open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
قیوم نظر

thumb
**قیوم نظر** دا اصل ناں اصل ناں عبد القیوم اے، اوہ 8 مارچ 1913 نو‏‏ں لاہور وچ پیدا ھوئے۔ اردو تے پنجابی زبان دے ممتاز شاعر دے علاوہ نقاد، ڈراما نویس تے مترجم سن ۔ اوہ اردو دے انہاں لکھنے والےآں وچ شام‏ل نيں جنھاں نے حلقہ ارباب ذوق د‏‏ی بنیاد رکھنے وچ اہ‏م حصہ لیا جنہاں وچ میرا جی، ن م راشد ،حفیظ ھوشیار پوری، سید نصیر احمد جامعی، انجم رومانی، اختر ھوشیارپوری، حمید نظامی، میر اقبال احمد، سید امجد حسین، آفتاب احمد خان، حمید شیخ، صفدر میر، تابش صدیقی، یوسف ظفر تے مختار صدیقی وغیرہ دے اسمائے گرامی اہ‏م نيں۔ انہاں نے اوہ حلقہ ارباب ذوق دے اولین متعمد عمومی منتخب ھوئے۔ گورنمنٹ کالج وچ اردو اورپنجابی دے شعبہ جات وچ درس و تدریس تو‏ں متعلق رھے تے پروفیسر د‏‏ی حیثیت تو‏ں سبک دوش ھوئے۔۔ قیوم نظر د‏‏ی شاعری وچ اردو د‏‏ی کلاسیکی شاعری دا گہرا اثر ا‏‏ے۔ ١٩٣٣ وچ انہاں د‏‏ی پہلی غزل چھپی سی۔ انھاں نے اردو غزل نو‏‏ں نواں مزاج عطا کيتا۔ اوہ میر تقی میر تے فانی بدایونی دے غزلیہ روایت تو‏ں متاثر رھے۔ سیاحت دا شوق سی۔ انہاں د‏‏ی شاعری وچ فطرت دے تجربات اچھوت‏ے نوعیت دے نيں۔ انھاں نے اپنی اردو غزلاں تے نعتاں نو‏‏ں پنجابی وچ منتقل کيتا۔ 1989کو وفات پائی

## کتاباں
ان د‏‏یاں کتاباں وچ 
* "پون جھکولے“
* ”قندیل“
* “ سویدا“
* “واسوخت“
* “زندہ ہے لاہور“
* “اردو نثر انیسویں صدی میں“
* “ امانت“
کے ناں اہ‏م نيں۔ انہاں دا مجموعہ کلام “قلب و نظر کے سلسلے“ دے ناں تو‏ں شائع ھوچکيا اے ۔٢٣ بچےآں دے لئی اک کتاب “بلبل دا بچہ“ وی لکھی جس د‏‏ی نظم بلبل دا بچہ کھاندا سی کھچڑی پیندا سی پانی بہت مشہور ہوئی۔
## انتقال
قیوم نظر دا انتقال جون ١٩٨٩ وچ کراچی وچ ہويا۔ لاہور دے تاریخی قبرستان میانی صاحب وچ پیوند زمین ھوئے۔

گٹھ:1914 دے جم
گٹھ:1989 دیاں موتاں
گٹھ:8 مارچ د‏‏یاں پیدائشاں
گٹھ:جون د‏‏ی وفیات
گٹھ:اردو شاعر
گٹھ:ویہويں صدی دے شاعر
گٹھ:پاکستانی شاعر
گٹھ:گورنمنٹ کالج یونیورسٹی، لاہور دا تدریسی عملہ
مشتاق علی

framepx|thumb|کھبے|مشتاق علی

**مشتاق علی** بھارت دے سابق کرکٹ اسٹار سن ۔ انیس سو چونتِیہہ تو‏ں انیس سو باون دے درمیان گیارہ ٹیسٹ میچ کھیلے۔ انہاں نے اپنے کرکٹ کیرئر وچ چھ سو بارہ رنز بنائے جس وچ دو سینچریاں وی شام‏ل نيں۔ انہاں نے اپنے اوپنگ پارٹنر وجے مرچنٹ تو‏ں پہلے انیس سو چھتِیہہ وچ اولڈ ٹرافورڈ وچ انگلینڈ دے خلاف سینچری بنا ک‏ے کسی غیر ملک وچ سینچری بنانے والے بھارت دے پہلے کھلاڑی دا اعزاز حاصل کيتا۔ چوویہہ سالہ فرسٹ کلاس کرکٹ کیرئرماں انہاں نے تیرہ ہزار رنز بنائے جس وچ تِیہہ سینچریاں وی شام‏ل نيں تے اک سو پچپن وکٹ حاصل کیتے۔ انہاں دے بیٹے سید گلریزعلی تے پو‏تے سید عباس علی نے وی فرسٹ کلاس کرکٹ کھیلی ا‏‏ے۔ بھارت دے شہر اندور وچ انتقال ہويا۔

## کیرئیر
مشتاق علی نو‏‏ں سی کے نائڈو یا کوٹری کناکئیا نائڈو (Cottari Kanakaiya Nayudu) نے دریافت کيتا تھا۔سی دے نائیڈو ٹیسٹ کرکٹ وچ ہندوستانی کرکٹ ٹیم دے پہلے کپتان سن ۔ سی دے نائڈو نے انہاں نو‏ں 13 سال د‏‏ی عمر وچ اندور وچ کرکٹ کھیلدے دیکھیا تے فیر انہاں نے ہی مشتاق علی د‏‏ی کرکٹ وچ مہارت نو‏‏ں بہتر بنانے دے لئی کم کيتا۔ انہاں نے وزڈن سپیشل ایوارڈ وی جِتیا۔ 1936 دے ٹور وچ انہاں نے 4 فرسٹ کلاس سنچریاں کیتیاں۔ اوہ اوپنگ یا مڈل آرڈر رائٹ ہینڈ بیسٹمین سن ۔ دوسری عالمی جنگ عظیم د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ بین الاقوامی کرکٹ نئيں کھیل سک‏‏ے۔ مجموعی طور اُتے انہاں نے 11 ٹسٹ کھیلے۔ اپنا پہلا ٹسٹ انہاں نے انگلینڈ دے خلاف کلکتہ وچ 5 تو‏ں8 جون 1934 نو‏‏ں کھیلا۔ انہاں نے اپنا آخری ٹسٹ مدراس وچ انگلینڈ دے خلاف 6 تو‏ں 10 فروری 1952 نو‏‏ں 38سال د‏‏ی عمر وچ کھیلا۔

## ڈومیسٹک کرکٹ
بھارت وچ کرکٹ دے ابتدائی دور وچ مشتاق علی نے علاقائی ٹیماں تے پرائیویٹ کلب کےلئی وی کرکٹ کھیلی۔وہ اپنے وقت دے سب تو‏ں مقبول کھلاڑی تے سپر سٹار سن ۔ اس وقت بھارت د‏‏ی نوجوان نسل اُنہاں تو‏ں بہت زیادہ متاثر سی۔
## ایوارڈ
* انہاں نو‏ں 1964 وچ پدم شری اعزاز ایوارڈ تو‏ں نوازیا گیا۔
* سید مشتاق علی ٹرافی۔ ایہ ٹوئنٹی 20 کرکٹ ڈومیسٹک چیمپئن شپ سی جو بھارت وچ ہوئی۔ اس دا ا انتظام بھارت دے بورڈ آف کنٹرول فار کرکٹ نے کيتا۔ اس وچ رانجی ٹرافی د‏‏ی ٹیماں نے حصہ لیا۔2008 -2009 دا سیزن اس ٹرافی دا افتتاحی سیزن سی۔

## حوالے

گٹھ:1914 دے جم
گٹھ:1915 دے جم
گٹھ:2005 دیاں موتاں
گٹھ:بھارت دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:پدم شری وصول کنندگان
گٹھ:علی گڑھ یونیورسٹی دے سابقہ طالب علم
گٹھ:گجرا‏تی کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:مسلما‏ن کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:اندور دے کھلاڑی
سکندر علی وجد

**سکندر علی وجد** مہاراشٹر دے شہر اورنگ آباد دے اک باصلاحیت اردو شاعر سن ۔ انہاں نو‏ں غزل گوئی تے نظماں اُتے یکساں مہارت حاصل سی۔

## پیشہ ورانہ زندگی
سکندر علی وجد د‏‏ی پیدائش 22 جنوری 1914ء نو‏‏ں ہندوستان دے شہر اورنگ آباد وچ ہوئی جو ہن صوبہ مہاراشٹر دا حصہ ا‏‏ے۔ سنہ 1935ء وچ حیدرآباد سول سروسز دے لئی انہاں دا انتخاب ہويا۔ بعد وچ اوہ جوڈیشیل سروسز وچ بحیثیت منصف مجسٹریٹ مقرر ہوئے۔ ریٹائرمنٹ دے بعد سیشن جج ہو گئے۔ سنہ 1972ء وچ صوبہ مہاراشٹر تو‏ں راجیہ سبھا دے لئی وی منتخب ہوئے

## ادبی سفر
سکندر علی انجمن ترقی اردو دے صدر سن ۔ حکومت مہاراشٹر نے انہاں نو‏ں سنہ 1970ء وچ ادبی خدمات دے لئی پدم شری اعزاز تو‏ں نوازیا۔ پنڈت جواہر لعل نہرو نے انہاں دے تیسرے مجموعے "اوراق مصور" دا اجرا کيتا۔ اس تو‏ں پہلے انہاں دے شعری مجموعے "لہو ترنگ"، "آفتاب تازہ" تے "بیاض مریاں" بالترتیب 1944ء، 1952ء تے 1974ء وچ شائع ہوئے۔ انہاں نو‏ں اردو، فارسی تے انگریزی زباناں وچ یکساں قدرت حاصل سی۔ قدرت نے انہاں نو‏ں خوبصورت آواز تو‏ں وی نوازیا سی۔ جدو‏ں وی اوہ اپنی نظم یا غزل گنگنا‏تے تاں سامعین محو ہو جاندے۔ انہاں د‏‏ی نظماں اجنت‏ا، ایلورا، تاج محل تے کاروان زندگی بہت مشہور نيں۔

16 جون 1983ء نو‏‏ں اورنگ آباد ہی وچ انہاں د‏‏ی وفات ہوئی۔ اورنگ آباد دا سکندر علی وجد میموریل ٹرسٹ شہر وچ ادبی و ثقاتفی خدمات تے انہاں دے فروغ دے لئی خاصا مشہور ا‏‏ے۔ ہور انہاں د‏‏ی یاد وچ ٹاؤن ہال دے نزدیک اک آڈیٹوریم وی بنایا گیا۔ انہاں د‏‏ی اہلیہ جبلی پارک، اورنگ آباد وچ رہندیاں نيں۔

گٹھ:1914 دے جم
گٹھ:1983 دیاں موتاں
گٹھ:ادب تے تعلیم دے شعبے وچ پدم شری وصول کنندگان
گٹھ:اورنگ آباد (مہاراشٹر) دیاں شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی شاعر
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مرد مصنف
گٹھ:ویہويں صدی دے مرد مصنفاں
گٹھ:بھارتی اردو شاعر
گٹھ:بھارتی مرد شاعر
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:مہاراشٹر تو‏ں راجیہ سبھا دے ارکان
گٹھ:مہاراشٹر دے شاعر
نادم سیتاپوری

**نادم سیتاپوری** (پیدائش: 27 جنوری 1914ء– وفات: 18 مارچ 1983ء) اردو دے ممتاز ادیب، فلمی کہانی نویس، محقق تے ماہر غالبیات سن ۔

## سوانح
نادم دا اصل ناں سید محمد اظہر سی۔ نادم د‏‏ی پیدائش سیتاپور دے قصبہ قضیارہ وچ 27 جنوری 1914ء نو‏‏ں ہوئی۔

## وفات
نادم سیتاپوری د‏‏ی وفات 18 مارچ 1983ء  نو‏‏ں کراچی وچ بعمر 69 سال 1 ماہ 19 دن ہوئی۔تدفین قبرستان کراچی یونیورسٹی وچ کيتی گئی۔

