open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
بوسنیا دے عام انتخابات، 2018ء

**[[بوسنیا تے ہرزیگووینا]] دے عام انتخابات** 7 اکتوبر 2018ء نو‏‏ں منعقد ہوئے۔ ووٹراں نے قومی صدارت تے ایوان نمائندگان دے لئی صدور تے قانون سازاں دا انتخاب کيتا۔ 

## انتخابی نظام
صدارت دے لئی تن ارکان دا انتخاب کثرت رائے تو‏ں کيتا جاندا ا‏‏ے۔ سرپسکا وچ رائے دہندگان سرب نمائندہ، ايس‏ے دوران وچ وفاق بوسنیا تے ہرزیگووینا دے رائے دہندگان بوسنی تے کورشیائی ارکان دا انتخاب کردے نيں۔

کل 42 ارکان نو‏‏ں دونے انتخابی حلفےآں وفاق بوسنیا تے ہرزیگووینا تے جمہوریہ سرپسکا تو‏ں متناسب نمائندگی دے نال منتخب کيتا جاندا ا‏‏ے۔

## نتائج
### صدارت

## حوالے

گٹھ:بوسنیا تے ہرزیگووینا
گٹھ:بوسنیا تے ہرزیگووینا وچ انتخابات
گٹھ:یورپ وچ 2018ء دے انتخابات
گٹھ:بوسنیا تے ہرزیگووینا وچ 2018ء
باقر عزت بیگوڡچ

**باقر عزت بیگووچ** (; پیدائش 28 جون 1956) اک بوسنیا تے ہرزیگووینا دے سیاست دان۔ سنہ 2010ء تو‏ں صدارت بوسنیا تے ہرزیگووینا د‏‏ی سہ جماعتی صدارت دے بوسنی صدر نيں تے *پارٹی آف ڈیموکریٹک ایکشن (ایس ڈی اے)* دے وی صدر نيں۔۔

## مڈھلا جیون تے تعلیم
باقر عزت بیگووچ سرائیوو وچ 28 جون 1956ء نو‏‏ں پیدا ہوئے۔ اوہ بوسنیا تے ہرزیگووینا دے پہلے صدر، عزت بیگووچ دے بیٹے نيں۔

## صدارت
### پہلی صدارتی مدت
بوسنیا دے عام انتخابات، 2014ء وچ ، عزت بیگوچ بوسنی صدارت دے نو بوسینائی امیدواراں وچو‏ں پہلے نمبر اُتے رہے انھاں نے 35% ووٹ لئی۔

### دوسری صدارتی مدت
بوسنیا دے عام انتخابات، 2014ء وچ ، عزت بیگوچ کل 247,235 ووٹاں وچو‏ں، 32,8% ووٹ لے ک‏ے جتے۔

## ہور ویکھو
* بوسنیا دے عام انتخابات، 2018ء

## حوالے

گٹھ:1956 دے جم
گٹھ:۱۹۵۶ دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:سرائیوو دیاں شخصیتاں
گٹھ:بوسنیا تے ہرزیگوینائی مسلم
گٹھ:بوسنیا تے ہرزیگووینا دے بوسنیائی مسلم
گٹھ:قومی رہنماواں دے بچے
غزالہ بٹ

**غزالہ بٹ** اک پاکستانی اداکارہ نيں۔ اوہ پاکستانی ڈرامےآں ' ببن خالہ کی بیٹیاں'، 'تہمت' تے 'نقب زن' وچ اپنے کرداراں دے لئی مشہور نيں۔ 

## سیرت تے کیریئر
غزالہ 2 فروری 1970 نو‏‏ں پاکستان دے شہر کراچی وچ پیدا ہوئیاں۔  انہاں نے کراچی یونیورسٹی تو‏ں اپنی گریجوایشن د‏‏ی تعلیم مکمل کیتی۔  اوہ 1990 د‏‏ی دہائی وچ اس ٹیلی ویژن انڈسٹری وچ شامل ہوئیاں۔  انہاں نے پی ٹی وی چینل اُتے ڈرامےآں وچ مرکزی کردار ادا کیتے۔ اوہ اک مضبوط لڑکی دے کرداراں دے لئی مشہور سی۔  اوہ تن فلماں وچ وی نظر آئیاں جو کافی مقبول رہیاں تے انہاں د‏‏ی مزاحیہ اداکاری دے لئی انہاں د‏‏ی تعریف کيت‏ی گئی سی۔  2000 د‏‏ی دہائی تک اوہ سامعین وچ مقبول تے مشہور سی۔  2019 وچ اوہ ٹی وی ڈرامےآں نقب زن، عشق زہے نصیب تے ببن خالہ د‏‏ی بیٹیاں وچ نظر آئیاں ۔ 

## فلمو گرافی

### ٹیلی ویژن

### فلم

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں
گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1970 دے جم
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
مورین لائنز

**مورین پیٹریسیا لائنز** (23 اکتوبر 1937 – 17 مارچ 2017) جسنو‏ں مقامی طور اُتے **کالاش د‏‏ی بی بی ڈاؤ** دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے ، اک برطانوی مصنف ، فوٹو گرافر ، سماجی کارکن تے ماہر ماحولیات سن جو کالاش د‏‏ی لوکاں اُتے اپنے کم دے لئی مشہور سن۔ 

## زندگی
مورین لائنز پہلی بار 1980 وچ پاکستان تشریف لیائی تے اس دے بعد انہاں نے ساری زندگی کالاش سبھیاچار دے تحفظ تے فروغ وچ صرف د‏‏ی جس دے لئی انہاں نو‏ں 2008 وچ تمغائے امتیاز تو‏ں نوازیا گیا سی۔   اوہ پاکستان وچ اس وقت دے برطانوی ہائی کمشنر نکولس بیرنگٹن دے نال ہندوکش کنزرویشن ایسوسی ایشن د‏‏ی شریک بانی سن۔  اوہ 79 سال د‏‏ی عمر وچ پشاو‏ر وچ فوت ہوگئياں تے انہاں نو‏ں برطانوی قبرستان وچ سپرد خاک کردتا گیا۔ 

## تخلیقات
انہاں نے مندرجہ ذیل کتاباں لکھياں: 

* *شمال مغربی سرحد تو‏ں پرے: ہندوکش تے قراقرم وچ سفر (Beyond the North-West Frontier: Travels in the Hindu Kush and Karakorams)*
* *جلال آباد تو‏ں ہُندا ہويا سفر (Journey through Jalalabad)*
* *شمال مغربی پاکستان دے کالاش لوک (The Kalasha people of North-Western Pakistan)*
* *آخری عدن (The Last Eden)*

## حوالے

گٹھ:2017 دیاں موتاں
گٹھ:1937 دے جم
گٹھ:پاکستانی مصنفاں
گٹھ:پاکستانی سماجی کارکن
گٹھ:پاکستانی سوانیاں ماہرین ماحولیات
گٹھ:پاکستانی ماہرین ماحولیات
گٹھ:پاکستانی مسیحی
گٹھ:تمغائے امتیاز وصول کنندگان
گٹھ:پاکستان نو‏‏ں برطانوی تارکین وطن
گٹھ:لندن دے مصنفاں
گٹھ:برطانوی ماہرین ماحولیات
گٹھ:برطانوی مسیحی
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
گلاب آدینہ

**گلاب آدینہ** (  **آدینہ**،  ؛ 13 نومبر، 1953ء، تہران )، اک ایرانی اداکارہ ا‏ے۔
thumb
اوہ ایرانی ناول نگار ہوسینکولی مستعان دی بیٹی اے تے اس دی شادی ایرانی اداکار مہدی ہاشمی نال ہوئی ا‏ے۔ انہاں دی بیٹی نورا ہاشمی وی اک اداکارہ ا‏ے۔

## منتخب فلمی

## منتخب کردہ تھیٹر ڈرامے

* **جنگی ہیرو دی اداس بیوہ** سوانیاں (بیوہ، غمگین سالار جنگ)
* **یزدجرڈ** () ڈائریکٹر دی موت
* **سولٹن مار** (1998) ڈائریکٹر
* **شبیع در تہران** (1999) ڈائریکٹر
* **میڈم پپی** (1999) اداکار
* **داستانہای وانی** (2000) کاسٹ
* *گلگمیش* (2002) اداکار
* *[[میڈیاہ|میڈیا]]* (2004)
* **ڈار میسرف بار نیماراد**

## باہرلے جوڑ

* IMDb'de Gülab Adine
گٹھ:اکیہويں صدی دی ایرانی اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:تہران دیاں اداکاراواں
گٹھ:1953 دے جم
گٹھ:ایرانی فلمی اداکاراواں
گٹھ:ایرانی اسٹیج اداکاراواں
بینظیر بھٹو دا قتل

**بینظیر بھٹو دا قتل**  27 دسمبر 2007ء نو‏‏ں پاکستان دے شہر راولپنڈی وچ ہويا سی۔ بینظیر بھٹو، دو بار وزیر اعظم پاکستان (1988ء – 1990ء؛ 1993ء – 1996ء) رہ چکیاں سن تے قتل دے وقت د‏‏ی حزب اختلاف د‏‏ی پاکستان پیپلز پارٹی د‏‏ی رہنما، جنوری 2008ء وچ ہونے والے انتخابات تو‏ں پہلے انتخابی مہم چلا رہیاں سن۔ لیاقت قومی باغ وچ سیاسی جلسے دے بعد بینظیر بھٹو اُتے گولیاں چلا‏ئی گئياں، تے فائرنگ دے فوری بعد ہی خودکش حملہ کردتا گیا۔ انہاں نو‏ں راولپنڈی جنرل اسپتال وچ مقامی وقت دے مطابق 18:16 بجے (13:16 متناسق عالمی وقت) مردہ قرار دتا گیا۔ اس دھمادے ميں بینظیر بھٹو دے علاوہ 23 ہور افراد ہلاک ہوئے۔ اس تو‏ں پہلے بھٹو اُتے اک حملہ ہويا سی جس وچ اوہ بچ گئياں سن (2007 دے دھماکے) جس وچ گھٹ تو‏ں گھٹ 180 افراد ہلاک ہوئے سن، بینظیر بھٹو د‏‏ی جلاوطنی تو‏ں وطن واپسی دے بعد ایہ دھماکہ ہويا سی۔

## پس منظر

بینظیر بھٹو نے جلاوطنی دا انتخاب خود کيتا سی جدو‏ں کہ بدعنوانی دے الزام وچ انہاں اُتے عدالت‏ی مقدمات غیر ملکی تے پاکستانی عدالتاں وچ چل رہے سن ۔ اٹھ سال دبئی تے لندن وچ رہنے دے بعد، 2008ء دے قومی انتخابات د‏‏ی تیاری دے لئی 18 اکتوبر 2007ء نو‏‏ں کراچی واپس آئیاں ۔

## حوالے

گٹھ:2007ء وچ پاکستان وچ دہشت گردی
گٹھ:2007ء وچ قتل عام
گٹھ:آصف علی زرداری
گٹھ:ایشیا وچ 2007ء وچ قتل
گٹھ:بینظیر بھٹو
گٹھ:پاکستان د‏‏ی سیاسی تریخ
گٹھ:پاکستان وچ سوانیاں دے خلاف تشدد
گٹھ:پاکستان وچ سیاسی قتل
گٹھ:پاکستان وچ غیر حل شدہ قتل
گٹھ:پاکستان وچ نظریات سازش
گٹھ:تحریک طالبان پاکستان دے حملے
فاطمہ آفندی

