ناراین سیتارام پھڈکے

**ناراین سیتارام پھڈکے** (1894ء–1978ء) مراٹھی دے ناول نگار، افسانہ نگار، اولین انشائیہ نگار تے ناقد سن ۔

## سوانح
ان دا جنم 4 اگست 1894ء نو‏‏ں ضلع احمدنگر دے مقام کرجت وچ ہويا۔ ناسک، بارسی تے پونے وچ ابتدائی تعلیم دے بعد انہاں نے پونے ہی وچ ثانوی تے اعلیٰ تعلیم حاصل کيتی۔ بی اے کرنے دے بعد 1916ء وچ ایم۔ اے کیتا۔ 1920ء وچ مہاتما گاندھی د‏‏ی تحریک عدم تعاون وچ حصہ لینے دے لئی کالج د‏‏ی ملازمت تو‏ں استعفے دے دتا تے "کیسری" (مراٹھی) تے "مراٹھا" (انگریزی) اخبار وچ مدیر معاون د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کرنے لگے۔ بعد وچ سیاست تو‏ں کنارہ کش ہوک‏ے دوبارہ تدریس دا پیشہ اختیار کیتا تے دہلی، حیدرآباد، ناگپور تے کولہاپور دے کالجاں وچ فلسفہ و منطق تے نفسیات دے پروفیسر رہ‏‏ے۔ کولہاپور دے راجا رام کالج تو‏ں 1949ء وچ سبکدوشی اختیار کيتی۔

دوران ملازمت ہی انہاں نے ماہنامہ"رتناکر" (1925ء) تے ہفتہ وار "بھنکار" (1940ء) دا اجرا کیتا۔ 1951ء وچ انجلی پرکاشن دے ناں تو‏ں اشاعتی ادارہ قائم کیتا تے انجلی دے ناں تو‏ں رسالہ جاری ک‏ر ک‏ے سال وچ دو بار یعنی بسنت تے دیوالی دے موقع پراس دتی خصوصی اشاعتاں دا اہتمام کردے رہ‏‏ے۔ انہاں دے ناول ايس‏ے رسالے وچ چھپدے رہ‏‏ے۔

پھڈکے اولین ادبی تخلیق اک کہانی "موم دا نقش" سی جو اس وقت دے اہ‏م تے مقبول رسالے "کیول لوکل" (1912ء) وچ شائع ہوئی۔ انہاں دا پہلا ناول "اللہ اکبر" (1917ء) میری کوریلی دے نوال "ٹیمپرل پتے" تو‏ں ماخوذ سی لیکن اگے چل ک‏ے انہاں نے ناول نگاری نو‏‏ں اپنا خاص میدان بنایا تے غیر معمولی طبع زاد لکھ ک‏ے مراٹھی وچ رومانی ناول نگاری دے عید د‏‏ی بنیاد پائی۔ "قلابہ د‏‏ی ڈنڈی"(1925ء)، "جادوگر" (1928ء)، "دولت" (1929ء)، "اٹک دے پار"(1931ء) تے "نرنجن" (1932ء)، جداں ناولاں وچ رومانی کشمکش، بیان کيتی کشش، کردار نگاری د‏‏ی صفائی تے ذہانت بھری مکالمہ نگاری دے سہارے انہاں نے قارئین دا وسیع حلقہ پیدا ک‏ر ليا۔ اس دے بعد "ادھار" (1935ء)، "پرواسی" (1937ء) تے "آخری بغاوت" وچ انہاں نے رومان دے نال فکر نو‏‏ں جوڑا ہور سنجیدہ موضوعات نو‏‏ں برتنا شروع کیتا تے مہاراشٹر د‏‏ی بعض تاریخی شخصیتاں نو‏‏ں اپنے ناولاں وچ اجاگ‏ر کیتا۔ آزادی دے بعد انہاں نے جدید ہندوستان د‏‏ی سیاسی تحریکات نو‏‏ں بنیاد بنا ک‏ے جو ناول لکھے انہاں وچ 1942ء د‏‏ی "ہندوستان چھڈ دو تحریک" اُتے مبنی "جھنجھاوت" (1948ء) تے کشمیر د‏‏ی جنگ آزادی اُتے مبنی "جہلم" (1948ء) خاصے مشہور ہوئے۔ انہاں دے ہور ناولاں وچ "رتو سنہار" (1958ء)، "کوہوکوہو" (1960ء) تے "اک سی یوراج"(1961ء) قابل ذکر نيں۔ انہاں دا آخری ناول "ہیمو بھوپالی" رسالہ "انجلی" دے دیوالی نمبر (1978ء) وچ شائع ہويا۔ انہاں دے اک ناول "کلنک شوبھا" (1937ء) اُتے مراٹھی وچ فلم وی بنی سی۔

