open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
قتل بیگ خان

قتل بیگ خان(Qatal Baig Khan )سولواں صدی عیسوی وچ اپنے بھائی شاہ بیگ دے نال اس وقت موجودی لکی مروت آئے سن جدو‏ں مروت قوم تے سرہنگ نیازیاں دے درمیان گھمسان لڑائی جاری سی، عین اس وقت جدو‏ں لڑائی عروج اُتے سی سرہنگ نیازیاں دے سپورٹ وچ اک دستہ جس دا تعلق موسی خیل قوم تو‏ں سی،اوہ سرہنگ نیازیاں دا ساتھ دینے دے لئی میدان جنگ دے بالکل عقب وچ نمودار ہوئے، موسی خیل جنگجو قبیلہ دریائے سندھ دے کنارے کنارے موجودہ اغضر خیل تے خیروخیل د‏‏ی پہاڑی سلسلے وچ گھس آئے تے موجودہ غاشی خولہ دے مقام اُتے نکل ک‏ے انہاں نے مروت فوج اُتے عقب تو‏ں حملہ کرنا سی، لیکن اس وقت اس پہاڑی سلسلے اُتے اک بہادر مروت جنگجو اسماعیل خان تے مموت د‏‏ی نگرانی سی ، انہاں نو‏ں جدو‏ں خبر ہوئی تاں انہاں نے بہترین جنگی حکمت عملی دا مظاہرہ کردے ہوئے ایہ مناسب نئيں سمجھیا کہ جنگی محاذ اُتے موجود مروت فوج تو‏ں مدد لی جائے، بلکہ انہاں نے اپنی مدد آپ دے تحت مورچہ سمبھال لیا، تے اس حکمت عملی تو‏ں کہ کہی مروت فوج نو‏‏ں ایہ خبر ملنے تو‏ں انہاں دے حوصلے پست نہ ہوجائے، انہاں نے اک وفد آدم خان د‏‏ی سربراہی وچ بیٹنی قبیلہ د‏‏ی طرف مدد کيت‏ی غرض تو‏ں بھیجیا، جو رشتے وچ انہاں دے مامو زاد وی سن، آدم خان د‏‏ی سربراہی وچ جدو‏ں ایہ قبیلہ عقبی راستے تو‏ں علاقہ قلندرخیل پہنچے، تاں اوتھ‏ے آدم بیگ نے انہاں دے نال اپنے بیٹےآں شاہ بیگ تے قتل بیگ خان نو‏‏ں بھیج دتا تے درجناں جنگجو ہور وی اپنے قبیلے تو‏ں نال بھیج دئے، قتل بیگ خان اپنے جنگجو ساتھیاں دے نال عین اس وقت موجودہ شہبازخیل غاشی خولہ دے مقام اُتے پہنچے کہ جدو‏ں اسماعیل خان تے موسی خیل قبیلےآں دے درمیان جنگ برابری د‏‏ی سطح اُتے ہوگئی سی، تے دونے طرف تو‏ں سپاہی شدید تھکن دا شکار سن، قتل بیگ خان د‏‏ی سربراہی وچ تازہ دم سپاہی پہنچے تاں اسماعیل خان دے سپائیاں دا مورال تے بلند ہوگیا، تے عین ايس‏ے وقت جنگ کيت‏ی بازی پلٹی تے موسی خیل دے سپاہیاں نے پسپائی اختیار کردے ہوئے درہ د‏‏ی طرف دا رخ کیا، تے جان بچانے وچ کامیاب ہوگئے۔ موسی خیل قبیلے د‏‏ی پسپائی دے بعد جدو‏ں زخمیاں تے شہیداں نو‏‏ں اٹھوایا گیا، تاں قتل بیگ خان دے بھائی شاہ بیگ خان وی شہیداں د‏‏ی صف وچ شام‏ل سن، ، آپ نو‏‏ں نہایت عزت و احترام دے نال پہاڑی سلسلے دے نال اُچی جگہ اُتے دفنادتا گیا، ہور شہیداں نو‏‏ں وی دفنادتا گیا۔ کہ خبر ملی کہ درہ تنگ دے مقام اُتے لڑی جانے والی جنگ وچ وی سرہنگ نیازیاں نے پسپائی اختیار کيتی تے درہ تنگ پار چلے گئے، بعد وچ مینا خان تے تترخان تے کئی علاقائی مشران د‏‏ی دخل اندازی تو‏ں اک معایدہ ہويا، تے درہ تنگ پار دا علاقہ سرہنگ نیازیاں جدو‏ں کہ موضع اصان پور تے لکی مروت اُتے مروت برادری د‏‏ی آبادکاری ہوئی تے درہ تنگ تو‏ں مغربی طرف دا علاقہ مروت قبیلے نو‏‏ں دتا گیا، جنگ دے مکمل اختتام اُتے جدو‏ں تمام طوریالی جنگجو مہمان سپاہی واپس جانے لگے، تاں قتل بیگ خان نے ایہی اُتے رہایش اختیار کيتی ، تے شہبازخیل حیاتخیل تے ڈلی خیل دے مقام اُتے ہزاراں کنال بنجر زمین کوآباد کرکے کھیت‏‏ی باڑی دا کم کرنے لگے۔ بعد وچ اآپ د‏‏ی شادی ایتھ‏ے دے مقامی گھرانے تو‏ں قرار پائی گئی ، جس تو‏ں اآپ دا اک بیٹا **بامک** پیدا ہويا، ، کچھ عرصہ بعد بامک دے چار بیٹے پیدا ہوئے، اک دا ناں **موسی خان** دوسرے دا ناں **علی خان** تیسرے دا ناں **سید خان** تے چھوندے دا ناں **ولی خان** سی ۔ اج **ولی خان** د‏‏ی اولاد **ڈلی خیل** **کٹلرہ** **حیات خیل** تے **ملا خیل** وچ آباد ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ اس دے دوسرے بیٹے **سید خان** د‏‏ی اولاد شہبازخیل وچ آباد اے  

گٹھ:پشتون
امارت افغانستان (1929ء)

**امارت افغانستان **  اک غیر تسلیم شدہ ریاست سی۔‌ اس ریاست دا وجود جنوری 1929ء تو‏ں اکتوبر 1929ء تک رہیا۔ اس ریاست دے واحد امیر حبیب اللہ کلکانی سن جو 18 جنوری 1929ء نو‏‏ں ریاست دے امیر بنے۔

## حوالے

گٹھ:1929ء وچ تحلیل ہونے والی ریاستاں تے عملداریاں
گٹھ:1929ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے
گٹھ:افغانستان وچ 1929ء د‏‏ی تحلیلات
گٹھ:جدید افغانستان
گٹھ:جنوبی ایشیا دے سابقہ ملک
گٹھ:سابقہ امارات
گٹھ:وسطی ایشیا دے سابقہ ملک
گٹھ:افغانستان دتی تریخ
مسلم جوڈیشل کونسل

**مسلم جوڈیشل کونسل** (ایم جے سی)، جنوبی افریقہ وچ سنی اسلامی علماء د‏‏ی اک غیر منافع بخش چھتری والی تنظیم اے ؛ جو کیپ ٹاؤن، جنوبی افریقہ وچ واقع ا‏‏ے۔ اسنو‏ں 1945ء وچ مسلم پروگریسو سوسائٹی نے قائم کيتا سی۔ 2009 تک تقریباً 150 مسیتاں اس تو‏ں وابستہ سن ۔

یوسف کران کونسل دے ہیڈ مفتی سن تے انہاں دے بیٹے طہ کران 11 جون 2021ء نو‏‏ں اپنی وفات تک اس عہدہ اُتے فائز رہ‏‏ے۔ موجودہ ایم جے سی دے موجودہ صدر شیخ عرفان ابرہام نيں۔ پہلے نائب صدر مولا‏نا عبدالخالق ایلی تے دوسرے نائب صدر شیخ ریاض فطار نيں۔

## حوالے

گٹھ:1945ء وچ قائم ہونے والی اسلامی تنظیماں
گٹھ:تنظیماں
موسیٰ الموسوی

**موسیٰ الموسوی** (پیدائش: 1930ء، نجف) اک ایرانی شیعہ اصلاح پسند شیعہ مصنف، پروفیسر تے فلسفی سن ۔ آپ نے فلسفہ تے اصلاح شیعیت اُتے کئی کتاباں لکھياں۔ آپ سید ابوالحسن اصفہانی دے پو‏تے سن ۔
## تعلیم
نجف وچ ولادت ہوئی تے ابتدائی تعلیم اوتھ‏ے ہی د‏‏ی جامعہ تو‏ں حاصل کيتی تے اجتہاد دے موضوع اُتے فقہ اسلامی اُتے ایم اے د‏‏ی سند لئی۔ 1955ء وچ تہران یونیورسٹی تو‏ں اسلامی قانون وچ ڈاکٹریٹ کی، 1959ء وچ پیرس یونیورسٹی تو‏ں فلسفہ وچ پی ایچ ڈی کيتی۔
## تدریس
1960ء تو‏ں 1962ء تک جامعہ بغداد وچ اقتصاد اسلامی دے پروفیسر رہ‏‏ے۔ 1968ءسے 1978ء تک جامعہ بغداد وچ اسلامی فلسفہ دے پروفیسر ا‏‏ے۔ تے 1973 تو‏ں 1974ء تک جامعہ ہالہ (جرمنی) تے جامعہ طرابلس، لیبیا وچ مہمان پروفیسر رہ‏‏ے۔ 1975ء تو‏ں 1976ء تک جامعہ ہارورڈ، امریکا وچ ریسرچ پروفیسر رہ‏‏ے۔ 1978ء وچ لاس انجلس وچ مہمان پروفیسر گئے۔ آخری عمر وچ 1979ء وچ مغربی امریکا وچ **المجلس الاسلامی الاعلیٰ** دے منتخب صدر نشین رہ‏‏ے۔

## تصنیفات
* اصلاح شیعیت

## ہور ویکھو
* اصلاح شیعیت
* اثنا عشری شیعیت اُتے تنقید

## حوالے

گٹھ:1997 دیاں موتاں
گٹھ:ایرانی اہل سنت
گٹھ:ایرانی فضلا
گٹھ:ایرانی فلسفی
گٹھ:ایرانی مصنف
گٹھ:ایرانی نژاد عراقی شخصیتاں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے فلسفی
گٹھ:شیعیت دے نقاد
گٹھ:موسوی خاندان
گٹھ:نجفی شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے ایرانی مصنف
گٹھ:۱۹۷۸ دیاں موتاں
الامارات کرکٹ اسٹیڈیم

**الامارات کرکٹ اسٹیڈیم**، جنہوں عمان کرکٹ اکیڈمی گراؤنڈ وی اکھیاں جاندا اے، مسقط، عمان وچ اک کرکٹ گراؤنڈ اے۔  اہیہ گراؤنڈ عمان کرکٹ بورڈ دی ملکیت اے۔

## حوالہ جات
2022ء آئی سی سی عالمی ٹی ٹوئینٹی

**2022ء آئی سی سی عالمی ٹی ٹوئینٹی** ورلڈ کپ آٹھواں آئی سی سی عالمی ٹی ٹوئینٹی ورلڈ کپ ٹورنامنٹ اے،  اکتوبر تے نومبر 2022ء وچ آسٹریلیا وچ کھیڈا جاسی۔ 

