جاپانی جنگی جرائم

جاپانی سلطنت دے دور دے دوران ، بنیادی طور اُتے دوسری چین-جاپان جنگ تے دوسری جنگ عظیم دے دوران ، جاپان دے بوہت سارے ایشین بحر الکاہل وچ سلطنت جاپان د‏‏ی طرف تو‏ں جنگی جرائم دا ارتکاب کيتا گیا سی ۔ انہاں واقعات نو‏‏ں "ایشین ہولوکاسٹ " دے طور اُتے بیان کيتا گیا اے ۔ [1] 19 جنوری دے آخر وچ جاپانی فوجی اہلکاراں دے ذریعہ کچھ جنگی جرائم دا ارتکاب کيتا گیا سی ، لیکن زیادہ تر جاپانی جنگی جرائم شووا  دور دے پہلے حصے دے دوران کیتے گئے سن ، ایہ ناں جو1945 وچ سلطنت جاپان دے  ہتھیار سُٹن تک شہنشاہ ہیروہیتو دے دور حکومت نو‏‏ں دتا گیا سی   ۔

جنگی جرائم بنیادی طور اُتے امپیریل جاپانی فوج (IJA) تے امپیریل جاپانی بحریہ (IJN) نے شہنشاہ ہیروہیتو دے ماتحت انجام دتے سن تے انہاں دے نتیجے وچ لکھاں افراد ہلاک ہوئے سن ۔ جاپانی جنگی جرائم دے نتیجے وچ ہلاکتاں د‏‏ی تعداد دے کچھ تاریخی اندازےآں وچ قتل عام ، انسانی تجربات ، فاقہ کشی تے جبری مشقت دے ذریعہ 3 [2] تو‏ں لے ک‏ے 14 [3] ملین تک دا اضافہ کيتا گیا اے جس نو‏‏ں یا تاں براہ راست جاپانی فوج یا حکومت نے سرزد کيتا سی یا انھاں معاف کيتا گیا سی۔ . [4] [5] [6] [7] [8] [9]کچھ جاپانی فوجیاں نے انہاں جرائم دا اعتراف کيتا ا‏‏ے۔ [10] امپیریل جاپانی آرمی ایئر سروس تے امپیریل جاپانی بحریہ ایئر سروس دے ایئر میناں نو‏‏ں جنگی مجرماں دے طور اُتے شامل نئيں کيتا گیا سی کیونجے ایسا کوئی مثبت یا مخصوص روايتی بین الاقوامی انسانیت پسند قانون موجود نئيں سی جس دے تحت دوسری جنگ عظیم تو‏ں پہلے یا اس دے دوران فضائی جنگ دے غیر قانونی حرکات نو‏‏ں ممنوع قرار دتا گیا سی۔ امپیریل جاپانی آرمی ایئر سروس نے دوسری چین-جاپان جنگ تے دوسری جنگ عظیم دے دوران دشمن شہریاں اُتے کیمیائی تے حیاتیاندی حملےآں وچ حصہ لیا تے جنگ وچ ایداں دے ہتھیاراں دے استعمال اُتے جاپان دے دستخط کیتے گئے بین الاقوامی معاہداں دے ذریعہ عام طور اُتے ممنوع قرار دتا گیا سی۔ ہیگ کنونشن (1899 تے 1907) ، جس نے جنگ وچ "زہر یا زہر آلود ہتھیاراں" دے استعمال اُتے پابندی عائد کيتی سی۔ [11] [12]

سن 1950 د‏‏ی دہائی تو‏ں ، جاپان دے سرکاری سرکاری عہدیداراں نے ملک دے جنگی جرائم دے لئی متعدد معذرت جاری د‏‏ی ا‏‏ے۔ جاپان د‏‏ی وزارت خارجہ امور نے کہیا اے کہ ایہ ملک دوسری جنگ عظیم دے دوران "زبردست نقصان تے تکلیف" پیدا کرنے وچ اپنے کردار نو‏‏ں تسلیم کردا اے ، خاص طور اُتے نانجنگ وچ آئی جے اے دے داخلے دے حوالے تو‏ں جس دے دوران جاپانی فوجیاں نے وڈی تعداد وچ غیر جنگجوواں نو‏‏ں ہلاک کيتا تے لٹ مار وچ مصروف سن ۔ تے عصمت دری ۔ [13] ایہ کہیا جارہیا اے کہ جاپانی حکومت وچ لبرل ڈیموکریٹک پارٹی دے کچھ ارکان جداں سابق وزرائے اعظم جونیچرو کوئزومی تے شنزے آبے نے یاسوکونی مزار اُتے دعا کيتی اے ، جس وچ مجرم وی شامل ہیںکلاس A جنگی مجرماں نے اس د‏ی عزت افزا جنگ وچ جان دے دی۔ جاپان د‏‏ی تریخ د‏‏ی کچھ نصابی کتاباں صرف مختلف جنگی جرائم دا مختصر حوالہ پیش کردیاں نيں ، [14] تے لبرل ڈیموکریٹک پارٹی دے ممبران نے خواتین نو‏‏ں اغوا کرنے وچ "حکومت نو‏‏ں خواتین نو‏‏ں راحت دینے " (جنسی غلاماں) دے طور اُتے اغوا کرنے جداں حکومت‏ی ملوث ہونے جداں کچھ مظالم د‏‏ی تردید د‏‏ی اے ۔ [10] [15] اتحادی حکا‏م نے پایا کہ سلطنت جاپان د‏‏ی افواج وچ خدمات انجام دینے والے کوریائی تے تائیوان نے وی جنگی جرائم دا ارتکاب کيتا۔ [16] [17]

 
## تعریفاں

جنگی جرائم د‏‏ی طرف تو‏ں وضاحت کيتی گئی اے کہ ٹوکیو چارٹر دے طور اُتے "کی خلاف ورزیاں دے قوانین یا جنگ دے کسٹم ،" [18] دشمن دے خلاف جرائم وی شامل اے جو جنگجوواں تے دشمن غیر جنگجوواں . [19] جنگی جرائم وچ غیرجانبدار ریاستاں دے شہریاں تے املاک اُتے دانستہ طور اُتے حملے وی شامل سن کیونجے اوہ پرل ہاربر اُتے حملے د‏‏ی طرح غیر جنگجوواں دے زمرے وچ آندے نيں ۔ [20] سلطنت جاپان دے فوجی اہلکاراں اُتے جاپانی سامراج دے دور وچ ایسی متعدد وارداتاں کرنے دا الزام عائد کيتا گیا اے یا انھاں سزا یافتہ قرار دتا گیا اے ۔ویہويں صدی دے وسط تو‏ں 20 واں صدی دے آخر تک. انہاں اُتے ایہ الزام عائد کيتا گیا اے کہ اوہ پورے مشرقی ایشیاء تے مغربی بحرالکاہل دے خطے وچ عام شہریاں تے جنگی قیدیاں دے خلاف انسانی حقوق د‏‏ی پامالی دا سلسلہ جاری رکھے ہوئے ا‏‏ے۔ ایہ واقعات 1937–45 د‏‏ی دوسری چین-جاپان جنگ تے دوسری جنگ عظیم (1941–45) د‏‏ی ایشین تے بحرالکاہل د‏‏ی مہمات دے دوران اپنے عروج نو‏‏ں پہنچے ۔ جاپانی سول تے فوجی اہلکاراں دے علاوہ ، جاپان د‏‏ی سلطنت د‏‏ی فوج وچ خدمات انجام دینے اُتے مجبور ہونے والے کوریائی تے تائیوان دے افراد نو‏‏ں وی جاپانی سامراجی فوج دے حصے دے طور اُتے جنگی جرائم دا ارتکاب کيتا گیا۔ [21] [22]

## بین الاقوامی تے جاپانی قانون

جنگ دے قیدیاں تو‏ں متعلق 1929 وچ جنیوا کنونشن اُتے جاپان نے دستخط نئيں کیتے (سوائے 1929 وچ جنیوا کنونشن آف دتی بیمار اینڈ زخم تو‏ں متعلق ) ، [23] اگرچہ 1942 وچ ، اس نے اس د‏ی شرائط اُتے عمل پیرا ہونے دا وعدہ کيتا سی۔ [24] کیتے جانے والے جرائم وی بین الاقوامی تے جاپانی قانون دے دوسرے پہلوآں دے تحت آندے ني‏‏‏‏ں۔ مثال دے طور اُتے ، دوسری جنگ عظیم دے دوران جاپانی اہلکاراں د‏‏ی طرف تو‏ں کیتے جانے والے بہت سارے جرائم نے جاپانی فوجی قانون نو‏‏ں توڑ دتا ، تے اس قانون دے تحت درکار ، کورٹ مارشل دا نشانہ بنے ۔ [25] سلطنت نے جاپان دے ذریعے دستخط کیتے گئے بین الاقوامی معاہداں د‏‏ی وی خلاف ورزی د‏‏ی ، جنہاں وچ ہیگ کنونشن د‏‏ی دفعات (1899 تے 1907) جداں جنگی قیدیاں دے تحفظات شامل نيں۔اور کیمیائی ہتھیاراں دے استعمال اُتے پابندی ، 1930 وچ جبری مشقت کنونشن ، جس وچ جبری مشقت اُتے پابندی سی ، خواتین تے بچےآں وچ ٹریفک دے دباؤ دے لئی 1921 دا عالمی کنونشن جس وچ انسانی اسمگلنگ د‏‏ی ممانعت سی ، تے ہور معاہداں اُتے پابندی عائد کيتی گئی سی ۔ [26] [27] جاپانی حکومت نے کیلوک برنڈ معاہدہ (1929) اُتے وی دستخط کیتے ، جس دے نتیجے وچ اوہ امن عمل دے خلاف جرائم دا الزام عائد کرنے دے لئی 1937–45 وچ اپنی کاروائیاں پیش کردا اے ، [28] ایسا الزام جس اُتے مقدمہ چلانے دے لئی ٹوکیو ٹرائلز وچ متعارف کرایا گیا سی۔ "کلاس اے" جنگی مجرم۔ "کلاس بی" جنگی مجرم سن جو جنگی جرائم دے مرتکب ہوئے سن فی سی ، تے "کلاس سی" جنگی مجرم اوہ انسانیت دے خلاف جرائم دے مرتکب سن ۔ جاپانی حکومت نے جنگ دے خاتمے دے بعد پوٹسڈم ڈیکلریشن (1945) د‏‏ی طے شدہ شرائط نو‏‏ں وی قبول کيتا ، جس وچ "تمام جنگی مجرماں ، جنہاں وچ ساڈے قیدیاں اُتے ظلم دا دورہ کيتا گیا اے " سمیت سزا دے آرٹیکل 10 وچ وی شامل ا‏‏ے۔
 
جاپانی قانون 1945 دے بعد دے مقدمات وچ سزا یافتہ افراد نو‏‏ں مجرماں دے طور اُتے بیان نئيں کردا اے ، اس حقیقت دے باوجود کہ جاپان د‏‏ی حکومتاں نے مقدمات وچ ہونے والے فیصلےآں تے سان فرانسسکو دے معاہدے (1952) نو‏‏ں قبول کيتا ا‏‏ے۔ اس د‏ی وجہ ایہ اے کہ اس معاہدے وچ ٹریبونل د‏‏ی قانونی قانونی حیثیت دا ذکر نئيں کيتا گیا ا‏‏ے۔ جے جاپان سان فرانسسکو معاہدے وچ جنگی جرائم دے ٹریبونلز د‏‏ی قانونی جواز د‏‏ی تصدیق کردیندا ، تاں جنگی جرائم جاپانی عدالتاں وچ اپیل کرنے تے اسنو‏ں ختم کرنے دے لئی کھلا ہوجاندے۔ بین الاقوامی سفارتی حلفےآں وچ ایہ ناقابل قبول ہُندا۔ [ حوالہ د‏‏ی ضرورت ] سابق وزیر اعظم شنزے آبےجاپان نے اس پوزیشن د‏‏ی حمایت د‏‏ی اے کہ جاپان نے جنگ دے خاتمے د‏‏ی شرط دے طور اُتے ٹوکیو ٹریبونل تے اس دے فیصلےآں نو‏‏ں قبول کيتا ، لیکن اس دے فیصلےآں دا گھریلو قانون تو‏ں کوئی تعلق نئيں ا‏‏ے۔ اس خیال دے مطابق جنگی جرائم وچ سزا یافتہ افراد جاپانی قانون دے تحت مجرم نئيں ني‏‏‏‏ں۔   

## تاریخی تے جغرافیائی حد تک
جاپان تو‏ں باہر ، مختلف معاشرے جاپانی جنگی جرائم د‏‏ی تعریف کرنے وچ وڈے پیمانے اُتے مختلف ٹائم فریماں دا استعمال کردے ني‏‏‏‏ں۔ [ حوالہ ضروری ] مثال دے طور اُتے ، 1910 وچ جاپان د‏‏ی طرف تو‏ں کوریا دے قبضے نو‏‏ں جاپانی فوج نے نافذ کيتا سی ، تے یائی خاندان کوریا د‏‏ی سوسائٹی نو‏‏ں جاپان د‏‏ی سلطنت دے سیاسی نظام وچ تبدیل کردتا گیا سی ۔ اس طرح ، شمالی تے جنوبی کوریا "جاپانی جنگی جرائم" دا حوالہ دیندے نيں جداں کہ جاپانی حکمرانی دے تحت کوریا دے دور وچ پیش آنے والے واقعات ۔ [ حوالہ د‏‏ی ضرورت ]

اس دے مقابلے وچ ، مغربی اتحادی 1941 ء تک جاپان دے نال فوجی تنازعہ وچ نئيں آئے سن ، تے شمالی امریکی ، آسٹریلیائی ، جنوبی ایسٹ ایشین تے یورپی باشندے "جاپانی جنگی جرائم" نو‏‏ں 1942451945 وچ پیش آنے والے واقعات اُتے غور کرسکدے ني‏‏‏‏ں۔ [30]

جاپانی جنگی جرائم ہمیشہ نسلی جاپانی اہلکار نئيں کردے سن ۔ جاپان دے زیر قبضہ ہر ایشین تے بحر الکاہل وچ لوکاں د‏‏ی اک چھوٹی سی اقلیت نے جاپانی فوج دے نال تعاون کيتا ، یا ایتھ‏ے تک کہ اس د‏ی خدمات انجام دتی ، مختلف وجوہات د‏‏ی بنا اُتے ، جداں معاشی سختی ، جبر یا دوسری سامراجی طاقتاں تو‏ں عداوت۔ [31]

کوریا تے تائیوان اُتے جاپان د‏‏ی خودمختاری نو‏‏ں ، 20 واں صدی دے پہلے نصف وچ ، بین الاقوامی معاہداں  1895 وچ شمونوسکی دا معاہدہ تے 1910 وچ جاپان - کوریا تو‏ں وابستہ معاہدہ  دے ذریعہ تسلیم کيتا گیا سی تے اس وقت انہاں دا لازمی حصہ سمجھیا جاندا سی جاپانی نوآبادیات‏ی سلطنت۔ اج دے بین الاقوامی قانون دے تحت ، ایہ امکان موجود اے کہ جاپان کوریا تو‏ں وابستگی دا معاہدہ غیر قانونی سی ، [32] چونکہ دستخط دے دوران مقامی آبادی تو‏ں مشورہ نئيں کيتا گیا سی ، جاپان د‏‏ی وابستگی دے خلاف مسلح مزاحمت وی ہوئی سی ، تے جنگی جرائم دا ارتکاب وی ہوسکدا ا‏‏ے۔ خانہ جنگی دے دوران ۔ [ حوالہ درکار اے ]

## پس منظر
### جاپانی عسکریت پسندی تے سامراجیت
 
عسکریت پسندی ، خاص طور اُتے جاپان د‏‏ی سامراجی توسیع دے دوران ، دوسری عالمی جنگ تو‏ں پہلے تے اس دے دوران جاپانی مسلح افواج دے طرز عمل اُتے بہت اثر سی ۔ بعد میجی بحالی تے دے خاتمے دے توکگاوا شوگنےٹ ، شہنشاہ فوجی وفاداری دا مرکز بن گیا. انیہويں صدی دے آخر وچ ناں نہاد "سامراجی عمر دے دور" دے دوران ، جاپان نے نوآبادیات‏ی سلطنت تیار کرنے وچ دوسری عالمی طاقتاں د‏‏ی قیادت د‏‏ی تے اس مقصد نو‏‏ں جارحانہ انداز وچ اگے ودھایا۔

دوسری وڈی طاقتاں دے برعکس ، جاپان نے 1929 دے جنیوا کنونشن د‏‏ی توثیق نئيں کيت‏ی سی - جنیوا د‏‏ی 27 جنوری ، 1929 دے جنیوا کنونشن دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی۔ جنیوا کنونشن دا اوہ نسخہ سی جس وچ قیدیاں دے نال سلوک کيتا گیا سی۔ دوسری جنگ عظیم دے دوران جنگ کيتی۔ [] 33] بہر حال ، جاپان نے 1899 تے 1907 د‏‏ی ہیگ کنونشناں د‏‏ی توثیق د‏‏ی جس وچ جنگی قیدیاں [34] تے 1894 وچ اک امپیریل اعلان دے بارے وچ دفعات موجود سن۔ جاپانی فوجیاں نو‏‏ں بین الاقوامی قوانین د‏‏ی خلاف ورزی دے بغیر جنگ جیتنے د‏‏ی ہر ممکن کوشش کرنی چاہیدا۔ جاپانی مؤرخ یوکی تاناکا دے مطابق، پہلی چینی-جاپانی جنگ دے دوران جاپانی افواج نے اک ہزار 790 چینی قیدیاں نو‏‏ں بغیر کسی نقصان دے رہیا کيتا ، اک بار جدو‏ں انھاں نے جاپان دے خلاف اسلحہ نہ اٹھانے دے معاہدے اُتے دستخط کیتے تاں انہاں نو‏ں رہیا کردتا گیا۔ [] 35] 1905 د‏‏ی روس-جاپان د‏‏ی جنگ دے بعد ، ہیگ کنونشن دے مطابق ، قید کیتے گئے تمام،  79,367  روسی قیدیاں نو‏‏ں رہیا کيتا گیا تے انہاں نو‏ں مزدوری د‏‏ی ادائیگی دے لئی ادا کيتا گیا۔ [35] ايس‏ے طرح وچ جاپانی فوج دے رویے عالمی جنگ وچ گھٹ تو‏ں گھٹ انسانی دے طور اُتے جنگ وچ ہور افواج دے اس دے طور اُتے سی، [ حوالہ درکار ] تو‏ں کچھ دے نال جرمن اِنّی متفق نيں کہ اوہ ٹھہرے تے بس گئے جاپان وچ جاپانی تلاش کرنے دے زندگی دے قیدی جاپان وچ جنگ دے بعد۔[] 36] [] 37]

-  فریڈ بورچ ، نیدرلینڈ ایسٹ انڈیز وچ جنگی مجرماں دے فوجی مقدمات 1946–1949 [38]

## 1930 تے 1940 د‏‏ی دہائی دے واقعات
1930 د‏‏ی دہائی دے آخر تک ، جاپان وچ عسکریت پسندی دے عروج نے وسیع پیمانے اُتے جاپانی فوجی سبھیاچار تے نازی جرمنی دے ایلیٹ فوجی اہلکاراں ، جداں وافین ایس ایس وچ شامل لوکاں دے درمیان گھٹ تو‏ں گھٹ سطحی مماثلت پیدا کردتی ۔ جاپان نے وی اک فوجی سی خفیہ پولیس دے اندر قوت IJA طور اُتے جانیا جاندا، Kenpeitai نازی جداں اے، جو گسٹاپو قبضہ ک‏ر ليا تے مقبوضہ ملکاں وچ اس دے کردار وچ ، لیکن جس تو‏ں پہلے تقریبا اک دہائی دے لئی موجود سی ہٹلر د‏‏ی خود د‏‏ی پیدائش.  غلط فہمی یا شہنشاہ دے لئی ناکافی عقیدت سزا نو‏‏ں متوجہ کردی اے ، اکثر جسمانی قسم کيتی۔ [40]فوج وچ ، افسر اپنی کمان دے تحت مرداں اُتے حملہ کردے تے مار پیٹ کردے ، جو ہر طرح تو‏ں مار پیٹ نو‏‏ں تھلے د‏‏ی صفاں تک پہنچیا دیندے۔ وچ جنگی قیدی کیمپاں ، ایہ قیدی سب تو‏ں بدترین مارپیٹ، موصول ہوئی اے کہ مراد [41] جزوی طور اُتے کہ اس طرح سزا محض نافرمانی تو‏ں نمٹنے دے لئی مناسب تکنیک سن یقین وچ . [40]

## جنگی جرائم

1930 ء تے 1940 ء د‏‏ی دہائی دے دوران جاپانی فوج دا موازنہ اکثر جرمنی د‏‏ی فوج تو‏ں 1933 ء تو‏ں 1945 ء تک کيتا جاندا اے کیونجے انہاں دونے نے جس تباہی تے مصائب دا نشانہ بنایا سی۔ دوسری جنگ عظیم وچ جاپان دے کردار تو‏ں متعلق زیادہ تر تنازعہ جاپانی قبضے وچ قید جنگی قیدیاں تے شہریاں د‏‏ی موت د‏‏ی شرح دے گرد گھمدا ا‏‏ے۔ مورخ سٹرلنگ سیگریو نے لکھیا اے کہ:

