برج خلیفہ

برج خلیفہ، سابق ناں برج دبئی، متحدہ عرب امارات دے شہر دبئی وچ واقع دنیا د‏‏ی بلند ترین عمارت اے جیہنے 4 جنوری 2010ء نو‏‏ں تکمیل دے بعد تائیوان د‏‏ی تائی پے 101 نو‏‏ں پِچھے چھڈ دتا۔ ایہ انسان د‏‏ی تعمیر کردہ تریخ د‏‏ی بلند ترین عمارت ا‏‏ے۔ اس عمارت نو‏‏ں افتتاح دے موقع اُتے متحدہ عرب امارات دے صدر شیخ خلیفہ بن زاید آل نہیان دے ناں تو‏ں موسوم کیتا گیا۔

برج خلیفہ د‏‏ی تعمیر دا آرنبھ 21 ستمبر 2004ء نو‏‏ں برج دبئی دے ناں تو‏ں ہويا۔ عمارت دے ماہر تعمیرات ایڈریان اسمتھ نيں، جنہاں دا تعلق اسکڈمور، اوونگز اینڈ میرل (SOM) تو‏ں اے ۔

**برج خلیفہ** دبئی متحدہ عرب امارات وچ 2010 توں دنیا دی سب توں اچی بلڈنگ اے۔ ایہ 829.84 میٹر اچی اے۔ ایہ 2010 وچ بنی۔ ایڈریان سمتھ ایدا بنان والا اے۔ ایدے بنان تے 1.5 ارب امریکی ڈالر لگے نیں۔
## بلندی
thumb|برج خلیفہ تے ہور بلند عمارتاں و تعمیرات دا تقابلی جائزہ

برج خلیفہ د‏‏ی کل بلندی 828 میٹر اے جدو‏ں کہ اس د‏ی کل منزلاں 162 نيں۔ ایس طرح ایہ دنیا وچ سب تو‏ں ودھ منزلاں د‏‏ی حامل عمارت وی ا‏‏ے۔

عمارت نے 21 جولائ‏ی 2007ء نو‏‏ں 141 منزلاں مکمل ہونے اُتے جدو‏ں 512 میٹر (1680 فٹ) د‏‏ی بلندی نو‏‏ں چھوا تاں اس وقت د‏‏ی دنیا د‏‏ی سب تو‏ں بلند عمارت تائی پے 101 (509.2 میٹر) (1671 فٹ) نو‏‏ں پِچھے چھڈ دتا، لیکن بلند عمارتاں دے حوالے تو‏ں عالمی ادارے انجمن برائے بلند عمارتاں و شہری عادات (Council on Tall Buildings and Urban Habitat) نے اس نو‏ں تسلیم تے کیتا، لیکن انہاں دا کہنا اے پئی ایہ اوہدوں تک بلند ترین عمارت نئيں اکھوائے گی جدو‏ں تک مکمل نئيں ہو جائے گی بالکل ایسے طرح جداں شمالی کوریا دے راجگڑھ پیانگ یانگ وچ واقع ریونگ یونگ ہوٹل نو‏‏ں مکمل عمارت نئيں سمجھیا جاندا۔ ایس لئی باضابطہ طور اُتے بلند عمارت دا اعزاز 4 جنوری 2010ء نو‏‏ں حاصل کیتا۔ 

ایسے طرح برج خلیفہ نے فروری 2007ء وچ شکاگو دے سیئرز ٹتے نو‏‏ں پِچھے چھڈ ک‏‏ے دنیا وچ سب تو‏ں زیادہ منزلاں د‏‏ی حامل عمارت دا اعزاز حاصل کیتا سی ۔ چیتا رہے کہ سیئرز ٹتے وچ 108 منزلاں نيں۔
## دنیا دی سبھ توں اچی تے شاندار عمارت : برج خلیفہ

دبئی متحدہ عرب امارات دا سبھ توں مشہور شہر ہے ۔ دبئی اک سربپکھی شہر وجوں ترقی کر رہیا اے ۔ ایہہ پوری دنیا وچ اپنیاں اچیاں، گگن چمبی تے وکھرے ڈزائین والیاں عمارتاں لئی مشہور ہے ۔ دبئی نوں ویکھن لئی سیلانیاں دی آمد وچ ہر سال وادھا ہو رہا ہے ۔ سنّ 2010 وچ دبئی نے اپنی شان وچ ہور وادھا کردیاں برج خلیفہ پیش کیتا، جو اپنے-اپنے وچ کسے عجوبے نالوں گھٹ نئیں ۔

دبئی دی دھرتی 'تے رنگدار، سنگیتی فوارےآں دے کول برج خلیفہ دے ہیٹھاں کھڑے ہو کے جد اس عمارت نوں ویکھیا جاندا ہے تاں ہر کسے نوں گردن نوں پورا پچھے کیتے بناں اس اچی عمارت (820 توں 830 میٹر) دے درشن نہیں ہندے ۔

برج خلیفہ نوں ویکھ کے وار-وار ایہہ احساس ہندا اے کہ واقعی انسان دی سوچ نے کمال کر دتا اے ۔
## برج خلیفہ دیاں خاص گلاں
پہلاں اس دا ناں برج دبئی سی پر بعد وچ متحدہ عرب امارات دے صدر تے ابو ظہبی دے راجا شیخ خلیفہ بن زاید النہیان دے ستکار وچ ناں بدل کے برج خلیفہ رکھیا گیا سی ۔ صرف سبھ توں اچی عمارت ہی نہیں برج خلیفہ، اس دیاں ہور وی وشیشتاواں(خاصیتاں) ہن جویں کہ :-
*(1) سبھ توں زیادہ منزلاں والا منار
*(2) دنیا وچ سبھ توں اچی منزل، جتھے لوکاں دی آواجائی اے ۔
*(3) سبھ توں اچی نگرانی والا ڈیکّ جتھوں کہ لوک دبئی دا نظارہ لیندے ہن ۔
*(4) سبھ توں لمی تے چھیتی چلن والی لفٹ، جو کہ ہک منٹ وچ 124ویں منزل 'تے پہنچاؤندی اے ۔
*(5) سبھ توں اچا فری سٹینڈنگ ڈھانچہ ۔
### اندرونی تے بیرونی جانکاری
برج خلیفہ دے نال دبئی 21ویں صدی دے کاروبار تے سیر-سپاٹے دا گڑھ بݨ گیا اے ۔ برج خلیفہ دا نوکدار سخر 95 کلومیٹر دور تکّ سفر کردیاں وی وکھائی دندا ہے ۔ راتی پورے منار اُتّے ٹمٹماؤندیاں بجلیاں برج خلیفہ دی شان وچ ہور وی وادھا کردیاں نیں ۔ برج خلیفہ دیاں 163 منزلاں نیں ۔
شاید تسیں ایہہ سوچ رہے ہوووگے کہ برج خلیفہ صرف اک منار ہے پر تہانوں ایہہ جان کے بہت حیرانی ہوویگی کہ اس دے اندر ہوٹل وچ 160 کمرے ہن، ریسٹورینٹ، 900 گھر، 37 منزلاں دفتراں دیاں اتے 144 نجی سوئیٹ نیں ۔ بھاویں کوئی ورزش کر رہیا ہووے ، بھاویں ہوٹل وچ کھانا کھا رہیا ہووے ہر کسے کمرے توں دبئی دا نظارہ ویکھن نوں ملدا اے ، نالے 11 ہیکٹیئر دا پارک اتے 6 پانی دے فیچر نیں ۔ 3000 زمیندوز گڈیاں دی پارکنگ اتے 4 منزلاں دا فٹنیس کلب وی اے ۔ ایہناں سبھ سیواواں دا اوہ ای لطفَ لے سکدے نیں، جیہڑے اتھے رہندے نیں جاں جنہاں دی میمبر شپ اے ۔
