بالاکوٹ ہوائی حملہ، 2019

26 فروری 2019 نوں، بھارتی ہوائی فوج دے باراں میراج 2000 جہازاں نے کشمیر وچ کنٹرول لائن نوں پار کیتا، پاکستان دے اندر اک ہوائی حملہ کیتا۔ بھارت نے کیہا کہ ہوائی حملہ پلواما حملے دے بدلے لئی کیتا گیا، جو حملے توں دو ہفتے پہلاں ہویا سی۔ 

بھارت دے مطابق، جہازاں نے بالکوٹ دے اک جیش محمد ولوں چلا ئے جا رہے دہشت گردی کینپاں نوں نشانہ بنایا گیا جس وچ وڈی گنتی وچ اتوادیاں دی قتل کر دتی گئی۔ اس وچ مرن والیاں دی گنتی 350 دے قریب ہونی سی اتے پاکستانی ہوائی فوج ولوں بناں کسے نقصان توں بھارتی ہوائی کھیتر وچ واپس پرط آئے۔ 

پاکستان دے مطابق، جہازاں نے مظفر آباد نیڑے پاکستانی ہوائی کھیتر دی النگھنا کیتی۔ پاکستان نے اسدے جواب وچ کاروائی کیتی، جس نال بھارتی جہازاں نوں بھارتی ہوائی کھیتر وچ پچھے ہٹن لئی مجبور کیتا گیا۔ بھارتی ہوائی کھیتر واپس آؤن دی عمل وچ، جہاز نوں اپنے بھار نوں چھڈنا پیا۔ پاکستان نے دعوی کیتا کہ کوئی جانی نقصان جاں نہیں ہویا اے۔ 

واقعے دے بعد، بھارتی اتے پاکستانی فوجاں نے کنٹرول لائن اتے اک-دوجے تے گولاباری کیتی؛ پاکستانی خبراں مطابق 4 لوک مارے گئے اتے 11 لوک زخمی ہو گئے۔ 

1 اپریل 1971 دی جنگ توں بعد پہلی وار بھارتی ہوائی جہازاں نے کنٹرول لائن نوں پار کرکے کوئی کاروائی کیتی۔  

## پچھوکڑ
14 فروری 2019 نوں جموں کشمیر ، بھارت دے پلواما ضلعے وچ لتھپورا وچ اک واہن ولوں کیتے گئے خودکش حملے  وچ جموں اتے شرینگر قومی راج رستہ اُتے سرکھیا اہلکاراں نوں لے کے جا رہے گڈیاں  دے قافلے اتے حملہ ہویا۔ حملے دے نتیجے وجوں 46 مرکزی راکھوی پولیس بل دے اہلکاراں اتے حملہ آور دی موت ہو گئی۔  حملے دی ذمہ واری پاکستان مشتمل  دہشت گردی تنظیم جیش محمد نے لئی سی۔ پاکستان نے اس حملے دی نندا کیتی، اتے اس نال کسے وی تعلقات توں انکار کیتا سی۔ 

ایہہ ہوائی حملہ 2019 بھارتی عام چوناں توں پہلاں ہویا۔  19 فروری نوں پاکستان دے وزیر اعظم نے بھارت سرکار نوں آؤن والیاں چوناں وچ پاکستان اُتے حملہ کرن دی خواہش دا الزام لگایا۔  بھارت سرکار نے اس الزام نوں خارج کر دتا۔

