open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
بوآ:اسلام/مساجد/1

560px|left


**مسجد نبوی** سعودی عرب دے شہر مدینہ چ اک مسجد اے جینوں 'نبی دی مسجد' وی آکھیا جاندا اے۔ اے اسلام دے پیغمبر ** [[محمد|حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم]] **دی آخری ارام گاہ اے تے اس دی وجہ توں اے مسجد الحرام دے مگروں اسلام دی دوجی سب توں پاک تھاں اے ایدے چ عام طور تے 6 لکھ لوکاں دے بعن دی تھاں اے تے حج دے مہینے چ اے گنتی 10 لکھ ہو جاندی اے۔

سب توں پہلاں اے مسجد محمد دے ہجرت کر کے مدینہ آن توں بعد اوس کعر دے نال بنائی گئی جتھے اوناں دی رہائش سی۔ اوس ویلے ایدی چھت نئیں بنائی گئی۔ ایدی تمیر کھجور دے تنے تے کنداں گارے نال بنائیاں گئیاں ۔ ایس وچ تن بوئے بنائے گئے جناں دے ناں باب رحمن، باب جبرئیل تے باب نساء سن ۔

مسجد دے اندر صفہ دے ناں توں اک تھاں بنائی گئی جتھے نمازی اوس ویلے دے قبلہ بیت المقدس ول منہ کر کے نماز پڑھدے سن ۔ جدوں قبلے دی سمت کعبے ول بدلی گئی تے مسجد دی تمیر وی نوے سرے ناں کیتی گئی ۔
اے مسجد اوس ویلے اک سکول ، کچہری تے اجتماع دی تھاں وی سی۔ اپنی تمیر دے ست وریاں بعد تکر اے مسیت اپنی پہلی تھاں توں دوگنی ہو چکی سی تے پہلے توں بوہتے لوکی ایس چ سما سکدے سن ۔

وقت دے نال کئی واری مسجد دی تمیر تے مرمت کیتی گئی ایدے نال نال نمازیاں دی گنتی چ وادے دی وجہ توں ایدی تھاں چ وی وادھا کیتا گیا۔

آخری واری ایس مسجد دی تمیر تے وادھا سعودی حکمران فہد بن عبدالعزیز دے دور چ کرائی گئی۔ ایس تمیر چ مسجد وچ نمازیاں دی اسانی لئی ائر کنڈیشنر تے 27 حرکت کرن آلے مینار وی لگائے گئے ۔ ایدے نال ای مسجد دے رقبے وچ چوکھا وادھا کیتا گیا۔مکمل مضمون
بوآ:اسلام/مساجد/2

**مسجد الحرام** جگ دی سب توں وڈی مسیت اے۔ اے مسیت سعودی عرب دے شہر مکہ ج 638 چ بنائی گئی۔ اے مسیت مسلماناں دی سب توں مقدس جگہ کعبہ دے آلے دوالے بنائی گئی اے۔ سارے جگ دے مسلمان کعبہ ول منہ کر کے نماز پڑھدے نیں۔

99 ایکڑاں تے پھیلی ہوئی اس مسیت دے وچ 40 لکھ حاجیاں تے نمازیاں لئی تھاں اے

اسلامی تریخ تے مسلماناں دے عقیدےے دے مطابق سب توں پہلے اے مسیت فرشتے آں نے اللہ دے حکم تے بنائی سی ایس لئی کہ جگ تے مسلماناں دی عبادت لئی اک مرکز بن جائے۔ فیر ویلے دے نال نال تے قدرتی آفتاں دی وجہ توں اے مسیت ٹعیندی رئی تے اوس ویلے دے مسلمان اینوں دوبارہ تعمیر کردے رئے۔

اسلامی عقیدے دے مطابق ایس مسجد دی تعمیر ابراہیم تے اوناں دے پتر اسماعیل نے رل کے کیتی سی۔ اوناں نے اللہ دے حکم تے کعبہ تے مسجد تمیر کیتی۔

ایس مسیت دے چڑھدے کونے ول اک کالے رنگ دا پتھر کند چ جوڑیا گیا اے جیڑا ایس مسیت وچ ابراہیم دے ویلے دی اکو ای یادگار اے۔

ایس مسیت دی خاص گل ایتھے زم زم دا کھو اے جیڑا صدیاں توں چالو اے تے کدی نئیں سکدا۔ پورے جگ دے مسلماناں لئی اے کھوہ تے ایدا پانی مقدس اے۔ حج کرن یا کسی ہور مقصد لئی مکہ آن آلے مسلمان اے پانی خاص کر اپنے بیلیاں یاراں لئی لے کے جاندے نیں۔

ایس مسیت نوں پیلی واری 692 نوں مرمت کیتا گیا۔ ایس مرمت وچ ایدیاں کنداں نوں اُچا کیتا گیا تے نال ایدی چھت اتے سجاوٹ کیتی گئی۔ اوس ویلے ایس مسیت دا رقبہ کٹ سی تے وچکار کعبہ سی۔

700 وچ ایدی فیر تمیر کیتی گئی۔ لکڑ دی تھاں ماربل دا پتھر ورتیا گیا نال ایدے رقبے وچ وی وادھا کیتا گیا۔ اک مینار وی بنایا گیا۔ ویلے دے نال نال اسلام پھیلدا ریئا تے مسلماناں دی گنتی چ وادھا ہندا ریئا۔ حج لئی سارے جگ توں مسلمان آندے نیں تے کعبے دا پھیرا لاندے نیں۔ ایس وادو گنتی دی ضرورت نوں پورا کرن تے نمازیاں لئی تھاں نوں ودھان لئی مسیت دے رقبے چ وادھا کیتا گیا۔۔مکمل مضمون
بوآ:اسلام/مساجد

ہور مسیتاں
مسلماناں دی عبادت گاہ نوں مسجد (پنجابی:مسیت) کہندے نیں ۔ لفظ 'مسجد' دا لغوی مطلب ہے ' سجدہ کرن دی جگہ'۔ مسیت (عربی: مسجد)(انگریزی:Mosque‏) اسلام دے منن والیاں دی عبادت کرن دی تھاں نوں کیندے نیں۔ مسیت وچ مسلمان نماز پڑن لئی آندے نیں تے اوناں نون امام نماز پڑاندا اے۔ مسبت سنیعہ لین دین تے پڑن لکھن دی وی تھاں اے۔

پنجابی بول مسیت عربی دے بول مسجد توں بنیا اے۔ بولی دے قنون نال ج، ی وچ پلٹیا گیا اے۔ مسجد دی جڑ 'سجد' اے جیدا مطلب اے چکنا یا گوڈیاں بھار چکنا۔

مسیت نماز لئی چھتے ہوئے وڈے کوٹھے یا ہال، کھلے ویڑے تے وضو کرن والی جگہ تے بنی ہوندی اے۔
۔
بوآ:اسلام/مساجد/1


بوآ:اسلام/مساجد/2
بوآ:قرآن

----

}





 



 






گٹھ:بوہے
گٹھ:بوآ اسلام
گٹھ:بوآ قرآن
گٹھ:بوآ
سکائے لیکس

**کاریا کا سکائے لیکس** یا سکائے لیکس آف کاریا  اندازہ ہے کہ 550 ق م چ جنوب مغربی ترکی پر مشتمل قدیم یونانی ریاست کاریا چ جمیا۔ 515 ق م چ ایرانی بادشاہ دارا اول لئی دکھنی ایشیا دی سیاحت کیتی۔ اوہ پہلا یورپی سی جس نے دریائے سندھ چ شمال توں جنوب ول سفر کردے ہوئے بحیرہ عرب تک رسائی پائی تے جنوبی ایشیا توں مشرق وسطی آن لئی بحیرہ عرب تے بحیرہ احمر دے بحری راستے نوں استعمال کیتا۔

## پوانے مآخذ
* ہیرودوٹس، *[[تواریخ (ہیرودوت)|توارايخ]]*، 4.44
* ارسطو، *[[سیاست (ارسطو)|سیاست]]*، 7.13.2
* *سوڈا*، ایس.وی۔ Σκύλαξ

## حوالے

گٹھ:پنجویں صدی قبل مسیح دیاں موتاں
گٹھ:چھیویں صدی ق م دے جم
گٹھ:یونانی شخصیاں
گٹھ:قدیم یونانی جغرافیہ دان
گٹھ:یونان
بوآ:جغرافیہ

__NOTOC____NOEDITSECTION__
----

}





 

**[[بوآ:جغرافیہ/Selected anniversaries|More anniversaries...]]**



 

 






|}



گٹھ:بوہے
گٹھ:بوآ
بوآ:تریخ

----

}

 



 



 





 


|}

گٹھ:بوآ
گٹھ:تریخ
گٹھ:ایشیا دی تریخ
گٹھ:بوہےتریخ
*
بوآ:تریخ/تعارف

**تریخ لنگے ہوۓ ویلے دی پڑھائی دا [[ناں]] اے جیدے چ انساناں دے لکھے ہوۓ کماں تے [[اکھ]] رکھی جاندی اے۔**

تريخ اک ايسا مضمون اے جس چ ماضی چ پيش آن والے لوکاں تے واقعات دے بارے چ معلومات ہوندیاں نيں۔ تريخ دان مختلف جگہاں تون اپنی معلومات حاصل کردے نيں جنہاں چ پرانے نسخے، شہادتاں تے پرانیاں چيزاں دی تحقيق شامل اے۔ البتہ مختلف ویلےآں چ مختلف معلومات دی ذریعےآں نوں اہميت دتی گئی۔ تریخ دا لفظ عربی زبان  توں آیا اے تے اپنی اساس چ اَرخ توں ماخوذ اے جس دے معنی دن (عرصہ/ وقت وغیرہ) لکھن دے ہوندے نیں۔

 **[[تریخ|ہور ویکھو۔۔۔]]**
Portal:History/Featured picture

## Instructions
Note: this section had previously run on a by-month schedule; you can see the content that was archived in this way here.

Feel free to add  to the layout. New pictures should go on the next available subpage. Other pictures that you feel are high quality and relevant can be nominated below.

This section uses the following template:
`<pre>

</pre>`
Please make sure that the picture is historically and is not related to any of those already featured. Do not flood the section with pictures, we want to keep the number around or under 20. Lastly, try to make it so that material is balanced; avoid having 8 Featured pictures from the United States, for instance, even though there are more Featured pictures from that country then any other.

