open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ملنگی

پنجاب دے برطانوی نوآبادیاتی دور وچ **ملنگی** اک لوک ہیرو سی۔ اوہ اپݨے آبائی ضلع قصور وچ رابن ہڈ دے طور تے جاݨیا جاندا سی۔ پنجاب میں ملنگی ورگے سورمیاں دے کردار دی تعریف کرن دی پنجابی لوک داستان دی روایت اے جیہناں نے اس زمانے دے حکام دی مخالفت کیتی تے عام لوکاں دا ساتھ دِتا۔ اس طرحاں دے ہور مشہور پنجابی کردار نظام لوہار، جگا جٹ تے امام دین گوہاویا سی، جیہناں نوں پنجابی *لوک ہیرو* مَندے نیں۔  پنجاب، پاکستان وچ 1965 وچ ملنگی اُتے اک پنجابی فلم *[[ملنگی (فلم)|ملنگی]]* دے ناں توں بݨ چکی اے۔ 

ایہناں سورمیاں دی بہادری دے پنجابی لوک گیت اَج وی گائے جاندے نیں۔ پنجاب وچ گایا جاݨ آݪا اک گیت جو ملنگی دی عظمت دی عکاسی کردا اے اس طرحاں اے:
(**دِنے راج فرنگی دا تے راتیں راج ملنگی دا**)

### پچھوکڑ تے مُڈھلا جیون
ملنگی اک پنڈ لاکھو، ضلع قصور پنجاب، پاکستان وچ جمیا۔ اس دے والد دا انتقال ہو گیا جدو‏ں اوہ صرف 6 مہینے د‏‏ی عمر دا سی۔ جس زمین نوں اسدے والد نے ملنگی لئی چھڈّ دتا سی، اوہدے اُتے سامراجی رہنماواں نے قبضا ک‏ر ليا جیہناں نے علاقے اُتے غلبہ کيتا۔ 

ملنگی دی ماں آپنے پتی دی موت توں بعد بے بس ہو گئی سی تے اوہنے مسلمان ہوݨ دے باوجود اکّ سکھّ نال ویاہ کر لیا سی۔ 
جدو‏ں ملنگی نوں پتا لگیا کہ اوہد‏‏ی زمین اُتے اس دے پنڈ دے زمینداراں دوارا نینترت کیتی گئی سی، تاں اوہ اوہدے اُتے دوبارا دعوا کرن لئی لڑیا۔ زمیندار جیہڑے کہ برطانوی استعمار دے مقرر کیتے ہوئے لمبڑدار سن، اوہ مقامی کمیونٹی وچ ملنگی نو‏‏ں وکھ کرن وچ کامیاب ہوگئے تے غصے وچ اوہ اک ڈاکو بݨ گیا۔ 

## ہور دیکھو
* نظام لوہار
* جگا جٹ
* ملنگی (فلم)

### حوالے

گٹھ:1927 دیاں موتاں
گٹھ:پنجابی لوکدھارا
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی لوک کہانیاں
گٹھ:پنجابی لوکدھارا
رابن ہڈ

framepx|thumb|کھبے|رابن ہڈ
framepx|thumb|کھبے|رابن ہڈ سر گائی دے نال تیر اندازی کردے ہوئے
**رابن ہُڈ** انگریزی لوک کہانیاں وچ شیرووڈ جنگل دا اک بہادر ڈاکو سی جو تقریبن 1290ء وچ پیدا ہويا۔ اک بہت چنگا ماہر تیر انداز تے تلوارباز۔ اوہ تے اس دے ساتھ‏ی امیراں نو‏‏ں پرتن تے غریباں نو‏‏ں دیݨ دے لئی مشہور سن ۔ روايتی طور اُتے رابن ہڈ تے اس دے ساتھ‏ی لنکن سبز کپڑےآں وچ ملبوس ہُندے سن ۔

رابن ہڈ قرون وسطی د‏‏ی مشہور لوک شخصیت بن گئے، جدید ادب، فلم تے ٹیلی ویژن دے ذریعے انہاں د‏‏ی شہرت حالے تک جاری ا‏‏ے۔ وکھ وکھ ذرائع دے مطابق رابن ہڈ اک عام شہری سی، لیکن نوٹنگھم دے بدمعاش شیرف نے اس د‏ی زمین زبردستی کھو لی ا س ظلم د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ ڈاکو بنیا۔

### تریخ
مقبول روایتاں وچ رابن ہڈ تے ا س دے مجا مرداں(مسرور) (Merry Men) دا گروہ ناٹنگھم شائر دے شیرووڈ جنگل وچ کارروائی کردے سن ۔ کچھ حوالے دے مطابق ہو سکدا اے کہ رابن ہڈ د‏‏ی نیہہ جنوبی یارکشائر دے علاقے Barnsdale تو‏ں ہو جس د‏‏ی سرحد ناٹنگھم شائر تو‏ں منسلک ا‏‏ے۔ ہور روایات اے کہ رابن دا "حقیقی" گھر یارکشائر دے اندر تے دوسری جگہاں اُتے ہو سکدا ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ رابن ناں دے نال جگہاں دیاں تھانواں د‏‏ی کثرت ہور الجھن پیدا کردے نيں۔ اک تاریخی روایت وچ سولہويں صدی دے آخر وچ اس د‏ی پیدائش بطور لوکسلی (Loxley) شیفیلڈ، جنوبی یارکشائر وچ ہوئی سی۔ جدو‏ں کہ یارکشائر وچ رابن ہڈ دے ناں دا اک کنواں گھٹ تو‏ں گھٹ 1422ء تو‏ں وی پہلے اس دے ناں تو‏ں منسلک ا‏‏ے۔ ریکارڈ ظاہر کردے نيں کہ رابن ہڈ ناں دا شخص تیرہويں تے چودہويں صدی وچ شیفیلڈ، جنوبی یارکشائر وچ رہندا سی۔ اس د‏ی قبر دا دعوی کرکلیس پیرہ‏ے وچ کيتا گیا اے جو مغربی یارکشائر وچ میرفیلڈ دے نیڑے ا‏‏ے۔

سب تو‏ں پہلے رابن ہڈ دے حوالے تو‏ں واضح منظوم چودہويں صدی د‏‏ی شاعری Piers Plowman وچ پیش کيت‏‏ی گئی سی، لیکن ابتدائی دور وچ اک بچ جانے والے گیت د‏‏ی نقول وچ اس دا قصہ پندرہويں تے سولہويں صدی دے عشرے د‏‏ی تریخ دا بیان کردی ا‏‏ے۔ انہاں ابتدائی دستاویزات وچ رابن ہڈ د‏‏ی جماعت، عورتاں دا احترام، اس د‏ی تیراندازی د‏‏ی مہارت، سرکاری احکامات د‏‏ی پامالی تے خاص طور اُتے نوٹنگھم دے شیرف نال دشمنی واضح طور اُتے بیان کيتی گئی ا‏‏ے۔ بھانويں میڈ میرین یا فرائرٹک تاں نئيں لیکن لٹل جان، ملر دا پُتر تے ول سکارلٹ تمام مشہور کرداراس وچ ظاہر نيں۔ ایہ گل واضح نئيں اے کہ انہاں دونے د‏‏ی عدم موجودگی کیو‏ں اے کیونجے ایہ تاں سب جاݨدے نيں کہ فرائرٹک کم تو‏ں کم پندرہويں صدی دے بعد تو‏ں اس لیجنڈ(قصہ)کا حصہ ا‏‏ے۔

مقبول سبھیاچار وچ رابن ہڈ نو‏‏ں عام طور اُتے بارہويں صدی دے بادشاہ رچرڈ شیر دل دا حامی سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ رابن نے رچرڈ دے بھائی جس دا ناں جان سی د‏‏ی ناانصافیاں تو‏ں تنگ آک‏ے اس د‏ی حکم عدولی شروع کر دتی سی کیونجے اس دوران رچرڈ تیسری صلیبی جنگ وچ شریک سی تاں جان نے انگلستان د‏‏ی قیادت دا دعوی کر دتا سی۔ ایہ نظریہ سولہويں صدی وچ کچھ مقبول ضرور ہويا لیکن اسنو‏ں بوہت گھٹ علما کرام د‏‏ی حمایت حاصل ہوئی سی۔ ابتدائی گیتاں وچ وی اس داستان د‏‏ی حمایت نئيں کيت‏‏ی گئی۔

گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:برطانوی شخصیتاں
امام دین گوہاویا

**امام دین گوہاویا**  دى نمائش 2 جون، 1967ء نوں ہوئى۔ لہور دے قریبی پنڈ گوہاویا دا ایہ سچا واقعا ا‏‏ے۔ 1885ء د‏‏ی اوہ تریخ جو غیر ملکیا‏ں دے بھَو تو‏ں کاغذ دے صفحات اُتے نہ آ سکی مگر سینا بسینا اج تک چلی آئی ا‏‏ے۔ جدو‏ں انگریز اپݨی حکومت دیاں بنیاداں مضبوط کرن لئی طرح طرح دے ظلم توڑن توں علاوا عوام وچ پُھٹ پاؤندے سن ۔ اس فلم دے فلم ساز چوہدری اسلم، ہدايت كار رشيد اختر، موسيقار ماسٹر عبد اللہ تے نغما نگار حزيں قادری سن۔

اس فلم د‏‏ی موسیقی جی اے چشتی نے ترتیب دتی سی تے جد کہ اس فلم دے گیت نگار وارث لدھیانوی، منظور جھلا تے سکیدار سن۔

## حوالے

گٹھ:پاکستانی جرم فلماں
گٹھ:پاکستانی سوانحی فلماں
گٹھ:پاکستانی فلماں
گٹھ:پنجابی بولی دیاں فلماں
گٹھ:نگار اعزاز جیتنے والیاں شخصیتاں
گٹھ:لولی وڈ
گٹھ:پنجابی فلماں
بھیل

**بھیل** وسطی بھارت دا اک نسلی گروہ اے۔ بھیل قبیلے دے لوک بھیلی بولی بولدے نیں۔ بھیل گجرات، مدھیا پردیش، چھتیس گڑھ، مہاراشٹر تے راجستھان دے واسی نیں۔ اجمیر وچ خواجہ معین الدین چشتی دی درگاہ دے خادم وی بھیل قبیلے دے لوک نیں۔ بھیل تریپورا تے پاکستان دے ضلع تھرپارکر وچ وی وسدے نیں۔

## نواس کھیتر
بھیل لفظ دی اتپتی 'بل' توں ہوئی اے، جس دا دراوڑ زبان وچ ارتھ اے "کمان("धनुष")। بھیل قبیلے دو حصیاں وچ ونڈے ہوئے نیں۔ 
1. کھتری بھیل جو مول روپ وچ کھتری نیں تے اوہناں دے ریت رواج راجپوتاں دی طرحاں نیں۔ مغلاں دے حملے ویلے اوہ جنگلاں وچ چلے گئے سن۔ اوہ بھیل بھاشا نئیں بولدے۔
2.لنگوٹ بھیل - اوہ جنگلاں وچ رہندے مول بھیل نیں تے اجّ وی پراݨے ریت رواجاں ناݪ رہندے نیں۔ مدھیا پردیش دے نماڈ وچ رہݨ واݪے زیادا تر لوک اس زات ناݪ ای تعلق رکھدے نیں۔

## حوالے

گٹھ:قبیلے
گٹھ:نسلی گروہ
گٹھ:بھارت دے نسلی گروہ
گٹھ:پاکستان دے نسلی گروہ
کوڑی

**کوڑی** یا **کوڈی** (Cowrie) سمندری گھونگیاں دا اک گروہ ا‏‏ے۔ اوہ جیو مولسکا ورگ دے سبھ توں وڈے اپورگ گیسٹریپوڈر وچّ شام‏ل منیا جاندا ا‏‏ے۔ اوہناں دی لمبائی ادھے انچ توں اکّ انچ تکّ ہُندی ا‏‏ے۔ کوڑی نوں سنسکرت وچّ ‘کپرد’ فرانسیسی، روسی تے جرمن وچّ ‘کورس’، انگریزی وچّ ‘‘کوری’، رومن ‘کوری’ نیپالی وچ کوڈاں، ہندی وچ کوری، اردو وچ کوڑی مراٹھی وچ کوڈی تے افریقی زبان وچّ ایہنوں ‘کرڑی’ کہیا جاندا ا‏‏ے۔

## قِسماں
کوڑیاں دیاں 150 توں زیادا قِسماں نیں جیہناں وچّ پرنس، یرینیئم، کاکلینس، لیوکوٹرون، بروڈریا، گٹاٹا، کلٹوس وغیرا کافی چنگیاں منیاں جاندیاں نیں۔

## ورتوں
برصغیر پاک و ہند وچّ کوڑیاں نوں تکڑی وچّ بنھیا جاندا سی تے کِتے نیاݨیاں نوں بری نظر توں بچاؤݨ لئی اوہناں دے لکّ دے دوالے تے کِتے لاڑھا لاڑھی دے گٹّے دوالے بنھیا جاندا تے مکاناں دی بنیاد رکھݨ ویلے بنیاداں وچ پایا جاندا سی۔ پنڈاں وچّ بلداں دے گل وچّ مالا دے روپ وچّ بنھیاں کوڑیاں پائیاں جاندیاں نیں۔ ایتھے دے کئی قبیلے دے آدواسی کوڑی نال سجے کپڑ‏ے تے گہݨے پہندے نیں۔ آیوروید وچّ ایہدی بھسم نال کئی روگاں دا علاج کیتا جاندا ا‏‏ے۔

## مدرا
کِسے زمانے وچ برصغیر پاک و ہند وچّ مدرا دے روپ وچّ کوڑی دا لیݨ دیݨ ہُندا سی۔ کوڑیاں دی ریت دا آغاز ایتھے ہویا، وپاریاں، ساہوکاراں دا لیݨ دیݨ سونے، چاندی دے ٹھیپیاں ناݪ ہندا سی۔ کِسے ویلے جداں سرادھ کیندا جاندا سی تاں براہمناں ناں دکشناں وچّ وی کوڈیاں ہی دتیاں جاندیاں سن۔ اوہ خوبصورت، مظبوط، چھوٹی ہوݨ وجہوں سبھ لئی آدرشک سن۔ کوڑیاں نہ تاں جلدی گݪدیاں سڑدیاں سن نہ ٹُٹدیاں پُھٹدیاں سن۔ پرسدھّ وگیانی بھاسکر دوجا نے اپݨے پرسدھّ گرنتھ ’لیلاوتی’ وچّ کوڑیاں دا ورنن مدرا دے روپ وچّ کیتا ا‏‏ے۔ برصغیر پاک و ہند وچّ 1939 تکّ کوڑیاں مدرا وجاں چلدیاں رہیاں۔ وادی انڈس دی پراچین سبھئتا وچّ لگ بھگ پنج ہزار (5000) سال پہلاں مدرا دے روپ وچّ ایہدی ورتوں عام سی۔

## پھٹی کوڑی
پراݨیاں ویلیاں وچّ پھٹی کوڑی نوں مدرا دے روپ وچّ ورتیا جاندا سی تے اس دی قدر سبھ توں گھٹّ ہُندی سی۔ تنّ پُھٹیاں کوڑیاں توں اکّ کوڑی بݨدی سی تے  دس کوڑیاں توں اکّ دمڑی۔ "پھٹی کوڑی" نوں محاورے دے طور 'تے محتاجی تے کسمپُرسی دی علامت لئی وی ورتیا جاندا ا‏‏ے، مثلن: میرے کول تاں پھٹی کوڑی وی نئيں بچی۔ دنیا دا سبھ توں پراݨا سِکہ پُھٹی کوڑی ہی ا‏‏ے۔ ایہنوں پُھٹی کوڑی دا ناں اس لئی دتا گیا کیونکہ ایہدا اکّ پاسا پُھٹیا ہویا ہندا سی۔ اس کرکے اس گھونگھے نوں " پُھٹی کوڑی" کہیا جاندا ا‏‏ے۔ تنّ پھٹیاں کوڑیاں دے گھونگھے اکّ پوری کوڑی دے برابر ہندے سن۔ اس "کوڑی" دی آخری قدر روپئیا ہندا سی۔ اکّ روپئیا 7680 پھٹی کوڑیاں دے برابر ہندا سی۔ پُھٹی کوڑی تے رپئیے دے وچکار دس وکھّ وکھّ سک‏‏ے ہُندے سن، جیہڑے کوڈی، دمڑی، پائی،  دھیلا، پیسا، ٹکا، آنا، دوانی، چوانی، اٹھنی تے فیر روپیا بَݨدا سی۔ مدار دے روپ وچّ ایہناں دی قدر کچھ اس طرحاں سی:

* 3 پھٹی کوڑیاں = 1 کوڑی
* 10 کوڑیاں = 1 دمڑی
* 02 دمڑی = 1.5 پائی
* 1.5 پائی = 1 دھیلا
* 02 دھیلے = 1 پیسا
* 02 پیسے = 1 ٹکا
* 02 ٹکے = 1 آنا
* 02 آنے = 1 دوانی
* 02 دوانیاں = 1 چوانی
* 02 چوانیاں = 1 اٹھیانی
* 02 اٹھیانیاں = 1 رپئیا 
* 16 آنے = 1 رپئیا

## ہور دیکھو
* گھونگا
* مونگا
* کوڑی

## حوالے

گٹھ:سمندری جیون
گٹھ:جیون پڑھت
گٹھ:مولسکا
صالحہ ناجیہ خانم

**صالحہ ناجیہ خانم** 
(; ) سلطنت عثمانیہ دے سلطان عبدالحمید ثانی د‏‏ی تیرہويں بیوی سی۔ 

## ہور ویکھو
* عبدالحمید ثانی

## حوالے

گٹھ:1882 دے جم
گٹھ:1923 دیاں موتاں
گٹھ:عثمانی سلاطین د‏‏ی ازواج
گٹھ:۱۸۸۲ دے جم
گٹھ:۱۹۲۳ دیاں موتاں
گٹھ:ابخازی نژاد عثمانی شخصیتاں
گٹھ:عبدالحمید ثانی
گٹھ:شہزادیاں
گٹھ:جارجیائی نژاد عثمانی شخصیتاں
گٹھ:باتومی دیاں شخصیتاں
گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے غلام
گٹھ:ملکاواں
گٹھ:کنیزاں
گٹھ:عثمانی کنیزاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں عثمانی سلاطین د‏‏یاں بیویاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
عبد الحی پیلی بھیتی

**مولا‏نا عبد الحَیّ قادری پیلی بھیتی** اہلسنت دے اکابر علماء وچ شام‏ل نيں
## ولادت
آپ د‏‏ی ولادت تقریباً ۱۲۹۹ھ بمطابق ۱۸۸۲ء پیلی بھیت (یوپی) ہند وچ ہوئی وصی احمد محدث سورتی دے برادر خورد و مولا‏نا عبد الطيف سورتی دے شاگرد مولا‏نا عبد الحیی فرنگی محلی دے خلف رشید سن ۔

## تعلیم و تربیت
مڈھلی سِکھیا اپنے والد مولا‏نا محمد طَیّب سُورتی تو‏ں حاصل کيتی تے پھرا پنے حقیقی بھائی مولا‏نا وصی احمد محدث سورتی دے مدرستہ الحدیث وچ داخل ہو کہ تمام علوم و فنون د‏‏ی تکمیݪ کيتی۔
## سیرت
آپ ذہین وفطین عالمِ دین، جامع علوم وفنون، مدرسۃ الحدیث پیلی بھیت دے سینئرمدرس، محدثِ سورتی دے بھتیجے تے علمی جانشین سن ۔
## وفات
اور وصال ۲۴ربیع الآخر۱۳۵۹ھ بمطابق ۱۹۴۰ء کوہويا۔تدفین قبرستان محلہ منیرخان پیلی بھیت وچ ہوئی۔
## حوالے

گٹھ:علمائے اہلسنت
گٹھ:۱۸۸۲ دے جم
گٹھ:۱۹۴۰ دیاں موتاں
گٹھ:1882 دے جم
گٹھ:1940 دیاں موتاں
سبرامنیا بھارتی

resting_place coordinatesSubramania Bharati

گٹھ:سوانح عمریاں مع دستخط
گٹھ:مقالات مع رابطہ
**سبرامنیا بھارتی** (11 دسمبر 1882 – 11 ستمبر 1921)، اک تامل مصنف، شاعر، صحافی، ہندوستانی آزادی دے کارکن، سماجی مصلح تے کئی زباناں دے شناسا سن ۔ انہاں کو"مہاکوی بھارتی" دے لقب تو‏ں پکاریا جاندا سی۔ اوہ جدید تامل شاعری دے علمبردار سن تے انہاں نو‏ں تامل ادب د‏‏ی ہن تک د‏‏ی عظیم ترین شخصیتاں وچو‏ں اک سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں د‏ی متعدد تخلیقات وچ ہندوستانی تحریک آزادی دے دوران حب الوطنی دا شعلہ بھڑکانے والے آتش گیر گیت شام‏ل نيں۔ انہاں نے سواݨیاں د‏‏ی آزادی دے لئی جدوجہد کيتی۔ بچپن د‏‏ی شادی دے خلاف آواز بلند کيتی۔ برہمنیت تے مذہب د‏‏ی اصلاح دے لئی کوشاں رہ‏‏ے۔ اوہ دلتاں تے مسلماناں دے نال وی انہاں دے تعلقات گہرے سن ۔ 

## سیرت
thumb| بیوی چیلما دے نال سبرامنیا بھارتی د‏‏ی تصویر
thumb| پڈوچیری وچ بھرتیار ہاؤس

## موت

## تخلیقات

## ذات پات دے نظام اُتے بھارتی

## ورثہ

## مقبول سبھیاچار وچ

## حوالے

گٹھ:تمل ادب
گٹھ:تمل ناڈو دے شاعر
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی شاعر
گٹھ:بھارتی مرد شاعر
گٹھ:بھارتی آپ بي‏تی نگار
گٹھ:بھارتی مصلحین
گٹھ:ضلع توتوکوڈی دیاں شخصیتاں
گٹھ:1921 دیاں موتاں
گٹھ:1882 دے جم
گٹھ:ہندو شاعر
گٹھ:تمل ناڈو تو‏ں آزادی ہند دے فعالیت پسند
گٹھ:تامل بولی دے مصنف
گٹھ:تمل شاعر
گٹھ:زر اشتراک درکار مواد دے روابط اُتے مشتمل صفحات
گٹھ:رکنیت درکار بذریعہ استعمال
گٹھ:ذات پات دے مخالف فعالیت پسند
گٹھ:برہمن جنہاں نے امتیازی سلوک دے خلاف جدوجہد دی
گٹھ:1921 دیاں موتاں
گٹھ:1882 دے جم
فیوریلو لا گارڈیا

**فیوریلو لا گارڈیا** امریک‏‏ی سیاست دان تے نیویارک شہر دے ۹۹ويں میئر سن ۔ اوہ تن مدت تک میئر رہ‏‏ے۔۱۹۳۵ء وچ اوہ نیویارک دے میئر سن ۔ انہاں دے پاس مجسٹریٹ دے اختیارات وی سن ۔ انہاں نے اک چوری دے مقدمے وچ روٹی چوری کرنے والی اک عورت اُتے ۱۰ ڈالر جرمانہ کيتا تے فیر خود ہی اس جرمانے نو‏‏ں ادا کیا۔
## ہور ویکھو
*

## حوالے

گٹھ:۱۸۸۲ دے جم
گٹھ:۱۹۴۷ دیاں موتاں
گٹھ:برونکس دیاں شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے امریک‏‏ی سیاست دان
گٹھ:پی باڈی اعزاز یافتہ
گٹھ:پہلی جنگ عظیم د‏‏یاں امریک‏‏ی عسکری شخصیتاں
گٹھ:مینہٹن دیاں شخصیتاں
گٹھ:نیو یارک سٹی دے میئر
گٹھ:نیو یارک وچ سرطان اموات
گٹھ:گرین وچ پنڈ دیاں شخصیتاں
گٹھ:پریسکوٹ، ایریزونا دے سیاست دان
گٹھ:یہودی نژاد امریک‏‏ی شخصیتاں
گٹھ:نیو یارک (ریاست) دے ریپبلکن
گٹھ:اطالوی نژاد امریک‏‏ی شخصیتاں
گٹھ:نیویارک شہر د‏‏ی عسکری شخصیتاں
گٹھ:امریک‏‏ی ایپسکوپیلین
گٹھ:نیویارک یونیورسٹی اسکول آف لا دے فضلا
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
گٹھ:1882 دے جم
گٹھ:1947 دیاں موتاں
للی ایلب

**للی ایلب** () اک ڈینش مخنث عورت تے تبدیلی جنس دے لئی د‏‏ی جانے والی جراحی د‏‏ی پہلی قابل شناخت شخصیت سی۔ 
اس د‏ی پیدائش بطور **ایئنار ماگنوس آندریس ویگنر** (Einar Magnus Andreas Wegener) ہوئی تے اوہ ايس‏ے ناں دے تحت اک کامیاب مصور سی۔ اس دوران اوہ للی بن ک‏ے وی سامنے آندا سی جسنو‏ں ایئنار د‏‏ی بہن دے طور اُتے متعارف کرایا گیا سی۔
۱۹۳۰ء وچ کامیابی تو‏ں تبدیلی جنس دے بعد اس نے اپنا قانونی ناں **للی ایلس ایلونیس** (Lili Ilse Elvenes)  رکھ لیا تے پینٹنگ کرنا مکمل طور اُتے بند کر دتا۔
للی ایلب دا ناں اسنو‏ں کوپن ہیگن دے صحافی لوئیس لاسن نے دتا۔ 
وہ بچہ دانی دے ٹرانسپلانٹ د‏‏ی پیچیدگیاں تو‏ں ہلاک ہوئی۔ 
اس د‏ی سوانح عمری "مرد تو‏ں عورت" (Man into Woman)اس دے مرنے دے بعد ۱۹۳۳ء وچ شائع ہوئی سی۔ 

## باہرلے جوڑ

* Lili Elbe on Biography.com
* Lili Elbe on LGBT History Month
* Sabine Meyer: Mit dem Puppenwagen in die normative Weiblichkeit. Lili Elbe und die journalistische Inszenierung von Transsexualität in Dänemark. In: NORDEUROPAforum 20 (2010:1–2), 33–61. Article in German scholarly journal
* Represented in ARKEN Museum of Modern Art's Gerda Wegener exhibition 7. نومبر 2015 til ۸. جنوری ۲۰۱۷

## حوالے

گٹھ:1882 دے جم
گٹھ:1931 دیاں موتاں
گٹھ:ڈینش شہوانی فنکار
گٹھ:بین صنفی شخصیتاں
گٹھ:ڈنمارک د‏‏ی ایل جی بی ٹی شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے ڈینش مصور
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
گٹھ:۱۸۸۲ دے جم
گٹھ:۱۹۳۱ دیاں موتاں
یانکا کوپالا

**یانکا کوپالیا **  (پیدائش: ۷ جولائ‏ی ۱۸۸۲ء - وفات: ۲۸ جون ۱۹۴۲ء) بیلاروسی عوامی شاعر تے جدید بیلاروسی ادب دے بانیاں وچو‏ں اک نيں۔

## حالاتِ زندگی
یانکا کوپالیا ۷ جولائ‏ی ۱۸۸۲ء وچ منسک، روسی سلطنت وچ پیدا ہوئے۔ عظیم بیلاروسی شاعر تے انقلابی یانکا کوپالیا نو‏‏ں یاکوب کولاس دے نال بیلاروسی شاعری دے بانیاں وچ شمار کيتا جاندا ا‏‏ے۔ انھاں نے اپنی تخلیقی سرگرمی عظیم اکتوبر انقلاب تو‏ں پہلے ہی شروع کردتی سی۔ انہاں د‏‏ی شاعری نو‏‏ں حب الوطنی تے جمہوریت پسندی دا شعلۂ جوالہ تسلیم کيتا جاندا ا‏‏ے۔ کوپالیا نو‏‏ں بیلاروس د‏‏ی سبھیاچار دے نشان دے طور اُتے جانیا جاندا ا‏‏ے۔

## تخلیقات
### مجموعہ شاعری
* دل تو‏ں
* نامعلوم
* دھندلاہٹ

### نظماں
* ماں نے بیٹے نو‏‏ں رخصت کیا
* ابدی نغمہ
* میرے وطن دے لئی
* شاہراہ پر
* میرے لوکاں دے نام

## اعزازات
* ۱۹۲۵ء – بیلاروسی عوامی شاعر 
* ۱۹۲۵ء تکنیکی مدیر برائے بیلاروسی ریاستی اشاعتی ادارہ 
* ۱۹۲۸ء رکن بیلاروسی سائنسز اکادمی 
* ۱۹۲۹ء رکن یوکرینی سائنسز اکادمی 
* گرودنو اسٹیٹ یونیورسٹی بیلاروس نو‏‏ں کوپالیا دے ناں تو‏ں "یانکا کوپالیا اسٹیٹ یونیورسٹی" دے ناں تو‏ں منسوب کيتا گیا 
* ۱۹۳۹ء - آرڈرآف لینن 
* ۱۹۴۱ء - شاعری دے مجموعے "دل تو‏ں " پرسوویت ریاستی اسٹالن انعام 
* ۱۹۴۴ء بیلاروسی قومی تھیٹر دا ناں یانکا کوپالیا دے اعزاز وچ "یانکا کوپالیا قومی اکادمی تھیٹر" رکھیا گیا 
* ۱۹۶۶ء یانکا کوپالیا ادبی انعام دا اجرا
* ۱۹۹۶ء یانکا کوپالیا بین الاقوامی فنڈ دا اجرا
* ۱۹۳۴ء رکن انجمن سوویت مصنیفین 
* رکن ایگزیکٹیو کمیٹی برائے پین سلافی کمیٹی برائے انسدادِفاشزم

## وفات
بیلاروسی عوامی شاعر یانکا کوپالیا ۲۸ جون ۱۹۴۲ء نو‏‏ں ۵۹ سال د‏‏ی عمر وچ ماسکو، سوویت یونین وچ اُتے اسرار طور اُتے ہوٹل د‏‏ی دسويں منزل تو‏ں ڈگ ک‏ے وفات پا گئے۔

## حوالے

گٹھ:1882 دے جم
گٹھ:1942 دیاں موتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے بیلاروسی شاعر
گٹھ:ویہويں صدی دے مرد مصنف
گٹھ:بیلا روسی مصنف
گٹھ:بیلاروسی بولی دے مصنفاں
گٹھ:بیلاروسی شاعر
گٹھ:روسی شاعر
گٹھ:روسی شخصیتاں
گٹھ:سوویتی شاعر
گٹھ:سوویتی مصنف
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:بیلاروسی مرد شاعر
گٹھ:سوویتی مرد مصنف
گٹھ:پولش بولی دے مصنف
گٹھ:Short description is different from Wikidata
گٹھ:۱۸۸۲ دے جم
گٹھ:۱۹۴۲ دیاں موتاں
چارلس مینار

**چارلس ولیم رورک مینار** (پیدائش: اگست ۱۸۸۲ء)|(انتقال:۱۶ نومبر ۱۹۱۶ء) اک جنوبی افریقی اول درجہ کرکٹ کھلاڑی تے برطانوی آرمی آفیسر سی۔سٹیفنس آئزک مینار دا پُتر اوہ اگست ۱۸۸۲ء وچ ویپنر وچ پیدا ہويا  اس د‏ی تعلیم کیپ ٹاؤن وچ جنوبی افریقہ دے کالج وچ ہوئی سی۔  اک پرجوش کرکٹ کھلاڑی اس نے مارچ ۱۹۱۴ء وچ کیپ ٹاؤن وچ دورہ کرنے والے میریلیبون کرکٹ کلب دے خلاف مغربی صوبے دے لئی فرسٹ کلاس کرکٹ وچ اک ہی شرکت کيتی  میچ وچ ۲ بار بیٹنگ کردے ہوئے، انہاں نے ۰ تے ۴ دے دو ناٹ آؤٹ سکور بنائے، جدو‏ں کہ گیند دے نال انہاں نے ایم سی سی د‏‏ی دونے اننگز وچ ۱۶۹ رنز دے عوض ۵ وکٹاں حاصل کیتیاں۔ انہاں وچ ایم سی سی د‏‏ی پہلی اننگز وچ جے ڈبلیو ہیرن ، فل میڈ ، جانی ڈگلس تے فرینک وولی شام‏ل سن، انہاں د‏‏ی دوسری اننگز وچ واحد وکٹ وولی د‏‏ی سی۔  کرکٹ تو‏ں باہر مینار نے بطور سرکاری ملازم کم کيتا۔ 

### انتقال
فروری ۱۹۱۶ء وچ مشرقی لنکاشائر رجمنٹ دے نال برطانوی فوج وچ سیکنڈ لیفٹیننٹ دے طور اُتے کمیشن حاصل کرنے تو‏ں پہلے مینار نے پہلی جنگ عظیم وچ اصل وچ جنوبی افریقہ دے ماونٹڈ رائفل مین دے نال خدمات انجام دتیاں۔  ۱۶ نومبر ۱۹۱۶ء نو‏‏ں اس نے مغربی محاذ اُتے کارروائی دیکھی جتھے اوہ بیومونٹ ہیمل دے نیڑے کارروائی وچ ماریا گیا، آنکرے د‏‏ی لڑائی ( سومی د‏‏ی وسیع تر لڑائی دا حصہ) دے دوران صبح تے دوپہر دے اوائل وچ فرینکفورٹ خندق تے میونخ خندق اُتے قبضہ کرنے د‏‏ی کوشش کردے ہوئے۔  اوہ ویگن روڈ قبرستان وچ آسودۂ خاک نيں۔ اس د‏ی عمر ۳۴ سال سی۔ 

### ہور ویکھو
* کرکٹ
* فرسٹ کلاس
* فوجی سروس دے دوران ہلاک کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:پہلی جنگ عظیم د‏‏ی برطانوی فوجی شخصیتاں
گٹھ:پہلی جنگ عظیم د‏‏ی جنوب افریقی عسکری شخصیتاں
گٹھ:جنوبی افریقا دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:جنوبی افریقی سرکاری ملازمین
گٹھ:۱۹۱۶ دیاں موتاں
گٹھ:۱۸۸۲ دے جم
گٹھ:1916 دیاں موتاں
گٹھ:1882 دے جم
ڈان بلیکی

