باگیشوَر دی تریخ

اساطیر وچ ، ایہ جگہ ، جو بھگوان شیو دی شیرنی شکل رکھدی اے ، طویل مدت وچ باگیشور تو‏ں وگیشور تے باگیشور دے ناں تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔ شیو پورن دے ماناس حصے دے مطابق ، ایہ شہر شیوا د‏‏ی خواہش دے مطابق شیوا دے گن چاندیش نے قائم کيتا سی۔ اسکند پرانا دے تحت باگیشور مہاتمیا وچ ، سریو دے کنارے اُتے سوئمبھو شیو د‏‏ی اس سرکشی د‏‏ی سمت شمال وچ سوریاکند د‏‏ی سرزمین ، جنوب وچ اگنی کُنڈ دے وسط (دریا وچ پیدا ہونے والے قدرتی تالاب سے) د‏‏ی شناخت کيتی گئی اے تے اس د‏ی مذہبی پہچان تپستھالی تے موکشا تھرتھا دے ناں تو‏ں ا‏‏ے۔ تاریخی طور اُتے ، کتیووری خاندان دے دور (اٹھويں صدی تو‏ں گیارہويں صدی تک) نال تعلق رکھنے والے بھھوڈو دا نوشتہ اس مندر تے آباد کاری دا سب تو‏ں قدیم گواہ ا‏‏ے۔ تاریخی شواہد دے مطابق ، سن 1802 وچ ، شاہ لکشمی چند نے اپنی موجودہ شکل نو‏‏ں برقرار رکھدے ہوئے ، باغناتھ دے موجودہ مرکزی ہیکل تے مندر دے گروہ د‏‏ی تعمیر نو وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔  اس نے بیگیشور تو‏ں پنڈاری تک 45 میل (40 کلومیٹر) لمبا راستہ تعمیر کرکے دانا پور دے دور دراز پنڈ تک وی جانے د‏‏ی کوشش کيتی۔ 18 سال وچ ، آزادی تو‏ں 100 سال پہلے۔ میڈن نو‏‏ں بیرونی دنیا تک ہمالیائی گلیشیراں دے بارے وچ اطلاع ملنے دے بعد پنڈاری گلیشیر نو‏‏ں بین الاقوامی سطح اُتے پہچان ملی تے باگیشور غیر ملکی سیاحاں تے کوہ پیماواں دے لئی وی اک آرام گاہ بن گیا۔

19 ويں صدی دے اوائل وچ ، بگیشور اٹھ دس گھراں د‏‏ی اک چھوٹی سی آبادی سی۔ 1860 دے آس پاس ، اس جگہ نے 200–300 دکاناں تے مکانات دے نال اک بستی د‏‏ی شکل اختیار کرلئی سی۔ مرکزی بستی مندر تو‏ں منسلک سی۔ دریائے سریو دے پار ڈگ بازار تے گورنمنٹ پوسٹ بنگلے د‏‏ی تفصیل موجود ا‏‏ے۔ اس مقام د‏‏ی مستقل آبادی اټکسن دے ہمالیائی گزٹیر وچ سن 1886 وچ 500 دسی گئی ا‏‏ے۔  سریو تے گمدی ندیاں دے پار لکڑی دے دو وڈے تے پُل پُر گائاں بھر وچ دریاواں دے اندرونی حصےآں تک رسائی حاصل کرچکے نيں۔ انگریزی مصنف اوسلو لکھدے نيں کہ 1871 وچ سریو دے سیلاب نے دریا دے کنارے آباد بستی نو‏‏ں متاثر نئيں کيتا بلکہ دونے دریاواں دے پرانے پل نو‏‏ں وی دھو دتا۔ اس دے نتیجے وچ ، 1913 وچ ، موجودہ پیر معطلی پل تعمیر کيتا گیا سی۔ اس وچ ، سریو اُتے بنایا گیا معطلی پل اج وی استعمال وچ ا‏‏ے۔ گمدی ندی دا پل 70 د‏‏ی دہائی وچ خستہ حالی د‏‏ی وجہ تو‏ں منہدم ہوگیا سی تے اس د‏ی جگہ نواں موٹر پل لگایا گیا سی۔

