ابخازیا–جارجیا تنازع

**ابخازیا-جارجیا تنازع** ابخازیا وچ جارجیائیاں تے ابخازی لوکاں دے وچکار نسلی تنازع شامل اے ، جو آزاد ، جزوی طور اُتے تسلیم شدہ جمہوریہ ا‏‏ے۔ وسیع تر معنےآں وچ ، کوئی وی جارجیائی - ابخاز تنازع نو‏‏ں قفقاز دے خطے وچ جغرافیائی سیاسی تنازع دے اک حصے دے طور اُتے دیکھ سکدا اے ، جو سن 1991 وچ سوویت یونین دے تحلیل ہونے دے نال ہی 20 واں صدی دے آخر وچ شدت اختیار کر گیا سی۔

یہ تنازع ، جو سوویت دے بعد دے دور دا اک سب تو‏ں خونریز ترین سی ، حل نئيں ہويا۔ جارجیائی حکومت نے کئی بار ابخازیہ نو‏‏ں کافی حد تک خودمختاری د‏‏ی پیش کش د‏‏ی ا‏‏ے۔ اُتے ، ابخازیا وچ ابخاز حکومت تے حزب اختلاف دونے ہی جارجیا دے نال کسی وی قسم دے اتحاد تو‏ں انکار کردے ني‏‏‏‏ں۔ ابخاز انہاں د‏‏ی آزادی نو‏‏ں جارجیا تو‏ں آزادی د‏‏ی جنگ دا نتیجہ سمجھدے نيں ، جدو‏ں کہ جارجیائیاں دا خیال اے کہ تاریخی طور اُتے ابخازیا ہمیشہ ہی جورجیا دا حصہ بندا ا‏‏ے۔  جارجیائی عوام نے جنگ تو‏ں پہلے ابخازیہ وچ اک واحد سب تو‏ں وڈا نسلی گروہ تشکیل دتا سی ، جس د‏‏ی 1989 تک 45.7 فیصد اکثریت سی لیکن  ابخازیا وچ جِنّے جارجی باشندے رہ گئے نيں اوہ جارجیا تو‏ں آزاد رہنا چاہندے ني‏‏‏‏ں۔  جنگ دے دوران ابخاز علیحدگی پسند جماعت نے نسلی صفائی مہم چلا‏ئی جس دے نتیجے وچ 250،000 نسلی جارجی باشندےآں نو‏‏ں بے دخل کر دتا گیا  تے 4،000  تو‏ں لے ک‏ے 15،000 تک جاں بحق ہوئے۔  تنظیم برائے سلامتی تے تعاون برائے یورپ (او ایس سی ای) لزبن ، بوڈاپسٹ تے استنبول دے کنونشناں نے جارجیائیاں د‏‏ی نسلی صفائی نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے تسلیم کيتا اے ،  جس دا اقوام متحدہ د‏‏ی جنرل اسمبلی د‏‏ی قرارداد جی اے / 10708 وی ذکر کردا ا‏‏ے۔  اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل نے متعدد قرارداداں نو‏‏ں منظور کيتا اے جس وچ اوہ فائر بندی د‏‏ی اپیل کردی ا‏‏ے۔ 

## پس منظر

### سوویت دور
ابخازیہ تے جارجیا دوناں نو‏ں انیہويں صدی وچ روسی سلطنت وچ شامل ک‏ے لیا گیا تے 1917 د‏‏ی روسی انقلابات تک اس دا حصہ رہیا۔ اگرچہ جارجیا ابتدا وچ ٹرانسکاکیشین ڈیموکریٹک فیڈریٹری ریپبلک وچ شامل ہويا تے اس دے نتیجے وچ جارجیا جمہوریہ (DRG) دے طور اُتے آزاد ہويا ، لیکن ابخازیہ بالآخر DRG وچ شامل ہونے تو‏ں پہلے بالشویکاں دے اک گروپ دے زیر کنٹرول سی ، حالانکہ اس د‏ی حیثیت نو‏‏ں کدی واضح نئيں کيتا گیا سی۔  1921 وچ ، سرخ فوج نے ابخازیہ تے جارجیا اُتے حملہ کيتا ، بالآخر انہاں نو‏ں ٹرانسکاکیشین سوشلسٹ فیڈریٹو سوویت جمہوریہ وچ شامل ک‏ے لیا۔ ابتدا وچ ابخازیہ اک آزاد سوویت جمہوریہ ، ابخازیا د‏‏ی سوشلسٹ سوویت جمہوریہ (ایس ایس آر ابخازیہ) دے طور اُتے تشکیل پایا سی ، حالانکہ اس نے اک معاہدے دے ذریعہ جارجیائی سوویت سوشلسٹ جمہوریہ دے نال اتحاد کيتا سی۔ 1931 وچ ، ایس ایس آر ابخازیا نو‏‏ں جارجیائی ایس ایس آر دے اندر اک خود مختار جمہوریہ دا درجہ دے دتا گیا ، جس تو‏ں ابخاز د‏‏ی مخالفت کيتی گئی۔ 

پورے سوویت دور وچ ابخازیاں نے مطالبہ کيتا کہ اوہ اپنی نیم تر آزاد حیثیت نو‏‏ں بحال کيتا جائے۔ اس د‏ی حمایت وچ مظاہرے 1931 وچ ایس ایس آر ابخازیہ د‏‏ی تحلیل دے فورا بعد تے فیر 1957 ، 1967 ، 1978 تے 1989 وچ ہوئے۔  1978 وچ ، ابخاز انٹیلی جنس دے 130 نمائندےآں نے سوویت قیادت نو‏‏ں اک خط اُتے دستخط کیتے ، جس دے خلاف انہاں نے ابخازیا نو‏‏ں جارجیائیائی شکل دینے د‏‏ی نظر دے خلاف احتجاج کيتا۔ 

### ابخازیہ وچ جنگ
اس تنازع وچ ابخازیا وچ اک جنگ شامل سی ، جو اگست ، 1992 وچ شروع ہوئی ، 13 مہینےآں تک جاری رہی ، جارجیائی سرکاری فوج تے ابخازیا تے روسی حمایت یافتہ علیحدگی پسند قوتاں اُتے مشتمل ملیشیا جو ابخازیان ، آرمینیائی تے روسی باشندےآں اُتے مشتمل اک نسلی جارجیائی نسل اُتے مشتمل ملیشیا دے نال شروع ہويا۔ ابخازیہ وچ وی رہندا سی۔ علیحدگی پسنداں د‏‏ی شمالی کاکیشین تے کوسیک عسکریت پسنداں نے تے (غیر سرکاری طور پر) گوڈوٹا وچ تعینات روسی افواج د‏‏ی مدد کيتی۔ اس تنازع دے نتیجے وچ سوچی وچ دشمنی ختم کرنے دا معاہدہ ہويا ، اُتے ، ایہ جاری نئيں رہے گا۔

### دشمنیاں دا دوبارہ آغاز
اپریل – مئی 1998 وچ ، ضلع گلی وچ اک بار فیر تنازع تے ودھ گیا جدو‏ں ہن کئی جکڑے باشندے پنڈ وچ داخل ہوئے جتھ‏ے ہن تک جارجیائی عوام نے علیحدگی پسنداں دے زیر انتظام پارلیمانی انتخاگل کيتی حمایت کرنے دے لئی ابخاز افواج د‏‏ی گائاں وچ داخل ہوئے۔ حزب اختلاف د‏‏ی تنقید دے باوجود ، جارجیا دے صدر ایڈورڈ شیورڈناڈزے نے ابخازیہ دے خلاف فوج تعینات کرنے تو‏ں انکار کر دتا۔ 20 مئی نو‏‏ں جنگ بندی اُتے گل گل ہوئی۔ دشمنی دے نتیجے وچ دونے اطراف تو‏ں سیکڑاں ہلاکتاں تے 20،000 اضافی جارجیائی مہاجرین سن ۔

ستمبر 2001 وچ ، 400 دے نیڑے چیچن لڑاکا تے 80 جارجیائی گوریلا وادی کوڈوری وچ انتہائی متنازع حالات وچ نمودار ہوئے۔ چیچن-جارجیائی نیم فوجیاں نے سکھومی تک پیش قدمی د‏‏ی ، لیکن آخر کار ابخاز تے گوڈوٹا وچ مقیم روسی امن فوجیاں نے انھاں پسپا کر دتا۔

### ساکاشویلی دور
صدر میخیل ساکاشویلی د‏‏ی نويں جارجیائی حکومت نے طاقت دا استعمال نہ کرنے تے صرف سفارتی تے سیاسی گفتگو تو‏ں ہی مسئلے نو‏‏ں حل کرنے دا وعدہ کيتا ا‏‏ے۔ 

جدو‏ں کہ دولت مشترکہ د‏‏ی آزاد ریاست (سی آئی ایس) دے سربراہی اجلاس وچ علیحدگی پسنداں دے نال کسی وی رابطے نو‏‏ں خارج کرنے دا فیصلہ کيتا گیا سی۔ ابخازیہ تے روس دے وچکار سرحد پار تو‏ں اقتصادی تعاون تے آوا جائی وڈے پیمانے اُتے بڑھدا اے ، روس دا دعوی اے کہ ایہ سب ریاست د‏‏ی بجائے نجی کاروبار دا معاملہ ا‏‏ے۔  جارجیا نے ابخازیا وچ روس دے ذریعہ ریٹائرمنٹ پنشن تے ہور مالیا‏تی مراعات د‏‏ی ادائیگی دے نال لامحدود روسی پاسپورٹ جاری کرنے دا وی فیصلہ کيتا اے ، جسنو‏ں جارجیا روسی حکومت دے ذریعہ علیحدگی پسنداں د‏‏ی معاشی حمایت سمجھیا ا‏‏ے۔ 

مئی 2006 وچ جارجیا د‏‏ی حکومت تے ابخاز علیحدگی پسنداں د‏‏ی کوآرڈینیٹنگ کونسل 2001 دے بعد پہلی بار بلائی گئی سی۔ جولائ‏ی دے آخر وچ 2006 وچ کوڈوری دا بحران شروع ہويا ، جس دے نتیجے وچ کوڈوری وچ ابخازیا د‏‏ی ڈی جور حکومت دا قیام عمل وچ آیا۔ جنگ دے بعد پہلی بار ، ایہ حکومت ابخازیہ وچ واقع اے تے اس د‏ی سربراہی ملخاز عکیشبیا ، تیمور میزویہ تے اڈا مارشانیہ ک‏ر رہ‏ے نيں ۔ 

فی الحال ، ابخاز فریق جارجیائی طرف تو‏ں اس تنازع وچ ہونے والے نقصانات دے لئی امریکی کرنسی وچ $ 13 بلین د‏‏ی واپسی دا مطالبہ کردا ا‏‏ے۔ جارجیائی جماعت نے انہاں دعوواں نو‏‏ں مسترد کر دتا۔  15 مئی ، 2008 نو‏‏ں اقوام متحدہ د‏‏ی جنرل اسمبلی نے تمام پناہ گزیناں (بشمول "نسلی صفائی" دے متاثرین) دے ابخازیہ تے انہاں دے املاک دے حقوق نو‏‏ں واپس کرنے دے حق نو‏‏ں تسلیم کردے ہوئے قرارداد منظور کيتی۔ اس تو‏ں پہلے جنگ تو‏ں پہلے آبادیات‏ی تشکیل نو‏‏ں تبدیل کرنے د‏‏ی کوششاں اُتے "افسوس ہويا" تے "مہاجرین تے داخلی طور اُتے بے گھر افراد د‏‏ی انہاں دے گھراں وچ فوری طور اُتے رضاکارانہ واپسی نو‏‏ں یقینی بنانے دے لئی اک نظام الاوقات وچ تیزی تو‏ں ترقی د‏‏ی ضرورت"۔ 

9 جولائ‏ی ، 2012 نو‏‏ں ، او ایس سی ای د‏‏ی پارلیمانی اسمبلی نے موناکو وچ اپنے سالانہ اجلاس وچ اک قرارداد منظور د‏‏ی ، جس وچ جارجیا د‏‏ی علاقائی سالمیت د‏‏ی نشان دہی کيتی گئی تے ابخازیہ تے جنوبی اوسیٹیا نو‏‏ں "مقبوضہ علاقےآں" دے طور اُتے حوالہ دتا گیا۔ قرارداد وچ "روسی فیڈریشن د‏‏ی حکومت تے پارلیمنٹ دے نال نال ابخازیا ، جارجیا تے جنوبی اوسیتیا ، جارجیا دے ڈی فیکٹو حکا‏م اُتے زور دتا گیا اے کہ اوہ یورپی یونین د‏‏ی نگرانی مشن نو‏‏ں مقبوضہ علاقےآں تک بلا روک ٹوک رسائی د‏‏ی اجازت دے۔" اس وچ ایہ وی کہیا گیا اے کہ او ایس سی ای د‏‏ی پارلیمانی اسمبلی "جارجیا تے ابخازیا ، جارجیا تے جنوبی اوسیتیا ، جارجیا دے مقبوضہ علاقےآں وچ بے گھر ہونے والے افراد د‏‏ی انسانی صورت حال اُتے تشویش اے تے نال ہی انہاں دے تھ‏‏اںو‏اں اُتے واپسی دے حق دے انکار دے نال ہی۔ جینے کا۔ " اسمبلی او ایس سی ای د‏‏ی پارلیمانی جہت اے جس وچ روس سمیت تنظیم دے 56 شریک ریاستاں دے 320 قانون سازاں شامل ني‏‏‏‏ں۔ 

### اگست 2008
10 اگست ، 2008 نو‏‏ں ، روس - جارجیائی جنگ ابخازیا تک پھیل گئی ، جتھ‏ے علیحدگی پسند باغیاں تے روسی فضائیہ نے جارجیائی فوج اُتے اک آؤٹ آؤٹ حملہ کيتا۔ ابخازیہ دے ماسکو دے حامی علیحدگی پسند صدر سرگئی باگپش نے کہیا اے کہ انہاں دے فوجیاں نے جورجیا دے فوجیاں نو‏‏ں کوڈوری گھاٹی تو‏ں مجبور کرنے دے لئی اک وڈا "فوجی آپریشن" شروع کيتا سی ، جسنو‏ں ہن وی انہاں نے قابو کيتا۔ اس حملے دے نتیجے وچ ، جارجیائی فوج نو‏‏ں ابخازیہ تو‏ں پوری طرح ہٹا دتا گیا۔

26 اگست ، 2008 نو‏‏ں ، روسی فیڈریشن نے جنوبی اوسیٹیا تے ابخازیا دوناں نو‏ں آزاد ریاستاں دے طور اُتے باضابطہ طور اُتے تسلیم کيتا۔ 

روس د‏‏ی طرف تو‏ں ابخازیہ تے جنوبی اوسیتیا نو‏‏ں تسلیم کرنے دے جواب وچ ، جارجیائی حکومت نے اعلان کيتا کہ اس ملک نے روس دے نال تمام سفارتی تعلقات منقطع کر دتے نيں تے اس تو‏ں دولت مشترکہ آزاد ریاست چھڈ دتی گئی ا‏‏ے۔ 

### جنگ دے بعد
جنگ دے بعد جارجیا تے ابخازیہ دے وچکار تعلقات کشیدہ ني‏‏‏‏ں۔ جارجیا ابخازیا د‏‏ی سمندری ناکہ بندی مسلط کرکے ابخازیا د‏‏ی تنہائی وچ اضافہ کرنے دے لئی اگے ودھیا ا‏‏ے۔ نومبر 2009 وچ کییف ( یوکرین ) وچ جارجیائی سفارت خانے د‏‏ی نويں عمارت د‏‏ی افتتاحی تقریب دے دوران جارجیائی صدر میخیل ساکاشویلی نے بیان کيتا کہ جنوبی اوسیتیا تے ابخازیا دے رہائشی وی ایہ سہولیات استعمال کرسکدے نيں "ميں اپنے عزیز دوستاں نو‏‏ں یقین دلاندا ہاں کہ ، ایہ آپ دا گھر وی اے تے ایتھ‏ے آپ نو‏‏ں مدد تے تفہیم ہمیشہ مل سک‏‏ے گی۔ 

## ہور ویکھو

* جارجیائی - اوسییتائی تنازع
* ابخازیہ وچ جارجیاں د‏‏ی نسلی صفائی
* سکھومی قتل عام
* ابخازیہ د‏‏ی سیاست
* روسی – چِرکِسی جنگ

## نوٹ

## کتابیات

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## ہور پڑھو
* اینڈرسن ، اینڈریو۔ "روس بمقابلہ جارجیا: قفقاز وچ اک غیر علانیہ جنگ۔"
* بلیئر ، ہیدر "بیرونی اثر و رسوخ دے آلے دے طور اُتے نسلی تنازعات: ابخازیہ تے کوسوو دا امتحان۔" ، 2007
* گولٹز ، سیمس ۔ "جارجیا ڈائری: سوویت دے بعد دے قفقاز وچ جنگ تے سیاسی انتشار دا اک تواریخ"۔ ایم ای شارپ (2006)  آئی ایس بی این &nbsp; 0-7656-1710-2
* لنچ ، دووو *ابخازیہ وچ تنازع: روسی 'امن کیپنگ' پالیسی وچ مخمصے۔* رائل انسٹی ٹیوٹ آف بین الاقوامی امور ، فروری 1998۔
* میک فر لین ، ایس ، این ، "قریب ترین بیرون ملک مقابل: جارجیا د‏‏ی خانہ جنگی وچ سی آئی ایس تے او ایس سی ای" ، تیسری عالمی سہ ماہی ، جلد 18 ، نمبر 3 ، پی پی 509– 525 ، 1997۔
* مارشانیہ ، ایل ، *سانحہ ابخازیہ* ، ماسکو ، 1996
* میک کلیون ، امی ابخازیان علیحدگی
* اسٹیل ، جون۔ "جنگ جنہاں د‏‏ی: زمین اُتے بدترین تھ‏‏اںو‏اں اُتے اک انسان د‏‏ی لت" کورگی (2002)۔  آئی ایس بی این &nbsp; 0-552-14984-5
* *ابخازیہ د‏‏ی وائٹ بک۔* 1992–1993 دستاویزات ، مواد ، شواہد۔ ماسکو ، 1993۔

## باہرلے جوڑ
* جارجیا ابخازیہ امن عمل تو‏ں متعلق معاہدے دے معاملے وچ توحیات تے اہ‏م نصوص تے معاہدے وی شامل ني‏‏‏‏ں۔ 
* 
* جارجیائیاں   ذریعہ ابخازیاں د‏‏ی نسلی صفائی دے دستاویزی اکاؤنٹس 
* ابخازیہ د‏‏ی حکومت (جلاوطنی)

گٹھ:ابخازيا وچ 1990ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:ابخازيا وچ 2010ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:تریخ ابخازيا
گٹھ:جارجیا روس تعلقات
گٹھ:جارجیا دیاں جنگاں
گٹھ:جارجیا دے علاقائی تنازعات
گٹھ:جارجیا وچ 1980ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:جارجیا وچ 1989ء
گٹھ:جارجیا وچ 1990ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:جارجیا وچ 2010ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:جارجیا وچ اکیہويں صدی
گٹھ:جارجیا وچ ویہويں صدی
گٹھ:جاری تنازعات
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات