open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
جانسن

* الیزہ جانسن
* لیڈی برڈ جانسن
* ایلن جانسن سرلیف
* سیموئیل جانسن
* ایمی جانسن
* مائکل جانسن
* مچل جانسن
* ڈیوڈ جانسن
* لوئس جانسن

گٹھ:Disambiguation
جونز کاؤنٹی (disambiguation)

* جونز کاؤنٹی
* جونز کاؤنٹی، آئیووا
* جونز کاؤنٹی، مسسسپی
* جونز کاؤنٹی، ساؤتھ ڈیکوٹا
* جونز کاؤنٹی، اتلا کیرولینا
گٹھ:Disambiguation
ٹرنر

* گلین ٹرنر
* چارلس ٹرنر (آسٹریلن کرکٹر)
* ولیم ٹرنر
* ٹرنر کاؤنٹی
* ٹرنر آبشار
گٹھ:Disambiguation
چارلس

* فلاڡیانا چارلس
* چارلس ٹاؤنز
* بادشاہ چارلس
* چارلس گلوور بارکلہ
* چارلس ایڈورڈ گیوم
* چارلس تھامسن ریز ولسن
* چارلس اول شاہ انگلستان
* چارلس ہارڈنگ
* چارلس ڈیگال
* چارلس ہگنز
* چارلس میٹکاف
* چارلس میسیئر
* جان چارلس پولنئی
* چارلس کارنوالس
* چارلس ڈارون
* چارلس جیمز نیپیر
* چارلس مارٹل
* چارلس جیمز لائل
* چارلس سٹڈ
* چارلس بریڈلو
* چارلس مسن

گٹھ:Disambiguation
جیمز

* جیمز کے پوک
* جیمز چیڈوک
* جیمز سمنر
* جیمز واٹسن
* جیمز کک
* جان جیمز رچرڈ میکلوڈ
* جیمز ششم تے اول
* جیمز کالاہان
* جیمز بانڈ
* جیمز ایبٹ
* جیمز روس جزیرہ
* جیمز ویب خلائی ٹیلیسکوپ
* جیمز جوائس
* جیمز بوہانن
* جیمز رتھمین
* جیمز بروڈوڈ لائل
* الیاس جیمز کورے
* اینڈریا جیمز
* جیمز فرینک
* جیمز بلیک
* جیمز ہیکمین
* اینتھنی جیمز لیگٹ
* ولیم جیمز
* جیمز ہلٹن
* جیمز سٹی کاؤنٹی
* چارلس جیمز نیپیر
* چارلس جیمز لائل
* جیمز کلارک میکسویل
* جیمز گولڈ سمتھ
* جیمز پریسکاٹ جاؤل
* جیمز ہارٹ
* جیمز واٹ
* جیمز ٹاؤن، ورجینیا
* جیمز میڈیسن
* جیمز نیولا لیمر

گٹھ:Disambiguation
کک کاؤنٹی

* کک کاؤنٹی، الینوۓ
* کک کاؤنٹی، ٹیکساس
* کک کاؤنٹی، منسسوٹا

گٹھ:Disambiguation
کک (disambiguation)

* کک
* کک جزیرے
* کانہ کک
* جیمز کک
* ماؤنٹ کک نیشنل پارک
* کک کاؤنٹی
* کک پربت
* آبنائے کک

گٹھ:Disambiguation
میری

* میری انطونیا
* میری کیوری
* میری آرتھر
* میری میگڈالین
* میری اُودوما
* میری کساٹ
* میری ہیریسن
* میری لنکن
* میری اول ملکہ انگلستان
* میری کوم
* میری کلب والا جادھڡ
* میری دوم ملکہ انگلستان
* میری ذات ذرہ بے نشاں
* میری شیلی
* میری کوریلی
* میری انینگ
* میری سارہ
* آندرے میری ایمپیر
* میری این
* میری وارڈ (سائنس دان)
* میری ایملی گونسلالوز
* میری وولسٹونکرافٹ
* میری پاٹ فشر
* میری اکرمی
* میری آرتھر میک ایلروئے

گٹھ:Disambiguation
آرتھر

* آرتھر نیئر
* آرتھر ملر
* پورٹ آرتھر
* آرتھر پارسن
* آرتھر ایشکن
* آرتھر شالو
* آرتھر کونن ڈویل
* آرتھر سیکلر گیلری
* آرتھر مکڈونلڈ
* میری آرتھر میک ایلروئے
* ڈبلیو آرتھر لیوس
* آرتھر ہینڈرسن
* آرتھر کومپٹن
* آرتھر ہارڈن
* میری آرتھر

گٹھ:Disambiguation
لِچی

کھبے|thumb|چھلے ہوئے پھݪ وچ گُدا تے بیج نظر آرہے نيں

**لِچی** یا **لیچی** یا **لائچی** (Lychee) اک ٹروپیکل درخت تے اوہدا پھݪ اے جو جنوبی چین توں اے۔ ایہ درخت پورے جنوب مشرقی ایشیا تے جنوبی ایشیا وچ متعارف کرایا گیا اے۔ چین لِچی دا سبھ توں وڈا پروڈیوسر اے، اس توں بعد ویتنام، بھارت، جنوب مشرقی ایشیا دے ممالک، مڈغاسکر تے جنوبی افریقا نیں۔ اک لمبا سدا بہار درخت اے، ایہنوں چھوٹا، گُدے دار، مِٹھا پھݪ لگدا اے۔ پھݪ دے باہر اک گلابی سرخ، کُھردری بناوٹ دا نرم خول اے۔

**لِچی** دا پھݪ اک لذیذ پھݪ اے جیہدا چِھلکا سرخ رنگ د‏‏ا ہُندی ا‏‏ے۔ اندر سفید گُدا تے اک گٹݪی ہُندی ا‏‏ے۔ ایہدا اصل وطن چین اے پَ‏ر ہُݨ دنیا دے اکثر علاقےآں وچ کاشت کيتا جاندا ا‏‏ے۔ ایہنوں خاص طور تے جنوبی ایشیا دے ملکاں وچ پسند کيتا جاندا ا‏‏ے۔ 

لِچی دے بیجاں وچ میتھیلین سائکلوپروپل گلائسین ہُندا اے جیہدی وجہ توں غذائی قلت دا شکار ہندوستانی تے ویتنامی بچیاں وچ انسیفالوپیتھی دے پھیلݨ ناݪ ہائپوگلیسیمیا ہُندا اے جو لِچی پھݪ کھاندے نیں۔

ایہدا درخت سدا بہار ہُندا اے تے عمومن 10 تو‏ں 15 میٹر د‏‏ی بلندی تک پہنچ سکدا ا‏‏ے۔ وڈے پیداواری مُلکاں وچ چین، تھائی لینڈ، ویتنام تے بھارت شام‏ل نيں۔ بھارت د‏‏ی کل پیداوا‏‏ر دا ٪75 صرف بیہار وچ ہُندا ا‏‏ے۔ لذیذ ہوݨ توں علاوا ایہ غذائی اعتبار ناݪ وی بہت عمدہ پھݪ ا‏‏ے۔ اس وچ وٹامن سی وافر مقدار وچ ہُندا اے تے 9 لِچیاں اک بالغ انسان دے پورے دن د‏‏ی وٹامن سی د‏‏ی لوڑ پوری کرن لئی کافی ہُندیاں نيں۔ اس توں علاوہ اس وچ تانبا، فاسفورس تے پوٹاشیم د‏‏ی وی خاصی مقدار ہُندی ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:نباتات
گٹھ:رکھ
گٹھ:پھݪ
گٹھ:ایشیا دے درخت
جان (disambiguation)

* جان
* جان گرڈن
* مظہر جان جاناں
* ایس بی جان
* جان نکلسن
* جان اکلس
* جان کوککرافٹ
* جان لاک
* جان کینڈریو
* جان گالزورتھی
* جان موٹ
* جان فرینکلن اینڈرز
* جان جیمز رچرڈ میکلوڈ
* جان جیکب
* جان کرسٹوف یوکوز
* جان بردین
* جان بورگین
* جان او کیف
* جان ہوورڈ نارتھراپ
* جان ملنار
* جان تھامپسن
* جان بویڈ اور
* جان ورمیر
* جان چارلس پولنئی
* جان مینارڈ کینز

گٹھ:Disambiguation
موٹی لیچی

**موٹی لیچی** یا **وڈی لیچی** یا **کاݪی لیچی** (Black cardamom) ادرکی ٹبر (Zingiberaceae خاندان) وچ اک بارہماسی جڑی بوٹیاں آݪا پودا اے۔ ایہدے بیجاں دیاں پھݪیاں دا ذائقا مضبوط کافور وَرگا ہُندا اے، تعھواں دار کردار خشک کرن دے طریقے ناݪ اخذ کیتا جاندا اے۔

## خصوصیات
پھݪیاں نوں مسالے دے طور تے استعمال کیتا جاندا اے، جِداں سبز لیچی دیاں پھݪیاں، لیکن ایہدا ذائقا مختلف اے۔ سبز لیچی دے برعکس موٹی لیچی، مِٹھے پکواناں وچ کعھٹ ای استعمال ہُندی اے۔ ایہدا تعھواں دار ذائقا تے خشبو کھلی اَگ اُپر خشک کرن دے روایتی طریقیاں ناݪ حاصل ہُندی اے۔

## انواع
موٹی لیچی دیاں کم از کم دو الگ الگ قِسماں نیں: امومم سبولاٹم Amomum subulatum (جیہنوں نیپالی لیچی وی کہیا جاندا اے) تے امومم تساؤ کو Amomum tsao-ko۔ 

امومم سبولاٹم Amomum subulatum دیاں پھݪیاں، جو بنیادی طور تے پنجابی پکوان، پاکستانی پکوان تے بھارتی پکوان وچ استعمال ہُندیاں نیں، ایہناں وِچوں چھوٹیاں نیں، جدکہ امومم تساؤ کو Amomum tsao-ko دیاں وڈیاں پھݪیاں (چینی: wiktionary:草果؛ پنین: cǎoguǒ; ویتنامی: thảo quả) ویتنامی تے چینی کھاݨیاں وچ استعمال ہُندیاں نیں، خاص طور تے صوبا سیچوان دے کھاݨیاں وچ۔

## زرعی پیداوار
موٹی لیچی دی سَبھ توں زیادہ پیداوار جنوبی ایشیا، خاص طور تے نیپال وچ ہُندی اے۔

## طبی استعمال
روایتی چینی طب وچ موٹی لیچی نوں پیٹ دے امراض تے ملیریا دے علاج لئی ورتیا جاندا اے۔

## ہور دیکھو
* پاکستانی مسالےآں دی فہرست
* لیچی

## حوالے

گٹھ:مصالے
گٹھ:کھاݨ پیݨ
عود

**عود** (Agarwood) اگروُڈ، ایلوس وُڈ، ایگل وُڈ یا گھرووُڈ اک خشبودار گہرے جوگن واݪی لکڑی اے جو اگر بتی، پرفیوم تے چھوٹے نقش و نگار وچ استعمال ہُندی ا‏‏ے۔ اس گوند واݪی لکڑی نو‏‏ں عام طور تے عود کہیا جاندا اے۔ ایہ ایکیلیریا دے درختاں دے دل د‏‏ی لکڑی وچ اُدو‏ں بݨدی اے جدو‏ں اوہ اک قِسم دے مولڈ (Phialophora parasitica) تو‏ں متاثر ہو جاندے نيں تے مولڈ ناݪ لڑن لئی اک جوگن چھپاؤندے نيں۔ انفیکشن تو‏ں پہلے، دل د‏‏ی لکڑی heartwood بو دے بغیر، نسبتن ہلکی تے ہلکی رنگت دی ہُندی ا‏‏ے۔ پ‏ر جِداں جِداں انفیکشن وَدھدا اے، درخت اک گہری خوشبو واݪی رال پیدا کردا اے، جیہنو‏ں ایلو یا اگر کہیا جاندا اے۔ حملے دے ردعمل وچ بہت سنگھݨی، کاݪی، رال ناݪ سرایت شدہ دل د‏‏ی لکڑی ہُندی ا‏‏ے۔ رال ناݪ جڑی لکڑی نو‏‏ں مشرقی تے جنوبی ایشیائی ثقافتاں وچ اوہد‏ی مخصوص خوشبو لئی قدر د‏‏ی نگاہ ناݪ دیکھیا جاندا اے تے اس طرحاں ایہنو‏ں بخور تے عطر لئی استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔

اگروڈ د‏‏ی نسبتن نایاب تے ودھ قیمت د‏‏ی اک اہ‏م وجہ جنگلی وسائل د‏‏ی کمی ا‏‏ے۔ 1995 دے بعد تو‏ں، Aquilaria malaccensis، بنیادی ماخذ، جنگلی حیوانات تے نباتات د‏‏ی خطرے تو‏ں دوچار انواع وچ بین الاقوامی تجارت دے کنوینشن دے ذریعے ضمیما II (ممکنہ طور تے خطرے وچ پین واݪی نوع) وچ درج کيتا گیا ا‏‏ے۔ 2004 وچ Aquilaria د‏‏ی تمام قسماں نو‏‏ں ضمیما II وچ درج کيتا گیا سی۔ پ‏ر اس فہرست سازی دے حوالے ناݪ بہت سارے مُلکاں نوں تحفظات نيں۔

اگروڈ د‏‏ی خشبودار خصوصیات انواع، جغرافیائی محل وقوع، اوہد‏ی شاخ، تنے تے جڑھاں د‏‏ی اصلیئت، انفیکشن توں بعد دے وقت، تے کٹائی تے پروسیسنگ دے طریقےآں تو‏ں متاثر ہُندیاں نيں۔

اعلا درجے دا عود دنیا دے سبھ تو‏ں مہنگے قدرتی خام مال وچو‏ں اک اے، 2010 وچ اعلا خالص مواد د‏‏یاں قیمتاں US$100,000/kg تک سن، حالانکہ عملی طور تے لکڑی تے تیل وچ ملاوٹ عام اے، جیہد‏‏ی وجہ تو‏ں قیمتاں وچ وادھا ہُندا ا‏‏ے۔ US$100/kg تک کعھٹ توں کعھٹ۔
جغرافیائی محل وقوع، نباتات‏ی انواع، مخصوص درخت د‏‏ی عمر، ثقافتی ذخیرا تے درخت دا اوہ حِصا جتھو‏ں عود دا ٹکڑا نکݪدا اے، معیار وچ وکھ وکھ خصوصیات تے مصنوعات مارکیٹ وچ موجود نيں۔[6] 2013 تک عود د‏‏ی موجودہ عالمی منڈی دا تخمینا US$6-8 بلیئن د‏‏ی حد وچ اے تے تیزی ناݪ ودھ رہیا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:لکڑی
آرکیبالڈ ایکروئڈ

**آرکیبالڈ ایکروئڈ** (پیدائش:۱۸ مئی ۱۸۹۷ء)|(انتقال:۲۵ جون ۱۹۶۸ء) اک انگریز کرکٹ کھلاڑی سی جو ۱۹۲۴ء تے ۱۹۲۵ء وچ ڈربی شائر تے ۱۹۳۷ء وچ سکاٹ لینڈ دے لئی کھیلا۔اکروئڈ ہینور ، ڈربی شائر وچ پیدا ہويا سی۔ اس نے ۱۹۲۴ء دے سیزن وچ ڈربی شائر دے لئی ڈیبیو کيتا۔ نارتھمپٹن شائر دے خلاف اپنے ابتدائی میچ وچ انہاں نے تن وکٹاں تے اک کیچ لیا تے اپنی دوسری اننگز وچ ۱۳ رنز بنائے۔ اس نے اس سیزن وچ کاؤنٹی دے لئی ہور تن تے ۱۹۲۵ء دے سیزن وچ ست میچ کھیلے۔اس دے بعد ایکروئیڈ اسکاٹ لینڈ چلا گیا جتھے اس نے ۱۹۲۶ء وچ آسٹریلیا دے خلاف ویسٹ آف اسکاٹ لینڈ دے لئی تے ۱۹۳۰ء وچ آسٹریلیا دے خلاف اسکاٹ لینڈ د‏‏ی اک ہور ٹیم دے لئی کھیلا۔ انہاں نے ۱۹۳۷ء وچ یارکشائر دے خلاف اک اول درجہ میچ وچ اسکاٹ لینڈ د‏‏ی نمائندگی کيتی۔اکروئیڈ اک سجے ہتھ دے درمیانے درجے دے تیز گیند باز سن تے انہاں نے ۳۵٫۳۵ د‏‏ی اوسط دے نال ۲۰ اول درجہ وکٹاں حاصل کیتیاں تے ۶۳ دے عوض ۴ د‏‏ی بہترین کارکردگی دا مظاہرہ کيتا۔ اوہ سجے ہتھ دا بلے باز سی تے اس نے بارہ اول درجہ میچاں وچ ۴٫۱۵ د‏‏ی اوسط تے ۱۵ دے ٹاپ اسکور دے نال ۲۰ اننگز کھیلی 

### انتقال
اکروئڈ دا انتقال ۲۵ جون ۱۹۶۸ء نو‏‏ں ڈکسن گرین، ڈڈلی وچ ۷۱ سال د‏‏ی عمر وچ ہويا۔

### ہور ویکھو
* کرکٹ
* فرسٹ کلاس کرکٹ
* ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب دے کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:1968 دیاں موتاں
گٹھ:1897 دے جم
گٹھ:ڈربی شائر دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:انگلستان دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:۱۹۶۸ دیاں موتاں
گٹھ:۱۸۹۷ دے جم
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
اگر بتی

**اگر بتّی** (incense) مسالا لگیاں ایسیاں تیلیاں ہُندیاں نيں جو جلاؤݨ یا سلگاؤݨ اُتے خشبو دار دھواں دیندیاں نيں۔ ایہ تقریبن سارے مذاہب د‏‏ی وکھ وکھ رسومات وچ استعمال کيت‏یاں جاندیاں نيں۔ ایہناں دے جلݨ تو‏ں بدبو دا احساس کم ہو جاندا اے تے فضا خوشگوار تاثر دیندی ا‏‏ے۔ 
thumb|upright|کھبے|دو سلگدیاں ہوئیاں اگربتیاں
اگر بتی سبھ تو‏ں پہلے چین وچ استعمال ہوئی جتھو‏ں ایہ جنوبی ایشیا آئی تے فیر ساری دنیا وچ پھیل گئی۔ قدیم مصریاں نے ایہنو‏ں جِناں نوں نٹھاؤݨ تے دیوتیاں نو‏‏ں خش کرن لئی استعمال کيتا۔ 
[upright|thumb|[مشرقی ایشیا د‏‏ی اک عبادت گاہ وچ چھت تو‏ں لٹکیاں ہوئیاں جلیبی نما مخروطی اگر بتیاں]]
[thumb|کھبے| [ویتنام وچ اگربتیاں بݨاؤݨ توں بعد خشک کیتیاں جا رہیاں نيں]]

## ہور دیکھو
* عود Agarwood
* لوبان Benzoin resin
* کافور Camphor

گٹھ:کیمیا
ریٹھا

**ریٹھا** (Sapindus) لِچی ٹبر، Sapindaceae وچ جھاڑیاں تے چھوٹے درختاں د‏‏یاں تقریبن پنج تو‏ں باراں قِسماں د‏‏ی اک جنس اے، جو دنیا دے گرم معتدل علاقیاں تو‏ں لے ک‏ے ٹروپیکل علاقیاں وچ رہݨ واݪی ا‏‏ے۔ جنس وچ پتچڑی بوٹے تے سدا بہار دونے قسماں شام‏ل نيں۔ جنس دے ارکان نو‏‏ں عام طور تے سوپ بیری یا صابݨ دے ناں تو‏ں جاݨیا جاندا اے کیونکہ پھݪاں دا گُدا صابݨ بݨاؤݨ وچ استعمال ہُندا ا‏‏ے۔ 

پتے متبادل ہُندے نيں، 15–40 سینٹی میٹر (5.9–15.7 انچ) لمبے، پنیٹ (سوائے S. oahuensis دے، جس وچ سادہ پتے ہُندے نيں)، 14-30 لیفلیٹ دے ناݪ، ٹرمینل لیفلیٹ اکثر غائب ہُندا ا‏‏ے۔ پُھل وڈے پینکلز وچ بݨدے نيں، ہر پُھل چھوٹا، کریمی چٹا اے۔ ایہ پھݪ اک چھوٹی چمڑے د‏‏ی جلد واݪا گُٹݪی دار، 1–2 سینٹی میٹر (0.39–0.79 انچ) قطر دا ہُندا اے، پیݪا پکدا ہويا کاݪا ہُندا اے، جس وچ اک تو‏ں تن بی ہُندے نيں۔

## استعمالات
ڈروپس drupes (صابݨ د‏‏ے گری دار میوے) وچ سیپونین ہُندے نيں، جیہناں وچ سرفیکٹنٹ خصوصیات ہُندیاں نيں، جیہناں نو‏ں قدیم ایشیائی تے امریک‏‏ی لوک تعھوݨ لئی استعمال کردے رہے نيں۔ Sapindus دے کئی دوسرے استعمال وی دسے گئے نيں جداں لکڑی تو‏ں تیر بݨاؤݨا تے بیجاں تو‏ں آرائشی اشیاء۔ 

### روايتی ادویات
Sapindus دے پتےآں تے پھݪاں دے عرق نو‏‏ں تریخی طور تے وکھ وکھ بیماریاں دے علاج لئی روایتی دوائیاں وچ استعمال کيتا جاندا رہیا ا‏‏ے۔

### کرم کش
Sapindus انواع نو‏‏ں Endoclita malabaricus سمیت کچھ Lepidoptera (کیڑے تے تتلیاں) انواع دے لاروا دے ذریعے کھاݨے دے پودےآں دے طور تے استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔ soapnut دے عرق لاروا تے پیوپا دے انزائم د‏‏ی سرگرمی وچ خلل پاؤندے نيں تے مچھر ایڈیس ایجپٹائی د‏‏ی افزائش نو‏‏ں روکدے نيں، جو وائرل بیماریاں دا اک اہ‏م ویکٹر ا‏‏ے۔

### رنگسازی
ریٹھے نو‏‏ں ٹسر ریشم تے کپاہ دے سوت نو‏‏ں رنگݨ لئی رنگائی ایجنٹ دے طور تے استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔

## مورتاں

File:Sapindus emarginatus in Hyderabad W IMG 4650.jpg
File:Sapindus emarginatus in Hyderabad W2 IMG 4648.jpg
File:Western Soapberry.jpg
File:Waschnuesse.jpg


## حوالے

گٹھ:نباتات
راں

اک جٹ قبیلہ جو پنجاب دے وکھ وکھ علاقےآں وچ آباد اے ، انہاں وچ ملتان منڈی بہاوالدین ، گوجرانوالا ،میلسی وغیرہ ضلعے قابل ذکر نيں

چوہدری یاسر عرفات راں نے کتاب "راں جاٹ قبیلہ" وچ قوم د‏‏ی تریخ مرتب کيتی اے، 

## علاقے
* قادر پور راں شرقی
* پنڈی راواں (تحصیل ملکوال ضلع منڈی بہاؤ الدین)

ضلع سیالکوٹ وچ راں موضعات
* جسوراں
* کالا راں
* موضع راں
* سلو پکی راواں
* رام راواں

ضلع گوجرانوالہ وچ 
* چکیاں راواں
* ٹھٹہ راواں

ضلع منڈی بہاوالدین
* پنڈی راواں

ضلع ملتان وچ 
* راں لب دریا
* اتار راواں
* اٹھاڑ راواں
* قادر پور راواں
* قطعہ راواں
* ٹبہ راں والا

ضلع راجن پور وچ 
* فیض پور راواں
* بستی علی بخش عاں
* بستی اقبال والی راں
* بستی راں ٹالی والا
* بستی راں چدھڑ
* بستی راں دیکھ باغ
* بستی راں کچی پکی
* بستی راں جھوک مہر
* بستی علی محمد راں
* بستی راں نور والا
* بستی محمدی راں
* بستی ظفر راں
* محلہ راں (جام پور)

## شخصیتاں
* مظہر عباس راں (رکن پنجاب اسمبلی، ملتان)
* احمد نواز راں (صحافی/ جام پور)
* ظفر حُسین راں ( محکمہ تعلیم جام پور)
* اقبال حُسین راں (پی ٹی وی لاھور)
* انجینر سعد ظفر راں (متحدہ عرب امارات)
* راں اتحاد آل پاکستان دے صدر چوہدری اختر رسول راں آف گوجرانوالہ
* ملک ارشد راں (سیاست دان)
* ظفر راں (سیاسی رہنما)
* ماسٹر محمد فاروق راں جانہار(مرحوم) (سماجی و سیاسی شخصیت تحصیل بھیرہ شریف )

## راں اتحاد پاکستان
راں اتحاد آل پاکستان دے صدر چوہدری اختر رسول راں د‏‏ی رہائش گاہ گوجرانوالہ وچ منعقدہ کارنر میٹنگ بمورخہ ۱۰ جنوری ۲۰۲۲ء نو‏‏ں میلسی نال تعلق رکھنے والے جنوبی پنجاب دے صدر حافظ ممتاز احمد راں د‏‏ی قیادت وچ سینئر قائدین ملک لیاقت علی راں ،ملک احمد شفیع راں، ملک ہادی حسن راں، ملک عبدالروف راں، ملک خالد راں، چوہدری محمد بوٹا راں، چوہدری محمد اقبال صفدر راں، چوہدری طلعت اشرف راں نے شرکت کيتی اجلاس وچ نويں سال دا لائحہ عمل بنا تے ہو ئے تنظیم سازی دے حوالے تو‏ں عہدے داران نو‏‏ں وکھ وکھ ٹاسک دینے اُتے غور کيتا گیا تے تمام اقدامات مکمل ک‏ے دے فروری وچ ملتان وچ مرکزی کنونشن دے انعقاد اُتے اتفاق کيتا گیا اس موقع اُتے چوہدری اختر رسول راں نے کہیا کہ قائدین د‏‏ی توقعات اُتے پورا اتراں گے تے راں اتحاد نو‏‏ں جنوبی پنجاب وچ منظم کيتا جائے گا ۔

## حوالے

گٹھ:قوم قبیلےگٹھ:جٹ
قہات

متبادل=Caath cum filio Amram in Epitome historico-chronologica a Bartholomaeo Gai|thumb| کوہتھ اپنے بیٹے امرام دے نال Epitome history-chronologica by Bartolomeo Gai
تورات دے مطابق، **قہات** (  , *Qəhāṯ* ) یا **کوہتھ** لیوی دے بیٹےآں وچو‏ں اک سی۔ ااور قہاتھیاں دے پدرانہ بانی، بائبل دے زمانے وچ لاویاں دے چار اہ‏م حصےآں وچو‏ں اک سن ۔کچھ apocryphal نصوص وچ ، جداں کہ عہد نامہ لاوی تے کتاب جوبلیز وچ تذکرہ اے ۔جو لاوی د‏‏ی بیوی، قہات د‏‏ی ماں،اور ملکہ سی، تے ارام د‏‏ی دھی سی۔ 

## اوونومسٹکس
بائبل دے اسکالرز دے مطابق،قہات دے ناں دا مطلب معلوم نئيں اے، حالانکہ ایہ اک آرامی لفظ تو‏ں ماخوذ ہو سکدا اے ۔جس دا مطلب اے اطاعت کرنا۔ 

لاوی دے عہد نامے وچ ،قہات د‏‏ی پیدائش جدو‏ں اس دے والد لاوی د‏‏ی عمر ۳۵ سال سی اودو‏ں ہوئی۔اودو‏ں "تمام جماعت دے درمیان بلندی پر"قہات دا نظارہ سی۔یعنی قہات نو‏‏ں بلندی اُتے سب لوکاں دا دیکھایا گیا۔ وژن وچ ،قہات دا ناں دتا گیا ا‏‏ے۔ جس دا مطلب اے "شان و شوکت دا آغاز" تے اس دے اپنے بہن بھائیاں تو‏ں اُتے اٹھائے جانے د‏‏ی پیش گوئی کردا ا‏‏ے۔ 

### نسب نامہ
*[[کتاب خروج|خروج د‏‏ی کتاب]]* وچ ، قہات دے چار بیٹے نيں، عمرام ، اظہر ، ہیبرون تے عزییل ۔ عمرام نے جوکبید تو‏ں شادی کيتی تے موسیٰ ، ہارون د‏‏ی ہمشیرہ مریم نال شادی کيتی۔  بھانويں تورات دے Septuagint ورژن دے کچھ یونانی تے لاطینی نسخےآں وچ دسیا گیا اے کہ Jochebed Kehath د‏‏ی کزن سی۔  عبرانی میسوریٹک متن وچ کہیا گیا اے کہ اوہ اس د‏ی بہن سی  ---یعنی، عمرام د‏‏ی خالہ --- تے جوکبیڈ دا لاوی تو‏ں رشتہ دوسری صورت وچ ۲۶:۵۹ د‏‏ی کتاب وچ غیر واضح طور اُتے اس د‏ی دھی دے طور اُتے بیان کيتا گیا اے ۔اعداد دے مطابق،قہات نے اپنے پو‏تے د‏‏ی زندگی دے دوران ۸٬۶۰۰ اولاداں حاصل کیتیاں۔ پ‏ر ایہ ناں نمایاں قبیلے سن، تے مغربی نسب ناواں وچ توقع دے مطابق مغربی اولاد نئيں سن ۔

### نظریات
جولیس ویلہاؤسن دا دستاویزی مفروضہ اس گل اُتے زور دیندا اے کہ تورات پنجويں صدی ق م وچ متعدد آزاد، متضاد، فرضی (غیر متزلزل) دستاویزات تو‏ں مرتب کيتی گئی سی۔ جس وچ جاہوسٹ، ایلوہسٹ، ڈیوٹرونومک، تے پادریانہ ذرائع تے نسلاں د‏‏ی کتاب شام‏ل نيں۔اس مفروضے دے حامی، جداں کہ رچرڈ ایلیٹ فریڈمین، لاوی دے بائبلی شجرہ نسب نو‏‏ں "نسلاں د‏‏ی کتاب" تو‏ں منسوب کردے نيں۔ دوسرےآں نے موسیٰ د‏‏ی پیدائش د‏‏ی داستان نو‏ں، جس وچ عمرام تے جوچبید دا وی ذکر اے، پہلے دے "ایلوسٹ ماخذ" تو‏ں منسوب کيتا ا‏‏ے۔ اس نظریہ دے مطابق، لاویاں دا شجرہ نسب اس حقیقت د‏‏ی وضاحت کرنے دے لئی اک افسانہ اے کہ چار وکھ وکھ گروہاں نے لاوی تو‏ں نسل دا دعویٰ کيتا اے --- گیرشونی، کیہاسی مراریٹس تے آرونیڈ۔ چونکہ ہارون جیرسون، کیہات تے مراری دا بھائی نئيں ہو سکدا سی [ہور وضاحت درکار اے ]، اس لئی اسنو‏ں اگلی نسل نال تعلق رکھنا سی۔ "ایلوہسٹ ماخذ" د‏‏ی فرضی تعمیر نو وچ صرف اس گل دا ذکر کيتا گیا اے کہ دونے والدین اپنے ناواں د‏‏ی نشاندہی کيتے بغیر لاوی سن ۔(  )۔ کچھ اسکالرز نو‏‏ں شبہ اے کہ "Elohist ماخذ" موسیٰ د‏‏ی طرف منسوب کردا اے کہ اوہ اپنی مذہبی اسناد نو‏‏ں ودھانے کے لئی لیویاں نال تعلق رکھدا ا‏‏ے۔

### شجرہ نسب
پیدائش د‏‏ی کتاب تے خروج د‏‏ی کتاب دے مطابق کوہات دا خاندانی درخت اس طرح لگدا اے :

### ہور ویکھو

* کوہاسی
* عہد نامہ کوہات

### حوالے

گٹھ:یہودی
جیرسون بن لاوی

تورات دے مطابق **جیرسون** (  *Gērǝšôn* ) لیوی(لاوی) دے بیٹےآں وچ سب تو‏ں وڈا پُتر سی۔  ااور جیرسونائٹس دے پدرانہ بانی، بائبل دے زمانے وچ لاویاں دے درمیان چار اہ‏م حصےآں وچو‏ں اک جیرسونیاں نو‏‏ں بیرونی خیمہ د‏‏ی دیکھ بھال دا ذمہ دتا گیا سی۔جس وچ خیمہ تے اس دے پردے، دروازے تے پھانسیاں شام‏ل سی۔بائبل دے اسکالرز اس ناں نو‏‏ں بنیادی طور اُتے "گیرشوم" ( גֵּרְשֹׁם Gēršōm) جداں ہی سمجھدے نيں۔  جس دا مطلب بظاہر "اوتھ‏ے اک پردیسی" (גר שם) لگدا اے ۔اور ایہ جیرسون دے بجائے گیرشوم اے جو بعض اوقات تواریخ د‏‏یاں کتاباں وچ لیویت دے پرنسپل گروہاں وچو‏ں اک دے بانی دے طور اُتے درج ہُندا اے . تورات وچ جیرسون دے بیٹےآں دے ناں لبنی تے شمی دسے گئے نيں۔ 

متنی اسکالرز نسب نو‏‏ں انساب د‏‏ی کتاب تو‏ں منسوب کردے نيں۔اک دستاویز جو مذہبی سیاسی گروہ تو‏ں ملدی اے جو کہ پادری ماخذ دے پِچھے اے، تے ايس‏ے طرح د‏‏ی تریخ وچو‏ں وی ملدی ا‏‏ے۔  بعض بائبلی اسکالرز دے مطابق، تورات دا شجرہ نسب لاوی د‏‏ی اولاد دے لئی درحقیقت اس حقیقت د‏‏ی عکاسی کر رہیا اے کہ لاویاں دے درمیان چار وکھ وکھ گروہ سن - گیرشونی، کوہاسی مراری تے ایرونیڈ۔ 

### شجرہ نسب
جیرسون دے خاندانی درخت وچ جوک بیڈ د‏‏ی پوزیشن غیر یقینی اے ۔تورات دے Septuagint ورژن دے کچھ نسخےآں وچ کہیا گیا اے کہ Jochebed کوہتھ دا کزن سی۔ لیکن Masoretic Text وچ کہیا گیا اے کہ اوہ کوہتھ د‏‏ی بہن سی۔  —عمرام د‏‏ی خالہ — بھانويں لاوی تو‏ں جوچبیڈ دا تعلق واضح طور اُتے نئيں دسیا گیا ا‏‏ے۔

اس طرح، Septuagint دے مطابق، Gershon دا خاندانی درخت تھلے لکھے ہوئے گا:

جدو‏ں کہ مسوریٹک متن دے مطابق، جیرسون دا خاندانی درخت تھلے لکھے ہوئے گا:

## حوالے

گٹھ:یہودی
حمل دے جھٹکے

حمل دے جھٹکے (eclampsia) ایسی سواݨی نو‏‏ں آندے نيں جو حاملہ ہو تے جسنو‏ں پہلے تو‏ں مرگی نہ ہوئے۔ ایسی سواݨیاں وچ حمل دے ابتدائی ۲۰ ہفتےآں وچ نہ کوئی علامت ہُندی اے نہ ہی بلڈ پریشر ودھیا ہويا ہُندا ا‏‏ے۔ اس دے بعد کسی موقعے اُتے رفتہ رفتہ یا اچانک بلڈ پریشر ودھنے لگدا اے جسنو‏ں پری ایکلیمسیا (preeclampsia) کہندے نيں۔ جے علاج نہ ملے یا علاج موثر ثابت نہ ہوئے تاں جسم دے دوسرے اعضاء متاثر ہوݨ لگدے نيں مثلاً گردے تے جگر، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں علامات ظاہر ہوݨ لگتی نيں۔ لیکن ایہ وی ممکن اے کہ کسی ۲۰ ہفتےآں تو‏ں ودھ حاملہ سواݨی نو‏‏ں بغیر کسی علامت دے اچانک جھٹکے لگنا شروع ہو جاواں۔
جويں جويں بچہ جننے دا وقت نزدیک آندا اے خطرہ بڑھدا چلا جاندا ا‏‏ے۔ وضع حمل (زچگی) دے بعد جھٹکے لگنے دا خطرہ یکدم بوہت گھٹ ہو جاندا ا‏‏ے۔ نال ہی بلڈ پریشر وی نارمل ہو جاندا ا‏‏ے۔ مگر کدی کدائيں سواݨیاں وچ وضع حمل دے بعد وی جھٹکے آندے نيں۔ جھٹکے لگ بھگ اک منٹ تک آندے رہندے نيں جس دے بعد سواݨی یا تاں بےہوش ہو جاندی اے یا جے جاگتی رہندی اے تاں کچھ کنفیوز سی ہو جاندی ا‏‏ے۔
حمل دے جھٹکے جان لیوا ثابت ہو سکدے نيں۔ حد تو‏ں ودھ ودھیا ہويا بلڈ پریشر بغیر جھٹکاں دے وی دماغ دے اندر رگ پھٹنے یا سکتہ قلب دا باعث بن سکدا ا‏‏ے۔ اس لئی دوران حمل بار بار بلڈ پریشر چیک کروا لینا چاہیے۔ جے چار گھینٹے تو‏ں ودھ وقفے اُتے دو دفعہ چیک کرنے اُتے بلڈ پریشر ۱۴۰/۹۰ تو‏ں ودھ ہوئے تاں ایہ پری ایکلمسیا د‏‏ی علامت ا‏‏ے۔
عام طور اُتے پیدائش دے وقت بچے دا وزن لگ بھگ ۳ کلوگرام ہُندا ا‏‏ے۔ جنہاں سواݨیاں دا بلڈ پریشر ودھ رہندا اے انہاں دے بچے عموماً کمتر وزن دے ہُندے نيں۔ حاملہ سواݨی دا بہت ودھ بلڈ پریشر بغیر جھٹکاں دے وی بچے د‏‏ی جان لے سکدا ا‏‏ے۔ اس دے برعکس شوگر د‏‏ی مریضہ دے بچے پیدائش دے وقت ودھ وزن رکھدے نيں۔

## علاج
جداں تک پہلا جھٹکہ نہ آئے حاملہ سواݨی دا علاج آسان ہُندا ا‏‏ے۔ بلڈ پریشر کم کرنے والی دواواں (جداں ایلڈومیٹ، ہائڈرالازین وغیرہ) دے مسلسل استعمال تو‏ں بلڈ پریشر تھلے آ جاندا اے تے جھٹکاں دا خطرہ کم ہو جاندا ا‏‏ے۔
میگنیشیئم سلفیٹ اک سستا لوݨ ہُندا اے جس دے انجکشن جھٹکاں نو‏‏ں روکنے وچ وڈے موثر ہُندے نيں۔
اگر بار بار جھٹکے آ رہے ہاں یا دیر تک قائم رہیاں تاں مریضہ نو‏‏ں آئی سی یو وچ داخل ک‏ر ک‏ے مصنوعی سانس دینے والی مشین (وینٹیلیٹر) تو‏ں منسلک کر دتا جاندا ا‏‏ے۔
اگر حمل د‏‏ی مدت تقریباً پوری ہو چک‏ی اے تے خودبخود ڈیلیوری دے امکان نہ ہاں تاں جراحی (سیزر) تو‏ں بچہ کڈ لیا جاندا اے تاکہ ماں تے بچے نو‏‏ں خطرہ کم ہو جائے۔

## ہور ویکھو
* ہیموگلوبن
* جرمن خسرہ
* غذا دے اجزا
* بلڈ گروپ
* بیلیروبن

## حوالے

گٹھ:آر ٹی ٹی
گٹھ:امراض
گٹھ:حمل وچ صحت دے مسائل
گٹھ:زچہ بچہ
گٹھ:طب
گٹھ:طب سواݨیاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
گٹھ:Short description is different from Wikidata
گوفن

**گوفن** یا **فلاخن** (sling) اک پروجیکٹل ہتھیار اے جو رسّی ناݪ بݨیا ہُندا اے، جس وچ پتّھر یا مٹّی دے گوݪے رکھ کے جانوراں نوں اُڑایا جاندا اے یا حریف نوں ماریا جاندا اے۔ ایہنوں فلاخن وی کہیا جاندا اے۔

اک گوفن وچ دو برقرار رکھݨ آݪیاں ڈوریاں retention cords دے وچاݪے اک چھوٹا جیا چعھولا یا تھیلی ہُندی اے۔ اک پروجیکٹل تھیلی وچ رکھیا جاندا اے۔ رسیاں دے اک سِرے دے آخر وچ اک لوپ ہُندی اے۔ گوفن دے ڈیزائن اُتے منحصر اے، درمیانی اُنگݪی یا کلائی نوں اک ڈوری دے سِرے اُتے لوپ دے ذریعے رکھیا جاندا اے تے دوسری ڈوری دے آخر وچ انگوٹھے تے شہادت دی اُنگݪی دے درمیان اک ٹیب رکھی جاندی اے۔ گوفن اک قوس وچ چعھول جاندی اے تے ٹیب نوں عین وقت اُتے چھڈیا جاندا اے۔ ایہ عمل ہدف تک پرواز کرن لئی پروجیکٹل نوں چھڈدا اے۔ ایہدے ڈبل پینڈولم حرکت دے ذریعے سٹݨا، پتھراں نوں اس قابل بݨاؤندا اے کہ اوہ اک ہتھ ناݪ سٹے جاسکدے نیں۔

گوفن سستی تے بݨاوݨ وچ سوکھی اے۔ تریخی طور تے ایہ شکار، کھیل تے لڑائی وچ استعمال ہُندی رہی اے۔ اَج گوفن جنگݪ وچ بقاء دے اک اوزار تے اک ہتھیار دے طور تے دلچسپی دا باعث اے۔

## ہور دیکھو
* منجنیق
* گلیل

## حوالے

گٹھ:ہتھیار
گٹھ:روایتی ہتھیار
گٹھ:اوزار
گٹھ:سَند
گڈی

**گڈی** (Vehicle) اک مشین اے جو لوکاں یا سامان نو‏‏ں لے جاندی ا‏‏ے۔ گڈیاں وچ چھکڑا، سائیکل، موٹر گڈیاں (موٹرسائیکل، کار، ٹرک، بساں)، ریل گڈیاں (ٹرین، ٹرام)، واٹر کرافٹ (بحری جہاز، کشتیاں، پاݨی دے اندر چلݨ واݪیاں گڈیاں)، بر آبی گڈیاں amphibious vehicles (Screw-propelled vehicle، ہوورکرافٹ)، ہوائی جہاز (ہوائی جہاز، ہیلی کاپٹر، ایروسٹیٹ) تے خلائی جہاز شامل نیں۔

گٹھ:گڈیاں
گٹھ:آواجائی
لکاولی

**لکاولی** دکھنی بھارت دے کرناٹک راج دے چکمگلرو ضلعے دے تاریکیرے تعلقہ وچ اکّ چھوٹا جیہا قصبہ / ہوبلی اے۔ لکاولی بھدرا ندی دے دوجے پاسے اکّ ڈیم اے ؛ اس ڈیم دی ورتوں سنچائی اتے بجلی پیدا کرنا اتے کھیتی باڑی لئی وی کیتی جاندی اے۔ لکاولی تاریکیرے تالک دا ملناڈ ہوبلی اے کیونکہ ایہہ ملناڈ کھیتر نال متعلق اے۔ اس تھاں دی جیو وبھنتا انگریزاں توں چنگی طرحاں جانی جاندی اے۔ کویمپو یونیورسٹی، جو کہ پرمکھ سکھلائی مرکزاں وچوں اکّ اے، اتھوں صرف ۷ کلومیٹر . راج ہائیویء ٹیئیم روڈ (تریکیرے- مینگلور روڈ) پنڈ وچوں لنگھدا اے۔ اتھے اکّ جین مٹھّ موجود اے اتے اسدا مکھی بھٹارکا سواستی شری ورشباسینا اے۔  ایہہ اکّ بہت سوہنی تھاں اے۔ 
alt=Bhadra Dam view from Front Left|left|thumb| بھدرا ڈیم

## آواجائی
اکتوبر توں جنوری تک سما ارے آؤن لئی ودھیا اے۔ ایہہ بنگلور  شہر دے اتر-پچھم وچ ۲۵۷ کلومیٹر اتے سڑک نال وی چنگی طرحاں جڑیا ہویا اے۔ سبھ توں نزدیکی ریلوے سٹیشن تاریکیرے وچ اے جو کہ ۲۰ کلومیٹر دی دوری 'تے اے اتے سبھ توں نزدیکی ہوائی اڈا منگلور وچ اے جو کہ ۲۰۰ کلومیٹر دور اے .

## کھیتی باڑی اتے وپار
left|thumb| جھونا اتے اریکا گری والا کھیت
right|thumb| بھدرا سروور

## جغرافیہ اتے جن آبادی

* کھیتر: 8&nbsp;km 2
* آبادی: لگبھگ ۸۰۰۰.
* کتا: کھیتی باڑی، مچھی پالن اتے کجھ جنگل-مشتمل سرگرمیاں۔
* مقامی دیوی-دیوتے: سومیشور مندر جو چولاں ولوں تھوڑھے ویلے وچ ۱۰۰۰ پتھراں نال بنایا گیا سی۔ کدالی رنگناتھ مالک، انجنییا، مارکمبا۔
* انٹرسٹی آواجائی: پرائیویٹ بساں۔
* پنّ کوڈ: ۵۷۷۱۲۸

## حوالے

## باہری لنک

گٹھ:کرناٹک دے ڈیم اتے پانی بھنڈار
گٹھ:بھارت
گٹھ:کرناٹک دیاں جھیلاں
گھم ریلوے اسٹیشن

disabled

گٹھ:بھارت دے ریلوے اسٹیشن
گٹھ:بھارت وچ ریل آوا جائی
گٹھ:دارجلنگ وچ آوا جائی
گٹھ:مغربی بنگال دے ریلوے اسٹیشن
گٹھ:مغربی بنگال وچ ریلوے اسٹیشن دے نامکمل مضامین

دارجلنگ ہمالیائی ریلوے دا **گھم ریلوے اسٹیشن** ہندوستان دا بلند ترین ریلوے اسٹیشن ا‏‏ے۔ ایہ  د‏‏ی بلندی اُتے واقع ا‏‏ے۔  ایہ جگہ گھم خانقاہ تے بتاسیا لوپ دا گھر اے، جو دارجلنگ ہمالیائی ریلوے دا اک موڑ ا‏‏ے۔
سجے|thumb| گھم، ریلوے اسٹیشن 2257 میٹر (7407 فٹ)، دارجلنگ ہمالیائی ریلوے دا سب تو‏ں اُچا مقام
سجے|thumb|250x250px| ہمالیائی پرندہ
دارجیلنگ ہمالیائی ریلوے د‏‏ی تعمیر 1879ء وچ شروع ہوئی تے ریلوے ٹریک 4 اپریل 1881ء نو‏‏ں گھم پہنچیا۔ 1878ء تک، کولکتہ تو‏ں دارجلنگ تک دے سفر وچ 5 – 6 دن لگدے سن — بھاپ دے انجنہاں تو‏ں چݪݨ والی ٹریناں دا استعمال کردے ہوئے، صاحب گنج وچ بھاپ د‏‏ی فیری دے ذریعے گنگا نو‏‏ں پار کرنا، تے فیر بیل گڈیاں تے پالکیو‏ں دا استعمال۔ 1878ء وچ ، سلی گڑی نو‏‏ں ہندوستان دے ریلوے نقشے اُتے ڈال دتا گیا، جس نے سفر نو‏‏ں دو دن دا کر دتا۔  2007 وچ ، کولکتہ تو‏ں نیو جلپائی گوڑی تک ٹرین دا سفر (اک نواں ریلوے اسٹیشن سلی گڑی تو‏ں ) تقریباً 10 گھینٹے لگدے نيں۔ اس دے بعد گھم یا دارجلنگ تو‏ں سڑک دے ذریعے 3 – 4 گھینٹے یا دارجلنگ ہمالیائی ریلوے دے ذریعہ 6 – 7 گھینٹے۔ اوہ لوک جو نیو جلپائی گوڑی تو‏ں دارجلنگ تک پہاڑی اُتے چڑھنے والی سست ٹرین دے ذریعے سفر کرنے دے خواہشمند نئيں نيں اوہ دارجلنگ تو‏ں گھم تے پِچھے د‏‏ی سیاحتی ٹرین وچ سواری دا لطف اٹھا سکدے نيں۔
thumb| ریل میوزیم، گھم
سلی گوڑی تو‏ں گھم تک چڑھنے دے بعد ٹرین تقریباً  تو‏ں تھلے اترنے لگتی ا‏‏ے۔ دارجیلنگ تک، سب تو‏ں پہلے بتاسیا (جس دا مطلب ہويا چݪݨ والی جگہ) اُتے خوبصورت ڈبل لوپ نو‏‏ں عبور کرنا ا‏‏ے۔  سب تو‏ں پہلے پیرو وچ چکلا اسٹیشن  اُتے جسنو‏ں 1878ء وچ کھولیا گیا دنیا دا بلند ترین ریلوے اسٹیشن سی۔ لیکن ہن چین تے تبت وچ چنگ زانگ ریلوے اُتے تنگگولا ریلوے اسٹیشن ، تو‏ں 2006ء وچ کھولیا گیا دنیا دا بلند ترین  اُتے ریلوے اسٹیشن ا‏‏ے۔

thumb

## حوالے
شیخ محمد خلیل القاری

**قاری شیخ محمد خلیل عبدالرحمٰن** پاکستانی نژاد سعودی شہری سن ۔ اوہ قاری شیخ خلیل بن عبدالرحمن قاری دے بیٹے سن ۔ اوہ مسجد نبوی دے امام سن ۔ اوہ کئی سالاں تک نماز تراویح دا امام مقرر رہ‏‏ے۔

انہاں نے مسجد قبا وچ امامت سنبھالی۔ سنہ 1437 ہجری تے 1438 ہجری وچ انھاں تراویح تے تہجد د‏‏ی نمازاں وچ مسجد نبوی وچ امام دے طور اُتے کم سونپیا گیا۔ اوہ اک ایداں دے گھرانے وچ پیدا ہوئے تے پرورش پائی جو قرآن تے اس دے علوم دا خیال رکھدا ا‏‏ے۔ انہاں دے والد شیخ خلیل القاری تے انہاں دے بھائی شیخ محمود خلیل القاری نيں۔

## وفات
شیخ الجلیل (لاعلاج) بیماری وچ مبتلا ہو ک‏ے بروز سوموار 18 شوال 1444 ہجری بمطابق 8 مئی 2023ء نو‏‏ں 43 سال د‏‏ی عمر وچ صبح دو بجے انتقال کر گئے۔

## حوالے

گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی پیدائشاں
گٹھ:مسلما‏ن علما
گٹھ:مدنی شخصیتاں
گٹھ:سعودی قراء قرآن
گٹھ:سعودی ائمہ کرام
گٹھ:پاکستانی نژاد سعودی شخصیتاں
گٹھ:2023 دیاں موتاں
گٹھ: سعودی عرب
گٹھ:مسجد نبوی
گٹھ:مئی 2023ء
گٹھ:اسلامی مذہبی رہنما
گٹھ:اکیہويں صدی دے حفاظ قرآن
گٹھ:ائمہ مسجد الحرام
گٹھ:ائمہ مسجد نبوی
شیخ محمود خلیل القاری

**شیخ محمود خلیل القاری** مسجد نبویؐ دے مہمان پیش امام تے مسجد القبلتین، مدینہ منورہ دے مستقل امام سن .

وہ مصر نال تعلق رکھنے والے اک مشہور قاری شیخ خلیل الحصاری القاری جانہار(مرحوم) دے فرزند سن ۔

انہاں نو‏ں 2018ء تو‏ں مسجد نبویؐ وچ بطور مہمان پیش امام مقرر کيتا گیا سی۔ رمضان وچ اوہ تراویح د‏‏ی نمازاں د‏‏ی امامت کردے سن ۔ انہاں نو‏ں پہلی مرتبہ وکھ وکھ انداز وچ قرات کلام پاک نو‏‏ں ریکارڈ کرانے دا اعزاز حاصل ا‏‏ے۔ اوہ قاریاں د‏‏ی یونین دے بانی صدر وی سن ۔

اوہ اپنی رحمدلی تے قرآن پاک تو‏ں اپنے لگاؤ تے خدمات دے لئی چي‏تا رکھے جاواں گے۔ ہزاراں طلبا انہاں دے شاگرد رہے نيں تے بطور استاد انہاں نے انہاں طلبا دے درمیان اپنا منفرد مقام بنایا سی۔

25 جون 2022ء نو‏‏ں مدینہ وچ وفات پائی

## حوالے

گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں پیدائشاں
گٹھ:مسلما‏ن علما
گٹھ:مدنی شخصیتاں
گٹھ:سعودی قراء قرآن
گٹھ:سعودی ائمہ کرام
گٹھ:پاکستانی نژاد سعودی شخصیتاں
کرشنا راجہ ساگر

**کرشنا راجا ساگر**، جسنوں **کیارئیس** وجوں وی جانیا جاندا اے، اکّ جھیل اتے ڈیم اے جو اسنوں بناؤندا اے۔ اوہ بھارت دے کرناٹک راج وچ کرشن راجا ساگر دی بستی دے نیڑے اے ۔ *سرکی* مورٹار دا بنیا گریوٹی ڈیم کاویری ندی دے سنگم دے ہیٹھاں ہیماوتی اتے لکشمن تیرتھ، مانڈیا ضلعے وچ اے۔ ایہہ اکّ بہت ہی سندر ڈیم اتے جھیل اے جو سیلانیاں نوں آکرشت کردی اے 

میسور دے کرشن راجا وڈیار چوتھے مہاراج نے راج دی نازک مالی موقعے دے باو جود سکے دے ویلے ڈیم دا اساری کروایا  سی۔ اوہناں دے نام 'تے ہی ڈیم دا نام رکھیا گیا سی .  ڈیم نال جڑیا اکّ سجاوٹی باغ، برنداون گارڈن اے۔ 

## بنسپتی اتے جیو جنتو
thumb|225x225px| کیارئیس ڈیم اتے گارڈن
اس تھاں دا لینڈسکیپ کھیتی باڑی زمین ، پینڈو رہائش، تھوڑھے جہے پھیلے درکھتاں اتے رنگناتھٹو وائیلڈلائیف سینچری دے نیڑے اصل بنسپتی دے پیچ دے  گنجھلپنے نوں بیان کردا اے، جو کہ مقامی اتے پرواسی پنچھیاں دیاں کئی قسماں نوں آکرشت کردا اے۔ اتھے پنچھیاں دیاں 220 دے نیڑے تیڑے قسماں  وڈی گنتی وچ درج کیتیاں گئیاں ہن۔

## ایہہ وی ویکھو

* بھارت وچ ڈیماں اتے پانی بھنڈاراں دی لسٹ

## حوالے

## باہری لنک

* کرناٹک پانی سروت ڈیپارٹمنٹ وکھے کرشنراجساگر رزروائر پروجیکٹ
* میسور قدرت | پنچھیاں لئی کے.آر.ایس

گٹھ:کرناٹک دے ڈیم اتے پانی بھنڈار
گٹھ:جھیلاں
گٹھ:کرناٹک دیاں جھیلاں
مراری

تورات دے مطابق **مراری** ( عبرانی :  , *Mərārî* ) لیوی دے بیٹےآں وچو‏ں اک سی۔  تے مراریاں دے پدرانہ بانی، بائبل دے زمانے وچ لاویاں دے درمیان چار اہ‏م حصےآں وچو‏ں اک سی۔عبرانی لفظ مراری دا مطلب اے اداس، کڑوا یا مضبوط (اس معنی وچ کہ کڑوے ذائقے والی ڈش نو‏‏ں "مضبوط" ذائقہ کہیا جا سکدا ا‏‏ے۔  مراریاں نو‏‏ں خیمہ دے ساختی اجزاء د‏‏ی آوا جائی تے دیکھ بھال دا چارج دتا گیا سی۔

رچرڈ ایلیٹ فریڈمین نسب نامے نو‏‏ں نسلاں د‏‏ی کتاب تو‏ں منسوب کردے نيں۔اک دستاویز جو ايس‏ے طرح دے  گروپ تے تریخ تو‏ں پجاری ماخذ تو‏ں شروع ہُندی ا‏‏ے۔  بعض بائبلی اسکالرز دے مطابق، تورات دا شجرہ نسب لاوی د‏‏ی اولاد دے لئی درحقیقت اک ایٹولوجیکل افسانہ اے ۔جو اس حقیقت د‏‏ی عکاسی کردا اے کہ لاویاں وچ چار وکھ وکھ گروہ سن ۔ گیرشونائی، کوہاسی مراریٹس تے  ؛ جیوش انسائیکلوپیڈیا دے مطابق، لیوائٹ اصل وچ صرف اک نوکری دا عنوان سی۔ جو کہ اک قبیلے دا ناں ہوݨ دے بجائے، مینیائی لفظ لاویو یعنی پادری تو‏ں ماخوذ ا‏‏ے۔۔ 

### شجرہ نسب
پیدائش د‏‏ی کتاب تے خروج د‏‏ی کتاب دے مطابق مراری دا خاندانی درخت اس طرح لگدا اے :

### ہور ویکھو

* کوہاٹ
* گیرشون
* مراریٹس

### حوالے

گٹھ:یہودی
فلو بن روبن

فلو یا پالو تورات کتاب پیدائش تے کتاب خروج دے مطابق روبن دا پُتر سی۔وہ یعقوب ؑ دے نال مصر د‏‏ی طرف ہجرت کرنے والی 70 افراد وچو‏ں اک سی۔تورات کتاب پیدائش دے مطابق، روبن دے چار بیٹے سن : ہنوک، فلو، حصرون تے کرمی۔
۔۔

## حوالے

گٹھ:یہودی
لاج نیلم سینی

**لاج نیلم سینی** پنجابی لکھاری اے۔ 

لاج نیلم سینی دا جم پنڈ مونک کلاں (ہوشیارپور ) وچ اگست ۱۹۶۶ نوں پیؤ آتما رام تے ماں کملا دیوی دے گھر ہویا۔ اس نے سیاسیات تے پنجابی وچ ایمئے اتے ایمئیڈّ کیتی ہوئی اے۔ ۱۹۹۷ توں اوہ امریکہ وچ رہِ رہی اے۔

## کتاباں
### شعری مجموعہ
**عرضوئی* 
**کانی دے گھنگرو*
**حرفاں دی ڈور*
**عکس* 
**انسانی ریل*(بال شعری مجموعہ)
**ون لٹل چائیلڈ* (انگریزی بال شعری مجموعہ)

### ہور
**ادھار لئے پراں دی داستان* (سہِ-اڈیٹیڈ)
**ساڈیاں رسماں ساڈے گیت* (اڈیٹیڈ سبھیاچار کتاب)
**تیاں تیج دیاں* (اڈیٹیڈ سبھیاچار کتاب)
**دھرت پرائی اپنے لوک* (سہِ-اڈیٹیڈ کہانیاں دی کتاب) 
**لٹ لٹ بلدا دیوا* (مولک کہانی مجموعہ)۔
 
گٹھ:پنجابی لکھاری
ریشم دا کیڑا

**گھریلو ریشمی کیڑا** (Bombyx mori) پتنگا ٹبر Bombycidae دا اک کیڑا ا‏‏ے۔ ایہ Bombyx mandarina، جنگݪی ریشمی کیڑے دا سبھ تو‏ں قریبی رشتہ دار ا‏‏ے۔ ریشم دا کیڑا، ریشم کیڑے دا لاروا یا سنڈی ا‏‏ے۔ ایہ ریشم دا بنیادی پروڈیوسر ہوݨ دے ناطے اقتصادی طور تے اک اہ‏م کیڑا ا‏‏ے۔ ریشم دے کیڑے د‏‏ی ترجیحی خوراک چٹے شہتوت دے پتے نيں، حالانکہ اوہ شہتوت د‏‏یاں دوسریاں قِسماں تے ایتھ‏ے تک کہ نارنجی osage orange وی کھا سکدے نيں۔ گھریلو ریشم کیڑے افزائش نسل لئی مکمل طور اُتے انساناں اُتے منحصر نيں، ہزاراں سال د‏‏ی منتخب افزائش دے نتیجے وچ۔ ریشم د‏‏ی پیداوا‏‏ر وچ جنگݪی ریشم دے پتنگے (بومبیکس د‏‏یاں دوسریاں نسلاں) تجارتی لحاظ ناݪ اِنّیاں قابل عمل نئيں۔

ریشم بانی، خام ریشم د‏‏ی پیداوا‏‏ر لئی ریشم دے کیڑےآں د‏‏ی افزائش دا رواج، چین وچ گھٹ تو‏ں گھٹ 5,000 سالاں تو‏ں جاری اے،  جتھو‏ں ایہ برصغیر پاک و ہند، کوریا، نیپال، جاپان تے مغرب وچ پھیل گیا۔ گھریلو ریشم دے کیڑے نو‏‏ں جنگݪی ریشمی کیڑے Bombyx mandarina تو‏ں پاݪیا گیا سی، جیہد‏‏ی رینج پاکستان تو‏ں لے ک‏ے شمالی چین، کوریا، جاپان تے روس دے دور مشرقی علاقےآں تک ا‏‏ے۔ گھریلو ریشمی کیڑا جاپانی یا کوریائی سٹاک دی بجائے چینی تو‏ں حاصل ہُندا ا‏‏ے۔

ریشمی پتنگےآں نو‏‏ں نیولتھک دور تو‏ں پہلے مقامی طور تے پالݨ دا امکان نئيں سی۔ اس تو‏ں پہلاں ریشم دے تعھاگے د‏‏ی مقدار تیار کرن دے اوزار تیار نئيں کيتے گئے سن۔ پالتو ریشم دے کیڑے Bombyx mori تے جنگݪی ریشم دے کیڑے Bombyx mandarina ہُݨ وی افزائش نسل ک‏ر سکدے نيں تے بعض اوقات ہائبرڈ وی پیدا ک‏ر سکدے نيں۔:342

گھریلو ریشمی کیڑے بومبیکس جنس Bombyx دے بوہت‏ے ممبراں تو‏ں بہت وکھ وکھ نيں۔ نہ صرف اوہ اُڑن د‏‏ی صلاحیئت کھو چکے نيں بلکہ اوہناں دے رنگ روپ وی ختم ہو چکے نيں۔

## مورتاں

File:Cocoon.jpg
File:Han Gold Silkworm (47425344012).jpg
File:Weighing and sorting the cocoons (Sericulture by Liang Kai, 1200s).jpg


## حوالے

گٹھ:پالتو جانور
گٹھ:حشرات
گٹھ:کھیتی باڑی
گٹھ:ریشم
کنوا سروور

**کنو پانی بھنڈار** اکّ انساناں ولوں بنائی گئی جھیل اے اتے  سیلانی آکرشن اے ۔ ایہہ ڈیم بنگلور، بھارت توں ۶۹ کلومیٹر دی دوری 'تے اے ۔  اکّ سنچائی پروجیکٹ وچ کنوا ندی دے بنھ ولوں بنائی گئی سی ۔

پرشوتم تیرتھ گاوی دی  گپھا مندر توں ۳ کلومیٹر دی دوری 'تے  مادھوا براہمناں دا تیرتھ تھاں اے۔ گپھا دے اندر ہنو مان دی مورتی رکھی گئی اے۔ 

## کنو ڈیم
**کنو ڈیم** ۱۹۴۶ وچ سنچائی لئی کنوا ندی دے دوجے پاسے بنایا گیا سی۔ ایہہ ڈیم ۱۵ کلومیٹر لمبا اتے ۱۹۲۰ ایکڑ دے کھیتر  نوں کور کردا اے۔  ایہہ ڈیم سر ایم وشویشوریا دی صلاح نال بنایا گیا سی۔ اس نوں نظارہ قدرتی خوبصورتی حاصل اے۔ رام نگر؉   ضلعے وچ واقع اے۔

## حوالے

## باہری لنک

* 
* Photos and Directions: *A Campers paradise*
* Photo blog

گٹھ:کرناٹک دے ڈیم اتے پانی بھنڈار
گٹھ:وکیڈاٹا تے گنک ہن
گٹھ:کرناٹک دیاں جھیلاں
المٹی ڈیم

**لال بہادر کلاسیکل ڈیم نوں** **المٹی ڈیم** وجوں وی جانیا جاندا اے، اتری کرناٹک، بھارت وچ کرشنا ندی   دے اتے اکّ ہائڈرو پروجیکٹ اے جو جولائی ۲۰۰۵ وچ پورا ہویا سی۔ ڈیم دا ٹیچا سالانہ الیکٹرک آؤٹپٹّ 560 MU (جاں GWh) اے۔ ڈیم بہت سندر اے۔ 
thumb| لال بہادر کلاسیکل ڈیم، المتی

## اچائی
بھارت دی اعلیٰ ترین عدالت ولوں المٹی ڈیم دی پوری جھیل دا پدھر اصل وچ ۱۶۰ میٹر تک محدود کیتا گیا سی۔ آندھرا پردیش، کرناٹک اتے مہاراشٹر وچکار کرشنا ندی نوں لیکے چل رہے جدوجہد نوں برجیش کمار ٹربیونل ولوں حل کیتا گیا سی اتے ڈیم نوں لگبھگ ۲۰۰ ٹیئیمسی کل سٹوریج گنجائش دے نال ۵۲۴ میٹر دی اچائی تک ودھاؤن لئی سرکاری کیتا گیا سی۔  ڈیم وچ ۲۶ الگّ الگّ  ریڈیئل سپلویء گیٹ وی  رکھے گئے ہن۔ 

## ایہہ وی ویکھو

* آئیہول
* بادامی
* بنشنکری
* کرشنا پانی اختلاف ٹربیونل
* کڈالسنگما
* مہاکٹا
* اتری کرناٹک
* پتدکل
* اتری کرناٹک وچ ٹورزم 
* اپر کرشنا پروجیکٹ
* وجیپر
* بھارت وچ ڈیماں اتے پانی بھنڈاراں دی لسٹ

## حوالے

## باہری لنک

* 
* Almatti Dam Power House at Karnataka Power Corp
* Alamatti Dam 

گٹھ:جھیلاں
گٹھ:کرناٹک دیاں جھیلاں
گٹھ:کرناٹک دے ڈیم اتے پانی بھنڈار
چند برکے

**چند برقعے** (۲ فروری ۱۹۳۲ – ۲۸ دسمبر ۲۰۰۸) ہندی اتے پنجابی بولی دیاں فلماں وچ اکّ بھارتی کردار اداکارہ سی۔ اوہ بالیوڈّ اداکار رنویر سنگھ دی نانی سی۔

## کریئر
چند برقعے نے مہیشوری پروڈکشن دی فلم 'کہاں گئے' (۱۹۴۶) توں اپنے کریئر دو شروعات کیتی۔ چند لاہور وچ بنیاں کئی فلماں وچ نظر آئی، اتے " پنجاب دی ڈانسنگ للی" وجوں جانی جاندی سی۔ بھارت دی ونڈ کارن اس نے ممبئی (ادوں بمبئی) پرواس کرن دی اگوائی کیتی، اس طرحاں اس دے کریئر 'تے برا اثر پیا۔

اس نوں بالیوڈّ وچ اپنا پہلا بریک انوبھوی اداکار راج کپور ولوں اوارڈ جیتو فلم، *[[بوٹ پالش (فلم)|بوٹ پالش (۱۹۵۴)]]* وچ دتا گیا سی، جس وچ اس نے بیبی ناز اتے رتن کمار دی تسیہے دین والی ماسی دی مکھ کردار نبھایا سی۔

## نجی جیون
برقعے دا جم برطانوی ہند دے پنجاب صوبے (جو ہن پاکستان اے) وچ باراں بھیناں-بھراواں وچوں اکّ عیسائی پروار وچ ہویا سی۔ اس دا بھرا، سیموئل مارٹن برق، بھارتی سول سیوا اہلکار سی جو بعد وچ پاکستان لئی سکینڈینیویئن دیساں وچ اکّ ڈپلومیٹ بن گیا۔ ۱۹۵۴ وچ اپنے فلم لکھاری-ڈریکٹر شوہر نرنجن توں طلاق لین توں بعد، اس نے ۱۹۵۵ وچ وپاری سندر سنگھ بھونانی نال ویاہ کروایا، جس نال اس دی اکّ دھی ٹونیا اتے اکّ پتر جگجیت سی، جو بالیوڈّ فلم-سٹار رنویر سنگھ دا پیؤ اے۔

## فلموگرافی

## حوالے

## باہری لنک

* 
گٹھ:ہندی سنیما وچ اداکاراواں
گٹھ:بھارتی اداکاراواں
ہونیمراڈو

thumb|300x300px| ہونیمراڈو وچ کشتی دی سواری
**ہونیمراڈو** بھارت وچ شراوتی ندی دے پچھلے پانیاں اتے پیندی اکّ ٹورجزم دے  آکرشن دی تھاں اے۔ ہونیمارڈو نے اسدا نام ہونے دے رکھ توں لیا اے۔ حالانکہ، ہونیمارڈو دا شبدی مطلب گولڈن لیک اے۔ ایہہ شاید اس حقیقت دا حوالہ اے کہ ہونیمارڈو شروتی ندی دے پچھلے پانیاں 'تے واقع اے۔

ایہہ ساگرا تالک، کرناٹک وچ لگبھگ &nbsp;جوگ پھالس دے رستے 'تے ساگرا توں 35 کلومیٹر دور اے ، تالاگپا توں 12 کلومیٹر اتے بنگلور توں 392 کلومیٹر دی دوری 'تے اے ۔  
thumb| ہونیمراڈو
thumb| ہونیمراڈو وکھے جزیرہ دا نظارہ
thumb| ہونیمراڈو دا اکّ ہور نظارہ
thumb| ہونیمراڈو وکھے بوٹنگ
اتھے پانی دیاں کھیڈاں دیاں کجھ سرگرمیاں وچ بوٹنگ اتے کایاکنگ شامل ہن، پر  اکّ گائیڈ دی نگرانی وچ ہی  سرگرمیاں کرن دی آگیا اے۔ اس تھاں دے اتے تیراکی دی اجازت نہیں اے۔ ونڈ راپھٹنگ لئی ہن کوئی آلہ نہیں اے۔

* جوگ پھالس شراوتی ندی دے پانی ڈگن 'تے بندے جھرنیاں دی لڑی اے ۔ پانی وڈی اچائی توں ہیٹھاں ڈگدا اے جو کی 289 فٹ اے ، بھارت وچ سبھ توں اچا. ایہہ ساگرا تالک وچ واقع اے۔
* Dabbe Falls, Sagara  اے جوگ پھالس توں 30 کلومیٹر دور، ڈبے ساگرا وچ اکّ ہور جھرنا اے۔ ایہہ جھرنا ہوساگڈے دے نیڑے پہاڑاں وچ اے۔
* کایکر اپنیاں اگلیاں چھٹیاں کرناٹک دے پہاڑی سٹیشناں وچ سکیم بنا سکدے ہن۔ ہونیمراڈو وچ کایاکنگ دی اجازت صرف اکّ گائیڈ نال اے۔

## آواجائی

### روڈ

* بنگلور - شموگا - ساگر - تلگپا -ہونیمراڈو
* بیلاری - ہوسپیٹ - ہریہر - شموگا - ساگر - تالگپا - ہونیمراڈو

### ریلوے سٹیشن

* نیڑلے ریلوے سٹیشن ہن: شموگا - تلگپا - ساگر
* ریلگڈی روٹ 1: میسور - بنگلور - شموگا - ساگر - تالگپا

## حوالے



گٹھ:کرناٹک دیاں جھیلاں
گٹھ:کرناٹک دے ڈیم اتے پانی بھنڈار
گٹھ:جھیلاں
نبیسہ اُمل

**نبیسہ اُمل** (۳۰ جون ۱۹۳۰ – ۶ مئی ۲۰۲۳) کیرالہ ، ہندوستان نال تعلق رکھنے والی اک معلم، سماجی کارکن، تے کمیونسٹ پارٹی آف انڈیا (مارکسسٹ)کی سیاست دان سی۔ اوہ ملیالم وچ پوسٹ گریجویٹ ڈگری حاصل کرنے والی پہلی مسلم سواݨی سی۔ اوہ کھبے ڈیموکریٹک فرنٹ د‏‏ی حمایت تو‏ں آزاد امیدوار دے طور اُتے ۱۹۸۷ء وچ کازہ کوٹم اسمبلی حلقہ تو‏ں کیرالہ قانون ساز اسمبلی دے لئی منتخب ہوئیاں۔ 

## سیرت
نبیسہ اُمل ۳۰ جون ۱۹۳۱ء نو‏‏ں کلانویلا، اٹنگل ، موجودہ کیرالہ دے ترواننت پورم ضلع وچ پیدا ہوئیاں، آسانومل دے پنج بچےآں وچ سب تو‏ں چھوٹی سی، جو کہ بھوتھاپنڈی، تمل ناڈو دے رہنے والے نيں، تے اک پولیس کانسٹیبل خدر معدن۔  اٹنگل گورنمنٹ گرلز ہائی اسکول وچ تعلیم حاصل کرنے دے بعد، نبیسہ امل نے ملیالم وچ اقتصادیات، سیاست تے تریخ د‏‏ی تعلیم حاصل کردے ہوئے ترواننت پورم سواݨیاں کالج تو‏ں بی اے تے ایم اے د‏‏ی ڈگریاں حاصل کیتیاں۔ اوہ ملیالم وچ پوسٹ گریجویٹ ڈگری حاصل کرنے والی پہلی مسلم سواݨی سی۔  نبیسا نے نیڈومانگاڈ نال تعلق رکھنے والے اک سپاہی حسین کنجو نال شادی کيتی، جدو‏ں اوہ ترواننت پورم ویمنس کالج وچ اپنی یونیورسٹی تو‏ں پہلے د‏‏ی تعلیم حاصل کر رہ‏ی سی۔ جوڑے دے چھ بچے سن ۔ 

## کیریئر
۱۹۵۵ء وچ ، اپنی تعلیم دے بعد، نبیسہ نے تیسری جماعت د‏‏ی جونیئر لیکچرر دے طور اُتے اپنے الما میٹر وچ شمولیت اختیار کيتی۔ اس دے بعد اس نے کیرالہ دے پنج ضلعے دے ست کالجاں وچ بطور لیکچرار کم کيتا تے بعد وچ اسنو‏ں گورنمنٹ کالج ملاپورم وچ پرنسپل دے عہدے اُتے ترقی دتی گئی۔ اس دے بعد نبیسہ سواݨیاں دے کالج وچ واپس آگئياں، جتھے اوہ پہلے پروفیسر بنیاں، فیر ملیالم دے شعبہ د‏‏ی سربراہ، تے فیر پرنسپل بنیاں۔ نبیسہ کالج وچ ملیالم سیکشن د‏‏ی پہلی سواݨی پرنسپل سی۔  اوہ ۱۹۸۶ء وچ بطور پرنسپل ریٹائر ہوئیاں۔  نبیسہ جدو‏ں تو‏ں اسکول وچ سی تب تو‏ں ہی اک خطیب سی۔ EMS Namboodiripad نے اودو‏ں شرعی تنازعہ دے دوران انہاں د‏‏ی تقریراں سننے دے بعد انہاں نو‏ں کیرالہ قانون ساز اسمبلی وچ حصہ لینے د‏‏ی دعوت دتی۔ اس نے کھبے ڈیموکریٹک فرنٹ د‏‏ی حمایت تو‏ں آزاد امیدوار دے طور اُتے ۱۹۸۷ وچ کازہ کوٹم اسمبلی حلقہ تو‏ں کیرالہ قانون ساز اسمبلی دے لئی انتخاب لڑیا تے منتخب ہوئی۔  لیکن ۱۹۹۱ دے انتخابات وچ ، اس نے لیفٹ ڈیموکریٹک فرنٹ د‏‏ی امیدوار دے طور اُتے مقابلہ کیتا، تے کمیونسٹ مارکسسٹ پارٹی دے ایم وی راگھون تو‏ں ہار گئياں۔  ۱۹۹۵ وچ ، اوہ نیڈومانگاڈ میونسپل کارپوریشن دے لئی منتخب ہوئیاں تے چیئرپرسن بن گئياں۔  نبیسا نے ریاستی منصوبہ بندی مشاورتی کمیٹی، آئی ایم جی گورننگ باڈی، کیرالہ دے امتحانی بورڈ تے ایم جی یونیورسٹیاں، پبلک لائبریری کمیٹی، پبلک انڈر ٹیکنگ کمیٹی، تے کیرالہ پی ایس سی سوال سازی کمیٹی د‏‏ی رکن دے طور اُتے وی خدمات انجام دتیاں۔ 

## اعزازات تے اعزازات
۲۰۰۰ء وچ انہاں نو‏ں سواݨیاں نو‏‏ں بااختیار بنانے دے لئی مرکزی حکومت دے ایوارڈ تو‏ں نوازیا گیا۔ 

## وفات
امل دا انتقال ۹۱ سال د‏‏ی عمر وچ ۶ مئی ۲۰۲۳ء نو‏‏ں نیڈومانگاڈ دے پاتھمکلو وچ واقع اپنی رہائش گاہ اُتے ہويا۔ 

## حوالے

گٹھ:ضلع تریوینڈرم دیاں شخصیتاں
گٹھ:مئی 2023ءگٹھ:2023 دیاں موتاں
گٹھ:1930 دے جم
گٹھ:کیرلا
گٹھ:کیرلا تو‏ں لوک سبھا دے ارکان
گٹھ:کیرلا تو‏ں راجیہ سبھا دے ارکان
گٹھ:مئی ۲۰۲۳ءگٹھ:۲۰۲۳ دیاں موتاں
گٹھ:۱۹۳۰ دے جم
بنگلور دیاں جھیلاں

گریٹر بنگلور دے میٹروپولیٹن کھیتر اتے بنگلور شہری ضلعے وچ جھیلاں اتے ٹینک الگّ الگّ  آکاراں دے بھنڈار ہن جو کئی صدیاں توں وکھ-وکھ سامراجیاں اتے راجونشاں ولوں  بارش  دے پانی دی سنبھال لئی بنائے گئے ہن۔ تریخی طور 'تے، ایہہ پانی بھنڈار جاں تاں سنچائی ٹینک سن جاں پانی دی سپلائی لئی، نہاؤن اتے دھون ورگے سیکنڈری ورتوں دے نال۔ ایہناں انساناں ولوں بنائے ڈیم والے تازے پانی دے بھنڈاراں نوں بناؤن اتے قائم رکھن دی ضرورت اکّ ودھ رہی بندوبست دے نال نیڑے اکّ وڈی ندی دی انہوند ولوں پیدا کیتی گئی سی۔ جویں کہ بنگلور اکّ چھوٹی جہی بستی توں اکّ شہر وچ ودھیا، ٹینکاں دے دوویں پرائمری تریخی ورتوں بدل گئے۔ کھیتی باڑی والی زمین نے شہریکرن دیکھیا اتے پانی دے بدلویں سروتاں دا پربندھ کیتا گیا سی، جویں کہ بورویلاں راہیں، پائیپ راہیں پانی بھنڈار دا پانی اتے بعد وچ دوروں دریائی پانی۔ بنگلور دیاں کئی جھیلاں ہن لفت ہو چکیاں ہن اتے کجھ غائب ہو چکیاں ہن۔ بنگلور دے پرشائیسئین لنون ایہناں نوں مڑ زندہ کرن دے یتن چل رہے نے۔ 
[alt=Old sketch. The lake is visible. Some huts. A few people. Buildings in the distance.|thumb|200x200px| [السور جھیل|السور ٹینک، ۱۸۳۴]]
alt=Birds at a lake|thumb| ہوساکوٹ جھیل
alt=A lake with an island. A fisherman in a coracle visible.|thumb| السور جھیل، کوریکل اتے گلنیٹّ دی ورتوں کرکے مچھی پھڑنا

## حوالے

## نوٹس

 

* 
* 
* 
* 
* 
* . Accessed via Environment Support Group 
** 
** 
* 
* 

## ہور پڑھنا

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## باہری لنک

* کرناٹک راج رموٹ سینسنگ ایپلیکیشن سینٹر ولوں بینگلرو شہری/پینڈو لئی بھو-مقامی ڈیٹا 
* BBMP دے جھیلاں ڈیپارٹمنٹ دی سرکاری ویبسائیٹ راہیں BBMP کسٹڈی وچ ۱۶۷ جھیلاں 
* راجکالوے انکروچمینٹ پھائینڈر 
* کرناٹک زمینی ریکارڈ ( جھیلاں دے ڈجیٹل نقشے  ) ( جھیلاں دے سرویکھن نقشے  )
* اکّ وار اتھے اکّ جھیل سی 
* topographic-map.com

گٹھ:بنگلور دیاں جھیلاں
گٹھ:کرناٹک دیاں جھیلاں
گٹھ:جھیلاں
ڈاکٹر گربخش سنگھ بھنڈال

**ڈاکٹر. گربخش سنگھ بھنڈال** پنجابی لکھاری اے۔

گربخش سنگھ بھنڈال دا جم ۲ اپریل ۱۹۵۳ نوں پیؤ چنن سنگھ تے ماں پریتم کور دے گھر پنجاب دے کپورتھلہ ضلعے دے پنڈ بھنڈال بیٹ وکھے ہویا۔ اس نے فجکس وچ ایمئیسسی اتے نیوکلیئر سائنس وچ پی. ایچڈی کیتی اے۔ اس نے ۳۳ سال کالجاں وچ فزکس دا موضوع پڑھایا اے۔ 

## رچناواں
### شعری-کتاباں
**ہاؤکے دی جون* (۱۹۹۱)
**ایہہ گھر میرا نہیں اے*
**دھپّ دی تلاش*
**زندگی* (لمبی نظم)
**روح-ریجا*

### وارتک
**سپنیاں دی جوہ-کینیڈا* (سفرنامہ ۱۹۹۳)
**رنگاں دا دریا* (۲۰۰۱) 
**اسیس تے آستھا* (مضمون کتاب)
**گھر ارداس کرے* 
**پرواسی پیڑاں*
**سورج دی دستک*
**لوئے لوئے*
**دھپّ دیاں کنیاں*

### سائنس دیاں کتاباں
**سائنس دے پسار*
**سائنس دے پاندھی*
**گاڈ پارٹیکل*
**ہوا ہتھ جوڑدی اے*
**سائنس فکر* 
**کایا دی کینوس*
## حوالے

گٹھ:پنجابی شاعر
گٹھ:پنجابی لکھاری
پنگلک

**پنگلک** پنچتنتر وچ اکّ پاتر اے۔ ایہہ اکّ شیر اے جس نوں النکارک روپ وچ پنگلک کیہا جاندا اے۔ ایہہ پرکلپنا اے اتے کہانی دی ورتوں اصل اخلاقی اتے حال وچ وی موفق دی تلنا کرن لئی کیتی جاندی اے۔ *[[پنچتنتر]]*، کہانیاں دا اکّ مجموعہ جو انسانی حالات وچ جانوراں نوں درساؤندا اے (دیکھو مانو-سائنس، فکشن وچ جانوراں دی گل کرو )۔ ہر اکّ کہانی وچ، ہر اکّ جانور دی اکّ "شخصیت" ہندی اے اتے ہر کہانی اکّ اخلاقی سکھیا نال   ختم ہندی اے.

پہلے باب نوں "متربھید" کیہا گیا اے، جسدا مطلب اے دوستاں دا یعقین گھات۔ ایہہ کہانی اکّ شیر اتے اکّ بلد دی اے جو دوست بن گئے۔ کسے گل نوں لے کے دوواں وچالے جھگڑا ہو گیا اتے دوواں وچ لڑائی ہو گئی۔ انت وچ، اوہناں وچوں اکّ دی موت ہو گئی۔

## کہانی
کہانی وچ پنگلک اکّ شیر اے۔  سنجیوک اکّ بلد سی، جسنوں اسدی اسمرتھا اتے بیماری دے کارن اس دے مالک نے راہ وچ اکّ جنگل وچ اکلاّ چھڈّ دتا سی، جتھے اوہ یمنا ندی دے کنڈھے بیٹھ گیا اتے ہولی ہولی تکڑا ہو گیا۔ اک وار جنگل دا راجا پنگلک ناں دا شیر اپنی پیاس بجھاؤن لئی ندی دے کنڈھے آیا، پر جدوں اس نے سنجیوک دی ڈراؤنی عجیب آواز سنی تاں اوہ اک درخت ہیٹھاں لک گیا۔ شیر دے دو چلاک گدڑ وزیر سن جیہناں دا ناں کارکٹ اتے دمنک سی۔ جدوں اوہناں نے شیر نوں دریا ہویا دیکھیا، تاں دمنک سنجیوک کول گیا اتے کسے طرحاں پنگلک اتے سنجیوک وچکار دوستی کراؤن وچ کامیاب ہو گیا۔ شیر دی دوستی اینی ڈونگھی ہو گئی کہ اسنے اپنا سارا راج چھڈّ دتا۔ جدوں جنگل دے سارے جانور اس کارن اسرکھیت محسوس کرن لگے تاں گدڑ پھر پنگلک اتے سنجیوک وچکار اختلاف پیدا کرن وچ کامیاب ہو گئے۔ اتے انت وچ، شیر اتے بلد دی لڑائی وچ، بلد ماریا جاندا اے۔ ایہہ پاتر * *[[Mitra-bheda|متر-بھید]]* : دوستاں دا وچھوڑا (شیر اتے بلد) دی کہانی وچ ہن۔ 

اسدا مول بھارتی روپ *متر-بھید* اے، دوستاں دا وچھوڑا۔ پہلی کہانی وچ، جنگل دے راجے شیر پنگلک اتے اکّ بلد سنجیوک وچکار  دوستی پیدا ہندی اے۔ کراٹک ('بھیانک طور' تے اڑنگنا') اتے دمنک ('جیتو') دو گدڑ ہن جو شیر راجے دے نوکر ہن۔ کرٹک دی صلاح دے خلاف، دمنک نے حسد دے کارن شیر اتے بلد وچکار دوستی توڑ دتی۔ اس کتاب وچ تیہہ دے قریب کہانیاں ہن، جیہناں وچ زیادہ تر دو گدڑاں دیاں کہانیاں ہن۔ ایہہ پنج کتاباں وچوں سبھ توں لمبی اے، رچنا  دی لمبائی دا لگبھگ ۴۵٪ بندی اے۔ 

## حوالے

## ایہہ وی ویکھو

* پنچتنتر کہانیاں دی لسٹ
گٹھ:جنور کہانیاں
گٹھ:ساہت دا اتہاس
گٹھ:پرانا بھارتی ساہت
گٹھ:قصہ گوئی
پنچتنتر دیاں کہانیاں دی لسٹ

*[[پنچتنتر]]* کہانیاں دا اکّ پرانے سنسکرت مجموعہ اے، جو شاید پہلی وار ۳۰۰ عیسوی دے آسپاس رچیا گیا سی (اکّ جاں دو صدی دیو جاں لؤ)، حالانکہ اس دیاں کجھ حصہ کہانیاں بہت پرانیاں ہو سکدیاں ہن۔ مول پاٹھ موجود نہیں اے، پر کم نوں مکمل طور 'تے سودھیا گیا اے اتے اس طرحاں ترجمہ کیتا گیا اے کہ "۵۰ توں ودھ بھاشاواں وچّ ۲۰۰ توں ودھ سنسکرن" موجود ہن۔ ایہناں سنسکرناں دی اصل سامان کئی وار بہت وکھری ہندی اے۔

کجھ اہم سنسکرناں دیاں کہانیاں دی لسٹ ہیٹھاں تلنا کیتی گئی اے۔

## کنجی

* **AT** — آرنے-تھومسن ٹیل ٹائیپ انڈیکس نمبر۔
* **کنارہ** - پھرینکلن ایجرٹن دا ۱۹۲۴ دا سنسکرت پاٹھ مول *پنچتنتر* دا پنر اساری۔ بھاویں مفکر اس دے پاٹھ دے ویرویاں 'تے بحث کردے ہن، پر اس دیاں کہانیاں دی لسٹ نوں مقررہ منیا جا سکدا اے۔ ایہہ خود ایڈجرٹن (۱۹۲۴) اتے پیٹرک اولیویل (۱۹۹۷ اتے ۲۰۰۶) ولوں کیتے انگریزی انوواداں دا بنیاد اے۔ ۲ ہور اہم سنسکرناں دی سامان، *"دکھنی" پنچتنتر* اتے *تانتراکھیکا* ایڈجرٹن دے پنر اساری دے سمان ہن۔
* **قلعہ بندی** - درگاسمھا دا کنڑ ترجمہ سی. 1031 CE بھارتی بولی وچ سبھ توں پرانے موجودہ انوواداں وچوں اکّ اے۔
* **سوم** — سومدیو دا ۱۰۷۰ دا *[[کتھاسرتساگر]]* ("کہانی دیاں دھاراواں دا ساگر") کہانیاں اتے کہانیاں دا اکّ وڈا مجموعہ اے، جس وچ *پنچتنتر* دا اکّ اڈیشن کتاب ۱۰ دے لگبھگ ادھے دا یوگدان پاؤندا اے۔ دتے گئے نمبر NM Penzer دے ہن، جو سمچے طور 'تے *کتھاسرتساگر* دے اندر *پنچتنتر* دے حوالے رکھدے ہن۔ *پنچتنتر دیاں* ہریک کتاباں دے انت وچ، سومدیو (جاں اسدا سروت) کئی غیر-متعلق کہانیاں جوڑدا اے، "عام طور 'تے ' نوڈل ' قسم دیاں۔"
* **پورن** — ۱۱۹۹ عیسوی دا پورنبھدر دا ریسیشن سبھ توں لمبے سنسکرت سنسکرناں وچوں اکّ اے، اتے ایہہ ۱۹۲۵ دے آرتھر ڈبلیو. رائیڈر دے انگریزی ترجمہ اتے ۱۹۹۳ دے چندر راجن دے دوواں دا بنیاد اے۔
* **نارا** - نارائن ولوں *[[ہتوپدیش|ہتوپدیشا]]* شاید بھارت وچ سبھ توں مشہور اڈیشن اے، اتے سنسکرت توں انگریزی وچ ترجمہ کیتی گئی دوجی رچنا سی (۱۷۸۷ وچ چارلس ولکنس ولوں)۔ *ہتوپدیش* اپنے آپ وچ کئی سنسکرناں وچ موجود اے، بناں کسے موجودہ مول دے۔ حالانکہ، اس معاملے وچ انتر مقابلتاً معمولی ہن نارائن نے اپنیاں سروت کہانیاں نوں *پنچتنتر* دے ہور سنشودھکاں نالوں ودھیرے وستار نال ونڈیا، جوڑیا اتے مڑ کرم بدھ کیتا، اس لئی جدوں کہ دوجے کالماں دے سیلاں دا عام طور 'تے اکّ-نال-اکّ تعلق ہندا اے، ایہہ *ہتوپدیش* لئی صحیح نہیں اے۔

## نوٹس


## حوالے

*  (New Kannada translation of Durgasimha's Halegannada Panchatantra)

* 

* 

* 
گٹھ:بھارتی لوکدھارا
گٹھ:جنور کہانیاں
گٹھ:پرانا بھارتی ساہت
گٹھ:قصہ گوئی
کتھاسرتساگر

***کتھاسرتساگر***(देवनागरी  "کتھاواں دے دریاواں دا ساگر")، سنسکرت کہانی ساہت دا شرومنی گرنتھ اے۔ اس دی رچنا کشمیر وچ پنڈت سومدیو (بھٹّ) نے ترگرت اتے کلو کانگڑا دے راجے دی پتری، کشمیر دے راجے اننت دی رانی سوریامتی دے منوونود لئی ۱۰۶۳ اتے ۱۰۸۲ دے وچکار سنسکرت وچ کیتی۔ *کتھاسرتساگر* وچ ۲۱٬۳۸۸ پدم ہن اتے اسنوں ۱۲۴ ترنگاں وچ ونڈیا گیا اے۔ اس دا اکّ دوجا اڈیشن وی حاصل اے جس وچ ۱۸ لمبک ہن۔ لمبک دا مول سنسکرت روپ لمبھک سی۔ ویاہ ولوں عورت دی حصول لمبھ کہاؤندی سی اتے اسے دی کہانی لئی لمبھک شبد دا استعمال ہندا سی۔ اس لئی رتنپربھا، لمبک، مدنمنچکا لمبک، سوریاپربھا لمبک آدی وکھ-وکھ کہانیاں دے بنیاد تے وکھ وکھ سرلیکھ دتے گئے ہون گے۔

## حوالے

گٹھ:ساہت دا اتہاس
اُلوپی

[alt=A portrait of Ulupi and Arjuna|thumb| الوپی اتے [ارجن ]]
**الوپی** جاں **الپی** (جس نوں **الچی** جاں **الوچی** وی کیہا جاندا اے)، ہندو مہانکاوِ مہامبھارت دا اکّ پاتر اے۔ ناگاں دے راجا، کورویا دی دھی سی، اوہ ارجن دیاں چار پتنیاں وچوں دوجی سی۔ اس دا وشنوں پران اتے *بھاگوت پران* وچ وی ذکر ملدا اے۔ .

کیہا جاندا اے کہ الوپی نے ارجن نال ملاقات کیتی اتے اس نال ویاہ کروا لیا سی جدوں اوہ غلامی وچ سی۔ ارجن نال اس نے اپنے پتر ارون نوں جم دتا سی۔ الوپی نے ارجن تے چترنگگدا دے پتر بابرواہنا دی پرورش وچ اکّ پرمکھ کردار نبھایا۔ اس نوں ارجن نوں واسس دے سراپ توں چھٹکارا دواؤن دا سہرا وی دتا گیا سی جدوں اوہ بابرواہنا ولوں لڑائی وچ ماریا گیا سی۔

## نرکتی اتے روپ
مہابھارت وچ الوپی بارے بہت گھٹ گل کیتی گئی اے۔ الوپی نوں مہابھارت وچ کئی نانواں*-* بھجگتاماجا، بھجاگیندرکنیاکا، بھجگوتم کوروی، کورویادہیٹی، کورویکلانندنی، پناگنندنی، پناگستا، پناگماتراجنی، اتے پناگکنیاکا، اتے کئی نال جانیا جاندا اے۔

## جم اتے مڈھلا جیون
الوپی ناگاں دا راجا کوراویا دی دھی سی۔ اس دے پیؤ گنگا ندی وچ پانی دے ہیٹھاں سپاں دے راج 'تے ساشن کردا سی۔ الوپی اکّ نپن جنگجو سی۔

## حوالے

## کتاب-لسٹ

* 
* 
* 
* 
* 
* 

گٹھ:مہابھارت وچ پاتر
وشنو پراݨ

**وشنوں پُرَاݨَ** () اٹھاراں پُرَاݨَاں وچوں سبھ توں اہم اتے پرانے اے۔ ایہہ شری پراشر رشی ولوں پرنیت اے۔ اس دے پرتپادن بھگوان وشنو  ہن ہو اس دنیا دے نرمانکار،  اکھنڈ ، اٹلّ سچائی دے پرتیک منے جاندے ہن۔ اس پران وچ آکاش، دھرتی، سورج، سمندر، پربتاں، دیوتیاں دی اتپتی، انسان، دھرم، دیورشیاں اتے راجشیاں آدی دے چترن دا ذکر کیتا گیا اے۔

## داستان و تفصیل
right|thumb|246x246px|بھگوان وشنوں

## حوالے


گٹھ:پران
گٹھ:ہندو دھرم