ایزدی

**یزیدی** یا **ایزدی** بین النہرین دا کرد مذہبی اقلیتی گروہ تے شمالی بین النہرین دے مقامی لوگ نيں، ایہ لوگ قبیلے تو‏ں باہر شادی دے سخت خلاف نيں۔ انہاں دا مذہب **یزدیت** اک توحیدی تے دوسرے توحیدی مذاہب زرتشتیت، اسلام، مسیحیت تے یہودیت دا ملاپ ا‏‏ے۔ جے کوئی یزیدی کسی غیر یزدی نال شادی کر لے تاں اسنو‏ں دائرہ مذہب تو‏ں خارج سمجھیا جاندا اے تے اس شخص نو‏‏ں خود نو‏‏ں یزیدی کہلوانے د‏‏ی اجازت وی نئيں ا‏‏ے۔ ایہ بنیادی طور اُتے شمالی عراق دے محافظہ نینوی وچ آباد نيں جو قدیم اشوریہ دا حصہ ا‏‏ے۔ آرمینیا، جارجیا تے شام وچ آباد یزیدی برادری وچ 1990ء د‏‏ی دہائی دے بعد خاصی کمی ہوئی اے، کیونکہ ایہ یورپ خاص کر جرمنی وچ منتقل ہو گئے نيں۔

عراقی شہر موصل دے مغرب وچ واقع یزیدی برادری دے مرکزی علاقے کوہ سنجار وچ اس یزیدیاں دے خلاف کارروائیاں جاری نيں۔ انہاں دے بارے وچ کچھ غلط فہمیاں وی پائی جاندیاں نيں۔ داعش دے شدت پسنداں دے خیال وچ اس برادری دا تعلق بنو اُمیہ تو‏ں اے، جدو‏ں دوسرے اسنو‏ں انتہائی غیر مقبول حکمران یزید بن معاویہ تو‏ں جوڑدے نيں۔ جدید تحقیق تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ اس فرقے دا یزید بن معاویہ یا ایران دے شہر یزد تو‏ں کوئی تعلق نئيں ا‏‏ے۔ اُتے جدید فارسی لفظ **ایزد** تو‏ں اے جس دا مطلب خدا۔ **ایزدیز** ناں دا عام مطلب خدا دے عبادت کرنے والے نيں تے یزیدی وی اپنے فرقے دا ناں اسی طرح تو‏ں بیان کردے نيں۔

## عقائد تے نظریات
اس مذہب دے لوگ خدا نو‏‏ں یزدان کہندے نيں تے اس دا اِنّا اعلیٰ مقام منیا جاندا اے کہ اوہدی براہ راست عبادت نئيں کيت‏‏ی جا سکدی۔ یزدان نو‏‏ں متحرک طاقت دا مالک سمجھیا جاندا اے تے اوہ زمین دا نگہبان نئيں بلکہ خالق سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ تے اس تو‏ں ست عظیم روحانی طاقتاں نکلی نيں جنہاں وچ اک مور فرشتہ ملک طاؤس اے تے جو خداوندی احکامات اُتے عمل درآمد کراندا ا‏‏ے۔ ملک طاؤس نو‏‏ں خدا دا ہمزاد تصور کیتا جاندا ا‏‏ے۔ یزیدی ملک طاؤس د‏‏ی دن وچ پنج بار عبادت کردے نيں۔ یزیدیاں دے نزدیک ملک طاؤس دا دوسرا ناں شیطان اے، جو عربی وچ ابلیس نو‏‏ں کہندے نيں تے اسی وجہ تو‏ں یزیدی فرقے نو‏‏ں **شیطان** د‏‏ی عبادت کرنے والا کہیا جاندا ا‏‏ے۔

یزیدی قرآن تے بائبل دا احترام کردے نيں لیکن انہاں د‏‏ی اپنی روایات زبانی ہی نيں۔ رازداری د‏‏ی وجہ تو‏ں یزیدی فرقے دے بارے وچ غلط فہمیاں وی پائی جاندیاں نيں کہ اس فرقے دا تعلق پارسی مذہب تو‏ں وی بیان کیتا جاندا اے، جس وچ ایہ روشنی تے تاریکی دے علاوہ سورج تک د‏‏ی پوجا کردے نيں۔ یزیدی عقائد دے مطابق روح اک جسم تو‏ں دوسرے وچ منتقل ہُندی اے تے بار بار پیدائش دا عمل روح نو‏‏ں خالص بناندا ا‏‏ے۔ موجودہ تحقیق دے مطابق اگرچہ انہاں دے عبادت خانے سورج د‏‏ی تصاویر تو‏ں سجائے جاندے نيں تے انہاں د‏‏ی قبراں دا رخ مشرق د‏‏ی جانب تو‏ں طلوع آفتاب د‏‏ی طرف ہُندا اے، اُتے انہاں دے عقیدے وچ اسلام تے مسیحیت دے کئی جز شامل نيں۔

## رسومات
شادی کيتی تقریب وچ یزیدی راہب روٹی دو حصےآں وچ تقسیم ک‏ر ک‏ے اک حصہ دولہا تے اک حصہ دلہن نو‏‏ں دیندا ا‏‏ے۔ شادی کيتی تقریب وچ دلہن سرخ لباس پہندی ا‏‏ے۔ دسمبر وچ یزیدی راہب تو‏ں سرخ شراب پینے دے بعد تن دن روزہ رکھدے نيں۔ 15 تو‏ں 20 دسمبر دے دوران ایہ موصل دے شمال وچ واقع وادی لالش وچ **[[شیخ عدی بن مسافر]]** دے مزار اُتے جاندے نيں تے اوتھ‏ے دریا وچ مذہبی رسومات ادا کردے نيں جس وچ جانوراں د‏‏ی قربانی وی شامل ا‏‏ے۔ کسی وی یزیدی د‏‏ی بدترین سزا ایہی ہو سکدی اے کہ اسنو‏ں برادری تو‏ں خارج کیتا جائے تے اس دا مطلب ہُندا اے اوہدی روح دا خالص ہونے دا عمل رک جاندا ا‏‏ے۔ اسی وجہ تو‏ں یزیدیاں دا کسی دوسرا مذہب اختیار کرنے دا سوال ہی پیدا نئيں ہُندا۔

## تصاویر

فائل:Yezidischld.JPG|یزیدی رہنما بین النہرین وچ ملاقات، انیہويں صدی
فائل:Yazidism08.jpg|یزیدی مرد
فائل:Yezidismardino.JPG|یزیدی، انیہويں صدی
فائل:Yezidi Man-2.png|یزیدی مرد روايتی لباس وچ 
فائل:Yezidi Woman-2.png|یزیدی خاتون روايتی لباس وچ 
فائل:Dergehê perestgeha Lalishê 1 2012.JPG|یزیدی عبادت گاہ
فائل:Lalish.jpg|لالش وچ شیخ عدی بن مسافر دا مزار
فائل:YezidiTemple.JPG|کوہ سنجار اُتے **چیرمیرا** (چالیس مرد)، یزیدی مقدس مقام
فائل:USSHER(1865) p454 GATE OF YEZEEDI TEMPLE SHEIKH ADI.jpg|شیخ عدی بن مسافر دے مزار دا دروازہ


## باہرلے جوڑ

* یزیدی کون نيں۔ بی بی سی اردو
* "کون، کیا، کیو‏ں: یزیدی کون نيں?" بی بی سی نیوز میگزین مانیٹر، 7 اگست 2014
* فرانس دے یزیدی
* امتزاج ضدین د‏‏ی اک مثال
* *[http://www.sacred-texts.com/asia/rty/index.htm یزیدیاں دے مذہبی اصول د‏‏ی تحقیقات]* از جارج پرسی بیجر (1852)۔
* *[http://www.sacred-texts.com/asia/sby/index.htm شیطان د‏‏ی عبادت: مقدس کتاباں تے یزیدیاں د‏‏ی روایات]* از اسیا جوزف (1919)۔
* *[https://web.archive.org/web/20050110091415/http://www.mellenpress.com/emp/mellenpress.cfm?bookid=1585&pc=9 یزیدیت: اس دا پس منظر، رسومات تے متن روایت]* از فلپ جی کرینبروک (1995)۔ ISBN 0-7734-9004-3.
* *[http://www.pen-kurd.org/englizi/zorab/zorab-SheikhAdi-Sufizm.html شیخ عدی تصوف تے کرد]*، از ڈاکٹر زوراب علویان۔
* "یزیدی ہونا"
* ترجمہ وچ گم، اک یزیدی دے نال انٹرویو از مائیکل یون (جون 6, 2005)۔
* کائنات دا آغاز 
* "آرمینیا: یزیدی شناختی جنگ"
* یزیدی تے یزدانی
* یزیدی ویب
* "متبادل مذاہب پروفائل"
* 
* 
* 

## حوالے

گٹھ:یزیدی
گٹھ:آرمینیا دے نسلی گروہ
گٹھ:ایران وچ مذہب
گٹھ:ایرانی مذاہب
گٹھ:ترکی دے نسلی گروہ
گٹھ:ترکی وچ مذہب
گٹھ:توحیدی مذاہب
گٹھ:جارجیا دے نسلی گروہ
گٹھ:جرمنی دے نسلی گروہ
گٹھ:روس دے نسلی گروہ
گٹھ:شام دے نسلی گروہ
گٹھ:عراق دے نسلی گروہ
گٹھ:عراق وچ مذہب
گٹھ:باطنیت
گٹھ:کردستان وچ مذہب
گٹھ:مشرق وسطی دے نسلی گروہ
گٹھ:نسلی مذہبی گروہ
گٹھ:عراق