open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
توقیر ناصر

**توقیر ناصر**  پاکستان دے مشہور اداکار نیں۔ اوہناں نے 1978ء وچ پاکستان ٹیلی ویژن کارپوریشن توں اپݨے فنّی کیریئر دا آغاز کیتا۔ اوہ پاکستان نیشنل کونسل آف آرٹ دے ڈائریکٹر جنرل وی رہ چُکے نیں۔ 2023ء وچ *پنجاب فلم سینسر بورڈ* دے چیئرمین منتخب ہوئے۔

## اِبتدائی زِندگی تے تعلیم
توقیر ناصر مظفر گڑھ، پنجاب، پاکستان وچ پیدا ہوئے۔ اِبتدائی تعلیم ڈیرا غازی خاں تے ملتان توں حاصل کیتی۔ اوہناں نے 1981ء وچ پنجاب یونیورسٹی لاہور توں ماس کمیونیکیشن وچ ماسٹرز کیتا۔

## فنّی کیریئر
توقیر ناصر نے اپݨے ٹیلی ویژن کیریئر دا آغاز 1978ء توں پاکستان ٹیلی ویژن کارپوریشن توں کیتا۔ اوہناں نے پی ٹی وی دے بہت سارے ڈرامیاں وچ اپݨی اداکاری دے جوہر دکھائے، اس توں علاوہ نِجی چینلز دے ڈرامیاں وچ وی کم کیتا۔

اوہناں دے مشہور ڈرامیاں وچ *سونا چاندی*، *فشار*، *عشق کا عین*، *بال و پر*، *کشکول*، *ریزہ ریزہ*، *[[راہیں]]*، *کیکر کنڈے*، *لنڈا بازار*، *دل ہے کہ دیا ہے*، *یاد پیا کی آئے*، *تھکن*، *نمک*، *لال عشق* تے *خاموشی* شامل نیں۔  

## فِلموگرافی
### ٹیلی ویژن

## ایوارڈ
* پرائڈ آف پرفارمنس
* تمغا امتیاز

## حوالے


گٹھ:تمغائے حسن کارکردگی وصول کنندگان
گٹھ:پاکستانی مرد ٹیلی ویژن اداکار
گٹھ:اکیہويں صدی دے پاکستانی مرد اداکار
گٹھ:ویہويں صدی دے پاکستانی مرد اداکار
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:لاہوری شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی اداکار
گٹھ:لاہور دے اداکار
گٹھ:لاہور دے مرد اداکار
گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکار
محمود کاشغری

**محمود بن حسین بن محمد کاشغری** کاشغر نال تعلق رکھنے والے اک گیارہويں صدی دے اویغور عالم تے ترک زباناں دے فرہنگ نویس سن ۔

25 جنوری 1072 نو‏‏ں دیوان لغت الترکی نو‏‏ں ترک بولی د‏‏ی پہلی لغت ہونے دا اعزاز حاصل ہويا جسنو‏ں محمود کاشغری نے مرتب کيتا ۔

محمود کاشغری ( ایغور : مەھمۇد قەشقىرى  ) 11 ويں صدی عیسوی دے دوران ترک زباناں دے اسکالر تے کوشکرمی (لغت تیار کرنے والے) سن ۔ اوہ وسطی ایشیاء تو‏ں کاشغر شہر دا رہائشی سی۔ انہاں نے ترک زباناں د‏‏ی پہلی مکمل لغت 1072 عیسوی وچ تیار کيتی ، جس دا ناں 'دیوان الترک' سی۔ [1] ایہ اس نے بغداد دے عرب خلیفہ دے لئی  کيتا جو ترک عوام دے نويں اتحادی بن گئے۔ اس اُتے لکھے ہوئے ترک روبیاں دے بہت سارے انداز نيں تے ایہ ترک ترک آباد علاقےآں دا قدیم ترین نقشہ وی ا‏‏ے۔ ایہ نقشہ   استنبول وچ ترکی دے نیشنل میوزیم وچ رکھیا گیا ا‏‏ے۔

## خاندانی زندگی
محمود کاشغری 2005 وچ کاشغر وچ پیدا ہوئے سن ۔ اس دے والد حسین اسیک کول (جھیل) دے کنارے واقع شہر بارسگن شہر دے میئر سن ، جس دے قرخانی خانات دے خاندان تو‏ں خاندانی تعلقات سن ۔ کچھ مورخین دا خیال اے کہ انہاں د‏‏ی والدہ بی بی ربیعہ البصری عرب خاندان تو‏ں سن۔ ایسا لگدا اے کہ محمود کاشگری کاشغر دے جنوب مغرب وچ واقع اک چھوٹے تو‏ں اپل قصبے وچ 79 سال د‏‏ی عمر وچ 1102 وچ انتقال کرگئے۔

 

thumb

## حوالے

گٹھ:1005 دے جم
گٹھ:1102 دیاں موتاں
گٹھ:قرون وسطی دے مسلم جغرافیہ دان
گٹھ:گیارہويں صدی دے مصنفاں
گٹھ:قرون وسطی دے ماہر لسانیات
گٹھ:ضد بدھ مت
گٹھ:چڑھدا ترکستان
لوہار

**لوہار** (انگریزی: Blacksmith)، لوہے دا کم کرن آݪے مِستری نوں آکھیا جاندا اے۔ لوہار لوہے دیاں شیواں بݨاؤندا، مرمت کردا تے لوہے دے سَند تے ہتھیار بݨاؤندا اے۔
لوہار دے کَم نوں لوہارا کہیا جاندا اے۔

## حوالے

گٹھ:کامے
گٹھ:پیشے
گٹھ:پنجابی رہتل
پھاٹک

**پھاٹک** یا **گیٹ** کِسے عمارت، گھر یا ہور تھاں دی کندھ وچ لگیا ہویا اک وڈا بوہا ہُندا اے۔ پھاٹک وڈے لانگھے لئی ورتیا جاندا اے۔ پھاٹک نوں انگلش وچ گیٹ آکھیا جاندا اے۔ پھاٹک لکڑ یا لوہے دے بَݨدے نیں تے پھاٹک دے پَھٹ وڈے ہُندے نیں۔

## ہور دیکھو
*بوہا
*ٹاکی
*کندھ
*چھت
*ویڑھا
*کمرا
*بالکونی
*پھاٹک

گٹھ:عمارتاں
گٹھ:تعمیرات
گٹھ:گھر
توپ خانہ

**توپ خانہ** وڈے فوجی ہتھیاراں دی ٹولی اے جیہدے نال جنگ وچ دشمݨاں تے اوہناں دے تھاںواں اُتے گولا باری کیتی جاندی اے۔

گٹھ:جنگاں
گٹھ:لڑائیاں
گٹھ:ہتھیار
گٹھ:روایتی ہتھیار
گٹھ:بندوق
دھاتچی

دھاتاں نال ہتھیار، سَند، کھلوݨے، سجاوٹ دیاں تے ہور دوجیاں شےواں بݨاؤݨ آلے نوں **دھاتچی** آکھیا جاندا اے۔ دھاتچی نوں انگلش وچ میٹل سمتھ آکھیا جاندا اے۔

گٹھ:کامے
گٹھ:دھاتاں
ڈنگراں دی لیٹرین

**ڈنگراں دی لیٹرین** اوہ تھاں ہُندی اے جتھے ڈنگر پسوُ ہگدے مُوتدے نیں۔ کعر دے پالتو جانواراں، چڑیا کعر، سرکس تے جنگلی جیون دے جانوارں، ڈنگراں تے پسُوآں دے ہگݨ، موتݨ واسطے اوہناں دے رہݨ توں الگ تھاں مختص کیتی جاندی اے جتھے اوہ مُوت، مینگݨاں تے گوہا کر دے نیں۔ ایس کم لئی ڈنگراں نوں سدھایا جاندا اے۔ ڈنگراں دیاں لیٹریناں رہائش توں پرے ہُندیاں نیں جتھوں ہگݨ مُوتݨ روڑھݨا تے جانوراں نوں دھوݨا سوکھا ہووے۔ عام طور تے ڈنگراں دی لیٹرین مجھاں گاواں، بھیڈاں، بکریاں، ہاتھی، گھوڑے، کھوتےآں تے خچراں لئی ورتی جاندی اے۔

## ہور دیکھو
*لیٹرین
*ڈنگراں دی لیٹرین
*ٹوئے آلی لیٹرین

گٹھ:ڈنگر
گٹھ:صحت بلحاظ دیس
مسجد کتبیہ

thumb|جامع کتبیہ
**مسجد کتبیہ** یا **جامع کتبیہ** (عربی: جامع الكتبية) مراکش دے شہر مراکیش دی سب توں وڈی مسجد اے۔ اس مسجد دا مینار موحدین دے خلیفہ یعقوب المنصور (1184ء تا 1199ء) دے دور حکومت وچ مکمل ہویا۔

ایہ مسجد کتبیہ اس لئی کہلاندی اے کیونکہ اس دے نیچے کتاباں دی دکاناں سن۔ اس زمانے وچ مراکش وچ لکھنے پڑھنے دا شوق انتہا درجے تک پہنچیا ہویا سی جس دا اندازا اس گل توں لگایا جاسکدا اے کہ کتاباں دیاں انہاں دکاناں دی تعداد ڈھائی سو سی۔

اس مسجد دا مینار 69 میٹر (221 فٹ) بلند اے۔ ایہ مینار طرز تعمیر وچ اپنے ہمعصر میناراں اشبیلیہ دے جیرالڈ ہور رباط دے برج الحسان دے ورگا اے کیونکہ ایہ تنوں یعقوب المنصور دے عہد وچ ہی تعمیر ہوئے۔ جیرالڈا اشبیلیہ دی جامع مسجد دا مینار اے جدونکہ برج الحسان یعقوب دے نامکمل منصوبےآں وچوں اک اے۔ یعقوب نے رباط وچ دنیا دی سب توں وڈی مسجد دی تعمیر شروع کروائی لیکن اس دی تکمیل توں قبل ہی انتقال کر گیا جس دے باعث ایہ منصوبہ ادھورا رہ گیا تے صرف برج حسان ہور بنیادی تعمیر ہی مکمل ہو سکی جو آج تک موجود اے۔

جامع کتبیہ دی اک دلچسپ چیز اس دا مقصورہ اے۔ معماراں نے ایہ مقصورہ اس طرح بنایا سی کہ منصور دے مسجد وچ داخل ہُندے ہی نمودار ہوجاندا تے جدوں اوہ واپس چلا جاندا تو مقصورہ غائب ہوجاندا تے مسجد دی دیوار پہلے دی طرح برابر ہوجاندی۔

گٹھ:1199ء وچ مکمل ہون والیاں عمارتاں
گٹھ:دولت موحدین
گٹھ:بارہواں صدی دی مساجد
گٹھ:مراکش دیاں مسجداں
گٹھ:مسیتاں
ابن التلمیذ

**ابو الحسن ہبہ بن الغنائم** اے (1154/549 یا 1165/560)، اپنے نانا دے لقب ابن التلمیذ (ibn al-tilmidh) نال مشہور ہوئے، انہاں دا تعلق اک ادبی گھرانے نال تھا، انہاں دے والد ہور نانا طبیب سن ہور خاندان دے زیادہ تر لوگ کاتب سن، عربی زبان دے شعر ونثر اُتے گہری دسترس رکھدے سن، عربی دے علااوہ فارسی ہور سریانی زباناں اُتے وی عبور حاصل سی، منطق، فلسفہ ادب، موسیقی ہور طب دے ماہر سن، خلیفہ المقتفی لامر اللہ نے انہاں نوں بغداد بلاکے اطبائے بغداد دی سربراہی دی ذمہ داری سونپی جنوں انہاں نے اپنی وفات صفر 560 ہجری تک نبھایا۔

