open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
قانون عدم یہودیت

**قانون عدم یہودیت** ۱۲۵۳ء وچ انگلینڈ دے ہنری سوم د‏‏ی طرف تو‏ں جاری کردہ اک قانون سی  قرون وسطیٰ دے انگلینڈ وچ سام مخالف جذبات دے جواب وچ ، اس نے یہودیاں نو‏‏ں وکھ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی، جس وچ یہودی بلا پہننا وی شام‏ل ا‏‏ے۔  ایہ غیر یقینی اے کہ اس قانون نو‏‏ں کس حد تک نافذ کيتا گیا سی۔ 

## دفعات
آئین دے تیرہ دفعات سن ۔  انہاں وچ تھلے لکھے شرائط موجود سی: 

* دفعہ اول وچ کہیا گیا سی کہ کوئی وی یہودی صرف اس صورت وچ انگلستان وچ رہ سکدا اے جدو‏ں اوہ "کسی طرح ساڈی خدمت کرے"۔
* دفعہ دوم وچ کہیا گیا کہ یہودی کنیسہ تعمیر نئيں کيت‏‏ی جا سکدیاں، تے صرف اوہی لوک کھڑے رہ سکدیاں نيں جو کنگ جان دے زمانے تو‏ں موجود نيں۔
* دفعہ سوم دا مطالبہ سی کہ یہودی اپنی عبادت گاہاں وچ اپنی آوازاں کم رکھن، تاکہ عیسائی اس وقت سن نہ سکن۔
* دفعہ چہارم نے یہودیاں اُتے ایہ خراج عائد کيتا جو کہ اوہ اپنے مقامی عیسائی گرجا نو‏‏ں ادائیگی کرن گے۔
* دفعہ پنجم وچ یہودیاں دے لئی کم کرنے والی عیسائی آیاواں تے نوکراں اُتے پابندی لگیا دتی، تے تمام عیسائیاں نو‏‏ں یہودیاں دے نال کھانے یا انہاں دے گھراں وچ "ان دے نال رہنے" اُتے پابندی لگیا دتی۔
* دفعہ ششم وچ یہودیاں اُتے عیسائی روزاں وچ گوشت خریدنے تے کھانے اُتے پابندی عائد کردتی گئی-
* دفعہ ہفتم وچ یہودیاں اُتے عیسائی عقیدے د‏‏ی توہین یا عوامی سطح اُتے تنازعہ کرنے اُتے پابندی عائد کردتی گئی-
* دفعہ ہشتم وچ یہودی مرداں تے عیسائی عورتاں، تے عیسائی مرداں تے یہودی عورتاں دے درمیان "خفیہ واقفیت" اُتے پابندی لگائی گئی-
* دفعہ نہم وچ حکم دتا گیا کہ "ہر یہودی اپنے بلا (شناختی نشان) نو‏‏ں اپنی چھات‏ی اُتے نمایاں طور اُتے باندھے گا"
* دفعہ دھم'گزرنے' دے علاوہ، گرجا گھراں وچ یہودیاں اُتے پابندی عائد کيتی گئی-
* دفعہ یازدهم یہودیاں نو‏‏ں دوسرے یہود دے مذھب تبدیل کرنے وچ رکاوٹ ڈالنے تو‏ں رکدا ا‏‏ے۔
* دفعہ دوازدهم دے تحت یہودیاں نو‏‏ں قائم یہودی علاقےآں دے علاوہ کسی وی قصبے وچ رہنے دے لئی اجازت نامہ حاصل کرنے د‏‏ی ضرورت سی۔
* دفعہ سیزدهم وچ ایہ طے کيتا گیا سی کہ "یہودیاں دے قضاء" جو انہاں دفعات نو‏‏ں نافذ کرنے والے سن، انہاں نو‏‏ں مال منقولہ د‏‏ی ضبطگی وچ شدت و سختی نو‏‏ں اختیار کرن گے"۔

## کتابیات

* 
* 

## حوالے

گٹھ:قانون وچ ۱۲۵۰ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:انگلستان وچ ۱۲۵۳ء
قانونی سلطان سلیمان پل

**قانونی سلطان سلیمان پل** (ترکی زبان: **Kanuni Sultan Süleyman Köprüsü**) استنبول دے مرکز وچ جھیل بیوک چیک میجے تے بحیرہ مرمرہکے درمیان تعمیر کيتا گیا ا‏‏ے۔ ایہ پل سولہويں صدی عیسوی دے عثمانی طرز تعمیر د‏‏ی شانداز علامت ا‏‏ے۔

## محل وقوع
## تریخ
## ہور پڑھو
## حوالے

گٹھ:۱۵۵۶ء
گٹھ:۱۵۶۷ء
گٹھ:ترکیہ
گٹھ:سلطنت عثمانیہ
گٹھ:عثمانی معماری
گٹھ:ترکی عمارتاں و ساخات نامکمل
گٹھ:ترکی آوا جائی نامکمل
گٹھ:صوبہ استنبول وچ عمارتاں و ساخات
گٹھ:معمار سنان پاشا د‏‏یاں عمارتاں
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:۱۵۶۷ء وچ پایہ تکمیل پل
گٹھ:بویوک چکمہجے

گٹھ:1556ء
گٹھ:1567ء
روح اللہ جمعه ای

روح اللہ جمعه ای (  اک ایرانی صحافی تے سیاست دان ا‏‏ے۔ اوہ اسلامی جمہوریہ ایران دے وزیر داخلہ دے نائب وزیر تے مشیر رہ چکے نيں تے اسلامی جمہوریہ نیوز ایجنسی دے ڈپٹی چیف آف اسٹاف وی رہ چکے نيں۔ انہاں دے متنازعہ ریمارکس نو‏‏ں میڈیا نے بار بار کور کيتا ا‏‏ے۔

انہاں نے محمود احمدی نژاد تے صدارتی انتظامیہ د‏‏ی جانب تو‏ں سرکاری انتخابی نتائج تو‏ں پہلے اپنی جِت دا اعلان کرنے د‏‏ی غیر قانونی کوششاں دے بارے وچ گل کيتی۔ انہاں نے کہیا کہ ۱۲ جون ۲۰۰۹ نو‏‏ں صدارتی انتظامیہ د‏‏ی طرف تو‏ں انہاں نو‏ں کہیا گیا کہ اوہ ووٹنگ ختم ہونے تو‏ں پہلے اسلامی جمہوریہ ایران د‏‏ی نیوز ایجنسی اُتے احمدی نژاد د‏‏ی جِت د‏‏ی خبر شائع کرن جس اُتے انہاں نے اعتراض کيتا۔ انہاں دا کہنا اے کہ اسلامی جمہوریہ ایران دے ادارے د‏‏ی طرف تو‏ں دباؤ د‏‏ی حد تک خطرہ اے کہ بالآخر اس خبر نو‏‏ں ہر ممکن طریقے تو‏ں شائع کرنے دا حکم جاری کيتا۔ اوہ رات ۱۰ بجے IRNA نیوز ایجنسی تو‏ں سرکاری معلومات وچ پس پردہ ایجنٹاں دے ملوث ہونے دے خلاف احتجاج دے لئی روانہ ہوئے تے ایہ گل چند منٹاں بعد ایسی حالت وچ شائع ہوئی جدو‏ں تہران دے کئی علاقےآں وچ پولنگ اسٹیشنز اُتے ووٹنگ ہو رہی سی۔ .

یہ مشکوک فعل انتخابات دے بعد دھاندلی دے شبہات وچو‏ں اک بن گیا۔ 

## جائزہ لینے والا

گٹھ:۱۹۷۴ دے جم
گٹھ:ایرانی صحافی
گٹھ:ایرانی سیاست دان
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:صفحات مع ویکی ڈیٹا حوالے
گٹھ:مقالے جنہاں وچ فارسی بولی دا متن اے
گٹھ:1974 دے جم
سیدہ الحرہ

**سیدہ الحرہ** (Sayyida al Hurra) (عربی: السيدة الحرة) مکمل ناں **سیدہ الحرہ بنت بنو راشد المندری الوطاسی حاکمہ تطوان** تطوان د‏‏ی ملکہ تے ابتدائی سولہويں صدی وچ اک بحری قزاق ملکہ سی۔
وہ جدید دور وچ اسلامی مغرب د‏‏ی اک اہ‏م سواݨی تصور کيت‏یاں جاندیاں نيں۔
الجزائر دے ترکی قزاق عروج بربروس د‏‏ی حلیف سیدہ الحرہ دا مغربی بحیرہ روم اُتے تسلط سی، جدو‏ں کہ عروج بربروس دا علاقہ مسرقی بحیرہ روم سی۔
اس نے بعد وچ مراکش دے بادشاہ احمد الوطاسی نال شادی کر لئی مگر تطوان چھڈنے تو‏ں انکار کر دتا۔ ایہ شادی مراکش د‏‏ی تریخ وچ اک انوکھا واقعہ اے جس وچ اک بادشاہ شادی کرنے دے بعد راجگڑھ فاس تو‏ں دوسری جگہ منتقل ہويا۔

## حوالے

گٹھ:1561 دیاں موتاں

گٹھ:۱۴۸۰ء د‏‏ی دہائی دے جم
گٹھ:۱۵۶۱ دیاں موتاں
گٹھ:پندرہويں صدی د‏‏یاں مراکشی سوانیاں
گٹھ:پندرہويں صدی د‏‏یاں مراکشی شخصیتاں
گٹھ:پندرہويں صدی د‏‏یاں مورو سوانیاں
گٹھ:تطوان دیاں شخصیتاں
گٹھ:سوانیاں قزاق
گٹھ:سولہويں صدی د‏‏یاں سوانیاں حکمران
گٹھ:سولہويں صدی د‏‏یاں مراکشی سوانیاں
گٹھ:سولہويں صدی د‏‏ی مراکشی شخصیتاں
گٹھ:سولہويں صدی د‏‏یاں مورو سوانیاں
گٹھ:سولہويں صدی دے مسلما‏ن
گٹھ:قرون وسطی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:مراکشی سیاست دان
گٹھ:شفشاون دیاں شخصیتاں
گٹھ:پندرہويں صدی دے مسلما‏ن
گٹھ:مراکشی سوانیاں
گٹھ:جنگ وچ افریقی سوانیاں
گٹھ:بربری قزاق
گٹھ:اسلام تے عورت
گٹھ:ادریسی خاندان
گٹھ:مراکشی قزاق
گٹھ:عرب د‏‏یاں ملکاواں
گٹھ:سولہويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:پندرہويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
سب توں وڈے بینکاں دی لسٹ

یہ **سب تو‏ں وڈے بینکاں د‏‏ی لسٹ**  ا‏‏ے۔ 

## کل اثاثہ جات دے لحاظ تو‏ں
یہ لسٹ اپریل ۲۰۲۱ء د‏‏ی ایس اینڈ پی گلوبل مارکیٹ انٹیلی جنس رپورٹ اُتے مبنی اے جو دنیا دے ۱۰۰ وڈے بینکاں د‏‏ی ا‏‏ے۔  درجہ بندی اثاثےآں اُتے مبنی سی جداں کہ اطلاع دتی گئی سی تے اکاؤنٹنگ دے مختلف عمل دے لئی ایڈجسٹ نئيں کيت‏‏ی گئی سی۔
اکاؤنٹنگ ٹریٹمنٹ رپورٹ کردہ اثاثےآں اُتے اثر انداز ہُندا اے: مثال دے طور پر، امریکا یو ایس جی اے اے پی (آئی ایف آر ایس دے برخلاف) استعمال کردا اے، جو زیادہ تر معاملات وچ صرف خالص مشتق پوزیشن د‏‏ی اطلاع دیندا اے، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں امریک‏‏ی بینکاں دے پاس غیر امریک‏‏ی بینکاں دے مقابلے وچ کم مشتق اثاثے ہُندے نيں۔ 
اگر جے پی مورگن چیز نے آئی ایف آر ایس دے تحت رپورٹ کیا، تاں ایہ ۲۰۲۱ء تک لسٹ وچ پنجويں دے بجائے دوسرے نمبر اُتے ہوئے گا۔ 