خبراں مطابق جیش محمد نے آزاد کشمیر اتے خیبر پختونخواہ دی سرحد اتے آزاد کشمیر اتے بالاکوٹ تحصیل وچ سکھاؤن والیاں اتے لڑاکوآں دی بھرتی کیتی۔  وکیلیکس دے مطابق 2004 دی امریکی رکھیا ڈیپارٹمنٹ دی رکھیا پچھ-گچھ دی رپورٹ وچ کیہا گیا اے کہ بالاکوٹ اک سکھلائی کیمپ وجوں جانیا جاندا اے جو دھماکےآں اتے توپخانے دی بنیادی اتے بوہت زیادہ دہشت گردی سکھلائی دندا اے۔  بھارتی خفیہ سروتاں نے دعوہ کیتا کہ ایہہ کیمپ اک پہاڑی دے جنگل وچ واقع سی، بالاکوٹ توں 20 کلومیٹر اے  حالانکہ، مغربی سرکھیا اہلکار اک وڈے پدھر دے سکھلائی کیمپ دی موجودگی اُتے سوال کردے ہوئے کہندے سن کہ ہن پاکستان اجیہے کیمپاں نوں نہیں چلاؤندا۔  کجھ مقامی پنڈ واسیاں نے کیہا کہ کئی سال پہلاں کیمپ نوں اک مدرسہ وچ بدل دتا گیا سی، اتے طالب علماں دا آؤنا جانا لگا رہندا سی۔

## واقعہ
[thumb| [گوالیار|گوالئر ایئر فورس بیس (فائل فوٹو، سال 2004) وچ بھارتی ہوائی فوج دا میراج 2000 ]]
26 فروری 2019 نوں بھارتی ہوائی فوج (آئی اے ایف) دے باراں میراج 2000 جہازاں نے سویرے 3:30 وجے کنٹرول لائن نوں پار کر لیا اتے بالکوٹ وکھے اک کتھت JeM-operated terrorist camp نوں بمب نال اڈا دتا۔ بھارتی  سیکٹری خارجہ نے ہوائی حملے نوں "غیر-فوجی، اگادھت ہوائی حملے" کیہا۔ ایہہ 1971 دے لڑائی توں بعد پاکستان وچ بھارت دے پہلے ہوائی حملے سن۔ کجھ بھارتی خبراں چینلاں نے چکوتھی اتے مظفر آباد وچ دہشت گردی لانچ پید اُتے بھارت ولوں دو ہور ہوائی حملیاں دی رپورٹ وی کیتی۔

مرج 2000 نوں 1،000 کلوگرام سپائیس 2000 اتے پوپئے سپیکن-گائیڈڈ پورپانس لے رہے سن ۔ اوہناں نوں چار سکھوئی سو -30 ایمّ۔کے۔آئی۔ ، نیٹرا اتے فالکن ہوائی اڈے دی شروعاتی چیتاونی اتے کنٹرول ہوائی جہاز، اک آئییائی ہیرون یوئیوی، اتے دو الشین ال-78 اےریال ریفیولنگ ایئرکرا ولوں مدد کیتی گئی۔ بمب جاری کرن توں بعد، جیٹّ واپس بھارتی ہوائی کھیتر وچ واپس پرط آیا۔ پاکستان نے اپنے ایف -16 جہازاں نوں بھرمایا پر اوہ بھارتی جہازاں نوں شامل نہ کر سکے۔

بھارتی میڈیا نے دسیا کہ کیمپ لگایا گیا سی اتے لگبھگ 350 جے۔ایم۔

### پاکستانی ورژن
پاکستان نے اس حملے دی کارگزاری دا مقابلہ کیتا اے۔ اک پریس کانفرنس وچ انٹر-سروسز پبلک رلیشنز (آئی ایس پی آر) دے ترجمان میجر جنرل آصف غفور نے کیہا کہ تن آئی ایف دیاں ٹیماں 26 فروری دے شروع وچ وکھ وکھ کھیتراں توں پاکستان دی سرحد ' اوہناں نے کیہا کہ پاکستانی ہوائی فوج (پی اے ایف) دے ہوائی جہازاں راہیں انٹرسیپٹ ہون توں پہلاں پاکستانی ہوائی جہازاں دی اڈان لڑائی ہوائی گشت دی چیلنج توں بعد ایہناں وچوں دو ٹیماں سرحداں پار نہیں کردیاں سن، پر تیجے نے مظفر آباد دے نیڑے کرن گھاٹی توں کنٹرول لائن نوں پار کر لئی سی۔ گھسپیٹھ دے تن منٹ دے اندر۔ پی اے ایف جیٹاں دی تیز جھڑپ دے سٹے وجوں کنٹرول لائن  دے بھار بھارتی پٹھّ تھاپڑے گئے،  عمل وچ اوہناں دے پیلوڈ جاری کیتے۔ ایہناں سوتراں دے مطابق، اس وچ اک کھلھے کھیتر وچ اک فری ڈمپ شامل اے جسدے نتیجے وجوں کوئی جانی نقصان جاں نقصان نہیں ہندا۔