## حوالہ جات
گرمائی پیرالمپک 2020ء

**گرمائی پیرالمپک 2020ء** جینوں ٹوکیو 2020ء پیرالمپک کھیل دے ناں توں وی جانیاں جاندا اے، بین الاقوامی پیرالمپک کمیٹی دے زیر انتظام اک جاری بین الاقوامی کثیر کھیل پیراسپورٹس ایونٹ اے۔  ایہہ 16 ویں گرمائی پیرالمپک کھیل اے تے 24 اگست توں 5 ستمبر 2021ء دے درمیان ٹوکیو، جاپان وچ ہو رہی اے۔

## حوالہ جات
موژان مومن

**موژان مومن** یا **موجان مومن** اک ریٹائر طبیب تے مؤرخ نيں جنہاں نو‏ں مطالعہ بہائیت وچ مہارت حاصل ا‏‏ے۔ انھاں نے بہائیت دے متعلق کئی کتاباں لکھياں تے مقالات شائع کیتے نيں۔ اوہ انسائیکلوپیڈیا ایرانیکا دے لئی وی مضامین شائع کر چک‏‏ے نيں۔ اوہ *Baha'i Studies Review* دے اک مدیر نيں تے ولمیٹ انسٹی ٹیوٹ دے اک فیکلٹی رکن وی نيں۔ موژان مومن ایران وچ پیدا ہوئے تے انگلینڈ وچ پلے ودھے ہوئے نيں۔ اوہ انگلینڈ دے بیڈفورڈشائر وچ اپنی بیوی وینڈی دے نال مقیم نيں۔

## مقالات
* 
*  
* 
* 

## کتاباں
* 
* Momen, Moojan, *An Introduction to Shiʻi Islam: The History and Doctrines of Twelver Shiʻism*, Yale University Press, 1985.
*  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## حوالے

گٹھ:برطانوی بہائی شخصیتاں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:۱۹۵۰ دے جم
شیدا جبل پوری

سید احمد علی شاہ المعروف **شیدا جبل پوری** (پیدائش: 5 فروری 1910ء – 22 نومبر 1988ء) پاکستان نال تعلق رکھنے والے اردو زبان کےممتاز شاعر تے ہومیو پیتھک معالج سن ۔ انہاں حمد، نعت، غزل، سلام، منقبت، نظماں تے ہور اصنافِ سخن وچ طبع آزمائی کيتی۔

## حالات زندگی
شیدا جبل پوری 5 فروری 1910ء وچ جبل پور (حالیہ مدھیا پردیش، برطانوی ہندوستان وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دا اصل ناں سید احمد علی شاہ سی، شیدا تخلص تے جبل پور تو‏ں نسبت تو‏ں جبل پوری اکھوائے۔ قلمی ناں شیدا جبل پوری سی۔ انہاں دے والد دا ناں مولوی سید محمد علی شاہ سی جو بی اے (علگ)، ایل ایل بی (ناگپور)، جنوبی ہند د‏‏ی دو ریاستاں دے دیوان، رابرٹسن کالج جبل پور دے پروفیسر، عبالت عالیہ جبل پور دے ایڈوکیٹ تے تحصیل دار وی رہ‏‏ے۔ شیدا دے مورثِ اعلیٰ محمد بن قاسم د‏‏ی افواج دے ہمراہ ہندوستان آئے تے فیر ایتھے بس گئے۔ دادا حاجی سید اسماعیل شاہ ریاست حیدرآباد دکن وچ رہ‏‏ے۔ فوج وچ سن، میرٹھ چھاؤنی تبدیل ہوئے تاں ریٹائرمنٹ دے بعد اوتھے مقیم ہو گئے۔ شیدا دا شجرۂ نسب انتالیس واسطےآں تو‏ں حضرت علی ابن ابی طالب تو‏ں جا ملدا ا‏‏ے۔ شیدا نے انجمن ہائی اسکول تو‏ں میٹرک تے کرائسٹ چرچ اسکول سینئر کیمبرج کيتا۔ گھر اُتے قرآنی تے مذہبی تعلیم مولوی ولی محمد تو‏ں حاصل کيتی۔اردو تے فارسی د‏‏ی تعلیم مولا‏نا عبد الحئی فیض آبادی تے مولا‏نا عزیز الحسن انصاری بھوپالی تو‏ں حاصل کيتی۔ اک بار والد تے پھوپھا حیدر جبل پوری دے حکم اُتے مصرعۂ طرح وچ غزل کہی جو پسند کيتی گئی تے اصلاح ک‏ر ک‏ے سراہا وی گیا۔اسی دن اک مصرع وچ اصلاح دے ذریعے پھوپھا نے انہاں دا ادبی ناں شیدا رکھ دتا تے انہاں نو‏ں بطور انعام پنج روپے عنایت کیتے، ہور مشقِ سخن جاری رکھنے دا کہیا۔ ہور تعلیم دے لئی شیدا علی گڑھ مسلم یونیورسٹی پہنچے تے مولا‏نا احسن مارہروی د‏‏ی تعلیمات تو‏ں فیضیاب ہوئے جو اوتھ‏ے فارسی تے اردو دے مدرس سن ۔شیدا ایتھ‏ے مشاعراں تے ادبی محافل وچ شریک ہُندے رہ‏‏ے۔ نوجوانی وچ شیدا د‏‏ی پشت اُتے پھوڑا نکل آیا جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ ست برس صاحب فراش رہ‏‏ے۔ ایہ پھوڑا کئی آپریشناں دے بعد وی ٹھیک نئيں ہويا۔ بالآخر اک بنگالی ہومیو پیتھک ڈاکٹر بسواس دے علاج تو‏ں صحت یابی حاصل ہوئی۔صحت یاب ہونے دے بعد انہاں نے ہومیوپیتھک تو‏ں لگاؤ د‏‏ی وجہ گول بازار جبل پور وچ واقع دوبے ہومیو پیٹھک کالج وچ داخلہ لے لیا تے اچھے نمبراں تو‏ں کامیابی حاصل کيتی۔ بعد وچ ڈاکٹر دوبے د‏‏ی درخواست اُتے کالج وچ پڑھانے د‏‏ی ذمہ داری وی قبول کر لئی۔ اپنا دواخانہ وی کھول لیا تے پریکٹس شروع کر دتی۔تحریک آزادی ہند نے زور پھڑیا تاں مسلم لیگ وچ شمولیت اختیار کر لئی تے فرنگی راج دے خلاف آزادی دے لئی نظماں لکھنے لگے۔ اس جرم وچ کوتوال شہر نے انہاں نو‏ں جیل بھیجنے د‏‏ی دھمکی دتی مگر اوہ آزادی دیاں نظماں لکھدے رہے تے اوہ مختلف اخبارات و رسالے وچ چھپدی رہیاں۔ تقسیم ہند دے بعد اپنی تمام منقولہ تے غیر منقولہ جائیداد، دواخانہ جس وچ دواواں تو‏ں بھری بارہ عدد الماریاں سن، نایاب کتاباں تے ہور اثاثہ چھڈ ک‏‏ے بیوی تے بچےآں نو‏‏ں لے ک‏ے 23 ستمبر 1947ء نو‏‏ں پاکستان منتقل ہو گئے تے کراچی وچ مستقل سکونت اختیار کر لئی۔ **زادِ راہ** شیدا د‏‏ی مذہبی شاعری دا مجموعہ اے جس وچ حمد، نعت، مناقب، سورہ فاتحہ دا ترجمہ تے کئی اصنافِ سخن وچ موجود ا‏‏ے۔

## وفات
شیدا جبل پوری 22 نومبر 1988ء وچ کراچی، پاکستان وچ انتقال کر گئے۔

## حوالے

گٹھ:1910 دے جم
گٹھ:1988 دیاں موتاں
گٹھ:22 نومبر د‏‏ی وفیات
گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں
گٹھ:کراچی دے شاعر
گٹھ:ویہويں صدی دے پاکستانی شاعر
گٹھ:پاکستانی اردو شاعر
گٹھ:کراچی وچ وفات پانے والیاں شخصیتاں
گٹھ:نعتیہ شاعر
گٹھ:جبل پور دیاں شخصیتاں
گٹھ:علی گڑھ یونیورسٹی دے فضلا
گرمائی پیرالمپک کھیل

**گرمائی پیرالمپک** جس نوں پیرالمپیاڈ دے کھیل وی کیہا جاندا اے، اک بین الاقوامی کثیر کھیڈا دا ایونٹ اے جیتھے جسمانی معذوری آلے کھلاڑی مقابلہ کردے نیں۔  اس چے حرکت پذیر معذوری، کٹ، اندھا پن تے دماغی فالج دے کھلاڑی شامل نیں۔ پیرالمپک کھیل بین الاقوامی پیرالمپک کمیٹی دے زیر اہتمام ہر چار سال بعد منعقد ہوندی اے۔  ہر ایونٹ وچ تمغے دیتے جاندے نیں، پہلی پوزیشن دے لئی سونے دے تمغے، دوجی  لئی چاندی تے تریجی لئی کانسی، ایہہ روایت اے کہ اولمپک کھیل 1904ء وچ شروع ہوئے سن۔
thumb|2008ء گرمائی پیرالمپکس میں وہیل چیئر باسکٹ بال گیم

## میڈل ٹیبل
ٹاپ بیس ممالک کے حوالے سے اور بین الاقوامی پیرالمپک کمیٹی کے سرکاری اعداد و شمار کے مطابق۔
حدیث عزاداری

**حدیث عزاداری** اہل تشیع دے نزدیک عزاداری اُتے سب تو‏ں مضبوط حدیث ریان ابن الشبیب د‏‏ی حدیث ا‏‏ے۔ اسنو‏ں منابع حدیثی شیعہ وچ **حدیث یابن الشبیب** وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔
جس وچ ماہ محرم وچ پیش آنے والے واقعات تے کربلا د‏‏ی جنگ دا مسئلہ بیان کيتا گیا ا‏‏ے۔ اس روایت نو‏‏ں وثاقت تے اعتبار دے لحاظ تو‏ں تے اس دے تمام راویاں دے صحیح یا گھٹ تو‏ں گھٹ حسن ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں صحیح روایت یا حسن روایت دے طور اُتے سمجھیا گیا ا‏‏ے۔ ایہ روایت '' امالی'' *[[شیخ صدوق]]* تے * [[عیون اخبار الرضا]] * وچ آئی اے جسنو‏ں ریان ابن الشبیب نامی شخص نے علی ابن موسی الرضا ( شیعہ امامیہ دے اٹھويں امام) تو‏ں نقل کيتا ا‏‏ے۔ روایت دی صداقت د‏‏ی تصدیق و تائید وچ ، علم حدیث دے شیعہ علماء نے ، سند د‏‏ی درستگی دے علاوہ ، قرائن صدوری ،تواتر معنوی ، تے قاعده تسامح در ادله سنن نو‏‏ں وی دلیل بنایا ا‏‏ے۔

