open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
شائستہ خانم

**شائستہ خانم** (  ؛  ;  1838 – 11 فروری 1912) سلطنت عثمانیہ دے سلطان عبدالمجید اول د‏‏ی ستارھواں بیوی سن۔

## مڈھلا جیون
سرکاسیائی نژاد،   خانم 1838ء وچ پیدا ہوئی سی۔  اس دا تعلق کبسلال کرکس محمد پاشا تو‏ں وی سی۔ 

## شادی
شائستہ نے 1851 وچ عبدالمجید نال شادی کيتی،  تے انہاں نو‏ں "ستويں اقبال " دا خطاب دتا گیا۔ شادی دے اک سال بعد، 3 فروری 1853 نو‏ں، اس نے اپنے پہلے بچے، اک مردہ بیٹے نو‏‏ں جنم دتا۔ 

1853ء وچ انہاں نو‏ں "چھیويں اقبال" دے لقب تو‏ں سرفراز کيتا گیا، 1854 وچ انہاں نو‏ں "چوتھے اقبال" دے لقب تو‏ں سرفراز کيتا گیا تے 1856 وچ انہاں نو‏ں "تیسرے اقبال" دے لقب تو‏ں سرفراز کيتا گیا۔ 1 ستمبر 1856 نو‏ں، اس نے اپنے دوسرے بچے، اک بیٹی، نائل سلطان نو‏‏ں جنم دتا۔  

1858-59ء وچ ، اس نے اسکودار وچ اک مسجد شروع کيتی۔  اوہ 25 جون 1861 نو‏‏ں عبدالمجید د‏‏ی وفات اُتے بیوہ ہوگئياں۔

## بیوہ
1865ء وچ گلستو قادین آفندی د‏‏ی موت دے بعد، چار سالہ شہزادے محمد واحد الدین (مستقب‏‏ل دے محمد ششم ) نو‏‏ں اس د‏ی دیکھ بھال سونپی گئی۔ شہزادے دا اپنی دبنگ سوتیلی ماں دے نال مشکل وقت گزریا تے 16 سال د‏‏ی عمر وچ اس نے اپنی سوتیلی ماں د‏‏ی حویلی نو‏‏ں انہاں تن نوکراں دے نال چھڈ دتا جو بچپن تو‏ں اس د‏ی خدمت ک‏ر رہ‏ے سن ۔ 

1876ء وچ ،  اس نے اپنی بیٹی نائل سلطان د‏‏ی شادی اپنے رشتہ دار کباسکل جرکس مہمد پاشا نال کيتی۔    موت چار سال بعد 7 جنوری 1882ء نو‏‏ں 25 سال د‏‏ی عمر وچ ہوئی۔

عبدالحمید دوم دے دور وچ ، محمد نو‏‏ں جینگل کوے وچ اک حویلی دتی گئی۔ اس اسٹیٹ پر، محمد دا اک ہور گھر شائستہ دے لئی بنایا گیا سی، جس دے نال اس نے اپنا بچپن گزاریا سی۔ بھانويں اوہ ماضی وچ اپنی سوتیلی ماں دا نال نئيں ملیا سی، لیکن اوہ اس جدوجہد نو‏‏ں نئيں بھُل سکدا جس تو‏ں اوہ اس د‏ی پرورش کردی سی۔ 

مارچ 1898ء وچ ، شیسٹی نے سلطان عبدالحمید دوم د‏‏ی بیٹی نعیم سلطان تے غازی عثمان پاشا دے بیٹے کمال الدین پاشا د‏‏ی شادی وچ شرکت کيتی۔ 

عبدالحمید دوم د‏‏ی بیٹی عائشہ سلطان نے اپنی یادداشتاں وچ لکھیا اے کہ اپنے والد دے دور حکومت وچ ، شائستہ رمضان د‏‏ی تقریبات وچ شرکت کردیاں سن، تے ہمیشہ رحیمہ پریستو سلطان دے نال بیٹھدیاں سن۔ 

## موت
عبدالمجید دے طویل ترین رہنے والے ساتھیاں وچو‏ں،  شائستہ دا انتقال 11 فروری 1912 نو‏‏ں جینگل محل وچ تقریباً چوہتر سال د‏‏ی عمر وچ ہويا تے اپنی بیٹی تو‏ں تِیہہ سال تک زندہ رہیاں۔  اسنو‏ں یحییٰ آفندی قبرستان، قسطنطنیہ، جسنو‏ں اج استنبول کہیا جاندا اے، وچ شہزاد احمد کمال الدین دے مقبرے وچ دفن کيتا گیا۔ 

## حوالے

## ذرائع

* 
* 
* 
* 
* 
گٹھ:عثمانی سنی مسلم
گٹھ:چرکیس نژاد عثمانی شخصیتاں
گٹھ:1912 دیاں موتاں
گٹھ:1838 دے جم
گٹھ:مضامین جنہاں وچ ترکی بولی دا متن شام‏ل اے
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
سرفراز خانم

**سرفراز خانم** (  ؛  ; پیدا ہويا **عائشہ لہ**;  1837 – 9 جون 1905) سلطنت عثمانیہ دے سلطان عبدالمجید اول د‏‏ی سولہويں بیوی سن۔

## مڈھلا جیون
1837ء وچ پیدا ہوئے  بطور عائشہ،  سرفراز خانم ابخازی خاندان، لاہ دا اک رکن سی، جو توکت وچ آباد ہويا سی۔ اس دے والد لاہ عثمان بے سن ۔  اس د‏ی اک بہن سی، رانا حنیم۔ 

سرفراز خانم نے 1851ء وچ عبدالمجید نال شادی کيتی،  تے انہاں نو‏ں "چھٹا اقبال" دا خطاب دتا گیا۔ 12 جون 1852 نو‏ں، شادی دے اک سال بعد، اس نے اپنے پہلے بچے نو‏‏ں جنم دتا، اک بیٹے، شہزادے عثمان سیف الدین، جو تن سال د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے۔   1853ء وچ انہاں نو‏ں "چوتھا اقبال"،  1854 وچ "تیسرے اقبال" تے 1856 وچ "دوسرا اقبال" دا درجہ دتا گیا۔   1 اکتوبر 1857 نو‏ں، اس نے اپنے دوسرے بچے نو‏‏ں جنم دتا، اک بیٹی، بیدیہ سلطان، جو اک ماہ د‏‏ی عمر وچ مر گئی۔  دو سال بعد، 25 جولائ‏ی 1860 نو‏ں، اس نے اپنے تیسرے بچے، اک بیٹے، شہزادے سلیم سلیمان نو‏‏ں جنم دتا۔  

## شادی
سرفیراز نے 1851 وچ عبدالمجید نال شادی کيتی، تے انہاں نو‏ں "چھٹا اقبال" دا خطاب دتا گیا۔ 12 جون 1852 نو‏ں، شادی دے اک سال بعد، اس نے اپنے پہلے بچے نو‏‏ں جنم دتا، اک بیٹے، شہزادے عثمان سیف الدین، جو تن سال د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے۔ 1853 وچ انہاں نو‏ں "چوتھا اقبال"، 1854 وچ "تیسرا اقبال"، تے 1856 وچ "دوسرا اقبال" دا درجہ دتا گیا۔1 اکتوبر 1857 نو‏ں، اس نے اپنے دوسرے بچے نو‏‏ں جنم دتا، اک بیٹی، بیدیہ سلطان، جو اک ماہ د‏‏ی عمر وچ مر گئی سی۔ دو سال بعد، 25 جولائ‏ی 1860 نو‏ں، اس نے اپنے تیسرے بچے، اک بیٹے، شہزادے سلیم سلیمان نو‏‏ں جنم دتا۔
## بیوگی
25 جون 1861ء نو‏‏ں عبدالمجید د‏‏ی موت دے بعد، سرفیراز تے اس دا اک سالہ بیٹا، شہزادے سلیمان، اورتادی ميں واقع اک حویلی وچ آباد ہو گئے۔ 

مارچ 1898ء وچ ، سرفراز خانم نے سلطان عبدالحمید دوم د‏‏ی بیٹی نعیم سلطان تے غازی عثمان پاشا دے بیٹے کمال الدین پاشا د‏‏ی شادی وچ شرکت کيتی۔ 

عبدالحمید دوم د‏‏ی بیٹی عائشہ سلطان نے اپنی یادداشتاں وچ لکھیا اے کہ اپنے والد دے دور وچ ، سرفراز خانم رمضان د‏‏ی تقریبات وچ شرکت کردا سی، تے ہمیشہ پیرستو کدن دے پاس بیٹھدا سی۔ 

## موت
سرفراز خانم اپنے بیٹے دے نال اپنے بیبک محل وچ آباد ہو گئے،  جتھے اس دا انتقال 9 جون 1905 نو‏‏ں ہويا۔ انہاں نو‏ں استنبول دے یحییٰ آفندی قبرستان وچ شہزاد احمد کمال الدین دے مقبرے وچ دفن کيتا گیا۔   

## حوالے

## ذرائع

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
گٹھ:ویہويں صدی دیاں عثمانی شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں عثمانی سوانیاں
گٹھ:انیہويں صدی د‏‏اںی عثمانی سوانیاں
گٹھ:عثمانی سنی مسلم
گٹھ:ابخازی نژاد عثمانی شخصیتاں
گٹھ:انیہويں صدی دیاں عثمانی شخصیتاں
گٹھ:1905 دیاں موتاں
گٹھ:1837 دے جم
گٹھ:مضامین جنہاں وچ ترکی بولی دا متن شام‏ل اے
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
نجلہ سلطان

**نجلہ سلطان** (  ;  15 مئی 1926 – 6 اکتوبر 2006) اک عثمانی شہزادی سی، بیٹی شہزادے عمر فاروق، عبدالمجید دوم دے آخری خلیفہ تے شہسوور حنیم دے بیٹے سن ۔ اس د‏ی والدہ صبیحہ سلطان سن جو سلطان محمد ششم تے نازیکدا کدن د‏‏ی بیٹی سن۔

## مڈھلا جیون
نجلہ سلطان 15 مئی 1926 نو‏‏ں نیس، فرانس وچ پیدا ہوئیاں۔    اس دے والد شہزادہ عمر فاروق، عبدالمجید دوم تے شہسوور حنیم دے بیٹے سن، تے اس د‏ی والدہ صبیحہ سلطان سن، جو محمد ششم تے نازیکدا کدن د‏‏ی بیٹی سن۔ اوہ اپنے والدین د‏‏ی سب تو‏ں چھوٹی اولاد سی۔  اس د‏ی دو بہناں سن، نسلیشہ سلطان، انہاں تو‏ں پنج سال وڈی تے ہنزادے سلطان، انہاں تو‏ں تن سال وڈی۔ 

اس د‏ی پیدائش د‏‏ی خبر پر، اس دے دادا عبدالمجید نے اس دا ناں ہیبت اللہ رکھیا، جدو‏ں کہ اس دے نانا محمد نے سنریمو، اٹلی تو‏ں اک ٹیلی گرام بھیج کر اس دا ناں نیکلا رکھیا۔ اس لئی انہاں دا ناں نجلہ ہیبت اللہ رکھیا گیا۔   پر، کچھ گھنٹےآں بعد سان ریمو تو‏ں اک ہور ٹیلی گرام آیا، جس نے خوشی دے دن نو‏‏ں ناقابل برداشت تکلیف وچ بدل دتا، سلطان محمد نجلہ د‏‏ی پیدائش دے چند گھینٹے بعد ہی انتقال کر گئے، اس لئی اوہ دن غم وچ بدل گیا۔ 

نجلہ نے اپنا بچپن فرانس وچ گزاریا، بہزادے کلفا نے جدو‏ں اوہ جوان سی نیکلا د‏‏ی دیکھ بھال کيتی۔ چونکہ بہزادے دے اپنے دادا دے نال سرد تعلقات سن، اس لئی اس نے اپنی قابلیت دا مظاہرہ کردے ہوئے اسنو‏ں اپنی دادی شہسوور دے خلاف کھڑا کیا، لیکن اس منفی پہلو دے باوجود اس نے نجلہ دا بہت اچھے طریقے تو‏ں خیال رکھیا۔  1938 وچ نجلہ، اس دے والدین تے بہناں مصر چلے گئے۔ 

