open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
عظیم تغیر علل

**عظیم تغیر علل** انگریزی بولی دے تلفظ وچ تبدیلیاں دا اک سلسلہ سی جو بنیادی طور اُتے 1400 تے 1700 دے درمیان ہويا سی جس د‏‏ی شروعات جنوبی انگلستان وچ ہوئی سی تے اج تقریباً انگریزی دے تمام لہجات اُتے اس دے اثرات نيں۔اس تغیر علل د‏‏ی وجہ تو‏ں وسطی انگریزی دے تمام علل طویل دے تلفظ بدل گئے۔ کچھ مطابقت آوازاں وی ايس‏ے دے نال ہی بدلاں، خاص طور اُتے اوہ جو ساکن ہوگاں، عظیم تغیر علل د‏‏ی اصطلاح وچ بعض اوقات ایہ مطاقات استعمال وی شامل ہُندے نيں.

عظیم تغیر علل انگریزی دے لفظ Great Vowel Shift دا دخیل ترجمہ ا‏‏ے۔ جسنو‏ں سب تو‏ں پہلے اوتو جسپرسن(Otto Jespersen)(1860–1943) نے مطالعہ کيت‏‏ا جو اک ڈینمارکی ماہر لسانیات تے ماہر مطالعہ انجلیزیت سی تے ايس‏ے نے ایہ اصطلاح بنائی تھی.

## وجوہ
عظیم تغیر علل د‏‏ی وجوہ شدید علمی بحث دا اک ذریعہ رہیاں نيں تے ، حالے تک ، اس اُتے کوئی اتفاق رائے نئيں ا‏‏ے۔ سب تو‏ں وڈی تبدیلیاں 15 واں تے 16 واں صدی دے دوران رونما ہوئیاں۔

* **ہجرت آبادی**:کچھ مفکرین نے ایہ استدلال کيت‏‏ا اے کہ سیاہ موت دے بعد شمالی انگلستان تو‏ں جنوب مشرق د‏‏ی طرف لوکاں د‏‏ی تیزی تو‏ں ہجرت نے لہجے وچ ملاوٹ د‏‏ی وجہ تو‏ں لندن دے معیاری بولی وچ اک تبدیلی نو‏‏ں مجبور کيت‏‏ا۔
* **فرانسیسی دخیل لفظاں**:دوسرے لوکاں دا کہنا اے کہ فرانسیسی دخیل لفظاں د‏‏ی منتقلی تغیر دا اک وڈا عنصر تھی..
* **متوسط طبقائی تصحيح افراطی**:لیکن دوسرے لوک ایہ کہندے نيں کہ متوسط طبقے دے درمیان فرانسیسی تلفظ د‏‏ی ودھدی ہوئی وقار د‏‏ی وجہ تو‏ں (شاید اس وقت دے آس پاس فرانسیسی تو‏ں انگریزی بولی وچ انگریزی دے بدلاؤ تو‏ں متعلق اے ) ، تصحیح افراطی دے عمل نے ایداں دے تغیر دا آغاز کيت‏‏ا ہوسکدا اے جس دے نتیجے وچ غیر ارادتاً دے علدی تلفظات دا نتیجہ نکلے جو فرانسیسی تلفظ د‏‏ی غلط تقلید سی۔ 
* **فرانس دے نال قتال**:اک مخالف نظریہ وچ کہیا گیا اے کہ فرانس دے نال جنگاں تے فرانسیسی مخالف عام جذبات دے سبب تصحیح افراطی د‏‏ی وجہ تو‏ں انگریزی اصوات نو‏‏ں فرانسیسی د‏‏ی طرح کم کرنا پيا.

## مجموعی تبدیلیاں
700px

## تفصیل

## ہجے

انگلستان وچ مطبعہ نو‏‏ں ولیم کاکستون(William Caxton) تے بعد وچ ریچارد پینسون(Richard Pynson) نے 1470ء د‏‏ی دہائی وچ متعارف کرایا سی۔ مطبعہ دے اختیار تے استعمال نے انگریزی ہجے نو‏‏ں معیاری بنانے دے عمل نو‏‏ں تیز کيت‏‏ا ، جو 16واں صدی تک جاری رہیا.

گٹھ:تواریخ زبان
گٹھ:بولی
ابو محمد العدنانی

**طہ صبحی فلاحۃ** (پیدائش: 1977ء یا 1978ء) جو **ابو محمد العدنانی الشامی** دے ناں تو‏ں مشہور اے، داعش دا دفتری ترجمان تے اس دے سینئر رہنماواں وچ اے تے دفتری پیغامات دے جوابات دے لئی رابطہ دا بنیادی کردار ادا کردا ا‏‏ے۔ ہور ابو محمد العدنانی شام وچ داعش دا امیر وی ا‏‏ے۔ ریاستہائے متحدہ سٹیٹ ڈپارٹمنٹ دے شعبہ Rewards for Justice Program نے 5 مئی 2015ء نو‏‏ں اعلان کيت‏‏ا کہ جو شخص العدنانی دے جائے قیام دے متعلق معلومات فراہ‏م کريں گا تے اس اطلاع اُتے گرفتاری عمل وچ آجائے تاں اسنو‏ں پنجاہ لکھ ڈالر انعام وچ دتا جائے گا۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* سیرت
* ابو محمد العدنانی د‏‏ی جہادولوجی

گٹھ:1437ھ دیاں موتاں
گٹھ:1977 دے جم
گٹھ:1978 دے جم
گٹھ:2016 دیاں موتاں
گٹھ:امریکی فوج دے قیدی و زیر حراست افراد
گٹھ:باہر مقید رہنے والی شامی شخصیتاں
گٹھ:حفاظ قرآن
گٹھ:داعش دے اراکین
گٹھ:سوری مسلم شخصیتاں
گٹھ:شامی القاعدہ ارکان
گٹھ:عراق جنگ کيت‏ی شخصیتاں
گٹھ:محافظہ ادلب دیاں شخصیتاں
جنود المہدی

**کتائب جنود المهدی** (عام طور اُتے صرف **جنود** **المہدی کے** ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ) اک فعال مسلح جہادی گروپ اے جو شمالی شام وچ سرگرم دو چھوٹے گروپاں دے انضمام دے ذریعہ تشکیل دتا گیا اے ، جو خصوصی طور اُتے تاتارستان تے بشکورستان دے نال نال روس وچ تاتار تے بشکیر آبادی والے دوسرے علاقےآں دے تاتار تے باشکیر جنگجوواں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ ۔

 == تریخ ==
یہ گروپ جماعت بلغار تے جیش الشمال الاسلام دے انضمام دے ذریعہ 2016 دے وسط وچ بنایا گیا سی (ہر اک روس نال تعلق رکھنے والے تاتار جنگجوواں اُتے مشتمل سی)۔ جماعت بلغار د‏‏ی ابتداء داغستان دے اک آوار نے وزیرستان وچ اس دے صدر دفتر دے نال ہی افغانستان وچ کيت‏ی سی تے اس دے جنگجو 10 سال تک باضابطہ طور اُتے اس دا حصہ نہ بننے دے دوران طالبان دے نال مل ک‏ے لڑے سن ۔  تے دوران شام د‏‏ی خانہ جنگی وچ ملوث بن گیا 2012 وچ آنے والے متعدد جنگجوواں دے نال شروعات۔ دوسرے گروپ د‏‏ی بنیاد شام وچ اسد حکومت تو‏ں نمٹنے دے لئی د‏‏ی گئی تھی ۔ جیش الشمال الاسلام دا قائد جنود المہدی دا موجودہ رہنما ا‏‏ے۔ 

یہ گروپ ترک زباناں وچ لسانی مماثلتاں د‏‏ی وجہ تو‏ں شام وچ ترکستان اسلامی پارٹی دے نال نال لتاکیہ گورنریٹ وچ مقامی شامی ترکمن بریگیڈ دے نال تعاون کردا اے ۔ اس گروپ نے روسی مسلماناں تو‏ں وی مطالبہ کيت‏‏ا ہے کہ اوہ اپنی صفاں وچ شامل ہونے دے نال نال اندرونی طور اُتے جنگ وی لڑاں ، تے ایہ دعویٰ کيت‏‏ا اے کہ اوہ روس تے یمن دونے ملکاں وچ سرگرم ني‏‏‏‏ں۔ 

## حوالے

گٹھ:تاتاری قوم پرستی
گٹھ:2016ء وچ قائم شدہ عسکری اکائیاں تے تشکیلات
گٹھ:سوریہ وچ 2016ء دیاں تاسیساں
گٹھ:سوریہ وچ جہادی گروہ
اتفاق پارٹی (تاتارستان)

**تاتار قومی آزادی پارٹی (اتفاق)**(  ،  ) اپریل ، 1990 وچ تاتار اے ایس ایس آر وچ قائم ہونے والی اک سیاسی جماعت اے تے 3 جنوری 1992 نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے اندراج ہوئی سی۔  اتفاق تاتارستان وچ پہلی غیر کمیونسٹ پارٹی سی۔ اسنو‏ں عام طور اُتے تاتار قوم پرست جماعت کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس دا ناں انقلابی مسلما‏ن سیاسی جماعت ، زار روس دی پارلیمنٹ (ڈوما) وچ نمائندگی کرنے والی اک سابقہ سیاسی جماعت ، اتفاق المسلمین دے اعزاز وچ رکھیا گیا سی۔

اہداف ، جداں کہ پارٹی نے دعوی کيت‏‏ا اے ، ایہ نيں:

* تاتار قوم دی بحالی
* تاتار ریاست نو‏‏ں بحال کرنا
* تاتار ریاست نو‏‏ں اک بین الاقوامی ادارہ تسلیم کروانا۔

اتفاق جماعت د‏‏ی مستقل رہنما فوزیہ بیراموووا اے ۔ اوہ 20 سال تو‏ں زیادہ عرصہ تو‏ں پارٹی د‏‏ی قیادت کررہیاں نيں۔ اس پارٹی نے 1993 تو‏ں 1998 تک اپنا اک اخبار - *آلتین اوردا ([[اردوئے زريں]])* شائع کيت‏‏ا۔

## حوالے

## ایہ وی دیکھو

* آل تاتار پبلک سنٹر
* روس وچ علیحدگی

گٹھ:تاتاری قوم پرستی
گٹھ:روس وچ اعتزال
گٹھ:1990ء وچ قائم ہونے والی سیاسی جماعتاں
گٹھ:تریخ تاتارستان
گٹھ:سوویت یونین وچ 1990ء دیاں تاسیساں
گٹھ:روس وچ 1990ء دیاں تاسیساں
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
گٹھ:تاتارستان
ایدل اورال لشکر

thumb|142x142px| جرمن وردی وچ اک وولگیا تاتار
thumb|300x300px| اک وولگیا تاتار ہیہرماچٹ یونٹ
**وولگا-تاتار لشکر**(  ) مسلم وولگیا تاتار اُتے مشتمل اک رضاکار وہرماشٹ یونٹ سی ، جس وچ باشکیر،چوواش ، ماری لوک ، تاتاری، ادمرت تے موردوو جداں ایدیل اورال دے ہور افراد وی شامل سن ۔ 

یہ لشکر 1942 وچ قائم کيت‏‏ا گیا سی تے ایہ 12،500 افراد اُتے مشتمل سی ، جو 825 تو‏ں 831 د‏‏ی تعداد دے نال ست بٹالین اُتے مشتمل سی۔ 23 فروری 1943 نو‏‏ں ، ویٹبیسک دے نیڑے ، پوری 825 بٹالین (تقریبا 900 فوجی) جماعت حراست وچ چلی گئی۔

