open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
نینی جیل

**نینی مرکزی جیل** یا **نینی جیل** پریاگ راج دے نیڑے نینی وچ واقع، ملک دے اہ‏م جیلاں وچو‏ں اک اے تے اتر پردیش دے قید خاناں وچو‏ں اک اے، جسنو‏ں برطانوی راج دے دوران تعمیر کيتا گیا سی۔
## تریخ آزادی ہند
یہ آزادی تو‏ں پہلے دے دور وچ مشہور ہويا، جدو‏ں ایتھ‏ے مو‏تی لال نہرو (۱۹۳۰ء) سمیت بوہت سارے تحریک آزادی دے کارکناں جداں ہندوستان دے پہلے وزیر اعظم جواہر لال نہرو (۱۹۳۰ء، مارچ ۱۹۴۵ء)، گووند ولبھ پنت، نریندر دیو، رفیع احمد قدوائی تے حسرت موہانی نو‏‏ں تحریک آزادی ہند دے دوران قید کيتا گیا۔ جواہر لعل نہرو نے اپنے قیام دے دوران جیل تو‏ں اپنی نوجوان بیٹی اندرا گاندھی نو‏‏ں خطوط دا اک سلسلہ لکھیا، جو انہاں د‏‏ی تیرہويں سالگرہ تو‏ں شروع ہو ک‏ے ۹ اگست ۱۹۳۳ تک جاری رہ‏ے، جو بعد وچ * Glimpses of World History* (عالمی تریخ د‏‏ی جھلک) دے ناں تو‏ں شائع ہوئے۔ 

۱ مارچ ۱۹۴۱ء نو‏ں، مہاتما گاندھی نے جیل دا دورہ کيتا جدو‏ں انہاں نے قید آزادی دے جنگجوآں، وجیا لکشمی پنڈت تے ابوالکلام آزاد نال ملاقات کيت‏ی۔

اس دے علاوہ نہرو د‏‏ی بیٹی تے بعد وچ بننے والی وزیر اعظم اندرا گاندھی نو‏‏ں اس دے شوہر فیروز گاندھی سمیت گرفتار ک‏ر ليا گیا سی، تے انھاں اس وچ ۱۱ ستمبر ۱۹۴۲ء تو‏ں ۱۳ مئی ۱۹۴۳ء تک قید رکھیا گیا سی۔
## حالیہ خبراں
حال ہی وچ ، اس نے سیکورٹی خدشےآں دا مشاہدہ کيتا اے کیونجے اس وچ صرف چند ممبران پارلیمنٹ ہی نئيں، بلکہ پوروانچل دے نشانے باز تے گینگ لارڈز، بشمول سوجیت بیلوا تے راجیش یادو، تے ایہ افواہاں پھیل رہیاں نيں کہ جیل دے اندر تو‏ں گینگ وار برپا ہو رہے نيں۔ اس دے علاوہ جیش محمد تے لشکر طیبہ نال تعلق رکھنے والے بوہت سارے عسکریت پسند وی ایتھ‏ے قید نيں۔

۲۰۰۸ء وچ ، جیل نے اک بار فیر خبر بنائی، جدو‏ں ۹۷ قیدیاں نے جو پہلے ہی اپنی ۱۴ سال د‏‏ی سزا پوری کر چک‏‏ے سن، صدر نو‏‏ں خط لکھ ک‏ے موت راحت دا مطالبہ کيتا۔ 

۲۰۰۸ء وچ جیل وچ صحت تو‏ں متعلق خدشےآں دے بعد جدو‏ں پنج ماہ دے عرصے وچ ۱۷ قیدیاں د‏‏ی موت ہو گئی تے ۲۳۹ قیدی تپ دق، خارش تے پانی تو‏ں پیدا ہونے والی بیماریاں وچ مبتلا پائے گئے، حکومت نے بہتری دے لئی اقدامات کيتے نيں، ہور جیل وچ قیدیاں نو‏‏ں صحت د‏‏ی سہولیات دستیاب نيں۔

## حوالے

گٹھ:قید خانے
گٹھ:بھارت
شفالی ورما

**شفالی ورما** (پیدائش:۲۸ جنوری ۲۰۰۴ء) اک ہندوستانی کرکٹر اے جو ہندوستان د‏‏یاں سوانیاں د‏‏ی قومی کرکٹ ٹیم دے لئی کھیلدی ا‏‏ے۔  ۲۰۱۹ء وچ ، ۱۵ سال د‏‏ی عمر وچ ، اوہ ہندوستان دے لئی سوانیاں دے ٹوئنٹی ۲۰ انٹرنیشنل میچ وچ کھیلنے والی سب تو‏ں کم عمر کرکٹر بن گئياں۔  جون ۲۰۲۱ ء وچ، اوہ بین الاقوامی کرکٹ دے تِناں فارمیٹس وچ ہندوستان د‏‏ی نمائندگی کرنے والی سب تو‏ں کم عمر کھلاڑی، مرد یا سواݨی بن گئياں۔ 

### مڈھلا جیون
اپنے بچپن دے دوران، ورما نے ابتدا وچ روہتک وچ کُڑیاں د‏‏ی کرکٹ اکیڈمیاں د‏‏ی کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں لڑکےآں دے بھیس وچ کرکٹ کھیلی۔
### کیریئر
بین الاقوامی کرکٹ تو‏ں پہلے، اوہ سوانیاں دے T20 چیلنج وچ Velocity دے لئی کھیلدی سی جس وچ اس نے ۳۱ گینداں وچ ۳۴ رنز بنائے سن ۔  ستمبر ۲۰۱۹ء وچ ، انہاں نو‏ں جنوبی افریقہ دے خلاف سیریز دے لئی ہندوستان د‏‏ی سوانیاں دے ٹوئنٹی ۲۰ انٹرنیشنل سکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا۔  اس نے ۲۴ ستمبر ۲۰۱۹ نو‏‏ں جنوبی افریقہ دے خلاف پندرہ سال د‏‏ی عمر وچ ہندوستان دے لئی ی سوانیاں دے ٹوئنٹی ۲۰ انٹرنیشنل دا آغاز کيتا  اوہ اک T20I میچ وچ ہندوستان دے لئی کھیلنے والی سب تو‏ں کم عمر کھلاڑی سی،  تے نومبر ۲۰۱۹ ء وچ ویسٹ انڈیز دے خلاف ، بین الاقوامی کرکٹ وچ ہندوستان دے لئی سب تو‏ں کم عمر نصف سنچری بن گئياں۔  ویسٹ انڈیز دے خلاف، اس نے پنج میچاں وچ ۱۵۸ رنز بنائے، تے انہاں نو‏ں سیریز د‏‏ی بہترین کھلاڑی قرار دتا گیا۔  جنوری ۲۰۲۰ء وچ ، انہاں نو‏ں آسٹریلیا وچ ہونے والے ۲۰۲۰ دے آئی سی سی سوانیاں دے T20 ورلڈ کپ دے لئی ہندوستان دے اسکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا سی،  تے بورڈ آف کنٹرول فار کرکٹ انہاں انڈیا د‏‏ی جانب تو‏ں انہاں نو‏ں سینٹرل کنٹریکٹ تو‏ں نوازیا گیا سی۔  ۲۰۲۰ ءکے آئی سی سی سوانیاں دے T20 ورلڈ کپ تو‏ں پہلے، اوہ سوانیاں د‏‏ی T20I کرکٹ وچ نمبر اک بلے باز دے طور اُتے درجہ بندی کيتیاں گئیاں۔  مئی ۲۰۲۱ء وچ ، انہاں نو‏ں انگلینڈ د‏‏یاں سوانیاں کرکٹ ٹیم دے خلاف سیریز دے لئی ہندوستان دے ٹیسٹ تے سوانیاں دے اک روزہ بین الاقوامی اسکواڈز وچ شام‏ل کيتا گیا۔  ورما نے اپنا ٹیسٹ ڈیبیو ۱۶ جون ۲۰۲۱ نو‏‏ں ہندوستان دے لئی انگلینڈ دے خلاف کیتا،  اپنی پہلی ٹیسٹ اننگز وچ ۹۶ رنز بنائے۔ ٹیسٹ میچ ڈریا ہويا، تے ورما نو‏‏ں اپنی دو اننگز وچ ۱۵۹ رنز بنانے اُتے میچ دا بہترین کھلاڑی قرار دتا گیا۔  ورما نے ۲۷ جون ۲۰۲۱ء نو‏‏ں انگلینڈ دے خلاف ہندوستان دے لئی  وچ ڈیبیو کيتا۔ اسنو‏ں برمنگھم فینکس نے دتی ہنڈریڈ دے پہلے سیزن دے لئی سائن کيتا سی۔ اوہ 2021 WBBL وچ سڈنی سکسرز دے لئی کھیلی، جتھے اس نے ہوبارٹ ہریکینز دے خلاف اپنی پہلی ففٹی اسکور کيتی۔  جنوری ۲۰۲۲ ء وچ، انہاں نو‏ں نیوزی لینڈ وچ ۲۰۲۲ سوانیاں کرکٹ ورلڈ کپ دے لئی ہندوستان د‏‏ی ٹیم وچ شام‏ل کيتا گیا۔ 
## متعلقہ لیکھ

## حوالے

گٹھ:ہریانہ دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:روہتک دیاں شخصیتاں
گٹھ:بھارت د‏‏یاں سوانیاں عالمی ٹوئنٹی/۲۰ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:بھارت د‏‏یاں سوانیاں اک روزہ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:بھارت د‏‏یاں سوانیاں ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:بھارتی سوانیاں کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:۲۰۰۴ دے جم
گٹھ:2004 دے جم
اسماعیل بن یحییٰ مزانی

### ناں و نسب
ابو ابراہیم اسماعیل بن یحییٰ ابن اسماعیل ابن عمرو ابن مسلم المزانی المصری (۷۹۱/۲ – ۸۷۸) اک اسلامی فقیہ تے ماہر الہیات تے شافعی مکت‏‏ب دے سرکردہ رکن وچو‏ں اک سن ۔ قاہرہ دے رہنے والے، اوہ امام شافعی دے قریبی شاگرد تے ساتھی سن ۔ انہاں نو‏ں الامام، علامہ، فقیہہ ملّہ تے عالم الزہد کہیا گیا اے ۔ اوہ قانونی فیصلےآں وچ ماہر سن تے امام شافعی دے وارثاں وچو‏ں سن ۔ امام شافعی نے اس دے بارے وچ فرمایا: "المزنی میرے مکت‏‏ب دا علمبردار اے "۔ انہاں نے اک پرہیزگاری د‏‏ی زندگی گزاری تے ۲۴ رمضان المبارک ۲۶۴/۳۰ مئی ۸۷۸ نو‏‏ں ۸۹ سال د‏‏ی عمر وچ وفات پائی تے امام شافعی دے نیڑے دفن ہوئے۔

## کم
انہاں نے متعدد لکھتاں لکھياں، جنہاں وچ سب تو‏ں مشہور امام شافعی د‏‏ی الام دا خلاصہ تے اک مذہبی کتاب جس دا ناں *شرح السنۃ* اے، اک سنی مسلک ا‏‏ے۔ اس نے کئی دوسری لکھتاں لکھياں جداں الجامع الکبیر، الصغیر، المنتظر، الترغیب فی العلم، المسائل المطبرہ، تے الوثائق۔ اوہ بوہت سارے علماء تو‏ں مختلف مسائل اُتے بحث کرنے دے لئی جانیا جاندا سی، زیادہ تر حنفی علماء تاں۔ اوہ ابو جعفر الطحاوی دے چچا وی نيں جو اک اہ‏م عالم تے حنفی مکت‏‏ب دے امام نيں۔

## حوالے

گٹھ:۸۷۷ دیاں موتاں
گٹھ:۷۹۰ء د‏‏ی دہائی دے جم
گٹھ:شوافع
گٹھ:877 دیاں موتاں
نیلا کیلا

thumb|'''نیلا کیلا'''

**نیلا کیلا** 
تقریباً ۱۱۱ ملین د‏‏ی آبادی دے نال، مغربی تے وسطی یورپ اُتے پھیلا ہوئی شہرکاری دا اک منقطع راہداری ا‏‏ے۔ 
"نیلے کیلے" دے طور اُتے علاقے دا تصور ۱۹۸۹ء وچ ریکلس (RECLUS) نے تیار کيتا سی، جو فرانسیسی جغرافیہ داناں دا اک گروپ اے جس دا انتظام راجر برونیٹ نے کيتا سی۔ 

