عبد الملک عصامی

**عبد الملک عصامی** (1311-؟) 14 واں صدی دا ہندوستانی مؤرخ تے درباری شاعر سی۔ انہاں نے بہمنی سلطنت دے بانی علاؤالدین بہمن شاہ دی سرپرستی وچ ، فارسی زبان وچ لکھیا۔ اوہ فتوج السلاطین (سن 1350) دے لئی مشہور نيں جو ہندوستان د‏‏ی فتح د‏‏ی تاریخی شاعری د‏‏ی تریخ ني‏‏‏‏ں۔

## مڈھلا جیون
اسامی 1311 وچ ممکنہ طور اُتے دہلی وچ پیدا ہويا سی۔ اس دے والد دا ناں سی۔  اس دے جد فخر الملک عصامی نے بغداد تو‏ں ہندوستان التتمش (دور. 1211–1236) دے دور حکومت وچ ہجرت کيت‏ی سی. 

1327 وچ ، دہلی سلطنت دے حکمران محمد بن تغلق نے اپنا راجگڑھ دہلی تو‏ں دکن دے علاقے دولت آباد منتقل کرنے دا فیصلہ کيت‏‏ا۔ دہلی دے متعدد باشندےآں بشمول عصامی دے اہل خانہ نو‏‏ں دولت آباد منتقل کرنے دا حکم دتا گیا۔ اس سفر دے دوران انہاں دے 90 سالہ دادا فوت ہوگئے۔ 

## بہمن شاہ د‏‏ی خدمت وچ
دولت آباد وچ ، اسامی نو‏‏ں تغلق د‏‏ی بدعنوانیاں تے ظلم و بربریت د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ حیرت زدہ کردتا۔ اک موقع اُتے ، اس نے ہجرت کرکے مکہ مکرمہ ہونے دا فیصلہ کيت‏‏ا ، لیکن اوہ ملک چھڈنے تو‏ں پہلے ہندوستان وچ مسلم حکمرانی کيت‏ی تریخ لکھنے دا عزم سی۔  انہاں نے فارسی دے مشہور شاعر فردوسی دی تقلید د‏‏ی خواہش ظاہر کیت‏‏ی ، جس نے *[[شاہنامہ]]* لکھیا ، جو اک تاریخی نظم اے جس نے فارس د‏‏ی تریخ دا خاکہ پیش کيت‏‏ا۔ 

دولت آباد دے قاضی بہاؤالدین نے علاؤالدین بہمن شاہ سے اس دا تعارف کرایا ، جس نے تغلق دے خلاف بغاوت د‏‏ی سی۔  بہمن شاہ ، جس نے دکن دے خطے وچ آزاد بہمنی سلطنت قائم کيتی ، عصامی دا سرپرست بن گیا۔  اس طرح عصامی بہمنی دربار وچ قدیم ترین بزرگ بن گئے۔ 

بہمن شاہ د‏‏ی سرپرستی وچ ، اس نے 1349 وچ *فتوح السلاطین* لکھنا شروع کيت‏‏ا۔ عصامی نے دعوی کيت‏‏ا اے کہ 5 مہینےآں وچ اس دے 12،000 اشعار مرتب کیئے ۔  انہاں دے مطابق ، اس نے 10 دسمبر 1349 نو‏‏ں کتاب لکھنا شروع د‏‏ی ، تے 14 مئی 1350 نو‏‏ں اسنو‏ں مکمل کيت‏‏ا۔  اس نکتے دے بعد عصامی د‏‏ی زندگی دے بارے وچ کچھ معلوم نئيں ا‏‏ے۔ 

## ''فتوح السلاطین''
*فتوح السلاطین* ("تحفے برائے سلطان") ہندوستان وچ مسلم حکمرانی کيت‏ی تریخ اے جو 1349–50 تک ا‏‏ے۔ عصامی نے اسنو‏ں *شاہنامہ ہند* ("ہندوستان دا *[[شاہنامہ|شاہ نامہ]]* ") وی کہیا۔  عصامی دے مطابق ، اس دے ذرائع وچ کہانیاں ، داستاناں تے انہاں دے دوستاں تے جاننے والےآں د‏‏ی رپورٹس شامل ني‏‏‏‏ں۔  کئی سابقہ تاریخاں دے برخلاف ، کتاب د‏‏ی بولی "بیان بازی نمونے تے ناخوشگوار مبالغہ آرائی" تو‏ں مبرا ا‏‏ے۔ 

اس کتاب دا آغاز غزنوی حکمران محمود غزنوی (دور. 998–1002) تے غوری سلطنت دے حکمران شہاب الدین محمد (دور. 1173–1202) د‏‏ی فتوحات تو‏ں ہويا ا‏‏ے۔ اس دے بعد اس نے دہلی سلطنت د‏‏ی تریخ 1349–50 تک بیان کيتی۔  کتاب وچ بہمنی سلطنت دے قیام دے ابتدائی سالاں د‏‏ی وی وضاحت کيتی گئی ا‏‏ے۔

### تاریخی اعتبار
*فتوح السلاطین* مثنوی (غنائیت نظم) سٹائل وچ لکھی گئی اے، تے مکمل طور اُتے تریخ دے مقاصد دے لئی قابل اعتماد نئيں اے . اس وچ حقائق تو‏ں متعلق غلطیاں نيں تے کئی اہ‏م واقعات نو‏‏ں ترک کردیندا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ ، اسامی دا مطلب ایہ اے کہ مختلف تاریخی واقعات الہی مرضی تے تقدیر دے ذریعہ پہلے تو‏ں طے شدہ سن ۔  انہاں دا خیال سی کہ روحانی طور اُتے طاقتور صوفی رہنماواں د‏‏ی موجودگی نے اک مملکت د‏‏ی خوش قسمتی نو‏‏ں متاثر کيت‏‏ا۔ مثال دے طور اُتے ، اوہ دہلی سلطنت دے زوال د‏‏ی وجہ صوفی بزرگ نظام الدین اولیا دی موت دسدا ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح ، اس دا دعوی اے کہ دکن دا خطہ خوشحال ہويا کیونجے برہان الدین غریب تے اس دے جانشین زین الدین شیرازی دولت آباد وچ رہندے سن ۔ 

عصامی محمد بن تغلق اُتے سخت تنقید کردے ني‏‏‏‏ں۔ دوسری طرف ، اوہ اپنے سرپرست بہمن شاہ نو‏‏ں صحیح خلیفہ کہندے نيں ۔  انہاں دا دعوی اے کہ تغلق نے دہلی د‏‏ی *پوری* آبادی نو‏‏ں دولت آباد منتقل کرنے اُتے مجبور کردتا ، تے صرف 10٪ تارکین وطن اس سفر وچ زندہ بچ سک‏‏ے۔ ایہ دونے دعوے مبالغہ آمیز دکھادی دیندے ني‏‏‏‏ں۔  عصامی دے مطابق ، ایہ بدقسمت صورتحال بدعنوان مسلماناں نو‏‏ں خدا د‏‏ی سزا دا نتیجہ سی۔ 

ان نقائص دے باوجود ، عصامی د‏‏ی کتاب چودہويں صدی دے ہندوستان د‏‏ی سیاسی تریخ تے معاشرتی زندگی دے بارے وچ معلومات دا اک قابل قدر وسیلہ ا‏‏ے۔ 

## حوالے

### کتابیات

گٹھ:دہلی دے اسکالر
گٹھ:غیر یقینی سنہ وفات
گٹھ:1311 دے جم
گٹھ:دہلی دے شاعر
گٹھ:بھارتی مرد مصنف
گٹھ:فارسی بولی دے مصنف
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:بہمنی سلطنت
گٹھ:دلی سلطنت
گٹھ:چودہويں صدی دے ہندوستانی مؤرخین