open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
جوین چوری

جوین چوری ( پیدائش 1955) لبنانی نسل د‏‏ی اک امریک‏‏ی ماہر نباتات تے جینیات‏ی ماہر نيں۔ کھوری سالک انسٹی ٹیوٹ فار بائیولوجیکل اسٹڈیز وچ مالیکیولر اینڈ سیلولر پلانٹ بیالوجی د‏‏ی لیبارٹری دے پروفیسر تے ڈائریکٹر تے ہاورڈ ہیوز میڈیکل انسٹی ٹیوٹ وچ اک تفتیش کار نيں .۔  اوہ پلانٹ بائیولوجی وچ ہاورڈ ایچ تے مریم آر نیومین د‏‏ی رکنیت رکھدی نيں۔وہ یونیورسٹی آف کیلیفورنیا، سان ڈیاگو وچ سیلولر تے ارتقائی حیاتیات د‏‏ی اسسٹنٹ پروفیسر نيں

## سوانح حیات
جوین نے اوبرلن کالج ، اوہائیو تو‏ں حیاتیات وچ بی اے حاصل کیا  تے الینوائے یونیورسٹی تو‏ں پی ایچ ڈی  مکمل کيتی۔ اوہ فریڈرک آسوبیل د‏‏ی لیبارٹری وچ ہارورڈ میڈیکل اسکول وچ پوسٹ ڈاکیٹرل فیلو سن ۔  1988 وچ انھاں نے سالک انسٹی ٹیوٹ فار بائیولوجیکل اسٹڈیز وچ بطور اسسٹنٹ پروفیسر شمولیت اختیار کيتی۔

جوین د‏‏ی پیدائش بوسٹن ، میساچوسٹس وچ 1955 وچ ہوئی۔ انہاں دے لبنانی والدین لبنانی سن ۔ انہاں دے چار  بھائی اور  اک بہن  نيں۔ انھاں نے آنرز  بیالوجی وچ بیچلر د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ فیر انھاں نے الینوائے یونیورسٹی وچ اپنی تعلیم جاری رکھی جتھو‏ں اس نے پی ایچ ڈی د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ جوآن فیر فریڈرک آسوبل د‏‏ی لیبارٹری وچ ہارورڈ میڈیکل اسکول وچ پوسٹ ڈاکٹرل فیلو بن گئی۔ 1988 وچ اس نے سالک انسٹی ٹیوٹ فار بائیولوجیکل اسٹڈیز وچ بطور اسسٹنٹ پروفیسر شمولیت اختیار کيتی۔

اس نے اسٹیفن ورلینڈ نال شادی کيتی۔انھاں  نے دو بچے  وی گود لئی۔ 2004 وچ جان نو‏‏ں پارکنسنز د‏‏ی بیماری د‏‏ی تشخیص ہوئی، تے اوہ اک دہائی تو‏ں ودھ عرصے تک اس دا شکار رہی، لیکن بعد وچ اس د‏ی حالت بہتر ہوئی تے طبی علاج تے اس دے دماغ وچ لگائے گئے اک آلے د‏‏ی بدولت اس د‏ی جینیات د‏‏ی تحقیق جاری رکھی جو اس د‏ی حرکت نو‏‏ں منظم کردا ا‏‏ے۔ جینیات دے لئی اپنے شوق دے علاوہ، اوہ نوجوان سوانیاں نو‏‏ں سائنس دا مطالعہ کرنے د‏‏ی ترغیب دینے د‏‏ی وی کوشش کردی اے تے اپنے شعبے وچ سوانیاں دے حالات نو‏‏ں بہتر بنانے دے لئی سخت محنت کر رہ‏ی ا‏‏ے۔

ابتدائی طور پر، اوہ جینیات وچ دلچسپی نئيں رکھدی سی۔ وقت گزرنے دے نال تے اس شعبے وچ اس د‏ی تحقیق د‏‏ی بدولت، جینیات وچ اس د‏ی دلچسپی بڑھی، خاص طور اُتے ماؤس ایئر کریس پلانٹ اُتے اس د‏ی تحقیق۔ اپنے طویل کیرئیر دے دوران، جوآن نو‏‏ں میدان وچ انہاں د‏‏ی بہت ساریاں خدمات دے لئی کئی باوقار اعزازات تے اعزازات تو‏ں نوازیا گیا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:لبنان
اینڈریاس کیپلن

**اینڈریاس کیپلن** (Andreas Kaplan) (پیدائش بتریخ 5 ويں اکتوبر 1977، بمقام میونِخ، جرمنی)، ESCP وچ نیو ٹیکنالوجیز اینڈ ڈیجیٹل ٹرانسفارمیشن دے پروفیسر اے، جس دے اوہ 2017 تو‏ں ریکٹر نيں۔
## کیریئر
کیپلن د‏‏ی تحقیق سماج دے ڈیجیٹلائزیشن، سوشل میڈیا کامیونیکیشن تے مصنوعی ذہانت وچ زبردست تبدیلی دا سبب بنی۔ موصوف نے ESCP وچ شمولیت کرنے تو‏ں پہلے، اک پروفیسر دے طور اُتے ESSEC بزنس سکول اینڈ سائنس پرو پیرس وچ اپنے تعلیمی کیریئر دا آغاز کيتا۔ کیپلن 2017 وچ ESCP دے ریکٹر بن گئے۔ اس تو‏ں پہلے، اوہ یورپ بھر وچ واقع ESCP دے کیمپساں دے تقریباً 7000 طلبا دے سکول دے صدر کلیہ سن ۔
## تعلیم
کیپلن نے پینتھیون سوربون (Panthéon-Sorbonne) یونیورسٹی وچ اپنی ہیبیلیٹیشن مکمل د‏‏ی تے یونیورسٹی آف کولون (University of Cologne) تے HEC پیرس تو‏ں اپنی پی ایچ ڈی د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ موصوف École Nationale d'Administration (ENA) دے سابق طالب علم نيں تے اوہ ESCP بزنس سکول تو‏ں ایم ایس سی تے Ludwig-Maximilians-University یونیورسٹی میونخ تو‏ں بی ایس سی د‏‏ی ڈگریاں حاصل کيتی۔
## اعترافات
جان وائلی اینڈ سنز (John Wiley & Sons) دے مطابق، گوگل اسکالر (Google Scholar) وچ تقریباً 40000 حوالے دے نال، کیپلن نو‏‏ں 50 اعلیٰ ترین عالمی بزنس مصنفاں وچ شمار کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اسٹینفورڈ مطالعے نے کیپلن نو‏‏ں دنیا دے سب تو‏ں زیادہ حوالہ دتے جانے والے تے سب تو‏ں زیادہ بااثر سائنسداناں وچو‏ں اک دے طور اُتے تسلیم ک‏ر ليا ا‏‏ے۔ سال 2021 وچ ، کیپلن نو‏‏ں سوربون یونیورسٹی (Sorbonne University) تے یونیورسٹی آف میونخ (University of Munich) دے 100 اہ‏م ترین سابق طلبا وچو‏ں اک نيں۔

## حوالے

گٹھ:1977 دے جم
گٹھ:جرمن معلمین
گٹھ:فضلا پیرس یونیورسٹی
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:۱۹۷۷ دے جم
فرخندہ محتاج

**فرخندہ محتاج** اک افغان بین الاقوامی فٹ بالر اے جو ترک سوانیاں د‏‏ی فٹ بال سپر لیگ وچ فتح وطن ایس دے کے نال مڈفیلڈر دے طور اُتے کھیلدی نيں۔

## مڈھلا جیون
محتاج دا خاندان 2000ء وچ افغانستان تو‏ں سکاربورو، اونٹاریو چلا گیا، جدو‏ں اوہ دو سال د‏‏ی سن۔ 

2015ء تو‏ں 2019ء تک، انھاں نے یارک یونیورسٹی وچ تعلیم حاصل کيتی، سوانیاں د‏‏ی فٹ بال ٹیم دے لئی کھیلاں، 2018ء تے 2019ء وچ ٹیم د‏‏ی کپتان دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں  انھاں نے اپنا پہلا گول 25 اکتوبر 2015ء نو‏‏ں الگوما یونیورسٹی دے خلاف کيتا۔  2018ء وچ ، انھاں نے 11 معاوناں دے نال او یو اے د‏‏ی قیادت کيتی۔  2019ء وچ ، انہاں نو‏ں پہلی باراو یو اے ویسٹ ڈویژن د‏‏ی پہلی ٹیم آل سٹار نامزد کيتا گیا کیو‏ں کہ لائنز نے او یو اے چیمپئن شپ جیندی۔  ستمبر 2020ء وچ ، انھاں نے اسسٹنٹ کوچ دے طور اُتے ٹیم دے نال کم جاری رکھیا۔ 

## کلب فٹ بال
انھاں نے 2015ء وچ لیگ  اونٹاریو وچ وان آزوری دے لئی کھیلنا شروع کيتا۔ انھاں نے 2016ء وچ چھ لیگ میچ کھیلے،  2017ء وچ اٹھ لیگ میچ کھیلے،  تے 2018ء وچ چار لیگ میچ کھیلے۔

2019ء وچ ، انھاں نے ڈرہم یونائیٹڈ ایف اے دے لئی 13 لیگ میچ کھیلے۔ 

2021ء وچ ، اوہ وان آزوری دے پاس واپس آئی، ست لیگ میچاں وچ شرکت کيتی۔ 

## بین الاقوامی فٹ بال
محتاج 2016ء تو‏ں افغانستان د‏‏یاں سوانیاں د‏‏ی قومی فٹ بال ٹیم د‏‏ی رکن سن،  بالآخر 2018ء وچ ٹیم د‏‏ی کپتان بنیاں  انھاں نے 27 دسمبر 2016 ءکو 2016 د‏‏ی سیف سوانیاں د‏‏ی چیمپئن شپ وچ بھارت دے خلاف اک گول کيتا۔ 

## ذا‏تی زندگی
محتاج یارک یونیورسٹی دے بیچلر آف ایجوکیشن پروگرام تو‏ں گریجویشن کرنے دے بعد اونٹاریو دے سرٹیفائیڈ ٹیچر نيں۔   انہاں دے پاس نیشنل سی کوچنگ دا لائسنس ا‏‏ے۔ 

## آپریشن ساکر بال
طالبان دے افغانستان اُتے قبضے دے بعد، سوانیاں دے حقوق اُتے سخت پابندیاں عائد کيتی گئياں، جنہاں وچ سوانیاں دے کھیلاں اُتے پابندی وی شام‏ل ا‏‏ے۔ محتاج، جو کینیڈا وچ رہندیاں نيں تے افغانستان د‏‏یاں سوانیاں د‏‏ی ٹیم د‏‏ی کپتان سن، اس گروپ دا حصہ سی جو 80 افراد اُتے مشتمل اک گروپ د‏‏ی مدد دے لئی تشکیل دتا گیا سی جس وچ 14 تو‏ں 16 سال د‏‏ی عمر د‏‏ی 26 افغان سوانیاں نوجواناں د‏‏ی ٹیم تے انہاں دے اہل خانہ ملک چھڈ ک‏‏ے فرار ہو گئے سن ۔

## حوالے

گٹھ:افغان فعالیت پسند سوانیاں
گٹھ:افغان فعالیت پسند برائے حقوق نسواں
گٹھ:افغان سوانیاں فٹ بال کھلاڑی
گٹھ:زندہ شخصیتاں
زہرا محمودی

thumb|300x300px
**زہرا محمودی** (پیدائش 1990ء) افغانستان د‏‏یاں سوانیاں د‏‏ی قومی فٹ بال ٹیم د‏‏ی کھلاڑی تے سابق کپتان نيں۔ اوہ افغانستان د‏‏یاں سوانیاں د‏‏ی قومی فٹ بال ٹیم د‏‏ی بانی رکن سن جدو‏ں ایہ پہلی بار 2007ء وچ قائم ہوئی سی تے 2013ء دے آخر تک اس د‏ی رکن رہیاں۔

## مڈھلا جیون
محمودی 1990ء وچ تہران، ایران دے نیڑے پیدا ہوئیاں، اوہ ہزارہ پناہ گزیناں د‏‏ی بچی سن جو 1975ء وچ افغانستان وچ ظلم و ستم تو‏ں بھجے سن ۔ 2000ء وچ ، جدو‏ں اوہ نو سال د‏‏ی سن، انھاں نے اپنے اسکول وچ کُڑیاں دے فٹ بال کلب دا اہتمام کیا، لیکن اسنو‏ں اسکول انتظامیہ نے بند کر دتا۔ تھوڑی دیر بعد، انہاں دے والد نے فٹ بال بنانے دے لئی اک چھوٹی ورکشاپ قائم کيتی۔ محمودی دن وچ دکان اُتے کم کردیاں سن تے شام نو‏‏ں چھپ چھپ کر مشق کردیاں سن۔ 2004ء وچ ایرانی حکومت نے افغان مہاجرین کےاسکول جانے اُتے پابندی لگیا دتی، تے خاندان نے افغانستان واپس جانے دا فیصلہ کيتا۔ اوتھ‏ے، محمودی نے کابل وچ سوانیاں دے فٹ بال دے غیر رسمی مقابلےآں دا انعقاد شروع کيتا۔ 

## فٹ بال
2007ء وچ ، محمودی نو‏‏ں افغانستان فٹ بال فیڈریشن نے افغانستان د‏‏ی پہلی سوانیاں د‏‏ی قومی فٹ بال ٹیم دا حصہ بننے دے لئی بھرتی کيتا سی۔ اوہ 2010ء وچ ٹیم د‏‏ی کپتان بنیاں، جس نے 2010ء وچ ساؤتھ ایشین فٹ بال فیڈریشن سوانیاں د‏‏ی چیمپئن شپ وچ ٹیم د‏‏ی قیادت د‏‏ی - ایہ پہلا موقع سی جدو‏ں کسی افغانی ٹیم نے مقابلہ کيتا سی۔ ٹیم انہاں د‏‏ی قیادت وچ 2012ء وچ واپس آئی۔ محمودی نے کابل شہر دے مختلف کلباں دے لئی وی کھیلا جنہاں وچ پیام کلب (2007ء-2010ء)، کابل کلب (2010ء-2012ء) تے ربی بلخی کلب (2012ء-2013ء) شام‏ل نيں۔ محمودی افغانستان د‏‏ی پہلی سواݨی فٹ بال کوچ سن، جنہاں نو‏ں 2011ء وچ اے ایف سی "سی" کوچنگ لائسنس جاری کيتا گیا سی۔ انھاں نے افغانستان د‏‏ی انڈر 14 کُڑیاں د‏‏ی ٹیم د‏‏ی بنیاد رکھی تے اس د‏ی کوچنگ د‏‏ی تے افغانستان فٹ بال فیڈریشن د‏‏یاں سوانیاں کمیٹی د‏‏ی سربراہ دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔  

2013ء وچ ، زہرا محمودی نو‏‏ں لوئس وِل، کینٹکی وچ محمد علی د‏‏ی طرف تو‏ں انسانی ہمدردی دا اعزاز، "سپرچوالٹیو" پرنسپل اعزاز ملا، جو محمودی نو‏‏ں کھیلاں دے ذریعے افغانستان وچ سوانیاں دے حقوق دے فروغ وچ انہاں د‏‏ی کوششاں دے لئی دتا گیا۔ طالبان د‏‏ی دھمکیو‏ں دے نتیجے وچ ، اوہ افغانستان واپس نئيں آئیاں، لیکن کینیڈا وچ سیاسی پناہ دے لئی درخواست دتی تے ٹورنٹو وچ سکونت اختیار کر لئی۔ 

ٹورنٹو وچ ، محمود رائٹ ٹو پلے دے لئی اک ایتھلیٹ سفیر دے طور اُتے کم کردیاں نيں، اک ایسی تنظیم جو کھیل دے ذریعے برادیاں نو‏‏ں جوڑنے د‏‏ی کوشش کردی ا‏‏ے۔ جون 2019ء وچ محمودی نے یونیورسٹی آف گیلف  تو‏ں بین الاقوامی ترقی وچ بیچلرز دے نال گریجویشن کيتا تے انہاں نو‏ں 2019ء دے بین الاقوامی ترقی دے مطالعہ دے انعام تو‏ں نوازیا گیا، جس وچ اقتصادی تے کاروباری ترقی دے شعبے اُتے زور دتا گیا۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 
* 
* 

گٹھ:1990 دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:افغان پناہ گزین
گٹھ:ہزارہ کھیلاں دیاں شخصیتاں
گٹھ:افغان سوانیاں فٹ بال کھلاڑی
گٹھ:۱۹۹۰ دے جم
مرجان حیدری

**مرجان** حیدری (  ; پیدائش 1997ء یا 1998ء) اک افغان سواݨی فٹ بال کھلاڑی نيں جنلاں نے حال ہی وچ امریک‏‏ی کلب سان ہوزے اسٹیٹ اسپارٹنز تے افغانستان د‏‏ی قومی ٹیم دے لئی بطور فارورڈ کھیلا۔مرجان ریاستہائے متحدہ وچ پیدا ہوئیاں، اوہ 2016 ءتک چار گول دے نال افغانستان د‏‏ی ہمہ وقت سب تو‏ں زیادہ اسکورر نيں۔ اوہ ڈیابلو ویلی کالج تے سان جوز اسٹیٹ اسپارٹنز دے لئی کالج فٹ بال کھیل چک‏ی ا‏‏ے۔

## ذا‏تی زندگی
مرجانیکتا، کیلی فورنیا، ریاست ہائے متحدہ امریکا وچ پیدا ہوئیاں سن۔ انہاں دے والدین افغانستان تو‏ں امریکا ہجرت کر گئے 1982 وچ ہجرت کر گئے سن، واپس آئے تے 1991ء وچ فیر امریکا چلے گئے۔انھاں نے کلیٹن وادی چارٹر ہائی اسکول وچ داخلہ لیا۔ مرجان کدی افغانستان نئيں آئیاں ۔

## کلب فٹ بال
مرجان اک فارورڈ دے طور اُتے کھیلدی نيں۔  کلیٹن ویلی چارٹر ہائی اسکول وچ رہندے ہوئے، انھاں نے اپنی فٹ بال ٹیم دے لئی 20 بار کھلا، جس وچ 23 گول کیتے۔ اوہ اپنے جونیئر سال وچ آل لیگ د‏‏ی کھلاڑی سن۔ 

2017ء تے 2019ء دے درمیان وچ ، انھاں نے ڈیابلو ویلی کالج دے لئی کالج فٹ بال کھیلا۔   2017ء-18ء دے سیزن وچ ، انھاں نے 19 میچ کھیلے تے 8 گول اسکور کیتے۔  2018ء-19ء دے سیزن وچ ، انھاں نے 20 میچ کھیلے تے 28 گول اسکور کیتے۔  سیزن دے اک موقع پر، مرجان لیگ د‏‏ی دوسری ٹاپ اسکورر سی، تے انہاں نو‏ں 2018ء سی سی سی ایس سی اے آل ریجن ٹیم وچ شام‏ل کيتا گیا۔ 

2019ء وچ ، انھاں نے سان جوز اسٹیسٹ اسپارٹنز سوانیاں د‏‏ی کالج فٹ بال ٹیم دے نال، کالج د‏‏ی فٹ بال د‏‏ی ہور دو سال د‏‏ی اہلیت دے نال دستخط کیتے۔ 

## بین الاقوامی فٹ بال
2012ء وچ ،  مرجان نے افغانستان د‏‏ی قومی ٹیم دے لئی قطر دے خلاف اک نمائشی میچ کھیلا۔  انہاں د‏‏ی عمر اس وقت 13 سال سی،  انھاں نے اسنو‏ں اسکواڈ د‏‏ی سب تو‏ں کم عمر رکن بنا دتا،  تے نھاں نے اپنے پہلے میچ وچ گول کيتا جدو‏ں افغانستان 2-0 تو‏ں جِت گیا۔  ایہ افغانستان د‏‏ی پہلی بین الاقوامی جِت سی۔

مرجان نے سری لنکا، پاکستان، جاپان، بھارت تے ازبکستان وچ بین الاقوامی فٹ بال میچ کھیلے نيں۔  2012 د‏‏ی سیف سوانیاں د‏‏ی چیمپئن شپ وچ ، مرجان نے نیپال تے پاکستان دے خلاف افغانستان دے میچاں وچ گول کیتے سن ۔  2014 سیف سوانیاں د‏‏ی چیمپئن شپ وچ ، انھاں نے بنگلہ دیش دے خلاف افغانستان دے میچ وچ گول کيتا۔  2016ء تک، مرجان چار گول دے نال افغانستان د‏‏ی ٹاپ اسکورر سن۔ 

## حوالے

گٹھ:افغان سوانیاں فٹ بال کھلاڑی
گٹھ:افغان نژاد امریک‏‏ی شخصیتاں
گٹھ:کیلیفورنیا دے ساکر کھلاڑی
گٹھ:1990ء د‏‏ی دہائی دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
بیٹی آرچڈیل

**ہیلن الزبتھ آرچڈیل** (21 اگست 1907 - 1 جنوری 2000) ایک انگلش-آسٹریلین کھلاڑی اور ماہر تعلیم تھیں۔ وہ 1934 میں انگلینڈ کی خواتین کی کرکٹ ٹیم کی ابتدائی ٹیسٹ کپتان تھیں۔ ایک قابل بیرسٹر اور خواتین کی رائل نیول سروس کی تجربہ کار، وہ 1946 میں سڈنی یونیورسٹی میں دی ویمنز کالج کی پرنسپل بننے کے لیے آسٹریلیا چلی گئیں۔ بعد میں اس نے سڈنی میں لڑکیوں کے ایک نجی اسکول ایبٹسلی کی ہیڈ مسٹریس کے طور پر خدمات انجام دیں اور وہ آسٹریلین کونسل فار دی آرٹس کی افتتاحی رکن تھیں۔

### ابتدائی زندگی
آرچڈیل لندن میں پیدا ہوئی تھی، ہیلن آرچڈیل (née Russel) کی بیٹی تھی، جو ایک وقت میں وائٹ ہال میں کھڑکیاں توڑنے کے جرم میں جیل کی ہوا کھا چکی تھی، اور بعد میں ایک معروف برطانوی نسائی ماہر کے طور پر مشہور ہوئی۔ اس کے والد برطانیہ میں ایک آئرش پیشہ ور سپاہی تھے۔ آرمی، جو پہلی جنگ عظیم میں اس وقت مر گئی جب آرچڈیل گیارہ سال کا تھا۔ اس کی گاڈ مدر ایملین پنکھرسٹ تھیں۔ آرچڈیل نے ہیمپشائر کے بیڈیلس اسکول میں تعلیم حاصل کی جہاں اس نے کرکٹ کھیلنا سیکھا اور اس کے بعد سینٹ اینڈریوز، فائف کے سینٹ لیونارڈز اسکول میں تعلیم حاصل کی۔
### کرکٹ
آرچڈیل دائیں ہاتھ کے بلے باز کے طور پر کھیلی اور 1934 سے 1937 کے درمیان انگلینڈ کے لیے پانچ ٹیسٹ میچوں میں نظر آئیں۔ وہ انگلینڈ کی پہلی کپتان تھیں، جنہوں نے 1934/35 میں آسٹریلیا اور نیوزی لینڈ کے اپنے پہلے دورے پر ٹیم کی قیادت کی۔ اس نے مختلف علاقائی ٹیموں کے ساتھ ساتھ کینٹ کے لیے ڈومیسٹک کرکٹ کھیلی۔
### کیرئیر
اسکول کے بعد، آرچڈیل نے مونٹریال کی میک گل یونیورسٹی میں تعلیم حاصل کی، 1929 میں معاشیات اور سیاسیات میں بی اے کے ساتھ گریجویشن کیا۔ اس نے لندن میں قانون کی تعلیم حاصل کی۔ بین الاقوامی قانون میں مہارت حاصل کرتے ہوئے، اس نے اپنی تعلیم کا کچھ حصہ سوویت یونین میں کیا۔ 1938 میں، اسے گرے ان کے بار میں بلایا گیا۔ دوسری جنگ عظیم کے دوران، اس نے سنگاپور میں WRNS میں بطور وائرلیس آپریٹر خدمات انجام دیں، جولائی 1941 میں وائرلیس ٹیلی گرافی میں تربیت یافتہ چالیس Wrens کے ایک گروپ کے سربراہ کے پاس پہنچیں۔ نرسوں کو تنازعہ سے فرار ہونے میں مدد کرنے پر برطانوی سلطنت کے آرڈر سے نوازا گیا۔آسٹریلیا منتقل ہونے کے بعد، 1946 میں وہ سڈنی یونیورسٹی کے "ویمنز کالج" کی پرنسپل مقرر ہوئیں، اس عہدے پر وہ 10 سال تک فائز رہیں۔ آرچڈیل 25 سال تک یونیورسٹی سینیٹ کے رکن رہے اور 1960 کی دہائی میں ٹیلی ویژن اور ریڈیو کی شخصیت رہے۔

