محمد ثقلین نقوی

آیت اللہ علامہ حافظ سید محمد ثقلین نقوی اعلیٰ اللہ مقامہ الشریف اہل تشیع دے فرقے اثناء عشریہ دے عالم دین نيں۔ آپ استاذالعلماءسید محمد یار نقوی النجفی دے بیٹے، علامہ حافظ سید محمد سبطین نقویؒ تے حافظ سید محمد حسنین نقوی دے چھوٹے بھائی نيں۔آپ 27 نومبر 1952ء نو‏‏ں علی پور دے عظیم علمی گھرانے وچ پیدا ہوئے۔

## ابتدائی تعلیم
آپ نے عرصہ بچپن وچ ہی محمد رمضان دے محضر قرآن مجید حفظ کيتا۔ درس لمعہ اپنے والد سید محمد یار نقوی النجفی دے پاس پڑھی تے درس خارج تے اعلیٰ تعلیم دے لئی ایران روانہ ہوئے تے عرصہ پندرہ سال استاداں تو‏ں کسب فیض حاصل کيتا۔ 

## استاداں
* استاذالعلماء آیت اللہ سید محمد یار نجفی
* آیت اللہ العظمی الشیخ فاضل لنکرانی
* آیت اللہ العظمی محمد رضا گلپایگانی
* آیت اللہ سید شہاب الدین مرعشی نجفی
* آیت اللہ اعتمادی
* آیت اللہ وجدانی فخر
* آیت اللہ حرم پناہی

## تدریس
آپ حوزہ علمیہ قم المقدسہ وچ تدریس وچ مشغول رہے بوہت سارے طالب علماں تے فضلا نے قم المقدسہ وچ آپ د‏‏ی شاگردی اختیار کيتی۔ آپ مدرسہ امام المنتظر قم المقدس دے مسئول وی رہ‏‏ے۔ کئی مراجع دے درس خارج تو‏ں سیراب ہُندے رہ‏‏ے۔ اعلیٰ تعلیم تو‏ں آراستہ ہونے دے بعد آپ پاکستان تشریف لیائے تے آندے ہی تدریس، تبلیغ تے وعظ تو‏ں دینی خدمات دا آغاز کيتا۔ آپ پاکستان وچ مختلف مدارس وچ خدمات انجام دیندے رہ‏‏ے۔ انہاں وچو‏ں سرلسٹ حوزہ علمیہ جامعۃ المنتظر ا‏‏ے۔ جس وچ انہاں نے 1987 تو‏ں 1994 تک، اس دے علاوہ مدرسہ مدینۃ العلم قلعہ ستار شاہ ضلع شیخوپورہ وچ بطور پرنسپل 1994 نو‏‏ں تشریف لے گئے تے اوتھ‏ے اُتے خدمات دینی انجام دیندے رہے تے موعظہ حسنہ تو‏ں انہاں دے وجود تو‏ں لوک فیض یاب ہُندے رہ‏‏ے۔ جدو‏ں اوہ ایران تو‏ں واپس آئے تاں عرصہ دس مہینے علی پور وچ پڑھاندے رہے فیر قبلہ علامہ سید صفدر حسین نجفی انہاں نو‏‏ں لاہور مدرسہ جامعۃ المنتظر لے گئے تے اوتھ‏ے ترکیب تے اس طرح دے دروس تے علم و نحو دے جو مختلف موضوعات نيں یا اوہ چیزاں جو عام طور اُتے مدرسین پڑھانے تو‏ں کترات‏ے، قبلہ نو‏‏ں اوہ درس دتے تے علامہ صاحب نے فرمایا: میری خواہش اے کہ انہاں پیچیدہ دروس نو‏‏ں آپ حل فرماواں۔ آپ عرصہ 4 سال جامعۃ المنتظر وچ بطور مدرس و امام جمعہ رہ‏‏ے۔

## خصوصیات
آپ بہت وڈے عظیم مدرس وڈی نابغہ شخصیت وڈے ذہین فطین، لائق واجد الشرائط سن، تمام تر تدریسی جو علوم و فنون نيں انہاں وچ یدِ طولیٰ رکھدے سن، انہاں دا بہت زیادہ ذوق تھا؛ تے انہاں د‏‏ی ایہ کوشش ہُندی سی کہ ہر علم نو‏‏ں چھیڑنا تے اس دے بارے وچ جدو‏ں وی کوئی سوال کيتا گیا، اسيں مثال دتا کردے نيں کہ رات دے بارہ اک بجے وی جے انہاں نال رابطہ کرکے انہاں تو‏ں کوئی نحو یا صرف یا اس طرح د‏‏ی کوئی ایسی ترکیب جو پیچیدہ ہوئے تے عام طور اُتے اوہ عقدۂ لا ینحل محسوس ہو، جے انہاں نو‏‏ں فون کرکے انہاں نو‏‏ں رات دے دو بجے نیند تو‏ں بیدار کيتا تاں کدی انہاں نے ایہ نئيں کہیا کہ دوبارہ پُچھو یا مینو‏ں سوچنے دو؛ بلکہ خندہ پیشانی تو‏ں جواب دتا؛ بہت زیادہ انہاں دا ذوق سی۔
۔ بہت قابل تے لائق شخصیت سن ۔ انہاں دے وی کافی شاگردان نيں جو اس وقت مختلف مدارس وچ مدیر نيں یا پڑھیا رہے نيں۔ قبلہ جامعۃ المصطفٰی د‏‏ی ہفت رکنی ٹیم دے وی ممبر رہے نيں۔ کافی اساتیذ تے آیاتِ عظام انہاں دے علم و فضل دے قصیدہ گو نيں۔

## مخصوص درس
انہاں د‏‏ی شہرت علم نحو تے ادبیات وچ سی جدو‏ں کہ اوہ خود فرمایا کردے سن کہ میرا موضوع منطق تے معقولات ا‏‏ے۔
## شاگردان جامعۃ المنتظر
* ملک اشرف (مدیر جامعہ علمیہ قم)
* علامہ مومن حسین قمی (مدیر جامعۃ المبلغین اسلام آباد)
* علامہ سید علی رضا نجفی
* علامہ انوار حسین شمسی
* علامہ سید غلام شبیر حسین نجفی
* مولا ناقاری ناصر صاحب
* مولا‏نا محمد جواد مخلصی صاحب
* قاری یوسف جعفری
* مولا‏نا ذوالفقار علی
* علامہ رشید ترابی صاحب
* مولا‏نا پروفیسر نذیر
* مولا‏نا الیاس حسین (آف کرباٹھیا)لاھور
* سید علی نقوی(ابن آیت اللہ حافظ سید ریاض حسین نجفی)
* مولا‏نا سید حسن رضا نقوی

## دینی خدمات
آپ نے 1988 وچ گنکر وچ اک مسجد تے امام بارگاہ کاظمیہ د‏‏ی بنیاد رکھی سی

آپ نے مدرسہ مدینۃ العلم قلعہ ستار شاہ ظلع شیخو پورہ وچ اک مسجد وی تعمیر کروائی

اور آپ اپنے وڈے بھائی علامہ حافظ سید محمد حسنین نقویؒ پرنسپل جامعۃ العلمیہ دارالہدیٰ محمدیہ اثناء عشریہ دے بعد مدرسہ ہذا وچ بطور پرنسپل تے مدرس تشریف لے گئے تے نو سال چھ ماہ تک اوتھ‏ے مشغول خدمت دین جداں امداد فالمساکین، شھری کانفرانسز تے مذھبی حالات نو‏‏ں بھتر بنانے والے گروپس وچ شرکت کيتی۔

## شاگردان جامعہ علمیہ داالہدیٰ
* علامہ سید ارشاد حسین نقوی صاحب پرنسپل (جامعہ امیر المومنین شہر سلطان

* علامہ سید انیس رضا نقوی (مدیر ادارہ باب العلم مسیساگا، کینیڈا)
* علامہ سید حسین رضانقوی (مدیر جامعہ علمیہ دارالہدیٰ محمدیہ اثناء عشریہ علی پور ضلع مظفر گڑھ)
* مولا‏نا ملک خضرعباس گھلو (مدیر موسسہ امام سجاد علیہ السلام، قم)
* مولا‏نا ظہور عباس مدرس جامعہ ھذا
* مولا‏نا مجاھد رضا گھلو قمی
* مولا‏نا جمیل عباس گھلو قمی
* سید کلمیل شیرازی (آف بکھر)
* مولا‏نا ملک ساجد علی گھلو قمی مرحوم
* مولا‏نا سیف علی قمی
* مولا‏نا حضور بخش حیدری
*

### فرزندان
سید ہادی رضا نقوی

## شہادت
19 فروری بروز سوموار نو‏‏ں رات دے وقت نامعلوم افراد نے حملہ کيتا 27 فروری شام دے وقت زخماں د‏‏ی تاب نہ لاندے ہوئے آپ وفات پا گئے۔

## حوالے

# ۔معیار المودت
# ۔تذکرہ علما امامیہ
# ۔امامیہ مصنفیں
# ۔تاریخ علمائے قدیم
# ۔فرزندان استاذالعلماء علامہ سید محمد یار نقوی النجفیؒ
# ۔رسالہ جامعۃ المنتظر جلد نمبر 52، 4 اپریل 2012

گٹھ:1952 دے جم
گٹھ:پاکستانی شیعہ
گٹھ:پاکستانی محقق
گٹھ:پاکستانی مذہبی رہنما
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:شیعہ علما
گٹھ:ضلع مظفرگڑھ دیاں شخصیتاں

گٹھ:علمائے شیعہ