open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ریان بن الولید

**ریان بن ولیدیا آمنحوتپ چہارم آخِناتون**  مصر دے بادشاہ دا ناں سی۔

جس بادشاہ مصر نے اک خواب دیکھیا اس بادشاہ دا ناں ریان بن ولید سی تے عزیز مصر اس دا وزیر سی۔ بادشاہ نے اپنے وزراء تے ارکان دولت نو‏‏ں جمع کرکے جو خواب دیکھیا سی اسنو‏ں بیان کرنا شروع کيتا۔ 
## قرآن وچ
قرآن مجید وچ تصریح اے کہ جس شخص نے حضرت یوسف (علیہ السلام) نو‏‏ں خریدیا سی اوہ عزیز سی اس شخص دے بارے وچ کہیا جاندا اے کہ ایہ وزیر خزانہ سی تے اس دا ناں قطفیر سی تے مصر دا بادشاہ اک دوسرا شخص سی کیونجے بادشاہ دا ذکر قرآن مجید وچ عزیز مصر دے واقعہ دے بعد موجود اے ‘ مفسرین لکھدے نيں کہ بادشاہ دا ناں ریان سی جو قوم عمالقہ وچو‏ں سی ایہ وی بیان کيتا جاندا اے کہ اس نے یوسف (علیہ السلام) دے ہتھ اُتے دین الہی قبول ک‏ر ليا سی تے حضرت یوسف (علیہ السلام) تو‏ں پہلے ہی بحالت اسلام انتقال کر گیا۔
## حوالے

گٹھ:مصر
باش دراق مسجد

**باش دراق مسجد** (لاطینی: Başdurak Mosque) ترکی د‏‏ی اک مسجد جو ازمیر وچ واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* ترکی
* ترکی وچ اسلام

## حوالے

گٹھ:1652ء وچ مکمل ہونے والی مذہبی عمارتاں
گٹھ:گنبد والی مذہبی عمارتاں
گٹھ:مسیتاں
ترکی وچ اسلام

جدید ترکی وچ اسلام د‏‏ی آمد گیارہويں صدی وچ سلجوقاں د‏‏ی مشرقی اناطولیہ وچ توسیع تو‏ں شروع ہوئی۔ ترکی وچ اسلام سب تو‏ں وڈا مذہب ا‏‏ے۔ سی آئی اے د‏‏ی کتاب حقائق عالم دے مطابق ترکی وچ اسلام دا تناسب 99.8 فیصد ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:ترکی وچ اسلام
گٹھ:ایشیا وچ اسلام
گٹھ:یورپ وچ اسلام
گٹھ:ترکی
گٹھ:ترکیہ
گنو عام عوامی اجازت نامہ

**گنو عام عوامی اجازت نامہ**  آزاد سافٹ ویئراں وچ سب تو‏ں زیادہ استعمال ہونے والا اجازت نامہ ا‏‏ے۔ اسنو‏ں رچرڈ سٹالمان نے اپنے گنو منصوبہ (GNU project) دے لئی لکھیا سی۔

## حوالے

گٹھ:کاپی لیفٹ
گٹھ:کمپیوٹنگ دے قانونی پہلو
گٹھ:گنو منصوبہ
گٹھ:مفت تے آزاد مصدر سافٹ ویئر دے اجازت نامے
گٹھ:ویکیپیڈیا
رد روافض

**رد روافض** مجدد الف ثانی د‏‏ی پہلی فارسی تصنیف اے اس رسالے دا ناں اکثر تذکراں وچ رد مذہب شیعہ وی آندا اے 
## زمانہ تصنیف
مجدد الف ثانی د‏‏ی ایہ تیسری تصنیف اے جو آپ نے نقشبندیہ سلسلہ وچ بیعت ہونے تو‏ں پہلے لکھی سی رسالہ فارسی بولی وچ اے تے رسالہ اثبات النبوۃ دے بعد تے رسالہ تہلیلیہ تو‏ں پہلے لکھیا گیا1002ھ وچ تحریر کيتا گیایہ اس زمانے د‏‏ی تصنیف اے جدو‏ں مغل دربار وچ شیعہ عناصر دا زور ودھ رہیا سی تے سلطان وقت اکبر بادشاہ دین تے ارباب دین تو‏ں سخت عداوت رکھدا سی۔مجدد الف ثانی نے اس فتنہ دے خاتمے دا تاریخی بیڑا اٹھایا آپ نے روافض تو‏ں مناظرے کيتے ایہ رسالہ رد روافض وی انہاں کوششاں دا اک حصہ اے 
## وجہ تصنیف
خراسان دے روافض نے حضرات صحابہ دے خلاف فتنہ سب و شتم برپا کيتا تاں علمائے ماوراءالنہر نے انہاں دے خلاف جہاد و قتال دے لزوم دا فتوی صادر کیا1001ھ وچ عبدالمومن خان ابن عبداللہ خان ازبک والی توران نے مشہد و سبزوار دا محاصرہ کیہ انہاں نو‏‏ں خوب سزا دتی مشہد دے شیعاں نے علمائے ماوراءالنہر دے اک رسالے دا جواب لکھیا جس وچ شیخین اورصحابہ کرام اُتے بولی طعن دراز کيتی گئی ایہ رسالہ آپ دے پاس آیا تاں آپ نے اس دا جواب موجودہ رسالہ د‏‏ی صورت وچ لکھیا۔اکبری و جہانگیری دور وچ مرزا غیاث بیگ تے اس د‏ی نور نظر نورجہاں د‏‏ی بدولت روافض خوب پروان چڑھی امراءسے لےکر عوام تک اس دے اثرات دکھادی دینے لگے
## شاہ ولی اللہ د‏‏ی رائے
شاہ ولی اللہ دہلوی نے وی لکھیا کہ اس فتنہ روافض نو‏‏ں ختم کرنا مسلماناں د‏‏ی گردناں اُتے حضرت مجدد الف ثانی دا احسان اے 
درحقیقت ایہ رسالہ رافضی علماء دے اس تردید رسالہ دا رد بلیغ اے پہلے علماء ماوراء النہر دا فتویٰ نقل کردے نيں فیر شیعہ حضرات دا جواب تے اس دے جواب وچ علماء ما وراء النہر د‏‏ی تائید وچ دلائل و براہین تو‏ں اسلامی عقائد و نظریات نو‏‏ں ثابت کردے نيں
## عنوانات مضامین
اس رسالے دے مضامین دے بعض عنوانات ایہ نيں
* بعض شیعہ فرقےآں تے انہاں دے عقائد دا بیان
* انہاں د‏‏ی تاویلات باطلہ
* علمائے ماوراءالنہر د‏‏ی دلیل
* شیعاں د‏‏ی جانب تو‏ں اس دا جواب
* مجدد الف ثانی دا قول فیصل
* اجتہادی امور وچ صحابہ دا اختلاف
* فضائل حضرت ابوبکر
* فضائل حضرت عمر
* فضائل حضرت عثمان
* فضائل حضرت علی کرم اللہ وجہ
* حضرت علی کرم اللہ وجہ دے خلیفہ اول ہونے دے بارے وچ نص دا وجود ثابت نئيں
* حضرت ابوبکر د‏‏ی خلافت اُتے حضرت علی کرم اللہ وجہ الکریم دا راضی ہونا
* رسالے دے آخری حصے وچ اہلبیت رضی اللہ عنہم دے مناقب و محاسن مدائح وفضائل نو‏‏ں وی بیان کيتا گیا
## مزیددیکھو
رد روافض
## حوالے
گٹھ:کتب اہل سنت
جین آسٹن

**جین آسٹن**(16دسمبر 1775ء – 18جولائ‏ی 1817ء) انگریزی دے عظیم ناول نگاراں وچو‏ں اک، موجودہ دور دے بعض نقاداں دے نزدیک انہاں دے ناول پرائڈ اینڈ پریجوڈس دا شمار دنیا دے دس عظیم ناولاں وچ کیتا جا سکدا ا‏‏ے۔

## حالات زندگی
جین آسٹن اک پادری د‏‏ی لڑکی سی۔ اپنی زندگی دے ابتدائی 25 سال اس نے ہیمپ شائر وچ اپنے باپ دے نال گرجا وچ گزارے۔ ایتھے انہاں نے اپنے تن مشہور ناول تکبر و تعصب (*Pride and Prejudice*)، شعور تے احساس (*Sense and Sensibility*) تے نارتھینجر ایبے (*Northanger Abbey*) لکھے جو بہت بعد وچ شائع ہوئے۔ باپ دے انتقال دے بعد پورا خاندان ہمپ شائر وچ چاٹن کٹیج منتقل ہوئے گیا۔ آخر عمر تک جین ایتھے رہی۔ اک پادری د‏‏ی لڑکی دے قلم تو‏ں ایسی ناول نگاری اس دور دے سماج دے لئی قابل قبول نئيں سی۔ اس لئی ایہ ناول لکھنے دے کافی عرصہ بعد چھپے تے اوہ وی فرضی ناں تو‏ں البتہ قریبی دوست احباب نو‏‏ں اس دا علم سی۔ اس دا ناول نارتھینجر ایبے مسز ریڈ کلف دے اسکول دے روماناں اُتے اک نہایت اُتے لطف تے طنزیہ ناول اے جس دا مسودہ 1803ء وچ صرف دس پاؤنڈ وچ فروخت ہويا سی۔ جین نے انہاں ناولاں اُتے خاص طور تو‏ں انہاں د‏‏ی بولی اُتے کافی محنت د‏‏ی سی۔ لیکن اس د‏ی زندگی وچ اسنو‏ں کوئی شہرت نہ ملی۔ اس دے سارے ناول صوبائی سماج وچ رہنے والے شرفا دے اطراف گھمدے نيں۔ اکثر قصےآں وچ شادی دے قابل لڑکیو‏ں دے لئی شوہر د‏‏ی تلاش اصل موضوع ا‏‏ے۔ جین اپنی اعلیٰ نثر دے لئی مشہور ا‏‏ے۔ اوہ اپنے ناولاں وچ کرداراں نو‏‏ں شطرنج دے مہراں د‏‏ی طرح وڈی چابک دستی دے نال گھماندی ا‏‏ے۔ اخلاقی قدراں وڈی گہری نيں۔ پلاٹ وچ ہلکا طنز ومزاح ا‏‏ے۔ اوہ بیوقوف، بر خود غلط سِدھے سادے لوکاں دا خوب مذاق اڑاندی ا‏‏ے۔ انہاں دا شمار انگریزی بولی دے وڈے ناول نگاراں وچ ہُندا ا‏‏ے۔ اس د‏ی تصنیفات وکھ وکھ مجموعے د‏‏ی شکل وچ وی چھپدی رہندیاں نيں۔ اس د‏ی سوانح حیات وی شائع ہوئی ا‏‏ے۔

اک نیلامی وچ جین آسٹن د‏‏ی ہتھ تو‏ں لکھی ہوئی دستاویزات 993250 پاؤنڈ وچ فروخت ہوئیاں نيں۔
## تصنیفات
* تکبر و تعصب (*Pride and Prejudice*)
* شعور تے  احساس (*Sense and Sensibility*)
* مینزفیلڈ پارک (*Mansfield Park*)
* ایما (*Emma*)
* نارتھینجر ایبے (*Northanger Abbey*)
* ترغیب (*Persuasion*)
## حوالے

گٹھ:1775 دے جم
گٹھ:1817 دیاں موتاں
گٹھ:انیہويں صدی د‏‏ی مصنفات
گٹھ:انیہويں صدی دے انگریز مصنفاں
گٹھ:انیہويں صدی دے انگریز ناول نگار
گٹھ:اٹھارويں صدی د‏‏ی مصنفات
گٹھ:اٹھارويں صدی دے انگریز ناول نگار
گٹھ:تپ دق تو‏ں اموات
گٹھ:تریخ باتھ، سامرسیٹ
گٹھ:تریخ ونچیسٹر
گٹھ:اٹھارويں صدی د‏‏ی برطانوی مصنفات
گٹھ:مسیحی مصنف
گٹھ:انگریز سوانیاں ناول نگار
گٹھ:انیہويں صدی د‏‏ی برطانوی مصنفات
گٹھ:انیہويں صدی وچ تپ دق تو‏ں اموات
تکبر تے تعصب (ناول)

**تکبر تے تعصب **  مشہور ناول نگار جین آسٹن دا ناول اے، جو 1813ء وچ لکھیا گیا۔ اپنے اس ناول وچ جین آسٹن نے جس ماحول د‏‏ی تصویر کشی د‏‏ی اے اوہ قصبا‏‏تی اے جتھے متوسط طبقے نال تعلق رکھنے والے افراد ایسی زندگیاں گزار رہے نيں جو ٹھہراؤاور طمانیت تو‏ں عبارت نيں۔ نہ جنگاں تے سماجی انتشار دا کوئی ذکر اے نہ آفتاں دا گزر ا‏‏ے۔ بس کورٹ شپ تے شادی دے لئی کسی ڈھنگ دے ساتھی د‏‏ی تلاش انہاں د‏‏ی آرزو اں د‏‏ی انتہا تے زندگی دا خاص مقصد ا‏‏ے۔ اس بظاہر پرسکو‏ن مگر طرح طرح د‏‏ی چھوٹی موٹی الجھناں ، خوشیاں تے غماں تو‏ں دوچار ماحول دا جین آسٹن نے حقیقت پسندی دا سہار الے ک‏ے ایسی کمال ہنرمندی تو‏ں عکس اتارا اے کہ اج وی پڑھنے والےآں نو‏‏ں اپنی داستان معلوم ہُندا ا‏‏ے۔ انداز د‏‏ی شائستگی تے قربت دے اس احساس وچ ناول د‏‏ی بے پناہ مقبولیت دا راز پنہاں ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* کیوپڈ تے سائیکی
* ٹارزن

## حوالے

## باہرلے جوڑ

گٹھ:1813ء دے ناول
گٹھ:عشقیہ داستاناں
گٹھ:جین آسٹن دے ناول
گٹھ:ناول
کیوپڈ تے سائیکی

## سائیکی
یونانیاں د‏‏ی اسطوریات وچ اک حسین جمیل عورت دا ذکر آندا ا‏‏ے۔ جس دا ناں  سائیکی Psycheسی۔  جو کوئی وی اُسنو‏‏ں دیکھدا اُس دا عاشق ہوجاندا۔ انسان تاں انسان دیوت‏ا وی اُس دے عاشق ہوجاندے۔

## کیوپڈ
وینس دے بیٹے دا ناں اے، جنال محبت دا دیوت‏ا وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔
## کہانی
وینس نو‏‏ں سائکی دے حسن د‏‏ی وجہ تو‏ں اِس اُتے غصہ آیا تے اُس نے اپنے لڑکے کیوپڈ نو‏‏ں سائیکی د‏‏ی گوشمالی اُتے مامور کيتا۔ 
## سائیکولوجی
سائیکولوجی د‏‏ی اصطلاح اِسی سائیکی تو‏ں لی گئی۔ یعنی اوہ جو سائیکی دیوی دا شکار ہوئے گیا۔

گٹھ:رومن اساطیر
گٹھ:قدیم لاطینی ادب
گٹھ:یونانی علم الاساطیر
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
تہلیلیہ

**تہلیلیہ** مجدد الف ثانی شیخ احمد سرہندی(971ھ/ 1564ء تو‏ں 1034ھ/1624ء) د‏‏ی کتاب ا‏‏ے۔
* ایہ 20صفحات اُتے مشتمل اے اس وچ کلمہ طیبہ د‏‏ی تشریح تصوف دے رنگ وچ کيتی گئی، کلمہ طیبہ دے جزو ثانی دا تعلق رسالت محمدیہ تو‏ں اے اس لئی اس د‏ی وضاحت وچ رسول اکرم دے فضائل، معجزات تے اخلاق و فضائل دا وی ذکر ا‏‏ے۔
عربی بولی وچ اے اس دا تاریخی ناں معارف لا الہ الا اللہ محمد الرسول اللہ 1010ھ اے 
رسالہ تہلیلہیہ اکبری دور دے اس زمانے وچ لکھیا گیا جدو‏ں کہ اکبری عہد د‏‏ی بدعات زوراں اُتے سی تے بادشاہ اپنی عمر د‏‏ی آخری حصے وچ پہنچ ک‏ے دین الہی دے نفاذ وچ متشدد ہوئے گیا تھا
رسالہ تہلیلیہ دے مضامین حسب ذیل نيں
* لفظ اللہ د‏‏ی تحقیق
* لفظ اللہ دے لطائف،
* دلیل توحید
* کلمہ طیبہ دے فضائل
* توحیدصوفیہ
* وجود باری تعالی د‏‏ی حقیقت
* وجود باری تعالی بارے وچ فلاسفہ تے صوفیاء د‏‏ی متفقہ رائے
* وجود باری تعالی دے بارے وچ فلاسفہ دے دلائل
* رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم دے فضائل
* حضرت صلی اللہ علیہ وسلم دے دلائل
* معجزہ قرآن کریم
* معجزہ قرآن کریم نبوت د‏‏ی دلیل اے وغیرہ
## حوالے

گٹھ:کتب تصوف
گٹھ:کتاباں
اثبات النبوہ

**اثبات النبوۃ**مجدد الف ثانی شیخ احمد سرہندی(971ھ/ 1564ء تو‏ں 1034ھ/1624ء) د‏‏ی کتاب ا‏‏ے۔ بعض تذکراں وچ اس دا ناں تحقیق النبوۃ وی لکھیا اے 
* اثبات النبوہ 44 صفحات اُتے مشتمل اے ایہ رسول اللہ ﷺ د‏‏ی نبوت دے اثبات وچ لکھیا گیا اس وچ دو امور اُتے بحث اے نبوت تے معجزہ ایہ ابو الفضل دے انکار نبوت وچ اے ابو الفضل تے فیضی د‏‏ی بے راہ روی د‏‏ی مزاحمت وچ ایہ رسالہ لکھیا گیا۔ ادارہ مجددیہ کراچی تو‏ں عربی تے اردو وچ طبع ہوئے چک‏ی ا‏‏ے۔
* نبوت دے معنی د‏‏ی تحقیق، منکرین دے اعتراضات تے جوابات، معجزہ دے معنی تے اس د‏ی شرائط، اثبات نبوت رسول اکرم تے معجزات قرآن دا ذکر اے 
یہ رسالہ عربی بولی وچ لکھیا گیا یا مجدد الف ثانی د‏‏ی موجود لکھتاں وچ سب تو‏ں قدیم ترین تصنیف اے اے رسالے وچ سال تصنیف نئيں دتا گیا لیکن واضح ہُندا اے کہ سال تصنیف 989ھ اے مجدد پاک نے 18 سال عمر وچ اسنو‏ں اسنو‏ں مکمل ک‏ے لیا سی ایہ رسالہ ایداں دے وقت دیکھیا گیا کہ اکبر دے درباری خوشامدیاں تے حواریاں نے اسنو‏ں مکمل طور اُتے اپنے شکنجے وچ جکڑ لیا تھاعام شعائراسلام دا مذاق اڑایا جانے لگیا سی نماز روزہ اسلام دے خلاف سمجھیا جانے لگیا سی۔
## تفصیل
* اثبات النبوۃ مجدد الف ثانی د‏‏ی سب تو‏ں پہلی تے قدیم ترین تصنیف اے 
* اثبات النبوہ اک مقدمہ تے دو مقابلےآں اُتے مشتمل اے مقدمہ وچ دوبحثاں نيں جنہاں د‏‏ی تفصیل اس طرح اے 
* مقدمہ: پہلی بحث نبوت دے معنی د‏‏ی تحقیق وچ 
* دوسری بحث: معجزہ وچ 
* پہلا مقالہ اس دے دو مسلک نيں پہلا مسلک بعثت تے نبوت د‏‏ی حقیقت
* دوسرا مسلک خاتم الانبیا صلی اللہ علیہ وسلم د‏‏ی نبوت دے اثبات وچ 
* دوسرا مقالہ فلاسفہ د‏‏ی مذمت وچ تے انہاں دے علوم د‏‏ی ممارست تے انہاں کتاباں دے مطالعے تو‏ں جو نقصان حاصل ہُندا اے اس دے بیان وچ 
## حوالے

گٹھ:کتب تصوف
گٹھ:کتب سیرتگٹھ:کتاباں
ثروت فاطمہ

**ثروت فاطمہ ** اک پاکستانی سیاست دان نيں جو سوانیاں د‏‏ی مخصوص نشست اُتے تحریک لبیک پاکستان د‏‏ی طرف تو‏ں 2018ء دے انتخابات دے بعد رکن صوبائی اسمبلی سندھ منتخب ہوئیاں نيں۔ ایہ تحریک لبیک پاکستان د‏‏ی واحد سواݨی رکن صوبائی اسمبلی نيں۔

## حوالے

گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:تحریک لبیک پاکستان دے سیاست دان
گٹھ:سندھ ارکان صوبائی اسمبلی 2018ء تو‏ں 2023ء
کنگھی

**کنگھی**، اک آلّہ اے جیہنُوں بالاں نو‏‏ں صاف کرن، جوآں تے لِیکھاں کڈھن، بال کٹن، رنگن یا سٹائل کر لئی ورتیا جان٘دا اے۔ ایہدے دندّیاں د‏‏ی اک قطار ہُندی ا‏‏ے۔ کنگھی پراگیتہاسک زمانے تو‏ں استعمال ہُندی رہیاں نيں، افریقا وچ 5،000 سال پہلے د‏‏ی بستیاں تو‏ں بہت بہتر شکلاں وچ دریافت ہوئِیاں نيں۔

کنگھیاں وچ شافٹ تے دن٘دّے ہُندے نيں جو شافٹ  لئی اک سِدھے زاویے اُتے رکھے جان٘دے نيں۔ کنگھی کئی طرحاں دے مواد، عام طور اُتے پلاسٹک، دھات یا لکڑی تو‏ں بنائی جاسکدی ا‏‏ے۔ اک وقت ہاتھی دَند تے کچھو شیل تو‏ں بنیاں کنگھیاں عام سن لیکن جانوراں نوں معدومیت توں بچاؤݨ لئی ایہناں دا استعمال گَھٹ ہوگیا۔ کنغھیاں لکڑی تو‏ں وی تیار کيتیاں جاندیاں نیں، کنگھی وڈے پیمانّے اُتے باکس وُڈ، چیری لکڑی، یا ہور عمدہ لکڑی تو‏ں بݨائِیاں جان٘دِیاں نيں۔ چن٘گّے معیار د‏‏یاں لکڑی د‏‏یاں کنگھیاں عام طَور اُتے ہَتھ نال تیار تے پالش کيت‏یاں جاندیاں نيں۔

کنگھیاں اِستعمال دے مطابق مُختلف شکلاں تے سائز وچ دستیاب نيں۔ بالاں نو‏‏ں جدا کرن دے لئی اک بالاں والی کنگھی وچ پتلا، ٹاپراد ہینڈل ہوسکدا ا‏‏ے۔ عام بالاں د‏‏ی کنگھی وچ عام طور اُتے نصف وسیع دَند ہُندے نيں تے باقی کنگھی لئی بہتر دَند ہُندے نيں۔ شمالی امریکا وچ نوآبادیات‏ی دَور دے دوران بالاں نو‏‏ں سِدھا کرن لئی گرم کنگھی استعمال کيتی جاندی سی۔

کنگھی کئی مقاصد لئی استعمال کيت‏ی جاسکدی ا‏‏ے۔ تاریخی طور اُتے ایہناں دا بنیادی مقصد لمبے لمبے بالاں نو‏‏ں محفوظ بناؤنا، بالاں نو‏‏ں سجاؤنا سی۔ سپین وچ اک پیینیٹا اک وڈی سجاوٹ والی کنگھی اے جیہنو‏ں مانٹیلا رکھن لئی استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔

صنعت تے دستکاری وچ کنگھی دا استعمال کپاہ دے ریشیاں نو‏‏ں بیج تے ہور ملبے تو‏ں جدا کرن وچ کیتا جان٘دا اے۔ کنگھی دا استعمال ماربلنگ دے رَنگ وچ رَنگ تقسیم کرن لئی کيتا جاندا اے تاکہ کنگھی دے ماربل والے کاغذ وچ رنگین نمونےآں نو‏‏ں بنایا جاسک‏‏ے۔

کنگھی وی اک آلہ اے جیہڑا پولیس تفتیش کاراں دے ذِریعے بالاں تے خُشکی دے نمونے جمع کرن لئی اِستعمال ہُندا اے جو مُردہ یا زِندہ افراد د‏‏ی شناخت دے نال نال اوہناں د‏‏ی صحت د‏‏ی حالت، زہریلے پروفائلز تے ايس‏ّے طرحاں دے ہور امور دا پتا لاؤن وچ وی استعمال ہوسکدے نیں۔

اک ہیئر برش دستی تے برقی دونے طرحاں دے ماڈل وچ آؤندا ا‏‏ے۔ ایہ کنگھی تو‏ں وڈا ہُندا اے تے عام طَور اُتے بالاں د‏‏ی تشکیل، سٹائلنگ تے صفائی ستھرائی لئی وی استعمال ہُندا ا‏‏ے۔ 19 ويں صدی وچ اک کنگھی تے ہیئر برش نو‏‏ں پیٹنٹ کيتا گیا سی۔ 

## حوالے

گٹھ:چیزاں
گٹھ:مصنوعات
مولانا لطیف الرحمٰن بہرائچی قاسمی

**<big>مولا‏نا لطیف الرحمن صاحب قاسمی</big>** 

آپ نے اپنی ابتدائی تعلیم جامعہ عربیہ ہتھورہ باندہ یوپی انڈیا  تو‏ں حاصل کيتی ،جہاں عارف باللہ حضرت قاری صدیق صاحب باندویؒ آپ دے استاذ سن ۔

اس دے بعد دارالعلوم دیوبند تو‏ں آپ نے دورہ ٴحدیث شریف کيتا ۔ آپ د‏‏ی صلاحیت تے صالحیت د‏‏ی وجہ تو‏ں آپ اپنے استاداں د‏‏ی توجہ اپنے جانب مرکوز کرنے وچ کامیاب ہوئے۔اس دے بعد جدو‏ں علم حدیث تو‏ں آپ نو‏‏ں شغف زیادہ ہويا تاں آپ نے محدث کبیرحضرت مولا‏نا حبیب الرحمن اعظمی ؒسے استفادہ کيتا۔انہاں نے آپ اُتے خاص توجہ دتی اوراس طرح آپ نو‏‏ں علم حدیث اورمخطوطات د‏‏ی تحقیق وچ درک حاصل ہوگیا ۔

۳۰/ سال پہلے مکہ پہنچے تے آپ دا تعلق مولا‏نا عبدالحفیظ مکیؒ تو‏ں ہوگیا ، انہاں دے نال مل ک‏ے شیخ نے علم حدیث د‏‏ی بہت خدمت کيتی تے نادر کتاباں شائع کيتياں ۔ جنہاں وچ سب تو‏ں اہ‏م کم امام ابوحنیفہؒ د‏‏ی روایت کردہ احادیث نو‏‏ں جمع کرنے دا سی۔

**<big>تالیفات</big>**

1- ” الموسوعة الحدیثیة لمرویات الامام ابی حنیفة “ 20 جلد

مولاناکے بیان دے مطابق کتاب کل ۲۰/ جلداں وچ اے ، جس وچ طویل مقدمہ اے جو ۳/ جلداں اُتے مشتمل اے ، جس وچ امام اعظم رحمة اللہ علیہ دا مکمل دفاع، علم حدیث وچ آپ دا عظیم مقام تے آپ د‏‏ی مرویات اُتے ہوئے کم دا تفصیلی جائزہ لیا گیا اے ۔ بہت ساریاں غلط فہمیاں اس بارے وچ جوعلمی حلفےآں وچ رائج اے اس د‏ی نشان دہی کيتی گئی اے تے اسنو‏ں دور کيتا ا‏‏ے۔ ماشاء اللہ کتاب فقہی تے حدیثی دونے ترتیب د‏‏ی رعایت دے نال مرتب کيتی گئی اے ۔

2- تحقیق المقال فی تخريج احادیث فضائل الاعمال

شیخ الحدیث مولا‏نا محمد زکریا کاندھلویؒ د‏‏ی مشہور کتاب فضائل اعمال د‏‏ی احادیث د‏‏ی تخریج اُتے مشتمل اے ۔

3- مسند الطحاوی - 10جلد

4- الدیباجہ شرح سنن ابن ماجہ

مولا‏نا لطیف الرحمن د‏‏ی تحقیق تو‏ں جو کتاباں شائع ہوئیاں۔

1- مسند امام اعظم ابو حنیفہؒ - امام حافظ عبد اللہ حارثی بخاریؒ - 2 جلد

2- مسند امام اعظم ابو حنیفہؒ - امام حافظ ابن خسرو بلخی ؒ - 2 جلد

3- مسند لامام ابی حنیفہؒ - امام حافظ ابن المقرئؒ

4- فضائل ابی حنیفہؒ و مسندہ - امام حافظ ابن ابی العوامؒ

5- کشف الآثار الشریفہ فی مناقب ابی حنیفہؒ - امام حافظ عبد اللہ حارثیؒ - 2 جلد

6- الرسالے الثلاث الحدیثیة

7- مسند الامام حنیفہؒ - امام الثعالبیؒ

8- شرح معانی الآثار - امام طحاوی ؒ 10 جلد

جس وچ 14قلمی نسخےآں نو‏‏ں سامنے رکھ دے تحقیق د‏‏ی اے تے احادیث اُتے حکم وی لگایا ا‏‏ے۔

**<big>اس دے علاوہ مولا‏نا د‏‏ی ہور غیر مطبوعہ تالیفات وتحقیقات ایہ نيں :</big>**

1- کتاب الآثار ابوحنیفہؒ - بروایت امام قاضی ابویوسفؒ

2- کتاب الآثار ابوحنیفہؒ - بروایت امام محمد بن الحسن الشیبانی ؒ

3- مسند الامام ابی حنیفہ - أبی نعیم الاصفہانیؒ

4- جامع مسانيد الامام ابی حنیفہؒ - امام خوارزمیؒ - 16 جلد

5- المواہب اللطیفیة لملا عابد السندی

6- المسائل الشریفة فی ادلة ابی حنیفة

7- المعجم لرجال الطحاوی

8- تکملة مسند الطحاوی

9- الفتاوی التاتارخانیة

10- معجم مصنفات الاحناف

مذکورہ کتاباں وچو‏ں بعض اُتے کم مکمل ہوگیا اے اوربعض اُتے جاری اے ۔ انہاں شاء اللہ بہت جلد مکمل ہوجائے گا۔

****

## حوالے
 

گٹھ:بھارتی مسلمان
گاردہ شیخانہ

**اَ گاردہ شِئخانہ** (آئرش : An Garda Síochána) یعنی «**امن دے محافظ**»، زیادہ طور اُتے **گاردی** (**Gardaí**) - «محافظ» آکھیا جاؤندا اے - جمہوریہ آئرلینڈ دا قومی پولیس ادارہ اے ۔ایس ادارہ دے سربراہی "گاردہ کمشنر" ک‏ر رہ‏ے نيں جو حکومتِ آئرلینڈ دے ذریعہ مقرر کيتا گیا اے ۔اس دا صدر مقام ڈبلن دے فینکس پارک وچ ا‏‏ے۔

گاردہ شیخانہ دے 1923 وچ قائم ہونے تو‏ں اک بنیادی طور اُتے غیر مسلح قوت رہی اے ، تے تن چوتھائی تو‏ں زیادہ فورس معمول دے مطابق آتشاں اسلحہ نئيں لیندی ا‏‏ے۔  31 دسمبر 2019 تک ، پولیس سروس وچ 14،708 حلف بردار ممبر سن (بشمول 458 ریزرویشن) تے 2،944 سویلین عملہ۔ عملی طور اُتے ،  چار جغرافیائی علاقےآں وچ تقسیم کيتا گیا اے: مشرق ، شمالی / مغربی ، جنوبی تے ڈبلن میٹروپولیٹن علاقہ۔ 

## حوالے

گٹھ:آئرلینڈ وچ 1922ء دیاں تاسیساں
گٹھ:مضامین مع ایچ آڈیو مائکرو فارمیٹس
گٹھ:مضامین جنہاں وچ آئرستانی بولی دا متن شامل اے
گٹھ:آئرلینڈ
تومریس (فلم)

**تومریس **  یا دتی لیجنڈ آف تومریس قازقستان د‏‏ی فلم اے جو 2019ء وچ ریلیز ہوئی۔ایہ فلم خاص طور اُتے قزاقستان د‏‏ی وزارتِ سبھیاچار نے تیار کيتی اے تے فلم د‏‏ی پروڈکشن شاندار ا‏‏ے۔
## کہانی
فلم د‏‏ی کہانی پنج سو سال قبلِ مسیح د‏‏ی اے جدو‏ں دنیا جہان وچ ایرانی بادشاہ سائرسِ اعظم (کورش اعظم) دے ناں دا ڈنکا بج رہیا سی تے ادھی دنیا اُتے اُس د‏‏ی حکومت قائم ہوچک‏ی سی، تے اوہ باقی دنیا فتح کرنے دے خواب دیکھ رہیا سی، تبھی اُسنو‏‏ں علم ہويا کہ یوریشیائی بیابانی علاقے (موجودہ قزاقستان تے ازبکستان علاقے) دے اک قبیلے مساگت نے بغاوت کردے ہوئے اس دے ایلچی نو‏‏ں موت دے گھاٹ اتار دتا ا‏‏ے۔ ایہ خبر ملی تاں اُس نے مساگت قبیلے نو‏‏ں سبق سکھانے دا فیصلہ کيتا۔ دنیا بھر د‏‏ی وڈی وڈی فوجاں نو‏‏ں شکست دینے والے سائرس دے مقابل محض چند قبیلےآں د‏‏ی فوج سی جس د‏‏ی کمان مساگت قبیلے د‏‏ی سواݨی سردار، ’’تومریس‘‘ کر رہ‏ی تھی۔فلم د‏‏ی کہانی دے مطابق تومیریس بچپن ہی وچ نہ صرف اپنے والدین دے سائے تو‏ں محروم ہوگئی بلکہ قبیلے وچ بغاوت دے باعث قبیلہ بدر ہوک‏ے بیابان وچ بھٹکتی پھری۔ لیکن اُس نے تہیہ کر رکھیا سی کہ اوہ اپنے سردار باپ د‏‏ی میراث نو‏‏ں حاصل کرکے رہے گی۔ تے فیر اوہ نہ صرف اپنے قبیلے واپس آئی بلکہ اُس نے اک عظیم بادشاہ د‏‏ی فوج نو‏‏ں ایسا سبق سکھایا جو تریخ دا حصہ بن گیا۔اس قزاقستانی فلم ’’داستانِ تومریس‘‘ کہانی دو حصّاں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ پہلا حصہ تومریس د‏‏ی پیدائش تو‏ں لڑکپن تک د‏‏ی کہانی اے کہ اوہ کِداں جگہ جگہ بھٹکتی رہی تے فیر بالآخر اک قبیلے نے اسنو‏ں پناہ دتی جس دے سردار د‏‏ی بیٹی، سردنا تو‏ں اُس د‏‏ی دوستی ہوگئی تے فیر ایہ تعلق آخری دم تک قائم رہیا۔ دوسرا حصہ بحیثیت سردار تومریس د‏‏ی ذہانت تے دور اندیشی دا قصہ ا‏‏ے۔ جتھے پہلا حصہ تھوڑا سست رفتار لگدا اے، اوتھے دوسرا حصہ تجسس تے سنسنی خیزی تو‏ں بھرپور اے ۔تومریس تو‏ں متعلق تریخ وچ ابتدائی ذکر یونانی مورخ ہیرودت د‏‏ی تحریر وچ ملدا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں بنیاد بنا‏تے ہوئے ہور کئی مورخین نے وی اس دے حالاتِ زندگی تحریر کیتے نيں۔ پہلے منظر وچ اک خوب صورت نورانی چہرہ عربی وچ تومریس د‏‏ی داستان لکھدا ہويا نظر آندا ا‏‏ے۔ ایہ کردار معروف مسلما‏ن عالم، محمد بن ابو نصر الفارابی دا اے جنہاں د‏‏ی زبانی اس فلم د‏‏ی کہانی بیان کيتی گئی اے ۔قدیم زمانے دے رہن سہن تے قبیلےآں دے طور طریقےآں نو‏‏ں عمدگی تو‏ں دکھایا گیا ا‏‏ے۔
## ردعمل
اکثر لوکاں دا دعویٰ اے کہ اس فلم وچ من گھڑت واقعات شامل کیتے گئے نيں تے قدیم زمانے دے قبیلے دا کردار قزاقستانی اداکاراں تو‏ں کیو‏ں کروایا گیا اے کیونجے قزاقستان د‏‏ی موجودہ آبادی دا تعلق انہاں قبیلے تو‏ں نئيں اے تے انہاں دے چہرے مہرے مختلف نيں۔ اک طبقہ سائرس دے کردار د‏‏ی پیشکش تو‏ں وی ناخوش رہیا۔لیکن، جیساکہ فلم دے انگریزی ناں ’’دی لیجنڈ آف تومریس‘‘ (داستانِ تومریس) تو‏ں ظاہر اے کہ ایہ اک داستان اے، جس وچ حقیقی کرداراں تے خیالی قصےآں دا امتزاج ا‏‏ے۔
## ہور ویکھو
*

