قلعہ فلک الافلاک

**شاہپور خواست**(  ) یا **فلک الافلاک-** (  ) ایران دے لرستان صوبے دے علاقائی راجگڑھخرم آباد دے شہر دے اندر ايس‏ے ناں دے اک وڈے پہاڑ د‏‏ی چوٹی اُتے واقع اک قلعہ اے ۔ ایہ بہت وڈا ڈھانچہ ساسانیدور (224–651) دے دوران تعمیر کيت‏‏ا گیا سی۔ 

دریائے خرم آباد پہاڑی فلک افلاک دے مشرقی تے جنوب مغربی سمت تو‏ں گذردا اے تے قلعے نو‏‏ں انہاں طرف کچھ قدرتی تحفظ فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ اج ، پہاڑی دے مغربی تے شمالی اطراف خرم آباد دے رہائشی ضلعے تو‏ں ملحق نيں ۔

## تریخ
فلانی الافلاک قلعہ ساسانی دور وچ تعمیر ہونے والی سب تو‏ں اہ‏م ڈھانچاں وچ شامل ا‏‏ے۔ جدو‏ں تو‏ں ایہ 1800 سال پہلے تعمیر ہويا سی تب تو‏ں ایہ متعدد ناواں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ ریکارڈ شدہ ناواں نے اسنو‏ں شاپور-خاست یا صبرخاست قلعہ ، دز باز ، خرم آباد محل تے بالآخر فلک الافلاک قلعے تو‏ں تعبیر کيت‏‏ا ا‏‏ے۔

پہلوی خاندان دے تحت ، 1968 تک جیل د‏‏ی حیثیت تو‏ں استعمال ہونے دے بعد ، اسنو‏ں میوزیم کمپلیکس وچ تبدیل کردتا گیا۔

## آرکیٹیکچرل لے آؤٹ
اصل محل دیاں بنیاداں  پیمائش کردیاں نيں پہاڑی سمیت پوری ڈھانچے د‏‏ی اونچائی ارد گرد دے علاقے تو‏ں 40 میٹر بلندی تک پہنچ جاندی ا‏‏ے۔

خود محل  رقبے اُتے  اس دا  تک پھیلا ہويا اے فریم وچ تے اس د‏ی سب تو‏ں بلند دیوار 22.5 میٹر اے . ایہ جگہ چار وڈے ہالاں ، تے انہاں تو‏ں وابستہ کمرے تے راہداریاں وچ منقسم ا‏‏ے۔ کمرےآں وچ دو صحن دے چاراں طرف مندرجہ ذیل پیمائش نيں: پہلا صحن  پیمائش  تے دوسرا  جدو‏ں اصل وچ قلعہ تعمیر کيت‏‏ا گیا سی تاں اس وچ 12 ٹاور ہُندے سن ، لیکن اج صرف اٹھ کھڑے ني‏‏‏‏ں۔

عمارت دا داخلی دروازہ شمال مغربی ٹاور دے اندر ، شمال د‏‏ی طرف واقع ا‏‏ے۔

قلعے دا پانی دا کنواں پہلے صحن دے پِچھے والے حصے وچ ا‏‏ے۔ چالیس میٹر د‏‏ی گہرائی تک پہنچنے اُتے ، کنويں دے شافٹ د‏‏ی اکثریت گولستان دے چشمے دے منبع تک پہنچنے دے لئی چٹان وچ کھدی ہوئی ا‏‏ے۔ کنواں اج تک قابل استعمال ا‏‏ے۔

قلعے د‏‏ی تعمیر وچ جو مواد استعمال ہُندا اے اوہ کیچڑ د‏‏ی اینٹاں ، کیچڑ تو‏ں چلنے والی اِٹ ، پتھر ، لکڑی تے مارٹر ني‏‏‏‏ں۔
متبادل=|وسط|thumb|800x800px|فلک الافلاک قلعے دا پینورما

### آس پاس دے ڈھانچے
آثار قدیمہ دے مطالعے نے اس وقت د‏‏ی تعمیر دے چاراں طرف بارہ برجاں والے دو پرتاں والے ریمارٹ دے وجود د‏‏ی نشاندہی د‏‏ی ا‏‏ے۔ اس دے آس پاس دا پہلو بنیادی طور اُتے مغرب د‏‏ی طرف ودھیا ہويا ا‏‏ے۔ بارہ اصل برجاں وچو‏ں ، صرف دو باقی نيں تے ایہ موجودہ قلعے دے شمال مغرب تے جنوب مغرب وچ واقع ني‏‏‏‏ں۔
[thumb| فلک الافلاک ملعہ [خرم‌آباد|خرم آباد شہر دے وسط وچ اے ]]

### ڈیہومیڈیفائر
ایسا لگدا اے کہ فلک اول افلاک کیسل ڈیہومیڈیفائر سسٹم دے نال تعمیر کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔

اس تو‏ں پہلے ، ماہرین دا خیال سی کہ قلعے دے تھلے دے تمام علاقے اُتے محیط 1 میٹر تو‏ں زیادہ د‏‏ی اونچائی والی ایہ dehumidifier نہراں رہائشیاں دے لئی پوشیدہ آؤٹ ني‏‏‏‏ں۔ لیکن حقیقت وچ ، خطے وچ بدلدی آب و ہو‏‏ا تے زیرزمین پانیاں تو‏ں واقف ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ، ساسانیڈ انجینئرز نے قلعے نو‏‏ں ڈیہومیڈیفائر تو‏ں آراستہ کيت‏‏ا ا‏‏ے۔

فلک الافلاک قلعہ مختلف پتھراں تے لکڑیاں تو‏ں بنا اے جو نمی دا شکار نيں ۔ ايس‏ے لئے قلعہ خرم آباد شہر دے اعلیٰ مقام اُتے تعمیر کيت‏‏ا گیا سی ، تاکہ ہويا عمارت وچ گھس سک‏‏ے تے اپنی بنیاداں خشک کردتیاں

## موجودہ صورت حال
قلعے دا انتظام ایران ثقافتی ورثہ آرگنائزیشن تے اک محفوظ سائٹ دے ذریعہ کيت‏‏ا جاندا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو

* ساسانی فن تعمیر
* ایرانی فن تعمیر

## باہرلے جوڑ

* لورستان صوبہ ثقافتی ورثہ د‏‏ی تنظیم

## حوالے

گٹھ:صوبہ لرستان وچ پرکشش سیاحتی تھ‏‏اں
گٹھ:ایران د‏‏ی عسکری تریخ
گٹھ:ایران وچ قید خانے
گٹھ:ایران وچ قلعے
گٹھ:ساسانی قلعے
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:مقالے جنہاں وچ فارسی بولی دا متن اے
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
گٹھ:ایرانگٹھ:مینار