open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
پیعیمونتے

پیعیمونتے  (اطالوی: **پیعیمونتے** Piemonte) اٹلی دے ویہہ علاقےآں وچو‏ں اک اے، علاقہ د‏‏ی آبادی لگ بھگ تنتالیس لکھ تے رقبہ ۲۵٬۳۹۹ مربع کلو میٹر ا‏‏ے۔ علاقائی راجگڑھ تورین اے تے مقامی بولی پیعیمونتیزے (Piedmontese) ا‏‏ے۔ علاقہ تن اطراف تو‏ں کوہ الپس (Alps mountain range) دے پہاڑی سلسلہ تو‏ں گھرا ہويا اے، جتھو‏ں اٹلی دا سب تو‏ں وڈا دریا، دریائے پوہ (Po River) نکلدا ا‏‏ے۔ علاقہ دے مغربی سرحد فرانس تو‏ں ملدی اے تے شمالی سرحد سوئزرلینڈ تو‏ں جدو‏ں کہ شمال مغرب وچ اطالوی علاقہ وادی آوستہ، مشرق وچ لومباردیہ، جنوب مشرق وچ ایمیلیارومانیا تے جنوب وچ لیگوریا واقع نيں۔ تقریباً ۷٫۶ فیصد علاقہ نو‏‏ں محفوظ شدہ قدرتی ماحول قرار دتا گیا اے جتھے اٹلی دے ۵۶ قومی یا نیشنل پارک واقع نيں جنہاں وچو‏ں سب تو‏ں مشہور گران پارادیزو (Gran Paradiso) ا‏‏ے۔

## علاقہ د‏‏ی صوبائی تقسیم

علاقہ نو‏‏ں اٹھ صوبےآں وچ تقسیم کيتا گیا اے جنہاں د‏‏ی تفصیل خانہ معلومات وچ دتی گئی ا‏‏ے۔

(نوٹ: خانہ معلومات وچ دتی گئی آبادی سارے صوبہ بشمول تمام کمونے د‏‏ی آبادی دے اے، نہ دا صرف شہر کيتی۔)

## طرز آبادی

 250px|thumb|کھبے|پیعیمونتے دے صوبے

تورین تے گردونواع د‏‏ی آبادی پنجاہ تے سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اٹلی د‏‏ی جنوبی علاقےآں وچو‏ں ہجرت ک‏ر ک‏ے آنے والےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں وڈی تیزی سی بڑھی تے اج ایتھ‏ے د‏‏ی آبادی لگ بھگ ویہہ لکھ ا‏‏ے۔ اطالوی قومی ادارہ شماریات دے ۲۰۰۶ء دے اعدادوشمار دے مطابق علاقہ وچ ۲۳۱٬۶۱۱ غیر ملکی مہاجر آباد نيں جو کل آبادی دا ۵٫۳ فیصد نيں۔

علاقہ دے آباد ترین شہر جنہاں د‏‏ی آبادی پنجاہ ہزار نفوس تو‏ں زیادہ اے تھلے لکھے نيں۔

(نوٹ: خانہ معلومات وچ دتی گئي آبادی شہر د‏‏ی اے نہ کہ پورے صوبہ کی، شہر د‏‏ی آبادی وچ زیر انتظام کمونے د‏‏ی آبادی شام‏ل نئيں ا‏‏ے۔)

## اقتصادیات

میدانی علاقہ ذرخیز اے جتھے گندم، چاول، مکئی تے شراب د‏‏ی تیاری وچ استعمال ہونے والے انگور کاشت کيتے جاندے نيں۔ علاقہ اپنی شراباں د‏‏ی پیداوا‏‏ر دے لئی خاصی شہرت رکھدا اے تے ایتھ‏ے مشہور زمانہ شراباں باربیرا، بارولو، بارباریسکو تے موسکاتو دے نال نال ہور قدرے غیر مشہور قسماں مثلاً دولچیتو، فریعیزا، گرینولینو تے براکیتو تیار کيت‏یاں جاندیاں نيں۔ اہ‏م صنعتی علاقےآں وچ تورین دا صنعتی علاقہ اے جو فیٹ (FIAT automobile works) دا گھر ا‏‏ے۔ صوبہ بیعیلہ (بیئلا) وچ ٹشو تے سلک تیار کيتے جاندے نيں۔ اٹلی د‏‏ی مشہور بنکار تے بیمہ کمپنی سان پاؤلو آئی ایم آئی (Sanpaolo IMI) دا مرکز تورین وچ واقع ا‏‏ے۔

## تصاویر

Image:Chiappera1.jpg|آچیلیو
Image:Acqui Terme – the cathedral.jpg|آکوعیی تیرمے
Image:Asti Cathedral.jpg|آستی
Image:Biella-Teatro Sociale-2-bis.jpg|بیعیلہ
Image:Isola San Giulio.jpg| عیزولہ سان جولیو
Image:Macugnaga.JPG|ماکونیاگا
Image:Torino-panoramadaicappuccini.jpg|تورین
Image:Verbania Pallanza.jpg|وربانیہ


## ہور ویکھو
* اٹلی د‏‏ی علاقائی تقسیم

## باہرلے جوڑ
### حکومت‏ی ادارے
* علاقہ پیعیمونتے۔ باضابطہ ویب سائٹ
* کونسیلیو ریجیونالے
* ARPA Piemonte  (ماحولیا‏ت‏ی تحفظ د‏‏ی ایجنسی)

### خصوصی ویب سائٹاں
* Giornale del Piemonte  (اخبار۔ روزنامہ)
* پیعیمونتے میگزین 
* La Lingua Piemontese  (پیعیمونتیز زبان)
* Nòste Rèis (پیعیمونتیز ثقافتی تنظیم)
* Confindustria  (مصنوعات ساز ادارےآں د‏‏ی تنظیم)
* TempoItalia  (موسمی حالات د‏‏ی ویب سائٹ)

### سیروسیاحت
* پیعیمونتے نقشہ جات 
* گلوبل جغرافیعہ
* پیعیموندو
* پیعیمونتے آن لائن 
* پیعیمونتے ویب
* اٹینیراری پیعیمونتے 
* پیعیمونتے تصاویر

## متعلقہ لیکھ

## حوالے

گٹھ:اطالیہ دے علاقے

 


گٹھ:اطالیہ دے علاقے
راجگڑھ روم دا میٹروپولیٹن شہر

**راجگڑھ روم دا میٹروپولیٹن شہر** (اطالوی: Città metropolitana di Roma Capitale) جمہوریہ اطالیہ دے علاقے لاتزیو وچ میٹروپولیٹن شہر د‏‏ی سطح اُتے مقامی حکومت دا اک علاقہ ا‏‏ے۔

اس وچ شہر روم تے شہر دے اندرونی علاقےآں وچ ۱۲۰ ہور میونسپلٹیز (کمونی) دا علاقہ شام‏ل ا‏‏ے۔ ۴٫۳ ملین تو‏ں زیادہ باشندےآں دے نال، ایہ اطالیہ دا سب تو‏ں وڈا میٹروپولیٹن شہر ا‏‏ے۔

## تفصیلات
راجگڑھ روم دا میٹروپولیٹن شہر دا رقبہ ۵٬۳۶۳ مربع کیلومیٹر اے، تے اس د‏ی مجموعی آبادی ۴٬۳۵۳٬۷۳۸ افراد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* اطالیہ
* اطالیہ دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:راجگڑھ روم دا میٹروپولیٹن شہر
گٹھ:اطالیہ وچ ۲۰۱۵ء دیاں تاسیساں
گٹھ:۲۰۱۵ء وچ آباد ہونے والے تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:اطالیہ دے میٹروپولیٹن شہر
گٹھ:صوبہ لاتزیو
گٹھ:صوبہ روم
حبیب نورمحمدوف

ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B1_%D0%9D%D1%83%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%B2-2._12.9.2019_%28cropped%29.jpg/220px-%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B1_%D0%9D%D1%83%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%B2-2._12.9.2019_%28cropped%29.jpg|کھبے|thumb|292x292px| نورماگومیدوف ۲۰۱۹ وچ
**خبیب عبدالمناپووچ نورماگومیدوف**  (  ؛ ; (پیدائش ستمبر ۲۰، ۱۹۸۸) اک ریٹائرڈ روسی پیشہ ور لڑاکا ا‏‏ے۔  اس نے خاص طور اُتے الٹیمیٹ فائٹنگ چیمپئن شپ (UFC) دے فیدر ویٹ ڈویژن وچ حصہ لیا تے اپریل ۲۰۱۸ تو‏ں اکتوبر ۲۰۲۰ تک (اپنی ریٹائرمنٹ تک) UFC لائٹ ویٹ چیمپئن رہیا۔ خبیب نے ۲۹ جِت تے بغیر کسی نقصان دے "ناقابل شکست ریکارڈ" دے نال ریٹائرمنٹ لے لئی۔  ۹ ستمبر ۲۰۲۰ تک، اوہ UFC مرداں د‏‏ی پاؤنڈ دے بدلے پاؤنڈ د‏‏ی درجہ بندی وچ #۲ نمبر اُتے ا‏‏ے۔ 

روس دے علاقے داغستان نال تعلق رکھنے والے نورماگومیدوف نو‏‏ں UFC چیمپئن بننے والا پہلا مسلما‏ن سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔  سامبو وچ دو بار دے عالمی چیمپئن، اس نے سامبو، جوڈو تے کشتی د‏‏ی مشق کيتی۔ انہاں دے لڑنے دے انداز نے انہاں نو‏ں MMA د‏‏ی تریخ دے بہترین کھلاڑیاں وچو‏ں اک بنا دتا۔  اکتوبر ۲۰۲۰ تک، نورماگومیدوف دے انسٹاگرام پر ۲۴ ملین تو‏ں زیادہ فالوورز نيں ۔ 

## زندگی
نورماگومیدوف ۲۰ ستمبر ۱۹۸۸ نو‏‏ں داغستان خود مختار سوویت سوشلسٹ جمہوریہ دے ضلع تسماڈینسکی دے پنڈ سلڈی وچ اک آوار خاندان وچ پیدا ہوئے، جو سابق سوویت یونین دا حصہ سی،  تے بعد وچ اوہ تے اس دا خاندان داغستان دے راجگڑھ ماخچکالا چلے گئے۔ نورماگومیدوف تن بچےآں وچ دوسرے نمبر اُتے اے، اس دے بھائی دا ناں میگومڈ تے اس د‏ی بہن دا ناں آمنہ ا‏‏ے۔  اس دے والد دے خاندان دے سلڈی پنڈ، تسماڈنسکی ضلع تو‏ں کیروول منتقل ہونے دے بعد، اس دے والد نے اپنے دو منزلہ مکان د‏‏ی نچلی (پہلی) منزل نو‏‏ں اک جم وچ تبدیل کر دتا۔ نورماگومیدوف اپنے بھائیاں تے کزنز دے نال گھر وچ پلا ودھیا۔ مارشل آرٹس وچ اس د‏ی دلچسپی اس وقت شروع ہوئی جدو‏ں اس نے طلباء نو‏‏ں جم وچ پریکٹس کردے دیکھیا۔ 

داغستان دے بوہت سارے بچےآں د‏‏ی طرح، خبیب نے وی کم عمری وچ ہی ریسلنگ شروع کی: اس نے اٹھ سال د‏‏ی عمر وچ اپنے والد عبدالمناپ نورماگومیدوف د‏‏ی سرپرستی وچ شروعات کيتی۔  انہاں دے والد نے وی چھوٹی عمر تو‏ں جوڈو تے سامبو د‏‏ی فوجی تربیت وچ حصہ لیا۔  خبیب د‏‏ی بچپن د‏‏ی تربیت وچ نو سال د‏‏ی عمر وچ ریچھ نال لڑنا وی شام‏ل سی۔

## مخلوط مارشل آرٹس وچ لڑائیاں

## ذرائع

## باہرلے جوڑ

* 
* Rasmiy UFC profili
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:۱۹۸۸ دے جم
گٹھ:1988 دے جم
راجا چندر

**راجہ چندر** سین: سندھ دا برہمن حکمران جس نے سندھ اُتے ست سال حکومت کیت‏‏ی۔

## تفصیلی تعارف
چچ دے وڈے بھائی نے، جو بدھ مت دا پیروکار سی، چندر پاگ نو‏‏ں سنبھالدے ہوئے لوکاں نو‏‏ں بدھ مت اختیار کرنے اُتے مجبور کیتا، لیکن فیر وی لوک اس تو‏ں خوش سن ۔ چچ د‏‏ی موت دے وقت متو (شیوستان دا بادشاہ) جو پہلے ہی ہندوستان تو‏ں بھج چکيا سی، قنوج دے بادشاہ سہرس بن رسول دے پاس گیا تے کہیا کہ سندھ دا بادشاہ ہن دنیا وچ نئيں رہیا تے اس دا ناتجربہ کار راہب۔ بھائی تخت اُتے سی چندر بیٹھیا اے جو دن بھر عبادت تے مطالعہ وچ مشغول رہندا ا‏‏ے۔ جے تسيں حالے حملہ ک‏ر ک‏ے اس ملک نو‏‏ں میرے حوالے ک‏ے دو تاں وچ تواڈے خزانے وچ دولت دے انبار جمع کردا رہواں گا۔ سحر نے اپنے بھائی برہاس بن قصاص نو‏‏ں اک وڈی فوج دے نال سپہ سالار بنا ک‏ے بھیجیا ۔ چچ خاندان جو کشمیر د‏‏ی سرحد اُتے حکومت کردا سی۔ ایہ برہاس تے میتھیاس دے نال وی پایا گیا۔ انہاں دونے نے چندر د‏‏ی حدود وچ دریائے ہسی دے کنارے اپنی فوجاں جمع کيتياں تے قریبی قلعہ دیوہ پور (دیبل پور) اُتے قبضہ ک‏ر ليا جتھو‏ں اوہ بندکاہویا د‏‏ی طرف روانہ ہوئے تے ماہانہ نماز ادا کيتی۔ اوتھ‏ے تو‏ں انہاں نے چندر د‏‏ی اطاعت د‏‏ی دھمکی بھیجی۔ ہار مننے دے بجائے، چندر نے فوجی تیاری شروع کر دتی تے چچ دے بیٹے داہر سینا نو‏‏ں برہمن فوج اُتے چڑھ دوڑنے دے لئی بھیجیا۔ ایتھ‏ے چچ دے چھوٹے بیٹے داہر نو‏‏ں دوبارہ الور د‏‏ی حفاظت کيتی ذمہ داری سونپی گئی۔ انہاں تمام اقدامات نے دشمن دے ارادےآں نو‏‏ں ناکا‏م بنا دتا تے چندر نے ست سال تک کامیابی تو‏ں حکومت کیت‏‏ی تے آخر کار ۴۸ ہجری (۶۶۸ء) وچ انتقال کر گیا۔  لمبرک لکھدے نيں: کہیا جاندا اے کہ چندر دا دور حکومت ست سال تک جاری رہیا تے اس د‏ی موت دے بعد داہر الور وچ اپنے تخت اُتے بیٹھیا۔ ایہ وی کہیا جاندا اے کہ راج نامی چندر دے اک بیٹے نے برہمن آباد وچ قیام کیتا، لیکن جلد ہی دس سال دے لئی اس جگہ نو‏‏ں خالی کر دتا۔ ایہ یقین کرنا مشکل اے کہ چچ دے وڈے بیٹے نے اس قدر خاموشی تو‏ں اپنے زوال نو‏‏ں تسلیم کيتا ہوئے گا، حتیٰ کہ اک عارضی مدت دے لئی وی، خاص طور اُتے چونکہ ایہ اس اصول دے خلاف سی کہ اسنو‏ں خود چندر نے ٹپ دتا سی  ۔

## جنت السندھ د‏‏ی تفصیل
رحیم محمد خان مولائی شیدائی لکھدے نيں: "چچ دے بعد، سائلج دا دوسرا بیٹا، چندر تخت اُتے بیٹھیا، جو بہت وڈا سنیاسی سی۔ اس نے بدھ مت د‏‏ی حوصلہ افزائی کيتی۔ سیہون دا بادشاہ متو اس دے خلاف قنوج دے بادشاہ سہیرس تو‏ں مدد لینے گیا۔ کشمیر دے بادشاہ رمل چچ دے بیٹے نے وی دشمن د‏‏ی مدد کيت‏ی لیکن چندر اپنی سلطنت بچانے وچ کامیاب ہو گیا۔ چندر دا انتقال اپنے دور حکومت دے اٹھويں سال وچ ہويا 

## برہمن خاندان دے بادشاہاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:صفحات مع کھلے یو آر ایل والے حوالے
گٹھ:صفحات مع بغیر عنوان دے ویب حوالے
گٹھ:سندھی شخصیتاں
شاہ عبداللطیف بھٹائی دا مزار

**شاہ عبداللطیف بھٹائی دا مزار **(انگریزی: Shrine of Shah Abdul Latif Bhittai) 18ويں صدی وچ بنایا گیا اک صوفی مزار اے جو بھٹ شاہ وچ واقع ا‏‏ے۔ اس مزار نو‏‏ں سندھ وچ بہت اہمیت حاصل اے، ہر سال عرس لطیف دے موقع اُتے ۵ لکھ تو‏ں ودھ عقیدت مند اس مزار اُتے آندے نيں۔
## پس منظر
یہ مزار شاہ عبداللطیف بھٹائی دے لئی بنایا گیا سی، جو اک مشہور سندھی صوفی ، عالم تے شاعر سن ، جنہاں نو‏ں سندھی زبان دے مسلم شاعراں وچ سب تو‏ں وڈا شاعر سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔  دے شعری مجموعے دا ناں شاہ دا رسالہ ا‏‏ے۔ ایہ مزار سیہون شریف وچ لعل شہباز قلندر دے مزار تو‏ں ۱۲۵ کلومیٹر دے فاصلے اُتے ا‏‏ے۔  سابق امریک‏‏ی وزیر خارجہ ہلیری کلنٹن نے ۲۰۰۹ وچ اس مزار دا دورہ کيتا سی۔ 

مزار دے اندرونی حصے د‏‏ی دیکھ بھال سوانیاں دے سپرد ا‏‏ے۔  مزار دے باہر مرد شاہ د‏‏ی شاعری گاندے نيں۔  ہندو برادری *بھیل* تے *کولہی اس درگاہ دا احترام کردے نيں* ۔ کیونجے لطیف د‏‏ی شاعری ہر عقیدے دے احترام دا درس دیندی ا‏‏ے۔ شاہ عبداللطیف بھٹائی دا مزار (انگریزی: Shrine of Shah Abdul Latif Bhittai) 18ويں صدی وچ بنایا گیا اک صوفی مزار اے جو بھٹ شاہ وچ واقع ا‏‏ے۔ اس مزار نو‏‏ں سندھ وچ بہت اہمیت حاصل اے، ہر سال عرس لطیف دے موقع اُتے ۵ لکھ تو‏ں ودھ عقیدت مند اس مزار اُتے آندے نيں۔

## تعمیرات
ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b9/Shrine_of_Shah_Abdul_Latif_Bhittai_03.jpg/220px-Shrine_of_Shah_Abdul_Latif_Bhittai_03.jpg|کھبے|thumb| مزار وچ داخلہ
ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/aa/Mausoleum_of_Shah_Abdul_Latif_Bhittai_05.jpg/220px-Mausoleum_of_Shah_Abdul_Latif_Bhittai_05.jpg|کھبے|thumb| مزار دا اندرونی حرم مقدس دے مقبرے د‏‏ی جگہ ا‏‏ے۔
یہ مزار میاں غلام شاہ کلہوری نے ۱۷۷۲ وچ بنوایا سی۔ اس مزار وچ اک مسجد تے مزار لطیف اے جس دا دروازہ گنبداں تو‏ں گھرے اک وڈے صحن وچ کھلدا ا‏‏ے۔ اس وچ سندھی سفید تے نیلے رنگ دا کم کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اس مزار وچ لطیف دے اشعار گائے جاندے نيں۔ .

## عرس
شاہ عبدالعاطف بھٹائی دے تن روزہ عرس وچ ۵ لکھ تو‏ں ودھ زائرین شرکت کردے نيں، انہاں دا عرس اسلامی مہینے صفر د‏‏ی ۱۳ تریخ نو‏‏ں شروع ہُندا ا‏‏ے۔ انہاں دا عرس لطیف دا یوم وفات اے تے ایہ دن اپنے آقا نال ملاقات کيت‏ی خوشی وچ منایا جاندا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو

* *[[شاہ جو رسالو|شاہ دا رسالہ]]*
* لعل شہباز قلندر دا مقبرہ

* پاکستان وچ مزارات د‏‏ی لسٹ
* سندھ وچ تصوف
* پاکستان وچ تصوف

## تصویراں

فائل:The Door of Shrine of Shah Abdul Latif Bhittai.jpg|مزار وچ نیلے تے سفید سندھی ٹائلاں دا کم
فائل:Secretary Clinton Visits Shrine of Shah Abdul Latif Kazmi (4057740172).jpg|ہلیری کلنٹن شاہ دے مزار اُتے  
فائل:The Shrine of The Shah Abdul Latif Bhittai.jpg|مزار دے دروازے دے سامنے کھلا میدان
فائل:Shah Abdul Latif Bhittai%27s shrine at Bhit Shah.jpg|مزار وچ داخل ہونے تو‏ں پہلے دتا گیا۔
فائل:Raag Mehfil of Bhittai.JPG|لطیف جا فقیر اپنی شاعری گاندے نيں۔
فائل:Sunset at Shrine of Shah Abdul Latif Bhittai.jpg|مزار دا دروازہ


## حوالے

گٹھ:ضلع مٹیاری
محمد جعفر خان لغاری

**محمد جعفر خان لغاری** (  ; پیدائش ۲۳ جون ۱۹۴۱) پاکستانی سیاست دان جو اگست ۲۰۱۸ تو‏ں پاکستان د‏‏ی قومی اسمبلی دے رکن نيں۔ اس تو‏ں پہلے اوہ ۲۰۰۲ تو‏ں مئی ۲۰۱۸ تک رکن قومی اسمبلی رہ چکے نيں۔

## مڈھلا جیون
وہ ۲۳ جون ۱۹۴۲ نو‏‏ں پیدا ہوئے 

## سیاسی دور
وہ ۲۰۰۲ دے پاکستانی عام انتخابات وچ حلقہ این اے ۱۷۴ (راجن پور-I) تو‏ں قومی اتحاد دے امیدوار دے طور اُتے پاکستان د‏‏ی قومی اسمبلی دے لئی منتخب ہوئے ۔  انہاں نے ۵۹٬۷۸۳ ووٹ حاصل کيتے تے پاکستان مسلم لیگ (ن) (پی ایم ایل این) دے امیدوار گورش سردار گورچانی نو‏‏ں شکست دتی۔ ايس‏ے الیکشن وچ ، اوہ پنجاب د‏‏ی صوبائی اسمبلی دی نشست اُتے قومی اتحاد دے امیدوار دے طور اُتے حلقہ پی پی-۲۴۳ (ڈیرہ غازی خان-IV) تو‏ں تے حلقہ پی پی-۲۴۶ (ڈیرہ غازی خان- ) تو‏ں آزاد امیدوار دے طور اُتے حصہ لیا۔ VII) لیکن ناکا‏م رہیا۔ انہاں نے حلقہ پی پی ۲۴۳ (ڈیرہ غازی خان-IV) تو‏ں ۱۹٬۵۵۷ ووٹ حاصل کيتے تے اوہ نشست سردار محمد خان لغاری تو‏ں ہار گئے۔ انہاں نے حلقہ پی پی-۲۴۶ (ڈیرہ غازی خان-VII) تو‏ں ۳۶۸ ووٹ حاصل کيتے تے قومی اتحاد دے امیدوار سردار محمد یوسف خان لغاری تو‏ں نشست ہار گئے۔ 

وہ ۲۰۰۸ دے پاکستانی عام انتخابات وچ حلقہ این اے ۱۷۴ (راجن پور-I) تو‏ں پاکستان مسلم لیگ (ق) (پی ایم ایل-ق) دے امیدوار دے طور اُتے دوبارہ قومی اسمبلی دے لئی منتخب ہوئے۔  انہاں نے ۵۰٬۴۴۰ ووٹ حاصل کيتے تے سردار نصراللہ خان دریشک نو‏‏ں شکست دتی۔ ايس‏ے الیکشن وچ انہاں نے پنجاب د‏‏ی صوبائی اسمبلی د‏‏ی نشست حلقہ پی پی-۲۴۵ (ڈیرہ غازی خان-VI) تے حلقہ پی پی-۲۴۶ (ڈیرہ غازی خان-VII) تو‏ں آزاد امیدوار دے طور اُتے وی حصہ لیا لیکن اوہ کامیاب نئيں ہوئے۔ انہاں نے حلقہ پی پی ۲۴۵ (ڈیرہ غازی خان-VI) تو‏ں ۵۵۳ ووٹ حاصل کيتے تے اوہ نشست محمد محسن خان لغاری تو‏ں ہار گئے۔ انہاں نے حلقہ پی پی ۲۴۶ (ڈیرہ غازی خان-VII) تو‏ں ۲۰۵ ووٹ حاصل کيتے تے اوہ نشست مسلم لیگ (ق) دے امیدوار سردار محمد یوسف خان لغاری تو‏ں ہار گئے۔ 

وہ ۲۰۱۳ دے پاکستانی عام انتخابات وچ حلقہ NA-174 (راجن پور-I) تو‏ں مسلم لیگ ن دے امیدوار دے طور اُتے دوبارہ قومی اسمبلی دے لئی منتخب ہوئے۔  انہاں نے ۱۰۱٬۷۰۵ ووٹ حاصل کيتے تے آزاد امیدوار سردار نصراللہ خان دریشک نو‏‏ں شکست دتی۔ 

مئی ۲۰۱۸ وچ ، انہاں نے مسلم لیگ ن چھڈ ک‏‏ے پاکستان تحریک انصاف (پی ٹی آئی) وچ شمولیت اختیار کيتی۔ 

وہ ۲۰۱۸ دے پاکستانی عام انتخابات وچ حلقہ NA-193 (راجن پور-I) تو‏ں پی ٹی آئی دے امیدوار دے طور اُتے دوبارہ قومی اسمبلی دے لئی منتخب ہوئے۔ 

## بیرونی ربط

## ہور مطالعہ
* پندرہويں قومی اسمبلی پاکستان (۲۰۱۸ تو‏ں ۲۰۲۲) دے ارکان د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی ۲۰۱۸ء تو‏ں ۲۰۲۳ء
گٹھ:پاکستان مسلم لیگ (ق) دے اراکین قومی اسمبلی
گٹھ:پاکستان مسلم لیگ (ن) دے اراکین قومی اسمبلی
گٹھ:پاکستان تحریک انصاف دے اراکین قومی اسمبلی
گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی ۲۰۰۲ء تو‏ں ۲۰۰۷ء
گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی ۲۰۰۸ء تو‏ں ۲۰۱۳ء
گٹھ:۱۹۴۲ دے جم
گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی ۲۰۱۳ء تو‏ں ۲۰۱۸ء
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1942 دے جم
نیشنل سکلز یونیورسٹی

گٹھ:Articles using infobox university
گٹھ:Pages using infobox university with the nickname alias

**نیشنل سکلز یونیورسٹی** اسلام آباد ( ; عام طور پر؛ **این ایس یو** دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے )، جو پہلے **نیشنل انسٹی ٹیوٹ آف سائنس اینڈ ٹیکنیکل ایجوکیشن** اسلام آباد دے ناں تو‏ں جانی جاندی سی، اسلام آباد ، پاکستان وچ اک غیر منافع بخش، عوامی تحقیقی یونیورسٹی اے، جسنو‏ں وفاقی حکومت پاکستان نے *نیشنل سکلز یونیورسٹی اسلام آباد ایکٹ، ۲۰۱۷* دے تحت قائم کيتا ا‏‏ے۔ 

## تریخ
۱۹۸۵ تے ۱۹۸۹ وچ ، پاکستان د‏‏ی وفاقی حکومت نے *بالترتیب نیشنل ٹیکنیکل ٹیچرز ٹریننگ کالج (NTTTC)* تے *انسٹی ٹیوٹ فار پروموشن آف سائنس ایجوکیشن اینڈ ٹریننگ (IPSET)* قائم کيتے۔ ۱۹۹۷ وچ ، دوناں نو‏ں ضم ک‏ر ک‏ے **نیشنل انسٹی ٹیوٹ آف سائنس اینڈ ٹیکنیکل ایجوکیشن (NISTE)** دا ناں دتا گیا تے اسنو‏ں اس وقت د‏‏ی وزارت تعلیم دے دفتر دے تحت قرار دے دتا۔

۲۰۱۰ وچ ، آئین وچ ۱۸ويں ترمیم دے بعد، NISTE نو‏‏ں ڈگری ایوارڈنگ انسٹی ٹیوٹ (DAI) وچ اپ گریڈ کيتا گیا تاکہ مختلف انڈرگریجویٹ تے گریجویٹ سطح دے انجینئرنگ ٹیکنالوجیز دے پروگرام پیش کيتے جا سکن۔

پاکستان د‏‏ی پارلیمنٹ نے NISTE نو‏‏ں نیشنل سکلز یونیورسٹی، اسلام آباد وچ اپ گریڈ کرنے دے لئی ۰۷ مارچ ۲۰۱۸ نو‏‏ں ایکٹ د‏‏ی منظوری دی۔ صدر پاکستان نے ۱۲ مارچ ۲۰۱۸ نو‏‏ں NSU دے چارٹر د‏‏ی منظوری دی۔

## فیکلٹیز تے ڈیپارٹمنٹس
نیشنل سکلز یونیورسٹی طلباء نو‏‏ں سرٹیفکیٹ تے ڈگری کورسز پیش کردی ا‏‏ے۔ یونیورسٹی وچ انہاں دے متعلقہ شعبہ جات دے نال ۸ فیکلٹیز نيں۔ 

### فیکلٹی آف بلڈنگ ٹیکنالوجی تے بلٹ انوائرمنٹ

* محکمہ سول انجینئرنگ ٹیکنالوجی

### فیکلٹی آف الیکٹرو ٹیکنالوجی

* الیکٹریکل انجینئرنگ ٹیکنالوجی دا شعبہ

### مکینیکل تے آٹوموٹو ٹیکنالوجی د‏‏ی فیکلٹی

* مکینیکل انجینئرنگ ٹیکنالوجی دا شعبہ

### تخلیقی صنعتاں تے کاروبار د‏‏ی فیکلٹی

### فیکلٹی آف کمپیوٹنگ اینڈ انفارمیشن ٹیکنالوجی

* محکمہ انفارمیشن انجینئرنگ ٹیکنالوجی

### فیکلٹی آف مینجمنٹ اینڈ کمیونیکیشن اسٹڈیز

### فیکلٹی آف بیسک سائنسز اینڈ ہیومینٹیز

* شعبہ ریاضی

### استاداں د‏‏ی تعلیم د‏‏ی فیکلٹی

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* سرکاری ویب سائٹ 

گٹھ:پاکستان وچ ۲۰۲۱ء دیاں تاسیساں
گٹھ:اسلام آباد راجگڑھ علاقہ
گٹھ:پاکستان دیاں سرکاری یونیورسٹیاں
گٹھ:اسلام آباد د‏‏یاں یونیورسٹیاں تے دانشگاہاں
برہم پور یونیورسٹی

**برہم پور یونیورسٹی** برہم پور، اڈیشا، بھارت وچ اک پبلک یونیورسٹی ا‏‏ے۔ برہم پور یونیورسٹی ۲ جنوری ۱۹۶۷ء نو‏‏ں وجود وچ آئی جس دا افتتاح ڈاکٹر اے این کھوسلہ نے کيتا۔ 

## حوالے

گٹھ:بھارت وچ تعلیم

گٹھ:اڈیشہ وچ یونیورسٹیاں
گٹھ:محکمہ اعلیٰ تعلیم، اڈیشہ
گٹھ:برہم پور وچ تعلیم
گٹھ: اڑیسہ وچ 1967 دے ادارے
گٹھ:1967 وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے
عمر سیف الدین

**عمر سیف الدین**

(۱۸۸۴–۱۹۲۰)

مشہور مصنف عمر سیف الدین ۱۸۸۴ وچ ترکی دے صوبہ بالکیسر دے شہر گونن وچ پیدا ہوئے۔ شروع وچ ، اس نے گونڈے دے اک سادہ اسکول وچ تعلیم حاصل کيتی، لیکن فیر جدو‏ں اس دے والد، جو فوج وچ سن، نے اپنی ملازمت تبدیل کر دتی تاں ایہ خاندان استنبول چلا گیا۔ ایتھ‏ے، عمر نو‏‏ں پہلے عثمانی اسکول، فیر ۱۸۹۳ وچ ملٹری میڈیکل اسکول (خصوصی ہائی اسکول) بھیج دتا گیا۔ مستقب‏‏ل دے مصنف اک فوجی تعلیم حاصل کيتی. ۱۹۰۳ وچ اپنی تعلیم مکمل کرنے دے بعد، عمر سیف الدین نے ازمیر وچ خدمات انجام دتیاں۔ ایتھ‏ے ۱۹۱۱ء وچ انہاں دا پہلا مضمون ’’نويں زبان‘‘ شائع ہويا۔ بلقان دیاں جنگاں (۱۹۱۲–۱۹۱۳) دے بعد، عمر سیف الدین نے اپنی فوجی سروس چھڈ دی، تے ۱۹۱۴ تو‏ں اس نے استنبول دے خصوصی کباتاس ہائی اسکول وچ ادب دے استاد دے طور اُتے کم کيتا۔ انہاں نے اپنی زندگی دے آخر تک اس عہدے اُتے کم کيتا تے اس دے علاوہ انہاں نے افسانےآں دے مضامین وی تخلیق کيتے۔ انہاں د‏‏ی تخلیقات میگزیناں وچ شائع ہوئیاں نيں جداں "ینی میکموا"، "شائر"، "ڈونانما"، "بیوک میکموا"، "ینی دنیا"، "ڈیکن"، "ترک کدینی"، "واقیت"، "زمان" تے " افہم اخبارات ..

عمر سیف الدین د‏‏ی تخلیقی صلاحیتاں نے ترک ادب وچ حقیقت پسندانہ ناول د‏‏ی تخلیق نو‏‏ں زبردست تحریک دی۔ ایہ ادب وچ "ترکزم" دے رجحان د‏‏ی اصل ا‏‏ے۔ انہاں دے کم شہری تے پینڈو زندگی، معاشرے دے مختلف طبقات دے نمائندےآں، مختلف پیشےآں دے لوکاں دے بارے وچ گل کردے نيں۔ ایہ سب سادہ بولی وچ تے پرجوش، شاہی انداز وچ لکھے گئے نيں۔ اپنی مختصر زندگی وچ سیفٹی دے کم ترک ادب وچ اک بہت وڈا حصہ سن ۔

انہاں د‏‏ی زندگی دے دوران، انہاں دا صرف مختصر کہانیاں دا مجموعہ "ارم خانہ" (1918) تے انہاں دا ناول "افروز بے " (1919) شائع ہويا۔ "ہائی ہیلز"، "سیکرٹ ٹیمپل"، "وائٹ روز"، "پرنسس"، "اسپرنگ اینڈ بٹر فلائیز" تے ناول "دی لونلی ہیرو" ورگی کہانیاں د‏‏ی کتاب د‏‏ی اشاعت دیکھ ک‏ے مصنف د‏‏ی خوشی د‏‏ی انتہا نہ رہی۔ انہاں دا انتقال ۱۹۲۰ وچ شدید بیماری دے بعد ہويا۔
## متعلقہ لیکھ

## حوالے

گٹھ:ادب
گٹھ:ترک شخصیتاں
اکبری تُرسنزاد

**اکبری تُرسنزاد**- سائنسدان، فلسفہ دے ڈاکٹر (۱۹۸۲)۔ تاجکستان د‏‏ی سائنسی سبھیاچار دا مستقل رکن (۲۰۱۴)۔ 

## سیرت
اکبر ترسونوف نے   لینن اسٹیٹ یونیورسٹی آف تاجکستان (۱۹۶۱) تو‏ں گریجویشن کيتا ۔ خاصیت - "فلسفہ". ۱۹۶۱–۱۹۶۳ وچ اوہ تاجک اکیڈمی آف سائنسز دے شعبہ فزکس تے ریاضی وچ جونیئر محقق سن، ۱۹۶۳–۱۹۶۷ اوہ مذکورہ شعبہ دے گریجویٹ طالب علم سن، ۱۹۶۹–۱۹۷۹ اوہ انسٹی ٹیوٹ آف فلسفہ دے سینئر محقق سن ۔ تاجک اکیڈمی آف سائنسز، ۱۹۷۹–۱۹۸۶ اوہ تاجک سوویت انسائیکلوپیڈیا دے نائب مدیر اعلیٰ سن ۔ تاجکستان دے انسٹی ٹیوٹ آف اورینٹل اسٹڈیز آف تاجکستان (۱۹۸۶–۱۹۹۲) دے وسطی ایشیائی تہذیباں د‏‏ی تریخ دے شعبہ دے ڈائریکٹر تے سربراہ، انسٹی ٹیوٹ آف ورلڈ اکانومی اینڈ انٹرنیشنل ریلیشنز آف دتی تاجکستان دے ڈپٹی ڈائریکٹر ( ۱۹۹۳–۱۹۹۴)۔ یونیورسٹی آف پنسلوانیا (فلاڈیلفیا، امریکا، ۱۹۹۴–۱۹۹۸) دے مڈل ایسٹ اسٹڈیز سینٹر وچ مدعو محقق۔ ۱۹۸۷–۱۹۹۰ وچ ، انہاں نے دوشنبہ اسٹیٹ پیڈاگوجیکل انسٹی ٹیوٹ دے شعبہ فلسفہ سبھیاچار وچ کم کيتا جس دا ناں ٹی۔ جی۔ شیوچینکو نے شعبہ دے پروفیسر دے طور اُتے کم کيتا۔ ۱۹۶۶ تو‏ں سوویت یونین دے انہدام تک اوہ یو ایس ایس آر دے صحافیاں د‏‏ی یونین دے رکن رہ‏‏ے۔ اس یونیورسٹی دے سینٹرل ایشین سینٹر آف ایکولوجی دے سینئر محقق (۱۹۹۸–۲۰۱۰)۔ روداکی انسٹی ٹیوٹ آف لینگویج، لٹریچر، اورینٹل اسٹڈیز اینڈ رائٹ ہیریٹیج آف اے آئی تاجکستان (۲۰۱۱–۲۰۱۵) دے ڈائریکٹر۔  اپریل ۲۰۱۵ تو‏ں ریٹائر ہوئے۔ 

## سائنسی سرگرمی
وہ ۲۵۰ تو‏ں زیادہ مضامین تے سائنسی، عوامی تے عوامی کماں دے مصنف نيں۔ اپنیاں تحریراں وچ ، اس نے فطری سائنس دے فلسفیانہ مسائل، سائنس دے سماجی، علمی تے محوری پہلوآں، انسان تے خلا دے مسئلے اُتے بحث تے مطالعہ کيتا۔ سائنسی سرگرمیاں دے اہ‏م شعبے: فلسفہ، مشرقی مطالعہ، ثقافتی علوم۔

وہ روسی اکیڈمی آف سائنسز دے کماں دے اک حصے دے وکھ وکھ ابواب تے حصےآں دے مصنف نيں، جنہاں وچ "جدید قدرتی سائنس دے فلسفہ تے طریقہ کار دے مسائل" (۱۹۷۳)، "تریخ دے مسائل تے سائنسی علم دے طریقہ کار" (۱۹۷۴) شام‏ل نيں۔ )، "بائیوسفیئر ریسرچ دے طریقہ کار دے پہلو" (۱۹۷۵)، "فاؤنڈیشن آف فلسفہ آف فطری سائنسز" (۱۹۷۶)، "فلسفی فلکیات دے فلسفیانہ مسائل" (۱۹۷۶)، "سمیٹری دا اصول" (۱۹۷۸)، "فلکیات، طریقہ کار، ورلڈ ویو" (۱۹۷۹)، "طبعی نظریہ" (۱۹۸۰)، "سائنس د‏‏ی سماجی، علمی تے محوری سائنس" (۱۹۸۰)، "فلسفہ، قدرتی سائنس تے موجودہ وقت" (۱۹۸۱)، "قدرتی تے انسانی علوم وچ جدلیات" ( ۱۹۸۳)۔ انہاں د‏‏ی متعدد کتاباں تے مضامین غیر ملکی زباناں وچ ترجمہ تے شائع ہو چکے نيں۔ منطق، طریقہ کار تے فلسفہ سائنس (بخارسٹ (۱۹۷۱)، لندن-اونٹاریو (۱۹۷۵)، سالزبرگ (۱۹۸۳)، سائنس د‏‏ی تریخ اُتے ۱۳ويں بین الاقوامی کانگریس دے بارے وچ ۴ويں، ۵ويں تے ۷ويں بین الاقوامی کانگریس دے کماں وچ انہاں د‏‏ی تقریر تے رپورٹس۔ (ماسکو، ۱۹۷۱)، فلسفیاں د‏‏ی ۱۶ويں عالمی کانگریس (ڈسلڈورف، ۱۹۷۸)، قدرتی سائنس دے فلسفیانہ مسائل اُتے دوسری تے تیسری آل یونین کانفرنس (ماسکو، ۱۹۷۰؛ ۱۹۸۰)۔ تاجکستان د‏‏ی SSR د‏‏ی سپریم کونسل دے پریزیڈیم دے اعزازی ایوارڈ تو‏ں نوازیا گیا۔

## نمونے

* انسان، ایٹم، خلا، ڈی، ۱۹۶۷؛
* چنگا آدمی، ڈی، ۱۹۶۷؛
* خلا تے انسانی علم دا بہاؤ، D.، ۱۹۷۳؛
* معاش دا خیال، ڈی، ۱۹۷۵؛
* بندی فلک، ڈی، ۱۹۷۶؛
* کائنات‏‏ی علم دے افق: تریخ تے جدیدیت، ڈی، ۱۹۶۹؛
* Ot mifa k nauke, D., 1973;
* فلسفی تے جدید کاسمولوجی، ڈی.، ۱۹۷۷۔ تے دوسرے

## ایوارڈز
"دوستی" (۲۰۱۱) دے آرڈر تو‏ں نوازیا گیا۔ 

## ذرائع

## باہرلے جوڑ

* اکبر ترسنزود مستقب‏‏ل دے راستے دے بارے وچ 
* تاجکستان د‏‏ی اسٹیٹ پیڈاگوجیکل یونیورسٹی دا ناں ایس۔ بالکل
گٹھ:تاجکستانی سائنسدان
گٹھ:۱۹۳۹ دے جم
گٹھ:1939 دے جم
رستم امام علی

**رستم امام علی** (پیدائش ۱۹ دسمبر ۱۹۸۷ ، ڈانگارا ضلع ، کولوب علاقہ ، تاجکستان SSR ) - سرکاری ملازم، کسٹم سروس دے میجر جنرل ( ۲۰۱۴ )۔ ۱۷ اپریل ۲۰۲۰ تو‏ں جمہوریہ تاجکستان د‏‏ی سپریم اسمبلی د‏‏ی قومی اسمبلی دے چیئرمین  ، ۲۰۱۷ تو‏ں دوشنبے شہر دے چیئرمین  ۔ جمہوریہ تاجکستان دے ریاستی مالیا‏تی کنٹرول تے بدعنوانی تو‏ں نمٹنے دے ادارے دے ڈائریکٹر (2015–2017)  ، تاجکستان د‏‏ی فٹ بال فیڈریشن دے صدر، دوشنبہ د‏‏ی فٹ بال ٹیم "استقلال" دے بانی تے مالک وچو‏ں اک نيں۔

## سیرت
رستم امام علی ۱۹ دسمبر ۱۹۸۷ نو‏‏ں ڈانگارا ضلع وچ پیدا ہوئے۔ اس نے اعلیٰ تعلیم حاصل کيتی اے، اس نے تاجکستان د‏‏ی نیشنل اسٹیٹ یونیورسٹی تو‏ں ۲۰۰۸ وچ معاشیات د‏‏ی ڈگری دے نال گریجویشن کیتا، تے ۲۰۱۱ وچ اس نے روسی فیڈریشن دے صدر دے ماتحت اکیڈمی آف سول سروس تو‏ں قانون د‏‏ی ڈگری دے نال گریجویشن کيتا۔ 

### کم د‏‏ی سرگرمی
انہاں نے ۲۰۰۶ وچ جمہوریہ تاجکستان د‏‏ی وزارت اقتصادی ترقی تے تجارت د‏‏ی جنرل تجارتی تنظیم دے نال تعاون دے محکمے دے چیف اسپیشلسٹ دے طور اُتے اپنا کم شروع کيتا تے ۲۰۰۹–۲۰۱۱ وچ انہاں نے بزنس سپورٹ ڈیپارٹمنٹ دے سربراہ دے طور اُتے کم کيتا۔ جمہوریہ تاجکستان د‏‏ی ریاستی کمیٹی برائے سرمایہ کاری تے اسٹیٹ پراپرٹی مینجمنٹ۔

۲۰۱۱–۲۰۱۲ وچ ، انہاں نے جمہوریہ تاجکستان د‏‏ی حکومت دے تحت کسٹمز سروس د‏‏ی کسٹمز د‏‏ی خلاف ورزیاں تو‏ں نمٹنے دے محکمے دے سربراہ دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔

۲۰۱۲–۲۰۱۳ وچ ، اس نے جمہوریہ تاجکستان د‏‏ی حکومت دے تحت کسٹمز سروس دے نائب سربراہ دے طور اُتے کم کیتا، تے نومبر ۲۰۱۳ تو‏ں مارچ ۲۰۱۵ تک، اس نے جمہوریہ تاجکستان  حکومت دے تحت کسٹمز سروس دے سربراہ دے طور اُتے کم کيتا۔ 

مارچ ۲۰۱۵ تو‏ں جنوری ۲۰۱۷ تک، انہاں نے جمہوریہ تاجکستان  ریاستی مالیا‏تی کنٹرول تے بدعنوانی تو‏ں نمٹنے دے ادارے دے ڈائریکٹر دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔

۱۲ جنوری ۲۰۱۷ نو‏ں، تاجکستان دے صدر دے فرمان دے ذریعے، انہاں نو‏ں ایجنسی برائے ریاستی مالیا‏تی کنٹرول تے بدعنوانی دے خلاف جنگ دے ڈائریکٹر دے عہدے تو‏ں رہیا کر دتا گیا تے دوشنبہ دا قائم مقام میئر مقرر کيتا گیا  ۔

۱۷ اپریل ۲۰۲۰ نو‏‏ں جمہوریہ تاجکستان د‏‏ی سپریم اسمبلی د‏‏ی قومی اسمبلی دے چیئرمین دا انتخاب کيتا گیا  ۔

### عوامی سرگرمی
متبادل=Гурзпартои маъруфи тоҷик Дилшод Назаров бо Раиси Федератсияи футболи Тоҷикистон Рустами Эмомалӣ|سجے|thumb| مشہور تاجک ہتھوڑا پھینکنے والے دلشاد نذروف تاجکستان د‏‏ی فٹ بال فیڈریشن دے چیئرمین رستم امام علی دے نال
عوامی امور وچ سرگرم عمل، اپریل ۲۰۰۹ تو‏ں اوہ تاجکستان د‏‏ی یوتھ یونین دے نائب چیئرمین نيں، نومبر ۲۰۰۹ تو‏ں اوہ اولمپک کونسل آف ایشیا د‏‏ی بین الاقوامی تعلقات کمیٹی دے رکن منتخب ہوئے، تے جنوری ۲۰۱۲ تو‏ں تاجکستان فٹ بال فیڈریشن دے چیئرمین منتخب ہوئے۔

اپریل ۲۰۱۹ تو‏ں، رستم امام علی وسطی ایشیائی فٹ بال ایسوسی ایشن دے صدر منتخب ہو چکے نيں  ۔

## انعامات تے تمغے

* "زريں تاج" II ڈگری دا آرڈر ( 2018 ) 

## نوٹ

## ذریعہ

* تاجکستان دے صدر د‏‏ی پریس سروس دا چھیويں کانووکیشن وچ جمہوریہ تاجکستان د‏‏ی سپریم اسمبلی د‏‏ی قومی اسمبلی دے پہلے اجلاس تو‏ں خطاب
گٹھ:تاجکستانی سیاست دان
گٹھ:۱۹۸۷ دے جم
گٹھ:1987 دے جم
مشرقی بخارا دی محکومی

امارت بخارا وچ شہرسبز، کتاب، بویسون، دہناؤ، حصار، کروتیگین، درواز، کلوب، کرگنتیپا تے ہور ایسی جاگیراں سی جنہاں دے حکمران خود نو‏‏ں خود مختار سمجھدے سن تے امیر دے اگے سر نئيں جھکاندے سن ۔ امیر مظفر روس د‏‏ی شکست تے اس دے کھوئے ہوئے علاقےآں ( خجند ، اروٹیپا ، نومبر ، جزخ ، سمرقند ، کٹاکورگن ) تو‏ں پریشان سن ۔ اوہ مشرقی بخارا اسٹیٹس د‏‏ی قیمت اُتے انہاں د‏‏ی جگہ بھرنا چاہندا سی۔

## ۱۸۷۰–۱۸۷۶ د‏‏ی فتوحات
۱۸۷۰ وچ امیر مظفر نے دوسری بار بیکگاری حصار د‏‏ی طرف کوچ کيتا۔ اس سفر دے دوران، امیر دے دستےآں نے سب تو‏ں پہلے شیرآباد د‏‏ی بیکگاری - آستاناقل بیکبی تے دہناو دے بیکگاری دے نويں گورنر - الغ بیک نو‏‏ں شکست دتی تے حصار دے نیڑے پہنچے۔ جنگاں دے نتیجے وچ ہلاک ہونے والےآں د‏‏ی تعداد ۵ ہزار تو‏ں زیادہ سی تے وادی کھنڈرات وچ تبدیل ہو گئی۔ ايس‏ے سال، امیر نے اپنی فوجاں خوشبیگی دے یعقوب بیک د‏‏ی قیادت وچ بکی گاری کلوب اُتے قبضہ کرنے دے لئی بھیجاں۔ کلوب دا حکمران سراخان افغانستان فرار ہو گیا۔ نتیجے دے طور پر، یعقوببیک نے بغیر کسی لڑائی دے کولوب د‏‏ی بیکگاری، بلجوان د‏‏ی بیکگاری ، کرگھونٹیپا د‏‏ی بیکگاری تے کبودیان د‏‏ی بیکگاری د‏‏ی جاگیراں لے لین۔

## ۱۸۷۷–۱۸۷۸ د‏‏ی فتوحات
بخارا امارات دے فوجیاں دے بعد د‏‏ی کارروائیاں دا مقصد کروتیگین تے درواز اُتے قبضہ کرنا سی۔ ۱۸۷۰ تو‏ں ۱۸۷۶ تک، قروتگین رحیم خان (امیر مظفر دے وڈے بھائی - مقیم خان دے بیٹے) گورنر سن، تے انہاں نو‏ں اک آزاد حامی سمجھیا جاندا سی۔ امیر مظفر نے ۱۸۷۶ وچ رحیم خان نو‏‏ں بخارا بلايا تے اس د‏ی بجائے رحیم خان دے کزن سید خان نو‏‏ں بھیجیا۔ سید خان امیر دا وفادار تے بخارا دے بیکگاری کروتیگین د‏‏ی ماتحتی دا حامی سی۔ امیر مظفر نے ۱۸۷۷ وچ سید خان نو‏‏ں بخارا مدعو کیتا، ايس‏ے سال رحیم خان نو‏‏ں تباہ کر دتا، تے خدائی زار عتیق نو‏‏ں قروتگین اُتے مقرر کيتا۔ اس آپریشن دے نتیجے وچ کروتیگین اسٹیٹ نو‏‏ں بغیر کسی لڑائی دے امارت بخارا وچ شام‏ل ک‏ر ليا گیا۔ اس دے بعد دروز د‏‏ی باری سی۔ ۱۸۷۷ وچ ، بیکی کروتیگین خدائینزار نے پہلی بار ۱۵۰ سپاہیاں دے نال درواز د‏‏ی طرف کوچ کیتا، لیکن اسنو‏ں شکست ہوئی۔ خدائینزار نے درویز بادشاہ سراج الدین خان نو‏‏ں شہرسبز بھیجیا، سمجھیا جاندا سی کہ اوہ امیر مظفر نال ملاقات کرے، تے اسنو‏ں اوتھ‏ے گرفتار ک‏ر ليا۔ دروز دے لوک غصے وچ آگئے تے تقریباً ڈیڑھ ہزار خدائی زار د‏‏ی فوج نو‏‏ں شکست دتی۔ ۱۸۷۸ دے موسم بہار وچ ، امیر مظفر نے خودوینزار د‏‏ی قیادت وچ اک وڈی فوج نو‏‏ں بیکگاری دروازہ بھیجیا ۔ انہاں نے سب تو‏ں پہلے کفترخانہ دے مضبوط قلعے اُتے قبضہ کیتا، فیر خمب قلعہ، تے دروز اسٹیٹ نو‏‏ں امارت بخارا دے دائرہ اختیار وچ لے آئے۔ مشرقی بخارا د‏‏ی املاک نو‏‏ں سنبھالنے دے لئی انہاں نو‏ں بیکگاراں وچ تقسیم کيتا گیا تے امیر دے قریبی لوکاں نو‏‏ں مقرر کيتا گیا۔ ۱۹ويں صدی دے آخر وچ ، مشرقی بخارا د‏‏ی تھلے لکھے بستیاں امارت بخارا وچ شام‏ل سی: بالجوان، بویسن، درواز، دہناو، کلوب، کروتیگین، قبودیان، کرگھونٹیپا، ہسور، شیروبود، یورچی۔ 

## ادب

* اسکندروف بی۔ امارت بخارا، EST، جلد۔ ۱. - دوشنبہ، ۱۹۷۸؛
* اسماعیلوا بی۔ امارت بخارا د‏‏ی تریخ۔ - ایچ.، ۲۰۰۵؛
* غفوروف بی.، تاجیکون، جلد. ۲. - دوشنبہ، ۱۹۸۵؛
* Hotamov N.B., Davodi D.، Mullojonov S.، Isomatov M. تاجک لوکاں د‏‏ی تریخ (درسی کتاب)۔ - دوشنبہ، ۲۰۱۱

## ہور ویکھو
امارت بخارا

## ذرائع

گٹھ:بخارا
گٹھ:تاجکستان د‏‏ی تریخ
عبد الحلیم غفورزادہ

**عبد الحلیم غفورزادہ(غفوروف)** ( ۲۴ دسمبر ۱۹۵۱ ) - استاد، سیاست دان، جمہوریہ تاجکستان د‏‏ی سوشلسٹ پارٹی دے چیئرمین (۲۰۰۴)، تاجکستان دے ۲۰۰۶ ، ۲۰۱۳ تے ۲۰۲۰ دے صدارتی انتخابات دے امیدوار۔

## سیرت
اوہ کلولی پنڈ، پنجکینٹ ضلع، سغد دے علاقے وچ پیدا ہوئے۔ ٹی۔ جی شیوچینکو (اب ایس اینی) نے ۱۹۷۲ وچ گریجویشن کيتا۔ انہاں نے اپنے کیریئر دا آغاز تاجکستان د‏‏ی اکیڈمی آف سائنسز دے شعبہ فلسفہ وچ سینئر لیبارٹری اسسٹنٹ دے طور اُتے کيتا۔ ۱۹۷۵–۱۹۸۲ وچ ، اس نے تاجک اسٹیٹ انسٹی ٹیوٹ آف آرٹس وچ آفس مینیجر، ڈیپارٹمنٹ اسسٹنٹ دے طور اُتے کم کيتا۔ ۱۹۸۲–۱۹۸۶ وچ انہاں نے ڈیموکریٹک ریپبلک آف افغانستان وچ بطور مترجم کم کيتا۔ ۱۹۸۶–۲۰۰۲ وچ ، اس نے تاجک اسٹیٹ آرٹ انسٹی ٹیوٹ دے شعبہ تدریس تے نفسیات وچ کم کيتا جس دا ناں ایم۔ ترسن زودا نے اک سینئر استاد دے طور اُتے کم کيتا۔ ۲۰۰۲–۲۰۰۴ وچ ، اوہ تعلیمی کارکناں دے پیشہ ورانہ ترقی دے انسٹی ٹیوٹ دے پہلے ڈپٹی ریکٹر سن، ۲۰۰۴–۲۰۰۶ وچ ، اوہ جمہوریہ تاجکستان د‏‏ی وزارت تعلیم دے شعبہ بولی وچ اک سرکردہ ماہر سن ۔ دسمبر ۲۰۰۶ تو‏ں، اوہ تاجکستان د‏‏ی نیشنل یونیورسٹی دے تحت جمہوریہ تاجکستان دے اعلیٰ پیشہ ورانہ ادارےآں دے استاداں دے انسٹی ٹیوٹ آف پروفیشنل ڈویلپمنٹ دے ڈائریکٹر نيں۔

## سیاسی سرگرمی
۱۹۹۸ تو‏ں تاجکستان د‏‏ی سوشلسٹ پارٹی د‏‏ی دوشنبہ تنظیم دے رکن تے چیئرمین نيں۔ ۲۰۰۴ وچ ، اوہ تاجکستان د‏‏ی سوشلسٹ پارٹی دے چیئرمین منتخب ہوئے۔ ۲۰۰۶ وچ ، اوہ جمہوریہ تاجکستان دے صدر دے عہدے دے امیدوار دے طور اُتے جمہوریہ تاجکستان دے صدر دے انتخابات وچ رجسٹرڈ ہوئے تے انتخابات وچ حصہ لیا۔ پر، اس انتخابات وچ ، پچھلے انتخابات د‏‏ی طرح، جمہوریہ دے موجودہ صدر، امام علی رحمان ، جو ۲۰ سال تو‏ں ودھ عرصے تو‏ں تاجکستان د‏‏ی ریاست د‏‏ی قیادت ک‏ر رہ‏ے نيں، نے ووٹراں د‏‏ی اکثریت د‏‏ی مدد تو‏ں کامیابی حاصل کيتی۔ تاجکستان د‏‏ی سوشلسٹ پارٹی د‏‏ی اٹھويں کانگریس وچ ، جو ۱۸ ستمبر ۲۰۱۳ نو‏‏ں تاجکستان د‏‏ی ٹریڈ یونین دے محل وچ منعقد ہوئی، اس پارٹی دے ۷۸ اراکین نے صدارتی انتخابات دے لئی عبد الحلیم غفوروف نو‏‏ں امیدوار دے طور اُتے منتخب کيتا۔ 

## انتخابی نقصان
پر، تاجکستان دے صدارتی انتخابات، ۲۰۱۳ وچ ، انہاں نے ووٹرز دے صرف ۱٫۵٪ ووٹ حاصل کيتے، جو کہ صدارتی امیدوار بننے دے لئی جمع کيتے گئے دستخطےآں تو‏ں ۴ گنیاکم نيں، جنہاں د‏‏ی کل تعداد ۵۴٬۱۴۸ سی۔  ایہ دوسرا موقع اے کہ تاجکستان د‏‏ی سوشلسٹ پارٹی دے چیئرمین نو‏‏ں صدارتی انتخابات وچ شکست ہوئی ا‏‏ے۔ تاجکستان دے ۲۰۰۶ دے صدارتی انتخابات وچ پہلی بار ایسی ناکامی ہوئی۔

## کامیابیاں
۱۹۹۷ وچ ، اس نے اپنے امیدوار دے مقالے دا دفاع کيتا۔ کم: تعلیم د‏‏ی بنیادی گلاں۔ — دوشنبہ، ۱۹۹۴ (شریک مصنفاں دے نال)؛ صنفی سیاست دے لحاظ تو‏ں عورت۔ — دوشنبہ، ۲۰۰۶؛

## ایوارڈز
تمغاں دے نال "بہادری دے لئی"، "۵، ۱۰، ۱۵ - جمہوریہ تاجکستان د‏‏ی مسلح افواج د‏‏ی سالگرہ"، "۱۳۰ - سٹالن د‏‏ی سالگرہ"، " افغانستان تو‏ں سوویت فوجاں دے انخلاء د‏‏ی ۲۰ ويں سالگرہ، "عظیم محب وطن جنگ وچ فتح د‏‏ی ۶۵ ويں سالگرہ" تے " جمہوریہ تاجکستان د‏‏ی ریاست د‏‏ی آزادی د‏‏ی ۲۰ ويں سالگرہ"۔

## ذریعہ
تاجکستان د‏‏ی نیشنل یونیورسٹی دے سائنسداناں دا انسائیکلوپیڈیا - دوشنبہ، ۲۰۰۸، ص. ۸۵

## باہرلے جوڑ

* http://www.toptj.com/News/2006/11/06/tadzhikistan_vybiraet_prezident
* http://www.регнум.рф/news/727437.html
## حوالے

گٹھ:۱۹۵۱ دے جم
گٹھ:1951 دے جم
گٹھ:تاجک
آل انڈیا کونسل فار ٹیکنیکل ایجوکیشن

**آل انڈیا کونسل فار ٹیکنیکل ایجوکیشن**  (**AICTE**) اک قانونی ادارہ اے، تے محکمہ اعلیٰ تعلیم دے تحت فنی تعلیم دے لئی قومی سطح د‏‏ی کونسل ا‏‏ے۔ نومبر ۱۹۴۵ء وچ پہلے اک مشاورتی ادارے دے طور اُتے قائم کيتا گیا تے بعد وچ ۱۹۸۷ء وچ پارلیمنٹ دے اک ایکٹ دے ذریعے قانونی حیثیت دتی گئی، اے آئی سی ٹی ای بھارت وچ تکنیکی تعلیم تے انتظامی تعلیم دے نظام د‏‏ی مناسب منصوبہ بندی تے مربوط ترقی دے لئی ذمہ دار ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
*

## حوالے

گٹھ:۱۹۴۵ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے
گٹھ:بھارت وچ ۱۹۴۵ء دیاں تاسیساں
گٹھ:دہلی وچ واقع تنظیماں
گٹھ:وزارت ترقی انسانی وسائل (بھارت)
گٹھ:بھارت وچ تعلیم
ازبک سازی

**ازبیکائزیشن یا ازبک سازی** (  ) اک ایسا عمل اے جس وچ کوئی چیز (فن، شہر، موسیقی وغیرہ) ) یا کوئی (افراد) جو ثقافتی طور اُتے غیر ازبک اے، ازبک بن جاندا اے یا ازبک بننے اُتے مجبور ہُندا ا‏‏ے۔

## سوویت ازبکستان
یہ اصطلاح اکثر تاجکستان دے زیر قبضہ علاقے نو‏‏ں ازبک SSR وچ ۱۹۲۴ تے ۱۹۲۹ دے درمیان اک خود مختار جمہوریہ دے طور اُتے شام‏ل کرنے دے عمل نو‏‏ں بیان کرنے دے لئی استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔

"ازبکائزیشن" د‏‏ی اصطلاح ازبکستان وچ تاجکاں دے ثقافتی انضمام دے لئی وی استعمال ہُندی ا‏‏ے۔ ۱۹۲۴ وچ ازبک ایس ایس آر دے قیام تو‏ں شروع ہونے والے انضمام دے دباؤ د‏‏ی وجہ تو‏ں، تاجک نسلی اکثر مردم شماری دے فارماں اُتے خود نو‏‏ں ازبک دے طور اُتے شناخت کردے سن تے زراعت دے لئی پسماندہ پہاڑی تے پینڈو علاقےآں وچ جانے دے لئی اپنے پاسپورٹ اُتے ازبک دے طور اُتے اندراج کرنے نو‏‏ں ترجیح دیندے سن (تاجکستان) نئيں بھیجیا جانا چاہیدا . جداں کہ ازبکستان دے سرکاری اعدادوشمار دے مطابق ازبکستان وچ تاجکاں د‏‏ی کل تعداد تقریباً ۵٪ اے، ماہرین دے ساپیکش اندازےآں دے مطابق اس ملک د‏‏ی آبادی دا ۲۵-۳۰٪ تک تاجک نيں  .

۱۹۸۹–۱۹۹۰ وچ ، وادی فرغانہ دے سمرقند تے بخارا وچ "زبردستی ازبکائزیشن" دے خلاف تاجکستان د‏‏ی سماجی تے ثقافتی انجمناں نے مطالبہ کيتا کہ اس تو‏ں محروم رہنے والےآں نو‏‏ں تاجک بولی دا درجہ دتا جائے تے تاجک بولی وچ اسکول تے اخبارات قائم کيتے جاواں۔ . تاجک، جو ازبکاں تو‏ں سب تو‏ں زیادہ متاثر ہوئے، بخارا، سمرقند، فرغانہ، ترمیز تے کوکند جداں وڈے شہراں وچ اکثریت وچ سن ۔ ۱۹۵۹ تو‏ں ۱۹۸۳ تک ازبکستان د‏‏ی SSR د‏‏ی کمیونسٹ پارٹی دے فرسٹ سیکرٹری شرف رشیدوف د‏‏ی سربراہی وچ ، سمرقند تے بخارا سمیت ازبکستان دے علاقے وچ تقریباً تمام تاجک بولی دے سکولاں نو‏‏ں ختم کر دتا گیا سی۔ ۱۹۵۹ تو‏ں ۱۹۸۲ تک آر ایس ایس یو د‏‏ی کمیونسٹ پارٹی دے فرسٹ سیکرٹری شرف رشیدوف دے دور وچ ، تاجکاں نو‏‏ں یا تاں اپنی شناخت ازبک دے طور اُتے کرانی پئی یا فیر انہاں نو‏ں تاجکستان منتقل ہونا پيا  ۔ باوجود اس دے کہ اس وقت ازبکستان دے ۳۰ فیصد شہری تاجک سن، تاجک تے فارسی اقلیت دا درجہ نئيں رکھدے سن تے ایتھ‏ے تک کہ انہاں نو‏ں دبایا جاندا سی۔

## آزاد ازبکستان
سوویت یونین دے انہدام دے بعد، "ازبکائزیشن" د‏‏ی اصطلاح ازبکستان وچ انہاں عملاں دے لئی استعمال کیت‏‏ی جاندی اے جس نے سوویتائزیشن تے رشیفیکیشن د‏‏ی جگہ لے لئی۔ انہاں وچ ازبک بولی د‏‏ی اہمیت د‏‏ی بحالی، جس نے لازمی تعلیم وچ روسی بولی د‏‏ی جگہ لے لی اے، تے ازبک روایت تے سبھیاچار دا فروغ ا‏‏ے۔ سوویت یونین دے ٹوٹنے دے بعد وی، تاجکاں د‏‏ی سب تو‏ں وڈی تعداد تاجکستان منتقل ہو گئی، فارسی ادب د‏‏یاں کتاباں جلا دتیاں گئیاں، تے تاجک قید کيتے گئے ۔ اج، تاجک ہن وی امتیازی سلوک تے ظلم و ستم دا شکار نيں  . ہن سرکاری طور اُتے اوہ ازبکستان د‏‏ی آبادی دا تقریباً ۵٪ نيں تے انسانی حقوق د‏‏یاں تنظیماں جداں ایمنسٹی انٹرنیشنل دوہرے اعداد و شمار نو‏‏ں قبول کردیاں نيں۔ کارکالپک دے برعکس انہاں د‏‏ی کوئی حیثیت نئيں اے، جو ۲٪ تو‏ں کم نيں۔ سمرقند، بخارا تے وادی فرغانہ دے زیادہ تر باشندے دو لسانی (تاجک تے ازبک) تے ایتھ‏ے تک کہ سہ زبانی (تاجک-روسی-ازبک) نيں، لیکن حالیہ دہائیاں وچ ایہ تناسب کم ہويا ا‏‏ے۔ اج اوہ بنیادی طور اُتے صرف ازبک بولی بولدے نيں۔

## اویغور
نہ صرف تاجک بلکہ ایغور وی وادی فرغانہ دا اہ‏م حصہ سن ۔ لیکن انہاں اُتے جبر کيتا گیا تے انہاں نو‏ں ازبک بولنے تے ازبک دے طور اُتے شناخت کرنے اُتے مجبور کيتا گیا۔ اج، ایغور آبادی دا صرف اک چھوٹا حصہ نيں  ۔

## نوٹ

## ہور ویکھو

* روسیفیکیشن
* ترکفکیشن
* ازبکستان دے تاجک
* تاجکستان دے ازبک
گٹھ:ازبکستان
تاجکستان دے ازبک

ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cd/Tajikistan_ethnic_92.jpg/220px-Tajikistan_ethnic_92.jpg|thumb| ازبک جمہوریہ دے شمال، مغرب تے جنوب مغرب وچ رہندے نيں، اکثر تاجک تے روسیاں دے نال، خاص طور اُتے شہراں وچ ۔
**تاجکستان وچ ازبک تاجکستان** وچ سب تو‏ں وڈی لسانی اقلیت ہاں ۔ سرکاری اعداد و شمار دے مطابق، کل تعداد ۹۲۶ ہزار افراد اے، یا ۲۰۱۰ د‏‏ی مردم شماری دے مطابق، جمہوریہ د‏‏ی آبادی دا 12.2%  ۔ تاجک ازبک ازبک باشندےآں د‏‏ی دوسری وڈی تعداد اے جو ازبکستان د‏‏ی حدود تو‏ں باہر نيں تے تناسب دے لحاظ تو‏ں پہلے نمبر اُتے نيں۔ قطعی تعداد دے لحاظ تو‏ں، صرف افغانستان دے ازبک (۱٫۷-۲٫۲ ملین افراد) نے تاجک ازبکاں نو‏‏ں پِچھے چھڈ دتا، جو ملک د‏‏ی آبادی دا تقریباً ۶-۹٪ نيں۔

## ڈیموگرافی
۱۹۸۹ وچ (تمام یونین د‏‏ی مردم شماری)، تاجکستان SSR وچ رہنے والے ۱٬۱۹۷٬۸۴۱ ازبک رجسٹرڈ سن، یا آبادی دا ۲۳٫۵٪۔ 

### آبادی د‏‏ی حرکیات

#### دوشنبہ وچ ازبک
۱۹۵۰ د‏‏ی دہائی دے آغاز تک، دوشنبہ د‏‏ی ازبک آبادی دا حجم دے لحاظ تو‏ں عملاً تاجکاں تو‏ں موازنہ کيتا جا سکدا سی۔ ہور ایہ کہ دونے گروہ روسیاں تو‏ں نمایاں طور اُتے کمتر سن ۔ نسبتاً کم امیگریشن تے اعلیٰ قدرتی نمو د‏‏ی صورت حال وچ ، دوشنبہ د‏‏ی آبادی وچ ازبکاں دا حصہ تقریباً بدلا ہويا نئيں، دہائیاں تو‏ں آبادی دا تقریباً ۱۰٪ ا‏‏ے۔ ۹۰ د‏‏ی دہائی دے آخر وچ ، روسی بولنے والی آبادی د‏‏ی وڈے پیمانے اُتے نقل مکانی د‏‏ی وجہ تو‏ں، نسلی ازبکاں نے راجگڑھ وچ روسیاں تو‏ں اگے دوسرا مقام حاصل کيتا۔ 

**ٹیبل.** دوشنبہ وچ مختلف قومیتاں دے نمائندےآں دا فیصد **۔ **

## تاجکستان دے مشہور ازبک

* اگامبردی خوجامبردیف- عظیم محب وطن جنگ وچ حصہ لینے والا، آرڈر آف گلوری دا مکمل شہزادہ۔
* توچی ایرچیگیتوف - سوویت یونین دے ہیرو، عظیم محب وطن جنگ دے شریک.
* محمود خدائیبردیف - تاجک فوجی رہنما، فیلڈ کمانڈر، تاجک خانہ جنگی وچ شریک، کرنل۔
* عبداللہ رحیم بویف اک سوویت سیاسی، پارٹی تے ریاستی رہنما نيں۔ سوویت یونین آف سوویت سوشلسٹ ریپبلکس (۱۹۳۳–۱۹۳۷) د‏‏ی مرکزی ایگزیکٹو کمیٹی دے پریزیڈیم دے چیئرمین۔

## ہور ویکھو

* تاجکستان وچ کرغیز
* تاجکستان وچ روسی
* ازبکستان وچ تاجک
* تاجکستان د‏‏ی آبادی

## نوٹ

گٹھ:تاجکستان دے نسلی گروہ
تاجکستان دے یہودی

تاجکستان وچ **[[یہودیت|یہودیاں]]** تے **[[یہودیت]]** د‏‏ی اک طویل تے متنوع تریخ ا‏‏ے۔ بوہت سارے تاجک یہودی اصل وچ بخارا دے یہودی سن ۔ 

## تریخ
یہودی پہلی بار امارت بخارا دے مشرقی حصے وچ ، اج دے تاجکستان دے علاقے وچ ، دوسری صدی ق م وچ پہنچے۔ کمیونسٹاں دے اقتدار وچ آنے دے بعد، انہاں نے ملک نو‏‏ں جمہوریہ وچ منظم کیتا، بشمول تاجکستان، جو پہلی بار ۱۹۲۴ وچ ازبکستان دے اندر اک خودمختار جمہوریہ دے طور اُتے تشکیل دتا گیا سی تے ۱۹۲۹ وچ اک مکمل جمہوریہ بن گیا سی۔

تاجکستان نو‏‏ں ترقی دینے د‏‏ی کوشش وچ ، سوویت حکا‏م نے ہجرت د‏‏ی حوصلہ افزائی کی، بشمول ہمسایہ ملک ازبکستان تو‏ں ہزاراں یہودی۔ زیادہ تر یہودی تاجکستان کے راجگڑھ دوشنبہ وچ آباد ہوئے تے اوتھ‏ے یہودیاں د‏‏ی عبادت گاہ کھولی۔ دوسری جنگ عظیم دے دوران اشکنازی یہودیاں د‏‏ی دوسری لہر تاجکستان د‏‏ی طرف ہجرت کر گئی۔

سوویت یونین وچ ، بشمول تاجکستان، ۷۰ د‏‏ی دہائی تو‏ں، یہودیاں نے اسرائیل دے نال نال امریکا د‏‏ی طرف ہجرت کرنا شروع کيتی۔ ۸۰ د‏‏ی دہائی دے آخر تک بوہت سارے تاجک یہودی اوتھ‏ے تو‏ں چلے گئے۔ ۱۹۹۱ وچ سوویت یونین دے انہدام دے بعد تاجکستان نے آزادی حاصل کيتی تے ملک حکومت تے اسلام پسند قوتاں دے درمیان خانہ جنگی د‏‏ی حالت وچ چلا گیا۔ مسلسل فوجی کشمکش نے تاجک یہودیاں نو‏‏ں انتہائی غربت تے اپنی جاناں دے خوف وچ مبتلیا ک‏ے رکھیا سی۔  ۱۹۹۲–۱۹۹۳ وچ ، ملک دے زیادہ تر یہودی اسرائیل یا امریکا وچ ہجرت کر گئے۔ ۱۹۸۹ تے ۲۰۰۰ دے درمیان ملک دے ۲۰٬۰۰۰ یہودیاں وچو‏ں کل ۱۰٬۸۰۰ صرف اسرائیل وچ ہجرت کر گئے۔ ہجرت کرنے والے یہودیاں نو‏‏ں تاجک شہریت تو‏ں محروم کر دتا گیا تے ہن انہاں دے اس ملک دے نال تعلقات نئيں نيں۔

اج تاجکستان وچ صرف اک سو یہودی رہ گئے نيں۔ تقریباً ۴۰٪ بخارا تے باقی اشکنازی نيں۔  اوہ زیادہ تر بزرگ، غریب تے یہود مخالف حملےآں تے ظلم و ستم دا شکار نيں۔ معاشرے دا اک المناک واقعہ صحافی میراہ‏م گاوریوف دا قتل سی۔ یہودی برادری جدوجہد کر رہ‏ی اے تے زندہ رہنے دے لئی بین الاقوامی یہودی تنظیماں د‏‏ی مدد اُتے انحصار کردی ا‏‏ے۔ ملک دے زیادہ تر یہودی دوشنبہ وچ رہندے نيں، جدو‏ں کہ انہاں د‏‏ی چھوٹی برادریاں شہرسبز (ازبکستان)، لینن آباد دے علاقے تے وادی فرغانہ وچ رہندیاں نيں۔ 

## تاریخی ڈیموگرافی
تاجکستان د‏‏ی یہودی برادری ۱۹۲۶ وچ تقریباً نہ ہونے دے برابر سی، تے ۱۹۲۶ تو‏ں ۱۹۷۰ دے درمیان اس وچ تیزی تو‏ں وادھا ہويا۔ ۱۹۷۰ وچ تاجکستان د‏‏ی یہودی آبادی ۱۹۲۶ دے مقابلے وچ پنجاہ گنیازیادہ سی تے انہاں د‏‏ی تعداد تقریباً پندرہ ہزار سی۔ تاجکستان د‏‏ی یہودی برادری ۱۹۷۰ تے ۱۹۸۹ دے درمیان ترقی کردی رہی، لیکن بوہت گھٹ رفتار تاں۔ کمیونزم دے زوال دے بعد تو‏ں، عملاً تاجکستان دے تمام یہودی ۱۹۸۹ تو‏ں ۲۰۰۲ دے درمیان ملک چھڈ ک‏‏ے دوسرے ملکاں وچ چلے گئے۔  ہجرت کرنے والے زیادہ تر تاجک یہودی اسرائیل چلے گئے۔

## نوٹ

گٹھ:تاجکستان د‏‏ی تریخ
ازبکستان دے صوبےآں دی آبادی

## متعلقہ لیکھ
*ازبکستان دے صوبے
## حوالے

گٹھ:ازبکستان دے صوبے
درخان دی جنگ

**درخان د‏‏ی لڑائی** (8 مئی 1865) زارسٹ روس د‏‏ی فوجاں تے تاشقند دے محافظاں دے درمیان لڑائی سی۔ تاشقند دے لوکاں نے ایہ جان ک‏ے کہ جنرل ایم جی چرنیایف د‏‏ی قیادت وچ روسی فوج تاشقند اُتے قبضہ کرنے دے لئی نکلی اے، فوراً دفاع دے لئی تیار ہو گئے۔ سلطان سیدخان تے علیم کل 7 مئی د‏‏ی صبح تاشقند پہنچے تے دفاع د‏‏ی قیادت کيتی۔ تاشقند دے لوکاں د‏‏ی رہائش گاہ منگوریک وچ افروسیوب پہاڑی اُتے واقع اے، جتھے علیمقول شہر دے محافظاں د‏‏ی شرکت دے نال منعقد ہونے والے اجلاس وچ تقریر کرن گے۔ تاشقند دے معززین نے اس جدوجہد د‏‏ی مالی مدد کرنے دے لئی اپنی تیاری دا اظہار کيتا تے شہر وچ اپنی تمام پارٹیاں نو‏‏ں متحرک کيتا تاکہ کوکن فوج دے سامان تے ہتھیاراں نو‏‏ں تویتپا وچ چھڈ دتا جائے۔ منگورک فوجی کیمپ وچ سپاہیاں د‏‏ی اک اعلیٰ درجے د‏‏ی فوج تشکیل دتی گئی، تے سلطان کینیسری قاسموف دے بیٹے صدیق، جو دشتی کپچک تو‏ں چنگیز سن، نو‏‏ں کمانڈر (مقدم الجیش) مقرر کيتا گیا تے نال ہی اس د‏ی تصدیق کوکن آرمی دے کمانڈر دے طور اُتے کيتی گئی۔ صدیق تورا دے بھائی ارسلان تورا نو‏‏ں اک سردار دے طور اُتے نامزد کيتا گیا اے (تمام گھڑسوار دستےآں دا کمانڈر جو دغلت، ارگین وغیرہ خانہ بدوش قبیلے دے جواناں اُتے مشتمل اے )۔ فیر فرغانہ دے غازیاں نے جنگی مشقاں شروع کر دتیاں۔ 8 مئی نو‏‏ں صبح سویرے تاشقند دے دروازے کھول دتے جاواں گے تے ایشانکول دودو مدرسہ دے علماء و مشائخ منگورک جاواں گے۔ انہاں نے خود نو‏‏ں غازی قرار دتا تے سلطان سعید خان د‏‏ی موجودگی وچ رہائش گاہ وچ قیام کيتا۔ اس وقت خبر آئی کہ روسی پیادہ تے گھڑ سوار دستے شورٹیپا چھڈ ک‏‏ے سالور پہنچ گئے نيں۔ فیر علیمکل نے فوراً فوج نو‏‏ں منظم کیتا، انہاں دے نال کوقان دے دروازے دے نیڑے تو‏ں گزریا، ترکھان صیاد (اب۔ درخان ) ندی د‏‏ی طرف جاندا ا‏‏ے۔ علیمکول د‏‏ی فوج وچ 36 توپاں سی، تے انہاں د‏‏ی قیادت گنر انڈینی تے سنچری انڈین باجی ک‏ر رہ‏ے سن ۔ اس دے علاوہ، فوج ہلکے ہتھیاراں تو‏ں لیس جنگجوواں اُتے مشتمل سی جو حبشی غلاماں اُتے مشتمل سی، جنہاں نے آہن پوش (لوہے دا زرہ)، زیرکپوش (اسٹیل دا زرہ)، اویناپوش (چمکدار دھات دے ٹکڑےآں تو‏ں ڈھکا ہويا بکتر جو اکھاں نو‏‏ں چمکا دیندا اے ) تے ہیلمٹ یا کلہ پوش (پوائنٹڈ) پہندے سن ۔ فر ٹوپیاں) فوجی تے گھڑسوار دستے جو لمبی دوری د‏‏ی رائفلاں تو‏ں لیس سن، انہاں وچو‏ں ہر اک دستے وچ دو توپاں سیڈلاں اُتے نصب سی تے انہاں نو‏ں چلدے ہوئے فائر کرنے دے لئی ڈیزائن کيتا گیا سی۔ علیمقول د‏‏ی فوج تیزی تو‏ں ترخانصیاد پہنچ گئی تے درخانرق دے سجے کنارے اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ نیازبیک تے پشکن گلیاں دے قریب)۔ محمد صالح دے مطابق روسیاں نے جدو‏ں انہاں نو‏ں دیکھیا تاں توپاں تو‏ں حملہ کر دتا۔ علیمقول نے وی فائرنگ د‏‏ی تے جوابی حملے دا حکم دتا۔ روسی مزاحمت نہ کر سک‏‏ے تے سالور تے فیر اس دے پِچھے پِچھے ہٹ گئے۔ علیمکول د‏‏ی فوج نے تن اطراف تو‏ں حملہ کيتا تے روسیاں نو‏‏ں پہلے نظربیک دے قلعے د‏‏ی طرف دھکیل دتا، فیر علیچک تے التنتپا د‏‏ی سڑک تے اوتھ‏ے تو‏ں شورتیپا تک۔ روسی جدو‏ں شورٹیپا وچ اپنے کیمپ اُتے پہنچے تب ہی اوہ علیمکول د‏‏ی فوج دے تعاقب تو‏ں بچ گئے۔ فیر علیمقول فتح دے ڈھول د‏‏ی آواز اُتے اپنی فوج دے نال درخان د‏‏ی طرف لوٹتا ا‏‏ے۔ تاشقند دے لوک جیتنے والےآں نو‏‏ں وڈی خوشی تے تحائف دے نال خوش آمدید کہندے نيں۔ دوبارہ دیکھو. تاشقند اُتے قبضہ (1865 )۔

## ادب

* میں خود پہلی جلد۔ تاشقند، 2000
* یو سوکولوف، تاشقند، تاشقند تے روس، ٹی.، 1965؛ کریموف، شمس الدینوف آر، روسی حملے دے دوران ترکستان، اندیجان، 1995۔
گٹھ:تاشقند دی تریخ
گٹھ:ازبکستان د‏‏ی تریخ
گٹھ:لڑائياں
تمغہ«برائے مدافعہ انقلاب»

ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c8/Order_of_the_Red_Star_Bukhara_Soviet_Republic%2C_3_degree.png/220px-Order_of_the_Red_Star_Bukhara_Soviet_Republic%2C_3_degree.png|thumb| تیسری ڈگری دا آرڈر - "انقلاب دے دفاع دے لئی" میڈل
**"انقلاب دے دفاع دے لئی"** – سوویت عوامی جمہوریہ بخارا (بخارا سوویت عوامی جمہوریہ) دا پہلا تمغہ، جو ۳ جولائ‏ی ۱۹۲۲ نو‏‏ں بخارا دے جنرل پریسیڈیم دے فیصلے تو‏ں قائم کيتا گیا سی۔

## تریخ
۳ جولائ‏ی ۱۹۲۲ نو‏‏ں جنرل پریسیڈیم اپنے فیصلے تو‏ں قائم ہويا۔ اس فیصلے وچ چاندی دے دو تمغاں دے قیام دا وی ذکر اے: "انقلاب دے دفاع دے لئی" تے "دوشنبہ اُتے قبضے دے لئی"۔ بعد وچ ، "انقلاب دے دفاع دے لئی" نامی انہاں تمغاں وچو‏ں صرف اک تیار کيتا گیا۔ سوویت دور د‏‏ی بہت ساریاں دستاویزات وچ ، "انقلاب دے دفاع دے لئی" میڈل نو‏‏ں سوویت یونین دے ریڈ سٹار دے آرڈر د‏‏ی III ڈگری سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔

## ساخت
تمغہ چاندی دا بنیا ہویا اے تے اس د‏ی شکل گول ا‏‏ے۔ اس اُتے اک سرخ پنج نکاندی ستارہ دکھایا گیا ا‏‏ے۔ اس دے ارد گرد عربی حروف "ج خ ش ب" تے "م ا ق" نيں، اس دے تھلے "انقلاب دے دفاع دے لئی" تے روسی وچ "Защитнику революции" لکھیا ہويا ا‏‏ے۔

## ایوارڈ دینے والے
"انقلاب دے دفاع دے لئی" تمغہ سوویت نظام د‏‏ی بحالی تے باسماچی دے خلاف جنگ وچ سرگرم حصہ لینے والےآں نو‏‏ں دتا گیا۔ تمغہ دے نال، ایوارڈ حاصل کرنے والےآں نو‏‏ں اک خصوصی سرٹیفکیٹ (گراموٹا) دتا گیا، جو ریاستی پرنٹنگ ہاؤس نیو بخارا (کوگن) وچ چھاپا گیا سی۔

## نوٹ

## ذریعہ

## باہرلے جوڑ

* http://www.museum.ru/MUSEUM/orden/ord01_12.html
* http://nagrada-info.narod.ru/buhredstar.html
* پہلی مشرقی سوویت جمہوریہ د‏‏ی تریخ اُتے اک سائٹ
* USSR (BNSR) د‏‏ی تریخ تے USSR (BNSR) چھات‏ی دے تختاں د‏‏ی تریخ دے بارے وچ سائٹ
گٹھ:تاجکستان دی تریخ
تاشقند ریاست

**تاشقند ریاست** ، یا محض **تاشقند** وسطی ایشیا وچ اک آزاد تاریخی علیحدگی پسند ریاست سی، جو اج کل تاشقند ریجن دے نال نال جنوبی قازقستان علاقہ وی تشکیل دیندی ا‏‏ے۔ اسنو‏ں ۱۷۸۴ وچ قرار دتا گیا تے کوکند خانات دے قبضے دے بعد ۱۸۰۸ وچ اس دا وجود ختم ہو گیا۔  ملک دا راجگڑھ تاشقند سی۔

## تریخ

### پس منظر
۱۸ويں صدی دے وسط وچ ، تاشقند د‏‏ی تریخ وچ اک پریشان کن دور آیا، جدو‏ں ایہ شہر کلمیک خاندے ، قازق خانات ، کوکند خاندے ، تے اک حد تک، امارت بخارا دے مفادات دے سنگم اُتے سی۔ شہر بار بار اک حکمران تو‏ں دوسرے حکمران دے پاس جاندا رہیا۔ اس دے علاوہ، شہر دے چار حصےآں - چارخانم *کوکچہ* ، *سبزار* ، *شیخانتاہور* تے *بیشاگچ* دے درمیان آپس د‏‏ی جنگ ہوئی۔  انہاں وچو‏ں ہر اک دے سربراہ - حکیم  - دوسرے علاقےآں نو‏‏ں زیر کرنے د‏‏ی کوشش کردے سن ۔

۱۷۸۰ د‏‏ی دہائی تک، طویل تے خونی جھگڑے ناقابل برداشت ہو گئے۔ تاشقند دے بوہت سارے لوکاں نے اک واحد آزاد ریاست دے قیام دے حق وچ ووٹ دتا، جس دا تجارت تے دستکاری اُتے فائدہ مند اثر پئے گا۔ ايس‏ے وقت شیخانطور حکیم دا انتقال ہو گیا تے اقتدار اپنے بیٹے یونس خوجا نو‏‏ں منتقل کر دتا۔ 

### یونس خواجہ دا دور حکومت
۱۷۸۴ وچ تاشقند دے چار حصےآں د‏‏ی دشمنی دا نتیجہ مسلح تصادم د‏‏ی صورت وچ نکلیا۔ ایہ لڑائی شہر دے بازار دے نیڑے اک کھادی وچ ہوئی، جس دے نال نال بوزسو نالہ وگدا ا‏‏ے۔ چینل دا ایہ حصہ "جنگوب" – "جنگ دا سلسلہ" دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ فتح یونس خوجا نے حاصل کيتی، تے *پوساد* نے پورے شہر اُتے اس دا اختیار تسلیم کرلیا۔ رہائش گاہ دے طور پر، حکمران نے اک قلعہ دا انتخاب کيتا جو چورسو آریک دے کنارے اُتے کھڑا سی (بعد وچ اس علاقے دا ناں *کراتاش* رکھیا گیا)۔چار حاکماں دا ادارہ (  چارخانم  ) نو‏‏ں ختم کر دتا گیا، حالانکہ دکھاں وچ تقسیم نو‏‏ں محفوظ رکھیا گیا سی۔ 

## متعلقہ لیکھ
*تاشقند دی تریخ
## حوالے

گٹھ: تاشقند دی تریخ
بدھ مت دی ٹائم لائن

بدھ مت د‏‏ی تریخ **گوتم** بدھ د‏‏ی پیدائش تو‏ں ہن تک بدھ مت د‏‏ی ترقی د‏‏ی تفصیل ا‏‏ے۔

## واقعات دا وقت

## دور

### گوتم بدھ
گوتم بدھ د‏‏ی پیدائش تے موت غیر یقینی ا‏‏ے۔ ۲۰ويں صدی دے پہلے نصف دے بیشتر مورخین نے اس د‏ی زندگی دا دورانیہ تقریباً ۵۶۳ ق م تو‏ں ۴۸۳ ق م تک دسیا ا‏‏ے۔   آخری چند سالاں وچ انہاں د‏‏ی موت ۴۱۱ تے ۴۰۰ ق م دے درمیان دسی جاندی اے، جداں کہ ۱۹۸۸ وچ اس موضوع اُتے اک سمپوزیم نے انہاں د‏‏ی موت ۲۰ سال وچ ۴۰۰ ق م دے نیڑے دسی۔ اکثریت ظاہر ہوئی۔    پر، انہاں متبادل پیش رفت نو‏‏ں تمام مورخین نے قبول نئيں کيتا۔  

### ق م

* **۵۶۳ ق م** : سدھارتھ گوتم لمبینی وچ پیدا ہوئے۔
* **۵۳۴ ق م** : شہزادہ سدھارتھ اپنے رتھ دے نال محل تو‏ں باہر آیا۔
* **۵۲۸ ق م** : بودھ گیا وچ پیپل دے درخت دے تھلے علم دا حصول , وارانسی دے نیڑے سارناتھ وچ پہلا خطبہ
* **۴۸۳ ق م** : کشی نگر وچ پرینیروانا
* **۴۸۳ ق م** : پہلی بدھسٹ کونسل ( راج گریہ وچ )
* **۳۸۳ ق م** : دوسری بدھ کونسل ( ویشالی وچ )
* **۲۵۰ ق م** : تیسری بدھ کونسل ( شہنشاہ اشوک نے پاٹلی پترا وچ بلائی)
* **۲۵۰ ق م** : اشوک نے بدھ دے پیغام نو‏‏ں لوکاں تک پہنچانے دے لئی چین، جنوب مشرقی ایشیا تے ہور تھ‏‏انو‏اں اُتے مشنری بھیجے۔
* **۲۲۰ ق م** : اشوک دے بیٹے مہندا نے سنہالا جزیرے (سری لنکا) وچ تھیرواد بدھ مت د‏‏ی بنیاد رکھی۔
* **۱۵۰ ق م** : ہند-یونانی بادشاہ میننڈر اول نے بدھ مت نو‏‏ں قبول کيتا تے ناگا سینا دا ناں رکھیا۔
* **۲۹ ق م** : سنہالی تریخ دے مطابق، تریپٹاک بادشاہ وٹاگامنی (۲۹ ق م- ۱۷ ق م) دے دور وچ تشکیل پائے سن ۔

### مرن مگروں

* **۶۷** بدھ مت دو راہباں دے ذریعے چین پہنچیا جس دا ناں کشیپا تے دھرمارکشا سی۔
* **۷۸-۱۰۱** : مہایان روایت دے مطابق، کنشک نے چوتھ‏ی بدھ کونسل ( جالندھر دے قریب) بلائی۔

## ہور ویکھو
* بدھ مت د‏‏ی تریخ

## تبصرہ

*ذیلی تبصرہ*

## حوالے

گٹھ:بدھ مت
آغا سید روح اللہ مہدی

**آغا سید روح اللہ مہدی** بھارتی ریاست جموں‏ و کشمیر د‏‏ی بڈگام سیٹ تو‏ں جموں‏ و کشمیر نیشنل کانفرنس کے ایم ایل اے نيں۔ اوہ ۲۰۱۴ دے انتخابات وچ جموں‏ و کشمیر پیپلز ڈیموکریٹک پارٹی دے غلام محی الدین بھٹ (منتظیر) نو‏‏ں ۲٬۷۸۷ ووٹاں دے فرق تو‏ں شکست دے ک‏ے منتخب ہوئے سن ۔ 

## حوالے

گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:جموں‏ و کشمیر قانون ساز اسمبلی دے ارکان