ملا پاوندہ

ملا پاوندہ جو افغان انگریزلڑائیاں د‏‏ی قیادت خود کيتا کردے سن 
دنیا
دے ہور اقوام دے مقابلے وچ 
پختون
نوںاس لحاظ تو‏ں منفرد تے خوش قسمت واقع
ہوئی اے کہ انہاں د‏‏ی قومی تریخ ایداں دے بے
شمار حریت پسنداں تے تاریخی شخصیتاں
کے اعظیم کارنامےآں تو‏ں بھری ہوئی اے جس
کی مثال شائد کوئی دوسری قوم پیش نئيں
کرسک‏‏ے لیکن اِنّی درخشاں تریخ دے ملک
پختون اپنے ماضی تے تریخ دے بارے وچ 
ہمیشہ وڈے غافل تے لاپروا ثابت ہوئے
ملا پاوندہ جنہاں نے اپنی ساری عمر برطانوی سام راج کے
اپنی قوم تے مٹی د‏‏ی آزدای دے خلاف جنگ
لڑی سی تے اپنی بے مثال بہاری ذہانت
اور قائدانہ صلاحیتاں دے ذرئعے فرنگی
سام راج نو‏‏ں ہر محاذ اُتے عبرت ناک شکست
سے دو چار کر رکھیا۔

خطے دے سیاسی مذہبی تے پختون قوم
پرست جماعتاں اپنے اس عظیم محسن دے نام
اور کارنامےآں اُتے مناں مٹی ڈال رکھی اے 
انہاں د‏‏ی زندگی تے جدوجہد تو‏ں اج د‏‏ی نويں
نسل بے خبر رکھاگیا اے اوداں وی ساڈے
ملک وچ جنگ آزادی د‏‏ی تریخ صرف اک
خاض دائرے وچ قید ہوک‏ے لکھی جاندی
ہے جس وچ انہاں دا اصل کرداراں نو‏‏ں اندر
داخل نئيں ہونے دتا جاندا اے ۔

ملا پاوندہ جنوبی وزیرستان د‏‏ی خوبصورت وادی مکین دے اک چھوٹے تو‏ں پنڈ مروبی وچ 1863 ء نو‏‏ں وزیرستان د‏‏ی سنگلاخ
پہاڑاں تے پتھریلی زمین وچ پیدا ہوۓ اصل ناں محی الدین سی پاوندہ جداں ڈھیلے کپڑ‏ے پہندے سن جو پشون قوم کاپورنا کلچر  سی اس لئی ملا پیوندہ دے ناں تو‏ں مشہور ہوۓ آپ محسود قبیلہ دے ذیلی قبیلہ شاہ بی خیل د‏‏ی شاخ سلطانائی تو‏ں تعلق رکھدے سن بارہ سال د‏‏ی عمر وچ دینی علوم دے حصول دے لئی بناں چلے گئے اوتھ‏ے زمانہ طالب علمی ہی تو‏ں اس نے اک گروہ بنایا جو رات کوفرنکی دے خلاف سرگرمیاں وچ مصروف ہُندا سی جس وچ اس دے دو ساتھی گرفتار کيتے گئے آپ نے جیل دے دروغہ اللہ باد نو‏‏ں رات دے وقت اس دے گھرماں قتل کيتا صبع نو‏‏ں فرنگی دے افواج اسنو‏ں پھڑنے د‏‏ی عرض تو‏ں اس دے مدرس‏ے وچ آیا معلومات د‏‏ی ۔دوسری طرف ملاپاوندہ ايس‏ے رات کربوغہ شریف مولوی انور شاہ دے پاس چلے گئے فرنگی فواج نے اس دے بارے وچ مدرس‏ے دے اندر پوچھ گچ د‏‏ی چونکہ اوہ مدرس‏ے وچ پاوندہ دے ناں تو‏ں مشہور سی اس دا اصل ناں محی الدین کِسے بچے نو‏‏ں یاد نئيں سی سب نے پاوندہ دا ناں دسیا ۔

تے اس دے خلاف وارنٹ وی ملیا پاوندہ دے ناں تو‏ں جاری ہويا تب تو‏ں ایہ ملیا پیوند دے ناں تو‏ں مشہور ہويا۔
ملاپیوندہ نے اپنی ساری عمر
خط و کتابت وچ تے اس دے نال جو
مہر بنائی سی اس اُتے ملیا پیوندہ دا نام
درج کردا رہیا اک دن مولوی نو‏‏ں کسی نے اطلاع دتی کہ دوآبہ د‏‏ی پہاڑ اُتے انگریز سپاہیاں نے چیک پوسٹ لگائی اے اس تو‏ں مولوی انور شاہ بہت برہم ہوۓ اس دوران ملا پیوندہو اس دے نال موجود سن دوسرے دن ملیا پاوندہ اپنے استاد تو‏ں اجازات منگ کر پہاڑی مورچے وچ سپاہیاں دے پہنچنے تو‏ں پہلے جاک‏ے بیٹھ گئے جدو‏ں سپاہی مورچے دے نیڑے آۓ تاں آپ نے حملہ ک‏ر ک‏ے دوناں نو‏ں ہلاک کیہ انہاں تو‏ں دونے بندوقاں اٹھا ک‏ے اپنے استاد دے پاس چلے آۓ تاں مولوی انور شاہ نے آپ نو‏‏ں دونے بندقاں دے ک‏ے کہیا کہ مانگاں کيتا منگدے ہوئے آپ نے کہیا سی کہ انگريز تو‏ں آزادی تے بادشاہی اس اُتے مولوی انوارشاہ نے آپ نو‏‏ں وزیرستان ہجرت کرنے د‏‏ی ہدایت کیتی۔اور اوتھ‏ے تو‏ں آک‏ے تحریکاں شروع د‏‏ی فرنگی سام راج دے خلاف اٹھیا کھڑے
ہوۓ ۔1888ء وچ اوہ علاقہ داوڑ دے پنڈ
عیدک نو‏‏ں آۓ ۔اور ایتھ‏ے آباد ہوۓ پنڈ عیدک
سے وزیراں تے داوڑاں دے لشکر تیار کردے
اور بناں دے فوجی کیمپ اُتے حملے کردے
رہے کچھ
عرصے دے بعد اوہ علاقہ محسود چلے گئے
ایتھ‏ے اپنے لئی ہجرہ تے مسجد تے اپنی
طرف تو‏ں لنگر دینا وی شروع کردتا 1893ء
کو جدو‏ں مولا‏نا گلاب دین عرف وزیرملا
“ فوت ہوۓ تاں ملیا پاوندہ دوبارہ علاقہ
داوڑ آۓ اس دوران افغان حکمرران امیر
عبدالرحمان تے انگریزاں دے درمیان
ڈیورنڈ لائن دا معاہدہ ہويا تاں ملا پیوندہ
نے اس معاہدے د‏‏ی سخت مخلفت د‏‏ی تے انگریزاں
کے خلاف جہاد دا اعلان کردتا ۔اس غرض
دے لئی لوکاں نو‏‏ں جنگ کيت‏ی تربیت دیندے رہے
اپنے مرکز شکائی تے مروبی وچ بیٹھ
کر مجاہدین وزیرستان دے دستے تیارکردے
رہے تاکہ اپنے ملک تے قوم نو‏‏ں انگریزاں
کی غلامی تو‏ں نجات دلاسک‏‏ے علاقہ وزیرستان
وچ اکتوبر 1893 ء تو‏ں نو مبر 1913 ء
ان د‏‏ی وفات تک جِنّی وی افغان انگریزاں
لڑائیاں لڑیاں گئیاں نيں انہاں تمام لڑائیاں
قیادت ملاپیوندہ خود کردے رہے انہاں
نے جگہ جگہ مجاہدین دے مزاکز قائم کیتے انہاں نے
بطور وصیت نامہ اک خط لکھیا سی جو ان
کی موت دے بعد انہاں د‏‏ی قبر اُتے حاضر تمام
چھوٹے وڈھیاں دے سامنے پڑھیا گیا تے اس
خط وچ ملاپاوندہ نے اپنی قوم نو‏‏ں وصیت
کی سی کہ اپنی قومیت تے شناخت ہر حال
ماں برقرار رکھن تے انگریزاں نو‏‏ں کسی
بھی صورت وچ اپنی سر زمین اُتے قدم رکھنے
کا موقع نہ داں تے آپس دے ختلافات کو
ختم کرڈالاں تے اک دوسرے دے خلاف اندرونی
سازشاں تو‏ں باز رہیاں تاکہ انگریزاں کو
آپ دے سرزمین اُتے پیچے تو‏ں گاڑنے دا موقع
نہ ملے۔

گٹھ:پشتون شخصیتاں

]