## نتیجے
پاکستان ہوائی فوج ولوں کسے وی ممکن بدلاء دا جواب دین لئی بھارتی ہوائی فوج نے قومانتری سرحد اتے کنٹرول لائن دے نال ہوائی رکھیا نظام نوں چیتاونی دتی۔ بھارت نے اڑیسہ دے ساحل  توں ترنت عملی سطح توں ہوا دیاں مزائیلاں دی جانچ کیتی۔ فوج لئی تیار کیتے گئے اک مزائیلی دے رکھیا کھوج اتے ترقی تنظیم (ڈیارڈیؤ) نے دو مزائیلاں دی جانچ کیتی سی۔

پاکستان دے   وزیر خارجہ شاہ محمود قریشی نے اسلام آباد ، پاکستان وچ سرکھیا حالت اُتے چرچہ کرن لئی ہنگامی بیٹھک بلا لئی۔ ۔ اس نے ایہہ وی کیہا کہ پاکستان حملے دے کھیتر وچ قومانتری میڈیا لے لویگا۔ ہیلیکاپٹر تیار کیتے جا رہے سن، پر موسم دے ماڑے حالات کارن، جدوں موسم ' 

اسے دن اک پاکستانی ڈرون نوں بھارت-پاکستان قومانتری سرحد دے نیڑے گولی مار دتی گئی سی اتے اسدی ملبے گجرات دے کچھّ ضلعے دے ابدسا تعلقہ  دے اک پنڈ ننگھاٹ وچ ملی۔

پاکستانی اتے بھارتی فوجاں درمیان بھاری جھڑپاں کنٹرول لائن دے نال آئیاں، جس وچ چھوٹیاں باہاں اتے مورٹار دی اگّ دا وٹاندرا ہویا۔ پاکستان دے اہلکاراں نے دسیا کہ گھٹو-گھٹو چار شہری مارے گئے اتے 11 ہور زخمی ہوئے۔ نکیال سیکٹر وچ اک 55 سالا عورت اتے اس دے دو بچیاں (20 اتے 8 سال دی عمر دے) دی موت ہو گئی۔ کھوئی رتہ سیکٹر وچ، اک 40 سال دی عمر دی عورت نوں مار دتا گیا سی 

اے اینّ آئی نے کتھت جیئیم کیمپ دیاں فوٹواں جاری کرن دا دعوی کیتا اتے خفیہ سوتراں توں حاصل کیتی ہتھیار کیچ۔  امریکہ، یونائیٹڈ کنگڈم، روس، آسٹریلیا، انڈونیشیا، ترکی، چین اتے چھ ایشیائی دیساں دے غیرملکی سفیراں نوں بھارتی  سیکٹری خارجہ وجے گوکھلے نے ملاقات اُتے دسیا۔

