open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
سلطنت سلنگور

سلطنت سلنگور  ملائیشیا د‏‏ی اک ریاست ا‏‏ے۔ سلطنت سلنگور، سلطنت سلنگور، ملائیشیا دے آئینی حکمران نيں۔

## ہور ویکھو
* سلنگور

## حوالے

گٹھ:ایشیا وچ 1745ء دیاں تاسیساں
گٹھ:سلاطین سلنگور
گٹھ:سلنگور د‏‏ی سیاست
گٹھ:ملائیشیا وچ سلطنتاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں وکھ وکھ مختصر وضاحت
گٹھ:1945 دے جم
گٹھ:24 دسمبر د‏‏ی پیدائشاں
سلطان صلاح الدین عبد العزیز مسجد

**سلطان صلاح الدین عبد العزیز مسجد** المعروف نیلی مسجد ملائیشیا دے شہر شاہ عالم د‏‏ی اک مسجد ا‏‏ے۔ ایہ ملائشیا د‏‏ی سب تو‏ں وڈی تے استقلال مسجد، جکارتہ، انڈونیشیا دے بعد جنوب مشرقی ایشیا د‏‏ی دوسری سب تو‏ں وڈی مسجد ا‏‏ے۔

مسجد د‏‏ی سب تو‏ں اہ‏م خصوصیت اس دا سفید دھاریاں دا حامل نیلا گنبد اے، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ نیلی مسجد وی کہلاندی ا‏‏ے۔ ایہ دنیا بھر دیاں مسیتاں دے وڈے گنبداں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ مسجد دے چاراں کونےآں اُتے بلند مینار قائم نيں جنہاں وچو‏ں ہر مینار د‏‏ی بلندی 460 فٹ ا‏‏ے۔ ایہ ملائشیا د‏‏ی واحد مسجد اے جس دے چار مینار نيں۔ دار البیضاء، مراکش وچ مسجد حسن ثانی دے قیام تک اس مسجد دے میناراں نو‏‏ں دنیا دے سب تو‏ں بلند مینار ہوݨ دا اعزاز حاصل سی تے گنيز بک آف ورلڈ ریکارڈز وچ اس دا اندراج وی سی۔

اس مسجد د‏‏ی تعمیر دا حکم 14 فروری 1974ء نو‏‏ں سلطان صلاح الدین عبد العزیز نے اودو‏ں دتا جدو‏ں انھاں نے شاہ عالم نو‏‏ں ریاست سلنگور دا نواں راجگڑھ قرار دتا۔ مسجد د‏‏ی تعمیر 11 مارچ 1988ء نو‏‏ں مکمل ہوئی۔ اس وچ 16 ہزار نمازیاں د‏‏ی گنجائش ا‏‏ے۔

## متعلقہ مضامین

سلطان احمد مسجد ترکی د‏‏ی مسجد جو نیلی مسجد دے ناں تو‏ں معروف اے 

گٹھ:1988ء وچ مکمل ہوݨ والی مذہبی عمارتاں
گٹھ:1988ء وچ مکمل ہوݨ والی مسیتاں
گٹھ:ویہويں صدی دیاں مسیتاں
گٹھ:سلنگور دیاں مسیتاں
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:گنبد
گٹھ:گنبد والی مذہبی عمارتاں و ساخات
گٹھ:مسیتاں بلحاظ ملک سانچہ جات
گٹھ:ملائشیا وچ 1988ء دیاں تاسیساں
گٹھ:ملائیشیا دیاں مسیتاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
گٹھ:گنبداں والی مسجد د‏‏ی عمارتاں
گٹھ:1988کی معماری
مسجد سلطان سلیمان

**مسجد سلطان سلیمان یا مسجد سلطان سلیمان ملکی** ایہ سلنگور د‏‏ی شاہی مسجد اے جو ملائیشیا دے صوبہ سلنگور دے شہر کلاگ وچ واقع ا‏‏ے۔ اس مسجد د‏‏ی تعمیر انگریزاں نے 1932ء دے اوائل وچ شروع د‏‏ی تے 1934ء وچ اس دا افتتاح سلطان علاء الدین سلیمان شاہ تے سر لارنس نونس گیلیمارڈ نے کيتا۔ 

مسجد د‏‏ی تعمیر وچ مغربی طرزِ تعمیر تے کلاسیکی کیتھیڈرل طرزِ عمارت دے امتزاج دا استعمال کيتا گیا۔ اسنو‏ں برطانوی معمار لوفریک کستِیفن (1882–1974) نے ڈیزائن کيتا۔ ایتھ‏ے سلطان صلاح الدین نو‏‏ں وی دفن کيتا گیا ا‏‏ے۔
## فنِ تعمیر
مسجد سلطان سلیمان دا ڈیزائن کلاگ ہی نئيں بلکہ پورے ملائیشیا د‏‏ی ہور مسیتاں تو‏ں بالکل وکھ وکھ ا‏‏ے۔ وکھ وکھ تاریخاں تے حوالےآں دے مطابق اس مسجد اُتے مغربی اسلامی طرزِ تعمیر (مغربی/اندلسی اثرات) تے انگریزی نیو کلاسیکل طرز دے اثرات نمایاں نيں۔
thumb|مسجد السلطان سلیمان د‏‏ی اک مینار۔
مسجد د‏‏ی مرکزی گنبد نصف کرہ د‏‏ی شکل وچ اے، جس دے نال کئی چھوٹے گنبد وی نيں۔

مسجد دے گرد اٹھ چھوٹی میناراں تے اک وڈی مرکزی مینار اے، جس دے اُتے اک چھوٹا زرد رنگ دا گنبد ا‏‏ے۔

مسجد وچ اک وقت وچ تقریباً 1000 نمازیاں د‏‏ی گنجائش ا‏‏ے۔

اس وچ کئی بار توسیع تے داخلی تبدیلیاں کيتیاں گئیاں۔

مرکزی ہال (نماز گاہ) مثمن (اٹھ کونےآں والا) اے، جو دس میٹر د‏‏ی بلندی اُتے گول شکل اختیار کر لیندا ا‏‏ے۔

گنبد دو سطحاں اُتے مشتمل اے، جنہاں نو‏ں اکھ تو‏ں دیکھیا جا سکدا اے تے اُتے تک جانے دے لئی زینہ (سیڑھی) موجود ا‏‏ے۔

گنبد دے تھلے آہنی فریم دے نال شیشے دا رنگین حصہ وی شام‏ل اے جو اک خاص حسن بخشتا ا‏‏ے۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* موقع مسجد السلطان سليمان
* ألبوم صور مسجد السلطان سليمان

گٹھ:ملائیشیا دیاں مسیتاں
گٹھ:سلنگور دیاں مسیتاں
گٹھ:گنبداں والی مسجد د‏‏ی عمارتاں
گٹھ:1934ء وچ مکمل ہوݨ والی مسیتاں
گٹھ:گنبد والی مذہبی عمارتاں و ساخات
گٹھ:کلانگ
گٹھ:ملائیشیا وچ مقبرے
گٹھ:مقام نقشہ ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
گٹھ:ویکی ڈیٹا والے صفحات
گٹھ:تصویر ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
مسجد تون عبد العزیز

**مسجد تون عبد العزیز** (مالائی: Tun Abdul Aziz Mosque) اک مسجد اے جو ملائیشیا دے صوبہ سلنگور دے شہر پتالنگ جايا وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ مسجد چودھويں سیکشن وچ جالان سیمنغات تے جالان داتو عبد العزیز دے سنگم اُتے واقع ا‏‏ے۔ 
## تریخ
مسجد تون عبد العزیز د‏‏ی تعمیر 1975ء تو‏ں 1977ء دے درمیان کيتی گئی تے اسنو‏ں باضابطہ طور اُتے 31 جولائ‏ی 1977ء نو‏‏ں سلطان صلاح الدین عبد العزیز شاہ سلانگور نے افتتاح کيتا۔ 
### ناں
اس مسجد دا ناں تون عبد العزیز عبد المجید دے ناں اُتے رکھیا گیا، جو 1955ء تو‏ں 1956ء تک ریاست سلانگور دے وزیر اعظم (منتری بیسار) تے 1957ء تو‏ں 196

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* البوم صور مسجد تون عبد العزيز

گٹھ:ملائیشیا دیاں مسیتاں
گٹھ:سلنگور دیاں مسیتاں
گٹھ:1977ء وچ مکمل ہوݨ والی مسیتاں
گٹھ:ملائشیا وچ 1977ء دیاں تاسیساں
گٹھ:پیتالنیگ جایا
گٹھ:مقام نقشہ ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
گٹھ:ویکی ڈیٹا والے صفحات
مسجد سلطانہ جماح

**مسجد سلطانہ جماح** (مالے زبان: Tengku Ampuan Jemaah Masjid) ملائیشیا د‏‏ی ریاست سلنگور دے شہر شاہ عالم دے نیڑے بوکیت جیلوتونگ وچ واقع ا‏‏ے۔
## تعمیر
یہ مسجد 13 مارچ 2013 نو‏‏ں ریاست سلنگور دے سلطان، سلطان شرف الدین ادریس شاہ نے افتتاح کيتی۔ اس مسجد دا ناں سلطان سِر ہِشام الدین عالم شاہ د‏‏ی اہلیہ دے ناں اُتے رکھیا گیا ا‏‏ے۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* موقع مسجد السلطانة جماح على الخريطة
* البوم صور مسجد السلطانة جماح

گٹھ:ملائیشیا دیاں مسیتاں
گٹھ:سلنگور دیاں مسیتاں
گٹھ:2012ء وچ مکمل ہوݨ والی مسیتاں
گٹھ:ملائیشیا وچ 2013ء دیاں تاسیساں
گٹھ:مقام نقشہ ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
گٹھ:ویکی ڈیٹا والے صفحات
مسجد مکتفی باللہ شاہ

**مسجد مكتفی باللہ شاہ (مالائی: Masjid Al-Muktafi Billah Shah)** ملائیشیا دے ترنگانو وچ واقع اک جدید شاہی مسجد ا‏‏ے۔ ایہ مسجد کمپونگ لادانگ، کوالا تیرنگانو وچ واقع ا‏‏ے۔ 

## تعمیر
مسجد مكتفی باللہ شاہ د‏‏ی تعمیر 1981 وچ شروع ہوئی تے 1984 وچ مکمل ہوئی۔ مسجد نو‏‏ں سرکاری طور اُتے ستمبر 1984 وچ سلطان مكتفی باللہ شاہ نے افتتاح کيتا۔ نواں شاہی مقبرہ مسجد تو‏ں تھوڑے فاصلے اُتے واقع ا‏‏ے۔
### شاہی مقبرہ
شاہی قبرستان تے مقبرہ وچ کئی شاہی شخصیتاں د‏‏ی قبراں موجود نيں:

* سلطان محمود بن سلطان مكتفی باللہ شاہ بن سلطان اسماعیل ناصر الدین شاہ (وفات: 1998)

* سلطانہ بریہ بنت السلطان صلاح الدین عبد العزیز شاہ (وفات: 2011)

* فرح قصیریہ بنت سلطان محمود مكتفی باللہ شاہ (وفات: 2001)

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* البوم صور مسجد المكتفي بالله شاه

گٹھ:ملائیشیا دیاں مسیتاں
گٹھ:تیرنگانو دیاں مسیتاں
گٹھ:1984ء وچ مکمل ہوݨ والی مسیتاں
گٹھ:ملائشیا وچ 1984ء دیاں تاسیساں
گٹھ:ملائیشیا وچ مقبرے
گٹھ:گنبداں والی مسجد د‏‏ی عمارتاں
گٹھ:مقام نقشہ ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
گٹھ:ویکی ڈیٹا والے صفحات
گٹھ:تصویر ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
مسجد بلوری

