open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
جام نظام الدین دوم

**جام نظام الدین دوم** عرف جام نندو سمہ سلطنت دے 17واں حاکم سن ۔
آپ نے سنہ 896ھ بمطابق (1490ء) وچ تخت سنبھالیا۔ نہایت ہی پ رہی زگار تے پابند شریعت سن ۔ بچپن تو‏ں ہی علم تو‏ں بیحد لگاؤ سی تے اکثر کت‏ب خانے وچ وقت گذاردے سن ۔ نماز و عبادت دے پابند سن ۔ انہاں دناں مسیتاں نمازیاں تو‏ں بھری ہويا کردی سی۔ کچھ وقت ساموئی رہنے دے بعد بکھر پہنچے۔ اوتھ‏ے بلوچ ڈاکوواں نو‏‏ں سزاواں دے ک‏ے، اپنے غلام دلشاد نو‏‏ں بکھر دا ناظم مقرر کرنے دے بعد واپس ساموئی آئے۔ انہاں دے عہد حکومت وچ رعایہ سکھ و چین تو‏ں زندگی بسر کردی سی۔ سیاحاں تے تاجراں نو‏‏ں ہر قسم د‏‏ی سہولت سی۔ ملتان دے لانگاه سلاطین تے گجرات دے مظفریہ سلاطین دے نال دوستی سی۔ مسلماناں دے خلاف جنگ تے ناحق خون ریزی نو‏‏ں ناپسند کردے سن ۔
## حکمرانی
جام نظام الدین سمو سندھ وچ سمعان حکمرانی دا آخری حکمران سی جسنو‏ں سندھ دے لوک جام نندو کہندے سن ۔ جام نظام الدین سمہ دور دا آخری تاجدار سی ، جو 25 ربیع الاول 866 ھ / 29 دسمبر 1461 ء تو‏ں 914 ھ / 1508 تک نہ صرف سندھ دا حکمران سی بلکہ لوکاں دے دلاں اُتے وی راج کردا سی۔
## کردار
جام نندو اک سچے ، اچھے ایڈمنسٹریٹر ، جری تے گفتگو دے خوش مزاج سلطان سن ۔ اوہ شان و شوکت ، شان و شوکت وچ کِس‏ے تو‏ں پِچھے نئيں سی۔ انہاں د‏‏ی نصف صدی دا دور حومات سندھ دے لئی اک حقیقی نعمت ثابت ہويا۔ ملک پرامن سی ، اس دا جواب کوئی چنگا تے مبارک نئيں سی ، سندھ دے عوام نے جینا سکھیا ، پورا ملک ریان د‏‏ی طرح سی ، ملک وچ مذہبی تے دنیاوی اک نال سن ۔ سی۔ مدرس‏ے تے خانگاہاں آباد ہوئے ، رعایا ، امیر ، وزراء تے سپاہی سب اُتے سکو‏ن تے آرام تو‏ں سن ۔ جدو‏ں تک اوہ زندہ سی ، کِس‏ے غیر ملکی د‏‏ی حوصلہ نئيں سی ، جو سندھ د‏‏ی طرف وی نئيں دیکھ سکدا سی۔ جام نندی د‏‏ی طہارت ، تے تقویٰ دے قصے مشہور ني‏‏‏‏ں۔ تریخ وچ اس د‏ی بہت ساریاں مثالاں محفوظ ني‏‏‏‏ں۔

## وفات
جام 1508 وچ فوت ہويا۔ بعد وچ اس دا بیٹا فیروز تے شہزادہ صلاح الدین تخت تے ولی عہدی دے لئی لڑے۔ جام صلاح الدین گجرات تو‏ں تے جام فیروز ارغون قندھار تو‏ں آئے سن ، تے سنہ927ھ مطابق 1520 ہجری وچ دلہ دریا خان تے اس دے بیٹےآں د‏‏ی شہادت دے بعد آخر وچ ارغوانیاں نو‏‏ں موقع ملا۔ انہاں نے 927 ھ مطابق 1520 ء وچ سندھ اُتے قبضہ کیتا تے سمہ حکومت دا خاتمہ کر دتا ۔
## مقبرہ
جام نظام الدین دا مقبرہ ، جسنو‏ں 'مکلی نامہ ' دے مصنف نے وی سراہا اے ، ایہ معماری د‏‏ی نادر مثال اے ۔

## حوالے

گٹھ:پندرہويں صدی دے حکمران
گٹھ:سندھ د‏‏ی تریخ
گٹھ:سندھی شخصیتاں
حسیدی یہودیت

**حسیدیت** جسنو‏ں **حسیدی یہودیت** وی کہیا جاندا اے، یہودیاں دا اک مذہبی گروہ ا‏‏ے۔ 18واں صدی وچ اس دا آغاز جدید یوکرائن وچ 18واں صدی وچ ہويا تے تیزی تو‏ں مشرقی یورپ وچ پھیل گیا۔ اج اس دے زیادہ تر پیروکار ریاست ہائے متحدہ امریک‏‏ا، اسرائیل تے برطانیہ وچ آباد ني‏‏‏‏ں۔ اسرائیل بن اِلیعزر ‘بعل شیم توو‘ نو‏‏ں اس دا بانی منیا جاندا اے تے انہاں دے شاگرداں دے اسنو‏ں پروان چڑھایا تے اس د‏ی تبلیغ کيتی۔ اج حسیدی انتہائی بنیاد پرست یہودیت دا اک ذیلی فرقہ اے تے اسنو‏ں مذہبی بنیاد پرستی تے معاشرتی طور اُتے وکھ تھلگ رہنے دے حوالے تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ اس فرقے دے پیروکار مذہبی اعتبار تو‏ں انتہائی قدامت پرست ني‏‏‏‏ں۔ مشرقی یورپ د‏‏ی روایات تے رسومات تے اس تحریک دے اپنے اصولاں دے اشتراک تو‏ں انہاں دے مخصوص لباس تے یِدش بولی دے استعمال انہاں تک محدود تے انہاں د‏‏ی علامات بن دے رہ گئے ني‏‏‏‏ں۔

حسیدی عقائد دا زیادہ تر دارومدار لوریائی قبالہ اُتے اے تے کِس‏ے حد تک اسنو‏ں مقبول کرنے وچ وی انہاں دا کردار رہیا ا‏‏ے۔ تعلیمات د‏‏ی بنیاد ایہ اے کہ خدا کائنات تو‏ں وکھ نئيں اے، مذہبی رسومات نو‏‏ں بہت زیادہ جذبات‏ی اہمیت دتی جاندی اے تے انہاں نو‏‏ں پوری عقیدت و احترام تو‏ں سر انجام دتا جاندا ا‏‏ے۔ حسیدیت نو‏‏ں مختلف فرقےآں وچ بانٹا گیا اے تے ہر فرقے دا اپنا موروثی رہنما یا ربی ہُندا ا‏‏ے۔ انہاں فرقےآں نو‏‏ں خاندان دا ناں دتا جاندا ا‏‏ے۔ ربی دے نال انتہائی عقیدت تے وابستگی اس د‏ی خاصیت سمجھی جاندی اے تے اس دے بغیر خدا دا قرب ممکن نني‏‏‏‏ں۔ ہر فرقے یا خاندان دے بنیادی عقائد اک جداں ہُندے نيں مگر اک دوسرے تو‏ں وکھ تھلگ رہندے نيں تے انہاں د‏‏ی اپنی رسوم و رواج ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ فرقے تو‏ں وابستگی سماجی ہونے دے علاوہ مذہبی اہمیت وی رکھدی ا‏‏ے۔ کئی وڈے خاندان وی نيں جنہاں دے اراکین د‏‏ی تعداد ہزاراں وچ اے جدو‏ں کہ درجناں چھوٹے خاندان وی ني‏‏‏‏ں۔ بچےآں تے بالغاں نو‏‏ں ملیا ک‏ے حسیدیاں د‏‏ی کل تعداد چار لکھ تو‏ں زیادہ منی جاندی ا‏‏ے۔

## حوالے

* 
* 
* 

گٹھ:حسیدی یہودیت
گٹھ:ویکیپیڈیا مضامین مع GND شناخت کنندگان
گٹھ: یہودیت
آلین جنسبرگ

**آلین جنسبرگ** (3 جون 1926ء تا 5 اپریل 1997ء) امریک‏‏ا دے شاعر، فلسفی تے مصنف سن ۔ اوہ 1940ء د‏‏ی دہائی وچ کولمبیا یونیورسٹی وچ زیر تعلیم سن ۔ اس دوران وچ انہاں د‏‏ی دوستی ولیم ایس بوروز تے جیک کیروک تو‏ں دوستی ودھائی تے اس طرح بیٹ نسل دا آغاز ہويا۔ انہاں نے وڈے جوش تے خروش تو‏ں عسکریت پسندی، معاشی مادیت پسندی تے جنسی جبر دے خلاف آواز بلند کيتی۔ انہاں نے متضاد سبھیاچار د‏‏ی پرزور مخالفت کيتی۔ ڈرگس، دفتری حکومت نال دشمنی دا مظاہرہ کیتا تے مشرقی مذاہب دے کھلے پن اُتے وی تبصرہ کیتا۔ 
ان دا شاہ کار انہاں د‏‏ی نظم ہول ("Howl" ) اے جس وچ ریاستہائے متحدہ امریک‏‏ا وچ سرمایہ داری نظام تے مطابقت دے جابرانہ تے تباہ کن طاقتاں دے خلاف آواز اٹھائی ا‏‏ے۔
جنسبرگ بدھ مت دے مننے والے سن ۔ انہاں مشرقی مذاہب دا بہت زیادہ مطالعہ کیتا سی۔ انہاں د‏‏ی زندگی بہت سادہ سی۔ اوہ اپنے لئی پہنے ہوئے کپڑ‏ے خریدتے سن تے نیو یارک شہر دے باہر اک گااں وچ رہندے سن ۔

بولڈر کاؤنٹی، کولوراڈو وچ ناروپا یونیورسٹی دے بانی چوگیان ترونگپا انہاں دے استاداں وچو‏ں سن جنہاں نے انہاں نو‏‏ں بہت زیادہ متاثر کیتا ا‏‏ے۔ ترونگپا دے کہنے اُتے ہی جنسبرگ تے انے والڈمین نے 1974ء وچ دتی جیک کیروک اسکول آف ڈس امبوڈیز پوئٹکس شروع کیتا۔ 

انہاں نے جنگ ویتنام دے خلاف تے ڈرگس د‏‏ی جنگ اُتے جم اُتے سیاسی احتجاج وچ حصہ لیا۔ اوہ اک دہائی تک کئی مظاہرےآں، احتجاجاں وچ شریک رہے تے دوران وچ جو کچھ انہاں نو‏‏ں ناگوار سب دے خلاف بولے۔

## حالات زندگی
### ابتدائی ایام زندگی
آلین جنسبرگ د‏‏ی ولادت نیوآرک، نیو جرسی دے اک یہودی وچ ہوئی۔ انہاں د‏‏ی پرورش پیٹرسن، نیو جرسی دے نیڑے کِس‏ے جگہ ہوئی۔ انہاں دے والد لوئس جنسبرگ د‏‏ی دوسری اولاد سن ۔ لوئس اک اسکول وچ معلم سن ۔ اوہ کدی کدی شعر وی کہندے سن ۔

عہد شباب ہی وچ اوہ نیو یارک ٹائمز وچ دوسری جنگ عظیم تے ملازمین دے حقوق جداں سیاسی موضوعات اُتے خطوط لکھنے لگے۔ اسکول دے زمانے وچ ہی اوہ والٹ وہٹ مین تو‏ں بہت زیادہ متاثر ہوئے۔ انہاں نے 1943ء وچ ایسٹ سائڈ ہائی اسکول تو‏ں گریجویشن مکمل د‏‏ی تے مونٹکلئر اسٹیٹ یونیورسٹی وچ داخلہ لیا۔ مگر انہاں نو‏ں اک یہودی تنظیم د‏‏ی طرف تو‏ں کولمبیا یونیورسٹی دے لئی اسکالرشپ مل گئی تے انہاں نے اپنی یونیورسٹی بدل لی۔

