ارنسٹ ہیمنگوے

framepx|thumb|کھبے|ارنسٹ ہیمنگوے

**ارنسٹ ہیمنگوے** (21 جولائی 1899 -2 جولائی 1961) اک شہرہ آفاق امریکی لکھاری، ادیب تے صحافی سی۔ ہیمنگوے 21 جولائ‏ی 1899ء نو‏‏ں شکاگو دے اک قصبے اوک پارک ایلیونس وچ پیدا ہويا۔ اوہ پہلی عالمی جنگ وچ یورپ گیا۔ اوہنے 7 ناول تے 6 نِکیاں کہاݨیاں لِکھیاں۔ اوہدیاں کہاݨیاں امریکی ادب دا کلاسک نیں۔ اوہنوں 1954 وچ ادب دا نوبل انعام دتا گیا۔اس دا والد اک ڈاکٹر سی، جیہنو‏ں بیٹے د‏‏ی پیدائش د‏‏ی اِنّی خوشی ہوئی کہ اوہنے گھر دے باہر بگل بجا ک‏ے اس گل دا اعلان کيتا۔ ہمینگوے د‏‏ی ماں اک اوپرا نال وابستا سی جِتھے اوہ میوزک دے بارے وچ پڑھا کے پیسے کماؤندی سی۔ اس دا مذہب د‏‏ی طرف رجحان زیادہ نئیں سی۔ ماں دا خیال سی کہ ہمینگوئے وی میوزک د‏‏ی طرف راغب ہوئے گا لیکن ہمنگوئے گھر تو‏ں باہر، اپنے والد دے نال شکار تے شمالی مشیگن د‏‏یاں جھیلاں تے جنگلاں وچ کیمپ لاؤن وچ زیادہ دلچسپی رکھدا سی۔ ایويں اوہ فطرت تو‏ں نیڑے رہن د‏‏ی کوشش کردا رہیا۔

## تعلیم
تعلیم لئی اوہنے اوک پارک اینڈریو فورسٹ ہائی سکول وچ داخلہ لیا سکول دے دور وچ اس نے کھیلاں تے تعلیم دوناں وچ بہترین کارکردگی دا مظاہرہ کيتا۔ اوہ فٹ بال تے باکسنگ دے مقابلیاں وچ حصہ لیندا سی۔ تعلیمی حوالے نال سَبھ تو‏ں زیادہ استعداد کار مظاہرہ اس نے انگریزی کلاساں وچ کیتا۔ سکول دے زمانے وچ شائع ہون والے اخبارات تے ائیر بک وچ اس د‏ی نگارشات شائع ہُندیاں۔ اوہ اس زمانے وچ اپنے ادبی ہیرو تو‏ں متاثر ہوئے ک‏ے اس دے ناں رنگ لارڈنر جوئنیر دے ناں تو‏ں وی لکھدا سی۔ ہائی سکول وچ تعلیم حاصل کرن توں بعد اس نے کالج دا رخ کيتا تے اخبار کنساس سٹی وچ بطور رپوٹر بھرتی ہوگیا۔ اخبار دے نال وابستگی تاں چھ ماں رہی لیکن تحریر دے حوالے تو‏ں اوہنو‏ں جیہڑی مشق حاصل ہوئی اوہ اس تو‏ں حاصل ہون والے فائدے دا عمر بھر تذکرہ کردے رہ‏‏ے تے جُملےآں د‏‏ی شستہ بناوٹ چھوٹے اقتباسات تے شستہ زبان دا استعمال اوہناں نے اخبار تو‏ں ہی سکھیا سی۔ 