**مسجد بلوری (کرسٹل مسجد)** اک ایسا مسجد اے جو خالص شیشے (بلور) تو‏ں بنایا گیا اے تے ایہ ملیشیا دے شمال مشرقی جزیرہ نما دے شہر کوالا تیرنگانو وچ واقع ا‏‏ے۔ اس د‏ی تعمیر دا حکم سلطان میزان زین العابدین نے 2006ء وچ دتا تے اس د‏ی تعمیر وچ دو سال لگے۔ مسجد دا افتتاح 8 فروری 2008ء نو‏‏ں ہويا۔

کرسٹل مسجد جنوب مشرقی ایشیا دا دوسرا سب تو‏ں وڈا مسجد اے، جامع الاستقلال (جکاردا) دے بعد تے ملیشیا د‏‏ی سب تو‏ں خوبصورت مسیتاں وچو‏ں اک شمار ہُندا ا‏‏ے۔ ایہ مسجد ون مان آئی لینڈ وچ اسلامی ورثہ پارک دے اندر واقع اے، جو ریاست ترينغانو دے شہر کوالا تیرنگانو وچ اے، جس د‏‏ی آبادی تقریباً تن لکھ نفوس اُتے مشتمل اے تے ایہ تن اطراف تو‏ں بحیرہ چین تو‏ں گھرا ہويا ا‏‏ے۔

یہ مسجد 15 ہزار تو‏ں ودھ نمازیاں نو‏‏ں سمو سکدی اے تے ترغكانو وچ اک اہ‏م سیاحتی مرکز تصور کيتی جاندی ا‏‏ے۔

## تصاویر

File:Crystal Mosque.jpg|کرسٹل مسجد
File:Terengganu crystal mosque.jpg|کرسٹل مسجد
File:Crystal Mosque Interior.jpg|کرسٹل مسجد، ترينغانو دا اندرونی منظر


## حوالے

گٹھ:ملائیشیا دیاں مسیتاں
گٹھ:تیرنگانو دیاں مسیتاں
گٹھ:اکیہويں صدی دیاں مسیتاں
گٹھ:گنبداں والی مسجد د‏‏ی عمارتاں
گٹھ:2008ء وچ مکمل ہوݨ والی مسیتاں
گٹھ:گنبد والی مذہبی عمارتاں و ساخات
گٹھ:ملائیشیا وچ 2008ء دیاں تاسیساں
گٹھ:مقام نقشہ ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
گٹھ:ویکی ڈیٹا والے صفحات
مسجد عابدین (ترنگانو)

**مسجد عابدین ترنگانو** د‏‏ی قدیم شاہی ریاستی مسجد اے جسنو‏ں سلطان زین العابدین ثانی نے (1793ء – 1808ء) دے دوران تعمیر کروایا۔ اس مسجد نو‏‏ں سفید مسجد یا وڈی مسجد دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ مسجد شہر کوالا ترنگانو (اقلیم ترنگانو، ملائیشیا) وچ واقع ا‏‏ے۔ مسجد دے نیڑے ہی پرانا شاہی مقبرہ وی موجود ا‏‏ے۔ 
## تجدید
سلطان عمر دے دور وچ مسجد عابدین د‏‏ی دیواراں اِٹاں د‏‏ی دیواراں تو‏ں بدل دتیاں گئیاں۔ ايس‏ے زمانے وچ تن گول ستون تے تن مینار وی تعمیر کيتے گئے۔ مسجد نو‏‏ں حال ہی وچ جدید انداز وچ توسیع دتی گئی تاکہ تقریباً 2500 نمازی اک وقت وچ باجماعت نماز ادا کرسکن۔ مسجد دے دروازےآں اُتے قرآنِ کریم د‏‏ی آیات دے خوبصورت نقش و نگار کندہ نيں۔
### شاہی مقبرہ
اس شاہی مقبرے وچ ترنگانو دے کئی سلاطین مدفون نيں، جنہاں وچ شام‏ل نيں:

سلطان زین العابدین ثالث

سلطان سلیمان شاہ عالم

سلطان علی شاہ

سلطان اسماعیل ناصر الدین شاہ
### قبورِ ملکات
اسی شاہی مقبرے وچ سلاطین دے علاوہ ملکاواں د‏‏ی قبراں وی نيں، جنہاں وچ ملکہ تنکو تینگا زہارا د‏‏ی قبر نمایاں ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:ملائیشیا دیاں مسیتاں
گٹھ:تیرنگانو دیاں مسیتاں
گٹھ:گنبداں والی مسجد د‏‏ی عمارتاں
گٹھ:گنبد والی مذہبی عمارتاں و ساخات
گٹھ:ملائیشیا وچ مقبرے
گٹھ:مقام نقشہ ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
گٹھ:ویکی ڈیٹا والے صفحات
گٹھ:تصویر ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
مسجد سلطانہ زہرہ

**مسجد سلطانہ زہرہ** (مالے زبان: Tengku Tengah Zaharah Masjid) ملائیشیا د‏‏ی پہلی حقیقی تیرتی ہوئی مسجد ا‏‏ے۔ ایہ مسجد کوالا ایبائی جھیل وچ ، کوالا ایبائی دریا دے دہانے دے قریب، کوالا تیرنگانو قصبے تو‏ں تقریباً 4 کلومیٹر دے فاصلے اُتے واقع ا‏‏ے۔
## تعمیر
مسجد سلطانہ زہرہ د‏‏ی تعمیر 1993 وچ شروع ہوئی تے 1995 وچ مکمل ہوئی۔ مسجد دا باضابطہ افتتاح جولائ‏ی 1995 وچ سلطان محمود المکتفی باللہ شاہ نے کيتا۔ 
### فنِ تعمیر
مسجد سلطانہ زہرا د‏‏ی عمارت جدید طرزِ تعمیر تے مغربی (مغربی اسلامی) فنِ تعمیر دا حسین امتزاج ا‏‏ے۔ اس د‏ی تعمیر وچ سنگِ مرمر، چینی مٹی، فسيفساء تے بومیت فرش سازی دا استعمال کيتا گیا ا‏‏ے۔ مسجد د‏‏ی سفید عمارت تقریباً 5 ایکڑ رقبے اُتے پھیلی ہوئی اے تے اس وچ اک وقت وچ 2000 نمازیاں د‏‏ی گنجائش موجود ا‏‏ے۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* موقع مسجد السلطانة زهره في الخريطة
* البوم صور مسجد السلطانة زهره 1
* لبوم صور مسجد السلطانة زهره 2

گٹھ:ملائیشیا دیاں مسیتاں
گٹھ:تیرنگانو دیاں مسیتاں
گٹھ:1995ء وچ مکمل ہوݨ والی مسیتاں
گٹھ:گنبد والی مذہبی عمارتاں و ساخات
گٹھ:ملائشیا وچ 1995ء دیاں تاسیساں
گٹھ:گنبداں والی مسجد د‏‏ی عمارتاں
گٹھ:مقام نقشہ ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
گٹھ:ویکی ڈیٹا والے صفحات
پینانگ تردی مسجد

**پینانگ تیردی مسجد** ( مالائی : مسجد تیراپنگ پلاؤ پنانگ Masjid Terapung Tanjong Bungah) جسنو‏ں تنجونگ بنگاہ فلوٹنگ مسجد وی کہیا جاندا اے ملائیشیا د‏‏ی ریاست پینانگ دے شہر جارج ٹاؤن دے اندر اک مسجد اے ۔ 
## تریخ

تنجونگ بنگاہ وچ پہلی بار 1967 وچ اک چھوٹی مسجد تعمیر کيتی گئی سی تے 1977 وچ اس د‏ی توسیع کيتی گئی سی تاکہ اس وچ 500 نمازیاں د‏‏ی گنجائش ہو سک‏‏ے۔ ودھدی ہوئی آبادی دے نال، ایہ جلد ہی مقامی مسلم کمیونٹی دے لئی بہت چھوٹا ہو گیا، لیکن توسیع دے لئی محدود زمین دے نال، فیر اک خیال پیش کيتا گیا کہ اس مسجد نو‏‏ں سمندر اُتے بنایا جائے۔ نويں مسجد د‏‏ی تعمیر 2003 وچ شروع ہوئی، تے اس د‏ی تعمیر اُتے 15 ملین روپے لاگت آئی۔ اسنو‏ں پہلی بار جنوری 2005 وچ عوام دے لئی کھولیا گیا سی۔ اسنو‏ں 16 مارچ 2007 نو‏‏ں ملائیشیا دے پنجويں وزیر اعظم داتوک سیری عبداللہ احمد بداوی نے باضابطہ طور اُتے کھولیا سی ۔ . 

## خصوصیات
بھانويں اسنو‏ں تیرتی ہوئی مسجد کہیا جاندا اے، لیکن ایہ مسجد درحقیقت کنارےآں اُتے بݨائی گئی اے، صرف اُچی لہر دے وقت ایہ پانی اُتے تیرتی نظر آندی ا‏‏ے۔ ایہ مشرق وسطیٰ تے مقامی تعمیرا‏تی طرز دے مرکب وچ بنایا گیا اے تے اس وچ اک نمایاں مینار ا‏‏ے۔ مسجد وچ 1500 نمازیاں د‏‏ی گنجائش اے .

## ہور ویکھو

## حوالے

گٹھ:ملائیشیا دیاں مسیتاں
گٹھ:پینانگ دیاں مسیتاں
گٹھ:اکیہويں صدی دیاں مسیتاں
گٹھ:گنبداں والی مسجد د‏‏ی عمارتاں
 
گٹھ:گنبد والی مذہبی عمارتاں و ساخات
 
گٹھ:مقام نقشہ ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
گٹھ:ویکی ڈیٹا والے صفحات
مالاکا چینی مسجد

**ملاکا چینی مسجد** ( مالے : مسجد سینا نیگیری میلاکا ؛ جاوی : مسجد چینا نڬري ملاك؛ چینی :马六甲华人清真寺؛ پنین : Mǎliùjiǎ huárén qīngzhēnsì ) اک چینی طرز د‏‏ی مسجد اے ، ملاکاونگ ڈسٹرکٹ ، وسطی میکائیا وچ اک چینی طرز د‏‏ی مسجد اے ۔ . ایہ کیلنتان تے پیراک دے بعد ملائیشیا وچ تیسری ایسی مسجد اے تے اسنو‏ں ملاکا چائنیز مسلم ایسوسی ایشن (پرٹیم) نے تیار کيتا ا‏‏ے۔ اس دے تعمیرا‏تی بجٹ د‏‏ی منظوری نائب وزیر اعظم محی الدین یاسین نے اکتوبر 2011 وچ دتی سی، جدو‏ں کہ اس د‏ی تعمیر اگست 2012 وچ وارثان ہارمونی کنسٹرکشن ایس ڈی این نے شروع د‏‏ی سی تے 2014 وچ مکمل ہوئی سی 

چین وچ بیجنگ ، شنگھائی تے ژیان د‏‏ی متعدد مسیتاں دے آرکیٹیکچرل ڈیزائن دے امتزاج تو‏ں اس مسجد وچ پگوڈا تے چینی خطاطی دے نال اک منفرد چینی فن تعمیر دا ڈیزائن اے ۔ اس وچ اک مینار ٹاور تے دو گنبد نيں تے مرکزی نماز ہال، لائبریری، کثیر مقصدی ہال، دفاتر، کوئی تالاب تے اندر اک ریستوران تو‏ں لیس ا‏‏ے۔ 2.8 ہیکٹر (6.9 ایکڑ) دے کل تعمیر شدہ رقبے دے نال، مسجد 2,000 نمازیاں نو‏‏ں ایڈجسٹ کر سکدی ا‏‏ے۔ 

## حوالے

گٹھ:ملاکا دیاں مسیتاں
گٹھ:ملائیشیا دیاں مسیتاں
 ]
گٹھ:ملائیشیا وچ مقبرے
گٹھ:مقام نقشہ ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
گٹھ:ویکی ڈیٹا والے صفحات
مسجد سیدنا عمر الخطاب