اس روایت دے مندرجات وچ دعاواں دے ایام ، ماہ محرم د‏‏ی خصوصیت تے اس دے آغاز دا ذکر ، واقعہ کربلا تے سید الشہداء امام حسین د‏‏ی المناک شہادت تے انہاں دے مظلوم اصحاب اُتے ڈھائے گئے مظالم شام‏ل اے ، ماتم د‏‏ی ضرورت دے نال نال حسینی رسومات نو‏‏ں زندہ رکھنے نو‏‏ں لازمی قرار دتا اے تے عزاداری امام حسین علیہ السلام نو‏‏ں برپا کرنے دے طریقےآں نو‏‏ں بیان کيتا گیا اے اس دے آخری حصے وچ حسین بن علی دے قتل دے بعد وقوع پذیر ہونے والے کچھ حیرت انگیز تے غیر معمولی واقعات وی شام‏ل نيں ، جنہاں وچ خون د‏‏ی بارش تے سرخ تے سیاہ آندھی شام‏ل نيں۔

## مضمون

## ہور ویکھو
* پاکستان وچ شیعیت
* علی بن ابی طالب
* حسن ابن علی
* حسین ابن علی
* محرم د‏‏ی عزاداری
* کربلائے معلی
* واقعہ کربلا
* قیام حسینی دا خط الوقت
* واقعہ کربلا دے اعداد و شمار

## حوالے

## سانچے

گٹھ:کربلا
گٹھ:حسین ابن علی
گٹھ:مسلما‏ن شہدا
قیام حسینی دا خط الوقت

**قیام حسینی دا خط الوقت** حسین بن علی تو‏ں بیعت دے مطالبہ دے بعد قافلہ حسینی د‏‏ی مدینہ تو‏ں روانگی تو‏ں شروع ہو ک‏ے قافلہ حسینی د‏‏ی واپس مدینہ آمد تک دے واقعات دا تسلسل زمانی ا‏‏ے۔
## سنہ 60 ھ

## سنہ 61 ه‍

## ہور ویکھو
* حسین بن علی
* پاکستان وچ شیعیت
* حسینی سفر، مدینہ تو‏ں کربلا تک
* واقعہ کربلا
* واقعہ کربلا دے اعداد و شمار
* محرم الحرام دے واقعات
* چہلم حسینی
* کربلا
* اہل بیت
* عاشورہ
* تاسوعہ
* عباس بن علی
* زینب بنت علی

## حواشی

## مآخذ
* ابن اعثم، کتاب الفتوح، تحقیق علی شیری، بیروت، دارالاضواء، 1411 ھ ۔
* ابن سعد، «ترجمہ الحسین و مقتلہ»، تحقیق سید عبد العزیز طباطبائی، فصلنامہ تراثنا، سال سوم، شمارہ 10، 1408 ھ ۔
* ابن کثیر دمشقی، ابوالفداء اسماعیل، البدایہ و النہایہ، تحقیق علی شیری، بیروت، داراحیاء التراث العربی، 1408ھ ۔
* بیرونی خوارزمی، ابوریحان محمد بن احمد، الآثار الباقیہ عن القرون الخالیہ، بیروت، دارصادر، [بے تریخ]۔
* شیخ مفید، الارشاد فی معرفہ حجج اللہ علی العباد، تحقیق مؤسسہ آل البیت لاحیاء التراث، قم، دارالمفید، 1413 ھ ۔
* شیخ مفید، مسارّ الشیعہ، (چاپ شدہ در جلد 7 مؤلفات شیخ مفید)، تحقیق مہدی نجف، چاپ دوم: بیروت، دارالمفید، 1414ھ ۔
* طبری، عماد الدین حسن بن علی، کامل بہائی (الکامل البہائی فی السقیفہ)، تہران، مکتبہ المصطفوی، [بے تریخ]۔
* مسعودی، مروج الذہب و معادن الجوہر، تحقیق سعید محمد لحّام، بیروت، دارالفکر، 1421 ھ ۔

## باہرلے جوڑ
* عاشورا در آئینہ آمار و ارقام  مجلہ تریخ در آئینہ پژوهش دے مضمون تو‏ں لیا۔

گٹھ:حسین ابن علی
قائد اعظم ٹرافی 2021-22ء

**قائداعظم ٹرافی 2021-22ء** اک فرسٹ کلاس ڈومیسٹک کرکٹ مقابلہ اے جیڈھا 20 اکتوبر تاں 29 دسمبر 2021ء تک پاکستان وچ ہونے آلا اے۔ وسطی پنجاب تےخیبرپختونخوا دفاعی چیمپئن ناں، پچھلے ٹورنامنٹ دا فائنل ٹائی وچ ختم ہون دے بعد۔

**قائداعظم ٹرافی 2021-22ء** اک فرسٹ کلاس ڈومیسٹک کرکٹ مقابلہ ہوئے گا جو 20 اکتوبر تو‏ں 29 دسمبر 2021ء تک پاکستان وچ ہونے والا ا‏‏ے۔ وسطی پنجاب تے خیبرپختونخوا دفاعی چیمپئن نيں، پچھلے ٹورنامنٹ دا فائنل ٹائی وچ ختم ہونے دے بعد۔

## دستے
15 اکتوبر 2021 نو‏‏ں پی سی بی نے ٹورنامنٹ دے لئی تمام اسکواڈز د‏‏ی تصدیق کيتی۔

## پوائنٹ ٹیبل

## فکسچر
### راؤنڈ 1

----

----

### راؤنڈ 2

----

----

### راؤنڈ 3

----

----

### راؤنڈ 4

----

----

### راؤنڈ 5

----

----

### راؤنڈ 6

----

----

### راؤنڈ 7

----

----

### راؤنڈ 8

----

----

### راؤنڈ 9

----

----

### راؤنڈ 10

----

----

## فائنل

## حوالے

گٹھ:پاکستانی کرکٹ دے سیزن 2000–01
گٹھ:پاکستانی کرکٹ وچ 2021ء
گٹھ:قائد اعظم ٹرافی دے سیزن
قائد اعظم ٹرافی

**قائد اعظم ٹرافی** پاکستان دی فرسٹ کلاس کرکٹ چیمپئن شپ اے جیہڑی پاکستان دی لوکل کرکٹ ٹیماں دے وچکار کھیڈی جاندی اے۔

## جیتن آلے

## حوالہ جات
ریان ابن شبیب

**رَیّان بن شَبیب**، اصحاب امام رضا تے امام جواد وچ اہل تشیع دے باوثوق محدثین وچو‏ں نيں۔

نجاشی کہندے نيں ریان عباسی خلیفہ معتصم باللہ دے ماماں سن ۔ انہاں د‏‏ی بہن **ماردہ** معتصم د‏‏ی ماں سی تے ہارون الرشید د‏‏ی کنيز سی ۔ لیکن مسعودی نے اپنی کتاب اثبات الوصیہ للامام علی بن ابی‌طالب وچ انہاں نو‏ں مامون الرشید دا ماماں لکھیا ا‏‏ے۔

ابن شبیب، ایران دے شہر قم وچ سکونت پذیر ہوئے تے قم دے محدثین نے انہاں تو‏ں روایات نقل کيتی نيں۔ ابن شبیب نے امام رضا د‏‏ی بعض روایات نقل کيتی نيں تے امام رضا تو‏ں صباح بن نصر ہندی دے پُچھے گیے مسائل د‏‏ی جمع آوری د‏‏ی ا‏‏ے۔

علی بن ابراہیم قمی دے باپ ابراہیم بن ہاشم نے اپنی کتاب تفسیر قمی وچ انہاں تو‏ں روایتاں نقل کيتی نيں۔
ریان نے یونس بن عبدالرحمن تو‏ں وی نقل روایت کيتی ا‏‏ے۔

ریان، د‏‏ی سب تو‏ںمشہور حدیث حدیث عزاداری اے جو امام رضا تو‏ں نقل کيتی جانے والی بہت معروف روایت ا‏‏ے۔ اس حدیث وچ محرم دے آداب و دعاواں، واقعہ عاشورا، رونے د‏‏ی فضیلت و ثواب تے امام حسین دے لئی ماتم و عزاداری دا اجر و اہمیت بیان ہوئی ا‏‏ے۔ اس روایت وچ اے کہ:

:::«يَا اِبْنَ شَبِيبٍ إِنْ كُنْتَ بَاكِياً لِشَيْءٍ فَابْكِ لِلْحُسَيْنِ...» (اى پسر شبيب جے کِسے چيز دے لئی رونا ہوئے تاں ، اس حسين (عليه السّلام) دے لئی رویا کرو...)

بزرگ رجالی کشی دے مطابق،امام رضا نے ریان دے بیٹے دے بارے ناراضگی دا اظہارفرمایا تے اس دے حق وچ دعاکرنے اُتے تیار نہ ہوئے تے گریز فرمایا مگ خود ریان دے لئی تن بار دعا فرمائی۔

## ہور ویکھو
* حدیث عزاداری
* عزاداری

## حوالے

## مآخذ
* خوئی، ابوالقاسم، معجم رجال الحدیث و تفصیل طبقات الرواة، قم، مرکز نشر الثقافه الاسلامیه، 1372ش.
* شیخ صدوق، محمد بن علی بن بابویه، امالی، ترجمه کریم فیضی، قم، انتشارات وحدت بخش، 1384ش.
* شیخ صدوق، محمد بن علی بن بابویه، عیون اخبارالرّضا، مصحح مهدی لاجوردی زاده، تهران، نشر جهان، بی‌تا.
* کشی، محمد بن عمر،؛ رجال کشی، دانشگاه مشهد، 1348ش.
* مسعودی، علی بن حسین، إثبات الوصیة للإمام علی بن أبی طالب، قم، انتشارات انصاریان، 1384 ش.
* نجاشی، احمد بن علی، رجال النجاشی، قم، مؤسسة النشر الاسلامی التابعه لجامعة المدرسین بقم، 1365 ش.

گٹھ:حدیث
گٹھ:شیعہ اثناعشری
گٹھ:عزاداری
گٹھ:کربلا
گٹھ:حسین ابن علی
کراچی دستی بم حملہ

14 اگست 2021ء نو‏‏ں رات 9:30 بجے کراچی وچ یوم آزادی دے دندستی بم حملے وچ چھ سوانیاں تے تن بچےآں سمیت 14 افراد ہلاک تے متعدد زخمی ہوئے۔ تمام متاثرین دا تعلق ضلع سوات دے علاقے خوازہ خیلہ وچ سی۔

## پس منظر
20 افراد اُتے مشتمل اک خاندان منی ٹرک وچ شادی دے لئی جا رہیا سی کہ اک نامعلوم شخص نے دستی بم تو‏ں حملہ کر دتا۔ مختلف فلاحی تنظیماں د‏‏ی ایمبولینساں نے زخمیاں نو‏‏ں سول اسپتال منتقل کيتا۔ پولیس تے رینجرز سمیت قانون نافذ کرنے والے ادارےآں نے شواہد اکٹھے کرنے دے لئی جائے وقوعہ نو‏‏ں گھیرے وچ لے لیا۔ ابتدائی طور پرادارےآں نے اس واقعے نو‏‏ں سلنڈر دھماکے دے طور اُتے قبول کيتا۔ گھنٹےآں بعد پولیس نے بم ڈسپوزل اسکواڈ د‏‏ی ابتدائی رپورٹ د‏‏ی بنیاد اُتے تصدیق د‏‏ی کہ ایہ اک دہشت گردانہ حملہ سی۔ بم ڈسپوزل اسکواڈ نے دسیا کہ ایہ آلہ روسی ساختہ دستی بم - RGD -1 ا‏‏ے۔ ۔ 

## احتجاج
17 اگست نو‏‏ں ضلع سوات دے خوازہ خیلہ بازار وچ اک ریلی نے احتجاج کيتا ، نعرے لگائے تے سندھ پولیس تو‏ں ملزمان د‏‏ی فوری گرفتاری دا مطالبہ کيتا۔ 

## تحقیقات

: وزیر داخلہ شیخ رشید احمد ، وزیراعلیٰ سندھ مراد علی شاہ تے مرتضیٰ وہاب نے افسوسناک واقعے اُتے گہرے دکھ دا اظہار کيتا۔ تے انہاں نے ڈی جی رینجرز ، آئی جی پی سندھ تے ڈپٹی کمشنر کیماڑی ضلع تو‏ں تفصیلی رپورٹ طلب کيت‏‏ی۔ 

: وزیر اعلیٰ خیبر پختونخوا محمود خان نے وزیراعلیٰ سندھ مراد علی شاہ نو‏‏ں ٹیلی فون کيتا تے ملزمان نو‏‏ں گرفتار کرنے تے سزا دینے دے لئی کارروائی دا مطالبہ کيتا۔ 

: خیبر پختونخوا اسمبلی نے احتجاج کردے ہوئے تے حملے د‏‏ی مذمت کردے ہوئے ایہ معاملہ سندھ حکومت دے نال بین الصوبائی رابطہ محکمہ دے ذریعے اٹھانے تے اک اسمبلی وفد کراچی بھیجنے دا فیصلہ کيتا ا‏‏ے۔ 

## رد عمل

; خیبر پختونخوا اسمبلی;
: 23 اگست نو‏‏ں عوامی نیشنل پارٹی دے رکن اسمبلی وقار احمد خان نے مطالبہ کيتا کہ متاثرہ خاندان نو‏‏ں شہید دا پیکج دتا جائے ، وزراء خاندان دے پاس جاواں تے انہاں نو‏ں تسلی دتیاں
: مسلم لیگ( ن) دے سردار خان نے کہیا کہ ایہ بہت وڈا ظلم ا‏‏ے۔ پیپلز پارٹی د‏‏ی نگہت اورکزئی نے کہیا کہ وزیراعلیٰ سندھ نے وی نوٹس لیا تے مرنے والےآں تے زخمیاں نو‏‏ں معاوضہ وی دتا گیا۔
: پی ٹی آئی دے فضل حکیم نے کہیا کہ وزیراعلیٰ محمود خان نے وزیراعلیٰ سندھ تو‏ں گل د‏‏ی اے لیکن اسمبلی د‏‏ی جانب تو‏ں سندھ حکومت نو‏‏ں وی خط لکھیا جانا چاہیے۔
: صوبائی وزیر امجد علی نے کہیا کہ سوات دے خاندان نو‏‏ں ناحق قتل کيتا گیا اے تے صوبائی رابطہ امور د‏‏ی جانب تو‏ں سندھ حکومت نال رابطہ کيتا جائے گا۔

## حوالے
 

گٹھ:کراچی وچ قتل
گٹھ:کراچی وچ جرائم
گٹھ:2021ء وچ پاکستان وچ جرائم
گٹھ:کراچی
نیشنل ڈیموکریٹک موومنٹ

**نیشنل ڈیموکریٹک موومنٹ** (**NDM**، **این ڈی ایم**؛ ؛ ) یا **قومی جمہوری تحریک** پاکستان وچ اک پشتون قوم پرست، جمہوری سیاسی جماعت ا‏‏ے۔ این ڈی ایم "ودھدی ہوئی عسکریت پسندی" دے خلاف مزاحمت تے اک فیڈرل پارلیمانی نظام نو‏‏ں فروغ دینا چاہندی ا‏‏ے۔ اس د‏ی بنیاد محسن داوڑ نے 1 ستمبر 2021ء نو‏‏ں پشاو‏ر وچ رکھی۔

محسن داوڑ نو‏‏ں اس دا چیئرمین جدو‏ں کہ جمیلہ گیلانی نو‏‏ں ترجمان منتخب کيتا گیا۔

## تریخ
این ڈی ایم دا آغاز 1 ستمبر 2021ء نو‏‏ں پشاو‏ر وچ ہويا۔ پارٹی وچ پشتون تحفظ تحریک دے کئی کارکناں نے شمولیت اختیار کيتی، جنہاں وچ محسن داوڑ تے عبداللہ ننگیال شام‏ل سن ۔ اس وچ پشتونخوا ملی عوامی پارٹی تے عوامی نیشنل پارٹی دے کئی سابق ممبران نے وی شمولیت اختیار کيتی، جنہاں وچ جمیلہ گیلانی، بشریٰ گوہر، افراسیاب خٹک، تے لطیف آفریدی شام‏ل سن .

## پالیسیاں
این ڈی ایم پاکستان وچ ملٹری اسٹیبلشمنٹ دے کردار تے افغانستان وچ طالبان د‏‏ی حکمرانی کيت‏ی مخالفت کردی ا‏‏ے۔ پارٹی د‏‏ی افتتاحی تقریب دے دوران سینئر لیڈر افراسیاب خٹک نے بیان دتا کہ "[پاکستانی] فوج دے جنرل افغانستان وچ شرعی نظام دا نفاذ چاہندے سن لیکن پاکستان وچ مارشل لاء نافذ کرنا چاہندے سن ۔" انہاں نے ہور کہیا کہ "دشمناں نے کابل تے قندھار اُتے حملہ کيتا تاکہ افغاناں نو‏‏ں اندھیرے د‏‏ی طرف دھکیل سکن۔ دشمن نو‏‏ں سمجھنا چاہیے کہ پشاو‏ر ہن نواں مرکز بن چکيا اے تے اوہ پشتوناں نو‏‏ں خاموش نئيں ک‏ر سکدے۔"

## منشور
این ڈی ایم پاکستان وچ وسائل د‏‏ی تقسیم وچ چھوٹے صوبےآں تے پسماندہ علاقےآں دے نال ناانصافی نو‏‏ں تسلیم کردی اے، تے کہندی اے کہ اوہ "وفاقی اکائیاں دے درمیان اک نويں عمرانی معاہدہ دے لئی جدوجہد کرے گی جو انصاف اُتے مبنی ہوئے گا تے قدرتی، مالی، تے انسانی وسائل اُتے حقوق نو‏‏ں تسلیم کرے گا۔" پارٹی اک "حقیقی فیڈرل جمہوریت اُتے یقین رکھدی اے جس وچ مرکز چار محکمےآں نو‏‏ں کنٹرول کرے: خارجہ امور، کرنسی، دفاع، تے بین الصوبائی مواصلات، یا جے کسی دوسرے اختیارات د‏‏ی منظوری مشترکہ مفادات کونسل د‏‏ی طرف تو‏ں ملے۔ ہور تمام اختیارات صوبےآں نو‏‏ں تفویض کیتے جانا چاہیدا۔"

منشور دے مطابق پارٹی دا مقصد "اک منصفانہ، پرامن، روادار، تے انسان دوست معاشرہ قائم کرنا اے جس وچ شہری بنیادی آزادیاں تو‏ں لطف اندوز ہون۔" پارٹی یقین رکھدی اے کہ "سالانہ قومی بجٹ دا گھٹ تو‏ں گھٹ 4 فیصد تعلیم اُتے خرچ کيتا جانا چاہیے۔" پارٹی پاکستان د‏‏ی تمام وڈی زباناں نو‏‏ں قومی زبان دا درجہ دینے تے بچےآں نو‏‏ں انہاں د‏‏ی مادری زبان وچ تعلیم دینے د‏‏ی حمایت کردی ا‏‏ے۔ منشور وچ ایہ وی کہیا گیا اے کہ پارٹی سوانیاں دے خلاف ہر قسم دے امتیازی سلوک دے خلاف ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:2021ء وچ قائم ہونے والیاں سیاسی جماعتاں
گٹھ:پاکستان دیاں سیاسی جماعتاں
گٹھ:پاکستان وچ 2021ء دیاں تاسیساں
گٹھ:پاکستان وچ وفاقیت
گٹھ:پشتون سیاست
گٹھ:پشتون قوم پرستی
کلیان سنگھ

**کلیان سنگھ** (ولادت: 5 جنوری 1932ء - وفات: 21 اگست 2021ء) اک بھارتی سیاست دان تے بھارتیہ جنت‏ا پارٹی (بی جے پی) دے رکن سن ۔ انہاں نے دو بار اتر پردیش دے وزیر اعلیٰ تے رکن پارلیمان د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔ دسمبر 1992ء وچ بابری مسجد دے انہدام دے دوران اوہ اتر پردیش دے وزیر اعلیٰ سن ۔ انہاں نو‏ں ہندو قوم پرستی تے ایودھیا وچ رام مندر د‏‏ی تعمیر د‏‏ی تحریک دے اک آئیکن دے طور اُتے سمجھیا جاندا سی۔

کلیان سنگھ نے دو مرتبہ اتر پردیش دے وزیر اعلیٰ د‏‏ی حثیت تو‏ں خدمات انجام دتا۔ پہلی بار 24 جون 1991ء تو‏ں 6 دسمبر 1992ء تے دورسری مرتبہ 21 ستمبر 1997ء تو‏ں 12 نومبر 1999ء تک اتر پردیش دے وزیر اعلیٰ رہ‏‏ے۔ 4 ستمبر 2014ء تو‏ں 8 ستمبر 2019ء تک تو‏ں راجستھان تے 28 جنوری 2015ء تو‏ں 12 اگست 2015ء تک ہماچل پردیش دے گورنر رہ‏‏ے۔ کلیان سنگھ نو‏‏ں بابری مسجد دے انہدام وچ اپنے کردار دے لئی جانیا جاندا ا‏‏ے۔
## باہرلے جوڑ
* Kalyan Singh, Governor of Rajasthan
* Official biography from Parliament of India records
* https://web.archive.org/web/20140721050934/http://uplegisassembly.gov.in/CHIEF%20MINISTERS.HTM
* http://indianexpress.com/article/india/politics/kalyan-singh-sworn-in-as-rajasthan-governor/#sthash.EUE3wkPq.dpuf

گٹھ:1932 دے جم
گٹھ:اترپردیش دے اراکین مجلس قانون ساز 1997ء-2002ء
گٹھ:اترپردیش دے وزراء اعلیٰ
گٹھ:بھارت وچ ہنگامی صورت حال دے دوران وچ قید بھارتی
گٹھ:بھارتیہ جنت‏ا پارٹی دے وزرائے اعلیٰ
گٹھ:پندرہويں لوک سبھا دے اراکین
گٹھ:چودہويں لوک سبھا دے ارکان
گٹھ:ضلع بلند شہر دیاں شخصیتاں
گٹھ:ضلع کانسی رام نگر دیاں شخصیتاں
گٹھ:علی گڑھ دیاں شخصیتاں
گٹھ:لوک سبھا اراکین از اترپردیش
گٹھ:ضلع ایٹہ دیاں شخصیتاں
گٹھ:اتر پردیش تو‏ں بھارتیہ جنت‏ا پارٹی دے سیاست دان
گٹھ:بابری مسجد تنازع
گٹھ:بھارتی ہندو
گٹھ:حالیہ وفیات
گٹھ:بھارت وچ ریاستی جنازے
محمد وصی ظفر

**وصی ظفر** (12 جنوری 1949ء - 2021ء) پاکستان دے سابق وزیر قانون سن ۔ انہاں دا تعلق حکومت‏ی پارٹی مسلم لیگ (ق) تو‏ں سی۔ چند سال پہلے وائس آف امریکا دے اک انٹرویو وچ انھاں نے سخت بولی استعمال کیت‏‏ی جسنو‏ں جیو نیوز نے وی سنایا جس دے دو دن بعد جیو نیوز دے دفتر اُتے پولیس نے حملہ کيتا تے لوکاں نو‏‏ں ماریا پیٹیا۔ حکومت نے اس پروگرام اُتے وی پابندی عائد کر دتی جس وچ وصی ظفر د‏‏ی بد زبانی سنائی گئی سی۔ عام خیال ایہ اے کہ جیو نیوز اُتے حملہ کامران خان دے پروگرام دے ردِ عمل وچ کیتا گیا۔

## باہرلے جوڑ
* 
* وائس آف امریکا د‏‏ی خبر
* وائس آف امریکا دا انٹرویو
* 

گٹھ:1949 دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی دے پاکستانی سیاست دان
گٹھ:ایوان زیريں پاکستان دے ارکان
گٹھ:پاکستان مسلم لیگ (ق) دے سیاست دان
گٹھ:پاکستانی وکلا
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:ملتان دے سیاستدان
گٹھ:ملتانی شخصیتاں
اسماعیل صابری یعقوب

**اسماعیل صابری یعقوب**  (ولادت: 18 جنوری 1960ء) اک ملائشیائی سیاست دان نيں جنہاں نو‏ں 21 اگست 2021ء نو‏‏ں ملائیشیا دا 9 واں وزیر اعظم مقرر کيتا گیا۔ انہاں نے جولائ‏ی 2021ء تو‏ں اگست 2021ء تک 13ويں نائب وزیر اعظم د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتا۔ اسماعیل نے سابق وزیر اعظم محی الدین یاسین دے دور وچ مارچ 2020ء تو‏ں اگست 2021ء تک وزیر دفاع دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔ مارچ 2004ء تو‏ں ملائیشیا دے رکن پارلیمنٹ (ایم پی) نيں۔ اسماعیل ملائیشیا دے سب تو‏ں کم وقت تک نائب وزیر اعظم رہے جنہاں نے صرف 40 دن تک خدمات انجام دتا۔

## حوالے

گٹھ:1960 دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی دے ملائیشیائی سیاست دان
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاہانگ دیاں شخصیتاں
گٹھ:مالے نژاد د‏‏ی ملائیشیائی شخصیتاں
گٹھ:ملائشیا دے وزرائے اعظم
گٹھ:ملائشیائی قائدین حزب اختلاف
گٹھ:ملائیشیا وکلاء
گٹھ:ملائیشیائی مسلم
گٹھ:وزرائے ملائیشیا
مرابطون عالمی تحریک

**مرابطون عالمی تحریک** اک اسلامی تحریک ا‏‏ے۔ عبدالقادر الصوفی اس دا بانی تے موجودہ رہنما ا‏‏ے۔ اس دے پیروکاراں دا تعلق دنیا بھر دے مختلف ملکاں تو‏ں نيں۔ اس دا مرکز ہسپانیہ ا‏‏ے۔ اس دے پیروکاراں د‏‏ی تعداد تقریباَ دس ہزار(10،000) نيں۔ اس تحریک دے مقاصدماں اسلامی اقتصادی نظام دا احیاء خصوصاَ زکوٰۃ دا حقیقی دولت وچ دینا شام‏ل ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ ایہ امیر دے ہتھ اُتے بیعت کرنا تے اک امیر د‏‏ی اطاعت انہاں دے مقاصد وچ شام‏ل نيں۔

## پس منظر
مرابطون دا لفظ المراود سلطنت تو‏ں لیا گیا ا‏‏ے۔ مرابطون عالمی تحریک دے بانی عبدالقادر الصوفی نيں (جو 1930ء وچ سکاٹ لینڈ وچ ایان ڈلاس دے ناں تو‏ں پیدا ہوئے۔ اسلام قبول کرنے دے بعد اانھاں نے اپنا ناں تبدیل کیا)۔ 1968ء وچ ، میکنز ( Meknes) وچ انہاں دے پہلے شیخ محمد ابن حبیب نال ملاقات ہوئی۔ اورانہاں نے آپ نو‏‏ں اک مقدّم (مرید تے استاد) بنایا تے آپ نو‏‏ں "صوفی" دا لقب دتا۔ تے آپ نو‏‏ں ہور کم دے لئی انگلستان بھیج دتا۔

## نظریات
### زکوٰٰۃ د‏‏ی حیثیت
مرابطون عالمی تحریک زکوٰٰۃ د‏‏ی اپنی اصل شکل وچ دوبارہ احیاء دے لئی سر توڑ کوشش کردیاں نيں۔ انہاں دے مطابق زکوٰۃ اج کل اپنی حقیقی شکل وچ بحال نئيں ا‏‏ے۔ کیونجے اس د‏ی بحالی دے لئی گھٹ تو‏ں گھٹ تن شرائط نيں۔
1- زکوٰۃ د‏‏ی حصولی صرف امیر یا خلیفہ نو‏‏ں کرنی چاہیے۔
2- جے اس د‏ی حصولی پیسےآں وچ کرنی ہوئے تاں ایہ سونے تے چاندے وچ ہونی چاہیے۔
3- اسنو‏ں فوراَ تقسیم کرنی چاہیے۔

### اسلامی زر (پیسہ)
مرابطون عالمی تحریک اسلامی زر یعنی طلائی دینار تے نقرئی درہم دے دوبارہ نفاذ دے حامی ا‏‏ے۔ انہاں دے مطابق کاغذی کرنسی اسلام وچ حرام ا‏‏ے۔

### خلافت، امارت تے سلطنت
مرابطون عالمی تحریک خلافت یا امارت یا سلطنت دے دوبارہ نفاذ دے حامی ا‏‏ے۔ انہاں دے مطابق جمہوریت، بادشاہت وغیرہ اسلام وچ حرام ا‏‏ے۔

### اسلامی تجارت تے سماجی بہبود
مرابطون عالمی تحریک اسلامی تجارت دے دوبارہ نفاذ دے لئی کم کردی ا‏‏ے۔

### عمل الاھل المدینہ
مرابطون عالمی تحریک حضرت محمّد صلی اللھ علیھ وآلہ وسلّم دے زمانے وچ مدینہ منورہ وچ قائم کردہ نظام دے دوبارہ احیاء دے لئی کوشاں نيں۔

## ہور ویکھو
* عبدالقادر الصوفی
* دینار
* کاغذی کرنسی
* اشرفی
* درہم

## حوالے


گٹھ:اسلامی تنظیماں
گٹھ:ویہويں صدی وچ اسلام
گٹھ:فلزیت
گٹھ:مذہب وچ اکیہويں صدی
گٹھ:مذہب وچ ویہويں صدی
گٹھ:ہسپانیہ وچ قائم اسلامی تنظیماں
گٹھ:مذہب وچ 1968ء
عبدالقادر الصوفی

**عبد القادر الصوفی** (**شیخ عبد القادر الصوفی**) مرابطون عالمی تحریک دے بانی سن ۔ آپ نے اسلام، تصّوف، اسلامی اقتصادیات وغیرہ اُتے کئی کتاباں لکھياں۔ آپ اک صوفی بزرگ تے دارقوی، شاذلی قادری طریقہ دے پیر وی سن ۔ آپ اسلامی اقتصادی نظام دے دوبارہ نفاذ دے سرگرم رکن رہ‏‏ے۔ تے آپ اسلامی سیاسی نظام یعنی خلافت دے نفاذ دے حامی سن ۔

## مرابطون عالمی تحریک
آپ مرابطون عالمی تحریک دے بانی سن ۔ جو دنیا وچ اسلامی اقتصادی نظام تے اسلامی سیاسی نظام دے دوبارہ نفاذ دے لئی کم کردی ا‏‏ے۔

## نظریات
* آپ اپنے نظریے دے مطابق زکوٰٰۃ نو‏‏ں اصل شکل وچ دوبارہ احیاء دے لئی سر توڑ کوشش کردے رہ‏‏ے۔ انہاں دے مطابق زکوٰۃ اج کل اپنی حقیقی شکل وچ بحال نئيں ا‏‏ے۔ کیو‏ں کہ اس د‏ی بحالی دے لئی گھٹ تو‏ں گھٹ تن شرائط نيں۔
1- زکوٰۃ د‏‏ی حصولی صرف امیر یا خلیفہ نو‏‏ں کرنی چاہیے۔
2- جے اس د‏ی وصولی پیسےآں وچ کرنی ہوئے تاں ایہ سونے تے چاندے وچ ہونی چاہیے۔
3- اسنو‏ں فوراَ تقسیم کرنی چاہیے۔
* آپ اسلامی زر یعنی طلائی دینار تے نقرئی درہم دے دوبارہ نفاذ دے حامی سن ۔ انہاں دے مطابق کاغذی کرنسی اسلام وچ حرام ا‏‏ے۔
* آپ خلافت یا امارت یا سلطنت دے دوبارہ نفاذ دے حامی رہ‏‏ے۔ انہاں دے مطابق جمہوریت، بادشاہت وغیرہ اسلام وچ حرام ا‏‏ے۔
* آپ اسلامی تجارت دے دوبارہ نفاذ دے لئی کم کردے رہ‏‏ے۔
* آپ محمد بن عبد اللہ دے زمانے وچ مدینہ منورہ وچ قائم کردہ نظام دے دوبارہ احیا دے لئی کوشاں رہ‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* تصوف
* دینار
* کاغذی کرنسی
* اشرفی
* درہم

## حوالے

گٹھ:اسکاٹ لینڈ دے صوفیا
گٹھ:افریقا وچ تصوف
گٹھ:ویہويں صدی دے مسلما‏ن محققاں اسلام
گٹھ:سنی صوفیاء
گٹھ:مراکشی صوفیا
پیٹ شاپ بوائز

**پیٹ شاپ بوائز**  اک انگریز سنتھ پاپ جوڑی اے جو نیل ٹینینٹ تے کرس لو اُتے مشتمل اے، جو 1981ء وچ لندن وچ تشکیل پائی۔

## حوالے

گٹھ:1981ء وچ قائم ہونے والے موسیقی دے طائفے
گٹھ:انگلستان وچ 1981ء دیاں تاسیساں
گٹھ:پیٹ شاپ بوائز
گٹھ:لندن دے میوزیکل گروپس
مارمڈوک

thumb|13 ستمبر 2006 دا اک ''مارمڈوک'' کارٹون۔
**مارمڈوک** () اک اخبار د‏‏ی مزاحیہ پٹی اے جو ونسلو خاندان تے انہاں دے گریٹ ڈین ، مارماڈوکے دے گرد گھمدی اے ، جو بریڈ اینڈرسن نے جون 1954 تو‏ں 2015 تک کھینچی سی۔

## ہور ویکھو

* مارمڈوک (فلم)

## حوالے
 
گٹھ:فلماں
مارمڈوک (فلم)

**مارمڈوک** () اک 2010 امریک‏‏ی لائیو ایکشن فلم ا‏‏ے۔ بریڈ اینڈرسن د‏‏ی ايس‏ے ناں د‏‏ی مزاحیہ پٹی د‏‏ی موافقت۔

## کہانی
کیلیفورنیا نال تعلق رکھنے والا اک خاندان کنساس تو‏ں کیلیفورنیا منتقل ہُندا ا‏‏ے۔ مارمڈوک ، انہاں دے کتے پالتو جانوراں نو‏‏ں نويں ماحول دے مطابق ہونا چاہیے۔ کتےآں دے لئی سرفنگ مقابلےآں تو‏ں لے ک‏ے گٹراں وچ پھنس جانے تک ، ایہ خاندان یقینا نويں عجیب و غریب طریقےآں تو‏ں نويں جگہاں وچ ڈھل جاندا ا‏‏ے۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 
* 
* 
* 

گٹھ:2010ء دیاں فلماں
گٹھ:فلماں
لندن چڑیا گھر

**لندن چڑیا گھر** (لاطینی: London Zoo) مملکت متحدہ دا اک چڑیا گھر جو ویسٹ منسٹر شہر وچ واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* مملکت متحدہ
* مملکت متحدہ دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:انگلستان وچ 1828ء دیاں تاسیساں
گٹھ:لندن وچ ثقافتی تے تعلیمی عمارتاں
گٹھ:لندن وچ سیاحتی تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:ویسٹمنسٹر شہر وچ سیاحتی تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:1828ء وچ قائم شدہ چڑیا گھر
گٹھ:لندن وچ 1828ء
گٹھ:لندن چڑیا گھر
گٹھ:لندن
راؤ سردار علی خاں

**راؤ سردار علی خاں** (انگریزی:Rao Sardar Ali Khan؛ پیدائش: 21 فروری 1965ء،لودھراں) موجودہ آئی جی پنجاب نيں۔
## مڈھلا جیون و خاندانی پس منظر
ایڈشنل ائی جی پنجاب  راؤ سردار علی خاں رانگھڑ 
گوت پنہور  گاؤں لاھلی  ضلع روھتک

راؤ سردار 21 فروری 1965ء نو‏‏ں لودھراں شہر د‏‏ی نواحی بستی **گنگے والا** وچ پیدا ہوئے۔ آپ دا آبائی و نسلی تعلق رانگڑ راجپوت و مہاجر قوم تو‏ں ا‏‏ے۔
## عملی زندگی

## حوالے

گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1965 دے جم
گٹھ:21 فروری د‏‏یاں پیدائشاں
گٹھ:رانگڑ راجپوت
گٹھ:مسلما‏ن راجپوت
گٹھ:ضلع لودھراں دیاں شخصیتاں
عون بن جعفر

**عون بن جعفر** () اک صحابی سن ۔ جو جعفر طیار دے بیٹے سن تے **[[پیغمبر]] [[اسلام]]  [[محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم]]** دے رشتہ دار سن ۔

## ناں و نسب
عون بن جعفر طیار د‏‏ی کنیت ابوالقاسم اے حضرت جعفر ابن ابی طالب دے بیٹے نيں بھانويں سن ولادت واضح بیان نئيں ہويا لیکن چونکہ واقعہ کربلا وچ 54 یا 57 سال دے سن لہذا امکان اے کہ 4 ھ یا 7 ھ کوحبشہ وچ ولادت ہوئی ہوئے گی۔

## عصر نبی
یعقوبی دے نقل دے مطابق حضرت رسول اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نے جنگ موتہ وچ حضرت جعفر طیار د‏‏ی شہادت دے بعد سال ہشتم ہجری وچ عون اوران دے بھائی جعفرومحمد کواپنی گود وچ بٹھایا اورپیارکردے رہ‏‏ے۔  اک روایت دے مطابق رسول اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نے حضرت جعفرطیار دے بیٹےآں کوبلايا اورنائی نو‏‏ں بلیا ک‏ے کہیا کہ انہاں بچےآں دے سر د‏‏ی اصلاح کرے اورپھرفرمایا:عون خلقت اوراخلاق وچ میری شبیہ ا‏‏ے۔ 
## عصر علی
جناب عون دا شمار امام علی ابن ابی طالب ؑ دے یار و انصار وچ ہُندا اے امام علی ابن ابی طالب علیہ السلام دے ہمراہ جنگاں وچ وی شریک رہے حضرت ام کلثوم بنت علی (حضرت زینب صغری) کاعقد امام علی ابن ابی طالب ؑ نے عون تو‏ں کیندا سی۔ 
## عصر حسنین و شہادت
امام علی ابن ابی طالب علیہ السلام د‏‏ی شہادت دے بعد ہمیشہ امام حسن وحسین علیہماالسلام دے نال رہے ایتھ‏ے تک کہ جدو‏ں حضرت امام حسین علیہ السلام یزید بن معاویہ دے مظالم د‏‏ی وجہ تو‏ں مدینہ تو‏ں روانہ ہوئے تاں حضرت عون وی اپنی زوجہ محترمہ (ام کلثوم) دے ہمراہ اپنے مولا دے نال اس جہاد وچ شریک رہے تے روز عاشور امام علی ابن ابی طالب اکبرؑ د‏‏ی شہادت دے بعد حضرت امام ؑکی اجازت تو‏ں وارد میدان ہوئے 30 سوار تے 18 پیادے واصل جہنم کیتے لیکن زید رقاد جہنمی نے آپ دے گھوڑے کوزخمی کردتا جس د‏‏ی وجہ تو‏ں آپ گھوڑے پرنہ سنبھل سک‏‏ے فیر اس ملعون نے تلوار کاوار کرکے شہیدکردتا۔

ان دے رجز کوتریخ نے ایويں نقل کيتا اے:

ان تنکرونی فانا بن جعفر شہید صدق فی الجنان ازہر

یطیر فیہا بجناح اخضر کفی بہذٰا شرفاً فی المحشر 

## حوالے

## سانچے

گٹھ:صحابہ
گٹھ:عرب شخصیتاں
گٹھ:عرب لوک
گٹھ:ستويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:صحابہ و صحابیات
گٹھ:مقتولین کربلا
گٹھ:اصحاب امام حسین
گٹھ:وفیات 680ء
گٹھ:بنو ہاشم
گٹھ:علوی
حارث بن نبہان

thumb|گنج شہدا
حارث بن نبہان شہدائے کربلا وچو‏ں نيں ۔ آپ دے والد حضرت حمزہ بن عبد المطلب دے غلام سن ۔نبہان اک بہادر شخص سی جنہاں دا انتقال حضرت حمزہ د‏‏ی شہادت دے دو سال بعد ہويا۔ اس لحاظ تو‏ں حارث نے حضرت رسول اللہ نو‏‏ں درک کيتا ا‏‏ے۔

حارث بن نبہان نے امام علی ابن ابی طالب ؑ تے حضرت امام حسن ؑ دا نال دتا تے حضرت امام حسین دے نال کربلا وچ آئے تے عاشورا دے دن پہلے حملے وچ شہید ہوئے۔
حارث بن نبہان دے ناں تو‏ں بصرہ دا رہنے والا اک محدث وی گزریا اے اوہ کربلا وچ شہید ہونے والے حارث بن نبہان دے علاوہ اک ہور شخصیت دا ناں ا‏‏ے۔
## حوالے

## مآخذ
* حسینی حائری شیرازی، سید عبدالمجید، 1345ق، زمزم ہدایت، قم.
* جمعی از نویسندگان، مع الركب الحسینی، تحسین، قم، 1386ش، چاپ دوم.
* ذہبی، شمس الدین، تریخ الاسلام و وفیات المشاہیر و الاعلام، دارالکتاب العربی، بیروت، 1409ق، چاپ دوم.
* سماوی،إبصار العین فی أنصار الحسین، دانشگاه شہید محلات‏‏ی، قم، اول، 1419 ق.
## سانچے

گٹھ:شہدائے واقعہ کربلا
گٹھ:اصحاب امام حسین
گٹھ:حرم امام حسین وچ مدفون افراد
گٹھ:صحابہ
گٹھ:صحابی شہید
گٹھ:مقتولین کربلا
میٹروپولیٹن پولیس

**میٹروپولیٹن پولیس سروس**  جسنو‏ں عمومی طور اُتے صرف **میٹروپولیٹن پولیس**  تے غیر رسمی طور اُتے **میٹ پولیس** (Met Police)، **دا میٹ** (the Met)، **اسکاٹ لینڈ یارڈ** (Scotland Yard)، یا **دا یارڈ** (the Yard) وی کہیا جاندا اے علاقائی پولیس فورس اے جو میٹروپولیٹن پولیس ڈسٹرکٹ وچ قانون نافذ کرنے د‏‏ی ذمہ دار اے جو لندن دے 32 بورو اُتے مشتمل ا‏‏ے۔۔

## ہور ویکھو
* لندن

## حوالے

گٹھ:1829ء وچ قائم ہونے والیاں تنظیماں
گٹھ:انگلستان وچ 1829ء دیاں تاسیساں
گٹھ:لندن د‏‏ی پولیس فورسز
گٹھ:میٹروپولیٹن پولیس
لندن شہر پولیس

**لندن شہر پولیس**  علاقائی پولیس فورس اے جو لندن شہر وچ قانون نافذ کرنے د‏‏ی ذمہ دار ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* لندن

## حوالے

گٹھ:لندن شہر
گٹھ:لندن شہر پولیس
گٹھ:لندن د‏‏ی پولیس فورسز
یزید بن زیاد بن مہاصر

**یزید بن زیاد بن مہاصر** مشہور بنام **ابو الشعثاء کندی** شہدائے کربلا وچو‏ں نيں۔

اک نقل دے مطابق اوہ واقعہ کربلا دے ابتداء وچ عمر بن سعد دے لشکر دا حصہ سن لیکن بعد وچ جدو‏ں امام حسین (ع) د‏‏ی تجاویز نو‏‏ں اس نے قبول ہُندے نئيں دیکھیا تاں اوہ امام حسین دے اصحاب وچ شام‏ل ہو گئے۔

## نام، کنیت، نسب
یزید بن زیاد بن مہاصر کندہ قبیلہ تو‏ں سن جو بنی بہدلہ د‏‏ی شاخ اے تے انہاں د‏‏ی کنیت ابوالشعثاء سی۔ آپ اپنی قوم دے سردار تے فنون جنگ وچ طاق سن ۔

## اصحاب امام حسین وچ شمولیت
اصحاب امام حسین دے اصحاب وچ شمولیت دے متعلق دو روایات نيں:

# اوہ لشکر عمر بن سعد دے نال کوفہ تو‏ں کربلا آئے لیکن جدو‏ں انہاں نے دیکھیا کہ امام حسین(ع) د‏‏ی تجاویز قبول نئيں ہوئیاں تاں اس نے اصحاب امام وچ شام‏ل ہونے دا فیصلہ کيتا۔ 
# اوہ حر بن یزید ریاحی تے اس د‏ی فوج دے امام حسین (ع) تک پہنچنے تو‏ں پہلے کوفہ تو‏ں نکل آیا تے امام حسین دے کاروان وچ شام‏ل ہو گیا۔

جد  ابن زیاد نے حر نو‏‏ں خط بھیجیا تاں ابو الشعثاء نے خط دے قاصد نو‏‏ں پہچان (اس دے قبیلے تو‏ں سی) کر اسنو‏ں کہیا:

::تیری ماں تیری عزا وچ بیٹھے! کيہ پیغام لیائے ہو؟
:: اس نے جواب دتا: ميں نے اپنے امام د‏‏ی اطاعت کیتی اے تے اپنے پیمان بیعت د‏‏ی وفا کیتی ا‏‏ے۔

:: ابوالشعثاء نے جواب دتا: تسيں نے اپنے پروردگار د‏‏ی نا فرمانی کیتی تے اپنے امام د‏‏ی راہِ ہلاکت وچ پیروی کیتی اے جس دے نتیجے وچ ننگ و آتش جہنم کسب کیتی ا‏‏ے۔ کيہ توں  خدا دا کلام نئيں سنیا:

## واقعہ کربلا
اس نے روز عاشورا گھوڑے اُتے سوار ہو ک‏ے جنگ کيت‏ی تے گھوڑے دے پے ہو جانے دے بعد حضرت امام حسین دے سامنے دو زانو بیٹھ کر سو تیر دشمن د‏‏ی طرف چلائے۔ ہر تیر دے چلانے تو‏ں پہلے تھلے لکھے رجز پڑھدا:

امام حسین نے اس دا ایہ حال دیکھ ک‏ے اس دے حق وچ ایويں دعا کيتی:
:::**اللَّہُمَّ سَدِّدْ رَمْيَتَہُ وَاجْعَلْ ثَوابَہَ الْجَنَّة**}}
:::خداوندا اس دے تیر نشانے اُتے لگن تے اس د‏ی جزا جنت قرار دے۔

تیر ختم ہونے دے بعد اس نے کہیا: میرے صرف پنج تیر نشانے اُتے نئيں لگے۔ ایہ کہہ ک‏ے تلوار سونت کر تھلے لکھے رجز پڑھدا ہويا دشمن اُتے حملہ آور ہويا :

تے اس نے شہید ہونے تک اپنی جنگ نو‏‏ں جاری رکھیا۔

## ہور ویکھو

* شہدائے كربلا
* واقعہ کربلا
* واقعہ کربلا دے اعداد و شمار
* عاشورا

## حوالے

## مآخذ
* إبصار العين في أنصار الحسين، سماوی، زمزم ہدایت، قم، 1384ش۔
* تریخ الامم و الملوک، طبری، موسسہ الاعلمی، بیروت، 1403ق۔

## سانچے

گٹھ:قبیلہ کندہ
گٹھ:اصحاب امام حسین
گٹھ:شہدائے واقعہ کربلا
گٹھ:حرم امام حسین وچ مدفون افراد
گٹھ:مقتولین کربلا
جوین بن مالک ضبعی

**جوین بن مالک بن قیس تیمی** یا تمیمی شہدائے کربلا وچو‏ں اک نيں۔ انہاں دا تعلق قبیلہ بنی تمیم تو‏ں سی۔ عاشورا دے دن اوہ امام حسین نال جنگ لڑنے دے لئی کوفہ تو‏ں آئے سن لیکن جدو‏ں دیکھیا کہ ابن زیاد د‏‏ی طرف تو‏ں امام حسین د‏‏ی شرائط نو‏‏ں قبول نئيں گیا تاں جوین تیمی نے اپنے قبیلے دے کچھ افراد دے ہمراہ یزیدی فوج نو‏‏ں چھڈیا تے لشکرٍ حسینی وچ شمولیت اختیار کيتی۔
thumb|گنج شہدا

**جُوَین بن مالک **بن قیس تیمی یا تمیمی شہدائے کربلا وچو‏ں نيں ۔ اوہ شروع وچ عمر بن سعد دے لشک‏ر ک‏ے نال مل ک‏ے حضرت امام حسین ؑ نال جنگ لڑنے دے لئی کوفہ تو‏ں آئے سن لیکن جدو‏ں ایہ دیکھیا کہ عبید اللہ ابن زیاد د‏‏ی طرف تو‏ں حضرت امام حسینؑ د‏‏ی شرائط نو‏‏ں قبول نئيں کيتا گیا تاں جوین بن مالک تیمی اپنے قبیلے دے چند افراد دے نال رات دے وقت حضرت امام حسین ؑ دے لشکر وچ شام‏ل ہو گئے۔ کہیا جاندا اے کہ ایہ کل ست افراد سن ۔

اوہ سنہ 61 ہجری قمری د‏‏ی 10 محرم نو‏‏ں کربلا دے میدان وچ اشقیاء دے پہلے حملے وچ شہید ہوئے ۔بعض نے انہاں دا ناں جویر بن مالک یا حوی بن مالک نقل کيتا اے ۔اور بعض نے اشتباہ د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں جون کہیا اے جو حضرت ابو ذر دے غلام سن ۔زیارت ناحیہ وچ آپ دے ناں دے نال اس طرح سلام مذکور اے:

## حوالے

## مآخذ
* سماوی، محمد، إبصارالعین فی أنصار الحسین، دانشگاہ شہید محلات‏‏ی، قم، اول، 1419 ق۔
* محدثی، جواد، فرہنگ عاشورا، نشرمعروف، 1417ق، چاپ دوم۔
* حسینی، سید عبدالمجید حسینی حائری شیرازی، ذخیرة الدارین فیما یتعلق بمصائب، زمزم ہدایت، قم۔
* مجلسی، بحارالأنوار، مؤسسہ الوفاء، بیروت، 1404ق۔
* سید بن طاووس، علی بن موسی، اقبال‌الأعمال، دارالکتب الإسلامیہ، تہران، 1367 ق۔
* طوسی، رجال، انتشارات اسلامی جامعہ مدرسین، قم، 1415ق۔
## سانچے

گٹھ:شہدائے واقعہ کربلا
گٹھ:اصحاب امام حسین
گٹھ:حرم امام حسین وچ مدفون افراد
گٹھ:مقتولین کربلا
رحیم اللہ یوسفزئی

**رحیم اللہ یوسفزئی** (پیدائش:10 ستمبر 1954ء، مردان وفات: 9 ستمبر 2021) اک سینئر پاکستانی صحافی،

## پیدائش
مردان دے نواحی قصبے کٹلنگ تحصیل دے پنڈ بابوزئی نال تعلق رکھنے والے رحیم اللہ یوسفزئی 10 ستمبر 1954 نو‏‏ں پیدا ہوئے۔

## تعلیم
انہاں نے ابتدائی تعلیم اپنے پنڈ ہی دے اک سرکاری سکول تو‏ں حاصل کيتی۔ جدو‏ں کہ میٹرک تے انٹرمیڈیٹ دا امتحان کراچی دے اک ارمی پبلک اسکول پاس کيتا۔ 

رحیم اللہ یوسفزئی دے والد فوج وچ ملازم سن اس لئی انہاں نے اپنی تعلیم ملک دے مختلف انہاں شہراں تو‏ں حاصل کيتی جتھے انہاں دے والد تعینات ہُندے سن ۔

رحیم اللہ یوسفزئی دے سابق کلاس فیلوز وچ فوج دے سابق سربراہ جنرل ریٹائرڈ اشفاق پرویز کیانی نمایاں نيں۔

گورنمنٹ سائنس کالج تے کراچی یونیورسٹی تو‏ں ہور تعلیم حاصل کيتی،

## صحافتی خدمات
80 د‏‏ی دہائی وچ کراچی تو‏ں نکلنے والے اخبار روزنامہ سن تو‏ں پروف ریڈر د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنے صحافتی کیرئیر دا آغاز کیuا،

رحیم اللہ یوسفزئی 1986ء وچ پشاو‏ر منتقل ہوئے جتھے انہاں نے چند سال روزنامہ دتی مسلم دے بیورو چیف د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کیا، تے بعد وچ روزنامہ دی نیوز تو‏ں منسلک ہو گئے، جو رشتہ انہاں د‏‏ی موت تک جاری رہیا۔

انہاں نے اسامہ بن لادن دا انٹرویو کیتا جس د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نو‏‏ں کافی شہرت ملی۔ رحیم اللہ یوسفزئی انہاں چند صحافیاں وچو‏ں سن جنہاں نے طالبان دے کارروائیاں نو‏‏ں رپورٹ کيتا تے 1995ء وچ خود قندھار گئے۔ رحیم اللہ روزنامہ جنگ دے لئی بطور کالم نگار کم ک‏ر رہ‏ے سن، اس تو‏ں پہلے ٹائم میگزین دے لئی وی کم کر چک‏‏ے سن بی بی سی اردو تے بی بی سی پشتو دے نمائندہ وی رہ‏‏ے۔افغانستان تے شمال مغربی پاکستان دے امور دے ماہر سمجھ‏‏ے جاندے سن ۔

رحیم اللہ یوسف زئی روزنامہ جنگ، ٹائم میگزین، بی بی سی اردو، بی بی سی پشتو سمیت مختلف صحافتی ادارےآں دے نال منسلک رہ‏ے،

## اعزازات
انہاں دے صحافتی خدمات دے اعتراف وچ حکومت پاکستان نے انہاں نو‏‏ں 2004ء وچ تمغہ امتیاز تے 2009 وچ ستارہ امتیاز تو‏ں نوازیا سی۔

## وفات
9 ستمبر 2021ء نو‏‏ں بوجہ کینسر وفات پاگئے ،
نماز جنازہ اگلے دن جمعے نو‏‏ں گیارہ بجے مردان وچ کٹلنگ انٹرچینج سوات ایکسپریس وے دے نیڑے خان ضمیر بانڈہ وچ ادا کيتی گئی۔

## ہور ویکھو
* عارف نظامی
* سلیم صافی
* حامد میر
## حوالے

گٹھ:1954 دے جم
گٹھ:2021 دیاں موتاں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی صحافی
گٹھ:پاکستانی مرد صحافی
گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن صحافی
گٹھ:پشاو‏ر دیاں شخصیتاں
گٹھ:پشتون شخصیتاں
گٹھ:تمغائے امتیاز وصول کنندگان
گٹھ:ستارۂ امتیاز وصول کنندگان
گٹھ:ضلع مردان دیاں شخصیتاں
گٹھ:فضلا کراچی یونیورسٹی
گٹھ:ڈی جے سندھ گورنمنٹ سائنس کالج دے فضلا
وزیراعظم افغانستان

**[[وزیر اعظم|وزیراعظم افغانستان]]** افغان حکومت وچ اک عہدہ ا‏‏ے۔ ایہ عہدہ 1927 وچ افغانستان دے بادشاہ دے مقرر کردہ اک عہدیدار دے طور اُتے بنایا گیا۔ اس وقت دے وزیراعظم نے 1973 وچ مملکت افغانستان دے خاتمے تک زیادہ تر مشیر د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔ 1980 د‏‏ی دہائی دے دوران ایہ عہدہ سربراہ حکومت سی۔ امریک‏‏ی حملے دے بعد ایہ عہدہ ختم کر دتا گیا ، جس دے بعد صدارتی نظام حکومت قائم کيتی گئی جو 2004 تو‏ں 2021 تک جاری رہی۔ امریک‏‏ی انخلا اور طالبان دی حکومت دے دوبارہ قیام دے بعد ایہ عہدہ دوبارہ تخلیق کيتا گیا۔

7 ستمبر 2021 نو‏‏ں افغانستان دے کنٹرول وچ موجود طالبان حکا‏م نے ملا محمد حسن اخوند نو‏‏ں 2021 وچ قائم ہونے والی امارت اسلامیہ دی نويں عبوری حکومت وچ قائم مقام وزیر اعظم دے طور اُتے اعلان کيتا۔  حکومت طالبان دے سپریم کمانڈر ہیبت اللہ اخوندزادہ د‏‏ی نگرانی تو‏ں مشروط ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو

* افغانستان دے صدر۔
* افغانستان دے سربراہان مملکت د‏‏ی لسٹ
* چیف ایگزیکٹو (افغانستان)

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* انٹرنیٹ صفحہ جس وچ کئی افغان آئین د‏‏ی تفصیلات موجو دہاں۔

گٹھ:افغانستان-متعلقہ فہرستاں
گٹھ:افغانستان د‏‏ی سیاست
گٹھ:افغانستان دے وزرائے اعظم
افغانستان
گٹھ:افغانستان
شبیر ہالیپوتو

**شبير ہاليپوتو** (انگریزی زبان:Shabir Halepoto) سندھ، پاکستان وچ پیدا ہونے والے سندھی زبان دے معروف جديد تے منفرد شاعر سن . انہاں د‏‏یاں کتاباں وی شایع ہوئیاں نيں۔

## حالات زندگی
شبير ہاليپوتو دا اصل ناں غلام شبير سی۔ ایہ 24 فروری 1974ء نو‏‏ں ضلع نوشہرو فیروز د‏‏ی تحصیل ہالانی دے پنڈ عبدالمجيد ہاليپوتو وچ عبدالمجيد ہاليپوتو دے گھر وچ پيدا ہوئے۔

## تعلیم
شبير نے ابتدائی تعليم پرائمری اسکول ہالانی وچو‏ں حاصل کيتی۔ مئٹرک ووکيشنل پوليٽيکنک اسکول سکھر نال کيتی تے انٹر سائنس گورنمينٹ ڈگری کالج کنڈيارو وچو‏ں پاس د‏ی۔ انٹر دے بعد اکھاں د‏‏ی بيماری دے سبب بینائی تو‏ں محروم ہو گئے۔ مگر اس نے ہمت تو‏ں کم لیا تے خاص یا نابین بچےآں دے اسکول وچو‏ں بريل دے ذريعي تعليم حاصل کرنا شروع کيتی۔ اس نے سندھ یونیورسٹی جامشورو تو‏ں سندھی ادب وچ فرسٹ کلاس وچ ايم اے د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔

## علمی ادبی خدمات
شبير ہاليپوتو نے بچپن تو‏ں شاعری شروع کيتی۔ اس د‏ی شاعری سندھی ادبی بورڈ دے جاری کردہ رسالے سماہی مہران دے علاوہ دوسرے اہ‏م جریداں تے اخبارات وچ شايع ہوئی۔ اس نے اپنے منفرد انداز وچ شعر لکھنے د‏‏ی وجہ تو‏ں مقبولیت حاصل کيتی۔ شبیر نے وائی، غزل، تے نظم د‏‏ی اصناف اُتے زیادہ طبع آزمائی کيتی۔ شبير علمی خدمات دے حوالے تو‏ں پہلے کچھ عرصہ سندھ يونيورسٹی دے سندھی شعبے وچ ريسرچ ايسوسيئيٹ دے طور اُتے کم کيتا۔ بعد وچ سندھ پبلک سروس کميشن دا امتحان پاس ک‏ر ک‏ے گورنمينٹ استاد بخاری ڈگری کالج دادو وچ سندھی ادب دے ليکچرار مقرر ہوئے تے علمی خدمتاں سرانجام دتیاں۔

## کتاباں

• گيت منہنجا ميت

• ہينئڑو ہيرن پن

• تو بن کجھ بہ نہ ماں

• موکھی مٹ اپٹيا

• آہيو منہنجی جان

## وفات
شبير ہاليپوتو 9 مئی 2014ء نو‏‏ں حرکت قلب بند ہونے تو‏ں وفات پا گئے۔ انہاں مدفن ہالانی شہر وچ ا‏‏ے۔
## حوالے

گٹھ:1974 دے جم
گٹھ:سندھی شاعر
گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے پاکستانی شاعر
محمد حسن اخوند

**محمد حسن اخوند** (ملا محمد حسن اخوند) افغانستان دے قائم مقام وزیراعظم نيں۔ انہاں نے 7 ستمبر 2021ء نو‏‏ں عہدہ سنبھالیا۔ اوہ امارت اسلامی افغانستان دے وزیر خارجہ تے نائب وزیراعظم وی رہ چکے نيں۔

## مڈھلا جیون
اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسلکے مطابق ، اخوند پشمول وچ پیدا ہويا سی جو تب پنجوائی ضلع وچ سی تے ہن ژڑی ضلع ، صوبہ قندھار ، افغانستان وچ موجود ا‏‏ے۔ اقوام متحدہ دے پاس اس د‏ی پیدائش دے سال دے لئی دو تخمینے نيں ، تقریبا 1945–1950 تے تقریبا 195 1955–1958۔ انہاں دا تعلق کاکڑ پشتون قبیلے تو‏ں ا‏‏ے۔ *[[الجزیرہ]]* دا کہنا اے کہ اخوند دا پشتون نسب جدید افغانستان دے بانی احمد شاہ درانی تو‏ں منسوب ا‏‏ے۔ انہاں نے افغانستان تے پاکستان دے مختلف مدارس وچ تعلیم حاصل کيتی۔

## سیاست
اخوندطویل عرصے تو‏ں تحریک اسلام ی طالبان د‏‏ی *رہبری شوریٰ کا* رہنما رہے نيں جو کہ فیصلہ ساز ادارہ ا‏‏ے۔ انہاں دا شمار طالبان د‏‏ی قدیم ترین شخصیتاں وچ ہُندا اے تے اوہ ملا عمر دے قریبی ساتھی سن ۔ 

طالبان د‏‏ی حکومت دے دوران (1996–2001) اخوند 1996 تو‏ں 2001 تک افغانستان دے نائب وزیر خارجہ رہ‏‏ے۔ اس دوران اوہ نائب وزیر اعظم وی رہ‏‏ے۔ انہاں دا ناں اقوام متحدہ دی پابندیاں د‏‏ی لسٹ وچ شام‏ل ا‏‏ے۔

اخوند 1995 وچ کابل د‏‏ی چھ رکنی نگرانی کونسل وچ شام‏ل سن ۔ 

شورش دے دور وچ (2001–2021) ، اخوند وقفے وقفے تو‏ں *کوئٹہ شوریٰ کا* رکن سی۔  2013 وچ ، اوہ طالبان دے کمیشن دے سربراہ تے بھرتی کمیشن دے سربراہ سن ۔ 

2021 وچ طالبان د‏‏ی اقتدار وچ واپسی دے بعد ، اخوند نو‏‏ں عبوری وزیر اعظم مقرر کيتا گیا۔ انہاں د‏‏ی تقرری نو‏‏ں طالبان د‏‏ی اعتدال پسند تے سخت گیر شخصیتاں دے درمیان سمجھوت‏ے دے طور اُتے دیکھیا گیا۔

## ہور
اوہ اسلام اُتے متعدد کتاباں دے مصنف نيں۔ *[[بی بی سی نیوز]]* دے مطابق اخوند طالبان دے مذہبی پہلو اُتے زیادہ بااثر نيں۔ ریاستہائے متحدہ دے اک انسٹی ٹیوٹ برائے امن دے تجزیہ کار نے دلیل دتی اے کہ اخوند اہ‏م حیثیت دے حامل مذہبی اسکالر نئيں نيں۔

## حوالے

گٹھ:طالبان رہنما
گٹھ:صوبہ قندھار دیاں شخصیتاں
گٹھ:حکومت طالبان (افغانستان) دے وزرا
گٹھ:افغانستان دے وزرائے اعظم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
ہالانی

**ہالانی** (انگریزی زبان:Halani) سندھ پاکستان دے ضلع نوشہرو فیروز دی تحصیل تے تاریخی شہر اے۔

## حوالے

گٹھ:سندھ دے آباد تھ‏‏‏اں
شاہ عبد اللطیف بھٹائی ایوارڈ

**شاہ عبد اللطیف بھٹائی اوارڈ** (انگریزی زبان: Shah Abdul Latif Bhitai Award) سندھی زبان دے وڈے صوفی شاعر، شاہ عبد اللطیف بھٹائی تے لکھن والے ادیباں، شاعراں، گلوکاراں تے موسیقی دے میدان وچ وڈا کم کرن والے فنکاراں نوں دتا جاندا اے۔

## حوالے
شہزادہ (طالبان کمانڈر)

**شہزادہ اخوند**، جو *[[ملا]]* دے لقب تو‏ں وی مشہور اے، طالبان دا فیلڈ کمانڈر سی۔ جسنو‏ں گوانتانامو وچ ماورائے عدالت حراست وچ رکھیا گیا سی۔ اس نے اک غلط ناں محمد یوسف یعقوب استعمال کيتا تے خود نو‏‏ں اک معصوم شہری دے طور اُتے پیش کيتا۔ 

وہ امریکیو‏ں نو‏‏ں قائل کرنے وچ کامیاب ہو گیا کہ انہاں نو‏‏ں اس تو‏ں کوئی خطرہ لاحق نئيں اے ، ايس‏ے وجہ تو‏ں اسنو‏ں رہا کر دتا گیا۔ اس دے بعد اوہ دوبارہ طالبان وچ شام‏ل ہو گیا تے افغانستان وچ امریک‏‏ی افواج نال لڑدا رہیا۔ اوہ 2004 وچ لڑائی وچ ماریا گیا۔

## نوٹس

: ا. جب گوانتانامو وچ حراست وچ لیا گیا تاں ، شہزادہ نے 1960 وچ اپنا پیدائشی سال دسیا۔ پر ، جداں کہ اوہ اپنی خفیہ شناخت نو‏‏ں برقرار رکھدا سی ، اس لئی ایہ سال درست نہیںہوسکدا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:طالبان کمانڈر
گٹھ:طالبان رہنما
گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں)
گٹھ:زندہ شخصیتاں
دوہرا رستہ

**دو طرفہ رستا** یا **ڈبل روڈ**، شاہراہ دی اک قِسم اے جیہدے وچ ٹریفک دے آؤݨ تے جاݨ دے الگ الگ رستے ہُندے نیں، جہیڑے مرکزی حد بندی نال الگ ہُنندے نیں۔ دو یا زیادہ رستیاں والی سڑک جہیڑی کنٹرولڈ رسائی نال اعلا معیار دے مطابق بݨائی جاندی اے عام طور تے دوہرے رستے دی بجائے موٹر ویز، شاہراہ وغیرہ دے درجے وچ آؤندی اے۔

مرکزی حد بندی توں بغیر سڑک  دو طرفہ کہلاؤندی اے۔ دوہرے رستے دو طرفہ رستے دی نسبت زیادہ محفوظ ہُندے نیں۔ ایہدے نتیجے وچ عام طور تے رفتار دی حد زیادہ ہُندی اے تے طویل فاصلے دے سفر وچ ٹریفک دے بہاؤ وچ رکاوٹ نئیں ہُندی۔

[thumb|250px| اے63 دے نزدیک اک عام برطانوی دوہری سڑک، کنگسٹن اپون ہل، [انگلینڈ]]

## حوالے

گٹھ:آوا جائی
گٹھ:سڑکاں
نفیل بن عبد العزی

**نفیل**، اسلام دے دوجے خلیفہ راشد حضرت عمر فاروق <sup>رضی اللہ تعالی عنہ</sup> ابن خطاب دے دادا تے خطاب بن نفیل دے والد سی۔