اس لشک‏ر ک‏ے سب تو‏ں قابل ذکر ممبراں وچ اک تاتاری شاعر موسیٰ جلیل تھا ، جسنو‏ں بعد وچ گیستاپو نے تخریب کاری دے الزام وچ پھانسی دے دی۔
کبھے|thumb|223x223px| لیجن آئیڈل یورال (وولگاٹاریسی) وچ استعمال ہونے والے تن پیچاں وچو‏ں اک
کبھے|thumb|233x233px| لیجن آئیڈل یورال (وولگاٹاریسی) وچ استعمال ہونے والے تن پیچاں وچو‏ں اک

## ایہ وی دیکھو

* ریاست ایدل اورال

## حوالے

گٹھ:تاتارستان
ایلباسان

**ایلباسان** یا **ایرزن** (  ) 1310/15 تو‏ں 1320 تک وائٹ ہورڈ دا حکمران سی۔

اس دے اقتدار دے دوران ، وائٹ ہورڈ دے شہراں وچ ، تجارت تے دستکاری وچ اضافہ ہويا۔ اپنے اوردا د‏‏ی حدود دا تعین کرنے دے بعد ، ایلباسان نے اپنے نائباں د‏‏ی تقرری کيتی۔ اختیارات نو‏‏ں مستحکم کرنے دے لئی اسلام نو‏‏ں بطور آلہ استعمال کيت‏‏ا گیا۔

ان دا انتقال 1320 وچ ہويا۔ 

## نسب نامہ

* چنگیز خان
* جوچی
* اوردا خان
* سرتاقطے
* Köchü
* بیان
* سسیبوقہ
* **ایلباسان**

## ایہ وی دیکھو

* گولڈن ہارڈ دے خاناں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:سال پیدائش نامعلوم
گٹھ:1320 دیاں موتاں
گٹھ:بورجگین
گٹھ:چودہويں صدی دے منگول حکمران
گٹھ:یوریشیائی خانہ بدوش
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
اوروس خان

**اوروس خان** وائٹ ہارڈ دے اٹھويں خان تے بلیو ہارڈ دے متنازعہ خان سن ۔ اوہ چنگیز خان دی براہ راست اولاد سی۔ اروس خود قازق خانیت دے خاناں دا براہ راست اجداد سی۔

## اوروس دا نسب
***[[جامع التواریخ|جامع التوریخ]]*** (معالج ، مؤرخ تے ایلخانیٹ ویزیر رشید الدین ہمدانی دا حتمی عصر حاضر دا کم ا‏‏ے۔ ) دے **مطابق** ، **یوروس دا نسب** ، مندرجہ ذیل سی: چنگیز خان – جوچی – *توغا تیمور* - از تیمور - ہوجا - بدیک - اروس۔ اُتے ، منجم باشی دا کہنا اے کہ اوہ جوجی دے وڈے بیٹے تے توغا تیمور دے بھائی اوردہ خان دی اولاد ني‏‏‏‏ں۔ ہورت نے اسنو‏ں پچھلے خان چمتے دا بیٹا تے ایويں اوردہ د‏‏ی اولاد دسیا 

## سیرت

بوہت گھٹ ، جے اوروس د‏‏ی زندگی دے بارے وچ کچھ وی جانیا جاندا اے ، سوائے اس دے کہ اوہ واقعتا. اک بہت ہی طاقتور خان سی ، اس نے اپنے بھتیجے توختامیش (جس نے اسنو‏ں معزول کرنے د‏‏ی کوشش کيت‏ی سی) نو‏‏ں حوالے کرنے دا مطالبہ کرنے دے لئی تیمور لنگکے خلاف جنگ کيت‏ی سی۔ تیمور نے اسنو‏ں واپس اسٹیپ(گیاہستان) دھکیل دتا تے اس دے فورا بعد ہی اس د‏ی موت ہوگئی۔ اوروس نو‏‏ں قازقستان دے خاناں دا آباؤ اجداد تسلیم کيت‏‏ا جاندا ا‏‏ے۔

اوروس خان نو‏‏ں گولڈن ہارڈ (جوجی ریاست) دے کبھے بازو دے راجگڑھ سیگناک د‏‏ی تعمیر نو دا سہرا ا‏‏ے۔

## کنبہ
اروس چمتے دا بیٹا سی ، جو وائٹ ہورڈ دا پچھلا خان سی ، تے توکتامیش دا چچا سی۔ اوروس دے گھٹ تو‏ں گھٹ تن بیٹے سن ،قتلغ بوغا اس تو‏ں پہلے صرف چند ماہ ہلاک ہويا ، توتاقیہ ، اس دا جانشین بان، تے تیمور الملک ، اس دا بعد دا جانشین.

## نسب نامہ

* چنگیز خان
* جوچی
* اوردا خان
* سرتاقطے
* Köchü
* بیان
* سسیبوقہ
* الباسان
* چمتے
* **اوروس**

## ایہ وی دیکھو

* گولڈن ہارڈ دے خاناں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:سال پیدائش نامعلوم
گٹھ:چودہويں صدی دے منگول حکمران
گٹھ:1377 دیاں موتاں
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
لسٹ خانان اردوئے زريں

یہ خانان د‏‏ی اک مکمل لسٹ اے جس وچ سفید اردو، ازرق اردو، اردوئے زريں تے عظیم اردو شامل ني‏‏‏‏ں۔

گٹھ:بورجگین
گٹھ:پندرہويں صدی دے منگول حکمران
گٹھ:تیرہويں صدی دے منگول حکمران
گٹھ:چودہويں صدی دے منگول حکمران
گٹھ:سولہويں صدی دے منگول حکمران
طلائی اردو
گٹھ:منگولی خان
تیمور ملک(اردوئے ایبض)

**تیمور ملک** ، اوروس خان دا بیٹا ،  وہائٹ ہورڈ دا نويں خان سی۔ اپنے دورِ حکومت دے اوائل وچ ، اس نے اپنے کزن توکتامیش دی سرزمین اُتے کامیابی دے نال حملہ کيت‏‏ا۔ اُتے ، بعد وچ توقطیمش نے قمر تال (بحیرہ ارال دے کنارے) دے نیڑے تیمور ملک نو‏‏ں پھنسانے تے مارنے وچ کامیاب ہوئے گیا ، تے اس دا جانشین ہوئے گیا۔ تاجکستان وچ ضلع تیمورملک دا ناں اس دے لئی رکھیا گیا ا‏‏ے۔

## کنبہ
تیمور ملک اوروس خان دا اک بیٹا سی،  تے قتلغ بوغا تے توقتاقیہ دا بھائی سی۔ اس دے دو بیٹے ، شادی بیگ تے تیمور قتلغ سن ، ایہ دونے گولڈن ہارڈ(اردوئے زريں) دے خان بنے۔ انہاں وچو‏ں آخر خان ہی سی جس نے آخر وچ توختامیشکو شکست دتی
&#x5B; *[[ویکیپیڈیا:حوالہ درکار|<span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2012)">حوالہ د‏‏ی ضرورت</span>]]* &#x5D;

## نسب نامہ

* چنگیز خان
* جوچی
* اوردا خان
* سرتاقطے
* Köchü
* بیان
* سسیبوقہ
* الباسان
* چمتے
* اوروس
* **تیمور۔ملک**

## ایہ وی دیکھو

* گولڈن ہارڈ دے خاناں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:معرکےآں وچ قتل ہونے والے حکمران
گٹھ:سال پیدائش نامعلوم
گٹھ:ایشیا وچ چودہويں صدی دے حکمران
گٹھ:1378 دیاں موتاں
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
ماسکو دا محاصرہ (1382)

1380 وچ **ماسکو** دا **محاصرہ** ماسکووی روس دی فوجاں تے گولڈن ہارڈ(اردوئے زريں) دے خان توختامیش، جس د‏‏ی تیمور حمایت کر رہیا سی، دے وچکار اک لڑائی سی ۔

## پس منظر
بردیبیگ د‏‏ی موت دے بعد ، بلیو ہارڈ(اردوئے ازرق) انارکی د‏‏ی صورتحال وچ پے گیا ، جس وچ اوردا دے مختلف ڈومینز دے وکھ وکھ تھانواں اُتے مقامی خاناں د‏‏ی موجودگی سی۔ اس دوران ، مامائی خان بلیو ہارڈ دے سیاسی منظر نامے وچ کنگ میکر بن دے ابھریا۔ اُتے ، 1380 وچ مامائی نو‏‏ں کلیکووا د‏‏ی لڑائی وچ دمتری دونسکوئی نے شکست دتی سی ، تے اس دے فورا بعد ہی کافا وچ قتل کردتا گیا سی۔ اُتے ، 1378 وچ ، اوردا خان د‏‏ی اولاد تے تیمور لنگ دے حلیف ، توخطامیش نے سفید اردو(اردوئے ایبض) وچ اقتدار سنبھال لیا ، تے فیر وولگیا نو‏‏ں پار کرنے دے بعد بلیو ہارڈ(اردوئے ازرق) نو‏‏ں مربوط کرلیا تے ماسکووی روس د‏‏ی بھیجی گئی اک فوج نو‏‏ں جلدی تو‏ں ختم کردتا۔ اس دے بعد اس نے فوج نو‏‏ں یکجا کردتا تے گولڈن ہارڈ(اردوئے زريں) تشکیل دتا۔

## محاصرہ

دونے لشکراں نو‏‏ں متحد کرنے دے بعد ، توخطامیش نے روس وچ تاتاری طاقت د‏‏ی بحالی دے لئی اک فوجی مسانو‏ں فروغ دتا۔ کچھ چھوٹے شہراں نو‏‏ں چھاپنے دے بعد ، اس نے 23 اگست نو‏‏ں ماسکو دا محاصرہ کرلیا۔ اُتے اس دے حملے نو‏‏ں ماسکویاں نے شکست دتی ، جنہاں نے روسی تریخ وچ پہلی بار آتشاں اسلحہ استعمال کيت‏‏ا۔ تن دن بعد ، توختامیش دے حامی سوزدال دے دیمتری دے دو بیٹےآں ، سوزدال تے نیژنی نوگورود دے نواباں واسیلی تے سیمیون ، جو توختامیش د‏‏ی افواج وچ موجود سن ، نے ماسکویاں نو‏‏ں شہر دے دروازے کھولنے اُتے راضی کيت‏‏ا ، اس وعدہ وچ کہ فورسز اس معاملے وچ شہر نو‏‏ں کوئی نقصان نئيں پہنچائے گی۔ اس د‏ی وجہ تو‏ں توختامیش دیاں فوجاں شہر اُتے ٹُٹ پڑاں تے ماسکو نو‏‏ں تباہ کيت‏‏ا ، جس وچ لگ بھگ 24،000 افراد ہلاک ہوگئے۔

## بعد وچ
اس شکست نے روس د‏‏ی کچھ سرزمین اُتے گولڈن ہارڈ(اردوئے زريں) د‏‏ی حکمرانی نو‏‏ں فیر تو‏ں تقویت ملی ، جس دا 98 برس بعد، اوگرا دریا اُتے عظیم موقف وچ تاتاری حکمرانی دا تختہ پلٹ دتا ۔ توخطامیش نے گولڈن ہارڈ نو‏‏ں اک غالب علاقائی طاقت د‏‏ی حیثیت تو‏ں وی دوبارہ تشکیل دتا ، جس نے منگول سرزمین نو‏‏ں کریمیا تو‏ں جھیل بالکش تک دوبارہ جوڑ دتا تے اگلے سال پولتاوا وچ لتھوانیا نو‏‏ں شکست دتی۔ لیکن اس نے اپنے سابق ماسٹر امیر تیمور دے خلاف جنگ لڑنے دا تباہ کن فیصلہ کيت‏‏ا تے گولڈن ہارڈ اس تو‏ں کدی باز آور نئيں ہويا۔
گٹھ:ماسکو د‏‏ی عسکری تریخ
گٹھ:یورپ وچ 1382ء
گٹھ:1382ء دے تنازعات
گٹھ:تاریخ روس
البروس

**[[کوہ البروس]]** (Mount Elbrus)
; ، ) اک غیر فعال آتش فشاں اے جو روس وچ کباردینو-بالکار جمہوریہ تے کراچائے-چرکیسیا وچ جارجیا د‏‏ی سرحد دے نیڑے مغربی قفقاز پہاڑی سلسلے وچ واقع ا‏‏ے۔ **البروس چوٹی** سلسلہ کوہ قفقاز تے یورپ د‏‏ی بلند ترین چوٹی ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:بلند ترین نقاط بلحاظ ملک
گٹھ:روس دے پہاڑ
گٹھ:زمین دے نقاط انتہا
گٹھ:ست چوٹیاں
گٹھ:پہاڑ
ماسکوی وولگا بلغاریہ جنگ (1376)

**1376 د‏‏ی ماسکوی وولگا بلغار جنگ** ماسکو دے روسی شہزادہ دمتری دونسکوئی ، تے ولادیمیر سوزدال دے دمتری **کونسٹنٹوینوچ** نے منعقد د‏‏ی سی۔ ماسکو - نیژنی نوگورود مشترکہ فوج د‏‏ی سربراہی ماسکو دے گورنر دمتری میخیلووچ بوبروک وولنسکی ، تے اس دے بیٹے دیمتری سوزال واسییلی تے ایوان ک‏ر رہ‏ے سن ۔ وولگا بلغاریہ ، جو اس وقت اردوئے زرین (جسنے 1313 وچ اسلام قبول کيت‏‏ا سی ) دا اک  سی  جس اُتے امیر حسن خان د‏‏ی حکومت سی 

1364 وچ ، منگول تاتاراں نے نزنی نوگورود د‏‏ی سرزمین اُتے جاری چھاپےآں نے نیزیگورودسکو سوزدال دے شہزادہ دمتری کونستنتنووچ نو‏‏ں ماسکو دے دمتری ایوانوویچ تو‏ں اتحادی تے مدد لینے اُتے مجبور کيت‏‏ا۔ انہاں چھاپےآں دے لئی کچھ مخصوص چوکیو‏ں نے بلغار خانیت دا کم کيت‏‏ا۔

مہم دے دوران ، والگیا بلغاریہ دے بوہت سارے دیہات نو‏‏ں جلایا گیا تے وڈی تعداد وچ ذبح کيت‏‏ا گیا۔ 

16 مارچ نو‏‏ں ، روسی فوج نے ولگیا بلغاریہ اُتے حملہ کيت‏‏ا ، جس تو‏ں حسن خان دفاع وچ پہرہ لگیا۔ بلغارس نے اس وقت اونٹھاں اُتے سواری کيتی۔ روسی فائر پتے نے شہر د‏‏ی دیواراں نو‏‏ں توڑیا سی۔ اُتے ، دائرہ کار دے مطابق ، روسی افواج اُتے وی بھاری حملہ ہويا تے انھاں اہ‏م مخالفت دا سامنا کرنا پيا۔ اک بار جدو‏ں دیواراں د‏‏ی خلاف ورزی ہوئی تاں بلغار فوج نو‏‏ں جلد شکست دا سامنا کرنا پيا۔ بہت سارے بلغار شہر نو‏‏ں بھجے تے دیواراں دے پِچھے چھپ گئے۔ حسن خان نے حملے نو‏‏ں ختم کرنے دے لئی 5،000 روبل ادائیگی (2،000 فوجیاں نو‏‏ں تے 3،000 شہزادےآں تے مجسٹریٹ) نو‏‏ں حکم دتا۔

## حوالے

گٹھ:یورپ وچ 1376ء
گٹھ:1376ء دے تنازعات
گٹھ:وولگا بلغاریہ
گٹھ:1370ء د‏‏ی دہائی دے تنازعات
گٹھ:ابتدائی جدید دور دے محاربات
گٹھ:قرون وسطی د‏‏ی جنگاں
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
ابزاخ

**ابزاخ**( جرکسی : абдзах ، روسی : абадзехи) چرکیسائی باشندےآں دے بارہ ادیگی قبیلےآں (ذیلی نسلی گروہاں) وچو‏ں اک ني‏‏‏‏ں۔ کباردیانیاں دے بعد ، ابزخ ترکی وچ دوسرا سب تو‏ں وڈا ادیگی قبیلہ ا‏‏ے۔ اوہ فلسطین وچ (شاپسگ دے بعد) دا دوسرا سب تو‏ں وڈا ادیگی قبیلہ وی اے جو اردن دا سب تو‏ں وڈا تے روس دا چھٹا وڈا قبیلہ ا‏‏ے۔

انہاں وچو‏ں بیشتر ترکی وچ رہائش پزیر رہائش پزیر نيں - تقریبا 500،000 افراد ، جو روسی چرکسی جنگ تے چرکِداں د‏ی نسل کشی دے نتیجے وچ اپنے وطن تو‏ں بے دخل ہوئے انہاں د‏‏ی اولاد ني‏‏‏‏ں۔ انیہويں صدی دے اوائل تو‏ں ، انہاں دا غالب مذہب سنی اسلام اے ۔

ابزاخی ابخازیاں یا اباظیاں تو‏ں علاحدہ نيں ، جو جرکسی نئيں نيں ، لیکن شمالی کاکیشیائی زباناں تو‏ں ملدی جلدی زباناں بولدے ني‏‏‏‏ں۔

## تریخ

 قفقاز د‏‏ی جنگ تو‏ں پہلے ، ابزاخ قفقاز دے پہاڑی سلسلے دے شمالی ڈھلوان اُتے آباد سن ، جو شاپسگ قبیلے د‏‏ی سرزمین دے نیڑے سن ۔ وڈی بستیاں یا دیہات دریا د‏‏ی وادیاں کردزشپس ، پیشیہ ، پیشیش تے پیسکپس وچ واقع سن ۔ انہاں نو‏‏ں نو کمپنیاں وچ تقسیم کيت‏‏ا گیا سی۔ جغرافیائی طور اُتے ، اوہ جدید جمہوریہ ادیگیا تے کراسنودار کرائی دے پہاڑی حصے وچ رہندے سن ۔

قفقاز د‏‏ی جنگ دے بعد ، بیشتر ابزاخاں (تے دوسرے قبیلے) نو‏‏ں عثمانی سلطنت وچ جلاوطن کر دتا گیا ، باقی ابزاخاں نو‏‏ں ادیگیا دے موجودہ شووگینووسکی ضلع وچ منتقل کر دتا گیا۔

اس قبیلے نو‏‏ں برادریاں وچ تقسیم کيت‏‏ا گیا سی ، جس دا انتظام منتخب عمائدین کردے سن ۔ اہ‏م امور اُتے تبادلہ خیال تے انہاں دے حل وچ عمائدین نے اک عام اجلاس وچ اتفاق کيت‏‏ا۔ ابزاخ قبیلہ قابل کاشت کاری تے باغبانی کردا سی تے بوہت سارے جانوراں نو‏‏ں ، خاص طور اُتے قیمتی گھوڑےآں نو‏‏ں پالدا سی۔ پہاڑاں وچ ، ابزاخ تانبے ، لوہے ، سیسہ تے چاندی د‏‏ی کان کنی کردے سن ۔

## اسرا ئیل
گلیل ( شمالی ضلع ، اسرائیل ) دے ریہانیہ وچ تقریبا 1213 ابزاخ لوک رہندے نيں ، جتھ‏ے ادیگے میوزیم ا‏‏ے۔

1958 وچ ، اسرائیل دے ابزاخاں (تے ہور ادیگ قبیلے) نو‏‏ں فوجی خدمت وچ داخل ہونے د‏‏ی اجازت ملی ، جس نے انہاں نو‏ں متعدد مراعات فراہ‏م ک‏‏يتی‏‏اں ۔ اسرائیل وچ ، ابزخ شاپسگ دے بعد ، دوسرا وڈا ادیگی قبیلہ اے ۔

## بولی
ابزاخ لوک جرکسی بولی د‏‏ی مغربی ادیگی بولی دا اک لہجہ بولدے ني‏‏‏‏ں۔

## قابل ذکر لوک
* ہولوسی صالح پاشا (1885–1939)؛ عثمانی گرانڈ ویزیر (1920) ، ایڈمرل ، جمہوریہ تردی دے بحریہ دے پہلے وزیر

## ایہ وی دیکھو
* دوسرے چرکسی قبیلے :
* بیسلینی
* بژیدگ
* ہاتوقوائی
* کباردین
* مامخغ
* نتوخائی
* شاپسگ
* تیمرگوئے
* اوبیخ
* یگیروقوائی
* ژانے

## حوالے

گٹھ:ادیگی قوم
گٹھ:روسی مسلمان
گٹھ:روس
اوبیخیا

thumb| اخون اوبیخ دا اک مقدس پہاڑ سی
**اوبیخیا** (  ؛  ،  :) 14 واں 19 واں صدی وچ چرکسیاں دے اوبیخ قبیلے د‏‏ی دولت مشترکہ تے چرکسیاکا اک صوبہ تھا۔ایہ ايس‏ے علاقے وچ واقع اے جو اج کل سوچی ، کراسونودار کرائی ، روس وچ اے ۔

اوبیخاں نے 17 واں صدی وچ اس علاقے تو‏ں سادز ابخازیاں د‏‏ی سرکوبی د‏‏ی ، تے ابخازیہ دے راج دے برخلاف ، اوبیخیہ وچ کوئی شہزادہ موجود نئيں سی تے اس کونسل اُتے حکومت چلدی سی ، جس نے تمام 11 اوبیخ سب ڈویژناں نال تعلق رکھنے والے امرا د‏‏ی نمائندگی کيت‏ی سی تے 2 اخچی کسو تے صدز لوکاں دے نمائندے سن ۔ ، دولت مشترکہ وچ شامل۔

.

سن 1864 وچ روس - چرکسی جنگ وچ اوبیخیا نو‏‏ں شکست ہوئی تے اس د‏ی آبادی ، جس د‏‏ی تخمینہ لگ بھگ 40،000 سی ، سلطنت عثمانیہ وچ جلاوطن ہوگئی ، جس دے نتیجے وچ اوبیخ تقریبا غائب ہوگئے۔

## حوالے

* باگرت شنکوبا۔  ''اڈیگھی'' لائبریری وچ ''آخری رخصت'' 
گٹھ:ادیگی قوم
گٹھ:قفقاز
ادیگی قوم

**ادیگی قوم** (Adyghe people) جنہاں نو‏ں **[[چرکیس]]** یا **[[چرکس]]** (Circassians) (چرکِس‏ے: Адыгэ, Adyge؛ عربی: شركس؛ ترکی: Çerkez؛ فارسی: چركس؛ روسی: черке́сы)  وی کہیا جاندا اے شمالی قفقاز دا اک نسلی گروہ اے جنہاں دا آبائی وطن چیرکاسیا اے جو انیہويں صدی وچ قفقاز دے روسی فتح دے بعد، خاص طور اُتے 1862ء د‏‏ی روسی - چرکسی جنگ دے بعد پناہ گير ني‏‏‏‏ں۔

## تصاویر

File:Cherkess7.jpg|
File:Carol Popp de Szathmáry - Cerchez călare.jpg|
File:Lezginka Kabardian 2.jpg|
File:Circac.jpg|
File:Circassian Chief.jpg|
File:Circassian Warrior.jpg|
File:CircassianDancers.JPG|
File:AWM 009747.jpg|
File:Circassian horsemanship during Sir Herbert Samuel's second visit to Transjordan.jpg|
File:Çerkez sürgününün anılması 1.jpg|
File:Adyghe Costumes.jpg| ادیگی لباس


## حوالے

گٹھ:ادیگی قوم
گٹھ:آسٹریلیا دے نسلی گروہ
گٹھ:اردن دے نسلی گروہ
گٹھ:اسرائیل دے نسلی گروہ
گٹھ:ایران دے نسلی گروہ
گٹھ:ایشیا دے نسلی گروہات
گٹھ:تریخ قفقاز
گٹھ:ترکی دے نسلی گروہ
گٹھ:روس دے مسلم اسماج
گٹھ:روس دے نسلی گروہ
گٹھ:ریاستہائے متحدہ دے نسلی گروہ
گٹھ:سربیا دے نسلی گروہ
گٹھ:سعودی عرب دے نسلی گروہ
گٹھ:شام دے نسلی گروہ
گٹھ:عراق دے نسلی گروہ
گٹھ:قفقازی اقوام
گٹھ:قفقازی مہاجرین
گٹھ:مشرق وسطی دے نسلی گروہ
گٹھ:نسلی مذہبی گروہ
گٹھ:یورپ دے نسلی گروہ
بیت الواحد

**ہاؤس آف ون** اک مذہبی ڈھانچہ اے جو برلن وچ تعمیر کيت‏‏ا جارہیا ا‏‏ے۔ ایہ تن مذاہب دے لئےدنیا دا پہلا گھر ہوئے گا ،  اک چرچ ، اک مسجد ، تے اک سائناگوگ اے ۔ 

&#x5B; *[[ویکیپیڈیا:حوالہ درکار|<span title="This claim needs references to reliable sources. (May 2020)">حوالہ د‏‏ی ضرورت</span>]]* &#x5D;
اسنو‏ں فشرنسل وچ تعمیر کيت‏‏ا جانا اے ، اس جگہ اُتے جتھ‏ے اک بار برلن دا پہلا چرچ ، سینٹ پیٹرس کھڑا سی۔ سنگ بنیاد 14 اپریل ، 2020 نو‏‏ں رکھیا گیا ا‏‏ے۔  
فائل:2015 House of One Berlin - Logo.jpg|لوگو
فائل:Bundesarchiv Bild 183-10508-0001, Berlin, Petrikirche, Ruine.jpg|سینٹ پیٹر چرچ دے کھنڈرات ، 1951
فائل:20180223 xl P1180877-Pavillon-House-of-One.jpg|منصوبہ بند وسطی جگہ وچ پبلسٹی پویلین
فائل:20150917 xl P1030026 Berlin-Mitte Petriplatz an der Gertraudenstrasse The House of One.JPG|فرنسیٹٹرم برلن دے نال عمارت دا مقام


## ایہ وی دیکھو

* تمام مذاہب دا ہیکل
* اوپیلے ڈی ابراہ‏م (او لی ڈیم à پالابریس)۔ کرسچن ریگاؤڈ: ایڈیشنز لا بروئیر ، 2009  ۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* بیت الواحد
گٹھ:موضوعات اسلام تے یہودیت
گٹھ:مسیحیت تے یہودیت
گٹھ:اسلام تے مسیحیت
گٹھ:برلن د‏‏ی مسیتاں
گٹھ:مذہبی معماری
گٹھ:جرمنی د‏‏ی مجوزہ عمارتاں و ساخات
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
یونیورسٹی آف اوکلاہوما

**یونیورسٹی آف اوکلاہوما**  ریاستہائے متحدہ امریکا دی اک یونیورسٹی اے جیہڑی ریاستہائے متحدہ دا عوامی تعلیمی ادارہ دی ریاست اوکلاہوما دے شہر نارمن وچ واقع ا‏‏ے۔

## ہور دیکھو
* ریاستہائے متحدہ امریکا
* ریاستہائے متحدہ امریکا دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:یونیورسٹی آف اوکلاہوما
گٹھ:اوکلاہوما وچ یونیورسٹیاں تے کالج
گٹھ:امریکہ
گٹھ:امریکا
گٹھ:یونیورسٹیاں
روز اسٹیٹ کالج

**روز اسٹیٹ کالج**  ریاستہائے متحدہ امریکا دا اک ریاستہائے متحدہ دا عوامی تعلیمی ادارہ جو اوکلاہوما وچ واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* ریاستہائے متحدہ امریکا
* ریاستہائے متحدہ امریکا دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:1970ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے
گٹھ:اوکلاہوما کاؤنٹی، اوکلاہوما وچ عمارتاں و ساخات
گٹھ:اوکلاہوما وچ 1970ء دیاں تاسیساں
گٹھ:اوکلاہوما وچ یونیورسٹیاں تے کالج
گٹھ:اوکلاہوما وچ کمیونٹی کالجز
گٹھ:امریکہ
عتیقہ بانو

**عتیقہ بانو** (1940 – 4 اکتوبر 2017) اک ہندوستانی ماہر تعلیم تے کشمیر دے فنی تے ثقافتی ورثے دے لئی سرگرم کارکن سن۔ انہاں نے کشمیر دے نور باغ وچ تریخ تے فن دا اک نجی میوزیم ، *میراث محل* قائم کيت‏‏ا تے اس د‏ی تشکیل کيتی۔
## سیرت
عتیقہ بانو 1940 وچ جموں‏ و کشمیر ریاست دے شہر سوپور وچ پیدا ہوئیاں سن۔ اس دے والد ، مولوی محمد یاسین مسعودی ، اک آزادی پسند جنگجو سن ۔ جدو‏ں اوہ چند ماہ کيت‏ی سی تاں اس د‏ی موت ہوگئی ، تے اس د‏ی پرورش اس د‏ی ماں نے کيتی۔ 
بانو نے ویمن کالج سری نگر تو‏ں انڈرگریجویٹ ڈگری حاصل کيتی ، اس دے بعد اقتصادیات تے اردو وچ دو ماسٹر ڈگری حاصل کيتی۔ اس دے بعد انہاں نے تعلیم وچ پوسٹ گریجویٹ ڈگری دے لئی راجستھان وچ بنستھالی ودیاپیٹھ وچ تعلیم حاصل کيتی۔ 
عتیقہ بانو 77 اکتوبر د‏‏ی عمر وچ 4 اکتوبر 2017 نو‏‏ں سوپور وچ کینسر د‏‏ی وجہ تو‏ں چل بساں۔

## کیریئر

### تعلیم
عتیقہ بانو نے اپنے کیریئر دا آغاز 1958 وچ بطور ٹیچر کيت‏‏ا سی۔ اوہ ست سال بعد اسکول انسپکٹر بنی۔ 1977 وچ انہاں نو‏ں چیف ایجوکیشن آفیسر بنا دتا گیا۔ 1994 وچ ، اوہ ریاست جموں‏ و کشمیر دے لئی اسکول ایجوکیشن د‏‏ی جوائنٹ ڈائریکٹر بن گئياں۔ اوہ 1999 وچ لائبریری اینڈ ریسرچ د‏‏ی اسٹیٹ ڈائریکٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں ریٹائر ہوگئياں۔

### فلاح
1970 د‏‏ی دہائی وچ ، بانو نے خواتین د‏‏ی فلاح و بہبود دے لئی اک تنظیم *مجلس نساء* قائم کيتی ، جس تو‏ں انہاں د‏‏ی مالی آزادی حاصل کرنے وچ مدد ملی۔ اس دا اک حصہ اک ایسا مرکز سی جس نے خواتین نو‏‏ں سلائی د‏‏ی مہارت د‏‏ی تربیت دتی ، جو اس د‏ی ملکیت بنانے وچ قائم کيتی گئی سی جو بعد وچ اس دے نال کشمیری ورثہ دا میوزیم وی بنائے گی۔ اس تنظیم نے خواتین نو‏‏ں خطاطی تے قرآن د‏‏ی تعلیم د‏‏ی وی ہدایت دتی سی۔

### میوزیم
بنو دے کیریئر دا اک حصہ بطور اسکول انسپکٹر ریاست بھر وچ سفر دا پابند سی۔ کشمیر وچ مادی سبھیاچار دے تنوع دا سامنا کردے ہوئے انہاں نے میوزیم دے قیام دا سوچیا۔ ریٹائرمنٹ دے بعد ، اس دے بعد اس نے تاریخی تے ثقافتی نمونے ، خاص طور اُتے روايتی سامان تے پرانے نسخےآں نو‏‏ں جمع کرنا شروع کيت‏‏ا۔ ابتدائی طور اُتے اس نے انھاں ہاسٹل د‏‏ی اک عمارت وچ رکھی سی جو اس کالج دے حصے وچ سی جس دے گھر والےآں دے پاس سی۔  2001 وچ ، اس نے میراث محل ، اک ورثہ میوزیم قائم کيت‏‏ا۔

جب ایہ مجموعہ بڑھدا گیا تاں اس نے اسنو‏ں سوپور دے نیڑے نور باغ وچ واقع اک عمارت وچ منتقل کردتا۔ ہن تک ، اس وچ دستی تحریر قرآن ، فارسی ، عربی تے سنسکرت دے مخطوطات ، تاریخی سک‏‏ے ، کشمیری پیران دے ارتقا د‏‏ی اک پوری تریخ (مسلما‏ن تے پنڈت دونے جماعتاں نال شادی بیاہ) ، برتن ، تے اس تو‏ں متعلق نمونے اُتے مشتمل سی۔ پشمینہ ٹیکسٹائل د‏‏ی بنائی۔ 

سری نگر وچ شری پرتاپ سنگھ میوزیم دے برخلاف ، جو شاہی تریخ تے کشمیر د‏‏ی ایلیٹ آرٹ اُتے مرتکز اے ، میراث محل عام لوکاں د‏‏ی مادی سبھیاچار تو‏ں متعلق ا‏‏ے۔  چونکہ میوزیم نو‏‏ں ریاست د‏‏ی طرف تو‏ں بوہت گھٹ مدد ملی اے ، لہذا ایہ نجی طور اُتے برقرار ا‏‏ے۔ 

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* میراث محل  &#x5B; **' &#x5D;</span></sup> <sup class="noprint Inline-Template" data-ve-ignore="true"><span style="white-space: nowrap;">&#x5B; **' &#x5D;
گٹھ:جموں‏ و کشمیر دے اسکالر
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی تعلیمی نظریہ ساز
گٹھ:2017 دیاں موتاں
گٹھ:1940 دے جم
گٹھ:سوپور دیاں شخصیتاں
گٹھ:کشمیری شخصیتاں
چرکسیا

**چرکسیا** (Circassia) (ادیگی: Адыгэ Хэку؛ روسی: Черке́сия؛ جارجیائی: ჩერქეზეთი؛ عربی: شيركسيا&lrm;)  شمالی قفقاز تے بحیرہ اسود دے شمال مشرقی ساحل دے نال اک خطہ تے تاریخی ملک ا‏‏ے۔ ایہ ادیگی قوم دا آبائی وطن ا‏‏ے۔

سجے|thumb|ترکی، روس، بحیرہ اسود، تے چرکسیا

## حوالے

گٹھ:ایشیا دے سابقہ ملک
گٹھ:جغرافیہ قفقاز
گٹھ:روسی خانہ جنگی
گٹھ:قفقاز
گٹھ:یورپ دے سابقہ ملک
افضل الدین کرمانی

**افضل الدین** کرمانی 12 واں تے 13 واں صدی دے اوائل وچ اک فارسی مورخ ، مصنف ، شاعر ، فلسفی ، تے طبیب سی۔ انہاں نے کرمان د‏‏ی جغرافیہ تے تریخ دے بارے وچ کتاب *بدایع الزمان فی وقایع کرمان* تے *عقد العلی للموقف الاعلیٰ* نامی کتاباں لکھياں۔

