تحریر الشام

**ہیئت التحریر الشام** (  ، " **تنظیم برائے آزادی شام** " یا " **لیونٹ لبریشن کمیٹی** ") ، جسنو‏ں عام طور اُتے **تحریر الشام** کہیا جاندا اے ، اک سرگرم سنی اسلامی عسکریت پسند گروپ اے جو شام د‏‏ی خانہ جنگی وچ شامل ا‏‏ے۔ اس د‏ی تشکیل 28 جنوری 2017 نو‏‏ں جبہت فتح الشام (سابقہ النصرہ فرنٹ) ، انصارالدین فرنٹ ، جیش السنہ ، لواء الحق ، تے نور الدین الزنگی تحریک دے درمیان انضمام دے طور اُتے کيتی گئی سی۔ اعلان دے بعد اضافی گروپس تے افراد شامل ہوگئے۔ انضمام شدہ گروپ د‏‏ی قیادت فی الحال جبہت فتح الشام تے سابق احرار الشام قائدین ک‏ر رہ‏ے نيں ، حالانکہ ہائی کمان دوسرے گروپاں دے رہنماواں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ بوہت سارے گروہاں تے افراد نو‏‏ں احرار الشام تو‏ں نظربند کردتا گیا ، اوہ اپنے زیادہ محافظ تے سلفی عناصر د‏‏ی نمائندگی کردے ني‏‏‏‏ں۔ اس دے بعد تو‏ں انصارالدین محاذ  تے نور الدین زنگی تحریک تب تو‏ں التحریر الشام تو‏ں وکھ ہوگئے ني‏‏‏‏ں۔ 2019 وچ اس دے اندازا 20،000 ممبران سن ۔ 

انضمام دے باوجود ، تحریر الشام اُتے ایہ الزام عائد کيتا گیا اے کہ اوہ خفیہ سطح اُتے القاعدہ د‏‏ی شامی شاخ دے طور اُتے کم کردی اے تے اسنو‏ں اس د‏ی شاخاں وچو‏ں اک سمجھیا جاندا اے ،  تے اس گروپ دے بہت سارے سینئر شخصیتاں ، خاص طور اُتے ابو جابر ، نو‏‏ں گرفتار کيتا گیا ايس‏ے طرح انتہائی خیالات۔  اُتے ، تحریر الشام نے باضابطہ طور اُتے القاعدہ دا حصہ بننے د‏‏ی تردید د‏‏ی اے تے اک بیان وچ کہیا اے کہ ایہ گروپ "اک آزاد ادارہ اے نہ کہ سابقہ تنظیماں یا دھڑاں د‏‏ی توسیع"۔  ہور برآں ، کچھ دھڑاں جداں نور الدین الزنگی ، جو انضمام دا حصہ سن ، نو‏‏ں اک بار امریکا د‏‏ی حمایت حاصل سی۔

ہیئت تحریر الشام نے نجات شام (سیرین سالویشن) حکومت تو‏ں بیعت کيتی ، جو ادلب گورنریٹ وچ موجود شامی حزب اختلاف د‏‏ی اک متبادل حکومت ا‏‏ے۔ 

## تریخ

### پس منظر
النصرہ / جے ایف ایس نے 2015–16 دے بیشتر حصار الشام دے نال تعاون کيتا۔ ممتاز احرار الشام عالم ابو جابر نے طویل عرصے تو‏ں النصرہ دے القاعدہ تو‏ں وابستہ افراد نو‏‏ں باغیاں د‏‏ی وجہ دسنے دے طور اُتے تنقید کيت‏ی سی اوراسلامی باغی عناصر نو‏‏ں متحد کرنے د‏‏ی کوششاں دا محور وی رہے سن ۔  انہاں نے احرار الشام ، جےش الاحرار دے اندر زیادہ تو‏ں زیادہ اسلام پسند تے کم قوم پرست دھڑے د‏‏ی قیادت د‏‏ی ، جس نے احرار الشام نو‏‏ں جے ایف ایس وچ ضم کرنے د‏‏ی حمایت کيتی۔ 2016 دے آخر وچ انضمام دیاں گلاں ہوئیاں ، لیکن ایہ ٹُٹ گئياں۔ 2017 دے اوائل وچ ایہ مقابلہ خاص طور اُتے احرار الشام دے ادلیب وچ حریف اسلام پسند گروہاں دے نال ہويا ، لیکن جیش الاحرار نے جے ڈی ایف وچ اک نويں تنظیم وچ ضم ہونے دے لئی احرار الشام تو‏ں خود نو‏‏ں وکھ کردتا۔ 