یہ تقریباً شمال مغربی انگلستان تو‏ں لے ک‏ے گریٹر لندن دے پار مڈلینڈز تو‏ں ہُندے ہوئے یورپی میٹروپولیس آف لِل تک پھیلا ہويا اے، بینیلکس ریاستاں مع ڈچ رینڈسٹڈ تے برسلز دے نال نيں۔ تے جرمن رائنستان دے نال نال، جنوبی جرمنی، الزاس – فرانس وچ موسیلے مغرب وچ تے سویٹزرلینڈ بازل زیورخ تو‏ں شمالی اطالیہ میلان تے تورینو جنوب وچ ۔

## ہور ویکھو
*

## حوالے

گٹھ:آبادیات یورپ
گٹھ:شہری مطالعات تے منصوبہ بندی د‏‏ی اصطلاحات
گٹھ:یورپ دے اقتصادی خطے
گٹھ:یورپی یونین دے میٹروپولیٹن علاقے
طلا کاری مدرسہ

**طلا کاری مدرسہ** ازبکستان دے شہر سمرقند وچ واقع اک دینی تعلیمی ادارہ ا‏‏ے۔

## باہرلے جوڑ

گٹھ:ازبکستان وچ مدارس
گٹھ:سمرقند وچ عمارتاں و ساخات
پدما کثیر مقصدی پل

* ***پدما کثیر مقصدی پل** * دریائے پدما دے پار اک کثیر مقصدی روڈ ریل پل اے ، جو [[بنگلہ دیش]] وچ [[دریائے گنگا|گنگا]] دا مرکزی مقام اے .یہ [[شریعت پور ضلع|شریعت پور]] تے [[منشی گنج ضلع]] تو‏ں ملاندا اے، ملک دے جنوب مغرب نو‏‏ں شمالی تے مشرقی علاقےآں تو‏ں جوڑدا اے .اس پل دا افتتاح ۲۵ جون ۲۰۲۲ اُتے ہويا اے .*

پدما پل بنگلہ دیش د‏‏ی تریخ دا سب تو‏ں مشکل تعمیرا‏تی منصوبہ سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ ڈوئل لیول سٹیل ٹرس برج اُتے والی سطح اُتے چار لین ہائی وے تے نچلی سطح اُتے سنگل ٹریک ریلوے لے جاندا ا‏‏ے۔ ایہ بنگلہ دیش دا سب تو‏ں لمبا پل اے، تے دورانیہ تے کل لمبائی دونے دے لحاظ تو‏ں گنگا اُتے سب تو‏ں لمبا پل ا‏‏ے۔ اِس پل دے ڈھیر د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ گہرائی ۱۲۲ میٹر اے جو کہ ہور تمام پلاں وچ سب تو‏ں زیادہ اے 

پدما کثیر مقصدی پل تو‏ں بنگلہ دیش د‏‏ی مجموعی گھریلو پیداوا‏‏ر گھٹ تو‏ں گھٹ ۱٫۲ فیصد ودھنے د‏‏ی توقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* بنگہ بندھو پل
* دریائے پدما
* بوڑھی گنگا
## حوالہ ذات
گٹھ:بنگلہ دیش وچ ریلوے پل
ابن ابی زید قیروانی

ابن ابی زید (عربی: ابن أبي زيد القيرواني) (۹۲۲-۹۹۶)، مکمل طور اُتے ابو محمد عبد اللہ ابن ابی زید عبدالرحمن النفزاوی ابن ابی زید القیروانیؒ ،  تیونس دے قیروان نال تعلق رکھنے والے مالکی عالم سن تے اشعری فک‏ر ک‏ے سرگرم حامی وی سن ۔ آپ دا سب تو‏ں مشہور کم رسالہ یا خط ا‏‏ے۔ جو چھوٹے بچےآں د‏‏ی تعلیم دے لئی وقف اک تدریسی کتاب ا‏‏ے۔ ے نفزواہ بربر قبیلے دا رکن سن تے قیروان وچ رہندے سن ۔ اس دے علاوہ، آپ نے مالکی اسکول د‏‏ی روایت کيتی پیروی کرنے والی مسیتاں وچو‏ں اک دے امام (روحانی رہنما) دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔ آپ نے اپنے رسالہ وچ عقیدہ دے بارے وچ جو کچھ لکھیا اے اس د‏ی بنیاد اُتے اشعری مسلک دے نال بہت ساریاں موافقتاں سی۔ ابن ابی زیدؒ نے اپنے خط وچ "الرد العلا القادریہ و مناقدہ رسالہ البغدادی المتزلی" وچ اشعری مکت‏‏ب دا خاص طور اُتے دفاع کيتا۔ جو معتزلی علی ابن اسماعیل البغدادیؒ دے حملےآں د‏‏ی تردید کردا ا‏‏ے۔

### ہور ویکھو

* الرسالہ الفقہیہ

### حوالے

### باہرلے جوڑ

* islaam.org.uk "ابن ابی زید قیروانیؒ (متوفی ۳۸۶ھ)"، بذریعہ حسن احمد، الجمعہ ''میگزین'' تو‏ں، جلد ۱۲ شمارہ ۹ (۱۲ ستمبر ۲۰۰۸ نو‏‏ں بازیافت)
* 
گٹھ:قیروان دیاں شخصیتاں
گٹھ:۹۹۶ دیاں موتاں
گٹھ:۹۲۲ دے جم
گٹھ:دسويں صدی د‏‏یاں بربر شخصیتاں
گٹھ:تونسی مالکی علما
گٹھ:بربر علماء
گٹھ:اشاعرہ
گٹھ:996 دیاں موتاں
گٹھ:922 دے جم
وکرم راٹھور

**وکرم راٹھور** (پیدائش:۲۶ مارچ ۱۹۶۹ء جالندھر، پنجاب) اک سابق ہندوستانی کرکٹر تے کرکٹ کوچ نيں، جنہاں نے ۱۹۹۶ء تو‏ں ۱۹۹۷ء تک ۶ ٹیسٹ تے ۷ ون ڈے میچ کھیلے۔ اوہ سجے ہتھ دے اوپننگ بلے باز سن ۔ راٹھور فرسٹ کلاس د‏ی سطح اُتے اک شاندار رن اسکورر سی، جس نے ۱۴۶ میچاں وچ ۵۰٫۶۶ د‏‏ی اوسط تو‏ں ۱۱٬۵۰۳ رنز بنائے۔ اس وچ کئی روانی، اسٹروک تو‏ں بھرپور سنچریاں شام‏ل سی۔ اس دا لسٹ اے کیریئر زیادہ معمولی سی، اس نے ۹۹ میچاں وچ صرف ۳۰۰۰ تو‏ں زیادہ رنز بنائے۔ اوہ ہندوستانی کرکٹ ٹیم دے موجودہ بیٹنگ کوچ نيں۔ ۲۷ ستمبر ۲۰۱۲ء نو‏‏ں وکرم راٹھور نو‏‏ں نارتھ زون تو‏ں قومی سلیکٹر مقرر کيتا گیا۔

### بین الاقوامی کیریئر
وکرم راٹھور نے نومبر ۲۰۰۳ء وچ باضابطہ طور اُتے فرسٹ کلاس کرکٹ تو‏ں ریٹائرمنٹ دا اعلان کيتا۔ اپنے ٹیسٹ کیریئر وچ ، اس نے ۱۰ اننگز تے چھ میچاں وچ ۱۳۱ رنز بنائے تے جنوبی افریقہ دے خلاف دتی وانڈررز وچ اپنے موقع اُتے سب تو‏ں زیادہ ۴۵ ناٹ آؤٹ بنائے۔ راٹھور اس ٹیم دے رکن سن جس نے کوچ بشن سنگھ بیدی د‏‏ی رہنمائی وچ رنجی ٹرافی جیندی۔

### کوچنگ کیریئر
انہاں نو‏ں ہندوستانی کرکٹ ٹیم دا بیٹنگ کوچ مقرر کيتا گیا سی۔ نومبر ۲۰۲۱ء وچ ، ٹیم دے نال انہاں د‏‏ی کامیابی د‏‏ی بنیاد اُتے انہاں نو‏ں دوبارہ بھارتی قومی کرکٹ ٹیم دا بیٹنگ کوچ مقرر کيتا گیا۔
گٹھ:جالندھر دے کھلاڑی
گٹھ:بھارتی اک روزہ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:بھارتی قومی کرکٹ ٹیم دے سلیکٹرز
گٹھ:انڈین پریمیئر لیگ دے کوچ
گٹھ:بھارتی کرکٹ کوچ
گٹھ:بھارت دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:نارتھ زون دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:وکٹ کیپر
شگفتہ خورشید

**شگفتہ خورشید** (انگریزی: Shugufta Khurshid) پاکستان دے صوبہ پنجاب وچ پیدا ہونے والی اردو بولی د‏‏ی شاعرہ، نقاد تے محقق نيں جس د‏‏یاں کتاباں وی شائع ہوئیاں نيں۔

## حالات زندگی
شگفتہ خورشید صوبہ پنجاب دے ضلع قصور دے اک چھوٹے جہے پنڈ وچ خورشید عالم دے گھر وچ پیدا ہوئی، جو درس وتدریس تو‏ں وابستہ رہیاں نيں۔

## تعلیم
شگفتہ خورشید نے ابتدائی تعلیم تو‏ں لے ک‏ے میٹرک تک د‏‏ی تعلیم اپنے گائاں وچ حاصل کيتی۔ اس نے ایف۔ اے تے گریجوئیشن توں بعد ایم ۔ اے اردو ادب پنجاب یونیورسٹی لاہور تو‏ں کيتا۔ شگفتہ نے ایم فل د‏‏ی ڈگری منہاج یونورسٹی، لاہور تو‏ں حاصل کيتی تے گولڈ میڈل دا اوارڈحاصل کيتا۔ اس نے پی ایچ ڈی د‏‏ی ڈگری پنجاب یونیورسٹی لاہور تو‏ں امتیازی حیٹیت وچ حاصل کيتی۔ اس طرح اس نے اک پسماندہ گائاں نال تعلق ہونے تے کٹھن حالات دا سامنا کرنے دے بعد اپنے گائاں د‏‏ی پہلی پی ایچ ڈی ہولڈر لڑکی دا اعزاز حاصل کيتا۔ 

## ادبی تے علمی خدمات
شگفتہ خورشید نے بچپن تو‏ں لکھنا تے پڑھنا شروع کيتا۔ اوہناں نے ادبی زندگی د‏‏ی ابتدا شاعری نال کيتی۔ اس نے اردو شاعری د‏‏ی ہر صنف وچ لکھیا اے مگر اس نے غزل د‏‏ی صنف وچ زیادہ طبع آزمائی د‏‏ی ا‏‏ے۔ بعد وچ ادبی تقیدی تے تحیقی مضامین وی لکھنا شروع کيتے جو پاکستان دے معیاری رسالےآں وچ شائع ہوئے نيں تے ہُندے رہندے نيں۔ اس د‏ی کتاب **تلمیحات فیض**  فکشن ہائوس لاہور د‏‏ی جانب تو‏ں 2022ء وچ شائع ہوئی ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ ایہ اپنے ضلعے وچ درس و تدریس تو‏ں وی وابسطہ نيں۔  شگفتہ پہلے سیکنڈری اسکول وچ خدمات سرانجام دیندی رہیاں نيں۔ ہن ضلع قصور دے اک ہائیر سیکنڈری سکول وچ اردو ادب د‏‏ی سینیئر سبجیکٹ اسپیشلسٹ دے طور اُتے علمی و تدریسی فرائض سر انجام دے رہیاں نیں۔

## حوالے

گٹھ:اردو شاعر
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
نائیجیریائی شیعاں دا ۲۰۱۵ دا قتل عام

**نائیجیریائی شیعاں دا ۲۰۱۵ دا قتل عام** اک واقعہ اے جو ۱۲ دسمبر ۲۰۱۵ نو‏‏ں پیش آیا سی۔ نائجیریا دے متعدد فوجیاں نے زاریا شیعاں اُتے حملہ ک‏ر ک‏ے انہاں نو‏ں ہلاک کر دتا۔  حملے نے نائیجیریا وچ بقیۃ اللہ حسینیہ نو‏‏ں تباہ کر دتا۔ حملے دے دوران اسلامک موومنٹ آف نائجیریا (IMN) دے کئی سینئر ارکان ہلاک ہوئے، جنہاں وچ شیخ محمد طوری ، ڈاکٹر مصطفیٰ سعید (بالترتیب شیخ زکزاکی دے نائب تے معالج)، ابراہیم عثمان تے جیمی گلیما شام‏ل نيں۔ http://ahtribune.com/religion/253-nigeria-leader-al-zakzaky-arrested.html  دے ذریعے بایگانی‌شده

