پنجاب (بھارت) قانون ساز اسمبلی

**پنجاب قنون ساز اسمبلی جاں پنجاب ودھان سبھا** پنجاب دی اک سدنی ودھان سبھا ہے۔ اج دے سمیں، ایہہ 117 میبری سدن ہے، جہناں دی چون 117 حلقیاں وچوں کیتی جاندی ہے۔
## سماں سارنی
*دیش دی 1947 وچّ ہوئی ونڈ بعد نویں ودھان سبھا اپریل 1952 نوں ہوند وچّ آئی۔ سانجھے پنجاب وچّ ودھان سبھا اتے ودھان پریشد دو سدن قایم ہوئے۔ ودھان پریشد نوں ہیٹھلا سدن اتے ودھان سبھا نوں اپرلا سدن کیہا جاندا سی۔ 
*سنّ 1956 ’چ آزادی بعد پنجاب دا پہلا پنرگٹھن ہویا تاں پیپسو پنجاب دا حصہ بن گیا۔ سال 1957 وچّ ودھان پریشد دیاں سیٹاں 46 توں ودھا کے 51 ہو گئیاں۔ اس ویلے ودھان پریشد دا سدن جہڑی عمارت وچّ ہندا سی، اوہ اس ویلے ہریانہ ودھان سبھا اکھواؤندی ہے۔ 
*سنّ 1966 نوں سانجھے پنجاب دی تھاں پنجاب، ہریانہ اتے ہماچل ہوند وچّ آ گئے۔ اس ویلے پنجاب ودھان پریشد دیاں سیٹاں دی گنتی گھٹ کے 40 ’تے آ گئی۔ سنّ 1966 وچّ پنجاب ودھان سبھا دیاں سیٹاں دی گنتی 104 طے کیتی گئی۔ 
*کوئی سماں سی جدوں 1967 وچّ نویں بنے پنجاب دی پہلی ودھان سبھا  وچّ بھارتی جنسنگھ دے نوں میمبر سی۔ اس ویلے بھارتی جنتا پارٹی ہوند وچّ نہیں آئی سی۔ بھارتی کمیونسٹ پارٹی دے دوویں دھڑے سدن وچّ اپنی چنگی تھاں رکھدے سن۔ سی.پی.آئی. دے پنج میمبر سن اتے سی.پی.ایم. دے تنّ میمبر سن۔ شرومنی اکالی دل اس ویلے وی ونڈیا ہویا ورودھی دھر وچّ بیٹھا سی۔ 
*سنّ 1969 تک وی بھارتی جنسنگھ قایم سی اتے اس دے اٹھ میمبر جتے سن۔ دوواں کمیونسٹ پارٹیاں دے چھ میمبر سن۔ اس ویلے شرومنی اکالی دل 43 سیٹاں لے کے سبھ توں وڈی دھر بنی سی۔
*پنجاب دے اسمبلی اتہاس نے اس ویلے نواں موڑ کٹیا جدوں 1970 نوں ودھان پریشد ختم ہو گئی۔ اس بعد کئی موقعیاں ’تے ودھان پریشد بحال کرن دیاں کوششاں ہوئیاں پر راج دے لوکاں ولوں کوئی ہنگارا نہ ملیا۔ اس دی سفید ہاتھی نال تلنا کیتی گئی۔ ایہہ کیہا گیا کہ راج ’تے وادھو دا خرچہ پئیگا۔ مرحوم مکھ منتری بے انت سنگھ، سابقہ مکھ منتری کیپٹن امریندر سنگھ اتے شرومنی اکالی دل تے بھاجپا گٹھجوڑ دیاں سرکاراں ویلے وی کوششاں ہوئیاں پر گلّ نہ بنی۔ اتھوں تک کہ اک وار تاں معاملہ پروانگی لئی دلی وی بھیج دتا گیا سی۔
*سنّ 1972 دیاں چوناں اس دی مثال ہن۔ بھارتی جنسنگھ صفر ’تے آ گئی پر سی.پی.آئی. وڈے گروپ وجوں 10 سیٹاں حاصل کر کے سدن وچّ پجی۔ کانگرس پارٹی 66 سیٹاں لے کے ستا وچّ آ گئی۔ 
*سنّ 1977 دیاں ودھان سبھا چوناں ویلے دی کمال ایہہ رہی کہ سی.پی.آئی. ستّ سیٹاں لے گئی اتے سی.پی.ایم. نوں اٹھ سیٹاں ملیاں۔ کانگرس نوں کیول 17 سیٹاں ’تے ہی صبر کرنا پیا۔ اس طرحاں کھبیاں پارٹیاں سدن اندر اک مضبوط دھر وجوں ابھر کے ساہمنے آئیاں۔ ایہہ وی اہم ہے کہ 1977 وچّ ہی پہلی وار 104 دی تھاں 117 ودھان سبھا سیٹاں بنیاں۔ 
*سنّ 1980 دیاں چوناں وچّ جنسنگھ دی تھاں بھارتی جنتا پارٹی آ گئی پر اس نوں کیول اک ہی سیٹ ملی۔ اس ویلے وی کمیونسٹاں دا 14 میمبری مضبوط دھڑا سی۔ کانگرس 63 سیٹاں لے کے ستا وچّ آ گئی پر شرومنی اکالی دل دی جھولی 37 سیٹاں ہی پئیاں۔ 
*پنجاب وچّ کھاڑکوواد دے دور بعد پہلیاں چوناں 1992 نوں ہوئیاں تاں شرومنی اکالی دل نے چوناں دا بائیکاٹ کر دتا۔ اس چون وچّ کمیونسٹ سمٹ کے چھ ’تے آ گئے اتے کانگرس وڈی دھر وجوں 87 ’تے چلی گئی۔ بسپا وی تکڑے گروپ وجوں ابھر کے نوں سیٹاں ’تے قابض ہو گئی۔ 
*سال 1997 دیاں چوناں وچّ شرومنی اکالی دل 75 سیٹاں لے گیا کیوں جو کھاڑکوواد اتے پولیس ودھیکیاں توں ستائے لوکاں نے کانگرس نوں 14 سیٹاں ’تے سیمت کر دتا۔ بھاجپا 18 سیٹاں لے گئی اتے اکالی دل (مان) دا اک میمبر پہلی وار سدن وچّ پجا۔ سی.پی.آئی. دو سیٹاں ’تے رہِ گئی اتے بسپا نوں اکو سیٹ نال ہی صبر کرنا پیا۔ سی.پی.ایم. دا کھاتہ ہی نہ کھلھ سکیا۔ 
*سال 2002 دیاں چوناں وچّ کانگرس 64 سیٹاں لے کے زبردست ہنگارے نال ستا وچّ آئی۔ شرومنی اکالی دل 41 اتے بھاجپا نوں کیول تنّ سیٹاں ہی ملیاں۔ پنجاب ودھان سبھا چوناں دے اتہاس وچّ اجیہا موڑ آیا جدوں کھبی دھر سدن توں ہی باہر ہو گئی۔ بہجن سماج پارٹی وی پچھلیاں کئی چوناں وچّ ودھان سبھا اندر اپنا کھاتہ کھولن لئی جد وجہد کر رہی ہے۔ 
*سال 2007 دیاں ودھان سبھا چوناں نے اکالی دل نوں 50 اتے بھاجپا نوں 19 سیٹاں دے کے مڑ سدا وچّ لیاندا اتے کانگرس 43 سیٹاں لے کے ورودھی دھر وجوں ابھر کے ساہمنے آئی۔ اسے چون وچّ ہی کمیونسٹاں دا سدن اندر دیوا بجھیا ہی رہا۔ پنجاب ودھان سبھا نے ہی سابقہ مکھ منتری کیپٹن امریندر سنگھ دی سدن دی میمبری خارج کر دتی سی۔ ایہہ وکھری گلّ ہے کہ بعد وچّ اوہ سپریم کورٹ توں بحال ہو کے اسے سدن دے مڑ میمبر بن گئے۔ ودھان سبھا نے بیردوندر سنگھ (کانگرس) اتے ہردیو عرشی (سی.پی.آئی.) نوں ودھیا بلارے وجوں سنمانت کیتا سی۔ ہن تک دے اسمبلی اتہاس وچّ شاید ایہہ پہلا اتے آخری سنمان سی۔ اسے سدن نے پہلی وار چوتھی واری مکھ منتری بنے پرکاش سنگھ بادل دے پریوار نوں کھیروں-کھیروں ہندے ویکھیا ہے۔ 
*سنّ 1992 دی اپ چون وچّ بے انت سنگھ ورگے انتھکّ مکھ منتری دے امیدوار نوں گدڑباہا ودھان سبھا ہلکے توں سخت مقابلے نال ہرا کے سری بادل دا بھتیجا منپریت سنگھ بادل پہلی وار ودھان سبھا وچّ پجیا۔ موجودہ پاری ’چ اوہ وتّ منتری بنیا اتے اسے دور ’چ مکھ منتری بادل نال تکھے متبھیداں بعد اوہ پارٹی چھڈّ گیا۔ 
*انج ودھان سبھا دے اتہاس وچّ پہلی وار ڈاکٹر. اپندرجیت کور مہلا وتّ منتری وجوں سدن وچّ آئے۔ ایہہ وی اہم ہے کہ الوداع آکھ رہی ودھان سبھا نے پنجابی نوں سرکاری بھاشا وجوں مانتا دین والا بلّ پاس کیتا جہڑا کہ بعد وچّ ایکٹ دے روپ وچّ لاگوُ ہویا۔ 
*سال 2012 نوں پنجاب ودھان سبھا وچّ سرومنی اکالی دل اتے بھاجپا دی دجی واری سرکار بنی۔
## حوالے

گٹھ:پنجاب، بھارت
 گٹھ:بھارت