نیشنل ڈیفنس یونیورسٹی، پاکستان

**نیشنل ڈیفنس یونیورسٹی** یا **این ڈی یو**  یا یونیورسٹی قومی دفاع، پاکستان د‏‏ی مسلح افواج دے جائنٹ سٹاف ہیڈ کوارٹرز (جے ایس ہیڈ کوارٹرز یا مشترک فوجی مرکز)کی سرپرستی وچ نیشنل سیکیورٹی اینڈ سٹریٹجک سٹڈیز یا قومی سلامتی تے تزویراندی تحقیقات د‏‏ی اعلیٰ تعلیم دے لئی قائم کردہ اک ادارہ ا‏‏ے۔ یونیورسٹی نو‏‏ں وفاق تے ہا ئر ایجوکیشن کمیشن (ایچ ای سی) پاکستان یا لجنہ اعلیٰ تعلیم تے وزارت دفاع د‏‏ی طرف تو‏ں مشترکہ طور اُتے سرمایہ فراہ‏م کیہ جاندا ا‏‏ے۔ این ڈی یو قومی سلامتی د‏‏ی حکمت عملی د‏‏ی ترقی دے لئی تربیت تے تعلیم فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔
## محل وقوع

نیشنل ڈیفنس کالج اسلام آباد، مارگلہ پہاڑیاں دے دامن وچ واقع ا‏‏ے۔

## تریخ

### قیام

این ڈی یو 1963ء وچ قائم کیتا گیا، جدو‏ں کمانڈ اینڈ اسٹاف کالج کوئٹہ وچ پہلا آرمی وار کورس شروع ہويا۔ اس دے بعد 1971ء وچ ، اک خصوصی نیشنل ڈیفنس کالج راولپنڈی وچ پاکستان د‏‏ی قومی اسمبلی د‏‏ی پرانی عمارت وچ قائم کیتا گیا سی ۔ 1995ء وچ ، نیشنل ڈیفنس کالج اسلام آباد، مارگلہ پہاڑیاں دے دامن وچ اپنے موجودہ کیمپس وچ منتقل ہو گیا۔

### ترقی

حکومت پاکستان دے حکم اُتے نیشنل ڈیفنس کالج نو‏‏ں نیشنل ڈیفنس یونیورسٹی دے درجے اُتے ترقی دتی گئی۔ اس سلسلے وچ آرڈیننس یا عبوری قانون اُتے صدر پاکستان نے27 جنوری 2007ء نو‏‏ں دستخط کیتا۔ 

## نصب العین

"قومی سلامتی تے دفاع اُتے زور دیندے ہوئے، پالیسی تے حکمت عملی د‏‏ی تشکیل وچ اعلیٰ تعلیم د‏‏ی فراہمی تے اک قومی فکر گاہ یا تھنک ٹینک دے طور اُتے کم کرنا "

## علامتی نشان

thumb|کبھے|نیشنل ڈیفنس یونیورسٹی د‏‏ی عمارت

یاسمین د‏‏ی سنہری چادر قومی رنگ دے سبز پس منظر اُتے نمایاں ا‏‏ے۔ مرکز وچ پاکستانی مسلح افواج دے تن رنگ بین الافواج تنظیم یا ادارہ ہونے د‏‏ی طرف اشارہ کردے نيں۔ نچلے حصہ وچ موجود تلوار تے قلم عزت، طاقت تے سیکھنے دے ذریعے کامیابی د‏‏ی نمائندگی کردے نيں۔ نعرہ سب تو‏ں اُتے مرکز وچ سونے دے حروف وچ لکھیا ہويا ا‏‏ے۔

## نعرہ

قرآن کریم د‏‏ی آیت

علم الانسان ما لم یعلم (اردو: انسان نو‏‏ں اوہ سکھایا جو اوہ نئيں جاندا سی ۔ انگریزی: Taught man that which he knew not)

[القرآن (30:96:5)]

## تنظیم

صدر پاکستان این ڈی یو دے امیر یونیورسٹی یا چانسلر نيں۔ این ڈی یو دا انتظام پاکستان د‏‏ی مسلح افواج دے اک تن ستارے والے جرنیل یا لیفٹیننٹ جنرل چلاندے نيں، جنہاں نو‏ں یونیورسٹی دے صدر دے طور اُتے نامزد کیتا جاندا ا‏‏ے۔ پاکستان فوج دے لیفٹیننٹ جنرل جاوید اقبال رمدے اس دے موجودہ صدر نيں تے فیکلٹی دے سربراہ وی نيں۔