## Featured pictures

## Nominations
Feel free to add related  to the above list. Other pictures may be nominated here.
بوآ:مسلم سائنس

40px|right مسلم سائنس






 


 







گٹھ:سائنس
گٹھ:بوآ سائنس
گٹھ:بوآ مسلم سائنس
گٹھ:بوا
گٹھ:بوہے
بوآ:محمد/معلوم

* **حضرت محمد ** حضرت اسماعیل علیہ السلام دی اولاد وچوں واحد رسول نیں۔
* 9 سال دی عمر چ **آپ ** پہلی مرتبہ تجارتی سفر اتے گئے۔
* قرآن چ **[[محمد]] ** دا نام 4 مرتبہ آیا اے۔
* موسیٰ علیہ السلام دا نام 146 مرتبہ آیا اے۔ 
* عیسیٰ علیہ السلام دا نام 25 مرتبہ آیا اے۔
* قرآن چ 114 سورتاں، 30 پارے تے 6236 آیتاں نیں۔
* سورۂ توبہ دے آغاز چ **بسم اللہ الرحمٰن الرحیم** موجود نہیں جدونکہ سورۂ نمل چ آغاز دے علاوہ متن چ وی اک مرتبہ بسم اللہ موجود اے۔

گٹھ:قرآن
گٹھ:بوآ محمد
بوآ:محمد/حدیث

امّ المؤمنین عائشہ  تو‏ں روایت اے کہ اک آدمی نے نبی ﷺ تو‏ں اندر آنے د‏‏ی اجازت منگی تاں رسول اللہ ﷺ نے فرمایا کہ اسنو‏ں اجازت دو، ایہ اپنے کنبے وچ اک بُرا شخص ا‏‏ے۔ جدو‏ں اوہ اندر آیا تاں رسول اللہ ﷺ نے اس نال نرمی تو‏ں گلاں ک‏‏يتی‏‏اں ۔ اُمّ المؤمنین عائشہ صدیقہ رضی اللہ عنہا نے کہیا کہ یا رسول اللہ ﷺ آپ نے تاں اسنو‏ں ایسا فرمایا سی، فیر اس نال نرمی نال گلاں ک‏‏يتی‏‏اں ۔ تاں آپ ﷺ نے فرمایا کہ اے عائشہ! بُرا شخص اللہ تعالیٰ دے نزدیک قیامت وچ اوہ ہوئے گا جس نو‏‏ں لوک اس د‏ی بدگمانی د‏‏ی وجہ تو‏ں چھڈ دین( ١٧٨٩ صحیح مسلم)
بوآ:محمد/منتخب مقالہ

وقت گزرنے نال اونہاں چ کلیاں رہن دی خواہش بڑھدی گئی تے اوہ اکثر مکہ توں باہر اک پہاڑ دی غار حرا چ عبادت کرن جاندے سی۔ 610 وچ فرشتہ جبرائیل اونہاں تک آیا تے قرآن اونہاں تے اترنا شروع ہویا۔ اسلامی رویات دے مطابق خدیجہ پہلی عورت سی جیڑي مسلمان ہوئی تے مرداں چوں ابو بکر صدیق پہلے سن تے بچیاں وچ حضرت علی کرم اللہ وجہہ الکریم سب توں پہلاں مسلمان ہوۓ۔ علی اس وقت اونہاں دے نال رہ رۓ سن۔

اونہاں دے خلاف مکہ دے لوک اس وقت ہوۓ جدوں اونہاں نے بتاں دے خلاف کہنا شروع کیتا۔ اونہاں دے منن آلیاں تے ظلم کیتے گۓ تے اونہاں نے اپنے بندیاں نوں ایتھوپیا ہجرت کرنے دی اجازت دے دتی۔ تبلیغ دے سلسے چ اوہ طائف تک  گئے تے اس دوران معراج دا واقعہ وی پیش آیا۔ قریش مکہ دی مخالفت ویکھدے ہوئیاں اونہاں نے اے فیصلہ کیتا کہ اوہ مدینہ ہجرت کر جان جتھے اونہاں دے منن آلے ہجرت کر کے جا چکے سن۔

محمد 622 چ اپنے پرانے یار ابو بکر نال مدینہ ہجرت کر گۓ. اے گل اسلام لئی فیدے دی سی۔ لوک ازادی نال مسلمان ہون لگ گۓ۔

مکہ آلیاں نے ایتھے وی اونہاں دا پچھا نا چھڈیا تے مسلماناں تے قریش مکہ دے وشکار تن لڑائیاں وی ہوئیاں جنھاں نوں بدر احد تے خندق آلیاں لڑائیاں کیا گیا اے۔ بدر دی لڑاائی 624 چ ہوئی تے اے بدر دی تھاں تے ہوئی۔ مکہ والیاں دی گنتی 1000 سی تے مسلمان 313 سن۔ مسلمان اے لڑائی جت جاندے نیں۔ بدر دی لڑائی مگروں مسلمان مدینہ چوں یہودی قبیلے بنو کینکاع نوں کڈ دیندے نیں۔ احد والی لڑائی 625 چ احد پعاڑ دے نال ہوندی اے۔ ایدے چ مسلماناں دی گنتی 700 تے قریش 3000 سن۔ مسلمان ایس لڑائی چ ہار جاندے نیں تے ایس لڑائی چ 70 دے نیڑے مسلمان مارے جاندے نیں۔ 625 چ بنو نظیر دے یہودی قبیلے نوں مدینہ چوں کڈ دتا جاندا اے۔ 627 چ مکہ والے وڈی تیاری کرکے آندے نیں۔ مسلمان مدینہ نوں بچان لئی ایدے آلے دوالے ڈونگا ٹویہ پٹدے نیں۔ جتھے آکے قریش دی فوج رک جاندی اے اے لڑائی ایس ل‎ی ٹوۓ والی لڑائی وی اخواندی اے۔ اے فوج کج دن مگروں واپس ٹر جاندی اے۔ ایس لڑائی مگروں مدینہ دے قبیلے بنو قریظہ دا کعیرا کر لیا جاندا اے۔ اوناں دے جنیاں نوں مار دتا جاندا اے تے جواک تے سوانیاں نوں غلام بنالیا جاندا اے۔ 628 چ محمد اپنے سنگیاں نال عمرا کرن ل‏ی مکہ جاندا اے۔ اودے نال 1400 بندے سن۔ حدیبیہ دی تھاں تے مسلمان ڈیرہ لاندے نیں۔ عسمان گل بات لئی مکے گۓ۔ ایتھے صلح حدیبیہ ہوئی۔ صلح حدیبیہ کرن دے مگروں مسلماناں نیں مدینہ دے اتر چ یہودیاں دی تھاں خیبر تے چڑھائی کردتی۔ اے لڑائی 629 چ ہوئی۔ یہودیاں نوں خیبر چ رہن دتا گیا۔ **حضرت [[محمد|محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم]]** نے دنیا دے ہور دیساں دے سرداراں نوں اسلام بارے چٹھیاں لکھیاں۔

طلح حدیبیہ دیاں شرطاں تے مکہ والے پورے ناں اترے تے جیہڑے معدے کیتے سن پورے ناں کیتے۔ 630 چ محمد نے 10000 مسلماناں نال مکہ ول ٹر پے۔ اپنی فوج نوں اوناں 5 سرداراں چ ونڈیا۔ ایس فوج نے مکہ نوں چارے پاسیوں کعریا۔ ابو سفیان نے اسلام نوں من لیا۔ اودے کعر نوں وی امن دا کعر من لیا گیا۔ مکہ دے لوکاں نوں معاف اردتا گیا۔ اے  **حضرت [[محمد|محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم]]**  دے ساک سن تے مکہ اوناں دا اوناں دا جمن پو سی۔ کعبہ چ بت توڑ دتے گۓ۔ مکہ دے سارے لوک مسلمان ہوگۓ۔ ہولی ہولی سارے عرب چ اسلام پھیل گیا۔ 6 جون 632 نوں   ** [[محمد|نبی پاک حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم]]** اس دنیا توں ظاہری پردہ کر گئے لیکن اس توں پہلاں اونہاں نے اک آخری حج وی کیتا۔ اونہاں نوں اونہاں دی بیوی عائشہ دے کمرے چ دفن کر دتا گیا۔

مکہ دے مکروں مسلماناں نوں حنین دی تھاں تے ہوازن تے سقیف نال لڑائی لڑنی پئی۔ مسلماناں نوں ایدے چ جت ہوئی۔ طائف وی مسلماناں کول آگیا۔
بوآ:محمد/کرسکدے او

***حضرت [[محمد]] صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم** نال متعلق موضوعات اتے پنجابی چ تسیں لیکھ لکھ سکدے او۔
*بالخصوص **حضرت [[محمد]] صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم** اتے آرٹیکل لکھن چ مدد کرسکدے او۔
شجرہ نسب محمد بن عبداللہ

__NOTOC__
## نسبی سانچہ

* براہ راست خاندان میں شامل اہل بیت کا خط **بڑا** کر کے واضح کیا گیا ہے۔ 
* * کا مطلب ہے کہ شادی کی ترتیب میں فرق ہو سکتا ہے۔

## محمد بن عبداللہ بن عبدالمطلب کے خاندان کے اہم افراد

## ہور ویکھو
* شجرۂ نسب ابوبکر صدیق
* شجرۂ نسب عمر بن خطاب
* شجرۂ نسب عثمان بن عفان
* شجرۂ نسب علی ابی طالب

## حوالے

## باہرلے جوڑ
*قبیلہ قریش
*حضرت محمد  کے خاندان کا شجرہ 

گٹھ:مسلماناں دے شجرۂ نسب
شجرہ
گٹھ:ہاشمی شخصیتاں
بوآ:تریخ اسلام

}


 
 

****



 

















__NOTOC__ __NOEDITSECTION__

گٹھ:بوآ اسلام
اسلام
*
گٹھ:بوآ
گٹھ:بوہے
بوآ:تریخ اسلام/منتخب مقالہ/1

thumb|300px|طلائی اردو سلطنت اپنے عروج ویلے

طلائی اردو (منگولی :آلتان اورد ، تاتاری بولی :آلتین اردا ، ترکی بولی :آلتین اوردو ، روسی بولی :زولوتایا اوردا ) منگول بعد چ ترک اثرات آلی مسلمان ریاست سی جسنوں ایہہ ناں روسیاں نے دتا سی کیونجے ایہہ لوک سنہری خیمےآں (یورت) چ رہندے سن تے روسیاں نے اینہاں نوں سنہری لشکر آکھنا شروع کر دتا ۔ جہڑی 1240ء دی دہائی چ روس تے منگول حملہ ہون دے بعد منگول سلطنت دے لہندے حصے تے قائم ہوئی سی جہڑا اج دے روس ، یوکرین ، مالدویا ، قازقستان تے قفقاز(کوہ قاف) دے علاقےآں تے مشتمل سی ۔ سلطنت طلائی اردو دے علاقےآں چ اپنےعروج دے ویلے چڑھدے یورپ دا بوہتا علاقہ کوہ یورال توں لے کے دریائے ڈینیوب دے سجے کنڈے تک تے چڑھدے چ سائبیریا دےاندر دور تک دےعلاقے سن ۔ دکھن چ طلائی اردو دے کالا سمندر تے کوہ قفقاز (کوہ قاف) تے ایران تے حکومت کرن آلی منگول ایل خانی سلطنت نال ملے ہوئے سن ۔
طلائی اردو دے لوک زیادہ تر مخلوط ترک تے منکول سن جنہاں نے اسلام قبول کر لئیا سی ۔ اردو دی بوہتی آبادی ترک نژاد ، قپچاق ، وولگا تاتار ، خوارزمی تے دوجے سن ۔ طلائی اردو ہولی ہولی ترکیت دا شکار ہو گئیا تے اپنی منگول شناخت کھو دتی تے باتو دی اولاد جہڑی اصلی منگول جنگجو سی ، نوں اعلی طبقہ (اشرافیہ) سمجھئیا جاندا سی ۔ طلائی اردو دے لوکاں نوں روسی تے یورپی عام طور تے عام ناں تاتاری نال جاندے سن ۔

اردو دی آبادی دی اکثریت خانہ بدوش تے زراعتی سی تے ایہہ قپچاق بولی بولدے سن ۔

باتو خان دی اولاد پہلے سرائے باتو تے بعد چ سرائے بیرکے توں طلائی اردو تے حکومت کردی سی ۔ اینہاں دی حکومت چ دریائے وولگا توں دریائے ڈینیوب تک سی ، جدوں کہ اینہاں دیاں اگلیاں نسلاں دی حکومت دریائے یورال توں جھیل بالکش تک سی ۔