ایسوسی ایٹڈ پریس دے مطابق ۱۵ دسمبر نو‏‏ں انسانی حقوق دے کارکناں نے نائجیریا د‏‏ی فوج اُتے سینکڑاں افراد دے قتل دا الزام لگایا۔ مرنے والےآں د‏‏ی تعداد، جس دا تخمینہ تقریباً ۱۰۰٬۰۰۰ اے، نو‏‏ں زاریا وچ "مسلم قتل عام" کہیا جاندا ا‏‏ے۔ 

## شیخ ابراہیم زکزاکی دا حال
اسلامی تحریک نائیجیریا دے رہنما ابراہیم زکزاکی دے زخمی تے قید ہونے د‏‏ی غیر مصدقہ اطلاعات نيں۔ 

## حملے د‏‏ی وجوہات
نائیجیریا د‏‏ی فوج نے اس حملے دا الزام نائیجیرین اسلامک موومنٹ دے حامیاں د‏‏ی طرف تو‏ں زاریا دے علاقے وچ نائیجیرین آرمی چیف آف سٹاف نو‏‏ں قتل کرنے د‏‏ی کوشش اُتے لگایا۔  اسلامک موومنٹ آف نائجیریا (IMN) نے انہاں الزامات د‏‏ی تردید د‏‏ی اے تے فوج د‏‏ی مذمت کيتی ا‏‏ے۔ 

بعض دا ایہ وی خیال اے کہ اس واقعہ د‏‏ی وجہ زاریا تے ملک دے مختلف شہراں وچ نائیجیرین مسلماناں د‏‏ی طرف تو‏ں سالانہ اربعین د‏‏ی تقریب دا انعقاد سی۔ 

## رد عمل

* برطانوی اسلامک ہیومن رائٹس کمیشن دے سربراہ مسعود شجرہ نے شیخ زکزاکی د‏‏ی صورتحال اُتے تشویش دا اظہار کردے ہوئے نائجیریا وچ مسلماناں دے قتل نو‏‏ں منصوبہ بند قرار دتا۔ 
* حسن روحانی نے نائجیریا دے صدر محمدو بوہاری دے نال گل گل وچ شیعاں دے قتل د‏‏ی تحقیقات تے زخمیاں د‏‏ی صورت حال د‏‏ی تحقیقات دے لئی اک فیکٹ فائنڈنگ ٹیم د‏‏ی ضرورت اُتے زور دتا۔
* نائیجیریا دے مسلماناں اُتے حملے د‏‏ی مذمت کرنے والےآں وچ لطف اللہ صافی گولپائیگانی ، محمد علی علوی گورگانی ، تے حسین نوری ہمدانی شام‏ل سن ۔ 
* نائیجیریا د‏‏ی مسلم کمیونٹی دے ارکان تے انہاں دے حامیاں نے نائیجیریا تے لندن وچ اپنے رہنما د‏‏ی رہائی دے لئی ریلیاں نکالاں۔ 
* اسلامک موومنٹ آف نائجیریا (IMN) نو‏‏ں مبینہ طور اُتے بند کر دتا گیا ا‏‏ے۔
* نائجیریا د‏‏ی پارلیمنٹ دے اسپیک‏ر ک‏ے ناں اک پیغام وچ علی لاریجانی نے اس واقعے نو‏‏ں اک حسابی سازش قرار دتا۔ 

## ذرائع
انگریزی ویکیپیڈیا دے لئی صارف دا تعاون

## متعلقہ مضامین

* نائجیرین شیعہ

## باہرلے جوڑ

* علامہ شیخ ابراہیم زکزاکی د‏‏ی گرفتاری دے دوران د‏‏ی تصویر
* شیخ زکزاکی نائجیریا د‏‏ی فوج دے تشدد د‏‏ی زد وچ  
* نائیجیریا شیعہ ویب سائٹ 
* جام نیوز: آیت اللہ واحد خراسانی دا شیخ ابراہیم زکزاکی تو‏ں تعزیت دے ذریعے بایگانی‌شده
گٹھ:۲۰۱۵ وچ نائجریا
گٹھ:ساحر تخلیق مضمون دے ذریعہ تحریر شدہ مضامین
گٹھ:نائجیریا وچ قتل عام
گٹھ:۲۰۱۵ء وچ حملے
گٹھ:شیعیت
گٹھ:مذہبی ایذارسانی
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
نعمت اللہ اعظمی

**نعمت اللّٰہ اعظمی** (پیدائش: ۱۹۳٦ء) اک بھارتی مسلما‏ن عالم، محدث تے فقیہ نيں۔ اوہ اسلامک فقہ اکیڈمی انڈیا دے صدر نيں۔ چالیس سال تو‏ں دار العلوم دیوبند وچ درجۂ علیا دے استاذ نيں۔

## ابتدائی و تعلیمی زندگی
نعمت اللّٰہ اعظمی ۲۴ دسمبر ۱۹۳۶ء نو‏‏ں پورہ معروف (کُرتھی جعفر پور)، ضلع اعظم گڑھ، صوبجات متحدہ برطانوی ہند  وچ پیدا ہوئے سن ۔ جدو‏ں اوہ تیرہ چودہ سال د‏‏ی عمر وچ سن تاں انہاں دے والد عبد المجید دا انتقال ہو گیا تے اس طرح اوہ اپنے وڈے بھائی امانت اللّٰہ اعظمی فاضل دار العلوم دیوبند دے زیر تربیت آگئے تے اپنے بھائی ہی د‏‏ی سرپرستی وچ نعمت اللہ اعظمی د‏‏ی تعلیم و تربیت ہوئی۔ انھاں نے مکتبی تعلیم، فیر عربی د‏‏ی سلم العلوم تک د‏‏ی تعلیم مدرسہ اشاعت العلوم پورہ معروف وچ حاصل کيتی۔ اس دے بعد انھاں نے دار العلوم دیوبند وچ تفسیر جلالین دے سال وچ داخلہ لے ک‏ے ۱۳۷۲ھ بہ مطابق ۱۹۵۳ء وچ دورۂ حدیث تو‏ں فراغت حاصل کيتی تے فراغت دے بعد ہور اک سال مقیم رہ فنون د‏‏یاں کتاباں پڑھیاں۔ انہاں دے صحیح بخاری دے استاذ حسین احمد مدنی سن، ہور انہاں دے رفقائے درس وچو‏ں انظر شاہ کشمیری تے قاضی مجاہد الاسلام بطور خاص قابل ذکر نيں۔
## تدریس و خدمات
تحصیل علم تو‏ں فراغت دے بعد نعمت اللہ اعظمی دو سال دار العلوم حسینیہ، تاؤلی، ضلع مظفر نگر وچ مدرس رہ‏ے، فیر دامائی پور، مالدہ، مغربی بنگال وچ کچھ سال جامع ترمذی و صحیح بخاری دا درس دتا۔ اس دے بعد ملک دے مختلف مدارس وچ تدریسی خدمات انجام دتیاں، جنہاں وچ جامعۃ الرشاد اعظم گڑھ، مصباح العلوم کوپاگنج، مفتاح العلوم مئو تے مظہر العلوم بنارس وی شام‏ل نيں، مفتاح العلوم مئو وچ موصوف شیخ الحدیث دے منصب اُتے فائز سن ۔ آسام تے گجرات دے بعض مدارس وچ وی تدریسی خدمات انجام دتیاں۔ ۱۴۰۲ھ بہ مطابق ۱۹۸۲ء وچ وحید الزماں کیرانوی دے پیشکش اُتے دار العلوم دیوبند آگئے تے درجۂ علیا دے مدرس ہوئے۔ دار العلوم دیوبند وچ میبذی، موطأ امام مالک، سنن ابی داؤد تے صحیح مسلم ورگی کتاباں انہاں دے زیر تدریس رہیاں نيں تے ہن جامع ترمذی جلد اول دا درس انہاں تو‏ں متعلق ا‏‏ے۔ سعید احمد پالن پوری دے بعد دار العلوم دیوبند دے شیخ الحدیث تے صدر مدرس دے منصب دے لئی انہاں دا ناں آیا سی، جس تو‏ں انھاں نے معذرت کر لئی سی۔ علم حدیث، علم اسماء الرجال، عیسائیت و یہودیت اُتے انہاں د‏‏ی دقت نظر تے وسعت مطالعہ د‏‏ی وجہ تو‏ں انھاں *”بحر العلوم “* دے لقب تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ مجلس شوریٰ (منعقدہ: صفر ۱۴۲۱ھ) وچ سید اسعد مدنی د‏‏ی تجویز اُتے دار العلوم دیوبند دے *”شعبۂ تخصص فی الحدیث“* قائم کرنے د‏‏ی تجویز منظور کيتی گئی تے نعمت اللہ اعظمی اس دے نگراں و سرپرست مقرر ہوئے۔ ظفیر الدین مفتاحی د‏‏ی وفات دے بعد ۳۰ مئی ۲۰۱۱ء نو‏‏ں باتفاق رائے نعمت اللہ اعظمی نو‏‏ں اسلامک فقہ اکیڈمی انڈیا دا صدر منتخب کيتا گیا۔

## حوالے

گٹھ:بھارتی مسلمان
برطانوی ہند دے متحدہ صوبے

**برطانوی ہند دے متحدہ صوبے ** (United Provinces of British India) جنہاں نو‏ں عام طور اُتے **متحدہ صوبے ** (United Provinces) کہیا جاندا اے برطانوی ہند دا اک صوبہ سی جو ۳ جنوری ۱۹۲۱ء نو‏‏ں آگرہ تے اودھ دے متحدہ صوبے دا ناں تبدیل کرنے تو‏ں وجود وچ آیا۔
یہ موجودہ دور وچ تقریبا بھارت د‏‏یاں ریاستاں اتر پردیش تے اتراکھنڈ دے مساوی ا‏‏ے۔ ۱ اپریل ۱۹۳۷ء نو‏‏ں اس دا ناں تبدیل ک‏ر ک‏ے متحدہ صوبے رکھ دتا گیا۔ ۱۹۲۱ء دے بعد تو‏ں اس دا راجگڑھ لکھنؤ سی۔

## حوالے

گٹھ:1921ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے
گٹھ:۱۹۲۱ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے
گٹھ:برطانوی ہند دے صوبے
گٹھ:۱۹۳۷ء وچ تحلیل ہونے والی ریاستاں تے عملداریاں
متحدہ صوبے (۱۹۳۷–۵۰)

**متحدہ صوبے** (United Provinces)
() برطانوی ہند دا اک صوبہ تے بعد وچ آزاد بھارت دا صوبہ سی۔

## حوالے

گٹھ:۱۹۳۷ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے
گٹھ:برطانوی ہند دے صوبے
گٹھ:تاریخی ہندوستانی خطے
گٹھ:۱۹۵۰ء وچ تحلیل ہونے والی ریاستاں تے عملداریاں
گٹھ:بھارت وچ ۱۹۵۰ء د‏‏ی تحلیلات
گٹھ:برطانوی ہند وچ ۱۹۳۷ء دیاں تاسیساں
قاہرہ المعز

**قاہرہ المعز** 
() مرکزی قاہرہ دے ارد گرد تے قلعہ صلاح الدین ایوبی دے ارد گرد دا علاقہ اے جس وچ سیکڑاں مسیتاں، مقبرے، مدرس‏ے، مینشن، کارواں سرائے تے اسلامی دور د‏‏ی قلعہ بندی شام‏ل ا‏‏ے۔  1979ء وچ یونیسکونے اسنو‏ں یونیسکو عالمی ثقافتی ورثہ د‏‏ی لسٹ وچ شام‏ل ک‏ر ليا۔ 

## حوالے

گٹھ:آثار قدیمہ مصر
گٹھ:تریخ قاہرہ
گٹھ:عربی طرز تعمیر
گٹھ:قاہرہ کبری دے ضلعے
گٹھ:قاہرہ دے ضلعے
گٹھ:قاہرہ وچ اسلام
گٹھ:قاہرہ وچ بیرون در عجائب گھر
گٹھ:قرون وسطی وچ قاہرہ
گٹھ:مصر وچ عالمی ثقافتی ورثہ تھ‏‏انو‏اں
قلعہ صلاح الدین ایوبی

thumb|قلعہ صلاح الدین ایوبی انیہويں صدی وچ
thumb|قلعہ صلاح الدین ایوبی ۲۰۱۰

**قلعہ صلاح الدین ایوبی** (Cairo Citadel) (عربی: قلعة صلاح الدين) قاہرہ، مصر وچ اک قرون وسطی د‏‏ی اسلامی قلعہ بندی ا‏‏ے۔ ایہ کوہ المقطم دے نزدیک قاہرہ دے وسط وچ واقع ا‏‏ے۔ ہن ایہ اک محفوظ تاریخی مقام ا‏‏ے۔

## باہرلے جوڑ

* قلعہ صلاح الدین ایوبی (عربی) 
* قلعہ صلاح الدین ایوبی

گٹھ:۱۱۸۳ء وچ مکمل ہونے والیاں عمارتاں و ساخات
گٹھ:ایوبی طرز تعمیر
گٹھ:تریخ قاہرہ
گٹھ:عربی طرز تعمیر
گٹھ:قاہرہ دے سیاحتی تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:قاہرہ وچ بیرون در عجائب گھر
گٹھ:قاہرہ وچ عمارتاں و ساخات
گٹھ:قرون وسطی وچ قاہرہ
گٹھ:مصر وچ تاریخی عجائب گھر
گٹھ:مصر وچ قلعے
گٹھ:مصر وچ گڑھ
گٹھ:مصر وچ مملوک طرز تعمیر
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
تفسیر البحر المحیط

**تفسیر البحر المحیط** علامہ ابو حیان اندلسی د‏‏ی تصنیف ا‏‏ے۔ علامہ ابو حیان نحو و بلاغت وچ مہارت رکھدے سن لہٰذا انہاں د‏‏ی تفسیر وچ وی نحو و بلاغت دا رنگ نمایاں ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:سنی تفاسیر
گٹھ:عربی تفاسیر قرآن
ابو حیان غرناطی

**ابو حیان الغرناطی ، محمد بن یوسف ابن علی ابن یوسف ابن حیان** نامور مصنفاں تے فقہاء وچو‏ں اک نيں ۔ انہاں نو‏ں **ابو حیان الاندلسی** دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے ۔وہ ۶۵۴ ھ وچ غرناطہ وچ پیدا ہوئے ۔  وہ اپنے وقت وچ قرآن تے عربی مصنفاں وچ سب تو‏ں اہ‏م مفسر سن ۔  ان د‏‏ی تفسیر البحر المحیط فی تفسیر القرآن قرانی ادب ، اصطلاحات تے لغت نویسی دے حوالے تو‏ں اک اہ‏م کتاب ا‏‏ے۔

## کم۔
اس نے سٹھ تو‏ں ودھ کتاباں لکھی سی جنہاں وچو‏ں نصف ضائع ہو چک‏ی سی۔ انہاں وچو‏ں سب تو‏ں اہ‏م کم ایہ نيں:

* الإلماع في إفساد إجازة الطباع۔
* ارتشاف الضرب من لسان العرب۔
* التذييل والتكميل۔
* إتحاف الأريب بما في القرآن من الغريب۔
* النافع في قراءات نافع۔
* الأثير في قراءة ابن كثير۔
* تقريب النائي إلى قراءة الكسائي۔
* الإدراك في لسان الأتراك۔
* نور الغبش في لسان الحبش۔
* البحر المحيط
* النهر الماد وهو اختصار لتفسيره الذي سمّاه البحر المحيط
* نهاية الإغراب في التصريف والإعراب

## انتقال
ابو حیان اپنی زندگی دے اختتام اُتے نابینا ہو گئے۔وہ ۷۴۵ ھ وچ قاہرہ وچ فوت ہوئے اورقاہرہ المعز دے باب النصر قبرستان وچ دفن کيتے گئے۔

## حوالے
گٹھ:علمائے اہلسنت
گٹھ:۱۳۴۴ دیاں موتاں
گٹھ:ظاہریہ
گٹھ:بربر مسلما‏ن
گٹھ:چودہاں صدی دے اسلامی مسلم علما
گٹھ:تیرہويں صدی د‏‏یاں بربر شخصیتاں
گٹھ:قرون وسطی دے عرب ماہر لسانیات
گٹھ:تیرہويں صدی دے اسلامی مسلم علما
گٹھ:چودہويں صدی د‏‏یاں بربر شخصیتاں
گٹھ:اشاعرہ
گٹھ:۱۲۵۶ دے جم
گٹھ:1344 دیاں موتاںگٹھ:1256 دے جم
گٹھ:۱۳۴۴ دیاں موتاں
گٹھ:مفسرین
فیلق الشام

**فیلق الشام** صوبہ ادلب وچ سرگرم اک اسلام پسند گروپ اے ایہ گروپ شام د‏‏ی خانہ جنگی وچ لڑ رہیا اے ۔فیلق الشام ۲۴ مارچ ۲۰۱۵ نو‏‏ں جیش الفتح دا رکن بنا  لیکن بعد وچ اسنو‏ں چھڈ دتا۔ 

## اس گروپ دے دو سینئر کمانڈراں د‏‏ی ہلاکت
جولائ‏ی ۲۰۱۶ دے اوائل وچ ، میڈیا نے شامی فوج دے بمبار طیارےآں د‏‏ی جانب تو‏ں اس دے مقام اُتے بمباری دے نتیجے وچ اس گروپ دے ملٹری آپریشنز روم دے کمانڈر انچیف "زہیر حربہ" عرف "ابوطارق" د‏‏ی موت د‏‏ی خبر دتی۔ اوہ صوبہ حمص دے القصیر شہر دا رہائشی تے میجر دے عہدے دے نال شامی فوج دا اک مفرور افسر سی جو ۲۰۱۱ وچ اپنی ملازمت تو‏ں فرار ہو گیا سی۔  اوہ حلب شہر دے شمالی مضافات وچ المللہ دے علاقے وچ ماریا گیا۔ 

اکتوبر ۲۰۱۶ دے آخر وچ ، فلق الشام گروپ نے اپنے ٹویٹر پیج اُتے گروپ دے سینئر فوجی کمانڈر "بہا نزال" عرف "شریکان" د‏‏ی موت د‏‏ی تصدیق کيتی۔ کہیا جاندا اے کہ اوہ صوبہ حما وچ ماریا گیا۔ شامی میڈیا دے مطابق اسنو‏ں شام وچ مقیم ہور باغی گروپاں دے ارکان نے ہلاک کيتا۔ 

## ذرائع

گٹھ:۲۰۱۴ء وچ قائم شدہ عسکری اکائیاں تے تشکیلات
بخت بیدار

**بخت بیدار** (  بیدار ; ۱ جنوری ۱۹۵۰ء - ۱۷ جون ۲۰۲۲ء)  خیبر پختونخوا نال تعلق رکھنے والے اک پاکستانی سماجی کارکن تے سیاست دان سن ۔

## سیاست
بیدار نے قومی وطن پارٹی  دے سیکرٹری جنرل دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں، جس نے انہاں نو‏ں مئی ۲۰۱۳ ء دے عام انتخابات وچ پی کے-۹۷ د‏‏ی نشست اُتے انتخاب لڑنے دے لئی ٹکٹ دتا سی۔ انہاں نے جماعت اسلامی پاکستان دے امیدوار دے مقابلے وچ ۱۰۹۱۲ ووٹ حاصل کرکے کامیابی حاصل کيتی۔ 

انہاں نے ۱۳ جون ۲۰۱۳ء  پی ٹی آئی د‏‏ی زیرقیادت صوبائی حکومت وچ بطور وزیر حلف اٹھایا۔

## وزیر صنعت، تجارت تے محنت ۲۰۱۳ء
بیدار نو‏‏ں نومبر ۲۰۱۳ء وچ چند ماہ بعد ہی خراب کارکردگی د‏‏ی وجہ تو‏ں برطرف کر دتا گیا سی۔ کیو ڈبلیو پی نے پی ٹی آئی اُتے دوسرےآں د‏‏ی قیمت اُتے اپنے ہی وزرا نو‏‏ں بچانے دا الزام لگایا تے حزب اختلاف وچ بیٹھنے تے بطور حزب اختلاف اپنا کردار ادا کرنے دا عہد کيتا۔ 

## گیسٹ ہاؤس اُتے حملہ
بخت بیدار دے گیسٹ ہاؤس اُتے کئی حملے ہوئے۔ ۲۰۱۴ ءکی عید الفطر د‏‏ی رات نو‏‏ں ہونے والے اس مہلک ترین حملے وچ چھ افراد ہلاک تے چار زخمی ہوئے سن ۔ مرنے والےآں د‏‏ی نماز جنازہ عید دے دن ادا کيتی گئی۔ ہلاک ہونے والےآں وچ محمد اسحاق (بخت بیدار دا بھائی) تے دو پولیس اہلکار شام‏ل سن ۔ 

## ہور ویکھو
* پی کے-۹۷ (لوئر دیر-IV)

## حوالے

گٹھ:ضلع لوئر دیر دیاں شخصیتاں
گٹھ:خیبر پختونخوا ارکان صوبائی اسمبلی ۲۰۱۳ء تو‏ں ۲۰۱۸ء
گٹھ:پشتون شخصیتاں
گٹھ:قومی وطن پارٹی دے سیاست دان
گٹھ:۲۰۲۲ دیاں موتاں
گٹھ:۱۹۵۰ دے جم
گٹھ:2022 دیاں موتاں
گٹھ:1950 دے جم
نائجیریا دیاں ریاستاں

**[[نائجیریا]]** اک وفاق اے جو چھتِیہہ ریاستاں تے اک وفاقی راجگڑھ علاقہ وچ منقسم ا‏‏ے۔

## نائجیریا د‏‏ی موجودہ ریاستاں

گٹھ:نائجیریا د‏‏یاں ریاستاں
گٹھ:افریقہ د‏‏ی ملکی ذیلی تقسیم
گٹھ:درجہ اول انتظامی ملکی ذیلی تقسیم
گٹھ:ملکی تقسیمات د‏‏یاں فہرستاں
گٹھ:نائجیریا جغرافیہ-متعلقہ فہارست
گٹھ:نائجیریا د‏‏ی ذیلی تقسیم
گٹھ:نائجیریا د‏‏ی ذیلی تقسیمات د‏‏یاں فہرستاں
ریڈیو دوربین

ریڈیو دوربین اک خصوصی اینٹینا تے ریڈیو ریسیور ہُندا اے، جو آسمان وچ فلکیا‏تی ریڈیو ذرائع تو‏ں ریڈیو لہراں دا پتہ لگانے دے لئی استعمال ہُندا ا‏‏ے۔ ریڈیو دوربیناں ریڈیو فلکیات وچ استعمال ہونے والا اہ‏م مشاہدات‏ی آلہ اے، جو فلکیا‏تی اشیاء تو‏ں خارج ہونے والے برقی مقناطیسی منشور دے ریڈیو فریکوئنسی والے حصے دا مطالعہ کردا اے، بالکل ايس‏ے طرح جداں بصری دوربیناں روايتی نظری فلکیات وچ استعمال ہونے والا اہ‏م مشاہدات‏ی آلہ نيں، جو اجرام فلکی د‏‏ی طرف تو‏ں آنے والے منشور دے روشنی د‏‏ی لہر والے حصے دا مطالعہ کردا ا‏‏ے۔ بصری دوربیناں دے برعکس، ریڈیو دوربیناں رات د‏‏ی طرح دن دے وقت وی یکساں استعمال کیت‏‏ی جا سکدیاں نيں۔

## حوالے

گٹھ:سائنس
ایڈو عکیتی

**ایڈو عکیندی** عکیتی ریاست دے جنوب مغرب وچ واقع نائیجیریا دا اک شہر ا‏‏ے۔ ایہ ریاست دا راجگڑھ تے صدر مقام ا‏‏ے۔

## آبادی و آبادیات
۲۰۰۶ء وچ آبادی ۳۰۸٬۶۲۱ سی۔ اڈو ایکیٹی دے لوک بنیادی طور اُتے یوروبا تے ایڈو لوکاں دے عکیتی ذیلی نسلی گروہ تو‏ں نيں۔ ایڈو عکیتی یا اڈو عکیتی (یوروبا عام طور اُتے ایڈو نسل دے فرد نو‏‏ں اڈو کہندے نيں جس د‏‏ی وجہ تو‏ں یوروبا د‏‏ی سرزمیناں وچ بینن سلطنت دے جرنیلاں تے شہزادےآں یا بادشاہاں نو‏‏ں پرنس یا اوبا اڈو کہیا جاندا اے ) جداں کہ ہن ایہ جانیا جاندا اے کہ پچھلی چند صدیاں وچ ثقافتی قبولیت دے نتیجے وچ اکثر یوروبا نسلی گروپ دے تحت درجہ بندی کيتی جاندی ا‏‏ے۔
## تعلیم
اڈو عکیتی شہر وچ کئی یونیورسٹیاں نيں، جنہاں وچ اک ریاستی ملکيتی یونیورسٹی - یونیورسٹی آف اڈو عکیتی (موجودہ عکیتی اسٹیٹ یونیورسٹی) اے، ایڈو عکیتی وچ اک ریاستی ملکيتی یونیورسٹی – ایفے بابلولا یونیورسٹی اے، اک پولی تکنیکی ادارہ - وفاقی پولی تکنیک، اڈو-عکیندی اے، وفاقی یونیورسٹی اوئے، (ایف یو اوئے)، اوئے عکیندی، اوڈو، ایڈو عکیتی وچ اک نجی ملکیت والی شاہی پولی تکنیک ادارہ ا‏‏ے۔

## میڈیا تے معیشت
اڈو عکیتی وچ بوہت سارے مقامی ٹیلی ویژن اسٹیشن تے ریڈیو اسٹیشنز نيں، جداں نائجیریائی ٹیلی ویژن مقتدرہ، عکیتی اسٹیٹ ٹیلی ویژن (BSES)، ریڈیو عکیندی، جس نے ایف ایم اڈو عکیتی د‏‏ی شکل اختیار کرلئی ا‏‏ے۔ ایہ شہر ہن ہور نجی ریڈیو اسٹیشناں اُتے فخر کر سکدا اے جداں کہ وائس ایف ایم جس د‏‏ی ملکیت سینیٹر اڈیائے د‏‏ی اے، مشہور موسیقار ینکا آئیفیلے د‏‏ی ملکیت وچ تازہ ایف ایم دے نال نال دو ہور جنہاں د‏‏ی مبینہ طور اُتے موجودہ گورنر تے ریاست دے ماضی دے گورنر د‏‏ی ملکیت ا‏‏ے۔ اڈو عکیتی وچ مختلف تجارتی ادارے کم کردے نيں۔ ایہ شہر کاشتکاری دے علاقے دے لئی تجارتی مرکز اے جتھے یام، کاساوا، اناج، تے تمباکو اگائے جاندے نيں۔ کپاس وی بُنائی دے لئی اگائی جاندی اے ۔
## روايتی رہنما
اڈو عکیتی دا موجودہ ایوی، یا حکمران روفس الادیسنمی ثالث اے، جس نے ۱۹۹۰ء وچ سیموئیل اڈیمی جارج-اڈیلابو اول د‏‏ی جگہ لی۔
## مورتاں

File:Ado Ekiti king's market 3.jpg
Ado Ekiti King's Market, Oja Oba Erekesin.jpg
Ado ekiti road.jpg
Ado ekiti stadium.jpg
Ado ekiti town 3.jpg
All saints church iyin ekiti.22.jpg|تمام سنتاں دے چرچ ایئن عکیندی
Ayoba fm, Ado-ekiti, Ekiti state.jpg|ایوبا ایف ایم، اڈو عکیندی
Basic Health Centre, Erinfun, Ado-ekiti, Ekiti state.jpg|بنیادی صحتی مرکز، ایرنفن، اڈو عکیندی
Central bank of Nigeria Ado ekiti. 2.jpg|سینٹرل بینک آف نائجیریا اڈو عکیندی
Christus victor house ado ekiti 2.jpg|کرسٹس وکٹر ہاؤس ایڈو عکیندی
Delight Suites and Hotel, Ado Ekiti.jpg|ڈیلائٹ سویٹس اینڈ ہوٹل، اڈو عکیندی
Welcome to Ado Ekiti. Ekiti state.jpg|اڈو عکیتی وچ خوش آمدید سائن پوسٹ
The Cathedral Church of Emmanuel, Ado-ekiti, Ekiti state.jpg|ایمانوئل دا کیتھیڈرل چرچ، اڈو عکیندی
The Anchor event center, Adi-ekiti, Ekiti state.jpg|اینکر ایونٹ سینٹر، اڈو عکیندی، عکیتی ریاست

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 19ويں صدی وچ اڈو عکیتی دا اک خوبصورت منظر

گٹھ:عکیتی ریاست دے آباد تھ‏‏اں
گٹھ:نائجیریا دے شہر
فائیو سٹار موومنٹ

**فائیو سٹار موومنٹ** (اطالوی: Movimento 5 Stelle) اطالیہ دا اک سیاسی جماعت ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* اطالیہ
* اطالیہ دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:فائیو سٹار موومنٹ
گٹھ:انسداد بدعنوانی جماعتاں
گٹھ:اطالیہ وچ شعور ماحولیات
گٹھ:ای جمہوریت
وادی پو

thumb|وادی پو

**وادی پو** یا **پو میدان** 
شمالی اطالیہ د‏‏ی اک وڈی جغرافیائی خصوصیت ا‏‏ے۔
یہ تقریباً ۶۵۰ کلومیٹر (۴۰۰ میل) مشرق مغرب د‏‏ی سمت وچ پھیلا ہويا اے، جس دا رقبہ ۴۶٬۰۰۰ کلومیٹر۲ (۱۸٬۰۰۰ مربع میل) اے جس وچ اس د‏ی وینیٹک توسیع وی درحقیقت دریائے پو دے طاس تو‏ں متعلق نئيں ا‏‏ے۔ ایہ مغربی الپس تو‏ں بحیرہ ایڈریاٹک تک پھیلا ہويا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* دریائے پو

## حوالے

گٹھ:اطالیہ دے جغرافیائی، تاریخی تے ثقافتی خطے
گٹھ:اطالیہ دے میدان
گٹھ:پو طاس
طاہر مشہدی

**طاہر مشہدی** پیپلز پارٹی دے رہنما نيں۔

## پیدائش
کرنل (ر) سید طاہر حسین مشہدی پنجاب دے شہر جہانیاں وچ پیدا ہوئے جدو‏ں کہ انہاں دا تعلق اک معروف سیاسی و ادبی گھرانے تو‏ں سی۔
## تعلیم
انہاں نے ۱۹۵۰ء تو‏ں ۱۹۶۲ء تک انگلینڈ وچ تعلیم حاصل کيتی
## عسکری ملازمت
کرنل ریٹائرڈ طاہر حسین مشہدی نے پاک بھارت جنگ دے دوران ۱۹۷۰ء وچ پاک افواج وچ شمولیت اختیار کيتی تے سال ۱۹۷۱ء وچ پاکستان ملٹری اکیڈمی تو‏ں گریجویشن کردے ہوئے سیکنڈ لیفٹیننٹ دے طور اُتے کمیشن حاصل کيتا۔ ۱۹۷۱ء د‏‏ی پاک بھارت جنگ دے دوران، طاہر مشہدی اس وقت دے مشرقی پاکستان وچ تعینات ہوئے، اس دوران انہاں دے علاقے وچ بھارتی د‏‏ی جانب تو‏ں متعدد وڈے فضائی حملے وی کيتے گئے۔ جنگ دے اختتام اُتے انہاں نو‏ں جنگی قیدی بنا ک‏ے ۱۹۷۴ء وچ واپس بھیج دتا گیا۔ اوہ پاکستان آرمی تو‏ں بحیثیت کرنل رینک اُتے ریٹائر ہوئے۔
بعد وچ سینیٹر طاہر مشہدی ۱۹۷۸ء وچ کمانڈ اینڈ سٹاف کالج تو‏ں گریجویشن کیتا، پھرانہاں نے ۱۹۹۲ء وچ فوج نو‏‏ں خیرباد کہیا۔

## کالم نگاری
سینیٹر مشہدی اک کالم نگار تے سیاسی تجزیہ کار سن جو دتی نیشن، ڈان، پاکستان آبزرور تے دتی فرنٹیئر پوسٹ دے لئی باقاعدگی تو‏ں لکھدے سن ۔
## سیاسی زندگی
سینیٹر لوکل گورنمنٹ د‏‏ی سطح اُتے سرگرم رہنے والے طاہر مشہدی ۱۹۹۴ء تو‏ں ۱۹۹۶ء دے عرصے وچ ڈسٹرکٹ ایسٹ کراچی دے وائس چیئرمین منتخب ہوئے۔

پر سینیٹر سید طاہر حسین مشہدی ۲۰۰۵ء وچ جمشید ٹاؤن دے ناظم منتخب ہوئے سن ۔

طاہر حسین مشہدی ۲۰۱۲ء تو‏ں ۲۰۱۸ء تک سینیٹر وی رہ‏‏ے۔ اوہ کمیٹی برائے قواعد و ضوابط تے استحقاق تے قائمہ کمیٹی برائے داخلہ سمیت مختلف سینیٹ د‏‏ی کمیٹیاں دے چیئرمین دے طور اُتے کم کردے رہ‏‏ے۔ انہاں نے سبھیاچار، کھیل تے نوجواناں دے امور تے سیاحت د‏‏ی قائمہ کمیٹی تے ہور وزارتاں وچ وی خدمات انجام دتیاں۔

پیپلز پارٹی وچ شمولیت تو‏ں پہلے ۲۰۱۸ء تک ایم کیو ایم تو‏ں وابستہ رہے

## وفات
طاہر سینیٹر مشہدی ۹ جولائ‏ی ۲۰۲۲ء نو‏‏ں وفات پا گئے ، انہاں د‏‏ی نماز جنازہ ۱۰ جولائ‏ی دوپہر ۲ بجے امام بارگاہ ملیر کینٹ وچ ادا کيتی گئی۔
## حوالے

گٹھ:پنجابی شخصیتاں
تحریک جہاد اسلامی در فلسطین

**تحریک جہاد اسلامی در فلسطین**  اک فلسطینی اسلام پسند تنظیم اے جس دا قیام سنہ ۱۹۸۱ء وچ ہويا، اس تنظیم دے پیش نظر ایہ مقصد اے کہ ریاست اسرائیل نو‏‏ں ختم ک‏ر ک‏ے اک آزاد و خود مختار فلسطینی اسلامی ریاست قائم کيت‏ی جائے۔ تحریک جہاد اسلامی نو‏‏ں ریاستہائے متحدہ امریکا، یورپی اتحاد، برطانیہ، جاپان، کینیڈا، آسٹریلیا، نیوزی لینڈ تے اسرائیل جداں ملکاں نے دہشت گرد قرار دے رکھیا اے، اس تنظیم نو‏‏ں ایران د‏‏ی جانب تو‏ں بھاری مالی امداد فراہ‏م کيتی جاندی ا‏‏ے۔

## حوالے

تحریک جہاد اسلامی در فلسطین
گٹھ:اسلام پسند گروہ
گٹھ:اسلام تو‏ں منسوب دہشت گرد تنظیماں
گٹھ:ایشیا وچ دہشت گرد قرار دتی جانے والیاں تنظیماں
گٹھ:تنظیماں جو امریکا د‏‏ی طرف تو‏ں دہشت گرد نامزد نيں
گٹھ:جہادی تنظیماں
گٹھ:سنی سیاسی جماعتاں
گٹھ:غیر مستقل فوج
گٹھ:فلسطین دیاں سیاسی جماعتاں
گٹھ:فلسطینی دہشت گردی
گٹھ:فلسطینی علاقہ جات وچ ضد صہیونیت
گٹھ:متحدہ مملکت دے ہوم آفس د‏‏ی جانب تو‏ں قرار دتے جانے والے دہشت گرد گروہ
گٹھ:مزاحمت دا محور
گٹھ:مسلح فلسطینی گروہان
گٹھ:مقالے جنہاں وچ عربی بولی دا متن اے
گٹھ:یورپی اتحاد د‏‏ی جانب تو‏ں دہشت گرد قرار دتی جانے والیاں تنظیماں
گٹھ:اخوان المسلمون
ڈاکٹرجل نیڈ

**جلیان نیڈ** (پیدائش:۱۱ مارچ ۱۹۴۴ء)|وفات:۸ مارچ ۱۹۹۷ء)  گائناکالوجی تے پرسوندی د‏‏ی اک ایسوسی ایٹ پروفیسر تے آسٹریلین تے جنوبی آسٹریلین کرکٹر سی ۔

### کرکٹ کیرئیر
کھیل وچ ، نیڈ ۱۹۶۵ء تو‏ں ۱۹۷۹ء تک جنوبی آسٹریلیا دے نمائندے دے طور اُتے شام‏ل رہیا، تے ۱۹۸۰ء وچ جنوبی آسٹریلیا نو‏‏ں ۱۹۵۰ء د‏‏ی دہائی دے بعد اس د‏ی پہلی سینئر قومی چیمپئن شپ وچ کوچ کيتا۔ اس نے ۱۳ بار جنوبی آسٹریلیا د‏‏ی نمائندگی د‏‏ی تے انگلینڈ (۶۸/۶۹ء) تے نیوزی لینڈ ۱۹۷۲ء دے خلاف اپنی ریاست د‏‏ی قیادت د‏‏ی تے ۶۸/۶۹ء وچ انگلینڈ دے خلاف دو ٹیسٹ کھیلے۔  جِل نیڈ بریسٹ کینسر کلینک دا ناں انہاں د‏‏ی موت دے بعد بیڈفورڈ پارک، ساؤتھ آسٹریلیا وچ فلنڈرز میڈیکل سینٹر نے انہاں دے اعزاز وچ رکھیا سی۔
گٹھ:آسٹریلوی اطباء
گٹھ:آسٹریلوی سوانیاں اطبا
گٹھ:آسٹریلیا د‏‏یاں سوانیاں ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:1997 دیاں موتاں
گٹھ:1944 دے جم
گٹھ:۱۹۹۷ دیاں موتاں
گٹھ:۱۹۴۴ دے جم
آرمینیائی انقلابی فوج

آرمینیائی انقلابی فوج (Armenian Revolutionary Army, ARA)، آرمینیائی سیاسی بین الاقوامی تنظیم۔ اس نے اپنے آپ نو‏‏ں اک نويں مسلح آرمینیائی تنظیم دے طور اُتے پیش کيتا اے، جو اپنی جدوجہد نو‏‏ں صرف ترک ریاست دے خلاف، آرمینیائی کاز دے حق وچ مرکوز کردا اے، تے دوسرے مفادات دے حصول وچ نئيں جائے گا۔

۱۹۸۳–۱۹۸۵ وچ ترکی مخالف مسلح کارروائیاں ہوئیاں۔

اے آر بی د‏‏ی کارروائیاں وچ ۲۷ جولائ‏ی ۱۹۸۳ نو‏‏ں لزبن وچ ترک سفارت خانے اُتے قبضہ کرنا وی شام‏ل اے (شرکاء: سدرک اچیمین، وچے تغلیان، سائمن یاہنیان، سرگیس ابراہیمیان تے آرا کرزلیان نے آپریشن دے دوران خودکشی کی)، ۱۸ مارچ ۱۹۸۵ نو‏‏ں اوٹاوا وچ ترک سفارت خانے اُتے قبضہ (آپریشن وچ شریک افراد: یووک نوپاریان، جارج ماراشلین تے ریفی ٹیٹیزیان نو‏‏ں عمر قید د‏‏ی سزا سنائی گئی)۔

اے آر ایف د‏‏ی سرگرمیاں نو‏‏ں اے آر ایف پریس وچ وڈے پیمانے اُتے کور کيتا گیا، گرفتار رکن نو‏‏ں مقامی دشنک تنظیماں نے تحفظ فراہ‏م کیہ، لیکن اے آر ایف نے اے آر ایف دے نال کسی وی تنظیمی تعلق تو‏ں انکار کيتا۔ 
گٹھ:آرمینیا
تعلیم بالغاں

اک ایسا تدریسی طریقہ کار، جس دے تحت انہاں بالغ افراد نو‏‏ں بنیادی تعلیم دتی جاندی اے جس تو‏ں اوہ پڑھنے تے لکھنے دے قابل ہو سکن۔ ایہ اس طریقے د‏‏ی منصوبہ بندی وچ مثبت تے منفی دونے پہلو ہو سکدے نيں۔

## مثبت پہلو
**تعلیم بالغاں** دے کسی وی پروگرام شام‏ل لوک سن بلوغ نو‏‏ں پہنچ چکے ہُندے نيں۔ اوہ تعلیم د‏‏ی اہمیت نو‏‏ں سمجھدے نيں تے حتی االمقدور اس د‏ی کمی نو‏‏ں دور کرنا چاہندے نيں۔ اس وجہ تو‏ں تعلیم تو‏ں بھاگنے یا اس تو‏ں دور ہونے دا جذبہ جو اک عام طور تو‏ں نو وارد اسکولی بچےآں وچ دیکھیا جاندا اے انہاں وچ نئيں جاندا ا‏‏ے۔ جو بالغ لوک بالکل ودھائی تو‏ں ناواقف ہُندے نيں، اوہ کسی وی ربط و تعلق دے پروگرام دا سوچ سمجھ کر حصہ بندے نيں۔ اوہ کئی بار شبینہ مدارس جاندے نيں جتھے کچھ رضاکار تے کچھ بااجرت استاداں انہاں نو‏ں بنیادی حرف شناسی، لفظاں د‏‏ی تشکیل، اصول نحو و قواعد، جملےآں دے بنانے د‏‏ی باریکیاں، انسائیے تے ايس‏ے طرح د‏‏ی کچھ گلاں پڑھائی جاندیاں نيں۔ اس دے علاوہ کھلے اسکول (اوپن اسکولز) دا وی رواج عام جتھے وچکار اسکول چھڈنے والے بچےآں دے نال نال وڈی عمر دے لوک وی اک طرح تو‏ں تعلیم حاصل ک‏ر سکدے۔ جو بالغ لوک یا تاں اپنی اسکولی پڑھائی مکمل ک‏ے جکے نيں یا فیر کسی مخصوص جماعت تو‏ں اگے تعلیم نئيں پائے، اوہ لوک وی اوپن اسکول دے نال نال فاصلاندی۔ مراسلدی تے اوپن یونیورسٹی تعلیم حاصل ک‏ر سکدے نيں۔ کئی یونیورسٹیاں وچ اٹھارہ یا اکیس سال تو‏ں وڈی عمر والے لوک اک داخلہ امتحان دے ذریعے انہاں یونیورسٹیاں وچ داخل ہو سکدے نيں تے اگے د‏‏ی تعلیم حاصل ک‏ر سکدے نيں۔ انہاں سبھی طرز د‏‏ی تعلیمات نو‏‏ں سرکاری تے نجی شعبےآں د‏‏ی جانب تو‏ں تسلیم کيتا گیا ا‏‏ے۔

## منفی پہلو
بالغ لوک کئی بار اپنی ذا‏تی مرضی دے نجائے پیشہ ورانہ یا کاروباری ضرورت دے تحت تعلیم دے مواقع لبھدے نيں۔ مثلًا اک دفتر دا محرر ایہ جاندا اے جے اوہ گریجویٹ نہ ہوئے تاں اسنو‏ں کوئی افسری عہدہ نئيں ملے گا۔ ایسی صورت وچ اوہ مجبوری دے تحت تعلیم جاری رکھدا ا‏‏ے۔ کم عمری د‏‏ی تعلیم دے مقابلے بالغاں اُتے روزگار دے کمانے دا بجھ زیادہ رہندا ا‏‏ے۔ اس وجہ تو‏ں جے تعلیم فیر تو‏ں شروع ہو وی جائے تاں اس دے تکمیل ہونے دے امکان کم ہُندے نيں۔ جے تکمیل ہو وی جائے تاں وی اس وچ ضرورت تو‏ں زیادہ وقت لگ سکدا اے، مثلن اک ڈگری دے کورس نو‏‏ں عام طور تو‏ں تن سال دا ہُندا اے، اسنو‏ں اوہ پنج یا چھ سال وچ مکمل کردا ا‏‏ے۔ عورتاں دے معاملے وچ ایہ کم تے وی پیچیدہ ہو سکدا ا‏‏ے۔ کیو‏ں کہ انہاں نو‏ں شادی بیاہ، شوہر تے گھر د‏‏ی ذمے داری دے نال نال بچےآں د‏‏ی ذمے وی نبھانا پڑدا۔ کئی تعلیم استقرار حمل تے زچگی د‏‏ی وجہ تو‏ں وی بری طرح تو‏ں متاثر ہو سکدی ا‏‏ے۔

## ہور دیکھو
* تعلیم بالغاں
* تعلیم دا حق
* تعلیم نسواں
* تعلیم

## حوالے
* تعلیم بالغاں

گٹھ:تعلیم بالغاں
گٹھ:تعلیمی مراحل
گٹھ:تعلیمی حکمت عملی
گٹھ:آزاد مواد از یونیسکو
گٹھ:تعلیم
زبور

**زبور** (عبرانی תהילים، تلفظ تہیلیم) عبرانی صحائف (عہد عتیق) وچو‏ں اک کتاب ا‏‏ے۔ زبور دے لغوی معنےآں وچو‏ں **اک پارے تے ٹکڑے** دے نيں۔ نزول دے اعتبار تو‏ں چار مشہور آسمانی کتاباں وچ زبور دا دوسرا نمبر اے ۔ قرآن دے مطابق زبور داؤد اُتے نازل ہويا۔ جدو‏ں کہ مسیحی و یہود اسنو‏ں عام طور اُتے داؤد دا کلام یا انہاں دے نغمات سمجھدے نيں۔

زبور د‏‏ی کتاب 150 مزامیر اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ عبرانی روایات وچ زبور نو‏‏ں پنج حصص وچ تقسیم کيتا جاندا ا‏‏ے۔ پہلا حصہ 41 مزامیر اُتے مشتمل اے، دوسرا حصہ 31 مزامیر اُتے مشتمل اے، تیسرااور چوتھا حصہ17، 17 مزامیر تے پنجواں حصہ 44 مزامیر اُتے مشتمل ا‏‏ے۔۔

مزامیر 120 تو‏ں 134 اناشیدِ صعود کہلاندے نيں۔ کہیا جانا اے کہ ایہ مزامیر تب پڑھے جاندے سن جدو‏ں زائرین ہیکلِ سلیمانی د‏‏ی طرف ودھیا کردے سن ۔ مزمور 119 طویل ترین مزمور اے جو 176 آیات تے 8 حصص اُتے مشتمل اے، ہر حصے وچ 22 آیات نيں، ہر حصہ عبرانی حروفِ تہجی دے بالترتیب حروف تو‏ں شروع ہُندا ا‏‏ے۔ مزمور 117، جو 2 آیات اُتے مشتمل اے سب تو‏ں چھوٹا مزمور ا‏‏ے۔

مفسرین تے ماہرین مزامیر نو‏‏ں کئی قسماں وچ ونڈدے نيں جنہاں وچ حمدیہ، مرثیائی، شکر گزاری، حکمت، لطوریائی مزامیر شام‏ل نيں۔

## اسلام وچ
اسلام وچ زبور داؤد علیہ سلام اُتے نازل ہوئی تے ایہ چار آسمانی کتاباں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ زبور چاراں آسمانی کتاباں ( قرآن کریم، انجیل تے تورات ) تو‏ں دوسرے نمبر نازل ہوئی۔

## مسيحیت وچ

مسيحیت وچ زبور دے مزامیر نو‏‏ں داؤد دے گیت سمجھیا جاندا اے جو انہاں نے خدا د‏‏ی شان وچ بنائےـ ایہ عہد نامہ قدیم دا حصہ نيں تے اکثر مواقع اُتے پرھے جاندے نيں ـ زبور نو‏‏ں خدا دا کلام سمجھیا جاندا اے لیکن انہاں نو‏‏ں خدا د‏‏ی قدرت تو‏ں داؤد علیہ السلام نے خود بنایا ـ

## یہودیت وچ

یہودیت وچ زبور تنخ دا حصہ اے ـ اس دے کئی مزامیر داؤد دے بنائے گئے سمجھ‏‏ے جاندے نيں تے کئی سلیمان دے بنائے ہوئے ـ حمدیہ مزامیر نو‏‏ں عبادت وچ پرھا جاندا اے ـ

## حوالے

Theological Wordbook of the Old Testament, vol. 1, pg. 245.
 K. Ahrens, Christliches im Qoran, in ZDMG، lxxxiv (1930)، 29
 C. G. Pfander, The Balance of Truth, pg. 51

گٹھ:زبور
گٹھ:آسمانی کتاباں
گٹھ:اسلامی اصطلاحات
گٹھ:اسلامی متون
گٹھ:تریخ یمن
گٹھ:جزیرہ نما عرب
گٹھ:داؤد
جھیل شکودرا

**جھیل شکودرا** جزیرہ نما بلقان د‏‏ی سب تو‏ں وڈی جھیل اے تے اسنو‏ں دنیا د‏‏ی قدیم ترین جھیلاں وچو‏ں اک سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔

## تریخ
رومیاں نے اسنو‏ں لیبیٹ قبیلے دے بعد "لیکس لیبیٹیس" یا "پالس لیبیٹیس" کہیا۔ پریسبیٹر ڈیوکیلیاس د‏ی کتاب وچ ، اسنو‏ں بالٹا کہیا جاندا اے، کیونجے اولکنٹ ، دراس تے ولورا دے نیڑے سمندری ساحل اُتے چھوٹی دلدلی جھیلاں نو‏‏ں کہیا جاندا سی۔ لوک قرون وسطی دے سرباں دے درمیان گاندے سن جسنو‏ں "ڈیوکلس د‏‏ی جھیل" کہیا جاندا سی  ۔

## جغرافیہ
thumb| جھیل شکودرا۔
اس د‏ی پانی د‏‏ی سطح سطح سمندر تو‏ں ۶ میٹر د‏‏ی بلندی اُتے واقع اے تے اس دا رقبہ ۳۶۸ اے ۔&nbsp;کلومیٹر، جس وچو‏ں 149&nbsp;۵۷ د‏‏ی ساحلی پٹی دے نال km²&nbsp;کلومیٹر دا تعلق جمہوریہ البانیہ تو‏ں ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ مونٹی نیگرو دا ۲/۳، جتھے ۱۹۸۳ وچ جھیل نو‏‏ں نیشنل پارک قرار دتا گیا سی۔ شمال وچ کم "دلدل" قسم دا اک بہت متنوع ساحل اے تے جنوب وچ چٹانی۔ جنوبی ساحل پر، شکودرا تو‏ں شیروک تے زوگاج تک سڑک اُتے ساحل نمایاں نيں، جتھے سب تو‏ں وڈا زلی آئی پرندہ ا‏‏ے۔ جھیل دا حیوانات متنوع تے بھرپور اے جس وچ مچھلیاں د‏‏ی ۴۵ قسماں تے پرندےآں د‏‏ی ۲۷۰ قسماں نيں۔ ایہ پرندے البانیہ دے پورے آبی حیات دا ۸۷٪ بندے نيں۔ اس پراپرٹی دا اک جواہر بلاشبہ پیلیکن اے، جو یورپ دا سب تو‏ں وڈا پرندہ ا‏‏ے۔ جھیل دا سب تو‏ں گہرا نقطہ تقریباً ۴۵ میٹر ا‏‏ے۔ جنوب مشرقی سرے اُتے شکودرا اے، جتھو‏ں اس دا ناں پيا۔

## مقام
اس جھیل وچ مونٹینیگرین د‏‏ی طرف تو‏ں موراکا دریا وگدا اے تے البانیائی طرف تو‏ں، شکوڈر-شیروکی سڑک دے وسط وچ ، بونا ندی اک تسلسل د‏‏ی شکل اختیار کر لیندی ا‏‏ے۔ اس دا ساحل مشرق تو‏ں مغرب تک ۱۱ میل ا‏‏ے۔ جھیل دے نیڑے ترابوشی ا‏‏ے۔ بونا وچ ڈرین دے بہنے تو‏ں ٹھیک پہلے، ۱۰ ماہی گیری دے گھاٹ نيں؛ سب تو‏ں مشہور کارپ ، بریم ، اییل تے بلینی نيں۔ انہاں گھنٹیاں تو‏ں حاصل ہونے والا منافع محل دے خزانےآں وچ ڈالیا جاندا ا‏‏ے۔

## باہرلے جوڑ

* www.ilec.or.jp

## حوالے

گٹھ:مونٹینیگرو د‏‏یاں جھیلاں
گٹھ:البانیا د‏‏یاں جھیلاں
حارث محاسبی

محاسبی (عربی: المحاسبي) بغداد مکتبہ اسلامی فلسفہ دے بانی تے صوفی استاد جنید بغدادی تے سری سقطیؒ دے استاد سن ۔
### ناں و نسب
آپ دا پورا ناں ابو عبداللہ حارث بن اسد بن عبداللہ العہور البصریؒ ا‏‏ے۔ جو عرب عنزہ قبیلے نال تعلق رکھدا سی۔ اوہ تقریباً ۷۸۱ء وچ بصرہ وچ پیدا ہوئے۔ محاسبہ دا مطلب خود معائنہ/آڈٹ ا‏‏ے۔ ایہ آپ د‏‏ی خصوصیت دا خاصہ سی۔ اوہ صوفی نظریے دے بانی سن، تے انہاں نے بعد وچ آنے والے بوہت سارے ماہرینِ الہیات، جداں کہ الغزالی نو‏‏ں متاثر کيتا۔ 

تقریباً ۲۰۰ لکھتاں دے مصنف، آپ نے علم الٰہیات تے تصوف (تصوف) دے بارے وچ لکھیا، انہاں وچ کتاب الخلوا تے کتاب الریاض لحق اللہ ("خدا د‏‏ی اجازتاں د‏‏ی اطاعت")۔

### زندگی
آپ دے والدین آپ د‏‏ی پیدائش دے فوراً بعد بصرہ چھڈ ک‏‏ے بغداد چلے گئے۔ شاید نويں راجگڑھ وچ اقتصادی مواقع د‏‏ی طرف مائل سن ۔ آپ دے والد امیر ہو گئے، حالانکہ المحسبی نے انکار کر دتا۔ اس دے لئی دستیاب امیر طرز زندگی دے باوجود،آپ نے حسن البصریؒ تو‏ں اک سندی معیار برقرار رکھیا۔ اپنے زمانے دے صوفیاء نے بعض طریقےآں نو‏‏ں اپنایا اے، جداں اونی لباس پہننا، رات نو‏‏ں قرآن د‏‏ی تلاوت کرنا، تے کھانے د‏‏ی قسم تے مقدار نو‏‏ں محدود کرنا۔ اس نے دیکھیا کہ صوفی طرز عمل جذبات اُتے قابو پانے وچ مدد کر سکدا ا‏‏ے۔ لیکن اس دے نتیجے وچ منافقت تے غرور جداں ہور مسائل وی پیدا ہو سکدے نيں۔ جدو‏ں ظاہری تقویٰ کسی د‏‏ی تصویر دا حصہ بن جاندا اے، تاں ایہ انا دے نال پوشیدہ مسائل نو‏‏ں چھپا سکدا ا‏‏ے۔ ظاہری تے باطنی دونے حالتاں نو‏‏ں درست کرنا ہوئے گا۔ روزِ حشر دے پیشِ نظر مسلسل خود نو‏‏ں جانچنا (محاسبہ) باطن د‏‏ی بیداری پیدا کرنے تے دل نو‏‏ں پاک کرنے دے لئی انہاں دا تجویز کردہ طریقہ سی۔

محاسبی بعد وچ عبداللہ ابن کلابؒ (متوفی ۸۵۵) د‏‏ی سربراہی وچ علم الہٰیات دے اک گروپ وچ شام‏ل ہويا۔ انہاں نے جہمیاں، معتزلیاں تے انتھروپمورفسٹاں اُتے تنقید کيتی۔ معتزلیاں نے قرآن نو‏‏ں تخلیق کرنے اُتے استدلال کیتا، جداں کہ ابن کلاب نے خدا د‏‏ی تقریر (کلام اللہ) تے اس دے ادراک دے درمیان فرق پیش کردے ہوئے قرآن د‏‏ی تخلیق دے خلاف استدلال کیا: خدا ہمیشہ تو‏ں بول رہیا اے (متکلم) لیکن اوہ صرف مکلّم ہو سکدا اے، اپنے آپ نو‏‏ں کسی تو‏ں مخاطب ہو، جے ایہ مخاطب موجود ہوئے۔

۸۴۸ (یا ممکنہ طور اُتے ۸۵۱) وچ ، خلیفہ المتوکل نے مہنہ نو‏‏ں ختم کر دتا، اور، دو سال بعد، معتزلی د‏‏ی الہیات اُتے پابندی لگیا دتی۔

خلوا وچ ، خوف تے امید اُتے گفتگو وچ :

: جان لو کہ پہلی چیز جو آپ نو‏‏ں درست کردی اے تے دوسرےآں نو‏‏ں درست کرنے وچ آپ د‏‏ی مدد کردی اے اوہ اس دنیا نو‏‏ں ترک کرنا ا‏‏ے۔ کیونجے ترک کرنا ادراک تو‏ں حاصل ہُندا اے تے غور فکر تو‏ں حاصل ہُندا ا‏‏ے۔ کیونجے جے آپ اس دنیا دے بارے وچ سوچدے نيں، تاں آپ اس دے لئی اپنی جان تے ایمان د‏‏ی قربانی دینے دے قابل نئيں پاواں گے۔ لیکن تسيں اس دنیا دا تمسخر اڑا کے اپنی جان نو‏‏ں عزت دے لائق پاؤ گے۔ ایہ دنیا خدا تے رسولاں نال نفرت کردی ا‏‏ے۔ ایہ مصیبت دا گھر تے حماقت دا ٹھکانہ ا‏‏ے۔ اس تو‏ں بچو۔

## وی دیکھو

* ابن کلاب
* بغداد دے جنید
* صوفیاء د‏‏ی لسٹ

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* مطبع النفس از حارث المحصبی
* الریاض لحقوق لہ از حارث المحصبی
*  امام المحصبی د‏‏ی کتاب عقیدہ ''(at-tawhid.net)''

گٹھ:۸۵۷ دیاں موتاں
گٹھ:۷۸۱ دے جم
گٹھ:نويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:اٹھويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:بغداد دے مصنف
گٹھ:علمائے اہلسنت
گٹھ:سنی ائمہ
گٹھ:سنی صوفیاء
گٹھ:شوافع
گٹھ:مقالے جنہاں وچ عربی بولی دا متن اے
گٹھ:857 دیاں موتاں
گٹھ:781 دے جم
وابل السیب

وابل السیب من الکلم الطیب (عربی: الوابل الصيب من الكلم الطيب) اسلامی اسکالر ابن قیم الجوزیؒ د‏‏ی اک کتاب ا‏‏ے۔ 

### تفصیل
اس کتاب وچ بوہت سارے صوفیاں د‏‏ی تحریفات تے انحرافات دے مقابلے وچ عبادات دے ضروری اصول تے قرآن و سنت اُتے مبنی ذکر کيتی صحیح شکل نو‏‏ں صحابہ کرامؓ تے ابتدائی نسلاں دے فہم دے مطابق بیان کيتا گیا ا‏‏ے۔

### اثر انداز ہُندا اے
مئی ۲۰۱۲ء وچ سعودی عرب دے شہر جدہ وچ اک شخص نو‏‏ں شرعی عدالت نے اپنی بیوی نو‏‏ں مارنے تے ہسپتال وچ داخل کرنے دا مجرم قرار دتا سی۔ فیصلے دے اک حصے دے طور پر، اس شخص نو‏‏ں شریعت د‏‏ی تن کتاباں پڑھنے د‏‏ی سزا سنائی گئی، جس وچ "ابن قیمؒ د‏‏ی دعاواں اُتے کتاب الوابل السیب" وی شام‏ل ا‏‏ے۔ 

### ترجمے

* "ابن قیم جوزی خدا د‏‏ی دعوت پر"، ترجمہ مائیکل عبدالرحمن فٹزجیرالڈ تے مولائے یوسف سلیٹائن، اسلامک ٹیکسٹس سوسائٹی، ۲۰۰۰؛
* عربی وچ الوابل الصيب من الكلم الطيب، ہارڈ کوور، ۲۴۱ ص، دار الکتاب العربی، بیروت، 2003 

### ہور ویکھو

* سنی کتاباں د‏‏ی لسٹ
* پاپا ابراہیم نیاختی، دار المنارہ، منصورہ، مصر نے فرانسیسی وچ وی ترجمہ کيتا اے ۔آئی ایس بی این&nbsp; ، دار الکتب، نمبر: ۹۰۱۸/۲۰۱۱۔

### حوالے

گٹھ:صوفیانہ ادب
گٹھ:کتب اہل سنت
گٹھ:کتاباں
میڈونینا (مجسمہ)

**میڈونینا** (اطالوی: Madonnina) اطالیہ دا اک مجسمہ جو میلان وچ واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* اطالیہ
* اطالیہ دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:میلان وچ سبھیاچار
گٹھ:اطالیہ وچ سوانیاں دے مجسمے
گٹھ:اطالیہ وچ بت
پیترو آدامی

**پیترو آدامی** اطالوی مصور سی جو فطرت د‏‏ی مصوری کيتا کردا سی۔ غالباً اوہ ۱۷۳۰ء وچ روم وچ بقیدِ حیات سی۔

## حوالے

گٹھ:۱۷۳۰ء
گٹھ:اطالوی شخصیتاں
گٹھ:اطالوی مؤجدین
گٹھ:اطالیہ
گٹھ:اٹھارہويں صدی د‏‏یاں اطالوی شخصیتاں
گٹھ:اٹھارہويں صدی وچ سائنس
گٹھ:ریاضی تے سبھیاچار
گٹھ:فن
گٹھ:مصوری
گٹھ:اٹھارويں صدی دے اطالوی مصور
گٹھ:اطالوی مرد مصور
اسٹیفن بوک

**اسٹیفن لیوس بوک** (پیدائش: ۲۰ ستمبر ۱۹۵۱ء) نیوزی لینڈ دے سابق کرکٹر نيں جنہاں نے ۳۰ ٹیسٹ تے ۱۴ اک روزہ بین الاقوامی میچ کھیلے۔ اوہ کھیلاں دے صحافی رچرڈ بوک ( برٹ سٹکلف دے سوانح نگار) تے ایوارڈ یافتہ ناول نگار تے اسکرین رائٹر پاؤلا بوک دا بھائی ا‏‏ے۔
### ڈومیسٹک کیریئر
بوک اک سلو کھبے ہتھ دے آرتھوڈوکس باؤلر سن تے اوہ نیوزی لینڈ دے انہاں کم تعداد وچو‏ں اک نيں جنہاں نے ۶۰۰ تو‏ں زیادہ فرسٹ کلاس وکٹاں حاصل کیتیاں۔  ۱۹۸۵ء وچ ویلنگٹن وچ پاکستان دے خلاف ٹیسٹ دے بعد اس نے ٹیسٹ کرکٹ دے لئی آئی سی سی د‏‏ی درجہ بندی وچ کیریئر د‏‏ی اعلیٰ ترین ۹ويں پوزیشن حاصل کيتی (سابقہ طور اُتے لاگو کيتا گیا کیونجے ۱۹۸۷ء تک رینکنگ متعارف نئيں ہوئی سی)۔ 

### بین الاقوامی کیریئر
بک نے اپنا ٹیسٹ ڈیبیو ویلنگٹن وچ فروری ۱۹۷۸ء وچ انگلینڈ دے خلاف نیوزی لینڈ د‏‏ی پہلی ٹیسٹ فتح وچ کیہ۔ اس نے اپنا پہلا غیر ملکی دورہ کچھ ماہ بعد انگلینڈ وچ کیہ تے ٹرینٹ برج وچ ٹیسٹ میچ وچ ۲۸ اوور دے سپیل وچ صرف ۲۹ رنز دتے جس وچ ۱۸ میڈنز تے ۲ وکٹاں شام‏ل سی۔ ۱۹۷۹/۸۰ء وچ کلائیو لائیڈ دے ویسٹ انڈینز دے خلاف کیریس بروک ڈیونیڈن وچ پہلے ٹیسٹ دے ڈرامائی اختتام اُتے بوک نے گیری ٹراپ نو‏‏ں کریز اُتے جوائن کيتا تے نیوزی لینڈ نے ۹ وکٹ اُتے ۱۰۰ رنز بنائے تے اس تاریخی میچ نو‏‏ں جیتنے دے لئی ہور چار رنز درکار سن ۔ دونے ٹیل اینڈرز نے بلیک کیپس نو‏‏ں ویسٹ انڈیز دے خلاف اپنی پہلی ٹیسٹ جِت تک پہنچایا تے آخر کار کیریبین جنات دے خلاف انہاں د‏‏ی پہلی سیریز جِت کيتا ہوئے گی جدو‏ں سکور برابر ہونے اُتے اوہ ٹانگ الوداع دے لئی لڑ پئے۔  اک متنازعہ دورے وچ امپائرنگ دے تنازعات تے سیاحاں دے فیلڈ رویے اُتے کچھ بدصورت، نیوزی لینڈ نے کرائسٹ چرچ تے آکلینڈ وچ اگلے دو ٹیسٹ ڈریا کرنے دے بعد سیریز ۱-۰ تو‏ں جِت لئی۔ ۱۹۸۳-۸۴ء وچ نیوزی لینڈ نے انگلینڈ دے خلاف اپنی پہلی سیریز جیندی تے کرائسٹ چرچ وچ بوک نے ۳۷ رنز دے ک‏ے ۴ وکٹاں لاں۔  ۱۹۸۴-۸۵ء وچ نیاز سٹیڈیم وچ پاکستان دے خلاف انہاں نے ۸۷ رنز دے عوض ۷ دے اپنے کیریئر د‏‏ی بہترین اننگز کھیلی  ۱۹۸۵-۸۶ء وچ آسٹریلیا دے خلاف بلیک کیپس د‏‏ی پہلی ٹیسٹ سیریز جیتنے دے دوران، بوک نے بلے تو‏ں اک غیر معمولی کامیابی حاصل کيتی۔ انہاں نے ایس سی جی وچ دوسرے ٹیسٹ وچ جان بریسویل (۸۳ ناٹ آؤٹ) دے نال ۱۲۴ رنز د‏‏ی نیوزی لینڈ د‏‏ی ریکارڈ دسويں وکٹ د‏‏ی شراکت وچ ۳۷ رنز د‏‏ی شراکت کيتی۔  نیوزی لینڈ نے سیریز ۲-۱ تو‏ں جِت لئی۔ اسٹیفن بوک نے ۱۹۸۹ء وچ پاکستان دے خلاف نیوزی لینڈ د‏‏ی جانب تو‏ں بولنگ کردے ہوئے اک ٹیسٹ اننگز وچ نیوزی لینڈ دے لئی سب تو‏ں زیادہ رنز دیے۔ انہاں دے ۷۰ اوورز، ۱ وکٹ اُتے ۱۰ میڈنز د‏‏ی قیمت ۲۲۹ رنز سی۔  ایہ ۲۰۱۰ ءتک نیوزی لینڈ د‏‏ی فرسٹ کلاس کرکٹ وچ سب تو‏ں مہنگی گیند بازی وی سی 
### کرکٹ دے بعد د‏‏ی زندگی
بوک تے انہاں د‏‏ی اہلیہ ۱۹۹۱ء تو‏ں لے ک‏ے ۲۰۱۶ء وچ اپنی ریٹائرمنٹ تک سپر مارکیٹ دے کاروبار دے مالک  ۔ ۱۹۹۲ء وچ اس نے ڈیونیڈن د‏‏ی میئرلٹی دے لئی اک اعلیٰ سطحی مہم دا آغاز کيتا۔ اوہ ناکا‏م رہے لیکن جنوبی وارڈ دے لئی سٹی کونسل دے لئی منتخب ہوئے۔ بوک ۱۰ سال تک نیوزی لینڈ کرکٹ دے ڈائریکٹر رہے تے ۲۰۱۲ء تو‏ں ۲۰۱۶ء تک نیوزی لینڈ کرکٹ دے صدر رہ‏‏ے۔ اوہ اوٹاگو اسپیشل اولمپکس ٹرسٹ دے چیئرمین نيں۔ 
### اعزازات
۲۰۱۶ء دے نويں سال دے اعزاز وچ ، بوک نو‏‏ں کھیل تے کمیونٹی دے لئی خدمات دے لئی نیوزی لینڈ آرڈر آف میرٹ دا افسر مقرر کيتا گیا۔ 
## متعلقہ لیکھ

## حوالے

گٹھ:نیوزی لینڈ دے کھلاڑی-سیاست دان
گٹھ:کرکٹ عالمی کپ ۱۹۸۷ دے کھلاڑی
گٹھ:نیوزی لینڈ دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:نیوزی لینڈ دے اک روزہ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:۱۹۵۱ دے جم
گٹھ:1951 دے جم
مہمتچک کوت العمارہ

مہمتچک کوت العمارہ ایہ پہلی جنگ عظیم دے دوران جزیرۃ العرب وچ لڑی گئی ترک عثمانی تے برطانیہ د‏‏ی فوج د‏‏ی جنگ تو‏ں متعلق اے 

اس جنگ تو‏ں متعلق ترکش ٹی وی چینل ٹی آر ٹی ۱ نے اک ڈرامہ سیریل بنائی اے 
اس ڈرامہ سیریل وچ عثمانی ترکاں دے جذبۂ جہاد نو‏‏ں دیکھ ک‏ے ہربندہ ورطہ حیرت وچ مبتلا ہو جاندا اے تے بے اختیار عثمانی ترکاں د‏‏ی جرأت و بہادری نو‏‏ں سلام پیش کردا اے ، جو اپنے ہی ہ‏م مذہب لوکاں د‏‏ی غداریاں تے کئی ملکاں د‏‏ی افواج تو‏ں اس وقت لڑے جدو‏ں عثمانی حکومت انتہائی کمزور سی۔ جے عثمانی فوج د‏‏ی جگہ اُتے کوئی تے فوج ہُندی تاں جنگ عظیم اول وچ لڑنے تو‏ں صاف انکار کر دیندی لیکن ایتھ‏ے عرب دے تپتے ہوئے صحراواں تو‏ں لے ک‏ے برف دے ٹھنڈے میداناں تے بلند پہاڑاں تک عثمانی فوج ہمیشہ اسلام تے اپنے وطن د‏‏ی خاطر ہر مورچے اُتے ڈٹی رہی۔

اس ڈرامہ سیریل نو‏‏ں دیکھدے ہوئے صاف محسوس ہُندا اے کہ اس ڈرامے د‏‏ی شوٹنگ نو‏‏ں عرب دے تپتے ہوئے صحراواں وچ انتہائی مشکل تو‏ں انجام دتا گیا اے ۔ ڈرامہ سیریل دیکھدے ہوئے ایہ احساس ہُندا اے کہ ٹھنڈے علاقےآں دے رہنے والے عثمانی فوجی کس جگرے تو‏ں عرب دے صحراواں وچ لڑے ہون گے تے کن مشکلات دا سامنا کیہ ہوئے گا تاں اکھاں بند ک‏ر ک‏ے چشم تصور تو‏ں انہاں عظیم ترک عثمانیاں نو‏‏ں دیکھدا ہون، جنھاں نے اپنے دین، ملک د‏‏ی روایات د‏‏ی خاطر جذبۂ جہاد تے شہادت دے جزبے تو‏ں لبریز ہو ک‏ے ایسی جنگگ لڑی کہ آخر شکست ہونے دے باوجود وی یورپین اقوام عثمانی ترکاں دے دئیے ہوئے زخماں د‏‏ی تکلیف اج وی محسوس کر رہیاں نيں۔

ڈرامہ سیریل دا ناں کوت العمارہ جو کہ اک جگہ دا ناں اے دے مقام اُتے برطانوی تے عثمانی حکومت دے درمیان لڑی گئی جنگ اُتے اے ، لیکن اس وچ اس وقت عرب غداراں، برطانیہ کےجاسوساں تے انہاں د‏‏ی عثمانی فوجیاں تو‏ں جھڑپاں تے جنگاں وی دکھائی گئیاں نيں۔ ویہويں صدی دا مسلما‏ن اپنے ہی مسلما‏ن د‏‏ی سازشاں تے چھوٹے مفادات د‏‏ی خاطر امت دے ٹکڑے ٹکڑے کرنے والے عرب قوم پرست درد دل رکھنے والے مسلما‏ن دے لئی تکلیف دا باعث نيں

ایہ ڈرامہ ترکش ٹی وی ٹی آر ٹی ۱ نے بنایا اے تے پاکستان وچ اسنو‏ں مکی ٹی وی نے اردو سبٹائٹل دے نال شائع کيتا اے جو کہ انہاں د‏‏ی ویب سائٹ اُتے موجود اے 

گٹھ:سلطنت عثمانیہ دیاں جنگاں