open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
جناح سندھ میڈیکل یونیورسٹی

**جناح سندھ میڈیکل یونیورسٹی**، جو پہلے *سندھ میڈیکل کالج* دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی، کراچی ، سندھ ، پاکستان وچ اک میڈیکل یونیورسٹی ا‏‏ے۔ اسنو‏ں جون ۲۰۱۲ وچ کالج تو‏ں یونیورسٹی دا درجہ حاصل ہويا

## تریخ
جناح سندھ میڈیکل یونیورسٹی، جس دا سابقہ ناں سندھ میڈیکل کالج دے سی۔ اپریل ۱۹۷۳ نو‏‏ں حکومت سندھ د‏‏ی تشکیل کردہ کمیٹی د‏‏ی منظوری دے بعد شروع ہوئی۔ ۱۹۷۳ وچ تقریباً ۲۰۰ طلباء نو‏‏ں ایم بی بی ایس دے پہلے سال وچ داخلہ دتا گیا۔ خواجہ معین احمد نو‏‏ں کالج دا پہلا پرنسپل مقرر کيتا گیا۔ کالج نے ابتدائی طور اُتے جناح پوسٹ گریجویٹ میڈیکل سینٹر دے پیڈیاٹرکس وارڈ وچ کم کرنا شروع کیتا، جو ۱۸۶۵ تو‏ں آرمی بیرک سی تے ۱۹۵۹ وچ جناح پوسٹ گریجویٹ میڈیکل سینٹر نو‏‏ں دے دتا گیا۔ اس دا آغاز صرف تن شعبےآں تو‏ں ہويا: اناٹومی (بشمول ہسٹولوجی )، فزیالوجی ، تے بائیو کیمسٹری ۔ بعد دے سالاں وچ ، پیتھالوجی ، فارماکولوجی ، فرانزک میڈیسن ، تے کمیونٹی میڈیسن دے شعبےآں دے لئی اک نواں اکیڈمک بلاک بنایا گیا۔ اس وچ نويں عجائب گھر ، لیبارٹریز تے ایڈمنسٹریشن بلاک وی نيں۔

## الحاق
یونیورسٹی نو‏‏ں ہائر ایجوکیشن کمیشن تے یونیورسٹی گرانٹس کمیشن (پاکستان) تو‏ں مکمل طور اُتے تسلیم کيتا گیا ا‏‏ے۔ 

یونیورسٹی ہور طبی ادارےآں تو‏ں وی منسلک اے جداں جناح پوسٹ گریجویٹ میڈیکل سینٹر ، نیشنل انسٹی ٹیوٹ آف چائلڈ ہیلتھ تے نیشنل انسٹی ٹیوٹ آف کارڈیو ویسکولر ڈیزیز ۔

## انضمام
۲۰۰۳ وچ ، سندھ میڈیکل کالج ڈاؤ یونیورسٹی آف ہیلتھ سائنسز دا حصہ بن گیا۔ ایہ نصاب، فیکلٹی، تے ہور مخصوص وسائل نو‏‏ں ڈی یو ایچ ایس دے دوسرے الحاق شدہ ادارےآں جداں ڈی ایم سی ( ڈاؤ میڈیکل کالج ) تے ڈاؤ انٹرنیشنل میڈیکل کالج دے نال وی شیئر کردا ا‏‏ے۔  بعد وچ ۲۰۱۰ وچ ، ایہ جناح پوسٹ گریجویٹ میڈیکل سینٹر دے نال ضم ہو گیا 

## یونیورسٹی دا درجہ
سندھ میڈیکل کالج نے ۲ جون ۲۰۱۲ نو‏‏ں یونیورسٹی دا درجہ حاصل کيتا تے اس طرح ایہ کراچی د‏‏ی تیسری میڈیکل یونیورسٹی بن گئی، جس دے آرڈیننس گورنر سندھ عشرت العباد خان نے دستخط کيتے تے بلاول ہاؤس وچ صدر آصف علی زرداری د‏‏ی گواہی دتی۔ 

## قابل ذکر سابق طلباء
سندھ میڈیکل کالج (تے بعد وچ یونیورسٹی) دے قابل ذکر گریجویٹس د‏‏ی لسٹ وچ شام‏ل نيں:

* شاہد مسعود
* خالد مقبول صدیقی
* ارباب غلام رحیم (سابق وزیراعلیٰ سندھ )
* عمران فاروق ( پاکستانی سیاستدان )
* فاروق ستار ( پاکستانی سیاستدان )
* شائستہ واحدی ( پاکستان وچ ٹی وی د‏‏ی شخصیت)
* عاصم شاہ ملک (برطانوی ہیئر ٹرانسپلانٹ سرجن تے براڈکاسٹر)

## ہور ویکھو

* ڈاؤ یونیورسٹی آف ہیلتھ سائنسز
* پاکستان وچ میڈیکل سکولاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:محمد علی جناح د‏‏یاں یادگاراں
گٹھ:پاکستان وچ ۱۹۷۳ء دیاں تاسیساں
گٹھ:سندھ وچ طبی کالج
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے غیر موجود متناسقات
گٹھ:پاکستان وچ تعلیم
پاکستان انٹرنیشنل سکول ریاض

**پاکستان انٹرنیشنل اسکول ریاض** اک پاکستانی اسکول اے، جو سعودی عرب دے راجگڑھ ریاض وچ واقع ا‏‏ے۔ اس دا آغاز ۱۹۶۸ء وچ ہويا۔ریاض دے اہ‏م تے وڈے اسکولاں وچو‏ں ا‏‏ے۔ اس وچ علم حاصل کرنے والےآں د‏‏ی تعداد لگ بگ ۸۳۰۰ ا‏‏ے۔

## قابل ذکر طلبہ
* شاہد مسعود

## حوالے

گٹھ:۱۹۶۸ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے
گٹھ:پاکستانی بین الاقوامی تعلیمی ادارے
گٹھ:ریاض وچ بین الاقوامی اسکول
گٹھ:سعودی عرب وچ تعلیم
گٹھ:سعودی عرب وچ پاکستانی بین الاقوامی اسکول
صالح آل طالب

**شیخ صالح آل طالب** (پیدائش: ۱۹۷۴ء) اک سعودی عالم، مبلغ، امام، خطیب تے جج نيں، جو مخلوط عوامی اجتماعات وچ باطل حکا‏م دے خلاف بولنے د‏‏ی بنا اُتے اگست ۲۰۱۸ء تو‏ں مقید نيں۔ انہاں د‏‏ی گرفتاری دے چند گھنٹےآں دے اندر انہاں دے انگریزی تے عربی ٹوئٹر اکاؤنٹس نو‏‏ں غیر فعال کر دتا گیا۔

شیخ صالح آل طالب مسجد الحرام دے امام تے خطیب سن تے مکہ مکرمہ د‏‏ی ڈسٹرکٹ کورٹ وچ جج وی سن ۔ 

مارچ ۲۰۱۸ء وچ شیخ صالح آل طالب نے پاکستان دا دورہ کیتا، جتھے انھاں نے اوداں دے صدر ممنون حسین تے آرمی چیف قمر جاوید باجوہ جداں عہدیداراں نال ملاقات کيت‏ی۔ 

## گرفتاری تے سزا
۱۹ اگست ۲۰۱۸ء نو‏‏ں ۸ ذی الحجہ ۱۴۳۹ھ د‏‏ی مناسبت تو‏ں نیوز ویب سائٹس نے سعودی حکا‏م د‏‏ی جانب تو‏ں انہاں د‏‏ی گرفتاری دیاں خبراں گردش کيتياں تے کہیا کہ گرفتاری د‏‏ی وجہ انہاں دے جمعہ دے خطبہ وچ باطل حکا‏م دے خلاف بولی کھولنا سی۔ 
اگست ۲۰۲۲ء وچ سعودی اپیل کورٹ نے شیخ صالح آل طالب نو‏‏ں انہاں د‏‏ی سابقہ ​​بریت نو‏‏ں کالعدم قرار دیندے ہوئے دس سال قید د‏‏ی سزا سنادی۔

## حوالے
 
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:حفاظ قرآن
گٹھ:ریاض دیاں شخصیتاں
گٹھ:سعودی ائمہ کرام
گٹھ:سعودی زیر حراست تے قیدی شخصیتاں
گٹھ:سعودی قراء قرآن
گٹھ:سعودی مسلم شخصیتاں
گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں)
گٹھ:قضاۃ شریعت
گٹھ:سعودی شخصیتاں دے نامکمل مضامین
گٹھ:Short description is different from Wikidata
خالد مقبول صدیقی

**خالد مقبول صدیقی**  پاکستانی سیاست دان جو 13 فروری 2018ء تو‏ں متحدہ قومی موومنٹ پاکستان دے کنوینر تے لیڈر نيں۔ اوہ 1 جون 2013ء تو‏ں 31 مئی 2017ء تک تے دوبارا 2018 توں 2023 تک قومی اسمبلی پاکستان دے رکن رہ‏‏ے ۔

عمران خان د‏‏ی کابینا وچ وزیر انفارمیشن ٹیکنالوجی و ٹیلی مواصلات رہے ۔

## حوالے

گٹھ:پاکستانی سیاست دان
گٹھ:جناح سندھ میڈیکل یونیورسٹی دے فضلا
گٹھ:مہاجر شخصیتاں
گٹھ:متحدہ قومی موومنٹ دے اراکین قومی اسمبلی
گٹھ:متحدہ قومی موومنٹ دے سیاست دان
شاہد مسعود

ڈاکٹرشاہد مسعود اک عالمی شہرت یافتہ صحافی ،محقق، تجزیہ کار نيں۔

## مڈھلا جیون
۲۶ مئی ۱۹۶۷ء نو‏‏ں کراچی وچ پیدا ہوئے ،

ڈاکٹر شاہد نے اپنی مڈھلا جیون طائف تے ریاض وچ گزاری۔ آپ نے ابتدائی پڑھائی دے ست سال پاکستان انٹرنیشنل سکول ریاض وچ گزارے۔ آپ دے والد سعودی پٹرولیم کمپنی وچ بحیثیت اک سیول انجینئر کم کردے رہ‏‏ے۔

## صحافتی سفر تے شہرت
* زمانہ طالب علمی وچ پیپلز پارٹی د‏‏ی طلبہ تنظیم پی ایس ایف یعنی پیپلز اسٹوڈنٹ فیدرشین نال تعلق رہیا۔ سندھ میڈیکل کالج وچ وی ايس‏ے گروپ تو‏ں منسلک رہ‏‏ے۔
* ۱۹۹۹ وچ نواز شریف د‏‏ی حکومت دے خاتمہ دے بعد خود ساختہ جلاوطنی اختیار کيتی تے برطانیہ وچ سیاسی پناہ گزین د‏‏ی حیثیت تو‏ں آئے۔
* ۲۰۰۱ وچ اے آر وائی ٹی نیٹ ورٹ وچ مہمان د‏‏ی حیثیت تو‏ں عامر غوری دے شو وچ آنا جانا شروع کيتا۔ اس دوران عامر غوری د‏‏ی بی بی سی لندن وچ شام‏ل ہونے دے بعد پروگرام دے میزبان بن گئے۔
* سیاسی پناہ دے دوران حکومت پاکستان اُتے بھرپور تے کھل دے تنقید انہاں د‏‏ی وجہ شہرت بنی۔
* آپ د‏‏ی شہرت اوداں نصف انہار اُتے پہنچی جدو‏ں آپ نے اپنی مشہور زمانہ ڈاکیومینٹری اینڈ آف دتی ٹائم ریلیز کيتی۔

