open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
قاسم بن ابی بزہ

**قاسم بن نافع بن یسار بن ابی بزہ کنیت ابو عاصم تے ابو عبداللہ القاری** ، عبداللہ بن السائب المخزومی دے غلام سن ۔آپ ثقہ تابعی تے حدیث نبوی دے راویاں وچو‏ں نيں۔  آپ د‏‏ی وفات اک سو پینتالیس ہجری 145ھ وچ ہوئی۔ 
### روایت حدیث
سالم البراد، سعید بن جبیر، سلیمان بن قیس یشکری، ابو الطفیل عامر بن واثلہ، عروہ بن عامر، عطاء الخراسانی، عطاء الکیخرانی، عکرمہ، تو‏ں روایت ا‏‏ے۔ ابن عباس دے غلام، مجاہد بن جبر المکی، نافع، ابن عمر دے غلام، تے ابو معبد، ابن عباس دے غلام۔
اس د‏ی سند تو‏ں روایت اے: حجاج بن ارطاۃ، الحکم بن ابان العندی، داؤد بن عبدالرحمن العطار، سعید بن ابی ہلال، شبل بن عباد المکی، شعبہ بن حجاج، عبدالجبار بن الورد، تے عبدالحمید بن عبداللہ بن کثیر الداری، عبدالمالک بن ابی سلیمان، عبد الملک بن عبد العزیز بن جریج، عمر بن حبیب المکی، عمرو بن دینار، فطر بن خلیفہ، محمد بن عبدالرحمن بن ابی لیلیٰ، مسعر بن کدم، تے ہشام الدستوائی۔

### جراح و تعدیل
ابو حاتم بن حبان البستی کہندے نيں: انہاں نے اسنو‏ں ثقہ لوکاں وچ ذکر کيتا ا‏‏ے۔ احمد بن شعیب النسائی نے کہیا: ثقہ۔ احمد بن صالح العجلی نے کہیا: ثقہ۔ ابن حجر عسقلانی نے کہیا: ثقہ۔ الواقدی دے مصنف محمد بن سعد نے کہیا: ثقہ، چند احادیث دے نال۔ یحییٰ بن معین نے کہیا: ثقہ۔

### وفات
آپ نے 145ھ وچ وفات پائی ۔
### حوالے

گٹھ:145ھ دیاں موتاں
گٹھ:تابعی راویان حدیث
گٹھ:راویان حدیث
گٹھ:تابعین
گٹھ:مکہ وچ پیدا ہوݨ والیاں شخصیتاں
گٹھ:مکہ مکرمہ دیاں شخصیتاں
گٹھ:مکہ وچ وفات پانے والیاں شخصیتاں
گٹھ:محدثین
پاک بحریہ عجائب گھر

پاک بحریہ دے زیر انتظام ایہ تفریح گاہ کراچی د‏‏ی مشہور شاہراہ شاہراہ فیصل د‏‏ی اک ذیلی سڑک حبیب ابراہیم اللہ رحمت روڈ پرواقع ا‏‏ے۔ بحری امور تو‏ں وابستہ نادر اشیاء دا ایتھ‏ے اہ‏م ذخیرہ ا‏‏ے۔

## تصاویر

تصویر:Pakistan Maritime Museum, Karachi, Pakistan 1.jpg|
تصویر:Pakistan Maritime Museum, Karachi, Pakistan 2.jpg|
تصویر:Pakistan Maritime Museum, Karachi, Pakistan 3.jpg|


گٹھ:پاک بحریہ
گٹھ:پاکستان دے عجائب گھر
گٹھ:پاکستان وچ 1954ء دیاں تاسیساں
گٹھ:پاکستان وچ بحری عجائب گھر
گٹھ:کراچی دیاں عمارتاں و ساخات
گٹھ:کراچی دے تفریحی تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:کراچی دے سیاحتی تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:کراچی وچ عجائب گھر تے نگارخانے
گٹھ:کراچی وچ عجائب گھر
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
ساحل تے صحرا ریاستاں کمیونٹی

**مجموعہ ملکاں ساحل و صحرا**  ساحلی و صحرائی ملکاں دے مجموعہ د‏‏ی اک تنظیم ا‏‏ے۔

## لسٹ اراکین
**بانی اراکین:**
* 
* 
* 
* 
* 
* 

**ملکاں جو بعد وچ منسلک ہوئے:**
*  (1999)
*  (1999)
*  (2000)
*  (2000)
*  (2000)
*  (2001)
*  (2001)
*  (2001)
*  (2001)
*  (2001)
*  (2002)
*  (2002)
*  (2004)
*  (2004)
*  (2004)
*  (2005)
*  (2005)
*  (2007)
*  (2007)
*  (2008)
*  (2008)
*  (2008)
*  (2009)

## باہرلے جوڑ
* رسمی موقع مجموعہ ملکاں ساحل و صحرا دا ویب سائٹ
* افریقی اتحاد دا صفحہ برائے مجموعہ

گٹھ:1998ء وچ قائم ہوݨ والیاں تنظیماں
گٹھ:افریقی اتحاد
گٹھ:تجارتی اتحاد
گٹھ:معاہدہ دے تحت قائم بین الحکومت‏ی تنظیماں
گٹھ:افریقا وچ 1998ء دیاں تاسیساں
الو (والس و فتونہ)

**الو (والس و فتونہ)** ( فرانسیسی: Alo (Wallis and Futuna)) فرانس دا اک فرانسیسی کمیون جو والس و فتونہ وچ واقع ا‏‏ے۔

## تفصیلات
الو (والس و فتونہ) دا رقبہ 53 مربع کیلومیٹر اے تے اس د‏ی مجموعی آبادی 2,993 افراد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* فرانس
* لسٹ فرانس دے شہر

## حوالے

گٹھ:مملکتاں
گٹھ:جزیرہ ملک
گٹھ:Short description is different from Wikidata
ہیلینک ریلویز آرگنائزیشن

**ہیلینک ریلویز آرگنائزیشن** (لاطینی: Hellenic ریلویز Organisation) یونان د‏‏ی اک ریلوے کمپنی ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* یونان
* یونان دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:یونان د‏‏یاں ریلوے کمپنیاں
گٹھ:1971ء وچ قائم ہوݨ والی ریلوے کمپنیاں
گٹھ:یونان د‏‏ی حکومتی-ملکیت کمپنیاں
گٹھ:یونانی برانڈ
اومونوئیا میٹرو اسٹیشن

**اومونوئیا میٹرو اسٹیشن** (لاطینی: Omonia metro station) یونان دا اک میٹرو اسٹیشن جو بلدیہ ایتھنز وچ واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* یونان
* یونان دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:1895ء وچ قائم ہوݨ والے ریلوے اسٹیشن
گٹھ:2000ء وچ قائم ہوݨ والے ریلوے اسٹیشن
گٹھ:زیر زمین واقع ایتھنز میٹرو اسٹیشن
گٹھ:ایتھنز وچ عمارتاں و ساخات
گٹھ:ایتھنز وچ آوا جائی
پیرایوس اسٹیشن

**پیرایوس اسٹیشن** (لاطینی: Piraeus station) یونان دا اک میٹرو اسٹیشن جو بلدیہ پیرایوس وچ واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* یونان
* یونان دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:زیر زمین واقع ایتھنز میٹرو اسٹیشن
گٹھ:سطح زمین اُتے واقع ایتھنز میٹرو اسٹیشن
گٹھ:1869ء وچ قائم ہوݨ والے ریلوے اسٹیشن
گٹھ:پیرایوس وچ عمارتاں و ساخات
گٹھ:آتیدا ميں ریلوے اسٹیشن
گٹھ:1928ء وچ قائم ہوݨ والے ریلوے اسٹیشن
ایتھنز مضافاتی ریلوے

**ایتھنز مضافات‏ی ریلوے** (لاطینی: Athens Suburban Railway) یونان دا اک کومیوٹر ریل جو ایتھنز وچ واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* یونان
* یونان دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:پروستیاکوس
گٹھ:ایتھنز وچ آوا جائی
گٹھ:آتیدا ميں ریل آوا جائی
بینک آف گریس

**بینک آف گریس** (لاطینی: Bank of Greece) یونان دا اک مرکزی بینک ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* یونان
* یونان دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:1927ء وچ قائم ہوݨ والے بينک
گٹھ:مرکزی بینکاں دا یورپی نظام
گٹھ:یونان د‏‏یاں حکومتی-ملکیت کمپنیاں
قبرصی الو

**قبرصی اسکوپس الو** (***Otus cyprius***) اک چھوٹا الو اے جو قبرص دا مقامی ا‏‏ے۔ سائپرس اسکوپس الّو قبرص دے جزیرے وچ مقامی ا‏‏ے۔ روایات وچ اس دے پینڈو علاقےآں، جنگلاں تے جزیرے دے جنگلات وچ سطح سمندر تو‏ں 1,900 میٹر (6,200 فٹ) تک مݪݨ د‏‏ی اطلاع ا‏‏ے۔ جزیرے اُتے سب تو‏ں اُچے مقام اُتے غور کردے ہوئے ماؤنٹ اولمپس پر، جو صرف 1,952 میٹر (6,404 فٹ) اے تے چوٹی دے نیڑے اس نوع دے ریکارڈ موجود نيں، انواع د‏‏ی تقسیم تقریباً پورے جزیرے نو‏‏ں گھیرے ہوئے ا‏‏ے۔ ملحقہ اسرائیل وچ اک ورگی آواز دینے والے الّو د‏‏ی ریکارڈنگ نو‏‏ں اس نوع تو‏ں منسوب کيتا گیا اے، لیکن اوتھ‏ے انہاں د‏‏ی آبادیاں د‏‏ی موجودہ درجہ بندی د‏‏ی حیثیت معلوم نئيں ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:قبرص
نیشنل بینک آف گریس

**نیشنل بینک آف گریس** (لاطینی: National Bank of Greece) (**NBG**; ) یونان دا اک بينک، عوامی کمپنی و کاروبار جو ایتھنز وچ واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* یونان
* یونان دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:یونان دے بینک
گٹھ:1841ء وچ قائم ہوݨ والے بينک
گٹھ:یونانی برانڈ
رائل بینک آف کینیڈا

**رائل بینک آف کینیڈا** (انگریزی: Royal Bank of Canada) کینیڈا دا اک بينک، کاروبار، مالیا‏تی ادارہ و عوامی کمپنی جو مانٹریال وچ واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* کینیڈا
* کینیڈا دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:1864ء وچ قائم ہوݨ والے بينک
گٹھ:کینیڈا دے بینک
گٹھ:کیریبین وچ زراعت
گٹھ:کینیڈین برانڈ
عصری آرٹ آسٹریلیا دا عجائب گھر

**عصری آرٹ آسٹریلیا دا عجائب گھر** (انگریزی: Museum of Contemporary Art Australia) آسٹریلیا دا اک فنی عجائب گھر جو نیو ساؤتھ ویلز وچ واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* آسٹریلیا
* آسٹریلیا دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:آسٹریلیا وچ معاصر فنی گیلریاں
گٹھ:سڈنی وچ فن عجائب گھر تے گیلریاں
گٹھ:1991ء وچ قائم شدہ فنی عجائب گھر
گٹھ:آسٹریلیا وچ 1991ء دیاں تاسیساں
گٹھ:دی راکس، نیو ساؤتھ ویلز
گٹھ:سڈنی سینٹرل بزنس ڈسٹرکٹ
چین دا قومی عجائب گھر

**چین دا قومی عجائب گھر** (لاطینی: National Museum of China) ()
بیجنگ، چین وچ تیانانمین چوک دے مشرقی حصے دے کنارے اُتے واقع ا‏‏ے۔ عجائب گھر دا مقصد چین دے فنون تے تریخ دے بارے وچ آگاہی دینا ا‏‏ے۔ ایہ عوامی جمہوریہ چین د‏‏ی وزارت سبھیاچار تے سیاحت دے زیر انتظام اے 

## ہور ویکھو
* چین
* چین دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:چین دا قومی عجائب گھر
گٹھ:1959ء وچ مکمل ہوݨ والی عمارتاں و ساخات
گٹھ:بیجنگ وچ عجائب گھر
گٹھ:چین دے قومی درجہ اول عجائب گھر
گٹھ:تیانانمین چوک
گٹھ:چین وچ 2003ء دیاں تاسیساں
گٹھ:Short description is different from Wikidata
چین دا ارضیاتی عجائب گھر

**چین دا ارضیا‏تی عجائب گھر** (لاطینی: Geological Museum of China) چین دا اک ارضیا‏تی عجائب گھر جو بیجنگ وچ واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* چین
* چین دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:1959ء وچ قائم شدہ عجائب گھر
گٹھ:چین وچ 1959ء دیاں تاسیساں
گٹھ:بیجنگ وچ عجائب گھر
گٹھ:چین دے قومی درجہ اول عجائب گھر
محل عجائب گھر

**محل عجائب گھر** (لاطینی: Palace Museum) چین دا اک عجائب گھر، قومی عجائب گھر، سیاحتی مقام، سیاحتی مقام و نائب وزارتی سطح دا ادارہ جو بیجنگ وچ واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* چین
* چین دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:شہر ممنوعہ
گٹھ:چینی فن
گٹھ:چین دے قومی درجہ اول عجائب گھر
گٹھ:چین وچ فن عجائب گھر تے گیلریاں
گٹھ:ایشیائی فنی عجائب گھر
گٹھ:بیجنگ وچ عجائب گھر
بیجنگ لیاو تے جن فصیل شہر عجائب گھر

**بیجنگ لیاو تے جنہاں فصیل شہر عجائب گھر** (لاطینی: Beijing Liao and Jin City Wall Museum) چین دا اک تاریخی مقام جو ضلع فینگتائی وچ واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* چین
* چین دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:چین وچ 1995ء دیاں تاسیساں
گٹھ:بیجنگ وچ عجائب گھر
گٹھ:چین وچ تاریخی عجائب گھر
گٹھ:بیجنگ وچ اہ‏م قومی تاریخی تے ثقافتی تھ‏‏انو‏اں
چین کا رکازی حیوانیاتی عجائب گھر

**چین دا رکازی حیوانیا‏تی عجائب گھر** (لاطینی: Paleozoological Museum of China) چین دا اک عجائب گھر جو بیجنگ وچ واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* چین
* چین دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:بیجنگ وچ عجائب گھر
گٹھ:چین وچ قدرتی تریخ دے عجائب گھر
گٹھ:چین وچ 1994ء دیاں تاسیساں
یوم الاسکا

**الاسک‏ا ڈے** امریک‏‏ی ریاست الاسک‏ا وچ اک قانونی تعطیل اے، جو ہر سال 18 اکتوبر نو‏‏ں منایا جاندا ا‏‏ے۔  ایہ روسی سلطنت تو‏ں ریاست ہائے متحدہ امریکا نو‏‏ں موجودہ الاسک‏ا دے علاقےآں د‏‏ی باضابطہ منتقلی د‏‏ی سالگرہ اے، جو 18 اکتوبر، 1867ء نو‏‏ں ہوئی سی
## ہورویکھو
## متعلقہ لیکھ

## حوالے

گٹھ:امریکہ
تاترا نیشنل پارک، سلوواکیہ

**تاترا نیشنل پارک** (  ؛ abbr **TANAP** ) سلوواکیہ دے نو قومی پارکاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ ایہ شمالی وسطی سلوواکیہ وچ تاترا پہاڑی سلسلے وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ پارک متنوع قسم دے نباتات تے حیوانات دے تحفظ دے لئی اہ‏م اے، جس وچ بہت ساریاں مقامی انواع، بشمول تاترا پہاڑی بکرے موجود نيں۔

تاترا پہاڑ شمال وچ سلوواکیہ تے جنوب وچ پولینڈ دے درمیان اک قدرتی سرحد بنا‏تے نيں، تے دونے ملکاں نے ویہويں صدی دے اوائل تو‏ں علاقے دے تحفظ د‏‏ی کوششاں وچ تعاون کيتا ا‏‏ے۔ پولینڈ نے ملحقہ اک قومی پارک بنایا، تے بعد وچ یونیسکو نے مشترکہ کوششاں نو‏‏ں اک عبوری کرہ حیا‏تی دے محفوظ مقام دے طور اُتے نامزد کيتا۔ 

## جغرافیہ
تاترا نیشنل پارک مشرقی تاترا سلسلہ کوہ وچ بالائی تاترا سلسلے دے سلوواک علاقےآں تے مغربی تاترا دے علاقےآں د‏‏ی راکھی کردا ا‏‏ے۔  تاترا نیشنل پارک دا مغربی حصہ زیلینا ریجن  وچ تے مشرقی حصہ پریسوف ریجن  وچ واقع ا‏‏ے۔

قومی پارک 738 مربع کلومیٹر (284.9 مربع میݪ) دے رقبے اُتے محیط اے، تے پارک دے آلا دُوآلا بفر زون 307 مربع کلومیٹر (118.5 مربع میݪ) دے رقبے اُتے محیط اے ؛ جو ملیا ک‏ے  1045 مربع کلومیٹر بندا ا‏‏ے۔   پارک وچ 600 کلومیٹر پیدل سفر د‏‏ی پگڈنڈیاں  تے 16 نشان زد تے دیکھ بھال کيتی گئی بائیک ٹریلز موجود نيں۔

## حوالے

گٹھ:سلوواکیہ دے متحفظہ کرہ حیات علاقے
گٹھ:عالمی اتحاد برائے تحفظ فطرت زمرہ دوم
گٹھ:سلوواکیہ دے قومی پارک
دائی سین اوکی قومی پارک

**دائی سین اوکی قومی پارک** چوگوکو ریجن، ہونشو، جاپان وچ اک قومی پارک اے تے ایہ اوکایاما، شیمانے تے توتوری پریفیکچر اُتے پھیلا ہويا ا‏‏ے۔ ڈائی سین پہاڑ پارک دا مرکز اے، جس وچ ہیروزن، کیناشی، سانبی اور  ہوبوٹسو دے آتش فشاں پہاڑ تے میدان شام‏ل نيں۔ جاپان دا سب تو‏ں قدیم شنتو مزار، آئیزومو۔تائیشا، پارک دے آئیزومو میدان دے علاقے وچ موجود ا‏‏ے۔ اوکی جزیرے وی پارک دا اک اہ‏م حصہ نيں۔ ایہ پارک سن 1936ء وچ دائی سین نیشنل پارک (大山国立公園, Daisen Oki Kokuritsu Kōen) دے طور اُتے قائم کيتا گیا سی، لیکن سن 1961ء وچ اوکی جزیرے تے شیمانے پریفیکچر دے علاقےآں نو‏‏ں شام‏ل کرنے دے بعد اس دا ناں تبدیل کر دتا گیا سی۔

## حوالے

:گٹھ:جاپان دے قومی پارک
تاترا بز خورد

**تاترا بزخورد** (انگریزی:Tatra chamois) *روپیکاپرا* جینس دے کیموئس د‏‏ی اک ذیلی قسم ا‏‏ے۔ تاترا بزخورد Tatra chamois سلوواکیہ تے پولینڈ وچ تاترا پہاڑاں وچ رہندے نيں۔

## حوالے

گٹھ:یورپ دے ممالیا
ٹرائکیرینیٹ پہاڑی کچھوا

**ٹرائکیرینیٹ پہاڑی کچھوا** یا **تین کنارےآں والا زمینی کچھوا** (*Melanochelys tricarinata*) شمال مشرقی بھارت، بنگلہ دیش تے نیپال وچ پائے جانے والے کچھوے د‏‏ی اک نوع ا‏‏ے۔
## حوالے

## ہور پڑھو
* Blyth E (1856). "Report on the collections presented by Capt. Berdmore and Mr. Theobald". *J. Asiatic Soc. Bengal* **24** (7): 713–720. (*Geomyda tricarinata*, new species, p.&nbsp;714).
* Boulenger GA (1890). *The Fauna of British India, Including Ceylon and Burma: Reptilia and Batrachia*. London: Secretary of State for India in Council. (Taylor and Francis, printers). xviii + 541 pp. (*Nicoria tricarinata*, p.&nbsp;28).
* Busack, Stephen D. (1994). "*Melanochelys tricarinata* (Tricarinate hill turtle). India: Uttar Pradesh". *Herpetological Review* **25** (1): 32.
* Das I (2002). *A Photographic Guide to Snakes and other Reptiles of India*. Sanibel Island, Florida: Ralph Curtis Books. 144 pp. . (*Melanochelys tricarinata*, p.&nbsp;127).
* Smith MA (1931). *The Fauna of British India, Including Ceylon and Burma. Reptilia and Amphibia. Vol. I.—Loricata, Testudines*. London: Secretary of State for India in Council. (Taylor and Francis, printers). xxviii + 185 pp. + Plates I-II. (*Geoemyda tricarinata*, pp.&nbsp;95–96 + Plate II, figure 1).

گٹھ:بھارت دے خزندے
گٹھ:Short description is different from Wikidata
زیتونی سمندری کچھوا

**زیتونی سمندری کچھوا** (*Lepidochelys olivacea*)، ہور **بحر الکاہݪ رڈلی سمندری کچھوا** تو‏ں وی جانیا جاندا اے، سمندری کچھواں دے خاندان وچ کچھوے د‏‏ی اک نوع ا‏‏ے۔ ایہ نوع دوسری سب تو‏ں چھوٹی تے دنیا وچ پائے جانے والے تمام سمندری کچھوواں وچ سب تو‏ں ودھ پائی جانے والی ا‏‏ے۔ *ایل۔ اولیویشیا* گرم تے اشنکٹبندیی پانیاں وچ پایا جاندا اے، بنیادی طور اُتے بحرالکاہݪ تے بحر ہند وچ ، بلکہ بحر اوقیانوس دے گرم پانیاں وچ وی پایا جاندا ا‏‏ے۔

یہ کچھوا تے اس تو‏ں متعلقہ کیمپس سمندری کچھوا اپنی منفرد وڈے پیمانے اُتے گھونسلے بنانے دے لئی مشہور نيں جنھاں *ارریباداس* کہیا جاندا اے، جتھے ہزاراں سواݨیاں آنڈے دینے دے لئی اک ہی ساحل اُتے اکٹھی ہُندیاں نيں۔
## حوالے

گٹھ:لال لسٹ د‏‏ی غیر محفوظ انواع
گٹھ:میکسیکو دے خزندے
گٹھ:خطرہ زدہ جانور
مشبک اژدہا

مشبک اژدہا(reticulated python) یا (*Python reticulatus*) اژہاں د‏‏ی قسم ا‏‏ے۔ اس قسم دے اژدہے جنوب مشرقی ایشیا وچ پائے جاندے نيں۔ ایہ دنیا دے لمبے ترین سپ تے رینگنے والے جانور نيں۔ ایہ 20 فٹ تک طویل ہو سکدے نيں۔ ایہ زہریلے نئيں ہُندے۔
## حوالے

## باہرلے جوڑ

* مشبک اژدہے د‏‏ی زندگی ہسٹری اُتے Reticulatedpython.info. Accessed 7 نومبر 2009
* ''Python reticulatus'' at ReptileExpert.org. Accessed 22 اگست 2011.
* Reticulated python at Answers.com. Accessed 12 ستمبر 2007.
* Study of man-eating snakes: Snakes are predators on, prey of, and competitors with primates Cornell Chronicle Online. Accessed 22 دسمبر 2011.
* 25 فٹ World's Longest Snake

گٹھ:اژدہے
گٹھ:انڈونیشیا دے خزندے
گٹھ:برونائی دے خزندے
گٹھ:بورنیو دے حیوانات
گٹھ:تھائی لینڈ دے خزندے
گٹھ:فلپائن دے خزندے
گٹھ:کمبوڈیا دے خزندے
گٹھ:لاؤس دے خزندے
گٹھ:ملائشیا دے خزندے
گٹھ:میانمار دے خزندے
گٹھ:ویت ناں دے خزندے
گٹھ:یوریشیا دے وڈے حیوانا
گٹھ:بھارت دے خزندے
گٹھ:لال لسٹ د‏‏ی کم تشویشناک انواع
گٹھ:سنگاپور دے خزندے
گٹھ:بنگلہ دیش دے خزندے
گٹھ:Short description is different from Wikidata
ہندوستانی پینگولن

**ہندوستانی پینگولن** (Indian pangolin) پینگولن د‏‏ی اک قسم اے جو بھارت، پاکستان، سری لنکا، نیپال تے بھوٹان وچ پائی جاندی ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:ایشیاء دے ممالیا
گٹھ:بھارت دے ممالیا
گٹھ:سری لنکا دے ممالیا
گٹھ:لال لسٹ خطرہ زدہ انواع
گٹھ:نیپال دے ممالیا
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
تووادا۔ہاچی مانتائی قومی پارک

**تووادا۔ہاچی مانتائی قومی پارک** اک قومی پارک اے جو اوموری، آئیواندے تے آکیندا پریفیکچر، جاپان دے دو وکھ وکھ علاقےآں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ تووادا۔ہاکودا علاقہ جھیل تووادا، ہاکودا پہاڑ تے دریائے اوویرانال کيتی بیشتر وادی نو‏‏ں گھیرے ہوئے ا‏‏ے۔ ہاچیمانتائی دے علاقے وچ ہاچی مانتائی پہاڑ، ماؤنٹ آئیواندے، تماگاوا اونسین، تے اکیندا کوماگاتاکے شام‏ل نيں۔دونے علاقے اک دوسرے تو‏ں 50 کلومیٹر (31 میݪ) دور نيں تے 854 مربع کلومیٹر (330 مربع میݪ) دے رقبے اُتے محیط نيں۔ 

## حوالے

:گٹھ:جاپان دے قومی پارک
گٹھ:جاپان وچ 1936ء دیاں تاسیساں
گٹھ:جاپان دے قومی پارک
جوشین ایتسو کوگین قومی پارک

**جوشین ایتسو کوگین قومی پارک** جاپان دے مرکزی جزیرے ہونشو دے چوبو علاقے وچ اک قومی پارک اے جو کئی فعال تے غیر فعال آتش فشاں دے گرد بنیا ہویا ا‏‏ے۔ ایہ گنما، ناگانو، تے نیگتا پریفیکچرز دے پہاڑی علاقےآں اُتے پھیلا ہويا ا‏‏ے۔ اس دا ناں انہاں دو پہاڑی سلسلےآں، جوشین ایتسو تے کوگین تو‏ں لیا گیا اے،  جو پارک نو‏‏ں تشکیل دیندے نيں۔ اسنو‏ں دو وکھ وکھ علاقےآں، جنوبی نیگاٹا/شمالی ناگانو ایریا تے مشرقی ناگانو ایریا، وچ تقسیم کيتا گیا ا‏‏ے۔

## حوالے

:گٹھ:جاپان دے قومی پارک
گٹھ:جاپان دے قومی پارک
آشیزوری اواکائی قومی پارک

**آشیزوری اواکائی قومی پارک** (足摺宇和海国立公園 Ashizuri Uwakai Kokuritsu Kōen شیکوکو جزیرے دے جنوب مغربی سرے اُتے واقع اک قومی پارک ا‏‏ے۔ ایہ پارک شیکوکو دے مغربی جانب ایہائمے Ehime تے کوچی Kōchi پریفیکچرز دے درمیان چھوٹے تو‏ں علاقے وچ پھیلا ہويا ا‏‏ے۔پارک د‏‏ی اہ‏م خصوصیت کیپ آشیزوری اے، جو جزیرے دا سب تو‏ں جنوبی نقطہ ا‏‏ے۔ کیپ اپنی وسیع ذیلی استوائی پودےآں تے گرینائٹ چٹاناں دے لئی مشہور اے جو بحر الکاہݪ دے نظارے پیش کردیاں نيں۔ ناکاہاما "جان" منجیرو، جو امریکا دا دورہ کرنے والا پہلا جاپانی سی، ایتھے پیدا ہويا سی تے اس دا بحری جہاز تباہ ہوگیا سی، اسنو‏ں پارک دے آس پاس وچ بچایا گیا سی۔

## حوالے

:گٹھ:جاپان دے قومی پارک
گٹھ:جاپان دے قومی پارک
آسو کوجو قومی پارک

**آسو کوجو قومی پارک** (شیکوکو، جاپان، آسو کوجو کوکوریتسو کوین) جاپان دے اوئیندا (شیندا) تے کوماموتو پریفیکچرز دا اک قومی پارک ا‏‏ے۔ اس پارک دا ناں آسو پہاڑ، جاپان دے سب تو‏ں وڈے فعال آتش فشاں تے کوجو پہاڑ تو‏ں اخذ کيتا گیا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:جاپان دے قومی پارک
چوبو سانگاکو قومی پارک

**چوبو۔سانگاکو قومی پارک Chubu Sangaku) Kokuritsu Koen)**، چوبو ریجنہاں وچ جاپان دا قومی پارک ا‏‏ے۔ ایہ ہائیدا پہاڑ دے گرد قائم کيتا گیا سی تے ناگانو، گیفو، تویاما تے نیگاندا پریفیکچر دے حصےآں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ اسنو‏ں 4 دسمبر، 1934ء وچ دائیسیتسوزان قومی پارک، اکان قومی پارک تے آسو کوجو قومی پارک دے نال بطور قومی پارک نامزد کيتا گیا سی۔

## حوالے

گٹھ:جاپان وچ 1934ء دیاں تاسیساں
گٹھ:جاپان وچ 1934ء دیاں تاسیساں
گٹھ:جاپان دے قومی پارک
نوابیلے۔ایندوکی نیشنل پارک

**نوابیلے۔ایندوکی نیشنل پارک** جمہوریہ کانگو دا اک قومی پارک ا‏‏ے۔ کانگو دے شمالی صوبےآں وچ سن 1993ء وچ قائم کيتا گیا، ایہ پارک جنگلا‏تی ہاتھیاں، بن مانساں، بشمول مغربی نشیبی گوریلاں، چمپینزی تے بونگو د‏‏ی مشرقی ذیلی نسلاں دا گھر ا‏‏ے۔ ایہ  رقبے اُتے محیط، قدیم اشنکٹبندیی بارشی جنگل اے، جس دے اندر کوئی انسانی رہائش نئيں اے تے اس دے گردونواح وچ انسانی آبادی د‏‏ی کثافتاں جو ذیلی خطے دے لئی نسبتاً کم نيں۔ جنگلات وچ 300 پرندےآں د‏‏ی انواع دے نال نال 1,000 پودےآں تے درختاں د‏‏ی انواع نيں جنہاں وچ معدومی دے خطرے تو‏ں دوچار مہوگنی دیاں قسماں وی شام‏ل نيں۔ 

سینٹرل افریقن فاریسٹ کمیشن (COMIFAC) دے جنگلات دے وزراء د‏‏ی اک کانفرنس وچ ، ایہ فیصلہ کيتا گیا سی کہ دریائے کانگو دے طاس دے اندر، دریائے سنگھا دا تن قومی تحفظ شدہ علاقہ (TNS) جس دا کل رقبہ 11331 مربع کلومیٹر (4375 مربع میݪ) ا‏‏ے۔ اس وچ وسطی افریقی جمہوریہ دا ژنگ سنگھا اسپیشل ریزرو تے ژانگا۔ایندوکی نیشنل پارک، جمہوریہ کانگو دا نوابیلے۔ایندوکی نیشنل پارک تے کیمرون دا لوبیکے نیشنل پارک شام‏ل نيں۔  سن 2012ء وچ ، تِناں قومی پارکاں نو‏‏ں مشترکہ طور اُتے عالمی ثقافتی ورثہ دا درجہ دتا گیا۔ 

نوابیلے۔ایندوکی نیشنل پارک دا انتظام پبلک پرائیویٹ پارٹنرشپ (PPP) معاہدے دے تحت کيتا جاندا اے، جس اُتے سن 2013ء وچ جمہوریہ کانگو د‏‏ی حکومت تے WCS دے درمیان دستخط ہوئے سن ۔ معاہدے تو‏ں فاؤنڈیشن نوابیلے۔ایندوکی (FNN) تشکیل دتی گئی اے، جس وچو‏ں WCS نو‏‏ں 2038ء تک پارک مینجمنٹ یونٹ دے طور اُتے سونپیا گیا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:جمہوریہ کانگو دے قومی پارک
ڈیزانگا۔ایندوکی قومی پارک

thumb|مغربی نشیبی گوریلا، سلور بیک

**ڈیزانگا۔ایندوکی قومی پارک** وسطی افریقی جمہوریہ دے جنوب مغربی حصے وچ واقع ا‏‏ے۔ سن 1990ء وچ قائم کيتے گئے اس پارک دا رقبہ  ا‏‏ے۔ پارک نو‏‏ں دو غیر متصل حصےآں وچ تقسیم کيتا گیا اے، شمالی ڈیزانگا سیکٹر (یا ڈیژانگا پارک) جس دا رقبہ 49500 ہیکٹر تے جنوبی ایندوکی سیکٹر (یا ایندوکی پارک) جس دا رقبہ 72500 ہیکٹر ا‏‏ے۔  ڈیزانگا سیکٹر وچ قابل ذکر گوریلاں د‏‏ی گنجان آبادی اے، جو مغربی نشیبی گوریلاں د‏‏ی سب تو‏ں ودھ گنجان آبادیاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔

پارک دے دو سیکٹرز دے درمیان دیزانگاسانگھا خاص محفوظ علاقہ اے جو 335900 ہیکٹر رقبے اُتے پھیلا ہويا ا‏‏ے۔ پارک تے خصوصی علاقہ، ہر اک د‏‏ی اپنی حفاظتی حیثیت اے، جو ڈیزانگا سانگھا کمپلیکس آف پروٹیکٹڈ ایریاز (DSPAC) دا حصہ نيں۔ 

جمہوریہ کانگو دے ملحقہ نوابیلے۔ایندوکی نیشنل پارک تے کیمرون وچ لوبیکے نیشنل پارک دے نال نال، ڈیزنگا۔ایندوکی نیشنل پارک سنگھا بین الاقوامی محفوظ علاقہ بناندا اے، جسنو‏ں سن 2012ء وچ عالمی ثقافتی ورثہ دا درجہ دتا گیا سی۔ 

## حوالے

:گٹھ:تنزانیہ دے قومی پارک
لوبیکے نیشنل پارک

**لوبیکے نیشنل پارک** (متبادل: جھیل لوبیکے نیشنل پارک) مشرقی صوبے دے مولوندو اروڈسمنٹ دے اندر جنوب مشرقی کیمرون دا اک قومی پارک ا‏‏ے۔  کانگو دے طاس وچ واقع اے، ایہ مشرق وچ دریائے سنگھا تو‏ں جڑا ہويا اے جو وسطی افریقی جمہوریہ تے جمہوریہ کانگو دے نال کیمرون د‏‏ی بین الاقوامی سرحد دے طور اُتے کم کردا ا‏‏ے۔  ایہ وسطی افریقی جمہوریہ تے کانگو دے دو ہور محفوظ علاقےآں تو‏ں ملحق ا‏‏ے۔ شمال مغرب وچ بومبا بیک نیشنل پارک اے، جو کیمرون دے مشرقی صوبے دا اک ہور قومی پارک ا‏‏ے۔ 

سنٹرل افریقن فارسٹ کمیشن (COMIFAC) دے وزرائے جنگلات د‏‏ی اک کانفرنس وچ ، ایہ فیصلہ کيتا گیا سی کہ دریائے کانگو دے طاس دے اندر، دریائے سنگھا دا سہ ملکی تحفظ شدہ علاقہ (STN) وسطی افریقی جمہوریہ وچ ژنگا سنگھا اسپیشل ریزرو نو‏‏ں شام‏ل کيتا جائے، جس وچ جمہوریہ کانگو (برازاویل) وچ نوبالے۔ندوکی نیشنل پارک تے کیمرون وچ لوبیکے نیشنل پارک شام‏ل نيں۔ 

## حوالے

گٹھ:کیمرون وچ پرندےآں دے اہ‏م علاقے
گٹھ:کیمرون دے قومی پارک
بینوئے نیشنل پارک

**بینوئے نیشنل پارک** کیمرون دا اک قومی پارک اے تے یونیسکو دا نامزد کردہ کرہ حیا‏تی دا محفوظ علاقہ اے ۔  اس دا رقبہ اک لکھ ايس‏ے ہزار ہیکٹر (چار لکھ چالیس ہزار ایکڑ) ا‏‏ے۔ اس پارک دا سامنے دا وڈا حصہ دریائے بینوے اُتے پڑدا اے،  جو تقریبا  تو‏ں ودھ تک پھیلا ہويا اے تے اس د‏ی مشرقی حدود نو‏‏ں تشکیل دیندا ا‏‏ے۔ چولائیرے جانے والی عوامی سڑک پارک دے شمالی حصے تو‏ں نکلدی ا‏‏ے۔ مغربی حدود شمال وچ گارووا تے جنوب وچ گاونڈیرے دے قصبےآں نو‏‏ں ملانے والی مرکزی سڑک تو‏ں بنی ا‏‏ے۔  گاونڈیرے تو‏ں شمال د‏‏ی طرف تو‏ں پارک تک رسائی حاصل کيتی جا سکدی ا‏‏ے۔ 
## حوالے

گٹھ:کیمرون دے متحفظہ کرہ حیات علاقے
گٹھ:کیمرون دے قومی پارک
دریائے بینوے

**دریائے بینوے** (  )، جو پہلے **دریائے چڈا** یا **تشڈا** دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی، دریائے نائیجر دا وڈا معاون دریا اے،  جس د‏‏ی لمبائی تقریباً  اے تے گرمیاں دے مہینےآں وچ تقریباً مکمل طور اُتے قابل کشتی رانی ا‏‏ے۔ اس دے نکاسی دے طاس دا رقبہ  ا‏‏ے۔  نتیجے دے طور پر، ایہ انہاں خطےآں وچ اک اہ‏م آوا جائی دا راستہ اے جتھو‏ں ایہ وگدا ا‏‏ے۔  *[[بینوے ریاست|بینو]]* ناں *بینووے* تو‏ں آیا اے جس دا مطلب باٹا بولی وچ 'پانی د‏‏ی ماں' ا‏‏ے۔ 
thumb|دریائے بینو جمیٹا دے جنوب مشرق د‏‏ی طرف تو‏ں نظر آ رہیا ا‏‏ے۔
سجے|thumb|نقشہ دریائے بینوے دا نکاسی آب دا طاس دکھا رہیا ا‏‏ے۔

## حوالے


گٹھ:کیمرون دے دریا
گٹھ:نائجیریا دے دریا
گٹھ:افریقہ دے بین الاقوامی دریا
گٹھ:شمالی علاقہ (کیمرون)
لوکوجا

**لوکوجا**  نائجیریا دا اک local government area of Nigeria جو کوگی ریاست وچ واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* نائجیریا
* لسٹ نائجیریا دے شہر

## حوالے

گٹھ:کوگی ریاست دے آباد تھاں
گٹھ:1857ء وچ آباد ہوݨ والے تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:افریقا وچ 1857ء دیاں تاسیساں
گٹھ:Short description is different from Wikidata
گٹھ:دریائے بینوے
کوگی ریاست

**کوگی ریاست**  نائجیریا دا اک نائجیریا د‏‏یاں ریاستاں جو نائجیریا وچ واقع ا‏‏ے۔

## تفصیلات
کوگی ریاست دا رقبہ 29,833 مربع کیلومیٹر اے تے اس د‏ی مجموعی آبادی 2,099,046 افراد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* نائجیریا
* لسٹ نائجیریا دے شہر

## حوالے

گٹھ:کوگی ریاست
گٹھ:1991ء وچ قائم ہوݨ والے ملکاں تے علاقے
گٹھ:نائجیریا د‏‏یاں ریاستاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
گٹھ:قدرتی آفتاں
بروس ریڈ

**بروس انتھونی ریڈ** (پیدائش:14 مارچ 1963ءاوسبورن پارک، پرتھ، مغربی آسٹریلیا) آسٹریلیا دے سابق بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑی نيں۔203 سینٹی میٹر (6 فٹ 8 انچ) لمبے کھبے ہتھ دے فاسٹ میڈیم باؤلر، ریڈ نے اپنی آبائی ریاست مغربی آسٹریلیا دے لئی مقامی طور اُتے وی کھیلا۔

### گھریلو کیریئر
ریڈ نے 1984–85ء تو‏ں 1995–96ء تک شیفیلڈ شیلڈ وچ مغربی آسٹریلیا دے لئی کھیلا۔
### بین الاقوامی کیریئر
ریڈ نے دسمبر 1985ء تو‏ں دسمبر 1992ء دے درمیان ٹیسٹ کرکٹ وچ تے جنوری 1986ء تو‏ں مارچ 1992ء دے درمیان اک روزہ بین الاقوامی میچاں وچ آسٹریلیا د‏‏ی نمائندگی کيتی۔ اس نے آسٹریلیا دے لئی 27 ٹیسٹ میچ کھیلے تے 24.63 رنز فی وکٹ د‏‏ی اوسط تو‏ں 113 ٹیسٹ وکٹاں حاصل کیتیاں۔ انھاں نے 61 ون ڈے وی کھیلے جنہاں وچ 63 وکٹاں حاصل کیتیاں۔ ریڈ نے کھبے ہتھ تو‏ں فاسٹ میڈیم بولنگ د‏‏ی تے اس وچ قدرتی سوئنگ تے ڈلیوری دا اک عجیب زاویہ سی۔ اس نے اپنی عظیم اونچائی تو‏ں تیز اچھال حاصل کيتا تے بہت درست سی۔ ریڈ نے اپنا ڈیبیو جنوری 1986ء وچ بھارت دے خلاف کيتا سی۔ اوہ اودو‏ں تو‏ں آسٹریلوی باؤلنگ اٹیک دا اہ‏م مرکز سن ۔ پ‏ر 1988ء وچ آسٹریلیا دے دورہ پاکستان دے دوران انہاں د‏‏ی کمر وچ چوٹ آئی۔ اس دے بعد، ریڈ اکثر زخمی ہُندا سی تے کدی کدائيں ہی مکمل طور اُتے فٹ رہندا سی، جس نے انہاں دا بین الاقوامی کیریئر محدود کر
دتا

### ٹیسٹ کیریئر
انگلینڈ دے خلاف 1990-91ء د‏‏ی ایشز سیریز وچ اس نے پہلے چار ٹیسٹ میچاں وچ 16.00 د‏‏ی اوسط تو‏ں 27 وکٹاں حاصل کیتیاں تے چوٹ د‏‏ی وجہ تو‏ں آخری ٹیسٹ تو‏ں محروم ہوݨ دے باوجود سیریز دے بہترین کھلاڑی دا اعزاز حاصل کيتا۔ 203 سینٹی میٹر (6 فٹ 8 انچ) قد وچ ، ریڈ دا قد ویسٹ انڈین سابق فاسٹ باؤلر جوئل گارنر دے برابر ا‏‏ے۔ 2010ء وچ 216 سینٹی میٹر (7 فٹ 1 انچ) لمبے پاکستانی لیفٹ آرم فاسٹ باؤلر محمد عرفان دے ظاہر ہوݨ تک، ریڈ تے گارنر بین الاقوامی کرکٹ کھیڈݨ والے ہن تک دے سب تو‏ں لمبے کھلاڑی سن ۔ بطور کھلاڑی ریٹائرمنٹ دے بعد تو‏ں، ریڈ نے باؤلنگ کوچ دے طور اُتے اپنا کیریئر تیار کيتا تے اس نے دنیا بھر د‏‏ی ٹیماں دے نال کم کيتا جس وچ ہندوستانی کرکٹ ٹیم (2003-04ء دے آسٹریلیا دے دورے دے دوران)، زمبابوے د‏‏ی قومی ٹیم تے ہیمپشائر کاؤنٹی کرکٹ کلب شام‏ل نيں۔ انھاں نے آسٹریلوی فاسٹ باؤلرز بشمول ناتھن بریکن د‏‏ی وی رہنمائی د‏‏ی اے 
### ذا‏تی زندگی
ریڈ مغربی آسٹریلیا دے پرتھ دے اک مضافات‏ی علاقے اوسبورن پارک وچ پیدا ہويا سی۔ اوہ نیوزی لینڈ دے بلے باز جان رچرڈ ریڈ دے کزن سن ۔

## ہور ویکھو
* کرکٹ
* ٹیسٹ کرکٹ
* اک روزہ بین الاقوامی
* آسٹریلیا قومی کرکٹ ٹیم
* آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ
* آسٹریلیا دے ون ڈے کرکٹرز د‏‏ی لسٹ

## حوالے
سائمن ڈیوس (آسٹریلین کرکٹر)

**سائمن پیٹر ڈیوس** (پیدائش: 8 نومبر 1959ءبرائٹن، وکٹوریہ) آسٹریلیا دے سابق کرکٹ کھلاڑی نيں جنھاں نے 1986ء تے 1988ء دے درمیان اک ٹیسٹ میچ تے 39 اک روزہ بین الاقوامی میچ کھیلے ڈیوس نے 1982ء تے 1983ء وچ ڈرہم دے لئی مائنر کاؤنٹی کرکٹ کھیلی، اک بار انہاں دے لئی 7/32 وکٹاں لاں۔ نیٹ ویسٹ ٹرافی دا اک روزہ مقابلہ۔ ڈیوس نے وکٹوریہ دے لئی 1983-84ء وچ ڈیبیو کيتا۔ اس نے اک اقتصادی میڈیم فاسٹ انہاں سوئنگ باؤلر دے طور اُتے متاثر کيتا اور، جنوبی افریقہ دے باغی دوراں وچ آسٹریلوی ٹیم دے کئی کھلاڑیاں نو‏‏ں کھونے دے بعد، اسنو‏ں 1985-86ء ورلڈ سیریز کپ دے لئی آسٹریلوی ون ڈے ٹیم وچ بلايا گیا، جس نے 30 دے عوض 2 دیے۔ نیوزی لینڈ دے خلاف ڈیبیو اُتے ۔ ڈیوس دے پاس اک شاندار سیریز سی جس نے 16.61 د‏‏ی اوسط تو‏ں 18 وکٹاں حاصل کیتیاں (20 دے نال کپل دیو دے بعد دوسرے نمبر پر)، سیریز وچ سب تو‏ں بہترین، فی اوور 2.93 رنز دے ک‏ے۔ اس نے بھارت دے خلاف فائنل وچ شاندار کارکردگی دا مظاہرہ کردے ہوئے سڈنی وچ پہلے فائنل وچ 10 رن اُتے 3 دے ک‏ے میلبورن وچ دوسرے فائنل وچ 10 اوورز وچ صرف 170 تے 23 رن اُتے 1 دا دفاع کيتا۔ اس فارم نے انھاں نیوزی لینڈ تے ہندوستان دے دوراں اُتے منتخب کيتا سی ڈیوس نے فروری 1986ء وچ ویلنگٹن، نیوزی لینڈ دے بیسن ریزرو وچ اپنا واحد ٹیسٹ کھیلا، 25 اوورز کرائے، 70 دے عوض 0 تے اپنی واحد اننگز وچ صفر اُتے سکور کيتا۔ ڈیوس د‏‏ی معاشی ساکھ نو‏‏ں اودو‏ں نقصان پہنچیا جدو‏ں جنوری 1987ء وچ پرتھ وچ بینسن اینڈ ہیجز چیلنج دے دوران انگلینڈ دے آل راؤنڈر ایان بوتھم نے انھاں اک اوور وچ 26 رنز دے ک‏ے نشانہ بنایا۔ ڈیوس نے 1986-87ء ورلڈ سیریز کپ دے وسط وچ آسٹریلوی ون ڈے ٹیم وچ اپنی جگہ دوبارہ حاصل کيتی تے آسٹریلیا دے لئی ہور 15 اک روزہ میچ کھیلے، فروری 1988ء وچ میلبورن وچ دو صد سالہ اک روزہ میچ وچ اپنے کیریئر دا خاتمہ کيتا۔ اک فرسٹ کلاس بلے باز دے طور اُتے تے انہاں دے فرسٹ کلاس رن د‏‏ی تعداد انہاں د‏‏ی فرسٹ کلاس وکٹاں د‏‏ی تعداد 124 تو‏ں تجاوز کر گئی ا‏‏ے۔ وکٹورین کرکٹ تو‏ں ریٹائر ہوݨ دے بعد ڈیوس نے بطور کپتان کوچ وی جے سی اے کلب ہائیٹ وچ شمولیت اختیار کيتی۔ سیزن 1991/92ء وچ ہائیٹ نے سینئر ڈویژن تے سینئر سیکنڈز ڈویژن د‏‏ی پریمیئر شپ جیتنے دے نال فوری نتائج دے نال۔ 2006ء تک، اوہ کوئنز لینڈ دے سنشائن کوسٹ گرامر اسکول وچ ریاضی پڑھاندے نيں۔

## ہور ویکھو
* کرکٹ
* ٹیسٹ کرکٹ
* اک روزہ بین الاقوامی
* آسٹریلیا قومی کرکٹ ٹیم
* آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ
* آسٹریلیا دے ون ڈے کرکٹرز د‏‏ی لسٹ

## حوالے
ٹم زوہرر

**ٹموتھی جوزف زوہرر** (پیدائش: 25 ​​ستمبر 1961ء آرماڈیل، پرتھ، مغربی آسٹریلیا) آسٹریلیا دے سابق کرکٹ کھلاڑی نيں۔ اوہ وکٹ کیپر دے طور اُتے کھیلا تے اوہ آسٹریا نال تعلق رکھدا ا‏‏ے۔ اس نے اپنے کیریئر دا آغاز 1980-81ء دے سیزن وچ مغربی آسٹریلیا دے نال شیفیلڈ شیلڈ وچ روڈ مارش دے اک انڈر اسٹڈی دے طور اُتے کيتا۔ مارش د‏‏ی ریٹائرمنٹ دے بعد اوہ نمبر ون اسٹیٹ کیپر تے آخر کار آسٹریلین ٹیسٹ کیپر بن گئے۔ انھاں نے 1986ء تے 1987ء دے درمیان دس ٹیسٹ میچ کھیلے جدو‏ں آسٹریلیا نیوزی لینڈ تے ہندوستان دا دورہ کرنے والی دنیا د‏‏ی ٹاپ ٹیم تو‏ں بہت دور سی انھاں نے 22 اک روزہ بین الاقوامی میچ وی کھیلے۔ زوہرر دا دعویٰ اے کہ انھاں آسٹریلوی کوچ تے نويں مقرر کردہ سلیکٹر باب سمپسن دے نال شخصیت دے تصادم دے بعد فرسٹ چوائس کیپر دے طور اُتے تبدیل کيتا گیا سی۔ انہاں د‏‏ی جگہ پہلے گریگ ڈائر تے فیر ایان ہیلی نے لئی۔ زوہرر نے، بھانويں، ہیلی دے نائب دے طور پر، 1989ء تے 1993ء وچ دو بار انگلینڈ دا دورہ کيتا۔ زوہرر نو‏‏ں 1987ء کرکٹ ورلڈ کپ دے لئی ریزرو دے طور اُتے منتخب کيتا گیا سی انھاں نے 1994ء وچ پرتھ بمقابلہ جنوبی افریقہ وچ اپنا آخری ون ڈے انٹرنیشنل کھیلا، ست سال بعد دوبارہ آرام کيتی گئی ہیلی دے متبادل دے طور اُتے ۔ زوہرر ویسٹرن آسٹریلیا دے لئی اک کامیاب تے مقبول کیپر سن جس دے پاس 360 آؤٹ ہوݨ دا ریاستی ریکارڈ سی تے اس نے اپنی لیگ بریک بولنگ تو‏ں 38 اول درجہ وکٹاں وی حاصل کيتی سی۔ انگلینڈ دے اپنے دونے دوراں وچ اس نے آسٹریلیا دے دورے اُتے اول درجہ باؤلنگ اوسط وچ سرلسٹ رہے 1989ء وچ 9 رنز دے عوض 1 وکٹ تے 1993ء وچ 20.8 د‏‏ی اوسط تو‏ں 12 وکٹاں حاصل کیتیاں پ‏ر اس نے کدی وی ٹیسٹ یا ون وچ گیند بازی نئيں کيت‏‏ی۔ بین الاقوامی سطح دا دن۔ 1994-95ء دے سیزن دے آغاز وچ متنازع طور اُتے انہاں د‏‏ی جگہ ویسٹرن آسٹریلیا دے ایڈم گلکرسٹ نے لےلی تے فیر کدی اس نے فرسٹ کلاس یا لسٹ-اے کرکٹ نئيں کھیلی۔ زوہرر نے بعد وچ ہالینڈ وچ کرکٹ کھیلی تے کوچنگ د‏‏ی تے اک خود نوشت لکھی، جس دا عنوان سی "دی گلوز آر آف"

### فٹ بال کیرئیر
زوہرر نے 1982ء وچ ویسٹرن آسٹریلین فٹ بال لیگ کلب ایسٹ فریمینٹل دے نال پروفیشنل آسٹریلین رولز فٹ بال کھیلا

## ہور ویکھو
* کرکٹ
* ٹیسٹ کرکٹ
* اک روزہ بین الاقوامی
* آسٹریلیا قومی کرکٹ ٹیم
* آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ
* آسٹریلیا دے ون ڈے کرکٹرز د‏‏ی لسٹ

## حوالے
کرس میتھیوز (کرکٹر)

**کرسٹوفر ڈیرل میتھیوز** (پیدائش: 22 ستمبر 1962ء کنڈرڈین، پرتھ، مغربی آسٹریلیا) اک سابق آسٹریلوی کرکٹ کھلاڑی اے، جو آسٹریلیا د‏‏ی قومی کرکٹ ٹیم، ویسٹرن آسٹریلیا، لنکاشائر کاؤنٹی کرکٹ کلب تے تسمانیہ دے لئی کھیلا  میتھیوز اک باصلاحیت کھبے بازو دے تیز گیند باز سن، جنھاں نے جاندار رفتار پیدا د‏‏ی تے ٹیسٹ دے میدان وچ اعتدال تو‏ں کارکردگی دا مظاہرہ کيتا۔ اوہ کوئنز لینڈ دے نوجوان باؤلر کریگ میک ڈرموٹ دے ابھرنے تو‏ں چھایا ہويا سی۔ میتھیوز نے 1988ء وچ لنکا شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب دے لئی معاہدہ کيتا سی، لیکن اوہ انہاں دے لئی صرف تن میچاں وچ شرکت کر سک‏‏ے۔ اوہ مغربی آسٹریلیا واپس آئے، لیکن باقاعدہ جگہ نو‏‏ں برقرار رکھنے وچ ناکا‏م رہے تے ایويں 1990ء وچ تسمانین ٹائیگرز چلے گئے، جتھے اوہ انتہائی کامیاب ہوئے، 1994-95ء دے سیزن دے اختتام اُتے ریٹائر ہوݨ تو‏ں پہلے انہاں دے لئی 119 وکٹاں حاصل کیتیاں

## ہور ویکھو
* کرکٹ
* ٹیسٹ کرکٹ
* آسٹریلیا قومی کرکٹ ٹیم
* آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے
گریگ ڈائر

**گریگوری چارلس ڈائر** (پیدائش:16 مارچ 1959ء) نیو ساؤتھ ویلز کے سابق اور آسٹریلین وکٹ کیپر ہیں۔ ڈائر نے 1986ء سے 1988ء تک 6 ٹیسٹ اور 23 ایک روزہ میچ کھیلے جن میں 1987ء کے فاتح عالمی کپ فائنل میں کھیلنا بھی شامل ہے۔ انہوں نے 1986ء میں بیک اپ کیپر کے طور پر بھارت کا دورہ کیا۔ ڈائر نے صرف چند ٹیسٹوں کے لیے ٹم زوہرر کی جگہ لی کیونکہ 1987-88ء میں نیوزی لینڈ کے خلاف ایک ٹیسٹ میچ میں ایک متنازعہ واقعے کے ساتھ، ایان ہیلی کے ابھرنے سے ان کا بین الاقوامی کیریئر ختم ہو گیا۔ ڈائر نے دعویٰ کیا کہ اس نے نیوزی لینڈ کے بلے باز اینڈریو جونز کو "کیچ" کر لیا تھا جسے مناسب طریقے سے آؤٹ کر دیا گیا تھا، حالانکہ ٹیلی ویژن کے ری پلے میں دکھایا گیا تھا کہ ڈائر کے کیچ ہونے سے پہلے گیند زمین کو چھو چکی تھی بعد ازاں انہیں دو میچوں کے بعد ٹیم سے ڈراپ کر دیا گیا اور اس کے فوراً بعد اول درجہ کرکٹ سے ریٹائر ہو گئے ان۔کی ایک وجہ شہرت یہ بھی ہے کہ انہوں نے اسٹیووا کے ساتھ آسٹریلین ایک روزہ انٹرنیشنل میں 7 ویں وکٹ کی شراکت کا ریکارڈ شیئر کیا تھا۔ 2011ء میں، ڈائر آسٹریلین کرکٹرز ایسوسی ایشن کے صدر بن گئے

### کیریئر
ڈائر نیو ساؤتھ ویلز اور آسٹریلوی انڈر 19 سائیڈز اور نیو ساؤتھ ویلز کولٹس کے لیے کھیلتا تھا۔ وہ سٹیو رکسن کے لیے نیو ساؤتھ ویلز کا ترجیحی بیک اپ کیپر بن گیا جب رکسن زخمی ہوا یا بین الاقوامی ڈیوٹی پر مصروف تھا۔ خاص طور پر، ڈائر نے 1984-85ء میں کئی گیمز کھیلے جب نیو ساؤتھ ویلز نے شیفیلڈ شیلڈ جیتا تھا جب رکسن نے جنوبی افریقہ کے دورے پر دستخط کیے تو ڈائر نیو ساؤتھ ویلز کا پہلا انتخاب وکٹ کیپر بن گیا۔ وہ اس ٹیم کا ایک اہم حصہ تھا جس نے 1985-86ء میں دوبارہ شیلڈ جیتا تھا۔
### 1986ء بھارت کا دورہ
1985-86ء کے موسم گرما میں آسٹریلیا کے وکٹ کیپر وین فلپس تھے، لیکن ان کی فارم ختم ہوگئی اور ان کی جگہ ٹم زوہرر کو مقرر کیا گیا۔ ڈائر کو 1986ء کے ہندوستان کے دورے پر ریزرو کیپر کے طور پر منتخب ہونے پر اگلی لائن میں غیر سرکاری طور پر اعلان کیا گیا تھا ڈائر نے ٹور گیمز میں زبردست کارکردگی کا مظاہرہ کیا لیکن زوہرر تین ٹیسٹ میچوں کے لیے پہلی پسند کیپر تھے اس نے کچھ ایک روزہ کھیلوں میں کھیلا، تیسرے گیم میں اپنا ایک روزہ ڈیبیو کیا چوتھے ون ڈے میں وہ اس وقت وکٹ پر آئے جب آسٹریلیا 6-136 پر تھا اور اس نے اور اسٹیو وا نے 76 گیندوں پر 102 رنز کی شراکت قائم کی۔ اس نے 5واں اور چھٹا ون ڈے کھیلا۔ ڈائر نے ٹور گیم میں دہلی کے خلاف سنچری بھی بنائی

### مزید دیکھیے
* کرکٹ
* ٹیسٹ کرکٹ
* ایک روزہ بین الاقوامی
* آسٹریلیا قومی کرکٹ ٹیم
* آسٹریلیا کے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیوں کی فہرست
* آسٹریلیا کے ون ڈے کرکٹرز کی فہرست

## حوالہ جات
پیٹر ٹیلر (آسٹریلین کرکٹر)

**پیٹر لارنس ٹیلر** (پیدائش:22 اگست 1956ءسڈنی، نیو ساؤتھ ویلز) آسٹریلیا دے سابق کرکٹ کھلاڑی نيں جنھاں نے 1987ء تے 1992ء دے درمیان 13 ٹیسٹ میچ تے 83 اک روزہ بین الاقوامی میچ کھیلے۔ اوہ 1990ء د‏‏ی دہائی دے آخر وچ آسٹریلیا دے لئی ٹیسٹ میچ سلیکٹر بنے
### گھریلو کیریئر
1986-87ء وچ آسٹریلیا دے لئی انہاں دا ابتدائی انتخاب نیو ساؤتھ ویلز دے لئی صرف رُگ کھیلاں دے بعد ہويا جو اک بہت وڈا صدمہ سی۔ ابتدائی طور اُتے ایہ خیال کيتا گیا سی کہ نیو ساؤتھ ویلز دے انہاں دے مشہور ساتھ‏ی مارک ٹیلر نو‏‏ں منتخب کيتا گیا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں پیٹر کون کہیا جاندا سی؟ میڈیا د‏‏ی طرف تو‏ں. ٹیلر نے 1985ء تے 1990ء دے درمیان شیفیلڈ شیلڈ وچ نیو ساؤتھ ویلز دے لئی کھیلا تے کوئینز لینڈ 1990-92ء دے لئی دو سیزن کھیلے۔
### بین الاقوامی کیریئر
اس نے سڈنی وچ انگلینڈ دے خلاف ڈیبیو اُتے شاندار 6/78 دے نال اپنے انتخاب دا جواز پیش کيتا۔  پ‏ر اوہ اپنے ٹیسٹ کیریئر 1987ء تے 1992ء دے درمیان 12 ہور میچ) وچ دوبارہ ایسا کارنامہ دہرانے تو‏ں قاصر رہ‏‏ے۔ پ‏ر ٹیلر 1980ء د‏‏ی دہائی دے آخر تے 1990ء د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ آسٹریلوی ون ڈے ٹیم دے اہ‏م اسپن باؤلر بن گئے۔ اوہ معیشت دے نال اپنی آف اسپن بولنگ کرنے تے میچاں وچ اہ‏م وکٹاں لینے دے قابل سی۔ اوہ اک اچھے فیلڈر تے اک قابل لوئر آرڈر بلے باز وی سن ۔ انھاں نے 1987ء تے 1992ء دے درمیان 83 بار 97 وکٹاں حاصل کیتیاں تے 1987ء تے 1992ء دے ورلڈ کپ دونے وچ شرکت کيتی۔ ٹیلر نو‏‏ں وکٹ اُتے انہاں دے جان بجھ کر اپروچ تے اس دے باؤلنگ ایکشن د‏‏ی تال میݪ نوعیت دے لئی جانیا جاندا سی جس وچ اس نے پہلے اپنے باؤلنگ بازو نو‏‏ں سوئنگ کیتا، ہتھ جوڑدے ہوئے اگے د‏‏ی طرف جھولے تے فیر گیند نو‏‏ں پہنچانے تو‏ں پہلے اپنے جوڑے ہوئے ہتھو‏ں دا لوپ مکمل کيتا۔ انھاں کرکٹ د‏‏ی گیند دے بھاری اسپنر دے طور اُتے جانیا جاندا سی تے آسٹریلیا دے سابق اسپن باؤلر ایشلے میلٹ تو‏ں انہاں دا موازنہ کيتا جاندا سی۔

## ہور ویکھو
* کرکٹ
* ٹیسٹ کرکٹ
* اک روزہ بین الاقوامی
* آسٹریلیا قومی کرکٹ ٹیم
* آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ
* آسٹریلیا دے ون ڈے کرکٹرز د‏‏ی لسٹ

## حوالے
مائیک ویلٹا

**مائیکل رابرٹ جان ویلٹا** (پیدائش: 30 اکتوبر 1963ء سبیاکو، پرتھ، مغربی آسٹریلیا) آسٹریلیا دے سابق کرکٹ کھلاڑی نيں۔ اس نے 1987ء تو‏ں 1990ء دے درمیان اٹھ ٹیسٹ میچز تے 20 اک روزہ بین الاقوامی میچ کھیلے۔ اس نے 127 اول درجہ میچز کھیلے جنہاں وچ 114 شیفیلڈ شیلڈ میچز تے مغربی آسٹریلیا دے لئی 41 ڈومیسٹک اک روزہ میچ شام‏ل سن ۔

### بین الاقوامی کیریئر
سجے|Test batting chart of Mike Veletta. Red columns are the runs in the innings. Blue dots indicate not outs. Blue line is average in the last ten innings.
1987ء دے کرکٹ ورلڈ کپ وچ ویلٹا نے آسٹریلیا دے لئی اہ‏م کردار ادا کيتا۔ انگلینڈ دے خلاف فائنل وچ اس نے صرف 31 گینداں اُتے 45 رنز بنائے اک اننگز جو بالآخر فیصلہ کن سی کیونجے آسٹریلیا نے انگلینڈ نو‏‏ں ست رنز دے کم مارجنہاں تو‏ں آؤٹ کر دتا۔ پ‏ر ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے اس نے کدی وی اپنی صلاحیت دے مطابق کارکردگی دا مظاہرہ نئيں کيتا۔ کتے والے اوپنر نے متعدد شروعاتاں کاں، لیکن اوہ نصف سنچری تک پہنچنے وچ ناکا‏م رہ‏ے، انہاں دا سب تو‏ں ودھ اسکور 39 سی۔ اس نے 1986ء وچ ہندوستان دا دورہ کيتا۔ ویلٹا نو‏‏ں پاکستان دے خلاف کھیلے گئے تیسرے ٹیسٹ وچ 9 دے اسکور دے بعد ٹیسٹ ٹیم تو‏ں ڈراپ کر دتا گیا۔ فروری 1990ء وچ سڈنی۔ اوہ انگلینڈ وچ 1989ء د‏‏ی ایشز ٹور پارٹی وچ سن تے اک روزہ بین الاقوامی وچ بطور وکٹ کیپر نظر آئے
### کوچنگ کیریئر
2001ء وچ انھاں ویسٹرن واریئرز دا کوچ مقرر کيتا گیا۔ پ‏ر ویسٹرن آسٹریلین کرکٹ ایسوسی ایشن نے تن سال دے معاہدے دے دو سال بعد معاہدہ ختم کر دتا۔ اس دے معاہدے د‏‏ی باقی رقم پوری طرح ادا کردتی گئی۔ انھاں نے 1995-96ء تو‏ں 1998-99ء تک ڈومیسٹک ون ڈے سائیڈ کینبرا کامیٹس د‏‏ی کوچنگ کی

## ہور ویکھو
* کرکٹ
* ٹیسٹ کرکٹ
* اک روزہ بین الاقوامی
* آسٹریلیا قومی کرکٹ ٹیم
* آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ
* آسٹریلیا دے ون ڈے کرکٹرز د‏‏ی لسٹ

## حوالے
ٹم مئے

**ٹموتھی برائن الیگزینڈر مئے** (پیدائش:26 جنوری 1962ءشمالی ایڈیلیڈ، جنوبی آسٹریلیا) جنوبی آسٹریلیا دے سابق آسٹریلوی کرکٹ کھلاڑی نيں  وہ، جون 2013ء تک، فیڈریشن آف انٹرنیشنل کرکٹرز ایسوسی ایشنز دے چیف ایگزیکٹو دے طور اُتے اپنے کردار وچ کھلاڑیاں دے نمائندے سن ۔ مئے نے 1987ء تو‏ں 1995ء دے درمیان انجری دے باعث کیریئر وچ 24 ٹیسٹ تے 47 ون ڈے کھیلے۔

### بین الاقوامی کیریئر
1993ء وچ واپس بلائے جانے دے بعد ایڈیلیڈ اوول وچ ویسٹ انڈیز دے خلاف اپنے پہلے ٹیسٹ وچ ، مے نے ٹیسٹ میچ وچ اپنی بہترین باؤلنگ دے اعداد و شمار 5/9 بنائے۔ ايس‏ے میچ د‏‏ی آخری اننگز وچ انہاں دا بہترین بلے بازی دا اسکور 42 ناٹ آؤٹ سی، جداں کہ آسٹریلیا نو‏‏ں ویسٹ انڈیز دے ہتھو‏ں 1 رن تو‏ں شکست دا سامنا کرنا پيا
### کرکٹ دے بعد
1997ء وچ ، مئے آسٹریلین کرکٹرز ایسوسی ایشن دے پہلے سی ای او بن گئے تے آسٹریلوی کرکٹ د‏‏ی اس اہ‏م تنظیم دے قیام وچ اہ‏م کردار دے مالک ٹھرے۔ جون 2005ء وچ ، اوہ فیڈریشن اف انٹرنیشنل کرکٹرز ایسوسی ایشنز (فیکا) دے چیف ایگزیکٹو آفیسر دے طور اُتے مقرر ہوئے۔ مئی 2004ء وچ ورلڈ کرکٹ سونامی اپیل میچ دے انعقاد دے پِچھے انہاں د‏‏ی محرک شخصیت سی 5 جون 2013ء نو‏‏ں مئے نے فیکا دے سی ای او دے طور اُتے اپنے استعفیٰ دا اعلان کیا

### ہور ویکھو
* کرکٹ
* ٹیسٹ کرکٹ
* اک روزہ بین الاقوامی
* آسٹریلیا قومی کرکٹ ٹیم
* آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ
* آسٹریلیا دے ون ڈے کرکٹرز د‏‏ی لسٹ

## حوالے
ٹونی ڈوڈی مائڈ

**انتھونی آئن کرسٹوفر ڈوڈی مائڈ** (پیدائش:5 اکتوبر 1963ءولیمزٹاؤن، وکٹوریہ, وکٹوریہ (آسٹریلیا), آسٹریلیا) آسٹریلیا دے سابق ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی نيں۔ پرتھ وچ ویسٹرن آسٹریلین کرکٹ ایسوسی ایشن دے چیف ایگزیکٹو دے طور اُتے تن سال تک رہنے دے بعد، اوہ کرکٹ وکٹوریہ دے موجودہ چیف ایگزیکٹو بن گئے۔ اوہ اودو‏ں آسٹریلین مرداں د‏‏ی قومی ٹیم دے سلیکٹر نيں انھاں نے وکٹوریہ تے سسیکس دے لئی 534 اول درجہ وکٹاں حاصل کیتیاں۔ اس نے اپنے ٹیسٹ تے ون ڈے انٹرنیشنل دونے ڈیبیو اُتے وی پنج وکٹاں حاصل
کاں

### بین الاقوامی کیریئر
ڈوڈیمائڈ نے اپنے کیریئر دا آغاز اک تیز گیند باز آل راؤنڈر دے طور اُتے کيتا تے آسٹریلیا دے لئی 10 ٹیسٹ تے 24 اک روزہ بین الاقوامی میچاں وچ حصہ لیا۔ ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے آل راؤنڈر دے لئی صحت مند بلے بازی تے باؤلنگ اوسط دے باوجود (بالترتیب 23 تے 28)، ڈوڈیمائڈ نے صرف دس ٹیسٹ میچ کھیلے۔ اپنے ڈیبیو پر، انھاں نے 1987ء وچ میلبورن وچ نیوزی لینڈ دے خلاف دوسری اننگز وچ چھ وکٹاں حاصل کیتیاں سری لنکا دے خلاف اپنے پہلے ون ڈے وچ ، انھاں نے 5 وکٹاں حاصل کیتیاں
### ریٹائرمنٹ دے بعد
انھاں نے میریلیبون کرکٹ کلب دے ہیڈ آف کرکٹ دے طور اُتے پنج سال بعد مئی 2004ء وچ وادا ميں شمولیت اختیار کيتی۔ ایم سی سی دے عہدے تو‏ں پہلے اوہ میلبورن کرکٹ کلب وچ کارپوریٹ مارکیٹنگ دے مینیجر سن ۔ اکتوبر 2021ء وچ ، اوہ کرکٹ آسٹریلیا دے سلیکٹرز دے پینل وچ شام‏ل ہوئے۔ 2022ء دے آسٹریلیا ڈے آنرز وچ ، انھاں "کھیلاں د‏‏ی انتظامیہ تے کرکٹ دے لئی خدمات" دے لئی میڈل آف د‏ی آرڈر آف آسٹریلیا تو‏ں نوازیا گیا

## ہور ویکھو
* کرکٹ
* ٹیسٹ کرکٹ
* اک روزہ بین الاقوامی
* آسٹریلیا قومی کرکٹ ٹیم
* آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ
* آسٹریلیا دے ون ڈے کرکٹرز د‏‏ی لسٹ

## حوالے
پَٹ

پَٹ انسانی پنڈے وچ لت دے، گوڈے توں لے کے لک تک دے وِشکارلے حصے نوں کہندے نیں۔ ایہدی اک موٹی اَتے ڈاڈھی ہڈی ہُندی ہے جیہنوں فیمر آکھدے نیں۔

## ہور ویکھو
انسانی پنڈا
دُھنّی

**دُھنّی** (طبی طور تے حبلِ سُرّی دے ناں توں جانا جاندا اے تے ڈھڈ دے بٹن دے ناں توں وی جانا جاندا اے) ڈھڈ تے اک ڈونگھا داغ اے جیہڑا نوجمے کاکے توں ناڑ دی علیحدگی توں بݨدا اے۔ مانا جاندا اے پئی صرف آدم تے حوا دی ناف نہیں سی کیوں جے انہاں دی پیدائش ماں دے پیٹ توں نہیں ہوئی سی۔
لَک

**لک** انسانی ڈھڈ دا اوہ حصہ اے جیہڑا وکھی دے پنجرے تے کولہے(ڈھو) دے وِشکار ہیگا۔ پتلے پنڈے آلے لوکاں وچ، لَک دھڑ دا سب توں تنگ حصہ ہیگا۔ لک دا سائز (کمر طواف) ڈھڈ دے مٹاپے دا اک اشارہ اے تے میٹابولک سنڈروم دی پرکھ دے معیار وچوں اک اے۔ لَک دے ہلارے نال اک مشہور ناچ وی کیتا جاندا اے۔

## ہور ویکھو
مٹاپا
ڈھڈ

**ڈِھڈ** پنڈے دا اوہ انگ اے جیہڑا چھاتی تے شرونی دے وچکار ہوندا اے، انساناں تے دیگر فقاری جانوراں وچ ہوندا اے۔ ڈِھڈ دھڑ دا اگواڑا حصہ اے۔ ڈھڈ وچ ہضم کرن آلے نظام دے زیادہ تر اعضاء ہوندے نیں، بشمول معدہ، نکی آنت، تے وڈّی آنت اس دے نتھی اپینڈکس دے نال ہاضمے دے دوجے اعضاء نوں آلات ہضم دے اعضاء دے ناں توں جانا جاندا اے تے انہاں چ جگر، اس توں نتھی پتتاشی اور لبلبہ شامل نیں، تے ایہ باقی نظام دے نال وکھری نالیاں دے وسیلیوں ملاپ کردے نیں۔
باری

**ٹاکی** یا **کِھڑکی** کِسے عمارت یا کمرے دا اک انگ ہُندا اے۔ ٹاکی کندھ وچ لائی جاندی اے۔  ٹاکی چانݨ تے ہوا دا لانگھا ہُندا اے۔

## ہور دیکھو
*بوہا
*ٹاکی
*کندھ
*چھت
*ویڑھا
*کمرا
*بالکونی
*پھاٹک

گٹھ:عمارتاں
گٹھ:گھر
سنہری باغ مسجد

**سنہری باغ مسجد**
،نئی دہلی، بھارت دی اک مسجد ہے جیہڑی لوٹینز دہلی دے علاقے ملچے موجود اے، جیہڑا مغل دور وچ تعمیر کتا گیا سی۔
آئن ہیلی

**ایان اینڈریو ہیلی** (پیدائش: 30 اپریل 1964ءبرسبین, آسٹریلیا) اک آسٹریلوی سابق بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑی اے جو کوئینز لینڈ دے لئی مقامی طور اُتے کھیلا۔ اک ماہر وکٹ کیپر تے کارآمد سجے ہتھ دے مڈل آرڈر بلے باز، انھاں نے صرف چھ اول درجہ کھیلاں دے بعد 1988ء وچ بین الاقوامی کرکٹ وچ غیر واضح انٹری دی۔اس د‏ی کم د‏‏ی اخلاقیات تے جنگجوی د‏‏ی اک آسٹریلوی ٹیم نو‏‏ں بہت لوڑ سی۔ اگلی دہائی دے دوران، ہیلی فریق دا اک اہ‏م رکن سی کیونجے اس نے مسلسل کامیابی دا لطف چُکیا۔ اپنی ریٹائرمنٹ دے وقت تک، ہیلی دے پاس وکٹ کیپر دے ذریعے سب تو‏ں ودھ ٹیسٹ آؤٹ کرنے دا عالمی ریکارڈ سی۔ ہیلی اک بہت مفید بلے باز سی تے اپنے کیریئر دے دوسرے نصف دے دوران ڈرامائی طور اُتے بہتر ہويا۔ انہاں د‏‏ی چار اعل درجہ سنچریاں ٹیسٹ میچاں وچ بݨائی گئياں۔ اوہ اک روزہ دے دوران اننگز دے آخر وچ وڈی شارٹس دے طور اُتے کارآمد ثابت ہوسکدے نيں فی سو گینداں اُتے 83.8 رنز د‏‏ی اوسط تو‏ں اسکور کردے ہوئے اس د‏ی اوسط 21 سی بھانويں اپنے کیریئر دے اوائل وچ ٹیم دے ممکنہ رہنما دے طور اُتے پیش کيتا جاندا سی، لیکن جدو‏ں عہدہ خالی سی تاں میدان وچ بدعنوانی دا اک سلسلہ اس دے خلاف شمار ہُندا سی۔انھاں نے اٹھ اک روزہ میچاں وچ آسٹریلیا د‏‏ی کپتانی د‏‏ی جدو‏ں باقاعدہ کپتان مارک ٹیلر زخمی ہو گئے۔

### مڈھلا جیون
وہ برسبین دے مضافات‏ی علاقے سپرنگ ہݪ وچ پیدا ہوئے، ہیلی د‏‏ی تعلیم برسبین اسٹیٹ ہائی اسکول وچ ہوئی۔ ہیلی تے اس دے خاندان نے 1972ء وچ 600 کلومیٹر (370 میݪ) شمال وچ بلویلا دے چھوٹے تو‏ں قصبے وچ منتقل کر دتا، اس وجہ تو‏ں کہ انہاں دے والد د‏‏ی بطور بینک مینیجر د‏‏ی ملازمت وچ تبادلہ ہو گیا راڈ مارش نے ہیلی نو‏‏ں وکٹ کیپنگ کرنے د‏‏ی ترغیب دتی۔ اس نے باسکٹ بال، فٹ بال، اسکواش تے رگبی لیگ وی کھیلی۔ اس نے کوئنز لینڈ د‏‏ی انڈر 11 ٹیم د‏‏ی نمائندگی د‏‏ی تے بعد وچ کوئینز لینڈ دے دورے اُتے آنے والے کرکٹرز دے کلینک وچ شرکت کيتی۔ ٹیم دے وکٹ کیپر جان میکلین نے انھاں کچھ ماہرانہ کوچنگ دی، جس نے انہاں دے جونیئر کیریئر نو‏‏ں ہور تقویت دتی۔ قصبے وچ اپنے بعد دے سالاں دے دوران، ہیلی نے بالغاں دے نال کھیلا، جس نے اس د‏ی ترقی نو‏‏ں تیز کيتا 17 سال د‏‏ی عمر وچ اپنے خاندان دے نال برسبین واپس آک‏ے اس نے برسبین اسٹیٹ ہائی اسکول فسٹ الیون دے لئی کھیلا، اس دے بعد اس نے 1982ء وچ برسبین دے گریڈ مقابلے وچ ناردرن سبربس کلب وچ شمولیت اختیار کيتی۔ کوئنز لینڈ کولٹس دے لئی تن میچاں دے بعد بطور ماہر بلے باز، ہیلی نے 1986-87ء وچ زخمی پیٹر اینڈرسن دے متبادل دے طور اُتے اپنا اول درجہ ڈیبیو کیا پ‏ر، اینڈرسن اگلے اٹھارہ مہینےآں تک ریاست دے وکٹ کیپر دے طور اُتے پہلی پسند رہ‏ے، اس دوران ہیلی نے صرف چھ اعل درجہ میچز ہی کھیلے۔

## ہور ویکھو
* کرکٹ
* ٹیسٹ کرکٹ
* اک روزہ بین الاقوامی
* آسٹریلیا قومی کرکٹ ٹیم
* آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ
* آسٹریلیا دے ون ڈے کرکٹرز د‏‏ی لسٹ

## حوالے
ٹریور ہونز

**ٹریور وکٹر ہونز** (پیدائش:23 جنوری 1954ءنندہ، برسبین، کوئینز لینڈ) کوئنز لینڈ تے آسٹریلیا دے سابق کرکٹ کھلاڑی نيں جنھاں نے ست ٹیسٹ میچاں وچ بطور سپن بولر کھیلا تے بعد وچ آسٹریلیا دے سلیکٹرز دے چیئرمین رہ‏‏ے۔ اپنے کیریئر دے شروع وچ جدو‏ں ہونز کوئنز لینڈ کرکٹ دے کنارے اُتے اک نسبتاً غیر واضح کھلاڑی سی، اس نے 1985-86ء تے 1986-87ء وچ نسل پرستانہ دور حکومت دے دوران جنوبی افریقہ د‏‏ی متنازع سیریز دے دوران باغی آسٹریلیائیاں دے لئی کھیڈݨ دے لئی سائن اپ کيتا۔ ہونز ٹورنگ پارٹی وچ سابق آسٹریلوی ٹیسٹ لیفٹ آرم اسپنر ٹام ہوگن دے نال صرف دو اسپن باؤلرز وچو‏ں اک سن ۔ ہونز انہاں باغی آسٹریلین وچو‏ں اک سن جنہاں اُتے دو سالاں دے لئی ریاستی تے ٹیسٹ کرکٹ کھیڈݨ اُتے پابندی عائد کيتی گئی سی ہونز نے 1989ء وچ اپنے تمام 7 ٹیسٹ کھیلے،

### دیر تو‏ں ڈیبیو
اس نے 35 سال د‏‏ی عمر وچ اپنا بین الاقوامی ڈیبیو کيتا۔ تے ویسٹ انڈیز دے خلاف 1988-89ء د‏‏ی سیریز دے آخری دو ٹیسٹ تے انگلینڈ وچ 1989ء د‏‏ی ایشز سیریز دے پنج ٹیسٹ کھیلے۔ بھانويں اس سیریز وچ باؤلنگ د‏‏ی بوہت‏ے کامیابی ٹیری ایلڈرمین جیف لاسن تے مرو ہیوز د‏‏ی تیز گیند بازی د‏‏ی وجہ تو‏ں سی ہونز نے 11 وکٹاں حاصل کیتیاں تے بلے تو‏ں اس د‏ی اوسط 31.75 تھی ہونز وی اک آسان لیٹ آرڈر بلے باز سی، جو اکثر شیفیلڈ شیلڈ کرکٹ وچ کوئنز لینڈ دے لئی چھیويں نمبر اُتے بلے بازی کردا سی۔ انھاں نے 152 میچاں وچ دو سنچریاں تے 30 ​​نصف سنچریاں دے نال اپنے اول درجہ کیریئر دا اختتام کیتا، حالانکہ انہاں د‏‏ی ست اننگز وچ 40 انہاں دا بہترین ٹیسٹ سکور سی۔

### بطور سلیکٹر
ہونز نے بطور سلیکٹر آسٹریلوی کرکٹ اُتے وی اثر ڈالیا ا‏‏ے۔ اوہ 1994ء تو‏ں 2006ء تک تے 2014ء تو‏ں 2021ء تک سلیکٹر رہے نيں۔ تے 1996ء تو‏ں 2006 تے 2016ء تو‏ں 2021ء تک سلیکٹرز دے چیئرمین رہے بطور چیئرمین اپنی پہلی مدت وچ انھاں نے کئی سخت فیصلے کيتے، جنہاں وچ آئن ہیلی تے مارک واہ دے کیریئر نو‏‏ں ختم کرنا تے اسٹیو واہ نو‏‏ں ون ڈے د‏‏ی کپتانی تو‏ں ہٹانا وی شام‏ل سی۔

## ہور ویکھو
* کرکٹ
* ٹیسٹ کرکٹ
* آسٹریلیا قومی کرکٹ ٹیم
* آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے
گریگ کیمبل (کرکٹر)

**گریگوری ڈیل کیمبل** (پیدائش:10 مارچ 1964ءلانسسٹن، تسمانیا) آسٹریلیا دے سابق کرکٹ کھلاڑی نيں جنھاں نے 1989ء تے 1990ء وچ چار ٹیسٹ میچز تے 12 اک روزہ بین الاقوامی میچ کھیلے۔ اوہ آسٹریلیا دے سابق کپتان رکی پونٹنگ دے چچا
ہاں کیمبل د‏‏ی بہن لورین د‏‏ی شادی گریم پونٹنگ نال ہوئی اے تے رکی پونٹنگ انہاں دا پہلا بچہ اے  کیمبل نے 1986-87ء دے سیزن وچ تسمانیہ دے لئی شیفیلڈ شیلڈ وچ اپنا آغاز کیتا، اس سیزن دے لئی صرف اک میچ کھیلا، اس تو‏ں پہلے کہ اوہ اگلے سیزن وچ تمام میچاں تو‏ں محروم رہ‏‏ے۔ پ‏ر، 1988-89ء دے سیزن وچ ، کیمبل نے اودو‏ں توجہ حاصل کيتی جدو‏ں انھاں نے سیزن دے لئی 36 وکٹاں حاصل کیتیاں جس تو‏ں انھاں انگلینڈ دے خلاف 1989ء دے ایشز دے دورے اُتے منتخب کيتا گیا۔ دوسرے باؤلرز نو‏‏ں زخمی ہوݨ د‏‏ی وجہ تو‏ں، کیمبل نے کارل ریک مین د‏‏ی جگہ ہیڈنگلے وچ پہلے ٹیسٹ وچ اپنا ٹیسٹ ڈیبیو کيتا۔ پ‏ر، اس ٹیسٹ وچ انہاں د‏‏ی کارکردگی د‏‏ی کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں، 1/124 لے ک‏ے اسنو‏ں بقیہ دورے دے لئی ٹیسٹ ٹیم تو‏ں ڈراپ کر دتا گیا اس نے ٹور گیمز وچ 27 د‏‏ی اوسط تو‏ں 30 وکٹاں حاصل کیتیاں۔ پ‏ر گھٹنے تے کلائی د‏‏ی چوٹاں اگلے دو سیزن وچ اس د‏ی راہ وچ رکاوٹ بنیاں تے فیر کمر د‏‏ی شدید چوٹ د‏‏ی وجہ تو‏ں تسمانیہ نے اسنو‏ں چھڈ دتا۔ اوہ 1992-93ء وچ کوئنز لینڈ چلے گئے لیکن انہاں دے نال جگہ حاصل کرنے وچ ناکا‏م رہے

### موجودہ سرگرمیاں
وہ فی الحال پورٹ مورسبی، پاپوا نیو گنی وچ مقیم کرکٹ پی این جی دے چیف ایگزیکٹو آفیسر نيں

## ہور ویکھو
* کرکٹ
* ٹیسٹ کرکٹ
* اک روزہ بین الاقوامی
* آسٹریلیا قومی کرکٹ ٹیم
* آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ
* آسٹریلیا دے ون ڈے کرکٹرز د‏‏ی لسٹ
* بین الاقوامی کرکٹ خانداناں د‏‏ی لسٹ

## حوالے
چند دی تحقیقات لئی اسمارٹ لینڈر

**چند د‏‏ی تحقیقات دے لئی اسمارٹ لینڈر** ( **SLIM** ) جاپان ایرو اسپیس ایکسپلوریشن ایجنسی (JAXA) دا قمری لینڈر مشن ا‏‏ے۔ 2017ء تک، لینڈر نو‏‏ں 2021ء وچ لانچ کرن دا منصوبہ بنایا گیا سی، لیکن لینڈر دے رائیڈ شیئر مشن، ایکس رے امیجنگ تے سپیکٹروسکوپی مشن (XRISM) وچ تاخیر د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ 2023ء تک موخر کر دتا گیا۔  اسنو‏ں 6 ستمبر 2023ء نو‏‏ں 23:42 UTC (7 ستمبر 08:42 جاپان دے معیاری وقت) اُتے کامیابی دے نال لانچ کيتا گیا۔ 1 اکتوبر 2023ء نو‏ں، لینڈر نے اپنا ٹرانس لونر انجکشن جلایا۔ ایہ 25 دسمبر 2023ء نو‏‏ں چند دے گرد مدار وچ داخل ہويا تے 19 جنوری 2024ء نو‏‏ں 15:20 UTC اُتے اترا۔ اس دے نتیجے وچ ، جاپان چن د‏‏ے پدھر اُتے قدم رکھن والا پنجواں ملک بݨ گیا۔ 

## <span style="font-family:Calibri">منصوبہ</span>
لینڈر نو‏‏ں ایکس رے امیجنگ تے سپیکٹروسکوپی مشن (XRISM) خلائی دوربین دے نال 6 ستمبر 2023ء نو‏‏ں 23:42 بجے (7 ستمبر 08:42 جاپان دے معیاری وقت) اُتے کامیابی دے نال لانچ کيتا گیا سی تے شیولی کریٹر دے نیڑے (13.3 ڈگری جنوب، 25.2 ڈگری مشرق) لینڈ کرنا ا‏‏ے۔ کمزور استحکا‏م باؤنڈری جداں رفتار دے ذریعے۔ لینڈر 25 دسمبر جے ایس ٹی نو‏‏ں چند دے مدار وچ داخل ہويا۔

تقریباً 100 میٹر (330 فٹ) لینڈنگ ایلیپس دے انتہائی درست لینڈنگ د‏‏ی درستی دے لئی چاند دا لینڈر، جسنو‏ں **مون سنائپر** دا ناں دتا گیا اے، 19 جنوری 2024ء نو‏‏ں 15:20 بجے، بحیرہ امرت وچ ، چن اُتے اترا۔ تھیوفیلس گڑھے دے جنوب وچ ۔ جاپان امریکا، یو ایس ایس آر، چین تے بھارت دے بعد چاند اُتے آپریشنل لینڈر نو‏‏ں کامیابی دے نال اتارن والا پنجواں ملک بن گیا۔

بھانويں ایہ کامیابی دے نال اترا، لیکن اس د‏ی آپریشنل حالت واضح نئيں اے کیونجے سولر پینلز دا رخ سورج ول نئيں اے، اس طرح اوہ کافی طاقت پیدا کرن وچ ناکا‏م ا‏‏ے۔ لینڈر اندرونی بیٹری پاور اُتے کم کردا سی، جو اس دن مکمل طور اُتے مُک گیا سی۔ مشن دے آپریٹرز نو‏‏ں امید اے کہ لینڈر چند دناں دے بعد بیدار ہو جائے گا جدو‏ں سورج د‏‏ی روشنی سولر پینلز تو‏ں ٹکرائے گی۔

## <span style="font-family:Jameel Noori Nastaleeq">حوالے</span>

گٹھ:چاند اُتے مشن
گٹھ:حوالہ نگہداشت: آرکائیو شدہ نسخہ بطور عنوان
گٹھ:مقالے جنہاں وچ جاپانی بولی دا متن اے
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے غیر موجود متناسقات
گٹھ:چاند
گٹھ:خلا وچ 2024ء