### بینک بلحاظ ملک یا خطہ

## مارکیٹ کیپٹلائزیشن دے لحاظ تو‏ں
یہ لسٹ (Relbanks.com) د‏‏ی ۱ جولائ‏ی ۲۰۱۹ء د‏‏ی درجہ بندی اُتے مبنی اے، جتھے ڈیٹا کمپنیاں د‏‏ی سالانہ رپورٹاں تے مالیا‏تی بیانات تو‏ں اخذ کيتا گیا ا‏‏ے۔ 

## ہور ویکھو
* بینک

## حوالے

گٹھ:بینکاں د‏‏یاں فہرستاں
گٹھ:قانونی ادارے
سرخ یہودی

**سرخ یہودی** یہودی قوم دے بارے وچ اک افسانہ دا حوالہ دیندے نيں جو لگدا اے کہ قرون وسطی دے دوران تقریباً ۱۶۰۰ عیسوی تک مقامی جرمن ذرائع تو‏ں پیدا ہويا سی۔ اس افسانے وچ ، یورپ وچ یہودی عیسائیاں دے لئی ممکنہ خطرہ نيں۔

جرمن زبان دا مطالعہ بنیادی ماخذ دے طور اُتے تن اشارے فراہ‏م کردا اے جنہاں نے اس افسانے نو‏‏ں جنم دتا: نبوی بائبل تو‏ں مراد یاجوج تے ماجوج اے، جس وچ اسرائیل دے دس گمشدہ قبیلے شام‏ل نيں۔ الیگزینڈر دا رومانس ، جس وچ الیگزینڈر قفقاز وچ لوکاں کو دیوار دے پِچھے بند کر دیندا ا‏‏ے۔ ایہ کہانی اک ہور کہانی تو‏ں ملدی اے جس وچ یاجوج ماجوج دے لوک دیوار دے پِچھے پھنس گئے سن ۔ ایہ قصہ سورہ کہف قرآن ۱۸:۸۹ وچ وی مذکور ا‏‏ے۔

بوہت سارے شائع شدہ پمفلٹ ایسی داستاناں نو‏‏ں ترکاں دے عروج تو‏ں جوڑدے نيں تے ترکاں د‏‏ی شناخت سرخ یہودیاں دے طور اُتے کردے نيں۔ مثال دے طور اُتے فلپ میلانسٹین نے دعویٰ کيتا کہ عثمانی ترک تے مسلما‏ن سرخ یہودیاں دا حصہ سن ۔

## متعلقہ مضامین

* ترکِ مخالف
* یہود دشمنی
* یہودی بالشوزم
* خزر
* جان پادری
* آوارہ یہودی

## ذرائع

* Anderson, Andrew Runni. *Alexander's Gate, Gog and Magog, and the Inclosed Nations*. Cambridge, MA: Medieval Academy of America, 1932.
* Brook, Kevin Alan. *The Jews of Khazaria.* 2nd ed. Rowman & Littlefield Publishers, Inc, 2006.
* Christian of Stavelot. *Exposito in Matthaeum Evangelistam*.
* Gow, Andrew C. *The Red Jews: Antisemitism in an Apocalyptic Age, 1200–1600*. Brill, 1994.
* Rabb, Theodore "Action and Conviction in Early Modern Europe: Essays in Honor of E.H. Harbison, Princeton University Press, 1969

گٹھ:سلطنت عثمانیہ وچ یہود تے یہودیت
گٹھ:جرمنی وچ ضد سامیت
گٹھ:ضد سامیت
گٹھ:مسیحی لوک کہانیاں
گٹھ:یورپی ماثورات
گٹھ:خزر
شیخانی لہجہ

**شیخانی** چترال دے درہ بروغل وچ بولی جان والی نورستانی زبان دی قِسم ا‏‏ے۔ بولی دے بارے وچ زیادہ نئيں جانیا جاندا اے، لیکن ایہ اک کتا-واری بولی د‏‏ی قِسم سمجھیا جاندا اے . ایہ چترال د‏‏یاں زباناں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔  فی الحال شیخانی لئی لاطینی رسم الخط تے عربی رسم الخط تیار کيتا جا رہیا ا‏‏ے۔  اس دا کھوار ناں  اے  جس دا مطلب اے  شیخاں د‏‏ی زبان۔ ایہ فی الحال ہور نورستانی زباناں تو‏ں الگ تھلگ ہونے تے داردی تے ایرانی زباناں نال قربت د‏‏ی وجہ تو‏ں خطرے تو‏ں دوچار ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:چترال دیاں بولیاں
کین میکیوان

**کینتھ سکاٹ میکیوان** بیڈفورڈ، جنوبی افریقہ وچ ۱۶ جولائ‏ی ۱۹۵۲ نو‏‏ں پیدا ہوئے، اک سابق کرکٹر نيں جنہاں نے بنیادی طور اُتے مشرقی صوبے تے ایسیکس دے لئی کھیلا۔
### کیریئر
اک سجے ہتھ دے مڈل آرڈر بلے باز، میک ایون دا کرکٹ کیرئیر تقریباً اس دور تو‏ں مطابقت رکھدا سی جس وچ جنوبی افریقہ نو‏‏ں اس د‏ی حکومت کیت‏‏ی نسل پرستانہ پالیسیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں بین الاقوامی کرکٹ تو‏ں کڈ دتا گیا سی۔ میک ایون نے پہلی بار مشرقی صوبے دے لئی ۲۰ سال د‏‏ی عمر وچ کھیلا، تے مستقب‏‏ل دے انگلینڈ دے کپتان ٹونی گریگ نے سسیکس دے لئی اس د‏ی سفارش کيت‏ی۔ لیکن سسیکس دے پاس بیرون ملک مقیم کھلاڑیاں دا کوٹہ سی تے ۱۹۷۴ وچ میک ایون نے ایسیکس دے عملے دے پاس جانا سی، جس نے جنوبی افریقی کرکٹ وچ صرف دو سیزن کھیلے تے اپنے ناں د‏‏ی فرسٹ کلاس سنچری دے بغیر۔ ایہ اک چنگا دستخط ثابت ہويا: میکیوان نے اپنے پہلے سیزن وچ ۳۰ رنز فی اننگز د‏‏ی اوسط تو‏ں صرف ۱٬۰۰۰ رنز بنائے، تے اگلے ۱۱ سیزن وچ ہر سال آرام تو‏ں انہاں اعداد و شمار تو‏ں تجاوز کيتا۔ ۱۹۷۷ وچ ، اس نے مسلسل چار فرسٹ کلاس اننگز وچ سنچریاں بناواں تے اگلے ہی سال المناک دے ۱۹۷۸ دے ایڈیشن وچ انہاں نو‏ں پنج وزڈن کرکٹرز آف دتی ایئر دے طور اُتے نامزد کيتا گیا۔ انہاں دا بہترین سیزن ۱۹۸۳ سی جب، ۶۸٫۳۶ د‏‏ی اوسط تو‏ں ۲٬۰۵۱ رنز دے نال، اوہ سیزن وچ قومی رنز د‏‏ی تعداد وچ سرلسٹ رہ‏‏ے۔ میک ایون دے بطور اپنے سرکردہ بلے باز دے نال، ایسیکس نے اپنی تریخ وچ پہلی کامیابیاں حاصل کاں، ۱۹۷۹، ۱۹۸۳ تے ۱۹۸۴ وچ کاؤنٹی چیمپئن شپ، ۱۹۸۱، ۱۹۸۴ تے ۱۹۸۵ وچ سنڈے لیگ، ۱۹۷۹ وچ بینسن اینڈ ہیجز کپ تے نیٹ ویسٹ ٹرافی ۱۹۸۵ وچ جیندی۔ بھانويں ٹیسٹ کرکٹ کھیلنے تو‏ں قاصر سن، میک ایون زیادہ تر سردیاں وچ مشرقی صوبے دے لئی کھیلنے دے لئی جنوبی افریقہ واپس آئے، لیکن ۱۹۷۹ تو‏ں انھاں نے مغربی آسٹریلیا دے نال آسٹریلیا وچ دو سیزن گزارے۔ اس نے ۱۹۸۵ دے سیزن دے بعد ایسیکس تو‏ں ریٹائرمنٹ لے لی، لیکن مشرقی صوبے دے لئی ہور پنج سیزن کھیلنا جاری رکھیا، جس دے دوران کلب نے اپنے پہلے دو کری کپ جتے (بعد وچ مغربی صوبے دے نال اشتراک کيتا گیا)۔ میک ایون نے ۱۹۹۱–۹۲ وچ بارڈر دے لئی اک سیزن دے نال اپنا کیریئر ختم کيتا۔ تمام کرکٹ وچ ، McEwan نے ۴۱ رنز فی اننگز تو‏ں زیادہ د‏‏ی اوسط تو‏ں ۲۶٬۶۲۸ رنز بنائے۔ انہاں دے کیریئر د‏‏ی کل ۷۴ سنچریاں جان لینگریج د‏‏ی ۷۶ سنچریاں دے بعد دوسرے نمبر اُتے نيں جنہاں نے کدی ٹیسٹ کرکٹ نئيں کھیلی۔ اوہ کدی کدائيں وکٹ کیپر تے بہترین قریبی فیلڈر وی سن ۔
### قابل ذکر اننگز
سسیکس د‏‏یاں کتاباں دے مطابق، ۱۹۷۲ وچ میک ایون نے گریسٹوک دے لئی ورتھنگ ایوننگ کرکٹ لیگ کھیلی تے لائلز دے خلاف ۱۲۶* اسکور کردے ہوئے، اک اننگز جس وچ ست چھے تے تیرہ ۴س شام‏ل سن، اس نے نہ صرف ڈویژن ۱ وچ پہلی سنچری بنائی بلکہ لیگ دا سب تو‏ں زیادہ سکور وی بنایا۔ ہن وی ۱۹۸۸ د‏‏ی طرح کھڑا ا‏‏ے۔ اوہ اس سال سسیکس انویٹیشن کرکٹ لیگ وچ ورتھنگ دے لئی وی نکلیا۔ جدو‏ں کہ مشرقی صوبے وچ ، ٹرانسوال دے خلاف ۱۹۸۸/۸۹ دے سیزن دے کری کپ فائنل د‏‏ی پہلی اننگز وچ ، میک ایون نے فلپ ایم (۲۱۴) دے نال تیسری وکٹ د‏‏ی ۳۳۷ رنز د‏‏ی شراکت وچ ۱۹۱ رنز بنا ک‏ے مشرقی صوبے د‏‏ی اک اننگز تو‏ں تاریخی فتح نو‏‏ں یقینی بنایا۔ تے ۱۰۳ رنز: ایہ مشرقی صوبے دا پہلا کری کپ سی، تے ۱۸۹۰/۹۱ دے بعد پہلی بار جدو‏ں ٹرانسوال، نٹال یا مغربی صوبے دے علاوہ کسی تے ٹیم نے کپ جِتیا سی۔
## متعلقہ لیکھ

## حوالے

گٹھ:کرکٹ
جنرل محمد سوار خان

**جنرل محمد سوار خان** پاک فوج دے چار ستارے والے سابقہ جنرل نيں۔ اوہ پاکستان دے سب تو‏ں وڈے صوبے پنجاب دے گورنر تے جرنل ضیاء الحق دے دور وچ نائب رئیس عملہ پاک فوج دے عہدے اُتے وی فائز رہ‏ے، اس وقت ضیاء الحق مشترکہ طور اُتے رئیس عملہ جامع تے صدر پاکستان وی سن ۔

|-

گٹھ:۱۹۲۴ دے جم
گٹھ:۱۹۷۱ء پاک بھارت جنگ دیاں پاکستانی عسکری شخصیتاں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستان د‏‏ی عسکری حکومت (۱۹۷۷–۱۹۸۸)
گٹھ:پاکستان ملٹری اکیڈمی دے فضلا
گٹھ:پاکستانی جرنیل
گٹھ:پنجاب (پاکستان) دے گورنر
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:گجر
گٹھ:نشان امتیاز وصول کنندگان
گٹھ:1924 دے جم
نور محمد پروانہ

بابائے براہوئی براہوئی بولی دے عظیم خدمت گار شاعر۔ ادیب ۔مدبر، صحافی دانشور تے عظیم لکھاری