**[[طلائی اردو|ہور پڑھو۔۔۔]]**
کوہ قاف

thumb|433x433px|اساطیر مطابق کائنات دی شکل
** کوہ کاف**( *Qaafkuh* or کوه قاف *Kuh-e Qaaf*؛  *Jabal Qāf* or *Djebel Qaf*) ایرانی اتے عربی اساطیری  روایتاں مطابق دنیا دا سبھ توں اچا پہاڑ اے۔ کئی لوک ایہہ مندے ہن کہ ایہہ قطب شمالی اتے اے۔ ایہہ اک پہاڑ دی تھاں پہاڑاں دی کسے لڑی لئی وی ورتیا ہو سکدا اے۔

**کوہ قاف** ایرانی ثقافتاں وچ اک پر اسرار پہاڑیاں نیں تے اس دے متعلق اوتھے دیاں  رویات وچ عجیب مافوق الفطرت کہانیاں عام نیں جس دی وجہ ایہ اے کہ انہاں بلند پہاڑی سلسلےآں دے پار کدی ایرانی پہنچ نہیں پائے۔ ایرانیاں دی دیکھا دیکھی ایہ کہانیاں برصغیر وچ وی مشہور ہو گئیاں نیں۔ جو گلاں مشہور نیں اوہ ایہ نیں۔
* زرتشت دی سرزمین
* سوشیانس دا میدان جنگ
* سیمرغ نامی مخلوق دا گھونسلا

گٹھ:اساطیری پہاڑ
گٹھ: قفقاز دی تریخ
گٹھ:جن
گٹھ:عربی علم الاساطیر
بوآ:تریخ اسلام/Selected picture/1

فائل:Mosque of Cordoba Spain.jpg|مسجد قرطبہ کے ستون
فائل:Al aqsa moschee 2.jpg|مسجد الاقصیٰ ، فلسطین
فائل:Huaisheng-mosque.jpg|مسجد ہوائشنگ،  گوانگ ژو، چین تیرہ سو سال قدیم مسجد
حکیم شاہد انجم

**قاضی شاہد محمودانجم** قادرآباد دی معروف شخصیت اے۔ آپ 10اگست 1973ءنوں قادرآباد چ پیدا ہوۓ ۔آپ دے پیؤ دا ناں  **علیم الدین ** اے۔
## ڈگری
انہاں 
***فاضل طب والجراحت**
***ایم.اے.اسلامیات**
دی ڈگری حاصل کیتی ہوئی اے۔
## پیشہ
ایہہ پیشہ دے طور تے ایک **طبیب** تے **صحافی** نیں ۔انہاں دے دواخانہ توں ڈھیر لوگ صحت یاب ہوۓ نیں۔

گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی مسلمان
بوآ:تریخ اسلام/چُنویں شخصیت/1

thumb|صلاح الدین ایوبی
**صلاح الدین یوسف ابن ایوب** (1138–1193) اک کرد مسلمان تے ایوبی سلطنت دا موڈی سی۔ اوہنے یورپی صلیبیاں دے برخلاف فلسطین وچ لڑائیں کیتیاں تے یروشلم نوں اوہناں کولوں واپس لیا۔ 
ایوبی سلطنت نے مصر ، شام ، یمن ، عراق ، حجاز تے دیاربکر تے راج کیتا۔ صلاح الدین ایوبی نوں جیداری ، کھلے دل ، حسن سلوک ، سخاوت تے بردباری دی وجہ توں نا صرف مسلمان بلکہ عیسائی وی عزت دی نگاہ نال دیکھدے نیں ۔

سلطان صلاح الدین ایوبی دا ناں یوسف سی تے صلاح الدین اوہدے ناں نال لقب جڑیا سی جیدا مطلب اے دین وچ پدھر کرن والا۔ اوہ کردستان دے شہر تکریت وچ 1138 نوں جمیا۔اوہ کرد نسل توں سی۔ 1132 وچ موصل دے فوجی آگوعمادالدین زنگی دی ہاری تے پچھے ہٹدی فوج نوں صلاح الدین دا پیو تے تکریت دا راکھا نجم الدین دا پیو سہارا دیندا اے تے دجلہ پار کراندا اے ایہ گل اوہدے سردار نوں پسند نئیں آندی تے 1137 وچ ایس ٹبر نوں تکریت وچوں کڈ دتا جاندا اے۔ ایہ لوک 1139 وچ عمادالدین زنگی کول آندے نیں تے اوہ ایہناں دے احسان نوں یاد کرکے ایوب نوں بعلبک دا راکھا بنا دیندا اے۔ 1146 وچ عمادالدین دے مرنے تے اوہدا پتر نورالدین راج گدی سنبھالدا اے۔ اوس ویلے صلاح الدین دمشق وچ سی۔

فلسطین تے یروشلم نوں صلیبیاں توں واپس لیں لئی اوہنے اک اچیچی سوچ نال اوہناں دے باہر دے قلعیاں تے پینڈیاں تھانواں تے ہلے بولن تے مل مارن دا مڈ رکھیا۔ 1170 وچ اوہنے داروم تے غزہ تے جڑھائی کیتی۔ ایسے ورے اوہنے عقبہ کول ایلات دے صلیبی قلعے تے مل ماریا۔ 13 ستمبر 1171 نوں فاطمی خلیفہ مرجاندا اے تے 5 دن مگروں مصر نوں عباسی خلافت نال دوبارہ رلا دتا جاندا اے تے عباسی خلیفہ مستضی دے ناں دا خطبہ پڑھیا جاندا اے۔ 
اپریل 1179 وچ صلیبی بادشاہ بالڈون نے شام تے گولان ول ہلہ بولیا پر اوہنوں ڈاہڈی مار پئی۔ اگست 1179 وچ دریاۓ اردن دےکنڈے تے فیر اوہنے اک صلیبی فوج نوں ماریا تے اوہناں دا قلعہ تباہ کیتا۔ 1180 وچ سلطان دا یروشلم دے بادشاہ نال امن دا وعدھ ہویا۔ مئی 1182 وچ اوہ قاہرہ توں چلیا جون وچ دمشق اپڑیا تے بیروت تے مل مارن دی کیتی پر گل ناں بنی دوجے پاسے عراق ول نے اوہنوں اپنے ول کھچیا اوہدیاں فوجاں نیں اتلے عراق دے کئی تھانواں تے مل مارلیا۔ واپس آکے اوہنے حلب تے امن نال مل مارلیا۔

**[[صلاح الدین ایوبی|ہور پڑھو۔۔۔۔]]**
اسلام دی تریخ

610ء چ قرآن دی پہلی صدا دی بازگشت اک صدی توں گٹھ  چر چ بحر اوقیانوس توں وسطی ایشیا تک سنائی دین لگی سی تے پیغمبرِ اسلام دی وفات (632ء) دے  عین سو سال بعد ہی اسلام 732 چ فرانس دے  شہر ٹورس (tours) دیاں حداں تک پہنچ چکیا سی ۔

**اسلام دا اتہاس** اسلام دھرم اتے اس دے پیروکار مسلمان لوکاں نال متعلق اے۔ "اسلام" اک عربی دا شبد اے جس دا مطلب اے "اﷲ دا بندہ"۔ مسلماناں اتے اوہناں دے دھرم نے پرانی دنیا دے، خاص کر کے اس دے جم استھان  مشرق وسطی دے، سیاسی، معاشی اتے فوجی اتہاس نوں بہت متاثر کیتا اے۔ بھاویں غیر-مسلمان لوکاں دا یعقین اے کہ اس دا جم مکہ اتے مدینہ وچ ہویا، پر مسلمان اسلام دھرم نوں نبی آدم دے ویلے توں موجود مندے ہن۔ اسلام دھرم دے انوائیاں لئی قرآن نے ‘مسلمان’ شبد دا استعمال حضرت ابراہیم لئی کیتا اے جو لگبھگ 4000 سال پہلاں اک مہان پیغمبر ہوئے نیں۔ مسلماناں دا یعقین اے کہ نوح، موسیٰ، عیسی ، اتے ہور سارے نبی، سارے اسلامی نبی سن، جہناں نوں قرآن وچ برابر اعزاز ملیا اے۔
 

### شہادت حسین
یزید کے دور میں (679ء) نے محمد کے نواسے حسین کو 680ء میں جنگ کربلا میں شہید کر دیاگیا۔

#### امام ابوحنیفہ
699ء میں فقہی امام ابو حنیفہ کی پیدائش ہوئی۔

#### محمد بن قاسم و طارق بن ذیاد اور امام مالک
710ء میں محمد بن قاسم کی فتح سندھ اور 711ء میں طارق بن زیاد کی فتح اندلس (یہی امام مالک کی پیدائش کا سال بھی ہے) ۔

#### خلافت عباسیہ
750ء میں عباسی خلافت کا قیام ہوا۔ عباسی خلافت میں کاغذ کی صنعت ، بغداد کے بیت الحکمۃ (762ء) جیسے شاہکار نظرآنے لگے۔ مسلم سائنسدانوں کی متعدد عظیم کتب اسی زمانے میں تخلیق ہوئیں اور اسی زمانے میں ان کی سیاہی کو دجلہ کا پانی کالا کرنے کے  لیے استعمال کیا گیا۔

#### خلافت قرطبہ
خاندان بنو امیہ کا ایک شہزادہ عبدالرحمٰن الداخل جو 756ء میں اندلس میں پہنچا اور وہاں خلافت قرطبہ کی بنیاد رکھی، یوں بنو امیہ کی خلافت 1031ء تک قائم رہی۔خلافت قرطبہ میں جامع مسجد قرطبہ تعمیر ہوئی۔

#### امام شافعی
767ء میں امام شافعیکی پیدائش ہوئی۔

#### امام احمد ابن حنبل
780ء امام حنبل کی پیدائش ہوئی۔

#### چنگیز خان اور خلافت عباسیہ کا اختتام
1258ء میں ہلاکو کے بغداد پر حملے سےمسلمانوں کا قتل عام کیا گیا۔یوں خلافت عباسیہ کا خاتمہ ہوا۔
## خلافت عباسیہ قاہرہ
سقوط بغداد کے تین سال بعد شہزادے احمد المستنصر بالله الثانی کو مصر کے بادشاہ بیبرس نے 1262ء میں قاہرہ میں خلیفہ منتخب کیا. اسی طرح تین سال بعد خلافت کا دوبارہ نفاذ ہوا.

## [[صلیبی جنگاں]]
## [[سلطنت عثمانیہ]]
## [[فتح قسطنطنیہ ]]
## مغربی یلغار
## سقوط خلافت عثمانیہ
## خلافت شریف مکہ
## اسرائیل دا قیام
1948ء میں فلسطین پر زبردستی یہودی ریاست اسرائیل قائم کی گئی اور مسلمانوں کو وہاں سے نکلنے پر مجبور کیا گیا. بیت المقدس پر بهی اسرائیلی قابض ہوگئے.

## عرب-اسرائیل جنگ
## دہشتگردی خلاف جنگ
## داعش
2014ء میں شدت پسند تنظیم داعش کے سربراہ ابوبکر البغدادی نے تقریبا ایک صدی کے بعد خلافت کا اعلان کیا. جسے امت کی طرف سے رد کیا گیا. کیوںکہ ابوبکرالبغدادی بهی شریف مکہ کی طرح مغربی ایجنٹ ہے.

## حوالے

 

## حوالے

گٹھ:اسلام
گٹھ:تریخ
گٹھ:ایشیا دی تریخ
گٹھ:اسلام
گٹھ:تریخ اسلام
1438ھ

**اسلامی سال 1438ھ** 3اکتوبر 2016ء بروز پیر نوں شروع هویا.

## بارلے جوڑ
*https://www.vercalendario.info/en/calendars/islamic-calendar/compare-1438.html 
*http://www.moonsighting.com/calendars/1438fcna.html 

گٹھ:سال
گٹھ:اسلامی کیلنڈر
عید الضحا

**عید الاضحا** اک اسلامی تہوار اے۔ عید الضحا 10 ذی الحج دے دن منائی جاندی اے۔ ایس عید نوں بڑی عید یا **بکرا عید** وی آکھیا جاندا اے۔ ایس عید تے مسلمان بکرےآں، گاں واں، کٹےآں، بچھےآں، اونٹھاں، چھترےآں تے دوجے حلال ڈنگراں دی بھینٹ دیندے نیں۔ ایس واسطے ایہ قربانی دی عید اے ۔ قربانی 3 دن یعݨی 10، 11، 12 ذی الحج تک کیتی جاسکدی اے۔
عید الضحا حج دے مکمل
ہوݨ توں بعد آندوی اے. جد مسلمان حج
مکمل کرلیݨ تے اللہ تعالا اوہناں نوں
معاف کردیندا اے۔ 
ایس واسطے حج دی تکمیل یوم عرفہ چ وقوف عرفہ تے ہندی اے جیہڑا حج دا ایک عظیم رکن اے  نبی صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دا فرمان اے :
یوم عرفہ اگ توں آزادی دا دن اے جس چ اللہ تعالٰی ہر بندے نوں اگ توں آزادی دیندا اے عرفات چ وقوف کرن آلے تے دوجے ممالک چ رہن آلےمسلماناں نوں وی آزادی ملدی اے ۔ 
* 1- ایہہ دن اللہ تعالا دے ہاں سارہاں
توں بہترین دن اے : حافظ ابن قیم رحمہ
اللہ تعالا زاد المعاد ( 1 / 54
) چ آکھدے نیں : 
[اللہ تعالٰی دے ہاں
سبھ توں افضل تے بہتر دن یوم النحر ( عیدالاضحی
) دا دن اے تے اوہ حج اکبرآلا دن اے
 
( نبی صلی اللہ علیہ وسلم دا فرمان
اے : یقینا یوم النحر اللہ تعالٰی دے
ہاں بہترین دن اے )  
* 2 – ایہہ حج اکبر آلا دن اے۔ 
*3_نبی اکرم صلی اللہ علیہ وسلم فرمایا : 
یوم عرفہ
تے یوم النحر تے ایام تشریق اہل اسلام
دی عید دے دن نیں تے ایہ سارے کھاݨ پیݨ
دے دن نیں ۔ 

## ہور دیکھو
* عید الفطر

## حوالے

گٹھ:عید
گٹھ:اسلام
گٹھ:تہوار
گٹھ:اسلامی رہتل
ربیع الاول

**ر بیع الاول **اسلامی کیلنڈر دا تیسرا مہینا اے ۔

## تہوار تے واقعات
*_ 12ر بیع الاول_ پیدائش و وفات حضرت محمد صلی الله علیه وآله وسلم

## پیدائش

## وفات

گٹھ:اسلامی کیلنڈر
گٹھ:ربیع الاول
گٹھ:اسلامی تقویم
گٹھ:کیلنڈر
گٹھ:اسلامی مہینے
ربیع الثانی

**ربیع الثانی** اسلامی کیلنڈر دا چوتھا مہینا اے ۔

## تہوار و واقعات
## پیدائش
## وفات

گٹھ:اسلامی کیلنڈر
گٹھ:ربیع الثانی
گٹھ:اسلامی تقویم
گٹھ:کیلنڈر
گٹھ:اسلامی مہینے
جمادی الثانی

**جمادی الثانی ** اسلامی کیلنڈر دا چھیواں مہینا اے ۔

## تہوار و واقعات

## پیدائش
* شاہ عقیق بابا

## وفات

گٹھ:اسلامی کیلنڈر
گٹھ:کیلنڈر
گٹھ:اسلامی تقویم
گٹھ:اسلامی مہینے
صفر (مہینا)

صفر اسلامی تقویم دا دوجاہ مہینہ اے۔ اسے صفر المظفر وی کہا جاتا اے۔
## ولادت

## وفات

## چھٹیاں تے تہوار

## واقعات

## مزید ویکھو
*صفر (عدد)
## حوالے

گٹھ:اسلامی تقویم
گٹھ:صفر
گٹھ:اسلامی مہینے
گٹھ:کیلنڈر
گٹھ:اسلامی کیلنڈر
بکرمی تقویم

**بکرمی تقویم** یا **پنجابی دیسی تقویم** اک شمسی تقویم اے۔ ایہ پنجاب تے برصغیر پاک و ہند دے کئی علاقیاں وچ رائج اے۔
ایہدی بنیاد برصغیر پاک و ہند دے شمال وچ پنجاب دے خِطے وچ قائم قدیم سلطنت دے راجا بکرماجیت نے اپݨی بادشاہت دے آغاز اُتے رکھی سی۔ راجا بکرم / وکرم / وکرما / بکرما دت دا اصل ناں وکرما دتیا (Vikrama Ditya) سی۔ جیہدی پیدائش 102 قبل مسیح بیان کیتی جاندی اے۔ پرمار گندھار ورسنا ( Gandharvarsena ) دا دووا ، دوجا پتر سی۔ اس علاقے اُتے پہلاں اک ہور حاکم راجا ساکا نے حکومت کیتی سی جیہدی اولاد نوں ساکا کہیا جاندا اے۔ 57ء قبل مسیح وچ راجا بکرماجیت نے قدیم تے مضبوط ترین سلطنت شاکا دے بادشاہ شاکاس (shakas) نوں شکست دتی تے اپݨی فتح نوں ہمیشہ لئی یادگار بݨاوݨ واسطے اک کیلنڈر دا آغاز کیتا جیہڑا اج بکرمی کیلنڈر دے ناں نال موجود اے۔ راجا بکرم جیت 117 سال تک زندہ رہیا تے 15ء نوں فوت ہویا۔ 

## بکرمی کیلنڈر دی بنیاد اُتے نویں کیلنڈر
بکرمی کیلنڈر تے ایہدے مہینےآں دے ناں واں اُتے مبنی بعد وچ بنائے گئے کیلنڈر بھارت، بنگلا دیش تے نیپال وچ استعمال ہُندے نیں۔ ایہناں کیلنڈراں وچ ہندی کیلنڈر، نیپالی کیلنڈر، بنگالی کیلنڈر تے نانک شاہی سِکھ کیلنڈر شامل نیں۔ ایہ سَبھ کیلنڈر پنجابی جنتری (بکرمی کیلنڈر) توں بعد وچ مُختلِف ادوار وچ تیار کیتے گئے سی۔ ایہناں وچ وی اوہی مہینے استعمال کیتے جاندے نیں جیہڑے پنجابی جنتری (بکرمی کیلنڈر) وچ شامل نیں۔ 

### ہندی کیلنڈر
ہندی کیلنڈر ، بکرمی کیلنڈر توں **135** سال بعد شروع کیتا گیا ۔ 2020 عیسوی وچ ہندی کیلنڈر دا سال **1942** سی ۔ 

### بنگالی کیلنڈر
بنگالی کیلنڈر، بکرمی کیلنڈر توں **650** سال بعد شروع کیتا گیا۔ 2020ء عیسوی وچ بنگالی کیلنڈر دا سال **1427** سی۔ 

### نیپالی کیلنڈر
نیپالی کیلنڈر، بکرمی کیلنڈر توں **936** سال بعد شروع کیتا گیا۔ 2020ء عیسوی وچ نیپالی کیلنڈر دا سال **1141** س ۔ 

### نانک شاہی کیلنڈر
نانک شاہی کیلنڈر، بکرمی کیلنڈر توں **1526** سال بعد شروع کیتا گیا۔ 2020ء عیسوی وچ نانک شاہی کیلنڈر دا سال **551** سی۔ 
ایہ سِکھاں دا مذہبی کیلنڈر اے جیہڑا سکھ مذہب دے بانی گرو نانک دی پیدائش دے سال 1469ء توں شروع کیتا گیا اے۔ ایہ کیلنڈر گرو نانک دی وفات توں بہت بعد وچ سکھ مذہبی اکابرین نے بکرمی کیلنڈر دی بنیاد اُتے شروع کیتا سی، بکرمی کیلنڈر دے مہینےآں نوں اس کیلنڈر وچ برقرار رکھیا تے چیت نوں پہلا مہینا قرار دِتا۔ نانک شاہی کیلنڈر نوں ترامیم کر کے باقاعدہ 1998ء وچ اپنایا گیا تے 1999ء وچ شرومنی گردوارہ پربندھک کمیٹی نے ایہ کیلنڈر جاری کر دِتا۔ 

## بکرمی کیلنڈر دی ترتیب
ایس کیلنڈر وچ سال دے 365 دن نیں۔ 9 مہینے 30 دن دے، اک مہینا وساکھ 31 دن دا تے دو مہینے جیٹھ، ہاڑھ 32 دن دے نیں۔ ایس شمسی کیلنڈر وچ سال چیت دے مہینے توں شروع ہُندا اے تے چھیکڑلا مہینا پھگݨ اے۔

## بکرمی کیلنڈر دے مہینے

## حوالے

گٹھ:کیلنڈر
گٹھ:پنجابی رہتل
گٹھ:سال
گٹھ:تقویم
قاسم بن محمد

**حضرت قاسم** حضرت محمد 
دے پتر سن. آپ دی والده دا ناں حضرت
خدیجہ سی۔
## وفات
آپ نکی جیی عمر چ ہی وفات پا گئے۔ وفات دے ویلے آپ دی عمر دو سال توں وی تھوڑی سی۔آپ نوں **جنت المعلی** مکہ چ دفن کیتا گیا.

