open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ریشنل سوسائٹی پنجاب

**عقلیت پسند سوسائٹی پنجاب**، اکّ ادارہ اے جو اپنیاں اکائیاں راہیں پنجاب اتے پنجاب توں باہر لوکاں وچ سائنسی نظریہ پیدا کرن لئی کم کر رہی اے۔ ایہہ مذہبی اندھوشواساں دے خاتمے لئی کم کر رہی اے۔ ایہہ اکّ عوامی تنظیم اے اتے اس وچ کم کرن دیاں کجھ شرطاں نال ہر اکّ شہری نوں کھل اے۔ لوکاں دا سوچن ڈھنگ سائنسی بناؤنا ہی سوسائٹی دا مکھ مقصد اے۔ اس دیس دی حصول لئی عقلیت پسند سوچ دے دھارنی لوکاں دی ودھ توں ودھ گنتی نوں اکّ سٹیج اتے متحد کردی اے۔ ہریک **عقلیت پسند** ممبر دا ایہہ آئینی فرض اے کہ اوہ اپنے علاقے وچ ہر قسم دی غیر-سائنسی جاپدی حادثہ اتے نظر رکھیگا۔ پنجاب وچ عقلیت پسند لہر پیدا کرن وچ **عقلیت پسند سوسائٹی پنجاب** دا یوگدان اے۔

## مقصد
عقلیت پسند سوسائٹی دا مقصد مکھ روپ وچ دھرم دے کھیتر وچ بابیاں ولوں لوکاں نوں اندھیعقین وچ پا کے کیتی جا رہی ٹھگی نوں بند کرواؤنا اے۔

## کم کرن دا ڈھنگ
عقلیت پسند سوسائٹی بالکل دھراتل تے جا کے کیس حل کردی اے جہڑے عام لوکاں لئی بہت گنجھل دار؉ ہندے ہن۔ ایہہ اپنیاں اکائیاں راہیں جاگروکتا کیمپ، طالب علماں وچ سائنسی وچار اتے فکر لیاؤن لئی سکول پدھر تے سیمینار اتے کتاب نمائشاں لاوندی اے۔ اس دا دعوہ اے کہ اس دنیا ‘چ کوئی غیبی طاقت نہیں اے۔

## لکھتاں
# تے دیوَ مرد ہار گئے
# دیوَ،دینت تے روحاں
# تے پھر اگّ لگنوں بند ہو گئی

## عقلیت پسند میگزین
ادارہ عقلیت پسند ہر دو مہینے بعد عقلیت پسند میگزین شائع کردا اے۔ جس وچ لیکھ،کیس رپورٹاں اتے کویتاواں، کہانیاں ہندیاں ہن۔

## حوالے

گٹھ:بھارتی عقلیت پسند گروپ
عقلیت پسند لہر

** عقلیت پسند لہر ** بھارتی پنجاب وچ ۱۹۸۴ دے آسے-پاسے اٹھی لہر سی جس ولوں پنجاب دے لوکاں دی نفسیات وچوں اندھ یعقین، وہم بھرم، اکھوتی چمتکار، روڑھیوادی رسماں اتے سماجی برائییاں نوں ختم کرن لئی لگاتار ٹھوس یتن کیتے جا رہے ہن۔ اس لہر ولوں سائنسی دلیلاں نال کئیاں پاکھنڈی سادھاں، بابیاں، تانترکاں، اکھوتی سیانیاں اتے جوتیشیاں آدی دیاں کتھت غیبی طاقتاں دا جنتا دی کچہری وچ پردہ فاش کیتا اے، جہڑے بھولے بھالے لوکاں نوں اندھ یعقین تے وہم بھرم دے جال وچ پھسا کے اوہناں دی حق حلال دی کمائی لٹدے ہن۔

## پچھوکڑ
بھارت کئی بولیاں، سنسکرتیاں تے دھرماں والا ملک اے اتے اس دے لیڈراں نوں رول-ماڈل ہونا چاہیدا اے پر اپنے ملک دے آئین نوں منن والے اتے اس دی سہوں چکّ کے آہدے حاصل کرن والے ہی آئین نوں نہیں مندے۔ وڈے وڈے منچاں اتے آپ-ہدریاں، غیر واجب تے غیر سائنسی گلاں کری جاندے ہن۔

## حوالے

گٹھ:پنجاب، بھارت دیاں تنظیم
گٹھ:تنظیماں
بن روئے آنسو (ناول)

***بن روئے آنسو*** (اردو:بن روے آنسو) پاکستانی فکشن لکھاری فرحت اشتیاق دا اکّ ناول اے، جو ۲۰۱۰ وچ شائع ہویا سی۔ *بن روئے آنسو* سبھ توں پہلاں *[[خواتین ڈائجیسٹ]]* وچ اس دے مکمل ناول حصہ وچ اکّ کہانی دے روپ وچ شائع کیتا گیا سی۔ ۲۰۱۰ وچ، اس کہانی نوں علم عرفان پبلیشرز ولوں اکّ ناول دے روپ وچ شائع کیتی گئی سی۔

## پلاٹ سار
کہانی صبا شفیق دے آلے-دوآلے گھمدی اے، جس نوں اپنی چچیرے بھرا ارتضیٰ نال پیار اے۔ پر اوہ اس نال پریمی دی تھاں اپنے سبھ توں چنگے دوست وانگ پیش آؤندا اے۔ ارتضیٰ پھر دو سالاں لئی ریاست ہائے متحدہ امریکہ چلا جاندا اے، جتھے اوہ ثمن شفیق نوں ملدا اے، جو اسدی چچیری بھین اے اتے اس نال پیار کرن لگدا اے۔ ثمن صبا دی وڈی بھین اے، اتے اسنوں بچپن وچ اس دے ماما اتے مامی نے گود لیو گیا سی۔ ثمن دے گود لین والے ماں پیؤ دی جرمنی جاندے ہوئے اکّ جہاز حادثے وچ موت ہو جاندی اے، اتے ارتضیٰ اسنوں پاکستان واپس لے جاندی اے۔ ایہہ جان کے کہ اسدی اکّ وڈی بھین اے، صبا پہلاں تاں بہت خوش ہندی اے، پر اسدی خوشی جلدی ہی نفرت وچ بدل جاندی اے جدوں اسنوں پتہ لگدا اے کہ ارتضیٰ اتے ثمن دی منگنی ہو گئی اے۔ صدمے اتے نراشا دے پلاں وچ ہن صبا سوچدی اے کہ کاش جہاز حادثے وچ ثمن دی اسنوں گود لین والے ماپیاں دے نال ہی مر گئی ہندی۔

ثمن اتے ارتضیٰ نے اپنے ویاہ توں بعد امریکہ وچ رہن دا فیصلہ کیتا۔ کجھ سالاں بعد ارتضیٰ اتے ثمن اپنے بیٹے ماز نال کراچی جاندے ہن۔ ماز دے جم دن اُتے، ثمن جم دن دا کیک اتے اپنی ماں لئی کجھ پھلّ لین دی سکیم بناؤندی اے۔ دکھانت ادوں واپردا اے جدوں ثمن نوں صبا دے ساہمنے اکّ بسّ ٹکر مار دیندی اے۔ ارتضیٰ اس نوں ترنت ہسپتال لجا رہا ہندا اے، پر ثمن دی رستے وچ ہی موت ہو جاندی اے۔ اس دوران، کیونکہ ماز نں ماں دے پیار دی لوڑ اے، ارتضیٰ صبا نوں ویاہ دا سجھاء دندا اے، پر اسنے انکار کر دتا۔ صبا نے سفیر نال ویاہ کر لیا۔ صبا نوں سفیر دسدا اے کہ اوہ اکّ کینیڈیئن نال ویاہ کرن دی سکیم بنا رہا اے۔ صبا نے سفیر نوں کیہا کہ اوہ جو چاہے اوہ کرے پر کسے وی قیمت اُتے اس نوں طلاق نہ دیوے۔ جلدی ہی ارتضیٰ نوں پتہ لگدا اے کہ سفیر نے کینیڈا وچ ویاہ کروا لیا اے اتے اسدا اکّ پتر اے اتے صبا نوں ایہہ سبھ پتہ سی پر اس گل نوں خفیہ رکھیا تاں اسنوں غصہ آؤندا اے، اس لئی اوہ واپس آؤن اُتے صبا نال لڑدا اے۔ اوہ روندی اے اتے اسنوں کہندی اے کہ اوہ طلاق نہیں لینا چاہندی۔ حالانکہ، ارتضیٰ اس نوں اس دے پروار کول لے جاندا اے اتے اوہناں نوں سچ دسّ دندا اے۔ اوہناں دا پروار صدمے وچ چلا جاندا اے اتے اوہ صبا دا سفیر نال طلاق کروا دیندے ہن۔ صبا دی مر رہی ماں چاہندی اے کہ صبا اتے ارتضیٰ ویاہ کروا لین۔ اوہ مر رہی ماں دی گل منّ لیندے ہن۔ صبا نوں اپنا ویاہ قبول کرن اتے اپنے صدمے نوں پار کرن وچ مشکل آؤندی اے۔ اوہ سمجھدی اے کہ اوہ ثمن دی موت دا کارن ہو سکدی اے۔ واقعے دے اکّ ناٹکی موڑ توں بعد، ارتضیٰ نوں انت ساری کہانی دا پتہ لگدا اے اتے، اس لئی صبا دے پیار دی سچائی نوں پچھاندے ہوئے، اوہ اس لئی اپنے پیار دا اعلان کردا اے۔

## حوالے

گٹھ:پاکستانی ناول
گٹھ:اردو ناول
ہردیو باہری

**ہردیو باہری** (پنجابی: ہردیو باہری، ہندی:हरदेव बाहरी; ۱۹۰۷–۲۰۰۰) ۲۰ویں صدی دا اکّ بھارتی ماہر لسانیات ، ساہتی نقاد، اتے کوشکار سی، جو ہندی، پنجابی اتے ہور متعلق انڈو-آریئن بولیاں وچ اپنے کم لئی جانیا جاندا اے۔ اسنے ناشر گورنر اینڈ سنز دے تعاون نال عام اتے تکنیکی ادیساں لئی بہت سارے اکّ-لسانی اتے دوبھاشی کوشاں دا سنکلن کیتا۔ 

## جیون
باہری دا جم ۱ جنوری ۱۹۰۷ نوں اٹک نیڑے تالاگانگ وچ ہویا سی،  جو ادوں بریٹیش پنجاب دا حصہ سی۔

اسنے اپنی پی۔ایچ۔ڈی۔ پنجاب یونیورسٹی توں کیتی۔ بھارت دی ونڈ دے کارن، اوہ الہٰ آباد، اتر پردیش چلے گئے اتے الہٰ آباد یونیورسٹی دے ہندی ڈیپارٹمنٹ وچ پروفیسر بن گئے، جتھے ۱۹۵۹ وچ اسنے *ہندی معاشیات دے* اپنے مکھ کم لئی ڈاکٹر آف لیٹرس دی ڈگری وی حاصل کیتی۔ اصولی اتے ووہارک بولی سائنس دے نال-نال ساہتی تنقید دوواں وچ اکادمک کھوج کردے ہوئے، اوہ دو دہاکیاں توں ودھ سماں اس عہدے اُتے رہا۔ 

۳۱ مارچ ۲۰۰۰ نوں اس دی موت ہو گئی۔

## رچناواں
* (۱۹۴۷) ہندی کی کاو شیلیؤں کا ترقی (ہندی وچ)
* (۱۹۵۲) پراکرت اور اسکا ساہتی (ہندی وچ)
* (۱۹۵۵) ہندی ساہتی کی روپ ریکھا (ہندی وچ)
* (۱۹۵۷) پرساد ساہتی کوش (ہندی وچ)
* (۱۹۵۸) پرساد کاویا وویکن (ہندی وچ)
* (۱۹۵۸) شبد سدھی (ہندی وچ)
* (1959) Hindi Semantics (Thesis)۔ Allahabad: Bharati Press Publications.
* (1960) Persian influence on Hindi. Bharati Press Publications.
* (1962) Lahndi Phonology (With special reference to Awáṇkárí)۔ Allahabad.
* (۱۹۶۵) ہندی: ادبھو، ترقی، اور روپ (الہٰ آباد: کتاب محل)
* (۱۹۶۶) ہندی گرامین بولیاں (الہٰ آباد: کتاب محل)
* (۱۹۶۹) برہت انگریزی-ہندی کوش
* (۱۹۸۱) بھوجپری شبد-سمپدا
* (۱۹۸۲) اودھی شبد-سمپدا
* (۱۹۸۹) سکشارتھی ہندی-انگریزی شبدکوش (دلی: گورنر اینڈ سنز)
* (2011) Teach yourself Panjabi.(پٹیالہ: پنجابی یونیورسٹی)

## حوالے

گٹھ:موت ۲۰۰۰
گٹھ:جم ۱۹۰۷
گٹھ:موت 2000
گٹھ:جم 1907
ایک دن

بانو قدسیہ دا ***اکّ دن*** (اردو: **ایک دن**) اردو ناول اے۔  اس ناول دا سرلیکھ 'ایک دن' انگریزی وچ 'ون ڈے' اے۔ ایہہ ناول اکّ سماج  سدھارک کہانی اُتے مشتمل اے جو کلاسک طریقے نال لکھیاں گئیاں اے جو اصلیت دے بہت نیڑے جاپدی اے۔ 

## حوالے

گٹھ:اردو ناول
گٹھ:اردو ساہت
وشݨو ناگر

**وشݨو ناگر** [ **विष्णु नागर** ] (جم : جون ۱۴، ۱۹۵۰ ) ہندی لکھاری اتے صحافی اے۔

ناگر نے اپنا بچپن اتے طالب علم جیون شاجاپر، مدھ پردیش وچ بتایا۔  اوہ ۱۹۷۱ توں دلی وچ فریلانس صحافت۔ نوبھارت ٹائیمز اتے دینک ہندوستان، کادمبنی، نئی دنیا، اتے 'جمعہ' خبراں ہفتہ وار جڑیا رہا اے۔ اس دوران ۱۹۸۲ توں ۱۹۸۴ تک جرمن ریڈیو ‘ڈوئچے ویلے’ دی ہندی سیوا وچ کم کیتا۔  اوہ بھارتی پریس کونسل دا سابقہ ممبر اتے مہاتما گاندھی قومانتری ہندی یونیورسٹی، وردھا دا سابقہ ایگزیکٹیو ممبر اے۔ اس ویلے پھریلانس لکھنا جاری اے۔

## شائع رچناواں
**کہانی مجموعہ**

* آج کا دن (۱۹۸۱, برو برابر اشاعتاں)
* آدمی کی مشکل (۱۹۸۸, رادھاکرشن اشاعتاں)
* کچھ دور (۱۹۹۴, بنیاد اشاعتاں)
* ایشور کی کہانیاں (۱۹۹۷, راجکمل اشاعتاں)
* ذکر (۲۰۰۰, وانی اشاعتاں)
* بچہ اور گیند (۲۰۰۵, اتہاسبودھ اشاعتاں)
* رات-دن (۲۰۰۸, راجکمل اشاعتاں)
* پاپا میں غریب بنونگا (۲۰۱۵, ساہتی بھنڈار)

**شاعری مجموعہ**

* میں پھر کہتا ہوں چڑیا (۱۹۷۴, پہچان لڑی)
* تالاب میں ڈوبی چھہ لڑکیاں (۱۹۸۰, اشاعتاں سنستھان)
* دنیا بدل جائےگا (۱۹۸۵, سمبھاونا اشاعتاں)
* بچے، پیؤ اور ماں (۱۹۹۲, اپورو اشاعتاں)
* کچھ چیجیں کبھی کھوئی نہیں (۲۰۰۱, میدھا بکس)
* ہنسنے کی ترہ رونا (۲۰۰۶, میدھا بکس)
* 'شاعر نے کہا': چونویں شاعری (۲۰۰۸, کتابگھر اشاعتاں)
* گھر کے باہر گھر (۲۰۱۰, انتکا اشاعتاں)
* جیون بھی شاعری ہو سکتا اے (۲۰۱۴, انتکا اشاعتاں)

**طنز مجموعہ**

* جیو-جنتُ پران (۱۹۹۴, وانی اشاعتاں)
* گھوڑا اور گھاس (پروین اشاعتاں، ۱۹۹۶)
* نئی جنتا آ چکی اے (۲۰۰۳, شلپائن)
* دیس سیوا کا دھندا (۲۰۰۶, راجکمل اشاعتاں)
* قومی ناک (۲۰۰۸, راجکمل اشاعتاں)
* چھوٹا سا بریک،، (۲۰۱۰, کتابگھر اشاعتاں)
* بھارت ایک بازار اے (۲۰۱۱, راجکمل اشاعتاں)
* ایشور وی پریشان اے (۲۰۱۳, راجکمل اشاعتاں)
* صدی کا سب سے بڑا ڈرامیباز (۲۰۱۷, ساہتی اپکرم)

**ناول**

* آدمی سورگ میں؛ (۲۰۰۴, سامیک اشاعتاں)

**تنقید**

* شاعری کے ساتھ ساتھ (۲۰۰۴, میدھا بکس)

**جیونی**

* ارضا مندی میں اٹھا ایک ہاتھ : رگھویر سہائے کی جیونی  (۲۰۱۹, راجکمل اشاعتاں)

**بچیاں لئی**

* اکبر (۲۰۱۷, بھارتی گیانپیٹھ)
* کبیر (۲۰۱۷, بھارتی گیانپیٹھ)
* رابندرناتھ ٹیگور (۲۰۱۷, بھارتی گیانپیٹھ)
* شہید بھگت سنگھ (۲۰۱۷, بھارتی گیانپیٹھ)

## اعزاز

* اکھل بھارتیی کہانی اوارڈ، 1996 
* شکھر اعزاز، ۲۰۰۱ (مدھ پردیش سرکار)
* ساہت اعزاز (دلی ہندی اکادمی)
* شمشیر اعزاز، 2003 
* طنز شری انعام، 2008 
* روایت رتوراج اعزاز، 2010 
* رامناتھ گوئنکا صحافی شرومنی انعام، 2014 
* راہی معصوم رضا ساہتی انعام، 2017 
* جنشاعر مکٹ بہاری سروج اعزاز، 2020 

## حوالے

گٹھ:ہندی ناول کار
چلتا مسافر

**چلتا مسافر**  پاکستانی ناول کار اتے چھوٹی کہانی لکھاری الطاف فاطمہ دا اکّ اردو ناول اے۔ پہلی وار ۱۹۸۱ وچ شائع، ایہہ ناول ۱۹۴۰ توں ۱۹۷۰ دے دہاکے- برصغیر دی ونڈ توں لے کے بنگلہ دیس دی آزادی تک دیاں واقعے دی وضاحت کردا اے۔

## حوالے

گٹھ:اردو ناول
سریشٹی ڈانگے

گٹھ:Articles with hCards

**سرشٹی ڈانگے** اکّ بھارتی اداکارہ اے جو زیادہتر تامل فلماں وچ دکھائی دتی اے اتے کجھ تیلگو اتے ملیالم فلماں وچ دکھائی دیندی اے۔

## کریئر
تیلگو فلم *اپریل پھول* وچ معاون کردار نبھاؤن توں پہلاں سرشٹی ڈانگے شروع وچ مشکن دی *یدھم سیئی* (۲۰۱۱) وچ اکّ شکار دا کردار نبھاؤندے ہوئے معاون کرداراں وچ دکھائی دتی۔ سرشٹی نے رومانٹک تھرلر *میگھا* وچ مکھ کردار نبھاؤندے ہوئے اکّ کامیابی حاصل کیتی، ٹائیٹل رول وچ اس دے کارکردگی لئی مشرت جائزے حاصل کیتیاں۔ ۲۰۱۵ وچ، اس نوں ڈراؤنی فلم *ڈارلنگ*، نفسیات تھرلر فلم *ایناکل اوروون* اتے *پو* وچ دیکھیا گیا سی، اکّ رومانٹک فلم جس وچ کرش نوں مکھ کردار وچ لانچ کیتا گیا سی۔

۲۰۱۶ وچ، اوہ چار تامل فلماں: *دھرما درئی*، وجے وسنت دی *اچمندری*، رومانٹک کامیڈی *نوراسا تھلگام*، جس وچ اوہ اکّ میڈیکل طالب علم دا کردار نبھاؤندی اے، اتے سسینتھیرن پروڈکشن *ول امبو* وچ دکھائی دتی۔ ۲۰۱۷ وچ، اس نے اپنی ملیالم فلم *۱۹۷۱: بیونڈ بارڈرز* نال شروعات کیتی۔

## فلموگرافی

### ٹیلیویژن

## حوالے

## باہری لنک
گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں

* Srushti Dange at IMDb
گٹھ:تیلگو سنیما وچ اداکاراواں
گٹھ:ملیالم سنیما وچ اداکاراواں
گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:ممبئی دیاں اداکاراواں
گٹھ:تامل سنیما وچ اداکاراواں
گٹھ:بھارتی اداکاراواں
طاہرہ اقبال

**طاہرہ اقبال** پاکستان دی جدید اردو کہانی کار اتے نقاد'سعادت حسن منٹو'بارے لکھی کتاب لئی جانی جاندی اے۔

## رچناواں
* *گراں* (ناول)
* *مٹی کی سانجھ*
* *منٹو کا اسلوب*
* *ریخت*
* *سنگ بستا*
* *گنجی بار* (آزادی توں لے کے اج تک پنجاب دی کہانی دسن والا ناول)
* *پاکستانی اردو افسانہ*
## حوالے

گٹھ:اردو لکھاری
مونیشا ارشک

گٹھ:Articles with hCards

**مونیشا ارشک** اکّ بھارتی ٹیلیویژن اداکارہ اے جو ملیالم اتے تامل ٹیلیویژن صنعت وچ اپنے کماں لئی جانی جاندی اے۔ اس نے *منجورکم کالم* راہیں ٹیلیویژن وچ اپنی شروعات کیتی۔

## شروعاتی جیون
مونیشا دا جم ۱۹ ستمبر ۱۹۹۰ نوں سلطان بتھیری، وائناڈ وکھے پیکے شاجی اتے اندرا دے گھر ہویا سی۔ اس نے اپنی سکولی سکھیا تھریپنتھرا سنسکرت ہائر سیکنڈری سکول، ایرناکلم وچ کیتی اتے مالابار کرسچیئن کالج، کالیکٹ اتے سینٹ ٹیریسا کالج، ایرناکلم توں بی۔ایڈّ دی ڈگری حاصل کیتی۔ اس دے دو بھرا مدھن شاہ اتے مانک شاہ ہن۔ ۲۰۱۸ وچ، اس نے ارشک ناتھ نال ویاہ کروایا۔

## فلموگرافی

### فلماں

### ٹیلیویژن

; ٹیوی سیریل

#### ٹیوی شو

## حوالے

## باہری لنک

* 
گٹھ:ملیالم سنیما وچ اداکاراواں
گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم ۱۹۹۰
گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1990
رفاع عام کلب

alt=Old building façade with plasters worn out and inner bricks seen with creepers climbing around.|thumb| 2013 وچ کچی عمارت دا موہرا
**رفاع عام کلبّ** (اردو: رفاہِ عام کلب، ہندی:रिफ़ा-ए-आम क्लब ) لکھنؤ، بھارت وچ اکّ تریخی عمارت اے۔ ایہہ اس تھاں اے جتھے ترقی پسند لکھاری تحریک دے سرجنا ہوئی سی۔ 

## اتہاس
ایہہ عمارت ۱۸۶۰ دے آسپاس اودھ دے نواب نے بنوائی سی۔ اسدا ارادہ سی کہ اس نوں کھیتر دے ساہتی جیون دا مرکز بنایا جاوے۔   اکّ مقامی اتہاسکار دے مطابق، ایہہ نام "رفاع " جاں "خوشی" اتے " *عام* " توں بنایا گیا اے، اتے اسدا مطلب اے کہ اس کلبّ توں عام آدمی نوں خوشی ملدی اے۔  ایہہ کلبّ ہر کسے لئی کھلا سی۔ یورپی کلبّ بھارتیاں نوں اپلائی کرن دی اجازت نہیں دیندے سن۔  بعد دے سالاں وچ ایہہ اوہ بن گیا جسنوں *د اکانومسٹ* " پترکا نے اکّ اہم قوم پرست ہینگاؤٹ" کیہا اے۔  

ایہہ بھارتی قوم پرست اتے ہور انٹیکجوئل سرگرمیاں دے مرکزاں وچوں اکّ سی۔ منشی پریمچند اتے محمد امیر احمد خان ورگے انسان اکثر اتھے جاندے سن۔  ۱۹۰۰ دے دہاکے وچ آل-انڈیا مسلم لیگ دیاں میٹنگاں وی اتھے ہوئیاں۔  کلبّ وچ انڈین نیشنل کانگرس اتے مسلم لیگ دی اکّ میٹنگ وی ہوئی جس ویلے ۱۹۱۶ دا لکھنؤ سمجھوتے اُتے دستخط کیتے گئے سن۔  

مہاتما گاندھی نے ۱۵ اکتوبر ۱۹۲۰ نوں ہندو-مسلم ایکتا ' تے بھاشن دین لئی اتھے آئے سن۔  اتے ۲۶ اپریل ۱۹۲۲ نوں جواہر لال نہرو اتے ولبھبھائی پٹیل نے کلبّ وچ بھاشن دتے اتے مقامی لوکاں نوں مقامی تحریک نوں تیز کرن لئی مُتحرک کیتا۔ ترقی پسند لکھاری تحریک ۱۰ اپریل ۱۹۳۶ نوں اتھے ہی بنایا گیا سی 

دہاکیاں توں عمارت دی سانبھ-سنبھال نہیں کیتی گئی ؛ اکّ ونگ ہسپتال بن گیا اے، دوجا چھڈّ دتا گیا اے، اتے وہڑھا اکّ کوڑے نال بھریا اے۔    

عمارت دی ماڑی حالت سرکار ولوں اس نوں وراثتی عمارت دے طور اُتے مانتا حاصل کرن اتے سرکھیت کرن لئی مقامی سرگرمیاں دا کارن بنی اے۔ 

## حوالے

گٹھ:بھارت
جاگیردارانہ نظام

**فیوڈلزم یا جاگیردارانہ نظام** اوہ معاشرتی، اقتصادی تے سیاسی نظام جیہڑا جدید حکومتاں دے قیام تو‏ں پہلے یورپ تے ایشیا دے اکثر ملکاں وچ رائج سی۔ اس نظام کی بعض خصوصیتاں ایہہ سن پئی بادشاہ دی طرف تو‏ں مختلف افراد نو‏‏ں ان دی خدمات دے صلے وچ زمیناں دے وسیع رقبے جاگیر دے طور اُتے عطا کيتیے جاندے سن۔ ایہہ جاگیردار اپنی جاگیر وچ رہنے والے مزارعین تو‏ں زمیناں اُتے کم کراتے سن ۔ زمین دا لگان وغیرہ خود جاگیردار وصول کردےسن جس وچو‏ں بادشاہ نو‏‏ں حصہ جاندا سی۔ عام طور اُتے پیداوار دا اک تہائی حصہ کسان دا ہُندا سی، اک تہائی جاگیردار دا اَتے آخری اک تہائی بادشاہ دی۔ جاگیردار دی حیثیت مزارعین اتے ہور مقامی باشندیاں دے لئی حکمران تو‏ں گھٹ نہيں سی۔ مزارعین جاگیردار دے ظلم و ستم دی چکی وچ پستے رہندے سن ۔ انہاں ناں کِسے قسم دے سیاسی حقوق حاصل نہيں سن ۔

انیہويں صدی وچ ،یورپ وچ صنعتی انقلاب دے بعد جاگیردارنہ نظام نوں زوال آیا اَتے اوہدی جگہ سرمایہ داررانہ نظام نے لے لئی۔ ہݨ ایہہ نظام یورپ تو‏ں بالکل ناپید ہو چکيا ا‏ے۔ لیکن افریقا اَتے ایشیا دے بعض ملکاں وچ کلی یا جزوی طور اُتے ہن وی اوہدی علمداری ہے۔

thumb|300px|'''مدھکال نوں نذرانہ'''

**فیوڈلزم **، **بسوے داری ** یا **جگیرداری ** اوہ سماجی، معاشی تے سیاسی نظام نوں کہندے نیں جو جدید حکومتاں دے قیام توں پہلاں یورپ اتے ایشیا دے اکثر ملکاں وچ قائم سی۔ اس نظام دیاں بعض خاصیتاں ایہہ سن کہ بادشاہ دی طرف توں مختلف لوکاں نوں اوہناں دیاں خدمتاں دے صلے وچ زمیناں دے وسیع رقبے جاگیر وجوں عطا کیتے جاندے سن۔ ایہہ جاگیردار اپنی جاگیر وچ رہن والے مزاریاں توں زمیناں تے کم کراؤندے سن۔ زمین دا لگان وغیرہ خود جاگیردار وصول کردے سن جس وچوں بادشاہ نوں حصہ جاندا سی۔ عام طور پر پیداوار دا اکّ تہائی حصہ کسان دا ہندا سی، اکّ تہائی جاگیردار دا اتے آخری اکّ تہائی بادشاہ دا۔ جاگیردار دی حیثیت مزاریاں اتے ہور مقامی باشندیاں لئی حکمران توں کم نہیں سی۔ مزارع جاگیردار دے ظلم او ستم دی چکی وچ پسدے رہندے سن۔ اوہناں نوں کسے قسم دے سیاسی حق حاصل نہیں سن۔

## حوالے

جاگیردارانہ نظام
گٹھ:اقتصادی تریخ
گٹھ:امرشاہی
گٹھ:ہور اقتصادی نظام
گٹھ:سیاسی اصطلاحات
گٹھ:قرون وسطی
گٹھ:معاشرتی نظامات
گٹھ:معاشرہ
گٹھ:یورپ وچ نويں صدی دیاں تاسیساں
گٹھ:ابتدائی قرون وسطی
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:اقتصادی نظام
گٹھ:سیاسی نظامات
یشپال

**یشپال** (3 دسمبر 1903&nbsp;– 26 دسمبر 1976) ہندی لکھاری، ناول کار اتے کہانی کار سی۔ اس نے ہندی وارتک دی لگپگ ہر اکّ ودھا وچ لکھیا۔ اوہ جرمن فلاسفر کارل مارکس دے وچاراں توں متاثر سائنسی سماج وادی سی۔
## جیون
یشپال دا جم 3 دسمبر 1903 نوں فروزپور دے اکّ کھتری پروار وچ ہویا۔ اوہ مول روپ وچ کانگڑا دے سن پر اس دی ماں پریم دیوی فروزپور دے اکّ سکول وچ پڑھاؤندی سی۔ اس لئی اس دا بچپن فروزپور چھاؤنی وچ بیتیا۔ مڈھلی پڑھائی اس نے فروزپور کینٹ تے لاہور وچ کیتی۔ اوہ بھگت سنگھ دا ساتھی سی۔ دیس دی آزادی دی لہر ‘چ اس نے ودھ-چڑھ کے حصہ لیا۔

## رچناواں
### ناول
* دادا کامریڈ
* دیش دروہی
* دویا
* پارٹی کامریڈ
* منشء کے روپ
* امتا
* جھوٹھا سچ
* بارہ گھنٹے
* اپسرا کا شراپ
* میری تیری اس کی بات

### کہانی-مجموعہ
* گیاندان
* ابھشپت
* ترک کا طوفان
* بھسماورت
* چنگاری
* وو دنیا
* پھولوں کا کرتا
* دھرم لڑائی
* جانشین
* چتر کا شیرشک
* میں سندر ہوں

### وارتک دے کھیتر وچ
* نیانئ کا جدوجہد
* چکر کلبّ
* بات بات میں بات
* دیکھا سوچا سمجھا
* گاندھیواد کی شوپریکشا
* مارکسزم
* سنہاولوکن

## حوالے

گٹھ:ہندی کہانی کار
گٹھ:ہندی ناول کار
گٹھ:بھارتی لکھاری
سری مکھی

گٹھ:Articles with hCards

**سریمکھی** (انگریزی: **Sreemukhi;** جم ۱۰ مئی ۱۹۹۳) اکّ بھارتی ٹیلیویژن پیشکار اتے اداکارہ اے جو تیلگو فلماں اتے ٹیلیویژن وچ کم کردی اے۔ شریمکھی نے اپنے کریئر دی شروعات اکّ ٹیلیویژن ہوسٹ دے طور اُتے کیتی اتے *جولائی* (۲۰۱۲) وچ اکّ معاون کردار نال اپنی فلمی شروعات کیتی۔ اسنے بعد وچ *پریما عشق کاڈھل* (۲۰۱۲) وچ مکھ کردار نبھائی۔ شریمکھی تیلگو ٹیلیویژن وچ سبھ توں ودھ کمائی کرن والیاں شخصیتاں وچوں اکّ اے۔

## شروعاتی جیون اتے کریئر
شریمکھی دا جم ۱۰ مئی ۱۹۹۳ نوں اجوکے تیلنگانا، بھارت دے نظام آباد وچ ہویا سی۔ اسنے اپنی گریجوایشن وچ دنداں دی پڑھائی کیتی۔ فلماں وچ اپنی شروعات کرن توں پہلاں، شریمکھی نے اپنے کریئر دی شروعات اکّ ٹیوی شو *ادھرس* دی میزبانی نال کیتی اتے گائکی دے پروگرام *سپر سنگر ۹ دی* میزبانی وی کیتی۔ شریمکھی نے تروکرم شرینواس دے ڈریکشن ہیٹھ الو ارجن دی بھین دے روپ وچ *جولائی* وچ راجی دے روپ وچ اپنی فلمی شروعات کیتی اتے پون سدنینی دے ڈریکشن وچ لیڈ اداکارہ دے طور اُتے *پریما عشق کاڈھل* । اسنے *نینو شیلجا* وچ وی رام دی بھین دے روپ وچ فلم *سویچا* دے روپ وچ کم کیتا سی۔ اگلے سال اسنے سیکھر کمامولا دی *لائیف از بیوٹیپھلّ* وچ اکّ چھوٹا جیہا کیمیو کیتا اتے اوہ *دھنلکشمی تالپو تڈتھے* اتے نارا روہت دی *ساوتری* وچ مکھ اداکارہ سی۔ ایہناں دے نال ہی اسنے تامل وچ اپنی پہلی فیچر فلم وی بنائی، *ایتوتھککم مادھیانئی وچ* ستیا دے نال جوڑی بنی۔ اسدی ۲۰۱۵ کنڑ – تیلگو دوبھاشی فلم *چندرکا،* کنڑ سنیما وچ اسدی شروعات کیتی۔
thumb|200x200px| شریمکھی ۲۰۱۸ وچ اکّ ٹیوی شو دے سیٹ اتے
۲۰۱۵ وچ، شریمکھی نے دبئی وچ ساؤتھ انڈین انٹرنیشنل مووی اوارڈس (SIIMA) دی سہِ-میزبانی کیتی۔ اسنے ایٹیوی پلسّ لئی سٹینڈ اپّ کامیڈی شو *پٹاس*، سٹار ماں لئی *بھلے چانس لے دی* میزبانی کیتی، اتے فلم *جینٹلمین* وچ دکھائی دتی۔ ۲۰۱۹ وچ، اسنے اکّ مقابلہ باز دے روپ وچ  دے سیزن ۳ وچ داخلہ کیتا جتھے اوہ اپ جیتو دے روپ وچ سماپت ہوئی۔

۲۰۲۱ وچ، شریمکھی فلم *کریزی انکلز وچ مکھ کردار نبھاؤندے ہوئے سنیما وچ واپس آئی۔* *[[د ٹائیمز آف انڈیا|دِ ٹائیمز آف انڈیا]]* دے اکّ جائزہ کار نے لکھیا، "سریمکھی اکّ اجیہی فلم نالوں بہتر حقدار اے جو اکّ 'چنگے سندیش' نوں بہانے وجوں ورتدی اے تاں کہ اسنوں اکّ گلیم ڈول توں علاوہ ہور کجھ نہیں بنایا جا سکے۔ اوہ ہمیشہ دی طرحاں خوبصورت دکھائی دیندی اے پر فلم اس نوں کارکردگی کرن دی کوئی گنجائش نہیں دیندی اے۔"

## حوالے

## باہری لنک

* 
گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:جم ۱۹۹۳
گٹھ:تامل سنیما وچ اداکاراواں
گٹھ:تیلگو سنیما وچ اداکاراواں
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:جم 1993
کریتی شیٹی

گٹھ:Articles with hCards

**کریتی شیٹی** (انگریزی: **Krithi Shetty;** جم ۲۱ ستمبر 2003) اکّ بھارتی اداکارہ اے جو مکھ طور اُتے تیلگو فلماں وچ دکھائی دیندی اے۔ اسنے وپاری طور اُتے کامیاب فلم *اپینا* (۲۰۲۱) نال اپنی شروعات کیتی۔

## شروع دا جیون
کریتی شیٹی دا جم ۲۱ ستمبر ۲۰۰۳ نوں ممبئی وچ ہویا سی، اکّ ٹلو پروار وچ جو کہ منگلور، کرناٹک توں سی۔ اس دے پیؤ اکّ وپاری ہن اتے اسدی ماں اکّ فیشن ڈزائینر اے۔ اس دے دو بھین-بھرا ہن، اک بھرا اتے اک بھین۔ اس دا پالن پوشن ممبئی وچ ہویا سی اتے  ، اوہ نفسیات دی پڑھائی کر رہی سی۔ اپنی اکادمکتا دے دوران، اسنے وپاری اشتہاراں وچ کم کیتا۔

شیٹی اپنی مات بولی تلو، ہندی اتے انگریزی بول سکدی اے۔ اسنے تیلگو بولنا سکھ لیا اے اتے اپنے فلمی کریئر لئی تامل سکھ رہی اے۔

## کیریئر
ہندی فلم  وچ اکّ مختصر دکھّ توں بعد، شیٹی نے بچی بابو ثناء ولوں ڈاریکٹ اتے متھری مووی میکرس اتے سکمار رائیٹنگز ولوں نرمت تیلگو فلم *اپپینا* نال، ۱۷ سال دی عمر وچ اکّ مکھ کردار وچ اپنی شروعات کیتی۔ ایہہ فلم باکس آفس اُتے  توں ودھ دی کمائی کرکے وپاری طور اُتے کامیاب رہی سی۔ اس دے کارکردگی دی جائزہ کردے ہوئے، *[[د ٹائیمز آف انڈیا|ٹائیمز آف انڈیا]]* ' نیشیتھا نیاپتی نے لکھیا: "نوید کرن والے ویشنو اتے کرتی زیادہ تر حصے لئی اپنے پاتراں دیاں پیچیدگیاں نوں چنگی طرحاں کڈھن دا پربندھ کردے ہن۔ ۲۰۲۱ وچ، اوہ نانی دے نال تیلگو فلم *شیام سنگھا رائے* وچ نظر آئی۔ ۲۰۲۲ وچ، اوہ عین۔ لنگسامی ولوں ڈاریکٹ دوبھاشی فلم *د واریئر* وچ رام پوتھینینی دے نال نظر آئی۔ شیٹی نے صرف تیلگو وچ اپنے حصے دی شوٹنگ کیتی۔ فلم نوں نقاداں توں منفی جائزے حاصل ہوئیاں اتے ایہہ بہت وڈی وپاری اسپھلتا سی۔ اسے سال وچ اسدی اگلی رلیز تیلگو فلم *ماچیرلا نیوجکورگم* سی، جسدا ڈریکشن ایمئیس راجشیکھر ریڈی ولوں کیتا گیا سی۔ ۲۰۲۲ تک، اوہ سدھیر بابو دے سہِ-اداکار، موہنا کرشنا اندرگنتی ولوں ڈاریکٹ *آ امائی گرنچی میکو چیپلی* وچ دکھائی دتی سی۔

## حوالے

گٹھ:ہندی سنیما وچ اداکاراواں
گٹھ:جم ۲۰۰۳
گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:بھارتی اداکاراواں
گٹھ:ممبئی دیاں اداکاراواں
گٹھ:تیلگو سنیما وچ اداکاراواں
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 2003
گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں
رباب الکاظمی

**رباب الکاظمی ** ( ، **رباب الکاظمی ** وی ؛ ۳۰ جولائی ۱۹۱۸–۱۹۹۸) اکّ عراقی فیمینسٹ شاعر اتے ڈینٹل سرجن سی، جسنوں عورتاں دی شاعری دی موڈھی منیا جاندا اے۔

## شروعاتی جیون اتے کریئر
رباب الکاظمی  دا جم ۲۳ اگست ۱۹۱۸ نوں قاہرہ وچ ہویا سی اس دے پیؤ عبد ال-محسن ال-کادمی عراقی شاعر سن اسدی ٹیونیشیئن ماں، عائشہ دی موت ہو گئی جدوں اوہ دس سال دی سی۔ اس دے پیؤ نے شاعری وچ اسدی دلچسپی نوں مُتحرک کیتا اتے اسنے ۱۹۲۰ اتے ۱۹۳۰ دے دہاکے وچ مصری اخباراں وچ مکمل روپ وچ شائع کیتا۔ ایہناں وچوں کجھ لکھتاں انیاں سیاسی سن کہ مصری اہلکاراں ولوں اسنوں اتے اس دے پیؤ دوواں نوں دیس نکالے دی دھمکی دتی گئی سی۔ اس دے پیؤ دی موت ہو گئی جدوں اوہ اٹھاراں سالاں دی سی اتے اسنوں بعد وچ عراق جان اتے اس دے جیون اتے کماں نوں وقف اکّ یادگار تقریب وچ شامل ہون لئی سدا دتا گیا۔ اسدی بعد دی سکھیا ۱۹۳۶ وچ مصر وچ شہزادی پھوزیا سکول، عراقی سکھیا وزارت ولوں فنڈ کیتی گئی۔

الکاظمی  دی مصر واپسی اُتے اسنے حکمت چادرجی نال ویاہ کیتا اتے اکّ پتر ہویا۔ حالانکہ ۱۹۵۰ وچ اوہ دنداں دی پڑھائی کرن لئی سکھیا وچ واپس آ گئی۔ اسنے واشنگٹن دے جورجٹاؤن یونیورسٹی ہسپتال وچ سماں بتایا، بال دنداں دی ڈاکٹری وچ مہارت حاصل کیتی۔ ایہہ جوڑا پھر عراق واپس پرتیا تاں جو چادرجی عراقی ودیش وزارت وچ اکّ عہدہ سنبھال سکے۔ ال-کادمی کم کرنا جاری رکھیا اتے ۱۹۵۶ تک بغداد دے اکّ ہسپتال لئی دنداں دا مکھی سی۔ ایہہ جوڑا مصر واپس پرتیا اتے کئی سالاں تک ال-کادمی نے الجیریا دی انقلاب دے زخمیاں دے علاج لئی اپنی ڈاکٹری سکھلائی دی ورتوں کیتی۔ ۱۹۹۸ وچ اسدی موت ہو گئی۔

## وراثت
ساہت وچ، الکاظمی نوں عراقی عورتاں دی شاعری دا موڈھی منیا جاندا اے۔ ال-کادمی ولوں اکٹھے کیتے اتے ویچے جان والے پہلے کم ۱۹۶۹ وچ شائع کیتے گئے سن حالانکہ اوہ پہلاں ہی ۱۹۵۰ وچ *اسلامک رویو* وچ 'کنٹینپریری پوئیٹسس آف عراق' وچ نمائش ہو چکی سی اسنوں اکّ فیمینسٹ لیکھکا وجوں وی دیکھیا جاندا اے، اسنے اپنے کم دی ورتوں عورتاں دے مدعیاں ول دھیان کھچن لئی کیتی اے۔

اکّ عورت وجوں اسدی مانتا دی گھاٹ نوں اجاگر کردے ہوئے، اسنے لکھیا:“میرا لکھن دا کم میرا زخم اے
اتے میرا اپرادھ میرا علم اے"

## حوالے

گٹھ:فیمینسٹ لکھاری
گٹھ:موت ۱۹۹۸
گٹھ:جم ۱۹۱۸
گٹھ:موت 1998
گٹھ:جم 1918
الکا سادات

**القا سعادت** ( ،(جم ۱۹۸۸) اکّ افغان دستاویزی اتے فیچر فلم پروڈیؤسر، ڈریکٹر اتے کیمرامین اے۔ اوہ اپنی پہلی ۲۵ منٹ دی فلم *ہاف ویلیو لائیف* نال مشہور ہوئی، جو سماجی بے انسافی اتے اپرادھ نوں اجاگر کردی اے؛ فلم نے کئی انعام جتے۔ اوہ پہلی افغان خاتون فلم پروڈیؤسر اتے ڈریکٹر رویا سعادت دی چھوٹی بھین اے۔ دوواں بھیناں نے ۲۰۰۴ توں کئی فلماں دے اساری وچ تعاون کیتا اے اتے رویا فلم ہاؤس دا قیام وچ اہم کردار نبھائی اے۔ اپنی پہلی فلم لئی اسنوں افغان امن انعام ملیا اتے ادوں توں اسنے بہت ساریاں دستاویزی فلماں بنائیاں ہن جس لئی اسنے اکّ پروڈیؤسر، کیمرامین، اتے ڈریکٹر دے روپ وچ اتے ٹیلیویژن وچ اس دے کم لئی کئی قومانتری انعام جتے ہن۔ دوواں نے لاس اینجلس فلم سکول وچ منعقد "مسلم ورلڈ: اکّ شارٹ-فلم فیسٹیول" وچ حصہ لیا سی، جتھے افغانستان دیاں ۳۲ فلماں نمائش کیتیاں گئیاں سن۔ ۲۰۱۳ وچ، اسنے پہلے افغانستان قومانتری خاتون فلم فیسٹیول دے انعقاد وچ تالمیل کیتا۔ فلم اساری وچ اسدا یوگدان ہن تک ۱۵ ڈاکومینٹریاں اتے اکّ چھوٹی فکشن فیچر فلم وچ اے۔

## ببلیؤگرافی
القا سعادت دا جم ۱۹۸۸ وچ ہرات، افغانستان وچ ہویا سی اکّ ویلے جدوں طالبان حکمرانی لاگوُ سی۔ طالبان ولوں سکھیا اتے سماجی جیون وچ عورت دی آزادی اُتے لگائیاں گئیاں سخت پابندیاں دے مدنظر، اسدی ماں نے دلیری نال اپنیاں ساریاں چھ دھیاں نوں گھر وچ سکھیا دین دا فیصلہ کیتا۔ القا سعادت نے پھر اپنی بھین رویا سعادت نوں فکشن فلم *تھری ڈاٹس* بناؤن وچ کاسٹیوم ڈزائینر وجوں مدد کرنی شروع کر دتی، اکّ ۶۰ منٹ دی فلم جو دیس وچ پرچلت نشیاں دے سمگلنگ دے ماحول وچ جیون بتیت کرن دی کوشش کر رہی اکّ بیواہ دے دکھاں نوں اجاگر کردی اے۔ پھر اسدی بھین نے اسنوں ڈاکومینٹری بناؤن دی صلاح دتی۔ القا سعادت نوں دستاویزی بناؤن دا کوئی تجربہ نہیں سی، اسنے دستاویزی بناؤن دا ادم کرن توں پہلاں قابل وکھے جرمن گوئیتھے انسٹیچیوٹ ولوں کروائے گئے ۱۴ دناں دے سکھلائی پروگرام وچوں لنگھیا۔

*ہاف-ویلیو لائیف* سرلیکھ والی اسدی پہلی ۲۵ منٹ دی چھوٹی دستاویزی فلم ۲۰۰۸ دوران بنائی گئی سی۔ ایہہ فلم پہلی خاتون حق کارکن ماریہ بشیر دا کردار نوں اجاگر کردی اے۔ بشیر ہیرات صوبہ دی اکّ افغان خاتون سرکاری وکیل دی اپنی اصل زندگی دا کردار وچ کم کردی اے جو اپرادھ اتے نشیلے مادےآں دی سمگلنگ وچ شامل انڈرورلڈ لوکاں نال نجٹھدی اے۔ ڈاکومینٹری وچ پیش کیتے گئے کجھ نظارہ خاندانی کٹمار اتے بال-وہریاں نال عصمت دری دے معاملیاں نال متعلق ہن۔ اس فلم لئی اسنے لنڈن فیمینسٹ فلم فیسٹیول ۲۰۱۳ دے فلم فیسٹیول وچ کئی انعام جتے۔ ڈریکٹر دے طور اُتے، ۲۰۰۵ وچ، سعادت نے افغانستان وچ اکّ ۱۴ سال دی لڑکی دی درسمت نوں اجاگر کرن لئی بابک پیاما اتے رویا فلم ہاؤس لئی فلم *وی آر پوسٹ-آدھونکتاوادی* بنائی۔ ۲۰۰۸–۲۰۰۹ دے دوران اسنے پنگیا فاؤنڈیشن لئی کم کیتا اتے *اے وومین سنگز ان د ڈیزرٹ*، اکّ دستاویزی فلم دی اساری کیتا۔ سادات نے ۲۰۱۱ وچ لاس اینجلس وچ منعقد "وومینز وائس ناؤ فلم فیسٹیول" وچ حصہ لیا اتے اپنیاں دستاویزی فلماں پیش کیتیاں
right|thumb| فلم فیسٹیول اٹلی ۲۰۰۷

## حوالے

گٹھ:جم 1981
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم ۱۹۸۱
نمیتھا

گٹھ:Articles with hCards

**نمتھا وینکوالا** (انگریزی: **Namitha Vankawala**) اکّ بھارتی اداکارہ، ماڈل اتے راجنیتا اے، جو مکھ طور اُتے تامل اتے تیلگو سنیما دے نال-نال کنڑ اتے ملیالم وچ کجھ فلماں وچ کم کردی اے۔ اوہ تاملناڈو وچ بھارتی جنتا پارٹی (بیجیپی) دی راج کم کارنی ممبر وجوں سیوا کردی اے۔

## کیریئر

### ۲۰۰۹ - ہن تک
حالانکہ، دہاکے دے انت تک، نمتھا دی مشہوری وچ گراوٹ آؤنی شروع ہو گئی جدوں اس دیاں کئی فلماں ودھیا کارکردگی کرن وچ ناکام رہیاں اتے دکھن بھارتی فلم صنعت پوری طرحاں گلیمرس کرداراں وچ عورتاں نوں کاسٹ کرن توں دور ہو گیا، اکّ اجیہا کردار جس نوں کرن لئی نمتھا مشہور ہو گئی سی۔ فلم پروڈیؤسر وی نمتھا نوں نوجوان مرد کلاکاراں دے الٹ کاسٹ کرن توں جھجک رہے سن، کیونکہ پرانی پیڑھی نے مکھ کرداراں وچ دکھائی دینا بند کرنا شروع کر دتا سی۔ اس نوں ودھدیاں چھوٹیاں کرداراں اتے مہماناں دا کردار لئی چھڈّ دتا گیا سی، جدوں کہ وڈے-بجٹ دی ڈراؤنی فلم، *جگنموہنی* (۲۰۰۹)، جتھے اسنے سرلیکھ دا کردار نبھائی سی، نے باکس آفس اُتے ماڑا کارکردگی کیتا سی۔ اسے طرحاں، اوہ فلم دی اسپھلتا لئی اداکارہ دے تعاون دی گھاٹ دی تنقید کردے ہوئے، *ازگانا پونوتھن* (۲۰۱۰) دے ڈریکٹر نال، اپنے فلم نرماتاواں نال وواداں وچ رجھّ گئی۔ اسنے ۲۰۱۰ دے دہاکے دے شروع وچ کنڑ فلماں وچ اپنے کم نوں تھوڑھے ویلے لئی ترجیح دتی، جدوں کہ اس دیاں کئی فلماں وچ *المائی آنپانی* (۲۰۱۶) سمیت اساری وچ دیری ہوئی۔ کئی سالاں بعد بناں کسے فلم رلیز دے، اسنے ۲۰۱۶ وچ واپسی کرن دی سکیم دا اعلان کیتا۔

۲۰۱۷ وچ، نمتھا تامل رئیلٹی ٹیلیویژن شو، *بگّ بوس* وچ دکھائی دتی جسدی میزبانی کمل ہاسن نے کیتی۔ شو وچ اس دے کارجکال دے دوران، اداکارہ اوویا نال اس دے کٹھور ووہار لئی اسدی مکمل تنقید ہوئی سی۔ اس دے آؤن والے پروجیکٹاں وچ ٹی۔ راجیندر دی *اندرا کڈھل دا* شامل اے، جتھے اوہ مخالف دا کردار نبھاؤندی اے۔

## میڈیا وچ
۲۰۰۸ وچ اسدی کامیابی دے سکھر اُتے، نمتھا دے عقیدت مند نے اسنوں کوئمبٹور، تاملناڈو دے نیڑے اکّ مندر بنایا۔ اوہ راج وچ خوشبو توں بعد دوجی اداکارہ بن گئی جو اپنے پرشنسکاں ولوں اس طرحاں امر ہو گئی۔ اکتوبر ۲۰۱۰ وچ، تاملناڈو دے تدلچسپی وچ اکّ پرستار ولوں اس نوں اغوا کرن دی کوشش کیتی گئی سی۔ ۲۰۱۲ وچ، اداکارہ نوں ٹوکیؤ ٹیوی، اکّ جاپانی میڈیا سٹیشن ولوں بھارت وچ "سبھ توں سندر انسان" وجوں چنیا گیا سی۔ اوہ سرکھیت ڈرائیونگ دی وکیل رہی اے اتے جون ۲۰۱۲ وچ، اسنے اتے تمل اداکار بھرت نے سرکھیت ڈرائیونگ بارے جاگروکتا نوں مُتحرک کیتا۔

## سیاست
نمتھا ۲۴ اپریل ۲۰۱۶ نوں ترچی وچ پارٹی دے جنرل سیکٹری اتے تاملناڈو دی وزیر اعلیٰ جے للیتا دی موجودگی وچ AIADMK وچ شامل ہوئی۔ ۲۰۱۹ وچ، نمتھا اداکار رادھا روی دے نال چینئی وچ پارٹی دے قومی پردھان جیپی نڈا دی موجودگی وچ بھارتی جنتا پارٹی وچ شامل ہو گئی۔ جولائی ۲۰۲۰ وچ، بھاجپا وچ شامل ہون دے ۸ مہینیاں بعد، نمتھا نوں تاملناڈو وچ بھاجپا دی راج کم کارنی ممبر وجوں نامزد کیتا گیا سی۔

## نجی جیون
نمتھا نے نومبر ۲۰۱۷ وچ تروپتی وچ کاروباری ویریندر چودھری نال ویاہ کیتا سی۔ اس جوڑے نے اپنے ۴۱ویں جم دن اُتے نمتھا دے انسٹاگرام اُتے گربھ حالت دی اعلان کیتی۔ اسنے اگست ۲۰۲۲ وچ جڑواں پتراں نوں جم دتا۔

## حوالے

گٹھ:جم ۱۹۸۱
گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:ملیالم سنیما وچ اداکاراواں
گٹھ:تیلگو سنیما وچ اداکاراواں
گٹھ:کنڑ سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:تامل سنیما وچ اداکاراواں
گٹھ:گجراتی لوک
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:بھارتی اداکاراواں
گٹھ:جم 1981
گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں
ارچیتا ساہو

**ارچتا ساہو**  اک بھارتی فلمی اداکارہ اے۔

اوہ اکّ بھارتی اداکارہ، ماڈل، اتے ٹیلیویژن شخصیت اے جسدا اڑیا فلماں وچ اکّ قائم کریئر اے۔ اوہ 2013 فیمنا مس انڈیا، کولکاتہ وچ اپ جیتو رہی سی۔ اکّ اداکارہ دے طور اُتے اس دے کئی تعریف وچ چار اوڈیشا راج فلم اوارڈ شامل ہن۔

## شروع دا جیون
thumb| اکّ روائتی پہراوے وچ
ساہو دا جم بھونیشور، اوڈیشا وچ ہویا سی۔ اسنے ڈیئیم سکول اتے کیائیائیٹی یونیورسٹی توں بی۔ٹیک وچ اپنی سکھیا پوری کیتی۔ اوہ اکّ اوڈیسی ڈانسر وی اے اتے اس دے لئی اکّ قومی سکالرشپ جتی اے۔

2004 وچ، اس نوں مس کلنگا دا تاج پہنایا گیا سی۔ 2013 وچ، ساہو نے فیمنا مس انڈیا، کولکاتہ وچ حصہ لیا اتے پہلی رنر اپّ وجوں ابھری۔

## فلم کیریئر
اسدی پہلی اڑیا فلم، *او مائی لوَ*، 2005 وچ رلیز ہوئی سی اوڈیشا سٹیٹ فلم اوارڈس وچ، اسنوں چار وار بہترین اداکارہ دا انعام دتا گیا اے۔

### ہور کم
ساہو یونیسیف اتے اوڈیشا سرکار دے "بال مزدوری دے خاتمے" دی راج راجسفیر اے۔ اوہ جونیئر ریڈّ کراس دی راجسفیر وی اے۔ اوہ ڈیکن چارجرز دی برانڈ امبیسڈر وجوں آئی۔پی۔ایل۔ 5 دا حصہ وی رہی سی۔

## نجی جیون
1 مارچ 2021 نوں، ساہو نے جے پور وچ اداکار سبیاساچی مشرا نال ویاہ کیتا۔
thumb|ارچتا
thumb|ارچتا

گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:بھارتی اداکاراواں
گٹھ:زندہ لوک

## متعلقہ روابط
* فہرست بھارتی فلمی اداکاراواں
* بھارتی سنیما

## حوالے

گٹھ:1990 دے جم
گٹھ:اکیہواں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:اوڈیشا دیاں اداکاراواں
گٹھ:اڑیسی رقاص و رقاصاواں
گٹھ:اڑیہ سنیما دی اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:اوڈیشا دے رقاص
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
گٹھ:کلنگا انسٹی ٹیوٹ آف انڈسٹریل ٹیکنالوجی دے فضلا
بلال گنج، لاہور

**بلال گنج** ،لاہور ، پنجاب ، پاکستان وچ اک آٹوموبائل مارکیٹ ا‏ے۔  

بلال گنج بازار صوفی بزرگ داتا گنج بخش ( علی ہجویری ) دے مزار دے نیڑے واقع ا‏ے۔

## حوالے

گٹھ:لاہور
گٹھ:ضلع لاہور
کلنگا انسٹی ٹیوٹ آف انڈسٹریل ٹیکنالوجی

**کلنگا انسٹی ٹیوٹ آف انڈسٹریل ٹیکنالوجی** (انگریزی: Kalinga Institute of Industrial Technology) بھارت دا اک جامعہ جو بھونیشور وچ واقع اے۔

KIIT یونیورسٹی (کالنگا انسٹی ٹیوٹ آف ٹیکنالوجی) بھارتی ریاست اوڈیشہ دے بھونیشور وچ اک شریک تعلیمی، خود مختار یونیورسٹی ا‏ے۔ یونیورسٹی  انجینئرنگ ، بائیو ٹیکنالوجی ، میڈیسن ، مینجمنٹ ، لاء ، کمپیوٹر ایپلی کیشنز ، رورل مینجمنٹ، فیشن ، فلم اسٹڈیز، جرنلزم تے مجسمہ سازی  وچ انڈرگریجویٹ تے پوسٹ گریجویٹ کورسز پیش کردی اے ۔ کٹ یونیورسٹی نو‏‏ں 2004 وچ یونیورسٹی دا درجہ دتا گیا سی۔ 

thumb|کیمپس 6 گیٹ
 
KIIT کالج آف انجینئرنگ قومی سطح اُتے 5واں نمبر اُتے ا‏ے۔ 

## تریخ
KIIT 1992 وچ انڈسٹریل ٹریننگ انسٹی ٹیوٹ دے طور اُتے  قائم کيتا گیا سی ۔ اک صرف 12 طلباء تے 2 استاداں دے نال قائم کيتا گیا سی۔  2004 وچ، اسنو‏ں ہندوستان دی سب تو‏ں کم عمر یونیورسٹی ہونے دی وجہ تو‏ں   لمکا بک آف ریکارڈ تو‏ں  نوازیا گیا ۔ , 

KIIT وچ سکول آف بائیوٹیکنالوجی، سکول آف رورل مینجمنٹ، سکول آف میڈیسن تے I لاء سکول دا آغاز 2007 وچ ہويا سی۔ [5] 2009 وچ، پنج نويں اسکول، اسکول آف ماس کمیونیکیشن، اسکول آف فیشن ٹیکنالوجی، اسکول آف فلم اسٹڈیز، اسکول آف ٹورازم تے اسکول آف ہاسپیٹیلیٹی مینجمنٹ، قائم کيتیے گئے۔ کلنگا انسٹی ٹیوٹ آف میڈیکل سائنسز تے کلنگا انسٹی ٹیوٹ آف ڈینٹل سائنسز 2009 وچ KIIT یونیورسٹی دے دائرہ کار وچ آئے۔ 2013 وچ، تین نويں اسکول قائم کيتیے گئے — اسکول آف آرکیٹیکچر، لیڈرشپ تے اسپورٹس۔ اس وقت 12000 تو‏ں ودھ طلباء مختلف کورسز وچ تعلیم حاصل کر رہ‏ے نيں۔

## تعلیمی پروفائل
KIIT وچ 20000 تو‏ں زیادہ طلباء اس دے مختلف کورسز وچ تعلیم حاصل کر رہ‏ے نيں۔ [3] KIIT ایسوسی ایشن آف کامن ویلتھ یونیورسٹیز دا حصہ ا‏ے۔ 

## نصاب
thumb|KIIT وچ پہلے سال دے طلباء دا بلاک۔।

## کیمپس تے سہولیات
انسٹی ٹیوٹ دے پاس بھونیشور دے مندر دے شہر وچ 400 اکڑ (1.6 کلومیٹر 2 ) ماحول دوست کیمپس اے ۔ 

## ہور ویکھو
* بھارت
* بھارت دے شہراں دی لسٹ

## حوالے

گٹھ:۱۹۹۲ء میں قائم ہونے والے تعلیمی ادارے

گٹھ:1992ء میں قائم ہونے والے تعلیمی ادارے
گٹھ:کلنگا انسٹی ٹیوٹ آف انڈسٹریل ٹیکنالوجی
وَافِر

**وافر** (  ، شبدی 'کئی، وادھو، بھرپور، بہتا') کلاسیکل عربی شاعری وچ ورتیا جان والی بحر (میٹر ) اے۔ ایہہ کلاسیکل عربی شاعری دیاں پنج سبھ توں مشہور بحراں وچوں اکّ اے۔ پرانے اتے کلاسیکل عربی شاعری دے 80-90% شعر (*طویل*، *باسط*، *کامل*، اتے *[[عروض|متکارب]]* سمیت) ایہناں بحراں وچ ملدی اے۔ 

## روپ
بحر وچ ہیٹھ لکھے روپ دے ارکان شامل ہندے ہن (جتھے "–" اکّ لمبے اچارکھنڈ، "u" اکّ چھوٹے اچارکھنڈ، اتے " uu " اکّ لمبے جاں دو چھوٹے اچارکھنڈاں نوں درساؤندا اے): 

: | u – uu – | u – uu – | u – – |

اس طرحاں، زیادہ تر کلاسیکل عربی بحراں دے الٹ، *وافر* شاعر نوں اکّ لمبے اچارکھنڈ نوں دو چھوٹے اچارکھنڈاں نال بدل لین دی اجازت دیندی اے۔ اس طرحاں *واپھر* مصرعیاں نوں وی اکّ دوجے توں وکھ-وکھ گنتی دے اچارکھنڈاں دی اجازت دیندی اے۔ اس توں علاوہ ایہہ خاصیت *کامل*، * متدارک * اتے بست دے کجھ روپاں وچ ہی ملدی اے۔ 

## حوالے

گٹھ:چھند
علی بکر

**علی بکر** (Ali Bakar) ملائیشیا دی قومی فٹ بال ٹیم دے کھلاڑی سی۔ اوہ 1970ء توں 1976ء تک ملائیشیا دی قومی فٹ بال ٹیم وچ کھیلے۔ اوہ ملیشیا دے گھریلو مقابلے وچ پینانگ ایف اے لئی کھیلے۔

## کیریئر
اکّ مڈفیلڈر، علی ۱۹۷۲ میونخ اولمپک فٹ بال مقابلے وچ ملائیشیا دی ٹیم وچ کھلاڑی سی تے اوہناں نے ملائیشیا دی نمائندگی وی کیتی سی جدوں اوہ ایران وچ ۱۹۷۴ دیاں ایشیائی کھیڈاں وچ تیجے نمبر اُتے رہے سی۔  1974 وچ وی، اوہ ملیشیا کپ جتن والی پیناگ ٹیم دا حصہ سی۔  دو سالاں بعد اوہناں نے ڈھاکا وچ انٹرنیشنل ٹورنامینٹ، آغا خان گولڈ کپ جتن وچ پیناگ دی ٹیم دی مدد کیتی۔ 

## نجی جیون
علی دا بھائی، عیسیٰ باقر، فٹ بال کھڈاری سی اتے پیناگ اتے ملیشیا لئی وی کھیڈدا سی۔ 

16 اگست 2003 نوں سنگاپور وچ اکّ چیرٹی فٹ بال میچ کھیڈ رہے سی کہ علی نوں دل دا دورہ پیا تے موقعے اۃتے اوہناں دی موت ہو گئی۔  اس دی لاش نوں پینانگ وچ دفنایا گیا۔  ۲۰۰۴ وچ، اوہناں نوں ۱۹۷۲ سمر اولمپک فٹ بال ٹیم لئی ملائیشیا دی اولمپک کونسل دے ہال آف فیم وچ شامل کیتا گیا سی۔ 

## حوالے

گٹھ:ملائیشیا دے کھلاڑی
گٹھ:ملائیشیائی مسلم
۱۹۷۲ اولمپک کھیڈاں

**1972 اولمپک کھیڈاں** جاں XX اولمپیاڈ کھیڈاں 26 اگست توں 11 ستمبر، 1972 تک مغربی جرمنی دے شہر میونخ وچ ہوئیا۔ ایہناں کھیڈاں وچ گیارا ازرائلی کھڈاری، کوچ اتے مغربی جرمنی دے پولیس افسر نوں اتوادیاں ولوں قتل دا پرچھاوا رہا۔ 1936 اولمپک کھیڈاں دیاں کھیڈاں پہلا وی اس دیس وچ ہو چکیا ہن۔ ایہہ ویلے ایہہ دوجا موقع سی۔ ایہناں کھیڈاں وچ بھارت دے 41 کھڈاریاں جہناں وچ 40 مرد اتے1 عورت نے ستّ کھیڈاں دے 27 ایوینٹ وچ حصہ لیا۔ ایہناں کھیڈاں وچ بھارتی ہاکی ٹیم نے کانسی دا تمغہ جتیا۔
## خاص
* امریکہ دے مارک سپٹز نے ایہناں کھیڈاں وچ ستّ سون تمغے جت کے ہریک ایوینٹ وچ ورڈل ریکارڈ بنایا۔
* روس دی جمناسٹک اولگا کوربٹّ نے دو سون تگمیں جت کے چرچہ دا موضوع بنی کیونکے پہلا ایوینٹ وچ ڈنگ پین کارن سون تمغہ نہں جت سکی۔
* روس نے امریکہ نوں باسکٹبال کھیڈ وچ 50–49 دے فرق نال ہرا کے سون تمغہ جتیا۔
* لاسے ورین واسی فنلینڈ نے اکّ وار ڈگن توں بعد 5,000 اتے 10,000 میٹر دوڑ وچ سون تمغہ جتیا۔
* سوویت یونین دے ولیریا بورنوو نے 100 اتے 200 میٹر دے دونوں سون تمغے جت کے سبھ نوں حیران کیتا۔
* امریکہ دے کھڈارِ ڈیو ووٹلے 800 میٹر وچ سون تمغہ جتیا جدوں کہ اوہ 600 میٹر تک پچھڑ رہی سی۔
آخری 18 میٹر دی دوری تے پہنچ کے صرف 0.03 سیکنڈ نال ایہہ تمغہ اپنے نام کیتا۔
* آسٹریلیا دے تیراک شین گوئڈ نے 15 سال دی عمر وچ تن سون تمغے، اکّ چاندی اتے اکّ کانسی تمغہ جتیا۔
* ایکواڈور دے ابدالا بکارم نے افتتاح تقریب وچ اپنے دیس دی اگوائی جھنڈا نال کیتی جو بعد وچ دیس دا صدر بنیا۔
* ایہناں کھیڈاں وچ ہیڈوال اتے تیر اندازی نوں شامل کتا گیا۔

## تمغہ لسٹ

;Key
 Host nation (West Germany)

## حوالے

گٹھ:اولمپک کھیڈاں
میٹروپولیٹن کارپوریشن

**میٹرو پولیٹن کارپوریشن (Metropolitan Corporation)** لوکل گورنمنٹ دی اک میونسپل اتھارٹی اے۔ میٹروپولیٹن کارپوریشن زیادا آبادی واݪے بڑے شہراں واسطے قائم کیتی جاندی اے۔ پاکستان وچ مقامی حکومتاں دے تحت ایہ کارپوریشناں قائم کیتیاں گئیاں نیں۔ پنجاب دے مقامی حکومت دے ایکٹ دے مطابق میٹروپولیٹن کارپوریشن اک کارپوریٹ ادارے دے طور تے قائم اے جیہدے کوݪ دائمی جانشینی، اک مہر تے کِسے وی معاہدے نوں خریدݨ، رکھݨ تے اوہدے وچ مشغول ہوݨ دے ناݪ ناݪ قانونی کارروائیاں لیاؤݨ تے وصول کرن دا اختیار اے۔

میٹروپولیٹن کارپوریشن دا سربراہ میئر ہُندا اے۔

## افعال
* مقامی منصوبےآں، ماسٹر پلانز، زوننگ، زمین دے استعمال دے منصوبےآں دی منظوری، بشمول زمین دی درجا بندی تے دوبارا درجا بندی، ماحولیاتی کنٹرول، شہری ڈیزائن، شہری تجدید، تے ماحولیاتی توازن تے نقشیاں دی منظوری۔
* عوامی افادیئت، بنیادی ٹعھانچے، سڑکاں، بازاراں، زوننگ، زمین دا استعمال، ہاؤسِنگ تے ماحولیات نوں کنٹرول کرن واݪے قوانین تے ضمنی قوانین نافذ کرنا۔
* ماس ٹرانزٹ تے پبلک ٹرانسپورٹ دے ناݪ ناݪ انٹر ٹاؤن روٹس، ایکسپریس ویز، پُݪاں تے انڈر پاسز دی تعمیر دے منصوبےآں نوں منظور کرنا۔
* ثقافتی تے تریخی وسائل نوں محفوظ رکھݨا۔
* شہر دی لینڈ سکیپنگ، مانومنٹس تے امبیلشمنٹ اُتے کم کرنا۔
* فیس تے ٹیکس دا نفاذ کرنا۔
* تجاوزات دا خاتما کرنا، سالڈ ویسٹ مینجمنٹ، سیوریج تے سٹریٹ لائٹس دی سہولیات فراہم کرنا۔
* مارکیٹاں تے خدمات نوں منظم کرنا، لائسنس تے اجازتاں دیݨا تے جد مناسب ہووے، خلاف ورزیاں اُتے جرمانے کرنا۔
* ٹریفک سِگنلز، ٹریفک سائِنز، سڑک دے نشانات، پارکنگ دیاں جگہاں مختص کرنا۔

## میئر
میٹروپولیٹن کارپوریشن دا اک مُنتخب میئر ہُندا اے جیہنوں میٹروپولیٹن ایریا دے ووٹر براہ راست مُنتخب کردے نیں، پینل دے ذریعے میئر دے ناݪ ڈپٹی میئرز دا انتخاب وی ہُندا اے۔

## افسران
میٹروپولیٹن کارپوریشن دا اک وڈا سرکاری افسر چیف میٹروپولیٹن آفیسر تعینات کیتا جاندا اے تے اوہدی معاونت واسطے اوہدے ماتحت کئی افسران تے ملازمین ہُندے نیں۔ جیہڑے اپݨے اپݨے شعبیاں دے امور چلاؤندے نیں۔

## ہور دیکھو
*میونسپلٹی
*میٹروپولیٹن کارپوریشن
*میونسپل کارپوریشن
*میونسپل کونسل

## حوالے

گٹھ:ادارے
گٹھ:شہر
گٹھ:بلدیات
گٹھ:حکومت
مہ پارہ صفدر

**مہ پارہ صفدر**کا ناں پاکستان دی ممتاز نیوز کاسٹرز وچ شمار ہُندا اے ۔

__TOC__

## مڈھلا جیون تے تعلیم
مہ پارہ زیدی ۱۵ نومبر ۱۹۵۴ء نو‏ں لاہور وچ پیدا ہوئیاں۔ والد سید حسن عباس زیدی شاعر وی سن تے شعبۂ تدریس تو‏ں وابستہ سن ۔ انہاں دا تعلق ساداتِ بارہہ تو‏ں سی۔ والدہ سیدہ شمس الزھرہ سوز خوان سن۔ مہ پارہ زیدی وی سوز خوانی، نوحہ خوانی تے حدیث خوانی کردیاں نيں۔ مہ پارہ زیدی چھ بہناں وچو‏ں چوتھے نمبر اُتے سن۔ بچپن وچ ہی والدین دے نال سرگودھا آ گئياں تے ابتدائی تعلیم ایتھے تو‏ں حاصل کيتی۔ میٹرک، ایف اے تے بی اے وی سرگودھا تو‏ں کيتا۔ ایم اے انگلش پنجاب یونیورسٹی لاہور تو‏ں کيتا، ايس‏ے دوران ریڈیو پاکستان اُتے یونیورسٹی پروگرامز وچ حصہ لیا۔ بعد وچ خبراں وی پڑھنا شروع کيتياں ۔

## کیرئیر دا آغاز

مہ پارہ ۱۹۷۵ء وچ لاہور ٹیلی وژن اُتے نیوز کاسٹنگ دے شعبہ وچ آئیاں ۔ اورپی ٹی وی دا خبرنامہ ان دی ملک گیر سطح اُتے پہچان دا باعث بنیا۔ اگست ۱۹۷۹ء وچ ان دی شادی صفدر ہمدانی نال ہوئی۔ اوہ ممتاز براڈ کاسٹر مصطفیٰٰ ہمدانی دے بیٹے نيں تے نامور شاعر نيں۔ تے اس وقت ریڈیو پاکستان تو‏ں وابستہ سن ۔ مہ پارہ زیدی جو ہن مہ پارہ صفدر کہلاندی سن، ۱۹۹۰ء تک پی ٹی وی تو‏ں منسلک رہیاں۔ تے جنوری ۱۹۹۰ء وچ اوہ اپنے دونے بچےآں زھرا صفدر تے محمد صفدر دے نال بیرون ملک چلی گئياں۔ لندن وچ بی بی سی دی اردو سروس نال منسلک ہوئیاں۔ تے ۲۰۱۴ء تک مستقل ملازمت دے بعد ہن جزوی طور اُتے بی بی سی تو‏ں منسلک نيں۔ انہاں نےانگلینڈ وچ نشریات دے متعدد کورس بی بی سی دے کیتے۔ تے ایم اے وومین سٹڈیز (مطالعہ سوانیاں) وی لندن یونیورسٹی تو‏ں کيتا۔ مہ پارہ صفدر نومبر ۲۰۰۶ء تو‏ں ہن تک عالمی اخبار وچ مدیر حالات حاضرہ دے فرائض وی انجام دے رہیاں نيں۔

## شعر گوئی
مہ پارہ صفدرکا شعر گوئی تو‏ں وی تعلق رہیا اے تے انہاں نے وی غزلاں کہیاں نيں۔ البتہ انہاں نے شاعری نو‏‏ں فقط اظہار دے اک میڈیم تک ہی محدود رکھیا اے۔

## نمونہِ کلام


غزل کے اشعار
 
 
 


غزل کے اشعار
 
 
 


غزل کے اشعار


غزل کے اشعار

## ایوارڈز
مہ پارہ صفدر نے ہن تک متعدد ایوارڈ حاصل کيتیے نيں جنہاں وچ پی ٹی وی ایوارڈ ۱۹۸۴ء، نگار ایوارڈ، بولان اکیڈمی ایوارڈ وغیرہ شامل نيں ۔

## خودنوشت
* میرا زمانہ میری کہانی

## حوالے

## خارجی روابط
* مہ پارہ صفدر کی پروز ڈاٹ کم اُتے موجود پروفائل

## ہور پڑھو
 

گٹھ:۱۹۵۴دے جم

گٹھ:1954دے جم
گٹھ:پاکستان ٹیلی وژن
گٹھ:پاکستانی سوانیاں صحافی
گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں
گٹھ:پی ٹی وی نیوزکاسٹر
گٹھ:ریڈیو پاکستان
گٹھ:ریڈیو نیوزکاسٹر
کوثر نیازی

**کوثر نیازی** سیاست دان، عالم دین، شاعر، ادیب، صحافی، مقرر تے دانشور سن ۔
## ناں
پیدائشی ناں **محمد حیات خان** جنہاں نو‏ں عام طور اُتے **مولانا کوثر نیازی** دے طور اُتے جانیا جاندا ا‏ے۔

## پیدائش
ان دی پیدائش ۱۹۳۴ء وچ ضلع میانوالی دے پنڈ موسیٰ خیل وچ ہوئی۔ ان دے والد فتح خان نیازی لیق خیل تے چچا مظفر خان نیازی لیق خیل اس علاقے دے معروف افراد وچو‏ں سن ۔ اوہ اک مذہبی اسکالر تے مقرر سن تے انہاں نے سیاست وچ اپنا ناں بنایا سی ۔
## وفاقی وزیر
ذوالفقار علی بھٹو دے دور وچ اک پاکستانی سیاست دان تے مذہبی رہنما سن ۔ نیازی، بھٹو دی وزارت عظمی دے کابینہ وچ،۱۹۷۴ء تو‏ں ۱۹۷۷ء  دے دوران پاکستان وچ سب تو‏ں زیادہ طاقتور وفاقی وزیر سن ۔ نیازی بھٹو دے قریبی مددگاراں وچو‏ں اک سن تے بھٹو دا مکمل اعتماد جو موت تک بھٹو دے وفادار رہ‏ے۔
بھٹو دی وفاقی کابینہ دے رکن وی سن ۔ اک وزیر دی حیثیت تو‏ں انھاں نے خدمات انجام دتیاں تے ۶ سال تک بھٹو دے مددگار وی رہ‏ے۔ اوہ پاکستان ممبر پارٹی دے رکن وی رہ چکے سن ۔ انہاں نے ۱۹۷۶ء تک مذہبی تے اقليتی امور دے وزیر دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں تے اس دے بعد انہاںوں وفاقی وزیر اطلاعات مقرر کيتا گیا سی۔ مولانا کوثر نیازی دا کہنا اے کہ ضیاء الحق نے ذو الفقار علی بھٹو نو‏ں معزول تے بالآخر تباہ کر دتا سی۔ اس دے بعد دے سالاں وچ، مولانا کوثر نیازی نو‏ں محترمہ بے نظیر بھٹو دی دوسری حکومت دے دوران اسلامی نظریاتی کونسل دے چیئرمین دے طور اُتے خدمت کرنے دے لئی نامزد کيتا گیا سی ۔

## ہفت روزہ شہاب
کوثر نیازی نے ہفت روزہ ’’شہاب‘‘ دا اجرا کيتا جس دا دفتر داتا دربار مارکیٹ، لاہور وچ سی۔

## وفات
۱۹۹۴ء اسلام‌آباد وچ وفات پائی۔

## حوالے

گٹھ:1934 دے جم
گٹھ:1994 دیاں موتاں
گٹھ:۱۹۳۴ دے جم
گٹھ:۱۹۹۴ دیاں موتاں
گٹھ:پاکستانی سیاست دان
گٹھ:پشتون شخصیتاں
گٹھ:ضلع میانوالی دیاں شخصیتاں
۔
گٹھ:وزرائے مذہبی امور پاکستان
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
فضل الہی چوہدری

**فضل الہی چودھری** (1973-1978)، 1973ء دے آئین دے تحت ذوالفقار علی بھٹو دے بعد پاکستان نو‏ں اوہ پہلے صدر بنے۔
## ولادت
مرالہ تحصیل کھاریاں ضلع گجرات وچ 1904ء نو‏ں پیدا ہوئے۔
## تعلیم
زرعی یونیورسٹی لائل پور(فیصل آباد)بی ایس سی کيتا، علی گڑھ یونیورسٹی تو‏ں ایم اے انگلش تے ایل ایل بی کيتا،ضلع گجرات وچ پریکٹس کردے رہ‏ے۔
## سیاسی میدان
1933ء وچ گجرات ڈسٹرک بورڈ دے رکن رہے 1944ء وچ گجرات ڈسٹرک مسلم لیگ دے صدر بنے،1946ء مین پنجاب اسمبلی دے ارکان منتخب ہوئے ون یونٹ دور وچ مغربی پاکستان اسمبلی دے ارکان بنے1965ء وچ سینئر ڈپٹی اسپیکر بنے1969ء وچ پیپلز پارٹی وچ شریک ہوئے دسمبر 1970 وچ کھاریاں دے ایم این اے منتخب ہوئے1971ء وچ قومی اسمبلی دے اسپیکر منتخب ہوئے1973ء وچ پاکستان دے پہلے صدرمنتخب ہوئے تے پارلیمانی سیاست وچ وسیع تجربہ رکھدے سن ۔ اوہ ستمبر 1978ء تک ملک دے صدر رہے تے جنرل ضیاء الحق دی طرف تو‏ں اقتدار اُتے قبضے دے بعد مستعفی ہو گئے۔ آپ دا تعلق گجربرادری تو‏ں ا‏ے۔
thumb|چودھری فضل الاہی
**چودھری فضل الاہی** پاکستان دے پنجواں صدر سن۔ اوہ 14 اگست 1973 تاں 16 ستمبر 1978 تک پاکستان دے صدر رہے۔ 

## وفات
یکم جون 1982ء نو‏ں فوت ہوئے۔
## حوالے

## باہرلےجوڑ
* تعارف
* نیو یارک ٹائمز

|-

گٹھ:1904 دے جم
گٹھ:1982 دیاں موتاں
گٹھ:پاکستان پیپلز پارٹی دے سیاست دان
گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 1962ء تو‏ں 1965ء
گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 1972ء تو‏ں 1977ء
گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پہلی پاکستانی کابینہ
گٹھ:صدور پاکستان
گٹھ:ضلع گجرات دیاں شخصیتاں
گٹھ:فضلا پنجاب یونیورسٹی
گٹھ:قومی اسمبلی پاکستان دے نائب اسپیکر
گٹھ:کارکنان تحریک پاکستان
گٹھ:کھاریاں دیاں شخصیتاں
گٹھ:گجر
گٹھ:قومی اسمبلی پاکستان دے اسپیکر
گٹھ:پاکستانی زمیندار
گٹھ:پنجاب ارکان صوبائی اسمبلی 1951ء تو‏ں 1955ء
گٹھ:علی گڑھ یونیورسٹی دے فضلا

گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی مسلمان
گٹھ:پنجابی لوک
میونسپل کونسل

**میونسپل کونسل** (Municipal council) میونسپلٹی یا مقامی حکومت دے علاقے دا قانون ساز، میونسپل ادارہ اے۔ میونسپلٹی دے مقام تے درجا بندی دے لحاظ ناݪ ایہنوں سِٹی کونسل، ٹاؤن کونسل، دیہی کونسل یا کمیونٹی کونسل کہیا جا سکدا اے۔
ایہ ادارہ عمومن چھوٹے تے درمیانے درجے دے شہراں واسطے قائم کیتا جاندا اے۔

## افعال
* سالڈ ویسٹ مینجمنٹ 
* نکاسی آب، سیوریج
* سٹریٹ لائٹس
* فراہمی آب
* تجاوزات دا خاتما
* سڑکاں دی تعمیر تے مرمت

## میئر تے کونسلرز
میونسپل کونسل دا اک مُنتخب میئر یا چیئرمین ہُندا اے تے ناݪ ڈپٹی میئر یا وائس چیئرمین ہُندا اے تے کونسلرز ہُندے نیں۔ 

## افسران تے ملازمین
میونسپل کونسل واسطے چیف آفیسر تعینات کیتا جاندا اے تے اوہدی معاونت واسطے اوہدے ماتحت کئی افسران تے ملازمین ہُندے نیں۔ 

## ہور دیکھو
*میونسپلٹی
*میٹروپولیٹن کارپوریشن
*میونسپل کارپوریشن
*میونسپل کونسل

## حوالے

گٹھ:ادارے
گٹھ:بلدیات
گٹھ:مقامی حکومت
جھوٹا نبی

**جھوٹھا نبی**  مذہبیات وچ اس شخص نو‏ں منیا جاندا اے جو نبوت دا جھوٹا دعوی کرے۔ عام طور اُتے ایسا شخص جو کسی اک مذہب دا سچا پیغمبر منیا جاندا اے اوہ نال ساتھ دوسرے مذہب وچ جھوٹا نبی تصور کيتا جاندا یے۔ جدو‏ں کہ بسا اوقات اک ہی مذہب وچ نبوت اُتے اختلاف ہو جاندا ا‏ے۔

## اسلام
قران وچ محمد بن عبد اللہ نو‏ں خاتم النبیین کہیا گیا اے یعنی پیغمبر اسلام اُتے ختم نبوت دی مہر لگیا دتی گئی اے تے ایہی موقف اہل سنت تے اہل تشیع دا اے کہ ہن نبوت دا کوئی وی دعوی جھوٹا منیا جائے گا۔ تے نبوت دا دعوی کرنے والا شخص جھوٹا نبی شمار ہوئے گا۔ اہل سنت تے شیعہ دے تمام علما اس گل اُتے متفق نيں کہ مسیحا، (اسلام وچ عیسی ابن مریم) دی آمد اک نويں نبی دے طور اُتے نئيں ہوئے گی بلکہ اوہ پہلے زمانے وچ بحیثیت نبی ظاہر ہوچکے نيں تے مستقب‌ل وچ انہاں دا آنا دراصل دوسری آمد ہوئے گی۔ تے اوہ قرآن تے محمد بن عبد اللہ دی سنت دے احکام نو‏ں نافذ کرن گے۔

## مسیحیت
عہد نامہ جدید وچ جھوٹھے نبی تے جھوٹھے مسیحاؤں دے بارے وچ تنبیہ کيتی گئی ا‏ے۔ مندرجہ تھلے پہاڑی وعظ تو‏ں آیات (متی 7: 15-23) نقل نيں:
:”جُھوٹے نبیاں تو‏ں خبردار رہو جو تُمہارے پاس بھیڈاں دے بھیس وچ آندے نيں مگر باطِن وچ پھاڑنے والے بگھیاڑاں نيں۔ اُنہاں دے پَھلاں تو‏ں تُم اُنہاں نو‏ں پہچان لو گے۔ کيتا جھاڑِیاں تو‏ں انگُور یا اُونٹ کٹاراں تو‏ں انجِیر توڑتے نيں؟۔ اِسی طرح ہر اک اچّھا درخت اچّھا پَھل لاندا اے تے بُرا درخت بُرا پَھل لاندا ا‏ے۔ اچّھا درخت بُرا پَھل نئيں لا سکدا نہ بُرا درخت اچّھا پَھل لا سکدا ا‏ے۔ جو درخت اچّھا پَھل نئيں لاندا اوہ کٹیا تے اگ وچ ڈالیا جاندا ا‏ے۔ پس اُنہاں دے پَھلاں تو‏ں تُم اُنہاں نو‏ں پہچان لو گے۔“

## یہودیت
یہودیت وچ عیسی ابن مریم/یسوع مسیح نو‏ں اک جھوٹا نبی تصور کيتا جاندا اے تے انہاں دی نبوت دا سرے تو‏ں انکار کيتا جاندا ا‏ے۔

## سوانیاں
توریت وچ ست سوانیاں انبیا دا ذکر ا‏ے۔ ان دے ناں ایہ نيں:
* سارہ (ابراہیم دی بیوی)
* میریم (موسیٰ تے ہارون دی بہن)
* ڈیبورا
* ہینا
* ابیگیل (داؤد دی بیوی)
* خلدہ
* ایستھر
انجیل وچ ایہ تعداد نو ہوجاندی اے لیکن ان وچ توریت دی تین انبیا نيں یعنی میریم، ڈیبورا تے خلدہ۔چار فلپ دی کنواری بیٹیاں نيں۔باقی دو اینا تے عیسیا دی بیوی نيں۔انجیل وچ دو جھوٹی انبیا دا وی ذکر اے۔ان دے ناں جیزیبیل تے نودیاہ نيں۔ظہور اسلام دے بعد گھٹ تو‏ں گھٹ تین سوانیاں نے نبوت دا دعویٰ کيتا۔
* سجاح بنت حارث، جس نے نبوت دے اک ہور دعویدار مسیلمہ نال شادی کرلئی سی،
* کاہنہ، جو شمالی افریقا دے بربر قبیلے دی ملکہ سی،
* تیسری عورت دا ناں معلوم نئيں، صرف ایہ علم اے کہ اس نے عباسی خلیفہ متوکل دے دور وچ دعویٰ کيتا سی۔
کچھ لوک بہائی مبلغ قرت العین طاہرہ نو‏ں وی اس لسٹ وچ شامل کردے نيں۔

## ہور ویکھو
* یروشلم سینڈروم
* مسیحا مختلط

## حوالے

گٹھ:بائبل دے جملے
گٹھ:پیشین گوئی
گٹھ:پہاڑی وعظ
گٹھ:مذہبی عقائد تے اصول
گٹھ:مسیحی معادیات
گٹھ:مہدویات
گٹھ:یوحنا دا مکاشفہ
دلجان

**دلجان ** (1 جنوری 1990 – 30 مارچ 2021) بھارتی گلوکار سی۔ دلجان پاکستانی اتے بھارتی  اصلیت کارکردگی سنگیت پروگرام سر کشیترا وچ کونٹیسٹنٹ سی اتے پھائنل وچ پاکستانی گلوکار **نبیل شوکت علی** نے پچھاڑ دتا۔

## نجی جیون
دلجان دا جمجالندھر،(پنجاب) وچ مڈل کلاس  پروار وچ ہویا۔ گائکی دی گڑتی اس نوں اپنے پیؤ مدن مڈاہڑ کولوں ملی سی۔ اس دا پیؤ پورن شاہ کوٹی دا شاگرد سی۔ دلجان نے اپنی مڈھلی سکھیا اپنے پیؤ کولوں ہی حاصل کیتی۔ اس نے اصلیت کارکردگی سنگیت پروگرام "آواز پنجاب دی" وچ وی حصہ لیا سی۔

## کریئر
دلجانپٹیالے گھرانے دی روایت نال نال جڑیا ہویا سی۔ اوہ بچپن توں گلوکار بننا چاہندا سی۔ پاکستانی اتے بھارتی اصلیت کارکردگی سنگیت پروگرام سر کشیترا وچ مقابلہ باز بنیا۔ اوہ سمچے طور اُتے سبھ توں تیز رنر-اپر رہا اتے بھارت ولوں جیتو بنیا۔ پنجابی گیت گا کے اس نے سنگیت ججاں ساہمنے خاص تھاں بنایا۔

## اصلیت کارکردگی پروگرام

## باہری کڑیاں
* 

## حوالے

گٹھ:موت 2021
گٹھ:پنجابی گلوکار
پریتی ساگر

**پریتی ساگر**، اکّ سابقہ بالیوڈّ پلیبیک گلوکار اے، جسنے۱۹۷۸ وچ منتھن وچ "میرو گام کہانی پاریئی" گیت لئی سبتوں ودھیا فیمیل پلیبیک گلوکار لئی پھلمفیئر اوارڈ حاصل کیتا سی اتے اوہ اس توں پہلاں *جولی* (۱۹۷۵) وچ *مائی ہارٹ از بیٹنگ* لئی نامزد کیتی گئی سی۔

## کیریئر
پریتی سنگیت اتے گائن وچ بنیادی کلاسیکل علم دے نال اک قابل گلوکار اے۔ اسنے *جولی*  وچ اپنے انگریزی گیت *مائی ہارٹ از بٹنگ* دے نال اوس ویلے دے مشہوری حاصل کیتی۔ اسنے اس لئی اک خاص پھلمفیئر انعام جتیا۔

ساری تعریف اتے پرسکاراں دے باو جود، اوہ بالیوڈّ وچ اپنی حالت نوں قائم نہیں رکھ سکی۔ گیتا دت اتے آشا بھوسلے دی تلنا نے گلوکار دے طور تے اسدی ترقی نوں ٹھیس پجائی اتے اوہ آپ نوں صنعت وچ نہیں رکھ سکی۔

## حوالے

گٹھ:بھارتی عورت گائکاواں
گٹھ:زندہ لوک