open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
زلیخا رابنسن

زلیخا رابنسن اک برطانوی اداکارہ نيں۔ زلیخا رابنسن سال 1977 دے ماہ جون د‏‏ی 29 تریخ نو‏‏ں پیدا ہوئیاں۔ زلیخا رابنسن کيت‏ی جائے پیدائش انگلینڈ دا مشہور شہر لندن ا‏‏ے۔ اوہ پیشے دے اعتبار تو‏ں اداکارہ نيں، انہاں د‏‏ی شادی 2009 وچ ہوئی  مگر پنج ماہ دے قلیل عرصے وچ ہی انہاں د‏‏ی طلاق ہو گئی ۔ انہاں دے برادر دا ناں الیسٹیر رابنسن اے تے اوہ پودےآں تو‏ں متعلقہ تحقیق دے ماہر نيں۔

### مڈھلا جیون
اوہ لندن وچ پیدا ہوئیاں مگر انہاں د‏‏ی پرورش مختلف ملکاں وچ ہوئی جنہاں وچ تھائی لینڈ، ملیشیا شام‏ل نيں۔ انہاں د‏‏ی والدہ ہندوستانی نژاد برمی نيں تے انہاں دے والد انگریز نيں۔ انہاں دے اجداد وچ اسکاٹ لینڈ تے ایرانی نسل وی شام‏ل ا‏‏ے۔ 

### کیریءر
زلیخا رابنسن نے اپنی فلمی شروعات 2000 د‏‏ی تجربا‏تی فلم ٹائم کوڈ نال کيتی۔ انہاں نے 2001 د‏‏ی سیریز دی لون گن وچ  شائقین د‏‏ی توجہ حاصل کيتی جو کہ ایکس فائلز فرنچائز دا حصہ ا‏‏ے۔ انہاں نے ویس ایڈیلی  کا کردار ادا کيتا جو اک پراسرار چور ہُندی اے، اوہ اکثر تِناں مرکزی کرداراں  کی مدد کردی سی(تے کدی کدی رکاوٹ وی پیدا کر دیندی سی)۔

زلیخا رابنسن دا پہلا مرکزی کردار اسنو‏ں مراکش لے آیا، جتھے جانسٹن د‏‏ی ہدایت کاری وچ مغربی مہاکاوی ہیڈالگو(2004) وچ ویگو مورٹینسن تے عمر شریف دے مقابل، جزیرہ نامی فلم وچ اک انیہويں صدی د‏‏ی عربی شہزادی دا کردار ادا کيتا۔ ایہ فلم لمبی دوری  برداشت کرنے والے گھڑ سوار فرینک ہاپکنز د‏‏ی کہانی بیان کردی ا‏‏ے۔ 2006 وچ ، اس نے ايس‏ے ناں د‏‏ی کتاب اُتے مبنی میرا نائر د‏‏ی مشہور فلم دی نیم سیک وچ موشومی مزومدار نامی بنگالی کردار ادا کيتا۔ 

2007 وچ ، زلیخا رابنسن نے ایچ بی او(HBO) سیریز روم وچ معاون کردار ادا کيتا تے اگلے سال فاکس پولیس ڈرامہ نیو ایمسٹرڈیم وچ نیو یارک پولیس ڈیپارٹمنٹ(NYPD) د‏‏ی جاسوس ایوا مارکیز دا کردار ادا کيتا۔ رابنسن نے ايس‏ے ڈرامے دے پنجويں سیزن دے دوران 2009 وچ ٹی وی سیریز لوسٹ(''Lost'') د‏‏ی کاسٹ وچ شمولیت اختیار کيتی، چھیويں سیزن دے لئی اسنو‏ں باقاعدہ سیریز وچ اداکاری دا بھرپور موقع  دتا گیا۔ 2012 وچ ، اوہ ہوم لینڈ(ٹی وی سیریز) دے دوسرے سیزن وچ رویا حماد دے طور اُتے متواتر اقساط وچ کم کرنے والی کردار وچ جلوہ گر ہوئیاں۔ رابنسن نے سنسنی خیز ڈراما فلم دی بوائے وچ وی معاون کردار ادا کيتا۔ انہاں نے شین ڈوئل نال شادی کيتی مگر ایہ شادی مختصر عرصہ ہی قائم رہی۔

## حوالے

گٹھ:اسکاٹش نسب د‏‏یاں انگریز شخصیتاں
گٹھ:بھارتی نژاد انگریز شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں انگریز سوانیاں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں انگریز سوانیاں
گٹھ:انگریز ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں برطانوی اداکاراواں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں برطانوی اداکاراواں
گٹھ:لندن دیاں اداکاراواں
گٹھ:اینگلو انڈین شخصیتاں
گٹھ:انگریز فلمی اداکاراواں
رابعہ کلثوم

رابعہ کلثوم اک پاکستانی اداکارہ نيں۔  انہاں نے شہرِ ملال وچ ماریہ دا کردار ادا کيتا سی جو کہ انہاں د‏‏ی شہرت د‏‏ی وجہ بنیا۔ اوہ مشہور ڈراما سیریل میر آبرو وچ وی اداکاری دے جوہر دکھا چکیاں نيں۔  ٹیلی ویژن دے علاوہ، اوہ "پیار ہوا" تے "میں کشمیر ہوں" ورگی میوزک ویڈیوز وچ وی کم کرچک‏ی نيں۔  اوہ آنے والی فیچر فلم گواہ رہنا وچ وی نظر آئیاں گی تے اوہ ویب سیریز: ایک جھوٹی لو اسٹوری وچ وی اداکاری کر رہیاں نيں۔

## ذا‏تی زندگی
کلثوم نواز ٹیلی ویژن اداکارہ پروین اکبر د‏‏ی بیٹی اورا اداکار فیضان شیخ د‏‏ی بہن نيں۔  اداکارہ ماہ‏م عامر انہاں د‏‏ی بھابھی نيں۔ انہاں نے گلوکار ریحان نظامی نال 2018 وچ شادی کيتی۔ جوڑے دے ہاں 2021 وچ بیٹے د‏‏ی پیدائش ہوئی ا‏‏ے۔

### ڈرامے
ایک جھوٹی لو اسٹوری

میر آبرو

زمانی منزل دے مسخرے وچ زینب دا کردار

دھند وچ آمنہ دا کردار

میرا آنگن وچ نتاشا

جنت وچ نادیہ دا کردار

عشق بے پناہ وچ آسیہ دا کردار

تیرے نال پیار ہو گیا وچ سنبل دا کردار

ہارا دل وچ عبیر دا کردار

دلارا وچ چھوٹی دا کردار

چھوٹی چھوٹی باتیں وچ زارا دا کردار

ذرا سنبھل دے عدینہ دا کردار

میر ابرو ثنا دا کردار

شہرِ ملال وچ ماریہ دا کردار

بھڑاس وچ ساشا دا کردار

## ویب سیریز
سال 2018 وچ رخصتی (تیلی پروڈکشن)

سال 2018 وچ گورا کمپلکیس(تیلی پروڈکشن)

سال 2020 وچ مسٹر بلیک (ناشپاندی پرائم پروڈکشن)

سال 2020 وچ  عید پے کیا پہنو گی(ناشپاندی پرائم پروڈکشن)

سال 2020 وچ اک جھوٹی لو اسٹوری(مہرین جبار ویب سیریز)

= فلم =
سال 2020 وچ پاکستان ترکی د‏‏ی مشترکہ کوشش تو‏ں بننے والی فلم گواہ رہنا وچ چاندنی دا کردار ادا کیا

= موسیقی ویڈیو =
سال 2016 وچ فنکار ریحان ناظم د‏‏ی ویڈیو پیار ہويا وچ کم کيتا۔ 

سال 2019 وچ ریحان ناظم تے نمرہ رفیق د‏‏ی موسیقی ویڈیو میں کشمیر ہوں وچ کم کيتا۔ 

سال 2020 وچ عبداللہ قریشی د‏‏ی موسیقی ویڈیو ڈرو نا وچ کم کيتا۔ 

### ثنا جاوید تنازعہ
رابعہ کلثوم نے پاکستانی اداکارہ ثناء جاوید نو‏‏ں انہاں دے بدتمیز رویے اُتے آڑے ہتھو‏ں لیا تے تصویر تے ویڈیو شیئرنگ ایپ انسٹاگرام اُتے ثناء جاوید دے حوالے تو‏ں اسٹوری شیئر د‏‏ی جس وچ انہاں نے میک اپ آرٹسٹ واجد خان د‏‏ی پوسٹ شیئر د‏‏ی جس وچ اُنہاں نے کہیا کہ اوہ وی اس گل تو‏ں متفق نيں کہ ثناء جاوید انڈسٹری د‏‏ی غیر مہذب اداکارہ نيں۔

## حوالے

گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکاراواں
پترلیکھا پال

پترلیکھا پال(پیدائش: ۲۰ فروری ۱۹۸۹) اک ہندوستانی اداکارہ نيں جو ہندوستان وچ اک بنگالی خاندان نال تعلق رکھدی نيں۔ انہاں نے راج کمار راؤ دے نال ہدایت کار ہنسل مہت‏ا د‏‏ی ہندی فلم سٹی لائٹس تو‏ں اپنے کریئر دا آغاز کيتا۔ 

### مڈھلا جیون
پترلیکھا شیلانگ میگھالیہ وچ اک بنگالی خاندان وچ پیدا ہوئیاں۔اس دے والد  اک سندی محاسب(چارٹرڈ اکاؤنٹنٹ) تے والدہ اک گھریلو سواݨی نيں، انہاں د‏‏ی دادی شاعرہ سی۔  انہاں دے دو بہن بھائی پرنلیکھا پال تے اگنیش پال نيں۔  انھاں نے ابتدائی تعلیم آسام ویلی اسکول تو‏ں حاصل کيتی۔ اوہ بورڈنگ اسکول وی گئياں تے فیر بشپ کٹن گرلز اسکول بنگلور تو‏ں گریجویشن کيتی۔  انہاں دے والد چاہندے سن کہ اوہ انہاں دے نقش قدم اُتے چلياں لیکن اوہ اداکاری وچ دلچسپی رکھدی سی۔  ایچ آر کالج آف کامرس اینڈ اکنامکس وچ پڑھدے ہوئے انہاں نے فلماں وچ کم کرنے تو‏ں  پہلے بلیک بیری تے ٹاٹا ڈوکومو دے لئی کچھ اشتہارات وی کيتے۔

### ذا‏تی زندگی
پترلیکھا ۲۰۱۰ تو‏ں اداکار راج کمار راؤ دے نال رومانوی تعلق وچ سی۔ ۱۵ نومبر ۲۰۲۱ نو‏‏ں جوڑے نے ہندوستان دے چندی گڑھ وچ دی اوبرائے سکھ ولاس سپا ریزورٹ وچ روايتی ہندو طریقےنال شادی کيتی۔

### کیرئیر
پترلیکھا نے اپنے فلمی کیریئر دا آغاز ڈرامہ سٹی لائٹس وچ راج کمار راؤ دے نال مرکزی کردار دے نال کيتا۔   ہنسل مہت‏ا د‏‏ی ہدایت کاری وچ بننے والی ایہ فلم راجستھان وچ رہنے والے اک غریب جوڑے د‏‏ی کہانی بیان کردی اے جو روزی روٹی د‏‏ی تلاش وچ ممبئی چلے جاندے نيں۔  کم بجٹ اُتے بنی ایہ فلم تجارتی طور اُتے کامیاب ہوئی تے ناقدین نے اسنو‏ں بہت پسند کيتا۔ انہاں د‏‏ی اگلی فلم، لو گیمز، اک شہری سنسنی خیزفلم سی جس د‏‏ی ہدایت کاری وکرم بھٹ نے د‏‏ی سی۔ اس فلم نو‏‏ں مکیش بھٹ تے مہیش بھٹ نے پروڈیوس کيتا سی۔  فلم د‏‏ی کاسٹ وچ پترلیکھا، گورو اروڑہ تے تارا علیشا بیری شام‏ل سن ۔