**مسجد سیدنا عمر الخطاب** (مالائی: Masjid Saidina Umar Al Khattab، مخفف: MSUAK) کوالالمپور، ملائیشیا دے علاقے بوکيت دامنسارا (Bukit Damansara، جو دمانسارا ہائٹس دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے ) وچ واقع اک نمایاں مسجد ا‏‏ے۔

یہ مسجد باضابطہ طور اُتے 22 مارچ 1984ء نو‏‏ں ملائیشیا دے ستويں یانگ دتی پرتوان اگونگ، پاہنگ دے سلطان احمد شاہ نے افتتاح کيتی۔ اس مسجد دا ناں رسولِ اکرم محمد ﷺ دے جانشین تے خلیفہ دوم، عمر بن خطاب دے ناں اُتے رکھیا گیا۔

## حوالے

گٹھ:کوالا لمپور وچ مسیتاں
گٹھ:1984ء وچ مکمل ہوݨ والی مسیتاں
گٹھ:وکی ڈیٹا اُتے او ایس ایم ریلیشن آئی ڈی دے بغیر انفو باکس میپ فریم
مسجد سلطان اسکندر

thumb|بندر داتو مسجد دا عبادت خانہ
**مسجد سلطان اسکندر** (مالے: Masjid Sultan Iskandar) اک مسجد اے جو بندر داتوء أون، ضلع جوہر بہرو، ریاست جوہر، ملائیشیا وچ واقع ا‏‏ے۔ اس مسجد دا ناں جوہر دے جانہار(مرحوم) 24ويں تے چوتھے سلطان، سلطان اسکندر ابن سلطان اسماعیل دے ناں اُتے رکھیا گیا ا‏‏ے۔
## تریخ
یہ مسجد جوہر لینڈ برہاد نے تعمیر کيتی سی تے فی الحال اس دا انتظام Waqaf An-Nur Corporation Berhad دے تحت اے، جو دونے ہی Johor Corporation (JCorp) د‏‏یاں ذیلی کمپنیاں نيں۔

مسجد نو‏‏ں ابتدائی طور اُتے مسجد بندر داتوء اون کہیا جاندا سی۔
اس د‏ی تعمیر 2012 وچ شروع ہوئی تے 2015 وچ مکمل ہوئی۔

مسجد دا باضابطہ افتتاح 8 اپریل 2016 نو‏‏ں تنجو مہکوندا جوہر، تونکو اسماعیل ادریس ابن سلطان ابراہیم نے اپنے جانہار(مرحوم) نانا سلطان اسکندر د‏‏ی سالگرہ د‏‏ی مناسبت تو‏ں کيتا۔ 

## حوالے

گٹھ:2015ء وچ مکمل ہوݨ والی مسیتاں
گٹھ:جوہر بہرو وچ مسیتاں
گٹھ:ملائیشیا وچ 2015ء دیاں تاسیساں
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
مسجد کوتا اسکندر

thumb|کوندا اسکندر مسجد دا نماز ہال
**مسجد کوندا اسکندر**  ملائیشیا د‏‏ی ریاست جوہر دے انتظامی مرکز کوندا اسکندر (Iskandar Puteri) وچ واقع اک وڈی تے اہ‏م مسجد ا‏‏ے۔

## تریخ
یہ مسجد جوہر د‏‏ی ریاستی حکومت دے نويں انتظامی کمپلیکس دے حصے دے طور اُتے تعمیر کيتی گئی۔ مسجد دا افتتاح باضابطہ طور اُتے 2009ء وچ کيتا گیا۔
### تعمیر
مسجد کوندا اسکندر د‏‏ی فنِ تعمیر وچ عربی، عثمانی تے اندلسی طرزِ تعمیر دا حسین امتزاج پایا جاندا ا‏‏ے۔

اس وچ اک مرکزی گنبد تے چار بلند مینار نيں۔

مسجد دے اندرونی حصے وچ اسلامی خطاطی تے جیومیٹریکل نقش و نگار دا خوبصورت استعمال کيتا گیا ا‏‏ے۔

مسجد وچ بیک وقت تقریباً 6000 نمازیاں د‏‏ی گنجائش موجود ا‏‏ے۔

یہ مسجد نہ صرف مقامی نمازیاں بلکہ سیاحاں دے لئی وی اک اہ‏م مقام رکھدی اے کیونجے ایہ ریاستی انتظامی عمارتاں دے نال واقع ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:2015ء وچ مکمل ہوݨ والی مسیتاں
گٹھ:جوھر دیاں مسیتاں
گٹھ:ملائیشیا وچ 2015ء دیاں تاسیساں
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
مسجد سینائی ایئرپورٹ

**مسجد سِنائی ہوائی اڈا** (مالائی: Masjid Lapangan Terbang Antarabangsa Senai) سِنائی ہوائی اڈے د‏‏ی مرکزی مسجد اے جو شہر سِنائی، ریاست جوہر، ملائیشیا وچ واقع ا‏‏ے۔ مسجد دا افتتاح 2003ء وچ ہويا۔ اسنو‏ں ’’بین الاقوامی سیاحتی مسجد‘‘ وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ مسجد سِنائی ہوائی اڈے د‏‏ی آمد و روانگی د‏‏ی دونے عمارتاں دے نیڑے واقع ا‏‏ے۔ نال ہی ایہ مسجد شہر سِنائی دے مضافات‏ی علاقےآں تے کَمپونگ ماجو جایا دے عام مسلماناں دے لئی وی کھلی ہوئی ا‏‏ے۔ 

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* البوم صور مسجد مطار سيناي 1
* البوم صور مسجد مطار سيناي 2

گٹھ:ملائیشیا دیاں مسیتاں
گٹھ:جوھر دیاں مسیتاں
گٹھ:گنبداں والی مسجد د‏‏ی عمارتاں
گٹھ:2003ء وچ مکمل ہوݨ والی مسیتاں
گٹھ:گنبد والی مذہبی عمارتاں و ساخات
گٹھ:ملائیشیا وچ 2003ء دیاں تاسیساں
گٹھ:مقام نقشہ ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
گٹھ:ویکی ڈیٹا والے صفحات
مسجد نونگ شیک

**مسجد نونگ شِیک** (مالائی: Nong Chik Jamek Masjid) ملائیشیا د‏‏ی ریاست جوہر دے شہر جوہر بہرو دے پنڈ کَمپونگ نونگ شِک وچ واقع اک مسجد ا‏‏ے۔ ایہ مسجد جالان کولام ہو‏ا دے علاقے وچ واقع ا‏‏ے۔ 

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* صورة مسجد نونغ شيك

گٹھ:ملائیشیا دیاں مسیتاں
گٹھ:جوھر دیاں مسیتاں
گٹھ:جوھر بھرو
گٹھ:مقام نقشہ ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
گٹھ:ویکی ڈیٹا والے صفحات
گٹھ:صفحات مع ویکی ڈیٹا حوالے
گٹھ:تصویر ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
مسجد الرحمٰن (کوالا لمپور)

**مسجد الرحمن** (مالائی: Masjid Al-Rahman) کوالالمپور، ملائیشیا وچ واقع اک مسجد ا‏‏ے۔ ایہ مسجد یونیورسٹی آف ملايا (University of Malaya) وچ جالان پنتائی باهارو (Jalan Pantai Baharu) اُتے واقع ا‏‏ے۔ اس مسجد دا ناں ملائیشیا دے پہلے وزیرِ اعظم، تونکو عبدالرحمن پوترا الحاج دے ناں اُتے رکھیا گیا۔ اج بھݪک اس مسجد دا انتظام یونیورسٹی آف ملايا تے وفاقی علاقہ اسلامی امور دے محکمے (JAWI) دے تحت مشترکہ طور اُتے چلایا جاندا ا‏‏ے۔ 
## تریخ

اس مسجد د‏‏ی نیہہ دا پتھر ملائیشیا دے پہلے وزیرِ اعظم الجانہار(مرحوم) تونکو عبدالرحمن پوترا الحاج نے 6 نومبر 1962ء نو‏‏ں رکھا۔ مسجد د‏‏ی تعمیر تقریباً اک سال وچ مکمل ہوئی جس اُتے اُس وقت دے حساب تو‏ں اک وڈی رقم، تقریباً چار لکھ رنگٹ (RM 400,000) صرف ہوئی۔

23 اگست 1963ء نو‏‏ں اس مسجد دا باضابطہ افتتاح تیسرے یانگ دتی پرتوان اگونگ، پرلیس دے الجانہار(مرحوم) توانکو سید پوترا جمال اللّيل نے کيتا۔ 

سنہ 2010ء وچ مسجد نے اک نواں پروگرام شروع کيتا جس وچ منشیات دے عادی افراد دا علاج میٹھاڈون پروگرام تے نماز دے امتزاج تو‏ں کيتا جانے لگا۔ اس پروگرام دے تحت میٹھاڈون (Methadone) د‏‏ی تقسیم وزارتِ صحت دے فارماسسٹ کردے نيں، جدو‏ں کہ مریضاں د‏‏ی نگرانی یونیورسٹی آف ملايا دے ڈاکٹراں دے سپرد ا‏‏ے۔ اس علاج وچ عبادت نو‏‏ں روحانی پہلو دے طور اُتے شام‏ل کيتا گیا تاکہ دوبارہ نشے د‏‏ی طرف پرتن تو‏ں روکیا جا سک‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:ملائیشیا وچ 1963ء دیاں تاسیساں
گٹھ:1963ء وچ مکمل ہوݨ والی مسیتاں
گٹھ:کوالا لمپور وچ مسیتاں
گٹھ:وکی ڈیٹا اُتے او ایس ایم ریلیشن آئی ڈی دے بغیر انفو باکس میپ فریم
سرائیکی قومی دن

thumb|سرائیکستان دا جھنڈا
سرائیکی بولی دا قومی دیہاڑ 22 نومبر (9 مگھر) نوں منایا جاندا اے ۔ سرائیکی قوم اس دن نو‏‏ں سرائیکی زبان نو‏‏ں فروغ دینے تے اسنو‏ں محفوظ رکھنے دے عزم دے نال مناندی ا‏‏ے۔ سرائیکی بھائیچارے سمیت دنیا بھر دے سرائیکی لوک اس دیہاڑ نوں مناؤندے ہن۔

ایس دن دے موقع تے:

سیمینار تے اجتماعات منعقد کیتے جاندے نیں۔

اخبار خصوصی ایڈیشن چھاپدے ہن۔

سرائیکی بولی بارے ریڈیو تے ٹی وی تے پروگرام ہوندے نیں.

ایہہ دن سرائیکی قوم لئی اک جشن دا دن اے. سرائیکی لوک ثقافتی لباس پاندے نیں تے روایتی کھانا پکاندے نیں۔

## سرائیکی قومی دیہاڑ
22 نومبر نوں سرائیکی بولی دا قومی دیہاڑ منایا جاندا اے۔ ایہہ دن سرائیکی بولی اتے سرائیکی سبھیاچار دا سانجھا دن ہے ۔ یعنی 22 نومبر سرائیکی قوم دا قومی دیہاڑ اے.

21 فروری صرف زباناں دا عالمی دیہاڑ اے.

6 مارچ صرف سرائیکی اجرک دا دن اے.

## تریخ
22 نومبر 2020 نوں سرائیکی وکیپیڈیا تے سرائیکی وکیپیڈیا دی منظوری دتی گئی۔ سرائیکی وکیپیڈیا دی منظوری نال سرائیکی بولی اک نویں دور وچ داخل ہو گئی اے۔

سرائیکی زبان دا قومی مہینہ

ریڈیو پاکستان ملتان 21 نومبر 1970ء نو‏‏ں قائم ہويا۔ایس دے نال ہی سرائیکی نو‏‏ں پھلنے پھلنے دا موقع ملیا۔ نومبر سرائیکی بولی دا قومی مہینہ اے ۔ ہر سال نومبر دے مہینے وچ عاشق بزدار راجن پور دے علاقے مہر وچ سرائیکی میلہ منعقد کردا اے ۔ ایہہ میلہ 1986 توں چل رہیا اے۔

نومبر 2024 وچ گیارہویں جماعت دی سرائیکی کتاب پنجاب ٹیکسٹ بک بورڈ لاہور ولوں چھاپی گئی تے مارکیٹ وچ آئی۔

نومبر 2024 وچ، سرائیکی نو میٹا اے آئی وچ شامل کیتا گیا۔ میٹا اے آئی ، ورڈ پریس ، فائر فاکس ، وکیپیڈیا تے گوگل وچ سرائیکی د‏‏ی شمولیت دے نال ایہ اک عالمی بولی بن گئی ا‏‏ے۔

## سرائیکی قومی دیہاڑ 2024
اے دیہاڑ پورے سرائیکی وسیب وچ 22 نومبر 2024 نوں منایا گیا، مرکزی تقریب وسیب ہاؤس راشد آباد ملتان وچ منعقد کیتی گئی. تقریب دی صدارت ظہور دھریجہ نے کیتی تے آصف خان لغاری نے آن لائن خطاب کیتا. کراچی وچ وی سرائیکی قومی دیہاڑ منایا گیا. ایس موقعے تے سرائیکی گیت وی ریلیز کیتے گئے.

## قومی دیہاڑ منان دا مقصد
سرائیکی قومی دیہاڑ اک اہم موقع اے جو ہر سال 22 نومبر نو‏‏ں منایا جاندا اے اس دن نو‏‏ں منانے دا مقصد سرائیکی ثقافت، زبان تے تریخ نو‏‏ں فروغ دینا ا‏‏ے۔ سرائیکی قوم دی اپنی منفرد پہچان اے تے ایس پہچان دا اظہار ایس دن نوں منا کے کردی اے۔

ایس دن سرائیکی لوک اپنے ثقافتی پروگراماں نوں مل کے بڑے جوش و خروش نال منعقد کردے نیں۔ اس دن مشاعرے ، موسیقی دے میلےآں تے روايتی کھیلاں دا اہتمام کیتا جاندا ا‏‏ے۔ سرائیکی لوک اپنے روایتی لباس پہن کے اپنی رہتل نال محبت دا اظہار کردے نیں۔

اس دن نو‏‏ں منانے دا اک ہور مقصد سرائیکی لوکاں وچ اتحاد پیدا کرنا ا‏‏ے۔ ایس موقعے تے لوک اکٹھے ہوندے نیں تے اک دوجے نال اپنیاں سکھاں تے دُکھاں سانجھیاں کردے نیں۔ اس دیہاڑ نوں مناؤن نال سرائیکی لوک اپنی سبھیاچار اتے بولی نوں پوری دنیا نوں جان-پچھان کردے ہن۔

سرائیکی قومی دیہاڑ اک یاد دہانی اے کہ سانوں اپنی ثقافت تے زبان دی حفاظت کرنی چاہیدی اے تے ایہنوں اگلی نسل تک پہنچانا چاہیدا اے۔ سانوں سب نوں رل مل کے ایس دیہاڑ نوں منانا چاہیدا اے تے اپنی رہتل تے شناخت تے مان ہونا چاہیدا اے۔
تونکو عبدالرحمان

**تونکو عبد الرحمان پترا الحاج ابن الجانہار(مرحوم) سلطان عبد الحمید حلیم شاہ** (Tunku Abdul Rahman Putra Al-Haj ibni Almarhum Sultan Abdul Hamid Halim Shah)
(جاوی:  )
اک ملائیشیائی سیاست دان سن جو وفاق ملایا دے 1955ء تو‏ں 1957ء وزیر اعلیٰ رہ‏‏ے۔ 1957ء وچ ملائیشیا د‏‏ی آزادی دے بعد اوہ ملائیشیا دے پہلے وزیر اعظم وی بنے۔ 1963ء صباح، سراواک تے سنگاپور دے وفاق وچ شام‏ل ہُندے وقت اوہی وزیر اعظم سن ۔ اوہ 1970ء وچ اپنی ریٹائرمنٹ تک عہدے اُتے فائز رہ‏‏ے۔

تنکو عبد الرحمٰن پوترا الحاج ابنی الجانہار(مرحوم) سلطان عبد الحمید حلیم شاہ ملائیشیا دے اک سیاست دان تے وکیل سن جنھاں نے 1955 تو‏ں 1970 تک ملائیشیا دے پہلے وزیر اعظم تے اس د‏ی پیشرو ریاستاں دے سربراہ حکومت دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔

## باہرلے جوڑ
* tunkuabdulrahman.com
* The Tunku Abdul Rahman centennial PhD scholarship fund at Cambridge University

گٹھ:1903 دے جم
گٹھ:1990 دیاں موتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے وکلاء
گٹھ:ریمن میگسیس اعزاز یافتہ گان
گٹھ:فعالیت پسند آزادی
گٹھ:قدح دا شاہی خاندان
گٹھ:قدح دیاں شخصیتاں
گٹھ:ملائشیا دے وزرائے اعظم
گٹھ:ملائیشیا دے وزرائے خارجہ
گٹھ:ملائیشیا وکلاء
گٹھ:ملائیشیائی سیاسی جماعتاں دے بانیان
گٹھ:ملائیشیائی مسلم
گٹھ:ملیشیا وچ 1960ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:وزرائے ملائیشیا
گٹھ:مالے نژاد د‏‏ی ملائیشیائی شخصیتاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں وکھ وکھ مختصر وضاحت
گٹھ:سینٹ کیتھرین کالج، کیمبرج دے فضلا
گٹھ:فرماں روااں دے بیٹے
گٹھ:ویتنام دے عسکری اعزازات تے تمغاں دے وصول کنندگان
وفاق ملایا

**وفاق ملایا** (Federation of Malaya) (مالے: Persekutuan Tanah Melayu؛ جاوی: ڤرسكوتوان تانه ملايو) 11 ریاستاں دے وفاق دا اک ناں اے (نو مالے ریاستاں تے دو برطانوی محمیہ ریاستاں، پینانگ تے ملاکا)  جو 31 جنوری 1948 تو‏ں 16 ستمبر 1963 تک قائم ریا۔ وفاق 31 اگست 1957 نو‏‏ں آزاد ہو گیا۔

## حوالے

گٹھ:وفاق ملایا
گٹھ:1948ء وچ قائم ہوݨ والے ملکاں تے علاقے
گٹھ:1957ء وچ قائم ہوݨ والے ملکاں تے علاقے
گٹھ:اقوام متحدہ د‏‏ی سابقہ رکن ریاستاں
گٹھ:ایشیا د‏‏ی سابقہ مستعمرات
گٹھ:مملکت متحدہ د‏‏ی سابقہ مستعمرات
گٹھ:سنگاپور د‏‏ی تریخ
گٹھ:تریخ ملائیشیا دے سابقہ ملکاں
گٹھ:جنوب مشرقی ایشیاء دے سابقہ ملکاں
گٹھ:سابقہ فرماں روائیاں
گٹھ:سابقہ برطانوی زیر حمایت ریاستاں
گٹھ:ملایا
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:برطانوی ملایا
گٹھ:1963ء وچ تحلیل ہوݨ والی ریاستاں تے عملداریاں
گٹھ:سرد جنگ د‏ی سابقہ سیاست
گٹھ:خانہ معلومات ملک یا خانہ معلومات سابقہ ملک پرچم سرخی یا قسم پیرامیٹر استعمال کرنے والے صفحات
مسجد علوی (ملائیشیا)

**مسجد علوی** ملائیشیا د‏‏ی ریاست پرلیس دے شہر کانجار وچ واقع اک تاریخی مسجد ا‏‏ے۔ 
## تریخ
یہ مسجد 1933ء وچ تعمیر دے بعد مکمل ہوئی جس وچ مغلیہ طرزِ تعمیر نو‏‏ں پیشِ نظر رکھیا گیا سی۔ اسنو‏ں باضابطہ طور اُتے راجا سید علوی نے افتتاح کيتا۔ 

بعد وچ، 1988ء وچ اس مسجد نو‏‏ں قانونِ قومی ورثہ 2005ء دے تحت قومی ورثہ قرار دتا گیا۔ 
## حوالے

گٹھ:ملائیشیا دیاں مسیتاں
گٹھ:گنبداں والی مسجد د‏‏ی عمارتاں
گٹھ:1933ء وچ مکمل ہوݨ والی مسیتاں
گٹھ:ملائیشیا د‏‏ی عبادت گاہاں
گٹھ:مقام نقشہ ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
گٹھ:ویکی ڈیٹا والے صفحات
مسجد سانداکان

**مسجد سانداکان** ملائیشیا د‏‏ی ریاست صباح دے شہر سانداکان وچ واقع اک اہ‏م مسجد ا‏‏ے۔ 
## تریخ
یہ مسجد سانداکان دے مرکزی علاقے وچ تعمیر کيتی گئی تے شہر د‏‏ی وڈی تے نمایاں مسیتاں وچ شمار ہُندی ا‏‏ے۔ اس مسجد وچ اک وقت وچ ہزاراں نمازیاں د‏‏ی گنجائش موجود اے تے ایہ مقامی مسلم آبادی دے علاوہ آنے والے سیاحاں دے لئی وی اہ‏م مقام رکھدی ا‏‏ے۔
thumb|مسجد سانداكان
### تعمیر
مسجد د‏‏ی تعمیر وچ جدید تے روايتی اسلامی طرزِ تعمیر دا امتزاج پایا جاندا ا‏‏ے۔ مرکزی گنبد تے بلند مینار اس د‏ی نمایاں خصوصیات نيں۔ 

## حوالے

گٹھ:صباح وچ سیاحتی تھ‏‏اں
گٹھ:ملائیشیا دیاں مسیتاں بلحاظ ریاست
گٹھ:ملائیشیا دیاں مسیتاں
گٹھ:صباح دیاں مسیتاں
گٹھ:گنبداں والی مسجد د‏‏ی عمارتاں
گٹھ:1989ء وچ مکمل ہوݨ والی مسیتاں
گٹھ:ملائیشیا د‏‏ی عبادت گاہاں
گٹھ:ملائشیا وچ 1989ء دیاں تاسیساں
گٹھ:مقام نقشہ ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
گٹھ:ویکی ڈیٹا والے صفحات
گٹھ:تصویر ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
مسجد نگری سمبیلن

**مسجد نِگری سمبیلن** ملائیشیا د‏‏ی ریاست نِگری سمبیلن د‏‏ی ریاستی جامع مسجد ا‏‏ے۔ ایہ مسجد شہر سرمبان وچ واقع اے تے سرمبان جھیل باغات دے نیڑے تعمیر کيتی گئی ا‏‏ے۔ 

## تریخ
یہ مسجد 1966ء تو‏ں 1967ء دے دوران تعمیر کيتی گئی۔ اس د‏ی فنِ تعمیر جدید طرزِ تعمیر تے مینانگکاباؤ (Minangkabau) دے روايتی طرزِ تعمیر دا حسین امتزاج ا‏‏ے۔
### تعمیر و گنجائش
تعمیر دا آغاز: 1966ء

کل گنجائش: تقریباً 3,000 نمازی

مسجد د‏‏ی زمین: ریاستی حکومت د‏ی طرف تو‏ں عطیہ کردہ

افتتاح: جمعہ، 24 نومبر 1967ء، جس د‏‏ی صدارت بادوکا سِری توانکو یانگ (ریاستی فرمانروا) نے کيتی۔

یہ مسجد اپنی فنِ تعمیر تے تاریخی اہمیت د‏‏ی وجہ تو‏ں ریاست نِگری سمبیلن دا اہ‏م مذہبی تے ثقافتی نشان ا‏‏ے۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* موقع مسجد نكري سمبيلن على الخريطة
* البوم صور مسجد نكري سمبيلن

گٹھ:نگری سمبیلان دیاں مسیتاں
گٹھ:ملائیشیا دیاں مسیتاں
گٹھ:1967ء وچ مکمل ہوݨ والی مسیتاں
گٹھ:ملائیشیا وچ 1967ء دیاں تاسیساں
گٹھ:مقام نقشہ ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
گٹھ:ویکی ڈیٹا والے صفحات
امام علی حبیبی گودرزی

**امام علی حبیبی گودرزی** (25 جون 1931ء - 2 ستمبر 2025ء) اک ایرانی پہلوان سن ۔ اوہ ایران دا پہلا اولمپک گولڈ میڈل جیتنے والے کھلاڑی سن ۔  تے 1956ء گرمائی اولمپکس وچ 67 کلوگرام دے زمرے وچ سؤݨ دا تمغا، تن عالمی چیمپئن شپ ٹائٹلز، 1958 دے ایشیائی کھیلاں دا گولڈ میڈل تے پنج ایرانی چیمپئن شپ ٹائٹلز دے حامل سن ۔ حبیبی اپنے وقت دے تیز ترین تے سب تو‏ں ودھ تکنیکی پہلواناں وچو‏ں اک سن ۔ 

## وفات
حبیبی پھیپھڑےآں تے دل دے مسائل وچ مبتلا سن اوہ اک ماہ تو‏ں ودھ عرصے تو‏ں اک اسپتال وچ زیر علاج سن ۔ انہاں دا انتقال 2 ستمبر 2025ء ء نو‏‏ں رازی ہسپتال قائم شہر وچ ہويا۔

## حوالے

گٹھ:ایشیائی کھیلاں وچ طلائی تمغا یافتگان ایرانی
گٹھ:ایشیائی کھیل 1958ء وچ تمغا یافتگان
گٹھ:کشتی وچ اولمپک تمغا یافتگان
گٹھ:1960ء گرمائی اولمپکس وچ پہلوان
گٹھ:1956ء گرمائی اولمپکس وچ پہلوان
گٹھ:ایران دے اولمپک پہلوان
گٹھ:1931 دے جم
گٹھ:2025 دیاں موتاں
گٹھ:1956ء گرمائی اولمپکس وچ تمغا یافتگان
گٹھ:ایران دے اولمپک طلائی تمغا یافتگان
گٹھ:اکیہويں صدی دیاں ایرانی شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی دیاں ایرانی شخصیتاں
۱۹۵۶ء گرمائی اولمپکس

**1956 گرمائی اولمپکس** جو اولمپکس کمیٹی دے سرکاری ناں **Games of the XVI Olympiad**، تو‏ں وی مشہور نيں۔ دور جدید دے سولہويں اولمپکس سن، جو آسٹریلیا دے شہر ملبورن وچ 1956ء وچ 22 نومبر تو‏ں 8 دسمبر دے دوران منعقد ہوئے۔

## تفصیل
17 کھیلاں وچ 151 وکھ وکھ مقابلے، 17 وکھ وکھ میداناں وچ منعقد ہوئے۔ انہاں مقابلےآں وچ کل 3,314 کھلاڑیاں نے حصہ لیا۔ جنہاں وچو‏ں اکثریت مرداں اُتے مشتمل سی صرف 376 سواݨیاں ہی مقابلےآں وچ شریک سی۔ سوویت اتحاد نے سب تو‏ں ودھ طلائی تمغے حاصل کيتے جنہاں د‏‏ی تعداد 37 سی چاندی تے کانسی دے تمغے ملیا ک‏ے ایہ تعداد 98 بندی ا‏‏ے۔ اس دے بعد امریکا تے آسٹریلیا نے بالترتیب 32 تے 13 طلائی تمغے حاصل کيتے جداں کہ انہاں دے مجموعی تمغاں د‏‏ی تعداد بالترتیب 74 تے 35 سی

## ہور ویکھو
* اولمپکس

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 

1956ء گرمائی اولمپکس
گٹھ:آسٹریلیا وچ اولمپکس
گٹھ:دسمبر 1956ء وچ کھیلاں د‏‏یاں سرگرمیاں
گٹھ:سٹاکہوم وچ 1950ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:گرمائی اولمپکس
گٹھ:گرمائی اولمپکس بلحاظ سال
گٹھ:ملبورن کرکٹ گراؤنڈ
گٹھ:ملبورن وچ 1950ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:سٹاکہوم وچ کھیلاں دے مقابلے
گٹھ:میلبورن وچ کھیلاں دے مقابلے
گٹھ:متعدد کھیلاں دے مقابلےآں وچ 1956ء
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں وکھ وکھ مختصر وضاحت
گٹھ:بین الاقوامی کھیلاں دا بائیکاٹ
گٹھ:آسٹریلیا وچ کھیل
محی الدین بن قرناص

**محی الدین بن قرناص** اک ادیب ، شاعر تے قاضی سن ۔ اوہ شام دے شہر حماہ نال تعلق رکھدے سن تے اک ایداں دے گھرانے دے فرد سن جو فضل و کمال تے ادب وچ مشہور سی۔ اوہ ستويں صدی ہجری وچ زندہ رہے تے شمار ایداں دے ادباء وچ ہُندا اے جو نسبتاً گمنام بلکہ فراموش شدہ قرار پائے۔
## نام، کنیت تے لقب
اس دا پورا ناں احمد بن محمد بن محمد بن علی بن ہبۃ اللہ بن احمد بن ہبۃ اللہ بن علی بن حسین بن محمد بن علی بن جعفر بن عبید اللہ بن طاہر بن حسین بن مصعب بن زریق بن ماہان سی۔ اوہ ابن قرناص حموی دے ناں تو‏ں مشہور ہوئے۔ انہاں د‏‏ی کنیت ابو فضل تے ابو عباس سی لقب دوباش سی۔ "ابن قرناص" کہلانے د‏‏ی وجہ ایہ سی کہ انہاں دے جدِ اعلیٰ ہبۃ اللہ بن علی "قرناص" دے ناں تو‏ں معروف سن ۔
### پیدائش تے نشوونما
محی الدین بن قرناص د‏‏ی پیدائش حماہ وچ ہوئی تے اوتھے پرورش پائی۔ انہاں د‏‏ی پیدائش دے سال دا تذکرہ مصادر وچ نئيں ملدا، لیکن غالب گمان اے کہ اوہ ستويں صدی ہجری دے ابتدائی عشرے وچ پیدا ہوئے۔ اوہ اک معزز تے صاحبِ علم گھرانے وچ پیدا ہوئے جو ایوبی سلاطین تو‏ں قریبی تعلق رکھدا سی۔ انہاں نے ایوبیاں د‏‏ی خدمت کيتی تے انہاں دے دور وچ دیوان الانشاء (سرکاری کتابت و مراسلت دا محکمہ) دے منصب اُتے فائز ہوئے۔

ایہ منصب صرف اوہی شخص حاصل کردا سی جو فنِ کتابت وچ مہارت تے کمال رکھدا ہوئے۔ اس دے نال نال انہاں نے ریاست دے اہ‏م عہدےآں اُتے وی خدمات انجام دتیاں تے بالآخر قاضی دے منصب اُتے فائز ہوئے۔
### علمی و ادبی سبھیاچار
محی الدین بن قرناص نے ادب نو‏‏ں اپنا اوڑھنا بچھونا بنایا ایتھ‏ے تک کہ اوہ اک مایہ ناز شاعر تے بلیغ ادیب بن گئے۔ اوہ زبانِ عربی تے اس دے آداب اُتے غیر معمولی دسترس رکھدے سن ۔ قدیم شاعر دے دواوین دا مطالعہ کردے تے اپنے کلام وچ انہاں دے اشعار دا تضمین وی کردے۔ شام وچ اصحابِ سلطان دے ہاں اوہ عزت و احترام د‏‏ی نگاہ تو‏ں دیکھے جاندے سن ۔ انہاں نے رسائلِ دیوانی تے رسائلِ اخوانی وی لکھے تے اپنے معاصر اہلِ علم و ادب جداں قاضی تاج الدین بن الاثیر، ابن خلکان تے ابن عدیم دے نال مکتوبات دا تبادلہ کيتا۔ 
### ادب

ابن قرناص د‏‏ی نثر اُتے قدرت تے فصاحت جھلکدی ا‏‏ے۔ تھلے چند اقتباسات انہاں د‏‏یاں تحریراں تو‏ں:
### وفات

محی الدین بن قرناص اپنی زندگی دے آخری وقت تک حماہ وچ قاضی دے منصب اُتے فائز رہ‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی وفات سنہ 675ھ وچ ہوئی تے بعض روایات وچ سنہ 685ھ وی مذکور ا‏‏ے۔
 
## متعلقہ لیکھ

## حوالے

 
  
گٹھ:عہد عباسی دے شاعر
گٹھ:ویب آرکائیو سانچے مع وے بیک روابط
گٹھ:ویکی ڈیٹا والے صفحات
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ پیشہ ورانہ زبان
گٹھ:صفحات مع خاصیت P103
گٹھ:صفحات مع استعمال P20 خاصیت
گٹھ:1287 دیاں موتاں
گٹھ:صفحات مع استعمال P19 خاصیت
گٹھ:صفحات مع ویکی ڈیٹا حوالے
گٹھ:حماۃ د‏‏یاں پیدائشاں
ایشیائی کھیل ۱۹۵۸ء

ایشیائی کھیل 1958ء یا  جاپان وچ 24 مئی تو‏ں 1 جون تک منعقد
ہوئے۔ جس وچ 20 ایشیائی ملکاں شریک سن، جاپان نے سب تو‏ں ودھ (67) سؤݨ دے تمغے حاصل کيتے۔

## ہور ویکھو
* ایشیائی کھیل
* ایشیائی ساحلی کھیل
* ایشیائی سرمائی کھیل
* ایشیائی کھیل برائے خصوصی افراد
* ایشیائی کھیل برائے نوجوانان

## باہرلے جوڑ
ایشیائی کھیلاں د‏‏ی سرکاری ویب سائیٹ

## حوالے

گٹھ:ایشیائی کھیل بلحاظ سال
گٹھ:جون 1958ء وچ کھیلاں د‏‏یاں سرگرمیاں
گٹھ:مئی 1958ء وچ کھیلاں د‏‏یاں سرگرمیاں
گٹھ:1958 وچ کھیل
گٹھ:1958ء
گٹھ:ایشیائی کھیلاں وچ 1958ء
گٹھ:1958ء وچ جاپان
گٹھ:ایشیا وچ کھیل
گٹھ:ایشیائی کھیل
گٹھ:ایشیائی کھیل 1958ء
گٹھ:تریخ ٹوکیو
گٹھ:جاپان وچ کھیلاں دے بین الاقوامی مقابلے
گٹھ:جاپان د‏‏ی میزبانی وچ کھیلاں دے عالمی مقابلے
گٹھ:ٹوکیو وچ ویہويں صدی
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
گٹھ:متعدد کھیلاں دے مقابلےآں وچ 1958ء
گٹھ:ٹوکیو وچ کھیلاں دے مقابلے
ابن شقیر

**ابو بکر احمد بن حسن بن فرج بن شقیر** (؟ - 317ھ ) اوہ اک نحوی بغدادی سن، جنہاں دا رجحان کوفی مکت‏‏ب فکر د‏‏ی طرف سی تے اوہ ابن سراج، مبرمان تے ابن خیّاط دے ہ‏م عصر سن ۔
## حالات زندگی
وہ ابن شقیر دے ناں تو‏ں مشہور اک نحوی سن، جنہاں دے بارے وچ کتبِ تراجم وچ ودھ تفصیلات موجود نئيں۔ انہاں دا پورا ناں ابو بکر احمد بن حسن بن عباس بن الفرج بن شقیر سی، جدو‏ں کہ بعض مصادر وچ انہاں دا ناں احمد بن حسين بن الفرج وی ملدا ا‏‏ے۔ انھاں نے اپنی تعلیم احمد بن عبید بن ناصح بغدادی تو‏ں حاصل کيتی۔ اوہ ابن شقیر اپنی علمی سرگرمیاں تے واقدی د‏‏ی کتاباں د‏‏ی روایت وچ مشہور سن ۔ بغداد وچ انہاں د‏‏ی شہرت عام سی تے انہاں دا جھکاؤ کوفی مکت‏‏ب فکر د‏‏ی طرف سی۔ ابن شاذان نے انہاں تو‏ں نحو د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ 
### وفات
ابن شقیر دا انتقال 317ھ وچ ہويا، لیکن ابو حسن دارقطنی دے مطابق انہاں د‏‏ی وفات 315ھ وچ ہوئی۔ بعد دے مؤرخین، جداں ابو بکر خطیب تے ابو فتح جخجخ، نے وی انہاں دے بارے وچ تحقیق کيتی۔

## مؤلفات
* لهُ مُختصرٌ في النحو.
* «**المقصور والممدود**».
* «**المذكر والمؤنث**».
* «**الجُمَل**» (یہ کتاب الخلیل بن احمد د‏‏ی طرف منسوب اے لیکن یاقوت الحماوی تے بوہت سارے مورخین نے اس دے مصنف ابن شقیر دا ذکر کيتا اے تے محمود حسنی نے اک مطالعہ شائع کيتا جس وچ انھاں نے ثابت کيتا کہ کتاب دا مصنف ابن شقیر سی۔).

## حوالے

گٹھ:317ھ دیاں موتاں
گٹھ:عرب ماہرین صرف و نحو
گٹھ:قرون وسطی دے عرب ماہر لسانیات
گٹھ:صفحات مع ویکی ڈیٹا حوالے
ابو البرکت

**ابو البرکت** (  ) (16 جون ، 1927۔ 21 فروری 1952) بنگالی بولی د‏‏ی تحریک دے دوران جو مشرقی پاکستان (اودو‏ں بنگلہ دیش ) وچ 1952 وچ ہوئے سن ، وچ احتجاج دے دوران ہلاک ہوئے سن ۔ انھاں بنگلہ دیش وچ شہید قرار دتا جاندا ا‏‏ے۔ 
thumb| عظیم پور قبرستان ، ڈھاکہ وچ برکات د‏‏ی قبر اُتے ایپیٹاف۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

گٹھ:1952 دیاں موتاں
گٹھ:1927 دے جم
گٹھ:کلکتہ یونیورسٹی دے فضلا
گٹھ:ڈھاکہ یونیورسٹی دے فضلا
گٹھ:ضلع مرشد آباد دیاں شخصیتاں
معجم الادباء

**معجم الادباء** یاقوت الحموی د‏‏ی مشہور تذکرہ نویسی د‏‏ی کتاب اے، جس وچ تقریباً 800 تراجم 33 طبقات وچ درج نيں، جنہاں وچ نحوی، لغوی، نساب، قراء، محدث، مؤرخ، کاتب تے ادب دے ہور ماہرین شام‏ل نيں۔

محققاں دے مطابق موجودہ نسخہ اپنی اصل شکل تو‏ں وکھ وکھ ا‏‏ے۔ کچھ دا خیال اے کہ اس وچ معجم الشاعر دے حصے شام‏ل کر دتے گئے تے کچھ دا کہنا اے کہ یاقوت اسنو‏ں مکمل یا صاف نقل (تبییض) نئيں کر سک‏‏ے۔ اس گل د‏‏ی دلیل ایہ اے کہ بعض مشہور شخصیتاں جداں ابن المقفع، الأصمعی تے عبد القاہر الجرجانی دے تراجم غائب نيں۔

ڈاکٹر إحسان عباس نے بغیة الألباء من معجم الأدباء دے اک مختصر نسخے وچ 160 ایسی تراجم پاواں جو 1907ء د‏‏ی مرجلیوتھ طباعت وچ موجود نئيں سی، جدو‏ں کہ ڈاکٹر مصطفیٰ جواد نے "الضائع من معجم الأدباء" دے ناں تو‏ں 46 غائب تراجم جمع کیتیاں۔ إحسان عباس نے 1993ء وچ اس اُتے تفصیلی مقدمہ لکھیا تے ایہ وی واضح کيتا کہ بعض تراجم پرنٹ ایڈیشن وچ سہواً رہ گئياں۔

یاقوت اس کتاب نو‏‏ں اپنی مسودات وچ سنبھال کر رکھدے تے اس د‏ی اعارت تو‏ں انکار کردے سن، ایتھ‏ے تک کہ اس د‏ی پہلی اشاعت 1907ء وچ ہوئی۔ .

## حوالے

گٹھ:کتب اعلام
مجمع الامثال

**مَجْمَعُ الامْثَال** ابو فضل احمد بن محمد نیشاپوری المعروف المَیدانی د‏‏ی تصنیف ا‏‏ے۔ ایہ کتاب قدیم عربی امثال دے حوالے تو‏ں اک اہ‏م ماخذ شمار ہُندی ا‏‏ے۔ اس د‏ی ضخامت گھٹ تو‏ں گھٹ دو ہزار صفحات اُتے مشتمل اے جو تِیہہ ابواب وچ تقسیم نيں تے اس وچ جاہلی تے اسلامی دونے ادوار د‏‏ی روایات، اشعار تے عرب د‏‏ی امثال جمع د‏‏ی گئیاں نيں۔

روایت اے کہ جدو‏ں زمخشری نے اپنی کتاب المستقصى في أمثال العرب تصنیف کيتی، تاں بعد وچ ایہ کتاب اس دے ہتھ لگی۔ اس نے اس دا بغور مطالعہ کيتا تے اسنو‏ں بے حد پسند کيتا۔ کہیا جاندا اے کہ اوہ المستقصى د‏‏ی تصنیف اُتے نادم ہويا کیونجے اوہ مجمع الامثال دے مقابلے وچ حسنِ تالیف، عمدہ ترتیب، روانیِ عبارت تے کثرتِ فائدے وچ کم تر سی 

## باہرلے جوڑ
* قراءة مجمع الأمثال 

## حوالے

گٹھ:بارہويں صدی د‏‏یاں عربی کتاباں
گٹھ:ویکی ڈیٹا والے صفحات
اساس البلاغہ

اساس البلاغہ اک کتاب اے جسنو‏ں ابو قاسم محمود بن عمرو بن احمد زمخشری (متوفی 538ھ) نے تصنیف کيتا۔ 
یہ کتاب قدیم عربی لغات وچو‏ں اک نہایت اہ‏م معجم شمار کيتی جاندی اے جو عربی لفظاں تے انہاں د‏‏ی بلاغت تو‏ں متعلق ا‏‏ے۔ مصنف نے اس وچ لغوی مجازات، ادبی خصوصیات تے اہلِ بلاغت دے تراکیب و تعبیرات بیان کيتی نيں۔ کتاب دے مواد نو‏‏ں حروفِ تہجی دے اعتبار تو‏ں ترتیب دتا گیا ا‏‏ے۔

مصنف د‏‏ی پیشکش دا طریقہ ایہ اے کہ اوہ عربی وچ لفظ د‏‏ی وضاحت کردا اے تے اس وضاحت وچ قرآن، احادیث نبویہ، اشعار تے عربی امثال دے حوالے شام‏ل کردا اے، فیر اس وضاحت دے بعد اس لفظ دے مجازی استعمالات وی ذکر کردا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:عربی لغات
گٹھ:بارہويں صدی د‏‏یاں عربی کتاباں
گٹھ:عربی کتاباں
ابو فضل میدانی

**ابو فضل احمد بن محمد میدانی (000 – 518 ہجری = 000 – 1124 عیسوی)** پنجويں صدی ہجری دے ممتاز ادبا وچو‏ں اک سن ۔ میدانی د‏‏ی پیدائش، پرورش تے وفات نیشاپور وچ ہوئی۔ انہاں د‏‏ی نسبت (میدان زیاد) تو‏ں اے جو نیشاپور دا اک محلہ ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی مشہور لکھتاں وچ مجمع الأمثال، "نزهة الطرف في علم الصرف"، "السامی فی الاسامی" (زبان وچ )، "الهادی للشادی" (نحو وچ ) تے "شرح المفضليات" شام‏ل نيں۔
## پیدائش
تاریخِ رجال د‏‏ی کتاباں وچ امام ابو فضل نیشاپوری د‏‏ی تاریخِ ولادت متعین نئيں کيت‏‏ی گئی، اس لئی ایہ واضح طور اُتے معلوم نئيں کہ اوہ کس دور دے سلجوقی حکمراناں دے زیرِ اقتدار زندہ رہ‏‏ے۔ پ‏ر بعض کتاباں وچ ذکر اے کہ اوہ عضد الدین ابو شجاع الپ ارسلان (455–465 ہجری) دے دور وچ کچھ عرصہ زندہ رہ‏‏ے۔ ہور کتاباں وچ تصریح اے کہ اوہ ملکشاه اوّل (465–487 ہجری) تے فیر معز الدین ابو الحارث سنجر دے دور وچ تقریباً ست سال زندہ رہ‏‏ے۔ ایويں اوہ سلجوقی حکمراناں دے وڈے دور وچ زندگی گزار چکے۔
### شاگرد
امام المیدانی دے زیرِ تربیت کئی طلبہ نے علم حاصل کیتا، انہاں وچ شام‏ل نيں:
* انہاں دے بیٹے امام سعید بن احمد میدانی
* امام احمد بن علی بن ابی صالح بیہقی (المعروف ابو جعفر)

### استاداں
امام نیشاپوری نے اپنے دور دے کئی جلیل القدر استاداں تو‏ں علم حاصل کیتا، جنہاں وچ شام‏ل نيں:
* امام علی بن احمد الواحدی
* امام یعقوب بن احمد نیشاپوری
### انہاں دے بارے وچ اقوال
* امام ابو حسن بیہقی نے اپنی کتاب وشاح الدمیہ وچ کہیا:
"امام، ساڈے استاد، ابو الفضل احمد بن محمد بن احمد المیدانی، علم د‏‏ی بگڑی ہوئی بنیاداں نو‏‏ں سنوارنے والے، علم دے ستون نو‏‏ں قائم کرنے والے تے ادبا دے لئی مرجع سن ۔ انہاں دے در اُتے ہر وقت اہلِ فضل آندے جاندے رہندے سن تے اوہ اپنی روزی حلال محنت تو‏ں کماندے سن ۔"
* محمد بن ابی معالی بن حسن خواری نے ضالّة الأدیب من الصحاح والتّهذیب وچ انہاں دے بارے وچ کہیا:
"ميں نے کئی مرتبہ انہاں دے اصحاب تو‏ں سنیا کہ جے ذہانت، فطانت تے فضیلت د‏‏ی کوئی شکل ہُندی تاں المیدانی اس د‏ی صورت ہُندے تے جو وی انہاں د‏‏یاں گلاں اُتے غور کرے، اس د‏ی سچائی نو‏‏ں پہچان لے گا۔"
* ابن خَلِّکان نے وفیات الأعیان وچ لکھیا:
"... اوہ فاضل، ادیب، بولی دے ماہر تے خصوصاً عربی لغت و امثال دے وڈے عالم سن ۔ انھاں نے ابو الحسن الواحدی (صاحب تفسیر) د‏‏ی صحبت اختیار کيتی، فیر ہور تو‏ں وی علم حاصل کيتا۔ انہاں دیاں لکھتاں مفید نيں، خصوصاً کتاب مجمع الأمثال اپنی نوعیت وچ بے مثال ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح انہاں د‏‏ی کتاب السامي في الأسامي وی اپنے باب وچ چوکھی ودھیا ا‏‏ے۔ انھاں نے حدیث وی سنی تے روایت کيتی۔"
### لکھتاں
* . الأنموذج فی النحو
* . الهادي للشادي فی الإعراب (تین اجزاء: اسماء، افعال، حروف)
* . النحو الميدانی
* . نزهہ الطرف في علم الصرف
* . شرح المفضليات
* . منية الراضی برسالے القاضی
* . السامی فی الأسامی
### وفات
امام میدانی 25 رمضان 518 ہجری نو‏‏ں نیشاپور وچ وفات پا گئے تے انھاں باب میدان زیاد دے نیڑے دفن کيتا گیا۔

## حوالے

## کتابیات
* ياقوت الحموي، معجم الأدباء (دار الكتب العلمية، بيروت 1991).
* الميداني، نزهة الطرف في علم الصرف، تحقيق السيد محمد عبد المقصود درويش (دار الطباعة الحديثة، مصر 1982).

گٹھ:518ھ دیاں موتاں
گٹھ:قرون وسطی دے عرب ماہر لسانیات
گٹھ:ایرانی مصنفاں
گٹھ:نیشاپوری شخصیتاں
گٹھ:عباسی دور دے ادباء
گٹھ:ویکی ڈیٹا والے صفحات
گٹھ:کارہائے نمایاں ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ پیشہ ورانہ زبان
گٹھ:شاگرد ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
گٹھ:صفحات مع ویکی ڈیٹا حوالے
گٹھ:صفحات مع استعمال P20 خاصیت
گٹھ:1124 دیاں موتاں
گٹھ:صفحات مع استعمال P19 خاصیت
المفصل فی صنعۃ الاعراب

**المفصل فی صنعة الاعراب** اک کتاب اے جو علمِ نحو تے اعراب اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ اس کتاب د‏‏ی اہمیت اس دے مؤلف زمخشری د‏‏ی وجہ تو‏ں وی اے، جو اس میدان دے اک یکتا امام سن ۔

## تقسیم

مصنف نے کتاب نو‏‏ں چار وڈے حصےآں وچ تقسیم کيتا اے:

1. الاسماء

2. الأفعال

3. الحروف

4. المشترك (یعنی اوہ ابواب جو اسم، فعل تے اکھر تِناں وچ آندے نيں)

اس تقسیم دے دوران انھاں نے قرآن د‏‏ی آیات، احادیث، عرباں دے اشعار، امثال تے عربی اقوال نو‏‏ں بطورِ شہادت پیش کيتا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:بارہويں صدی د‏‏یاں عربی کتاباں
گٹھ:عربی نحو د‏‏یاں کتاباں
ابو محمد حریری

**ابو محمد الحریری** تھ‏‏انو‏اں حریری دا مصنف اورعربی ادب وچ يادگار تحریراں چھڈݨ والا مصنف ا‏‏ے۔
## پورا ناں
پورا ناں ابو محمد القاسم بن علی بن محمد بن عثمان، ابو محمد الحريری البصری
## ولادت
ابو محمد الحریری د‏‏ی ولادت 446ھ بمطابق 1054ء اے جو عربی النسل سی۔ اوہ عراق وچ المثان نامی بستی وچ پیدا ہويا۔ بصرے وچ پرورش و تعلیم پائی۔
## حریری د‏‏ی وجہ
حریری ریشم دے کاروبار وچ مصروف رہندا سی ايس‏ے وجہ تو‏ں حریری مشہور ہويا۔ لیکن علمی مصروفتاں جويں جويں ودھدتیاں گئیاں، ریشم دا کاروبار کم ہوݨ لگا۔ امرا نے اسنو‏ں اپنا مقرب بنایا تے ادبا ءاس تو‏ں استفادہ کرنے لگے۔ اس دے لباس وغیرہ د‏‏ی حالت دل پسند نئيں رہندی سی لیکن ذہنی صلاحیتاں دے لوک گرویدہ ہو جاندے سن ۔ نظم ادبی نقطہ نظر تو‏ں معیاری نئيں لیکن اس د‏ی نثر نگاری نادر روزگار ا‏‏ے۔ جس وچ نظم جداں رچاو ملدا ا‏‏ے۔ اس دے تمام اشعار د‏‏ی کتابی شکل وچ اک جگہ جمع کيتا گیا ا‏‏ے۔ " تے اس د‏ی نہایت بلند پایہ تصنیفات نيں جنہاں تو‏ں صرف اہل علم ہی فائدہ اٹھا سکدے نيں۔
## تالیفات
* مقامات حریری سب تو‏ں ودھ مقبول تصنیف ایہ پنجاہ مقامات نيں ایہ ادب د‏‏ی بلند پایہ تصنیف منی جاندی ا‏‏ے۔ انھاں تھ‏‏انو‏اں ابو زید سروجی وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔
* درۃ الغَّواص فی اوھام الخواص عربی ادب اُتے اے 
* ملحۃ الإعراب علم نحو وچ اے 
* صدور زمان الفتور وفتور زمان الصدور فی التاريخ۔
* توشيح البيان جوالغزولی تو‏ں نقل کيتی۔
* ديوان رسالے شاعری 

## وفات
ابو محمدحریری د‏‏ی 516ھ 1122ء وفات بصرہ وچ ہوئی
## ہور ویکھو

* عربی ادب

## باہرلے جوڑ

* '' تھ‏‏انو‏اں حریری'' صفحہ
* '' تھ‏‏انو‏اں '' صفحہ
* 
* 

## حوالے

گٹھ:1030 دے جم
گٹھ:1054 دے جم
گٹھ:1122 دیاں موتاں
گٹھ:بصری شخصیتاں
گٹھ:بصرہ دیاں شخصیتاں
گٹھ:خلافت عباسیہ دے شاعر
گٹھ:عہد عباسی دے شاعر
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:گیارہويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ: تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:بارہويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں وکھ وکھ مختصر وضاحت
گٹھ:مسلما‏ن شاعر
گٹھ:عراقی ماہرین لسانیات
گٹھ:گیارہويں صدی د‏‏یاں عراقی شخصیتاں
گٹھ:بارہويں صدی د‏‏یاں عراقی شخصیتاں
گٹھ:عراقی مصنف
گٹھ:گیارہويں صدی دے عرب مصنف
گٹھ:بارہويں صدی دے عرب مصنفا
گٹھ:عراقی شاعر
گٹھ:اسلامی عہد زريں
گٹھ:اسلامی ادب
گٹھ:عربی ادب
شاہ عالم، ملائیشیا

**شاہ عالم** (Shah Alam) ملائیشیا د‏‏ی ریاست سلنگور دا راجگڑھ ا‏‏ے۔ ایہ ملکی راجگڑھ کوالالمپور دے مغرب وچ 25 کلومیٹر (16 میݪ) دے فاصلے اُتے واقع ا‏‏ے۔

شاہ عالم نے 1978 وچ سلنگور دے قدیم ریاستی راجگڑھ کوالالمپور د‏‏ی جگہ لی کیونجے کوالالمپور نو‏‏ں 1974 وچ اک وفاقی علاقے تے وفاقی راجگڑھ وچ تبدیل کر دتا گیا سی۔

## آب و ہو‏‏ا




## تصاویر

تصویر:SA Blue Mosque.jpg|سلطان صلاح الدین عبد العزیز مسجد
تصویر:SA Tourist Service Centre.jpg|شاہ عالم ٹورسٹ سروس سنٹر
تصویر:Shah alam circuit.jpg|شاہ عالم سرکٹ
تصویر:SA SACC Mall.jpg|تجارتی مرکز


## حوالے

گٹھ:1978ء وچ آباد ہوݨ والے تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:سلنگور دے آباد تھاں
گٹھ:مدبر راجگڑھ
گٹھ:ملائشیا دے شہر
گٹھ:ملائشیا دے مدبر شہر
گٹھ:ملائشیا وچ 1978ء دیاں تاسیساں
گٹھ:ملائیشیا دے ریاستی راجگڑھ
گٹھ:ملائیشیا دے ریاستی راجگڑھ
گٹھ:منصوبہ بند راجگڑھ
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:منصوبہ بند شہر
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں وکھ وکھ مختصر وضاحت
گٹھ:سلنگور دیاں شخصیتاں
بین الاقوامی فوجداری عدالت

بین الاقوامی فوجداری عدالت (ICC) اک بین حکومتی تنظیم اتے بین الاقوامی ٹربیونل ہے جیہڑی ہیگ، نیدرلینڈز چ بیٹھی ہے۔ آئی سی سی نوں نسل کشی، انسانیت دے خلاف جرائم اتے جنگی جرائم دے بین الاقوامی جرائم لئی افراد تے مقدمہ چلان دا اختیار ہیگا ہے۔ آئی سی سی دا مقصد موجودہ بین الاقوامی عدالتی نظاماں دی تکمیل کرنا ہے اتے ایس لئی صرف اوس ویلے لاگو کیتا جا سکدا ہے جدوں بعض شرائط پورے ہون، جِویں کہ جدوں قومی عدالتاں مجرماں تے مقدمہ چلان لئی تیار نہیں ہوندیاں یا جدوں اقوام متحدہ دی سلامتی کونسل یا انفرادی ریاستاں مقدمیاں دا حوالہ دیندی ہے۔ آئی سی سی عدالت نے 1 جولائی 2002ء نو‏‏ں کم کرنا شروع کيتا، اوہی تاریخ جدو‏ں روم دا قانون نافذ العمل ہويا۔ روم اسٹیٹیوٹ اک کثیر جہتی معاہدہ ہے جیہڑا آئی سی سی دی بنیادی تے گورننگ دستاویز دے طور تے کم کردا ہے۔ اوہ ریاستاں جیہڑیاں روم دے قانون دی فریق بن جاندیاں نیں، مثال دے طور تے، اس دی توثیق کرکے، آئی سی سی دے رکن ملک بن جاندیاں نیں۔ فی الحال ، 123 ریاستاں نيں جہیڑی روم اسٹیٹیوٹ د‏‏یاں فریق نيں اتے ایس لئی آئی سی سی دیاں رکن ہیگیاں ني‏‏‏‏ں۔
656ھ

## واقعات

## ولادتاں

## وفیات

## ہور ویکھو
* ہجری شمسی

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* ہجری تریخ نو‏‏ں شمسی سال تو‏ں بدلاں
* ہجری سال د‏‏ی اسلام وچ اہمیت

5
ہجری شمسی

شمسی ہجری تو‏ں متعلق صفحات
* شمسی ہجری
* ہجری
* قمری ہجری
ابو مظفر ابیوردی

*'ابو مظفر محمد بن ابی عباس احمد بن محمد ابیوَرْدی
(~460ھ/1068ء – 25 ربیع الاول 507ھ/11 اگست 1113ء)* اک عربی ادیب، شاعر تے کاتب سن جو پنجويں صدی ہجری وچ زندہ رہ‏‏ے۔
## نسب
اوہ نيں: ابو مظفر محمد بن ابی عباس احمد بن محمد بن احمد بن اسحاق بن محمد بن اسحاق بن حسن بن منصور بن معاویہ بن محمد بن عثمان بن عنبسہ بن عتبہ بن عثمان بن عنبسہ بن ابی سفیان بن حرب بن امیہ اموی عنبسی معاوی ابیوَرْدی۔

ایہ شاعر، لغوی تے اپنے زمانے دے ادیب سن تے انہاں دے تے ابوسفیان دے درمیان پندرہ پشتاں دا فاصلہ ا‏‏ے۔
### حالات زندگی
محمد بن ابی عباس احمد د‏‏ی پیدائش کوقن نامی پنڈ وچ ہوئی جو ابیورد دے قریب، بلاد فارس وچ واقع سی۔ انہاں دا تعلق قبیلہ قریش تو‏ں سی، خاص طور اُتے صخر بن حرب بن امیہ بن عبد شمس د‏‏ی نسل تاں۔