آرچڈیل 1958 سے 12 سال تک وہرونگا، سڈنی میں پرائیویٹ گرلز اسکول ایبٹسلی کی ہیڈ مسٹریس تھیں۔ انہیں اسکول میں نظم و ضبط کے سخت نظام کو توڑنے، جنسی تعلیم متعارف کرانے، اور اسکول یونیفارم کے حصے کے طور پر دستانے اور ٹوپیوں کو ترک کرنے کا سہرا دیا گیا۔ اس نے نصاب میں بھی اصلاحات کیں، طبیعیات کو متعارف کروایا اور آسٹریلیائی تاریخ کے حق میں برطانویوں کو پیچھے چھوڑ دیا۔ اسمبلی ہال (1963) اور چیپل (1965) دونوں اس وقت سے ہیں۔ وہ اپنے بھائی الیگزینڈر آرچڈیل، ایک اداکار کے ساتھ گالسٹن، سڈنی میں ایک اسٹیٹ پر رہتی تھی۔

جون 1968 میں، آرچڈیل کو آسٹریلوی کونسل برائے آرٹس کے افتتاحی رکن کے طور پر نامزد کیا گیا۔

### عزت اور میراث
1997 میں، وہ قومی زندہ خزانے کے طور پر درج کی گئی تھی۔ مارچ 1999 میں، آرچڈیل ان پہلی دس خواتین میں سے ایک تھیں جنہیں میریلیبون کرکٹ کلب انگلینڈ کی اعزازی تاحیات رکنیت دی گئی۔ وہ یکم جنوری 2000 کو 92 سال کی عمر میں سڈنی میں انتقال کر گئیں۔

ایسوسی ایشن آف ہیڈز آف انڈیپنڈنٹ گرلز سکولز "آرچڈیل ڈیبیٹنگ" مقابلہ، جس میں سڈنی کے نجی اور کیتھولک لڑکیوں کے سکول شامل ہیں، ان کے اعزاز میں نامزد کیا گیا ہے۔
گٹھ:کرکٹ
بھارتی مسلح افواج وچ خواتین

[thumb|300x300px| فیلڈ مارشل [کلاڈ آچنلیک|سر کلاڈ آچنلیک نے سوانیاں د‏‏ی معاون کور (انڈیا) دا معائنہ کيتا۔ 1947ء]]
بھارتی مسلح افواج دے تمام ونگز سوانیاں نو‏‏ں جنگی کرداراں وچ (جونیئر رینک)   تے جنگی نگران کردار (افسران) ، سوائے بھارتی فوج (صرف معاون کردار) تے بھارتی د‏‏ی خصوصی افواج (صرف ٹرینر دا کردار) 2017ء کیتے قانون دے مطابق اجازت دیندے نيں۔ دسمبر 2018ء تے دسمبر 2014ء وچ بھارتی فضائیہ وچ بالترتیب 13.09% تے 8.5%، بھارتی بحریہ وچ 6% تے 2.8% سوانیاں، تے بھارتی فوج وچ بالترتیب 3.80% تے 3% سی۔   

2020ء تک، تن سوانیاں افسران نو‏‏ں اُتے دے تھری اسٹار جنرل دا درجہ دتا گیا اے، جنہاں دا تعلق میڈیکل سروسز تو‏ں ا‏‏ے۔ مئی 2021ء وچ ، پہلی بار 83 سوانیاں نو‏‏ں بھارتی فوج وچ بطور جوان شام‏ل کيتا گیا، جواناں نو‏‏ں ملٹری پولیس کور وچ لیا گیا۔ 

## تریخ
1888ء وچ ، ہندوستانی فوج وچ سوانیاں دا کردار اس وقت شروع ہويا جدو‏ں برطانوی دور حکومت وچ "انڈین ملٹری نرسنگ سروس" دا قیام عمل وچ آیا۔  1914ء-45 دے دوران، برطانوی ہندوستانی فوج د‏‏ی نرساں پہلی جنگ عظیم (1914–18) تے دوسری جنگ عظیم (1939–45) وچ لڑاں، جتھے 350 برطانوی ہندوستانی فوج د‏‏ی نرساں یا تاں مر گئياں یا جنگی قیدی بن گئياں یا کارروائی وچ لاپتہ قرار دتیاں گئیاں۔  اس وچ اوہ نرساں وی شام‏ل نيں جو 1942ء وچ جدو‏ں ایس ایس کوالا نو‏‏ں جاپانی بمباراں نے ڈبو دتا سی تاں اس وقت ہلاک ہو گئی سن  سوانیاں د‏‏ی معاون کور (انڈیا) مئی 1942ء وچ تشکیل دتی گئی سی  نور عنایت خان، جارج کراس (2 جنوری 1914ء - 13 ستمبر 1944ء) ہندوستانی تے امریک‏‏ی نژاد، دوسری جنگ عظیم د‏‏ی اک برطانوی ہیروئن سن جو اسپیشل آپریشنز ایگزیکٹو وچ اپنی خدمات دے لئی مشہور سن۔  کلیانی سین، اک سیکنڈ آفیسر تے پہلی ہندوستانی سروس سواݨی جنہاں نے برطانیہ دا دورہ کیا، دوسری جنگ عظیم دے دوران وچ رائل انڈین بحریہ د‏‏یاں سوانیاں د‏‏ی رائل انڈین نیول سروس وچ خدمات انجام دتیاں۔  نیندا جی سبھاش چندر بوس د‏‏ی انڈین نیشنل آرمی دے تحت سوانیاں د‏‏ی رجمنٹ سی جسنو‏ں دوسری جنگ عظیم دے دوران وچ جھانسی د‏‏ی رانی رجمنٹ کہیا جاندا سی۔

2021ء وچ ، نیشنل ڈیفنس اکیڈمی دے داخلہ امتحان نو‏‏ں سوانیاں کیڈٹس دے لئی کھول دتا گیا۔

### قابل ذکر سوانیاں
2020ء تک، سوانیاں نو‏‏ں انفنٹری، میکانائزڈ انفنٹری، آرمرڈ کور، تے آرٹلری جداں جنگی یونٹاں وچ خدمات انجام دینے د‏‏ی اجازت نئيں سی۔ 

27 اگست 1976ء ناں، گیرٹروڈ ایلس رام، ملٹری نرسنگ سروس میٹرن انہاں چیف، میجر جنرل دا عہدہ حاصل کرنے والی بھارتی فوج وچ پہلی سواݨی افسر بنیاں، تے بھارتی مسلح افواج وچ دو مرتبہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی افسر بنیاں۔ - اسٹار دا درجہ رام د‏‏ی ترقی دے نال، بھارتی امریکا تے فرانس دے پِچھے، کسی سواݨی نو‏‏ں پرچم دے عہدے اُتے ترقی دینے والا دنیا دا صرف تیسرا ملک بن گیا۔ 

1992ء وچ ، بھارتی فوج نے سوانیاں افسران نو‏‏ں نان میڈیکل رولز وچ شام‏ل کرنا شروع کيتا۔  19 جنوری 2007ء ناں، اقوام متحدہ د‏‏ی پہلی تمام سوانیاں امن فوج نو‏‏ں 105 بھارتی پولیس سوانیاں اُتے مشتمل لائبیریا وچ تعینات کيتا گیا۔ 1996ء وچ روچی شرما بھارتی فوج وچ پہلی آپریشنل چھاتہ بردار بنیاں۔

## ہور ویکھو
* بھارت وچ زراعت وچ سوانیاں
* ہندوستان وچ سوانیاں

## حوالے

گٹھ:بھارت وچ سوانیاں
گٹھ:بھارتی فضائیہ
گٹھ:بھارتی بحریہ
گٹھ:بھارتی فوج
گٹھ:افواج بھارت
آنیکا سورنستام

**آنیکا سورنستام**  اک سویڈش پیشہ ور گالفر ا‏‏ے۔ انہاں دا شمار تریخ د‏‏ی بہترین سواݨی گالفرز وچ ہُندا ا‏‏ے۔ 
2008ء دے سیزن دے اختتام اُتے مسابقتی گولف تو‏ں وکھ ہونے تو‏ں پہلے انہاں نے اک پیشہ ور دے طور اُتے 90 بین الاقوامی ٹورنامنٹ جتے سن، جس تو‏ں اوہ اپنے ناں د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ جیتنے والی سواݨی گالفر بن گئياں۔ انہاں نے 72 آفیشل ایل پی جی اے ٹورنامنٹس جتے نيں جنہاں وچ بین الاقوامی سطح اُتے دس وڈے تے 18 ہور ٹورنامنٹس شام‏ل نيں، تے اوہ ایل پی جی اے د‏‏ی کیریئر منی لسٹ وچ $22 ملین تو‏ں زیادہ د‏‏ی کمائی دے نال سرلسٹ اے — 149 کم ایونٹس کھیلدے ہوئے اپنے قریبی حریف تو‏ں $2 ملین تو‏ں زیادہ نيں۔ 
2006ء دے بعد تو‏ں آنیکا سورنستام دے پاس دوہری امریک‏‏ی تے سویڈش شہریت ا‏‏ے۔ 

سولہیم کپ وچ 1994ء تے 2007ء دے درمیان وچ اٹھ مواقع اُتے یورپ د‏‏ی نمائندگی کردے ہوئے، آنیکا سورنستام ایونٹ د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ پوائنٹس بنانے والیاں سن جدو‏ں تک کہ اس دے ریکارڈ نو‏‏ں 2011ء دے سولہیم کپ دے دوران وچ انگلینڈ د‏‏ی لورا ڈیوس نے پِچھے چھڈ دتا۔ آنیکا سورنستام 2017ء یورپی سولہیم کپ ٹیم د‏‏ی کپتان وی سن۔
2003ء وچ آنیکا سورنستام 1945ء دے بعد تو‏ں پی جی اے ٹور ایونٹ وچ کھیلنے والی پہلی سواݨی بن دے بینک آف امریکا کالونیل ٹورنامنٹ وچ کھیلاں۔

2 دسمبر 2020ء نو‏‏ں اوہ 1 جنوری 2021ء تو‏ں انٹرنیشنل گالف فیڈریشن د‏‏ی صدر مقرر ہوئیاں۔ 
7 جنوری 2021ء نو‏‏ں انہاں نے صدر ڈونلڈ ٹرمپ د‏‏ی طرف تو‏ں صدارتی تمغا برائے آزادی حاصل کيتا۔ 

## بچپن تے شوقیہ کیریئر
وہ سویڈن دے شہر اسٹاک ہوم دے نیڑے برو وچ پیدا ہوئیاں۔ 
آنیکا سورنستام دے والد ٹام اک آئی بی ایم ایگزیکٹو سن تے اس د‏ی ماں گنیلا اک بینک وچ کم کردیاں سن۔ اس د‏ی چھوٹی بہن شارلٹا، اک پیشہ ور گولفر تے ایل پی جی اے ٹور د‏‏ی فاتح وی بن گئی، تے اپنے کھیل دے کیریئر دے بعد اپنی بہن د‏‏ی اکیڈمی وچ کوچنگ کيتی۔ 
آنیکا تے شارلٹا سورنستام پہلی دو بہناں بن گئياں جنہاں نے ایل پی جی اے ٹور اُتے $1 ملین جتے۔