گٹھ:خاندان محمد
گٹھ:بنو ہاشم
گٹھ:عرب
گٹھ:ہاشمی شخصیتاں
افریقہ لئی اقوام متحدہ دا جغرافیائی خاکہ

مندرجہ ذیل اقوام متحدہ جغرافیائی خاکہ برائے افریقا چ‏شامل ذیلی  علاقےآں دی فہرست اے ۔

## مشرقی افریقا

*
*
*
*
*

*
*
*
*
*

*
*
*
*
*

*
*
*
*
*

## وسطی افریقا

*
*
*
*

*
*
*
*
*

## شمالی افریقا

*
*
*
*

*
*
*

## جنوبی افریقا

*
*
*
*
*

## مغربی افریقا

*
*
*
*
*
*

*
*
*
*
*
*

*
*
*
*
*

## ہور ویکھو
* اقوام متحدہ جغرافیائی خاکہ
* اقوام متحدہ جغرافیائی خاکہ برائے امریکین
* اقوام متحدہ جغرافیائی خاکہ برائے ایشیا
* اقوام متحدہ جغرافیائی خاکہ برائے یورپ
* اقوام متحدہ جغرافیائی خاکہ برائے اوقیانوسیہ

## حوالے

*United Nations Statistics Division - Standard Country and Area Codes Classifications 

گٹھ:افریقہ دا جغرافیہ
گٹھ:اقوام متحدہ جغرافیائی خاکہ
گٹھ:جغرافیہ
طیب بن محمد

**حضرت طیب** حضرت محمد 
دے پتر سن. آپ دی والده دا ناں حضرت
خدیجہ سی۔ آپ نوں**عبدالله طیب طاہر ** وی کہندے سی.آپ نکی جیی عمر چ ہی وفات پا گئے۔
گٹھ:خاندان محمد
گٹھ:بنو ہاشم
گٹھ:علوی
گٹھ:عرب
گٹھ:ہاشمی شخصیتاں
اقوام متحدہ جغرافیائی خاکہ برائے ایشیا

:

]]

مندرجہ ذیل اقوام متحدہ جغرافیائی خاکہ  برائے ایشیا چ شامل ذیلی  علاقےآں دی فہرست اے ۔ 

## وسط ایشیا

*
*
*
*
*

## مشرقی ایشیا

*چین (بشمول دونوں  اور )
*
*
*
*
*
*

### تائیوان اتے نوٹ
      

## جنوبی ایشیا

*
*
*
*
* 
*
*
*
*

## جنوب مشرقی ایشیا

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## مغربی ایشیا

*
*
*
*
*
*

*
*
*
*
*
*

*
*
*
*
*
*

## ہور ویکھو
* اقوام متحدہ جغرافیائی خاکہ
* اقوام متحدہ جغرافیائی خاکہ برائے امریکین
* اقوام متحدہ جغرافیائی خاکہ برائے افریقا
* اقوام متحدہ جغرافیائی خاکہ برائے یورپ
* اقوام متحدہ جغرافیائی خاکہ برائے اوقیانوسیہ

## حوالے

گٹھ:اقوام متحدہ جغرافیائی خاکہ
گٹھ:ایشیا دا جغرافیہ
گٹھ:جغرافیہ
اقوام متحدہ جغرافیائی خاکہ برائے امریکین

مندرجہ ذیل اقوام متحدہ جغرافیائی خاکہ برائے امریکین چ شامل ذیلی علاقہ جات دی فہرست اے ۔

اس خاکہ چ براعظم اتلا امریکہ اتلا امریکہ (خطہ)، کیریبین  تے وشکارلا امریکہ چ ونڈیا اے ۔

## لاطینی امریکا تے کیریبین

### کیریبین

* 
* 
* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 
* 

### وسطی امریکا
:*تفصیلی مضامین:* *[[میکسیکو]]* تے *[[وشکارلا امریکہ]]* 

* 
* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 

### جنوبی امریکا

* 
* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 

## شمالی امریکا

* 
* 
* 
* 
* 

## ہور ویکھو
* اقوام متحدہ جغرافیائی خاکہ
* اقوام متحدہ جغرافیائی خاکہ برائے افریقا
* اقوام متحدہ جغرافیائی خاکہ برائے ایشیا
* اقوام متحدہ جغرافیائی خاکہ برائے یورپ
* اقوام متحدہ جغرافیائی خاکہ برائے اوقیانوسیہ

## حوالے

گٹھ:جغرافیہ امریکین
گٹھ:اقوام متحدہ جغرافیائی خاکہ
گٹھ:جغرافیہ
مزڈا آر ایکس 8

**مزڈا آر ایکس 8** جپان دی کمپنی مزڈا دی اک کھیڈ کار اے۔ کوپے کھیڈ کاراں دا اک مسئلا ہوندا اے کہ اوناں دی پجھلی سیٹاں کھلیاں نئیں ہوندیاں تے ڈگی بوت نکی ہوندی اے مطلب گڈی دا سارا مل اودی ٹوور دا ہوندا اے مگر آر ایکس 8 تھوڑی وکھری اے۔ اے جگ دی سب توں سوہنی گڈی وی نئیں اے بلکہ اینوں ویکھ کہ لگدا اے کہ مزڈا آلیاں نیں مشوریاں دا اک ڈبہ رکھیا جیدا وچ ہر کسے نیں اپنے خیال پاۓ تے مزڈا دے مستریاں نیں کیا اے ٹھیک اے کہ ایناں سارے خیالاں نوں من لیندے نیں ! اس گڈی دے ڈیزائن وچ تکوناں، گول چکر تے فورڈ فیئسٹا ورگے پچھلے شیشے ہیگیاں نیں۔ مزڈا آر ایکس 8 اک کوپے وی نئیں نا ای 4 دروازیاں آلی سالون گڈی اے: ایدے اگلے بوۓ کھولو تے کھیڈ کار آلیاں سیٹاں دسدیاں نیں تے پچھلے نکے دروازے نیں جیناں نوں کھولو تے پچھلیاں سیٹاں وی ہیگیاں نیں۔ جس نال اے کوپے تے سیلون دوواں دے کم کردی اے۔

کھیڈ کاراں دے حساب نال اے سستی وی اے۔ پاکستان وچ اے گڈی 13 توں 17 لکھ دی وکدی اے۔ مزڈا دی پچھلی کھیڈ کار آر ایکس 7 دی قیمت پورشے دے برابر دی ہوندی سی۔ اس دا ایہ مطلب بلکل نئیں کہ اوناں نیں گڈی وچ کوالٹی کٹ کیتی اے: ایدے وچ اے سی، سیٹلائٹ راہ دس، سٹیریو وغیرہ سب کج اے۔ اس قسم دیاں گڈیاں دے بوت وڈے انجن ہوندے نيں مگر آر ایکس 8 دے بونٹ تھلے اک 1.3 لٹر انجن اے۔ اے 1.3 لٹر ہون دے باوجود 228 ہارس پاؤر بناندا اے، اس دی وجہ ایہ وے کہ اے انجن وینکل ڈیزائن دا اے۔ ایہ انجن بوت ہموار ٹردا اے۔ ایدے اندر اک الارم جیا ہوندا اے جیڑا توانوں دسدا اے کہ گیئر بدلو۔ 

اینوں تیز چلانا دوجیاں کھیڈ کاراں دے حساب نال بوت سوکھا اے تے ایہی اسدی سب توں خاص گل اے۔

گٹھ:کھیڈ کاراں
شجرۂ نسب حسین بن علی

ایہ حسین ابن علی، نواسہ محمد  دا شجرۂ نسب اے ۔ حسین بن علی نوں سنت و جماعت اک صحابی تے جلیل القدرشخصیت دے طور اتے جدوں کہ اسماعیلی شیعہ انہاں نوں اپنا دوسرا امام تے زیدیہ تے اثناعشری اہل تشیع تیسرا امام مندے نیں ۔انہاں دی والدہ دا نام فاطمہ زہراء اے جو پیغمبر اسلام محمد  دی بیٹی نیں ، حسن ابن علی وڈے بھائی تے زینب بنت علی انہاں دی بہن نیں۔

## نسبی سانچہ


## ہور دیکھو
*Family tree of Shaiba ibn Hashim
*Ancestry of Qusai ibn Kilab
*Descent from Adnan to Muhammad
*بنو ھاشم
*قریش
*Banu Kinanah
*شجرہ نسب محمد بن عبداللہ
*Alid
*بنو ہاشم
*سلطنت فاطمیہ, مصر
*ادریسی سلطنت ، مراکش

## حوالے

گٹھ:ہاشمی شخصیتاں
گٹھ:علی
گٹھ:تریخ اسلام
گٹھ:تریخ مشرق وسطی
گٹھ:مسلماناں دے  شجرۂ نسب
گٹھ:حسین ابن علی
امریکہ دے صدراں دی فہرست

thumbnail|وائٹ ہاؤس، صدر دی سرکاری رہائش گاہ تے انتظامیہ دا مرکز
امریکہ دے آئین دے تحت امریکہ دا صدر ریاست تے حکومت دا سربراہ ہُندا اے ۔

## صدراں دی لسٹ

## جیوندے سابق صدر
[thumbnail|[جارج ایچ ڈبلیو بش, بارک اوبامہ، جارج ڈبلیو بش, بل کلنٹن, جمی کارٹر]]
اکتوبر ۲۰۱۲ کے مطابق

## حوالے

امریکی
گٹھ:امریکی صدر

گٹھ:لسٹاں
گٹھ:دیساں دیاں لسٹاں
نوجوان بھارت سبھا

نوجوان بھارت سبھاہندستان سوشلیسٹ ریپبلکن ایسوسی ایشن دا عوامی  چہرہ سی جسنوں  مارچ 1926 چ بھگت سنگھ نے قایم کیتا سی ۔  اسدا مکھ مقصد  کساناں ، نوجواناں تے مزدوراں  نوں برطانوی راج خلاف جدوجہد چ شامل کرنا سی ۔ نواجوان بھارت سبھا وچ سارے دھرماں دے نوجوان شامل سن ۔

گٹھ:بھارت دی تریخ
گٹھ:ہندستان دی تریخ
گٹھ:تریخ ہندستان
گٹھ:برطانوی راج
بوآ:واقعہ کربلا/تعارف

سانحۂ کربلا یا **واقعہ کربلا** یا کربلا دی جنگ 10 محرم 61ھ (بمطابق 9 یا 10 اکتوبر، 680ء) نوں موجودہ عراق چ کربلا دے مقام اتے پیش آیا۔ جتھے مشہور عام تاریخ دے مطابق اموی خلیفہ یزید اول دی بھیجی گئی فوج نے محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دے نواسے حسین ابن علی تے ان دے اہل خانہ نوں شہید کیتا۔ حسین ابن علی دے نال 72 ساتھی، کچھ غلام،22 اہل بیت دے جوان تے خاندان نبوی دیاں عورتاں تے  بچے شامل سن ۔

اسلامی نظام حکومت دی بنیاد شورائیت اتے سی ۔ آنحضور تے خلفائے راشدین دے دور اس دی بہترین مثال سن ۔حضرت حسن بن علی تے معاویہ نے معاہدہ کیتا سی کہا وہ کسے نوں خلیفہ نامزد نہ کرن  گے مگر معاویہ نے یزید نوں اپنا جانشین نامزد کرکے ایسے  اصول دین دی خلاف ورزی  کیتی سی کیونجے اسلامی نقطہ حیات چ شخصی حکومت دے قیام دا کوئی جواز نہیں ۔ حالے تک سرزمین حجاز چ ایسے کبار صحابہ تے اکابرین موجود سن جنہاں نے براہ راست نبی کریم  دا دور دیکھا سی ۔ لہذا انہاں   لئی معاویہ دی غلط روایت قبول کرنا ممکن نئیں سی ۔ امام حسین عليہ السلام نے انہاں ہی اصولاں دی خاطر یزید دی بیعت قبول کرن توں انکار کر دتا۔

یزید دا ذاتی کردار انہاں ساریاں خوبیاں توں عاری سی جو امیر یا خلیفہ لئی شریعت اسلامیہ نے دسیاں نیں ۔ سیروشکار تے شراب و شباب اس دے پسندیدہ مشاغل سن لہذہ ذاتی حیثیت نال وی کسے فاسق تے  فاجر نوں بطور حکمران تسلیم کرنا امام حسین عالی مقام لئی کس طرح ممکن ہو سکدا سی۔
یزید نے تخت نشین ہون دے بعد حاکم مدینہ ولید بن عقبہ راہیں امام حسین عليہ السلام توں بیعت طلب کیتی  ولید نے سختی نال کم نہ لیا لیکن مروان بن الحکم بزور بیعت لین  لئی مجبور کر رہیا سی ۔ انہاں حالات چ امام حسین عليہ السلام نے سفر مکہ اختیار کیتا تے  ااہل وتھوں کوفہ دی دعوت اتے کوفہ  لئی روانہ ہوئے۔