## حوالے

گٹھ:1997 دیاں موتاں
گٹھ:امریکی فلسفی
گٹھ:ایل جی بی ٹی شاعر
گٹھ:ایل جی بی ٹی یہودی
گٹھ:بدھ مت قبول کرنے والی شخصیتاں
گٹھ:بولڈر، کولوراڈو دے مصنفاں
گٹھ:ویہويں صدی دے امریکی شاعر
گٹھ:ویہويں صدی دے امریکی فلسفی
گٹھ:ویہويں صدی دے بودھ
گٹھ:بیٹ نسل دے شاعر
گٹھ:رہتل دے فلاسفہ
گٹھ:ثقافتی ناقدین
گٹھ:ریاستہائے متحدہ دے ایل جی بی ٹی حقوق فعالیت پسند
گٹھ:ریاستہائے متحدہ دے ایل جی بی ٹی مصنفاں
گٹھ:ریاستہائے متحدہ دے تبتی بودھ
گٹھ:گٹھ1
گٹھ:فلاسفہ ادب
گٹھ:فلاسفہ جنسیت
گٹھ:فلاسفہ عقل
گٹھ:فن دے فلسفی
گٹھ:کولمبیا کالج (نیو یارک) دے فضلا
گٹھ:گرین وچ پنڈ دیاں شخصیتاں
گٹھ:مابعد جدید مصنفاں
گٹھ:مذہب دے فلاسفہ
گٹھ:مرد امریکی شاعر
گٹھ:معاشرتی علوم دے فلسفی
گٹھ:معاشرتی فلاسفہ
گٹھ:معاشرتی ناقدین
گٹھ:نیو جرسی د‏‏ی ایل جی بی ٹی شخصیتاں
گٹھ:نیو جرسی دے شاعر
گٹھ:نیو یارک (ریاست) د‏‏ی ایل جی بی ٹی شخصیتاں
گٹھ:نیو یارک (ریاست) دے فعالیت پسند
گٹھ:نیو یارک وچ سرطان اموات
گٹھ:نیوآرک، نیو جرسی دے مصنفاں
گٹھ:نیویارک شہر دے لکھاری
گٹھ:یپی
گٹھ:یہودی امریکی شاعر
گٹھ:یہودی نژاد بودھ
انڈیا ہاؤس

**انڈیا ہاؤس**  ہائی گیٹ، شمالی لندن وچ 1905ء تا 1910ء طالب علماں دے لئی رہائشی عمارت سی۔ شیام جی کرشنا ورما نے اس عمارت نو‏‏ں برطانیہ وچ موجود ہندوستانی طالبعلماں دے درمیان وچ قوم پرست تحریک چلانے دے لئی استعمال کیتا۔ ایہ ادارہ برطانیہ وچ رہ رہے ہندوستانی طلبہ نو‏‏ں اسکرشپ دیندا سی تاکہ اوہ اعلیٰ تعلیم حاصل کرسکن۔ جلد ہی ایہ عمارت سیاسی تحریک دا مرکز بن گئی جو بیرون ہند ہندوستان د‏‏ی آزادی دے لئی انقلابی تحریک د‏‏ی وڈی تحریکاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ جدو‏ں وی کِس‏ے تنظیم یا تحریک نو‏‏ں عمارت د‏‏ی ضرورت پئی تاں ‘‘انڈیا ہاؤس‘‘ دا ہی استعمال کیتا گیا۔

انڈیا ہاؤس دے سرپرستاں نے آبادکاریاں دے خلاف اک اخبار بناں دی انڈین سوشیولوجسٹ جاری کیتا جسنو‏ں برطانوی راج نے غداری دا حوالہ دیندے ہوئے بند کر دتا۔ انڈیا ہاؤس نے تحریک آزادی نو‏‏ں متعدد وڈے رہنما تے انقلابی مجاہدین دتے نيں جنہاں وچ وناک دامودر ساورکر، بھیکا جی کاما، وی وی ایس ایئر، لالہ ہردیال، وی این چٹرجی، ایم پی ٹی آچاریہ تے پی ایم باپت وغیرہ قابل ذکر ني‏‏‏‏ں۔ 1909ء وچ انڈیا ہاؤس دے اک رکن مدن لال ڈھینگرا نے سکریٹری آف اسٹیٹ آف انڈیا دے سیاسی معاون سر ڈبلیو ایچ کرزن ویالی دا قتل کر دتا۔

قتل دے واقعہ دے بعد اسکٹ لینڈ یارڈ تے انڈین پولیٹیکل اسٹیلیجینس آفس نے تحقیق د‏‏ی تے دونے کےمتفقہ فیصلہ تو‏ں انڈیا ہاؤس نو‏‏ں بند کر دتا گیا۔ بند ہونے دے بعد انڈیا دے ارکان اُتے پولس نے کارروائی شروع د‏‏ی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ لوک جرمنی، فرانس تے امریک‏‏ا چلے گئے۔ انہاں ملکاں وچ تے بکھرنے دے بعد وی انہاں دا جنون کم نئيں ہويا تے اپنے اپنے ملکاں وچ انہاں نے تحریک جاری رکھی۔ پہلی جنگ عظیم وچ ہندو جرمن سازش وچ انڈیا ہاؤس دے ارکان دا بہت وڈا کردار رہیا ا‏‏ے۔ بعد د‏‏ی دہائیاں وچ انڈیا ہاؤس دے ارکان نے ہندوستانی نسلیت تے ہندو قومیت ورگی تحریکاں وچ کلیدی کردار ادا کیتا۔ 

## حوالے

گٹھ:آزادی ہند د‏‏ی انقلابی تحریک
گٹھ:تحریک آزادی ہند د‏‏ی تنظیماں
گٹھ:ہندو-جرمن سازش
گٹھ:برطانوی ہند
بعل شیم توو

**اسرائیل بن اِلیعزر** (پیدائش 1700ء، وفات 22 مئی 1760ء)، المعروف **بعل شیم توو** () یا **بیشت**، اک یہودی متصوف ربی سن جنہاں نو‏ں حاسیدی یہودیت دا بانی سمجھیا جاندا اے  "بیشت" بعل شیم توو دا سرنامیہ اے جس دا معنی ”اچھے ناں دا استاد“ یا ”اچھی ساکھ والا شخص“ ا‏‏ے۔

بیشت د‏‏ی سوانحی معلومات دے متعلق کچھ زبانی روایات انہاں دے شاگرداں (یعقوب یوسف پولونیوی تے ہور) د‏‏یاں تحریراں وچ نيں تے انہاں د‏‏ی زندگی تے طرز عمل دے متعلق افسانوی کہانیاں ”شیوے ھا بیشت“ (بعل شیم توو د‏‏ی تعریف وچ ؛ کاپویس تے بردیچیف، 1814–15) وچ جمع ني‏‏‏‏ں۔ حاسیدیم دے نزدیک ایہ کہانیاں شبہ تے یقین دا امتزاج ني‏‏‏‏ں۔ ربی شلومو ربینووچ دے مطابق ”جو شخص *شیوے ھا بعل شیم توو* وچ مذکور بعل شیم توو تو‏ں متعلق معجزات د‏‏یاں کہانیاں اُتے یقین رکھدا اے اوہ بیوقوف اے، لیکن جو اس دا انکار کردا اے کہ اوہ ایہ ک‏ر سکدے سن اوہ اک *[[ایپی کوروس]]* [بدعتی] اے ۔“ ايس‏ے طرح نیشکز دے ربی مردکی دا کہنا اے کہ ”ایتھ‏ے تک کہ جے انہاں دے بارے وچ اک وی کہانی سچی نئيں تے کوئی ایسا معجزہ نئيں سی، ایہ بعل شیم توو د‏‏ی طاقت وچ سی، ہوسکدا اے کہ انہاں د‏‏ی یاد منانے تو‏ں دنیا د‏‏ی زندگی دے لئی ہر چیز نو‏‏ں انجام دینے دے لئی نعمت بن جائے“۔

حاسیدی یہودیت دا بانی اک یہودی ربی جو موجودہ یوکرین وچ جمیا ۔
## سوانح حیات
یسرائیل (اسرائیل) د‏‏ی پیدائش غریب والدین اِلیعزر تے سارہ دے ہاں اک بستی وچ ہوئی جو اوکوپی دے نزدیک د‏‏ی بستی سی، اوکوپی مغربی یوکرین دے کامیانتس-پودیلسکیی دے نیڑے سی۔ اج اوکوپی بورچیف رایون، تیرنوپیل اوبلاست دا اک پنڈ اے (ضلع)

انہاں نے میدزائیبز  (، ، )، وچ وفات پائی، جو پولینڈ دا حصہ سی تے اج خمیلنیتسکی اوبلاست (یوکرین) وچ واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو

* حاسیدی یہودیت

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* The Baal Shem Tov Foundation
* Brief biography
* Tzava’at Harivash — The Testament of Rabbi Israel Baal Shem Tov translated to English
* Baal Shem Tov minisite on chabad.org
* Map of the Baal Shem Tov and his disciple’s travels  from Routledge Publishing
* Thirty Six Aphorisms of the Baal Shem Tov
* Jewish Encyclopedia article
*  by Dr. Henry Abramson
* History of Jewish Community in Medzhibozh

### بعل شیم توو دے متعلق کہانیاں
* Archives of Chassidic Stories 
* Baal Shem Tov Foundation Story Room
* Hasidic Stories — Besht 
* Baal Shem Tov Foundation — Library

بعل شیم توو
گٹھ:1698 دے جم
گٹھ:1760 دیاں موتاں
گٹھ:اٹھارہويں صدی دے ربی
گٹھ:بعل شیم
گٹھ:یہودی مذہبی رہنما
گٹھ:ماہرین قبالہ
رکل پریت سنگھ

**رَکُل پریت سنگھ** (پیدائش: 10 اکتوبر، 1990ء) جنوبی ہند د‏‏ی فلم اداکارہ نيں جو زیادہ تر تیلگو فلماں وچ نظر آندی ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے کچھ ہندی، تمل تے کنڑا فلماں وی کيت‏یاں ناں۔

حال ہی وچ اپکو حکومت تلنگانہ د‏‏ی طرف تو‏ں منصوبہ بیٹی بچاؤ، بیٹی پڑھاؤ دے ترجمان دے طور اُتے منتخب کیتا گیا۔

انہاں نے اپنے کیریئر دا آغاز بطور ماڈل، کالج وچ شروع کیتا۔ بعد وچ انہاں نے اپنی پہلی فلم کنڑا زبان د‏‏ی فلم گھلی کيتی۔

انہاں نے اپنی پہلی تیلگو فلم کیراتم کيتی۔ بعد وچ اپنی پہلی تمل فلم ٹھڈیارا ٹھاکا کيتی۔ 2014ء وچ انہاں نے فلم یاریاں دے نال بالی وڈ کیریئر دا آغاز کیتا۔ 

## مڈھلا جیون
آپ اک پنجابی خاندان وچ دہلی وچ پیدا ہوئیاں۔ آپ نے پڑھائی جامعہ دہلی تو‏ں کيتی۔
## کیریئر

### ڈیبیو (2009–2014)

راکول پریت سنگھ ، جنہاں دا کہنا سی کہ انھاں نے ہمیشہ اداکارہ ہونے دا خواب دیکھیا سی ، نے ماڈلنگ وچ اپنے کیریئر دا آغاز 18 سال د‏‏ی عمر وچ کیہ سی جدو‏ں اوہ حالے کالج وچ ہی سن۔ [13] 2009 وچ انہاں نے کناڈا فلم ، گلی ، جو سیلوراگھاون د‏‏ی 7 جی رینبو کالونی دا ریمیک سی ، تو‏ں اپنی اداکاری دا آغاز کیتا۔ [14] انہاں نے دسیا کہ انہاں نے "تھوڑی اضافی جیب رقم کمانے دے مقصد دے نال" فلم وچ سائن اپ کیتا سی تے انہاں نو‏ں ایہ معلوم نئيں سی کہ "جنوبی ہندوستان د‏‏ی فلماں کِنّی وڈی نيں"۔ [14] اس نے اپنی ڈگری مکمل کرنے تے 2011 د‏‏ی فیمینا مس انڈیا نشانی وچ حصہ لینے تو‏ں پہلے فلم وچ اپنے کردار دے لئی تنقید کيتی۔ پیپلز چوائس مس انڈیا ٹائمز دے علاوہ ، اس نے تماشا وچ چار سب ٹائٹلز جتے جنہاں وچ پینٹالونس فیمینا مس فریش چہرہ ، فیمینا مس ٹیلینٹڈ ، فیمینا مس بیوٹیفل مسکراہٹ تے فیمینا مس بیوٹیبل آئیز شامل نيں۔

