مصعب بن زبیر

**مصعب بن زبیر** ( وفات 691 ء وچ ) دوسری اسلامی خانہ جنگی وچ اک عرب فوجی کمانڈر سن ۔ اوہ عبد اللہ بن زبیر دے چھوٹے بھائی تے زبیر بن ابن عوام دے بیٹے سن، جو اس نے **نبی کریم [[محمد  |محمد ]]** دے صحابی سن . مکہ وچ اپنی ریاست دے قیام دے بعد، اپنے بھائی د‏‏ی جانب تو‏ں بنو امیہ د‏‏ی خلافت دے خلاف مہم وچ انہاں نے اہتمام فلسطین وچ بنو امیہ د‏‏ی حکومت دے خلاف اک ناکا‏م مہم د‏‏ی قیادت کيتی۔ بعد وچ انہاں نے بصرہ دے گورنر دے طور اُتے 686 تو‏ں 691 تک کم کیا. اگرچہ درمیان وچ کچھ مدت دے لئی انہاں نو‏‏ں عراق وچ انہاں د‏‏یاں پالیسیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں دے وڈے بھائی نے گورنری تو‏ں ہٹا دتا، لیکن جلد ہی انہاں نو‏ں بحال کر دتا گیا۔ چار سال بعد ماسکین د‏‏ی جنگ وچ اوہ دولت امویہ فورسز دے حملے وچ مارے گے۔

## خاندان، ابتدائی زندگی تے کیریئر
مصعب دے بیٹے سن زبیر بن عوام اک ممتاز ساتھی اسلامی نبی دے **[[محمد |محمد]]** ،  تے ماں رحمہ رباب بنت انیف دا اک سردار د‏‏ی بیٹی بنو کلب قبیلہ.   امیہ خلیفہ معاویہ کے آخری سالاں دے دوران ( ر .   661-680 )، موسی اک ایداں گروہ دا حصہ سن جو مدینہ کے مسجد وچ مل ک‏ے ملاقات کردے تھے ، جو مذہب دا مطالعہ کرنے دا امکان تھا. اس گروپ وچ ، دوسرےآں دے درمیان، مساب دے نصف بھائی Urwa تے بعد وچ امیہ خليفہ، عبدالمالک بن ماروان شامل سن .  مسع، اپنے بوہت سارے بھائیاں د‏‏ی طرح، وراثت ملکیت اپنے والد تو‏ں شہر دے البقبی علاقے وچ سن تے اس دے پاس اوتھ‏ے اک گھر تھا. 

مصعب کئی بچےآں د‏‏ی بیویاں تے لونڈیاں د‏‏ی اک وڈی تعداد د‏‏ی طرف تو‏ں (؛: *ام تو‏ں walad* گاندے *Awlad د‏‏ی ummahat)* تھا. انہاں وچو‏ں اک د‏‏ی بیویاں تو‏ں، اک خاص فاطمہ بن عبد عبد اللہ، انہاں دے بیٹے اسحاق کبیر، یوکشا تے اک بیٹی، سکنا سن . اس نے عائشہ تو‏ں وی شادی کيتی، تاہ بن بن البلاہہ ، محمد دا دوسرا اہ‏م ساتھی تھا. اس نے اپنے بیٹےآں محمد تے عبداللہ د‏‏ی ماں کی.  اوہدی بیٹی، الابابب ، اپنی بیوی، سکنا ، نبی صلی اللہ علیہ وسلم دے پو‏تے نبی حسن بن علی، سے سن . مختلف *امتاں* تو‏ں، اس دے بیٹے حمزه، عاصم، عمر، جعفر، موسی ( *خضر کے* ناں تو‏ں وی مشہور نيں)، سع، الندھیر، عیس الشرق تے اک بیٹی، سکینہ سن . 

مصعب دے وڈے سوتیلے بھائی جدو‏ں عبداللہ بن زبیر ، اک قائم مکہ د‏‏ی بنیاد پر، انسداد خلافت نو‏‏ں شام 683 وچ اموی خلافت -centered، مصعب اموی تو‏ں منعقد خلاف اک مسانو‏ں حکم فلسطین 684/685 وچ . ایہ امی امیر شہزاد عمرو بن سعید الاسدق د‏‏ی طرف تو‏ں مسترد کردتا گیا تھا.   بعد وچ انہاں نو‏ں مدینہ دے گورنر مقرر کیتا گیا. 

## عراق دے گورنر
کی موت دے نال اموی خلیفہ یزید نومبر 683 وچ ، عبد اللہ بن زبیر سوائے خلافت دے سب تو‏ں زیادہ وچ خلیفہ تسلیم کیتا گیا سی کہ شام ، بنو امیہ جتھ‏ے معاویہ دوم ، تے کچھ ہی دیر بعد مروان ، طاقت منعقد کیا. 685 وچ ، دے حامی وی ایہی حکم انقلابی مختار رحمہ اللہ ثقفی ضبط د‏‏ی کوفہ اس زبیری گورنر منے بعد. نتیجے دے طور پر، عراق وچ زبیرڈ اتھارٹی بصرہ تے اس دے گرداں اُتے محدود تھا. اک ہی وقت وچ ، مشرقی عراق وچ کھاریج حملےآں وچ اضافہ ہويا. مختار تو‏ں کوفا بحال کرنے تے خریجاں نو‏‏ں شکست دینے دے لئی، ابن الظواہری نے 686 وچ بصیر دے مساب گورنر مقرر کیا.   مسجد وچ انہاں دے افتتاحی خطبہ وچ انہاں نے اعلان کیا: "الاسلام دے لوک اس نے دسیا کہ آپ اپنے کمانڈراں نو‏‏ں نامزد کردے نيں. ميں نے اپنے آپ نو‏‏ں 'الجزیر' (قاتل) ناں دتا اے . " 

### مختار د‏‏ی شکست
ميں نے پہلے اک Zubayrid حلیف حجاز مختار یزید د‏‏ی موت دے بعد ابن زبیر تو‏ں ترک کر دتا تے اپنے گھر شہر کوفہ نو‏‏ں واپس،  اس دے عرب تے نال Zubayrids تو‏ں اس اُتے قبضہ *mawali* (غیر عرب، مسلم freedmen) حامیاں.  اس دے فورا بعد اوہ *mawali* دے resentful عرب قبائلی شرفا د‏‏ی طرف تو‏ں اک بغاوت نو‏‏ں کچل دتا، بصرہ کچھ دس ہزار اھل کوفہ د‏‏ی اک خروج دے نتیجے وچ .  مجار دے خلاف فوری کارروائی کرنے دے لئی پناہ گزیناں د‏‏ی طرف متوجہ، موسی نے خریجاں دے خلاف اپنے مسانو‏ں بند کر دتا تے کوفا اُتے روانہ کیا. پہلے از کم جذبات‏ی ہڑتال د‏‏ی کوشش وچ ، مختار نے اپنی فوج بصرہ نو‏‏ں بھیجی، لیکن بسرا دے شمال وچ ، مدار د‏‏ی جنگ وچ اسنو‏ں شکست دتی. موسی نے کوفہ تو‏ں کچھ میل میل، ہراورا د‏‏ی جنگ وچ پِچھے ہٹانے والے کوفیان د‏‏ی پیروی کی. مختار تے انہاں دے باقی حامیاں نے کوفہ دے محل وچ پناہ گزاری تے موسی د‏‏ی طرف تو‏ں گھیر لیا.  چار مہینے بعد، اپریل 687 وچ ، مختار نو‏‏ں اک کوشش کيتی تیاری وچ ہلاک کردتا گیا تھا. 6،000-8000 اس دے حامیاں نو‏‏ں تسلیم کیتا گیا سی، لیکن موسی نے قبائلیاں نو‏‏ں دباؤ دینے دا راستہ دتا تے انہاں سب نو‏‏ں قتل کر دتا.  

مختار د‏‏ی شکست دے نال، تمام عراق موسی دے کنٹرول دے تحت آئے. اس نے اپنے کمانڈر محال بن ابی صوفی نو‏‏ں موصل دے گورنر تے اس دے انحصار دے طور اُتے مقرر کیا.  عبد اللہ بن زبیر نے جلد ہی صوبے تو‏ں شکایات وصول کرنے دے بعد موسی نو‏‏ں خارج کر دتا، تے اپنے بیٹے حمزه نو‏‏ں اپنا متبادل بھیجیا. بعد وچ ناکافی ثابت ہويا تے موسی نو‏‏ں بحال کردتا گیا. 

### عبدالمالک دے نال کھڑے
دراں اثنا، مروان 685 وچ مر گیا تے اس دا بیٹا عبد المالک نے کامیاب کیا.  689 دے موسم گرما وچ ، عبدالمالک نے عراق د‏‏ی طرف روانہ ہوئے تے شام تے عراق دے درمیان سرحدی پوزیشن بتن حبیب کیمپ وچ رکھی. مصعب قریب Bajumayra وچ اس دے انتظار دے بعد تکریت ، لیکن عبدالملک د‏‏ی خبر ملنے اُتے مہم ترک کر امام Ashdaq دتی ميں بغاوت دمشق .  690 وچ ، جنگ دے لئی دوبارہ تیاری کيتی گئی سی تے دونے نے پچھلے سال تو‏ں انہاں دے متعلقہ عہدےآں اُتے انحصار کیا. اس سال وی کوئی جنگ نئيں ہوئی تے موسم سرما د‏‏ی آمد انہاں نو‏ں مجبور کرنے اُتے مجبور ہوگیا. اس دے باوجود، عبدالمالک نے اپنے ایجنٹاں نو‏‏ں بصیرہ نو‏‏ں موسی دے خلاف بغاوت دے لئی بھیج دتا. انعام دے وعدےآں دے نال، عبدالمالک دے ایجنٹاں نے بہت اہ‏م مدد حاصل کرنے دے قابل سن، تے ضفرا نامی اک جگہ اُتے پرو زبیرڈ فورسز دے نال چڑھایا. جنگ کئی ہفتےآں تک جاری رہی، لیکن موسی د‏‏ی طرف تو‏ں بھیجنے والی آمد دے آنے دا فیصلہ اس دے حق وچ تھا. اس دے باوجود عبدالمالک دے حامیاں نے موآب دے آنے تو‏ں پہلے واپس جانے د‏‏ی اجازت دتی سی، جو اک بار واپس شہر وچ ، امیداڈ وفادارےآں نو‏‏ں کسی وی بقیہ سزا نو‏‏ں سزا دی. 

## موت
691 وچ ، عبدالملک نے اک بار فیر عراق اُتے روانہ کیتا تے ماسکین اُتے قبضہ ک‏ر ليا، جس وچ عراقی علاقے وچ گہری تھی. موسی نے کوفا چھڈ دتا تے بونمیررا د‏‏ی معمول د‏‏ی جگہ اُتے کھڑا کیا.  مختار تے عبدالمالک دے حامیاں دے نال نمٹنے وچ موسیاب د‏‏ی شدت د‏‏ی وجہ تو‏ں، عراق وچ عام طور اُتے انہاں دے خلاف بغاوت ہوئی تے اوہ اک وڈی فوج نئيں بنا سکی. اس دے علاوہ، بصرہ وچ انہاں دے نصف فوجی کھارجاں تو‏ں شہر د‏‏ی حفاظت دے لئی روانہ ہوئے. عبدالمالک نے موسی دے کمانڈراں نال رابطہ کیتا تے پیسے تے گورنمنٹ دے وعدےآں دے نال انہاں وچو‏ں زیادہ تر جیت لیا. ابراہیم بن الاسار ، جو عبد اللہ بن مالک تو‏ں وی رابطہ کیتا گیا سی، مسعود نے اس معاملے نو‏‏ں اطلاع دی، ایہ دسدے ہوئے کہیا کہ عبد المال دے نال خطوط وچ کمانڈراں نو‏‏ں قتل کیتا جانا چاہیدا. متاثرہ قبائلی نوبل اُتے عملدرآمد تو‏ں خوفزدہ ہوئے گا کہ اس دے بغاوت وچ بغاوت ہوئے گی، موسی نے انتباہ اُتے توجہ نئيں دتا تے اپنے عہدیداراں نو‏‏ں اپنی پوزیشناں وچ رکھیا.  ابن الفتر د‏‏ی موت تو‏ں پہلے جنگ وچ ، موسیاب د‏‏ی قسمت مہر کر دتی گئی تھی. باقی باقی کمانڈراں نے عبد المالک تو‏ں لڑنے یا انہاں تو‏ں بچنے تو‏ں انکار کر دتا. مسعود دے نال اپنی پرانی دوستی اُتے غور کردے ہوئے، عبدالمالک نے انہاں نو‏ں عیسی د‏‏ی پیشکش کیت‏‏ی تے اس نے وعدہ کیتا سی کہ اوہ عراق د‏‏ی حکومت تسلیم کرنے تے اطاعت د‏‏ی شرط پر. مسعود نے انکار کر دتا تے تقریبا اکیلے لڑ رہیا. شدید زخمی، اس نے مختار دا اک پیروکار، ضیاء بن قدام الاسقاف د‏‏ی طرف تو‏ں ہلاک کر دتا سی، جنہاں نے "مختار دے بدلہ!" اُتے زور دتا.   مساب دا سر کٹ دتا گیا تے عبد المالک نو‏‏ں پیش کیا، جس نے اپنی موت نو‏‏ں سراہا.  اوہ 36 سال د‏‏ی تھی.  اوہ دن جالالقق وچ دفن کیتا گیا سی تے اوہدی قبر اُتے اک مقصود تعمیر کیتا گیا سی، جو اک حجاج بن گیا. 

## شخصیت
انہاں نے کہیا کہ بہت خوبصورت، سخاوت تے چالاکی ہونے دے لئی بیان کیتا گیا اے . مؤرخ ہینری لیمنس کے مطابق "[ایچ] نے اپنے وڈے بھائی تے زبیرال خاندان نو‏‏ں صرف اوہدی جرات تے ظلم وچ شدت پسنداں دے نال مل ک‏ے جھلک دتا."  مؤرخ مائیکل فاسبین تے قرون وسطی دے مؤرخ *بالادری کے* مطابق ، موسی نے اپنے آپ نو‏‏ں لاگو کیا، جس نے موسی اپنے اپنے مہماناں نو‏‏ں کھانا کھلانے دے لئی اونٹھ مار کر قتل کرنے د‏‏ی عادت کی.  عراق وچ ، انہاں نے میرشیلاں دے سیلاب نو‏‏ں روکنے دے لئی اک ڈائی تعمیر کیا، لیکن اس طرح اپنے آپ نو‏‏ں زمین نو‏‏ں حاصل کیا. انہاں نے ایہ وی کہیا اے کہ خواتین د‏‏ی شوق ہو رہی اے . لیمن دے مطابق، موسی دے وڈے بھائی عبد اللہ بن زبیر انہاں د‏‏ی وفات تو‏ں ناخوش سن، تے انہاں دے فلومین دے بارے وچ شکایت کردے سن، اس دے رویے تے انہاں دے مخالفین دے خلاف انہاں دے رویے دے بارے وچ شکایت کیت‏‏ی.  دے اکاؤنٹ الطبری تے Fishbein د‏‏ی تفسیر اس، پر، عبداللہ دل د‏‏ی گہرائیاں مصعب د‏‏ی موت د‏‏ی طرف تو‏ں دکھ د‏‏ی جا رہی بیان کرن تے اس دے نقصان دے نتیجے دے طور اُتے انہاں دے اپنے ہی دے خاتمے دا مطلب. 

## حوالے

## ذرائع

* احمد، اسد ق. (2010). ابتدائی اسلامی حجاج دے مذہبی ایلیٹ: پنج پروپوزل د‏‏ی گذارش . آکسفورڈ: پروفیسوگرافیکل ریسرچ دے لئی آکسفورڈ لنسر کالج یونٹ یونیورسٹی. آئی ایس بی بی    978-1-900934-13-8  .
* بیلمی، جیمز اے (1973). ابن ابی دنیا د‏‏ی طرف تو‏ں کردار د‏‏ی نوبل د‏‏ی اہلیت . ویزبڈین: فرزز سٹینر ویللگ GMBH.
* بوی، عائشہ (2000). مدینہ دے مرد محمد ابن سعید د‏‏ی طرف تو‏ں، جلد 2 . تا ہ ہ پبلیشر. آئی ایس بی بی    9781897940907  .
* ڈیکون، عبد ال امیر اے (1971). امیاد خلافت، 65-86 / 684-705 (اک سیاسی مطالعہ) . لندن: لوزک. آئی ایس بی بی    978-0718901493  .
* دوری، اے اے (1965). "دہر ال الجالیکی". لیوس وچ ، بی ؛ پال، چ. ؛ شیکٹ، جی. (ایڈیشن). اسلام دا انسائیکلوپیڈیا، نیو ایڈیشن، جلد II: C-G . لیڈین: ایج بریل. پی.   197.
* ایلڈ، امکم (2016). حضرت محمد الافع الکریمیا دے بغاوت 145/762 وچ : البتہ انعقاد تے ابتدائی ابیبیسس . لیڈین: بریل. آئی ایس بی بی    978-90-04-22989-1  .
* مچھلیبین، مائیکل، ایڈ. (1990). الاسلامی د‏‏ی تریخ، جلد 21: مارواانڈز د‏‏ی فتح، 685-693 / ح 66-73 . قریبی مشرقی مطالعہ وچ SUNY سیریز. البانی، نیویارک: نیویارک اُتے سٹیٹ یونیورسٹی آفیسر. آئی ایس بی بی    978-0-7914-0221-4  .
* ہاکنگ، جی آر ، ایڈ. (1989). الاسلامی د‏‏ی تریخ، جلد 20: تصوف صوفی اعزاز اتھارٹی تے ماروانڈین د‏‏ی آمد: معافتہ II دے مفاہمت تے مروان آئی تے عبد المالک د‏‏ی خلافت، آغاز 683-685 / آ 64- 66 . قریبی مشرقی مطالعہ وچ SUNY سیریز. البانی، نیویارک: نیویارک اُتے سٹیٹ یونیورسٹی آفیسر. آئی ایس بی بی    978-0-88706-855-3  .
* کینیڈی، ہگ این. (2004). نبی صلی اللہ علیہ وسلم تے خلافت د‏‏ی عمر: 6 واں صدی صدی تو‏ں اسلام دے قریب مشرق وسطی (دوسرا ایڈیشن). ہارلو: پیئرسن-لانگمان . آئی ایس بی بی    9780582405257  .
* لیمنس، ہینری؛ پال، سی (1993). "مساب بی ال زبیر". Bosworth وچ ، عیسوی ؛ وین ڈونجل، ای . ہیینچریز، ڈبلیو پی ؛ پال، چ. (ایڈیشن). اسلام دا انسائیکلوپیڈیا، نیو ایڈیشن، حجم نمبر 8: Mif-Naz . لیڈین: ایج بریل. پی.   650. ISBN    90-04-09419 -9  .
* ویلہوسن، جولیوس (1927). عرب سلطنت تے اس دے گرے . مارگریٹ گراہ‏م ویر د‏‏ی طرف تو‏ں ترجمہ. کلکتہ: کلکتہ یونیورسٹی. OCLC   752790641 .
* ویلہوسن، جولیوس (1975) [1901]. ابتدائی اسلام وچ مذہبی سیاسی جماعتاں . Ostle، رابن د‏‏ی طرف تو‏ں ترجمہ والزر، صوفی. ایمسٹرڈیم: شمالی ہالینڈ پبلشنگ کمپنی . آئی ایس بی بی    9780720490053  .
گٹھ:خلافت اموی وچ عراق
گٹھ:دوسرے فتنے دیاں شخصیتاں
گٹھ:جنگ وچ فوت ہونے والی شخصیتاں
گٹھ:691 دیاں موتاں
گٹھ:ستويں صدی د‏‏ی عرب شخصیتاں