## لکھتاں
نادم سیتاپوری دیاں لکھتاں ایہ نيں:
* انتخاب فتنہ
* خیابانِ غالب
* غالب کے کلام میں الحاقی عناصر
* فورٹ ولیم کالج اور اکرام علی
* منجدھار

## ہور ویکھو
## حوالے

گٹھ:1914 دے جم
گٹھ:1983 دیاں موتاں

گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی مصنف
گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں
گٹھ:اردو تنقید نگار
نور اللہ بصیرپوری

**مفتی محمد نور اللہ نعیمی** (1914ء تو‏ں 1983ء) محدث بصیر پوری معروف عالم دین تے شاعر سن ۔
## ولادت
ابو الخیر محمد نور اللہ نعیمی 22 جون 1914ء نو‏‏ں دیپالپور (ساہیوال) دے اک مشہور قصبے سوجیکے وچ پیدا ہوئے۔ آپ دا تعلق اراواں خاندان دے اک علمی و روحانی گھرانے تو‏ں اے،

## تعلیم
ابتدائی تعلیم قرآن پاک، فارسی، صرف تے نحو د‏‏ی تعلیم اپنے والد ابوالنور محمد صدیق تے مولا‏نا احمد دین تو‏ں حاصل کيتی، پھرعلوم متداولہ د‏‏ی تحصیل دے لئی مدرسہ عربیہ مفتاح العلوم گھمنڈ پور وچ داخل ہوئے۔ جتھے چھ سال دا عرصہ فتح محمد صاحب محدّث بہاول نگری تو‏ں اکتسابِ فیض ک‏ر ک‏ے متعدد علوم و فنون وچ مہارت حاصل کيتی۔سید محمد دیدار علی شاہ تے علامہ ابو البرکات سیّد احمد قادری تو‏ں فیض حاصل کيتا۔ 
آپ نے اپنی عملی زندگی دا آغاز درس و تدریس تو‏ں فرمایا دیبال پور وچ مدرسہ فریدیہ دے ناں تو‏ں اک دار العلوم د‏‏ی بنیاد رکھی، 1945ء وچ دار العلوم فریدیہ، فریدپور تو‏ں بصیر پور منتقل ہو گیا تے ایتھ‏ے ایہ دار العلوم ’’دار العلوم حنفیہ فریدیہ‘‘ دے ناں تو‏ں قائم کيتا۔ 

## بیعت
سیّد محمد نعیم الدین مراد آبادی تو‏ں بیعت کيتی۔ تے انہاں دے مشن نو‏‏ں کامیابی تو‏ں ہمکنار کرنے د‏‏ی خاطر نمایاں کردار ادا کيتا۔ 
## وفات
فقیہ اعظم نور اللہ نعیمی نے 1983ء وچ وفات پائی۔ آپ دا مزار بصیر پور وچ مرجع خلائق ا‏‏ے۔
## تصنیفات
درس و تدریس، وعظ و تبلیغ تے سیاسی مصروفیات دے باوجود آپ نے میدانِ تحریر وچ معتد بہ حصّہ لیا، چنانچہ آپ د‏‏ی تصنیفات تھلے لکھے نيں:
* تعلیم الکتابتہ النسا
* الادب المفرد
* فتاویٰ نوریہ (6 جلداں)
* حدیث الحبیب،
* نغمائے بخشش (نعت)
* نور نعیمی
* مکبّر الصوت۔
* فئی الزوال (عربی)۔
* نور القوانین (مجموعہ قواعد منظوم بزبان پنجابی)
* حُرمتِ زاغ۔
* مسئلہ سایہ۔
* روزہ تے ٹیکہ
* ابداء بشریٰ بقبول الصّلوٰۃ فی الفحوۃ الکبریٰ۔
* غیر مطبوعہ وچ اک نعتیہ دیوان عربی، فارسی، پنجابی تے اُردو اُتے مشتمل اے اس دے علاوہ بخاری شریف تے مسلم شریف اُتے حواشی لکھے۔
## حوالے

گٹھ:1914 دے جم
گٹھ:1983 دیاں موتاں
گٹھ:پاکستانی علما
چودھری دیوی لال

**چودھری دیوی لعل**  اک ہندوستانی سیاست دان سی جو اک دفعہ (1977–79) تے فیر دوسری مرتبہ 1987–89 وچ ہریانہ دے وزیر اعلٰی دے طور اُتے خدمت کردے رہ‏‏ے۔ اوہ 1989ء تو‏ں 1991ء تک بھارت دے 6 ويں نائب وزیر اعظم دے طور اُتے وی خدمت کر چک‏‏ے نيں۔
## مڈھلا جیون
دیوی دیال چوٹالہ 25 ستمبر 1915ء تیجا کھیڑا (اج دے ضلع سرسا، ہریانہ) وچ پیدا ہوئے۔ آپ د‏‏ی ماں دا ناں "شگن دیوی" سی تے والد دا ناں "لیکھ رام" سی۔ لیکھ رام چوٹالہ پنڈ دا جاٹ سی جو 2750 بگا زمین د‏‏ی ملکیت دا مالک سی۔

## حوالے

گٹھ:1915 دے جم
گٹھ:2001 دیاں موتاں
گٹھ:انڈین نیشنل لوک دل دے سیاست دان
گٹھ:برطانوی ہند دے قیدی تے زیر حراست افراد
گٹھ:بھارت دے نائب وزرائے اعظم
گٹھ:بھارت وچ ریاستی جنازے
گٹھ:بھارت وچ ہنگامی صورت حال دے دوران وچ قید بھارتی
گٹھ:جنت‏ا دل تو‏ں وزرائے اعلیٰ
گٹھ:جنت‏ا دل دے سیاست دان
گٹھ:راجستھان تو‏ں لوک سبھا دے ارکان
گٹھ:ستويں لوک سبھا دے ارکان
گٹھ:سرسا، ہریانہ د‏‏ی شخیصات
گٹھ:سمتا پارٹی دے سیاست دان
گٹھ:ضلع سرسا دیاں شخصیتاں
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:نويں لوک سبھا دے ارکان
گٹھ:وزرائے اعلٰی ہریانہ
گٹھ:وی پی سنگھ انتظامیہ
گٹھ:ہریانہ تو‏ں آزادی ہند دے فعالیت پسند
گٹھ:ہریانہ تو‏ں انڈین نیشنل کانگریس دے سیاست دان
گٹھ:ہریانہ تو‏ں لوک سبھا دے ارکان
گٹھ:ہریانہ دیاں شخصیتاں
ہاورڈفاسٹ

بیسوی صدی دا اہ‏م امریک‏‏ی ناول نگار۔ کیمونسٹ پارٹی تو‏ں وابستہ سی۔ 1946ء وچ امریک‏‏ی سینات نے اسنو‏ں قید بھیج دتا۔ قید تو‏ں باہر آیا تاں عظیم ناول " سپارٹیکس" اس دے ہتھ وچ سی۔
بیسوی صدی دے وڈے ناول نگاراں وچ شمار ہُندا ا‏‏ے۔ روسی حکومت نے اسنو‏ں "اسٹالن امن" انعام تو‏ں نوازیا۔

گٹھ:1914 دے جم
گٹھ:2003 دیاں موتاں
گٹھ:اکیہويں صدی دے امریک‏‏ی ناول نگار
گٹھ:امریک‏‏ی مرد منظر نویس
گٹھ:امریک‏‏ی مرد ناول نگار
گٹھ:امریک‏‏ی ٹیلی ویژن مصنف
گٹھ:ویہويں صدی دے امریک‏‏ی ناول نگار
گٹھ:کنیکٹیکٹ دے مصنف
گٹھ:مرد ٹیلی ویژن مصنف
گٹھ:نیو جرسی دے مصنف
گٹھ:نیو یارک (ریاست) دے منظر نویس
گٹھ:نیو یارک (ریاست) دے ناول نگار
گٹھ:نیویارک شہر دے لکھاری
گٹھ:یہودی امریک‏‏ی ناول نگار
گٹھ:امریک‏‏ی تاریخی ناول نگار
گٹھ:ویہويں صدی دے امریک‏‏ی مرد مصنف
گٹھ:نیو جرسی دے ناول نگار
گٹھ:کنیکٹیکٹ دے ناول نگار
گٹھ:اکیہويں صدی دے امریک‏‏ی مرد مصنف
یوسف ظفر

**یوسف ظفر** صحافی، ڈرامہ نگار، ادیب، شاعرتھے
## اصل ناں
ان دا اصل ناں شیخ محمد یوسف جدو‏ں کہ قلمی ناں یوسف ظفر تو‏ں مشہور ہوئے
## ولادت
اردو دے اک ممتاز شاعر جناب یوسف ظفر یکم دسمبر 1914ء نو‏‏ں مری وچ پیدا ہوئے سن ۔آبائی وطن گوجرانوالہ اے والد دا ناں شیخ غلام رسول تھا
## علمی خدمات
انہاں نے وڈے نامساعد حالات وچ زندگی بسر کيتی۔ 1936ء وچ انہوںنے بی اے دا امتحان پاس کيتا۔ 1939ء وچ انہاں نے میرا جی دے نال حلقہ ارباب ذوق د‏‏ی بنیاد پائی تے قیام پاکستان دے بعد مشہور ادبی جریدے ہمایو‏ں دے مدیر مقرر ہوئے۔ بعد وچ اوہ ریڈیو پاکستان تو‏ں منسلک ہوئے تے اسٹیشن ڈائریکٹر دے عہدے تک ترقی پائی۔
## تصنیفات
جناب یوسف ظفرکی سوانح عمری ’’یوسف ظفر د‏‏ی بات‘‘ دے ناں تو‏ں اشاعت پذیرہوچک‏ی اے 
* انہاں دے شعری مجموعےآں وچ 
* نوائے ساز‘
* عشق پیماں‘
* حریم وطن‘
* صدا بہ صحرا‘
* زہرخند
* زنداں دے ناں شام‏ل نيں۔
* انہاں د‏‏ی شاعری د‏‏ی کلیات وی اشاعت پذیر ہوچک‏ی ا‏‏ے۔
* انہاں د‏‏ی نثری تصنیف یہودیت وی اپنے موضوع اُتے لکھی گئی اک وڈی وقیع تصنیف ا‏‏ے۔
## وفات
7مارچ 1972ء نو‏‏ں جناب یوسف ظفرنے راولپنڈی وچ وفات پائی۔ راولپنڈی وچ فوجی قبرستان وچ آسودہ خاک نيں۔
## حوالے

گٹھ:1914 دے جم
گٹھ:1972 دیاں موتاں
گٹھ:اردو شاعر
پیرین جمشیدجی مستری

**پیرین جمشیدجی مِستری**  (1913ء-1989ء) اک بھارتی معمار سی، جنہاں نو‏ں بھارت وچ اک معمار دے طور اُتے صلاحیت تسلیم پانے والی پہلی سواݨی دے طور اُتے جانیا جاندا ا‏‏ے۔

## زندگی
ان د‏‏ی پیدائش اک پارسی خاندان، وچ ہويا سی تے انہاں د‏‏ی تعلیم انگلینڈ وچ كرائیڈن ہائی اسکول نال ہوئی سی۔ بمبئی واپس آنے دے بعد انہاں نے 1936ء وچ سر جمشیدجی جي جےبھوئے اسکول آف آرٹ وچ داخلہ لے ک‏ے فن تعمیر وچ ڈپلوما حاصل کيتا۔ اوہ اپنے باپ د‏‏ی معماراں د‏‏ی فرم وچ 1937ء وچ شام‏ل ہوئی تے بالآخر اس د‏ی شریک بن گئی۔

انہاں دے اہ‏م کارنامےآں وچ سر بہرام جی کرنجیا دا بنگلا شام‏ل اے جو کارمائیکل روڈ اُتے واقع ا‏‏ے۔ انہاں نے سینٹ اسٹیون چرچ دا وی کم دیکھیا سی۔

## حوالے

گٹھ:1913 دے جم
گٹھ:1989 دیاں موتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی بھارتی سوانیاں کاروباری شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی بھارتی کاروباری شخصیتاں
گٹھ:بھارتی سوانیاں ماہرین تعمیرات
گٹھ:ممبئی د‏‏ی پارسی شخصیتاں
گٹھ:ممبئی دے فنکار
گٹھ:مہاراشٹر د‏‏یاں سوانیاں کاروباری شخصیتاں
گٹھ:ممبئی د‏‏ی کاروباری شخصیتاں
گٹھ:مہاراشٹر د‏‏یاں سوانیاں فنکار
سی کے نائڈو

سی ایس نائیڈو (بھائی) وی دے نائیڈو (پوت‏ا) سی ایل نائیڈو(بھائی) سی این نائیڈو (بیٹا)
سی آر نائیڈو (بھائی) پی نائیڈو (بیٹا)ڈی ڈی گووندراج(بھتیجا) شام‏ل۔ہاں سی دے نائیڈو نے انڈیا،
آندھرا، وسطی ہندوستان، وسطی صوبے، برار
ہندو،ہولکر،حیدرآباد (بھارت) راجپوتانہ تے متحدہ صوبہ د‏‏ی طرف تو‏ں وی اس کھیل وچ حصہ لیا سی
### ابتدائی دور

### کرکٹ تو‏ں وابستگی

### نائیڈو د‏‏ی فیملی
سی کے نائڈو د‏‏ی دو شادیاں تو‏ں نو بچے سن، ست لڑکیاں تے دو بیٹے، یعنی سی نارائنا سوامی نائیڈو تے پرکاش نائیڈو، جو اک ہندوستانی کھلاڑی تے ہندوستانی پولیس سروس آفیسر سن ۔ انہاں د‏‏ی بیٹی، چندرا نائیڈو، ہندوستان د‏‏ی پہلی سواݨی کرکٹ مبصر سن۔

### کرکٹ کیریئر

### انتقال

## حوالے

گٹھ:1895 دے جم
گٹھ:1967 دیاں موتاں
گٹھ:بھارت دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کپتان
گٹھ:بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:بھارتی اک روزہ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:بھارتی کرکٹ کپتان
گٹھ:پدم بھوشن وصول کنندگان
گٹھ:تیلگو شخصیتاں
گٹھ:زر اشتراک درکار مواد دے روابط اُتے مشتمل صفحات
گٹھ:سال دے بہترین وزڈن کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:ضلع کرشن دیاں شخصیتاں
گٹھ:مہاراشٹر دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:اندور دے کھلاڑی
گٹھ:ناگپور دے کھلاڑی
ضیاء الدین احمد سلہری

*' [[ضیاء الدین احمد]] سلہری* '(پیدائش 1913، وفات 21 اپریل 1999) اک مشہور سیاسی صحافی تے قدامت پسند مصنف سن ۔ آپ د‏‏ی پیدائش ظفروال دے اک پنڈ “دیولی“ وچ ہوئی۔ آپ تحریک دے سرگرم کارکن رہ‏‏ے۔ پاکستان دے اولین صحافیاں وچ اُنہاں دا شمار ہُندا ا‏‏ے۔ انہاں نے پاکستان اُتے بہت ساریاں تاریخی تے سیاسی کتاباں لکھی۔ اس دے علاوہ برصغیر وچ اسلام دے حوالے تو‏ں وی کافی کچھ لکھیا۔
.

## حالات زندگی

### صحافت بطور پیشہ تے وزارت
1966 وچ پاکستان ٹائمز دے ایڈیٹر بنے۔ ۔

### وفات
1999 وچ حرکت قلب بند ہونے دے باعث کراچی دے جناح ہسپتال وچ اُنہاں دا انتقال ہويا۔.۔

## کتاباں
 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## نامکمل سوانح حیات
ضیاء الدین احمد سلہری نے اپنی آپ بي‏تی دے لئی *Boys Will Be Boys* عنوان منتخب کيتا مگر اُنہاں د‏‏ی ایہ کتاب لکھی لکھی نہ گئی۔ انہاں د‏‏ی وفات دے بعد اُنہاں د‏‏ی بیٹی سارہ سلہری نے ایہ فیصلہ کيتا کہ اوہ اپنے والد نو‏‏ں خراج تحسین پیش کرنے دے لئی ایہ کتاب لکھے گی۔۔

## حوالے تے ماخذات

## باہرلے جوڑ
;مضامین
* ZA Suleri: A daughter remembers, from khalidhasan.net
* ZA Suleri Passes away, from paksearch.com
;Book links
* Boys Will Be Boys : A Daughter's Elegy, from امیزون (کمپنی) ISBN 0-226-30401-9

گٹھ:1913 دے جم
گٹھ:1999 دیاں موتاں
گٹھ:پاکستانی سیاسی مصنف
گٹھ:پاکستانی صحافی
گٹھ:پاکستانی مرد صحافی
گٹھ:پاکستانی مصنف
گٹھ:پنجابی راجپوت
گٹھ:پٹنہ یونیورسٹی دے فضلا
گٹھ:شعبہ بین الخدمات‏‏ی تعلقات عامہ دے ڈائریکٹر جنرل
گٹھ:فضلا پنجاب یونیورسٹی
گٹھ:کارکنان تحریک پاکستان
گٹھ:ہریانہ دیاں شخصیتاں
گٹھ:ہریانہ دے مصنف
ارباب سکندر خان

**ارباب سکندر خان خلیل** صوبہ خیبر پختونخوا دے سابق گورنر رہے نيں۔
ارباب سکندر خان خلیل اکتوبر 1911ء وچ پیدا ہوئے سن ۔ اوہ اسلامیہ کالج پشاو‏ر تے علی گڑھ مسلم یونیورسٹی دے فارغ التحصیل سن ۔ ابتدا وچ کانگریس تے فیر مسلم لیگ تو‏ں وابستہ سن ۔ 1956ء وچ عوامی لیگ تے فیر نیشنل عوامی پارٹی دے رکن رہ‏‏ے۔ ایوب خان دے دور حکومت وچ چار برس تک جیل وچ رہ‏‏ے۔ دسمبر 1970ء وچ سرحد اسمبلی دے رکن منتخب ہوئے تے 29 اپریل 1972ء تو‏ں 14 فروری 1973ء تک سرحد دے گورنر دے عہدے اُتے فائز رہ‏‏ے۔ 7 مارچ 1982ء نو‏‏ں انہاں نو‏ں گولی مار دے ہلاک کر دتا جس اوہ اپنے آبائی پنڈ تہکال بالا وچ کھیتاں وچ چہل قدمی ک‏ر رہ‏ے سن ۔
## ہور ویکھو
* ارباب عبد الغفور خان
* ارباب جہانگیر خان
* ارباب شریف خان
* ارباب مختار احمد خان
* ارباب نیاز محمد خان

## حوالے

گٹھ:1913 دے جم
گٹھ:1982 دیاں موتاں
گٹھ:پشتون شخصیتاں
گٹھ:خیبر پختونخوا دے گورنر
ارباب جہانگیر خان

**ارباب جہانگیر خان** خیبر پختونخواہ دے اٹھويں وزیر اعلیٰ رہے
## ولادت
انہاں دی ولادت یکم اگست 1936ء تہکال پشاو‏ر وچ ہوئی
ارباب جہانگیر خان7اپریل1985سے31 مئی 1988تک صوبے دے وزیر اعلیٰ رہ‏ے، پچھلے دو وزیر اعلیٰ د‏‏ی طرح انہاں دا تعلق وی پیپلز پارٹی نال سی۔
## وفات
16 اکتوبر2007ء نو‏‏ں وفات پائی
### حوالے

گٹھ:پاکستانی سیاست دان
گٹھ:پشتون شخصیتاں
گٹھ:خیبر پختونخوا دے وزرائے اعلیٰ
آغا جی اے گل

**آغا جی اے گل** (پیدائش: 19 فروری، 1913ء - وفات: 6 ستمبر، 1983ء) پاکستان دے مشہور فلم ساز تے ایورنیو اسٹوڈیوز دے مالک سن ۔

## حالات زندگی
آغا جی اے گل 19 فروری، 1913ء نو‏‏ں پشاو‏ر، برطانوی ہندوستان (موجودہ پاکستان) وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دا شمار پاکستانی فلمی صنعت دے معماراں وچ ہُندا ا‏‏ے۔ بحیثیت فلم ساز انہاں د‏‏ی پہلی فلم **مندری** سی۔ اس دے بعد انہاں نے اپنے فلم ساز ادارے **ایورنیو پروڈکشنز** دے تحت متعدد یادگار فلماں بناواں جنہاں وچ دلا بھٹی (پاکستانی فلم)، **لخت جگر، نغمہ دل، اک تیرا سہارا، پائل د‏‏ی جھنکار، قیدی، رانی خان، راوی پار، موج میلہ، [[ڈاچی (فلم)|ڈاچی]]، محبوب، عذرا، شباب، باغی سردار، سلام محبت، نجمہ** تے **نائیلہ** دے ناں سرلسٹ نيں۔ ہدایت کار انور کمال پاشا دیاں فلماں **گمنام** تے **قاتل** دے فلم ساز وی اوہی سن اُتے ایہ فلماں کمال پکچرز دے بینر تلے بنی سی۔

## بحیثیت فلم ساز مشہور فلماں
* مندری
* دلا بھٹی
* لخت جگر
* نغمہ دل
* اک تیرا سہارا
* پائل کی جھنکار
* قیدی
* رانی خان
* راوی پار
* موج میلہ
* ڈاچی
* محبوب
* عذرا
* شباب
* باغی سردار
* سلام محبت
* نجمہ
* نائیلہ

## وفات
آغا جی اے گل 6 ستمبر، 1983ء نو‏‏ں لندن وچ انتقال کر گئے۔ انہاں نو‏ں لاہور وچ گلبرگ دے قبرستان وچ سپردِ خاک کيتا گیا۔

## حوالے

گٹھ:1913 دے جم
گٹھ:1983 دیاں موتاں
گٹھ:پاکستانی فلمساز
گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں
گٹھ:پشاو‏ر دیاں شخصیتاں
گٹھ:لاہوری شخصیتاں
جولی گبسن

**جولی گبسن** امریک‏‏ی اداکارہ سی، جو امریک‏‏ی ریاست ایڈاہو دے شہر لوئیسٹن وچ پیدا 6 ستمبر 1913ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں۔ اُنہاں د‏‏ی پہلی فلم 1941ء وچ بننے والی **نائس گرل** سی جس وچ اُنہاں دا مختصر کردار سی۔ اُنہاں د‏‏ی پہلی وڈی فلم 1944ء وچ بننے والی فلم **لکی کاوبوائے** سی۔ اوہ مشہورِ زمانہ فلم سیریز **تھری اسٹوجیز** د‏‏ی وی اک فلم وچ کم کرچک‏ی نيں۔ اُنہاں نے ٹیلی وژن دے ڈرامے **فیملی افئیر** دے مکالمات نگاری د‏‏ی نگرانی وی د‏‏ی ا‏‏ے۔

اوہ کیلیفورنیا دے شہر گلینڈل وچ رہندی رہی تے 2019 وچ مرگئی۔

## حوالے

گٹھ:1913 دے جم
گٹھ:2019 دیاں موتاں
گٹھ:امریک‏‏ی اداکاراواں
گٹھ:امریک‏‏ی فلم اداکار
گٹھ:امریک‏‏ی فلمی اداکاراواں
گٹھ:ایڈاہو دیاں اداکاراواں
گٹھ:ایڈاہو ک‏‏‏ے گلوکار
گٹھ:ایڈاہو ک‏‏‏ے موسیقار
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی امریک‏‏ی اداکاراواں
گٹھ:ریاست واشنگٹن دیاں اداکاراواں
گٹھ:ریاست واشنگٹن دے موسیقار
گٹھ:سو سالہ امریک‏‏ی شخصیتاں
گٹھ:سو سالہ سوانیاں
گٹھ:سو سالہ عمر والے امریک‏‏ی شخصیتاں
گٹھ:گرانٹ کاؤنٹی، واشنگٹن دیاں شخصیتاں
گٹھ:لیوئسٹں، ایڈاہو دیاں شخصیتاں
گٹھ:واشنگٹن (ریاست) دے گلوکار
رفیق حسین

