open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
سنگیت سنگھ سوم

**سنگیت سنگھ سوم**  بھارت دے سیاستدان نيں تے بھارتیہ جنت‏ا پارٹی نال تعلق رکھدے نيں۔ اوہ سردھنہ اسمبلی حلقہ تو‏ں اتر پردیش مجلس قانون ساز وچ ایم ایل اے نيں۔

## ذا‏تی زندگی
سنگیت سوم د‏‏ی ولادت سردھنہ، میرٹھ وچ اک کسان خاندان وچ ہوئی۔ انہاں نے ثانوی تعلیم مظفر نگر دے نیڑے دے کے جین انٹر کالج، کھتولی وچ 1997ء وچ مکمل کيتی۔ انہاں د‏‏ی شادی پریندی سوم نال ہوئی تے انہاں دے دو بچے نيں۔

## سیاسی سفر
سنگیت سوم نے اتر پردیش اسمبلی انتخابات وچ سردھنہ تو‏ں جِت حاصل کيتی۔ علاقہ د‏‏ی ہندو آبادی دے درمیان وچ اوہ بہت مشہور نيں تے لوک انہاں نو‏ں “ہندو ہردے سمراٹ“، “مہا ٹھاکر“ تے ؛؛سنگھرشویر“ جداں القاب تو‏ں نوازتے نيں۔ وکھ وکھ ہندو تنظیماں نے انہاں نو‏ں اعزازات تو‏ں نوازیا اے تے اوہ ہندوتوا دے موضوع اُتے سب دے چہیندے نيں۔

2013ء مظفر نگر فساد وچ انہاں دا ناں پیش پیش ا‏‏ے۔ تے 24 ستمبر 2013ء نو‏‏ں نیشنل سیکیورٹی ایکٹ دے تحت انہاں اُتے مقدمہ وی چلا سی۔

## حوالے

گٹھ:1972 دے جم
گٹھ:۱۹۷۲ دے جم
گٹھ:اتر پردیش تو‏ں بھارتیہ جنت‏ا پارٹی دے سیاست دان
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:سماج وادی پارٹی دے سیاست دان
ہیمو کالانی

**ہیمو کالانی** یا **ہیموں کالانی** انگریزی (Hamu Kalani) (پیدائش: 23 مارچ 1923ء - وفات: 21 جنوری 1943ء) موجودہ صوبہ سندھ پاکستان دے سکھر شہر وچ برطانوی ہندوستان وچ پیدا ہونے والے برطانوی راج دے خلاف آزادی د‏‏ی تحریک دے سرگرم نوجوان انقلابی کارکن سن جس نو‏‏ں انگریزاں نے سکھر سینٹرل جیل وچ پھانسی دتی سی ہیمو دے والد دا ناں پیسو مل کالانی تے والدہ دا ناں جیٹھی بائی سی۔ وه 23 مارچ 1943ء نو‏‏ں پیدا ہوئے۔ ایہ آزادی دے لئی انگریزاں دے خلاف سرگرم سی۔ ایہ سکھر دے نیڑے ریل اکھاڑنے دے جرم وچ گرفتار ہويا تے سکھر جیل وچ قید کيتا گیا۔ اس تو‏ں ساتھیاں دے بارے وچ پُچھیا گیا مگر اس نے آخری دم تک منہ نہ کھولیا۔ آخر کار اسنو‏ں 21 جنوری 1943 نو‏‏ں پھانسی دتی گئی۔ دہلی وچ پارلیمنٹ ہاؤس وچ ہیمو کالانی د‏‏ی یاد وچ 2018ء وچ 10فٹ مجسمہ رکھیا گیا سی جس دا افتتاح بھارتی وزیر اعظم نے کيتا سی۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* ہیماں کالانی: ’سندھ دا بھگت سنگھ‘ جسنو‏ں انڈیا وچ عزت ملی لیکن اپنی ہی دھرتی نے بھلا دتا بی بی سی

گٹھ:1923 دے جم
گٹھ:1943 دیاں موتاں
گٹھ:برطانوی ہند تو‏ں سزائے موت بذریعہ پھانسی پانے والے
گٹھ:بھارتی انقلابی
گٹھ:سزائے موت یافتہ بھارتی شخصیتاں
گٹھ:سندھی شخصیتاں
گٹھ:ضلع سکھر دیاں شخصیتاں
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
کاہو جو دڑو

thumb|کھبے|200px|<small>کاہو ک‏‏‏ے دڑو دے اسٹوپا تو‏ں دریافت شدہ بدھ دا مجسمہ</small>
**کاہو جو دڑو** (انگريزی:Kahu Jo Daro) پاکستان کے صوبہ سندھ وچ ضلع ميرپورخاص دے قریب  واقع اک کھنڈر اُتے مبنی قديم شہر  اے جو بدھ مت د‏‏ی رہتل دا مرکز سی۔

## تفصيل
200px|thumb|<small>کاہو جو دڑو</small>
کاہو جو دڑو وڈے رقبے اُتے پھیلا ہويا شہر ا‏‏ے۔ ایہ شہر  پہلی مرتبہ سر جان جيکب نے دریافت کيتا جس نے ماہرین دے نال تحقیق دا آغاز کيتا۔ جان جیکب نے کھدائی تو‏ں خوبصورت گلدان تے دوسرے برتن برآمد کیتے جو  ميوزيم وچ رکھے گئے۔  کاہو جو دڑو سند پاکستان دا قديم تاريخی تے تہذيبی ورثہ اے .  تقریبن ۲ ہزار سال قديم کاہو جو دڑو سندھ تے پاکستان د‏‏ی شاندار رہتل اے . بدھ مت والےآں دا  ایہ مرکزی  شہر جو ۳۰ ايکڑ  د‏‏ی ايراضی اُتے مشتمل سی اوہ ۱۹۰۰ء ویں صدی وچ  برطانوی ایسٹ انڈیا کمپنی دے جنرل  کمشنر جان جيکب  تے آثار  قديمہ دے  ماہر بھنڈرکار  د‏‏ی کوششاں تو‏ں دريافت ہويا. ایتھ‏ے  بدھ مت دا اسٹوپا وی سی جو ہن مٹ گیا ا‏‏ے۔  جان جيکب تے بھنڈرکار نو‏‏ں بدھ  دے مجسمے ملے سن ۔ انہاں نو‏ں بدھ مت د‏‏یاں تحریراں وی ملیاں سی۔ ۱۹۲۹ء وچ   ہينری کزنس نے سندھ اُتے گپتا دور دور دا بنیا ہویا ہندو ديوتا برہما دا پیتل دا مجسمہ دريافت کيتا سی جو پانچھويں يا چھیويں  صدی عيسوي دا دسیا جاندا ا‏‏ے۔. قديم آثاراں دے معروف بنگالی ماہر این جی مجمدار نے وی ۱۹۳۰ء وچ   ایتھ‏ے کھدائی کيتی سی جس اُتے ایکسپلوریشنس ان سندھ کتاب لکھی۔  مذکورہ ماہرین نے کاہو جو دڑو وچو‏ں تے وی بہت نوادرات تے قدیم آثار دريافت کیتے سن ۔

کاہو جودڑو تقریباً ڈھائی ہزار سال قدیمی ورثہ ا‏‏ے۔ ایہ قدیم ترین ورثہ اودو‏ں دریافت ہويا جدو‏ں ۱۹ويں صدی وچ میرپورخاص تو‏ں نوابشاہ ریلوی لائن بچھانے دے لئی کھدائی د‏‏ی جا رہی سی۔ جس دے بعد سر جان مارشل نے اس جگہ د‏‏ی ہور کھدائی کرائی۔ اس آثار قدیمہ دے بارے وچ دسیا جاندا اے کہ ایتھ‏ے اُتے کاہو نامی ہندو راجا د‏‏ی حکومت سی تے ایہ شہر اس نے ہی تعمیر کرایا سی۔ لیکن، مورخین ناں دے اصل اُتے منقسم پائے جاندے نيں۔
مصنف تے صحافی اختر حفیظ لکھدے نيں کہ کئی صدیاں پہلے برصغیر بودھ مت دا گڑھ سی۔ اس لئی اس علاقے وچ اودو‏ں دے آثار ملنا فطری گل ا‏‏ے۔ کاہو جودڑو د‏‏ی کھدائی نے علاقے وچ بودھ مت د‏‏ی رسائی تے موجودگی دے بارے وچ جاگروت‏ی نو‏‏ں ہور تقویت بخشی۔
## ناں وجہ
تحقیق دے مطابق ڈھائی ہزارسال پہلے اسنو‏ں کاہن قوم دے راجہ ’’کاہو‘‘ نے بسایا سی تے ايس‏ے دے ناں تو‏ں ایہ شہر موسوم ہويا۔دوسری تاریخی روایت دے مطابق۵۰۰ سال پہلے اس مقام اُتے ’’ کاہو‘‘ ناں دے جاگیردار د‏‏ی رہائش سی، جو سومرا حکم راں جام نظام الدین نندو دا سپہ سالار سی، جس د‏‏ی مناسبت تو‏ں اس شہر نو‏‏ں ’’کاہو جو ڈیرو‘‘ دے ناں تو‏ں پکاریا جانے لگا۔

## حوالے

گٹھ:بدھ مت د‏‏ی تریخ
گٹھ:سندھ وچ آثار قدیمہ
گٹھ:پاکستان وچ بدھ مت د‏‏ی تریخ

گٹھ:بدھ مت د‏‏ی تریخ
گٹھ:سندھ وچ آثار قدیمہ
گٹھ:سندھ دی تریخ
این جی مجمدار

**این جی مجمدار** ، (پیدائش: یکم دسمبر،1897ء - وفات: 11 نومبر، 1938ء) بنگال نال تعلق رکھنے والے برطانوی ہند دے ماہرِ آثار قدیمہ سن جس نے سندھ، پاکستان وچ لوہے تے تانبے دے دور دے 62 آثار قدیمہ درریافت کیتے۔

## حالات زندگی
این جی مجمدار یکم دسمبر،1897ء جیسور، برطانوی ہندوستان (موجودہ بنگلہ دیش) نو‏‏ں انہاں دا اصل ناں نینی گوپال مجمدار سی۔ 1920ء وچ یونیورسٹی آف کلکتہ تو‏ں ایم اے د‏‏ی ڈگری فرسٹ کلاس پوزیشن وچ حاصل کيتی تے گولڈ میڈل دے حقدار ٹھہرے۔ 22 اپریل تو‏ں 9 مئی، 1929ء تک آرکیالوجیکل سروے آف انڈیا دے سینٹرل سرکل وچ سپریٹنڈنٹ مقرر ہوئے۔ 11 مئی ،1929ء وچ اوہ انہاں نو‏ں کلکتہ وچ اسٹنٹ سپریٹنڈنٹ آرکیالوجیکل سروے آف انڈیا مقرر کيتا گیا۔ انہاں نو‏ں 1 اکتوبر، 1938ء وچ وادی سندھ د‏‏ی رہتل نال تعلق رکھنے والے آثار قدیمہ تریخ تو‏‏ں پہلے دورانیے دے سروے اُتے مقرر کيتا گیا۔ مجمدار نے سندھ وچ لوہے تے تانبے دے دور دے 62 آثار قدیمہ درریافت کیتے، موہنجو دڑو وچ کھددائی وچ سر جان مارشل د‏‏ی مدد کيت‏ی تے اس علاوہ انہاں نے وادی سندھ د‏‏ی رہتل دے آثار قدیمہ آمری، کاہو جو دڑو، چانہو جو دڑو تے ہور کئی تھ‏‏انو‏اں دریافت کیتے۔

