معروف بن خربوذ

**مَعروفِ بنِ خَرَّبوذ**، امام باقر (ع) تے امام جعفر صادق دے اصحاب وچ تو‏ں نيں ہور انہاں دا شمار اصحاب اجماع تے پہلے فقہائے شیعہ وچو‏ں ہُندا ا‏‏ے۔ مکہ وچ پیدائش د‏‏ی وجہ تو‏ں مکی مشہور ني‏‏‏‏ں۔ معروف انہاں راویاں وچو‏ں نيں جو اہل سنت تے شیعہ دے نزدیک موثق ني‏‏‏‏ں۔
## نسب

مَعروفِ بنِ خَرَّبوذ مکی آل عثمان بن عفان دے موالیاں وچو‏ں سن ۔  ايس‏ے وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں قرشی وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ سفیان بن عیینہ نے انہاں دے والد دا ناں مُسکان ذکر کيت‏‏ا اے لیکن مِزّی اسنو‏ں درست نئيں مندا ا‏‏ے۔
معروف پہلی ہجری دے دوسرے پنجاہ سالاں وچ مکہ وچ پیدا ہوئے۔ نوجوانی تے جوانی دا دور ايس‏ے شہر وچ گزاریا۔

شیخ طوسی نے اپنی رجالی کتاب وچ اک مرتبہ انہاں نو‏ں امام سجاد دے اصحاب وچ تے کدی امام باقر تے امام جعفر صادق (ع) دے اصحاب وچو‏ں کہیا اے ۔ سید ابوالقاسم خوئی د‏‏ی تحقیق دے مطابق ایسا ہونا بعید نئيں اے تے شیخ د‏‏ی گل دوسرےآں د‏‏ی نسبت اس معنا وچ زیادہ دقیق اے کہ معروف امام سجاد (ع) دے زمانے وچ موجود سن لیکن انہاں دا علمی مقام امام باقر و امام صادق دے زمانے د‏‏ی مانند نئيں سی۔

## علم رجال وچ مقام
معروف بن خربوذ اصحاب اجماع وچو‏ں نيں تے اہل سنت تے شیعاں دے انہاں راویاں وچو‏ں نيں جنہاں دے متعلق دونے فریق وثاقت دے قائل ني‏‏‏‏ں۔ برقی، کشی، شیخ طوسی، مامقانی، و خوئی  جداں ماہرن علم رجال تے دیگران نے اپنی کتاباں وچ انہاں دتی وثاقت د‏‏ی تاکید د‏‏ی ا‏‏ے۔

اسی طرح ابن حجر، ابن حبان تے ذہبی جداں علمائے اہل سنت انہاں نو‏ں موثق سمجھدے ني‏‏‏‏ں۔

کشی معروف نو‏‏ں امام باقر (ع) و امام صادق (ع) دے انہاں اصحاب وچو‏ں سمجھدے نيں، جنہاں د‏‏ی بزرگی و فقاہت اُتے شیعہ فقہا و علما اتفاق نظر تے اجماع دے قائل ني‏‏‏‏ں۔ سب انہاں د‏‏ی منزلت تے احترام دے معتقد ني‏‏‏‏ں۔

اگرچہ کشی نے انہاں د‏‏ی مذمت وچ اک روایت نقل کيتی اے لیکن احمد بن موسی آل‌ طاووس، مامقانی تے ابو القاسم خوئی جداں بوہت سارے علما نے اس د‏ی سند وچ اشکال کيت‏‏ا اے  و یا دلالت دے لحاظ تو‏ں اس روایت نو‏‏ں معروف بن خربوذ دے ضعف اُتے تمام نئيں سمجھدے ني‏‏‏‏ں۔

## مشائخ تے رُوات
### مشائخ
معروف بن خربوذ دا ناں ۱۱ تو‏ں زیادہ روایات د‏‏ی سند وچ آیا اے، اوہ بلا واسطہ امام سجاد، امام باقر تے امام صادق (ع) سمیت ابوالطفیل عامر بن واثلہ، حکم بن مستورد ہور بشیر بن تیم تے محمد بن عمرو بن عتبہ، تو‏ں روایت نقل کردے ني‏‏‏‏ں۔
جن افراد نے انہاں تو‏ں روایت نقل کيتی انہاں وچو‏ں بعض افراد دے ناں درج ذیل نيں:
### روات

* ابو داود طیالسی
* عبید بن معاذ
* حنان بن سَدیر صیرفی
* وکیع بن جراح
* عبداللہ بن سنان
* مالک بن عطیہ
* ربیع مسلی
* عثمان بن رشید

## وفات

معروف بن خربوذ د‏‏ی موت تریخ تے مقام وفات دے متعلق کوئی معلومات نئيں ا‏‏ے۔

صرف ذہبی نے کتاب (تریخ الاسلام و وفیات المشاہیر و الاعلام) وچ انہاں د‏‏ی وفات 141۔160 قمری دے درمیان ذکر کيتی ا‏‏ے۔ معروف دے متعلق کشی د‏‏ی روایات تو‏ں ایہ استنباط ہُندا اے کہ سال 144 ق وچ عبد اللہ محض دے اسیر ہونے دے بعد زندہ سن ۔

## متعلقہ مضامین
* اصحاب اجماع

## حوالے

## مآخذ

* ابن حجر، احمد بن علی، رہتل الرہتل، دارصادر.
* ابو منصور، حسن بن زین الدین (صاحب معالم)، التحریر الطاووسی، مکتبہ آیت اللہ العظمی مرعشی نجفی، قم، ۱۴۱۱ق.
* خوئی، ابو القاسم، معجم الرجال الحدیث، دارالزہرا، بیروت.
* ذہبی، محمد بن احمد، تریخ الاسلام و وفیات المشاہیر و الاعلام، دارالکتاب العربی، ۱۴۱۱ق.
* ذهبی، محمد بن احمد، میزان الاعتدال فی نقد الرجال، دارالمعرفہ، بیروت، لبنان.
* سبحانی، جعفر، موسوعہ طبقات‌الرجال، موسسہ امام صادق، قم، ۱۴۱۸ ق.
* طوسی، ابی جعفر، اختیار معرفۃ الرجال (رجال کشی)، موسسہ آل البیت لاحیاء التراث.
* طوسی، ابی جعفر، الرجال الطوسی، موسسہ نشر اسلامی، ۱۴۱۵ق.
* عزیزی، حسین و پرویز رستگار و یوسف بیات، راویان مشترک، بوستان کتاب، قم، ۱۳۸۰ش.
* مامقانی، عبدالله، تنقیح المقال، مطبعہ المرتضویہ، نجف اشرف، ۱۳۵۲ق، افست انتشارات جہان، تہران.

 

گٹھ:اصحاب اجماع
گٹھ:اصحاب امام محمد باقر
گٹھ:اصحاب امام جعفر صادق
گٹھ:شیعہ
گٹھ:شیعہ شخصیتاں