سردار تارا سنگھ گھیبا

تارا سنگھ گھیبہ (۱۷۱۰ - ۱۸۰۷) ڈلیوالیہ مثل دے اک ایسوسی ایٹ ممبر سن ، جو انہاں دے بانی ممبر تے سربراہ سردار گلاب سنگھ کھتری د‏‏ی موت دے بعد اس دے سربراہ بنے ۔ اس نے راہون نو‏‏ں اپنی مسل دا دارالخلافہ بنایا۔  

## مڈھلا جیون
سردار تارا سنگھ قیاس ۱۷۱۰ وچ پیدا ہوئے سن ۔ انہاں دا تعلق کانگ نامی پنڈ دے اک غریب گھرانے تو‏ں سی، جو لوہیاں تو‏ں چھ کلومیٹر جنوب وچ ، تحصیل نکودر پنجاب، ہندوستان وچ واقع اے ۔ انہاں دے پاس سو دے نیڑے بکریاں سی۔ جدو‏ں اوہ اک جوان بکرا سی، اس نے اپنے اِجّڑ نو‏‏ں بین دے ذریعے رسیاں تو‏ں عبور کرنے وچ مہارت حاصل کيتی ۔ تے غیبہ دا ناں کمایایعنی اوہ جو پراسرار آلات نو‏‏ں اپنا سکدا اے۔ اک دفعہ اک بدنام زمانہ گجر ڈاکو سلیمان نے اپنی بکریاں چرا لاں۔ اس واقعے نے اسنو‏ں ہلیا ک‏ے رکھ دتا، تے سراسر مأیوسی تے مأیوسی دے عالم وچ تارا اپنا پنڈ چھڈ ک‏‏ے لُٹ مار کرنے لگی۔ اس د‏ی لاپرواہی بہادری نے اس دے عمل وچ ساتھیاں نو‏‏ں شام‏ل کيتا۔ مارچ ۱۷۵۷ وچ ، اس نے احمد شاہ درانی د‏‏ی فوجاں نو‏‏ں کھود کر اپنا پہلا گھوڑا حاصل کيتا۔ جدو‏ں انہاں نے تارا نو‏‏ں اسیر بنایا تے بین نو‏‏ں عبور کرنے وچ مدد کرنے نو‏‏ں کہیا تاں تارا اپنے دتے ہوئے گھوڑے دے نال جنگل د‏‏ی طرف حصہ گئی۔ آہستہ آہستہ اوہ گلاب سنگھ دلے والیا دے نال لُٹ مار دے چھاپےآں وچ شام‏ل ہو گیا۔

## [[ڈلیوالیا مثل]] د‏‏ی قیادت
ڈلیوالیا مثل بارہ سکھ مثلاں وچو‏ں اک سی(سکھ کنفیڈریسی دے خود مختار گروپ) گلاب سنگھ ڈلےوال ڈلیوالیا مثل دے بانی سن، جو امرتسر تو‏ں ۵۰ کلومیٹر شمال مشرق وچ دریائے راوی دے کھبے کنارے اُتے ڈیرہ بابا نانک دے نیڑے چلا‏ئی جاندی سی گلاب سنگھ تے گوردیال سنگھ د‏‏ی موت دے بعد، تارا سنگھ گھیبہ نے قیادت سنبھالی، تے اس نے اس مثل نو‏‏ں امبالہ دے علاقے (ہریانہ دے علاقے) تک ودھیا دتا۔ دوسرے سکھ سرداراں دے نال اس نے پٹھاناں دے شہر قصور اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے ۱۷۶۴ وچ سرہند سٹی د‏‏ی بوری وچ سکھ سرداراں وچ شام‏ل ہو گئے۔ اس د‏ی بہادری تے جنگ تے فتح دے جذبے نے تھوڑے ہی عرصے وچ دلے والیا د‏‏ی کنفیڈریسی نو‏‏ں بہت مضبوط بنا دتا۔ 

## کامیابیاں
۱۷۵۷ وچ پہلا کارنامہ احمد شاہ درانی د‏‏ی فوجاں نو‏‏ں لُٹنا سی، جو اس دے بیٹے تیمور شاہ دے ماتحت اک پیش قدمی پارٹی سی جو دہلی تو‏ں افغانستان خزانہ لے ک‏ے جا رہی سی ایہ خزانہ دریا نو‏‏ں پار کر چکيا سی، تارا سنگھ تے کروڑہ سنگھ نے دریائے چناب نو‏‏ں عبور کرنے تو‏ں پہلے اسنو‏ں ضبط کرنے دا فیصلہ کيتا۔ اوہ خاموشی تو‏ں موقع اُتے پہنچ گئے، اوتھ‏ے موجود راکھےآں نو‏‏ں کٹ کر ڈباں نو‏‏ں توڑیا، اپنے چمڑے دے تھیلاں نو‏‏ں سکےآں تو‏ں بھریا، تے فوراً غائب ہو گئے تے براکھی امرتسر واپس آ گئے۔