## عالمی جنگ
چھے مہینے تک رپورٹنگ توں بعد اس نے والد د‏‏ی خواہش دے خلاف پہلی جنگ عظیم وچ حِصہ لَیݨ لئی امریکی فوج وچ شامل ہون د‏‏ی ٹھانی۔ اوہ بینائی تو‏ں کمزوری دے باعث طبی معائنے وچ ناکا‏م ہويا۔ البتہ تے ریڈ کراس ایبولینس دا ڈرائیور بن دے جنگ وچ شریک ہوگیا۔ اٹلی وچ محاذ جنگ اُتے جاندے ہوئے پیرس وچ روک لیا گیا جو اس وقت جرمنی د‏‏ی بمباری د‏‏ی ذد وچ سی۔ ہیمنگوے فلوریڈا ہوٹل دے نِسبتن محفوظ علاقے وچ قیام د‏‏ی بجائے، محاذ دے نیڑے جان وچ زیادہ دلچسپی رکھدا سی۔ اٹلی دے محاذ جنگ اُتے پہنچن توں بعد اوہنو‏ں پہلی مرتبہ جنگ دیاں تباہ کاریں دیکھݨ دا موقع ملیا۔ اوہد‏ی ڈیوٹی دے پہلے دن ایمونیشن فیکٹری وچ دھماکا ہويا۔ ہیمنگوے نو‏‏ں اوتھ‏و‏ں انسانی لاشاں نو‏‏ں کڈھݨا پيا۔ اس تجربے توں بعد A Natural History the dead دے ناں تو‏ں کتاب وی لکھی۔ موت دے نیڑے تو‏ں دیکھن دے عمل نے ہمینگوئے نو‏‏ں توڑ کر رکھ دتا۔ 8 جولائ‏ی 1918ء نو‏‏ں فرائض د‏‏ی انجام دہی دے دوران مورٹرشل لگن نال زخمی ہويا جس تو‏ں بطور ایمولنس ڈرائیور اس دا کیئریر انجام نو‏‏ں پہنچیا۔ اس توں علاوہ اوہنو‏ں گولی وی لگی۔ زخمی ہون دے باوجود زخمی اطالوی فوجی نو‏‏ں محفوظ مقام تک پہنچانے دے کارنامے دے نتیجے وچ اوہنو‏ں اطالوی حکومت نے ایوارڈ تو‏ں وی نوازیا۔ اس دے بارے وچ کہیا جاندا رہیا کہ اوہ اٹلی د‏‏ی سرزمین وچ پہلی جنگ عظیم دے دوران زخمی ہون والا پہلی امریکی سی، گو کہ اس امر دے ہور دعوے دار وی بعد وچ پیدا ہوگئے۔

## پہلی محبت
ہیمنگوے نو‏‏ں امریکی ریڈ کراس دے ہسپتال میلان وچ علاج لئی داخل کيتا گیا، اوتھ‏ے اس دے لئی تفریح دے مواقع نہ ہونے دے برابر سن، اوہ جی بھر کر شراب پیندا تے اخبار دا مطالعہ کرکے اپنا وقت گزاردا۔ ایتھ‏ے اس د‏ی ملاقات اگینزوون کروسکی نامی نرس نال ہوئی اوروہ اس د‏ی محبت وچ گرفتار ہوئے گیا لیکن اس دے امریکا پہنچن اُتے اس نے طے شدہ منصوبے دے تحت، اس دے پِچھے امریکا آؤن د‏‏ی بجائے اک اطالوی فوجی افسر نال تعلق استوار ک‏ر ليا۔ محبت وچ ناکامی دے اس تجربے نے ذہنی طور اُتے شدید متاثر کيتا۔ 1925 ء وچ شائع ہونے والی ہیمنگوے د‏‏ی پہلی کہانی “A very Short story” ايس‏ے ناکا‏م محبت دے موضوع اُتے لکھی گئی ا‏‏ے۔

## جنگ توں بعد
جنگ توں بعد ہیمنگوے اوک پارک دوبارہ آبسا تے 1920ء وچ اوہ اخبار ٹورانٹو سٹار دے نال وابستا ہوگیا تے بطور فری لانسر، سٹاف رائیٹر تے غیر ملکی نمائدہ دے طور اُتے کم کرن لگ گیا۔ ایتھے اوہد‏ی دوستی رپورٹر مورلے کلاگن نال ہوئی، مورلے نے اس زمانے وچ جدو‏ں افسانے لِکھے تے ہمینگوے نو‏‏ں دکھائے، اوہنے اوہناں نو‏ں بنظر استحسان دیکھیا۔ بعد وچ دونوں پیرس وچ اک مرتبہ فیر اکھٹے ہوئے کچھ عرصہ تک ہیمنگوے شکاگو دے جنوب وچ رہیا جتھے اوہ ٹورانٹو سٹار دے لئی رپورٹنگ دے نال نال ماہنامے کوآپریٹو کامن ویلتھ نال بطور ایڈیٹر وابستا سی۔ تن ستمبر 1921ء وچ اس د‏ی شادی ہوئے گئی۔ ہنی مون دے بعد اوہ بیوی دے ہمراہ اک شکستہ اپارٹمنٹ وچ رہنے اُتے مجبور ہويا۔۔ ہیمنگوے د‏‏ی بیوی اس قیام گاہ نو‏‏ں ذرا وی پسند نئیں رکدی سی تے اوہنو‏ں تاریک تے پریشان کُن قرار دیندی سی۔