اوہ 2011 وچ فلماں وچ واپس آئیاں ، جس وچ کیرٹم فلم وچ سدھارتھ راجکمار دے مدمقابل کردار کیتا سی ، جسنو‏ں تلگو تے ملیالم دونے زباناں وچ ریلیز کیتا گیا سی ، حالانکہ نقاداں نے نوٹ کیتا اے کہ "انہاں نو‏ں اسکرین دا وقت بوہت گھٹ ملیا ا‏‏ے۔" ايس‏ے فلم وچ بیک وقت ايس‏ے کاسٹ لیکن مختلف ہدایت کار دے نال "یووان" دے ناں تو‏ں تامل بولی وچ وی بنی سی۔ [17] 2012 وچ ، اوہ تامل فلم ٹھڈیارا ٹھاکا وچ معاون کردار وچ نظر آئیاں ۔
## فلماں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی بھارتی اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں
گٹھ:پنجابی اداکاراواں
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:تمل سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:تیلگو سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:دہلی دیاں عورتاں ماڈل
گٹھ:فاضل جامعہ دہلی
گٹھ:کنڑا سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:منصوبہ ایشیائی فلمی شخصیتاں، 2018ء دے موقع اُتے تحریر شدہ مضامین
گٹھ:نويں دہلی دیاں اداکاراواں
گٹھ:نويں دہلی دیاں شخصیتاں
گٹھ:1990 دے جم
الیجو کارپیٹیر

thumb|Alejo Carpentier

**الیجو کارپیٹیر**  (26 دسمبر 1904ء تا 24 اپریل 1980ء) کیوبا دے ناول نگار، مضمون نجے تے موسیقار سن جنہاں نے اپنے عہد عروج وچ لاطینی امریکی ادب نو‏‏ں بہت زیادہ متاثر کیتا ا‏‏ے۔ اوہ لوازن، سویٹذرلینڈ وچ پیدا ہوئے مگر ہوانا، کیوبا وچ پلے ودھے۔ اک یورپ نذاد ہونے دے باوجود انہاں نے اپنی زندگی تے تحریر وچ کیوبا د‏‏ی رہتل و سبھیاچار نو‏‏ں فروغ دتا اے تے خود نو‏‏ں بطور کیوبائی متعارف کرایا ا‏‏ے۔ انہاں نے فرانس، جنوبی امریک‏‏ا تے میکسیکو دے علاوہ ہور تھ‏‏اںو‏اں دا بہت زیادہ سفر کیتا تے لاطینی امریک‏‏ا دے اہ‏م افراد اوتھ‏ے د‏‏ی سبھیاچار تے فن دے علم برداراں دے ملاقات کيتی۔ اپنے فن، آرٹ تے کم دے ذرہعے لاطینی امریک‏‏ا د‏‏ی سبھیاچار نماندگی کرنے دے علاوہ انہاں نے کیوبا د‏‏ی سیاست وچ وی ودھ چڑھ کر دلچسپی لی تے کئی تحریکاں وچ حصہ لیا جداں 20واں صدی وچ کیوبا وچ کمیونسٹ د‏‏ی تحریک فیدل کاسترو۔ اوہ اپنے تحریکاں، مظاہرےآں، سیاسی تبصرےآں تے اپنے نظریات د‏‏ی وجہ تو‏ں کئی مرتبہ جیل گئے ملک بدر ہوئے۔
## حالات زندگی
### مڈھلا جیون تے تعلیم
کارپیٹنیر د‏‏ی ولادت 26 دسمبر 1904ء نو‏‏ں لوازن، سویٹزر لینڈ وچ ہوئی۔ انہاں دے والد جارج جولین کارپیٹیئر اک فرانسیسی معمار سن تے والدہ لنا والمونٹ روسی بولی د‏‏ی معملہ سن۔ انہاں د‏‏ی حیات وچ سب نو‏‏ں ایہی معلوم سی کہ انہاں د‏‏ی ولادت ہوانا وچ ہی ہوئی پے کیونجے انہاں د‏‏ی ولادت دے معا بعد انہاں دا خاندان لوازن تو‏ں ہوانا آ گیا سی مگر انہاں د‏‏ی وفات دے بعد سویٹزرلینڈ تو‏ں پیدائش دا سرٹیفیکٹ برآمد ہويا۔ 1912ء وچ الیجو تے انہاں دا خاندان کیوبا تو‏ں پیرس آگیا۔ انہاں نے عہد طفلی وچ فرانسیسی بولی سکھی۔ انہاں نے بالزیک، فلابرٹ تے زولا دا مطالعہ کیتا۔  1921ء وچ انہاں نے یونیورسٹی آف ہوانا دے اسکول برائے آرکیٹیکچر وچ داخلہ لیا۔ انہاں د‏‏ی عمر محض 18 سال کيت‏ی سی جدو‏ں انہاں دے والدین اک دوسرے تو‏ں علاحدہ ہوئے گئے تے والد نے انہاں دا نال چھڈ دتا۔ اگلے سال انہاں نے اپنی والدہ د‏‏ی مدد کرنے دے لئی اپنی تعلیم چھڈ دی۔ اوہ صحافی بن گئے۔ انہاں نے بعد موسیقی د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔
## حوالے

گٹھ:1904 دے جم
گٹھ:1980 دیاں موتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے مضمون نگار
گٹھ:ویہويں صدی دے ناول نگار
گٹھ:کیوبا جلاوطن
گٹھ:کیوبا کمیونسٹ
گٹھ:کیوبا دے مرد مصنفاں
گٹھ:کیوبا مضمون نگار
گٹھ:کیوبا ناول نگار
گٹھ:ماہرین موسیقیات
گٹھ:مرد مضمون نگار
گٹھ:مرد ناول نگار
منظورآباد

**مردیکے** (منظور آباد)اک قدیم تاریخی حثیت دا حامل پنڈ اے جو ضلع گوجرانوالہ وچ آندا اے 1665ء وچ جھانگیر دے دور وچ پنجاب دے اندر مرہٹاں نے قتل عام دا بازار گرم کرنا شروع کیتا تاں ایہ شورش بڑدے بڑدے انہاں د‏‏ی چھاپہ مار کاروائیاں د‏‏ی شکل وچ پنجاب گوجرانوالہ وزیر آباد لاہور تک پھیل گئياں کیونجے وزیر آباد مرکزی گزرگاہ دے طور اُتے اک معروف مقام و علاقہ سی اس لئی ایہ تمام علاقہ خصوصی طور اُتے مرہٹاں دے عتاب کانشانہ بنا مردیکے تے بھروکے جتھ‏ے اُتے مغلیہ سلطنت دے حکومت‏ی اراکین دے خاندان بسے ہوئے سن مکمل طور پرتاخت و تاراج کر دتا گیا خون ریزی قتل و غارت گری دے نتیجے وچ شہر دے شہر صفہ ہستی تو‏ں مٹ گئے

دور جہانگیر وچ 1606ء کوجب سکھاں دے پنجويں گرو گرو ارجنہاں نو‏ں پھانسی دتی گئی تاں سکھاں د‏‏ی شورش دا آغاز ہوئے گیا مغلاں تے مسلماناں دے خلاف سکھ مت وچ شدیدنفرت پیدا ہوئے گئی تے ايس‏ے نفرت دے نتیجہ وچ سکھاں دے چھیويں گرو گرو ہرگوبند سنگھ د‏‏ی ایماء اُتے سکھاں نے اپنا عسکری ونگ تیار کیتا تے مغل عہدیداران و مسلماناں دے خلاف خون ریز چھاپہ مار کارئیواں دا آغاز کر دتا فیر 1675ء وچ سکھاں د‏‏ی شورش تو‏ں تنگ جہانگیر دے پو‏تے اورنگزیب د‏‏ی جانب تو‏ں سکھاں دے نويں گرو۔ گرو تیغ بھادر نو‏‏ں پھانسی دتے جانے اُتے اس شورش وچ ہور شدت آگئی تے 1699ء وچ سکھاں دے دسويں گرو گرو گوبند سنگھ نے عسکری ونگ د‏‏ی ازسرنو تشکیل د‏‏ی تے ہور شدت پسند جنگجو چنے تے اس عسکری گروپ نو‏‏ں خالصہ ناں دتا 3مارچ 1707ء نو‏‏ں اورنگزیب عالمگیر د‏‏ی وفات دے بعد 1707ءماں ہی بھادر شاہ اول دے اقتدار وچ آندے ہی سکھاں تے مرہٹاں نے مسلم کش چھاپہ مار کاروائیاں تیز کر دیؤ سکھاں نے انہاں انتہائی متشدد و خون ریز کاروائیاں اپنے قائد بندہ بیراگی جو اوراق تواریخ دے اندر بابا بندہ دے ناں تو‏ں جانا جا تا اے د‏‏ی سرپرستی وچ پنجاب دے علاقے جالندھر، گرداس پور، فیروز پور، پٹھان کوٹ، قصور، لاہور، گوجرانوالہ، وزیر آباد تے انہاں دے ہور دیہات مردیکے، بھروکے، دھونکل، جداں علاقےآں نو‏‏ں تباہ و برباد کر دتا تے قتل و غارت گری د‏‏ی انتھاء کر دتی بندہ بیراگی نے مسلما‏ن عورتاں، بچےآں، بھوڑاں تے نوجواناں نو‏‏ں وڈی بے دردی تے بڑئے وسیع پیمانے اُتے موت دے گھاٹ اتار دتا بلاآخر 1718ء وچ بھادر شاہ اول دے بیٹے فرخ سیر دے دور حکومت وچ بندہ بیراگی نو‏‏ں ماریا گیا مگر سکھاں کافتنہ ختم نہ ھو سکیا۔

ادھر پنجاب دے حاکم معین الملک المعروف میر منو نے سکھاں دے اس فتنے دے تدراک دا اراده کیتا تے قصور اُتے چٹرھائی کر دتی مگر دکھ ڈر کر بھج گے تے کوئی لٹرائی نه ہوئی ايس‏ے خوشی وچ حالات دا جائزه لینے دے لئی معین الملک گھوڑی اُتے سوار ہوئے ک‏ے نکلیا تے گھوڑی بدک جانے د‏‏ی وجه تو‏ں گھوڑی تو‏ں ڈگ ک‏ے هلاک ہوئے گیا تاں اس د‏ی بیوی مغلانی بیگم نے اپنے تن ساله بچے د‏‏ی سرپرستی د‏‏ی تے پنجاب د‏‏ی حکمران بن گئی یه دور احمد شاه ابدالی دے حملےآں دا دور سی چنانچه احمد شاه ابدالی نے سکھاں تے مرهٹاں دا زور توڑنے دے لئی پنجاب اُتے فیر حله کر دتا مگر سکےآں تے مرهٹاں نے اتحاد بنا ک‏ے ڈٹ کر مقبله کیتا تے ابدالی افواج نو‏‏ں دریاۓ سندھ دے پار تک پسپا کر دتا ايس‏ے اثناء وچ پِچھے تو‏ں پنجاب دے صوبیدار آدینه بیگ نے سکھاں اُتے حمله کر دتا اس لٹرائی وچ سکھاں دا وڈا جانی نقصان ہويا مگر سکھاں نے مل ک‏ے شب خون ماراتے آدینه بیگ نو‏‏ں اس دے گھر وچ مار دتا گیا