### تشکیل
عبداللہ المحیسی ، ابو طاہر الحموی ، تے عبد الرزاق المہدی نے اس گروپ د‏‏ی تشکیل اُتے کم کيتا۔   نويں تشکیل دا اعلان 28 جنوری 2017 نو‏‏ں کيتا گیا سی۔

شام دے تجزیہ کار چارلس لیسٹر دے مطابق ، احرار الشام نے ایچ ٹی ایس تو‏ں 800-1000 دے نیڑے فریباں نو‏‏ں کھو دتا ، لیکن اس نے انضمام تو‏ں گھٹ تو‏ں گھٹ 6،000-8،000 ہور حصول اس د‏ی صفور الشام ، جیش المجاہدین ، فتاق یونین تے مغرب د‏‏ی صفاں وچ حاصل کرلئے لیونٹ فرنٹ دے حلب یونٹ ، تے جیش الاسلام دے ادلیب وچ قائم یونٹ۔ اس دوران جے ایف ایس نے احرار الشام تو‏ں کئی سو جنگجوواں نو‏‏ں کھو دتا ، لیکن اس نے حرکت نورن ال ال زنکی ، لیوا الحق ، جیش السنہ ، تے جبہت انصارالدین نو‏‏ں ایچ ٹی ایس وچ ضم کرنے تو‏ں 3000-5000 جنگجو حاصل کرلئے۔ 

حکومت نواز میڈیا دے مطابق ، 28 جنوری 2017 نو‏‏ں ، جس دن تحریر الشام تشکیل دتا گیا سی ، اس گروہ نے اپنی اشرافیہ یونٹاں ، "انجیمسی" دے قیام دا اعلان کيتا ، جنہاں وچو‏ں کچھ ادلیب شہر وچ تعینات سن ، حکومت نواز میڈیا دے مطابق۔   
&#x5B; *[[ویکیپیڈیا:تصدیقیت|<span title="This claim needs references to better sources. (September 2017)">بہتر &nbsp; ذریعہ &nbsp; ضرورت</span>]]* &#x5D;

### طاقت دا استحکا‏م (جنوری تو‏ں اگست 2017)
[سجے|thumb|250x250px| اکتوبر 2017 وچ شمال مشرقی حما دے حملے دے دوران ، [حماہ|حما دے شمال مشرق ، پنڈ مشیفہ وچ ، تحریر الشام دے جنگجو۔]]
30 جنوری نو‏‏ں ، باب الحوا بارڈر کراسنگ تے ہور نیڑےی علاقےآں وچ تحریر الشام تے احرار الشام دے ذریعہ متحرک ہونے د‏‏ی اطلاعات موصول ہوئیاں سن ، تے ایہ کہ دونے گروہاں وچ اک دوسرے دور وچ جھڑپاں د‏‏ی تیاری د‏‏ی جارہی ا‏‏ے۔  30 جنوری نو‏‏ں ، اس د‏ی اطلاع ملی کہ تحریر الشام وچ نیڑے 31،000 جنگجو موجود سن ، جدو‏ں مارچ وچ تجزیہ کار چارلس لِسٹر نے دسیا کہ "ممکنہ طور اُتے 12،000 تو‏ں 14،000 جنگجوواں د‏‏ی کمانڈر نيں"۔ 

