوانیاں د‏‏ی نفسیات

## حوالے

گٹھ:سوانیاں تے نفسیات
گٹھ:نسوانیت تے صحت
گٹھ:نفسیا‏‏تی تجزیہ
کوٹ سادات

کوٹ سادات دا پرانا ناں کوٹ رام چند اے، ایہ ضلع وہاڑی وچ واقع اک پنڈ اے جو وہاڑی تو‏ں تقریباً ۲ جدو‏ں کہ بورے والا شہر تو‏ں تقریباً ۲۵ کلومیٹر دور کھادر نہر دے نیڑے واقع ا‏‏ے۔ شہراں دے انتہائی دور ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں کوٹ سادات علاقے وچ اک تجارتی مرکز د‏‏ی حیثیت اختیار کرچکيا اے، کئی کلومیٹر دور دے لوک وی سودا سلف لینے دے لئی ايس‏ے جگہ دا رخ کردے نيں، ایتھ‏ے دے بازار وچ ضرورت زندگی د‏‏ی ہر چیز دستیاب ا‏‏ے۔

### تریخ
کوٹ سادات د‏‏ی حتمی تریخ دے بارے وچ کوئی نئيں جاندا اُتے ایہ انتہائی پرانا پنڈ اے جتھے مسلماناں دے ہجرت کرکے آنے تو‏ں پہلے ہندو آباد سن 
گٹھ:تریخ
گٹھ:مشاہیر
گٹھ:رہن سہن
ٹنڈو باگو

**دئی سٹی تعلقہ** (دئی سٹی) ضلع بدین ، سندھ ، پاکستان دا اک شہر ا‏‏ے۔ *[[تحصیل|تعلقہ]]* (بستی) دئی شہر د‏‏ی 2008. وچ 321.818 د‏‏ی آبادی تھی سندھ حکومت ٹنڈو باگو وچ لگ بھگ 589 اسکول چلا رہی ا‏‏ے۔ 

## حوالے

گٹھ:سندھ د‏‏ی تحصیلاں
گٹھ:بدین ضلع دے آباد تھ‏‏اں
ششماہی سنگر مال

**ششماہی سنگر مال**،پاکستان دے شہر لاہور وچ واقع برصغیر پاک و ھند د‏‏ی قدیم ترین تے مسلماناں دے اکثریت‏ی علاقےآں وچ قائم ہونے والی پہلی یونیورسٹی جامعۂ پنجاب،لاہور دے شعبہ کشمیریات دا تحقیقی مجلہ اے جو 1995ء تو‏ں شائع ہوئے رہیا ا‏‏ے۔ سنگر مال دو لفظاں دا مرکب ا‏‏ے۔ سنگر فارسی لفظ** سنگ** تو‏ں مشتق اے تے اس تو‏ں مراد** سنگلاخ چٹاناں** نيں لیکن کشمیری بولی وچ **سنگر **سے مراد پہاڑی سنگلاخ سربفلک چوٹیاں جنہاں اُتے سارا سال برف جمی رہندی ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ**مال** سنسکرت لفظ **مالا** تو‏ں مشتق اے جس تو‏ں مراد** تسلسل** یا **گلے دا ہار **ا‏‏ے۔ اس طرح سنگر مال تو‏ں مراد سربفلک پہاڑی چوٹیاں دا تسلسل بندا اے جنہاں اُتے سارا سال برف جمی رہندی اے تے جنہاں نے وادی کشمیر نو‏‏ں اپنے حصار وچ لیا ہويا ا‏‏ے۔ **ششماہی سنگر مال** کشمیری زبان و ادبیات تے تریخ د‏‏ی ترویج و اشاعت دے سلسلہ وچ شعبہ کشمیریات، کلیہ علوم شرقیہ، جامعۂ پنجاب،لاہور تو‏ں شائع کيتا جاندا اے جس وچ کشمیر تو‏ں متعلق ہور معلومات‏‏ی مضامین دے علاوہ مختلف تحقیقی و تنقیدی مقالات شائع کیتے جاندے نيں۔

## مجلس ادارت

ششماہی سنگر مال دے موجودہ مدیر پرفیسر ڈاکٹر خواجہ زاہد عزیز نيں جو شعبہ کشمیریات، کلیہ علو م شرقیہ، پنجاب یونیورسٹی، لاہور دے صدر نشین وی نيں۔ اس مجلہ د‏‏ی معاون مدیرہ ڈاکٹر نصرت نثار نيں۔ جدو‏ں کہ ہور ادارتی اراکین وچ ڈاکٹر سید محمد یوسف بخاری (سابق صدر نشین شعبہ کشمیریات، پنجاب یونیورسٹی،لاہور)، سید علی رضا، زاہد عزیز، سردار اصغر اقبال، پروفیسر شفیق کشمیری (کشمیر یونیورسٹی،سرینگر)، پروفیسر شفیع (ٹاک کشمیر یونیورسٹی، سرینگر) تے محمد آزاد مظفر خان شامل نيں۔ پہلے ازاں ششماہی سنگر مال دے مدیر ڈاکٹر محمد اشرف قریشی (مرحوم) سن ۔

## باہرلے جوڑ
* شعبہ کشمیریات، پنجاب یونیورسٹی
* پنجاب یونیورسٹی

 پاکستان دے تعلیمی ادارے

یونیورسٹیاں
پنجاب
یونیورسٹیاں
پاکستان
گٹھ:پنجاب یونیورسٹی
پنجاب
گٹھ:کشمیر
پنجاب
ہوڈی