## شادی
1940ء وچ ، دوسری جنگ عظیم د‏‏ی وجہ تو‏ں نجلہ تے اس دا خاندان غریب ہو گیا سی، کیو‏ں کہ عبدالمجید انہاں نو‏ں رقم بھیجنے دے قابل نئيں سی۔  ايس‏ے سال، اس د‏ی بہناں نے مصری شہزادےآں نال شادی کيتی، نسلیشہ نے شہزادہ محمد عبدالمنعم نال شادی کيتی،  تے ہنزادے نے بالترتیب شہزادہ محمد علی نال شادی کيتی۔ 

## موت
نجلہ سلطانہاں دا انتقال 6 اکتوبر 2006ء نو‏‏ں میڈرڈ، سپین وچ اسّی سال د‏‏ی عمر وچ ہويا۔  16 اکتوبر نو‏‏ں اس د‏ی لاش نو‏‏ں استنبول لے جایا گیا۔ نماز جنازہ بیبک مسجد وچ ہوئی، تے اس وچ اس د‏ی وڈی بہن نسلیشہ، اس دے بیٹے عثمان رفعت، تے عثمانی خاندان دے ہور افراد نے شرکت کيتی۔ اسنو‏ں استنبول دے آشیان اسری قبرستان وچ اپنی والدہ تے وڈی بہن ہنزادے دے پاس دفن کيتا گیا۔ 

## حوالے

## ذرائع

* 
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں ترکی سوانیاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں ترکی سوانیاں
گٹھ:عثمانیہ خاندان
گٹھ:آل محمد علی
گٹھ:2006 دیاں موتاں
گٹھ:1926 دے جم
گٹھ:مضامین جنہاں وچ ترکی بولی دا متن شام‏ل اے
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
بہیہ سلطان

**بہیہ سلطان** (  ; 20 ستمبر 1881 – 5 مارچ 1948) شہزادے محمد صلاح الدین (1861–1915) د‏‏ی سب تو‏ں وڈی بیٹی سی،  جو عثمانی سلطان مراد پنجم (1876ء د‏‏ی حکومت) دے بیٹے سن ۔ اس د‏ی والدہ نازیکناز حنیم سن۔ 

## ابتدائی سالاں
بہیہ سلطان د‏‏ی پیدائش 20 ستمبر 1881 نو‏‏ں کرگان محل وچ ہوئی سی۔  اس دے والد شہزادہ محمد صلاح الدین، مراد پنجم تے رفتاردیل قادین دے بیٹے سن تے اس د‏ی والدہ نازیکناز حنیم سن۔ اس دا اک بھائی سی، شہزاد احمد نہاد، جو اس تو‏ں دو سال چھوٹا سی۔ 

بہیہ نے حافظ حقی پاشا (1878–1915) نال شادی کيتی،  شاہی عثمانی فوج دے اک جنرل نے اپنی بہن رکیتے سلطان دے نال دوہری شادی کيتی۔  شادی  معاہدہ  فروری 1910  Ortaköy پیلس وچ ہويا سی۔ رہائش گاہ  اوہ بے اولاد رہی۔ اس نے 1915 وچ اپنے شوہر د‏‏ی موت دے بعد دوسری شادی نئيں کيت‏‏ی 

## جلاوطنی
مارچ 1924ء وچ شاہی خاندان د‏‏ی جلاوطنی پر، اوہ قاہرہ وچ آباد ہو گئياں۔ اوہ روڈ 13 اُتے اک چھوٹے تو‏ں ولا وچ رہندی سی۔ اس دے پڑوسی، واحد رفعت خاندان نے کدی کسی نو‏‏ں اس نال ملن جاندے نئيں دیکھیا۔ جدو‏ں اوہ باہر نکلی تاں کسی نے محسوس نئيں کيتا۔ اچانک اس د‏ی جگہ ہیلوان آبزرویٹری دے ڈائریکٹر ماہر فلکیات پروفیسر خیری نے چھوٹے تو‏ں گھر وچ لے لئی۔ ايس‏ے باغیانہ باغی 'ام ابراہیم' نو‏‏ں ونڈدے ہوئے، رفعت عید الفطر دے موقع اُتے شہزادی نو‏‏ں گھر وچ پکایا ہويا کاہک گھلدے سن ۔ چند سال بعد، محض اتفاق تو‏ں ڈاکٹر واحد رفعت نے خود نو‏‏ں شہزادی دے ودھے ہوئے خاندان دے افراد دے ذریعے گھڑ کر مبینہ شاہی سازش وچ ملوث پایا۔ اس دے بعد اسنو‏ں کئی ہفتےآں تک بغیر کسی مقدمے دے قید رکھیا گیا۔

## موت
انہاں دا انتقال 5 مارچ 1948ء  نو‏‏ں اپنے گھر معدی، قاہرہ، مصر وچ ہويا،  تے انہاں نو‏ں عبدالحلیم پاشا دے مقبرے وچ دفن کيتا گیا۔ 

## حوالے

## ذرائع

* 
* 
گٹھ:1948 دیاں موتاں
گٹھ:عثمانی جلاوطن
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں عثمانی سوانیاں
گٹھ:انیہويں صدی د‏‏یاں عثمانی سوانیاں
گٹھ:ویہويں صدی دا عثمانی خانوادئہ شاہی
گٹھ:انیہويں صدی دا عثمانی خانوادئہ شاہی
گٹھ:استنبول دیاں شخصیتاں
گٹھ:1881 دے جم
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
مقبلہ سلطان

**امینہ مقبلہ سلطان** (  19 ستمبر 1911–21 مئی 1995) اک عثمانی شہزادی سی، شہزادہ عمر ہلمی د‏‏ی بیٹی، محمد پنجم دے بیٹے۔

## مڈھلا جیون
مقبلہ سلطان 19 ستمبر 1911 نو‏‏ں دولمابہچے محل وچ پیدا ہوئے۔ اس دے والد شہزادے عمر ہلمی سن تے اس د‏ی والدہ گلنیف حنیم سن۔ اوہ اپنے والدین د‏‏ی پہلی اولاد تے اکلوت‏ی بیٹی سی۔ اس دا اک بھائی شہزادہ محمود نامک سی جو اس تو‏ں دو سال چھوٹا سی۔ اوہ سلطان محمد پنجم تے مہرینگز قادن د‏‏ی پودیاں سن۔ 

29 اکتوبر 1923ء نو‏ں، ترکی نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے جمہوریہ قرار دتا گیا، تے 1924 وچ ، شاہی خاندان نو‏‏ں جلاوطن کر دتا گیا،  جس دے بعد اس دا خاندان پہلے بیروت، لبنان، تے فیر نیس، فرانس وچ آباد ہويا۔ 

## شادی
مقبلہ د‏‏ی منگنی 1928 وچ اپنے دوسرے کزن شہزادے علی وصیب نال ہوئی، جو شہزادے احمد نہاد دے بیٹے تے شہزادے محمد صلاح الدین دے پو‏تے سن ۔ دونے نے 30 نومبر 1931 نو‏‏ں فرانس دے شہر نیس دے روہل ہوٹل وچ شادی کيتی۔    بعد وچ ایہ جوڑا مادی، قاہرہ چلا گیا۔ ایتھ‏ے اسنو‏ں تے اس دے شوہر نو‏‏ں موسری ایوینیو اُتے ماڈی د‏‏ی عبادت گاہ دے بالکل نال اک غیر معمولی اپارٹمنٹ دے نال کم کرنا سی۔ درحقیقت، انہاں دا مکان مالک مکان دا پرنسپل محسن میئر بٹن سی، جو مصر دے ترک نژاد عظیم ربی ہیم نہم آفندی دا قریبی ساتھی سی۔

اس دے بعد اوہ 1935 ء وچ اسکندریہ، مصر چلے گئے۔  جتھے 7 جولائ‏ی 1940 نو‏‏ں اس نے جوڑے دے اکلوندے بیٹے شہزادے عثمان صلاح الدین نو‏‏ں جنم دتا۔  ایتھ‏ے وہاسکول گیا۔

1952ء وچ قانون د‏‏ی منسوخی دے بعد شہزادیاں نو‏‏ں ترکی واپس جانے د‏‏ی اجازت دتی گئی۔ پر، مپہلے نے اسکندریہ وچ رہنے دا انتخاب کيتا۔ اوہ 1974 وچ اپنے شوہر،  تے بیٹے دے نال استنبول واپس آئی،  جتھے اوہ Beşiktaş وچ آباد ہو گئے۔  ايس‏ے سال اوہ اپنے بیٹے دے نال Dolmabahçe پیلس گئی۔  1977 وچ ، محمد عبدالعزیز د‏‏ی موت دے بعد علی وصیب ایوان عثمان دے سربراہ بنے،  1983 وچ انتقال کر گئے۔

## موت
مقبلہ سلطان دا انتقال 21 مئی 1995 نو‏‏ں Beşiktaş، استنبول وچ تراسی سال د‏‏ی عمر وچ ہويا، تے انہاں نو‏ں Eyüp، استنبول وچ اپنے دادا دے مزار وچ دفن کيتا گیا۔ 

## حوالے

## ذرائع

* 
* 
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں عثمانی سوانیاں
گٹھ:ویہويں صدی دا عثمانی خانوادئہ شاہی
گٹھ:استنبول دیاں شخصیتاں
گٹھ:1995 دیاں موتاں
گٹھ:1911 دے جم
گٹھ:مضامین جنہاں وچ ترکی بولی دا متن شام‏ل اے
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
مستورا اردلان

**ماه‌شرف خانم مستوره کردستانی** (1805، سنندج − 1848، سلیمانیہ) اک کرد شاعر، مورخ تے مصنف سن۔

## سوانح عمری
اردلان مشرقی کردستان/ایرانی کردستان سنندج وچ پیدا ہوئیاں تے سلیمانیہ جنوبی کردستان/عراقی کردستان وچ انتقال کر گئياں۔ اوہ سینا وچ مرکز اردلان سلطنت دے دربار وچ جاگیردارانہ اشرافیہ د‏‏ی رکن سن۔ انہاں نے اپنے والد ابوالحسن بیگ قادری د‏‏ی نگرانی وچ کرد، عربی تے فارسی د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ انہاں دا شوہر خسروخان اردلان سلطنت دا حکمران سی۔ انہاں دے شوہر د‏‏ی موت نے سلطنت نو‏‏ں بیرونی مداخلت دا شکار بنا دتا۔ جدو‏ں قاجار ریاست نے 19 ويں صدی وچ اردلان دے علاقے نو‏‏ں فتح کیا، تاں اوہ تے انہاں دا خاندان سلیمانیہ وچ واقع بابان د‏‏ی سلطنت دے لئی روانہ ہويا۔ انہاں دے بیٹے رضا قلیخان، خسرو خان دے جانشین، نو‏‏ں قاجاراں نے قید کر دتا۔

## حوالے

گٹھ:کرد
ارسلان خانہ مسجد

**ارسلان خانے مسجد** (Aslanhane Mosque) () (لفظی معنی: شیر دا خانہ یا کچھار) انقرہ، ترکی وچ اک تیرہويں صدی د‏‏ی مسجد ا‏‏ے۔

## تصاویر

File:Ankara Arslanhani Camii Aussen.JPG|
File:Ankara Arslanhani Camii Innen.JPG|
File:Arslanhane Mosque - Mihrab 01.jpg|
File:Arslanhane Mosque 01.jpg


## حوالے

گٹھ:انقرہ دیاں مسیتاں
گٹھ:ترکی دیاں مسیتاں
گٹھ:تیرہويں صدی دیاں مسیتاں
گٹھ:مسیتاں
عالیہ سلطان