جدوں  امام حسین عليہ السلام مکہ پہنچے تے اہل کوفہ نے انھاں نوں سینکڑے خط لکھ کے کوفہ آن دی دعوت دتی تاکہ اوہ خلافت اسلامیہ دے قیام دی جدوجہد دا آغاز کر سکن لیکن غدار اہل کوفہ نے انہاں نل اغداری کیتی تے اپنے وعدےآں  توں پھر کے امام حسین عليہ السلام دا ساتھ نہ دتا۔ یزید دی بھیجی ہوئی  فوج نے کربلا چ نواسہ رسول امام حسین عليہ السلام نوں انہاں دے اہل خانہ تے اصحاب نوں شہید کر دتا۔

ولید بن عتبہ نے امام حسین عليہ السلام تے عبداللہ بن زبیر نوں قاصد دے ذریعہ بلایا۔ حالے تک معاویہ دے مرن دی خبر مدینہ چ عام نہ ہوئی سی ۔۔ پر بلاوے دا مقصد دوناں حضرات نے سمجھ لیا ۔امام حسین عليہ السلام توں جدوں  بیعت لئی کہیا گیا تے انہاں نے جواب دتا کہ میرے ورگا آدمی خفیہ بیعت نہیں کر سکدا۔ جدوں  بیعت عام ہوئے گی اس وقت آ جاواں گا ۔ ولید راضی ہو گیا تے انھاں نوں واپس جان دی اجازت دے دتی ۔ عبداللہ بن زبیر اک دن دی مہلت لے کے مکہ روانہ ہوگیا۔ بعد چ اسدا تعاقب کیتا گیا مگر اس اثناء چ اوہ کتھے دور جا چکیا سی ۔ جدوں مروان نوں اس صورت حال دا علم ہویا تے ولید نال بہت ناراض ہویا تے کہیا کہ توں بیعت دا وقت گوا دتا ۔ ہ نقیامت تک انہاں توں بیعت نئیں لے سکیں گا۔
امام حسین عليہ السلام عجیب الجھن نال دوچار سن اگر اوہ مدینہ چ مقیم رہندے  تے بیعت دے بغیر کوئی چارہ کار نہ سی ۔ لٰہذا اوہ27 رجب 60 ہجری(60ھ) چ اپنے اہل و عیال دے نال مکہ روانہ ہو گئے۔ مکہ پہنچ کے شعب ابی طالب چ قیام کیتا۔

 **[[واقعہ کربلا|ہور ویکھو۔۔۔]]**
ہفہاف بن مہند راسبی

**هفهاف بن مُهَنَّد راسبی ** حسین ابن علی دے اصحاب وچوں سن جو  عاشورا دے دن کربلا دی لڑائی  چ  یزیدی فوجاں نال لڑدے ہوئے شہید ہوئے.

## زندگی
آپ علی بن ابی طالب دے دوستاں وچوں سن . جنگ صفین چ آپ علی بن ابی طالب  دے نال شامل سن. آپ حسن بن علی دے دوستاں وچوں سن. امام حسن ابن علی دی شہادت مگروں آپ بصرہ جا کے وس گئے ۔.

## در جریان واقعه عاشورا
جس وقت آپ نے سنیا کہ حسین بن علی مکہ  کوفہ  ول سفر تے نکل پئے نیں ؛ آپ بصرہ  وچوں کڑی نگرانی دے باوجود باہر نکل آئے تے کربلا  ول ٹر پئے تے عاشورا دے دن عصر ویلے کربلا پہنچے ۔.

## شہادت
آپ اوس ویلے کربلا پہنچے کہ لڑائی ختم ہو چکی تے  عمر سعد دے لشکری اہل بیت دے خیمے لٹ رہے سن. اس حالت وچ آپ  خیام حسین بن علی دے دفاع لئی کھڑے ہوگئے . دشمن دے کئی لشکریاں نوں قتل کرن مگروں آپ محاصرے چ آگے تے گھوڑے توں تھلے آگئے ۔ تے پیادہ جنگ جاری رکھی  ایتھے تک کہ زخماں دی کثرپ وجہوں آپ شہید ہوگئے ۔
آپ عاشورہ دے دن امام حسین علیہ سلام دی شہادت مگروں ، اہل بیت دے خیمےآں دا دفاع کردےہوئے شہد ہوئے.

## ہور ویکھو
*حسین ابن علی
*واقعہ کربلا
*لسٹ شہدائے کربلا

## حوالے

گٹھ:61ھ دیاں موتاں
گٹھ:مقتولین کربلا
گٹھ:680ء دیاں موتاں
گٹھ:شہداء کربلا
گٹھ:اصحاب امام حسین
گٹھ:واقعہ کربلا
حلاس بن عمرو راسبی

**حُلاس بن عمرو راسبی** نے کربلا دی لڑائی چ امام حسین ابن علی ولوں حصہ لیا تے عاشورہ دے دن پہلے حملے چ یزیدی فوج ہتھوں ہو‏ے  

حُلاس بن عمرو راسبی تے اسدا بھائی نعمان بن عمرو، کوفہ  دے رہن والے تے اصحاب علی ابن ابی طالب وچوں سن . خلافت علی آپ کوف شہر  رئیس شهربانی  سن . شروع چ آپ تے آپ دے بھائی نعمان، عمر سعد  نال سن.  بعد چ آپ تے آپ دے بھائی امام حسین دے لشکر نال آملے . حُلاس  کربلا چ عمرو بن سعد دے لشکر نال آئے تے جنگ شروع ہون توں پہلے آپ تے آپ دے بھائی امام حسین دے لشکر چ آگئے تے پہلے حملے چ یزیدی فوج نال لڑدے ہوئے شہید ہوئے۔

برخی چ آپ دا ناں«حلاش»  لکھیا ملدا اے .

## ماخذ
ابصار العین، ص ۱۰۹. 

## ہور ویکھو
*حسین ابن علی
*واقعہ کربلا
*لسٹ شہدائے کربلا

## حوالے

گٹھ:61ھ دیاں موتاں
گٹھ:مقتولین کربلا
گٹھ:680ء دیاں موتاں
گٹھ:شہداء کربلا
گٹھ:اصحاب امام حسین
گٹھ:واقعہ کربلا
عمرو بن خالد ازدی

**عمرو بن خالد البارقي ثم الأزدي**  أصحاب حسین بن علي بن أبي طالب وچوں سن تے  کربلا دی لڑائی چ  امام ولوں لڑدےہوئے شہید ہوئے .  آپ دا پتر خالد بن عمرو عاشورہ دے دن امام حسین دی حمایت وچ  یزیدی فوج نال لڑدا ہویا شہید ہویا ۔

آپ دا بھائی  أسماء بن خالد صحابی سی تے شاعر  وی سی.
## نسب
آپ دا نسب نامہ اینج اے:عمرو بن خالد بن الحارث بن عوف بن عمرو بن سعد بن ثعلبہ بن كنانہ  بن بارق البارقي** بن عدي بن حارثہ بن [[مزيقياء|عمرو مزيقياء]] بن عامر ماء السماء بن حارثہ  الغطريف بن امريء القيس بن ثعلبہ  بن مازن بن [[أزد|الأزد]] بن [[سبأ]] بن يشجب بن [[يعرب]] بن [[قحطان]].

== لڑائی==
بعد شہادت وهب بن عبد الله بن حباب الكلبي   عمرو بن خالد میدان وچ  **ایہ اشعار :** پڑھدے ہوئے نکلے






**ثمّ قاتل حتّى قتل رضي الله عنه ثمّ برز ابنه خالد بن عمرو بعد مقتلة ، وهو يقول :**



**فلم يزل يقاتل حتّى قتل رضوان الله عليه**.

**وانشد سراقة البارقي بيتاً ينعي فيه ابن عمه خالد بن عمرو الشهيد فقال:'''

 
 
 

## ہور ویکھو
*حسین ابن علی
*واقعہ کربلا
*لسٹ شہدائے کربلا
## ماخذ
* 3636 - أعيان الشيعة - السيد محسن الأمين - ج 1(606: عمرو بن خالد الأزدي)
* المناقب: 4 / 101
* بحار ألأنوار : ج18 ص 519
* مقتل الحسين: 2 / 14

## حوالے

گٹھ:61ھ دیاں موتاں
گٹھ:مقتولین کربلا
گٹھ:680ء دیاں موتاں
گٹھ:شہداء کربلا
گٹھ:اصحاب امام حسین
گٹھ:واقعہ کربلا
سوار بن منعم نہمی

**سوار بن منعم حابس الهمداني** (شہادت: 61ھ/ 680 ء) أصحاب حسين بن علي بن أبي طالب وچوں سن،  آپ نے کربلا دی لڑائی چ شرکت کیتی  ۔ آپ دا ذکر * الزيارة الرجبية *  وچ "سوار بن أبي عمير النهمي" دے ناں نال اے.

## نسب
آپ دا ناں تے لسب اینچ اے:سوار بن منعم بن حابس بن أبي عمير بن نهم الهمداني النهدي. النهمي: نهم بن عمرو، قبیلہ ہمدان، القحطانيہ.

## لڑائی
آپ نے عاشورہ دے دن  لڑائی دے پہلے حملے چ حصہ لیا تے زخمی ہوکے گرفتار ہو گئے بعد چ زخماں دی وجہ توں شہید ہو گئے.

## ہور ویکھو
*حسین ابن علی
*واقعہ کربلا
*لسٹ شہدائے کربلا

## حوالے

گٹھ:61ھ دیاں موتاں
گٹھ:مقتولین کربلا
گٹھ:680ء دیاں موتاں
گٹھ:شہداء کربلا
گٹھ:اصحاب امام حسین
گٹھ:واقعہ کربلا
کردوس بن زہیر تغلبی

**كردوس بن زهير بن الحرث التغلبي** (شہادت: 61ھ/ 680 ء) أصحاب علي بن أبي طالب  وجوں سن تے امام علی نال تنوں جنگاں جنگ صفین ، جنگ جمل تے جنگ نہروان چ شرکت کیتی تے حسين بن علي بن أبي طالب ولوں معركہ كربلاء وچ یزیدی لشکر نال لڑے تے شہادت پائی ۔  آپ کوفہ دے رہن والے سن ۔ 

## نسب
آپ دا تعلق قبيلہ بني تغلب ابن وائل نال سی تے  قاسط بن زهير تغلبی تے مقسط بن زهير تغلبی آپ دی بھائی سن ، جنہاں نے امام علی نال تنوں جنگاں جنگ صفین ، جنگ جمل تے جنگ نہروان چ شرکت کیتی تے حسين بن علي بن أبي طالب ولوں معركہ كربلاء وچ  حصہ لیا .

## شہادت
آپ تے اپ دے بھائی عاشورہ دی صبح یزیدی فوج دے پہلے حملے چ لڑدے ہوئے شہید ہوئے.

## ہور ویکھو
*حسین ابن علی
*واقعہ کربلا
*لسٹ شہدائے کربلا

## حوالے

گٹھ:61ھ دیاں موتاں
گٹھ:مقتولین کربلا
گٹھ:680ء دیاں موتاں
گٹھ:شہداء کربلا
گٹھ:اصحاب امام حسین
گٹھ:واقعہ کربلا
عمرو بن جنادہ انصاری

**عمرو بن جنادة الأنصاري** امام الحسين بن علي بن أبي طالب دے كربلاچ ساتھی سن تے کربلا دی لڑائی چ آپ نے  تے  آپ دے مالد جنادہ بن كعب انصاری نے حصہ لیا تے شہادت پائی .

## نسب
آپ دا ناں تے نسب اینج  اے:*عمرو بن جنادہ بن كعب بن الحارث الأنصاري*

## شہادت
آپ نے امام  حسین  ولوں یزید دی فوج نال لڑائی لڑی تے شہادت پائی ، شہادت ویلے آپ دی عمر 9 یا 11 سال سی ۔ جنگ کردے ہوئے آپ ایہ شعر پڑھ رہے سن:
 

## ہور ویکھو
*حسین ابن علی
*واقعہ کربلا
*لسٹ شہدائے کربلا

## حوالے

گٹھ:61ھ دیاں موتاں
گٹھ:مقتولین کربلا
گٹھ:680ء دیاں موتاں
گٹھ:شہداء کربلا
گٹھ:اصحاب امام حسین
گٹھ:واقعہ کربلا
حجاج بن زید سعدی

**حجاج بن زيد السعدي التميمي** ( شہادت:61ھ/ 680 ء)  کربلا دی لڑائی چ  امام حسين بن علي بن أبي طالب  دے جانثاراں وچوں سن ، آپ بصرہ دے رہن والے سن ۔ 

## نسب
آپ دا ناں تے نسب اینج اے:**الحجاج بن زيد السعدي التميمي** کجھ نے آپ دے والد دا ناں **بدر** تے کجھ نے **يزيد** لکھیا اے ، آپ دا تعلق قبیلہ عدنان دی شاخ بني سعد بن تميم نال سی .

## شہادت
آپ نے  مسعود بن عمرو ازدی دا خط امام حسين تک تے جواب بصرہ دے زعماء تک پہنچایا ۔  آپ عاشورہ دے دن ظہر دی نماز دے بعد یا شاید یزیدی فوج دے پہلے حملے چ لڑدے ہوئے شہید ہوئے آپ دا    ذكر زيارت ناحيہ مقدسہ چ اے.

## ہور ویکھو
*حسین ابن علی
*واقعہ کربلا
*لسٹ شہدائے کربلا

## حوالے

گٹھ:61ھ دیاں موتاں
گٹھ:مقتولین کربلا
گٹھ:680ء دیاں موتاں
گٹھ:شہداء کربلا
گٹھ:اصحاب امام حسین
گٹھ:واقعہ کربلا
حارث بن امرؤ القیس کندی

**الحارث بن امرئ القيس الكندي** (شہادت. 61 ھ)  آپ  معركہ كربلاء دے شہیداں وچوں نیں، آپ نوں پتہ لگیا کہ عمر بن سعد دا لشکر كربلا آیا، جدوں دیکھیا کہ یزیدی کوفی شامی لشکر نے امام حسین نوں گھیرے وچ  لیا ہویا اے ۔ تے آپ امام دی مدد لئی آئے تے عاشورہ دے دن آپ یزیدی فوج دے پہلے حملے وچ لڑدے ہوئے شہید ہوئے ۔

حارث بن عمرو القیس کندی دا شمار شہدائے کربلا وچ ہُندا اے ۔ اوہ بہادر تے پرہیزگار سی تے عمر بن سعد د‏‏ی فوج دے نال کربلا آیا لیکن نويں محرم نو‏‏ں جدو‏ں عمر سعد تے فوج دے دوسرے کمانڈراں نے امام حسین علیہ السلام دیاں شرطاں نو‏‏ں رد کر دتا تاں اوہ امام علیہ السلام دے نال شام‏ل ہو گئے۔

وہ عاشورہ دے دن پہلے حملے وچ شہید ہوئے ۔   شہادت دے وقت انہاں د‏‏ی عمر تقریباً 50 سال سی اس دا ناں زیارت نامیاں وچ نئيں اے ۔
## ہور ویکھو
*حسین ابن علی
*واقعہ کربلا
*لسٹ شہدائے کربلا

## حوالے

گٹھ:61ھ دیاں موتاں
گٹھ:مقتولین کربلا
گٹھ:680ء دیاں موتاں
گٹھ:شہداء کربلا
گٹھ:اصحاب امام حسین
گٹھ:واقعہ کربلا
عمار بن حسان طائی

**عمّار بن حسّان الطائي** (شہادت:61ھ/ 680 ء) آپ أصحاب امام حسين بن علي بن أبي طالب  سن تے مکہ توں كربلاء تک امام دے نال آئے ، تے معركہ كربلاء چ  حصہ لیا تے کوفی شامی یزیدی فوج نال لڑدے ہوئے شہادت پائی.

## ناں نسب
آپ دا ناں نسب اینج اے:*عمار بن حسان بن شريح بن سعد بن حارثہ بن لام بن عمرو بن ظريف بن عمرو بن ثمامہ بن ذهل بن جذعان بن سعد بن طي، الطائي*  آپ دے والدحسان  علي بن أبي طالب  دے دوست سن تے  جنگ جمل تے جنگ صفین چ  امام علی ولوں لڑے .

عمار بن حسان دی اولاد وچوں؛ *عبد الله بن أحمد بن عامر بن سليمان بن صالح بن وهب بن عمار*   شیعہ اثنا عشريہ عالم سن  تے اک كتاب "قضايا أمير المؤمنين"  لکھی ،انہوں نے اپنے والد تے انہوں نے  امام علي بن موسى الرضا.

## شہادت
آپ نے معركہ كربلاء چ یزیدی فوج دے پہلے حملے چ شہادت پائی.

## ہور ویکھو
*حسین ابن علی
*واقعہ کربلا
*لسٹ شہدائے کربلا

## حوالے

گٹھ:61ھ دیاں موتاں
گٹھ:مقتولین کربلا
گٹھ:680ء دیاں موتاں
گٹھ:شہداء کربلا
گٹھ:اصحاب امام حسین
گٹھ:واقعہ کربلا
اسلم ترکی

**أسْلَم** آپ دا ناں *أسْلَمُ بنُ عمرو* سی،آپ  قَزْوين دے نیڑے  دَيلَم دے  نسل دے غلام سن  آپ امام حسين بن علي کول اینہاں دے بھائی امام حسن بن علي  دی وفات تون بعد آئے امام حسین نے اپنے پتر إمام علي بن الحسين نوں ہبہ کردتا ، آپ يوم عاشوراء واقعہ کربلا دے شہیداں وچوں نیں.'''

اسلمشہدائے کربلا وچوں سن تے امام حسین دے غلام سن ،جنہاں نے واقعہ کربلا چ امام حسین ولوں یزید دی شامی کوفی فوج ناں جنگ کیتی تے شہادت پائی ۔

## شہادت
جنگ چ آپ دا رجز:
 

### شہادت بارے مختلف روایتاں
* .
**ترجمہ:زبردست جنگ لڑی حتی کہ زمین اتے ڈگ پئے ، امام اسدے سرہانے بیٹھے تے پکاریا ،اور اسدے چہرے اتے  چہرا جھکایا ، آپ نے اکھاں کھولیاں سرہانے امام ول دیکھیا ، مسکرائے تے روح پرواز کر گئی ۔(بحار الانوار)
* 
**ترجمہ:آپ نے اک جماعت نوں قتل کیتا ۔۔۔۔امام حسین آئے تے پکاریا تے اپنے گال اسدے گال نال لئے ، آپ نے اکھاں کھولیاں مسکرا ئے کے دیکھیا ، تےاپنے رب ول چلے گئے ۔ (مقتل الحسين عليه السلام للخوارزمي)
* 
**ترجمہ:لیکن ابن شہر آشوب  کہندا اے کہ  ، ترک غلام نوں چھڈ دتا گیا سی ۔ (مناقب آل أبي طالب  ؛ ابن شہر آشوب)
## ہور ویکھو
*حسین ابن علی
*واقعہ کربلا
*لسٹ شہدائے کربلا

## حوالے

گٹھ:61ھ دیاں موتاں
گٹھ:مقتولین کربلا
گٹھ:680ء دیاں موتاں
گٹھ:شہداء کربلا
گٹھ:اصحاب امام حسین
گٹھ:واقعہ کربلا
زینب بنت علی

حضرت زینب سلام اللہ علیہا امام علی علیہ السلام تے حضرت فاطمہ الزہراء سلام اللہ علیہا دی بیٹی یعنی  حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم دی نواسی سن ۔ آپ 5 جمادی الاول 6ھ نوں مدینہ وچ پیدا ہوئیں۔ واقعہ کربلا دی سب توں نمایاں خاتون سن ۔

## القاب
تریخی کتاباں وچ آپ دے ذکر شدہ القاب دی تعداد 61 اے ۔ انہاں وچوں کچھ مشہور القاب  ایہ نیں:

*ثانیِ زہرا، عالمہ غیر معلمہ، نائبۃ الزھراء، عقیلہ بنی ہاشم، نائبۃ الحسین، صدیقہ صغری، محدثہ، زاہدہ، فاضلہ، شریکۃ الحسین، راضیہ بالقدر والقضاء*
* معصومہ
* زینب
* ام کلثوم
* عقیلہ بنی هاشم
* صدّیقہ الصغری
* عصمہ الصغری
* ولیہ الله العظمی
* ناموس الکبری
* شریکہ الحسین
* عالمہ غیر معلّمهہ(کسی که بدون معلم عالم است)
* عارفہ
* کاملہ
* عاملہ
* مخبرہ
* محدثہ
* محبوب مصطفی
* شریکہ الحسین
* باکیہ
* سر ابیہا
* البلیغہ
* فاضلہ
## مختصر حالات
حضرت زینب سلام اللہ علیہا نوں حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم دی زیارت کرن تے انہاں توں سیکھن دا موقع ملیا۔ جدوں آپ ست سال دیاں سن تو انہاں دے نانا حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم دا انتقال ہو گیا ۔ اس دے تقریباً تن  ماہ بعد حضرت فاطمہ سلام اللہ علیہا وی انتقال فرما گئیں ۔

حضرت زینب سلام اللہ علیہا دی شادی حضرت عبداللہ بن جعفر طیار  نال ہوئی ۔ انہاں دے پانچ بچے سن جنہاں وچوں عون بن عبداللہ بن جعفر طیار تے محمد  بن عبداللہ بن جعفر طیار واقعہ کربلا وچ امام حسین علیہ السلام دے ہمراہ شہید ہو گئے ۔

## سانحہء کربلا تے اس دے بعد
 واقعہ کربلا
خود حضرت زینب سلام اللہ علیہا کربلا وچ موجود سن ۔واقعہ کربلا دے بعد حضرت زینب سلام اللہ علیہا دا کردار بہت اہم اے ۔ واقعہ کربلا دے بعد آپ نوں قیدی بنا کے دمشق لے جائیا گیا جتھے یزید لعین دے دربار وچ دتا گیا انہاں دا خطبہ بہت مشہور اے ۔ آپ نے اپنے خطبے وچ فرمایا ۔

یزيد اگر چہ حادثات زمانہ نے سانوں اس موڑ اتے لیا کھڑا کییت اے تے مینوں قیدی بنایا گیا اے لیکن جان لے میرے نزدیک تیری طاقت کچھ وی  نہیں اے ۔خدا دی قسم ، خدا دے سوا کسی توں نہیں ڈردی اس دے  سوا کسے ہور توں گلہ وتے شکوہ وی نہیں کراں گی ۔اے یزید مکر وتے حیلے دے ذریعہ تو  ساڈے نال  جنی دشمنی کرسکدا اے کرلے ۔ اسیں اہل بیت پیغمبر (ص) نال دشمنی  لئی تو جنّیاں وی سازشاں  کرسکدا اے کرلے لیکن خدا دی قسم تو ساڈے نام نوں لوکاں دے دل تے  ذہن تے تاریخ توں نہیں مٹا سکدا تے چراغ وحی نوں نہیں بجھا سکدا  تو ساڈی حیات تے ساڈے افتخارات نوں نہیں مٹا سکدا تےایسے طرح تو اپنے دامن اتے لگے ننگ وتے عار دے بدنما داغ نوں وی نہیں دھوسکدا ، خدا دی نفرین تے  لعنت ہوئے ظالماں تے ستمگراں اتے۔
انہاں مظالم نوں بیان کرکے جو یزید نے کربلا دے  میدان وچ اہل بیت رسول(ع) اتے روا رکھے سن؛ حضرت زینب (ع) نے لوکاں نوں سچائی توں آگاہ کیتا۔ آپ دےخطبہ دےسبب اک انقلاب برپا ہوگيا جو بنی امیہ دی حکومت دے خاتمے دی ابتدا سی ۔

## وفات

حضرت زینب (س) اپنے بھائی امام حسین (ع) دی شہادت دے تقریبا" ڈیڑھ سال بعد 15 رجب المرجب 62 ہجری نوں درجہ شہادت اتے فائز ہوئیاں ۔ اآپ دا روضہ اقدس شام دے دارالحکومت دمشق  وچ اے۔
## ہور دیکھو
*روضہ زینب
*حسین ابن علی
*واقعہ کربلا
*یزید دے دربار وچ زینب بنت علی دا خطبہ

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* دربارِ یزید میں حضرت زینب (ان پر ہمارا سلام ہو) کا خطبہ 
* وبسایت کنگره بین‌المللی حضرت زینب 
* زندگانی عقیله بنی‌هاشم زینب کبری (س)/ سخنرانی دختر علی (ع) در مسجد کوفه 
*Zaynab bint Ali in Encyclopedia of Religion
*Speech said to have been given by Zaynab to Yazid

 
گٹھ:واقعہ کربلا
گٹھ:626ء دے جم
گٹھ:682ء دیاں موتاں
گٹھ:اہل بیت
گٹھ:تریخ اسلام
گٹھ:بنو ہاشم
گٹھ:علوی
گٹھ:علی
گٹھ:عرب
گٹھ:ہاشمی شخصیتاں
خدیو اسماعیل پاشا

دور حکومت(1863ء توں 1879ء) ۔

**اسماعیل اول ** یا **اسماعیل پاشا** مصر دے  آل محمد علی ٹبر دا باشاہ سی جسنے خدیویت مصر اتے 1863 توں 1879 تک راج کیتا ۔

خدیو مصر جس دے زمانے ج نہر سوئز اساری گئی ، ریلوے پٹڑیاں بچھائیاں گئیاں ، بینک قائم ہوئے تے تجارت نوں جدید طرز تے منظم کیتا گئیا ۔ اسماعیل پاشا نے بحری فوج تے بے انداز روپیہ خرچ کیتا ۔ جس دے پاروں اسدی حکومت مغربی طاقتاں دی مقروض ہوگئی تے برطانیہ نے دباء پا کے اس قرضے دے بدلے نہر سوئز دے حصص خرید لئے ، مغربی طاقتاں دی سازشاں نال ملک چ بے اطمینانی پھیل گئی ۔ چنانچہ 1879ء چ اسماعیل پاشا نوں معزول کر دتا گئیا ۔

## ہور ویکھو
*آل محمد علی
*خدیویت مصر
*محمد علی پاشا
گٹھ:مصر
گٹھ:مصر دے بادشاہ
گٹھ:مصری شخصیتاں

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:تریخی شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک

گٹھ:بادشاہ
گٹھ:مصر دے بادشاہ
گٹھ:مصر
چیتن بھگت

**چیتن بھگت** (پیدائش: 22 اپریل 1974ء) مشہور بھارتی ناول نگار تے قلم کار اے ۔ اس دے پہلے دو ناول انتہائی کامیاب رہے۔ نیز چیتن بھگت بھارت دے انگریزی اخبار ٹائمز آف انڈیا تے ہندی اخبار دینک بھاسکر دا  کالم نگار  وی اے ۔ 

اس دا پہلا ناول "فائیو پوائنٹس سم وَن" جہاں آئی آئی ٹی پوئی ے تدوسرا ناول "ون نائٹ ایٹ کال سینٹر" گڑگاؤں دے اک کال سینٹر  اتے مبنی سی ۔ واضح رہے کہ انہاں دونے  ناولاں نے فروخت دے نویں  ریکارڈ قائم کیتے  سن تے آاج وی ودے کتاب گھراں وچ اس دے ایہ دونے ناول فروخت دے لحاظ نال نمایاں مقام اتے نظر آندے نیں۔ کچھ برس احمد آباد وچ رہے تے ایتھے دے انڈین مینجمنٹ انسٹی ٹیوٹ وچ پڑھائی کیتی۔

چیتن بھگت سنہ 2008ء وچ منظر عام اتے آن والی بالی وڈ فلم "ہیلو" داسکرپٹ نویس وی اےجو اس دے ناول "ون نائیٹ ایٹ دی کال سینٹر" اتے مبنی اے۔

تقریبا 11 برس ہانگ کانگ وچ رہن دے بعد اس  نے سنہ 2008ء وچ ممبئی وچ رہائش اختیار کرن دا فیصلہ کیتا۔

## تعلیم
چیتن بھگت دی ابتدائی تعلیم دھولا کنواں، نوین  دہلی دے آرمی پبلک سکول (1978ء - 1991ء) وچ ہوئی۔ اس دے بعد آئی آئی ٹی، نئی دہلی (1991ء - 1995ء) تو ں انجینئری دی تعلیم مکمل کیتی بعد  وچ انڈین مینجمنٹ انسٹی ٹیوٹ، احمد آباد توں پوسٹ گریجویٹ دی ڈگری حاصل کیتی۔ جتھے انڈین مینجمنٹ انسٹی ٹیوٹ، احمد آباد نے اس نوں "بہترین طالب علم" انعام دا تمغہ وی عطا کیتا۔

## انٹرویو
اس نے اک انٹرویو وچ کہا کہ "ہندی دے قارئین تک پہنچنا بہت ضروری اے ،اگر میں انہاں  تک نہیں پہنچ سکیا  تے میں اک ہندوستانی مصنف نہیں واں"۔ چیتن بھگت  نوں"نوخیز بھارت" دی علامت سمجھا جاندا اے ۔ نیز ایہ انگریزی تے ہندی اخبارات لئی کالم وی  لکھدا اے جنہاں وچ چیتن قومی ترقی توں متعلق امور اتے توجہ دیندا اے ۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* چیتن بھگت - دفتری ویب سائٹ 
* بھگت کا تیسرا ناول" 
* 
* چیتن بھگت کے ناول 
* ناکامی سے دنیا ختم نہیں ہوتی، چیتن بھگت

گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پنجابی ہندو
گٹھ:سکھ شخصیتاں
گٹھ:لکھاری
گٹھ:بھارتی شخصیتاں
میہر متل

**میہر متل** (24 اکتوبر 1934 - 22 اکتوبر 2016) اک پنجابی مزاحیہ کلاکار تے اداکار سی۔ فلماں وچ، خاص طور تے مزحیہ فلماں وچ میہر متل دا وڈا یوگدان رہا اے۔

## مڈھلا جیون
میہر متل دا جنم پنجاب ،بھارت دے مالوا خطے دے ضلع بٹھنڈہ دے پنڈ چگھے خورد وکھے 24 ستمبر، ] نوں ہویا، متل نے 10ویں توں لے کے بی.اے. تکّ بٹھنڈہ توں ہی حاصل کیتی۔ اس توں بعد اوہ استاد بنیا اتے 2-3 سال تکّ ٹیچر رہا۔ متل پیشے وجوں وکیل سی، اس نے چندی گڑھ وچّ اٹھ سال ٹیکس-وکیل وجوں تجربہ کیتا، پر اس اندرلے کلاکار نے اس نوں پورن طور تے اداکاری دے سپرد کر دتا۔

## فلمی جیون
میہر متل نے اپنا فلمی جیون فلم ‘ولائتی بابو’، ‘دو مداری’ آدی توں شروع کر کے ہن تکّ سینکڑے فلماں وچّ کم کیتا۔ پنجابی فلماں دے اداکار ورندر، اداکارہ پریتی سپرو اتے میہر متل دی تکڑی پنجابی فلماں دی پرسدھ تکڑی بن گئی۔ کئی فلماں جویں ‘یاری جٹّ دی’، ‘بٹوارا’، ‘جٹّ سورمے’، ‘نمو’، ‘جٹّ تے زمین’ آدی اس تکڑی نے دتیاں۔ میہر متل تے وکھ-وکھ سمیں دوران دو ارتھی ڈائلاگ بولن دے دوش لگدے آئے ہن۔ میہر متل دی اداکاری والیاں فلماں وچوں ‘بابل دا وہڑھا’ (1983), ‘بھلیکھا’ (1986), ‘پتّ جٹاں دے’ (1981), لونگ دا لشکارا، پینگھاں پیار دیاں، جیجا سالی، دوجا ویاہ، معاملہ گڑبڑ اے، نمو، رانجھن میرا یار، سوہنی مہینوال،بابل دا وہڑھا، دو مداری، پٹواری، سرپنچ، اچا در بابے نانک دا، بلبیرو بھابی، پتّ جٹاں دے، ولائتی بابو، چن پردیسی آدی اجہیاں فلماں ہن، جو پنجابی فلمی جگت لئی یادگار ہن۔ اس توں علاوہ اس نے ‘قربانی جٹّ دی’(1994) وچّ وچّ دھرمندر اتے گرداس مان نال وی کم کیتا، جس دی نرماتا پریتی سپرو سی۔ میہر متل نے دو فلماں ‘امبے ماں جگدمبے ماں’ اتے ‘ولائتی بابو’ نردیش وی کیتیاں۔

## سنمان
میہر متل دا دادا صاحب پھالکے ایوارڈ دی 136ویں جینتی موقعے ممبئی وکھے اوہناں دے پنجابی فلمی جگت لئی دتے یوگدان لئی 'دادا صاحب پھالکے اکادمی' ولو سنمان کیتا گیا۔

## موت
میہر متل جیون دے انتلے سمیں کئی دن راجستھان دے ماؤٹ آبو وکھے برہم کماری آشرم وچّ جیرے علاج سن۔ اوہناں دی موت 22 اکتوبر 2016 نوں لمبا سماں بیمار رہن کرکے ہوئی۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 
* میہر متل دیاں فلماں

گٹھ:پنجابی اداکار
گٹھ:پنجابی فلمی اداکار
گٹھ:1934ء دے جم
گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پنجابی ہندو
گٹھ:2016ء دیاں موتاں