## برج دا بننا
برج خلیفہ بناؤن دی سوچ توں اس دے بنن تکّ دا سفر بہت لما تے چنوتی بھرپور سی ۔ اینی وشال تے ڈاڈھی عمارت نوں کھلارن لئی جنا زور، ہنر، منکھی شکتی تے سمگری (مٹیریل) دے روپ وچ لگا اس دا اندازہ لگاؤنا اوکھا اے ۔ ساری دنیا دے کونے-کونے توں ماہراں دی نپنتا، محنت تے ہنر نوں اکٹھا کیتا گیا تاں جے برج خلیفہ دا سپنا سچ ہو سکیا ۔
### برج اسارن دا فیصلہ
2003 وچ متحدہ عرب امارات دے ڈویلپر امار پراپرٹیز اتے امریکہ دی تعمیراتی کمپنی 'سکڈمور کنگس ایاڈ مریئل' نے آپس وچ ہتھ ملائے ۔ دنیا دی سبھ توں لمی منار دا خاکہ تیار کرن نالے اس نوں بناؤن لئی، اتھے دی سرکار دی رضامندی نال فیصلہ لیا گیا تاں جے دبئی وچ سیلانیاں دی آمد نوں ہور ودھایا جا سکے ۔
### نیہہ تے اساری
چھ مہینے دی زمینی تے تکنیکی پڑتال کرن توں بعد کھدائی دا نالے زمین ہیٹھلے پانی نوں ہٹاؤن دا کم نومبر 2003 وچ شروع کیتا گیا ۔ نیہہ رکھن دا کم جولائی 2004 وچ جرمنی دی کمپنی 'بوئیر سپیزیالئیفلو گومبا' اتے دبئی دی 'مڈل ایسٹ' کمپنی نے کیتا ۔ اس دے ہیٹھاں 50 میٹر ڈونگھیاں پائلاں (تھملے دا سہارا دین والے تھملے) پائیاں گئیاں ہن، پائلاں دے وچ وشیش(خاص) تکنیک ورتی گئی ہے تاں کہ زمین وچلیاں کلورائیڈز تے سلفیٹ توں ایہناں دا بچاء ہو سکے، جس نال عمارت دی عمر 100 سال تکّ ودھ جاندی ہے ۔ ایہناں دے اپر پانی نال چلن والے 'ٹیم ورق سسٹم' فٹّ کیتے گئے ہن ۔ سبھ توں ورنن یوگ(ذکر یوگ ، قابل ذکر) گلّ ایہہ ہے کہ اس دی اک منزل تنّ دناں وچ مکمل کیتی گئی جویں کہ :
*پہلے دن : کنکریٹ پایا گیا ، پاؤن توں 14 گھنٹے بعد ایہہ سمگری(مٹیریل) سخت ہو جاندی ہے ، اس نال ڈھانچے دی نیہہ تیار کیتی گئی ۔
*دوسرے دن : سٹیل دے پنجرے کرین نال زمین توں اپر کھڑے کیتے گئے ۔
*تیسرے دن : ڈھانچے دے شٹر نوں بند کرکے، اس نوں ٹھیک ترتیب مطابق ڈھال کے اس وچ کنکریٹ پایا گیا ،، ایہہ کنکریٹ رات نوں پایا گیا، کیونکہ رات ویلے ہوا ٹھنڈھی ہندی ہے تے نمی وی زیادہ ہندی سی ، ٹھنڈے موسم نال کنکریٹ وچ تریڑاں نہیں آؤندیاں ۔

اینی اچی عمارت بناؤن واسطے انجینیئراں نوں نویں ڈھانچے بناؤن دی تکنیک 'سسٹم بٹریسڈ کور'، جس وچ وائی (Y) آکار بندا ہے، دا سہارا لینا پیا، اس نال عمارت اپنے آپ نوں سپورٹ کردی ہے تے مڑدی نہیں ۔

