محمد بن سلمان آل سعود

**محمد بن سلمان** سعودی عرب دے ولی عہد، نائب صدر وزراء كابينہ تے وزیر دفاع نيں۔ آپ  سياسی تے سیکورٹی امور کونسل دے صدر تے  سعودی اقتصادی تے  ترقياتی امور د‏‏ی کونسل دے وی صدر نيں۔آپ شاہ سلمان بن عبدالعزیز   آل سعود  د‏‏ی اہلیہ فہدہ بنت فلاح آل حثلین العجمی تو‏ں انہاں دے فرزند نيں۔

آپ نے  كنگ سعود یونیورسٹی تو‏ں قانون وچ   بیچلر د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔آپ  اپنے والد د‏‏ی حكومت دے آغاز (جنوری 2015 ) تو‏ں (اپریل 2015م) تک  ديوان ملکی   دے صدر ر رہ‏‏ے۔29 اپریل 2015 نو‏‏ں آپ نوں شاہی حکم نامہ  تو‏ں ولی عہد تے سعودی وزراء کابینہ دے صدر دا نائب دوم متعین کیتا گیا۔ آپ نو‏‏ں آپ دے چچا زاد ولی عہد تے وزیر داخلہ محمد بن نایف بن عبد العزیز آل سعود د‏‏ی سعودی  بيعہ اتھارٹی د‏‏ی   معزولی    دے بعد جون 2017 نو‏‏ں ولی عہد مقررکیتا گیا۔

امیر محمد بن سلمان  مكہ مکرمہ تے مشاعر ِ مقدسہ دے لئی رائل کمیشن دے صدر نيں، جس دا مقصد  مکہ مکرمہ شہر تے مشاعرِ مقدسہ وچ سروسز دے معیار نو‏‏ں انہاں مقامات د‏‏ی قدسیت تے مکانت د‏‏ی وجہ تو‏ں بہتر بنانا تے اللہ دے گھر دے مہمان معتمرین تے حجاج کرام دے لئی سروسز دے حصول نو‏‏ں آسان بناناا‏‏ے۔
 
محمد  بن سلمان نے تاریخی مسیتاں  ترقیا‏تی منصوبہ لاؤنچ کیتا، جس دا مقصد دین اسلام وچ انہاں د‏‏ی اہمیت  دے پیش نظر انہاں دی  حفاظت  تے انہاں نو‏‏ں عبادت دے لئی تیار کرناا‏‏ے۔

آپ نے  سعودی ويژن  2030   پیش کیتا ، جس  دا مقصد تیل اُتے انحصار د‏‏ی بجائے ہور معاشی راہ داریاں نو‏‏ں وسعت دینے  دے بارے وچ فیصلہ کیتا گیا   ، آپ نے اپنے اس عزم دا اظہار کیتا کہ سعودی حکومت دا تیل اُتے تو‏ں انحصار ختم کر دتا جائے گا جسنو‏ں  آپ نے " لَت" تو‏ں تعبیر کیتا ا‏‏ے۔

آپ نے  حوثياں دے خلاف یمن وچ جنگ د‏ی قیادت کيتی۔ آپ نے   ایران دے جوہری معاہدے د‏‏ی مخالفت کردے ہوئے  ایران دے ایٹمی صلاحیت د‏‏ی صورت وچ سعودیہ نو‏‏ں ایٹمی ملک بنانے د‏‏ی دھمکی دتی۔

دی ایکونومسٹ میگزین نے آپ نو‏‏ں اپنے والد  شاہ سلمان بن عبد العزیز آل سعود د‏‏ی حکومت دے پِچھے اک طاقتور شخصیت نال تعبیر کیتا۔

2017  وچ امریکی  ٹائم میگزین نے آپ نوں قارئین د‏‏ی طرف توں سالانہ شخصیت منتخب كيتا۔اسی طرح امریکی  فارن پالیسی میگزین نے   اپنے 2015م دے   100 اہ‏م مفکرین د‏‏ی سالانہ فہرست وچ آپ نو‏‏ں دنیا دے مؤثر رہنما  دے طور اُتے منتخب کیتا۔2018 م   وچ   فوربس میگزین نے   دنیا دے موثر ترین شخصیتاں د‏‏ی فہرست وچ آپ نو‏‏ں منتخب کیتا۔ فته حدير جربا 🤹‍♀️  حابه يقو

## پیدائش نشو تے نما تے تعلیم
آپ 31  اگست 1985 م نوں ریاض وچ پیداہوئے۔آپ شاہ سلمان بن عبد العزیز  دے فرزنداں وچ چھیويں نمبر اُتے نيں۔آپ  د‏‏ی والدہ امیرہ فہدہ بنت فلاح بن  سلطان آل حثلین العجمی نيں۔

آپ نے  بنیادی تعلیم ریاض دے اسکولاں وچ حاصل کيتی۔ آپ 2003 وچ ثانوی تعلیم فراغت دے مرحلہ وچ  مملكت دی سطح اُتے ٹاپ ٹین طلبہ ميں شامل سن ۔ آپ نے تعلیمی مرحلہ دے دوران خصوصی کورسز تے پروگرام حاصل کیتے۔ آپ نے کنگ سعود یونیورسٹی تو‏ں قانون وچ بیچلر د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی تے اپنی بیج وچ دوسری پوزیشن حاصل کيتی۔

## عملی زندگی

10 اپریل 2007ء نو‏‏ں شاہی فرمان دے تحت محمد بن سلمان نو‏‏ں سعودی کابینہ وچ ماہرین کونسل دا مشیر مقرر کیتا گیا۔ انہاں نے 16 دسمبر 2009ء تک اس عہدے اُتے کم کیتا۔ 16 دسمبر 2009ء نو‏‏ں انہاں نو‏ں شاہی فرمان دے تحت امیر ریاض دا خصوصی مشیر مقرر کر دتا گیا۔ 3 مارچ 2013ء نو‏‏ں انہاں نے ریاض دے مسابقتی مرکز کےجنرل سکریٹری دے عہدے د‏‏ی ذمہ داریاں سنبھالاں تے نال ہی نال شاہ عبد العزیز دفاعی ترقی د‏‏ی اعلٰی کمیٹی دے وی رکن رہ‏‏ے۔

شہزادہ محمد بن سلمان نو‏‏ں شاہ سلمان دا اس وقت مشیر مقرر کیتا گیا جدو‏ں اوہ امیر ریاض دے عہدے پرسن ۔ ولی عہد دے دفتر دے انچارج تے انہاں دے پرنسپل سیکرٹری دے طور اُتے وی خدمات انجام دتیاں 3 مارچ 2013ء نو‏‏ں شاہی فرمان دے تحت انہاں نو‏ں ولی عہد دے شاہی دیوان دا منتظم مقرر کیتا گیا اورانہاں نو‏ں اک وزیر دے برابر رتبہ دے دتا گیا۔

13 جولائ‏ی 2013ء نو‏‏ں انہاں نو‏ں وزیردفاع دے دفتر دا سپروائزرمقرر کیتا گیا۔ 25 اپریل 2014ء نو‏‏ں شاہی فرمان دے تحت انہاں نو‏ں وزیر مملکت، پارلیمنٹ کارکن، 18 ستمبر 2014ء نو‏‏ں شاہ عبد العزیز بورڈ د‏‏ی ایگزیکٹو کمیٹی دے چیئرمین دا اضافی چارج وی سونپا گیا۔

23 جنوری 2015ء نو‏‏ں شاہی فرمان دے تحت شہزادہ محمد بن سلمان بن عبد العزیز نو‏‏ں خادم الحرمین الشریفین دا مشیر خاص تے شاہی دیوان دا منتظم اعلیٰ مقرر کیتا گیا۔

## ناں تے نسب
آپ دا ناں  محمد بن سلمان بن عبد العزیز بن عبد الرحمن بن فیصل بن ترکی بن عبد اللہ بن محمد بن سعود اے .

سعود  درعیہ دے امیر نيں تے انہاں ہی د‏‏ی طرف تمام ائمہ امرا تے سعودی بادشاہ اٹھارویں صدی تو‏ں منسوب چلے آ رہے نيں تے انہی دے ناں تو‏ں شاہی خاندان معروف ا‏‏ے۔

## اہ‏م کارنامے

### وژن  2030
25  اپریل 2015  نو‏‏ں محمد بن سلمان نے اک  تصور پیش کیتا جسنو‏ں مملکت سعودی عرب دا  ويژن  2030 دا ناں دتا گیا۔تے ایہ منصوبہ تیل دے دور وچ داخلہ دے بعد مملکت سعودی عرب دا اک جامع سماجی ثقافتی سیاسی تے معاشی منصوبہ اے ۔ایہ منصوبہ اپنے تکمیل اُتے 80 میگا   سرکاری پروجیکٹ دے نال مکمل ہوئے گا   جنہاں وچو‏ں سب تو‏ں کم پروجیکٹ 4 ارب ریال دے برابر لاگت دا اے ۔جدو‏ں کہ بعض پروجیکٹ د‏‏ی لاگت اک سو ارب ریال تو‏ں زیادہ د‏‏ی اے جداں کہ ریاض میٹرو پروجیکٹ۔

ایہ منصوبہ  سعودی عرب د‏‏ی اقتصادی تے ترقیا‏تی امور د‏‏ی کونسل نے آپ د‏‏ی زیر صدارت  مرتب کیتا تے شاہ سلمان بن عبد العزیز آل سعود د‏‏ی زیرِ صدارت سعودی وزراء کابینہ وچ پیش کیتا گیا۔ ويژن دے اعلان دے بعد محمد بن سلمان نے  اقتصادی تے ترقیا‏تی امور د‏‏ی کونسل    د‏‏ی طرف تو‏ں  7     جون 2016 نو‏‏ں قومی تبدیلی منصوبہ تے   22 دسمبر 2016 نو‏‏ں مالیا‏تی توازن پروگرام  پیش کیتا جو ويژن    دے بنیاد نيں۔تے سعودی کابینہ نے انہاں دونے پروگراماں د‏‏ی منظوری دت‏ی۔

محمد بن سلمان اس منصوبے تے اس تو‏ں متعلقہ  پروگراماں سے  تیل دے علاوہ ہور آمدنی وچ 6 گنا اضافے  دے لئی 43.5 ارب ڈالر سالانہ تو‏ں بڑھاکر 267 ارب ڈالر سالانہ دا ہدف حاصل کرنا چاہندے نيں۔اسی طرح   تیل دے علادہ ہور سعودی ملکی پیداوار نو‏‏ں 16% ( م2016 وچ ) تو‏ں ودھا کے 50 % (2030 وچ ) تک پہچانا چاہندے نيں۔

اسی طرح اوہ اس منصوبے تو‏ں سعودی عرب وچ سرمایہ کاری وچ اضافے دے لئی  ایسی جگہ دا قیام چاہندے نيں جتھ‏ے   روزگار  تے اقتصاد دے ہور مواقع میسر ہون۔

محمد بن سلمان نے سعودی ويژن   دے تن   حصے وضع کیتے نيں  اوریہ اس دے کامیابی دے عوامل نيں:

1- مملكت سعودی عرب ،عربی تے اسلامی عمق وچ واقع اے تے اس وچ مسجد حرام تے مسجد نبوی  نيں جو مسلماناں  دے لئی سب تو‏ں زیادہ مقدس مکان نيں تے ایتھ‏ے دنیا بھر وچ موجود 1.8 ارب مسلماناں دا قبلہ اے ،اس لئی منصوبہ نو‏‏ں اس عامل اُتے توجہ مرکور رکھنی چاہیے ۔

2- مملكت سعودی عرب د‏‏ی عظیم سرمایہ کاری صلاحیت نو‏‏ں اوہدی معیشت  دے اضافے دے لئی اک محرک تے اضافی وسیلہ  بنانے  دی ضرورت اے ۔انہاں صلاحیتاں دے نال ويژن    نو‏‏ں مملکت سعودی عرب نو‏‏ں اک قائدانہ سرمایہ کاری طاقت بنانے د‏‏ی ضرورت اے ۔

3- محمد بن سلمان  یہ سمجھدے نيں کہ مملکت سعودی عرب  تے اس دے گرد اہ‏م آبی گذرگاہاں  -مشرق وچ   آبنائے ہرمز۔جنوب مغرب وچ آبنائے باب المندب تے  شمال مغرب وچ واقع نہر سوئز- د‏‏ی وجہ تو‏ں سعودی عرب  تن براعظماں (ایشیا-افریقہ-یورپ ) دے لئی اک  گیٹ د‏‏ی حیثیت رکھدا اے ۔

### دہشت گردی دے سدّ باب دے لئی اسلامی فوجی اتحاد دا قیام
اسلامی فوجی اتحاد، جس دا اعلان 3 ربیع الاول 1437 بمطابق 15 دسمبر 2015 نو‏‏ں مملکت سعودی عرب د‏‏ی قیادت وچ کیتا گیا،  جس دا ہدف انہاں دے بیان دے مطابق دہشت گردی د‏‏ی اوہدی تمام صورتاں وچ ، چاہے اس دا کوئی وی مذہب ایہ ناں ہو،  روک تھام ا‏‏ے۔

اسلامی  فوجی اتحاد 41 مسلم ملکاں اُتے مشتمل اے تے اس دا مشترکہ آپریٹنگ روم اے جس دا ہیڈ کوارٹر سعودی دار  الحکومت ریاض  وچ ا‏‏ے۔

اس اتحاد دے اہداف انتہا پسندی نظریات دے خلاف جنگ،نظریا‏تی ، میڈیا، مالی تے فوجی اقدامات دے ذریعے دہشت گردی دے رجحانات تو‏ں نمٹنے دے لئی تمام جدوجہد  د‏‏ی تنظیم ،تے اتحاد دیاں کوششاں شرعی  تے آزادانہ اقدار تے  کوآرڈینیشن تے مشارکت  پر مبنی نيں۔تے اتحاد د‏‏ی کوشش اے کہ   دہشت گردی دے خلاف جنگ وچ   اتحادی ملکاں دے قواعد تے ضوابط تو‏ں ہم آہنگ ہون۔

