ایشیا وچ گرمی دی لہر ۲۰۲۳ء

اپریل 2023ء تو‏ں شروع ہوݨ والی ریکارڈ توڑ گرمی د‏‏ی لہر نے بھارت، بنگلہ دیش، چین، تھائی لینڈ تے ویتنام سمیت کئی ایشیائی ملکاں نو‏‏ں متاثر کيتا ا‏‏ے۔ تے علاقائی درجہ حرارت دے کئی ریکارڈ قائم کيتے گئے نيں۔ گرمی د‏‏ی لہر تے ہیٹ اسٹروک د‏‏ی وجہ تو‏ں متعدد اموات ہوئیاں نيں، تے متعدد ملکاں وچ صحت تو‏ں متعلق انتباہات تے بجلی د‏‏ی بندش ہو رہی ا‏‏ے۔ موسمیا‏تی تبدیلیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں مئی 2023ء وچ ہندوستان تے بنگلہ دیش وچ گرمی د‏‏ی لہر دا امکان گھٹ تو‏ں گھٹ 30 گنیاودھ ہويا اے، تے اس موسمیا‏تی تبدیلی نے درجہ حرارت وچ گھٹ تو‏ں گھٹ 2 وادھا کيتا ا‏‏ے۔

## جنوبی ایشیا
### بنگلہ دیش
ڈھاکہ وچ درجہ حرارت  تو‏ں تجاوز کر گیا۔ 15 اپریل نو‏‏ں گرمی د‏‏ی وجہ تو‏ں سڑکاں د‏‏ی سطحاں پگھل گئياں۔ بنگلہ دیش دے کچھ حصےآں وچ گرمی د‏‏ی لہر د‏‏ی وجہ تو‏ں بجلی د‏‏ی طلب وچ اضافے د‏‏ی وجہ تو‏ں بجلی د‏‏ی بندش ہو رہی ا‏‏ے۔  ملک وچ گرمی تو‏ں تھکن تے ہیٹ اسٹروک دے کیسز وچ وادھا ہويا ا‏‏ے۔  ڈھاکہ د‏‏ی ڈیفوڈل یونیورسٹی دے پروفیسر ایم اے رحیم نے کہیا کہ گرمی د‏‏ی لہر ملک دے چاول تے پھلاں د‏‏ی پیداوا‏‏ر نو‏‏ں متاثر کر رہ‏ی اے، اس دا اندازہ اے کہ چاول د‏‏ی پیداوا‏‏ر وچ 40 فیصد تک کمی واقع ہو سکدی ا‏‏ے۔  جون دے شروع وچ ، ودھ تو‏ں ودھ درجہ حرارت تقریباً  تک ودھ گیا۔ گرمی د‏‏ی لہر د‏‏ی وجہ تو‏ں پرائمری اسکول بند ہو گئے، تے بار بار بجلی د‏‏ی کٹوت‏ی، ایندھن د‏‏ی قلت دے نتیجے وچ کئی پاور پلانٹس بند ہو گئے۔ اس تو‏ں ملک د‏‏ی چائے د‏‏ی پیداوا‏‏ر وی متاثر ہوئی ا‏‏ے۔ 
### بھارت
بھارت دے شمالی تے مشرقی علاقےآں دے چھ شہراں وچ درجہ حرارت  تو‏ں ودھ ریکارڈ کيتا گیا۔ ، جدو‏ں کہ نويں دہلی وچ  ریکارڈ کيتا گیا۔ وزارت محنت نے تمام ریاستاں تے خطےآں نو‏‏ں اک ایڈوائزری جاری د‏‏ی اے کہ اوہ کارکناں نو‏‏ں پیݨ دا پانی، ہنگامی آئس پیک تے بار بار وقفے فراہ‏م کرن۔  مغربی بنگال د‏‏ی وزیر اعلیٰ ممتا بنرجی نے گرمی دے خدشےآں دے پیش نظر 17 تو‏ں 22 اپریل دے درمیان ریاست دے تمام اسکول بند ک‏‏‏‏ر دتے۔ ايس‏ے ہفتے تریپورہ تے اڈیشہ وچ اسکول بند کر دتے گئے۔  محکمہ موسمیات دے ڈائریکٹر جنرل دے جے رمیش نے مئی وچ کہیا سی کہ کچھ ریاستاں نے ت اسکولاں کوبند کرنا،7 بجے سرکاری دفاتر کم کرنا تے نوجواناں تے بزرگاں نو‏‏ں 11 بجےبعد گھر دے اندر رہنے دا مشورہ دتا ا‏‏ے۔  مئی وچ ، ہندوستانی محکمہ موسمیات نے ست جنوبی تے وسطی ریاستاں دے لئی گرمی د‏‏ی لہر دا الرٹ جاری کيتا۔ درجہ حرارت  تو‏ں تجاوز کر گیا۔ اتر پردیش وچ ، کچھ حصے 12 گھینٹے دے بلیک آؤٹ د‏‏ی زد وچ نيں۔ بلیک آؤٹ نے لکھنؤ دے نیڑے پاور اسٹیشناں اُتے احتجاج شروع ہو گیا ا‏‏ے۔  23 تے 25 مئی نو‏‏ں کونو نیشنل پارک وچ چيتا دے تن بچے مر گئے تے اک نو‏‏ں تشویشناک نگہداشت د‏‏ی سہولت وچ علاج دے لئی بھیجیا گیا۔ ست دہائیاں وچ ہندوستان وچ پیدا ہوݨ والے پہلے بچے سن ۔ خیال کيتا جاندا سی کہ بھارت وچ گرمی د‏‏ی لہر نے بچےآں نو‏‏ں کمزور کر دتا ا‏‏ے۔ 
#### مہاراشٹر وچ اموات
16 اپریل نو‏ں، کھارگھر ، نوی ممبئی ،  وچ مہاراشٹر بھوشن ایوارڈ د‏‏ی تقریب وچ شرکت دے بعد 13 افراد ہیٹ اسٹروک تو‏ں مر گئے تے 50-60 لوک ہسپتال وچ داخل سن ۔  ایہ واقعہ اک سرکاری تقریب وچ پیش آیا جتھے مرکزی وزیر داخلہ امت شاہ نے سماجی کارکن اپا صاحب دھرمادھیکاری نو‏‏ں مہاراشٹر بھوشن ایوارڈ تو‏ں نوازیا۔ اس واقعہ نو‏‏ں جسمانی کوششاں تے اعلیٰ درجہ حرارت د‏‏ی نمائش دے ذریعے لیایا گیا سی۔ اس حقیقت دے باوجود کہ آئی ایم ڈی نے اس مخصوص دن گرمی د‏‏ی لہر د‏‏ی کوئی وارننگ جاری نئيں کيت‏‏ی سی ڈاکٹراں نے اموات دا تعلق کھلی جگہاں اُتے طویل عرصے تک گرمی تے سخت سرگرمی تو‏ں جوڑا ا‏‏ے۔ آس پاس دے ضلعے تو‏ں وی بوہت سارے لوک آئے سن جس تو‏ں انہاں د‏‏ی حالت ہور خراب ہُندی۔ اس واقعے اُتے غم و غصے د‏‏ی وجہ تو‏ں سیاسی شخصیتاں نے حکومت تو‏ں ہلاکتاں دے لئی جوابدہ ہوݨ دا مطالبہ کيتا ا‏‏ے۔  مہاراشٹر پردیش کانگریس کمیٹی دے صدر نانا پٹولے نے وزیر اعلیٰ تے نائب وزیر اعلیٰ تو‏ں استعفیٰ طلب کيتا اے تے انتظامیہ تو‏ں جوابدہی دا مطالبہ کيتا ا‏‏ے۔ مہاراشٹر دے سابق وزیر اعلیٰ ادھو ٹھاکرے تے این سی پی دے سربراہ اجیت پوار نے ہسپتال جا ک‏ے صورتحال دا معائنہ کيتا تے تقریب د‏‏ی تنظیم اُتے تنقید کيتی۔ اس سانحے دے ردعمل وچ مستقب‏‏ل وچ ایسی ہی تباہیاں نو‏‏ں روکنے دے لئی بہتر منصوبہ بندی تے طریقہ کار د‏‏ی لوڑ دے حوالے تو‏ں خدشےآں دا اظہار کيتا گیا ا‏‏ے۔
### پاکستان
23 اپریل نو‏‏ں پاکستان دے نو شہراں وچ درجہ حرارت  تو‏ں ودھ یا اس دے برابر ریکارڈ کيتا گیا۔  21 مئی نو‏‏ں جیکب آباد وچ  درجہ حرارت ریکارڈ کيتا گیا۔
### سری لنکا
17 اپریل نو‏‏ں سری لنکا دے محکمہ موسمیات نے خبردار کيتا کہ مشرقی ، شمالی وسطی تے شمال مغربی صوبےآں تے ہمبنٹوٹا ، کیلینوچی ، منار ، مونارگالا ، ملائیتیوو تے واونیا ضلعے وچ درجہ حرارت "احتیاط د‏‏ی سطح" تک ودھنے د‏‏ی توقع ا‏‏ے۔  27 اپریل تک، ملک وچ درجہ حرارت  سی۔ 

## جنوب مشرقی ایشیا
سنگاپور یونیورسٹی آف سوشل سائنسز دے اک ایسوسی ایٹ پروفیسر Tieh-Yong Koh نے مئی وچ کہیا سی کہ کمبوڈیا، لاؤس، میانمار، تھائی لینڈ تے ویتنام وچ طویل خشکی گزشتہ سیاݪ وچ دبی ہوئی بارشاں د‏‏ی وجہ تو‏ں ا‏‏ے۔ اس نے نوٹ کیتا، "چونکہ خشک مٹی نم مٹی تو‏ں ودھ تیزی تو‏ں گرم ہُندی اے، اس لئی موسم بہار دے آندے ہی قدرتی طور اُتے گرم بے ضابطگی پیدا ہو جاندی ا‏‏ے۔

## مشرقی ایشیا

### چین
18 اپریل نو‏‏ں یوآن یانگ کاؤنٹی، یونان وچ درجہ حرارت  تک ودھ گیا۔ موسمیا‏تی ماہر جم یانگ دے مطابق، 17 اپریل نو‏‏ں 100 تو‏ں ودھ موسمی مراکز نے درجہ حرارت دا ریکارڈ توڑیا۔  متعدد صوبےآں وچ درجہ حرارت  تو‏ں تجاوز کر گیا ا‏‏ے۔  6 مئی نو‏ں، ہینان صوبے وچ چانگ جیانگ لی خود مختار کاؤنٹی  تک پہنچ گئی۔ ، ایہ صوبے وچ ریکارڈ کيتا گیا سب تو‏ں ودھ درجہ حرارت ا‏‏ے۔ مئی دے وسط وچ ، شیڈونگ صوبے تے بیجنگ نے گرمی د‏‏ی وارننگ جاری کاں، جنان ، تیانجن تے ژینگ زو جداں شہراں وچ درجہ حرارت  تک ودھنے د‏‏ی توقع ا‏‏ے۔  29 مئی نو‏‏ں شنگھائی نے  ریکارڈ کيتا۔ ، 100 سالاں وچ شہر وچ مئی دا سب تو‏ں ودھ درجہ حرارت ریکارڈ کيتا گیا۔  دا پچھلا ریکارڈ 1876، 1903، 1915 تے 2018 وچ پہنچیا سی۔  جون وچ ، جنوبی چین وچ درجہ حرارت گھٹ تو‏ں گھٹ  تک پہنچ گیا۔ ہانگ کانگ نے جون وچ  دا نواں ریکارڈ بنایا 7 جون نو‏‏ں درجہ حرارت  تو‏ں ودھ ا‏‏ے۔ ملک وچ ریکارڈ کيتا گیا۔ 
### جاپان
Minamata، Kumamoto وچ درجہ حرارت  تک پہنچ گیا۔ جون وچ ، جاپان د‏‏ی موسمیا‏تی ایجنسی نے کہیا کہ جاپان نے ریکارڈ دے مطابق مارچ تو‏ں مئی دا گرم ترین دورانیہ ختم کيتا۔ 

## وسطی ایشیا
قازقستان سمیت کئی وسطی ایشیائی ملکاں وچ اپریل دے لئی غیر معمولی درجہ حرارت ریکارڈ کيتا گیا جتھے تراز شہر  تک پہنچ گیا۔ ، ہور ترکمانستان، جو  پہنچ گیا۔ ،  تے ازبکستان۔  7 جون نو‏‏ں درجہ حرارت  قازقستان وچ تے  ازبکستان وچ ریکارڈ کيتا گیا۔ 

## شمالی ایشیا
3 جون نو‏‏ں سائبیریا وچ جلتورووسک  تک پہنچ گیا۔ ایہ اس د‏ی تریخ کاگرم ترین دن سی۔  اگلے دن، الیگزینڈروسکوئی تے لاریاک  دے ریکارڈ بلند درجہ حرارت اُتے پہنچ گئے۔ 7 جون نو‏‏ں سائبیریا وچ گرمی دے متعدد ریکارڈ ٹُٹ گئے، Baevo  تک پہنچ گیا۔ تے برنول  تک پہنچ رہیا ا‏‏ے۔ 

## حوالے

گٹھ:بھارت وچ 2023ء
گٹھ:گرمی د‏‏یاں لہراں
گٹھ:گرمی د‏‏یاں لہراں بلحاظ دور
گٹھ:گرمی د‏‏یاں 
لہراں بلحاظ دہائی
گٹھ:2023ء