open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
سُشمیتا سین

**سشمتا سین** (جم 19 نومبر 1975) اک بھارتی اداکارہ، ماڈل اے جو مس انڈیا (فیمنا)1994جیتواتے اس نے بعد وچ 18 سال دی عمر وچ مس یونیورس 1994 مقابلہ جتیا۔سین ایہہ مقابلہ جتن والی پہلی بھارتی عورت اے۔سنوںمکھ طور تے ہندی فلماں وچ کم کرن لئی جانیا جاندا اے پر اوہ تامل اتے بنگالی بولی دیاں فلماں وچ وی پیش ہوئی اے۔اسنے اک فلمفیئر اوارڈ سمیت کئی انعام جتے ہن۔

مس یونیورس دے طور اُتے اپنا راج پورا کرن توں بعد، سین فلماں وچ کم کرن لئی وکھ-وکھ پیشکشاں حاصل ہویاں۔اسنے 1996 وچ ہندی فلم *دستک* نال اپنا شروع کیتا سی۔تامل سنگیت راچگن (1997) اس دی پہلی وپاری سفلتا سی۔اسنے صرف تم (1999)، ہندوستان دی قاسم (1999)، بیوی نن۔ 1 (1999)، آنکھے (2002)، میں ہوں نہ (2004) سمیت کئی چوٹی دیاں وڈیاں فلماں وچ مکھ کردار نبھایا۔ اسدیاں ہن تک دیاں سبھ توں وڈیاں وپاری سفلتا، مینے پیارکوں کیا؟ (2005)، اتے فلحال … (2002)، سمے: جدوں ٹائم سٹریکز (2003)، چنگاری (2005) اتے زندگی روکس (2006) ورگیاں فلماں ہن۔

فلماں وچ کم کرن توں علاوہ، سین اک سرگرم پڑاؤ اُتے کم کر رہے ہن اتے سماجی کارناں کرکے کھڑے ہن اتے اوہناں نوں سوشل ورکر لئی مدر ٹیریسا ایوارڈز 2013 وچ نوازیا گیا گیا۔بھارتی لیڈرشپ کنیکلیو 2016 وچ، آرٹس دے کھیتر وچ اوہناں دے یوگدان لئی اوہناں نوں "انٹرنل بوٹی اینڈ ایکٹرس آف د ڈکییڈ" انعام نال نوازیا گیا گیا سی۔اسنے مسیونیورس 2016 خوبصورتی مقابلہججّ وی کیتاسی۔سین دو بیٹیاں دیسنگل ماں اے۔

## مڈھلاجیون
سین حیدرآباد وچ اک بنگالی بیدھیا پروار وچ پیدا ہوئی سی۔اس دے ماں-پیؤ شبیر سین، اک سابقہ بھارتی ہوائی فوج ونگ کمانڈر اتے سبہرا سین اک گہنے ڈزائینر اتے اک دبئی واقع سٹور دے مالک ہن۔اس دے دو بھین-بھرا نیلم اتے راجیو ہن۔

اسنے نویں دلی وچ ایئر فورس گولڈن جوبلی انسٹیچیوٹ اتے سکندر آباد وچ سینٹ اینّ ہائی سکول وچ حصہ لیا، پر اچّ سکھیا حاصل نہیں کیتی۔

## حسن مقابلے

### مس انڈیا (فیمنا)
1994 وچ، کشور عمر وچ، سین نے فیمنا مس انڈیا مقابلے وچ حصہ لیا۔اس نے 'فیمنا مس انڈیا یونیورور' دا خطاب جتیا، جس نالسنوں مس یونیورس 1994 مقابلے وچ حصہ لین دا حق حاصل کیتا۔

### مس یونیورس
مس یونیورس مقابلے وچ،سین مس کولمبیا دے کیرولینا گومیز اتے مس گریس ریا ٹوٹونزی دے بعد سبھ توں پہلاں تیجے ستھان اُتے رہی۔سین نے اگلے دور وچ دوجا، پنجواں اتے تیجا ستھان حاصل کیتا اتے اخیر وچ مس یونیورس 1994 دا خطاب اتے تاج جتیا۔سین ایہہ مقابلہ جتن والی پہلی بھارتی خواتین اے۔

*ٹائیمز گروپ* نے مس یونیورس دے بھارتی نمائندہ چنن دے حقاں نوں تیاگن توں بعد، سین دی پروجیکٹ، آئی ایم شی - مس یونیورس انڈیا نوں موقع ملیا۔ایہہ تن سالاں (2010 توں 2012 تک) لئی چلیا۔ 2013 وچ، فیمینا نوں اقرارنامہ واپس کیتا گیا سی۔

### مس یونیورس 2016
مس یونیورس جتن دے 23 سال بعد، 65 ویں مس یونیورس دے اتسوَ اُتے اوہ جنوری 2017 وچ منیلا، فلپائن واپس آئی اتے مس یونیورس 2016 دی ججّبنی۔ایہہ مقابلہ 30 اپریل، 2017 نوں ایشیا دے ارینا مال، پسا، میٹرو منیلا، فلپائن وچ ہویا۔اتھےججّ دے طور اُتے سنتھیا بیلی، مکی بورڈمین، پھرانسائین لاپھرک، مس یونیورس 2011 لیلا لوپس اتے مس یونیورس 1993 دیانارا ٹوریسوی شام لسن۔

## حوالے

گٹھ:جم 1975
گٹھ:20وی صدی دیا فلمی اداکاراں
گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:بنگالی سنیما وچ اداکاراواں
گٹھ:ہندی سنیما وچ اداکاراواں
گٹھ:تامل سنیما وچ اداکاراواں
گٹھ:بنگالی لوک
گٹھ:فیمنا مس انڈیا جیتو
گٹھ:بھارتی اداکاراواں
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:۱۹۷۵ دے جم
50 سینٹ

**کرٹس جیمس جیکسن تیجا** (جم 6 جولائی، 1975) اک امریکی ریپر، اداکار، وپاری اتے سرمایہ کار اے۔ اسنوں پیشہ ور وجوں جانیا جاندا **50 سینٹ** نام نال جانیا جاندا اے۔ اسدا جم دکھنی جمائکا، کوینس، نیو یارک، امریکہ وکھے ہویا سی۔ 1980 دے دہاکے دوران جیکسن نے باراں سال دی عمر وچ نشیلے مادہ ویچنے شروع کیتے۔ بعد وچ اسنے اک سنگیت کیریئر دا مشق کرنا شروع کر دتا اتے 2000 وچ اسنے کولمبیا رکارڈز لئی *پاور آف دِ ڈالر* تیار کیتی، پر اک حادثے وچ گولی لگن کارن ایلبم جاری نہیں ہوئی سی۔ 2002 وچ جیکسن نے *گیسّ ہو بیک؟* ایلبم رلیز کیتی اتے اوہ ایمینیم دے دھیان وچ آ گیا۔ ایمینیم نے اسنوں اپھٹرماتھ رکارڈز، شیڈی رکارڈز اتے انٹرسکوپ رکارڈز ل سان کر لیا سی۔

ایمینیم اتے ڈاکٹر۔ ڈرے دی مدد نال اوہ سبھ توں ودھ وکن والے ریپراں وچوں اک بن گیا۔ 2003 وچ، اسنے جی-یونٹ رکارڈز قائم کیتا۔ جیکسن نوں اپنی دوجی ایلبم، دِ میسکر، جس نوں 2005 وچ رلیج کیتا گیا سی، دے نال وپاری اتے اہم سفلتا ملی۔ اپنے کیریئر دوران جیکسن نے دنیا بھر وچ 3 کروڑ توں ودھ ایلبماں نوں ویچیا اے اتے کئی انعام جتے ہن، جہناں وچ 1 *گریمی انعام*، 13 *بلبورڈ میوزک اوارڈ*، 6*ورلڈ میوزک اوارڈ*، 3*امیریکن میوزک اوارڈ* اتے 4 *بلیک اینٹرٹینمینٹ ٹیلیوژن اوارڈ* شامل ہن۔ اسنے آپچے اداکاری کریئر دی شروعات *گیٹ رچ اور ڈاکٹر ٹرانن* (2005) نال کیتی۔ 2000 دے دہاکے دے 50 سینٹ نوں چھیواں سبھ توں ودھیا کلاکار منیا گیا سی اتے بلبورڈ ولوں (ایمنم اتے نیلی توں بعد) تیجا سبھ توں ودھیا ریپر ہون دا درجہ دتا گیا اے۔

## مڈھلا جیون
جیکسن دا جم کوینس، نیو یارک، امریکہ وچ ہویا سی۔ اسدی ماں سبرینا نشہ تسکر سی، جدوں جیکسن 8 سال دا سی تاں اسدی ماں دی موت ہو گ سی۔ اپنی ماں دی موت اتے پیؤ دے جان توں بعد جیکسن نوں اسدی بے بے نے پالیا سی۔

11 سال دی عمر وچ اسنے مکیبازی شروع کر دتی سی اتے 14 سال دی عمر وچ اسنے اپنے گوانڈھی نال مل کے مقامی نوجواناں ل مکیبازی جم کھولھی سی۔ 29 جون، 1994 نوں اک پولیس افسر نے جیکسن نوں کوکین دیاں چار شیشیاں ویچن اُتے گرفتار تن ہفتے بعد اس نوں پھر گرفتار کر لیا گیا، جدوں پولیس نے اس دے گھر دی تلاشی کیتی اتے ہیروئن، کوکین اتے اک پستول برآمد کیتا سی۔ جیکسن نے بدلاء لئی روپک النکار اپنام **50 سینٹ** اپنایا سی۔
## حوالے

گٹھ:جم 1975
گٹھ:امریکی اداکار
گٹھ:ریپر
گٹھ:۱۹۷۵ دے جم
الکا لامبا

**القا لامبا** (جم ۲۱ ستمبر ۱۹۵ وچ دلی)عام آدمی پارٹی (آپ) دی اک بھارتی سیاستدان اے۔ اوہ دلی یونیورسٹی طالب علم یونین دی سابقہ پردھان، قومی طالب علم یونین، بھارت دی سابقہ قومی پردھان،دلی پردیش کانگرس کمیٹی دی جنرل سیکٹری اتے آل انڈیا کانگرس کمیٹی دی سابقہ سیکٹری اے۔ اوہ گو انڈیا فاؤنڈیشن دی چیئرپرسن اے۔

الکا لامبا (پیدائش ۲۱ ستمبر ۱۹۵) اک ہندوستانی سیاست دان اے ۔ انڈین نیشنل کانگریس وچ ۲۰ سال تو‏ں زیادہ عرصے تک مختلف عہدےآں اُتے خدمات انجام دینے دے بعد انھاں نے ۲ دسمبر ۲۰۱ نو‏‏ں عام آدمی پارٹی وچ شمولیت اختیار کر لئی۔ فروری ۲۰۱۵ وچ   الکالامبا چاندنی چوک تو‏ں دہلی قانون ساز اسمبلی دے لئی منتخب ہوئیاں۔ انھاں نے ستمبر ۲۰۱۹ وچ پارٹی تو‏ں اختلافات د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں چھڈ دتا۔  ستمبر ۲۰۱۹ نو‏‏ں اوہ باضابطہ طور اُتے کانگریس پارٹی وچ واپس آگئياں۔ اُتے انہاں نو‏ں پارٹی د‏‏ی تبدیلی دے قواعد د‏‏ی خلاف ورزی کرنے اُتے دہلی  اسپیکر نے دہلی اسمبلی تو‏ں نااہل قرار دے دتا ۔