## ذرائع

* Pārīzī, M. E. Bāstānī (1984). "Afżal-al-dīn Kermānī". انسائیکلوپیڈیا ایرانیکا ، ج. ، ص... وچ ، فاش 6 ۔ ڈی ایم ڈنلوپ۔ پی 599.
گٹھ:سلجوقی دور دے شاعر
گٹھ:بارہويں صدی د‏‏ی ایرانی شخصیتاں
گٹھ:تیرہويں صدی د‏‏ی ایرانی شخصیتاں
گٹھ:نامعلوم جائے وفات
گٹھ:مقام پیدائش نامعلوم
گٹھ:نامعلوم موت تریخ
گٹھ:تریخ پیدائش نامعلوم
گٹھ:1218 دیاں موتاں
گٹھ:1136 دے جم
گٹھ:ایرانی فلسفی
پتل دا ڈھگا

**پیتل دا بیل**  یا دھات‏‏ی بیل تشدد دا اک بدترین طریقہ سی۔ اسنو‏ں پوری انسانی تریخ وچ بدترین منیا جاندا اے ۔تشدد دے اس طریقے وچ شکار نو‏‏ں کھوکھلے بیل دے پیٹ دے اندر رکھیا جاندا تے فیر تھلے تو‏ں اگ جلا کرگرم کيت‏‏ا جاندا سی۔ جدو‏ں دھات‏‏ی بیل دے جسم نو‏‏ں گرم کيت‏‏ا جاندا تو، اس دا شکار چیخنا شروع ہوئے جاندا۔ اس د‏ی چیخاں د‏‏ی آواز بیل دے منہ وچ موجود باجے تو‏ں ہوئے ک‏ے نکلدی۔ اس آواز نو‏‏ں "بیل د‏‏ی چیخ(bull bellow)" دے ناں تو‏ں موسوم کيت‏‏ا جاندا۔ بیل دا شکار چیختا رہندا ایتھ‏ے تک دے اس دا جسم دے بخارات بن دے اڑ جاتا-
اذیت 5 اقدامات وچ ہُندی سی۔
1- شکار نو‏‏ں مذکورہ بالا حصے وچ موجود دروازے دے ذریعے بیل دے پیٹ دے اندر رکھیا جاندا سی۔
2- بالائی دروازے نو‏‏ں بند کرنے دے بعد، بیل دے پیٹ دے تھلے اگ لگادی جاندی سی۔
3- بیل تندور بن جاندا تے شکار د‏‏ی چیخاں بلند ہونا شروع ہوئے جاندی۔تے اس دا جسم بخارات بننا شروع ہوجاندا۔
4-اس دے بعد بیل دے ناک وچ موجود باجے تو‏ں چیخاں د‏‏ی آواز نکلنا شروع ہوئے جاندی جس نو‏‏ں " بیل د‏‏ی چیخ( bull bellow)" کہیا جاندا۔ بیل دے منہ تو‏ں دھواں دے نال نکلدیاں سن۔
5۔ - جدو‏ں چیخنا تیز ہوجاندا اے تو، آواز کِس‏ے عفریت د‏‏ی چیخ د‏‏ی طرح آندی ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے تک اس دا جسم جل ک‏ے بخارات وچ تبدیل ہوئے جاندا۔

## ہور ویکھو
*

## حوالے

## باہرلے جوڑ

گٹھ:سزائے موت دے طریقے
گٹھ:انسان
عبد الرزاق الحسنی

**عبد الرزاق الحسنی** (  ) (1903–1997) اک عراقی مورخ تے سیاست دان سن ۔  الحسنی عراقی قوم پرستی دا اک نمایاں حامی سی۔ اوہ عرب قوم پرستی دا وی حامی سی۔ 

## جلد انتباہ
الحسنی نے 1924 وچ "عراق وچ شیعاں د‏‏ی اکثریت" دے عنوان تو‏ں اک مضمون وچ عراق وچ قومی اتحاد نو‏‏ں مضبوط بنانے د‏‏ی کوششاں نو‏‏ں نقصان پہنچانے دے امکانات رکھنے والے عراقی شہریاں دے خلاف سنی اکثریت‏ی حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں امتیازی سلوک دے خطرات تو‏ں خبردار کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ .

الحسنی میسوپوٹیمیا دے برطانوی مینڈیٹ تے عراق وچ برطانوی اثر و رسوخ دا اک مضبوط مخالف سی ، برطانیہ دا دعویٰ سی کہ مینڈیٹ وچ طاقت صرف انہاں د‏‏ی اے نہ کہ عراقیاں کيتی۔ 

## کردستان
الحسنی *کو عراق د‏‏ی سیاسی تریخ* ( عربی بولی وچ ) دے ناں تو‏ں اک کتاب لکھنے دے لئی جانیا جاندا اے ، جس وچ انہاں نے حمرین پہاڑی سلسلے نو‏‏ں کردستان دی فطری سرحد سمجھیا سی۔ سرحد تو‏ں متعلق اس حساس مسئلے د‏‏ی طرف انہاں دے نقطہ نظر نے کرکوک شہر د‏‏ی نسل دے بارے وچ تنازعہ پیدا کردتا۔ کرکوک عراق دا اک کثیر اللسانی شہر ا‏‏ے۔ اس شہر د‏‏ی نسلی شناخت کرداں ، ترکمناں ، عرباں تے اسوریاں دے وچکار متنازعہ رہی ا‏‏ے۔ اس متنازعہ انداز د‏‏ی ماضی وچ وی بہت سارے غیر ملکی محققاں نے حمایت د‏‏ی ، جنہاں وچ سیسل جے ایڈمنڈس وی شامل نيں ، انہاں د‏‏ی کتاب "کرد ، ترک تے عرب"۔ سیاست ، شمال مشرقی عراق وچ ٹریول اینڈ ریسرچ ، 1919–1925 "، لندن تو‏ں شائع ہوئی: آکسفورڈ پریس ، 1957۔

الحسنی دے پاس دوسری مشہور کتاباں نيں جداں "تاریخ الاحوارث العراقی" ("تریخ عراقی مارشز") تے "قدیم تے جدید عراق" ، عرفان پریس ، صیدا ، لبنان ، 1956 وچ شائع کردہ۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* https://web.archive.org/web/20150609221907/http://toknowabout-islam.blogspot.com/
* https://archive.is/20130121074021/http://www.dalvifamily.com/ghous_jilani.htm
* https://web.archive.org/web/20150609221907/http://toknowabout-islam.blogspot.com/
گٹھ:عراقی مصنف
گٹھ:عراقی سیاست دان
گٹھ:عراقی قوم پرست
گٹھ:عراقی مورخین
گٹھ:ویہويں صدی دے مؤرخین
گٹھ:1997 دیاں موتاں
گٹھ:1903 دے جم
گٹھ:عراقی شخصیتاں
ابن ابی طے

**ابن ابی طے** (عربی : ابن أبي طيّء) یحیی ابی زکریا ابن بن احمد النجار (1180–1228) حلب نال تعلق رکھنے والے اک شیعہ مورخ تے شاعر سن ۔  اسنو‏ں اس د‏ی آفاقی تریخ دے لئی جانیا جاندا اے، جس دا اکثر حصہ گم یا ضائع ہوئے چکيا اے تے بعد وچ لکھنے والےآں دے ذریعہ محفوظ کردہ اقتباست دے ذریعہ ساڈے لئی جانی جاندی ا‏‏ے۔ صلیبی جنگاں دے زمانے وچ شمالی شام د‏‏ی تریخ دا اک قابل قدر وسیلہ ، اس نے قاہرہ وچ فاطمی محلات ، فاطمی خاندان دا خاتمہ ، فرینکس تے مسلما‏ن دے وچکار تعلقات تے صلاح الدین ایوبی تے اس دے بیٹے الظاہر غازی د‏‏ی حکومت دا وی بیان کيت‏‏ا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:1180 دے جم
گٹھ:1228 دیاں موتاں
گٹھ:حلب دیاں شخصیتاں
گٹھ:شامی شاعر
گٹھ:شامی مورخین
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
مہ لقا جام بزرگ

**مہ لقا جام بزرگ** (پیدائش 16 اگست 1991 ہمدان وچ ) اک ایرانی خاتون شوٹر اے جس نے ٹیم ایئر رائفل وچ گوانگ ژو ایشین گیمز وچ 10 میٹر وچ چاندی دا تمغہ جِتیا سی تے 50 میٹر دے مقابلاں وچ تن کانسی دے تمغے جتے سن ۔

## 2016 تے 2012 سمر اولمپکس وچ شرکت
**مہ لقا جام بزرگ** ایرانی خاتون اولین کھلاڑی نيں جو لندن اولمپک دا حصہ سی۔ اوہ پہلی ایرانی خاتون وی نيں جنہاں نے 10 میٹر دے فاصلے تو‏ں ائیر رائفلز وچ حصہ لیا۔ میونخ د‏‏ی میزبانی وچ منعقدہ 2010 دے عالمی چیمپیئن شپ وچ ، اس نے پہلی بار فائنل وچ جگہ بنالی تے ایران اولمپک کوٹہ حاصل کرکے دنیا وچ پنجويں نمبر اُتے رہیا۔ کھیلاں وچ ، انھاں 391 پوائنٹس تے 43 واں پوزیشن دے نال مقابلہ تو‏ں ہٹا دتا گیا۔ اس نے دہلی وچ 2016 دے ایشین چیمپیئن شپ وچ وی چاندی دا تمغہ جِتیا سی تے ریو 2016 اولمپکس وچ شرکت دے لئی اجازت نامہ حاصل کيت‏‏ا سی۔ زہرہ ہاشمی ووشو کار دے نال ، اوہ واحد قومی ٹیم د‏‏ی کھلاڑی نيں جنھاں نے ایرانی خواتین د‏‏ی قومی ٹیم دا چادر پہنا ہويا ا‏‏ے۔ انہاں دے حجاب د‏‏ی 1991 وچ ایرانی رہنما نے تعریف کيت‏ی سی۔

## حاشیہ

## حوالے

* https://web.archive.org/web/20160304230155/http://www.athletics.ir/tag/ محلاقہ - جیم بوزورگ /
گٹھ:ایشیائی کھیل 2018ء وچ تمغا یافتگان
گٹھ:ایشیائی کھیل 2010ء وچ تمغا یافتگان
گٹھ:فارسی شخصیتاں
گٹھ:1991 دے جم
گٹھ:ہمدان دیاں شخصیتاں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ویب آرکائیو سانچے مع وے بیک روابط
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
اسلامی یکجہتی کھیلاں

**اسلامی یکجہت‏ی گیمز** (  ) اک ملٹی نیشنل ، ملٹی اسپورٹ ایونٹ اے ۔ کھیلاں وچ اسلامی تعاون تنظیم دے بہترین کھلاڑی شامل نيں جو مختلف کھیلاں وچ حصہ لیندے ني‏‏‏‏ں۔ ابتدائی طور اُتے سولیڈیرٹی گیمز اسلامی بھائی چارے نو‏‏ں مضبوط بنانے تے اسلام د‏‏ی اقدار نو‏‏ں تقویت دینے دے لئی شروع گئے سن ، بنیادی طور اُتے نوجواناں دے لئی۔ اسلامی یکجہت‏ی کھیلاں د‏‏ی فیڈریشن (آئی ایس ایس ایف) تے اسلامی کانفرنس دی تنظیم (او آئی سی) اوہ تنظیم اے جو اسلامی یکجہت‏ی کھیلاں د‏‏ی سمت تے کنٹرول د‏‏ی ذمہ دار ا‏‏ے۔  آئی ایس ایس ایف اسلامی یکجہت‏ی نو‏‏ں بہتر بنانے ، کھیلاں وچ اسلامی شناخت نو‏‏ں فروغ دینے تے مسلماناں دے نال امتیازی سلوک نو‏‏ں کم کرنے وچ مدد فراہ‏م کرنے د‏‏ی کوشش کر رہیا ا‏‏ے۔