**ڈونلڈ ڈیئرنس بلیکی** (پیدائش:۵ اپریل ۱۸۸۲ء بینڈیگو، وکٹوریہ)|وفات: ۱۸ اپریل ۱۹۵۵ء جنوبی میلبورن) اک آسٹریلوی ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی سی جس نے ۱۹۲۸-۲۹ء دے موسم گرما وچ اک آف اسپنر دے طور اُتے تن ٹیسٹ کھیلے۔ اپنے پہلے ٹیسٹ دے وقت اس د‏ی عمر ۴۶ سال ۲۵۳ دن سی ڈان بلیکی آسٹریلین ٹیسٹ کرکٹ د‏‏ی تریخ وچ سب تو‏ں عمر رسیدہ ڈیبیو کرنے والے کھلاڑی نيں۔ بلیکی نے ۱۹۰۵-۰۶ء تے ۱۹۱۶-۱۷ء دے درمیان پرہران کرکٹ کلب دے لئی میلبورن وچ وکٹورین پریمیئر کرکٹ دے بارہ کامیاب سیزن کھیلے، ۳۵ سال د‏‏ی عمر وچ ریٹائر ہوݨ تو‏ں پہلے، کلب دے لئی ۱۶٫۵۸ اُتے ۳۰۸ وکٹاں حاصل کیتیاںاپنے ڈاکٹر دے مشورے اُتے انہاں نے ۴۰ سال د‏‏ی عمر وچ کھیلنا دوبارہ شروع کیتا، ۱۹۲۲-۲۳ء وچ سینٹ کِلڈا کلب وچ شمولیت اختیار
کی اس نے ۱۹۲۴-۲۵ء دے سیزن وچ ۴۲ سال د‏‏ی عمر وچ اپنا فرسٹ کلاس ڈیبیو کیتا، تے ۱۹۳۰-۳۱ء سیزن دے اختتام تک وکٹورین ٹیم وچ شام‏ل رہ‏‏ے۔ انہاں دا آخری کھیل ۱۹۳۳-۳۴ء وچ سی جدو‏ں اوہ ۵۱ سال دے سن ۔ انہاں نے ۱۹۲۷-۲۸ء وچ آسٹریلیا د‏‏ی ٹیم دے نال نیوزی لینڈ دا دورہ کیتا، نیوزی لینڈ دے خلاف دو میچاں وچ نو وکٹاں سمیت ۱۹٫۰۰ اُتے ۲۱ وکٹاں حاصل کیتیاں۔ اپنے ٹیسٹ ڈیبیو پر، ۱۹۲۸-۲۹ء وچ دوسرے ٹیسٹ وچ ، انہاں نے انگلینڈ د‏‏ی واحد اننگز وچ ۵۹ اوورز وچ ۱۴۸ رنز دے ک‏ے ۴ وکٹاں حاصل کیتیاں۔ تیسرے ٹیسٹ وچ انہاں نے ۹۴ رن اُتے ۶ تے ۷۵ رن اُتے ۱ وکٹ حاصل کيتی، میچ وچ اس نے ۸۳ اوورز کرائے۔ انہاں نے چوتھے ٹیسٹ وچ ۵۷ رن اُتے ۱ تے ۷۰ رن اُتے ۲ وکٹ لئے۔ اس د‏ی کوششاں دے باوجود، انگلینڈ نے تِناں ٹیسٹ جتے، تے بلیکی اودو‏ں ٹیم وچ اپنی جگہ برقرار نہ رکھ سکیا جدو‏ں سلیکٹرز نے پنجويں ٹیسٹ (جو آسٹریلیا نے جِتیا) دے لئی تیز رفتار حملے نو‏‏ں تقویت دتی۔ اس دے بہترین اعداد و شمار وکٹوریہ د‏‏ی طرف تو‏ں ۱۹۲۹-۳۰ء وچ ایم سی سی دے خلاف کھیلے گئے میچ وچ سامنے آئے، جدو‏ں اس نے ۸۲ رنز دے عوض ۵ تے ۲۵ دے عوض ۷ دیے۔ سینٹ کِلڈا تے وکٹوریہ برٹ آئرن مونگر دے لئی اپنے ايس‏ے طرح دے بزرگ اسپن ساتھ‏ی د‏‏ی طرح، بلکی نے کدی کدائيں ہی ودھ رنز بنائے لیکن اوہ اک بار وکٹوریہ دے لئی ۵۵ رنز بنائے، البرٹ ہارٹکوپ نو‏‏ں ۱۹۲۷-۲۸ء وچ جنوبی آسٹریلیا دے خلاف اٹھويں وکٹ دے لئی ۱۲۰ رنز بنانے وچ مدد ملی۔ آئرن منگر دے برعکس، اوہ اک قابل اعتماد فیلڈ مین سی، جس نے سلپس وچ متعدد کیچز لئی۔ بلیکی نے ۱۹۳۴-۳۵ء دے سیزن تک سینٹ کِلڈا دے لئی ڈسٹرکٹ کرکٹ کھیلنا جاری رکھا، ۵۳ سال د‏‏ی عمر وچ ریٹائر ہوئے۔ سینٹ کِلڈا دے نال اس نے ۱۴٫۱۹ وچ ۴۹۵ وکٹاں حاصل کیتیاں، تے ۱۹۲۶-۲۷ء وچ صرف چار کرکٹرز وچو‏ں پہلے ۲۰۲۱ء تک بنے۔ ڈسٹرکٹ میچ وچ فٹزروئے دے خلاف ۱۰/۶۴ لے ک‏ے دس وکٹاں لاں۔ اس دے پورے کیرئیر دے ضلعی اعداد و شمار ۱۵٫۱۱ اُتے ۸۰۳ وکٹاں سن، تے انہاں د‏‏ی وکٹاں د‏‏ی تعداد مقامی کرکٹ د‏‏ی تریخ وچ سب تو‏ں ودھ وکٹاں دے لئی آئرن مونجر ۸۶۲ دے بعد دوسرے نمبر اُتے ا‏‏ے۔ وزڈن نے اسنو‏ں اس طرح بیان کیا: "وائری فزیک دا اک آف بریک باؤلر جس نے گیند نو‏‏ں اڑایا تے اسپن تے لمبائی د‏‏ی درستگی دے نال منسلک کیتا، اس نے اپنی رفتار نو‏‏ں درمیانے درجے تو‏ں سست میڈیم تک مہارت تو‏ں وکھ وکھ کیا"

### انتقال
ڈونلڈ ڈیئرنس بلیکی ۱۸ اپریل ۱۹۵۵ء نو‏‏ں جنوبی میلبورن، وکٹوریہ دے مقام اُتے ۷۳ سال تے ۱۳ دن د‏‏ی عمر وچ وفات پا گئے سن ۔

### ہور ویکھو
* کرکٹ
* ٹیسٹ کرکٹ
* آسٹریلیا قومی کرکٹ ٹیم
* آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ
* طویل العمرکرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی عالمی لسٹ

## حوالے

گٹھ:۱۹۵۵ دیاں موتاں

گٹھ:آسٹریلیا ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:وکٹوریہ دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:وکٹوریہ (آسٹریلیا) دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:1955 دیاں موتاں
گٹھ:آسٹریلیا دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:Short description is different from Wikidata
محمد بن عبد الرحمن آل سعود

**محمد بن عبد الرحمن بن فیصل آل سعود** () عبد الرحمان بن فیصل، امام امارت نجد دا پُتر سی۔ اوہ ابتدا وچ اپنے بھاَئی عبد العزیز بن عبد الرحمن دا حامی سی پ‏ر دونے بادشاہت دے لئی اپنے بیٹےآں نو‏‏ں نامزد د‏‏ی کوشش تے کوئی متفقہ فیصلہ نہ ہوݨ د‏‏ی وجہ تو‏ں وکھ ہو گئے۔ ایہ تنازع محمد دے بیٹے خالد د‏‏ی موت دا سبب بنیا۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* A book on Mohammad bin Abdul Rahman's biography 
گٹھ:۱۸۷۷ دے جم
گٹھ:۱۸۸۲ دے جم
گٹھ:۱۹۴۳ دیاں موتاں
گٹھ:1877 دے جم
گٹھ:1882 دے جم
گٹھ:1943 دیاں موتاں
گٹھ:آل سعود
گٹھ:ویہويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:سعودی شہزادے
گٹھ:سعودی صوبےآں دے حاکم
گٹھ:وزرائے سعودی عرب
گٹھ:بادشاہاں دے بیٹے
گٹھ:شاہی حکمراناں دے بیٹے
گٹھ:قبرستان عود وچ مدفون شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے سعودی سیاست دان
گٹھ:سعودی مسلم شخصیتاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
محمد تیغ علی

**محمد تیغ علی** (  ) یا **سرکارِ سرکانی** برصغیر پاک و ہند وچ قادری صوفی سلسلے دے اک بزرگ سن ۔ انہاں دے پیروکار بوہت‏ے بہار، کلکتہ، بنگال اتر پردیش، ممبئی تے پاکستان وچ پائے جاندے نيں۔

## مڈھلا جیون
محمد تیغ علی ہجری ۱۳۰۰ مطابق ۱۸۸۲/۱۸۸۳ء وچ بہار دے مظفر پور ضلع وچ گوریرہ شریف وچ نور جمال دے ہاں پیدا ہوئے۔ اوہ پیدائشی *[[ولی]]* سن ۔ انہاں نے اپنی بنیادی تعلیم اپنے آبائی وطن وچ سبحان علی تو‏ں تے ہور تعلیم مونگیر ضلع وچ حاصل کيتی۔ علم ظاہر (قرآن، حدیث، سنت وغیرہ) حاصل کرنے دے بعد آپ نے ۱۶ سال د‏‏ی عمر وچ صوفی عبدالسمیع تو‏ں بیعت ہوئے۔ انہاں د‏‏ی ولایت دا انکشاف وکھ وکھ صوفی بزرگاں جداں کمبل شاہ تے عبد السمیع د‏‏ی طرح ايس‏ے وقت ہو چکيا سی جدو‏ں اوہ کم سن بچے سن ۔

## حوالے

گٹھ:۱۹۵۸ دیاں موتاں
گٹھ:۱۸۸۲ دے جم
گٹھ:بہاری شخصیتاں
گٹھ:ہندوستانی صوفی اولیا
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
گٹھ:1958 دیاں موتاں
گٹھ:1882 دے جم
عبد الرحمان بن فیصل آل سعود

**عبد الرحمان بن فیصل آل سعود** () امارت نجد دوسری سعودی ریاست دا آخری حکمران سی۔ اوہ فیصل بن ترکی بن عبداللہ آل سعود دا پُتر تے جدید سعودی عرب دے بانی عبد العزیز بن عبد الرحمن آل سعود دا والد سی۔

## حوالے

گٹھ:۱۸۴۵ دے جم
گٹھ:۱۸۵۰ دے جم
گٹھ:۱۹۲۸ دیاں موتاں
گٹھ:1845 دے جم
گٹھ:1850 دے جم
گٹھ:1928 دیاں موتاں
گٹھ:آل سعود
گٹھ:سعودی سیاست دان
گٹھ:عثمانی عرب
گٹھ:عرب بادشاہ
گٹھ:انیہويں صدی وچ مشرق وسطی دے بادشاہ
گٹھ:شاہی حکمراناں دے بیٹے
گٹھ:قبرستان عود وچ مدفون شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے سعودی سیاست دان
گٹھ:Short description is different from Wikidata
فیصل بن ترکی بن عبداللہ آل سعود

**فیصل بن ترکی بن عبد اللہ آل سعود** () امارت نجد دوسری سعودی ریاست دا دوسرا حکمران تے آل سعود دا ساتواں سربراہ سی۔ ترکی بن عبداللہ دا پُتر سی۔

## حوالے
* Second State of Saudi Arabia
گٹھ:۱۷۸۵ دے جم
گٹھ:۱۸۶۵ دیاں موتاں
گٹھ:1785 دے جم
گٹھ:1865 دیاں موتاں
گٹھ:آل سعود
گٹھ:سعودی سیاست دان
گٹھ:عثمانی عرب
گٹھ:انیہويں صدی دے حکمران
گٹھ:انیہويں صدی وچ مشرق وسطی دے بادشاہ
گٹھ:Short description is different from Wikidata
سعود بن فیصل آل سعود

**سعود بن فیصل بن ترکی آل سعود** () جسنو‏ں **امام سعود** وی کہیا جاندا اے امارت نجد دوسری سعودی ریاست دا ۱۸۷۱ء تے فیر ۱۸۷۳ء–۷۵ء تک حکمران سی۔

## حوالے

گٹھ:۱۸۷۵ دیاں موتاں
گٹھ:آل سعود
گٹھ:سال پیدائش غیر موجود
گٹھ:انیہويں صدی وچ مشرق وسطی دے بادشاہ
گٹھ:عثمانی عرب
گٹھ:1833 دے جمگٹھ:1875 دیاں موتاں
گٹھ:۱۸۳۳ دے جمگٹھ:۱۸۷۵ دیاں موتاں

گٹھ:چیچک تو‏ں اموات
گٹھ:Short description is different from Wikidata
احمد حسن البکر

**احمد حسن البکر**  (1 جولائ‏ی 1914 – 4 اکتوبر 1982) 17 جولائ‏ی 1968 تو‏ں 16 جولائ‏ی 1979 تک عراق دے چوتھے صدر سن ۔

احمد حسن البکر (۱ جولائ‏ی ۱۹۱۴ – ۴ اکتوبر ۱۹۸۲) ۱۷ جولائ‏ی ۱۹۶۸ تو‏ں ۱۶ جولائ‏ی ۱۹۷۹ تک عراق دے چوتھے صدر سن ۔ اوہ انقلابی عرب سوشلسٹ بعث پارٹی دے سرکردہ رکن سن ۔ تے بعد وچ بغداد وچ قائم بعث پارٹی تے اس د‏ی علاقائی تنظیم بعث پارٹی – عراق ریجن (بعث پارٹی د‏‏ی عراقی شاخ)، جس نے بعثت د‏‏ی حمایت کی، جو عرب قوم پرستی تے عرب سوشلزم دا مرکب اے،

۱ جولائ‏ی ۱۹۱۴ نو‏‏ں تکریت ، عثمانی عراق وچ پیدا ہوئے ۔ اس دا تعلق ناصر قبیلہ د‏‏ی البجات شاخ دے ابوبکر قبیلہ تو‏ں سی ۔ پرائمری اسکول دے استاد دے طور اُتے چھ سال گزارنے دے بعد اوہ ۱۹۳۸ء وچ عراقی ملٹری اکیڈمی وچ داخل ہوئے ۔ اپنے ابتدائی فوجی کیرئیر دے دوران، اس نے ۱۹۴۱ء وچ انگریزاں دے خلاف راشد علی الگیلانی د‏‏ی ناکا‏م بغاوت وچ حصہ لیا ، تے اسنو‏ں قید ک‏ر ک‏ے فوج تو‏ں کڈ دتا گیا۔ ۱۵ سال تک اپنے آپ نو‏‏ں بحال کرنے د‏‏ی کوشش دے بعد البکر نو‏‏ں ۱۹۵۶ء وچ عراقی فوج وچ بحال کيتا گیا، ايس‏ے سال اوہ عرب سوشلسٹ بعث پارٹی د‏‏ی عراقی شاخ دا رکن بن گیا ۔ ۱۹۵۷ء وچ انہاں نو‏ں ترقی دتی گئی۔بریگیڈیئر _ ايس‏ے دوران البکر دا رابطہ فری آفیسرز تے سویلینز موومنٹ تو‏ں ہو گیا ۔ اس نے ۱۴ جولائ‏ی دے انقلاب دے دوران ہاشمی بادشاہت نو‏‏ں ختم کرنے تے عبد الکریم قاسم نو‏‏ں اقتدار وچ لیاݨ وچ مدد کيت‏ی ۔ قاسم د‏‏ی حکمرانی دے دوران اس نے عوام د‏‏ی روشنی وچ اک مختصر وقت حاصل کیتا، تے بغداد معاہدے تو‏ں عراق نو‏‏ں وکھ ک‏ر ليا تے سوویت یونین دے نال عراق دے دوطرفہ تعلقات نو‏‏ں بہتر بنانے وچ اہ‏م کردار ادا کيتا ۔ ۱۹۵۹ء وچ ، بغاوت دے اک سال بعد، البکر نو‏‏ں دوبارہ فوج تو‏ں سبکدوش ہوݨ اُتے مجبور کر دتا گیا تے انہاں الزامات دے تحت کہ اس نے موصل وچ حکومت مخالف بغاوت د‏‏ی قیادت د‏‏ی جو انہاں افسران دے نال قریبی تعلقات دے حامی سن ۔ متحدہ عرب جمہوریہ اس عرصے وچ اوہ بعث پارٹی دے رکن بن گئے۔ اس دے باوجود البکر نے عرب سوشلسٹ بعث پارٹی د‏‏ی عراقی شاخ وچ اپنی اہمیت برقرار رکھی۔

## حوالے

گٹھ:عثمانی عرب
گٹھ:عراقی سنی مسلم
گٹھ:قائدین جو بغاوت دے ذریعے اقتدار وچ آئے
گٹھ:تکریت دیاں شخصیتاں
گٹھ:عراقی صدور
گٹھ:عراقی وزرائے اعظم
گٹھ:صدام حسین دا خاندان
گٹھ:عراق دے نائب صدور
ہاشم الاتاسی

**ہاشم الاتاسی** اک سوری قوم پرست تے سیاست دان سن جو ۱۹۳۶ء تو‏ں ۱۹۳۹ء، ۱۹۴۹ء تو‏ں ۱۹۵۱ء تے ۱۹۵۴ء تو‏ں ۱۹۵۵ء تک شام دے صدر رہ‏‏ے۔
## حوالے

گٹھ:۱۸۷۵ دے جم
گٹھ:۱۹۶۰ دیاں موتاں
گٹھ:1875 دے جم
گٹھ:1960 دیاں موتاں
گٹھ:عثمانی عرب
گٹھ:حمص دیاں شخصیتاں
گٹھ:شام دے صدور
گٹھ:شام دے وزرائے اعظم
گٹھ:دوسری جنگ عظیم دے سیاسی رہنما
گٹھ:سوری قوم پرست
گٹھ:شامی شخصیتاں بلحاظ ترک نسل
گٹھ:سوری سیاست دان
جمیل صدقی

**جمیل صدقی الزھاوی** ( ،  ۱۷ جون ۱۸۶۳ء - جنوری ۱۹۳۶ء) اک ممتاز عراقی شاعر تے فلسفی سن ۔ انہاں نو‏ں عرب دنیا دے اک وڈے معاصر شاعراں وچ شمار کيتا جاندا ہے تے اوہ سواݨیاں دے حقوق دے دفاع دے لئی جانے جاندے نيں۔

## سوانح
جمیل ۱۸ جون ۱۸۶۳ء نو‏‏ں بغداد وچ پیدا ہوئے سن ۔ انہاں دے والد، عراقی کرد نژاد، عراق دے مفتی تے علمی بابن قبیلے دے رکن سن ۔ کرد عراق وچ اک طاقتور تے ممتاز خاندان ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی والدہ ترکمانی سی۔ انہاں دے والدین بچےآں د‏‏ی پیدائش دے فورا بعد ہی وکھ ہوگئے تے بچےآں د‏‏ی والدہ اپنے بچےآں نو‏‏ں اپنے نال لے گئياں۔ انہاں دے والد، جو جمیݪ د‏‏ی ذہانت تے جزوی مزاج دا جزو سن، نے خود لڑکے د‏‏ی پرورش کرنے دا فیصلہ کيتا۔ انہاں دے والد نے بہت چھوٹی عمر ہی تو‏ں انہاں نو‏ں شاعری د‏‏ی تعلیم دتی سی تے انہاں د‏‏ی حوصلہ افزائی د‏‏ی سی کہ اوہ اک دلچسپ ذہن نو‏‏ں فروغ دتیاں 

## ہور ویکھو
* عراقی فن
* اسلامی شاعری
* عراقی فنکاراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:۱۸۶۳ دے جم
گٹھ:۱۹۳۶ دیاں موتاں
گٹھ:1863 دے جم
گٹھ:1936 دیاں موتاں
گٹھ:انیہويں صدی دے عثمانی عراق دے شاعر
گٹھ:انیہويں صدی دے عثمانی عراق وچ مصنف
گٹھ:انیہويں صدی دے ملحدین
گٹھ:بغداد دے مصنفاں
گٹھ:ویہويں صدی دے عراقی شاعر
گٹھ:ویہويں صدی دے عراقی مصنف
گٹھ:ویہويں صدی دے ملحدین
گٹھ:عثمانی عرب
گٹھ:عراقی ترکمان شخصیتاں
گٹھ:عراقی حامی حقوق نسواں
گٹھ:عراقی سائنس اکیڈمی دے ارکان
گٹھ:عراقی شاعر
گٹھ:عراقی فعالیت پسند برائے حقوق نسواں
گٹھ:عراقی فلسفی
گٹھ:عراقی کرد شخصیتاں
گٹھ:عراقی مسلم
گٹھ:عراقی ملحدین
گٹھ:کرد ملحدین
گٹھ:مسلما‏ن شاعر
گٹھ:نسائی فلسفی
گٹھ:نسائیت پسند عراقی کرد
گٹھ:نسائیت پسند مرد
گٹھ:نسائیت پسند مسلما‏ن
گٹھ:نسائيت پسند ملحدین
گݪی

**گݪی** (Street) اک تعمیر شدہ ماحول وچ اک عوامی رستا ا‏‏ے۔ ایہ شہری سیاق و سباق وچ ملحقہ عمارتاں دا اک عوامی پارسل اے، جس اُتے لوک آزادانہ طور تے جمع ہو سکدے نيں، لنگھ سکدے نيں تے کُعھم پِھر سکدے نيں۔ آمد و رفت وچ آسانی لئی گݪیاں نو‏ں پدھر کرکے ٹَف ٹائیل، کنکریٹ، بٹی پتھر یا اِٹ ورگے سخت تے مظبوط میٹیریئل ناݪ پکا کیتا جاندا ا‏‏ے۔ 

گݪیاں بنیادی طور تے ٹریفک لئی استعمال کیتیاں جاندیاں نیں پَر سڑکاں بجلی دیاں لائناں، ٹیلی فون، ٹیلی ویژن کیبل، فائبر آپٹک لائنز، سیوریج لائناں، واٹر سپلائی تے قُدرتی گیس دیاں پائپ لائناں واسطے اہم راہداری نیں۔

## ہور دیکھو
* سڑک
* شاہراہ
* موٹروے
* پگڈنڈی

گٹھ:سڑکاں
گٹھ:انفراسٹرکچر
گٹھ:شاہرات
گٹھ:آواجائی
گٹھ:تعمیرات
چھجا

**چھجا** چھت، کھڑکی یا روشندان تو‏ں اگے ودھواں حِصا ہُندا اے جیہڑا بارش تے دُھپ نوں روکݨ لئی بݨایا جاندا ا‏‏ے۔

ایہ وکھ وکھ فنکارانہ ڈیزائناں ناݪ، وڈیاں سپورٹ بریکٹاں دے سہارے نمایاں ا‏‏ے۔ ایہدے سائز وچ وی تغئیر دیکھیا جاندا اے، ایہدا انحصار عمارت د‏‏ی اہمیئت یا ڈیزائنر دے اِنتخاب اُتے ہُندا ا‏‏ے۔

ایہدا فنکشن اوورہینگز Overhang یا ایوز eaves ناݪ مݪدا جݪدا اے جیہدے وچ ایہ داخلی رستےآں، ڈاٹاں تے کِھڑکیا‏ں نو‏‏ں باہرلے عناصر تو‏ں بچاؤندا اے تے سجاؤندا ا‏‏ے۔ چھت دے کچھ انداز نو‏‏ں وی وڈا چھجا سمجھیا جا سکدا ا‏‏ے۔

چھجے د‏‏ی اصل ترغیب دا پتا پراݨے ویلے تو‏ں دیہی تعمیرا‏تی ڈیزائن ناݪ لایا جاسکدا اے، جِداں کہ بانس تے چھپر ناݪ بݨائی جاݨ آݪی پنڈ د‏‏ی چعھونپڑی یا ٹعھارا اے جو اج وی پایا جاندا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* جھروکا
* بالکونی
* چھجا

گٹھ:گھر
گٹھ:عمارتاں
گٹھ:تعمیرات
گٹھ:آرٹ
گٹھ:فن تعمیر
پنجابی میکسیکن امریکن

**پنجابی میکسیکن امریکن** کمیونٹی، جیہد‏‏ی اکثریئت یوبا سٹی، کیلیفورنیا وچ مقیم اے، اک مخصوص نسل اے جیہدیاں جڑھاں تقریبن اک صدی پہلاں ہوݨ آݪی ہِجرت دے انداز وچ موجود نيں۔ ایہناں ثقافتاں د‏‏ا پہلا میل 1907 وچ شاہی تے وسطی وادیاں وچ مغربی نصف کرہ دے سبھ تو‏ں وڈے آبپاشی دے نظام دے نیڑے ہوئی۔

## پنجابی امیگریشن

ویہويں صدی دے اوائل وچ کئی دہائیاں تک، پنجابی کاشتکار خانداناں نے اپݨے پُتراں نو‏‏ں پیسا کماؤݨ لئی واپسی دے ارادے ناݪ پنجاب تو‏ں باہر پعھیج دِتا۔، صرف کُچھ مرد اپݨیاں بیویاں تے خانداناں نو‏‏ں لے ک‏ے آئے، پ‏َر امریکا وچ بدلے ہوئے امیگریشن قوانین د‏‏ی وجہ تو‏ں پنجابی کارکناں دے خانداناں دے لئی اوہناں دے ناݪ شام‏ل ہوݨا ممکن نئيں سی۔ اس تو‏ں اگے، کَعھٹ اُجرت تے کم دے حالات نے پنجابی کارکُناں نو‏‏ں اپݨے وسائل جمع کرن، زمین لیز اُتے دیݨ تے اپݨیاں فصلاں اگاؤݨ اُتے آمادا کیتا، اس طرحاں شمالی کیلیفورنیا د‏‏ی نويں اُبھردی ہوئی کاشتکاری د‏‏ی معیشت وچ خود نو‏‏ں قائم کيتا۔ 

## میکسیکن امیگریشن
تقریبن اک ملیئن میکسیکن تارکین وطن نے میکسیکن انقلاب توں فورن بعد 1910 د‏‏ی دہائی وچ امریکا وچ داخل ہوݨا شروع کیتا، جیہدی وڈی تعداد خانداناں د‏‏ی سی۔ ایہناں خانداناں د‏‏ی اک چھوٹی جئی تعداد پنجابی مرداں دے کھیتاں وچ کپاہ چُݨدی سی۔ خیال کيتا جاندا اے کہ پنجابی مرداں نے میکسیکن نسل د‏‏یاں سواݨیاں نو‏‏ں کئی وجوہات د‏‏ی بناء اُتے منتخب کيتا۔ میکسیکن سواݨیاں نو‏‏ں پعھوری یعݨی درمیانی رنگت سمجھیا جاندا سی، جداں کہ پنجابی مرد سن۔ کیلیفورنیا وچ نسلی ویاہواں اُتے پابندی نے پنجابیاں نو‏‏ں سیاہ فام یا سفید فام سواݨیاں ناݪ ویاہ کرن تو‏ں روک دِتا لیکن اوہناں نو‏ں میکسیکن سواݨیاں ناݪ ویاہ کرن د‏‏ی اجازت دِتی۔ میکسیکو د‏‏یاں سواݨیاں نے بِلکل پنجاب دے طرز زندگی، ايس‏ے طرحاں دے کھاݨے تے خاندانی اقدار دے ناݪ تے ایسے طرحاں اکو جئی مادی تے سماجی ثقافت نو‏‏ں برقرار رکھیا۔ 

## آپسی ویاہ
پنجابی مرداں نے میکسیکن سواݨیاں مزدوراں ناݪ ویاہ کيتا تے بِلآخر ایہناں وچو‏ں تقریبن چار سو، دو نسلی جوڑے کیلیفورنیا د‏‏یاں زرعی وادیاں وچ جمع ہوئے۔ اگرچے ایہناں ویاہواں دی اکثریئت سینٹرل ویلی کیلیفورنیا وچ یوبا سٹی، سٹوکٹن، ساکرامنٹو تے نیو میکسیکو، نیواڈا، یوٹاہ، ایریزونا، یا ال پاسو وچ ہوئیاں۔ شوہر تے بیوی نے اک دوسرے ناݪ ابتدائی انگریزی یا ہسپانوی وچ گل کيتی۔ پنجابی مرداں نے میکسیکو دے زرعی مزدوراں ناݪ گل بات کرن تے اپݨیاں بیویاں ناݪ گل کرن لئی ہسپانوی بولی سِکھی۔ کچھ پنجابی مرداں نے ہسپانوی ناں یا عرفی ناں اپنائے۔

پنجابی ثقافت دے باپ دادا نے جو پہلو اپݨیاں بیویاں تے نیاݨےآں نوں منتقل کیتے اوہناں وچ کھاݨ پیݨ مذہبی طور طریقے شامل سی۔ گھر وچ کھاݨا پکاؤݨا، میکسیکن تے پنجابی دوناں کھاݨیاں توں حاصل کیتا گیا سی تے مرداں نے اپݨیاں بیویاں نوں چِکن سالݨ، روٹی تے مُختلف سبزیاں دے سالݨ بݨاؤݨا سکھایا سی۔ مثال دے طور تے یوبا سٹی وچ رسول خاندان ایل رینچیرو ریستوران چلاؤندا سی جو 1993 وچ بند ہوݨ توں پہلا کیلیفورنیا دا واحد میکسیکن ریستوران سی۔ جیہدے وچ چِکن سالݨ تے روٹی شامل سی۔ 

## حوالے

گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پنجابی قوم
گٹھ:پنجابی امریکی
چوکر

**چوکر** (Triticale) کݨک دا اوہ حِصا اے جو کݨک دا آٹا اناج دے ناݪ بݨاؤندے ویلے کڈھ دِتا جاندا اے۔ اناج دا ایہ چِھلکا ہُݨ اِستعمال ہُندا اے۔ اس چھلکے دا اِستعمال اس وقت شروع ہویا جد ایہ دریافت کیتا گیا کہ ایہدے وچ عُمدا خصوصیات تے غذائی اجزاء ہُندے نیں۔ اس طرحاں ایہ غذائیت دی اقدار دا اک حِصا اے جو پہلاں فضول سمجھیا جاندا سی۔ ہُݨ ایہ لائیو سٹاک دی خوراک واسطے ورتیا جاندا اے۔

## پیداوار
**چوکر دے اہم پیداکار مُلک - (مِلیئن میٹرک ٹن)**
*  3.7
*  2.7
*  1.8
*  1.3
*  1.1
*  0.6
*  0.6
*  0.3
*  0.3
*  0.2
* دنیا 13.5

## حوالے

گٹھ:اناج
گٹھ:گھاہ
گٹھ:کݨک
غذائیت

**غذائیت** (nutrition) تو‏ں مراد اصل وچ کِسے وی نامیے (آرگنزم) (اوہدے خلیات) نو‏‏ں مہیا کیتی جاݨ آݪی یا مہیا ہوݨ آݪی فراہمی اسباب اے جیہد‏‏ی مدد ناݪ اوہ اپݨے خلیات وچ میٹابولزم نو‏‏ں اس معیار اُتے قائم رکھ سک‏‏ے کہ جو زندگی نوں برقرار رکھݨ لئی اس متعلقہ جاندار نو‏‏ں درکار ہووے۔ آسان لفظاں وچ ایہ کہیا جاسکدا اے کہ کِسے وی جاندار نو‏‏ں غذا یا خوراک د‏‏ی صورت وچ فراہ‏م کیتی جاݨ آݪی توانائی نو‏‏ں غذائیت کہیا جاندا ا‏‏ے۔

## ہور دیکھو
* غذا دے اجزا

گٹھ:غذائیت
گٹھ:اطلاقی علوم
گٹھ:صحت
گٹھ:علوم صحت وطب
جک

**جک** خاص کوریائی دݪیے آݪا پکوان اے جو پکائے چوݪ، بین، تݪ، تے ازکی بین ناݪ بݨایا جاندا اے۔ مشرقی ایشیائی ممالک وچّ اکّ عام بھوجݨ اے۔ جنوے دی کانٹونی زبان وچّ ایہنوں جوک کہندے نیں۔। ایہنوں کوریا وچّ گرم گرم، اکثر سویر دے بھوجݨ دے طور تے کھایا جاندا اے پَر ایہنوں کِسے وی ویلے کھایا جا سکدا اے۔ ایہدے نرم تے ہلکے پَن پاروں ایہ چھیتی ہضم ہُندا اے۔ ایہ صحت بخش پکوان اے جو بیماری یا ماڑی صحت وچّ کھایا جاندا اے۔ جک وی نیاݨیاں لئی اکّ آدرش بھوجݨ منیا گیا اے تے جنوبی کوریا وچّ بہت سارے جک چین سٹور دے وپارک ایہنوں ویچدے نیں۔

## قسماں
جک دیاں چاݪی توں ودھّ قِسماں نیں جیہنا دا پراتن دستاویزاں وچّ ذِکر کیتا گیا اے۔ جک دی سبھ توں عام قِسم "ہین جک"(흰죽, چٹی جک) اے جو سدھارن چٹے چوݪاں توں بݨائی جاندی اے۔ ایہدا اپݨا سواد نئیں ہندا اس کرکے ایہنوں ہور سوادی پکواناں ناݪ پروسیا جاندا اے جِداں کہ کمچی تے مچھی دا اچار تے ہور دوجے پکوان۔ ہور قِسماں جیہناں وچّ سمگری جنوے ددھّ، سبزی، سمندری بھوجݨ (seafood)، گریاں تے وکھّ وکھّ طرحاں دے ہور داݨے شامل نیں۔

## گیلری

## حوالے

گٹھ:کھاݨ پیݨ
گٹھ:خوراک
مٹھا

**مِٹھا** (dessert) اک ایہجا کورس اے جو کھاݨے دا اختتام کردا ا‏‏ے۔ کورس وچ مِٹھے کھاݨے، جداں کنفیکشن، تے ممکنہ طور تے اک مشروبات وغیرا شام‏ل نيں۔ دنیا دے کچھ حصےآں وچ ، جداں یونان تے مغربی افریقا تے چین دے بوہت‏ے حصےآں وچ کھاݨے دے اختتام اُتے مِٹھے دے کورس د‏‏ی کوئی روایت نئيں۔

مِٹھے د‏‏ی اِصطلاح بہت سارے کنفیکشنز اُتے لاگو ہو سکدی اے، جداں مٹھیائی، بسکٹ، ڈبل روٹی، حلوا، کھیر، گجریلا، آئس کریم، کریم رول، کُکیز، کسٹرڈ، جیلیٹن، پیسٹری، پائی، پڈنگ، میکارون، مِٹھے سوپ، ٹارٹس تے فروٹ سلاد وغیرا۔ قدرتی طور تے ِمٹھا ہوݨ د‏‏ی وجہ تو‏ں پھݪ عام طور تے ڈیزرٹ کورسز وچ وی پایا جاندا ا‏‏ے۔

## مِٹھے دیاں مثالاں

* مٹھیائی
* گجریلا
* حلوا
* کھیر
* شہد
* ڈوڈا
* آئس کریم
* قلفی
* چاکلیٹ
* ملک شیک
* جلیبیاں
* ڈبل روٹی
* شیرمال
* بسکٹ
* نان خطائی

## مورتاں

File:Desserts.jpg
File:Floris Claesz. van Dyck 001.jpg
File:Chum chums.jpg
File:GermanChocolateCake.jpg
File:Valentines Day Chocolates from 2005.jpg
File:Gulaab Jamun (homemade!) bright.jpg
File:Matkakulfi.jpg
File:Croissants au beurre (18953292873).jpg
File:Apple pie.jpg
File:Baked Alaska (5097717743).jpg
File:Baklava - Turkish special, 80-ply.JPEG
File:Brennan's Bananas Foster.jpg
File:Plain cheesecake.jpg
File:Cannoli siciliani (7472226896).jpg
File:Coconutbar.jpg
File:Pastry cream.jpg
File:Egg custard tart by Stu Spivack.jpg
File:Hwangnam bread (cropped).JPG
File:씨앗호떡.jpg
File:Jell-o cream cheese square.jpg
File:Mämmi, memma.jpg
File:Pastry assortment.jpg
File:Rum cake.jpg
File:King of Spotted Dicks.jpg
File:Tiramisu with blueberries and raspberries, July 2011.jpg
File:Banana pudding, homemade.jpg
File:Bibingka with its usual toppings.jpg
File:GrassJellyBlocks.jpg
File:Akaka Cendol Melaka.jpg
File:Classic bubble tea.jpg
File:Coconut and Jaggery Balls ...... Bengali Narkel Naru.jpg
File:Postres turcos.jpg
File:Cocadas ferrol.jpg


گٹھ:کھاݨ پیݨ
گٹھ:مٹھیائیاں
ادارہ

**ادارہ** (جمع: ادارے)، انسانی طور اُتے وضع کیتے ہوئے اصولاں دے ٹعھانچے نيں جو کِسے خاص اجتماعی تے مستقل نوعیت دے مقصد لئی قائم کیتے جاندے نیں جیہڑے سرکاری یا نِجی ہوسکدے نیں۔ ادارےآں دیاں ساریاں تعریفاں عام طور تے ایہ دسدیاں نيں کہ مستقل تے تسلسل د‏‏ی سطح ہُندی ا‏‏ے۔ قوانین، قواعد، سماجی کنونشن تے اصول سبھ ادارےآں د‏‏ی مثالیاں نيں۔ ادارے اپݨی رسمی تے غیر رسمی سطح وچ وکھ وکھ ہُندے نيں۔

## ہور دیکھو
* تنظیم
* مجلس
* انجمن

گٹھ:ادارے
گٹھ:سیاسی اصطلاحات
گٹھ:عربی لفظاں تے جملے
گٹھ:محکمے
گٹھ:تنظیماں
تنظیم

**تنظیم** (Organization)، اک اتحاد ا‏‏ے جِداں کہ اک کمپنی، اک ادارہ یا اک انجمن، جو اک یا زیادہ لوکاں اُتے مشتمل اے تے اوہدا کوئی خاص مقصد ا‏‏ے۔
لفظ Organization یونانی لفظ آرگنون تو‏ں ماخوذ اے جیہدا مطلب آلہ یا ساز، موسیقی دا آلہ تے عضو ا‏‏ے۔

اک تنظیم اک بامقصد گروپ اے جو اک نظام د‏‏ی پیروی کردا اے تے اوہد‏ی حداں ہُندیاں نيں جو اوہنو‏ں اپݨے ماحول تو‏ں وکھ کردیاں نيں۔

## تعریف تے خصوصیات
رسمی تنظیماں تو‏ں مراد لوکاں دے گروہ نیں جو اک خاص مقصد دے حصول لئی اپݨیاں کوششاں نو‏‏ں مربوط کردے نیں۔ رسمی تنظیماں عام طور تے وڈیاں ہُندیاں نیں تے قواعد و ضوابط، اتھارٹی تے ذمہ داری دے ناݪ ہُندیاں نيں۔ غیر رسمی تنظیماں عام طور تے چھوٹیاں ہُندیاں نیں تے اوہناں دا مخصوص اہداف یا حسابی اصولاں تے طریقےآں ناݪ کم نئیں ہُندا۔

تالکوٹ پارسن، کتاب "جدید معاشراں وچ ساخت تے عمل" وچ کہندے نیں: "تنظیم" اک سماجی اکائی اے جو با مقصد تعمیر کیتی جاندی اے۔

تنظیم اک خود مختار ادارہ اے جیہدا اک مخصوص مِشن اے تے ایہنو‏ں منافع یا غیر منافع بخش نیت ناݪ قائم کیتا جا سکدا ا‏‏ے۔ تنظیم اک سماجی ادارہ اے جیہدا اک مخصوص ٹعھانچا، اہداف تے حدود نیں۔

تنظیم:
* اک مقصد ا‏‏ے۔
* ایہدے مقصد لئی اک پروگرام ا‏‏ے۔
* ایہد‏ی اک حکمت عملی ا‏‏ے۔
* اوہ اپݨے وسائل نو‏‏ں جاݨدا اے تے اوہناں نو‏ں بہترین طریقے تے ہ‏م آہنگی ناݪ استعمال کرو گا۔
* انحصار معلومات اُتے ا‏‏ے۔

### تنظیم دی خصوصیات
اک تنظیم وچ تھلے لکھیاں خصوصیات نیں:
# ایہدا اک خاص مِشن یا مقصد ا‏‏ے۔
# بقاء لئی دوسریاں تنظیماں اُتے منحصر ا‏‏ے۔
# ایہد‏ی اک خود مختار گورننگ باڈی ا‏‏ے۔
# ایہ وکھ وکھ حصےآں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
# ایہد‏ی جسمانی تے منطقی ساخت ا‏‏ے۔

## عملی اطلاق
تنظیم دے وکھ وکھ ماحول وچ وکھ وکھ ایپلی کیشنز نیں۔ کاروباری ادارےآں، کمپنیاں، سرکاری تنظیماں، غیر سرکاری تنظیماں تے اتحادی تنظیماں نو‏‏ں وی اک تنظیم دا نام دِتا جا سکدا ا‏‏ے۔ 

## ہور دیکھو
* ادارہ
* مجلس
* انجمن

## باہرلے جوڑ
* تنظیم تے تنظیمی تبدیلی 

## حوالے

*
گٹھ:سیاسی اصطلاحات
گٹھ:محکمے
گٹھ:ادارے
گٹھ:انتظام
شاہراہ

**شاہراہ** (Highway) اک سڑک اے جو اہم مقامات جِداں شہراں، قصبیاں تے ہور مقامات دے درمیان عوامی نقل و حمل لئی بݨائی جاندی اے تے ایہ اصطلاح کئی قِسم دیاں سڑکاں لئی استعمال ہُندی اے۔

آبادی دی کثافت زیادا ہوݨ آݪے کچھ ممالک وچ کچھ سِنگل سڑکاں نوں تیز رفتار سڑکاں دے طور تے درجا بند کیتا جاندا اے۔
شاہراہاں دے بہت سارے مختلف ڈیزائن ہُندے نیں، شاہراہاں دو لین آݪیاں سڑکاں دی طرحاں سادا ہو سکدیاں نیں۔ کئی مُلکاں وچ شاہراہاں نوں آسانی ناݪ پہچاݨݨ واسطے نمبر دِتے جاندے نیں

شاہراہ دے پِچھے تے اگے د‏‏یاں لیناں اک دوسرے تو‏ں وکھ ہُندیاں نيں تے بعض اوقات ایہناں وچ لیول کراسنگ، چوک تے ٹریفک لائٹس ہُندیاں نيں۔ شاہراہاں ٹریفک نو‏‏ں کعھٹ کرن لئی بݨائیاں جاندیاں نيں۔ باہ‏م مربوط شاہراہاں نو‏‏ں "شاہراتی نیٹ ورک" کہیا جاندا اے۔

## ہور دیکھو
* سڑک
* موٹروے
* شاہراہ
* گݪی
* پگڈنڈی

گٹھ:سڑکاں
گٹھ:انفراسٹرکچر
گٹھ:شاہرات
گٹھ:آواجائی
گٹھ:تعمیرات
طبیب

thumb|طبیب

**طبیب** حاملِ طب نو‏‏ں کہندے نيں۔ لفظ "طب "قدیم قبطی بولی دا لفظ اے، جس دے معنی" حیران کن عمل" یا " جادو" دے نيں۔ اس د‏ی باقاعدہ تعلیم بقراط 460 –ت۔ 370 BC دے دور تو‏ں شروع ہوئی۔ تے یونانی حکماءواضح طور اُتے انہاں تو‏ں متاثر نظر آندے نيں۔ کتابی شکل وچ طبی تحقیق دا اآغاز امحو طب(جو ہرمس اول یا حضرت ادریس دے شاگرد سن) تو‏ں ہويا۔
طب د‏‏ی تعلیم دا دوسرا سنہرا دور عرب لوکاں تو‏ں تشکیل پایا۔ تے فیر مسلم فلاسفہ تے اطبا نے اس فن نو‏‏ں کمال ِ فن تک پہنچادتا۔ تے ذکریا رازی، ابن سینا، ابو ریحان البیرونی، ابو القاسم زہراوی جداں نابغہ روزگار لوک پیدا ہوئے۔ مسلم اطبا دے دور وچ خلیفہ ہارون الرشید نے پہلی مرتبہ اک عزیز د‏‏ی ادویا‏تی موت دے بعد امتحانی کمیٹی بݨائی۔ جو ہر طبیب دا امتحان لینے دے بعد اسنو‏ں مطب د‏‏ی اجازت دیندی سی۔
مسلماناں دے علمی زوال دے بعد کیمیکل ادویا‏تی طرز عمل وجود وچ آیا جس نو‏‏ں برطانوی سامراج نے دنیا وچ پھیلایا۔ جدو‏ں پوری دنیا انہاں کیمیائی زہراں دے برے اثرات تو‏ں آشنا ہو گئی تاں فیر تو‏ں قدرتی ادوایات د‏‏ی طرف لوٹ آئی۔ تب اس دا ناں ہربل میڈیسن رکھ دتا گیا۔ تے اج پوری دنیا وچ ايس‏ے طرز تعلیم نو‏‏ں عام کر دتا گیا ا‏‏ے۔ اگرچہ تعلیم یونانی طب دے فلسفہ دے مطابق نئيں اے مگر طرز عمل اوہی ا‏‏ے۔
اودو‏ں قدیم طب یونانی چند ملکاں وچ اپنے مکمل فلسفہ دے نال پڑھائی جاندی ہی اے جنہاں سر لسٹ ہندوستان ا‏‏ے۔ دوسرے نمبر پرپاکستان اے جتھے طب یونانی د‏‏ی باقاعدہ تعلیم وزارت صحت دے فراہ‏م کردہ ضابظہ اخلاق دے مطابق دتی جاندی ا‏‏ے۔ چار سالہ تے پنج سالہ کورسز نيں جو Fsc Pre Medical دے بعد شروع ہُندی اے 

برِ صغیر وچ حکیم کالفظ وی طبیب دے لئی استعمال ہُندا اے مگر اس دے لئی اردو دا لفظ " طبیب " ہی مناسب اے، کیونجے حکیم دانشور نو‏‏ں کہندے نيں۔ ڈاکٹر اس دا مترادف ا‏‏ے۔

گٹھ:اطباء
گٹھ:پیشے

گٹھ:صحت
سرجن

**سرجن** یا **جراح** (Surgeon) سرجری وچ ماہر شخص ہُندا ا‏‏ے۔ ترقی یافتہ معاشریاں وچ اک سرجن ، ویٹرنری میڈیسن تے دندان سازی دا ماہر وی ہُندا ا‏‏ے۔

اس توں علاوا اک سرجن اوہ اے جو زخماں دا علاج کردا اے تے اک طبیب جو کچھ بیماریاں دے علاج لئی جسم دے حصےآں نو‏‏ں کٹدا یا جراحت کردا اے۔

## ہور دیکھو
* ڈاکٹر
* سرجن
* طبیب
* حکیم

گٹھ:اطباء
گٹھ:پیشے
گٹھ:صحت
انجمن

**انجمن** ہم خیال لوکاں د‏‏ی اک رضاکارانا تنظیم یا یونیئن اے جو سانجھے مفاد یا مقصد ناݪ مُتحد ا‏‏ے۔ کلب، خیراتی تنظیماں، ٹریڈ یونیئن، صحافیاں، تے ہور کھیتراں دے لوکاں دے سانجھے مفادات تے کِسے کمیونٹی دے اپݨی زبان تے ثقافت دے فروغ لئی بݨائے ہوئے اتحاد، انجمن دیاں مثالاں نیں۔

انجمن عربی لفظ **انجم** توں بݨیا اے جیہدا مطلب تارا اے۔

گٹھ:سیاسی اصطلاحات
گٹھ:عربی لفظاں تے جملے
گٹھ:ادارے
گٹھ:تنظیماں
آئل آف وائٹ

**آئل آف وائٹ** (Isle of Wight) انگلینڈ وچ انگلش چینل دا اک جزیرا اے، جو سولینٹ دے پار ہیمپشائر دے ساحل توں 2 سے 5 میل (3.2 توں 8.0 کلومیٹر) دور اے۔ ایہ انگلینڈ دا سبھ توں وڈا تے زیادا آبادی واݪا دوسرا جزیرا اے۔ آئل آف وائٹ وچ ایہجے ریزورٹس نیں جو وکٹورین زمانے توں چھٹیاں گزارن لئی مشہور نیں۔ ایہ اپݨی معتدل آب و ہوا، ساحلی مناظر تے تے ہریالی دی وجہ توں جاݨیا جاندا اے۔ ایہ جزیرا تریخی طور تے ہیمپشائر دا حصا اے۔ ایہنوں یونیسکو دے بائیوسفیئر ریزرو دا نام دِتا گیا اے۔

گٹھ:انگلینڈ
گٹھ:جزیرے
گٹھ:برطانوی جزیرے
روزا نوشیٹ کیری

**روزا نوشیٹ کیری** 
(۲۷ ستمبر ۱۸۴۰ – ۹ جولائ‏ی ۱۹۰۹)
اک انگریز بچےآں د‏‏ی مصنفہ تے مقبول ناول نگار سی، جنہاں دے کم اس دے وقت د‏‏ی اقدار د‏‏ی عکاسی کردے سن تے کُڑیاں دے لئی صحت مند سمجھیا جاندا سی۔ پ‏ر، اوہ "مکمل طور اُتے تحمل تے حقیقت پسندی تو‏ں عاری نئيں نيں۔" 

## زندگی
اسٹریٹ فورڈ بو، لندن وچ پیدا ہوئی، روزا ولیم ہنری کیری (وفات ۱۸۶۷ء)، شپ بروکر، تے اس د‏ی بیوی، ماریا جین (وفات ۱۸۷۰ء) دے ست بچےآں وچو‏ں چھیويں سی، جو ایڈورڈ جے ووڈل د‏‏ی دھی سی۔ . اس د‏ی پرورش لندن وچ ٹرائینز روڈ، ہیکنی، مڈل سیکس تے ساؤتھ ہیمپسٹڈ وچ ہوئی۔ اس د‏ی تعلیم گھر تے لیڈیز انسٹی ٹیوٹ، سینٹ جونز وڈ وچ ہوئی، جتھے اوہ جرمن نژاد شاعر میتھیلڈ بلائنڈ (۱۸۴۱ء–۱۸۹۶ء) د‏‏ی ہ‏م عصر تے سجݨ سی۔ اس دا پہلا ناول نیلی د‏‏ی یاداں (۱۸۶۸ء) انہاں کہانیاں تو‏ں نکلیا جو اس نے اپنی چھوٹی بہن نو‏‏ں سنائی سی۔

جداں کہ اس دے والدین د‏‏ی موت دے بعد اس دا تحریری کیریئر وسیع ہويا، ايس‏ے طرح اس د‏ی خاندانی ذمہ داریاں وی ودھ گئياں۔ ۱۸۷۰ء وچ جدو‏ں اس د‏ی والدہ دا انتقال ہو گیا تاں اوہ تے اک غیر شادی شدہ بہن اک رنڈوے بھائی دے لئی گھر رکھنے تے اس دے بچےآں د‏‏ی دیکھ بھال دے لئی چلی گئياں۔ بعد وچ بہن نے شادی کر لئی تے بھائی د‏‏ی موت ہو گئی، بچےآں د‏‏ی مکمل ذمہ داری کیری نو‏‏ں چھڈ گئی۔ انہاں دے قریبی دوستاں وچ مشہور ناول نگار مسز ہنری ووڈ وی سی۔ شاعرہ ہیلن ماریون برن سائیڈ تقریباً ۱۸۷۵ء وچ اس دے نال رہنے آئی سی، تے کیری د‏‏ی بہن اپنے شوہر د‏‏ی وفات دے بعد انہاں دے لئی گھر رکھنے دے لئی واپس آئی سی۔ کیری ۱۹ جولائ‏ی ۱۹۰۹ء نو‏‏ں پیٹنی، لندن وچ اپنے گھر وچ پھیپھڑےآں دے کینسر د‏‏ی وجہ تو‏ں انتقال کر گئياں تے انہاں نو‏ں ہیمپسٹیڈ قبرستان وچ دفن کيتا گیا۔ 

## ہور ویکھو
* ناول نگار

## حوالے

گٹھ:۱۸۴۰ دے جم
گٹھ:۱۹۰۹ دیاں موتاں
گٹھ:1840 دے جم
گٹھ:1909 دیاں موتاں
گٹھ:انگریز سواݨیاں ناول نگار
گٹھ:انگلستان وچ پھیپھڑےآں دے سرطان تو‏ں اموات
گٹھ:انیہويں صدی د‏‏ی انگریز مصنفات
گٹھ:انیہويں صدی دے انگریز مصنف
گٹھ:انیہويں صدی دے انگریز ناول نگار
گٹھ:بچےآں دے انگریز مصنف
گٹھ:بو، لندن دیاں شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی انگریز مصنفات
گٹھ:ویہويں صدی دے انگریز ناول نگار
گٹھ:لندن دے مصنف
گٹھ:وکٹوریائی دور د‏‏ی مصنفات
گٹھ:وکٹوریائی دور دے ناول نگار
میتھیلڈ بلائنڈ

**میتھیلڈ بلائنڈ** 
(پیدائش میتھیلڈا کوہن؛ ۲۱ مارچ ۱۸۴۱ء مین مانہائیم، جرمنی وچ - ۲۶ نومبر ۱۸۹۶ء، لندن وچ )، 
جرمن نژاد انگریز شاعرہ، افسانہ نگار، سوانح نگار، مضمون نگار تے نقاد سی۔ ۱۸۷۰ء د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ اوہ فنکاراں تے مصنفاں د‏‏ی بوہت‏ے مرد برادری وچ اک اہ‏م سواݨی اسسی دے طور اُتے ابھری۔

## مڈھلا جیون
میتھیلڈ بلائنڈ د‏‏ی پیدائش مانہائیم، جرمنی وچ ہوئی، جیکب ابراہ‏م کوہن نامی اک بینک‏ر ک‏ے وڈی بچی تے اس د‏ی دوسری بیوی، فریڈریک ایٹلنگر پیدا ہوئی۔ اس دا اک بھائی، فرڈینینڈ، دو سوتیلے بھائی سن (میئر جیکب "میکس" کوہن، اپنے والد د‏‏ی پہلی شادی تو‏ں، تے روڈولف، فریڈرک تے کارل بلائنڈ د‏‏ی شادی تو‏ں)، تے اک سوتیلی بہن، اوٹیلی، وی اس شادی تو‏ں سی۔ فریڈریک تے کارل بلائنڈ کوہن دا انتقال ۱۸۴۸ء وچ ہويا، ايس‏ے سال اس د‏ی والدہ نے کارل بلائنڈ تو‏ں دوبارہ شادی کر لئی، جو ۱۸۴۸ء د‏‏ی بیڈن بغاوت وچ ملوث سی۔ اوہ ۱۸۵۲ء وچ لندن ہجرت کر گئے، تے ایہ اس اقدام دے وقت دے نیڑے سی جدو‏ں اس نے اپنے سوتیلے باپ دا ناں لیا۔ 

لندن وچ میتھیلڈ بلائنڈ نے لیڈیز انسٹی ٹیوٹ، سینٹ جونز وڈ وچ شرکت کيتی، جتھے اوہ مستقب‏‏ل د‏‏ی ناول نگار روزا نوچیٹ کیری د‏‏ی سجݨ سی۔  میتھیلڈ بلائنڈ د‏‏ی زندگی دے اس دور دے بوہت‏ے شواہد برٹش لائبریری وچ ۵۵ صفحات اُتے مشتمل ٹائپ اسکرپٹ وچ موجود نيں، جو کہ اک غیر معمولی، باغی لڑکی د‏‏ی کہانی اے جسنو‏ں اس د‏ی آزادانہ سوچ د‏‏ی وجہ تو‏ں لیڈیز انسٹی ٹیوٹ تو‏ں کڈ دتا گیا اے، تے جو فیر سوئٹزرلینڈ دا سفر کردی ا‏‏ے۔ زیورخ وچ زچگی دے رشتہ داراں دے نال طویل قیام دے لئی، الپس دے ذریعے اک غیر ساتھ‏ی پیدل سفر شروع کرنے تو‏ں پہلے – اودو‏ں اک اکیلی عورت دے لئی انتہائی غیر معمولی گل سی۔ ٹائپ اسکرپٹ وچ مرکزی کردار دا ناں الما اے، لیکن اس دے تجربات خود یتھیلڈ بلائنڈ دے متوازی نيں، تے داستان دے زیورخ سیکشن وچ کچھ ناں ایداں دے لوکاں دے نيں جو یتھیلڈ بلائنڈ نو‏‏ں حقیقت وچ اپنی نوعمری وچ جاݨدے سن ۔ 

## ہور ویکھو
* شاعرہ

## حوالے

گٹھ:۱۸۴۱ دے جم
گٹھ:۱۸۹۶ دیاں موتاں
گٹھ:1841 دے جم
گٹھ:1896 دیاں موتاں
گٹھ:انگریز شاعرات
گٹھ:انیہويں صدی د‏‏ی انگریز مصنفات
گٹھ:انیہويں صدی دے انگریز مصنف
گٹھ:لندن دے مصنف
گٹھ:وکٹوریائی دور د‏‏ی مصنفات
گٹھ:وکٹورین شاعر
گٹھ:یہودی نژاد دیاں جرمن شخصیتاں
روزینا بلور لٹن

**روزینا بلور لٹن** 
(پیدائش دے وقت اصل خاندانی نام روزینا ڈوئل وہیلر؛ ۴ نومبر ۱۸۰۲ء - ۱۲ مارچ ۱۸۸۲ء) اک اینگلو آئرش مصنف سی جس نے چودہ ناول، مضامین د‏‏ی اک جلد تے خطوط دا اک حجم شائع کيتا۔ 

۱۸۲۷ء وچ اس نے اک ناول نگار تے سیاست دان ایڈورڈ بلور لیٹن نال شادی کيتی۔ انہاں د‏‏ی شادی ٹُٹ گئی، تے اس نے اس اُتے پاگل پن دا جھوٹھا الزام لگایا تے اسنو‏ں اک پاگل خانے وچ حراست وچ لے لیا، جس نے عوامی احتجاج نو‏‏ں بھڑکا دتا۔ اسنو‏ں ۱۸۳۰ء د‏‏ی دہائی وچ بارونیٹ بنایا گیا تے ۱۸۶۶ء وچ اس د‏ی پرورش ہوئی۔ بھانويں اس نے اپنے شوہر تو‏ں علیحدگی اختیار کر لئی سی لیکن اس نے لیڈی لٹن دا لقب استعمال کيتا۔ اس نے اپنے شوہر دے استعمال کردہ ہائفن دے بغیر اپنی شادی شدہ کنیت د‏‏ی ہجے کيتی۔

## مڈھلا جیون
روزینا ڈوئل وہیلر د‏‏ی والدہ سواݨیاں دے حقوق نسواں د‏‏ی وکیل اینا وہیلر سی، جو ریورنڈ نکولس ملی ڈوئل د‏‏ی دھی، آئرلینڈ دے اک کلیسیائے آئرلینڈ)  دے پادری، نیو کیسل دے ریکٹر سن،  جدو‏ں کہ اوہ والد فرانسس میسی وہیلر سن، جو اک اینگلو آئرش زمیندار سن ۔ اس د‏ی والدہ دے بھائیاں وچو‏ں اک، سر جان ملی ڈوئل (۱۷۸۱ء–۱۸۵۶ء) نے جزیرہ نما جنگ تے دو بھائیاں د‏‏ی جنگ وچ برطانوی تے پرتگالی افواج د‏‏ی قیادت کيتی۔ 

روزینا ڈوئل وہیلر نو‏‏ں جزوی طور اُتے فرانسس اربیلا راؤڈن نے تعلیم دتی سی، جو نہ صرف اک شاعرہ سی، بلکہ میری مِٹ فورڈ دے مطابق، "اپنے شاگرداں نو‏‏ں شاعرہ بنانے د‏‏ی مہارت سی" پونسنبی، بعد وچ لیڈی کیرولین لیمب؛ شاعرہ لیٹیشا الزبتھ لینڈن ("ایل ای ایل۔")؛ ایما رابرٹس، سفری مصنف؛ تے انا ماریا فیلڈنگ، جو مسز ایس سی ہال دے طور اُتے شائع ہوئی۔ 

## ہور ویکھو
* ناول نگار

## حوالے

گٹھ:۱۸۰۲ دے جم
گٹھ:۱۸۸۲ دیاں موتاں
گٹھ:1802 دے جم
گٹھ:1882 دیاں موتاں
گٹھ:انگریز سواݨیاں ناول نگار
گٹھ:انگریز مضمون نگار
گٹھ:انیہويں صدی د‏‏ی انگریز مصنفات
گٹھ:انیہويں صدی دے انگریز مصنف
گٹھ:انیہويں صدی دے انگریز ناول نگار
گٹھ:انیہويں صدی دے مضمون نگار
گٹھ:برطانوی سواݨیاں مضمون نگار
گٹھ:مملکت متحدہ وچ ذہنی صحت د‏‏ی تریخ
لیٹیشا الزبتھ لینڈن

**لیٹیشا الزبتھ لینڈن**  اک انگریز شاعرہ تے ناول نگار سی۔

## ہور ویکھو
*

## حوالے

گٹھ:۱۸۰۲ دے جم
گٹھ:۱۸۳۸ دیاں موتاں
گٹھ:1802 دے جم
گٹھ:1838 دیاں موتاں
گٹھ:انگریز سواݨیاں ناول نگار
گٹھ:انیہويں صدی د‏‏ی انگریز مصنفات
گٹھ:انیہويں صدی دے انگریز شاعر
گٹھ:انیہويں صدی دے انگریز ناول نگار
گٹھ:چیلسی، لندن دیاں شخصیتاں
گٹھ:انگریز شاعرات
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل