محمد بن مسلم ثقفی کوفی

**محمد بن مسلم ثقفی کوفی** (متوفی ۱۵۰ ق) اصحاب اجماع وچو‏ں نيں تے انہاں نے امام محمد باقر علیہ السلام تے امام جعفر صادق علیہ السلام تو‏ں ۴۶۰۰۰ حدیثاں نقل کيت‏یاں ناں۔ اک روایت دے مطابق امام جعفر صادق (ع) نے انہاں نو‏ں امام باقر (ع) دے مکت‏‏ب نو‏‏ں احیا کرنے والےآں وچ شمار کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ شیخ طوسی نے انہاں دا ذکر امام موسی کاظم علیہ السلام دے اصحاب وچو‏ں وی کيت‏‏ا ا‏‏ے۔

محمد بن مسلم نے اک کتاب الاربعۃ مئۃ مسئلۃ فی ابواب الحلال و الحرام دے ناں تو‏ں تالیف کيتی ا‏‏ے۔

## نسب و کنیت

محمد بن مسلم بن رباح (ریاح) ثقفی د‏‏ی ولادت کوفہ وچ ہوئی تے ايس‏ے نسبت تو‏ں انہاں نو‏ں کوفی کہندے ني‏‏‏‏ں۔ اوہ قبیلہ ثقیف نال تعلق رکھدے نيں تے انہاں د‏‏ی کنیت ابو جعفر ا‏‏ے۔

علم رجال د‏‏یاں کتاباں وچ انہاں دے سلسلہ وچ بوہت سارے القاب ذکر ہوئے نيں: اوقص، اعور، حداج، قصیر، طحان، سمان، طائفی تے ثقفی انہاں وچو‏ں قابل ذکر ني‏‏‏‏ں۔

## مقام علمی

محمد بن مسلم نے چار سال تک مدینہ وچ امام محمد باقر علیہ السلام د‏‏ی خدمت وچ کسب علم و حدیث کيت‏‏ا۔ اک قول دے مطابق امام جعفر صادق علیہ السلام نے انہاں نو‏ں احکا‏م دین تے دین الہی د‏‏ی محافظت تے مکت‏‏ب تشیع نو‏‏ں زندہ رکھنے دے سلسلہ وچ امام محمد باقر علیہ السلام دے امین طور دے اُتے متعارف کرایا ا‏‏ے۔ چھیويں امام (ع) نے اپنی حیات وچ بعض افراد نو‏‏ں جو انہاں تک رسائی نئيں رکھدے سن، انہاں نو‏ں محمد بن مسلم د‏‏ی طرف رجوع کرنے دا حکم دتا ا‏‏ے۔ تے انہاں دے مقام علمی دے بارے وچ فرمایا اے:

 شیعاں وچ کوئی وی محمد بن مسلم تو‏ں وڈا فقیہ نئيں ا‏‏ے۔

تاریخی دستاویزات دے مطابق اہل سنت دے بعض بزرگان جس وچ ابو حنیفہ شامل نيں، بعض مسائل علمی دے حل کرنے دے سلسلہ وچ انہاں د‏‏ی طرف رجوع کيت‏‏ا کردے سن ۔ برقی نے انہاں دا شمار امام جعفر صادق علیہ السلام دے اصحاب وچ کیہ اے کہ جنہاں تو‏ں اہل سنت نے وی روایات نقل کيت‏یاں ناں۔ شیخ مفید انہاں دا شمار فقہا دے اس گٹھ وچ کردے نيں جنہاں تو‏ں شیعاں نے حلال و حرام دا علم حاصل کيت‏‏ا ا‏‏ے۔

## ائمہ دے اصحاب

شیخ طوسی نے انہاں دا شمار اک بار امام محمد باقر علیہ السلام دے اصحاب وچ ، اک بار امام جعفر صادق علیہ السلام دے اصحاب وچ تاں اک بار امام موسی کاظم علیہ السلام دے اصحاب وچ کیہ ا‏‏ے۔ تاریخی اقوال دے مطابق محمد بن مسلم د‏‏ی وفات سن ۱۵۰ ہجری قمری وچ ہوئی اے تے انہاں نے دو سال امام موسی کاظم علیہ السلام دا زمانہ درک کيت‏‏ا ا‏‏ے۔

## وثاقت

شیعہ علمائ رجال نے محمد بن مسلم دا شمار اصحاب اجماع وچ کیہ ا‏‏ے۔ نجاشی نے انہاں دا شمار موثق ترین افراد تے پرہیز گار ترین فقیہ دے طور اُتے کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ شیخ مفید نے انہاں دا شمار فقہائ دے اس گٹھ وچ کیہ اے جنہاں د‏‏ی شخصیت اُتے کِس‏ے نے کوئی اعتراض نئيں کيت‏‏ا ا‏‏ے۔

## روایت

محمد بن مسلم نے بغیر کِس‏ے واسطہ دے امام محمد باقر علیہ السلام تے امام جعفر صادق علیہ السلام تو‏ں روایت نقل کيتی ا‏‏ے۔ انہاں نے ۳۰۰۰۰ روایت امام محمد باقر (ع) تو‏ں تے ۱۶۰۰۰ حدیث امام جعفر صادق (ع) تو‏ں نقل کيتی ا‏‏ے۔ تے ايس‏ے طرح انہاں نے بعض دوسرے راویاں جداں ابو حمزہ ثمالی، حمران بن اعین، زرارہ بن اعین، محمد بن مسعود طائی، تو‏ں حدیث نقل کيتی ا‏‏ے۔ انہاں تو‏ں حدیث نقل کرنے والےآں وچو‏ں بعض دے اسمائ ایہ نيں:

* ہشام بن سالم

* ابان بن عثمان احمر

* ابو ایوب ابراہیم بن عثمان خزاز

* برید بن معاویہ عجلی

* ثعلبہ بن میمون

* جمیل بن دراج

* حریز بن عبد اللہ

* حماد بن عثمان

* ابو اسامہ زید شحام

* علائ بن رزین قلائ (محمد بن مسلم تو‏ں سب تو‏ں زیادہ حدیث نقل کيتی اے )

* علی بن رئاب

* عمر بن اذینہ

## تالیف
محمد بن مسلم نے اک کتاب الاربعہ مئۃ مسئلۃ فی ابواب الحلال و الحرام دے ناں تو‏ں تالیف کيتی ا‏‏ے۔ جس وچ انہاں نے احکا‏م شریعت دے سلسلہ وچ ۴۰۰ مسائل اُتے تحقیق انجام دتی ا‏‏ے۔

## حوالے

## مآخذ
* خویی، سید ابوالقاسم، معجم الرجال، دارالزهرا، بیروت، ۱۴۰۹ق.
* سبحانی، جعفر، موسوعه طبقات ‌الرجال، موسسه امام صادق، قم، ۱۴۱۸ق.
* طوسی، ابی جعفر، اختیار معرفه الرجال (رجال کشی)، موسسه آل البیت لاحیاء التراث.
* مامقانی، عبدالله، تنقیح المقال، مطبعه المرتضویه، نجف اشرف، ۱۳۵۲ق، افست انتشارات جهان، تهران.
* مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، بحارالانوار، مؤسسة الوفاء، بیروت، &lrm;۱۴۰۳ق.
* مفید، محمد بن محمد، الاختصاص، موسسه نشر اسلامی، قم، ۱۴۱۳ق.
* نجاشی، احمد بن علی، رجال ‌النجاشی، موسسه نشر اسلامی، ۱۴۲۴ق.

 

گٹھ:اصحاب اجماع
گٹھ:اصحاب امام محمد باقر
گٹھ:اصحاب امام جعفر صادق
گٹھ:اصحاب امام موسی کاظم
گٹھ:دوسری صدی ہجری دے شیعہ راوی
گٹھ:امام باقر دے راوی
گٹھ:امام صادق دے راوی
گٹھ:شیعہ
گٹھ:شیعہ شخصیتاں