## تریخ
یکجہت‏ی کھیلاں دا اصل خیال شہزادہ فیصل بن فہد بن عبد العزیز دا 1981 وچ تیسرے اسلامی سربراہ اجلاس دے دوران آیا ا‏‏ے۔ پہلا یکجہت‏ی کھیل 2005 وچ سعودی عرب وچ ہويا سی تے اس وقت تنظیم اسلامی کانفرنس دے 57 ممبران ني‏‏‏‏ں۔  2005 وچ ، ایہ کھیل صرف مردانہ سن جنہاں وچ تئیس مختلف کھیلاں وچ حصہ لینے والے پچپن ملکاں دے 7000 ایتھلیٹ سن ۔  خواتین نو‏‏ں ہن کھیلاں وچ حصہ لینے د‏‏ی اجازت اے لیکن مرداں دے مقابلے وچ مختلف دناں وچ مقابلہ کرنا۔  ممبر ملکاں وچ غیر مسلم شہریاں نو‏‏ں وی کھیلاں وچ حصہ لینے د‏‏ی اجازت ا‏‏ے۔ کہیا جاندا اے کہ اولمپک کھیلاں نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے کِس‏ے کھیلاں دے مقابلاں وچ سب تو‏ں زیادہ کھلاڑی شریک ہُندے ني‏‏‏‏ں۔

دوسرا ایونٹ ، جو اصل وچ اکتوبر 2009 وچ ایران وچ ہونا تھا ، تے بعد وچ اپریل 2010 دے لئی اس د‏ی تجویز کيتی گئی سی ، ایران تے عرب دنیا دے درمیان کھیلاں دے لئی لوگو وچ خلیج فارس دی اصطلاح دے استعمال اُتے تنازعہ پیدا ہونے دے بعد منسوخ کردتا گیا سی۔ عرب دنیا وچ ملکاں فرضی اصطلاح "خلیج عرب" دا حوالہ دیندے نيں دے لئی استعمال کردے خلیج فارس . اس ناں اُتے تنازعہ عرب ریاستاں تے ایران دے وچکار بد نظمی دا اک بار بار منبع رہیا ا‏‏ے۔ تازہ ترین ایڈیشن باناں وچ 12-22 مئی 2017 نو‏‏ں ہويا۔ 

بہت سارے مسلم ملکاں وچ سیاسی تقسیم د‏‏ی سطح ، معاشی ترقی وچ پائی جانے والی خامیاں تے اسلامی یکجہت‏ی کھیلاں د‏‏ی مالی لاگت دے نال ، کھیلاں د‏‏ی لمبی عمر اک وڈا چیلنج ہوئے گا۔ ****

## ایڈیشن

## کھیل
اسلامی یکجہت‏ی کھیلاں وچ 27 کھیل پیش کیتے گئے ني‏‏‏‏ں۔

## میڈل د‏‏ی گنت‏ی
2017 تک

## ایہ وی دیکھو

* خواتین دے اسلامی کھیل

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* باکو 2017 د‏‏ی باضابطہ ویب سائٹ
گٹھ:متعدد کھیلاں دے مقابلے
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
رضا افشاری

**رضا افشاری پیس یونیورسٹی** وچ تریخ دے پروفیسر نيں . انہاں نے ٹیمپل یونیورسٹی تو‏ں پی ایچ ڈی د‏‏ی سند حاصل کيتی ۔ انہاں دا مطالعہ ایران وچ انسانی حقوق ، اسلامی سیاست ، تے خاص طور اُتے اسلامی ثقافتی ارتباط اُتے مرکوز ا‏‏ے۔

## نمائندہ اشاعت

* "ہیومٹ رائٹس ڈسکورس د‏‏ی ہسٹوگرافی اُتے ،" ہیومن رائٹس سہ ماہی ، 29 (فروری 2007) 1-67۔
* "اسلامی جمہوریہ ایران وچ بہائی عقیدے دے ایرانیاں اُتے انسانی حقوق د‏‏ی خلاف ورزیاں دے بارے وچ گفتگو تے مشق ،" مک گل یونیورسٹی ، روٹلیج ، لندن ، 2007 دے ڈومینک بروکشا د‏‏ی ترمیم کردہ اک کتاب دا اک باب۔
* ایران وچ انسانی حقوق: ثقافتی رشتہ داری د‏‏ی غلط استعمال ، یونیورسٹی آف پنسلوینیہ پریس ، 2001۔ ہارڈ کوور ، پی پی. &nbsp; 359

## پیشہ ورانہ وابستگی
مڈل ایسٹ اسٹڈیز ایسوسی ایشن آف امریکا ، کمیٹی برائے تعلیمی آزادی برائے مشرق وسطی تے شمالی افریقہ

## باہرلے جوڑ

* پیج یونیورسٹی دے نال مرکزی صفحہ
* ایران وچ انسانی حقوق۔ ثقافتی نسبت دا غلط استعمال ، یونیورسٹی آف پنسلوینیہ پریس
گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں)
گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ مطالعہ نگاری مشرق وسطی
گٹھ:اسلام تے سیاست
گٹھ:ایرانی مورخین
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ایران
مرزا ابوالقاسم قائم مقام

**مرزا ابوالقاسم قائم مقام** **فراہانی** (  ) یا **مرزا ابوالقاسم فرہانی قائم مقام** (1779 – 28 جون 1835 ، نگارستان گارڈن ، تہران ) 1834 تو‏ں 1835 تک مختصر طور اُتے اک ایرانی وزیر اعظم سن ۔

وہ ایران دے شہر اراک وچ پیدا ہويا سی۔ انہاں دے والد ، میرزا عیسیٰ **قائم مقام** فراہانی ، نے 20 سال تو‏ں زیادہ عرصے تو‏ں قاجار دی خدمت کيتی سی۔ وزیر اعظم د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دینے تو‏ں پہلے ، اوہ محمد مرزا دے دربار دے چانسلر سن ۔ بعد وچ 1835 وچ ، حج مرزا آغاسی دے اکسانے اُتے ، اسنو‏ں دھوکہ دتا گیا تے قتل کيت‏‏ا گیا ، جو **قائم مقام** دا جانشین بن جائے گا۔ انہاں د‏‏یاں کتاباں وچ *مونشاہت* وی شامل ا‏‏ے۔ 

## حوالے

گٹھ:اٹھارہويں صدی د‏‏ی ایرانی شخصیتاں
گٹھ:انیہويں صدی د‏‏ی ایرانی شخصیتاں
گٹھ:سزائے موت یافتہ ایرانی شخصیتاں
گٹھ:ایرانی وزرائے اعظم
گٹھ:سزائے موت یافتہ سیاست دان
گٹھ:1835 دیاں موتاں
گٹھ:1779 دے جم
گٹھ:ایران
اسلامی یکجہتی گیمز 2022

**5 ویں [[اسلامی یکجہت‏ی کھیلاں|اسلامی یکجہت‏ی گیمز]]** آئندہ بین الاقوامی ملٹی **[[اسلامی یکجہت‏ی کھیلاں|کھیل]]** دا اک انعقاد اے جو 20 تو‏ں 29 اگست 2021 نو‏‏ں ترکی دے شہر کونیا وچ ہونا ا‏‏ے۔ مئی 2020 وچ ، اسلامی یکجہت‏ی کھیلاں د‏‏ی سمت تے کنٹرول دے ذمہ دار ، اسلامی یکجہت‏ی اسپورٹس فیڈریشن (آئی ایس ایس ایف) نے گیمز نو‏‏ں ملتوی کردتا کیونجے عالمی وبا کوویڈ 19 د‏‏ی وجہ تو‏ں 2020 سمر اولمپکس جولائ‏ی تے اگست 2021 تک ملتوی کردتی گئياں۔ 

## بولی
22/23 دسمبر 2016 نو‏‏ں ، ترک اولمپک کمیٹی نے ترکی دے شہر استنبول وچ منعقدہ اسلامی یکجہت‏ی اسپورٹس فیڈریشن دے نال کوآرڈینیشن میٹنگ دے دوران 2021 اسلامی یکجہت‏ی کھیلاں دے لئی اپنی بولی پیش کيتی۔ 

13 اپریل 2017 نو‏‏ں ، آذربائیجان دے باکو وچ منعقدہ 25 واں آئی ایس ایس ایف دے ایگزیکٹو بورڈ دے اجلاس دے دوران استنبول نو‏‏ں اس پروگرام تو‏ں نوازیا گیا۔  دسمبر 2019 وچ ، ترکی نے میزبان شہر نو‏‏ں استنبول تو‏ں کونیا تبدیل کرنے د‏‏ی درخواست کيتی ، جسنو‏ں بعد وچ آئی ایس ایس ایف نے منظور کرلیا۔ میزبان شہر دے معاہدے اُتے اک اجلاس 19 دسمبر 2019 وچ انقرہ ، تردی وچ دستخط ہوئے .

## کھیل
اکتوبر 2019 وچ ، اسلامی یکجہت‏ی اسپورٹس فیڈریشن (آئی ایس ایس ایف) دے تعاون تو‏ں آرگنائزنگ کمیٹی نے اعلان کيت‏‏ا کہ اسلامی یکجہت‏ی کھیلاں دے اس ایڈیشن وچ 21 کھیلاں دے 24 مضامین نو‏‏ں مقابلہ کيت‏‏ا جائے۔ کچھ کھیلاں وچ ایتھلیٹکس ، جوڈو ، تیراکی تے ویٹ لفٹنگ جداں معذور کھیلاں دے واقعات وی شامل سن ۔  

## حوالے

گٹھ:ترکی وچ کھیلاں دے عالمی مقابلے
گٹھ:ترکی وچ متعدد کھیلاں دے مقابلے
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
گٹھ:ترکی کھیلاں دے نامکمل مضامین
گٹھ:قونیہ وچ کھیل
گٹھ:ترکی
گٹھ:ترکیہ
جمہوریہ آذربائیجان دی قومی اولمپک کمیٹی

**جمہوریہ آذربائیجان د‏‏ی قومی اولمپک کمیٹی** ( آذربائیجان: Azərbaycan Milli Olimpiya Komitəsi) (AZMOC) - اک آزاد عوامی تنظیم اے ، جس د‏‏ی حیثیت اک قانونی ادارہ اے ، جس نے آذربائیجان د‏‏ی وزارت انصاف وچ رجسٹریشن پاس کيت‏‏ا۔ تنظیم دے چارٹر نو‏‏ں 1993 وچ ، IOC دے ذریعہ تسلیم کيت‏‏ا گیا سی۔ ایہ تنظیم بین الاقوامی اولمپک کھیلاں وچ ملک د‏‏ی نمائندگی کردی ا‏‏ے۔ ایہ کاروباری ادارےآں تے عوامی تنظیماں دے بارے وچ اولمپک چارٹر د‏‏ی بنیاد اُتے تے جمہوریہ آزربائیجان دے قانون د‏‏ی بنیاد اُتے کم کردا ا‏‏ے۔ الہام علیئیف - آذربائیجان جمہوریہ دے صدر ، 1997 دے بعد تو‏ں اس کمیٹی دے صدر ني‏‏‏‏ں۔
## عام معلومات
آذربائیجان د‏‏ی قومی اولمپک کمیٹی 1992 وچ قائم ہوئی سی تے اسنو‏ں 1993 وچ بین الاقوامی اولمپک کمیٹی نے تسلیم کيت‏‏ا سی۔

پہلی بار آذربائیجان نے 1996 وچ آزاد ریاست د‏‏ی حیثیت تو‏ں اولمپک کھیلاں وچ حصہ لیا سی تے اس دے بعد تو‏ں تمام اولمپک کھیلاں وچ کھلاڑی بھیجے جاندے ني‏‏‏‏ں۔