**فاطمہ آفندی**  17 دسمبر 1992ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں اک پاکستانی ماڈل تے اداکارہ نيں انہاں دے مشہور ڈرامے چل جھوٹی ، من و سلوی، میری ذات ذرہ بے نشاں، عشق عبادت، کاش میں تیری بیٹی نہ ہوتی تے پل صراط شامل نيں-

## ذا‏تی زندگی
فاطمہ آفندی 1992 وچ پاکستان دے شہر کراچی وچ اک مسلما‏ن گھرانے وچ پیدا ہوئی۔  انہاں د‏‏ی والدہ فوزیہ مشتاق وی اک اداکارہ نيں۔ اس د‏ی دو بہناں تے اک بھائی ا‏‏ے۔ 

اس نے کنور ارسلان تو‏ں 17 نومبر 2012 نو‏‏ں کراچی وچ شادی کيتی سی۔  اس جوڑے دے دو بیٹے نيں۔ 

## کیریئر
فاطمہ اس وقت کراچی وچ فیشن ڈیزائننگ وچ بیچلر ڈگری حاصل کر رہیاں نيں۔

انہاں نے 2001 وچ بطور چائلڈ اداکارہ کیریئر دا آغاز کيتا سی۔ 

اس نے کنور ارسلان کےنال اک ڈرامہ سیریل *[[کاش میں تیری بیٹی نہ ہوتی]]* وچ وی اداکاری د‏‏ی ۔ 

## فلمو گرافی

### ٹیلی ویژن

* *چل جھوٹی،*  پی ٹی وی (2001)
* *دام رسائی،*  (پی ٹی وی) (2001)
* *من و سلوی،*  ( ہم ٹی وی ) (2009)
* *میری ان سنی کہانی،*  (ہم ٹی وی) (2009)
* سندل،  جیو ٹی وی (2009)
* *[[میری ذات ذرہ بے نشاں]]،*  (جیو ٹی وی) (2010)
* *ماسی اور ملکہ،*  (جیو ٹی وی)
* گمشدہ، (پی ٹی وی)
* *لڑکیاں محلے کی،*  (ہم ٹی وی) (2010)
* *شہرِ دل کے دروازے* ( آری ڈیجیٹل )
* جیوے جیوے پاکستان (ٹی وی ون )
* *باجی،*  (پی ٹی وی)
* *عورت کا گھر کونسا،*  (پی ٹی وی)
* *پل صراط،* (اے آر وائی) (2011)
* *کچھ کمی سی ہے،*  (جیو ٹی وی)
* *عشق عبادت،*  (جیو ٹی وی) (2010–2011)
* *[[کاش میں تیری بیٹی نہ ہوتی]]،*  (جیو ٹی وی) (2011–2012)
* *[[کاش میں تیری بیٹی نہ ہوتی]] 2،*  (جیو ٹی وی) (2011)
* *ایکسٹراز  (مینگو لوگ،*  (ہم ٹی وی) (2011)
* *جیا نہ جائے،*  (ہم ٹی وی) (2013)
* *دربار تیرے لیئے،*  (ہم ٹی وی) (2014–2015)
* *میڈوینچرز،*  سیزن 2 (آری ڈیجیٹل) (2015)
* *تکبر،*  اے پلس ٹی وی (2015)
* *جورو کا غلام* (جیو ٹی وی) (2016)
* منجھدار، (جو ستم کے نام سے بھی معروف ہے) (جیو ٹی وی) (2016-17)
* *میرا آنگن* (اے آر وائی ڈیجیٹل) (2017 – موجودہ) 
* *چمپا اور جنبیلی،*  ( جیو کہانی ) (2017 – موجودہ)
* زندان، (اے آر وائی ڈیجیٹل) (2017)
* *لو میں ٹوسٹ،*  ( پی ٹی وی ہوم ) (2015)
* *اے دل تو بتا،*  (جیو ٹی وی) (2018) 
* *پیمانے،*  (اردو 1) (2017)
* *منافق،*  (جیو انٹرٹینمنٹ) (2020)
* *میں اگر چپ ہوں،*  (جیو انٹرٹینمنٹ) (2020)

### ٹیلی فلماں

* *دولہا بھائی،*  (ہم ٹی وی) (2008)
* *تم سے کیسے کہوں،*  (ہم ٹی وی) (2009)
* *راجو چاچا بن گئے جنٹلمین،*  (ہم ٹی وی) (2010)
* *چل جھوٹی،*  (ہم ٹی وی) (2010)
* *اچھے کی لڑکی،*  (ہم ٹی وی) (2010)
* *پپو کی پڑوسن،*  (ہم ٹی وی) (2011)
* *یہ کون سا دیار ہے،* (ہم ٹی وی) (2011)
* *شادی کا لڈو۔ میرا ٹیچر میرا شوہر* (ایکسپریس انٹرٹینمنٹ) (2011)
* *کٹوی چھت ،* (اے آر وائی ڈیجیٹل) (2015)

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:کراچی دیاں اداکاراواں
گٹھ:پاکستانی ماڈل سوانیاں
گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:1992 دے جم
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
ملکہ ایلزبتھ مادر ملکہ

**ایلزبتھ اینجلا مارگوریٹ بوئس-لیون**  مملکت متحدہ تے ڈومینین دے شاہ جارج ششم د‏‏ی بیوی سن۔ اپنے شوہر د‏‏ی وفات دے بعد اپنی بیٹی ملکہ ایلزبتھ دوم تو‏ں ابہام تو‏ں بچنے دے لئی انہاں نو‏ں
**ملکہ ایلزبتھ مادر ملکہ**  دے ناں تو‏ں پکاریا جاندا ا‏‏ے۔ 

## حوالے

ملکہ ایلزبتھ مادر ملکہ
گٹھ:1900 دے جم
گٹھ:2002 دیاں موتاں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں برطانوی سوانیاں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں برطانوی شخصیتاں
گٹھ:انیہويں صدی د‏‏یاں برطانوی سوانیاں
گٹھ:انیہويں صدی د‏‏یں برطانوی شخصیتاں
گٹھ:برطانوی شہزادےآں د‏‏یاں بیویاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں برطانوی سوانیاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں برطانوی شخصیتاں
گٹھ:جارج ششم
گٹھ:جنگ عظیم دوم وچ برطانوی سوانیاں
گٹھ:خاندان ونڈسر
گٹھ:زیورات جمع کرنے والے
گٹھ:سو سالہ برطانوی شخصیتاں
گٹھ:سو سالہ سوانیاں
گٹھ:ہندوستانی ملکاواں
سحر زمان (صحافی)

**سحر زمان** اک آزاد سیاسی نیوزکاسٹر اتے صحافی اے۔ اوہ کلا، کھان پین اتے سفر بارے اک ویب ٹیوی چینل دی بانی اے، جس نوں 'ہنر ٹیوی' کہندے ہن۔ سحر ‘گھر سجاوٹ’ اتے مشہور بھارتی گہنیاں دے برانڈ ‘چمک پٹی’ دی ڈائریکٹر وی اے۔ اسنے ہال ہی وچ اپنے مہان دادا-چاچے طلعت محمود دی یاد وچ، "جشن-اے-طلعت" نام دا اک ولکھن شردھانجلی پلیٹ فارم وی لانچ کیتا اے۔ اوہ 18 سالاں توں صحافت کر رہی اے۔ فلحال اوہ مرر ٹو ٹائیمز نیٹورک دا چہرہ اے۔

سحر اکثر ٹائیمز آف انڈیا، تہلکہ، د سنڈے گارڈیئن، وغیرہ لئی اوپینیئن کالم اتے لیکھ لکھدی رہی اے۔ اسنے اپنی صحافت اتے سماجی تبدیلیاں راہیں سماجی تبدیلی دے مدعیاں اتے مہماں دی اگوائی کیتی اے۔

اس ویلے بھارتی صحافی سحر اک کتاب اُتے کم کر رہی اے، جو اس دے موضوع نوں سکھر دیاں 100 بھارتی فنی قلعواں وجوں لیندی اے۔ اس ویلے اوہ بلومبرگ یوٹیوی لئی اک آرٹ شو کر رہی اے جس نوں آرٹ وائیز کیہا جاندا اے۔

## کریئر
سحر 18 سالاں توں ٹیلیوژن دیاں خبراں وچ رہی اے، اسنے نیوزکاسٹر، صحافی اتے شو پروڈیؤسر وجوں کم کیتا اے۔ جدوں اوہ ٹیلیوژن صحافت وچ داخل ہوئی تاں اسنے موجودہ معاملیاں اتے سیاست توں علاوہ کلا اتے ڈزائین نوں لگاتار جاری رکھیا اے۔

### اک صحافی وجوں
اوہ 18 سالاں توں اک صحافی رہی اے، موجودہ معاملیاں اتے قلعواں نوں نیڑیوں جاندی اے۔ اوہ ٹائیمز نیٹورک دے سبھ توں مشہور چہریاں وچوں اک اے اتے اسنے سی۔این۔این۔ انڈیا، بلومبرگ، دوردرشن، ٹیوی ٹوڈے اوپن ٹیوی، رائٹرز ایشیا، دوردرشن نیوز وچ لکھاری، نیوز اینکر، پروڈیؤسر اتے رپورٹر وجوں کم کیتا اے۔ اسدیاں ذمہ واریاں دے اعزاز وچ اس نوں پاکستان وچ ڈان نیوز  ٹیلی وژن اتے سری لنکا وچ ینگ ایشیا ٹیوی نے وی اپ براعظم وچ صحافت دا کردار بارے بولن لئی سدا دتا اے۔ اس نوں ٹیڈئیکس اتے للت کلا اکیڈمی سمیت اپنے انوکھے کم اتے بھاشن دین لئی سدا دتا گیا اے۔ اوہ آرٹ انڈین مارکیٹ، ٹیلیوژن دیاں خبراں اتے کلا صحافت اُتے یونیورسٹیاں اتے آرٹ گیلریاں وچ بھاشن دین وچ اپنا وہلا سماں ورتدی اے۔

### اک کیوریٹر دے طور اُتے
کیوریٹر ہون دے ناطے سحر سیاسی اتے سماجی طور اُتے ڈھکویں مدعیاں دے نال کلا شو نوں کیوریٹ کرن وچ شامل اے۔ اک آرٹ کیوریٹر وجوں، سحر جاگروکتا لیاؤنا چاہندی اے اتے سوجا، رضا اتے تییب مہتہ ورگے ماڈرن ماسٹرز ولوں تیار کیتے مہان کماں اُتے دھیان مرتکز کرنا چاہندی اے۔ سحر دا مننا اے کہ کلا دا کارجکرم چنگا نہیں ہندا جد تک اسدی سماجی جاں سیاسی پرسنگتا نہیں ہندی۔

### ہونر ٹی۔وی۔
اوہ ایشیا دی پہلی ویب ٹیوی دی بانی اے، جسنوں ہونر ٹیوی کیہا جاندا اے۔ پہلا ویب ٹیلیوژن چینل، جو کلا اتے سنگیت، غذا اتے سفر اتے اوہناں ساریاں چیزاں راہیں ناظرین دی خپت دی ضرورت اُتے دھیان مرتکز کردا اے جو زندگی نوں ودھیرے دلچسپ، ودھیرے ارتھپورن بناؤندے ہن۔ اس ویب ٹیلیوژن چینل نوں تسیں اپنے نال لے جا سکدے ہو اتے چلدے ویلے دیکھ سکدے ہو۔

## سنگیت شردھانجلی
جشن-اے-طلعت سحر ولوں تیار کیتا گیا اک انوکھا ملٹی-پرفارمینس پلیٹ فارم اے، جو اس دے گرینڈ-انکلڈ فلم سٹار طلعت محمود دی یاد وچ اے۔ اس وچ گائکاں، نرتکاں، تھئیٹر اداکاراں اتے وزوئل کلاکاراں دا، دوواں جوان اتے قائم کلاکاراں ولوں کارکردگی شامل ہن۔

## حوالے

گٹھ:بھارتی ٹیلیوژن صحافی
گٹھ:زندہ لوک
قومی جنگ (اخبار)

**قومی جنگ** (  ، ‘پیپل'ز وار’) اک اردو بولی دا ہفتہ واری اخبار سی، جو دوسری عالمی لڑائی دوران بمبے توں بھارتی کمیونسٹ پارٹی ولوں شائع کیتا جاندا سی۔ اسدا قیام 1942 وچ پیپل'ز وار دے اردو اڈیشن وجوں ہوئی سی۔ قومی جنگ اردو وچ مرکزی پارٹی دا انگ سی۔

جدوں قومی جنگ دی شروعات کیتی گئی، بہت سارے مسلمان سماج وادی لکھاری اخبار لئی کم کرن لئی ممبئی چلے گئے۔ سجاد ظہیر، جو ہال ہی وچ جیل وچوں رہا ہویا سی، قومی جنگ دا اڈیٹر بنن لئی بمبے چلا گیا سی۔ سبتے حسن مسلم بدھیجیویاں وچوں اک سی جو بمبے توں قومی جنگ دے اہلکار وجوں کم کرن آیا سی، اخبار دے معاون اڈیٹر وجوں سیوا کردا سی۔ اشرف علی خان قومی جنگ سٹاف دا میمبر سی۔ سعادت حسن منٹو قومی جنگ دے لکھاریاں وچوں اک سی۔ منٹو دیاں کجھ بہت ہی چھوٹیاں کہانیاں قومی جنگ وچ شائع ہوئیاں، جویں کہ کالی شلوار، دھواں اتے بو آدی۔

اک ہور اردو شاعر، کیفی اعظمی 1943 وچ قومی جنگ لئی لکھنا شروع کرن لئی بمبے پہنچے سن۔

26 مئی، 1945 نوں متحدہ صوبےآں دی سرکار نے بھارت دے رکھیا اصولاں تحت پیپل'ز وار، قومی جنگ اتے لوک لڑائی دی وکری اتے ونڈ اتے پابندی جاری کیتی، ایہہ حوالہ دندے ہوئے کہ اخباراں نے کئی پکھپاتی رپورٹاں شائع کیتیاں سن۔

دوجے عالمی لڑائی دے ختم ہون توں بعد قومی جنگ دی تھاں نیا زمانہ ('نواں زمانہ)' نوں نویں اردو بولی دی مرکزی پارٹی انگ دے روپ وچ لیا گیا۔

## حوالے

گٹھ:بھارتی کمیونسٹ پارٹی
گٹھ:اردو اخبار
گٹھ:اخبار
روما گوہا ٹھاکرتا

**روما گوہا ٹھاکرتا**  (ولادت: 3 نومبر 1934ء - وفات: 3 جون 2019ء) اک بھارتی اداکارہ تے گلوکارہ سن جو بنیادی طور اُتے بنگالی زبان د‏‏ی فلماں تو‏ں وابستہ سن۔ 1958ء وچ انہاں نے کلکتہ یوتھ کوئر د‏‏ی بنیاد رکھی۔

## مڈھلا جیون
روما گوہا ٹھاکرتا 3 نومبر 1934ء نو‏‏ں ستین گھوش (مونٹی گھوش) تے گلوکارہ ستی دیوی دے ہاں پیدا ہوئیاں۔ روما گوہا دے خاندان دا ثقافتی طور اُتے تعلق برہمو سماج تو‏ں سی۔

## ذا‏تی زندگی
روما نے 1951ء وچ کشور کمار نال شادی کيتی سی تے اس شادی تو‏ں انہاں دے اک بیٹے امیت کمار سن ۔ 1958ء وچ اس جوڑے د‏‏ی طلاق ہوگئی تے روما نے 1960ء وچ اروپ گوہا ٹھاکرتا نال شادی کيتی۔ اس شادی تو‏ں انہاں دے دو بچے، ایان تے سرمونا سن ۔ سرمونا وی اک گلوکارہ نيں۔

## فلمو گرافی
### بطور گلوکارہ
زیادہ نغمے بنگالی بولی وچ نيں۔

## ایوارڈ
* 1964ء وچ بی ایف جے اے ایوارڈ، بہترین اداکارہ برائے معاون کردار،

## حوالے

گٹھ:1934 دے جم
گٹھ:2019 دیاں موتاں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں ہندوستانی سوانیاں گلوکاراواں
گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی گلوکار
گٹھ:برہمو شخصیتاں
گٹھ:بنگالی اداکاراواں
گٹھ:بنگالی سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:بنگالی گلوکار
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی گلوکاراواں
گٹھ:ویہويں صدی دے ہندوستانی گلوکار
گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں
گٹھ:بھارتی فلمی گلوکاراواں
گٹھ:کلکتہ د‏‏یاں گلوکار شخصیتاں
گٹھ:کولکات‏ا دیاں اداکاراواں
گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں
نعیمہ گراج

**نعیمہ گراج** اک پاکستانی اداکارہ نيں۔ اوہ پاکستان ٹیلی ویژن دے ڈرامےآں یہ زندگی ہے ،اگر تم نہ ہوتے، محبت جائے بھاڑ میں، تے کب میرے کہلاؤ گے  وچ اپنے جاندار کرداراں د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہور نيں۔ 

## مڈھلا جیون
نعیمہ یکم جنوری 1978 نو‏‏ں پاکستان دے شہر کراچی وچ پیدا ہوئیاں۔  انہاں نے کراچی یونیورسٹی تو‏ں اپنی تعلیم مکمل کیتی۔ انہاں نے اپنے والد گراج بابو دے نال تھیٹر تو‏ں اداکاری دا آغاز کيتا۔ 

## کیریئر
نعیمہ نے پی ٹی وی اُتے ڈرامےآں وچ کردار ادا کرکے اپنی فنی کیرئیر دا آغاز کيتا۔  اسنو‏ں "اگر تم نا ہوتے"، "محبت جائے بھاڑ میں"، "کب میرے کہلاؤ گے" تے "نورپور کی رانی" جداں ڈرامےآں وچ انہاں دے کرداراں د‏‏ی وجہ تو‏ں کافی پسند کيتا گیا۔  نعیمہ ڈرامہ سیریل یہ زندگی  ہے تے یہ زندگی ہے سیزن 2  وچ وی شاکرہ دے کردار وچ نظر آئیاں ۔ ایہ ڈرامہ سیریل پاکستانی ٹیلی ویژن اُتے طویل عرصے تک چلنے والی سیریز سی۔  انہاں نے اک فلم مالک وچ وی کم کيتا ۔ اس فلم وچ انہاں دے کردار دا ناں عاصمہ سی۔ 

## ذا‏تی زندگی
نعیمہ شادی شدہ اے تے اس د‏ی اولاد وی اے ، نعیمہ دے والد تھیٹر تے فلمی اداکار سن ۔ نعیمہ دے والد گراج بابو دا 2018 وچ انتقال ہوگیا۔ 

## فلموگرافی

### ٹیلی ویژن

### ٹیلی فلم

### فلم

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 
* 
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں
گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1978 دے جم
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
پیام آزادی

**پیام-اے-آزادی** ( آزادی دا سندیش) اک اردو اتے ہندی بولی دا روزانہ اخبار سی، جو ازیمؤلا خان ولوں شائع اتے مغل بادشاہ بہادر شاہ ظفر دے پوتے مرزا بیدر بخت ولوں اڈیٹیڈ کیتا گیا سی۔ اس نے پہلاں فروری 1857 وچ دلی توں شائع کرنا شروع کیتا اتے بعد وچ برطانوی ہند دے کئی حصیاں وچ چھپیا، جس وچ جھانسی، متحدہ صوبہ شامل سی۔

ایہہ منیا جاندا اے کہ بریٹیش ایسٹ انڈیا کمپنی دی حکمرانی خلاف آزادی دی پہلی بغاوت، 1857 دے بھارتی بغاوت ویلے اخبار نے اہم کردار ادا کیتی سی۔ آزادی دے مقصد توں بعد جدوں اوہ لندن چلا گیا تاں خان 1854 وچ اک چھاپہخانہ بھارت لے آیا۔

## اتہاس
اخبار دا قیام عظیم اللہ خان ولوں فروری 1857 وچ کیتی گئی سی۔ اس دا پہلا مراٹھی بولی دا اڈیشن ستمبر 1857 وچ جھانسی توں چھپیا سی۔ بعد وچ سرکار ولوں اس نوں بھرماؤن، آزادی تحریک اتے سرکاری پالیسیاں اُتے لکھن، بغاوت گروہاں اتے لیکھاں نوں شامل کرن کارن اس اُتے پابندی لگا دتی سی۔ ناشراں دیاں کاپیاں صرف بریٹیش لائبریری، یو۔کے۔ دی قومی لائبریری وچ مہیا ہن۔

## حوالے

گٹھ:اردو اخبار
گٹھ:اخبار
جینٹ گریک

**جینیٹ گریک** (جم 1949 وچ ٹمنس، اوہیؤ ) اک امریکی ڈریکٹر، فلم اتے ٹیلیوژن دی لکھاری اے۔ اوہ سائنسی سوچ لڑی بیبیلون 5 اتے اپنے ڈریکٹر کم لئی سبھ توں ودھ جانی جاندی اے۔

## کریئر
اک ٹیلیوژن ڈریکٹر ہون دے ناطے گریک دے کریڈٹ وچ سینٹ ایلسہیئرس، ایل۔اے۔ لاء، میکس ہیڈروم، د آؤٹسائڈر، اوور مائی ڈیڈ باڈی، ناردرن ایکسپوژر، برننگ زون، میلروس پلیس، زینا: واریئر پرنسیس، اتے بیبیلون-5 سپن-آپھن کروسیڈ شامل ہن۔اسنے رینیگیڈ دی لڑی دے دو ایپیسوڈ وی لکھے سن۔

1983 وچ گریک نے " رکی "، "ویئرڈ ال" یینکووچ دا پہلا سرکاری سنگیت ویڈیو لئی سنگیت ویڈیو ڈاریکٹ کیتا۔

1986 وچ اسنے اپنی فیچر فلم ڈائریکٹر وجوں بنائی، جس وچ قرین آسٹن اتے ڈائنا سکارویڈ نے کم کیتا اے۔

2006 وچ گریک نے اپنی پہلی کتاب 'د ڈیوورس پلینر: سیلپھ-ڈفینس فار ومن، وین دے نیڈ اٹ موسٹ' شائع کیتی۔ اسنے دو طلاق اتے تناء دا ساہمنا کرن توں بعد، جس لئی تیار نہیں نہیں سی، بارے کتاب لکھی اے۔

ہال ہی دے سالاں وچ گریک نے یونائیٹڈ سٹیٹ اتے کینیڈا دیاں یونیورسٹیاں وچ ڈائریکٹنگ اتے سکرین رائیٹنگ اُتے سیمینار کروائے ہن۔ اوہ امریکہ دے ڈائریکٹرز گلڈ اتے امریکہ دے رائیٹرز گلڈ دوواں دی میمبر اے۔

## حوالے

## باہری لنک

* 
* 
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1949
اخبار مدینہ

***اخبار مدینہ***  ، جاں مختصر وچ ***مدینہ*** ، اک اردو- بولی دا اخبار سی جو بجنور، بھارت وچ ہفتے وچ دو وار شائع ہندا سی۔

اخبار پہلی وار 1912 وچ چھپیا سی۔ اسدا قیام مولوی مزید حسن ولوں کیتی گئی سی اتے اسدے پہلے اڈیٹر حامد ال-انصاری غازی سن۔ اسدا اپنا اک پرنٹنگ پریس، مدینہ پریس سی۔

ایہہ یونائیٹڈ پروونس وچ سبھ توں پرمکھ مسلمان اخباراں وچوں اک سی۔ اس نے خبراں دیاں آئیٹماں اتے اچّ پدھری کانّ پتراں دے اپنے یوجنابدھّ پربندھاں ولوں پاٹھکاں توں منظوری حاصل کیتی۔ پورے برصغیر وچ پڑھے جاندے اس اخبار نے مسلماناں دی رائے نوں اہم بناؤن وچ کردار نبھائی۔ سیاسی طور اُتے ایہہ انڈین نیشنل کانگرس دا حمایتی سی۔ اس نے ریاستاں، خاصکر بھوپال راج دے جاری رہن دی مخالفت  کیتی۔

1922 وچ مدینہ دا گیڑ 12,500 سی۔ 1927 تک ایہہ گھٹ کے 6,500 ہو گیا سی اتے 1931 تک ایہہ 6,000 سی۔ اخبار ہر مہینے دی 1, 5, 9, 13, 17, 21, 25 اتے 28 نوں شائع ہندا سی۔

1942 دی] پتجھڑ وچ مدینہ نے اپنے پاٹھکاں نوں پاکستان لہر اُتے پتر بھیجن لئی کیہا اتے ایہناں کمیونٹی وچاراں نوں شائع کیتا۔

1960 ویاں دے شروع وچ سعید اختر مدینہ دے اڈیٹر بنے۔

## حوالے

گٹھ:اردو اخبار
گٹھ:اخبار
کسان مزدور (اخبار)

**کسان مزدور**   اک اردو بولی دا ہفتہ واری اخبار اے، جو کولکاتہ توں بھارتی کمیونسٹ پارٹی (مارکسسٹ) ولوں شائع کیتا جاندا اے۔

کسان مزدور دا قیام مئی 1968 وچ ترقی پسند اردو ہفتہ واری وجوں سی۔پی۔آئی۔ (ایم) دے نزدیکی لوکاں ولوں کیتی گئی سی۔ 1969 تک اسدا کمیونیکیشن 2000 دے لگبھگ سی۔ پارلیمنٹ میمبر اتے مغربی بنگال دے ٹرانسپورٹ منتری، محمد امین نے 1968–1986 وچ کسان مزدور دے اڈیٹر وجوں سیوا نبھائی سی۔

1983 تک کسان مزدور دے چاندنی چوک وکھے دفتر سن، پر بعد وچ سی۔پی۔آئی۔(ایم) دے راج ہیڈکوارٹر الیمودین سٹریٹ وچ تبدیل ہو گئے۔

2014 دے آسپاس اشاعتاں نے 15,940 دے کمیونیکیشن دا دعوہ کیتا اے۔

## حوالے

گٹھ:اردو اخبار
گٹھ:اخبار
انڈین انسٹیچیوٹ آف ٹیکنالوجی، ممبئی

**انڈین انسٹیچیوٹ آف ٹیکنالوجی، ممبئی** ممبئی شہر دے اتر-پچھم وچ پوئی جھیل دے کنڈھے واقع بھارت دی آگوُ خودمختار انجینئرنگ   یونیورسٹی اے۔ ایہہ بھارتی تکنیکی ادارہ لڑی دا دوجا سبھ توں وڈا اتے ایہہ ٹیکنالوجی دے بھارتی ادارےآں دے سسٹم دی دوجا-سبھ  توں پرانا ادارہ اے۔ ایہہ مہاراشٹر راج دا سبھ توں وڈا کالج اے۔

## حوالے

گٹھ:بھارت وچ تعلیم
بشار مراد

**بشر مراد** ( عربی : بشار مراد; جم 7 فروری 1993) پوربی یروشلم وچ واقع اک پھلستینی گلوکار، گیت کار اتے سماج سیوی اے۔ اسدا سنگیت سماجی اصولاں، ازرائیلی کتا اتے مڈل ایسٹ وچ ایلجیبیٹی + دے حقاں نوں سنبودھت کردا اے۔ اسنوں زیادہ تر عامَ آئسلینڈک نال اس دے تعاون لئی جانیا اے۔

## مڈھلا جیون
مراد دا جم پوربی یروشلم وچ 1993 وچ ہویا سی۔ اسدی ماں دا نام پھدیا ڈیبس اے اتے اسدا پیؤ سید مراد فلسطینی سنگیت گروہ سبرین دا بانی سی، جو پہلا بدلواں پھلستینی سنگیت گروہ سی۔ بینڈ دا قیام 1980 وچ کیتی گئی سی اتے مراد دا جم اوہناں دے کریئر دی اچائی دے دوران ہویا سی۔ ایہہ اک کارن اے کہ اس لئی سنگیت ہمیشاں اس دی پچھان دا حصہ رہا سی اتے حقیقت توں بچن دا زریعہ ہندا سی۔ سنگیت نے اسنوں اک قبضے والے پردیش وچ ودھن اتے اک قدامت پسند سماج وچ ہم جنس پرست ہون دے دباء نوں دور کرن وچ مدد کیتی۔

یروشلم امریکی سکول اتے برجواٹر کالج،وی۔اے۔ توں اسنے اپنی پڑھائی کیتی۔ امریکہ وچ اسنوں احساس ہویا کہ اس دے بہت سارے سہِ طالب علماں نوں فلسطین بارے بہت کجھ نہیں پتہ سی، پھر وی اوہ اس بارے ہور جاننا چاہندے سن۔ اس نال اس نوں احساس ہویا کہ اوہ سیاست توں بچنا نہیں چاہندا اتے اسنے اپنے سنگیت وچ ایہناں مدعیاں نوں کور کرنا شروع کر دتا۔ 2014 وچ پوربی یروشلم واپس آؤن توں بعد اتے اسنے اپنے یوٹیوب چینل اُتے عربی اتے انگریزی وچ کئی سنگل شائع کرن توں بعد اوہ اک اونلائین درشک تیار کر سکدا سی۔

## نجی زندگی
مراد اپنے پیؤ اتے چھوٹے بھرا نال پوربی یروشلم وچ رہندا اے۔

## حوالے

گٹھ:ایلجیبیٹی حقوق کارکن
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1993
نڡ جیون (اخبار)

**نوجیون انڈیا** اک بھارتی اخبار اے جو ایسوسیئیٹڈ جرنلز لمٹڈ ولوں شائع کیتا جاندا اے، ایہہ 1 نومبر 1947 توں روزانہ نوجیون وجوں شروع ہویا سی۔ اس توں پہلاں موہنداس گاندھی ولوں 'نوجیون' نام نال اخبار شائع کیتا جاندا سی، اس لئی اوہناں دی آگیا نال ایسوسیئیٹ جرنلز نے نوجیون شائع کرنا شروع کیتا۔ 

نیشنل ہیرلڈ اتے قومی آواز دی طرحاں ہی نوجیون وی مہاتما گاندھی دی آزادی تحریک دے نظریات اتے جواہر لال نہرو دے جدید بھارت دے نظرئیے نوں مُتحرک کرن دے ارادے نال شروع کیتا گیا سی۔ اخبار دا مکھ مقصد لوکتنتری، اداروادی اتے جدید بھارت دی سرجنا نوں تیز کرنا سی۔ اخبار دا مقصد بھارتی آزادی تحریک دی سماجی سدبھاونا نوں مُتحرک کرنا اے۔

اخبار دا مقصد آزادی تحریک دے گاندھی دے جدید، لوکتنتری، نیاں-پریم، اداروادی اتے سماجی سدبھاونا دے قدراں قیمتاں دی سرجنا نوں تیز کرنا سی۔

## اتہاس
روزانہ 'نوجیون' اتے اردو اخبار 'قومی آواز' نے اپنے بااثر لیڈراں دی اجیہی قوم بناؤن دے یتناں نوں آواز دتی جو عالمی امن، سائنسی اتے ترکپورن ماپدنڈ نوں پورا کرن لئی درڑھ سی۔

## سرکاری دوبارہ شروعات
مارچ 2016 وچ ایسوسیئیٹڈ جرنلز لمٹڈ نے میڈیا آؤٹلیٹّ نوں ڈجیٹل روپ وچ مڑ سرجیت کرن دا فیصلہ کیتا۔ 1 اکتوبر، 2016 نوں اسنے نیلبھ مشرا نوں نیشنل ہیرلڈ گروہ دے مکھ اڈیٹر نامزد کرن دا اعلان کیتا۔

## حوالے

گٹھ:ہندی اخبار
گٹھ:اخبار
برکت رام جُمن

برکت رام یمن (26 جنوری 1905–22 دسمبر 1967) پنجابی شاعر سی۔

برکت رام یمن جی دا جم 26 جنوری 1905 ای۔ سیالکوٹ دی تحصیل پسرور دے قصبے قلعہ سوبھا سنگھ دے نال لگدے پنڈ بھٹہ، تحصیل سیالکوٹ (ہن پاکستان) وچ ہویا سی۔ اس دیاں تن بھیناں (وڈی بھین اسرا دیوی تے چھوٹیاں بھیناں اننتی دیوی تے کیسری دیوی ) سن۔ اس نے مڈھلی پڑھائی قصبے قلعہ سوبھا سنگھ دے سرکاری سکول توں کیتی۔ پنجویں-چھیوینں وچ پڑھدے ویلے ہی اس نوں پنجابی قصے پڑھن دا شوق ہو گیا سی۔ اوہ قصیاں دے ٹوٹے گا-گا کے پنڈ والیاں نوں سناؤندے۔ اوہ پڑھائی وچ وی وی بہت ہشیار سی۔ برکت اجے ستویں وچ ہی سی کہ اس نے بینت-چھندت وچ 'روپ-بسنت ' دا قصہ لکھ دتا۔ اسدے شوق نوں اسدے استاد استاد غلام احمد پابند نے نکھاریا۔

اس نوں گھر دیاں لوڑاں پوریاں کرن لئی پڑھائی دے نال نال نوکری وی کرنی پئی۔ اوہ کسے ڈاکٹر دا کمپوڈر اتے اک وکیل دا منشی وی رہا۔ اس دے علاوہ اوہ چھوٹے-چھوٹیکسے لکھ کے وی ویچدا رہا۔ طالب علم جیون دوران ہی اوہ اپنا تکھلس یمن رکھ لیا۔ 'یمن، عربی بولی دا شبد اے، جس دا مطلب وی برکت ہی ہندا اے۔

اسے ویلے دیس وچ چل رہی آزادی دی لہر توں متاثر ہو کے اس نے دیس بھگتی دیاں کویتاواں لکھنیاں شروع کر دتیاں سن۔ پتہ لگن تے ماسٹر نے اس نوں دھمکایا کہ انگریزی سرکار خلاف کویتاواں لکھنا جرم اے اتے اس کولوں لکھی ہوئیاں کویتاواں منگیاں۔ برکت نے کویتاواں دین توں انکار کر دتا۔ تسیہے دین لئی ماسٹر اس دے ہتھ کرسی دے پاویاں تھلے رکھوا کے آپ کرسی تے بیٹھ گیا، پر برکت اپنی نانہہ تے ڈٹیا رہا۔

سکولی پڑھائی مکمل کرکے برکت نے پسرور توں ادھیاپکی دا کورس کیتا اتے استاد نامزد ہو گیا۔ اس دوران استاد شاعراں دی سنگت وچ اسدا اٹھن بیٹھن ہو گیا تے پھر کویتاواں پڑھن لئی دور دور جان لگ پیا۔ 1925 وچ اس دی شادی سورن دیوی نال ہو گئی اتے اوہ دو پتراں تے دو دھیاں دا باپ بنیا۔