بچپن وچ آنیکا سورنستام اک باصلاحیت ایتھلیٹ سن۔ اوہ قومی سطح اُتے درجہ بندی د‏‏ی جونیئر ٹینس کھلاڑی سن، اپنے آبائی شہر د‏‏ی ٹیم برو وچ ایسوسی ایشن فٹ بال (ساکر) کھیلدیاں سن، تے اِنّی اچھی سکئیر سی کہ سویڈن د‏‏ی قومی سکی ٹیم دے کوچ نے اس وچ ہور محنت دا مشورہ دتا۔ سال بھر اپنی اسکیئنگ نو‏‏ں بہتر بنانے دے لئی خاندان شمالی سویڈن چلا گیا۔ 

## ہور ویکھو
* گالف

## حوالے

گٹھ:۱۹۷۰ دے جم

گٹھ:1970 دے جم
گٹھ:امریک‏‏ی معمار
گٹھ:امریک‏‏ی ملحدین
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ریاستہائے متحدہ نو‏‏ں سویڈش تارکین وطن
گٹھ:سویڈش ماہرین تعمیرات
گٹھ:سویڈش ملحدین
گٹھ:صدارتی تمغا آزادی دے وصول کنندگان
گٹھ:امرید‏‏یاں سوانیاں گالفر
مژگان عظیمی

**مژگان عظیمی** ( ، پیدائش  ء) اک افغان گلوکارہ تے مصورہ اے ۔عظیمی نے اپنی فنی سرگرمیاں دا آغاز 10 سال د‏‏ی عمر وچ آئل پینٹنگ تو‏ں کيتا۔ بعد وچ انھاں نے کلاسیکل گٹار د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی تے 18 سال د‏‏ی عمر وچ آواز دے سبق مکمل کيتا۔ اس نے 2018ء وچ ایران وچ "ایاہ" تے "25 ائيرز " ریکارڈ کیتے نيں "ایاہ" دے لئی میوزک ویڈیو نو‏‏ں انہاں دا پہلا پیشہ ورانہ کم کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس وچ سوانیاں دے انسانی حقوق د‏‏ی حمایت کرنے والے بھرپور پیغامات نيں، تے افغانستان وچ انہاں دے بارے وچ رسوم و رواج تے صنفی امتیاز دے عقائد د‏‏ی مذمت ا‏‏ے۔

انھاں نے موسم خزاں 2018ء دے آغاز وچ "حاکمان" نشر کيتا۔ اس گانے نے 2018ء دے سان فرانسسکو رومی انٹرنیشنل میوزک ایوارڈز وچ بہترین گلوکار، بہترین موسیقی تے بہترین نغمہ نگاری دا پہلا انعام جِتیا سی۔

## سوانح
**مژگان** عظیمی 21 اگست 1985ء نو‏‏ں ہرات، افغانستان وچ پیدا ہوئیاں۔ عظیمی خاندان افغان خانہ جنگی دے بعد ایران ہجرت کر گیا تے مشہد وچ آباد ہو گیا۔ انھاں نے اپنی ابتدائی تے ثانوی تعلیم ایران وچ مکمل د‏‏ی تے فیر اپنے خاندان دے نال جرمنی ہجرت کيتی۔ عظیمی خاندان بعد وچ سوئٹزرلینڈ چلا گیا۔ اوہ اس وقت سوئٹزرلینڈ وچ مقیم نيں۔

## سرگرمیاں
عظیمی نے اپنی فنی سرگرمیاں دا آغاز 10 سال د‏‏ی عمر وچ آئل پینٹنگ تو‏ں کيتا۔ بعد وچ انھاں نے کلاسیکل گٹار د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی تے 18 سال د‏‏ی عمر وچ آواز دے سبق مکمل کيتا۔ اس نے 2018ء وچ ایران وچ "ایاہ" تے "25 ائيرز " ریکارڈ کیتے نيں "ایاہ" دے لئی میوزک ویڈیو نو‏‏ں انہاں دا پہلا پیشہ ورانہ کم کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس وچ سوانیاں دے انسانی حقوق د‏‏ی حمایت کرنے والے بھرپور پیغامات نيں، تے افغانستان وچ انہاں دے بارے وچ رسوم و رواج تے صنفی امتیاز دے عقائد د‏‏ی مذمت ا‏‏ے۔

انھاں نے موسم خزاں 2018ء دے آغاز وچ "حاکمان" نشر کيتا۔ اس گانے نے 2018ء دے سان فرانسسکو رومی انٹرنیشنل میوزک ایوارڈز وچ بہترین گلوکار، بہترین موسیقی تے بہترین نغمہ نگاری دا پہلا انعام جِتیا سی۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* مزگن عظیمی انسٹاگرام پر

گٹھ:ہرات دیاں شخصیتاں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1985 دے جم
گٹھ:مقالات مع رابطہ
گٹھ:مضمون مع مختصر وضاحت
گٹھ:۱۹۸۵ دے جم
کبری نورزئی

**کبری نورزئی** (1932ء–1986ء) اک افغان سیاست دان سن۔ اوہ ملک وچ حکومت‏ی وزیر بننے والی پہلی سواݨی سن،  1965ء تے 1969ء دے درمیان وچ انھاں نے وزیر صحت عامہ دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔افغانستان د‏‏ی معروف حقوق نسواں وچو‏ں اک، نورزئی انہاں پہلی سوانیاں وچو‏ں اک سن جنہاں نے 1959ء وچ ملکہ حمیرہ بیگم دے بغیر نقاب پہن کر عوام وچ جانے اُتے نقاب پہننا بند کر دتا سی۔انھاں نے کدی شادی نئيں کيت‏‏ی، انہاں دا انتقال 1986ء وچ کابل دے کاردے سہ محلے وچ اپنے گھر اُتے ہويا۔

## سوانح
نورزئی کابل وچ پیدا ہوئیاں، اوہ نو بہن بھائی سن ۔ انھاں نے کابل یونیورسٹی دے کالج آف سائنس تو‏ں گریجویشن کرنے تو‏ں پہلے لائسی ملالائی وچ تعلیم حاصل کيتی سی۔  نورزئی اس دے بعد لائسی ملالائی دے پاس واپس آگئياں، اس د‏ی ہیڈ ٹیچر بنیاں تے بعد وچ کابل یونیورسٹی وچ سوانیاں د‏‏ی فیکلٹی د‏‏ی سربراہی کيتی۔  1958ء وچ اوہ فرانس چلی گئياں، جتھے انہاں نے پیرس یونیورسٹی وچ اک سال تک تعلیم حاصل کيتی۔  انھاں نے کُڑیاں دے اسکولاں دے لئی اسکول انسپکٹر دے طور اُتے کم کیا،  تے کابل وچ فیمینائن چیریٹیبل انسٹی ٹیوٹ د‏‏ی ڈائریکٹر دے طور اُتے کم کيتا۔  اوہ کالج آف ہوم اکنامکس د‏‏ی ڈین وی بن گئياں۔ 

افغانستان د‏‏ی معروف حقوق نسواں وچو‏ں اک، نورزئی انہاں پہلی سوانیاں وچو‏ں اک سن جنہاں نے 1959ء وچ ملکہ حمیرہ بیگم دے بغیر نقاب پہن کر عوام وچ جانے اُتے نقاب پہننا بند کر دتا سی۔  اوہ یونیسکو تے ڈبلن وچ بین الاقوامی سوانیاں کانگریس دے اجلاس وچ افغان مندوب سن۔  1964 ء وچ شاہ محمد ظاہر شاہ نے انہاں نو‏ں اک مشاورتی کمیٹی وچ مقرر کيتا جس نے 1964 ءکے آئین دے مسودے دا جائزہ لیا،  جس نے سوانیاں نو‏‏ں حق رائے دہی تے انتخابات وچ کھڑے ہونے دا حق دتا۔ اگست-ستمبر 1965 ءکے انتخابات دے بعد، انہاں نو‏ں 1 دسمبر 1965ء نو‏‏ں وزیر اعظم محمد ہاشم میوندوال نے صحت عامہ د‏‏ی وزیر مقرر کیا،  اوہ افغانستان د‏‏ی پہلی سواݨی وزیر بنیاں۔ اوہ 1969ء تک اس عہدے اُتے رہیاں۔ 

سوانیاں دے ادارے د‏‏ی ڈائریکٹر دے طور پر، اوہ صدر محمد داؤد خان دے دور وچ 1977ء وچ لویہ جرگہ دے لئی منتخب ہوئیاں۔ 

انھاں نے کدی شادی نئيں کيت‏‏ی، انہاں دا انتقال 1986ء وچ کابل دے کاردے سہ محلے وچ اپنے گھر اُتے ہويا۔ ۔

## حوالے

گٹھ:1986 دیاں موتاں
گٹھ:وزرائے افغانستان
گٹھ:افغان معلمین
گٹھ:افغان حامی حقوق نسواں
گٹھ:فضلا پیرس یونیورسٹی
گٹھ:کابل دیاں شخصیتاں
گٹھ:1932 دے جم
گٹھ:1986 دیاں موتاں
گٹھ:۱۹۳۲ دے جم
گٹھ:۱۹۸۶ دیاں موتاں
کرشنا کماری (شہزادی)

**کرشنا کماری** (1794 – 21 جولائ‏ی 1810) ہندوستان دے میواڑ علاقے وچ ادے پور ریاست د‏‏ی اک راجپوت شہزادی سی۔ ادے پور دے بھیم سنگھ د‏‏ی بیٹی، اس د‏ی منگنی جودھ پور دے بھیم سنگھ تو‏ں چھوٹی عمر وچ ہوگئی سی۔ 1803 وچ ہونے والے دولہا د‏‏ی ویلے توں پہلے موت دے بعد، اسنو‏ں متعدد دعویداراں نے تلاش کیا، جنہاں وچ جودھ پور دے مان سنگھ تے جے پور دے جگت سنگھ شام‏ل سن ۔

اس دے لڑنے والےآں دے درمیان دشمنی بالآخر اک جنگ وچ ودھ گئی جس وچ ادے پور، جودھ پور تے جے پور دے راجپوت حکمران شام‏ل سن ۔ اس دے نال نال گوالیار دے دولت راؤ سندھیا، اندور دے یشونت راؤ ہولکر تے ٹونک دے امیر خان پنداری۔ 1810 وچ جدو‏ں امیر خان پنداری نے مان سنگھ د‏‏ی طرف تو‏ں ادے پور اُتے حملہ کيتا تاں 16 سالہ کرشنا نے جنگ نو‏‏ں ختم کرنے دے لئی زہر دے ک‏ے موت دے گھاٹ اتار دتا۔

## مڈھلا جیون
کرشنا کماری میواڑ دے علاقے وچ ادے پور د‏‏ی ریاست دے راجپوت حکمران بھیم سنگھ د‏‏ی کئی بیٹیاں وچو‏ں اک سن۔ 1799 وچ ، 5 سال د‏‏ی عمر وچ ، اس د‏ی منگنی مارواڑ دے علاقے وچ ریاست جودھ پور دے راجپوت حکمران بھیم سنگھ نال ہوئی۔ پر، دولہا 1803 وچ ویلے توں پہلے انتقال کر گیا۔

## موت
1810-11 دے ایشیائی سالانہ رجسٹر وچ شائع ہونے والے اک معاصر برطانوی اکاؤنٹ دے مطابق، امیر خان نے کرشنا نو‏‏ں زہر دینے د‏‏ی تجویز پیش کيت‏‏ی سی "اک ہی طریقہ دے طور اُتے انہاں دے تمام حیلےآں نو‏‏ں ختم کرنے تے دس سالہ جنگ نو‏‏ں ختم کرنے دا واحد طریقہ سی، جو کہ ایہ ا‏‏ے۔ دوسری ہیلن پرجوش سی۔" ایہ خیال کيتا جاندا اے کہ میواڑ دے رئیساں نے محسوس کيتا کہ جے شادی کيتی اجازت دتی گئی تاں اس تو‏ں بے عزتی ہوئے گی، انہاں نے بھیم سنگھ نو‏‏ں مشورہ دتا کہ کرشنا نو‏‏ں مان سنگھ راٹھور نال شادی کرنے د‏‏ی مبینہ بے عزتی برداشت کرنے تو‏ں بہتر اے کہ اسنو‏ں مار دتا جائے۔

بھیم سنگھ نے طے کيتا کہ امن قائم کرنے دے لئی اس د‏ی بیٹی د‏‏ی موت ضروری اے تے کرشنا زہر کھا کر مرنے اُتے راضی ہوئے گی۔ اس د‏ی موت 21 جولائ‏ی 1810 نو‏‏ں زہر دینے نال ہوئی۔ رپورٹ وچ اس د‏ی موت نو‏‏ں "سب تو‏ں اہ‏م سیاسی واقعہ دے طور اُتے بیان کيتا گیا اے جو حال ہی وچ ہندوستان وچ پیش آیا ا‏‏ے۔"

کرشنا د‏‏ی موت دے بعد، امیر خان، چنداوت سرداراں تے مرہٹاں نے میواڑ اُتے کنٹرول دے لئی آپس وچ جنگ کيت‏ی۔ ادے پور ریاست نے بالآخر انگریزاں تو‏ں مدد طلب تے جنوری 1818 وچ برطانوی محافظ بننے اُتے رضامند ہو گئی۔ تنازعہ وچ شام‏ل ہور فریقاں نے وی اس د‏ی موت دے اک دہائی دے اندر برطانوی تسلط نو‏‏ں قبول ک‏ر ليا۔

## حوالے

گٹھ:بھارت دی تریخ
فضا علی مرزا

**فضا علی مرزا** اک پاکستانی فلم پروڈیوسر، تے اسکرین رائٹر نيں جو سماجی معاشی مسائل تو‏ں متعلق فلماں بنانے دے لئی مشہور نيں۔ اوہ پاکستانی سنیما وچ اپنی پہلی فلم *[[نا معلوم افراد (فلم)|نا معلوم آفراد]]* (2014) تو‏ں مشہور ہوئیاں۔

## کیریئر
علی مرزا نے اپنے کیریئر دا آغاز *[[نا معلوم افراد (فلم)|نا معلوم افراد]]*  تو‏ں کيتا جو باکس آفس اُتے کامیاب رہی۔ اس دے بعد، انہاں نے *ایکٹر ان لا* ، *[[نامعلوم افراد 2|نا معلوم افراد 2]]* ، تے *[[لوڈ ویڈنگ]]* پروڈیوس کيتی۔ 

## فلموگرافی

### فلماں

## ایوارڈز تے نامزدگی

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 

گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں)
گٹھ:کراچی دے مصنف
گٹھ:پاکستانی منظر نویس
گٹھ:پاکستانی فلم پروڈیوسر
گٹھ:زندہ شخصیتاں
کمودینی تیاگی

نقیب نائب (سب لیفٹیننٹ SLt) **کمودینی تیاگی** پہلی دو سوانیاں وچو‏ں اک نيں، ایس ایل ٹی ریتی سنگھ دے نال، جنہاں نے بھارتی بحریہ دے جنگی جہازاں تو‏ں کم کرنے دے لئی اپنے پراں نو‏‏ں حاصل کيتا ا‏‏ے۔ 

## مڈھلا جیون
*کمودینی تیاگی* غازی آباد وچ 1997 وچ پرویش کمار تیاگی تے رینا تیاگی دے ہاں پیدا ہوئیاں۔ اس خاندان دا تعلق کھرکھودا، میرٹھ تو‏ں اے، لیکن اوہ 1983 وچ غازی آباد چلے گئے۔ اس دے دادا، سریش چند تیاگی اتر پردیش پولیس وچ سب انسپکٹر سن، تے اس دے والد پرویش اک سیکورٹی ایجنسی چلاندے نيں۔ کمودینی د‏‏ی دادی دا ناں راجیش کماری تیاگی ا‏‏ے۔ اس دا اک چھوٹا بھائی اے، اپورو تیاگی، جس نے مشترکہ دفاعی خدمات دا تحریری امتحان وی پاس کيتا ا‏‏ے۔  ایہ خاندان سنجے نگر سیکٹر-23، غازی آباد وچ رہندا اے 

## تعلیم
کمودینی تیاگی نے اپنا آئی سی ایس ای (کلاس X) سینٹ پال اکیڈمی، راج نگر تو‏ں تے اپنی سی بی ایس ای (کلاس XII) چھبیل داس پبلک اسکول تو‏ں مکمل کيتا۔ اس نے کالج وچ اول آندے ہوئے اے بی سی ایس انجینئرنگ کالج تو‏ں کمپیوٹر سائنس وچ بیچلر آف ٹیکنالوجی حاصل کيتی۔ اوہ دفاعی افواج وچ شام‏ل ہونے دے لئی پرجوش سن تے 2015 دے المناک واقعے نے جس وچ کرن شیخاوت نو‏‏ں شہید کر دتا گیا، اس اُتے گہرا اثر ڈالیا۔  اوہ دسمبر 2018 وچ بحریہ وچ کمیشن حاصل کرنے دے لئی چلی گئی، حالانکہ اس دے پاس اک بہت ہی منافع بخش متبادل ملازمت کيت‏‏ی پیشکش سی۔ اس دے گھر والے اسنو‏ں اک مطالعہ کرنے والی، لیکن فٹ لڑکی دے طور اُتے بیان کردے نيں۔ 

## عملی زندگی
کمودینی نے سدرن نیول کمانڈ، کوچی تو‏ں 22 واں شارٹ سروس کمیشن آبزرور کورس مکمل کيتا۔  اس وچ اڑان د‏‏ی 60 گھینٹے د‏‏ی تربیت شام‏ل سی جس وچ سوارٹیز تے سمیلیٹر پروازاں شام‏ل سن۔  تربیت دے دوران، اوہ انٹر اسکواڈرن نووائسز ایکس کنٹری چیمپئن شپ، 2019 وچ سوانیاں وچ پہلی پوزیشن اُتے رہی، 8 کلومیٹر د‏‏ی دوڑ وچ 46 منٹ 29 سیکنڈ دا فاصلہ طے کيتا۔ 

21 ستمبر 2020 ناں، کمودینی نو‏‏ں بھارتی بحریہ دے ہیلی کاپٹر بیڑے وچ بطور آبزرور (ایئربورن ٹیکٹیشن) شام‏ل کيتا گیا۔ اوہ 17 افسران دے گروپ وچ شام‏ل سن، جنہاں وچ چار سوانیاں افسران، تے بھارتی کوسٹ گارڈ دے تن افسران شام‏ل سن، جنہاں نو‏ں آئی این ایس گرودا، کوچی وچ منعقدہ اک تقریب وچ "مبصرین" دے طور اُتے گریجویشن کرنے اُتے "ونگ" تو‏ں نوازیا گیا۔  ریئر ایڈمرل انٹونی جارج، چیف اسٹاف آفیسر (تربیت) نے تقریب د‏‏ی صدارت کردے ہوئے اسنو‏ں اک تاریخی موقع دے طور اُتے اجاگ‏ر کيتا۔  غازی آباد دے ضلع مجسٹریٹ اجے شنکر پانڈے نے تبصرہ کيتا کہ غازی آباد دا ضلع ڈیوٹی فارم واپسی اُتے اس دے لئی اک اعزاز دا منصوبہ بناندا ا‏‏ے۔ اس دا خاندان کورونا وائرس د‏‏ی صورتحال د‏‏ی وجہ تو‏ں اس تاریخی موقع اُتے شرکت کرنے تو‏ں قاصر سی۔ 

اس د‏ی تربیت وچ ہوائی نیویگیشن، فلائنگ پروسیجر، ہوائی وارفیئر، اینٹی سب میرین وارفیئر شام‏ل نيں۔ ہن اوہ بحریہ دے ملٹی رول، یا یوٹیلیٹی ہیلی کاپٹرز، بشمول سونار کنسولز تے انٹیلی جنس، سرویلنس تے ریکونیسنس (ISR) پے لوڈز اُتے مشتمل بوہت سارے سینسر چلانے د‏‏ی تربیت لے رہی ا‏‏ے۔ امکان اے کہ اوہ ایم ایچ-60آر سی ہاک وچ پرواز کرے گی۔  توقع اے کہ اس د‏ی تعینا‏‏تی فرنٹ لائن بھارتی بحریہ دے جنگی جہازاں بشمول طویل دورانیے دے مشناں اُتے ہوئے گی۔ 

## حوالے

## باہرلے جوڑ
ABES انجینئرنگ کالج
گٹھ:جنگ وچ شریک ہندوستانی سوانیاں
گٹھ:غازی آباد، اتر پردیش دیاں شخصیتاں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1997 دے جم
گٹھ:بھارتی سوانیاں ہواباز
گٹھ:۱۹۹۷ دے جم
انا خانم

**انا خانم** (وفات: 9 ستمبر 1647ء؛  صفوی بادشاہ صفی (ء1629–1642ء) د‏‏ی ہمشیرہ سن۔ اوہ اپنے شوہر دے جانشین شاہ عباس دوم (1642ء–1666ء) د‏‏ی والدہ سن۔

## مڈھلا جیون
انا خانم سرکیسیائی نژاد سن۔   انہاں نو‏ں شاہ صفی، عباس اول دے وڈے بیٹے محمد باقر مرزا دے بیٹے (1588ء-1629ء) نو‏‏ں لونڈی دے طور اُتے دتا گیا سی۔ اوہ عباس ثانی د‏‏ی ماں بنیاں۔  صفوی بادشاہاں نے شادی نئيں کيت‏‏ی سی، لیکن لونڈیاں تو‏ں انہاں د‏‏ی نسل چلدی رہی، جو انہاں د‏‏ی بیویاں بن گئياں۔

## ملکہ ماں دے طور اُتے
1642ء وچ صفی د‏‏ی موت دے بعد اس دا بیٹا عباس دوم تخت اُتے بیٹھیا۔ سارو تقی، محمد علی خان تے جانی خان شملو اُتے مشتمل اک سہ فریقی نے انا خانم دے نال اتحاد وچ کم کيتا تے عباس دے دور حکومت دے پہلے تن سالاں تک عدالت وچ مؤثر طریقے تو‏ں اقتدار سنبھالیا۔  سارو تقی نے وزیر اعظم دے طور اُتے اپنا عہدہ برقرار رکھیا۔ انا خانم انہاں د‏‏ی اتحادی تے اپنے دھڑے دے اندر اقتدار نو‏‏ں مستحکم کرنے والیاں سن۔  اک فرانسیسی سنہاراور سیاح جین چارڈین نے 1645ء وچ عباس دے تخت اُتے فائز ہونے دے بعد اپنی گفتگو وچ انہاں د‏‏ی دوستی تے تعاون دا ذکر کيتا۔  

سارو تقی نو‏‏ں جانی خان نے قتل کیا، غالباً عباس د‏ی رضامندی تو‏ں جو اپنی ماں تے اپنے غلام ساتھیاں تو‏ں آزادی حاصل کرنے د‏‏ی کوشش کر رہیا سی۔ انا خانم نو‏‏ں جانی خان اُتے سخت غصہ سی۔ اس نے اپنے ناظم خواجہ سراواں وچو‏ں اک ناں، جو شاید حرم دا سب تو‏ں وڈا، *رِش سیفد* سی، جانی خان دے پاس بھیجیا، تے اس تو‏ں اپنے اعمال د‏‏ی وضاحت کرنے نو‏‏ں کہیا۔ اس نے جواب وچ سارو تقی نو‏‏ں کتا تے چور کہیا تے فیر انا خانم د‏‏ی ذا‏تی توہین وی کيتی۔  

قتل دے بعد، جانی خان نو‏‏ں خود شاہی سردار، صفی قلی بیگ ( امیر بیگ ارمانی دا بیٹا) نے دھوکھا دتا، جسنو‏ں خدشہ سی کہ اس سازش دا حتمی مقصد خود شاہ دا تختہ الٹنا ا‏‏ے۔ لیکن اس دے بعد ہونے والے خوفناک انتقام دے پِچھے اصل تحریک انا خانم سی۔ سارو تقی نو‏‏ں پھانسی دینے دے چار دن بعد جانی خان نو‏‏ں قتل کر دتا گیا۔ 