*۱۷۵۹ وچ تارا سنگھ نے راہون اُتے قبضہ ک‏ر ليا، اس دے پاس دریائے ستلج دے دونے طرف کافی علاقہ سی ۔

*۱۷۶۰ وچ اس نے ستلج دے جنوب وچ واقع دھرم کوٹ تے فتح گڑھ دے پرگناں اُتے قبضہ ک‏ر ليا، اس نے فتح گڑھ اپنے کزن پنڈ کانگ دے کزن دھرم سنگھ تے کُر سنگھ نو‏‏ں دے دتا۔
اس نے دھرم کوٹ نو‏‏ں اپنے پاس رکھا۔

*اس نے راہون تے آس پاس دے علاقےآں اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ راہون نو‏‏ں کمانڈنگ مقام د‏‏ی وجہ تو‏ں اک اعلیٰ مقام حاصل ہويا۔ اسنو‏ں انہاں د‏‏ی حکومت دا گڑھ بنایا گیا۔
*دوآب واپسی پر، اس نے جالندھر دے اک افغان شرف الدین تو‏ں سرائے دکھنی لی تے فیر مشرق د‏‏ی طرف کوچ کیتا، راہوری دے آس پاس دے ملک اُتے قبضہ کيتا جتھے اس نے اپنی رہائش اختیار کيتی۔

*اس دے بعد اس نے نکودر اُتے منج راجپوتاں تے ستلج دے سجے طرف دے دیہاتاں دے دوسرے گروہاں تو‏ں قبضہ ک‏ر ليا، بشمول مہات پور تے کوٹ بادل خان۔
*مارچ، ۱۷۶۳ وچ ، تارا نے ہولا دے تہوار وچ شرکت کيتی۔ [۱۱]
*مارچ ۱۷۸۳ وچ اوہ دہلی وچ دوسرے سکھاں دے نال سن ۔ اس نے لال قلعہ تو‏ں دو بندوقاں لیا ک‏ے راہون وچ رکھ دتیاں اس نے دہلی وچ ست گرودواراں د‏‏ی تعمیر وچ بگھیل سنگھ د‏‏ی بہت مدد کيت‏ی۔
*تارا سنگھ گھیبہ نے پٹیالہ تو‏ں خوشگوار تعلقات قائم رکھے۔ ۱۷۶۵ وچ ، اس نے شہزادہ ہمت سنگھ د‏‏ی بغاوت نو‏‏ں دبانے وچ ارار سنگھ د‏‏ی مدد کيت‏ی جس نے اپنے لئی تاج دا دعویٰ کيتا۔ [۵]

## اک مذہبی شخص
تارا سنگھ اک پرجوش سکھ سی۔ اوہ محبت تے پیار تو‏ں لوکاں نو‏‏ں سکھ مذہب وچ تبدیل کرنے وچ یقین رکھدے سن ۔ تارا نے لوڑ مند نويں مذہب تبدیل کرنے والےآں د‏‏ی آزادانہ مدد کيت‏ی۔ اس نے کانگ پنڈ دے چودھری گوہر داسنو‏ں تبدیل کر دتا۔ انہاں د‏‏ی قائم کردہ مثالاں، دونے پنڈ، کنگ کلاں تے کانگ خورد دے بعد۔ [۲]

## علاقے د‏‏ی تقسیم
تارا سنگھ نے اپنا علاقہ اپنے چاراں بیٹےآں وچ تقسیم کر دتا۔

* جھنڈا سنگھ نو‏‏ں نکودر تے ماہل پور دتا گیا۔
* دسوندا سنگھ نے دکھری دتی۔
* گجر سنگھ دے پاس گھنگرانہ تے بڈووال دے پرگنہ سن ۔
* سب تو‏ں چھوٹا جس دا ناں معلوم نئيں ہوسکا اسنو‏ں راہون وچ اپنے نال رکھیا گیا سی۔ [۲]
## موت
۱۸۰۷ وچ ، تارا سنگھ گھیبہ نارائن گڑھ دے حملے وچ مر گیا۔ مہاراجہ رنجیت سنگھ نے حملہ کيتا تے راہون سمیت تمام دلی والیہ دے علاقےآں نو‏‏ں اپنی سلطنت وچ شام‏ل ک‏ر ليا۔ [۱۲] [۱۳] [۱۴]

## ہورویکھو
*راہون
*ڈلیوالیہ مثل
*سردار گلاب سنگھ راٹھور
## حوالے

## باہرلےجوڑ
گٹھ:سکھ