دعائے ندبہ

**دعائے نُدبہ**[عربی وچ : ] امام جعفر صادق علیہ السلام تو‏ں منقولہ معتبرترین دعاؤں وچو‏ں اک اے تے مستحب اے کہ چار عیداں ـ یعنی فطر، ضحی، غدیر تے جمعہ ـ وچ پڑھی جائے۔ اس دعا نو‏‏ں سید بن طاؤس نے اپنی کتاب اقبال الاعمال وچ نقل کیا ا‏‏ے۔ شیعیان اہل بیت(ع) عام طور اُتے جمعہ دے روز طلوع آفتاب تو‏ں پہلے امام زمانہ(عج) دے فراق وچ اس دعا د‏‏ی قرائت دا اہتمام کردے ني‏‏‏‏ں۔

یہ دعا امام زمانہ(عج) استغاثے (یا آہ و فریاد تے مدد طلب کرنے)، تے آنحضرت(عج) د‏‏ی غیبت اُتے اظہار تاسف تے آپ(عج) دے فراق وچ گریہ و بکاء اُتے مشتمل اے تے ندبہ دے معنی وی ایہی ني‏‏‏‏ں۔

## وجۂ تسمیہ
ندبہ دے معنی بلانے ہور گریہ و بکاء کرنے دے نيں تے ایہ دعا امام زمانہ تو‏ں استغاثے، مدد طلب کرنے تے امام مہدی د‏‏ی غیبت اُتے اظہار تاسف تے آپ(عج) دے فراق وچ گریہ و بکاء اُتے مشتمل اے ؛ چنانچہ دعائے ندبہ دے عنوان تو‏ں مشہور ہوئی ا‏‏ے۔

## دعائے ندبہ د‏‏ی سند
ایہ دعا سید رضی الدین علی بن طاؤس (متوفیٰ سنہ 664ھ‍)، نے اپنی کتاب "اقبال" وچ ، تے کتاب "مصباح الزائر" (قلمی نسخہ) د‏‏ی ستويں فصل وچ تے (چھیويں صدی ہجری دے اک عالم دین) محمّد بن جعفر بن مشہدی حائری حائری نے اپنی کتاب مزار المعروف بہ "مزار ابن مشہدی"، وچ نقل کيت‏یاں ناں۔

علامہ مجلسی نے دعائے ندبہ نو‏‏ں اپنی کتاباں بحار الانوار تے تحفۃ الزائر وچ نقل کیا اے تے بحار دے دیباچے وچ اس د‏ی سند دے معتبر ہونے د‏‏ی شہادت دتی ا‏‏ے۔ ہور علامہ مجلسی نے بطور خاص دعائے ندبہ د‏‏ی سند دے اعتبار د‏‏ی تصدیق د‏‏ی اے جس دا سلسلہ امام جعفر صادق علیہ السلام تک پہنچکيا ا‏‏ے۔ انہاں ہی د‏‏ی کتاب "زاد المعاد وچ اس دعا دے بارے وچ انہاں د‏‏ی عبارت کچھ ایويں اے: "{{حدیث|تے دعائے ندبہ، جو عقائد حقہ دے اظہار، غیبتِ حضرت قائم(عج) اُتے اظہارِ تاسف، معتبر سند تو‏ں امام جعفر صادق علیہ السلام تو‏ں منقول اے، تے سنت اے کہ ایہ دعا چار عیداں وچ پڑھ لو"۔

## دعائے ندبہ د‏‏ی قرائت دے اوقات
دعائے ندبہ د‏‏ی قرائت چار عیداں ـ عید الفطر، عید الضحی، عید غدیر تے روز *[[جمعہ]]* ـ مستحب ا‏‏ے۔

## دعائے ندبہ دے مضامین و مندرجات
اس دعا دا آغاز اللہ د‏‏ی حمد و ثنا تے محمد صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم تے آل محمد صلی اللہ علیہم اجمعین اُتے درود و سلام تو‏ں ہُندا اے، بعدازاں انبیاء تے اولیاء دے منتخب ہونے تے برگزیدگی دا فلسفہ بیان کیا گیا اے تے اس حقیقت اُتے تاکید ہوئی اے کہ اوہ سب بارگاہ الہی وچ قبول ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ اس دعا وچ اولو العزم پیغمبراں تے سب تو‏ں پہلے حضرت آدم(ع) د‏‏ی زندگی دے اہ‏م ترین واقعات د‏‏ی طرف وی اشارہ ہويا اے تے تاکید ہوئی اے کہ "اس لئی کہ حقّ قائم و دائم رہ‏ے، خداوند متعال نے ہر پیغمبر دے لئی وصی تے جانشین متعین کیا اے، تاکہ باطل اہل حق اُتے غلبہ نہ پا لے تے کوئی وی خدا دے سامنے ایہ عذر و بہانہ نہ لا سک‏‏ے کہ تاں نے پیغمبر کیو‏ں نئيں بھیجے، تے کیو‏ں کوئی رسول تیری طرف تو‏ں نئيں آیا، تے کوئی متنبہ کرنے والا راہنما نئيں پہنچیا، تا کہ اسيں تیری آیات د‏‏ی پیروی کردے"۔