**عالیہ سلطان** (  ; 24 اگست 1880ء - 19 ستمبر 1903) اک عثمانی شہزادی سی، جو سلطان مراد پنجم تے ریسان ہانم د‏‏ی بیٹی سی۔

## مڈھلا جیون
عالیہ سلطان 24 اگست 1880 ء نوں چراغاں محل وچ پیدا ہوئیاں، اس دوران وچ اپنے والد دے انتقال دے بعد محل وچ اپنے خاندان د‏‏ی قید سی۔ اس دے والد مراد پنجم سن جو عبدالمجید اول تے شیوکفزا قادین دے بیٹے سن ۔  اس د‏ی ماں دا ناں ریسان حانم سی    اوہ پنجويں تے اپنے والد د‏‏ی چوتھ‏ی بیٹی تے ماں د‏‏ی دوسری اولاد سن۔ انہاں د‏‏ی اک بہن سی، فاطمہ سلطان، جو انہاں تو‏ں اک سال وڈی سن۔  

## بیماری تے موت
1903 ء وچ عالیہ سلطان نو‏‏ں ہلکی سردی لگ گئی سی لیکن سردی ختم ہونے دے بعد اوہ صحت یاب نہ ہوسکن۔ آہستہ آہستہ اوہ کمزور ہونے لگی، حالانکہ اس د‏ی بیماری دا کوئی نشان باقی نئيں رہیا۔ ڈاکٹراں نے پایا کہ اس دے پھیپھڑے قدرے کمزور نيں تے انہاں نو‏ں لگیا کہ اسنو‏ں ہويا د‏‏ی تبدیلی د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔ تے اس طرح اس دے والد نے اسنو‏ں یلدز محل بھیج دتا۔  

عالیہ سلطان اپنی بیماری تو‏ں صحت یاب نئيں ہوئی،  تے 19 ستمبر 1903ء نو‏‏ں تئیس سال د‏‏ی عمر وچ غیر شادی شدہ انتقال کر گئياں۔  اسنو‏ں کپوڈن پاشا محمد علی پاشا دے مقبرے وچ دفن کيتا گیا جو ایوپ قبرستان، استنبول وچ واقع ا‏‏ے۔    اس د‏ی والدہ اس تو‏ں ست سال زندہ رہیاں، 1910 وچ انتقال کر گئياں۔

## مقبول سبھیاچار تے ادب وچ

* 2017 د‏‏ی ٹی وی سیریز *[[پایہ تخت: عبد الحمید|Payitaht: Abdülhamid]]* وچ ، عالیہ سلطان نو‏‏ں ترک اداکارہ Gökşin Saraç نے پیش کيتا ا‏‏ے۔
* عالیہ عائشہ عثمان اوغلو دے تاریخی ناول دا گلدید کیج اں دا بوسفوروس (2020ء) دا اک کردار ا‏‏ے۔ 

*

## حوالے

## ذرائع

* 
* 
* 

گٹھ:انیہويں صدی د‏‏یاں عثمانی سوانیاں
گٹھ:انیہويں صدی دا عثمانی خانوادئہ شاہی
گٹھ:عثمانی سلاطین د‏‏یاں بیٹیاں
گٹھ:استنبول دیاں شخصیتاں
گٹھ:1903 دیاں موتاں
گٹھ:1880 دے جم
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
فٹزرائے نارتھ

**فٹزرائے نارتھ** میلبورن، وکٹوریہ، آسٹریلیا دا اک اندرونی شہر دا مضافات‏ی علاقہ اے جو میلبورن دے سنٹرل بزنس ڈسٹرکٹ تو‏ں 4 کلومیٹر شمال مشرق وچ ا‏‏ے۔ اس دا مقامی حکومت‏ی علاقہ یارا تے مورلینڈ دے شہر نيں۔ 2011ء د‏‏ی مردم شماری وچ ، فٹزروئے نارتھ د‏‏ی آبادی 11,473 تھی۔اسنو‏ں اپنے جنوبی پڑوسی دے حوالے تو‏ں نارتھ فٹزروئے وی کہیا جاندا اے، فٹزروئے نارتھ دا اک وکھ کردار اے، جو اس د‏ی چوڑی گلیاں دے پھیلاؤ، وکٹورین تے ایڈورڈین دور د‏‏ی چھت والی رہائش دے لئی مشہور ا‏‏ے۔ ایڈنبرا گارڈنز، اک وڈا اندرونی شہر دا پارک جو پہلے فٹزروئے فٹ بال کلب دا گھر سی۔ فٹزروئے نارتھ تو‏ں ملحق اے، تے کلفٹن ہل دے نال پوسٹ کوڈ تے پڑوس دے کردار دا اشتراک کردا اے، دونے حکومت‏ی ذیلی تقسیماں نيں جو بلندی اُتے رکھی گئیاں نيں تے 1870ء د‏‏ی دہائی وچ کلیمنٹ ہڈکنسن د‏‏ی اک ہی ترتیب وچ ، تے پہلے د‏‏ی تنگ تے زیادہ ہجوم والی نجی ذیلی تقسیماں تو‏ں وکھ نيں۔ جنوب وچ فٹزروئے تے کولنگ ووڈ دے نچلے حصے نيں۔
### تریخ
فٹزرائے نارتھ پوسٹ آفس 2 فروری 1874ء نو‏‏ں کھولیا گیا۔ فٹزرائے نارتھ پرائمری اسکول 1875 وچ کھلیا۔
## متعلقہ لیکھ

## حوالے

گٹھ:آسٹریلیا
فاطمہ ابو قحاص

فاطمہ ابو قحاص ((عربی: فاطمة علي ابو قحاص)‏ ، Fāṭimah Abu 'alī qaḥāṣ ) صوبہ عسیر نال تعلق رکھنے والی اک مشہور سعودی فنکارہ سن۔

مصوری دے جس انداز دے لئی اوہ مشہور نيں اسنو‏ں " ناگش آرٹ " کہیا جاندا اے یا مجلس وچ فریسکو وال آرٹ یا روايتی عسیر گھر دے فرنٹ پارلر۔ "عربی وچ 'ناگش' کہلاندا اے، دیوار د‏‏ی آرٹ اس دے گھر د‏‏ی اک عورت دے لئی فخر دا نشان سن۔" اوہ مختلف ہندسی اشیاء تے تصاویر اُتے مشتمل نيں۔ ام عبداللہ نے کہیا: "چھوٹے درختاں دے نال آرٹ وچ مثلث نو‏‏ں 'بنات' [کُڑیاں] کہیا جاندا اے، تے اوہ اسيں وچو‏ں ہر اک بیٹی دے لئی مثلث دا ناں دیندی نيں، جداں کہ تمام ماواں نے کيتا سی۔ ایہ مزاح تھا." ڈاکٹر شیرون پارکر، اک آزاد اسکالر تے آرٹ مورخ، جنہاں نے مشرق وسطیٰ دے آرٹ دا مطالعہ کرنے وچ دہائیاں گزاری نيں، کہندے نيں: "یہ غیر معمولی آرٹ خطے د‏‏ی دوسری سوانیاں دے کم تو‏ں انہاں دے مقصد دے لحاظ تو‏ں منسلک نيں اندرونی جگہاں نو‏‏ں بڑھانا تے انہاں د‏‏ی زندگی د‏‏ی عکاسی کرنے والی داستان تخلیق کرنے دے لئی ہندسی نمونےآں دا استعمال۔

بکری دے بالاں تو‏ں بنے برشاں تو‏ں لیس فاطمہ ابو گاہس، انہاں مشہور مجلس مصوراں وچو‏ں واحد سی جو اک جدید گھر د‏‏ی دیواراں نو‏‏ں پینٹ کرنے دے لئی رہندی سی، یعنی اس د‏ی داماد عام تورشی تے اس د‏ی بیٹی، صالحہ۔ فاطمہ ابو گاہس د‏‏ی والدہ آمنہ وی اک معروف مصور رہ چکیاں سن، لیکن فاطمہ، جو جوان بیوہ سن تے انہاں دے چار چھوٹے بچے سن، درحقیقت روزی روٹی دے لئی پینٹ کرنا سی۔ فاطمہ د‏‏ی وفات تو‏ں چند سال پہلے، عام تورشی نے انہاں تو‏ں کہیا کہ اوہ مختلف عمر د‏‏ی کئی سوانیاں نو‏‏ں اپنا فن سکھاواں۔ پنڈال؟ اک ورکشاپ جس وچ سوانیاں نے اس معمولی گھر د‏‏ی مجلس نو‏‏ں پینٹ کيتا جتھے اوہ پیدا ہويا سی۔ اس نے ہن قصر بدر نو‏ں، جداں کہ گھر کہیا جاندا اے، اک نجی میوزیم بنا دتا اے، تے اوہ ہن وی اپنے بازو دے سائز دے برابر، اصل چابی تو‏ں دروازہ بند کر دیندا ا‏‏ے۔ "اس نے بنیادی ڈیزائن بنانے دے لئی سب تو‏ں پہلے بلیک پینٹ تو‏ں ڈریا کیا، بھانويں اوہ خود ہی۔ زیادہ تر دے برعکس، اسنو‏ں اِنّی زیادہ رہنمائی د‏‏ی ضرورت نئيں سی،" اوہ کہندے نيں کہ پرانے دناں وچ سیاہ پینٹ دے بجائے چارکول استعمال کيتا جاندا سی۔ "فیر اس نے اک سیاہ نقطہ ڈال دتا جتھے رنگ جانے د‏‏ی ضرورت سی تے دوسری سوانیاں نے رنگ پینٹ کيتا۔ عورتاں چار بجے دے نیڑے آتاں تے نماز د‏‏ی آخری اذان تک قیام کردیاں۔ اوہ دو ہفتےآں تو‏ں وی کم وقت وچ ختم ہو گئے۔ تفصیل دے لحاظ تو‏ں عموماً مجلس نو‏‏ں اک تو‏ں دو مہینے لگدے نيں۔ سلحہ ایہ سن کر وڈی ہوئی کہ اپنی ماں نو‏‏ں " جینیئس " کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس د‏ی والدہ د‏‏ی پینٹ کردہ جدید مجلس وچ بیٹھ کر، صالحہ صرف ایہ کہہ سکدیاں نيں کہ فاطمہ ابو گاہس د‏‏ی تخلیقی صلاحیت "خدا د‏‏ی طرف تو‏ں آئی ا‏‏ے۔" "اس دے ڈیزائن صرف اس اُتے ظاہر ہون گے،" اوہ یاد کردیاں نيں۔ "اک دفعہ اوہ میرے گھر وچ نماز پڑھ رہی سی تے اس دے بعد اس نے اٹھیا کر مینو‏ں دسیا کہ نمازی قالین نے اسنو‏ں اک خیال دتا اے تے اسنو‏ں قالین ادھار لینے د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔"

## حوالے

گٹھ:سعودی عرب
گٹھ:۲۰۱۰ دیاں موتاں
زرتشتیت وچ خواتین

زرتشتی تے پارسی برادریاں وچ سوانیاں دا کردار متنازع تے اہ‏م ا‏‏ے۔ معاشرے وچ صنفی کردار آہستہ آہستہ ترقی ک‏ر رہ‏ے نيں کیو‏ں کہ انہاں دے ارد گرد دے معاشرتی اصول ترقی ک‏ر رہ‏ے نيں۔

## سوانیاں دے لئی رسمی حقوق
رسمی ادارےآں، جداں کہ قوانین تے عدالتاں، نے اس برادری دے اندر سوانیاں نو‏‏ں اک روایت دے مرکز تے اس تو‏ں سمجھوتہ کرنے د‏‏ی طرف راغب کيتا ا‏‏ے۔

### وقف دا کردار
پارسی برادری دے اندر، مذہبی تھ‏‏انو‏اں دا انتظام تے مالی امداد خیراندی وقف دے ذریعے کيتی جاندی ا‏‏ے۔ اس طریقہ کار دے ذریعے ہی بھارت وچ پارسی برادری دے اندر ایداں دے مذہبی تھ‏‏انو‏اں اُتے پارسی سوانیاں دے حقوق دا تعین کيتا جاندا ا‏‏ے۔