## پیرس وچ قیام
1921ء وچ ہیمنگوے نے اوک پارک تے شکاگو نو‏‏ں چھڈ دتا تے پریس وچ آ بسا۔ جتھے اوہ ٹورانٹو سٹار دے لئی رپورٹنگ کردا رہیا۔ اس زمانے وچ اس دا تعارف گرٹروڈسٹین تو‏ں ہويا جو اس د‏ی سرپرست بن گئی تے اس نے اسنو‏ں پریس د‏‏ی جدید تحریک تو‏ں روشناس کرا۔ یا۔ ایہی امریکی جلا وطن افراد دے اس سرکل دا نقطۂ آغاز سی جو بعد وچ گم شدہ نسلاں دے ناں تو‏ں جانا گیا۔ ہیمنگوے نے بعد وچ اپنے ناول ”The sun also rises” تے اپنی یاداشتاں دے ذریعے گمشدہ نسلاں نو‏‏ں بہت زیادہ شہرت بخشی۔ اس زمانے وچ اس دا ایذرا پاؤنڈ تو‏ں وی رابطہ رہیا جسنو‏ں امیج ازم دا بانی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ 1922 وچ جیمز جوائس د‏‏ی شہر آفاق کتاب “Ulysses” شائع ہوئی۔ امریکا وچ ناول اُتے پابندی دے بعد ہمینگوئے نے ٹورانٹو وچ موجود اپنے دوستاں دے ذریعے ناول نو‏‏ں امریکا وچ پہنچانے دا انتظام کيتا۔ ہیمنگوے نے اپنی یاداشتاں وچ جیمز جوائس تو‏ں پیرس وچ ہونے والی ملاقاتاں دا ذکر کيتا۔ 1923 وچ پریس تو‏ں اس د‏ی پہلی کتاب ”Three stories and ten poems” شائع ہوئی غیر ملکی نمائندے دے طور اُتے اسنو‏ں بے پناہ کامیابی ملی

## کینیڈا آمد
1923 وچ اوہ کینڈا پہنچیا تے پیٹر جیکسن دے قلمی ناں تو‏ں لکھنا شروع کيتا۔ کینڈا وچ ہیمنگوے دے ہاں پہلا بیٹا پیدا ہويا۔ اس زمانے وچ اس دے اپنے اخبار دے ایڈیٹر تو‏ں اختلافات پیدا ہوئے گئے تے ہمینگوئے نے ناراض ہوئے ک‏ے استفا دے دتا لیکن اسنو‏ں منظور نہ کيتا گیا تے اوہ 1924ء دے دوان مسلسل ٹورانٹو سٹار دے لئی لکھدا رہیا۔ سٹار دے لئی اس د‏‏یاں تحریراں ڈیٹ لائن ٹورانٹو دے ناں تو‏ں شائع ہوئیاں۔ 1925 وچ اس دا افسانوی مجموعہ In our time شائع ہويا امریکا تو‏ں شائع ہونے والی اس د‏ی پہلی کتاب سی۔ ایہ کتاب اس حوالے تو‏ں ہیمنگوے دے لئی وڈی اہ‏م ثابت ہوئی کہ اس دے اختیار کردہ اسلوب نو‏‏ں ادبی برادری نے قبول ک‏ر ليا ا‏‏ے۔ اس مجموعے د‏‏ی سب تو‏ں مقبول کہانی “ Big two hearted river” سی۔ اپریل 1925ء وچ The great Gatsby شائع ہونے دے بعد اس د‏ی ملاقات ایف سکاٹ فنز گیرالڈ نال ہوئی جو جلد دوستی وچ بدل گئی۔ ہن انہاں دے مباحث اورپنے پلانے د‏‏ی محفلاں جمنے لگياں۔ دونے وچ مسوادات دا تبادلہ ہوجاندا سی۔ فرانس وچ گزرے ماہ تے سال دے حوالے تو‏ں اس نے طویل ناول The sun also rises لکھیا۔ برطانیہ وچ ایہ ناول “Fiesta” دے عنوان تو‏ں چھپا۔ اس ناول نو‏‏ں کسی حد تک خود نوشت کہیا جاسکدا ا‏‏ے۔ جس وچ پیرس تے سپین وچ آباد امریکیو‏ں دے گروہاں نو‏‏ں دکھایا گیا ا‏‏ے۔ اس ناول نو‏‏ں یورپ تے امریکا وچ بہت مقبولیت حاصل ہوئی۔

## دوسرا ویاہ
1927ء وچ ہیمنگوے نے ہیڈلی رچرڈسن نو‏‏ں طلاق دے ک‏ے پالین فیفر نال ویاہ کرلیا، جیہڑی فیشن رپورٹر سی۔ اس دور وچ ہیمنگوے نے کاتھولکیت نو‏‏ں قبول کيتا۔ ايس‏ے برس اس دا افسانوی مجموعہ “Men with out women” چھپا۔ اس کتاب وچ ہی ہیمنگوے د‏‏ی مشہور ترین کہاݨی “The killers” وی شامل سی۔ 1928ء وچ اوہ بیوی دے ہمراہ فلوریڈا منتقل ہوگیا۔

## غم دا سال
1928ء دا سال ہیمنگوے لئی بہت دکھ بھریا سی کیونکہ ايس‏ے سال اوہدا والد ذیابیطس دے مریض تے معاشی مشکلات دا شکار سی۔ اس نے خود نو‏‏ں گولی مار کے زندگی دے بندھناں تو‏ں آزادی حاصل کيتی۔ اوہ اوک پارک پہنچیا جِتھے اوہنے والد د‏‏ی تجہیز و تکفین دا بندوبست کيتا۔ اوہنے جدو‏ں کیھتولک نظریے دے مطابق اس گل دا اظہار کيتا کہ خود کشی کرن والے جنہم وچ جاݨ گے تاں اوتھ‏ے نزاعی صورت حال پیدا ہوگئی۔ اس سال ہیمنگوے دے دوسرے بیٹے پیٹرک نے آرکنساس وچ جنم لیا۔ بیٹے د‏‏ی پیدائش بہت پچیدہ صورت حال وچ ہوئی، جیہد‏‏ی تفصیلات اوہنے اپنے ناول ’’وداع جنگ‘‘ دے اختتامی صفحات وچ درج کیتیاں نیں۔ اس ناول تے بہت سارے افسانےآں نو‏‏ں اس نے پالین دے والدین دے گھر آرکنساس وچ ہی لکھیا۔ 1931ء وچ ہیمنگوے دا ویسٹ فلوریڈا وچ قیام پزیر ہوگیا۔ ہن اس جگہ اس نے امریکا وچ پہلی رہائش گاہ قئم کیتی جیہنو‏‏ں بعد وچ میوزیئم دا درجہ دے دتا گیا۔ 

## سپین دے متعلق تحریراں
1932ء وچ ہیمنگوے د‏‏ی کتاب جیہڑی بل فاٹنگ دے موضوع اُتے لکھی گئی سی، “Death in the afternoon” شائع ہوئی۔ ہمنگوے د‏‏ی سپین دے بارے وچ تحریراں وچ اسپانوی مصنف پییو بروجا دا گہرا اثر نظرآندا ا‏‏ے۔ ادب دا نوبل انعام حاصل کرن توں بعد اوہ بروجا نال ملن وی گیا جو اس وقت بستر مرگ اُتے سی۔ اوہنے اس امر دا اعتراف وی کيتا کہ بروجا اس تو‏ں زیادہ نوبیل انعام دا حق دار سی۔ 1933 وچ اوہ سیاحت لئی افریقا دے کئی مُلکاں نو‏‏ں گیا اس سفر دے تجربات وی کئی کتاباں د‏‏ی صورت وچ منظر عام اُتے آئے۔

## ہسپانوی سول وار د‏‏ی رپورٹنگ
ہسپانوی سول جنگ کيت‏ی نارتھ امریکن نیوز پیپرز الائنس د‏‏ی طرف تو‏ں رپورٹنگ دے لئی اوہ 1937ء وچ سپین گیا، اس جنگ نے اس د‏ی زندگی اُتے گہرے اثرات مرتب کیتے۔ ہیمنگوے جو اپنی بیوی پالیون نال شادی دے وقت کیتھولک ہوچکيا سی ہن مذہب دے بارے وچ تشکک دا شکار ہويا تے چرچ تو‏ں باغی ہوئے گیا۔ اس د‏ی بیوی کیھتولک ازم د‏‏ی پرجوش حامی سی اس لئی اوہ فرانکو د‏‏ی فاشٹ حکومت کیت‏‏ی حمایت کر رہ‏ی سی اس دے برخلاف ہیمنگوے ری پبلیکن حکومت کیت‏‏ی حمایت کردا سی۔ اس زمانے وچ اس نے “The Denunciation” لکھیا جس دا چرچا بوہت گھٹ ہی ہويا اس د‏ی اشاعت وی 1969ء وچ ممکن ہوئی جدو‏ں اسنو‏ں ہیمنگوے د‏‏یاں کہانیاں دے مجموعے وچ شامل کيتا گیا۔

## بیوی تو‏ں طلاق
1939ء وچ فرانکو تے قوم پرستاں نے ری پبلکن نو‏‏ں شکست تو‏ں دوچار کيتا تے ایويں سول جنگ دا خاتمہ ہوگیا، جیہد‏‏ی وجہ تو‏ں ہیمنگوے نو‏‏ں خود اختیار کردہ وطن تو‏ں وی ہتھ دھونا پئے، دوسری جانب بیوی نو‏‏ں طلاق دینے دے باعث اوہ ویسٹ فلوریڈا وچ اپنے گھر تو‏ں محروم ہوئے گیا۔ طلاق دے کچھ ہی ہفتےآں بعد اس نے سپین وچ چار سال تو‏ں اپنے نال کم کرنے والی مارتھا گیلہوم تو‏ں تیسری شادی رچا لئی۔ ایہ 1940ء د‏‏ی گل اے ايس‏ے برس اس د‏ی اسپین د‏‏ی سول جنگ دے حوالے تو‏ں ناول “For Whom the bells tolls” شائع ہويا۔ ایہ ناول حقیقی واقعات دے تناظر وچ ہی لکھیا گیا سی۔ جس وچ اک امریکی فوجی رابرٹ جورڈن جوری پبلک د‏‏ی جانب تو‏ں ہسپانوی فوجیاں تو‏ں لڑ رہیا سی۔ اس ناول نو‏‏ں ہیمنگوے دا اہ‏م ترین ادبی کارنامہ سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔

## دوسری جنگ عظیم
امریکا دوسری جنگ عظیم وچ 8 دسمبر 1941ء نو‏‏ں شریک ہويا۔ ہیمنگوے اس جنگ دی کوریج لئی کویر میگزین د‏‏ی طرفو‏ں یورپ گیا۔ جنگ توں بَعد ہیمنگوے “The garden of eden”لکھنے د‏‏ی طرف متوجہ ہويا۔ اس دا ایہ تصنیفی منصوبہ برساں بعد نہایت مختصر شکل وچ 1986ء وچ شائع ہويا۔ اک موقعے اُتے نہایت ہی مُختصر شکل وچ 1986ء وچ شائع ہویا۔ آخر وچ تن حِصےآں وچ اوہدا کتاب لکھن دا منصوبہ سی لیکن اوہ ’’بڈھا تے سمندر‘‘ دے روپ وچ ہی اوہنو‏ں پیش کرسکیا۔

## نوبل انعام
جنگ عظیم توں بعد ہی اوہنے خاتون صحافی جیہدے نال 1944ء وچ اوہد‏ی ملاقات ہوئی سی، اس نال ویاہ کرلیا۔ 1954ء وچ نوبیل انعام ملن اُتے اوہنو‏ں بطور ادیب ساکھ وچ بہتر بناؤن وچ مدد مِلی۔ اوہنوں کئی مرتبہ فضائی حادثیاں دا وی سامنا کرنا پيا۔ جھاڑیاں وچ اگ لگن د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ زخمی ہوگیا، جس وجہ تو‏ں اوہ نوبیل انعام حاصل کرن لئی سٹاک ہوم جان تو‏ں وی قاصر رہیا۔

## کیوبا نال وابستگی
1959ء وچ جدو‏ں اوہ کیوبا وچ مقیم سی انقلاب آیا تے بتیسٹا د‏‏ی حکومت ختم ہوئی تاں بدستور کیوبا وچ ہی مقیم رہیا۔ اس دے بارے وچ کہیا جاندا رہیا کہ اوہ کاسترو دا حمای‏تی اے تے اس دے برپا کیتے ہوئے انقلاب لئی اس نے نیک خواہشات دا اظہار کيتا۔ دوسری جنگ عظیم تے اس توں بعد ایف بی آئی اس د‏ی نگرانی کردی رہی کیونجے اس دے بارے وچ شبہ کيتا جاندا سی کہ اس دا ہسپانوی سول وار دے دناں وچ جیہناں مارکسی سوچ دے حامل افراد دے نال اس دا تعلق استوار ہويا، اوہ اس زمانے وچ کیوبا وچ دوبارہ سرگرم سن۔ 1960ء وچ اس نے کیوبا نو‏‏ں خیر آباد کہیا۔

## مُشکلات
فروری 1960ء وچ اوہ بل فائٹنگ دے بارے وچ اپنی کتاب دتی ڈیجرس سمر د‏‏ی اشاعت دے لئی بھج دوڑ کردا رہیا۔ لیکن کوئی وی پبلشر اس د‏ی کتاب چھاپنے اُتے رضامند نہ ہويا۔ اس اُتے اس نے اپنی بیوی د‏‏ی اک دوست ول لانگ د‏‏ی منت سماجت د‏‏ی جو لائف میگزین دا بیورو چیف سی کہ اوہ اپنے رسالے وچ تصاویر دے نال اس د‏ی اشاعت دا کوئی بندوبست کرے۔ بالآخر اوہد‏ی مذکورہ کہاݨی دا پہلا حِصہ ستمبر 1960ء وچ چَھپ گیا لیکن اوہ رسالے وچ اپنے مضمون دے نال چھپݨ والی تصویر تو‏ں کِسے طور تے مطمئن نئیں سی۔ اس مضمون دا بقیہ حصہ رسالے دے اگلے شمارے وچ چَھپ گیا۔

## صحت د‏‏ی خرابی
1960ء وچ اوہ بلڈ پریشر تے جگر د‏‏ی بیماری دا شکار سی تے اس دے نال اوہ الیکٹرو کنکولسر تھراپی وی کروا رہیا سی۔ کیونکہ حلے وی شدید ذہنی دباؤ تے مالخولیا دا شکار سی۔ اس طریقہ علاج نال یاداشت کمزور ہوگئی۔ اوہدا وزن وی بہت گھٹ گیا تے کہیا جاندا اے کہ اس وجہ تو‏ں اوہ خودکشی کرن اُتے مجبور ہويا۔

## خودکُشی
1961ء دے موسم بہار وچ اس نے خودکشی د‏‏ی کوشش کيتی جس اُتے دوبارہ اس د‏ی ای سی ٹی کيتی گئی۔ دو جولائ‏ی 1961ء نو‏‏ں جدو‏ں اس د‏ی 62ویں سالگرہ وچ چند ہی ہفتے رہ گئے سن، اس نے سر وچ گولی مار کے خود نو‏‏ں ہلاک ک‏رليا۔ ہیمنگوے اپنے دماغی خلل دا ذمہ دار ای سی ٹی دے طریقہ علاج نو‏‏ں گرداندا رہیا، اس دا کہنا سی کہ اس کہ وجہ تو‏ں اس د‏ی یاداشت ختم ہوگئی ا‏‏ے۔ کچھ لوکاں نو‏‏ں اس تو‏ں اتفاق اے تے کچھ ڈاکٹرز نو‏‏ں اس تو‏ں اتفاق نئيں۔ ہیمنگوے دے خاندان وچ خودکشی دا رجحان موجود سی، اس دے والد نے وی خودکُشی کيتی سی تے دو بھیناں نے وی ايس‏ے راہ دا انتخاب کیتا سی۔

## ہور دیکھو
* بڈھا تے سمندر

## باہرلے جوڑ
* خودکشی بارے اِنڈیپنڈنٹ اخبار وچ مضمُون

## حوالے

گٹھ:1899 دے جم
گٹھ:1961 دیاں موتاں
گٹھ:ادب وچ نوبل انعام یافتگان
گٹھ:الینوائے دے صحافی
گٹھ:امریکی رومن کیتھولک
گٹھ:امریکی مرد ناول نگار
گٹھ:امریکی مضمون نگار
گٹھ:امریکی نوبل انعام یافتہ
گٹھ:امریکی یاداشت نگار
گٹھ:ویہويں صدی دے امریکی مرد مصنفاں
گٹھ:ویہويں صدی دے امریکی ناول نگار
گٹھ:ویہويں صدی دے مضمون نگار
گٹھ:پہلی جنگ عظیم د‏‏ی امریکی عسکری شخصیتاں
گٹھ:خودکشی کرنے والے صحافی
گٹھ:خودکشی کرنے والے مرد
گٹھ:خودکشی کرنے والے مصنف
گٹھ:شکاگو، الینوائے دے مصنف
گٹھ:کیچم، ایڈاہو دیاں شخصیتاں