بھارتی قومی کانگرس وکھ-وکھ عہدیاں تے ۲۰ سال دے لئی سیوا دے بعد اس نے ۲ دسمبر، ۲۰۱۳ نوں عام آدمی پارٹی وچ آؤن لئی پارٹی چھڈّ دتی۔ فروری 2015 وچ لامبا دلی صوبائی اسمبلی لئی چاندنی چوک توں چنی گئی۔

الکا لامبا نے اپنے کیریئر دا آغاز اک طالب علم رہنما دے طور اُتے کيتا تے اوہ دہلی یونیورسٹی طلباء یونین د‏‏ی سابق صدر، نیشنل سٹوڈنٹس یونین آف انڈیا دے سابق قومی صدر، دہلی پردیش کانگریس کمیٹی دے سابق جنرل سیکرٹری تے آل انڈیا کانگریس کمیٹی د‏‏ی سابق سیکرٹری نيں۔ اوہ این جی او گو انڈیا فاؤنڈیشن د‏‏ی چیئرپرسن  وی نيں۔مڈھلا جیون
## مڈھلا جیون
الکا لامبا نويں دہلی ہندوستان وچ امر ناتھ لامبا دے گھر پیدا ہوئیاں وہ  ہندوستانی فوج وچ   سول انجینئر سن انہاں د‏‏ی والدہ راج  کماری اک گھریلو سواݨی سن۔ اوہ چھ بہن بھائی نيں۔

## تعلیم
الکا لامبا نے اپنی اسکول د‏‏ی تعلیم گورنمنٹ گرلز سینئر سیکنڈری اسکول نمبر ۱، دہلی وچ مکمل کيتی۔ بعد وچ انھاں نے ۱۹۹ وچ دیال سنگھ کالج، دہلی (دہلی یونیورسٹی) تو‏ں بی ایس سی د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ اس دے بعد بنڈیل کھنڈ یونیورسٹی، اتر پردیش تو‏ں کیمسٹری  وچ ماسٹرز کيتا۔ 

## نجی زندگی
لامبا دا جم ۲۱ ستمبر ۱۹۵ نوں امر ناتھ لامبا اتے راج کماری لامبا دے گھر ہویا سی۔ اس نے سرکاری گرلز سینئر سیکنڈری سکول نمبر ۱، دلی توں سکولی پڑھائی کیتی تے دلی یونیورسٹی دے دیال سنگھ کالج، دلی اتے سینٹ سٹیپھن کالج، دلی توں ایم ایس سی کیمیا  اتے ایم ایڈّ کیتی۔

الکا لامبا نے لوکیش کپور نال شادی کيتی لیکن ایہ شادی کامیاب نہ ہوسکی۔ اوہ فی الحال طلاق یافتہ نيں۔ انہاں دا اک بیٹا اے جس دا ناں ہریتھک لامبا ا‏‏ے۔

#### سیاسی کیریئر
لامبا صرف ۱۹ سال د‏‏ی سن جدو‏ں انہاں نے ۱۹۹ وچ بی ایس سی دے دوسرے سال دے طور اُتے اپنے سیاسی کیریئر دا آغاز کيتا۔   بحیثیت طالب علم انھاں نے نیشنل اسٹوڈنٹس یونین آف انڈیا (NSUI) وچ شمولیت اختیار کيتی، جو کانگریس پارٹی د‏‏ی طلبہ ونگ اے تے انہاں نو‏ں فوری طور اُتے دہلی اسٹیٹ گرل کنوینر د‏‏ی ذمہ داری سونپی گئی۔ اک سال دے بعد ۱۹۹۵ وچ ، انھاں نے دہلی یونیورسٹی اسٹوڈنٹس یونین (DUSU) دے صدر دے عہدے دے لئی الیکشن لڑیا تے وڈی کامیابی حاصل کيتی۔ ۱۹۹ وچ ، انھاں نے NSUI دے لئی آل انڈیا گرل کنوینر دے طور اُتے کم کیا، تے ۱۹۹ وچ انھاں آل انڈیا (NSUI) د‏‏ی صدر مقرر کيتا گیا۔

## حوالے

گٹھ:جم 1975
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:۱۹۷۵ دے جم
جدید بابلی سلطنت

**جدید بابلی سلطنت** (Neo-Babylonian Empire) بین النہرین تریخ دا اک دور سی جو 626 قبل مسیح وچ شروع ہویا تے 539 قبل مسیح تک رہیا۔
ان تن صدیاں دے دوران بابل اُتے اکدی بولنے والے ہمسایہ اشوری حکمران رہے۔

## حوالے

گٹھ:ایران دی قدیم تریخ
گٹھ:ایشیا وچ ستویں صدی ق م دیاں تاسیساں
گٹھ:ایشیا دیاں سابقہ بادشاہتاں
گٹھ:کویت دی تریخ
گٹھ:چھیویں صدی ق م دیاں تحلیلاں
گٹھ:زرخیز ہلال
گٹھ:سابقہ بادشاہتاں
گٹھ:ستویں صدی ق م دیاں تاسیساں
گٹھ:ستویں صدی قبل مسیح وچ قائم ہونے والے دیس تے علاقے
گٹھ:سلطنت بابل
گٹھ:قدیم شام
گٹھ:مشرق وسطی دے سابقہ دیس
گٹھ:ایشیا دیاں سابقہ سلطنتاں
گٹھ:عراق دی تریخ
گٹھ:سابق سلطنتاں
گٹھ:سابق بادشاہتاں
گٹھ:ایشیا دیاں سلطنتاں
گٹھ:ایشیا دیاں سلطتاں
گٹھ:سابق دیس
راجی نرینسنگھ

**راضی نرینسنگھ** (جم 7 اپریل، 1 9 67) اک امریکی ٹرانسجینڈر اداکارہ، کارکنّ، لکھاری، گلوکار اتے ریالٹی ٹیلیوژن شو شخصیت اے،جسنوں بوچڈ جہے دستاویزاں اتے کافی ہور پروگراماں وچ ویکھیا جا چکا اے۔ 

## شروعاتی زندگی اتے سکھیا
نارائنسنگھ دا جم (دسمبر 2004 وچ ہویا) برکلن، نیو یارک وچ بوئی "روپ" نارائنسنگھ اتے سینڈرا دے گھر ہویا سی اتے اسدا پالن-پوسن فلاڈیلفیا، پینسلوینیا وچ ہویا۔ نرائنسنگھ دی اک چھوٹی بھین اے۔ نارائن سنگھ نے پھلاڈیلپھیا وچ پروپھائیننگ آرٹ ہائی سکول پھرینکلن لرننگ سینٹر توں گریجئیشن کیتی۔ اس نے امریکی ریڈّ کراس لئی کم کرن لئی میامی، پھلوریڈا وچ تبدیل کرن توں دس سال پہلاں اک کوریائی-ملکیت والے گہنیاں دے سٹور وچ کم کیتا۔

## فلموگرافی

### فلم

### ٹیلیوژن

## سنگلز

* *"سٹمبل"* (1997)
* *"سٹمبل"* (ری-رلیز) (2013)
* *"شیک مائی سیمینٹ ٹٹز"* (2016)
* *"راضی ج ورکنگ اٹ آؤٹ"* (2016)

## کتاب لسٹ

* *ونڈوز ٹو مائی سول*
* *د ہینڈ آئی واز ڈیلٹ* (2003)
* *رائٹنگ آف اے ڈیمی گوڈ* (2007)
* *بیؤنڈ پھیس ویلیو اے جرنی ٹو ٹرو بیوٹی* (2012)

## باہری لنک

## حوالے

گٹھ:امریکی لکھاری
گٹھ:ٹرانسجینڈر
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1967
گٹھ:21ویں صدی دیاں امریکی اداکاراواں
گٹھ:امریکی اداکاراواں
اَنُورَادَھا بِسوال

**اَنُورَادَھا بِسوال** (جم 1 جنوری 1975) اک بھارتی عورت، ٹریک اتے فیلڈ اتھلیٹ اے جو کہ خاص طور اُتے 100 میٹر ہرڈلز وچ نپن اے۔ اَنُورَادَھا بِسوال نے 100 میٹر ہرڈلز وچ قومی پدھر تے 13.38 سیکنڈ دا ریکارڈ اپنے نام کیتا ہویا اے۔ اَنُورَادَھا بِسوال نے ایہہ ریکارڈ 26 اگست 2002 نوں ڈی ڈی اے دوران جواہرلال نہرو سٹیڈیم، دلی وکھے اپنے ناں کیتا۔ اسنے ایہہ ریکارڈ اپنے ہی ریکارڈ 13.40 سیکنڈ جو کہ اسنے 2000 ایشیئن چیمپیئن شپ، جکارتا وچ 30 جلا 2000 نوں بنایا سی، نوں توڑ کے اپنے نام کیتا۔ جکارتا وچ اس ریکارڈ ل اسنوں کانسی دا تمغہ ملیا سی۔
اَنُورَادَھا بِسوال *قومی ایلومینیئم کمپنی* وچ بھُوَنیشوَر، اڑیسہ وکھے کم کردی اے۔

## حوالے

گٹھ:بھارتی عورتاں
گٹھ:جم 1975
گٹھ:اتھلیٹ
گٹھ:بھارتی کھڈاری
کلوئی جونز

**کلوئے جونس** (**میلنڈا دی جونس**، 17 جون، 1975 – 4 جون، 2005) اک امریکی پورنوگرافک اداکارہ اے۔

## مڈھلے جیون اتے کیریئر
میلنڈا دی جونس دا جم اتے پالن پوشن سلسبی، ٹیکساس وچ ہویا۔ اسنے 1994 وچ سلسبی ہائی سکول توں گریجئیشن توں بعد ایہہ اپنے کیلیفورنیا اپنی جیب وچ $400 لے کے اپنا اداکاری کیریئر دی شروعات کرن لئی پہنچی۔ اسنے بیئواچ، کامیڈی شو، اینا نکولے سمتھ نال اک فلم، اتے کئی ہور فلماں وچ کم کیتا۔ اس نے بعد وچ بن گیا اے، اک *Playboy* ماڈل اتے وچ ظاہر ہویا اے، *بیکار پھیئر*، *Hustler*، اتے *Swank*۔ جونس سی *چوبارا میگزین* پالتو دے مہینے وچ اپریل 1998، اتے اس نے ارچی پار وچ ودھ بالغ مووی 2001 وچ۔ جونس ' تے دستخط کیتے بنا ٹھیکہ دے نال بالغ فلم کمپنی نیو Sensations، اک ہور دے بعد ٹھیکہ دے نال روچک منورنجن فروری 2003 وچ۔ دونو سنگت سن مختصر (اس دے ٹھیکے دے نال روچک پنج مہینے چلی اے)۔ اس نے سیوامکت تک بالغ صنعت وچ 2004. جونس وچ کیتی آلے-دوآلے دے 18 فلم اس وار دے دوران۔ اتے مارچ وچ، 2005، جونس وچ ظاہر ہویا اک کہانی وچ *قومی Enquirer* اے، جو کہ دعوہ چارلی چمک سی اک آپس وچ اس نوں دے چکا وچ فروری، 2005. چمک دا ایجنٹ اے، اختلاف، دعوہ، جو کہ جانکاری دندے چمک ویکھیا اے، نہ سی جونس 1996، اس لئی۔

## موت
جونس دی موت 2005 وچ، اسدے 30ویں جم دن توں پہلاں ہوئی۔ نشیلے مادےآں اتے شراب دی درورتوں کرکے جگر دی اسپھلتا کارن اسدی موت دا ذمہ وار دسیا گیا۔

## حوالے

## باہری لنک
* 
* انٹرنیٹّ بالغ فلم ڈاٹابیس
* بالغ فلم ڈاٹابیس
* اک قبر دا پتہ
* "کلوئے جونس دور کر دندا اے"
* "گھٹنا: 68 - اچانک موت دے بالغ فلم تارہ کلوئے جونس"  اُتے *اک موجودہ معاملے*
* "پتی: پورن سٹار کلوئے جونس بلاتکار کیتا گیا سی،"
گٹھ:جم 1975
گٹھ:موت 2005
گٹھ:امریکی پورنوگرافک فلم اداکاراواں
گٹھ:۱۹۷۵ دے جم
کرن خان (اداکارہ)

**کرن خان** اک پاکستانی فلم اداکارہ اتے میزبان اے۔ اوہ حال وچ مسالا ٹی۔وی۔ پروگرام جیونت ہفتیاں دے وچ ہو رہی اے۔

## کریئر
کرن خان نے 2008 وچ اپنے کیریئر نوں جڈو کے چراغ نال شروع کیتا سی، جس نوں سندھ ٹی۔وی۔ اُتے براڈکاسٹ کیتا گیا سی اتے ادوں توں اوہ کئی ٹیوی چینلاں' چ کم کر رہی اے اتے اپنے موجودہ پروگرام 'ایلویگک ہفتے' وچ اگے ودھ رہی اے۔ اسنے کئی کئیاں مشہور شیپھاں دے نال کم کیتا اے جنہاں وچ زبیدہ آپا وی شامل اے۔ اس نے بھارت وچ رنگ دے انڈیا ناں دا اک شو پیش کیتا اے۔

## نجی زندگی
اس نے دو وار ویاہ کروا لیا اپنے پہلے ویاہ توں، اس دے دو بچے ہن اس نے رٹر نال دوبارہ ویاہ کیتا۔ پاکستان فوج میجر۔

## فلموگرافی
* Kala Pul: The Black Bridge

## حوالے

گٹھ:جم 1975
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:پاکستانی فلم اداکاراواں
گٹھ:پشتون لوک
گٹھ:پٹھان شخصیتاں
گٹھ:۱۹۷۵ دے جم
کیٹلن مورن

**کیتھرین ایلزابیتھ** "**کیٹلن**" **مورن** (؛جم 5 اپریل 1975) اک انگریزی صحافی، لکھاری، اتے دی ٹائیمز دی براڈکاسٹر اے۔ اس وچ اوہ تن کالم لکھدی اے؛ ایہناں وچوں اک ہفتہ میگزین، اک ٹی۔وی تجزیہ کالم، اتے وئنگک جمعہ کالم "سیلبرٹی واچ" ہن۔

مورن 2010 لئیبریٹیش پریس اوارڈ (بی۔پی۔اے) کالمنویس رہی اے، اتے 2011 وچ بی۔پی۔اے نقاد اتے سال 2011 وچ انٹرویوئر رہی۔ 2012 وچ،اسوںدا ناں لندن پریس کلبّ ولوں کالمنویس رکھیا گیا، اتے 2013 وچ کمینٹ اوارڈ وکھے تہذیبی ٹپنیکار رہا۔

## شروعاتی جیون
مورن دا جم برائٹنوچ ہویا۔ اوہ اپنے ماں پیؤ دی سبھ توں وڈی بچی سی؛ اس دیاں چار بھین اتے تن بھائی سن۔ اس دے پیؤ آئرش سن جہناں نوں ایڈا ایڈماریئم نے دl گارڈیئن وچ بطور بطور اک سابقہ "ڈرمر اتے سائکڈلیک راک پائینیئر" ورنت کیتا۔

## فیمینسٹ
2011 وچ، ابری پریس نے مورن دی کتاب "ہاؤ ٹو بی اے ومین" نوں یو۔کے وچ شائع کیتا۔جولائی 2012 تک اس دیاں 16 دیساں وچ400،000 توں ودھ کاپیاں وکّ گئیاں۔

مورنخواتین برابری پارٹیدی اک معاون اے۔

## نجی زندگی
دسمبر 1999 وچ، مورن دا ویاہ دی ٹائیمز*دے* راک نقاد پیٹر پپھیدیس نال ہویا؛ اوہناں کول دو دھیاں ہن جہناں دا ویاہ 2001 اتے *2003 *وچ ہویا۔

## اوارڈ اتے آنرز

* 2015 Glamour Awards، Columnist of the Year
* 2013 Comment Awards، Culture Commentator of the Year
* 2012 London Press Club، Columnist of the Year
* 2012 Glamour Awards، Writer of the Year
* 2011 Galaxy National Book Awards، Book of the Year، *How to Be A Woman*
* 2011 Galaxy National Book Awards، Popular Non-Fiction Book of the Year، *How to Be A Woman*
* 2011 British Press Awards،۔nterviewer of the Year
* 2011 British Press Awards، Critic of the Year
* 2011۔rish Book Award، Listeners Choice category، *How to Be A Woman*
* 2011 Cosmopolitan، Ultimate Writer of the Year
* 2010 British Press Awards، Columnist of the Year

## کتاب لسٹ

* 
* 
* 
* 
* 
* 

## حوالے

## باہری لنک

* "How To Be a Woman" website
* "Raised by Wolves" page on Channel 4

گٹھ:جم 1975
گٹھ:فیمینسٹ لکھاری
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:۱۹۷۵ دے جم
تیمور رحمان

**تیمور رحمٰن ** (جم 27 مئی 1975) پاکستان توں اکیڈمک، سیاسی ایکٹوسٹ اتے سنگیتکار اے۔ اوہ **[[لال بینڈ|لال]]** نام دے سنگیت گروپ دا آگوُ اتے ترجمان اے۔ اوہ کمیونسٹ مزدور کسان پارٹی دا جنرل سیکٹری وی اے۔ رحمٰن **لال** دی ورتوں اپنے من پسند آمورت سماج واد نوں اگے ودھاؤن لئی، پاکستان وچ مذہبی کٹڑواد اتے تاناشاہ راج دے ہتھوں پیڑت مزدوراں اتے لوکاں دی حالت عام لئی کردا اے۔ اوہ مزدور کسان پارٹی دے آگوآں وچوں اک اے۔ اوہ آکسفورڈ یونیورسٹی پریس ولوں شائع کتاب **د کلاس سٹرکچر آف پاکستان** دا لکھاری اے۔ اس کتاب نے 2012 وچ پاکستان بارے سماجی سائنس دی سبھ توں ودھیا کتاب لئی اختر حمید خان میموریال اوارڈ جتیا۔

گٹھ:جم 1975
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:پاکستانی کمیونسٹ
گٹھ:۱۹۷۵ دے جم
امریتا شندے

**امرتا پرتاپسنہ شندے** (  جم 9 جولائی 1975 نوں کولہاپور، مہاراشٹر وچ) اک سابقہ بھارتی خاتون کرکٹ کھڈاری اے۔ اوہ بھارتی خواتین کرکٹ ٹیم لئی اک دنا قومانتری اتے ٹیسٹ کرکٹ کھیڈدی رہی اے۔ اوہ سجے ہتھ دی بلیباز اتے لیگبریک اُتے گوگلی گیندباز اے۔ اسنے اک ٹیسٹ میچ اتے پنج اوڈیائی میچ کھیڈے ہن۔

## حوالے

گٹھ:جم 1975
گٹھ:بھارتی لوک
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:بھارتی خواتین کرکٹ کھڈاری
گٹھ:بھارتی خواتین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری
کرنم ملیشوَری

**کرنم ملیشوری** (جم 1 جون 1975) اک سیوامکت بھارتی ویٹلفٹر اے۔ اوہ تمغہ جتن لئی بھارتی اولمپک دے اتہاس وچ پہلی خواتین اے۔1995 وچ اوہناں نوں راجیو گاندھی کھیل رتن اوارڈ ملیا۔ بھارت دا سبھ توں وڈا کھیڈ اعزاز، اتے 1999 وچ شہری پدم شری انعام۔

## نجی زندگی
ملیسوری دا جم آندھرا پردیش دے اک چھوٹے جاے پنڈ ووسوانپیٹا وچ ہویا۔ اس دیاں چار بھیناں ہن اتے ساریاں نوں ویٹ لفٹنگ وچ سکھلائی دتی گئی اے۔ اسنے 12 سال دی عمر وچ اپنا کریئر شروع کیتا سی اتے اس نوں کوچ نیلمشیتی اپپاں سی۔۔

اوہ اپنی بھین نال دلی چلی گئی اتے جلدی ہی سپورٹس اتھارٹی آف انڈیا پھر 1999 وچ، ملیشوری قومی کیمپ وچ شامل ہوئی اتے چار سال بعد، اوہ 54 کلوگرام کلاس وچ اک عالمی چیمپیئن شپ وجیتا سی۔۔

## حوالے

گٹھ:جم 1975
گٹھ:زندہ لوک
جدوناتھ سرکار

**جدوناتھ سرکار** یا **یدوناتھ سرکار** (پیدائش: 10 دسمبر 1870ء – وفات: 19 مئی 1958ء) اک ہندوستانی بنگالی مؤرخ سی۔ اُس دی وجہ شہرت اورنگزیب عالمگیر اُپر لکھیاں گئیاں کئی کتاباں نیں۔

## ابتدائی حالات
جدوناتھ دی پیدائش 10 دسمبر 1870ء نوں ضلع سنگارا ذیلی دے اک پنڈ کاراچمیریا وج ہوئی جو ہن ضلع نتور وچ واقع اے۔

## وفات
## تصانیف
### کتب
* *A History of Jaipur* ۔(1984)
* *The Fall of the Mughal Empire* ۔(in 4 volumes)، ۔(1932–38)
* *Military History of India*
* *The House of Shivaji*
* *The Rani of Jhansi*
* *Famous Battles of Indian History*
* *Chronology of Indian History*
* *Shivaji ۔(in Bengali)*
* *History of Aurangzib* ۔(in 5 volumes)، ۔(1912–24)
* *Mughal Administration* ۔(1920)
* *Shivaji and his Times* ۔(1919)
* *Anecdotes of Aurangzib*
* *Studies in Mughal India*
* *India of Aurangzib* ۔(1901)
* *A Short History of Aurangzib*
* *A History of Bengal*

### ترمیم کیتیاں گئیاں کتااںب
* *Later Mughals* by William Irvine ۔(in 2 volumes)، ۔(1922)
* Edited, translated and compiled the collection of Mirza Raja Jai Singh I's letters titled *Haft Anjuman*۔

## حوالے

گٹھ:1870 دے جم
گٹھ:1958 دیاں موتاں
گٹھ:انہسویں صدی دے ہندوستانی مؤرخین
گٹھ:بنگالی زمیندار
گٹھ:بنگالی مؤرخین
گٹھ:ویہویں صدی دے بھارتی مؤرخین
گٹھ:جنوبی ایشیا دے مؤرخین
گٹھ:ضلع نتور دیاں شخصیتاں
گٹھ:کلکتہ یونیورسٹی دے فضلا
گٹھ:نائٹس بیچلر
گٹھ:ہندوستانی نائٹ
گٹھ:پریزیڈنسی یونیورسٹی، کولکاتا دے فضلا
گٹھ:کلکتہ یونیورسٹی دے فکیلٹی
آرام جان بیگم

آرام جان بیگم، مغل شہنشاہ نور الدین محمد جہانگیر کی پانچویں بیگم تھی۔آرام جان بیگم سوائے حسن وجمال ظاہری کے عقل و دانش اور عیش و نشاط کا کافی سرمایہ رکھتی تھی۔ اگرچہ
جہانگیر کی اور بیگمات بھی خوش سلیقہ اور جدت طبع میں طاق تھیں لیکن اس کی ذکاوت کو نہیں پہنچ سکتی تھیں۔ وہ شاعرہ بھی تھی۔ اس کے فارسی کے اشعار اور قصائد کی تعداد کافی تھی لیکن وہ طبع نہیں ہو سکے۔

اس کی حاضردماغی اور برجستہ گوئی درج ذیل واقعہ سے منسوب اے۔

ایک دفعہ جہانگیر ایک شہزادے کے ساتھ شطر نج کھیل رہا تھا اور باہم یہ شرط بر بازی مقرر ہو چکی تھی کہ ان دونوں میں سے جو شخص مات کھاجائے گا وہ حسب شرط طے شدہ کے مقابلے میں اپنی خاتون ہار جائے گا۔ اب اتفاق ایسا ہوا کہ اُس مقابل شہزادے کی بازی بڑھتی ہی چلی جارہی تھی اور جہانگیر کی آنکھوں میں شکست کی ڈراونی تصویر سامنے آگئی۔ وہ اس سے بہت خوفزدہ ہوا اور اُٹھ کر محل کی طرف چلا گیا۔ وہ سب سے پہلے اپنی چہیتی بیوی نور جہاں بیگم کی طرف آیا۔ نورجہاں بیگم نہایت ہی ذکی الطبع عورت تھی اس نے تمام باتیں سن کر عرض کیا، ظل سبحانی؛

تو بادشاه جهانی جهان ز دست مده

کہ بادشاہ جہان را جهان بکار آید

جہانگیر یہاں سے مایوس ہوکر اپنی ایک اور بیوی حیات النساء بیگم کے پاس پہنچا۔ ان نے بھی واقعہ سن کر مندرجہ زیل شعر پڑھا۔ ،

جہاں خوش است ولیکن نجات می باید

اگر حیات بناشد جہاں چہ کار آید

لیکن اگر اس سے بھی جہانگیر مطمئن نہ ہوا اور اسی فکر کے عالم میں اپنی تیسری بیگم جس کا شاعرانہ تخلص فنا تھا، کے پاس کیا۔ اس نے بھی واقعہ ؁ کر کچھ دیر سوچ و بچار کے بعد ایک معقول شعر جواب میں کہا۔

جہان و حیات ہمہ بے وفا است

فنا را نگاہ دار کہ آخر فنا است

سب کی طرت سے مایوس ہو کر جہانگیر نے آرام جان بیگم کو بلایا اس نے شہنشاہ کی بات سن کر کہا کہ آپ میرے سامنے کھیل و بازی کا وہ نقشہ رکھیں ، تو است دیکھ کر شاید میرے ذہن میں کوئی چال آجائے ۔ جہانگیر نے شطرنج کی وہ بازی اس وقت جس نہج پر تھی اپنی ملکہ کو دکھانے کا انتظام کیا، ملکہ نے شاید جھروکے سے جا کر اس بساط کو دیکھا تھا۔ جب آرام جان بیگم نے شطرنج کی بساط پر سجی وہ بازی دیکھ لی تو کہا ، جہاں پناہ ؛

شاہا دو رخ بدہ و دلا م را مدہ

پیل و پیادہ پیش کن اسپ کشت مات

جهانگیر اس شعر کوسن کر پڑھک گیا اور بے اختیارآرام جان کا ماتھا چوم لیا اوراس کی روشن دماغی پر عش عش کرتا ہوا گیا اور اس شہزادے سے بازی جیت لی۔ اس واقعے سے آرام جان کی طباعی اور ذہانت کا بخوبی اندزه ہوتااے۔

## حوالے

گٹھ:مغل راج دیاں عورتاں
انوپ جلوٹا

**انوپ جلوٹا  **( جم 29 جولائی 1953 ) اک بھارتی گلوکار نیں ، جو بھجن تے غزل لئی مشہور نیں ۔  سال 2012     وچ ایہناں نوں بھارت سرکار ولوں پدمشری انعام  نال نوازیا گیا گیا ۔ ایہہ بھجن بادشاہ دے نام نال وی مشہور اے ۔

اوہ "بھجن سمراٹ" (بھجناں دے شہنشاہ) دے ناں تو‏ں مشہور نيں۔ [2] ہندوستان د‏‏ی طرف تو‏ں آرٹ انڈین کلاسیکل میوزک - وویکل دے شعبے وچ انھاں 2012 دے لئی پدما شری تو‏ں نوازیا گیا اے ۔ [3] اوہ ریئلٹی شو بگ باس 12 وچ حصہ لینے والے سن ۔

## مڈھلا جیون تے پس منظر
انوپ جلوٹا اتراکھنڈ دے نینی تالل شہر وچ، بھجن گان والے   اک مشہور ٹبر وچ پیدا ہوئے سن تے انہاں دا تعلق پنجاب دے شام چورسی گھرانہ نال ا‏‏ے۔ انہاں نے لکھنؤ دے بھٹکھنڈے میوزک انسٹی ٹیوٹ وچ تعلیم حاصل کيتی ۔ انہاں دے والد پرشوتھم داس جلوٹا وی بھجن دے اک مشہور گلوکار سن ۔ انہاں دے دو چھوٹے بھائی انیل جلوٹا تے اجے جلوٹا تے دو بہناں انجلی دھیر تے انیندا مہرہ نيں۔ اجے فی الحال کیلیفورنیا وچ رہندے نيں ۔

## کیریئر
جلوٹا نے اپنے میوزیکل کیریئر دا آغاز آل انڈیا ریڈیو وچ بطور کورس گلوکار دے طور اُتے کيتا سی ۔ اسنو‏ں عام طور اُتے سنتور پلیئر ، ڈھولک پلیئر ، سروڈ پلیئر ، سارنگی پلیئر ، وایلن ، ستار پلیئر ، طبلہ پلیئر تے گٹارسٹ د‏‏ی حمایت حاصل ا‏‏ے۔ انہاں دے کچھ مقبول بھجناں وچ عیسی لگی لگن ، مین نئيں مکھن کھای ، رنگ دے چناریہ ، جگ می سندر اے دو ناں ، تے چڈریہ جینی ری جینی شامل نيں۔ اوہ 2002 تو‏ں 2005 تک اسٹار پلس وچ ٹیلی کاسٹ ہونے والے پروگرام دھرم تے اسيں دے پروگرام دے پریزیٹر وی سن ۔

انہاں نے ممبئی وچ جگادگورو شری کرپالو جی مہاراج نال ملاقات کيت‏ی تے اپنی کمپوزیشن د‏‏ی کئی سی ڈیز جاری کرنے اُتے اتفاق کيتا۔ []] سن 2008 وچ انہاں نے آغا خان د‏‏ی سنہرا جشن منانے دے لئی شوکت (سام) کسم د‏‏ی تیار کردہ سی ڈی "نورانی چہرہ" دے لئی "گولڈن میموریل یاادین" دا ٹائٹل گانا ریکارڈ کيتا ۔

## ذا‏تی زندگی
جلوٹا د‏‏ی پہلی شادی سونالی شیٹھ نال ہوئی ، جو اک گجرا‏تی لڑکی سی ، جو اس وقت میوزک د‏‏ی طالبہ سی تے بعد وچ گلوکارہ سی۔ انہاں نے اس د‏ی فیملی د‏‏ی منظوری دے بغیر شادی کرلئی- ایہ جوڑا شمالی ہندوستان دے براہ راست پرفارمنس سرکٹ وچ "انوپ تے سونالی جلوٹا" دے ناں تو‏ں مشہور ہويا سی ، جو انہاں د‏‏ی طلاق دے بعد منقطع ہوئے گئے سن ۔

اس د‏ی دوسری شادی بینا بھاٹیا نال اک اہتمام شدہ شادی سی ، جو وی طلاق دے بعد ختم ہوگئی۔ انوپ د‏‏ی تیسری شادی سابق ہندوستانی وزیر اعظم آئی کے گجرال د‏‏ی بھانجی میدھا گجرال تے ڈائریکٹر شیکھر کپور د‏‏ی پہلی بیوی نال ہوئی سی جس تو‏ں انہاں د‏‏ی 1994 وچ طلاق ہوگئی سی۔ انوپ تے میدھا دا اک بیٹا اے جس دا ناں آریمن (1996 وچ پیدا ہويا سی) سی ، جس نے پرنسٹن یونیورسٹی وچ تعلیم حاصل کيتی سی۔ . []] دوسرے دل تے پہلے گردے د‏‏ی پیوند کاری دے بعد ، میدھا 25 نومبر 2014 نو‏‏ں نیو یارک شہر وچ گردیاں د‏‏ی ناکامی دے سبب انتقال کر گئياں ۔ [7] [8] [9]

ایہ گل سن 2018 وچ سامنے آئی سی کہ اوہ بگ باس 12 دے مقابلہ وچ جسلین متھارو دے نال رشتہ رہیا اے ، جو انہاں تو‏ں سینتِیہہ سال چھوٹی ا‏‏ے۔ اوہ گھٹ تو‏ں گھٹ ساڈھے تن سال پہلے نال سن ۔ پر، گھر تو‏ں بے دخل ہونے دے بعد ، انوپ نے کہیا کہ انہاں دا رشتہ صرف استاد  تے طالب علم دا سی۔ [10]

## حوالے

گٹھ:گلوکار
گٹھ:بھارتی لوک
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پنجابی غزل گو
گٹھ:پنجابی گلوکار
گاندھی ہال، اندور

**مہاتما گاندھی ٹاؤن ہال** وچکار بھارت دے راج مدھ پردیش دے نگر اندور دی اک تریخی عمارت اے ۔ ایہہ عمارت بریٹیش دور دی تعمیر اے اتے تدّ سماں دسن دا کم وی کردی سی اتے اسنوں گھنٹاگھر وی کہندے سن ۔ اس عمارت وچ سال پریانت وکھرا پرکار دے تہذیبی پروگرام منعقد ہندے رہندے ہن ۔  اس عمارت دی اساری 1904 وچ کیتی گئی سی اتے تدّ اسدا نام کنگ ایڈورڈ ہال رکھیا گیا سی ۔ سن 1947 وچ بھارت دے آزاد ہون دے بعد اسدا نام گاندھی ہال کر دتا گیا ۔ ہال وچ بچیاں لئی پارک اتے اک لائبریری وی اے ۔
## تریخ