طب دے شعبہ وچ مؤرخین انہاں دی علمی قابلیت، وسعتِ نظری ہور فراست تاں متاثر نظر آندے نیں، انہاں دیاں تصانیف وچ سب توں مشہور کتاب “الاقراباذین الکبیر” اے اس دے علااوہ “المقالہ الامینیہ فی الادویہ البیمارستانیہ” ہور رازی دی کتاب الحاوی دی اختصار “اختصار کتاب الحاوی” ابن مسکویہ دی کتاب “الاشربہ” دی اختصار، جالینوس دی فصولِ ابقراط دی شرح دی اختصار، مسائل حنین دی شرح، قانونِ ابن سینا اُتے حاشیہ ہور فصد اُتے اک مقالہ قابلِ ذکر نیں۔۔ اپنے آثار دے علااوہ ابن التلمیذ دے تدریسِ طب دے مجالس بہت مشہور سن جنہاں توں استفادہ کرکے بہت سارے لوگ انہاں دے ہتھوں فارغ التحصیل ہوئے۔

## حوالے

گٹھ:قرون وسطی دے اسلام دے طبیب
گٹھ:1073ء دے جم
گٹھ:1165ء دیاں موتاں
گٹھ:عربی شاعر
گٹھ:خطاط
گٹھ:عرب
لیٹرین

**لیٹرین** اوہ تھاں، جتھے انسان ہگدے موتدے نیں۔ لیٹرین نوں **سنڈاس** وی آکھیا جاندا اے۔ لفظ لیٹرین لاطینی بولی دے لفظ **لواٹرینا** توں بݨیا اے۔ 

## ہور دیکھو
*لیٹرین
*ڈنگراں دی لیٹرین
*ٹوئے آلی لیٹرین

گٹھ:عمارتاں
ٹوئے آلی لیٹرین

**ٹوئے آلی لیٹرین** پراݨے زمانے وچ پنڈاں تھاںواں چ ہُندی سی ہُݨ وی کدھرے کدھرے تھاںواں تے ایہ لیٹرین بݨائی تے ورتی جاندی اے۔ اک وڈا سارا کھوہ یا گرکݨی پَٹ کے اوہدے اُتے پتھر یا لکڑ دا اک وڈا ڈھکݨ رکھ دتا جاندا اے تے گبھے اک مھورا رکھیا جاندا اے جتھوں ٹٹی تے مُوتر تھلے کھوہ وچ ڈِگھدے رہندے نیں۔ ٹٹی تھلے زمین وچ ڈِگھݨ نال محول صاف رہندا تے بیماریاں نئیں پھیلدیاں۔

## ہور دیکھو
*لیٹرین
*ڈنگراں دی لیٹرین
*ٹوئے آلی لیٹرین

گٹھ:تعمیرات
ابن الہائم

**ابو عباس شہاب الدين احمد بن عماد الدین بن علی** (عربی زبان: **ابن الهائم**)، المعروف **ابن الہائم** (fl. c. 1213) قرون وسطیٰ دے مسلمان ماہر فلکیات ہور ریاضی جن دا تعلق اشبیلیہ، اندلس توں سی۔ مصر وچ 753ھ کو پیدا ہوئے تے اوتھے ای 815ھ نوں وفات پائی، ریاضی دان ہور فقیہ سن۔ قیمتی کتاباں چھڈیاں جنہاں وچ قابلِ ذکر تصانیف ایہ نیں: رسالہ اللمع فی الحساب، کتاب حاو فی الحساب، کتاب المعونہ فی الحساب الہوائی، حساب وچ “مرشد الطالب الی اسنی المطالب”، “کتاب المقنع” ایہ اک قصیدہ اے جس دے 59 شعری قطعات وچ علم جبر بیان کیتا گیا اے۔

## حوالے

*  (PDF version)
* 

گٹھ:اندلسی شخصیتاں
گٹھ:اسلامی قرون وسطی دے ماہرین فلکیات
گٹھ:اسلامی قرون وسطی وچ ریاضی دان
گٹھ:تیرہویں صدی دے ریاضی دان
گٹھ:عرب
شہاب الدین ابن المجدی

**ابو العباس شہاب الدین احمد بن رجدوں بن طنبغا**، ابن المجدی کہلاندے نیں، ریاضی ہور فلک دے سائنسدان سن، قاہرہ وچ 760 ہجری نوں پیدا ہوئے تے اوتھے ای 10 ذی القعدہ 850 ہجری نوں وفات پائی، سخاوی کہندے نیں: “حساب، ہندسہ، ہیئت، فرائض، ہور علمِ وقت وچ انہاں دا کوئی مقابل نئیں سی”، سیوطی کہندے نیں: “اوہ فقہ، نحو، فرائض، حساب، ہیئت، ہور ہندسہ دے ماہر سن” انہہاں دیاں بہت ساری کتاباں وچوں ساڈے تک صرف چند ہی پہنچیاں نیں جو قاہرہ لیڈن ہور اکسفرڈ دی لائبیریاں وچ موجود نیں جنہاں وچ قابلِ ذکر: الیتیم فی صناعہ التقویم، ہیئت وچ “ارشاد الحائر الی تخطیط فضل الدوائر”، تعدیل القمر، تعدیل زحل۔

## حوالے

گٹھ:1359ء دے جم
گٹھ:1447ء دیاں موتاں
گٹھ:اسلامی قرون وسطی وچ ریاضی دان
گٹھ:قاہرہ دیاں شخصیتاں
گٹھ:عرب
غیاث الدین مسعود جمشید کاشانی

**جمشید بن محمود بن مسعود**، غیاث الدین انہاں دا لقب اے، ٹھویں صدی ہجری دے دوسرے حصے وچ کاشان وچ پیدا ہوئے۔ چنانچہ اس نسبت توں کاشانی یا کاشی دے نام توں وی جانے جاندے نیں، *[[الغ بیگ]]* دی دعوت اُتے سمرقند چلے گئے تے اوتھے ای علومِ حساب، فلک ہور طبیعیات وچ ابھر کرے سامنے آئے تے سمرقند وچ ہی اپنیاں زیادہ تر کتاباں لکھیاں۔ ابن مسعود دی وفات نویں صدی ہجری دے اوائل وچ ہوئی۔ بہت ساریاں کتاباں چھڈیاں جنہاں وچ کچھ قابلِ ذکر ایہ نیں: کتاب زیج الخاقانی فی تکمیل الایلخانی، علمِ فلک اُتے "نزہہ الحدائق"، الرسالہ المحیطیہ، مثلثات وچ "رسالہ الجیب والوتر"، "مفتاح الحساب" جس وچ اعشاری کسور دا استعمال ہور صفر دے فائدے بیان کیتے گئے نیں۔

## حوالے

گٹھ:پندرہویں صدی دیاں ایرانی شخصیتاں
گٹھ:فارسی ماہرین فلکیات
گٹھ:ایرانی شخصیتاں
گٹھ:1380ء دے جم
گٹھ:1429ء دیاں موتان
گٹھ:اسلامی قرون وسطی وچ ریاضی دان
گٹھ:ریاضی دان
ٹویٹر

**ٹویٹر**، اک سوشل میڈیا نیٹ ورک اے جیہڑا سماجی رابطے دا اک وڈا ذریعہ اے۔ ایہدا آغاز 2006ء وچ ہویا سی۔ دنیا بھر وچ ٹویٹر استعمال کرن آلیاں دی گݨتی 541 مِلیئن دے لگ بھگ اے۔ ایہدے ذریعے لوک اک دوجے نوں مختصر پیغامات بھیج سکدے نیں۔ ایہناں مختصر پیغامات نوں ٹوئیٹس کہیا جاندا اے۔ ٹویٹس موبائل فون دے ذریعے وی کیتے جا سکدے نیں۔ جے صارف دا بلاگ ہووے تاں اوہ اپنے ٹویٹر دے کھاتے وچ اپنے بلاگ دا جوڑ شامل کر سکدا اے۔ ایہدے نال ایہ ہووے گا کہ صارف جد وی اپنے بلاگ تے کوئی پوسٹ کرے تاں خودکار طور تے بلاگ پوسٹ دا سرناواں تے پوسٹ دے کچھ مُڈھلے جملے بلاگ پوسٹ جوڑ نال صارف دے ٹویٹر پروفائل تے شائع ہو جان گے۔ ایس طرحاں ای کسے فورم دے مخصوص زمرہ جات نوں وی شامل کیتا جا سکدا اے۔ ٹویٹر دے صارف کسے وی دوجے صارف دے پیغامات دی پیروی کر سکدے نیں۔

گٹھ:انفارمیشن ٹیکنالوجی
گٹھ:میڈیا
گٹھ:سوشل میڈیا
گٹھ:انٹرنیٹ
چھتری

**چھتری** پنجابی دے شبد چھت توں بݨیا اے۔ چھتری دا وی اوہی کم اے جیہڑا چھت دا اے۔ چھتری لوکاں تے جانوراں نوں اُپروں ڈھاک کے مینھ تے دُھپ توں بچاؤندی تے چھاں دیندی اے۔ چھتری دی چھت پیراشوٹ، کپڑے یا پلاسٹک دی بݨی ہُندی اے تے زیادہ تر گول ہُندی اے۔ تھلے لکڑی، پلاسٹک، سٹیل یا لوہے دا ڈنڈا ہُندا اے تے تھلیوں ایہدی مُٹھ بݨی ہوئی ہُندی اے جتھوں چھتری نوں پھڑیا جاندا اے۔

گٹھ:انجان
گٹھ:چیزاں
راج شری

**راجشری** (ہندی: राजश्री) اک بھارتی بالیوڈّ اداکارہ اے۔ *جانور* اتے *برہماچاری* فلم وچ اس دے کم لئی اس نوں ودھیا جانیا اے ۔

## نجی زندگی
راجشری مشہور بھارتی فلمکار وی۔ شانتارام اتے اداکارہ جیشری دی دھی اے، جو وندر شانت رام دی دوجی بیوی اے۔ اس دے بھرا کرن شانتارام ممبئی دے سابقہ شیرف سن۔

امریکا وچ راج کپور دی فلم 'آرینڈ دِی ورلڈ' لئی 8 ڈالر وچ شوٹنگ کردے ویلے ااوہ امریدی طالب علم گریگ چیپمین نال ملاقات کردی سی۔ تنّ سال بعد دوواں نے اک بھارتی تقریب وچ پنج دن ویاہ کیتا سی۔ اوہ امریکا وچ پکے طور تے رہن لئی اپنے شوہر نال گئی۔ اوہناں دی اک بیٹی اے۔ ااوہ لاس اینجلس وچ رہندے ہن۔ 

اوہ پچھلے 30 سالاں توں امریکا وچ رہِ رہی اے اتے اس نے اپنے شوہر نال اک بہت ہی کامیاب کسٹم کپڑے دا کاروبار چلاؤندے ہوئے اپنیاں فلماں وچ دلچسپی قایم رکھدے ہوئے کیتا اے۔ ااوہ ہیک-او-لینٹن، ٹینڈیڈ پریم اتے مونسون 'تے معاون ڈریکٹر سی اتے اسنے "اشوک بائی اے علی عطرے نام" سرلیکھ والے بچیاں دے ویڈیو' تے بیان کیتا اے۔

## فلموگرافی
# نینا
# برہمچاری (1968) - شیتل چودھری
# سہاگ رات (1968)
# آلے-دوآلے دے سنسار نوں (1967) - ریتا
# دل نے پکارا (1967)
# گناہو دا دیوتا (1967)
# مہبتّ (1966) - نیتا
# سگائی (1966) - شیل
# جانور(1965) - سپنا
# دو دلّ (1965) - بجلی
# گیت گایا پتھرو نے (1964) - ودیا
# جی چاہتاں اے (1964)
# شہنائی (1964)
# گھر بسادے توں دیکھو (1963)
# گرہستی (1963)
# سٹری (1961)
# صبح دا تارہ (1954)

## حوالے

## باہری لنک
* 
گٹھ:جنم 1944
گٹھ:20وی صدی دیاں فلمی اداکاراں
گٹھ:ہندی سنیما وچ اداکاراواں
گٹھ:زندہ لوک
لیتا گرے

**لیتا گرے** (جنم للتا لوئیس ** میکمرے**، 15 اپریل 1908 – دسمبر 29, 1995) جو اپنی زندگی دے زیادہ تر جیون لئی لیتا گرے چیپلن وجوں جانی رہی،  اک امریکن اداکارہ سی اتے چارلی چیپلن دی دوجی بیوی سی۔