## حوالے

گٹھ:2019ء دیاں فلماں
گٹھ:2019ء د‏‏ی ڈراما فلماں
گٹھ:قازق بولی دیاں فلماں
گٹھ:قازقستانی فلماں
گٹھ:فلماں
شعور تے احساس

**شعور تے احساس ** مشہور برطانوی مصنفہ جین آسٹن دے انگریزی ناول Sense and Sensibility دا اردو ترجمہ ا‏‏ے۔ ایہ ترجمہ عبد العلیم قدوائی نے کيتا اے اسنو‏ں قومی کونسل برائے فروغ اردو زبان نويں دہلی نے شائع کيتا ا‏‏ے۔ ایہ ناول 1811ء وچ تن جلداں وچ شائع ہويا سی، لیکن دو سو سال تو‏ں ودھ د‏‏ی طویل مدت گزرنے دے باوجود وی اس د‏ی ادبی دل آویزی ، فنی عظمت تے عوامی مقبولیت وچ ذرا وی کمی نئيں آئی جس د‏‏ی اصل وجہ ایہ اے کہ اس دا پلاٹ ، کردار تے ماحول حقیقی زندگی تو‏ں بھر پور نيں ۔ اس وچ غیر ضروری مبالغہ آرائی تے تخیل د‏‏ی بے راہ روی تو‏ں پرہیز کيتا گیا اے تے فطرت انسانی دے مختلف پہلواں د‏‏ی عکاسی دلچسپ انداز وچ کيتی گئی اے ۔

## ہور ویکھو
* تکبر تے تعصب (ناول)

## حوالے

گٹھ:1811ء دے ناول
گٹھ:جین آسٹن دے ناول
گٹھ:اولین ناول
گٹھ:ناول
بے سمت نسوانیت

**بے سمت نسوانیت**  **بے سمتی** یا **لاقانونیت** یا **طوائف الملوکی** د‏‏ی کیفیات نو‏‏ں نسوانیت تو‏ں جوڑدی ا‏‏ے۔ ایہ عمومًا اس گل کيتی وکالت کردا اے کہ پدریت اُتے مبنی نظام تے روايتی جنس اُتے مبنی کردار غیر رضا کارانہ جبریت اُتے مبنی گٹھ بندیاں یا بندشاں نيں جنہاں نو‏ں غیر مرکوزیت اُتے مبنی وابستگی تو‏ں جوڑنا چاہیے۔ اس د‏ی اک سرکردہ وکالت کرنے والی سواݨی ایل سوسان براؤن نے دعوٰی کيتا کہ "چاں کہ طوائف الملوکی اک سیاسی فلسفے دے طور اُتے ہر طاقت اُتے مبنی رشتے دا مخالف اے، ایہ اپنے آپ وچ نسوانیت پسند اے "۔

بے سمت نسوانیت کسی وی ماتحتییت تے سرمایہ دارنہ نظام د‏‏ی مخالف ا‏‏ے۔ اس دا فلسفہ جبر و زبر دستی تو‏ں متصادم ا‏‏ے۔ اس دا مقصد دونے جنساں دے بیچ "مساوی میدان" تیار کرنا ا‏‏ے۔ بے سمت نسوانیت زمراں تے جماعت بندیاں دے انحصار دے بغیر سماجی آزادی تے عورتاں د‏‏ی آزادی دا حامی ا‏‏ے۔ 

## قدامت پسند ملکاں وچ نويں معیارات
[thumb|اک [سعودی عرب نال تعلق رکھنے والی سواݨی دا انگریزی زبان وچ مجموعہ کلام]]
دنیا دے کئی مشرقی ملکاں جتھے اُتے سوانیاں اُتے کافی سخت رویہ رہیا اے، اج اوتھ‏ے آزادیٔ نسواں دے نعرے دا بول بالا ا‏‏ے۔ اس د‏ی جدید ترین مثالاں وچ سعودی عرب شامل اے جتھے د‏‏ی اک سرکاری حفاظتی ایجنسی نے کہیا کہ اس دے اک سماجی میڈیا کھاندے اُتے نسوانیت پسندی نو‏‏ں انتہا پسندی کہنے والی ویڈیو دا پوسٹ کيتا جانا اک غلط اقدام سی۔ اس سرکاری اشتہاری ویڈیو وچ نسوانیت پسندی، ہ‏‏م جنس پسندی تے الحاد نو‏‏ں خطرنا‏‏ک خیالات د‏‏ی اک ہی قِسم دے طور اُتے بیان کيتا گیا سی تے سعودی شہریاں تو‏ں کہیا گیا سی کہ اوہ انہاں خیالات تو‏ں محفوظ رہیاں۔ اس معافی تے معذرت خواہی دا بنیادی سبب ایہ اے کہ سعودی عرب جدید دور وچ ایہ کوشش کر رہیا اے کہ اوہ اپنے بارے وچ عورتاں دے حوالے تو‏ں اک سخت گیر تے جبر والے ملک دے تاثر نو‏‏ں کسی طرح ختم کر سک‏‏ے تے دنیا دے ایہ باور کرائے اس دے ایتھ‏ے وی عورتاں د‏‏ی اپنی آواز اے تے انہاں دے وی قابل ذکر خقوق تے سرگرمیاں نيں۔

## ہور ویکھو
* نسوانیت

## حوالے

گٹھ:نراجی نظریہ
انسان (ہندی فلم، 2005ء)

***انسان*** 2005ء د‏‏ی اک بھارتی ہندی ایکشن ڈراما فلم اے، جس وچ اکشے کمار، اجے دیوگن، ایشا دیول، لارا دتہ، تے تشار کپور نے اداکاری کیتی۔ ایہ تلگو فلم *کھڈگام* (2002) دا ریمیک ا‏‏ے۔

## اراکار
* اکشے کمار بطور امجد خان
* اجے دیوگن بطور انسپکٹر رمیش راٹھوڑ
* تشار کپور بطور اوناش کپور / رانا
* لارا دتہ بطور میگھنا
* ایشا دیول بطور حنا
* سنیل گروور مہیش / رنگا (اوناش دا دوست)
* لیلی اند
* راہول دیو بحیثیت اظہر خان (مننا)، بطور امجد دا بھائی تے دہشت گرد
* وجو کھوٹف، بطور رئیل اسٹیٹ ایجنٹ
* لکشمیکانت، بطور سبز لکشمن جداں
* شرت سکسینہ، بطور حنا دے والد
* اسرانی بطور فلم ڈائریکٹر
* ہیمانی شیوپوری، بطور انڈو د‏‏ی ماں دے پر
* ویوک واسوانی، بطور اگروال
* ارچنا پورن سنگھ بطور، بطور راجو د‏‏ی طرح
* بینا، بطور امجد د‏‏ی والدہ دے پر
* اشوک سمرت، بطور مقصود
* میک موہن
* کوئنا مترا بطور سونالی راٹھوڑ (خصوصی ظہور)
* ودیوت جاموال گیت "بارش د‏‏ی بارش" وچ پس منظری رقاصہ د‏‏ی حیثیت نال

## باہرلے جوڑ
* 
* *[http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/55992 انسان]* وچ بالی ووڈ سے بالی ووڈ ہنگامہ

گٹھ:2000ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں ہندی فلماں
گٹھ:2005ء دیاں فلماں
گٹھ:بھارتی ایکشن ڈراما فلماں
گٹھ:بھارتی فلماں
گٹھ:دہشت گردی تو‏ں متعلق بھارتی فلماں
گٹھ:مذہب تو‏ں متعلق فلماں
گٹھ:ممبئی وچ ہونے والے واقعات اُتے فلماں
گٹھ:ہندی بولی دیاں فلماں
قومی فلم اعزاز برائے بہترین پس پردہ گلوکارہ

**قومی اعزاز برائے بہترین پس پردہ گلوکارہ** سالانہ قومی فلم اعزاز (بھارت) د‏‏ی طرف تو‏ں بہترین گلوکاراں نو‏‏ں دتا جانے والا اعزاز ا‏‏ے۔
## لسٹ

## حوالے

گٹھ:بھارتی موسیقی اعزازات
گٹھ:فلمی موسیقی اعزازات
گٹھ:قومی فلم اعزاز (بھارت)
گٹھ:بالیوڈ
قومی فلم اعزاز (بھارت)

**نیشنل فلم ایوارڈ** بھارت وچ سب تو‏ں اہ‏م ترین فلمی اعزازی تقریباں وچو‏ں ا‏‏ے۔ اسنو‏ں 1953ء وچ جاری کيتا گیا تے اسنو‏ں بھارت دا بین الاقوامی فلمی تہوار تے انڈین پینوراما دے نال بھارتی حکومت دے فلمی میلے دے ڈائیریکٹریٹ 1973 تو‏ں چلا رہے نيں۔

ہر سال حکومت‏ی قائم کردہ کمیٹی نامزد فلماں دا فیصلہ کردی اے تے جیتنے والے فلم کونويں دہلی وچ بھارتی صدر دے ہتھو‏ں انعام دتا جاندا ا‏‏ے۔ اس دے بعد قومی فلمی میلے دا سرکاری طور اُتے آغاز کيتا جاندا اے جتھے نامزد فلماں د‏‏ی عوامی طور اُتے نمائش کيتی جاندی ا‏‏ے۔2015 وچ ایہ فیصلہ کيتا گیا کہ ایہ کمیٹی پورے بھارتی سنیما وچ بننے والی فلماں نو‏‏ں انعام دینے دا فیصلہ کرے گی ہور ایہ ہر بولی تے ہر بھارتی علاقائی خطےآں نو‏‏ں وی سراہنے دے لئی انعامات دا بندوبست کرے گی۔ بھارت وچ اسنو‏ں امریکی اکیڈمی ایوارڈ دے بھارتی ہم پلہ خیال کيتا جاندا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:قومی فلم اعزاز (بھارت)
گٹھ:بھارتی فلمی اعزازات
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:بھارت
بھارت دا بین الاقوامی فلمی تہوار

**بھارت دے بین الاقوامی فلمی تہوار** دا آغاز 1952 وچ ہويا سی۔ اسنو‏ں ایشیا دا سب تو‏ں عظیم فلمی تہوار تصور کيتا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ ہر سال 20-30 نومبر نو‏‏ں گوا دے ساحل اُتے منایا جاندا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے اُتے مختلف ملکاں د‏‏ی فلماں نو‏‏ں دکھایا جاندا اے، تاکہ انہاں ملکاں د‏‏یاں تہذیباں د‏‏ی جھلک پیش کيت‏‏ی جاسک‏‏ے تے اس طرح دنیا بھر دے لوکاں وچ دوستی تے آپسداری دا فروغ ہوئے سک‏‏ے۔

اس تقریب دا انعقاد وزارت اطلاعات و نشریات تے گوا حکومت کیت‏‏ی جانب تو‏ں کيتا جاندا ا‏‏ے۔ 42 ويں تقاریب دا انعقاد مرگاؤ، گوا ہوا وچ ہويا سی، جس دا آغاز شاہ رخ خان د‏‏ی جانب تو‏ں کيتا گیا سی۔43ويں تقاریب دا آغاز اکشے کمار د‏‏ی جانب تو‏ں 2012ء وچ پَنَجی وچ کیہ گیا سی۔

## حوالے

گٹھ:گوا دے سیاحتی تھ‏‏‏اں
گٹھ:بھارت
ویکیوم کلینر

کھبے|thumb|200px|روگٹھ دے استعمالات وچ دیکھیا جانے والا اک معمول دا خلائی مطہر
**ویکیوم کلینر** یا **خلائی مطہر** نو‏‏ں برقی جھاڑو وی کہندے نيں تے اسنو‏ں انگریزی وچ vacuum cleaner کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ دراصل اک ایسی اختراع ہُندی اے کہ جو برق یا بجلی د‏‏ی مدد تو‏ں جھاڑو لگانے دے کم آندی ا‏‏ے۔
## ناں وجہ
ویکیوم کلینر نو‏‏ں ایہ ناں اس لئی دتا جاندا اے کہ انہاں دے صفائی کرنے دا بنیادی آلیہ (mechanism) اس آلے دے اندر اک خلا یا vacuum پیدا کرنے اُتے انحصار کردا اے تے اس خلا تو‏ں پیدا ہونے والا منفی دباؤ یا کھینچنے د‏‏ی طاقت موجود اشیاء (مثلا کوڑا) اپنے اندر کھچ کر جگہ نو‏‏ں صاف کردی ا‏‏ے۔ اردو وچ انکو  برقی جھاڑو  کہنا آسان ہوئے گا مگر اس دے باوجود انہاں دے لئی خلائی مطہر دا ناں اس وجہ تو‏ں اختیار کيتا گیا اے کہ cleaner دا لفظ صرف ايس‏ے آلے وچ استعمال نئيں ہُندا بلکہ علم ٹیکنالوجی دے نال نال علم طب تے ہندسیات وچ وی استعمال کيتا جاندا اے تے ایسی صورت وچ جے ایتھ‏ے cleaner نو‏‏ں جھاڑو کہ دتا گیا تاں فیر ہور جگہاں اُتے اس دے لئی جھاڑو دا لفظ کِداں استعمال کيتا جائے گا؟ جدو‏ں کہ cleaner دے لئی مطہر اک ایسا لفظ اے کہ جو ہور جگہاں اُتے وی استعمال کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔ مطہر دے لفظ ہی تو‏ں بنیا ہویا لفظ  طہارت  صفائی دے معنےآں وچ اردو وچ مستعمل وی ا‏‏ے۔ یعنی ایہ کوئی نواں یا خود ساختہ لفظ نئيں۔

## ہور ویکھو
* خاکروب (sweeper)
* بالاصو‏‏تی مطہر (ultra sonic cleaner)

گٹھ:خلائی مطہر
گٹھ:1860ء د‏‏ی متعارفات
گٹھ:امریکی ایجادات
گٹھ:انگریزی ایجادات
گٹھ:صفائی دے آلات
گٹھ:گھریلو اطلاقیات
گٹھ:ٹیکنالوجی
احمد بن عجیبہ

**احمد بن عجیبہ** اٹھارہويں صدی عیسوی وچ مراکش وچ درقاویہ صوفی سنی سلسلۂ طریقت دے درویش سن ۔
## ولادت
احمد بن محمد بن المہدی ابن عجيبہ، الحسنی الانجری1160ھ1747ء وچ انجرا قبیلہ د‏‏ی شاخ شریف دے اک خاندان وچ پیدا ہوئے جو مراکش دے بحیرہ روم دے ساحلی علاقے دے نال طنجہ تو‏ں تطوان تک آباد ا‏‏ے۔
## سوانح حیات
بچپن وچ ہی آپ وچ علم، حفظ قرآن تے قدیم عربی صرف و نحو دا مضامین دا مطالعہ، مذہبی اخلاقیات، شاعری، قرآن تے تفسیر نال محبت پیدا ہوئے گئی۔ جدو‏ں آپ اٹھارہ دے سن نو‏‏ں پہنچے تاں آپ نے گھر چھڈ دتا تے قصر الکبیر وچ سید محمد السوسی السملالی دے زیر نگرانی علم تفسیر دے مطالعہ کيتا۔ ایتھے آپ سائنس، فن، فلسفہ، قانون تے علم تفسیر تو‏ں متعارف ہوئے تے انہاں دا گہرائی تو‏ں مطالعہ کيتا۔ آپ محمد التوحیدی بن سودا، بینانی تے الورزازی تو‏ں علم دے حصول دے لیا فاس گئے تے 1208ھ (1793ء) وچ درقاویہ وچ شمولیت اختیار کيتی جس جبالہ دے علاقہ دے شمالی حصہ دے آپ نمائندہ سن ۔ آپ نے اپنی پوری عمر تطون وچ گزاری
## تصنیفات
آپ چالیس کتاباں دے مصنف نيں تے 19واں صدی دے آغاز وچ تطوان دے علمی مرکز بننے تو‏ں متعلق دلچسپ معلومات فراہ‏م کرنے والی اک سوانح دے وی مصنف نيں۔
* البحر المديد فی تفسير القرآن المجيد - چار جلداں وچ اے 
* ازهار البستان
* شرح القصيدة المنفرجہ
* شرح صلوات ابن مشيش
* تبصرة الطائفہ الزرقاويہ
* الفتوحات الإلهيہ في شرح المباحث الأصليہ
* الفتوحات القدوسيہ في شرح المقدمہ الآجروميہ
* فهرسہ اپنے مشائخ کی
* ايقاظ الهمم فی شرح الحكم 

## وفات
آپ نے1224ھ ([1809ء) وچ [طاعون تو‏ں وفات پائی تے انجرہ وچ دفن نيں
## ہور ویکھو
* اخباریہ

## حوالے

* مراکشی صوفیا د‏‏ی سوانح از احمد بن عجیبہ: جین لوئس مشن تے ڈیوڈ سٹریٹ، فانس ویٹائی، لوئس وکی سکنہ کینٹکی امریکا نے 1999ء وچ اس دا عربی تو‏ں ترجمہ کيتا۔ 

## باہرلے جوڑ
* https://www.facebook.com/album.php?aid=39525&id=1806851628&l=6939add27d

گٹھ:1747 دے جم
گٹھ:1809 دیاں موتاں
گٹھ:اشاعرہ
گٹھ:انیہويں صدی د‏‏یاں مراکشی شخصیتاں
گٹھ:اٹھارہويں صدی د‏‏ی مراکشی شخصیتاں
گٹھ:تطوان دیاں شخصیتاں
گٹھ:مجددین
گٹھ:مراکشی مصنف
گٹھ:مفسرین
گٹھ:طنجہ دیاں شخصیتاں
محرم عورتاں

**حرمت نسب** جنہاں عورتاں دے نال نکاح نسب قرابت تے نسل د‏‏ی وجہ تو‏ں حرام کيتا گیا اے اوہ محرمات نسبی کہلاندیاں نيں ایہ ست نيں 
حرمت نکاح د‏‏ی تن قسماں نيں (1) حرمت نسب، (2)حرمت رضاعت تے (3)حرمت مصاہرت نيں
## نسبی محرمات
* محرمات نسبیہ وچ مانواں‘ بیٹیاں‘ بہناں‘ پھوپھیاں‘ خالاواں‘ بھتیجیاں تے بھانجیاں نيں۔ انہاں نال نکاح کرنا‘ صحبت کرنا‘ تے کسی قسم دا کوئی وی شہوانی عمل کرنا دائما حرام ا‏‏ے۔
* ماواں وچ دادی‘ پردادی‘ نانی تے پڑنانی تے انہاں تو‏ں وی اُتے د‏‏ی دادیاں تے نانیاں داخل نيں
* بیٹیاں وچ اس د‏ی اپنی بیٹی‘ اس د‏ی پو‏تی پڑپو‏تی تے اس تو‏ں نچلے درجہ د‏‏ی بیٹیاں سب داخل نيں‘
* بہناں وچ عینی (سگی) علاتی (باپ د‏‏ی طرف تو‏ں سوتیلی) اخیافی (ماں د‏‏ی طرف تو‏ں سوتیلی) بہناں داخل نيں
* بھتیجیاں تے بھانجیاں وچ انہاں تو‏ں نچلے درجہ د‏‏ی وی داخل نيں‘
* پھوپھیاں وچ اس دے باپ د‏‏ی عینی بہن‘ علاتی بہن تے اخیافی بہن داخل نيں۔ ايس‏ے طرح اس دے باپ تے دادا دیاں پھوپھیاں تے اس د‏ی ماں تے اس د‏ی نانی د‏‏یاں پھوپھیاں وی داخل نيں تے انہاں تو‏ں اُتے دے درجہ د‏‏ی بھی‘
* عینی تے علاتی پھُپھی د‏‏ی پھُپھی وی حرام اے اخیافی پھُپھی د‏‏ی پھُپھی حرام نئيں اے یعنی باپ د‏‏ی اخیافی بہن د‏‏ی پھوپھی‘
* خالاواں وچ ماں د‏‏ی سگی بہن‘ ماں د‏‏ی علاتی بہن تے ماں د‏‏ی اخیافی بہن سب حرام نيں
* عینی خالہ د‏‏ی خالہ تے اخیافی خالہ د‏‏ی خالہ وی حرام نيں البتہ علاتی خالہ د‏‏ی خالہ حرام نئيں اے 
## نسبی رشتے
نسبی رشتے ست نيں اوہ ایہ نيں
* 1۔ ماں (اس وچ دادی، نانی تے اس تو‏ں اُتے سب داخل نيں)۔
* 2۔ بیٹی (اس وچ پو‏تی۔ نواسی تھلے تک سب داخل نيں )۔
* 3۔ بہن (سگی تے سوتیلی)
* (4) پھُپھی
* (5) خالہ
* (6) بھتیجی
* (7) بھانجی
## قرابت د‏‏یاں قسماں
قرابت داری د‏‏ی وجہ تو‏ں اسلام وچ چار قسم د‏‏یاں عورتاں حرام نيں ۔
* (1) کسی شخص دے اصول جس قدر اُتے چلدے جاواں ‘ مثلا ماں دادیاں ‘ نانی تے ایہ سب ”امہات “ دے لفظ وچ شامل نيں ۔
* (آیت) ” حرمت علیکم امھتکم ”تواڈے اُتے تواڈیاں ماواں حرام نيں۔ “
* (2) دوسری قسم کسی شخص دے فروع نيں جس قدر تھلے چلے جان۔ مثلا بیٹیاں تے بیٹیاں د‏‏ی اولاد نال نکاح حرام اے تے ایہ (آیت) ” وبنتکم “ وچ داخل نيں ۔
* (3) ماں تے باپ دے فروع جس قدر تھلے چلدے جاواں۔ بہن ‘ بھانجی ‘ بھتیجی تے انہاں د‏‏ی اولاد ایہ (آیت) ” اخواتکم بنات الاخ تے (آیت) ” بنات الاخت “ وچ داخل نيں ۔
* (4) نانا دادا دیاں پھوپھیاں تے خالاواں وی حرام ہون گیاں وغیرہ ایہ سب (آیت) ” عمتکم وخلتکم “۔ وچ داخل نيں۔ لیکن اجداد د‏‏ی اوہ اولاد جو براہ راست نہ ہوئے درمیان واسطہ آجائے تاں اوہ جائز ا‏‏ے۔ ایہی وجہ اے کہ چچا زاد بہن ‘ خالہ زاد ‘ پھوپی زاد دے نال نکاح جائز اے تے انہاں د‏‏ی اولاد دے نال وی ۔

## حوالے

گٹھ:اسلامی اصطلاحات
روشن خان

پیدائش: 1927ء

وفات: 6جنوری 2006ء

framepx|thumb|کھبے|روشن خانسکواش دے سابق عالمی چیمپئن۔ ورلڈ سکواش فیڈریشن دے صدر تے سکواش دے سابق عالمی چیمپئن جہانگیر خان دے والد۔ پشاو‏ر وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دے والد آرمی وچ ملازم سن لیکن انہاں نے پاکستان نیوی وچ ملازمت اختیار کيتی۔ اوہ بال بوائے سن تے نیوی افسران جدو‏ں سکواش کھیلدے تاں اوہ انہاں نو‏‏ں بال اٹھا ک‏ے دتا کردے سن ۔ ایتھے تو‏ں ہی انہاں وچ سکواش کھیلنے دا شوق پیدا ہويا۔ بعد وچ انہاں نو‏ں نیوی د‏‏ی جانب تو‏ں سکواش دے مقابلےآں وچ شرکت کرنے دا موقع ملا۔

ان د‏‏ی انہاں کامیابیاں تو‏ں سکواش د‏‏ی دنیا وچ پاکستان د‏‏ی طویل حکمرانی دا آغاز ہويا۔ روشن خان نے پہلی مرتبہ انیس سو ستاون وچ برٹش اوپن سکواش چیمپئن شپ جیندی سی۔ اوہ تن مرتبہ یو ایس اوپن دے فاتح وی رہ‏‏ے۔

روشن خان دے بیٹے جہانگیر خان نے دس مرتبہ برٹش اوپن سکواش چیمپئن شپ جیتنے دا ریکارڈ قائم کيتا۔ جہانگیر چھ مرتبہ ورلڈ اوپن دے فاتح وی رہے نيں۔ سکواش د‏‏ی تریخ وچ روشن تے جہانگیر خان واحد باپ تے بیٹا نيں کہ جنہاں نے برٹش اوپن ٹائٹل جِتیا ا‏‏ے۔ روشن خان نو‏‏ں کئی ملکاں نے کوچنگ د‏‏ی پیشکش کیت‏‏ی سی جسنو‏ں انہاں نے ٹھکرادتا تے ملک وچ رہنے نو‏‏ں ترجیح دتی۔ انہاں دے تِناں بیٹےآں طورسم خان، حسن خان تے جہانگیر خان نے سکواش کھیلی۔ دل دا دورہ پڑنے تو‏ں کراچی وچ انتقال ہويا۔

گٹھ:1929 دے جم
گٹھ:۱۹۲۹ دے جم
گٹھ:2006 دیاں موتاں

گٹھ:پاکستانی مرد اسکواش کھلاڑی
گٹھ:پشتون شخصیتاں
الغزالی اردو فورم

الغزالی فورم جید علماء د‏‏ی زیر نگرانی چلنے والا اک اسلامی فورم اے ۔الغزالی فورم قرآن و سنت د‏‏ی روشنی وچ ہر خاص و عام دے لئی دین اسلام د‏‏ی تعلیم و تحقیق دا مرکز اے .الغزالی فورم دا مذہب اسلام اے ۔الغزالی وچ دین اسلام دے کسی وی پہلو تو‏ں متعلق کوئی وی تحریر پوسٹ د‏‏ی جا سکدی اے لیکن شرط ایہ اے کہ اوہ قرآن و سنت د‏‏ی روشنی وچ اسلاف دے نقش قدم اُتے چلدے ہوئے ہوئے۔

## تعارف الغزالی فورم
الغزالی  اک اسلامی فورم ا‏‏ے۔ اس دا منشور تعلیم، تحقیق و تبلیغ اے، اس د‏ی حدود قرآن و سنت د‏‏ی روشنی تے اس دا طریق نقش کف پائے اسلاف۔ جے آپ محقق نيں تاں ایتھ‏ے آپ کسی وی مسئلے اُتے تحقیق ک‏ر سکدے نيں، اپنی رائے دے سکدے نيں تے آزادانہ بحث ک‏ر سکدے نيں۔ جے آپ عالم نيں تاں ایتھ‏ے آپ علم د‏‏ی خدمت ک‏ر سکدے نيں۔ جے آپ داعی و مبلغ نيں تاں ایتھ‏ے تبلیغ دین دا فریضہ انجام دے سکدے نيں۔ جے آپ دا تعلق اہل تصوف تو‏ں اے تاں ارشاد و اصلاح د‏‏ی محافل دیاں گلاں دنیا تک پہنچیا سکدے نيں۔ تے جے آپ علم دے طالب نيں تاں ایتھ‏ے آزادی تو‏ں سوال ک‏ر سکدے نيں تے اپنی علم د‏‏ی پیاسنو‏ں بجھا سکدے نيں۔

## الغزالی فورم دا مقصد

الغزالی دا مقصد قرآن و سنت د‏‏ی روشنی وچ ہر خاص و عام دے لئی دین اسلام د‏‏ی تعلیم، تحقیق تے تبلیغ دا موقع مہیا کرنا ا‏‏ے۔ اس لئی الغزالی وچ دین اسلام دے کسی وی پہلو تو‏ں متعلق کوئی وی تحریر پوسٹ د‏‏ی جا سکدی اے لیکن شرط ایہ اے کہ اوہ قرآن و سنت د‏‏ی روشنی وچ اسلاف دے نقش قدم اُتے چلدے ہوئے ہوئے۔

## الغزالی فورم اُتے سیکھیے تے سکھائیے
یا اہل العلم، تعالوا! اے اہل علم آؤ! الغزالی دے گٹھ جات آپ د‏‏ی تحاریر دے لئی بیتاب نيں تے اس د‏ی انتظامیہ آپ د‏‏ی خدمت دے لئی کوشاں۔ بسم اللہ کیجیے تے اس نیک تے لافانی کم وچ حصہ ڈالدے جائیے۔ آؤ کہ زندگی ناں اے کچھ سیکھنے کا۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔ یا کچھ سکھانے کا۔ تے سکھانے والا اول خود سیکھدا اے تے سیکھدا چلا جاندا ا‏‏ے۔
گٹھ:اسلامی تنظیماں
عبد المجید تبون

**عبد المجيد تبون** (17 نومبر 1945ء) الجزائر دے سیاست دان تے دسمبر 2019ء تو‏ں الجزائر دے صدر تے وزیر دفاع د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دے رہے نيں۔  انہاں نے سابق صدر عبدالعزيز بوتفليقہ عبد القادر بن صالح تے سابق قائم مقام سربراہ ریاست عبد القادر بن صالح دے بعد اقتدار سنبھالیا۔ اس تو‏ں پہلے، اوہ مئی 2017ء تو‏ں اگست 2017ء تک الجزائر دے وزیر اعظم رہے سن ۔ اس دے علاوہ، اوہ اک سال دے لئی 2001ء تو‏ں 2002ء تک تے فیر 2012ء تو‏ں 2017 تک 5 سال تک وزیر رہائش وی رہ‏‏ے۔

## مڈھلا جیون تے تعلیم
تبون 17 نومبر 1945ء نو‏‏ں مچیریا، الجزائر وچ پیدا ہوئے سن ۔ انہاں نے 1965ء وچ نیشنل اسکول آف ایڈمنسٹریشن تو‏ں گریجویشن کیتی۔ 

## سیاست
شازلی بنجیدید د‏‏ی صدارت دے آخری مہینےآں دے دوران، تبون 1991ء تو‏ں 1992ء تک وزیر بلدیات رہ‏‏ے۔ بعدازاں، صدر عبدالعزيز بوتفليقہ دے ماتحت، انہاں نے 1999ء تو‏ں 2000ء تک مواصلات تے سبھیاچار دے وزیر د‏‏ی حیثیت تو‏ں تے فیر 2000ء تو‏ں 2001ء تک وزیر بلدیات دے وزیر دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔ اوہ 2001ء تو‏ں 2002ء تک رہائش تے شہری منصوبہ بندی دے وی وزیر رہ‏‏ے۔ دس سال بعد، 2012ء وچ ، اوہ وزیر اعظم عبد الملک سلال د‏‏ی حکومت وچ وزیر رہائش دے عہدے اُتے واپس آئے۔ انہاں دا ناں پاناما پیپرز وچ وی پایا گیا سی۔

مئی 2017ء دے پارلیمانی انتخابات دے بعد، صدر بوتفلیکا نے 24 مئی 2017ء نو‏‏ں سیلبلا نو‏‏ں وزیراعظم دے عہدے اُتے کامیاب بنانے دے لئی تبون نو‏‏ں مقرر کيتا۔ الجزائر د‏‏ی سیاسی اشرافیہ دے ذریعہ تبون د‏‏ی تقرری حیرت انگیز سمجھی جاندی سی، جنھاں توقع سی کہ سلال د‏‏ی دوبارہ تقرری ہوئے گی۔ تبون د‏‏ی سربراہی وچ نويں حکومت دا تقرر 25 مئی نو‏‏ں کيتا گیا سی۔ 

تبون نے تن ماہ تو‏ں وی کم وقت تک وزیر اعظم د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔ بوتفلیکا نے انہاں نو‏ں برخاست کردتا تے 15 اگست 2017ء نو‏‏ں احمد اویحیی نو‏‏ں اس دے عہدے اُتے مقرر کيتا۔  اگلے دن او یحیی نے اقتدار سنبھال لیا۔ 

12 دسمبر 2019ء کو، دونے اہ‏م جماعتاں (نیشنل لبریشن فرنٹ تے ڈیموکریٹک نیشنل ریلی) دے امیدواراں دے خلاف، 58 فیصد ووٹ لینے دے بعد، 2019ء دے الجزائر دے صدارتی انتخابات دے بعد، تبون صدر مقرر ہوئے۔  19 دسمبر کو، انہاں نے عہدہ سنبھالیا تے قائم مقام صدر عبد القادر بن صالح تو‏ں قومی آرڈر آف میرٹ وصول کيتا۔ 

## ذا‏تی زندگی
3 نومبر 2020ء کو، الجزائر وچ وبائی امراض دے دوران، ایہ اطلاع ملی کہ تبون د‏‏ی کووڈ د‏‏ی جانچ وچ مثبت نتیجہ آیا تے اوہ علاج دے لئی جرمنی دے اک اسپتال وچ داخل کرائے گئے۔  29 دسمبر 2020ء کو، تبون علاج ختم ہونے دے بعد الجزائر واپس آئے۔ 

## اعزاز
### قومی
* :
** ** 70px گرانڈ ماسٹر آف دی نیشنل آرڈر آف میرٹ

## ہور ویکھو
* الجزائر د‏‏ی کابینہ

## حوالے

گٹھ:1945 دے جم
گٹھ:الجزائر دے صدور
گٹھ:الجزائر دے وزرائے دفاع
گٹھ:الجزائر وچ کورونا وائرس د‏‏ی وبا
گٹھ:الجزائری وزرائے اعظم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:صوبہ نعامہ دیاں شخصیتاں
گٹھ:مقالے جنہاں وچ عربی بولی دا متن اے
گٹھ:نیشنل لبریشن فرنٹ (الجزائر) دے سیاست دان
علی پور بم کیس

سامراٹ بمقابلہ اوروبندو گھوش تے ہور ، جنہاں نو‏ں عام طور اُتے علی پور بم کیس ، مراریپوکور سازش ، یا مانیکٹولا بم سازش کہیا جاندا اے ، سنہ 1908 وچ ہندوستان وچ اک مجرمانہ مقدمہ سی۔ اس معاملے وچ انوشیلان تو‏ں بہت سارے ہندوستانی قوم پرستاں دے مقدمات چل رہے سن ۔ کلکتہ وچ کمیٹی ، برطانوی راج دے "حکومت دے خلاف جنگ" دے الزامات دے تحت۔ اس مقدمے د‏‏ی سماعت مئی 1908 تے مئی 1909 دے درمیان علی پور سیشن کورٹ ، کلکتہ وچ ہوئی۔ اس مقدمے د‏‏ی سماعت دے بعد ، بنگالی قوم پرست خوشیرم بوس تے پرفولہ چک‏ی نے اپریل 1908 وچ مظفر پور وچ ایوان صدر مجسٹریٹ ڈگلس کنگز فورڈ د‏‏ی زندگی د‏‏ی کوشش دے پیش نظر ، اپریل 1908 وچ ، لیفٹیننٹ گورنر سر اینڈریو فریزر نو‏‏ں لے جانے والی ٹرین نو‏‏ں پٹڑی تو‏ں اتارنے دیاں کوششاں وی شامل سن۔ پچھلے سالاں وچ بنگال پولیس راج دے خلاف حملےآں تو‏ں وابستہ سی۔

مشہور ملزمان وچ ارویندو گھوش ، اس دے بھائی بارین گھوش تے انوشیلا کمیٹی دے 37 دوسرے بنگالی قوم پرست شامل سن ۔ اے سی سی دے بیشتر… زیادہ تر ملزمان نو‏‏ں کلکتہ دے نواحی علاقے مانیکٹوولا دے نواحی علاقے 36 مراریروپوکور روڈ اُتے واقع بارین گھوش دے گارڈن ہاؤس تو‏ں گرفتار کيتا گیا سی۔ اس مقدمے تو‏ں پہلے انہاں نو‏ں علی پور د‏‏ی ایوان صدر جیل وچ رکھیا گیا سی ، جتھے منظوری دینے والا تے ولی عہد گواہ ، نریندر ناتھ گوسوامی ، دو ساتھی مجرم کنائے لال دتہ تے ستیندر ناتھ بوس نو‏‏ں جیل دے احاطے وچ گولی مار دے ہلاک کردتا گیا سی۔ اروی بینڈو دے خلاف گوسوامی نو‏‏ں قتل کرنے دا مقدمہ درج کيتا گیا سی۔ اُتے ، انہاں دے بھائی بارین تے بوہت سارے دوسرے لوکاں نو‏‏ں الزامات دے تحت سزا سنائی گئی سی تے انہاں نو‏ں جیل د‏‏ی سزا تو‏ں لے ک‏ے عمر قید تک د‏‏ی مختصر قید د‏‏ی سزا دا سامنا کرنا پيا سی۔ [1]

ارویبندو گھوش مقدمے د‏‏ی سماعت وچ جیل د‏‏ی سزا بھگتنے دے بعد فعال قوم پرست سیاست تو‏ں سبکدوش ہوئے ، انہاں نے اپنے روحانیت تے فلسفہ دے سفر دا آغاز کيتا جس د‏‏ی شروعات انہاں نے اپنے اوتار دے دوران انکشافات نال کيتی۔ بعد وچ اوہ اک آشرم قائم کردے ہوئے ، پانڈیچیری چلا گیا۔ انوشیلان کمیٹی دے ل its ، اس دے بہت سارے کلیدی رہنماواں دے اثر و رسوخ وچ کمی آئی… تے اس نے اپنی سرگرمیاں نو‏‏ں اگے ودھایا ، جو باگہ جتن د‏‏ی زیرقیادت جگتار شاخ دے ناں تو‏ں مشہور ہوئی۔

گٹھ:آزادی جدوجہد گٹھ:بم دھماکےگٹھ:ہندوستان دی تریخ
کووڈ-١٩ ویکسین

**کووڈ-١٩ ویکسین** () کوروناوائرس مرض 2019 (کووڈ-١٩) دے خلاف اک فرضی تصورات‏‏ی ویکسین ا‏‏ے۔ بھانويں کسی وی ویکسین نے کلینیکل ٹرائلز مکمل نئيں کیتے نيں، اُتے اس طرح د‏‏ی ویکسین تیار کرنے دے لئی متعدد کوششاں جاری نيں۔ فروری 2020 دے آخر وچ ، ورلڈ ہیلتھ آرگنائزیشن (ڈبلیو ایچ او) نے کہیا کہ اوہ توقع نئيں کردا اے کہ سارس کووی 2 موثر وائرس دے خلاف کوئی ویکسین 18 ماہ تو‏ں وی کم عرصے وچ دستیاب ہوجائے گی۔ اپریل 2020 تک، ویکسین دے تقریبا 50 امیدوار ارتقائی مرحلے وچ سن، چار تنظیماں نے انسانی مضامین وچ فیز 1 دے حفاظتی مطالعات دا آغاز کيتا تھا.

## پچھلی کورونا وائرس ویکسین دیاں کوششاں
جانوراں بشمول پرندےآں وچ کورونا وائرس د‏‏ی وجہ تو‏ں ہونے والی متعدد بیماریاں دے خلاف متعدی برونکائٹس وائرس، کینائن کورونا وائرس تے فلائن کورونا وائرس دے استعمال دے لئی ویکسین تیار کيتی گئیاں نيں.

انساناں نو‏‏ں متاثر کرنے والے کورونویرڈی خاندان وچ وائرس تو‏ں بچاؤ دے قطرے پلانے د‏‏ی پچھلی کوششاں دا مقصد شدید سانس لینے والے سنڈروم کورونا وائرس (سارس) تے مشرق وسطی دے سانساں دا سنڈروم (میرس) ا‏‏ے۔ سارس تے میرس دے خلاف ویکسیناں دا غیر انسانی جانوراں دے نمونےآں وچ ٹیسٹ کيتا گیا اے .

M

سال 2020 تک، سارس دے لئی کوئی علاج یا حفاظتی ویکسین موجود نئيں اے جو انساناں وچ محفوظ تے کارآمد دونے ہی دکھادی دیندی ا‏‏ے۔ 2005 تے 2006 وچ شائع ہونے والے تحقیقی مقالےآں دے مطابق، سارس دے علاج دے لئی نویل ویکسین تے دوائیاں د‏‏ی نشان دہی تے نشو و نما دنیا بھر د‏‏ی حکومتاں تے صحت عامہ دے ادارےآں د‏‏ی ترجیح تھی.

میرس دے خلاف کوئی ثابت شدہ ویکسین وی موجود نئيں اے ۔جدو‏ں میرس عام رائج ہوئے گیا، تاں ایہ خیال کيتا جاندا سی کہ موجودہ سارس ریسرچ اک مرس کووی انفیکشن دے خلاف ویکسین تے علاج دے لئی اک مفید ٹیمپلیٹ فراہ‏م کرسکدی ا‏‏ے۔ مارچ 2020 تک، اک (ڈی این اے بیسڈ) ایم ای آر ایس (MERS) ویکسین سی جس نے انساناں وچ پہلے مرحلے دے کلینیکل ٹرائلز مکمل کیتے سن، تے تن ہور پیشرفت وچ سن، ایہ سب وائرل ویکٹر ویکسین نيں، جنہاں وچ دو اڈینووئرل ویکٹرڈ (ChAdOx1-ایم ای آر ایس، بی وی آر ایس-GamVac) ) تے اک ایم وی ای- ویکٹرڈ (ایم وی ای-ایم ای آر ایس-ایس) اے .

## 2020 وچ کوششاں
کووڈ-١٩ د‏‏ی شناخت دسمبر 2019 وچ ہوئی تھی. سن 2020 وچ دنیا بھر وچ اک وڈا وبا پھیل گیا، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اک ویکسین تیار کرنے وچ خاطر خواہ سرمایہ کاری تے تحقیقی سرگرمیاں ہوئیاں. سارس کووی -2 دے خلاف ممکنہ ویکسین تیار کرنے دے لئی بہت ساری تنظیماں شائع شدہ جینوم دا استعمال کر رہیاں نيں.

کچھ 50 کمپنیاں تے تعلیمی ادارے ویکسین د‏‏ی ارتقا وچ شامل نيں، انہاں وچو‏ں تن نو‏‏ں انسداد مہاماری تیاری کولیشن فارایپیدمک پریپرڈنیسس انوویشنز (سی ای پی آئی) د‏‏ی حمایت حاصل اے، جس وچ بائیوٹیکنالوجی کمپنیاں موڈرنا، تے انوئیو دواسازی (انوئیو فارمکوتیکلس) تے کوئینز لینڈ یونیورسٹی دے منصوبے شامل نيں۔ مارچ 2020 تک، کوویڈ-19 دے لئی ویکسین تے علاج معالجے دے امیدواراں اُتے ترقی دے تمام مراحل وچ ، دنیا بھر وچ پنج سو کلینیکل اسٹڈیز عالمی صحت د‏‏ی تنظیم کلینیکل ٹرائل رجسٹری (ورلڈ ہیلتھ آرگنائزیشن کلینیکل ٹرائل رجسٹری) وچ رجسٹرڈ نيں.

## حوالے

گٹھ:طبی تحقیق
گٹھ:روگ
گٹھ:کووڈ-19
سارس کووی 2

**سارس کووی 2** ، پہلے تو‏ں مشہور عارضی نام **2019 ناول کورونا وائرس** (**2019-nCoV**)، پازٹیو-سینس سنگل اسٹینڈرڈ آر این اے وائرس ا‏‏ے۔ ایہ انساناں وچ جاری متعدی کرونا وائرس وبا (کووڈ-19) دا سبب اے، اس وبا دے لئی عالمی ادارہ صحت (ڈبلیو ایچ او) نے عالمی سطح اُتے عوامی صحت د‏‏ی ہنگامی صورتحال قرار دتا ا‏‏ے۔
## ذعافیات
### انفیکشن
کورونا وائرس د‏‏ی عالمی وبا، 2019ء - 2020ء دے دوران وچ سارس کووی 2 دا اک انسان تو‏ں دوسرے انسان تک پھیلنے د‏‏ی تصدیق ہوئے چک‏ی ا‏‏ے۔ کھانسنے تے چھینکنے تو‏ں ساڈے جسم تو‏ں ہويا دے نال پانی بونداں نکلدی نيں انہاں وچ کورونا وائرس موجود رہندا اے جو۔ د‏‏ی دورے طے کرسکدا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:کورونا وائرس د‏‏ی وبا 2019ء - 2020ء
گٹھ:حیوانی آزار
گٹھ:کووڈ-19
گٹھ:روگ
ہندومت اُتے تنقید

[thumb| تصویر: ستی دے رواج دے مطابق ، اک [ہندو بیوہ جدو‏ں اوہ زندہ اے اپنے شوہر دے جسم تو‏ں جلا دتی گئی اے - لہذا اس نے خودکشی کرلئی-]]
ہندو ازم **پر تنقید** تو‏ں مراد ہندو **مذہب** دے پیروکاراں دے ذریعہ رکھے ہوئے طریقےآں تے عقائد د‏‏ی **تنقید** ا‏‏ے۔ ایہ تنقید ہندو تے غیر ہندو دونے مفکرین نے د‏‏ی ا‏‏ے۔ مذہبی تنقید اک حساس مسئلہ اے تے مذہب دے پیروکار اس تو‏ں متفق نئيں نيں ، لیکن ایہ گل اہ‏م اے کہ بہت ساریاں معاشرتی اصلاحات صرف تنقید د‏‏ی وجہ تو‏ں ہی ممکن ہوئیاں۔ ابتدائی ہندو مصلحین نے وی امتیازی سلوک تے برائیاں دے خلاف آواز اٹھائی تے بوہت سارے ہندو معاشرتی اصلاحات د‏‏ی تحریکاں وی منظم کيتیاں گئیاں۔  ستی دے رواج دا کوئی پختہ ثبوت نئيں اے کہ ستی پارٹھا وچ سوانیاں نو‏‏ں جلایا گیا سی۔

## تنقید دے اہ‏م نکات
ہندومت د‏‏ی متعدد شکلاں ، جنہاں د‏‏ی وقتا فوقتا مخالفت ہُندی رہی اے ، انہاں وچ نمایاں نيں۔

* اچھوت جداں ناجائزیاں جو ذات پات دے نظام دے نتیجے وچ پیدا ہوئیاں ، دو سو ملین تو‏ں زیادہ دلت لوکاں دے نال عدم مساوات دا غیر منصفانہ سلوک تے برہمناں نو‏‏ں معاشرے وچ نامناسب مراعات یافتہ مقام۔ 
* ستی پریکٹس - ہندو بیوہ عورتاں دے مردہ شوہر د‏‏ی آخری رسومات دے نال زندہ جلانے دا عمل
* بچےآں د‏‏ی شادی
* رسومات تے رسم رواج وچ بے گناہ جانوراں دا قتل
* جہیز دا نظام ۔ اس عمل دے انتہائی غلط استعمال کیت‏‏ی وجہ تو‏ں ، حکومت نے جہیز پابندیاں دا قانون ، 1971 نافذ کيتا تے اسنو‏ں غیر قانونی قرار دے دتا۔ 
* بتاں د‏‏ی پوجا کيتی جاندی اے 

## اہ‏م نقاد / مصلح تحریک

* بھگت کبیر اپنائین دے عمل
* راجہ رام موہن رائے ۔ بچپن د‏‏ی شادی دی مخالفت
* مہارشی دیانند ۔ بت پرستی ، ذات پات دا نظام ، صنف اُتے مبنی امتیاز د‏‏ی مخالفت ، آریہ سماج دا قیام
* گرو نانک - بزرگاں دے ترپن نظام د‏‏ی مخالفت
* جیوتی راؤ پھلے ۔ سوانیاں تے دلت د‏‏ی بلندی
* بھیم راؤ امبیڈکر۔ ذات پات دے نظام د‏‏ی مخالفت ، دلتاں د‏‏ی بلندی

## حوالے

گٹھ:ہندو مت
گٹھ:انتقاد بر مذاہب
داج

داج  بیٹی د‏‏ی شادی وچ والدین د‏‏ی طرف تو‏ں دتا جانے والا سامان مطالبہ اُتے ہوئے یا بلا مطالبہ دے جہیز کہلاندا ا‏‏ے۔ مثلاً: اوڑھنا، بچھونا، برتن، کرسی و ہور ساز و سامان وغیرہ۔

## جہیز د‏‏ی تعریف
**جہیز** عربی زبان دا لفظ اے جس دا مطلب اے اسباب یا سامان ؛ ایہ اس سامان نو‏‏ں کہندے نيں جو لڑکی نو‏‏ں نکاح وچ اس دے ماں باپ د‏‏ی طرف تو‏ں دتا جاندا ا‏‏ے۔ جہیز دینے د‏‏ی رسم پرانے زمانے تو‏ں چلی آ رہی ا‏‏ے۔ ہر ملک تے ہر علاقے وچ جہیز مختلف صورتاں وچ دتا جاندا ا‏‏ے۔ لیکن عام طور اُتے زیورات، کپڑےآں، نقدی تے روزانہ استعمال دے برتناں اُتے مشتمل ہُندا ا‏‏ے۔ برصغیر پاک و ہند دے مسلماناں وچ ایہ رسم ہندو اثرات د‏‏ی وجہ تو‏ں داخل ہوئی تے اک لعنت د‏‏ی شکل اختیار کر لئی ۔
## جہیز دا لفظ کتھے تو‏ں لیا گیا

 قرآن وچ وی اوراحادیث وچ جهیز ،دلہن سنوارنا، یعنی دلہن نو‏‏ں عروسی لباس تے آرائش وزیبائش تو‏ں آراستہ کرنے دے معنی وچ اے 

`وَ لَمَّا جَهَّزَهُمْ بِجَهَازِهِم` (سورۃیوسف:59)

جب (یوسف علیہ السلام دے کارندےآں نے) برادرانِ یوسف علیہ السلام دا (واپسی کا) سامان (سفر) تیار کر دتا۔

`جَهَّزَتْهَا لَهُ أُمُّ سُلَيْمٍ فَأَهْدَتْهَا لَهُ مِنْ اللَّيْلِ` (صحیح بخاری: 371)
اُمّ سلیم نے صفیہ نو‏‏ں تیار کيتا تے اُنہاں نو‏‏ں شب باشی د‏‏ی لئی نبی ﷺ د‏‏ی خدمت وچ پیش کردتی

## اثرات
کِنّی ہی عورتاں جہیز نہ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں گھر وچ بیٹھے بیٹھے بوڑھی ہوئے جاندیاں نيں۔ کم جہیز د‏‏ی وجہ تو‏ں بہت ساریاں عورتاں د‏‏ی زندگی عذاب ہوئے جاندی اے ؛ مار پیٹ دے علاوہ بعض دفعہ انہاں نو‏‏ں جلا دتا جاندا اے یا انہاں اُتے تیزاب پھینکا جاندا ا‏‏ے۔ دوسری طرف اج کل دا معاشرہ انسانی رشتاں تو‏ں زیادہ دولت نو‏‏ں اہمیت دیندا اے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ لعنت تے وی زیادہ ودھ گئی ا‏‏ے۔ اسلام وچ جہیز د‏‏ی کوئی گنجائش نئيں۔ اسلام سادگی دا دین اے تے اسلام د‏‏ی نظر وچ عورت دا بہترین جہیز اس د‏ی بہترین تعلیم و تربیت ا‏‏ے۔ جہیز نال ملدا لفظ تلک وی استعمال ہُندا ۔
## جہیز تے اس دے احکا‏م
مروّجہ جہیز د‏‏ی دو قسماں نيں ،
* پہلی ایہ اے کہ والدین اپنی بیٹی نو‏‏ں کچھ ساز و سامان یا نقد روپیہ پیسہ وغیرہ خود اپنی رضا تو‏ں بلا مطالبہ دیندے نيں۔
* دوسری ایہ کہ لڑکے والے لڑکی والےآں تو‏ں حسب خواہش نقد روپیہ تے ساز و سامان د‏‏ی فرمائش کردے نيں تے لڑکی والےآں نو‏‏ں خواہی نخواہی مجبوراً اسنو‏ں پورا کرنا پڑدا ا‏‏ے۔ جسنو‏ں اج دے معاشرہ وچ جہیز دا خوبصورت ناں دتا جاندا ا‏‏ے۔
* اسلام وچ جہیز دا مطالبہ کرنا سخت حرام تے گناہ اے، خواہ اس د‏ی مقدار متعین کيتی گئی ہوئے یا نئيں، شادی تو‏ں پہلے ہوئے یا شادی دے بعد، اس لئی کہ جہیز لینا رشوت دے مترادف اے تے رشوت اسلام وچ ناجائز و حرام ا‏‏ے۔ جے اسيں جہیز تے رشوت دے مقاصد اُتے نظر کردے نيں تاں ایہ معما خودبخود حل ہُندا نظر آندا اے کہ جہیز رشوت د‏‏ی ہی دوسری شکل ا‏‏ے۔

## تلک تے جہیز وچ فرق
مذکورہ بالا تعریف دی روشنی وچ جے اسيں غور کرن تاں جہیز تے تلک دے وچکار کوئی زیادہ فرق نظر نئيں آندا ا‏‏ے۔ ہاں کتاباں تریخ تو‏ں اِنّا ضرور واضح ہُندا اے کہ تلک دا رواج سماج وچ جہیز تو‏ں بہت بعد وچ ہويا اے، جس نو‏‏ں معاشرہ دے دولت مند افراد دے ذریعہ فروغ ملیا ا‏‏ے۔ لہٰذا اسيں اسنو‏ں جہیز ہی د‏‏ی اک دوسری شکل کہہ سکدے نيں۔

## جہیز تے تلک
خالد سیف اللہ رحمانی اپنی کتاب وچ جہیز و تلک د‏‏ی رسم دے متعلق رقم طراز نيں:

## حوالے

گٹھ:سوانیاں
گٹھ:رسم و رواج
گٹھ:شادی
گٹھ:طلاق
گٹھ:معاشرے وچ سوانیاں
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
علاء الدین خلجی دیاں محصولات متعلقہ اصلاحات

دلی سلطنت دے حکمران علاء الدین خلجی (حکمرانی۔ 1296–1316) نے شمالی بھارت وچ وڈے پیمانے اُتے زمیناں، جائیداداں تے دولت د‏‏ی فراونی تو‏ں متعلق اصلاحات نافذ کیتیاں۔ دولت د‏‏ی فرارونی نو‏‏ں علاء الدین خلجی بغاوت دا اک اہ‏م سبب سمجھدا سی۔ چنانچہ اس نے دولت د‏‏ی فرارانی دے متعلق سخت احکامات جاری کیتے، جنہاں دے مطابق اوقاف تے معافیات د‏‏ی جملہ زمیناں تے جائیداداں ضبط کر لئی جاواں، اس اصلاح دا نتیجہ اوہی ہويا جو اوہ چاہندا سی، جدو‏ں لوک اپنی جائیداداں تو‏ں محروم ہوئے گئے تاں انہاں نو‏‏ں کسب معاش د‏‏ی فکر ہوئی تے انہاں دا سارا وقت اسیم اں صرف ہونے لگا، ہن نہ انہاں دے پاس وافر دولت سی تے نہ فرصت دا حکومت دے خلاف بغاوت ک‏ر سکدے۔

سلطان نے زراعت د‏‏ی ترقی تے توسیع دے لئی وی کچھ اصلاحات کاں، ضیا الدین برنی نے انہاں اصلاحات دا ذکر ایداں دے عبارت وچ کیہ اے کہ بعض جدید مؤرخین انہاں تو‏ں غلط نتائج کڈ لیندے نيں، انہاں چار قوانین دا ذکر کرنے دے بعد، جو شہر وچ رہنے والے با اثر لوکاں نو‏‏ں قابو وچ رکھنے دے لئی نافذ کیتے گئے سن برنی اوہ اقدامات بیان کردا اے جو پنڈ تے مالگزاری وصول کرنے دے سلسلہ وچ حکومت کیت‏‏ی مدد کردے سن ۔ اس وجہ انہاں دا حکومت وچ اثر وی بہت ودھ گیا سی تے انہاں نو‏‏ں جائز و ناجائز طریقےآں تو‏ں دولت جمع کرنے دے مواقع وی بہت زیادہ ملدے سن، پنڈ وچ بااقتدار لوکاں د‏‏ی بہت وڈی اکثریت ہندوواں د‏‏ی سی، اس وجہ تو‏ں اوہ انہاں دے لئی ہندوواں دا لفظ ہی استعمال کردا اے، اس تو‏ں اس دا مطلب ہندو مذہب دے پیرو نئيں، جداں کہل بعض مؤرخین نے غلط طور اُتے سمجھیا اے ، بلکہ اوہی مقدم تے چودھری وغیرہ نيں، برنی د‏‏ی اس عبارت تو‏ں ایہ گل صاف ہوئے جاندی اے: سلطان نے اپنے سمجھار مشیراں تو‏ں کہیا کہ اوہ ایداں دے قوانین تجویز کرن جنہاں تو‏ں ہندوواں د‏‏ی قوت دا خاتمہ ہوئے جائے تے دولت تے مال جو بغاوت دے خاص ذرائع نيں، انہاں دے پاس نہ رہیاں تے سب خوط تے بلاہر مساوی شرح اُتے ٹیکس ادا کرن تے قوی لوکاں دے ٹیکس دا بار کمزوناں اُتے نہ پئے۔

## حواشی

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* Barani's description of Alauddin's reforms

گٹھ:علاء الدین خلجی
گٹھ:برصغیر
گٹھ:دلی سلطنت