اس عمارت دی اساری انگریز ماہر تعمیرات سٹیوینسن نے کیتی سی ۔ عمارت دے اتے راجپوتانا سٹائل دے گھٹک گمبد اتے میناراں ہن ۔ عمارت سفید سونی اتے پاٹن دے پتھراں نال انڈو - گوتھک سٹائل وچ بنی اے اتے آنترک سجاوٹ پلاسٹر آف پیریس نال کیتی گئی اے ۔ اسدے فرش نوں کالے اتے چٹا سنگمرمر ولوں سسجت کیتا گیا اے اتے اسوچ وچکار دی مینار چوکور بنی اے ۔  اس مینار دے اوپری حصہ وچ چارے پاسے اک اک گھڑی لگی اے ۔ ایہہ گھڑیاں انیاں وڈیاں ہن کہ دوروں ہی وکھائی دندیاں ہن ، اتے اس کارن نال اسنوں گھنٹاگھر وی کیہا جاندا اے ۔ اسدے اساری دے ویلے اسدی لاگت ڈھائی لکھ روپئے سی ۔

عمارت دا افتتاح نومبر ، 1905 وچ پرنس آف ویلس ( جارج پنچم ) ولوں بھارت آمد اتے کیتا گیا سی ۔

## بحالی کم
118 سال پرانی عمارت دا سدھار کم مارچ 2018 ولوں شروع ہو گیا اے ۔ اسدے پہلے پڑاؤ وچ پوری عمارت دے باہری حصہ نوں چمکایا جاویگا اتے عمارت نوں واپس پرانا سوروپ دتا جاویگا ۔ ایہہ کم لگبھگگ ساڑھے چھ کروڑ دی لاگت نال ہووےگا ۔ 
## مورتاں

فائل:Gandhi Hall.jpg|ڈاؤن ہال دا پورچ
فائل:Image 0216 (Indore).jpg|گھنٹاگھر دی گھڑی

## حوالے

گٹھ:تریخی عمارتاں
گٹھ:بھارت
گٹھ:اندور
سیانیاں دے تحفے

thumb

**سیانیاں دے تحفے** (The Gift of the Magi، دی گفٹ آف د میجئی) او ہینری (ولیئم سڈنی پورٹر دا قلمی نام) دی اک نوَ ویاہی پریم بھجی جوڑی بارے لکھی کہانی اے کہ اوہ بہت گھٹ پیسیاں دی حالت وچ اک دوجے لئی کرسمس تحفے خریدن لئی کیسی سیانپ دا استعمال کردے ہن۔.۔ تحفے دین بارے سکھیادائک ولولے بھرپور کہانی ہون ناطے ایہہ کرسمس موقعے ناٹکی روپانترن خاطر بہت مشہور ہو گئی۔ پلاٹ اتے ایہدا "پیچ دار انت" سرب مشہور ہن، اتے انت نوں تاں عامَ طور تے کاسمک آئرنی منیا جاندا اے۔ کہندے ہن کہ ایہہ نیویارک سٹی دے ارونگ پلیس تے پیٹ دے احاطے وچ لکھیاں گئیاں سی۔ on Irving Place in New York City۔
ایہہ کہانی "گفٹس آف میجئی" ناں ہیٹھ 10 دسمبر 1905 'د نیویارک ورلڈ'، اخبار دے ایتوار اڈیشن وچ اتے پھر 10 اپریل 1906 نوں او ہینری دے کہانی مجموعہ 'د فور ملیان' وچ کتاب دے روپ وچ چھپی سی۔
## سار
مسٹر یعقوب ڈلنگھم (نوجوان جم) اتے اس دی بیوی، ڈیلا، اک سادے اپارٹمینٹ وچ رہندے ہن۔ اوہناں کول مان کرن والیاں صرف دو قیمتی چیزاں ہن: ڈیلا دے سندر لمبے وال، جو لگپگ اس دے گوڈیاں نوں چھونہدے ہن، اتے جم دی چمکدار سونے دی گھڑی،
جہڑی اس دے پیؤ اتے اگوں دادے دی سی۔

## حوالے

## باہری لنک
* ہینری دی شاہکار کہانی – سیانیاں دے تحفے

گٹھ:او ہینری دیاں کہانیاں
گٹھ:کہانیاں
آمبھی

250px|thumb| آمبھی
آمبھی جاں آمبھک جاں آمبھیکمار (  ) ق م  327 – 26 وچ بھارت اتے سکندر  دے حملے دے ویلے ٹیکشلا دا راجا سی ۔ اسدا راج سندھ دریا  اتے جہلم دریا  دے وچ پھیلیا سی ۔ آمبھی دا پیؤ سی راجا امبھیراج اتے ماں رانی القا سی ۔ اوہ پرُو اتے پورس دا حریف راجا سی ، جسدا راج جھیلم دے وچ سی ۔ آمبھی پورس دا ممیرا بھرا سی ۔ کجھ تاں پورس ولوں ایرکھا دے کارن اتے کجھ اپنی بزدلی دے کارن اسنے اپنی مرضی نال سکندر دی ماتحتی قبول کر لئی اتے پورس دے خلاف لڑائی وچ سکندر دا ساتھ دتا ۔ سکندر نے جدوں سندھ دریا پار کیتا تدّ آمبھی نے اپنے راجگڑھ ٹیکشلا وچ چاندی دیوستواں، بھیڑیں اتے بیل بھینٹ کر اسدا استقبال کیتا ۔ چتر جیتو نے اسدے تحفےآں نوں اپنے تحفےآں دے نال پرتیا دتا جسدے فلسروپ آمبھی نے اگے دا دیس جتن لئی اسنوں 5،000  جنگجو حاصل کیتے ۔ سکندر نے اوہنوں انعام سوروپ پہلاں تاں ٹیکشلا دے راجے دے روپ وچ مانتا حاصل کر دتی اتے بعد وچ سندھ دریا دے چناب سنگم علاقے تک دا راج اسنوں سونپ دتا ۔ سمبھوت : چندرگپت موریا نے استوں سارا پردیش کھوہ لیا اتے پورے پنجاب توںیونانیاں ( یونانیاں ) نوں کڈھ باہر کیتا ۔ جدوں سکندر دے سپہ سالار اتے اسدے مشرقی سامراج دے وارث سیلیوکس نے بھارت اتے حملہ کیتا تاں اس ویلے وی پنجاب چندرگپت موریا دے حق وچ سی ۔
آمبھی دا اخیر چندرخفیہ نے کیتا ۔

## ایہناں نوں وی ویکھو
 
* ٹیکشلا
 
* سکندر
 
* چندرگپت موریا

## باہری کڑیاں
* Alexander’s Invasion: Ambhi was not a Traitor—by Arun Nigudkar Mirror of Tomorrow (Archives) اتے شائع ، ابھگمن تاریخ : 17 اگست 2012
* Takshashila: 2 Kings & a King Maker VARNAM اتے شائع ؛ ابھگمن تاریخ : 17 اگست 2012

گٹھ : پرانے بھارت دا اتہاس
گٹھ : تریخ
گٹھ:بھارت دی تریخ
سپاہی بہادر سرکار

**سپاہی بہادر سرکار** ہندستان دی پہلی آزادی لڑائی دے دوران 6 اگست 1857 نوں مدھ پردیش دی سیہور چھاؤنی وچ بغاوت دے بعد مقامی سپاہیاں ولوں قائم اپنی آزاد سرکار دا نام سی ۔  میرٹھ دی انقلاب دا اثر وچکار بھارت وچ وی آیا اتے مالوے دے سیہور وچ انگریز پالیٹکل ایجینٹ دا مکھالا ہون دے کارن اتھے دے سپاہیاں نے وی بغاوت کر دتی اتے اس چھاؤنی نوں پوری طرحاں انگریزاں ولوں آزاد کروا لیا ۔  

پر ایہہ سرکار صرف 6 مہینے ہی چلی ۔ جھانسی دی رانی دی بغاوت نوں کچلنے لئی وحشی کرنل ہروج نوں اک وڈے لاو لشکر دے نال بھیجیا گیا ۔  اندور وچ فوجیاں دے بغاوت نوں کچلنے دے بعد کرنل ہروج 13 جنوری 1858 نوں سیہور اپڑیا اتے اگلے دن 14 جنوری 1858 نوں 356 باغی سپاہیاں نوں سیہور دے سیون دریا دے کنڈے گھیر کے گولیاں نال چھلنی کر دتا ۔ 

انقلابیاں دے اس گروہی قتل عام دے بعد سیہور چھاؤنی اتے پھیر انگرجوں دا قبضہ ہو گیا ۔ اس وحشیانہ قتل عام دے کارن اس ستھان نوں مالوے دے جلیانوالے دے روپ وچ جانیا جاندا اے ۔
## حوالے

## باہری کڑیاں
*سیہور دے 356 انقلابیاں دی شہادت دی کہانی
*خون نال لال ہو گیا سی سیون دریا, اج وی گمنام اے چین سنگھ 
*اس میدان وچ مارے گئے سن 356 انقلابی, انگریزاں نے داغیاں سن اندھا دھند گولیاں

گٹھ:برطانوی راج
گٹھ:برصغیر
گٹھ:بھارت دی تریخ
عباس طیب جی

**طیب جی عباس** بمبئی دے مشہور طیب جی خاندان وچ پیدا ہوئے سن ۔ پہلاں بڑودا وچ منصف رہے ، پھر رٹائر ہون دے بعد کانگرس وچ شامل ہو گئے ۔ سن 1921ء وچ داڑوار فائرنگ نوں جانچ لئی کانگرس کارجسمتی ولوں تعینات کمیٹی دے تسی پردھان سن ۔ اپریل ، 1930ء وچ جو مشہور ڈانڈیمارچ گاندھی  نے کیتا سی ول لون دا قنون توڑیا سی ، اس وچ عباس طیب جی وی اوہناں دے نال سن اتے ایہہ طے ہویا کہ گاندھی  دی گرفتاری دے بعد کانگرس دی واگڈور تسی سمبھالین گے ۔ تہاڈا سارا  پروار بھارتی راشٹر دا سیوک رہا اے ۔ بھارت دے قومی مسلمان گھرانیاں وچ طیب جی دا گھرانہ آگوُ رہا اے ۔

گٹھ:بھارتی مسلمان
تانتیا بھیل

**تانتیا بھیل** (**تانتیا بِھل** جاں **تانتیا ماما**) برطانوی ہند وچ 1878 توں 1889 دوران اک ڈکیت سی۔ بریٹیش لوکاں ولوں اسنوں اک مجرم  منیا گیا پر عام بھارتی لوک اسنوں اک ہیرو مندے سن۔ اسنوں اس ویلے دا روبنہڈّ کیہا جاندا اے۔

## حوالے

گٹھ:جم 1844
گٹھ:موت 1890
مَیَنک مارکنڈے

**مَیَنک مارکنڈے** (جم 11 نومبر 1997) اک بھارتی کرکٹر اے جو انڈین پریمیئر لیگ (آئیپیئیل) وچ ممبئی انڈیئنز دے میمبر ہن۔ مینک پٹیالہ دا واسی اے۔ اسنے فروری 2019 وچ بھارتی کرکٹ ٹیم لئی اپنا قومانتری کیریئر شروع کیتا سی۔ 

## گھریلو کریئر
اس نے 2017–18 دے سعید مشتاق علی ٹرافی وچ 14 جنوری 2018 نوں پنجاب لئی اپنا ٹی -20 کیریئر شروع کیتا۔  2018 دے جنوری مہینے وچ، اس نوں ممبئی انڈیئنز نے 2018 آئیپیئیل نلامی وچ صرف 20 لکھ روپئے دی رقم لئی خریدیا سی۔ اسنے 2017–18 وچ وجی ہزارے ٹراپھی وچ بنگلور وچ 7 فروری 2018 وچ پنجاب لئی اپنی لسٹ اے کرکٹ پاری کھیڈی۔ اس نے آئیپیئیل 2018 وچ ممبئی انڈیئنز دی پھرینچائزی لئی اپنا پہلا میچ کھیڈیا۔ اکتوبر 2018 وچ، اوہناں نوں 2018–19 دے دیودھر ٹراپھی لئی انڈیا بی دی ٹیم وچ شامل کیتا گیا سی۔  اس نے 1 نومبر 2018 نوں 2018–19 وچ رنجی ٹراپھی وچ پنجاب لئی اپنا پہلا درجہ شروع کیتا سی۔  اوہ ٹورنامینٹ وچ پنجاب لئی موہری وکٹ لین والا سی، جس وچ چھ میچاں وچ 29 وکٹاں جھٹکائیاں سن۔ 

## قومانتری کریئر
دسمبر 2018 وچ، اس نوں 2018 ایسیسی ایمرجنگ ٹیمز ایشیا کپ لئی بھارت دی ٹیم وچ شامل کیتا گیا سی۔  فروری 2019 وچ، آسٹریلیا دے خلاف اوہناں دی لڑی لئی اوہناں نوں بھارت دی ٹونٹی -20 قومانتری (ٹی -20) ٹیم وچ شامل کیتا گیا سی۔  اسنے 24 فروری 2019 نوں آسٹریلیا دے خلاف بھارت لئی اپنے ٹی -20 کیریئر دی شروعات کیتی سی۔ 

## انڈین پریمیئر لیگ کیریئر
اس نے چینئی سپر کنگز خلاف ممبئی انڈیئنز ولوں آئیپیئیل دی شروعات کیتی۔ اسنے تن وکٹاں جھٹکائیاں  جس وچ مہیندر سنگھ دھونی دی قیمتی وکٹ شامل سی۔ 21 سالا کھڈاری نے ٹورنامینٹ وچ ہن تک 17 میچ کھیڈے ہن اتے 8.54 دی اکانمی نال 16 وکٹاں لئیاں ہن۔

## حوالے

## باہری لنک

* 
گٹھ:بھارتی کرکٹ کھڈاری
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1997
نجف گڑھ دی لڑائی

**نجف گڑھ دی لڑائی** 1857 دے غدر دے دوران ہوئی اک لڑائی سی ۔ ایہہ دلی دی گھیرابندی دے دوران ہوئی اک لڑآئی سی ۔ بخت خان دے اگوائی وچ بھارتیاں دی اک وڈی فوج نے دلی نوں گھیرنے آ رہی بریٹیش فوج اتے پچھے توں حملہ کرن دا فیصلہ کیتا ۔ انھاننوں روکن لئی بریٹیش فوج دی وی اک ٹکڑی اگے تکنیک ۔ دلی ولوں لگبھگ 18 میل ( 29 کلومیٹر ) دور واقع نجف گڑھ وچ دوناں دا سامنا ہویا ، جتھے بھارتی فوجیاں نوں قراری ہار دا سامنا کرنا پیا ۔ اس لڑائی وچ انگریزاں دی ایہہ پہلی جت سی ۔

گٹھ:لڑائیاں
گٹھ:برصغیر
گٹھ:بھارت دی تریخ
پنکج تریپاٹھی

**پنکج ترپاٹھی** اک بھارتی اداکار اے جو مکھ طور اُتے ہندی فلماں وچ کم کردا اے۔ اپنی قدرتی اداکاری لئی مشہور، اسنے 2004 وچ *رن* اتے اومکرا وچ اک چھوٹے جہے کردار دے نال شروعات کیتی سی اتے ہن توں 40 توں ودھ فلماں اتے 60 ٹیوی شو وچ کم کر چکا اے۔ ترپاٹھی نوں*گینگس آف واسیپور* فلم سیریز وچ اپنے معاون کردار نال کامیابی ملی۔ اس توں بعد *فکرے* (2013)، *[[مسان|ماسان]]* (2015)، *نیل بٹے سناٹا* (2016)، *بریلی کی برفی* (2017)، *[[نیوٹن (فلم)|نیوٹن]]* (2017)، *فکرے رٹرنس* (2017) اتے *ستری* (2018) سمیت کئی فلماں لئی اہم ملانکن حاصل ہوئی اے۔ *نیوٹن لئی*، ترپاٹھی نے نیشنل فلم اوارڈ سمیت کئی انعام حاصل کیتے۔

## مڈھلا جیون
ترپاٹھی دا جم بیلسند، ضلع، گوپالگنج، بہار وچ، پنڈت بناس ترپاٹھی اتے ہیمونتی دیوی دے گھر ہویا سی۔ اس دے پیؤ اک کسان اتے پنڈت دے طور تے کم کردے ہن۔ 11 ویں جماعت تک ترپاٹھی وی اک کسان دے طور اُتے کم کردا سی۔ تیوہاراں دے موسم وچ اوہ اپنے پنڈ دے *ناٹک* وچ اک لڑکی دے کردار نبھاؤندا سی اتے اسدے مطابق اس دے پنڈ والیاں نے اس دے تعریف کیتی اتے اخیر اسنوں اداکاری وچ کریئر بناؤن لئی راغب کیتا۔ ہائی سکول توں بعد اوہ پٹنا چلا گیا جتھے اسنے تھئیٹر کیتا اتے کالج دی سیاست وچ وی سرگرم رہا کیونکہ اوہ اکھل بھارتی طالب علم کونسل دا میمبر سی۔ اداکاری وچ ناکام ہون دے ڈر توں اوہ اک ہوٹل وچ تھوڑھے ویلے لئی کم کرن لگا۔ پٹنا وچ قریب ستّ سال رہن توں بعد اوہ نیشنل سکول آف ڈرامہ وچ داخلہ لین لئی دلی چلا گیا ، جتھوں 2004 وچ اسنے گریجوئیشن کیتی۔

## کریئر
نیشنل سکول آف ڈرامہ توں گریجوئیٹ ہون توں بعد، ترپاٹھی 2004 وچ ممبئی چلا گیا اتے فلم *رن* وچ کردار نبھایا۔ حالانکہ اٹھ سال بعد 2012 وچ جدوں اسنے *گینگز آف واسیپور* وچ اپنی کردار لئی مکمل طور اُتے تعریف حاصل کیتی سی۔ فلم لئی اسدی آڈیشن قریب اٹھ گھنٹے تک چلی۔  2008 وچ، اسنے *باہبالی* ٹیوی دی لڑی وچ کم کیتا اتے بعد وچ سووی ٹیوی اُتے *پاؤڈر* وچ کم کیتا، جو ہن فلحال نیٹفلکس اُتے مہیا اے۔ اپنے شروعاتی کریئر وچ، اوہ زیادہتر منفی کرداراں نبھائیاں۔ بعد وچ اسنے الگّ-الگ طرحاں دیاں کئی کرداراں نبھائیاں اتے تنقیدی تغریفاں جتیاں۔ اسدی پہلی مکھ اداکار والی فلم *گڑگاؤں* 2017 سی۔ اسدی 2017 دی فلم *[[نیوٹن (فلم)|نیوٹن]]* بھارت دی سبھ توں ودھیا غیرملکی فلم کیٹیگری وچ اکادمی اوارڈ لئی چنی گئی سی۔

ترپاٹھی نے تامل سنیما وچ فلم *دور* نال اپنی شروعات کیتی، جو 7 جون 2018 نوں رلیز ہوئی۔

## نجی جیون
ترپاٹھی نے 15 جنوری 2004 نوں مردلا نال ویاہ کیتا اتے اوہناں دی اک بیٹی اے۔

## فلموگرافی

## اوارڈ

* نیشنل فلم اوارڈ لئی *[[نیوٹن (فلم)|نیوٹن]] (ہندی)* خاص طور تے ذکر
* نیوٹن لئی بیسٹ سپورٹنگ ایکٹر لئی نیوز 18 رئل مووی اوارڈ 
* 2019 وچ پاور برانڈز نے اوہناں نوں بیئیپھجیئے (بالیوڈّ فلم صحافی دے انعام) وچ "پاور برانڈ: انڈسٹری ٹرینڈسیٹٹر" دے نال سنمانت

## ایہہ وی ویکھو

* انج تواڑی

## حوالے

## باہری لنک

* 
* 
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:Pages with unreviewed translations
گٹھ:جم 1976
راشد خان ارمان نورزی

**راشد خان ارمان** (؛ جم 20 ستمبر 1998)، عامَ طور تے **راشد خان** وجوں جانیا جاندا، اک افغان کرکٹر اے، جو اتھے دی قومی ٹیم دی نمائندگی کردا اے۔ اوہ جون 2018 نوں افغانستان دے پہلے ٹیسٹ میچ وچ کھیڈن والے گیارھاں کرکٹراں وچوں اک سی۔ اس نے کسے دیش دے پلیٹھے ٹیسٹ میچ وچ پہلی وار کھیڈن والا سبھ توں مہنگا گیندباز رہا۔

راشد 2017 انڈین پریمیئر لیگ وچ سنرائڈرس حیدرآباد لئی کھیڈیا۔ جون 2017 وچ، اس نے اک ایسوسیئیٹ دیس وچ اک اک روزہ انٹرنیشنل (اوڈیائی) میچ لئی سبھ توں ودھیا بولنگ انک لئے۔فروری 2018 وچ اوہ اک روزہ کرکٹ' چ گیندبازاں دی آئیسیسی پلیئر رینکنگ وچ سبھ توں گھٹ عمر دا سکھرلا کھڈاری بن گیا۔بعد وچ اسے مہینے، اوہٹونٹی - 20 قومانتری (ٹی - 20 کومانتریاں) وچ آئی سی سی پلیئر رینکنگ وچ وی سکھر تے رہا۔

## حوالے
 7 .Rashid became an favorite dream11  pick 
گٹھ:جم 1998
گٹھ:افغانستان دے کرکٹ کھڈاری
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:پشتون لوک
محمد نبی

**محمد نبی** ( پشتو: محمد نبي؛ جم 1 جنوری 1985) اکافغان کرکیٹر اے جو محدود اوور میچاں وچ ٹیم دا کپتان رہِ چکیا اے۔ نبی اک آلراؤنڈر اے، ایہہ سجے ہتھ دا بلیباز اتے آف بریک گیندباز اے۔ اسنے افغانستان نوں اک اچّ پدھری قومانتری کرکٹ ٹیم بناؤن وچ اہم کردار نبھایا اے۔ ایہہ اپریل 2009 وچ افغانستان دے پہلے اک دنا قومانتری میچ وچ کھیڈیا اتے جون 2018 وچ افغانستان دے پہلا ٹیسٹ میچ وچ وی کھیڈیا۔ اسنے 2014 ایشیا کپ اتے 2015 دے کرکٹ ورلڈ کپ وچ افغانستان دی ٹیم دی کپتانی کیتی اے۔ نبی کئی ٹی -20 فرینچائیز ٹورنامینٹاں وچ وی کھیڈ چکیا اے اتے ایہہ پہلا افغانستانی کھڈاری سی جو انڈین پریمیئر لیگ وچ کھیڈن لئی چنیا گیا۔
## مڈھلا جیون اتے کریئر
مہمند نبی دا جم افغانستان دے لوگر صوبے وچ ہویا سی، پر سوویت-افغان جنگ دوران اسدا پروار پیشاور، پاکستان چلیا گیا سی۔ اسنے 10 سال دی عمر وچ پشاور وچ کرکٹ کھیڈنا شروع کیتا، اتے اسدا پروار 2000 وچ افغانستان واپس پرتیا، جتھے اسنے محمد شہزاد، اصغر افغان اتے شاہپور جدران نال کرکٹ کھیڈنا شروع کیتا، بعد وچ ایہہ سارے افغان دی قومی ٹیم دے اہم میمبر بنے۔ 2003 وچ نبی پہلی وار وچ کسے مقابلے وچ کرکیٹ کھیڈیا اتے ایہہ افغانستان دی اک ٹیم ولوں پاکستان دی رحیم یار خان کرکیٹ ایسوسی ایشن دے خلاف کھیڈیا۔ افغانستان دی ٹیم ماڑی سی پر نبی نے 61 دوڑاں بناکے اپنی ٹیم وچوں سبھ توں ودھ دوڑاں بنائیاں۔ اس ویلے دوران افغانستان وچ کرکیٹ دا سامان نہیں ملدا سی اتے ایہناں نوں پاکستان اتے بھارت توں سامان خریدن خریدنا پیندا سی۔

## حوالے

گٹھ:افغانستان دے کرکٹ کھڈاری
گٹھ:پشتون لوک
گٹھ:پٹھان شخصیتاں
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1985
ایکَلوِیا

**ایکَلوِیا ** (سنسکرت: ایکلوی) مہابھارت دا اک پاتر اے۔ اوہ ہرننئے دھنُو نامی نشاد دا پتّ سی۔ اوہ بے مثال لگن دے نال آپے سکھی تیر اندازی اتے گروبھگتی لئی جانیا جاندا اے۔ پیؤ دی موت دے بعد اوہ شررنگبیر راج دا حکمران بنیا۔ اسنے نشاد بھیلاں دی اک تکڑی فوج اتے بحری فوج متحد کر کے اپنے راج دیاں سیماواں دا پھلار کیتا۔
## [[مہابھارت]] وچ
مہابھارت وچ بیانی کہانی مطابق ایکلویا تیرئندازی سکھن خاطر درونناچاریا دے آشرم وچ آیا پر نشادپتر ہون دے کارن درونناچاریا نے اسنوں اپنا چیلا بناؤنا قبول نہیں کیتا۔ مایوس ہو کے ایکلویا جنگل وچ چلا گیا۔ اسنے درونناچاریا دی اک مورتی بنائی اتے اس مورتی نوں گرُو منّ کے تیر اندازی دی مشق کرن لگا۔ اک-چتّ دیانتداری کردے ہوئے جلد ہی اوہ تی ائندازی وچ بوہت زیادہ نپن ہو گیا۔ اک دن پانڈو اتے کوروپتی شہزادہ گرو درون دے نال شکار لئی اسے جنگل وچ گئے جتھے ایکلویا آشرم بنا کے تیر اندازی دی مشق کر رہا سی۔ اوہناں دا کتا بھٹک کے ایکلویا دے آشرم وچ چلیا گیا۔ ایکلویا نوں ویکھ کے اوہ بھونکن لگا۔ کتے دے بھونکن نال ایکلویا دی دیانتداری وچ وگھن پے رہا سی۔ اس لئی اسنے اپنے باناں نال کتے دا منہ بند کر دتا۔ ایکلویا نے اس مہارت نال تیر چلائے سن کہ کتے نوں کسے پرکار دی چوٹ نہیں لگی۔ کتے دے پرتن اتے کورو، پانڈو اتے آپ درونناچاریا ایہہ مہارت ویکھ کے حیران رہِ گئے اتے تیر چلان والے دی کھوج کردے ہوئے ایکلویا دے کول پہنچے۔ اوہناں نوں ایہہ جان کے ہور وی حیرانی ہوئی کہ درونناچاریا دی مورتی نوں ہی مانس گرو منّ کے ایکلویا نے آپ ہی مشق نال ایہہ تعلیم حاصل کیتی اے۔

درونناچاریا نہیں چاہندے سن کہ کوئی ارجن توں وڈا تیرئنداز بنے۔ اوہ ایکلویا نوں بولے، “جیکر میں تہاڈا گرو ہاں تاں تینوں مینوں گردکشنا دینی ہوویگی۔” ایکلویا بولیا، “گردیو! گردکشنا وجوں تسیں جو وی منگوگے میں دین لئی تیار ہاں۔” درونناچاریا نے اس توں گردکشنا وجوں اس دے سجے ہتھ دے انگوٹھے دی منگ کیتی۔ ایکلویا نے خوشی نال اپنا انگوٹھا کٹکے درونناچاریا نوں دے دتا سی۔ اوہ اپنے ہتھ نال تیر چلان وچ نااہل ہو گیا تاں اپنے پیراں نال تیر چلان دا مشق کرنا شروع کر دتا۔

## حوالے

گٹھ:مہابھارت دے پاتر
رانا پُونجا

بھیلو رانا  : اتہاس وچ چرچہ اے کہ رانا پونجا بھیل  دا جم میرپور دے مکھی دودا ہولنکی جی دے پروار وچ ہویا سی ۔ اوہناں دی ماں دا نام کیہری بائی سی ، اوہناں دے پیؤ دا انتقال ہون دے بعد 15 سال دی تھوڑی عمر وچ انھاننوں میرپور دا مکھی بنا دتا گیا ۔ رانا پونجا جی اپنی بہادری ، پرجا پریم اتے اپنی دور اندیشی دے کارن میواڑ وچ مشہور ہوئے ۔ ایہہ اوہناں دی اہلیت دی پہلی امتحان سی ، اس امتحان وچ اتیرن ہوکے اوہ جلدی ہی ‘بھومٹ دے راجا’ بنّ گئے ۔ اپنی تنظیم طاقت اتے جنتا دے متعلق پیار - دلار دے چلدے اوہ ویر بھیل ہیرو بنّ گئے ، اوہناں دی کھیایاتی مکمل میواڑ وچ پھیل گئی ۔

اس دوران 1576ء وچ میواڑ وچ مغلاں دا سنکٹ ابھریا ۔ اس سنکٹ دے دور وچ مہانرانا پرتاپ جی نے بھیل رانا پونجا جی دا تعاون منگیا ۔ اجیہے سماں وچ بھیل ماں دے ویر پتّ رانا پونجا جی نے مغلاں نال مقابلہ کرن لئی میواڑ دے نال اپنے دل دے نال کھڑے رہن دا فیصلہ کیتا ۔ مہانرانا نوں وعدہ دتا کہ رانا پونجا اتے میواڑ دے سارے بھیل بھرا میواڑ دی رکھیا کرن نوں ططپر اے ۔ اس اعلان لئی مہانرانا نے پونجا بھیل نوں گلے لگایا اتے اپنا بھرا کیہا ۔ 1576ء دے ہلدیگھاٹی لڑائی وچ پونجا بھیل جی نے اپنی ساری طاقت دیس دی رکھیا لئی جھونک دتی ۔

ہلدیگھاٹی دی لڑائی دے انرنت رہن وچ گوریلا لڑائی نظام دا ہی کرشما سی جنوں پونجا بھیل جی دے اگوائی وچ کم وچ لیا گیا ۔ اس لڑائی دے بعد کئی سالاں تک مغلاں دے حملے نوں ناکام کرن وچ بھیلاں دی طاقت دا اوسمرنیئے یوگدان رہا اے اتے اوہناں دے خاندان وچ جمے ویر ہیرو پونجا بھیل جی دے اس جگاں - جگاں تک یاد رکھن لایق سورمگتی دے حوالہ وچ ہی میواڑ دے راجچنہ وچ بھیل پرتیک اپنایا گیا اے ۔

## حوالے
https://books.google.co.in/books?id=UjhLDwAAQBAJ&pg=PA4&lpg=PA4&dq=Bhil+people+history&source=bl&ots=NtaP_L1LtV&sig=msu_cEDmYMf0dgeC7_pHzLNgxkg&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjN6uvl94LeAhVWWX0KHWMgCRA4RhDoATACegQIChAB#v=onepage&q=Bhil%20people%20history&f=false

*2 https://books.google.co.in/books?id=zk6OAAAAMAAJ&q=rana+punja+bhil&dq=rana+punja+bhil&hl=hi&sa=X&ved=0ahUKEwjfwJ-n4M_iAhUc6XMBHeEZBYAQ6AEIJTAA
## ہور اہم
ایکلویا

راجا مانڈلک

تانتیا بھیل

راجا دھنا بھیل

ویگڈاجی بھیل

کوٹیا بھیل

منوہرتھانا

تگارام بھیل

گٹھ : راجستھان دا اتہاس
گٹھ:راجستھان دی تریخ
راجا مانڈلک

گجرات دے اڈر دے حکمران راجا مانڈلک سن ۔ راجا مانڈلک نے ہی میواڑ حکمران ٹوآ نوں اپنے بھیل راج وچ رکھکے حفاظت دتا ۔

## ہور اہم
ایکلویا

رانا پونجا

تانتیا بھیل

راجا دھنا بھیل

ویگڈاجی بھیل

کوٹیا بھیل

منوہرتھانا

تگارام بھیل

## حوالے
https://books.google.co.in/books?id=EzPw-Y5kWRYC&pg=PT218&dq=Bhil+kingdom&hl=hi&sa=X&ved=0ahUKEwjWwoHy1s_iAhViguYKHZpzAYUQ6AEIKzAB#v=onepage&q=Bhil%20kingdom&f=false

گٹھ : بھارت دا اتہاس
گٹھ:گجرات دی تریخ
راجا دھنا بھیل

راجا دھنا بھیل مالوا سامراج دے اک طاقتور راجا ہوئے ۔ ایہہ وڈے ہی بہادر ، روادار اتے کامیاب
راجا سن ۔ ایہہ عامَ جنتا وچ کافی لوکاں نوں پیارا ہوئے ۔ 840 ق م وچ دھنا بھیل مالوے دے حکمران بنے ۔
اس خاندان دے حکمراناں نے قریب 270 سالاں تک مالوا سامراج اتے راج ۔ کیتا ۔ اس دوران مالوا وچ بھیل رہتل دا کافی ترقی ہویا ۔

ایہناں دے خاندان دا راج 840 ق م ولوں لگاتار 570 ق م  تک چلدا رہا ۔ اس ویلے بھیل مضبوط حالت وچ سن ۔
دھنا بھیل دے روپ وچ مالوا نوں اک مضبوط حکمران ملیا ۔

اس خاندان دا آخری راج 570 ق م وچ ختم ہو گیا ۔

مالوا اتے شکو اتے راجا بھوج دا راج رہا ۔

## ہور اہم
ایکلویا

راجا مانڈلک

تانتیا بھیل

رانا پونجا

ویگڈاجی بھیل

کوٹیا بھیل

منوہرتھانا

تگارام بھیل
## حوالے

https://hindi.indiawaterportal.org/node/50009 

گٹھ : راجستھان دا اتہاس
گٹھ:راجستھان دی تریخ
ایسا نویولا

**ایسا نویولا**(جم 22 جولائی 1978) لیٹینا ٹرانسجینڈر (جاں ٹرانسلیٹینا) کارکنّ، ایل۔جی۔بی۔ٹی پرواسی حقاں دی لہر دی قومی آگوُ اتے ٹرانسجینڈر لاء سینٹر وچ ڈپٹی ڈائریکٹر اے۔ 2015 وچ اسنے پہلا قومی ٹرانس غیر-تشدد روس مظاہرہ منعقد کیتا۔ ایہہ روس اک اجیہی گھٹنا سی، جسنے 100 توں ودھ کارکناں نوں اکٹھیاں کیتا اتے اس وچ زیادہتر رنگاں دیاں عورتاں، ٹرانس لوکاں دیاں سمسیاواں نوں مخاطب کرن والے، خاص طور اُتے نسل اتے صنف بھید-بھاو امیگریشن نال متعلق شامل سن۔

## حوالے

گٹھ:ٹرانسجینڈر حقوق کارکن
گٹھ:ایلجیبیٹی
گٹھ:امریکہ
آل انڈیا انسٹیچیوٹ آف میڈیکل سائنسز

**آل انڈیا انسٹیچیوٹ آف میڈیکل سائنسز** جاں ایمس (AIIMS) اچّ سکھیا دے خدمختیار عوامی میڈیکل کالجاں دا گروہ اے۔ اس گروہ وچ نویں دلی واقع بھارت دا سبھ توں پرانا اتم ایمس سنستھان اے، جسدی بنیاد 1952 وچ رکھی گئی اتے اساری 1956 وچ پارلیمنٹ دے اک ایکٹ دے راہیں اک خدمختیار ادارے دے روپ وچ صحت دیکھبھال دے سارے پکھاں وچ تال میل نوں پوسن دین دے مرکز دے روپ وچ کم کرن لئی کیتا گیا۔ ایمز چوک دلی دے رنگ روڈ اتے پین والا چراہا اے، اسنوں اروند رستہ کٹدا اے۔
## ایمز ادارہ

گٹھ:بھارتی ادارے
گٹھ:بھارت وچ تعلیم
مان ویندر سنگھ گوہل

**مانویندر سنگھ گوہل** (انگریزی:Prince Manvendra Singh Gohil (جم: 23 ستمبر 1965) بھارت دے گجرات صوبے دے راجپیپلیراجگھرانے دا شہزادہ اے۔ ایہہ دنیا دا پہلا شہزادہ سی جس نے اپنے گے ہون نوں ساریاں ساہمنے اپنی پچھان نوں دنیا ساہمنے رکھیا۔ ایہناں نے لکشی ناں دا ادارہ قائم کیتا جو گے لوکاں نوں نوکری دین اتے ایڈزنال متعلق لوکاں لئی مدد دا کم کردی اے۔

## مڈھلا جیون
مانویندر دا جم اجمیروچ ہویا۔ ایہہ راجپیپلی راج گھرانے دے مہاراجہ شری رگبیر سنگھجی راجیندرسنگھجی صاحب دے اکلوتے پتر سن۔ ایہناں دی ماں دا ناں مہارانی رکمنی دیوی سی۔ مانویندر دی اک بھین جسدا ناں میناکشی کماری اے، جو جموں -کشمیر دے چینانی نام دے راج گھرانے وچ ویاہی اے۔

مانویندر دا پالن-پوسن راجاشاہی دے طریقیاں نال ہویا۔ ایہناں نے ممبئی سکاٹسّ سکول توں مڈھلی سکھیا اتے امرتبین جیونلال کالج آف کامرس اینڈ اکنامکس وچ پڑھائی کیتی۔

## ویاہتا جیون
مانویندر دا ویاہ 1991 وچ مدھ پردیش دے جھبوآ دے وڈے خاندان وچ چندریکا کماری نال ہویا۔ ویاہ ویلے اوہناں نوں لگ رہا سی کہ ویاہ توں بعد شاید کجھ(گے متعلق) ٹھیک ہو جاویگا۔ ایہناں نے اپنی بیوی توں اپنا گے ہونا بارے چھپایا نہیں۔جس کارن 1992 وچ ہی اوہناں دا طلاق ہو گیا۔ مانویندر نے اپنے ویاہ متعلق کیہا اے کہ
:: *"مییں سوچیا سی کہ ویاہ توں بعد بیوی دے آؤن نال اتے بچیا دے جم اپنت سبھ کجھ ٹھیک ہو جاویگا۔ میں گے ہاں اس بارے نہ تاں مینننوں پتہ سی اتے نہ ہی کسے نے میننوں دسیا سی۔ ویاہ توں بعد میننوں پتہ لگیا کہ گے ہاں۔ اس کارن اسنوں لگدا اے کہ اسنے چندریکا دی زندگی برباد کیتی اے۔ اس لئی اسنوں پچھتاوا اے
*

## حوالے

## باہری کڑیاں
* لکشی ٹرسٹ دی ویبسائیٹ
* مرد سیکسئل ہیلتھ اپر ایشیا پیسیپھک کوئلیشن دی ویبسائیٹ 
گٹھ:جم 1965
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:راجستھانی لوک
گٹھ:بھارتی لوک
گٹھ:ایلجیبیٹی طبقہ
گٹھ:اجمیر دے لوک
عبداللہ یامین

**عبداللہ یامین عبدالقیوم** (Maldivian: އަބްދުﷲ ޔާމީން އަބްދުލް ގައްޔޫމް) (جم:21 مئی 1959)، جس نوں عبدل یامین دے ناں نال جانیا جاندا اے، مالدیپ دا اک سیاستدان اتے صدر اے۔

## حوالے

گٹھ:مالدیپ دے صدر
گٹھ:جم 1959
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:مالدیپ
گٹھ:۱۹۵۹ دے جم
بیکمنگ جین

***بیکمنگ جین*** اک 2007 دا بریٹیش-آئرش  جیونی-مشتمل رومانوی ڈرامہ فلم اے جس دا ڈریکشن جولیئن جارولڈ نے کیتا اے۔ اس نوں وکھایا گیا اے۔ ایہہ انگریزی لکھاری جین اؤسٹن دے شروع دے جیون اتے ٹوم لینگوئس لیفروئے نال اس دے سدیوی پیار نوں پیش کردی اے۔ امریکی اداکارہ این ہیتھوے نے ٹائیٹل پاتر دے طور تے کردار نبھایا اے جدکہ اسدی رومانٹک دلچسپی دا پاتر سکوٹش اداکار جیمس میکئوائے نے نبھایا اے۔ اس فلم وچ جولی والٹرز، جیمز کرومویل اتے میگی سمتھ وی شامل ہن۔ ایہہ فلم کئی کمپنیاں دے تعاون نال بنائی گئی سی، جنہاں وچ ایکوسسے فلمز اتے بلیوپرنٹ پکچرس شامل ہن۔ اس نے آئرش فلم بورڈ اتے یوکے فلم کونسل پریمیئر فنڈ توں فنڈ حاصل کیتا۔

ایہہ فلم 2003 وچ زون ہنٹر سپینس دی کتاب 'بیکمنگ جین اؤسٹن' اتے مشتمل اے، جس نوں تریخی صلاح کار وجوں وی رکھیا گیا سی۔ سارا ولیئمز اتے کیون ہڈّ ولوں آخری سکرینپلے، آسٹن بارے کجھ جانے-پچھانے حقیقت اکٹھے جوڑ کے اک بجھویں کہانی بن جاندی اے، جو کہ سہِ-لکھاری گراہم بروڈبینٹ دے شبداں وچ "ساڈے اپنے اؤسٹینسیکی لینڈسکیپ" وچ وچردی اے۔ ہڈّ دے مطابق، اس نے " آسٹن دے دنیا بارے اسدیاں کتاباں اتے چٹھیاں توں جو پتہ اے" اسنوں کتّ کے کہانی بنن دا یتن کیتا اتے اسدا یعقین سی کہ 'پرائیڈ اینڈ پریجڈس' لئی پریرنا اؤسٹن دی نجی زندگی سی۔ جیرولڈ نے 2006 دے شروع وچ فلم دا پیداوار شروع کیتا، مکھ طور تے آئرلینڈ وچ شوٹ کرن نوں ترجیح دتی، کیونکہ اس نے دیکھیا کہ اس کول ہیپشائر، انگلینڈ، جتھے آسٹن دا پالن پوشن ہویا سی، نالوں بہتر سمبھالیاں ہوئیاں تھاواں سن۔

سبھ توں پہلاں 9 مارچ 2007 نوں یونائیٹڈ کنگڈم وچ اتے بعد وچ دوجے دیساں وچ رلیز ہوئی، بیکمنگ جین نے دنیا بھر وچ قریب 37 ملیان ڈالر دی کمائی کیتی۔ فلم نے آلوچکاں کولوں رلیاں ملیاں سمیکھیاواں حاصل کیتیاں۔ ہیتھوے دی کارگزاری نوں رلی ملی رسیپشن حاصل ہوئی، کجھ سمیکھئکاں نے منفی طور تے اسدی قومیت اتے لحظے تے دھیان مرتکز کیتا۔ ٹپنیکاراں اتے ودواناں نے فلم دے اندر اؤسٹن دے پاتراں اتے تھیماں دا تجزیہ کیتا اے، اتے فلم دی ریلز وچ عوامی مارکیٹنگ دے عمل نوں وی دھیان وچ رکھیا اے۔

## پلاٹ
جین آسٹن، مان یوگ جورج اؤسٹن اتے اسدی بیوی دی چھوٹی لڑکی اے اتے حالے تک اس لئی اک ڈھکویں پتی دی بھال چل رہی اے۔ اوہ اک لکھاری ہون دی چاہوان اے، جس کرکے اسدی ماں مایوس اے اتے اسدے پیؤ نوں مان ہو رہا اے۔

تھامس لیپھروئے اک بدنام وکیل اے۔ اپنے وہار نوں اوہ پیشے دے لوکاں لئی "عامَ" دے روپ وچ بیان کردا اے۔ ٹوم جین نوں ملن تے پہلا اثر بڑا بھیڑا چھڈدا اے - جدوں اوہ کمپنی لئی اپنی لکھت پڑھ کے سنا رہی ہندی اے، اس دے دوران سوں جاندا اے۔ پھر اوہ اپنی ہوئی تنقید دی وی پرواہ نہیں کردا، جین گھمنڈی آئرشمین نوں سہن نہیں کر سکدی۔ اس دوران، اوہ امیر لیڈی گریشم دے بھانجے اتے وارث مسٹر وزلے سمیت ہور مرداں دے پیار نوں ٹھکرا دندی اے۔ وزلے شادی دا تجویز رکھدا اے مگر جین نے آخر پیار دی کمی کارن اسنوں ردّ کر دندی اے۔ بچلیا ٹوم جین نال دوبارہ ملدا اے؛ اوہ بحث کردے ہن پر اک دوسرے وچ دلچسپی لیندے ہن اتے ٹوم سدھ کردا اے کہ اوہ جین دیاں ساہتی امنگاں نوں گمبھیرتا نال لیندا اے۔ ویلے دے نال اوہ پیار کرن لگدے ہن۔

## حوالے

گٹھ:انگریزی فلماں
گٹھ:2007 دیاں فلماں