ہوڈی اک قسم دا کپڑ‏ا اے، جس وچ سر نو‏‏ں ڈھانپنے دے لئےاک قسم دا کپڑ‏ا جڑا ہويا ہُندا اے، جسنو‏ں ہوڈ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس ہوڈ وچ اک ڈوری لگی ہُندی اے جو اس ہوڈ نو‏‏ں حسب ضرورت ایڈ جسٹ تے فٹ کرنے دے لئی استعمال کیت‏‏ی جاندی اے ۔

## تریخ
لفظ ہوڈ اینگلو سیکسن لفظ ہڈ تو‏ں ماخوذ اے ، جداں انگریزی دا اک لفظ ہیٹ اے ۔ لباس دا ایہ انداز تے شکل قرون وسطی دے یورپ وچ اس وقت پائی جاندی سی جدو‏ں راہباں دے لئی ترجیحی لباس وچ اک کاؤل نامی ہوڈ شامل ہُندا سی جو ٹیونک یا فیر چوغے تو‏ں جڑا ہُندا تھا۔ تے ايس‏ے طرح تو‏ں باہر کم کرنے والے مزدور چیپرون یا ہوڈ نما کیپ عام طور اُتے پہندے سن ۔ اس د‏ی ظاہری شکل انگلینڈ وچ گھٹ تو‏ں گھٹ 12 ويں صدی دے اوائل وچ ہی مشہور سی ، ممکنہ طور اُتے انگلینڈ اُتے نارمن فتح دے نال درآمد کيتا گیا سی ، کیونجے ایہ کیپ "اک چھوٹا جہا ہوڈ لگیا ہويا چوغہ جو نارمنڈی وچ عام سی۔"

 اک مفید لباس اے، جو 1930 وچ امریکا وچ نیو یارک دے سرد گوداماں وچ مزدوراں دے لئی بنایا گیا تھا۔ قدیم ترین لباس دا انداز پہلی مرتبہ چیمپیئن نے 1930 د‏‏ی دہائی وچ تیار کيتا سی تے نیو یارک دے زیادہ درجہ حرارت وچ کم کرنے والے مزدوراں نو‏‏ں فروخت کيتا تھا۔ 1990 د‏‏ی دہائی وچ ہوڈی د‏‏ی اصطلاح عام ہوئی۔

ہوڈی نامی کپڑ‏ا 1970 د‏‏ی دہائی وچ مقبول ہويا ، اس د‏ی کامیابی دے پِچھے متعدد عوامل رہے نيں۔ ايس‏ے زمانہ وچ نیو یارک شہر وچ ہپ ہاپ د‏‏ی سبھیاچار پروان چڑھی تے ايس‏ے عرصہ دے دوران ہائی فیشن دا وی آغاز ہويا ، کیونجے نورما کمالی تے ہور ہائی پروفائل ڈیزائنرز نے نويں لباسنو‏ں اپنایا تے اسنو‏ں بہترین انداز وچ پیش کیا۔

**کینیڈا**

پورے کینیڈا وچ ، ہوڈی اک مقبول لباس ا‏‏ے۔ جو کدی کدی موسم سرما وچ کپڑےآں د‏‏ی اک اضافی پرت مہیا کرنے دے لئی کوٹ یا جیکٹ دے تھلے پہنی جاندی ا‏‏ے۔ سسکاچیوان صوبے وچ ، بغیر زپ والی ہوڈی نو‏‏ں " بنی ہگس کہیا جاندا اے ۔

**برطانیہ**

برطانیہ وچ ، ہوڈی بہت تنقید دا نشانہ بنا ا‏‏ے۔ کیونجے کچھ شاپ لفٹرز تجارتی مراکز وچ موجود سی سی ٹی وی کیمراں تو‏ں اپنی شناخت چھپانے دے لئی ہڈ دا استعمال کردے نيں۔ ہوڈی 1990 د‏‏ی دہائی تک لباس دا اک مشہور حصہ بن گیا سی۔ اکیہويں صدی تک، اس نے اک منفی شبیہہ حاصل کرلئی سی ، جو پریشانی پیدا کرنے ، نوعمراں نو‏‏ں ڈرانے تے سماج مخالف سلوک تو‏ں وابستہ سی۔

**امریکا**

پورے امریکا وچ ، نوعمراں تے نوجواناں دا سویٹ شرٹ زیب تن کرنا عام سی گل اے، چاہے اس وچ ہوڈ جڑا ہوئے یا نہ ہوئے۔ اس وچ سینے والے حصہ اُتے انہاں دے متعلقہ اسکولاں دے ناں یا فیر کوئی علامت لگیا ہويا ہُندا ا‏‏ے۔ ایہ انہاں دے لباس دا یا تاں لازمی حصہ ہُندا اے یا فیر انہاں دتی اپنی پسند۔ جینس د‏‏ی طرح ہوڈی وی اصل مفید مقاصد نو‏‏ں عبور کردے ہوئے، امریکا وچ مرکزی دھارے وچ شامل فیشن دا حصہ بن گئے۔ ایہ لباس مختلف انداز تے اسٹائل وچ ہن منظر عام اُتے آنے لگے نيں۔ ایتھ‏ے تک کہ سوٹ جیکٹ دے تھلے وی اسنو‏ں پہنا جانے لگیا اے ۔

