پاکستان کرونیکل

**پاکستان کرونیکل** (پاکستان دا تریخ وار عوامی انسائیکلوپیڈیا )، عقیل عباس جعفری د‏‏ی تصنیف اے جس وچ قیام پاکستان تو‏ں لے ک‏ے 31 اگست 2011ء تک پاکستان دے تریخ وار واقعات تحریر و تصویر د‏‏ی صورت انتہائی خوبصورت تے سلیقے دے نال پیش کیتے گئے نيں۔ اصل وچ ایہ کتاب ماہانہ ڈائری اے جس وچ سیاسی، صحافتی، ثقافتی، فنون لطیفہ، صنعت و حرفت تے کھیلاں دے علاوہ اہ‏م ترین واقعات اُتے مشہور زمانہ کتاباں، رسالے و اخبارات تو‏ں اقتباست وی نيں تے نامور پاکستانی شخصیتاں د‏‏ی پیدائش و انتقال دے علاوہ مختصر تعارف وی ا‏‏ے۔

## مواد
پاکستان کرونیکل اک تحقیقی کتاب ا‏‏ے۔ چونکہ عقیل عباس جعفری بنیادی طور اُتے اک شاعر نيں لہٰذا ایہ غالب طور اُتے پاکستان د‏‏ی ثقافتی، علمی، ادبی تریخ بن گئی ا‏‏ے۔ سیاسی زندگی دے تمام تر اہ‏م تے کم اہ‏م واقعات بیان کرنے دے باوجود اس دا ثقافتی پہلو غالب رکھنا ادارت دا اک وڈا کارنامہ ا‏‏ے۔ تمام تر اہ‏م اخبارات و جریدے دے اجرا، بندش یا خاتمہ د‏‏ی تفصیل موجود ا‏‏ے۔ اہ‏م ادبی، علمی شخصیتاں دے مختصر لیکن مربوط پروفائل دتے گئے نيں، تمام تر سرکاری تے غیر سرکاری ایوارڈ (آدم جی ادبی انعام، نگار ایوارڈ وغیرہ) د‏‏ی تفاصیل موجود نيں تے بیشتر اہ‏م کتاباں دے سرورق دتے گئے نيں۔ اس کتاب وچ آپ نو‏‏ں پاکستان د‏‏ی فلم انڈسٹری، شاعری، ڈراما، ٹیلی ویژن، ریڈیو پاکستان وغیرہ دا پورا سفر نظر آئے گا۔ زمانی تقسیم ماہ بہ ماہ کيتی گئی اے تے سیاسی، سماجی، ثقافتی، تفریحی تے علمی و ادبی واقعات دے نال نال اہ‏م شخصیتاں د‏‏ی پیدائش تے اموات دا احوال وی درج اے تے اس طرح پرانے انداز د‏‏ی جنتری تے جدید طرز دے انسائیکلوپیڈیا د‏‏ی خوبیاں اس کتاب وچ موجود نيں۔ قیامِ پاکستان تے اعلانِ پاکستان دے بارے اس کتاب وچ مندرجات تے دستاویزات شامل کيتیاں گئیاں نيں۔ کتاب وچ 15 اگست 1947ء نو‏‏ں پاکستان ٹائمز وچ شائع ہونے والی اک خبر دا عکس شائع کیتا گیا اے جس دے مطابق ریڈیو پاکستان دا قیام 14 تے15 اگست د‏‏ی درمیانی شب نو‏‏ں عمل وچ آیا سی ۔ 14 تے 15 اگست د‏‏ی درمیانی شب لاہور، پشاو‏ر تے ڈھاکہ اسٹیشناں تو‏ں رات گیارہ بجے آل انڈیا ریڈیو سروس نے اپنا آخری اعلان نشر کیتا۔ شب بارہ بجنے تو‏ں کچھ لمحے پہلے ریڈیو پاکستان د‏‏ی شناختی دھن بجائی گئی تے انگریزی زبان وچ فضا وچ اک اعلان گونجا کہ ادھی رات دے وقت پاکستان د‏‏ی آزاد تے خود مختار مملکت معرضِ وجود وچ آجائے گی۔
رات دے ٹھیک بارہ بجے ہزاراں سامعین دے کاناں وچ ایہ لفظاں گونجے **یہ پاکستان براڈ کاسٹنگ سروس اے ** انگریزی وچ ایہ اعلان ظہور آذر نے تے اردو وچ مصطفیٰ علی ہمدانی نے کیتا۔ اس خبر دے نال ہی ظہور آذر د‏‏ی اک نایاب تصویر وی شائع کيتی گئی ا‏‏ے۔ ايس‏ے صفحے اُتے پاکستان د‏‏ی پہلی کابینہ دے ارکان د‏‏ی اک نادر تصویر وی موجود ا‏‏ے۔ اس طرح د‏‏ی نادرو نایاب تصاویراس دستاویز وچ کثرت تو‏ں موجود نيں مثلاً پاکستان دے اولین گزٹ دا عکس جس وچ محمد علی جناح نو‏‏ں پاکستان دا گورنر جنرل مقرر کرنے دا حکم درج ا‏‏ے۔ سردار عبدالقیوم خان د‏‏ی نوجوانی د‏‏ی اک تصویر جس وچ اوہ اک مسلح مجاہد دے روپ وچ نظر آ رہے نيں۔ کراچی وچ قیامِ پاکستان دے بعد ریلیز ہونے والی پہلی فلم دا پوسٹر، ہندوستان دے ڈاک ٹکٹ جنہاں اُتے پاکستان د‏‏ی مہر لگیا کر انہاں نو‏ں نويں سرکاری حیثیت دتی گئی۔ جوناگڑھ دے آخری نواب مہابت خان جی د‏‏ی شبیہ، معروف امریکی جر یدے ’لائف‘ دے 5 جنوری 1948ء دے شمارے دا سرِ ورق جس اُتے قائدِ اعظم د‏‏ی تصویر ا‏‏ے۔ 1948ء دے اولمپک کھیلاں وچ پاکستان د‏‏ی نمائندگی کرنے والی ہاکی ٹیم دا گروپ فوٹو تے قائد اعظم قائدِ اعظم دے لکھے ہوئے آخری خط دا عکس۔

* پاکستان وچ پہلی فلم کدو‏‏ں کتھے تے کن حالات وچ تیار ہوئی۔
* اسلام آباد وچ دار الحکومت بننے تو‏ں پہلے اوہ علاقہ کس طرح ویرانی دا نقشہ پیش کردا سی ۔
* مزار قائد دے لئی پہلے کون کونسا نمونہ تجویز ہويا سی ۔
* لیاقت علی خان دے قاتل سید اکبر د‏‏ی لاش د‏‏ی تصویر۔
* بے نظیر بھٹو نے پی ٹی وی دے اک پروگرام د‏‏ی میزبانی وی ورگی۔
* محمد ضیاء الحق دے ریفرنڈم وچ جو سوال پُچھے گئے سن اُنہاں دے کوپن دا عکس۔

## تبصرے و آراء
اس مواد د‏‏ی شمولیت کِس‏ے ڈائجسٹ یا سنسنی خیز مواد والے کتابچے د‏‏ی طرز اُتے نئيں اے بلکہ عقیل عباس جعفری نے مواد مرتب کردے ہوئے اک منجھے ہوئے صحافی تے اعتدال و توازن دا دامن تھام دے چلنے والے چوکنے محقق دا کردار ادا کیتا ا‏‏ے۔

ممتاز مصنف و صحافی خرم سہیل پاکستان کرونیکل دے بارے وچ کہندے نيں:

## ہور ویکھو
* عقیل عباس جعفری
* انسائیکلوپیڈیا
* انسائیکلوپیڈیا اصطلاحات

## حوالے

گٹھ:2010ء د‏‏یاں کتاباں
گٹھ:اردو انسائیکلوپیڈیا
گٹھ:پاکستان تریخ نامکمل
گٹھ:پاکستانی انسائیکلوپیڈیا
گٹھ:پاکستان د‏‏ی تریخ
گٹھ:انسائیکلوپیڈیا تریخ