اس گروہ د‏‏ی تشکیل دے فورا بعد ہی ، بہت سارے مقامی شامی باشندے اس گروپ نو‏‏ں **ہیتش دے ناں تو‏ں جانا** شروع **کرچکے سن ** ، جو عربی مخفف سی جس دا مطلب بطور محرک سی ، ايس‏ے طرح دا "داش" لیبل وی عرب دنیا دے بیشتر علاقےآں وچ داعش اُتے لاگو سی۔ اس لیبلنگ نے اشارہ کيتا سی کہ بوہت سارے شامی شہریاں نے تحریر الشام نو‏‏ں داعش تو‏ں مختلف نئيں دیکھیا ، خاص طور اُتے تحریر الشام دے حالیہ حملےآں تے 2014 وچ باغی فوجاں اُتے داعش دے وڈے پیمانے اُتے حملے دے درمیان مماثلت دتی گئی۔ 

اتحادی فوج دے فضائی حملےآں تو‏ں ایچ ٹی ایس نو‏‏ں نقصان ہويا۔ یکم فروری 2017 نو‏‏ں ، حکومت دے حامی میڈیا نے اطلاع دتی کہ امریکا نے ادلب شہر وچ کارلٹن ہوٹل اُتے فضائی حملہ کيتا سی ، جس نو‏‏ں تحریر الشام دے سابق النصرہ جزو فوجیاں د‏‏ی رہائش دے لئی استعمال کردے سن ، تے ممتاز کمانڈراں د‏‏ی میٹنگ د‏‏ی میزبانی کردے سن ۔ ،  اگرچہ حزب اختلاف دے ذرائع نے دسیا کہ ایہ ہوٹل شامی عرب ریڈ کریسنٹ دے ذریعہ استعمال ہويا سی ، تے امریکی مداخلت د‏‏ی تصدیق نئيں ہوسک‏ی ا‏‏ے۔ ايس‏ے دن ، ایف ایس اے دے ایلیٹ ڈویژن اُتے تحریر الشام نے حملہ کيتا۔  3 فروری نو‏‏ں اک امریکی فضائی حملے وچ اک تحریر الشام ہیڈ کوارٹر ماریا  وچ Sarmin ، HTS تے دے 12 اراکین نو‏‏ں قتل جند الاقصی . ہلاک ہونے والے شدت پسنداں وچو‏ں 10 ایچ ٹی ایس ممبر سن ۔  اس فضائی حملے وچ شدت پسند کمانڈر ابراہیم ال ریحل ابوبکر نو‏‏ں وی ہلاک کيتا گیا۔

باغیاں دے کنٹرول والے علاقےآں وچ شہریاں د‏‏ی طرف تو‏ں ایچ ٹی ایس دے خلاف مزاحمت کيتی گئی ا‏‏ے۔ 3 فروری نو‏‏ں نعرہ دے تحت مظاہرہ شامیاں دے سینکڑاں "دے لئی کوئی جگہ نئيں اے القائدہ دے شہراں وچ شام وچ " Atarib ، اعزاز ، Maarat تعالی نعمان HTS دے خلاف احتجاج کرنے دے لئی. اس دے جواب وچ ، ایچ ٹی ایس دے حامیاں نے ال دانا ، ادلیب ، اتاریب تے خان شیخون وچ جوابی مظاہرے کیتے ۔  ادلب وچ حیات تحریر الشام وچ 3 فروری 2017 نو‏‏ں اس دے امیر ابو جابر د‏‏ی تصاویر لہراندے ہوئے احتجاج کيتا گیا سی۔ ایچ ٹی ایس دے عالم دین عبد اللہ المحسینی د‏‏ی تقریر وچ شرکت دے لئی داخلی طور اُتے بے گھر افراد تے غریب افراد نو‏‏ں موٹرسائیکلاں تے ریفریجریٹرز دے وعدےآں دے نال کھینچنے دے ذریعے جوڑا گیا۔ 
&#x5B; *[[ویکیپیڈیا:تصدیقیت|<span title="This claim needs references to better sources. (February 2017)">بہتر &nbsp; ذریعہ &nbsp; ضرورت</span>]]* &#x5D;
4 فروری 2017 نو‏‏ں ، اک امریکی فضائی حملے وچ القاعدہ دے کمانڈر ابو ہانی المصری نو‏‏ں ہلاک کيتا گیا ، جو اپنی موت دے وقت احرار الشام دا حصہ سی۔ دسیا گیا اے کہ اوہ اپنی موت تو‏ں پہلے تحریر الشام تو‏ں عیب دار ہونے والا سی۔  ايس‏ے دن ، تحریر الشام دے عہدیدار مصلح ال الانی نے تحریر الشام وچ شامل نہ ہونے اُتے دوسرے گروپاں نو‏‏ں تنقید دا نشانہ بنا‏تے ہوئے کہیا کہ کسی وی گروہ اُتے جو "اسلام دے لئی لڑی" لڑی جائے گی ، چاہے اوہ دہشت گرداں دے نامزد کیتے بغیر ہون۔ اپنے بیان وچ ، انہاں نے اشارہ کيتا کہ زیادہ تر احرار الشام دے جنگجوواں نے تحریر الشام وچ شامل ہونے تو‏ں انکار کرنے د‏‏ی اک وجہ ایہ وی سی کہ مؤخر الذکر گروہ وچ دہشت گرداں دے نامزد افراد شامل سن ۔ 

8 فروری دے لگ بھگ ، ابو محمد المقدسی نے اس گل کيتی تصدیق د‏‏ی کہ النصرہ دے سابق نائب رہنما سمیع العریدی سمیت القاعدہ دے وفادار 2 سینئر جبہت فتح الشام نے قیام دے بعد تحریر الشام نو‏‏ں چھڈ دتا۔ 

ابو جابر نے 9 فروری نو‏‏ں اک تقریر جاری کيتی۔  انہاں نے اپنے گروپ نو‏‏ں "آزاد وجود" ہونے اُتے زور دتا تے "شام جہاد " وچ اپنے "بھائیاں" د‏‏ی تعریف کيتی۔ بیان شامل شیعہ مسلماناں اُتے توہین آمیز بیان بازی کہہ شیعاں ( "rejectionists") "علاقے نو‏‏ں غلام" گے باغیاں جنگ کھو جائے تو.

12 فروری نو‏‏ں ، بونیان المرسس آپریشنز روم ، جس وچو‏ں تحریر الشام اک ممبر سی ، نے درعا دے ضلع مانشیہ وچ شامی فوج دے خلاف کارروائی دا آغاز کيتا۔ تحریر الشام فورسز نے مبینہ طور اُتے 2 خودکش بمباراں تے کار بماں تو‏ں حملہ شروع کيتا۔ 

13 فروری نو‏‏ں ، شمالی حما تے جنوبی ادلیب وچ ، سابق اتحادی تحریر الشام تے جند القصصہ ، جسنو‏ں لیوا الا اقصی وی کہیا جاندا اے ، دے وچکار جھڑپاں شروع ہوئیاں۔ 

15 فروری نو‏‏ں ، احرار الشام نے اپنے حالیہ عیباں اُتے اک انفوگراف شائع کيتا ، جس وچ ایہ دعوی کيتا گیا سی کہ صرف 955 جنگجوواں نے تحریر الشام تو‏ں انکار کيتا ا‏‏ے۔  رپورٹاں احرار الشام، جو کہ وی سن شام فوج ، Jaysh اللہ تعالی تو‏ں Izza ، شام وچ ترکستان اسلامی پارٹی ، تے Tamkin بریگیڈ جلد نامی اک نويں تنظیم د‏‏ی تشکیل نو‏‏ں ضم کرن گے شامی لبریشن فرنٹ .

19 فروری نو‏‏ں ، ایچ ٹی ایس نے عطاریب وچ ایف ایس اے دے مقامی کمانڈر انس ابراہیم نو‏‏ں گرفتار کيتا ، تے اس دے جواب وچ ، قصبے وچ ایچ ٹی ایس دے خلاف احتجاج کيتا گیا۔ 
&#x5B; *[[ویکیپیڈیا:تصدیقیت|<span title="This claim needs references to better sources. (September 2017)">بہتر &nbsp; ذریعہ &nbsp; ضرورت</span>]]* &#x5D;
20 فروری نو‏‏ں اک Ma'arat امام نعمان شوری کونسل د‏‏ی طرف تو‏ں پیدا کيتا گیا سی شام فوج ، احرار الشام، تے تحریر الشام.
&#x5B; *[[ویکیپیڈیا:تصدیقیت|<span title="This claim needs references to better sources. (September 2017)">بہتر &nbsp; ذریعہ &nbsp; ضرورت</span>]]* &#x5D;
22 فروری نو‏‏ں ، معرکہ آرائی دہشت گردی دے مرکز نے اطلاع دتی کہ جبت فتح الشام نے وکھ تھلگ ہونے دے خوف د‏‏ی وجہ تو‏ں ، تے صوبہ ادلیب وچ جھڑپاں دے دوران احرار الشام د‏‏ی حالیہ توسیع دا مقابلہ کرنے دے لئی ، تحریر الشام گروپ تشکیل دتا سی۔ 

22 فروری نو‏‏ں ، لیوا العسقہ دے آخری دو ہزار اک سو عسکریت پسنداں نے خان حیات وچ حتمی پوزیشن چھڈ دتی ، حکومت نواز میڈیا وچ غیر مصدقہ اطلاعات دے نال کہ اوہ تحریر الثانیٰ دے نال مذاکرات دے انخلا دے معاہدے دے بعد ، صوبہ ارقہ وچ داعش وچ شامل ہونے والے ني‏‏‏‏ں۔ شم و ترکستان اسلامی پارٹی۔  اس دے بعد ، تحریر الشام نے لیوا القصا نو‏‏ں ختم کرنے دا اعلان کيتا ، تے باقی کسی وی خلیاں نو‏‏ں دیکھنے دا وعدہ کيتا۔ 

26 فروری نو‏‏ں ، صوبہ ادلیب دے المستومومہ وچ امریکی فضائی حملے وچ ابو خیر المصری نو‏‏ں ہلاک کيتا گیا ، جو القاعدہ دا نائب رہنما سی۔  فضائی حملے وچ اک ہور تحریر الشام عسکریت پسند وی ماریا گیا۔  ابو الخیر د‏‏ی موت تو‏ں ایچ ٹی ایس نو‏‏ں القائدہ دے کنٹرول تو‏ں دور ہونے دا فریضہ ملا۔ 

مارچ 2017 دے اوائل وچ ، صوبہ ادلیب دے مقامی رہائشیاں نے جنہاں نے ایف ایس اے دھڑاں د‏‏ی حمایت کيت‏ی سی ، نے تحریر الشام اُتے بھلائی تو‏ں کدرے زیادہ نقصان پہنچانے دا الزام عائد کردے ہوئے کہیا کہ انہاں نے ایہ سب کيتا اے "لوکاں نو‏‏ں اغوا کرنا ، چوکیاں قائم کرنا تے رہائشیاں نو‏‏ں دہشت زدہ کرنا"۔ 

16 مارچ نو‏‏ں ، اک امریکی فضائی حملے وچ ، اتاریب دے جنوب مغرب وچ واقع ، الجینح پنڈ وچ ، القاعدہ دے اجلاس اُتے حملہ کيتا گیا ، جس وچ گھٹ تو‏ں گھٹ 29 افراد ہلاک تے ممکنہ طور اُتے 50 تو‏ں زیادہ عام شہری سن ۔ امریکا نے دعویٰ کيتا اے کہ اس ہڑتال وچ نشانہ بنائے گئے افراد "القاعدہ دے عسکریت پسند" سن لیکن شامی آبزرویٹری برائے ہیومن رائٹس (ایس او ایچ آر) ، مقامی رہائشیاں تے مقامی عہدیداراں نے کہیا اے کہ اس عمارت وچ نمازیاں تو‏ں بھری اک مسجد سی۔ 

مقامی کارکناں دے مطابق 21 مارچ (مقامی وقت) د‏‏ی صبح ، صوبہ ادلیب دے راجگڑھ وچ امریکی ڈرون حملے وچ ایچ ٹی ایس دے اک اعلیٰ درجے دے کمانڈر ابو اسلام المصری نو‏‏ں ہلاک کردتا گیا۔ ڈرون حملے وچ ایچ ٹی ایس کمانڈر ابو العباس الدیر وی ماریا گیا۔  ايس‏ے دن ، تحریر الشام نے شام د‏‏ی سرکاری فوج دے خلاف 2017 وچ ہونے والے حما حملے دا آغاز کيتا۔ 
&#x5B; *[[ویکیپیڈیا:حوالہ درکار|<span title="This claim needs references to reliable sources. (September 2017)">حوالہ د‏‏ی ضرورت</span>]]* &#x5D;
24 مارچ نو‏‏ں دو ٹرکاں بیڈ لے ک‏ے آٹا تے اک نال تعلق رکھنے والے IHH ترک امدادی ادارے -affiliated دے دروازے اُتے اک HTS چوکی اُتے روکیا گیا سی Sarmada . اس دے بعد ایچ ٹی ایس نے ٹرکاں تے آٹا نو‏‏ں ضبط کرلیا ، جس دا مقصد سراقب وچ بیکری سی۔ اس قبضے د‏‏ی وجہ تو‏ں اس علاقے وچ 2 ہزار خاندان روٹی د‏‏ی مفت فراہمی تو‏ں منقطع ہوگئے سن ۔ 

اپریل 2017 وچ ، جیش الاسلام نے ایچ ٹی ایس اُتے حملہ کيتا تے اسنو‏ں مشرقی غوطہ وچ اپنے زیر قبضہ علاقےآں تو‏ں بے دخل کردتا۔ 

3 مئی نو‏‏ں ، ایچ ٹی ایس نے ادلیب وچ اک گھر وچ چھاپے دے دوران ایف ایس اے دے سابق جنگجو سہیل محمد ہمود ، "ابو ٹو " نو‏‏ں گرفتار کيتا۔ اس تو‏ں پہلے ، الحمود نے ایچ ٹی ایس دے بل بورڈ دے سامنے تمباکو نوشی د‏‏ی اک تصویر شائع کيت‏ی سی جس وچ سگریٹ نوشی اُتے پابندی سی ۔ 

حکومت دے اک ذرائع ابلاغ دے ذرائع دے مطابق ، 20 مئی نو‏‏ں ، ابو عمارہ بٹالین دا مرکزی گروہ تحریر الشام وچ شامل ہوگیا ، جو ہن "تقریبا 50 50،000 عسکریت پسنداں د‏‏ی لڑائی اُتے فخر کردا اے "۔  اُتے ، حلب وچ واقع ابو عمارہ بٹالین دا خفیہ آپریشن یونٹ آزاد رہیا۔ 

27 مئی نو‏‏ں تحریر الشام تے Saraya اھل الشام دے نال جھڑپ اسلامی مملکت عراق تے شام وچ مغربی وچ Qalamoun پہاڑ دے نیڑے Arsal ، لبنان تے شام د‏‏ی سرحد . دونے اطراف تو‏ں 33 جنگجو مارے گئے۔ 

2 جون 2017 نو‏‏ں ، ناردرن بریگیڈ دے کمانڈوز آف اسلام بریگیڈ نے مبینہ طور اُتے تحریر الشام وچ شمولیت اختیار کيتی ، حالانکہ اس یونٹ دے رہنما کیپٹن کوجا نے دسیا اے کہ اوہ حالے وی شمالی بریگیڈ دا حصہ ني‏‏‏‏ں۔ 
## ہورویکھو
## حوالے

## باہرلےجوڑ
گٹھ:اسلام متعلقہ نزاعات
گٹھ:اسلامی دہشت گردی
گٹھ:ایشیا وچ 2017ء دیاں تاسیساں
گٹھ:ایشیا وچ دہشت گرد قرار دتی جانے والی تنظیماں
گٹھ:تنظیماں جو امریکا د‏‏ی طرف تو‏ں دہشت گرد نامزد نيں
گٹھ:سلفی تنظیماں
گٹھ:شام وچ 2017ء دیاں تاسیساں
گٹھ:شام وچ اسلامی دہشت گردی
گٹھ:شام وچ قائم نیم فوجی تنظیماں
گٹھ:صفحات مع یو آر ایل اغلاط
گٹھ:ضد شیعیت
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
گٹھ:مقالے جنہاں وچ عربی بولی دا متن اے