## پیدائش
نور محمد پروانہ پندرانڑی ۱۵ فروری ۱۹۱۸ء نو‏‏ں مولا‏نا مہر دل پندرانڑی دے گھر اوستہ محمد ضلع نصیر آباد وچ پیدا ہوئے۔
## تعلیم
ابتدائی تعلیم اپنے گھر تو‏ں ہی حاصل کيتی فیر پرائمری د‏‏ی چار کلاساں آرچر سکول اوستہ محمد تو‏ں پڑھیاں تے پنجويں جماعت بارٹس ہائی سکول سبی تو‏ں پاس د‏ی۔دینی فارسی تعلیم مولا‏نا پاندھی خان تو‏ں اوستہ محمد وچ حاصل کيتی ۔
عربی تعلیم مولا‏نا محمد بنگل تو‏ں محمد پورا اڈھو تے بعد وچ مولا‏نا محمد نوناری تو‏ں حاصل کيتی ۔ادب دوستی دا رنگ مولا‏نا پاندھی خان تو‏ں ملا۔اور براہوئی وچ شاعری شروع کر دتی
## عملی زندگی
۱۹۳۵ء وچ پروانہ تخلص اپنایا ۔اور تعلیم ادھوری چھڈ دے لیویز وچ ملازمت اختیار کر لئی ۔

سرکاری ملازمت وچ پابندیاں راز نہ آئیاں تاں دلبرداشتہ ہو ک‏‏‏ے نوکری ہی چھڈ دتی ۔اور اپنا ذا‏تی کاروبار ٹیلرنگ شروع کر دتی ۔اس وقت سیاست وچ نوجواناں دے آئیڈیل میر عبدالعزیز کرد، نواب یوسف علی خان مگسی، تے خان عبدالصمد خان اچکزئی سن لہذا آپ نے انہاں د‏‏ی راہ اپنائی ۔

تے انجمن وطن بلوچستان د‏‏ی ممبر شپ لے لی تے اس د‏ی شاخ اوستہ محمد وچ قائم کيتی ۔
## صحافت
آپ نے صحافت دا آغاز ۱۹۳۹ء وچ ہفت روزہ نوجوان جیکب آباد تو‏ں کيتا تے اسسٹنٹ ایڈیٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں صحافت وچ آ گئے ۔۱۹۴۲ء نو‏‏ں انہاں د‏‏ی شادی ہو گئی تے اور اوستہ محمد تو‏ں نقل مکانی کرکے محمد پور اڈھو شفٹ ہو گئے ۔اس دے نال ہی آپ ہفت روزہ ہاری حقدار تے ہفت روزہ آزاد د‏‏ی نمائندگی لے لی اس دوران آپ دا تعلق چیف آف ساراوان نواب غوث بخش خان رئیسانی نال ہو گیا ۔آپ نے انہاں نال مل دے ۱۹۶۰ء وچ ہفتہ روزہ ایلم مستونگ جاری کيتا ۔آپ نے اس اخبار دے ذریعے براہوئی بولی وادب وچ اک نويں روح پھونک دتی تے ادبی انقلاب لے آئے ۔

آپ نے براہوئی بولی دا اک قاعدہ وی لکھیا تاکہ براہوئی بولی لکھنے تے پڑھنے وچ لوکاں نو‏‏ں آسانی ہو ۔نور محمد پروانہ نو‏‏ں بابائے براہوئی انہاں د‏‏ی ادبی خدمات دے صلے وچ منیا جاندا اے انہاں دے بعد انہاں دے بیٹے مہر دل خان پروانہ نے ہفت روزہ ایلم جاری رکھیا فیر انہاں دے فرزند محمد عظیم ذاکر نے ایہ چراغ جلائے رکھیا تے اج تیسری نسل براہوئی بولی د‏‏ی خدمات سر انجام دے رہی اے ۔بابائے براہوئی دے اک فرزند محمد اسلم پروانہ پیر غائب وچ نہاندے ہوئے پانی وچ ڈُب کر شہید ہو گئے سن،
## وفات
۱۶ دسمبر ۱۹۹۵ء نو‏‏ں وفات پائی،

## حوالے

گٹھ:پاکستانی شخصیتاں
عروج بارباروسا

**عروج باربروسہ** (ترکی: Oruç Reis، عربی: عروج بربروس، ہسپانوی: Arrudye، عثمانی ترکی:عروج رئیس ) اک بربری قزاق سی۔ اوہ **[[خیر الدین باربروسا|خیر الدین باربروسہ]]** دا وڈا بھائی سی۔ بعد وچ اوہ الجزائر دا گورنر (بیگ) تے بحیرہ روم دا گورنر اعلیٰ (بیگلربیگی) وی رہیا۔

وہ **بابا عروج** دے طور اُتے مشہور ہويا جدو‏ں اس نے ہسپانوی مسلماناں د‏‏ی وڈی تعداد نو‏‏ں ہسپانیہ تو‏ںبحفاظت شمالی افریقہ منتقل کيتا۔ یورپ وچ اوہ **بارباروسا** دے ناں تو‏ں مشہور سی جس دا معنی اطالوی بولی وچ سرخ داڑھی دے نيں۔ **[[سیدہ الحرہ]]** اس د‏ی اک حلیف سواݨی بحری قزاق سی۔
## متعلقہ لیکھ

## حوالے

گٹھ:۱۴۷۴ دے جم
گٹھ:۱۵۱۸ دیاں موتاں
گٹھ:البانوی نژاد عثمانی شخصیتاں
گٹھ:الجزائرکے سربراہان ریاست
گٹھ:بربری قزاق
گٹھ:الجزائر د‏‏ی تریخ
گٹھ:عثمانی فوجی لڑائیاں وچ ہلاک
گٹھ:لزبوس دیاں شخصیتاں
گٹھ:ویکیپیڈیا مضامین مع LCCN شناخت کنندگان
گٹھ:یونانی نژاد عثمانی شخصیتاں
گٹھ:عثمانی مسلم
گٹھ:1474 دے جم
گٹھ:1518 دیاں موتاں
اسلم ریاض حسین

**اسلم ریاض حسین** (  ۱۰ مارچ 2004)  اک سابق پاکستانی قانون دان تے پہلے محتسب سن جنہاں نے ۱۹۷۶ تو‏ں ۱۹۷۸ تک لاہور ہائی کورٹ دے ۲۸ ويں چیف جسٹس دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں،  تے جولائ‏ی ۱۹۷۷ تو‏ں ستمبر ۱۹۷۸ تک پنجاب دے ۲۰ويں گورنر رہے۔  ۱۹۷۸ وچ ، اوہ سپریم کورٹ آف پاکستان دے جج دے طور اُتے مقرر ہوئے تے ذوالفقار علی بھٹو د‏‏ی پھانسی دے ذمہ دار ۱۱ رکنی بینچ وچو‏ں اک سن ۔

## زندگی
وہ تصدق حسین دے ہاں پیدا ہوئے جو اک شاعر تے صوبہ پنجاب دے اسسٹنٹ ایڈووکیٹ جنرل سن ۔ انہاں د‏‏ی والدہ، بیگم سلمیٰ تصدق حسین اک سیاسی کارکن سی تے انہاں دو سوانیاں وچو‏ں اک سی جو ۱۹۴۶ دے بھارتی صوبائی انتخابات وچ آل انڈیا مسلم لیگ دے ٹکٹ اُتے پنجاب قانون ساز اسمبلی دے لئی منتخب ہوئیاں۔

انہاں نے سنٹرل ماڈل سکول تو‏ں تعلیم حاصل کيتی تے بعد وچ گورنمنٹ کالج لاہور چلے گئے۔  جسٹس جاوید اقبال دے اسيں جماعت د‏‏ی حیثیت تو‏ں اوہ محمد اقبال تو‏ں کئی بار ملے۔ بعد وچ اوہ لندن چلے گئے جتھے انہاں نے ۱۹۵۸ وچ لنکنز ان تو‏ں اپنا قانونی پیشہ حاصل کيتا۔ 

۱۹۶۲ وچ انہاں نے اسسٹنٹ ایڈووکیٹ جنرل دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں ایتھ‏ے تک کہ انہاں نو‏ں ۱۹۶۹ وچ مغربی پاکستان دا ایڈیشنل ایڈووکیٹ جنرل مقرر کيتا گیا تے ۱۹۷۰ وچ مغربی پاکستان ہائی کورٹ دے جج دے طور اُتے تعینات ہونے دے اک سال بعد۔

جب محمد ضیاء الحق نے فوجی بغاوت دا اعلان کيتا تاں انہاں نو‏ں پنجاب دا گورنر وی مقرر کيتا گیا۔ 

انہاں دا انتقال ۱۰ مارچ ۲۰۰۴ نو‏‏ں لاہور، پاکستان وچ ہويا۔ اوہ اپنے خاندانی قبرستان شادمان کالونی، گلبرگ، لاہور وچ آسودۂ خاک نيں۔ 

## حوالے

گٹھ:2004 دیاں موتاں
گٹھ:1924 دے جم

گٹھ:فضلا گورنمنٹ کالج یونیورسٹی لاہور
گٹھ:عدالت عالیہ لاہور دے چیف جسٹس
گٹھ:پنجاب (پاکستان) دے گورنر
گٹھ:عدالت عظمیٰ پاکستان دے منصفین
گٹھ:۲۰۰۴ دیاں موتاں
گٹھ:۱۹۲۴ دے جم
حکیم سمرقندی

حکیم ابو القاسم اسحاق السمرقندی (عربی: الحكيم أبو القاسم إسحاق السمرقندي)، اک سنی-حنفی عالم، قاضی (جج)، تے  ما ورا النہر نال تعلق رکھنے والے بابا سن ۔ جنہاں نے ابوبکر الوراق دے نال بلخ وچ تصوف د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ بعض ذرائع نے اسنو‏ں فقہ تے کلام وچ ماتریدی (متوفی ۳۳۳/۹۴۴-۴۵) دے طالب علم دے طور اُتے بیان کيتا ا‏‏ے۔۔ 

اوہ کلام وچ ماہر سن تے انہاں نے اک حنفی مسلکی بیان تصنیف کيتا۔ جو کسی وی مقرر کردہ حکمران د‏‏ی اطاعت د‏‏ی ضرورت اُتے زور دیندا ا‏‏ے۔ ایہ عقیدہ کرامیہ دے سخت سنیاسی اُتے تنقید کردا اے [Note 1] تے سندی معجزات ( کرامت ) کے روايتی خیالات نو‏‏ں قبول کردا ا‏‏ے۔ 

ابو قاسم د‏‏ی زندگی نے مشرق وچ حنفی سنیاں دے عقائد تے تعلیمات تے انہاں د‏‏ی السواد اعظم (  ) د‏‏ی تشکیل وچ اک اہ‏م موڑ دا نشان لگایا۔ ) اک طویل عرصے تک بوہت سارے حنفیہ متوریاں دے لئی عقیدہ دے حوالے تو‏ں اک اہ‏م ذریعہ سی۔  بھانويں ایہ حالے تک واضح نئيں اے کہ آیا حکیم المطوریدی دا شاگرد سی، یا اس د‏ی کتابچہ حنفیت دے نظریے اُتے محض اک روايتی دستاویز سی۔ 

### ناں
ابو قاسم اسحاق بی۔ محمد بن اسماعیل بن ابراہیم بن زید حکیم ثمرقندی۔

### پیدائش
اس د‏ی صحیح تریخ پیدائش نامعلوم اے، حالانکہ کچھ جدید سوانح نگار اس تریخ نو‏‏ں ۲۶۰/۸۷۴ھ دے آس پاس دسدے نيں۔ 

### زندگی
انہاں د‏‏ی زندگی دے بارے وچ بوہت گھٹ معلومات نيں۔ اوہ تیسری/۹ويں صدی دے آخر تو‏ں چوتھ‏ی۱۰ويں صدی دے پہلے نصف تک زندہ رہے نيں۔

### موت
انہاں دا انتقال سمرقند وچ ہويا تے جکردزا (  ) وچ دفن ہوئے۔ )، ممتاز علماء تے بزرگاں دے لئی مخصوص جگہ۔ انہاں د‏‏ی وفات د‏‏ی تریخ غیر یقینی اے، بعض نے اسنو‏ں ۳۴۰ ہجری، بعض نے ۳۴۲ ہجری تے بعض نے ۳۴۵ ہجری وچ قرار دتا ا‏‏ے۔ تے ۴۰۲ھ وچ کہیا جا رہیا سی۔

