open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ارچنا سارت

[thumb| لیکھکا ارچنا سرات اپنی کتاب، ٹیلز فرام ہسٹری آف میتھیمیٹکس دے لئی [https://valleyofwords.org/interview/the-history-of-mathematics-archana-sarat/ وی۔اوڈ۔بلیو بکّ اوارڈ 2019] حاصل کر رہی اے۔](https://pnb.wikipedia.org/wiki/%D8%AA%D8%B5%D9%88%DB%8C%D8%B1:VoW_Award.jpg) 
**ارچنا سارت** اک بھارتی لیکھکا،  اک مختصر کہانی لکھاری،  اک پھلیش کہانی لکھاری اتے شاعر ہن۔  اوہ اپنے 2016 دے ناول، *برڈس آف پرے* ، اک نفسیات کرائیم تھرلر لئی جانی جاندی اے۔ 

## شروع دا جیون
ارچنا سارت دا جم دکھنی تاملناڈو دے بندرگاہ دے شہر تٹھکڑی جاں ٹوٹیکورن وچ ہویا سی۔ اوہناں دا پالن پوشن چینئی وچ ہویا سی۔ کیلیز وکھے سندھی ماڈل سینئر سیکنڈری سکول وچ پڑھائی کرن توں بعد، اوہ چینئیّ دے ننگبکم وکھے ایم۔او۔پی ویشنو کالج توں کامرس وچ بیچلر دی ڈگری حاصل کرن گئی۔ اوہناں نے اپنا چارٹرڈ اکاؤنٹینسی کورس وی کیتا۔ موجودہ وچ، اوہ اپنی خاندانی فرم، "*ایم /ایس پی۔ٹی۔پونایاہ اینڈ کو* " وچ اک شركت كنندہ اے، جو کہ1979 وچ قائم کیتی گئی سی اتے ایہہ فرم آڈٹ اتے اشیورینس، کر، وپار نرمان، وپار مدد، وپار صلاح کار اتے ہور متعلق کھیتراں وچ سیواواں دی پیش کش کردی اے۔ 

اوہناں دا ویاہ سارت نال ہویا، جو اک کارپوریٹ وکیل اتے کمپنی سیکٹری اے، اتے ممبئی وچ رہندے ہن۔ 

## کتاباں اتے اشاعتاں
ارچنا سرت *برڈس آف پرے* دی لیکھکا اے۔ اوہ ہر ہفتہ فلیس فکشن لکھدی اے، جسدا سرلیکھ "ہفتہ شاٹس" اے۔  اوہ ریڈومینیا ولوں شائع پھلیش فکشن کہانیاں دا اک ایبک مجموعہ، "ٹٹ*فار ٹیٹ"* دی لیکھکا اے۔ اوہناں دی پھلیش سوچ پھری پریس جرنل اخبار دے ایتوار ساہت حصہ وچ وی ظاہر ہندی اے۔ ومینز ویب نے اوہناں دی کتاب،*برڈس آف پرے* نوں 'خاتون اہم لکھاریاں ولوں لکھی 21 اہم ڈیبیوٹ بکس وچوں اک اعلان کیتا اے جو ہال ہی وچ شائع ہوئی اے۔ ' 

ارچنا دی کتاب، *ٹیلز فرام دِ ہسٹری آف میتھیمیٹکس*، نے بھارت دے دیہہرون وکھے ویلی آف ورڈز انٹرنیشنل لٹریری فیسٹیول وچ سبتوں ودھیا چلڈرن / ینگ اڈلٹ کتاب 2019 جتی۔ 

ارچنا سارت ٹائیمز آف انڈیا، دِی اکنامک ٹائیمز، دِ ایسئیبیائی اتے کارپوریٹ لاز جرنل، دِ سیئے نیوزلیٹر، آدی وچ مالیات نال جڑے لیکھاں دی لیکھکا وی اے۔ 

اوہناں دی سائنس فکشن دی مختصر کہانی اپریل 2008 وچ *سائنس رپورٹر* وچ شائع ہوئی سی، جو کہ CSIR- NISCAIR دی کاؤنسل ولوں شائع کیتا گیا اک رسالہ اے۔ اس دیاں چھوٹیاں کہانیاں اتے کویتاواں ڈی این اے می میگزین، چکن سوپ فار دِی سول سیریز، وینجینس - A NaNoWriMo انڈیا اینتھولوجی، جیوکبوکس اینتھولوجی، ٹیلیگرام اتے گلومیگ جرنل وچ شائع ہوئیاں ہن۔

### ناول

* برڈس آف پرے (ریڈومینیا)
* ٹیلز فرام دِی ہسٹری آف میتھیمیٹکس (ریڈومینیا)

### چھوٹی کہانی مجموعہ

* ٹٹ فار ٹیٹ (ریڈومینیا)

### کہانیاں (معاون لکھاری)

* وینجینس (NaNoWriMo انڈیا اینتھولوجی)
* جکباکس (ریڈومینیا)
* چکن سوپ فار انڈین ٹینیج سول
* چکن سوپ فار انڈین رومانٹک سول
* چکن سوپ فار انڈئن مدرز سول

## حوالے

گٹھ:زندہ لوک
پوجا ڈھانڈا

**پوجا ڈھانڈا\** (جم 1 جنوری 1994) ہریانے دے ہسار ضلعے دے بڈانا پنڈ دی اک بھارتی پہلوان اے، جس نے 57 کلوگرام بھار طبقہ وچ بڈاپیسٹ وکھے 2018 ورلڈ چیمپیئن شپ وچ کانسی دا تمغہ جتیا سی۔ اس نے ترتیب وار 60 کلو اتے 57 کلوگرام طبقہ وچ گولڈ کوسٹ وکھے ہوئیاں 2010 دیاں ثمر یوتھ اولمپکس اتے 2018 دولت مشترکہ کھیڈاں وچ سلور میڈل جتے ہن۔ 2014 دی ایشیئن کشتی چیمپیئن شپ وچ گریپلر نے اک تامبے دا تغما وی جتیا اے۔ پوجا نے اولمپک اتے عالمی چیمپیئن شپ دے تمغہ جیتوآں نوں ہرایا اے۔  بھارت سرکار نے اس نوں کھیڈاں دے کھیتر وچ شاندار کارکردگی لئی ارجن انعام نال اعزازی کیتا اے۔

## مڈھلا جیون
پوجا دا جم ہریانہ دے ہسار ضلعے دے بڈانا پنڈ وچ ہویا سی۔ ہسار وچ ہریانہ پسوں پالن مرکز دے ٹریکٹر چالک دی دھی، ڈھانڈا نے مہابیر سٹیڈیم وچ جوڈو کھڈاری دے روپ وچ شروعات کیتی مگر 2009 وچ کشتی وچ تبدیل ہو گئی۔ پوجا ڈھانڈا کملیش ڈھانڈا اتے پیؤ اجمیر دی دھی اے جو خود ایتھلیٹ سی۔ اسنے اپنی کھیڈ سفر دی شروعات 2007 وچ جوڈو نال کیتی سی۔ اسدی عمر اجے وی کشتی مہاسنگھ دے مقابلیاں وچ حصہ لین لئی گھٹو توں گھٹ عمر توں وی گھٹ سی اتے اس لئی جوڈو کھیڈنا شروع کیتا۔ پوجا نے پہلاں حیدرآباد وچ 2007 وچ ایشیئن کیڈیٹ جوڈو چیمپیئن شپ وچ کانسی دا تمغہ حاصل کیتا سی اتے پھر اس نے 2008 دے ایڈیشن وچ اسے ہی مقابلے وچ اک سون تمغہ جتیا سی۔

کامیابیاں دے باو جود بھارت دے سابقہ پہلوان اتے کوچ کرپا شنکر بشنوئی نے اس نوں کشتی وچ اپنا کریئر بناؤن دی صلاحَ دتی۔ پوجا نے 2009 وچ ہسار وکھے کوچ سبھاش چندر سونی دی اگوائی ہیٹھ کشتی دی سکھلائی لئی سی۔

2010 وچ پوجا نے سنگاپور وچ ثمر یوتھ اولمپک وچ کشتی وچ چاندی دا تمغہ جتیا سی۔ پوجا نے سال 2013 وچ ہوئی نیشنل چیمپیئن شپ دے فائینل وچ مشہور گریپلر ببیتا پھوگٹ خلاف جتی اتے پھر 2014 وچ ایشیئن چیمپیئن شپ وچ کانسی دا تمغہ جتیا۔ پر 2015 وچ سٹّ لگن نال اس دا کریئر لگبھگ ختم ہو گیا۔

چیلنج نہ صرف نفسیات سی، بلکہ مالی سروتاں دی گھاٹ وی سی۔ اس نوں ممبئی وچ سرجری کرواؤنی پئی اتے مڑ وسیبے دی لمبی عمل دا پالن کرنا پیا۔ سرکار نے اسدے علاج لئی بھگتان کیتا، پر مڑ وسیبے دے خرچے، پھزیؤتھیریپسٹ دی فیس اتے کرایہ اہم سن۔ کشتی کوچ وجوں ہریانہ دے سپورٹس ڈیپارٹمنٹ وچ کم کرن والی پوجا بناں تنخواہ توں چھٹی تے رہی۔

## کریئر
سال 2009 وچ کشتی وچ بدلن توں بعد نوجوان کھڈاری ہون وجوں پوجا دا کریئر اس ویلے اک شاندار نوٹ \'اُتے آیا جدوں اسنے 60 کلو طبقہ وچ 2010 دے ثمر یوتھ اولمپک وچ چاندی دا تمغہ جتیا۔ 2013 وچ قومی چیمپیئن شپ وچ ڈیبیو کرن توں بعد اسنے پہلی وار ورلڈ ریسلنگ چیمپیئن شپ وچ حصہ لیا پر پہلے گیڑ وچ ہار توں بعد اوہ اس پروگرام توں باہر ہو گئی۔ اوہ نوں ہرایا ببیتا پھوگٹ فائینل وچ، وچ اک برونز میڈل دے بعد ایشیائی کشتی مقابلے 2014 وچ آستانا \'اُتے اتے بعد 2017 دے سارے چار سینئر قومی خطاب حاصل کیتے۔ پرو کشتی لیگ دے سیزن 3 وچ اسنے عالمی اتے اولمپک جیتو ہیلن مرلس نوں ہرایا۔

پوجا نوں نمائش کیتا گیا سی اتے اصل وچ اسنوں بلاکبسٹر \*\*دنگل\*\* (2016) وچ ببیتا پھوگٹ دا کردار نبھاؤن لئی چنیا گیا سی، جو اوہ سٹّ لگن کارن نہیں کھیڈ سکی سی۔ حالانکہ، پوجا نے بعد وچ مقابلہ کیتا اتے سینئر پھوگٹ بھین گیتا پھوگٹ نوں اصل-جیون 2018 دولت مشترکہ کھیڈاں دے چون ٹرائلاں وچ ہرایا۔

اسنے کیرارا سپورٹس ارینا 1 دے فائینل وچ نائیجیریا دی اوڈنایو اڈیکؤروئے نوں 7-5 نال ہراؤن توں بعد گولڈ کوسٹ وکھے 2018 دولت مشترکہ کھیڈاں وچ چاندی دا تمغہ جتیا۔

## حوالے

گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی عورتاں
گٹھ:جم 1994
گٹھ:زندہ لوک
ببیتا کماری

**ببیتا کماری **(جم 20 نومبر 1989)  اک بھارتی کشتی کھڈارن اے۔ 2010 دیا دولت مشترکہ کھیڈاں وچ چاندی دا تمغہ جتیا۔ 2012 عالمی کشتی مقابلہ وچ کانسے دا تمغہ اتے 2014 دولت مشترکہ کھیڈاں وچ سونے دا تمغہ حاصل کیتا۔

ببیتا کھیڈ دی کھیڈ سدھارک پروگرام نال جڑی ہوئی اے اس لئی اسدی مدد جے۔ایس۔ڈولیو ولوں کیتی جا رہی اے۔