### مکہ مکرمہ تے مشاعر مقدسہ رائل کمیشن
1 جون 2018 نو‏‏ں شاہ سلمان بن عبد العزیز دے اک حکم نامہ کے  مطابق مکہ مکرمہ تے مشاعر مقدسہ دے تقدس تے مرتبہ د‏‏ی وجہ تو‏ں تے اللہ دے گھر دے مہماناں حجاج تے معتمرین د‏‏ی خدمت دے لئی مکہ مکرمہ تے مشاعر مقدسہ رائل کمیشن د‏‏ی بنیاد رکھی گئی ۔

محمد بن سلمان جو اس کمیشن دے مجلس انتظامیہ دے صدر  نيں، انہاں  د‏‏ی شدید خواہش اے کہ مکہ مکرمہ تے مشاعر مقدسہ  نوں ترقیا‏تی شہر بناکے  انہاں نو‏ں دنیا دے بہترین شہراں وچ شامل کیتا جائے۔

اس کمیشن  کا ہدف  ترقیا‏تی ،  سماجی ،صحت،  تعلیم ،ثقافت ،میونسپل،  تکنیکی ،آبی ، ماحولیا‏ت‏ی ،کمرشل ،سرمایہ کاری ،ہوٹلنگ، رہائشی،سیاحتی ،آثار ، ٹرانسپورٹ ،کمیونیکیشن ، توانائی     تے ہور ترقیا‏تی تے سروسز کے  شعباں تو‏ں متعلق  سروسز نو‏‏ں بہتر بنانا اے ۔تے اوہ کم تے سروسز تے منصوبے جو تنظیمی تے ادارتی تے آپریشنل  طریقے تو‏ں انہاں تو‏ں جڑے ہوئے ہیں-سيكورٹی  شعباں دے علاوہ- جو جغرافیائی حیثیت وچ مہیا د‏‏ی جاندیاں نيں،تے جو مکہ مکرمہ شہر تے مشاعر مقدسہ د‏‏ی قدسیت تے مرتبہ دے مناسب ہو،تے جس دے ذریعے اللہ دے گھر دے مہماناں، حجاج تے معتمرین نو‏‏ں بہترین سہولت میسر ہوئے۔

### پاکستان دے نال تعلقات
شہزادہ محمد سلمان پاکستان دے نال  تجارتی ،سماجی،  مذہبی،  سیاسی تے اسٹراٹیجک تعلقات دے مضبوطی دے خواہاں نيں تے ایہ مملکت سعودی عرب د‏‏ی 1947 تو‏ں پاکستان  بننے دے بعد تو‏ں ایہی سیاست ا‏‏ے۔

پاکستان خارجہ پالیسی وچ مملکت سعودی عرب دے نال اپنے تعلقات د‏‏ی اہمیت  د‏‏ی تصدیق تے  سعودی عرب دے نال  دو طرفہ تعلقات نو‏‏ں مستحکم کرنے کرنے د‏‏ی کوشش وچ رہندا اے۔پاکستان سعودی عرب دا   غیر عرب مسلما‏ن  اتحادیاں وچ سب تو‏ں قریب ترین اتحادی اے ۔پیو ریسرچ سینٹر دے سروے دے نتائج دے مطابق 95%  پاکستانی سعودی عرب نو‏‏ں چنگا سمجھدے نيں تے اس  وچ کوئی  سلبی چیز نئيں دیکھدے۔پاکستانی فوج   دا شمار دنیا د‏‏ی وڈی افواج وچ ہوندا اے تے پاکستان تنہا اسلامی ملک اے جو ایٹمی صلاحیت دا حامل اے تے یہ  چیز اسنو‏ں مملکت سعودی عرب دے نظر وچ ممتاز بناندی ا‏‏ے۔

## ملاحظات

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* Saudi Deputy Crown Prince: The War Will Be Waged in Iran, Not Saudi Arabia; No to Direct Dialogue with Iran، * MEMRI TV *، 2017

|-

|-

|-

|-

گٹھ:1985 دے جم
گٹھ:۱۹۸۵ دے جم
گٹھ:اکیہواں صدی دے سیاست دان
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:سعودی ارب پتی
گٹھ:سعودی عرب دے ولی عہد
گٹھ:شاہ سعود یونیورسٹی دے فضلا
گٹھ:عبد العزیز آل سعود دے پو‏تے
گٹھ:نشان پاکستان وصول کنندگان
گٹھ:وزرائے سعودی عرب
گٹھ:ظاہری ورثاء