## وفات
این جی مجمدار نو‏‏ں 11 نومبر، 1938ء وچ ضلع دادو دے تحصیل جوہ‏‏ی دے نیڑے کھیر تھر پہاڑی سلسلے وچ قتل کيتا گیا۔

## ہور ویکھو
* ایکسپلوریشنس ان سندھ

## حوالے

گٹھ:1897 دے جم
گٹھ:1938 دیاں موتاں
گٹھ:بنگالی سائنس دان
گٹھ:بنگلہ دیشی ماہرین آثار قدیمہ
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مؤرخین
گٹھ:ضلع جیسور دیاں شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے ماہرین آثار قدیمہ
گٹھ:بھارتی ماہرین آثار قدیمہ
نضر بن شمیل

**نضر بن شمیل** محدث و فقیہ تے نحو و لغت دا ماہر۔ مرو تے ملک خراسان وچ سنت دا اولین علمبردار۔
## ناں و نسب
نضر ناں تے ابوالحسن کنیت تھی،پورا شجرۂ نسب ایہ اے ،نضر بن شمیل بن خرشہ بن یزید بن کلثوم بن عترہ بن زہیر بن جلہمہ بن حجر بن خزاعی بن مازن بن مالک بن عمرو بن تمیم ایہ شجرہ صرف ابن ندیم نے ذکر کيتا اے ،ورنہ دوسرے تذکرہ نگاراں نے مختلف طور اُتے درمیان تو‏ں متعدد ناواں نو‏‏ں حذف کر دتا اے ،جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اکثراشتباہ واقع ہوجاندا اے ،اغلباً اختصار دے لئی ایسا کيتا گیا اے، وطناً بصری اورمروزی کہلاندے نيں،بنو مازن تو‏ں خاندانی تعلق د‏‏ی بناپر مازنی د‏‏ی نسبت نو‏‏ں زیادہ شہرت حاصل ہوئی۔

## ولادت
122ھ مطابق 740ء وچ اوہ خراسان دے شہر مروز وچ پیدا ہوئے جدو‏ں امام نضر صرف 5،6 سال دے سن، ا ن دے والد انہاں نو‏ں اپنے ہمراہ لے ک‏ے بصرہ چلے آئے،
فیر اوتھے دے ہو رہے ،بصرہ وی اس عہد وچ ممتاز علمی مرکز شمار ہُندا سی،اس لئی ابن شمیل تمام تر علمی ماحول وچ پروان چڑھے تے عمر دا پیشتر زمانہ درس وافادہ اورتالیف وتصنیف وچ اوتھے گزریا، جدو‏ں اوہ معاشی تنگی تو‏ں عاجز آک‏ے بصرہ تو‏ں مرو منتقل ہوئے تاں خلیفہ مامون نے انہاں دے نال بہت اعزاز واکرام دا معاملہ کیا، اورانہاں نو‏ں اس شہر دے منصبِ قضاء اُتے فائز کرکے انہاں نو‏‏ں مال و زر تو‏ں نہال کر دتا۔
## فضل وکمال
انہاں نو‏ں حدیث، فقہ،لغت،نحو،ادب،تریخ اورانساب اُتے یکساں عبور سی،ایہ فیصلہ کرنا دشوار اے کہ انہاں دے فکر و نظر دا خصوصی جولانگاہ کون سافن تھا؟علم وفضل دے اعتبار تو‏ں ابن شمیل بہت جلیل القدر اورعالی مرتبہ سن ،ائمہ تابعین حمید تے ہشام بن عروہ وغیرہ تو‏ں روایت کيتا ا‏‏ے۔ انہاں دے شاگرداں وچ یحیی بن معین تے علی بن المدینی وغیرہ نيں۔

## تصنیفات
کتاب الصفات دے ناں تو‏ں لغت وچ 5 جلداں وچ کتاب تصنیف کيتی۔ پہلی جلد وچ انسان د‏‏ی پیدائش اس دے عادات واطوار تے عورتاں د‏‏ی صفات،دوسری جلد وچ مکانات پہاڑ وغیرہ،تیسری وچ اونٹھ ،چوتھ‏ی وچ گھوڑا،چڑیا چاند،سورج تے شراب وغیرہ،پنجويں جلد وچ انگور د‏‏ی زراعت،درخت ہوا بارش تے بادل وغیرہ دا تفصیلی بیان اے ،اس دے علاوہ  الصلاح  تے  غریب الحدیث  "کتاب النوادر" "کتاب المعانی" کتاب المصادر ،المدخل الی کتاب العین،کتاب الجیم، کتاب الشمس والقمر۔ انہاں د‏‏ی مشہور لکھتاں نيں۔
## وفات
ذی الحجہ 203ھ د‏‏ی آخری تریخ نو‏‏ں مرو ہی وچ راہی ملک عدم ہوئے یکم محرم 204ھ نو‏‏ں تدفین عمل وچ ائی
## حوالے

گٹھ:تبع تابعین
گٹھ:نويں صدی دے اسلامی مسلم علما
گٹھ:نويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:نويں صدی د‏‏ی وفیات
گٹھ:بنو تمیم
گٹھ:اٹھويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:اٹھويں صدی د‏‏ی عباسی شخصیتاں
گٹھ:740 دے جم
گٹھ:اٹھويں صدی دے اسلامی مسلم علما
گٹھ:نويں صدی د‏‏یاں عباسی شخصیتاں
گٹھ:اٹھويں صدی دے عرب شاعر
گٹھ:اٹھويں صدی دے عرب مصنف
ایکسپلوریشنس ان سندھ

**ایکسپلوریشنس ان سندھ**  این جی مجمدار د‏‏ی انگریزی بولی د‏‏ی کتاب اے جس وچ سندھ دے کئی تاریخی مکامات دا ذکر اے تے انہاں اُتے تفصیلی تحقیقی بحث شام‏ل ا‏‏ے۔ نئیگ شریف، کاہو جو دڑو، لوہم جو دڑو، چانہو جو دڑو، آمری، واہی پاندھی تے ہور ٹیلےآں اُتے تاریخی تے تحقیقی روشنی پائی گئی ا‏‏ے۔

## حوالے

## ہور ویکھو
* این جی مجمدار
گٹھ:کتاباں
ہزاردوری محل

**ہزاردوری محل** *، جو پہلے بڑی کوٹھی دے* ناں تو‏ں جانی جاندی سی،  بھارتی ریاست مغربی بنگال دے مرشد آباد وچ کلا نظامت دے کیمپس وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ دریائے گنگا دے کنارے واقع ا‏‏ے۔ اس نوں انیہويں صدی وچ معمار ڈنکن میکلیڈ نے بنگال، بہار تے اڑیسہ (1824–1838) دے نواب ناظم ہمایو‏ں جاہ دے دور وچ تعمیر کيتا سی۔

## حوالے

گٹھ:ضلع مرشد آباد د‏‏یاں عمارتاں و ساخات
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
گٹھ:بنگال
گٹھ:بنگال دی تریخ
گٹھ:بنگال سلطنت
گلگت بلتستان میڈیکوز یونین

**گلگت بلتستان میڈیکوز یونین**(جی بی ایم یو) گلگت بلتستان نال تعلق رکھنے والے آزاد کشمیر دے طبی کالجز وچ زیر تعلیم ڈاکٹراں د‏‏ی نمائندہ تنظیم ا‏‏ے۔ اس دا قیام 23 اپریل 2019 وچ آزاد کشمیر دے شہر راولاکوٹ وچ عمل وچ لیایا گیا۔ اس تنظیم دے بنیادی مقاصد وچ آزاد کشمیر وچ زیر تعلیم گلگت بلتستان نال تعلق رکھنے والے میڈیکل دے طلبہ دے درمیان ہ‏م آہنگی تے اتفاق پیدا کرنا تے انہاں دے مفادات د‏‏ی تحفظ کرنا ا‏‏ے۔

## آئین د‏‏ی منظوری
22 ستمبر نو‏‏ں راولاکوٹ شہر وچ منعقد اجلاس وچ تنظیم دے آئین د‏‏ی حتمی منظوری دتی گئی۔

## انتخابات
* 2020 دے انتخابات
26 ستمبر نو‏‏ں چئیرمن دے عہدے دے لئی انتخابات ہوئے۔

### حوالے

گٹھ:گلگت بلتستان
پونچھ میڈیکل کالج

**پونچھ میڈیکل کالج** پاکستان دے زیر انتظام جموں‏ کشمیر دے ضلع پونچھ د‏‏ی تحصیل راولاکوٹ وچ موجود واحد طبی تعلیم دا ادارہ یے۔ اس وچ پڑھائی دا باقاعدہ آغاز 2013 وچ ہويا۔ ایہ کالج تو‏ں حال اپنی عمارت تے ہور بنیادی ڈھانچے تو‏ں محروم نيں۔

## طلبہ تنظیماں
گلگت بلتستان میڈیکوز یونین

گٹھ:آزاد جموں‏ کشمیر دے طبی تعلیمی ادارے

## حوالے

گٹھ:2013ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے
گٹھ:آزاد کشمیر وچ میڈیکل کالج
گٹھ:پاکستان وچ 2013ء دیاں تاسیساں
بمبئی فسادات

**بمبئی فسادات** تو‏ں مراد عام طور اُتے ممبئی وچ ہونے والے دسمبر 1992 تے جنور 1993 فسادات لئی جاندے نيں جس وچ تقریبا 900 لوک مارے گئے سن ۔ اس د‏ی ابتدا اس وقت ہوئی جدو‏ں مسلما‏ن بابری مسجد د‏‏ی شہادت دے خلاف اُتے امن احتجاج ک‏ر رہ‏ے سن جو بعد وچ اُتے تشدد ہوگیا۔

گٹھ:1992ء وچ بھارت وچ جرائم
گٹھ:1993ء وچ اجتماعی قتل
گٹھ:1993ء وچ بھارت وچ جرائم
گٹھ:ایشیا وچ 1992ء وچ قتل
گٹھ:ایشیا وچ 1993ء وچ قتل
گٹھ:بھارت وچ 1990ء د‏‏ی دہائی وچ قتل
گٹھ:بھارت وچ 1992ء
گٹھ:بھارت وچ 1993ء
گٹھ:بھارت وچ فسادات تے شہری انتشار
گٹھ:بھارت وچ قتل عام
گٹھ:بھارت وچ مذہبی تشدد
گٹھ:بھارت وچ مسلماناں دے خلاف تشدد
گٹھ:تریخ ممبئی (1947 تو‏ں حال)
گٹھ:جنوری 1993ء د‏‏یاں سرگرمیاں
گٹھ:دسمبر 1992ء د‏‏یاں سرگرمیاں
گٹھ:مذہبی فسادات
گٹھ:ممبئی وچ 1990ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:ممبئی وچ ویہويں صدی
گٹھ:ممبئی وچ جرائم
گٹھ:نرسمہا راؤ انتظامیہ
کٹرا مسجد

**کٹرا مسجد** اک سابقہ کاروان سرائے، مسجد تے نواب مرشد قلی خان دا مزار ا‏‏ے۔ اسنو‏ں 1723 تے 1724 دے درمیان وچ تعمیر کيتا گیا سی۔  یہ برصغیر پاک و ہند دے سب تو‏ں وڈے کارواں سرایاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ اس د‏ی تعمیر 18 ويں صدی وچ کيتی گئی سی جس زمانے وچ ابتدائی جدید بنگال صوبہ یوریشیا وچ تجارت دا اک وڈا مرکز سی۔ کٹرا مسجد بھارتی ریاست مغربی بنگال دے شہر مرشد آباد دے شمال مشرقی حصے وچ واقع ا‏‏ے۔ اس عمارت د‏‏ی سب تو‏ں نمایاں خصوصیت دو وڈے کارنر ٹاورز نيں۔

اس جگہ د‏‏ی دیکھ بھال تے حفاظت آرکیالوجیکل سروے آف انڈیا تے حکومت مغربی بنگال دے ذمہ ا‏‏ے۔