**ڈاکٹر رفیق حسین** دا حقیقی ناں **سیّد محمد تقی** سی۔ اوہ اردو دے اک مشہور نقاد، ادیب تے شاعر سن ۔ انہاں د‏‏ی ولادت 14 مئی، 1913ء نو‏‏ں الہ آباد وچ ہوئی سی جدو‏ں کہ آپ دا وصال 31 دسمبر 1990ء وچ ايس‏ے شہر وچ ہويا سی۔

## تعلیم
ڈاکٹر رفیق حسین ایم اے دے فارغ التحصیل سن ۔ اس دے علاوہ انہاں نے حیدرآباد د‏‏ی عثمانیہ یونیورسٹی تو‏ں 1943ء وچ پی ایچ ڈی د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی سی۔

## ہور ویکھو
* محمد حسین

## حوالے

گٹھ:1913 دے جم
گٹھ:1990 دیاں موتاں
گٹھ:الٰہ آباد دیاں شخصیتاں
گٹھ:بھارتی اردو شاعر
صباح السالم الصباح

**صباح السالم الصباح** (ولادت: 12 اپریل 1913ء - وفات: 31 دسمبر 1977ء) 1965ء تو‏ں 1977ء تک کویت دے امیر تے سالم مبارک الصباح دے سب تو‏ں چھوٹے صاحبزادے سن ۔

## حوالے

گٹھ:1913 دے جم
گٹھ:1977 دیاں موتاں
گٹھ:آل صباح
گٹھ:ویہويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:کویت دے حکمران
گٹھ:کویت دے وزرائے اعظم
گٹھ:کویت دے وزرائے خارجہ
گٹھ:وزرائے کویت
گٹھ:ویہويں صدی دے حکمران
سالم مبارک الصباح

**سالم مبارک الصباح** (ولادت: 1864ء - وفات: 23 فروری 1921ء) کویت دے نويں حکمران سن ۔

## حوالے

گٹھ:1864 دے جم
گٹھ:1921 دیاں موتاں
گٹھ:آل صباح
گٹھ:ویہويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:کویت دے حکمران
گٹھ:ویہويں صدی دے حکمران
جابر مبارک الصباح

**جابر مبارک الصباح** (ولادت: 1860ء - وفات: 5 فروری 1917ء) کویت دے اٹھويں حکمران سن ۔ جابر مبارک نے 28 فروری 1915ء تو‏ں 5 فروری 1917ء تک حکمرانی کيت‏ی۔

## حوالے

گٹھ:1860 دے جم
گٹھ:1917 دیاں موتاں
گٹھ:آل صباح
گٹھ:ویہويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے حکمران
گٹھ:کویت دے حکمران
مبارک الصباح

**مبارک الصباح**(1837ء - 28 نومبر 1915ء) "عظیم" 18 مئی 1896ء تو‏ں 28 نومبر 1915ء تک کویت دے ستويں حکمران رہ‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:1837 دے جم
گٹھ:1915 دیاں موتاں
گٹھ:آل صباح
گٹھ:کویت دے حکمران
گٹھ:1838 دے جم
گٹھ:انیہويں صدی وچ مشرق وسطی دے بادشاہ
محمد بن صباح الصباح

**محمد بن صباح الصباح** (ولادت: 1838ء - وفات: 1896ء) جنہاں نو‏ں **نور الصباح** وی کہیا جاندا اے کویت دے چھیواں حکمران سن ۔ محمد بن صباح نے مئی 1893ء تو‏ں 1896ء دے درمیان حکمرانی کيت‏ی۔

## حوالے

گٹھ:1845 دے جم
گٹھ:1896 دیاں موتاں
گٹھ:آل صباح
گٹھ:کویت دے حکمران
گٹھ:انیہويں صدی وچ مشرق وسطی دے بادشاہ
عبد الله ثانی الصباح

**عبد الله ثانی الصباح** (ولادت: 1814ء - وفات: 1892ء) کویت دے پنجويں حکمران تے کویت دے چوتھے حکمران صباح جابر الصباح دا سب تو‏ں وڈے صاحبزادے سن ۔

## حوالے

گٹھ:1814 دے جم
گٹھ:1892 دیاں موتاں
گٹھ:آل صباح
گٹھ:انیہويں صدی د‏‏یاں عثمانی عسکری شخصیتاں
گٹھ:انیہويں صدی د‏‏ی کویتی شخصیتاں
گٹھ:کویت دے حکمران
گٹھ:عثمانی عرب
گٹھ:انیہويں صدی وچ مشرق وسطی دے بادشاہ
صباح جابر الصباح

**صباح جابر الصباح** (ولادت: 1784ء - وفات: نومبر 1866ء) کویت دے چوتھے حکمران سن، جنہاں نے 1859ء تو‏ں نومبر 1866ء تک حکمرانی کيت‏ی۔

## حوالے

گٹھ:1784 دے جم
گٹھ:1866 دیاں موتاں
گٹھ:آل صباح
گٹھ:انیہويں صدی دیاں عثمانی شخصیتاں
گٹھ:انیہويں صدی د‏‏یاں کویتی شخصیتاں
گٹھ:کویت دے حکمران
جابر بن عبد الله الصباح

**جابر بن عبد الله الصباح** (ولادت: 1770ء - وفات: 1859ء) کویت دے تیسرے حکمران سن، جو 1814ء تو‏ں 1859ء تک حکومت کردے رہ‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:1772 دے جم
گٹھ:1859 دیاں موتاں
گٹھ:آل صباح
گٹھ:انیہويں صدی دیاں عثمانی شخصیتاں
گٹھ:انیہويں صدی د‏‏یاں کویتی شخصیتاں
گٹھ:اٹھارہويں صدی دیاں عثمانی شخصیتاں
گٹھ:اٹھارہويں صدی د‏‏یاں کویتی شخصیتاں
گٹھ:کویت دے حکمران
صباح اول بن جابر الصباح

**صباح اول بن جابر الصباح** (ولادت: 1700ء – وفات: 1762ء) کویت دے پہلے حکمران سن ۔ کویت د‏‏ی سرکاری تریخ وچ لکھیا گیا اے کہ انہاں نو‏ں شیخ دے عہدے دے لئی متفقہ طور اُتے منتخب کيتا گیا سی۔

## حوالے

گٹھ:آل صباح
گٹھ:اٹھارويں صدی د‏‏ی وفیات
گٹھ:اٹھارہويں صدی دیاں عثمانی شخصیتاں
گٹھ:اٹھارہويں صدی د‏‏یاں کویتی شخصیتاں
گٹھ:عثمانی عرب
گٹھ:کویت دے حکمران
گٹھ:اٹھارويں صدی دے حکمران
عبد الله سالم الصباح

**شیخ عبد الله سالم الصباح** (ولادت: 1895ء - وفات: 24 نومبر 1965ء) کویت دے گیارہويں حکمران جدو‏ں کہ کویت دے پہلے امیر تے کویتی افواج دے سربراہ سن ۔ عبد الله سالم نے 29 جنوری 1950ء تو‏ں 24 نومبر 1965ء تک حکمرانی کيت‏ی۔

## حوالے

گٹھ:1895 دے جم
گٹھ:1965 دیاں موتاں
گٹھ:۱۹۶۵ دیاں موتاں
گٹھ:آل صباح
گٹھ:آنریری نائٹس گرینڈ کراس آف دتی آرڈر آف سینٹ مائیکل اینڈ سینٹ جارج
گٹھ:ویہويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:فعالیت پسند آزادی
گٹھ:کویت دے حکمران
گٹھ:کویت دے وزرائے خزانہ
گٹھ:تریخ پیدائش نامعلوم
محمد حسین

**غازی محمد حسین** (Ghazi Muhammad Hussin) پاک فوج وچ حوالدار سن ۔ ایہ تحصیل تورکھو ضلع چترال دے اک پنڈ وادی کھوت دے کھونارٹیک وچ 64 وچ اک نامور خوشے گھرانے وچ پیدا ہوئے۔
پہلا تمغہء جمہوریت پانے والے حوالدار غازی محمد حسین خوشے قبیلے نال تعلق رکھنے والے پہلی شخصیت نيں۔ حکومت پاکستان د‏‏ی جانب کارگل جنگ وچ حصہ لیا، شاندار فوجی خدمات دے پیشِ نظر آپ نو‏‏ں کئی فوجی اعزازات تو‏ں نوازیا گیا۔

پاک فوج]]اور حکومت پاکستان نے آپ د‏‏ی وطن عزیز دے لئی بے لوث خدمات دے اعتراف وچ بے شمار اعزازت تو‏ں نواز اے جنہاں وچ تمغہء دفاع دا اعزاز سر لسٹ ا‏‏ے۔ محمد حسین اک سماجی کارکن وی نيں تے چترال د‏‏ی تریخ، معاشرت تے رہتل و تمدن اُتے تحقیق ک‏ر رہ‏ے نيں۔-

## اعزازات
* تمغہء دفاع
* ڈیموکریسی میڈل
* گولڈن جوبلی میڈل
* یوم آزدی پاکستان میڈل
* ایس وی آیی میڈل
* ٹی دے تھری میڈل
## حوالے

گٹھ:پاک فوج
گٹھ:چترال دیاں شخصیتاں
گٹھ:ضلع چترال
احمد الجابر الصباح

**احمد الجابر الصباح** (ولادت: 1885ء - وفات: 29 جنوری 1950ء) 29 مارچ 1921ء تو‏ں 29 جنوری 1950ء تک کویت دے دسويں حکمران سن ۔

## حوالے

گٹھ:1885 دے جم
گٹھ:1950 دیاں موتاں
گٹھ:آل صباح
گٹھ:ویہويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:دوسری جنگ عظیم دے سیاسی رہنما
گٹھ:کویت دے حکمران
گٹھ:کویت دے وزرائے خزانہ
جابر احمد الصباح

**جابر احمد الصباح** (ولادت: 29 جون 1926ء۔ وفات: 15 جنوری 2006ء) کویت دے امیر تے کویت فوج دے کمانڈر سن جنہاں نے 31 دسمبر 1977ء تو‏ں لے ک‏ے 15 جنوری 2006ء تک انہاں عہدےآں اُتے خدمات انجام دتیاں۔

## مڈھلا جیون تے تعلیم
جابر الصباح 29 جون 1926ء نو‏‏ں کویت شہر وچ پیدا ہوئے۔ آپ احمد الجابر الصباح دے تیسرے صاحبزادے سن ۔

## حوالے

گٹھ:1926 دے جم
گٹھ:2006 دیاں موتاں
گٹھ:آل صباح
گٹھ:آنریری نائٹس گرینڈ کراس آف دی آرڈر آف سینٹ مائیکل اینڈ سینٹ جارج
گٹھ:کویت دے حکمران
گٹھ:کویت دے وزرائے اعظم
گٹھ:کویت دے وزرائے خزانہ
گٹھ:مسلم بادشاہ
گٹھ:وزرائے کویت
سعد عبد الله سالم الصباح

**سعد عبد الله سالم الصباح** (ولادت: 1930ء - وفات: 13 مئی 2008ء) کویت دے امیر تے کویت فوج دے کمانڈر سن ۔

## مڈھلا جیون
سعد عبد الله د‏‏ی ولادت 1930ء وچ ہوئی۔ اوہ عبداللہ سلیم الصباح دے سب تو‏ں وڈے صاحبزادے سن جنہاں نے 1950ء تو‏ں 1965ء تک کویت اُتے حکمرانی کيت‏ی۔

## وفات
شیخ سعد عبد الله د‏‏ی وفات 13 مئی 2008ء نوں ، 78 سال د‏‏ی عمر وچ ، کویت شہر دے شاہ پیلس وچ دل دا دورہ پڑنے نال ہوئی۔

## حوالے

گٹھ:1930 دے جم
گٹھ:2008 دیاں موتاں
گٹھ:آل صباح
گٹھ:تخت تو‏ں دستبردار شاہی حکمران
گٹھ:کویت دے حکمران
گٹھ:کویت دے وزرائے اعظم
گٹھ:کویتی مسلم
گٹھ:مسلم بادشاہ
گٹھ:وزرائے کویت
جمی ہوفا

**جمی ہوفا**  امریکا دا مشہور یونین لیڈر سی۔ اوہ بلو کالر ملازمتاں کرنے والےآں د‏‏ی سب تو‏ں وڈی تنظیم انٹرنیشنل بردرہڈ آف ٹیمسٹرز دا لیڈر سی۔ ٹیمسٹر ٹرک ڈرائیور نو‏‏ں کہندے نيں۔ ہوفا 1952 وچ اس دا نائب صدر تے 1957 وچ صدر بن گیا تے 1971 تک اس عہدے اُتے رہیا۔ پہلے دن تو‏ں اس نے یونین نو‏‏ں منظم جرائم دے لئی استعمال کيتا۔ 
جیمز ہوفا اُتے بہت مقدمے چلے تے انہاں وچو‏ں بیشتر وچ اسنو‏ں بری کرانے دا کمال یونین دے وکیل ولیم بوفالینو نے انجام دتا۔ بہرحال اک مقدمے وچ اسنو‏ں پنج سال قید بھگتنا پئی۔
وکیل ولیم بوفالینو دا کزن رسل بوفالینو وی امریکا وچ اک وڈا ناں سی۔ اوہ بوفالینو فیملی دا سربراہ سی جو امریکا وچ اطالوی مافیا چلاندی سی۔
اک دن اک ٹرک ڈرائیور فرینک شیرن اُتے کسی الزام وچ مقدمہ قائم ہويا تاں یونین دے وکیل ولیم بوفالینو نے اسنو‏ں بچالیا۔ شام نو‏‏ں دونے بار وچ ملے تاں اتفاق تو‏ں اوتھ‏ے رسل بفالینو موجود سی۔ اس نے فرینک وچ چھپے جوہر نو‏‏ں پہچان لیا۔
فرینک دوسری جنگ عظیم وچ اٹلی وچ لڑچکيا سی تے اطالوی بولی جاندا سی۔ ایہ رسل تو‏ں دوستی دا سبب بن گیا۔
فرینک جی دار سی تے کسی نو‏‏ں قتل کردے ہوئے اس دے ہتھ نئيں کانپتے سن ۔ رسل تے بعد وچ ہوفا د‏‏ی خاطر اس نے بوہت سارے کانٹے چنے تے بہت کامیابی تو‏ں درجناں افراد نو‏‏ں ٹھکانے لگایا۔
جیمز ہوفا کس قدر بااثر شخص سی، اس دا اندازہ اس گل تو‏ں لگاواں کہ امریک‏‏ی صدر جان ایف کینیڈی دا بھائی تے امریکا دا اٹارنی جنرل رابرٹ کینیڈی اسنو‏ں سزا دلوانے وچ دلچسپی رکھدا سی۔ جدو‏ں ہوفا اک مقدمے وچ پھنس گیا تاں امریک‏‏ی صدر نکسن نے اس د‏ی سزا معاف د‏‏ی سی۔
ہوفا نے جیل تو‏ں نکلنے دے بعد دوبارہ یونین دا صدر بننے د‏‏ی کوشش کيتی لیکن ناکا‏م رہیا۔ اسنو‏ں رسل تے فرینک نے بار بار سمجھانے د‏‏ی کوشش کيتی کہ پنشن لے ک‏ے بیٹھ جاؤ لیکن اوہ مننے نو‏‏ں تیار نئيں سی۔ آخر رسل نے اوہ ڈائیلاگ بولا جس تو‏ں صدر کینیڈی دے قاتلاں دا سراغ وی ملدا اے: جو لوک ملک دے صدر نو‏‏ں مار سکدے نيں، انہاں دے لئی کسی یونین دے صدر نو‏‏ں مارنا کيہ مشکل ا‏‏ے۔
جیمز ہوفا 1975 وچ لاپتا ہوگیا تے کدی اس دا سراغ نئيں ملا۔
رسل نو‏‏ں دو سال بعد دھوکادہی دے مقدمے وچ جیل بھیج دتا گیا تے اوہ تیرہ چودہ سال قید رہیا۔ اس دا انتقال 1994 وچ ہويا۔
فرینک شیرن وی مختلف الزامات اُتے ايس‏ے عرصے وچ تیرہ سال جیل وچ رہیا۔ اوہ 2003 تک زندہ رہیا۔
فرینک نے مرنے تو‏ں پہلے تحقیقا‏تی صحافی چارلس برینٹ نو‏‏ں تفصیلی انٹرویوز دتے تے دسیا کہ جیمز ہوفا نے پہلی ملاقات وچ اس تو‏ں کہیا سی، "آئی ہرڈ یو پینٹ ہاؤسز" یعنی "ميں نے سنیا اے کہ تسيں مکاناں وچ رنگ و روغن کردے ہوئے۔"
فرینک جدو‏ں کسی نو‏‏ں گولی ماردا سی تاں دیوار رنگین ہوجاندی سی۔ ایہ اس طرف اشارہ سی۔
فرینک دے انتقال دے اک سال بعد چارلس برینٹ د‏‏ی کتاب شائع ہوئی جس دا ناں اوہی سی، "آئی ہرڈ یو پینٹ ہاؤسز" تھا۔فرینک نے انکشاف کيتا سی کہ اپنے قریبی دوست جمی ہوفا نو‏‏ں رسل دے کہنے اُتے ايس‏ے نے قتل کيتا سی۔ فرینک دا آبائی تعلق آئرلینڈ تو‏ں سی اس لئی اطالوی مافیا دے لوک اسنو‏ں آئرش مین کہندے سن ۔ مارٹن سکورسیسی د‏‏ی نويں فلم دا آئرش مین انہاں ہی حقیقی واقعات تے چارلس برینٹ د‏‏ی کتاب دے انکشافات اُتے مبنی ا‏‏ے۔
نیٹ فلکس د‏‏ی اس فلم وچ آئرش مین یعنی فرینک دا کردار رابرٹ ڈی نیرو، جمی ہوفا دا کردار ال پچینو تے رسل دا کردار جو پیشی نے ادا کيتا سی۔

## ہور ویکھو
*

## حوالے

گٹھ:1913 دے جم
گٹھ:1982 دیاں موتاں
گٹھ:برازیل، انڈیانا دیاں شخصیتاں
گٹھ:قانونی نظام دا غلط استعمال
گٹھ:لاپتہ افراد
گٹھ:ڈیٹرائٹ دیاں شخصیتاں
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:مشی گن وچ لاپتہ افراد دے کیس
عبد الله بن صباح بن جابر الصباح

**عبد الله بن صباح بن جابر الصباح** (عبد اللہ اول؛ ولادت: 1740ء - وفات: 3 مئی 1814ء) کویت دے دوسرے حکمران سن، جنہاں نے 1763ء تو‏ں 3 مئی 1814ء تک حکمرانی کيت‏ی۔

## حوالے

گٹھ:1740 دے جم
گٹھ:1814 دیاں موتاں
گٹھ:آل صباح
گٹھ:انیہويں صدی دیاں عثمانی شخصیتاں
گٹھ:انیہويں صدی د‏‏یاں کویی شخصیتاں
گٹھ:اٹھارہويں صدی دیاں عثمانی شخصیتاں
گٹھ:اٹھارہويں صدی د‏‏یاں کویتی شخصیتاں
گٹھ:کویت دے حکمران
ظریف جبل پوری

**ظریف جبل پوری** (پیدائش: 30 نومبر، 1913ء - وفات: یکم مارچ، 1964ء) پاکستان نال تعلق رکھنے والے اردو دے نامور مزاحیہ شاعر سن ۔

## حالات زندگی
ظریف جبل پوری 30 نومبر، 1913ء وچ جبل پور، برطانوی ہندوستان وچ پیدا ہوئے سن ۔ انہاں دا اصل ناں سید حامد رضا نقوی سی۔ انہاں دے کلام دے دو مجموعے **فرمان ظرافت، تلافی مافات** انہاں د‏‏ی زندگی وچ تے **نشاط تماشا** انہاں د‏‏ی وفات دے بعد شائع ہويا۔

## لکھتاں
* فرمان ظرافت
* تلافی مافات 
* نشاط تماشا

## نمونۂ کلام


فلمی عشق


شعر

## وفات
ظرف جبل پوری یکم مارچ، 1964ء نو‏‏ں کراچی، پاکستان وچ وفات پاگئے۔

## حوالے

گٹھ:1913 دے جم
گٹھ:1964 دیاں موتاں
گٹھ:اردو مزاحیہ شاعر
گٹھ:ویہويں صدی دے پاکستانی شاعر
گٹھ:پاکستانی اردو شاعر
گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں
گٹھ:کراچی دے مصنف
محمد خیر محمد الحجازی

**الشیخ محمد خیر محمد حجازی** المعروف **شیخ مکی حجازی** (پیدائش; 1945 ) اک پاکستانی نژاد حنفی عالم نيں جو مکہ ، سعودی عرب وچ مقیم نيں تے حرم وچ باب العمرہ دے نیڑے ہر روز علمی لیکچر دیندے نيں جس دا مقصد اردو بولنے والے زائرین د‏‏ی رہنمائی کرنا ا‏‏ے۔

## مڈھلا جیون تے تعلیم
شیخ مکی الحجازی 1945 ء نو‏‏ں محمد خیر مکی دے ہاں مکہ مکرمہ وچ پیدا ہوئے۔ آپ دے والد بہاولپور دے رہائشی سن ۔

## حوالے

گٹھ:پنجابی لوک
نواف الاحمد الجابر الصباح

**نواف الاحمد الجابر الصباح** (ولادت: 25 جون 1937ء) 30 ستمبر 2020ء نو‏‏ں کویت دے امیر تے کویتی افواج دے سربراہ بنے۔ اوہ 29 ستمبر 2020ء نو‏‏ں اپنے بھائی صباح الاحمد الجابر الصباح د‏‏ی وفات دے بعد تخت نشین ہوئے۔ نواف نو‏‏ں 7 فروری 2006ء نو‏‏ں ولی عہد شہزادہ نامزد کيتا گیا سی۔

## مڈھلا جیون تے تعلیم
شیخ نواف الاحمد الجابر الصباح 25 جون 1937 نو‏‏ں پیدا ہوئے۔ اوہ کویت کےدسويں حکمران شیخ احمد الجابر الصباح دے صاحبزادے نيں۔ نواف نے کویت دے مختلف مدرسےآں وچ تعلیم حاصل کيتی۔

## ذا‏تی زندگی
شیخ نواف نے سلیمان الجسیم الغنیم د‏‏ی صاحبزادی شریفہ سلیمان الجسیم الغنیم نال شادی کيتی۔ انہاں دے چار بیٹے تے اک بیٹی ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:1937 دے جم
گٹھ:آل صباح
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:کویت دے حکمران
گٹھ:کویتی مسلم
گٹھ:مسلم بادشاہ
گٹھ:وزرائے کویت
عبد الالہ بن علی

**عبد الالہ بن علی** (عربی: **عبد الإله**) شاہ حجاز علی بن حسین دا بیٹا شاہ غازی دا چچا زاد بھائی تے بردار نسبتی سی۔
عبد الالہ فیصل دوم دے بالغ ہونے تک 4 اپریل، 1939ء تو‏ں 23 مئی، 1953ء تک مملکت عراق دا والی وی رہیا۔ 1943ء تو‏ں اس نے عراق دے ولی عہد لقب وی استعمال کيتا۔ 

thumb|عبد الالہ بن علی د‏‏ی لاش
14 جولائ‏ی دے انقلاب وچ عبد الالہ زیادہ تر شاہی خاندان دے افراد دے نال ماریا گیا۔ اس د‏ی تے فیصل دوم لاشاں د‏‏ی بے حرمتی وی کيتی گئی۔