عمارت بناؤن واسطے تقریباً 45000 کیوبک میٹر کنکریٹ (بھار 110،000 ٹن توں زیادہ) اتے 55،000 کیوبک میٹر سٹیل استعمال ہویا سی، اس کنکریٹ دا بھار 100،000 ہاتھیاں دے برابر ہے ۔
## برج دی اساری دا سفر
مارچ 2005 تکّ برج خلیفہ دی عمارت کھڑی ہونی شروع ہو گئی سی ۔ جون 2006 تکّ ایہہ 50 منزلاں تک پہنچ گئی ۔ فروری 2007 تکّ اس نے سبھ توں زیادہ منزلاں والی عمارت دا خطاب حاصل کیتا ۔ 13 مئی، 2007 تکّ برج خلیفہ 130ویں منزل (452 میٹر) تکّ پہنچ گیا ۔ 21 جولائی 2007 نوں 141 منزلاں تکّ پہنچدیاں ہی تائے پئی 101، توں وی اچا ہو کے اس دی عمارت نے دنیا دی سبھ توں اچی عمارت دا خطاب حاصل کر لیا سی ۔ 12 ستمبر، 2007 نوں 527.3 میٹر 'تے پہنچ کے ایہہ منار دنیا دا سبھ توں لما فری سٹینڈنگ ڈھانچہ بنیا اتے ٹورانٹو دے سی. این. ٹاور توں وی اچا (150 منزلاں) ہو گیا ۔ 7 اپریل، 2008 نوں 629 میٹر اتے 160ویں منزل 'تے پہنچ کے ایہہ منکھ ولوں بنایا گیا سبھ توں اچا ڈھانچہ بن گیا ۔ 17 جون، 2008 نوں امار پراپرٹیز (emaar) نے ایہہ اعلان کیتا کہ برج خلیفہ دی لمبائی 636 میٹر پہنچ گئی اے پر آخری منزل دا اعلان 2009 وچ کیتا جاویگا ۔

1 ستمبر، 2008 نوں اس دی لمبائی 688 میٹر تکّ پہنچی ۔ پھر 17 جنوری، 2009 نوں 829.8 میٹر تکّ ۔ 1 اکتوبر، 2009 نوں اس دا باہرلا حصہ پورا ہو گیا ۔ 2010 تکّ اندرلا حصہ وی مکمل ہو گیا اتے 4 جنوری، 2010 نوں برج خلیفہ دی عمارت دا افتتاح متحدہ عرب امارات دے نائب صدر اتے پردھان منتری شیخ محمد بن راشد نے کیتا ۔
## افتتاح
جنی زبردست عمارت سی، اس دا افتتاح وی اسے طرحاں زیادہ دھماکیدار ڈھنگ نال کیتا گیا ۔ 10،000 پٹاکے، بجلئی آتشبازی اتے سنگیتمئی دھناں دے نال برج خلیفہ دی شروعات ہوئی تاں پوری دبئی جگمگا اٹھی سی ۔ اس سماگم0تقریب) نوں اک وڈی سکرین 'تے برج پارک آئیسلینڈ وچ اتے ہور بہت ساریاں ٹی. وی. سکریناں 'تے دکھایا گیا، جو کہ دبئی وچ لگائیاں گئیاں سن ۔ سو توں وی زیادہ میڈیا چینلاں نے اس دا سدھا پرسارن کیتا سی ۔
## موسم دے اثر توں بچا
ہوا دے 40 سرنگ ٹیسٹ برج خلیفہ تے کیتے گئے سی، تاں کہ ایہہ پتہ لگایا جا سکے پئی زوردار بُلاں دا اثر عمارت اُتّے ہور اس دے اندر دے لوکاں تے کی ہووے گا ۔

برج خلیفہ دا کلیڈنگ سسٹم اس طرحاں نال ڈزائین کیتا اے پئی ات دی گرمی وچ وی برج خلیفہ دے باہرلے حصے نوں کوئی فرق نہ پوے .

26000 توں وی ودھیرے شیشے دے پینل ورتے گئے نیں برج خلیفہ دی باہرلی دکھّ وچ . 300 ماہر چین توں بلائے گئے سن، جنہاں نے اس کم نوں انجام دتا سی . ایہہ کچّ تیز تے گرم ہواواں نوں پرورتت نہ مارن والی فلم وی پردان کردا اے .

برج خلیفہ دی عمارت تے اینا شیشہ لگا ہے کہ جے اس نوں دھرتی تے وچھایا جاوے تاں ایہہ 174،000 مربع میٹر تھاں گھیر سکدا ہے ۔ برج خلیفہ دے باہرلے شیشے نوں صاف کرن دا سسٹم آسٹریلیا دی اک کمپنی نے 8 ملین(80 کروڑ) ڈالر وچ بنایا ہے ۔ شیشے دی صفائی واسطے برج خلیفہ دی 40ویں، 73ویں تے 109ویں منزل دے باہر لمبے رخ ٹریک فٹّ کیتے گئے ہن ۔ ایہناں ٹریکاں وچ 1500 کلو طاقت والی بالٹینما مشین ہے ۔ ایہہ لمبے رخ جاں کھڑے رخ بہت بھاریاں تے موٹیاں کیبلاں دے سہارے گھمدی ہے ۔ برج خلیفہ دی چوٹی دی بہت ہی ماہر لوکاں ولوں رسیاں دے سہارے تیز ہواواں دا ساہمنا کرکے صفائی کیتی جاندی ہے ۔

## برج خلیفہ پارک
برج خلیفہ دے آلے-دوآلے 27 ایکڑ پارک اے، جیہدا ڈزائین اک ریگستان دے پھلّ hymenocallis وانگ بنیا اے ۔ پارک وچ چھ پانی دے فوارے، پھلاں والے درخت نیں ۔ ترن والے رستے دے آلے-دوآلے کھجور دے رکھ لگے نیں ۔ پارک دے وچکار اتے برج خلیفہ دی نیہہ تے پانی والا کمرہ اے، جس وچ تلاب تے پانی دے فوارے نیں ۔
## عمارت چ پانی دا نظام
سارے بوٹےآں نوں پانی برج خلیفہ دے 'کونڈینئیشن کولیکشن' سسٹم راہیں دتا جاندا اے، جیہڑا کہ 'کولنگ سسٹم' وچوں پانی لیندا اے ۔ ایہہ سسٹم 68،000،000 لیٹر پانی پورے سال وچ مہیا کرواؤندا اے ۔ پر برج خلیفہ دے اندر جان لئی ایہہ رستہ صرف ہوٹل، دفتر تے برج خلیفہ دیاں سہولتاں ورتن والیاں لئی ہی کھلھا اے ۔ عامَ سیلانی اس پارک دا نظارہ نئیں لے سکدے ۔

اینی اچی عمارت وچ پانی چڑھاؤن دا وی حیرانی جنک انتظام کیتا گیا اے ۔ روز دا 946،000 لیٹر پانی 100 کلومیٹر پائیپاں دی سہائتا(مدد) نال اپر تکّ جاندا اے ۔ 213 کلومیٹر پائیپاں اگّ بجھاؤن لئی وکھریاں نیں ۔ گندے پانی نوں زمین ہیٹھلیاں ڈریناں راہیں دبئی میٹروپولٹن دے سیوریج سسٹم وچ چھڈّ دتا جاندا اے ۔ چھوٹی توں چھوٹی گلّ وچ قدرتی ماحول بچاؤن دا بہت دھیان رکھیا گیا اے ۔ پورے برج خلیفہ دے ایئر کنڈیشن سسٹم وچوں سنگھنا پانی اکٹھا کرکے اک ہولنگ ٹینک وچ اکٹھا کیتا جاندا اے ۔ ایہہ ٹینک بھوئیں ہیٹھ گڈیاں دی پارکنگ وچ واقع اے، پھر ایہہ پانی برج خلیفہ دے پارک دی سنچائی پرنالی(آبپاشی سسٹم) وچ ورتیا جاندا اے ۔ اس طرحاں ہر جگہ پانی، بجلی وغیرہ دی بچت کیتی گئی اے ۔
## برج خلیفہ چ
* 1000 توں زیادہ کلا(فن) دے نمونے برج خلیفہ دے اندر دی شان ودھاؤندے نیں ۔ برج خلیفہ وچ جورجیا ارمانی دا ہوٹل اے ، (38ویں، 39ویں منزل تے)
* 900 رہائشی گھر نیں، جنہاں وچ اک، دو، تنّ، چار بیڈروم والے گھر نیں ، سارے گھر 19ویں توں 108ویں منزل تے واقع نیں ۔
* 43ویں، 73ویں، 123ویں منزل تے بلیری سوئمنگ پول، جِم، لائبریری، پارٹیاں لئی ہال سنلدح موجود نیں ۔
* 124ویں منزل 'تے نگرانی والا ڈیکّ ہے، جس اتے ٹکٹ خرچ کے جایا جا سکدا ہے اتے اس اچائی توں دبئی دا شاندار نظارہ ویکھن نوں ملدا ہے، دبئی دیاں اتھوں نظر آؤندیاں وڈیاں-وڈیاں عمارتاں برج خلیفہ دے اپر کھڑے ہو کے چھوٹے-چھوٹے ڈبیاں ورگیاں جاپدیاں نیں ۔ اتھے بہت ہی وڈی اتے دور تکّ دیکھن دی سمرتھا رکھن والی دوربین لگی اے، جس وچوں لوکاں نوں دبئی دیاں عمارتاں نوں اصلی روپ وچ ویکھن دا موقع ملدا اے ۔
### ایٹموسفیئر ریسٹورینٹ
122ویں منزل 'تے ایٹموسفیئر ریسٹورینٹ اے ۔ ایہہ دنیا دا سبھ توں اچا ریسٹورینٹ اے، جو کہ شہر توں 442 میٹر دی اچائی تے ہیگا اے ۔ جدوں اینی اچی تھاں تے کھانا کھاندیاں شیشیاں راہیں باہر دا وکھالا ویکھی دا اے تاں دبئی شہر دیاں ساریاں چیزاں چھوٹیاں-چھوٹیاں کیڑیاں ورگیاں جاپدیاں نیں ۔ من وچ اک ای خیال آؤندا اے پئی جنی ودھیا اتھوں دی سروس تے کھانے دا سواد اے، اوہ شاید ای دنیا وچ ہور کتھے ہووے گا ۔
### دفتر
تنّ منزلاں نوں اکٹھا کرکے دفتر بنائے گئے نیں۔ اتھے وڈیاں-وڈیاں کمپنیاں دے دفتر نیں۔ بھاویں برج خلیفہ دے وچ گھر ہووے جاں دفتر جاں پھر اڈیک گھر ہر تھاں 'تے اتھوں تکّ کہ ہائی سپیڈ لفٹ وچ وی اچّ تکنیکی ٹیلیفون تے انٹرنیٹ دیاں سہولتاں نیں۔
### حفاظتی نظام
برج خلیفہ وچ بہت وڈے پدھر دی سرکھیا پرنالی(حفاظتی نظام) ہے تے بہتے ماہراں دی سرکھیا ٹیم اے، جو اس دی اندروں تے باہروں چنگی طرحاں رکھیا کردے نیں۔

کاروپریٹ کلب، اپنی قسم دا پہلا بزنیس لاؤج اے، جو کہ اس دے میمبراں لئی بہت ساریاں سہولتاں نال بھرپور اے ۔

برج خلیفہ دا نیہہ توں لے کے بنن تکّ دا سفر (اس لئی ورتی گئی سمگری(مٹیریل)، منار بناؤن دے طریقے توں لے کے اندرلی سجاوٹ تکّ) اینا شاندار سی کہ برج خلیفہ نوں مان-سنمان ملنا جائز ہی سی ۔ برج خلیفہ نوں اپنی شاندار اندرونی سجاوٹ لئی 'انٹیریئر آرکیٹیکچر ایوارڈ'، ولکھن عمارت سازی لئی 'ڈسٹنگئشڈ بلڈنگ ایوارڈ'، بے مثال ڈزائین لئی 'ڈزائین ایکسیلینس ایوارڈ'، انجینیئرنگ کوشل لئی 'ایکسیلینس ان انجینیئرنگ ایوارڈ' اتے 'سپیشل ریکوگنائیزیشن فار ٹیکنالوجیکل ایڈوانسمینٹ ایوارڈ' وغیرہ سمیت بہت سارے انعام ملے ہن، جنہاں دی لمبی سوچی دا ذکر کرنا سنبھوَ نہیں ہے ۔ کوئی دبئی وچ جنے دن مرضی گھمے برج خلیفہ دی اچی عمارت دے درشن ہندے ہی رہندے نیں۔ برج خلیفہ دیاں یاداں نوں اپنے من وچ وسا کے دبئی دی دھرتی نوں ہر کوئی سلام کرکے الوداع کہندا اے ۔
## خصوصیات
200px|کبھے|Concept of the monthly construction
برج خلیفہ وچ دنیا د‏‏ی تیز ترین لفٹ وی نصب کيتی گئی اے جو 18 میٹر فی سیکنڈ (65 کلومیٹر فی گھنٹہ، 40 میل فی گھنٹہ) د‏‏ی رفتار تو‏ں سفر کردی ا‏‏ے۔ اس پهلے دنیا د‏‏ی تیز ترین لفٹ تائی پے 101 وچ نصب سی جو 16.83 میٹر فی سیکنڈ (60.6 کلومیٹر فی گھنٹہ، 37.5 میل فی گھنٹہ) د‏‏ی رفتار تو‏ں چلدی ا‏‏ے۔ پورے عمارتی منصوبه وچ 30ہزار رہائشی مکانات، 9 ہوٹل، 6 ایکڑ باغات،19 رہائشی ٹتے تے برج خلیفہ جھیل شامل نيں۔ اس د‏ی تعمیر اُتے 8 ارب ڈالرز د‏‏ی لاگت آئی۔ تکمیل دے بعد ٹتے 20 ملین مربع میٹر دے رقبے اُتے پھیلا گیا۔

استو‏ں علاوہ برج خلیفه ٹتے وچ دنیا د‏‏ی سب تو‏ں بلند ترین مسجد واقع اے جو 158 واں منزل اُتے موجود ا‏‏ے۔ اس تو‏ں پہلے دنیا د‏‏ی بلند ترین مسجد ریاض، سعودی عرب دے برج المملکہ وچ واقع سی۔

## مشرق وسطی دا کھویا ہويا اعزاز

برج خلیفہ د‏‏ی تکمیل تو‏ں مشرق وسطی نے اک مرتبہ فیر دنیا د‏‏ی بلند ترین عمارت دا اعزاز حاصل ک‏ر ليا اے جیہڑا 3 ہزار سال تک اہرام مصر د‏‏ی صورت وچ اس خطے نو‏‏ں حاصل سی ۔ 1300ء وچ لنکن کیتھڈرل د‏‏ی تعمیر دے بعد تو‏ں مشرق وسطی اس اعزاز تو‏ں محروم سی۔
## منزلاں د‏‏ی منصوبہ بندی

## تعمیر، تصاویر دے آئینے وچ

Image:Burj-dubai-june-24-04.jpg|24 جون 2006
Image:planssection.jpg|تعمیراتی نقشہ
Image:20060829_Burj_Dubai.jpg|29 اگست 2006
Image:dubai9s.jpg|تصوراتی خاکہ
Image:burj_dubai_0_sm.jpg|تصوراتی خاکہ
Image:burj_dubai123.jpg|دبئی بصورت تکمیل برج خلیفہ
Image:Burjdubaimay07.jpg| بمطابق 8 مئی 2007ء
Image:Burjdubaijanuary07.jpg|بمطابق 15 جولائی 2007ء

## ہور ویکھو
* دنیا دیاں اچیاں بلڈنگاں

* بلند ترین عمارتاں
* جزائر نخیل
* دبئی
* برج العرب
 

 

 
## حوالے

## باہرلے جوڑ
* برج خلیفہ 
* مقتدرہ ترقی و سرمایہ کاری دبئی 
* زیر تعمیر برج خلیفہ د‏‏ی تصاویر 

* ویب سائٹ 

## اتہ پتہ

گٹھ:اچیاں عمارتاں
گٹھ:دبئی