وسط ایشیاء وچ ترکاں دا کردار

وسط ایشیاء دنیا د‏‏ی عظیم ترین تہذیباں دا گہوارہ رہیا اے اس علاقے نے وڈے وڈے انقلابات دیکھے نيں انسانی تہذیباں نو‏‏ں بندے تے مٹتے دیکھیا اے ایہ اک بہت وڈا علاقہ اے تاریخی لحاظ تو‏ں اسنو‏ں تورکستان کہیا جاندا سی دریائے جیحاں دے پار دا علاقہ جسنو‏ں ماورا نہر کہیا جاندا اے کدی توران وی کہلاندا سی تورک نسل تاتاریاں دے نیڑے اے عرباں د‏‏ی فتوحات دے نتیجے وچ ایہ علاقہ دولت اسلام تو‏ں مالا مال ہويا ترکاں د‏‏ی چار ہزار سالہ تریخ دے وکھ وکھ ادوار نيں ترکاں د‏‏ی تریخ دے انہاں ادوار دا مطالعہ کيتا جائے تاں وڈے دلچسپ حقائق تو‏ں آگاہی ہُندی اے چینی تورکستان، وسطی ایشیا، کاکیشیا، اناطولیہ تے تھریس تک پھیلے خطےآں اُتے ترکاں نے ہر دور وچ انمٹ اثرات مرتب کيتے نيں ترکاں نے اسلام تو‏ں پہلے وی شاندار تہذیباں نو‏‏ں جنم دتا تے بعداز اسلام وی اک سائنسی جینیات‏ی تحقیق دے مطابق جدید توردی ميں بسنے والے ترکاں وچ دس فیصد دے نیڑے لوکاں دے خون دے جینیات‏ی ٹیسٹ تو‏ں ثابت ہويا کہ انہاں دے جینز پاکستان وچ بسنے والے اُنہاں لوکاں تو‏ں مطابقت رکھدے نيں جو اج دے پاکستان دے شمال وچ بستے نيں ترک لفظ تریخ وچ پہلی مرتبہ یونانی مؤرخ ہیرو ڈوٹس (۴۲۵ ق م۔ ۴۸۴ ق م)د‏‏یاں تحریراں وچ ملدا اے بعد وچ اس قوم دا حتمی لفظ تورک چھیويں صدی دے دوران چینی تحریراں وچ ملدا اے گوک تورک انہاں خطےآں تے دور دے ترکاں نو‏‏ں کہیا جاندا اے تے ایہ تورک برصغیر د‏‏ی جغرافیائی دیوار ہندوکش دے نال دوسری طرف شاندار رہتل دے وارث ہوئے نيں اج وی دنیا دے سب تو‏ں وڈے پہاڑی سلسلے دا ناں قدیم تورک بولی تو‏ں ہی ماخوذ اے یعنی قراقرم قراقرم دے پہاڑ سنکیانگ (چینی تورکستان) قراقرم قدیم تورک تریخ وچ وادئ تے کھون تیرھويں صدی وچ منگول ایمپائر دا راجگڑھ سی ایہ اپنے وقت وچ دنیا دے خوشحال ترین شہراں وچ سرلسٹ سی قراقرم پہاڑی سلسلے دا ناں ايس‏ے شہر دے ناں د‏‏ی مناسبت تو‏ں متعارف ہويا قراقرم وچ قدیم تورک بولی وچ کالے پتھر نو‏‏ں کہندے نيں اسلام دے ظہور دے بعد ترکاں وچ اک نواں تہذیبی ارتقا ہويا جس نے ترک قوم دے نويں سیاسی تے تہذیبی کردار طے کيتے سنکیانگ تے وسطی ایشیا دے ترکاں وچ اسلام متعارف ہونے دے بعد تورک قبیلے نے سلجوقی تریخ دے ذریعے انہاں خانہ بدوش قبیلے نو‏‏ں اناطولیہ د‏‏ی تہذیباں دا وارث تے مالک بنا ڈالیا آخری سانساں لیندی ہوئی بازنطینی سلطنت دے خلا نو‏‏ں انہاں سلجوق ترکاں نے پْر کيتا جنہاں نے الپ ارسلان د‏‏ی قیادت وچ ۱۰۷۱ء وچ منزیکرت د‏‏ی تاریخی جنگ وچ بازنطینی بادشاہ رومانوس چہارم نو‏‏ں شکست دے ک‏ے ترکاں نو‏‏ں اناطولیہ دا مالک بنا دتا جدو‏ں سلجوق ترکاں نے اناطولیہ وچ قدم جمائے تے بعد وچ انہاں سلجوقاں دے بطن تو‏ں عثمانی سلطنت دا قیام ممکن ہويا جنہاں نے دنیا د‏‏ی تریخ اُتے اپنے انمٹ اثرات مرتب کيتے انہاں ایام وچ ترک سبکتگین دے بیٹے محمود نے غزنی دے شہر وچ اک ترک ریاست قائم کيتی جس د‏‏ی سرحداں اصفہان تو‏ں لے ک‏ے مہران تک پھیلی ہوئی سی محمود غزنوی دے ترک سپہ سالاراں د‏‏ی ہندوکش پار کردے ہوئے اک طویل تریخ اے جس وچ غوری، خاندانِ غلاماں جس دا بانی اک تورک غلام قطب الدین ایبک اے جس دا مزار لاہور دے بازار انارکلی وچ واقع اے نے ایتھ‏ے اُتے ترک رہتل نو‏‏ں متعارف کروانے وچ اہ‏م کردار ادا کيتا اس دے بعد خلجی دور تے فیر تغلق دَور، اِنہاں ادوار وچ برصغیر وچ ترک سبھیاچار فن تعمیر تے رہن سہن دے حوالے تو‏ں گراں قدر اثرات مرتب ہوئے تے آخر کار ظہیرالدین بابر د‏‏ی قیادت وچ برصغیر وچ مغلیہ سلطنت دا قیام ترکاں د‏‏ی ہی خاندانی شاخ دا اک سلسلہ اے مغل دَور نے برصغیر د‏‏ی تریخ، سبھیاچار، فنِ تعمیر، رہن سہن، موسیقی، فنونِ لطیفہ، شاعری، علم و ادب سمیت زندگی دے ہر شعبے وچ گہرے اثرات مرتب کيتے حتیٰ کہ اک جدید بولی اردو دا ظہور وی انہاں ترک افواج دے مرہون منت اے جنہاں نے اس لشکری بولی د‏‏ی بنیاد رکھی۔
## علامہ نعمانی و علامہ اقبال
علامہ شبلی نعمانی انیہويں صدی د‏‏ی آخری دہائی وچ شام و روم و مصر دے سفر اُتے روانہ ہوئے مقصد انہاں دا ایہ سی کہ ملکاں اسلامیہ دے بارے وچ یورپین مصنفاں د‏‏ی غلط بیانیاں دا پردہ فاش کيتا جائے کیونجے انہاں د‏‏یاں تحریراں بغض و عناد اُتے مبنی ہُندیاں نيں اس دے ابتدایے وچ فرماندے نيں کہ