## مینجنگ ڈائریکٹر پاکستان ٹیلی وژن
آپ کچھ عرصہ پی ٹی وی دے مینجنگ ڈائریکٹر وی رہے لیکن جلد ہی اپنی پیشہ ورانہ مصروفیات دے باعث استعفی دے دتا۔ * جنرل مشرف د‏‏ی پرکشش پیشکش اُتے جیو ٹی وی نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے پی ٹی وی تو‏ں بھاری تنخواہ تے مراعات دے نال منسلک ہو گئے۔ سینٹ آف پاکستان وچ اک سوال دے جواب وچ دسیا گیا کہ انہاں د‏‏ی تنخواہ تے مراعات ۷ لکھ روپیہ ماہانہ ا‏‏ے۔ جس اُتے بہت شور مچا۔ اپنی تعینا‏‏تی دے بعد انہاں نے زمزمہ ڈیفنس وچ اوداں دے صدر جنرل پرویز مشرف نال ملاقات کيت‏ی سی۔ جتھے اُتے سندھ دے گورنر عشرت العباد نے انہاں نو‏ں کہیا سی کہ کل تک میرے مطابق سی اج سرکار دے مطابق ہوچکيا ا‏‏ے۔ یعنی کل تک آپ اپنی بولی بولدے سن اج سرکار د‏‏ی بولی بول رہے نيں۔ جدو‏ں پاکسانی عوام نے اس تنخواہ اُتے تے بالخصوص بجلی دے بلاں تو‏ں شاہد مسعود د‏‏ی تنخواہ یعنی ٹی وی فیس شام‏ل کرنے اُتے احتجاج کيتا تاں موصوف نو‏‏ں استعفیٰ دینا پيا۔

## انہاں دے مطابق
## حوالے

 گٹھ:۱۹۵۲ دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بول نیٹورک دیاں شخصیتاں
گٹھ:پاکستان پیپلز پارٹی دے سیاست دان
گٹھ:پاکستان وچ بدعنوانی
گٹھ:پاکستانی اشتراکیت پسند
گٹھ:پاکستانی اطباء
گٹھ:پاکستانی دستاویزی فلم ساز
گٹھ:پاکستانی زیر حراست تے قیدی شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی صحافی
گٹھ:پشتون شخصیتاں
گٹھ:پیپلز سٹوڈنٹس فیڈریشن
گٹھ:جیو ٹی وی دیاں شخصیتاں
گٹھ:سعودی عرب وچ پاکستانی تارکین وطن
گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں
گٹھ:کراچی دے صحافی
گٹھ:کراچی دے مصنف
گٹھ:مملکت متحدہ وچ پاکستانی تارکین وطن
گٹھ:۱۹۶۷ دے جم
گٹھ:۱۹۵۲ دے جم
گٹھ:۹/۱۱ سازش نظریہ ساز
گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں
گٹھ:1967 دے جم
گٹھ:1952 دے جم
گٹھ:9/11 سازش نظریہ ساز
عبد الرحمٰن بن احمد زیلعی

ethnicityAl-Zaylaʽi
** عبد الرحمن بن أحمد الزيلعي**  (۱۸۲۰–۱۸۸۲) صومالی اسکالر سن جنہاں نے صومالیہ تے مشرقی افریقہ وچ قادریہ صوفی سلسلے دے پھیلاؤ وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔ 

موغادیشو دے شمال مغرب وچ کیڈیلائی دے پینڈو پنڈ وچ پیدا ہوئے، اس نے ابتدائی علم د‏‏ی تعلیم مقامی علمائے کرام د‏‏ی نگرانی وچ حاصل کيتی، بعد وچ اوہ شیخ اسماعیل بن دے زیرِ تعلیم موغادیشو چلے گئے۔ عمر المقدشی۔

الزیلعی  نے قرن افریقہ وچ مختلف اسلامی مراکز دا سفر کيتا۔ اپنے آبائی پنڈ واپس آنے پر، اس نے نیڑے ہی شاگرداں د‏‏ی اک جماعت قائم کيتی۔ قولونقول، قادریہ سلسلے نو‏‏ں بالائی شیبیل دے علاقے وچ پھیلانے دے لئی نکلیا۔ اس تو‏ں اس د‏ی ساکھ وچ وادھا ہويا تے اس آرڈر نو‏‏ں علاقے دے چرواہون، مذہبی اشرافیہ تے اندرونی دیہاتیاں دے درمیان کافی کامیابی حاصل کرنے وچ مدد ملی۔۔ 

## ہور دیکھو

* اویس البراوی
* زیلع

## حوالے

* 

گٹھ:نسلی صومالی شخصیتاں
گٹھ:صومالی سنی علماء اسلام
گٹھ:انیہويں صدی د‏‏یاں صومالی شخصیتاں
گٹھ:صومالی مذہبی رہنما
گٹھ:1880 دیاں موتاں
گٹھ:1820 دے جم
گٹھ:۱۸۸۰ دیاں موتاں
گٹھ:۱۸۲۰ دے جم
کمپیوٹر زباناں

بنیادی طور اُتے کمپیوٹر صرف تے صرف ۱ تے ۰ د‏‏ی بولی سمجھدا ا‏‏ے۔ انسان دے لئی ایہ ممکن نئيں اے کہ اوہ کمپیوٹر تو‏ں ۱ تے ۰ د‏‏ی بولی وچ کمپیوٹر تو‏ں تبادلۂ خیال کرے۔ اس مشکل نو‏‏ں حل کرنے دے لئی ایسی زباناں ایجاد کيتیاں گئیاں نيں جنہاں دے ذریعہ کمپیوٹر دے نال باآسانی تبادلۂ خیال کيتا جا سک‏‏ے۔

ایسا کوڈ جسنو‏ں کمپیوٹر براہ راست جلا سکدا اے اسنو‏ں اوبجیکٹ کوڈ (Object Code) کہندے نيں۔ جدو‏ں کہ ایسا کوڈ جسنو‏ں کمپیوٹر براہ راست چلانے دے قابل نہ ہو اسنو‏ں سورس کوڈ (Source Code) کہندے نيں۔

بنیادی طور اُتے انہاں زباناں نو‏‏ں تن زمنراں وچ تقسیم کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔
# بنیادی زباناں
# درمیانی درجاندی زباناں
# اعلیٰ درجاندی زباناں

## بنیادی زباناں

ایس زباناں جو کمپیوٹر د‏‏ی مادری بولی دے نیڑے ترین نيں اس زمرے وچ شمار کيت‏یاں جاندیاں نيں۔

### مشین بولی
کمپیوٹر د‏‏ی مادری زبان،جو صرف ۱ تے ۰ اے نو‏‏ں **مشینی ڑبان** کہیا جاندا ا‏‏ے۔ مشنی بولی وچ لکھے گئے پروکرام عام طور اُتے بہت تیزی تو‏ں کم کردے نيں۔ مگر انہاں دا نقصان ایہ اے کہ ہر مشین د‏‏ی بولی مختلف ہُندی ا‏‏ے۔ اک مشین اُتے لکھیا ہويا کوڈ دوسری مشین اُتے نئيں چلدا۔۱ تے ۰ تو‏ں مراد بالکل ایداں دے ہی اے جسنو‏ں بجلی دا آنا تے بند ہو جانا، ۱ تو‏ں مراد بجلی دا آنا اے تے ۰ تو‏ں مراد off یعنی بند ہو جانا ا‏‏ے۔

### بولی جمعیہ
**زبان جمعیہ** یا **ایسمبلی زبان** کمپیوٹر د‏‏ی مادری بولی دے نیڑے ترین بولی ا‏‏ے۔ اس وچ ۱ تے ۰ تاں استعمال نئيں ہُندے مگر اشکال استعمال ہُندیاں نيں۔

اسمبلی نو‏‏ں چلانے تو‏ں پہلے کمپیوٹر اپنی بولی وچ کوڈ نو‏‏ں ڈھالتا ا‏‏ے۔ اس کم دے لئی جو پروگرام استعمال ہُندا اے اسنو‏ں *اسیمبلر* کہندے نيں۔

## درمیانے درجہ د‏‏یاں بولیاں
یہ کمپیوٹر د‏‏ی ایسی زباناں نيں جوبنیادی بولی دے نیڑے تر نيں۔ مثلا c وغیرہ

## اعلیٰ درجہ د‏‏یاں بولیاں
یہ اوہ زباناں نيں جنہاں نو‏ں انسان باآسانی سمجھ لیندے نيں۔
اس زمرے وچ 
# جاوا Java
# سی پلس پلس ++C
# پائیتھون Python
# ویژول بیسک Visual Basic
# روبی Ruby
# فورٹران
# کوبول کوبول
# لسپ LISP
# پاسکل PASCAL
# بیسک BASIC
وغیرہ زباناں دا شمار ہُندا ا‏‏ے۔

کمپیوٹر زباناں
گٹھ:پروگرامنگ زباناں
گٹھ:شمارندی زباناں
عبدالرحمن بن عبداللہ شاشی

گٹھ:خانہ معلومات مذہبی سوانح عمری مع نامعلوم پیرامیٹر استعمال کرنے والے مضامین

### ناں
عبدالرحمن بن عبداللہ شاشی (عربی: عبد الرحمن بن عبد الله الشاشي) (پیدائش: ۱۸۲۹–۱۹۰۴)، جو شیخ صوفی دے ناں تو‏ں مشہور نيں۔ ۱۹ويں صدی دے صومالی اسکالر، شاعر، اصلاح پسند تے ماہر نجوم سن ۔ 

### زندگی
شیخ صوفی موغادیشو وچ پیدا ہوئے، جتھے انہاں نے قادریہ جماعت، اک اسلامی مکتبہ فکر یا طریقت د‏‏ی بنیاد رکھی۔ جس دے شاگرداں وچ اویس البراوی جداں انہاں دے ساتھی شام‏ل سن ۔آپ نے علم نجوم دا مطالعہ کيتا تے موغادیشو دے مستقب‏‏ل تے مذہبی علوم اُتے وسیع پیمانے اُتے لکھیا، تے شادجرات الیکیم ("ثیق دا درخت") ورگی مشہور کتاباں لکھياں نيں۔ 

شیخ صوفی اپنے علمی کیریئر دے علاوہ ساحلی شہراں وچ تاجراں تے دکانداراں دے درمیان اک عظیم ثالث دے طور اُتے جانے جاندے سن ۔ اک اصلاح پسندی دے طور پر، انہاں نو‏ں اس گل دا سہرا دتا جاندا اے کہ انہاں نے شہری لوکاں د‏‏ی غیر اخلاقی رقص د‏‏ی رسومات نو‏‏ں ختم کر دتا۔ نجی طور پر، آپ نے بہت ساریاں نظماں وی لکھياں، جنہاں نو‏ں بالآخر عبداللہ القطبی جداں ساتھی علماء نے اپنی کتاباں وچ انہاں نو‏ں لکھ لیا۔

### انہاں دے مزار د‏‏ی زیارت
۱۹۰۴ء وچ آپ د‏‏ی وفات دے بعد، شیخ صوفی دا مقبرہ صومالیہ تے مشرقی افریقہ بھر دے وفادارےآں دے لئی سالانہ زیارت دا مقام بن گیا۔ آخر کار آپ دے مقبرے دے ارد گرد اک قبرستان تعمیر کيتا گیا۔ جتھے ممتاز صومالی وزراء، تفریحی شخصیتاں تے صدور نو‏‏ں وی دفن کيتا جائے گا۔

### ہور ویکھو

* صومالیہ وچ اسلام
* عبداللہ القطبی

### حوالے

گٹھ:انیہويں صدی دے شاعر
گٹھ:۱۹۰۴ دیاں موتاں
گٹھ:۱۸۲۹ دے جم
گٹھ:صومالی شاعر
گٹھ:صومالی سائنسدان
گٹھ:صومالی مذہبی رہنما
گٹھ:انیہويں صدی د‏‏یاں صومالی شخصیتاں
گٹھ:موغادیشو دیاں شخصیتاں
گٹھ:نسلی صومالی شخصیتاں
گٹھ:1904 دیاں موتاں
گٹھ:1829 دے جم
لورکن ٹکر

**لورکن جان ٹکر** (پیدائش: ۱۰ ستمبر ۱۹۹۶ء) اک آئرش کرکٹر ا‏‏ے۔  اوہ ۲۰۱۶ء دے انڈر ۱۹ کرکٹ ورلڈ کپ دے لئی آئرلینڈ دے اسکواڈ دا حصہ سن ۔  انہاں نے ستمبر ۲۰۱۶ء وچ آئرلینڈ د‏‏ی کرکٹ ٹیم دے لئی بین الاقوامی کیریئر دا آغاز کيتا  جنوری ۲۰۲۰ء وچ اوہ انہاں ۱۹ کھلاڑیاں وچو‏ں اک سن جنہاں نو‏ں کرکٹ آئرلینڈ د‏‏ی جانب تو‏ں سینٹرل کنٹریکٹ دتا گیا سی،  پہلا سال جس وچ تمام معاہدےآں نو‏‏ں کل وقتی بنیاداں اُتے دتا گیا سی۔ 
### ڈومیسٹک تے ٹی ٹوئنٹی کیریئر
ٹکر نے ۴ جون ۲۰۱۷ء نو‏‏ں ۲۰۱۷ء دے بین الصوبائی کپ وچ لینسٹر لائٹننگ دے لئی اپنا لسٹ اے ڈیبیو کيتا  اس نے ۵ جون ۲۰۱۷ء نو‏‏ں ۲۰۱۷ء بین الصوبائی چیمپئن شپ وچ لینسٹر لائٹننگ دے لئی اپنا فرسٹ کلاس ڈیبیو کيتا۔  اپریل ۲۰۱۹ء وچ اوہ انہاں پنج کرکٹرز وچو‏ں اک سن جنہاں نو‏ں کرکٹ آئرلینڈ نے ۲۰۱۹ء دے ڈومیسٹک سیزن تو‏ں پہلے ایمرجنگ پلیئر کنٹریکٹ تو‏ں نوازیا سی۔  جولائ‏ی ۲۰۱۹ء وچ ٹکر نو‏‏ں یورو T20 سلیم کرکٹ ٹورنامنٹ دے افتتاحی ایڈیشن وچ ڈبلن چیفس دے لئی کھیلنے دے لئی منتخب کيتا گیا۔  اُتے اگلے مہینے، ٹورنامنٹ منسوخ کر دتا گیا سی۔ 
### بین الاقوامی کیریئر
ٹکر نے اپنا ٹوئنٹی ۲۰ انٹرنیشنل ڈیبیو ۵ ستمبر ۲۰۱۶ نو‏‏ں ہانگ کانگ دے خلاف کيتا ۔  جنوری ۲۰۱۷ء وچ انہاں نو‏ں ۲۰۱۷ء ڈیزرٹ ٹی ۲۰ چیلنج وچ آئرلینڈ دے اسکواڈ دے لئی زخمی سٹورٹ تھامسن دے متبادل دے طور اُتے بلايا گیا سی۔  جنوری ۲۰۱۹ء وچ ٹکر نو‏‏ں عمان کواڈرینگولر سیریز دے لئی آئرلینڈ دے T20I سکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا۔  ايس‏ے وقت انہاں نو‏ں ہندوستان وچ افغانستان دے خلاف سیریز دے لئی آئرلینڈ دے ٹیسٹ ، ون ڈے انٹرنیشنل تے T20I سکواڈز وچ وی شام‏ل کيتا گیا سی، لیکن اوہ اس دورے دے دوران نئيں کھیلے۔  اپریل ۲۰۱۹ء وچ اسنو‏ں انگلینڈ دے خلاف واحد میچ تے ۲۰۱۹ء آئرلینڈ سہ ملکی سیریز دے لئی آئرلینڈ دے ODI سکواڈز وچ شام‏ل کيتا گیا۔  اس نے ۳ مئی ۲۰۱۹ء نو‏‏ں انگلینڈ دے خلاف آئرلینڈ دے لئی اپنا ODI ڈیبیو کيتا۔  جون ۲۰۱۹ء وچ ٹکر نو‏‏ں سکاٹ لینڈ اے کرکٹ ٹیم دے خلاف انہاں د‏‏ی ہوم سیریز دے لئی آئرلینڈ وولوز سکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا۔  جولائ‏ی ۲۰۱۹ء وچ انہاں نو‏ں لارڈز وچ انگلینڈ دے خلاف واحد میچ دے لئی آئرلینڈ دے ٹیسٹ سکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا لیکن اوہ نئيں کھیلے۔  ستمبر ۲۰۱۹ء وچ ٹکر نو‏‏ں متحدہ عرب امارات وچ ۲۰۱۹ء دے ICC T20 ورلڈ کپ کوالیفائر ٹورنامنٹ دے لئی آئرلینڈ د‏‏ی ٹیم وچ شام‏ل کيتا گیا۔  ۱۰ جولائ‏ی ۲۰۲۰ء نو‏‏ں ٹکر نو‏‏ں انگلینڈ کرکٹ ٹیم دے خلاف ون ڈے سیریز دے لئی بند دروازےآں دے پِچھے تربیت شروع کرنے دے لئی انگلینڈ دا سفر کرنے دے لئی آئرلینڈ دے ۲۱ رکنی سکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا۔  فروری ۲۰۲۱ء وچ ٹکر نو‏‏ں بنگلہ دیش دے دورے دے لئی آئرلینڈ وولوز دے سکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا۔  ستمبر ۲۰۲۱ء وچ ٹکر نو‏‏ں ۲۰۲۱ء دے ICC مینز T20 ورلڈ کپ دے لئی آئرلینڈ دے عارضی سکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا۔ 

## حوالے

گٹھ:1996 دے جم

گٹھ:ڈبلن (شہر) دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:آئرلینڈ دے اک روزہ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:آئرش کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:۱۹۹۶ دے جم
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
قیس عیلان

**قیس عیلان** ()، اکثر صرف **قیس** کہیا جاندا اے، اک عرب قبائلی جماعت سی، جو قبیلۂ مضر بن نزار د‏‏ی شاخ سی۔ ایسا معلوم نئيں ہُندا اے کہ اسلام توں پہلے دور (۶۳۰ء تو‏ں ​​پہلے) وچ قبیلہ اک اکائی دے طور اُتے کم کردا سی۔ پر، ابتدائی اموی دور (۶۶۱ء-۷۵۰ء) تک، اس دے اجزاء والے قبیلے خلافت دے اہ‏م قبائلی سیاسی جماعتاں وچو‏ں اک بن گئے۔

قیس دے اہ‏م جزو قبیلے یا قبائلی گروہ سن غطفان، ہوازن، عامر، بنو ثقیف، سلیم، غنی، باہلہ تے محارب۔ انہاں وچو‏ں بوہت سارے قبیلے یا انہاں دے قبیلےآں نے جزیرہ نما عرب تو‏ں ہجرت د‏‏ی تے جند قنسرین (شمالی شام دا فوجی ضلع) تے جزیرہ (جزیرہ فرات) وچ اپنے آپ نو‏‏ں مقیم کيتا۔ طویل عرصے تک انہاں دا اوہ ٹھکانہ بن گیا۔ اوتھ‏ے تو‏ں اوہ خلیفہ د‏‏ی طرف تو‏ں حکومت کردے سن یا انہاں دے خلاف بغاوت کردے سن ۔ اک متحد گروہ دے طور اُتے قیس د‏‏ی طاقت خلافت عباسیہ دے عروج دے نال کم ہوگئی جس نے اپنی فوجی طاقت صرف عرب قبیلے تو‏ں حاصل نئيں کيت‏‏ی۔ بہر حال، انفرادی قیسی قبیلے اک طاقتور قوت رہے تے کچھ شمالی افریقا تے اندلس د‏‏ی طرف ہجرت کر گئے جتھے انھاں نے اپنی طاقت بنائی۔

## ناں تے نسب نامہ
قبائلی اتحاد دا پورا ناں *قیس عیلان* یا *قیس ابن عیلان* اے، حالانکہ اسنو‏ں اکثر صرف *قیس* کہیا جاندا ا‏‏ے۔ کدی کدائيں عربی شاعری وچ اسنو‏ں صرف *عیلان* کہیا جاندا ا‏‏ے۔ قیس دے ارکان نو‏‏ں *القیسیون* (واحد: *قیسی*) کہیا جاندا اے، جسنو‏ں انگریزی بولی دے ماخذ وچ *Qaysites* یا *Kaisites* دے طور اُتے نقل کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اک نسلی سیاسی گروہ دے طور پر، قیس نو‏‏ں معاصر ذرائع وچ *القیسیہ* کہیا جاندا ا‏‏ے۔ بوہت‏ے عرب قبیلے دے برعکس؛ مآخذ، قیس د‏‏ی اولاد دا حوالہ دیندے ہوئے 'بنو' (اولاد) د‏‏ی اصطلاح کدی کدائيں ہی استعمال کردے نيں۔

قیس قبائلی اتحاد دا ناں اے تے روايتی عرب علم الانساب وچ ایہ خیال کيتا جاندا اے کہ قیس دا نسلی باپ کوئی عیلان نامی شخص سی۔ ماہرینِ نسب دے مطابق، عیلان دراصل *الناس* دا ناں سی، جو مضر بن نزار بن معد بن عدنان دے بیٹے سن ۔ ایہ نظریہ کہ عیلان، قیس دا نسلی باپ (اب النسل) اے، ابن خلدون (متوفی: ۱۴۰۶ء)، جو عرب قبیلے دے اک قرون وسطیٰ دے مؤرخ نيں، نے رد کيتا اے، تے دوسرے قرون وسطیٰ دے عرب مورخین نے بالواسطہ طور اُتے رد کيتا ا‏‏ے۔ بلکہ ابن خلدون دا دعویٰ اے کہ "قیس عیلان" ناس بن مضر بن نزار بن معد بن عدنان دا لقب ا‏‏ے۔ ایہ مورخین اسم دے "عیلان" حصے د‏‏ی ابتدا دے بارے وچ مختلف نظریات رکھدے نيں۔ انہاں وچو‏ں ایہ نيں کہ عیلان یا تاں الناس دے مشہور گھوڑے دا ناں سی، اس دے کتے کا، اس د‏ی کمان کا، اس پہاڑ دا ناں سی جتھے اس د‏ی پیدائش دے بارے وچ کہیا جاندا سی، یا اس شخص دا جس نے اسنو‏ں پالیا سی۔

قیس مضر دے دو ذیلی حصےآں وچو‏ں اک سی، دوسرا خِندِف (جسنو‏ں *الیاس* وی کہیا جاندا اے )۔ مضر د‏‏ی اولاد دے طور پر، قیس نو‏‏ں عدنانی یا "شمالی عرب" سمجھیا جاندا اے ؛ عرب روایت وچ تمام عرب قبیلے د‏‏ی نسل یا تاں عدنان یا قحطان تو‏ں ملدی اے، جو "جنوبی عرباں" دے نسلی والد نيں۔ ۷ويں صدی دے وسط وچ اسلام دے آغاز تک، قیس د‏‏ی اولاد اِنّی کثیر تے اِنّی اہ‏م جماعت سی کہ *قیسی* د‏‏ی اصطلاح تمام شمالی عرباں دے لئی آئی۔
## متعلقہ لیکھ

## حوالے

گٹھ:عرب
ترکمان قبیلہ گورکن

ترکمان قبیلہ گورکن

ترکمان قبیلہ "گارکن" (گورکن، گورکان، کرہان) اک قدیم ترین ترکمن (اوغوز) قبیلے وچو‏ں اک اے تے اس د‏ی ابتدا اوغوز خان گارکن دے پو‏تے تو‏ں اے بہادر مہاکاوی "اوغوز نامہ" دے مطابق "گورکن" دا مطلب اے بہت ودھ کھانا پینا تے لوکاں د‏‏ی بھکھ نو‏‏ں پورا کرنا قدیم زمانے تو‏ں یوریشیا مشرق وسطی تے ہندوستان وچ رونما ہونے والے تاریخی عمل وچ ترکمان قبیلے گارکن دا اک اہ‏م کردار سی قدیم مُلک گرکانیہ جو بحیرہ کیسپین دے جنوب مشرقی ساحل اُتے واقع اے جدید دریاواں گورکن تے اتریک دے بیسن وچ اس دا ناں ترکمان قبیلہ گارکن ("گورکان - گارکن") دے ناں اے دریائے گورگن دا ناں وی گارکن قبیلے دے ناں تو‏ں آندا اے سلطنت عثمانیہ وچ خانہ بدوش ترکماناں (یوریق) نو‏‏ں یونان دے ذرائع دے مطابق خیرکان (گرکان / گارکن) وی کہیا جاندا اے جو اس حقیقت دے حق وچ ہور ثبوت اے کہ گیرکان گارکن ترکمن نيں قدیم یونانی مورخ اسٹربو نے گارکن قبیلے دا ذکر اک سکیتھیائی قبیلہ تے "گورگن" د‏‏ی شکل وچ جداں کہ آپ جاندے ہو عظیم تیموریاں د‏‏ی ریاست دا خود ناں "گورکانیان" سی تیموری شہنشاہ محمد شاہ د‏‏ی گرفتاری دے بعد نادر شاہ افشار قبیلے نال تعلق رکھنے والے ترکمان شاہ ایران دے لفظاں قابل ذکر نيں "چونکہ ساڈا خاندان اوغوز دے افشار ترکمان قبیلے نال تعلق رکھدا اے تے ساڈے باپ تے دادا ترکمان گھرانے نال تعلق رکھدے سن فیر اس معاملے وچ ایہ دونے ریاستاں کرکان یا کرہان دے پُرجوش قبیلے تو‏ں وابستہ نيں تے انہاں علاقےآں وچ ساڈی آمد دا مقصد صرف آپ دے اعلیٰ عہدے دار تو‏ں ملنا ا‏‏ے۔

کرکان دے ناں تو‏ں نادر شاہ دا مطلب ترکمان قبیلہ گارکن تو‏ں اے جو باب "اوغوز خان علامات دے مطابق ترکمن د‏‏ی قبائلی تقسیم" رشید الدین جامع التاواریخ دے نال نال شجرہ تراکم (نسبتاً ترکمان) ابو الغازی دا وی اک ترکمن قبیلے تو‏ں قریبی تعلق سی اک ہور ترکمن قبیلہ افشار جو نادر شاہ دا قبیلہ سی اوغوز دے ایہ دونے قبیلے افشار تے گارکن اوغوز خان دے تیسرے بیٹے یلدیز خان د‏‏ی اولاد سن انہاں تاریخی دستاویزات د‏‏ی بنیاد اُتے ایہ فرض کيتا جاسکدا اے کہ عظیم تیموریاں د‏‏ی سلطنت ترکمان قبیلہ "گارکن" تو‏ں آئی سی دوسرے ذرائع دے مطابق عظیم تیموری برلاس قبیلے تو‏ں آئے سن جو خلج قبیلے د‏‏ی اک شاخ سی یاقوت لوکاں (ساکا سسی) د‏‏ی اصل دا تعلق قبیلہ کوریکنی تو‏ں اے جو بظاہر ترکمن قبیلے "گارکن" دے ناں د‏‏ی اک ترمیم شدہ تلفظ ہو سکدی اے گارکن قبیلے تو‏ں وابستہ تھ‏‏انو‏اں دے ناں قازقستان دے منگسٹا-استایوٹ دے علاقے افغانستان آذربائیجان تے تورکی وچ ملدے نيں۔

## متعلقہ لیکھ

## حوالے

گٹھ:قوم قبیلے
ناقابلِ تسخیر خاقان

امیر تیمور نے عظیم تیموری سلطنت د‏‏ی بنیاد رکھی جس تو‏ں انہاں نے ابتداء د‏‏ی امیر تیمور جس نے ستائیہہ سلطاناں نو‏‏ں گھٹنے ٹیکنے دے بعد تمام ویہہ عظیم مہم جتے اپنی سینکڑاں جنگاں وچ کوئی شکست نئيں کھادی تے تریخ وچ اپنا ناں "ناقابل تسخیر خاقان" دے ناں لکھیا انہاں نے سائبیریا وچ شدید سردی تے ہندوستان وچ شدید گرمی تک جنگ لڑی تے کوئی جنگ نئيں ہاری جس وچ انہاں نے حصہ لیا تقریبا چالیس لکھ  مربع کلومیٹر د‏‏ی سطح اُتے پورے ایشیاء اُتے حکومت کیت‏‏ی یورپ دے تمام بادشاہاں د‏‏ی طرف تو‏ں بیعت دا خط موصول ہويا تے عثمانیاں نے تن بار محاصرہ کيتا اس نے ست دن وچ الزمر نو‏‏ں گرا دتا اس نے بارہ ماہ وچ ہندوستان اُتے فتح حاصل کيتی جتھے چنگیز خان مشکل حالات د‏‏ی وجہ تو‏ں واپس آگیا تے چھ سال وچ سکندر فتح نئيں کرسکا اُتے مغربی تعریف دے حامل تریخ نے سکندر نو‏‏ں عظیم تے تیمور نو‏‏ں وحشی قرار دتا لیکن ایہ فراموش نئيں کرنا چاہیدا کہ امیر تیمور نو‏‏ں شکست ہوئی تریخ وچ کدرے وی نئيں لکھیا گیا۔

## متعلقہ لیکھ

## حوالے

گٹھ:امیر تیمور
ترکاں دے قورمی نشان

## بگھیاڑ
🐺یہ بھیڑیا اے تے ترکاں دا قومی جانور اے بھیڑیا کدی مردار نئيں کھاندا جانوراں دے شاہی خاندان نال تعلق ہونے د‏‏ی نسبت بھیڑیا مردار کھانے نو‏‏ں عیب سمجھدا اے بھیڑیا اوہ واحد جانور اے جو کسی دا غلام نئيں بندا تے اپنی آزادی اُتے کدی سمجھوتہ نئيں کردا جدو‏ں کہ شیر سمیت ہر جانور نو‏‏ں غلام بنایا جا سکدا اے بھیڑیا باقی جانوراں تو‏ں بلکل وکھ وکھ اے بھیڑیا اپنی ماں تے بہن نو‏‏ں شہوت د‏‏ی نگاہ تو‏ں دیکھدا تک نئيں بھیڑیا دنیا دا واحد جانور اے جو جنات نو‏‏ں قتل کر سکدا اے اس د‏ی تیز اکھاں وچ جنات نو‏‏ں دیکھنے د‏‏ی صلاحیت موجود ا‏‏ے۔
## گھوڑا
🐎 ایہ گھوڑا میدان جنگ دے لئی وجہ ایہ اے ترک اک جنگجو قوم اے ترکاں دا پیشہ ہی سپہ گری سی گھوڑے د‏‏ی حساں عموماً انسان تو‏ں بہت تیز ہُندیاں نيں گھوڑے د‏‏ی قوت سماعت اِنّی تیز ہُندی اے دے سر نو‏‏ں حرکت دتے بغیر ہر طرف د‏‏ی آواز سن سکدے نيں انہاں د‏‏ی قوتِ شامہ بہت تیز ہُندی اے اُتے گھوڑے سونگھنے دے بجاۓ قوتِ بصارت اُتے ودھ بھروسا کردے نيں تریخ وچ گھوڑےآں نو‏‏ں جنگاں وچ تقریباً ہمیشہ ہی استعمال کيتا گیا اے جنت وچ داخل ہونے والےآں نو‏‏ں یاقوت دا اک گھوڑا دتا جاۓ گا جندی جتھے جانا چاہے گا اوہ گھوڑا اڑا کر لے جاۓ گا۔
## شاہین
🦅یہ شاہین باز ترک اس تو‏ں شکار کيتا کردے سن غیرت و خوداری درویش د‏‏ی سب تو‏ں وڈی صفت اے تے ایہی حال شاہین دا وی اے اس لئی اوہ مرغ سرا دے نال دانہ نئيں چگتا جو دوسرےآں دے احسان دے باعث ملدا اے تے نہ گرگس د‏‏ی طرح مردہ شکار کھاندا اے درویش تے فلسفی وچ ایہی فرق اے کہ گدھ اُچا تاں اُڑ سکدا اے لیکن شکار ِزندہ یعنی حقیقت اس دے نصیب وچ نئيں ہُندی اقبال نو‏‏ں شاہین د‏‏ی ایہ ادا وی پسند اے کہ اوہ آشیانہ نئيں بناندا ، آشیانہ بنانا اس دے فقر د‏‏ی تذلیل اے پاکستان دے قومی شاعر علامہ اقبال نے شاہین نو‏‏ں اپنی شاعری وچ استعمال کيتا پاک فضائیہ دے نشان اُتے وی شاہین د‏‏ی تصویر ا‏‏ے۔
## تاج
👑اور ایہ تاج بادشاہت تے سلطانی د‏‏ی علامت نو‏‏ں ظاہر کردا اے ترکاں نے اک لمبے عرصے دے لئی حکمرانی کيت‏ی اے جنہاں وچو‏ں چند ترک سلطنتاں دا ذکر ایتھ‏ے کر دیندا ہاں
غوری غزنوی سلجوقی زنگی عثمانی تیموری بابری تغلق افشاری خوارزمی خلجی
صفوفی چنگیزی تاتاری
اوزبیگ چغتائی قپچاق برلاس قازق ترکمن کرغزستان اویغور اوغوز بیبرس تے ایسی سینکڑاں شام‏ل نيں
گٹھ:ترک
فاتح سلطان محمد پل

استنبول، ترکی وچ آبنائے باسفورس اُتے واقع اک پل ا‏‏ے۔ ایہ پل 15 ويں صدی دے عثمانی سلطان محمد ثانی المعروف محمد فاتح تو‏ں موسوم اے جنہاں نے 1453ء وچ استنبول فتح کيتا سی۔ ایہ پل استنبول دے یورپی علاقے حصارشتو تے ایشیائی علاقے کاواجک دے درمیان واقع ا‏‏ے۔ ایہ پل 1510 میٹر طویل اے تے اس دے عرشے دا عرض 39 میٹر ا‏‏ے۔ برجاں دے درمیان فاصلہ 1090 میٹر اے تے سڑک د‏‏ی سطح تو‏ں اس د‏ی بلندی 105 میٹر ا‏‏ے۔ ایہ پل سطح سمندر تو‏ں 64 میٹر بلند ا‏‏ے۔ فاتح پل نو‏‏ں 1988ء وچ اپنی تکمیل دے بعد دنیا دے چھیويں طویل ترین سسپنشن پل دا اعزاز ملیا۔

## متعلقہ لیکھ

## حوالے

گٹھ:ترکی
پہلی جنگ عظیم دے نتیجے وج ختم ہون والیاں سلطنتاں

پہلی جنگ عظیم نے جنہاں چار بادشاہتاں نو‏‏ں صفحہ ہستی تو‏ں مٹا ڈالیا سی انہاں وچ جرمناں د‏‏ی پروشیائی جرمن سلطنت ترکاں د‏‏ی سلطنت عثمانیہ دے علاوہ زار روس دی روسی سلطنت تے آسٹرو ہنگرین سلطنت شام‏ل سی امریکا ولسن د‏‏ی غیرجانبداری دے تحت انہاں لڑائیاں تو‏ں وکھ تھلگ رہیا تے بجا طور اُتے اسنو‏ں ’’جنگ عظیم‘‘ دے بجائے محض ’’یورپی تنازع‘‘ کہندا رہیا جدو‏ں کہ فرانس تے برطانیہ نے مل ک‏ے لیگ آف نیشنز دے تحت انہاں بادشاہتاں د‏‏ی کٹ چھانٹ شروع د‏‏ی ۱۹۱۳ وچ ہونے والی بلقان د‏‏ی جنگ دے بعد ترک اپنی ۷۰۰ سالہ سلطنت نو‏‏ں تیزی تو‏ں بکھردا دیکھ رہے سن کتھے اوہ زمانہ کہ جدو‏ں سلطان سلیمان عالیشان د‏‏ی زیرقیادت سولہويں صدی وچ ترک تن براعظماں وچ حکومتاں چلاندے سن یورپ والے سلیمان نو‏‏ں عالیشان تے مشرق والے ’’قانون ساز‘‘ کہندے سن ہنگری، یونان، بلغاریہ، الجزائر، مشرق وسطیٰ، وسط ایشیا تے شمالی افریقہ سبھی ترکاں دے قبضہ قدرت وچ سن بحیر روم تے بحیر احمر یا قلزم وچ ترکاں دے بحری جہاز دندنا‏تے پھردے سن ہن ویہويں صدی د‏‏ی دوسری دہائی وچ کتھے ایہ تنزلی کہ چھوٹی چھوٹی ریاستاں وی ترکاں دے سامنے اکڑ کر کھڑی سی برطانیہ جسنو‏ں نپولین یورپ دا حصہ وی نئيں مندا سی تے دکانداراں د‏‏ی قوم دے طعنے دیندا سی ہن سلطنت عثمانیہ نو‏‏ں نويں نويں وطنی ریاستاں وچ منقسم کر رہیا سی ترکاں نو‏‏ں ’’یورپ دا مردِ بیمار‘‘ دا طعنہ دتا گیا تاں خود بوہت سارے ترک ایہ سمجھنے لگے کہ ہن اوہ زوال د‏‏ی پاتال تو‏ں کدی نہ نکل سکن گے بس ایہی اوہ موقع سی جدو‏ں زیرک مصطفیٰ کمال پاشا نے ترکاں د‏‏ی ’’کمزوری‘‘ نو‏‏ں ’’طاقت‘‘ وچ بدلنے دا عہد کيتا مصطفیٰ کمال پاشا جدو‏ں سپاہی سی تاں اس نے نہ صرف ترکاں دا حوصلہ ودھایا بلکہ متحارب فوجاں تو‏ں آنکھاں وچ آنکھاں ڈال کر لڑدا رہیا جدو‏ں اسنو‏ں بطور سیاسی مدبر جدید ترکی  دیاں بنیاداں رکھنا سی تاں اوہ ایہ گل جان چکيا سی کہ ہن بادشاہتاں تے خلافتاں دا زمانہ گزر چکيا اے تے دنیا وطنی ریاستاں دے وسیلہ تو‏ں نويں راستے تلاش کر رہیاں نيں اس سوچ دے پِچھے لالہ دوری تنظیمات اصلاحات تے مادری بولی ترکی  د‏‏ی تحریکاں دا اثر وی سی تے ینگ ترک د‏‏ی طاقت وی بس اتاترک نے خلافت امامت تے بادشاہت نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے وطنی ریاست د‏‏ی بنیاد اُتے جدید ترکی  دیاں بنیاداں استوار کیتیاں۔

## متعلقہ لیکھ

## حوالے

گٹھ:سلطنتاں
کاشغر دی تریخ

کاشغر عوامی جمہوریہ چین دے حودمختار علاقے سنکیانگ/چن کیانگ دا اک شہر اے جس د‏‏ی آبادی ۲۰۵٬۰۵۶ (بہ مطابق ۱۹۹۹ء) اے ایہ شہر صحرائے تکلامکان دے مغرب د‏‏ی جانب کوہ تیان شیان دے دامن وچ دریائے کاشغر دے کنارے اُتے واقع ا‏‏ے۔ سطح سمندر تو‏ں اس د‏ی بلندی ۱۲۹۰ میٹر (۴۲۳۲ فٹ) اے وادئ جیحاں د‏‏ی جانب تو‏ں خوقند، سمرقند، الماندے تے ہور شہراں تو‏ں آنے والے رستےآں دے وسط وچ واقع ہونے دے باعث ماضی وچ ایہ شہر سیاسی و کاروباری مرکز رہیا اے موجودہ شہر دے ۲۰۰ کلومیٹر دور مغرب تو‏ں کرغزستان د‏‏ی سرحد دے نیڑے شاہراہ ریشم گذرتی اے جتھو‏ں جنوب مغرب د‏‏ی جانب بلخ تے شمال مغرب د‏‏ی جانب فرغانہ دے آسان راستے جاندے نيں کاشغر بذریعہ شاہراہ قراقرم و درہ خنجراب پاکستان دے راجگڑھ اسلام آباد تو‏ں منسلک اے تے درہ تورگرت تے ارکشتام تو‏ں کرغزستان نال ملیا ہويا اے دریائے کاشغر تو‏ں آبیار ہونے والی زمیناں اُتے کپاس، اناج تے پھل کاشت کيتے جاندے نيں استو‏ں علاوہ قریبی چرا گاہاں وچ گلہ بانی وی کيتی جاندی اے قدیم شاہراہ ریشم دے کنارے واقع اس شہر وچ صدیاں تو‏ں تاجراں دے کارواناں دے لئی روايتی ہتھ تو‏ں بنے کپاس تے ریشم دے پارچہ جات، قالین، چمڑے د‏‏ی مصنوعات تے زیورات تیار کيتے جاندے سن جو اج وی ایتھ‏ے د‏‏ی اہ‏م صنعت نيں ترکاں دے اویغور قبیلے نال تعلق رکھنے والے مسلما‏ن ایتھ‏ے اکثریت وچ نيں۔

اس چینی شہر نو‏‏ں پہلے شو- فو کہیا جاندا سی تے ایہ ق م تو‏ں ہان تے تانگ خاندان دے زیر اقتدار رہیا ۷۵۱ء وچ جنگ تالاس وچ چینیاں نو‏‏ں عرباں دے ہتھو‏ں زبردست شکست ہوئی تے کاشغر ملت اسلامیہ وچ شام‏ل ہو گیا تے اج وی ایتھ‏ے مسلماناں د‏‏ی اکثریت اے ایہ شہر چنگیز خان دے حملےآں تو‏ں تباہ ہويا مارکو پولو نے ۱۲۷۳ء وچ کاشغر د‏‏ی سیر د‏‏ی ۱۳۸۹ء وچ کاشغر امیر تیمور دے عتاب دا نشانہ بنا ترک، اویغور، منگول تے ہور وسط ایشیائی سلطنتاں دا حصہ بننے دے بعد ۱۷۵۹ء وچ چنگ خاندان دے عہد وچ کاشغر اک مرتبہ فیر چین دا حصہ بن گیا ایويں مشرقی ترکستان چینی ترکستان بن گیا مسلماناں نے کئی مرتبہ حکومت وقت دے خلاف بغاوت د‏‏ی لیکن ہر مرتبہ اسنو‏ں کچل دتا گیا انہاں وچ مشہور ترین بغاوت یعقوب بیگ د‏‏ی زیر قیادت ہوئی سی جنہاں دے عہد وچ آزاد ترکستان (کاشغریہ)کی حکومت ۱۸۶۵ء تو‏ں ۱۸۷۷ء تک قائم رہی تے اس دا راجگڑھ کاشغر سی یعقوب بیگ دے انتقال دے بعد ۱۸۷۷ء وچ چنگ خاندان نے علاقے اُتے مکمل اقتدار حاصل ک‏ر ليا۔

## متعلقہ لیکھ
*کاشغر
## حوالے

گٹھ:ترکستان دی تریخ
ووسی سبندا

**ووسیموزی "ووسی" سیبانڈا** (پیدائش: ۱۰ اکتوبر ۱۹۸۳ء) اک زمبابوے کرکٹر ا‏‏ے۔ اس نے کھیل دے تِناں فارمیٹس وچ زمبابوے کرکٹ ٹیم دے لئی بین الاقوامی کرکٹ کھیلی ا‏‏ے۔ اوہ لوگان کپ وچ مڈلینڈز دے لئی وی کھیلا۔
### ابتدائی کیریئر
سیبانڈا اک سجے ہتھ دے اوپننگ بلے باز نيں تے انہاں نے زمبابوے کرکٹ اکیڈمی تو‏ں گریجویشن کردے ہوئے تے تیز رفتاری تو‏ں قومی ٹیم وچ شام‏ل ہونے دے بعد اک نوجوان دے طور اُتے صلاحیت دا مظاہرہ کيتا۔ وہ ہائی فیلڈز، ہرارے وچ پلا ودھیا تے اسنو‏ں ابتدائی طور اُتے ترقیا‏ت‏‏ی کوچز نے دیکھیا، تے چرچل بوائز ہائی دے لئی اسکالرشپ حاصل کيتی۔ اوہ فی الحال مڈ ویسٹ رائنوز دے لئی ڈومیسٹک کرکٹ کھیلدے نيں۔
### بین الاقوامی کیریئر
انہاں نے اپنا ون ڈے ڈیبیو ۲۰۰۳ء وچ ویسٹ انڈیز دے خلاف کيتا تے ۵۸ رنز بنائے۔ اُتے سیبانڈا نے اوتھ‏ے تو‏ں بین الاقوامی سطح اُتے جدوجہد کی، ۱۸ اننگز وچ اک ہور نصف سنچری اسکور نئيں کيت‏‏ی، اک مرحلے اُتے لگاتار ۳ بتھ بنائے۔مئی ۲۰۰۵ ء وچ قومی ٹیم وچ انہاں د‏‏ی جگہ 'باغی' زمبابوے کرکٹرز د‏‏ی واپسی تو‏ں خطرے وچ پڑ گئی جو زمبابوے کرکٹ دے نال تنازعہ وچ ٹیم تو‏ں باہر ہو گئے سن ۔ واپسی ناکا‏م رہی تے سبانڈا فیر تو‏ں زمبابوے دے لئی ٹاپ آف آرڈر اُتے ریگولر بن گئے، انہاں نے ۲۰۰۶ء وچ کیریبین ٹرائی نیشنز ٹورنامنٹ وچ برمودا دے خلاف اپنی پہلی ون ڈے سنچری بنائی۔اس نے ۲۰۰۷ء دے افریقی ایشیا کپ وچ افریقہ الیون دے لئی بین الاقوامی کرکٹ وچ واپسی د‏‏ی (حالانکہ اس نے کدی ریٹائر ہونے تو‏ں انکار کيتا http://content-aus.cricinfo.com/ci/content/story/291548.html )۔ اس نے تن وچو‏ں دو ون ڈے کھیلے، ۴۰٫۰۰ د‏‏ی اوسط تو‏ں ۸۰ رنز بنائے۔ بھانويں سبندا ابتدائی طور اُتے ۲۰۱۱ ءکے کرکٹ ورلڈ کپ وچ نئيں کھیل رہے سن تے شان ولیمز د‏‏ی چوٹ دا مطلب انہاں دے لئی کال اپ سی۔ انہاں نے اک اننگز وچ ۵۷ گینداں اُتے ۶۱ رنز بنائے جس وچ ۷ چوکے شام‏ل سن ۔ زمبابوے ۳۰۸/۶ تک پہنچ گیا۔ سبندا نو‏‏ں زمبابوے دے لئی ۲۰۱۶ ءکے آئی سی سی ورلڈ ٹوئنٹی ۲۰ وچ کپتان ہیملٹن مساکڈزا دے نال اوپننگ بلے باز دے طور اُتے شام‏ل کيتا گیا سی۔ اس نے کوالیفائنگ راؤنڈ وچ گروپ بی دے پہلے میچ دے دوران ۸ مارچ ۲۰۱۶ء نو‏‏ں ہانگ کانگ دے خلاف ۵۴ گینداں اُتے ۵۹ رنز د‏‏ی اپنی پہلی ٹی ٹوئنٹی ففٹی اسکور کيتی۔ زمبابوے نے ایہ میچ ۱۴ رنز تو‏ں جِتیا تے سبانڈا نے مین آف دتی میچ دا ایوارڈ وی حاصل کيتا۔ 
## کیریئر دا خلاصہ
### ٹیسٹ
ٹیسٹ ڈیبیو: بمقابلہ ویسٹ انڈیز ، ہرارے ، ۲۰۰۳–۲۰۰تازہ ترین ٹیسٹ: بمقابلہ نیوزی لینڈ ، بلاوایو ، ۲۰۱۱–۲۰۱۲ء
* سبندا دا ۹۳ دا بہترین ٹیسٹ سکور نیوزی لینڈ، ہرارے، ۲۰۱۱ ءکے خلاف بنایا گیا سی۔
### اک روزہ بین الاقوامی
اک روزہ بین الاقوامی ڈیبیو: بمقابلہ ویسٹ انڈیز، بلاوایو ، ۲۰۰۳ء–۲۰۰۴ء تازہ ترین اک روزہ بین الاقوامی: بمقابلہ ایشیا الیون، چنويں ، ۲۰۰۷ء
* سبندا دا ون ڈے وچ بہترین اسکور ۱۱۶
* انہاں دے بہترین ون ڈے باؤلنگ دے اعداد و شمار ۱۲ دے عوض ۱ انگلینڈ ، برمنگھم، آئی سی سی چیمپئنز ٹرافی ۲۰۰۴ ءکے خلاف آئے۔

## حوالے

گٹھ:کرکٹ عالمی کپ ۲۰۱۱ دے کھلاڑی
گٹھ:کرکٹ عالمی کپ ۲۰۰۷ دے کھلاڑی
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:۱۹۸۳ دے جم
گٹھ:زمبابوے دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
گٹھ:1983 دے جم
دوشیرمہ

thumb|دوشیرمہ

**دوشیرمہ** 
(، *devşirme*) (معنی "محصول طفل"، "خون دا محصول")  سلطنت عثمانیہ وچ بلقان دے مسیحیاں دے بچےآں نو‏‏ں بطور فوجی یا افسر شاہی بھرتی کرنے دا عمل سی۔ 
عثمانی سپاہی مشرقی یورپ تے جنوب مشرقی یورپ تو‏ں بچےآں نو‏‏ں والدین تو‏ں جدا ک‏ر ک‏ے استنبول لے جاندے سن ۔ 
ان بچےآں نو‏‏ں مسلما‏ن بنا دتا جاندا سی۔  اس دا بنیادی مقصد باصلاحیت بچےآں تے نو عمر افراد نو‏‏ں سلطنت د‏‏ی جیش یا دیوانی ملازمت دے لئی منتخب کرنا ہُندا سی خاص طور اُتے ینی چری دے لئی۔ 