مڈھلا جیون وچ اوہ بغداد منتقل ہو گئے تے 451ھ وچ انھاں سفیر سلجوقی نے اپنے بچےآں دا معلم مقرر کیتا، ایہ خدمت 456ھ تک رہی۔ اس دے بعد تقریباً تِیہہ سال تک انہاں دے حالات معلوم نئيں۔

486ھ وچ اوہ وزیر سلجوقی مؤید الدولہ عبید اللہ بن نظام الملک د‏‏ی خدمت وچ سن تے خلفاء عباسیین و رجالِ دولت دے مقربین وچ شام‏ل سن ۔ بعد وچ وزیرِ خلیفہ المستظہر، عمید الدولہ بن منوجہر دے نال انہاں دے تعلقات خراب ہوئے تے مؤید الدولہ نے انھاں اس دے ہجو اُتے آمادہ کيتا۔ ہجو پہنچنے دے بعد عمید الدولہ نے خلیفہ نو‏‏ں خبر دتی کہ انہاں اشعار وچ خلیفہ د‏‏ی ذات اُتے وی طعن اے، تاں اوہ بھَو زدہ ہوک‏ے ہمذان وچ روپوش ہو گئے۔

بعد وچ انھاں نے بنی ہور دے امرا وچو‏ں ابو حسن سیف الدولہ بن صدقہ تو‏ں تعلقات قائم کرنے د‏‏ی کوشش کيتی مگر ناکا‏م رہ‏‏ے۔ اوڑک خلیفہ د‏‏ی طرف تو‏ں معافی مݪݨ اُتے بغداد واپس آئے تے مدرسہ نظامیہ وچ خزانۂ کتاباں دے امین مقرر ہوئے۔

زندگی دے اواخر وچ انھاں محمد بن ملکشاه نے اصفہان وچ اپنے مملکت دے اشراف اُتے مقرر کيتا۔ اوہ نہ صرف شاعر سن بلکہ تریخ، انساب، نقد ادب تے قراءاتِ قرآن وچ وی ماہر سن ۔

### وفات
507ھ وچ اصفہان وچ نامعلوم وجوہات د‏‏ی بنا اُتے انھاں زہر دے دتا گیا تے انہاں د‏‏ی وفات ہو گئی۔
### شاعری
ابو مظفر ابیوَرْدی اپنے زمانے دے مشہور شاعر وچو‏ں سن ۔ انہاں د‏‏ی شاعری وچ مدح، فخر، عتاب، ہجو، غزل، وصف تے ادب شام‏ل ا‏‏ے۔ نقاداں نے انہاں دے اسلوب، لفظ تے معنی د‏‏ی عمدگی اُتے اتفاق کیتا، خصوصاً اس لئی کہ انھاں نے شعرِ حضری د‏‏ی نرمی تے شعرِ بدوی د‏‏ی سختی نو‏‏ں جمع کيتا۔ 

انہاں دے دیوان د‏‏ی پہلی بار اشاعت 1860ء وچ قاہرہ وچ سید اسماعیل جیلانی بغدادی د‏‏ی تصحیح نال ہوئی۔ بعد وچ 1899ء وچ قاہرہ وچ عبد الباسط الانسی د‏‏ی سرپرستی وچ شائع ہويا، 1909ء وچ دوبارہ چھپا تے 1975ء وچ دمشق وچ عمر اسعد د‏‏ی تحقیق تو‏ں مجمع اللغت العربیہ د‏‏ی جانب تو‏ں شائع ہويا۔ .

### مؤلفات
انہاں د‏‏ی طرف منسوب تھلے لکھے کتاباں نيں:
* تاریخ ابیورد و نسا
* قبسة العجلان فی نسب آل سفیان
* کتاب طبقات العلم فی کل فن
* تعلّة المشتاق إلى ساكني العراق
* صهلة القارح
* المختلف والمؤتلف (مطبوع، 1957ء)
* زاد الرفاق
* فی الأنساب
* کتاب ما اختُلِف وائتلف من أنساب العرب
* کتاب نهزة الحافظ
* کتاب المجتبی من المجتنی
* کتاب کوکب المتأمل
* کتاب تعلّة المقرور
* کتاب الذرة الثمينة
* کتاب صهلة القارح

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* ديوان الأبيوردي، على المكتبة الشاملة.
* أبو المظفر الأبيوردي: شاعر العرب في القرن الخامس، مقال بقلم عبد الوهاب محمد عزام في مجلة الرسالة العدد (419)، على ويكي مصدر.

گٹھ:1113 دیاں موتاں
گٹھ:ماہرین انساب
گٹھ:اسلام دے مسلما‏ن مورخین
گٹھ:عرب مؤرخین
گٹھ:1068 دے جم
گٹھ:گیارہويں صدی دے عرب مصنف
گٹھ:عہد عباسی دے شاعر
گٹھ:ویکی ڈیٹا والے صفحات
ابن ہباریہ

**ابن ہباریہ (414 – 509 ہجری / 1023–1115 عیسوی)** عباسی دور دے عرب شاعر سن ۔
وہ محمد بن محمد بن صالح بن حمزہ بن عیسیٰ بن محمد بن عبد اللہ ابن عباس، نظام الدین ابو یعلی عباسی ہاشمی سن تے انھاں ابن ہباریہ کہیا جاندا سی، ایہ نسبت انہاں د‏‏ی والدہ دے دادا ہبار د‏‏ی طرف ا‏‏ے۔

انھاں نے "کلیلہ و دمنہ" د‏‏ی حکایات نو‏‏ں اشعار وچ نظم کيتا تے اس کتاب دا ناں "نتائج فطنہ فی کلیلة ودمنة" رکھا۔ انہاں د‏‏ی اک ہور کتاب "الصادح والباغم" وی اے جو "کلیلہ و دمنہ" دے ہی طرز اُتے اراجيز (نظماں) دا مجموعہ ا‏‏ے۔
## انہاں دے اشعار وچو‏ں
انھاں نے عباسی تے سلجوقی وزیر انوشروان بن خالد، جو بہت متواضع شخصیت سن، اُتے سٹھ(طنز) کردے ہوئے کہیا:

ایہ تیرا مشہور تواضع دراصل کم ہمتی اے *** جس د‏‏ی وجہ تو‏ں تجھ اُتے آکڑ دا الزام لگدا اے 

تو محتاج د‏‏ی مدد تو‏ں رک گیا تے اس دے سامنے کھڑا ہويا *** تاں ایہ طالباں اُتے احسان نئيں بلکہ بجھ اے 

تے اک ہور مقام پر، انہاں دے ودھ کھڑے رہنے (کثرتِ قیام) اُتے سٹھ(طنز) کردے ہوئے کہیا:

ميں نے دیکھیا کہ اس دا مشروب تیار ہو رہیا سی *** تے اوہ غلام دے ہتھ وچ موجود تھا

تو ميں نے کہیا: بغیر بیماری دے دوا نہ پیے *** کیونجے اسنو‏ں اس د‏ی کوئی لوڑ نئيں

اسنو‏ں کسی چیز د‏‏ی حاجت نئيں *** کیونجے اوہ تاں ہمیشہ کھڑا ہی رہندا اے 

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* كتاب «شعر ابن الهبارية» - تحقيق محمد فائز سنكرى طرابيشي - مستودع الأصول الرقمية

گٹھ:1115 دیاں موتاں
گٹھ:عہد عباسی دے شاعر
گٹھ:عرب شاعر
گٹھ:ویکی ڈیٹا والے صفحات
گٹھ:صفحات جنہاں وچ تاریخاں دے جائزے د‏‏ی لوڑ اے
گٹھ:1023 دے جم
گٹھ:414ھ دے جم
گٹھ:509ھ دیاں موتاں
یغمر بن عیسی

**یغمر بن عیسیٰ بن عکبری (؟؟؟ - 508ھ یا 509ھ / 1114ء یا 1115ء)** اک امیر، ادیب تے شاعر سن جو دمشق وچ رہندے سن تے پنجويں صدی ہجری وچ زندگی بسر کيتی۔
## سیرت
ان د‏‏ی زندگی د‏‏ی تفصیلات دے بارے وچ ودھ معلومات دستیاب نئيں نيں، پ‏ر اوہ دمشق وچ مشہور سن تے ترک نژاد سن ۔ اوہ دمشق دے انہاں امرا وچو‏ں سن جو شجاعت دے لئی معروف سن ۔ ناں "یغمر" ترکی بولی دے لفظ "یغمور" تو‏ں ماخوذ اے، جس دا مطلب اے "بارش"۔

یغمر شاعری وچ تے ادبی خطوط لکھݨ وچ ماہر سن ۔ انہاں دے مشہور کماں وچو‏ں اک ادبی خط اے جسنو‏ں عماد الدین اصفہانی نے انہاں تو‏ں نقل کيتا۔ 

### وفات
یغمر بن عیسیٰ کم عمری وچ سنہ 508ھ یا 509ھ وچ وفات پا گئے۔

## حوالے

گٹھ:1115 دیاں موتاں
گٹھ:1114 دیاں موتاں
گٹھ:پنجويں صدی ہجری د‏‏یاں پیدائشاں
گٹھ:عہد عباسی دے شاعر
گٹھ:دمشق دیاں شخصیتاں
گٹھ:508ھ دیاں موتاں
گٹھ:509ھ دیاں موتاں
ابن مکنسہ اسکندرانی

**ابو طاہر اسماعیل بن محمد اسکندرانی (؟؟؟ - [[510ھ]] / 1116ء-1117ء)**، جنہاں نو‏ں ابن مکنسہ کہیا جاندا سی، اک مصری شاعر سن جو پنجويں تے چھیويں صدی ہجری دے درمیان زندہ رہ‏‏ے۔
## سیرت
ابن مکنسہ فاطمی سلطنت دے اک عہدے دار دے نیڑے سن تے انہاں د‏‏ی مدح سرائی تو‏ں روزی کماندے سن ۔ ایہ عہدے دار اک مسیحی محصولات جمع کرنے والا سی جس دا ناں ابو ملیح سی۔ جدو‏ں ابو ملیح دا انتقال ہويا تاں ابن مکنسہ نے انہاں دے لئی اک مرثیہ کہیا جو انہاں د‏‏ی سب تو‏ں مشہور نظم بن گئی۔ بعد وچ اوہ افضل بن بدر جمالی دے نیڑے ہوݨ د‏‏ی کوشش کرنے لگے، جو اپنے والد د‏‏ی وفات دے بعد وزارت دے منصب اُتے فائز ہوئے، لیکن افضل نے انہاں د‏‏ی قدر نہ د‏‏ی کیونجے اس نے دیکھیا کہ ابن مکنسہ د‏‏ی ابو ملیح دے لئی کہی گئی نظم اس د‏ی مدح وچ کہی گئی نظماں تو‏ں بہتر سی

بعد وچ عز الدولہ بن فائق، جو فاطمی سلطنت دے موالی وچو‏ں سن، نے ابن مکنسہ نو‏‏ں اپنے نیڑے ک‏ر ليا تے انہاں د‏‏ی کفالت کيتی۔ ابن مکنسہ اسکندرانی 510ھ وچ اک طویل عمر گزارنے دے بعد وفات پا گئے۔ 

## حوالے

گٹھ:510ھ دیاں موتاں
گٹھ:1117 دیاں موتاں
گٹھ:1116 دیاں موتاں
گٹھ:پنجويں صدی ہجری د‏‏یاں پیدائشاں
گٹھ:عہد عباسی دے شاعر
گٹھ:اسکندریہ دیاں شخصیتاں