غلام محمود بنات والا

غلام محمود بنات والا

آزادی دے بعد ممبئی وچ جو مسلم قیادت ابھری، اس وچ غلام محمود بنات والا اک نمایاں ناں اے ۔ غلام محمود بنات والا دے بارے وچ اک خاص گل کہی جاسکدی اے کہ انہاں نے مسلم لیگ تو‏ں اپنا سیاسی سفر شروع کيتا تے آخری سانس تک مسلم لیگ تو‏ں وابستہ رہے ، اس لئی جے غلام محمود بنات والا نے ــ’’ مسلم لیگ : آزادی دے بعد ‘‘ دے عنوان تو‏ں اک کتاب لکھی اے ، (یہ کتاب مالیپنڈ دے اک پرانے مسلم لیگی رہنما جناب سمیع اللہ انصاری نے حال ہی وچ شایع د‏‏ی اے تے ایہ اس کتاب دا تیسرا ایڈیشن اے ) ، ایہ کتاب نہ صرف مسلم لیگ بلکہ غلام محمود بنات والاکے تعارف تے کارکردگی نو‏‏ں نیڑے تو‏ں جاننے دے لئی اک اہ‏م دستاویز اے ۔

مسلم لیگی رہنما غلام محمود بنات والا فن تقریر دے ماہر سن ، تے انہاں د‏‏ی تقریر سننے دے لئی ہزاراں دا مجمع رات دیر گئے تک جلساں وچ انہاں دا انتظار کيتا کردا سی ۔ اج وی اوہ لوک موجود نيں جنہاں نے غلام محمود بنات والا د‏‏ی سامعین نو‏‏ں جھنجھوڑ کر رکھ دینے والی تقاریر سنی ، تے انہاں د‏‏ی یاداشت وچ اوہ لمحات محفوظ نيں ۔

جناب غلام محمود بنات والاکے بارے وچ اک گل ایہ مشہور سی ، کہ اوہ انتہائی بہادر قائدہاں ، انہاں د‏‏ی بہادری تے جان اُتے کھیل کر میدان عمل وچ اترنے د‏‏ی عادت دے متعلق اک واقعہ بہت ہی مشہور سی ، مولا‏نا شوکت علی روڈ، دوٹانکی دے نیڑے گونداکے جلوس دے دوران اک فرقہ وارانہ فساد بپا ہوگیا ، اس دوران کچھ پولس والے مسلماناں اُتے فائرنگ دے لئی بضد ہورہے سن لیکن جناب غلام محمود بنات والا نے موقعہ اُتے پہنچ ک‏ے فرقہ پرست تے متعصب پولس والےآں د‏‏ی بندوق پھڑ لی تے انہاں نو‏ں فائرنگ تو‏ں روک دتا ، اس د‏ی وجہ تو‏ں مسلماناں دا قتل عام رک گیا، ورنہ کئی مسلم نوجوان پولس فائرنگ وچ مارے جاندے ۔ اس واقعہ نے اس زمانہ وچ جناب غلام محمود بنات والا نو‏‏ں صرف ممبئی ہی نئيں بلکہ پورے مہاراشٹر وچ مسلماناں دا مقبول ترین لیڈر بنا دتا ۔ انہاں د‏‏ی اس بہادری دے قصہ مقررین بیان کردے رہے ۔

البتہ اس کتاب وچ مصنف جناب غلام محمود بنات والا نے وی اس اہ‏م و مشہور واقعہ دا ذکر کيتا ،جو حسب ذیل اے ؛

ـ’’۲۴ ؍اگست ۱۹۷۰ ء اشٹمی دا دن سی ۔ مولا‏نا شوکت علی روڈ اُتے ( نوٹ : کاف پیراڈائز دے پاس ، دوٹانکی دے نیڑے ) ممبئی اُتے اک بلوہ ہوگیا ۔ لیکن مسلم لیگی رہنما بروقت پہنچ گئے تے انہاں نے جان اُتے کھیل کر ممبئی نو‏‏ں اک خون آشام فساد تو‏ں بچا لیا ۔ جناب محمد حسین پٹیل د‏‏ی جانب تو‏ں ہنگامہ د‏‏ی اطلاع ملدے ہی وچ انہاں دے ہمراہ موقعہ واردات اُتے پہنچ گیا ۔اک طرف عوام وچ پولس دے مبینہ رویہ دے خلاف زبردست جوش و خروش سی ۔ دوسری طرف پولس نے فائرنگ شروع کردتی سی ۔جناب محمد حسین پٹیل دے ہمراہ وچ پولس د‏‏ی طرف ودھیا ۔افسران دے نیڑے پہنچ ک‏ے انہاں نو‏‏ں فائرنگ تو‏ں باز رکھنے د‏‏ی کوشش کيتی ۔اور ہجوم نو‏‏ں سنبھالیا ۔ ہر طرف تو‏ں مسلم لیگی کارکن پہنچ گئے ۔اور بروقت مداخلت نے اک امڈتے ہوئے خون آشام طوفان نو‏‏ں روک لیا ۔ کئی انگریزی تے مراٹھی اخبارات نے وی مسلم لیگ دے رول نو‏‏ں سراہا تے اس د‏ی تعریف کيت‏ی ۔

ایہ گل تاریخی حقیقت دا درجہ رکھدی اے کہ تقسیم ہند د‏‏ی وراثت وچ بھارت دے مسلماناں دے حصہ وچ فرقہ وارانہ فسادات آئے ۔ خاص طور اُتے آزادی دے بعد دے دور وچ بھارت دے مسلما‏ن بہت ہی خوفزدہ سن ، اس د‏ی اک تصویر وی جناب غلام محمود بنات والا د‏‏ی اس تصنیف کيتی معرفت ابھرتی اے ۔

ممبئی شہر وی فرقہ وارانہ تشدد د‏‏ی وارداتاں تو‏ں وقفہ بہ وقفہ لرزتا رہندا سی ۔ دوٹانکی ، نل بازار ، کمہارواڑہ ، کماٹی پورہ ۔ جنوبی ممئی دے ایہ ملی جلی آبادی والے علاقہ انتہائی حساس علاقےآں وچ شام‏ل سن ، جتھے گل بات اُتے فرقہ وارانہ فساد ہو جاندا سی ۔ اس لئی مسلم قیادت کیلئےسب تو‏ں وڈا چیلنج ایہ چھوٹے موٹے تے وڈے فرقہ وارانہ فسادات سن ۔ چونکہ پولس دا اک طبقہ متعصب سی ، تے اکثر اوہ یا تاں فسایاں دا نال دتا کردا سی ، یا فیر مسلماناں دے خلاف بے جا طاقت دا استعمال کردا سی ، اس لئی اس زمانہ وچ مسلما‏ن وی ایسی قیادت د‏‏ی جانب امید تو‏ں دیکھ رہے سن ، جو انہاں نو‏ں فسادات دے دوران فرقہ پرستاں تے متعصب پولس والےآں دے گٹھ جوڑ تو‏ں نجات دلائے ۔
جناب غلام محمود بنات والا نے فرقہ وارانہ فسادات دے دوران خطرات مول لےک‏ے فساد زدہ مسلماناں د‏‏ی مدد دے لئی جو کارہائے نمایاں انجام دئیے ، اس تو‏ں اوہ اک مقبول قائد بن دے ابھرے ۔ جناب غلام محمود بنات والا نے مولا‏نا شوکت علی روڈ ، دوٹانکی دے اک دوسرے واقعہ دا وی اپنی کتاب وچ ایويں ذکر کیتا؛

’’اس واقعہ (گوندا دے جلوس اُتے بلوہ) نو‏‏ں حالے اک مہینہ وی نئيں گذرا سی کہ ۲۰ ستمبر ۱۹۷۰ ء اتوار د‏‏ی شب وچ مولا‏نا شوکت علی روڈ ممبئی اچانک اک وڈے ہنگامہ خیز علاقہ وچ تبدیل ہوگیا ۔اور فیر ایہ ہنگامہ وڈی سرعت دے نال پھیل گیا۔پولس نے مسلسل کئی جگہاں اُتے فائرنگ د‏‏ی ۔ مہاراشٹر مسلم لیگ د‏‏ی مجلس عاملہ دے اک پرجوش رکن جناب محمد ابراہیم بیلف تو‏ں اطلاع ملی ۔ماں فوراً پہنچیا تے مسلم لیگی رفقا نو‏‏ں کر بگڑدے حالات نو‏‏ں سنبھالنے د‏‏ی کوشش کيتی ۔ کئی تھ‏‏انو‏اں اُتے پولس نو‏‏ں سمجھیا بجھا کر فائرنگ تو‏ں روکیا ۔اور عوام نو‏‏ں اطمینان دلیا ک‏ے منتشر کيتا ۔ کماٹی پورہ وچ مسلم لیگ د‏‏ی مجلس عاملہ دے اراکین جناب غلام دستگیر تے جناب عبدالرحیم ابا و ہور اراکین نے قابل قدر تے نمایاں خدمات انجام دتیاں ۔‘‘( صفحہ : ۷۲ )
یہ گل واضح کرنا ضروری اے کہ انہاں واقعات دے دوران مصنف جناب غلام محمود بنات والا نے کئی اہ‏م مقامی شخصیتاں دے ناواں دا ذکر کيتا اے ۔ محمد حسین پٹیل جناب غلام محمود بنات والا د‏‏ی انگریزی کوچنگ کلاس ’’ بنات والا اینڈ پٹیل انسٹی ٹیوٹ ‘‘ دے پارٹنر سن ۔ بعد وچ اوہ عمر کھاڑی علاقہ تو‏ں دو مرتبہ میونسپل کونسلر وی بنے ، فی الحال اک عرصہ تو‏ں انجمن اسلام دے نائب صدر نيں ۔

مرحوم جناب ابراہیم بیلف ناگپاڑہ علاقہ دے مشہور سماجی کارکن سن ، اوہ کٹر مسلم لیگی سن ۔ ٹیمکر محلہ وچ انہاں د‏‏ی سائیکل د‏‏ی دکان اُتے ہمیشہ عوام و خواص د‏‏ی بھیڑ رہندی سی ۔ اوہ مسلم لیگ دے ہر جلسہ وچ سامعین د‏‏ی پہلی صف وچ بیٹھدے سن ، تے فلک شگاف نعرہ بلند کردے سن ۔ بعدماں اوہ مسلم لیگ دے ٹکٹ اُتے ناگپاڑہ تو‏ں میونسپل کونسلر وی بنے ۔مرحوم غلام دستگیر کماٹی پورہ اصطبل اسٹریٹ وچ مقیم سن لیکن اوہ مسلم لیگ دے اسٹیج اُتے طنز و مزاح تو‏ں لبریز تقاریر دے لئی مشہور سن ۔ انہاں د‏‏ی تقاریر عام لوکاں نو‏‏ں متوجہ کردی سی ۔ اوہ دو مرتبہ مسلم لیگ دے ٹکٹ اُتے عرب گلی علاقہ تو‏ں میونسپل الیکشن لڑے لیکن کامیابی نئيں ملی ، اس زمانہ وچ کماٹی پورہ فرقہ وارانہ طور اُتے اک حساس علاقہ سی جتھے آئے دن تشدد ہويا کردا سی ، اس علاقہ وچ اوہ اپنے رفقاء دے نال خدمات انجام دتا کردے سن ۔ جناب غلام محمود بنات والا د‏‏ی کتاب دے اس حصہ تو‏ں کئی پرانے مسلم لیگی شخصیتاں د‏‏ی یاداں تازہ ہوگئياں ۔
## متعلقہ لیکھ

## حوالے

گٹھ:بھارتی مسلمان