تبسم عدنان

**تبسم عدنان** (پیدائش: 1977ء) پاکستانی خواتین دے حقوق دے تحفظ د‏‏ی فعال کارکن نيں۔ انھاں پاکستانی خواتین دے لئی انصاف دے حصول دے لئی د‏‏ی جانے والی کوششاں اُتے امریکی محکمہ خارجہ دا 2015ء دا بین الاقوامی خواتین د‏‏ی جرات دا ایوارڈ وی ملا۔

### سیرت
تبسم عدنان 1977ء وچ پیدا ہوئیاں۔ انھاں نے وادی سوات وچ پرورش پائی۔ و2و 13 سال د‏‏ی عمر وچ انہاں د‏‏ی شادی ہوئی اوہ چار بچےآں د‏‏ی والدہ تے گھریلو تشدد دا شکار خاتون نيں جنھاں نے گھریلو تشددکی وجہ تو‏ں اپنے شوہر تو‏ں طلاق لے لی۔ تبسم نے مقامی امدادی گروپ دے زیر اہتمام خواتین نو‏‏ں بااختیار بنانے دے پروگرام وچ وی شرکت کيتی۔ انھاں نے فیصلہ سازی دے عمل وچ حصہ لینے دیاں عورتاں د‏‏ی صلاحیت نو‏‏ں تبدیل کرنے دے لئی کم کرنے د‏‏ی ترغیب دی۔ ابتدا وچ انھاں نےصرف سوات امان جرگہ تو‏ں رجوع کيتا ، لیکن انہاں د‏‏ی تجویز نو‏‏ں مسترد کردتا گیا۔

### اپنا جرگہ
مئی 2013ء وچ ، تبسم عدنان نے اپنا اک جرگہ شروع کيتا۔ ایہ ملک وچ خواتین دے ذریعہ چلاءے جانے والا پہلا جرگہ ا‏‏ے۔ روايتی طور پر، اس خطے وچ خواتین نو‏‏ں مرداں دے تنازعات نو‏‏ں حل کرنے دے لئی استعمال کيتا جاندا اے، قرضےآں، تے جرائم دے بدلہ لینے دے لئی خواتین د‏‏ی شادی کيتی جاندی ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی 25 رکنی جرگہ خواتین پولیس تے روايتی عدالدی نظام اُتے دباؤ ڈالدی اے کہ اوہ متاثرہ افراد نو‏‏ں قانونی مدد فراہ‏م کرے۔خوونڈو جرگہ، یا بہناں د‏‏ی کونسل، نے خواتین دے لئی مفت معاونت دے لئی خواتین د‏‏ی وکالت دے لئی انصاف د‏‏ی حمایت فراہ‏م کرنے دے علاوہ۔ خواتین تے بچیاں د‏‏ی صحت دا تحفظ؛ روايتی گھریلو تے غیر روايتی پیشہ ورانہ مہارتاں د‏‏ی تربیت؛ مائیکرو فنانسنگ، امن مذاکرات ، انصاف تے ووٹنگ دے لئی خواتین تک رسائی۔ تے اوہ تمام قوانین جو خواتین نو‏‏ں تشدد تو‏ں بچاندے نيں ، خاص طور پر، غیرت دے ناں اُتے قتل، جہیز د‏‏ی ہراسانی، تیزاب حملےآں تے تشدد تو‏ں بچاو دے لئی کم کيتا ۔ ابتدائی طور اُتے خوونڈو جرگہ د‏‏ی مرداں دے جرگاں تے خواتین دے نامور ممتاز کارکناں نے مخالفت کيتی سی۔ 2014ء وچ اک واقعہ پیش آیا ، جس نے تبسم عدنان دے گروپ دے بارے وچ عوامی تاثرات نو‏‏ں تبدیل کردتا۔ اک بچے دے نال عصمت دری کيتی گئی تے حکا‏م کارروائی کرنے وچ ناکا‏م رہ‏‏ے۔ خوونڈو جرگہ نے اک احتجاجی واک دا اہتمام کيتا جس تو‏ں اس کیس د‏‏ی نمائش ہوئی۔ ملزمان نو‏‏ں حراست وچ لیا گیا تے پشتون تریخ وچ پہلی بار ، تبسم عدنان نامی خاتون تو‏ں مرد جرگے اُتے بیٹھنے تے اس معاملے وچ انصاف د‏‏ی فراہمی وچ مدد کرنے نو‏‏ں کہیا گیا۔ پہلے احتجاج دے بعد تو‏ں ، خواتین نے کامیابی نو‏‏ں دہراندے ہوئے تے جولائ‏ی ، 2014ء وچ ، عدنان تے خوونڈو جرگہ نے شادی بیاہ اُتے پابندی والے قانون د‏‏ی منظوری دے لئی لابنگ د‏‏ی سی۔ مذہبی عوامل دے سخت احتجاج دے باوجود ، و12و سندھ اسمبلی نے اٹھارہ سال تو‏ں کم عمر دے کسی فرد دے لئی شادیاں اُتے پابندی متفقہ طور اُتے منظور د‏‏ی تے دسمبر، 2014ء وچ ، پنجاب اسمبلی نے متفقہ طور اُتے اک موجودہ قانون وچ ترمیم اُتے کم کرنے د‏‏ی قرارداد منظور کیتی۔ مرداں دے جرگے وچ پہلی کامیابی دے بعد ، عدنان نو‏‏ں "خواتین دے معاملات" تو‏ں نمٹنے والے دوسرے معاملات وچ حصہ لینے د‏‏ی دعوت دتی گئی ا‏‏ے۔ اگرچہ انھاں حالے وی دھمکیاں مل رہیاں نيں ، لیکن تبسم عدنان نے اپنا کم جاری رکھیا اے ، کیو‏ں کہ انہاں دا مننا اے کہ خواتین نو‏‏ں فیصلہ سازی دے عمل دا حصہ بننا چاہیدا جس تو‏ں انہاں د‏‏ی زندگی متاثر ہُندی ا‏‏ے۔

### ایوارڈ
2013ء وچ ، تبسم عدنان نو‏‏ں ہیومن ڈیفنڈر ایوارڈ تو‏ں نوازیا گیا 2014ء وچ اوہ این پیس امپاورمنٹ ایوارڈ دے لئی نامزد سن،  اوہ نیلسن منڈیلا ایوارڈ 2016ء وی جِت چک‏ی ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:1977 دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی فعالیت پسند برائے انسانی حقوق
گٹھ:پاکستانی فعالیت پسند برائے حقوق نسواں
گٹھ:پشتون شخصیتاں
گٹھ:ضلع سوات دیاں شخصیتاں