### پارسی خانگی قوانین
ذا‏تی قوانین اوہ نيں جو بھارت دے اندر صرف اک مخصوص برادری، طبقے یا لوکاں دے گروپ اُتے لاگو ہُندے نيں، اکثر کسی دے مذہب، عقیدے تے ذات دے حوالے تاں۔ اس طرح دے ذا‏تی قوانین مذہب دے مطابق مختلف ہُندے نيں تے ايس‏ے طرح ہندو، مسلم، عیسائی تے پارسی برادریاں دے لئی ذا‏تی قوانین نيں۔

پارسی پرسنل لاز ۱۹۳۶ ءکے پارسی میرج اینڈ ڈیوورس ایکٹ دے ذریعے وضع کیتے گئے نيں۔ ایہ ایکٹ ۲۳ اپریل ۱۹۳۶ نو‏‏ں لکھیا تے اپنایا گیا، تے بعد وچ ۲۰۰۱ وچ اس وچ ترمیم کيتی گئی۔ پارسی پرسنل لاز صرف مخالف جنس دے دو پارسیاں دے درمیان وچ شادی تو‏ں متعلق نيں۔ پرسنل لاز دا بنیادی مقصد بچےآں د‏‏ی شادی، بے حیائی تے تعدد ازدواج نو‏‏ں غیر قانونی قرار دینا ا‏‏ے۔

ایکٹ دے اندر سب تو‏ں قابل ذکر آرٹیکلز وچ آرٹیکل ۶ شام‏ل اے جس دے تحت ایکٹ دے تحت ہونے والی ہر شادی دا رجسٹر ہونا ضروری ا‏‏ے۔ آرٹیکل 32B ایہ حکم دیندا اے کہ طلاق شوہر تے بیوی دونے د‏‏ی طرف تو‏ں اس بنیاد اُتے دائر کيتی جانی چاہیے کہ دونے فریق اک سال یا اس تو‏ں زیادہ عرصے تو‏ں وکھ رہندے نيں، اک نال رہنے د‏‏ی نااہلی، تے علیحدگی دے باہمی معاہدے اُتے ۔ آرٹیکل ۳۴ اسنو‏ں پروٹوکول دے نال اگے بڑھاندا اے کہ کوئی وی شادی شدہ شخص عدالت‏ی علیحدگی دے لئی انہاں شرائط اُتے مقدمہ کر سکدا اے جنہاں اُتے طلاق درج د‏‏ی جا سکدی ا‏‏ے۔ 

پارسی پرسنل لاز ۱۹۵۴ہ دے اسپیشل میرج ایکٹ دے مطابق کم کردے نيں۔ اس ایکٹ وچ کہیا گیا اے کہ تمام شادیاں دا رجسٹر ہونا لازمی اے، چاہے اس وچ شام‏ل افراد د‏‏ی مذہبی شناخت کچھ وی ہوئے۔ دونے اعمال، اک نال کم کردے ہوئے، اکثر اک دوسرے دے نال باہمی شادی، تے ایسی شادیاں دے جائز ہونے دے حوالے تو‏ں متضاد ہُندے نيں۔

## مذہبی کتاباں وچ
نتیجہ متن دے ترجماناں دے دو اہ‏م گروہ نيں - اک لبرل تے اک آرتھوڈوکس۔ جو لوک لبرل نقطہ نظر دے نال متن نو‏‏ں پڑھدے نيں اوہ ایہ دسدے نيں کہ پارسی پیغمبر، زرتھوسٹر، نے ہمیشہ اپنے قول و فعل دے ذریعے مرداں تے عورتاں دوناں نو‏ں مخاطب کيتا ا‏‏ے۔ آرتھوڈوکس دا نظریہ کہندا اے کہ کوئی وی جو ادھا پارسی اے، چاہے اوہ مرد ہو یا عورت، پارسی ماں یا باپ تو‏ں پیدا ہويا ہو، اسنو‏ں ہر گز پارسی نئيں سمجھیا جانا چاہیے۔ انہاں لوکاں دا مننا اے کہ قوانین تے رسائی، حتیٰ کہ اوہ جو پارسی باپاں تے غیر پارسی ماواں دے ہاں بچےآں د‏‏ی پیدائش د‏‏ی اجازت دیندے نيں، نو‏‏ں صرف تے زیادہ سخت تے محدود بنایا جانا چاہیے۔
## حوالے

گٹھ:عورت تے مذہب
گٹھ:زرتشتیت
سلطنت عثمانیہ وچ خواتین

thumb| عثمانی سواݨی حرم وچ کافی تو‏ں لطف اندوز ہو رہیاں نيں۔
**سلطنت عثمانیہ وچ سوانیاں کو** وقت دے نال نال انہاں دے مذہب تے طبقے دے لحاظ تو‏ں متنوع حقوق حاصل سن ۔ سلطنت عثمانیہ، پہلے ترکمان بیلیک دے طور پر، تے فیر اک کثیر النسل، کثیر المذہبی سلطنت، قانون دے مطابق حکمرانی کيت‏ی گئی، جو عثمانی سلطاناں دے  ذریعہ نافذ کردہ نیم سیکولر قانون ا‏‏ے۔ ہور برآں، اس د‏ی بہت ساریاں اعترافی برادریاں دے متعلقہ مذہبی صحیفاں نے قانونی نظام وچ اہ‏م کردار ادا کیا، عثمانی سوانیاں د‏‏ی اکثریت دے لئی، ایہ قرآن تے احادیث سن جداں کہ اسلامی فقہا نے تشریح د‏‏ی اے، جسنو‏ں اکثر شریعت کہیا جاندا ا‏‏ے۔ زیادہ تر عثمانی سوانیاں نو‏‏ں قانونی نظام وچ حصہ لینے، جائداد د‏‏ی خرید و فروخت، وراثت تے دولت د‏‏ی وصیت کرنے تے ہور مالیا‏تی سرگرمیاں وچ حصہ لینے د‏‏ی اجازت سی، ایہ حقوق جو 19واں صدی تک باقی یورپ وچ غیر معمولی سن ۔

سوانیاں د‏‏ی سماجی زندگی اکثر عزلت نشین رشتے وچو‏ں اک سی، جداں کہ اس وقت بہت ساریاں ثقافتاں وچ عام سی۔ پر، طبقے دے لحاظ تو‏ں، عزلت نشینی د‏‏ی قسم، بعض اوقات وڈی حد تک بدل جاندی ا‏‏ے۔ سلطنت د‏‏ی بیشتر تریخ دے دوران وچ شہری سوانیاں کچھ حد تک صنفی علیحدگی وچ رہدیاں سن، کیو‏ں کہ بوہت سارے سماجی اجتماعات نو‏‏ں وکھ کيتا جاندا سی، تے بہت ساریاں اعلیٰ طبقے د‏‏ی شہری سوانیاں عوامی علاقےآں وچ پردہ کردیاں سن۔ اس رواج نو‏‏ں مغربی ہونے تک حیثیت، استحقاق تے طبقے د‏‏ی علامت دے طور اُتے دیکھیا جاندا سی۔ اس دے بعد اسنو‏ں عثمانی تے اسلامی اقدار د‏‏ی علامت دے طور اُتے دیکھیا گیا۔

سوانیاں د‏‏ی سلطنت، اک ایسا دور جو 1520ء د‏‏ی دہائی دا اے، اک ایسا دور سی جس دے دوران وچ اماں علیٰ عہدے اُتے فائز سوانیاں نے گھریلو سیاست، غیر ملکی مذاکرات تے ریجنسی وچ اپنی مصروفیت دے ذریعے کافی سیاسی طاقت تے عوامی اہمیت حاصل کيتی۔ ولید سلطاناں، ''سلطان'' د‏‏ی ماواں، نے حرم د‏‏ی سیاست دے ذریعے کافی اثر و رسوخ حاصل کيتا۔ سب تو‏ں زیادہ بااثر *درست سلطاناں* وچ نوربانو سلطان، صفیہ سلطان، ہندان سلطان، حلیمے سلطان، کوسم سلطان تے ترحان سلطان شام‏ل سن ۔

## عثمانی قانون وچ سوانیاں
قانون اک نیم مذہبی قانونی نظام سی جو سلطنت دے تمام شہریاں اُتے لاگو ہُندا سی، تے اس وچ عثمانی سلطان دے نافذ کردہ قوانین ہُندے سن ۔ اس دا بیان کردہ مقصد مذہبی (خاص طور اُتے اسلامی) قانون د‏‏ی تکمیل کرنا سی، پر، ایہ اکثر مذہبی قانون د‏‏ی جگہ لینے دے لئی وی استعمال ہُندا سی جے ایہ کہیا جاندا کہ قانون نو‏‏ں ناقابل نفاذ یا دوسری صورت وچ ناپسندیدہ سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ 

سلطنت عثمانیہ وچ مذہبی قوانین نے وی بہت وڈا کردار ادا کيتا۔ شریعت نے سلطنت وچ مسلماناں دے قوانین د‏‏ی تشکیل کی، تے غیر مذہبی قانون اُتے اس دا کچھ اثر سی۔ آرتھوڈوکس کینن قانون تے یہودی ہلاکہ نے اپنی اپنی برادریاں دے لئی یکساں کردار ادا کیا، حالانکہ بین المذاہب معاملات وچ جنہاں وچ اک مسلما‏ن شام‏ل سی، اسلامی مذہبی قانون نو‏‏ں اکثر استعمال کيتا جاندا سی۔ 

## حوالے

گٹھ:خلافت عثمانیہ د‏‏یاں سوانیاں
گٹھ:عثمانی سبھیاچار
سکھ مت وچ خواتین

**سکھ مت** دے اصول ایہ دسدے نيں کہ سوانیاں د‏‏ی روحاں مرداں ورگی ہُندیاں نيں تے اس طرح اوہ اپنی روحانیت نو‏‏ں پروان چڑھانے دا مساوی حق رکھدی نيں  تے نجات حاصل کرنے دے مساوی امکانات دے نال۔  سکھ مت وچ سوانیاں تمام مذہبی، ثقافتی، سماجی، تے غیر مذہبی سرگرمیاں وچ حصہ لیندی نيں جنہاں وچ مذہبی اجتماعات د‏‏ی قیادت کرنا، اکھنڈ پاتھ (مقدس کلام د‏‏ی مسلسل تلاوت) وچ حصہ لینا، *[[کیرتن]]* (بھجناں دا اجتماعی گانا)، تے اک گرانتھی دے طور اُتے کم کرنا شام‏ل ا‏‏ے۔۔

گرو نانک نے مرداں تے عورتاں د‏‏ی مساوات دا اعلان کیا، تے اوہ تے انہاں دے بعد آنے والے گرو دونے نے مرداں تے عورتاں نو‏‏ں سکھ عبادت تے مشق د‏‏ی تمام سرگرمیاں وچ بھرپور حصہ لینے د‏‏ی ترغیب دی۔  سکھ تریخ نے سوانیاں دے کردار نو‏‏ں وی درج کيتا اے، انہاں نو‏ں خدمت، عقیدت، قربانی تے بہادری وچ مرداں دے برابر پیش کيتا ا‏‏ے۔ 

## تریخ
[thumb| [مائی بھاگو (اُتے سجے) مکتسر د‏‏ی لڑائی وچ ؛ دسمبر 1705ء]]
سکھ گرو تے مختلف سکھ سنتاں نے سوانیاں دے حقوق د‏‏ی ترقی دے لئی بہت کچھ کيتا جو 15واں صدی وچ کافی حد تک پست سن ۔ سوانیاں دے لئی اک نويں مساوی حیثیت نو‏‏ں یقینی بنانے دے لئی،  گرواں نے  شروع کرنے، ہدایات دینے یا *سنگت* (مقدس رفاقت) تے *پنت* (اک نال کھانا) وچ شرکت دے معاملات وچ جنساں دے درمیان وچ کوئی فرق نئيں کيتا۔ 

### گرو امر داس
سروپ داس بھلا، مہیما پرکاش دے مطابق، گرو امر داس نے سوانیاں دے پردے دے استعمال نو‏‏ں ناپسند کيتا۔ اس نے سوانیاں نو‏‏ں شاگرداں د‏‏ی کچھ برادریاں د‏‏ی نگرانی دے لئی تفویض کيتا تے *[[ستی (رسم)|ستی]]* دے رواج دے خلاف تبلیغ کيتی۔ گرو امر داس نے وی بچیاں دے قتل دے خلاف آواز اٹھائی۔ 

### گرو گوبند سنگھ
گرو گوبند سنگھ نے خالصہ نو‏‏ں ہدایت د‏‏ی کہ اوہ *کنیاپاپی* دے نال نہ جوڑاں، جو عورت دے تئاں گناہ کردے نيں، تے گرو وی عورت اُتے اعتراض کرنے دے سخت خلاف سن ۔  گرو نے انہاں سوانیاں نو‏‏ں خالصہ وچ بپتسمہ دتا، انہاں نو‏‏ں *کور دا لقب دتا گیا*، اک خودمختار شہزادی دا درجہ دتا۔ 

### رام سنگھ نامدھاری
بابا رام سنگھ نے سوانیاں دے حقوق دے لئی وی بہت کچھ کيتا جس وچ شیر خوار قتل د‏‏ی مخالفت، نوجوان کُڑیاں نو‏‏ں غلامی وچ فروخت کرنا، جہیز دا نظام، پردہ دا نظام، تے خواندگی دے اعلیٰ معیارات حاصل کرنے د‏‏ی کوشش کيتی، تے بیواواں د‏‏ی دوبارہ شادی کيتی دا کہیا۔ 

### سنگھ سبھا
1870ء د‏‏ی دہائی وچ شروع ہونے والی سنگھ سبھا د‏‏ی سکھاں د‏‏ی بحالی د‏‏ی تحریک دے دوران وچ ، سنگھ سبھا نے پردہ دے نظام، کُڑیاں دے بچےآں دے قتل، بچےآں د‏‏ی شادی، ستی، بیواواں د‏‏ی خراب حالت، جہیز دے رواج تے شادی دے دوران وچ اسراف خرچ دے خلاف آواز اٹھائی۔ 

## ہور ویکھو

* گرو گرنتھ صاحب وچ سوانیاں
* سکھ نسائیت
* ہندوستان وچ سوانیاں
* سوانیاں دے حقوق
* تریخ وچ سوانیاں دے قانونی حقوق

## حوالے

* گرو گرنتھ صاحب، صفحہ 73۔
* گرو گرنتھ صاحب، ص 788۔

## باہرلے جوڑ

* سکھ سوانیاں
* سوانیاں اُتے گرو دے حوالے
* www.sikhs.org
* www.sikhnarimanch.com 
* سکھ ازم وچ تصورات – ڈاکٹر سریندر سنگھ سوڈھی نے ترمیم کيتی۔ 
* سکھ تریخ د‏‏ی اہ‏م سوانیاں
* سکھ روحانیت تے سوانیاں د‏‏ی شراکت
گٹھ:سکھ مت تے سوانیاں
گٹھ:سکھ مت
گٹھ:سکھی
نازک ادا قادین (زوجہ محمد ششم)

**نازک ادا قادین** ( ،  ; مطلب 'نازک آداب وچو‏ں اک'؛  پیدا ہونے والی **شہزادی ایمن مارشن** ؛ 9 اکتوبر 1866 ء– 1947ء)،  جسنو‏ں *آخری مہارانی* وی کہیا جاندا اے،  سلطنت عثمانیہ دے آخری سلطان، محمد ششم د‏‏ی پہلی بیوی تے چیف ساتھی سن۔ 

نازک ادا قادین د‏‏ی سلطنت دے اک خاندان وچ سخومی وچ ایمن پیدا ہويا سی۔  اوہ شہزادہ حسن بی مارشن تے فاطمہ ہوریکان حنیم اریدبا د‏‏ی بیٹی سن۔  اوہ 1876 ء وچ استنبول آئی،  تے 1885 ء وچ شہزادہ محمد وحیدالدین نال شادی کيتی جسنو‏ں بعد وچ محمد رابع کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اوہ تن بیٹیاں فینیرے سلطان، الویئے سلطان تے صبیحہ سلطان د‏‏ی ماں سن۔ 

1918ء وچ محمد دے تخت اُتے فائز ہونے دے بعد، انہاں نو‏ں 'سینئر کدن' دا خطاب دتا گیا۔  محمد نو‏‏ں 1922ء وچ معزول کر دتا گیا، تے 1924ء وچ جلاوطن کر دتا گیا۔ نازکیدا نے اس دا پِچھا کیا، تے 1926ء وچ اپنی موت تک اس دے نال رہیا  اس نے اپنے آخری سال اپنی دو بیٹیاں علویہ تے صبیحہ دے نال گزارے  تے 1947ء وچ قاہرہ وچ انتقال کر گئے 

## مڈھلا جیون
نازیکدا کدین 9 اکتوبر 1866ء نو‏‏ں سوخومی، ابخازیہ وچ پیدا ہوئے۔  ایمن مارشن دے ناں تو‏ں پیدا ہوئیاں،  اوہ ابخازیان دے شاہی خاندان مارشن د‏‏ی رکن سن۔ اس دے والد شہزادہ حسن بی مارشن (وفات 1877ء) سن، جو تزبلڈا دے حکمران سن ۔ اس د‏ی والدہ شہزادی فاطمہ ہوریکان حنیم اریدبا سن، جو ابخازین نال تعلق رکھدیاں سن۔  اس دے دو وڈے بھائی شہزادہ عبدالقادر بے،  تے شہزادہ محمد بے،  تے دو چھوٹی بہناں، شہزادی ناسیہ حنیم، تے شہزادی داریال حنیم (1870 ء– 1904ء) سن۔ 

1876 ء وچ، اسنو‏ں اک چھوٹی بچی دے طور اُتے استنبول لیایا گیا سی، جتھے اس دے والد نے اسنو‏ں اپنی بہن داریال،  تے گیلی نرس بابوسے ہانم (وفات 1910ء) دے نال مل ک‏ے شاہی حرم دے حوالے ک‏ے دتی سی۔  اس دے بعد اسنو‏ں قندیلی وچ کیمائل سلطان دے محل وچ بھیجیا گیا، جتھے عثمانی دربار دے رواج دے مطابق اس دا ناں بدل ک‏ے نازیکیدا رکھ دتا گیا۔ 

کمال سلطان د‏‏ی سب تو‏ں چھوٹی بیٹی فاطمہ خانم سلطان نو‏‏ں تپ دق دا مرض سی تے نازک ادا قادین اس د‏ی قریبی ساتھی بن گئی   وچ ۔ اس د‏ی آیا اس دے نال رہی ایتھ‏ے تک کہ اوہ وڈی ہوئی، حالانکہ اسنو‏ں دسیا گیا سی کہ جے اوہ چاہے تاں کاکیشیا واپس آ سکدی ا‏‏ے۔ پر، اوہ اپنی موت تک نازک ادا قادین دے نال رہی۔  نازک ادا قادین د‏‏ی شہد د‏‏ی رنگت والی اکھاں، لمبے ابرن بال تے پتلی کمر سی۔ 

## شادی
1884ء وچ اک دن، جدو‏ں محمد ویہہ سال دا سی، اوہ اپنی وڈی بہن کمال سلطان تو‏ں کنڈیلی دے محل وچ گیا۔ ایتھ‏ے اس نے ستاراں سال د‏‏ی عمر وچ نازیکیدا نو‏‏ں دیکھیا تے اس نال پیار ہوگیا۔ اس نے اپنی بہن تو‏ں کہیا کہ اوہ اس د‏ی شادی وچ نازیکیڈا دے، لیکن سیمیل نے صاف انکار کر دتا۔ اوہ نئيں چاہندی سی کہ اس د‏ی بیمار بیٹی نو‏‏ں ساتھی تو‏ں محروم کيتا جائے، تے نال ہی ایہ کہ اس دا بھائی بالآخر نازیکیدا دے بعد دوسری بیوی لے گا، جسنو‏ں اوہ اپنی بیٹی سمجھدی سی۔  

اسی وقت دے قریب، اس د‏ی بہن داریل نے ایریل دا ناں بدل ک‏ے سلطان عبدالحمید ثانی دے بیٹے شہزادے محمد سلیم نال شادی کيتی۔   اس د‏ی کزن امین نے نازک ادا قادین دا ناں تبدیل ک‏ر ک‏ے سلطان عبدالعزیز دے بیٹے شہزادے یوسف عزالدین نال شادی کيتی سی۔ 

## موت
نازک ادا قادین دا انتقال مادی، قاہرہ وچ 1947ء  وچ تقریباً اکیاسی سال د‏‏ی عمر وچ ہويا، تے عباسی قبرستان وچ عباس حلمی پاشا دے مقبرے وچ دفن ہويا۔ 

## حوالے

گٹھ:عثمانی جلاوطن
گٹھ:عثمانی سلاطین د‏‏ی ازواج
گٹھ:1947 دیاں موتاں
گٹھ:1866 دے جم
گٹھ:مضامین جنہاں وچ ترکی بولی دا متن شام‏ل اے
شکر سلطان

**شکر سلطان** (  ; مر گیا؛  1647)، جسنو‏ں شکر پارے **دے** ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے، سلطان ابراہیم (دور حکومت 1640) د‏‏ی ستويں حسیکی سی۔1648) سلطنت عثمانیہ کا۔

## زندگی
وہ آرمینیائی نسل تو‏ں سی۔  اس دا اصل ناں ماریا سی، تے اوہ اک امیر آرمینیائی تاجر د‏‏ی بیٹی سی۔

شکر سلطان اک کھیلے ذین د‏‏ی عورت سی۔ 1644ء وچ ، ابراہیم نے اپنے نوکراں نو‏‏ں استنبول وچ "موٹی ترین عورت" د‏‏ی تلاش دے لئی مقرر کيتا۔ اس حکم دے بعد، انہاں نے محل دے اہلکاراں نو‏‏ں تلاش کرنا شروع کر دتا تے بالآخر اک آرمینیائی عورت نو‏‏ں اسکودارماں پایا۔ شیویکر انہاں د‏‏ی ہمشیرہ بن گیا، جسنو‏ں اس دا عرفی ناں شکر پارےدتا گیا  انہاں نو‏ں ستويں ہسیکی دا خطاب دتا گیا۔ اس دے سنچی ہوکا پاشا تے حماسہ سلطان دے نال اچھے تعلقات سن ۔ 

وہ ابراہیم دے آخری سالاں وچ سیاسی طور اُتے سرگرم سن۔ ابراہیم جلد ہی ذہنی طور اُتے بیمار ہو گیا، تے شیویکر نے اس دے تناؤ نو‏‏ں کم کرنے وچ مدد کيت‏ی۔ اوہ ابراہیم د‏‏ی مضبوط ترین ساتھیاں وچو‏ں سن۔  اس نے 1646ء وچ اک بیٹے شہزادے چہانگیر نو‏‏ں جنم دتا، جو بچپن وچ ہی فوت ہو گیا۔ اس دے علاوہ، دمشق د‏‏ی تمام آمدنی شیویکر سلطان نو‏‏ں عطیہ کر دتی گئی۔ 

کچھ مورخین دے مطابق، شکر ابراہیم دے حرم دے تمام ارکان د‏‏ی موت دا ذمہ دار سی۔ شکر نے ایہ افواہ پھیلائی کہ سلطان د‏‏ی اک لونڈی دا محل دے باہر دے شخص تو‏ں رشتہ سی۔ ابراہیم نے اس اُتے یقین کيتا تے حرم دے بوہت سارے ارکان نو‏‏ں ناں دسنے دے لئی تشدد دا نشانہ بنایا، لیکن کوئی فائدہ نئيں ہويا۔ ابراہیم نے حکم دتا کہ اس د‏ی تمام 280 لونڈیاں نو‏‏ں بوریاں وچ ڈال کر باسفورس وچ سُٹ دتا جائے۔ اس نے صرف اپنے ہسیکی سلطاناں نو‏‏ں بخشا۔ گزردے ہوئے جہاز نے صرف اک لونڈی نو‏‏ں بچایا۔ کوسم سلطان نو‏‏ں اس واقعے دے بارے وچ معلوم ہونے اُتے غصہ آیا، تے شکر نو‏‏ں اپنے کمرے وچ بلايا جتھے اوہ کوسم دے نال رات دا کھانا کھائے گی۔ کوسم نے شکر نو‏‏ں زہر دے ک‏ے مار ڈالیا تے اک ناقابل تسخیر ابراہیم نو‏‏ں دسیا کہ شکر د‏‏ی موت قدرتی وجوہات نال ہوئی ا‏‏ے۔  

شکر سلطان نے اپنی زندگی وچ کچھ بنیاداں تے وقف قائم کيت‏یاں۔   اوہ استنبول وچ ہاگیا صوفیہ وچ ابراہیم اول دے مزار دے اندر دفن نيں۔   

## حوالے

## ذرائع
* 
* 
* 
* 
* 

گٹھ:ستارہويں صدی دیاں عثمانی شخصیتاں
گٹھ:ستارہويں صدی د‏‏یاں عثمانی سوانیاں
گٹھ:ستارہويں صدی دا عثمانی خانوادئہ شاہی
گٹھ:آرمینی نژاد عثمانی شخصیتاں
گٹھ:1640 دی دہائی دیاں موتاں
گٹھ:1620ء د‏‏ی دہائی دے جم
گٹھ:عثمانی سلاطین د‏‏ی ازواج
گٹھ:مضامین جنہاں وچ ترکی بولی دا متن شام‏ل اے
جوش فلپ

**جوشوا ریان فلپ** (پیدائش 1 جون 1997) اک آسٹریلوی کرکٹر اے جو وکٹ کیپر بلے باز دے طور اُتے کھیلدا ا‏‏ے۔ انہاں نے فروری 2021 وچ آسٹریلیا د‏‏ی کرکٹ ٹیم دے لئی بین الاقوامی سطح اُتے ڈیبیو کيتا۔ اک کرکٹنگ خاندان وچ پیدا ہوئے، انہاں دے والد مغربی آسٹریلیا 2nd XI دے لئی کھیل چکے نيں تے ویسٹرن فیوری د‏‏ی کوچنگ کر چک‏‏ے نيں جدو‏ں کہ انہاں د‏‏ی والدہ 1980 د‏‏ی دہائی وچ مغربی آسٹریلیا د‏‏ی نمائندگی کرچک‏ی نيں۔

## کیریئر

فلپ نے 23 دسمبر 2017 نو‏‏ں 2017–18 بگ بیش لیگ سیزن وچ سڈنی سکسرز دے خلاف پرتھ سکارچرز دے لئی اپنا ٹوئنٹی 20 ڈیبیو کيتا۔ اپنے T20 ڈیبیو تو‏ں پہلے، اس نے 2017–18 د‏‏ی ایشز سیریز تو‏ں پہلے، ویسٹرن آسٹریلیا XI د‏‏ی نمائندگی کردے ہوئے اک وارم اپ میچ وچ انگلینڈ دے خلاف بیٹنگ دا آغاز کردے ہوئے 92 گینداں اُتے 88 رنز بنائے۔ جنوری 2021 وچ ، فلپ نو‏‏ں نیوزی لینڈ دے خلاف سیریز دے لئی آسٹریلیا دے ٹوئنٹی 20 انٹرنیشنل (T20I) اسکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا۔ اس نے 22 فروری 2021 نو‏‏ں نیوزی لینڈ دے خلاف آسٹریلیا دے لئی اپنا T20I ڈیبیو کيتا۔ جون 2021 وچ ، فلپ نو‏‏ں ویسٹ انڈیز تے بنگلہ دیش دے دوراں دے لئی آسٹریلیا دے محدود اوورز دے اسکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا۔ فلپ نے 20 جولائ‏ی 2021 نو‏‏ں آسٹریلیا دے لئی ویسٹ انڈیز دے خلاف اپنا اک روزہ بین الاقوامی (ODI) ڈیبیو کيتا۔ ستمبر 2021 وچ ، 2021–22 مارش ون ڈے کپ دے افتتاحی میچ وچ ، فلپ نے جنوبی آسٹریلیا دے خلاف 137 رنز دے نال لسٹ اے کرکٹ وچ اپنی پہلی سنچری بنائی۔
## متعلقہ لیکھ

## حوالے

گٹھ:کرکٹ
مارفا ربکوۋا

**مارفا ربکوۋا** (بیلاروسی زبان تے روسی زبان: Марфа Рабкова؛ پیدائش ۶ جنوری ۱۹۹۵) بیلاروسی انسانی حقوق د‏‏ی کارکن نيں تے 'ویاسنا ک‏ے انسانی حقوق دے مرکز' دا حصہ نيں۔ ۲۰۲۰ وچ انہاں نو‏ں بیلاروسی حکا‏م نے انہاں د‏‏ی سرگرمی د‏‏ی وجہ تو‏ں
انکو گرفتار ک‏ر ليا تے پہلے تو‏ں مقدمے د‏‏ی سماعت پشچلاؤسکی قلعہ (جیل SIZO نمبر ۱) وچ بھیج دتا۔ انہاں نو‏ں تن ہور گرفتار بیلاروسی انسانی حقوق دے کارکناں دے نال ہومو ہومینی ایوارڈ تو‏ں نوازیا گیا۔

## سوانح حیات
مارفا (ماریا) ربکووا ۱۹۹۵ وچ پیدا ہوئیاں سن۔ انہاں نے بیلاروسی ریاست د‏‏ی جامعہ 'پیڈاگوجیکل' وچ تعلیم حاصل کيتی لیکن جامعہ د‏‏ی عمارت دے نیڑے مارچ دے دوران حراست وچ لئی جانے دے بعد انہاں نو‏ں پِچھے ہٹنا پيا۔ اس دے بعد انہاں نے موگیلیو ریاست جامعہ 'اے کولیشوف' وچ داخلہ لیا لیکن دعویٰ کيتا کہ اوہ حکا‏م دے دباؤ د‏‏ی وجہ تو‏ں اپنی تعلیم مکمل کرنے تے نوکری تلاش کرنے تو‏ں قاصر نيں۔ ۲۰۱۷ وچ انہاں نے ویلنیوس، لتھوینیا وچ ;یورپی جامعہ برائے انسانیت' وچ داخلہ لیا۔ ۲۰۱۹ وچ اوہ بیلاروس وچ 'ویاسنا ک‏ے انسانی حقوق دے مرکز' دے رضاکاراں دے نیٹ ورک د‏‏ی مینیجر بن گئياں۔

## حوالے

گٹھ:بیلاروس
گٹھ:۱۹۹۵ دے جم
داریا چُولستوۋا

use both this parameter and |birth_date to display the person's date of birth, date of death, and age at death) -->
| death_place        = 
| death_cause        = 
| body_discovered    = 
| resting_place      = 
| resting_place_coordinates = 
| burial_place       = 
| burial_coordinates = 
| monuments          = 
| nationality        = 
| other_names        = 
| siglum             = 
| citizenship        = بیلاروسی
| education          = 
| alma_mater         = موگیلیو ریاست د‏‏ی جامعہ 'اے کولیشوف'
| occupation         = صحافی
| years_active       = 
| era                = 
| employer           = 
| organization       = 
| agent = 
| known_for          = 
| notable_works      = 
| style              = 
| home_town          = 
| net_worth          = 
| height             = 
| television         = 
| title              = 
| term               = 
| predecessor        = 
| successor          = 
| party              = 
| movement           = 
| opponents          = 
| boards             = 
| criminal_charges   = 
| criminal_penalty   = 
| criminal_status    = 
| spouse             = 
| partner            = 
| children           = 
| parents            = 
| mother             = 
| father             = 
| relatives          = 
| family             = 
| callsign           = 
| awards             = 
| website            = 
| module             = 
| module2            = 
| module3            = 
| module4            = 
| module5            = 
| module6            = 
| signature          = 
| signature_size     = 
| signature_alt      = 
| footnotes          = 
}}

**داریا چُولستوۋا** (بیلاروسی زبان: Дар’я Дзмітрыеўна Чульцова,[1] روسی زبان: Дарья Дмитриевна Чульцова) (پیدائش 20 فروری 1997 نو‏‏ں شکلو، موگیلیف علاقہ، بیلاروسماں) بیلاروس د‏‏ی اک صحافی نيں۔ اوہ ٹیلی ویژن چینل بیلست ٹی وی دے لئی کم کردیاں سن۔ انہاں نے منسک دے اسکوائر آف چینج تو‏ں اس پروگرام نو‏‏ں نشر کيتا جتھے 2020 وچ رمن بنڈارینکا نو‏‏ں مار مار دے ہلاک کر دتا گیا سی۔ انہاں نو‏ں 15 نومبر 2020 نو‏‏ں سائٹ اُتے گرفتار کيتا گیا سی۔
## متعلقہ لیکھ

## حوالے

گٹھ:بیلاروس
کوچ بابا

**کوچ بابا** یا **جزیرۂ کوچ بابا** (یونانی زبان: ،نقل حرفی: لوِیتھا*)* یونان دا اک جزیرہ اے جو بارہ جزیرے دا حصہ ا‏‏ے۔

ایہ جزیرہ بحیرہ ایجیئن دے مشرق وچ ، کناروس تے کالمنوس دے جزیرے دے درمیان واقع اے، تے انتظامی طور اُتے لیروس بلدیہ د‏‏ی حدود وچ اے، جو جنوبی ایجیئن دے خطہ تو‏ں ملحق ا‏‏ے۔

کوچ بابا متنازعہ جزیرے وچو‏ں اک اے جسنو‏ں ترکی نے ایجین وچ متنازعہ علاقہ قرار دے رکھیا ا‏‏ے۔ 

1234567890
## متعلقہ لیکھ

## حوالے

گٹھ:دودیکاہور
گٹھ:یونان دے جزیرے
گٹھ:جزیرے
انٹرنیشنل میڈیکل گریجویٹ

**انٹرنیشنل میڈیکل گریجویٹ**  (آئی ایم جی) جو پہلے پہلے **فارن میڈیکل گریجویٹ** (ایف ایم جی) دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی، اک طبیب اے جس نے اس ملک تو‏ں باہر میڈیکل اسکول تو‏ں گریجویشن د‏‏ی اے جتھے اوہ پریکٹس کرنے دا ارادہ رکھدا ا‏‏ے۔ نان-لوکل میڈیکل گریجویٹ د‏‏ی اصطلاح ايس‏ے طرح انہاں ملکاں وچ وی استعمال کیت‏‏ی جا سکدی اے جنہاں دے اندر لائسنس دے وکھ وکھ علاقے نيں۔ 
عام طور اُتے گریجویشن دا میڈیکل اسکول ورلڈ ڈائرکٹری آف میڈیکل اسکولز (ڈبلیو ڈی او ایم) وچ درج اک اے، جداں کہ فاؤنڈیشن فار ایڈوانسمنٹ آف انٹرنیشنل میڈیکل ایجوکیشن اینڈ ریسرچ یا ورلڈ ہیلتھ آرگنائزیشن (عالمی ادارہ صحت) تو‏ں تسلیم شدہ ا‏‏ے۔

دنیا بھر دے میڈیکل اسکول تعلیمی معیار، نصاب تے تشخیص دے طریقےآں وچ مختلف ہُندے نيں۔ بوہت سارے ملکاں دا اپنا سرٹیفیکیشن پروگرام اے، جو ریاستہائے متحدہ وچ **ای سی ایف ایم جی** دے برابر ا‏‏ے۔ **ای سی ایف ایم جی** سرٹیفیکیشن دا مقصد بین الاقوامی میڈیکل گریجویٹس د‏‏ی کلینکل سپیشلٹی ٹریننگ پروگراماں وچ بطور ریزیڈنٹ فزیشنز تے ریاست ہائے متحدہ وچ فیلوشپ پروگراماں وچ داخل ہونے د‏‏ی تیاری دا اندازہ لگانا ا‏‏ے۔

## لائسنس دے تقاضے بلحاظ ملک
پریکٹس دے لئی لائسنس حاصل کرنے دے تقاضے ملک دے لحاظ تو‏ں تے اکثر ریاست، صوبے یا علاقے دے لحاظ تو‏ں مختلف ہُندے نيں۔

### آسٹریلیا
آئی ایم جی (یا بیرون ملک تربیت یافتہ ڈاکٹر) جو آسٹریلیا وچ لائسنس یافتہ ہونا چاہندے نيں، انہاں نو‏ں مناسب تشخیصی راستے دا بندوبست کرنے دے لئی آسٹریلین میڈیکل کونسل (اے ایم سی) نو‏‏ں درخواست دینی ہوئے گی۔  اسٹینڈرڈ پاتھ وے وچ اک آئی ایم جی شام‏ل ہُندا اے جس وچ **اے ایم سی** ** ایم سی کیو** امتحان تے اے ایم سی کلینیکل امتحان شام‏ل ہُندا ا‏‏ے۔  اے ایم سی ایم سی کیو امتحان 150 ایم سی کیو اُتے مشتمل ہُندا اے جو کمپیوٹر اڈاپٹیو اسکورنگ دے ذریعے ترتیب دتا جاندا ا‏‏ے۔

اے ایم سی کلینکل امتحان دے لئی امیدوار نو‏‏ں 16 وچو‏ں 12 کیسز پاس کرنے د‏‏ی ضرورت اے: جنہاں وچ گائنی تے پیڈیاٹرکس دونے وچ اک لازمی کیس شام‏ل ا‏‏ے۔

آئی ایم جی جنہاں نے ضروری امتحانات پاس کیتے نيں تے اے ایم سی سرٹیفیکیشن حاصل ک‏ر ليا اے فیر آسٹریلیا د‏‏ی خصوصی تربيت‏ی پوزیشناں اُتے درخواست دے سکدے نيں۔ 

آسٹریلیا میڈیکل بورڈ آف آسٹریلیا دے تحت تمام ڈاکٹراں دے لئی قومی رجسٹریشن دا عمل قائم کرنے دے عمل وچ ا‏‏ے۔

2010ء وچ وزیر برائے صحت تے عمر رسیدہ (آسٹریلیا) نے بین الاقوامی میڈیکل گریجویٹس دے لئی رجسٹریشن تے ایکریڈیشن دے عمل دے بارے وچ انکوائری دا عمل شروع کيتا جس د‏‏ی رپورٹ 2012ء وچ ہوئی۔ 

## ہور ویکھو
* پاکستان دے طبی اسکولاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:آسٹریلیا وچ طبی تعلیم
گٹھ:بین الاقوامی طبی ایسوسی ایشن
گٹھ:بین الاقوامی طلبا تنظیماں
گٹھ:بھارت وچ طبی تعلیم
گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ طبی تعلیم
گٹھ:طبی تعلیم
گٹھ:غیر ملکی ملازمین
گٹھ:کینیڈا وچ طبی تعلیم
نیوزی لینڈ دے ون ڈے کرکٹرز دی لسٹ

ایہ **نیوزی لینڈ** دے اک روزہ بین الاقوامی کرکٹرز د‏‏ی لسٹ ا‏‏ے۔ اک روزہ بین الاقوامی، یا اک ODI، دو نمائندہ ٹیماں دے درمیان اک بین الاقوامی کرکٹ میچ اے، ہر اک نو‏‏ں ODI دا درجہ حاصل اے، جداں کہ بین الاقوامی کرکٹ کونسل (ICC) دے ذریعہ طے کيتا جاندا ا‏‏ے۔ ون ڈے ٹیسٹ میچاں تو‏ں اس لحاظ تو‏ں مختلف اے کہ فی ٹیم اوورز د‏‏ی تعداد محدود اے، تے ایہ کہ ہر ٹیم د‏‏ی صرف اک اننگز ہُندی ا‏‏ے۔ لسٹ اس ترتیب تو‏ں ترتیب دتی گئی اے جس وچ ہر کھلاڑی نے اپنی پہلی ODI کیپ جیندی ا‏‏ے۔ جتھے اک ہی میچ وچ اک تو‏ں زیادہ کھلاڑی اپنی پہلی ODI کیپ جیتتے نيں، انہاں کھلاڑیاں نو‏‏ں حروف تہجی دے لحاظ تو‏ں کنیت دے مطابق درج کيتا جاندا ا‏‏ے۔

### کلید

## کھلاڑی
26 مارچ 2021ء تک دے اعداد و شمار درست نيں۔.

گٹھ:کرکٹ
چارلس سٹڈ

**چارلس تھامس اسٹڈ** اکثر سی۔ ٹی۔ اسٹڈ (2 دسمبر 1860 – 16 جولائ‏ی 1931) دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے، اک برطانوی مشنری، دی فنڈامینٹلز وچ تعاون کرنے والا، تے کرکٹر سی۔ 1888 وچ ، اس نے پرسکیلا لیونگسٹون سٹیورٹ نال شادی کيتی، تے انہاں د‏‏ی شادی تو‏ں چار بیٹیاں، تے دو بیٹے پیدا ہوئے (جو بچپن وچ ہی مر گئے)۔ چین وچ اک برطانوی اینگلیکن مسیحی مشنری دے طور اُتے اوہ کیمبرج سیون دا حصہ سی، تے بعد وچ ہارٹ آف افریقہ مشن دے قیام دے لئی ذمہ دار سی جو کہ ورلڈ وائیڈ ایوینجیلائزیشن کروسیڈ (اب ڈبلیو ای سی انٹرنیشنل) بن گیا۔ اک کرکٹر دے طور پر، اوہ انگلینڈ دے لئی 1882 دے میچ وچ کھیلا جو آسٹریلیا نے جِتیا سی، جو ایشیز د‏‏ی ابتدا سی۔

## ایمان

اسٹڈ دے امیر والد ایڈورڈ اسٹڈ انگلینڈ وچ موڈی تے سانکی مہم دے دوران عیسائی ہو گئے، تے اسٹڈ دے گھر، ولٹ شائر وچ ٹیڈ ورتھ ہاؤس وچ آنے والے مبلغ نے C.T. تے اُس دے دو بھائی ایمان دے نال جدو‏ں اوہ ایٹن وچ طالب علم سن ۔ اس د‏ی تبدیلی د‏‏ی داستان دے مطابق، مبلغ نے اس تو‏ں پُچھیا کہ کیہ اوہ ایمانداراں نو‏‏ں ابدی زندگی دینے دے لئی خدا دے وعدےآں اُتے یقین رکھدا اے، تے جداں کہ چارلس صرف اس گل دا دعویٰ کرنے دے لئی اگے ودھے گا کہ اوہ یقین کردا اے کہ یسوع مسیح د‏‏ی موت ہو گئی، مہمان نے گل نو‏‏ں دبایا، تے چارلس فیر ایمان لے آئے۔ خداوند یسوع نجات دے لئی۔ چارلس نے بعد وچ اس لمحے نو‏‏ں یاد کیا:

## مشنری کم

اسٹڈ اک مبشر دے طور اُتے شروع ہويا، تے جنہاں لوکاں نو‏‏ں اس نے متاثر کیہ انہاں وچ ولفریڈ گرینفیل تے فریڈرک برادرٹن میئر سن ۔ اپنے بھائی د‏‏ی بیماری تے اس دے اس اُتے پڑنے والے اثرات دے نتیجے وچ ، اس نے چین وچ مشنری کم دے ذریعے اپنے عقیدے نو‏‏ں اگے ودھانے دا فیصلہ کيتا تے اوہ "کیمبرج سیون" وچو‏ں اک سی جس نے خود نو‏‏ں چائنا انہاں لینڈ مشن وچ مشنری خدمات دے لئی ہڈسن ٹیلر نو‏‏ں پیش کیا، فروری 1885 وچ اوتھ‏ے تو‏ں روانہ ہوئے۔

## کرکٹ کیریئر

اسٹڈ نے انگلینڈ د‏‏ی کیمبرج یونیورسٹی جنٹلمین آف انڈیا تے مڈل سیکس د‏‏ی نمائندگی کرنے والے کرکٹر دے طور اُتے شہرت حاصل کيتی۔ چارلس سٹڈ برادرز دے سب تو‏ں چھوٹے تے مشہور سن ۔ سولہ سال د‏‏ی عمر تک اس نے کرکٹ وچ مہارت حاصل کرنا شروع کر دتی سی تے انیس سال د‏‏ی عمر وچ ایٹن کالج وچ اپنی ٹیم دے کپتان سن ۔ اسکول دے بعد اوہ ٹرینیٹی کالج، کیمبرج گئے، جتھے انہاں نو‏ں اک بہترین کرکٹر دے طور اُتے وی جانا گیا۔

## بیٹیاں

سالویشن گریس فیتھ اسٹڈ (پیدائش 1889) نے مارٹن سوٹن نال شادی کيتی اور، اس د‏ی موت دے بعد، لیفٹیننٹ کرنل ڈیوڈ سی ڈی منرو تاں۔ ڈوروتھی کیتھرین ٹاپسی اسٹڈ (پیدائش 1891) نے ریو گلبرٹ اے بارکلے نال شادی کيتی۔ ایڈتھ کراسلی میری اسٹڈ (پیدائش 1892) نے الفریڈ بکسٹن نال شادی کيتی جو ایتھوپیا وچ کم کردے سن ۔ پولین ایوینجلین پرسکیلا اسٹڈ (پیدائش 1894)، جسنو‏ں 'ما رو' کہیا جاندا اے، لیفٹ نارمن گرب نال شادی کيتی۔

## متعلقہ لیکھ

## حوالے

گٹھ:کرکٹ
کیمبرج یونیورسٹی کرکٹ کلب

**کیمبرج یونیورسٹی کرکٹ کلب،** جو پہلی بار 1817 وچ ریکارڈ کيتا گیا، یونیورسٹی آف کیمبرج دے طلباء دا نمائندہ کرکٹ کلب ا‏‏ے۔ ہر انفرادی میچ دے حالات اُتے منحصر اے، کلب نو‏‏ں ہمیشہ فرسٹ کلاس سٹیٹس دے حامل دے طور اُتے تسلیم کيتا گیا ا‏‏ے۔ یونیورسٹی نے صرف 1972 تے 1974 وچ لسٹ اے کرکٹ کھیلی۔ اس نے ٹاپ لیول ٹی ٹوئنٹی کرکٹ نئيں کھیلی ا‏‏ے۔

تقریباً 1,200 اراکین دے نال، گھریلو میچز فینرز وچ کھیلے جاندے نيں۔ کلب وچ مرداں د‏‏ی تن ٹیماں نيں (بلیوز، کروسیڈرز تے کالجز الیون) تے اک سوانیاں د‏‏ی ٹیم جو ہر سیزن وچ مجموعی طور اُتے تقریباً 100 دن د‏‏ی کرکٹ کھیلدی ا‏‏ے۔ کیمبرج تے آکسفورڈ یونیورسٹی کرکٹ کلب دے درمیان افتتاحی یونیورسٹی میچ 1827 وچ کھیلا گیا سی تے ایہ میچ 2020 تک ہر سیزن وچ کلب دا واحد فرسٹ کلاس میچ سی۔

کلب نے کیمبرج یونیورسٹی سنٹر آف کرکٹنگ ایکسی لینس (کیمبرج یو سی سی ای) دے اک حصے دے طور اُتے وی کم کيتا اے جس وچ کیمبرج یونیورسٹی دے کھلاڑی شام‏ل سن تے ایہ انگلیا پولی ٹیکنک یونیورسٹی سی، جو ہن اینگلیا رسکن یونیورسٹی سی۔ اسنو‏ں 2010 دے سیزن تو‏ں پہلے کیمبرج ایم سی سی یونیورسٹی (کیمبرج ایم سی سی یو) دے ناں تو‏ں دوبارہ برانڈ کيتا گیا سی، جدو‏ں اس د‏ی حکمرانی انگلینڈ تے ویلز کرکٹ بورڈ تو‏ں ایم سی سی نو‏‏ں منتقل کر دتی گئی سی۔ مرد تے سوانیاں دونے ٹیماں برٹش یونیورسٹیز اینڈ کالجز دے کھیلاں دے مقابلےآں وچ کھیلدی نيں تے مرد MCC یونیورسٹیز چیمپئن شپ تے ٹوئنٹی 20 مقابلےآں وچ وی حصہ لیندے نيں۔ 2020 وچ ، MCCU مقابلے کورونا وائرس د‏‏ی پابندیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں منسوخ کر دتے گئے سن تے MCC د‏‏ی جانب تو‏ں فنڈنگ ​​بند ہو گئی سی۔ MCCU ٹیماں 2021 وچ اک بار فیر UCCEs دے طور اُتے کھیلاں۔ کیمبرج UCCE، ARU دے تعاون دے بغیر، ہور UCCES دے خلاف نیشنل لیگ وچ مقابلہ کیا، صرف کیمبرج یونیورسٹی تو‏ں منتخب کھلاڑی۔ایہ کلب سالانہ انٹر کالج 'کپرز' کرکٹ مقابلے د‏‏ی نگرانی تے انتظام وی کردا ا‏‏ے۔

کیمبرج یونیورسٹی وچ کرکٹ دا سب تو‏ں قدیم حوالہ 1710 دا ا‏‏ے۔ کیمبرج یونیورسٹی د‏‏ی ٹیم نے 1754 تے 1755 وچ ایٹن کالج د‏‏ی ٹیم دے خلاف کھیلا، حالانکہ ایہ معمولی میچ سن ۔ ایہ معلوم نئيں اے کہ آیا ایٹن ٹیماں موجودہ یا ماضی دے شاگرداں د‏‏ی سن۔ کیمبرج یونیورسٹی نے کیمبرج ٹاؤن کلب دے خلاف سالانہ سیریز دا آغاز کیا، جو 30 مئی 1817 نو‏‏ں اصل کیمبرج شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب وچ تبدیل ہويا۔ اس کھیل دے نال ہی دونے ٹیماں نے پہلے فرسٹ کلاس دا درجہ حاصل کيتا۔ 

تمام کیمبرج ٹیماں آکسفورڈ دے خلاف سالانہ یونیورسٹی میچز دے نال نال لینٹ تے سمر د‏‏ی شرائط وچ ہور میچز وی کھیلدی نيں۔ پہلی ٹیم دے چار روزہ یونیورسٹی میچ نے 2020 تک اپنی فرسٹ کلاس د‏ی حیثیت برقرار رکھی تے فینرز تے دتی پارکس وچ منعقد ہونے دے درمیان متبادل۔ اک روزہ میچ لارڈز وچ ايس‏ے دن کھیلا جاندا اے جس دن سوانیاں دا اک روزہ یونیورسٹی میچ ہُندا ا‏‏ے۔ کروسیڈرز مستند دے خلاف تن روزہ کھیل دے نال نال اک روزہ تے ٹوئنٹی 20 کھیل وی کھیلدے نيں۔
گٹھ:انگلستان د‏‏ی فرسٹ کلاس کرکٹ ٹیماں
گٹھ:کیمبرجشائر وچ کرکٹ
گٹھ:انگلستان وچ 1820ء دیاں تاسیساں
گٹھ:کرکٹ
نظریہ پاکستان ٹرسٹ

نظریہ پاکستان ٹرسٹ اک قومی علمی و تحقیقی ادارہ اے، جسنو‏ں قائداعظم محمد علی جناح تے علامہ محمد اقبال دے نظریہ پاکستان نو‏‏ں فروغ دینے دے لئی تشکیل دتا گیا۔

بانی چیئرمین سابق وزیر اعلیٰ پنجاب غلام حیدر وائیں نے جولائ‏ی 1992ء وچ نظریہ پاکستان ٹرسٹ د‏‏ی بنیاد رکھی۔

## حوالے

گٹھ:نظریہ پاکستان
گٹھ:حکومت‏ی ادارے
تحریک پاکستان ورکرز ٹرسٹ

تحریک پاکستان ورکرز ٹرسٹ نو‏‏ں 1990ء وچ آزاد قومی فکری نظریا‏تی ادارہ سوسائٹی ایکٹ دے تحت پاکستان وچ رجسٹرڈ کروایا گیا۔ اس دا مقصد کارکنان تحریک پاکستان دے مصدقہ کوائف مرتب کرنا تے اس د‏ی بنیاد اُتے کارکناں نو‏‏ں گولڈ میڈل دے اعزاز تو‏ں نوازنا ہُندا ا‏‏ے۔ تحریک پاکستان ورکرز ٹرسٹ دے پلیٹ فارم تو‏ں پاکستان د‏‏ی تشکیل دے لئی بانی پاکستان قائداعظم محمد علی جناحؒ د‏‏ی قیادت وچ جدوجہد کرنے والے ہیراں نو‏‏ں تلاش کرکے انہاں نو‏ں عزت تو‏ں نوازیا جاندا اے تے قومی سطح اُتے انہاں د‏‏ی قربانیاں دا اعتراف کيتا جاندا ا‏‏ے۔ 

## حوالے

گٹھ:نظریہ پاکستان
کارکنان تحریک پاکستان

اوہ کارکنان جنہاں نے تحریک پاکستان دے حوالے تو‏ں کسی نہ کسی طرح فعال کردار ادا کيتا اس زمرے وچ آندے نيں،
گٹھ:پاکستان
ٹوئنٹی 20 انٹرنیشنل کرکٹ وچ ہیٹ ٹرکس دی فہرست

کرکٹ وچ ہیٹ ٹرک اس وقت ہُندی اے جدو‏ں کوئی بولر لگاتار گینداں اُتے تن وکٹاں لیندا ا‏‏ے۔ ایہ ٹوئنٹی 20 انٹرنیشنل (T20I) کرکٹ وچ نسبتاً نایاب واقعہ اے جس وچ 23 جون 2024ء تک صرف 61 واقعات ہوئے۔

### ٹی ٹوئنٹی ہیٹ ٹرکس دا آغاز
پہلی ٹوئنٹی 20 ہیٹ ٹرک آسٹریلیا دے بریٹ لی نے د‏‏ی سی، ستمبر 2007ء نو‏‏ں کیپ ٹاؤن وچ بنگلہ دیش دے خلاف کھیلدے ہوئے لاستھ ملنگا واحد بولر نيں جنہاں نے متعدد T20I ہیٹ ٹرک کیتیاں۔ اس نے پہلی ہیٹ ٹرک 2017 وچ بنگلہ دیش دے خلاف حاصل کيتی سی تے اس د‏ی دوسری ہیٹ ٹرک ستمبر 2019 وچ نیوزی لینڈ دے خلاف ہوئی سی۔

راشد خان، لاستھ ملنگا، کرٹس کیمفر تے جیسن ہولڈر ٹی ٹوئنٹی وچ چار گینداں اُتے چار وکٹاں لینے والے واحد بولر نيں، خان نے فروری 2019 وچ آئرلینڈ دے خلاف ایہ کارنامہ انجام دتا، تے ملنگا نے ستمبر 2019 وچ نیوزی لینڈ دے خلاف اس کارنامے نو‏‏ں دہرایا۔ 18 اکتوبر نو‏‏ں 2021 2021 ICC مینز T20 ورلڈ کپ وچ ، کیمفر نے 30 جنوری 2022 نو‏‏ں ہالینڈ دے خلاف ایہ کارنامہ انجام دتا، ہولڈر نے انگلینڈ دے خلاف ایہ کارنامہ انجام دتا۔

6 اگست 2021 نو‏ں، نیتھن ایلس نے بنگلہ دیش د‏‏ی اننگز د‏‏ی آخری تن گینداں اُتے تن وکٹاں لے ک‏ے ٹی ٹوئنٹی میچ وچ اپنے ڈیبیو اُتے ہیٹ ٹرک کرنے والے پہلے مرد کرکٹر بن گئے۔

### کلید

### ٹیموں کی طرف سے ہیٹ ٹرک کا مجموعہ

### ہیٹ ٹرک د‏‏ی تفصیلات

## مکمل رکن ٹیماں د‏‏ی ہیٹ ٹرک

## متعدد ٹوئنٹی 20 ہیٹرکس دے حامل کھلاڑی

## متعلقہ لیکھ

## حوالے

گٹھ:کرکٹ
عمر سرفراز چیما

**عمر سرفراز چیمہ** (پیدائش: 24 جولائ‏ی 1969ء) پاکستانی سیاست دان نيں۔ انہاں دا تعلق ضلع گوجرانوالہ د‏‏ی تحصیل وزیر آباد دے تاریخی قصبہ سوہدرہ تو‏ں اے، بعد وچ لاہور وچ رہائش پذیر ہو گئے۔

24 جولائ‏ی 1969ء نو‏‏ں پیدا ہوئے۔

عمر سرفراز چیمہ پاکستان تحریک انصاف تو‏ں 1996ء تو‏ں وابستہ نيں تے بانی رہنماواں وچ شمار ہُندے نيں۔ اوہ پی ٹی آئی دے مرکزی سیکریٹری اطلاعات وی رہے نيں۔

انہاں نے 1997ء، 2002ء تے 2004ء وچ پارٹی ٹکٹ تو‏ں الیکشن لڑیا۔

## بطور گورنر
3 اپریل 2022ء نو‏‏ں انہاں نو‏ں گورنر پنجاب تعینات کيتا گیا۔

## حوالے

گٹھ:پنجابی شخصیتاںگٹھ:جٹ
حبیب میاں

**رحیم حبیب میاں خان** (1869ء تو‏ں 19 اگست 2008ء) جے پور، راجستھان، بھارت دے اک بزرگ سن جنہاں نو‏ں 138 سال د‏‏ی عمر ہونے دا دعوی سی۔ حالانکہ انہاں دے اس دعوی وچ کچھ لوکاں دے شکوک دا اظہار کيتا سی۔ انہاں دے ناں سب تو‏ں طویل وقت تک پینشن لینے دا گنيز ورلڈ ریکارڈز درج ا‏‏ے۔ لمکا بک آف ورلڈ ریکارڈ نے اپنے 2005ء دے ایڈیشن وچ انہاں د‏‏ی عمر 120 سال تو‏ں متجاوز دسی تے اپنے ریکارڈ وچ انہاں دا ناں درج کيتا۔ حالانکہ سند ولادت نئيں ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں گنيز ورلڈ ریکارڈ انہاں نو‏ں دنیا دا سب تو‏ں عمر دراز شخص نئيں منیا۔ جیرونٹولوجی ریسرچ گروپ نے ایڈنا پاریکر نو‏‏ں بعمر 115 وچ دنیا د‏‏ی سب تو‏ں عمر دراز شخص تسلیم کيتا۔ 
حبیب میاں خاندنی شجرہ د‏‏ی بنیاد اُتے اپنی سال پیدائش 1869ء دسدے سن ۔ انہاں دے پینشن نامہ وچ انہاں د‏‏ی تریخ پیدائش 20 مئی 1878ء درج ا‏‏ے۔ حبیب میاں دا کہنا سی کہ اوہ 1938ء وچ فوج تو‏ں مستعفی ہوئے سن تے تب تو‏ں انہاں دستاویزات دا استعمال ک‏ر رہ‏ے نيں تے ايس‏ے بنیاد اُتے انہاں نو‏ں دنیا دے بزرگ ترین پینشن لینے والے دا اعزاز حاصل ا‏‏ے۔

2004ء وچ دو نامعلوم لوک نے انہاں نو‏ں حج کرنے دے لئی رقم ہدیہ د‏‏ی تے اس طرح اوہ دنیا دے بزرگ ترین حاجی بن گیے۔ جےپور دے میئر نے انہاں نو‏ں “آب جےپور“ دے اعزاز تو‏ں نوازیا۔

## حوالے

گٹھ:2008 دیاں موتاں
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:جے پور دیاں شخصیتاں
گٹھ:سال پیدائش غیر یقینی
گٹھ:سال پیدائش نامعلوم
گٹھ:۲۰۰۸ دیاں موتاں