## ردعمل
آئی پی ایس آر دے سربراہ میجر جنرل آصف غفور نے اس حملے دے بعد بھارت نوں سرپرائز دین دا اعلان کیتا تے بعد وچ پاک فضائیہ نے 2 بھارتی  مگ 23 جہاز مار گرائے تے اک بھارتی پائلٹ ابھی نندن نوں زندہ گرفتار کر لیا ۔
### بھارت
بھارت دے ودیش سیکٹری وجے گوکھلے نے کیہا کہ آئییئیپھ نے 2019 دے پلواما حملے لئی جوجھدیاں، جیش-اے-محمد دے سکھلائی کیمپ دے خلاف ہڑتالاں کیتیاں سن، جو اوہناں نے کیہا سی کہ گروپ ولوں چلایا گیا سی۔ اس نے دعوہ کیتا کہ دہشتگرداں نوں "اتواد خلاف پاکستانی کاروائیاں دی کمی" ولوں راغب کیتا گیا سی۔ اوہناں دعوہ کیتا کہ ہڑتال کارن جیش-اے-محمد لئی وڈی گنتی وچ مارے گئے سن اتے ایہہ نشانہ سی کہ خفیہ رپورٹاں توں بعد ناگرکاں نوں نقصان گھٹاؤن لئی ایہہ ٹیچا چنیا گیا سی۔ اس توں پہلاں، بھارتی رکھیا وزارت دے بلارے نے کیہا کہ اوہناں نوں ہوائی کھیتر دے النگھن دے پاکستانی الزاماں بارے کوئی جانکاری نہیں اے۔ بھارت وچ کانگرسی آگوُ سیم پترودا نے سرکار نوں بالاکوٹ ہوائی حملیاں متعلق ‘ودھیرے تتھّ’ پیش کرن لئی کیہا ۔ سری پترودا ولوں بالاکوٹ ہوائی حملیاں بارے حقیقت منگے جان تے وزیر اعظم مودی نے اک ٹویٹ کردیاں کیہا سی کہ ‘جنتا معاف نہیں کریگی۔’ بھاجپا پردھان امت شاہ سمیت ہورناں بھاجپا آگوآں نے وی پترودا دی نکھیدھی کیتی ۔

### پاکستان
پاکستانی ودیش وزیر شاہ محمود قریشی نے کیہا کہ پاکستان نے بدلہ لین دا حق راکھواں رکھ لیا اے۔ پاکستان دے پردھانوزیر عمران خان نے حالت دی تجزیہ کرن لئی ہنگامی بیییٹھک بلائی۔ اس بیٹھک دے انت وچ، قومی سرکھیا کونسل (اینّ۔ ایسّ۔ سی۔) نے کسے وی دہشت گردی کیمپ دے تباہی دے بھارتی داعویاں نوں نکاردے ہوئے اک بیان جاری کیتا۔

### انتر قومی ردعمل
آسٹریییلیا نے پلواما حملے دی نکھیدھی دا ذکر کیتا اتے پاکستان نوں کیہا کہ اوہ اپنی دھرتی توں چل رہے دہشت گردی سرگرمیاں اتے کاروائی کرے۔ اس وچ بھارت اتے پاکستان نوں کیہا اے کہ اجہیاں کاروائیاں توں پرہیز کرن جو امن بھنگ کرے۔ چین دے ودیش وزارت دے بلارے لوں کانگ نے کیہا، "سانوں آس اے کہ بھارت اتے پاکستان دوویں ہی سنجم ورت سکدے ہن اتے اوہناں کاروائیاں نوں اپنا سکدے ہن جو اس کھیتر دی حالت نوں ستھر بناؤن اتے آپسی تعلقاں نوں عام وچ مدد کرن"۔  فرانس نے بھارت اتے پاکستان نوں سنجم دے لئی کیہا، کیہا کہ ایہہ اتواد خلاف بھارتی کاروائیاں دی حمایت کردا اے اتے پاکستان نوں کیہا جاندا اے کہ اوہ اس کھیتر نوں اتوادیاں ولوں استعمال کرن دی آگیا نہ دیوے۔ اسلامک سہکاری ادارہ نے ہوائی حملے دی نندا کیتی اتے بھارت اتے پاکستان نوں سنجم دکھاؤن لئی کیہا۔  امریکہ دے سیکریٹری سٹیٹ مائیک پونپو نے اس حملے نوں "ات گردی مخالف کاروائی" کیہا اتے امریکہ-بھارت تعلقاں دی مڑ تائید کیتی۔ اسنے دوہاں پکھاں نوں سنجم دکھاؤن لئی کیہا۔ 

## ایہہ وی ویکھو

* 2016 اری دا حملہ
* بھارت-پاکستان تعلقاں

## حوالے

گٹھ:کشمیر مسئلہ
گٹھ:لڑائیاں
گٹھ:بھارت-پاک تعلقات