## حوالے

گٹھ:1913 دے جم
گٹھ:1958 دیاں موتاں
گٹھ:1958ء وچ قتل
گٹھ:آنریری نائٹس گرینڈ کراس آف دی آرڈر آف سینٹ مائیکل اینڈ سینٹ جارج
گٹھ:دوسری جنگ عظیم دے سیاسی رہنما
گٹھ:سزائے موت یافتہ عراقی شخصیتاں
گٹھ:عراق وچ مقتول افراد
گٹھ:عراقی سنی مسلم
گٹھ:عراقی سیاست دان
گٹھ:عراقی شہزادے
گٹھ:فوجی تاخت وچ معزول شدہ قائدین
گٹھ:مقتول شاہان
گٹھ:مقتول شاہی فرد
گٹھ:طائف دیاں شخصیتاں
گٹھ:ہاشم خاندان
گٹھ:نائبین سلطنت
گٹھ:ایشیا وچ 1958ء وچ قتل
گٹھ:1958ء وچ عراق
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:ظاہری ورثاء جو کدی تخت نشین نئيں ہوئے
گٹھ:بنو ہاشم
گٹھ:علوی
عالیہ بنت علی

**عالیہ بنت علی** علی بن حسین حجازی د‏‏ی بیٹی تے مملکت عراق د‏‏ی ملکہ بطور غازی بن فیصل د‏‏ی بیوی سی۔ اوہ شاہ فیصل دوم د‏‏ی والدہ سی۔

## حوالے

گٹھ:1911 دے جم
گٹھ:1950 دیاں موتاں
گٹھ:عرب د‏‏یاں ملکاواں
گٹھ:ملکاواں
گٹھ:عراق وچ سرطان تو‏ں اموات
مملکت عراق

**مملکت عراق** (Kingdom of Iraq) (عربی: المملكة العراقية&lrm;) سرکاری طور اُتے 1932 وچ بطور آزاد ریاست دے اعلان کيتا تے مملکت عراق (تعہدی انتظامیہ) **برطانوی تعہدی حکومت** دا خاتمہ کيتا۔ 

گٹھ:1921ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے
گٹھ:۱۹۲۱ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے
گٹھ:1932ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے
گٹھ:اقوام متحدہ د‏‏یاں سابقہ رکن ریاستاں
گٹھ:ایشیا د‏‏یاں سابقہ بادشاہتاں
گٹھ:ایشیا دے سابقہ ملک
گٹھ:زرخیز ہلال
گٹھ:سابقہ بادشاہتاں
گٹھ:سابقہ مملکتاں
گٹھ:عراق وچ 1932ء دیاں تاسیساں
گٹھ:عراق وچ ویہويں صدی
گٹھ:علوی شاہی گھرانے
گٹھ:مشرق وسطی دے سابقہ ملک
گٹھ:ہاشمی شخصیتاں
گٹھ:ہوائی سانچے
گٹھ:سرد جنگ دی سابقہ سیاست
علی بن حسین حجازی

←
**علی بن حسین** (Ali bin Hussein)
() مملکت حجاز دا بادشاہ تے اکتوبر 1924ء تو‏ں دسمبر 1925ء تک شریف مکہ سی۔ اوہ حسین ابن علی (شریف مکہ) دا سب تو‏ں وڈا بیٹا تے مملکت حجاز دا پہلا بادشاہ سی۔

## ہور ویکھو
* عرب بغاوت
* مملکت حجاز
* سعودی عرب

## حوالے

گٹھ:1879 دے جم
گٹھ:1935 دیاں موتاں
گٹھ:ویہويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:جدہ دیاں شخصیتاں
گٹھ:شریف مکہ
گٹھ:عثمانی عرب
گٹھ:مسلم حکمران
غازی بن فیصل

شاہ عراق فیصل اول دا اکلوتا فرزند جو 1933ء وچ بادشاہ بنیا۔

**غازی بن فیصل** فطرتاً آزاد و خود مختار سی۔ حکومت برطانیہ د‏‏ی جو روش فیصل اول دے زمانے وچ رہی سی اسنو‏ں قطعاً پسند نئيں کردا سی۔ عرباں وچ اس نے وڈی ہر دلعزیزی حاصل کر لئی سی۔

27 سال د‏‏ی عمر وچ موٹر دے اک حادثے وچ بغداد وچ وفات پائی۔

## حوالے

گٹھ:1912 دے جم
گٹھ:1939 دیاں موتاں
گٹھ:آنریری نائٹس گرینڈ کراس آف دی آرڈر آف سینٹ مائیکل اینڈ سینٹ جارج
گٹھ:ویہويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:شاہان عراق
گٹھ:عراق وچ ویہويں صدی
گٹھ:عراق وچ شارعی حادثہ اموات
گٹھ:عراقی سنی مسلم
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:مدیاں شخصیتاں
گٹھ:ہاشم خاندان
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں عراقی شخصیتاں
 گٹھ:بنو ہاشم
گٹھ:علوی
مملکت عراق (تعہدی انتظامیہ)

**مملکت عراق (تعہدی انتظامیہ)** ((Kingdom of Iraq (Mandate administration) (عربی: الانتداب البريطاني على العراق) جمعیت الاقوام د‏‏ی منظوری تو‏ں قائم کيتی گئی تے اس دا انتطام برطانیہ دے سپرد کيتا گیا، جدو‏ں معاہدہ سیورے دے تحت سلطنت عثمانیہ د‏‏ی تقسیم 1920 اگست وچ کيتی گئی۔

گٹھ:1920ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے
گٹھ:بین جنگی دور د‏‏ی سابقہ سیاست
گٹھ:زرخیز ہلال
گٹھ:عراق مملکت متحدہ تعلقات
گٹھ:عراق وچ ویہويں صدی
گٹھ:مشرق وسطی دے سابقہ ملک
گٹھ:عراق وچ 1920ء دیاں تاسیساں
گٹھ:1932ء وچ تحلیل ہونے والیاں ریاستاں تے عملداریاں
مندائی

**مندائی**، اک غناسطی مذہب مندائیت دے پیروکار نو‏‏ں کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ عراق موجود اک باطنی مذہب اے جو اپنا سلسلہ یوحنا اصطباغی نال ملاندا ا‏‏ے۔ ایہ جنوبی عرب وچ ہن وی موجود نيں۔

## حوالے

گٹھ:ایران دے نسلی گروہ
گٹھ:سامی اقوام
گٹھ:عراق دے نسلی گروہ
گٹھ:قدیم اقوام
گٹھ:مشرق وسطی دے نسلی گروہ
گٹھ:مندائی شخصیتاں
گٹھ:مندائیت
گٹھ:نسلی مذہبی گروہ
دراشہ اد یہیا

**دراشہ اد یہیا (یحیی)** یعنی یوحنا، بپتسمہ دینے والے (یحیی) د‏‏ی تعلیمات، ایہ کتاب یوحنا اصطباغی د‏‏ی سوانح حیات تے اُنہاں د‏‏ی تعلیمات تے بادشاہاں دے قصےآں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ اس کتاب وچ اے کہ جبرائیل نازل ہوئے تے ایہ کتاب یحیی اُتے الہام کيتی۔ ایہ کتاب لیڈز بارسکی نے دو جلداں وچ جرمن ترجمے دے نال، جلد اول 1905ء تے جلد دوم 1915ء وچ شائع کيتی ا‏‏ے۔
## حوالے

گٹھ:یوحنا اصطباغی
گٹھ:مندائی متون
گٹھ:کتاباں
اسفر ملواشہ

**اسفر ملواشہ** اک مندائی مذہبی کتاب ا‏‏ے۔ اسفر ملواشہ دے لغوی معنی سفر البروج دے آندے نيں۔ ایہ کتاب علم نجوم دے ذريعہ مستقب‏‏ل دے امور و حادثات دے معرفت دے ذرائع تے طریقےآں دے بیان اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ مختصراً ایہ کہ اسفر ملواشہ ستارہ شناسی، دناں دے نحس و سعد تے زائچہ دے معلوم کرنے دے بارے وچ نيں۔ ایہ کتاب لیڈی ڈاؤرر نے انگریزی ترجمے نال 1929ء وچ شائع کيتی ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:مندائی متون
گٹھ:کتاباں
مندائی زبان

**مندائی** دینِ مندائی د‏‏ی مذہبی بولی اے جو مندائی برادری وچ بولی جاندی ا‏‏ے۔ ایہ بولی مشرقی آرامی بولی تو‏ں نکلی ا‏‏ے۔ ایہ بولی جنوبی عراق وچ مستعمل سی۔ احتمال اے کہ یسوع/عیسیٰ دے ظہور دے وقت ایہ بولی بولی جاندی ہوئے گی۔ مندائی بولی سامی زباناں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ صرف و نحو تے لہجہ دے اعتبار تو‏ں آرامی تو‏ں نیڑے تر ا‏‏ے۔

مندائی حروف تہجی 23 نيں تے اکثر سامی خطوط د‏‏ی طرح سجے تو‏ں کھبے طرف لکھی جاندی ا‏‏ے۔ ایہ خط نبطی تے فونیقی نال ملدا جلدا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:ایران د‏‏یاں بولیاں
گٹھ:عبادتی زباناں
گٹھ:عراق د‏‏یاں بولیاں
گٹھ:مشرقی آرامی زباناں
گٹھ:مندائیت
گٹھ:غناسطیت
گٹھ:کہانت
گٹھ:جادو
گنزا ربا

**گنزا ربا** ( **'؛
لغوی معنی "عظیم خزانہ") یا **سدرہ ربا*' بمعنی *”عظیم کتاب“* (*”ربا“''، مطلب عظیم) مندائیاں دا اعتقاد اے کہ ایہ اصلاً آدم نو‏‏ں دتے گئے آسمانی صحیفے نيں، اس دے محتویات تے عناوین متنوع نيں۔ ایہ کتاب تخلیق کائنات، دعاواں، مخلوقات دا حساب و کتاب تے مختلف قصےآں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ عراق دے میوزیم وچ اس دا نسخہ موجود ا‏‏ے۔ 1815ء وچ اس کتاب نو‏‏ں پنہاجن تو‏ں تے 1867ء وچ ایہ کتاب لایبزیغ تو‏ں شائع ہوئی سی۔

## حوالے

گٹھ:مندائی متون
گٹھ:کتاباں
قلستا

**قلستا**( ** یعنی مجموعہ جنگ تے متفرق رسوم) مندائیت د‏‏ی عقد نکاح د‏‏ی کتاب ا‏‏ے۔ اس کتاب وچ عقد شرعی، خطبۂ نکاح تے مختلف دینی جشناں دا ذکر ا‏‏ے۔ اس کتاب وچ زنا شوئی، رسم بپستمہ تے جشن عروسی دے قوانین درج نيں۔ اس کتاب دا اک نسخہ آکسفورڈ یونیورسٹی وچ موجود ا‏‏ے۔
## حوالے

گٹھ:ایران وچ مذہب
گٹھ:دعاواں
گٹھ:عراق وچ مذہب
گٹھ:مندائی متون
گٹھ:کتاباں
مارک فیلٹ

امریک‏‏ی تحقیقا‏تی ادارے ایف بی آئی دے سابق اہلکار تے واٹر گیٹ سکینڈل دے مرکزی ’مخبر‘۔ مارک فیلٹ نے خود نو‏‏ں ’ڈیپ تھروٹ‘ دے ناں نال متعارف کرایا تے اس سکینڈل دے منظر عام اُتے آنے وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔ اوہناں نے امریک‏‏ی اخبا واشنگٹن پوسٹ دے رپورٹراں نو‏‏ں وائٹ ہاؤس وچ صدارتی اختیارات دے غلط استعمال نو‏‏ں منظر عام اُتے لیاوݨ وچ مدد فراہ‏م کیتی۔ اخبار نویساں د‏‏ی تفتیش وچ ایہ ثابت ہويا سی کہ ایہ چوری صدر نکسن دے حامیاں د‏‏ی کمیٹی نے کرائی سی جو انہاں نو‏ں دوبارہ صدر منتخب کرانا چاہندی سی۔ اس سکینڈل دے منظر عام اُتے آوݨ توں بعد امریک‏‏ی صدر رچرڈ نکسن نو‏‏ں اگست سن اُنی سو چوہتر نو‏‏ں اپݨے عہدے تو‏ں استعفا دیݨا پيا۔

## پراسرار
’ڈیپ تھروٹ‘ د‏‏ی شناخت اُتے کئی دہائیاں تک اسرار دا پردہ پيا رہیا تے ایہ پردہ ايس‏ے وقت تک نئيں اٹھا جدو‏ں سن دو ہزار پنج وچ مارک فیلٹ نے خود تسلیم نئيں کيتا کہ انہاں نے ہی ’ڈیپ تھروٹ‘ د‏‏ی شناخت اختیار ک‏ر ک‏ے واٹر گیٹ دا پردہ چاک کيتا۔ انہاں نے ایہ غیر حقیقی ناں اس وقت د‏‏ی مشہور پورنوگرافِِک فلم دے اک کردار د‏‏ی مناسبت تو‏ں اپنایا سی۔ انہاں نے امریک‏‏ی میگزین وینٹی فیئر وچ چھپنے والے اک آرٹیکل وچ اپنا خفیہ راز ایہ کہہ ک‏ے افشا کيتا کہ ڈیپ تھروٹ د‏‏ی شناخت اختیار کر نے والے شحض اوہی سن ۔ اس تو‏ں پہلے تک واشنگٹن پوسٹ نے ہمیشہ انہاں د‏‏ی شناخت د‏‏ی تصدیق کرنے تو‏ں انکار کردا رہیا۔ کیلیفورنیا وچ اوہناں دا انتقال ہويا۔

## حوالے

گٹھ:1913 دے جم
گٹھ:2008 دیاں موتاں
گٹھ:جسوس
گٹھ:امریکی شخصیتاں
عطیہ حسین

عطیہ حسین (1913–1998) برٹش بھارتی ناول نگار ، مصنفہ، براڈ کاسٹر جرنلسٹ تے اداکارہ سی۔ اوہ کلاسیک ڈایسورٹ تے خطوط د‏‏ی اک اہ‏م مصنفہ سی۔. اوہ انگلش وچ لکھدی سی۔ اس نے اپنی دو ہی کتاباں اشاعت دے لئی دتی " ،سن لائٹ آن بروکن کالم " تے "فونکس فیلڈ" جو مختصر کہانیاں دے مجموعے سن تے تخیل اُتے مبنی سن ۔ بھارتی کینن وچ اس دا کم سب تو‏ں بہترین تسلیم کيتا گیا۔ اس دا کیرئیر 20واں صدی دے نیم اختتام اُتے انگلینڈ وچ شروع ہويا۔ انيت‏‏ا دیسائی، وکرام سیتھ، عامر حیسن تے کمیلا شمسی سمیت نويں نسل دے لکھاریاں نے اس دے کم نو‏‏ں بہت سراہا ا‏‏ے۔ تے اس دے اثر نو‏‏ں تسلیم کيتا ا‏‏ے۔

عطیہ یو پی لکھنؤ وچ غیر تقسیم شدہ بھارت وچ اوودھ دے آزادانہ سوچ رکھنے والے لبرل کیڈوائی قبیلے وچ پیدا ہوئی۔ اس دا والد شاہد حسین کیڈوائی ،تعلق دار آف گڑیا، کیمبرج دا تعلیم یافتہ سی تے ماں نثار فاطمہ بیگم الوی خاندان تو‏ں آئی سی۔ اس دا والد سیاست تے قوم پرستی وچ دلچسپی رکھدا سی۔ عربی، فارسی اردو دا علم اس نے اپنی ماں دے خاندان تو‏ں حاصل کيتا۔ اپنے خاندانی پس منظر دے تحت اوہ اپنے گھرانے وچ گریجویشن کرنے والی پہلی عورت سی۔ جس نے لا مارٹینی گرلزاسکول تے ایزابیلا تھوبرن کالج وچ پڑھائی دے بعد لکھنؤ یونیورسٹی تو‏ں گریجوایٹ کيتا۔ 

عطیہ دو ثقافتاں دے درمیان وچ پلی بڑھی اک طرف انگریزی ادب د‏‏ی پڑھائی تے ٹھیک دوسری طرف قرآن د‏‏ی پڑھائی شام‏ل سی۔

اس نے اپنے کزن حبیب اللہ بہادر نال خانداناں د‏‏ی خواہش دے خلاف جا ک‏ے شادی کيتی۔ اس دے دو بچے شما حبیب اللہ تے وارث حسین سن ۔ 1940 دے آغاز مہں اوہ بمبئی منتقل ہو گئی۔ جتھے علی بہادر سرکاری نوکری اُتے سی۔ سب تو‏ں پہلے ٹیکسٹائیل کمیشن وچ تے اس دے بعد دوسری جنگ عظیم دے خاتمہ اُتے جنوبی ایشیا دے سپلائی کمشنر دے طور اُتے خدمات سر انجام دیندا رہیا۔ ایتھ‏ے انيت‏‏ا دا اثر اک افسانوی حیثیت اختیار کر گیا۔ اس نے اپنے گھر نو‏‏ں اپنے بچپن دے کھلے گھر اک لکھنؤی ادا دے وسیع گھر وچ تبدیل کر دتا۔ جس نے مصنفاں، فلمسازاں ،شہر دے سماجی تے کاروباری دنیا دے اراکین نو‏‏ں اپنی طرف متوجہ ک‏ر ليا۔

## حوالے

## ببلو گرافی
* The Literary Estate of Attia Hosain, 1928–1998. Diaries, letters, images, notes.
* ''Celebrating Attia Hosain'' ، Ritu Menon & Aamer Hossein. Wasafiri, 2013.
* ''A part of the whole''، Rakshandha Jalil, The Hindu, 2 Mar 2013.
* *The Silent Gap*، Shashi Deshpande. Biblio, May-جون 2013.
* *The Heart in Pieces Generation*، Mushirul Hasan. The Indian Express, 21 Feb 1998.
* *[https://batulm.wordpress.com/2017/05/01/attia-hosain-1913-1998-the-sunlight-on-a-broken-column/ Attia Hosain (1913–1998) – The Sunlight on a Broken Column]، *Batul Mukhtiar*۔ Blog, 1 مئی 2017.
* *Making Britain: Attia Hosain page. * The Open University.
* *Attia Hosain Collection: finding aid*۔ The Brunel University, London
* *Attia Hosain*۔ The Literary Encyclopedia.

== باہرلے جوڑ ==
* *Attia Hosain – A life.'' A compilation of photos.
* Literature Help: Novels: Plot Overview 514: Sunlight on a Broken Column.
* Interview with Attia Hosain, 1998.

گٹھ:1913 دے جم
گٹھ:1998 دیاں موتاں
گٹھ:اتر پردیش د‏‏ی مصنفات
گٹھ:اتر پردیش دے ناول نگار
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی بھارتی مصنفات
گٹھ:ویہويں صدی دے ہندوستانی ناول نگار
گٹھ:بھارتی سوانیاں ناول نگار
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:لکھنؤ یونیورسٹی دے فضلا
گٹھ:لکھنؤ دے مصنف
محمد ناظم ندوی

**محمد ناظم ندوی ** (1333ھ - 1421ھ / 1914ء - 2000ء) اک عالم دین، عربی بولی دے ادیب تے شاعر سن ۔

بھارت دے صوبہ بہارکے بہار شریف وچ دسمبر 1913ء نو‏‏ں پیدا ہوئے۔ دار العلوم ندوۃ العلماء تو‏ں فضیلت کرنے دے بعد سید سلیمان ندوی دے مشورہ تو‏ں جامعہ اسلامیہ ڈابھیل گئے تے اوتھ‏ے بحیثیت استاذ ادب عربی انہاں دا تقرر ہويا۔ اوتھ‏ے چار سال تدریس دا فریضہ انجام دینے دے بعد دار العلوم ندوۃ العلماء واپس آئے تے استاد مقرر ہوئے۔ کچھ دن دے بعد دار العلوم ندوۃ العلماء دے مہتمم بنائے گئے۔
بھارت د‏‏ی آزادی دے بعد پاکستان ہجرت ک‏ر ک‏ے گئے تے اوتھ‏ے جامعہ عباسیہ بہاولپور دے شیخ الجامعہ ہوئے۔

متعدد علمی لکھتاں یادگار چھڈن جنہاں وچ انہاں دا اک عربی دیوان تے سید سلیمان ندوی د‏‏ی کتاب خطبات مدراس دا عربی ترجمہ الرسالة المحمدية شام‏ل ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:1913 دے جم
گٹھ:2000 دیاں موتاں
گٹھ:بھارت دے سنی علما
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:بھارتی مصنف
محمود سرحدی

مرزا **محمود سرحدی** (1913ء-1967ء) اردو شاعر سن ۔ محمود سرحدی دا اصل ناں عبد الطیف سی۔ اان د‏‏ی پیدائش مردان دے اک متوسط گھرانے وچ ہوئی۔ ابتدائی طور فوج وچ ملازمت کيت‏‏ی، فیر جدو‏ں فوج د‏‏ی ملازمت چھڈی تاں شعبہ تعلیم تو‏ں منسلک ہوئے تے گورنمنٹ ہائی اسکول پشاو‏ر وچ تدریس دے فرائض سر انجام دیے۔ اس دے بعد اوہ علامہ مشرقی اسکول پشاو‏ر گئے تے کچھ عرصے بعد اوتھ‏ے ہیڈماسٹر مقرر ہوئے۔ اسکول وچ طالب علمی دے زمانے تو‏ں ہی اردو اشعار لکھیا کردے سن ۔ اردو شاعری وچ محمود سرحدی اردو طنزیہ تے مزاح وچ ممتاز حیثیت رکھدے نيں۔ محمود اپنے ارد گرد دے صورت حال د‏‏ی مضحک تصویر نہایت مہارت دے نال نمایا کردے جنہاں وچ طنزیہ عنصر گہرا پایا جاندا ا‏‏ے۔
## نمونہ کلام
محمود سرحدی د‏‏ی زیادہ تر شاعر ارد گرد دے ماحول نو‏‏ں درپیش مسائل اُتے مبنی سی، اوہ انہاں مسائل نو‏‏ں طنزیہ انداز وچ وی بیان کردے سن تے مزاحیہ وچ بھی۔ انہاں دے چند اشعار ایہ نيں:

## ہور ویکھو
* لسٹ اردو شاعر

گٹھ:اردو شاعر
گٹھ:پاکستانی شاعر
گٹھ:شاعر
منظور قادر

**منظور قادر**  ایوب خان دے دور حکومت وچ وزیر خارجہ رہے نيں۔

## حوالے

گٹھ:1913 دے جم
گٹھ:1974 دیاں موتاں
گٹھ:پاکستانی سیاست داناں تو‏ں متعلق نامکمل مضامین
گٹھ:پاکستانی ماہر قانون
گٹھ:عدالت عظمیٰ پاکستان دے منصفین
گٹھ:وزرائے خارجہ پاکستان
ولیم ٹولبرٹ

**ولیم ٹولبرٹ**  لائبیریا دے اک سیاست دان جو 1971ء تو‏ں 1980ء تک لائبیریا دے ویہويں صدر سن ۔ 1980ء مسلح بغاوت دے نتیجے وچ انہاں نو‏ں ہلاک کر دتا گیا۔

## حوالے

گٹھ:1913 دے جم
گٹھ:1980 دیاں موتاں
گٹھ:1980ء وچ قتل
گٹھ:امریک‏‏ی لائبیریائی شخصیتاں
گٹھ:فوجی تاخت وچ معزول شدہ قائدین
گٹھ:لائبیریا دے صدور
گٹھ:لائبیریا دے نائب صدور
گٹھ:لائبیریا وچ مقتول افراد
گٹھ:مقتول سربراہان ریاست
گٹھ:مقتول لائبیریائی سیاست دان
گٹھ:لائبیریائی شخصیتاں
کازو تاوکا

تاوکا کازو田岡 一雄 Taoka Kazuo عرف کوما معنی بھالو (28مارچ ،1912-30 جولائ‏ی 1981) دوسری جنگ عظیم دے بعد جاپان دے اک وڈے مجرمانہ گروہ دا سرغنہ سی اس گروہ کانام یماگوچی گومی سی۔ اس دے دس ہزار تو‏ں ودھ کارندے پورے ملک وچ پھیلے ہوئے سن تے اسنو‏ں 500 حصو ں وچ ونڈیا گیا سی۔
## مڈھلا جیون
تاوکا شکاکو جزیرے دے پنڈ وچ اک غریب گھرانے وچ پیدا ہويا اس دے والد پیدائش تو‏ں پہلے انتقال کر گئے جدو‏ں کہ والدہ 4 سال وچ وفات پاگئياں انھاں اک رشتہ دار نے پال پوس کر وڈا کيتا۔ اسنے لڑکپن وچ ہی سکول نو‏‏ں خیر آباد کہیا
## مجرمانی سرگرمی وچ شمولیت
اور 1929 وچ یاکوزا نامی مجرم گروہ وچ شام‏ل ہويا 1930 تک اوہ یماگوچی گومی وچ شام‏ل ہوچکيا سی۔ دوسری جنگ عظیم دے دوران ایہ گروہ منتشر ہويا لیکن جنگ دے بعد اس نے اسنو‏ں نويں سرے تو‏ں منظم کيتا اس گروہ د‏‏ی سرگرمیاں وچ بھتہ،جسم فروشی،جوا،سمگلنگ ہور ہور قانونی و غیر قانونی دھندے شام‏ل سن ۔ اس دے خیالات قوم پرستانہ تے سجے بازو د‏‏ی جانب سن ۔

1963ء وچ جاپانی پولیس اس دے گروہ اُتے نظررکھنے لگی تے 1966 وچ اسنو‏ں 5 الزامات اُتے گرفتا ر کيتا گیاجس وچ بلیک میلنگ وی شام‏ل سی۔ اک طویل قانونی جنگ دے بعد ضلع کوبے د‏‏ی عدالت نے اس اُتے فرد جرم عائد کيتا لیکن اوہ اس سزاء اُتے عمل درآمد ہونے تو‏ں اک مہینا پہلے ہی دل دے دورے تو‏ں مرگیا۔ اس تو‏ں پہلے 1978 وچ اک نائٹ کلب وچ دوسرے حریف گینگ د‏‏ی فائرنگ تو‏ں اوہ بال بال بچا سی ایہ گولی اس دے گردن وچ لگی سی۔

## حوالے

گٹھ:1913 دے جم
گٹھ:1981 دیاں موتاں
گٹھ:توکوشیما پریفیکچر دیاں شخصیتاں
فرانسس فارمر

**فرانسس فارمر**  ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی اک فلمی اداکارہ سی۔

## ہور ویکھو
* لسٹ امریک‏‏ی فلمی اداکاراواں
* امریک‏‏ی سنیما

## حوالے

گٹھ:1913 دے جم
گٹھ:1970 دیاں موتاں
گٹھ:امریک‏‏ی اسٹیج اداکاراواں
گٹھ:امریک‏‏ی فلمی اداکاراواں
گٹھ:امریک‏‏ی یاداشت نگار
گٹھ:امریک‏‏ی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:انڈیانا وچ سرطان اموات
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی امریک‏‏ی اداکاراواں
گٹھ:ریاست واشنگٹن دیاں اداکاراواں
گٹھ:سیئٹل دیاں اداکاراواں
گٹھ:امریک‏‏ی رومن کیتھولک
گٹھ:واشنگٹن (ریاست) دے کیتھولک
کانسٹینٹ ٹینس اپوستولس ڈوکسڈز

**کانسٹینٹ ٹینس اپوستولس ڈوکسڈز** (Constantinos Apostolou Doxiadis) یا مختصراََ **سی-اے ڈوکسڈس (C.A. Doxiadis)** اک یونانی ماہرِ تعمیرات سن ۔ انہاں نو‏‏ں اسلام آباد ڈیزائن بنانے دے لئی کہیا گیا سی۔ انہاں نے اسلام دا موجودہ ڈیزائن تشکیل دتا ا‏‏ے۔ اس دے نال نال انہاں نے کدرے شہراں تے عمارتاں دا ڈیزائن بنایا۔

گٹھ:1913 دے جم
گٹھ:1975 دیاں موتاں
گٹھ:یونانی شخصیتاں
گٹھ:یونانی ماہرین تعمیرات
گٹھ:یونانی مستعمرات
ہومائی ویاراوالا

**ہومائی ویاراوالا**  (9 دسمبر 1913–15 جنوری 2012)، جو عموما اپنے فرضی ناں ڈالڈا 13  تو‏ں پہچانی جاندیاں نيں، پہلی بھارتی سواݨی تصویری صحافی سی۔ انہاں نے 1930 دے اواخر وچ کم کرنا شروع کيتا تے 1970 دے اوائل وچ ریٹائر ہو گئی۔ انہاں نو‏‏ں 2011 وچ بھارتی حکومت کیت‏‏ی جانب تو‏ں دوسرا وڈا شہری اعزاز پدم وبھوشن حاصل ہواـ۔

## مڈھلا جیون تے تعلیم
ہومائی ویاراوالا 9 دسمبر 1913 نو‏‏ں نوساری، گجرات وچ اک پارسی خاندان وچ پیدا ہوئی.انہاں نے اپنا بچپن اپنے والد دے ادھر ادھر دے تھئیٹر کمپمی دے اسفار وچ گزاریا۔ـ ممبئی وچ بس جانے دے بعد ویاراوالا نے سر جمشید جی جیجے بائی اسکول آف آرٹ تے ممبئی یونیورسٹی تو‏ں تعلیم حاصل کيتی۔
## ذا‏تی زندگی
ویاراوالا د‏‏ی شادی مانیکشاو جمشیدجی ویاراوالا نال ہوئی جو ٹائمس آف انڈیا وچ فوٹوگرافر تے اکاؤنٹینٹ تھ۔ ےـ 1970 وچ اپنے شوہر د‏‏ی وفات دے اک سال بعد ویاراوالا نے فوٹوگرافی تو‏ں دوری اختیار کرلئی- 
ویاراوالا فیر اپنے واحد بیٹے فاروق دے نال پیلانی، راجستھان گئی، جو برلا انٹیچیوٹ آف ٹیکنولوجی تے سائنس وچ پڑھاندے سن ـ ۔ویاراوالا 1982 وچ اپنے بیٹے دے نال وڈودرا چلی گئياں۔ 1989 وچ انہاں دے بیٹی د‏‏ی کینسر تو‏ں وفات ہوئی۔
## کیریئر
ویاراوالا نے 1930 د‏‏ی دہائی وچ اپنی صحافتی کیریئر د‏‏ی ابتدا د‏‏ی تے دتی السٹریٹڈ ویکلی آف انڈیا  دوسری جنگ عظیم دے دوران ہی انہاں د‏‏ی تصاویر شایع ہونی لگی۔  اپنے کیریئر دے ابتدائی زمانہ وچ ویاراوالا د‏‏ی پہچان نئيں سی تے انہاں د‏‏ی تصاویر انہاں دے شوہر دے ناں تو‏ں شایع ہُندی سی۔ 
ان د‏‏ی تصویری صحافت نو‏‏ں 1942 دے دوران توجہ ملی جدو‏ں اوہ برٹش انفارمیشن سروسز  وچ داخل ہونے دے لئی دہلی منتقل ہوئی۔ انہاں نے بھارت د‏‏ی آزادی دے مایہ ناز سیاسی تے قومی لیڈراں جداں موہن داس گاندھی، جواہر لال نہرو، محمد علی جناح، اندھرا گاندھی تے نہرو گاندھی خاندان د‏‏ی تصاویر لاں۔
## اعزازات
* چمیلی دیوی جین اعزاز برائے ممتاز سواݨی صحافی
* پدم وبھوشن
[thumb|ہومائی ویاراوالا (سجے) 1998 چمیلی دیوی جین اعزاز حاصل کرنے والی، 2011 وچ [صدر بھارت تو‏ں پدم وبھوشن لیندے ہوئے.]]
## وفات
ویاراوالا د‏‏ی وفات15 جنوری 2012 نو‏‏ں ہوئی۔ 

## حوالے

گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی بھارتی مصنفات
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی صحافی
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مصنف
گٹھ:بھارت دے فوٹو جرنلسٹ
گٹھ:بھارتی سوانیاں صحافی
گٹھ:بھارتی فوٹوگرافر سوانیاں
گٹھ:پارسی شخصیتاں
گٹھ:ضلع نوساری دیاں شخصیتاں
گٹھ:فنون وچ پدم وبھوشن وصول کنندگان
گٹھ:گجرات (بھارت) د‏‏یاں سوانیاں فنکار
گٹھ:گجرات (بھارت) د‏‏ی مصنفات
گٹھ:گجرات (بھارت) دے فوٹوگرافر
گٹھ:گجرات، بھارت دے صحافی
گٹھ:ممبئی یونیورسٹی دے فضلا
سلمی صدیقی

**سلما صدیقی** (18 جون 1931 – 13 فروری 2017) اردو بولی وچ اک بھارتی ناول کار سی اتے ترقی پسند لکھاریاں دی لہر دی اک پرمکھ میمبر سی۔

## جیونی
سلما صدیقی دا جم 1931 وچ وارانسی وچ ہویا سی۔ اس دے پیؤ راشد احمد صدیقی اک ماہر تعلیم اتے پروفیسر سن۔ اسنے علیگڑھ مسلم یونیورسٹی توں اردو دی پڑھائی کیتی اتے ماسٹر دی ڈگری حاصل کیتی؛ بعد وچ اسنے علیگڑھ مسلم یونیورسٹی دے ومینس کالج وچ پڑھایا۔

اسدا پہلا ویاہ جلدی ختم ہو گیا اتے 1957 وچ اسنے نینیتال وچ کرشن چندر نال ویاہ کروا لیا۔ اوہ 1962 وچ بمبے وچ سیٹل ہو گئے سن۔

## پروار
کوسثر منیر جو اک گیت کار اتے شاعر اے، اسدے نال ہی ہندی فلم عشق زادی وچ گیتاں لئی جانی جاندی اے، اوہ صدیقی دی پوتی اے۔ صدیقی دی موت 13 فروری 2017 نوں 85 سال دی عمر وچ ہوئی سی۔

## ساہتی کریئر
علیگڑھ وچ صدیقی دے پیؤ دا گھر اک سکندر نام دا اک پروار دھارک سی۔ اس نے اک آئیڈیؤسنکریٹک شخصیت سی اتے اس دیاں کہانیا صدیقی دے ناول *سکندرناما* دے مشتمل مجموعہ سی۔ اس ناول دا اک ٹیلیوژن سیریئلائیزیشن کیتا گیا جو *کارنامے سکندر کے*، نام نال 1991 وچ دوردرشن اُتے براڈکاسٹ کیتا گیا۔

*گلہری کی بہن*، *بھروسہ* اتے *منگل سوتر*، صدیقی دے جانے جاندے ہور کم ہن۔ اس دیاں کئی پوریاں ہتھ لکھت اک مونسون دی شاور وچ تباہ ہو گئیاں، جسدے بعد صدیقی نے دوبارہ شائع نہیں کیتا۔

## کتابچہ

* 

## حوالے

گٹھ:اردو کہانی کار
گٹھ:موت 2017
گٹھ:جم 1931