مالابار ضلع

**ملبار** برطانوی ہند دے مدراس پریزیڈنسی تے آزاد ہند د‏‏ی ریاست مدراس دا اک انتظامی ضلع سی۔ اس ضلع وچ موجودہ دور دے ضلعے کنور، کوژیکوڈ، ویاناڈ، ملاپورم، پالاکاڈ تے ترشور د‏‏ی چاوکاڈ تحصیل شامل سن ۔ اس ضلع دے مغرب وچ بحیرۂ عرب، شمال وچ جنوبی کنڑا ضلع، مشرق وچ مغربی گھاٹ تے جنوب وچ نوابی ریاست کوچی سن ۔ اس ضلع دا 15,009 مربع کیلومیٹر سی۔ ضلعِ ملبار دا صدر مقام کالیکٹ سی۔
## تریخ
ضلعِ ملبار دے اکثر علاقے 1792ء د‏‏ی تیسری اینگلو میسور جنگ دے خاتمے اُتے ٹیپو سلطان نے برٹش ایسٹ انڈیا کمپنی نو‏‏ں سپرد کیتے سن ۔ ویاناڈ نو‏‏ں 1799ء د‏‏ی چوتھ‏ی اینگلو میسور جنگ دے خاتمے اُتے حوالہ کیتا۔ اس ضلع دا انتظامی صدر مقام کالیکٹ تھا۔‌ آزادئ ہند دے بعد مدراس پریزیڈنسی نو‏‏ں ازسرنو منظم ک‏ر ک‏ے مدراس ریاست تشکیل دی۔ 1 نومبر 1956ء نو‏‏ں لسانی بنیاداں اُتے تقسیم ہونے لگی تاں شمال وچ کاسرگوڈ تحصیل نو‏‏ں تے جنوب وچ تراونکور کوچی نو‏‏ں شامل ک‏ے دے ریاست کیرلا د‏‏ی تشکیل ہوئی۔ 1 جنوری 1957ء وچ ملبار ضلع نو‏‏ں تقسیم ک‏ر ک‏ے تن ضلعے کوژیکوڈ، پالاکاڈ تے کنور د‏‏ی تشکیل ہوئی۔ 1969ء وچ کوژیکوڈ تے پالاکاڈ دے حصےآں نو‏‏ں ملیا ک‏ے ملاپورم ضلع، 1980ء وچ کوژیکوڈ دے حصےآں تو‏ں ویاناڈ ضلع تشکیل دئے۔

یوروپیاں د‏‏ی آمد تک لفظ ملبار عام طور اُتے استعمال وچ نہ سی۔ لفظ ملبار ملیالم زبان دا لفظ ملابارم تو‏ں مشتق ا‏‏ے۔ ملیا دا معنی پہاڑ تے وارم یعنی بار دا معنی ڈھال ا‏‏ے۔ شمالی تے شمال مرکزی کیرلا وچ عام بول چال وچ ملیالم تے تمل دے 'و' دا تلفظ عموماً 'ب' تو‏ں بدل دتا جاندا ا‏‏ے۔ چنانچہ لفظ ملبار شمالی ملیالم دا لفظ ملابارم (ملاوارم) تو‏ں مشتق ا‏‏ے۔

## تحصیلات
* کالیکٹ (رقبہ:؛ صدر دفتر : کالیکٹ)
* چراکل (رقبہ:؛ صدر دفتر : چراکل)، موجودہ کنور
* کوچین (رقبہ:؛ صدر دفتر : کوچین)
* ایرناڈ (رقبہ:؛ صدرِ دفتر : منجیری)
* کوٹایم (رقبہ:؛ صدر دفتر : کوٹایم ملبار)، موجودہ تلشیری
* کورومبراناڈ (رقبہ:؛ صدرِ دفتر:)، موجودہ وڈاگرا
* جزیرۂ لکشادیپ (صدر دفتر : کوارتی)
* پالاکاڈ (رقبہ:؛ صدرِ دفتر : پالاکاڈ)
* پونانی (رقبہ:؛ صدرِ دفتر : پونانی)
* ولوواناڈ (رقبہ:؛ صدر دفتر:)، موجودہ پیرنتل منا
* ویاناڈ (رقبہ:؛ صدر دفتر : کلپیٹا)

### قدیم ملبار ضلع د‏‏ی موجودہ تحصیلات
**کنور ضلع**
# تلی پرمبا
# کنور
# تلشیری
# اریٹی

**ویاناڈ ضلع**
# ماننتاواڑی
# سلطان بتیری
# ویتری (کلپیٹا)

**کوژیکوڈ ضلع**
# وڈاگرا
# کوئلانڈی
# کوژیکوڈ
# تامراشیری

**ملاپورم ضلع**
# ترورنگاڈی
# ایرناڈ (منجیری)
# نلمبور
# پیرنتل منا
# تِرور
# پونانی

**پالاکاڈ ضلع**
# منارکاڈ
# اوٹاپالم
# پالاکاڈ
# پٹامبی

**ترشور ضلع**
# چاوکاڈ

*نوٹ:*
کاسرگوڈ ضلع د‏‏ی کاسرگوڈ تے ہوس درگ تحصیلات موجودہ ملبار خطہ دا حصہ ني‏‏‏‏ں۔ حالانکہ ایہ پرانے ملبار ضلع دا حصہ نئيں سن۔ جدو‏ں کہ ایہ جنوبی کنڑا ضلع دا حصہ سن جس دا تحصیلی صدر دفتر کاسرگوڈ سی۔

## ملبار ضلع د‏‏ی نمائندہ شخصیتاں
* سی راجاگوپالاچاری د‏‏ی وزارت وچ : 1) کونگاٹل رامن مینون (1937–39), 2) سی جے ورکی، چونکت (1939)
* پرکاشم د‏‏ی وزارت وچ : 1) آر راگھو مینون (1946–47)
* راماسوامی ریڈیار د‏‏ی وزارت وچ : 1) کوژی پوراتو مادھو مینون (1947–49)
* پی ایس کماراسوامی د‏‏ی وزارت وچ : 1) کوژی پوراتو مادھو مینون (1949–52)
* سی راجاگوپالاچاری د‏‏ی وزارت وچ : 1) دے پی کوٹی کرشنن نایر (1952–54)

## ہور ویکھو
* ملبار
* شمالی ملبار
## حوالے

* *[[Malabar Manual]] in Two Volumes* by William Logan, first published in 1887, reprinted by Asian Educational Services in 1951.

گٹھ:1792ء دیاں تاسیساں
گٹھ:1792ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے
گٹھ:برطانوی ہند
گٹھ:برطانوی ہند دے ضلعے
گٹھ: کیرلا دی تریخ
گٹھ:تاریخی ہندوستانی خطے
گٹھ:کیرلا دے خطے
گٹھ:ہندوستان وچ 1792ء دیاں تاسیساں