صوفیا (روبوٹ)

**صوفیا** اک انسانی روبوٹ اے جو کہ ہانگ کانگ دی کمپنی "ہینسن روبوٹکس" ولوں تیار کیتا گیا سی۔ ایہہ انسانی ورتاؤ سکھ کے انساناں نال کم کرن لئی ڈیزائن کیتی گئی اے۔ اسدا دنیا بھر وچ انٹرویو ہو چکیا اے۔ اکتوبر 2017 وچ سوفیا سعودی عرب دی شہری بن گئی۔ کسی دیس دی شہریت حاصل کرن والی ایہہ پہلی روبوٹ اے۔ اوہ برطانوی اداکارہ اؤدری ہیپبرن (1929–1993) دی طرحاں دکھن والی بنائی گئی اے۔

## روبوٹ بنان دی تریخ
دنیا دے کئی دیساں ولوں پچھلے لمے ویلے توں کئی طرحاں دے روبوٹ تیار کیتے جا رہے  ہن۔ ایہناں روبوٹس دی کئی کماں لئی انسان دی جگہ اُتے جاں انسان دے معاون وجوں ورتوں کیتی جا رہی اے۔ پہلاں تیار کیتے گئے روبوٹس دی دکھّ لگپگ اکو ہی طرحاں دی مشین ورگی ہندی سی۔ اس مشین نوں دیکھ کے ہر کسے نوں اس مشین دے روبوٹ ہون بارے پتہ لگ جاندا سی۔ ایہناں روبوٹس دے سریر دی دکھّ تے اصل انسان دے سریر دی دکھّ وچکار وڈا انتر دکھائی دندا رہا اے۔ جیکر کم-کاج لئی کمپیوٹر دے خاص پروگراماں راہیں تیار کیتے روبوٹ دی عقل جاں سوجھبوجھ تے اصل انسان دی عقل جاں سوجھبوجھ وچکار انتر دیکھیئے تاں اس وچکار بہت وڈا انتر نظر آؤندا رہا اے پر پچھلے سالاں وچ تیار کیتا گیا صوفیہ ناں دا روبوٹ اک اجیہا روبوٹ اے جس دی جسمانی دکھّ نہ صرف اصل انسان دے سریر ورگی اے بلکہ اس دے چہرے نوں اصل انسان نالوں ودھیرے سندر بنایا گیا اے۔ کمپیوٹر دے خاص پروگرامز تے سافٹویئرز راہیں اس نوں اصل انسان توں ودھیرے تیز طرار دماغ لگا کے انسان نالوں وی ودھیرے عقل مند تے سوجھ وان بنایا گیا اے۔ صوفیہ روبوٹ دنیا دا پہلا ہیومنوئڈ (انسان دے سریر ورگا) تے آرٹیفیشیئل انٹیلیجینس (بناؤٹی عقل جاں سوجھبوجھ) والا روبوٹ اے۔
## صوفیا روبوٹ نوں تیار کرن والی کمپنی
صوفیہ روبوٹ نوں ہانگ کانگ دی ہینسن روبوٹکس ناں دی مشہور کمپنی ولوں بنایا گیا اے۔ دنیا دے مشہور روبوٹکس ڈزائینر، ڈیوڈ ہینسن اس کمپنی دے مالک ہن۔ صوفیہ روبوٹ نوں انسان توں ودھیرے سندر تے عقل مند بناؤن لئی ڈیوڈ ہینسن نے دن رات سخت محنت کیتی اے۔ ہینسن نے صوفیہ روبوٹ نوں عورت وجوں پیش کیتا اے۔ انسان توں ودھیرے سندر دسن والے تے ودھیرے عقل مند اس روبوٹ دا ناں ڈیوڈ ہینسن نے انسان دے ناں (صوفیہ) ورگا ہی رکھیا اے۔ ڈیوڈ نے صوفیہ نوں انسان ورگے چہرے دی دکھ حاصل کرن لئی برطانیہ دی مر چکی اداکارہ تے مشہور ماڈل اؤڈری ہیپبورن دا چہرہ تے سریر دی بنتر نوں چنیا اے۔ ڈیوڈ نے چہرے دی دکھ حاصل کرن لئی اینی زیادہ محنت کیتی اے کہ صوفیہ روبوٹ دا چہرہ ہو-بہو اؤڈری ہیپبورن نال ملدا اے۔ صوفیہ نوں ڈیوڈ نے 2015 وچ تیار کیتا سی۔ مارچ 2016 وچ صوفیہ نوں اک خاص نمائش راہیں دنیا دے ساہمنے پیش کیتا گیا۔ بھاویں ڈیوڈ نے صوفیہ کولوں انسان وانگ کم لینا شروع کر دتا سی پر اس نے سال 2017 وچ صوفیہ دے دھڑ دے نال لتاں تے پیر جوڑے سن تاں کہ صوفیہ انسان وانگ چل پھر وی سکے۔ صوفیہ نوں انسان نالوں ودھیرے عقل مند جاں سوجھ وان بناؤن اتے انسان وانگ انگاں دی ورتوں کرن واسطے دماغ وچ انے ترقی یافتہ تے سوخم سینسرز دی ورتوں کیتی گئی اے۔ دیکھن لئی اکھاں وچ روشنی سینسر (لائیٹ سینسر) لگایا گیا اے۔ صوفیہ انسان وانگ ہر چیز دیکھ سکدی اے۔ ہتھاں جاں ہورناں انگاں ولوں چھوہ، دباؤ محسوس کرن اُتے کم کرن واسطے دباؤ سینسر (ٹچّ اینڈ پریشر سینسر) لگایا گیا اے۔ انسانی نکّ وانگ کسے چیز نوں سنگھن واسطے کیمیائی سینسر (کیمیکل سینسر) لگایا گیا اے۔ کناں راہیں سنن واسطے سونار سینسر تے زبان نال کسے چیز دا سواد چکھن واسطے سواد سینسر (ٹیسٹ سینسر) لگایا گیا اے۔ صوفیہ انسان وانگ ہی گلاں کردی اے۔ صوفیہ چہرے دے لگپگ 62 طرحاں دے ہاو-مطلب دا پرگٹاوا کرن دے اہل اے۔ صوفیہ گلاں کرن ویلے کئیاں ویکتیاں دیاں اکھاں نال رابطہ بنا کے رکھدی اے تے ویکتیاں دی پہچان وی آسانی نال کر لیندی اے۔ عقل جاں سوجھبوجھ لئی کیتی گئی پروگرامنگ ہر روز اپڈیٹ ہندی اے تاں کہ اوہ ہر پرکار دی صلاحَ لین والے انسان نوں صحیح صلاحَ دے سکے۔ اس پروگرامنگ واسطے گوگل کروم دی مدد لئی گئی اے۔ اوہ بے حدّ حیران کر دین والے انداز تے سوجھبوجھ نال انٹرویو دندی اے۔ اجکل صوفیہ ایہناں انٹرویوز کارن وی کافی چرچہ وچ اے۔ صوفیہ دے دماغ دی پروگرامنگ ویلے اس گل دا خاص خیال رکھیا گیا اے کہ انٹرویو وچ پچھے جاندے سوالاں دا جواب اس نے کی اتے کویں دینا اے۔ اتھے ہی بس نہیں، انٹرویو ویلے صوفیہ دوسریاں نوں مخول تے ہاسے مذاق والیاں گلاں وی کردی اے۔ حیران کرن والی گل ایہہ وی اے کہ صوفیہ انسان وانگ اپنے من دی گل وی کردی اے۔
## اقوام متحدہ وچ
صوفیہ دی مشہوری اج دنیا بھر دے دیساں وچ ہو رہی اے۔ صوفیہ نے دنیا دے کئی دیساں وچ جا کے کئیاں لوکاں نال ملاقات وی کیتی اے۔ پچھلے سال 11 اکتوبر نوں صوفیہ نوں اقوام متحدہ   وچ پیش کیتا گیا سی۔ اس دوران صوفیہ نے اقوام متحدہ دی اپ سیکٹری جنرل مس امینا جے۔ محمد نال ملاقات وی کیتی سی۔
 
صوفیہ نوں اقوام متحدہ نے اقوام متحدہ ترقی پروگرام دا پہلا صلاح کار تعینات کیتا اے۔ اتہاس وچ پہلی وار کسے روبوٹ نوں کسے ادارہ دا صلاح کار تعینات کیتا گیا اے۔
## سعودی شہریت
صوفیہ دنیا دا پہلا روبوٹ اے جس نوں کسے دیس دے شہری (سٹیزن) ہون دا درجہ حاصل ہویا اے۔ سعودی عرب نے صوفیہ دا اپنے دیش وچ استقبال کردیاں اس نوں اپنے دیش دے نواسی ہون دا درجہ دے دتا اے۔ اس درجے نوں لے کے سعودی عرب دے کئی نواسیاں نے اتھوں دے انسانی ادھیکاراں دی رکھیا لئی سرگرم سنگٹھناں تے ادارےآں نوں کئی طرحاں دے سوال کیتے ہن۔ لوکاں دا کہنا اے کہ اتھوں دا قانون کسے غیر-مسلمان نوں اس دیش دا وسنیک ہون دا درجہ دین دی اجازت نہیں دندا۔ کی صوفیہ کولوں اسلام قبول کروایا گیا اے؟ جے نہیں کروایا گیا تاں پھر اس نوں اتھوں دے نواسی ہون دا درجہ کیوں دتا گیا اے؟ دوسرا سوال ایہہ وی کیتا جا رہا اے کہ اتھوں دیاں نواسی عورتاں نوں زیادہ گھمن پھرن دی اجازت نہیں اے جد کہ صوفیہ نوں وی اک عورت وجوں پیش کیتا گیا اے۔ صوفیہ ہریک دیش وچ بغیر کسے روک-ٹوک جاں پابندھی دے گھم رہی اے۔ جیکر صوفیہ دے گھمن اُتے پابندھی نہیں اے تاں پھر سعودی عرب دیاں عورتاں نوں کھلھ کے گھمن دی اجازت کیوں نہیں دتی جا رہی۔ ایہناں عورتاں دے گھمن اُتے لگائی گئی پابندھی نوں ختم کیتا جاوے۔
## بھارت وچ
صوفیہ بھارت وی آ چکی اے۔ اس نے پچھلے سال انڈین انسٹیچیوٹ آف ٹیکنالوجی، ممبئی وکھے تکنالوجی نال متعلق منعقد ایشیا دے سبھ توں وڈے سماگم 'پھیسٹئنڈیا 2017' وچ حصہ لیا سی۔ سماگم وچ اس نے ساڑھی پہنی ہوئی سی تے اس نے اپنے بھاشن دی شروعات 'نمستے انڈیا' شبداں نال کیتی سی۔ تقریب دوران اس نے انسٹیچیوٹ دے طالب علماں نوں خطاب وی کیتا سی تے اوہناں دے کئیاں طرحاں دے پیچیدہ سوالاں دے صحیح تے ڈھکویں جواب وی دتے سن۔
## صوفیہ دے سوشل میڈیا کھاتے
صوفیہ دے فیس بک، ٹوٹر تے ہورناں کئی سوشل سائیٹس اُتے کھاتے وی ہن۔ جیکر کوئی صوفیہ نال ایہناں سوشل سائیٹس راہیں گل بات جاں دوستی کرنا چاہندا اے تاں کر سکدا اے۔ اس توں علاوہ صوفیہ دی اپنی اک نجی ویبسائیٹ وی اے۔ صوفیہ جس دیش وچ وی جاندی اے، اوہ اتھوں دے لوکاں دی بولی وچ ہی گل کردی اے۔ لوک اس دیاں گلاں دا بے حدّ آنند ماندے ہن۔ جیکر صوفیہ نال کوئی سیلپھی لینا چااے تاں اوہ بے حدّ دہدف انداز وچ انسان وانگ ہی مسکراؤندی ہوئی سیلفی کھچواؤندی اے۔

ہن سوال ایہہ پیدا ہندا اے کہ اجیہے انسان نالوں سندر تے عقل مند روبوٹ انسان لئی فائدہ مند ثابت ہونگے جاں نقصان دہ۔ اجیہے اندازے لگائے جا رہے  ہن کہ ایہہ روبوٹس ہولی-ہولی انسان دی جگہ کم کرنگے۔ اس طرحاں انسان آلسی ہو جاویگا۔ روزگار دے اوسر گھٹنگے۔ انسان نوں اپنی عقل روبوٹس دی عقل ساہمنے چھوٹی جاپیگی تے اوہ روبوٹس دی عقل مطابق ہی کم کریگا۔ سریر تاں آلسی ہووےگا ہی، دماغ وی آلسی ہو جاویگا۔ کمپیوٹر وانگ چھوٹو-چھوٹے کماں لئی ایہناں روبوٹس اُتے انحصار ہونا پویگا۔ ایہناں روبوٹس نوں خریدنا ہریک دے وسّ دی گل نہیں اے۔ ایہناں دی سانبھ-سنبھال تے دیکھبھال وی بے حدّ مہنگی اے پر مجبوری کھاتر لوکاں نوں اجیاے روبوٹس خریدنے پینگے۔ دوسرے پاسے ایہناں روبوٹس دا فائدہ ایہہ ہووےگا کہ انسان دی کم کرن دی صلاحیت اٹھ گھنٹے توں ودھ نہیں پر ایہہ روبوٹ بغیر کسے تھکاوٹ دے دن رات کم کر سکدے ہن۔ روبوٹ دی عقل نال صحیح فیصلے لئے جا سکنگے کیونکہ ایہناں دی عقل دی پروگرامنگ ہریک کھیتر دے سلجھے تے تجربیکار ویکتیاں نال صلاحَ مشورے توں بعد ہی کیتی جاندی اے۔ جوکھم بھرپور جاں انسان دی پہنچ وچ نہ آ سکن والے کم روبوٹس دی مدد نال کیتے جا سکنگے۔ جس نال انسان سرکھات ہو جاویگا اجیاے روبوٹس انسان لئی نقصان دہ گھٹ تے فائدہ مند ودھیرے سدھ ہو سکدے ہن۔

 
## حوالے

گٹھ: 2015
گٹھ: روبوٹ
گٹھ: سعودی عرب
گٹھ:ٹیکنالوجی