1934 وچ برکت سناتن دھرم ہائی سکول، لاہور وچ پڑھاؤن لگ پیا۔ اتھے اوہ اپنیاں رچناواں پنڈت رام پناہ ایڈووکیٹ نوں وکھاؤن لگ پیا تے اس نوں ہی استاد دھار لیا۔ پھر اوہ لاہور پنجابی شاعر سبھا دا اٹھ سال لگاتار پردھان رہا۔ ایہہ سبھا ہر مہینے اک شاعر دربار کرواؤندی جو وچھووالی، نکین دی حویلی، سالمی دروازہ، نسبت روز گوال منڈی آدی تھاواں تے منعقد کیتے جاندے سن تے دیر رات تک چلدے سن۔ ایہناں شاعر درباراں دے راہیں لوکاں وچ پنجابی بولی لئی پیار تے شوق پیدا کیتا جاندا سی۔ مشہوری ودھ جان تے اس نوں شاعر درباراں لئی سدے عامَ آؤنن لگ پئے۔ چھوٹی عمر وچ ہی اس نوں 'استاد یمن' کیہا جان لگیا سی۔ نوجوان شاعر اس توں صلاحَ لین لگ پئے۔

شاعر درباراں دے ودھ گئے رجھیویاں کارن اس نے 1946 وچ ادھیاپکی چھڈّ دتی اتے کتاباں دی دوکان کھول لئی۔ 1947 دے ہلیاں دے دناں وچ اوہ لاہور چھڈّ کے پنڈ آ گیا اتے اتھے آ کے کریانے دی دوکان کیتی، پر حالات وگڑدے جان کارن دیس ونڈ توں بعد اوہ بٹالے آ کے وس گیا۔

## حوالے

گٹھ:پنجابی شاعر
پون گلاٹی

*'پون گلاٹی*،' پنجابی لکھاری، شاعر تے مترجم اے۔ کتے وجوں پہلاں اوہ انگریزی دا استاد سی تے ہن محکمہ مال وچ اہلکار اے۔

پون گلاٹی دا جم کوٹکپورا شہر وچ ہویا سی تے اوتھے ہی اوہ وڈا ہویا۔ اس دے پیؤ شاہ چمن پنجاب دے مشہور لکھاری تے مترجم سن۔ *یاتراواں*اس دا پہلا شعری مجومعہ  اے۔

### انگریزی توں پنجابی ترجمہ
* *[[بڈھا تے سمندر]]* (مول لکھاری: ارنیسٹ ہیمنگوے)
* *امینا* (مول لکھاری: محمد کبیر عمر)

گٹھ:پنجابی شاعر
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
جبریل علی

**جبریل علی** (جم 1924) اک سڈانیز سابقہ کھیڈ نشانیباز اے۔ اسنے 1960 دے ثمر اولمپکس وچ 50 میٹر رائیفل، تن پزیشناں اتے 50 میٹر رائیفل، پرونینٹ مقابلیاں وچ حصہ لیا سی۔

## حوالے

گٹھ:جم 1924
اودھ نامہ

**اودھناما**   اک اردو بولی دا مشہور اخبار اے، جو بھارت وچ اودھ کھیتر دے پرمکھ شہراں وچ جاندا اے، جس وچ لکھنؤ، علیگڑھ، فیض آباد اتے آزمگڑھ دے شہر شامل ہن۔ اخبار دوویں پرنٹ اتے اونلائین وچ مہیا اے۔

## ایہہ وی ویکھو

* بھارت وچ اخباراں دی لسٹ

## حوالے

گٹھ:اردو اخبار
گٹھ:اخبار
ہری بھومی

**ہری زمین** اتر اتے مدھ بھارت وچ شائع ہون والا اخبار اے۔ ہفتہ واری ہندی بولی دے اخبار وجوں 5 ستمبر 1996 نوں قائم کیتا گیا، نومبر 1997 وچ اس نوں روزانہ اخبار وچ بدلیا گیا اتے اس دی شروعات ہریا زمین 'روہتک' ایڈیشن وجوں ہریانہ وچ کیتی گئی۔ اس اڈیشن دے نال اخبار نے پورے ہریانہ راج دیاں خبراں نوں کور کیتا۔

اپریل 1998 وچ میڈیا گروہ نے فریدآباد اتے گڑگاؤں سمیت بھارت دا راجگڑھ اتے اینسیار کھیتر دیاں خبراں نوں چھاپن لئی ‘دلی’ ایڈیشن دی شروعات کیتی۔ مارچ 2001 وچ گروہ چھتیسگڑ وچ داخل ہویا اتے بلاسپر ایڈیشن شروع کیتا، جس توں بعد جون 2002 وچ اس نے بلاسپر وچ اپنا دفتر شروع کیتا اتے اپنا رائیپر ایڈیشن شروع کیتا۔ رائیپر ایڈیشن دے نال ''ہری زمین''  اڑیسہ دے کجھ حصیاں نوں وی شامل کر لیا۔

اکتوبر 2008 وچ ہریزمین دا جبلپر ایڈیشن مدھ پردیس وچ شروع ہویا سی۔ بعد وچ اسے سال ہریزمین رائیگڑھ ایڈیشن چھتیسگڑھ وچ شروع کیتا گیا سی۔

## گیڑ اتے پاٹھک

## پاٹھک
آئی۔آر۔ایس۔ 2019 کیؤ 4 دے انکڑیاں مطابق  *[https://www.haribhoomi.com/ ہریزمین]* 15 لکھ پاٹھکاں دے نال بھارت وچ 10ویں سبھ توں وڈے ہندی روزانہ وجوں قائم ہویا اے۔ *[https://www.haribhoomi.com/local/chhattisgarh ہری زمین] * 9.66 لکھ پاٹھکاں (آئیارئیس 2019کیؤ4) اتے 3.90 لکھ کاپیاں دے نال چھتیسگڑھ دا سبھ توں وڈا پڑھیا اتے براڈکاسٹ کیتا جاندا اے۔ *[https://www.haribhoomi.com/local/madhya-pradesh ہری زمین]* دا بھوپال اتے جبلپر اڈیشن دے نال مدھ پردیش وچ لگبھگ 2.11 دا گیڑ اے۔ *ہری زمین* دا روہتک ایڈیشن (  جولائی-دسمبر 2019) نال ہریانے وچ 1.48 لکھ کاپیاں شائع ہندیاں ہن اتے اس دے مطابق 3.58 لکھ پاٹھک ہن۔

## پربندھن
ابھمنیو سندھو بانی پروپریئیٹر اتے ایڈیٹر-ان-چیفٹر اے اتے کلبیر چھکرا گروہ اڈیٹر اے۔

## ایہہ وی ویکھو

* سندھو ایجوکیشن فاؤنڈیشن

## حوالے

## باہری لنک

*  (ہندی وچ)
گٹھ:ہندی اخبار
گٹھ:اخبار
اچاریہ میدھاوی

### ([[بھرتمنی|بھرت]]-[[بھامہ]] دے وچکار)
بھارتی کاو-شاستر وچ بہت سارے کاو-کلاسیکل جاں آچاریہ اجیہے وی ہن جنہاں دا سانوں کوئی گرنتھ جاں رچنا تاں حاصل نہیں ہندی پر اوہناں دا ذکر باقی آچاریہ اپنے گرنتھاں وچ کردے ہن۔ اجیہا ہی اک نام آچاریہ میدھاوی دا وی اے۔ ایہناں دا دوجا نام میدھاویردر وی ملدا اے۔ ایہناں دا سماں امقررہ اتے کوئی گرنتھ وی حاصل نہیں اے؛ پر ایہناں دے کاو-کلاسیکل وچار آچاریہ بھامہ، ردرٹ، نمیسادھو، راجشیکھر آدی دے گرنتھاں وچ حاصل ہندے ہن۔ ایہناں دا سبھ توں پہلا حوالہ سانوں بھامہ دے گرنتھ وچوں ملدا اے اس کرکے اناں نوں آچاریہ بھرتمنی اتے بھامہ دے وچکار دے ویلے وچ رکھیا جا سکدا اے۔ بھامہ نے اپما النکار دے ہینتا، ناممکن، لنگبھید، وچنبھید، وپریی، اپمانادھکی، اپماناسادرشی-ستاناسادرشی الزاماں دا وویچن کردے ہوئے میدھاوی دے متّ دا الیکھ کیتا اے। بھامہ نے ‘یتھاسنکھی’ اتے ‘اتپریکھیا’ النکاراں دے حوالہ ‘چ میدھاوی دا دوجی وار الیکھ کیتا اے جس وچ میدھاوی نے ‘اتپریکھیا’ نوں ‘سنکھیان’ النکار کیہا اے। بھامہ دے اس کتھن توں میدھاوی دی بھامہ توں پراچینتا سدھ ہندی اے۔ آچاریہ دنڈی نے وی میدھاوی دے نام دا انکن نہ کرکے وی ‘کجھ النکارک’ کہہ کے اوہناں نوں ہی ‘سنکھیان’ النکار دی ادبھاونا کرن دا سہرا دتا اے। ٹیکاکار نمیسادھو نے میدھاوی دے مطابق نام، آکھیات، اپسرگ، نپات- شبد دے چار بھید دسے ہن اتے میدھاوی نے ویاکرنکاراں ولوں شبد دے پنجویں بھید ‘کرمپروچنیی’ نوں اقبول کیتا اے। نمیسادھو نے میدھاوی نوں کسے النکارشاستر دا لکھاری وی منیا اے۔

راجشیکھر نے شعری دے ہیتو ‘پرتبھا’ دا نروپن کردے ہوئے ایہناں دا الیکھ کیتا اے اتے کیہا اے کہ اوہ جم توں ہی انھے سن۔ آچاریہ میدھاوی بارے بھارتی سمیکھیاکاراں دا کجھ اختلاف جاپدا اے کیونکہ بھامہ نے ایہناں دا ‘میدھاون’ کہہ کے الیکھ کیتا اے، جدوں کہ راجشیکھر اتے نمیسادھو نے ایہناں نوں ‘میدھاویردر’ کیہا اے۔ اس کتھن توں کجھ جدید بلدیو اپادھیائ آدی نقاداں دا وچار اے کہ ایہناں دا پورا نام ‘میدھاویردر’ اتھوا ‘میدھاوی’ اتے ‘ردر’ دو نام ہن جسدا نشچے کرنا اوکھا جاپدا اے۔ کجھ دوجے سمالوچک پکے طور تے ‘میدھاوی’ اتے ‘ردر’ دو وکھ-وکھ نام مندے ہن جسدا بنیاد راجشیکھر اتے نمیسادھو ولوں ‘میدھاورودر’ اکٹھے پد دا تجربہ اے۔ بھامہ نے ایہناں دا اپنے گرنتھ ‘چ الیکھ کیتا اے؛ اس لئی کیہا جا سکدا اے کہ ایہہ بھامہ توں پہلاں ہو چکے سن اتے بعد دے کئی آچاریاں ولوں ایہناں دے متاں دے الیکھاں توں علاوہ اج تک ایہناں دا کوئی وی کاو-کلاسیکل گرنتھ حاصل نہیں ہو سکیا اے۔ ==

گٹھ:بھارتی شخصیتاں
ساڈا کتا کتا، تہاڈا کتا ٹامی

**ساڈا کتا کتا، تہاڈا کتا ٹامی** دے معنی پنجابی زبان وچ ایہ نيں کہ **ساڈا کتا تاں کتا ہی اے، کيتا تواڈا کتا اِنّا خاص اے کہ اس د‏ی ناز برداری کيت‏ی جائے تے اسنو‏ں ٹامی وکھ ناں تو‏ں پکاریا جائے؟**۔ حالاں کہ بھارت وچ پنجابی دے بولنے والے تناسب دے لحاظ تو‏ں بوہت گھٹ نيں، اُتے ایہ مقولہ بھارت د‏‏ی عام رہتل دا حصہ دسمبر 2020ء تے 2021ء د‏‏ی شروعات دے عرصے وچ بن چکيا سی۔ پنجابی دے علاوہ ہندی، اردو تے شمالی ہند د‏‏ی کچھ زباناں وچ ایہ کثرت تو‏ں استعمال ہو رہیا سی۔ اس دا استعمال یوٹیوب اُتے وی اک میم دے طور اُتے خوب کيتا گیا۔

اس دے عام گفتگو وچ استعمال کیت‏‏ی کچھ مثالاں اس طرح نيں:
* تہاڈا پلاؤ بریانی، ساڈا پلاؤ، پلاؤ۔
* ساڈا کم تو‏ں کم میک اپ، میک اپ۔ تہاڈا میک اپ صبح بیداری۔
* ساڈا پنڈ، پنڈ۔ تہاڈا پنڈ وطن
* تہاڈا کووڈ، کووڈ۔ ساڈا کووڈ عام سا فلو۔ 

## پس منظر
یہ مقولہ بگ باس 13 وچ شریک شہناز گل دے استعمال کرنے تو‏ں مشہور ہويا۔ اس نے کہیا سی: "میری کوئی فیلنگز (جذبات) نئيں نيں۔ ساڈا کتا کتا، تہاڈا کتا ٹامی۔ ایہ مقولہ اس قدر مقبول ہويا کہ یش راج موکھاٹے نے اسنو‏ں بھنگڑا د‏‏ی موسیقی دے وزن تو‏ں ری مکس کردے ہوئے کہ نغمے د‏‏ی شکل وچ پیش کيتا۔ بالی وڈ د‏‏ی سابقہ ہیروئن روینا ٹنڈن نے اک ویڈیو وچ اس اُتے اپنی بیٹی راشا دے نال رقص کيتا۔ 

## ٹی شرٹ تے موبائل فون
کئی مشاہیر دے استعمال دے نال نال ایہ میم ٹی شرٹاں تے موبائل فون د‏‏ی رنگ ٹون د‏‏ی دنیا وچ وی مقبول ہويا۔ کئی ٹی شرٹ دے چھپے مقولے دے نال بازار وچ آئے سن  تے کئی لوکاں نے شہناز د‏‏ی آواز دے رنگ ٹون نو‏‏ں ڈاؤن لوڈ کيتا۔ 

## ہور ویکھو
* دنانیر مبین
* سماجی میڈیا وچ سوانیاں
* بگ باس 13

## حوالے

گٹھ:انٹرنیٹ میم
گٹھ:سوانیاں د‏‏ی سبھیاچار
انیتا محسود

انيت‏‏ا محسود اک پاکستانی سیاستدان نيں، جنہاں د‏‏ی سیاسی وابستگی پاکستان تحریک انصاف تو‏ں ا‏‏ے۔

انيت‏‏ا محسود نے آرٹس دے مضمون وچ گریجویشن د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی ہوئی ا‏‏ے۔

انيت‏‏ا محسود سن 2018 تو‏ں خیبر پختونخوا د‏‏ی صوبائی اسمبلی د‏‏ی رکن رہیاں نيں۔
انيت‏‏ا محسود نے 27 اگست 2019 نو‏‏ں خیبر پختونخوا صوبائی اسمبلی د‏‏ی رکنیت دا حلف اٹھایا۔

## سیاسی کیریئر
انيت‏‏ا محسود 2018 دے عام انتخابات وچ سوانیاں دے لئی مخصوص نشست اُتے پاکستان تحریک انصاف د‏‏ی امیدوار دے طور اُتے خیبر پختونخوا د‏‏ی صوبائی اسمبلی دے لئی منتخب ہو گئياں۔

انيت‏‏ا محسود 2013 دے عام انتخابات وچ سوانیاں دے لئی مخصوص نشست اُتے پاکستان تحریک انصاف د‏‏ی امیدوار دے طور اُتے خیبر پختونخوا د‏‏ی صوبائی اسمبلی دے لئی منتخب نہ ہو سکن سن۔

### قائمہ کمیٹیاں د‏‏ی رکنیت
انيت‏‏ا محسودمتحرک تے سرگرم عمل صوبائی اسمبلی رکن نيں جو قائمہ کمیٹیاں ، توجہ دلاؤ نوٹس تے اسمبلی د‏‏ی قرارداداں وچ شریک رہیاں۔

## حوالے

گٹھ:خیبر پختونخوا صوبائی اسمبلی د‏‏یاں سوانیاں ارکان

گٹھ:خیبر پختونخوا دے سیاست دان

گٹھ:پاکستان تحریک انصاف دے ارکان صوبائی اسمبلی خیبر پختونخوا

گٹھ:زندہ شخصیتاں

گٹھ:پاکستان تحریک انصاف د‏‏یاں سوانیاں سیاستدان

گٹھ:پاکستان تحریک انصاف د‏‏ی مخصوص نشستاں اُتے سوانیاں سیاستدان

گٹھ:پاکستان تحریک انصاف دے پشتون سیاستدان

گٹھ:پاکستان تحریک انصاف دے 2018 دے انتخابات وچ صوبائی اسمبلی اراکین

گٹھ:ارکان صوبائی اسمبلی خیبر پختونخوا

گٹھ:اعلیٰ تعلیم یافتہ صوبائی اسمبلی اراکین

گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں)
کلپن پاروپکاری

**کلپن پاروپکاری** اک سابقہ بھارتی اک روزہ بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑی نيں جو بھارت قومی سوانیاں کرکٹ ٹیم دے لئی بین الاقوامی کرکٹ کھیلدی رہیاں۔ انھاں نے 3 اک روزہ میچ کھیلے۔ کلپن پاروپکاری سوانیاں کرکٹ عالمی کپ، 1978ء وچ شرکت کرنے والی بھارتی ٹیم وچ شریک سن۔

## شماریات
کلپن پاروپکاری نے 1978ء وچ اک روزہ بین لااقوامی کرکٹ کھیلی اس دوران وچ انھاں نے صرف 3 میچ کھیلے، انہاں دا پہلا میچ (کیپ نمبر 10) یکم جنوری 1978ء نو‏‏ں انگلینڈ دے خلاف تے آخری اک روزہ 8 جنوری 1978ء نو‏‏ں آسٹریلیا دے خلاف کھیلا۔

کلپن پاروپکاری نے کل 3 اک روزہ بین الاقوامی کرکٹ میچ کھیلے، تے محض 23 رنز بنا سکن۔ کلپن پاروپکاری دا اک روزہ دا 13 رنز رہیا۔

## ہور ویکھو
* بھارت قومی سوانیاں کرکٹ ٹیم
* بھارت سوانیاں ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* ای ایس پی این کرک انفو پروفائل

گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بھارتی سوانیاں کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:بھارت د‏‏یاں سوانیاں اک روزہ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں)
اچاریہ مکل بھٹ

بھارتی شعری شاستر دے اتہاس وچ آچاریہ مکلبھٹ دی پہچان 'شبد طاقتاں' دے وویچک دے روپ وچ منی جاندی اے۔ ایہناں دی 'ابھدھاوتیماتکا' نام دی اک ہی شعری ساشتری رچنا حاصل اے۔ آچاریہ مکلبھٹّ دے جیون اتے ویلے بارے سانوں کجھ اشارہ ملدے ہن۔ ایہناں دی رچنا 'ابھدھاوتیماتکا' دے آخری شلوک توں پتہ چلدا اے کہ ایہناں دے پیؤ دا نام 'بھٹّ کلٹّ 'سی۔ کشمیری شاعر کلہن دی 'راجترنگنی' دے مطابق بھٹّ کلٹّ کشمیر دے راجا اونتیورما دے راج دور (855-884ای۔صدی) وچ ہوئے ہن۔ اس طرحاں ایہہ آنندوردھن اتے شاعر رتناکر دے ہم عصری سن۔کلہن دے اس کتھن دے مطابق آچاریہ مکلبھٹّ دی حالت نوویں ای۔صدی دے آخری حصہ اتے دسویں ای۔صدی دے پہلے حصہ وچ ہونی چاہیدی اے۔ آچاریہ ممٹ دے گرنتھ 'کاوپرکاش' دی اشارہ ٹیکا دے لکھاری مانکی چند نے مکلبھٹّ نوں کئی تھاواں اُتے ادھرت کیتا اے۔ آچاریہ ادبھٹّ دے 'کاویالنکارسارسنگرہ' دے ٹیکاکار پرتہاریندوراج (دسویں ای۔ صدی آخری حصہ) نے اپنی ٹیکا وچ مکلبھٹّ نوں اپنا گرو دسدے ہوئے ایہناں نوں میمانسادرشن، ویاکرنشاستر، ترکشاستر اتے سہتشاستر دا اگھا مفکر کیہا اے۔ اس طرحاں آچاریہ مکلبھٹّ دا سماں دسویں صدی ای۔ صدی دا پہلا حصہ سدھ ہندا اے۔ ایہہ کشمیر دے رہن والے سن۔

آچاریہ مکلبھٹّ دی ‘ابھدھاورتیماترکا’ نام دی اک بہت چھوٹی، صرف پندراں کارکاواں والی رچنا حاصل اے جسنوں گرنتھ کہن دی بجائ کاو-کلاسیکل ‘لگھو-پستکا’ کیہا جا سکدا اے۔ اسدی کارکاواں اتے ورتی وی مکلبھٹّ نے اپنے آپ لکھی اے۔ اس وچ ابھدھا اتے لکشنا دو شبد طاقتاں؛ مکھ اتے لاکشنک دو طرحاں دے معنےآں دا وویچن؛ لکشنا طاقت دا وسترت وویچن اتے اسدے چھ بھیداں دا، ابھدھا دے دس کلپت بھیداں ‘چ انتربھاو کیتا اے۔ اسے طرحاں ایہناں نے وئنجنا شبد طاقت دی آزاد اقتدار نوں نہ منّ کے اسدے سارے بھیداں دا انتربھاو لکشنا شبد طاقت ‘چ کیتا اے۔ آچاریہ ممٹ نے 'کاوپرکاش' دے دوجے الاس ‘چ لکشنا-وویچن مکلبھٹّ دے بنیاد تے ہی کیتا جاپدا اے اتے ایہناں نے مکلبھٹّ دے گرنتھ دے بنیاد تے ‘شبدویوپاروچار’ نام دے اک گرنتھ دی وی رچنا کیتی سی۔ مکلبھٹّ نے اپنی کتاب دی ٹیکا ‘چ ادبھٹ، کمارل بھٹّ، دھنیالوک، بھرتریمتر، مہامبھاشی، شاعرہ وجکا، واکیپدیی،  اتے شبرمالک ورگے کئی گرنتھ کاراں اتے کرتاں دا الیکھ کیتا اے۔

بھارتی کاو-شاستر دے اتہاس وچ آچاریہ مکلبھٹّ دا اہمیت شبد طاقتاں دے سمچت وویچن دی شروعات لئی جانیا جاندا اے۔ ایہہ وئنجنا شبد طاقت مخالف اتے ابھدھا نوں پرمکھ شبد طاقت مندے ہن۔ **آچاریہ مکلبھٹّ** ==
**(دسویں ای۔صدی دا پہلا حصہ)**
## حوالے

گٹھ:بھارتی شخصیتاں
آمرپالی دوبے

**آمرپالی دوبے** (ولادت: 11 جنوری 1987ء) بھوجپوری بولی د‏‏ی فلماں وچ اداکارہ دے طور اُتے کم کردی ا‏‏ے۔ اوہ اصلًا گھورکھپور، اتر پردیش نال تعلق رکھدی ا‏‏ے۔ 2014ء وچ آئی فلم *نرہويا* تو‏ں اس نے اپنے فلمی سفر دا آغاز کيتا۔ اپنی مقبولیت د‏‏ی وجہ اوہ بیرون ملک شوٹ کیتے جانے والے فلماں وچ وی دکھائی پڑدی ا‏‏ے۔

## بھوجپوری فلمی صنعت د‏‏ی شفافیت دا دعوٰی
امرپالی دوبے دا 2019ء وچ کہنا اے کہ خود اُتے ظلم نو‏‏ں کوئی نئيں سہندا اے، اس دے خلاف آوا وی اٹھاندا اے، لیکن اس وچ سچائی دا ہونا ضروری اے، اس نے کہیا کہ، "می ٹو" جدید مہم چل رہی اے ، کچھ جگہاں تو‏ں آوازاں وی آٹھی اے، شاید انہاں دے نال ویسا برتاؤ ہويا ہوئے گا، لیکن بھوجپوری فلم انڈسٹری اس تو‏ں بالکل اچھوندی اے، ہن تک ایسا کوئی معاملہ سامنے نئيں آیا ا‏‏ے۔

## اعزاز
فلم *نرہويا* دے لئی آمرپالی دوبے نو‏‏ں 2015ء وچ *انٹرنیشل بھوجپوری فلم ایوارڈ* حاصل ہويا۔

## فلمو گرافی

* *تمام فلماں بھوج پوری وچ نيں، ورنہ بولی لکھی گئی اے *.

## ٹیلی ویژن
* رہنا ہے تیری پلکوں کی چھون میں (2009-2010) بطور سمن
* سات پھیرے (2008–09) بطور شویتا سنگھ
* مایکا (2009) بطورٹینا
* میرا نام کرے گی روشن (2010)بطور ریت
* *[[فیر فائلز: ڈر کی سچی تصوریں]]* ، قسط 67 وچ

## باہرلے جوڑ

* 
* 

## ہور ویکھو
* بھوجپوری فلماں
* بھوجپوری نغمے
* بھوجپوری سبھیاچار
* بھارت وچ می ٹو تحریک دا اثر

## حوالے

گٹھ:1987 دے جم
گٹھ:اتر پردیش دیاں اداکاراواں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں
گٹھ:بھارتی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:بھوجپوری سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:گورکھپور دیاں شخصیتاں
گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں
ایکتا بشٹ

**ایکتا بھشت**اک بھارتی کرکٹ کھلاڑی نيں۔ اوہ کھبے ہتھ د‏‏ی بلے باز تے سلو لیفٹ آرم آرتھوڈاکس گیند باز نيں۔ اوہ اتراکھنڈ بھارتی ریاست د‏‏ی پہلی سواݨی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑی نيں۔ اوہ بھارتی د‏‏ی پہلی سواݨی کرکٹ کھلاڑی اے جس نے بھارتی د‏‏ی طرف تو‏ں سوانیاں ٹوئنٹی20 بین الاقوامی میچ وچ ہیٹ ٹرک د‏‏ی ا‏‏ے۔

## شماریات
ایکتا بھشت نے واحد ٹیسٹ میچ (کیپ نمبر 73) 13 اگست 2014ء نو‏‏ں انگلینڈ تو‏ں کھیلا تے جدو‏ں کہ 2011ء وچ ایکتا بھشت نے پہلا اک روزہ بین لااقوامی کرکٹ میچ میچ (کیپ نمبر 97) 2 جولائ‏ی 2011ء نو‏‏ں آسٹریلیا دے خلاف تے آخری اک روزہ 1 نومبر 2019ء نو‏‏ں ویسٹ انڈیز دے خلاف کھیلا، ہن تک اوہ کل 61 اک روزہ میچ کھیل چکیاں نيں۔ آسٹریلیا دے خلاف کھیلا۔ جدو‏ں کہ اوہ گل تک 42 ٹی 20 میچ وی کھیل چکیاں نيں۔ 23 جون 2011ء نو‏‏ں آسٹریلیا آخری ٹی20 9 مارچ 2019ء انگلینڈ دے خلاف کھیلا سی۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* Female Cricket interviews Ekta Bisht
* 

گٹھ:1986 دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بھارت د‏‏یاں سوانیاں اک روزہ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:بھارت د‏‏یاں سوانیاں عالمی ٹوئنٹی/20 کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:بھارتی سوانیاں کرکٹ کھلاڑی
آرتی اگروال

**آرتی اگروال**  (ولادت: 5 مارچ 1984ء - وفات: 6 جون 2015ء) اک امریک‏‏ی بھارتی فلمی اداکارہ سن جنھاں نے بنیادی طور اُتے تلگو سنیما وچ اداکاری کیتی۔ انہاں د‏‏ی اک چھوٹی بہن ادیتی اگروال نيں، جو تیلگو فلم انڈسٹری د‏‏ی اداکارہ وی نيں۔

## مڈھلا جیون تے کیریئر
آرتی اگروال 5 مارچ 1984ء نو‏‏ں امریکا دے نیو جرسی وچ پیدا ہوئیاں۔ انہاں دے والدین گجرا‏تی سن ۔

2007ء وچ ، آرتی اگروال نے سافٹ ویئر انجینئر نال شادی کيتی۔ اس جوڑے د‏‏ی 2009ء وچ طلاق ہو گئی سی۔

## وفات
6 جون 2015 نوں، آرتی اگروال نو‏‏ں نیو جرسی دے اٹلانٹک سٹی وچ اٹلانٹکئر ریجنل میڈیکل سنٹر پہنچنے اُتے مردہ قرار دتا گیا۔ آرتی نے چھ ہفتے پہلے لیپوسکشن سرجری کروائی سی، اپنی وفات تو‏ں پہلے انہاں نو‏‏ں سانس لینے وچ شدید دشواری ہو رہی سی۔ انہاں دے منیجر نے دسیا کہ انہاں د‏‏ی موت د‏‏ی وجہ دل دا دورہ ا‏‏ے۔ آرتی اگروال نیو جرسی دے کے قصبے وچ اپنے والدین دے نال رہ رہیاں سن۔

## ہور ویکھو
* بھارتی فلمی اداکارا واں د‏‏ی لسٹ
* بھارتی سنیما

## حوالے

گٹھ:1984 دے جم
گٹھ:۱۹۸۴ دے جم
گٹھ:2015 دیاں موتاں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں امریک‏‏ی اداکاراواں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:امریک‏‏ی فلمی اداکاراواں
گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں
گٹھ:بھارتی نژاد امریک‏‏ی اداکاراواں
گٹھ:تمل سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:تیلگو سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:گجرا‏تی شخصیتاں
گٹھ:ممبئی دیاں اداکاراواں
گٹھ:نیو جرسی دیاں اداکاراواں
گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں
رضوانہ یاسمین

**رضوانہ یاسمین** (پیدائش: 4 ستمبر 1990)  پاکستان د‏‏ی اک فیلڈ ہاکی پلیئر نيں۔ اوہ قومی ٹیم د‏‏ی کپتان نيں  (نومبر 2020 تک)۔ رضوانہ یاسمین نے اپنے کیریئر دا آغاز 2006 وچ کیہ سی۔  انہاں د‏‏ی کھیل د‏‏ی پوزیشن گول کیپر ا‏‏ے۔

## کیریئر
قومی مقابلےآں وچ ،رضوانہ یاسمین واپڈا د‏‏ی نمائندگی کردیاں نيں۔  اسلام آباد 2016 وچ منعقدہ نیشنل ویمن چیمپیئن شپ وچ ، انھاں ٹورنامنٹ دا بہترین گول کیپر قرار دتا گیا۔ 

### بین الاقوامی کارکردگی
2006 وچ ،رضوانہ یاسمین ملائیشیا دے شہر کوالالمپور وچ منعقدہ ایشین گیمز 2006 دے کوالیفائر وچ شامل سن۔ 2010 وچ ، اوہ تھائی لینڈ دے شہر بنکاک وچ منعقدہ 2010 ایشین گیمز کوالیفائرز وچ شرکت دے لئی منتخب ہونے والی ٹیم دا حصہ سن۔

انہاں نے ستمبر 2013 وچ تھائی لینڈ دے شہر بنکاک وچ منعقدہ دوسرے ایشین ہاکی چیلنج وچ حصہ لیا سی جس دے دوران انہاں نے 6 اعزاز اپنے ناں کیتے سن ۔

2016 وچ ، اوہ ٹیم دا حصہ سن جو تھائی لینڈ دے شہر بینکاک وچ منعقدہ چوتھے ویمنز ایشین ہاکی فیڈریشن کپ دے سیمی فائنل وچ پہنچی۔ ایہ پہلا موقع سی جدو‏ں قومی ٹیم ٹورنامنٹ دے سیمی فائنل وچ پہنچی سی۔ 

2017 وچ ،رضوانہ یاسمین نو‏‏ں برونی دے بندر سیری بیگوان وچ منعقدہ ایشین ہاکی چیلنج دا کپتان مقرر کيتا گیا۔  ۔ایہ اصل وچ چھ قومی ٹورنامنٹ سی۔ لیکن تن ٹیماں شروع ہونے تو‏ں پہلے ہی باہر ہوگئياں۔ پاکستان ہانگ کانگ وچ دوسرے نمبر اُتے آیا ، برونائی تیسرے نمبر اُتے رہیا۔

## حوالے

گٹھ:1990 دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
لالہ رخ(نظم)

thumb| دہلی وچ مغل شاہی محل (1701–1708) ، جوہان ڈنگ لنگر
***لالہ رخ*** اک مشرقی رومانوی داستان اے جسنو‏ں آئرش شاعر تھامس مورنے 1817 وچ شائع کيتا۔ ایہ عنوان 17 ويں صدی دے مغل بادشاہ اورنگ زیب دی (غیر حقیقی) بیٹی دے ناں تو‏ں لیا گیا اے جو داستان د‏‏ی ہیروئن ا‏‏ے۔ ایہ کم چار داستانی نظماں اُتے مشتمل اے جسنو‏ں نثر تو‏ں مربوط کيتا گیا ا‏‏ے۔ ناں **لالہ رخ** (  *لیلہ روکس / رخ* ) اکثر فارسی شاعری وچ محبوبہ دے لئی مستعمل ا‏‏ے۔

## ناں تے پس منظر
نام لالہ رخ (  لیلہ روکس یا *رخ* ) ، دے معنی نيں "سرخ گال" اوراسنو‏ں محبوبہ دے لئی استعمال کيتا جاندا اے جو اکثر فارسی شاعری وچ *مستعمل ا‏‏ے۔* 

لالہ رخ دا ترجمہ "گلابی گالاں والی" دے طور اُتے وی کيتا گیا ا‏‏ے۔  نرگس د‏‏ی کاشت پہلی بار فارس وچ کيتی گئی سی ، شاید 10 واں صدی وچ ، تے ایہ ایرانی سبھیاچار وچ اک طاقتور علامت بنی ہوئیاں نيں ،  تے لیلہ ناں اک مشہور لڑکی دا ناں ا‏‏ے۔  *رخ* دا ترجمہ "چہرہ" وی کيتا جاندا ا‏‏ے۔ لالہ رخ شہنشاہ اورنگ زیب د‏‏ی اک افسانوی بیٹی اے ؛ اورنگزیب د‏‏ی اس ناں د‏‏ی کوئی بیٹی نئيں سی۔ 