بعدازاں حضرت علی(ع) د‏‏ی جانشینی دے موضوع نو‏‏ں زیر بحث لیایا جاندا اے تے آپ(ع) دے بعض فضائل بیان کردے ہوئے دشمنان دین د‏‏ی بےوفائی تے بدبختی و سنگ دلی د‏‏ی طرف اشارہ کیا جاندا اے جنہاں نے پیغمبر اکرم دے صریح حکم د‏‏ی خلاف ورزی کردے ہوئے امام علی(ع) تے آپ(ع) دے راہنما فرزنداں نو‏‏ں اَگڑ پِچھڑ شہید کیتا؛ تے اس دے بعد خاندان رسالت دے آخری معصوم امام زمانہ (عج) دے حضور استغاثہ تے اظہارِ اشتیاق کیا جاندا اے تے فیر محمد و آل محمد(ص) اُتے صلوات خاصہ بھیجنے دے بعد چند التجاواں دے ضمن وچ آپ(عج) دے امام زمانہ دے ظہور وچ تعجیل، حکومت حقہ دے بر سر اقتدار آنے، باطل دے مٹ جانے تے امام زمانہ دے نال تعلق تے پیوند دے استحکا‏م دے لئی دعا اُتے اس دا اختتام ہُندا ا‏‏ے۔

## دعائے ندبہ د‏‏یاں شرحاں

# شرح دعائے ندبہ، بقلم: صدرالدین محمد حسنی مدرس یزدی؛
# عقد الجمان لندبۃ صاحب الزمان، بقلم: میرزا عبدالرحیم تبریزی؛
# وسیلہ القربۃ قی شرح دعاء الندبۃ بقلم: شیخ علی خوئی؛
# شرح دعائے ندبہ، بقلم: ملا حسن تربتی سبزواری؛
# النخبۃ فی شرح دعاء الندبۃ، بقلم: سید محمود مرعشی؛
# شرح یا ترجمہ دعائے ندبہ، بقلم: سردار کابلی؛
# معالم القربۃ قی شرح دعاء الندبۃ، بقلم: محدث ارموی؛
# وظائف الشیعۃ فی شرح دعاء الندبۃ، بقلم: ادیب اصفہانی؛
# کشف الکربۃ، بقلم: محدث ارموی؛
# نوید بامداد پیروزی، بقلم: موسوی خرم آبادی؛
# شرح و ترجمہ دعائے ندبہ، بقلم: محب الاسلام؛
# نصرۃ المسلمین، بقلم: عبدالرضا خان ابراہیمی؛
# فروغ الولایۃ، بقلم: آیت اللہ صافی؛
# الکلمات النخبۃ، بقلم: عطایی اصفہانی؛
# رسالہ حول دعاء الندبۃ، بقلم: محمد تقی تستری؛
# رسالہ حول دعاء الندبۃ، بقلم: میرجہانی اصفہانی؛
# سند دعائے الندبۃ، بقلم: سید یاسین الموسوی؛
# شرحی بر دعائے ندبہ، بقلم: علوی طالقانی.

## دعا دا متن و ترجمہ

## حوالے

## مآخذ
* ابن طاووس، سید رضی الدین، اقبال الاعمال، بیروت، موسسہ الاعلمی للمطبوعات، 1417ھ ق
* مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، بیروت، دار احیاء التراث العربی، 1403ھ ق
* مجلسی، محمدباقر، زادالمعاد، بیروت، چاپ علاءالدین اعلمی، 1423ھ ق/ 2003ع
* صدر حاج جوادتی، احمد، انسائیکلوپیڈیا تشیع، ج7، تہران، نشر شہید حسن محبی، 1380ھ ش
* ابن مشہدتی، محمد بن جعفر، المزار الکبیر، جامعہ مدرسین، 1419ھ ق

## باہرلے جوڑ
* متن و ترجمہ دعائے ندبہ (دعائے ندبہ دا متن تے فارسی ترجمہ) ۔
* دعائے ندبہ دا اردو ترجمہ۔
* فروغ ولایت در دعائے ندبہ (دعائے ندبہ وچ ولایت د‏‏ی تابش)۔

 

گٹھ:دعاواں
گٹھ:مأثورہ دعاواں
گٹھ:مفاتیح الجنان د‏‏ی دعاواں
گٹھ:امام مہدی