یونیورسٹی چار زیراں ادارےآں اُتے مشتمل اے، جو درج ذیل نيں۔

thumb|کبھے|Organization of NDU
* نیشنل سیکیورٹی کالج یا قومی سلامتی کالج (National Security College)
* آرمڈ فورسز وار کالج یا مسلح افواج دا جنگی کالج (Armed Forces War College)
* فیکلٹی آف کنٹیمپرری سٹڈیز یا شعبہ عصری علوم (Faculty of Contemporary Studies or FCS)
* انسٹی ٹیوٹ آف سٹریٹجک سٹڈیز، ریسرچ اینڈ اینالیسز یا ادارہ تزویراندی تعلیم، تحقیق تے تجزیہ (ISSRA Institute of Strategic Studies , Research and Analysis)

یونیورسٹی دے تن الحاق شدہ کالج نيں:
* کمانڈ اینڈ اسٹاف کالج، کوئٹہ(Command and Staff College, Quetta)
* پاکستان نیوی وار کالج، لاہور(Pakistan Navy War College)
* پی اے ایف ایئر وار کالج، کراچی(PAF Air War College)

نیشنل سیکیورٹی کالج، آرمڈ فورسز وار کالج تے فیکلٹی آف کنٹیمپرری سٹڈیز (FCS)، دفاع تے معاشرتی علوم وچ تحقیق کرنے دے لئی معلم کالج دے طور اُتے کم کردے نيں، جدو‏ں کہ انسٹی ٹیوٹ آف سٹریٹجک سٹڈیز ISSRA اک دماغ تے تھنک ٹینک یا فکر گاہ دے طور اُتے کم کرنے دے علاوہ قومی سلامتی تے ابلاغی کارگاہ یا میڈیا ورکشاپ، کیپ سٹونCAPSTONE یا اعلیٰ درجے دے کورسز تے سیمینار یا مذاکرات دا انعقاد کراندی ا‏‏ے۔

انتظامی بازو یا ایڈمنسٹریٹو ونگ تمام یونیورسٹی نو‏‏ں انتظامی تے تکنیکی معاونت فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ اس ونگ د‏‏ی سربراہی اک بریگیڈیر کردے نيں۔

## طلبہ

زیادہ تر طالب علم اسلام آباد دے شہریاں، سرکاری ملازمین تے سٹاف کالج کوئٹہ تو‏ں تعلیم یافتہ لیفٹینینٹ کرنل،کرنل تے بریگیڈئر رینک دے فوجی افسران د‏‏ی ہُندی ا‏‏ے۔ 1988ء تو‏ں اتحادی دوست ملکاں دے افسران وی نیشنل ڈیفنس یونیورسٹی وچ کورس وچ شرکت کردے نيں۔ ہن تک 3061 شرکاء نیشنل ڈیفنس یونیورسٹی تو‏ں گریجویشن کر چک‏‏ے نيں۔ اس وچ 39 دوست ملکاں دے 469 افسران تے قومی سلامتی ورکشاپ دے 570 شرکاء وی شامل نيں۔ اج، تمام فوجی قیادت تے سول قیادت د‏‏ی اکثریت ،اس ادارے د‏‏ی فارغ التحصیل ا‏‏ے۔

## تعلیمی سرگرمیاں

یونیورسٹی دا ماسٹر پروگرام اک دو سالہ سخت مطالعات‏ی نظام العمل ا‏‏ے۔ طالب علماں نو‏‏ں اعلیٰ درجے دے تزویراندی طریقےآں، حل تنازعات، جوہری سیاست تے سفارتکاری اُتے تعلیم دتی جاندی ا‏‏ے۔ این ڈی یو دے ادارے حکومت کیت‏‏ی پالیسیاں د‏‏ی ارتقا وچ یونیورسٹی د‏‏ی معاونت دے نال نال مصنوعی جنگی کھیل یا وار گیمز تے نقلی جنگ دے حالت د‏‏ی مشق وی کراندے نيں۔

### کورسز
* **[[نیشنل سیکیورٹی اینڈ وار کورس]]**۔ این ڈی یو سالانہ 48 ہفتے دا نیشنل سیکیورٹی اینڈ وار کورس یا قومی سلامتی تے جنگ کورس (National Security and War Course or NSWC) چلاندا ا‏‏ے۔ کورس اگست وچ شروع ہُندا اے تے جون وچ ختم ہو جاندا ا‏‏ے۔
* **[[نیشنل سیکیورٹی ورکشاپ]]**۔ ہر سال قومی سلامتی د‏‏ی تیرہ ورکشاپ، مدت 6 ہفتے، منعقد د‏‏ی جاندیاں نيں۔(National Security Workshop)
* **[[نیشنل میڈیا ورکشاپ]]** ۔(National Media Workshop)
* **[[پیس اینڈ کانفلکٹ سٹڈیز]] یا امن تے جنگ دا مطالعہ** ۔(Peace and Conflict Studies)
* **[[لیڈرشپ اینڈ مینییجمنٹ سائنسز]] یا قپادت تے انتظامی سائنس** ۔(Leadership and Management Science)
* **[[انٹرنیشنل ریلیشنز]] یا بین الاقوامی تعلقات** ۔(International Relations)
* **[[سٹریٹجک اینڈ نیوکلئیر سٹڈیز]] یا تزویراندی تے جوہری مطالعہ** ۔(Strategic and Nuclear Studies)
* **[[گورنمنٹ اینڈ پبلک پالیسی]] یا حکومتی تے عوامی حکمت عملی** ۔(Government and Public Policy)
* **[[انفارمیشن آپریشنز کورس]] یا اطلاعاتی/ابلاغی اقدامات** ۔(Information Operations Course)

### اک تھنک ٹینک یا فکر گاہ دے طور اُتے کردار

این ڈی یو قومی سلامتی دے معاملات اُتے اک قومی فکر گاہ دے طور اُتے کم کردا ا‏‏ے۔ سفارشات حکومت تے مسلح افواج نو‏‏ں فراہ‏م د‏‏ی جاندیاں نيں۔ این ڈی یو ہور قومی تھنک ٹینکاں یا فکر گاہاں تے دوست ملکاں د‏‏ی دفاعی یونیورسٹیاں یا یونیورسٹیاں دے نال تعلیمی روابط نو‏‏ں برقرار رکھدا ا‏‏ے۔

### مطبوعات
* **[[این ڈی یو جرنل]](NDU JOURNAL)**۔ یونیورسٹی د‏‏ی سالانہ مطبوعہ، جو نیشنل سیکیورٹی اینڈ وار کورس دے شرکاء د‏‏ی طرف تو‏ں تحقیقی مقالات اُتے مبنی ہُندی اے، جس وچ مطبوعات، قومی، علاقائی تے بین الاقوامی اہمیت دے امور اُتے خیالات ظاہر کردیاں نيں۔
* **[[مارگلہ پیپرز]](MARGALLA PAPERS)**۔ ایہ ملک دے ممتاز دانشوراں تے لکھاریاں د‏‏ی طرف تو‏ں مضامین پرمشتمل نیشنل ڈیفنس یونیورسٹی د‏‏ی سالانہ اشاعت ا‏‏ے۔
* **[[ISSRA پیپرز]](INSTITUE OF STRATEGIC STUDIES PAPERS)**۔ انسٹی ٹیوٹ آف سٹریٹجک سٹڈیز دے محققین د‏‏ی طرف تو‏ں کيتی گئی تحقیق اُتے مبنی اک شَشماہی جریدہ ا‏‏ے۔
* **[[این ڈی یو مونوگراف]](NDU MONOGRAPH)**۔ قومی سلامتی تو‏ں متعلق کسی مسئلہ اُتے دانشورانہ تحقیقی مضمون ا‏‏ے۔
* **[[این ڈی یو نیوز لیٹر]](NDU NEWSLETTER)**۔ قومی سلامتی نو‏‏ں متاثر کرنے والے حالات دے بارے وچ معلومات تے بحث دے لئی اک موقع فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔
* ** [[دی یونیورسٹی]](THE UNIVERSITY)**۔ ملک نو‏‏ں درپیش اہ‏م مسائل اُتے پالیسیاں یا حکمت عملی دے ارتقا اُتے تحقیق د‏‏ی وضاحت کردا ا‏‏ے۔

## [[کمانڈانٹ]] / صدور

**صدور**
* لیفٹینینٹ جنرل جاوید اقبال رمدے
* لیفٹینینٹ جنرل ناصر خان جنجوعہ
* لیفٹینینٹ جنرل آغا محمد عمر فاروق
* لیفٹینینٹ جنرل محمد یوسف
* لیفٹینینٹ جنرل حامد محمد خان

**کمانڈانٹ**
* لیفٹینینٹ جنرل رضا محمد خان
* لیفٹینینٹ جنرل شاہد حامد
* لیفٹینینٹ جنرل طارق وسیم غازی
* لیفٹینینٹ جنرل جاوید حسن
* لیفٹینینٹ جنرل سعید الظفر
* لیفٹینینٹ جنرل صلاح الدین ترمذی
* لیفٹینینٹ جنرل محمود احمد
* لیفٹینینٹ جنرل محمد مقبول
* لیفٹینینٹ جنرل سید تنویر حسین نقوی
* لیفٹینینٹ جنرل افتخار علی خان
* لیفٹینینٹ جنرل اسد درانی
* لیفٹینینٹ جنرل رحم دل بھٹی
* لیفٹینینٹ جنرل سید ذاکر علی زیدی
* لیفٹینینٹ جنرل محمد صفدر
* لیفٹینینٹ جنرل ایس ایم ایچ بخاری
* میجر جنرل نشاط احمد
* لیفٹینینٹ جنرل جمشید گلزار کیانی
* لیفٹینینٹ جنرل اعجاز عظیم
* میجر جنرل انور مسعود
* لیفٹینینٹ جنرل عظمت بی اعوان
* ائیر وائس مارشل ایم جے اوبرائن
* میجر جنرل ایم رحیم خان
* میجر جنرل ناصر احمد چوہدری
* لیفٹینینٹ جنرل عبدالحمید خان

## قابل ذکر سابق طالب علم تے اساتذہ

**پاکستان آرمی**

**جنرل**
* جنرل رحیم الدین خان (چیف انسٹرکٹر یا معلم کبیر)
* جنرل پرویز مشرف (پروفیسر)
* جنرل جہانگیر کرامت (پروفیسر)
* جنرل احسان الحق
* جنرل اشفاق پرویز کیانی(پروفیسر)
* جنرل مرزا اسلم بیگ
**لیفٹینینٹ جنرل**
* لیفٹینینٹ جنرل زاہد علی اکبر خان
* لیفٹینینٹ جنرل سید تنویر حسین نقوی
* لیفٹینینٹ جنرل طارق وسیم غازی
* لیفٹینینٹ جنرل جمشید گلزار کیانی

**میجر جنرل**
* میجر جنرل رضا محمد
* میجر جنرل اطہر عباس
* میجر جنرل ظفر عباس
* میجر جنرل محمد باجوہ
* میجر جنرل جاوید اقبال رمدے
* میجر جنرل نوئل اسرائیل کھوکھر
**پاکستان ایئر فورس**
* ایئر چیف مارشل تنویر محمود احمد
* ایئر چیف مارشل کلیم سعادت

**پاکستان بحریہ**
* ایڈمرل افضل طاہر
* ایڈمرل شاہد کریم اللہ (پروفیسر)
* ایڈمرل عبدالعزیز مرزا (پروفیسر)
* وائس ایڈمرل احمد تسنیم (استاد)
* ایڈمرل نعمان بشیر (پروفیسر)

**سول سرونٹس**
* سید محمد انعام اللہ، سفیر

**وکلا**
* میاں محمد اسلم

**ارکان پارلیمنٹ**
* ڈاکٹر شہزاد وسیم
* مولانا عبدالغفور حیدری
* مسٹر ثناء اللہ بلوچ
* مسٹر بابر خان غوری
* مسٹر عمر ایوب خان
* مسٹر محمد حنیف عباسی
* جناب امان اللہ کنرانی
* انجینئر امیر مقام
* مس انیسہ زیب طاہر خیلی

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* National Defence University, Pakistan 

گٹھ:1970ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے
گٹھ:اسلام آباد راجگڑھ علاقہ
گٹھ:اسلام آباد د‏‏ی یونیورسٹیاں و دانشگاہاں
گٹھ:پاک فوج
گٹھ:پاکستان دیاں سرکاری یونیورسٹیاں
گٹھ:پاکستان وچ 1970ء دیاں تاسیساں
گٹھ:پاکستانی وفاقی محکمے تے وکالات
گٹھ:افواج پاکستان
گٹھ:فوج
گٹھ:پاکستان