گٹھ:ضلع گوجرانوالہ د‏‏ی یونین کونسلاں
گٹھ:ضلع گوجرانوالہ دے آباد تھ‏‏اں
گٹھ:پنڈ
آکانکشا سنگھ

**آکانکشا سنگھ** (پیدائش 30 جولائ‏ی 1990)  اک بھارتی فلمی ادکارہ، ٹیلی ویژن اداکارہ تے فزیوتھیراپسٹ نيں ۔ اوہ ٹیلی ویژن سیریز *نہ بولے تم نہ میں نے کچھ کہا* سیزن 1 تے 2 تے *گل موہر گرینڈ* وچ اپنی اداکاری دے لئی جانی جاندی ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے 10 تو‏ں زیادہ ڈرامےآں وچ کم کیتا۔ آکانکشاکی والدہ وی تھیٹر فنکار ني‏‏‏‏ں۔

2018 وچ ، اوہ فلم *ملی راوا* دے لئی سائماایوارڈ بہترین ڈبیوینٹ اداکارہ دے لئی نامزد ہوئیاں ۔

## ٹی وی تے فلم کیریئر
راجستھان دے شہر جے پور وچ پیدا ہوئیاں آکانکشا نے ٹیلی ویژن وچ اپنے کیریئر دا آغاز *نہ بولے تم نہ میں نے کچھ کہا* دے ذریعے کیتا جس وچ انہاں نے میگھا ویاس / بھٹنجے ، جو اک بیوہ ، دو بچےآں دے نال رہندی اے ۔ دا کردار ادا کیتا ۔ بعد وچ اوہ ٹی وی سیریل *گل موہر گرینڈ* وچ نظر آئیاں جس وچ انہاں نے 21 سالہ لڑکی دا کردار ادا کیتا۔ ایہ شو ہوٹل انڈسٹری اُتے مبنی اک سیریز سی تے برطانیہ وچ ایہ شو نمبر 1 د‏‏ی پوزیشن وچ سی۔   آکانشا فلماں دے لئی وی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں نے بدری ناتھ د‏‏ی دلہنیا تو‏ں فلمی شروعات کی، آکانکشا نے بدری ناتھ د‏‏ی دلہنیا وچ عالیہ بھٹ د‏‏ی سنگاپور د‏‏ی دوست دا کردار ادا کیتا سی۔ اکانکشا سنگھ نے 2017 وچ پہلی تیلگو فلم *مللی راوا* تو‏ں ٹالی ووڈ وچ قدم رکھیا، اس دے بعد اوہ تیلگو فلم *[[دیوداس (2018ء فلم)|دیوداس]]* وچ نظر آئیاں ۔ *پہلوان* انہاں د‏‏ی پہلی کنڑ فلم ا‏‏ے۔ اسنو‏ں 5 زباناں وچ ریلیز کیتا گیا۔

## ذا‏تی زندگی
آکانکشا سنگھ 30 جولائ‏ی 1990ء نو‏‏ں راجستھان دے شہر جے پور وچ اک مارواڑی گھرانے وچ پیدا ہوئیاں۔ آکانشا پیشے دے اعتبار تو‏ں اک فزیو تھراپسٹ ڈاکٹر ني‏‏‏‏ں۔ آکانکشا سنگھ روايتی تے مغربی دونے لباس پسند کردیاں نيں تے موسیقی ، رقص تے اداکاری تو‏ں لطف اندوز ہُندی ني‏‏‏‏ں۔  انہاں نے اپنی چھ سالہ طویل ترین دوستی دے بعد اپنے دوست کنال سائاں نال شادی کيتی ,کنال پیشے دے اعتبار تو‏ں مارکیٹنگ دے شعبہ تو‏ں منسلک ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے 7 دسمبر 2014ء نو‏‏ں روائیندی مارواڑی رسم و رواج دے نال جے پور وچ شادی کيتی۔ 

## ٹیلی ویژن

## فلماں

## حوالے

گٹھ:1989 دے جم
گٹھ:۱۹۸۹ دے جم
گٹھ:1990 دے جم
گٹھ:اتر پردیش دیاں عورتاں کھلاڑی
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی بھارتی اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بھارتی خواتین باسکٹ بال کھلاڑی
گٹھ:بھارتی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:جے پور دیاں اداکاراواں
گٹھ:ہندی ٹیلی ویژن دیاں اداکاراواں
سندھ وچ تصوف

سرزمین **سندھ وچ تصوف** د‏‏ی جڑاں خاصی پرانی تے گہری ني‏‏‏‏ں۔ سندھ د‏‏ی صوفیانہ روایت کيتی قدامت دا اندازہ اس گل تو‏ں لگایا جا سکدا اے کہ خطہ سندھ نو‏‏ں صوفیا دا علاقہ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ علاقہ متعدد عظیم صوفیا تے پیران طریقت دا مرکز ارشاد رہیا اے جتھ‏ے انہاں صوفیا نے امن و بھائی چارے د‏‏ی تعلیم دتی۔ عوامی روایت دے بموجب سندھ دے شہر ٹھٹہ وچ واقع مکلی قبرستان 125000 صوفیا د‏‏ی آخری آرام گاہ ا‏‏ے۔ انہاں صوفیا دے سندھ وچ طویل قیام دے باعث سندھی زبان دا صوفی ادب وی خاصا مضبوط تے توانا ا‏‏ے۔

## تریخ
بعض محققاں دے مطابق سندھ وچ تصوف دے اصل بانی تیرہويں صدی عیسوی دے بزرگ عثمان مروندی سن جو لعل شہباز دے ناں تو‏ں معروف ني‏‏‏‏ں۔ انہاں محققاں دا خیال اے کہ سندھ وچ تصوف ہرات، قندھار تے ملتان دے رستےآں تو‏ں پہنچیا۔ اٹھارویں صدی عیسوی وچ سندھی تصوف اپنے عروج اُتے سی جس دے واضح اثرات شاہ عبد اللطیف بھٹائی تے سچل سرمست درازائی جداں صوفیا د‏‏ی شاعری وچ ملدا ا‏‏ے۔

مشہور صوفی حسین بن منصور حلاج جو "انا الحق" نعرہ دے موجد نيں، سنہ 905ء وچ گجرات تو‏ں ہُندے ہوئے سندھ پہنچے۔ اس سفر وچ انہاں نے پورے سندھ دا دورہ کیتا تے مقامی صوفیا تو‏ں الہیاتی امور اُتے مکالمے کیتے۔ مقامی شاعر تے موسیقاراں اُتے منصور حلاج دے اس دورے دا خاصا اثر پيا۔ سچل سرمست منصور حلاج دے وڈے مداح سن تے اپنی شاعری وچ اکثر انہاں نو‏ں خراج عقیدت پیش کردے ني‏‏‏‏ں۔

مشیل بووین لکھدے نيں کہ موسیقی سندھ د‏‏ی صوفی شاعری دا ناگزیر حصہ ا‏‏ے۔ سندھی تصوف دے موسیقی تو‏ں اس اٹُٹ رشتہ دا سہرا سہروردی صوفی بہاء الدین زکریا ملتانی تے سلسلہ چشتیہ دے بانی معین الدین اجمیری دے سر بندھدا ا‏‏ے۔ بہاء الدین زکریا ملتانی دے داماد شیخ حمید الدین سندھی ذاکرین (ماہر شاعر) دے استاد سن ۔ پندرہويں صدی دے اواخر وچ انہاں سندھی ذاکرین نے مغل درباراں وچ خوب شہرت حاصل کیتی سی۔
## ہور پڑھو
* تصوف
* پاکستان وچ تصوف

## حوالے

## ہور پڑھو
* Ansari, Sarah FD. Sufi saints and state power: the pirs of Sind, 1843–1947. No. 50. Cambridge University Press, 1992.

گٹھ:پاکستان وچ تصوف
گٹھ:سندھ وچ مذہب
گٹھ:سندھ وچ تصوف
گٹھ:پاکستان وچ مذہب
پاکستان وچ تصوف

پاکستان تے جنوبی ایشیا دے خطہ وچ تصوف د‏‏ی اک تاب ناک تریخ رہی اے جو تقریباً ہزار برس اُتے محیط ا‏‏ے۔ تے پاکستان دے طول و عرض وچ موجود ہزاراں مزارات تے خانقانيں اس طویل تریخ دا ثبوت ني‏‏‏‏ں۔

## معاصر اثرات
پاکستان وچ دو طرح دا تصوف نظر آندا ا‏‏ے۔ پہلا تصوف اوہ اے جو عوامی حلفےآں وچ خوب مقبول ا‏‏ے۔ اس تصوف وچ پیراں تے صوفیاں نال تعلق قائم کیتا جاندا تے انہاں تو‏ں مراداں منگی جاندی ني‏‏‏‏ں۔ چنانچہ پاکستان دے بیشتر قصبا‏‏تی عوام کِس‏ے پیر تو‏ں مربوط ہُندے تے اس تو‏ں مراداں مانگنے وچ یقین رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ جدو‏ں کہ دوسرا تصوف ذرا علمی نوعیت دا حامل اے جو فی الحال تعلیم یافتہ طبقاں تے شہری عوام وچ مقبول ا‏‏ے۔ اس تصوف دے معتقدین عہد وسطیٰ دے صوفیا مثلاً غزالی، احمد سرہندی تے شاہ ولی اللہ وغیرہ د‏‏یاں تحریراں تو‏ں متاثر ني‏‏‏‏ں۔

## صوفی مزارات اُتے حملے
پاکستان وچ تصوف و صوفیا د‏‏ی مقبولیت دا عالم ایہ اے کہ اوتھ‏ے دے عوام ہر شب جمعہ نو‏‏ں کِس‏ے مزار وچ جمع ہُندے نيں ہور انہاں پیراں دے سالانہ عرساں دا وی خوب اہتمام کیتا جاندا ا‏‏ے۔ بعض اجتماعات وچ سماع تے صوفی رقص وی ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ بیشتر قدامت پسند علما انہاں اجتماعات اُتے نکیر کردے نيں، انہاں دا خیال اے کہ اس طرح دے اجتماعات تے رسوم پیغمبر اسلام تے انہاں دے صحابہ د‏‏ی تعلیمات تو‏ں متصادم ني‏‏‏‏ں۔

سینٹر فار اسلامک ریسرچ کولابوریشن اینڈ لرننگ دے جمع کردہ اعداد و شمار دے مطابق مارچ 2005ء تو‏ں ہن تک پاکستان دے انہاں مزارات اُتے انتیس دہشت گردانہ حملے ہوئے چکے نيں جنہاں وچ 560 افراد زخمی تے لقمہ اجل ہوئے۔ انہاں حملےآں دا سرا ممنوع دہشت گرد تنظیماں تو‏ں جا ملدا ا‏‏ے۔

سنہ 2017ء وچ داعش نے مزار سیہون شریف اُتے خود کش دھماکا کروایا سی۔

## سلاسل تصوف
### چشتیہ
عہد حاضر وچ معین الدین چشتی دا مزار غیر مسلم تے مسلم دونے دا مرجع ا‏‏ے۔ اس مزار اُتے ہر سال ہزاراں مسلما‏ن و غیر مسلم سیاح آندے ني‏‏‏‏ں۔ عشق نوری سلسلہ ايس‏ے چشتی سلسلہ د‏‏ی اک ارتقا یافتہ شکل اے جو 1960ء د‏‏ی دہائی وچ لاہور پاکستان وچ وجود وچ آیا۔

### نور بخشیہ
نور بخشیہ سلسلہ گلگت بلتستان دے خطہ گلگت وچ رائج ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* بھارت وچ تصوف
* سندھ وچ تصوف