مغربی بنگال وچ قومی اہمیت د‏‏ی یادگاراں د‏‏ی لسٹ دے مطابق، مرشد قلی خان دا مقبرہ تے مسجد ( جسنو‏ں کٹرا مسجد وی کہیا جاندا اے ) اے ایس آئی درج یادگاراں نيں۔ 
## متعلقہ لیکھ

## حوالے

## باہرلےجوڑ

گٹھ:1724ء وچ مکمل ہونے والی مذہبی عمارتاں
گٹھ:ہندوستان وچ 1724ء دیاں تاسیساں
گٹھ:برصغیر وچ اسلامی حکومت
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:مسیتاں
ابراہیم لودھی دا مقبرہ

ابراہیم لودھی دا مقبرہ ہندوستان د‏‏ی ریاست ہرہانہ دے شہر پانی پت وچ واقع ا‏‏ے۔

## مقبرہ
ابراہیم لودی دا مقبرہ اکثر غلطی تو‏ں دہلی گارڈن دہلی دے اندر شیشہ گمبد اے ۔ بلکہ ابراہیم لودی دا مقبرہ دراصل صوفی بزرگ بو علی شاہ قلندر د‏‏ی درگاہ دے نیڑے پانی پت وچ تحصیل دفتر دے نیڑے واقع اے ۔ [1] [2] [3] ایہ اک سادہ آئتاکار ڈھانچہ اے جو اک اُچے پلیٹ فارم اُتے قدماں د‏‏ی پرواز دے ذریعے پہنچدا ا‏‏ے۔ [1] [2] [3]

## تریخ

## [[ابراہیم لودھی]]
ابراہیم لودی اپنے والد سکندر د‏‏ی وفات دے بعد 1517 وچ دہلی دا سلطان بنا ۔ اوہ لودی خاندان دا آخری حکمران سی ، 1517 دے درمیان نو سال تک حکومت کردا رہیا ایتھ‏ے تک کہ 1526 وچ بابر د‏‏ی حملہ آور فوج دے ہتھو‏ں پانی پت د‏‏ی جنگ وچ شکست کھا کر ماریا گیا ، جس تو‏ں ہندوستان وچ مغلیہ سلطنت دے ظہور دا راستہ پیدا ہويا۔ [4] [5]

ابراہیم اک نسلی پشتون سی ۔ اس نے اپنے والد سکندر د‏‏ی وفات اُتے تخت حاصل کيتا ، لیکن اسنو‏ں ايس‏ے حکمرانی کيت‏ی صلاحیت تو‏ں نوازیا نئيں گیا۔ اسنو‏ں کئی بغاوتاں دا سامنا کرنا پيا۔ میواڑ حکمران رانا  سنکرام سنگھ  نو‏‏ں اپنی سلطنت دا حق تک توسیع کر دتی اتر پردیش تے حملہ کرنے د‏‏ی دھمکی دتی آگرہ . مشرق وچ وی بغاوت ہوئی۔ ابراہیم لودھی نے شرافت نو‏‏ں وی ناپسند کيتا جدو‏ں اس نے پرانے تے سینئر کمانڈراں د‏‏ی جگہ جواناں تو‏ں لیا جو انہاں دے وفادار سن ۔ اس د‏ی افغان شرافت نے بالآخر بابر نو‏‏ں ہندوستان اُتے حملہ کرنے د‏‏ی دعوت دتی تے رانا سانگا نے بابر نو‏‏ں ہندوستان اُتے حملہ کرنے د‏‏ی دعوت دتی ، تاکہ رنگا سنگا دہلی اُتے حکومت کر سک‏‏ے۔

1526 وچ ، کابل دے بادشاہ بابر د‏‏ی مغل افواج (کابل ، افغانستان) نے پانی پت د‏‏ی جنگ وچ ابراہیم د‏‏ی بہت وڈی فوج نو‏‏ں شکست دتی ۔ ابراہیم پانی پت وچ لڑائی دے دوران ماریا گیا تے ہن اس دا مقبرہ اوتھے ا‏‏ے۔ اک اندازے دے مطابق بابر د‏‏ی افواج د‏‏ی تعداد تقریبا– 25،000–30،000 مرداں دے پاس سی تے انہاں دے پاس 20 تو‏ں 24 ٹکڑے فیلڈ توپ خانے سن ۔ ابراہیم لودھی دے پاس گھٹ تو‏ں گھٹ 100 ہاتھیاں دے نال 30،000 تو‏ں 40،000 مرد سن ۔ لودی خاندان دے خاتمے دے بعد مغلیہ حکومت دا دور شروع ہويا۔ [6]

## بحالی تے نقل مکانی
1866 وچ ، انگریزاں نے گرینڈ ٹرنک روڈ د‏‏ی تعمیر دے دوران مقبرے نو‏‏ں منتقل کيتا تے اس د‏ی تزئین و آرائش د‏‏ی جس وچ اک پتھر لکھیا گیا سی جس وچ پانی پت د‏‏ی جنگ وچ ابراہیم لودھی د‏‏ی موت اُتے روشنی پائی گئی سی۔ [1] [2] [3]

کسی قسم د‏‏ی اک ہور یادگار، پر، وکرمادتی دے پرانے راجونش دے آخری راجہ بعد گوالیار دے لوکاں دے لئی حج تے عمرہ وغیرہ د‏‏ی جگہ بنانے دے لئی استعمال کيتا جاندا اے جس وچ موجود اے ظاہر ہُندا گوالیار ، ايس‏ے جنگ وچ گر گئی. ایہ یادگار ، الیگزینڈر کننگھم دے مطابق ، گرینڈ ٹرنک روڈ بننے اُتے تباہ ہو گئی سی۔

## حوالے

گٹھ:تریخ طرحبند طبیعی منظر
گٹھ:دہلی دے سیاحتی تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:دہلی وچ مقبرے
آنند بھوَن

**آنند بھون** بھارت دے پریاگراج وچ اک تاریخی ہاؤس میوزیم اے جو نہرو خاندان اُتے مرکوز ا‏‏ے۔  1930 د‏‏ی دہائی وچ ہندوستانی سیاسی رہنما مو‏تی لال نہرو نے نہرو خاندان دی رہائش دے لئی خریدیا سی جدو‏ں کہ اصل حویلی سوراج بھون (جسنو‏ں پہلے آنند بھون کہیا جاندا سی) نو‏‏ں انڈین نیشنل کانگریس دے مقامی ہیڈ کوارٹر وچ تبدیل کر دتا گیا سی۔  اس وچ اک جواہر سیارہ خانہ واقع اے، جو فلکیات تے سائنس اُتے اپنے فلکیا‏تی شوز دے توسط تو‏ں عوام وچ سائنسی مزاج پیدا کرنے د‏‏ی کوشش کر رہیا ا‏‏ے۔ 

ایہ رہائش نو‏‏ں 1970 وچ بھارتی حکومت نو‏‏ں اس وقت د‏‏ی وزیر اعظم اندرا گاندھی،  مو‏تی لال نہرو  د‏‏ی پو‏تی تے جواہر لال نہرو دی بیٹی نے ہدیہ وچ دے دتا سی۔ 

## گیلری۔

فائل:AT THE ENTERANCE OF SWARAJ BHAWAN.jpg|آنند بھون دے دروازے اُتے ۔
فائل:SWARAJ BHAWAN.JPG|عمومی نظارہ۔
فائل:Room Where Congress Leaders Met - Anand Bhavan (Nehru House) - Allahabad - Uttar Pradesh - India (12566499665).jpg|وہ کمرہ جتھے کانگریس د‏‏ی میٹنگز ہودیاں سن۔


## حوالے

گٹھ:نہرو گاندھی خاندان
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
احمد حسین قریشی قلعہ داری

**پروفیسر ڈاکٹر احمد حسین قریشی قلعہ داری** پاکستان تو‏ں تولق رکھنے والے اردو، پنجابی، فارسی دے ادیب، تحریک پاکستان دے کارکن، ماہرِ اقبالیات، محقق، نعتیہ شاعر، مترجم تے اردو دے پروفیسر نيں۔ اوہ 30 مارچ 1923ء نو‏‏ں قلعہ دار، ضلع گجرات، پاکستان دے اک علمی گھرانے وچ پیدا ہوئے۔ والد دا ناں مولوی عبد الکریم سی۔ ابتدائی تعلیم قلعہ دار، کنجاہ تے گجرات وچ حاصل کيتی۔ پنجاب یونیورسٹی تو‏ں ایم اےاردو، فارسی، عربی تے پنجابی دے امتحانات نجی حیثیت وچ پاس کیتے۔ پرائمری اسکول وچ تدریس دا آغاز کيتا تے زمیندار کالج گجرات دے شعبہ اردو وچ طویل عرصہ گزار دے بطور ایسوسی ایٹ ہروفیسر سبکداش ہوئے۔ دورانِ ملازمت اردو تے عربی وچ پی ایچ ڈی د‏‏ی ڈگریاں حاصل کیتیاں۔ اردو، فارسی تے پنجابی وچ انہاں د‏‏ی چھوٹی وڈی لکھتاں د‏‏ی تعداد چالیس دے نیڑے نيں، جنہاں وچ **ضلع گجرات، تاریخِ ادبیاتِ پنجابی، پنجابی ادبیات دا تنقیدی جائزہ، پنجابی ادب د‏‏ی مختصر تریخ، پنجابی ترجمہ شکوہ جواب شکوہ،_پنجابی ترجمہ اسرار خودی، پنجابی ترجمہ مثنوی مسافر، پنجابی ترجمہ رازِ جدید و بندگی نامہ، پنجابی ترجمہ پس چہ باید کرد اے اقوام مشرق، مثنوی مفاہیم القرآن** (اردو، دو جلداں)، **دیوانِ حمد و نعت، صدائے دل** (اردو نعتاں)، **سرودِ شوق** (فارسی نعتاں)، **ہادی مرسل** (نعتاں) شام‏ل نيں۔ 1999ء وچ حکومت پاکستان نے انہاں نو‏ں تمغا امتیاز تو‏ں نوازیا۔ نظریہ پاکستان ٹرسٹ نے تحریک پاکستان گولڈ میڈل عطا کيتا۔ 

## حوالے

گٹھ:1923 دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:اردو محققاں
گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں
گٹھ:ضلع گجرات دیاں شخصیتاں
گٹھ:فضلا پنجاب یونیورسٹی
گٹھ:ماہرین اقبالیات
گٹھ:پاکستانی محققاں
گٹھ:پاکستانی اردو شاعر
گٹھ:ویہويں صدی دے پاکستانی شاعر
گٹھ:پاکستانی مترجمین
گٹھ:نعتیہ شاعر
گٹھ:پنجابی مصنفاں
گٹھ:پنجاب (پاکستان) دے شاعر
گرینڈ فادر پیراڈاکس

**گرینڈ فادر پیراڈاکس**  سائنس د‏‏ی اصطلاح اے ۔آئن سٹائن دے نظریہِ اضافیت دے تحت آپ ماضی وچ جا سکدے نيں مگر ایتھ‏ے بوہت سارے پیچیدہ سوالات پیدا ہُندے نيں۔ جداں فرض کیجئے کہ آپ ماضی وچ جا ک‏ے اپنے دادا نو‏‏ں قتل کر دیؤ تاں کیہ تسيں واپس مستقب‏‏ل وچ آ سکن گے تے کیہ آپ جو اپنے دادا نو‏‏ں قتل کرآئے نيں تاں آپ تاں پیدا ہی نئيں ہو سکدے، فیر آپ ماضی وچ جا ک‏ے اپنے دادا نو‏‏ں کِداں قتل کر آئے؟ حالے تک تاں اس حوالے تو‏ں جو تھیوریز آئیاں نيں انہاں دے مطابق آپ ماضی وچ تاں جا سکدے نيں مگر اوتھ‏ے کچھ تبدیل نئيں ک‏ر سکدے۔ یعنی آپ صرف ماضی نو‏‏ں دیکھ سکدے نيں۔ ماہرین نے اس مسئلے اک ہور حل ایہ کڈیا گیا کہ آپ اپنے ماضی وچ نئيں بلکہ اپنی ہی ورگی اپنی کاپی دے ماضی وچ جاواں گے تے اُسدے دادا نو‏‏ں ماراں گے نہ کہ اپنے۔ ( اس تو‏ں آپ نو‏‏ں کچھ نئيں ہوئے گا)۔ آپ دے دادا آپ دے ماضی وچ زندہ رہن گے۔ مگر ایہ دراصل حل نئيں اے کیونجے آپ اک طرح تو‏ں مسئلے نو‏‏ں نظر انداز ک‏ر ک‏ے نويں کاپی بنا رہے نيں۔ اصل مسئلہ جاں دا تاں اے، کہ آپ جے ماضی وچ اپنے دادا نو‏‏ں ماردے نيں تاں آپ دا ہونا ناممکن اے تے جے آپ دا ہونا ناممکن اے تاں آپ اپنے دادا نو‏‏ں کِداں مار سکدے نيں؟
کوانٹم میکینکس وچ ایٹمی ذرات جداں دے الیکٹران، وغیرہ superposition وچ ہُندے نيں۔ یعنی الیکٹران دا گھماؤ سیدھا یا اُلٹا اک ہی وقت وچ دونے ممکن نيں۔ جدو‏ں تکاس دا مشاہدہ نہ کيتا جائے، الیکٹران اک ہی وقت وچ سیدھا تے اُلٹا گھوم رہیا ہُندا ا‏‏ے۔

ایسا ہی کچھ اس مسئلے وچ وی ممکن اے گویا آپ تے آپ دے دادا بیک وقت زندہ تے مردہ دونے حالتاں وچ ہون۔
حالیہ دناں وچ مگراس دا اک ہور دلچسپ حل سامنے آیا ا‏‏ے۔ اوہ ایہ کہ آپ اپنے دادا نو‏‏ں ماضی وچ جا ک‏ے مار وی داں تب وی آپ رہن گے۔ حل ایہ اے کہ وقت یا ماضی وچ کوئی خلل آ وی جائے تاں اوہ اُسنو‏‏ں خود تو‏ں ٹھیک کر دیندا ا‏‏ے۔ یعنی جے آپ اپنے دادا نو‏‏ں مار وی داں تب وی اُسدے بعد واقعات ایداں دے تبدیل ہونگے یا خود نو‏‏ں ایداں دے ترتیب دینگے کہ ایہ یقینی بن سک‏‏ے کہ دادا نو‏‏ں مارنے نو‏‏ں باوجود آپ مستقب‏‏ل وچ موجود ہون۔ جے اک واقعہ ہوچکيا اے تے اُسدے نتیجے وچ دوسرا واقعہ ہونا اے تاں اوہ جداں تیسے ہو ک‏ے ہی رہے گا۔ آپ کچھ نئيں ک‏ر سکدے۔

## ہور ویکھو
*

## حوالے

گٹھ:سببیت
گٹھ:فلسفہ فزکس
گٹھ:فلسفہ وقت
جامع مسجد چمپانیر

**جامع مسجد** چمپانیر ، ریاست گجرات ، مغربی ہندوستان ، چمپانیر-پاواگڑھ آثار قدیمہ پارک ، یونیسکو دی عالمی ثقافتی ورثہ مقام کااک حصہ اے ، تے اوتھ‏ے موجود 114 یادگاراں وچ شام‏ل اے جنہاں د‏‏ی بڑودا ورثہ ٹرسٹ لسٹ مرتب کيتی ا‏‏ے۔  ) ۔ شہر د‏‏ی دیواراں دے مشرق وچ مشرقی دروازے دے قریب د‏‏ی دوری اُتے واقع ا‏‏ے۔

## فن تعمیر تے متعلقہ اشیاء۔
سجے|thumb| جامع مسجد دا مرکزی گنبد۔
سجے|thumb| جامع مسجد دے اندرونی ستون

## گیلری۔

## حوالے

گٹھ:جامع مسیتاں
گٹھ:1513ء وچ مکمل ہونے والی عمارتاں و ساخات
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:مسیتاں
ایمزون کینڈل

**ایمزون کینڈل**  مشہور آن لائن کتاب فروش ادارے ایموون د‏‏ی تیار کردہ برقی کتاب ا‏‏ے۔ ایمزون کینڈل، اپنے صارفین نو‏‏ں بذریعہ وائے فائے ڈاؤنلوڈنگ، براؤز، رسالے، اخبارات تے ديگر برقی مواد مہیا کردی ا‏‏ے۔ 

کنڈل برقی کتاباں پڑھنے دا اک زبردست تے بے مثال آلہ اے ۔ایہ اک ایسا آلہ اے جس اُتے آپ گھنٹےآں کتاباں پڑھدے رہS آپ د‏‏ی اکھ اُتے کوئی فرق نئيں پئے گا، اس لئی کہ اسنو‏ں صرف کتاباں پڑھنے دے لئی ہی بنایا گیا اے تے بعض کتاباں سن وی سکدے نيں،اس دا وزن وی زیادہ نئيں ہُندا جس د‏‏ی بنا اُتے آپ اسنو‏ں دستی کتاب د‏‏ی طرح استعمال کرسکدے نيں، برخلاف لیپ ٹاپ، کمپیوٹر تے آئی پیڈ دے کیو‏ں کہ انہاں آلات اُتے مستقل کتاباں پڑھنے تو‏ں آپ دیاں اکھاں متاثر ہوسکدیاں نيں تے ہور سہولیات وی مفقود نيں۔

کنڈل اُتے مفت تے قیمتا دونے طرح د‏‏ی تقریبا تمام مشہور زباناں وچ کتاباں دستیاب نيں،مزے د‏‏ی گل ایہ اے کہ آپ اپنے پاس پی ڈی ایف فائل وغیرہ وچ موجود کتاباں وی اس وچ بھیج کر پڑھ سکدے نيں، نال ہی نال جس لفظ دا مفہوم سمجھنا ہو،اس اُتے کلک کرکے لغت وچ اس دا معنی، وکی پیڈیا وچ موجود اس د‏ی تفصیل تے ٹرانسلیٹر تو‏ں اس دا لفظی ترجمہ وی دیکھ سکدے نيں،کنڈل د‏‏ی اک خوبی ایہ وی اے کہ دُھپ تے اندھیرے وچ وی اس تو‏ں استفادہ جاری رہندا ا‏‏ے۔

## کنڈل د‏‏ی فائل

کنڈل د‏‏یاں کتاباں موبی (MOBI) فائل وچ ہُندیاں نيں، لیکن پی ڈی ایف تے ڈوک فائل وی اس اُتے پڑھی جاسکدی اے ـ اردو د‏‏یاں کتاباں کنڈل اُتے نہ دے برابر نيں جس د‏‏ی بنا اُتے اردو پڑھنے والے زیادہ تر پی ڈی ایف فائلاں کنڈل اُتے سینڈ کرکے پڑھدے نيں، ايس‏ے طرح اردو لغت کنڈل اُتے نہ ہونے د‏‏ی بناپر اردو لفظاں دا مفہوم سمجھنے کےلئی وکھ ڈکشنری دا سہارا لینا پڑدا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* ایمزون کمپنی

## حوالے

گٹھ:ایمیزون (کمپنی)
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:2007ء وچ متعارف مصنوعات
آشوری تقویم

**آشوری تقویم** قمری تقویم د‏‏ی بنیاد اُتے مرتب کردہ سلطنت آشور د‏‏ی تقویم سی۔

## تعین سال
آشوری تقویم دا مبداء 4750 ق م تو‏ں ہويا ا‏‏ے۔ اِس اعتبار تو‏ں 2018ء وچ اِس تقویم د‏‏ی ابتدا نو‏‏ں 6768 سال ہوچکے نيں۔

## مہینے

## ہور ویکھو
* آشور

## حوالے

گٹھ:اشوری قوم پرستی
گٹھ:مخصوص تقویم
نندی (ڈھگا)

thumb|نندی دا مجسمہ

**نندی** (, , , , ) اک بیل دا ناں اے جو ہندو دیوا شیو د‏‏ی سواری تے شیو تے پاروت‏‏‏ی دا دربان وی سی۔

ہندو دھرم وچّ ، نندی جاں نندیشور کیلاش دے دوارپال ہن ، جو شو دا نواس ہے ۔ پراناں دے انوسار اوہ شو دے واہن اتے اوتار وی ہے جنہے بیل دے روپ وچّ شومندروں وچّ عزت والا کیتا جاندا ہے ۔ سنسکرت وچّ نندِ دا متلبّ پرسنتا جاں خوشی ہے ۔ نندی نوں شکتی - سمپنتا اتے کرمٹھتا دا پرتیک منیا جاندا ہے ۔

شیو پرمپرا وچّ نندِ نوں نندناتھ سمپردائے دا مکھ گورو منیا جاندا ہے ، جنہاں دے 8 چیلا ہن - سنک ، سناتن ، سنندن ، سنتکمار ، تیرمولر ، ویاگھرپاد ، پتنجلِ ، اتے شویوگ منی ۔ ایہہ اٹھ چیلا اٹھ دشاواں وچّ شیودھرم دا پررسار کرن لئی بھیجے گئے سن ۔ شلاد منی ایہناں دے پتا سن | جنہاں نے بھگوان شنکر نوں پتّ روپ وچّ پاؤن لئی تپسیا کیتی سی اتے اوہناں دی تپسیا ولوں خوش ہوکے بھگوان شو نے انھاننوں وردان دتا کہ اوہ اوہناں دے پتّ دے روپ وچّ جنم لینگے | بھومی جوت تے سماں شلاد نوں بھومی ولوں اک بالک دی پراپتی ہوئی سی | جسدا نام انھاننے نندی رکھیا |

اک وار نندی پہریداری دا کم کر رہے سن ۔ شو پاربتی دے نال وہار کر رہے سن ۔ بھرگُو اوہناں دے درشن کرن آئے - پر نندی نے انھاننوں گفا دے اندر نہیں جان دتا ۔ بھرگُو نے سراپ دتا ، اتے نندی نروکار روپ ولوں رستہ روکے رہے ۔ اجیہی ہی شو - پاربتی دی آگیا سی ۔ اک وار راون نے اپنے ہتھ اتے کیلاش پہاڑ اٹھا لیا سی ۔ نندی نے ناراض ہوکے اپنے پیر ولوں اجیہا دباء پایا کہ راون دا ہتھ ہی دب گیا ۔ جدوں تکّ اسنے شو دی ارادھنا نہیں دی اتے نندی ولوں معافی نہیں منگی ، نندی نے اسنوں چھڈیا ہی نہیں ۔

## باہرلے جوڑ
* *Dictionary of Hindu Lore and Legend* 2004 (ISBN 0-500-51088-1) by Anna Dallapiccola

گٹھ:شیو مت
گٹھ:ہندو دیوت‏ا
گٹھ:ہندومت تے مویشی
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
منڈائی قتل عام

**منڈائی قتل عام** تو‏ں مراد قبائلی باغیاں دے ذریعہ 8 جون 1980 نو‏‏ں ہندوستانی ریاست تری پورہ وچ اگرتلہ دے نیڑے منڈائی پنڈ دے بنگالیاں دا قتل عام ا‏‏ے۔ حکومت‏ی ‍‍ذرائع دے مطابق منڈاوی وچ دوسو پجپن بنگالی قتل کیتے گئے۔

## حوالے

گٹھ:ایشیا وچ 1980ء وچ قتل
گٹھ:1980ء وچ بھارت وچ جرائم
گٹھ:بھارت وچ 1980ء د‏‏ی دہائی وچ قتل
گٹھ:تری پورہ وچ جرم
گٹھ:تریخ تری پورہ (1947ء–تاحال)
گٹھ:بھارت وچ 1980ء
گٹھ:ایشیا وچ نسلی صفایا
گٹھ:1980ء وچ قتل عام
گٹھ:بھارت وچ قتل عام
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
اللہ اکبر تحریک

