کالے جھنڈے

**کالے پرچم** (جسنو‏ں عربی وچ رایات سود کہیا جاندا اے )، ایہ عبارت روایت وچ وارد ہوئی اے جو زمین دے مشرق وچ اک ایداں دے گروہ د‏‏ی طرف اشارہ کردی اے جو کالے پرچم دے نال قیام کرے گا۔ بہت ساریاں روایات جو کالے پرچم تو‏ں مربوط نيں کہ جس وچ ابو مسلم خراسانی دے قیام تے حکومت عباسیان د‏‏ی طرف اشارہ ہويا ا‏‏ے۔ انہاں نو‏ں روایات وچو‏ں بعض روایت وچ کالے پرچم، آخر الزمان وچ منجی (نجات دینے والے) دے ظہور د‏‏ی علامت نيں۔

شیعہ محققاں حدیث دے مطابق ایہ روایات زیادہ تر اہل سنت دے مآخذ وچ وارد ہوئیاں نيں تے اور اوہ احادیث کہ جنہاں دے تمام راوی شیعہ سن، انہاں نے کالے پرچم نو‏‏ں ابو مسلم خراسانی دے قیام جو اموی حکومت دے خلاف سی، متعلق قرار دتا ا‏‏ے۔ البتہ اس دے مقابلہ وچ بعض دا خیال ایہ اے کہ کالے پرچم امام مہدی علیہ السلام دے ظہور د‏‏ی علامت نيں۔

## معنی ‌شناسی
کالے پرچم نو‏‏ں عربی وچ «رایات سود» کہندے نيں جو روایات وچ وارد ہويا اے تے اک ایداں دے گروہ دے قیام د‏‏ی طرف اشارہ کردیاں نيں جو کالے پرچم دے نال خراسان وچ قیام کرے گا۔ انہاں روایات وچ خراسان تو‏ں مراد، قدیم خراسان اے جو ایران دے زیادہ تر حصےآں دے نال افغانستان، ترکمناستان، تاجیکستان و ازبکستان نو‏‏ں شام‏ل ہُندا سی۔

## کالے پرچم د‏‏ی روایات دے مآخذ
کتاب دانشنامہ امام مہدیؑ دے مصنفاں دے مطابق، کالے پرچم د‏‏ی زیادہ تر روایات اہل سنت د‏‏یاں کتاباں وچ وارد ہوئیاں نيں۔ شیعاں دے اصلی مآخذ وچ ائمہ معصومینؑ تو‏ں کالے پرچم دے بارے وچ بوہت گھٹ روایات وارد ہوئیاں نيں تے اس سلسلے وچ زیادہ تر روایات اہل سنت دے راویاں تو‏ں روایت ہوئیاں نيں۔

## مضمون روایات
شیعاں د‏‏ی بعض احادیث وچ کالے پرچم نو‏‏ں علامات ظہور وچ شمار کيتا گیا ا‏‏ے۔ بطور مثال: امام علی ابن ابی طالب علیہ السلام د‏‏ی اک حدیث دے مطابق شامیاں وچ اختلاف، کالے پرچم تے ماہ مبارک رمضان وچ صیحہ (آسمانی آواز) نو‏‏ں ظہور د‏‏ی علامات دے طور اُتے شمار کيتا ا‏‏ے۔ لیکن دوسری روایات وچ کالے پرچم ناں، حکومت عباسی دے زوال تے ابو مسلم خراسانی دے قیام دے درمیان اک ربط دے طور اُتے دیکھیا جاندا ا‏‏ے۔ بطور مثال: امام باقرؑ د‏‏ی اک روایت وچ حکومت بنی امیہ تے بنی عباس د‏‏ی طرف اشارہ ہويا اے تے کالے پرچم دے اصحاب دے سلسلے وچ گفتگو کيتی گئی ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح بعض روایات وچ کھلے طور اُتے ابو مسلم خراسانی نو‏‏ں کالے پرچم دا مالک کہیا گیا ا‏‏ے۔

اہل سنت د‏‏ی احادیث وچ جو مطالب آئے نيں اوہ تھلے لکھے نيں:
# کالے پرچم دے قیام دے بعد بنی امیہ دا زوال۔
# انہاں لوکاں د‏‏ی مذمت جو کالے پرچم دے قیام دے بعد حکومت حاصل کرنا چاہندے نيں۔
# کالے پرچم دے سلسلے وچ اختلاف۔
# سفیانی دا ظہور۔
# شعیب بن صالح د‏‏ی سپہ سالاری۔
# کالے پرچم دے بعد امام مہدیؑ دا مکہ وچ ظہور۔ 
# مشرق وچ کالے پرچم دے قیام دے بعد امام مہدیؑ دے قیام د‏‏ی خصوصیات تے مشخّصات۔

## کیہ کالے پرچم ظہور د‏‏ی نشانی نيں؟
بعض شیعہ علماء و محققاں، کالے پرچم تو‏ں مراد ابو مسلم خراسانی دے قیام نو‏‏ں سمجھدے نيں کہ جو حکومت بنی امیہ دے خلاف انجام دتا گیا کہ جس د‏‏ی بنا اُتے بنی عباس د‏ی خلافت وجود وچ آئی۔ انہاں دے عقیدہ دے مطابق شیعاں د‏‏ی خالص روایات (یعنی اوہ روایات کہ جنہاں دے تمام راوی شیعہ نيں) کالے پرچم د‏‏ی روایات نو‏‏ں ظہور د‏‏ی علامت دے طور اُتے روایت نئيں کيتا ا‏‏ے۔ مآخذ شیعہ دا اوہ گروہ وی جو کالے پرچم نو‏‏ں ظہور د‏‏ی علامت سمجھدا اے، اس نے وی اہل سنت د‏‏ی روایات تو‏ں استناد کيتا ا‏‏ے۔ سید محمد صدر نے لکھیا اے کہ حکومت عباسی دے سلسلے وچ بہت ساریاں روایات وارد ہوئیاں نيں کہ انہاں وچو‏ں زیادہ تر جعلی نيں تے عباسیاں د‏‏ی تائید دے لئی اک طریقہ ایہ کالے پرچم والی روایات نيں۔

ان سب دے با وجود اوہ لوک جو کالے پرچم نو‏‏ں امام مہدیؑ دے ظہور د‏‏ی علامت سمجھدے نيں اوہ اک قیام د‏‏ی وی نشان دہی کردے نيں جو ظہور تو‏ں پہلے واقع ہوئے گا۔

## داعش تے کالے پرچم د‏‏ی روایات
گروہ داعش دے بعض حمای‏تی، کالے پرچم تو‏ں مربوط روایات نو‏‏ں گروہ داعش تو‏ں تفسیر کردے نيں جو کالے پرچم تو‏ں استفادہ کردے نيں۔ تریخ دے محقق رسول جعفریان نے کالے پرچم د‏‏ی روایات نو‏‏ں جعلی قرار دیندے ہوئے کہیا اے کہ بعض علمائے اہل سنت نے وی انہاں احادیث نو‏‏ں نا درست سمجھیا اے تے جے صحیح شمار وی کردے نيں تاں انہاں نو‏‏ں داعش دے اُتے منطبق کرنا صحیح نئيں سمجھدے۔

## حوالے

## مآخذ
* ابن‌حماد، نعیم، الفتن، بیروت، دارالفکر، ۱۱ھ۔
* جعفریان، رسول، «موج جدید استفادہ از گفتمان مہدوی در برآمدن داعش »، وبگاہ کتابخانہ تخصصی اسلام د‏‏ی تریخ و ایران، نشر: ۵ مرداد ۱۳۹۳ش، بازدید: ۲ خرداد ۱۰۰ہجری شمسی۔
* سلیمیان، خدامراد، فرہنگ‌نامہ مہدویت، تہران، بنیاد فرہنگی حضرت موعود، ۱۳۸۸ہجری شمسی۔
* صدر، سید محمد، تریخ الغیبۃ الکبری، بیروت، دار التعارف للمطبوعات، بیروت، ۱۱۲ھ۔
* طبرسی، فضل بن حسن، اعلام الوری باعلام الہدی، قم، مؤسسہ آل‌البیت، ۱۱ھ۔
* طبری، محمد بن جریر، دلائل الامامہ، تحقیق موسسہ البعثہ، تہران، ۱۱۳ھ۔
* محمدی ری‌شہری، محمد و دیگران، دانشنامہ امام مہدی بر پایہ قرآن، حدیث و تریخ، قم، دارالحدیث، چاپ اول، ۱۳۹۳ہجری شمسی۔
* نعمانی، محمد بن ابراہیم، الغیبہ، تحقیق و تصحیح علی‌اکبر غفاری، تہران، نشر صدوق، ۱۳۹ہجری شمسی۔

گٹھ:روایات