پہلی جنگ عظیم تو‏ں پہلے ، تنک پور - باگیشور ریلوے لائن دا سروے انگریز حکمراناں نے سن 1905 وچ کیہ سی ، جس دے ثبوت ہن وی ہر طرف بکھرے ہوئے نيں۔ جنگ عظیم د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ منصوبہ کولڈ اسٹوریج وچ چلا گیا تے بعد دے منصوبہ سازاں نے اسنو‏ں مکمل طور اُتے فراموش کردتا۔  1980 د‏‏ی دہائی وچ باگیشور وچ مسز اندرا گاندھی دی آمد اُتے ، انہاں نو‏ں اس ریلوے لائن د‏‏ی یاد دلادتی گئی۔ ہن ، علاقائی لوکاں د‏‏ی اک طویل جدوجہد دے بعد ، آخر کار تنک پور-بگیشور ریلوے لائن دے سروے نو‏‏ں نیشنل ریلوے پروجیکٹ دے تحت شامل کيتا گیا ا‏‏ے۔ سن 1921 وچ اتھارانی میلہ دے موقع اُتے ، کمون کیسری بدری دت پانڈے ، ہرگووند پنت ، شیام لال ساہ ، وکٹر موہن جوشی ، رام لال ساہ ، موہن سنگھ مہت‏ا ، ایشوری لال سہ وغیرہ د‏‏ی قیادت وچ سیکڑاں مشتعل افراد نے کولی بیگر دے رجسٹر تقسیم کیتے۔ ايس‏ے سرائیو بیچ اُتے ہی ميں نے ایہ بدنامی ختم کرنے دا عزم کيتا سی۔ قومی تحریک وچ پہاڑی خطے دے باشندےآں د‏‏ی شراکت سی ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں مہاتما گاندھی خود ہی 1929 وچ باگیشور پہنچے سن ۔ فیر سوراج مندر دا سنگ بنیاد وکٹر موہن جوشی نے اپنے کمل تو‏ں بنایا سی۔

ڈسپنسری (1906) تے ڈاکخانہ (1909) 20 واں صدی دے آغاز وچ ایتھ‏ے قائم کيتا گیا سی ، اُتے تعلیم دا پھیلاؤ ایتھ‏ے تاخیر دا شکار رہیا۔ اک گورنمنٹ اسکول 1926 وچ شروع ہويا ، جو 1933 وچ جونیئر ہائی اسکول بن گیا۔ 1989 وچ آزادی دے بعد ، مقامی باشندےآں د‏‏ی کوششاں تو‏ں ، وکٹر موہن جوشی د‏‏ی یاد وچ اک نجی ہائی اسکول کھلا ، جو 1949 وچ انٹر کالج بن سکدا سی۔ سوانیاں دے لئی علیحدہ پرائمری اسکول 50s وچ کھلا تے 1975 وچ سوانیاں دا اک علیحدہ گورنمنٹ ہائی اسکول۔ گورنمنٹ ڈگری کالج دا افتتاح اس وقت دے وزیر اعلیٰ ہیموندی نندن بہوگنا نے سن 1949 وچ کیہ سی۔ 

1951 وچ ، باگیشور نے پہلی بار بیلیگھاٹ وچ 25 کلو واٹ صلاحیت والے ہائیڈل پاور پلانٹ تو‏ں پیدا ہونے والی بجلی تو‏ں روشنی پائی۔ برسا‏‏ت دے موسم وچ ندیاں دے گندے پانی تو‏ں نجات حاصل کرنے دے لئی ، قصبے دا علاقہ تشکیل پانے دے بعد ، ریاستی گرانٹ تے مقامی لوکاں دے شامدان دے نال ہی ، شہر وچ پینے دے صاف پانی دا نظام شروع کيتا گیا۔  الورورہ دے راستے گیرودا موٹر روڈ 1952 وچ باگیشور پہنچی۔ علاقہ مکیناں دے شرمداین دے نال تعمیر کردہ باگیشور۔کپوٹ موٹر وے اُتے بس سروس دا کم سن 1965-54 دے بعد شروع ہويا۔ 1962 وچ چین د‏‏ی جنگ دے بعد ، اہ‏م باگیشور۔پٹورہ گڑھ روڈ نو‏‏ں 1965 وچ اسٹریٹجک نقطہ نظر تو‏ں مکمل کيتا گیا سی۔ ستر د‏‏ی دہائی وچ ، بیگیشور تو‏ں المورہ تک اک متبادل سڑک اک متبادل سڑک بن گئی ، تے ايس‏ے د‏‏ی دہائی وچ باگیشور - چماریا - دوفاد روڈ اُتے ٹریفک دا آغاز ہويا۔ تحصیل ہیڈ کوارٹر د‏‏ی تشکیل دے بعد آس پاس دے دیہات دے لئی متعدد موٹر ویز د‏‏ی تعمیر دا کم شروع ہويا۔ ضلعی صدر مقام بننے دے بعد ، شہر دے متصل علاقےآں وچ قائم دفاتر ، عدالتاں وغیرہ دے لئی رابطے دے راستے قائم کردتے گئے۔

## حوالے

گٹھ:اتراکھنڈ