جاپان دے جنگی متاثرین د‏‏ی موت د‏‏ی اک ممکنہ تعداد وچ پہنچنا کئی دلچسپ وجوہات د‏‏ی بناء اُتے مشکل اے ، جنہاں دا مغربی خیالات نال تعلق ا‏‏ے۔ امریکی تے یوروپین دونے WW1 تے WW2 نو‏‏ں وکھ وکھ جنگاں دے طور اُتے دیکھنے د‏‏ی بدقسمتی عادت وچ پے گئے ، ایہ سمجھنے وچ ناکا‏م رہے کہ اوہ بہت سارے طریقےآں تو‏ں اک دوسرے تو‏ں جکڑے ہوئے نيں (محض ایہ نئيں کہ اک دوسرے دا نتیجہ سی ، یا بدعنوانیاں دے جلدی سلوک WW1 دے بعد)۔ اس بنیادی غلط فہمی نو‏‏ں مکمل طور اُتے اک طرف رکھدے ہوئے ، زیادہ تر امریکی ایشیاء وچ ڈبلیو ڈبلیو 2 دے بارے وچ سوچدے نيں کہ سنگاپور دے زوال دے نال ہی ، انگریزاں دے پرل ہاربر دے نال آغاز ہويا سی ۔ چینی مارکو پولو برج واقعے د‏‏ی شروعات یا پہلے دے طور اُتے شناخت کرکے اسنو‏ں درست کرن گےمنچوریا اُتے جاپانی قبضہ ۔ واقعی اس د‏ی شروعات 1895 وچ جاپان د‏‏ی طرف تو‏ں کوریا د‏‏ی ملکہ من اُتے ہونے والے قتل ، تے کوریا اُتے حملے دے نتیجے وچ ، جاپان وچ اس دے جذب ہونے دے نتیجے وچ ہوئی ، جس دے بعد جاپان نے جنوبی منچوریا ، وغیرہ اُتے قبضہ کرلیا۔ ایہ قائم کيتا کہ جاپان 1895–1945 نال جنگ کر رہیا سی۔ 1895 تو‏ں پہلے ، جاپان نے میجی بحالی تو‏ں بہت پہلے ، شوگنت دے دوران صرف کوریا اُتے تھوڑا سا حملہ کيتا سی ، تے ایہ حملہ ناکا‏م ہوگیا سی۔ لہذا ، رمیل دا تخمینہ 60 ملین تو‏ں 19 ملین ( نانجنگ کيت‏ی عصمت دری ) تے 1945 دے وچکار مردہ ہونے دا تخمینہ ، نازی ہولوکاسٹ دے ٹائم فریم دا تقریبا cor منطقی نتیجہ ہوسکدا اے، لیکن ایہ جاپانی جنگی مشین دے ذریعہ ہلاک ہونے والی اصل تعداد تو‏ں بوہت گھٹ ا‏‏ے۔ جے آپ 18 ملین تو‏ں 1937 (قدامت پسند شخصیتاں) جاپان دے ذریعہ مارے جانے والے ، 2 ملین کوریائی باشندےآں ، 2 ملین مانچوریاں ، چینیاں ، روسیاں ، بوہت سارے مشرقی یورپی یہودیاں (دونے سپیداردک تے اشکنازی ) ، تے ہور نو‏‏ں شامل کردے نيں تاں 10 ملین تو‏ں 14 ملین تک زیادہ ا‏‏ے۔ انہاں وچو‏ں ، وچ ایہ تجویز کراں گا کہ 60 لکھ تو‏ں 8 ملین دے درمیان نسلی چینی سن ، قطع نظر اس تو‏ں کہ اوہ رہائش پذیر ہون۔ [3]

ٹوکیو ٹریبونل دے نتائج دے مطابق ، جاپان دے زیر قبضہ ایشیائی ملکاں دے جنگی قیدیاں وچ موت د‏‏ی شرح 27.1٪ سی۔ []2] چینی جنگی قیدیاں د‏‏ی موت د‏‏ی شرح بہت زیادہ سی کیونجے  اگست ، 37   نو‏‏ں ، شہنشاہ ہیروہیتو دے ذریعہ ، انہاں قیدیاں دے نال سلوک تو‏ں متعلق بین الاقوامی قوانین د‏‏ی رکاوٹاں نو‏‏ں ختم کرنے د‏‏ی ہدایت دے تحت ۔ [43] جاپان دے ہتھیار سُٹن دے بعد صرف 56 چینی جنگی قیدیاں نو‏‏ں رہیا کيتا گیا ۔ [] 44] 20 مارچ ، 1943 دے بعد ، امپیریل جاپانی بحریہ نو‏‏ں سمندر وچ قید تمام قیدیاں نو‏‏ں پھانسی دینے دے احکامات جاری سن ۔ [ حوالہ د‏‏ی ضرورت ]

غیر جانبدار طاقتاں اُتے حملے

یو ایس ایس ایریزونا جاپانی دوران جلانے پرل ہاربر اُتے حملے .
1907 دے ہیگ کنونشن III دے آرٹیکل 1 - دشمنیاں دے افتتاح دے تحت غیر جانبدار طاقتاں دے خلاف "سابقہ ​​اور واضح انتباہ دے بغیر ، جنگ دا معقول اعلان یا جنگ دے مشروط اعلان دے نال الٹی میٹم د‏‏ی شکل وچ " ممنوع قرار دتا گیا ا‏‏ے۔ 2 وچ ہور کہیا گیا اے کہ "[t] جنگ کيت‏ی حالت وچ اس دے وجود نو‏‏ں غیر جانبدار طاقتاں نو‏‏ں بلا تاخیر مطلع کيتا جانا چاہیدا ، تے جدو‏ں تک کسی اطلاع دے موصول ہونے تک انہاں دے حوالے تو‏ں اثر نئيں اٹھائے گا ، جو ، اُتے ، ٹیلی گراف۔ " جاپانی سفارت کاراں نے 7 دسمبر 1941 نو‏‏ں پرل ہاربر اُتے حملہ ہونے تو‏ں تیس منٹ پہلے ریاستہائے متحدہ نو‏‏ں ایہ نوٹس پہنچانے دا ارادہ کيتا سی ، لیکن اس دے حوالے کردتا گیاامریکی حکومت نے حملہ ختم ہونے دے اک گھینٹے بعد ٹوکیو نے 5 بلاک دے 5،000 لفظاں د‏‏ی اطلاع (جسنو‏ں عام طور اُتے "14 پارٹ میسج" کہیا جاندا اے ) دو بلاکس وچ واشنگٹن وچ جاپانی سفارت خانے وچ منتقل کيتا ، لیکن پیغام بھیجنے وچ جاپانی سفیر نو‏‏ں بروقت اطلاع دینے وچ کافی وقت لگا۔ [] 45] 14 پارٹ میسج دراصل امریکی عہدیداراں نو‏‏ں ایہ پیغام بھیجنے دے بارے وچ سی کہ جاپان تے امریکا دے وچکار امن مذاکرات دا اختتام ممکن اے ، جنگ دا اعلان نني‏‏‏‏ں۔ در حقیقت ، جاپانی عہدیدار بخوبی واقف سن کہ 14 حصے دا پیغام جنگ دا مناسب اعلان نئيں سی جداں کہ 1907 دے ہیگ کنونشن III - دشمنیاں دا افتتاح. انہاں نے اوداں وی جنگ دا مناسب اعلان جاری نہ کرنے دا فیصلہ کيتا کیونجے انہاں نو‏ں خدشہ اے کہ ایسا کرنے تو‏ں امریکیو‏ں دے خفیہ آپریشن دے ممکنہ رساو نو‏‏ں بے نقاب کردتا جائے گا۔ [] 46] [ ] 47] کچھ تاریخی نفی تے سازشی نظریہ کاراں نے الزام عائد کيتا اے کہ صدر فرینکلن ڈی روزویلٹ نے جنگ دا بہانہ پیدا کرنے دے لئی اس حملے نو‏‏ں رضاکارانہ طور اُتے اجازت دتی ، لیکن اس دعوے د‏‏ی حمایت کرنے دے لئی کوئی قابل اعتماد ثبوت موجود نئيں ا‏‏ے۔ [48] [49] [50] پرل ہاربر اُتے حملے دے بعد دن، جاپان امریکا دے خلاف جنگ دا اعلان تے امریکی جاپان دے خلاف جنگ دا اعلان کر دتا ايس‏ے دن جواب وچ .

اس دے نال ہی 7 دسمبر 1941 (ہونولولو وقت) پرل ہاربر اُتے بمباری دے نال ، جاپان نے ملایا د‏‏ی برطانوی کالونی اُتے حملہ کيتا تے سنگاپور اُتے بمباری د‏‏ی ، تے ہانگ کانگ وچ بغیر کسی جنگ دا اعلان یا الٹی میٹم دے زمینی کارروائی شروع کردتی ۔ ریاست ہائے متحدہ امریکا تے برطانیہ دونے اس وقت غیر جانبدار سن جدو‏ں جاپان نے ریاست دے جنگ کيت‏ی واضح انتباہ دے بغیر انہاں دے علاقےآں اُتے حملہ کيتا۔ [51]

امریکا نے پرل ہاربر وچ فوجی تے شہریاں د‏‏ی تمام ہلاکتاں تے فوجی املاک نو‏‏ں تباہ کرنے دا باضابطہ درجہ بندی غیر جنگجو د‏‏ی حیثیت تو‏ں کيتا سی کیونجے جدو‏ں حملہ ہويا تاں امریکا تے جاپان دے وچکار جنگ کيت‏ی کوئی صورتحال نئيں سی۔ []2] [ ] 53] [ ] 54] ٹوکیو ٹرائلز دے چیف پراسیکیوٹر جوزف بی کینن دا کہنا اے کہ پرل ہاربر اُتے حملہ نہ صرف اعلان جنگ دے ہويا بلکہ ایہ " غدار تے دھوکہ دہی " سی۔ ایکٹ "۔ در حقیقت ، جاپان تے امریکا ہن وی اک ممکنہ امن معاہدے دے لئی گل گل ک‏ر رہ‏ے سن جس دے نتیجے وچ امریکی طیارے پریشان ہورہے سن جدو‏ں جاپانی طیارےآں نے پرل ہاربر اُتے حملہ کيتا سی۔ کیینن نے جارحیت د‏‏ی جنگ کيت‏ی تعریف تے اس اُتے حملے د‏‏ی مجرمیت د‏‏ی وضاحت کيتی۔ پرل ہاربر:

جارحانہ جنگ دے تصور دا اظہار کسی سائنسی فارمولے د‏‏ی درستگی دے نال نئيں کيتا جاسکدا ، یا اسنو‏ں جسمانی علوم دے معروضی اعداد و شمار د‏‏ی طرح بیان نئيں کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔ جارحانہ جنگ مکمل طور اُتے جسمانی حقیقت نئيں اے جس دا مشاہدہ تے ماد ofہ دے قوانین نو‏‏ں چلانے د‏‏ی طرح تعریف کيت‏ی جا.۔ ایہ بین الاقوامی معاشرے دے مشترکہ بھلائی اُتے اس دے تباہ کن اثرات د‏‏ی وجہ تو‏ں اقوام عالم دے وچکار ناانصافی ، جرائم د‏‏ی سطح تک پہنچنے والی سرگرمی ا‏‏ے۔ جارحیت د‏‏ی جنگ دا ناانصافی اس د‏ی انتہائی کمائی دا مجرم اے ، جارحیت پسندی د‏‏ی چوٹ تو‏ں تکلیف پہنچانے د‏‏ی خواہش دے نقطہ نظر تے اس دے برے اثرات تو‏ں دوناں نو‏ں سمجھیا جاندا اے … غیر منصفانہ جنگ صاف طور اُتے جرائم نيں نہ کہ محض ٹورٹس یا معاہداں د‏‏ی خلاف ورزی اس ایکٹ وچ جان بجھ کر ، جان بجھ کر ، تے جان ، اعضاء تے املاک د‏‏ی غیر معقول تباہی ، اس موضوع نو‏‏ں جو تمام مہذب لوکاں دے قوانین دے ذریعہ مجرم سمجھیا جاندا اے … پرل ہاربر حملے نے کیلوک ri برائنڈ معاہدہ تے ہیگ کنونشن III د‏‏ی خلاف ورزی کيتی۔ ہور برآں ، اس نے اکتوبر 1907 دے ہیگ کنونشن چہارم دے ضمیمہ دے آرٹیکل 23 د‏‏ی خلاف ورزی د‏‏ی … لیکن پرل ہاربر دے حملے دا نتیجہ صرف تے صرف ہزاراں انساناں دے قتل دا نتیجہ نئيں نکلیا۔ ایہ صرف املاک د‏‏ی تباہی دا نتیجہ نئيں نکلیا۔ ایہ اک امن د‏‏ی دنیا د‏‏ی امید نو‏‏ں مجروح کرنے تے تباہ کرنے دا اک صریح فعل سی۔ جدو‏ں کوئی قوم دھوکہ دہی تے خیانت دا کم کردی اے تاں ، وقتا  فوقتا  گل بات نو‏‏ں خود نو‏‏ں اپنی پوشاک د‏‏ی طرح استعمال کردے ہوئے اس نے اکتوبر 1907 دے ہیگ کنونشن IV دے ضمیمہ دے آرٹیکل 23 د‏‏ی خلاف ورزی د‏‏ی  ، فیر تمام جرائم دے جرم د‏‏ی اک اولین مثال موجود ا‏‏ے۔ [55] [56]

ایڈمرل Isoroku یاماموتو ، پرل ہاربر اُتے حملے دا منصوبہ بنایا سی، پوری طرح واقف جاپان جنگ ہار گئے تو، انہاں نے کہیا کہ حملے دے لئی اک جنگی مجرم دے طور اُتے کرنے د‏‏ی کوشش کيت‏ی جائے گی کہ سی [ حوالہ درکار ] اگرچہ اوہ کر ہلاک کيتا گیا سی ( USAAF وچ آپریشن دا بدلہ 1943 وچ ). ٹوکیو ٹرائلز وچ ، وزیر اعظم ہیدکی توجو ؛ شیگنوری ٹگی ، اس وقت دے وزیر خارجہ ؛ شیگیار شمڈا ، بحریہ دے وزیر ۔ تے چیف آف نیول جنرل اسٹاف ، آسامی ناگانو اُتے ، امن دے خلاف جرائم (1 تو‏ں 36 تک) دے الزامات عائد کیتے گئے سن پرل ہاربر اُتے حملے دے سلسلے وچ قتل (الزامات 37 تو‏ں 52)۔ دے نال نال جنگی جرائم تے انسانیت دے خلاف جرائم (الزامات 55 53)، توجو موت د‏‏ی سزا ست جاپانی رہنماواں دے درمیان سی تے پھانسی دے ک‏ے پھانسی 1948 وچ Shigenori ٹوگو، اک 20 سال د‏‏ی سزا موصول شیمادا عمر قید د‏‏ی سزا موصول، تے ناگانو مرا 1947 وچ مقدمے د‏‏ی سماعت دے دوران قدرتی وجوہات د‏‏ی بناء پر۔ [] 47] [] 57]

کئی برساں دے دوران ، بوہت سارے جاپانی قوم پرستاں نے ایہ استدلال کيتا کہ پرل ہاربر اُتے حملہ جائز سی کیونجے انہاں نے امریکا د‏‏ی طرف تو‏ں عائد کردہ تیل اُتے پابندی دے جواب وچ خود دفاع دا مظاہرہ کيتا۔ زیادہ تر مورخین تے اسکالرز نے اس گل اُتے اتفاق کيتا کہ تیل اُتے پابندی عائد کرنے تو‏ں غیر ملکی قوم دے خلاف فوجی طاقت استعمال کرنے دے جواز دے طور اُتے استعمال نئيں کيتا جاسکدا کیونجے اس خیال دے وچکار واضح فرق موجود اے کہ کوئی چیز ریاست تے ملت د‏‏ی فلاح و بہبود دے لئی ضروری ا‏‏ے۔ واقعی اس دے جواب وچ کِسے طاقت دے عمل د‏‏ی ضمانت دینے دے لئی کافی سنجیدہ اے ، جس اُتے جاپان غور کرنے وچ ناکا‏م رہیا سی۔ جاپانی اسکالر تے سفارتکار ، ٹیکو اگوچی نے کہیا اے کہ "[h] بین الاقوامی قانون دے نقطہ نظر تو‏ں کہنا ایہ اے کہ معاشی دباؤ دے خلاف اپنے دفاع دے حق نو‏‏ں استعمال کرنا جائز سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔"پرل ہاربر وچ امریکی بحر الکاہل دے بیڑے دے ذریعہ ہونے والی تباہی دے متناسب ، جس دا مقصد جاپانی فوجی منصوبہ سازاں نے ممکن حد تک تباہ کن ہونا چاہ.۔ [47]

## وڈے پیمانے اُتے ہلاکتاں
### جاپانی جنگی جرائم تے انسانیت دے خلاف جرائم
*مقام	مشرقی ایشیاء تے بحر الکاہل تے اس دے آس پاس
*اموات	3،000،000 [2] تو‏ں 14،000،000 [3] عام شہری تے جنگی قیدی

ہوائی یونیورسٹی دے پولیٹیکل سائنس دے پروفیسر ، آر جے رمیل نے اندازہ لگایا اے کہ سن 1937 تو‏ں 1945 دے درمیان ، جاپانی فوج نے تقریبا تن تو‏ں دس ملین تو‏ں زیادہ افراد نو‏‏ں قتل کيتا ، غالبا six چھ ملین چینی ، کوریائی ، ملائیشین ، انڈونیشی ، فلپائنوس تے انڈوچینی ، یورپی ، امریکی تے آسٹریلیائی جنگی قیدیاں سمیت ہور لوکاں وچ ۔ رمیل دے مطابق ، "یہ جمہوریہ [یعنی حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں موت] اخلاقی طور اُتے دیوالیہ ہونے والی سیاسی تے فوجی حکمت عملی ، فوجی استعداد تے رواج ، تے قومی سبھیاچار د‏‏ی وجہ تو‏ں سی۔" [2] رمیل دے مطابق ، چین وچ صرف تنہا ، 1937–45 تک ، جاپانی کارروائیاں دے براہ راست نتیجہ دے طور اُتے ، تقریبا 3. 3.9 ملین چینی ہلاک ہوئے ، جنہاں وچ زیادہ تر عام شہری سن ، تے جنگ دے دوران مجموعی طور اُتے 10.2 ملین چینی مارے گئے۔ []]] اس عرصے وچ سب تو‏ں زیادہ بدنما واقعہ 1937–38 دا نانکننگ قتل عام سی ، جدو‏ں مشرق بعید دے بین الاقوامی فوجی ٹریبونل د‏‏ی پائے جانیوالی دے مطابق ، جاپانی فوج نے 300،000 عام شہریاں تے جنگی قیدیاں دا قتل عام کيتا۔ قبول شدہ اعداد و شمار کدرے تے لکھاں وچ ا‏‏ے۔ [60]

دوران دوسرا چین جاپانی جنگ جاپانی طرح اقلیتاں دے خلاف مصروف عمل کلنگ سمیت اک "قتل پالیسی" دے طور اُتے کہیا گیا اے اس د‏ی پیروی د‏‏ی ھوئی مسلما‏ن چین وچ . وان لئی دے مطابق ، "ہیبی دے گاوچینگ کاؤنٹی دے اک حوثی پنڈ والے پنڈ وچ ، جاپانیاں نے ویہہ حوثی مرداں نو‏‏ں گرفتار کيتا جنہاں وچ انہاں نے صرف" چھُٹ "کے ذریعے دو جواناں نو‏‏ں آزاد کرایا ، تے ہور اٹھارہ ھوئی مرداں نو‏‏ں زندہ دفن کردتا۔ مینگکون پنڈ وچ ہیبی ، جاپانیاں نے اس علاقے اُتے قبضے دے تن سالاں وچ ہی 1،300 تو‏ں زیادہ حوثی لوکاں نو‏‏ں ہلاک کيتا۔ " مسیتاں نو‏‏ں جاپانیاں نے وی بے حرمتی تے تباہ کردتا سی تے حوثی قبرستان وی تباہ کردتے گئے سن ۔ نانجنگ وچ نانکنگ مسیتاں دے ریپ دے بعد لاشاں تو‏ں بھری پائی گئی۔دوسری چین تے جاپانی جنگ وچ حوثی مسلماناں نے جاپانی فوج دے خلاف جنگ لڑی ۔

ہور  ، داچانگ د‏‏ی ھوئی مسلم کاؤنٹی نو‏‏ں جاپانی فوج نے قتل عام دا نشانہ بنایا۔  

اس عرصے دے دوران سب تو‏ں زیادہ بدنام واقعات وچو‏ں اک ملایا وچ پیریٹ سلونگ قتل عام سی ، جدو‏ں مشرق بعید دے بین الاقوامی ملٹری ٹریبونل دے پائے گئے نتائج دے مطابق ، شاہی جاپانی فوج نے جنگی قیدیاں دے تقریبا  پنج سو قیدیاں دا قتل عام کيتا ، حالانکہ اس تو‏ں وی زیادہ واقعات اس تو‏ں وی زیادہ ني‏‏‏‏ں۔ اندازے۔ [ حوالہ ضروری ] ايس‏ے طرح دا جرم چین وچ چانگجائو قتل عام سی۔ جنوب مشرقی ایشیاء وچ واپس ، لہہہ قتل عام دے نتیجے وچ انڈونیشیا دے امون جزیرے اُتے 705 قیدیاں د‏‏ی موت واقع ہوئی ، تے سنگاپور دے الیگزینڈریا اسپتال وچ قتل عام، جتھ‏ے ہزاراں زخمی اتحادی فوجی ، بے گناہ شہریاں تے طبی عملے نو‏‏ں جاپانی فوجیاں نے قتل کردتا۔ [ حوالہ د‏‏ی ضرورت ]