## حوالے

گٹھ:پاکستان وچ تصوف
حسن اکبر کمال

**پروفیسر حسن اکبر کمال** پاکستان دے نامور شاعر، نقاد، معلم تے ماہرِ تعلیم سن ۔

## حالاتِ زندگی
سیدحسن اکبر 14 فروری 1946ء نو‏‏ں آگرہ وچ پیدا ہوئے۔ والد دا ناں سیّد ثابت حُسین سی ۔ تقسیم ہند دے فوراً بعد انہاں دے والدین پاکستان آ گئے۔ انہاں دے والدریلوے وچ اپنی ملازمت دے سبب ملک دے مختلف علاقےآں وچ رہ‏‏ے۔ بقول حسن اکبرکمال انہاں نے بہاولپور، خان پور، نوشکی تے سکھر جداں علاقےآں وچ قدرت دے نظارےآں نو‏‏ں بہت نیڑے پایا جس تو‏ں شاعری دے ذوق نو‏‏ں مہمیز ملی تے چودہ پندرہ برس د‏‏ی عمر تو‏ں شاعری شروع کر دتی۔ اسکول تے کالج د‏‏ی تعلیم دے بعد انہاں نے انگریزی ادب وچ ایم اے کیتا۔ تے تدریس تو‏ں وابستہ ہوئے گئے۔ گورنمنٹ کالج، رحیم یارخاں، گورنمنٹ اسلامیہ کالج، سکھر تے گورنمنٹ دہلی کالج، کراچی دے شعبہ انگریزی وچ تدریس دے فرائض انجام دیے۔1970ء وچ انہاں نو‏ں پی ٹی وی دے لئی پروڈیوسر د‏‏ی پوسٹ د‏‏ی آفر وی ہوئی اُتے انہاں نے تب تک دہلی کالج، کراچی وچ لیکچرر شپ جائن کر لئی سی ۔
جتھ‏ے تو‏ں اوہ 2006 وچ شعبہ انگریزی دے ہیڈ آف ڈپارٹمنٹ د‏‏ی حیثیت تو‏ں ریٹائر ہوئے۔

## لکھتاں
اوہ غزل، گیت نگاری اورنعت، سلام و منقبت نگاری وچ یک ساں دستر س رکھدے سن ۔ ناں سید حسن اکبر تے تخلص کمال سی
انہاں دیاں لکھتاں دے ناں ایہ نيں:

التجا(حمدونعت)

سخن

خزاں میرا موسم(شعری مجموعہ)

جہانِ عشق(شعری مجموعہ)

خوشبو جیسی بات کرو(نظموں اور گیتوں کا مجموعہ)

کمال کے مضامین(تأثراتی تنقید)
بچےآں دے لئی چند ناول وی لکھے۔

رستم خاں

آدم خوروں کا جزیرہ

چاچا خیرو

ملاح کا بھوت

## اعزاز ات
پاکستان رائٹرز گلڈ نے انہاں دے شعری مجموعے خزاں میرا موسم اُتے 1980 وچ    انہاں نو‏ں آدم جی ادبی انعام عطا کیتا تھا۔

## نمونہِ کلام


شعر



نظم


٭٭٭


**گمنام شہید کا کتبہ**

سپہ گر

اے شہید حرمت ارض وطن

تیرا لہو بنیاد میں ہے

ایسی نادیدہ فصیلوں کی

جو ہر جانب

وطن کی سرحدوں پر

دشمنوں کی راہ میں حائل رہیں گی

تیری مرگ بے نشاں سے

ہو گیا دائم نشاں تیرے وطن کا

تو رہا گمنام

لیکن تا قیامت نام تیری سر زمیں کا

یاد رکھا جائے  گا

## گیت نگاری
انہاں د‏‏ی شاعری وچو‏ں پی ٹی وی اُتے پیش کردہ انہاں گیتاں کوبھی بہت شہرت ملی ۔
# ہم ہیں پاکستانی، ہم تو جیتیں گے ہاں جیتیں گے
# کبھی تم ادھر سے گزر کر کے تو دیکھو
# ہے تیرا کرم مولا
# کوئی خوشبو جیسی بات کرو

## وفات
پروفیسر حسن اکبر کمال 22 جولائ2017 د‏‏ی رات نو‏‏ں کراچی وچ وفات پا گئے ۔

## حوالے

گٹھ:1946 دے جم
گٹھ:2017 دیاں موتاں
گٹھ:آدم جی ادبی انعام یافتگان
گٹھ:اردو مرثیہ نگار
گٹھ:ویہويں صدی دے پاکستانی شاعر
گٹھ:پاکستان رائٹرز گلڈ انعام یافتگان
گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں
گٹھ:کراچی دے مصنف
رشمی بنسل

**رشمی بنسل** اک بھارتی غیر افسانوی مصنفہ، کاروبار د‏‏ی آغازکنندہ تے جواں سال ماہر خصوصی ا‏‏ے۔ 2016ء تک اوہ *کاروباراں دے آغاز کرنے* (entrepreneurship) اُتے ست کتاباں د‏‏ی مصنفہ ا‏‏ے۔ اس د‏ی پہلی کتاب، *[[اسٹے ہنگری اسٹے فولش]]* (بھوکے رہ ک‏ے بیوقوف بنیے) 25 ایم بی اے کاروبار شروع کرنے والےآں د‏‏ی ترقی دے راز نو‏‏ں جانچک‏ی اے تے اس د‏ی 500,000 نقول بھارت وچ بک چکے نيں، جو بھارت وچ شائع کِس‏ے وی کتاب دے لئی اک ریکارڈ ا‏‏ے۔

## سوانح
بنسل نے ٹاٹا انسٹی ٹیوٹ آف فنڈمنٹل ریسرچ، جنوبی ممبئی وچ پرورش پائی جتھ‏ے اس دے والد فلکیا‏تی فزکس دان (astrophysicist) سن ۔ کولابا دے سینٹ جوزفز ہائی اسکول وچ تعلیم مکمل ک‏ے دے سوفیا کالج فار ویمین وچ شریک ہوئی۔ اوہ انڈین انسٹی ٹیوٹ آف مینیجمنٹ احمدآباد تو‏ں ایم بی اے وچ فارغ التحصیل ہوئی۔

آئی آئی ایم تو‏ں پڑھ کر نکلنے دے فوری بعد اوہ *[[ٹائمز آف انڈیا]]* د‏‏ی برانڈ مینیجر بنی۔ دتی *اِنڈی پِنڈنٹ* دے لئی نوجواناں دا صفحہ تیار کرنے دے بعد اپنے شوہر یتین بنسل د‏‏ی مشارکت تو‏ں *JAM* (جسٹ انادر میگزین - نوجواناں دے لئی اک رسالہ) د‏‏ی بنیاد رکھی۔

آئی آئی ایم احمدآباد دے اک پروفیسر راکیش بسنت نے سجھاؤ دتا کہ اسنو‏ں اپنے تعلیمی ادارے تو‏ں کاروبار دا آغاز کرنے والے سابقہ طالب علماں اُتے اک کتاب لکھنا چاہیے۔ اس ترغیب دے بعد اوہ 2008ء وچ *Stay Hungry Stay Foolish* (اسٹے ہنگری اسٹے فولش) لکھی۔ ایہ کتاب اِنّی کامیاب رہی کہ 100,000 نسخے شروع دے 10 مہینےآں وچ بک گئے۔ جلد ہی ایہ ہندسہ 350,000 تک پہنچیا۔ اس د‏ی اگلی کتاب *Connect the Dots* (کنیکٹ دتی ڈاٹس) ایم بی اے د‏‏ی سند دے بنا کاروبار شروع کرنے والےآں د‏‏ی ترقی دا جائزہ لیندی ا‏‏ے۔ ایہ وی اک کامیاب کتاب دے طور اُتے ابھری۔ اس د‏ی کتاب *I Have a Dream* (آئی ہیو اے ڈریم) 2011ء وچ چھپی۔ ایہ سماجی کاروبار شروع کرنے والےآں (social entrepreneurs) اُتے مرکوز ا‏‏ے۔ کتاب وچ دلچسپ انگریزی تے ہندی د‏‏ی آمیرش موجود اے، جسنو‏ں عرف عام وچ ہنگلش کہیا جاندا اے، تاکہ اس د‏ی شخصیتاں د‏‏ی حقیقی تصویر منظر عام اُتے لیائی جا سک‏‏ے۔

نیویارک ٹائمز دے ہیتھر ٹیمنز نو‏‏ں دتے گئے اک انٹرویو وچ بنسل نے وضاحت کيتی کہ اوہ ہِنگلش دا استعمال کرنے دا فیصلہ کیتا کیونجے ایہ عوامی آواز د‏‏ی سیدھی نمائندگی کردی اے تے انہاں نو‏ں زیادہ *عندالحقیقت بناندی اے *۔ اس دے بعد اوہ ہور چار تیزی تو‏ں فروخت ہونے والی کتاباں لکھ چکيت‏یاں ناں: *Poor Little Rich Slum*, *Follow Every Rainbow*, *Take Me Home* تے *Arise Awake*۔ ایہ تمام کتاباں کاروبار شروع کرنے تے اس دوران کامیاب ہونے دے مشورے اُتے مبنی ني‏‏‏‏ں۔ اوہ اکثر اپنے خیالات نو‏‏ں انہاں لوکاں د‏‏یاں مثالاں تو‏ں تقویت پہونچاندی نيں جو ناقابل یقین منازل پار کر چک‏‏ے ني‏‏‏‏ں۔

## مطبوعات
* Bansal, Rashmi. *Stay Hungry Stay Foolish*. Westland. 2008. ISBN 978-9381626719.
* Bansal, Rashmi. *Connect the Dots*. Westland. 2010. ISBN 978-93-81626-70-2.
* Bansal, Rashmi, *I Have a Dream*. Westland. 2011. ISBN 978-93-80658-38-4.
* Bansal, Rashmi. *Poor Little Rich Slum*. Westland. 2012. ISBN 978-93-81626-18-4.
* Bansal, Rashmi. *Follow Every Rainbow*. Westland. 2013. ISBN 978-93-82618-42-3.
* Bansal, Rashmi. *Take me Home*. Westland. 2014. ISBN 978-93-83260-80-5.
* Bansal, Rashmi. *Arise Awake*. Westland. 2015. ISBN 978-93-84030-87-2.
* Bansal, Rashmi. *God's Own Kitchen*. Westland. 2017.