## پچھوکڑ
ااوہ ہالیوڈّ، کیلیفورنیا وچ پیدا ہوئی سی اتے للیتا لوئیس میکمرے دا نام دتا گیا۔ اس دا پیؤ سکاٹش مول دے سی اتے اس دی ماں دا پروار اک 9 ویں پیڑھی دے کیلیفورنیا دے سپینش پروار توں سی، جسدیاں مشہور ہستیاں وچ اینٹونی ماریہ لگو شامل وی سی۔ لگوس انڈیلسیا، سپین توں سن اتے دیس وچ گھوڑیاں نوں لیاؤن والا ااوہ پہلا انسان سی۔ غلط جانکاری اج دے دن تکّ لئی نرنتر جاری اے کہ اس دا پریوار میکسیکو مول دا سی، حالانکہ اس دے خاندانی اتہاس دا چنگی طرحاں دستاویزیکرن کیتا گیا سی۔

## نجی زندگی
گرے نے چار وار ویاہ کروایا۔ اسدے خود اپنے دسن مطابق، ااوہ پہلاں ہالیوڈّ دے کیفے وچ اٹھ سال دی عمر وچ چارلی چیپلن نوں ملی اتے سبھ توں پہلاں اس نے باراں سال دی عمر وچ *د کڈ*  وچ "فلرٹنگ اینجل" دے کردار وچ اس نال کم کیتا۔ ااوہ تھوڑی دیر لئی د آئیڈل کلاس وچّ نوکرانی دے روپ وچّ آئی سی۔ اس دا اک سال دا اقرارنامہ نواں نئیں سی کیتا گیا۔ پندراں سال دی عمر وچ اوہ چیپلن نال دوبارہ ملی جدوں اس نے سنیا کہ اوہ 'دِی گولڈ رش' لئی برنٹیٹس دی پرکھ کر رہا سی۔ اوہناں دا پیار ہو گیا سی اتے اس نوں شکّ سی کہ اوہ ادوں 35 سال دی عمر دے چپلن ولوں حاملہ ہو گئی سی۔ چارلی نوں نابالغ نال جنسی تعلق رکھن دے لئی جیل ہو سکدی سی، اس لئی اوہناں نے نومبر وچّ سکینڈل توں بچن لئی امپالمے، سونورا، میکسیکو وچّ خفیہ طور تے ویاہ کروا لیا۔ اوہناں دے دو بیٹے، چارلس چیپلن جونیئر (1925–1968) اتے سڈنی چیپلن (1926–2009) سن۔
left|thumb|لیتا گرے ''دی کڈ'' وچ(1921)
ویاہ شروع توں ہی گڑبڑ سی۔ دوواں دے وچّ عامَ طور تے بہت گھٹّ دلچسپیاں دی سانجھ سی، اتے چیپلن جنا سماں اوہ گھر توں دور رہِ سکے بتیت کردا سی، اوہ گولڈ رش (جس وچّ گرے نوں فیمیل لیڈ دے کردار نبھاؤنی سی) اتے بعد وچّ *سرکس* تے کم کر رہا سی۔ اوہناں نے 22 اگست، 1927 نوں دوسریاں عورتاں نال چارلی دے کتھت روپ وچ کئی معاملیاں دے کارن طلاق لے لیا، اتے اتے اس نوں ہر بچے لئی ٹرسٹ وچ 600,000 امریدی ڈالر (2016 امریدی ڈالر وچ $ 8,272,414 امریدی ڈالر) (US$ اتے $ 100,000 (US $ 1,378,736 امریدی ڈالر) دین دا حکم دتا گیا۔(US$ in  dollars)اس ویلے ایہہ سبھ توں وڈا طلاق سمجھوتہ سی۔ طلاق اس ویلے دے سنسنیخیز میڈیا موقعیاں وچوں اک سی۔ اس دی لمی طلاق شکایت، جس وچّ چیپلن دے خلاف اویڑ جنسی تعلقاں دے الزام سن،  دیاں کاپیاں شائع کیتیاں گئیاں سن اتے ویچیاں گئیاں سن۔۔

اس نے بعد وچ ہینری ایگوئرے اتے اسدے بعد وچ آرتھر ڈے نال ویاہ کیتا۔ 1940 دی امریکا دی جنگننا مطابق، لیتا تے آرتھر نیویارک سٹی، نیویارک وچّ 38 پورب 50ویں سٹریٹ وچّ رہندے سن اتے 1935 وچّ ااوہ انگلینڈ وچّ رہندی سی۔  جنگننا مطابق اسدا کتہ "گائک" اتے آرتھر دا "منیجر نجی" وجوں درج کیتا گیا اے۔ اس نے 22 ستمبر 1956 نوں لاس اینجلس، کیلیفورنیا وچ، اپنے چوسن شوہر پٹسلی پجولونگو (عرف پیٹ لونگو) نال ویاہ کیتا۔ اوہناں نے جون 1966 وچ طلاق لے لیا سی۔

## حوالے

گٹھ:20ویں صدی دیاں امریدی اداکاراواں
گٹھ:امریدی فلمی اداکاراواں
گٹھ:امریدی شخصیتاں
پالی بھُپندر سنگھ

**پالی بھپندر سنگھ** (جنم 6 ستمبر 1965) اک پنجابی ناٹکار اتے تھیٹر ڈریکٹر اے۔ اسنے تنّ درجن دے قریب پنجابی ناٹک لکھے ہن۔ اسدے کئی ناٹک ہندی، اردو، مراٹھی اتے سنسکرت وچّ ترجمہ ہو کے شائع ہو چکے ہن اتے دیش-ودیساں اندر منچت ہو راے ہن۔ اتر بھارت دیاں کئی یونیورسٹیاں دے سلیبساں وچّ ایہہ ناٹک پڑھائے جا راے ہن اتے کئیاں وچّ ایہناں اتے اکادمک کھوج ہو رہی اے۔ بطور ڈریکٹر پالی نے دیس دے باقی حصیاں دے علاوہ کینیڈا اتے پاکستان اندر اپنے ناٹکاں دیاں سفل- پیشکاریاں کیتیاں ہن۔
اوہ پنجابی دے پہلے ' آنلائین تھیٹر میگزین اتے تھیٹر پورٹل' منچن-پنجاب دا بانی اتے مکھ اڈیٹر اے۔ اوہ پنجابی ناٹک دا ' ناٹ-شاستر ' رچ چکا اے اتے اجکل 'پنجابی ناٹ-کوش' اتے کم کر رہا اے۔ تھیٹر توں علاوہ اسنے ٹیوی اتے فلماں وی لکھیاں ہن۔
اوہ فریدکوٹ ضلعے دے ساہتی قصبے جیتو دا جمپل اے۔
## رچناواں
* پنجابی ناٹک اتے ناٹ-چنتن : تنقید
* *[[پنجابی ناٹک دا ناٹ-شاستر]]*
* *[[رات چاننی]]*
* *[[چندن دے اہلے]]*
* *[[مے پھر آواگاں]]*
* *[[اک سپنے دا پلٹیکل مرڈر]]*
* *[[اس نوں کہیں]]*
* *[[گھر گمّ اے]]*
* *[[اک کڑی زندگی اڈیک دی اے]]*
* *[[لیراں دی گڈی]]*
* *[[اس چونک توں شہر دسدا اے]]*
* مے بھگت سنگھ
* رونگ نمبر
* تاں کے سند راے
* گھر گھر
* مٹی دا باوا
* تہانوں کیہڑا رنگ پسند اے
* للو راج کمار تے تنّ رنگی پری
* سرجنا

## اعزاز
* پنجابی ناٹک اتے تھیٹر پرتی اسدے یوگدان دے چلدیاں پالی بھپندر سنگھ نوں گرو نانک دیو یونیورسٹی ولوں سال 1990 لئی 'آئی۔ سی۔ نندہ اوارڈ'
* پنجابی ساہت اکادمی ولوں 'کرتار سنگھ دھالیوال انعام' دتا جا چکا اے۔
* ارارہ پیپلز فورم برگاڑی ولوں نورا رچرڈز ایوارڈ نال نوازیا گیا۔

## حوالے

گٹھ:پنجابی ناٹک کار
گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پنجابی سکھ
گٹھ:سکھ شخصیتاں
گٹھ:جٹ
اڈیل

**اڈیل لوری بلو اڈکنس**(/لئیˈdɛl/; جم 5 مئی 1988) اک امریکی گائک-گیت کار اے۔2007 وچّ، اس نوں برٹاوارڈ "نقاد' چون اوارڈ" ملیا اتےبی۔بی۔سی ساؤنڈ آف 2008 انعام نال نوازیا گیا گیا۔ اسدی سبھ توں پہلی ایلبم 19 نوں یوکے وچّ ستّ بار پلیٹینم انعام ملیا اتے امریکا وچّ تنّ بار پلیٹینم انعام ملیا۔ 2009 وچّ اڈیل نوں 51 ویں گریمی اوارڈ وچّ، اڈیل نوں بیسٹ نیو آرٹسٹ اتے بیسٹ فیمیل پاپ ووکلکارگزاری دا اعزاز ملیا۔ 2011, 2012 اتے 2016 وچّ، بلبورڈ نے اڈیل نوں آرٹسٹ آف ڈ ییئر دا انعام دیکے نوازیا۔ سال 2012 وچّ وی ایچ 1 نے دنیا دے سو سبھ توں مہاں سنگیتکار عورتاں وچوں پنجویں نمبر تے درج کیتا۔ 100 ملیان توں ودھ رکارڈاں دی وکری دے نال، اڈیل دنیا وچّ سبھ توں ودھیا ویچن والے رکارڈنگ کلاکاراں وچوں اک اےl

## ڈسکوگرافی
* *19* (2008)
* *21* (2011)
* *25* (2015)

## فلموگرافی

### ٹیلیوژن

## کنسرٹ ٹور
* اڈیل نال اک شا (2008–2009)
* اڈیل لائیو (2011)
* اڈیل لائیو 2016 (2016–2017)

## حوالے

گٹھ:جم 1988
گٹھ:زندہ لوک
پنڈت کشوری لال

**پنڈت کشوری لال** پنجاب دا اک آزادی کارکن سی جو نوجوان بھارت سبھا دا میمبر سی تے بھگت سنگھ دا ساتھی سی۔ اس نے آزادی جدوجہد دوران  سبھ توں لمی چلی بھکھ ہڑتال (لگپبھگ 77 دن) وچّ حصہ لیا تے گوا دے ایجیٹیشن وچّ وی اہم کردار نبھایا۔'

## پچھوکڑ
پنڈت کشوری لال دا جنم 9 جون 1912 نوں پنڈ دھرم پور ضلع ہشیارپور وچّ ہویا۔ اسدے پیؤ دا نام پنڈت رگھویر دتّ سی جو پیشے وجوں استاد سن۔ اس نے پنڈ دے اسکول توں دسویں پاس کیتی تے ڈی۔اے۔وی۔ کالج لاہور وچّ بی۔اے۔ وچّ داخلہ لیا اُتے اسن ہی بھگت سنگھ نال ملاقاتاں توں متاثر ہو دے ااوہ 1928 وچّ نوجوان بھارت سبھا وچّ داخل ہو گیا تے پڑھائی وچالے ہی چھڈّ دتی۔

## آزادی جدوجہد
نوجوان بھارت سبھا دا میمبر ہون کردے اسنے انقلابیاں لئی بمب بناؤن دا کم کیتا۔ 15 اپریل 1929 نوں پولیس نے اسنوں اوہناں دے خفیہ اڈے کشمیر بلڈنگ توں گرفتار کر لیا۔ گرفتاری دوران میں اک الماری وچوں دھماکا خیز مواد ملیا جس دی بنیاد تے اس اتے انقلابیاں لئی بمب بناؤن، اسمبلی وچّ بمب سٹن اتے سانڈرس دے قتل دے الزام لگا دے قید دی سزا سنائی گئی۔ 1929 توں 1946 تکّ قید کٹّ دے رہا ہون توں بعد اوہ پھر کمیونسٹ پارٹی وچّ شامل ہو گئے۔ 1958 وچّ پھیر گرفتار ہویا۔ اخیر 11 جولائی 1990 نوں اس دا انتقال ہو گیا۔

## حوالے

گٹھ:بھارتی شخصیتاںگٹھ:ہندو شخصیتاں
نکی بینز

**آلا مونچاک **(، جم 11 دسمبر، 1981)، نوں ودھیرے اپنے سٹیجی نام **نکی بینز** نال جانیا اے، اک یوکرینی کینیڈیئن پورنوگرافک اداکارہ اے۔ ایہہ 2010 دی *پینٹ ہاؤس پیٹ* سی جو 2011 وچّ، *پیٹ آف دی ایئر *چنی گئی۔

## شروعاتی جیون
بینز دا جم 11 دسمبر، 1981 نوں ماریوپول، یوکرینی ایس ایس آر، سوویت یونین وچّ ہویا۔ اسدے پیؤ دا پروار، کینیڈیئن سی۔ 7 سال دی عمر وچّ، ایہہ اپنے ماتا-پیؤ نال کینیڈا چلی گئی۔ ایہہ ٹورانٹو وچّ وڈی ہوئی۔

## کیریئر
بینز نے پورن کیریئر بناؤن توں پہلاں بطور اک سومسوٹ ماڈل اتے سٹیپر کم کیتا۔ اسنے ڈریکٹر جم گنّ راہیں اڈلٹ فلم انڈسٹری وچّ داخلہ کیتا، جسنے اسنوں فرینک کی، پلیزر پروڈکشن دا پردھان، نال پرچت کروایا۔ اسنوں جنوری 2003 وچّ، پلیزر پروڈکشن نے سائن کیتا اتے اسنے اپنا پہلا اؤن-سکرین سیکس سین *سٹریپ آن سیلی وچّ 20 *وچّ جینا لین نال کیتا اتے اسنے پہلا منڈا-کڑیا سین بین انگلش وچّ *د سویٹیسٹ تھنگ *وچّ کیتا۔

## اوارڈ اتے نامزدگی

## حوالے

## باہری لنک
* 
* بالغ فلم ڈاٹابیس
* انٹرنیٹّ بالغ فلم ڈاٹابیس
* 
گٹھ:جم 1981
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:ٹرانٹو دیاں اداکاراواں
گٹھ:کنیڈیئن پورنوگرافک فلم اداکاراواں
گوپی شنکر مدورائی

**گوپی شنکر مدرای** سماجک برابری دے حقاں لئی کم شیل اک بھارتی کارکنّ اے۔ اوہ سبھ توں چھوٹی مر والے مدھلنگی جاں جینڈرکیر نوجواناں وچوں اک اے اتے تملناڈو ودھان سبھا چوناں لڑن والا اپنے بھایچارے وچوں اوہ پہلا اے۔ اوہ شرشٹی مدرائی ولنٹیئر کلیکٹو ارارہ دا موڈھی اے۔

## مڈھلا جیون
گوپی دا جم تاملناڈو دے مدرئی وکھے سیلور جھگی وچ سروپنیا ایس مکھوپباب وجوں ہویا سی۔ اسدا مڈھلا پالن-پوسن اپنے نانا-نانی دےگھرہویا سی جو کٹونییکن اتے وڑوگی بھائیچارے دے سن۔ اوہ اپنے آپ نوں تیلگو اتے بنگالی مول دے تامل بولی وجوں پچھاندا اے۔ چوداں سال دی عمر وچ اوہناں نے رامکرشن مشن دی سیوا شروع کیتی پر بعد وچ اوہناں نوں رامکرشن منتھ وچ 'وارث' وجوں قبول کر لیا گیا۔ اس نے مدرائی وچ امریکن کالج وچ دھرم، فلسفہ اتے سماجیات دا مطالعہ کیتا اتے بعد وچ اس نوں بند کر دتا۔ گوپی پچھلے 15 سالاں توں یوگ دا طالب علم اے اتے پچھلے 5 سالاں توں یوگ ڈریکٹر ہن۔ اس نے 5000 توں ودھ طالب علماں اتے آئرش دے ٹونی میکماہن سمیت کئی لہندے دیساں لئی "بھارتی دھرم" کیٹیگری لئی یوگا اتے بھارتی فلسفہ نوں سکھایا۔ اوہ انشک طور اُتے فریلینس اخباراں اتے نیو ہوریزن میڈیا پرائیویٹ لمٹڈ (تمل پرکاشنز) لئی کم کردا اے۔

## اوارڈس
شنکر نوں ورلڈ ایچئارڈی کانگرس دئارا ڈاورسٹی لیڈرشپ اوارڈ نال وی نوازیا گیا گئا آنلاین گیء رسالے *گیئسی* وچ وی فیچر کیتا گئا۔
* یوتھ آف د ییئر 2016 - نییا نانا، سٹاروجےٹیوی
* گریٹ پیپل آف گریٹ ممبی - ریڈیو مرچی اوارڈس 2016
* تمل ہندو اوارڈ 2014 - تمل ہندو ٹیم، چینی
* سٹارسپیکر اوارڈ 2013 - پیپیکے شوٕ، سٹار وجے ٹیوی
* سٹار سپیکر اوارڈ 2012 - پیپیکے شوٕ، سٹار وجے ٹیوی

## باہری کڑیاں
* Gopi Shankar M Interview on The Better India
* Talk By Gopi Shankar Madurai on Gender Minorities of Ancient India, Transgender India
* Justice For Santhi Campaign- The Huffington Post
* Gopi Shankar on Youth Ki Awaaz
* The Many Genders of Old India- Gopi Shankar The Gay & Lesbian Review Worldwide, Boston

## حوالے

گٹھ:جم 1991
گٹھ:بھارتی لوک
گٹھ:بھارتی کالمنویس
گٹھ:زندہ لوک
چونواں پاکستانی پنجابی ناٹک

**چونواں پاکستانی پنجابی ناٹک** کتاب ڈاکٹر۔ ستیش کمار ورما اتے ڈاکٹر۔ نصیب بویجا ولوں اڈیٹ کیتی گئی اے جس نوں پنجابی یونیورسٹی، پٹیالہ دے پبلیکیشن بیورو نے شائع کیتا اے۔ اس دی آدکا بلوندر کور براڑ اتے اس دے کردار ستیش کمار ورما اتے نصیب بویجا ولوں لکھی گئی اے۔ اس کتاب وچّ پاکستانی ناٹک کاراں دے کلّ نوں مختصر ڈرامے اکٹھے کیتے گئے ہن۔

## کتاب وچلے ناٹک اتے ناٹک کار

گٹھ:کتاباں
گٹھ:پنجابی کتاباں
کینڈی بار

**کینڈی بار** (6 جولائی، 1935 – 30 دسمبر، 2005) اک امریکی سٹیپر، برلیسک ڈانسر، اداکارہ اتے 20ویں صدی دے ادھ وچّ مینز میگزینز دی اڈلٹ ماڈل رہی اے۔

1950ویاں دے دوران اسنوں ڈلاس، لاس اینجلسس اتے لاس ویگاس؛ وچّ اپنے سٹرپنگ کیریئر وچّ دیس ویاپی ہنگارا ملیا۔ قانون نال اس دیاں مصیبتاں؛ اس دا دوجا شوہر گولی نال ماریا گیا؛ اتے نشیلے مادےآں لئی اسنوں گرفتاری اتے جیل دی سزا سنائی گئی، اتے اسدے تعلقات مکی کوہان اتے جیک روبی نال رہے۔

## شروع دا جیون
**کینڈی بار**، دا پیدائشی ناں، **جوانتا ڈیل سلشیر، **دا جم 6 جولائی 1935 وچّ اڈنا، ٹیکساس، وچّ ہویا اتے ایہہ الون فوریسٹ "ڈوک" سلشیر (19 اگست، 1909 – 2 مئی، 1969) اتے سیڈی مائی سمنیر (1 اکتوبر، 1908–11 مارچ، 1945) دے پنج بچیاں وچوں اک سی۔ اسدے چار بھین بھرا ہن: لیوتا (جم 1927)، کیلیتا پولین "کے" (جم 1928)، گیری (1931–72)، اتے فوریسٹ سلشیر (1933–2003)।

## کیریئر
16 سال دی عمر وچّ، بار مکمل طور تے براڈکاسٹ پورنوگرافک فلماں وچّ، سمارٹ ایلک (1951)، سبھ توں مشہور اداکاراواں وچوں اک سی۔

## فلموگرافی
* *مائی ٹیل از ہوٹ* (1964)
* *اے ہسٹری آف د بلو مووی* (1970)
* *چینجیز *(1971) یکا *سیکس یو۔ ایس۔ اے۔*
* *پلیبوائے: دی سٹوری آف ایکس* (1998)


*

## حوالے

## باہری لنک
* Candy بار بائیو & فوٹو گیلری 
* 
* AARC عوامی ڈیجیٹل لائبریری – وارن کمیشن سنوائی، Vol. XXII – ایف بی آئی انٹرویو دے Candy بار
* Juanita ڈیل Slusher دے جیون دے طور تے پورن princess Candy بار - اپرادھ لائبریری
* 
گٹھ:جم 1935
گٹھ:موت 2005
گٹھ:20ویں صدی دے لکھاری
گٹھ:امریکی پرونوگرافک فلم اداکاراواں
گٹھ:امریکی اداکاراواں
گٹھ:امریکی شخصیتاں
نواز

**نواز** اک پاکستانی پنجابی ناٹک کار اے جسدا پاکستانی پنجابی ناٹک کاراں وچّ اہم تھاں اے۔ ایہہ ناٹک کار توں بناں اک کہانی کار اتے فلم لکھاری وی اے۔ نواز نے مول روپ وچّ ریڈیو اتے ٹیلیوژن ناٹک ودھیرے لکھے ہن۔ اس دا اک ناٹک، رانی، ناٹ-مجموعہ چونواں پاکستانی پنجابی ناٹک وچّ وی موجود اے۔ ایہہ ناٹک وی مول روپ وچّ ریڈیو لئی ہی لکھیا گیا سی جس نوں (رانی) بھارتی پنجاب وچّ وی کھیڈیا گیا۔ نواز عورت دی دلی حالتاں دے نفسیاتی تجزیئے نوں ودھیرے اپنے ناٹکاں وچّ پیش کیتا اے۔ پینڈو جیون نوں وی ناٹک کار باخوبی نال اتے بریکی نال پیش کردا اے۔ نواز نے اک ناٹ-مجموعہ رچیا جس وچّ چھ ناٹک شامل کیتے گئے ہن جہناں ناٹکاں نوں چرچہ وچّ رکھیا گیا۔

## جیون
نواز دا جم 1935 وچّ ہویا۔

## ناٹ-مجموعہ
* شام رنگی کڑی

## ناٹک
* حیاتی دی کھیڈ

## مختصر ڈرامہ
* رانی

## ریڈیو ناٹک
* رانی

## حوالے

گٹھ:پاکستانی ناٹک کار
گٹھ:فلم لکھاری
گٹھ:پاکستانی کہانی کار
گٹھ:جم 1935
گٹھ:پنجابی لکھاری
شاہد ندیم

** شاہد محمود ندیم** پاکستان دے انسانی حقوق کارکن، صحافی، ڈراما لکھاری، سکرین لکھاری، تھیٹر ڈریکٹر، ٹیلی وژن ڈریکٹر نیں ۔ اوہناں نے پاکستان ٹیلی وژن کارپوریشن دے جنرل منیجر، پروگرام ڈائریکٹر تے ڈپٹی مینیجنگ ڈائریکٹر دے طور تے سیوا نبھائی اے ۔ اوہ اس ویلے اجوکا تھئیٹر گروپ دا اتے پیٹیوی اکیڈمی دا وی ڈائریکٹر اے۔

## حوالے

گٹھ:پاکستانی لوک
گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی صحافی
اجوکا تھئیٹر

**اجوکا تھئیٹر** مدیحہ گوہر تے شاہد ندیم ولوں قائم کیتا گیا اک پاکستانی تھئیٹر گروپ اے ۔ ایہ سماجی طور تے گمبھیر ناٹک کھیڈدا اے ۔ ایہنے ایشیا تے یورپ وچ فن مظاہرے کیتے نیں ۔ **اجوکا** دی بانی مدیحہ گوہر نوں 2006 وچ **اجوکا** وچ ایہدے یوگدان لئی نیدرلینڈز توں پرنس کلوس ایوارڈ نال نوازیا گیا گیا سی

**اجوکا** تھیٹر  1983 وچ قائم کیتا گیا ۔ اجوکا تھیٹر ہُݨ تک 3 درجݨ توں ودھ ڈرامے کر چکیا اے ۔
## '''اجوکا''' ولوں پیش اہم ناٹک
* *لو پھر بسنت آئی*
* *کون اے ایہ گستاخ*
* *میرا رنگ دے بسنتی چولا*
* *بلھا*
* *دارا*
* *راجا رسالو*
* *ماؤں کے نام*
* *دشمن*
* *سرخ گلابوں کا موسم*،
* *دکھ دریا*
* *بارڈر-بارڈر*
* *پیرو پریمن*
* *دکھنی*
* *چل میلے نوں چلیئے*
* *دیکھ تماشا چلتا بن*
* *جلوس*
* *جھلی کتھے جاوے*
* *ٹوبھا ٹیک سنگھ*
* *ایک تھی نانی*

## حوالے

گٹھ:فن
گٹھ:تھیٹر
سرمد صہبائی

**سرمد صہبائی** (Sarmad Sehbai) اک پاکستانی شاعر، ڈراما نگار، فِلم تے تھیٹر ہدایت کار نيں، اوہناں نے اردو، پنجابی تے انگریزی زباناں وچ کَم کِیتا۔ 

## مُڈھلا جیون تے تعلِیم
سرمد صہبائی 1945ء وچ لاہور، پنجاب، برطانوی ہندوستان وچ پیدا ہوئے۔ اوہناں نے گورنمنٹ کالج لاہور وچ تعلِیم حاصل کِیتی، جِتھے اوہ اپنی اردو شاعری دے لئی مشہور سی۔ 

اداکار منظر صہبائی اوہناں دے بھائی نيں۔

## کیرِیئر
سرمد صہبائی نے 1968ء وچ سکرِپٹ پروڈیوسر دے طَور اُتے پاکستان ٹیلی ویژن کارپوریشن وچ اپنے کیرئیر د‏‏ی پہلی کامیابی حاصل کيتی۔ فیر سرمد صہبائی پاکستانی ادبی منظر نامے اُتے اک شاعر دے طَور اُتے نمودار ہوئے تے 1970ء د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ تھیٹر وچ قدم رکھیا۔ اوہناں دے شعری مجمُوعے وچ *نیلی کے سو رنگ* ، *ان کہی باتوں کی تھکن* ، *ملاقات* ، *راجا کا بیاہ* شام‏ل نيں۔ اوہناں نے منٹو د‏‏ے افسانے *نیا قانون* تے *ٹوبھا ٹيک سنگھ* نو‏‏ں پاکستان ٹیلی ویژن دے لئی ٹی وی ڈرامیاں وچ ڈھالیا۔ اوہناں نے تھیٹر ڈراما *دی ڈارک روم*، پنجابی زبان دے دو ڈرامیاں *پنجواں چراغ*، *اوس گلی نہ جاويں* تے اک دستاویزی فِلم *مُغلز آف د‏ی روڈ* لِکھی۔ 

بطور لکھاری اوہناں د‏‏ی فِلم *ماہ میر* (2016) سی، جیہڑی 2016 وچ امریکا وچ غیر مُلکی زبان دے اکیڈمی ایوارڈز وچ پاکستان د‏‏ی نامزدگی سی۔

سرمد صہبائی نے اک ٹی وی ڈراما *مور محل* (2016) وی لِکھیا جیہڑا جیو ٹی وی اُتے نشر کِیتا گیا تے 2016 وچ پاکستانی ٹیلی ویژن اُتے نشر ہويا۔ ایہ ٹی وی ڈراما قدیم ہندوستان وچ نوآبادیا‏تی دور د‏‏ی تصوِیر کشی کردا اے۔

## ایوارڈز
* 2021ء وچ صدر پاکستان د‏‏ی طرفو‏ں پرائیڈ آف پرفارمنس ایوارڈ برائے ادب مِلیا۔

## حوالے

گٹھ:1945 دے جم
گٹھ:تمغائے حسن کارکردگی وصول کنندگان
گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن مصنفاں
گٹھ:پاکستانی ڈراما نگار تے ڈراما نویس
گٹھ:فضلا گورنمنٹ کالج یونیورسٹی لاہور
گٹھ:پنجابی لکھاری
گٹھ:پنجابی کہانی کار
گٹھ:پاکستانی ناول نگار
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی مسلمان
گٹھ:پاکستانی شاعر
نکیتا ڈینس

**نکتا ڈینس **(جم 19 جولائی، 1976) اک چیکوسلاواکیا پورنوگرافک اداکارہ اے۔

ڈینس 1998 وچّ، اپنے مول سلوواکیا توں ٹورانٹو تکّ چلی گئی اتے کینیڈیئن سٹرپ کلبّ سرکٹ وچّ کم کرنا شروع کیتا۔ مقامی ہستاکھر وچّ جیل کیلی نوں ملن توں بعد، اس نوں *جم ساؤتھ *لئی فون نمبر دتا۔ اسنے پہلا سین دلوں ڈے نال *نورتھ پول 13* وچّ کیتا۔ اسے سال 2000 وچّ، اسنے ڈیول دی فلم گینگلینڈ #12 وچّ اسنے اک گینگبینگ سین دتا۔

2006 وچّ، ڈینس نے اپنی ڈریکشن دی شروعات فلم *نکتا'ز ایکسٹرم آئڈلس *توں کیتی۔ اسنے اک سال پورن نوں بند کرن توں بعد فلم وچّ دکھائی دتی۔

## اوارڈ اتے نامزدگی
* 2002 ای ایف ڈبلیو انعام – سال دی یورپی عورت پرفامر
* 2002 ایویئین انعام – فیمیل پرفامر آف د ایئر
* 2002 ایویئین انعام – ودھیا گروپ سیکس سین، ویڈیو – سکبس
* 2003 ایویئین انعام – ودھیا سیکس سین جوڑی، فلم – *لیس ویمپریس 2*
* 2003 ایویئین انعام – بیسٹ آل-گرل سیکس سین، ویڈیو – *آئی ڈریم آف جیننا*
* 2008 ایویئین اوارڈ نامزدگی – ودھیا گروپ سیکس سین، ویڈیو – آئی ڈریم آف جیننا *2* (کلبّ جیننا/ووڈ)، جیننا جمیسن، بیلاڈونا، الورا اڈین، اؤرورا سنوء، سنڈی کروفورڈ، کرٹنی اتے ٹی۔ ٹی۔ بوائے نال
* 2016 *ایویئین ہالَ آف فیم *دی حصول

## چندا فلموگرافی
* *گینگلینڈ 13* (2000)
* *نورتھ پول13* (2000)
* *چیزنگ د بگ ونس 12 *(2002)
* *پھیم نکتا ڈینس، لا *(2002)
* *سیکس ایکروس امریکہ 7* (2002)
* *ویولاشن آف نکتا ڈینس *(2002)
* *پھیم نکتا ڈینس 2, La* (2003)
* *نینا ہارٹلے'ز گائیڈ ٹو ڈبل پینیٹریشن *(2004)
* ڈکیڈس (2006)

## حوالے

## باہری لنک
* 
* 
* انٹرنیٹّ بالغ فلم ڈاٹابیس
* 
* بالغ فلم ڈاٹابیس
گٹھ:جم 1976
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:چیکوسلاواکیا پورنوگرافک فلم اداکاراواں
ساکشی گُلاٹی

ساکشی گلاٹی اک بھارتی ماڈل اتے فلم اداکارہ اے۔ اوہ فیمینا مس انڈیا 2007 رنر-اپر سی اسنے رام گوپال ورما دے 2008 دے فلم کنٹریکٹ دے نال ہندی سنیما وچ اپنا شروع کیتا۔ پھر اوہ فلم بھاوناتمک اتیکاری (2010)، اتے تیلگو فلم کیئیسڈی اپپالراج (2011) ورگیاں فلماں وچ نظر آئی۔

اوہ ہندی وچ اک رومانس والی کامیڈی فلم دی شوٹنگ پوری کر چکی اے اتے جی۔اشوک دی سمت وچ سری وگھنیش کارتک سنیما بینر اُتے اک تیلگو فلم چترنگاڈا دی شوٹنگ پوری کیتی۔

## شروع دا جیون
اک پنجابی پروار وچّ جنمیا، ساکسی اک آرمی پس منظر توں اے اس نے دلی یونیورسٹی توں معاشیات (ہونز) دی ڈگری رکھی۔ اسنے پھر ابھنیت، کتھک اتے سلسا وچ سکھلائی لئی۔

ساکسی  اک تیراک، گھوڑا سوار اتے اک voracious ریڈر اے۔

فیمینا مس انڈیا 2007 توں علاوہ ساکشی اک ودھیا ماڈل اے اتے اوہ ولز لائیف سٹری فیشن ویک اتے مانو گنگوانی، نیٹا لولا، آشما لینا اتے نشکا للا ورگے پرمکھ فیشن ڈزائینر لئی رینپ اُتے چلے گئے ہن۔ اوہ سیمسنگ، بینیٹن اتے دلی ٹائیمز جاے برانڈاں لئی بہت سارے پرنٹ مہماں وچّ ظاہر ہوئی اے۔ ساکشی نے پنڈاں، اتے دوا سئرس ورگے برانڈاں لئی وڈیؤ شوٹ وی کیتے ہن۔

## فلموگرافی

## حوالے

گٹھ:جم 1986
گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:اتر پردیس دیاں اداکاراواں
گٹھ:ہندی ٹیلیوژن دیاں اداکاراواں
گٹھ:تیلگو سنیما وچ اداکاراواں
گٹھ:بھارتی عورت ماڈلاں
گٹھ:بھارتی اداکاراواں
گٹھ:بھارتی ٹیلیوژن اداکاراواں
گٹھ:زندہ لوک
سٹیٹ بینک پاکستان

**سٹیٹ بینک پاکستان**  پاکستان دا مرکزی بینک اے۔ ایہدا قیام پہلی جولائی 1948ء وچ عمل وچ آیا۔ پہلی جولائی 1948 نوں قائد اعظم محمد علی جناح نے سٹیٹ بینک آف پاکستان دا افتتاح کیتا۔ ایہ بینک پاکستان وچ کرنسی نوٹ وی چھاپدا اے۔

**بینک دولت پاکستان** یا اسٹیٹ بینک آف پاکستان پاکستان دا مرکزی بینک ا‏‏ے۔ اس دا قیام 1948ء وچ عمل وچ آیا۔ اس دے صدر دفاندی کراچی تے اسلام آباد وچ قائم نيں۔
پاکستان د‏‏ی آزادی تو‏ں پہلے ریزرو بینک آف انڈیا اس علاقے دا مرکزی بینک سی۔ پاکستان د‏‏ی آزادی دے فوراً بعد ایہی بینک ہندوستان تے پاکستان دونے ملکاں دا مرکزی بینک سی۔ یکم جولائ‏ی 1948 نو‏‏ں قائد اعظم محمد علی جناح نے اسٹیٹ بینک آف پاکستان دا افتتاح کيتا۔ 30 دسمبر 1948 نو‏‏ں برطانوی حکومت نے برصغیر دے ریزرو بینک آف انڈیا دے اثاثےآں دا 70 فیصد ہندوستان نو‏‏ں دتا جدو‏ں کہ پاکستان نو‏‏ں 30 فیصد ملا۔ اُس وقت ریزرو بینک آف انڈیا د‏‏ی طرح اسٹیٹ بینک آف پاکستان وی اک پرائیوٹ یا نجی بینک سی۔ یکم جنوری 1974ء نو‏‏ں بھٹو نے اسنو‏ں قومی ملکیت وچ لے لیا جس د‏‏ی وجہ تو‏ں عالمی بینکار بھٹو دے دشمن بن گئے۔
فروری 1994 وچ بینظیر بھٹو د‏‏ی حکومت نے اسٹیٹ بینک آف پاکستان نو‏‏ں فائننشیئل سیکٹر ری فورم دے ناں اُتے خود مختاری دے دی۔ 21 جنوری 1997 وچ ملک معراج خالد د‏‏ی نگراں حکومت نے اسٹیٹ بینک آف پاکستان نو‏‏ں ہور آزادی دے ک‏ے مکمل خود مختار کر دتا۔ ہن ایہ پاکستان د‏‏ی حکومت دے ماتحت نئيں رہیا۔
2005 وچ منی چینجراں نو‏‏ں قانونی درجہ دے ک‏ے اسٹیٹ بینک آف پاکستان دے ماتحت کر دتا گیا۔

اسٹیٹ بینک آف پاکستان دا گورنر ہر سال وزیر خزانہ دے ہمراہ آئی ایم ایف تے ورلڈ بینک د‏‏ی سالانہ میٹینگ وچ شرکت کرنے دے لئی جاندے نيں۔

روزنامہ جنگ کراچی، 3 دسمبر 2016ء د‏‏ی شہ سرخی دے مطابق اسٹیٹ بینک آف پاکستان نے پارلیمنٹ کوقرضےآں د‏‏ی تفصیل دینے تو‏ں ایہ کہہ ک‏ے انکار کر دتا اے کہ اوہ معلومات دینے دا پابند نئيں ا‏‏ے۔

جنرل ضیا الحق د‏‏ی موت دے بعد دسمبر 1988ء وچ پاکستان وچ اک امریک‏‏ی ڈالر 18.60 روپے دا سی۔ 30 سال بعد عمران خان دے دورِ حکومت وچ یکم دسمبر 2018ء نو‏‏ں ڈالر لگ بھگ 140 روپے دا ہو چکيا سی۔
روزنامہ جنگ کراچی، 4 دسمبر 2018ء د‏‏ی زیرِ شہ سرخی دے مطابق اسٹیٹ بینک نے حکومت نو‏‏ں اعتماد وچ لئی بغیر روپے د‏‏ی قدر کم کیتی۔

## ہور ویکھو
* کاغذی کرنسی
* کریڈٹ

بینک دولت پاکستان
گٹھ:1948ء وچ قائم ہونے والے بينک
گٹھ:1948ء وچ قائم ہونے والے حکومت‏ی شعبے
گٹھ:پاکستان وچ 1948ء دیاں تاسیساں
گٹھ:پاکستان وچ بینکاری
گٹھ:پاکستانی وفاقی محکمے تے وکالات
گٹھ:کراچی وچ قائم کمپنیاں
گٹھ:گورنر بینک دولت پاکستان
گٹھ:مرکزی بینک
گٹھ:مرکزی مصرف
گٹھ:مقالے جنہاں وچ انگریزی بولی دا متن اے

گٹھ:بنک
گٹھ:بینک
گرو کاشی یونیورسٹی

**گورو کانشی یونیورسٹی** تلونڈی صابو (بٹھنڈہ) وکھے واقع یو جی سی نال ایفلیئیٹڈ اک یونیورسٹی اے۔جی۔کے۔یو۔پنجاب دی صوبائی اسمبلی دے ایکٹ ولوں قائم کیتی گئی اے۔ اس وچّ اس ویلے 7,000 توں ودھ طالب علم ہن۔ گورو کاشی یونیورسٹی اچّ پدھر دے سارے موضوعاں وچ سکھیا حاصل کرن لئی اک رہائشی یونیورسٹی اے جس وچّ لڑکیاں اتے لڑکیاں لئی وکھرے ہوسٹل ہن۔ یونیورسٹی سکھیا دے سارے پدھراں اُتے وکھ-وکھ طرحاں دے موضوعاں راہیں سکھیا مہیا کرواؤندی اے جویں- ڈاکٹریٹ، پوسٹ گریجوئیٹ، گریجوئیٹ اتے ڈپلوما پروگرام وغیرہ۔

## اتہاس
گورو کاشی یونیورسٹی پنجاب،(بھارت) وچ واقع اے۔ اس دا قیام بالاجی سکھیا ٹرسٹ تلونڈی صابو نے کیتا سی جو 1997 وچ قائم کیتا گیا سی اتے اس کھیتر وچ سکھیا لئی نیہہ پتھر بن گیا۔ سکول 1998 وچ ہوند وچّ آیا سی جس'چ جی جی ایس پالیٹیکنک کالج، گریجوئیٹ اتے پوسٹ گریجوئیٹ کورس شامل کیتے گئے سن، اتے 2001 وچ جیجیئیس کالج آف انجینیئرنگ اتے تکنالوجی دا قیام کیتا گیا سی،2005 وچ جیجیئیس کالج آف ایجوکیشن، 2006 وچّ GGS انسٹیچیوٹ آف آئی ٹی اینڈ ریسرچ ، 2009 وچ جیجیئیس کالج آف نرسنگ اینڈ جیجیئیس کالجیئیٹ سکول قائم کیتا گیا سی۔ اخیر وچّ یونیورسٹی 2011 وچّ قائم کیتی گئی سی۔ گورو کاشی یونیورسٹی دا قیام پنجاب ایکٹ نمبر۔ 37 دی 2011 وچّ ہوئی سی۔

## لوگو
یونیورسٹی دا لوگو نے نوجواناں نوں علم حاصل کرن اتے طاقت حاصل کرن دے مشن نوں ظاہر کردا اے جویں کہ سورج دیاں کرناں دھرتی نوں روشن کردیاں ہن اتے دنیا نوں طاقت دندیاں ہن۔ ایہہ صاف، ہرا اتے ٹکاؤ واتاورن نوں بنائے رکھن دے حلّ دا پرگٹاوا کردا اے۔

## انتظامیہ
بورڈ آف گورنرز اتے اکادمک کونسل یونیورسٹی دے اہل کار ہن۔

اکادمک کونسل یونیورسٹی دی اچتم اکادمک ارارہ اے اتے یونیورسٹی دے اندر پڑھائی، سکھیا اتے امتحان دے میاراں دی سانبھ-سنبھال لئی ذمہ وار اے۔

## مانتا
* ارارہ میمبر ہے- آئیئیسٹیئی (انڈسٹریئن سوسائٹی فار ٹیکنیکل ایجوکیشن)

* لائیف آرگینائیزیشن میمبر آئیئیئیٹیئی (الیکٹرانکس اتے دورسنچار انجینیئرز سنتھاں)

* NAAC دئرا مانتا حاصل (GGSCOE- سکھیا دے پھیکلٹی)

## رینکنگ
# جی۔جی۔ایس۔ای۔ٹی۔ٹی (کالج آف انجینیئرنگ جی۔کے۔یو۔) نارتھ انڈیا انجینیئرنگ کالجز وچّ تیجے تھاں اُتے اے۔
# مکینیکل انجینیئرر ڈیپارٹمنٹ سارے بھارت دے انجینیئرنگ کالجاں وچ 24 ویں تھاں اُتے اے۔
# الیکٹرانکس اتے سنچار ڈیپارٹمنٹ آل انڈیا انجینیئرنگ کالجاں وچ 25 ویں تھاں اُتے اے۔
# آل انڈیا انجنیئرنگ کالجاں وچّ کمپیوٹر سائنس دا ڈیپارٹمنٹ پھر 25 ویں تھاں اُتے اے۔ ==

## حوالے

گٹھ:پنجاب، بھارت
گٹھ:بھارت دیاں یونیورسٹیاں
گٹھ:سکھیا ادارے
ریاست لوہارو

**ریاست لوہارو** پنجاب دی اک ریاست سی۔ ایہدا رقبا 222 مربع میل  (570 مربع کلومیٹر) سی۔ 1901 وچ ریاست دی ابادی 15229 لوک سی۔ دہلی دے نیڑے چھوٹا جیہا علاقہ فیروز پور جِھرکا وی ریاست لوہارو دے نواباں کول سی۔ ریاست لوہارو دا راجگڑھ لوہارو شہر سی۔ 
اردو دے شاعر مرزا غالب ریاست لوہارو دے پہلے نواب احمد بخش خان دے چھوٹے بھرا نواب الاہی بخش خان دے جوائی سن۔ نواب الاہی بخش دی دھی امراؤ بیگم مرزا غالب دی گھر آلی سی۔ مرزا غالب نے اپݨی حیاتی دا کچھ چِر ریاست لوہارو وچ گزاریا۔

### ریاست لوہارو دے نواب

## ہور دیکھو
* لوہارو
* ریاست لوہارو
* قلعہ لوہارو

گٹھ:پنجاب دیاں دیسی ریاستاں
گٹھ:پنجاب
گٹھ:دیسی ریاستاں
ریاست کچھ

کچھ برطانوی ہندوستان دی اک دیسی ریاست سی۔ ہُن ایہ گجرات دا اک ضلع اے۔ ایہدے اک پاسے رن آف کچھ دی دلدل اے۔ ایتھے کچھی زبان بولی جاندی اے۔

گٹھ:دیسی ریاستاں
دیوا

**دیوا** یا **چراغ** یا **دیپ** توں مراد تیل جݪا کے چانݨ کرن دا برتݨ اے۔ دیوا عام طور تے چِکݨی مِٹی دا بݨیا ہویا ہُندا اے۔ روں دے پھنبے یا سوتی ڈوری دی بتی بَٹ کے دیوے وچ رکھی جاندی اے، اک سِرا کنڈھے توں باہر کڈھ دتا جاندا اے تے دیوے  وچ کعے، تیل یا مکھݨ پا کے ایہدی بتی جلائی جاندی اے۔ پتل یا دوجیاں دھاتاں دے بݨے ہوئے دیوے وی ورتے جاندے نیں۔
دیوے دا ذکر پنجابی گاݨےآں تے کہاوتاں وچ وی آؤندا اے۔
اک پنجابی کہاوت اے کہ دیوے ناݪ دیوا بَݪدا اے۔

گٹھ:روشنی
گٹھ:ظروف
گٹھ:چیزاں
جامݨ

**جامݨ** وڈے ناپ دے اک رکھ نال لگݨ آلا اک پھل اے۔ ایہدا جوڑ میندی ٹبر نال اے۔ ایہ دکھنی ایشیا تے چڑھدے دکھنی ایشیا دا پھل اے تے ایس پھل دا رنگ جامنی ہُندا اے۔

## باہرلے جوڑ

گٹھ:رکھ
گٹھ:میندی ٹبر
گٹھ:پھل فروٹ
جُتی

**جُتی** پاپوش یعݨی پَیراں دے پہناوے نوں آکھیا جاندا اے۔ انسان اپݨے پَیراں نوں ایہدے نال ڈھاکدا اے۔ مختلف ثقافتاں وچ ایہدیاں کئی شکلاں نیں۔ انسان دیاں مختلف ضرورتاں دے لحاظ نال ایہدیاں بہت ساریاں ونڈاں نیں۔

گٹھ:پہناوا
گٹھ:چیزاں
گٹھ:مصنوعات
راشد قریشی

میجر جنرل **راشد قریشی** اک ریٹایرڈ پاکستانی میجر جنرل نیں۔ اوہ 31 دسمبر 2005ء نوں دو ستارہ جنرل ریٹائر ہوئے۔ اوہ پرویز مشرف دے بہت قریبی سمجھے جاندے سی۔

## فوجی کیریئر
راشد قریشی نے پاک آرمی وچ 17 اپریل 1971ء نوں 44 ویں پی۔ ایم۔ اے لونگ کورس وچ کمیشن لیا۔ پاک بھارت جنگ 1971ء وچ راشد قریشی نوں لہور سیکٹر وچ تعینات کیتا گیا۔ جنگ توں مگروں اوہناں دی کمپنی نوں راولپنڈی سیکٹر وچ تعینات کیتا گیا جِتھے اوہ جی ایچ کیو وچ سٹاف افسر بݨے۔ 1987ء وچ پرموٹ ہوکے لیفٹینیٹ کرنل بݨ گئے تے 10ویں بٹالیئن دے کمانڈنگ افسر بݨا دِتے گئے۔ 1991ء وچ کرنل بݨ گئے تے جوائنٹ چیف آف سٹاف کمیٹی سیکرٹریئیٹ وچ مِلٹری سیکرٹری لا دِتے گئے۔

## انٹر سروسز پبلک ریلیشنز
راشد قریشی 1996ء وچ آرمی دے بین الخدماتی تعلقات عامہ (آئی ایس پی آر) ناݪ مُنسلِک ہوگئے۔ 1997ء وچ ترقی پاکے برگیڈیئر بݨ گئے۔ 1998ء وچ انٹر سروسز پبلک ریلیشنز دے ڈایریکٹر جنرل بݨا دِتے گئے تے جون 2003ء تک اِس عہدے اُتے فائز رہے۔
اوہ پرویز مشرف دے پرِنسِپل مِلٹری سیکرٹری وی رہے۔ راشد قریشی کارگل جنگ 1999ء دے دوران میڈیا اُتے رہݨ دی وجہ توں لائم لائٹ وچ آئے۔   

## بطور میڈیا ایڈوایزر
جولائی 2007ء وچ صدر جرنل پرویز مشرف نے راشد قریشی نوں اپݨا میڈیا ایڈوائزر مقرر کرلیا۔ اوہ پرویز مشرف دے استعفے، 18 اگست 2008ء تک پرویز مشرف دے میڈیا ایڈوایزر رہے۔ 

## باہرلے جوڑ
*Interview with Pakistan's Maj. Gen. Rashid Qureshi
*Pakistan Says India Tensions Peaking Again After Soldier's Death

گٹھ:پاکستانی جرنیل
گٹھ:پنجابی مسلمان
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:شعبہ بین الخدماتی تعلقات عامہ دے ڈائریکٹر جنرل
بال مُکند شرما

**بال مُکند شرما** اک پنجابی کامیڈیئن اے، جو چھنکاٹا سیریز وچّ جسوندر بھلا نال کم کرن لئی مشہور اے۔ بال مکند شرما نے جسوندر بھلا نال اک سٹیج کامیڈی شروع کیتی سی جدوں اوہ دوویں لدھیانہ دے پنجاب ایگریکلچر یونیورسٹی وچ پڑھ رہے سن۔ بعد وچ اس نے اک پروفیشنل اینگل لے لیا جدوں اوہناں نے اپنی پہلی چھنکاٹا ایلبم ریکارڈ کرن دا فیصلہ کیتا اتے پہلی وار 1988 وچ لدھیانہ وکھے پروفیسر موہن سنگھ میلہ شروع کیتا۔ تیسری کلاکار، نیلو وی 1996 وچ اس گروپ وچ شامل ہوئے۔

اوہ موجودہ ویلے تے ایگزیکٹیو ڈائریکٹر (Executive Director) دے طور اُتے، پنجاب مارکفیڈ، سیکٹر 35 چنڈیگڑھ وچ کم کر راے ہن۔گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پنجابی ہندو

گٹھ:پنجابی اداکار
نھیری

جد وساکھ، جیٹھ، ہاڑھ دے سُکے موسم وچ میدانی علاقیاں وچ طوفانی ہواواں مِٹی گھٹے تے غبار دے بدݪاں ناݪ آوندیاں نیں، ایہنوں **نھیری** کہیا جاندا اے۔

### کاݪی تے لال نھیری
ایہ طوفان اپݨے ناݪ کاݪے یا لال رنگ دے گرد و غبار دے بدل لیاوندے نیں جیہناں نال نھیری دا رنگ  کالا یا لال ہُندا اے۔ جد ایہ طوفان آؤندے نیں تاں کاݪی نھیری دی صورت وچ محول اُتے گھٹا ٹوپ نھیرا چھا جاندا اے تے لال نھیری دی صورت وچ ہر شے لال نظر آؤندی اے۔

### نھیری دیاں تباہیاں
نھیری وچ ہوا دی رفتار بہت تیز ہُندی اے جیہدے نال بہت زیادہ تباہی ہُندی اے۔ رکھ تے کھمبے وغیرہ جَڑھ توں اُکھڑ جاندے نیں، فصلاں تباہ ہو جاندیاں نیں، ڈنگر پسوآں دا وی نقصان ہوجاندا اے۔ عمارتاں دیاں چھتاں اُڈ جاندیاں نیں تے ڈاڈھا نقصان ہُندا اے۔ ایہ طوفان بڑے لمبے فاصلے طے کردے نیں تے ہُݨ تک دی گویڑ دے مطابق ایہ فاصلا دو توں ٹعھائی ہزار میل ہو سکدا اے۔

## ہور دیکھو
* کالی نھیری

گٹھ:جغرافیا
گٹھ:ہواواں
گٹھ:موسم
تیل

**تیل** (انگریزی: Oil) اک ایہو جیہی شے نوں کہیا جاندا اے جیہڑی محاصری درجہ حرارت (ambient temperature) اُتے اپݨی نوعیت وچ لزج (viscous) تے مائع ہُندی اے یعݨی تیل چِپچپاہٹ یا لیس دار سیال دی صورت وچ پایا جاندا اے۔ تیل اپݨی طبیعیاتی حالت وچ آب گریز (hydrophobic) تے چربی پسند (lipophilic) ہُندا اے۔ تیل پاݨی وچ حل نئیں ہُندا تے چکنائی وچ حل ہُندا اے۔

گٹھ:تیل
گٹھ:کیمسٹری
گُرنام سنگھ رسیلا

گرنام سنگھ رسیلا پنجاب دا اک مشہور گائک سی جس نے لوک سازاں والی روائتی گائکی دے خیتر وچّ الغوزیاں نال گاؤن کرکے پرسدھی حاصل کیتی۔ اج کلّ اوہ امریکہ رہِ رہا اے۔

## مڈھلا جیون اتے گائکی دا سفر

گرنام سنگھ رسیلے دا جم پیؤ سادھو سنگھ دے گھر ماں چنت کور دی ککھوں لائلپور، پاکستان وچّ ہویا۔
بھارت پاک ونڈ ویلے اسدے پروار نوں بھارتی پنجاب آؤنا پیا تے اوہ برنالہ نیڑے پنڈ پھرواہی وچّ وس گئے۔ اسنوں گاؤن دا شوق سکول دے ویلے توں ہی سی۔ شروع وچّ رسیلے نے مشہور کویشر گرچرن سنگھ مان نال رلکے کویشری گاؤنی شروع کیتی۔اسنے انیکاں میلیاں وچّ دیس بھگتاں، سورمیاں، ہیر-رانجھے، سسی-پنوں، مرزا صاحباں دے قصے گائے۔ 1980 وچّ الغوزیاں تے گایا اس دا پہلا گیت 'اک دن کلغی والے ستگور دین دنی دے سائیں' HMB کمپنی ولوں ریکارڈ کیتا گیا۔ دھارمک برتی والا ہون کرکے اسنے اپنے نام نال رسیلا لگایا اتے زیادہ تر مذہبی گیت ہی گائے۔

## گیت
# جنگل دے جنورو، ستا جاگ پوے نہ ماہی
# رویداس بھگت دی کہانی
# سچکھنڈ دا راستا
# صاحب زادہ اجیت سنگھ دی وار 'چھیتی آگیا دیوو پیؤ جی'

## حوالے

http://epaper.dainiktribuneonline.com/1247091/Filmnama/ST_17_June_2017#dual/2/2

گٹھ:پنجابی گائک
گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پنجابی سکھ
گٹھ:سکھ شخصیتاں
گٹھ:جٹ
ہولی فرلنگ

ہولی فیرلنگ (جم 22 دسمبر 1995) اک آسٹریلیائی کرکیٹ کھڈاری اے جس نے 2013 وچ آسٹریلیا دی قومی خواتین کرکٹ ٹیم لئی اپنا کیریئر شروع کیتا اتے موجودہ ویلے وچ آسٹریلیا دے گھریلو مقابلےآں وچ برسبین ہیٹ اتے کوئینزلینڈ کرکٹ لئی کھیڈدی اے۔ اک سجے ہتھ دا تیز گیندباز، فیرلنگ نے 2013 دے خواتین عالمی کپ دے دوران چار کھڈاریاں نوں 10.55 دی اوسط نال 9 وکٹاں لئیاں۔ اس نے گیندبازی ایکوائرز ٹیبل اُتے دوجا گول کیتا۔ آئیسیسی پینل ولوں چنی گئی ٹورنامینٹ دی ٹیم وچّ اوہناں نوں 12 واں کھڈاری چنیا گیا سی۔

14 سال دی عمر وچّ، فیرلنگ نے کوئینزلینڈ وچّ مرداں دے گریڈ کرکٹ وچّ اپنا شروع کیتا اتے اپنی پہلی تنّ گینداں نال ہیٹرک لے لئی۔ بعد وچ اوہ کئینزلینڈ دے جونیئر کرکٹر آف دِی ایئر دے نامور ہون والی پہلی عورت بن گئی۔ فیرلنگ نے مرداں   نال کھیڈن نال اپنا کھیڈ ترقی یافتہ کیتا، جس نوں اوہ محسوس کردی اے اسنے اس نوں سکھاؤن لئی مدد کیتی کہ اوہ کتھے گیندبازی کرنا اے۔

سٹّ لگن دے ویلے توں بعد، جون 2015 وچ، انگلینڈ وچ 2015 دیاں عورتاں دی ایشز لئی آسٹریلیا دی اک یاترا پارٹی وچ اوہناں دا ناں رکھیا گیا سی۔

جولائی 2015 وچ، افتتاحی خواتین بگ بیش لیگ وچ فیرلنگ نوں برسبین ہیٹ لئی پہلا ہستاکھر دتا گیا سی۔

## کھڈاری پروفائیل
Holly Ferling  Brisbane Heat Profile

Holly Ferling  Queensland Cricket Profile

## حوالے

## باہری کڑیاں

گٹھ:جم 1995
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:کرکٹ دے کھیڈاری
اینی گورڈن

ڈورتھی انی گورڈن (جم 24 دسمبر 1941) نے آسٹریلیا لئی 9 عورتاں دے ٹیسٹ میچ اتے 8 عورتاں دے اک-روزہ میچ کھیڈیا۔ اوہ 1976 وچ آسٹریلیائی خواتین کرکٹ ٹیم دے کپتان سی۔

گورڈن موء، جپسلینڈ، وکٹوریا وچ وڈا ہویا اتے وڈا ہویا۔ کھیڈن توں بعد رٹائر ہون توں بعد اوہ وکٹوریا وومینز کرکٹ ایسوسی ایشن، سری لئی انگلینڈ دی چونکار اتے انگلینڈ دے چونکار اتے چیئروون آف انگلینڈ دی چونکار 1992–1996 لئی چونکار بنے۔

## حوالے

## باہری کڑیاں
* Ann Gordon  at southernstars.org.au
گٹھ:جم 1941
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:کرکٹ دے کھیڈاری
ریگولیٹنگ ایکٹ ،1773

**1773 دا ریگولیٹنگ ایکٹ** انگلینڈ دی پارلیمینٹ ولوں ایسٹ انڈیا کمپنی دے بھارت وچّ راج دی دیکھبھال کرن لئی بنایا گیا اک قانون سی۔ جس دا مقصد بریٹیش سرکار دا بھارت دی راجپالیسی اتے پرحکمرانی اپر کنٹرول کرنا سی۔ پر ایہہ ایکٹ کمپنی دے معاملیاں دا لمبے ویلے لئی حلّ نہ لبھّ سکیا اتے کمپنی نوں 1784 وچّ دوبارہ پٹس انڈیا ایکٹ بناؤنا پیا۔

## ایکٹ دے سٹے
# پہلی وار بنگال دا گورنر جنرل تعینات کیتا۔ پہلا گورنر جنرل لارڈ وارن ہاسٹنگس سی۔
# بمبے اتے مدراس راجاں دے چھوٹے درجے دے گورنر جنرل تعینات کیتے گئے۔
# کلکتہ وچّ 1774 وچّ سپریم کورٹ قائم کیتی گئی۔ جس وچّ اک مکھ ججّ تے تنّ ہور ججّ سن۔

## حوالے

گٹھ:برطانوی ہندگٹھ:بھارت دی تریخگٹھ:بنگال
گٹھ:بنگال دی تریخ
پبلک ایڈمنسٹریشن

پبلک ایڈمنسٹریشن کالج، یونیورسٹی یا ہوربڑے تعلیمی اداریاں وچ دتی جاݨ آلی اعلا تعلیم دی اک ونڈ اے۔  پبلک ایڈمنسٹریشن حکومتی پالیسیاں نوں لاگو کرن تے پبلک سروس لئی سول سرونٹس تیار کرن دی تعلیم اے۔ پبلک ایڈمنسٹریشن نال ای کسے ملک، صوبے تے ضلعے دا انتظامی سرکاری نظام چلدا اے۔

گٹھ:تعلیمی ادارے
گٹھ:تعلیم بلحاظ دیس
ستپال بھیکھی

**ست پال بھیکھی ** پنجابی بولی دا اک شاعر اے ۔ اوہ کِتے وجوں استاد اے اتے پنجاب دے ضلع مانسا وکھے رہندا اے ۔
## جیون
ست پال بھیکھی مانسا ضلعے دے بھیکھی قصبے وچّ رہندا اے۔اسدے دے پیؤ ڈاکٹر ناں سری رام سروپ اتے مان دا ناں یشودا دیوی اے۔اوہ کِتے وجوں اک سکول استاد ہن۔

## اعزاز
ست پال بھیکھی نوں بھارتی ساہت اکادمی ولوں اسدے بال ساہت وچّ یوگدان لئی انعام نال نوازیا  گیا اے۔
## شعری ونگی


تیسری ٹکٹ


دو ٹکٹاں نال
سفر کردیاں
تیسری ٹکٹ لئی
کہندا اے کنڈکٹر
تاں میرے نال بیٹھی
میرے موڈھیاں تے جھوٹدی
مینوں گھوڑا بنا کھیڈدی
میری بیٹی
اچانک وڈی ہو گئی اے
میرے ساہمنے

ٹکٹ نے ہی دسیا اے مینوں
اسدے بچپن توں اگلے
سفر دا رہسّ

ہن میں بسّ تے نہیں
تنّ ٹکٹاں سمیت
تنّ سفراں تے سفر
کر رہا ہاں !!




پانی چھڑک رہا آدمی


بوٹے ’تے پانی چھڑک رہا آدمی
رکھ بن رہا اے
بیج ہو رہا اے
بالٹی ’چ پیا پانی
بولدا اے
‘‘گرنیر سنگھ
مینوں ورت لے
کجھ سنج لے’’
پانی چھڑک راے آدمی دے
دھر اندر کدھرے
فٹّ رہیاں
ہریاں کرومبلاں
پھیل رہیاں شاکھاواں
بوٹے نوں پانی چھڑک رہا آدمی
رکھ ہو رہا اے!
بیج ہو رہا اے!!


## حوالے

گٹھ:پنجابی شاعر
گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پنجابی سکھ

گٹھ:سکھ شخصیتاں
گٹھ:جٹ
ٹِکا بھائی دُوج

**ٹِکا بھائی دُوج** بھین بھرا دے آپسی پیار دا تیوہار اے۔ اہ تیوہار دیوالی توں دو دن پچھوں کتے مہینے دے چاننے پکھ دی دوج نوں منایا جاندا اے۔ اس دن بھرا نوں ٹکا لگا کے اسدی سکھ شانتی منگی جاندی اے۔

## طریقہ
اس دن بھین اپنے بھرا دی لمی عمر لئی ارداس کردی اے۔ بھرا دے متھے تے کیسر دا ٹکا لگاؤندی اے، مٹھئائی نال بھرا دا منہ مٹھا کرواؤندی اے۔ بھرا وی اپنی بھین نوں شگن دیندا اے۔ جیکر ویاہی ہون کرکے بھین بھرا کول پہنچ نہ سکے تاں اوہ کندھ تے بھرا بھرجائی دی مٹی دی مورتی بنا لیندی اے تے اوہناں دی پوجا کردی اے۔

## حوالے

ہرکیش سنگھ کہل، پنجابی ورثہ کوش، یونیسٹار بکس، چنڈی گڑھ، 2013, پنہ 488
گٹھ:رہتل
گٹھ:پنجابی رہتل
ونڈ سرفنگ

ونڈ سرفنگ اک ستہی پانی دے دی کھیڈ اے جو سرفنگ اتے نوکاوا ریس دیا کھیڈا دا مرکب اے۔ اس وچ اک بورڈ ہندا اے جس وچ عامَ طور اُتے 2.5 توں 3 میٹر لمبا ہندا اے جو کہ ہوا نال چلایا جاندا اے۔ رنگ نوں بورڈ دے نال پھری-روٹیٹنگ یونیورسل جوڑ نال جوڑیا جاندا اے۔ اس وچّ اتے اک ماسٹ، بوم اتے سیل وی شامل ہن۔ سیل دا کھیترپھل حالتاں جویں کہ ملاح دے ہنر، سرفنگ دی قسم، اتے ونڈ سرفنگ ملاح دے بھار دے مطابق 2.5 ملیمیٹر توں 12 ملیمیٹر تکّ ہندا اے۔

کچھ حد تکّ ونڈ سرفنگ دی اتشوہر دا شرے ایس۔ نیومین ڈاربی نوں دتا جاندا اے زدّ سال 1964 وچّ سسکہانا دریا، پینسلوینیا، یوئیسئے اتے جدوں اسنے "سیلبورڈ" دی کھوج کیتی، پر اوہنا نے اس دا پیٹینٹ نہیں کاروائیا  1964 وچّ، ڈاربی نے اپنے سیلبوڈس ویچنے شروع کیتے۔ ڈاربی ولوں اک پرچار سنبندھی لیکھ اگست 1965 وچّ پاپولر سائنس میگزین وچّ شائع کیتا گیا سی۔

ونڈ سرپھنگ نے اپنے کھیڈا وچّ سروپ واسطے بہت لمبے ویلے تکّ سنگھرش کرنا پیا۔ "ونڈسرفر" شبد نوں ٹریڈمارک دے طور تے حاصل کرن واسطے، اس کھیل وچّ حصہ لین والیا نے "سیل بورڈنگ" اتے "بورڈسیلنگ" ورگے سبدا دا پریوگ کرن واسطے اتساہت کیتا گیا۔ ونڈسرفنگ  مکھ طور تے اک غیر-مقابلے دے آدھار تے کیتی جاندی اے۔ ہالاکِ سنگٹھت مقابلے اولمپکس سمیت دنیاں بھر دے سارے پدھراں اُتے ہندے ہن۔ مقابلے والیاں ونڈسرپھنگ وچّ خاص پھارمیٹاں وچّ فارمولا ونڈ سرفنگ ، سپیڈ سیلنگ، سلیلوم، کورس ریسنگ، ویو سیلنگ، سپریکس اتے فریسٹائل شامل ہندے ہن۔

1980 دے دہاکے وچّ اس دی لوکپراتا دے کارن ونڈ سرفنگ نے 1984 وچّ اک اولمپک کھیڈ وجوں مانتا حاصل کیتی۔ حالانکہ، لائسینس مقابلے، کھیل دے خاص ساز-سامان اتے سیلنگ وچّ ہور کشلتا دے کارن ونڈسرپھنگ دی لوکپراتا وچّ 1990 دے دہاکے دے مدھ وچّ بہت تیزی نال گراوٹ آئی۔ اس گراوٹ to کچھ سمے بعد جدو ونڈ سرپھنگ دے نوے انوکول ڈزائین اپلبدھ ہو گیا سی ٹا اس دی لوکپراتا وچّ دوبارا وادھا ہون لگا۔ ہور اس دے نال ہی ایہہ کھیل بہت دباب وچّ آ گئی جدو کہ شوقیہ ونڈ سرفراں نے کائیٹسرفنگ کرنی شروع کر دتی

## اتہاس

ونسرپھنگ، اک کھیڈ اتے منورنجن گتیتکنیک دے روپ وچّ، 20 ویں صدی دے بعد دے ادھ تکّ اتپن نہیں ہوئی۔ پر اس توں پہلاں، وکھ وکھ ڈزائیناں دے سمندری کشتیاں آئیاں ہن جنہاں نے ہوا نوں چلن دی طاقت دے طور تے ورتیا اے۔ 1948 وچّ، 20 سال دی عمر دا نیومین ڈاربی سبھ توں پہلاں ہتھ نال کنٹرول کرن والی سیل واسطے سوچیا۔ ڈاربی نے سیلبورڈ لئی اک پیٹینٹ فائیل نہیں کیتی۔ حالانکہ، اس نوں سبھ توں سانجھے جوڑ والی پہلی سیل بورڈ ڈزائن کرن اتے بناؤن والے دے تور تے جانیا جاندا اے۔ ڈاربی دے اپنے شبدا مطابق، اس نے 1950 اتے 1960 دے دشک وچّ بہت سارے پریوگ کیتے پر اس نوں اپنے 1948 وچّ کھوجیسیل بورڈ دا سدھریا ہوئے روپ پیش کرن وچّ 15 سال لگ گئے اتے 1964 وچّ، ڈاربی نے اپنے سیلبوڈس ویچنے شروع کیتے۔

## حوالے

گٹھ:کھیڈاں
ترکھاݨ

**ترکھاݨ** (انگریزی: Carpenter)، لکڑی دا کَم کرن آݪے مِستری نوں آکھیا جاندا اے۔ ترکھاݨ لکڑیاں چِیر کے اوہدیاں مُختلف شیواں میز، کُرسی، منجے، پِیڑھیاں، فرنیچر، کِھڑکیاں، دروازے تے چھوٹے وڈّے سَند وغیرہ بݨاؤندا اے۔ ترکھاݨ دے دھندے نوں **ترکھاݨا** (انگریزی:Carpentry) آکھیا جاندا اے۔

## حوالے

گٹھ:کامے
گٹھ:پیشے
گٹھ:پنجابی رہتل
مُنا مائیکل

منا مائکل اک اگلی بھارتی ایکشن ڈانس فلم اے جسدا ڈریکشن سبیر خان نے کیتا اے اتے اساری وکی رجانی اتے ایروس انٹرنیشنل نے کیتا اے ۔ اسوچّ ٹائیگر شیراف مکھ کردار وچّ اے اتے ندھی اگروال اتے نوازالدین صدیقی مکھ کرداراں وچّ ہن ۔

ہیروپنتی اتے باغی دے بعد ایہہ تیجی فلم اے جس وچّ ٹائیگر شیراف شبیر خان دے ڈریکشن وچّ کم کر راے ہن ۔

## کلاکار
*ٹائیگر شیراف - منا
*نوازالدین صدیقی - مہیندر فوجی
*ندھی اگروال - پائی

## کہانی
فلم دی کہانی منا (ٹائیگر شیراف ) کہلانے والے اک جوان دے بارے وچّ اے ، جو کہ اک چھوٹی عمر سے مائکل جیکسن دا بہت پرشنسک سی ۔ مہیندر فوجی ( نوازالدین صدیقی ) اک گینگسٹر اے جو ناچ کرن دی اچھا رکھدا اے ۔

## سنگیت
فلم دا سنگیت متر بردرس ، تنشک بگچی ، پرنئے ، وشال مشرا ، جاوید - محسن اتے گورو - روشن ولوں رچت اے ۔ پارشو سنگیت سندیپ شروڈکر ولوں دتا گیا اے ۔ گیتاں دے بول کمار ، ڈینش صبری ، پرنئے ، تنشک - ہوا اتے سبیر خان نے لکھے ہن ۔ مکمل سنگیت ایلبم 21 جون 2017 نوں ایروس میوزک ولوں رلیز دی گئی ۔

گٹھ:2017 وچ بنی ہندی فلم
گٹھ:بھارتی فلمی جگت