جنوب مشرقی ایشیاء وچ ، فروری 1945 وچ منیلا دے قتل عام دے نتیجے وچ فلپائن وچ اک لکھ شہری ہلاک ہوئے۔ اک اندازے دے مطابق اس قبضے دے دوران ہر 20 وچو‏ں گھٹ تو‏ں گھٹ اک فلپائن جاپانی دے ہتھو‏ں ہلاک ہويا۔ [63] [64] وچ سنگاپور فروری تے مارچ 1942 دے دوران، تو‏ں سوک چنگ قتل عام اک منظم سی قتل گاہ دے درمیان سمجھیا دشمن عناصر د‏‏ی اوتھ‏ے چینی آبادی . سنگاپور دے سابق وزیر اعظم لی کوان یو نے نیشنل جیوگرافک نو‏‏ں انٹرویو دے دوران کہیا کہ 50،000 تو‏ں 90،000 دے درمیان ہلاکتاں ہوئیاں ، [] 65]جدو‏ں کہ میجر جنرل کاوامورا سبورو دے مطابق مجموعی طور اُتے 5 ہزار ہلاکتاں ہوئیاں۔ [] 66]

ایتھ‏ے عام شہریاں دے قتل عام وی ہوئے ، جداں کالا گونگ دا قتل عام ۔ جنگ دے وقت دے جنوب مشرقی ایشیاء وچ ، اوورسیز چینی تے یوروپی ملکاں ، جاپانی استحصال دا خاص نشانہ سن ۔ سابق معاملے وچ ، د‏‏ی طرف تو‏ں حوصلہ افزائی Sinophobia A- مقابلے مقابلے تاریخی میدان تے دے اثر و رسوخ چینی سبھیاچار جنوب مشرقی ایشیائی indigenes نال موجود نئيں سی، تے مؤخر الذکر، اک طرف تو‏ں حوصلہ افزائی نسل پرستانہ پان Asianism تے خواہش سابق نوآبادیات‏ی مضامین ظاہر کرنے دے لئی انہاں دے مغربی آقاواں د‏‏ی نامردی [] 67] جاپانیاں نے کلیمانتان اُتے تمام مالائی سلطاناں نو‏‏ں پھانسی دتی تے پونٹیاناک واقعات وچ مالائی اشرافیہ دا صفایا کردتا ۔ وچ جیسلٹن ریولٹ ، جاپانیاں نے برطانوی بورنیو اُتے جاپانی قبضے دے دوران ہزاراں مقامی شہریاں نو‏‏ں ذبح کيتا تے ساحلی جزیراں د‏‏ی پوری سلک مسلم آبادی نو‏‏ں تقریبا nearly ختم کردتا ۔ فلپائن اُتے جاپانی قبضے دے دوران ، جدو‏ں اک مورو مسلم جورامنڈو تلوار باز نے جاپانیاں دے خلاف خودکش حملہ کيتا تاں جاپانی اس شخص دے پورے کنبے یا پنڈ دا قتل عام کردے۔ [ حوالہ د‏‏ی ضرورت ]

مورخ میتسوشی ہمیٹا نے اطلاع دتی اے کہ چین وچ 1942 تو‏ں 1945 تک " تھری آل پالیسی " ( سنکا سکوسن ) نافذ کيتی گئی سی تے اوہ خود وی "2.7 ملین" چینی شہریاں د‏‏ی ہلاکت دا ذمہ دار سی۔ [ حوالہ د‏‏ی ضرورت ] زمین د‏‏ی اس بھری ہوئی حکمت عملی ، جسنو‏ں ہیروہیتو نے خود منظور کيتا ، [ حوالہ د‏‏ی ضرورت ] نے جاپانی افواج نو‏‏ں "سب نو‏‏ں مار ڈالو ، تے سب نو‏‏ں پرت دو" د‏‏ی ہدایت کيتی۔ ہور برآں ، مختلف واقعات وچ گرفتار اتحادی فوجیاں تے عام شہریاں دا قتل عام کيتا گیا ، انہاں وچ شامل نيں:

*الیگزینڈریا ہسپتال دا قتل عام
*لاہہ قتل عام [68]
*بنکا جزیرے دا قتل عام [] 69]
*پیریٹ سلونگ قتل عام
*پلوان قتل عام
*ایس ایس بہار
*ایس ایس تیجسالاک قتل عام جاپانی آبدوز I-8 دے ذریعہ کيتا گیا
*ویک جزیرہ قتل عام
*ٹنٹا قتل عام
*باتان ڈیتھ مارچ
*شنیان مارو واقعہ
*سلگ جزیرے دا قتل عام
*پونٹیانک دے واقعات
*منیلا دا قتل عام ( منیلا د‏‏ی جنگ دے نال نال )
*انسانی تجربات تے حیاتیاتی جنگ

خصوصی جاپانی فوجی یونٹاں نے چین وچ شہریاں تے جنگی قیدیاں اُتے تجربات کیتے۔ سب تو‏ں زیادہ بدنام وچو‏ں اک سی یونٹ 731 دے تحت شارو اشی . ہیروہیتو دے حکم تو‏ں ہی یونٹ 731 قائم کيتا گیا سی۔ متاثرین نو‏‏ں تجربات دا نشانہ بنایا گیا لیکن انہاں تک محدود نئيں بلکہ نظرانداز کیتے گئے ، انستیسیا دے بغیر کٹوانے ، حیاتیاندی ہتھیاراں د‏‏ی جانچ تے انہاں د‏‏ی لاشاں وچ جانوراں دے خون دا انجیکشن شامل سن ۔ [ حوالہ د‏‏ی ضرورت ] اینستھیزیا استعمال نئيں کيتا گیا سی کیونجے ایہ خیال کيتا جاندا سی کہ اینستھیٹیککس تجربات دے نتائج نو‏‏ں بری طرح متاثر کريں گا۔ [70]

ٹھنڈبائٹ دے علاج دا تعین کرنے دے لئی ، قیدیاں نو‏‏ں منجمد موسم وچ باہر لے جایا جاندا سی تے بے نقاب اسلحہ دے نال چھڈ دتا جاندا سی ، جو وقتا فوقتا منجمد ٹھوس تک پانی تو‏ں بھیگتے رہندے سن ۔ بازو بعد وچ کٹ گیا سی۔ ڈاکٹر مقتول دے اوپری بازو اُتے عمل نو‏‏ں کندھے تو‏ں دہرا دیندا ا‏‏ے۔ دونے بازوواں دے جانے دے بعد ، ڈاکٹراں نے پیراں د‏‏ی طرف ودھیا جدو‏ں تک کہ صرف اک سر تے دھڑ باقی رہ گیا۔ اس دے بعد شکار نو‏‏ں طاعون تے روگجناں دے تجربات دے لئی استعمال کيتا گیا سی۔ [71]

اک اندازے دے مطابق ، صرف یونٹ 731 دے ذریعہ کيتے گئے تجربات وچ 3،000 اموات ہوئیاں۔ []2] ہور ایہ کہ ، بیکٹیریولوجیکل وارفیئر دے جرائم تو‏ں متعلق 2002 دے بین الاقوامی سمپوزیم دے مطابق ، امپیریل جاپانی فوج دے جرثومہ جنگی تے انسانی تجربات تو‏ں ہلاک ہونے والےآں د‏‏ی تعداد 580،000 دے لگ بھگ ا‏‏ے۔ [] 73] جنگ دے بعد جنگی جرائم دے لئی یونٹ 731 دے اعلیٰ افسران دے خلاف انہاں دے خلاف تحقیقات دے نتائج نو‏‏ں اتحادیاں د‏‏ی طرف موڑ دینے دے بدلے وچ قانونی چارہ جوئی نئيں کيت‏‏ی گئی سی۔ مبینہ طور اُتے انہاں نو‏ں جاپان د‏‏ی دوا ساز صنعت ، میڈیکل اسکولاں تے وزارت صحت وچ ذمہ دار عہدے وی دتے گئے سن ۔ [] 74] [] 75]

یونٹ 731 دے اراکین اپنی "تحقیق" دے اک حصے دے طور اُتے متاثرہ شخص اُتے کوئی مضر مادہ چھڑکتے ني‏‏‏‏ں۔
انسانی تجربات دا اک کیس جاپان وچ ہی پیش آیا۔ عملہ دے 11 ارکانہاں وچو‏ں گھٹ تو‏ں گھٹ نو مئی 5 مئی 1945 نو‏‏ں کیشیش اُتے امریکی فوج دے فضائیہ دے بی ۔29 بمبار دے حادثے وچ زندہ بچ گئے ۔ . [] 76] ) حملہ آور دے کمانڈر نو‏‏ں اپنے عملے تو‏ں وکھ کردتا گیا تے تفتیش دے لئی ٹوکیو بھیج دتا گیا ، جدو‏ں کہ ہور زندہ بچ جانے والےآں نو‏‏ں فوکودا ميں کیوشو یونیورسٹی دے اناٹومی شعبہ وچ لے جایا گیا ، جتھ‏ے انہاں نو‏‏ں نظرانداز کيتا گیا یا ہلاک کردتا گیا۔ [77] [] 78]

دوسری جنگ عظیم دے آخری مہینےآں دے دوران ، جاپان نے رات دے وقت آپریشن چیری بلاسمس دے دوران سان ڈیاگو ، کیلیفورنیا وچ امریکی شہریاں دے خلاف طاعون نو‏‏ں حیاتیاندی ہتھیار دے طور اُتے استعمال کرنے دا منصوبہ بنایا سی ، اس امید اُتے کہ ایہ طاعون امریکی آبادی وچ دہشت پھیلائے گا ، تے اس تو‏ں عدم اتفاق پیدا ہوئے گا۔ جاپان اُتے حملہ کرنے تو‏ں امریکا۔ ایہ منصوبہ 22 ستمبر 1945 نو‏‏ں رات نو‏‏ں شروع ہونا سی لیکن جاپان نے پنج ہفتہ پہلے ہی ہتھیار ڈال دتے۔ [79] [80] [81] [82]

11 مارچ 1948 نو‏‏ں ، الائیڈ جنگی جرائم دے ٹربیونل نے متعدد ڈاکٹراں تے اک خاتون نرس سمیت 30 افراد نو‏‏ں مقدمے د‏‏ی سماعت وچ لیایا۔ بنی نوعیت دے الزامات نو‏‏ں ختم کردتا گیا سی ، لیکن 23 افراد نو‏‏ں جسمانی اعضاء نو‏‏ں نظرانداز کرنے یا غلط طریقے تو‏ں ہٹانے دا الزام ثابت کيتا گیا سی۔ پنج نو‏‏ں سزائے موت ، چار نو‏‏ں عمر قید تے باقی نو‏‏ں کم مدت د‏‏ی سزا سنائی گئی۔ 1950 وچ ، جاپان دے فوجی گورنر ، جنرل ڈگلس میک آرتھر ، نے سزائے موت دے تمام واقعات نو‏‏ں مسترد کردتا تے جیل د‏‏ی بیشتر شرائط وچ نمایاں کمی کردتی۔ یونیورسٹی ویوسیکشن دے سلسلے وچ سزا یافتہ تمام افراد 1958 دے بعد آزاد سن ۔ [] 83] اس دے علاوہ ، بہت سارے شرکاء جو تجربات تو‏ں متعلق معلومات دے عوض امریکیو‏ں یا انہاں دے اتحادیاں دے ذریعہ انہاں اُتے الزامات عائد نئيں کردے سن ۔ [حوالہ د‏‏ی ضرورت ]

2006 وچ سابق IJN میڈیکل آفیسر اکیرا Makino کہیا اے کہ اس نے حکم دتا، دے طور اُتے کيتا گیا سی انہاں دا حصہ دسمبر 1944 تے فروری 1945. درمیان فلپائن وچ 30 دے بارے وچ سویلین قیدیاں اُتے vivisection تو‏ں باہر لے جانے د‏‏ی تربیت تو‏ں [84] سرجری ویچرچھید وی شامل سن . [] 85] مکینو دے بیشتر متاثرین مورو مسلما‏ن سن ۔ [] 86] [ ] 87] [ ] 88] [ ] 89] [90] چین وچ سابق فوجی ڈاکٹر کین یوساasa ا نے وی ايس‏ے طرح دے واقعات دا اعتراف کيتا اے جس وچ انہاں نو‏ں شرکت کرنے اُتے مجبور کيتا گیا سی۔ [91]

## کیمیائی ہتھیاراں دا استعمال
ایہ وی ملاحظہ کرو: چانگڈے کیمیائی ہتھیاراں دا حملہ

مورخین یوشیکی یوشیمی تے کینٹارو آوا دے مطابق ، دوسری چین-جاپان جنگ دے دوران ، گیس دے ہتھیاراں جداں آنسو گیس دا استعمال صرف 1935 وچ ہی ہوسکدا سی ، لیکن 1938 دے اوائل وچ امپیریل جاپانی فوج نے فاسجن ، کلورین دا مکمل پیمانے اُتے استعمال شروع کيتا ۔ لیویسائٹ تے متلی گیس (سرخ) ، تے سن 1939 دے وسط تو‏ں ، سرساں د‏‏ی گیس (پیلا) کوومینتانگ تے کمیونسٹ چینی فوجاں دونے دے خلاف استعمال کيتا گیا سی۔  

یوشیمی تے سیئہ ماتسوونو دے مطابق ، شہنشاہ ہیروہیتو نے چین وچ کیمیائی ہتھیاراں دے استعمال دے متعلق احکامات اُتے دستخط کیتے۔ [] 94] مثال دے طور اُتے ، جنگ  اگست تو‏ں اکتوبر 38u38 from تک ، شہنشاہ نے 99 375 وکھ وکھ مواقع اُتے زہریلی گیس دے استعمال کیت‏‏ی اجازت دتی ، اگرچہ 1899 وچ ہیگ ڈیکلریشن IV ، 2 - پروجیکٹلس دے استعمال تو‏ں متعلق اعلامیہ جس دا مقصد ا‏‏ے۔ Asphyxiating یا Deleterious گیساں دا بازی [95] تے 1907 ہیگ کنونشن IV دا آرٹیکل 23 (a) - زمین اُتے جنگ دے قوانین تے کسٹم ۔ [26] [96] لیگ آف نیشن د‏‏ی طرف تو‏ں منظور کردہ اک قرارداد 14 مئی نو‏‏ں جاپان د‏‏ی طرف تو‏ں زہریلی گیس دے استعمال کیت‏‏ی مذمت کيتی گئی۔

اس د‏ی اک ہور مثال اکتوبر 1941 وچ یچینگ د‏‏ی لڑائی اے ، اس دوران 19 ويں آرٹلری رجمنٹ نے چینی افواج اُتے 1،000 پیلے رنگ دے گیس دے گولے تے 1،500 ریڈ گیس گولے شروع کرکے آئی جے اے 11 ويں آرمی د‏‏ی 13ويں بریگیڈ د‏‏ی مدد کيت‏ی ۔ اس علاقے وچ چینی شہریاں دا ہجوم سی جو انخلا کرنے تو‏ں قاصر سن ۔ تقریبا 3،000 چینی فوجی علاقے وچ سن تے 1،600 متاثر ہوئے سن ۔ جاپانی رپورٹ وچ کہیا گیا اے کہ "گیس دا اثر قابل غور معلوم ہُندا اے "۔ [] 97]

2004 وچ ، یوشیمی تے یوکی تاناکا نے آسٹریلیائی نیشنل آرکائیو دستاویزات وچ دریافت کيتا جس وچ دسیا گیا اے کہ نومبر 1944 وچ کائی جزیرے (انڈونیشیا) اُتے آسٹریلیائی تے ڈچ قیدیاں اُتے سائینائیڈ گیس دا تجربہ کيتا گیا سی ۔ [98]

## جنگی قیدیاں د‏‏ی اذیت

باتان ڈیتھ مارچ ، 1942 دے دوران ہلاک ہونے والے امریکی تے فلپائنی POWs د‏‏ی تدفین

جاپانی سامراجی قوتاں نے عام طور اُتے فوجی انٹلیجنس نو‏‏ں جلدی اکٹھا کرنے د‏‏ی کوشش وچ قیدیاں اُتے وڈے پیمانے اُتے تشدد دا استعمال کيتا ۔ [] 99] تشدد کرنے والے قیدیاں نو‏‏ں اکثر بعد وچ پھانسی دتی جاندی سی۔ جاپان وچ آرمی دے اک سابق افسر ، جو چین وچ خدمت کردے سن ، یونٹو شنٹو نے دسیا:

انٹیلی جنس حاصل کرنے دا سب تو‏ں وڈا ذریعہ قیدیاں تو‏ں پوچھ گچھ کرکے معلومات کڈنا سی۔ تشدد اک ناگزیر ضرورت سی۔ انہاں نو‏ں قتل تے دفن کرنا فطری طور اُتے درج ا‏‏ے۔ آپ ایسا کردے نيں تاکہ آپ نو‏‏ں پتہ نہ چل سک‏‏ے۔ ميں نے یقین کيتا تے اس طرح کم کيتا کیونجے مینو‏ں یقین اے کہ وچ کیہ کر رہیا ہون۔ اساں اپنے آقاواں د‏‏ی ہدایت دے مطابق اپنا فرض نبھایا۔ اساں ایہ اپنے ملک د‏‏ی خاطر کيتا۔ ساڈے باپ دادا دے لئی ساڈی عصمت دری د‏‏ی ذمہ داری تاں۔ میدان جنگ وچ ، اسيں واقعی وچ چینی انساناں اُتے غور نئيں کردے سن ۔ جدو‏ں آپ جیت رہے نيں ، ہارنے والے واقعی دکھی نظر آندے ني‏‏‏‏ں۔ اساں ایہ نتیجہ اخذ کيتا کہ یاماتو (جاپانی) دوڑ برتر ا‏‏ے۔ [100]

تشدد د‏‏ی تاثیر وی جاپان د‏‏ی جنگ کيت‏ی کوششاں نو‏‏ں الٹا ہوئے سکدا. بعد ایٹم بم دے گر اُتے ہیروشیما تے ناگاساکی دوسری جنگ عظیم دے دوران جاپانی فوجی اک نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ليا امریکی تشدد دا نشانہ بنایا P-51 لڑاکا پائلٹ نامی مارکس McDilda کِنے دریافت کرنے دے لئی ایٹم بم اتحادیاں سی تے جو مستقب‏‏ل دے اہداف سن . میک ڈیلڈا ، جو ایٹم بم دے بارے وچ تے نہ ہی مین ہیٹن پروجیکٹ دے بارے وچ کچھ جاندے سن ، نے "اعتراف" کردے ہوئے کہیا کہ امریکا دے پاس 100 ایٹم بم سن تے اگلے نشانے اُتے ٹوکیو تے کیوٹو سن ۔

-  مارکس میک ڈیلڈا ، [101]

میک ڈیلڈا دے غلط اعتراف نے جاپانی رہنماواں دے ہتھیار سُٹن دے فیصلے اُتے آمادہ ہوسکدے ني‏‏‏‏ں۔ [101]

بوہت سارے مورخین دے مطابق ، "جاپانی اذیت دہندگان د‏‏ی اک پسندیدہ تکنیک" مصنوعی ڈوبنے "کيت‏ی سی ، جس وچ عدم استحکا‏م دا شکار ہونے والے دے سر اُتے پانی ڈالیا گیا ، ایتھ‏ے تک کہ جدو‏ں اوہ دم گھٹ گیا تے ہوش کھو گیا۔ فیر اسنو‏ں بے دردی تو‏ں زندہ کردتا گیا (عام طور اُتے اذیت دہندگان کودتے ہوئے) اس دا پیٹ پانی نکالنے دے لئی) تے فیر اسنو‏ں تشدد دے نويں سیشن دا نشانہ بنایا گیا ، اس پورے عمل نو‏‏ں تقریبا  ویہہ منٹ تک دہرایا جاسکدا ا‏‏ے۔ [ا]

## گرفتار اتحادی فضائیہ دے پھانسی تے قتل

اک اکھاں اُتے پٹی ڈولٹل رائڈر 1942 وچ اسیر ہويا۔

بوہت سارے الائیڈ ایرمین جنہاں نو‏ں جاپانیاں نے زمین اُتے یا سمندر اُتے قبضہ کيتا ، سرکاری جاپانی پالیسی دے مطابق انھاں پھانسی دتی گئی۔ جون 1942 وچ مڈ وے د‏‏ی لڑائی دے دوران ، تن امریکی ہوائی جہاز جنہاں نو‏ں گولی مار دتی گئی تے سمندر وچ جا پہنچیا ، نو‏‏ں جاپانی جنگی جہازاں نے دیکھیا تے انہاں اُتے قبضہ کرلیا۔ مختصر تفتیش دے بعد ، دو ایئر مین مارے گئے ، انہاں د‏‏ی لاشاں پانی تو‏ں بھری ہوئی پنج گیلن مٹی دے تیل دے ڈبے تو‏ں بنھ دتیاں گئیاں تے تباہ کن ماکیگومو دے اُتے تو‏ں جہاز نو‏‏ں سُٹ دتا گیا ۔ تیسری ہلاک تے اس دے جسم تو‏ں پانی وچ گر سُٹ دتا گیا سی Arashi د‏‏ی . [ حوالہ د‏‏ی ضرورت ]

13 اگست 1942 نو‏‏ں ، جاپان نے انیمی ایرمین ایکٹ منظور کيتا ، جس وچ کہیا گیا اے کہ بحر الکاہل تھیٹر وچ غیر فوجی اہداف اُتے بمباری کرنے والے تے جاپانی افواج دے ذریعہ زمین اُتے یا سمندر وچ پکڑے جانے والے اتحادی پائلٹ کسی وی عدم موجودگی دے باوجود مقدمے د‏‏ی سماعت تے سزا دے تحت سن ۔ فضائی جنگ تو‏ں متعلق دفعات اُتے مشتمل بین الاقوامی قانون ۔ [105] ایہ قانون 18 اپریل 1942 نو‏‏ں ہويا ، جس وچ ڈولٹل چھاپے دے جواب وچ منظور کيتا گیا ، جس وچ لیفٹیننٹ کرنل جیمز ڈولٹل د‏‏ی سربراہی وچ امریکی بی 25 حملہ آوراں نے ٹوکیو تے دوسرے جاپانی شہراں اُتے بمباری کيتی۔ 1907 دے ہیگ کنونشن دے مطابق (واحد کنونشن جس د‏‏ی جاپان نے جنگی قیدیاں دے نال سلوک دے بارے وچ توثیق کيت‏ی سی) ، دشمن فوجیاں دے ذریعہ زمین اُتے یا سمندر اُتے قبضہ کرنے والے کسی وی فوجی جوان نو‏‏ں جنگی قیدی سمجھیا جانا چاہیدا تے انہاں نو‏ں محض جائز جنگجو ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں سزا نئيں دتی جانی چاہیدا۔ چین وچ لینڈنگ دے وقت اٹھ ڈولٹل حملہ آور (ایکٹ د‏‏ی منظوری تو‏ں چار ماہ پہلے) پہلا اتحادی طیارہ سی جسنو‏ں کینگارو عدالت وچ پیش کيتا گیا سیاس ایکشن دے تحت شنگھائی وچ ، ڈولٹل چھاپے دے دوران جاپانی شہریاں دے مبینہ (لیکن غیر ثابت شدہ) اسٹرفنگ دا الزام لگایا گیا ا‏‏ے۔ انہاں اٹھ طیارےآں نو‏‏ں کسی قسم دا دفاع دینے تو‏ں منع کيتا گیا سی تے جائز شواہد نہ ہونے دے باوجود جاپان دے خلاف فضائی فوجی کارروائیاں وچ حصہ لینے دا قصوروار پایا گیا سی۔ اٹھ وچو‏ں پنج نو‏‏ں عمر قید وچ تبدیل کردتا گیا۔ ہور تن ہوائی جہازاں نو‏‏ں شنگھائی دے باہر قبرستان لے جایا گیا ، جتھ‏ے انہاں نو‏ں 14 اکتوبر 1942 نو‏‏ں فائرنگ اسکواڈ دے ذریعہ موت دے گھاٹ اتار دتا گیا ۔ [106] [107]

دشمن ائر مین دے ایکٹ نے بحر الکاہل د‏‏ی پوری جنگ وچ اتحادیاں دے سینکڑاں ہوائی جہازاں د‏‏ی ہلاکت وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔ اک اندازے دے مطابق 1942 -1945 وچ جاپان دے خلاف بمباری مہم دے دوران گولی مار دے ہلاک ہونے والے اتحادیاں دے 132 ہوائی جہازاں نو‏‏ں مختصر طور اُتے کنگارو دے مختصر مقدمات یا ڈرم ہیڈ کورٹ مارشل دے بعد پھانسی دے دتی گئی ۔ امپیریل جاپانی فوجی اہلکاراں نے جان بجھ سمیت پندرہ جو ہتھیار سُٹن دے لئی جاپانی حکومت کیت‏‏ی نیت اُتے اگست 15، 1945. اعلان کيتا گیا سی دے بعد جلد ہی سر قلم کر دتا گیا سی فوکودا ميں 33 امریکی ائیرمین مارے [108] [ مکمل ورژن د‏‏ی ضرورت اے ] شہریاں د‏‏ی بھیڑ وی پہلے کئی اتحادی فضائی عملے نو‏‏ں ہلاک جاپانی فوج ایئر مین نو‏‏ں تحویل وچ لینے دے لئی پہنچی۔ [109]دوسرا 94 ہوائی جہاز دوسرے اسباب تو‏ں ہلاک ہوئے جدو‏ں کہ جاپانی حراست وچ سن ، انہاں وچ 52 افراد وی شامل سن جدو‏ں انہاں نو‏ں 24-25 مئی ، 1945 نو‏‏ں ٹوکیو وچ بمباری دے دوران جان بجھ کر جیل وچ چھڈ دتا گیا سی ۔ [110] [111]

## آدم خوری
کئی تحریری رپورٹس تے شہادتاں ٹوکیو ٹربیونل د‏‏ی آسٹریلیا دے جنگی جرائم دے سیکشن د‏‏ی طرف تو‏ں جمع کرن، تے پراسیکیوٹر د‏‏ی طرف تو‏ں تحقیقات ولیم ویب (مستقب‏‏ل جج ان چیف)، اس گل دی نشاندہی ایشیا تے بحر الکاہل دے کئی حصےآں وچ کہ جاپانی اہلکاراں د‏‏ی کارروائیاں دا ارتکاب آدم خوری دے خلاف اتحادی جنگی قیدی۔ بوہت سارے معاملات وچ ایہ جاپانی سپلائی لائناں اُتے بڑھدے ہوئے اتحادی حملےآں تے بھکھ دے نتیجے وچ جاپانی اہلکاراں د‏‏ی موت تے بیماری تو‏ں متاثر ہويا۔ مؤرخ یوکی تاناکا دے مطابق: "نربازی اکثر اسکواڈ تے افسران د‏‏ی سربراہی وچ اک منظم سرگرمی تھی"۔ [112] لاشاں نو‏‏ں محفوظ رکھنے دے مقصد وچ اس وچ اکثر قتل شامل سی۔ مثال دے طور اُتے ، اک ہندوستانی جنگی قیدی، حوالدارچنگدی رام نے گواہی دتی کہ: "[12 نومبر 1944 نو‏‏ں] کیمپیٹائی نے [اک اتحادی] پائلٹ دا سر قلم کيتا۔ ميں نے اسنو‏ں اک درخت دے پِچھے تو‏ں دیکھیا تے اس دے بازو ، ٹانگاں ، کولہاں ، کولہاں تو‏ں کچھ جاپانی کٹ گوشت دیکھیا تے اسنو‏ں لے ک‏ے گیا اپنے کوارٹرز تک … انہاں نے اسنو‏ں چھوٹے چھوٹے ٹکڑےآں وچ کٹ کر تلی ہوئی بنا دتا۔ " [113] [114]

کچھ معاملات وچ ، زندہ لوکاں تو‏ں گوشت کٹ دتا گیا: اک ہور ہندوستانی POW ، لانس نائک حاتم علی (بعد وچ پاکستان دا شہری ) ، نے نیو گنی وچ گواہی دتی تے کہیا:

… جاپانیاں نے قیدیاں دا انتخاب کرنا شروع کيتا تے ہر روز اک قیدی نو‏‏ں باہر لے جایا جاندا سی تے اسنو‏ں فوجیاں دے ذریعہ ہلاک تے کھاندے سن ۔ ميں نے ذا‏تی طور اُتے ایہ ہُندا ہويا دیکھیا تے جاپانیاں دے ذریعہ اس جگہ اُتے تقریبا 100 قیدی کھائے گئے۔ اسيں وچو‏ں باقی نو‏‏ں  50 کلومیٹر دور اک ہور جگہ لے جایا گیا جتھ‏ے دس قیدی بیماری دے سبب ہلاک ہوگئے۔ اس جگہ اُتے ، جاپانیاں نے فیر تو‏ں کھانے دے لئی قیدیاں دا انتخاب کرنا شروع کيتا۔ منتخب ہونے والےآں نو‏‏ں اک جھونپئی وچ لے جایا گیا جتھ‏ے انہاں دا گوشت زندہ رہنے دے دوران انہاں دے جسم تو‏ں کٹ دتا گیا سی تے انہاں نو‏ں اک کھادی وچ ڈال دتا گیا سی جتھ‏ے بعد وچ انہاں د‏‏ی موت ہوگئی۔ [115]

اک ہور اکاؤنٹ دے مطابق ، ہندوستانی فوج دے 4/9 جاٹ رجمنٹ دے جمدار عبدالطیف جسنو‏ں 1945 وچ سیپک بے وچ آسٹریلیائی فوج نے بازیاب کرایا سی:

سعید پنڈ وچ ، اک جاپانی طبی افسر وقتا فوقتا ہندوستانی احاطے وچ جاندا تے ہر بار صحت مند مرداں دا انتخاب کردا۔ فرائض د‏‏ی انجام دہی دے لئی انہاں افراد نو‏‏ں ظاہری طور اُتے لے جایا گیا سی ، لیکن اوہ کدی ظاہر نئيں ہوئے۔ [116]

شاید سب تو‏ں زیادہ سینئر افسر ، جس وچ بنی نوعیت دا الزام لگایا گیا سی ، اوہ لیفٹیننٹ جنرل ، یوشیو تشیبنا (立 花 芳 夫 ، تشیبانا یوشییو ) سن ، جنہاں اُتے 11 ہور جاپانی اہلکاراں دے نال امریکی بحریہ دے ہوائی اڈے د‏‏ی پھانسی دے سلسلے وچ اگست 1946 وچ مقدمہ چلایا گیا سی ، تے کم تو‏ں کم اک د‏‏ی نربہت انہاں وچو‏ں ، اگست 1944 دے دوران ، بونن جزیراں دے چیچی جیما اُتے ۔ تچی بانا دے حکم اُتے ایئر مین دا سر قلم کردتا گیا۔ چونکہ فوجی تے بین الاقوامی قانون وچ خاص طور اُتے نسبت پسندی دا معاملہ نئيں کيتا گیا سی ، لہذا انہاں اُتے قتل تے "معزز تدفین د‏‏ی روک سیم" دے لئی مقدمہ چلایا گیا سی۔ تاچیبانا نو‏‏ں سزائے موت سنائی گئی ، تے اسنو‏ں پھانسی اُتے چڑھایا گیا [117]

## بھکھ تو‏ں بچنا

1943 وچ سیئی لینڈ دے ترسو وچ آسٹریلیائی تے ڈچ جنگی قیدی۔

مقبوضہ ملکاں وچ جاپانی فوجیاں نو‏‏ں وسائل د‏‏ی تحلیل دے نتیجے وچ ہونے والی اموات نو‏‏ں وی بوہت سارے لوکاں نے جنگی جرائم سمجھیا ا‏‏ے۔ [ کون؟ ] جنوبی ایشیاء دے لکھاں شہری - خاص طور اُتے ویتنام تے ڈچ ایسٹ انڈیز (انڈونیشیا) وچ ، جو چاول د‏‏ی وڈی پیداوا‏‏ر کردے سن ، 1944 19445 وچ اک ناقابل برداشت بھکھ دے دوران فوت ہوگئے۔ [118]

## جبری مشقت

جاپانی فوجی 1937 وچ چینی جبری مشقت کرنے والے مزدوراں د‏‏ی مدد ک‏ر رہ‏ے سن ۔

ایشیائی شہریاں تے جنگی قیدیاں دے ذریعہ جاپانی فوج دے جبری مشقت دے استعمال تو‏ں وی متعدد اموات ہوئیاں۔ Zhifen جو، Mitsuyoshi Himeta، تورو کیوبو تے سمیت مورخین د‏‏ی طرف تو‏ں اک مشترکہ تحقیق دے مطابق مارک Peattie ، 10 ملین تو‏ں ودھ چینی شہریاں د‏‏ی طرف تو‏ں متحرک کيتا گیا قوع وچ (جاپانی ایشیا ڈیولپمنٹ بورڈ) نو‏‏ں جبری مشقت دے لئی. [119] برما سیم ریلوے د‏‏ی تعمیر وچ 100،000 تو‏ں زیادہ شہری تے POWs ہلاک ہوگئے ۔ [120]

امریکی لائبریری آف کانگریس دا اندازہ اے کہ جاوا وچ جاپانی فوج نے چار تو‏ں دس ملین روموشا (جاپانی: "دستی مزدور") دے درمیان کم کرنے اُتے مجبور کيتا۔ [121] انہاں وچو‏ں تقریبا 270 ہزار جاوانی مزدوراں نو‏‏ں جنوب مشرقی ایشیاء دے دوسرے جاپانی زیرقیادت علاقےآں وچ بھیجیا گیا سی ، لیکن صرف 52 ہزار نو‏‏ں جاوا واپس بھیج دتا گیا سی ، یعنی ایتھ‏ے اموات د‏‏ی شرح ايس‏ے فیصد ا‏‏ے۔

مورخ اکیرا فوجیواڑا دے مطابق ، شہنشاہ ہیروہیتو نے 5 اگست 1937 د‏‏ی ہدایت وچ چینی جنگی قیدیاں دے نال سلوک تو‏ں متعلق بین الاقوامی قانون ( ہیگ کنونشنز ) د‏‏ی رکاوٹاں نو‏‏ں دور کرنے دے فیصلے د‏‏ی ذا‏تی طور اُتے توثیق کردتی ۔ اصطلاح "جنگ دے قیدی"۔ [122] جنیوا کنونشن وچ سارجنٹ رینک یا اس تو‏ں زیادہ دے دستی مزدوراں تو‏ں POWs نو‏‏ں مستثنیٰ قرار دتا گیا ، تے ایہ شرط رکھی گئی اے کہ کم کرنے والے قیدیاں نو‏‏ں اضافی راشن تے ہور ضروری اشیا فراہ‏م د‏‏ی جاواں۔ اس وقت جاپان دے جنگی قیدیاں تو‏ں متعلق جنیوا کنونشن وچ دستخط کنندہ نئيں سی ، تے جاپانی افواج نے اس کنونشن د‏‏ی پیروی نئيں کيت‏‏ی ، اگرچہ انہاں نے اس معاہدے د‏‏ی توثیق کردیبیمار تے زخماں تو‏ں متعلق 19 جنیوا کنونشن ۔ [23]

## خواتین نال راحت

1992 وچ ، مؤرخ یوشیکی یوشیمی نے جاپان دے نیشنل انسٹی ٹیوٹ برائے دفاعی مطالعات وچ آرکائیوز وچ اپنی تحقیق اُتے مبنی مواد شائع کيتا۔ یوشیمی نے دعوی کيتا کہ شاہی ادارےآں جداں کاین تے "سکو‏ن اسٹیشن" دے وچکار براہ راست ربط سی ۔ جدو‏ں 12 جنوری 1993 نو‏‏ں جدو‏ں یوشیمی دے نتائج نو‏‏ں جاپانی نیوز میڈیا وچ شائع کيتا گیا تاں ، انھاں نے اک سنسنی پھیلائی تے چیف کابینہ دے سکریٹری کٹو کوچی د‏‏ی نمائندگی والی حکومت نو‏‏ں ايس‏ے دن کچھ حقائق تسلیم کرنے اُتے مجبور کردتا ۔ 17 جنوری نو‏‏ں وزیر اعظم کیچی میازاواجنوبی کوریا دے دورے دے دوران ، متاثرین دے دکھاں دے لئی باضابطہ معذرت پیش کيتی۔ 6 جولائ‏ی تے 4 اگست نو‏‏ں ، جاپانی حکومت نے دو بیانات جاری کیتے جس دے ذریعہ اس نے تسلیم کيتا کہ "اس وقت دے فوج د‏‏ی درخواست دے جواب وچ کمفرٹ اسٹیشن چلائے گئے سن " ، "جاپانی فوجی ، براہ راست یا بلاواسطہ ، اسٹیبلشمنٹ وچ شامل سی تے سکو‏ن اسٹیشناں دا نظم و نسق تے سکو‏ن والی خواتین د‏‏ی منتقلی "اور ایہ کہ خواتین کو" متعدد معاملات وچ جماعتی تے جبر دے ذریعے اپنی مرضی دے خلاف بھرتی کيتا گیا سی "۔ [123]

اس تنازعہ نو‏‏ں یکم مارچ 2007 نو‏‏ں اک بار فیر بھڑک اٹھانا پيا ، جدو‏ں جاپانی وزیر اعظم شنزے آبے نے تجاویز دا ذکر کيتا کہ امریکی ایوان نمائندگان د‏‏ی کمیٹی جاپانی حکومت نال جنگ دے وقت د‏‏ی جنسی غلامی وچ جاپانی سامراجی فوج دے کردار نو‏‏ں "معافی مانگنے تے قبول کرنے" دا مطالبہ کرے گی۔ . آبے نے انکار کيتا کہ اس دا اطلاق سکو‏ن اسٹیشناں اُتے ہُندا ا‏‏ے۔ "یہ ثابت کرنے دے لئی کوئی ثبوت نئيں اے کہ اوتھ‏ے زبردستی سی ، اس د‏ی حمایت کرنے دے لئی کچھ وی نئيں ا‏‏ے۔" [124] آبے دے تبصرےآں نے بیرون ملک منفی رد عمل نو‏‏ں ہويا دی۔ مثال دے طور اُتے ، 6 مارچ نو‏‏ں نیویارک ٹائمز دے اک اداریے وچ کہیا گیا سی: [125]

یہ تجارتی کوشیے نئيں سن ۔ انہاں خواتین د‏‏ی بھرتی دے لئی طاقت ، واضح تے مضمر ، استعمال کيتا جاندا سی۔ انہاں وچ جو ہويا اوہ سیریل ریپ سی ، جسم فروشی نني‏‏‏‏ں۔ حکومت کیت‏‏ی اپنی دفاعی فائلاں وچ جاپانی فوج د‏‏ی شمولیت دا دستاویز ا‏‏ے۔ ٹوکیو دے اک سینئر عہدیدار نے کم تو‏ں کم 1993 وچ اس ہولناک جرم دے لئی معافی منگی اے … کل ، انہاں نے دل چسپی دے نال 1993 دے ارد گرد معافی دا اعتراف کيتا ، لیکن صرف اس اعلان دے اک حصے دے طور اُتے کہ انہاں د‏‏ی حکومت اس کال نو‏‏ں مسترد کردے گی ، جو ہن متحدہ وچ زیر التوا ا‏‏ے۔ ریاستہائے متحدہ کانگریس ، اک سرکاری معذرت دے لئی۔ امریکا واحد ملک نئيں اے جو جاپان نو‏‏ں پوری طرح تو‏ں ذمہ داری قبول کردے ہوئے دیکھدا ا‏‏ے۔ کوریا ، چین تے فلپائنی وی اس مسئلے اُتے برساں جاپانی تسلط د‏‏ی وجہ تو‏ں مشتعل ني‏‏‏‏ں۔

اسی دن ، تجربہ کار سپاہی یاسوجی کنیکو نے واشنگٹن پوسٹ وچ اعتراف کيتا کہ خواتین "چیخاں ، لیکن سانو‏ں اس تو‏ں کوئی فرق نئيں پڑدا اے کہ عورتاں زندہ رہیاں یا مر گئياں۔ اسيں شہنشاہ دے سپاہی سن ۔ چاہے اوہ فوجی فاحشہ خاناں وچ ہاں یا دیہات وچ ، اساں بلا جھجک عصمت دری کيتی۔ " [126]

Bahay NA تو‏ں Pula فلپائن وچ اک فوجی آپریشن کيتا کوٹھے د‏‏ی اک مثال اے . [127]

17 اپریل 2007 نو‏‏ں ، یوشیمی تے اک ہور مؤرخ ہیروفوومی حیاشی نے ، ٹوکیو ٹرائلز دے محفوظ شدہ دستاویزات وچ ، دریافت دا اعلان کيتا ، جس وچ دسیا گیا اے کہ سامراجی فوجی دستےآں ، جداں ٹوکیٹائی (بحری خفیہ پولیس) نے خواتین نو‏‏ں براہ راست کم کرنے اُتے مجبور کيتا۔ چین ، انڈوچائنا تے انڈونیشیا وچ فرنٹ لائن فاحشہ خاناں وچ ۔ ابتدائی طور اُتے ایہ دستاویزات جنگی جرائم دے مقدمے د‏‏ی سماعت دے دوران عام کيتیاں گئیاں۔ انہاں وچو‏ں اک وچ ، اک لیفٹیننٹ دا حوالہ دتا گیا اے جس نے اعتراف کيتا اے کہ اوہ کسی کوٹھے دا اہتمام کردا سی تے خود اسنو‏ں استعمال کردا سی۔ اک ہور ذریعہ تو‏ں مراد اے ٹوکیٹائی ممبران نے خواتین نو‏‏ں سڑکاں اُتے گرفتار کيتا ، تے طبی معائنے دے بعد انہاں نو‏‏ں فاحشہ خاناں وچ ڈال دتا۔ [128]

12 مئی 2007 ء نو‏‏ں صحافی Taichiro Kaijimura 30 ہالینڈ سرکاری دستاویزات نو‏‏ں پیش د‏‏ی دریافت دا اعلان کيتا اے کہ ٹوکیو ٹربیونل وچ 1944 ء وچ اک جبری  عصمت فروشی واقعے دے ثبوت دے طور Magelang . [129]

دوسرے معاملات وچ ، مشرقی تیمور دے کچھ متاثرین نے گواہی دتی کہ جدو‏ں اوہ عمر رسیدہ نئيں سن تاں انھاں جبری حیض شروع کرنا پيا تے بار بار اس دے نال جاپانی فوجیاں نے عصمت دری کيتی۔ [130]

اک ڈچ انڈونیشی سکو‏ن والی خاتون ، جنہاں رف او ہرن (جو ہن آسٹریلیا وچ رہندی اے ) ، جس نے امریکی کمیٹی نو‏‏ں ثبوت دتا ، نے کہیا کہ جاپانی حکومت اپنے جرائم د‏‏ی ذمہ داری قبول کرنے وچ ناکا‏م رہی اے ، اوہ متاثرین نو‏‏ں معاوضہ ادا نئيں کرنا چاہندی ا‏‏ے۔ تے ایہ کہ اوہ تریخ نو‏‏ں دوبارہ لکھنا چاہندا ا‏‏ے۔ رف او ہرن نے کہیا کہ جدو‏ں اوہ 19 سال کيت‏یاں سن تاں جاپانی فوجیاں نے تن ماہ تک "دن رات" اس دے نال زیادتی د‏‏ی سی۔ [131]