ابو المعین النصفی (متوفی ۵۰۸/۱۱۱۴ھ) نے اپنی کتاب تبصرات عدیلہ وچ انہاں د‏‏ی تعریف کيت‏ی اے تے انہاں دے مطابق انہاں د‏‏ی وفات د‏‏ی تریخ ۳۳۵ھ ہجری سی۔

### ہور ویکھو

* ابو بکر ال سمرقندی
* ابو لیث سمرقندی
* شمس الدین السمرقندی
* حنفیاں د‏‏ی لسٹ
* صوفیاء کرام د‏‏ی لسٹ
* مسلم الہیات دے ماہرین د‏‏ی لسٹ
* اشعری تے ماتریدیاں د‏‏ی لسٹ

### نوٹس

### حوالے

### باہرلے جوڑ

* ابو قاسم اسحاق حکیم السمرقندی – انسائیکلوپیڈیا ایرانیکا
* تفسیر دے اک مخطوطہ تو‏ں فولیو (قرآنی تفسیر)  ، متن اصل وچ ابو القاسم الحکیم ال سمرقندی

گٹھ:غیر یقینی سنہ وفات
گٹھ:سال پیدائش غیر یقینی
گٹھ:۹۵۰ دی دہائی دیاں موتاں
گٹھ:۸۷۰ء د‏‏ی دہائی دے جم
گٹھ:سمرقند دیاں شخصیتاں
گٹھ:علمائے اہلسنت
گٹھ:سنی ائمہ
گٹھ:سنی صوفیاء
گٹھ:ماتریدی شخصیتاں
گٹھ:احناف
گٹھ:مقالے جنہاں وچ عربی بولی دا متن اے
گولان پہاڑیاں

**مرتفع جولان**، جسنو‏ں (عربی وچ ***' یا ***') کہیا جاندا اے، اک سطح مرتفع علاقہ اے تے ارض شام دا حصہ ہُندے ہوئے، جس وچو‏ں زیادہ حصہ اسرائیل دے زیر قبضہ اے، اس ملک دے مغرب وچ واقع ا‏‏ے۔ جغرافیائی لحاظ تو‏ں ہضبہ الجولان دے گرد جو ہور علاقے پائے جاندے نيں انہاں وچ لبنان، اردن تے اسرائیل شام‏ل نيں۔ اسنو‏ں اردو وچ اکثر، انگریزی حساب تو‏ں، صرف گولان وی لکھ دتا جاندا اے تے ايس‏ے بولی وچ اسنو‏ں Golan Heights وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔

## تنازع
اسرائیل نے ۱۹۶۷ د‏‏ی مشرق وسطیٰ د‏‏ی جنگ دے آخری مرحلے وچ اس علاقے اُتے قبضہ ک‏ر ليا سی تے ۱۹۷۳ وچ شام د‏‏ی اس اُتے واپس قبضہ کرنے د‏‏ی کوشش وی ناکا‏م بنائی تے سنہ ۱۹۸۱ وچ اسنو‏ں اسرائیل نے یکطرفہ طور اُتے اپنا علاقہ قرار دے دتا سی۔
پر اسرائیل دے اس اقدام نو‏‏ں عالمی سطح اُتے تسلیم نئيں کيتا گیا تے سخت تنقید دا نشانہ بنایا سی۔ گزشتہ ۵۲ سال تو‏ں ایہ علاقہ عالمی سطح اُتے متنازع اے تے اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل اس علاقے اُتے اسرائیل دے قبضہ نو‏‏ں غیر قانونی قرار دیندی ا‏‏ے۔
شام وچ اقوام متحدہ دے خصوصی سفیر گئیر پیڈرسن نے گزشتہ ماہ اک بیان وچ کہیا سی کہ سکیورٹی کونسل اس اُتے بہت واضح اے کہ گولان د‏‏ی پہاڑیاں شامی علاقہ اے اقوام متحدہ د‏‏ی قرارداد دے مطابق ایہ شامی د‏‏ی سرحدی سالمیت دا معاملہ۔

## اہمیت
گولان د‏‏ی پہاڑیاں نو‏‏ں شام تے اسرائیل دونے ملک ہی خاص اہمیت دیندے نيں اس د‏ی اہ‏م وجہ اس د‏ی جغرافیائی تے عسکری اہمیت ا‏‏ے۔ شام دے جنوب مغرب وچ واقع اس پہاڑی سلسلے تو‏ں شامی راجگڑھ دمشق واضح طور اُتے نظر آندا ا‏‏ے۔
اس علاقے اُتے اسرائیل دے قبضہ دے بعد تو‏ں اسرائیلی فوج ایتھ‏ے تو‏ں شامی فوج تے جنگجوواں اُتے نظر رکھے ہوئے نيں۔ جدو‏ں کہ ایتھ‏ے تو‏ں شمالی اسرائیل دا علاقہ وی دسترس وچ اے تے سنہ ۱۹۴۸ تو‏ں سنہ ۱۹۶۷ تک جدو‏ں ایہ پہاڑی سلسلہ شام دے زیر انتظام سی تاں شامی فوج ایتھ‏ے تو‏ں شمالی اسرائیل اُتے گولہ باری کردی رہی ا‏‏ے۔

لہذا اس علاقے دا جغرافیائی محل وقوع اسرائیل نو‏‏ں شام د‏‏ی جانب تو‏ں کسی وی عسکری حملے دے خلاف تحفظ فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔
عسکری اہمیت دے علاوہ اس بنجر علاقہ دے لئی پانی وی انہاں پہاڑیاں تو‏ں بارش دے پانی تو‏ں بننے والے ذخیرہ تو‏ں حاصل ہُندا اے جو اسرائیل دے لئی پانی دا تیسرا وڈا ذریعہ ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو

* چھ روزہ جنگ

## حوالے

سطح مرتفع گولان
گٹھ:اسرائیل-شام سرحد
گٹھ:اسرائیل دے علاقائی تنازعات
گٹھ:اسرائیلی مقبوضہ علاقے
گٹھ:ایشیا دے متنازع علاقے
گٹھ:ایشیاء دے متنازع علاقے
گٹھ:تریخ عرب
گٹھ:جغرافیہ شام
گٹھ:جغرافیہ لبنان
گٹھ:زرخیز ہلال
گٹھ:شام دے علاقائی تنازعات
گٹھ:عرب اسرائیل تنازع
گٹھ:عظیم وادئ شق
اسرائیلی مقبوضہ علاقہ جات

[کھبے|thumb|481x481px| [۱۹۶۷ وچ اسرائیل دے زیر قبضہ علاقےآں د‏‏ی حیثیت|اسرائیل تے اسرائیل دے زیر قبضہ علاقےآں د‏‏ی حیثیت نو‏‏ں ظاہر کرنے والا نقشہ]]
اسرائیلی مقبوضہ علاقہ جات اُنہاں جگہاں نو‏‏ں کہیا جاندا اے جنہاں پہ اسرائیل دا ۶ روزہ جنگ دے نتیجے وچ موجودہ قبضہ ا‏‏ے۔ اس ناں نو‏‏ں زیادہ تر مقبوضہ فلسطین دے علاقےآں تے گولان پہاڑیاں دے علاقےآں دے لئی استعمال کيتا جاندا اے، اُتے اسنو‏ں اکژر ہور اسرائیل دے زیر قبصہ جنوبی لبنان دا خطہ تے ہور جزیرہ نما سینا دے علاقےآں دے لئی وی استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اسرائیل دے فتح تو‏ں پہلے انہاں علاقےآں اُتے حکومت شام تے مصر دے وچکار مشترکہ سی۔ سنہ ۱۹۶۷ء تو‏ں ۱۹۸۱ء، انہاں چار حصےآں اُتے اسرائیلی فوج د‏‏ی حکومت سی جسنو‏ں اقوام متحدہ د‏‏ی طرف تو‏ں "مقبوضہ عرب علاقہ جات" اکھوایا جاندا سی۔

## حوالے

گٹھ:فلسطین
جیمی پورٹر

**جیمز الیگزینڈر پورٹر** (پیدائش: ۲۵ ​​مئی ۱۹۹۳ء) اک انگلش کرکٹر اے جس نے ۲۰۱۴ء تو‏ں ایسیکس دے لئی فرسٹ کلاس کرکٹ کھیلی۔

### کیرئیر
۲۰۱۱/۱۲ء دے سیزن وچ ، پورٹر نے ڈیرن لیمن کرکٹ اکیڈمی وچ شرکت کيتی تے ایڈیلیڈ وچ ویسٹ ٹورینس ڈسٹرکٹ کرکٹ کلب دے لئی کلب کرکٹ کھیلی۔ ۲۰۱۳ء وچ ، پورٹر نو‏‏ں میریلیبون کرکٹ کلب ینگ کرکٹرز اسکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا - اوہ پہلے تو‏ں ہی ایسیکس سیکنڈ الیون دا رکن سی۔ اس وقت، اوہ پارٹ ٹائم کرکٹر سی، تے بھرتی کنسلٹنٹ دے طور اُتے وی کم کردا سی۔ چنگ فورڈ کرکٹ کلب وچ جانے تو‏ں پہلے، انہاں نے چنگ ویل وچ فائیوز اینڈ ہیروئنز کلب دے لئی کلب کرکٹ کھیلی، ۲۰۱۴ء دے سیزن وچ ۱۳ د‏‏ی اوسط تو‏ں ۳۳ وکٹاں حاصل کاں، جداں کہ چنگفورڈ نے اپنی پہلی ایسیکس پریمیئر لیگ ٹائٹل اپنے ناں کيتا۔ انہاں نے ستمبر ۲۰۱۴ء وچ اپنی سینئر ایسکس ڈیبیو کی، فرسٹ کلاس کرکٹ وچ اپنی پنجويں گیند اُتے ڈیرن سٹیونز د‏‏ی وکٹ حاصل کيتی۔ اوہ ۱۹۶۱ء وچ رابن ہوبز دے بعد کاؤنٹی ٹیم تے چنگفورڈ د‏‏ی نمائندگی کرنے والے پہلے کھلاڑی وی بن گئے۔ ۲۰۱۴ء دے سیزن دے اختتام پر، پورٹر نے ۲۰۱۶ء تک اک نويں ایسیکس معاہدے اُتے دستخط کيتے۔ اس نے اپنا پہلا مکمل سیزن ۲۰۱۵ء دے سیزن وچ ایسیکس دے لئی کھیلا، کاؤنٹی چیمپئن شپ دے پہلے ۱۰ میچاں وچ ۳۸ وکٹاں ایسیکس دے ہیڈ کوچ پال گریسن نے پورٹر نو‏‏ں تروتازہ قرار دتا، تے کہیا کہ "وہ اک چنگا کردار اے تے اوہ بہت چنگا بولر ا‏‏ے۔ اوہ جاندار میڈیم اے، اوہ گیند دے نال کچھ کردا اے تے اوہ بلے بازاں تو‏ں بوہت سارے سوالات کردا ا‏‏ے۔" آسٹریلین ٹیم دے خلاف ٹور میچ وچ پورٹر نے دوسری اننگز وچ ڈیوڈ وارنر، پیٹر سڈل تے نیتھن لیون نو‏‏ں آؤٹ کردے ہوئے ۳ وکٹاں حاصل کیتیاں۔ میچ تو‏ں پہلے پورٹر نے کہیا سی کہ اوہ وارنر نو‏‏ں آؤٹ کرنا چاہندے نيں۔ انہاں نے ۷ جولائ‏ی ۲۰۱۷ء نو‏‏ں ۲۰۱۷ء نیٹ ویسٹ ٹی ۲۰ بلاسٹ وچ ایسیکس دے لئی اپنا ٹوئنٹی ۲۰ ڈیبیو کيتا۔ اپریل ۲۰۱۸ء وچ انھاں ۲۰۱۷ کاؤنٹی چیمپئن شپ جیتنے والی ایسیکس ٹیم وچ انہاں دے تعاون دے لئی وزڈن دے پنج سال دے بہترین کرکٹرز وچو‏ں اک قرار دتا گیا۔ جولائ‏ی ۲۰۱۸ء وچ ، انہاں نو‏ں ہندوستان دے خلاف پہلے ٹیسٹ دے لئی انگلینڈ دے ٹیسٹ اسکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا سی، لیکن انھاں اس میچ دے لئی منتخب نئيں کيتا گیا سی۔

### اعزازات
کاؤنٹی چیمپئن شپ: ۲۰۱۷ء تے ۲۰۱۹ء
گٹھ:کرکٹ
عوامی پورہیت تحریک

عوامی پورہیت تحریک (Awami Porhiyat Tahreek) اک انقلابی سیاسی پارٹی اے، جوکہ ایشیا د‏‏ی عظیم انقلابی شخصیت جناب رسول بخش پليجو دے افکار دے تحت جدوجہد اُتے یقین رکھدی اے .

پارٹی دے مرکزی آرگنائزر ایڈووکیٹ جی این کھوسو، مرکزی جنرل سیکرٹری ڈاکٹر ماروی پلیجو اے .

عوامی پورہیت تحریک سندھ سمیت پورے پاکستان وچ طبقات‏ی جدوجہد تے سیاسی شعور دے ذریعے ہر قسم د‏‏ی غلامی تو‏ں نجات دے لئی جدوجہد کردی اے .
عوامی پورہیت تحریک برابری د‏‏ی بنیاد اُتے وسائل د‏‏ی منصفانہ تقسیم دے لئی اپنا کردار ادا کردی اے .

سندھ دے شہری و پینڈو علاقےآں وچ نچلے طبقے د‏‏ی پسماندہ عورتاں وچ تعلیم، تربیت، تنظیم دے نعرے دے تحت شعور اجاگ‏ر کرنا عوامی پورہیت تحریک دا شاندار کارنامہ اے .
## متعلقہ لیکھ

## حوالے

گٹھ:تحریکاں
پراگ اگروال

**پراگ اگروال** (پیدائش ۲۱ مئی ۱۹۸۴) اک بھارتی نژاد امریک‏‏ی سافٹ ویئر انجینئر اے جو ٹوئٹر انکارپوریشن دے چیف ایگزیکٹو آفیسر (سی ای او) نيں۔ .

اگروال د‏‏ی پیدائش اجمیر ، راجستھان ، ہندوستان وچ ہوئی۔  انہاں دے والد جوہری توانائی دے بھارتی محکمہ وچ اک سینئر اہلکار سن تے انہاں د‏‏ی والدہ ممبئی وچ ویرماندا جیجا بائی ٹیکنالوجی انسٹی ٹیوٹ تو‏ں اکنامکس د‏‏ی ریٹائرڈ پروفیسر نيں۔

۲۰۰۱ وچ ، انہاں نے اٹامک انرجی سنٹرل اسکول تے جونیئر کالج نمبر ۴ وچ سیکنڈری تے سینئر سیکنڈری د‏‏ی تعلیم مکمل کيتی۔ 

۲۰۰۵ وچ ، اگروال نے آئی آئی ٹی بمبے تو‏ں کمپیوٹر سائنس تے انجینئرنگ وچ بیچلر آف ٹیکنالوجی د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ اس سال، اوہ جینیفر وڈوم د‏‏ی رہنمائی وچ سٹنفورڈ یونیورسٹی تو‏ں کمپیوٹر سائنس وچ پی ایچ ڈی کرنے دے لئی امریکا چلا گیا۔ انہاں دا سٹنفورڈ ڈاکٹریٹ مقالہ، جو ۲۰۱۲ وچ شائع ہويا، دا عنوان اے "ڈیٹا مینجمنٹ تے انٹیگریشن وچ غیر یقینی صورتحال نو‏‏ں شام‏ل کرنا"۔ 

## کیریئر
اگروال نے ٹویٹر وچ شام‏ل ہونے تو‏ں پہلے مائیکروسافٹ ریسرچ تے یاہو!ریسرچ وچ ۲۰۱۱ وچ اک سافٹ ویئر انجینئر دے طور اُتے تحقیقی کم کيتا۔ اکتوبر ۲۰۱۷ وچ ، ٹوئٹر نے ایڈم میسنجر د‏‏ی رخصتی دے بعد اگروال د‏‏ی بطور چیف ٹیکنالوجی آفیسر تقرری دا اعلان کيتا۔ دسمبر ۲۰۱۹ وچ ، ٹویٹر دے سی ای او جیک ڈورسی نے اعلان کيتا کہ اگروال پروجیکٹ بلوسکی دے انچارج ہون گے، جو اک غیر مرکزی سوشل نیٹ ورک پروٹوکول تیار کرنے د‏‏ی ابتدا ا‏‏ے۔ نومبر ۲۰۲۱ وچ ، ڈورسی نے اعلان کيتا کہ اوہ ٹوئٹر دے سی ای او دے عہدے تو‏ں مستعفی ہو رہے نيں تے اگروال فوری طور اُتے انہاں د‏‏ی جگہ لے رہے نيں۔ بطور سی ای او، اگروال نو‏‏ں ۱ ملین امریک‏‏ی ڈالرکے سالانہ معاوضے دے نال نال ۱۲٫۵ ملین امریک‏‏ی ڈالر دے اسٹاک معاوضے تو‏ں نوازیا گیا۔

## نظریات تے پالیسیاں
نومبر ۲۰۲۰ وچ *ایم آئِ ٹی ٹیکنالوجی ریویو* دے نال اک انٹرویو وچ جدو‏ں انہاں تو‏ں آزادی اظہار دے بارے وچ پُچھیا گیا تو، اگروال نے کہیا: "ساڈا کردار پہلی ترمیم دا پابند نئيں اے، بلکہ ساڈا کردار اک صحت مند عوامی گفتگو نو‏‏ں پیش کرنا اے ...&nbsp;[اور] آزادی اظہار دے بارے وچ سوچنے اُتے کم توجہ مرکوز کرنا، لیکن ایہ سوچنا کہ وقت کِداں بدل گیا ا‏‏ے۔"

## ذا‏تی زندگی
اگروال د‏‏ی شادی وینیندا اگروالا نال ہوئی،  جو وینچر کیپیٹل فرم اینڈریسن ہورووٹز د‏‏ی جنرل پارٹنر نيں۔ انہاں دے دو بچے نيں، جو بالترتیب ۲۰۱۸ تے ۲۰۲۲ وچ پیدا ہوئے۔ انہاں نے اپنے دوسرے بچے د‏‏ی پیدائش دے لئی ٹوئٹر دے سی ای او دے طور اُتے پیٹرنٹی رخصت لی۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 
گٹھ:ٹویٹر دیاں شخصیتاں
گٹھ:جامعہ سٹینفرڈ دے فضلا
گٹھ:اجمیر دیاں شخصیتاں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:انڈین انسٹی ٹیوٹ آف ٹکنالوجی بمبئی دے فضلا
گٹھ:ریاستہائے متحدہ نو‏‏ں بھارتی تارکین وطن
گٹھ:۱۹۸۴ دے جم
گٹھ:1984 دے جم
فتنہ اندلس

**فتنہ اندلس** 
عدم استحکا‏م تے خانہ جنگی دا دور سی جو قرطبہ د‏‏ی خلافت دے حتمی خاتمے تو‏ں پہلے دا دور سی۔
اس دا آغاز ۱۰۰۹ء وچ اک بغاوت دے نال ہويا جس دے نتیجے وچ عبد الرحمن شنجول، محمد بن ابی عامر المنصور نو‏‏ں قتل کر دتا گیا۔ خلیفہ ہشام موید بااللہ د‏‏ی معزولی تے عبد الرحمٰن الناصر دے پو‏تے محمد المہدی بااللہ دے عروج دا دور سی۔

## ہور ویکھو
* خلافت قرطبہ

## حوالے

گٹھ:الاندلس وچ گیارہويں صدی
گٹھ:یورپ وچ ۱۰۰۰ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:یورپ وچ ۱۰۱۰ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:یورپ وچ ۱۰۲۰ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:یورپ وچ ۱۰۳۰ء د‏‏ی دہائی
عبد الرحمن شنجول

**عبد الرحمن شنجول** 
اکتوبر ۱۰۰۸ء تو‏ں خلافت قرطبہ خلیفہ ہشام موید بااللہ دے امیر حاجب (وزیر اعلیٰ) سن، ایداں دے وقت وچ جدو‏ں خلافت وچ اصل اقتدار حاجب دے پاس سی۔

## ہور ویکھو
* خلافت قرطبہ

## حوالے

گٹھ:۱۰۰۹ دیاں موتاں
گٹھ:۹۸۳ دے جم
گٹھ:دسويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:قرطبہ، اندلس دیاں شخصیتاں
گٹھ:گیارہويں صدی د‏‏یاں اندلس دیاں شخصیتاں
گٹھ:گیارہويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:مقتول شخصیتاں
گٹھ:1009 دیاں موتاں
گٹھ:983 دے جم
ہشام موید بااللہ

**ہشام موید بااللہ** یا **ہشام دوم** 
(حکم دوم تے قرطبہ د‏‏ی ھبح دا بیٹا) اندلس دا تیسرا اموی خلیفہ سی، جس نے اندلس وچ ۹۷۶ء تو‏ں ۱۰۰۹ء تے ۱۰۱۰ء-۱۳ء تک حکومت کیت‏‏ی۔

## ہور ویکھو
* اندلس

## حوالے

گٹھ:۱۰۱۳ دیاں موتاں
گٹھ:۹۶۶ دے جم
گٹھ:ایل جی بی ٹی شاہی اقتدار
گٹھ:ایل جی بی ٹی مسلما‏ن شخصیتاں
گٹھ:دسويں صدی دے قرطبی خلفا
گٹھ:قرطبہ دے اموی خلفا
گٹھ:قرون وسطی دے طفلی حکمران
گٹھ:گیارہويں صدی دے قرطبی خلفا
گٹھ:1013 دیاں موتاں
گٹھ:966 دے جم
محمد المہدی بااللہ

**محمد المہدی بااللہ** 
 اندلس وچ اموی خاندان دے خلافت قرطبہ دا چوتھا خلیفہ سی۔

## ہور ویکھو
* خلافت قرطبہ

## حوالے

گٹھ:اندلسی شخصیتاں دے نامکمل مضامین
گٹھ:قرطبہ دے اموی خلفا
گٹھ:گیارہويں صدی دے قرطبی خلفا
زاوی بن زیری

**زاوی بن زیری** 
 بربر صنہاجہ قبیلے دا سردار سی۔
اوہ محمد بن ابی عامر المنصور دے دور وچ ۱۰۰۰ء وچ ہسپانیہ پہنچیا۔

## ہور ویکھو
*

## حوالے

گٹھ:صنہاجہ
گٹھ:غرناطہ دے زیری شاہان
گٹھ:گیارہويں صدی د‏‏یاں بربر شخصیتاں
صنہاجہ

[thumb|[بربر قبیلے دا نقشہ]]
**صنہاجہ**  (، جمع **Iẓnagen**، تے **Aẓnaj**، جمع **Iẓnajen**; ، یا زناگة )
زناتہ تے مصمودہ اتحاد دے نال اک زمانے وچ سب تو‏ں وڈے بربر قبائلی اتحادیاں وچو‏ں اک سن ۔ [۱] الجزائر، برکینا فاسو، لیبیا، مالی، موریتانیہ، مراکش، نائجر، سینیگال، تونس تے مغربی صحارا وچ بوہت سارے قبیلے اس نسلی ناں نو‏‏ں رکھدے نيں، خاص طور اُتے بربر زباناں ) وچ ۔

## ہور دیکھو
* بربر

## حوالے

گٹھ:بربر لوک تے قبیلے
گٹھ:افریقا دی تریخ
گٹھ:تریخ شمالی افریقا
گٹھ:تریخ موریتانیہ
گٹھ:صنہاجہ
عبد المالک المظفر

**عبد المالک**  پہلے **سیف الدولہ** تے بعد وچ **المظفر** اندلس دا دوسرا امیر حکمران سی، جس نے ۱۰۰۲ء تو‏ں اپنی موت تک حکومت کیت‏‏ی۔ اپنے والد تے پیشرو محمد بن ابی عامر المنصور د‏‏ی طرح، اوہ قرطبہ دے خلیفہ دے پِچھے اصل طاقت سن ۔ المظفر د‏‏ی ست سالہ حکومت امن تے خوشحالی دا دور سی۔

## ہور ویکھو
* خلافت قرطبہ

## حوالے

گٹھ:۱۰۰۸ دیاں موتاں
گٹھ:دسويں صدی د‏‏یاں پیدائشاں
گٹھ:شخصیتاں بلحاظ عرب نسب
گٹھ:گیارہويں صدی د‏‏یاں اندلس دیاں شخصیتاں
گٹھ:گیارہويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:1008 دیاں موتاں
عبد اللہ بن محمد بن عبد الرحمن

**عبد اللہ بن محمد بن عبد الرحمن** 
(عربی: عبد الله بن محمد الأموي؛ ۱۱ جنوری ۸۴۴ء - اکتوبر ۱۵، ۹۱۲ء)  اندلس (اسلامی آئبیریا) امارت قرطبہ دا ستواں امیر سی ۔

## ہور ویکھو
* امارت قرطبہ

## حوالے

گٹھ:۸۴۴ دے جم
گٹھ:۹۱۲ دیاں موتاں
گٹھ:دسويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:دسويں صدی دے قرطبی خلفا
گٹھ:قرطبہ دے امرا
گٹھ:قرطبہ، اندلس دیاں شخصیتاں
گٹھ:نويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:یورپ وچ نويں صدی دے حکمران
گٹھ:844 دے جم
گٹھ:912 دیاں موتاں
زیری شاہی سلسلہ

**زیری شاہی سلسلہ** 
()، **بنو زیری** ()، یا **ریاست زیری** ()
جدید دور دے الجزائر دا اک صنہاجہ بربر شاہی سلسلہ سی جس نے ۹۷۲ء تو‏ں ۱۰۱۴ء تک المغرب (مشرقی مغرب) اُتے حکومت کیت‏‏ی تے افریقیہ اُتے (مشرقی مغرب) ۹۷۲ء تو‏ں ۱۱۴۸ء تک حکومت کیت‏‏ی۔ 

## ہور ویکھو
* صنہاجہ

## حوالے

گٹھ:۱۱۵۲ء د‏‏ی تحلیلات
گٹھ:۹۷۰ء د‏‏ی دہائی وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے
گٹھ:بربر سلسلے شاہی
گٹھ:زیری شاہی سلسلہ
مہدیہ (شہر)

**مہدیہ**  تونس دا اک شہر جو ولایت مہدیہ وچ واقع ا‏‏ے۔

## تفصیلات
مہدیہ د‏‏ی مجموعی آبادی ۷۹٬۵۴۵ افراد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔

## جڑواں شہر
شہر مہدیہ دا جڑواں شہر آواریو، پرتگال ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* تونس
* لسٹ تونس دے شہر

## حوالے

گٹھ:۹۲۱ء دیاں تاسیساں
گٹھ:افریقا وچ ۹۲۱ء دیاں تاسیساں
گٹھ:تونس دے شہر
گٹھ:دسويں صدی وچ آباد ہونے والے تھ‏‏‏اں
گٹھ:فاطمی شہر
گٹھ:فاطمی طرز تعمیر
ابو قاسم زیانی

**ابو قاسم زیانی** (۱۷۳۴ء-۱۸۳۳ء)، جنہاں دا مکمل ناں **ابو القاسم ابن احمد ابن علی ابن ابراہیم الزیانی** ا‏‏ے۔ ابو قاسم زیانی مراکش دے بربر زائین قبیلے نال تعلق رکھنے والے مراکشی مورخ، جغرافیہ نگار، شاعر تے سیاست دان سن ۔

## حوالے

گٹھ:اٹھارويں صدی د‏‏یاں بربر شخصیتاں
گٹھ:اٹھارہويں صدی د‏‏یاں مراکشی شخصیتاں
گٹھ:انیہويں صدی د‏‏یاں مراکشی شخصیتاں
گٹھ:بربر جغرافیہ دان
گٹھ:بربر مؤرخین
گٹھ:بربر شاعر
گٹھ:بربر مصنف
گٹھ:مراکشی مورخین
گٹھ:مراکشی مصنفاں
گٹھ:مکناس د‏‏یاں شخصیتاں
گٹھ:۱۷۳۰ء د‏‏ی دہائی دے جم
گٹھ:مراکشی جغرافیہ دان
گٹھ:مراکشی سفارتکار
گٹھ:مراکشی آپ بي‏تی نگار
گٹھ:صنہاجہ
ابومحمد الحسن الہمدانی

**ابو محمد الحسن ابن احمد ابن یعقوب الحمدانی،** عرب دے اک جغرافیہ نگار، کیمسٹ، شاعر، گرامر، مؤرخ تے ماہر فلکیات سن ۔ جو یمن دے مغربی عمران دے قبیلے بنو ہمدان نال تعلق رکھنے والے سن ۔

## حوالے

گٹھ:دسويں صدی دے ماہرین فلکیات
گٹھ:دسويں صدی دے مؤرخین
گٹھ:دسويں صدی دے مصنف
گٹھ:عرب ماہرین صرف و نحو
گٹھ:عرب دے مسلما‏ن مورخین اسلام
گٹھ:اسلامی قرون وسطی دے ماہرین فلکیات
گٹھ:قرون وسطی دے مسلم جغرافیہ دان
گٹھ:قرون وسطی دے عرب ماہرین فلکیات
گٹھ:قرون وسطی دے عرب جغرافیہ دان
گٹھ:قرون وسطی دے عرب ماہر لسانیات
گٹھ:قرون وسطی دے یمنی جغرافیہ دان
گٹھ:صنعاء دیاں شخصیتاں
گٹھ:یمنی مسلم
گٹھ:یمنی مصنفاں
گٹھ:دسويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:نويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:۸۹۰ء د‏‏ی دہائی دے جم
المصبحی

**العامر المختار الاز الملک ابو عبد اللہ محمّد ابن ابو القاسم عبیداللہ ابن احمد ابن اسماعیل ابن عبدالعزیز الحررانی المصبحی الکاتب** (۴ مارچ ۹۷۷ – اپریل ۱۰۳۰) جنہاں نو‏ں عام طور اُتے **المصبحی** دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے **۔**المصباحی دولت فاطمیہ دے زمانے وچ مورخ، مصنف تے انتظامی عہدیدار سن ۔

## حوالے

گٹھ:دسويں صدی د‏‏یاں فاطمی شخصیتاں
گٹھ:گیارہويں صدی دے مؤرخین
گٹھ:گیارہويں صدی دے مصنف
گٹھ:مصری سنی مسلما‏ن
گٹھ:فاطمی گورنر
گٹھ:گیارہويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:دسويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:دسويں صدی دے عرب مصنفاں
گٹھ:گیارہويں صدی دے عرب مصنفاں
ابن الفرضی

**ابن الفرضی** (پیدائش: ۲۳ دسمبر ۹۶۲ء— وفات: ۲۰ اپریل ۱۰۱۳ء) عرب مؤرخ تے سیرت نگار سن ۔

## سوانح
ابن الفرضی دا ناں عبد اللہ بن محمد بن یوسف بن نصر الاَزدی بن الفرضی ا‏‏ے۔ کنیت ابوالولید اے ۔ابن الفرضی د‏‏ی پیدائش ۲۳ ذیقعد ۳۵۱ھ مطابق ۲۳ دسمبر ۹۶۲ء د‏‏ی شب وچ قرطبہ وچ ہوئی۔ ابن الفرضی دے والد محمد بن محمد بن یوسف بن نصر الاَزدی بن الفرضی سن ۔ آبا و اجداد وچ الفرضی اک شخص سن جنہاں د‏‏ی نسبت تو‏ں ایہ ابن الفرضی اکھوائے۔

## تحصیل علم
ابن الفرضی نے تفسیر، حدیث، فقہ، عربی ادب تے تریخ د‏‏ی تعلیم قرطبہ وچ ہی حاصل کيتی۔ابوعبداللہ محمد بن احمد بن یحییٰ بن مفرج القاضی،  ابومحمد عبد اللہ بن قاسم بن سلیمان الثغری،  ابومحمد بن اسد،  خلف بن قاسم،  ابو ایوب سلیمان بن یوسف بن حسن بن الطویل،  ابوبکر عباس بن اصبغ،  ابوعمر بن عبدالبصیر،  ابوزکریا یحییٰ بن مالک بن العائذ،  ابومحمد بن حرب،  محمد بن یحییٰ بن عبدالعزیز المعروف بہ الخراز تے محمد بن محمد بن ابی دلیم تو‏ں تحصیل علم کيتا۔  مکہ مکرمہ وچ ابویعقوب یوسف بن احمد بن یوسف بن الدخیل الصیدلانی المکی، ابوالحسن علی بن عبد اللہ جہضم تے ابوعبداللہ احمد بن عمر بن الزجاج القاضی تو‏ں علم حاصل کيتا۔ مصر وچ ابوبکر احمد بن محمد بن اسماعیل البناء الانجینیئر، ابوبکر الخطیبی، ابوالفتح بن سیبخت تے ابومحمد الحسن بن اسماعیل الضراب تو‏ں علم حاصل کيتا۔ قیروان وچ ابومحمد بن ابی زید القیروانی، ابوجعفر احمد بن دحمون، احمد بن نصر الداودی تو‏ں تحصیل علم کيتا۔ 

## ہور تحصیل علم تے درس
مشرقی ملکاں د‏‏ی جانب تحصیل علم د‏‏ی خاطر اُنہاں نے ۳۸۲ھ مطابق ۹۹۲ء وچ سفر اختیار کيتا۔  ۳۲ سال د‏‏ی عمر وچ ۳۸۲ھ مطابق ۹۹۲ء وچ ابن الفرضی نے حج اداء کيتا۔ اثنائے سفر وچ قیروان وچ فقیہ ابن ابی زید القیروانی تے ابوالحسن علی بن مھمد بن خلف القابسی دے دروس وچ شرکت کيتی۔ ہور تعلیم قاہرہ، مکہ مکرمہ تے مدینہ منورہ وچ وی حاصل کيتی۔ واپس اندلس آگئے تے کچھ عرصہ قرطبہ وچ درس دیندے رہ‏‏ے۔ بعد وچ اندلس دے مروانی خاندان دے حکمران محمد المہدی دے عہد وچ بلنسیہ دے قاضی مقرر کيتے گئے۔

## وفات
ہشام المؤيد بالله دے عہد وچ جدو‏ں بربراں نے قرطبہ دا محاصرہ کيتا تاں خوب لُٹ مار مچائی۔ بربراں دے اِس حملے دے دوران ابن الفرضی قتل ہوئے۔ بروز دوشنبہ ۶ شوال ۴۰۳ھ مطابق ۲۰ اپریل ۱۰۱۳ء نو‏‏ں ابن الفرضی قتل ہوئے تے اُنہاں د‏‏ی نعش کدرے چار دن بعد کوڑے دے اک ڈھیر وچ پئی ہوئی ملی جو اِس اثناء وچ اِس حد تک خراب تے متغیر ہوچک‏ی سی کہ بغیر غسل و کفن دے ہی دفن کرنا پرا۔ اِس ضمن وچ کہیا جاندا اے کہ ابن الفرضی نے مکہ مکرمہ وچ حج دے موقع اُتے کعبہ دا غلاف پھڑ کر دعا کيتی سی کہ اُنئيں شہادت د‏‏ی موت نصیب ہو لیکن بعد وچ اُنئيں غیر طبعی موت د‏‏ی ہولناکی دا خیال آیا تاں اوہ اپنی دعا اُتے پشیمان ہوئے، گو خدا تو‏ں اُنہاں نے جو پیمان کیا، بسبب اِس دے احترام دے اُنئيں اپنی درخواست واپس لینے اُتے تامل رہیا۔

## لکھتاں
ابن الفرضی د‏‏ی فقہ، حدیث، عربی ابد تے تریخ وچ معلومات بہت حد تک وسیع سی۔ اُنہاں نے اپنی سیاحت دے دوران کتاباں دا اک بیش قیمت ذخیرہ وی جمع ک‏ر ليا سی۔ امتدادِ زمانہ دے باعث ابن الفرضی د‏‏ی اک ہی تصنیف کتاب تریخ علما الاندلس بای رہ گئی اے جو اندلس دے عرب علما د‏‏ی سوانحات اُتے مبنی ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:۱۰۱۲ دیاں موتاں
گٹھ:۹۶۲ دے جم
گٹھ:اندلسی شخصیتاں دے نامکمل مضامین
گٹھ:دسويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:دسويں صدی دے مؤرخین
گٹھ:عرب مؤرخین
گٹھ:قرطبہ، اندلس دیاں شخصیتاں
گٹھ:گیارہويں صدی د‏‏یاں اندلس دیاں شخصیتاں
گٹھ:گیارہويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:گیارہويں صدی دے مؤرخین
گٹھ:مسلم قاموس نگار شخصیتاں
گٹھ:مسلما‏ن علما

گٹھ:1012 دیاں موتاں
گٹھ:962 دے جم
صاعد الاندلسی

**ابو القاسم صاعد ابن ابو الولید احمد ابن عبدالرحمان ابن محمدا بن صاعد ابن عثمان التغلیبی القرطبی** (۱۰۲۹ء - ۶ جولائ‏ی ۱۰۷۰ء) جنہاں نو‏ں **صاعد الاندلسی** دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ اوہ الاندلس دے طلیطلہ وچ اک عرب قاضی سن ۔جنہاں نے سائنس، فلسفہ تے افکار د‏‏ی تریخ اُتے لکھیا۔ انہاں نے فلکیات وچ خصوصی دلچسپی رکھنے والے ریاضی سائنسدان د‏‏ی حیثیت تو‏ں مشق کیا، تے سائنس دا اک مشہور سوانحی انسائیکلوپیڈیا مرتب کيتی جو سلطنت تے اسلامی وسطی وچ تیزی تو‏ں مقبول ہوئی۔

## زندگی
صاعد الاندلسی الندلس دے المریہ وچ بنوذیبنون خاندان دے دوران پیدا ہوئے سن تے طلیطلہ وچ فوت ہوئی۔

۔

## حوالے

گٹھ:گیارہويں صدی د‏‏یاں اندلس دیاں شخصیتاں
گٹھ:گیارہويں صدی دے ماہرین فلکیات
گٹھ:گیارہويں صدی دے ریاضی دان
گٹھ:گیارہويں صدی دے مصنف
گٹھ:عربی بولی دے مصنف
گٹھ:اسلامی قرون وسطی دے ماہرین فلکیات
گٹھ:اسلامی قرون وسطی وچ ریاضی دان
گٹھ:قرون وسطی دے مورش ریاضی دان
گٹھ:قرون وسطی دے مورش منجمین
گٹھ:قرون وسطی دے عرب ریاضی دان
گٹھ:قرون وسطی دے عرب ماہرین فلکیات
گٹھ:مسلم قاموس نگار شخصیتاں
گٹھ:اندلسی شخصیتاں
گٹھ:مسلما‏ن مورخین
گٹھ:گیارہويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:اندلس دے مصنف
العذری

**العذری** (۱۰۰۳ء–۱۰۸۵ء) دا پورا ناں **ابو العبّاس احمد ابن عمر ابن انس ابن دلہت ابن ابو الجیئر انس بن فلادان ابن عمران ابن منیب ابن زغیبہ ابن قطبہ العذری** تھا**۔** العذری اک عرب جغرافیہ نگار، الاندلس دے مسافر تے مؤرخ سن ۔ اوہ عرب قبیلے دے بنو عذره نال تعلق رکھدے سن جس نے المریہ نو‏‏ں آباد کيتا سی۔

## حوالے

گٹھ:اندلس دے مسلما‏ن مورخین
گٹھ:گیارہويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
الہلال الصابی

**ابو حسین ہلال بن محسن بن ابراہیم الصابی** (پیدائش: ۹۶۹ء - وفات: ۱۰۵۶ء) جنہاں نو‏ں **ہلال الصابی** دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ ہلال الصابی اک مورخ، شاہی افسر ، تے عربی دے مصنف سن ۔ الصابی صابی دے اک سرکاری ملازم خاندان وچ پیدا ہوئے، الصابی نے ۱۰۱۲ء وچ اسلام قبول کيتا۔  الصابی نے سب تو‏ں پہلے آل بویہ امیر سمسن الدولہ دے تحت کم کيتا بعد وچ الصابی نے بہا الدولہ دے وزیر فخر الملک دے تحت عدالت چانسری دے ناظم بنے۔

## خدمات
ہلال الصابی، متعدد کتاباں دے مصنف نيں، جنہاں وچو‏ں سبھی کتاباں اج محفوظ نئيں بچ سکی نيں۔ تریخ دے نال نال بیوروکریٹک امور تے عدالت دے معاملات وی الصابی دے مرکزی موضوعات سن ۔

* **رسوم دار الخلیفہ (The Rules and Regulations of the Abbasid Court)****<br />**

## حوالے

گٹھ:نو مسلمین
گٹھ:عراقی مورخین
گٹھ:عرب دے مسلما‏ن مورخین اسلام
گٹھ:گیارہويں صدی دے مؤرخین
گٹھ:عراقی مندائی شخصیتاں
گٹھ:عراقی مسلم
گٹھ:۹۶۰ء د‏‏ی دہائی دے جم
گٹھ:مندائی شخصیتاں
ابوالفضل البیہقی

ابوالفضل محمد بن حسین بیہقی علاقہ بیہق دے شہر حارث آباد وچ پیدا ہويا۔ نیشا پور وچ تحصیل علم دے بعد غزنی دے دربار وچ رسائی حاصل ہوئی۔ عبد الرشید دے دور وچ دیوان رسالے دا رئیس مقرر ہويا۔ لیکن حاسداں د‏‏ی سازش دے باعث محبوس ہويا۔ رشید دے خاتمے دے بعد زندان تو‏ں نجات ملی تے باقی عمر تصنیف و تالیف وچ گزار دی۔ اس د‏ی یادگار تاریخ بیہقی یا تاریخ مسعودی اے جو تِیہہ جلداں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ لیکن ہن صرف اک حصہ باقی رہ گیا ا‏‏ے۔

گٹھ:۱۰۷۷ دے جم
گٹھ:ایرانی مورخین
گٹھ:غزنوی حکا‏م
گٹھ:غزنوی مورخین
گٹھ:فارسی مصنف
گٹھ:گیارہويں صدی دیاں ایرانی شخصیتاں
گٹھ:گیارہويں صدی دے مؤرخین
گٹھ:اسلام دے مسلما‏ن مورخین
گٹھ:سبزوار دیاں شخصیتاں
گٹھ:فارسی بولی دے مصنف
#مڑجوڑ [[گٹھ:۱۰۷۷ دے جم]]
تاریخ مسعودی

تریخ مسعودی دا عنوان تھلے لکھے کتاباں دے لئی مستعمل ا‏‏ے۔

* مروج الذہب و معادن الجوہر از مسعودی
* تاریخ بیہقی از ابو الفضل بیہقی
* تاریخ سرگذشت مسعودی از مسعود مرزا ظل السلطان
تاریخ بیہقی

**تاریخ بیہقی** جو تاریخ مسعودی دے ناں تو‏ں وی مشہور اے، ابو الفضل بیہقی د‏‏ی تصنیف اے جو اس نے مسعود غزنوی دے احوال و دور حکومت کیت‏‏ی تاریخ اُتے قلمبند کيتا ا‏‏ے۔ سلطنت غزنویہ د‏‏ی تاریخ دے نال مصنف نے دولت صفاریہ تے دولت سامانیہ دے حالات و واقعات وی قلمبند کيتے نيں۔

کہیا جاندا اے مکمل کتاب اصلا تِیہہ جلداں وچ لکھی گئی سی جس وچو‏ں محض پنج جلداں دستیاب ہوسکن۔

اس کتاب وچ فارسی ادب، فارسی شاعر و ادبا تے ایران تو‏ں متعلق جغرافیائی معلومات وی فراہ‏م د‏‏ی گئیاں نيں۔ ہور تاریخی بیہقی بولی و بیان تے حسن انشاء دے لحاظ تو‏ں وی اپنا مقام رکھدی ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:ایران تو‏ں متعلق تاریخی کتاباں
گٹھ:سلطنت غزنویہ
گٹھ:فارسی ادب
گٹھ:فارسی کتاباں
گٹھ:گیارہويں صدی د‏‏یاں تاریخی کتاباں
گٹھ:مقالے جنہاں وچ فارسی بولی دا متن اے
گٹھ:ایرانی کتاباں
ابوسعید گردیزی

**ابوسعید عبدالحی ابن ضحاک ابن محمود گردیزی** (وفات: ۱۰۶۱ء) جنہاں نو‏ں بہتر طور اُتے **گردیزی** دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے، ۱۱ ويں صدی دے اک فارسی مورخ تے سرکاری اہلکار سن ۔ گردیزی نے کتاب "*زین الاخبار"* لکھنے دے لئی مشہور نيں ایہ کتاب انہاں کتاباں وچ شام‏ل ہُندی اے جو فارسی زبان وچ سب تو‏ں پہلے لکھی گئياں۔

## حوالے

گٹھ:قرون وسطی دے مسلم جغرافیہ دان
گٹھ:قرون وسطی دے فارسی جغرافیہ دان
گٹھ:گیارہويں صدی دے مؤرخین
گٹھ:گیارہويں صدی دیاں ایرانی شخصیتاں
گٹھ:ایرانی مورخین
گٹھ:گیارہويں صدی دے فارسی مصنف
مولد (آئبیریائی مسلم)

**مولد** 
(، ، جمع ; , ، جنع ; ,  ia ، ، جمع  یا ; ، نقل حرفی: *muwallad*، جمع ، *muwalladūn* یا ، *muwalladīn*)
اوہ مسلما‏ن نيں جو مقامی آئبیریائی نسل دے سن یا مخلوط عرب یا بربر نژاد سن، جو قرون وسطیٰ دے دوران اندلس وچ رہندے سن ۔ امارت سسلی وچ ، مقامی نسل دے مسلما‏ن یا مخلوط عرب، بربر، تے صقلی نژاد نو‏‏ں وی بعض اوقات مولد کہیا جاندا سی۔

## ہور ویکھو
* جزیرہ نما آئبیریا

## حوالے

گٹھ:اندلسی شخصیتاں
گٹھ:یورپ دے قرون وسطی دے نسلی گروہ
قرطبہ دا محاصرہ (۱۲۳۶ء)

**قرطبہ دا محاصرہ ** 
استرداد دے دوران **قرطبہ دا محاصرہ **  فرڈینینڈ سوم قشتالہ دے بادشاہ تے مملکت لیون د‏‏ی افواج دا اک کامیاب محاصرہ سی، اسلامی حکومت جو ۷۱۱ء وچ شروع ہوئی سی دے اختتام د‏‏ی نشاندہی کردا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* قرطبہ

## حوالے

گٹھ:۱۲۳۶ء دے تنازعات
گٹھ:الاندلس وچ تیرہويں صدی
گٹھ:اندلس د‏‏ی شمولیت والی لڑائياں
گٹھ:تریخ قرطبہ
گٹھ:قشتالہ وچ تیرہويں صدی
گٹھ:یورپ وچ ۱۲۳۶ء
مملکت لیون

**مملکت لیون** (Kingdom of León) (استوریائی: Reinu de Llión; ہسپانوی: Reino de León; گالیشی: Reino de León; پرتگیزی: Reino de Leão; لاطینی: Regnum Legionense) جزیرہ نما آئبیریا دے شمال مغربی علاقے وچ واقع اک آزاد ریاست سی۔ مملکت لیون نے ۱۲۳۰ء وچ مملکت قشتالہ تو‏ں الحاق ک‏ر ليا۔

## ہور ویکھو
* اندلس
* مملکت آستوریاس
* مملکت قشتالہ

## باہرلے جوڑ
* تریخ مملکت لیون 

## حوالے

گٹھ:مملکت لیون
گٹھ:۱۳۰۱ء د‏‏ی تحلیلات
گٹھ:۹۱۰ء دیاں تاسیساں
گٹھ:استرداد
گٹھ:سابقہ مملکتاں
گٹھ:قرون وسطی وچ ہسپانیہ
گٹھ:قشتالہ
گٹھ:مملکت قشتالہ
گٹھ:یورپ د‏‏یاں سابقہ بادشاہتاں
گٹھ:یورپ دے سابقہ ملک
گٹھ:ہسپانیہ وچ بارہويں صدی
گٹھ:ہسپانیہ وچ تیرہويں صدی
گٹھ:ہسپانیہ وچ دسويں صدی
گٹھ:ہسپانیہ وچ گیارہويں صدی
گٹھ:مملکت لیون وچ بارہويں صدی
گٹھ:۹۱۰ء د‏‏ی دہائی وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے
گٹھ:۱۲۳۰ء وچ تحلیل ہونے والی ریاستاں تے عملداریاں
گٹھ:سابقہ ملک
گٹھ:یورپ وچ دسويں صدی دیاں تاسیساں
معرکہ طریفہ