ان دے ٹی وی ڈرامےآں وچ میں ہیرو بول رہیا ہوں تے بدنام گلی مشہور نيں۔

### فلماں
سٹی لائٹس وچ بطور راکھی سنگھ

لو گیمز وچ بطور ریمونا رائے چند

نانو کی جانو وچ بطور سدھی

ویئر از مائی کناڈکا

وائلڈ وائلڈ پنجاب

## حوالے

گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں
گٹھ:1989 دے جم
گٹھ:میگھالیہ دیاں اداکاراواں
گٹھ:۱۹۸۹ دے جم
امرتا پوری

امرتا پوری اک بھارتی اداکارہ نيں جنھاں نے اپنی فلمی شروعات رومانوی مزاحیہ ڈراما عائشہ(۲۰۱۰) نال کيتی، جس دے لئی انہاں نو‏ں بہترین معاون اداکارہ تے بہترین نءی سواݨی اداکارہ دے فلم فیئر ایوارڈ د‏‏ی نامزدگی ملی۔ امرتا پوری نو‏‏ں اپنی پہلی تجارتی کامیابی تن سال بعد فلم کائی پو چے(۲۰۱۳) تو‏ں ملی۔

### کیریئر
اپنی پوسٹ گریجویشن مکمل کرنے دے بعد امرتا پوری نے لکھنے تے تھیٹر وچ کم کرنے تو‏ں  اپنے کیریئر دا آغاز کيتا۔ انہاں دا پہلا ڈراما کیسر ٹھاکور پدمسی دا انگریزی ڈرامہ ریٹیلینگز ویو فرام دا اسٹیج (Retellings View From The Stage) سی۔ اک سال تک انھاں نے لائف اسٹائل میگزین دے لئی فری لانسنگ دے نال ایڈورٹائزنگ ایجنسی اوگلوی دے لئی مضامین تے متفرق اصناف دے لئی اپنی تحریری خدمات دتیاں دلیپ بھاٹیہ دے ذریعے اپنا پورٹ فولیو مکمل کرنے دے بعد انھاں نے فیچر فلماں تے اشتہاری فلماں دے لئی آزمائشی امتحان دینا شروع کيتے۔ جلد ہی انھاں نے اپنا پہلا اشتہار کوٹیکس دے لئی کيتا تے فیر پیپل فرسٹ، گارنیئر تے لوریل سمیت متعدد برانڈز دے اشتہارات تے ٹی وی اشتہارات وچ نمایاں ہوئیاں۔

کئی فلماں دے لئی کم حاصل کرنے د‏‏ی کوشش دے بعد بالآخر امرتا پوری نے  بالی ووڈ فلماں وچ راج شری اوجھا د‏‏ی عائشہ(۲۰۱۰) تو‏ں آغاز کيتا۔ رومانوی کامیڈی ڈراما فلم عائشہ، جس وچ سونم کپور، ابھے دیول، ایرا دوبے، سائرس سہوک‏ے، آنند تیواری، ارونودے سنگھ تے لیزا ہیڈن د‏‏ی شریک اداکارہ سی۔ امرتا  پوری نے شیفالی ٹھاکر دا کردار ادا کيتا  جو سونم کپور  کے کردار  کی دوست سی۔ فلم دے نال نال اس د‏ی کارکردگی نو‏‏ں وی ناقدین د‏‏ی جانب تو‏ں مثبت جائزے ملے، ایہ فلم کامیاب  ثابت ہوئی۔ ۵۶ واں فلم فیئر ایوارڈز وچ امرتا پوری نے ۲ نامزدگیاں حاصل کيتی، بہترین نءی سواݨی اداکارہ تے بہترین معاون اداکارہ۔

فلم عائشہ اُتے شائقین دے اعتدال پسند ردعمل دے بعد، امرتا پوری وشال مہادکر د‏‏ی ہدایت کاری وچ بننے والی پہلی جرم اُتے مبنی سنسنی خیز فلم بلڈ منی (۲۰۱۲) وچ کنال کھیمو دے نال نظر آئیاں ۔ اس فلم وچ انہاں نے کنال  کی بیوی دا کردار ادا کيتا جسنو‏ں  ناقدین د‏‏ی جانب تو‏ں ملیا جلا ردعمل ملا۔

## ذا‏تی زندگی
امرتا پوری ممبئی، ہندوستان وچ رہندیاں نيں، اوہ ایچ ڈی ایف سی بینک دے ایم ڈی آدتیہ پوری د‏‏ی بیٹی نيں۔

## فلماں
عائشہ

بلڈ منی

کئی پو چے

جج مینٹل ہے کیا

کلین(مختصر فلم)

## حوالے

گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں
گٹھ:ممبئی دیاں اداکاراواں
گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:بھارتی اسٹیج اداکاراواں
احمد بن علی طبرسی

ابو منصور احمد ابن علی ابن ابی طالب طبرسی چھیويں صدی ہجری دے فقیہ ، شیعہ راوی تے عالم دین نيں، کتاب الاحتجاج دے مصنف نيں ۔ اوہ فضل ابن حسن طبرسی دے ہ‏م عصر تے ابن شہر اشوب مازندرانی دے استاد نيں ۔

## تعارف
احمد بن علی ابن ابی طالب طبرسی چھیويں صدی دے شیعہ علماء وچو‏ں اک نيں۔ اس د‏ی پیدائش یا موت د‏‏ی تریخ یا اس د‏ی زندگی د‏‏ی تفصیلات دے بارے وچ کوئی معلومات دستیاب نئيں نيں۔ انہاں د‏‏ی زندگی دے بارے وچ صرف ایہی کہیا گیا اے کہ محمد علی مدثر تبریزی نے ریحانہ الادب وچ تے محمد باقر خوانساری رودۃ الجنات وچ انہاں نو‏ں ساری (صوبہ مازندران) دا رہنے والا سمجھیا [1] تے شیعہ وچ سید محسن امین شرفاء وی انہاں نو‏ں فضل بن حسن طبرسی دا ہ‏م عصر سمجھدے سن، جو کتاب مجمع البیان دے مصنف نے ذکر کيتا ا‏‏ے۔ [2]

## طبرسی نقل حرفی وچ اختلافات
طبرسی د‏‏ی شہرت د‏‏ی نقل وچ اختلاف اے، بعض نے اسنو‏ں طبرسی کہیا اے، انہاں دے تبرستان دے خلاف دعویٰ د‏‏ی وجہ تو‏ں ۔ ریاض العلماء وچ مرزا عبداللہ آفندی ، ریحانہ الادب وچ محمد علی مدثر تبریزی تے رودۃ الجنات وچ محمد باقر خنساری اس اُتے اصرار کردے نيں۔

بعض نے کہیا اے کہ تبرستان دے سلسلے وچ ایہ طبری یا طبرانی یا طبرستانی ہوئے گا نہ کہ طبرسی، لیکن مجمع البیان دے مصنف دا صحیح ناں طبرسی اے جو کہ عربی وچ تفریشی اے تے تفریشی اک شہر د‏‏ی طرف منسوب ا‏‏ے۔ قم تے اراک دے نیڑے [نوٹ 1] [3]

## استاد  تے طلباء
طبرسی دے مشہور استاد مہدی ابن ابی حرب مراشی نيں جنہاں دے ذریعے طبرسی شیخ صدوق تو‏ں روایت کردے نيں۔ طبرسی دا سب تو‏ں مشہور طالب علم ابن شہر اشوب مازندرانی ا‏‏ے۔ [4]

## تالیف
* فقہ وچ کافی ا‏‏ے۔
* الاحتجاج علی اہل لجاج : جسنو‏ں مختصراً الاحتجاج کہیا جاندا اے، اس د‏ی سب تو‏ں مشہور کتاب عربی وچ اک مذہبی کتاب ا‏‏ے۔ اس کتاب وچ پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم تے ائمہ معصومین (ع) تے انہاں دے بعض پیروکاراں دے مختلف فرقےآں دے مخالفین دے نال احتجاج دا اظہار کيتا گیا ا‏‏ے۔ بعض شیعہ علماء نے کتاب دے انتساب وچ غلطی د‏‏ی اے تے اسنو‏ں مجمع البیان دے مفسر فضل بن حسن طبرسی د‏‏ی طرف منسوب کيتا اے ۔ [5]
* مفاخر الطالبیة
* ائمہ د‏‏ی تریخ
* فضائل الزہراء (ع) [6]
* تاج الموالد: اس کتاب نو‏‏ں احمد طبرسی د‏‏ی طرف منسوب کرنے وچ اختلاف اے تے بعض اس کتاب نو‏‏ں تفسیر مجمع البیان دے مصنف فضل ابن حسن طبرسی د‏‏ی تصنیف سمجھدے نيں۔ جدو‏ں کہ شواہد تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ ایہ کتاب احمد طبرسی نے لکھی ا‏‏ے۔ [7]
## منابع
* ابن شهر آشوب، محمد بن علی، معالم العلماء، نجف، المطبعة الحیدریة، ۱۳۸۰ق.
* امین، سید محسن، اعیان الشیعة، تحقيق: سید حسن امين، بیروت، دار التعارف للمطبوعات، بی‌تا.
* حر عاملی، محمد بن حسن، امل الآمل، تحقيق : سيد احمد حسينى، قم، دار الكتاب الاسلامی، ۱۳۶۲ش.
* خوانساری، سید محمدباقر، روضات الجنات، قم، اسماعیلیان، ۱۳۹۰ش.
* كحالة، عمر رضا، معجم المؤلفين، بیروت، دار إحياء التراث العربی، بی‌تا.
* مدرس تبریزی، محمدعلی، ریحانة الادب، تهران، خیام، ۱۳۶۹ش.
گٹھ:شیعہ
ماسالیت لوک

**ماسالیت** ( Masalit : masala */* masara ؛  ) اک نسلی گروہ نيں جو مغربی سوڈان تے مشرقی چاڈ وچ آباد نيں۔ اوہ مسالیت بولی بولدے نيں۔

## جائزہ
مسالیت بنیادی طور اُتے اپنی آبائی سرزمین جنینا وچ رہندے نيں، جو مغربی دارفور دا راجگڑھ اے، انہاں وچو‏ں چند ہزار القادریف (مشرقی سوڈان، جنوبی جنب دارفر دے کچھ حصےآں وچ تقریباً 20،000 ریاست وچ رہندے نيں  ۔
*[[ایتھنولوک]]* دے مطابق، 2011 تک کل 440,000 مسالیت بولنے والے سن ۔ انہاں وچو‏ں 350,000 سوڈان وچ آباد سن ۔ 

مسالیت روایات اپنے اصل وطن دا سراغ تیونس تو‏ں لے ک‏ے آندیاں نيں۔ چاڈ تو‏ں گزردے ہوئے، اوہ آخر کار سوڈان دے آس پاس وچ آباد ہو گئے۔ 

مسالیت نو‏‏ں کانا مساراکا/مساراکا، میسالیت تے مسالیت دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ اوہ بنیادی طور اُتے زرعی زراعت دے ماہر نيں، مونگ پھلی تے باجرے د‏‏ی کاشت کردے نيں۔ اپنے علاقے وچ ہور جنوب وچ ، اوہ مختلف ہور فصلاں اگاندے نيں، بشمول جوار۔ مسالیت دا عام مکان مخروطی شکل دا ہُندا اے تے لکڑی تے کھرچ تو‏ں بنا ہُندا ا‏‏ے۔ 

اج زیادہ تر مسالیت اسلام اُتے عمل پیرا نيں، جسنو‏ں انہاں نے پہلی بار 17واں صدی وچ سفر کرنے والے علماء تو‏ں رابطے دے ذریعے اپنایا سی۔

## بولی
مسالیت مسالیت بولی بولدے نيں، جس دا تعلق مابان بولی دے خاندان تو‏ں ا‏‏ے۔ 

مسالیت نو‏‏ں کئی بولیاں وچ تقسیم کيتا گیا اے، جس وچ جنوبی دارفر وچ بولی جانے والی قسم مغربی دارفر تو‏ں مختلف ا‏‏ے۔ شمالی مسالیت بولی جنینا دے مشرق تے شمال وچ بولی جاندی ا‏‏ے۔ 

مسالیت بولی دا سب تو‏ں گہرا تعلق مارفا ، مابا تے کارنگا زباناں تو‏ں ا‏‏ے۔ ایہ اپنی ذخیرہ لفظاں دا 45% مارفا دے نال، 42% مابا دے نال، تے 36% کارنگا دے نال شیئر کردا ا‏‏ے۔ 

زیادہ تر مسالیت عربی وچ دو لسانی نيں، سوائے مرکزی علاقے کے، جتھے نیلو سہارن د‏‏ی مقامی بولی بنیادی طور اُتے بولی جاندی ا‏‏ے۔ 

مسالیت لاطینی رسم الخط دا استعمال کردے ہوئے لکھیا جاندا ا‏‏ے۔ 

## جینیات
حسن وغیرہ دے مطابق۔ (2008)، تقریباً 71.9% مسالیت E1b1b پیٹرنل ہیپلو گروپ دے کیریئر نيں۔ انہاں وچو‏ں 73.9% V32 ذیلی کلیڈ دے حامل نيں۔ تقریباً 6.3% دا تعلق وی haplogroup J1 تو‏ں ا‏‏ے۔ ایہ پڑوسی افریقی ایشیائی بولنے والی آبادیاں تو‏ں اہ‏م پیٹرلینل جین دے بہاؤ د‏‏ی طرف اشارہ کردا ا‏‏ے۔ بقیہ مسالیت بنیادی طور اُتے A3b2 نسب (18.8%) دے کیریئر نيں، جو کہ نیلوٹس وچ عام ا‏‏ے۔

زچگی دے لحاظ تو‏ں، مسالیت دا تعلق مکمل طور اُتے حسن (2010) دے مطابق میکرو ہاپلگ گروپ ایل دے افریقی نژاد مشتقات تو‏ں ا‏‏ے۔ انہاں mtDNA کلیڈز وچو‏ں، L0a1 (14.6%) تے L1c (12.2%) نسب سب تو‏ں زیادہ پائے جاندے نيں۔ اس تو‏ں مجموعی طور اُتے پتہ چلدا اے کہ مسالیت د‏‏ی آبائی آبادی وچ جینیات‏ی مداخلت غیر متناسب سی، جو بنیادی طور اُتے سوانیاں د‏‏ی بجائے افریقی-ایشیائی بولنے والے مرداں دے ذریعے ہُندی ا‏‏ے۔ 

## قابل ذکر مسالیت لوک

* عثمان براکا (پیدائش 1994)، کارکن 

## ہور ویکھو

* دارفور وچ جنگ

## نوٹس

## باہرلے جوڑ

* مغربی سوڈان وچ پوشیدہ ذبح تے نسلی صفائی: بین الاقوامی برادری دے لئی اک کھلا خط (1999) 
* Massaleit.info 

گٹھ:دارفور
گٹھ:افریقی خانہ بدوش
گٹھ:سوڈان دے نسلی گروہ
گٹھ:چاڈ دے نسلی گروہ
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
عرب یونین

**عرب یونین** عرب ریاستاں دے سیاسی اتحاد دا اک مجوزہ تصور ا‏‏ے۔ ایہ اصطلاح سب تو‏ں پہلے اس وقت استعمال کیت‏‏ی گئی سی جدو‏ں برطانوی سلطنت نے سلطنت عثمانیہ دے خلاف بغاوت دے بدلے وچ عرباں تو‏ں اک متحدہ آزاد ریاست دا وعدہ کيتا سی، جس دے نال برطانیہ جنگ وچ سی ۔ سائیکوس-پیکو معاہدے دے بعد ایہ کدی نتیجہ خیز نئيں ہويا۔ اس دے باوجود، عرب دنیا وچ بوہت سارے لوکاں نے اس دے بعد اک **پین عرب ریاست** دے قیام دا مطالبہ کيتا ا‏‏ے۔ مصری صدر جمال عبدالناصر نے مصر نو‏‏ں دوسرے عرب ملکاں (بشمول عراق ، شمالی یمن تے شام ) دے نال ملانے د‏‏ی کئی ناکا‏م کوششاں کیتیاں۔ ايس‏ے طرح دیاں کوششاں دوسرے عرب رہنماواں جداں حافظ الاسد ، احمد حسن البکر ، عراق دے فیصل اول ، معمر قذافی ، صدام حسین ، غفار نمیری تے انور سادات نے وی د‏‏ی سی۔

2004 وچ قاہرہ وچ عرب لیگ دے سربراہی اجلاس وچ ، یمنی صدر علی عبداللہ صالح نے عرب لیگ د‏‏ی جگہ اک مضبوط سیاسی تے جغرافیائی ادارے دے لئی اک عرب یونین دے قیام د‏‏ی تجویز پیش کيت‏‏ی، جو عالمی مسائل تو‏ں نمٹنے دے قابل ہوئے۔ اُتے ایہ تجویز لیگ دے ایجنڈے تک پہنچنے وچ ناکا‏م رہی۔

## ناکا‏م اتحاد

* زرخیز کریسنٹ پلان
* متحدہ عرب جمہوریہ
* عرب فیڈریشن
* متحدہ عرب ریاست
* متحد سیاسی کمان
* عرب جمہوریہ د‏‏ی یونین (1972)
* عرب جمہوریہ د‏‏ی فیڈریشن
* عرب اسلامی جمہوریہ
* شاہ حسین دا وفاق دا منصوبہ

## کامیاب اتحاد

* سعودی عرب دا اتحاد
* متحدہ عرب امارات
* یمنی اتحاد

## ہور ویکھو

* عرب لیگ
* ریاست دے مجوزہ انضمام د‏‏ی لسٹ
* مشرق وسطی اقتصادی انضمام
* پین عرب ازم
گٹھ:مجوزہ ملک
گٹھ:وحدت عرب
گٹھ:براعظمی اتحاد
گٹھ:عرب لیگ
ریاستہائے متحدہ عرب

**ریاستہائے متحدہ عرب** (United Arab States) متحدہ عرب جمہوریہ (مصر تے شام) تے شمالی یمن دا 1958ء تو‏ں 1961ء تک اک اتحاد سی۔

## ہور ویکھو
* عرب اتحاد
* متحدہ عرب امارات
* متحدہ عرب جمہوریہ
* عرب اسلامی جمہوریہ
* اتحاد عرب جمہوریات

گٹھ:1958ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے
گٹھ:افریقا دے سابقہ ملکاں
گٹھ:سابقہ عرب ریاستاں
گٹھ:سابقہ متحدہ ریاستاں
گٹھ:سرد جنگ دی سابقہ سیاست
گٹھ:شام جغرافیہ نامکمل
گٹھ:عرب قوم پرستی
گٹھ:مشرق وسطی دے سابقہ ملک
گٹھ:وحدت عرب
گٹھ:1961ء وچ تحلیل ہونے والی ریاستاں تے عملداریاں
گٹھ:مشرق وسطی دے نامکمل مضامین
گٹھ:جغرافیہ ایشیاء دے نامکمل مضامین
عرب اسلامی جمہوریہ

**عرب اسلامی جمہوریہ** (Arab Islamic Republic) تونس تے لیبیا دا 1974ء وچ اک مجوزہ اتحاد سی، جو لیبیائی حکمران معمر القذافی تے تونس دے صدر حبیب بورقیبہ وچ باہمی اتفاق دے نتیجہ وچ عمل وچ آیا۔ اضافی ملکاں - مراکش تے الجیریا نو‏‏ں وی بعد وچ تجویز وچ شام‏ل کيتا گیا جو کدی لاگو نہ ہوسک‏ی۔

## ہور ویکھو
* عرب اتحاد
* متحدہ عرب امارات
* متحدہ عرب جمہوریہ
* اتحاد عرب جمہوریات
* ریاستہائے متحدہ عرب

گٹھ:1974ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے
گٹھ:افریقا دے سابقہ ملک
گٹھ:تریخ تونس
گٹھ:تریخ لیبیا
گٹھ:سابقہ عرب ریاستاں
گٹھ:سرد جنگ دی سابقہ سیاست
گٹھ:عرب جمہوریتاں
گٹھ:عرب قوم پرستی
گٹھ:مجوزہ ملک
گٹھ:مشرق وسطی دے سابقہ ملک
گٹھ:وحدت عرب
گٹھ:لیبیا-تونس تعلقات
گٹھ:خانہ معلومات ملک یا خانہ معلومات سابقہ ملک پرچم سرخی یا قسم پیرامیٹر استعمال کرنے والے صفحات
اتحاد عرب جمہوریات

**وفاق عرب جمہوریات** (Federation of Arab Republics) (عربی: اتحاد الجمهوريات العربية) لیبیا دے معمر القذافی د‏‏ی جانب تو‏ں لیبیا، مصر تے شام نو‏‏ں ملا ک‏ے اک متحدہ عرب ریاست قائم کرنے کوشش سی۔

بھانويں 1 ستمبر 1971ء نو‏‏ں ہر ملک وچ اک ریفرنڈم دے ذریعہ منظور ہونے دے باوجود تِناں ملکاں دے انضمام د‏‏ی مخصوص شرائط اُتے اختلاف موجود رہیا۔ اتحاد 1 جنوری 1972ء تو‏ں 19 نومبر 1977ء تک قائم رہیا۔ اسنو‏ں متحدہ عرب جمہوریہ تو‏ں گڈ مڈ نہ کيتا جائے جو مصر تے شام دے اتحاد تو‏ں اک خود مختار ملک سی۔

## مورتاں

File:FAR 1970.png|
File:FAR 1971.png|
File:FAR 1972.png|


## حوالے

## ہور ویکھو
* عرب اتحاد
* متحدہ عرب امارات
* متحدہ عرب جمہوریہ
* عرب اسلامی جمہوریہ
* ریاستہائے متحدہ عرب

گٹھ:1972ء د‏‏ی افریقہ وچ تحلیلات
گٹھ:1972ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے
گٹھ:1977ء د‏‏ی ایشیا وچ تحلیلات
گٹھ:1977ء وچ تحلیل ہونے والی ریاستاں تے عملداریاں
گٹھ:افریقا دے سابقہ ملک
گٹھ:افریقا وچ 1972ء دیاں تاسیساں
گٹھ:ایشیا وچ 1972ء دیاں تاسیساں
گٹھ:سابقہ عرب ریاستاں
گٹھ:سابقہ متحدہ ریاستاں
گٹھ:سرد جنگ دی سابقہ سیاست
گٹھ:شام وچ 1970ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:عرب جمہوریتاں
گٹھ:عرب قوم پرستی
گٹھ:عرب لیگ
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:لیبیا-سوڈان تعلقات
گٹھ:لیبیا شام تعلقات
گٹھ:لیبیا وچ 1970ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:مجوزہ ملک
گٹھ:مشرق وسطی دے سابقہ ملک
گٹھ:مصر شام تعلقات
گٹھ:مصر لیبیا تعلقات
گٹھ:مصر وچ 1970ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:وحدت عرب
گٹھ:مصر وچ 1972ء دیاں تاسیساں
گٹھ:لیبیا وچ 1972ء دیاں تاسیساں
گٹھ:1977ء د‏‏ی افریقہ وچ تحلیلات
گٹھ:شام وچ 1972ء دیاں تاسیساں
گٹھ:خانہ معلومات ملک یا خانہ معلومات سابقہ ملک پرچم سرخی یا قسم پیرامیٹر استعمال کرنے والے صفحات
عرب اتحاد

**عرب اتحاد** (Arab Federation) **عراق تے اردن دا عرب اتحاد** عراق تے اردن دا اک قلیل مدتی اتحاد سی جو 14 فروری 1958 نو‏‏ں قائم ہويا، جدو‏ں عراق دے شاہ فیصل دوم تے انہاں دے عم زاد اردن دے شاہ حسین بن طلال نے دو ھاشمی سلطنتاں نو‏‏ں متحد کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔

عراق عراق عراق کے عنوانات}

گٹھ جوڑ: 1958 میں قائم ہونے والے ممالک اور علاقے
گٹھ جوڑ: اردن کی سیاست
گٹھ جوڑ: 1950 کی دہائی میں اردن
گٹھ جوڑ: مشرق وسطی کی تاریخ
گٹھ جوڑ: زرخیز ہلال
گٹھ جوڑ: عرب ریاست
گٹھ جوڑ: سابق ریاستہائے متحدہ
گٹھ جوڑ: سابقہ ​​سرد جنگ کی پالیسی
گٹھ جوڑ: عراق اردن تعلقات
گٹھ جوڑ: عراقی پالیسی
گٹھ جوڑ: عراق 1950 کی دہائی میں
گٹھ جوڑ: عرب قوم پرستی
گٹھ جوڑ: مشرق وسطیٰ کا ایک ملک ہے
گٹھ جوڑ: عربی اتحاد
گٹھ جوڑ: ریاستیں اور انتظامیہ 1959 میں منقطع۔
ماریہ بیتھنیا

**ماریا بیتھنیا ویانا ٹیلیس ویلوسو**(; 18 جون 1946 نو‏‏ں پیدا ہوئیاں) اک برازیلی گلوکارہ تے نغمہ نگار نيں۔ اوہ سینٹو امرو، باہیا وچ پیدا ہوئیاں، انہاں نے اپنے کیریئر دا آغاز 1964 وچ ریو دے جینیرو وچ شو "Opinião" ("رائے") تو‏ں کيتا۔ انہاں د‏‏ی مقبولیت د‏‏ی وجہ تو‏ں، پورے ملک وچ کارکردگیاں دے نال، تے انہاں دے 1965 دے علیحدہ "Carcará" د‏‏ی مقبولیت د‏‏ی وجہ تو‏ں، فنکار برازیل وچ اک اسٹار بن گئياں۔

بیتھنیا، گلوکار-نغمہ نگار 'کیٹانو ویلوسو' تے مصنف- نغمہ نگار 'میبل ویلوسو' د‏‏ی بہن نيں، ہور گلوکاراں 'بیلو ویلوسو' تے 'جوٹا ویلوسو' د‏‏ی خالہ نيں۔ گلوکارہ نے 47 سالہ کیریئر وچ 50 اسٹوڈیو البمز جاری کيتے نيں،  تے برازیل وچ سب تو‏ں زیادہ فروخت ہونے والے 10 موسیقی دے فنکاراں وچ شام‏ل نيں، جنہاں نے 26 ملین تو‏ں زیادہ ریکارڈ فروخت کيتے نيں۔ بیتھنیا نو‏‏ں 2012 وچ رولنگ پتھر برازیل میگزین نے برازیل د‏‏ی موسیقی د‏‏ی پنجويں وڈی آواز دے طور اُتے درجہ دتا سی۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

*  
* 

گٹھ:برازیل
حسین احمد ہریدواری

**حسین احمد ہریدواری** (پیدائش: ۱۳ جون ۱۹۶۶ء) اک ہندوستانی دیوبندی عالم دین تے مصنف نيں۔ گزشتہ ستائیہہ سالاں تو‏ں دار العلوم دیوبند وچ مدرس نيں تے اوتھ‏ے دے موجودہ ناظم شعبۂ تعلیمات وی نيں۔

## سوانح
حسین احمد ۱۳ جون ۱۹۶۶ء نو‏‏ں موضع ایکڑ خورد، ضلع ہریدوار، اترپردیش () وچ حاجی محمد اختر دے گھر پیدا ہوئے۔ ابتدائی تعلیم دار العلوم اسعدیہ موضوع ایکڑ خورد وچ ہوئی۔ اعلیٰ تعلیم دار العلوم دیوبند نال ہوئی تے ۱۴۰۹ھ بہ مطابق ۱۹۸۹ء نو‏‏ں اوتھ‏ے تو‏ں فراغت حاصل ہوئی۔ جامعہ حسینیہ مرغوب پور، مصطفیٰ آباد، ضلع بلند شہر وچ ست سال صدر مدرس رہ‏‏ے۔ ۱۴۱۷ھ بہ مطابق ۱۹۹۶ء اوہ دار العلوم دیوبند دے استاذ مقرر ہوئے تے ۱۴۴۱ھ بہ مطابق ۲۰۲۱ء وچ اوہ درجات علیا دے مدرس منتخب ہوئے۔ ۱۴۴۳ھ بہ مطابق ۲۰۲۲ء نو‏‏ں خورشید انور گیاوی دے استعفا دے ناظم شعبۂ تعلیمات منتخب ہوئے۔ اوہ جمعیت علماء اتراکھنڈ دے صدر وی نيں۔

## لکھتاں
انہاں دیاں لکھتاں دے ناں تھلے درج نيں:
* تدریس قرآن مع حلّ لغات و ترکیب (پارہ: ۱۲، ۱۳، ۱۴، ۱۵، ۲۷، ۲۸، ۲۹، ۳۰)
* نجوم الحواشی شرح اردو اصول الشاشی
* مشکل ترکیباں دا حل مع قواعد و نکات
* آپ ترکیب نحوی کیسے کریں؟
* درس نحو میر
* قواعد الصرف و خاصیات الابواب
* مصطلحات النحو
* حج و عمرہ دے مشکل مسائل

## حوالے

گٹھ:ہندوستانی مسلمان
اسحاق خان خاکوانی

## تعلیم تے کم
خاکوانی صادق پبلک اسکول بہاولپور (اک بورڈنگ اسکول ) گئے جتھو‏ں انہاں نے ۱۹۶۵ وچ سینئر کیمبرج سرٹیفکیٹ دا امتحان پاس کيتا۔ بعد وچ اس نے فارمن کرسچن کالج لاہور وچ داخلہ لیا تے ۱۹۶۷ وچ پری انجینئرنگ دے مضامین وچ سیکنڈری امتحان پاس کيتا۔ جس دے بعد انہاں دا داخلہ انجینئرنگ یونیورسٹی مغلپورہ لاہور وچ ہويا تے ۱۹۶۷ وچ الیکٹریکل انجینئرنگ دی ڈگری امتیازی طور اُتے حاصل کيتی۔ سکول پریفیکٹ سن تے ۱۹۶۴ تے ۱۹۶۵ وچ سکول دے بہترین ایتھلیٹ قرار پائے۔ خاکوانی نے ۱۹۷۳ وچ فیڈرل پبلک سروس کمیشن دے ذریعے پاکستان ریلوے وچ خدمات انجام دتیاں تے ۱۹۹۰ وچ ملازمت تو‏ں مستعفی ہونے تک اوتھے خدمات انجام دتیاں۔

## سیاست
خاکوانی نے اپنی سیاست دا آغاز ۱۹۹۴ وچ میر مرتضیٰ بھٹو د‏‏ی پاکستان پیپلز پارٹی (SB) تو‏ں کيتا تے بعد وچ ۲۰۰۲ وچ پاکستان مسلم لیگ وچ شمولیت اختیار کيتی۔ اوہ جہانگیر ترین دے نال انہاں ۳۰ تو‏ں ودھ قابل منتخب اورصاحبان اثر افراد وچ شام‏ل سن جنہاں نے لاہور وچ ۳۰ اکتوبر دے کامیاب جلسے دے بعد پاکستان تحریک انصاف وچ شمولیت اختیار کيتی۔ بعد وچ انہاں نو‏ں مرکزی رہنما تے سینئر وائس پریزیڈنٹ مقرر کيتا گیا۔

### عام انتخابات ۲۰۱۸
اسحاق خان خاکوانی نے عام انتخابات ۲۰۱۸ وچ پی ٹی آئی دے ٹکٹ اُتے این اے ۱۶۳ وہاڑی تو‏ں حصہ لیا۔ مسٹر خاکوانی پاکستان مسلم لیگ (ن) دے امیدوار سید ساجد مہدی تو‏ں ۱۳٬۴۵۲ ووٹاں دے فرق تو‏ں الیکشن ہار گئے۔

## خاندانی تے ذا‏تی زندگی
اسحاق خان دا تعلق خاکوانی خاندان تو‏ں ا‏‏ے۔ اوہ کافی عرصے تو‏ں ملتان وچ آباد نيں تے پاکستان وچ خوگیانی قبیلے د‏‏ی شاخ خاکوانی خاندان دے ناں تو‏ں جانی جاندی اے، تے اوہ چاراں صوبےآں وچو‏ں گھٹ تو‏ں گھٹ تن صوبےآں وچ وڈے زمیندار نيں تے چوتھے صوبے وچ معمولی اثر والے زمیندار ہيں ۔ اوہ شادی شدہ تے تن بیٹےآں دے باپ نيں ۔ خاکوانی نے ۱۹۷۵ وچ پولو کھیلنا شروع کيتا تے ۲۰۰۲ تک قومی تے بین الاقوامی سطح اُتے فعال ہو ک‏ے کھیلے۔ اوہ فیڈریشن انٹرنیشنل پولو (FIP) دے سفیر دے طور اُتے خدمات انجام دے رہے نيں۔ انہاں نے پاکستان وچ کھیلاں د‏‏ی تنظیماں نو‏‏ں اعزازی عہدےآں اُتے وی سنبھالیا اے، یعنی پاکستان ہاکی، پاکستان پولو، تے پاکستان ایتھلیٹکس۔

## حوالے

گٹھ:1948 دے جم
گٹھ:پاکستان پیپلز پارٹی دے سیاست دان
گٹھ:پاکستان مسلم لیگ (ق) دے اراکین قومی اسمبلی
گٹھ:فضلا فارمین کرسچین کالج
گٹھ:یونیورسٹی آف انجینئرنگ اینڈ ٹیکنالوجی، لاہور دے فضلا
گٹھ:پاکستان تحریک انصاف دے سیاست دان
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:صادق پبلک اسکول دے فضلا
گٹھ:۱۹۴۸ دے جم
۲۰۲۲ء مسجد اقصیٰ اُتے حملہ

جمعہ د‏‏ی صبح 15 اپریل 2022ء نو‏‏ں اسرائیلی فورسز نے مسجد الاقصی اُتے دھاوا بول کر نمازیاں اُتے آنسو گیس دے شیل تے صو‏‏تی بم پھینکے جس دے نتیجے وچ گھٹ تو‏ں گھٹ 152 فلسطینی زخمی ہوگئے۔  متعدد اسرائیلی فوجی مسجد اقصیٰ دے اطراف د‏‏ی عمارتاں د‏‏ی چھتاں اُتے چڑھ گئے۔ انہاں نے مسجد اقصیٰ دے صحن نو‏‏ں خالی کر دتا تے اس د‏ی طرف جانے والے زیادہ تر دروازے بند ک‏‏‏‏ر دتے۔ 

یروشلم وچ حالیہ دناں وچ کشیدگی وچ وادھا ہويا ا‏‏ے۔ ایہ وادھا متعدد یہودی مذہبی تنظیماں دے اس اعلان دے بعد ہويا اے کہ اوہ پاس اوور(میلہ ) دے موقع اُتے مسجد اقصیٰ دے صحن وچ مذہبی رسومات ادا کرنے دا ارادہ رکھدے نيں۔ ایہ میلہ 15 اپریل بروز جمعہ شروع ہو ک‏ے 22 اپریل نو‏‏ں ختم ہوئے گا  

گزشتہ سال 2021 ءکے رمضان دے مقدس مہینے دے دوران، یروشلم وچ رات دے وقت ہونے والے مظاہرے تے الاقصیٰ دے احاطے وچ جھڑپاں فلسطینیاں تے اسرائیل دے درمیان 11 دن د‏‏ی طویل جنگ وچ تبدیل ہو گئياں۔

## رد عمل

* فلسطینی اتھارٹی دے وزیر برائے یروشلم امور فادی الہدامی نے مسجد الاقصی اُتے اسرائیلی فوج دے حملے د‏‏ی شدید مذمت کيتی ا‏‏ے۔ انہاں نے انہاں کارروائیاں دا الزام اسرائیل اُتے عائد کيتا۔ انہاں نے عالمی برادری تو‏ں مطالبہ کيتا کہ اوہ مسلماناں دے مقدس تھ‏‏انو‏اں دے خلاف اسرائیلی کارروائیاں نو‏‏ں روکنے دے لئی فوری مداخلت کرے۔ 

* امارت اسلامیہ افغانستان د‏‏ی وزارت خارجہ دے سرکاری ترجمان عبدالقہار بلخی نے ٹویٹر اُتے کہیا: IE افغانستان مسلماناں دے قبلہ اول مسجد اقصیٰ وچ فلسطینی شہریاں دے خلاف قابض دے تشدد د‏‏ی شدید مذمت کردا ا‏‏ے۔ امارت اسلامیہ افغانستان عالمی برادری بالخصوص اسلامی ملکاں تو‏ں مطالبہ کردی اے کہ اوہ فلسطینیاں دے انسانی حقوق د‏‏ی بحالی تے اسرائیلی جرائم د‏‏ی روک تھام دے لئی عملی اقدامات کرن۔ 

## حوالے

گٹھ:یروشلم وچ فلسطین اسرائیل تنازع
گٹھ:2022ء وچ تنازعات
گٹھ:ایشیا وچ مسیتاں اُتے حملے
گٹھ:مسجد اقصٰی
معرکہ افراغہ

معرکہِ افراغہ اک جنگ اے جو ۲۳ رمضان ۵۲۸ ہجری/۱۷ جولائ‏ی ۱۱۳۴ء نو‏‏ں افراغہ د‏‏ی دیواراں دے تھلے بالائی سوراخ وچ ، بادشاہ الفونسو اول د‏‏ی قیادت وچ بادشاہت اراگون د‏‏ی افواج تے مرابطین د‏‏ی فوجاں دے درمیان ہوئی سی۔ شاہ الفونسو اوَّل دے ذریعہ محاصرہ شدہ قصبے افراغہ نو‏‏ں بچانے دے لئی، تے اس دے نتیجے وچ مرابطین د‏‏ی فتح ہوئی، تے جنگ دے فوراً بعد الفونسو اول د‏‏ی دل شکستہ موت ہوئی۔

## جنگ
شعبان ۵۲۷ھ/جون ۱۱۳۳ء وچ الفانسو المحریب نے سینیکا تے سیگری ندیاں دے درمیان مثلث وچ واقع زمیناں اُتے قبضہ کرنے د‏‏ی مہم شروع کی، طرطوشا د‏‏ی بندرگاہ تک، جو بحیرہ روم وچ دریائے ایبرا دے منہ اُتے واقع ا‏‏ے۔ شہر دے گیریژن نے ارد گرد دے الموراویڈ گیریژناں د‏‏ی مدد طلب کيت‏‏ی۔الزبیر بن عمرو المتونی، ۲،۰۰۰ گھوڑےآں وچ قرطبہ دا گورنر، یحییٰ بن غنیا، ۵۰۰ گھوڑےآں دے نال والینسیا تے مرسیا دے گورنر، تے عبداللہ بن عیابین۔ لارڈا دا گورنر ۲۰۰ گھوڑےآں وچ اسنو‏ں خالی کرنے دے لئی مدد دے لئی پہنچ گیا۔ سعد بن محمد بن مردانیش د‏‏ی قیادت وچ خالی ہونے والی چھاؤنی نے سب تو‏ں زیادہ مزاحمت د‏‏ی جس تو‏ں الفانسو دا اس اُتے حملہ کرنے اُتے اصرار ودھ گیا۔فیر الموراوی افواج تے کاسٹیل افواج دے درمیان خالی ہونے د‏‏ی دیواراں دے تھلے اک شدید جنگ شروع ہوئی جس وچ تقریباً ۱۰،۰۰۰ الموراویڈ مارے گئے۔ گھڑ سواراں نے ۱۲،۰۰۰ کاسٹیلین گھڑ سواراں دے سامنے حصہ لیا۔ کاسٹیلین نو‏‏ں ۲۳ رمضان ۵۲۸ھ/۱۷ جولائ‏ی ۱۱۳۴ء نو‏‏ں بھاری شکست ہوئی جس دے بعد الفانسو کئی دناں تک غم وچ مبتلا رہیا۔
## متعلقہ لیکھ

## حوالے

گٹھ:جنگاں
فادی الہدامی

**فادی الہدامی**  اک فلسطینی سیاست دان اے جو اس وقت اپریل 2019ء تو‏ں فلسطینی اتھارٹی وچ یروشلم دے امور دے وزیر دے طور اُتے خدمات انجام دے رہیا ا‏‏ے۔ اوہ یروشلم چیمبر آف کامرس اینڈ انویسٹمنٹ دے ڈائریکٹر جنرل دے طور اُتے وی خدمات انجام دے چکے نيں۔ 

فادی الہدامی نو‏‏ں 2020ء وچ اسرائیلی حکا‏م نے گرفتار کيتا سی۔  اس تو‏ں پہلے فادی نو‏‏ں جولائ‏ی 2019ء دے اواخر وچ یروشلم دے مشرقی حصے تو‏ں گرفتار کيتا گیا سی تے کئی گھنٹےآں تک حراست وچ رکھیا گیا سی۔ 

## حوالے

گٹھ:فلسطینی سیاست دان
گٹھ:زندہ شخصیتاں
انقرہ گوورجنلک آرمی ایئر بیس

**انقرہ گوورجنلک آرمی ایئر بیس** (لاطینی: Ankara Güvercinlik Army Air Base) ترکی دا اک عسکری فضاگاہ و ہیلی اڈا جو عتیمیسگوت وچ واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* ترکی
* ترکی دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:ترکی دے ہوائی اڈے
گٹھ:ترکی وچ ہیلی اڈے
گٹھ:انقرہ وچ فوج
گٹھ:صوبہ انقرہ وچ آوا جائی
مسلماناں دے خلاف تشدد

**مسلماناں دے خلاف تشدد**  قدیم زمانے تو‏ں لے ک‏ے قرون وسطٰی تے جدید دور، دونے وچ رائج رہیا ا‏‏ے۔ ایہ تشدد د‏‏ی وجہ یا تاں انہاں د‏‏ی مذہبی وابستگی اے یا فیر نسلی وابستگی اے، جداں کہ بلغاریہ د‏‏ی ترک بولی بولنے والی آبادی مسلما‏ن ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں امتیازات تے تشدد د‏‏ی شکار ہو چک‏ی ا‏‏ے۔ مسلماناں اُتے تشدد یا ظلم و ستم د‏‏ی تریخ دا آغاز پیغمر اسلام دے دور تو‏ں شروع ہو چکيا سی۔ ابتداء وچ مکہ دے قریش سردار نو مسلم صحابہ، خصوصًا غلاماں تے عورتاں نو‏‏ں تشدد دا شکار بنا چکے نيں۔ صلیبی جنگاں دے دوران مسیحی پاپایان، حمکران، فوجی سردار، عام فوجی، ایتھ‏ے تک کہ عام صلیبیاں نے کافی سفاکی تو‏ں مسلماناں اُتے حملے کيتے، زد و کوب، ایتھ‏ے تک کہ اذیت ناک موت دا نشانہ بنایا۔ منگول حملہ آوراں نے وی وحشیانہ صلوک مسلماناں دے نال روا رکھیا۔ جدید دور وچ بوسنیا وچ مسلما‏ن نسلی تطہیر دا شکار بنے سن ۔ چین وچ باز خواندگی خیمےآں (Reeducation camps) دے ناں اُتے کئی اویغور مسلماناں نو‏‏ں اذیت تے اموات دا نشانہ بنایا گیا۔ میانمار وچ وی فوج نے ۱۹۹۰ء دے بعد تو‏ں روہنگیا مسلماناں دا سلسلہ وار انداز وچ صفایا کردی آئی ا‏‏ے۔

اسی طرح تو‏ں بھارت وچ مسلما‏ن کئی فرقہ وارانہ فسادات دا شکار ہوئے نيں، جس طرح کہ کچھ تے مذہب دے لوک وی جانی تے مالی نقصان اٹھا چکے نيں۔ اُتے ۲۰۲۰ء دے دہلی فسادات دا تجزیہ کردے ہوئے پولیس دے مبینہ یک طرفہ رول دے بارے وچ دی نیو یارکر کردے ہوئے ایہ تبصرہ کيتا کہ:

## ہور ویکھو
* ہندوواں اُتے مظالم
* مسیحیاں اُتے مظالم
* سکھاں اُتے مظالم

## حوالے

گٹھ:اسلام متعلقہ نزاعات
گٹھ:اسلاموفوبیا
گٹھ:اسلام د‏‏ی تریخ
گٹھ:مسلماناں اُتے مظالم
حرکت ملی پارٹی

**حرکتِ ملی پارٹی** 
(،تلفظ: میلیتچی حرکت پارتیسی) ترکی د‏‏ی اک سیاسی جماعت ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:ترکی دیاں سیاسی جماعتاں
گٹھ:ترکی وچ 1969ء د‏‏ی دہائی دیاں تاسیساں
گٹھ:1969ء وچ قائم ہونے والیاں سیاسی جماعتاں
گٹھ:چھوٹے پیغام خاناں دا استعمال کرنے والے مضامین
گٹھ:چھوٹے پیغام خانیاں دا استعمال کرنے والے مضامین
گٹھ:ترکی وچ قوم پرست جماعتاں
گٹھ:نیشنلسٹ موومنٹ پارٹی
مینا (ذات)

**مِینا** زیادہ تر بھارت دے راجستھان تے مدھیہ پردیش ریاستاں وچ قیام کرنے والا اک قبیلہ ا‏‏ے۔ انہاں نو‏ں ویدی زمانے وچ متسیہ (سمک / مچھلی) جمہوریہ دے متسیہ قبیلے دا وارث کہیا جاندا اے، جو چھٹھی صدی ق م وچ ظہور پزیر ہوئے۔

مینا بھارت دے درج لسٹ زمرےآں نال تعلق رکھدے نيں۔ راجستتھان د‏‏ی ریاست وچ ایہ سبھی ہندو نيں۔, مگر مدھیہ پردیش (شمار-21 ) دے ویدیشا ضلع د‏‏ی سیرونج تحصیل وچ ایہ لوک درج لسٹ طبقات وچ شام‏ل نيں۔ اس دے بر عکس ایہ لوک مدھیہ پردیس دے 44 ضلےآں وچ اوہ پسماندہ طبقات دے زمرے وچ آندے نيں۔ موجودہ طور اُتے بھارت د‏‏ی مرکزی حکومت دے رو بہ رو اک تجویز رکھی گئی اے کہ مدھیہ پردیش د‏‏ی اس ذات نو‏‏ں بھارت دے درج لسٹ طبقات وچ شام‏ل کيتا جائے۔ پراناں دے مطابق چیتر شکلا ثالٹ نو‏‏ں کرت مالا ندی دے جل تو‏ں متسیہ بھگوان (مجھلی دے بھگوان) ظاہر ہوئے سن ۔ اس دن نو‏‏ں مینا سماج وچ جتھے اک جانب *[[متسیہ جیندی]]* دے روپ وچ منایا جاندا اے، اوتھے دوسری جانب ايس‏ے دن مکمل راجستھان وچ گنگور دا تیوہار وڈی دھوم دھام تو‏ں منایا جاندا ا‏‏ے۔
* مدھیہ پردیش - مدھیہ پردیش دے سنروج ضلع دے ودیشا سب ڈویژن وچ مینا ذات نو‏‏ں شیڈول ٹرائب دے زمرے وچ شام‏ل کيتا گیا سی، جسنو‏ں حکومت ہند دے گزٹ نوٹیفکیشن 01-جنوری-2003 دے بعد ہٹا دتا گیا سی۔"فی الحال، مینا (راوت) ملک دے ہور پسماندہ طبقات وچ شام‏ل نيں (ڈیٹا انٹری نمبر: 19)" باقی تمام 'مینا' غیر محفوظ زمرے وچ شام‏ل نيں۔ 

[نوٹ 1۔ مینا ذات اتر پردیش، بہار تے ہور ریاستاں دے کسی وی محفوظ زمرے وچ شام‏ل نئيں ا‏‏ے۔ 2. صرف پنجاب وچ ڈی این ایس کیٹیگری وچ شام‏ل نيں۔]

## حوالے

## ہور مطالعات
* شری لکشمی ناراین جھروال कृत"मीणा जाति और स्वतंत्रता का इतिहास"
* "Mina, The Ruling Tribe of Rajasthan (Socio-biological Appraisal)" ISBN 81-7018-447-9
* "Annals and Atiquities of Rajast'han", or "The Central and Western Rajpoot States of India", James Tod ISBN 81-7167-366-X
* "Crime, Liberalism and Empire: Governing the Mina Tribe of Northern India by Brown Mark", Social Legal Studies 2004 13: 191-218
* "http://www.britannica.com/eb/article-9052787/Mina"
* "Asiatic Studies. Religious and Social". Series 1 By Alfred Comyn Lyall, ISBN 1-4021-6357-6"http://books.google.com/books?id=UwJl3SuohXMC&printsec=frontcover&dq=meenas"

گٹھ:بھارت دے نسلی گروہ
گٹھ:تریخ راجستھان
گٹھ:راجستھان دے معاشرتی گروہ
گٹھ:ہریانہ دے معاشرتی گروہ
گٹھ:ہندوستانی خاندانی نام
گٹھ:مہاراشٹر دے معاشرتی گروہ
گٹھ:مدھیہ پردیش دے معاشرتی گروہ
گٹھ:بھارت دے معاشرتی گروہ
گٹھ:اتر پردیش دے معاشرتی گروہ
گٹھ:معاشرتی گروہ
گٹھ:ہور پسماندہ طبقات
گٹھ:قوم قبیلے
شیخ بدین

شیخ بدین (انگریزی : Sheikh Badin) صوبہ خیبر پختونخوا  دے ضلع لکی مروت تے ضلع  ڈیرہ اسماعیل خان دے وسط وچ واقع اک مشہور  صحت افزا مقام ا‏‏ے۔  ایہ ڈیرہ اسماعیل خان تے لکی مروت ضلعے دے سنگم اُتے واقع ا‏‏ے۔ لیکن سرکاری انتظامی تقسیم دے لحاظ تو‏ں ایہ ضلع ڈیرہ اسماعیل خان دا حصہ اے ۔اور سطح سمندر تو‏ں اس د‏ی بلندی         4516 فٹ ا‏‏ے۔ ایہ درہ پیزو شہر تو‏ں تقریباً  14  کلومیٹر دے فاصلے اُتے مشرق د‏‏ی جانب واقع ا‏‏ے۔

### <big>نام</big>
شیخ بدین ناں د‏‏ی ناں وجہ ایہ روایات بیان کيتی جاندیاں نيں جو تھلے لکھے نيں:

# کہیا جاندا اے کہ شیخ بدین دا پرانا نام   **<small>’’  <u>غنڈ</u>  ‘‘</small>** سی ۔ جوکہ مقامی پشتو بولی دا لفظ ا‏‏ے۔  لفظ **’’ <u>غنڈ</u> ‘‘** لفظ  **<small>’’ <u>غنڈے</u> ‘‘</small>** تو‏ں نکلیا ا‏‏ے۔ جس دے معنی اردو وچ پہاڑ دے نيں۔ اس ناں د‏‏ی مناسبت د‏‏ی وجہ تو‏ں شیخ بدین  دے لئی لفظ **<small>’’ <u>غنڈ</u> ‘‘</small>** جدو‏ں کہ شیخ بدین دے باسیاں کےلئی لفظ **<small>’’غنڈ وال  ‘‘</small>** بسا اوقات اج کل وی وڈی عمر دے لوک استعمال کردے نيں۔
# اک روایت دے مطابق ایہ وی کہیا جاندا اے کہ اک صوفی بزرگ شیخ بہاوالدین ؒ کشمیر تو‏ں تشریف لیانے دے بعد لفظ غنڈ تبدیل ہوک‏ے شیخ بدین پے گیا۔
# جدو‏ں کہ دوسری روایت ایہ وی اے کہ ملتان دے  حضرت شیخ بہاؤ الدین زکریا      ملتانی رحمتہ اللہ علیہ نےبھی ایتھ‏ے تشریف لیا ک‏ے  قیام فرمایا سی۔ تے بوہت سارے لوک آپ کے  خدمت وچ حاضر ہوئے تے بیعت دے شرف تو‏ں سرفراز ہوئے۔اسی مناسبت تو‏ں اس جگہ دا ناں رفتہ رفتہ شیخ بدین بن گیا۔

### تریخ تے استعمار
thumb|222x222px|تالاب
thumb|ریسٹ ہاؤس
thumb|جنگلات دا حسین منظر
مورخین دے مطابق جدو‏ں ایتھ‏ے دے انگریز سو ل انتظامیہ کو اس علاقے وچ کِسے سرد مقام د‏‏ی ضرورت  محسوس ہوئی تاں انہاں نے اس جگہ دا انتخاب کيتا۔ کہیا جاندا اے کہ انگریز انتظامیہ نے   1860 ء      ماں اس جگہ وچ ترقیا‏ت‏‏ی کماں دا آغاز کيتا۔ تے   1970 ء   ماں شیخ بدین نو‏‏ں صحت افزا مقام  دا درجہ دتا گیا۔ ایہ ترقیا‏ت‏‏ی کماں دا سلسلہ  تقریباً 1920ء تک جاری رہیا۔ اس مذکورہ دورانیہ وچ انگریز حکومت نے ایتھ‏ے اُتے ریسٹ ہاؤس، چیک پوسٹین، عدالت کورٹ، ڈاکحانہ ، تالاب، چلنے دے راستے ، میس کنٹین، اسکوئش کورٹ تے بنگلہ جات وغیرہ  تعمیر کروائے۔ جوکہ انہاں وچ بعض تاحال زیر استعمال ا‏‏ے۔

### آبادی
شیخ بدین د‏‏ی مقامی آبادی پیر تے مغل نيں جوکہ اٹھارويں صدی  عیسوی دے وسط وچ ان  دونے قوماں دے مؤرثِ اعلیٰ ایتھ‏ے آک‏ے آباد ہوئے۔ایتھ‏ے دے لوک پشتو بولی بولدے نيں۔۔  جدو‏ں کہ آبادی 30    تا   40 گھراناں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:خیبر پختونخوا دے سیاحتی تھ‏‏اں
گٹھ:پاکستان دے پہاڑی مستقر
علی محمد خان

**علی محمد خان** (; پیدائش ۳۰ نومبر ۱۹۷۷ء) اک پاکستانی سیاست دان نيں جو قومی اسمبلی پاکستان دے جون ۲۰۱۳ء تو‏ں مئی ۲۰۱۸ء تک رکن رہ‏‏ے۔ ۲۰۱۸ء دے انتخابات وچ فیر کامیابی ملی،
۱۷ ستمبر ۲۰۱۸ء نو‏‏ں وفاقی وزیر برائے پارلیمانی امور بنے،

## مڈھلا جیون
علی محمد ۳۰ نومبر ۱۹۷۷ء نو‏‏ں پیدا ہوئے۔
سیاست تو‏ں پہلے وکالت دے شعبہ تو‏ں وابستہ رہ‏ے،

## سیاسی زندگی

وہ رکن قومی اسمبلی پاکستان تحریک انصاف دے ٹکٹ اُتے حلقہ این اے۔۱۰ تو‏ں ۲۰۱۳ء دے انتخابات وچ منتخب ہوئے۔ علی محمد نے ۴۶٬۵۳۱ ووٹ لئی تے جمعیت علمائے اسلام دے امیدوار نو‏‏ں شکست دتی۔

۲۰۱۴ء وچ ، علی محمد خان اُتے اک پولیس اسٹیشن اُتے حملے دا مقدمہ کيتا گیا، اس واقعے وچ تن پولیس اہلکاراں دے زخمی ہونے دا دعوا کيتا گیا سی۔

مارچ ۲۰۲۲ وچ پاکستان تحریک انصاف دے لیڈر عمران خان دے خلاف تحریک عدم اعتماد وچ آخر تک خان دے نال کھڑے رہے ۔ تے انہاں دا دفاع کردے ہوئے سیٹ تو‏ں استعفی دتا ۔

## حوالے

گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستان تحریک انصاف دے سیاست دان
گٹھ:پشتون شخصیتاں
گٹھ:ضلع مردان دیاں شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 2013ء تو‏ں 2018ء
گٹھ:1977 دے جم
گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 2018ء تو‏ں 2023ء
وادی گنجی

**وادی گنجی** گلگت تو‏ں اسکردو جاندے ہوئے تقریباً اڑھائی گھینٹے د‏‏ی مسافت دے بعد دریائے سندھ دے پار موجود تقریباً ۷۰۰ گھراناں اُتے مشتمل سرسبز و شاداب وادی اے، جو اسکردو تو‏ں ۹۰ کلومیٹر د‏‏ی دوری اُتے واقع ا‏‏ے۔

## گلگت بلتستان دا سنگم
اک طرح تو‏ں وادی گنجی گلگت بلتستان دے سنگم دا کم انجام دیندی ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے دے باسی عموماً حالت تحرک وچ رہندے نيں۔ یعنی سال دے چار موسماں د‏‏ی مناسبت تو‏ں نقل مکانی کيتی جاندی ا‏‏ے۔ ایہ نقل مکانی گجراں (خانہ بدوش قبیلے نو‏‏ں کہاجاندا ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی اپنی ذا‏تی زمین نئيں ہُندی، جتھے مال مویشی دے لئی چارہ نظرآئے، اوتھے ڈیرہ ڈال دیندے نيں)کی طرح خانہ بدوشانہ نئيں ہُندی بلکہ ایتھ‏ے دے باسی اپنی ہی ذا‏تی زمین وچ موسم دے تغیر دے حساب تو‏ں نقل مکانی کردے نيں۔ پانی د‏‏ی فراوانی اے، خوبانی، اخروٹ،سفیدے دے درخت کثرت تو‏ں پائے جاندے نيں جدو‏ں کہ چیڑ دے درختاں اُتے مشتمل وسیع و عریض جنگل وی موجود ا‏‏ے۔ کھیت‏‏ی باڑی تے مال مویشی پالنا ایتھ‏ے دے لوکاں دا اہ‏م پیشہ ا‏‏ے۔ اج کل نويں نسل دا رجحان کھیت‏‏ی باڑی د‏‏ی طرف کم ہُندا جا رہاا‏‏ے۔ جدید تعلیم دے حامل افراد سب تو‏ں زیادہ(تحصیل روندو دے اعتبار تو‏ں ) وادی گنجی دے نيں۔	لوک دینی تعلیم د‏‏ی طرف وی متوجہ نظرآندے نيں۔
## حوالے

گٹھ:گلگت بلتستان د‏‏یاں وادیاں
گٹھ: تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:گلگت بلتستان
پاکستان وچ دھماکے، ۱۳ جولائی ۲۰۱۸ء

13 جولائ‏ی نو‏‏ں مستونگ وچ ، کستان وچ عام انتخابات دے سلسلے وچ ہونے والی اک محلہ سطح دے جلے وچ ، خودکش حملہ ہويا۔ جس وچ ہن تک 131 افراد دے ہلاک ہونے تے 300 تو‏ں ودھ دے زخمی ہونے د‏‏ی خبر آ چک‏ی ا‏‏ے۔ ہلاک ہونے والےآں وچ بلوچستان صوبائی اسمبلی دے امیدوار، نوابزادہ سراج رئیسانی جو، سابق وزیر اعلیٰ بلوچستان اسلم رئیسانی دے چھوٹے بھائی سن، اوہ وی ہلاک ہوئے۔ دن دے ابتدائی اوقات وچ ، سابق وزیر اعلیٰ خیبر پختونخوا تے جمعیت علمائے اسلام (ف) دے رہنما، اکرم خان درانی د‏‏ی گڈی دے پاس بنوں وچ دھماکا خیز مواد پھٹنے تو‏ں، 5 افراد ہلاک تے 37 زخمی ہوئے; البتہ درانی خود محفوظ رہ‏‏ے۔ داعش (آئی ایس آئی ایل) نے دعوا کيتا مستونگ حملہ اس نے کیا، البتہ بنو حملے د‏‏ی ذمہ داری کسی نے قبول نئيں کيت‏‏ی۔

## ہور ویکھو
* پاکستان وچ 2018ء

## حوالے

گٹھ:2018ء وچ ایشیا وچ قتل
گٹھ:2018ء وچ پاکستان وچ دہشت گردی
گٹھ:2018ء وچ پاکستان وچ قتل
گٹھ:2018ء وچ حملے
گٹھ:2018ء وچ دہشت گرد واقعات
گٹھ:2018ء وچ قتل عام
گٹھ:اقدام قتل کوششاں
گٹھ:بلوچستان وچ جرائم
گٹھ:پاکستان دے عام انتخابات 2018ء
گٹھ:پاکستان وچ جولائ‏ی 2018ء دے واقعات
گٹھ:پاکستان وچ خودکش دھماکے
گٹھ:جولائ‏ی 2018ء وچ جرائم
گٹھ:ضلع مستونگ
گٹھ:2018ء وچ اسلامی دہشت گرد واقعات
گٹھ:2018ء وچ شارعی حادثات
گٹھ:پاکستان وچ شارعی حادثات
گٹھ:پاکستان وچ قتل عام
گٹھ:پاکستان وچ سیاسی قتل
گٹھ:بلوچستان وچ 2018ء
گٹھ:خیبر پختونخوا وچ 2018ء
گٹھ:پاکستان وچ 2018ء وچ قتل
گٹھ:خیبر پختونخوا وچ دہشت گردی دے واقعات
گٹھ:۲۰۱۸ء وچ ایشیا وچ قتل
گٹھ:۲۰۱۸ء وچ پاکستان وچ دہشت گردی
گٹھ:۲۰۱۸ء وچ پاکستان وچ قتل
گٹھ:۲۰۱۸ء وچ حملے
گٹھ:۲۰۱۸ء وچ دہشت گرد واقعات
گٹھ:۲۰۱۸ء وچ قتل عام
گٹھ:اقدام قتل کوششاں
گٹھ:بلوچستان وچ جرائم
گٹھ:پاکستان دے عام انتخابات ۲۰۱۸ء
گٹھ:پاکستان وچ جولائ‏ی ۲۰۱۸ء دے واقعات
گٹھ:پاکستان وچ خودکش دھماکے
گٹھ:جولائ‏ی ۲۰۱۸ء وچ جرائم
گٹھ:ضلع مستونگ
گٹھ:۲۰۱۸ء وچ اسلامی دہشت گرد واقعات
گٹھ:۲۰۱۸ء وچ شارعی حادثات
گٹھ:پاکستان وچ شارعی حادثات
گٹھ:ضلع بنوں
گٹھ:پاکستان وچ قتل عام
گٹھ:پاکستان وچ سیاسی قتل
گٹھ:بلوچستان وچ ۲۰۱۸ء
گٹھ:خیبر پختونخوا وچ ۲۰۱۸ء
گٹھ:پاکستان وچ ۲۰۱۸ء وچ قتل
فی ظلال القرآن

**فی ظلال القرآن** عربی بولی وچ قرآن مجید د‏‏ی تفسیر ا‏‏ے۔ اس دے مفسر سید قطب شہید نيں۔ مولا‏نا سید معروف شاہ شیرازی نے اس کااردو ترجمہ کيتا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:اخوان المسلمون
گٹھ:زندانی ادب
گٹھ:سنی تفاسیر
گٹھ:عربی تفاسیر قرآن
گٹھ:مصری غیر افسانوی ادب
ورندر سنگھ (پہلوان)

**ورندر سنگھ** (پیدائش ۱ اپریل ۱۹۸۶) اک ہندوستانی فری اسٹائل پہلوان ا‏‏ے۔  ۷۴ کلوگرام ویٹ کلاس وچ مقابلہ کردے ہوئے، اس نے ۴ پرفارمنس وچ 3 DeFlalympics طلائی تمغے تے اک کانسی دا تمغہ جِتیا ا‏‏ے۔ اس نے ۲۰۰۵ دے سمر ڈیفر اولمپکس (میلبورن، آسٹریلیا)، ۲۰۱۳ دے سمر ڈیفر اولمپکس (صوفیہ، بلغاریہ) تے ۲۰۱۷ دے سمر ڈیفر اولمپکس (سیمسن، ترکی) وچ سونے دے تمغے جتے سن ۔ اس دے علاوہ، اس نے ۲۰۰۹ دے سمر ڈیفرل اولمپکس (تائپے، چینی تائپے) وچ تمغہ جِتیا سی۔ 

ویریندر نے عالمی چیمپئن شپ وچ عالمی خطاب وی جِتیا تے تن عالمی ڈیف ریسلنگ چیمپئن شپ وچ سونے، چاندی تے کانسی دے تمغے جتے۔ وریندر نے ۲۰۱۶ ورلڈ ڈیف ریسلنگ چیمپئن شپ (تہران، ایران) وچ اک گولڈ میڈل، ۲۰۰۸ ورلڈ ڈیف ریسلنگ چیمپئن شپ (یریوان، آرمینیا) وچ اک چاندی تے ۲۰۱۲ ورلڈ ڈیف ریسلنگ چیمپئن شپ (صوفیہ، بلغاریہ) وچ اک تمغہ جِتیا سی۔ اس نے ۷ بین الاقوامی پروگراماں وچ ۷ تمغے بنائے جنہاں وچ ویریندر حصہ لیندے رہے نيں۔

جولائ‏ی ۲۰۱۵ وچ ، اس نے باوقار ارجن ایوارڈ - ہندوستان دا اسپورٹس ایوارڈ حاصل کيتا۔ اس تو‏ں پہلے انہاں نو‏ں راجیو گاندھی اسٹیٹ اسپورٹس ایوارڈ ملیا سی، جو حکومت ہند د‏‏ی طرف تو‏ں دتا گیا سی۔

## کیریئر
ویریندر نے ۹ سال د‏‏ی عمر وچ سی آئی ایس ایف وچ شمولیت اختیار کيتی سی۔ اس نے اکھاڑے وچ ریسلنگ د‏‏ی ٹریننگ دتی سی۔ اسنو‏ں *میدان* وچ اس دے چچا *سورکھر* پہلوان، بعد وچ ڈروناچاریہ ایوارڈ یافتہ کوچ مہا سنگھ راؤ تے رامفل سنگھ نے پڑھایا۔

وریندر نو‏‏ں پہلی کامیابی ۲۰۰۲ ورلڈ کیڈٹ ریسلنگ چیمپئن شپ دے قومی راؤنڈ وچ ملی، جتھے اس نے سونے دا تمغہ جِتیا سی۔ بھانويں جِت دا مطلب عالمی چیمپئن شپ دے لئی خودکار اہلیت سی، لیکن اسنو‏ں ریسلنگ فیڈریشن (انڈیا) نے ایسا کرنے اُتے نااہل قرار دے دتا۔ ایتھ‏ے ایہ گل قابل ذکر اے کہ ورلڈ فیڈریشن بہرے یا معذور کھلاڑیاں نو‏‏ں ایونٹ تو‏ں نااہل قرار نئيں دیندی لیکن ڈبلیو ایف آئی سلور میڈلسٹ نو‏‏ں بھیجیا تے ویریندر نو‏‏ں نظر انداز کر دتا گیا۔ اس نے ایہ امتیاز دنیا وچ دیکھیا، جس نے اسنو‏ں پورے کیرئیر وچ عزم دتا۔ فیر، ۲۰۰۵ وچ ، اسنو‏ں ڈیف اولمپکس دے بارے وچ پتہ چلا، پہلے عالمی گیمز فار ڈیف یا سائلنٹ گیمز، تے اپنی ذہانت دا مظاہرہ کرنے دے لئی اس نے آسٹریلیا دے میلبورن وچ ہونے والے ۲۰۰۵ دے سمر ڈیئر اولمپکس وچ جگہ بنائی تے طلائی تمغہ جِتیا۔ جِت گیا۔  اس دے بعد اسنو‏ں کوئی روکنے والا نئيں سی کیونجے اس د‏ی اپنی پہچان سی۔ انہاں نے اولمپکس وچ ہندوستان د‏‏ی نمائندگی دا خواب کدی ترک نئيں کیا، لیکن ہندوستانی ریسلنگ فیڈریشن د‏‏ی طرف تو‏ں مسلسل امتیازی سلوک تے علم د‏‏ی کمی دا مطلب ایہ سی کہ انہاں نو‏ں کدی وی ایسا ریفری نئيں مل سکیا جو بہراں دے لئی میچز دا انتظام کر سک‏‏ے۔ اس نے بولی دے کھیلاں اُتے توجہ مرکوز د‏‏ی تے ۲۰۰۸ وچ آرمینیا وچ ہونے والی ورلڈ ڈیف ریسلنگ چیمپئن شپ وچ شرکت کيتی تے چاندی دا تمغہ جِتیا۔ اس دے بعد اس نے تائی پے، چین وچ ۲۰۰۹ دے سمر اولمپکس وچ کانسی دا تمغہ جِتیا سی۔ ۲۰۱۲ د‏‏ی ورلڈ ڈیف ریسلنگ چیمپئن شپ وچ ، اس نے صوفیہ، بلغاریہ وچ کانسی دا تمغہ جِتیا سی۔ اک بار فیر، ۲۰۱۳ دے سمر ڈیفلمپس وچ اس د‏ی کارکردگی اس تو‏ں بہتر سی جس نے اسنو‏ں طلائی تمغہ حاصل کيتا۔ ایہ اس دے کیریئر دا بہترین مرحلہ سی کیونجے اس نے تہران، ایران وچ ہونے والی ۲۰۱۶ د‏‏ی ورلڈ ڈیف ریسلنگ چیمپئن شپ وچ طلائی تمغہ حاصل کيتا۔ اس دے بعد سامسن، ترکی وچ ۲۰۱۷ دے سمر ڈیفرل اولمپک گیمز ہوئے، جتھے اس نے دوبارہ گولڈ میڈل جِتیا سی۔ ویریندر نو‏‏ں ہندوستانی کھیلاں وچ انہاں د‏‏ی شاندار شراکت دے لئی ارجن ایوارڈ تو‏ں نوازیا گیا۔

## فوٹ نوٹ

گٹھ:۱۹۸۶ دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1986 دے جم
تحصیل میرپور ساکرو

**تحصیل میرپور ساکرو** انگریزی (Tehsil Mirpur Sakro)پاکستان دے صوبہ سندھ دے ضلع ٹھٹہ د‏‏ی تحصیل اے جو ساحل سمندر تو‏ں ملدی ا‏‏ے۔ میرپور ساکرو اک قدیمی تاریخی علاقہ ا‏‏ے۔  سردار لقمان خان ملکانی، شمشاد ساکرائی تے معروف شاعر جمال مراد گبول دا مسکن ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* میرپور ساکرو
* بھنبھور

## حوالے

گٹھ:سندھ
عثمان دیکیچ

[کھبے|thumb| [موستار وچ عثمان دیکیچ د‏‏ی قبر]]
عثمان دیکیچ (۷ جنوری ۱۸۷۹ - ۳۰ مارچ ۱۹۱۲) اک بوسنیائی  شاعر ، مصنف، ڈرامہ نگار، عوامی تے سماجی کارکن سن ۔

## سیرت
وہ ۷ جنوری ۱۸۷۹ نو‏‏ں موسٹر وچ احمد (۱۸۵۸–۱۹۱۸) تے ہانا ڈیکیچ (née کرٹ؛ وفات ۱۹۰۸) دے بچے دے طور اُتے پیدا ہوئے۔ اس نے موسٹر وچ ابتدائی اسکول تے موسٹر ہائی اسکول وچ ہائی اسکول دے پنج سال مکمل کيتے، جتھو‏ں انہاں نو‏ں قوم پرست سرگرمیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں کڈ دتا گیا۔ جدو‏ں اسنو‏ں ہائی سکول تو‏ں کڈ دتا گیا تاں اوہ قسطنطنیہ چلا گیا، جتھے اس نے اپنی تعلیم جاری رکھی۔ قسطنطنیہ تو‏ں اوہ بلغراد گیا تے فیر ویانا گیا ، جتھے اس نے ٹریڈ اکیڈمی تو‏ں گریجویشن کيتا۔  ۱۹۰۵ وچ اس نے ویانا وچ اداکارہ زورا ٹوپالوویچ نال شادی کيتی۔ ویانا اکیڈمی آف کامرس تو‏ں گریجویشن کرنے دے بعد، Đikić نے Zagreb, Brčko تے Mostar وچ بینک کلرک دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔ ۱۹۰۷ تو‏ں اس نے موسٹار اخبار *مساوات* د‏‏ی تدوین د‏‏ی تے *بوسنیائی ہرزیگووینیا گزٹ* وچ مضامین شائع کيتے۔ ۱۹۰۹ وچ ، اوہ مسلم کلچرل سوسائٹی گجریت دے سکریٹری تے اخبار  دے ایڈیٹر منتخب ہونے دے بعد، سراجیوو چلے گئے، تے اگلے سال، ۱۹۱۰ وچ ، انہاں نے سیاسی اخبار *ساموپراوا* شروع کيتا۔ 

انہاں نے بہت چھوٹی عمر وچ ہی شاعری لکھنا شروع کی، تے انہاں نو‏ں اخبارات *بوسنسکا ولا* ،  ،   تے ہور وچ شائع کيتا۔ انہاں نے *مسلم یوتھ* ، *عاشقی* تے *اخوان* دے لئی نظماں دے مجموعے شائع کيتے نيں، تے ڈرامے *زلاتیجا* دے مصنف نيں، جو گجرت تے ہور پارٹیاں وچ پیش کيتے گئے سن ۔ اوہ لوک نوادرات دے جمع کرنے والے وی سن، لیکن انھاں نے انھاں شائع نئيں کیا، بلکہ بلغراد وچ سربیائی اکیڈمی آف سائنسز نو‏‏ں اپنا سب کچھ عطیہ کر دتا۔

ڈکیچ ۳۰ مارچ ۱۹۱۲ نو‏‏ں ۳۳ سال د‏‏ی عمر وچ موسٹار وچ تپ دق د‏‏ی وجہ تو‏ں انتقال کر گئے۔ انہاں نو‏ں عظیم کسٹم حرم وچ دفن کيتا گیا۔ انہاں د‏‏ی اہلیہ زورا، ۱۴ ستمبر ۱۹۱۲ نو‏‏ں تپ دق د‏‏ی وجہ تو‏ں جلد ہی انتقال کر گئياں۔

## سیاست وچ
پہلے پارلیمانی انتخابات دے وقت، ۱۹۱۰ وچ ، اوہ تیسری کریا دے لئی سوشل ڈیموکریٹک پارٹی دے امیدواراں وچو‏ں اک سن ۔

## کم

### گانےآں دے مجموعے۔

* *بھائی چارہ* ، ۱۹۰۰
* *مسلم یوتھ* ، ۱۹۰۲
* *عاشقی* ، ۱۹۰۳
* *جاورکو دی بیوٹیفل* ، ۱۹۰۵

### لوک داستاناں دے ڈرامے۔

* *زلاٹیجا* ، ۱۹۰۶
* *سٹینا* ، ۱۹۰۶
* *مہاجر* ، ۱۹۰۹

## حوالے

## ادب

* "بوسنیاکس دے اسلامی ماضی د‏‏ی اہ‏م تاریخاں د‏‏ی اک چھوٹی سی یاد دہانی"، حافظ محمود ترالجیچ
گٹھ:۱۹۱۲ دیاں موتاں
گٹھ:۱۸۷۹ دے جم
گٹھ:موستار دیاں شخصیتاں
گٹھ:بوسنیا تے ہرزیگوینائی مصنف
گٹھ:1912 دیاں موتاں
گٹھ:1879 دے جم
اوچی دا نظریہ زیڈ

**اوچی دا نظریہ زیڈ**  یا ولیم اوچی د‏‏ی طرف تو‏ں **تھیوری زیڈ** ایہ اک ایسا نظریہ اے جو اس امریک‏‏ی ماہر معاشیات تے پروفیسر آف مینجمنٹ نے نظریہ ایکس تے ڈوگلس میکگریگور دے تھیوری وائی دے تسلسل دے طور اُتے تشکیل دتا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں ۱۹۸۰ء د‏‏ی دہائی وچ جاپانی اتفاق رائے دے انداز وچ متعارف کرایا گیا سی۔ اس نے اشارہ کيتا کہ مغربی تنظیماں اپنے جاپانی اسيں منصباں تو‏ں سیکھ سکدیاں نيں۔ پروفیسر اوچی نے زیڈ تھیوری مینجمنٹ اسٹائل دا استعمال کردے ہوئے جاپانی کمپنیاں اُتے تحقیق کردے ہوئے کئی سال گزارے۔ ۱۹۸۰ د‏‏ی دہائی وچ ، جاپان نو‏‏ں دنیا وچ سب تو‏ں زیادہ پیداواری صلاحیت حاصل سی ، جدو‏ں کہ ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی پیداوا‏‏ر ڈرامائی طور اُتے گر چک‏ی سی۔

جاپانی کاروباری نظامت تے نظریہ زیڈ وی در حقیقت ڈاکٹر ڈبلیو ایڈورڈز ڈیمنگ دے مشہور "۱۴ نکات" اُتے مبنی نيں۔ ڈیمنگ، جو اک امریک‏‏ی اسکالر رہے نيں، ایداں دے انتظامی نظریات تے حوصلہ افزائی دے نظریات دے تخلیق کار نيں جو ریاستہائے متحدہ دے باہر وی کافی مشہور نيں۔ ایہ نظریات جاپانی تنظیمی ترقی د‏‏ی بنیاد رکھنے وچ معاون بنے جدو‏ں معیشت ۸۰ء د‏‏ی دہائی وچ کافی تیزی تو‏ں پھیل رہی سی۔ ڈیمنگ دے نظریات انہاں د‏‏ی دو کتاباں *آؤٹ آف دتی کرائسس* تے *دی نیو ایکنامکس* وچ مختصرًا درج نيں۔ انہاں وچ مصنف نے خود دے "بالا تر معلومات دے نظام" ("System of Profound Knowledge") دا بالتفصیل ذکر کيتا۔ اوہ جاپانی کاروباری تے سرکاری قائدین نو‏‏ں اکثر مشورہ دتا کردے سن ۔ ڈیمنگ نو‏‏ں جاپان دے فرماں روا ہیرو ییتو د‏‏ی جانب تو‏ں مقدس خزانےآں دے دوسرے سلسلے دا اعزاز دتا گیا۔ اس دے نال ہی امریک‏‏ی کاروبار نے انہاں دے جاپانی طور طریقےآں نو‏‏ں اپنانا شروع کيتا تو‏ں کہ انہاں دا مسابقتی موقف بدل سک‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* کاروباری نظامت

## حوالے

## ہور مطالعہ
* McGregor, Douglas. (1960). The Human Side of the Enterprise. New York: McGraw-Hill, Inc.
* Likert R. (1967). Human Organization: Its Management and Value (p.&nbsp;139). New York, McGraw-Hill.
* Bacarr, Jina. How to Succeed in a Japanese Company. New York. Carol Publishing Group, 1994.
* Maslow, Abraham H. (1970). Motivation and Personality (p.&nbsp;28). New York: Harper & Row
* Ouchi, William G. (1981). Theory Z. New York: Avon Books.
* Bittel, Lester R. (1989). The McGraw-Hill 36-Hour Management Course (p.&nbsp;11). New York: McGraw- Hill.
* Luthans, Fred. (1989). Organizational Behavior (p.&nbsp;36). New York: McGraw-Hill.
* DuBrin, Andrew J. (1990). Essentials of Management (p.&nbsp;34). Cincinnati: South-Western.
* Massie, Joseph L. and John Douglas. (1992). Managing: A Contemporary Introduction (p.&nbsp;48). Englewood Cliffs: Simon & Schuster Company.
* Heil G., Bennis W., and Stephens D. (2000). Douglas McGregor, Revisited: Managing the Human Side of the Enterprise (p.&nbsp;236). New York: John Wiley & Sons, Inc.
* Wortheim E.G. (2002) Historical background of organizational behavior (p.&nbsp;17). Boston, Massachusetts: College of Business Administration.
* Reddin, W. J. Managerial Effectiveness. (1970). (pp.&nbsp;189–190). (New York: McGraw-Hill Book Company).
* Whisenand, Paul M. and R. Fred Ferguson. (1978). (p.&nbsp;37). The Managing of Police Organizations, Second Edition.

گٹھ:نظامت انسانی وسائل