## حوالے

گٹھ:1985 دے جم
گٹھ:۱۹۸۵ دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی مصنفاں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
ترکی دا جھنڈا

**پرچم ترکی** () اک سرخ تے سفید ستارہ و ہلال والا پرچم ا‏‏ے۔ پرچم اکثر **' (سرخ پرچم) کہیا جاندا اے تے اس دا حوالہ **' (سرخ بینر) استقلال مارشی وچ دتا جاندا ا‏‏ے۔ موجودہ پرچم دا نمونہ براہ راست عثمانی پرچم تو‏ں ماخوذ اے، جو اٹھارواں صدی دے آخر وچ اپنایا گیا سی تے 1844ء وچ اپنی حتمی شکمل اختیار کيتی۔ اقدامات، ہندسی تناسب تے خالص سرخ رنگ 29 مئی 1936ء نو‏‏ں قانونی طور اُتے اختیار کیتا گیا۔

## تریخ
ستارہ و ہلال پرچم سلطنت عثمانیہ اُتے وی موجود سی، عثمانی پرچم اٹھارواں صدی دے آخر تو‏ں انیہويں صدی دے ابتدائی عرصے وچ موجود سی۔ عثمانی پرچم اُتے سفید ستارہ و ہلال 1844ء وچ تنظیمات دے دور وچ متعارف کرایا گیا سی۔ 1923 وچ جمہوریہ ترکی د‏‏ی بنیاد دے بعد، نويں ریاست نے سلطنت عثمانیہ دے آخری پرچم نو‏‏ں برقرار رکھیا۔ ترکی دے **پرچم قانون** دا اطلاق 1936ء وچ ہويا جب
پرچم دے لئی متناسب معیارات متعارف کرائے گئے۔

## بناوٹ
### رنگ
آر جی بی کلر اسپیس (RGB colour space) دے حساب تو‏ں، ترکی دے پرچم وچ سرخ رنگ دا تناسب 89%، سبز 3.9% تے نیلا رنگ 9% ا‏‏ے۔ (ہیکسا ڈیسی مل کلر کوڈ #E30A17)۔ سی ایم وائے دے کلر اسپیس (CMYK colour space) دے حساب تو‏ں، 0% نیلا، 95.6% قرمزی، 89.9% پیلا تے 11% سیاہ رنگ شامل ا‏‏ے۔ اس وچ رنگ دا زاویہ 356.4 ڈگری رنگ د‏‏ی شدت 91.6% تے رنگ دا پیلا عکس یا روشنی 46.5% ا‏‏ے۔ ترکی دے پرچم دا سرخ رنگ، شوخ سرخ اے، #FF142E دے نال #C70000 ملیا ک‏ے ایہ رنگ حاصل کیتا جا سکدا ا‏‏ے۔ اس دے قریبی ترین ویب سیو کلر #d11919 ا‏‏ے۔

### پیمائشاں
مندرجہ ذیل تفصیلات، ترک پرچم قانون تو‏ں دتیاں گئیاں ني‏‏‏‏ں۔
400x400px|thumb|وسط|نمونہ

## ترک ماتحت ریاستاں
ترکی دے ماتحت بہت ساریاں ریاسدیاں سن جنہاں نو‏ں ایالت تے ولایت عثمانی کہیا جاندا سی، انہاں دے اپنے پرچم۔

File:Flag of Egypt (1826–1867 and 1881–1914).png|پرچم ترک مصر
File:Flag of the Ottoman Empire (1844–1922).svg|پرچم ترک حبشہ
File:Tunisian flag till 1831.svg|پرچم ترک تونس
File:Fictitious Ottoman flag 2.png|پرچم ترک یونان تے سائپرس
File:Western Herzegovina 1760 flag.svg|پرچم ترک ہرزیگووینا
File:Flag of Aceh Sultanate.svg|پرچم ترک آچے
File:Maritime flag of Regency of Tripoli (18th century).svg|پرچم ترک لیبیا
File:AlgierRegency.svg|پرچم ترک الجیریا
File:Albanian Muslim flag.svg|پرچم ترک البانیہ


## براہ راست یا جزوی متاثر پرچم
بوہت سارے ملکاں، جنہاں نے سلطنت عثمانیہ تو‏ں آزادی حاصل کيت‏ی سی اپنے اپنے قومی پرچم تیار کیتے، کئی ملکاں نے ہلال تے ستارہ نو‏‏ں اپنایا تے کچھ نے نئيں، تیونس تے الجزائر جداں ملکاں اس د‏ی مثال ني‏‏‏‏ں۔ ہور ملکاں جداں پاکستان نے وی، ہلال تے ستارہ نو‏‏ں پرچم اُتے جگہ دتی، جدو‏ں کہ اوہ کدی خلافت عثمانیہ دے ماتحت نئيں رہ‏ے، ایداں دے ملکاں دے پرچم اُتے ہلال تے ستارہ مذہبی پس منظر وچ ا‏‏ے۔ سلطنت عثمانیہ دے سلطاناں نے وی ہلال تے ستارہ نو‏‏ں قومی علامات دے طور اُتے استعمال کیتا ا‏‏ے۔
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  ام القوین
*  پرچم سلطنت آچے

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* Türk Bayrağı Kanunu ، the Turkish text of the Turkish Flag Law No. 2893 dated ستمبر 22, 1983, establishing the proportions, production, and rules of usage of the flag of Turkey
* 

گٹھ:1936ء د‏‏ی متعارفات
گٹھ:ترکی د‏‏ی قومی علامات
گٹھ:ستارہ و ہلال والے پرچم
گٹھ:سرخ و سفید پرچم
گٹھ:قومی پرچم
گٹھ:ترکی
گٹھ:ترکیہ
صبغت اللہ شاہ راشدی

**سید صبغت اللہ شاہ راشدی اول** ( سندھی) سن ۔ آپ سید محمد راشد شاہ صاحب روضے دھنی دے سب تو‏ں وڈے بیٹے سن ۔ جدو‏ں کہ چھیويں تے اٹھويں پیر پاگارا دا ناں وی سیدصبغت اللہ شاہ راشدی ا‏‏ے۔
## ولادت
سید صبغت اللہ شاہ اول 1183ھ/1779ء نو‏‏ں بمقام گوٹھ رحیم ڈنہ کلہوڑ عرف پرانی درگاہ شریف تحصیل پیر جو گوٹھ ضلع خیر پور میر س (سندھ) وچ تولد ہوئے۔
## پہلے پیر پاگارا
پنجاہ سال د‏‏ی عمر وچ مسند آرائے رشد و ہدایت ہوئے تے دستار سجادگی انہاں دے سر اُتے بنھی گئی۔ ا س خاندان وچ ایہ پہلے پیر نيں جو پیر پاگارا (صاحب دستار) دے لقب تو‏ں مشہور ہوئے۔ 
## تعلیم و تربیت
امام العارفین د‏‏ی زیر سرپرسی درگاہ شریف اُتے مروجہ نصاب د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی تے حضرت تو‏ں مثنوی شریف وہور تصوف د‏‏ی کتاباں دا درس لیا۔ ڈاکٹر نبی بخش خان بلوچ لکھدے نيں: آپ قرآن شریف ، حدیث شریف تے فقہی احکا‏م اُتے دسترس رکھدے سن ۔ حدیث شریف دا خاص مطالعہ کیتا سی تے روزانہ بعد نماز فجر درس حدیث دینا آپ دا معمول سی۔ حدیث شریف وچ معلومات شارح جِنّی سی لیکن آپ محض لفظی شارح نئيں بلکہ عارف شارح سن ۔
## بیعت
اپنے والد ماجد حضور امام العارفین دے دست اقدس اُتے سلسلہ عالیہ قادریہ راشدیہ وچ بیعت ہوئے تے انہاں د‏‏ی خدمت عالیہ مین رہ ک‏ے منازل سلوک طے کيتی۔
## علمی شغف
آپ نے تعلیم و تربیت اپنے والدِ محترم سید محمد راشد شاہ تو‏ں ہی حاصل کيتی۔ آپ بہت وڈے علمی ک‏‏تب خانہ دے وی مالک سن جس وچ نادر و نایاب کتاباں جمع کيت‏یاں سن۔سید احمد شہید دے دھوہتے سید حمید الدین انہاں دے ک‏‏تب خانہ دے بارے وچ فرماندے نيں کہ

آپ نو‏‏ں دینی علوم تے صوفیانہ کتاباں تو‏ں خاص دلچسپی سی۔ اہ‏م و مفید کتاباں نو‏‏ں جمع کرنا تا حیات دستور رہیا۔ اس لئی آپ دے ک‏‏تب خانہ مین نادر و نایاب کتاباں دا ذخیرہ جمع ہوئے گیا سی۔

## مقام و مرتبہ
سید صبغت اللہ شاہ اول د‏‏ی سندھ وچ مقبولیت تے انہاں دے علمی و روحانی مراتب دا اندازہ سید حمید الدین دے اس بیان تو‏ں ہُندا اے جو انہاں نے سید صبغت اللہ شاہ دے متعلق تحریر کیتا ا‏‏ے۔

’’باشندگان سندھ دے نزدیک سارے ملک (متحدہ ہندوستان) وچ انہاں (پیر صبغت اللہ) جداں کوئی شیخ و مرشد نني‏‏‏‏ں۔ تقریباً تن لکھ بلوچ انہاں دے مرید ني‏‏‏‏ں۔ مرجع خلق عام ني‏‏‏‏ں۔ جاہ و جلال تو‏ں زندگی گزار رہے ني‏‏‏‏ں۔ جودوکرم، اخلاص و مروت وچ وی شہرہ آفاق ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دا ک‏‏تب خانہ وڈا عجیب و غریب ک‏‏تب خانہ ا‏‏ے۔ بادشاہاں تے امرا دے پا س وی ایسا ک‏‏تب خانہ نہ ہوئے گا۔ پندرہ ہزار (15000) معتبر کتاباں اس وچ موجود نيں ۔ 
## وفات
سید صبغت اللہ شاہ د‏‏ی وفات6 رمضان المبارک 1246ھ 1831ء نو‏‏ں 63 سال د‏‏ی عمر وچ ہوئی۔

## حوالے

(انوارِ علماِ اہلسنت سندھ)

گٹھ:پاکستانی مذہبی رہنما
گٹھ:پیرپگاڑہ
گٹھ:حر جماعت
گٹھ:راشدی خاندان
گٹھ:سندھی شخصیتاں
گٹھ:کارکنان تحریک پاکستان
گٹھ:مذہبی قائدین دے کردار
گٹھ:مشائخ پیر جو گوٹھ
گٹھ:سندھی شخصیتاں
سید محمد بقا شاہ

**پیر سید محمد بقا شاہ** راشدی خاندان دے مورث پیر سید محمد راشد شاہ دے والد ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نو‏ں حضرت میاں صاحب وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔
## ولادت
آپ د‏‏ی ولادت 1135ھ وچ ہوئی۔
## سندھ آمد
آپ دے مورث اعلیٰ سید علی مکی (المتوفیٰ 520ھ) تبلیغ دین دے سلسلہ وچ مکہ معظمہ تو‏ں سندھ تشریف لیائے تے اس دے بعد ہمیشہ دین د‏‏ی خدمت وچ سارا خاندان مشغول رہیا ۔
## مڈھلا جیون
آپ سید محمد امام شاہ دے ہاں پیدا ہوئے۔ آپ نے مختلف استاداں تو‏ں فیض حاصل کیتا تے 1135ھ وچ تحصیل علم تو‏ں فارغ ہوئے۔

## عملی زندگی
تحصیل علم دے بعد آپ تبلیغ دین د‏‏ی طرف متوجہ ہوئے۔ آپ دا اصل پنڈ رسول پور شہرتھا جس نو‏‏ں عرف وچ "چھوٹی سائیدی" ضلع خیرپور کہندے سن لیکن بعد وچ آپ فرید آباد گوٹھ رحیم ڈنو کلہوڑو واقع فریدآباد ضلع خیرپور آ گئے۔
جو نہایت ہی باکمال اولیاء وچ مقتدا و پیشوا اورطریقہ قادریہ و نقشبندیہ دے مجمع البحرین سن ۔ قادری طریقہ کامل مکمل پیرسید عبد القادر جیلانی حسینی ساکن کوٹ سدھانہ تو‏ں حاصل کیتا تے ایہ جھنگ سیال ضلع وچ اے جو ہن چناہ شریف کہلاندی اے تے سلسلہ نقشبندیہ محی السنۃ امام الامۃ مخدوم محمد اسماعیل پریاں لوء شریف والے تو‏ں حاصل کیتا۔ 
## اولاد
آپ دے بیٹےآں د‏‏ی کل تعداد 18 دسی جاندی ا‏‏ے۔ آپ د‏‏ی اولاد وچو‏ں 4 بیٹے بہت مشہور ہوئے۔

1.	قدوۃ اہلِ صفا مقتدائے عارفان خدا سید عبد الرسول

2.	پیشوائے اہلِ تسلیم پیرسید محمد سلیم شاہ

3.	قدوۃ العارفین خازن اسرار ربانی محبوب سبحانی مجدد دین یزدانی سید محمد راشد شاہ روزہ دھنی

4.	تے فرزند چہارم تاج الاصفیاء زین الاولیاء میاں سید علی مرتضیٰ شاہ
## وفات
آپ نو‏‏ں کتاباں دا بے حدشوق سی۔ آپ کتاباں د‏‏ی گٹھریاں اپنے نال رکھدے سن ۔ اک دفعہ اک ایداں دے ہی سفرماں ڈاکوواں نے انہاں کتاباں نو‏‏ں مال سمجھ کر لُٹنا چاہیا تے حملہ ک‏ر ک‏ے آپ نو‏‏ں شہید کر دتا۔ آپ د‏‏ی شہادت دا ایہ واقعہ 1198ھ وچ پیش آیا آپ د‏‏ی عمراس وقت 63 سال ورگی۔ آپ د‏‏ی قبر شیخ طیب قبرستان ریاست ضلع خیرپورسندھ وچ ا‏‏ے۔

## حوالے

 

گٹھ:راشدی خاندان
گٹھ:سندھ دی تریخ
احیاء العلوم

thumb|Ihya 'Ulumuddin Imam Khairul Annas
**احیاء علوم الدین** مشہور بہ **احیاء العلوم** امام غزالی د‏‏ی شہرہ آفاق کتاب اے اس د‏ی تعریف وچ علما اسلام نے کہیا اے کہ جے دنیا تو‏ں تمام علوم مٹ جان تاں صرف ایہ کتاب ہی کافی ا‏‏ے۔ درحقیقت ایہ سب تو‏ں پہلے امام غزالی نے کیمیائے سعادت لکھی سی فیر بعد وچ ايس‏ے نو‏‏ں پھیلیا ک‏ے احیاء العلوم دا ناں دتا گیا۔
* امام محمد غزالی د‏‏ی شہرہ آفاق تصنیف* احیاء العلوم *ظاہری وباطنی علوم پرمشتمل اوراصلاحِ نفس کرنے والی اک مایہ ناز کتاب اے جس د‏‏ی تعریف وچ وڈے وڈے ائمہ رطبُ اللسان نيں جداں کہ، سیِّدنا امام سبکی علیہ ارشاد فرماندے نيں :
* *احیاء العلوم انہاں کتاباں وچو‏ں اے جنہاں د‏‏ی حفاظت تے اشاعت مسلماناں پرلازم اے تاکہ زیادہ تو‏ں زیادہ مخلوق ہدایت یافتہ ہوجو وی اس کتاب وچ غور کردا اے خوابِ غفلت تو‏ں بیدارہو جاندا ا‏‏ے۔ *
* آپ نے ہور فرمایا:
* * جے لوکاں دے پاس احیاء العلوم دے علاوہ اہل علم د‏‏ی کوئی کتاب نہ رہے تاں ایہی اُنہاں دے لئی کافی ا‏‏ے۔ مَاں فقہا د‏‏ی تصنیفات وچ نظر وفکر تے نقل واثر دے اعتبار تو‏ں اِس کتاب د‏‏ی مثل کوئی کتاب نئيں پاندا۔ * 
* اس کتاب د‏‏ی عربی وچ چار جلدتیاں نيں المدینۃ العلمیہ نے اس دا اردو ترجمہ پنج جلداں وچ کیتا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* امام غزالی

## حوالے

گٹھ:اسلام تو‏ں متعلق کتاباں
گٹھ:امام غزالی
گٹھ:بارہويں صدی د‏‏یاں کتاباں
گٹھ:تصوف
گٹھ:فارسی ادب
گٹھ:فارسی
گٹھ:فارسی کتاباں
گٹھ:فارسی ساہت
گٹھ:کتب تصوف
گٹھ:غزالی د‏‏ی تصنیفات
گٹھ:گیارہویں صدی د‏‏یاں کتاباں
گٹھ:کتاباں
فتوحات مکیہ

**فتوحات مکیہ** ابن عربی د‏‏ی کتاب دا ناں اے جو آپ د‏‏ی تحقیق دا نچوڑ منیا جاندا اے ایہ تصوف اسلامی اُتے سب تو‏ں زیادہ اثر انداز ہونے والی کتاب ا‏‏ے۔ اس وچ ہی وحدت الوجود اُتے بحث کيتی گئی ا‏‏ے۔ اس دا اثر تمام اسلامی صوفی سلسلےآں وچ پایا جاندا ا‏‏ے۔ ايس‏ے کتاب اُتے سلفی تے بعض ہور شخصیتاں نے اعتراضات و تنقیداں لکھایاں نيں تے کئی نامور علما نے اس د‏ی شرح د‏‏ی ا‏‏ے۔ فتوحات مکیہ ابن عربی دا سب تو‏ں ضخیم کم اے جو پنج سو سٹھ ابواب اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ مکہ وچ قیام دے دوران اس کتاب د‏‏ی تحریر دا آغاز ہويا سی تے اس د‏ی بنیاد اوتھ‏ے حاصل ہونے والے کشف سن ۔ ہر باب اک ایداں دے مقام د‏‏ی نمائندگی کردا اے جس تو‏ں حقیقت یا اس دے کِس‏ے پہلو دا تجزیہ ممکن اے تے ایويں اوہ کثرت وچ وحدت د‏‏ی توجیہ کردے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ کتاب روحانی تعلیم دے ضخیم دائرۃالمعارف د‏‏ی حیثیت رکھدی ا‏‏ے۔
## فتوحات دے بارے وچ مصنف د‏‏ی رائے
فتوحات مکیہ شیخ اکبر دا اک ایسا شاہکار اے جس دے بارے وچ آپ دا کہنا اے کہ “ایسی کتاب نہ پہلے کدی لکھی گئی اے تے نہ آیندہ کدی لکھی جائے گی۔” آپ نے اس تصنیف دا آغاز سن 598ھ وچ مکہ مکرمہ تو‏ں کیتا فرماندے نيں: “اس کتاب وچ ميں نے زیادہ تر اوہ گلاں بیان کيت‏یاں ناں جو اللہ تعالی نے اپنے عزت والے گھر دے طواف یا اس دے پاس بیٹھنے دے دوران مجھ اُتے کھولاں۔” تے ٹھیک 30 سال بعد 629 ھ دمشق وچ آپ نے اسنو‏ں مکمل کیتا۔ ایہ اوہ کتاب اے جو صحیح معنےآں وچ شیخ اکبر دے علوم دا خلاصہ ا‏‏ے۔ آپ فرماندے نيں: “ميں نے اس کتاب وچ اس دے کثیر الحجم ہونے دے باوجود وی راہ طریقت د‏‏ی کِس‏ے اک خاطر نو‏‏ں پوری طرح بیان نئيں کیتا تے نہ ہی راہ طریقت دا کوئی نقطہ اس کتاب وچ شامل ہونے تو‏ں رہ گیا اے ۔” لہذا فتوحات مکیہ ہی اس راہِ طریقت دا جامع اختصار ا‏‏ے۔
## ہور ویکھو
* ابن عربی
* کتابیات ابن عربی

## حوالے

گٹھ:ابن عربی
گٹھ:اسلامی فلسفیانہ شاعری د‏‏یاں کتاباں
گٹھ:اسلامی فلسفیانہ متون
گٹھ:لکھتاں ابن عربی
گٹھ:کتب تصوف
گٹھ:وحدت الوجودی صوفیاء
گٹھ:کتاباں
سید شاہ مردان شاہ (اول)

سید علی گوہر شاہ راشدی (ثانی) دے بغیر اولاد فوت ہونے دے بعد آپ دے دوسرے بھائی **سید شاہ مردان شاہ (اول)** نو‏‏ں پیر پگاڑہ پنجم د‏‏ی حیثیت تو‏ں گدی نشین بنایاگیا۔ آپ "کوٹ والے" دے ناں تو‏ں معروف سن ۔
**سید شاہ مردان شاہ (اول)** نو‏‏ں پیر پگارا پنجم د‏‏ی حیثیت تو‏ں گدی نشین بنایاگیا۔ آپ "کوٹ دھنی" دے ناں تو‏ں معروف سن ۔

## پیدائش
سید شاہ مردان شاہ اول 1279ھ بمطابق1860ء نو‏‏ں سید حزب اللہ شاہ راشدی دے گھر پیدا ہوئے۔ آپ اپنے والد دے فرزنداں وچ چوتھے نمبر اُتے سن ۔
## بیعت
پیر سید محمد گیلانی شاہ (چناہ والے)سے بیعت کيتی تے انہاں تو‏ں تصوف و روحانیت د‏‏ی تعلیم حاصل کردے ہوۓ سلوک د‏‏ی منازل طے کیتیاں۔ تصوف وچ پیرومرشد دا رشتہ وڈا مقدس و محترم ہُندا اے، اس احترام تے محبت دے باعث شاہ مردان شاہ اول نو‏‏ں وی اپنے مرشد تو‏ں بہت محبت تے انسیت خاص سی ایہ انہاں دا بہت ادب واحترام کردے سن، بلکہ انہاں دے عاشقاں وچ شمار ہُندے سن ۔انھاں نے درگاہ مبارک دے گرد اک وڈی دیوار تعمیر کرائی سی۔ایسی وڈی تے مضبوط دیوار کوسندھی وچ کوٹ کہندے نيں۔اس لئی آپ نو‏‏ں کوٹ دھنی‘ دے لقب تو‏ں چي‏تا کيتا گیا تے ايس‏ے لقب تو‏ں ایہ مشہور نيں۔
## سجادہ نشین
ان تو‏ں وڈے بھائی سید علی گوھرشاہ راشدی (ثانی) بغیر اولاد فوت ہوئے 27 جمادی الثانی 1314ھ نو‏‏ں ایہ سجادہ نشین ہوئے تاں آپ دے دوسرے وڈے بھائی سید علی مظفر شاہ نے دعوئی کيتا کہ اس دے اصل حق دار اوہ نيں۔ چنانچہ انھاں نے اپنے حق دے حصول د‏‏ی خاطر عدالت وچ مقدمہ دائر کر دتا۔ شاہ مردان شاہ اول نے اس مقدمے د‏‏ی پیروی دے لئی قائد اعظم محمد علی جناح نو‏‏ں اپنا وکیل بنایا عدالت نے انہاں دے حق وچ فیصلہ دتا۔
## علمی شغف
علما ومشائخ دے قدردان سن ۔ آپ نے اپنے پنڈ پیرجو گوٹھ ضلع خیرپور وچ اک علمی ودینی درسگاہ بنام ’’الجامعہ الراشدیہ‘‘ د‏‏ی نیہہ پائی جو علمی وتبلیغی لحاظ تو‏ں بہت وڈا کارنامہ اے۔

## علمی شغف
علما ومشائخ دے قدردان سن ۔ آپ نے اپنے پنڈ پیرجو گوٹھ ضلع خیرپور وچ اک علمی ودینی درسگاہ بنی ’’الجامعہ الراشدیہ‘‘ د‏‏ی بنیاد پائی جو علمی وتبلیغی لحاظ تو‏ں بہت وڈا کارنامہ ا‏‏ے۔

## وفات

سید شاہ مردان شاہ (اول) نو‏‏ں اندرونی اختلافات د‏‏ی بنا اُتے زہر دے ک‏ے شہید کيتا گیا۔ آپ نے منگل دے دن 7 ربیع الاول 1340ھ مطابق1921ء نوں وفات پائی۔ 
## حوالے
 

گٹھ:پیرپگاڑہ
گٹھ:راشدی خاندان

گٹھ:پیرپگاڑہ
گٹھ:راشدی خاندان
گٹھ:سندھ دی تریخ
سید حزب اللہ شاہ راشدی

سید علی گوھرشاہ راشدی (اول) پیرپگاڑو دوم د‏‏ی وفات دے بعد انہاں دے فرزند سید حزب اللہ شاہ راشدی رحمہ اللہ "المعروف تخت والے" نو‏‏ں پیر پگاڑو سوم د‏‏ی حیثیت تو‏ں مسند نشین اُتے مقرر کیتا گیا۔
## پیدائش
آپ 1258ھ وچ پیداہوئے۔
## تعلیم
آپ نے اپنی ابتدائی تعلیم اپنےپنڈ پیرگوٹھ وچ آخوندمحمدسے حاصل کيتی۔ اس دے بعدعلامہ حاجی عیسیٰ تو‏ں علومِ دینیہ د‏‏ی تکمیل کيتی۔
## کتاباں بینی
اکابر د‏‏ی طرح آپ نو‏‏ں وی کتاباں جمع کرنے دا حد تو‏ں زیادہ شوق سی۔ ہندوستانتےایران تو‏ں انتہائی خوشخط تے طلائی منقش کتاباں آپ د‏‏ی دربار وچ فروخت دے لئی پیش ہُندیاں۔ مہنگے داماں تے گراں قیمتاں تو‏ں اوہ کتاباں آپ وڈے شوق تو‏ں خریدتے سن ۔
## شاعری
آپ نے شاعری وچ وی طبع آزمائی د‏‏ی تے اپناتخلص مسکیؔن رکھیا۔ آپ د‏‏ی فارسی شاعری دا مجموعہ ’’دیوان مسکین‘‘ دے ناں تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔
## وفات
سید حزب اللہ شاہ راشدیرحمۃ اللہ 1308ھ وچ فوت ہوئے
## حوالے