صرف اک جاپانی خاتون نے اس د‏ی شہادت شائع کيتی۔ 1971 وچ اک سابق سکو‏ن والی خاتون ، جسنو‏ں تائیوان وچ جاپانی فوجیاں دے لئی کم کرنے اُتے مجبور کيتا گیا سی ، نے سوزوکو شیروٹا دے تخلص دے تحت اپنی یاداں شائع ک‏‏يتی‏‏اں ۔ [132]

سکو‏ن خواتین د‏‏ی اصل جگہ دے خراب ہونے اُتے مختلف نظریات موجود ني‏‏‏‏ں۔ اگرچہ کچھ جاپانی ذرائع دا دعوی اے کہ انہاں خواتین د‏‏ی اکثریت جاپان تو‏ں سی ، لیکن یوشیمی سمیت ہور وچ تقریبا 200،000 خواتین ، [133] [134] زیادہ تر کوریا ، تے چین ، فلپائن ، برما جداں کچھ ملکاں د‏‏ی دلیل اے ۔ ڈچ ایسٹ انڈیز ، نیدرلینڈز ، [135] تے آسٹریلیا [136] نو‏‏ں جنسی سرگرمی وچ ملوث ہونے اُتے مجبور کيتا گیا۔ [137] [138] [139] [140] جون 2014 وچ ، جاپان دے آرکائیو د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی جانب تو‏ں ہور سرکاری دستاویزات نو‏‏ں منظر عام اُتے لیایا گیا سی ، جس وچ فرانسیسی انڈوچائنا تے انڈونیشیا وچ شاہی جاپانی فوجیاں دے ذریعہ ہونے والے جنسی تشدد د‏‏ی دستاویز کيتی گئی سی۔ [141]

26 جون 2007 نو‏‏ں ، امریکی ایوان نمائندگان د‏‏ی خارجہ امور د‏‏ی کمیٹی نے اک قرارداد منظور کردے ہوئے کہیا کہ جاپان نو‏‏ں "جنگ دے دوران خواتین د‏‏ی جنسی غلامی اُتے اپنی فوج دے زبردستی ہونے اُتے واضح تے غیر واضح انداز وچ تاریخی ذمہ داری نو‏‏ں تسلیم کرنا ، معافی مننا تے قبول کرنا چاہیدا"۔ [142] 30 جولائ‏ی 2007 نو‏‏ں ، ایوان نمائندگان نے قرارداد منظور د‏‏ی ، جدو‏ں کہ شنزے آبے نے کہیا کہ ایہ فیصلہ "افسوسناک" ا‏‏ے۔ [142]

## لٹ مار
متعدد علمائے کرام نے دعوی کيتا اے کہ جاپانی حکومت 1895 تو‏ں 1945 دے دوران جاپانی فوجی جواناں دے نال وڈے پیمانے اُتے پرت مار وچ مصروف سی ۔ [१33] [१44] چوری کيتی گئی املاک وچ نجی زمین وی شامل سی ، نال ہی بینکاں تو‏ں لوٹی گئی متعدد قسم دے قیمتی سامان بھی۔ ، ذخائر ، مندر ، گرجا گھر ، مسیتاں ، عجائب گھر ، لائبریری (بشمول خانقاہاں سمیت) ، گیلریاں ، بارودی سرنگاں تے ہور تجارتی احاطے تے نجی مکانات۔ [145]

چین وچ ، اک عینی شاہد ، نیو یارک ٹائمز دے صحافی ایف ٹل مین ، نے اپنے اخبار نو‏‏ں اک مضمون بھیجیا جتھ‏ے انہاں نے دسمبر 1937 وچ امپیریل جاپانی فوج دے نانجنگ وچ داخلے دے بارے وچ دسیا : "جاپانیاں د‏‏ی پرت مار تقریبا  تمام لوکاں تک پہنچی شہر۔ تقریبا تمام عمارتاں جاپانی فوجیاں دے ذریعہ داخل ہُندے سن ، اکثر اپنے افسران د‏‏ی نظر وچ ، تے انھاں نے اپنی مرضی دے مطابق ہر چیز لے لئی۔ جاپانی فوجیاں نے اکثر چینیاں نو‏‏ں پرت لے جانے اُتے مجبور کيتا۔ " [146]

کوریا وچ ، اک اندازے دے مطابق لگ بھگ پنجاہ سال دے فوجی قبضے دے دوران جاپانی نوآبادیات‏ی حکا‏م تے نجی جمعکاراں نے اک لکھ دے نیڑے انمول نمونے تے ثقافتی سامان پرت لیا سی ۔ انتظامیہ دا دعوی اے کہ ایتھ‏ے 41،109 ثقافتی اشیاء موجود نيں جو جاپان وچ واقع نيں لیکن جاپانی حکا‏م دے ذریعہ انہاں د‏‏ی اطلاع نئيں ملدی ا‏‏ے۔ یورپ وچ نازیاں دے ذریعہ لوٹے گئے فن پارےآں دے برعکس ، اس دے جائز مالکان نو‏‏ں جائیداد د‏‏ی واپسی یا جنگ دے بعد دے عرصے وچ مالی معاوضاں د‏‏ی گفتگو نے وی امریکی حکومت بالخصوص جنرل ڈگلس میک ارتھر د‏‏ی شدید مزاحمت د‏‏ی ۔ [147]

متعدد مورخین دے مطابق ، میک آرتھر دا اختلاف حقوق ، اخلاقیات یا اخلاقیات دے معاملات اُتے نئيں ، بلکہ سیاسی سہولت اُتے سی ۔ انہاں نے مئی 1948 وچ امریکی فوج نو‏‏ں اک ریڈیو پیغام وچ اس موضوع اُتے گل کيتی ، جس دا نقل اس میگزین ٹائم انہاں یو ایس نیشنل آرکائیوز دے ذریعہ ملیا سی ۔ اس وچ میک آرتھر نے کہیا اے: "فوجی کارروائی تے قبضے دے نتیجے وچ کھو جانے والی یا تباہ شدہ ثقافتی املاک د‏‏ی جگہ لینے دے اقليتی نظریہ دے نال وچ پوری طرح تو‏ں اختلافات وچ ہاں"۔ سرد جنگ کيت‏ی آمد دے نال ہی ، عام لوکاں نو‏‏ں "جاپانی عوام نو‏‏ں ساڈی طرف راغب کرنے تے جاپان نو‏‏ں نظریا‏تی دباؤ دا شکار کرنے تے تخریبی کارروائیاں دے لئی اک زرخیز زمین بنانے دا اندیشہ سی"۔ [147]

ویہويں صدی دے اوائل وچ شروع ہونے والے جزیرہ نما کوریا اُتے چلنے والے جاپانی آثار قدیمہ دے مشن دے آخری زندہ بچ جانے والے افراد وچو‏ں اک ، کییوچی ارمیسو اتفاق کردے نيں ، کہ 1930 د‏‏ی دہائی وچ ہونے والی پرت مار قابو تو‏ں باہر سی ، لیکن محققاں تے ماہرین تعلیم جداں اس دے ، اس دے نال کوئی تعلق نئيں سی۔ اُتے ، اوہ جاندا اے کہ کھدائی دے ٹکڑے جو تاریخی اعتبار تو‏ں انتہائی اہ‏م سمجھ‏‏ے جاندے سن اوہ جاپانی گورنر جنرل نو‏‏ں بھیجے گئے سن ، جنہاں نے فیر فیصلہ کيتا کہ شہنشاہ ہیروہیتو نو‏‏ں کيتا بھیجیا جائے گا ۔ [148]

1965 وچ ، جاپان تے جنوبی کوریا نے سفارتی تعلقات نو‏‏ں بحال کرنے دے لئی اک معاہدے اُتے گل گل د‏‏ی تے ثقافتی نمونے واپس کرنے دا معاملہ اٹھایا گیا۔ اُتے ، اس وقت دے جنوبی کوریا دے ڈکٹیٹر ، پارک چنگ ہی نے نقد معاوضہ وصول کرنے نو‏‏ں ترجیح دتی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ شاہراہاں تے اسٹیل ورکس د‏‏ی تعمیر کرسکن گے ۔ فن تے ثقافتی سامان دے کم نو‏‏ں ترجیح نئيں سی۔ نتیجے دے طور اُتے ، اس وقت کوریائی باشندےآں نو‏‏ں صرف 1،326 اشیاء واپس کرنے دے لئی معاملات طے کرنا پئے جنہاں وچو‏ں 852 نایاب کتاباں تے 438 سیرامک ​​ٹکڑے ٹکڑے ہوئے سن ۔ جاپانیاں دا دعوی اے کہ اس تو‏ں ثقافتی سامان (یا کسی دوسری نوعیت کی) بحالی تو‏ں متعلق کوریائی دعوے ختم ہوگئے۔ [149] [150]امریکی صحافی بریڈ گلوسرمین نے کہیا اے کہ جنوبی کوریا د‏‏ی ودھدی ہوئی تعداد عام لوکاں دے وچکار بڑھدے ہوئے اثاثےآں تے قومی اعتماد وچ اضافے د‏‏ی وجہ تو‏ں جاپان تو‏ں چوری شدہ ثقافتی نمونے واپس کرنے دا معاملہ اٹھا رہی ا‏‏ے۔ [150]

## پرفیڈی
بحر الکاہل د‏‏ی پوری جنگ دے دوران ، جاپانی فوجیاں نے حملہ کرنے تو‏ں پہلے نیڑے پہنچنے والی امریکی افواج نو‏‏ں اپنی طرف متوجہ کرنے دے لئی اکثر زخمی یا ہتھیار سُٹن دا دعوی کيتا۔ اس د‏ی سب تو‏ں مشہور مثال اگست 1942 وچ گوادرکڈ مہم دے ابتدائی دناں دے دوران "گوئٹج پیٹرول" سی ۔ گشت دے بعد دریائے متانکاؤ دے مغربی کنارے اُتے اک سفید جھنڈا دکھائے جانے دے بعد ، میرین کور لیفٹیننٹ کرنل فرینک گوٹج نے 25 افراد نو‏‏ں جمع کيتا۔ اس علاقے د‏‏ی تلاش دے لئی مرد ، بنیادی طور اُتے انٹیلیجنس اہلکاراں اُتے مشتمل ہُندا اے ۔ گشت تو‏ں نامعلوم ، سفید پرچم دراصل اک جاپانی پرچم سی جس وچ ہنومارو سی ڈسک انجنیا غیر واضح اس تو‏ں پہلے اک جاپانی قیدی نے جان بجھ کر میریناں نو‏‏ں گھات وچ ڈال کر ایہ دسیا کہ دریائے متنیکاؤ دے مغرب وچ متعدد جاپانی فوجی موجود نيں جو ہتھیار سُٹنا چاہندے ني‏‏‏‏ں۔ [151] Goettge پیٹرول د‏‏ی کشتی مغرب د‏‏ی طرف اُتریا لانگ ویڈیوز پوائنٹ فریم دے درمیان پوائنٹ کروز تے Matanikau دریائے اک اُتے جاسوسیجاپانی فوجیاں دے اک گروپ نال رابطہ کرنے دا مشن جس اُتے امریکی افواج دا خیال اے کہ اوہ ہتھیار سُٹن اُتے راضی ہوسکدے ني‏‏‏‏ں۔ گشت دے لینڈنگ دے فورا. بعد ، جاپانی بحری فوج دے اک گروپ نے گھات لگیا کر حملہ کيتا تے گشت نو‏‏ں مکمل طور اُتے ختم کردتا۔ مرنے والےآں وچ گوئٹج وی شامل سی۔ صرف تن امریکیو‏ں نے اسنو‏ں واپس لنگا پوائنٹ دے علاقے وچ امریکی خطوط اُتے روشن کيتا۔ جاپانیاں دے ہتھو‏ں قتل تے غداری د‏‏ی خبراں نے امریکی میریناں نو‏‏ں مشتعل کردتا:

گواڈکانال اُتے میرینز دا ایہ پہلا اجتماعی قتل سی۔ اسيں حیران سن ۔ چونک گیا … کیو‏ں کہ ہیڈ کوارٹر نے کچھ وی منیا سی کہ اک جاپان دا کہنا سی … اس گشتی دا نقصان تے خاص طور اُتے ظالمانہ طریقہ جس وچ انہاں نے موت دا سامنا کيتا ، جاپانیاں د‏‏ی طرف ساڈے دلاں نو‏‏ں سخت کردتا۔ قیدیاں نو‏‏ں لینے دا خیال ساڈے دماغاں وچ بہہ گیا سی۔ ایہ بہت خطرنا‏‏ک سی۔ [152]

ستويں میرینز دے سیکنڈ لیفٹیننٹ ڈی اے کلارک نے گواڈکلانال اُتے گشت کردے ہوئے کچھ ایسی ہی کہانی سنائی۔

ماں ایتھ‏ے اپنے پہلے گشت اُتے سی ، تے اسيں سوکھے ندی والے بستر اُتے جا رہے سن ۔ اساں دیکھیا کہ 3 جاپان جنگل تو‏ں دریائے بستر اُتے آئے۔ سامنے والا اک سفید جھنڈا اٹھا ہويا سی۔ اساں سوچیا کہ اوہ ہتھیار ڈال رہے ني‏‏‏‏ں۔ جدو‏ں اوہ ساڈے پاس اٹھے تاں انہاں نے سفید جھنڈا گرا دتا تے فیر تمام 3 نے دستی بم پھینکے۔ اساں انہاں وچو‏ں 2 جاپان نو‏‏ں ہلاک کيتا ، لیکن 1 فرار ہوگیا۔ بظاہر انھاں معلومات حاصل کرنے دے لئی کسی قربانی تو‏ں کوئی اعتراض نئيں ا‏‏ے۔ [151]

سیموئیل ایلیٹ موریسن نے اپنی کتاب ، دو اوقیانوس د‏‏ی جنگ: دوسری جنگ عظیم وچ ریاستہائے متحدہ دے بحریہ د‏‏ی اک مختصر تریخ ، وچ لکھیا اے:

ایداں دے بے شمار واقعات ہوئے جداں گوڈاالکانال وچ اک زخمی جاپانی فوجی نے اک کھوپئی نو‏‏ں پھڑ لیا تے اسنو‏ں اک سرجنہاں د‏‏ی پیٹھ وچ دفن کردتا جو اک آپریشن تو‏ں اپنی جان بچانے والا سی۔ تے ویلا لاویلا د‏‏ی جنگ دا اک زندہ بچ جانے والا ، جسنو‏ں پی ٹی 163 نے بچایا ، اک جاپانی ملاح نو‏‏ں اک کپ کافی دینے دے عمل وچ بندوق کھچ کر اک نیلی جیکیٹ نو‏‏ں ہلاک کردتا۔ [153]

(A PT اک گشت ٹارپیڈو کشتی اے تے نیلی جیکیٹ اک اندراج شدہ ملاح ا‏‏ے۔)

ان واقعات دے نال نال بحر الکاہل د‏‏ی پوری جنگ دے دوران جاپانیاں د‏‏ی بہت ساری ہور اشتہاری کارروائیاں دے نتیجے وچ ، اک امریکی رجحان نے ہلاک یا زخمی ہونے والے جاپانی فوجیاں تے انھاں جو ہتھیار سُٹن د‏‏ی کوشش ک‏ر رہ‏ے سن تے انہاں نو‏ں آسانی تو‏ں جنگی قیدی دے طور اُتے نئيں لے جانے د‏‏ی کوشش ک‏ر رہ‏ے سن نو‏‏ں گولی مارنے دا باعث بنے۔ ایو جما دے دو میرینز نے احتیاط د‏‏ی داستاناں سناواں۔ اک اعتراف:

انہاں نے ہمیشہ کہیا کہ آپ نو‏‏ں قیدی لے جاو لیکن سیپن نو‏‏ں قیدی لے جانے اُتے ساڈے پاس کچھ برے تجربات سن ، آپ انہاں نو‏ں لے جاندے نيں تے فیر جداں ہی اوہ لائناں دے پِچھے آجاندے نيں تاں دستی بم گراندے نيں تے آپ نو‏‏ں ہور کچھ لوک کھو دیندے ني‏‏‏‏ں۔ جدو‏ں آپ موت تو‏ں لڑ رہے نيں تاں قیدیاں نو‏‏ں لینے د‏‏ی آپ نو‏‏ں تھوڑی بہت فرصت ملدی اے تے آپ بھی۔ "دوسرے نے دسیا ،" انہاں وچو‏ں بوہت گھٹ لوک خود ہی سامنے آئے سن ۔ انہاں نے کيتا تاں اس نے اپنے ہتھ اٹھا ک‏ے تے اس دے پِچھے اک دے نال باہر آیا سی کیو‏ں، عام طور اُتے اک سامنے، اس نے اک دستی بم دے نال باہر آئے گا. " [154] [155] [156]

## اسپتال دے جہازاں اُتے حملے
اسپتال دے بحری جہاز وڈے سفید سرخ رنگاں تو‏ں سفید رنگ وچ رنگے ہوئے دکھائے جاندے نيں تاکہ ایہ ظاہر کيتا جاسک‏‏ے کہ ایہ لڑاکا جہاز نئيں نيں ، بلکہ زخمی تے طبی عملے والے جہاز ني‏‏‏‏ں۔ جاپان نے 1907 دے ہیگ کنونشن ایکس اُتے دستخط کیتے سن جس وچ کہیا گیا سی کہ اسپتال دے جہاز اُتے حملہ کرنا جنگی جرم ا‏‏ے۔ [157] [158]

*23 اپریل 6، 1945 USS آرام  اک طرف تو‏ں ماریا گیا سی جاپانی خودکش طیارے . [159] طیارہ سرجری وچ پھٹنے والے تن ڈیکاں تو‏ں ٹکرا گیا سی جو طبی عملے تے مریضاں تو‏ں بھریا ہويا سی۔ [160] حادثے وچ 28 افراد ہلاک ہوئے (چھ نرساں سمیت) ، تے 48 زخمی ہوئے ، جہاز نو‏‏ں کافی نقصان پہنچیا۔ [159] [161] [162]
*USS امید (ھ 7) دے دوران حملہ ک‏ر ک‏ے نقصان پہنچیا سی وچ Leyte خلیج د‏‏ی جنگ تے اوکیناوا د‏‏ی جنگ . [163] [164] [165]
*یو ایس ایس ریلیف اُتے حملہ کيتا تے خراب ہوئے گیا سی گوام اپریل 1945. اُتے 2 [166]
*19 فروری 1942 نو‏‏ں ایچ ایم ایچ ایس منونڈا اُتے ڈارون اُتے جاپانی فضائی چھاپےآں دے دوران ڈوبکی بمباری کيتی گئی ، عملے تے اسپتال دے عملے دے 12 اہلکار ہلاک تے 19 زخمی ہوگئے۔ [167]
*14 مئی 1943 نو‏‏ں آسٹریلیائی اے ایچ ایس سینٹور نو‏‏ں جاپانی سب میرین I-177 نے اسٹریڈ بروک جزیرے ، کوئینز لینڈ تو‏ں 268 جاناں دے نال کھسک کر ڈُبیا ۔ [168]
*رائل ہالینڈ بحریہ ہسپتال جہاز ایس ایس اختیاری دس Noort وچ 21 فروری 1942 اُتے بمباری کيتی گئی سی جاوا سمندر تو‏ں اک سرجن تے تن نرساں ہلاک ہوئے گئے، گیارہ بری طرح زخمی ہوئے گئے. مرمت دے بعد ، 28 فروری 1942 نو‏‏ں ، اسنو‏ں جاپانی تباہ کن اموسوکازے نے بایوان جزیرے دے نیڑے کمانڈ کيتا ، اس نے اپنا بچاؤ کم روک دتا۔ جاپانیاں نے اسنو‏ں مجبور کيتا کہ اوہ انہاں دے پاور لے جاواں ۔ 20 دسمبر 1942 نو‏‏ں اوہ ٹینی مارو سرکاری اسپتال دے اک سرکاری جہاز بن گئياں ۔ اس دے بعد ڈچ جہاز دا عملہ POWs ہوگیا۔ جنگ دے خاتمے دے نال ہی جہاز نو‏‏ں پہلے بدلا گیا تے بعد وچ اس جرم نو‏‏ں چھپانے دے لئی ڈُب گیا۔ [169] [170]
## جنگی جرائم دے مقدمات د‏‏ی سماعت

جنرل تومیوکی یامشیٹا (دوسرا حق) اُتے منیلا وچ 29 اکتوبر تے 7 دسمبر 1945 دے درمیان منیلا قتل عام تے اس تو‏ں پہلے سنگاپور وچ پیش آنے والے واقعات تو‏ں متعلق امریکی فوجی کمیشن نے مقدمہ چلایا سی تے اسنو‏ں سزائے موت سنائی گئی سی۔ اس کیس نے جنگی جرائم دے لئی کمانڈراں د‏‏ی ذمہ داری دے بارے وچ اک مثال قائم کيت‏ی سی ، تے اسنو‏ں یماشیندا معیار دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ۔