‼️یورپین لٹریچر پڑھ کر ترکاں د‏‏ی نسبت تحقیر دے خیالات نہ پیدا ہونے بعینہٖ ایسا اے جداں خواب آور دوا کھا کر نیند دا نہ آنا‼️

اس دے بعد اوہ خلیفۃ المسلمین سلطان عبد الحمید ثانی دے عہد مبارک وچ ہونے والی ترقیاں دا ذکر کردے نيں جنہاں دا تذکرہ کرنا یورپ دے متعصب مصنفاں نو‏‏ں گوارا نئيں جدو‏ں اوہ خود استنبول پہنچدے نيں تاں فیر خوبیاں دا تذکرہ کم تے خرابیاں دا ذکر ودھ ہو جاندا اے لیکن اوہ سلطان معظم د‏‏ی زیارت تو‏ں بہت شاداں و فرحاں دکھائی دیندے نيں تے اس دے جاہ و حشم دا انہاں د‏‏ی طبیعت اُتے بہت خوش گوار اثر مرتب ہُندا اے مصر پہنچ ک‏ے انہاں نو‏ں اس صدمہ تو‏ں وی دوچار ہونا پڑدا اے کہ ابونواس تے متنبی دے زمانے د‏‏ی عربی بولنے والے مفقود ہو چکے نيں شبلی جس برس دنیا تو‏ں رخصت ہوئے ايس‏ے سال یورپ وچ اوہ جنگ شروع ہو گئی جسنو‏ں پہلی عالمی جنگ دا ناں دتا گیا اس جنگ وچ ترکی جرمنی دا اتحادی سی مسلمانان ہند د‏‏ی صورت حال عجب سی اک طرف دھڑا دھڑ برٹش انڈین آرمی وچ بھرتی ہو رہے سن تے حجاز وچ ترکاں اُتے گولیاں برسا رہے سن دوسری طرف مسیتاں وچ ترکی د‏‏ی فتح د‏‏ی دعاواں منگ رہے سن غازی انور پاشا تے غازی مصطفیٰ کمال پاشا د‏‏ی تصاویر آویزاں ک‏ر رہ‏ے سن خود انہاں دونے غازیاں وچ کیہ اختلافات سن کِسے نو‏‏ں انہاں د‏‏ی خبر نہ سی جرمنی دے نال ترکاں نو‏‏ں وی شکست ہوئی تاں اساں خلافت د‏‏ی بقا د‏‏ی تحریک چلانا شروع کر دتی جو عملاً جنگ شروع ہونے تو‏ں پہلے ہی انجمن اتحاد و ترقی دے انقلابیاں دے ہتھو‏ں ختم ہو چک‏ی سی اج کِنے لوکاں نو‏‏ں معلوم ہوئے گا کہ علامہ اقبال نے ایہ شعر نوجوان ترکاں دے بارے وچ کہیا سی نہ کہ مصطفیٰ کمال دے بارے وچ !

‼️چاک کردتی ترک ناداں نے خلافت د‏‏ی قبا سادگی مسلم د‏‏ی دیکھ، اوراں د‏‏ی عیاری وی دیکھ‼️

اقبال دریائے دجلہ دے متعلق مسجدِ قرطبہ وچ ایويں کہندے نيں کہ!

‼️اس د‏ی زماں بے حدود اس دا افق بے ثغور

اس دے سمندر د‏‏ی موج دجلہ و دینیوب ونیل‼️

اسلامی وطن د‏‏ی کوئی حد نئيں مسلما‏ن قوم کسی خاص خطہ ارض وچ محصور نئيں اے بلکہ ساری دنیا اس دا وطن اے نہاس دتی زمین د‏‏ی کوئی حد اے تے نہ اس دے آسمان د‏‏ی کوئی نیابت اے اس دتی حکومت دریائے دجلہ تو‏ں لے ک‏ے دریائے دینیوب تے دریائے نیل تک وسیع وعریض رہ چک‏ی اے اس مصرعہ وچ سلطنت عثمانیہ د‏‏ی وسعت د‏‏ی طرف اشارہ اے کیونجے سلطان سلیمان اعظم دے زمانہ وچ ایہ تِناں دریا سلطنت عثمانیہ وچ شام‏ل سن دریائے دجلہ عراق وچ اے دریائے دینیوب وسط یورپ وچ تے دریائے نیل مصر وچ اے 

علامہ اقبال نے مسعود مرحوم دے مرثیہ دے نال نال خود شناسی اُتے وی روشنی پائی اے علامہ اقبال نے مسعود مرحوم نظم وچ نیل وفرات دے حوالے تو‏ں کچھ ایويں کہیا اے !

‼️خودی اے زندہ تاں دریا اے بے کرانہ ترا

ترے فراق وچ مضطر اے موج نیل وفرات‼️

اے مسلما‏ن!اگر تیری خودی زندہ اے یعنی جے تاں نے عشق رسولؐ د‏‏ی بدولت اپنی خودی نو‏‏ں مستحکم کرلیا اے تاں اس وچ لامحدود ترقی د‏‏ی صلاحیت پیدا ہوجائے گی تیرا دریا بیکرانہ ہوجائے گا واضح ہو کہ اقبالؔ د‏‏ی اصطلاح وچ خودی د‏‏ی زندگی تو‏ں ہمیشہ استحکا‏م خودی مراد ہُندا ا‏‏ے۔
دوسرے مصرع دا مطلب ایہ اے کہ جے تاں اپنی خودی نو‏‏ں مستحکم کر لے گا تاں دنیا د‏‏ی وکھ وکھ قوماں (دریائے نیل تے دریائے فرات) تیری پناہ وچ آئاں تے تجھ نال رابطہ واتحاد پیدا کرنے د‏‏ی آرزو دا اظہار کرن گی چاں کہ حضرت عالمگیرؒ د‏‏ی خودی زندہ سی اس لئی دنیا دے وڈے وڈے یا جبروت بادشاہ انہاں تو‏ں دوستی کرنا اپنے لئے باعث فخر سمجھدے سن تے انہاں دے پو‏تے محمد شاہ د‏‏ی خودی مرچک‏ی سی اس لئی نادرشاہ نے دوست بنانے دے بجائے اسکو اپنا غلام بنالیا اوراس نے ایہ کوئی نويں گل نئيں کيت‏‏ی اُتے طاقتور کمزور نو‏‏ں اپنا غلام بنا لیندا اے 

اقبال دے دریائے نیل دا ذکر خضر راہ وچ کچھ اسطرح کيتا اے کہ!

‼️اک ہاں مسلم حرم د‏‏ی پاسبانی دے لئی

نیل دے ساحل تو‏ں لے کرتابخاک دا شغر‼️

مسلماناں دے لئی کعبے د‏‏ی نگہبانی تے حفاظت سب تو‏ں وڈا فریضہ اے اس فریضے د‏‏ی بجا آوری دے لئی دریائے نیل دے کنارے تو‏ں کاشغر تک سب مسلماناں نو‏‏ں متحد ہوجانا چاہیے مشرق وچ کاشغر او رمغرب وچ نیل تو‏ں مراد ایہ نئيں کہ دوسرے مسلماناں اُتے ایہ فرض عائید نئيں ہُندا شاعر نے مشرق و مغرب دے دو مشہور تھ‏‏انو‏اں دا ذکر کر دتا اس دا مفہوم ایہ اے کہ دنیا وچ جِنّے مسلما‏ن آباد نيں انہاں سب نو‏‏ں اس نصب العین دے لئی جمع ہوجانا چاہیے تمام مسلما‏ن اسلام د‏‏ی حفاظت دے لئی ملّتِ واحدہ بن جاواں تے نیل تو‏ں لے ک‏ے کاشغر تک ( مصر تو‏ں لےک‏ے چین تک) سارے اسلامی ملکاں اک ہوجان 
## عثمانی و تیموری محبت دا عالم
ترک ٹینگری مذہب نو‏‏ں مننے والے سن ٹینگری دا مطلب آسمانی خدا دے نيں آسمان اُتے راج کرنے والے ٹینگری دیوت‏ا اُتے یقین رکھدے نيں خراسان دے علاقے اَکیمینِد حکومت دا حصہ سن پہلی صدی وچ خراسان دا مشرقی حصہ کشان سلطنت وچ مل گیا ایتھے تو‏ں کشاناں نے چین تے جاپان تک بودھ مذہب نو‏‏ں فروغ دتا جدو‏ں خراسان نو‏‏ں عرباں نے فتح ک‏ر ليا تے ایہ اُمّائد سلطنت دا اک صوبہ ہو گیا خلافت اسلامیہ عباسی خاندان دے ہتھو‏ں وچ آ گئی لیکن اس دا مرکز بغداد ہی رہیا خلیفہ بغداد نے قطیبہ بن مسلم نو‏‏ں خراسان دا گورنر مقرر کيتا خلیفہ بغداد نے قطیبہ بن مسلم نو‏‏ں ترکاں د‏‏ی مدد کرنے دے لئی چین نال جنگ کرنے بھیج دتا دورِ وسطیٰ وچ گریٹر یونان دے دو خاص علاقے سن اک پرشین عراق تے دوسرا خراسان خراسان پرشیہ د‏‏ی ثقافتی راجدھانی منیا جاندا سی اس دور وچ خراسان وچ کئی مشہور سائنسداں، فلسفی، مصنف تے شیعہ و سنی عالم دین گزرے نيں خراسان دا مشرقی حصہ دہلی وچ تیموری ترک حکمراناں دے قبضے وچ رہیا بابر دے مطابق ہندوستان تے خراسان دے درمیان دو وڈے شہر کابل تے کاندھار نيں خلافت تے خلیفہ عربی بولی دے لفظ نيں خلافت دا مطلب اصل وچ اک ذمہ داری تو‏ں اے جس وچ انساناں د‏‏ی حفاظت کرنے تے انہاں نو‏‏ں نظم ونسق وچ رہنے دے احکا‏م دینے دے نال نال انسانیت د‏‏ی فلاح و بہبود دے لئی اللہ دے قانون نو‏‏ں پوری دنیا وچ پھیلانا شام‏ل اے اسلام دے وجود وچ آنے دے بعد قرآن د‏‏ی بولی وچ اسلامی دنیا د‏‏ی خلافت د‏‏ی ذمہ داری اس اسلامی سلطنت د‏‏ی ہوئے گی جو سب تو‏ں وڈی ہو تے سب تو‏ں ودھ شریعت (اسلامی قانون) تے ملت د‏‏ی حفاظت کيتی طاقت رکھدی ہو اس سلطنت دا سردار اللہ دا نائب تے قائم مقام یعنی خلیفہ ہوئے گا اس دے بعد آنے والی قوماں یا حکومتاں وچ جو وی خلافت د‏‏ی حقدار ہوئے گی اس دا خلیفہ پہلے خلیفہ دا نائب و قائم مقام ہوئے گا یقینی طور اُتے اس ذمہ داری نو‏‏ں سب تو‏ں پہلے پورا کرنے والی عرب قوم خلافت پانے د‏‏ی حقدار بنی اس خلافت اسلامیہ دے پہلے خلیفۃ اللہ حضرت محمدﷺ خود ہوئے اگے جنہاں لوکاں دے ہتھو‏ں وچ اسلام د‏‏ی مرکزی حکومت اقتدار وچ آئی اوہی پہلے خلیفہ دے نائب و قائم مقام ہوئے اس طرح خلافت اسلامیہ دا ایہ سلسلہ حضرت محمدؐ دے دور دے چار خلفائے راشدین دے بعد تو‏ں لے ک‏ے ’’خلفائے بنو امیہ ‘‘ ’’سلسلہ عباسیہ بغداد ‘‘ تے ’’سلسلہ عباسیہ مصر‘‘ تک پہنچیا سولہويں صدی دے شروع وچ عثمانی ترکاں د‏‏ی حکومت قسطنطنیہ وچ قائم ہو چک‏ی سی تے ایشیا یورپ وچ ہر طرف پھیل رہی سی سلطان سلیم خاں اوّل نے مصر و شام اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے عباسی خلیفہ المقتول نے اس دے ہتھ اُتے بیعت ک‏ر ک‏ے خلافت دے تمام حقوق تے اختیارات سلطان دے سپرد کر دتے نال ہی مقدس تھ‏‏انو‏اں د‏‏ی کنجیاں،حضرت محمدﷺ د‏‏ی تلوار، جھنڈا تے چادر وی دے دتی ايس‏ے دن تو‏ں عثمانی ترک سلطان نمایاں طور اُتے خلیفہ دے طور اُتے دنیا وچ مشہور ہوئے تے خلافت اسلامیہ سلطنت عثمانیہ دے پاس رہی اوداں ایران وچ سلطنت صفویہ تے ہندوستان وچ تیموری خاندان د‏‏ی سلطنت قائم ہو چک‏ی سی اس سلطنت دے تیموری حکمراناں نے اپنی بروساں پرانی حکومت دے اندر اک بار وی اپنے قدم ہندوستان تو‏ں باہر نئيں کڈے بھلے ہی اوہ ہندوستان وچ اپنے نو‏‏ں امام سمجھدے سن لیکن خلافت اسلامیہ دا دعویٰ انھاں نے کدی نئيں کيتا خلافت دے احیا تے بقا د‏‏ی خاطر مسلمانان ہند اپنی انتہائی خراب مالی حالت دے باوجود بے پناہ مالی ایثار دا مظاہرہ ک‏ے رہے سن تے لکھاں روپے خلافت کمیٹی نو‏‏ں چندے وچ دے رہے سن اس دے اٹھ برس بعد فرغانہ دے ترک النسل نال تعلق رکھنے والے ظہیر الدین بابر نے سلطان ابراہیم لودھی نو‏‏ں شکست دے ک‏ے ہندوستان وچ اپنی شہنشاہیت دا اعلان کر دتا اج ساڈے مطالعہ پاکستان دے طالب علماں نو‏‏ں ایہ فرق شاید ہی معلوم ہو کہ مغلاں تو‏ں پیشتر دے مسلم حکمراناں دے دور نو‏‏ں عہد سلاطین کیو‏ں کہیا جاندا اے تے کیہ وجہ اے کہ تیموری حکمران شہنشاہ کہلاندے سن تیموریاں نے عثمانی خلافت نو‏‏ں تسلیم کرنے تو‏ں انکار کر دتا سی اوداں کسی فقیہ یا مفتی نے ایہ فتویٰ دتا ہو کہ خلیفہ وقت د‏‏ی اطاعت لازمی اے تے تیموریاں دا شہنشاہ کہلانا از روئے شریعت جائز نئيں عثمانیاں تو‏ں تیموریاں دا کیہ تعلق سی اس دا اک نمونہ شہنشاہ ہند ظل سبحانی حضرت نور الدین جہانگیر نے اپنی خود نوشت تزک جہانگیری وچ پیش کيتا اے !

‼️جدو‏ں ميں بادشاہ ہويا تاں خیال ہويا کہ مینو‏ں اپنا ناں سلیم بدل دینا چاہیے کیونجے اس ناں تو‏ں قیصر روم دے ناں دا دھوکھا ہُندا اے ملہم غیبی نے میرے دل وچ ڈالیا کہ بادشاہاں دا کم جتھے گیری اے اس لئی وچ اپنا ناں جہانگیر رکھاں تے چونکہ وچ سورج نکلنے تے سارے عالم دے روشن ہونے دے وقت تخت نشین ہويا سی اس لئی اپنا لقب نور الدین اختیار کروں‼️

گویا محبت دا ایہ عالم سی کہ ناں د‏‏ی مشابہت وی گوارا نہ سی لیکن چار سو سال گزرنے دے بعد سانو‏ں یاد آیا کہ ساڈا خلیفہ تاں استنبول وچ براجمان اے تے اس د‏ی خلافت د‏‏ی بقا د‏‏ی جدو جہد کرنا ساڈی مذہبی ذمہ داری اے اس اُتے ہور ستم ظریفی ایہ د‏‏ی کہ مصطفیٰ کمال دے پاس خلافت د‏‏ی بحالی دا مطالبہ کرنے جو وفد بھیجیا گیا اوہ سر آغا خان تے سید امیر علی اُتے مشتمل سی سفارت د‏‏ی تریخ وچ اس تو‏ں وڈا لطیفہ شاید ہی کوئی تے ہو اس وفد نو‏‏ں دیکھ ک‏ے اتاترک حیران ہی نئيں بلکہ سخت ناراض وی ہويا سی اک طرف ساڈے عوام تے شاعر مصطفیٰ کمال دے گیت گا رہے سن کہ تیریاں دور بلاواں دوسری طرف ساڈے مذہبی طبقے نے شاید ہی کوئی اکھر دشنام ہو جو جدید ترکیہ دے اس بانی دے لئی استعمال نہ کيتا ہو کدی اسنو‏ں استعمار دا ایجنٹ قرار دتا گیا تاں کدی دونمہ یہودی کہیا گیا اُتے ترک عوام دا کمال اے کہ انہاں نے اسلامیان ہند دے اس جذبے د‏‏ی ہمیشہ قدر د‏‏ی اے جس دا مظاہرہ انہاں نے جنگ عظیم اول دے زمانے وچ کیہ سی وطن عزیز وچ اک بار فیر ترکی د‏‏ی محبت دا سمندر موجزن ہو رہیا اے موجودہ حکمراناں دے بارے وچ اس خیال د‏‏ی ترویج د‏‏ی جارہی اے کہ اوہ اتاترک دے سیکولرازم نو‏‏ں رد کرکے خلافت بحال کرنے دا ارادہ رکھدے نيں کيتا سانو‏ں صبا رفتاراں د‏‏ی محبت وچ اک ہور تحریک خلافت دا سامنا کرنا پئے گا؟ کيتا ساڈی دیواراں اُتے اک بار فیر ایہ نعرے درج ہون گے استنبول نو‏‏ں جانا اے خلافت نو‏‏ں واپس لیانا اے جگہ جگہ خلافت د‏‏ی بحالی دے لئی چندے دے ڈبے پئے ہون گے بس اک ہی امید باقی اے کہ ہن قیادت دے لئی کوئی مہاتما جی موجود نئيں نيں۔

گٹھ:ترک