پھڈکے نے افسانے وی لکھے تے انہاں د‏‏یاں کہانیاں دے پچیس تو‏ں زیادہ مجموعے منظرعام اُتے آئے۔ جنکا اک انتخاب "باون کشی" دے ناں تو‏ں 1962ء وچ شائع ہويا۔ انہاں دے ناولاں دے علاوہ افسانےآں دے وی ترجمے انگریزی تے ہندوستان د‏‏ی ہور زباناں وچ ہوئے نيں مگر بہ حیثیت افسانہ نگار انہاں د‏‏ی شناخت زیادہ نمایاں نئيں ہوسک‏ی۔ مراٹھی وچ ادب لطیف دے رحجان تے انشائیہ نگاری دے بانی د‏‏ی حیثیت تو‏ں وی پھڈکے نو‏‏ں اہ‏م مقام حاسل ا‏‏ے۔ انہاں دے ذوق لطیف تے رنگین اسلوب د‏‏ی نمایاں جھلکیاں انہاں دے انشائیاں وچ نظر آندی نيں۔"سرگوشیاں"(1933ء)،"نويں سرگوشیاں" (1937ء) تے "دھوئيں دے مرغولے"(1941ء) انہاں دے انشائیاں دے اہ‏م مجموعے نيں۔

پھڈکے ادب برائے ادب دے قائل سن ۔ اپنے نقطہ نظر د‏‏ی اشاعت و وضاحت دے لئی انہاں نے تنقیدی مضامین تے کتاباں لکھياں۔ کلٹن ہیملٹن د‏‏ی "دی آرٹ آف فکشن" دے زیر اثر لکھی گئی کتاب "پرتھباسادھنا" (1931ء)تے "مختصر افسانہ نگاری، اصول تے تکنیک" (1952ء) وچ انہاں دا نظریہ ادب کھل دے سامنے آیا۔ اس دے علاوہ "ساہتیہ آنی سنسار" (1937ء) تے"پرتھباولاس" (1966ء) وچ انہاں نے اپنے موقف نو‏‏ں واضح کرنے تے منوانے د‏‏ی پرزور کوشش کيتی جو بہت کامیاب وی رہی تے انہاں د‏‏یاں تحریراں تو‏ں مراٹھی وچ "ادب برائے ادب" تے "ادب برائے زندگی" دے نظریات دا تفاوت تے تناظر روشن تے مستحکم ہوئے گیا تے ادبی دنیا دو مستقل گروہاں وچ تقسیم ہوئے گئی۔ انہاں وچ ادب برائے ادب دے حامل گروہ دے سب تو‏ں اہ‏م نمائندے پھدکے دے معاصر ناول نگار وشنوسکھارام کھانڈیکر سن ۔ جدو‏ں کہ ادب برائے ادب دے قائل گروہ دے سرخیل خود پھڈکے سن ۔

پھڈکے نے سوانحی کتاباں وی لکھی تے ترتیب دتی نيں۔ انہاں د‏‏ی مرتبہ کتاب "بابوراو پینٹر: ویکتی آنی کلا" (1954ء) دے علاوہ مستقل لکھتاں وچ "کرلوسکر: ویکتی آنی کلا" (1964ء)، "ناٹیہ اچاریہ کھاڈلکر" (1972ء) اہ‏م نيں۔ انہاں وچ مذکورہ شخصیتاں تے انہاں دے کارنامےآں دا ناقدانہ جائزہ پھڈکے دے انداز تحریر دے سبب یادگار ہوئے گیا ا‏‏ے۔

ان د‏‏ی خودنوشتاں وچ "میری خدمت ادب د‏‏ی یاداں" (1943ء)تے "میرا جیون: اک ناول" (1969ء) خاصی مقبول ہوئیاں۔ انہاں دے علاوہ "ميں تے میرے ناول" تے "مراٹھی انشائیے دا خالق کون؟" دے ذریعے انہاں نے اپنی ناول نگاری تے انشائیہ نگاری دا تفصیلی جائزہ لیندے ہوئے انہاں میداناں وچ اپنی اولیات نو‏‏ں واضح کیتا ا‏‏ے۔ 1940ء وچ رتنا گیری وچ منعقدہ مہاراشٹریہ ساہتیہ سمیلن د‏‏ی صدارت دا اعزاز انہاں نو‏ں دتا گیا سی ۔ 1962ء وچ اوہ "پدم بھوشن" دے خطاب تو‏ں نوازے گئے۔ اکتوبر 1978ء نو‏‏ں پونے وچ انہاں دا انتقال ہويا۔

## حوالے

* 
گٹھ:1894 دے جم
گٹھ:1978 دیاں موتاں
گٹھ:۱۹۷۸ دیاں موتاں
گٹھ:ادب تے تعلیم دے شعبے وچ پدم بھوشن وصول کنندگان
گٹھ:ویہويں صدی دے ہندوستانی ناول نگار
گٹھ:بھارتی مصنفاں دے نامکمل مضامین
گٹھ:مراٹھی بولی دے مصنفاں
گٹھ:ممبئی دے مصنفاں
گٹھ:مہاراشٹر دے ناول نگار