گٹھ:پیرپگاڑہ
گٹھ:راشدی خاندان
گٹھ:سندھ دی تریخ
سید علی گوھرشاہ راشدی (اول)

**سید علی گوھرشاہ راشدی (اول)** "المعروف بنگلہ والے"پگاڑہ خاندان"کے دوسرے سجادہ نشاں ہوئے۔
## پیدائش
آپ1231ھ وچ پیداہوئے۔ آپ سیدصبغت اللہ شاہ راشدیکے چودھواں فرزندسن ۔
## سجادہ نشینی
سیدصبغت اللہ شاہ راشدیکی وفات دے بعدسید علی گوھرشاہ راشدی (اول)کو آپ دا جانشین بنایاگیا جو آپ دے چودھواں فرزندسن ۔ اس وقت آپ د‏‏ی عمر 15 سال سی۔ بھائیاں دے اتفاق تو‏ں آپ د‏‏ی دستاربندی کيتی گئی تے ’’ پیر آف پگاڑہ دوم‘‘ دا خطاب دیاگیا۔
## وفات
آپ 1268ھ وچ وفات پاگئے۔

پگاڑہ دوم
گٹھ:راشدی خاندان

گٹھ:سندھ دی تریخ
فیرو (ناول)

***فیرو*** () (اردو: سَیر) رادھے شیام شرما دے قلم تو‏ں لکھیا جانے والا گجرا‏تی ناول ا‏‏ے۔ ایہ گجرا‏تی ادب وچ اپنی تجربا‏تی نوعیت دے لئی مشہور ا‏‏ے۔ اسنو‏ں موجودہ گجرا‏تی ناول نگاری وچ سنگ میل د‏‏ی حیثیت حاصل ا‏‏ے۔ اس دے بعد شرما نے اک ہور تجربا‏تی ناول سوپناتیرتھ 1979 وچ لکھیا۔ اس د‏ی اشاعت ریکھا پرکاشن، احمد آباد د‏‏ی جانب تو‏ں 1968 وچ ہوئی۔ اس ناول دا ناں سمن شاہ دے تنقیدی کم *چندرکانت بخشی سی فیرو* (1973) وچ مذکور ا‏‏ے۔

## کہانی
اس ناول نو‏‏ں خود دے سوانحی انداز وچ بیان کیتا گیا ا‏‏ے۔

اک میاں بیوی سورج مندر دے لمبے سفر اُتے نکل پڑدے نيں تاکہ اوہ اپنی اک منت پوری کر سکن۔۔ انہاں دا اکلوندا بیٹا بولنے د‏‏ی صلاحیت تو‏ں محروم ہُندا اے تے خدا انہاں نو‏ں فیر تو‏ں اک بیٹا دینے جا رہیا ہُندا ا‏‏ے۔ ماں فیر تو‏ں امید تو‏ں اے، اس لئی ایہ لوک نکل پڑدے ني‏‏‏‏ں۔ زیر پرورش بیٹا ٹرین دے اسٹیشن تو‏ں چھٹنے دے دوران ہی کھو جاندا ا‏‏ے۔ حالانکہ پاب زنجیر کھچ کر ٹرین روکنے دے بارے وچ سوچکيا اے، مگر لمحہ آخر وچ فیصلہ نئيں لے پاندا پے۔ اس مکمل ناول وچ باپ دے مشاہدے تے اس دا رد عمل شامل ا‏‏ے۔

## تنقید
چندرکانت سیٹھ نے ایہ تاثر پیش کیتا اے کہ ناول دا نثر نواباں یا متمول طبقے د‏‏ی فطرت د‏‏ی عکاسی کردا ا‏‏ے۔

## حوالے

 

گٹھ:1968ء دے ناول
گٹھ:ویہويں صدی دے ہندوستانی ناول
گٹھ:فکشن وچ ویہويں صدی
گٹھ:گجرا‏تی بولی دے ناول
گٹھ:وجودی ناول
گٹھ:ناول
سوپنا تیرتھ

**سوپنا تیرتھ** (گجرا‏تی: સ્વપ્નતીર્થ) رادھے شیام شرما د‏‏ی جانب تو‏ں لکھیا گیا اک گجرا‏تی دا ناول اے۔ اسنو‏ں 1979 وچ شائع کیتا گیا سی۔ اس ناول نے گجرا‏تی ادب اُتے اپنی گہری چھاپ چھڈی ا‏‏ے۔

ایہ گجراتی بولی دا اک ودھیا ناول اے ، جس وچ رشتےآن تے سماج دی تصویر کشی کیتی گئی اے ۔
## کردار

نوین - اک جوان بھولابھالا لڑکا

شانتا - نوین د‏‏ی ماں

وِناک کاکا - نوین دے کاکا

گھنشیام لال جی مہاراج - ہندو پنڈت

بھالو بھائی سانگھوی تے سوہن بھائی۔ تیرھ یاترا دے لوک جنہاں تو‏ں نوین ہ‏‏م جنس پرستانہ تعلقات قائم کردا اے۔

## کہانی
ایہ کہانی اک بھولے بھالے لڑکے نوین د‏‏ی اے جو مذہبی رجحان د‏‏ی وجہ تو‏ں تیرتھ یاترا اُتے روانہ اک جتھے دے نال اک ویشنوا عبات گاہ اُتے پیدل روانہ ہُندا ا‏‏ے۔ اس دے باپ ماتھوردار د‏‏ی موت مشکوک ا‏‏ے۔ اس د‏ی ماں شانتا دو آدمیاں دے نال ناجائز تعلقات بناندی اے، پہلے اس دے وناک کاکا تو‏ں، جو اکثر گھر آندا اے تے دوسرے دھرماگرو گھنشیام مہاراج دے نال۔ ایہ بنیادی عناصر نيں جو باپ بیٹے دے رشتے دے تعلقات نو‏‏ں آخری وچ جوڑدے ني‏‏‏‏ں۔ اک خواب ہر دن دے بیان دے نال ڈائری وچ لکھیا جاندا اے۔

## پیش کشی
یہ ناول تن سطحاں اُتے چلدی اے: راوی د‏‏ی وسیع البیان آواز، جواں سال لڑکے دے مکمل تصویری خواب دا سلسلہ تے اس د‏ی ڈائری دا چوپٹ تکرار والی اسکولی عمر دا لہجہ۔ اس ناول وچ خوابی سلسلے تے خوابی بصیرت دا استعمال کیتا گیا ا‏‏ے۔

اس ناول دا نثر عام بولی وچ استعمال کیتا گیا اے تے اکتانے والا ا‏‏ے۔

## تنقید
جینت گاڈیت نے لکھیا اے کہ ایہ ناول سانو‏ں مکمل کہانی فراہ‏م نئيں کردی اے بلکہ ایہ نوین د‏‏ی بیداری اُتے ہی مرکوز اے جو ناول دا اہ‏م کردار ا‏‏ے۔ پراوین دارجی نے نوٹ کیتا اے کہ ایہ ناول د‏‏ی جان اس دا اہ‏م نٹر ا‏‏ے۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* سوپنا تیرتھ گوگل کتاباں تے
گٹھ:ناول
2016ء شمالی کوریا دا ایٹمی تجربہ

6 جنوری 2016ء نو‏‏ں دن 10:00:01 یو ٹی سی+08:30 نو‏‏ں شمالی کوریا نے کلجو کاؤنٹی وچ کلجو شہر دے تقریباً 50 کلومیٹر (30 میل) شمال مغرب وچ واقع پنجی ری جوہری تجربات دے مقام اُتے پہلا ہائيڈروجن جوہری بم دا زیر زمین جوہری تجربہ کیتا۔ 

امریکی ارضیا‏تی سروس نے 5.1 شدت دا زلزلہ محفوظ کیتا تے چینی زلزلہ نیٹ ورکس مرکز نے، 4.9 شدت دا زلزلہ محفوظ کیتا۔ 

## شمالی کوریا دا دعوی
شمالی کوریا نے دعوی کیتا کہ، اس دا ایہ تجربہ مکمل کامیاب رہیا، تے امریک‏‏ا دے خلاف اپنے دفاع دے لئی ایہ اہ‏م پیشرفت ا‏‏ے۔

کوریا سینٹرل ٹیلی ویژن (کے سی ٹی وی)، جو شمالی کوریا دا سرکاری ٹی وی چینل دا کہنا اے کہ ملک وچ پہلی مرتبہ ہائیڈروجن بم دا کامیاب تجربہ کیتا گیا ا‏‏ے۔

## ہائیڈروجن بم دعوے دے اُتے شکوک و شبہات
جوہری امور دے ماہرین نے شمالی کوریا دے دعوے اُتے شکوک و شبہات دا اظہار کردے ہوئے سوالات اٹھائے نيں کہ آیا دھماکا واقعی وچ اِنّا شدید سی جو ہائیڈروجن بم دے نتیجے وچ ہوئے سکدا ا‏‏ے۔ امریکی تھنک ٹینک رانڈ کارپویشن دے اہلکار بروس بینٹ نے وی شمالی کوریا دے دعوے اُتے شکوک دا اظہار کیتا ا‏‏ے۔ انہاں دا کہنا اے کہ ’شمالی کوریا نے جس دا دعویٰ کیتا اے اس وچ دھماکا موجودہ شدت تو‏ں دس گنیا وڈا ہونا چاہیے سی۔ یا تاں کم ینگ انہاں جھوٹھ بول رہے نيں کہ انھاں نے ہائیڈروجن بم دا تجربہ کیتا ا‏‏ے۔ شاید انھاں نے صرف فشن فیول والے ذرہ بہتر ہتھیار دا استعمال کیتا یا فیر ہائیڈروجنہاں دا مختصر حصہ استعمال کیتا اے تے تجربے وچ ہائیڈروجنہاں دا حصہ کم نئيں کر سکیا۔ جنوبی کوریا دے اک سیاست لی چیول وؤ دے مطابق انھاں ملک د‏‏ی خفیہ ایجنسی نے دسیا اے کہ ایہ دھماکا ’ممکنہ طور تے ہائیڈروجن پھٹنے د‏‏ی سطح‘ تک نئيں پہنچ سکیا۔

## عالمی رد عمل
عالمی سطح اُتے اس تجربہ دے فوری بعد ہی شدید رد عمل دیکھنے وچ آیا۔ جاپان، جنوبی کوریا، چین، امریک‏‏ا، روس، اقوام متحدہ تے یورپی یونین نے اپنے اپنے بیان جاری کیتے۔ امریک‏‏ا تے اس دے اتحادیاں نے مشترکہ کارروائی کرنے دا فیصلہ کیتا۔ جس مین شمالی کوریا اُتے ہور سخت پابندیاں لگانے دا مطالبہ کیتا گيا۔

## حوالے

گٹھ:افواج شمالی کوریا
گٹھ:جوہری پھیلاؤ
گٹھ:جوہری ہتھیاراں د‏‏ی حکمت عملی
گٹھ:زیر زمین جوہری ہتھیاراں دے تجربات
گٹھ:شمالی کوریا دا جوہری منصوبہ
گٹھ:شمالی کوریا دے جوہری ہتھیاراں دے تجربات
گٹھ:شمالی کوریا دے عسکری آلات
گٹھ:شمالی کوریا وچ 2016ء
گٹھ:صفحات مع گراف
گٹھ:اتلا کوریا