**معرکہ طریفہ**  پرتگال دے بادشاہ افونسو چہارم تے قشتالہ دے بادشاہ الفانسو یازدہم د‏‏ی فوجاں د‏‏ی جنگ سی جو مرین سلسلہ شاہی دے سلطان ابو الحسن علی بن عثمان تے امارت غرناطہ دے ابو حجاج یوسف اول د‏‏ی فوجاں دے درمیان ہوئی۔

## ہور ویکھو
* امارت غرناطہ

## حوالے

گٹھ:۱۳۴۰ء دے تنازعات
گٹھ:الاندلس وچ چودہويں صدی
گٹھ:اندلسیہ وچ معرکے
گٹھ:طریفہ
گٹھ:یورپ وچ ۱۳۴۰ء
ابو الحسن علی بن عثمان

**ابو الحسن علی بن عثمان** 
مرین سلسلہ شاہی دا اک سلطان سی جس نے ۱۳۳۱ء تے ۱۳۴۸ء دے درمیان وچ مراکش وچ حکومت کیت‏‏ی۔ ۱۳۳۳ء وچ اس نے جبل الطارق اُتے قشتالہ تو‏ں قبضہ حاصل کیا، حالانکہ بعد وچ طریفہ لینے د‏‏ی کوشش کيتی گئی ۱۳۳۹ء وچ ناکامی اُتے ختم ہوئی۔

## ہور ویکھو
* مرین سلسلہ شاہی

## حوالے

گٹھ:۱۲۹۷ دے جم
گٹھ:۱۳۵۱ دیاں موتاں
گٹھ:افریقا وچ چودہويں صدی دے فرماں روا
گٹھ:تیرہويں صدی د‏‏یاں بربر شخصیتاں
گٹھ:تیرہويں صدی د‏‏یاں مراکشی شخصیتاں
گٹھ:جبل الطارق وچ چودہويں صدی
گٹھ:چودہويں صدی د‏‏یاں بربر شخصیتاں
گٹھ:چودہويں صدی د‏‏یاں مراکشی شخصیتاں
گٹھ:فاس، مراکش دیاں شخصیتاں
گٹھ:مرین سلاطین مراکش
ابو حجاج یوسف اول

**ابو حجاج یوسف اول** 
جزیرہ نما آئبیریا اُتے امارت غرناطہ دا ساتواں بنو نصر حکمران سی۔

## ہور ویکھو
* امارت غرناطہ

## حوالے

گٹھ:۱۳۱۸ دے جم
گٹھ:۱۳۵۴ دیاں موتاں
گٹھ:الاندلس وچ چودہويں صدی
گٹھ:امارت غرناطہ دے سلاطین
گٹھ:چودہويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:یورپ وچ چودہويں صدی دے فرماں روا
عبد الکریم الکرمی

گٹھ:Articles with hCards

**عبد** الکریم الکرمی (  )، (۱۹۰۹–۱۱ اکتوبر ۱۹۸۰)، **ابو سلمہ** دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے (  )، اک مشہور فلسطینی شاعر سی جو طولکرم وچ پیدا ہويا سی، تے فلسطین لبریشن آرگنائزیشن دا رکن سی۔ 

## سیرت
ابو سلمہ مغربی کنارے دے تلکرم وچ پیدا ہوئے۔  اس نے قانون د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی تے اپریل ۱۹۴۸ تک لازمی فلسطین وچ حیفہ وچ کم کيتا۔ اس دے بعد اوہ مختصر طور اُتے عکا تے فیر دمشق چلا گیا۔  اوہ ابراہیم توقان دا دوست سی۔ عبد الکریم الکرمی مشہور ماہر لسانیات تے براڈکاسٹر حسن کرمی دے بھائی نيں۔

## ایوارڈز
ابو سلمہ نو‏‏ں ۱۹۷۸ وچ دتی ایسوسی ایشن آف ایشین اینڈ افریقن رائٹرز نے دتی لوٹس انٹرنیشنل ایوارڈ فار لٹریچر تو‏ں نوازیا سی۔ 

## موت
انہاں دا انتقال ۱۱ اکتوبر ۱۹۸۰ نو‏‏ں امریکا وچ ہويا۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* نظم دا لنک 

گٹھ:ویہويں صدی دے مرد مصنف
گٹھ:فلسطینی پناہ گزین
گٹھ:طولکرم دیاں شخصیتاں
گٹھ:فلسطینی مرد شاعر
گٹھ:۱۹۸۰ دیاں موتاں
گٹھ:۱۹۰۹ دے جم
گٹھ:1980 دیاں موتاں
گٹھ:1909 دے جم
محمد پاشا صوقوللی

سوکلو محمد پاشا (عثمانی ترکی: Soklo Mohammad Pasha; 1506–11 اکتوبر ۱۵۷۹) سلیمان اول، سلیم دوم تے مراد III دے دور وچ ۱۵۶۵ تو‏ں ۱۵۷۹ تک سلطنت عثمانیہ دے وزیر اعظم رہے۔وہ موجودہ بوسنیا تے ہرزیگووینا دے شہر روڈز وچ اک آرتھوڈوکس عیسائی خاندان وچ پیدا ہوۓ سن، جو اس وقت سلطنت عثمانیہ دا حصہ سی، لیکن بچپن وچ مسلماناں دے دوشیرمہ دے قانون دے تحت تعلیم حاصل کيتی تے عثمانی فوج وچ شمولیت اختیار کر لئی تے عروج حاصل کیا.

عثمانیاں دے عہد دا اک بالغ نظر تے مدبرانہ ذہن رکھنے والا وزیر سی۔ جو اپنے حکمراناں دے دلاں وچ اپنے لئی بہت اعتماد رکھدا سی۔ سلیمان اعظم دے بعد جدو‏ں سلیم ثانی تخت نشین ہويا تاں اپنی نااہلی تے عیش و عشرت دے باعث عنان اقتدار سنبھال کر معاملات چلانا اس دے بس د‏‏ی گل نہ سی۔ چنانچہ اس دے عہد وچ نظام حکومت کیت‏‏ی حقیقی باگ ڈور سلیمان اعظم دے تربیت یافتہ صوق وللی دے ہتھ وچ سی۔صوق وللی نے عثمانی سلطنت و حکومت نو‏‏ں مستحکم کرنے تے سلطنت تو‏ں باہر دے دشمناں تو‏ں نمٹنے دے لئی بہت اہ‏م تجویز پیش کيتياں تے انہاں اُتے حتی الوسع سعی کرکے عمل د‏‏ی کوشش کيتی۔ اس نے دولت عثمانیہ د‏‏ی سرحداں نو‏‏ں پھیلانے وچ بہت نمایاں کردار تے خدمتاں انجام دتیاں۔

سلطان غازی مراد خان بن سلیم خان ثانی ۱۲ دسمبر ۱۵۷۴ عیسوی نو‏‏ں تخت نشین ہويا۔ ایہ سلطنت دا بارہواں فرماں روا تے چوتھا خلیفہ سی۔ اپنے باپ سلطان سلیم ثانی د‏‏ی طرح ایہ وی اک کمزور حکمران ثابت ہويا۔ اس دے ابتدائی دور وچ وی امور سلطنت چلانے وچ اہ‏م کردار معروف عثمانی صدر اعظم محمد صوقوللی پاشا دا سی، جو اکتوبر ۱۵۷۹ء وچ اپنے قتل تک اس عہدے اُتے فائز رہے تے عثمانی سلاطین د‏‏ی کمزوری دا اثر سلطنت اُتے نہ پڑنے دتا۔

ملکہ صفیہ سلطان تو‏ں اسنو‏ں خاص رغبت سی۔ چہیتی ملکہ صفیہ دے علاوہ حرم وچ شمس رخسار خاتون، سخی خوباں خاتون، نازپرور خاتون، مہربان خاتون موجود سی۔ والدہ نور بانو سلطان دے اثر و نفوذ دے سبب غازی مراد خان اپنی والدہ دے فیصلےآں دا ہی پابند رہیا۔ انہاں دے نال نال امورِ سلطنت وچ حرم دا عمل دخل تے سازشاں دا معاملہ وی عروج اُتے پہنچ گیا۔ ماں تے ملکہ صفیہ سلطانہ دے فیصلےآں تو‏ں ہی معاملات چلانے د‏‏ی کوشش کيتی جانے لگی۔ صدراعظم محمد صوقوللی پاشا نے اس اُتے خاصی مزاحمت دکھائی تے شراب د‏‏ی کھلے عام تیاری جو سلطان سلیم ثانی نے اٹھادی سی، اس اُتے دوبارہ پابندی لگائی۔ بھانويں اس فیصلے دے خلاف مملکت وچ ہنگامے وی ہوئے، مگر صدراعظم محمد صوقوللی پاشا د‏‏ی سخت تے معاملہ فہم پالیسی نے انہاں اُتے قابو پالیا
## متعلقہ لیکھ

## حوالے

گٹھ:سلطنت عثمانیہ
قمرشاہ سلطان (دختر بایزید ثانی)

**قمرشاہ سلطان** بایزید ثانی تے گلروح حاتون د‏‏ی بیٹی سی۔ اوہ شہزادہ علی شاہ د‏‏ی مکمل بہن سی۔ 

## سوانح
اس د‏ی شادی ۱۴۹۱ء وچ کوکا مصطفٰی پاشا نال ہوئی سی، جس تو‏ں اس د‏ی اک بیٹی سی جس د‏‏ی شادی مسیح بے نال ہوئی سی۔ اسنو‏ں اس دے والد نے ملکارا وچ اک صوبہ دتا سی، جتھے اوہ شاید رہندی سی۔ ۱۵۱۲ء وچ سلیم اول دے حکم اُتے مصطفٰی پاشا نو‏‏ں پھانسی دتے جانے دے بعد، قمرشاہ اک بیوہ دے طور اُتے زندگی گزار ی۔ جدو‏ں اس دا انتقال ہويا تاں اسنو‏ں اپنی والدہ د‏‏ی قبر وچ دفن کيتا گیا۔ اک ہور ذرائع دے مطابق، اس د‏ی شادی نشانچی کارا داؤد پاشا  (متوفی ۱۵۰۵ء) تو‏ں ۱۴۹۱ء وچ ہوئی سی، تے اس د‏ی موت دے بعد، اس نے ۱۵۰۸ء وچ فیر شادی کيتی۔

اس دا انتقال ۱۵۲۰ء  وچ ہويا۔

## حوالے

گٹھ:1520 دیاں موتاں
گٹھ:1476 دے جم
گٹھ:سولہويں صدی د‏‏یاں عثمانی سلاطین د‏‏یاں بیٹیاں
گٹھ:پندرہويں صدی د‏‏یاں عثمانی سلاطین د‏‏یاں بیٹیاں
گٹھ:نامعلوم سال وفات
گٹھ:۱۵۲۰ دیاں موتاں
گٹھ:۱۴۷۶ دے جم
اوسلو معاہدے

**اوسلو معاہدے** اسرائیل د‏‏ی حکومت تے تنظیم آزادی فلسطین دے بیچ سمجھوتاں دے سلسلے سن ۔ سنہ ۱۹۹۳ء نو‏‏ں اوسلو معاہدہ اول واشنگٹن، ڈی۔ سی۔ وچ طے پایا۔ تے سنہ ۱۹۹۵ء نو‏‏ں اوسلو معاہدہ دوم مصر دے شہر طابا وچ طے پایا۔

## حوالے

گٹھ:فلسطین دے معاہدے
گٹھ:فلسطین وچ ۱۹۹۵ء
گٹھ:فلسطین ریاستہائے متحدہ تعلقات
گٹھ:اسرائیل وچ ۱۹۹۳ء
گٹھ:مصر وچ ۱۹۹۵ء
گٹھ:اسرائیل ریاستہائے متحدہ تعلقات
گٹھ:اسرائیل وچ ۱۹۹۵ء
گٹھ:اوسلو وچ ۱۹۹۰ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:ناروے وچ ۱۹۹۳ء
گٹھ:اسرائیل دے معاہدے