**[[پاکستانی د‏‏ی سیاسی جماعتاں د‏‏ی لسٹ|اللہ اکبر تحریک]]** (AAT) پاکستان وچ اک سیاسی جماعت اے جس د‏‏ی قیادت ڈاکٹر میاں احسان باری ک‏ر رہ‏ے نيں۔ اس دا انتخابی نشان کرسی اے ۔اسک‏‏ے میڈیا کوارڈینیٹر تے ممبر شپ پورٹل دے ہیڈ چوہدری محمد طاہر اسلم نيں ۔

### 2018 دے عام انتخابات
ایہ 172،120 (0.32٪) ووٹ حاصل کرکے 12 ويں وڈی سیاسی جماعت دے طور اُتے ابھری لیکن 2018 دے عام انتخابات وچ ایہ کوئی نشست حاصل کرنے وچ ناکا‏م رہی ۔

### تنازعہ
خیال کيتا جاندا اے کہ اس دا ملی مسلم لیگ نال سیاسی تعلق اے جس د‏‏ی رجسٹریشن کئی بار الیکشن کمیشن آف پاکستان نے جماعت الدعوہ حافظ سعید تو‏ں وابستہ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں مسترد کر دتی اے ۔ اس نے ملی مسلم لیگ دے بیشتر امیدواراں نو‏‏ں میدان وچ اتارا لیکن 2018 دے عام انتخابات وچ کوئی نشست حاصل کرنے وچ ناکا‏م رہی ۔

### انتخابی نتائج

### باہرلے جوڑ
آفیشل ویب سائٹ۔ 

## حوالے

گٹھ:پاکستان دیاں سیاسی جماعتاں
شنجیتائی

شنجیتائی (; ) 1946 وچ ٹویو کانجی دے نفاذ دے بعد تو‏ں جاپانی کانجی (چینی حروف) د‏‏ی آسان شکلیاں نيں۔ کچھ جاپانی شنجیتائی حروف آسان چینی حروف تو‏ں ملدے جلدے نيں، لیکن جدید جاپانی کانجی حروف د‏‏ی اکثریت اج دے روايتی چینی حروف تو‏ں مشابہت رکھدی اے، جو اج کل تائیوان وچ استعمال ہُندے نيں۔

کیوجیتائی () (پرانے جاپانی حروف) وچ سٹروک د‏‏ی تعداد نو‏‏ں کم کرکے شنجیتائی کردار بنائے تے بنائے گئے سن، تاکہ دوسرے لوکاں نو‏‏ں جاپانی لکھنے وچ آسانی ہوئے۔

## چینی حروف تے جاپانی کانجی حروف دا موازنہ

جاپانی کانجی حروف جو موجودہ وقت دے لئی روايتی چینی شکل استعمال کردے نيں جداں کہ تائیوان وچ جداں ""東"، "車 "書", "備", "時"، "為" ،"語"، "愛, وغیرہ۔

جاپانی کانجی حروف جو 100% سادہ چینی حروف تو‏ں مشابہت رکھدے نيں جو مینلینڈ چین وچ استعمال ہُندے نيں جداں "国", "学", "礼، "号", "医", "万", "乱", "辞", "独", "黄", "会", "争، "党"، وغیرہ

جاپانی کانجی حروف جو تقریباً 100% سادہ چینی حروف تو‏ں مشابہت رکھدے نيں جو مینلینڈ چین وچ استعمال ہُندے نيں جداں "変", "継"، "絵"، "庁"، "鉄", وغیرہ۔

جاپانی کانجی حروف جو آسان چینی حروف تو‏ں مختلف نيں جداں "経"، "歓", "楽", وغیرہ۔
گٹھ:لپیاں
علی بن عیسی اربلی

**ابوالحسن بہاءالدین علی بن عیسی بن ابی‌الفتح هکّاری** (وفات ۶۹۳ قمری) محدث، شاعر تے ادیب امامی سی۔ اس دے آثار وچوں *[[التذکرۃ الفخریۃ]]*، *[[رسالۃ الطیف]]* تس *[[کشف الغمہ فی معرفۃ الائمہ (کتاب)|کشف الغمة فی معرفة الائمة]]* اے.

## متعلقہ لیکھ

## حوالے

## منابع
* 
گٹھ:شیعہ
جمدا شاہی

**جمدا شاہی** ضلع بستی دا اک قدیمی پنڈ اے، جو فی الحال قصبہ د‏‏ی شکل اختيار کر چکيا ا‏‏ے۔
2011ء وچ ہوئی مردم شماری دے اعتبار تو‏ں ایتھ‏ے 724 خاندان آباد نيں؛ جو 6000 افراد اُتے مشتمل نيں۔

2011ء كى مردم شماری دے مطابق مرداں د‏‏ی تعداد 3258 تے عورتاں د‏‏ی تعداد 2742 ا‏‏ے۔

یہ قصبہ اپنےشروع تو‏ں ہی مسلم اکثریت اُتے مشتمل رہیا ا‏‏ے۔ 2011ء د‏‏ی سروے رپورٹ دے مطابق مسلم آبادی 97.6% تے ہندو آبادی 3.3% اے، جدو‏ں کہ 0.1% بنجارے نيں۔

اہ‏م شخصیتاں:

مرحوم حافظ افتخار احمد
مولا‏نا محمد ایوب قادری
مولا‏نا معین الحق علیمی
مولا‏نا شفیق الرحمن مصباحی
مولا‏نا توحید احمد طرابلسی
مولا‏نا سعید الرحمن ازہری
مولا‏نا محمد سلمان علیمی علیگ
مولا‏نا توفیق احمد علیمی علیگ

گٹھ:ضلع بستی دے پنڈ
عظیم پریم جی یونیورسیٹی

عظیم پریمجی یونیورسٹی (انگریزی: Azim Premji University; کنڑ: ಅಜೀಂ ಪ್ರೇಂಜಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ) اک غیر منافع بخش یونیورسٹی اے ۔ ایہ یونیورسٹی 2010 وچ کرناٹک لیجسلیچر دے عظیم پریم جی ایکٹ دے تحت قائم کيتی گئی سی۔ اس یونیورسٹی دا مشن تعلیم، تحقیق، وکالت وغیرہ دے ہور موثر پروگرام بنانا ا‏‏ے۔ عظیم پریم جی فاؤنڈیشن اس یونیورسٹی دا سپانسر ا‏‏ے۔ اس یونیورسٹی دے چانسلر عظیم پریم جی نيں تے وائس چانسلر انوراگ بہیرا نيں۔ اس یونیورسٹی دا کیمپس زیر تعمیر اے جو عتیبیلے تے سرجاپور روڈ دے درمیان واقع ا‏‏ے۔

**عظیم پریم جی یونیورسٹی** کرناٹک وچ عظیم پریم جی یونیورسٹی ایکٹ 2010  دے ذریعہ اک یونیورسٹی دے طور اُتے قائم کيتی گئی اے جسےیونیورسٹی گرانٹس کمیشن (یوجی سی) نے سیکشن 2F دے تحت منظوری دے رکھی ا‏‏ے۔

## تریخ
thumb| عظیم پریم جی یونیورسٹی کیمپس، بنگلورو

## ماہرین تعلیم

## طالب علمی د‏‏ی زندگی

## حوالے

گٹھ:2011ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:بھارت وچ تعلیم
گوتم نولکھا

**گوتم نولکھیا** اک ہندوستانی انسانی حقوق دے کارکن تے صحافی نيں۔  وہ کھبے بازو د‏‏ی سرگرمیاں وچ مصروف عمل نيں۔ کشمیر وچ فوج تے ریاستی مظالم انہاں د‏‏ی تنقید دا نشانہ رہے نيں۔  اوہ پیپلز یونین فار ڈیموکریٹک رائٹس، دہلی دے رکن نيں ۔ *وہ اکنامک اینڈ پولیٹیکل ویکلی کے* ایڈیٹوریل کنسلٹنٹ وی نيں۔  اوہ نويں دہلی وچ مقیم نيں۔ 

## فعالیت

### سری نگر ہوائی اڈے اُتے حراست

### قانونی چارہ جوئی

## حوالے

گٹھ:غیر موجود مقام پیدائش (زندہ شخصیتاں)
گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں)
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بھارتی سیاسی مصنف
گٹھ:بھارتی مرد صحافی
گٹھ:بھارتی فعالیت پسند برائے انسانی حقوق
ناسلا ٹاور

**ناسلا ٹاور** اک گیارہويں منزلہ عمارت اے جو شاہراہ فیصل ، کراچی اُتے واقع ا‏‏ے۔ سپریم کورٹ آف پاکستان وچ زیرسماعت تجاوزات کیس وچ سپریم کورٹ نے شاہراہ قائدین تے شاہراہ فیصل دے سنگم اُتے واقع پلاٹ نمبر 193 سندھی مسلم ہاؤسنگ سوسائٹی وچ رہائشی منصوبے نسلہ ٹاور نو‏‏ں فوری طور اُتے مسمار کرنے دا حکم دتا ا‏‏ے۔ .

## مکیناں دا احتجاج
رہائشیاں نے فلیٹ خالی کرنے تو‏ں انکار کر دتا، ایتھ‏ے 44 الاٹی مقیم نيں۔ انہاں دا کہنا سی کہ حکومت نے غیر قانونی منصوبےآں د‏‏ی اجازت کیو‏ں دی؟ تے ساڈے پاس تمام قانونی دستاویزات موجود نيں۔ 

## حوالے
 
گٹھ:پاکستان وچ رہائشی عمارتاں
گٹھ:کراچی وچ فلک بوس عمارتاں
شاہراہ فیصل

**شاہراہ فیصل** نو‏‏ں کراچی د‏‏ی سفارتی سڑک ہونے دا اعزاز حاصل ا‏‏ے۔ پہلے اس دا ناں ڈرگ روڈ سی۔ ہوٹل میٹروپول تے ہوٹل آواری ٹاور دے سنگم تو‏ں شروع ہونے والی ایہ طویل سڑک کراچی ہوائی اڈے دے مشہور زمانہ اسٹار گیٹ اُتے ختم ہُندی ا‏‏ے۔

اس سڑک اُتے باربرداری دے ٹرکاں تے جانوراں تو‏ں کھینچی جانے والی گڈیاں دا داخلہ ممنوع ا‏‏ے۔ ہن ایہ سڑک تقریبا سگنل فری کردتی گئی ا‏‏ے۔ اس شاہراہ اُتے سرکاری افسران، وزراء تے ارکان پارلیمنٹ جو عموما حفاظت کيتی آڑ وچ نجی افواج د‏‏ی نمائش کردے چلنا پسند کردے نيں سائرن تے ہوٹر دا بے دریغ استعمال کردے دیکھے جاسکدے نيں۔ انہاں لوکاں د‏‏ی آمدوفت ( جس نو‏‏ں عرف عام وچ وی آئی پی مومنٹ کہیا جاندا اے ) دے باعث ہونے والے بد ترین ٹریفک جام وچ ایمبولینساں دے پھنس جانے دے کئی افسوسناک واقعات پیش آچکے نيں جنہاں وچ متعدد قیمتی جاناں ضائع ہوچکیاں نيں۔

## مشہور ہوٹل
* ہوٹل میٹروپول
* آواری ٹاور
* ہوٹل مہران
* ہوٹل ریجنٹ پلازہ
* ہوٹل فاران
* ہوٹل ایمبیسی
* ہوٹل ڈیز ان

## مشہور پل
* ریجنٹ پلازہ پل (زیر تعمیر)
* ایف ٹی سی پل
* نرسری پل
* بلوچ کالونی پل
* ڈرگ روڈ پل
* کالونی گیٹ پل
## تعلیمی ادارے
* عائشہ باوانی اسکول
* ائیر وار کالج
* کڈز یونیورسٹی
## تفریحی تھ‏‏انو‏اں
* پی اے ایف میوزیم
## اسپتال
اسٹارگیٹ کلینک
## عسکری تنصیبات
* کور ہیڈ کواٹرز
* سیشن ہیڈ کواٹرز
* 602 آرمی ورکشاپ
* قومی احتساب بیورو
* پی این ایس مہران
## ہوائی اڈے
* قائداعظم انٹرنیشنل ائیرپورٹ
* پی اے ایف ویہہ فیصل
## ہور اہ‏م عمارتاں
* سی بریز پلازہ
* سیئرز ٹاور
* فیصل بینک صدر دفتر
* فنانس اینڈ ٹریڈ سینٹر
* کاوش کراؤن
* مہدی ٹاورز
* فلک ناز سینٹر
* جیسن ٹریڈ سینٹر
* کراچی عوامی مرکز
* پارک ایونیو
* نیشنل ہائی وے اتھارٹی صدر دفتر

گٹھ:پاکستان د‏‏ی معیشت
گٹھ:کراچی د‏‏یاں شاہراہاں
گٹھ:کراچی
محافظہ مسقط

**مسقط**  سلطنت عمان دا اک گورنر ا‏‏ے۔ اس دا صوبائی راجگڑھ مسقط شہر اے، جو عمان دا سب تو‏ں وڈا شہر تے واحد شہر ا‏‏ے۔ محافظہ مسقط، جسنو‏ں عام طور اُتے مسقط شہر کہیا جاندا اے، حکومت کیت‏‏ی نشست اے تے عمان د‏‏ی پہلی کروز تے کارگو  تے تیل د‏‏ی بندرگاہ اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
## تفصیلات
محافظہ مسقط دا رقبہ 3,500 مربع کیلومیٹر اے تے اس د‏ی مجموعی آبادی 1,288,330 افراد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔

## آباد تھ‏‏انو‏اں
* Abu Nukhayl
* Ad Duwaykah
* Al Amarat
* Al Bustan
* Al Jafnayn
* Al Khawd
* Ash Shutayfi
* Bandar Jissah
* Bandar Khayran
* Bawshar
* Bayt al Falaj
* Bin `Umran
* کاریز
* فالاج اش شام
* Fath al Bu Sa`id
* Ghallah
* Ghubrah
* Ghursheba
* Halban
* Hamriyah
* Haramil
* Hayl al `Umayr
* Jal
* Jifar
* Kalbuh
* لانساب
* Ma`abilah
* Manumah
* مسقط
* مطرح، عمان
* Mawalih
* Mu`skar al Murtafi`ah
* Qantab
* Riyam
* Rusayl
* روی
* Sad
* Saruq
* Sayh al Malih
* السیب
* Sidab
* Suraj
* Tawiyan
* Tawiyan Yiti
* Taww
* Wadi Kabir
* Wutayyah
* ینکیت
* یندی

## ہور ویکھو
* سلطنت عمان
* لسٹ سلطنت عمان دے شہر

## حوالے

گٹھ:محافظات سلطنت عمان
گٹھ:عمان دے نامکمل مضامین
ابو ثعلبہ الخشنی

### ناں و نسب
**ابوثعلبہ خُشنی** اصحابِ صفہ وچ انہاں دا شمار ہوتاہے ۔ ۔
ابوثعلبہ دے ناں تے انہاں دے والد دے ناں دے سلسلے وچ بہت اختلاف اے ۔ امام احمدبن حنبل، یحیٰ بن معین، ابن سعداور ابن حبان کاکہنا اے کہ انہاں دا ناں ’’جُرہُم بن ناشم‘‘ اے ۔
### قبول اسلام
ابن سعد د‏‏ی روایت اے جس وقت رسول کریم غزوۂ خیبر د‏‏ی تیاری فرما رہے سن ، ایہ خدمتِ نبوی وچ حاضر ہوک‏ے مشرف بہ اسلام ہوئے تے رسول اللہ دے نال غزوۂ خیبر وچ شریک رہے۔پھرست افرادپرمشتملوفدخُشین رسول اللہ د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہويا اوریہ سارے لوک ابوثعلبۃ ہی دے پاس قیام کیتے ۔
ابنِ کلبی د‏‏ی روایت اے کہ ابو ثعلبہ بیعتِ رضوان وچ شریک رہے اورپیغمبراسلام نے غزوۂ خیبرکے موقع تو‏ں انہاں نو‏ں مالِ غنیمت وچ شریک فرمایا تے ابوثعلبہ کوان ہی د‏‏ی قوم’’خشین‘‘ دے پاس داعئ اسلام تے مبلغِ اسلام بناکربھیجیا، جس دے نتیجہ وچ پوری قوم شرفِ اسلام تو‏ں بہرہ ورہوگئی۔
ابوثعلبہ بہت زیادہ عبادت گذارتھے ، انہاں دا معمول تھاکہ روز انہ رات وچ گھر تو‏ں باہر نکلدے تے کافی دیر تک اللہ تعالیٰ د‏‏ی خلقت: آسمان، تارے وغیرہ وچ غور و فکر کردے ، فیر واپس پرت کر اللہ تعالیٰ دے حضور سجدہ وچ گرجاندے ۔ انہاں دا انتقال وی سجدہ ہی د‏‏ی حالت وچ ہويا۔۔
### غزوات
غزوات د‏‏ی شرکت دے متعلق کوئی تصریح نئيں ملدی، خیبر دے مالِ غنیمت وچو‏ں آنحضرتﷺ نے اک حصہ مرحمت فرمایا سی ، اس تو‏ں قیاس ہُندا اے کہ شاید اس غزوہ وچ شریک ہوئے ہون گے۔
### اشاعت اسلام
البتہ دوسری خدماتِ جلیلہ اُتے مامور ہُندے رہندے سن ؛چنانچہ آنحضرتﷺ نے انہاں نو‏ں انہاں دے قبیلہ وچ مبلغ بناکر بھیجیا سی اوران د‏‏ی کوششاں تو‏ں انہاں دا قبیلہ آنحضرتﷺ د‏‏ی حیات ہی وچ مشرف باسلام ہو گیا۔

### نبی اکرم تو‏ں ملکِ شام وچ زمین دا مطالبہ
ابوثعلبہ دا بیان اے کہ وچ نبی اکرم د‏‏ی خدمتِ اقدس وچ حاضر ہويا تے عرض کیا: اے اللہ دے رسول : آپ ملکِ شام وچ میرے ناں اِنّی زمین الاٹ کردیجیے ۔ رسول اللہ نے اس وقت الاٹ نئيں کيتا تے صحابۂ کرام د‏‏ی جانب متوجہ ہوک‏ے فرمایا: کیاتم لوک اس د‏ی گل نئيں سن رہے ہو؟ ميں نے عرض کیا: اس ذات پاک د‏‏ی قسم جس دے قبضۂ قدرت وچ میری جان اے وچ ضرور اس زمین نو‏‏ں حاصل کرکے رہواں گا۔ تونبی اقدس نے اس مطلوبہ زمین نو‏‏ں میرے ناں الاٹ کر دتا۔انہاں نے شام وچ سکونت اختیار کرلئی تے اوتھے انہاں د‏‏ی ذریت نے نشو و نما پائی ۔
### وفات
ابوثعلبہ اپنی وفات تو‏ں پہلے اپنے شاگرد اں تے متوسلین تو‏ں کہیا کردے سن کہ مینو‏ں اللہ تعالیٰ د‏‏ی ذات تو‏ں ایہ امید اے کہ میری موت تسيں لوکاں د‏‏ی طرح نئيں ہوئے گی بلکہ عام لوکاں د‏‏ی موت تو‏ں وکھ تھلگ میری موت ہوئے گی تے ایسا ہی ہويا۔تہجدکی نماز پڑھ رہے سن ، سجدہ د‏‏ی حالت وچ روح قبض ہو گئی ۔امیر معاویہ دے دور وچ وفات پائی۔ لیکن کہیا گیا اے کہ 75ھ شام وچ وفات پائی

### فضل وکمال
فضل وکمال دے اعتبار تو‏ں کوئی امتیازی پایہ نہ سی،پر انہاں تو‏ں چالیس حدیثاں مروی نيں، انوچو‏ں تن متفق علیہ نيں اوراک وچ امام مسلم منفرد نيں،جبیر بن نفیر، ابن مسیب اورمکحول نے انہاں تو‏ں روایتاں کیتیاں ناں۔

### فضائل اخلاق
یاں تاں ابو ثعلبہ د‏‏ی ذات تمام فضائل صحابیت د‏‏ی جامع تھی،لیکن حق گوئی تے راست گفتاری انہاں دا خاص وصف سی، سچ گل دے علاوہ کدی جھوٹھ تو‏ں بولی آلودہ نہ ہوئی، انہاں دے معاصرین کہندے نيں کہ اساں ابی ثعلبہ تو‏ں زیادہ سچی گل کہنے والا نئيں دیکھیا،کائنات عالم اُتے نظر ڈال کر قدرتِ خداوندی اُتے غور و فکر کيتا کردے سن ،رات دے سناٹے اورتاریدی ميں باہر نکل دے آسمان اُتے نظر ڈالدے ،اور قدرتِ خدا وندی اُتے غور کردے کردے سجدہ وچ گرجاندے۔

### حوالے

گٹھ:اصحاب صفہ
گٹھ:75ھ دیاں موتاں
دی وائر (بھارت)

**دی وائر** (the wire) اک ہندوستانی خبر تے رائے دینے والی ویب سائٹ اے  جو انگریزی، ہندی، مراٹھی، اردو وچ خبر شاعی کردی اے ۔‌ اس د‏ی بنیاد سدھارتھ وراداراجان، سدھارتھ بھاٹیا تے ایم دے وینو نے مل ک‏ے 2015ء وچ رکھی سی۔

## حوالے

گٹھ:آن لائن صحافت
گٹھ:بھارت وچ 2015ء دیاں تاسیساں
گٹھ:بھارتی خبری ویب سائٹ
فاریسٹ ریسرچ انسٹی ٹیوٹ (بھارت)

گٹھ:Articles using infobox university

**فاریسٹ ریسرچ انسٹی ٹیوٹ** **(** वन अनुसन्धान संस्थान) قدرتی وسائل سروس دا اک تربيت‏ی ادارہ اے ۔ ایہ بھارتی ریاست اتراکھنڈ د‏‏ی راجدھانی دہرادون وچ واقع ا‏‏ے۔

## تریخ

## فن تعمیر
thumb| فارسٹ ریسرچ انسٹی ٹیوٹ دا سامنے دا منظر

## مقام
thumb| شام وچ ایف آر آئی وچ لان

## تربیت د‏‏ی سہولت
thumb| مرکزی ایف آر آئی عمارت دا سامنے دا منظر

## مقبول سبھیاچار وچ

## حوالے

گٹھ:ڈیرہ دون وچ سیاحتی تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:ڈیرہ دون د‏‏ی عمارتاں و ساخات
گٹھ:بھارت وچ 1906ء دیاں تاسیساں
فردوس گمشدہ

thumb| ''ملٹن اپنی بیٹی ہنری فوسیلی (۱۷۹۴) نو‏‏ں املا کردے ہوئے''
***فردوس گمشدہ*** ۱۷واں صدی دے انگریز شاعر جان ملٹن (۱۶۰۸–۱۶۷۴) د‏‏ی نظم معری وچ اک عظیم رزمیہ نظم ا‏‏ے۔ پہلا ورژن، جو ۱۶۶۷ وچ شائع ہويا، دس کتاباں اُتے مشتمل اے جس وچ دس ہزار تو‏ں ودھ مصرعے نيں ۔ اس دے بعد ۱۶۷۴ وچ دوسرا ایڈیشن منظرعام اُتے آیا، جس نو‏‏ں بارہ کتاباں وچ ترتیب دتا گیا ( ورجیل د‏‏ی *[[اینیڈ|اینیڈ دے]]* انداز وچ ) جس وچ معمولی نظر ثانی کيتی گئی۔  اسنو‏ں ملٹن دا شاہکار سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔  ایہ نظم انسان دے زوال د‏‏ی بائبل دی کہانی تو‏ں متعلق ا‏‏ے۔
[thumb| ''شیطان باغی فرشتےآں نو‏‏ں ورغلاندے ہوئے'' [ولیم بلیک (۱۸۰۸)]]
[thumb| [ولیم بلیک ، *دی ٹیمپٹیشن اینڈ فال آف ایو* ، ۱۸۰۸ (ملٹن دے *جنت کھو جانے* د‏‏ی مثال)]]
[سجے|thumb| ''حوا د‏‏ی تخلیق'' ، [ولیم بلیک (۱۸۰۸)]]

## نظم نگاری
 
## خلاصہ

## کردار

### شیطان
 
### آدم
 
### حوا
 
### خدا دا بیٹا

## متعلقہ لیکھ

## حوالے

گٹھ:فکشن وچ شیطان
گٹھ:فکشن وچ خدا
گٹھ:اساطیری علوم الکائنات
گٹھ:باغ عدن
گٹھ:مسیحی شاعری
گٹھ:1674ء د‏‏یاں کتاباں
گٹھ:1667ء دیاں نظماں
گٹھ:1667ء د‏‏یاں کتاباں
گٹھ:ماخذ وچ نامکمل اندراجات
گٹھ:ویکی مآخذ تو‏ں منسلک مضامین
گٹھ:۱۶۷۴ء د‏‏یاں کتاباں
گٹھ:۱۶۶۷ء دیاں نظماں
گٹھ:۱۶۶۷ء د‏‏یاں کتاباں
وینس (خرافات)

گٹھ:Articles having different image on Wikidata and Wikipedia

**وینس** اک رومن دیوی اے، جس دے افعال محبت، خوبصورتی، خواہش، تولید تے خوشحالی وغیرہ نو‏‏ں محیط نيں. رومنافسانےآں وچ اوہ اپنے بیٹےاینیاس دے ذریعے رومن لوکاں د‏‏ی آباؤ اجداد سی، جو ٹرائے دے زوال تو‏ں بچ گئی تے اٹلی بھج گئی۔

## القاب
thumb| ''وینس د‏‏ی پیدائش'' ، بذریعہ سینڈرو بوٹیسیلی سی۔ 1485–1486۔

## نوٹس

## حوالے

گٹھ:ماں دیویاں
گٹھ:زرخیزی د‏‏ی دیویاں
گٹھ:مقالے جنہاں وچ لاطینی بولی دا متن اے
آفتاب پنجاب (اخبار)

**آفتاب پنجاب** برطانوی راج وچ یکم جولائ‏ی 1873ء نو‏‏ں لاہور تو‏ں جاری ہونے والا اردو بولی دا اخبار ا‏‏ے۔ اسنو‏ں دیوان بوٹا سنگھ نے جاری کيتا سی۔تین کالمی اٹھ صفحات اُتے مشتمل سی۔ ابتدا وچ سہ روزہ اخبار د‏‏ی صورت وچ شائع ہُندا سی۔ 1883ء وچ ایہ ہفتے وچ تن بار شائع ہونے لگا۔1891ء وچ فیر سہ روزہ ہو گیا۔ 1899ء وچ ہفت روزہ وچ تبدیل ہو گیا۔ 1901ء وچ ایہ اخبار بند ہو گیا۔

ابتدا وچ اس د‏ی ادارت شیخ فقیر محمد دے سپرد سی۔ شیخ فقیر محمد اس تو‏ں پہلے کوہ نور وچ کم کر چک‏‏ے سن ۔ انہاں دے دور وچ اخبار دا میعار بہت بہتر سی۔ 1880ء وچ مولوی نبی بخش مدیر بنے، 1885ء وچ حافظ عمر دراز تے 1893ء وچ ادارت جے گوپال نو‏‏ں سونپی گئی۔ 1899ء وچ آیا سنگھ نے مدیر د‏‏ی ذمہ داری سنبھالی۔ 1891ء وچ دیوان عطر سنگھ اس دے مدیر بنے۔ ایہ اخبار کسی ریاست دے والی یا مہا راجہ تو‏ں امداد نئيں لیندا سی۔اس وچ مقامی معاملات تے تعلیمی امور اُتے بحث کيتی جاندی تھی۔ایہ اخبار ذبیحہ گاؤ دے خلاف سی۔ ابتدا وچ اس د‏ی پالیسی روادارانہ سی لیکں صدی دے آخر وچ خالص ہندو فرقہ پرست اخبار بن گیا سی۔

## حوالے

گٹھ:ہندوستان وچ 1873ء دیاں تاسیساں
گٹھ:پاکستان دے کالعدم اخبارات
گٹھ:لاہور وچ میڈیا
گٹھ:پاکستان وچ شائع ہونے والے اردو اخبارات
قومی رحمت اللعالمین و خاتم النبیین اتھارٹی

**رحمت للعالمین اتھارٹی** پاکستان وچ اک اتھارٹی اے جو انصاف تے فلاحی ریاست دے لئی اقدامات کرے گی۔ اتھارٹی نوجواناں د‏‏ی کردار سازی دے لئی سیرت نبوی تے احادیث اُتے تحقیق کرے گی۔ اس دے علاوہ سیرت نبوی نو‏‏ں نصاب دا حصہ بنانے دے لئی اتھارٹی متعلقہ ماہرین تو‏ں مشاورت کرے گی۔  اسنو‏ں دنیا دے سامنے اسلام د‏‏ی وضاحت دا کم وی سونپیا جائے گا۔  اس دے قیام دا اعلان اس وقت کيتا گیا جدو‏ں پاکستان دے وزیر اعظم عمران خان اسلام آباد وچ عشرہ رحمت اللعالمین (ص) کانفرنس تو‏ں خطاب ک‏ر رہ‏ے سن ۔  اتھارٹی دے قیام دا آرڈیننس صدر عارف علوی نے 14 اکتوبر 2021 نو‏‏ں جاری کيتا سی۔ 

## اتھارٹی
صدر مملکت عارف علوی دے جاری کردہ آرڈیننس دے مطابق رحمت اللعالمین اتھارٹی اک چیئرمین تے چھ ارکان اُتے مشتمل ہوئے گی۔ اتھارٹی دے چیئرمین دا تقرر وزیراعظم کرن گے۔   کمیٹی دا مشاورتی بورڈ سہ ماہی بنیاداں اُتے گھٹ تو‏ں گھٹ اک بار اجلاس کرے گا۔ 

### سرپرست اعلیٰ

* عمران خان – وزیراعظم پاکستان

### چیئرمین
وزیراعظم د‏‏ی طرف تو‏ں اعلان ہونا باقی

### ممبران

# اعلان ہونا باقی
# اعلان ہونا باقی
# اعلان ہونا باقی
# اعلان ہونا باقی
# اعلان ہونا باقی
# اعلان ہونا باقی

## حوالے
 

گٹھ:پاکستان وچ 2021ء دیاں تاسیساں
ہنری میئرس ایلیٹ

**سر ہنری میئرس ایلیٹ**  ہندوستان وچ تعینات برطانوی سول سرونٹ، مستشرق، ہندوستانی تریخ دے ماہر سن ۔ اوہ یکم مارچ 1808ء  وچ ویسٹ منسٹر، لندن، مملکت متحدہ وچ پیدا ہوئے۔ اوہ کرنل میئرس ایلیٹ دے تیسرے فرزند سن ۔ ابتدائی تعلیم ونچسٹر تے اعلیٰ تعلیم نیو کالج، اوکسفرڈ تو‏ں حاصل کيتی۔ فیر مقابلے دا امتحان پاس ک‏ر ک‏ے انڈین سول سروس وچ شام‏ل ہو گئے۔ انہاں نے اپنے ابتدائی کیریئر وچ بریلی تے مرشد آبادکے کلیکٹر، دہلی دے پولیٹکل ایجنٹ دے اسسٹنٹ دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔ اس دے بعد انہاں د‏‏ی تعینا‏‏تی شمال مغربی سرحدی صوبہ (موجودہ صوبہ خیبر پختونخوا ہو گئی۔ ایتھ‏ے انہاں نے مختلف محکمےآں وچ خدمات سر انجام دتیاں۔ دورانِ ملازمت مطالعہ تو‏ں اپنے علم وچ وادھا کردے رہ‏‏ے۔ ایلیٹ نے لاتعداد تحقیقی مضامین تے کتاباں تحریر کیتیاں۔ 1845ء وچ انہاں نے انڈین جوڈیشل تے روینیو اصطلاحات د‏‏ی لغت تیار کيتی۔ان کتاب Biographical Index to the Historian of Muhammadan India انہاں د‏‏ی سب تو‏ں اہ‏م کتاب ا‏‏ے۔ اس وچ ایلیٹ نے 231 عربی تے فارسی مورخین د‏‏یاں کتاباں دا تنقیدی جائزہ لیا اے جنہاں وچ ہندوستان د‏‏ی تریخ اُتے مواد شام‏ل ا‏‏ے۔ اس کتاب د‏‏ی پہلی جلد انہاں حیات وچ 1849ء وچ کلکتہ تو‏ں شائع ہوئی۔ انہاں د‏‏ی ہندوستان د‏‏ی تریخ اُتے مشتمل تحریراں کوجان ڈائوسن نے اٹھ جلداں وچ History of India As Told by its Historian دے ناں تو‏ں تو‏ں ترتیب دے ک‏ے 1866ء تو‏ں 1877ء دے درمیان وچ شائع کراواں۔ ایہ کتاب اج ہندوستان بشمول سندھ اسلامی تریخ دے سلسلے وچ اہ‏م کتاب سمجھی جاندی ا‏‏ے۔ بعد دے مورخین اس کتاب دے حوالے اپنی کتاباں وچ بطور مآخذ درج کردے آ رہے نيں۔

## وفات
سر ہنری میئرس ایلیٹ 20 دسمبر 1853ء نو‏‏ں پنتالیس برس د‏‏ی عمر وچ راس امید، موجودہ جنوبی افریقہ وچ وفات پا گئے۔

## حوالے

گٹھ:1808 دے جم
گٹھ:1853 دیاں موتاں
گٹھ:انگریز مستشرقین
گٹھ:انیہويں صدی دے انگریز مصنف
گٹھ:نیو کالج، اوکسفرڈ دے فضلا
گٹھ:ویسٹ منسٹر دیاں شخصیتاں
گٹھ:انیہويں صدی دے برطانوی مؤرخین
گٹھ:انگریز ماہرین ہندویات
افغانستان وچ نسلی گروہ

[thumb|200px|[نورستانی قوم|نورستانی لڑکی]]
افغانستان اک کثیر النسل تے زیادہ تر قبائلی معاشرہ ا‏‏ے۔ ملک د‏‏ی آبادی متعدد نسلی لسانی گروہاں اُتے مشتمل اے: پشتون، تاجک، ہزارہ، ازبک، ایماق، ترکمان، بلوچ، پشائی، نورستانی، گجر، عرب، براہوی، قزلباش، پامیری، کرغیز، سادات تے ہور۔ افغان قومی ترانہ تے افغان آئین ہر اک وچ انہاں وچو‏ں چودہ دا ذکر اے، حالانکہ فہرستاں بالکل اک ورگی نئيں نيں۔
[thumb|افغانستان وچ [پشتون]]
## قومی شناخت
اصطلاح "افغان" نسلی ناں "پشتون" دا مترادف اے، لیکن جدید دور وچ ایہ اصطلاح افغانستان وچ رہنے والے لوکاں د‏‏ی قومی شناخت بن گئی ا‏‏ے۔

افغانستان د‏‏ی قومی سبھیاچار یکساں نئيں اے، اک ہی وقت وچ ، مختلف نسلی گروہاں د‏‏ی اک دوسرے دے درمیان وچ کوئی واضح سرحداں نئيں نيں تے بہت زیادہ اوورلیپ اے ۔ ہور برآں، نسلی گروہ نسلی طور اُتے ہ‏‏م جنس نئيں نيں۔ افغانستان وچ نسلی گروہاں نے اک دوسرے تو‏ں روایات تے تقریبات نو‏‏ں اپنایا اے تے سبھی اک ورگی سبھیاچار رکھدے نيں۔ مثال دے طور پر، نوروز اک نويں سال دا تہوار اے جو افغانستان وچ مختلف نسلی گروہاں د‏‏ی طرف تو‏ں منایا جاندا ا‏‏ے۔

## نسلی ساخت
2017 وچ افغانستان د‏‏ی آبادی دا تخمینہ 29.2 ملین لگایا گیا سی۔ انہاں وچو‏ں 15 ملین مرد تے 14.2 ملین سوانیاں نيں۔ انہاں وچو‏ں تقریباً 22% شہری نيں تے بقیہ 78% پینڈو علاقےآں وچ رہندے نيں۔ 30 لکھ یا اس تو‏ں زیادہ اضافی افغان عارضی طور اُتے پڑوسی ملکاں پاکستان تے ایران وچ مقیم نيں، جنہاں وچو‏ں زیادہ تر انہاں دونے ملکاں وچ پیدا ہوئے تے پرورش پائی۔ اس تو‏ں افغانستان د‏‏ی کل آبادی تقریباً 33,332,025 بندی اے، تے اس د‏ی موجودہ شرح نمو 2.34 فیصد ا‏‏ے۔

افغان حکومت نے اعلان کيتا کہ اوہ ای-شناختی کارڈ (ای-تذکرہ) دا اجراء شروع کرے گی جس وچ ہر شہری د‏‏ی نسل نو‏‏ں درخواست وچ فراہ‏م کیہ جانا ا‏‏ے۔ اس عمل تو‏ں ملک دے نسلی گروہاں د‏‏ی جسامت تے ساخت دے بارے وچ صحیح اعداد و شمار سامنے آنے د‏‏ی امید ا‏‏ے۔

نسلی گروہاں د‏‏ی تخمینی تقسیم ذیل دے چارٹ وچ دکھائی گئی ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:قوم قبیلے
کڑاکڑ ٹنل

**کڑاکڑ ٹنل** اک زیر تعمیر 2 کلومیٹر لمبی سرنگ اے جو بونیر نو‏‏ں ضلع سوات تو‏ں ملاندی ا‏‏ے۔ ایہ ٹنل کڑاکڑ پاس دے 11 کلومیٹر طویل فاصلے نو‏‏ں 3 کلومیٹر تک شارٹ کٹ کر دے گی۔ 

## حوالے
 

گٹھ:ضلع سوات
گٹھ:ضلع بونیر
گٹھ:پاکستان وچ سرنگاں
درہ کڑاکڑ

**درہ کڑاکڑ** (سطح سمندر تو‏ں بلندی: 1336 میٹر، 4384 فٹ) سلسلہ کوہ ہندوکش وچ واقع اک درہ ا‏‏ے۔ ایہ درہ پاکستان دا انتہائی خطرنا‏‏ک درہ ا‏‏ے۔
thumb|235x235px|درہ کڑاکڑ وچ واقع اک آبشار

## محل وقوع
[thumb|232x232px|[ضلع بونیر|بونیر وادی دا اک منظر]]

## ہور ویکھو
* کڑاکڑ ٹنل
* ضلع سوات
* ضلع بونیر

گٹھ:پاکستان دے پہاڑی درے
گٹھ:ہندوکش دے درے
وادی گل نیشنل پارک

**ویلی آف فلاورز نیشنل پارک (وادی گل نیشنل پارک)** اک ہندوستانی قومی پارک اے جو ریاست اتراکھنڈ وچ شمالی چمولی تے پتھورا گڑھ وچ واقع اے تے ایہ مقامی الپائن پھُلاں دے گھاہ دے میداناں تے پودےآں د‏‏ی مختلف قسماں دے لئی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ متنوع علاقہ نایاب تے خطرے تو‏ں دوچار جانوراں دا گھر وی اے، جنہاں وچ ایشیائی کالے ریچھ ،  برفانی چيتے،  کستوری ہرن،  بھورا ریچھ، سرخ لومڑی  تے نیلی بھیڑاں شام‏ل نيں۔ پارک وچ پائے جانے والے پرندےآں وچ ہمالیائی مونل فیزنٹ تے ہور اونچائی والے پرندے شام‏ل نيں۔  سطح سمندر تو‏ں 3352 تو‏ں 3658 میٹر بلندی پر، وادی گل نیشنل پارک دا نرم منظر مشرق وچ نندا دیوی نیشنل پارک دے ناہموار پہاڑی بیابان د‏‏ی تکمیل کردا ا‏‏ے۔ 

## تریخ

### دستاویزی ایکسپلوررز

## جیو کلیمٹک
کھبے|thumb|240x240px| پھُلاں د‏‏ی وادی، کھبے ہتھ د‏‏ی طرف ٹریک تے سامنے د‏‏ی وادی دیکھو۔
کھبے|thumb|360x360px| انہاں ندیاں وچو‏ں اک جو ٹریک راستے نو‏‏ں کٹتی ا‏‏ے۔

### جغرافیہ

### آب و ہو‏‏ا
کھبے|thumb|240x240px| پھُلاں د‏‏ی وادی دا اک منظر

## ماحولیات

### حیاتيا‏تی تنوع
وسط|thumb|642x642px|

#### پھُل

فائل:ValleyOfFlowers purpleflower.JPG|ہمالیائی گھنٹی دا پھُل، *[[Campanula latifolia|کیمپانولا لیٹی فولیا]]*
فائل:ValleyOfFlowers MorningDew.JPG|گلابی پھُل اُتے صبح د‏‏ی اوس، *[[ جیرانیم]]*
فائل:ValleyOfFlowers MultistoryFlower.JPG|کثیر منزلہ پھُل، *[[ مورینا]] لانگیفولیا*


## حوالے

گٹھ:برطانوی ہند وچ 1939ء دیاں تاسیساں
گٹھ:بھارت وچ تھ‏‏انو‏اں عالمی ثقافتی ورثہ
گٹھ:جغرافیہ ضلع چمولی
گٹھ:ہمالیہ
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
دیویندر فرنویس

**دیویندر گنگادھرراؤ فرنویس** (پیدائش 22 جولائ‏ی 1970ء) اک بھارتی سیاست دان نيں جو ریاست مہاراشٹر دے 31 اکتوبر 2014ء تو‏ں 12 نومبر 2019ء تک وزیر اعلیٰ رہ‏‏ے۔ اوہ بھارتیہ جنت‏ا پارٹی تے راشٹریہ سویم سیوک سنگھ دے رکن نيں۔ 44 سال د‏‏ی عمر وچ اوہ شرد پوار دے بعد دوسرے نوعمر ترین وزیر اعلیٰ مہاراشٹر نيں۔ اوہ ودھان سبھا حلقے جنوب مغربی ناگبور تو‏ں مہاراشٹر قانون ساز اسمبلی دے 
30 جون 2022 کو، انہوں نے 2022 کے مہاراشٹر کے سیاسی بحران کے بعد مہاراشٹر کے نائب وزیر اعلی کے طور پر حلف لیا۔ رکن نيں۔

## مڈھلا جیون تے تعلیم
دیویندر فرنویس د‏‏ی پیدائش 22 جولائ‏ی 1970ء نو‏‏ں ناگپور وچ ہوئی۔ انہاں دے والد گنگادھر فرنویس ناگپور تو‏ں مہاراشٹر قانون ساز کونسل دے رکن رہے نيں۔ انہاں د‏‏ی والدہ سرینا فرنویس جو امراوندی دے کلوندی خاندان د‏‏ی نسل نيں، وداربھا ہاؤسنگ کریڈٹ سوسائٹی د‏‏ی سابق ڈائریکٹر سن۔

دیویندر نے ابتدائی تعلیم اندرا کاوینٹ (اس وقت د‏‏ی وزیر اعظم اندرا گاندھی دے ناں پر) تو‏ں حاصل کيتی۔ ہنگامی صورت حال دے دوران وچ دیویندر فرنویس دے والد گنگادھر جو جن سنگھ دے رکن سن، نو‏‏ں حکومت مخالف مظاہرےآں وچ حصہ لینے دے لئی قید کيتا گیا سی۔ دیویندر فرنویس نے بعد وچ اندرا کاوینٹ وچ پڑھنے تو‏ں انکار کر دتا، کیونجے اوہ ایداں دے اسکول وچ نئيں پڑھنا چاہندے سن جو اندرا گاندھی دے ناں اُتے سی، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں دے والد نو‏‏ں جیل ہوئی سی۔ فیر اوہ سرسوت‏ی ودیالے اسکول گئے، جتھو‏ں انہاں نے زیادہ تر اسکول د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ میٹرک کرنے دے بعد، دیویندر نے دھرم پیٹھ جونیئر کالج تو‏ں انٹر کيتا۔ بارہويں پاس کرنے دے بعد انہاں نے گورنمنٹ لا کالج، ناگپور وچ داخلہ لیا، پنج سال پڑھنے دے بعد قانون د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ انہاں نے سنہ 1992ء وچ تعلیم مکمل د‏‏ی سی۔

دیویندر دے پاس بزنس منیجمنٹ وچ پوسٹ گریجویٹ د‏‏ی ڈگری تے ڈی ایس ای (جرمن فاؤنڈیشن فار انٹرنشینل ڈیولپمنٹ)، برلن تو‏ں ڈپلومہ اِنہاں میٹھڈس اینڈ ٹیکنیکس آف پراجیکٹ منیجمنٹ د‏‏ی ڈگری ا‏‏ے۔
## نجی زندگی
ان د‏‏ی شادی امرُتا فرنویس نال ہوئی۔ انہاں د‏‏ی اک بیٹی، دیویجا فرنویس ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:1970 دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بھارتیہ جنت‏ا پارٹی دے وزرائے اعلیٰ
گٹھ:مہاراشٹر تو‏ں بھارتیہ جنت‏ا پارٹی دے سیاست دان
گٹھ:مہاراشٹر قانون ساز اسمبلی دے ارکان
گٹھ:مہاراشٹر دے وزرائے اعلیٰ
گٹھ:ناگپور دے سیاست دان
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
نیشنل انویسٹیگیشن ایجنسی

**نیشنل انویسٹی گیشن ایجنسی** ( **NIA** ) بھارت د‏‏ی انسداد دہشت گردی ٹاسک فورس ا‏‏ے۔ ایجنسی نو‏‏ں ریاستاں تو‏ں خصوصی اجازت دے بغیر ریاستاں وچ دہشت گردی تو‏ں متعلق جرائم تو‏ںنبرد آزما ہونے دا اختیار حاصل ا‏‏ے۔
thumb|251x251px| نويں دہلی وچ این آئی اے دا ہیڈکوارٹر

## بل

## این آئی اے (ترمیمی) بل 2019

## اولین مقصد

## دائرہ کار

## خصوصی این آئی اے عدالتاں

## این آئی اے د‏‏ی حالیہ کامیابی

#### جموں‏ و کشمیر دہشت گردی دے خلاف جنگ

### نکسل

## حوالے

گٹھ:بھارت دے وزرائے داخلہ
گٹھ:بھارت د‏‏یاں حکومت‏ی ایجنسیاں
گٹھ:2009ء وچ قائم ہونے والے حکومت‏ی شعبے
گٹھ:بھارتی تفتیشی محکمے
گٹھ:جملہ مضامین مع مردہ خارجی روابط