## نجی زندگی اتے پروار
دولت مشترکہ کھیڈاں وچ بھارت دی پہلی شون تمغہ جتن والی گیتا پھوگٹ۔ببیتا پہلوان مہاویر سنگھ پھوگٹ دی بیٹی اے۔ ببیتا داچچیرا بھرا ونیش پھوگٹ گلاسگو وچ ہویا دولت مشترکہ کھیڈاں وچ سون تمغہ جت چکا اے۔ 

ببیتا اتے اسدی بھین گیتا نے ہریانہ وچ عورتاں متعلق لوکاں دی سوچ وچ بدلاء لیاندا۔

## کیریئر

### 2009 دولت مشترکہ کشتی مقابلہ
ببیتا نے 51 کلو طبقہ وچ جالندھر، پنجاب وچ ہوئی کشتی مقابلہ وچ فری سٹائل کشتی وچ سونے دا تمغہ جتیا۔

### 2010 رسٹرمنڈل کھیڈاں

### 2011 دولت مشترکہ کشتی مقابلہ

### [[عالمی کشتی چیمپیئن شپ 2012|2012 عالمی کشتی مقابلہ]]

### 2013 ایشیا کشتی مقابلہ

### [[دولت مشترکہ کھیڈاں 2014|2011 دولت مشترکہ کھیڈاں]]

### [[ایشیائی کھیڈاں 2014|2014 ایشیئن کھیڈاں]]

### 2015 عالمی کشتی مقابلہ

## لوکپریئتا
ببیتا نوں عامر خان دی 2016 وچ آؤن والی فلم دنگل وچ چترت کیتا گیا۔

## ہور اعزاز
* دیوَ سکولٹز میموریال ٹورنامینٹ، 2010 - چھیواں تھاں
* دیوَ سکولٹز میموریال ٹورنامینٹ، 2012 - کانسے دا تمغہ
* دیوَ سکولٹز میموریال ٹورنامینٹ، 2014 - چاندی دا تمغہSilver

## ہور ویکھو
* Babita Kumari – FILA database 

## حوالے

گٹھ:زندہ لوک
پرو کشتی لیگ

**پرو کشتی لیگ** (پرو ک لی جاں پی۔کے۔ایل۔) دی شروعات کارتکئے شرما دی مالکی والی پروسپورٹی اتے بھارتی کشتی پھینڈریشن ولوں 10-27 دسمبر تک بھارت وچ کیتی گئی۔ لیگ دے پہلے سیزن وچ بھارت دے وکھ-وکھ شہراں دیا چھ ٹیماں نے حصہ لیا۔ ایہناں ٹیماں وچ دنیا دے وکھ-وکھ دیساں دے کل 66 کھڈاری ہن۔ 

تن وار دی ورلڈ چیمپیئن شپ دی وجیتا یو۔ایس۔اے۔ (سنی را ام) دی اڈیلن گرے  نے کیہا کی قومانتری کشتی دی نوں پرپھلتّ کرن دے نظرئیے نال ایہہ لیگ اک تریخی قدم اے۔

## ویروا
اس لیگ وچ کل چھ ٹیماں نے حصہ لیا۔ ہر ٹیم وچ اک مکھ(آئیکن) اتے اٹھ ہور کھڈاری سن۔ ٹیم دے کل اٹھ کھڈاریاں وچ 5 بھارتی مول اتے 4 غیرملکی مول دے کھڈاری سن۔ ہر ٹیم وچ پنج مرد اتے 4 عورت طبقہ دے کھڈاریاں نوں شامل کیتا گیا۔ غیرملکی پنج کھڈاریاں وچوں 4 کھڈاری ہی اک ٹائی وچ کھیڈ سکدے سن۔ ہر ٹائی اٹھ باؤٹ دی سی۔ پرو کشتی دیا کل 18 ٹائیاں وچوں 15 ٹائیاں لیگ دیاں سن۔ 

لیگ دی ہر ٹائی دیا نو-باؤٹ وچوں ودھیا باؤٹا دی گنتی جس ٹیم دی ودھ سی اسنوں وجیتا ٹیم کیہا جاندا سی۔ اک باؤٹ وچ 3 منٹ دے دو راؤنڈ ہندے سن۔ باؤٹ دے پہلے اتے دوجے راؤنڈ وچ 90 سکنٹ دی وہل(بریک) دتی جاندی سی۔ ۔

ٹیم وچ بھار اتے مشتمل مرد کھڈاری دے پنج کیٹیگریاں (57&nbsp;کلوگرام, 65 کلوگرام, 74 کلوگرام, 97 کلوگرام, 125 کلوگرام) دے سن اتے عورت کھڈاریاں دے چار کیٹیگریاں سن۔ (49 کلوگرام, 53 کلوگرام, 58 کلوگرام, 69 کلوگرام) ٹیم وچ مرد اتے عورت کیٹیگری دی نمائندگی لئی اک کھڈاری سی، جہڑا کہ ٹیم دا حصہ وی سی۔

## کھیڈ تھاں

## بھارت دے سٹار کشتی کھڈاری
1. سشیل کمار (پہلوان)، اتر پردیش واریئرز

2. یگیشور دتّ، ہریانہ ہیمرز

3. امت کمار، ہریانہ ہیمرز

4. بجرنگ، بینگلورو یودھاز

5. گیتا پھوگٹ، پنجاب روئلز

6. ببیتا کماری، اتر پردیش واریئرز

7. گیتکا جاکھر، ہریانہ ہیمرز

8. ونیش پھوگٹ، منگلیاتان یونیورسٹی دلی ویر

9. نرسنگھ پنچم یادو، بینگلورو یودھاز

## ٹیماں
ہر ٹیم وچ تن بھارتی اتے دو قومانتری مرد طبقہ دے کھڈاری، دو بھارتی اتے دو غیرملکی مول دے عورت طبقہ دے کھڈاری سن۔

### منگلیاتان یونیورسٹی دلی ویر
جی۔اے۔ایم۔آر۔ گروہ اپنی ٹیم اتے ₹ 1,77,70,000 دی رقم خرچ کیتی

### اتر پردیش وارئرز

لوٹس گرینس نے اپنی ٹیم اتے ₹ 1,72,30,000 دی رقم خرچ کیتی

### ہریانہ ہیمرز

اؤلوے گلوبل دے مالک بھپندر سنگھ اتے بدھرم پہلوان نے اپنی ٹیم اتے ₹ 1,96,20,000 دی رقم خرچ کیتی

### پنجاب روئلز

دھرمندر اتے سی۔ڈی۔آر۔ گروہ نے اپنی ٹیم اتے ₹ 1,85,70,000 دی رقم خرچ کیتی

### ریوانتاں ممبئی گرودا

ریوانتاں گروہ، گروداچاریا دے مالک م انکر پرساد، م پردیپ سہراوت، م ستیندر مان نے اپنی ٹیم اتے ₹ 1,78,70,000 دی رقم خرچ کیتی

### بینگلورو یودھاز

جے۔ایس۔ڈبلیو۔ گروہ نے اپنی ٹیم اتے ₹ 1,71,40,000 دی رقم خرچ کیتی

## میچ لسٹ

## کھیڈ انکڑے
Updated on 11 Dec, 2015.

## حوالے

گٹھ:2015 دیاں کھیڈاں
اڈیلن گرے

**اڈیلن گرے **(جم جنوری 15, 1991) یونائیٹڈسٹیٹ، دی کشتی کھڈارن اے۔ 2014 وچ اڈیلن نوں عالمی چیمپین بنن دا من حاصل ہویا۔

گرے دا جم جنوری 15, 1991 نوں ڈینور، کولوریڈو وکھے ہویا۔ اڈیلن نے اپنے کشتی دور دی سروآت اپنے پیؤ دی مدد نال کیتی۔

27 ستمبر، 2012 نوں گرے نے ومین عالمی کشتی چیمپیئن شپ، ایڈمونٹون، کینیڈا دوران اپنی کھیڈ رہی متاثر کیتا۔ پہلے ہی میچ وچ بلگاریا دی ڈزہنن منولوواں نوں پہلے باؤٹ وچ 3-0 اتے دوجے باؤٹ وچ 2-0 نال پچھاڑیا۔ دوجے راؤنڈ وچ جاپان دی یوشیکو انوئے نوں پچھاڑ کے سیمیپھائنل وچ جگاہ بنائی اتے نوجوت کور نوں ہرایا۔

پھائنل میچ وچ اڈیلن نے کینیڈا دی دورونتھی یٹس نوں پچھاڑیا اتے عالمی چیمپین بنی۔ جت توں بعد اڈیلن نے اپنے پروار نوں اک  بن کے ملی۔

## حوالے

## باہری کڑیاں

گٹھ:زندہ لوک
عالمی کشتی چیمپیئن شپ

**عالمی کشتی چیمپیئن شپ** عالمی قسم دا مقابلہ اے۔ مردا دا گریکو-رومنو کشتی مقابلے 1904, مرداں دے فری سٹائل کشتی مقابلے 1951 اتے عورتاں دے فری سٹائل مقابلے 1987 وچ شروع ہوئے۔

## مقابلے
### مرداں دا فری سٹائل

### مرداں دی گریکو-رومنو

### عورتاں دی فری سٹائل

### اکٹھا

## تمغہ لسٹ

## ٹیم جیتو

## زیادہ تمغہ جیتو
جہناں نے پنج جاں زیادہ تمغے جتے۔
;Men's freestyle

;مرداں دی گروکو-رومنو

;اؤتراں دا فری سٹائل

## حوالے
* FILA Database
* japan-wrestling.jp Freestyle ، Greco-Roman  and Women 

گٹھ:کشتی
آئیسوکین اوگیموونی

**آئیسوکین اوگیموونی** اک نائیجیریئن فیشن ڈزائینر اے۔ اوہ فیشن لیبل "اوبسیڈیئن" اتے پرچون سٹور "زازائی" دی بانی اتے سی ای او اے۔ اوہ ونٹرپھیل لمٹڈ دی شریک بانی وجوں وی جانی جاندی اے، جو کہ لے پیٹٹ مارش نائیجیریا اتے ایلسپیس ٹریڈمارک دی مالک اے۔ اوہ سال 2012 دے ایم۔ٹی۔این۔ لاگوس فیشن اینڈ ڈزائین ویک / بریٹیش کونسل دے ینگ کریئیٹو اینٹرپرنیر دی جیتو سی۔ 2013 وچ دی گارڈیئن نے اس نوں افریقہ دیاں 25 سبھ توں بااثر عورتاں وچ شامل کیتا سی۔

## سکھیا
اوہ ناٹنگھم یونیورسٹی توں بیچلر آف لاء دی گریجوئیٹ اے۔ اس نے گلائیئن انسٹیچیوٹ آف ہائر ایجوکیشن، سوٹزرلینڈ توں ہاسپیٹیلٹی ایڈمنسٹریشن وچ پی۔جی۔ڈی۔ اتے بی۔پی۔پی۔ یونیورسٹی، لنڈن توں مینیجمینٹ وچ ایم۔ایس۔سی۔ کیتی اے۔ اسنے مالورن کالج وکھے آئی۔بی۔ ڈپلوما وی حاصل کیتا اے۔

## کریئر
آئیسوکین بیلاناجیاوچ اڈیٹر اے اتے ادارتی وپار اتے حکمت عملی چلاؤندی اے۔ آئیسوکین اتے وونولا اوڈونسی ونٹرپھیل لمٹڈ دے شریک بانی ہن، جو لی پیٹٹ مارش نائیجیریا اتے ل'سپیس ٹریڈمارک دے مالک ہن۔ اس نے 2009 وچ اک اؤرتی پہراوے اتے اپکرن دے برانڈ "اوبسیڈیئن" لانچ کیتا۔ لے پیٹٹ مارش (ایل۔پی۔ڈبلیو) اک سٹیج اے، جو نائیجیریا فیشن پرچون وچ پاڑے نوں دور کرن اتے نائیجیریا دے ڈزائینراں دی مارکیٹ وچ ونڈ اتے پرچار وچ مدد کرن لئی لبھیا گیا اے۔ اس دا قیام وی 2009 وچ کیتی گئی سی۔ ایل-سپیس لاگوس وچ اک ڈیپارٹمنٹ سٹور اے جو کہ آئیسوکین اتے وونوؤلا اوڈونسی ولوں شریک بانی سی۔ حالانکہ وونوؤلا نے 2015 وچ ڈائریکٹر دے عہدے توں استعفٰی دے دتا سی۔

آئیسوکین سال 2012 دا ایم۔ٹی۔این۔ لاگوس فیشن اینڈ ڈزائین ویک / بریٹیش کونسل دا یوا کریئیٹو صنعت کار سی۔ اوبسیڈیئن نے 2011 اتے 2012 دے ایم۔ٹی۔این۔ لاگوس فیشن اینڈ ڈزائین ویک وکھے اپنا کم نمائش کیتا۔ اسنے اٹلی دے فلورنس وچ 2013 دے پٹی امیجائین ٹریڈ شو وچ وی حصہ لیا سی۔ اسنے وکٹوریا جزیرہ، لاگوس وکھے اک نواں افریقی فیشن اتے خوبصورتی سٹور لانچ کیتا، جسدا نام “زازائی” اے۔

## حوالے

گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:فیشن ڈزائنر
سوددھا چندرن

**سدھا چندرن** (جم 27 ستمبر 1965) بھارتی فلم اتے ٹیلیوژن اداکارہ اتے اک نپن بھرتناٹئم ڈانسر اے۔ 1981 وچ اپنے ماں پیؤ نال مدراس توں واپس آؤندیاں تاملناڈو دے تروچراپلی نیڑے سڑک حادثے وچ اسدی لتّ نوں سٹّ لگی۔ اسدی لتّ گینگرین ہو گئی اتے اسدے ماپیاں نے ڈانس نہ کرن لئی کیہا۔ حالانکہ بعد وچ اوہ اک قائم بھرتناٹئم ڈانسر بن گئی۔ چندرن *کہیں کسی روز* وچ رامولا سکند، *ناگین* *[[ناگن (ٹیوی لڑی 2015)|1, 2 اتے 3]]* وچ یامنی، دیویم ٹھندھا ویدو وچ *چتردیوی*، *[[ساتھ نبھانا ساتھیا|ساتھی نبھنا ساتھیا]]* دی تمل ریمیک اتے *ہم پنچ* (سیزن دو) وچ آنند دی پہلی بیوی دے کرداراں لئی جانی جاندی اے۔ اسنے *جھلک دکھلا جا* وچ وی حصہ لیا سی۔ 1985 وچ اسنے تیلگو فلم *میوری* وچ کم کیتا۔ اوہ انگریزی، تامل، ملیالم، ہندی، تیلگو اتے کنڑ نوں چنگی طرحاں بول سکدی اے۔

## شروعاتی اتے نجی زندگی
سدھا چندرن دا جم ممبئی وچ ہویا سی۔ اسنے نیٹوو دی اک انٹرویو وچ کیہا سی کہ اسدا جم اتے پالن پوشن ممبئی وچ ہویا سی، پر اسدا پروار وائلور، تروچرپلی، تاملناڈو توں اے۔ اس دے دادا دادی، جو چوتھی پیڑھی دے سن، تاملناڈو توں کیرلا دے پلککیڈ چلے گئے سن۔ اس دے پیؤ کے۔ڈی۔چندرن، یو۔ایس۔آئی۔ایس۔ وچ کم کردے سن اتے سابقہ اداکار ہن۔ سدھا چندرن نے متھیبائی کالج، ممبئی توں بی۔اے۔ کیتی اتے بعد وچ معاشیات وچ ایم۔اے۔ کیتی۔ 

مئی 1981 وچ لگبھگ 16 سال دی عمر وچ تاملناڈو وچ، چندرن نال اک حادثے ہویا، جس وچ اس دیاں لتاں زخمی ہو گئیاں۔ اس نے مقامی ہسپتال وچ زخماں دا مڈھلا ڈاکٹری علاج کروایا اتے بعد وچ مدراس دے وجے ہسپتال وچ داخل ہو گئی۔ جدوں ڈاکٹراں نوں پتہ لگیا کہ اس دی سجی لتّ اُتے گینگرین بن گئی، جسنوں کڈھن دی ضرورت سی۔ چندرن دا کہنا اے کہ ایہہ دور اس دی زندگی دا سبھ توں مشکل سماں سی۔ بعد وچ اسنے جے پور پیر دی مدد نال کجھ رفتار شیلتا حاصل کیتی۔ اوہ دو سالاں دے وقفہ توں بعد ناچ کرن لئی واپس متعلق اتے بھارت، سعودی عرب، ریاست ہائے متحدہ، یوکے، کینیڈا، یو اے ای، قطر، کویت، بحرین، یمن اتے اومان وچ کارکردگی کیتا۔ اس دی جیونی 8-11 دی عمر گروہ دے سکولی بچیاں لئی پاٹھکرم دا حصہ اے۔ سدھا چندرن نے 1994 وچ معاون ڈائریکٹر روی ڈانگ نال ویاہ کروا لیا۔ اسنوں انورٹس یونیورسٹی، بریلی ولوں آنریری ڈاکٹریٹ دتی گئی۔

## کریئر
چندرن نے اپنے کریئر دی شروعات تیلگو فلم میوری نال کیتی، جو اسدی اپنی زندگی اُتے بیسڈ سی۔ فلم نوں بعد وچ تامل اتے ملیالم وچ ڈبّ کیتا گیا سی۔ ایہہ ہندی وچ *ناچے مایوری* وجوں دوبارہ بنائی گئی سی، جتھے چندرن نے پھر اپنے آپ دا کردار نبھائی اتے شیکھر سمن، ارونا ایرانی اتے دینا پاٹھکنال کم کیتا۔ اس نوں *میوری* وچ اس دے کارکردگی لئی 1986 دے قومی فلم اوارڈاں وچ خاص *جیوری* انعام دتا گیا۔

ٹیلی وژن اُتے چندرن دے اگھے شو وچ 'کہیں کسی روز' اتے *کے سٹریٹ پالی ہلّ* شامل ہن۔ اوہ 2007 وچ ڈانس رئیلٹی شو *جھلک دکھلا جا 2* دی مقابلے باز سی۔ اوہ 2015 ٹیوی اتے سیریل ناگن وچ یامنی دے روپ وچ نظر آئی سی۔

## فلموگرافی

## ٹیلیوژن

; بطور ججّ

*

## ایہہ وی ویکھو

* بھارتی فلمی اداکاراواں دی لسٹ

## حوالے

گٹھ:ممبئی دیاں اداکاراواں
گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:20ویں صدی دیاں فلمی اداکاراں
گٹھ:تیلگو سنیما وچ اداکاراواں
گٹھ:کنڑ سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:تامل سنیما وچ اداکاراواں
گٹھ:ہندی سنیما وچ اداکاراواں
گٹھ:بھارتی اداکاراواں
گٹھ:ہندی ٹیلیوژن دیاں اداکاراواں
گٹھ:بھارتی ٹیلیوژن اداکاراواں
گٹھ:ملیالم سنیما وچ اداکاراواں
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1965
منیشا جوشی

**منیشا جوشی** (جم 1971, کچھّ، گجرات ) اک گجراتی بولی دی شاعر اتے صحافی اے۔ اس نے *Kandara* (1996)، *Kansara بازار* (2001)، *Kandmool* (2013)، اتے *Thaak* (2020) سمیت چار شاعری مجموعہ دی اک لکھاری اے| اوہ اس ویلے کیلیفورنیا وچ رہندی اے|

## جیونی
منیشا جوشی دا جم 6 نوں ہویا سی&nbsp;اپریل 1971 گودھرا وچ، کچھّ ضلعے وچ منڈوی دے نیڑے اک چھوٹا جیہا پنڈ، تارہ جوشی اتے لکشمیکانت جوشی۔ 1989 وچ انجار وکھے اپنی ایچئیسسی دی پڑھائی ختم کرن توں بعد، اوہ کالج پڑھن لئی وڈودرا چلی گئی، کیونکہ اس دے پنڈ وچ 9 ویں جماعت توں اپر دی کوئی ہور پڑھائی نہیں سی۔ اسنے مہاراجہ سیاجیراؤ یونیورسٹی، وڈودرا وکھے ترتیب وار 1992 اتے 1995 وچ انگریزی ساہت وچ بیچلر آف آرٹس اتے ماسٹر آف آرٹس پوری کیتی۔ اسنے 1993 وچ سینٹ زیویئرز کالج، ممبئی توں ماس کمنیکیشن وچ ڈپلوما وی حاصل کیتا سی۔ یونیورسٹی پڑھدیاں اسنے اپنے کالج دے پروفیسراں ولوں لکھیاں کتاباں دا مطالعہ کیتا، جنہاں وچ سیتانشو یشاسچندر، گنیش دیوی اتے بابو ستھر شامل سن اتے غلامی محمد شیخ، پربودھ پریکھ، لابھشنکر ٹھاکر، نتن مہتہ، جیدیو شکلا اتے بھولابھائی پٹیل ورگے ہور گجراتی لکھاریاں نال جانو ہو گئے۔ ۔

اسنے ممبئی اتے لنڈن وچ پرنٹ اتے ٹیلیوژن صحافی وجوں کم کیتا۔ ویاہ توں بعد اوہ ریاست ہائے متحدہ امریکہ آ گئی۔ اس ویلے اوہ کیلیفورنیا دے برکلے وچ رہندی اے|  

## کم
منیشا نے اپنی ایچئیسسی پریکھیاواں توں بعد، 18 سال دی عمر دے شاعری لکھنے شروع کیتے| اپنے کالج دے سالاں دوران اسنے عالمی ساہت، خاص طور تے جدید ساہت پڑھیا| بعد اس نوں شاعری نوں کئی انگریزی اتے گجراتی بولی وی شامل رسالے وچ شائع کیتا گیا سی *| The ولپھ*، *بھارتی ساہت*، *نیو کئیسٹ،* *Shabdasrishti*، *Parab,* *نونیت سمرپن،* *شاعری،* *Tathapi,* *Sahacharya Varshiki,* *Etad,* *Samipe,* *Vahi* اتے *Sandhi.* 

*کندرا* ( *دِ گفا* )، اس دا پہلا شعری مجموعہ، گجراتی ساہت کونسل ولوں 1996 وچ چندرکانت ٹوپیوالا ولوں شائع کیتا گیا سی۔ اس نوں کئی گجراتی لکھاریاں نے تنقیدی طور اُتے سنتشو یشاسچندر، پربودھ پریکھ اتے چنو مودی ولوں تعریف کیتی۔ اسدا دوجا شعری مجموعہ *کنسارا بازار* ( *برتن-اتے-پین بازار* ) 2001 وچ شائع ہویا سی، اس توں بعد *2013 وچ کندمول* توں بعد شائع ہویا سی۔ اس دیاں کجھ کویتاواں دا انگریزی اتے ہندی وچ ترجمہ کیتا گیا اے۔  اسدی شاعری سنکیتک اتے بوہت زیادہ بمباں دی خاصیت اے|

اسنے 2020 وچ اپنا چوتھا مجموعہ، *تھاک* ( *تھکاوٹ* )، کیتا | 

## اوارڈ
اس دے شعری مجموعہ *کندمول* نوں گجرات ساہت اکادمی دا 2013 دا پہلا انعام ملیا۔ جدید گجراتی شعری وچ اس دے یوگدان لئی اس نوں 1998 وچ سنسکرت پرتدھان ولوں سنسکرت انعام لئی نامزد کیتا گیا سی۔

## ایہہ وی ویکھو

* گجراتی بولی دے لکھاریاں دی لسٹ

## حوالے

*
گٹھ:بھارتی عورت صحافی
گٹھ:گجراتی لکھاری
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1971
بلبل شرما

**بلبل شرما** (جم 14 اکتوبر، 1952) اک بھارتی چترکار اتے لیکھکا اے نویں دلی وچ واقع ہن۔  اس ویلے اوہ نوَ-سمیت بچیاں دے لئی مختصر کہانیاں دے مجموعہ اُتے کم کر رہی اے۔ 

## جیونی
بلبل شرما دا جم نویں دلی وچ ہویا سی اتے اوہناں نے اپنے بچپن دا زیادہ تر سماں سٹیل قصبہ بھلائی، مدھ پردیش وچ بتاا اے۔  شرما نے 1972 وچ جواہر لال نہرو یونیورسٹی، نویں دلی توں روسی بولی اتے ساہت وچ گریجوئیشن پوری کیتی۔  اس توں بعد اوہ اچّ سکھیا لئی ماسکو سٹیٹ یونیورسٹی چلی گئی ।

1973 وچ بھارت واپس آؤن توں بعد، اوہناں نے مصوری وچ اپنا کریئر بنایا۔ اوہ گاوڑی، نویں دلی وچ اک کلاکار کمپلیکس وچ شامل ہوئے۔  ایہہ صرف 1985 وچ سی جدوں اوہناں نے اپنا پورا ویلے لکھن نوں دے دتا۔  اوہناں نے بھارت وچ مصوری دے کئی پیشکاری کیتی اتے ودیش اتے اس دے مصوری دے بھنڈار 'وچ ہن، نیشنل گیلری آف ماڈرن آرٹ ، للت کلا اکادمی، چنڈی گڑھ میوزیم،  یونیسیپھ NORAD, نیشنل انسٹیٹیوٹ آف ہیلتھ ، واشنگٹن، نہرو سینٹر ، لنڈن । 

اوہناں نے سٹیٹسمین وچ ہفتہ واری کالم لکھنے شروع کیتے اتے وکھ وکھ پرکاشکاں لئی بچیاں دیاں کتاباں اڈیٹیڈ کیتیاں۔ 

اوہناں دیاں کہانیاں دا فرینچ، اٹیلیئن، جرمن اتے فنش وچ ترجمہ کیتا گیا اے۔  اوہناں دیاں ہور بھاوناواں وچ برڈ واچنگ اتے اپاہج بچیاں نوں کلا سکھاؤن شامل اے۔ 

گڑگاؤں دے اک ودالا وچ شرما نے حوالہ دتا، “اوہ سبھ کجھ سکھو جو تسیں کر سکدے ہو، جدوں وی تسیں کر سکدے ہو، کسے توں وی کر سکدے ہو، ہمیشاں اک اجیہا سماں آویگا جدوں تسیں اس لئی شکرگزار ہوووگے"۔  اسدی لکھن دی سٹائل عام اے اتے اس دے نرکھن اتے تھاںاں دی بنیاد تے اے۔ عام چیزاں وچ خوبصورتی ول اشارہ کردیاں، اوہ اپنیاں کتاباں نوں روچک بناؤندے ہن۔ اوہ رتاں دے چکر وچ آؤندے ہن اتے تبدیلیاں لیاؤندے ہن ۔ 

## کتاباں
شرما نے پچھلے 15 سالاں توں خاص بچیاں لئی کلا اتے کہانی سناؤن دیاں کئی ورکشاپاں لگائیاں ہن۔ اوہناں نے مختصر کہانیاں دے مجموعہ نال شروعات کیتی اتے اس توں بعد بچیاں لئی ناول اتے کتاباں ول ودھے۔ 

### مختصر کہانیاں

* *مائی سینٹیڈ آنٹس (1992)*
* *دی پرفیکٹ وومین (1994)*
* *اینگر آف اؤبرجائنس (1997)*

### ناول

* *بنانا -پھلاور سپنے (1999)*
* *شیا ٹیلز (2006)*
* *ایٹنگ ومین ٹیلنگ ٹیلس (2009) - اس کتاب وچ، شرما نے بہت ساریاں کرداراں - کجھ سدیوی، کجھ انجان - جو عورتاں دی زندگی وچ کردار نبھاؤندے ہن۔* 
* *دِ بوک آف دیوی (2011)*
* *ٹیلر آف گرپل (2011)*
* *گرے ہورنبلس ایٹ ڈسک*
* *ناؤ ڈیٹ آئی ایم پھپھٹی*
* *ٹریولس ودّ مائی آنٹس*
* *مرڈر ان شملہ (2020)* 

### بچیاں دیاں کتاباں

* *منو مکسز کلیء اینڈ سن شائین (2005)*
* *پھیبلڈ بکّ آف گوڈز اینڈ ڈیمنس*
* *دی چلڈرینس راماین*
* *دِ بکّ آف انڈین برڈز فار چلڈرن*

## حوالے

گٹھ:بھارتی عورت چترکار
گٹھ:20ویں صدی دے بھارتی لکھاری
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1952
بھاونا چوہان

**بھاونا چوہان** اک بھارتی ناول کار، اک آرکیٹیکٹ اتے اک سابقہ بھارتی فوج میجر اے۔ چوہان نے مارچ 2001 وچ چینئی، بھارت وچ اؤفیسرس ٹریننگ اکیڈمی (او۔ٹی۔اے۔) توں گریجوئیٹ کیتا، میرٹ دے کرم وچ پہلے تھاں تے رہی اتے چھ مہارت میڈل جتے| اسنے چھ سال بھارتی فوج وچ میجر وجوں سیوا نبھائی۔ اسدا پہلا ناول، *جتھے کڑیاں دا دلیر*،  اوہناں دی میٹرو ریڈس لڑی دے حصے وجوں، 2010 وچ پینگئن بکس ولوں شائع کیتا گیا سی۔ *جتھے کڑیاں دی* دلیری اک خیالی کھاتہ اے جو کہ 52 لیڈی کیڈٹاں (ایلسی) دی آوازاں دا پالن کردی اے، جو کہ 400 سجن مرد کیڈٹاں (جیسی) دے نال-نال سکھلائی دندے ہن| جنہاں وچوں کجھ دا مننا اے کہ عورتاں نوں ہتھیاربند فوجاں وچ رکھنا اک ماڑا وچار اے|

بھارت دے پونے وچ جنمے بھاونا چوہان نے نویں دلی وچ سکول آف پلاننگ اینڈ آرکیٹیکچر توں گریجوئیشن کیتی اے۔ چوہان اس ویلے اپنے آرمی انجینیئر شوہر اتے بیٹے نال رڑکی وچ رہندا اے۔

## حوالے

## باہری لنک

* "لکھاری لاؤنج: بھاونا چوہان"
* "ایہہ لکھاری، بیوی اتے ممی اک وار سپاہی سن"
* جتھے کڑیاں بھانا چوہان ولوں ''دلیر ہندیاں ہن''
* ''جوان اتے بے چین لئی کہانیاں''
* "لوَ اوور کوفی" – ''ڈیکن کرونکل''
* "بھارتی فوج دی اک کہانی - جتھے کڑیاں ہمت کردیاں ہن"
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:بھارتی خاتون ناول کار
ستونت پسریچا

**ستونت پسریچا** نیشنل انسٹیٹیوٹ آف دِ مینٹل ہیلتھ اینڈ نیوروسائسینس بنگلور وکھے کلینکل نفسیات ڈیپارٹمنٹ دے مکھی ہن |  اسنے یوئیسئے وچ ورجینیا سکول آف میڈیسن یونیورسٹی وچ اک ویلے لئی کم وی کیتا|  پسریچا پنر جم  اتے موت دے نیڑے دے تزربے دی پڑتال کردی اے| پاسریچا نے سال 2011 دی کتاب *میکنگ سینس دے نیڑے-موتے دے تزربیاں دا* سہِ-لیکھن کیتا، جس نوں 2012 دے بریٹیش میڈیکل ایسوسی ایشن بکّ ایوارڈز وچ نفسیات دی گٹھ وچ بہت تعریف دتی گئی سی۔ 

## کم
پسریچا نے 1973 توں پنر جم دے لگبھگ 500 معاملیاں وچ پڑتال کیتی اتے حصہ لیا اے (پچھلے موضوعاں نوں یاد کردے ہن) جو پچھلے جیون نوں یاد کرن دا دعوہ کردے ہن| اوہ پیراسائیکولوجی وچ کم کرن وچ دلچسپی لئی کیونکہ اوہ کجھ الوکک جاں غیر معمولی ووہار دیاں روائتی ویاکھیاواں توں مطمعن نہیں سی| 

پسریچا نہ صرف بھارت وچ پرچلت پنر جم دیاں خاصیتاں دا مطالعہ کردی اے، بلکہ اوہ دوجے دیساں دے لوکاں نالوں اکسار جاں وکھرے ہون بارے سجھاء وی دندی اے ہن|  اسنے 1970 دے دہاکے وچ پنر جم دے کھوج وچ ایان سٹیونسن نال تعاون کیتا|

اوہ دسمبر 1980 وچ نیشنل انسٹیٹیوٹ آف دِ مینٹل ہیلتھ اینڈ نیوروسائسینس ( ڈیمڈ یونیورسٹی ) وچ فیکلٹی وجوں کلینیکل پیراسائیکولوجی وچ لکچرار وجوں شامل ہوئی؛ اتے پھر معاون پروفیسر، ایسوسیئیٹ پروفیسر اتے پھیر اسنوں کلینیکل نفسیات دے ودھیک پروفیسر وجوں ترقی دتی گئی| اوہ نیشنل انسٹیٹیوٹ آف دِ مینٹل ہیلتھ اینڈ نیوروسائسینس وکھے کلینکل کماں وچ وی اسدی رچی دے کھیتراں وچ شامل اے جویں کہ مریضاں دی دیکھبھال، ٹیچنگ اتے کھوج |

مولانا آزاد میڈیکل کالج دے پروفیسر ستونت پسریچا نے اس موضوع اُتے اوہناں دے کم دی تعریف کیتی، پر اوہ "پنر جم" اتے "پنر جم" ورگے مصدقہ سچ نوں وی سائنسی علم توں باہر نہیں رکھدے۔ بہت سارے ہور سائنسدان اوہناں نوں اک بھیانک تزربے وجوں کہندے ہن کہ "اک آکسیجن بھکھے دماغ دے اندر اک جسمانی حالت اے|" 

## چنے اشاعتاں

* Satwant Pasricha, *Can the Mind Survive Beyond Death?* *In Pursuit of Scientific Evidence (2 Vol.)*، New Delhi: Harman Publishing House, 2008.  ۔
* Satwant Pasricha, *Claims of Reincarnation: An Empirical Study of Cases in India*، New Delhi: Harman Publishing House, 1990.  ISBN&nbsp;۔
* Satwant Pasricha, Near-Death Experiences in South India: A Systematic Survey. *Journal of Scientific Exploration*، **9**(1)، 1995.
* Ian Stevenson, Satwant Pasricha and Nicholas McClean-Rice, A Case of the Possession Type in India With Evidence of Paranormal Knowledge. *Journal of Scientific Exploration*، **3**(1):81-101, 1989.

## حوالے

گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:بھارتی سکھ
گٹھ:زندہ لوک
منیر باطور

**مونیر باتور** اک ٹیونیشیائی وکیل اے اتے اسدا جم 1970 وچ ہویا، اوہ ایلجیبیٹی کارجکرتا اے۔ اوہ ٹیونیشیا دی لبرل پارٹی دا لیڈر اے اتے عرب دنیا وچ سبھ توں پہلاں ہم جنس پرست صدر عہدے دا امیدوار سی۔

## ایلجیبیٹی دی سرگرمی اتے صدر مہم
باتور نوں 2013 وچ گرفتار کیتا گیا اتے 3 مہینے دی قید وچ رکھیا گیا، اوہناں کارن لئی گرفتار کیتا سی، جس لئی اس نے ہمیشہ انکار کیتا اے۔ 2015 وچ باتور نے سہِ-قائم ایسوسی ایشن شمش، اک ایلجیبیٹی حق ایسوسی ایشن ہم جنس پرستی دے گھوشناکرن تے مرتکز کیتی۔ اوہ اس ویلے ایسوسی ایشن دا پردھان اے۔ سال 2018 وچ الیس ایکوم نال مل کے باتور نوں ہوموموبیا خلاف اپنی لڑائی لئی، آزادی لئی آئیڈاہو فرانس دا انعام ملیا۔

2019 دے 8 اگست نوں باتور نے ٹیونیشیا دیاں صدارتی چوناں وچ حصہ لین دا اعلان کیتا۔ اس اعلان دے بعد، 120 وکھ-وکھ دیساں دے اندازا 650 لیکھ اسدے بارے وچ لکھے گئے سن اتے باتور نے 300 مقامی کارکناں نال اک مہم دی ٹیم بنائی۔ اس دے سیاسی پروگرام وچ دھارا 23 نوں ردّ کرنا شامل سی، جو  ہم جنس پرستی نوں ٹیونیشیا دے مجرمانہ کوڈ توں، صنف برابری اتے گھٹ گنتیاں دے حقاں دی راکھی توں باہر کردا اے۔ حالانکہ، اسدی نامزدگی اہلیت لئی لوڑیندے لگبھگ 10,000 دستخط اکٹھے کرن دے باو جود، چون اتھارٹی نے گمبھیر کارن دتے بناں اس دی امیدواری نوں ردّ کر دتا۔

اسلامکاں ولوں جان توں مارن دیاں دھمکیاں ملن توں بعد، باتور جنوری 2020 وچ فرانس چلا گیا، جتھے اسنوں سیاسی پناہ گیر وجوں قبول کر لیا گیا۔

## ایہہ وی ویکھو

* ٹیونیشیا وچ ایلجیبیٹی حق
* 2019 ٹیونیشیا دی صدر چون

## حوالے

گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1970
گٹھ:ایلجیبیٹی حقوق کارکن
منو رانی

**انو رانی** (جم 28 اگست 1992 ) اتر پردیش دے بہادرپر دی اک بھارتی جیولن تھرو کھڈاری اے۔ جیولن تھروء وچ اسنے بھارتی قومی ریکارڈ اپنے نام کیتا سی۔ اسنے 2019 دی نیشنل چیمپیئن شپ وچ 62.34 میٹر دے تھروء نال نواں قومی ریکارڈ بنایا سی۔ اوہ 60 میٹر توں پار جان والی اتے عالمی اتھلیٹکس چیمپیئن شپ دے فائینل وچ پہنچن والی پہلی بھارتی خاتون جیولن کھڈاری اے۔

## نجی زندگی اتے پچھوکڑ
رانی دا جم 28 اگست 1992 نوں اتر پردیش دے بہادرپر پنڈ وچ کھیتی کرن والے پروار وچ ہویا سی۔ اسدی صلاحیت دی پچھان اسدے بھرا ولوں کیتی گئی، جس نے کرکٹ کھیڈ دے دوران اسدی سریر دی اپرلی طاقت ویکھی۔ اسنے اسنوں خالی کھیت وچ گنے دی پرالی سٹن لئی کہہ کے سکھلائی دتی۔ انو دی پہلی جیولن تھروء اوہ سی جو اسنے بانس دی لمی سوٹی توں تیار کیتا سی، کیونکہ اوہ اصل جیولن خرید نہیں سکدی سی۔ بعد وچ اس دے بھرا نے اسدی سکھلائی لئی بھگتان کرنا شروع کر دتا سی، اسدے باو جود اسدے پیؤ نے اسنوں کھیڈن توں منع کیتا۔ اخیر وچ اوہ انو دی صلاحیت دی حمایت کرن لئی منّ گئے، جدوں اسنے 2014 وچ قومی ریکارڈ توڑ کے اپنے آپ نوں ثابت کیتا۔

## پیشہ ور کامیابیاں
انو رانی نوں پہلاں کشیناتھ نائیک نے کوچ کیتا سی اتے ہن اس دا کوچ بلجیت سنگھ اے۔

2014 نیشنل انٹر-سٹیٹ مقابلے، لکھنؤ وچ رانی نے 58,83 میٹر دی تھروء نال سون تمغہ جتیا، جس نال اسنے 14 سال دے قومی ریکارڈ نوں توڑیا۔ اس نال اسنے دولت مشترکہ کھیڈاں لئی اہلیت حاصل کیتی۔ اس تھرو نال اسنے 2014 دیاں دولت مشترکہ کھیڈاں لئی کوالیفائی کیتا، چون ماپدنڈ 58.46 میٹر سی۔ سال بعد اسنے دکھنی کوریا دے انچیؤن دیاں ایشیئن کھیڈاں وچ 59.53 میٹر لئی کانسی دا تمغہ جتیا۔ دو سال بعد اسنے 2016 وچ نیشنل اتھلیٹکس چیمپیئن شپ وچ 60.01 میٹر دی تھروء نال اک وار پھر اپنا ریکارڈ توڑیا اتے پہلی وار 60 میٹر دی رکاوٹ نوں پار کیتا۔ مارچ 2019 وچ، اسنے پنجاب دے پٹیالے وچ فیڈریشن کپ نیشنل سینئر ایتھلیٹکس چیمپیئن شپ وچ 62.34 میٹر دی تھروء نال اک وار پھر اپنا ریکارڈ توڑ دتا۔ 

2014 وچ اسنے انچیون وکھے 2014 ایشیئن کھیڈاں وچ، 59.53 می۔ دی تھروء نال کانسی دا تمغہ جتیا۔

اوڈیشا دے بھونیشور وچ 2017 ایشیئن اتھلیٹکس چیمپیئن شپ وچ رانی نے 57.32 میٹر دی تھروء نال کانسی دا تغما حاصل کیتا۔ 

اس دیاں سبھ توں تازہ کامیابیاں وچ 21 اپریل 2019 نوں کتر وچ 23 ویں ایشیئن اتھلیٹکس چیمپیئن شپ وچ خاتون جیولن تھرو ایوینٹ وچ اسدی چاندی دا تمغہ جتنا شامل اے، جس نے اس نوں عالمی اتھلیٹکس چیمپیئن شپ وچ فائینل لئی کوالیفائی کرن دے یوگ بنایا، اس طرحاں اوہ ورلڈ اتھلیٹکس چیمپیئن شپ وچ حصہ لین والی پہلی بھارتی خاتون جیولن تھروئر بن گئی اتے آئی۔اے۔اے۔ایف۔ ورلڈ چیلینج ایوینٹ وچ اوسٹروا گولڈن سپائیک اتھلیٹکس میٹ، جو کہ چیکّ لوکراج دے، اوسٹروا وچ منعقد کیتی گئی، وچ اسنے کانسی دا تمغہ جتیا۔

اسنے 2020 وچ ایتھلیٹکس وچ سپورٹس سٹار ایس دی سپورٹس وومین آف د ایئر انعام جتیا۔

## حوالے

## باہری لنک

* 
گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی عورتاں
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1992
سکھس:لیگیسی آف دی پنجاب

***سکھ: وراثت  پنجاب***  سمتھسونیئن ادارہ دے نیشنل میوزیئم آف نیچر وچ اک غیرمستقل نمائش سی، جو سکھ لوکاں دی کلا، سبھیاچار اتے اتہاس نوں اجاگر کردی اے۔ ایہہ 24 جولائی، 2004 نوں لوکاں نوں وقف اتے کھولھیا گیا سی اتے ایہہ مکمل سمتھسونیئن سکھ ہیریٹیج پروجیکٹ دا اک حصہ اے، جو 2000 وچ لانچ کیتا گیا سی۔ اسنے پھر کیلیفورنیا اتے ٹیکساس دے تھاںواں دا سفر کیتا۔

نمائش وچ سکھ اتہاس اتے سبھیاچار دیاں 100 توں ودھ چیزاں شامل ہن، جس وچ کجھ کلاکرتیاں وی شامل ہن جو 18 ویں صدی دیاں ہن، جنہاں وچوں بہت ساریاں نجی مجموعہ دا حصہ رہیاں ہن اتے عوامی طور اُتے پہلاں کدے نہیں ویکھیاں گئیاں۔ اس توں علاوہ، نمائش وچ تصویراں ہن (ایہناں وچوں دو سکھ اتہاسکار اتے فوٹوگرافر سندیپ سنگھ براڑ ) جو دربار صاحب (ہرمندر صاحب) اتے پہلی عالمی لڑائی وچوں گرو گرنتھ صاحب دی اک کاپی نوں پرمکھ روپ وچ اجاگر کردے ہن۔

## حوالے

## باہری لنک

* ورچئل ٹور آف دِی سکھ نمائش
* سکھ ہیریٹیج فاؤنڈیشن 
گٹھ:سکھ ماس میڈیا
سکھ چینل

**سکھ چینل** اک یونائیٹڈ کنگڈم- بیسڈ، فری-ٹو-ایئر، سکھی -بیسڈ سیٹیلائیٹ ٹیلیوژن چینل اے۔ ایہہ سیٹیلائیٹ ٹیلیوژن اُتے پورے یورپ وچ براڈکاسٹ کردا اے اتے انٹرنیٹ تے سدھا براڈکاسٹ وی ہندا اے۔ سکھ چینل نے 13 اپریل 2009 نوں برائیٹ ہٹس دی تھاں سکائی چینل 840 اُتے براڈکاسٹ کرنا شروع کیتا سی۔ سکھ چینل مکھ طور اُتے سکھ قوم لئی سکھیا اتے مذہبی پروگراماں تے مرتکز اے۔ ایہہ برمنگھم دے ایسٹن کھیتر وچ اک سٹوڈیؤ توں کم کردا اے۔

سکھ چینل دا قیام دوندر سنگھ بلّ ولوں اپریل 2009 وچ ٹیوی لیگل لمٹڈ ولوں کیتی گئی سی۔ ٹیوی لیگل نے دان پروان کرن لئی سکھ چینل کمیونٹی براڈکاسٹنگ کمپنی لمٹڈ بنائی، جو نشریاتی اتے پروگرامنگ خرچیاں دی ادائیگی لئی ورتی جاندی اے۔ سکھ چینل کمیونٹی براڈکاسٹنگ کمپنی لمٹڈ 25 ستمبر 2009 نوں اک رجسٹرڈ کمیونٹی ہتّ کمپنی بن گئی اتے 2 جون 2010 نوں رجسٹرڈ چیرٹی بن گئی۔ دسمبر 2012 وچ ٹیوی لیگل لمٹڈ نے چینل دا ٹیلیوژن نشریاتی لائسنس سکھ چینل کمیونٹی انٹرسٹ کمپنی لمٹڈ وچ تبدیل کر دتا۔

18 اپریل 2013 نوں، چینل ایشیئن ٹیلی وژن نیٹورک نال اک خاص لائسینس سمجھوتے ولوں "اے۔ٹی۔این۔ سکھ چینل" وجوں کینیڈا وچ لانچ ہویا۔

د 2025 کال د اکتوبر په 28، چینل به خپل فعالیتونه ودروي.

## ایہہ وی ویکھو

* برٹ ہٹ
* انگلینڈ وچ سکھ دھرم
* برطانیہ وچ سکھ دھرم

## حوالے

## باہری لنک

* سرکاری ویبسائیٹ
گٹھ:سکھ ماس میڈیا
اکال چینل

**اکال چینل** اک یو۔کے۔ بیسڈ، فری-ٹو-ایئر سیٹیلائیٹ ٹیلیوژن چینل اے، جو پوری طرحاں سکھی اتے سکھ قوم اتے مرتکز اے۔ ایہہ امریک سنگھ کونر ولوں قائم کیتا گیا، چینل سیٹیلائیٹ ٹیلیوژن اُتے یورپ سمیت 44 دیساں وچ براڈکاسٹ ہندا اے۔ ایہہ چینل پہلاں سکھ ٹیوی وجوں جانیا جاندا سی۔ اس دا امرتسر وچ وی اک مرکز اے۔

## اوارڈ اتے مانتا

* سکھ ان میڈیا وچ 7واں سلانہ سکھ اوارڈ، لنڈن
* چینل نوں اپریل 2019 دے اخیر وچ یو۔کے۔ ایشیئن اینٹرٹینمینٹ ٹیوی چینلاں دی گٹھ وچ 21 ویں نمبر اُتے درجہ دتا گیا سی۔
* بیسٹ ورلڈ سکھ میڈیا، سالانہ سکھ اوارڈز 2017

## پروگرامنگ
چینل وچ اک گھنٹہ موجودہ کم پروگرام پیش کیتا جاندا اے، جسنوں ہفتہ واری ‘بگ کواشن’ کیہا جاندا اے۔

## انسان دوست مدد
چینل دی اک 'اکاؤنٹ چینل ایڈ' وی اے، جو   انسانیت پسند ایجنسی اے۔

## ایہہ وی ویکھو

* انگلینڈ وچ سکھ دھرم
* یونائیٹڈ کنگڈم وچ سکھ دھرم

## حوالے

گٹھ:سکھ ماس میڈیا
سورج پرکاش

**سورج پرکاش** جس دا نام گرپرتاپ سورج اے، بھائی سنتوکھ سنگھ دی رچنا اے جو اوہناں نے 10 سالاں دی کرڑی محنت کرکے تیار کیتی اے۔ اینی وڈی کتاب دنیا بھر وچ ہور کسے لکھاری نے نہیں لکھی۔ سورج پرکاش دے کل 1152 باب ہن۔ 64 ہزار توں ودھ چھند ہن، جنہاں دیاں لگپگ ڈھائی لکھ سطراں ہن۔ اس گرنتھ دیاں کل 14 جلداں ہن اتے 6 ہزار پنے ہن۔ پنجاہ ہزار توں ودھیرے بنداں وچ لکھے گئے اس گرنتھ وچلے سارے تریخی حوالہ آپو اپنی تھاں اہم ہن۔ موجودہ صدی دے بہت سارے لکھاریاں نے سکھ اتہاس لکھیا اے، اوہناں نے بھائی سنتوکھ سنگھ دیاں لکھتاں نوں ہی بنیاد بنایا اے۔ **بھائی سنتوکھ سنگھ مہانشاعر** سنسکرت دے پنڈت، بج بولی دے نپن اتے وڈ-آکاری شاعر اتے پنجابی سنویدنا دے گوڑھ-گیاتا سن۔

## ہور دوکھو
بھائی سنتوکھ سنگھ

## حوالے

گٹھ:پنجابی کتاباں
گٹھ:کتاباں
گٹھ:سکھ ماس میڈیا
قومی ایکتا

**قومی ایکتا** (  ، 'نیشنل ایکتا') اک کیلیفورنیا بیسڈ اونلائین اتے اک پنجابی ہفتہ واری پرنٹ اخبار اے، جو پوری دنیا وچ پنجابیاں نوں مرکز وچ رکھدا اے۔ اونلائین ایڈیشن پنجابی اتے انگریزی دوواں وچ اے۔ اخبار 2002 وچ اک اونلائین اخبار وجوں اتے 2004 وچ اک ہفتہ واری بروڈشیٹ پرنٹ اخبار دے طور اُتے شروع کیتا گیا سی۔ اونلائین اتے پرنٹ دوویں اڈیشن مفت مہیا ہن۔

جولائی 2007 وچ قومی ایکتا نے دھرمندر نوں بھارتی سنیما وچ پائے یوگدان لئی اعزازی کیتا سی۔

## حوالے

## باہری لنک

* سرکاری ''قومی ایکتا'' ویبسائیٹ
* ''قومی ایکتا'' انگریزی ویبسائیٹ
* لوک میڈیا کارپوریشن ویبسائیٹ ( *قومی ایکتا دا* ناشر)

گٹھ:پنجابی اخبار
ادیتی فڈنیس

**ادیتی فڈنیس** اک سیاسی لکھاری اے| اوہ اخباراں اتے رسالیاں وچ کالم لکھدی اے اتے بھارتی سیاست دے موضوع اتے کتاباں شائع کردی اے۔ اسنے رکھیا کمینٹیٹر اشوک مہتہ نال ویاہ کیتا اے| اسدی ماں، ارملا پھڈنیس، جے این یو وچ قومانتری معاملیاں دی پروفیسر سی۔ 

## کریئر
پھڈنیس نے مرانڈا ہاؤس توں دلی یونیورسٹی توں گریجوئیشن کیتی۔ اوہ سال 1982–83 لئی سٹوڈینٹس یونین دی پردھان سی۔  اسنے 1983 توں صحافت وچ کیریئر دی شروعات گریجوئیٹ ہون توں بعد کیتی سی۔

فڈنیس نے اخباراں اتے رسالیاں دے ناشراں جویں *دِی انڈیپینڈینٹ*، *دِی انڈین پوسٹ اتے نیوز ٹائم* وچ کم کیتا |بعد وچ اسنے ایتوار نیوز رسالے لئی کم کیتا | 2000 توں 2013 تک ، اوہ *بزنس سٹینڈرڈ* نال کم کر رہی اے|  اوہ سال 2006 وچ ایسٹ-ویسٹ سینٹر وچ اک جیپھرسن فیلو سی |  اوہ سیاسی رپورٹنگ (پرنٹ) گٹھ وچ سال 2008–2009 لئی رامناتھ گوئنکا ایکسیلینس ان جرنلزم ایوارڈ دی جیتو اے۔ *[[دی انڈین ایکسپریس|اسنے ایہہ ایوارڈ دِی انڈین ایکسپریس]]* دے پرنب ڈھال سمنتا نال سانجھا کیتا |

### کم

* *کیبلس اینڈ کنگز دے سیاسی پروفائیل*، بزنس سٹینڈرڈ بکس، 2009. ISBN 8190573543

## حوالے

گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:بھارتی عورت صحافی
عرشیا ستار

**عرشیا ستار** (جم 1960) اک بھارتی مترجم اتے لکھاری اے۔ 

ستار نے 1990 وچ شکاگو یونیورسٹی توں دکھنی ایشیائی بولیاں اتے سبھیتاواں وچ اپنی پیئیچڈی حاصل کیتی|  اس دا ڈاکٹورل صلاح کار وینڈی ڈونیگر سی، جو اک مشہور انڈولوجسٹ سی| مہانکاوِی دے سنسکرت حوالے، *[[کتھاسرتساگر|کتھاسرتسگر]]* اتے والمیکِی دی *[[رامائن|رمائن]]* دے مختصر ترجمہ دوویں پینگئن بکس ولوں شائع کیتے گئے ہن۔ اس دی کتاب دیاں جائزے اتے لیکھ *ٹائیمز آف انڈیا،* *دِ السٹریٹڈ ویکلی آف انڈیا* اتے *انڈین روِ of آف بکز وچ نیمت طور تے چھپدے ہن|*

اسنے دستاویزی فلم اتے تھئیٹر وچ وی کم کیتا اے| ہال ہی وچ، اسنے پنج سالاں لئی پنے وچ مہندرا یونائیٹڈ ورلڈ کالج آف انڈیا وچ انڈین سٹڈیز پڑائی۔ اوہ اس ویلے اک آزاد لکھاری اتے کھوجکرتا وجوں کم کردی اے| اوہ پہلاں اوپنسپیس وچ پروگرامنگ ڈائریکٹر سی|  اک اینجیؤ، بین القوامیت ورگے مدعیاں متعلق جاگروکتا ودھاؤن لئی پرعزم سی۔ اوہ مڈلبری کالج وکھے وزٹنگ لکچرار وی رہی اے، بھارتی سنیما اتے تہذیبی سیاست دے کورس سکھاؤندی اے| 2005 وچ، ستر بنگلرو وچ رنگاشنکر تھئیٹر میلہ لئی پروگرام ڈریکٹر سن۔ اوہ کئی واری بھارت دے احمدآباد، نیشنل انسٹیٹیوٹ ڈزائین، اتے سرسٹتی سکول آرٹ ڈزائین اتے ٹیکنالوجی، بنگلور، بھارت وچ بھاشن وی دندی اے، جتھے اوہ بھارتی ذکر اتے اک ہفتے لئی کلاس دندی اے۔

عرشیا ستار نے جی ڈبلیو گبسن دے نال مل کے سال 2008 وچ سنگم گھر رائیٹنگ ریزیڈینسی دا قیام کیتا سی۔  ایہہ بھارت وچ سبھ توں پہلاں اتے اکلے طور اُتے پوری طرحاں فنڈ حاصل کرن والے لکھاری دا نواس اے|

## کتاب

* 
* 

گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1960
وینڈی ڈانیگر

**وینڈی ڈانیگر او'فلاہیرٹی** (جم 20 نومبر 1940) بھارتی سبھیاچار دا مطالعہ کرن والی امریکی لیکھکا اے، جسدی کتاب 'د ہندوز: این آلٹرنیٹو ہسٹری' دیاں ساریاں کاپیاں واپس منگوا کے نشٹ کر دین دا ناشر، پینگون انڈیا بکس پرائیویٹ لمٹڈ ولوں فیصلہ لے لین توں بعد ودھیرے چرچہ وچ آئی اے۔ پینگون نے اوہناں دے خلاف کیتے مقدمے دے سمجھوتے وجوں ایہہ قدم اٹھایا اے۔ وینڈی ڈانیگر شکاگو یونیورسٹی وچ دھرماں دے اتہاس دی پروفیسر اے۔

## حوالے

گٹھ:لکھاری
بیم لے ہنت

**بیم لے ہونت** (جم 1964) اک بریٹیش-بھارتی-آسٹریلیائی لکھاری اے ۔ جس دے قومانتری پدھر تے شائع ناول، *دِ سڈکشن آف سائلینس* (2001) اتے *اتھے، جتھے پیپر گروز* (2006) نے اس دیاں کئیاں مثبت جائزے حاصل کیتیاں اتے اک مکمل، تعریف یوگ پاٹھک پوربی اتے مغربی دنیا ، اسدا پہلا ناول 2001 دے دولت مشترکہ لکھاریاں دے انعام لئی شارٹلسٹ کیتا گیا سی۔

## زندگی اتے کیریئر

### 1989 توں پہلاں
بیم لے ہونتے دا جم کولکاتہ وچ ہویا سی، اک بھارتی ماں اتے انگریزی پیؤ دے نال اک پروار وچ چوتھا بچہ۔ اوہ بھارت اتے انگلینڈ وچ وڈی ہویا، اُتے اس نوں سکھیا حاصل کرن گودونلپھن اتے لاٹیمیر سکول وچ ہمیرسمتھ ، مغربی لنڈن | پھیر اسنے اک سال کیمبرج دے پھٹزولیئم کالج وچ پڑھن توں پہلاں صحافت دی پڑھائی کیتی۔ جتھوں اسنے سوشل اینتھروپولوجی وچ بیئے اتے انگریزی ساہت وچ ڈاکٹریٹ نال گریجوئیشن کیتی۔  اس توں بعد اسنے جاپان اتے ریاست ہائے متحدہ امریکہ وچ رہندیاں دنیا دا سفر کیتا، جتھے اسنے شکاگو وچ سماں بتایا۔ پھیر اوہ بھارت واپس آ گئی| جہڑی دلی وچ رہندی سی اتے اقوام متحدہ سنگھ لئی خاتون ترقی دے قومانتری دہاکے دوران شارٹ فلماں وچ کم کردی سی۔

### 1989 وچ آسٹریلیا چلی گئی اتے لکھن دے کیریئر دی شروعات کیتی
25 سال دی عمر وچ، اوہ آسٹریلیا چلی گئی اتے کجھ ہی ہفتیاں دے اندر، سڈنی یونیورسٹی دے منکھتا ڈیپارٹمنٹ وچ پورا سماں بھاشن دے رہی سی| 2001 وچ شائع ہویا اس دا پہلا ناول، *دِ پرداپھاش*  اک بھارتی پروار دی کہانی نوں اجاگر کردا اے اتے اس یادگاری تبدیلی نے اس نوں سو سالاں دے ویلے دوران پیار اتے گھاٹے وچوں لنگھایا اے| کتاب دے وارتک نوں گیرلڈائین بروکس نے “واضع اتے گرپھتار” اتے تھومس کینیلی ولوں “کافی اتے دلچسپ” دسیا اے۔ امریکہ اتے آسٹریلیا وچ ہارپرکولن ولوں شائع اتے بھارت وچ پینگئن گروہ ولوں شائع اس کتاب نوں وڈی کامیابی ملی اتے 2001 دے دولت مشترکہ لکھاریاں دے انعام لئی شارٹلسٹ کیتا گیا۔ اسدا پولش *وچ کسز ووآنی سیسی* دے سرلیکھ ہیٹھ ترجمہ کیتا گیا سی اتے کیملیؤن ولوں شائع کیتا گیا سی|  2006 وچ، اسدا دوجا ناول، *اتھے، جتھے دی پیپر گروز*، اک پولش- یہودی پروار بارے اک کہانی اے جو دوجی عالمی لڑائی دوران فلسطین جاندے ہوئے کولکاتہ وچ اتر گیا سی اتے ہارپرکولنز نے قومانتری پدھر اُتے شائع کیتا سی۔  اسدا تیجا ناول، *ہاتھیلز ود ہیڈلائیٹ*، مارچ 2020 وچ شائع ہویا سی| 

لے ہونتے اس ویلے اپنے شوہر جان اتے پتراں ٹالیسن، رشی اتے کاشی نال سڈنی وچ رہندی اے اتے یونیورسٹی آف ساؤتھ ولیس سینٹر صحافت اتے میڈیا سینٹر وچ کم کردی اے۔

اوہ اس ویلے یوٹیئیس (یونیورسٹی ٹیکنالوجی سڈنی) وکھے کریئیٹو انٹیلیجینس اینڈ انوویشن دے نویں بیچلر دی اگوائی کر رہی اے ۔

## حوالے

## باہری لنک

* بیم لے ہنٹے دی نجی ویبسائیٹ (فوٹواں اتے جیونی متعلق ویروے شامل ہن) 
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:بھارتی خاتون ناول کار
گٹھ:جم 1964
بھوانی ائیئر

**بھوانی ائیئر** ممبئی دی اک بھارتی پردے لکھاری اتے ناول کار اے۔

## کریئر
بھوانی ائیئر نے اپنے کیریئر دی شروعات اک پرمکھ ایڈ ایجنسی، آئی بی اینڈ ڈبلیو ایڈورٹائیجنگ نال ٹرینی کاپیرائیٹر وجوں اشتہار نال کیتی| *پھر اوہ صحافت وچ چلی گئی اتے سٹارڈسٹ* فلم میگزین لئی اڈیٹر وجوں کم کیتی سی۔ اسنے سنجے لیلا بھنسالی دی بلیک نال اپنی سکرینرائٹنگ دی شروعات کیتی\ اسنے بھنسالی دے گزارش، وکرمادتیا موٹینے دے لوٹیرا اتے فوکس دے ہٹ شو 24 (بھارتی ٹی وی سیریز) دے بھارتی اڈیشن دے سکرینپلیء تے تعاون دتا اے| اسنے تنقیدی طور تے تعریف کیتی راضی وی لکھی اے، اک جاسوس ناٹک جس دی 1971 - دے بھارت-پاکستان لڑائی دوران سرحد پار جاسوسی دے حساس اشارہ لئی تعریف کیتی گئی سی۔  19 فروری 2021 نوں، آئیر نے اعلان کیتی کہ اوہ جے پور گائتری دیوی دی تیجی مہارانی بیوی اتے بائیوپک لڑی لکھ رہی اے۔ 

اسدا پہلا ناول انون نقاداں اتے پاٹھکاں ولوں کافی پسند کیتا گیا اے|

## فلمگرافی

### فلماں

* *کالا* (2005)
* *مالک* (2007)
* *[[گزارش ( فلم)|گزارش]]* (2010)
* *لٹیرا* (2013)
* *ون نائیٹ سٹینڈ* (2016)
* *راضی* (2018)

### ٹیوی شوئز

* 24 (بھارتی ٹی وی لڑی) (2013–16)
* ایوریسٹ (بھارتی ٹیوی لڑی) (2014)
* میری آواز ہی پہچان ہے (2016)
* کافر (2019)

### کتاباں
انون۔ (فنگرپرنٹ پبلشنگ)

## حوالے

## باہری لنک

* 
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:بھارتی عورت فلمی کہانی لکھاری
سنجے لیلا بھنسالی

**سنجے لیلا بنسالی** اک بھارتی فلم ڈریکٹر، پروڈیؤسر، سکرین لکھاری اتے سنگیت پروڈیؤسر اے۔ اوہ بھارتی فلم اتے تھئیٹر ڈیپارٹمنٹ دا پرانا طالب علم اے۔ بنسالی نے اپنا "لیلا" تخلس اپنی ماں نوں شردھانجلی دین لئی رکھیا۔ لیلا بنسالی نے 1999 وچ ایسئیلبی فلمز ناں دا پروڈکشن ہاؤس کھولھیا۔

## حوالے

## باہری لنک

* 
* 
گٹھ:بھارتی ڈریکٹر
گٹھ:گجراتی لوک
پراچی گرگ

**پراچی گرگ** (|  ˈɡɑːɡ | ہندی دیوناگری سکرپٹ: प्राची गर्ग; جم 19 مئی 1984) اک بھارتی لکھاری اے  کالم لکھاری، اکادمک سپیکر، یاتری اتے ادمی۔  اس دیاں کتاباں "سپروومین"، جو کہ ادم  اتے جوڑیاں ولوں چنوتیاں اُتے بیسڈ "سپرکولز" تے مرتکز ہن|اس دا زیادہ تر موضوع جاں تھیم ادم، سماجی مدعیاں اتے ترقی اتے بااختیار بنانا ول برصغیر دے حوالہ وچ بیسڈ اے|اوہ سپنیاں نوں حقیقت پسند جیون نال جڑے تتھاں نال حقیقت پسندیت نال جوڑدی اے|

## شروعاتی زندگی، خاندانی پچھوکڑ اتے سکھیا
پراچی گرگ دا جم 19 مئی 1984 نوں ہویا سی بلندشہر، اتر پردیش وچ، اک وپاری پروار وچ | اوہ نیرو گرگ اتے برجیش گرگ دی دھی اے۔ اسنے دلی یونیورسٹی توں کمپیوٹر سائنس وچ اپنی بیچلر اتے ماسٹر پوری کیتی اے۔  اسنے گرین لیکس انسٹیچِ ofمینیجمینٹ، چینئی توں بجنیس ایڈمنسٹریشن (ایمبیئے)  وچ ماسٹر ڈگری حاصل کیتی اے ۔

## کریئر اتے ادم
اسنے ڈیڈی نیوز  جرنل، اے ای ای ٹی انڈیا نال آزاد صحافی نال اینکر اتے نیوز رپورٹر وجوں کم کیتا اے اتے ایچ ٹی ہوریجونز لئی پھریلانسنگ رہا اے۔ اوہ اک لکھاری اے| 

اوہ اک انٹرپرائیز گھوموپھرو دی اے| اس دی شروعات نوں انڈین ایکسپریس پھیمنا، آئیڈیوا نے کور کیتا اے۔ اوہ ٹریکنگ کردی اے  اتے ڈاریکٹ ٹور دا انعقاد کردی اے|

## لکھن دا کیریئر

* *سپر وومین* ۔ کتاب،  جیونیاں دا مجموعہ، ادمی یاتراواں دا ذکر کردی اے اتے اس وچ برصغیر  ایہہ درسایا گیا اے کہ کویں عورتاں نے اپنیاں ساریاں کرداراں نوں سنپورنتا نال نبھایا، اوہناں دے پریواراں نوں اوہناں دیاں ابھلاشاواں نال اکسار کردیاں، عالمی نوں اوہناں دی سچی سوجھ دکھاؤندے ہوئے
* *سپرکوپلز* ۔ کتاب، جیونیاں دا مجموعہ۔|
* *سپرسبلنگس* ۔ اسدی نوینتم کتاب اوہناں بھیناں-بھراواں اُتے مرتکز اے جنہاں نے اپنے آپ نوں ادمی وجوں قائم کیتا اے اتے اس کورس دے دوران اوہناں دے رشتے کویں پالدے ہن|
*
* "رمائن توں شروعاتی راز"۔ اوہ کتاب جس وچ رمائن توں شروعاتی پاٹھ اے۔

## کتابچہ

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1984
گٹھ:اتر پردیش دے لکھاری
گٹھ:۱۹۸۴ دے جم
ہدیزا زکاری

**ہدیزا زکاری** (جم 10 ستمبر 1987) اک نائیجیریا دی سرکھیا اہلکار اتے ویٹلفٹر اے۔

## کریئر
ہدیزا زکاری نے اپنے کریئر دی شروعات ادوں کیتی جدوں اوہ نائیجیریئن سکیورٹی اینڈ سول ڈفینس کور (این۔ایس۔سی۔ڈی۔سی) وچ شامل ہو کے اک سروسِ میمبر وجوں ویٹ لپھٹنگ وچ شامل ہوئی اتے مقامی مقابلیاں وچ نائیجیریا دی سرو اتم قومی ویٹلپھٹراں وچوں اک بن گئی۔ اسنے 75 کلوگرام گٹھ وچ 2009 دی عالمی چیمپیئن شپ دوران پہلی وار قومانتری پدھر اُتے مقابلہ کیتا سی، جتھے اسنے باراں نمبر دی سنیچ، تیہہ کلین اینڈ جیرک اتے سمچے تیرھاں تھاں حاصل کیتے سن۔ 2010 دیاں دولت مشترکہ کھیڈاں وچ اسنے 75 کلوگرام وچ سون تمغہ جتیا سی،110 دے سنیچ اتے اک 140 کلین اینڈ جرک، 239 دے جوڑ کل لئی کلوگرام وچ دولت مشترکہ کھیڈاں دوران ریکارڈ بنایا۔

اسنے 2011 دیاں عالمی چیمپیئن شپاں وچ 75 کلوگرام گٹھ وچ وی حصہ لیا سی۔ اسنے سنیچ وچ گیاراں، کلین اینڈ جرک وچ چھ اتے سمچے گیاراں تھاں حاصل کیتے۔

## حوالے

گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1987
بیبی بیکرے یوسف

**بیبی بیکرے-یوسفے** (جم 1970) اک نائیجیریا دی اکادمک، لکھاری اتے لاگوس، نائیجیریا توں اڈیٹر اے۔ اوہ ابوجا وکھے 2006 وچ اپنے ساتھی جیریمی ویٹ نال پبلیشنگ کمپنی کساوا رپبلک پریس دی شریک بانی اے۔ کساوا رپبلک پریس دا کم کفایتی، مقامی صلاحیت نوں لبھن اتے ترقی یافتہ کرن دی ضرورت اتے افریقہ دے لکھاریاں نوں شائع کرن اُتے مرتکز سی جو اکثر یورپ اتے امریکہ وچ ہی منائے جاندے سن۔

## مڈھلی زندگی اتے سکھیا
بیبی بیکرے-یوسپھے دا جم لاگوس، نائیجیریا وچ ہویا سی، پر جدوں اوہ 13 سالاں دی سی تاں انگلینڈ چلی گئی۔ اسنے لنڈن یونیورسٹی دے گولڈسمتھّ کالج وچ پڑھائی کیتی، جتھے اسنے کمیونیکیشن اتے اینتھروپولوجی دی پڑھائی کیتی اتے واروک یونیورسٹی توں جینڈر سٹڈیز وچ پیئیچڈی حاصل کیتی۔

## اعزاز

* دسمبر 2018 وچ، ساہتی بلاگّ *برٹل پیپر* نے بیبی بیکرے-یوسپھے نوں سال دا افریکی ساہتکار چنیا، اک انعام جو "اوہناں لوکاں نوں پچھاندا اے جہڑے دتے گئے سال وچ افریکی ساہتی ستھاپنا نوں سنبھالن لئی پردے دے پچھے کم کردے ہن" 
* بیبی بیکرے-یوسفے تیجے اُتے کنزندہ بھاشن دین لئی چنی گئی سی ابانتو کتاب فیسٹیول  وچ جوہنسبرگ، دکھنی افریقہ 2018 وچ 
* 2019 وچ اوہ رائل سوسائٹی آف لٹریچر دی آنریری فیلو چنی گئی سی۔

## حوالے

## باہری لنک

* 
گٹھ:جم 1970
گٹھ:زندہ لوک
آشالتا سین

**اشالتا سین** (5 فروری 1894 – 13 فروری 1986) اک کارکن، شاعر، سماج سیوی اتے بھارتی آزادی تحریک دی موہری شخصیت سی۔[1][2][3]

## جیون
آشالتا سین دا جم 1984 وچ نوآکھلی دے اک وکیل پروار بنگالموہن داسگپتا اتے منوداسندری داسگپتا دے گھر ہویا|  اس دے پیؤ نوآکھلی دی ججّ عدالت وچ وکیل سن۔ اوہ بچپن توں ہی ساہتی رچناواں ول کھچی گئی سی| 10 سال دی عمر وچ، اسنے بنگال دی ونڈ *خلاف قوم پرست شوق نال کویتاواں لکھیاں جو انتاہپر* رسالے وچ شائع ہوئی۔ اپنی دادی نبھاشی دیوی دے حوصلے نال، اوہ 1905 وچ 11 سال دی عمر وچ،  سودیسی لہر وچ شامل ہو کے سیاسی کھیتر وچ داخل ہوئی سی۔ *اچھواس، اتسا، ودیوت* اتے *چھوٹیدر چھڑا* سین ولوں لکھیاں کجھ کتاباں سن۔[4]

1921 وچ، اوہ مہاتما گاندھی ولوں چلائی اتعاون تحریک وچ شامل ہوئی اتے خاتون بااختیار بنانا لئی اپنے گھر وچ *اک سکھیا آشرم* قائم کیتا۔ 1922 وچ، اوہ ڈھاکا ضلعے ولوں ڈیلیگیٹ دے طور تے گایا کانگرس وچ شامل ہو گئی۔1924 وچ اسنے سرما گپتا اتے سرجوبلا گپتا دے تعاون نال، گاندھیوادی فلسفے نوں اگے ودھاؤن اتے عورت بھاگیداراں وچ قوم پرستی دی بھاونا پیدا کرن لئی گنڈاریا *خاتون سمتی دی* ستھاپنا کیتی۔ 1925 وچ، اوہ آل انڈیا کٹونی سنگھ (اے۔آئی۔کے۔ایسّ۔) دی میمبر بن گئی اتے نیڑلے پنڈاں وچ کھادی دی ورتوں نوں مُتحرک کرن لگی۔[4]

13 فروری 1986 نوں اسدی موت نویں دلی وکھے اپنے پتر دی رہائش تے ہو گئی۔

## حوالے

گٹھ:بھارتی انقلاب کاری
گٹھ:بنگالی لکھاری
گٹھ:برطانوی ہند
گٹھ:1986 دیاں موتاں
گٹھ:جم 1894
ممتا ڈیش

**ممتا ڈیش** *(nee* **موہپاترا؛** دا جم 4 اکتوبر 1947) اک اڑیا شاعر اے ،بھارت دے لکھاری اتے مترجم اڑیسہ ۔ کجھ ویلے توں پرے  اس نوں شعری مجموعہ *ایکاترا چندرسرئیا* لئی اوڈیشا ساہت اکادمی انعام نال اعزازی کیتا گیا۔

## جیونی
ممتا دا جم 4 اکتوبر 1947 نوں جگتسنگھپر وکھے ہویا سی۔ اس دے پیؤ رام چندر موہپاترا اک ڈاکٹر سن۔ اسدی ماں دا نام پنکجمالا سی۔ اس دیاں 4 بھیناں اتے 3 بھرا سن۔ اس نے اپنی مڈھلی روینشا گرلس سکول جان توں پہلاں جگتسنگھپر وکھے کیتی سی۔ اسنے نوں سال دی عمر وچ لکھنا شروع کیتا سی۔ بچیاں دیاں مہیناوار *مینابازار* وچ اس دیاں کجھ کویتاواں شائع ہوئیاں۔  شوہر / بیوی دا نام ڈاکٹر: رگھناتھ ڈیش اے

## کم کردا اے

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

میندھکار اتکرمن عامہ ستیترے شریرادھ بلسا اک پل توں پرے اے

## مانتا

* اوڈیشا ساہت اکادمی اوارڈ، 1987 
* گنگادھرا رتھ فاؤنڈیشن ولوں بھانو راؤ اوارڈ 
* سمبلپر یونیورسٹی، اڑیسہ توں بھرت نائیک سمرتی سمان
* بھارت سرکار توں فیلوشپ (سبھیاچار ڈیپارٹمنٹ)

بھارتی بولی کونسل اوارڈ سچِ راؤتری سمانا کلنڈی پنگرہِ سمرتی سمانا

## حوالے

گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:اوڈیشا دے لوک
گٹھ:جم 1947
منجو کپور

**منجو کپور** (جم، امرتسر، بھارت وچ) اک بھارتی ناول کار اے ۔ اسدے پہلے ناول، *ڈکفلٹ ڈٹرس*، نے 1999 دا دولت مشترکہ لکھاریاں دا انعام جتیا ،جو کہ سبھ توں ودھیا پہلی کتاب یورپ اتے دکھنی ایشیا وچ سی |

## نجی زندگی
اسنے گن ندھی ڈالمیا نال ویاہ کیتا| اوہناں دے تن بچے اتے چار پوتے-پوتیاں ہن اتے اوہ نویں دلی وچ رہندے ہن۔ 

## اوارڈ اتے اعزاز

* اسنوں 2011وچ دکھنی ایشیائی ساہت لئی ڈیئیسسی انعام، چھوٹی لسٹ، *د امیگرینٹ ملیا  |*
* اسنوں 1999 وچ دولت مشترکہ لکھاریاں دا انعام، سبتوں ودھیا پہلی کتاب، یورپ اتے دکھنی ایشیا وچ ڈفکلت ڈونٹرس *لئی ملیا |*

## کم

* *اوہنا نے ڈفکلت ڈوٹرس*، پینگئن انڈیا، پھیبر اتے پھیبر، 1998 وچ لکھی |لکھی *اوہنا نے اے میرڈ وومین*، انڈیا انک، پھیبر اینڈ پھیبر، 2003 وچ لکھی |
* *ہوم*، رینڈم ہاؤس انڈیا،    پھیبر اتے پھیبر 2006 وچ لکھی |
* *حراست*، پھیبر اتے پھیبر2011 وچ لکھی |
* "ورلڈ شاپنگ: وومین رائیٹرس آن دمل آپ"، ایڈی۔ منجو کپور، ہیء ہا Houseس انڈیا، 2014 وچ لکھی |
* 'بردرز'، پینگئن، یوکے، 2016 وچ لکھی |

## ٹیلیوژن انوکولتا
منجو کپور دا ناول "کسٹڈی" کئیں وکھ وکھ بولیاں وچ کئی بھارتی ٹیلیوژن چینلاں اتے روزانہ صابن اوپیرا دا ادھار رہا اے|

* ایکتا کپور دے پروڈکشن بالاجی ٹیلیفلم دے ماتحت ہندی وچ سٹار پلسّ تے یہ اے محبتین۔چلیا |
* سوپنیل جوشی پروڈکٹیؤس دے ماتحت مراٹھی وچ سٹار پرواہ تے نکلت سار گڈیل چلیا |
* شریمان سرن پروڈکشنس دے تحت ملیالم وچ ایشیانیت اتے پرنایم چلیا |
* تامل وچ سٹار وجے اُتے کلیانم مدھال کڑل وڑے چلیا |
* کنڑ وچ ایشیانیت سورنا تے اوانُ میتھے شروانی چلیا |
* بنگالی وچ سٹار جلشا تے سوم نی کچاچی۔ چلیا |

پردیس میں اے میرا دل ، جو کہ ایکتا کپور دے پروڈکشن ہا بالاجی ٹیلیپھلمز دے ماتحت سٹار پلسّ  تے بیسڈ اے۔

## جائزے

* 
* 
* 

## حوالے

### ہور پڑھن

* نتونڈے، روہداس۔ *اک فیمینسٹ لکھاری دی کھوج،* PartridgeIndia, ڈلاس، 2014 *وچ* http://www.flipkart.com/search?q=rohidas+nitonde&as=on&as-show=on&otracker=start&as-pos=1_q  https://www.amazon. ان / سرچ-ناریوادی-لیکھک-روہداس-نتنیڈ / ڈی پی / 1482833913 / ریپھ = لا_بی00 او 66 وی این ایک_1_1? ایس = کتاباں اتے مطلب = یو ٹی ایپھّ 8 اتے کوڈ = 1443238147 & ایسار = 1-1
* نتونڈے، روہداس۔ منجو کپور ببلیوگرافی، Google Play بکّ، 2015 |https://www.researchgate.net/publication/267928118_Manju_Kapur_A_Bibliography
* اسوک کمار، اڈیٹر، *منجو کپور دے ناول: اک فیمینسٹ مطالعہ*، سروپ اینڈ سنز، نویں دلی، 2010|
* رام شرما، *رائیز نویں وومین: منجو کپور دے ناول*، منگلم پبلیکیشنز، دلی، 2013|۔
* سوچ راجپوت، عورت *دا نقشہ ریمیپنگ: جھمپا لہری اتے منجو کپور*، ییکنگ بکس، جے پور، 2012|

## باہری لنک

* "منجو کپور نال اک ملاقات"، *جبرواک*، 9 اگست 2008
* "منجو کپور"، *ساونیٹ*
* مرانڈا ہا Houseس فیکلٹی
* امبا ڈالمیا سینٹر دا نام منجو کپور دی سورگواسی دھی دے اعزاز وچ کیتا گیا
* "فیملی پورٹریٹس" ٹیلیگراف انڈیا، ایتوار، 21 ستمبر 2008
* "یونیورسٹی دا انترقومیانہ"
* "سرکاری ویبسائیٹ" 
گٹھ:پنجاب، بھارت دے لکھاری
گٹھ:20ویں صدی دے بھارتی لکھاری
گٹھ:بھارتی خاتون ناول کار
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1948
ڈیزی حسن

## جیونی
ڈیزی حسن ویلز دے کارڈف یونیورسٹی وچ پڑھاؤندا اے| اوہ اک لکھاری اتے فلم پروڈیؤسر اے،تھئیٹر اتے ویڈیو فلماں وچ دلچسپی رکھدی اے، اوہ قومی اخباراں لئی باقاعدہ لکھدی اے، سٹریٹ تھئیٹر وچ کم کردی اے اتے اس ویلے بالیوڈّ فلماں دا کورس سکھا رہی اے۔  اسنے سوینسیا یونیورسٹی، یوکے توں پیئیچڈی کیتی| اوہ اس ویلے یوکے یونیورسٹی دے لیڈز یونیورسٹی وچ ووادپورن حالات وچ دکھنی ایشیائی عورتاں دی کلا دے مطالعہ وچ لگی ہوئی اے اتے برٹین وچ قائم کیتے جان والے اپنے دوجے ناول اتے کم کر رہی اے۔ 

اس دی کتاب *دِی ٹو-لیٹ* ہاؤس نوں وی 2010 وچ دی ہندو سبتوں ودھیا سوچ اوارڈ لئی شارٹلسٹ کیتا| 

اسنے بش تھئیٹر دے 2011 دے پراجیکٹ *سکسٹی سکس بکس* وچ وی حصہ لیا ،جتھے اسنے کنگ جیمز بائیبل دی کتاب اتے بیسڈ اک ٹکڑا لکھیا| 

## حوالے

گٹھ:زندہ لوک