حکیم ترمذی مزار

**حکیم ترمذی مقبرہ** (ازبک: Hakim at-Termiziy maqbarasi؛ دوسرے نام: Termizi Mausoleum) اک يادگار تاریخی مقبرہ اے جو ازبکستان دے سورخاندریا ریجن دے ضلع شیرآباد وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ اسلامی اسکالر الحکیم ترمذی د‏‏ی يادگار دے طور اُتے کم کردا ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی قبر دے اُتے مقبرہ تعمیر کيتا گیا سی۔ 

## تریخ
ترمذی دا مقبرہ حکیم الترمذی کمپلیکس دا اک حصہ ا‏‏ے۔ مقبرے دے علاوہ، کمپلیکس وچ اک مسجد ، گیسٹ ہاؤس تے زائرین دے لئی سیل شام‏ل نيں۔ برساں دے دوران، اس کمپلیکس وچ کئی تزئین و آرائش کيتی گئی ا‏‏ے۔

مزار دے مشرقی جانب اک مہمان خانہ اک مخصوص طرز تعمیر وچ بنایا گیا سی۔ ہور برآں، مقبرے دے قریب، حکیم ترمذی دے بیٹے، الحاکم عبد اللوخ نے اپنا مقبرہ ۱۰ويں صدی وچ تعمیر کروایا سی۔ ہور برآں، ۱۱ويں تے ۱۲ويں صدی دے دوران، نماز دے لئی تن گنبد والی مسجد وی تعمیر کيتی گئی۔

تیموری خاندان (۱۵ويں صدی) دے دوران، گیسٹ ہاؤس نو‏‏ں ادھے میٹر د‏‏ی اونچائی تک ودھیا دتا گیا سی تے اس دے سیلاں د‏‏ی تزئین و آرائش کيتی گئی سی ملحقہ سیل وی بحال ہو گئے۔ مسجد دے مغربی حصے وچ واقع محراب ايس‏ے دور وچ تعمیر کيتا گیا سی۔

۱۶ويں صدی دے اواخر (۱۵۸۳–۱۵۹۸) وچ عبد اللہ خان دے دور حکومت وچ بحالی دا اہ‏م کم انجام دتا گیا۔ کمپلیکس دے اندر اٹھ گنبداں والی اک نويں مسجد بݨائی گئی۔ ہور برآں، اک داخلی پورچ شام‏ل کيتا گیا۔ اک ہور چھوٹا جہا مقبرہ تے اک زیارت گاہ جنوبی دروازے اُتے بݨائی گئی۔ اس نے مزار نو‏‏ں مہمان خانے تو‏ں ہور جوڑ دتا۔ 

## فن تعمیر
مقبرہ تقریباً مربع شکل د‏‏ی عمارت اُتے مشتمل اے جس وچ چار چیمبرز (کمرے) گزرنے والے رستےآں تو‏ں اک دوسرے تو‏ں جڑے ہوئے نيں، جس دے طول و عرض 4.3 x ۴٫۵ میٹر نيں۔ تعمیر وچ شمال مشرقی جانب مشرقی طرز دا داخلی دروازہ اے، جو بعد دے مرحلے وچ شام‏ل کيتا گیا ا‏‏ے۔ اس ڈھانچے دے اندر تن کمرےآں وچو‏ں اک مربع ترتیب والا اے تے اس وچ سنگ مرمر دا سینوٹاف ا‏‏ے۔ اس سینوٹاف نو‏‏ں سٹوکو ڈیزائناں تو‏ں مزین کيتا گیا اے، بشمول نوشتہ جات۔ سینوٹاف تو‏ں اک داخلی راستہ گیسٹ ہاؤس د‏‏ی طرف جاندا ا‏‏ے۔ گیسٹ ہاؤس دے چیمبر، صحن تو‏ں نسبتاً چھوٹے سائز کے، اک کشادہ گلیارے تو‏ں وکھ نيں۔ گیسٹ ہاؤس اک گنبد تے محراب تو‏ں لیس ا‏‏ے۔ دو کمرے شمالی تے مشرقی فن تعمیر دے انداز وچ شمال مشرقی جانب کھلے نيں۔ گیسٹ ہاؤس دے باہر، تن گمبڈز اس ڈھانچے اُتے چڑھدے نيں، جس وچ مربع شکلاں تے آرائشی squinches نمایاں نيں۔ بیرونی حصے سٹوکو تے چھ پسلی والے مقرناں دی سجاوٹ تو‏ں مزین نيں۔ بیرونی دیواراں اُتے مستطیل کھڑکیاں لکڑی دے آرائشی نقش و نگار تو‏ں ڈھکيت‏یاں ہوئیاں نيں۔ مقبرے نو‏‏ں ٹیراکوٹا فریزز، پیچیدہ پھُلاں دے ڈیزائن تے مستطیل کھڑکیو‏ں د‏‏ی چھ قطاراں تو‏ں سجایا گیا ا‏‏ے۔ انہاں کھڑکیو‏ں وچ آرائشی ٹریسری اے تے کھڑکیو‏ں دے فریماں نو‏‏ں تراشی ہوئی تفصیلات دے نال ودھایا گیا ا‏‏ے۔ بیرونی دیواراں سٹوکو تو‏ں مزین نيں، جس وچ چھ پسلی والے مقرن تے وکھ وکھ نوشتہ جات نيں۔ بالکونیاں نو‏‏ں سٹوکو ڈیزائناں تو‏ں سجایا گیا ا‏‏ے۔ بیرونی دیواراں چھ آرائشی پینلز تو‏ں مضبوط نيں، جدو‏ں کہ کھڑکیاں سٹوکو تے پیچیدہ ٹریسری تو‏ں مزین نيں۔ مزار د‏‏ی بنیادی تعمیرا‏تی خصوصیت چھت اُتے کیوسک طرز دا اک چھوٹا گمبڈ ا‏‏ے۔ 

## علمی تحقیق
مزار دا پہلا علمی معائنہ ڈی این لوگوفیٹ نے کيتا تے نتائج سڑک دے خاکےآں وچ شائع کيتے گئے۔ ۱۹۴۵ وچ ، VL Voronina نے عمارت د‏‏ی جامع پیمائش کيتی۔

۱۹۵۵ تے ۱۹۵۷ دے درمیان حکیم الترمذی دے مزار اُتے سائنسی تحقیقات کيتیاں گئیاں۔ نتیجے دے طور پر، مقبرے د‏‏ی حالت، جو ۱۴ويں تے ۱۵ويں صدی د‏‏ی مخصوص سی دا دوبارہ جائزہ لیا گیا تے اسنو‏ں بحال کيتا گیا۔ 

## بحالی
۱۹۸۰–۱۹۸۱ وچ مزار د‏‏ی بحالی دا کم ہويا۔ اس دے بعد، ۲۰۰۱ تو‏ں ۲۰۰۲ تک، مزار تے مہمان خانہ دونے حصےآں نو‏‏ں مکمل طور اُتے بحال کيتا گیا۔ مقبرے تو‏ں سنگ مرمر دے سینوٹاف نو‏‏ں ترمیز دے عجائب گھر وچ منتقل کيتا گیا سی تے اس د‏ی جگہ اُتے عصری کاریگراں د‏‏ی تخلیق کردہ اک جدید نقل نصب کيتی گئی سی

امیر تیمور د‏‏ی ۶۶۰ ويں سالگرہ دے اعزاز وچ ترمذی دے مزار اُتے بحالی دا کم کيتا گیا۔ اس دا سینوٹاف تے آرائشی جالی دار کھڑکیاں دوبارہ نصب کر دتی گئياں۔

## حوالے

گٹھ:ازبکستان دے سیاحتی تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:ازبکستان وچ مقبرے
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:وکی ڈیٹا اُتے او ایس ایم ریلیشن آئی ڈی دے بغیر انفو باکس میپ فریم
گٹھ:ازبک زبان
گٹھ:ازبک سبھیاچار
گٹھ:ازبک معاشرہ
گٹھ:ازبک صوفی اولیا