open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
سٹیون گوچھاردی

سٹیون گوچھاردی (Stephen Gucciardi) پنجابی بولی نال جڑے ہوئے اطالوی مول دے اک ودیشی نوجوان بھاشا کھوجارتھی ہن۔ اوہ جدی طور تے کینیڈا دے شہر سٹریٹولے ، اونٹاریو دے رہن والے کنیڈیئن شہری ہن اتے اجکل انگلینڈ دے برمنگھم شہر وکھے رہِ رہے ہن۔ سٹیون گوچھاردی دی خاص ولکھنتا ایہہ ہے کہ اوہ ودیشی مول دے ہون دے باو جود پنجابی، اردو، ہندی اتے فارسی وغیرہ ایشیائی خطے دیاں بولیاں بڑے چنگے ڈھنگ نال بول اتے سمجھ لیندا ہے۔ اس توں علاوہ انگریزی اتے اطالوی بھاشاواں وچّ وی اوہناں نوں ماں بولی والی مہارت حاصل ہے ۔ اوہ کلّ ستّ بولیاں جاندے ہن
## جیون ویروا
سٹیون گوچھاردی دا جنم 18 نومبر 1989 نوں سٹریٹولے ،اونٹاریؤ،کینیڈا وکھے ہویا ۔ اہنا دی ماتا دا نام سسان (Susan) اتے پتا دا نام ایلیکس (Alex) ہے۔ سٹیون دے ماتا کنیڈیئن مول دے ہن اتے پتا اطالوی ہن ۔سٹیون گوچھاردی اجیہے خاندان وچّ پیدا ہوئے ہن جو بہو-نسلی اتے مشرت سبھیاچارک پچھوکڑ والا ہے جتھے 50 % توں ودھ پروارک میمبر کنیڈا توں باہر دے ہن ۔ اوہناں نے 2012-2014 دوران "سینٹ کراس کالج ، یونیورسٹی آف اکسپھورڈ ، انگلینڈ" توں "آدھونک ساؤتھ ایشیئن سٹڈیس" وچّ ایم.پھل. دی اچیری ودیا حاصل کیتی ہے۔ استوں پہلاں اہنا نے ٹرانٹو دے ٹرنٹی کالج توں 2007-2012 وچّ دھرم ادھٔین وچّ بی.اے. آنر دی ودیا حاصل کیتی اتے 2010-2011 دوران پنجابی یونیورسٹی پٹیالہ توں "ودیشیاں لئی پنجابی ڈپلوما" کیتا ہے۔ اس سمے اوہ انگلینڈ وکھے رہِ کے ہی اگلا ادھٔین کر رہے ہن۔ سٹیون گوچھاردی دی ہندو اتے سکھ دھرم دے ادھٔین وچّ وشیش رچی ہے اسے کارن اوہ پنجابی سکھن لئی 2010 -2011 وچّ پنجاب آئے ۔ اوہ ودیشی مول دے لوکاں نوں پنجابی بھاشا سکھاؤن دے اپرالے کردے رہندے ہن اتے اس لئی اوہناں نے کنیڈا دے نوجواناں نوں پنجابی بھاشا نال جوڑن لئی "پیل پنجابی کنورسیشن کلبّ" بنایا ہویا ہے ۔ ودیشی اتے غیر پنجابی مول دے ہون دے باو جود سٹیون دی شدھ پنجابی بولن دی سمرتھا لوکاں نوں کافی پربھاوت کردی ہے اتے پنجابی مول دے ودیشاں وچّ وسدے پریواراں دے بچیاں لئی پنجابی بھاشا نال جڑن لئی پریرنا وی بندی ہے
## حوالے

## باہرلے جوڑ
*http://www.omnitv.ca/on/pa/videos/4164128472001/
*https://www.facebook.com/stephen.gucciardi/about
*https://www.youtube.com/watch?v=Av63w3YVXx4
*https://uk.linkedin.com/in/stephen-gucciardi-59269551

گٹھ:لکھاری
گٹھ:پنجابی لکھاری
گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:تریخی شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:زندہ لوک
مرو

مَروٛ قراقم صحرا چ مرغاب دریا دے کنڈے اک تریخی شہر اے ، جہڑا ہن ترکمانستان چ اے ۔ ایہہ ترکمانستان دے صوبہ مرو دا راجگڑھ اے ۔ 2009ء دی جنگننا موجب مرو دی لوک گنتی 1،23،000 اے ۔
## تریخ

تریخی مرو شہر شاہراہ ریشم دا اک اہم پڑاء سی ۔اس شہر اتے 1884ء چ روسی سلطنت نے مل ماریا ، جہڑا روسی فوجاں تے افغان فوجاں وچکار لڑائی دی وجہ بنیا ۔ موجودہ شہر بعد چ ایسے سال روسی چوکی تے انتظامی پوسٹ وجون اساریا گیا ۔

برطانوی ہند فوج دے اک مشین گن دستے جس چ 40 پنجابی فوجی تے اک انگریز افسر سی ، نے اگست 1918ء چ مرو لاگے بالشویکاں خلاف مزاحمت کیتی ، ایہہ کریمیا دی لڑائی مگروں روس تے برطانیہ دا پہلا فوجی آہمنا ساہمنا سی ۔ 

آب پاشی دیاں ودھیا سہولتاں دے کے سویت یونین نے مرو نوں کپاہ دے مرکز وجوں ترقی دتی ۔1968ء چ شہر توں 20 کلومیٹر لہندے چ قدرتی گیس دے وڈے بھنڈار لبھے ۔

سویت یونین دے ٹٹن مگروں ، ترکمانستان دے آزآد ہون اتے 18 مئی 1992ء چ مرو شہر صوبہ مرو دا راجگڑھ بن گیا ۔

2000ء دے دہاکے چ شہر چ وڈی پدھر اتے رہائشی اساریاں ہوئیاں ، جہڑیاں حالے وی جاری نیں ۔ اس ویلے ای شہر چ نواں ہوائی اڈا ، ترکمان سٹیٹ پاور انٹیٹیوٹ دی نویں عمارت ، تھیٹر ، لائبریری ، تریخی عجائب گھر ، روحیات محل ، ہوٹل مارگوش ، حاجی قربان قلی مسیت ، سٹیدیم تے کئی ہور اہم عمارتاں اساریاں گئیاں ۔ 

2012ء چ مرو شہر آزاد ریاستاں دی دولت مشترکہ دا رہتلی راجگڑھ اعلانیا گیا ۔

## معیشت

مرو ترکمانستان دا چوتھا وڈا شہر تے قدرتی گیس تے کپاہ دیاں صنعتاں دا وڈا مرکز اے ۔
## رہتل

مرو اپنے مقامی عجائب گھر پاروں پچھانیا جاندا اے ۔ مرو شہر لاگے تریخی مرو شہر دے کھنڈر نیں جتھوں اس شہر نوں اپنا ناں لبھیا ۔
## کھیڈاں
کھیڈاں چ ایتھے فٹ بال بوہتا مشہور اے ۔

## اہم شہری
*مراد گیلدی آق محمدوف (سیاستدان)
*حیدر سپارلیف (سیاستدان)
*یلینا بونر (انسانی حقوق کارکن) 
*ایڈورڈ اسدوف (شاعر ، لکھاری)

## مورتاں

File:MIG in Mary (3891837429).jpg|MiG monument in Mary
|Regional museum in Mary

File:MAMaryMarkt6.jpg|Market in Mary, 1992
File:MAMaryMarkt5.jpg|Market in Mary, 1992
File:MAMaryMarkt3.jpg|Market in Mary, 1992
File:MAMaryBushaltestelle.jpg|بس سٹاپ,1992
File:MAMaryHZ3.jpg|Wedding in Mary, 1992
File:MAMaryHZ2.jpg|Women in Mary, 1992
File:MAMaryMarkt2.jpg|Market in Mary, 1992
File:MAMaryMarkt1.jpg|Man in Mary wearing a traditional telpek hat, 1992
|مارگوش ہوٹل


## قومانتری تعلقات

### جڑوان شہر
ایہ شہر مرو نال جڑواں نیں:
* استمبول, ترکی
* جدہ, سعودی عرب
* سمرقند, ازبکستان

## حوالے

گٹھ:ترکمانستان
گٹھ:ترکمانستان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:ایشیائی شہر
گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:ترکمانستان دے آباد تھاں
گٹھ:جغرافیہ
بسمارک، اتلا ڈکوٹا

**بسمارک** امریکی صوبے نارتھ ڈیکوٹا دا راجگڑھ اے۔

## بارلے جوڑ

گٹھ:امریکہ دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر
گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:امریکین دے شہر
گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں
گٹھ:امریکہ دے آباد تھاں
قراقم صحرا

thumb|قرہ قوم صحرا

**قرہ قوم** (Karakum Desert) ترکمانستان وچ پھیلیا ہویا صحرا اے ۔ ایہدا رقبا 310800 مربع کلومیٹر یا 120000 مربع میل اے ۔ ایہنوں ٹرانس کیسپیئن ریلوے راہیں ٹپیا جاسکتا اے ۔

[thumb|220px|خلاء توں قاراقم ریگستان - سجے [کیسپیئن سمندر  نظر آ رہا ہے اتے تصویر وچّ کھبے اپر ولّ آمو دریا دی لکیر]]
[thumb|220px|[ترکمانستان وچّ کاراکم دا اک نظارہ]]
thumb|220px|پیلا رنگ کاراکم ہے 
**قراقم ریگستان** (ترکمین: Garagum; روسی: Каракумы; انگریزی: Karakum) وسطی ایشیا وچّ واقع اک ریگستان ہے۔ ترکمانستان   دا 70 % علاقہ اس ریگستان دے علاقے وچّ آؤندا ہے۔ قاراقم شبد دا مطلب کالی ریت ہندا ہے۔ اتھے آبادی بہت گھٹّ سنگھنی ہے اتے اوسطاً ہر 6.5 مربع کلومیٹر وچّ اک انسان ملدا ہے۔ اتھے مینہہ اوسطاً 10 سالاں وچّ اک دفعہ پیندا ہے۔  ایہہ ھنیا دے سبھ توں وڈے ریتیلے ریگستاناں وچوں اک ہے۔ 
## جغرافیہ
کل ملاکے کاراکم دا رقبہ 3,50,000 مربع کلومیٹر ہے۔ ترکمانیستان  دا زیادہتر علاقہ اس ریگستان وچّ آؤندا ہے۔ کاراکم کیسپیئن سمندر دے چڑھدے وچّ اتے ارل سمندر دے دکھن وچّ واقع ہے۔ اتلے چڑھدے وچّ آمو دریا اتے قزل قمریگستان ہن۔  موجودہ ویلے وچّ ارل سمندر دے سنگڑن نال اس جھیل دا بہت سارا حصہ اس ریگستان دی چپیٹ وچّ آ گیا ہے اتے کجھ لوک اس حصے نوں ارل کاراکم کہن لگے ہن۔ ایہہ لگپگ 40,000 مربع کلومیٹر(15,440 مربع میل) اتے پھیلیا ہے۔  ارل دے سکے ہوئے فرش اتے کھیتی باڑی وچّ استعمال ہون والے بہت سارے  کیٹمار مادے ملے ہوئے سن جو سنچائی دیاں نہراں نال رڑھکے اتھے آ گئے سن۔ ہن ایہہ اک بریک دھول وچّ ملے ہوئے ہن اتے ہوا دے نال اڈکے ہزاراں میل دور تکّ آلودگی لے جاندے ہن۔ ارل کاراکم توں اڈے کیٹمار مادےانٹارکٹکا وچّ پینگوئناں دے خون وچّ پائے جا چکے ہن۔ اتھے دی دھوڑ گرینلینڈ دے گلیشئراں وچّ،   ناروے  دے وناں وچّ اتے بیلاروس دے کھیتاں وچّ وی پائی جا چکی ہے۔ 

## انسانی رہتل
قاراقم علاقے دے اندر بولشوئی پربت لڑی آؤندی ہے جس وچّ  پتھر ویلہ دے منکھی واسیاں دی رہند کھوہند ملی ہے۔  ہن دے ویلے وچّ اتھے دنیا دی دوجی سبھ توں لمبی آبپاشی نہر، جسنوں قراقم نہر کہندے ہن، بنائی گئی سی۔ ایہہ 1,375 کلومیٹر لمبی ہے لیکن وقت دے نال نال اس وچوں پانی جگہ جگہ توں چون لگ پیا ہے، جس نال کئی چھوٹیاں چھوٹیاں جھیلاں بن گئیاں ہن۔ ایہناں دا پانی ریگستان دے ہیٹھاں دے لون نوں اتے لے آیا ہے۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
*TravelBlog Darvasa Craters: Entrance to Hell
*Gonur Depe site in the Karakum Desert
*photos and about the Karakum Desert

گٹھ:ترکمانستان
گٹھ:ترکمانستان دا جغرافیہ
گٹھ:صحرا
گٹھ:جغرافیا
یولوتین

یولوتین ترکمانستان دا شہر تے صوبہ مرو دے ضلع یولوتین دا راجگڑھ اے ۔ایہہ شہر مرغاب دریا دے ڈیلٹا اتے ، مرو شہر توں 55 کلومیٹر دکھن چڑھدے چ وس ریا اے ۔ یولوتین شہر مرو - سرحدآباد ریلوے لین اتے واقع اے ۔ شہر دی لوک گنتی 18،644 تے شہر دے دوالے دی کل لوک گنتی 35،000 اے ۔
ایہہ شہر 1939ء چ وسایا گیا سی ۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
*Seydi Oil Refinery
*Flickr images
*The Yoloten letter feature 

 

گٹھ:ترکمانستان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:ایشیائی شہر
گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:ترکمانستان دے آباد تھاں
سرحدآباد

**سرحدآباد** (پرانا ناں کوشکا) ترکمانستان دے صوبہ مرو دا اک نکا قصبہ اے تے ضلع سرحدآباد دا راجگڑھ اے ، ایہ کوشک دریا دے کنڈے واقع اے ۔ اسدی لوک گنتی 5،200 (1991) اے ۔ ایہہ افغانستان دے قصبے توراغنڈی دے بلکل سامنے واقع اے تے سڑک تے ریل راہیں اس نال جڑیا ہویا اے ۔
## تریخ

1885ء چ سرحدآباد دے دوالے دا علاقہ روسی سلطنت نے افغانستان کوشکا دی لڑائی چ کھو لیا , جس چ 600 افغان فوجی ، 2500 روسی فوجیاں ہتھوں غرق ہوئے ۔ 

ایہہ آبادی 1890ء چ روسی فوجی چوکی وجوں ہوند چ آئی ۔ مرو توں وسطی ایشیائی ریلوے دے اک برانج 1 مارچ 1901 نوں ایتھوں اساری گئی ۔

کوشکا (نواں ناں سرحدآباد) دا قصبہ روسی سلطنت تے سویت یونین دی سبتوں دکھنی حصہ سی ۔ اک 10 میٹر دی پتھر دی صلیب 1913ء چ ایتھے رومانوف ٹبر دے تن سوویں سال دی یادگار چ ایتھے لائی گئی ۔
## آواجائی
1960 چ سویت یونین ولوں بنائی گئی براڈ گیج ریلوے سرحدآباد نوں افغانستان دے شہر توراغنڈی نال جوڑدی اے ۔ 2007ء چ اس ریل لین نوں ورتن لئی مڑ بحال کردتا گیا اے ۔

## موسم

سرحدآباد دا موسم سردیاں چ ٹھنڈا تے گرمیاں چ بوہت گرم ہندا اے ۔




## حوالے

 

گٹھ:ترکمانستان
گٹھ:ترکمانستان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:ایشیائی شہر
گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:ترکمانستان دے آباد تھاں
گٹھ:جغرافیہ
ترکمانستان دے صوبے

ترکمانستان انتظامی طور اتے 5 صوبےآں جاں ولایتاں (واحد:ولایت ، ولایت ترکمن بولی چ صوبے لئی ورتیا جان آلا ناں اے) تے اک راجگڑھ شہری ضلعے چ ونڈیاہویا اے ۔

صوبے دا پردھان (ترکمن بولی: حاکم) ترکمانستان دا صدر ،آئین دی دفعہ 80-81 تحت ،نامزد کردا اے ۔
## ہور ویکھو
*ترکمانستان دے ضلعے

## حوالے

گٹھ:ترکمانستان
گٹھ:ترکمانستان دا جغرافیہ
گٹھ:ترکمانستان دے صوبے
گٹھ:جغرافیہ
ترکمانستان دے ضلعے

**ترکمانستان دے ضلعے**(ترکمن بولی:اِتراپ ) ترکمانستان دے صوبےآں دی اگانہہ نکی ونڈ اے ۔ضلع دا پردھان (ترکمن بولی:حاکم)ترکمانستان دا صدر دیس دے آئین دی وفعہ 80-81 راہیں نامزد کردا اے ۔
## صوبہ وار ضلعے
### [[اشک آباد]] شہر
* ضلع آبادان (پرانا ناں بوزمین )
* ضلع آرچابل 
* ضلع بِرکرکلیک (پرانا ناں آزاتلیک , ضلع سویتسکی)
* ضلع بختیارلیک (پرانا ناں صدر نیازوف, ضلع لینن)
* ضلع کوپت داغ (پرانا ناں ضلع پروتیلارسکی)
* ضلع روح آباد 
* ضلع چاندیبل

### [[صوبہ اخال]]
*ضلع آک بوگدائی (پرانا ناں:ضلع گاورس)
*ضلع بابا دہقان
*ضلع بہارلی (پرانا ناں:ضلع باہردن)
*ضلع گوک تپہ
*ضلع قھقھہ
*ضلع دروازہ (پہلے ضلع روح آباد دا حصہ)
*ضلع سرخس
*ضلع تجن

### [[صوبہ بلخان]]
* ضلع برکت (پرانا ناں:ضلع غازان جیک) 
* ضلع حسن قلی 
* ضلع ایترک (پرانا ناں:ضلع قزل ایترک) 
* ضلع مخدوم قلی (پرانا ناں:ضلع قارا قلعہ) 
* ضلع سردار (پرانا ناں:ضلع قزل اربات) 
* ضلع ترکمان باشی

### [[صوبہ داش اوغوز]]
* کاؤنٹی ضلعے
**ضلع آق تپہ
**ضلع بولدوم ساز
**ضلع گیوروگلی (پرانا ناں:ضلع تختہ)
**ضلع گوباداغ
**ضلع قربان سلطان اجہ(پرانا ناں:ضلع ییلانی)
**ضلع کہنہ اُرگینچ
**ضلع صفرمراد نیازوف (پرانا ناں:ضلع داش اوغوز)
**ضلع صفرمراد ترکمان باشی
* شہری ضلعے
**داش اوغوز شہر(پرانا ناں:ضلع داش اووز)
**کہنہ اُرگینچ شہر(پرانا ناں:کونیا ارگینچ)

### [[صوبہ لب آب]]
* کاؤنٹی ضلعے
**ضلع آتامراد (پرانا ناں:ضلع کیرکی)
**ضلع بیوک ترکمان باشی (پرانا ناں:ضلع صفرمراد نیازوف)
**ضلع بِرآتا (پرانا ناں:ضلع درگناتا)
**ضلع فاراب
**ضلع قالکینش (پرانا ناں:ضلع دانیو)
**ضلع قارابیکیوول
**ضلع قاراش سیزلک (پرانا ناں:ضلع بیون اوزون)
**ضلع خلچ
**ضلع خواجہ امباز
**ضلع کوئیتن داغ (پرانا ناں:ضلع چارشانی)
**ضلع مغدنلی
**ضلع ساکار
**ضلع صیاد
**ضلع سردارآباد (پرانا ناں:ضلع ترکمان آباد/چارجو)
**ضلع سیدی
* شہری ضلعے
**مغدنلی شہر(پرانا ناں:گوورداک)
**سیدی (شہر) 
**ترکمان آباد شہر(پرانا ناں:چارجو)

### [[صوبہ مرو|صوبہ مــَـرۡۉ]]
* شہری ضلعے
**ضلع بیرام علی
**ضلع قراقم
**ضلع مرﯞ
**ضلع مرغاب
**ضلع اوغُزخان (پرانا ناں:ضلع نیازوف)
**ضلع ساکارچقہ
**ضلع سرحدآباد (پرانا ناں:ضلع کوشک)
**ضلع تختہ بازار
**ضلع ترکمن قلعہ
**ضلع وکیل بازار
**ضلع یولوتین
* شہری ضلعے
**بیرام علی (شہر)

## ہور ویکھو
*ترکمانستان دے صوبے

## حوالے

## باہرلے جوڑ
*Statoids

گٹھ:ترکمانستان
گٹھ:ترکمانستان دا جغرافیہ
گٹھ:ترکمانستان دے ضلعے
گٹھ:جغرافیہ
ضلع بیوک ترکمان باشی

**ضلع بیوک ترکمان باشی** ترکمانستان دے صوبہ لب آب دے 18 ضلعےآں(جنہاں چ 3 شہری ضلعے نیں) چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ صفرمراد شہر اے ۔
## لوک گنتی