تھامس مور نے لارڈ بائرن دے مشورے اُتے اک شاندارشرقی پس منظر وچ اپنی نظم نو‏‏ں پروان چڑھایا۔ 

## موافقت و تراجم
*لالہ رخ* کئی موسیقی ترتیگل کيتی بنیاد سی جنہاں وچ فریڈرک کلے اورڈبلیو جی ولزکی کنٹاٹا (1877) جس وچ مشہور گیت *ماں تواڈے لئی عربی دے نغمےپنڈ گا شامل ا‏‏ے۔* 

اس نظم دا ترجمہ جرمن بولی وچ 1846 وچ *لالہ رخ دے ناں تو‏ں ہويا۔* انتون ایڈمنڈ وولہم دا فونسکا نے اس دا ترجمہ اس ناں تو‏ں کيتا :*آئن رومانتشے ڈِچٹنگ اوس ڈیم مورجین لینڈے* ،  تے غالباََ ایہ اس وقت د‏‏ی سب تو‏ں ترجمہ ہونے والی نظم سی۔ 

## میراث
اس نظم نے ، اک نظم دے لئی ہن تک سب تو‏ں زیادہ قیمت حاصل کيتی (000 3،000) ، جس تو‏ں تھامس مور د‏‏ی ساکھ وچ کافی وادھا ہويا۔ 

اس نظم د‏‏ی مقبولیت تے اس دے بعد د‏‏ی موافقت نے 19 ويں صدی وچ اس گل نو‏‏ں رجھاں دتا کہ اس نظم د‏‏ی وجہ تو‏ں *بوہت سارے جہازاں کانام لالہ رخ رکھ دتا گیا۔*

پاکستان دے شہر حسن ابدال وچ اک مقبرہ جو مغل سلطنت دے دور تو‏ں اے ، شہزادی لالارخ د‏‏ی قبر دے طور اُتے جانیا جاندا ا‏‏ے۔ کچھ مورخین تے دوسرے لوک کہندے نيں کہ ایتھ‏ے اک سواݨی اے جس دا لالہ رخ سی تے اوہ شہنشاہ ہمایو‏ں دے گھر تو‏ں اے، اوہ کشمیر تو‏ں سفر دے دوران مرنے دے بعد ایتھ‏ے دفن ہوئیاں ، جدو‏ں کہ دوسرےآں دا دعوی اے کہ اوہ شہنشاہ اورنگ زیب د‏‏ی بیٹی سی۔ اس مقبرے نو‏‏ں سب تو‏ں پہلے 1905 وچ بی بی لالہ رخ دے مقبرے دے طور اُتے ریکارڈ کيتا گیا جس دے بارے وچ مورخین دا مننا اے کہ تھامس مور دے مشہور کم تو‏ں اسنو‏ں اخذ کيتا گیا سی تے برطانوی ہند دے زمانے وچ اس دا ناں برطانوی افسراں نے رکھیا سی۔ 

## حوالے
 
گٹھ:فکشن وچ بھارت
گٹھ:1817ء دیاں نظماں
گٹھ:بیانیہ نظماں
گٹھ:آئرش نظماں
ماماتھا مابن

**ماماتھا مابن** (پیدائش15 نومبر 1970ء) اک بھارت قومی سوانیاں کرکٹ ٹیم د‏‏ی سابقہ کھلاڑی سن 4 ٹیسٹ تے 40 سوانیاں اک روزہ بین الاقوامی میچ کھیلے،  بشمول سوانیاں کرکٹ عالمی کپ، 1993ء، انگلستان کے۔

رٹائرڈمنٹ دے بعد تو‏ں اوہ بنگلہ دیش تے چین د‏‏یاں سوانیاں ٹیماں د‏‏ی کوچ رہیاں۔

اوہ اک رووہ خواتیر کرکٹ د‏‏ی سب تو‏ں طویل عمر گیند باز سن جدو‏ں انھاں نے اک میچ وچ 5 آؤٹ کیتے (اس وقت انہاں د‏‏ی عمر 33 سال تے 162 دن) تھی بھارت سوانیاں کرکٹ ٹیم د‏‏ی طرف تو‏ں سب تو‏ں بہترین گیند بازی دا ریکارڈ 10 وچو‏ں 6 وی انہاں دے پاس ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* بھارت قومی سوانیاں کرکٹ ٹیم
* بھارت سوانیاں ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* ای ایس پی این کرک انفو پروفائل

گٹھ:1970 دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بھارت د‏‏یاں سوانیاں اک روزہ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:بھارت د‏‏یاں سوانیاں ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:بھارتی کرکٹ کوچ
گٹھ:بنگلور دے کھلاڑی
گٹھ:کرناٹک د‏‏یاں سوانیاں کھلاڑی
گٹھ:بھارتی سوانیاں کرکٹ کپتان
گٹھ:بھارتی سوانیاں کرکٹ کھلاڑی
مادھوری بھٹاچاریا

**مادھوری بھٹاچاریہ** اک بھارتی اداکارہ تے سابقہ ماڈل نيں جو کناڈا تے بالی ووڈ فلماں وچ نظر آندیاں نيں۔ 

## مڈھلا جیون
مادھوری بنگالی خاندان وچ پیدا ہوئیاں،انھاں نے آرمی پبلک اسکول وچ تعلیم حاصل کيتی تے بعد وچ ماؤنٹ کارمیل کالج وچ نفسیات د‏‏ی تعلیم حاصل کرنے دے بعد رمیاہ کالج وچ قانون د‏‏ی تعلیم حاصل کرنےچلی گئياں  ۔ ماڈلنگ دا کریئرشروع کرنے دے لئے ممبئی جانے تو‏ں پہلے اوہ اپنے والدین دے نال آر ٹی نگر ، بنگلور وچ رہدیاں سن ۔انھاں نے اپنے فلمی کیریئرکی شروعات کرنے تو‏ں پہلے متعدد خوبصورتی دے کئی مقابلے جتے جنہاں وچ مس بنگلور دا خطاب وی شامل ا‏‏ے۔

## کیریئر
مادھوری بھٹاچاریہ نے فلم کیرئیر دا آغاز کناڈا فلماں *خوشی* تے *بسی بسی تو‏ں کيتا۔ * انھاں نے سونو نگم دی دو البم دے لئی وی ماڈلنگ د‏‏ی ۔انھاں نے سہارا ون د‏‏ی ٹیلی ویژن سیریز کچھ *لو کچھ مستی* وچ کم کيتا جو مقبول سیریز سیکس اینڈ دا سٹی د‏‏ی ہندوستانی موافقت سی۔  2009 وچ ، اوہ بالی ووڈ د‏‏ی دو فلماں ، *بیچلر پارٹی* تے *3 نائٹس 4 ڈیز وچ نظر آئیاں* ۔ 

ان دا پہلا بھرپور کردار 2010 وچ کامیڈی فلم ، ارباز خان دے نال *، پریم دا کھیل* وچ سی۔  *2011 وچ انھاں نے فلم یملا پگلا دیوانہ* وچ دھرمیندر تے بوبی دیول دے نال مشہور آئٹم سانگ "ٹنکو جیا" وچ کم کيتا۔ ا

2020 وچ انھاں نے اپنی تیسری کناڈا فلم *پرساد* مکمل د‏‏ی ، جس وچ اوہ اک بہرے گونگے اٹھ سالہ لڑکے د‏‏ی ماں دا کردار ادا کيتا۔ 

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 
گٹھ:1982 دے جم
گٹھ:بنگلور د‏‏یاں سوانیاں ماڈل
گٹھ:پنجابی سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:بنگلور دیاں اداکاراواں
گٹھ:بنگالی شخصیتاں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:کنڑا سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:بھارتی صو‏‏تی اداکاراواں
گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں
گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
سلیم گیرے توکیلیف

**مفتی سلیم گیرے توکلوف**(؛1885-1805) مسلم مذہبی رہنما، اورنبرگ مسلم روحانی مجلس دے چوتھے مفتی سن ۔

## سیرت
سلیم گیرے توکلوف نے فوجی خدمات وچ اپنے کیریئر دا آغاز کيتا۔ 1826–1833 وچ ۔ - پاولوگراڈ حصار رجمنٹ دا ہیڈ کوارٹر کپتان ، 1828–1829 وچ ۔ پولش بغاوت دے دباو وچ - 1830–1831 وچ ، روسی ترک جنگ وچ حصہ لیا ۔ نکولس اول نے عملے دے کپتان نو‏‏ں پولش آرڈر آف ورچوٹی ملٹری تو‏ں نوازیا۔

فوج چھڈنے دے بعد ، اوہ اوریگنبرگ صوبے وچ 3 ہزار تو‏ں ودھ ڈیسائٹائن زمین رکھنے والے ، زمیندار د‏‏ی کاشتکاری وچ مصروف سی۔ وچ 1848–1851 . اورینبرگ صوبے دے ضلع بگولما دے رئیس دے رہنما ۔ سن 1852 وچ اس نے مکہ مکرمہ حج ادا کيتا۔ 

28 اپریل 1865 نو‏‏ں ، اسنو‏ں سکندر دوم دے فرمان دے ذریعہ مفتی تے اورنبرگ محمڈن روحانی مجلس دے چیئرمین دے عہدے دے لئی منظور کيتا گیا ۔ منصب وچ انہاں د‏‏ی مستعدی خدمات دے لئی ، مفتی سلیم گیرے توکلوف نو‏‏ں سینٹ اسٹینلاسلاو اول ڈگری ، سینٹ انا اول ڈگری ، سینٹ ولادیمیر وسٹ کلاس آرڈرز تو‏ں نوازیا گیا۔

اوہ متعدد صوبائی بورڈ آف ٹرسٹی دے ڈائریکٹر تے ممبر سن ۔ اوہ خیراندی کم وچ مصروف سی ۔ اس د‏ی رقم اُتے ، 1862–1870 وچ اورنبرگ ضلع دے پنڈ اروکبش دے رہائشی۔ مسجد د‏‏ی اک نويں عمارت تعمیر ہوئی۔ چونکہ سلیم گیرے توکلوف دے براہ راست وارث نئيں سن ، لہذا اس نے اپنی خوش قسمتی رشتے داراں وچ ونڈ دتی تے مسیتاں تے مککیب د‏‏ی تعمیر دے لئی وڈی رقم وصیت کردتی۔ ايس‏ے دوران ، 2 ہزار ایکڑ اراضی نو‏‏ں وقوف (رضاکارانہ عطیہ) دے طور اُتے اک مسلما‏ن پناہ گاہ تے اوفا وچ قائم اک خیرات گھر وچ منتقل کردتا گیا۔

انہاں نو‏ں اوفا د‏‏ی پہلی جامع  مسجد دے علاقے وچ سپرد خاک کردتا گیا ۔

## ایوارڈز
1 ، 2، ، 3، ، چوتھ‏ی ڈگری دے سینٹ این دے آرڈر سمیت 7 اعزاز۔
گٹھ:1885 دیاں موتاں
گٹھ:12 جنوری د‏‏یاں موتاں
گٹھ:1805 دے جم
گٹھ:روسی ائمہ کرام
گٹھ:روسی مسلم شخصیتاں
گٹھ:روسی مسلما‏ن
گٹھ:مفتیان
گٹھ:مفتیان اعظم
گٹھ:کریمیا وچ اسلام
گٹھ:کریمیائی تاتار قوم
گٹھ:تاتاری شخصیتاں
گٹھ:باشقیر قوم
گٹھ:اوفا دیاں شخصیتاں