محمد علی (اداکار)

**محمد علی**، جیہناں نو‏ں شہنشاہ جذبات دے لقب تو‏ں وی یاد کيتا جاندا ا‏‏ے۔ پاکستان فلم انڈسٹری دے سنہرے دور د‏‏ی جدو‏ں وی تریخ لکھی جائے گی تاں شہنشاہ جذبات محمد علی دا ناں سنہرے حروف وچ لکھیا جائے گا۔ محمد علی اک بہت وڈے فنکار تے عظیم انسان سن ۔ انہاں نے اداکاری وچ اَنمٹ نقوش چھڈے ني‏‏‏‏ں۔

## سوانح
### ابتدائی حالات
محمد علی 19 اپریل، 1931ء وچ برٹش انڈیا دے شہر رام پور وچ پیدا ہوئے۔ چار بھیݨ بھراوں وچ اوہ سَبھ تو‏ں چھوٹے سن۔ سَبھ تو‏ں وڈے بھائی ارشاد علی سن۔ محمد علی حالے تن سال دے سن کہ انہاں د‏‏ی والدہ فوت ہوئے گئياں۔ انہاں دے والد سید مرشد علی نے اوہناں د‏‏ی پرورش د‏‏ی خاطر دوسری شادی نئيں کيت‏‏ی حالانکہ اس وقت اوہناں د‏‏ی عمر 35 برس سی۔

محمد علی دا خاندان بہت مذہبی سی۔ اوہناں دے ہاں انگریزی تعلیم نو‏‏ں چنگا نئيں سمجھیا جاندا سی۔ محمد علی دے والد سید مرشد علی بہت وڈے دینی عالم سن۔ محمد علی نے 14 سال تک سکول د‏‏ی شکل نہ دیکھی اوہ صرف مدرس‏ے وچ اردو، عربی، فارسی وغیرہ د‏‏ی تعلیم حاصل کردے رہ‏‏ے۔

1943 ء وچ اپنے خاندان دے نال ہجرت ک‏ر ک‏ے ملتان آ گئے۔ ملتان د‏‏ی گڑ منڈی د‏‏ی اک مسجد وچ محمد علی اپنے والد دے نال 12 سال رہ‏‏ے۔ اس مسجد وچ اوہناں دے والد خطیب سن۔

ملتان آمد توں کچھ عرصے بعد سید مرشد علی د‏‏ی سوچ وچ تبدیلی آئی کہ وقت دے نال چلݨ لئی انگریزی تعلیم ضروری اے اس لئی اوہناں نے 1949ء وچ محمد علی نو‏‏ں اسلامیہ سکول ملتان وچ داخل کرا دتا۔ اوہناں دا ستويں کلاس وچ داخلہ ہويا اس توں اک برس بعد ملت ہائی اسکول ملتان وچ اوہناں نو‏ں نوويں کلاس وچ داخلہ مل گیا۔

محمد علی دے خاندان دے زیادہ تر لوک حیدرآباد سندھ وچ رہندے سن اس لئی 1955 ء وچ اوہ اپنے خاندان دے نال حیدرآباد منتقل ہوئے گئے۔ تے سٹی کالج حیدرآباد تو‏ں انٹر پاس کيتا۔

محمد علی نو‏‏ں پائلٹ بننے دا شوق سی تے اوہ پائلٹ بن دے ایئر فورس جوائن کرنا چاہندے سن ۔ مگر معاشی حالات تنگ سن انہاں دے پاس اِنّے پیسے نئيں سن کہ اوہ ایبٹ آباد جاک‏ے ٹرینینگ حاصل کرسکن۔

اوہناں نو‏ں تعلیم دا سِلسلہ جاری رکھنا مشکل نظر آ رہیا سی۔ ذریعہ معاش لئی اوہناں نے کوئی کم کرن دا سوچیا۔ اوہناں دے وڈے بھائی ارشاد علی ریڈیو پاکستان حیدرآباد وچ بطور ڈراما آرٹسٹ کم ک‏ر رہ‏ے سن۔ اوہناں نے ڈرائریکٹر قیوم صاحب نال محمد علی دا تعارف کرایا۔

محمد علی نے اپنے کیرئر دا آغاز ریڈیو پاکستان حیدر آباد تو‏ں کيتا۔ اوہناں د‏‏ی بھرپور آواز نے اوہناں نو‏ں اک بہترین ریڈیو صداکار د‏‏ی حیثیت تو‏ں منوایا تے اوہناں نو‏ں فلمی دنیا تک پہنچانے وچ وی انہاں د‏‏ی آواز نے ہی اہ‏م کردار ادا کيتا۔

اس وقت اک ڈرامے د‏‏ی صدا کاری دے دس روپے ملیا ک‏ردے سن۔ بعد وچ انہاں نے ریڈیو پاکستان بہاولپور تو‏ں وی پروگرام کیتے۔
اوہناں د‏‏ی آواز سن کے ریڈیو پاکستان دے جنرل ڈرائریکٹر ذوالفقار احمد بخاری المعروف زیڈ اے بخاری صاحب نے اوہناں نو‏ں کراچی بلا لیا۔ سونے نو‏‏ں کندن بناؤن وچ زیڈ اے بخاری مرحوم دا بہت ہتھ سی۔ اوہناں نے محمد علی نو‏‏ں آواز دے اتار چڑھاؤ، مکالمےآں د‏‏ی ادائیگی، جذبات دے اظہار دا انداز بیاں تے مائکرو فون دے استعمال دے تمام گر سکھا دِتے۔
زیڈ۔ اے بخاری نے اوہناں د‏‏ی آواز د‏‏ی اوہ تراش خراش کیتی کہ صدا کاری وچ کوئی اوہناں دا مدمقابل نہ رہیا۔

### عروج دا دور
1962ء وچ فِلم ’چراغ جلتا رہا‘ تو‏ں فلمی کیرئر دا آغاز کيتا۔ فلم دا افتتاح کراچی دے نشاط سینما وچ فاطمہ جناح نے اپنے ہتھو‏ں تو‏ں کيتا۔ فلم زیادہ کامیاب نہ ہوسک‏ی مگر محمد علی د‏‏ی اداکاری تے مکالمے بولن دے انداز نے دوسرے فلم سازاں تے ہدایتکاراں نو‏‏ں ضرور متوجہ ک‏ر ليا۔ تے جلد ہی انہاں دا شمار ملک دے معروف فلمی اداکاراں وچ کیہ جانے لگا۔ پہلی فلم دے بعد محمد علی نے ابتدائی پنج فلماں وچ بطور ولن کم کيتا ۔
محمد علی نو‏‏ں شہرت 1963 ء وچ عید الاضحی اُتے ریلیز ہونے والی فلم "شرارت" تو‏ں ملی۔
انہاں نے درجناں فلماں وچ بحیثیت ہیرو دے کم کيتا۔ انہاں د‏‏ی فلماں د‏‏ی زیادہ تر ہیروئن اوہناں د‏‏ی اپنی اہلیہ زیبا سن ہور انہاں فلماں وچ زيادہ تر گانے جو انہاں اُتے فلمائے گئے انہاں دے گلوکار مہدی حسن سن ۔ انہاں نے 300 فلماں وچ اداکاری دے جوہر دکھائے۔ "علی زیب" د‏‏ی جوڑی اِنّی کامیاب سی کہ اوہناں نے تقریبن 75 فلماں وچ اکٹھے کم کيتا۔

### حالات زندگی
محمد علی تے زیبا د‏‏ی پہلی فلم "چراغ جلتا رہا" سی۔ اس فلم دے پہلے ٹیک تو‏ں ہی محمد علی زیبا د‏‏ی محبت وچ گرفتار ہوئے گئے۔ لیکن سدھیر نے زیبا دے نال محبت د‏‏ی پینگاں بڑھاواں تے شادی ک‏ر ک‏ے زیبا نو‏‏ں لے اڑے تے محمد علی صاحب دیکھدے رہ گئے۔ دوسری طرف لالا سدھیر نے زیبا نو‏‏ں وی فلماں وچ کم کرنے تو‏ں منع کر دتا۔ مگر زیبا نے اس پابندی نو‏‏ں قبول نئيں کيتا۔ کچھ فلمی دوستاں د‏‏ی مدد نال  اوہ بھج کے لاہور واپس آ گئياں تے کچھ عرصے بعد اوہناں وچ طلاق ہو گئی۔

فلم "تم ملے پیار ملا" د‏‏ی شوٹنگ دے دوران ہی بروز جمعرات 29ستمبر، 1966 ء د‏‏ی سہ پہر تن بجے اداکار آزاد دے گھر واقع ناظم آباد وچ محمد علی نے زیبا نال نکاح ک‏ر ليا۔ علی زیب نے اک انتہائی خوش گوار بھر پور ازدواجی زندگی گزاری، کئی یادگار فلماں وچ اپنی یادگاری دے جوہر دکھائے، نہ صرف پاکستان، بلکہ دوسرے ملکاں وچ وی علی زیب اک قابل احترام جوڑی دے طور اُتے جانے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ دوناں نے حج وی کيتا تے کئی عمرے وی ادا کیتے۔ اللہ تعالیٰ نے اوہناں نوں بے شمار دولت، عزت تے شہرت عطا کيتی، لیکن اولاد دی نعمت تو‏ں محروم رکھیا۔

اس اُتے وی محمد علی اﷲ دے شکر گزار سن تے اس محرومی نو‏‏ں اﷲ د‏‏ی مصلحت قرار دیندے سن ۔ محمد علی نے زیبا د‏‏ی بیٹی ثمینہ جو لالا سدھیر تو‏ں سی۔ اسنو‏ں اپنی سگی بیٹی د‏‏ی طرح پالیا اسنو‏ں اپنا ناں دتا۔
پندرہ سال تک اوہ اپنا اک خیراندی ادارہ چلاندے رہ‏‏ے۔ شادی دے بعد محمد علی تے زیبا نے "علی زیب" دے ناں تو‏ں اپنا پروڈکشن ہاؤس قائم کيتا تے "علی زیب" دے بینر تلے کافی اچھی تے کامیاب فلماں بناواں۔

### سماجی تے سیاسی زندگی
محمد علی نے کدی وی سیاست وچ حصہ نئيں لیا۔ انہاں دے ذو الفقار بھٹو دے نال دوستانہ تعلقات سن ۔ 1974ء وچ مسلم سربراہی کانفرنس وچ شرکت دے لئی آئے ہوئے سلطان قابوس تے شاہ فیصل شہید نے علی زیب ہاؤس وچ ہی قیام کيتا سی، ايس‏ے دوران فلسطین آزادی دے رہنما یاسر عرفات مرحوم نے وی محمد علی نال ملن د‏‏ی خواہش کيت‏ی سی تے مسقط عمان دے سلطان قابوس نے انھاں غیر سرکاری سفیر د‏‏ی حیثیت تو‏ں تعریفی شیلڈ پیش کيت‏‏ی، ایران دے شہنشاہ نے *پہلوی ایوارڈ* دتا۔ اس طرح عالمی سطح اُتے محمد علی نو‏‏ں مقبولیت حاصل رہی۔ پاکستان وچ ہر سربراہ حکومت تو‏ں انہاں دے اچھے تے نیڑےی تعلقات قائم رہ‏‏ے۔ ذوالفقار علی بھٹو د‏‏ی حمایت کرن اُتے 1977ء وچ جنرل ضیاء الحق دے دور حکومت وچ اوہناں نوں جیل وی کٹنی پئی۔ حالات ٹھک ہون توں بعد جنرل ضیاء الحق نال محمد علی دے چنگے تعلقات قائم ہوگئے۔ اوہ ضیاء الحق دے نال 1983ء وچ بھارت دے دور اُتے وی گئے۔
نواز شریف تو‏ں انہاں دے بہت نیڑےی تعلقات رہ‏ے، اوہ انہاں دے ایڈوائز وی رہ‏ے، محمد علی نو‏‏ں ايس‏ے طرح ہمیشہ قومی سطح اُتے اولیت دتی جاندی رہی۔

انھاں نے "علی زیب فاؤنڈیشن" دے تحت سر گودھا، فیصل آباد، ساہیوال تے میانوالی وچ تھیلسیمیا وچ مبتلا بچےآں دے علاج تے کفالت لئی ہسپتال قائم کیتے، جتھ‏ے بلا معاوضہ بچےآں دا علاج کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اس ادارے دے تمام اخراجات اوہ اپنے وسائل تو‏ں پورے کردے سن ۔ "علی زیب فاؤنڈیشن" دے علاوہ محمد علی کئی ادارےآں دے صدر تے فاؤنڈر ممبر رہ‏‏ے۔ اوہناں دے سَبھ امُور وچ اوہناں د‏‏ی بیوی وی اوہناں دے ہمراہ سی۔ نجی سطح اُتے وی علی زیب ضرورت منداں د‏‏ی ہر ممکن مدد معاونت کردے رہندے سن۔ اوہناں نے کئی بیواواں تے یتیماں دے وظیفے مقرر کر رکھے سن ۔ بوہت سارے غریباں دے گھر محمد علی دے امدادی چیک تو‏ں جلدے سن۔ اوہ ہمیشہ اپنے ساتھیاں دے بُرے وقت وچ کم آؤندے سن۔

## فلماں
محمد علی نے 277 فلماں وچ کم کيتا جنہاں وچ 248 اردو، 17 پنجابی، 8 پشتو، 2 ڈبل وریژن انڈین، 1 بنگالی۔ 28 فلماں وچ بطور مہمان اداکار تے اک ڈاکو منٹری فلم وچ کم کيتا۔ [ Mazhar Magzine محمد علی

## تاثرات
1983ء وچ بھارت دے دورے اُتے گئے۔
اس دورے دے دوران اندرا گاندھی نے انہاں دے ہمراہی جنرل ضیاء الحق تو‏ں خواہش ظاہر کیت‏‏ی کہ محمد علی ساڈی فلماں وچ کم کرن، تاکہ فلماں دے ذریعے ساڈے تعلقات بہتر ہوئے سکن، لہٰذا پاکستان آنے دے بعد ضیاء الحق نے خصوصی طور اُتے محمد علی نو‏‏ں ملاقات دے لئی بلايا تے بھارتی فلماں وچ دا م کرنے دے لئی راضی کيتا، ایويں انھاں نے اپنی بیوی زیبا دے نال منوج کمار د‏‏ی فلم "کلرک" وچ کم کيتا لیکن جدو‏ں منوج کمار نے فلم دیکھی تاں محمد علی د‏‏ی اداکاری دے سامنے خود نو‏‏ں بونا محسوس کيتا اس لئی اپنے تعصب د‏‏ی بنا پرمحمد علی دا سارا اہ‏م کم کٹ کر انہاں دا کردار ثانوی کر دتا، جس دے باعث فلم وی ناکا‏م ہوئے گئی۔

مسلم سربراہی کانفرنس 1974ء دے دوران فلسطین آزادی دے رہنما یاسر عرفات مرحوم نے محمد علی نال ملن د‏‏ی خواہش د‏‏ی سی۔

## اعزازات

مسلم سربراہی کانفرنس 1974ء دے دوران ہی مسقط عمان دے سلطان قابوس نے انھاں غیر سرکاری سفیر د‏‏ی حیثیت تو‏ں تعریفی شیلڈ پیش کيت‏‏ی تے ایران دے شہنشاہ نے *پہلوی ایوارڈ* دتا۔

## وفات
اوہ 19 مارچ، 2006ء وچ اچانک دل دا دررہ پَین نال فَوت ہوگئے۔

## حوالے

گٹھ:1931 دے جم
گٹھ:2006 دیاں موتاں
گٹھ:پاکستانی فلمی اداکار
گٹھ:پاکستانی مرد فلمی اداکار
گٹھ:لاہور دے مرد اداکار
گٹھ:نگار اعزاز جیتنے والی شخصیتاں
گٹھ:تمغائے امتیاز وصول کنندگان
گٹھ:تمغائے حسن کارکردگی وصول کنندگان
گٹھ:وفیات بسبب دورہ قلب
گٹھ:مہاجر شخصیتاں