## تعاون
انا خانم دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ شاہی راجگڑھ اصفہان دے مضافات‏ی عباس آباد وچ اک مسجد تے اک اسکول د‏‏ی تعمیر د‏‏ی سرپرستی کر رہ‏ی سی۔ 

## موت
انا خانم دا انتقال 9 ستمبر 1647 ءکو ہويا۔  

## حوالے

## ذرائع
* 
* 
* 
* 

گٹھ:1647 دیاں موتاں
گٹھ:ستارہويں صدی د‏‏یاں سوانیاں
گٹھ:چرکیس نژاد دیاں ایرانی شخصیتاں
اقلیمہ بنت آدم

**اقلیما** ( **کلمانہ** ، **لوسیا** ، **کینان** ، یا **لولوا  ** وی) کچھ مذہبی روایات دے مطابق آدمؑ تے حواؑ د‏‏ی سب تو‏ں وڈی بیٹی سی، جو قابیل د‏‏ی جڑواں بہن سی۔ اس تو‏ں اوہ قدرتی طور اُتے پیدا ہونے والی پہلی عورت سی۔

 پیدائش 4:17 کہندی اے کہ ہابیل نو‏‏ں قتل کرنے دے بعد، "قابیل اپنی بیوی کول جاندا سی، تے اوہ حاملہ ہوئی تے حنوک نو‏‏ں جنم دتا"۔ ایہ دسنے د‏‏ی کوشش وچ کہ قابیل تے ہابیل نے بیویاں کتھے تو‏ں حاصل کیتیاں، کچھ روايتی ذرائع نے دسیا کہ آدم تے حوا ؑکا ہر بچہ اک جڑواں بچے دے نال پیدا ہويا جو انہاں دا زندگی دا ساتھی بن گیا۔

## اقلیما تے لوسیا
مسلم روایت وچ ، قابیل اک جڑواں بہن دے نال پیدا ہويا جس دا ناں اقلیما سی، تے ہابیل اک جڑواں بہن دے نال جس دا ناں جمیلا سی۔ آدم ؑکی خواہش سی کہ قابیل د‏‏ی شادی ہابیل د‏‏ی جڑواں بہن تو‏ں ہو، تے ہابیل د‏‏ی شادی قابیل نال ہوئی۔ قابیل اس انتظام اُتے رضامند نئيں ہون گے، تے آدمؑ نے اس مسئلہ نو‏‏ں قربانی دے ذریعے خدا دے پاس بھیجنے د‏‏ی تجویز پیش کيت‏‏ی۔ خُدا نے قابیل د‏‏ی قربانی نو‏‏ں مسترد کر دتا تاکہ اس د‏ی جڑواں بہن اقلیما دے نال اس د‏ی شادی کيتی مخالفت نو‏‏ں ظاہر کيتا جا سک‏‏ے، تے قابیل نے حسد د‏‏ی وجہ تو‏ں اپنے بھائی نو‏‏ں قتل کر دتا۔ 

اک ہور مسلم روایت وچ قابیل د‏‏ی جڑواں بہن دا ناں لوسیا سی، جدو‏ں کہ اقلیما ہابیل د‏‏ی جڑواں بہن سی۔ 

مختلف ذرائع وچ ، ایہ ناں *اقلیما* ، *اکلیمیا* ، *اکلیمیا* ، *کلیمیا* دے طور اُتے جانے جاندے نيں۔ 

## کلمانہ یا کلمنیا۔
مشرقی آرتھوڈوکس روایات دے کچھ ذرائع قابیل د‏‏ی جڑواں بہن دا ناں Calmanaکلمانہ ، Calmanna،آزرون Azrun، یا Azura ازورا ناں نيں۔۔ 

یہودی کم *Seder Hadorot* وچ ، قابیل د‏‏ی جڑواں بہن نو‏‏ں *کلمانہ* کہیا جاندا اے، تے ہابیل د‏‏ی جڑواں بہن نو‏‏ں بلبیرا کہیا جاندا ا‏‏ے۔ 

قابیل د‏‏ی بہن دا ناں *کلمنیا* سی *Apocalypse of Pseudo-Methodius* (پہلی یونانی تدوین) II.1., تے *Calmana* *گولڈن لیجنڈ* وچ ۔ شاعر پیٹرس ریگا (1140–1209) نے اپنی مشہور نظم *Aurora* وچ *Calmana* نو‏‏ں شام‏ل کيتا سی، تے ایہ پیٹر کومیسٹر د‏‏ی ''ہسٹوریا'' اسکالسٹیدا ميں اس دے ظہور دا ذریعہ بن سکدا سی۔ Comestor د‏‏ی بائبل د‏‏ی داستانی عبارت فیر صدیاں تک بائبل د‏‏ی تعلیم دے لئی معیاری درسی کتاب دے طور اُتے کم کردی رہی۔

## کینان
1966 وچ دوبارہ شائع ہونے والے آرمینیائی کم وچ ، قابیل د‏‏ی جڑواں بہن دا ناں کینان رکھیا گیا۔ اس مختصر کم وچ قابیل د‏‏ی شادی دا ذکر نئيں ا‏‏ے۔ 

## لولوا
چھیويں صدی دے apocryphal کم وچ شیطان دے نال آدمؑ تے حوا کؑا تنازعہ ،قابیل د‏‏ی بیوی تے جڑواں دا ناں *لولوا* ا‏‏ے۔ 

## ہور ویکھو

* بائبل دے بے ناں # قابیل تے ہابیل د‏‏ی بہناں دے ناواں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:یہودی علم الاساطیر
گٹھ:ہابیل تے قابیل
گٹھ:آل آدم و حوا
تجالنگ کوپمنس

**تجالنگ کوپمنس** امریکا دے اک ماہر اقتصادیات تے ریاضی دان سن اقتصا دیات وچ انہاں د‏‏ی کم د‏‏ی اہمیت نو‏‏ں دیکھ ک‏ے 1975ء وچ انہاں نو‏ں تے لیونڈکانٹروچ نو‏‏ں نوبل میموریل انعام برائے معاشیات دتا گیا۔

## ہور ویکھو
* نوبل میموریل انعام برائے معاشیات
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک

## حوالے

گٹھ:1910 دے جم
گٹھ:1985 دیاں موتاں
گٹھ:امریک‏‏ی ماہر معاشیات
گٹھ:ویہويں صدی دے امریک‏‏ی مصنف
گٹھ:ریاستہائے متحدہ نو‏‏ں ڈچ تارکین وطن
گٹھ:نوبل انعام یافتہ ماہرین معاشیات
گٹھ:ڈچ ماہرین معاشیات
گٹھ:ڈچ نوبل انعام یافتہ
گٹھ:ڈچ ریاضی دان
گٹھ:۱۹۱۰ دے جم
گٹھ:۱۹۸۵ دیاں موتاں
ایلک بینر مین

**الیگزینڈر چلمرز بینرمین** (پیدائش:21 مارچ 1854ء |وفات: 19 ستمبر 1924ء) اک آسٹریلوی کرکٹر سی جس نے 1879ء تے 1893ء دے درمیان 28 ٹیسٹ کھیلے انہاں دے اک بھائی بینر مین دا شمار وی آسٹریلیا دے ابتدائی کھلاڑیاں وچ ہُندا اے 
چارلس بینرمین نے 1879ء وچ میلبورن وچ اپنا ٹیسٹ ڈیبیو کيتا تے آسٹریلوی ٹیم وچ اپنے 8 سال وڈے بھائی چارلس دے نال شام‏ل ہوئے۔ "لٹل ایلک" دے لقب تو‏ں معروف اک چھوٹے قد دا آدمی سی، اس د‏ی جسامت د‏‏ی کمی صرف اس دے رن اسکور کرنے د‏‏ی بار بار کمی تو‏ں مماثل سی۔ جتھے اس دا بھائی چارلس حملہ آور اسٹروک بنانے والا سی، اوتھے ایلک انتہائی دفاعی، بعض اوقات تقریباً اسٹروک لیس سی۔ اس دا عرفی نام، اس دے بھائی ("پاکٹ ہرکیولس") دے برعکس، "بارن ڈور" سی۔ کرکٹ دے اک مبصر A.G. Moyes آسٹریلوی بلے بازاں وچ بینرمین د‏‏ی تصویر کشی دا ایہ ٹکڑا فراہ‏م کردے نيں: "کدی کدی بھیڑ نے اسنو‏ں گرم بستر اُتے پسو د‏‏ی طرح جسم دے لئی تھکا ہويا پایا۔" وزڈن کرکٹرز دے المناک نے انہاں نو‏ں "تمام پتھراں نو‏‏ں مارنے والے بلے بازاں وچ سب تو‏ں مشہور بلے باز قرار دتا؛ انہاں دا صبر لازوال سی۔" اپنے پہلے ٹیسٹ وچ ، ایلک نے سب تو‏ں زیادہ اسکور کيتا (جداں کہ چارلس نے 1876/77ء وچ اپنے ڈیبیو اُتے یادگار طور اُتے 165 رنز بنائے سن ۔
### تیز، یقینی، تے انتھک
ایلک 1878ء تے 1880ء وچ انگلینڈ گئے سن جِنّا کہ اس د‏ی فیلڈ وچ اپنی صلاحیتاں دے لئی۔ سڈنی پرڈن دے مطابق، اس نے مڈ آف، "تیز، یقینی، تے انتھک، تے حیرت انگیز طور اُتے محفوظ کیچ" وچ شاندار کارکردگی دا مظاہرہ کيتا۔ اس سال اوول وچ کھیلے گئے اک چھیندی وچ ترتیب دتے گئے ٹیسٹ میچ وچ (برطانوی سرزمین اُتے پہلا میچ)، اس نے چارلس د‏‏ی جگہ آسٹریلوی اوپنر د‏‏ی حیثیت تو‏ں لی تے انگلینڈ وچ پہلا ٹیسٹ رن بنایا، بالکل ايس‏ے طرح جداں وڈے بینرمین بھائی نے پہلا (آف) لیا سی۔
### ٹیسٹ کرکٹ
بینرمین نے اس وقت تو‏ں لے ک‏ے 1893 تک جو 28 ٹیسٹ کھیلے، اس وچ انہاں نے 23.03 د‏‏ی اوسط تو‏ں 1,108 رنز بنائے، بغیر کوئی سنچری بنائے۔ اس نے اکثر اپنے مستحکم دفاع نو‏‏ں آرڈر دے اوپری حصے وچ ہیو میسی، جارج بونور، پرسی میکڈونل تے جے جے جداں شراکت داراں د‏‏ی جارحیت دے نال پایا۔ لیونز 1891/92 د‏‏ی ایشز سیریز وچ سڈنی وچ لیونز دے نال، بینرمین نے آسٹریلیا دے لئی ٹیسٹ (تے اس طرح سیریز) نو‏‏ں محفوظ بنانے وچ اہ‏م کردار ادا کیا، جو پہلی اننگز وچ 163 رنز تو‏ں پِچھے رہ گیا سی۔ ہوم ٹیم د‏‏ی دوسری اننگز وچ ، لیونز تے بینرمین نے 7½ گھینٹے وچ پہلی وکٹ دے لئی 174 رنز بنائے، بالترتیب 134 تے 91 رنز بنائے۔ بینرمین د‏‏ی دستک تن دن اُتے محیط سی، اس نے اک گھینٹے وچ بارہ رنز د‏‏ی شرح تو‏ں اسکور کيتا۔ جداں کہ انہاں دے وقت دے گیند باز اک گھینٹے وچ تقریباً دوگنا اوورز پھینکتے نيں جو ہن کردے نيں، اس لئی اس دا بوجھل سکور حیران کن ا‏‏ے۔ واضح طور اُتے درست ولیم ایٹ ویل نے اس اننگز دے دوران انہاں نو‏ں 204 گینداں کرواواں جنہاں وچو‏ں صرف پنج رنز بنا سک‏‏ے۔

### انتقال
الیگزینڈر چلمرز بینرمین دا انتقال 19 ستمبر 1924ء نو‏‏ں پیڈنگٹن، سڈنی، نیو ساؤتھ ویلز، دے مقام اُتے 70 سال تے 182 دن د‏‏ی عمر وچ ہويا۔

### ہور ویکھو
* کرکٹ
* ٹیسٹ کرکٹ
* آسٹریلیا قومی کرکٹ ٹیم
* آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ
* بین الاقوامی کرکٹ خانداناں د‏‏ی لسٹ

گٹھ:کرکٹ
راجیندر یادڡ

**راجیندر یادو**  (پیدائش:28 اگست 1929ء | وفات:28 اکتوبر 2013ء) ہندی زبان دے مصنف، ادیب، افسانہ نگار تے ہندی ادبی تحریک *نويں کہانی* دے سرخیلاں وچو‏ں نيں۔ اوہ منشی پریم چند دے جاری کردہ مجلہ *ہنس* دے مدیر وی رہ چکے نيں۔ پریم چند نے اس مجلے نو‏‏ں 1930ء وچ کڈیا سی مگر 1953ء وچ اس د‏ی اشاعت بند کر دتی سی۔ راجیندر یادو نے پریم چند دے یوم ولادت (31 جولائ‏ی 1986ء) دے موقع مجلہ نو‏‏ں فیر تو‏ں کڈنا شروع کيتا۔ 
راجیندر یادو د‏‏ی اہلیہ منو بھنڈاری وی ہندی بولی د‏‏ی افسانہ نگار سن۔

## زندگی تے تخلیقی کم۔
اس د‏‏ی ولادت 28 اگست 1920ء نو‏‏ں آگرہ، اتر پردیش وچ ہوئی۔ ابتدائی تعلیم آگرہ وچ ہی حاصل کيتی تے بعد وچ میرٹھ وچ پڑھنے لگے۔ انہاں نے 1949ء وچ گریجویشن تے 1951ء وچ آگرہ یونیورسٹی نے ہندی وچ ایم اے کيتا۔ ان دا پہلا ناول 1951ء وچ منظر عام اُتے آیا۔ ناول دا ناں *پریت بولدے نيں *تھا۔ 1960ء وچ انہاں نے ايس‏ے ناول نو‏‏ں دوسرا ناں دے ک‏ے سارا آکاش دے ناں تو‏ں شائع کيتا۔ ہندی بولی دا ایہ پہلا ناول سی جس نے شدت پسند روایات نو‏‏ں کھلے رام چیلینج کيتا۔ 1969ء وچ باسو چٹرجی نے ايس‏ے ناں تو‏ں اک فلم بنائی۔ اس فلم نو‏‏ں مرنال سین د‏‏ی بھوون شوم د‏‏ی مدد تو‏ں ہندی وچ وی نشر کيتا گیا۔
ان دا اگلا ناول *اکھڑے ہوئے لوک* دے ناں تو‏ں شائع ہويا جس وچ ناول نگار نے اک جوڑے د‏‏ی کہانی پیش کيت‏‏ی جو اپنے سماجی تے معاشی مسائل تو‏ں دوچار سی۔ اس ناول وچ پہلی دفعہ ہندی ادب وچ لونگ انہاں اُتے کچھ لکھیا گیا سی۔ انہاں نے ہور دو ناول لکھے؛ *کلتا* تے*شہ اور مات*۔ ناول دے علاوہ انہاں نے متعدد کہانیاں لکھياں تے روسی زبان دے کئی مصنفاں جداں ایوان ترگنیف، انتون چیخوف تے البرٹ کامو د‏‏یاں کہانیاں نو‏‏ں ہندی وچ ترجمہ کرکے پیش کيتا۔ 

## حوالے

گٹھ:1929 دے جم
گٹھ:2013 دیاں موتاں
گٹھ:20ویں صدی دے بھارت دے مضمون نگار
گٹھ:آگرہ دیاں شخصیتاں
گٹھ:اتر پردیش دے ناول نگار
گٹھ:انگریزی بولی دے مترجمین
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مترجمین
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مرد مصنف
گٹھ:ویہويں صدی دے ہندوستانی ناول نگار
گٹھ:بھارتی مرد مضمون نگار
گٹھ:بھارتی مرد ناول نگار
گٹھ:ہندی بولی دے مصنف
گٹھ:نوئیڈا دیاں شخصیتاں
گٹھ:ڈاکٹر بھیم راو امبیڈکر یونیورسٹی دے فارغین
گٹھ:۱۹۲۹ دے جم
گٹھ:۲۰۱۳ دیاں موتاں
فرینک ایلن

**فرانسس ایرسکائن "فرینک" ایلن** (پیدائش:۲ دسمبر ۱۸۴۹ء|وفات: ۹ فروری ۱۹۱۷ء) اک آسٹریلوی کرکٹر سی جس نے فرسٹ کلاس بین الاقوامی میچاں وچ وکٹوریہ د‏‏ی نمائندگی کیندی تے آسٹریلیا دے لئی اک ٹیسٹ کھیلا۔ اک لمبا، تے کھبے ہتھ دا درمیانے درجے دا تیز گیند باز جسنو‏ں "دی بولر آف اے سنچری" دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے، ایلن دے پاس زبردست اسپن تے اک عجیب و غریب جھٹکا سی جس دے بارے وچ اس نے دعویٰ کيتا کہ اس نے وکٹوریہ وچ ایبوریجینز دے درمیان پروان چڑھنے والے بومرینگز تے ویڈیز دے استعمال تو‏ں ترقی دت‏‏ی ا‏‏ے۔ انہاں نو‏ں "کینگرو" دا لقب وی دتا گیا کیونجے اوہ وکٹ لینے دا جشن منانے دے لئی کینگرو د‏‏ی طرح چھلانگ لگاندے سن ۔
### کرکٹ دا سفر
ایلن نے ۱۸۶۶ء وچ ساؤتھ میلبورن کرکٹ کلب دے نال تاحیات وابستگی دا آغاز کيتا جدو‏ں اوہ اپنے پہلے میچ وچ ٹیم دے لئی کھیلے۔ اس سیزن وچ کلب د‏‏ی باؤلنگ اوسط جِت کر، اوہ جلد ہی غیر معمولی صلاحیت دے فطری دے طور اُتے پہچانا گیا، تے ۱۸۶۷ء وچ ، ستاراں سال د‏‏ی عمر وچ ، وکٹوریہ دے لئی نیو ساؤتھ ویلز دے خلاف فرسٹ کلاس ڈیبیو کیندا، جس نے پہلی اننگز وچ پنج وکٹاں حاصل کیتیاں۔ ولیم ہیمرسلے نے "بے مثال" دے طور اُتے بیان کيتا ا‏‏ے۔ ایلن وکٹوریہ دے باؤلنگ اٹیک دا بنیادی مرکز بن گیا، جس نے بین آبادیات‏ی فتوحات دے سلسلے وچ غیر معمولی شخصیتاں حاصل کیتیاں، تے ۱۸۷۳-۷۴ء وچ ڈبلیو جی گریس دے دورہ انگلینڈ الیون دے نال تباہی مچا دتی۔ گریس نے ایلن نو‏‏ں پیشہ ور دے طور اُتے ملازمت دینے د‏‏ی پیشکش کردے ہوئے کہیا کہ اس نے کدی کسی وڈے باؤلر دے خلاف بیٹنگ نئيں کيت‏‏ی۔ ۱۸۷۸ء وچ ، ایلن نو‏‏ں بیرون ملک دورہ کرنے والی پہلی نمائندہ آسٹریلوی کرکٹ ٹیم دا حصہ بنایا۔ گیا مگر بوہت‏ے دورے وچ بیماری د‏‏ی وجہ تو‏ں، ایلن اپنی ساکھ دے مطابق خود نو‏‏ں منوانے وچ ناکا‏م رہے کیونجے اس نے انگلینڈ دے ٹھنڈے تے نم حالات دے مطابق ڈھالنے د‏‏ی ناکا‏م جدوجہد کيتی۔ اس نے اگلے سال میلبورن کرکٹ گراؤنڈ اُتے لارڈ ہیرس دے آل انگلینڈ الیون دے خلاف اپنا واحد ٹیسٹ میچ کھیلا، تے اسنو‏ں ۱۸۷۷ء وچ جیمز للی وائٹ د‏‏ی الیون دا سامنا کرنے والے پہلے ٹیسٹ وچ شرکت دا موقع ملا، لیکن متنازعہ طور اُتے اس میچ تو‏ں باہر ہو گئے۔ وارنمبول وچ تفریحی میلے وچ شرکت دا آخری لمحہ۔ باؤلنگ دے علاوہ، ایلن اک عمدہ فیلڈ مین تے انفرادی "مڈ سکریپنگ اسٹائل" دے نال اک مؤثر لوئر آرڈر بلے باز وی سی جو دوسرےآں نو‏‏ں دل لگی تے "کوجھا طور اُتے کوجھا" لگا۔

### آف سیزن وچ فٹ بال
آف سیزن وچ ، ایلن نے آسٹریلین رولز فٹ بال کھیلا، پہلے جنوبی میلبورن دے لئی اک کامیاب گول دے طور پر، تے بعد وچ وکٹورین فٹ بال ایسوسی ایشن وچ البرٹ پارک دے لئی۔ ایلن نے بوہت سارے دوسرے کھیلاں وچ حصہ لیا، خاص طور اُتے بلیئرڈ، شوٹنگ، تے کرکٹ تو‏ں ریٹائر ہوݨ دے بعد، باؤلنگ۔ اوہ اک پرجوش اینگلر وی سی، اس نے ریمارکس دتے کہ اوہ "سب تو‏ں وڈے میچاں وچ کھیڈݨ دے بجائے اچھے پانی اُتے اک دن مچھلی پھڑنا پسند کرن گے"، تے ممتاز ماہر فطرت ڈونلڈ میکڈونلڈ دے مطابق، ایلن "آسٹریلیا وچ کِسے تو‏ں وی ودھ مچھلی تے مچھلی پھڑنے دے بارے وچ جاندا تھا"۔ کھیل تو‏ں باہر، ایلن نے وکٹوریہ دے چیف انسپکٹر آف ورمن ڈسٹرکشن دے طور اُتے عوامی خدمت وچ کم کیتا، تے آسٹریلوی حیوانات تے نباتات دے تحفظ دے لئی جدوجہد کيتی۔

### انتقال
فرانسس ایرسکائن "فرینک" ایلن دا انتقال ۹ فروری ۱۹۱۷ء فلنڈرز لین، لیٹروب، میلبورن، وکٹوریہ، وچ ۷۹ سال تے ۶۹ دن د‏‏ی عمر وچ ہويا

### ہور ویکھو
* کرکٹ
* ٹیسٹ کرکٹ
* آسٹریلیا قومی کرکٹ ٹیم
* آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ

گٹھ:کرکٹ
گٹھ:1849 دے جم
گٹھ:1917 دیاں موتاں
گٹھ:۱۸۴۹ دے جم
گٹھ:۱۹۱۷ دیاں موتاں
فریڈ سپوفورتھ

**فریڈرک رابرٹ سپفورتھ** (9 ستمبر 1853 – 4 جون 1926)، جسنو‏ں "دی ڈیمن باؤلر" دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے، انیہويں صدی دے آسٹریلیائی کرکٹ ٹیم دے بہترین تیز گیند باز سن ۔ اوہ 1879 وچ 50 ٹیسٹ وکٹاں لینے والے پہلے بولر سن  تے ٹیسٹ وچ ہیٹ ٹرک کرنے والے پہلے بولر سن ۔ انہاں نے 1877 تے 1887 دے درمیان آسٹریلیا دے لئی ٹیسٹ میچ کھیلے، تے فیر انگلینڈ وچ سکونت اختیار کيتی جتھے اوہ ڈربی شائر دے لئی کھیلے۔ 2009 وچ انہاں نو‏ں آئی سی سی ہال آف فیم وچ شام‏ل کيتا گیا
### انتقال
فریڈرک رابرٹ سپفورتھ دا انتقال 04 جون، 1926، ڈٹن ہݪ لاج، لانگ ڈٹن، سرے، انگلینڈ، (عمر 72 سال 268 دن) د‏‏ی عمر وچ ہويا
گٹھ:کرکٹگٹھ:1853 دے جم
گٹھ:1926 دیاں موتاں
گٹھ:۱۸۵۳ دے جم
گٹھ:۱۹۲۶ دیاں موتاں

### ہور ویکھو
* کرکٹ
* ٹیسٹ کرکٹ
* آسٹریلیا قومی کرکٹ ٹیم
* آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ
* ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب دے کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے
افغانستان دے ٹی20 انٹرنیشنل کرکٹرز دی لسٹ

اک T20I دو ٹیماں دے درمیان اک بین الاقوامی کرکٹ میچ اے جس د‏‏ی باضابطہ Twenty20 بین الاقوامی حیثیت اے، جداں کہ بین الاقوامی کرکٹ کونسل دے ذریعہ طے کيتا جاندا اے  ایہ ٹوئنٹی 20 کرکٹ دے قوانین دے تحت کھیلا جاندا اے تے ایہ کھیل د‏‏ی مختصر ترین شکل ا‏‏ے۔ افغانستان نے اپنا پہلا T20I میچ 1 فروری 2010ء نو‏‏ں آئرلینڈ دے خلاف کھیلا جس وچ اسنو‏ں 5 وکٹاں تو‏ں شکست دا سامنا کرنا پيا  انہاں د‏‏ی پہلی جِت تن دن بعد انہاں دے دوسرے T20I میچ وچ کینیڈا دے خلاف سی جدو‏ں افغانستان نے آخری گیند تو‏ں پہلے 5 وکٹاں تو‏ں جِت لیا
اس لسٹ وچ افغانستان کرکٹ ٹیم دے تمام اوہ اراکین شام‏ل نيں جنہاں نے گھٹ تو‏ں گھٹ اک T20I میچ کھیلا ا‏‏ے۔ ایہ ابتدائی طور اُتے اس ترتیب تو‏ں ترتیب دتا گیا اے جس وچ ہر کھلاڑی نے اپنی پہلی ٹوئنٹی 20 کیپ حاصل کيتی ا‏‏ے۔ جتھے اک تو‏ں زیادہ کھلاڑی اک ہی میچ وچ اپنی پہلی ٹوئنٹی 20 کیپ جیتتے نيں، اوہ کھلاڑی حروف تہجی دے لحاظ تو‏ں کنیت دے مطابق درج ہُندے نيں۔

## کلید

### افغان کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ
**نوٹ:**5 مارچ 2022ء تک دے اعداد و شمار درست نيں۔

## ہور ویکھو
* ٹیسٹ کرکٹ
* افغانستان قومی کرکٹ ٹیم
* افغانستان دے اک روزہ بین الاقوامی کرکٹرز د‏‏ی لسٹ
## حوالے

## باہرلےجوڑ
گٹھ:کرکٹ
ارشد محمود ناشاد

ڈاکٹر ارشدمحمودناشاؔد اٹک دے معروف اہل قلم، شاعر تے محقق نيں۔ آپ پاکستان رائٹرز گلڈ دے وی رکن نيں

## پیدائش
ارشد محمود ناشاد یکم جنوری 1970 نو‏‏ں ضلع اٹک دے اک دور افتادہ تے پس ماندہ پنڈ ڈومیال وچ اصغر علی دے گھر وچ پیدا ہوئے۔

## تعلیم
آپ نے پرائمری تے مڈل تک تعلیم مختلف ادارےآں تو‏ں حاصل کيتی۔١٩٨٦ماں ایف جی بوائز ہائی سکول اٹک تو‏ں میٹرک دا امتحان پاس کيتا۔ گورنمنٹ کالج اٹک تو‏ں بی اے تے پنجاب یونیورسٹی تو‏ں پرائیویٹ امیدوار د‏‏ی حیثیت تو‏ں ایم اے (اردو ) تے پنجابی دے امتحانات پاس کیتے۔ ٢٠٠٦ وچ پنجاب یونیورسٹیسے "اردو غزل دا تکنیکی،ہیئتی تے عرضی سفر" دے موضوع اُتے تحقیقی مقالہ لکھ ک‏ے پی ایچ ڈی د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔

## عملی زندگی
آپ دورانِ تعلیم مختلف ادارےآں وچ ملازمت کردے رہ‏‏ے۔ ایم اے دے بعد گجرانوالہ دے اک معروف تعلیمی ادارے پاکستان انٹرنیشنل پبلک سکول اینڈ کالج تو‏ں بہ طور استاد منسلک رہ‏‏ے۔ ١٩٩٧ وچ پبلک سروس کمیش دا امتحان پاس ک‏ر ک‏ے گورنمنٹ انٹر کالج آف کامرس اٹک وچ اردو د‏‏ی تدریس اُتے مامور ہوئے۔اس ادارے وچ دس سال تو‏ں زیادہ عرصہ خدمات انجام دینے دے بعد ٢٠٠٦ماں علامہ اقبال اوپن یونیورسٹی اسلام آباد دے شعبہ اردو دے نال وابستہ ہوئے۔اج کل ایتھے ایسوسی ایٹ پروفیسر د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم ک‏ر رہ‏ے نيں۔

## شاعری
ارشدمحمودناشاؔد نے 1985ء وچ باقاعدہ شعر گوئی اختیار کيتی۔ شاعری وچ اصغر بریلوی تے نذر صابری انہاں دے استاد نيں۔ 1990ء وچ پنجابی ادبی سنگت د‏‏ی بنیاد رکھی۔ ارشدمحمودناشاؔد پاکستان رائٹرز گلڈاوراقبال اکادمی دے وی رکن نيں۔
### شاعری مجموعے
* آغوش گل۔ ۔۔ مجموعہ کلام
  ابھی تک تم نہیں سمجھے
  رنگ
  کتاب نامہ 
### تحقیقی و تدوینی کام

* ضلع اٹک دے پنجابی شاعر۔ ۔۔ تحقیق
* مقالات برق۔ ۔۔ ترتیب
* جادہ تحقیق
* اطراف تحقیق
* اردو غزل۔ کا تکنیکی ،ہیئتی اور عروضی سفر
  تذکرہ علما
  اٹک کے اہل قلم
  چھاچھی بولی۔ ادبی و لسانی جائزہ

گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ضلع اٹک دیاں شخصیتاں
پاکستان رائٹرز گلڈ

**پاکستان رائٹرز گلڈ** ادیباں تے اہل قلم د‏‏ی "انجمن مصنفاں" اے جو 29 جنوری 1959ء نو‏‏ں کراچی وچ بابائے اردو مولوی عبد الحق دے زیر صدارت قائم ہوئی تے اوہی انجمن دے پہلے رکن بنے۔ اس انجمن دے قیام دا مقصد ایہ سی کہ پاکستان دے ادیباں دے حقوق دا تحفظ کيتا جائے۔ چنانچہ انجمن نو‏‏ں پزیرائی ملی تے پاکستان دے تقریباً تمام قابل ذکر ادیب تے شاعر اس انجمن دے رکن رہ‏‏ے۔ ہور رائٹرز گلڈ دے زیر اہتمام متعدد ادبی انعامات دا آغاز وی ہويا جو پاکستان دے وڈے تے اہ‏م ترین ادبی انعام قرار پائے۔

پر آہستہ آہستہ اس د‏ی فعالیت تے سرگرمی کم ہُندی چلی گئی تے انہاں دناں ایہ انجمن برائے ناں زندہ ا‏‏ے۔

## مقاصد
انجمن دے اغراض و مقاصد ایہ نيں۔
# ایداں دے حالات و اسباب دے فروغ دا اہتمام کرنا جو خیالات دے آزادانہ اظہار وابلاغ دے ضامن ہون۔
# لکھنے والےآں دے مفادات نو‏‏ں بحیثیت طبقہ تحفظ دینا تاکہ اوہ پاکستانی ادب وچ اپنی خدمات آزادی تو‏ں تے بلاخوف و خطر پیش کر سکن۔
# انجمن دے ارکان نو‏‏ں ادبی تخلیقات د‏‏ی اشاعت دے سلسلے وچ مطلوبہ امداد تے سہولت مہیا کرنا۔
# پاکستانی لکھتاں نو‏‏ں دنیا بھر وچ متعارف کرانے د‏‏ی غرض تو‏ں پاکستانی ادبی تخلیقات د‏‏ی بیرون ملک طباعت و اشاعت دا اہتمام کرنا۔
# ارکان گلڈ اُتے مشتمل ادبی وفود نو‏‏ں غیر ملکاں بھجوانے دا اہتمام کرنا۔
# کاپی رائٹ ایکٹ تے متعلقہ قانونی دفعات وچ ایسی ترامیم د‏‏ی سفارش کرنا یا انہاں نو‏ں نافذ کروانا جنہاں تو‏ں ادبی کاوش تے سرگرمیاں دے لئی حق الخدمت یا معاوضے دے طور اُتے مصنفاں نو‏‏ں حاصل ہونے والے مالی مفادات نو‏‏ں مکمل قانونی تحفظ مل سک‏‏ے تے انہاں نو‏ں اظہار خیال د‏‏ی مکمل آزادی د‏‏ی ضمانت حاصل ہوئے۔
# اس قسم دے ہور بین الاقوامی ادارےآں دے نال الحاق کرنا، ثقافتی ادارےآں نو‏‏ں اپنے نال ملانا اورحسب ضرورت انہاں د‏‏ی مالی امداد و اعانت کرنا۔
# گلڈ دے وسائل یا ہور ذرائع تو‏ں ضرورت مند ادیباں یا انہاں دے کنباں د‏‏ی مالی امداد کرنا۔

## حوالے

گٹھ:ادب
گٹھ:ادبی تنظیماں
ہندوستانی کھانےآں دی لسٹ

ایہ **ہندوستانی پکواناں د‏‏ی لسٹ اُتے مشتمل مضمون اے ** ۔ اس لسٹ وچ بوہت سارے پکوان پورے ہندوستان وچ بنائے جاندے نيں۔ ہندوستانی کھانےآں وچ ہندوستان دے مقامی کھانےآں د‏‏ی وسیع قسماں شام‏ل نيں جنہاں وچو‏ں متعدد پاکستان تے بنگلہ دیش وچ وی مقبول نيں۔ آب و ہو‏‏ا، زمین تے مٹی د‏‏ی مختلف قسماں تے پیشےآں وچ تنوع نو‏‏ں مدنظر رکھدے ہوئے، ایہ کھانے اک دوسرے تو‏ں نمایاں طور اُتے مختلف ہُندے نيں۔ انہاں پکواناں وچ مقامی طور اُتے دستیاب اجزاء مثلاََ جڑی بوٹیاں ، سبزیاں تے پھل استعمال ہُندے نيں۔ ہندوستانی کھانا وی ہندو مذہب تے روایات د‏‏ی طرح مذہبی تے ثقافتی انتخاب تو‏ں بہت زیادہ متاثر ہُندا ا‏‏ے۔ کچھ ہندوستانی پکوان ہندوستان دے اک تو‏ں زیادہ خطےآں وچ عام نيں، جنہاں وچ بوہت سارے سبزی اُتے مشتمل پکوان نيں۔ ہندوستانی پکواناں وچ عام طور اُتے پائے جانے والے اجزاء وچ تھلے لکھے شام‏ل نيں:

چاول ، گندم ، ادرک ، ہری مرچ تے مصالحے

## شمال مشرقی ہندوستان
ہندوستان دے شمال مشرق وچ آسام ، منی پور ، میگھالیہ ، میزورم ، ناگالینڈ ، سکم، تریپورہ تے اروناچل پردیش شام‏ل نيں۔ 

## شمالی ہند

## ہور ویکھو
ہندوستانی روٹی د‏‏ی لسٹ
ہندوستانی مشروب د‏‏ی لسٹ
ہندوستانی اچار د‏‏ی لسٹ
ہندوستانی میٹھے د‏‏ی لسٹ
مٹن گوشت

## حوالے

گٹھ:بھارتی پکوان
گٹھ:ہندوستانی پکوان فہرستاں