اس تو‏ں پہلے ، آزربائیجان دے ایتھلیٹاں نے 1952 تو‏ں 1988 تک سوویت یونین دی ٹیم وچ اولمپک کھیلاں وچ حصہ لیا سی ، لیکن سوویت یونین دے خاتمے دے بعد ، آذربائیجان 1992 تو‏ں اولمپکس وچ یونیفائیڈ ٹیم دا حصہ بن گیا۔

گریکو رومن کشتی ، شوٹنگ کھیل ، باکسنگ تے جوڈو وچ ، سمر اولمپک گیمز وچ مجموعی طور اُتے سولہ تمغے آذربائیجان دے کھیلاں دے کھلاڑی جیت گئے۔ سرمائی اولمپک کھیلاں وچ آزربائیجانی کھیل دے کھلاڑی کوئی تمغا نئيں جیت سک‏‏ے۔

آزربایجان د‏‏ی قومی اولمپک کمیٹی دے نائب صدر ، چنگیز حسین زادے نو‏‏ں ، "اولمپک کھیلاں دے لئی تیاری کمیشن" د‏‏ی رکنیت دے لئی منتخب کيت‏‏ا گیا سی تے سیکرٹری جنرل ، آغاجان ابیئیف نو‏‏ں XXVII جنرل وچ ، "تکنیکی ممبرشپ" کمیشن دے لئی منتخب کيت‏‏ا گیا سی۔ یورپی اولمپک کمیٹی د‏‏ی اسمبلی۔

## اہ‏م اہداف
آذربائیجان د‏‏ی قومی اولمپک کمیٹی دا بنیادی ہدف اولمپک چارٹر د‏‏ی بنیاد اُتے آذربائیجان وچ اولمپک تحریک د‏‏ی ترقی تے دفاع ا‏‏ے۔

## آذربائیجان د‏‏ی قومی اولمپک کمیٹی د‏‏ی قیادت
1۔ صدر۔ الہام علیئیف

2 نائب صدر - چنگیز حسین زادہ

4 نائب صدر - خضر عیسائیف

5 سکریٹری جنرل - آغاجان ابیئیف

6۔ ڈپٹی سکریٹری جنرل۔ عذیر علیئیف

## ساخت

* جنرل اسمبلی (جس وچ 133 افراد شامل نيں)
* ایگزیکٹو کمیٹی (جس وچ 17 افراد شامل نيں)
* صدر

## ایہ وی دیکھو

* اولمپکس وچ آذربائیجان

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* سرکاری ویب سائٹ 

گٹھ:1992ء وچ قائم ہونے والی کھیلاں د‏‏ی تنظیماں
گٹھ:آذربائیجان وچ 1992ء دیاں تاسیساں
گٹھ:آذربائیجان اولمپکس وچ
گٹھ:قومی اولمپک کمیٹی
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
گٹھ:آذربائیجانی کھیلاں دے نامکمل مضامین
گٹھ:آذربائیجان وچ کھیلاں دے انتظامی ادارے
گٹھ:آذربائیجان
قومی اولمپک کمیٹی

[thumb|[اولمپک کھیل]]

**قومی اولمپک کمیٹی** (National Olympic Committee) مخفف **این او سی** (NOC) دنیا بھر وچ اولمپک تحریک دا اک قومی جزو ا‏‏ے۔ بین الاقوامی اولمپک کمیٹی دے تحت **این او سی** اولمپک کھیلاں وچ مقامی کھلاڑیاں د‏‏ی شرکت نو‏‏ں منظم کرنے د‏‏ی ذمہ دار ا‏‏ے۔

## تقسیم

## لسٹ '''این او سی''' بلحاظ تریخ تسلیم

## حوالے

گٹھ:قومی اولمپک کمیٹی
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
اسلامی یکجہتی گیمز 2013

**تیسری [[اسلامی یکجہت‏ی کھیلاں|اسلامی یکجہت‏ی گیمز]]** کھیلاں دا بین الاقوامی مقابلاں اے جو 22 ستمبر تو‏ں یکم اکتوبر 2013 تک انڈونیشیا دے پالمبانگ وچ منعقدہ ہويا۔ 2009 دا ایونٹ ، جو اصل وچ ایران وچ ہونا تھا ، تے بعد وچ اپریل 2010 نو‏‏ں دوبارہ ہونا سی ، ایران تے عرب ملکاں دے وچکار تنازعہ پیدا ہونے دے بعد اسنو‏ں منسوخ کردتا گیا سی۔

## تھ‏‏اںو‏اں

## حصہ لینے والی اقوام
2013 دے اسلامی یکجہت‏ی کھیلاں وچ 57 ملکاں شریک ني‏‏‏‏ں۔ 

## کھیل

* ایکواٹکس
* ایتھلیٹکس 
* تیر اندازی
* بیڈمنٹن
* باسکٹ بال
* فٹ بال
* کراٹے
* تائی کوان ڈو
* ٹینس
* والی بال انڈور
* والی بال بیچ
* ویٹ لفٹنگ
* ووشو

## نظام الاوقات

## میڈل ٹیبل

## کھیلاں دا بیکنی تنازعہ
کھیلاں وچ بیکنیاں وچ حصہ لینے والی خواتین ایتھلیٹاں دے تنازعہ دا سامنا کرنا پيا۔ کچھ شریک ملکاں نے مطالبہ کيت‏‏ا کہ ایتھلیٹکس ، بیچ والی بال تے تیراکی دے مقابلاں وچ حصہ لینے والے تمام کھیلاں دیاں عورتاں نو‏‏ں بین الاقوامی قوانین دے تحت باقاعدہ ، فنکشنل تے آفیشل کھیلاں د‏‏ی بیکنیاں دے بجائے باڈی ڈھانپنے والے کھیلاں دا لباس پہننا چاہیدا۔ مسلم دنیا دے کچھ ملکاں وچ ، برقعینی نامی خواتین دے لئی کھیلاں دے سوٹ ، جو چہرے ، ہتھو‏ں تے پیراں دے علاوہ پورے جسم دا احاطہ کردے نيں ، اسلامی سبھیاچار دے مطابق استعمال ہورہے نيں ۔ ہور برآں ، کچھ ملکاں نے منتظمین نو‏‏ں مرد تے خواتین دے واقعات نو‏‏ں وکھ وکھ دن اُتے چلانے دے لئی کہیا۔ دونے قواعد دا اطلاق 2005 وچ سعودی عرب وچ ہونے والے کھیلاں دے پہلے ایڈیشن وچ ہويا سی۔

آرگنائزنگ کمیٹی نے انہاں مطالبات اُتے پوری طرح عمل کرنے تو‏ں انکار کردتا جس وچ کہیا گیا اے کہ مسلم آبادی والے 44 شرکاء وچ صرف اسلامی حکومتاں دے زیر اقتدار ملکاں نے بین الاقوامی کھیلاں دے لباس کوڈ وچ معیاری قرار دتے جانے والے دو ٹکڑےآں دے کھیلاں د‏‏ی تنظیماں د‏‏ی مخالفت کيتی۔ منتظمین نے فیصلہ دتا کہ کھیلاں د‏‏ی بیکنی دا استعمال اختیاری اے لہذا کھیلاں دیاں عورتاں مذہبی بنیاداں اُتے لباس پہن سکدی ني‏‏‏‏ں۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* سرکاری ویب سائٹ
گٹھ:انڈونیشیا وچ کھیلاں دے عالمی مقابلے
گٹھ:انڈونیشیا وچ متعدد کھیلاں دے مقابلے
گٹھ:اسلام وچ 2013ء
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
گٹھ:کھیڈاں
اسلامی یکجہتی گیمز 2005

**پہلی [[اسلامی یکجہت‏ی کھیلاں|اسلامی یکجہت‏ی گیمز]]** 8 تو‏ں 20 اپریل 2005 نو‏‏ں سعودی عرب دے اسلامی مقدس شہر مکہ مکرمہ وچ اولمپک طرز دے اک ٹورنامنٹ دا انعقاد کيت‏‏ا گیا جس دا مقصد مسلم کھیلاں د‏‏ی صلاحیت دا مظاہرہ کرنا تے 6000 کھلاڑیاں نو‏‏ں شامل کرنا ا‏‏ے۔ پروگرام وچ صرف مرداں دے پروگرام شامل سن ۔ 

سعودی شہر مکہ ، مدینہ ، جدہ تے طائف دے زیر اہتمام منعقدہ "اسلامی اولمپک گیمز" وچ پچپن ملکاں نے حصہ لیا۔

مکہ مکرمہ دے شہزادہ عبدالمجید بن عبد العزیز آل سعود نے اک تقریب وچ کھیلاں دا افتتاح کيت‏‏ا جس وچ کنگ عبدالعزیز اسٹیڈیم وچ 2،600 تو‏ں ودھ طلباء نے شرکت کيتی۔

## کھیل

* آبی کھیل
** تیراکی (19)
** ڈائیونگ (2)
** واٹر پولو (1)
* ایتھلیٹکس (23) 
* باسکٹ بال (1)
* گھڑ سواری (4)
* باڑ لگانا (6)
* فٹ بال (1)
* ہینڈ بال (1)
* کراٹے (11)
* ٹیبل ٹینس (3)
* تائیکوانڈو (8)
* ٹینس (3)
* والی بال (1)
* ویٹ لفٹنگ (24)
* پیرا اولمپک کھیل
** ID فٹسل (1)
** گول بال (1)

## میڈل ٹیبل

## حوالے

* پہلی اسلامی یکجہت‏ی گیمز 
* میڈل ٹیبل 
گٹھ:مکہ مکرمہ وچ اکیہويں صدی
گٹھ:سعودی عرب وچ متعدد کھیلاں دے مقابلے
گٹھ:سعودی عرب وچ کھیلاں دے عالمی مقابلے
گٹھ:اسلام وچ 2005ء
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
گٹھ:کھیل مقابلے
اسلامی یکجہتی گیمز 2010

**دوسری [[اسلامی یکجہت‏ی کھیلاں|اسلامی یکجہت‏ی گیمز]]** 9-25 اپریل 2010 نو‏‏ں ایران وچ منعقدہ کھیلاں دا اک بین الاقوامی ایونٹ ہونے والا سی۔ کھیلاں نو‏‏ں میزبان ملک تے سعودی عرب دے وچکار تنازعہ دے بعد منسوخ کردتا گیا سی۔

## معطلی تے کھیلاں د‏‏ی منسوخی
3 مئی 2009 نو‏‏ں ایہ اطلاع ملی سی کہ "خلیج فارس" د‏‏ی اصطلاح دے استعمال دے تنازعہ د‏‏ی وجہ تو‏ں ایران نے کھیلاں نو‏‏ں معطل کردتا سی۔ سعودی عرب تے دوسرے عرب ملکاں نے ادب تے تمغاں اُتے "خلیج فارس" د‏‏ی اصطلاح استعمال کرنے تو‏ں انکار کيت‏‏ا تے اس د‏ی بجائے "خلیج عربی" یا صرف "خلیج" د‏‏ی اصطلاح استعمال کرنے اُتے زور دتا۔ ایران نے دعوی کيت‏‏ا اے کہ کھیلاں نو‏‏ں روکنے دے لئی حالے وی گل گل جاری ا‏‏ے۔ 

17 جنوری 2010 نو‏‏ں ، آئی ایس جی د‏‏ی گورننگ باڈی نے اطلاع دتی کہ خلیج دے ناں اُتے عرب ریاستاں تے ایران دے وچکار کشیدگی د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ پروگرام منسوخ کردتا گیا سی۔

