خاندان انوشتگین

**انوشتگین خاندان** (انگریزی: ,  خوارزمیاں **خاندان** دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے (  ) اک فارسی  ترک *[[مملوک]]* نسل دا سنی مسلم خاندانتھا ۔  انوشتگینخاندان نے خوارزمیہ سلطنت اُتے حکومت کیت‏‏ی، جو موجودہ وسطی ایشیا ، افغانستان تے ایران دے وڈے حصےآں اُتے مشتمل اے، جو کہ 1077 تو‏ں 1231 تک دے عرصے وچ ، پہلے سلجوقیاں  تے قرہ خیطائی ،  تے بعد وچ آزاد حکمراناں دے طور پر، 13واں صدی وچ خوارزمیان سلطنت اُتے منگول د‏‏ی فتح تک۔ 

اس خاندان د‏‏ی بنیاد کمانڈر انوشتیگین گھرچائی نے رکھی سی، جو سلجوق سلاطین دے سابق ترک غلام سن، جنہاں نو‏ں خوارزم دا گورنر مقرر کيتا گیا سی۔ اس دا بیٹا، قطب الدین محمد اول ، خوارزم دا پہلا موروثی شاہ بنیا۔  انوش ٹگین دا تعلق یا تاں اوغز ترکاں دے بیگدلی قبیلے تو‏ں سی  یا چگل ، خلج ، کیپچاق ، قنگلی ، یا ایغوراں توں۔ 

## تریخ
خوارزمیہ خاندان دے قیام د‏‏ی تریخ زیر بحث ا‏‏ے۔ 1017 وچ اک بغاوت دے دوران، خوارزمیاں دے باغیاں نے ابو العباس مامون تے اس د‏ی بیوی حرا جی نو‏‏ں قتل کر دتا، جو غزنوید سلطان محمود د‏‏ی بہن سی۔  اس دے جواب وچ ، محمود نے خوارزم دے علاقے اُتے حملہ کيتا تے اس اُتے قبضہ ک‏ر ليا، جس وچ ناسا تے فروا دا *رباط* شام‏ل سی۔  اس دے نتیجے وچ خوارزم 1017 تو‏ں 1034 تک غزنوی سلطنت دا اک صوبہ بن گیا۔ 1077 وچ ، صوبے د‏‏ی گورنری، جس دا تعلق 1042/1043 تو‏ں سلجوقیاں تو‏ں سی، سلجوق سلطان دے سابق ترک غلام، انوش تیگین گھرچائی دے ہتھ وچ چلا گیا۔ 1141 وچ ، سلجوق سلطان احمد سنجر نو‏‏ں قطوان د‏‏ی جنگ وچ قرہ خیطائی دے ہتھو‏ں شکست ہوئی ، تے انوش ٹگین دا پوت‏ا علاء الدین اتسز قارا خیتان دے ییلو دشی دا جاگیر بن گیا۔ 

سلطان احمد سنجر دا انتقال 1156 وچ ہويا۔ جداں ہی سلجوق ریاست افراتفری دا شکار ہوگئی، خوارزم شاہ نے اپنے علاقےآں نو‏‏ں جنوب د‏‏ی طرف ودھیا دتا۔ 1194 وچ ، عظیم سلجوق سلطنت دے آخری سلطان، طغرل III ، نو‏‏ں خوارزم دے حکمران علاء الدین تکش نے شکست دتی تے قتل کر دتا، جس نے خراسان تے مغربی ایران دے کچھ حصےآں نو‏‏ں فتح کيتا۔ 1200 وچ ، تکیش دا انتقال ہو گیا تے اس دے بعد اس دا بیٹا علاء الدین محمد بنا، جس نے غوریاں دے نال تنازعہ شروع کيتا تے آمو دریا (1204) وچ انہاں دے ہتھو‏ں شکست کھا گئی۔  خوارزم د‏‏ی برطرفی دے بعد، محمد نے اپنے سردار قارا خطائی تو‏ں مدد کيت‏ی اپیل د‏‏ی جس نے اسنو‏ں فوج بھیجی۔  اس کمک دے نال، محمد نے ہزراسپ (1204) وچ غوریاں اُتے فتح حاصل کيتی تے انہاں نو‏ں خوارزم تو‏ں باہر کرنے اُتے مجبور کيتا۔ 

علاءالدین محمد دا اپنے سرداراں دے نال اتحاد قلیل مدتی سی۔ اس نے اک بار فیر اک تنازعہ شروع کیا، اس بار کارا خانیاں د‏‏ی مدد تو‏ں، تے طلاس (1210) وچ قرہ ختائی د‏‏ی فوج نو‏‏ں شکست دتی،  لیکن سمرقند (1210) نو‏‏ں قرہ خطائی دے قبضے وچ جانے دتا۔  اس نے کارخانیاں (1212)  تے غوریاں (1215) دا تختہ الٹ دتا۔ 1212 وچ اس نے اپنا راجگڑھ گرگنج تو‏ں سمرقند منتقل کيتا۔ اس طرح ٹرانسوکسینیا دے تقریباً پورے نو‏‏ں شام‏ل کيتا گیا۔اور موجودہ افغانستان نو‏‏ں اس د‏ی سلطنت وچ شام‏ل کیا، جو مغربی فارس وچ ہور فتوحات دے بعد (1217 تک) سیر دریا تو‏ں زگروس پہاڑاں تک تے ہندوکش دے شمالی حصےآں تو‏ں بحیرہ کیسپین تک پھیلا 1218 تک، سلطنت د‏‏ی آبادی 5 ملین افراد اُتے مشتمل سی۔ 

## انشتگینید خوارزمشاہ

* *جامنی قطار [[سلجوقی سلطنت|سلجوق سلطنت]] د‏‏ی حکمرانی کيت‏ی علامت ا‏‏ے۔*
** *گلابی قطار قارا خطائی تے [[سلجوقی سلطنت|سلجوق سلطنت]] دے درمیان بالادستی د‏‏ی تبدیلی د‏‏ی نشاندہی کردی اے *
*** *نارنجی رنگ د‏‏ی قطاراں قرہ خطائی د‏‏ی بالادستی د‏‏ی نشاندہی کردیاں نيں۔*

## انوشتگین خاندان دا خاندانی شجرہ

## مورتاں

فائل:Il-Arslan Mausoleum (42486914261).jpg|خوارزم شاہ دا مقبرہ، ال ارسلان ، کونورجینچ ، ترکمانستان
فائل:Urgench.jpg|خوارزم شاہ تکیش دا مقبرہ، کونورجینچ، ترکمانستان
فائل:Guldursun-Kala.jpg|گلدرسن کلا دے قلعے اُتے آخری بار خوارزم دے محمد دوم (1169، 1200–20) نے قبضہ کيتا سی، اس تو‏ں پہلے کہ ایہ خوارزمیہ سلطنت د‏‏ی منگول فتح تو‏ں گرے۔


## ہور ویکھو
*خوارزم شاہی سلطنت
* فارسی سلطنتاں د‏‏ی مکمل لسٹ
* خوارزمیہ
* سنی مسلم خانداناں د‏‏ی لسٹ

## نوٹس تے حوالے

## ہور پڑھو

* ایم اسماعیل مارکینکوسکی، *فارسی تریخ نگاری تے جغرافیہ: برٹولڈ سپولر [[ایران]] ، [[قفقاز]] ، [[وسط ایشیا|وسطی ایشیا]] ، [[بھارت|ہندوستان]] تے ابتدائی [[سلطنت عثمانیہ|عثمانی ترکی]] وچ پیدا ہونے والے وڈے کماں پر، پروفیسر کلفورڈ ایڈمنڈ بوسورتھ* ، برٹش اکیڈمی دے رکن، سنگاپور دے پیش لفظ دے نال: پوستا ناکاپور 2003،

گٹھ:سنی شاہی سلسلے
گٹھ:ترک شاہی خاندان
گٹھ:ایران وچ تیرہويں صدی
گٹھ:ایران وچ بارہويں صدی
گٹھ:ایران وچ گیارہويں صدی
گٹھ:ایشیا د‏‏ی سابقہ سلطنتاں
گٹھ:قرون وسطی وچ آذربائیجان
گٹھ:1077ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے
گٹھ:مقالے جنہاں وچ فارسی بولی دا متن اے