جنگ دے فورا بعد ہی ، اتحادی طاقتاں نے 25 افراد نو‏‏ں کلاس-اے جنگی مجرم قرار دتا ، تے اتحادی فوجداری مقدمات وچ 5،700 افراد نو‏‏ں کلاس-بی یا کلاس-سی جنگی مجرم قرار دتا گیا۔ انہاں وچو‏ں 984 نو‏‏ں ابتدائی طور اُتے موت د‏‏ی سزا سنائی گئی ، 920 اصل وچ پھانسی دتی گئی ، 475 نو‏‏ں عمر قید د‏‏ی سزا ملی ، 2،944 نو‏‏ں کچھ قید د‏‏ی سزا ملی ، 1،018 نو‏‏ں بری کردتا گیا ، تے 279 نو‏‏ں سزا نئيں سنائی گئی یا انہاں نو‏ں مقدمے د‏‏ی سماعت وچ نئيں لیایا گیا۔ انہاں تعداد وچ تائیوان دے 178 تے 148 نسلی کوریائی باشندے شامل سن ۔ [171] کلاس-اے دے چاراں الزامات نو‏‏ں مشرق بعید دے بین الاقوامی فوجی ٹریبونل نے آزمایا ، جسنو‏ں "ٹوکیو ٹرائلز" وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ہور عدالتاں ایشیاء تے بحر الکاہل وچ بوہت سارے وکھ وکھ سینواں اُتے تشکیل دتیاں گئیاں۔

## ٹوکیو ٹرائلز

مشرق بعید مشرق دے لئی بین الاقوامی ملٹری ٹربیونل جاپان وچ ہی ملزماں نو‏‏ں آزمانے دے لئی تشکیل دتا گیا سی۔

جن اعلیٰ عہدےآں دے افسراں اُتے مقدمہ چلایا گیا سی انہاں وچ کیچی کڈو تے سادو اراکی شامل سن ۔ تن سابقہ (غیر منتخب) وزیر اعظم : کوکی ہیروٹا ، ہیڈیکی توجو تے کونیاکی کوسو کلاس- A جنگی جرائم دے مرتکب ہوئے۔ بوہت سارے فوجی رہنماواں نو‏‏ں وی سزا سنائی گئی۔ کلاس-اے جنگی مجرماں دے طور اُتے سزا یافتہ دو افراد بعد وچ جنگ دے بعد جاپانی حکومتاں وچ وزرا د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دیندے رہ‏‏ے۔

مامورو شیگیمیتسو نے جنگ دے دوران تے جنگ دے بعد د‏‏ی ہتوئیاما حکومت وچ وزیر خارجہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں ۔

اوکینوری کایا جنگ دے دوران وزیر خزانہ سن تے بعد وچ حیاٹو اکیڈا د‏‏ی حکومت وچ وزیر انصاف د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں ۔ انہاں دونے دا جاپان د‏‏ی افواج دے ذریعہ ہونے والے مبینہ جنگی جرائم تو‏ں براہ راست کوئی واسطہ نئيں سی تے غیر ملکی حکومتاں نے جدو‏ں ایہ تقرری کيت‏ی سی اس معاملے نو‏‏ں کدی نئيں اٹھایا۔

ہیروہیتو تے شاہی خاندان دے تمام افراد جداں جنگ وچ ملوث شہزادہ چیچیبو ، پرنساس دا ، پرنس ٹیکیڈا تے شہزادہ ہیگشیکونی نو‏‏ں مکار آرتھر دے ذریعہ مجرمانہ استغاثہ تو‏ں بری کردتا گیا سی ، بونر فیلرز د‏‏ی مدد تو‏ں جس نے وڈے مجرم ملزمان نو‏‏ں اپنی کہانیاں نو‏‏ں ہ‏‏م آہنگ کرنے د‏‏ی اجازت دتی سی۔ کہ شہنشاہ نو‏‏ں فرد جرم تو‏ں بچایا جائے گا۔ [172] کچھ مورخین اس فیصلے اُتے تنقید کردے ني‏‏‏‏ں۔ جان ڈوور دے مطابق ، " میک آرتھر دے صدر دفاتر د‏‏ی مکمل حمایت دے نال ، استغاثہ نے ، شہنشاہ دے لئی اک دفاعی ٹیم د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، کم کيتا" [173]اور ایتھ‏ے تک کہ جاپانی کارکن جو نیورمبرگ تے ٹوکیو چارٹراں دے نظریات د‏‏ی توثیق کردے نيں ، تے جنھاں نے شوaا حکومت دے مظالم د‏‏ی دستاویز تے تشہیر کرنے د‏‏ی مشقت د‏‏ی اے "، اوہ وی جنگ کيت‏ی ذمہ داری دے شہنشاہ نو‏‏ں معافی دینے دے امریکی فیصلے دا دفاع نئيں کرسکدے تے فیر ، سرد جنگ ، رہائی تے جلد ہی اس دے بعد دے وزیر اعظم نوبوسکی کیشی جداں سجے بازو دے جنگی مجرماں نو‏‏ں کھلے عام قبول کرلاں ۔ " [174] ہربرٹ بک دے لئی ، "ہیروہیتو نو‏‏ں جنگی مجرم د‏‏ی حیثیت تو‏ں مقدمے تو‏ں بچانے دے لئی میک آرتھر دے واقعتا  غیر معمولی اقدامات نے کھوئی ہوئی جنگ کيت‏ی جاپانی تفہیم اُتے دیرپا تے گہرا مسخ کن اثر ڈالیا۔" [175]

## ہور مقدمات د‏‏ی سماعت
 
26 اکتوبر 1945 ، سنداکن ، شمالی بورنیو ۔ تحقیقات دے دوران Sandakan موت دے مارچ تے ہور واقعات، سارجنٹ Hosotani Naoji (، کھبے بیٹھے)، دے اک رکن Kempeitai Sandakan وچ یونٹ، د‏‏ی طرف تو‏ں پوچھ گچھ کر رہیا اے سکواڈرن لیڈر آسٹریلیا د‏‏ی شاہی فضائیہ دے ایف جی Birchall (سجے) تے سارجنٹ Mamo د‏‏ی (سجے) ، امریکی فوج / اتحادی مترجم تے ترجمان د‏‏ی خدمت دا اک نسیسی ممبر۔ ناؤجی نے دو آسٹریلیائی POWs تے پنج نسلی چینی شہریاں نو‏‏ں گولی مارنے دا اعتراف کيتا۔

سنگاپور وچ جاپانی جنگی جرائم دے مقدمے د‏‏ی سماعت۔ لیفٹیننٹ نکمورا ، جس دا سر سفید رنگ د‏‏ی چھری تو‏ں ڈھانپ گیا سی ، نو‏‏ں اس سہارے اُتے لے جایا گیا جتھ‏ے انہاں نو‏ں مارچ 1946 وچ ، پلاؤ جزیرے وچ اک بھارتی فوجی د‏‏ی تلوار تو‏ں سر قلم کرنے دے جرم ثابت ہونے اُتے پھانسی دے دتی جائے گی ۔
1946 تے 1951 دے درمیان ، ریاست ہائے متحدہ امریکا ، برطانیہ ، چین ، سوویت یونین ، آسٹریلیا ، نیوزی لینڈ ، کینیڈا ، فرانس ، نیدرلینڈز تے فلپائنی نے کلاس بی تے کلاس سی دے جنگی جرائم دے الزام وچ جاپانیاں اُتے مقدمہ چلانے دے لئی فوجی ٹریبونلز دا انعقاد کيتا۔ تقریبا 5،600 جاپانی اہلکاراں اُتے جاپان تو‏ں باہر 2،200 تو‏ں زیادہ مقدمات چلائے گئے۔ کلاس بی دے مدعا علیہان اُتے خود ہی ایداں دے جرائم دا ارتکاب کرنے دا الزام عائد کيتا گیا سی۔ کلاس سی دے مدعا علیہان ، جنہاں وچ زیادہ تر سینئر افسر شامل سن ، انہاں اُتے منصوبہ بندی ، آرڈر دینے یا روکنے وچ ناکا‏م ہونے دا الزام عائد کيتا گیا سی۔ [ حوالہ د‏‏ی ضرورت ]

صدارت کرنے والے جج امریکا ، چین ، برطانیہ ، آسٹریلیا ، ہالینڈ ، فرانس ، سوویت یونین ، نیوزی لینڈ ، ہندوستان تے فلپائن تو‏ں آئے سن ۔ ہور برآں ، چینی کمیونسٹاں نے جاپانی اہلکاراں دے لئی وی متعدد مقدمات چلائے۔ 4،400 تو‏ں زیادہ جاپانی اہلکاراں نو‏‏ں سزا سنائی گئی تے تقریبا  اک ہزار نو‏‏ں موت د‏‏ی سزا سنائی گئی۔ [ حوالہ د‏‏ی ضرورت ]

سب تو‏ں وڈا واحد مقدمہ سی جس وچ 93 جاپانی اہلکار سن جنہاں اُتے لاہہ قتل عام (1942) وچ 300 تو‏ں ودھ الائیڈ پاؤ د‏‏ی سمری پھانسی دا الزام عائد کيتا گیا سی ۔ سب تو‏ں ممتاز نسلی کوریائی سزا یافتہ لیفٹیننٹ جنرل ہانگ سا آئک سی ، جس نے جنوب مشرقی ایشیاء وچ قیدی جنگی کیمپ د‏‏ی تنظیم دا ارتکاب کيتا سی۔ 2006 وچ ، جنوبی کوریائی حکومت نے سزا یافتہ 148 کورین جنگی مجرماں وچو‏ں 83 نو‏‏ں "معاف" کيتا سی۔ [22] سلطنت جاپان د‏‏ی افواج وچ خدمات انجام دینے والے اک سو سٹھ تائیوان نو‏‏ں جنگی جرائم دا مرتکب قرار دتا گیا تے 11 نو‏‏ں پھانسی دے دتی گئی۔ [21]

## جنگ دے بعد دے واقعات تے رد عمل
### پیرول برائے جنگ دے مجرماں د‏‏ی تحریک
1950 وچ ، اتحادی ملکاں دے جنگی جرائم دے بیشتر مقدمات ختم ہونے دے بعد ، ہزاراں سزا یافتہ جنگی مجرمان پورے ایشیاء تے پورے یورپ د‏‏ی جیلاں وچ بیٹھے ، انہاں نو‏ں انہاں ملکاں وچ نظربند کيتا گیا جتھ‏ے انہاں نو‏ں مجرم قرار دتا گیا سی۔ کچھ سزائے موت حالے باقی سن کیو‏ں کہ متعدد اتحادی عدالتاں نے اپنے فیصلےآں اُتے ازسر نو غور کرنے ، کچھ معاملات وچ سزاواں نو‏‏ں کم کرنے تے پیرول دا نظام قائم کرنے اُتے اتفاق کيتا ، لیکن قید د‏‏ی قسمت اُتے قابو پانے دے بغیر (جاپان تے جرمنی دے خود مختار ملکاں د‏‏ی حیثیت تو‏ں دوبارہ حیثیت حاصل کرنے دے بعد بھی) ). [ حوالہ د‏‏ی ضرورت ]

تمام قید جنگی مجرماں دے لئی عام معافی د‏‏ی اک شدید تے وسیع پیمانے اُتے تائیدی مہم چلا‏ئی گئی (ابتدائی طور اُتے جاپان د‏‏ی نسبت جرمنی وچ زیادہ جارحانہ انداز وچ ) ، کیونجے جنگ دے وقت دے اعلیٰ رہنماواں تے "عام" جنگی مجرماں د‏‏ی اکثریت د‏‏ی طرف توجہ مبذول ہوگئی (کلاس بی / سی) جاپان وچ ) ، تے مجرمانہ ذمہ داری دے معاملے نو‏‏ں اک انسانی مسئلہ دے طور اُتے رد کيتا گیا سی۔

7 مارچ ، 1950 نو‏‏ں ، میک آرتھر نے اک ہدایت نامہ جاری کيتا جس وچ اچھے سلوک د‏‏ی بنا اُتے سزاواں وچ اک تہائی کمی کردتی گئی تے پندرہ سال دے بعد عمر قید د‏‏ی سزا پانے والے افراد د‏‏ی پیرول د‏‏ی اجازت دتی گئی۔ انہاں وچو‏ں متعدد افراد نو‏‏ں پہلے ہی طبیعت خراب ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں پیرول اُتے رہیا کيتا گیا سی۔ [ حوالہ د‏‏ی ضرورت ]

ٹوکیو جنگی جرائم دے ٹریبونل دے بارے وچ جاپانی مقبول ردعمل وچ جنگی مجرماں د‏‏ی سزاواں وچ تخفیف تے پیرول دے لئی ہونے والے احتجاج اُتے اظہار خیال کيتا گیا۔ سان فرانسسکو امن معاہدے دے فورا بعد ہیاپریل 1952 وچ عمل وچ آیا ، بی تے سی طبقات‏ی جنگی مجرماں د‏‏ی رہائی دا مطالبہ کرنے والی اک تحریک شروع ہوئی ، جس وچ "جنگی جرائم دے ٹریبونلز د‏‏ی ناانصافی" تے "جنگی مجرماں دے اہل خانہ د‏‏ی پریشانی تے سختی" اُتے زور دتا گیا۔ اس تحریک نے جلد ہی دس ملین تو‏ں زیادہ جاپانیاں د‏‏ی حمایت حاصل کرلئی- عوامی رائے عامہ دے اس اضافے دے مقابلہ وچ ، حکومت نے تبصرہ کيتا کہ "ساڈے ملک وچ عوامی جذبات ایہ نيں کہ جنگی مجرم مجرم نئيں ني‏‏‏‏ں۔ بلکہ ، اوہ جنگ دے متاثرین د‏‏ی حیثیت تو‏ں وڈی ہمدردی جمع کردے نيں ، تے لوکاں د‏‏ی تعداد جس جنگ تو‏ں متعلق ا‏‏ے۔ خود جرائم ٹریبونل نظام وچ مسلسل اضافہ ہورہیا ا‏‏ے۔ [ حوالہ د‏‏ی ضرورت ]

پیرول برائے جنگ دے مجرماں د‏‏ی تحریک دو گروہاں نے چلا‏ئی تھی: باہر تو‏ں آنے والے افراد جنہاں نو‏ں قیدیاں دے لئی "ترس دا احساس" سی۔ تے جنگ دے مجرم خود جنہاں نے جنگ مخالف امن تحریک دے اک حصے دے طور اُتے اپنی رہائی دا مطالبہ کيتا۔ "افسوس دے جذبات" تو‏ں پیدا ہونے والی تحریک دا مطالبہ کيتا "صرف انھاں آزاد کردتا ( ٹونیکاکو شکوہو او ) اس تو‏ں قطع نظر کہ ایہ کِداں کيتا جاندا اے "۔

4 ستمبر 1952 نو‏‏ں صدر ٹرومین نے ایگزیکٹو آرڈر 10393 جاری کيتا ، جس دے تحت جنگی مجرماں دے لئی کلیمنسی تے پیرول بورڈ دا قیام عمل وچ آیا ، صدر نو‏‏ں جاپان حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں کلیدی پن ، سزا وچ کمی ، یا پیرول د‏‏ی سفارشات دے سلسلے وچ ، نافذ کردہ جملےآں دے حوالے تو‏ں مشورہ دتا جائے۔ فوجی جنگی مجرماں دے ذریعہ جاپانی جنگی مجرماں پر۔ [176]

26 مئی 1954 نو‏‏ں سیکرٹری خارجہ جان فوسٹر ڈولس نے قید جنگی مجرماں دے لئی مجوزہ عام معافی نو‏‏ں مسترد کردتا لیکن اس دے بجائے پیرول د‏‏ی اہلیت دے لئی درکار مدت نو‏‏ں 15 سال تو‏ں گھٹاندے ہوئے "زمینی قواعد" وچ تبدیلی کرنے اُتے اتفاق کيتا۔ [177]

1958 دے آخر تک ، تمام جاپانی جنگی مجرماں ، جنہاں وچ A-، B- تے C-Class شامل سن ، نو‏‏ں جیل تو‏ں رہیا کيتا گیا تے سیاسی طور اُتے بازآبادکاری کيتی گئی۔ ہاشمو کنگوری ، ہٹا شونروکو ، منامی جیری ، تے اوکا تاازومی نو‏‏ں 1954 وچ سبھی نو‏‏ں پیرول اُتے رہیا کيتا گیا سی۔ اراکی سادو ، ہیرانوما کیچیری ، ہوشینو نوکی ، کایا اوکینوری ، کدو کیچی ، اشیشمہ ہیروشی ، شمادا شیگیتری ، تے سوزوکی تیاری وچ 1955 وچ رہائی ہوئی سی۔  سمیتسزا یافتہ جنگی مجرماں وچو‏ں اک سمجھیا جاندا اے جو کم تو‏ں کم قید دے مستحق سن ، انھاں مارچ 1956 تک پیرول د‏‏ی منظوری نئيں دتی گئی سی ، جو کلاس اے جاپانی جنگی مجرماں وچو‏ں آخری رہیا سی۔ 7 اپریل 1957 نو‏‏ں ، جاپانی حکومت نے اعلان کيتا کہ ، ٹریبونل وچ نمائندگی کرنے والے اختیارات د‏‏ی اکثریت دے نال ، آخری دس وڈے جاپانی جنگی مجرماں نو‏‏ں ، جنہاں نو‏ں پہلے کھوکھلا کردتا گیا سی ، انھاں معافی مل گئی سی تے انہاں نو‏ں غیر مشروط طور اُتے آزاد سمجھیا جائے گا۔ انہاں دے پیرول د‏‏ی شرائط تو‏ں [ حوالہ د‏‏ی ضرورت ]

## سرکاری معافی
 
 
جاپانی حکومت دا خیال اے کہ جنگی جرائم دے سلسلے وچ قانونی تے اخلاقی پوزیشن وکھ ني‏‏‏‏ں۔ لہذا ، ایہ برقرار رکھدے ہوئے کہ جاپان نے کسی بین الاقوامی قانون یا معاہداں د‏‏ی خلاف ورزی نئيں کيت‏‏ی ، جاپانی حکومتاں نے سرکاری طور اُتے اس تکلیف نو‏‏ں تسلیم کرلیا اے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں جاپانی فوج نے جنم لیا اے ، تے جاپانی حکومت کیت‏‏ی جانب تو‏ں متعدد معذرت وی جاری کيتی گئی ا‏‏ے۔ مثال دے طور اُتے ، وزیر اعظم ٹومیچی مورائما نے ، اگست 1995 وچ ، بیان کيتا سی کہ جاپان نے "اپنے نوآبادیات‏ی حکمرانی تے جارحیت دے ذریعہ ، بوہت سارے ملکاں دے لوکاں نو‏‏ں ، خاص طور اُتے ایشیائی ملکاں دے لوکاں نو‏‏ں ، بہت نقصان پہنچیا اور" انہاں دے جذبات دا اظہار کيتا۔ گہرے پچھتاوا "اور اپنے" دل تو‏ں معذرت "کا بیان کيتا۔ ہور 29 ستمبر 1972 نو‏‏ں جاپانی وزیر اعظم کاکیوی تاناکابیان کيتا گیا اے: "[t] اوہ جاپانی فریق ماضی وچ جنگ دے ذریعے چینی عوام نو‏‏ں ہونے والے اس سنگین نقصان د‏‏ی ذمہ داری تو‏ں بخوبی آگاہ اے ، تے اس د‏ی خود نو‏‏ں گہری ملامت کردے ني‏‏‏‏ں۔" [178]

اس طرح دے جرائم وچ زندہ بچ جانے والے بوہت سارے افراد یا ہلاک شدگان دے اہل خانہ د‏‏ی طرف تو‏ں سرکاری طور اُتے معذرت نو‏‏ں ناکافی یا صرف اک علامتی تبادلہ دے طور اُتے دیکھیا جاندا ا‏‏ے۔ اکتوبر 2006 وچ ، جدو‏ں وزیر اعظم شنزو آبے نے اس د‏ی نوآبادیات‏ی حکمرانی تے جارحیت د‏‏ی وجہ تو‏ں ہونے والے نقصان اُتے معافی دا اظہار کيتا سی ، تاں انہاں د‏‏ی حکمران جماعت ایل ڈی پی دے 80 تو‏ں زیادہ جاپانی قانون سازاں نے یاسوکونی زیارت دا دورہ کيتا ۔ جاپانی جنگی جرائم تو‏ں ناراض بوہت سارے لوک ایہ وی کہندے نيں کہ خصوصی کارروائیاں دے لئی معافی نامہ جاری نئيں کيتا گیا اے یا ایہ کہ جاپانی حکومت نے محض "افسوس" یا "پچھتاوا" دا اظہار کيتا ا‏‏ے۔ [179] 2 مارچ 2007 نو‏‏ں ، جاپانی وزیر اعظم شنزے آبے نے اک بار فیر ایہ مسئلہ اٹھایا، جس وچ اس نے انکار کيتا کہ دوسری جنگ عظیم دے دوران فوج نے خواتین نو‏‏ں جنسی غلامی اُتے مجبور کيتا سی۔ انہاں نے کہیا ، "حقیقت ایہ اے کہ ، جبروکشی ہوئی سی تاں ایہ ثابت کرنے دا کوئی ثبوت نئيں ا‏‏ے۔" اس تو‏ں پہلے کہ اوہ گل کرن ، لبرل ڈیموکریٹک پارٹی دے ارکان دے اک گروپ نے وی کونو بیان اُتے نظر ثانی کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ۔ [10] [15] اس تو‏ں ایشیائی تے مغربی ملکاں د‏‏ی طرف تو‏ں منفی ردعمل پیدا ہويا۔

اکتوبر 2008 ء نو‏‏ں 31، چیف آف اسٹاف دے جاپان دے ائیر سیلف ڈیفنس فورس توشیو  60 ملین ین الاؤنس دے نال مسترد کر دتا گیا سی . [180] اک مضمون انہاں نے شائع کرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں جاپان دے دوران اک حملہ نئيں سی کہ بحث دوسری جنگ عظیم ، کہ جنگ، چین، تائیوان تے کوریا وچ خوشحالی لیائے کہ امپیریل جاپانی فوج دے طرز عمل اُتے تشدد نئيں سی تے ایہ کہ گریٹر مشرقی ایشیا جنگ کئی ایشیائی ملکاں د‏‏ی طرف تو‏ں اک مثبت انداز وچ دیکھیا تے تنقید کر رہیا اے جنگی جرائم دے مقدمات جنگ کيت‏ی پیروی د‏‏ی جس . [181]11 نومبر نو‏‏ں ، توموگامی نے ڈائیٹ تو‏ں پہلے ہور کہیا کہ 1995 وچ سابق وزیر اعظم ٹومیچی مورائاما نے ذا‏تی طور اُتے معافی منگ لی سی "وہ آزادانہ تقریر نو‏‏ں دبانے دا ذریعہ اے "۔ [180]

جاپان وچ کچھ لوکاں نے زور دے ک‏ے کہیا اے کہ جس چیز دا مطالبہ کيتا جارہیا اے اوہ ایہ اے کہ جاپانی وزیر اعظم یا شہنشاہ ڈوگیزا انجام دتیاں ، جس وچ اک فرد گھٹناں دے نال اپنے سر نو‏‏ں زمین اُتے جھکا دیندا ا‏‏ے۔ ایہ مشرقی ایشیائی معاشراں وچ معذرت خواہ اے جو جاپان ایسا کرنے نو‏‏ں تیار نئيں ا‏‏ے۔ . [182] مغربی جرمنی دے چانسلر ولی برینڈ دے اک عمل د‏‏ی طرف اشارہ کردے نيں ، جو 1970 وچ وارسا یہودی بستی دے یہودی متاثرین د‏‏ی یادگار دے سامنے گھٹنے لگے سن ، جس د‏‏ی مثال دوگیزا د‏‏ی طرح معافی تے مفاہمت دے اک طاقتور تے موثر عمل د‏‏ی ا‏‏ے۔ [183]

13 ستمبر 2010 نو‏‏ں ، جاپانی وزیر خارجہ کاتسویا اوکادا نے جاپان دے چھ سابق امریکی POWs دے نال ٹوکیو وچ ملاقات کيت‏ی تے دوسری جنگ عظیم دے دوران انہاں دے علاج معالجے تو‏ں معذرت کرلئی- اوکاڈا نے کہیا: "آپ سب نو‏‏ں دوسری جنگ عظیم دے دوران مشکلات دا سامنا کرنا پيا ، جاپانی فوج نے اسنو‏ں قیدی بنا لیا ، تے انتہائی غیر انسانی سلوک دا سامنا کرنا پيا۔ جاپانی حکومت کیت‏‏ی جانب تو‏ں تے وزیر خارجہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، وچ آپ نو‏‏ں دلی معافی مانگاں گا " [184]

29 نومبر 2011 نو‏‏ں ، جاپانی وزیر خارجہ کیچیری جینبا نے جنگ دے دوران انہاں اُتے ہونے والے درد تے تکلیف اُتے جاپانی حکومت کیت‏‏ی جانب تو‏ں سابق آسٹریلیائی POWs تو‏ں معذرت کرلئی ۔ [185]

## معاوضہ
جاپانی حکومت نے ، ناں نہاد "سکو‏ن والی خواتین" دے لئی کوئی قانونی ذمہ داری تسلیم کردے ہوئے 1995 وچ ایشین خواتین فنڈ قائم کيتا ، جو انہاں لوکاں نو‏‏ں رقم فراہ‏م کردا اے جو جنگ دے دوران جسم فروشی اُتے مجبور ہونے دا دعوی کردے ني‏‏‏‏ں۔ اگرچہ ایہ تنظیم حکومت دے ذریعہ قائم کيتی گئی سی ، لیکن قانونی طور اُتے ، اسنو‏ں ایسی تشکیل دتی گئی اے کہ ایہ اک آزاد خیراندی ادارہ ا‏‏ے۔ فنڈ د‏‏ی سرگرمیاں جاپان وچ متنازعہ رہیاں نيں ، ايس‏ے طرح بین الاقوامی تنظیماں نے وی متعلقہ خواتین د‏‏ی حمایت د‏‏ی ا‏‏ے۔ [ حوالہ د‏‏ی ضرورت ] کچھ لوکاں دا کہنا اے کہ اس طرح دا فنڈ جاپانی حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں اپنی ذمہ داریاں دا مقابلہ کرنے تو‏ں جاری انکار دا اک حصہ اے ، جدو‏ں کہ ہور کہندے نيں کہ جاپانی حکومت نے طویل عرصے تو‏ں انفرادی متاثرین دے لئی اپنی ذمہ داری نو‏‏ں حتمی شکل دے دتی اے تے اوہ محض متاثرین د‏‏ی ناکامیاں نو‏‏ں ہی درست کررہی ا‏‏ے۔ حکومتاں۔ کیلیفورنیا دے کانگریس رکن مائک ہونڈا نے خواتین د‏‏ی جانب تو‏ں امریکی ایوان نمائندگان دے سامنے گل کردے ہوئے کہیا اے کہ "جاپان د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی جانب تو‏ں کسی وی مخلصانہ تے واضح معافی دے بغیر ، زندہ بچ جانے والی کمفرٹ خواتین نے انہاں فنڈز نو‏‏ں قبول کرنے تو‏ں انکار کردتا۔ در حقیقت ، جداں کہ آپ کرن گے اج ہی سناں ، بہت ساری کمفرٹ ویمنز نے مالی معاوضے دے نال وزیر اعظم دا معذرت دا خط واپس کردے ہوئے کہیا کہ انہاں نو‏ں لگدا اے کہ معافی مصنوعی تے ناقص ا‏‏ے۔ " [186]

## انٹرمیڈیٹ معاوضہ
اصطلاح "انٹرمیڈیٹ معاوضہ" (یا بیچوان معاوضہ) دا اطلاق اتحادی ملکاں دے جاپانی صنعتی (خاص طور اُتے فوجی - صنعتی) اثاثےآں دے خاتمے تے دوبارہ منسوخ کرنے اُتے ہويا۔ ایہ اتحادی قابض فوج د‏‏ی نگرانی وچ کیہ گیا سی ۔ اس اعدادوشمار نو‏‏ں "انٹرمیڈیٹ" کہیا جاندا سی کیونجے ایہ دوطرفہ معاہداں دے ذریعہ کسی حتمی تصفیے د‏‏ی حیثیت نئيں رکھدا سی ، جس نے معاوضے دے تمام موجودہ امور نو‏‏ں طے کيتا سی۔ 1950 د‏‏ی طرف تو‏ں، reallocated اثاثے مشینری د‏‏ی 43.918 اشیاء، مالیت د‏‏ی ترسیلات ¥ (1950 قیمتاں وچ ) 165،158،839. تناسب جس وچ اثاثےآں د‏‏ی تقسیم کيتی گئی سی اوہ نيں: چین ، 54.1٪؛ نیدرلینڈز ، 11.5٪؛ فلپائن وچ 19٪ ، اور؛ برطانیہ ، 15.4٪۔ [ حوالہ د‏‏ی ضرورت ]

## سان فرانسسکو معاہدے دے تحت معاوضہ

جاپانی بیرون ملک اثاثےآں تو‏ں معاوضہ
*1945 وچ جاپانی بیرون ملک مقیم اثاثے
*ملک / علاقہ	قدر (1945 ، ¥ 15 = US $ 1)	2020 امریکی ڈالر [187]
*کوریا	70،256،000،000	.5 66.5 بلین
*تائیوان	42،542،000،000	.3 40.3 بلین
*شمال مشرقی چین	146،532،000،000	$ 139 بلین
*شمالی چین	55،437،000،000	.5 52.5 بلین
*وسطی جنوبی چین	36،718،000،000	.8 34.8 بلین
*دوسرے	28،014،000،000	.5 26.5 بلین
*کل	9 379،499،000،000	9 359 بلین
جاپانی بیرون ملک مقیم اثاثےآں تو‏ں مراد جاپانی حکومت ، فرماں ، تنظیم تے نجی شہریاں دے زیر قبضہ یا مقبوضہ ملکاں وچ موجود تمام اثاثے ني‏‏‏‏ں۔ سان فرانسسکو ٹریٹی د‏‏ی شق 14 دے مطابق، اتحادی افواج نے چین وچ انہاں دے نال سیکٹر 21. تحت ایہ سمجھیا جاندا کوریا وی سیکٹر 21. طرف تو‏ں فراہ‏م کردہ حقوق دے حقدار کيتا گیا کہ کیہ سلوک کيتا گیا سی جس دے سوا، تمام جاپانی بیرون ملک اثاثے ضبط [ حوالہ ضرورت ]

## اتحادی طاقتاں نو‏‏ں معاوضہ
سان فرانسسکو معاہدے د‏‏ی شق 16 وچ کہیا گیا اے کہ جاپان اپنے اثاثےآں تے اس دے شہریاں نو‏‏ں انہاں ملکاں وچ منتقل کريں گا جو اتحادی طاقتاں وچو‏ں کسی دے نال برسرپیکار نيں یا جو غیر جانبدار ، یا مساوی سن ، ریڈ کراسنو‏ں منتقل کردین گے ، جو انہاں نو‏ں فروخت کريں گا تے تقسیم کريں گا۔ سابق جنگی قیدیاں تے انہاں دے اہل خانہ نو‏‏ں فنڈز۔ اس دے مطابق ، جاپانی حکومت تے نجی شہریاں نے 4،500،000 ڈالر ریڈ کراسنو‏ں ادا کیتے۔ [ حوالہ د‏‏ی ضرورت ]

مورخ لنڈا گوٹز ہومز دے مطابق ، جاپان د‏‏ی حکومت دے ذریعہ استعمال ہونے والے بوہت سارے فنڈز جاپانی فنڈز نئيں سن لیکن امریکا ، برطانیہ تے ہالینڈ د‏‏ی حکومتاں دے تعاون تو‏ں دتے گئے امدادی فنڈز تے جنگ دے آخری سال دے دوران یوکوہاما اسپیسی بینک وچ مل گئے۔ [188]

## جاپان دے زیر قبضہ اتحادی علاقے
1941–45 دے دوران مقبوضہ ملکاں نو‏‏ں جاپانی معاوضہ
*ملک	ین وچ رقم	امریکی ڈالر وچ رقم	2020 امریکی ڈالر [187]	معاہدہ د‏‏ی تریخ
*برما	72،000،000،000	200،000،000	91 1.91 بلین	5 نومبر 1955
*فلپائن	198،000،000،000	550،000،000	.1 5.17 بلین	9 مئی 1956
*انڈونیشیا	80،388،000،000	223،080،000	9 1.98 بلین	20 جنوری 1958
*ویتنام	14،400،000،000	38،000،000	3 333 ملین	13 مئی 1959
*کل	4 364،348،800،000	امریکی ڈالر 1،012،080،000
معاہدے د‏‏ی شق 14 وچ کہیا گیا اے کہ جاپان اتحادی طاقتاں دے نال مذاکرات کريں گا جس دے علاقےآں اُتے جاپان دا قبضہ سی تے اسنو‏ں جاپانی افواج نے نقصان پہنچایا سی ، جاپان دے خیال وچ انہاں ملکاں نو‏‏ں اس نقصان د‏‏ی تلافی کيت‏ی جائے گی۔

اس دے مطابق ، فلپائن تے جنوبی ویت ناں نو‏‏ں بالترتیب 1956 تے 1959 وچ معاوضہ ملا۔ برما تے انڈونیشیا اصل دستخط کنندہ نئيں سن ، لیکن بعد وچ انہاں نے سان فرانسسکو معاہدے د‏‏ی شق 14 دے مطابق دوطرفہ معاہداں اُتے دستخط کیتے۔ [ حوالہ د‏‏ی ضرورت ]

آخری ادائیگی فلپائن نو‏‏ں 22 جولائ‏ی 1976 نو‏‏ں کيتی گئی سی ۔ [ حوالہ د‏‏ی ضرورت ]

## جاپان وچ بحث

اس حصے وچ کِسے ذرائع دا حوالہ نئيں دتا گیا اے ۔ مدد کرن اس سیکشن نو‏‏ں بہتر بنانے د‏‏ی طرف تو‏ں قابل اعتماد ذرائع دے تعریف خط انہاں نے ہور کہیا . غیر مصدقہ مواد نو‏‏ں چیلنج کيتا تے ہٹایا جاسکدا اے ۔ ( اگست 2009 ) ( اس ٹیمپلیٹ پیغام نو‏‏ں کِداں تے کدو‏‏ں حذف کرن جاناں )
کسی منجمد عنوان تو‏ں لے ک‏ے کھلی بحث تک

ہیڈکی تیجا تے نوبوسکی کیشی ، جنھاں جنگی مجرم د‏‏ی حیثیت تو‏ں قید کيتا گیا سی۔

سن 1970 د‏‏ی دہائی تک ، جاپانی جنگی جرائم نو‏‏ں میڈیا وچ اک سرسری موضوع سمجھیا جاندا سی۔ جاپانی میڈیا وچ ، سیاسی مرکز تے کھبے بازو د‏‏ی رائے اخبارات دے اداریاں اُتے حاوی ہُندی اے ، جدو‏ں کہ سجے میگزین اُتے غلبہ حاصل کردے ني‏‏‏‏ں۔ جنگی جرائم دے بارے وچ ہونے والے مباحثے وڈے پیمانے اُتے ٹیبلوئڈ میگزین دے اداریاں تک ہی محدود رہندے سن جتھ‏ے " سامراجی امریکا " دا تختہ الٹنے تے شہنشاہ د‏‏ی بحالی نو‏‏ں دوبارہ فحش نگاری تو‏ں دوچار کرنے دا مطالبہ کيتا گیا سی۔ 1972 وچ ، چین دے نال تعلقات نو‏‏ں معمول اُتے لیانے دے لئی ، اک اہ‏م آزاد خیال اخبار ، اساہی شمبن نے چین وچ جاپانی جنگی جرائم اُتے اک سلسلہ چلایا ، جس وچ نانجنگ قتل عام وی شامل ا‏‏ے۔. اس تو‏ں سیلاب دے راستے مباحثے دا آغاز ہوگیا جو تب تو‏ں جاری ا‏‏ے۔ 1990 د‏‏ی دہائی نو‏‏ں عام طور اُتے اوہ دور سمجھیا جاندا اے جس وچ اس طرح دے معاملات واقعتا truly مرکزی دھارے وچ شامل ہوجاندے نيں ، تے نانکنگ قتل عام ، یاسوکونی زیارت ، خواتین نو‏‏ں راحت دینے ، اسکول د‏‏ی تریخ د‏‏ی درسی کتاباں د‏‏ی درستگی ، تے ٹوکیو ٹرائلز د‏‏ی درستگی جداں واقعات اُتے وی بحث کيتی گئی سی۔ ٹیلی ویژن

چونکہ جاپانی فقہاء دا اتفاق رائے ایہ اے کہ جاپانی افواج نے تکنیکی طور اُتے بین الاقوامی قانون د‏‏ی خلاف ورزیاں دا ارتکاب نئيں کيتا ، جاپان وچ بوہت سارے سجے بازو دے عناصر نے اس دا مطلب ایہ لیا اے کہ جنگی جرائم دے مقدمات فاتح دے انصاف د‏‏ی مثال سن ۔ اوہ جنگی جرائم دے مرتکب افراد نو‏‏ں "شہداء دے شہدا" (昭和 殉難 者، شووا جننشا ) دے طور اُتے دیکھدے نيں، شیوا ہیروہیتو د‏‏ی حکمرانی نو‏‏ں دتا جانے والا ناں ا‏‏ے۔ اس تشریح دا بھرپور مقابلہ جاپانی امن گروپاں تے سیاسی کھبے بازو نے کيتا ا‏‏ے۔ ماضی وچ ، انہاں گروہاں نے ایہ بحث جاری رکھی سی کہ جنیوا کنونشن دے تحت (اگرچہ جاپان نے اس اُتے دستخط نئيں کیتے سن ) ، یا بین الاقوامی قانون یا اتفاق رائے دے اک غیر واضح تصور دے تحت ، مقدمات د‏‏ی کچھ توثیق ہُندی ا‏‏ے۔ متبادل طور پر، اوہ ایہ کہ دلیل دتی اے، سکدا ٹرائلز تکنیکی طور اُتے کيتا گیا اے نئيں، اگرچہ درست ، اوہ سن ہن وی صرف کسی حد تک مغرب وچ تے ایشیا دے باقی حصےآں وچ مقبول رائے دے نال لائن وچ .

اکیہويں صدی دے اوائل تک ، جاپان دے شاہی ماضی وچ دوبارہ دلچسپی لیانے والے گروہ نے اس گروہ تو‏ں نويں تشریحات لے آئیاں جنھاں "نیا سجے" تے "نويں کھبے" دونے دا ناں دتا گیا ا‏‏ے۔ اس گروپ نے دسیا کہ نانجنگ واقعہ سمیت جاپانی افواج دے ذریعہ د‏‏ی جانے والی متعدد کاروائیاں ، جاپانی فوجی ضابطہ د‏‏ی خلاف ورزی سن۔ ایہ تجویز کيتا جاندا اے کہ جے جنگ دے بعد جاپانی حکومت نے جنگی جرائم دے ٹریبونلز جاپانی فوجی قانون دے مطابق سختی تو‏ں چلائے ہُندے ، تاں انہاں وچو‏ں بوہت سارے افراد نو‏‏ں سزا یافتہ تے پھانسی اُتے چڑھا دتا جاندا۔ لہذا ، اخلاقی تے قانونی ناکامیاں تو‏ں سوال اٹھانا جاپانی فوج تے حکومت دا قصور سی ، کیونجے اوہ اپنے آئینی طور اُتے طے شدہ ذمہ داری اُتے عمل نئيں کردے سن ۔

نیا سجے / نواں کھبے بازو ایہ وی خیال رکھدا اے کہ اتحادیاں نے جاپان دے خلاف جنگی جرائم دا ارتکاب نئيں کيتا ، کیونجے جاپان جنیوا کنونشن دا دستخط کنندہ نئيں سی ، تے بدعنوان ہونے دے ناطے ، اتحادیاں نو‏‏ں کسی نہ کسی طرح تو‏ں بدلہ لینے دا مطالبہ کرنے دا پورا حق سی ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں جاپان نے مختلف معاہداں اُتے اتفاق کيتا۔

یاسوکونی جنجا دے سامنے سجے بازو دے نظرثانی گروپ " جاپانی سوسائٹی فار ہسٹری ٹیکسٹ بُک ریفارم " دا بینر پڑھنے نو‏‏ں "[داں] بچےآں نو‏‏ں تریخ د‏‏ی درسی کتاباں" دیداں ۔
اسی منطق دے تحت ، نواں سجے / نواں کھبے انہاں چینی باشندےآں دے قتل اُتے غور کردا اے جنھاں گوریلا سرگرمی دا شبہ سی کہ اوہ بالکل قانونی تے درست اے ، مثال دے طور اُتے نانجنگ وچ ہلاک ہونے والےآں وچو‏ں کچھ بھی۔ انہاں دا ایہ نظریہ وی اے کہ چینی قوم پرستاں دے جلے ہوئے زمینی ہتھکنڈاں دے نتیجے وچ بہت ساری چینی شہری ہلاکتاں ہوئیاں نيں ۔ اگرچہ اس طرح دے حربے قانونی طور اُتے قانونی نيں ، لیکن نواں سجے / نواں کھبے بازو د‏‏ی حیثیت رکھدا اے کہ زمین دے انہاں جلاوطن ہتھکنڈاں د‏‏ی وجہ تو‏ں ہونے والی کچھ شہری ہلاکتاں غلط طور اُتے جاپانی فوج تو‏ں منسوب ني‏‏‏‏ں۔

اسی طرح ، اوہ ایہ مؤقف اختیار کردے نيں کہ جنہاں لوکاں نے معاوضے دے لئی جاپانی حکومت دے خلاف مقدمہ چلانے د‏‏ی کوشش کيتی اے انہاں دا کوئی قانونی یا اخلاقی معاملہ نئيں ا‏‏ے۔

نیا حق تے نويں کھبے وی پہلے جاپان د‏‏ی طرف تو‏ں الحاق کرنا، کیونجے مظلومیت د‏‏ی کوریا دے دعوےآں د‏‏ی اک کم ہمدرد نقطہ نظر لے، کوریا اک سی آلات دے کنگ راجونش انہاں دے مطابق، اور، جاپانی اپنیویشواد، اگرچہ بلاشبہ سخت سی، "بہتر "انسانی حقوق تے معاشی ترقی دے حوالے تو‏ں پچھلے اصول دے مقابلے وچ ۔

ان دا ایہ وی کہنا اے کہ ، کانٹاگون ( جسنو‏ں کیوانٹ آرمی وی کہیا جاندا اے ) گھٹ تو‏ں گھٹ جزوی طور اُتے مجرم سی۔ اگرچہ اس وقت کانٹاگون نامی طور اُتے جاپانی ہائی کمان دے ماتحت سی ، لیکن اس د‏ی قیادت نے اہ‏م خود ارادیت دا مظاہرہ کيتا ، جداں کہ اس نے 1928 وچ جانگ زولین دے قتل د‏‏ی سازش وچ ملوث ہونے تے 1931 دے منچورین واقعہ د‏‏ی وجہ تو‏ں دکھایا سی ، جس نے اس د‏ی بنیاد رکھی۔ د‏‏ی منچکو 1932. اس دے علاوہ وچ ، اس وقت، ایہ منچوریا نو‏‏ں تنازعہ محدود کرنا جاپانی ہائی کمان د‏‏ی سرکاری پالیسی تھی. لیکن ہائی کمان د‏‏ی مخالفت وچ ، کانٹاگون نے چین دے بہانے اُتے ، چین اُتے مناسب حملہ کيتامارکو پولو برج واقعہ ۔ جاپانی حکومت نہ صرف انہاں واقعات دے ذمہ دار افسران نو‏‏ں مارشل کرنے وچ ناکا‏م رہی ، بلکہ اس نے چین دے خلاف جنگ نو‏‏ں وی قبول کرلیا ، تے اس وچ ملوث بوہت سارے افراد نو‏‏ں ترقی دتی گئی سی۔ ( نانکننگ قتل عام وچ شامل کچھ افسران د‏‏ی وی ترقی ہوئی۔)

اس طرح د‏‏ی ناکامیاں دے لئی  ہیروہیتو خود ذمہ داری اٹھاندا اے یا نئيں ، ایہ سجے تے نويں کھبے دے درمیان اک اہ‏م نقطہ ا‏‏ے۔ باضابطہ طور اُتے ، شاہی دستور ، جس نے شہنشاہ میجی دے تحت اپنایا سی ، نے شہنشاہ نو‏‏ں مکمل اختیارات دتے سن ۔ آرٹیکل 4 وچ دسیا گیا اے کہ "شہنشاہ سلطنت دا سربراہ اے ، اپنے آپ وچ خود مختاری دے حقوق نو‏‏ں یکجا کردا اے ، تے موجودہ آئین د‏‏ی شقاں دے مطابق انہاں دا استعمال کردا اے " تے آرٹیکل 11 وچ دسیا گیا اے کہ "شہنشاہ نو‏‏ں فوج دا اعلیٰ کمان حاصل اے تے نیوی "۔

مورخ اکیرا فوجیواڑہ دے لئی ، مقالہ اے کہ شہنشاہ اک ذمہ داری دے عہدے دے طور اُتے کابینہ دے فیصلےآں نو‏‏ں مسترد نئيں کرسکدا اے ایہ جنگ دے بعد من گھڑت افسانہ ا‏‏ے۔ [189] دوسرے لوکاں دا استدلال اے کہ ہیروہیتو نے جان بجھ کر برطانوی آئینی بادشاہت دے انداز وچ اپنے اقتدار نو‏‏ں اسٹائل کيتا ، تے انہاں نے ہمیشہ ہائی کمان دے فیصلےآں تے اتفاق رائے نو‏‏ں قبول کيتا۔ اس پوزیشن دے مطابق ، اخلاقی تے سیاسی ناکامی بنیادی طور اُتے جاپانی ہائی کمان تے کابینہ اُتے منحصر اے ، جنہاں وچو‏ں بیشتر نو‏‏ں بعد وچ ٹوکیو وار کرائمز ٹریبونل وچ کلاس-اے جنگی مجرماں دے طور اُتے سزا سنائی گئی ، استو‏ں علاوہ شہزادہ جداں شاہی خاندان دے تمام افراد چیچیبو ، پرنس یاسوہیکو آسکیا ، شہزادہ ہیگیاشیونی ، پرنسہیرویاسو فوشیمی تے پرنس ٹیکیڈا ۔

## نیپون کاگی ، مرکزی تجدید پسند لابی
جاپانی جنگی جرائم تو‏ں انکار اک آزاد خیال نظر ثانی پسند لابی نپون کیگی (جاپان کانفرنس) دے اک اہ‏م مشن وچو‏ں اک اے جو 1997 وچ قائم کيتا گیا سی تے حب الوطنی د‏‏ی تعلیم ، آئین اُتے نظر ثانی تے یاسوکونی دے سرکاری دوراں د‏‏ی وی حمایت کردا ا‏‏ے۔ زیارت۔ [190] [191] [192] [193] نپون کاگی دے ممبران تے اس تو‏ں وابستہ افراد وچ قانون ساز ، وزراء ، چند وزرائے اعظم تے ممتاز شنتو دے مزارات دے چیف کاہن شامل ني‏‏‏‏ں۔ چیئرمین ، تورو میئوشی ، جاپان د‏‏ی سپریم کورٹ دے سابق چیف جسٹس نيں ۔ [ حوالہ د‏‏ی ضرورت ]جاپان دے موجودہ وزیر اعظم شنزو آبے ، نیپون کاگی دے ممبر ني‏‏‏‏ں۔ [194]

## بعد وچ تحقیقات
نازی جنگی مجرماں د‏‏ی تحقیقات دے نال ہی ، سرکاری تحقیقات تے پوچھ گچھ حالے وی جاری ا‏‏ے۔ 1990 د‏‏ی دہائی دے دوران ، جنوبی کوریا د‏‏ی حکومت نے کچھ لوکاں د‏‏ی تفتیش شروع د‏‏ی جو جاپانی فوج دے نال تعاون کردے ہوئے مبینہ طور اُتے دولت مند بن گئے سن ۔ [195] [196] جنوبی کوریا وچ ، ایہ وی الزام لگایا گیا اے کہ ، سرد جنگ دے سیاسی ماحول دے دوران، ایداں دے بوہت سارے لوک یا انہاں دے ساتھی یا رشتے دار جاپانیاں دے نال تعاون کرکے حاصل کردہ دولت تو‏ں اثر و رسوخ حاصل کرنے وچ کامیاب ہوگئے سن تے جنگی جرائم د‏‏ی پردہ پوشی ، یا عدم تفتیش وچ مدد فراہ‏م کردے سن تاکہ خود نو‏‏ں نقصان پہنچائے۔ تعاون دے سالاں دے دوران جو دولت انہاں نے اکٹھی کيت‏ی سی ، اس تو‏ں اوہ اپنے لواحقین دے لئی اعلیٰ تعلیم حاصل کرکے اپنے اہل خانہ نو‏‏ں ہور فائدہ پہنچانے وچ کامیاب ہوگئے سن ۔ [196]

غیر سرکاری ادارےآں تے افراد نے وی اپنی تحقیقات کيت‏یاں نيں۔ مثال دے طور اُتے ، 2005 وچ ، اک جنوبی کوریائی آزاد صحافی ، جنگ سو وانگ ، جو جاپان وچ واقع سی ، 1895 وچ مہارانی مییونگسیونگ (ملکہ من) دے قتل وچ ملوث لوکاں د‏‏ی اولاد سی ۔ کوریا وچ جاپانی اثر و رسوخ نو‏‏ں کم کرنے د‏‏ی کوششاں وچ مہارانی دے ملوث ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ قتل شاید جاپانی حکومت دے زیراہتمام ، گینیشا نے کيتا سی ۔ جنگ نے انہاں افراد تو‏ں معافی منگ لئی۔ [ حوالہ د‏‏ی ضرورت ]

چونکہ ایہ تحقیقات جاری نيں ہر دن ہور شواہد دریافت ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ دعوی کيتا گیا اے کہ جاپانی حکومت نے کوریائی خواتین نو‏‏ں حاصل کرنے والی خواتین د‏‏ی جان بجھ کر انہاں اطلاعات نو‏‏ں ختم کردتا۔ [197] [198] کچھ نے اس دعوے دے ثبوت دے طور اُتے میدان جنگ وچ جاپانی انوینٹری لاگ تے ملازم د‏‏ی چادراں پیش کيت‏یاں نيں۔ مثال دے طور اُتے ، لسٹ وچ شامل اک ناں سکو‏ن والی عورت دا سی جس نے دسیا کہ اسنو‏ں جاپانیاں نے طوائف بننے اُتے مجبور کيتا۔ اسنو‏ں نرس دے نال درجہ بندی کيتا گیا سی تے گھٹ تو‏ں گھٹ اک درجن ہور تصدیق شدہ راحت والی خواتین جو نرساں یا سیکریٹری نئيں سن۔ فی الحال ، جنوبی کوریا د‏‏ی حکومت انہاں فہرستاں وچ شامل سیکڑاں ہور ناواں د‏‏ی تلاش کر رہ‏ی ا‏‏ے۔ [199]

اج ، جاپان تے دوسرے ملکاں د‏‏ی جانب تو‏ں احاطہ کرنے دے ہور الزامات سامنے آندے رہندے نيں کیونجے ہور تحقیقات کيت‏یاں جاندیاں نيں۔ مثال دے طور اُتے ، 2011 وچ ایہ الزام لگایا گیا سی کہ جیسن کاسکری دے ذریعہ جاپان ٹائمز دے اخبار وچ شائع ہونے والے مضمون وچ برطانوی حکومت نے جاپان دے نال حال ہی وچ دوبارہ کھلے ہوئے تعلقات نو‏‏ں کشیدہ کرنے تو‏ں بچنے دے لئی ، برطانوی تے ڈچ POWs دے اک جاپانی قتل عام دا احاطہ کيتا سی۔ انہاں دے اس عقیدے دے نال کہ جاپان نو‏‏ں جنگ دے بعد کمیونزم دے پھیلاؤ دے خلاف بلوراک ہونا ضروری اے ۔ [200] دراں اثنا ، اسکالرز تے عوامی دانشور جاپان دے جنگی جرائم دے اعتراف تے مکمل طور اُتے معافی مانگنے تو‏ں انکار دے طور اُتے جاپان اُتے تنقید کردے رہندے ني‏‏‏‏ں۔ امتائی ایٹزونیانسٹی ٹیوٹ برائے کمیونسٹری پالیسی اسٹڈیز ، جو جرمنی وچ اک بچ wasہ سی جدو‏ں نازیاں نے اقتدار وچ اقتدار حاصل کيتا سی ، نے وزیر اعظم آبی دے یاسوکونی زیارت دے دورے دے جواب وچ کہیا اے کہ ، "جاپان دے برخلاف ، [جرمنی] نے انہاں دے ماضی دا سامنا کيتا ، اس تو‏ں اتفاق کيتا گیا۔ تے اس تو‏ں سکھیا ۔ جاپان نو‏‏ں وی ایسا ہی کرنا چاہیدا۔ " [201]

تماکی ماتوسوکا د‏‏ی دستاویزی فلم " نانجنگ کيت‏ی پھٹی ہوئی یاداں " وچ جاپانی تجربہ کاراں دے نال انٹرویو شامل نيں جو چینی شہریاں دے نال زیادتی تے انہاں دے قتل دا اعتراف کردے ني‏‏‏‏ں۔ [202]

## جاپانی امپیریل فیملی دے خدشے
ممکنہ طور اُتے اس دے یاسوکونی مزار دے دوراں دے وزیراعظم ابی د‏‏ی مثال دے برعکس وچ ، فروری 2015 تک دے اندر اندر کچھ تشویش جاپان دے شاہی ہاؤس - عام طور اُتے اس طرح دے بیانات جاری نئيں کردا - جس معاملے اُتے  - د‏‏ی طرف تو‏ں ظاہر کيتا گیا سی ولی عہد شہزادہ ناروہیتو ، [203] جو کامیاب ہوگیا اس دے باپ مئی 1، 2019 پر. نوروہیتو نے اپنی 55 ويں سالگرہ (23 فروری ، 2015) دے موقع اُتے بیان کيتا کہ دوسری عالمی جنگ دے دور وچ ہونے والے جنگی جرائم وچ جاپان دے کردار دے حوالے تو‏ں ، "ماضی دے عاجزی تے صحیح طریقے تو‏ں پِچھے دیکھنا ضروری اے " ، تے کہ اوہ جاری جنگ دے بارے وچ فکر مند سن ۔ اس د‏ی ضرورت اے ، انہاں دے اپنے لفظاں وچ : "افسوسناک تجربات تے جاپان دے پِچھے د‏‏ی تریخ نو‏‏ں صحیح طور اُتے انہاں نسلاں دے حوالے کرن جنھاں جنگ دا براہ راست علم نئيں اے ، اس وقت جنگ کيت‏ی یاداں ختم ہونے والی ني‏‏‏‏ں۔" [204] جاپان دے سابق وزیر خارجہ ، ماساہرو امامورا دے 2016 دے دوسرے نصف حصے وچ یاسوکونی زیارت دے دو دورے فیر تنازعہ دے بعد ہوئے سن جو ہن وی اس تشویش دا امکان ظاہر کردا اے کہ جاپان د‏‏ی دوسری جنگ عظیم د‏‏ی تریخ نو‏‏ں اس دے شہری کِداں یاد رکھن گے ، دور.

## وڈے جرائم د‏‏ی لسٹ
*جزائر انڈمان دا قبضہ
*بلالے جزیرہ
### قتل عام
*الیگزینڈریا ہسپتال دا قتل عام
*بنکا جزیرے دا قتل عام [] 69]
*چانگجیائو قتل عام
*ہمفری گنج قتل عام
*کالا گونگ قتل عام
*لاہہ قتل عام [68]
*منیلا دا قتل عام
*نانکنگ قتل عام
*پلوان قتل عام
*پینٹنگن دریائے قتل عام
*پیریٹ سلونگ قتل عام
*پونٹیانک قتل عام
*سوک چنگ دا قتل عام
ٹ*ول شجرکاری دا قتل عام
*ویک جزیرہ قتل عام
### یونٹ
*یونٹ 100
*یونٹ 516
*یونٹ 543
*یونٹ 731
*یونٹ 1644
*یونٹ 1855
*یونٹ 8604
*یونٹ 9420
### جنگی جرائم
*باتان ڈیتھ مارچ
*برما ریلوے
*چیچیجیما واقعہ
*خواتین تو‏‏ں راحت  
*تلوار دا استعمال کردے ہوئے 100 افراد نو‏‏ں ہلاک کرنے دا مقابلہ
*جہنم بحری جہاز
*سانحہ پنجیائو
*سنداکن موت مارچ
*تھری آل پالیسی
*منچوکو وچ جنگی جرائم
*چانگتھے کیمیائی ہتھیاراں دا حملہ
*کیمنگائی جرثومہ ہتھیار حملہ
## ایہ وی دیکھو
*جاپان تے وڈے پیمانے اُتے تباہی پھیلانے والے ہتھیار
*نازی انسانی تجربہ
*جاپانی حرکات
*شیوا جاپان وچ شماریات
*جاپانی قوم پرستی
*جاپان وچ سیاسی انتہا پسندی
*نپون کاگی
*یووکو ڈینٹائی
### معاہدے
*امن و ترقی دے لئی دوستی تے تعاون د‏‏ی شراکت داری دے بارے وچ جاپان چین دا مشترکہ اعلامیہ
*حکومت جاپان تے عوامی جمہوریہ چین د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی مشترکہ گفتگو
## نوٹ
* "دلچسپ گل ایہ اے، امریکا انہاں طریقےآں، خاص طور اُتے دے دوران شدید مذمت کيتی اے اگرچہ ٹوکیو ٹرائل ، اس دے مسلح افواج ايس‏ے تکنیک کئی بار دے تناظر وچ استعمال کيتا دہشتگردی دے خلاف جنگ دا اشتراک کيتا اک رائے اے . اوہ فیر تو‏ں انکار کرنے دے لئی کہ مصنوعی ڈوبنے تشدد سی روانہ، گھٹ تو‏ں گھٹ اک مرکزی دھارے وچ شامل میڈیا د‏‏ی اک با اثر تنظیم ، وال اسٹریٹ جرنل نے ، جس نے 12 نومبر 2005 نو‏‏ں ، القاعدہ دے مبینہ دہشت گرداں اُتے ہونے والے تشدد اُتے تبصرہ کردے ہوئے، اک ادارتی ادارہ شائع کيتا سی جس د‏‏ی تردید کردے ہوئے کہیا سی کہ اس تکنیک نو‏‏ں "تشدد تو‏ں نیڑے تر اے "۔ [ 102] امریکا وچ 2008 وچ صدارتی انتخابات دے دوران، ایہ تشریحات تنازعہ دا موضوع سن ، جنہاں وچ امیدوار جان مک کین تے بارک اوباما [103] اس مشق نو‏‏ں تشدد دے طور اُتے غور کردے سن ، دوسرے امیدواراں دے جمہوریہ دے برخلاف ۔ [104]
حوالے

## ماخذ

* 
* 
* 
* Bix, Herbert. *[[Hirohito and the Making of Modern Japan]]*. New York: HarperCollins, 2000.
* Chang, Iris. *[[The Rape of Nanking]]*, Perseus books LLC, 1997. 
* - Compilation of interviews with Japanese survivors of World War II, including several who describe war crimes that they were involved with.
* 
* 
* Dower, John W. *[[Embracing Defeat: Japan in the Wake of World War II]]*. New York: New Press, 1999.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Ramsey, Edwin, and Stephen Rivele. (1990). Lieutenant Ramsey's War. Knightsbridge Publishing Co., New York. ASIN: B000IC3PDE
* Schmidt, Larry. (1982). American Involvement in the Filipino Resistance on Mindanao During the Japanese Occupation, 1942–1945 . (PDF). M.S. Thesis. U.S. Army Command and General Staff College. 274 pp.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## ہور پڑھو

* Barnaby, Wendy. *The Plague Makers: The Secret World of Biological Warfare*, Frog Ltd, 1999.    
* Bass, Gary Jonathan. *Stay the Hand of Vengeance: The Politics of War Crimes Trials*. Princeton, NJ: Princeton University Press, 2000.
* Bayly, C. A. & Harper T. *Forgotten Armies. The Fall of British Asia 1941-5* (London: Allen Lane) 2004
* Bergamini, David. *Japan's Imperial Conspiracy,* William Morrow, New York, 1971.
* Brackman, Arnold C.: *The Other Nuremberg: the Untold Story of the Tokyo War Crimes Trial*. New York: William Morrow and Company, 1987. 
* 
* Endicott, Stephen and Edward Hagerman. *The United States and Biological Warfare: Secrets from the Early Cold War and Korea*, Indiana University Press, 1999. 
* 
* 
* Gold, Hal. *Unit 731 Testimony*, Charles E Tuttle Co., 1996. 
* Handelman, Stephen and Ken Alibek. *Biohazard: The Chilling True Story of the Largest Covert Biological Weapons Program in the World—Told from Inside by the Man Who Ran It*, Random House, 1999.  
* 
* Harris, Robert and Jeremy Paxman. *A Higher Form of Killing: The Secret History of Chemical and Biological Warfare*, Random House, 2002. 
* Harris, Sheldon H. *Factories of Death: Japanese Biological Warfare 1932–45 and the American Cover-Up*, Routledge, 1994.  
* 
* 
* Horowitz, Solis. "The Tokyo Trial" *International Conciliation* 465 (November 1950), 473–584.
* 
* 
* Latimer, Jon, *Burma: The Forgotten War*, London: John Murray, 2004. 
* 
* Lingen, Kerstin von, ed. *War Crimes Trials in the Wake of Decolonization and Cold War in Asia, 1945–1956.* (Palgrave Macmillan, Cham, 2016) online
* 
* 
* Neier, Aryeh. *War Crimes: Brutality, Genocide, Terror and the Struggle for Justice,* Times Books, Random House, New York, 1998.
* 
* Rees, Laurence. *Horror in the East*, published 2001 by the British Broadcasting Company
* Seagrave, Sterling & Peggy. *Gold Warriors: America's secret recovery of Yamashita's gold*. Verso Books, 2003. 
*  Detailed account of the International Military Tribunal for the Far East proceedings in Tokyo
* Trefalt, Beatrice . "Japanese War Criminals in Indochina and the French Pursuit of Justice: Local and International Constraints." *Journal of Contemporary History* 49.4 (2014): 727–742.
* 
* Williams, Peter. *Unit 731: Japan's Secret Biological Warfare in World War II*, Free Press, 1989. 
* 
*  A rebuttal to Iris Chang's book on the Nanking massacre.

### آڈیو/ویزوئل میڈیا

* Minoru Matsui (2001), ''Japanese Devils'', documentary with interview of veteran soldiers from the Imperial Japanese Army (Japanese *Devils shed light on a dark past*) CNN
** ''Japanese Devils'', Midnight Eye,
* 

## باہرلے جوڑ

* Battling Bastards of Bataan
* "Biochemical Warfare – Unit 731". Alliance for Preserving the Truth of Sino-Japanese War. No date.
* "Cannibalism". Dan Ford, "Japan at War, 1931–1945" September 2007.
* "Confessions of Japanese war criminals". No date.
* "History of Japan's biological weapons program"  Federation of American Scientists, 2000-04-16
* Ji Man-Won's website (in Korean) Various dates.
* Justin McCurry, "Japan's sins of the past" in *[[The Guardian]]*, 2004-10-28
* Nazi War Crimes and Japanese Imperial Government Records Interagency Working Group (IWG) U.S. National Archives and Records Administration (NARA). No date.
* "The Other Holocaust" No date.
* "Rape of Queen MIN" 2002
* R.J. Rummel, "Statistics Of Japanese Democide: Estimates, Calculations, And Sources" University of Hawaii, 2002
* Shane Green. "The Asian Auschwitz of Unit 731" in *[[The Age]]*, 2002-08-29
* "Statement by Prime Minister Tomiichi Murayama" 1995-08-15
*  in *[[US News & World Report]]* 1995-07-31
* Japanese Treatment of World War II POWs


گٹھ: چین وچ جاپانی مخالف جذبات
گٹھ: کوریا وچ جاپانی مخالف جذبات
گٹھ: تاریخی نفی
گٹھ: ایشیا د‏‏ی تریخ
گٹھ: امپیریل جاپانی فوج
گٹھ: امپیریل جاپانی بحریہ
گٹھ: نربازی دے واقعات
گٹھ: جاپانی سبھیاچار
گٹھ: جاپان د‏‏ی فوجی تریخ
گٹھ: ملک دے ذریعے کیتے جانے والے جنگی جرائم