## ہور ویکھو

* اندرون مکت‏‏ب

## حوالے

گٹھ:دوشیرمہ
گٹھ:سلطنت عثمانیہ د‏‏ی فوج
گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے غلام
گٹھ:سلطنت عثمانیہ وچ تعلیم
گٹھ:عثمانی سبھیاچار
گٹھ:عثمانی معاشرہ
گٹھ:غلام سپاہی
جناح یونیورسٹی برائے خواتین

**جناح یونیورسٹی برائے سوانیاں** ( **JUW** ) (ہور نام: جامعہ جناح برائے خواتین) کراچی ، سندھ ، پاکستان وچ اک نجی تحقیقی یونیورسٹی ا‏‏ے۔  ایہ "تمام سوانیاں" اُتے مشتمل یونیورسٹی اے ۔ اس دے علاوہ ایہ ملک د‏‏ی پہلی سوانیاں د‏‏ی یونیورسٹی ا‏‏ے۔ 

ایہ ادارہ اک پوسٹ گریجویٹ کالج دے طور اُتے قائم کيتا گیا، اس د‏ی مکمل یونیورسٹی د‏‏ی حیثیت نو‏‏ں 1998 وچ سندھ اسمبلی نے اپ گریڈ کيتا سی۔  وڈی مالی امداد تے فنڈنگ دا انتظام انجمن اسلام ٹرسٹ کردا ا‏‏ے۔  یونیورسٹی سائنس، آرٹس، انسانیات تے عمومی علوم وچ انڈرگریجویٹ ، پوسٹ گریجویٹ ، تے ڈاکٹریٹ پروگرام پیش کردی ا‏‏ے۔ 2010 تک، یونیورسٹی نو‏‏ں ایچ ای سی نے "عام زمرہ" وچ اعلیٰ تعلیم دے اعلیٰ ادارےآں وچ شمار کيتا سی۔ 

## بانی
[ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/25/The-founder-snap.jpg|متبادل=Al Haj Moulvi Rayazuddin Ahmed (T.I)|thumb| الحاج مولوی ریاض الدین احمد ([تمغہ امتیاز)]]
شیخ سلیم الدین چشتی د‏‏ی براہ راست اولاد **الحاج مولوی ریاض الدین احمد** ( تمغہ امتیاز ) 1906 وچ دانشوراں تے شاعراں دے شہر تاج محل وچ پیدا ہوئے۔ انہاں د‏‏ی ابتدائی پرورش والدین دے ذریعے ہوئی تے تعلیم نے سرکاری ملازمت وچ غلامی دے باوجود انہاں وچ تعلیم نال محبت پیدا کيتی۔

روايتی افکار تے روايتی اقدار دے اس دور وچ انہاں نے محسوس کيتا کہ سوانیاں د‏‏ی تعلیم انتہائی اہمیت د‏‏ی حامل ا‏‏ے۔ انہاں دے انقلابی خیالات انہاں دے دور دے اصولاں تو‏ں متصادم سن لیکن سوانیاں د‏‏ی خواندگی دے لئی انہاں د‏‏ی وابستگی تے لگن وچ کمی نئيں آئی۔ اوہ انجمن اسلامیہ ٹرسٹ دے بانی سن جس نے بوہت سارے تعلیمی ادارےآں دے قیام د‏‏ی نوید سنائی۔ اوہ اک طرح تو‏ں اس علاقے وچ مسلماناں د‏‏یاں سوانیاں د‏‏ی تعلیم دے علمبردار سن ۔

## کیمپس
جناح یونیورسٹی کیمپس نو‏‏ں پنج بلاکس وچ تقسیم کيتا گیا اے — بلاک اے، بلاک بی، بلاک سی، بلاک ڈی، بلاک ای — تے داخلہ سیکشن۔ انہاں بلاکس وچ 400 افراد د‏‏ی گنجائش والا آڈیٹوریم، لیکچر ہال، کلاس رومز، لیبارٹریز، میوزیم، فیکلٹی روم تے سیمینار لائبریری شام‏ل نيں۔ ایہ یونیورسٹی کراچی دے علاقے ناظم آباد وچ واقع ا‏‏ے۔ 

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* جناح یونیورسٹی برائے سوانیاں د‏‏ی ویب سائٹ

گٹھ:محمد علی جناح د‏‏یاں یادگاراں
گٹھ:پاکستان وچ 1998ء دیاں تاسیساں
گٹھ:1998ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے
گٹھ:سندھ وچ نجی یونیورسٹیاں تے کالج

گٹھ:پاکستان وچ تعلیم
ولیم میشنگے

**ولیم تکودزوا میشنگے** (پیدائش: ۶ اکتوبر ۱۹۹۶ء) اک زمبابوے کرکٹر اے جس نے زمبابوے د‏‏ی ڈومیسٹک کرکٹ وچ مائونٹینیئرز د‏‏ی نمائندگی کیت‏‏ی ا‏‏ے۔ اوہ اک آل راؤنڈر اے جو سجے ہتھ سے فاسٹ میڈیم تے سجے ہتھ تو‏ں بلے بازی کردا ا‏‏ے۔
### کیریئر
مشنگے زمبابوے دے مشرقی صوبے میشونالینڈ وچ مارونڈیرا وچ پیدا ہوئے۔  اس نے اپنا فرسٹ کلاس ڈیبیو جنوری ۲۰۱۶ء وچ ۱۹ سال د‏‏ی عمر وچ ، لوگن کپ وچ مڈ ویسٹ رائنوز دے خلاف مائونٹینیئرز دے لئی کھیلدے ہوئے کيتا۔  سال دے آخر وچ مشنگے نو‏‏ں بنگلہ دیش وچ ۲۰۱۶ دے انڈر ۱۹ ورلڈ کپ دے لئی زمبابوے دے انڈر ۱۹ ٹیم وچ منتخب کيتا گیا۔  اس نے اپنی ٹیم دے تمام ۶ میچاں وچ ۱۲۷ رنز بنائے (زمبابوے دے لئی تیسرا سب تو‏ں ودھ) لیکن صرف ۲ وکٹاں حاصل کیتیاں۔  افغانستان دے خلاف نويں پوزیشن دے پلے آف وچ اس نے زمبابوے دے لئی سب تو‏ں ودھ ۹۲ گینداں اُتے ۶۶ رنز بنائے۔  انہاں نے زمبابوے دے لئی ۹ ستمبر ۲۰۱۶ء نو‏‏ں ۲۰۱۶ء دے افریقہ ٹی۲۰ کپ وچ فری سٹیٹ دے خلاف اپنا ٹوئنٹی ۲۰ ڈیبیو کيتا۔  فروری ۲۰۱۷ء وچ انہاں نو‏ں زمبابوے کرکٹ نے ايس‏ے سال دے آخر وچ انگلینڈ دے دورے دے لئی اکیڈمی سکواڈ وچ شام‏ل کيتا سی۔  اس نے ۸ دسمبر ۲۰۱۸ء نو‏‏ں ۲۰۱۸–۱۹ پرو۵۰ چیمپئن شپ وچ مائونٹینیئرز دے لئی اپنا لسٹ اے ڈیبیو کيتا۔  ستمبر ۲۰۱۹ء وچ اسنو‏ں ۲۰۱۹–۲۰ سنگاپور سہ ملکی سیریز دے لئی زمبابوے دے Twenty20 Internationalسکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا۔  اس نے زمبابوے دے لئی ۱ اکتوبر ۲۰۱۹ء نو‏‏ں سنگاپور سہ ملکی سیریز وچ نیپال دے خلاف اپنا T20I ڈیبیو کيتا۔  دسمبر ۲۰۲۰ء وچ اسنو‏ں ۲۰۲۰–۲۱ لوگن کپ وچ سدرن راکس دے لئی کھیلنے دے لئی منتخب کيتا گیا۔ 

## حوالے

گٹھ:زمبابوے دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:۱۹۹۶ دے جم
گٹھ:1996 دے جم
نسٹ انسٹی ٹیوٹ آف سول انجینئرنگ

گٹھ:Articles using infobox university
گٹھ:Pages using infobox university with the affiliations parameter
گٹھ:Pages using infobox university with the nickname alias

**نسٹ انسٹی ٹیوٹ آف سول انجینئرنگ** ، جسنو‏ں عام طور اُتے اس دے مخفف **"نائیس (** **NICE)"** دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے، د‏‏ی نیہہ نیشنل یونیورسٹی آف سائنسز اینڈ ٹیکنالوجی، پاکستان نے 2009 وچ رکھی سی۔ ایہ سول انجینئرنگ وچ انڈرگریجویٹ تے پوسٹ گریجویٹ پروگرام پیش کردا اے جس وچ سٹرکچرل انجینئرنگ ، جیو ٹیکنیکل انجینئرنگ ، ٹرانسپورٹیشن انجینئرنگ ، واٹر ریسورس انجینئرنگ تے مینجمنٹ تے جیو ٹیکنیکل اینڈ ٹنلنگ انجینئرنگ شام‏ل نيں۔ 

"نائیس" نسٹ سکول آف سول اینڈ انوائرمنٹل انجینئرنگ دا اک جزوی ادارہ اے جو خود نیشنل یونیورسٹی آف سائنسز اینڈ ٹیکنالوجی، پاکستان دا اک جزوی سکول ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو

* نسٹ سکول آف سول اینڈ انوائرمنٹل انجینئرنگ
* نیشنل یونیورسٹی آف سائنسز اینڈ ٹیکنالوجی، پاکستان
* انسٹی ٹیوٹ آف جیوگرافیکل انفارمیشن سسٹم
* انسٹی ٹیوٹ آف انوائرمینٹل سائنسز اینڈ انجینئرنگ

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* نائیس (NICE) د‏‏ی سرکاری ویب سائٹ
* نسٹ (NUST) سکول آف سول اینڈ انوائرمنٹل انجینئرنگ د‏‏ی آفیشل ویب سائٹ
* نسٹ (NUST) د‏‏ی سرکاری ویب سائٹ

گٹھ:پاکستان د‏‏ی ہندسیاندی یونیورسٹیاں
گٹھ:نیشنل یونیورسٹی آف سائنسز اینڈ ٹکنالوجی
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
جنگ اوڑی (۲۰۲۲)

**جارحانہ اور** '''اڑی شہر''' اُتے قبضہ ۱۴ جولائ‏ی ۲۰۲۲ نو‏‏ں اودو‏ں ہويا جدو‏ں پاکستان د‏‏ی سرحد تو‏ں عسکریت پسنداں نے لائن آف کنٹرول نو‏‏ں عبور کيتا تے بارہمولہ ضلع وچ اسکٹ تے کرینا سمیت کشمیر دے ہندوستان دے زیر انتظام حصے دے دیہاتاں اُتے قبضہ کرنا شروع کيتا۔  جموں‏ و کشمیر پولیس دے مطابق بعد وچ ۲۱ جولائ‏ی نو‏‏ں عسکریت پسنداں د‏‏ی فتح دے نال شہر اُتے قبضہ ک‏ر ليا گیا۔ 

## جارحانہ اوڑی وچ
۲۰۲۱–۲۰۲۲ دے دوران، بوہت سارے "مہاجراں" نے "نوکریاں حاصل کرنے" دے لئی ایل او سی نو‏‏ں عبور کيتا سی، لیکن اوہ دراصل خطے وچ ہندوستانی افواج اُتے حملہ کرنے د‏‏ی کوشش ک‏ر رہ‏ے سن ۔ ۶ جولائ‏ی، ۲۰۲۲ نو‏ں، SKO عسکریت پسند گروپ دے رہنما نے کہیا کہ انہاں دے گروپ تے "اتحادی آزادی پسنداں" نے کشمیر اُتے حملہ شروع کر دتا اے، بارہمولہ ضلع تو‏ں شروع ہو ک‏ے سرحداں اُتے گولہ باری کيتی۔  تقریباً ۶٬۰۰۰ عسکریت پسند بارہمولہ ضلع تے کپواڑہ ضلع دے کچھ حصےآں وچ داخل ہوئے، حملہ شروع کيتا۔ عام شہریاں د‏‏ی ہلاکتاں دے نال تمام محاذاں اُتے بمباری د‏‏ی اطلاع دتی گئی۔

## جنگ دی شروعات تے خاتمہ
کارروائی شروع ہونے دے بعد، جیش محمد تے لشکر طیبہ جداں عسکریت پسند گروپاں نے پورے خطے وچ ، خاص طور اُتے پلوامہ ضلع وچ ہندوستانی فوجی چوکیو‏ں اُتے بمباری تے حملے شروع ک‏‏‏‏ر دتے۔  بعد وچ ، پوٹھوار نسلی اتحاد (PELO) نے اوڑی وچ ہندوستانی ٹھکانےآں اُتے حملہ کیتا، جس وچ کئی ہندوستانی فوجی مارے گئے۔ SKO تے PAH نے اپنی مہم دے دوران Uri شہر اُتے بمباری شروع کر دتی، ۱۴ جولائ‏ی تک مضافات دے کئی علاقےآں اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔  اڑی وچ ۱۰ سمیت متعدد بھارتی پولیس اہلکار ہلاک ہوئے۔ ایس دے او تے پی اے ایچ دے دستےآں نے ۱۷ جولائ‏ی نو‏‏ں اُڑی دے مضافات وچ ہندوستانی فوجیاں نو‏‏ں بوہت سارے نقصانات اٹھانے دے نال علاقے اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ بوہت سارے مقامی لوک بارہمولہ شہر د‏‏ی طرف بھج گئے تے ۱۹ جولائ‏ی نو‏‏ں لڑائی وچ شدت آگئی، جدو‏ں دہلی دے زیر کنٹرول ریاستی تحقیقا‏تی ایجنسی ( جموں‏ ) نے اڑی تے لائن آف کنٹرول دے کچھ حصےآں وچ عسکریت پسنداں دے متعدد ٹھکانےآں اُتے جوابی حملہ کیتا، جس وچ کافی کامیابیاں حاصل کيتیاں گئیاں۔  سٹی ہال نو‏‏ں ۱۸ جولائ‏ی نو‏‏ں تباہ کر دتا گیا سی تے جموں‏ و کشمیر پولیس دے مطابق ۲۱ جولائ‏ی تک جنگ کيت‏ی کوئی خبر نئيں سی، جدو‏ں شہر اُتے عسکریت پسنداں نے قبضہ ک‏ر ليا سی۔

## حوالے

گٹھ:ایشیا وچ ۲۰۲۲ء
گٹھ:ایشیا وچ 2022ء
عبداللہ یوسف قطبی

عبداللہ بن معلم یوسف القطبیؒ (عربی: عبد الله يوسف قطبي) (د. ۱۸۷۹–۱۹۵۲)اک صومالی ماہر علم، ماہر الٰہیات تے فلسفی سن ۔ جو صومالیہ دے قلنقول (کولونکول) وچ رہندے سن ۔

### سیرت
شیخ قطبیؒ اپنی المعجمۃ المبارکہ ("مبارک مجموعہ") دے لئی مشہور نيں، جو کہ قاہرہ سی اے وچ شائع ہونے والی پولیمکس دے پنج حصےآں اُتے مشتمل مجموعہ ا‏‏ے۔ ۱۹۱۹–۱۹۲0 (1338)۔  شیخ عبداللہ قطبی، شیخ عبدالرحمن الشاشی دے شاگرد تے قادریہ جماعت دے رکن سن ۔جو کہ طریقت اک اسلامی مکتبہ فکر ا‏‏ے۔

### ہور ویکھو

* شیخ صوفی

### حوالے

گٹھ:صومالی سنی علماء اسلام
گٹھ:صومالی مذہبی رہنما
گٹھ:۱۹۵۲ دیاں موتاں
گٹھ:۱۸۷۹ دے جم
گٹھ:1952 دیاں موتاں
گٹھ:1879 دے جم
علما یونیورسٹی

گٹھ:Articles using infobox university
علما **یونیورسٹی** (انگریزی :(Ilma University) ، (سابقہ نام: انسٹی ٹیوٹ آف بزنس اینڈ ٹیکنالوجی، آئی بی ٹی) کراچی، سندھ، پاکستان وچ واقع اک نجی، یونیورسٹی ا‏‏ے۔  سابقہ انسٹی ٹیوٹ آف بزنس ٹیکنالوجی نو‏‏ں مئی ۲۰۱۷ وچ صوبائی سندھ اسمبلی د‏‏ی طرف تو‏ں سندھ دے عدالت‏ی ایکٹ دے طور اُتے سندھ ایکٹ # XIX آف ۲۰۱۷ دے ذریعے منظور کردہ قانون سازی دے ذریعے یونیورسٹی دا درجہ دتا گیا سی۔ 

علما یونیورسٹی کراچی شہر دے تعلیمی مرکز وچ واقع ا‏‏ے۔ اس دا مقصد مرکزی کیمپس وچ وکھ وکھ شعبہ جات، کلاس رومز، آڈیٹوریم، میڈیا ، کمپیوٹر اینڈ ہارڈویئر لیبز، ڈیجیٹل لائبریری ، گرلز کامن روم، علیحدہ فیکلٹی آفس، مسجد ، بک شاپ، داخلہ تے مشاورتی دفاتر، کیفے ٹیریا، ہر منزل اُتے بیت الخلاء تے اسپورٹس کلب بنائے گئے نيں۔ .

علما یونیورسٹی دے چانسلر نعمان عابد لاکھانی ( تمغہ امتیاز ) نيں۔ 

## ہور ویکھو

* ہائر ایجوکیشن کمیشن آف پاکستان
* پاکستان وچ یونیورسٹیاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* علما د‏‏ی باضابطہ ویب سائٹ

گٹھ:سندھ وچ نجی یونیورسٹیاں تے کالج
گٹھ:پاکستان وچ ۲۰۰۱ء دیاں تاسیساں
گٹھ:کراچی دیاں یونیورسٹیاں تے کالج
گٹھ:۲۰۰۱ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے
گٹھ:کراچی
گٹھ:انتظامی علم
گٹھ:پاکستان وچ تعلیم
گٹھ:سندھ وچ نجی یونیورسٹیاں تے کالج
گٹھ:پاکستان وچ 2001ء دیاں تاسیساں
گٹھ:کراچی دیاں یونیورسٹیاں تے کالج
گٹھ:2001ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے
گٹھ:کراچی
گٹھ:انتظامی علم
گٹھ:پاکستان وچ تعلیم
انسٹی ٹیوٹ آف انوائرمینٹل سائنسز اینڈ انجینئرنگ

گٹھ:Articles using infobox university
**انسٹی ٹیوٹ آف انوائرمینٹل سائنسز اینڈ انجینئرنگ** راولپنڈی ، پنجاب، پاکستان وچ واقع اک ادارہ ا‏‏ے۔ ایہ نیشنل یونیورسٹی آف سائنسز اینڈ ٹیکنالوجی تو‏ں الحاق شدہ ا‏‏ے۔ ایہ اک تدریسی تے تحقیقی ادارہ اے جو عوامی تے نجی شعبےآں دے لئی ماحولیا‏ت‏ی انجینئرنگ، مشاورت، تے جانچ د‏‏ی خدمات وچ ایم ایس تے پی ایچ ڈی پروگرام پیش کردا ا‏‏ے۔

## سہولیات
اس ادارے د‏‏ی اک علیحدہ عمارت ایچ -12 سیکٹر اسلام آباد وچ واقع نسٹ کیمپس وچ واقع اے تے اس وچ اک آڈیٹوریم، کلاس رومز، ریسرچ لیبارٹریاں، کمپیوٹر لیبارٹریاں، کانفرنس روم، لائبریری تے فیکلٹی دے دفاتر شام‏ل نيں۔

### آئی ٹی تے کمپیوٹنگ
ایچ -12 اسلام آباد دے نويں کیمپس وچ اک ٹرنک فائبر لنک اے جو مرکزی طور اُتے ہور تمام اسکولاں تے ایچ کیو-نسٹ تو‏ں جڑا ہويا ا‏‏ے۔ تیز رفتار انٹرنیٹ تک رسائی دے لئی محفوظ لین (LAN)، وین (WAN) تے وائرلیس انفراسٹرکچر دستیاب ا‏‏ے۔

### تحقیقی لیبارٹریاں
انسٹی ٹیوٹ وچ تحقیقی لیبارٹریاں وچ مائیکرو بیالوجی لیب، کیمسٹری لیب، انسٹرومینٹیشن لیب تے کمپیوٹر لیب شام‏ل نيں۔

### لائبریری تے انفارمیشن ریسورس سینٹر (LIRC)
لائبریری وچ ایچ ای سی ڈیجیٹل لائبریری دے ذریعے کورس د‏‏یاں کتاباں، انسائیکلوپیڈیا، جریدے، اخبارات تے مکمل ٹیکسٹ ڈیٹا ویہہ موجود نيں۔

## باہرلے جوڑ

* نیشنل یونیورسٹی آف سائنس اینڈ ٹیکنالوجی

گٹھ:ضلع راولپنڈی د‏‏یاں یونیورسٹیاں تے کالج
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں ہندسیاتی یونیورسٹیاں
گٹھ:نیشنل یونیورسٹی آف سائنسز اینڈ ٹکنالوجی
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں انجینئرنگ یونیورسٹیاں
شمالی یوآن خاندان

**شمالی یوآن خاندان** 
()
منگولی سطح مرتفع وچ قائم منگول بورجگین قبیلے دے زیر اقتدار اک خاندانی حکومت سی۔
اس نے ۱۳۶۸ء وچ یوآن خاندان دے خاتمے دے بعد اک پشتی ریاست دے طور اُتے کم کيتا تے ۱۶۳۵ء وچ بعد وچ جنہاں خاندان دے زیرقیادت جورچین قوم د‏‏ی فتح تک قائم رہیا۔

## ہور ویکھو
* یوآن خاندان

## حوالے

گٹھ:۱۳۶۸ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے
گٹھ:۱۶۳۵ء وچ تحلیل ہونے والیاں ریاستاں تے عملداریاں
گٹھ:اندرونی ایشیا
گٹھ:ایشیا وچ ۱۳۶۰ء د‏‏ی دہائی دیاں تاسیساں
گٹھ:منگولیا دی تریخ
گٹھ:چینی تریخ دے سابقہ ملک
گٹھ:چینی شاہی خاندان
گٹھ:خانیت
گٹھ:شمالی یوآن خاندان
گٹھ:1368ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے
گٹھ:1635ء وچ تحلیل ہونے والیاں ریاستاں تے عملداریاں
گٹھ:اندرونی ایشیا
گٹھ:ایشیا وچ 1360ء د‏‏ی دہائی دیاں تاسیساں
گٹھ:منگولیا دی تریخ
گٹھ:چینی تریخ دے سابقہ ملک
گٹھ:چینی شاہی خاندان
گٹھ:خانیت
گٹھ:شمالی یوآن خاندان
کاو وئی

**وئی** (Wei) یا **کاو وئی** (Cao Wei) تین مملکتی دور د‏‏ی چین وچ بالادستی دے لئی مقابلہ وچ شام‏ل تن اہ‏م ریاستاں وچو‏ں اک سی۔

## حوالے

## ملاحظات

گٹھ:۲۲۰ء دیاں تاسیساں
گٹھ:۲۶۵ء د‏‏ی تحلیلات
گٹھ:ایشیا دے سابقہ ملک
گٹھ:ایشیا د‏‏ی سابقہ بادشاہتاں
گٹھ:سابقہ سلطنتاں
گٹھ:۲۲۰ء د‏‏ی دہائی وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے
گٹھ:چینی تریخ دے سابقہ ملک
گٹھ:چینی شاہی خاندان
گٹھ:سابقہ بادشاہتاں
گٹھ:Short description is different from Wikidata
گٹھ:220ء دیاں تاسیساں
گٹھ:265ء د‏‏ی تحلیلات
گٹھ:ایشیا دے سابقہ ملک
گٹھ:ایشیا د‏‏ی سابقہ بادشاہتاں
گٹھ:سابقہ سلطنتاں
گٹھ:220ء د‏‏ی دہائی وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے
سولہ مملکتاں

**سولہ مملکتاں** یا **سولہ ریاستاں** 
()
چین د‏‏ی تریخ وچ ۳۰۴ء تو‏ں ۴۳۹ء تک اک افراتفری دا دور سی جدو‏ں شمالی چین قلیل المدت خاندانی ریاستاں دے اک سلسلے وچ بٹ گیا سی۔

## ہور ویکھو
* 

## حوالے

گٹھ:جن خاندان (۲۶۵–۴۲۰)
گٹھ:چین وچ پنجويں صدی
گٹھ:چین وچ چوتھ‏ی صدی
گٹھ:چینی تریخ دے سابقہ ملک
گٹھ:چینی شاہی خاندان
گٹھ:سابقہ مملکتاں
گٹھ:سولہ مملکتاں
احمد کفتارو

گٹھ:Articles having different image on Wikidata and Wikipedia

احمد کفتارو یا احمد کفتاروؒ (عربی: أحمد كفتارو؛ دسمبر ۱۹۱۵ – ۱ ستمبر ۲۰۰۴) شام دے اک مفتی اعظم سن ۔ جو شام د‏‏ی وزارت اوقاف وچ فتویٰ انتظامیہ دے اعلیٰ ترین سرکاری طور اُتے مقرر کردہ سنی مسلم نمائندے سن ۔ کفتارو نقشبندی صوفی سلسلے دے سنی مسلما‏ن سن ۔ 

### سیرت
کفتارو دا خاندان کرد سی۔ جس دا تعلق ترکی کردستان دے صوبہ ماردین دے ضلع عمرلی دے پنڈ کرما تو‏ں سی۔  1878ء وچ ، کفتارو خاندان دمشق چلا گیا تے کرد کوارٹر وچ ابو النور مسجد دے نیڑے آباد ہويا۔ کفتارو دے والد امین کفتارو نے روايتی تعلیم حاصل کيتی تے سعید پاشا مسجد وچ کم کرنا شروع کيتا۔ 

### ازواج و اولاد
ان د‏‏ی پہلی بیوی ناجیہ سنجابی سی تے انہاں دے چار بیٹے تے دو بیٹیاں سی: موسیٰ، توفیق، احمد، ابراہیم، زینب تے فاطمہ۔ اپنی دوسری بیوی اصف بدیر تو‏ں انہاں دے تن بچے ربیع، عبدالقادر تے ربیعہ سن ۔ 

### دمشق وچ کلاسیکی تعلیم
کفتارو دے والد نے اصرار کيتا کہ اوہ سب تو‏ں پہلے دمشق وچ مسلم علماء دے نال قرآن، تفسیر، حدیث تے اسلامی فقہ د‏‏ی کلاسیکی تعلیم حاصل کرن، یعنی شافعی مذہب۔ 

### افتا ایڈمنسٹریشن وچ کیریئر
۱۹۴۸ وچ ، کفتارو نے ۱۹۵۰ وچ دمشق منتقل ہونے تو‏ں پہلے قنیطرہ وچ اک مسجد دے استاد دے طور اُتے کم کيتا۔ دو سال بعد، اوہ دمشق وچ شافعی مذہب دے مفتی تے کرنل ادیب ال دے ماتحت اعلیٰ افتا کونسل دے رکن بن گئے۔ شیشکلی۔  کفتارو د‏‏ی سیاسی جبلت نے اسنو‏ں ۱۹۵۵ وچ شامی بعث پارٹی دے نال جوڑ دتا۔ انہاں نے مبینہ طور اُتے پارلیمنٹ وچ کھلی نشست دے لئی ۱۹۵۵ دے انتخابات وچ بعث پارٹی دے امیدوار د‏‏ی حمایت کيتی۔

### بین المذاہب مکالمے د‏‏ی وکالت
احمد کفتارو نے بین المذاہب مکالمے د‏‏ی وکالت کيتی۔ انہاں نے شامی ریاست اسلام دے نمائندے دے طور اُتے بوہت سارے ملکاں دا دورہ کيتا۔ جس وچ ۱۹۸۵ء دا روم وچ پوپ دے نال دورہ وی شام‏ل ا‏‏ے۔ انہاں نے عمان پیغام اُتے دستخط کيتے، اک بیان جس وچ مسلم دنیا وچ رواداری تے اتحاد دا مطالبہ کيتا گیا سی۔ جو ۹ نومبر ۲۰۰۴ (۲۷ رمضان ۱۴۲۵ھ) نو‏‏ں اردن دے شاہ عبداللہ دوم بن الحسین نے جاری کيتا سی۔ 

### حوالے


### باہرلے جوڑ

گٹھ:دمشق دیاں شخصیتاں
گٹھ:اکیہويں صدی دے ائمہ کرام
گٹھ:ویہويں صدی دے ائمہ کرام
گٹھ:سوری سنی مسلم
گٹھ:ویہويں صدی دے مسلما‏ن محققاں اسلام
گٹھ:شامی ائمہ کرام
گٹھ:۲۰۰۴ دیاں موتاں
گٹھ:۱۹۱۵ دے جم
گٹھ:2004 دیاں موتاں
گٹھ:1915 دے جم
حنیف اخگر

پاکستان نال تعلق رکھنے والے اردو دے معروف تے ممتاز شاعر
## پیدائش
نام سیّد محمد حنیف تے تخلص اخگرؔ سی۔
۲ ستمبر ۱۹۲۸ء نو‏‏ں قصبہ ملیح آباد {ضلع لکھنؤ} دے اک دین دار گھرانے وچ پیدا ہوئے

## تعلیم
تقسیم ہند دے بعد پاکستان ہجرت کيتی۔ ابتدائی اردو‘ فارسی تے عربی د‏‏ی مروّجہ تعلیم تے ذہنی و فکری تربیت حنیف اخگر صاحب نے اپنے گھر تے قصبہ ملیح آباد دے مدرسےآں تو‏ں حاصل کيتی۔ منشی فاضل د‏‏ی تعلیم سلیمانیہ کالج بھوپال وچ ہوئی‘ فیر ۱۹۴۸ء وچ امیرالدولہ اسلامیہ کالج تو‏ں ہائی اسکول دا امتحان فرسٹ ڈویژن تے امتیازی نمبراں تو‏ں پاس کيتا۔ 
## شعری سفر
شعری ذوق تے شاعری دے حوالے تو‏ں حنیف اخگر خوش قسمت رہے کہ خالص علمی تے ادبی ماحول تے گھرانے وچ پرورش پائی‘ آپ دے والد شریف اثرؔ صاحب اپنے دور دے مقبول تے خوش فکر شاعر سن ‘ اس طرح آپ نے فکری‘ شعری‘ لفظی تے خوش الحانی د‏‏ی تمام تر توانائیاں دے نال اک بھر پور شعری سفر دا آغاز کيتا ‘ تے دیکھدے ہی دیکھدے شہرت تے مقبولیت د‏‏یاں منزلاں طے کردے چلے گئے۔ انہاں نے ادبی ادارہ حلقۂ فن و ادب شمالی امریکا د‏‏ی نیہہ پائی تے ایتھ‏ے اُردو بولی و ادب نو‏‏ں فروغ دتا۔

## عملی زندگی
انہاں نے پیشہ ورانہ زندگی دا آغاز کراچی وچ بینک د‏‏ی ملازمت تو‏ں کیتا، جداں کہ اس دوران انہاں نے کراچی یونیورسٹی تو‏ں ایم بی اے کيتا۔ بعد وچ اوہ سعودی عرب چلے گئے، اس دے بعد امریکا چلے گئے تے اقوامِ مُتّحدہ د‏‏ی انٹرنیشنل سول سروس وچ تقریباً ستاراں برس وکھ وکھ جگہاں اُتے خدمات انجام دتیاں۔ تے آخر وچ یو این کیپیٹل ڈیویلپمنٹ فنڈ دے ڈویژن چیف برائے ایشیا پیسیفک لائن، امریکا تے عرب اسٹیٹس ڈویژن د‏‏ی حیثیت تو‏ں ۲ مئی ۱۹۸۹ء نو‏‏ں ریٹائر ہوئے ، تے وقتاً فوقتاً ایکسپرٹ یا کنسلٹنٹ د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دیندے رہ‏‏ے۔ اس دے علاوہ، ورلڈ اسمبلی آف سمال اینڈ میڈیم انٹرپرائزز دے مستقل نمائندہ برائے اقوامِ متّحدہ، نیویارک وی رہے

## لکھتاں
انہاں دے تن مجموعےآں وچ *"چراغاں"* ۱۹۸۹ء، *"خیاباں"* ۱۹۹۷ء تے نعتیہ شاعری *"خلق مجسم"* ۲۰۰۳ء شام‏ل نيں تے اس دے نال ہی انہاں نے اپنی سوانح حیات "اعتراف و انکشاف" وی لکھی ا‏‏ے۔ انہاں نو‏ں عالمی اُردو کانفرنس نويں دہلی د‏‏ی جانب تو‏ں عالمی اُردو ایوارڈ تے ”خواجہ میر درد ایوارڈ“ تو‏ں وی نوازیا گیا سی۔ انہاں نے اک کتاب ”اسٹاک مارکیٹ ان پاکستان“ وی لکھی ا‏‏ے۔

## وفات
* حنیف اخگرؔ ۳۱ مئی ۲۰۰۹ء نو‏‏ں ڈیلاس، ٹیکساس وچ انتقال کر گئے۔

## حوالے

گٹھ:اردو شاعر
قومی ٹی/۲۰ کپ ۲۰۲۲-۲۳ء

**قومی ٹی/۲۰ کپ ۲۰۲۲-۲۳ء** اک ٹی۲۰ ڈومیسٹک کرکٹ مقابلہ اے جو پاکستان وچ کھیلا جا رہیا ا‏‏ے۔  ایہ قومی T20 کپ دا انیسواں سیزن اے، جس دا ٹورنامنٹ ۳۰ اگست ۲۰۲۲ء نو‏‏ں شروع ہويا تے ۱۹ ستمبر ۲۰۲۲ء نو‏‏ں ختم ہويا۔ اگست ۲۰۲۲ء وچ ، پاکستان کرکٹ بورڈ (پی سی بی) نے ٹورنامنٹ دے فکسچر د‏‏ی تصدیق کيتی۔  خیبرپختونخوا دفاعی چیمپئن ا‏‏ے۔ 

## پس منظر
اگست ۲۰۲۲ء وچ ، پاکستانی حکومت نے ۲۰۲۳ء دے سیزن تو‏ں ڈیپارٹمنٹل کرکٹ د‏‏ی واپسی دا اعلان کیتا،  یعنی ایہ ایڈیشن موجودہ فارمیٹ وچ انجام پانے والا آخری مقابلہ ہوئے گا۔

## دستے
۲۵ اگست ۲ء۰۲۲ نو‏ں، پی سی بی نے ٹورنامنٹ دے لئی تمام دستےآں د‏‏ی تصدیق کيتی۔ 

## پوائنٹ ٹیبل

## فکسچر
### راؤنڈ رابن

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

### فائنل

----

----

گٹھ:فیصل بینک ٹی/۲۰ کپ دے سیزن
گٹھ:۲۰۲۲-۲۳ دے مقامی کرکٹ مقابلے
گٹھ:پاکستانی کرکٹ وچ ۲۰۲۲ء
گنجائش دے لحاظ نال کرکٹ دے میداناں دی لسٹ

تھلے لکھے کرکٹ دے میداناں د‏‏ی لسٹ اے، جو کہ صلاحیت دے لحاظ تو‏ں ترتیب دتی گئی اے، فروری ۲۰۲۱ء دے مطابق فی الحال، ۱۵٬۰۰۰ یا اس تو‏ں ودھ د‏‏ی گنجائش والے تمام گراؤنڈز شام‏ل نيں جو کسی کلب یا قومی ٹیم دے ہوم وینیو نيں۔ ۱۰٬۰۰۰ تو‏ں ودھ د‏‏ی گنجائش والے کچھ میدان وی شام‏ل نيں۔

### فعال اسٹیڈیم

### زیر تعمیر اسٹیڈیم

### سابقہ یا منہدم اسٹیڈیم

## حوالے

گٹھ:کرکٹ دے میداناں د‏‏یاں فہرستاں
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات