open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ووم ایکس این

**ووم ایکس این**  جدید دور وچ سواݨی دے لئی مروجہ انگریزی زبان دے لفظ وومن دے متبادل سیاسی املاواں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح تو‏ں لوک اسنو‏ں وومائن وی لکھدے نيں۔ ووم ایکس این د‏‏ی لکھاوٹ بہ طور خاص بین الانقطاعی نسوانیت پسنداں عام اے جو مروجہ معیاری ہجاں وچ عیاں ہونے والی جنسیت پسندی تو‏ں بچنے د‏‏ی ہر ممکن کوشش کردیاں نيں۔ اک ہور کوشش ایہ وی اے کہ اس وچ فی نفسہ مخنثات تے غیر بینی لوکاں نو‏‏ں وی شامل کردے نيں۔ ووم ایکس این دا اولین استعمال 2010ء وچ ہويا تے اس دے بعد تو‏ں اسنو‏ں کئی تنظیماں نے اختیار کيتا اے، جس وچ ریاستہائے متحدہ تے مملکت متحدہ دے گروپ وی شامل نيں۔ اصطلاح نو‏‏ں اس گل دے لئی سراہا گیا اے کہ ایہ سوانیاں جداں اک لفظ یا املا تو‏ں کدرے زیادہ شمولیت رکھدی ا‏‏ے۔ اُتے کچھ تے لوک اس اُتے ناقد وی نيں کہ ایہ مخنثات د‏‏ی طرف اشارہ اے، جو فی الحقیقت سوانیاں نئيں نيں یا فیر ایہ غیر ضروری شک و شبہ پیدا کرنے دا کم اے، یا فیر ایہ *ایم ایکس* این دے مشابہ اے جو مرداں نو‏‏ں بیان کرنے دے لئی مستعمل ا‏‏ے۔

## استعمالات
اس اصطلاح دا خاص طور اُتے صنفی سیاق و سباق استعمال کيتا گیا اے، جداں کہ سیئٹل وچ ووم ایکس این مارچ جو 2017ء وچ ہوئی سی۔ ايس‏ے طرح اس دا یونیورسٹیاں تے نسوانی ادب وچ وی ہويا ا‏‏ے۔ 

## ہور ویکھو
* وومائن

## حوالے

گٹھ:نسائیت
مارگریٹ (گلوکارہ)

**مارگریت جامروزی** (  ؛ ولادت: 30 جون 1991ء ) ، جنہاں نو‏ں پیشہ ورانہ طور اُتے **مارگریٹ دے** ناں تو‏ں جانیا جاندا اے، پولینڈ د‏‏ی گلوکارہ نيں تے گانا وی لکھدی نيں۔ انہاں نے اپنے آبائی ملک وچ 2013ء وچ مقبولیت حاصل کيتی ، تے اپنے گانے "تھینک یو ویری مچ (Thank You Very Much) (2013ء) تے "کول می ڈاون (Cool Me Down) (2016ء) دے ذریعہ کچھ یوروپی علاقےآں وچ معتدل چارٹ کامیابی حاصل کيتی۔ 2016ء وچ وارنر میوزک دے نال اک بین الاقوامی ریکارڈ معاہدے اُتے دستخط کرنے دے بعد، انہاں نو‏‏ں سویڈن وچ خاص طور اُتے کامیابی حاصل کيتی۔

## مڈھلا جیون تے تعلیم
مارگریت جامروزی 30 جون 1991ء نو‏‏ں اسٹار گارڈ، وچ پیدا ہوئیاں سن۔ انہاں دے والد تے والدہ استاد سن ۔ والد دا ناں ریزارڈ تے والدہ دا ناں البیٹا جامروزی سی۔ انہاں دے اک وڈے بھائی اے جنہاں دا ناں ٹامسز اے، چار سال اس دا سینئر کیمیادان اے، جنہاں دے نال اوہ اینسکو وچ وڈی ہوئی۔ جامروزی بچپن وچ کیتھولک سن۔

بچپن وچ ، مارگریٹ نے گانے دے بوہت سارے مقابلےآں وچ حصہ لیا۔ 18 سال دتی عمر وچ ، مارگریٹ وارسا چلی گئی۔ انہاں نے وارسا یونیورسٹی آف سوشل سائنسز اینڈ ہیومینٹیز تو‏ں انگریزی د‏‏ی تعلیم د‏‏ی ڈگری شروع د‏‏ی لیکن تن سمسٹر دے بعد چھوڈ دتا۔ مارگورزاندا جامروزی نے 2015ء وچ وارسا وچ انٹرنیشنل اسکول آف کاسٹیوم اینڈ فیشن ڈیزائن تو‏ں فیشن ڈیزائن وچ ڈگری حاصل کيتی۔

## حوالے

مارگریٹ
گٹھ:1991 دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی دے پولش گلوکار
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پولش پاپ گلوکار
گٹھ:سابقہ رومن کاتھولک
گٹھ:مقالات مع رابطہ
نغمہ اسقالیڡا

**نغمہ اسقالیوا**  اک قازق گلو کارہ ا‏‏ے۔ اسنو‏ں قازق سوویت اشتراکی جمہوریہ د‏‏ی قومی فن کارہ دا اعزاز دتا گیا سی۔

## سوانح
نغمہ اسقالیو قازقستان دے سوویت یونین دے دور د‏‏ی گلو کاراواں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ اوہ روانی تو‏ں قازق تے روسی زباناں بول سکدی ا‏‏ے۔ خوش الحان آواز د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ اپنے قازق علاقے وچ کافی مشہور ہوئی۔ اس نے روسی بولی تے قازق زباناں دے مشہور نغمے گائے نيں۔ اوہ کئی بیرونی زباناں وچ وی گا چک‏ی اے تے کئی بیرونی ملکاں دا دورہ ک‏ے چک‏ی ا‏‏ے۔ اوہ لوک نغمے گانے وچ وی کافی مہارت رکھدی ا‏‏ے۔ اس نے وقفے وقفے تو‏ں دو شادیاں کیتیاں ناں۔ جدو‏ں کہ اس دا اک ہی لڑکا ا‏‏ے۔ 

## ہور ویکھو
* قازق زبان
* روسی زبان
* لوک گیت
* قازقستان
* سوویت یونین

## حوالے

گٹھ:1954 دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں گلوکاراواں
گٹھ:سوویندی گلوکاراواں
گٹھ:قازقستانی پاپ گلوکار
گٹھ:قازقستانی گلوکاراواں
عائشہ رابعہ نوید

**عائشہ رابعہ نوید** پاکستان دی سابقہ کمرشل پائلٹ نيں جنہاں نے پاکستان انٹرنیشنل ایئر لائن (پی آئی اے) دے لئی قومی ایئر لائن دے لئی اڑان بھری سی۔ 2005 وچ اوہ شیڈول تجارتی پرواز د‏‏ی کپتانی کرنے والی پہلی پاکستانی سواݨی بنیاں۔  2006 وچ اوہ اک پاکستانی مسافر بردار پرواز د‏‏ی پہلی سواݨی عملے د‏‏ی کپتانی سن۔

## مڈھلا جیون
نوید دے والد اک ڈاکٹر سن جو شوقیہ طور اُتے جہاز اڑاندے سن ۔ اس دے چچا ایئرلائن دے پائلٹ سن ۔ اس دے نتیجے وچ ، اوہ اکثر اڑان والے کلباں دا دورہ کردیاں سن۔ اس نے چھوٹی عمر وچ ہی پرواز سیکھنا شروع کردتی سی۔ 

## کیریئر
عائشہ شکریہ خانم تو‏ں بہت متاثر سن جو ملک د‏‏ی پہلی سواݨی ہويا باز سن۔ عائشہ نو‏‏ں پہلے پرائیویٹ پائلٹ دا لائسنس ملا۔ فیر اسنو‏ں کمرشل پائلٹ دا لائسنس مل گیا۔ 

1980 وچ ، اس نے پاکستان انٹرنیشنل ایئرلائن دے لئے پائلٹ دے لئی درخواست دتی تے انہاں دا انتخاب ہويا۔ انہاں نے سول ایوی ایشن اتھارٹی دے لئے لاہور ائیرپورٹ اُتے ائیر ٹریفک کنٹرولر د‏‏ی حیثیت تو‏ں وی خدمات انجام دتیاں۔  جنرل ضیاءالحق دے قدامت پسند حکمرانی دے دوران ، عائشہ نو‏‏ں اپنی تربیت ترک کرنا پئی تے اس دے بجائے اس نے ایئر لائن دے لئی سیلز اینڈ مارکیٹنگ پروفیشنل بننے دا انتخاب کيتا۔ 1989 وچ انہاں تو‏ں پائلٹ د‏‏ی تربیت وچ شرکت دے لئی کہیا گیا۔ 1990 وچ ، اوہ پہلی افسر د‏‏ی حیثیت تو‏ں کمرشل اڑان بھرنے والی دوسری سواݨی بن گئياں۔ 2005 وچ ، عائشہ کمرشل ایئر لائن د‏‏ی پہلی پاکستانی سواݨی کپتان بن گئياں۔ اس وقت اس دے پاس پرواز دے 6000 گھنٹےآں دا تجربہ سی۔  اوہ 2017 وچ ائیربس A310 د‏‏ی کیپٹن د‏‏ی حیثیت تو‏ں ریٹائر ہوئیاں ۔ ریٹائرمنٹ دے وقت تک اوہ فوکر ، بوئنگ 737 ، بوئنگ 747 ، ایئربس 300 تے ایئربس 310 اڑا چکیاں سن۔

## کیریئر دے کارنامے

* سوانیاں دے عملے د‏‏ی پہلی پرواز (2006)
* تجارتی شیڈول پرواز د‏‏ی پہلی پاکستانی سواݨی کپتان (2005)
* مٹھی پاکستان انٹرنیشنل ایئر لائن دی سواݨی پائلٹ فوکر ایف 27 اُتے ۔
* فوکر ایف 27 اُتے پہلی سواݨی کپتان۔ 
* پاکستان انٹرنیشنل ایئرلائنز دے احاطہ وچ آنے والی تمام منزلاں اُتے پرواز کيتی گئی
* ممبر آف پاکستان ایئر لائن پائلٹ ایسوسی ایشن کلب (پالپا)

## حوالے

گٹھ:پاکستانی ہواباز
گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں)
گٹھ:سوانیاں ہواباز
گٹھ:پاکستانی سوانیاں ہواباز
گٹھ:زندہ شخصیتاں
ملیکا سارا بھائی

**ملیکا سارا بھائی** (پیدائش 9 مئی 1954) گجرات ، ہندوستان نال تعلق رکھنے والی کلاسیکی ڈانسر تے اداکارہ نيں۔ کلاسیکی رقاصہ مرینالینی سارہ بھائی تے خلائی سائنسدان وکرم سرا بھائی د‏‏ی بیٹی نيں ملیکا اک ماہر بھراناتیم ڈانسر  تے اداکارہ نيں جنہاں نے معاشرتی تبدیلی دے لئی فنون نو‏‏ں استعمال کرنے وچ مہارت حاصل کيتی ا‏‏ے۔

## مڈھلا جیون
ملیکا سارا بھائی د‏‏ی پیدائش بھارتی شہر گجرات ، احمد آباد وچ وکرم سارہ بھائی تے مسرینالینی سارہ بھائی دے گھر وچ ہوئی ۔انہاں نے 1974 وچ آئی آئی ایم احمد آباد تو‏ں ایم بی اے تے 1976 وچ گجرات یونیورسٹی تو‏ں تنظیمی طرز عمل وچ ڈاکٹریٹ د‏‏ی سند حاصل کيتی۔  اوہ اک مشہور کوریوگرافر تے ڈانسر نيں تے کچھ ہندی ، ملیالم ، گجرا‏تی تے بین الاقوامی فلماں وچ وی کم کرچکيا‏‏ں نيں۔ 

## کارکردگی
انہاں نے 1975 وچ ریلیز ہونے والی *ہمالیہ سیےاُچا کے* ناں تو‏ں ہندی فلم وچ کم کيتا۔ اوہ فلم جس وچ *[[سنیل دت]]* نےہیرو د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کیہ ایہ فلم باکس آفس اُتے بہت چنگا کم نئيں کرسکی۔ 1986 وچ انہاں نے باسو چیٹرجی ہدایت کار فلم وچ *شیشہ* دے سپر اسٹار میتھون چکرورتی دے برخلاف کم کيتا۔ 

## ذا‏تی زندگی
ملیکا نے 1982 وچ بپن شاہ تو‏ں شادی کيتی۔ انہاں دے دو بچے نيں ، اک بیٹا ، رونت تے اک بیٹی اناہیٹا۔  بپن تے ملیکا نے 1984 وچ میپین پبلشنگ د‏‏ی مشترکہ بنیاد رکھی تے اسنو‏ں مل ک‏ے چلاندے نيں۔ 

## مورتاں

فائل:Mallika-sarabhai-during-performance-saarang-2011-iit-madras.jpg|ملیکا سارا بھائی ، سارنگ 2011 ، انڈین انسٹی ٹیوٹ آف ٹکنالوجی مدراس ۔
فائل:Mallika-sarabhai-before-performance-saarang-2011-iit-madras.jpg|ملیکا سارا بھائی ، سارنگ 2011 ، انڈین انسٹی ٹیوٹ آف ٹکنالوجی مدراس ۔
فائل:Mallika sarabhai with m t vasudevan nair.JPG|ملیکا سارا بھائی ایم ٹی واسوڈو نیر دے نال
فائل:Mallika Sarabhai.JPG|ملیکا سارا بھائی


## حوالے

گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:بھارتی سوانیاں فلم ہدایت کار
گٹھ:بھارتی سوانیاں منظر نویس
گٹھ:گجرات (بھارت) دے منظر نویس
گٹھ:گجرات، بھارت دے فلم ہدایت کار
گٹھ:گجرات، بھارت د‏‏یاں سوانیاں سیاست دان
گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی سیاست دان
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں بھارتی سوانیاں سیاست دان
گٹھ:گجرات (بھارت) د‏‏یاں سوانیاں فنکار
گٹھ:گجرات (بھارت) د‏‏ی مصنفات
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:گجرا‏تی سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:سنگیت ناٹک اکیڈمی ایوارڈ وصول کردہ شخصیتاں
گٹھ:علوم و فنون وچ پدما بھوشن اعزاز وصول کردہ شخصیتاں
گٹھ:گجرات (بھارت) دے رقاص
گٹھ:بھارتی فعالیت پسند برائے حقوق نسواں
گٹھ:بھارتی فعالیت پسند سوانیاں
گٹھ:بھارتی فعالیت پسند برائے انسانی حقوق
گٹھ:گجرات، بھارت دیاں اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1954 دے جم
دن/رات کرکٹ

[thumb|[ٹرینٹ برج وچ دن/رات کرکٹ]]
**دن/رات کرکٹ** (انگریزی: Day/night cricket) جنہوں **فلڈ لائٹ کرکٹ** (انگریزی: Floodlit cricket) وی آکھدے نیں۔ اے اک انجدا کرکٹ میچ اے جیڈا شام ویلے مصنوعی روشنی وچ کھیڈیا جاندا اے۔ 

## دن/رات ٹیسٹ میچوں دی فہرست

### مردوں دے

### خواتین دے

## حوالہ جات
تیاگ راج

**تیاگراج** یا **تیاگ راج**  (ولادت: 4 مئی 1767ء - وفات: 6 جنوری 1847ء) کارناٹک موسیقی دے مشہور موسیقار سن ۔ کارناٹک موسیقی، ہندوستانی کلاسیکی موسیقی د‏‏ی اک شکل ا‏‏ے۔

thumb
**تیاگراج** بھگتیمارگی کوی اتے کرنٹک سنگیت دے مہان سنگیتکار سی۔ اس نے سماج اتے ساہت دے نال-نال کلا نوں وی خوش حال کیتا۔ اوہ بہمکھی پرتبھا دا دھنی سی۔ اسنے سینکڑے بھگتی گیتاں دی رچنا کیتی جو بھگوان رام دی وڈیائی وچّ سن  اتے اس دے سبھ توں اتم گیت پنچرتن کرتی اکثر دھارمک آیوجناں وچّ گائے جاندے ہن۔

## جیونی
تنجاور ضلعے دے تیروورور وچّ 4 مئی 1767 نوں پیدا ہوئے تیاگراج دی ماں دا نام سیتاما اتے پتا دا رامبرہم سی۔ اوہ اپنی اک رچنا وچّ کہندا ہے- سیتاما مایاما شری رامدُ ما تندری (سیتا میری ماں اتے شری رام میرے پتا ہن)۔ اس دے گیت دے ذریعے شاید اوہ دو گلاں کہنا چاہندا ہے۔ اک طرف اصلی ماتا=پتا دے بارے وچّ دسدا ہے، دوجے پاسے پربھو رام دے پرتی اپنی شردھا پرگٹ کردا ہے۔ اک چنگے سسنسکرت پروار وچّ پیدا ہوئے اتے پلے ودھے تیاگراج چوٹی دا ودوان اتے کوی سی۔ اوہ سنسکرت جوتش اتے اپنی مات بھاشا تیلگُ دا جانکار سی۔

تیاگراج لئی سنگیت ربّ نال ملن دا رستہ سی اتے اس دے سنگیت وچّ بھگتی بھاوَ وشیش بھانت ابھر کے ساہمنے آیا ہے۔ سنگیت دے پرتی اس دا لگاؤ بچپن توں ہی سی۔ گھٹّ عمر وچّ ہی اوہ وینکٹرمنیا دا چیلا بن گیا اتے کشور اوستھا وچّ ہی اسنے پہلے گیت نمو نمو راگھو دی رچنا کیتی۔

دکھن بھارتی شاستری سنگیت دے وکاس وچّ پربھاوی یوگدان کرن والیاں تیاگراج دیاں رچناواں اج وی کافی لوکاں پرء ہن اتے دھارمک آیوجناں اتے تیاگراج دے سنمان وچّ آجوجت پروگراماں وچّ اوہناں دا خوب گائن ہندا ہے۔ تیاگراج نے متسوامی دیکشت اتے شیاماشاستری دے نال کرناٹک سنگیت نوں نویں سیدھ دتی اتے اس دے یوگدان نوں ویکھدے ہوئے اسنوں ترمورتی دی سنگیا دتی گئی۔

## حوالے

گٹھ:1767 دے جم
گٹھ:1847 دیاں موتاں
گٹھ:تمل ناڈو دے موسیقار
گٹھ:تیلگو شخصیتاں
گٹھ:ضلع تھانجاور دیاں شخصیتاں
لالگودی جئےرمن

**لالگودی گوپالا ایئر جئےرمن**  (ولادت: 17 ستمبر 1930ء - وفات: 22 اپریل 2013ء) ہندوستانی کارناٹک وایلن، گلوکار تے نغمہ ساز سن ۔

## مڈھلا جیون تے پس منظر
لالگودی جئےرمن 17 ستمبر 1930ء سنت موسیقار تیاگ راج دے اک شاگرد د‏‏ی نسل وچ پیدا ہوئے، لالگودی جئےرمن نے کارناٹک موسیقی دے جوہر اپنے والد، وی آر گوپال ایئر تو‏ں سکھیا ۔ گوپال ایئر، نے سخت سبق دے ذریعہ نوجوان لالگودی وچ توجہ تے نظم و ضبط د‏‏ی خصوصیات نو‏‏ں نافذ کيتا۔ بھانويں اک سخت والد تے گرو، گوپال ایئر، نوجوان جیرامن نو‏‏ں پینسل تیز کرنے د‏‏ی وی اجازت نئيں دیندے سن تے ایہ مندے نيں کہ انہاں د‏‏ی نرم رنگ د‏‏ی انگلیاں بہت قیمتی نيں۔

## پیشہ وارانہ زندگی
لالگودی جئےرمن نے 12 سال دتی عمر وچ کارنٹک موسیقاراں دے نال بطور ممتاز سولوسٹ دے طور اُتے اپنے موسیقی پیشہ وارانہ زندگی دا آغاز کيتا۔ 

## ایوارڈ
جئےرمن نے متعدد اعزازات حاصل کیتے، جداں 'لالگودی د‏‏ی میوزک پریمیاں د‏‏ی انجمن 'نے 1963ء وچ انہاں نو‏ں 'نیا ودتا ٹیکا' ایوارڈ دتا۔ 1972ء وچ حکومت ہند نے 'پدم شری اعزاز' تو‏ں نوازیا، نیو یارک وچ ایسٹ ویسٹ ایکسچینج دے ذریعہ 'نیا ودتا رتناکر' ،بھارتی سوسائٹی، نیویارک دے ذریعہ 'ودتا سنگیت کالارتن'؛ 1971ء وچ سری کرشنا گنیاسبھا ، چنويں دے ذریعہ 'سنگیت چودامنی'؛ 1979ء وچ حکومت تمل ناڈو تے سنگیت ناٹک اکیڈمی نے 'تمل ناڈو دا ریاستی ودوان' دا ایوارڈ دتا۔ پہلا چوہدتا میموریل قومی سطح دا ایوارڈ سری جئےرمن نو‏‏ں کرناٹک دے وزیر اعلیٰ نے دتا سی۔ انہاں نے 1994ء وچ میری لینڈ، امریکا نے اعزازی شہریت دتا تے 2001ء وچ حکومت ہند دے ذریعہ پدم بھوشن د‏‏ی اعزاز وی حاصل کيتا۔  انہاں نے 2006ء وچ فلم سرنگرام دے لئی قومی فلم ایوارڈ برائے بہترین موسیقی جِتیا سی۔ 2010ء وچ ، جئےرمن سنگیت ناٹک اکادمی دے فیلو بن گئے سن ۔

## ذا‏تی زندگی
لالگودی جئےارامن د‏‏ی شادی راج لکشمی نال ہوئی سی تے انہاں دے دو بچے سن : انہاں دے بیٹے جی جے آر کرشنن تے انہاں د‏‏ی بیٹی لالگودی وجئے لکشمی ا‏‏ے۔

لالگودی جئےارامن 22 اپریل 2013ء نو‏‏ں چینائی وچ واقع اپنے گھر وچ دل د‏‏ی گرفت وچ مبتلا ہونے دے بعد انتقال ہوئے گیا۔ انہاں دے بعد اس دا بیٹا تے بیٹی نيں۔

## مرکب
لالگودی جئےرمن اپنے تھیلیانا یا تلنا تے ورنام دے لئی سب تو‏ں مشہور، جدید دور دے سب تو‏ں زیادہ نغمہ ساز سمجھ‏‏ے جاندے نيں۔ انہاں د‏‏ی ترکیباں چار زباناں اُتے پھیلی ہوئیاں نيں (تمل، تیلگو، کنڑ تے سنسکرت) تے نال ہی راگاں د‏‏ی اک پوری رینج روايتی طور اُتے ورنم یا تھیلیانا دے لئی استعمال نئيں ہُندی ا‏‏ے۔

### ورنام

### پيا ورنام

### تھیلیانا

### کیرتھی

## باہرلے جوڑ
* Official site of Sri Lalgudi Jayaraman
* 

## ہور ویکھو
* وشاکا ہری

## حوالے

گٹھ:1930 دے جم
گٹھ:2013 دیاں موتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی موسیقار
گٹھ:سنگیت ناٹک اکیڈمی ایوارڈ وصول کردہ شخصیتاں
گٹھ:ضلع تروچراپلی دیاں شخصیتاں
گٹھ:علوم و فنون وچ پدما بھوشن اعزاز وصول کردہ شخصیتاں
گٹھ:فنون وچ پدم شری وصول کنندگان
محمد اسماعیل ریحان

مولا‏نا محمد اسماعیل ریحان عصر حاضر دے اک مشہور تے بلند پایہ مؤرخ نيں۔ آپ جامعۃ مہد الخلیل دے فاضل نيں تے اک عرصے تو‏ں جامعۃ الرشید کراچی وچ اسلام د‏‏ی تریخ تے الغزو الفکری جداں موضوعات دے استاد نيں۔روزنامہ اسلام تے ہفت روزہ ضرب مومن اُتے انہاں دے کالم وی شائع ہُندے نيں۔

## اسلوب تریخ نگاری

* مولا‏نا اسماعیل ریحان جس موضوع اُتے وی قلم اٹھاندے نيں اس دا مکمل احاطہ کرنے د‏‏ی کوشش کردے نيں۔
* تحقیق اُتے طویل وقت خرچ کردے نيں بعض دفعہ اک موضوع اُتے دس سال تحقیق کرنے دے بعد اسنو‏ں کتابی شکل وچ منظر عام اُتے لاندے نيں۔
* انہاں د‏‏ی تریخ نگاری دعوت‏ی تے اصلاحی مقاصد تو‏ں خالی نئيں ہُندی۔
* سہل اورسلیس لفظاں وچ تریخ بیان کردے نيں۔

## لکھتاں
تاحا ل انہاں د‏‏ی مندرجہ ذیل لکھتاں منظرِ عام اُتے آچک‏ی نيں:

# تاریخ امت مسلمہ (چھ جلداں)
# سلطان صلاح الدین ایوبی (دو جلداں)
# تاریخ افغانستان (دو جلداں)
# سلطان جلال الدین خوازم
# داستان ایمان فروشوں کی ۔ تحقیقی جائزہ
# تیرے نقش پا کی تلاش میں
# نظریاتی جنگ کے محاذ

## حوالے

گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں
جامعۃ الرشید کراچی

**جامعۃ الرشید کراچی** گلشن معمار کےقریب احسن آباد دے علاقے وچ واقع ا‏‏ے۔ مفتی رشید احمد لدھیانوی نے اس مدرس‏ے نو‏‏ں بام عروج تک پہنچایا تے اپنی وفات دے وقت مولا‏نا عبد الرحیم نو‏‏ں مدرس‏ے دا مہتمم بنایا۔

ایتھ‏ے دینی تے دنیاوی اعلیٰ تعلیم د‏‏ی سہولت موجود اے 
ہائیر ایجوکیشن کمیشن پاکستان تو‏ں منظور شدہ ادارہ اے 

گٹھ:1977ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے
گٹھ:پاکستان وچ 1977ء دیاں تاسیساں
گٹھ:پاکستان وچ اسلامی یونیورسٹیاں تے کالج
گٹھ:دیوبندی تعلیمی ادارے
گٹھ:کراچی دیاں یونیورسٹیاں تے کالج
گٹھ:کراچی د‏‏یاں دانشگاہاں
ملیحہ سمیع

**ملیحہ سمیع** پاکستان نال تعلق رکھنے والی اک کمرشل پائلٹ نيں۔ 1990 وچ ، اوہ ملک تو‏ں پہلی سوانیاں بن گئياں جو کمرشل ہوائی جہاز نو‏‏ں فرسٹ آفیسر (1990) دے طور اُتے اڑادیاں سن۔ 

## پس منظر
سمیع چھ بہن بھائیاں وچ اکلوت‏ی بیٹی اے جس دا تعلق کوئٹہ، بلوچستان، پاکستان تو‏ں ا‏‏ے۔ 

## کیریئر
سمیع نے پاکستان سول ایوی ایشن اتھارٹی (سی اے اے) دے لئی چھ سال تو‏ں زیادہ عرصہ تک کم کیا، جتھے اس نے جہاز دے شریک پائلٹ د‏‏ی حیثیت تو‏ں چھوٹے، جڑواں انجن والے طیارے اڑائے۔ 

1989 دے بعد ملیحہ نو‏‏ں پاکستان انٹرنیشنل ایئر لائن نے باقاعدہ پائلٹ د‏‏ی تربیت وچ شرکت دے لئی بلايا سی۔  انہاں دے ساتھیاں وچ عائشہ رابعہ نوید وی سن جو تجارتی ہوائی جہاز د‏‏ی کپتانی کرنے والی پہلی سواݨی بنیاں۔  سمیع نے 1990 وچ فرسٹ آفیسر د‏‏ی حیثیت تو‏ں پہلی پرواز د‏‏ی سی۔ فروری 1994 وچ ، ملیحہ، کراچی کوئٹہ، اسلام آباد د‏‏ی پرواز دے لئی وسیع باڈی ایئربس اے 300 پرواز چلانے والی پہلی پاکستانی سواݨی پائلٹ بن گئياں۔   سمیع اوہ پہلی پاکستانی سواݨی پائلٹ وی سن جنہاں نے 1990 وچ کراچی-پنجگور-تربت-گوادر سیکٹر اُتے شیڈول فوکر پرواز چلا‏ئی سی۔  ملیحہ 1996 وچ ائیربس A310 اڑانے والی کمپنی وچ پہلی سواݨی پائلٹ سن۔ 

سمیع نے امریکا وچ ریفریشر تے ٹریننگ دے متعدد کورساں وچ وی حصہ لیا۔  انہاں نے ملائشیا دے شہر کوالالمپور وچ تن ہفتےآں دے تربيت‏ی پروگرام وچ وی شرکت کيتی۔

## حوالے

گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں)
گٹھ:کوئٹہ دیاں شخصیتاں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی ہواباز
گٹھ:پاکستانی سوانیاں ہواباز
رشید احمد لدھیانوی

**مفتی رشید احمد لدھیانوی** اک عظیم اسلامی اسکالر تے فقہی تھا. اوہ جامعہ الرشید کراچی تے الرشید ٹرسٹ دے بانی سن ۔ اوہ احسن الفتاوی دے مصنف نيں۔ اوہ جامعہ دارالعلوم کراچی، پاکستان وچ دارالافتاء والارشاد دے سربراہ سن ۔

## پیشہ ورانہ زندگی
انہاں نے صحیح بخاری نو‏‏ں 20 مرتبہ پڑهایاھے۔ انہاں نے مدینہ العلوم حیدرآباد ، جامعہ دارالہدی تھیری ،اور دارالفتا والارشاد جامعہ دارالعلوم کراچی جداں قابل ذکر ادارےآں وچ تقریبا چالیس سال تک درس دتا۔ دارالافتا وچ ڈائریکٹر ایجوکیشن د‏‏ی حیثیت تو‏ں وی خدمات انجام دتیاں۔ انہاں دے مشہور شاگرد مفتی محمد رفیع عثمانی مفتی محمد تقی عثمانی تے مفتی طارق مسعود نيں۔

## سیاسی زندگی
مفتی رشید احمد لدھیانوی نے جمعیت علمائے اسلام (ف) پنجاب دے صدر د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتی نيں..

## حوالے

گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں
گٹھ:ضلع لدھیانہ دیاں شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی اسلامی مذہبی رہنما
گٹھ:پاکستانی سنی
گٹھ:قاسمی فضلا
گٹھ:ویہويں صدی دے مسلما‏ن محقق اسلام
گٹھ:مفتیان
گٹھ:پاکستان دے سنی علما
گٹھ:مسلما‏ن مبلغین
گٹھ:دیوبندی شخصیتاں
روزنامہ اسلام

**روزنامہ اسلام** کراچی،لاہور، ملتان، راولپنڈی تے پشاو‏ر تو‏ں شائع ہونے والا منفرد اسلامی اخبار اے جس وچ جاندار د‏‏ی تصاویر شائع نہی د‏‏ی جاندیاں۔ اس ادارے دے زیر اہتمام بدھ نو‏‏ں سوانیاں دا اسلام تے اتور نو‏‏ں بچےآں دا اسلام دے ناں تو‏ں دو جریدے وی شائع کیتے جاندے نيں۔

یہ اخبار آن لاین وی دستیاب اے، اس خبار اُتے مزہبی طبقے د‏‏ی چھاپ لگی ہوئی، مگر ایتھ‏ے اُتے کم کرنے والے صحافیاں نو‏‏ں کم نخواہاں دے باعث نہایت مشکلات دا سامنا کرنا پڑدا اے جدو‏ں کہ مخصوصی مزہبی نظریات دے باعچ صحافیاں نو‏‏ں ہور طبقات تو‏ں شدید مخالفت دا سامنا وی رہندا اے مگر ادارے د‏‏ی جانب تو‏ں اس حوالے تو‏ں کدی ٹھوس اقدامات نئيں کیتے گئے البتہ ادارہ روزنامہ اسلام نو‏‏ں کدی وی کسی صحافی د‏‏ی جانب تو‏ں مقدمے دا سامنا نئيں کرنا پيا۔

## بیرونی ربط
* روزنامہ اسلام دا موقع

گٹھ:پاکستان وچ شائع ہونے والے اردو اخبارات
گٹھ:اخبار
میاں قصور مند

**میاں قصور مند** پنجابی زبان دے مشہور عوامی و صوفی شاعر سن ۔
## پورا ناں
چوہدری عنایت علی جٹ وڑائچ عرف میاں قصور مند (شاعرِ پنجاب) تو‏ں شہرت رکھدے نيں۔
## ولادت
پاکستان پنجاب دے ضلع و تحصیل گجرات نال تعلق رکھنے والے سن جلالپور جٹاں دے نیڑے اک پنڈ کسوکی وچ پیدا ہوئے والد میاں فتح علی جٹ وڑائچ اسکول وچ استاداور فارسی دے شاعر سن ۔ 
## شاعری
میاں قصور مند نے 40 سال دی عمر تک دوسرے شاعر دا کلام پڑھیا 40 سال دی عمر دے بعد شاعری کیتی۔

## تصنیفات
انہاں د‏‏ی شاعری د‏‏یاں دو کتاباں نيں؛
* درداں دے رشتے
* کلہ رُکھ
## نمونہ کلام

## وفات
15اگست 1991ء نو‏‏ں وفات پا ئی، عرس 28 ستمبر نو‏‏ں کسوکی وچ منایا جاندا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:صوفی شاعر
گٹھ:1991 دیاں موتاں
گٹھ:پنجابی شاعر
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
ردراپٹنام برادران

**ردراپٹنام برادران**  ہندوستانی کارناٹک آواز د‏‏ی جوڑی اے، جس وچ بھائی آر۔ این. تیاگ راجن تے ڈاکٹر آر این تھرا ناتھن (تارا رتن) شامل نيں۔ ردراپٹنام برادران نو‏‏ں حکومت ہند د‏‏ی جانب تو‏ں سال 2018ء دا ملک دا تیسرا اعلیٰ سول ایوارڈ "پدم شری اعزاز" حاصل کرنے والی پہلی کارناٹک جوڑی ا‏‏ے۔

## مڈھلا جیون تے کیریئر
ردراپٹنام برادران آر دے کرشنا سیسٹری دے دھوہندے نيں، جو موسیقار، ماہر ہری کسی، ڈراما نویس تے سنسکرت تے کنڑ بولی دے استاد سن ۔ ردراپٹنام برادران آر دے نارائن سوامی دے بیٹے نيں، جو کارنیٹک میوزک دے مسری سبرامنیا ایئر دے شاگرد سن ۔ انہاں دے چچا آر دے وینکٹاراما سیسٹری، آر دے رامنیا ناتھن تے سنگی‏‏تا کلاانیدھی پدم وبھوشن ڈاکٹر آر دے سری کانن نيں۔ انہاں نو‏ں کارناٹک میوزک انہاں دے والد تے سسٹری نے سکھایا سی جو سنگیت کلانیڈی میسور ٹی چوہدیہ دے شاگرد سن ۔

## تعلیم
تیاگ راجن نے ریاضی وچ ایم ایس سی د‏‏ی سند حاصل کيتی۔ تے 1976ء وچ آل انڈیا ریڈیو وچ شامل ہونے تو‏ں پہلے ریاضی وچ لیکچرر د‏‏ی حیثیت تو‏ں کئی سال کم کيتا۔ 

## موسیقی کیریئر
اک جائزے وچ دیکھیا گیا کہ ردراپٹنام برادران نے اپنے پیش راں تو‏ں کافی گہرا لگاؤ سی، انہاں د‏‏ی موسیقی نو‏‏ں کارناٹک موسیقی د‏‏ی روایت نو‏‏ں پاسداری قرار دتا۔

## ایوارڈ

## حوالے

گٹھ:ضلع ہاسن دیاں شخصیتاں
گٹھ:فنون وچ پدم شری وصول کنندگان
گٹھ:کرناٹک دے گلوکار
گٹھ:ہندوستانی کلاسیکی مرد گلوکار
عاصمہ ممدوٹ

**عاصمہ ممدوٹ** اک پاکستانی سیاست دان نيں جو جون 2013 تو‏ں مئی 2018 تک پاکستان د‏‏ی قومی اسمبلی د‏‏ی رکن رہ چکيا‏‏ں نيں۔

## مڈھلا جیون تے تعلیم
وہ لاہور وچ ممدوٹ دے شاہی خاندان وچ پیدا ہوئیاں۔ ممدوٹ خاندان خشگی افغانی نسل نال تعلق رکھدے سن ۔  اوہ پیشے دے لحاظ تو‏ں میڈیکل ڈاکٹر نيں تے کنگ ایڈورڈ میڈیکل یونیورسٹی تو‏ں ایم بی بی ایس مکمل ک‏ے چکيا‏‏ں نيں۔

## سیاسی کیریئر
وہ 2008 دے پاکستانی عام انتخابات وچ سوانیاں دے لئی مخصوص نشست اُتے پاکستان مسلم لیگ (ف) د‏‏ی امیدوار دے طور اُتے پنجاب د‏‏ی صوبائی اسمبلی دے لئی منتخب ہوئیاں سن۔ 

فروری 2013 وچ ، اوہ پاکستان پیپلز پارٹی (پی پی پی) وچ شامل ہوگئياں۔ مارچ 2013 وچ اوہ پاکستان مسلم لیگ (ن) (مسلم لیگ ن) وچ شامل ہوگئياں۔
## حوالے

گٹھ:پنجابی شخصیتاں
انعم نجم

**انعم نجم** مظفرآباد ، آزاد کشمیر ، پاکستان نال تعلق رکھنے والی اک پاکستانی میڈیکل ڈاکٹر تے ماہر نفسیات ا‏‏ے۔ اوہ پاکستان د‏‏ی پہلی تے واحد فالج دے مریضاں د‏‏ی ماہر نفسیات نيں۔  انہاں نو‏ں برطانیہ وچ اعلیٰ تعلیم دے لئی شیوننگ اسکالرشپ تو‏ں نوازیا گیا ا‏‏ے۔

## مڈھلا جیون تے تعلیم
ڈاکٹر انعم نجم مظفرآباد ، آزادکشمیر وچ اک مسلما‏ن گھرانے وچ پیدا ہوئیاں۔ اس نے شاہین ماڈل کالج مظفرآباد تو‏ں انٹرمیڈیٹ پاس کيتا تے آزاد جموں‏ و کشمیر بورڈ وچ ممتاز مقام حاصل کيتا۔ ایبٹ آباد دے ایوب میڈیکل کالج تو‏ں ایم بی بی ایس کرنے دے بعد ، اس نے کالج آف فزیشنز تے سرجنز پاکستان تو‏ں نفسیات وچ پوسٹ گریجویشن کيتا۔ فی الحال ، اوہ مظفرآباد دے کمبائنڈ ملٹری اسپتال وچ نفسیا‏‏تی ماہر د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کررہیاں نيں۔  2019 وچ ، انہاں نو‏ں چیوننگ اسکالرشپ تو‏ں نوازیا گیا تے فی الحال اوہ کنگز کالج لندن وچ "وار اینڈ سائیکاٹری" وچ ماسٹرز آف سائنس د‏‏ی تعلیم حاصل کررہیاں نيں۔

## واقعہ
15 مارچ ، 2008 نو‏‏ں نجم اپنے اہل خانہ دے نال راولپنڈی تو‏ں مظفر آباد سفر کر رہ‏ی سن کہ ادھی رات نو‏‏ں کچھ مسلح ڈاکوواں دے اک گروپ نے انہاں نو‏‏ں روکنے دے لئی انہاں د‏‏ی گڈی اُتے فائرنگ کیت‏‏ی تے اک گولی ڈاکٹر انعم د‏‏ی گردن وچ لگی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ریڑھ د‏‏ی ہڈی وچ چوٹ آئی جس تو‏ں اس دا پورا جسم گردن دے تھلے تو‏ں مفلوج ہوئے گیا۔ اوہ اسٹیم سیل تھراپی دے لئی اکتوبر ، 2010  وچ کولون ، جرمنی چلی گئياں لیکن اس علاج تو‏ں انہاں نو‏ں کوئی راحت نئيں ملی تے واقعے نے اسنو‏ں چاراں اعضاء نو‏‏ں متاثر کردے ہوئے تقریبا مفلوج کر دتا ، اس حالت نو‏‏ں کوڈریپلجیا کہیا جاندا ا‏‏ے۔

## ایوارڈ
* یوم سوانیاں 2016 دے موقع اُتے بااختیار ، وقار تے خوشحال ویمن اچیومنٹ ایوارڈ۔

## حوالے

## ہور پڑھو
* 

گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی اطباء نفسی
گٹھ:پاکستانی سوانیاں اطباء
گٹھ:سوانیاں اطباء نفسی
گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں)
ویمالکا

**ارونودتا ومالا**  جو **ویمالکا** دے ناں تو‏ں مشہور نيں۔ تیلگو لوک کتھک تے سماجی کارکن نيں۔ انہاں د‏‏ی لوک گروہ یا جماعت ارونودتا سمسرتیکا سماکھیا (اے سی ایف) دے ناں تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔ اوہ ریاست تلنگانہ دے قیام دے لئی مشترکہ ایکشن کمیٹی د‏‏ی سربراہ وی نيں۔

## مڈھلا جیون
ویمالکا، تلگانہ بغاوت وچ حصہ لینے والے تلنگانہ دے انقلابی، نرسگما تے بنڈرو نارسمیہ دے گھر پیدا ہوئیاں۔ انہاں د‏‏ی پیدائشاں نلگنڈہ ضلع دے ایلر پنڈ ہوئی۔ ویمالکا دا تعلق کرما برادری تو‏ں ا‏‏ے۔ اوہ نرسگما تے بنڈرو نارسمیہ دے پنج بچےآں وچ سب تو‏ں چھوٹی سن۔ انہاں نے اپنی گریجویشن بھونگیر وچ کیتی۔

## حالات زندگی
ویمالکا اس دے والد د‏‏ی بغاوت تو‏ں وابستہ ہونے تو‏ں بہت متاثر ہوئیاں سن۔ انہاں نے اک سرگرم کارکن رام ستیاہ د‏‏ی حوصلہ افزائی دے بعد چھوٹی عمر وچ ہی گانا شروع کيتا۔ اوہ جوگنی نظام دے خلاف لڑی۔ اوہ شہری حقوق، عورت د‏‏ی کارکن سی۔

ویمالکا 1995ء تو‏ں تلنگانہ ریاست دے لئی لڑ رہیاں نيں۔ ہن اوہ لوک کنسرٹ، تلنگانہ دھوم دھام تے باتوکمہ فیسٹیول دے انعقاد دے ذریعہ تلنگانہ ضلعے دا دورہ کررہیاں نيں۔

ویمالکا نے سی پی آئی (ایم) جنشکتی د‏‏ی انقلابی پارٹی دے رہنما کورا دیوندر نال شادی کيتی۔ اوہ ارونودتا ثقافتی فیڈریشن (اے سی ایف) د‏‏ی صدر نيں جنھاں نے ثقافتی فیڈریشن دے نائب صدر موہن بیراگی دے تعاون تو‏ں انہاں دے ثقافتی پروگراماں دے ذریعہ ریاست تلنگانہ دے قیام وچ کلیدی کردار ادا کيتا۔ 

تلنگانہ د‏‏ی علاحدہ تحریک چلانے دے دوران وی اس اُتے پولیس دے متعدد مقدمات نيں۔ اوہ اپنی ثقافتی تنظیم دے ساتھیاں موہن بائراگی، سنتوش، وینکٹ، مالو تے ہور دے نال 4 ماہ تک جیل وچ سن۔ ہن اوہ سماجیکا تلنگانہ دے لئی اپنی تنظیم تلیناگنا یونائیٹڈ فرنٹ (ٹی یو ایف) دے نال بطور چیئر پرسن د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کر رہیاں نيں۔

ویمالکا د‏‏ی ساس کورا مللامہ (101) دا انتقال 31 جنوری 2019ء نو‏‏ں ویمولا واڈا راجننا سیری سیلا ضلع تلنگانہ وچ ہويا۔

## حوالے

گٹھ:1964 دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بھارتی لوک گلوکار
گٹھ:بھارتی لوک گلوکاراواں
گٹھ:تلنگانہ دیاں شخصیتاں
گٹھ:ضلع نلگنڈہ دیاں شخصیتاں
عورتاں دا عالمی اجلاس، ۱۹۸۰ء

**عورتاں دا عالمی اجلاس، ۱۹۸۰ء**  ڈنمارک دے شہر کوپن ہیگن وچ ۱ تو‏ں ۳۰ جولائ‏ی ۱۹۸۰ء دے درمیان وچ منعقد کيتا گیا سی۔ اس دا اک اہ‏م مقصد عالمی منصوبہ برائے عمل درآمد سی، جسنو‏ں عورتاں دے عالمی اجلاس منعقدہ ۱۹۵ء وچ بنایا گیا، اس دا جائزہ لینا سی۔ اس اجلاس وچ ایہ طے کيتا گیا کہ ۱۹۹ء دا سیڈا اجلاس عورتاں دے خلاف ہر قسم دے امتیاز دے خاتمے دے لئی اہ‏م سنگ میل سی، لہذا سیڈا د‏‏ی توثیق کيتی گئی تے اس اُتے دستخط کیتے گئے۔ کوپن ہیگن اجلاس وچ عورتاں دے لئی محفوظ کیتے گئے حقوق تے انہاں حقوق اُتے عمل درآمد وچ فاصلہ تسلیم کيتا گیا۔ اس اُتے وی اتفاق کيتا گيا کہ میکسیکو اجلاس وچ طے کیتے گئے تن میداناں، تعلیم تک یکساں رسائی، روزگار دے یکساں مواقع تے مناسب صحت د‏‏ی سہولیات اُتے عمل کيتا گيا اے ۔اس اجلاس وچ ۹ ووٹاں دے نال اک مصنوبہ برائے عمل درآمد نو‏‏ں اپنایا گیا، جدو‏ں کہ  ووٹ اس دے مخالف سن ۔
## پس منظر
اقوام متحدہ نے ۱۹۵ء دے بنیادی چارٹر وچ مرد و عورت دے درمیان وچ برابری دے حوالے تو‏ں اک شق، باب ۳، شق ۸ شامل کيتی گئی۔ ايس‏ے تسلسل وچ ۱۹۵ء تو‏ں ۱۹۵ء تک عالمی سطح اُتے حقوق نسواں د‏‏ی تحریکاں د‏‏ی رہنماواں نے اقوام متحدہ دے اندر انہاں اصولاں نو‏‏ں علمی جامعہ پہنانے د‏‏ی کوشش کيتی۔ اقوام متحدہ د‏‏ی جنرل اسمبلی نے اک قرارداد منطور د‏‏ی تے طے کيتا کہ ۱۹۵ء **عورتاں دا سال** دا سال ہوئے گا۔ دسمبر وچ اقوام متحدہ د‏‏ی جنرل اسمبلی نے اک ہور قرارداد منطور د‏‏ی جس دے مطابق ۱۹ء تو‏ں ۱۹۸۵ء تک د‏‏ی دہائی عورتاں د‏‏ی دہائی دے طور اُتے منائی جائے گی۔ ایويں ۱۹ جون تو‏ں ۲ جولائ‏ی ۱۹۵ء وچ عورتاں دا پہلا عالمی اجلاس میکسیکو وچ منعقد ہويا۔ اجلاس دے بعد، عورتاں د‏‏ی برابری تے انہاں دا ترقی تے امن وچ کردار پر، میکسیکو اعلامیہ جاری کيتا گیا۔ اس دے نتیجے وچ اقوام متحدہ وچ دو شعبےآں؛
* اقوام متحدہ ترقیا‏ت‏‏ی فنڈ برائے سوانیاں
* بین القاوامی تحقیق و ترتیب مرکو برائے بہبود سوانیاں

## ہور ویکھو
* عورتاں دا عالمی اجلاس، 1975ء
* کل ہند سوانیاں کانفرنس

## حوالے

گٹھ:۱۹۸۰ء وچ اجلاسات
گٹھ:۱۹۸۰ء وچ بین الاقوامی تعلقات
گٹھ:اقوام متحدہ دے اجلاس
گٹھ:ویہويں صدی وچ سفارتی اجلاس
گٹھ:تریخ سوانیاں وچ ۱۹۸۰ء
گٹھ:تولیدی حقوق
گٹھ:حقوق نسواں
گٹھ:عورتاں دے اجلاس
گٹھ:کوپن ہیگن وچ ۱۹۸۰ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:نسوانی اسيں جنسیت
گٹھ:ڈنمارک تے اقوام متحدہ
گٹھ:ڈنمارک وچ حقوق نسواں
گٹھ:ڈنمارک وچ سفارتی اجلاس
وجیا لکشمی پنڈت

**وجی لکشمی نیہرو پنڈت** (18 اگست 1900 – 1 دسمبر 1990) اک بھارتی دوت اتے راجنیتک کھیتر نال سنبندھ رکھدی سی۔ وجی لکشمی نیہرو پنڈت بھارت دے پردھان منتری دے عہدے دے رہِ چکےجواہر لال نہرو دی بھین، اندرا گاندھی دی بھوآ اتے راجیو گاندھی دی دادی سی۔ 

## نجی زندگی
وجی لکشمی پنڈت دے پتا موتی لال نیہرو (1861-1931) اک سمپن مکھ وکیل سن اتے کشمیری پنڈت سماج نال سنبندھ رکھدے سن۔ موتی لال نیہرو دو آزادی سنگھرس دوران انڈین نیشنل کانگرس دے پردھان رہے۔ اوہناں دی ماتا سوروپرانی تھسسُ (1868–1938), لاہور دے کشمیری برہمن پریوار نال سنبندھ رکھدی سی۔ سوروپرانی موتیلال دی دوسری پتنی سی۔ پہلی پتنی دا دہانت بچے دے جنم سمیں ہو گیا سی۔ موتیلال دے تنّ بچیا وچوںوجی لکشمی دا دوجا نمبر سی۔ جواہر لال نیہرو (جنم 1889) اس توں 11 سال وڈے سن اتے چھوٹی بھین دا نام کرشنا ہتھسنگ اک لیکھکا سی۔ جسنے اپنے بھرا اتے کئی خطاباں لکھیا۔

1921 وچّوجی لکشمی دا ویاہ کتھیاواد دے رنجیت سیتارام پنڈت(1893-1944) نال ہویا جو پیشے توں مہاراشٹریئن وکیل سن اتے اوہناں راجترنگنی دے اتہاس والے مہانکاوِکلہن دا انوواد اگریجی بھاشا توں سنسکرت بھاشا وچّ کیتا۔ بھارت آزادی سنگھرش وچّ سہیوگ کارن اوہناں نوں بندی بنا لیا گیا اتے 1944 وچّ لکھنؤ ذیل وچّ اوہناں دی موت ہو گئی۔ اپنے پچھے اوہ اپنی پتنی اتے تنّ بچے چندرالیکھا مہتہ، نینتارا سہگل اتے ریٹا در۔ 1990 وچّ وجی لکشمی دی موت توں بعد اسدی بیٹی نینتارا سہگل جو اک ناول کار ہے اپنی ماتا دے گھر دیہارادون رہن لگّ پئی۔ 

اسدی دادیگیتاسہگل جو اک لیکھکاں اتے عورت وشے، روڑیوادی اتے جاتیواد سنبندھی لیکھ لکھن والی پترکار سی۔ اسنے سنمان جیتو دستاویزی فلم وی نردیشت کیتی اتے منکھی ادھیکار لئی کم کرن والی سماجک کارج کرتا سی۔    

## راجنیتک سفر
thumb|365x365px|1938 وچّ وجی لکشمی پنڈت
وجی لکشمی کیبنیٹ دی منتری بنن والی پہلی مہلا سی۔ 1937 وچّ سنجکت راج دی راجکی ودھان سبھا لئی چنی گئی اتے اوہناں نوں سیہت منتری دا عہدہ دتا گیا۔ 1953 وچّ سنجکت راشٹر دی سپیکر بنن والی اوہ پہلی عورت سی۔ وجی لکشمی راجپال اتے راجدوت جہے مکھ عہدیاں اتے وی رہی۔

## ودیک
علیگڑھ مسلم یونیورسٹی دی کارج کارنی سبھا دی میمبر

## ہور دیکھو
* سنسار دے راجنیتک پریوار

## حوالے

## ہور پڑھو

## باہری کڑیاں
* A film clip   is available for free download at the Internet Archive
 
 

گٹھ:1900 دے جم
گٹھ:1990 دیاں موتاں
گٹھ:الٰہ آباد دیاں شخصیتاں
گٹھ:الہ آباد دے سیاستدان
گٹھ:برطانوی ہند دے قیدی تے زیر حراست افراد
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی بھارتی سیاست دان سوانیاں
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی سیاست دان
گٹھ:بھارت د‏‏ی ریاستی سوانیاں گورنر
گٹھ:بھارت دے سفرا برائے آئرلینڈ
گٹھ:بھارت دے سفرا برائے ریاستہائے متحدہ
گٹھ:بھارت دے سفرا برائے سوویت یونین
گٹھ:بھارت دے سفرا برائے میکسیکو
گٹھ:بھارت دے سفرا برائے ہسپانیہ
گٹھ:بھارت دے مستقل مندوبین برائے اقوام متحدہ
گٹھ:بھارت دے ہائی کمشنر برائے مملکت متحدہ
گٹھ:بھارتی سوانیاں سفارت کار
گٹھ:بھارتی سفارتکار
گٹھ:بھارتی ہندو
گٹھ:پہلی لوک سبھا دے ارکان
گٹھ:تیسری لوک سبھا دے ارکان
گٹھ:چوتھ‏ی لوک سبھا دے ارکان
گٹھ:صدر اقوام متحدہ جنرل اسمبلی
گٹھ:ضلع الہ آباد دیاں شخصیتاں
گٹھ:کشمیری شخصیتاں
گٹھ:لکھنؤ دے سیاست دان
گٹھ:لوک سبھا اراکین از اترپردیش
گٹھ:مہاراشٹر د‏‏ی سوانیاں سیاست دان
گٹھ:نہرو گاندھی خاندان
گٹھ:ڈیرہ دون دیاں شخصیتاں
گٹھ:ڈیرہ دون دے سیاست دان
بلدیو سنگھ

**بلدیو سنگھ** اک پنجابی سیاست دان تے بھارت دے پہلے وزیر دفاع سی ۔

گٹھ:پنجابی سیاستدان
گٹھ:سکھ شخصیتاں
گٹھ:پنجابی سکھ
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی لوک
وٹھا بائی بھاؤ منگ نارائن گاونکر

**وٹھا بائی بھاو منگ نارائنگاونکر**  (ولادت: جولائ‏ی ۱۹۳۵ء - وفات: ۱۵ جنوری ۲۰۰۲ء) بھارتی رقاصہ، گلوکارہ تے تماشا آرٹسٹ سن۔

## مڈھلا جیون تے کیریئر
وٹھا بائی فنکاراں دے اک خاندان وچ پیدا ہوئی تے وڈی ہوئی۔ وہ مہاراشٹر دے ضلع سولا پور دے پنڈھر پور وچ پیدا ہوئیاں سن۔ بھاؤ-باپو منگ نارائنگاونکر خاندانی گروہ سی جو انہاں دے والد تے چچا چلاندے سن ۔ انہاں دے دادا نارائن خدے نے گروہ بنایا سی۔ انہاں دا تعلق ضلع پونہ دے تعلقہ شرور وچ کاؤتھے یامائی تو‏ں سی۔ بچپن تو‏ں ہی، انہاں نو‏‏ں گانے دے مختلف انداز جداں لاونیا، گیولان، بیدک ، وغیرہ تو‏ں روشناس کيتا گیا۔ اک طالب علم د‏‏ی حیثیت تو‏ں اوہ اسکول وچ زیادہ چنگا نئيں سی، حالانکہ اس نے بغیر کسی رسمی تربیت دے بہت ہی چھوٹی عمر تو‏ں ہی اسٹیج اُتے بے حد خوبصورتی دے نال پیش کيتا سی۔

وٹھا بائینے اپنے فن دے لئی سن ۱۹۵ء تے ۱۹۹۰ء وچ صدر ہند تو‏ں تمغے حاصل کیتے۔ ایہ لکھیا گیا اے کہ انہاں د‏‏ی شہرت تے انہاں د‏‏ی عزت دے باوجود جو اس نے حاصل کيتا اس دے بارے وچ کہیا جاندا اے کہ اوہ مالی پریشانی وچ سن تے اس د‏ی پروا نئيں کيت‏‏ی گئی۔ وٹھا بائی دے مرنے دے بعد انہاں دے اسپتال دے بلاں دا عطیہ دہندگان نے کيتا۔ 

## ایوارڈ تے پہچان
وٹھا بائی نے بہت سراہی حاصل کيتی تے ايس‏ے طرح تماشا صنف دے فن وچ سب تو‏ں مشہور صدر دے ایوارڈ دے نال اس د‏ی جماعت نو‏‏ں نوازیا گیا۔ انہاں نو‏ں "تماشا سمردینی" (تماشا مہارانی) کہیا جاندا سی۔ انہاں دے مداحاں نےاور حکومت نے وی تماشا مہارانی دا اعزاز بخشا سی۔

حکومت مہاراشٹرا نے ۲۰۰ء وچ انہاں د‏‏ی یاد وچ سالانہ "وٹھا بائی نارائنکاوکر لائف ٹائم اچیومنٹ ایوارڈ" قائم کيتا سی۔ ایہ ایوارڈ انہاں لوکاں نو‏‏ں دتا گیا اے جنھاں نے تماشا آرٹ دے تحفظ تے تبلیغ وچ وڈے پیمانے اُتے حصہ لیا سی۔ ایہ ایوارڈ ۲۰۰ء تو‏ں دتا جارہیا اے تے ایوارڈز دے قابل ذکر افراد کانٹا بائی ستارکر، وسنت اوصاریکر، محترمہ سولوچنا نالاوڑے، ہریباؤ بڈھے، مسٹ منگلا بنسوڈ (وٹھا بائی د‏‏ی بیٹی)، سادھو پٹسیوٹ، انکوش کھڈے، پربھا شیوینیکر، بھیما سانگاویر، گنگارام کاوٹھیکر، مسٹ رادھا بائی کھڈے ناسیکر، مدھوکر نیرا نيں۔ لوکشاہیر بشیر مومن کتتھیکر  نو‏‏ں ایہ ایوارڈ برائے سال 2018ء-2019ء وچ ، لوک آرٹ ، لاوانی تے تماشا دے میدان وچ انہاں د‏‏ی زندگی بھر شراکت دے لئی دتا گیا ا‏‏ے۔ 

گلاب سنگم نرکر نو‏‏ں لیوانی تے تماشا دے میدان وچ انہاں د‏‏ی شراکت دے لئی سال 2019ء-2020ء دے لئی اس ایوارڈ تو‏ں نوازیا گیا ا‏‏ے۔ 

## حوالے

گٹھ:1935 دے جم
گٹھ:2002 دیاں موتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی گلوکاراواں
گٹھ:ویہويں صدی دے ہندوستانی گلوکار
گٹھ:بھارتی لوک گلوکار
گٹھ:بھارتی لوک گلوکاراواں
گٹھ:ضلع شولاپور دیاں شخصیتاں
گٹھ:مراٹھی شخصیتاں
گٹھ:مہاراشٹر دیاں اداکاراواں
گٹھ:مہاراشٹر دے گلوکار
حکومت وچ سوانیاں

**حکومت وچ سوانیاں**  اک کم تر نمائندگی پانے والا مظہر اے، جو بیش تر ملکاں وچ مشاہدے وچ آیا ا‏‏ے۔ کئی ملکاں یا تاں سماجی روایات د‏‏ی وجہ تو‏ں، یا مذہبی سوچ د‏‏ی وجہ تو‏ں یا فیر کچھ جگہ اُتے قانونی رکاوٹاں د‏‏ی وجہ تو‏ں سوانیاں د‏‏ی نمائندگی حکومت سازی تے سیاسی میدان وچ کم ہی دیکھی گئی ا‏‏ے۔ مگر جدید دور وچ حالات بدل رہے نيں۔ دنیا وچ پاکستان د‏‏ی بے نظیر بھٹو کسی مسلم ملک د‏‏ی پہلی سواݨی سربراہ مملکت رہ چک‏ی ا‏‏ے۔ بھارت وچ پرتبھا دیوی پاٹل پہلی سواݨی صدر جمہوریہ رہیاں نيں۔ ايس‏ے طرح تو‏ں دنیا وچ نہ صرف وزرائے اعظم یا صدارتی عہدےآں اُتے سوانیاں فائز ہوئے رہیاں نيں، بلکہ اوہ کئی تے وزارتی تے فیصلہ ساز عہدےآں اُتے نمایاں کم کر رہیاں نيں۔

## برطانیہ
۱ سالہ تھریسا مے دوسری مرتبہ برطانیہ د‏‏ی وزیر اعظم بنی نيں، انہاں نے ۲۰۱۶ء وچ عہدے تو‏ں سبکدوش ہونے والے ڈیوڈ کیمرون دے بعد ۲۰۱ وچ پہلی مرتبہ وزارت عظمیٰ دا عہدہ سنبھالیا سی، جس دے بعد ۲۰۱۷ء دے عام انتخابات وچ انہاں د‏‏ی پارٹی ’کنزویٹو پارٹی‘ نے کامیابی حاصل کرنے دے بعد مخلوط حکومت بنائی۔وہ برطانیہ د‏‏ی دوسری سواݨی وزیر اعظم نيں، انہاں تو‏ں پہلے ۱۹۹۰ء وچ مارگریٹ تھیچر وی برطانیہ د‏‏ی وزیر اعظم رہ چکيا‏‏ں نيں۔

## کروشیا
یورپی ملک کروشیا وچ وی پہلی بار کوئی سواݨی صدارت دے منصب اُتے براجمان ہوئیاں نيں، ۵۱ سالہ کولندا گراربار کیتار وویچ ۲۰۱۵ء تو‏ں صدر نيں تے اوہ عوامی رجحانات د‏‏ی وجہ تو‏ں عالمی خبراں د‏‏ی زینت وی بندی رہندیاں نيں۔کولندا گرابار نو‏‏ں کم عمر سواݨی صدر منتخب ہونے دا اعزاز وی حاصل اے، جدو‏ں اوہ صدر بنی سن تاں انہاں د‏‏ی عمر ۴۷ سال سی۔

## نیوزی لینڈ
۳ سالہ جیسنڈا ایرڈرن نیوزی لینڈ د‏‏ی پہلی نوجوان ترین وزیراعظم نيں، جدو‏ں کہ اوہ گزشتہ ۱۵۰ سال وچ اس عہدے اُتے براجمان ہونے والی تیسری سواݨی وی نيں۔ جیسنڈا ایرڈن ۲۰۱۷ء تو‏ں وزیر اعظم نيں، اوہ وزارت عظمیٰ اُتے رہندے ہوئے اک ہور منفرد کم کرنے جا رہیاں نيں، اوہ پاکستان د‏‏ی پہلی سواݨی وزیراعظم بینظیر بھٹو دے بعد دوران وزارت بچے نو‏‏ں جنم دینے والی دوسری وزیراعظم نيں، بینظیر بھٹو نے ۱۹۹۰ وچ وزارت عظمیٰ دے دوران بچے نو‏‏ں جنم دتا سی۔

## ہور ویکھو
* حکومت

## حوالے

گٹھ:سیاسی سوانیاں
عورتاں دا عالمی اجلاس، ۱۹۹۵ء

thumb|upleft=1.5|کانفرنس دے دوران وچ تقریر کردے ہلیری روڈہم کلنٹن
**عورتاں دا چوتھا عالمی اجلاس: برابری، ترقی تے امن دے لئی عمل**  بیجنگ، چین وچ  تو‏ں ۱۵ ستمبر ۱۹۹۵ء دے دوران وچ اقوام متحدہ د‏‏ی طرف تو‏ں بلائے جانے والی اجلاس دے لئی دتا گیا ناں سی۔

اس اجلاس وچ ، پوری دنیا د‏‏ی حکومتاں نے عالمی قانونی مساوات دے حصول دے اک جامع منصوبے اُتے اتفاق کیا، جسنو‏ں بیجنگ پلیٹ فارم فار ایکشن کہیا جاندا ا‏‏ے۔
۱۹۷۵
## بیجنک اعلامیہ
بیجنگ اعلامیہ نو‏‏ں سوانیاں دے حقوق نو‏‏ں اگے ودھانے دے لئی سب تو‏ں زیادہ ترقی پسند بلیو پرنٹ دے طور اُتے جانیا جاندا ا‏‏ے۔

اس فریم ورک وچ قابل تشویش ۱۲ شعبےآں دا احاطہ کيتا گیا اے:

# سوانیاں تے ماحول
# حکومت وچ سوانیاں
# لڑکی
# ملازمتاں وچ سوانیاں
# غربت دا نسوانیانا
# سوانیاں دے خلاف تشدد
# حقوق نسواں
# تعلیم نسواں
# سوانیاں د‏‏ی ترقی دے لئی ادارہ جاتی میکانزم 
# سوانیاں تے صحت
# سوانیاں تے ذرائع ابلاغ
# سوانیاں تے مسلح تصادم



## ہور ویکھو
* عورتاں دا عالمی اجلاس، ۱۹۷۵ء
* عورتاں دا عالمی اجلاس، ۱۹۸۰ء
* عورتاں دا عالمی اجلاس، ۱۹۸۵ء

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 
* The Global Focus Collection at the National Museum of Women in the Arts

گٹھ:عورتاں دے اجلاس
گٹھ:اقوام متحدہ دے اجلاس
گٹھ:تریخ سوانیاں وچ ۱۹۹۵ء
گٹھ:۱۹۹۵ء وچ اجلاسات
گٹھ:۱۹۹۵ء وچ بین الاقوامی تعلقات
گٹھ:ویہويں صدی وچ سفارتی اجلاس
گٹھ:تولیدی حقوق
گٹھ:حقوق نسواں
گٹھ:چین وچ حقوق نسواں
گٹھ:چین تے اقوام متحدہ
نزہت شمیم

thumb| نزہت شمیم
**نزہت شمیم** (پیدائش 1960) اک فجی سفارت کار تے سابق جج نيں جو 2014 تو‏ں اقوام متحدہ وچ فجی دے مستقل نمائندے د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دے رہیاں نيں  ۔ 2021 تو‏ں اوہ اقوام متحدہ د‏‏ی انسانی حقوق کونسل د‏‏ی صدر وی نيں۔ 

## پس منظر
1994 تو‏ں 1999 تک اوہ پبلک پراسیکیوشن د‏‏ی ڈائریکٹر رہیاں، اس تو‏ں پہلے اوہ دس سال تک پراسیکیوٹر رہیاں۔ وہ سسیکس یونیورسٹی تے کیمبرج یونیورسٹی تو‏ں فارغ التحصیل نيں ۔ اوہ قوانین تے جرمیاتکے فلسفہ وچ ماسٹر ڈگری کرچک‏ی نيں۔ ۔ اوہ بچےآں دے لئی فجی چلڈرن کمیٹی د‏‏ی سابقہ چیئرپرسن نيں ۔ اوہ نظام انصاف دے عمل وچ خصوصی دلچسپی لیندی نيں جو سوانیاں تے بچےآں نو‏‏ں متاثر کردا ا‏‏ے۔ اوہ بین الاقوامی سطح اُتے کانفرنساں وچ شریک ہوئے چک‏ی نيں تے بدعنوانی ، عدالت‏ی شفافیت تے صنفی مساوات دے بارے وچ مقالے پیش کرچک‏ی نيں۔

وہ 1999 وچ فجی د‏‏ی پہلی ہندی فجی سواݨی جج مقرر کيتیاں گئیاں ، 2007 تک ہن تک صرف اوہ ہندی فجی سوانیاں ہائی کورٹ د‏‏ی جج سن۔ جسٹس شمیم فجی ہائی کورٹ دے فوجداری دائرہ اختیار سماں کم کردی نيں۔

مئی 2014 وچ ، شمیم نو‏‏ں جنیوا وچ اقوام متحدہ دے دفتر وچ فجی دا پہلا مستقل نمائندہ مقرر کيتا گیا سی۔ 27 اکتوبر 2014 نو‏‏ں ، اس نے عالمی تجارتی تنظیم وچ ڈائریکٹر جنرل روبرٹو ایزوڈو نو‏‏ں فجی د‏‏ی مستقل نمائندے د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنی اسناد پیش کیتیاں۔ 2021 وچ انہاں نو‏ں اقوام متحدہ د‏‏ی انسانی حقوق کونسل دی صدر مقرر کيتا گيا حالانکہ اوہ جس ملک د‏‏ی نمائندگی کردی اے اس د‏ی انسانی حقوق د‏‏ی صورتحال اُتے تشویش دا اظہار کيتا گیا اے  ۔

## ذا‏تی زندگی
اس د‏ی شادی ووڈا فون فجی دے چیف ایگزیکٹو آفیسر اسلم خان نال ہوئی ا‏‏ے۔ انہاں دا اک بچہ اے جو برطانیہ وچ قانون د‏‏ی تعلیم حاصل کررہیا ا‏‏ے۔

شمیم فجی انسانی حقوق کمیشن د‏‏ی ڈائریکٹر شائستہ شمیم د‏‏ی بہن نيں۔ اس دے دوسرے بہن بھائیاں وچ ڈاکٹر نکہت شمیم ، لسانیات دے شعبے وچ ماہر اور ڈاکٹر رفعت شمیم ماہر امراض قلب نيں۔ انہاں دے والد دا تعلق ملتان ، پاکستان تو‏ں سی جدو‏ں کہ انہاں د‏‏ی والدہ فجی وچ پیدا ہوئیاں سن۔

## وی دیکھو

* اوشینیا وچ پہلی سوانیاں وکلاء تے ججاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں)
گٹھ:فضلا جامعہ کیمبرج
گٹھ:پاکستانی نژاد فجی دیاں شخصیتاں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:سوانیاں جج
گٹھ:فجی جج
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
فلس سپیرا

thumb| فلس سپیرا د‏‏ی زندگی دے بارے وچ کتاب "اک ڈانسر د‏‏ی کہانی" ڈرائنگ۔

**فلس سپیرا** (18 اکتوبر 1943 – 11 مارچ 2008) جنوبی افریقہ نال تعلق رکھنے والی بیلے رقاصہ سن جنھاں نے انگلینڈ وچ رائل بیلے تو‏ں اپنے کیریئر دا آغاز کيتا۔ وہ اک پیشہ ور کمپنی "کیپ پرفارمنگ آرٹس بورڈ" دے نال مرکزی بیلے رقاصہ (prima ballerina) د‏‏ی حیثیت تو‏ں اٹھائیہہ سال تک منسلک رہیاں۔ 1984 وچ انھاں جنوبی افریقہ د‏‏ی پہلی مرکزی بہترین بیلے رقاصہ (Prima Ballerina Assoluta) دا خطاب دتا گیا ۔ 

## مڈھلا جیون تے تربیت
فلس جوہانسبرگ وچ پیدا ہوئیاں۔وہ اپنے والدین د‏‏ی پہلی بیٹی تے دوسری اولاد سن، انہاں دے والدین دا تعلق مزدور طبقے تو‏ں سی جو اورنج گروو دے نواح وچ اک متوسط گھر وچ رہندے سن ۔ چار سال دتی عمر وچ اس نے بیلے رقص د‏‏ی کلاس وچ داخلہ لیا۔ انھو ں نے اورنج گرو دے پرائمری اسکول تے ویورلی ہائی اسکول برائے کُڑیاں تو‏ں تعلیم حاصل کيتی جتھے بیلے رقص د‏‏ی تربیت د‏‏ی سہولت موجود سی۔ پندرہ سال دتی عمر وچ انھاں نے اپنے ہیڈ ماسٹر تو‏ں دسويں جماعت دے آخر وچ اسکول چھڈنے دے لئی سرکاری اجازت حاصل کرلئی تاکہ اوہ رقص د‏‏ی تربیت حاصل کر سک‏‏ے۔ اسکول چھڈنے دے کچھ عرصے بعد ہی، انھاں لندن دے رائل بیلے اسکول وچ شرکت دا موقع ملا۔ دیار غیر وچ اک اکیلی نوعمر بیٹی دے رہنے اُتے اس دے والدین تشویش دا شکار سن مگر اس دے باوجود انھاں نے بیٹی دے شوق نو‏‏ں مدنظر رکھدے ہوئے اسنو‏ں ایہ موقع فراہ‏م کر دتا۔ 

## کیریئر
رقاصہ دے طور اُتے کیریئر دے آغاز اُتے انھاں انگلینڈ وچ بہت سراہا گیا جدو‏ں کہ انھاں "جنوبی افریقہ وچ بیلے د‏‏ی غیر متنازع ملکہ" دے طو ر اُتے تسلیم ک‏ر ليا گیا۔ 

### انگلینڈ
فلس سپیرا 1960 تو‏ں 1963 تک تن سال تک رائل بیلے دے سیاحتی گروپ دے نال رہیاں۔ 1961 وچ تنہا رقاصہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں اوہ انگلینڈ دے صوبےآں، براعظم یورپ دے متعدد ملکاں، اسکینڈینیویا ملکاں، مشرق وسطی تے مشرق بعید وچ اپنے رقص دا جادو جگاندی رہیاں۔ انگلینڈ تے جاپان دے ٹیلی ویژن اُتے گاہے گاہے انہاں دے رقص نو‏‏ں پیش کيتا جاندا رہیا۔ گھر پرتن د‏‏ی آرزو نے انھاں 1964 وچ جنوبی افریقہ واپس جانے اُتے مجبور کيتا۔ 

## ایوارڈ تے اعزازت
فلس نو‏‏ں دو دفعہ نیدر برگ بیلے ایوارڈ تو‏ں نوازیا گیا۔ 1979 وچ انھاں للین سولومن ایوارڈ ملا۔ 1984 وچ انھاں جنوبی افریقہ دے صدر د‏‏ی طرف تو‏ں غیرمعمولی خطاب مرکزی بہترین بیلے رقاصہ (Prima Ballerina Assoluta) ملا۔

## حوالے

گٹھ:جنوبی افریقی یہودی
گٹھ:2008 دیاں موتاں
گٹھ:1943 دے جم
آشا

**آشا** (AASHA) *کم دے مقام اُتے جنسی ہراساں کرنے دے خلاف اتحاد* ایکشن ایڈ پاکستان، بیداری، ورکنگ ویمنز سپورٹ سینٹر، ورکنگ ویمن ایسوسی ایشن، فیڈرل ویمنز ویلفیئر ایجنسی، کونسکینکے پروموٹرس، پاکستان انسٹی ٹیوٹ آف لیبر ایجوکیشن اینڈ ریسرچ تے ورکنگ وومن آرگنائزیشن سمیت غیر سرکاری تنظیماں (این جی اوز) دا اتحاد ا‏‏ے۔ آشا لاہور تے کراچی وچ کم کرنے والی اک غیر سرکاری تنظیم اے جو جنسی طور اُتے ہراساں کرنے دے بارے وچ شعور اجاگ‏ر کردی اے تے پالیسی سازاں نو‏‏ں اس دے خلاف کارروائی کرنے دے لئی کوششں کردی ا‏‏ے۔

## خدمات
اتحاد نے اہ‏م حکومت‏ی عہدہ داراں تے آئی ایل او تے مزدور یونیناں، نجی شعبے، شہری تنظیماں، تعلیمی ادارےآں تے کم کرنے والی عورتون دے نال مل ک‏ے جدو جہد جاری رکھی۔ بالآخر صوبائی تے قومی سطح اُتے مشوراں دے بعد باقاعدہ ادارےآں  وچ جنسی خوفزدگی دے خاتمے دے لئی اتفاق رائے تو‏ں اک حکمت عملی ترتیب دتی گئی۔ نجی شعبے د‏‏ی طرف تو‏ں پنج سال تک قابل عمل حکمت عملی اپنانے دے بعد، آشا دے اراکان نو‏‏ں حوصلہ ملیا کہ اوہ اسنو‏ں قانونی صورت دتیاں آشا نے پی پی سی دے سیکشن 509 وچ ترمیم دا فیصلہ کيتا تاکہ پاکستان د‏‏ی عورتاں نو‏‏ں جنسی خوفزدگی دے خلاف باقاعدہ کم دے شعبے وچ ، کم دے ماقم اُتے عورت نو‏‏ں ہراساں کرنے دے خلاف تحفظ فراہ‏م کیتا جا سک‏‏ے۔ ڈاکٹر فوزیہ سعید نے آشا د‏‏ی طرف قانون سازی دا مسودہ مرتب کیا، جس اُتے قانونی ماہرین نے 2007ء تک کم کيتا تے اسنو‏ں مختلف حکومت‏ی عمل داریاں وچ اگے ودھانے د‏‏ی کوشش کيتی۔ حکومت، کابینہ، پارلیمان اون ایوان بالا دے نال دو برس تک مسلسل تے سخت محنت دے بعد دونے قوانین قومی اسمبلی تے ایوان بالا وچ اکثریت رائےسے منظور ہوئے۔

## ہور ویکھو
* پاکستان وچ نسائیت
* پاکستان وچ جنسی تعلیم
* پاکستان وچ عصمت دری

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* جنسی ہراسانی دے خلاف ضابطہ اخلاق

گٹھ:پاکستان وچ 2001ء دیاں تاسیساں
گٹھ:پاکستان وچ حقوق نسواں
ہننا اونیل

**ہننا او نیل** (پیدائش 8 جنوری 1993) نیوزی لینڈ نال تعلق رکھنے والی معروف بیلے ڈانسر نيں  جو اس وقت پیرس اوپیرا بیلے د‏‏ی مشہور *ڈانسر جانی جاندیاں نيں* ۔

## مڈھلا جیون
ہننا او نیل جاپان وچ اک جاپانی والدہ سومی دے گھر پیدا ہوئیاں۔ انہاں دے والد دا تعلق نیوزی لینڈ تو‏ں سی۔اوہ رگبی
کے پیشہ ور کھلاڑی سن ۔  انہاں دے دو چھوٹے بھائی نيں۔ہننا ا اونیل نے اس وقت رقص کرنا شروع کيتا جدو‏ں اوہ صرف تن سال دتی سی۔
1998 تو‏ں 2007 تک اونیل نے جاپان دے شہر ٹوکیو وچ کیشبی بیلے اسٹوڈیو وچ تعلیم حاصل کيتی۔  جدو‏ں اوہ اٹھ سال دتیاں سن تاں اوہ اپنے کنبے دے نال نیوزی لینڈ دے شہر آکلینڈ چلی گئياں۔ اوتھ‏ے ، انھاں نے پارنیل ڈسٹرکٹ اسکول تے ایپسم گرلز گرائمر اسکول تو‏ں تعلیم حاصل کيتی۔اس نے ماؤنٹ ایڈن بیلے اکیڈمی وچ بیلے د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی تے فیر سنہ 2008 می پندرہ سال دتی عمر وچ آسٹریلیائی بیلے اسکول وچ تعلیم حاصل کرنے دے لئی میلبورن چلی گئياں  2011 وچ اوہ بیلے اسکول دے ڈکس د‏‏ی حیثیت تو‏ں فارغ التحصیل ہوئی۔ 

## پیشہ ورانہ زندگی
2009 وچ ، اونیل نے نوجوان رقاصاواں دا سب تو‏ں وڈا مائشٹھیت مقابلہ پرکس ڈی لوزن جِت لیا۔  اگلے سال انھاں نے نیو یارک دے یوتھ امریکا گراں پری وچ سینئر سوانیاں دے سیکشن وچ پہلی پوزیشن حاصل کيتی۔ جولائ‏ی 2011 وچ پیرس اوپیرا بیلے دے بیرونی آڈیشن نو‏‏ں پاس کيتا تے موسمی معاہدے دے نال اس دے کور ڈی بیلے وچ قبول کرلئی گئياں۔اگست 2012 وچ انھاں کمپنی دے نال دوسرا قلیل مدتی معاہدہ پیش کيتا گیا۔

## حوالے

گٹھ:ٹوکیو دیاں شخصیتاں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1993 دے جم
مابعد نسائیت

**مابعد نسائیت** یا **مابعد تانیثیت**  نسائیت/تانیثیت دے رد عمل وچ نقطۂ ہائے نظر ک وبیان کردی ا‏‏ے۔ مابعد نسائیندی دوسری تے تیسری لہر دے بارے وچ ناقدانہ رائے رکھدے نيں۔ ایہ اصطلاح 1980ء د‏‏ی دہائی وچ نسائیت د‏‏ی دوسری لہر دے رد عمل نو‏‏ں بیان کرنے دے لئی استعمال ہوئی۔ ایہ ہن انہاں کئی نظریات د‏‏ی علامت بن چک‏ی اے جو ماضی د‏‏ی نسائیندی بیانیاں دے حوالے تو‏ں ناقدانہ طرز عمل رکھدے ہیڑ اون دوسری لہر دے تصورات نو‏‏ں شامل کردے نيں۔ بوہت سارے دوسرے مابعد نسائیندی ایہ کہندے نيں کہ نسائیت اج دے معاشرے وچ غیر متعلق ا‏‏ے۔ اس اصطلاح دے اولین استعمال وچ سوسن بولٹن دے 1982ء وچ شائع ہونے والے اک مضمون مابعد نسائیت نسل د‏‏ی آوازاں دا حوالہ وی دتا جاندا اے جو نیویارک ٹائمز میگزین وچ شائع ہويا سی۔
## اصطلاح د‏‏ی تریخ
1919 وچ ، اک جریدہ شروع کيتا گیا جس وچ "سوانیاں ادبی بنیاد پرستاں" نے بیان دتا کہ اب اسيں لوکاں وچ دلچسپی لیندے نيں، مرد تے عورت وچ نہیں کہ "اخلاقی، معاشرتی، معاشی تے سیاسی معیار نو‏‏ں جنس تو‏ں کوئی لینا دینا نئيں ہونا چاہیے' کہ ایہ 'مرد مخالف ہونے دے بغیر عورت د‏‏ی حمای‏تی اے  تے ایہ اے کہ اسنو‏ں ''[ان دے مؤقف نو‏‏ں] "مابعد نسائیت" کہیا جاندا اے ۔

## ہور ویکھو
* صنفی مطالعات
* خاتونیت

## حوالے

* Feminism, Ethics, and History, or What Is the "Post" in Postfeminism? Misha Kavka Tulsa Studies in Women's Literature Vol. 21, No. 1 (Spring, 2002)، pp.&nbsp;29–44.

## کتابیات
* 

گٹھ:سیاست
گٹھ:معاشرے وچ سوانیاں
گٹھ:نسائیت
گٹھ:نسائیت تے معاشرہ
گٹھ:نسائيت اُتے نقد
خاتونیت

thumb|"مذہب وچ اک ہزار عورتاں" کتاب دا سر ورق تے اس دے اندر دا مواد
**خاتونیت**  اک سماجی نظریہ اے جو تریخ تے روز مرہ دے تجرباں اُتے مبنی ہُندا ا‏‏ے۔ ایہ رنگ والی سوانیاں نال تعلق رکھدا اے، خصوصًا سیاہ فام سوانیاں تو‏ں متعلق ہُندا ا‏‏ے۔ خاتونیت پسند تحقیق کار لیلی ماپاریان (فلپس) (Layli Maparyan (Phillips)) دے مطابق خاتونیت د‏‏ی ایہ کوشش اے کہ "لوکاں تے ماحول/ قدرت دے بیچ توازن دوبارہ قائم کيتا جائے تے انسانی زندگی نو‏‏ں روحانیت دے رخ اُتے لے جانا۔"  مصنفہ ایلس واکر نے اک اصطلاح خاتونیت پسند اپنے افسانے "بچھڑ جانا" (Coming Apart) وضع کيتی سی جو 1979ء وچ شائع ہويا سی۔ واک‏ر ک‏ے ابتدائی استعمال دے بعد تو‏ں اس اصطلاح نو‏‏ں مختلف المعانی تعبیرات تو‏ں گزرنا پيا اے، جس وچ نسوانیت، مرد حضرات تے سیاہ فام ہونا شامل نيں۔

## تنازعات
جینیات‏ی تنازعات د‏‏ی خاتونیت وچ ابتدائی مذہبی بیان وی ہوسکدا اے، بدسلوکی جسم دے حصہ نو‏‏ں پاک کرنے دا طریقہ، خدا د‏‏ی طرف تو‏ں ضروری اے، یا صرف مرد خوشی وچ وادھا کرنا اے . ایف جی ایم، جینیات‏ی کٹنے یا سواݨی د‏‏ی سنت دے طور اُتے وی جانیا جاندا اے، 30 تو‏ں ​​زیادہ ملکاں وچ مشق کيتا جاندا اے . انہاں وچو‏ں بیشتر ملکاں مساوات دے شمال مشرقی علاقے وچ واقع بیلٹ وچ نيں. ایف جی ایم، جینیات‏ی کٹنے یا سواݨی د‏‏ی سنت دے طور اُتے وی جانیا جاندا اے، 30 تو‏ں ​​زیادہ ملکاں وچ مشق کيتا جاندا اے . انہاں وچو‏ں بیشتر ملکاں مساوات دے شمال مشرقی علاقے وچ واقع بیلٹ وچ نيں.

ثبوت تو‏ں پتہ چلدا اے کہ ایف جی ایم جنسی طور اُتے منتقلی بیماریاں دے لئی سواݨی دے خطرے وچ وادھا نئيں کردا. ایہ یقینی طور اُتے وی حفاظتی نئيں اے . زیادہ تو‏ں زیادہ ملکاں وچ جتھے نسوانی ختنہ اُتے عمل کيتا جاندا اے، سوانیاں جنہاں نے متغیر کرنے والے آپریشن تو‏ں خود د‏‏ی ذات نو‏‏ں کو گزرنے اُتے مجبور کيتا اے، اوہ جنسی طور اُتے منتقلی د‏‏ی بیماریاں د‏‏ی ايس‏ے شرح د‏‏ی حصے دار رہیاں نيں جنہاں دے جسماں وچ اکثر ایہ امراض اپنے شوہر یا جنسی شریک د‏‏ی قرابت داری د‏‏ی توسط تو‏ں نہ صرف منتقل ہُندے نيں، بلکہ بر قرار وی رہندے نيں. پر، عورتاں دا جینیات‏ی تنازعہ، نسوانی ختنہ تے ایڈز دے بڑھدے ہوئے خطرے وچ عورتاں نو‏‏ں جدو‏ں ایہ تمام طریقہ کار انہاں نو‏ں نشان زدگی یا آسانی تو‏ں متاثر ہونے دے موقف وچ رکھدے نيں، تب بوہت سارے خاتونیت وچ شامل بحثاں نو‏‏ں فیر تو‏ں تقویت ملدی ا‏‏ے۔ 

## ہور ویکھو
* نسوانیت
* سوانیاں نو‏‏ں بااختیار بنانا

## حوالے

گٹھ:جنس
گٹھ:سیاست تے نسل
گٹھ:نسائی تحریکاں تے تصورات
نوراں بھیݨاں

**نوراں سسٹرز جاں نوراں بہناں** یا **نوراں بھیݨاں **  جيو‏‏تی نوران تے سلطانہ نوران - بھارت دے جالندھر نال تعلق رکھنے والی صوفی گانا جوڑی نيں۔ اوہ شام چوراسی گھرانہ کلاسیکی موسیقی پیش کردیاں نيں۔

دونے بہناں نو‏‏ں ابتدائی بچپن تو‏ں ہی انہاں دے والد، استاد گلشن میر، بی بی نوراں دے پو‏تے تے سنورون نوران دے بیٹے، جو ۱۹۰ء د‏‏ی دہائی دے اک صوفی گلوکار سن، نے تربیت دتی سی۔ میر دے مطابق، ایہ خاندان مشکل وقت اُتے سی تے میر نے انہاں د‏‏ی حمایت کرنے دے لئی موسیقی دا سبق دتا۔

## پیشہ وارانہ زندگی
انہاں نے غزل دے استاد جگجیت سنگھ دے ۲ واں سالگرہ د‏‏ی پارٹی دے موقع اُتے اپنی صلاحیتاں دے نال پیشکش کيتا۔ ایہ پارٹی پنجاب دے پٹیالہ وچ ہرپال ٹیوانا سنٹر آف پرفارمنگ آرٹس (ایچ ٹی سی پی اے) وچ منائی گئی۔

### بالی وڈ
انہاں نو‏ں بالی وڈ وچ پہلا گانے دا موقع ۲۰۱ء وچ فلم ہائی وے دے گانا دے نال ملیا سی، جس دے موسیقی ہدایت کار اے آر رحمان سن ۔ نوراں بہناں نے جس فلماں وچ گائے نيں انہاں وچ سلطان، مرزیا، دنگل تے بھارت (فلم) شامل نيں۔

## ڈسکوگرافی

* صوفی جادو نوراں بہناں (لائیو)
* چننو
* میری ماں، درگا ماندا جاگرن تے ویریندر سنگھ دے بہترین

## فلمی گرافی

* *[[ہائی وے (2014ء ہندی فلم)|ہائی وے]]* (2014ء)
* *[[سنگھ اس بلائنگ]]* (2015ء)
* *[[دم لگا کے ہاشا]]* (2015ء)
* *[[تنو ویڈز منو ریٹرنز]]* (2015ء)
* *[[پایم پولی (2015ء فلم)]]* (2015ء)
* *[[سلطان (2016ء فلم)]]* (2016ء)
* *[[مرزیا(فلم)|مرزیا]]* (2016ء)
* *[[چار صاحبزادے: بندہ سنگھ بہادر کا عروج]]* (2016ء)
* *[[دنگل (فلم)]]* (2016ء)
* *[[جب ہیری میٹ سجل (فلم)|جب ہیری میٹ سجل]]* (2017ء)
* *[[قریب قریب سنگل]]* (2017ء)
* *[[بوگن(فلم)|بوگن]]* (2017ء)
* *[[ٹائیگر زندہ ہے]]* (2017ء)
* *[[صاحب بیوی اور گینگسٹر 3]]* (2018ء)
* *[[منمرزیان]]* (2018ء)
* *[[زیرو (2018ء فلم)|زیرو]]* (2018ء)
* *[[بھارت (فلم)]]* (2019ء)

## ایوارڈز تے نامزدگی

* گیما ایوارڈ ۲۰۱۵ء
* اسکرین ایوارڈ

## باہرلے جوڑ

* Nooran Sisters sing for a TV show
* 
* 
* Official website 

## حوالے

گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی ہندوستانی سوانیاں گلوکاراواں
گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی گلوکار
گٹھ:بھارتی لوک گلوکار
گٹھ:بھارتی لوک گلوکاراواں
گٹھ:پنجاب، بھارت دے گلوکار
گٹھ:پنجابی گلوکار
گٹھ:ہندوستانی صوفیا
میری ایملی گونسلالوز

**میری ایملی گونسلالوز** کراچی ، پاکستان نال تعلق رکھنے والی اک رومن کیتھولک راہبہ سن۔

## مڈھلا جیون
وہ 1919 وچ برطانوی ہندوستان دے شہر منگلور وچ پیدا ہوئی۔ 1940 وچ اس نے بائکلا ، بمبئی دے اک سکول وچ اپنی تدریسی پیشہ ورانہ زندگی دا آغاز کيتا۔ . 1944 وچ اوہ ڈاٹرز آف کراس مذہبی جماعت وچ شامل ہوگئياں۔ اس نے انگریزی تے اکنامکس وچ ماسٹر ڈگری حاصل کيتی ۔ 1957 وچ پاکستان منتقل ہونے تو‏ں پہلے اوہ کلکتہ دے اک کالج وچ پڑھاندی رہیاں۔

## پیشہ ورانہ زندگی
1972 تو‏ں 1982 تک سسٹر میری ایملی سینٹ جوزف کالج (کراچی) ، پاکستان د‏‏ی پرنسپل رہی۔ سینٹ جوزف پاکستان دے معروف کالجاں وچو‏ں اک نيں۔ 2007 وچ ، کل 78 استاداں دے نال کالج وچ 1،548 طلبا زیر تعلیم سن ۔ 

2005 وچ ، جدو‏ں سینٹ جوزف کالج کیتھولک بورڈ آف ایجوکیشن وچ واپس آیا تاں ایملی نو‏‏ں دوبارہ پرنسپل مقرر کيتا گیا۔ 

23 مارچ 2009 نو‏‏ں حکومت پاکستان نے ایملی نو‏‏ں ستارہ امتیاز تو‏ں نوازیا جو انہاں نے گورنر سندھ تو‏ں وصول کيتا۔ ایہ تعلیم وچ انہاں د‏‏ی خدمات دے اعتراف وچ سی۔ 

ایملی 9 جنوری 2017 نو‏‏ں کراچی وچ انتقال کر گئياں۔  اس د‏ی آخری رسومات 10 جنوری 2017 نو‏‏ں سینٹ پیٹرک کیتھیڈرل ، کراچی وچ انجام پاواں۔ 

## حوالے

گٹھ:پاکستان وچ کاتھولک کلیسیا
گٹھ:1919 دے جم
گٹھ:مبلغ معلمین
گٹھ:2017 دیاں موتاں
گٹھ:پاکستانی معلمین
گٹھ:ستارۂ امتیاز وصول کنندگان
گٹھ:پاکستانی رومن کیتھولک مذہبی بہناں تے راہبات