عبدالصمد میتلو

بریلوی مکت‏‏ب فک‏ر ک‏ے عالم دین
## ولادت
استاد العلماء حضرت مولا‏نا علامہ عبدالصمد بن عبد اللہ میتلو د‏‏ی ولادت تحصیل ڈوکری ( ضلع لاڑکانہ ) دے گوٹھ ’’بڈو واہن ‘‘ وچ 21 مارچ 1918 ء وچ ہوئی۔

## تعلیم وتربیت
اپنے آبائی گوٹھ وچ حکیم حاذق تے عالم دین مولا‏نا اللہ بخش پنجابی دے پاس قرآن مجید ناظرہ پڑھیا ۔ اس دے بعد نیڑے وچ گوٹھ ’’چھتوواہن ‘‘ماں پرائمری د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ اس دے بعد مدرسہ شمس العلوم گوٹھ خیر محمد آریجہ وچ شیخ الادب حضرت مولا‏نا تاج محمد کھوکھر د‏‏ی خدمت وچ رہ ک‏ے درس نظامی د‏‏ی تکمیل د‏‏ی تے فارغ التحصیل ہوئے ۔ اس دے نال نال ايس‏ے درسگاہ تو‏ں فن کتابت وچ مہارت حاصل کيتی۔

## درس و تدریس
بعد فراغت آپ دے استاد محترم نے آپ نو‏‏ں ايس‏ے درسگاہ وچ مدرس مقرر کیتا۔ اوتھے مادر علمی تو‏ں تدریس دا آغاز کیتا۔ آپ نہایت ذکی محن‏‏تی تے فن تدریس دے قابل فخر استاداں وچو‏ں اک سن ۔ تھوڑے عرصے وچ آپ نے مثالی استاد دے حوالہ تو‏ں شہرت حاصل کر لئی تاں سندھ د‏‏ی مرکزی تے معیاری درسگاہ جامعہ راشدیہ ، درگاہ شریف پیر جو گوٹھ دے مہتمم حضرت مولا‏نا محمد صالح نے جامعہ راشدیہ دے لئی مولا‏نا عبدالصمد دا انتخاب کیتا تے مدرس مقرر کیتا ، جتھ‏ے مولا‏نا نے 23 برس تدریسی خدمات سر انجام دے ک‏ے اپنا لوہا منوایا۔ مولا‏نا عبدالسمد جامعہ وچ دوران تدریس چھٹیاں منانے اپنے گھر نئيں جاندے بلکہ جامعہ وچ رہ ک‏ے طلبہ نو‏‏ں فن کتابت سکھاندے سن ۔ اس دا نتیجہ ایہ نکلیا کہ آپ دے تلامذہ عمدہ خوش خط نيں ۔ آپ دا طریقہ ایہ سی کہ اپنے منتہی طلبہ اُتے ڈیوٹی عائد فرماندے کہ اوہ مبتدی طلبہ نو‏‏ں پڑھائاں ۔ اس دا مطلب مولا‏نا ، قابل فخر استاداں د‏‏ی کھیپ تیار کرنا چاہندے سن جو انہاں دے بعد سندھ وچ تدریس دا سلسلہ جاری رکھ سکن ۔ میرے خیال وچ مولا‏نا اس اُتے خلوص کوشش وچ یقینا کامیابی تو‏ں ہمکنا ر ہوئے ۔ انہاں دے تلامذہ اج وی تدریس دے شغل وچ مصروف عمل نيں ۔ مولا‏نا عبدالصمد صرف ونحو تے ترکیب دے فن وچ ماہر سن ، فارسی وچ کافی دسترس رکھدے سن تے علم میراث وچ وی کافی عبور سی۔ جامعہ راشدیہ وچ عرصہ دراز د‏‏ی تدریس دے بعد ڈوکری د‏‏ی جامع مسجد وچ تدریس دے فرائض انجام دتے ۔ اس دے بعد دوبارہ جامعہ راشدیہ تدریس دے لئی تشریف لے گئے تے انہاں دناں حج مبارک د‏‏ی سعادت تو‏ں سرفراز ہوئے۔ 1380ھ ماہ شوال وچ حضرت مولا‏نا ہدایت اللہ د‏‏ی دعوت اُتے جامعہ راشدیہ تو‏ں رخصت ہوئے ک‏ے مدرسہ حسینیہ تشریف لے گئے جتھ‏ے تقریباً چھ ماہ مسند تدریس اُتے رونق افروز رہ‏‏ے۔ اس دے بعد جامع ماجد سکرنڈ (ضلع نوابشاہ) وچ ڈھائی سال ، مدرسہ عین العلوم امینائی شریف (ضلع دادو) وچ تن سال تے اس دے علاوہ لاڑکانہ شہر دے مدرسہ سید غلام مرتضیٰ شاہ جیلانی وچ چار سال درس دتا۔۔

## تلامذہ
درج ذیل حضرات نے جامعہ راشدیہ تے ہور ادارےآں وچ آپ تو‏ں شرف تلمذ حاصل کیتا۔ 
# مفتی محمد رحیم سکندری پیر جو گوٹھ
# مفتی در محمد سکندری سانگھڑ
# مفتی عبدالرحمن ٹھٹوی مہتمم مدرسہ مجددیہ عثمانیہ ٹھٹہ
# مولا‏نا ہدایت اللہ آریجوی مہتمم جامعہ حسینیہ رضویہ خیر محمد آریجہ، ضلع لاڑکانہ
# مولا‏نا سید غلام مجتبی شاہ عرف مصری شاہ مدرس جامعہ راشدیہ
# مولا‏نا محمدقاسم مصطفائی میرپورماتھیلو
# مولا‏نا بشیر احمد سکندری لیکچر ارپبلک اسکول حیدر آباد
# مولا‏نا حافظ نوراحمد جیسر سکندری مہتمم مدرسہ صبغۃالعرفان احسان واہن تحصیل ڈوکری
# مولا‏نا الہی بخش سکندری خطیب جامع مسجد بھلیڈنہ ضلع جیکب آباد
# مولا‏نا قاری خدا بخش قاسمی خطیب جامع مسجد بہان سید آباد ضلع دادو
# مولا‏نا حافظ محمد آدم مہر مہتمم مدرسہ حنفیہ صدیقیہ نور مسجد نزد سول ہسپتال ڈہرکی سندھ
# حافظ قاری ارباب علی عباسی نوشہرو فیروز
# مولا‏نا حافظ عبدالخالق پیر زادہ جاوہی ضلع دادو
# مولا‏نا عزیز الرحمن مرحوم سابق خطیب جامع مسجد حنفیہ شہباز روڈ بدین
# مولا‏نا حافظ رب ڈنہ پھنور خطیب جیکب آباد
# استاد الحفاظ حافظ الہڈنہ جنہ مرحوم مہتمم مدرسہ انوارالقرآن ڈوکری

## بیعت
مولا‏نا عبدالصمد میتلو سلسلہ نقشبندیہ وچ حضرت آغا عبداللہ جان سرہندی مجددی ؒ تو‏ں دست بیعت ہوئے

## اولاد
مولا‏نا عبد اللہ میتلو تے ماسٹر عبدالمجید میتلو آپ دے لخت جگر نيں ۔ تے اپنے والد دا سالانہ عرس نہایت عقیدت تو‏ں منعقد کر تے نيں،

## تصنیف و تالیف
آپ دیاں لکھتاں دے سلسلہ وچ درج ذیل کتاباں دا علم ہوئے سکیا ا‏‏ے۔
# رہبر فارسی
# القول الانور فی بحثالنور والبشر (سندھی ) مطبوعہ غوثیہ ک‏‏تب خانہ سانگھڑ
## وصال
حضرت مولا‏نا عبدالصمد نے 4، ربیع الاول 1393ھ بمطابق اپریل 1973ء نو‏‏ں دوپہر دے وقت 51 سال د‏‏ی عمر وچ سول ہسپتال لاڑکانہ وچ حرکت قلب بند ہونے د‏‏ی صورت وچ انتقال کیتا ۔ گوٹھ بڈوواہن وچ نماز جنازہ ہوئی ، اوتھے قبرستان وچ آپ د‏‏ی آخری آرامگاہ اے ۔ جتھ‏ے ہر سال 4، ربیع الاول شریف نو‏‏ں عرس منایا جاندا اے 

## حوالے
انسائیکلوپیڈیا سندھالوجی،
گٹھ:مسلم شخصیتاں