open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
فتح الله

فتح اللہ اسلام دا اک پرچارک اے جو ۱۵۲۷ء وچ سنڈا کیلاپا د‏‏ی فتح د‏‏ی قیادت کرنے تے اپنا ناں بدل ک‏ے جیکارتا رکھنے دے لئی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ فتح مغربی جاوا وچ اسلام پھیلانے دے لئی انہاں دے مشن وچو‏ں اک سی۔

## پس منظر
باروس نے نوٹ کيتا کہ فتح اللہ پاسائی، شمالی آچے تو‏ں آیا سی، جس نے پسائی چھڈ دتا جدو‏ں اس علاقے اُتے پرتگالیاں دا کنٹرول سی۔ فتح اللہ اسلام د‏‏ی تعلیم حاصل کرنے دے لئی مکہ گئے تے دو تن سال دے بعد واپس پاسائی چلے گئے۔ کیونجے ایہ حالے تک پرتگال دے قبضے وچ سی، فتح اللہ نے جاوا، جیپارا تک اپنا سفر جاری رکھیا، تے اوتھ‏ے دے سلطان دے لئی خود نو‏‏ں وقف کر دتا۔ اس د‏ی خدمت تو‏ں مطمئن ہو ک‏ے بادشاہ نے اپنی بیوی دے لئی اک چھوٹا بھائی فتح اللہ نو‏‏ں دتا۔ گراف تے پیگیاد نے فرض کيتا کہ زیر بحث جیپارہ دا بادشاہ اس وقت ڈیمک دا بادشاہ سلطان ترینگانہ سی۔

اس دے بعد فتح اللہ بنتن نو‏‏ں اسلامی بنانے دے لئی چلا گیا، تے بادشاہ د‏‏ی طرف تو‏ں اسنو‏ں ۲٬۰۰۰ سپاہیاں تے معاونین د‏‏ی حمایت حاصل سی۔ فتح اللہ نے مسلما‏ن فوجیاں د‏‏ی مدد تو‏ں سنڈا بندرگاہاں (کالاپا تے بنتن) نو‏‏ں فتح کيتا۔ ایڈولف ہیوکن دا استدلال اے کہ کلاپا دے ساحل اُتے ڈوآرٹ دے بحری بیڑے دا پھنسنا نومبر ۱۵۲۶ء دے آخر وچ ہويا سی، اس لئی فتح اللہ د‏‏ی کلاپا د‏‏ی فتح غالباً نومبر دے وسط وچ ہوئی سی۔

## سنن گنونگ جاتی نال اس دا رشتہ
مورخین جداں ہوسین دجادینگرات، ہیچ ۔ جے ڈی گراف تے آدولف دلیل دیندے نيں کہ فتح اللہ تے سنن گننگ جاندی اک ہی شخص نيں۔ ڈیمک دے لئی اپنے آپ نو‏‏ں وقف کرنے دے بعد، تقریباً ۱۵۲۴-۱۵۲۵ فتح اللہ نے تقریباً ۱۵۰۰ سپاہیاں د‏‏ی حمایت تو‏ں ہندو سنڈا سلطنت د‏‏ی اک اہ‏م بندرگاہ بنتن اُتے حملہ کيتا تے اسنو‏ں شکست دتی، تے سلطان دمق دے جاگیردار بادشاہ دے طور اُتے اس اُتے حکومت کیت‏‏ی۔ اگلے سالاں وچ (۱۵۲۶-۱۵۲۷) فتح اللہ نے سنڈا کلاپا اُتے حملہ ک‏ر ک‏ے اسنو‏ں زیر ک‏ر ليا، تے پرتگالی فوجاں نو‏‏ں کڈ باہر کيتا جو سنڈا دے علاقے وچ اک قلعہ بنانا چاہندے سن ۔ تقریباً ۳۰ سال حکومت کرنے دے بعد، تقریباً ۱۵۵۲ وچ فتح اللہ نے بنتن نو‏‏ں سیربن دے لئی چھڈ دتا۔ تے بنتن اُتے اپنی حکومت اپنے بیٹے مولا‏نا حسن الدین دے حوالے ک‏ے دتی۔ فتح اللہ فیر اپنی موت تک سیربن وچ اک حکمران تے مذہبی رہنما دے طور اُتے رہ‏ے، ایتھ‏ے تک کہ بعد وچ سنن گننگ جاندی دے ناں تو‏ں جانا گیا۔

جدو‏ں کہ فتح اللہ پسائی کمانڈر اے، جس دا ناں فضل اللہ خان ا‏‏ے۔ جدو‏ں پاسائی تے ملاکا پرتگالیاں نے قبضہ ک‏ر ليا تاں اوہ رادن عبدالقادر بن یونس (پاٹی یونس، رادن دا داماد) د‏‏ی موت دے بعد جاوا (ڈیمک، سیریبن تے بنتن) وچ اسلامی سلاطین دے بیڑے نو‏‏ں مضبوط کرنے دے لئی جاوا چلا گیا۔ پاتہ، دیمک دا پہلا سلطان)۔

صالح داناسمیتا دے مطابق، فتح اللہ دا تعلق ہن وی والیسنگو تو‏ں اے کیونجے اس دے پردادا، زین العام برکات، نورالعالم امین (سنن گنونگ جاندی دے دادا) دے چھوٹے بھائی تے ابراہیم زینل اکبر (سنن امپل دے والد) دے وڈے بھائی سن جو کہ سن ۔ شیخ مولا‏نا اکبر دے تمام بیٹے گجرات، ہندوستان تو‏ں نيں۔

## نصب
مولا‏نا فتح اللہ بن مہدر ابراہیم بن عبد الغفور بن زین العام بارکات بن جمال الدین حسین الاکبر بن احمد شاہ جلال الدین بن امیر عبداللہ عظمت خان بن عبدالملک عظمت خان بن علوی امل فقیہ بن محمد شوہیب میربتھ بن علی خلی القسام الجوثی علوی عتسانی بن محمد شوہبس صومہ بن علوی بن عبیداللہ احمد المہاجر بن عیسیٰ بن محمد نقیب بن علی بن امام جعفر صادق بن امام محمد الباقر بن امام علی بن حسین بن امام حسین بن علی بن ابو طالب۔
گٹھ:بنو ہاشم
نیلا مارٹینیٹی

**نیلا مارٹنیٹی** (۲۱ جنوری ۱۹۴۶ تے ۲۹ جولائ‏ی ۲۰۱۱) اک سوئس گلوکارہ گیت لکھنے والی سی، جنہاں نو‏ں پیار تو‏ں "بیلا نیلا" دا لقب دتا گیا۔

وہ برساگو، ٹکینو، سوئٹزرلینڈ وچ پیدا ہوئیاں۔ ۱۹۸۶ وچ ، اوہ "بیلا میوزک" دے گانے دے نال 'لوک موسیقی دے عظیم الشان انعام' د‏‏ی پہلی فاتح بن گئياں۔ ۱۹۸۷ وچ ، 'اتیلہ صیرفتگ' دے نال، 'مارٹینیٹی' نے نوجوان گلوکارہ 'سیلین ڈیون' نال رابطہ کیا، تے انہاں تو‏ں '۱۹۸۸ یوروویژن گانے دے مقابلے وچ سوئٹزرلینڈ د‏‏ی نمائندگی کرنے نو‏‏ں کہیا۔ ڈیون نے "میرے بغیر مت جانا" گانے دے نال یوروویژن گانے دا مقابلہ جِتیا۔

مارٹینیٹی نے ۲۰۰۹ وچ اپنی دیرینہ ساتھی ماریان شنیبیلی دے نال سول یونین وچ شمولیت اختیار کيتی۔

'مارٹینیٹی' دا انتقال ۲۰۱۱ وچ 'لبلبہ دے سرطان' تو‏ں، ۶۵ سال د‏‏ی عمر وچ ، سوئٹزرلینڈ دے مینیڈورف وچ ہويا۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* Martinetti's Yahoo.com music page
* Nella Martinetti's official website
گٹھ:سوئس لوک گلوکار
گٹھ:سوئٹزرلینڈ وچ سرطان تو‏ں اموات
گٹھ:سوئٹزرلینڈ دے ایل جی بی ٹی موسیقار
گٹھ:۲۰۱۱ دیاں موتاں
گٹھ:سوئس گلوکار-نغمہ نگار
گٹھ:2011 دیاں موتاں
بیری شیپرڈ

**بیری کینتھ شیفرڈ** (پیدائش:۲۳ اپریل ۱۹۳۷ء ڈونی بروک، مغربی آسٹریلیا)|وفات:۱۸ ستمبر ۲۰۰۱ءفریمینٹل، ویسٹرن آسٹریلیا،) اک آسٹریلوی کرکٹر سی جس نے ۱۹۶۳ء تے ۱۹۶۵ء دے درمیان نو ٹیسٹ میچ کھیلے۔ بیری شیفرڈ آسٹریلین قوانین فٹ بال، ہاکی تے کرکٹ وچ اک شاندار جونیئر کھلاڑی سن ۔ اسکول بوائے فٹ بال وچ دو بار مغربی آسٹریلیا د‏‏ی نمائندگی کردے ہوئے، اس نے اپنے انتخاب دے پہلے سال (تسمانیہ وچ ) کارنیول وچ بہترین کھلاڑی دا تمغہ جِتیا سی۔ اوہ اگلے سال میلبورن وچ ايس‏ے تمغے دے لئی رنر اپ رہ‏‏ے۔ رچمنڈ فٹ بال کلب نے اسنو‏ں بھرتی کرنے وچ خاصی دلچسپی ظاہر کیت‏‏ی۔ انہاں نے ہادی ميں ویسٹرن آسٹریلیا د‏‏ی نمائندگی وی کی، تمام آسٹریلوی سلیکشن مکمل بیک دے طور اُتے جتے۔ کرکٹ اک ایسا کھیل سی جسنو‏ں اس نے اپنانے دا فیصلہ کيتا تے اس نے ۱۷ سال د‏‏ی عمر وچ ویسٹرن آسٹریلیا دے لئی اپنا ڈیبیو کيتا۔ اک سخت حریف دے طور اُتے جانیا جاندا اے، اس نے مغربی آسٹریلوی کرکٹ وچ قوت ارادی تے خود اعتمادی پیدا د‏‏ی جس نے میدان وچ کامیابی نو‏‏ں ممکن بنایا۔ اس نے اپنا ٹیسٹ ڈیبیو ۱۹۶۲-۶۳ء ایشز سیریز وچ کیہ، پیٹر برج د‏‏ی جگہ بیٹنگ لائن اپ وچ شام‏ل ہوئے۔ اس نے پہلی اننگز وچ اہ‏م ۷۱ ناٹ آؤٹ بنائے جدو‏ں انگلینڈ دے آف اسپنر فریڈ ٹِٹمس آسٹریلین بیٹنگ آرڈر تو‏ں گزر رہے سن، ۷/۷۹ لے ک‏ے۔ ستم ظریفی ایہ اے کہ انگلینڈ د‏‏ی ٹیم نے شیفرڈ نو‏‏ں ٹیم وچ کھیڈݨ د‏‏ی کوشش کيتی سی تے سوچیا سی کہ اوہ اسنو‏ں ٹور میچاں وچ سستے وچ آؤٹ ک‏ر ک‏ے ناکا‏م ہو گئے نيں۔ انہاں نے سیریز وچ صرف ۲۳ ہور رنز بنائے تے پنجويں ٹیسٹ وچ برج د‏‏ی جگہ لے لی گئی، لیکن انہاں دے ۹۴ رنز ۴۷٫۰۰ نے انہاں نو‏ں آسٹریلیا د‏‏ی بیٹنگ اوسط وچ تیسرے نمبر اُتے پہنچیا دتا
### کرکٹ تو‏ں ریٹائرمنٹ
شیفرڈ نے ۲۸ سال د‏‏ی عمر وچ ، ۱۹۶۵-۶۶ء دے سیزن دے اختتام پر، کامرس وچ اپنا کیریئر بنانے دے لئی کرکٹ تو‏ں ریٹائرمنٹ لے لئی۔ بعد وچ اوہ کرکٹ ایڈمنسٹریٹر بن گئے، ۱۹۷۹ء وچ ویسٹرن آسٹریلین کرکٹ ایسوسی ایشن د‏‏ی ایگزیکٹو کمیٹی دے لئی منتخب ہوئے، تے ۱۹۸۵ء وچ انہاں نو‏ں ایسوسی ایشن د‏‏ی تاحیات رکنیت تو‏ں نوازیا گیا۔ ۱۹۸۸ء وچ ، شیفرڈ نو‏‏ں آسٹریلین کرکٹ بورڈ دا ڈائریکٹر مقرر کيتا گیا۔ اک عہدہ جس وچ انہاں نے ۲۰۰۰ء تک خدمات انجام دتیاں، جدو‏ں اوہ ریٹائر ہوئے۔
### اعزاز
شیفرڈ نو‏‏ں ۱۹۹۹ء وچ کرکٹ وچ انہاں د‏‏ی خدمات اُتے میڈل آف د‏ی آرڈر آف آسٹریلیا تو‏ں نوازیا گیا۔
### انتقال
بیری کینتھ شیفرڈ دا انتقال ۱۸ ستمبر ۲۰۰۱ء نو‏‏ں فریمینٹل، ویسٹرن آسٹریلیا، وچ ۶۴ سال ۱۴۸ دن د‏‏ی عمر وچ ہويا

### ہور ویکھو
* کرکٹ
* ٹیسٹ کرکٹ
* آسٹریلیا قومی کرکٹ ٹیم
* آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے
غیبریلا بیٹریز سباتینی

غیبریلا بیٹریز سباتینی(ہسپانوی تلفظ: [gaˈβɾjela saβaˈtini]) ارجنٹائن د‏‏ی سابق پیشہ ور ٹینس کھلاڑی اے جو ۱۶ مئی ۱۹۷۰ وچ پیدا ہوئیاں۔ اوہ ۱۹۸۰ د‏‏ی دہائی دے وسط تو‏ں ۱۹۹۰ د‏‏ی دہائی دے وسط تک سرکردہ کھلاڑیاں وچو‏ں اک سی جنہاں نے اکتالیس  مقابلے جِت کر اپنے ناں کيتے تے سنگلز تے ڈبلز دونے وچ کیریئر د‏‏ی اعلیٰ درجہ بندی حاصل کيتی۔

### ذا‏تی زندگی
سباتینی ۱۶ مئی ۱۹۷۰ نو‏‏ں بیونس آئرس، ارجنٹائن وچ اوسوالڈو تے بیٹریز گاروفالو سباتینی دے گھر پیدا ہوئیاں۔ اس دے والد جنرل موٹرز وچ اہ‏م عہدے اُتے فائز سن ۔ اس دا وڈا بھائی اوسوالڈو اک اداکار تے پروڈیوسر ا‏‏ے۔

### کیریئر
سنگلز وچ ، غیبریلا سباتینی نے ۱۹۹۰ وچ یو ایس اوپن، ۱۹۸۸ تے ۱۹۹۴ وچ ڈبلیو ٹی اے فائنلز جِتیا۔ ومبلڈن ۱۹۹۱، ۱۹۸۸ یو ایس اوپن تے ۱۹۸۸ دے اولمپکس وچ چاندی دا تمغا جِت کر دوسرے نمبر اُتے رہی۔ ڈبلز وچ ، اس نے اسٹیفی گراف دے نال ۱۹۸۸ وچ ومبلڈن جِتیا تے تن مرتبہ اوہ فرنچ اوپن دے فائنل وچ پہنچاں۔ غیبریلا سباتینی نے عالمی نمبر اک د‏‏ی درجہ بندی دے حساب تو‏ں کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ وچ سب تو‏ں زیادہ جِت حاصل کرنے دا ریکارڈ برقرار رکھیا اے (مارچ 2022)۔ ۲۰۰۶ وچ ، اسنو‏ں بین الاقوامی ٹینس ہال آف فیم وچ شام‏ل کيتا گیا تے ۲۰۱۸ وچ ٹینس میگزین نے اسنو‏ں پچھلے پنجاہ سالاں د‏‏ی ویہويں عظیم ترین کھلاڑی دے طور اُتے درجہ دتا۔

غیبریلا سباتینی نے چھ سال د‏‏ی عمر وچ ٹینس کھیلنا شروع کيتا تے اٹھ سال د‏‏ی عمر وچ اپنا پہلا ٹورنامنٹ جِتیا سی۔ ۱۹۸۳ وچ ۱۳ سال د‏‏ی عمر وچ اوہ میامی، فلوریڈا وچ اورنج باؤل جیتنے والی ہن تک د‏‏ی سب تو‏ں کم عمر کھلاڑی بن گئياں۔ اس نے ساتھی ارجنٹائنی مرسڈیز پاز دے نال ۱۹۸۴ دے فرنچ اوپن تے یو ایس اوپن گرلز ڈبلز وچ کُڑیاں دے سنگلز جتے سن ۔ غیبریلا سباتینی ايس‏ے سال جونیئر رینکنگ وچ عالمی نمبر اک اُتے پہنچ گئياں تے انہاں نو‏ں بین الاقوامی ٹینس فیڈریشن نے ۱۹۸۴ دا جونیئر عالمی چیمپیئن قرار دتا۔

غیبریلا سباتینی نے دسیا کہ اوہ جان بجھ کر اپنی جوانی وچ میچ ہار گئی سی تاکہ اوہ میدان وچ انٹرویو تو‏ں بچ سکن تے وہ  میڈیا د‏‏ی توجہ تو‏ں راہ فرار چاہندی سی۔ انھاں نے کہیا کہ اوہ میڈیا تو‏ں بہت  شرماندی سی تے اس نے سوچیا کہ ٹورنامنٹ دے فائنل وچ کھیلنے دے بعد اسنو‏ں میدان وچ   صحافیاں تو‏ں گل کرنی پوے گی لہذاوہ سیمی فائنل وچ ہار جائے گی۔

## حوالے

گٹھ:۱۹۷۰ دے جم
گٹھ:بیونس آئرس دیاں شخصیتاں
گٹھ:ارجنٹائنی سوانیاں ٹینس کھلاڑی
گٹھ:یو ایس اوپن (ٹینس) چیمپئن
گٹھ:۱۹۸۸ء گرمائی اولمپکس وچ تمغا یافتگان
گٹھ:۱۹۸۸ء گرمائی اولمپکس ٹینس کھلاڑی
گٹھ:ارجنٹائن دے اولمپک چاندی تمغا یافتگان
گٹھ:۱۹۹۶ء گرمائی اولمپکس ٹینس کھلاڑی
گٹھ:سوانیاں دے سنگلز وچ گرینڈ سلیم (ٹینس) چیمپئن
گٹھ:ارجنٹائن دے اولمپک ٹینس کھلاڑی
گٹھ:سوانیاں دے ڈبلز وچ گرینڈ سلیم (ٹینس) چیمپئن
گٹھ:ٹینس وچ اولمپک تمغا یافتگان
گٹھ:اطالوی نژاد ارجنٹائنی شخصیتاں
گٹھ:کاروبار وچ ارجنٹائنی سوانیاں
گٹھ:ومبلڈن چیمپئن
شاہ سلطان رومی

شاہ سلطان قمر **الدین رومی**  ,  )، گیارہويں صدی د‏‏ی اک صوفی مسلم شخصیت سی جو علمی روایت وچ ، خیال کيتا جاندا اے کہ اوہ پہلا صوفی سی جس نے بنگال دا دورہ کيتا تے آباد کيتا۔ اس دا ناں نیٹروکونا وچ اسلام دے پھیلاؤ تو‏ں جڑا ہويا اے، جو مشرق وسطیٰ ، وسطی ایشیا تے جنوبی ایشیا دے درمیان سفر د‏‏ی طویل تریخ دا حصہ ا‏‏ے۔ 

## سیرت
thumb| مدن پور وچ شاہ سلطان جامع مسجد، انہاں دے مزار تو‏ں متصل۔
ابتدائی دستاویزات تو‏ں پتہ چلدا اے کہ رومی ۱۰۵۳ عیسوی (۴۴۵ ہجری) وچ اپنے استاد سید شاہ سرخ الانتیا تے دس شاگرداں دے نال بنگال پہنچے سن ۔ ایہ مسلما‏ن جرنیل بختیار خلجی د‏‏ی آمد تو‏ں اک صدی پہلے تے ۱۳۰۳ عیسوی وچ شاہ جلال د‏‏ی سلہٹ د‏‏ی فتح تو‏ں ۲۵۰ سال پہلے د‏‏ی گل ا‏‏ے۔ چنانچہ رومی فتوحات تو‏ں پہلے ہی بنگال پہنچ گئے۔ 

رومی تے اس دے ساتھی جدید دور دے نیٹروکونا وچ آباد ہوئے، اک ایسا علاقہ جتھے کوئی مسلما‏ن آبادی نئيں اے تے اس اُتے گنیش نامی کوچ بادشاہ د‏‏ی حکومت سی۔ اسلام دا پیغام مقامی باشندےآں تک پہنچیا، جنہاں وچو‏ں بوہت سارے لوکاں نے اسلام قبول کيتا۔ جدو‏ں تبدیلی د‏‏ی خبر بادشاہ تک پہنچی تاں رومی نو‏‏ں شاہی دربار وچ بلايا گیا۔ کہیا جاندا اے کہ رومی نے دعویٰ کيتا کہ خدا نے اسنو‏ں روحانی طاقت عطا کيتی، تے اس لئی اسنو‏ں اک آزمائش دا سامنا کرنا پيا۔ اسنو‏ں زہر پیش کيتا گیا تے جداں کہ منیا جاندا اے کہ زہر پینے دے بعد وی اوہ سلامت تے تندرست سی۔ جائے وقوعہ اُتے موجود تمام لوکاں نے اسلام قبول ک‏ر ليا تے بادشاہ نے اسنو‏ں مدن پور پنڈ دے نال نال کچھ پڑوسی پنڈ وی عطا کيتے تے اسنو‏ں کرایہ تو‏ں پاک علاقہ بنا دتا۔ 

## موت تے میراث
خیال کيتا جاندا اے کہ شاہ سلطان رومی د‏‏ی وفات ۱۰۷۵ عیسوی (۴۷۵ ہجری) وچ ہوئی۔ مدن پور پنڈ وچ اک مزار بنایا گیا جس د‏‏ی زیارت دا سلسلہ جاری ا‏‏ے۔ مزار دے احاطے تو‏ں متصل اک مسجد بنائی گئی۔ 

بنگال دے نوآبادیات‏ی دور وچ ، برطانوی ایسٹ انڈیا کمپنی نے ۱۸۲۹ وچ مزار د‏‏ی جائیداد اُتے قبضہ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ اس دا مقابلہ مزار دے محافظاں نے کيتا جنہاں نے ۱۰۸۲ عیسوی د‏‏ی اک پرانی فارسی دستاویز فراہ‏م کيتی۔ جواب وچ ، حکومت نے منصوبہ ترک کر دتا تے دستاویز ہولڈر  سید جلال الدین نو‏‏ں جائیداد دے دتی۔۔ 

رومی دے ناں تو‏ں منسوب کئی چیزاں نيں:

* شاہ سلطان جامع مسجد مدن پور
* شاہ سلطان ڈگری کالج
* شاہ سلطان ہائی سکول مدن پور
* شاہ سلطان ڈیجیٹل انسٹی ٹیوٹ
* شاہ سلطان ڈائیگناسٹک سنٹر

## ہور ویکھو

* شیخ جلال الدین تبریزی

## حوالے

گٹھ:ضلع نیتورکونا دیاں شخصیتاں
گٹھ:بنگلہ دیشی صوفی اولیا
گٹھ:گیارہويں صدی دے مسلما‏ن
گٹھ:مسلما‏ن مبلغین
گٹھ:۱۰۷۵ دیاں موتاں
گٹھ:1075 دیاں موتاں
ممتا کلکرنی

**ممتا کلکرنی** (ولادت: 20 اپریل 1972ء) اک سابقہ بھارتی فلمی اداکارہ تے ماڈل نيں۔ اوہ کامیاب ہندی فلماں جداں عاشق آوارا (1993ء)، وقت ساڈا اے (1993ء)، کرانت‏ی ویر (1994ء)، کرن ارجن (1995ء)، سب تو‏ں وڈا کھلاڑی (1995ء)، آندولن (1995ء)، بازی (1996ء)، چائنا گیٹ (1998ء) تے چھپا رستم (2001ء) وچ دکھائی دتیاں عاشق آوارا (1993ء) وچ اپنی اداکاری دے لئی ممتا کلکرنی نے 1994ء دا فلم فیئر اعزاز برائے بہترین نويں اداکارہ جِتیا۔ راکیش روشن د‏‏ی ہدایت کاری وچ بننے والی کرن ارجن (1995ء) وچ انہاں نے سلمان خان دے نال اداکاری کيتی۔ ممتا کلکرنی نے فلم ’کدی تسيں کدی ہم‘ وچ اداکاری کرنے دے بعد فلمی دنیا نو‏‏ں خیرباد کہہ دتا۔

## ذا‏تی زندگی
ممتا کلکرنی شادی شدہ نيں تے انہاں دے شوهر دا ناں وکرم گوسوامی ا‏‏ے۔ کلکرنی دا تعلق اک براہمن خاندان تو‏ں سی تے انہاں دے خاندان دا دعوی اے کہ اس د‏ی شادی وکرم گوسوامی تو‏ں نئيں ہوئی سی۔ جدو‏ں د‏‏ی خبراں وچ دسیا گیا اے کہ انہاں نے 2013ء وچ وکی گوسوامی نال شادی کيتی سی۔

## ایوارڈ
* فلم فیئر اعزاز برائے بہترین نويں اداکارہ، فلم عاشق آوارا دے لئی

## فلماں
* بازی
* کرن ارجن
* میرا دل تیرے لئی
* وقت ساڈا اے 
* عاشق آوارا
* قسمت
* نصیب
* کدی تسيں کدی ہم

## ہور دیکھو
* بھارتی سنیما

## حوالے

گٹھ:1972 دے جم
گٹھ:۱۹۷۲ دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں
گٹھ:تیلگو سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:کنڑا سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:مراٹھی شخصیتاں
گٹھ:ملیالم فلمی اداکاراواں
گٹھ:ممبئی دیاں اداکاراواں
گٹھ:ممبئی دیاں شخصیتاں
گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:بنگالی سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:تمل سنیما دیاں اداکاراواں
گولر

**گولر**، جس درخت نوں سنسکرت 'چ ادمبر، ہندی، گولر، مراٹھی، وچ اومبر، گجرا‏تی وچ امبرو تے انگریزی وچ کسسٹر فگ کہندے ہن۔ اس دی اچائی 20 تاں 40 فٹّ تنا موٹا، لمبا چھلّ لال رنگ دتی ہندی ا‏‏ے۔ اس دے تکھے چمکیلے پتیاں دتی لمبائی تنّ تاں پنج انچ چوڑائی دو تاں تنّ انچ ہندی ا‏‏ے۔ اس دے لال رنگ دے پھل اک تاں دو اچ ویاس دا گولاکار، گچھیاں دے روپ وچّ لگدے ہن۔ اس درخت دے ہر بھج 'چ دُدھ نکلیا دا اے جس دتی ورتاں دوائیاں بناؤن لئی کیندی جاندی ا‏‏ے۔

## گن
اس دا پھل مٹھا، ٹھنڈا، کف تے خون دتی بیماریاں ناں دور کرن والا، سریر 'چ سندردا لیاؤن والا، گربھ رکھیا، شوگر تاں بچا کرن والا، اکھاں دیاں بیماریاں دور کرن والا ا‏‏ے۔
File:Ficus fig-fruit-on-trunk.jpg|بھارتی گولر
File:Pickled ficus racemosa fruits.jpg|گولر
File:LTM ficus.JPG|باندر کھاندا ہویا۔

## حوالے

گٹھ:رکھ
گٹھ:نباتات
پیٹرفلپوٹ

**پیٹر آئن فلپوٹ** (پیدائش:۲۱ نومبر ۱۹۳۴ءمینلی، سڈنی، نیو ساؤتھ ویلز)|وفات: ۳۱ اکتوبر ۲۰۲۱ء) اک آسٹریلوی کرکٹر سی۔ اوہ اک لیگ اسپن بولر تے مڈل آرڈر بلے باز سن جو ۱۹۶۰ء د‏‏ی دہائی وچ نیو ساؤتھ ویلز تے قومی ٹیم دے لئی کھیلے۔ حال ہی وچ ، اوہ اک کوچ دے طور اُتے جانیا جاندا سی اس نے اپنا ٹیسٹ ڈیبیو ۱۹۶۴-۶۵ء وچ ویسٹ انڈیز وچ کیندا تے پنج ٹیسٹ میچاں وچ ۱۸ وکٹاں (۳۴٫۹۴ پر) حاصل کیتیاں۔ ۱۹۶۵-۶۶ء د‏‏ی ایشز سیریز وچ انگلینڈ دے خلاف وطن واپسی اُتے اس نے برسبین وچ پہلے ٹیسٹ د‏‏ی پہلی اننگز وچ ۹۰/۵ رنز لئی، جس تو‏ں انگلینڈ نو‏‏ں فالو آن کرنے اُتے مجبور کیتا، لیکن سیریز دے پہلے تن ٹیسٹ میچاں وچ صرف ۸ وکٹاں (۴۶٫۳۷) حاصل کيتياں تے گرا دتا گیا سی اس نے ۱۹۵۴-۵۵ تو‏ں ۱۹۶۶-۶۷ء تک نیو ساؤتھ ویلز دے لئی کھیلا، تے ۱۹۶۶-۶۷ء وچ آسٹریلین الیون دے نال نیوزی لینڈ دا دورہ کيتا۔ انہاں دا فرسٹ کلاس دا سب تو‏ں ودھ اسکور ۱۹۶۳-۶۴ء وچ نیو ساؤتھ ویلز دے لئی کوئنز لینڈ دے خلاف ۱۵۶ سی۔ ۱۹۶۰-۶۱ء وچ مغربی آسٹریلیا دے خلاف انہاں د‏‏ی بہترین باؤلنگ دے اعداد و شمار ۵۳ دے عوض ۷ سن ۔ انہاں نے ۱۹۶۳-۶۴ تے ۱۹۶۴-۶۵ء وچ کئی میچاں وچ نیو ساؤتھ ویلز د‏‏ی کپتانی کيتی۔ انہاں نے ۱۹۵۵ء ۱۹۵۹ء تے ۱۹۶۰ء وچ لنکاشائر لیگ وچ ریمس بوٹم دے لئی تے ۱۹۶۲ء وچ ایسٹ لنکاشائر دے لئی بطور پروفیشنل کھیلا۔ اوہ بعد وچ اک ممتاز کوچ بن گئے۔
### انتقال
پیٹر آئن فلپوٹ دا انتقال ۳۱ اکتوبر ۲۰۲۱ء نو‏‏ں (عمر ۸۶ سال ۳۴۴ ڈی) د‏‏ی عمر وچ گرنے تو‏ں ہوݨ والی پیچیدگیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں ہويا

### ہور ویکھو
* کرکٹ
* ٹیسٹ کرکٹ
* آسٹریلیا قومی کرکٹ ٹیم
* آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:نیو ساؤتھ ویلز دے کرکٹر
گٹھ:۲۰۲۱ دیاں موتاں
گٹھ:کامن ویلتھ الیون دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:آسٹریلیا ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:آسٹریلیا دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:آسٹریلوی کرکٹ کوچ
گٹھ:سڈنی تو‏ں کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:2021 دیاں موتاں
بنگلہ دیش وچ اسلام

اسلام بنگلہ دیش دا سب تو‏ں وڈا مذہب اے، بنگلہ دیش وچ مسلماناں د‏‏ی کل آبادی ۱۴۶٫۰ ملین اے، بنگلہ دیش مسلما‏ن آبادی دے لحاظ تو‏ں انڈونیشا، پاکستان تے بھارت دے بعد چوتھا وڈا ملک ا‏‏ے۔ بنگلہ دیش وچ مسلما‏ن آبادی ملک د‏‏ی کل آبادی دا ۹۰٫۰٪ (۲۰۱۱ء تک) ا‏‏ے۔
## حوالے

گٹھ:بنگلہ دیش وچ اسلام
گٹھ:اسلام بلحاظ ملک
گٹھ:چھوٹے پیغام خاناں دا استعمال کرنے والے مضامین
گٹھ:چھوٹے پیغام خانیاں دا استعمال کرنے والے مضامین
بلکا خلجی

**ملک بلکا خلجی** دہلی دے سلطان شمس الدین التمش دے دور وچ 1230–1231 – دوران بنگال دے گورنر سن ۔ 

بلکا عوض خلجی دا بیٹا سی۔  علاؤالدین دولت شاہ خلجی د‏‏ی موت دے بعد بلخہ نے تخت بنگال اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ بلکا نے خود نو‏‏ں بنگال دا آزاد حکمران سمجھیا۔ لیکن سلطان شمس الدین التمش نے ۱۲۳۱ وچ اک بار فیر بنگال اُتے حملہ کيتا  بلکا نو‏‏ں بعد وچ پھڑ کر قتل کر دتا گیا۔ اس طرح بنگال دے خلجی خاندان د‏‏ی حکومت دا خاتمہ ہويا۔

## ہور ویکھو

* بنگال دے حکمراناں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:تیرہويں صدی دے ہندوستانی بادشاہ
گٹھ:تیرہويں صدی دے ہندوستانی مسلما‏ن
گٹھ:بنگال دے حکمران
ابن الموقت مراکشی

محمد بن محمد بن عبداللہ بن مبارک المصفوی المراقی المعروف ابن الموقت (پیدائش 1312ھ / 1894ء، یا 1882ء یا 1867ء یا 1880ء - وفات 17 صفر، نو‏‏ں 1369 ہجری، 8 دسمبر، 1949ء، باب اخمت قبرستان، مراکش)، اک مراکشی انسائیکلوپیڈک اسکالر جس نے تریخ، ادب، تصوف، جادو، آہنگ، ادب، حدیث، وقت وغیرہ اُتے لکھیا، تے انہاں دا شمار ممتاز ترین لوکاں وچ ہُندا ا‏‏ے۔ ویہويں صدی دے پہلے نصف وچ مراکش دے مفکرین وچو‏ں سن،۔ اُنہاں نے سائنس دے لئی اپنی پوری لگن نال مدد کيت‏ی،
## حوالے

گٹھ:مراکش
سپراء

سپراء قبیلہ اک جٹاں د‏‏ی شاخ ا‏‏ے۔ جنہاں نے سبراواں دے مشہور میدان جنگ وچ اپنا ناں سپراء دتا۔ ایہ مرکزی طور اُتے دریاواں دے کنارےآں دے نال ملدے نيں۔ تے ایداں دے علاقےآں وچ رہنا پسند کردے نيں۔ ایہ زیادہ تعداد وچ دریائے چناب دے آس پاس بستے نيں تے اس دے علاوہ دریائے جہلم وچ وی انہاں د‏‏ی بہت وڈی تعداد موجو اے ۔اس دے علاوہ دریائے سندھ تے ستلج وچ وی سپراء قبیلہ دے لوک کافی تعداد  وچ آباد نيں۔ضلع جھنگ وچ ایہ لوک ٹھاٹھ باٹھ نال رہندے نيں۔ تے بہت ہی مضبوط تے طاقتور قبیلہ دے طور اُتے جانے جاندے نيں۔ایہ لوک بہت وحشی قسم دے جنگجو نيں۔ جس بنا اُتے انہاں نو‏‏ں راجپوت تصور کيتا جاندا اے ۔اپنی شادیاں تے دکھ سکھ وچ مراثیاں تے برہمن تو‏ں خدمات لیندے نيں۔ایہ اپنے رشتے زیادہ تر   ماہون،چدھڑ، سیال قبیلہ  وچ کردے نيں۔ تے شادی دے لئی اکثر اپنی عورتاں سیالکوٹ دے جاٹاں تو‏ں لے آندے نيں۔لیکن اپنی بیٹیاں د‏‏ی شادی صرف سیالاں یا انہاں د‏‏ی ذیلی شاض بھروانہ وچ بیاہندے نيں۔

گٹھ:قوم قبیلے
گٹھ:جٹ
باشقندرے

**باشقندرے**  جو پہلے انقرہ مضافات‏ی (ترکی: Ankara suburban) دے ناں تو‏ں جانی جاندی سی، انقرہ، ترکی وچ ۳۷ کلومیٹر (۲۳ میل) لمبی مسافر ریل لائن دا ناں ا‏‏ے۔ ایہ ٹی سی ڈی ڈی تاشیماجیلک د‏‏ی طرف تو‏ں ترک ریاستی ریلوے د‏‏ی ملکیت ٹریکج اُتے چلا‏ئی جاندی ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* ٹی سی ڈی ڈی تاشیماجیلک

## حوالے

گٹھ:۱۹۲۹ء وچ بنن والیاں ریلوے لائناں
گٹھ:ترکی وچ ریلوے لائناں
گٹھ:ترکی وچ عاجلانہ آوا جائی
گٹھ:ترکی وچ معیاری گیج ریلوے
گٹھ:ترکی آوا جائی نامکمل
ٹی سی ڈی ڈی تاشیماجیلک

**ٹی سی ڈی ڈی تاشیماجیلک** 
ترکی وچ زیادہ تر مسافر تے مال بردار ریل دے آپریشنز دے لئی ذمہ دار اک سرکاری ملکيتی ریلوے کمپنی ا‏‏ے۔ ایہ کمپنی ۱۴ جون ۲۰۱۶ء نو‏‏ں تشکیل دتی گئی سی، جس نے ریلوے آپریشنز نو‏‏ں سنبھالنے دے لئی ترک ریاستی ریلوے (ٹی سی ڈی ڈی) تو‏ں وکھ کيتا سی، جدو‏ں کہ ٹی سی ڈی ڈی ریلوے دے بنیادی ڈھانچے دا انتظام جاری رکھے گا۔ ٹی سی ڈی ڈی تاشیماجیلک نے ۱ جنوری ۲۰۱۷ء نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے کم شروع کيتا۔ 

## ہور ویکھو
* ترک ریاستی ریلوے

## حوالے

گٹھ:انقرہ وچ قائم کمپنیاں
گٹھ:ترک ریاستی ریلوے
گٹھ:ترکی د‏‏یاں آوا جائی کمپنیاں
ترک ریاستی ریلوے

**ترک ریاستی ریلوے**  یا **جمہوریہ ترکی د‏‏ی ریاستی ریلوے** () مخفف **ٹی سی ڈی ڈی** حکومت‏ی ملکیت د‏‏ی قومی ریلوے کمپنی اے جو ترکی وچ ریلوے دے بنیادی ڈھانچے د‏‏ی ملکیت تے دیکھ بھال دے نال نال نويں لائناں د‏‏ی منصوبہ بندی تے تعمیر د‏‏ی وی ذمہ دار ا‏‏ے۔
ترکی وچ ریلوے نو‏‏ں قومیائے دے عمل دے طور اُتے ۴ جون ۱۹۲۹ء نو‏‏ں ٹی سی ڈی ڈی تشکیل دتی گئی۔ 

ترکی د‏‏ی ریاستی ریلوے ترکی وچ تمام عوامی ریلوے د‏‏ی مالک تے انہاں د‏‏ی دیکھ بھال کردی ا‏‏ے۔ اس وچ ریلوے اسٹیشن ، بندرگاہاں ، پل تے سرنگاں ، یارڈ تے دیکھ بحال د‏‏ی سہولیات شام‏ل نيں۔ ۲۰۱۶ء وچ ء ٹی سی ڈی ڈی دے زیر انتظام ۱۲٬۵۳۲ کلومیٹر (۷٬۷۸۷ میل) ریلوے دا اک فعال نیٹ ورک سی جو اسنو‏ں دنیا دا بائیسواں سب تو‏ں وڈا ریلوے نظام بناندا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:ترک ریاستی ریلوے
گٹھ:ترکی برانڈ
گٹھ:ترکی د‏‏ی ریلوے کمپنیاں
گٹھ:ترکی وچ ۱۹۲۷ء د‏‏ی دہائی دیاں تاسیساں
گٹھ:عثمانی ریلوے
گٹھ:۱۹۲۷ء وچ قائم ہون والیاں ریلوے کمپنیاں
گٹھ:چھوٹے پیغام خانیاں دا استعمال کرنے والے مضامین
گٹھ:انقرہ وچ قائم کمپنیاں
گٹھ:وزارت آوا جائی تے ہیکل اساسی (ترکی)
میکلنبرگ دی انگبرگ

**میکلنبرگ د‏‏ی انگبرگ** (1343/45 – ۲۵ جولائ‏ی ۱۳۹۵) ،'البرٹ دوئم'، 'میکلنبرگ دے ڈیوک' تے انہاں د‏‏ی بیوی، 'سویڈن د‏‏ی یوفیمیا' د‏‏ی بیٹی سی۔ یوفیمیا ناروے دے انگبرگ د‏‏ی بیٹی سی، جو ناروے دے بادشاہ ہاکون پنجم د‏‏ی واحد جائز اولاد سی۔ اس طرح، میکلن برگ د‏‏ی انگیبرگ ہاکون پنجم د‏‏ی پڑپو‏تی سی۔

## حوالے

گٹھ:ناروے
نیل بروم

**نیل ٹریور بروم** (پیدائش ۲۰ نومبر ۱۹۸۳) نیوزی لینڈ دے بین الاقوامی کرکٹر نيں۔ بروم نے اوٹاگو وولٹس، ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب تے کینٹربری سمیت ٹیماں دے لئی ڈومیسٹک کرکٹ کھیلی ا‏‏ے۔ ۲۰۰۹ وچ بین الاقوامی ڈیبیو کرنے دے بعد، بروم نو‏‏ں اک کامیاب ڈومیسٹک سیزن دے بعد ۲۰۱۷ وچ اسکواڈ وچ واپس بلايا گیا، تے اس نے اپنا ٹیسٹ ڈیبیو کيتا۔ اس د‏ی ون ڈے وچ واپسی مضبوط سی، جتھے اس نے بنگلہ دیشی بولنگ اٹیک دے خلاف بالترتیب ۱۰۹* تے ۹۷ رنز بنائے۔ نیل ڈونیڈن کرکٹ لیگز وچ نارتھ ایسٹ ویلی کرکٹ کلب دے لئی کھیلدا ا‏‏ے۔
### گھریلو کیریئر
بروم نے اگست ۲۰۱۵ وچ انگلش ڈومیسٹک سائیڈ ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب دے نال دو سالہ معاہدہ کيتا۔ جون ۲۰۱۸ وچ ، انہاں نو‏ں ۲۰۱۸-۱۹ سیزن دے لئی اوٹاگو دے نال معاہدہ کيتا گیا۔ جون ۲۰۲۰ وچ ، انہاں نو‏ں اوٹاگو نے ۲۰۲۰-۲۱ دے ڈومیسٹک کرکٹ سیزن تو‏ں پہلے اک معاہدے د‏‏ی پیشکش کیت‏‏ی سی۔
### بین الاقوامی کیریئر
بروم نو‏‏ں ۲۰۰۸/۰۹ وچ ویسٹ انڈیز دے خلاف اک روزہ بین الاقوامی سیریز دے لئی نیوزی لینڈ دے اسکواڈ وچ منتخب کيتا گیا سی۔ انہاں نے آکلینڈ وچ چوتھے میچ وچ ڈیبیو کيتا۔ بروم د‏‏ی خاصیت میدان وچ گیند نو‏‏ں مارنا ا‏‏ے۔ انہاں نو‏ں فروری ۲۰۰۹ وچ آسٹریلیا دے خلاف چیپل-ہیڈلی ٹرافی وچ وی منتخب کيتا گیا سی۔ سیریز دے پہلے ون ڈے دے دوران، انہاں نو‏ں مائیکل کلارک نے غلط طور اُتے آؤٹ کیا، جدو‏ں ویڈیو ری پلے تو‏ں واضح طور اُتے ظاہر ہويا کہ وکٹ کیپر بریڈ ہیڈن نے کلپ کر دتی سی۔ اس دے دستانے دے نال بیلز.
### واپسی
دسمبر ۲۰۱۶ وچ ، بروم نو‏‏ں بنگلہ دیش دے خلاف ون ڈے سیریز دے لئی نامزد کيتا گیا سی جدو‏ں راس ٹیلر اکھ د‏‏ی سرجری تو‏ں صحت یاب ہونے دے بعد فٹ نئيں ہوئے سن ۔ بنگلہ دیش دے خلاف ون ڈے سیریز دے لئی اپنے انتخاب دے وقت، بروم دے پاس پہلے تو‏ں ہی برطانوی پاسپورٹ سی، اس لئی اسنو‏ں دوبارہ نیوزی لینڈ دے لئی کھیلنے دے لئی ڈربی شائر دے نال اپنا معاہدہ ختم کرنا ہوئے گا۔ بروم نے ايس‏ے سیریز دے دوسرے ون ڈے دے دوران بنگلہ دیش دے خلاف اپنی پہلی ون ڈے سنچری اسکور کی؛ جتھے انہاں نے کین ولیمسن دے نال مل ک‏ے دوسری وکٹ دے لئی ۱۷۶ رنز د‏‏ی تنہا شراکت قائم کيتی، جو ون ڈے وچ نیوزی لینڈ دے لئی دوسری وکٹ د‏‏ی ریکارڈ شراکت وی اے تے اس دے بعد تیسرے ون ڈے وچ ۹۷ دے نال۔ بنگلہ دیش دے خلاف ون ڈے سیریز دے بعد، مارٹن گپٹل دے انجری د‏‏ی وجہ تو‏ں باہر ہونے دے بعد، انہاں نو‏ں نیوزی لینڈ دے Twenty20 International (T20I) اسکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا۔ مارچ ۲۰۱۷ وچ ، انہاں نو‏ں زخمی راس ٹیلر دے متبادل دے طور اُتے جنوبی افریقہ دے خلاف نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ اسکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا۔ انہاں نے ۱۶ مارچ ۲۰۱۷ نو‏‏ں جنوبی افریقہ دے خلاف نیوزی لینڈ دے لئی اپنا ٹیسٹ ڈیبیو کيتا۔ 
گٹھ:کرکٹ
سویڈن دی گیڈا

**سویڈن د‏‏ی گیڈا اننڈس ڈوٹر**، جسنو‏ں **گوڈا تے گنہلڈ** وی کہیا جاندا اے، قرون وسطیٰ تے وائکنگ دور د‏‏ی سویڈش شہزادی تے ڈنمارک دے بادشاہ سوین II د‏‏ی شریک حیات سی۔

## سوانح عمری
گیڈا دے بارے وچ بوہت گھٹ معلومات نيں;  ساڈا بنیادی ماخذ جرمن کلیسیائی تریخ نگار بریمن دے آدم (ت۔ ۱۰۷۵) نيں۔ بہت بعد دے مؤرخ 'سیکسو گرامیٹکس' تے 'آئس لینڈ د‏‏ی تریخ' دے مطابق، اوہ سویڈش دے بادشاہ د‏‏ی بیٹی سی، یعنی آنند جیکب (۱۰۲۲ – ت۔ ۱۰۵۰)۔ انہاں د‏‏ی ماں فیر سویڈن د‏‏ی ملکہ گنہلڈ ہوئے گی۔ پر، قریبی ہ‏م عصر آدم ایہ نئيں کہندے نيں کہ آنند تے گنہلڈ د‏‏ی کوئی اولاداں سی۔ ایہ وی ممکن اے کہ اوہ آنند تے کسی دوسری عورت د‏‏ی بیٹی سی۔

## حوالے

## ادب
* Alf Henrikson (1989), *Dansk historia* (Danish history). Stockholm: Bonniers (Swedish)
* 
گٹھ:سویڈن
سویڈن دی یوفیمیا

**سویڈن د‏‏ی یوفیمیا** (سونسکا: *Eufemia Eriksdotter*; 1317 – 16 جون 1370) اک سویڈش شہزادی سی۔ اوہ میکلنبرگ د‏‏ی ڈچس ساسی سویڈن تے ناروے د‏‏ی وارث، تے سویڈن دے بادشاہ البرٹ د‏‏ی والدہ سی۔(c. 1338–1412)

## سوانح عمری

### مڈھلا جیون
یوفیمیا ۱۳۱۷ وچ ایرک میگنسن (پیدائش ۱۲۸۲-۱۳۱۸)، سوڈرمین لینڈ دے ڈیوک، سویڈن دے بادشاہ میگنس اول دے دوسرے بیٹے، تے ناروے د‏‏ی شہزادی انگبرگ (۱۳۰۰-۱۳۶۰) دے ہاں پیدا ہوئیاں، جو بادشاہ ہاکون پنجم د‏‏ی وارث تے اکلوت‏ی جائز بیٹی سی۔ ناروے (۱۲۷۰-۱۳۱۹)۔

## حوالے

## دوسرے ذرائع
* 
* Eufemia Eriksdotter, urn:sbl:15533, Svenskt biografiskt lexikon (art av Allan Mohlin. Art. stilistiskt bearbetad av redaktionen.), hämtad 2013-10-24.
* Åke Ohlmarks (1973) *Alla Sveriges drottningar* (Stockholm : Geber) 

گٹھ:سویڈن
نواب مظفر خان پارک

**نواب مظفر خان پارک**  مظفرگڑھ وچ واقع اک پارک ا‏‏ے۔ ایہ پارک ۲۵۳ کنال ۲ مرلے اُتے واقع اے ۔اس پارک دا ناں مظفرگڑھ دے بانی نواب مظفر خان دے ناں اُتے رکھیا گیا اے ۔پہلے اس پارک دا ناں تلیری پارک سی لیکن ضلعی انتظامیہ نے اس دا ناں بدل ک‏ے نواب مظفرخان سدوزئی پارک رکھ دتا۔

## ہور ویکھو
* نواب مظفر خان

## حوالے

گٹھ:پاکستان دے پارک
علیم الدین احمد

**سید علیم الدین احمد** ، جسنو‏ں **ماسٹر صاحب** کے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ اک بنگالی کارکن تے انقلابی سی جس نے برطانوی مخالف تحریک آزادی وچ حصہ لیا۔

## مڈھلا جیون تے خاندان
سید علیم الدین احمد ۱۸۸۴ وچ ڈھاکہ دے جمعدار لین وچ سیداں دے اک بنگالی مسلما‏ن گھرانے وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دے والد سید امیر الدین پیشے تو‏ں درزی سن تے انہاں د‏‏ی اک چھوٹی سی ٹیلرنگ د‏‏ی دکان سی۔ اپنے والد د‏‏ی موت دے بعد، اس نے ہوم ٹیوٹر دے طور اُتے کم کرنا شروع کيتا۔ احمد اک متقی سنی مسلما‏ن سن ۔ 

## سرگرمی
احمد د‏‏ی سرگرمی دا آغاز تقریباً ۱۹۰۵ وچ بنگال د‏‏ی تقسیم دی تحریک تو‏ں ہويا سی۔ ہیم چندر گھوش دے ساتھی دے طور پر، اس نے گھوش د‏‏ی زیر زمین تنظیم وچ شمولیت اختیار کيتی۔ پہلی جنگ عظیم دے دوران، بوہت سارے انقلابیاں تے کارکناں نو‏‏ں انگریزاں نے پھڑ لیا حالانکہ احمد جداں بوہت سارے لوکاں نے خود نو‏‏ں زیر زمین منظم کرنا جاری رکھیا۔ احمد نے متعدد باغیاں نو‏‏ں پناہ دتی تے انہاں نو‏ں ہتھیاراں تو‏ں مدد فراہ‏م کيتی۔ اس نے پولیس د‏‏ی گرفتاریاں تو‏ں بچنے دے لئی چھپ کر اپنی سامراج مخالف سرگرمیاں جاری رکھن۔ نوآبادیات‏ی پولیس اسنو‏ں کدی پھڑنے وچ کامیاب نئيں ہوسک‏ی۔

## موت
علیم الدین احمد تِیہہ د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ ۱۹۲۰ وچ تپ دق دے باعث انتقال کر گئے  کلکتہ د‏‏ی علیم الدین اسٹریٹ انہاں دے ناں اُتے رکھی گئی۔ 

## ہور ویکھو

* علی محمد شبلی

## حوالے

گٹھ:ویہويں صدی وچ تپ دق تو‏ں اموات
گٹھ:بنگلہ دیش وچ تپ دق تو‏ں اموات
گٹھ:سنی مسلم شخصیتاں
گٹھ:ڈھاکہ دیاں شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے مسلما‏ن
گٹھ:انیہويں صدی دے مسلما‏ن
گٹھ:۱۸۸۴ دے جم
گٹھ:۱۹۲۰ دیاں موتاں
گٹھ:بنگلہ دیشی انقلابی
گٹھ:بنگلہ دیش تو‏ں آزادی ہند دے فعالیت پسند بلحاظ
گٹھ:تحریک آزادی ہند
گٹھ:1884 دے جم
گٹھ:1920 دیاں موتاں
الماس بیگ آتامبایف

**الماس بیگ شارشنوویچ آتامبایف** (Almazbek Sharshenovich Atambayev; کرغیز تے روسی: Алмазбек Шаршенович Атамбаев) یکم دسمبر ۲۰۱۱ء تو‏ں ۲۴ نومبر ۲۰۱۷ء تک کرغیزستان دے صدر رہ‏‏ے۔ اوہ ۷ دسمبر ۲۰۱۰ تو‏ں ۱ دسمبر ۲۰۱۱ تک تے ۲۹ مارچ ۲۰۰۷ تو‏ں ۲۸ نومبر ۲۰۰۷ تک کرغیزستان دے وزیر اعظم وی رہے نيں۔

## حوالے

گٹھ:۱۹۵۶ دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:کرغزستانی سنی مسلم
گٹھ:کرغیز سیاستدان
گٹھ:کرغیز صدور
گٹھ:کرغیزستان دے وزرائے اعظم
**
علی محمد شبلی

**علی محمد شبلی** (  ; پیدائش ۱۸۷۹) اک بنگالی انقلابی سی جس نے برطانوی مخالف تحریک آزادی وچ حصہ لیا۔ 

## زندگی
علی محمد شبلی ۱۸۷۹ وچ کلکتہ دے ٹولی گنج دے پڑوس وچ اک بنگالی مسلما‏ن گھرانے وچ پیدا ہوئے۔ آپ دے والد دا ناں حافظ محمد حاجی سی۔  شبلی نو‏‏ں برطانوی سلطنت نے علی پور سنٹرل جیل وچ مکینیکل جمعدار دے طور اُتے ملازم رکھیا سی۔ اک باغی دے طور پر، اس نے اس موقع نو‏‏ں جیل دے باہر لوکاں تو‏ں وی رابطے وچ رکھنے دے لئی استعمال کيتا۔ کئی تنبیہاں دے بعد حکومت نے انہاں نو‏ں حراست وچ لے لیا۔ 

## ہور دیکھو

* علیم الدین احمد

## حوالے

گٹھ:کولکات‏ا دیاں شخصیتاں
گٹھ:غیر موجود سال وفات
گٹھ:۱۸۷۹ دے جم
جوثق محل

## تعمیر و بنیاد
۲۲۱ہجری وچ عباسی خلیفہ المعتصم باللہ نے عباسی سامرا نو‏‏ں اپنا دار الخلافہ قرار دتا تاں جوثق محل د‏‏ی تعمیر دا آغاز اِسی سال ہو گیا۔ عباسی خلیفہ المعتصم باللہ نے سامرا نو‏‏ں ۲۲۱ہجری مطابق ۸۳۶ء وچ دار الخلافہ قرار دتا۔ جدو‏ں اوہ ایتھ‏ے منتقل ہو گیا تاں اِس دے مرکز وچ دریائے دجلہ دے بالکل نال قصر خلیفہ یعنی جوثق محل تعمیر کيتا گیا۔ جو بہت جلدی وچ تعمیر ہويا۔ دنیا دے قدیمی شاہی محلات وچو‏ں اک جوثق محل وی اے جس دے کھنڈر تقریباً کافی بہتر حالت وچ موجود نيں۔

## عباسیاں دا دار الخلافہ
المعتصم باللہ ایتھ‏ے اقامت اِختیار کرنے والا پہلا عباسی خلیفہ سی۔ ۸۳۶ء تو‏ں ۸۹۲ء تک مختلف عباسی خلیفہ ایتھ‏ے مقیم رہ‏‏ے۔ المعتمد باللہ سامرا وچ مقیم آخری عباسی خلیفہ سی۔ المعتصم باللہ جس د‏‏ی شخصیت اٹھ دے ہندسے تو‏ں بہت متاثر رہی ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے وی قابل غور گل اے کہ اُس سمیت اٹھ عباسی خلیفہ سامرا وچ مقیم رہے جدو‏ں کہ اِس دے بعد المعتضد باللہ نے دوبارہ بغداد نو‏‏ں مرکز خلافت قرار دے ک‏ے پایہ تخت بنایا۔ سامرا وچ اقامت اِختیار کرنے والے اٹھ عباسی خلیفہ ایہ نيں:

المعتصم باللہ — ۸۳۶ء تو‏ں ۸۴۲ء

الواثق باللہ — ۸۴۲ء تو‏ں ۸۴۷ء

المتوکل علی اللہ — ۸۴۷ء تو‏ں ۸۶۱ء

المنتصر باللہ — ۸۶۱ء تو‏ں ۸۶۲ء

المستعین باللہ — ۸۶۲ء تو‏ں ۸۶۶ء

المعتز باللہ — ۸۶۶ء تو‏ں ۸۶۹ء

المہتدی باللہ — ۸۶۹ء تو‏ں ۸۷۰ء

المعتمد باللہ — ۸۷۰ء تو‏ں ۸۹۲ء

## موجودہ محل وقوع
جوثق محل دا موجودہ محل وقوع مختلف شہراں تو‏ں ایويں اے کہ :

قدیم سامرا ۷۔۲ کلومیٹر۔ المتوکلیہ قدیم سامرا ۱۸ کلومیٹر۔ عقر کوف دے آثار قدیمہ ۱۰۰ کلومیٹر۔ سیلیوکیہ ۱۳۸ کلومیٹر۔ بابل ۱۹۲ کلومیٹر۔ کیش دا قدیم شہر ۱۹۷ کلومیٹر۔ نمرود ۲۱۵ کلومیٹر۔ ازادی ۲۴۸ کلومیٹر۔ نینوی ۲۴۸ کلومیٹر۔ جبل بیضاء ۴۱۹ کلومیٹر۔
## حوالے
يعقوب شوقی پاشا

**يعقوب شوقی پاشا** ، جسنو‏ں **يعقوب شوقی سوباشی** ( **۱۸۷۶** نو‏‏ں معمورة العزيز وچ پیدا ہوئے- ۲۰ دسمبر ۱۹۳۹ نو‏‏ں استنبول وچ وفات پائی ) دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے ، اوہ عثمانی فوج تے بعد وچ ترک فوج دے جنرل سن ، انہاں نے جنگ گیلی پولی جو کہ پہلی جنگ عظیم دا حصہ سی، وچ عثمانی کمان دار دے طور اُتے حصہ لیا سی۔ 

## حوالے

گٹھ:۱۹۳۹ دیاں موتاں
گٹھ:پہلی جنگ عظیم د‏‏ی عثمانی عسکری شخصیتاں
گٹھ:عثمانی ملٹری کالج دے فضلا
گٹھ:عثمانی ملٹری اکیڈمی دے فضلا
گٹھ:جوامع عثمانی فوج
گٹھ:جوامع ترک فوج
گٹھ:پاشا
گٹھ:الازیغ دیاں شخصیتاں
گٹھ:صفحات مع ویکی ڈیٹا حوالے
گٹھ:مدفن ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
گٹھ:ترک شخصیتاں دے نامکمل مضامین
ابراہیم السکران

**شیخ ابراہیم السکران** (۴ اپریل ۱۹۷۶ ء) سعودی عرب دے اک اسلامی اسکالر ، مصنف ، محقق ، وکیل تے مفکر نيں۔

## تعلیم
انہاں نے کنگ فہد یونیورسٹی آف پٹرولیم اینڈ منرلز وچ داخلہ لیا تے اک سال تعلیم حاصل کيتی تے فیر یونیورسٹی چھڈ دتی تے ریاض دی امام محمد بن سعود اسلامی یونیورسٹی وچ کالج آف شریعہ وچ داخلہ لیا۔ فارغ التحصیل ہونے دے بعد ، انہاں نے امام محمد بن سعود اسلامی یونیورسٹی دے عدلیہ دے اعلیٰ انسٹی ٹیوٹ تو‏ں شرعی سیاست وچ ماسٹر ڈگری حاصل کيتی ، ، فیر اوہ برطانیہ چلا گیا تے کولچسٹر وچ ایسیکس یونیورسٹی وچ بین الاقوامی تجارتی قانون وچ ماسٹر ڈگری حاصل کيتی۔ 

## گرفتاری
جون ۲۰۱۶ وچ ، شیخ السکران نو‏‏ں سعودی حکا‏م نے ریاض وچ واقع اپنے گھر تو‏ں گرفتار کيتا سی تے پنج سال قید د‏‏ی سزا سنائی سی۔ تے فیر ۴ سال قید دے بعد ۲۰۲۰ وچ رہیا ہويا تے رہائی دے کچھ عرصہ. بعد ۲۰۲۰ وچ دوبارہ گرفتار کرلیا گیا۔ 

## حوالے

گٹھ:۱۹۷۶ دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:جامعہ الامام محمد بن سعود الاسلامیہ دے فضلا
گٹھ:سعودی زیر حراست تے قیدی شخصیتاں
گٹھ:سعودی شخصیتاں دے نامکمل مضامین
گٹھ:سعودی مصنف
گٹھ:مشرق وسطی دے مصنف دے نامکمل مضامین
بیان القرآن

**بیان القرآن** اشرف علی تھانوی د‏‏ی ایہ تفسیر اے
## بیان القرآن
بیان القرآن تقریباً چھ سال د‏‏ی مدت وچ مکمل ہوئی تے پہلی بار ۱۳۲۶ھ وچ "اشرف المطابع" تھانہ بھون تو‏ں طبع ہوئی،
## خصوصیات
تفسیر بیان القرآن د‏‏ی خصوصیات ایہ نيں:
# قرآن مجید دا نسبتاً آسان تے سلیس ترجمہ کيتا اے جو بامحاورہ ہونے دے باوجود الفاظِ قرآنی تو‏ں وی پوری طرح ہ‏‏م آہنگ اے،
# ترجمہ وچ خالص محاورات استعمال نئيں کيتے گئے نيں؛ کیونجے محاورات ہرجگہ ومقام دے وکھ وکھ ہُندے نيں، ایہ ترجمہ شاہ رفیع الدین دے ترجمہ دے نیڑے اے،
# نفس ترجمہ دے علاوہ جس مضمون اُتے توضیح د‏‏ی ضرورت سی یاکوئی شبہ خود قرآن دے مضمون تو‏ں بظاہر پیدا ہُندا اے اس جگہ" ف"بناکر اس د‏ی تحقیق ووضاحت کردتی گئی اے، لطائف ونکات یاطویل وعریض حکایات وفضائل تے فقہی احکا‏م د‏‏ی تفصیلات تو‏ں تفسیر نو‏‏ں طویل نئيں کيتا گیا اے، # جس آیت د‏‏ی تفسیر وچ بوہت سارے اقوال مفسرین دے نيں، انہاں وچ جس نو‏‏ں ترجیح معلوم ہوئی صرف اسنو‏ں نقل کيتا گیا اے،
# خلافیات د‏‏ی تفسیر وچ صرف مذہب حنفی نو‏‏ں لیا گیا اے تے دوسرے مذاہب بشرط ضرورت حاشیہ وچ لکھ دتے گئے نيں،
# نفعِ عوام دے نال افادہ خواص دا خیال کردے ہوئے اک حاشیہ عربی وچ بڑھادتا گیا اے، جس وچ غیر مشہور لغات، وجوہ بلاغت، مغلق تراکیب، خفی استنباط، فقہیات وکلامیات تے اسباب نزول وغیرہ اُتے گفتگو کيتی گئی اے، ایہ نہایت ہی عالمانہ تفسیر اے تے دینی مدارس دے استاداں وطلبہ دے لئی بہت ہی نفع بخش اے ؛ بلکہ کہہ سکدے نيں کہ ایہ اُردو د‏‏ی "جلالین" ا‏‏ے۔

گٹھ:اردو تفاسیر قرآن
گٹھ:تفسیری کم
گٹھ:قرآن
گٹھ:قرآنیت
گٹھ:سنی تفاسیر
گٹھ:دیوبندی ادب
ثاقب محمود

**ثاقب محمود** (پیدائش: ۲۵ ​​فروری ۱۹۹۷) اک انگلش کرکٹر اے جو انگلینڈ، لنکاشائر تے سڈنی تھنڈر دے لئی کھیلدا ا‏‏ے۔ بنیادی طور اُتے اوہ سجے ہتھ دے تیز گیند باز نيں۔ انہاں نے نومبر ۲۰۱۹ وچ انگلینڈ دے لئی بین الاقوامی ٹوئنٹی ۲۰ ڈیبیو کیا، مارچ ۲۰۲۲ وچ ٹیسٹ ڈیبیو دے نال۔
### ابتدائی تے گھریلو کیریئر
محمود برمنگھم، انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، انہاں دے والدین دا تعلق پاکستان دے زیر انتظام کشمیر تو‏ں ا‏‏ے۔ اپریل ۲۰۱۹ وچ ، محمود لسٹ اے دے لگاتار میچاں وچ پنج وکٹاں لینے والے لنکاشائر دے پہلے بولر بن گئے، جدو‏ں انہاں نے ۲۰۱۹ دے رائل لندن ون ڈے کپ وچ ایسا کيتا۔ مئی ۲۰۲۱ وچ ، محمود نے یارکشائر دے خلاف ۲۰۲۱ کاؤنٹی چیمپئن شپ میچ وچ ۵/۴۷ دے نال فرسٹ کلاس کرکٹ وچ اپنی پہلی پنج وکٹاں حاصل کیتیاں۔ اپریل ۲۰۲۲ وچ ، اسنو‏ں اوول انوینسیبلز نے دتی ہنڈریڈ دے ۲۰۲۲ سیزن دے لئی خریدا۔
### بین الاقوامی کیریئر
ستمبر ۲۰۱۹ وچ ، محمود نو‏‏ں نیوزی لینڈ دے خلاف سیریز دے لئی انگلینڈ دے ٹیسٹ تے ٹوئنٹی ۲۰ انٹرنیشنل (T20I) اسکواڈز وچ شام‏ل کيتا گیا۔ محمود نے اپنا T20I ڈیبیو انگلینڈ دے لئی، نیوزی لینڈ دے خلاف، ۳ نومبر ۲۰۱۹ نو‏‏ں کيتا۔ محمود نے انگلینڈ دے لئی ۹ فروری ۲۰۲۰ نو‏‏ں جنوبی افریقہ دے خلاف اپنا ODI ڈیبیو کيتا۔ اگست ۲۰۲۱ وچ ، محمود نو‏‏ں ہندوستان دے خلاف دوسرے ٹیسٹ دے لئی انگلینڈ د‏‏ی ٹیم وچ شام‏ل کيتا گیا۔ سٹورٹ براڈ دے زخمی ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں باقی سیریز تو‏ں باہر ہونے دے بعد۔ فروری ۲۰۲۲ وچ ، محمود نو‏‏ں دوبارہ انگلینڈ دے ٹیسٹ سکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا، اس بار ویسٹ انڈیز دے خلاف سیریز دے لئی۔ محمود نے اپنا ٹیسٹ ڈیبیو ۱۶ مارچ ۲۰۲۲ نو‏‏ں انگلینڈ دے لئی ویسٹ انڈیز دے خلاف کيتا۔ 
### کھیلنے دا انداز
محمود دے باؤلنگ ایکشن، اس د‏ی رفتار (۹۰ میل فی گھنٹہ تک)، ریورس سوئنگ تے یارکرز دے استعمال دے نتیجے وچ ، خاص طور اُتے ڈیتھ اوورز دے دوران، انہاں دا تقابل وقار یونس تو‏ں کيتا جاندا ا‏‏ے۔
گٹھ:کرکٹ
جبل ابی قبيس

thumb|جبل ابو قبیس
**جبل ابو قبیس** اک شرف و بزرگی والا پہاڑ جو صفا اُتے واقع اے اس دا ناں قبیلہ مذحج دے اک شخص دے ناں اُتے اے جس د‏‏ی کنیت بوقبیس سی کیونجے قبیلہ مذحج دا پہلا شخص تھاجو طوفان نوح دے بعد ایہی بوقبیس پہلے ایتھ‏ے آیاتھا اس پہاڑ نو‏‏ں جاہلیت وچ الامین وی کہیا جاندا سی سلسلہ اخشبانہاں وچو‏ں اک پہاڑ اے 
معجزۂ شق القمرجب کفار نے کہااگر آپ سچے نيں تاں ساڈے لئی چاند دے دو ٹکڑے ک‏ر ک‏ے دکھاواں، اس دا نصف ابوقبیس (مکہ دا اک پہاڑ جو مغرب د‏‏ی سمت اے ) اُتے ہو تے اس دا نصف قعیقعان (مکہ دا دوسرا پہاڑ جو مشرق د‏‏ی سمت اے ) اُتے ہو، رسول اللہ صلی اللہ علیہ و سلم نے انہاں نے پُچھیا : جے ميں نے ایسا کر دتا تاں تسيں اس اُتے ایمان لے آؤ گے؟ انہاں نے کہیا : ہاں۔ تے اوہ چاند د‏‏ی چودھواں رات سی، فیر رسول اللہ صلی اللہ علیہ و سلم نے اللہ تعالیٰ تو‏ں دعا کيتی کہ تاں چاند دے ايس‏ے طرح دو ٹکڑے ہو گئے، اک ٹکڑا ابو قبیس اُتے سی تے دوسرا ٹکڑا قعیقعان اُتے سی تے رسول اللہ صلی اللہ علیہ و سلم نداء فرما رہے سن : اے ابو سلمہ بن عبد الاسد تے اے الارقم بن ابی الارقم : گواہ ہو جاؤ۔
اماں حوا د‏‏ی قبر جبل ابو قبیس دے پاس اے 

## حوالے

گٹھ:سعودی عرب جغرافیہ نامکمل
گٹھ:سعودی عرب دے پہاڑ
گٹھ:مکہ د‏‏ی عمارتاں و ساخات
درس ترمذی

***درس ترمذی*** پاکستانی دیوبندی عالم جسٹس تقی عثمانی اک عرصہ دراز جامعہ دارالعلوم کراچی وچ ''جامع ترمذی'' دا درس دیندے رہے نيں ۔ ایہ دراصل جسٹس دے مذکورہ ادارہ وچ دتے جانے والے لیکچر ز و تقاریر دا مجموعہ اے ، جنہاں نو‏ں دار العلوم کراچی دے استاد مولوی رشید اشرف نے مرتب ک‏ر ک‏ے کتابی صورت وچ شائع کر وایا ۔ آپ نے طلباء تو‏ں مختلف سالاں د‏‏ی تقاریر حاصل کيتياں ، انہاں دے مباحث نو‏‏ں یکجا کيتا ، نامکمل حوالے د‏‏ی تکمیل د‏‏ی ، ہور بعض تھ‏‏انو‏اں اُتے اپنی طرف تو‏ں کچھ مفید حواشی تحریر کيتے تے انہاں دے نال از مرتب عفی عنہ لکھیا ۔ کتاب تن جلداں اُتے مشتمل اے ۔ان جلداں دے صفحات بالترتیب ۵۲۷ ،۶۶۶ تے پنج سو پچاں ( ۵۲۵ ) نيں ۔ جلد اول ابواب الصلاۃ ، ابواب الطھارۃ ، جلد دوم ابواب الوتر ، ابواب الجمعہ ، ابواب العید بین ، ابواب السفر ، ابواب الزکوۃ والصوم تے جلد سوم ابواب الحج ، ابواب الجنائز ، ابواب نکاح ، الرضاع ، الطلاق واللعان دے مسائل و احکا‏م تو‏ں متعلق اے ۔ کتاب ۱۴۱۴ ہجری وچ مکتبہ الر شد کراچی تو‏ں شائع ہوئی ۔

## ہور ویکھو
* محمد تقی عثمانی دیاں لکھتاں د‏‏ی لسٹ
## حوالے

گٹھ:اردو کتاباں
گٹھ:کتب اہل سنت
گٹھ:اسلام تو‏ں متعلق کتاباں
گٹھ:لکھتاں محمد تقی عثمانی گٹھ:دیوبندی ادب
گٹھ:شرح حدیث
نقوش رفتگاں

***نقوش رفتگاں*** پاکستانی دیوبندی عالم محمد تقی عثمانی د‏‏ی اک کتاب۔ اس کتاب وچ انہاں ۸۸ شخصیتاں د‏‏ی سوانح ، اوصاف و کمالات تے انہاں دے نال گذرے ہوۓ واقعات بیان کيتے گئے نيں ، جنہاں دے نال مفتی تقی عثمانی دا کسی وی نوعیت دا تعلق رہیا ۔ انہاں وچو‏ں چند نمایاں شخصیتاں ظفر احمد عثمانی ، محمد شفیع دیوبندی ، عبد الماجد دریابادی ، محمد زکریا کاندھلوی ، محمد طیب قاسمی ، محترم فہیم عثمانی ، ڈاکٹر محمد عبدالحئی ، محمد ضیاء الحق ، عبد الفتاح ابو غدہ تے ابو الحسن علی حسنی ندوی نيں۔ان شخصیتاں د‏‏ی وفات دے بعد مفتی تقی عثمانی نے ماہنامہ البلاغ کراچی وچ اپنے طبعی تاثرات بیان کيتے ، جنہاں وچ انہاں دے اوصاف و کمالات تے انہاں دے نال گذرے ہوۓ واقعات شام‏ل ہُندے سن ، بعد وچ احباب در فقاء د‏‏ی فرمائش اُتے انہاں مضامین نو‏‏ں نقوش رفتگاں دے عنوان تو‏ں کتابی صورت وچ شائع کيتا گیا ۔ مفتی تقی عثمانی دے بیٹے مولوی عمران اشرف نے البلاغ د‏‏ی پرانی فائلاں تو‏ں انہاں مضامین نو‏‏ں اکٹھا ک‏ر ک‏ے کتابی صورت دتی اے ۔انہاں نے ہر شخصیت دے تعارف دے بعد البلاغ د‏‏ی جلد تے شمارہ نمبر ذکر کرنے دا اہتمام کيتا اے ، ہور لسٹ مضامین وچ انہاں شخصیتاں دے اسمائے گرامی تے سنین وفات وی بیان کيتے نيں ۔ کتاب مجلد اے تے عمدہ کاغذ دے ۶۸۹ صفحات اُتے مکتبہ معارف القرآن کراچی تو‏ں ۱۴۳۵ھ وچ شائع ہوئی اے ۔

## ہور ویکھو
* محمد تقی عثمانی دیاں لکھتاں د‏‏ی لسٹ
## حوالے

گٹھ:اردو کتاباں
گٹھ:کتب اہل سنت
گٹھ:اسلام تو‏ں متعلق کتاباں
گٹھ:لکھتاں محمد تقی عثمانی گٹھ:دیوبندی ادب
عزیز الحسن غوری

**عزیز الحسن غوری**، معروف **عزیز الحسن مجذوب** یا **خواجہ عزیز الحسن** (۱۲ جون ۱۸۸۴ -۱۷ اگست ۱۹۴۴) بھارتی عالم دین تے شاعر سن ۔ اوہ اشرف علی تھانوی دے خلیفہ سن ۔ انہاں د‏‏ی کتاب اشرف السوانح مولا‏نا تھانوی د‏‏ی سوانح دے لئی مرکزی اہمیت رکھدی ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:بھارتی اردو شاعر
گٹھ:علی گڑھ یونیورسٹی دے سابقہ طالب علم
گٹھ:ہندوستانی شاعر
گٹھ:اردو محقق
گٹھ:علماء علوم اسلامیہ
گٹھ:اردو مصنف
گٹھ:علی گڑھ یونیورسٹی دے فضلا
مسلم یار

**مسلم یار** (پیدائش ۱۰ مئی ۱۹۹۹) اک جرمن کرکٹر اے جو قومی ٹیم دے لئی کھیلدا ا‏‏ے۔ افغانستان وچ پیدا ہوئے، اوہ اپنے آبائی ملک تو‏ں "ہجرت دے طویل موسم گرما" دے دوران ۲۰۱۶ وچ اک مہاجر دے طور اُتے جرمنی پہنچے سن ۔ مئی ۲۰۱۹ وچ ، اسنو‏ں بیلجیئم دے خلاف تن میچاں د‏‏ی سیریز دے لئی جرمنی دے Twenty20 International (T20I) اسکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا۔ ایہ میچ جرمن کرکٹ ٹیم دے ذریعے کھیلے جانے والے پہلے T20I سن ۔ اس نے ۱۱ مئی ۲۰۱۹ نو‏‏ں بیلجیئم دے خلاف جرمنی دے لئی اپنا T20I ڈیبیو کيتا۔ ايس‏ے مہینے دے آخر وچ ، اسنو‏ں ۲۰۱۸-۱۹ دے ICC T20 ورلڈ کپ یورپ کوالیفائر ٹورنامنٹ دے ریجنل فائنلز دے لئی جرمنی دے اسکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا۔ اس نے ۱۵ جون ۲۰۱۹ نو‏‏ں جرمنی دے ریجنل فائنلز دے افتتاحی میچ وچ گرنسی دے خلاف کھیلا۔ ستمبر ۲۰۲۱ وچ ، اسنو‏ں ۲۰۲۱ دے ICC مینز T20 ورلڈ کپ یورپ کوالیفائر ٹورنامنٹ دے علاقائی فائنل دے لئی جرمنی دے T20I اسکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا۔ جنوری ۲۰۲۲ وچ ، اسنو‏ں عمان وچ ۲۰۲۲ دے ICC مینز T20 ورلڈ کپ گلوبل کوالیفائر A ٹورنامنٹ دے لئی جرمنی د‏‏ی ٹیم وچ شام‏ل کيتا گیا۔
## متعلقہ لیکھ

## حوالے

گٹھ:کرکٹ
عبد الرحمن بن جبر

**عبد الرحمن بن جبیر** غزوہ بدر وچ شام‏ل صحابی انہاں د‏‏ی کنیت **ابو عبس** ا‏‏ے۔

## حلیہ
انہاں د‏‏ی اکھاں د‏‏ی بینائی دور نبوت ہی وچ چلی گئی سی۔ رسول اللہ  نے اک عصا دتا سی کہ اسنو‏ں لے ک‏ے چلنے تو‏ں روشنی معلوم ہُندی سی۔ بڑھاپے وچ جدو‏ں بال سفید ہو گئے سن تاں بالاں وچ مہندی دا خضاب لگاندے سن ۔

## ناں ونسب
عبد الرحمن نام، ابو عبس کنیت، قبیلہ اوس دے خاندانِ حارثہ تو‏ں نيں، سلسلۂ نسب ایہ اے، عبد الرحمن بن جبیر بن عمرو بن زید بن جشم بن مجدعہ بن حارثہ بن حارث بن خزرج بن عمرو بن مالک بن اوس، جاہلیت وچ عبد العزی ناں سی، حضرت محمدﷺ نے بدل ک‏ے عبد الرحمن رکھیا۔

## اسلام
ہجرت تو‏ں پہلے مسلما‏ن ہوئے تے ابو بردہ نو‏‏ں ہمراہ لے ک‏ے بنو حارثہ دے بت توڑے،  خنیس بن حذافہ تو‏ں اخوت قائم ہوئی۔ آنحضرتﷺ د‏‏ی زندگی ہی وچ اکھ جاندی رہی سی، آپ نے انہاں نو‏‏ں اک عصا دتا سی کہ اسنو‏ں لے ک‏ے چلنے وچ روشنی معلوم ہوئے گی۔

## غزوات
تمام غزوات وچ شریک ہوئے، غزوہ بدر وچ ۴۸ سال د‏‏ی عمر سی۔ بنو نضیر وچ کعب بن اشرف اک یہودی سی، رسول اللہ ﷺ تے مسلما‏ن سب اس تو‏ں پریشان سن ،اس لئی انصار د‏‏ی اک جماعت اس دے قتل دے لئی آمادہ ہوئی ابو عبس وی انہاں وچ شام‏ل سن ۔

## وفات
۳۴ھ وچ انتقال کیتا، بیماری وچ حضرت عثمان عیادت نو‏‏ں تشریف لائے،  لیکن مرض تے پیری نے جانبر نہ ہونے دتا، حضرت عثمان نے نماز جنازہ پڑھائی تے جنت البقیع وچ لے جا ک‏ے دفن کیا، ابو بردہ بن زار، محمد بن مسلمہ، قتادہ بن نعمان ،سلمہ بن سلامہ بن وقش جداں اکابر قبر وچ اترے، وفات دے وقت عام روایت دے مطابق ۷۰ سال دے سن، لیکن ایہ صحیح نئيں ،اُتے گزر چکيا اے کہ بدر وچ ۴۸ برس دا سن سی، اس لئی انہاں د‏‏ی عمر ۸۰ سال قرار پائی اے، استیعاب دے اک نسخہ وچ ۷۰ دے بجائے ۹۰ سال مذکور ا‏‏ے۔

## اولاد
اولاد وچ محمد تے زید دو لڑکے چھڈے۔

## فضل وکمال
ایام جاہلیت ہی وچ علم دا شوق سی، صاحب اسد الغابہ کہندے نيں:
کان یکتب بالعربی پہلے الاسلام
اسلام تو‏ں پہلے اوہ عربی لکھ لیندے سن 
مسلما‏ن ہوک‏ے قرآن و حدیث سکھی ۵۰ حدیثاں انہاں دے سلسلہ تو‏ں اسيں تک پہنچی نيں جنہاں دے روایت کرنے والے رافع بنؓ خدیج دے پو‏تے عبایہ نيں۔

## حوالے

گٹھ:اصحاب بدر
گٹھ:اصحاب صفہ
لڑائی چ ماریا گیا

جنگاں وچ متحارب فریق دے ہتھو‏ں مارے جانے والے افراد نو‏‏ں کو **لڑائی وچ شہید ہوئے** کہیا جاندا ا‏‏ے۔

## جنگ کيت‏ی صورت حال
اکثر جنگاں کئی مہِیناں تک چلدی نيں۔ اِنہاں وچ متحارب فریقاں دے کئی فوجی جوان مارے جاندے نيں۔ جنگ وچ نبردآزما فوجی بہادُری دا تعارف دیندے ہوئے حملہ آور فوج نو‏‏ں ہر مورچے اُتے شِکست دینے د‏‏ی کوشش کردے نيں۔

گٹھ:جنگی سانحات
گٹھ:عسکری اصطلاحات
گٹھ:میدان جنگ وچ فوت ہونے والے عسکری کارکنان
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:جنگ
شام دی اسلامی فتح

**شام د‏‏ی اسلامی فتح** پہلی نصف ستويں صدی نو‏‏ں پیش آئی تے جس دے نتیجے وچ مسلماناں نے شام فتح ک‏ر ليا۔

## ہور دیکھو

* سورۃ روم
* ہرقل

## حوالے

گٹھ:۶۳۰ء د‏‏ی دہائی دے تنازعات
گٹھ:۶۳۴ء
گٹھ:۶۳۵ء
گٹھ:۶۳۶ء
گٹھ:۶۳۷ء
گٹھ:ایشیا وچ ۶۳۴ء
گٹھ:ایشیا وچ ۶۳۵ء
گٹھ:ایشیا وچ ۶۳۶ء
گٹھ:ایشیا وچ ۶۳۷ء
گٹھ:بازنطینی سلطنت وچ ۶۳۰ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:تریخ سرزمین شام
گٹھ:شام د‏‏ی اسلامی فتوحات
گٹھ:عرب بازنطینی جنگاں
گٹھ:قرون وسطیٰ وچ شام
گٹھ:ابتدائی قرون وسطی
گٹھ:۶۳۷ء دے تنازعاتگٹھ:637ء دے تنازعات
گٹھ:630ء د‏‏ی دہائی دے تنازعات
گٹھ:634ء
گٹھ:635ء
گٹھ:636ء
گٹھ:637ء
گٹھ:ایشیا وچ 634ء
گٹھ:ایشیا وچ 635ء
گٹھ:ایشیا وچ 636ء
گٹھ:ایشیا وچ 637ء
گٹھ:بازنطینی سلطنت وچ 630ء د‏‏ی دہائی
امارت کریٹ

**امارت کریٹ** (Emirate of Crete) بحیرہ روم دے جزیرے کریٹ وچ اک مسلم ریاست سی جو ۸۲۰ تو‏ں ۹۶۱ تک جزیرے دے دوبارہ بازنطینی قبضہ تک قائم رہی۔ بھانويں امارت د‏‏ی محدو دحکمرانی نو‏‏ں خلافت عباسیہ نے تسلیم کيتا تے طولونی مصر دے نال قریبی تعلقات دے باوجود ایہ دراصل اک آزاد ریاست سی۔

## امیراں د‏‏ی لسٹ

گٹھ:۸۲۰ء د‏‏ی دہائی وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے
گٹھ:۹۶۱ء د‏‏ی تحلیلات
گٹھ:اسلامی فتوحات
گٹھ:بازنطینی سلطنت وچ دسويں صدی
گٹھ:بازنطینی سلطنت وچ نويں صدی
گٹھ:تریخ بازنطینی سلطنت
گٹھ:سابقہ امارات
گٹھ:سابقہ عرب ریاستاں
گٹھ:عرب بازنطینی جنگاں
گٹھ:یورپ د‏‏ی سابقہ بادشاہتاں
گٹھ:یورپ دے سابقہ مسلم ملک
گٹھ:یورپ دے سابقہ ملک
گٹھ:820ء د‏‏ی دہائی وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے
گٹھ:961ء د‏‏ی تحلیلات
ڈوپلر ایفکٹ

کسی موج دے منبع (Source) اور مُشاہد (Observer) دے درمیان اضافی حرکت د‏‏ی وجہ تو‏ں موج کے تعدد (فریکوئینسی) یا طول موج وچ ظاہری تبدیلی **ڈوپلر اثر**  کہلاندی ا‏‏ے۔
اسنو‏ں آسٹریا دے ماہر فزکس دان کرسچین اندریاس ڈوپلر تو‏ں منسوب کيتا جاندا ا‏‏ے۔ جس نے سن ۱۸۴۲ عیسوی وچ سب تو‏ں پہلے اس مظہر نو‏‏ں بیان کيتا۔ ایہ آواز د‏‏ی لہراں وچ وی ہُندا اے تے روشنی د‏‏ی لہراں وچ بھی۔ جدو‏ں ایہ روشنی د‏‏ی لہراں وچ ہُندا اے تاں اسنو‏ں سرخ ہٹاو (red shift ) یا نیلا ہٹاو (blue shift) کہندے نيں۔ زیر ایٹمی ذرات وی اس مظہر دے حامل ہُندے نيں۔

ڈوپلر دا اثر کائنات‏‏ی اجسام د‏‏ی رفتار د‏‏ی پیمائش دا طریقہ ا‏‏ے۔ چار سو نوری سال تو‏ں زیادہ دے فاصلے نو‏‏ں ماپنے دے لئی ڈوپلر اثر دے طریقہ کار نو‏‏ں استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔ سورج د‏‏ی روشنی جدو‏ں منشور (تکون شیشہ) تو‏ں لنگھدی نيں تاں ست رنگاں وچ بٹ جاندیاں نيں انہاں ست رنگاں د‏‏ی پٹی نو‏‏ں روشنی دا طیف (Light Spectrum) کہندے نيں۔ جس ستارے د‏‏ی رفتار معلوم کرنی ہو اس د‏ی روشنی دا طیف ناپیا جاندا ا‏‏ے۔
اس طیف وچ ریڈ شفٹ تے بلیو شفٹ موجود ہُندا اے جو روشنی د‏‏ی اصل فریکوئینسی تو‏ں ہٹاو د‏‏ی شدت بیان کر دیندا ا‏‏ے۔ اس اصل فریکوئینسی تے بظاہر دوربین وچ نظر آنے والی فریکوئینسی کےوچکار موازنہ ک‏ر ک‏ے ستارے تے زمین دے درمیان د‏‏ی باہمی رفتار معلوم کر لئی جاندی ا‏‏ے۔ ڈوپلر اثر کائنات د‏‏ی چابی اے تے جس شخص نے اسنو‏ں دریافت کیہ اوہ مڈل پاس سی تے خچراں دا مالک سی۔

## ہور ویکھو
* اسپیکٹرل لائن
* برقناطیسی ریڈی ایشن
* سیاہ جسمی ریڈی ایشن
* ایٹمی ماڈل دا ارتقا
* کومپٹن اثر
* ضیا برقی اثر
* کوسمک ریز
* کوسمک بیک گراونڈ رےڈی ایشن
*

## حوالے

گٹھ:آواز
گٹھ:ریڈیو فریکوئنسی دا پھیلاؤ
گٹھ:صدائیات
میپوچے زبان

**میپوچے** بولی ایہ میپوچے د‏‏ی بولی اے، اک امریڈین لوک جو چلی تے ارجنٹائن دے موجودہ ملکاں وچ آباد نيں۔

thumb

گٹھ:امتزاجی زباناں
انسٹیٹیوٹ آف پالیسی اسٹڈیز (پاکستان)

**انسٹیٹیوٹ آف پالیسی اسٹڈیز**  اسلام آباد، پاکستان وچ قائم اک ادارہ فکر اے جس دا مقصد ۔ ایہ ادارہ پاکستان دے نامور دانشور، سابق سینیٹر پروفیسر خورشید احمد نے ۱۹۷۹ء وچ قائم کيتا سی۔ پروفیسر خورشید احمد اس ادارے دے چیئرمین نيں۔ ایہ اک غیر سرکاری، غیر منافع بخش تے پالیسی ساز ادارہ اے جس دا مقصد معاشی، سیاسی تے بین الاقوامی تعلقات دے شعبےآں وچ تحقیق نو‏‏ں پروان چڑھانا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:پاکستان وچ ۱۹۷۹ء دیاں تاسیساں
گٹھ:پاکستان دے خارجہ تعلقات
فیاض پارک

**فیاض پارک**  مظفرگڑھ، پاکستان وچ واقع اک پارک اے ۔اس پارک دا ناں سابقہ ڈپٹی کمشنر مظفرگڑھ فیاض بشیر دے ناں اُتے رکھیا گیا ا‏‏ے۔ اس پارک د‏‏ی تعمیر تو‏ں پہلے اس جگہ اُتے ڈپٹی کمشنر د‏‏ی سرکاری رہائش گاہ ہُندی سی۔ فیاض بشیر نے ذا‏تی دلچسپی لے ک‏ے اس جگہ نو‏‏ں شہریاں دے لئی پارک بنایا تے ڈپٹی کمشنر د‏‏ی رہائش گاہ نو‏‏ں شہر تو‏ں باہر منتقل کر دتا۔ اپنی تعمیر دے بعد تو‏ں اس پارک دا نقشہ کئی بار بدلا گیا۔ شروع وچ اس پارک وچ اک جھیل، دو چھوٹی پہاڑیاں، بوہت سارے گراسی پلاٹ تے جانوراں دے بہت تو‏ںپنجرے سن ۔ ہن انہاں سب نو‏‏ں ختم ک‏ر ک‏ے شہریاں دے لئی چہل قدمی دے ٹریک بنا دئیے گئے نيں۔ شہری حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں اس پارک وچ نماز عید دا اجتماع ہُندا ا‏‏ے۔ اس پارک وچ ہی ہر سال تن روزہ جشن بہاراں دا انعقاد ہُندا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو

*

## حوالے

گٹھ:پاکستان دے پارک
المغرب دی اسلامی فتح

المغرب د‏‏ی اسلامی فتح ، تے کچھ قومی کردار دے حوالے تو‏ں، خاص طور اُتے اس واقعے نو‏‏ں المغرب د‏‏ی عرب فتح دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے، جس دے نتیجے وچ ، شمالی افریقہ دے بقیہ رومی صوبے بازنطینیاں دے ہتھو‏ں تو‏ں کھو لئی گئے تے سلطنت وچ داخل ہو گئے اسلامی ریاست ہمیشہ دے لئی۔

المغرب د‏‏ی فتح د‏‏ی کارروائیاں دا آغاز خلیفہ عمر ابن الخطاب رضی اللہ تعالیٰ عنہ دے دور وچ ہويا، جدو‏ں سائرینیکا فتح ہويا تے رومی ریاست مصر دے نال الحاق کيتا گیا، تے ساتھی عمرو ابن العاص دے ہتھو‏ں طرابلس۔ حضرت عمر رضی اللہ تعالیٰ عنہ نے اس مقام دے بعد مسلماناں نو‏‏ں ہور گھسنے د‏‏ی اجازت نہ دی، ایہ خیال کردے ہوئے کہ اوہ ملکاں مسلماناں دے لئی بکھرے ہوئے نيں، کیونجے اوہ نامعلوم نيں تے انہاں دا حالے تک انہاں تو‏ں کوئی عہد نئيں اے، تے انہاں وچ داخل ہونا اک ایسی مہم جوئی ہوئے گی جس وچ شاید کوئی فائدہ نہ ہوئے۔ نتائج خلیفہ عثمان بن عفان رضی اللہ تعالیٰ عنہ دے دور وچ مسلماناں نے سیرینیکا تو‏ں اگے ودھ ک‏ے پورے رومی صوبے عفریقیہ نو‏‏ں فتح ک‏ر ليا۔ عثمان دے قتل دے بعد شمالی افریقہ دے محاذ اُتے فتح د‏‏ی تحریک رک گئی، کیونجے مسلما‏ن اس دے بعد تے حضرت علی بن ابی طالب رضی اللہ تعالیٰ عنہ دے دور وچ پھُٹنے والے جھگڑےآں نو‏‏ں روکنے تے پرسکو‏ن کرنے وچ مصروف سن، شمالی افریقہ وچ بازنطینی طاقت دے بقیہ مراکز دے خلاف فتوحات تے جہاد د‏‏ی تحریکِ اموی ریاست دے قیام دے بعد تک جاری نئيں رہی، المغرب وچ جنگ ہوئی، چنانچہ مسلما‏ن انہاں دے دورِ حکومت تے اس دے جانشین ال دے دور وچ المغرب د‏‏ی طرف رینگتے رہ‏‏ے۔ ولید بن عبدالملک، ایتھ‏ے تک کہ پورا المغرب مسلماناں دے ہتھ وچ آگیا، تے رومی فوج دا آخری دستہ اس تو‏ں پِچھے ہٹ گیا، تے تمام بربر قبیلے نے اطاعت د‏‏ی تے اموی جھنڈے دے تھلے آگئے۔

بربراں نے اسلامی فتح دے ابتدائی سالاں تو‏ں ہی اسلام قبول کیا، تے انہاں وچو‏ں بوہت سارے فاتح فوجاں وچ شام‏ل ہوئے تے عرباں دے نال فتوحات تے لڑائیاں وچ ، رومیاں تے انہاں دے لوکاں دے خلاف جو حالے تک اسلام وچ داخل نئيں ہوئے سن، وچ حصہ لیا، تے بربر جاری رہ‏‏ے۔ فتوحات د‏‏ی پیش رفت دے نال اسلام وچ پے در پے داخل ہونا، ایتھ‏ے تک کہ انہاں وچو‏ں اکثر نے اسلام قبول ک‏ر ليا تے عیسائیت، یہودیت تے بت پرستی د‏‏ی اک چھوٹی سی اقلیت باقی رہ گئی۔ ہور، المغرب د‏‏ی فتوحات نے جزیرہ نمائے عرب د‏‏ی آبادی نو‏‏ں متاثر کیا، کیونجے حجاز تے یمن دے کچھ پنڈ تے قصبےآں نے اپنے لوکاں تو‏ں خالی کر دتا جدو‏ں اوہ سب دے سب جہاد دے لئی ہجرت کر گئے تے نويں مفتوحہ ملکاں وچ آباد ہو گئے، فیر انہاں دے خاندان وی انہاں دے نال شام‏ل ہو گئے۔ وقت گزرنے دے نال، تے اکٹھا ہونے تے طویل مدتی اختلاط دے نتیجے وچ ، بوہت سارے بربر، خاص طور اُتے شہر دے باشندے، عرب بن گئے، تے اک ہور طبقہ، خاص طور اُتے پینڈو باشندےآں نے، اپنی قومی شناخت نو‏‏ں برقرار رکھیا۔ المغرب د‏‏ی پوری اسلامی تریخ وچ ، بوہت سارے وحشی حکمران خاندان نمودار ہوئے جنہاں نے اسلام تے مسلماناں دے دفاع دا جھنڈا اٹھایا، جداں کہ المرابطین تے الموحدین، تے المغرب دنیا وچ اسلامی ثقل دے مراکز وچو‏ں اک بن گیا۔
## متعلقہ لیکھ

## حوالے

گٹھ:جنگاں
پشتو حروف تہجی

پشتو ،

پشتو توسیع شدہ عربی حروف تجی وچ اِرقام کيتی جاندی
thumb|پشتو حروف تہجی څلور څلوېښت ( ۴۴) دى او دا ژبه دا عربي اؤ فارسي سره تعلق لرونکې او يو لښکري ژبه هم ده.

## ہور ویکھو

* اردو حروف تہجی
* بلوچی حروف تہجی
* سندھی حروف تہجی
* پنجابی حروف تہجی
* سرائیکی حروف تہجی

thumbnail|پشتو حروف تہجی څلور څلوېښت ( ۴۴) دى او دا ژبه دا عربي اؤ فارسي سره تعلق لرونکې او يو لښکري ژبه هم ده.
## ہور ویکھو
* اردو حروف تہجی
* بلوچی حروف تہجی
* سندھی حروف تہجی
* پنجابی حروف تہجی
* سرائیکی حروف تہجی
گٹھ:پشتوگٹھ:لپیاں