## رقبہ

## حوالے

گٹھ:ترکمانستان
گٹھ:ترکمانستان دے ضلعے
گٹھ:صوبہ لب آب دے ضلعے
ضلع آبادان

**ضلع آبادان**(پرانا ناں:بوزمین) ترکمانستان دے راجگڑھ اشک آباد دا اک شہری ضلع اے ۔

## ہور ویکھو
*ترکمانستان دے ضلعے

گٹھ:ترکمانستان
گٹھ:ترکمانستان دے ضلعے
گٹھ:اشک آباد دے ضلعے
توراغنڈی

**توراغُنڈی** (پشتو:توره غنډۍ) افغانستان دا ترکمانستان دے سرحد نیڑے اک سرحدی قصبہ اے ۔ایہ ترکمانستان دے قصبے سرحدآباد دے بلکل سامنے آباد اے ۔ توراغنڈی سرحدآباد نال سڑک تے 1520 م م گیج ریل لین نال جڑیا ہویا اے ، جسنوں 2007ء چ مڑ بحال کر دتا گیا اے ۔

ایہ ریل ٹریک 1960ء چ بنایا گیا سی ۔

## ہور ویکھو
*اسلام قلعہ
*حیراتان
*شر خان بندر
*دیموگان
*سپین بولدک
*طورخم

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* MSN Map

گٹھ:صوبہ ہرات
گٹھ:افغانستان
گٹھ:افغاننستان دے شہر
گٹھ:جغرافیہ
گوباداغ

** ‎ گوباداغ** ترکمانستان دا شہر تے صوبہ داش اوغوز دے ضلع ‎ گوباداغ دا راجگڑھ اے ۔

ایہہ شہر ازبکستان دے خودمختار لوکراج قراقل پاکستان دے شہر مانغیت نیڑے سرحد اتے آباد اے ۔

گٹھ:ترکمانستان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:ایشیائی شہر
گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:ترکمانستان دے آباد تھاں
ییلانی

**ییلانی** ترکمانستان دا شہر تے صوبہ داش اوغوز دے ضلع قربان سلطان اجہ دا راجگڑھ اے ۔

2009ء چ اس شہر دی لوک گنتی 26,901 سی ۔

اس شہر دا ناں کجھ چر لئی ترکمانستان دے پہلے صدر صفرمراد نیازوف دی ماں دے ناں اتے **قربان سلطان اجہ** وی رہیا ۔
## حوالے

گٹھ:ترکمانستان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:ایشیائی شہر
گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:ترکمانستان دے آباد تھاں
کہنہ اُرگینچ

**کہنہ اُرگینچ**جاں پرانا اُرگینچ (ترکمن بولی: *Köneürgenç*, روسی بولی: *Куня Ургенч*, فارسی  کهنه گرگانج) ترکمانستان دا شہر تے صوبہ داش اوغوز دے ضلع کہنہ اُرگینچ دا راجگڑھ اے ۔ اس دی لوک گنتی 30،000 اے تے ایہہ اتلے ترکمانستان چ ازبکستان دی ولگن لاگے وس رہیا اے ۔

ایہہ پرانے شہر اُرگینچ دی تھاں اے ، جہڑا ھخامشی سلطنت دے اک حصے خوارزم دا راجگڑھ سی ۔اس دے واسیاں نے ساڈھے تن سو سال پہلے شہر نوں نویں بستی وسان لئی چھڈ دتا سی ، اس ویلے توں ہن تک ایہہ چھیڑ چھاڑ توں بچیا رہیا ۔ 2005ء چ  پرانے ارگینچ نوں یونیسکو نے اپنی عالمی رہتلی تھانواں دی لسٹ چ شامل کیتا ۔
## حوالے

## باہرلے جوڑ

*Guide in Kunya Urgench 
*UNESCO World Heritage List: Kunya Urgench
*Kunya Urgench Nomination File
*Konye-Urgench Museum 

گٹھ:ترکمانستان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:ترکمانستان دے آباد تھاں
آق آلتین

**‎ آق آلتین** اتلے ترکمانستان دا ازبکستان دی سرحد نیڑے شہر اے ۔ ایہہ شہر صوبہ داش اوغوز چ اے ۔

## باہرلے جوڑ
*Satellite map at Maplandia.com
*Location on MSN encarta map

گٹھ:ترکمانستان
گٹھ:ترکمانستان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:ایشیائی شہر
گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:ترکمانستان دے آباد تھاں
گٹھ:جغرافیہ
آتامراد

**آتامراد** چڑھدے ترکمانستان دا اک شہر اے ۔ ایہ صوبہ لب آب چ واقع اے تے ضلع آتامراد دا راجگڑھ اے ۔ اس دا پرانا ناں **کیرکی** سی ۔ ایہہ شہر آمو دریا دے کـھبے بنھے دے میداناں چ وس رہیا اے ۔

## جانکاری
آتامراد دے نیڑے دے قصبےآں تے پنڈاں چ موکری (3.3&nbsp;nm), امودریا (2.1&nbsp;nm), سورخی (3.1&nbsp;nm) and کیکچی (2.2&nbsp;nm) نیں ۔

اس شہر دا پرانا ناں کیرکی اصل فارسی ناں **کرکوہ** دی بگڑی ترکمانی شکل اے ، جسدا مطلب *بولہ پہاڑ* اے۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
*Satellite map at Maplandia.com

گٹھ:ترکمانستان
گٹھ:ترکمانستان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:ایشیائی شہر
گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:ترکمانستان دے آباد تھاں
گٹھ:جغرافیہ
صیاد (شہر)

**صیاد (شہر) ** ترکمانستان دا شہر تے صوبہ لب آب دے ضلع ‎ صیاد دا راجگڑھ اے ۔
## لوک گنتی
2009ء دی جنگننا مطابق اس شہر دی لوک گنتی 20،491 اے ۔

## جغرافیہ
).
 
ایہہ شہر ترکمان آباد توں 47 کلومیٹر دکھن چڑھدے چ آمو دریا دے کنڈے وس رہیا اے ۔صیاد شہر تھائیں ترکمان آباد-آتامراد وڈی سڑک لنگھدی اے ۔
## تریخ

سویت یونین ویلے ایہہ قصبہ سویت یونین دی ریاست ترکمان سویت اشتراکی لوکراج دے جارچو اوبلاست دے صیاد رائیون دا راجگڑھ سی تے ایہہ کپاہ صاف کرن آلے کارخانے وجوں مشہور سی ۔.

## لوک گنتی

## حوالے

گٹھ:ترکمانستان
گٹھ:ترکمانستان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:ایشیائی شہر
گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:ترکمانستان دے آباد تھاں
گٹھ:جغرافیہ
چاگاگوزیر

** چاگاگوریز** چڑھدے ترکمانستان چ افغانستان دی سرحد لاگے اک قصبہ اے ، ایہہ صوبہ لب آب  چ واقع اے ۔ 

اس دے نیڑلے قصبےآں تے پنڈاں چ قزلایاک (5.0&nbsp;nm), Oba (5.0&nbsp;nm), آگر (4.3&nbsp;nm), جینل ختاپ (1.7&nbsp;nm), ختاپ (4.8&nbsp;nm), موکری (1.6&nbsp;nm) تے بِرلیشِک (1.9&nbsp;nm) نیں ۔ 
 
نیڑلا ہوائی اڈا 16 میل دی وتھ اتے آتامراد ہوائی اڈا اے ۔

## حوالے

گٹھ:ترکمانستان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:ترکمانستان دے آباد تھاں
موکری

**موکری** چڑھدے ترکمانستان چ صوبہ لب آب دا اک قصبہ اے ۔  ایہہ آتامراد, امودریا, سورخی, تے کیکچی لاگے اے.

## حوالے

گٹھ:ترکمانستان
گٹھ:ترکمانستان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:ایشیائی شہر
گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:ترکمانستان دے آباد تھاں
گٹھ:جغرافیہ
بیرام علی

**بیرام علی** ( فارسی:بایرام علی ) ترکمانستان دا شہر تے صوبہ مرو دے ضلع بیرام علی دا راجگڑھ اے ۔ ایہہ صوبائی راجگڑھ مرو توں 27 کلومیٹر چڑھدے چ , تاشقند توں اشک آباد مین ریلوے لین نال آباد اے ۔ 
## لوک گنتی

2009 چ اسدی لوک گنتی 88,486 سی ،جہڑی 1989ء دی جنگننا چ 43،824 توں ودھی۔ 

## موسم
بیرام علی دا موسم صحرائی اے ، جس چ سردیاں ٹھنڈیاں تے گرمیاں بوہت گرم ہندیاں نیں تے مینہہ گھٹ وردا اے ۔





## معیشت
بیرام علی شہر دی معیشت دی نیہہ غذائی تے تعمیراتی صنعت اے. علاقے توں قدرتی گیس وی کڈی جاندی اے۔

## اہم تھانواں
*بیرام علی لاگے پرانے مرو شہر دے کھنڈر نیں ۔
*شہر توں 28 کلومیٹر اتلے چ خدائے نظر اولیا(12ویں صدی ) دا مزار اے ۔

## لوک
*دوردی بیراموف
*جمال الدین خوجانییازوف

## حوالے

گٹھ:ترکمانستان
گٹھ:ترکمانستان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:ایشیائی شہر
گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:ترکمانستان دے آباد تھاں
گٹھ:جغرافیہ
مولانفیس

**مولانفیس** ترکمانستان دا شہر تے صوبہ مرو دے ضلع وکیل بازار دا راجگڑھ اے ۔مولا نفیس ترکمانستان دا قومی لکھاری چ جہڑا پچھلیاں صدیاں چ ایتھے رہندا سی ۔

گٹھ:ترکمانستان
گٹھ:ترکمانستان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:ایشیائی شہر
گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:ترکمانستان دے آباد تھاں
گٹھ:جغرافیہ
مرغاب، ترکمانستان

**‎ ‎ ‎ ‎ مرغاب ** ترکمانستان دا شہر تے صوبہ مرو دے ضلع ‎ مرغاب دا راجگڑھ اے ۔

## تھاں ٹکانہ

ایہہ سہر مرغاب دریا دے طاس دے علاقے چ وس رہیا اے تے مرو - سرحدآباد ریل لین اتے اسدی ریل ٹیشن اے ۔
## لوک کنتی

1973ء چ اس شہر دی لوک گنتی 5،700 سی جہڑی ہن ودھ کے 10،000 ہو گئی اے ۔
## معیشت
سویت یونین ویلے ایتھے اسفالٹ تے اٹاں بناندے کارخانے سن ، 1974ء چ ایتھے کپاہ صاف کرن دا کارخانہ اساریا گیا ۔

## حوالے

گٹھ:ترکمانستان
گٹھ:ترکمانستان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:ایشیائی شہر
گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:ترکمانستان دے آباد تھاں
گٹھ:جغرافیہ
قزل ایترک

**قزل ایترک** لہندے ترکمانستان دا اک شہر اے ۔ ایہہ صوبہ بلخان چ ایترک دریا کنڈے ایران نال سرحد سانجھی کردا اے ۔ قزل ایترک دا ترکمن بولی چ مطلب لال ایترک اے ۔

اس دے نیڑلے شہراڑ قصبےآں چ آغاچہ اروات (4.8&nbsp;km), توشاکلی, ایران(6.3&nbsp;km), یاسی تپہ(15.6&nbsp;km),تے یاریمتک (19.4&nbsp;km)نیں ۔بھانویں ایتھے ہوائی اڈا اے پر ایتھے ہوائی سروس نئیں ۔ 

## موسم

قزل ایترک دا موسم صحرائی اے ، جس چ سردیاں ٹھنڈیاں تے گرمیاں بوہت گرم ہندیاں نیں تے مینہہ گھٹ وردا اے ۔





## حوالے

## باہرلے جوڑ
* "Gyzyletrek" at geonames.org

گٹھ:ترکمانستان
گٹھ:ترکمانستان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:ایشیائی شہر
گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:ترکمانستان دے آباد تھاں
گٹھ:جغرافیہ
قارا قلعہ

**‎ قارا قلعہ** ترکمانستان دا شہر تے صوبہ بلخان دے ضلع مخدوم قلی دا راجگڑھ اے ۔ 
## لوک گنتی

1972 چ اس شہر دی لوک گنتی 5700 سی ، جہڑی 1989 چ ودھ کے 8412 ہوگئی ۔
## جغرافیہ

قارا قلعہ شہر کوپت داغ پہاڑیاں دے پیراں چ سُمبار دریا کنڈے ، جہڑا اتریک دریا دا معاون دریا اے ، وس رہیا اے ۔

 
## حوالے

گٹھ:ترکمانستان
گٹھ:ترکمانستان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:ایشیائی شہر
گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:ترکمانستان دے آباد تھاں
گٹھ:جغرافیہ
برکت (شہر)

**برکت شہر**' (پرانا ناں:قازانجِک) لہندے ترکمانستان چ صوبہ بلخان دا اک شہر اے ۔برکت شہر ضلع برکت دا راجگڑھ اے ۔

برکت شہر قراقم صحرا دے سرے اتے کوپت داغ پہاڑیاں دی وادی چ وس رہیا اے ۔

 
## حوالے

گٹھ:ترکمانستان
گٹھ:ترکمانستان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:ایشیائی شہر
گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:ترکمانستان دے آباد تھاں
گٹھ:جغرافیہ
کوپت داغ

**کوپت داغ** (فارسی:کپه‌داغ ، ترکمن بولی:Köpetdag) ، جسنوں ترکمان-خراسان پہاڑی سلسلہ وی آکھیا جاندا اے ،ایران تے ترکمانستان دی سرحد دے نال نال اک پہاڑی سلسلہ اے ، جس دی لمبائی 650 کلومیٹر اے ۔

ترکمانستان چ اس سلسلے دی سبتوں اچی چوٹی راجگڑھ اشک آباد دے دکھن لہندے چ اے جسدی اچائی 2940میٹر اے تے سبتوں اچی ایران دے پاسے دی چوٹی کوہ قوچان اے جسدی اچائی 3191 میٹر اے ۔
 
## حوالے
حسن قلی (شہر)

**حسن قلی** ترکمانستان دا شہر تے صوبہ بلخان دے ضلع حسن قلی دا راجگڑھ اے ۔
## لوک گنتی
1989ء چ شہر دی لوک گنتی 5,823سی ۔

## جغرافیہ

حسن قلی کیسپیئن سمندر دے بلکل نیڑے اک پدھرے میدان چ وس رہیا اے ۔ شہر سمندر پدھر توں 22 میٹر تھلے اے ۔
## موسم
حسن قلی دا موسم صحرائی اے ، جس چ سردیاں ٹھنڈیاں تے گرمیاں بوہت گرم ہندیاں نیں تے مینہہ گھٹ وردا اے ۔





## آواجائی

اتلے چ اک سڑک چیکیشلر تے اوکاریم تک جاندا اے ، روٹ 16 اینہاں قصبےآں نوں قمداغ نال جوڑدا اے ۔ چڑھدے چ اک ہور سڑک اینہاں قصبےآں نوں اجییاب ، چالو یوک ، قارادیگش تے آق یایل نال جوڑدی اے ، اینہاں توں روٹ 15 قزل ایترک ، قارا قلعہ تے سردار (شہر) تک جاندی اے ۔
## حوالے

گٹھ:ترکمانستان
گٹھ:ترکمانستان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:ایشیائی شہر
گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:ترکمانستان دے آباد تھاں
گٹھ:جغرافیہ
سردار (شہر)

**‎ ‎ ‎ سردار (شہر)**(پرانا ناں:قزل اربات)  ترکمانستان دا شہر اَتے صوبہ بلخان دے ضلع سردار دا راجگڑھ ہے۔

## <span style="font-family:Mehr Nastaliq Saraiki">لوک گݨتی</span>
سردار شہر دی لوک گݨتی 50،000 ہے اَتے بوہتی گݨتی ترکماناں دی ہے اَتے علاقے دی وڈی بولی وی ترکمن بولی ہے۔

## <span style="font-family:Mehr Nastaliq Saraiki">تریخ</span>

## موسم
سردار شہر دا موسم صحرائی ہے ، ایتھے سردیاں ٹھنڈیاں اَتے گرمیاں بوہت گرم ہندیاں نیں اَتے مینہ گھٹ وردا ہے ۔




## حوالے

گٹھ:ترکمانستان
گٹھ:ترکمانستان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:ایشیائی شہر
گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:ترکمانستان دے آباد تھاں
گٹھ:جغرافیہ
جغرافیائی کوآرڈینیٹ سسٹم

جغرافیائی کوآرڈینیٹ سسٹم (Geographic coordinate system) اک نظام اے جس راہیں دنیا دا ہر تھاں خاص رمزاں دی مدد نال پتہ کیتا جا سکدا اے۔

**کوآرڈینیٹس** coordinates

گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:جغرافیائی رمزاں
ترکمان باشی (شہر)

**ترکمان باشی** پہلے ناں **کراسنو وودسک**(روسی بولی) تے **قزل سو** (ترکمن بولی) پنجابی چ دوناں نانواں دا مطلب *لال پانی* ، ترکمانستان دے صوبہ بلخان دا کیسپیئن سمندر دی کراسنو وودسک کھاڑی اتے اک شہر ، جہڑا کہ اس صوبے دے ضلع ترکمان باشی دا راجگڑھ وی اے ۔اس شہر دی سمندر پدھر توں اچائی 27 میٹر اے ۔

## [[ٹرانس کیسپیئن ریلوے]]

ٹرانس کسپیئن ریلوے اتے ٹرمینل (ٹیشن) ہون کرکے ، ایہہ شہر آواجائی دا اک وڈا تھاں سی ۔
## تریخ

1717ء چ روسی شہزادہ الیگزاندر بیکووچ چرکیسکی ایتھے آیا تے اس تھاں اک قلعہ بند بستی وسائی ،جتھے آمو دریا خشک تھلہ سی ، جہڑا کدی کیسپیئن سمندر چ ڈگدا سی ۔ اس شہزادہ دا متّا اس سُکے دریائی تھلے تھانئیں فوج لے جا کے خیوا خانیت اتے مل مارنا سی ۔ ایہہ مہم نکام ہوگئی تے روسیاں نے اگلے 150 سال اس بستی نوں انگولی رکھیا ۔
### کراسنو وودسک

1869ء چ روسیاں نے مڑ دوجی وار اس علاقے چ آئے ۔ اوہناں نے اپنے قلعے نوں **کراسنو وودسک**(روسی بولی:Красноводск) دا ناں دتا ، جہڑااصل ترکمن ناں **قزل سو** (مطلب:لال پاںی) دا روسی ورژن سی ۔کراسنو وودسک روسی سلطنت دی خیوا خانیت ، بخارا خانیت تے خانہ بدوش ترکمان قبیلےآں خلاف آپریشناں لئی چھاؤنی سی ۔
.

اصل چ ریل لین کیسپیئن سمندر اتے اوزون ادا توں شروع ہندی سی ، پر ٹرمینل اتلے چ کراسنو وودسک چ بندرگاہ چ بنایا گیا ۔

ایہ شہر لال فوج دے مل ہیٹھ فروری 1920ء چ آیا 

### ترکمان باشی

1993ء چ ترکمانستان دے صدر صفرمراد نیازوف کراسنو وودسک دا ناں اپنے آپ اعلانے ٹائیٹل *ترکمان باشی*(سارے ترکمان دا آگو) نال بدل کے ترکمان باشی رکھ دتا ۔صدر نیازوف دے تھاں لین آلے ترکمانستان دے صدر قربان قلی بردی محمدوف نے جولائی 2007 چ وعدہ کیتا کہ اک ارب ڈالر دی رقم لا کے ترکمان باشی نوں اک وڈے ٹورسٹ ریزورٹ چ بدل دتا جائے گا ، جہڑا اوازا ٹورسٹ زون دا مرکز ہوئے گا جتھے کیسپیئن سمندر دے ساحل دے نال 16 کلومیٹر دےعلاقے چ 60 ہوٹل اسارے جان گے ۔ 

## جغرافیہ

## معیشت تے آواجائی

ترکمان باشی ترکمانستان دی لہندے ول اکو بندرگاہ سمندری لنک اے ۔اک فیری سروس راہیں ترکمان باشی باکو ، آذربائیجان نال جڑیا ہویا اے ۔ ایہہ ٹرانس کیسپیئن ریلوے دا لہندا ٹرمینل اے جہڑا اسنوں راجگڑھ اشک آباد نال تے ہور چڑھدے تھانواں نال جوڑدا اے ، ترکمان باشی دا ریل ٹیشن 1895 چ اساریا گیا ۔ شہر اشک آباد نال بس راہیں وی جڑیا ہویا اے ۔ ترکمانستان ایئرلائن دیاں ترکمان باشی ہوئی اڈے توں اشک آباد ، داش اوغوز ، مرو ، استمبول تے ترکمان آباد تک سدھیاں فلائٹاں جاندیاں نیں ۔

لہندے ترکمانستان چ قدرتی گیس تے پٹرولیم دے وڈے بھنڈار نیں ، تے ترکمانستان دی سبتوں ودی آئل ریفائنری ترکمان باشی چ اے ۔
## ویکھن یوگ تھانواں
* علاقائی تریخ دا عجائب گھر
* پرانے کراسنو وودسک قلعے دا پھاٹک
* بیچ
* حزار نیچرل ریزرو
* نیچرل ہسٹری عجائب گھر

## جڑواں شہر
* جورمالا, لیٹویا

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* MSN Map - elevation = 25m
* Krasnovodsk.net 

 
## حوالے

گٹھ:ترکمانستان
گٹھ:ترکمانستان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:ایشیائی شہر
گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:ترکمانستان دے آباد تھاں
گٹھ:جغرافیہ
چک 2 گیاراں ایل

** چک 2 گیاراں ایل** ضلع ساہیوال دی تحصیل چیچہ وطنی دا نہر 11ایل اتے اک پنڈ اے ۔
تجن

**
''تجن** ترکمانستان دا قراقم صحرا چ اک نخلستانی شہر اے ۔ ایہہ صوبہ اخال دے ضلع تجن دا راجگڑھ اے ۔
## لوک گنتی
تجن شہر دی لوک گنتی 52،000 اے ۔
## تھاں ٹکانہ
تجن ایران دے سرحد توں تھوڑا ہٹ کے تے افغانستان توں آن آلے دریا ہریرود دے لاگیوں لنگھدا اے بس لئی ترکمانستان چ اس دریا نوں *تجن دریا * آکھیا باندا اے ۔

## آواجائی
ایہ شہر ٹرانس کیسپیئن ریلوے اتے اک سٹاپ اے تے 1990 دے دہاکے چ اک نویں لین مشہد ، ایران لئی کھولی گئی اے ۔
## حوالے

گٹھ:ترکمانستان
گٹھ:ترکمانستان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:ایشیائی شہر
گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:ترکمانستان دے آباد تھاں
گٹھ:جغرافیہ
چک 1 گیاراں ایل

‎** چک 1 گیاراں ایل** ضلع ساہیوال دی تحصیل چیچہ وطنی دا نہر 11ایل اتے اک پنڈ اے ۔
بہارلی

**بہارلی** (پرانا ناں: **باہردن**)دکون لہندے ترکمانستان چ صوبہ اخال دا اک شہر تے ضلع بہارلی دا راجگڑھ اے ، ایہہ شہر آرچمان شہر دے دکھن لہندے چ کوپت داغ پہاڑی سلسلے دی اتلی حد اتے آباد اے ۔ 
## حوالے

گٹھ:ترکمانستان
گٹھ:ترکمانستان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:ایشیائی شہر
گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:ترکمانستان دے آباد تھاں
گٹھ:جغرافیہ
چک 9 گیاراں ایل

** چک 9 گیاراں ایل** ضلع ساہیوال دی تحصیل چیچہ وطنی دا نہر 11ایل اتے اک پنڈ اے ۔

گٹھ:پنجاب دے پنڈ
گٹھ:ضلع ساہیوال دے پنڈ
گٹھ:چیچہ وطنی
گٹھ:پنڈ
سرخس ،ترکمانستان

سرخس ناں دے ایران دے شہر لئی ویکھو :سرخس

 
**سرخس** ترکمانستان دا اک نخلستانی شہر اے تے صوبہ اخال دے ضلع سرخس دا راجگڑھ اے ۔ایہ شہر سمندر پدھر توں 285 میٹر اچا اے ۔ ایہ شہر کدی پرانی شاہراہ ریشم اتے نخلستاناں چوں اک سی ، جہرا چڑھدے چ مرو تے لہندے چ مشہد وچکار پیندا سی ۔
## لوک گنتی
1989ء چ شہر دی لوک گنتی 9،585 سی ۔

شہر چ 1897 1520 لوک وس رہے سن , جنہاں چ 48,8 % — روسی; 19,8 % — پولینڈی; 8,9 % — لٹوی; 5,0 % — آرمینی; 3,8 % — ایرانی; 3,3 % — ترکمان; 3,0 % — یوکرینی; 2,6 % — یہودی; 2,2 % — جرمن سن ۔.
## تریخ

سرخس شہر دے دوالے دے نخلستان چ لوکاں دی وسوں 2 ہزار ق م توں اے ۔ اہم پربندھکی تھاں پرانا سرخس چ جہڑا ھن الے شہر توں تھوڑا دکھن چ سی ۔اس تھاں ھن صرف کسےعبادت خانے دے اٹاں دے کجھ حصے بچے نیں ۔شہر دا دعوی اے کہ اس دی نیہہ 507 ق م چ رکھی گئی سی ۔پر ایہہ تریخ کجھ آپ اختیاری ای منی جاندی اے ۔ 1993ء چ شہر نے ملو زوری اپنی 2500 سال گنڈھ منائی ۔

ساسانی سلطنت ویلے اج دے شہر توں 15 کلومیٹر چڑھدے چ میلی ہیرام چ اک زرتشتی (پارسی آتشکدہ اساریا گیا سی ۔ اسنوں 1997ء چ پولینڈ دی وارسا یونیورسٹی آرکیالوجسٹاں نے مڑ لبھیا ۔

سلجوقی سلطنت ویلے ایتھے آرکیٹیکٹ دا اک مشہور سکول سی ، جس نال 11ویں صدی دے صوقی ابو الفضل (سرخس بابا) دی یاد چ مزار سی ۔1089ء چ یارتیگمبیز مزار شہر توں 8 کلومیٹر دکھن چ اساریا گیا ، جہڑا کہ شاید شیخ احمد الخادی دی قبر اے ۔

اجوکا شہر 1884ء چ اساریا گیا جدوں روسی سلطنت نے سرخس نخلستان اتے مل ماریا ۔ ایہہ ایران سرحد اتے روسی فوجی چوکی وجوں ورتیا جاندا سی ۔ ایتھے واسی بوہتے روسی تے پول آبادکار سن ۔ ایتھے اک آرتھوڈکس گرجا اساریا گیا ، جہرا ہن چالو نئیں اے ۔

2010ء چ سرخس دیاں یادگاری تھانواں نوں ، جنہاں چ ابو الفضل دا مزار ، پرانا سرخس تے میلی ہیرام دے آتشکدے نوں ، ترکمان حکومت نے *ترکمانستان* چ شاہراہ ریشم دیاں نشاناں '' دے طور اتے یونیسکو دے عالمی رہتلی تھانواں بنان لئی ٹنٹیٹو لسٹ چ درج کروایا

## موسم

سرخس دا موسم نیم صحرائی گرم موسم اے ، جس چ سردیاں ٹھنڈیاں تے گرمیاں بوہت گرم نیں ، مینہہ گھٹ ای وردا اے ۔




## آواجائی
سرخس ایران-ترکمانستان باڈر اتے کراسنگ پوائنٹ اے ، تے اوہ تھاں اے جتھے ،تجن توں مشہد ، ایران لئ فرگیٹ ریلوے لین دیاں ریل بوگیاں لازمی بدلنیاں پیندیاں نیں ۔سرخس تے اشک آباد وچکار وی ریل راہیں آواجائی ہندی اے ۔
## حوالے

گٹھ:ترکمانستان
گٹھ:ترکمانستان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:ایشیائی شہر
گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:ترکمانستان دے آباد تھاں
گٹھ:جغرافیہ
چک 11 گیاراں ایل

** چک 11 گیاراں ایل** ضلع ساہیوال دی تحصیل چیچہ وطنی دا نہر 11ایل اتے اک اہم پنڈ اے ۔
## ناں
اس پنڈ دا ناں **چک نمبر 11 گیاراں ایل** اے ، جسدا مطلب اے وے کہ ایہ پنڈ لوئر باری دوآب نہر دے کبھے پاسےاوں نکلن آلی 11ویں شاخ نہر 11 ایل اتے گیارواں پنڈ اے ۔(L=left)۔
## واسی
اس پنڈ دے بوہتے واسی گجر قبیلے نال تعلق رکھدے نیں ۔
## تھاں ٹکانہ
چک نمبر 11/11 .ایل  چیچہ وطنی توں چڑھدے پاسے 6 کلومیڑ دے فاصلہ اتے واقع اے ۔
## مشہور لوک
ایہ پنڈ پیرجی عبدالعزیز رائپوری دی وجہ توں بوہت مشہور اے ۔حضرت پیرجی دے مرید پوری دنیا چ نیں

آج کل پیرجی دا بھتیجاحضرت پیرجی عبدالحفیظ گدی نشین اے

## تریخی ورثہ
پنڈ چ انگریزاں دے ویلے دا صاف پانی دا کھوہ وی موجود اے

## ایہ وی ویکھو
*ضلع ساہیوال
*تصیل چیچہ وطنی
*چیچہ وطنی
*لوئر باری دوآب نہر
*نہر 11 ایل 
## حوالے

## باہرلے جوڑ
چک 34 باراں ایل

** چک 34 باراں ایل (گلستان)** ضلع ساہیوال دی تحصیل چیچہ وطنی دا نہر 12ایل اتے اک پنڈ اے ۔

**گلستان یا چک نمبر 34 باراں ایل** ( انگریزی: Gulistan, Punjab) پاکستان  دے  صوبہ  پنجاب چ ضلع ساہیوالدا اک پنڈ اے ۔ایہ گاؤں ضلع ساہیوال دی تحصیل چیچہ وطنی چ واقع  اے تے ایہ چیچہ وطنی شہر توں5 کلومیٹر دور مشرق چ بوریوالا روڈ اتے واقع اے ۔

ایہ گاؤں چیچہ وطنی دی یونین کونسل نمبر 62 میں واقع اے ،اس یونین کونسل چ 6 پنڈ،چک 44 باراں ایل(پاہڑی) ، چک 33 باراں ایل(خضرپور) ،چک 34 باراں ایل(گلستان)،چک 32 باراں ایل(حضور آباد) ، چک 15 گیاراں ایل اور چک 14 گیاراں ایل شامل نیں تے اسدا یونین کونسل مرکز چک 44 باراں ایل  اے ۔

اس پنڈ دے نام دے نال**12ایل** اس لئی لگدا اے کیونجے اس گاؤں دیاں زمیناں لوئر باری دوآب نہر دے سجے پاسےاوں نکلن والی 12ویں شاخ نہر نہر 12 ایل دے پانی نال سیراب ہندیاں نیں ۔(ایل=لفٹ ،L=Left)
چک 37 باراں ایل

** چک 37 باراں ایل** ضلع ساہیوال دی تحصیل چیچہ وطنی دا نہر 12ایل اتے اک پنڈ اے ۔

پنڈ دی اکثر آبادی گجر وا.
پنڈ دا اک منڈا برگیڈیئر مشہود احمد آرمی وچ افسر وا.
کافی لوگ خلیجی ممالک تے چند لوگ امریکہ کینڈا تے جرمنی دے نیشنل نیں.

اجاڑیاں توں پہلے ایتھے تین سکھ پرا رہندے سی.

بابا مومن گجر دی اولاد پہلے ایتھے انڈیا گورداسپور چوں آئی .فیر ہور لوکی وی آئے.

مقامی رہائشی غیر مہاجر ایک مسیحیاں دا گھر وا
چک 39 باراں ایل

** چک 39 باراں ایل** ضلع ساہیوال دی تحصیل چیچہ وطنی دا نہر 12ایل اتے اک پنڈ اے ۔
گوک تپہ

**گوک تپہ** ترکمانستان دا    شہر اے ۔ ایہہ صوبہ اخال دے ضلع گوک تپہ دا راجگڑھ اے ۔

*'

گوک تپہ [[راجگڑھ]] [[اشک آباد]] توں 28 میل اتلے لہندے  چ [[ٹرانس کیسپیئن ریلوے]] اتے ٹیشن اے ۔ گوک پتہ دا [[ترکمن بولی]] چ مطلب *نیلی پہاڑی'' اے

## تریخ

## حوالے

## باہرلے جوڑ
 
*تھاں تے فوٹو
* گوک تپہ چ مسیت دی فوٹو
* گوک تپہ چ مسیت دی ہور فوٹواں

گٹھ:ترکمانستان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:ایشیائی شہر
گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:ترکمانستان دے آباد تھاں
آبادان ،ترکمانستان

** 
**آبادان*' [[راجگڑھ]] [[اشک آباد]] لاگے [[ترکمانستان]] دے [[صوبہ اخال]] دا اک شہر اے ۔اس شہر دی نیہہ 1963ء چ رکھی گئی ۔ اس دا ناں [[اکتوبر]] 2002ء تک *بوزمین'' سی ۔ 
 
آبادان شہر دا ھن آلا میئر اورازمراد قاراجائیف ترکمانستان دے 2007 دے صدارتی چناؤ دا کینیڈیٹ سی ۔
## لوک گنتی
آبادان دی لوک گنتی 50،000 اے ۔
## آبادان دا پاور پلانٹ
ایتھے سویت یونین ویلے دا اک پاور پلانٹ اے جتھے ترکمانستان دی پہلے آلا صدر صفرمراد نیازوف کم کردا ہندا سی ۔

## حوالے

گٹھ:ترکمانستان
گٹھ:ترکمانستان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:ایشیائی شہر
گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:ترکمانستان دے آباد تھاں
گٹھ:جغرافیہ
اخچاتپہ

** اخچاپتہ** دکھنی ترکمانستان دا صوبہ اخال دا اک شہر اے ، جہڑی ایران دی ولگن توں 20 کلومیٹر دی وتھ اتے وس رہیا اے ۔

اس دیاں نیڑلیاں آبادیاں چ ایمینی ستالینا (8.1 میل), مانے (8.1 میل), چاچے (شہر) (4.0 میل), چاہ چاہہ (9.8 میل) تےچشمہ (شہر)چشمہ شور (شہر) (13.2 میل)

## باہرلے جوڑ
*Satellite map at Maplandia.com
*Location on MSN encarta map

## حوالے

گٹھ:ترکمانستان
گٹھ:ترکمانستان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:ایشیائی شہر
گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:ترکمانستان دے آباد تھاں
گٹھ:جغرافیہ
آرچمان

**آرچمان** دکھن لہندے ترکمانستان چ صوبہ اخال دا شہر اے ، جہڑا کوپت داغ پہاڑی سلسلے دی اتلے پاسے وس رہیا اے ۔

گٹھ:ترکمانستان
گٹھ:ترکمانستان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:ایشیائی شہر
گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:ترکمانستان دے آباد تھاں
گٹھ:جغرافیہ
دروازہ (شہر)

**دروازہ** ترکمانستان دے صوبہ اخال چ قراقم صحرا دے ادھ وچکالے اک پنڈ اے ۔ایہہ راجگڑھ اشک آباد توں 260 کلومیٹر اتلے چ اے ۔
## لوک گنتی
اس پنڈ دی لوک گنتی 350 واسی نیں ۔ دروازہ دے بوہتے واسی تیکے قبیلے دے ترکمان نیں ۔

## مشہوری
اس پنڈ دی مشہور جہنم دا بوہا ناں دی تھاں اے ،جتھے 1971 توں زمین تھلے لگی اگ حالے تک وی جل رہی اے ۔2004ء چ ترکمانستان دے اوس ویلے دے صدر صفرمراد نیازوف نے اس تھاں سیلانیاں دے جان لئی مناہی کر دتی ۔

## جہنم دا بوہا گیس بھنڈار

دروازہ دا علاقہ چ قدرتی گیس دے وڈے بھنڈار نیں ۔1971ء چ ڈرلنگ کردے ہوئے سویت جیالوجسٹ گیس نال بھری اک گفا چ پھس گئے

ڈرلنگ کردے ہوئے تھلویں بھوئیں بہہ گئی جس نال 70 میٹر قطر دا اک مگورا ایتھےبن گیا ۔زہریلی گیس دے ڈسچارج توں بچن لئی ایہہ فیصلہ کیتا گیا کہ چنگا حل ایہو ای اے کہ اسنوں جلادتا جائے ۔ 
جیالوجسٹاں دا ایہہ خیال سی کہ اگ ساری گیس نوں کجھ دناں چ جلا دے گی ، پر ایہہ گیس اج تک جل رہی اے ۔مقامی لوکاں نے اک جل رہی اگ گفا جاں مگور نوں جہنم دا بوہا ناں دتا ۔

## ہور ویکھو
 
* جہنم دے پھاٹک

## حوالے

## باہرلے جوڑ

*''Daily Mail'' article with photos
* Photos from the Darvaza Gas Crater or "Gates of Hell" 
* Tourist information for Darvaza
** 
* Pictures and YouTube link
* Au bord du cratère de Darvaza
* Interactive forum about the Darwaza Well 

گٹھ:ترکمانستان
گٹھ:ترکمانستان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:ایشیائی شہر
گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:ترکمانستان دے آباد تھاں
گٹھ:جغرافیہ
چک 7 نو ایل

** چک 7 نو ایل** ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا  لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن الی شاخ  نہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
دوشاک

**دوشک** ترکمانستان دے صوبہ اخال چ قراقم صحرا چ کوپت داغ پہاڑی سلسلے دے سرے اتے وس رہیا اے ۔

## تریخ

ایہہ قصبہ 14 اکتوبر 1918ء چ *اتحادیاں دی روسی خانہ جنگی چ رلت* دوران برطانوی ہند فوج دے مل ہیٹھ اکتوبر چ اک وڈی لڑائی چ بالشویکاں دے ایتھوں نسن نال آیا ۔

 
 
1994ء چ دوشاک توں کجھ کلومیٹر دی وتھ اتے ماؤنٹ دوشاک ایرکداغ رصدگاہ اساری گئی ۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
*Flickr images

گٹھ:ترکمانستان
گٹھ:ترکمانستان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:ایشیائی شہر
گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:ترکمانستان دے آباد تھاں
گٹھ:جغرافیہ
ماسٹر مدن

**ماسٹر مدن** (گرمکھی: ਮਾਸਟਰ ਮਦਨ ; جنم 28 دسمبر 1927 - موت 5 جون 1942) اک پنجابی گیتکار تے غزل گیتکار سی۔ اسدی چھوٹی جیہی زندگی دے وچ 8 گیت ریکارڈ ہوے سن۔ 

## گیت
ماسٹر مدن دے 8 ریکارڈ کیتے گیتاں دی سوچی :-
*یوں نہ رہ-رہ کر ہمیں ترسائے- غزل
*حیرت سے تک رہا ہے- غزل
*گوری گوری بئییاں- بھجن
*موری بنتی مانو کانھا رے- بھجن
*من کی من- غزل
*چیتنا ہے تو چیت لے- بھجن
*باغاں وچ..- پنجابی گیت
*راوی دے پرلے کنڈھے وے مترا- پنجابی گیت

## حوالے

## باہرلے جوڑ

گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پنجابی ہندو
گٹھ:جٹ
رنجیت ساگر ڈیم

**رنجیت ساگر ڈیم**  ( انگریزی :Ranjit Sagar Dam ) جو تھین ڈیم دے طور تے  وی جانیا جاندا ہے،   پنجاب  صوبے وچ راوی دریا 'تے پنجاب  سرکار ولوں تعمیر کیتا ہائڈرو الیکٹرک پراجیکٹ  ہے۔ ایہہ پراجیکٹ پنجاب  صوبے دے پٹھان کوٹ شہر دے نیڑے واقع ہے۔
## اساری
رنجیت ساگر ڈیم جس نوں تھین ڈیم وی کیہا جاندا اے، دریا راوی تے مادھوپور توں 24 کلومیٹر اپر بنایا گیا اے ۔ ایہہ اک بہو-کارجی ڈیم اے اتے انڈس واٹر ٹریٹی  تے پاکستان نال دستخط ہون  تے راوی دا پانی ورتن لئی بنایا گیا اے ۔ ایہہ راوی اپر اک تنگ گھاٹی وچ تھین ناں دے پنڈ پاس اساریا گیا اے ۔ اس ڈیم دی الائینمینٹ ٹیڈھی اے ۔ دریا دا رخ پرتن لئی چار ڈائیورسنز جنہاں دا ہر اک دا قطر 40 فٹّ اے، لوہا-کنکریٹ نال پکیاں کرکے لگپگ 4 کلومیٹر لمبیاں بنائیاں گئیاں ہن ۔ ایہناں وچوں سجے پاسے دیاں دو ڈائیورشن ٹنلز نوں پینسٹاک وچ تبدیل کرکے پاور ہاؤساں دے چار یونٹاں نوں چلایا گیا اے جو 600 کلوواٹ بجلی پیدا کردے ہن ۔ ایہناں وچ ورتیاں جان والیاں ٹربائیناں بھارت وچ دوسرے نمبر 'تے وڈیاں ہن ۔ دوسریاں دو ٹنلز نوں سنچائی آؤٹلیٹس وچ تبدیل کیتا گیا اے تاں جو جدو پاور ہاؤس کم نہ کرن، ایہناں نوں ورتیا جا سکے ۔ ایہناں ہر اک دی سمرتھا 75000 کیوسکس پانی دی اے ۔ سپلوے 2 کروڑ 60 لکھ گھنمیٹ چٹاناں کٹّ کے بنائی گئی اے، جس وچ 10 لکھ گھن میٹر کنکریٹ دی ورتوں ہوئی اتے 7 ریڈیئل گیٹ ہن، جنہاں دا آکار 15.57 میٹر__1MP__17.20 میٹر اے ۔ ڈیم دی جھیل 22 کلومیٹر لمبی اتے 5 کلومیٹر دی چوڑائی وچاے اتے ڈنوگھائی 130 میٹر اے ۔
## بجلی دی پیداوار
ڈیم 'تے وڈے کم محکمے نے خود کیتے ۔ ڈیم نوں بھرن دا کم 15 فروری، 1999 نوں شروع ہویا اتے بجلی دا پیداوار اگست 2000 وچ شروع ہویا ۔ جون 2000 تکّ پراجیکٹ  تے 3800 کروڑ روپئے خرچہ آیا ۔ جموں اتے کشمیر اتے بھارتی پنجاب دی سرحد ڈیم دی سینٹر لائن 'تے پیندی اے، اس لئی ڈیم دا سجا پاسہ جموں کشمیر وچ پیندا اے اتے کھبا پاسہ پنجاب وچ ۔ ڈیم دا ناں مہاراجہ رنجیت سنگھ دے ناں 'تے رنجیت ساگر ڈیم رکھیا گیا اے ۔

ایہہ پراجیکٹ سالانہ 2 ارب، 10 کروڑ یونٹ بجلی دا پیدا کریگا اتے 3.48 لکھ ہیکٹیئر بھوئیں نوں ہور پانی ملیگا ۔ ڈیم دا ٹاپ لیول سطح سمندر توں 540 میٹر اچا، لمبائی 617 میٹر، چوڑائی 14 میٹر، تھلے دی چوڑائی 669.2 میٹر اے ۔ اس ڈیم دے بنن نال سیر سپاٹے 'چ وادھا ہویا اے مچھی پالن نوں فروغ ملیا اتے صنعتی مدان وچ ترقی ہوئی اے ۔
## گیلری

Ranjit sagar dam lake.jpg|Ranjit sagar dam lake 
BankThein Dam lake.jpg|BankThein Dam lake
Ranjit sagar dam lake.jpg|Ranjit sagar dam lake

## ہور ویکھو
*ننگل ڈیم
*بھاکھڑا ڈیم
*سِسواں ڈیم
*پڑچھ ڈیم
*رنجیت ساگر ڈیم
*بیاس ڈیم
*بھاکھڑا ننگل ڈیم
*میرزاپور ڈیم
## حوالے

## باہرلے جوڑ

گٹھ:بھارت دے ڈیم
گٹھ:پنجاب دے ڈیم ،بیراج تے ہیڈورکس
گٹھ:ستلج دیاں نہراں
گٹھ:پنجاب دیاں نہراں
گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:آبی جغرافیہ
گٹھ:پانی
گٹھ:پنجاب دا جغرافیہ
گٹھ:پنجاب دے ڈیم
گٹھ:پنجاب دیاں پرواسی پنچھی رکھاں
گٹھ:پنجاب دیاں جلگاہاں
گٹھ:پنجاب وچ آبپاشی زریعے
گٹھ:ڈیم
گٹھ:پنجاب دے جل سومے
گٹھ:پنجاب دیاں جلتھاواں
ایران دیاں تحصیلاں

ایران دیاں تحصیلاں (فارسی:بخش) دی لسٹ 2005 عیسوی (1385 شمسی ہجری) دی جنگننا مطابق: (لوک گنتی دے حساب نال)

## ہور ویکھو
*ایران دے دہستان
*ایران دے ضلعے(شہرستان)
*ایران دے صوبے
## باہرلے جوڑ
## حوالے

گٹھ:ایران
گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں
گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:ایران دا جغرافیہ
بخش مرکزی شهرستان تهران

ایہہ ایران دے صوبہ تہران دے  ضلع تہران (شہرستان تہران دی اک تحصیل (فارسی چ **بخش**) اے ۔
## ہور ویکھو
*ایران دیاں تحصیلاں
## حوالے

گٹھ:ایران
گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں
گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:صوبہ تہران دیاں تحصیلاں
بخش احمدآباد

ایہہ ایران دے صوبہ خراسان رضوی دے  ضلع مشہد (شہرستان مشہد دی اک تحصیل (فارسی چ **بخش**) اے ۔
## لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی  لوک آ۔
## تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے  صوبے خراسان رضوی چ اے ۔
## تریخ
## ہور ویکھو
*ایران دیاں تحصیلاں
*ایران دے ضلعے
*ایران دے صوبے
## باہرلے جوڑ
## حوالے

گٹھ:ایران
گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں
گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:صوبہ خراسان رضوی دیاں تحصیلاں
بخش مرکزی شهرستان خوی

ایہہ ایران دے صوبہ لہندا آذربائیجان دے    شہرستان خوئی (ضلع) دی اک  تحصیل (فارسی چ **بخش**) اے ۔
## ہور ویکھو
*ایران دیاں تحصیلاں

 

گٹھ:ایران
گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں
گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:لہندے آذربائیجان دیاں تحصیلاں
دهستان تیمورلو

ایہ ایران دے صوبہ چڑھدا آذربائیجان دے ضلعے شہرستان آذرشہر دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (**دہستان** فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔

## لوک گنتی
## تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان آذرشہر ، صوبہ چڑھدا آذربائیجان چ اے ۔
## ایہ وی ویکھو
*ایران دی انتظامی ونڈ
*ایران دے صوبے
*ایران دے ضلعے(شہرستان
*ایران دیاں تحصیلاں (بخش)
*ایران دے دہستان(سب تحصیلاں)

## حوالے

## باہرلے جوڑ
چٹانی پاندھی

**چٹانی پاندھی** ایسے پاندھی نوں کیندے نیں جیڑا سلیکیٹ وٹیاں یا دعات دا بنیا ہوۓ۔ سورجی پربندھ چ سورج دے نیڑے آلے 4 پاندھی چٹانی پاندھی نیں: عطارد، وینس، زمین تے مریخ نیں۔ چٹانی پاندھی باقی جن پاندھیاں توں اس گل چ وکھرے ہوندے نيں کہ ایناں دی کھل ٹھوس ہوندی اے تے گیس جن ہائیڈروجن، ہیلیم تے پانی دے بنے ہوندے نيں۔ سارے چٹانی پاندھی تقریبا اکو بنتر دے ہوندے نیں: مڈ چ اک دعاتی کور جیڑی تقریبا ساری لوۓ دی ہوندی اے جس دے گرد سلیکیٹ دی مینٹل ہوندی اے۔ زمین دا چن وی ایسی طرح دا ہوندا اے مگر ایدی لوۓ دی کور نکی اے۔ مشتری دی چن آئیو تے یوروپا دی بنتر وی ایسے طرح دی اے۔ چٹانی پاندھیاں دی کھل اتے دراڑاں، پعاڑ، کھڈے، آتش فشاں تے اور بنتر ہوندی اے۔ ایہ پاندھی دے ٹیکٹانک کماں تے پانی دی وجہ نال ہوندے نیں۔ چٹانی پاندھیاں دی ہوا دیاں دو ونڈاں ہوندیاں نیں، جیناں چوں دوجی ونڈ آتش فشاں تے کومیٹ وجن نال بنندی اے۔
دیر آلی پعاری بمباری

**دیر آلی پعاری بمباری** سورجی پربندھ دے اندرلے 4 پاندھی: عطارد، وینس، زمین تے مریخ اتے کوئی 3۔8 توں 4۔1 ارب وریاں پہلاں تارے ورگیاں دی بمباری نوں کیندے نیں۔ ایہ بمباری اس ویلے ہوئی جدوں اے پاندھی بلکل نوے نوے بنے سن تے ہلے تک اپنا پورا وزن بنا رۓ سن۔ دیر آلی پعاری بمباری دا ثبوت ناسا دی اپولو مشن آلی خلابازاں نے چن دے وٹیاں دی مورت چ لبیا۔ جدوں اوناں وٹیاں نوں ویکھیا گیا تے پتہ چلیا کہ چن دے اتے بوت سارے کھڈے اکو ویلے دے گرد ای بنے سن۔

دی آلی پعاری بمباری دی ٹھیک وجہ گروواں نوں نئیں پتہ مگر خیال کیتا جاندا اے کہ جدوں سورجی پربندھ چ گیس جن بنے سن، اوناں نیں اپنی کچھ نال تارے ورگیاں نوں اندر دے سورجی پربندھ دے پاندھیاں ال سٹ دتا۔ مگر کئی گرو اس خیال دے خلاف وی گل کردے نیں۔ انسانی خلائی مشن ای اس گل دا ٹھوس ثبوت لب سکدے نیں۔
ہرجیت اٹوال

**ہرجیت اٹوال** (جنم 8 اکتوبر 1952) پرواسی پنجابی اتے ہندی لیکھک، ناول کار اتے کہانی کار ہن۔ اوہ 1977 توں 

انگلینڈ وچ رہِ رہے ہن۔ ہرجیت اٹوال نے اپنے ناولاں وچ پرواسی یتھارتھ نوں ودھیرے نیجھ نال چتریا ہے۔
## جیون اتے کیریئر
ہرجیت اٹوال دا جنم پنڈ پھرالا، ضلع جالندھر (ہن ضلع نواں شہر۔ پنجاب، بھارت) وچّ، 8 ستمبر 1952 نوں ہویا سی۔ اس دے پتا دا نام درشن سنگھ ہے اتے ماتا دا نام بلبیر کور ہے۔ اس نے بی.اے.، ایل.بی.، تکّ دی ودیا پراپت کیتی اتے 1975 توں 1977 تکّ نواں سحر وکھے وکالت کیتی۔ رسالے شبد دی سنپادنا راہیں پنجابی سماج اتے ساہت دے انگلینڈ جا کے اپنا کاروبار شروع کیتا ہویا ہے۔ ہرجیت اٹوال نے کویتا وی لکھی اتے ناول رچنا وچ وی اہم ستھان ہے۔ اس دی پچھان کہانی دے کھیتر وچّ وی چنگی بنی ہے۔ ہرجیت اٹوال دیاں کہانیاں دا رچنا- وستو پرمکھ طور تے پنجابی پرواسیاں دیاں پدارتھک لالساواں اتے وورجت جنسی رستیاں دا سنسار بندا ہے۔ بے باک بیانی، منووگیانک چھوہاں راہی کیتی پاتر اساری اتے کتھا-رسا اس دیاں وشیش کتھا-جگتاں ہن۔ راون، کاسہ اتے پل آدی اس دیاں چرچت کہانیاں ہن۔

## حوالے

گٹھ:پنجابی لکھاری
رستم سہراب

رستم-سہراب  چار سو سال قبل مسیح دی اک کہانی اے جیہڑی فارسی شاعر فردوسی دے 10ویں صدی چ لکھے شاہکار شاہنامہ  وچوں اے۔ ایہہ ہیرو رستم اتے اس دے پتر، سہراب دی دکھی کہانی بے۔
## کہانی
سہراب بہادر تے سچا انسان سی۔ اوہ ایران دا واسی سی۔ جیحوں ندی توں پار دوجا راج توران سی۔ اصل وچّ ایہہ ایران تے توران دے راجیاں دی لڑائی دی کہانی اے۔ رستم شکار کھیڈدا ہویا ندی پار کر کے توران راج وچّ چلا گیا۔ رات پے گئی تے اوہ اوتھے ای سوں گیا۔ سویرے جاگیا تے اس دا گھوڑا غائب سی۔ اوہ اپنا گھوڑا لین لئی سمنگا دے گڑھ ولّ تر گیا تے اتھوں دے راجے نوں ملیا۔ راجے نے اس نوں آرام کرن لئی رہائش دے دتی تے آکھیا کہ اوہ اس دے گھوڑے دی تلاش کروا کے، اس نوں واپس دے دیویگا۔ رستم  آلےدوآلے دے راجاں وچّ بہت مشہور سی۔ اس کارن ہی اس راج دے راجے دی دھی اس نوں چاہندی سی۔ راجے دی دھی تہمینہ اس نوں رات موقعے ملی تے دسیا کہ اوہ اس نوں پیار کردی اے اتے اس نال ویاہ کرواؤنا چاہندی اے۔ دوسرے دن سمنگا دے راجے کول رستم نے اس دی دھی تہمینہ نال ویاہ دی گلّ کیتی۔ راجا خشی خشی تیار ہو گیا۔ سماں پا کے تہمینہ نے اک بالک نوں جنم دتا جو وڈا ہو کے نامی پہلوان تے یودھا بنیا تے انجانے وچّ اپنے پیؤ نال بھڑیا۔ پیو پتر دی کشتی، پھیر لڑائی، پتر دی موت  تے  تینویں  تہمینا دا سنسار چھڈّ جانا۔
## حوالے
آغا خان پیلیس

آغا خان پیلیس سلطان محمد خان آغا خان تیجا نے پونا، بھارت وچّ 1892 وچّ بنوایا سی۔ ایہہ بھارت دے اتہاس دے سبھ توں وڈے نشانیاں وچوں اک اے۔ ایہہ محل پونے دے نیڑلے علاقیاں دے کال-پیڑت لوکاں لئی مدد دے طور تے بنایا گیا سی۔ 

آغا خان پیلیس عالیشان عمارت اے اتے اسنوں بھارت دے مہان عجوبیاں وچوں اک منیا جاندا اے۔  ایہہ محل بھارت دی آزادی دی لہر نال نیڑیوں جڑیا ہویا اے، کیونکہ اسنوں مہاتما گاندھی، اس دی پتنی کستوربا گاندھی، اس دے سیکٹری مہادیو دیسائی اتے سروجنی نائیڈو لئی اک جیل دے طور تے ورتیا گیا سی۔ اتھے ہی کستوربا گاندھی اتے مہادیو دیسائی دی موت ہوئی سی۔[2] 2003 وچّ، بھارت دے پراتتوَ سرویکھن (اے.ایس.آئی.) نے اس نوں قومی اہمیت دی اک یادگار اعلانیا سی۔

## حوالے
کوندر چاند

کوندر چاند غزل دی چنگی مہارت رکھن والے پنجابی کویاں وچوں اک ہے۔ ڈاکٹر. سرجیت پاتر دے شبداں وچّ: ‘‘اس کول غزل کہن دا ہنر وی ہے اتے مانسک سمرتھا اتے سنویدنا وی جو مانو، سماج اتے سرشٹی نال اپنی سانجھ تے ٹکر وچوں پیدا ہندیاں ترنگاں نوں محسوس کر سکن دے قابل بناؤندی ہے۔’’
## رچناواں
#اشرفیاں
#بنسری کدھر گئی
## شعری نمونہ

سپنے ʼچوں اک چہرہ آپاں چرا لیا ہے۔
اپنا غریب خانا کنا سجا لیا ہے۔

میں دور تاں بہت ہاں پر چھوہ رہا ہاں تینوں،
سوچاں دا فاصلہ ہن اینا گھٹا لیا ہے۔

ویہڑے ʼچ چن تارے، سورج، آکاش سرجے،
میں اپنے گراں دا نقشہ بنا لیا ہے۔

اک موت زندگی ہے، اک زندگی ہے مردہ،
جیون دے عاشقاں نے ایہہ بھید پا لیا ہے۔

پتھر ʼتے جہڑے ولکن پھلاں دی پیڑ جانو،
جؤندے تروڑ لوکاں مردہ سجا لیا ہے۔


## حوالے
امرتسر آ گیا ہے

امرتسر آ گیا ہے (ہندی مول: अमृतसर आ गया है ) ہندی لیکھک اتے ناٹک کار، بھیشم ساہنی دی لکھی نکی کہانی ہے۔ ایہہ بھارت دی ونڈ دے سمیں دیاں گھٹناواں دوآلے بنی گئی ہے۔
## حوالے

گٹھ:ساہت
گٹھ:ہندی ساہت
ہالوجن

**ہالوجن** بنج کیمیائی عنصراں دی پیریاڈک ٹیبل  وچ اک ٹولی اے۔ ایہ پیریاڈک ٹیبل دی سترویں ٹولی اے۔

## ناں
شبد ہالوجن یونانی بولی دے شبد "ہالوس" توں نکلیا اے، جیدا مطلب "نمک"۔ ہالوجن دا مطلب "نمک بنان آلا" اے۔

## ہالوجن
# فلورین
# کلورین
# برومائن
# آئیوڈین
# ایسٹاٹین
# انانسیپٹیم
دهستان انزل جنوبی

ایہ ایران دے صوبہ لہندا آذربائیجان دے ضلعے شہرستان ارومیہ دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (**دہستان** فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔

## لوک گنتی
## تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان ارومیہ ، صوبہ لہندا آذربائیجان چ اے ۔
## ایہ وی ویکھو
*ایران دی انتظامی ونڈ
*ایران دے صوبے
*ایران دے ضلعے(شہرستان)
*ایران دیاں تحصیلاں (بخش)
*ایران دے دہستان(سب تحصیلاں)

## حوالے

## باہرلے جوڑ
چک 1 ڈی بی

**چک 1 ڈی بی** ضلع بہاولپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ڈیزرٹ برانچ نہر دی نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال *ڈی بی* لگدا اے ۔

## لوک گنتی
## تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولپور چ وس رہیا اے  ۔
## ایہ وی ویکھو
*ضلع بہاولپور
*ڈیزرٹ برانچ نہر

## حوالے

## باہرلے جوڑ
چک 15 چوداں ایل

** چک 15 چوداں ایل** ضلع ساہیوال دی تصیل چیچہ وطنیدا اک پنڈ اے جہڑا  لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 14ایل اتے پیندا اے ۔

اس پنڈ دی نوں پانی 14ایل نہر دا لگدا اے ،اس لئی اس پنڈ نال 14ایل جڑیا ہویا اے ۔

## لوک گنتی
## تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل چیچہ وطنی  ،ضلع ساہیوال چ وس رہیا اے  ۔
## ایہ وی ویکھو
*ضلع ساہیوال
*لوئر باری دوآب نہر
*تصیل چیچہ وطنی
*14ایل نہر
## حوالے

## باہرلے جوڑ
چک 4 پندراں ایل

** چک 4 پندراں ایل** ضلع خانیوال چ تصیل میاں چنوں دا اک پنڈ اے جہڑا  لوئر باری دوآب نہر دی کبھے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 15ایل اتے پیندا اے ۔

اس پنڈ دی بھوئیں نوں پانی 15ایل نہر دا لگدا اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 14ایل جڑیا ہویا اے ۔

## لوک گنتی
## تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل میاں چنوں  ،ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
## ایہ وی ویکھو
*ضلع خانیوال
*لوئر باری دوآب نہر
*تصیل میاں چنوں
*15ایل نہر
## حوالے

## باہرلے جوڑ
چک 28 چار ایل

** چک 28 -4ایل** ضلع اوکاڑا چ تصیل اوکاڑا دا اک پنڈ اے جہڑا  لوئر باری دوآب نہر دی کبھے (L=left) پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 4ایل اتے پیندا اے ۔

اس پنڈ دی بھوئیں نوں  نہر 4ایل  پانی دیندی اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال **4ایل** لگیا ہویا اے ۔

## لوک گنتی
## تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع اوکاڑا دی تصیل اوکاڑا    چ   اے  ۔
## ایہ وی ویکھو
*ضلع اوکاڑا
*لوئر باری دوآب نہر
*تصیل اوکاڑا 
*4ایل نہر
## حوالے

## باہرلے جوڑ

گٹھ:پنڈ
گٹھ:پاکستان دے پنڈ
گٹھ:پنجاب دے پنڈ
گٹھ:ضلع اوکاڑا دے پنڈ
گٹھ:تحصیل اوکاڑا دے پنڈ
گٹھ:4ایل نہر دے پنڈ
چک 44 پنج ایل فوجیانوالا

** چک 44 -5ایل فوجیانوالا** ضلع ساہیوال چ تصیل ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا  لوئر باری دوآب نہر دی کبھے (L=left) پاسےاوں نکلن آلی پنجویں شاخ نہر 5ایل اتے پیندا اے ۔

اس پنڈ دی بھوئیں نوں  نہر 5ایل  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال **5ایل** لگیا ہویا اے ۔

## لوک گنتی
## تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ساہیوال دی تصیل ساہیوال    چ پیندا  اے  ۔
## ایہ وی ویکھو
*ضلع ساہیوال
*لوئر باری دوآب نہر
*تصیل ساہیوال 
*5ایل نہر
## حوالے

## باہرلے جوڑ
*http://www.nrb.gov.pk/lg_election/union.asp?district=31&dn=Sahiwal
چک 5 اک ایل

** چک 5 -1ایل ** ضلع اوکاڑا چ تصیل رینالہ خورد دا اک پنڈ اے جہڑا  لوئر باری دوآب نہر دی کبھے (L=left) پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 1ایل اتے پیندا اے ۔

اس پنڈ دی بھوئیں نوں  نہر 1ایل  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال **1ایل** لگیا ہویا اے ۔
thumbnail|ضلع اوکاڑا دا نقشہ
## لوک گنتی
## تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع اوکاڑا دی تصیل رینالہ خورد    چ وس رہیا اے  ۔
## ایہ وی ویکھو
*ضلع اوکاڑا
*لوئر باری دوآب نہر
*تصیل ساہیوال 
*1ایل نہر
## حوالے

## باہرلے جوڑ
*http://www.nrb.gov.pk/lg_election/union.asp?district=31&dn=Okara