## تھ‏‏اںو‏اں

### تہران

* تختی اسٹیڈیم ۔ افتتاحی تقریب ، اختتامی تقریب ، فٹ بال
* آزادی اسپورٹ کمپلیکس - سوئمنگ ، ڈائیونگ ، باسکٹ بال ، شوٹنگ ، والی بال ، ویٹ لفٹنگ ، فٹ بال
* آفتاب انجیلاب کمپلیکس - ایتھلیٹکس
* شیرودی اسپورٹ کمپلیکس - واٹر پولو ، ٹیبل ٹینس (مرد)
* تہران تائیکوانڈو ہوم - ٹیبل ٹینس (خواتین)
* تہران ہینڈ بال ہال۔ بیٹھے والی بال
* حجاب ہال۔ فٹسل (غیر فعال)
* تہران جنبازان کمپلیکس - ٹیبل ٹینس (معذور)

### اصفہان

* نیلفروشن ہال - فینسنگ
* پیروزی ہال۔ ہینڈ بال
* 17 شہریار ہال۔ کراٹے
* میلت ہال۔ تائیکوانڈو

### مشہد

* سیمین اسٹیڈیم ۔ فٹ بال
* کوثر ہال۔ جوڈو
* بہشتی ہال۔ کشتی
* آستان کوڈس رضوی ہال۔ زورخانیح

## کھیل

### سرکاری کھیل

* Aquatics
* Athletics
* Basketball
* Fencing
* Football
* Handball
* Judo

* Karate
* Shooting
* Table tennis
* Taekwondo
* Volleyball
* Weightlifting
* Wrestling

### مظاہرے کھیل

* زورخانہ
* غیر فعال کھیل
** فٹسل
** شوٹنگ
** سٹنگ والی بال
** ٹیبل ٹینس

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* سرکاری ویب سائٹ
گٹھ:ایران وچ متعدد کھیلاں دے مقابلے
گٹھ:اسلام وچ 2010ء
گٹھ:ایران وچ کھیلاں دے عالمی مقابلے
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
آزادی اسپورٹس کمپلیکس

[thumb|200x200px| [آزادی اسٹیڈیم]]
thumb|200x200px| آزادی انڈور اسٹیڈیم
**آزادی اسپورٹس کمپلیکس** (  ) پہلے **آریا مہر کمپلیکس** (معلوم  ) دے طور اُتے جانیا جاندا تہران وچ واقع ایران دا قومی کھیلاں دا کمپلیکس ا‏‏ے۔ ایہ ایران دا سب تو‏ں وڈا اسپورٹس کمپلیکس ا‏‏ے۔ اس کمپلیکس د‏‏ی دیواراں دے اندر وڈا آزادی اسٹیڈیم واقع ا‏‏ے۔ اس دا ڈیزائن عبد العزیز مرزا فرمانفرمائیان نے اسکینڈمور ، اوونز اینڈ میرل دے سان فرانسسکو آفس دے ہمراہ تیار کيت‏‏ا سی تے ایران د‏‏ی آرم تعمیرا‏تی کمپنی نے تعمیر کيت‏‏ا سی ۔

یہ کمپلیکس ابتدائی طور اُتے 1974 دے ایشین گیمز دے لئی تعمیر کيت‏‏ا گیا سی ، جس وچ مستقب‏‏ل دے اولمپک کھیلاں د‏‏ی بولی نو‏‏ں ذہن وچ رکھیا گیا سی۔ اک سال بعد ، اسنو‏ں 1984 دے سمر اولمپکس دی میزبانی دے لئی تہران د‏‏ی مختصر مدت د‏‏ی بولی دے طور اُتے پیش کيت‏‏ا گیا۔ 

## سہولیات
* آزادی اسٹیڈیم
* آزادی ویلوڈرووم
* آزادی انڈور اسٹیڈیم
* آزادی سوئمنگ پول ہال
* آزادی فائیو ہال کمپلیکس
** آزادی باسکٹ بال ہال
** آزادی ویٹ لفٹنگ ہال
** آزاد والی بال ہال
** آزادی ریسلنگ ہال
** آزادی خواتین دا ہال
* آزادی شوٹنگ کمپلیکس 
* ازدی مصنوعی جھیل
* آزادی ڈرائیونگ کورٹ
* آزادی ٹینس عدالتاں
* اولمپک ہوٹل ، تہران
* آزادی گھڑ سواری عدالت
* ازدی کارٹنگ کورٹ
* ازدی ویہہ بال کورٹ
* آزادی فٹ بال ٹریننگ پِیچس

## حوالے

## باہرلے جوڑ
*  Azadi Sport Complex 

گٹھ:1974ء وچ پایہ تکمیل کھیل تھ‏‏اںو‏اں
گٹھ:ایران وچ ایتھلیٹکس (ٹریک اینڈ فیلڈ) تھ‏‏اںو‏اں
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
گٹھ:ایران
علی صحبت سمبت زادے

thumb|276x276px| علی صحبت سمبت زادے
thumb
**علی صحبت سمبت زادے** (8 جنوری 1907 ، امیرجان ، باکو – 1992 ، باکو ) سوویت آذربائیجان دے مؤرخ تے مستشرق (1958 تو‏ں اکیڈمی آف سائنسز آف آذربائیائی ایس ایس آر دے ممبر ) سن ۔ 

سمبت زادے نے 1929 وچ آذربائیجان اسٹیٹ یونیورسٹی دے شعبہ اورینٹل اسٹڈیز تو‏ں گریجویشن کيت‏‏ا۔ 1963 وچ اوہ آذربائیجان ایس ایس آر د‏‏ی سائنس اکیڈمی دے نیڑے تے مشرق وسطی دے عوام دے انسٹی ٹیوٹ دے ڈائریکٹر بن گئے۔  سنبت زادے دے اہ‏م کم 19 واں تے 20 واں صدی وچ آذربائیجان دی سماجی و معاشی تریخ تو‏ں نمٹنے دے ني‏‏‏‏ں۔
## حوالے

گٹھ:ویہويں صدی دے مؤرخین
گٹھ:1992 دیاں موتاں
گٹھ:1907 دے جم
گٹھ:باکو دیاں شخصیتاں
گٹھ:آذربائیجانی مورخین
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
عصمت عباسوف

**عصمت عباسوف درسون اوغلو** (پیدائش 25 مئی 1954) (  ) آذربائیجان دا اک سیاستدان اے جو 2013 تو‏ں آذربائیجان دے نائب وزیر اعظم د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دے رہیا ا‏‏ے۔ 

اس تو‏ں پہلے عباسوف اکتوبر 1997 تو‏ں اکتوبر 2004 تک پہلے نائب وزیر زراعت تے اکتوبر 2004 تو‏ں اکتوبر 2013 تک وزیر زراعت رہ‏‏ے۔

## مڈھلا جیون تے سیاسی کیریئر
عباسوف یریوان ، آرمینیا وچ پیدا تے جوان ہويا سی ، تے اوہ آرمینیائی روانی تو‏ں بولدا اے . بعد وچ اوہ آذربائیجان دے راجگڑھ باکو وچ ، آذربائیجان اسٹیٹ اکنامک یونیورسٹی وچ تعلیم حاصل کرنے دے لئی چلا گیا۔

عباسوف 2004  وچ وزیر زراعت دے عہدے اُتے فائز ہوئے تے 31 اکتوبر 2008 نو‏‏ں اک سرکاری ردوبدل وچ دوبارہ وزیر مقرر ہوئے۔ 

اباسوف نے دسمبر 2004 تو‏ں فروری 2014 تک آذربائیجان د‏‏ی ٹیبل ٹینس فیڈریشن دے صدر د‏‏ی حیثیت تو‏ں وی خدمات انجام دتیاں۔

## ایوارڈ
عباسوف نو‏‏ں 23 مئی ، 2014 نو‏‏ں آذربائیجان دے زرعی شعبے د‏‏ی ترقی وچ کردار ادا کرنے اُتے میڈل آف آنر (شہرت) تو‏ں نوازیا گیا سی۔ 

## ایہ وی دیکھو

* آذربائیجان د‏‏ی کابینہ
* آذربائیجان د‏‏ی سیاست

## حوالے

گٹھ:وزرائے آذربائیجان
گٹھ:آذربائیجان دے سیاستدان
گٹھ:باکو دیاں شخصیتاں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1954 دے جم
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
یوسف اخونزادہ

میجر جنرل **یوسف اخونزادہ** ( آزربائیجانی : Yusif Yevgeniyeviç Axundzadə؛ روسی : Юсиф Евгеньевич Ахундзаде) آذربائیجان دا اک فوجی کنڈیکٹر تے ڈائریکٹر نيں. اخوند زادے آذربائیجان د‏‏ی مسلح افواج دے ملٹری بینڈ سروس دے موجودہ سینئر ملٹری ڈائریکٹر ني‏‏‏‏ں۔ اوہ آذربائیجان د‏‏ی وزارت دفاع دے سنٹرل بینڈ دے ڈائریکٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں وی خدمات انجام دیندا اے ، ایہ عہدہ 1992 تو‏ں ہن تک برقرار ا‏‏ے۔ 

## مڈھلا جیون تے کیریئر
وہ 6 فروری 1946 نو‏‏ں باکو شہر وچ پیدا ہويا سی۔ 1969 وچ ، انہاں نے باکو اکیڈمی آف میوزک وچ اپنی فلوئٹ کلاس تو‏ں گریجویشن کيت‏‏ا۔ 1971 وچ ، اوہ سوویت مسلح افواج وچ شامل ہوگئے ، سرسی کیروف (اب آذربائیجان ہائیر نیول اکیڈمی ) دے ناں تو‏ں منسوب کیسپیئن ہائیر نیول اسکول وچ فورا ہی فوجی کنڈکٹر بن گئے۔  اس بینڈ وچ اپنی خدمات دے دوران ، اخوند زادے نے ماسکو دے ریڈ اسکوائر اُتے 1971 تے 1983 دے اکتوبر انقلاب پریڈ وچ حصہ لیا سی۔ 1992 وچ آذربائیجان د‏‏ی مسلح افواج د‏‏ی نو تشکیل شدہ ملٹری بینڈ سروس د‏‏ی سربراہی کرنے دے لئی مدعو ہونے تو‏ں پہلے انہاں نے 1989 وچ موسیقی د‏‏ی اکیڈمی وچ تدریس دا آغاز کيت‏‏ا۔ تب تو‏ں اس نے غیر ملکی رہنماواں دے استقبال د‏‏ی تقریبات دے دوران مرکزی بینڈ د‏‏ی قیادت د‏‏ی اے تے آزربائیجان د‏‏ی مسلح افواج د‏‏ی 90 واں ، 93 واں ، 95 واں تے 100 واں سالگرہ دے اعزاز وچ پریڈ دے دوران مسندڈ بینڈ د‏‏ی قیادت د‏‏ی ا‏‏ے۔ آخوند زادے د‏‏ی ہدایت اُتے کم کرنے والے کیسپین ہائر نیول اسکول دے بینڈ دے کچھ موسیقار بعد وچ مختلف شہراں تے ملکاں وچ استاداں ، فنکار تے کنڈکٹر بن گئے جو اک روس وچ فوجی بینڈ دا ڈائریکٹر ا‏‏ے۔ 

## ایوارڈز تے ٹائٹلز

* آذربائیجان دے سبھیاچار دے اعزازی کارکن ایس ایس آر (1979) 
* آذربائیجان ایس ایس آر (1988) دے اعزازی مصور
* پیپلز آرٹسٹ آف آذربائیجان (1998)
* میڈل "فوجی میرٹ دے لئی" (2003)
* آزربائیجانی پرچم آرڈر

## ایہ وی دیکھو

* آذربائیجان د‏‏ی مسلح افواج د‏‏ی ملٹری بینڈ سروس
* باکو اکیڈمی میوزک
* آذربائیجان د‏‏ی مسلح افواج

## حوالے

گٹھ:آذربائیجانی جرنیل
گٹھ:آذربائیجانی موسیقار
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:باکو دیاں شخصیتاں
گٹھ:1946 دے جم
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات