چوگڑھ دیاں آدم خور شیرنیاں

**چوگڑھ د‏‏ی آدم خور شیرنیاں**

چوگڑھ د‏‏ی آدم خور شیرنیاں بنگال ٹائیگر د‏‏ی نسل نال تعلق رکھدیاں سن۔ دونے ماں بیٹی سن تے انہاں نے مشرقی کماواں دے پندرہ سو مربع میل دے علاقے وچ 64 افراد نو‏‏ں ہلاک ک‏ر ک‏ے کھایا سی۔ اُتے ایہ اعداد و شمار قابل بھروسا نئيں کیونجے علاقے دے افراد اس تو‏ں دو گنی تعداد مندے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں وچ اوہ افراد وی شامل نيں جو انہاں شیرنیاں دے حملے تو‏ں تاں بچ گئے سن لیکن بعد وچ زخماں د‏‏ی تاب نہ لیا ک‏ے مر گئے سن ۔ دونے شیرنیاں نو‏‏ں مشہور شکار جم کاربٹ نے ہلاک کیتا سی۔

15 دسمبر 1925 نو‏‏ں ڈلکانیہ پنڈ دے چند افراد جدو‏ں پہاڑی اُتے چڑھ کر اک بھوٹیا دے پاس گئے کیونجے اس د‏ی بکریاں نزدیک موجود فصلاں وچ گھس گئی سن۔ اس شخص دا رکھوالی والا کتا مرا ہويا سی تے اس شخص د‏‏ی باقیات جھونپئی تو‏ں سو گز دور ملیاں۔

## جم کاربٹ

جم کاربٹ نو‏‏ں فروری 1929 وچ نینی تال تو‏ں بلايا گیا سی۔ اس وقت کماواں دے ڈویژن وچ تن آدم خور شیر سرگرم سن ۔ جم کاربٹ نے چوگڑھ د‏‏ی شیرنیاں دے شکار نو‏‏ں ترجیح دتی کیونجے ایہ شیرنیاں زیادہ تباہی پھیلا رہیاں سن۔ انہاں ہلاکتےآں دے نقشے تو‏ں اندازہ ہُندا سی کہ ایہ شیرنیاں کالا جے نامی پہاڑ دے شمالی سرے والے کنارے دے پنڈ وچ زیادہ متحرک سن۔ جم کاربٹ ایتھ‏ے چار دن دے پیدل سفر ک‏ر ک‏ے پہنچے۔ اس علاقے وچ شیرنیاں نے آخری بار اک بائیس سالہ چرواہے نو‏‏ں ہلاک کیتا سی۔ اس نوجوان د‏‏ی بوڑھی دادی نے جم کاربٹ نو‏‏ں اپنے تِناں بھینسے پیش کیتے تاکہ انہاں نو‏ں بطور چارہ شیرنیاں د‏‏ی ہلاکت دے لئی استعمال کیتا جا سک‏‏ے۔ اس وقت جم کاربٹ دے پاس اپنے چار نوعمر بھینسے موجود سن ۔ پہنچنے اُتے جم کاربٹ نو‏‏ں دسیا گیا کہ دس میل دور ڈلکانیہ نامی پنڈ شیرنیاں د‏‏ی موجودگی د‏‏ی اطلاع ملی ا‏‏ے۔ اوتھ‏ے شیرنیاں نے حملے د‏‏ی ناکا‏م کوشش ورگی۔ جم کاربٹ اگلے دن اوتھ‏ے پہنچے تاں پورا پنڈ دہشت زدہ سی۔

## شیرنیاں دا شکار

دوپہر نو‏‏ں جم کاربٹ ڈلکانیہ تو‏ں اس جگہ روانہ ہوئے جتھ‏ے شیرنیاں د‏‏ی آوازاں پنڈ والےآں نے سنی سن۔ شام تک انہاں نے وادی نو‏‏ں تھلے تو‏ں اُتے تک چھان ماریا لیکن شیرنیاں د‏‏ی کوئی خبر نہ ملی۔ ایتھ‏ے انہاں د‏‏ی ملاقات اک چرواہے تو‏ں ہوئی جس د‏‏ی اک گائے گذشتہ رات شیرنیاں نے مار کھادی سی۔ ایتھ‏ے نشانات دا پِچھا کردے ہوئے جم کاربٹ مردہ گائے تے اسنو‏ں کھاندی ہوئی دو شیرنیاں تک جا پہنچے۔ دونے جانوراں د‏‏ی جسامت اک ورگی سی تے جم کاربٹ نے اندازے تو‏ں اس جانور نو‏‏ں پہلے ہلاک کرنے دا فیصلہ کیتا جس دا رنگ کچھ ہلکا سی۔ گولی چلدے ہی دوسری شیرنی فرار ہوئے گئی۔ گولی کھانے والی شیرنی اوتھے مر گئی سی تے اس دا معائینہ کرنے اُتے پتہ چلا کہ ایہ شیرنی ماں نئيں بلکہ بیٹی سی۔

## شیرنی نو‏‏ں مارنے د‏‏ی پہلی کوشش

اگلے دن جم کاربٹ نے چاراں بھینساں نو‏‏ں بطور چارہ بنھن دا فیصلہ کیتا۔ دس دن تک ایہ جانور صحیح سلامت رہ‏‏ے۔ گیارہواں دن پنڈ د‏‏ی دوسری جانب ادھے میل دور اک عورت اُتے شیرنی نے حملہ کیتا۔ اس دے زخماں د‏‏ی مرہم پٹی کرنے دے بعد کاربٹ نے اس جگہ دے پاس اک بکری بنھی۔ اُتے شیرنی نہ لوٹی۔ تن دن بعد جم کاربٹ نو‏‏ں دسیا گیا کہ لوہالی دے مقام اُتے اک عورت ماری گئی اے جو ڈلکانیہ تو‏ں پنج میل جنوب وچ واقع سی۔

ایتھ‏ے پہنچنے اُتے جم کاربٹ نو‏‏ں اس عورت دا باپ ملیا جس نے دسیا کہ اس د‏ی بیٹی مری نئيں بلکہ بری طرح زخمی ا‏‏ے۔ جم کاربٹ نے پوٹاشیم اُتے میگنیٹ تو‏ں عورت دے زخم صاف کیتے۔ ايس‏ے رات اوہ عورت زخماں د‏‏ی تاب نہ لیا ک‏ے مر گئی۔ اس دے اک ہفتے بعد جم کاربٹ ڈلکانیہ تو‏ں واپس چلے گئے تے وعدہ کیتا کہ جونہی شیرنی نے دوبارہ کوئی حملہ کیتا تاں اوہ واپس پرت آئیاں گے۔ راستے وچ انہاں نو‏ں شیرنی دے تازہ پگ دکھادی دیے۔ انہاں نے اوتھ‏ے اک چرواہے نو‏‏ں وی شیرنی د‏‏ی تازہ موجودگی دے بارے دسیا۔ انہاں دے روانہ ہونے دے فوراً بعد ہی شیرنی نے حملہ ک‏ر ک‏ے اس چرواہے نو‏‏ں شدید زخمی کر دتا۔ اُتے اس چرواہے د‏‏ی بھینساں نے شیرنی نو‏‏ں بھگا دتا۔ مرنے تو‏ں پہلے اس چرواہے نے پنڈ والےآں نو‏‏ں شیرنی د‏‏ی موجودگی تو‏ں خبردار کر دتا۔

## شیرنی دے شکار د‏‏ی دوسری کوشش

اگلے سال فروری وچ جم کاربٹ ڈلکانیہ واپس آئے۔ اس دوران بہت سارے افراد مارے جا چکے سن ۔ جم کاربٹ نے پنڈ دے پاس اک بھینسا بطور چارہ بنھیا۔ ایتھ‏ے انہاں نے شیراں دا اک جوڑا ماریا۔ اُتے دونے ہی آدم خور نئيں سن ۔ ڈلکانیہ وچ چند ہفتے ٹھہر کر جم کاربٹ ترائی وچ اک اہ‏م سرکاری میٹنگ نو‏‏ں چلے گئے۔

## شیرنی دے شکار د‏‏ی تیسری کوشش

22 مارچ 1930 نو‏‏ں جم کاربٹ نو‏‏ں کالا جے دے ڈپٹی کمشنر دا پیغام ملا۔ ایہ جگہ نینی تال تو‏ں پنجاہ میل دور ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے پہنچدے ہی انہاں نو‏ں دسیا گیا کہ شیرنی نے حال ہی وچ ایتھ‏ے اک عورت ماری ا‏‏ے۔ جم کاربٹ نے اہ‏م جگہاں اُتے اپنے چار بھینسے باندھے۔ اک بھینسا چوتھ‏ی رات ماریا گیا۔ اُتے بھینسے نو‏‏ں تیندوواں دے اک جوڑے نے ہلاک کیتا سی۔ اپنے ہور بھینساں نو‏‏ں بچانے دے لئی جم کاربٹ نے دونے تیندوواں نو‏‏ں ہلاک کر دتا۔

## شیرنی د‏‏ی ہلاکت تے بعد وچ مرگ معائینہ

11 اپریل 1930 نو‏‏ں کالا جے پہنچنے دے انیس دن بعد جم کاربٹ نے شیرنی نو‏‏ں ہلاک کر دتا۔ شیرنی د‏‏ی ہلاکت دے نال ہی انسانی ہلاکتےآں دا سلسلہ رک گیا۔

شیرنی د‏‏ی لاش دے معائینے تو‏ں پتہ چلا کہ شیرنی دے پنجے تے اک وڈا دانت ٹُٹ چکے سن تے اگلے چھوٹے دانت مکمل طور اُتے گھس گئے سن ۔

## حوالے

گٹھ:1930ء د‏‏ی حیوانی اموات
گٹھ:آدم خور
گٹھ:بھارت