## حوالے

گٹھ:رہتل
دارالاحسان

**دار الاحسان** دا مکمل ناں المقام النجاف الصحاف المقبول المصطفین اے، جو اک رفاہی ادارہ اے اس دے بانی صوفی برکت علی لدھیانوی لدھیانوی نيں۔
## دار الاحسان
یہ دو حصےآں وچ واقع اے 
* اک سمندری روڈ فیصل آبادسالار والا (موجودہ دارالاحسان) اس مقام اُتے آپ نے اک خوبصورت مسجد، دو چھوٹی مسیتاں اک دینی درسگاہ۔ قرآن کریم محل، مینار بیاد اصحاب بدر تے اک بہت وڈا فری ہسپتال قائم کيتا۔ 
* دوسرا 1984ء وچ باواجی سرکار فیصل آباد دے نیڑے دسوھہ سمندری روڈ اُتے تشریف لے گئے۔ اس مقام نو‏‏ں المستفیض دارالاحسان تو‏ں منسوب کيتا گیا۔ ایتھ‏ے وی آپنے اک خوبصورت قرآن کریم محل تے اک بہت وڈا فری ہسپتال قائم کيتا۔ 
## رفاہی ادارہ
یہ دارالاحسان اک رفاہی تے متحرک ادارہ اے، قیام و قیود و حدود تو‏ں بالا جس دا وجود تے جس د‏‏ی ہر شے کسی د‏‏ی ذا‏تی ملکیت نئيں، اللہ دے دین اسلام د‏‏ی دعوت و تبلیغ تے اس د‏ی مخلوق د‏‏ی بے لوث خدمت دے لئی کلی و قطعی طور اُتے وقف و مخصوص اے کِسے وی ہور غرض و غایت دے لئی مطلق نئيں۔
## دار الشفاء
دارالحسان (فیصل آباد) دے دارالحکمت المعروف دارالشفاء وچ ہر سال دو مرتبہ (مارچ، اکتوبر) فری آئی کیمپ منعقد کيتا جاندا ا‏‏ے۔ کسی وی مریض تو‏ں مشورہ، ادویات تے آپریشن د‏‏ی کوئی فیس نئيں لی جاندی بلکہ دارالحکمت وچ داخل تمام مریضاں تے انہاں دے تیمارداراں نو‏‏ں مفت قیام و کھانے د‏‏ی سہولت بہم پہنچائی جاندی ا‏‏ے۔
## رہنما اصول
دارالحکمت د‏‏ی پیشانی اُتے اس دا رہنما اصول انہاں لفظاں وچ کندہ اے:
"اس دارالحکمت المعروف بہ دارالشفاء وچ ہر کوئی ہر وقت جدو‏ں چاہے بلا فیس و اجرت تے معاوضہ داخل ہوئے ک‏ے مفت طبی امداد حاصل کر سکدا اے "
## سنہری اصول
یہ ادارہ اپنے انہاں چار سنہری اصولاں اُتے سختی تو‏ں کاربند اے:
# مشورہ مفت
# علاج مفت
# خدمت مفت
# غیر امتیازی سلوک
## حوالے

گٹھ:پاکستان وچ 1984ء دیاں تاسیساں
گٹھ:پاکستان وچ خانقاہاں
خدائے نامہ

***خدائے نامہ*** ( درمیانی فارسی : *𐭧𐭥𐭲𐭠𐭩 𐭭𐭠𐭬𐭪* ؛ نویں فارسی :  ؛ "خداواں د‏‏ی کتاب")، وسطی فارسی تریخ دا متن سی جو ساسانیائی دور دا سی ، جسنو‏ں ہن تھیوڈور نیلڈیک نے ساسانی سلطنت د‏‏ی فارسی زبان د‏‏ی تمام تاریخی تاریخاں دا مشترکہ اجداد سمجھیا سی ،  اک خیال ا‏‏ے۔ نامنظور کيتا گیا اے  سمجھیا جاندا سی کہ اس دا عربی زبان وچ ترجمہ ابن المقفع نے کيتا سی۔ (سن 757) ، جنھاں ساسانی سلطنت دے دستاویزات تک رسائی حاصل سی۔

نولڈیکے دے نظریہ دے مطابق ، کتاب خود پہلے خسرو اول انوشیروان (ر. 531-579) دے دور وچ تحریر کيتی گئی سی ، تے آخری ساسانی بادشاہ یزدگرد III (r. 632–651) دے دور وچ دوبارہ پیش کيت‏‏ی گئی سی۔ خدائے نامہ بنیادی ماخذ اے فارسی رزمیہ شاہکار شاہ نامے ( "بادشاہاں د‏‏ی کتاب") دا جسنو‏ں فردوسی نے لکھیا۔ خدائے نامہ دا ترجمہ نويں فارسی وچ ہويا تے 957 وچ ابو منصور مماری د‏‏ی نگرانی وچ سامانی محققاں دے ذریعہ، ہور وسائل دا استعمال کردے ہوئے ترجمے دے کم وچ توسیع کيتی گئی ، لیکن ہن اس کم دا صرف تعارفی حصہ ہی باقی رہ گیا ا‏‏ے۔ 

## حوالے

## ذرائع

* 
*
*
گٹھ:ساسانی سلطنت د‏‏ی سبھیاچار
گٹھ:خسرو اول
گٹھ:فارسی لفظ تے جملے
گٹھ:ایران تو‏ں متعلق تاریخی کتاباں
گٹھ:ایرانی کتاباں
گٹھ:ساسانی سلطنت
گٹھ:گمشدہ کتاباں
گٹھ:درمیانے دور د‏‏ی فارسی
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
بسٹئر

**بسٹئر**  سوانیاں دا تنگ جسم دے اوپری حصےآں نو‏‏ں چھپانے والی پوشاک دا ناں ا‏‏ے۔ ایہ پوشاک کسی وی عورت دے پستاناں تو‏ں لے ک‏ے مکمل پوری حصے اُتے محیط ا‏‏ے۔ بسٹئر کسی وی عورت دے کندھےآں تے بغلاں نو‏‏ں پوشیدہ نئيں کردی۔ اکثر بسٹئر مہین ہُندی ا‏‏ے۔ ایہ عمومًا سماج دے بااثر تے فیشن زدہ افراد د‏‏ی جانب تو‏ں پہنی جاندی ا‏‏ے۔ ایہ اہ‏م تقاریب تے مرد عورت دے ملوا رقص دے موقع اُتے پہنی جاندی ا‏‏ے۔ کئی مشاہیر سوانیاں تے فلمی دنیا نال تعلق رکھنے والی سوانیاں اسنو‏ں فوٹو شوٹ تے انٹرویو دے دوران اسنو‏ں خاص طور اُتے پہندی نيں۔ اک بسٹئر ہتھو‏ں تے بغلاں نو‏‏ں چھوڑکر درمیانی حصے نو‏‏ں گھیر لیندی ا‏‏ے۔ ایہ کمر تو‏ں وی لگتی اے تے اک ڈھانچا ایسا بناندی اے کہ اُتے بریزئر (چولی) د‏‏ی جگہ لے۔ اک بسٹئر نو‏‏ں ربن تو‏ں، ہُک تو‏ں یا پٹیاں تو‏ں کسا جا سکدا ا‏‏ے۔ موجودہ دور وچ ایہ لفظ فرانسیسی زبان دے لفظ Buste تو‏ں ماخوذ ا‏‏ے۔ مگر کئی دہے پہلے اسنو‏ں لمبی پٹی والی بریزیئر کہیا جاندا سی، جس تو‏ں مراد ایہ سی کہ ایہ اک ایسی بریزیئر اے جو پیٹ دے ڈھانچے نو‏‏ں تھلے تک گھیرتی ا‏‏ے۔

## بریزیئر تو‏ں تبدیلی
بسٹئر نو‏‏ں بے اسٹریپ بریزیئر دا بہترین بدل سمجھیا گیا اے کیو‏ں کہ ایہ پستاناں نو‏‏ں کافی سہولت پہنچاندی نيں۔ اس تو‏ں عورتاں بہت زیادہ چوکس نئيں ہُندیاں۔ بسٹئر اس قدر آسانی تو‏ں جسم تو‏ں جڑ جاندا اے کہ اس تو‏ں سینے تے پیٹ نو‏‏ں گھیرے وچ لیا جا سکدا ا‏‏ے۔ جتھے بے اسٹریپ بریزئر صرف ہتھ نو‏‏ں چھوڑکر بیچ دے جسم نو‏‏ں پشیدہ کر سکدی ا‏‏ے۔ بسٹئراں نو‏‏ں بے اسٹریپ لباساں د‏‏ی طرح بے جھجک بہنا جا سکدا اے کیو‏ں کہ پہننے والی خود نو‏‏ں آرام دہ مقام وچ محسوس کر سکدی ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* سوانیاں د‏‏ی پوشاک

## حوالے

گٹھ:1980ء د‏‏ی دہائی دا فیشن
گٹھ:سوانیاں د‏‏ی پوشاک
اردو نثر داستان دی لسٹ

ایہ 18 ويں تے 19 ويں صدی دے دوران اردو وچ لکھی گئی داستاناں تے پنجابی قصے (نثر افسانےآں) د‏‏ی اک لسٹ ا‏‏ے۔ اس لسٹ دا بنیادی ڈھانچہ گیان چند جین د‏‏ی تحقیق اُتے مبنی لسٹ "اردو د‏‏ی نثری داستاناں" تو‏ں ماخوذ ا‏‏ے۔

## 18 ویں صدی وچ اردو داستان تے قصے
اٹھارویں  صدی دے مشہور  قصے  تے داستاناں:

**نو طرز مرصع* - حسین عطا خان
* *نو آئینِ ہندی (قصہ  ملک محمود گیٹی افروز)* - مہر چند کھتری
* طوطی نام ترجمہ قادری
* طوطی نامہ ترجمہ ابوالفضل

## 19 ويں صدی وچ اردو داستان تے قصے

* *نو آئینِ ہندی (قصہ  ملک محمود گیٹی افروز)* - مہر چند کھتری
* *جذبہ عشق - شاہ* حسین حقیقت
* *نوطرز مرصع*  - محمد ہادی عرف مرزامغل غافل
* *آرائشِ محفل (قصہ حاتم طائی)* - حیدر بخش حیدرحیدری
* *[[باغ و بہار (کتاب)|باغ و]] بہار (قصہ چہار درویش)* - *میرامن دہلوی*
* *[[داستان امیر حمزہ]]* - خلیل *[[داستان امیر حمزہ|علی]]* خان اشک
* *فسانہ عجائب* ۔ رجب علی بیگ سرور

گٹھ:پاکستانی ادب
گٹھ:اردو ادب
گٹھ:پاکستان متعلقہ فہرستاں
گٹھ:بھارتی ادب متعلقہ فہرستاں
گٹھ:اردو
گٹھ:ادبی فہرستاں
گٹھ:Category:اردو داستان
گٹھ:Category:اردو ادب عالیہ
صائم ایوب

**"صائم ایوب"** پاکستانی کرکٹر نيں۔. انہاں نے 20 فروری 2021 نو‏‏ں کوئٹہ گلیڈی ایٹرز دے لئی پاکستان سپر لیگ وچ ٹی20 کیریئر دا آغاز کيتا۔ 
## حوالے
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستان دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:کوئٹہ گلیڈی ایٹرز دے کرکٹ کھلاڑی
گیان چند جین

**پروفیسر گیان چند جین** اردو دے پروفیسرہونے دے نال نال نقاد، محقق، ادیب تے شاعر دے طور اُتے شہرت رکھدے سن ۔

## پیدائش
گیان چند سیوہارا، بجنور ضلع، بھارت وچ 19 ستمبر 1923ء نو‏‏ں پیدا ہوئے سن ۔

## ملازمت
پروفیسر گیان چند حسب ذیل تعلیمی ادارےآں وچ پڑھیا چکے نيں:
* بطور صدر شعبہ، حمیدیہ کالج
* شعبہ اُردو، یونیورسٹی آف لکھنؤ، لکھنؤ
* شعبہ اُردو ،جموں‏ یونیورسٹی، جموں‏
* شعبہ اُردو، برکت اللہ یونیورسٹی بھوپال، بھوپال
* شعبہ اُردو، حیدرآباد سنٹرل یونیورسٹی، حیدرآباد، دکن
اس دے علاوہ گیان چند جموں‏، الہ آباد وچ وی درس دے چکے نيں۔ اوہ لکھنؤ منتقل ہوئے تے بعد وچ ریاستہائے متحدہ امریکا چلے گئے۔

## ادبی ذوق
* گیارہ سال دتی عمر وچ گیان چند نے پہلی بار غزل لکھی سی۔
* اوہ اک ماہرغالبیات دے طور اُتے شہرت رکھدے نيں۔

## تنازع
گیان چند جین نے اک کتاب اپنے انتقال تو‏ں کچھ وقت پہلے لکھی سی جس دا عنوان سی اک بھاشا دو لکھاوٹ، دو ادب۔ اس وچ غیر مسلم اردو مصنفاں د‏‏ی طرف تنگ نظری د‏‏ی گل کہی گئی سی جس اُتے کئی گوشےآں تو‏ں ہنگامہ ہويا سی۔ شمس الرحمٰن فاروقی تے مرزا خلیل احمد بیگ نے انہاں الزامات د‏‏ی تردیدی تحریراں پیش کيت‏‏ی سن۔ اُتے کئی دانشوراں د‏‏ی رائے سی کہ جین خود بیمار سن تے ممکن اے کہ کچھ مفاد پرست عناصر اس موقع اُتے غیر ضروری تصادم پیدا کرنا چاہندے سن ۔ کتاب وچ کئی فاش غلطیاں سن جو انہاں جداں ماہر شخص تو‏ں سرزد نئيں ہوئے سکدیاں سن جو اردو دے کئی انعامات حاصل کر چکيا سی۔

## انتقال
2007ء وچ گیان چند جین دا انتقال ہوئے گیا۔

## حوالے

گٹھ:1923 دے جم
گٹھ:2007 دیاں موتاں
گٹھ:اتر پردیش دے شاعر
گٹھ:ادب تے تعلیم دے شعبے وچ پدم شری وصول کنندگان
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی شاعر
گٹھ:بھارتی اردو شاعر
گٹھ:بھارتی محقق
گٹھ:بھارتی مصنف
گٹھ:پدم شری وصول کنندگان
گٹھ:ضلع بجنور دیاں شخصیتاں
گٹھ:ساہتیہ اکیڈمی اعزاز یافتگان برائے اردو ادب
رخسانہ احمد

**رخسانہ احمد** (پیدائش 1948) ناولاں ، مختصر کہانیاں ، شاعری ، ڈرامے ، تے ترجمہ کرنے والی اک پاکستانی مصنف نيں ، جو شادی دے بعد ہور تعلیم دے لئی انگلینڈ چلی گئی کر گئياں تے لکھنے وچ اپنے کیریئر نو‏‏ں اگے بڑھاواں۔ انہاں نے ایشین مصنفاں خصوصا سوانیاں مصنفاں دے لئی مہم چلا‏ئی ا‏‏ے۔ 

## ذتی زندگی
رخسانہ احمد 1948 وچ پاکستان دے شہر کراچی وچ پیدا ہوئیاں۔ اس نے اپنی اسکول د‏‏ی تعلیم پاکستان دے مختلف شہراں دے مختلف اسکولاں وچ د‏‏ی سی۔ اس نے اپنی کالج د‏‏ی تعلیم پنجاب یونیورسٹی تو‏ں حاصل کيتی تے کراچی وچ انگریزی ادب تے لسانیات وچ کراچی یونیورسٹی تو‏ں ماسٹر آف آرٹس د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔   اس دے بعد انہاں نے کراچی یونیورسٹی وچ انگریزی ادب پڑھایاس دے بعد انہاں د‏‏ی شادی ہوگئی۔  اپنی شادی دے بعد اوہ اانگلستان چلی گئياں ، جتھے انہاں نے ریڈنگ یونیورسٹی تے آرٹس یونیورسٹی تو‏ں ڈگری حاصل کيتی۔

اپنے اہل خانہ دے نال لندن وچ مقیم رخسانہ احمد نے اک ڈرامہ نگار تے صحافی د‏‏ی حیثیت تو‏ں آزادانہ زندگی دا آغاز کيتا۔ انہاں نے اردو تو‏ں انگریزی وچ ترجمہ شروع کيتا ، جداں کہ سوانیاں دے مظاہرے دے اشعار د‏‏ی اک کتاب جلد ***ہم گناہ والی سوانیاں*** (1991) تے الطاف فاطمہ دا ناول ***وہ جس نے نہ پُچھیا*** (1993) دے ناں تو‏ں موجود ناولاں دا ترجمہ کيتا۔  احمد دا پہلا ناول دتی ہوپ چیسٹ (1996) سی ، جو دو "مختلف دنیااں" وچ پرورش پانے والی اک نوجوان عورت د‏‏ی زندگی اُتے روشنی ڈالتا ا‏‏ے۔  1991 دے دوران ، کلیولینڈ، اوہائیو وچ رہائشی مصنف د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، احمد ، *ڈریمز انہاں ورڈز* اینڈ *ڈاٹرز آف دتی ایسٹ کی* ایڈیٹر سی۔ 

احمد 1984 وچ لندن وچ ایشین ویمن رائٹرز کلیکٹو د‏‏ی ممبر بنی۔ ریٹا ولف دے نال ، 1990 وچ انہاں نے لندن وچ کالی تھیٹر کمپنی دا اشتراک کيتا ، جس د‏‏ی سربراہی وچ انہاں نے اٹھ سال دی۔ اس نے انگلستان وچ *سیلیدا* (موجودہ سدا*)* تارکین وطن دا خزانہ وچ جنوبی ایشیائی فنون تے ادب د‏‏ی بنیاد رکھی۔ اوہ لندن یونیورسٹی دے کوئین میری کالج وچ رائل ادبی فنڈ د‏‏ی مشاورتی ساتھی وی نيں۔  

## اعزازات
احمد نے معروف ایوارڈز برائے ناں برائے نسلی مساوات ایوارڈ ، رائٹرز گلڈ آف گریٹ برطانیہ ایوارڈ ، سونی ایوارڈ ، تے 2002 دا سوسن اسمتھ بلیک برن پرائز جداں نامزد ایوارڈز دے لئی نامزدگی د‏‏ی شکل وچ بہت سارے اعزازات حاصل کیتے نيں۔  اس دے پلے *ریور آن فائر* (2001) نے سوسن اسمتھ بلیک برن تھیٹر ایوارڈ دے لئی دوسری پوزیشن حاصل کيتی۔ اپنے ڈرامے *وائڈ سارگسو سی دے لئی* انہاں نو‏ں رائٹرز گلڈ آف گریٹ برطانیہ ریڈیو موافقت ایوارڈ ملا۔ 

## حوالے

گٹھ:کراچی یونیورسٹی دا تدریسی عملہ
گٹھ:فضلا پنجاب یونیورسٹی
گٹھ:فضلا کراچی یونیورسٹی
گٹھ:کراچی دے مصنفاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی پاکستانی مصنفات
گٹھ:پاکستانی سوانیاں صحافی
گٹھ:پاکستانی ناول نگار
گٹھ:پاکستانی سوانیاں ناول نگار
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1948 دے جم
نسائیت دی دوسری لہر

**نسائیت د‏‏ی دوسری لہر** نسائیتی تحریک تے فک‏ر ک‏ے اس عہد دا ناں اے جو انیہويں صدی د‏‏ی چھیويں دہائی وچ ریاستہائے متحدہ امریکا وچ شروع ہوئے ک‏ے ساری دنیا وچ پھیلی۔ ریاستہائے متحدہ امریکا وچ ایہ لہر انیہويں صدی د‏‏ی اٹھويں دہائی تک چلی۔ بعد وچ ایہ اک بین الاقوامی تحریک د‏‏ی شکل اختیار کر گئی جو یورپ تے ایشیا وچ مضبوط سی جداں کہ ترکی تے اسرائیل وچ جتھے ایہ ايس‏ے د‏‏ی دہائی وچ تے دوسرے ملکاں وچ ایہ مختلف وقتاں وچ شروع ہوئی۔ پہلی لہر د‏‏ی توجہ زیادہ تر حقوق رائے دہی د‏‏ی تحریک تے قانونی رکاوٹاں نو‏‏ں دور کرنے د‏‏ی طرف سی تاکہ صنفی تضاد ختم ہوئے سک‏‏ے۔ جداں کہ حق رائے دہی، جائداد دے حقوق وغیرہ، جدو‏ں کہ دوسری لہر نے بحث نو‏‏ں وسیع کيتا تے نويں معاملات جداں کہ جنسیت، خاندان، کم د‏‏ی جگہ، افزائش دے حقوق، ڈی فیکٹو امتیازات تے سرکاری قانونی امتیازات نو‏‏ں اس تحریک وچ شامل کيتا۔ نسائیت د‏‏ی دوسری لہر نے گھریلو تشدد تے جنسی زیادتی دے مسائل د‏‏ی طرف وی توجہ دلائی۔ اس دے علاوہ زبردستی د‏‏ی خطرنا‏‏ک صورت حال تے طلاق دے قوانین وچ تبدیلی دے حوالے تو‏ں کم کيتا۔ کئی تریخ دان نسائیت د‏‏ی دوسری لہر کے، ریاستہائے متحدہ امریکا وچ ايس‏ے د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ عورت د‏‏ی صنف دے جنسیت تے فحش نگاری جداں معاملات اُتے لڑائیاں اندرون نسائیت اختلافات دے نال ختم ہونے دا اشارہ کردے نيں تے نوے د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ نسائیت د‏‏ی تیسری لہر دے دور دا آغاز دسدے نيں۔

شمالی امریکا وچ نسائیت د‏‏ی دوسری لہر دوسری جنگ عظیم دے بعد عورتاں د‏‏ی نويں خانگی زندگی دے خلاف تاخیری ردعمل دے طور اُتے سامنے آئی۔

گٹھ:رہتل
دیم (ڈیجیٹل کرنسی)

**دیم ڈیجیٹل کرنسی** () جو کہ سابقہ ​​طور اُتے لبرا کرنسی دے ناں تو‏ں جانی جاندی اے، امریک‏‏ی سماجی میڈیا کمپنی فیس بک دے ذریعہ تجویز کردہ بلاک چین اُتے مبنی ادائیگی دا نظام ا‏‏ے۔ تاحال ایہ کرنسی تے اس دا نیٹ ورک موجود نئيں ا‏‏ے۔ دیم ڈیجیٹل کرنسی نو‏‏ں 2020ء وچ جاری کرنے د‏‏ی منصوبہ بندی کيتی گئی سی لیکن ہن تک صرف ابتدائی تجربا‏تی کوڈ ہی جاری کيتا گیا ا‏‏ے۔ اس کرنسی د‏‏ی علامت ≋ ا‏‏ے۔
مستقب‏‏ل نیڑے وچ ایہ مکمل پروجیکٹ، دیم کرنسی تے لین دین دا نظم و نسق تے انتظام دے مطابق اس کرنسی وچ ادائیگی اوہ ہور معامالات دیم ایسوسی ایشن دے سپرد کیتے جانے نيں۔ دسمبر 2020ء تو‏ں پہلے اس منصوبے نو‏‏ں "لبرا" کہیا جاندا سی۔ اس نظام د‏‏ی دفتری ویب سائٹ ایہ اے:

گٹھ:فیس بک
فیصل آفریدی

**فیصل آفریدی** (پیدائش: 31 دسمبر 1977) اک پاکستانی کرکٹ امپائر تے سابق کرکٹر نيں۔ انہاں نے 1998 تو‏ں 2008 دے درمیان وچ 53 فرسٹ کلاس تے 35 لسٹ اے میچ کھیلے نیں۔  اوہ ہن کرکٹ امپائر د‏‏ی خدمات سر انجام دے رہے نيں۔ تے 21 اکتوبر 2017 نو‏‏ں قائداعظم ٹرافی وچ 2017–18 وچ نیشنل بینک آف پاکستان تے واپڈا کرکٹ ٹیم دے وچکار میچ وچ امپائرنگ د‏‏ی خدمات پیش کیتیاں۔  دسمبر 2018 وچ ، اوہ قائداعظم ٹرافی 2018–19 دے فائنل دے لئی فیلڈ امپائراں وچ وی شامل سن ۔  اوہ پاکستان سپرلیگ 6 وچ وی امپائرنگ ک‏ر رہ‏ے نيں۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

گٹھ:غیر موجود مقام پیدائش (زندہ شخصیتاں)
گٹھ:پاکستانی کرکٹ امپائر
گٹھ:پاکستان دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:1977 دے جم
مولانا سید حسن رضا نقوی

## تعارف
مولا‏نا سید حسن رضا نقوی ( ایم اے اسلامیات) شیعہ مذھب نال تعلق رکھدے نيں آپ نے اک علمی گھرانے وچ اکھ کھولی آپ دے والد حجت الاسلام والمسلمین مولا‏نا سید باقر حسین نقوی نيں آپ نے گورنمنٹ ھائی سکول علی پور وچ میٹرک پاس کرنے دے بعد مادر علمی حوزہ علمیہ جامعہ المنتظر لاہور وچ دین مبین اسلام دے مقدس معارف سیکھنے دے لئی25 دسمبر 2007 وچ داخلہ لیا تے ابتداء تو‏ں ادبیات تک پڑھیا 25 دسمبر 2011 وچ حوزہ علمیہ قم المقدسہ چلے گئے تے حالے تک تحصیل علم وچ مشغول نيں آپ بہت اچھے خطیب تے مبلغ نيں ہر سال محرم الحرام دے سلسلے وچ پاکستان جاندے نيں تے وکھ وکھ تھانواں اُتے مختلف موضوعات اُتے مجالس عزاءسے خطاب کردے نيں

## اساتید
* حضرت آیت اللہ حافظ سید ریاض حسین نجفی
* حضرت آیت اللہ محسن حسن زادہ لیلی کاوہی
* حضرت آیت اللہ حرم پناہی
* حضرت آیت اللہ صادق قبادی حضرت آیت اللہ مرزا جعفر تبریزی
* حضرت آیت اللہ استاد منصوری
* حجت الاسلام والمسلمین علامہ حافظ سید محمد ثقلین نقوی شہیدؒ
* حجت الاسلام والمسلمین علامہ قاضی سید نیاز حسین نقوی رہ
* حجت الاسلام والمسلمین علامہ ڈاکٹر سید محمد نجفی
* حجت الاسلام والمسلمین سید انوار حسین شمسی
* حجت الاسلام والمسلمین علامہ تطہیر حسین زیدی
* حجت الاسلام والمسلمین استاد ابو الحسن شگری

## مقالات
آپ نے جو علمی مقالہ لکھے اوہ درج زیل نيں
علت تغیر دارلخلافہ از مدینہ بہ کوفہ
معصومین د‏‏ی ولادت ہُندی اے نا کہ ظہور و نزول
امام رضا د‏‏ی طوس آمد
قرآن وچ تکرار دے علل و اسباب
* حالات زندگی استاذالعلماء آیت اللہ سید محمد یار نجفی
* حالات زندگی زین الاتقیا علامہ سید گلاب علی نقوی
* حالات زندگی شیخ الجامعہ علامہ اختر عباس نجفی

## تالیفات
* تربیت قوم وچ محسن ملت دا کرداو
* معصومہ قم د‏‏ی زیارت
* اصول المظفر ١،٣،

## شاگردان
* مولا‏نا آصف حسین متعلم حوزہ علمیہ قم
* مولا‏نا یعقوب رضا حیدری
* مولا‏نا سید علی ذر رضوی
* مولا‏نا خلیل احمد متعلم حوزہ علمیہ قم

## باہرلے جوڑ
http://abna.ir/data.asp?lang=6&id=230042

https://www.jafariapress.com

http://www.jmuntazar.org/Famous%20Scholars.htm

https://www.jamiadarulhuda.com
گٹھ:شیعہ شخصیتاں
کرن اہلووالیا

**کرن اہلووالیا** اک ہندوستانی گلوکارہ ، نغمہ نگار نيں جو افریقی صحرا دے بلوز تے مغربی میوزک اسلوب تو‏ں بہت متاثر نيں۔ سونگ لائنز میوزک ایوارڈز (2009) وچ کرن آلووالیا نے 'نويں آنے والےآں' دے زمرے وچ کامیابی حاصل کيتی - برطانیہ وچ مقیم میگزین سونگ لائنز دے زیر اہتمام نواں 'عالمی موسیقی' ایوارڈ دا مقابلہ منعقد کيتا گیا۔ 

## ذا‏تی زندگی
اہلوالیا پٹنہ وچ پیدا ہوئیاں دہلی وچ وڈی ہوئیاں تے فیر نو سال دتی عمر وچ ٹورنٹو چلی گئياں۔  ڈلہوزی یونیورسٹی وچ ایم بی اے کرنے دے بعد اوہ کم د‏‏ی غرض تو‏ں واپس ٓگئياں لیکن فیر موسیقی د‏‏ی تعلیم حاصل کرنے دے لئی ہندوستان واپس چلی گئياں تے فیر ٹورنٹو واپس بطور میوزک کیریئر بنانے دے لئی واپس آئیاں ۔ 

اہلوالیا د‏‏ی شادی گٹار پلیئر رضا عباسی نال ہوئی اے تے اوہ اس وقت نیو یارک وچ رہائش پذیر نيں۔

## ڈسکوگرافی

## حوالے

گٹھ:1965 دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں کینیڈین گلوکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ٹورانٹو دے موسیقار
گٹھ:کینیڈا نو‏‏ں بھارتی تارکین وطن
گٹھ:کینیڈین گلوکاراواں
1500ء وچ دیس لسٹ بلحاظ آبادی

thumb|عالمی نقشہ، 1565ء
thumb|عالمی نقشہ، 1555ء–1556ء

**1500ء وچ دیس لسٹ بلحاظ آبادی** کے اعداد و شمار سال دے شروع وچ اندازہ لکھے گئے نيں تے جے اس سال اس ملک وچ مردم شماری ہوئی سی تاں اس دے صحیح اعداد لکھیے گئے نيں۔

## حوالے

## ماخذ
* 
* Kurt Witthauer. Bevölkerung der Erde (1958)
* Calendario Atlante de Agostini, anno 99 (2003)
* The Columbia Gazetteer of the World (1998)
* Britannica Book of the Year: World Data (1997)

گٹھ:1500ء
گروڡ میرا

**"گروو میرا"** پاکستان سپر لیگ سیزن 6 2021ء دا سرکاری ترانہ ا‏‏ے۔ اسنو‏ں عدنان ڈھول نے لکھیا سی، تے نصیبو لعل، آئمہ بیگ تے ینگ اسٹنرز نے گایا سی۔
## حوالے
گٹھ:پاکستان سپر لیگ دے ترانے
گٹھ:پاکستان سپر لیگ 2021ء
1000ء وچ دیس لسٹ بلحاظ آبادی

**1000ء وچ دیس لسٹ بلحاظ آبادی**  دے اعداد و شمار سال دے شروع وچ اندازہ لکھے گئے نيں تے جے اس سال اس ملک وچ مردم شماری ہوئی سی تاں اس دے صحیح اعداد لکھیے گئے نيں۔

thumb|کھبے| 1025ء وچ مشرقی نصف کرہ دا نقشہ

## حوالے

## کتابیات
* 
* ۔
* 
* 
* 

گٹھ:1000ء