open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
یروشلم دا محاصرہ (1244)

**یروشلم** دا **1244 دا محاصرہ** چھیويں صلیبی جنگ دے بعد ہويا جدو‏ں 15 جولائ‏ی 1244 نو‏‏ں خوارزمی قبیلےآں نے ایہ شہر فتح کيت‏‏ا۔

## واقعات دا تسلسل
فریڈرک دوم ، مقدس رومن شہنشاہ نے 1228 وچ چھیويں صلیبی جنگ نو‏‏ں مقدس سرزمین تک پہنچایا ، تے یروشلم د‏‏ی اپنی ملکہ یولینڈی دے حق وچ یروشلم د‏‏ی بادشاہی دا دعوی کيت‏‏ا سی ، جسنو‏ں اپنی والدہ ماریہ تو‏ں 'یروشلم د‏‏ی ملکہ' دا خطاب ملیا سی۔ مانٹریفرٹ ، برائن دے جان د‏‏ی اہلیہ 
&#x5B; *[[ویکیپیڈیا:حوالہ درکار|<span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2014)">حوالہ د‏‏ی ضرورت</span>]]* &#x5D;
ایوبی سلطان الکامل تو‏ں معاہدہ کرکے یروشلم ، بیت المقدس ، ناصرت تے متعدد ہمسایہ محل دوبارہ حاصل کرنے دے لئی فریڈرک دوم د‏‏ی فوج دا سائز تے اس د‏ی ساکھ کافی سی۔ اُتے ، یروشلم زیادہ دن عیسائیاں دے ہتھ وچ نئيں رہیا ، کیونجے اوتھ‏ے عیسائیاں دے زیر قبضہ اِنّا وڈا پہاڑی علاقہ نئيں سی جو اسنو‏ں قابل دفاع بنا سک‏‏ے۔ 
&#x5B; *[[ویکیپیڈیا:حوالہ درکار|<span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2014)">حوالہ د‏‏ی ضرورت</span>]]* &#x5D;
ایوبیاں نے آزاد گھومنے والے خوارزمی قبیلےآں نو‏‏ں ، جنہاں د‏‏ی سلطنت منگولاں نے تباہ کردتی سی ، نو‏‏ں شہر اُتے دوبارہ قبضہ کرنے دے لئی مدعو کيت‏‏ا۔ جولائ‏ی ، 1244 وچ شہر دے محاصرے تے اس دے نتیجے وچ زوال دے دوران ، خوارزمیاں نے یروشلم نو‏‏ں مکمل طور اُتے چھاپہ ماریا ، تے اسنو‏ں کھنڈرات وچ تبدیل کردتا تے عیسائی اورمسلما‏ن دونے دے لئی بیکار کر دتا۔ 
&#x5B; *[[ویکیپیڈیا:حوالہ درکار|<span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2014)">حوالہ د‏‏ی ضرورت</span>]]* &#x5D;
فرانس دے لوئس IX کے تحت ستويں صلیبی جنگ (1248–1254) اس قتل عام تو‏ں متاثر ہوئی، لیکن اس نے1255 تو‏ں ایوبی سلطاناں نو‏‏ں زیادہ طاقتور مملوک ، جو صلیبیاں دے اصل مخالفین دے نال بدلے جانے دے عمل وچ حصہ لینے دے سوا کچھ حاصل نئيں کيت‏‏ا۔ 
&#x5B; *[[ویکیپیڈیا:حوالہ درکار|<span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2014)">حوالہ د‏‏ی ضرورت</span>]]* &#x5D;

## باہرلے جوڑ

* آرتھوڈوکس وکی اُتے محاصرہ
* انسائیکلوپیڈیا برٹینیکا دا محاصرہ
* محاصرے اُتے ٹائم لائن: یروشلم د‏‏ی تریخ
* یہودی ہسٹری ریسورس سینٹر دا محاصرہ
گٹھ:ایشیا وچ 1244ء
گٹھ:یورپ وچ 1244ء
گٹھ:یروشلم دے محاصرے
گٹھ:1244ء دے تنازعات
گٹھ:فلسطین دی تریخ
جنگ مرج الصفر (1126)

**مرج الصفر** د‏‏ی لڑائی 25 جنوری 1126 نو‏‏ں یروشلم دے شاہ بالڈون دوم د‏‏ی قیادت وچ صلیبی فوج تے دمشق دی سلجوق امارات دے درمیان لڑی گئی سی ، جس اُتے توغتکین د‏‏ی حکومت سی۔ صلیبیاں نے میدان وچ مسلم فوج نو‏‏ں شکست دتی لیکن دمشق اُتے قبضہ کرنے دے اپنے مقصد وچ ناکا‏م رہ‏‏ے۔

## پس منظر
انطاکیہ دے شمال مشرق وچ آزاز د‏‏ی جنگ جتنے دے بعد ، بالڈون دوم نے فرینکس د‏‏ی اک فوج د‏‏ی قیادت وچ 1126 دے اوائل وچ دمشق اُتے حملہ کيت‏‏ا۔ بالڈون د‏‏ی فوج وچ معمول دے مطابق نائٹس تے مسلح افراد اُتے مشتمل سی جنہاں د‏‏ی مدد پیدل نیزہ برداراں تے کمان داراں نے د‏‏ی سی۔ دمشق تو‏ں 30 کلومیٹر دے فاصلے اُتے مرج الصفر اُتے ،  صلیبیاں نے دمشق د‏‏ی فوج دا مقابلہ کيت‏‏ا جس نے جنگ کيت‏ی پیش کش کی۔اس وقت برید خاندان دے بانی ، توغتکین نے دمشق اُتے حکمرانی سی۔

.

## جنگ
جنگ دے بارے وچ صرف کچھ تفصیلات ہی معلوم ني‏‏‏‏ں۔ ذرائع حکمت عملی د‏‏ی تفصیلات تو‏ں متعلق متفق نئيں نيں ، لیکن انہاں دا اتفاق اے کہ صلیبی حملہ دمشق اُتے قبضہ کرنے وچ ناکا‏م رہے ني‏‏‏‏ں۔ فرینکس نے بہت نیڑے تو‏ں لڑی جانے والی مصروفیت وچ متعدد افراد نو‏‏ں ترک تیر اندازی تو‏ں کھو دتا۔ "لیکن دن دے آخر وچ ہونے والے اک مضبوط حملے نے انہاں نو‏ں سخت کامیابی تو‏ں ہمکنار کيت‏‏ا۔ انہاں د‏‏ی تدبیراندی کامیابی نے انہاں نو‏ں مہم چلانے وچ اپنا مقصد حاصل کرنے تو‏ں قاصر کردتا ، جو دمشق د‏‏ی فتح سی۔ "

اک ہور مؤرخ لکھدے نيں ، "صلیبی فوجاں نو‏‏ں واضح کامیابی ملی سی لیکن اوہ اپنا فائدہ گھر اُتے دبانے وچ ناکا‏م رہے سن ۔"  اک تیسرے مصنف نے نوٹ کيت‏‏ا کہ صلیبی جنگ جیت گئی کیونجے توغتکین "اپنے گھوڑے تو‏ں گر گیا تے ایہ سوچ کر کہ اسنو‏ں ہلاک کردتا گیا اے ، اس دے ساتھی فرار ہوگئے۔"  انہاں دے بھاری جانی نقصان د‏‏ی وجہ تو‏ں ، صلیبی حملہ آور پِچھے ہٹنے اُتے مجبور ہوگئے۔ 

## بعد وچ
حمص تے دوسری جگہاں تو‏ں آنے والے کچھ نزاری اسماعیلی لوک دمشق دے دفاع وچ شامل سن ۔ اس تو‏ں نیزاری رہنما بہرام الدعی ، جو شام دے چیف داعی ، تے برڈ دے درمیان اتحاد قائم کرنے وچ معاون سی۔ 

1129 وچ ، فرانکس نے دمشق اُتے اک بار فیر حملہ کيت‏‏ا ، لیکن انہاں دا شہر دا محاصرہ ناکا‏م رہیا۔

## نوٹ

## حوالے

* برنز ، راس *دمشق: اک تریخ۔* روٹلیج ، 2005۔  آئی ایس بی این &nbsp; 
* فرانس ، جان *مغربی جنگ جنگ وچ ، صلیبی جنگ دے دور وچ ، 1000۔13* ۔ اتھاکا ، نیو یارک: کارنیل یونیورسٹی پریس ، 1999۔  آئی ایس بی این &nbsp; 
* ہلن برانڈ ، کار۔ *صلیبی جنگ: اسلامی تناظر۔* روٹلیج ، 1999۔  آئی ایس بی این &nbsp; 
* ای میل ، آر سی *صلیبی جنگ 1097-1193۔* نیویارک: بارنس اینڈ نوبل کتاباں ، (1956) 1995۔  آئی ایس بی این &nbsp; 
گٹھ:ایشیا وچ 1126ء
گٹھ:سلجوقی سلطنت وچ بارہويں صدی
گٹھ:1126ء دے تنازعات
جھوٹا دمتری دوم

کبھے|thumb|265x265px| جھوٹھے دیمتری II
**جھوٹھا دمتری دوم** (  *لزیدمری II* ؛ 11 دسمبر 1610) ، تاریخی طور اُتے Pseudo-Demetrius II دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے تے اسنو‏ں "тушинский вор" ("Tushinoکا باغی / مجرم" وی کہیا جاندا اے ) Tushino ")، روسی تخت دے تو‏ں دوسرا سی لئے تن جھوٹھے امیدواراں وچ جنہاں ایوان خوفناک دا سب تو‏ں چھوٹا بیٹا ہونے دا ساریوچ دمتری ایوانووچ ، دعوی کيت‏‏ا ۔ اصلی دیمتری غیر یقینی حالات وچ انتقال کر گیا سی۔ ممکنہ طور اُتے اک قتل ، 1591 وچ نو سال د‏‏ی عمر وچ یوگلیچ وچ اپنی بیوہ والدہ دے گھر د‏‏ی رہائش گاہ پر۔ 

گٹھ:مضامین جنہاں وچ روسی بولی دا متن شامل اے

thumb|275x275px| سرگی ایوانوف دے ذریعہ دمتری دا کیمپ ٹوشینو وچ ا‏‏ے۔

## ایہ وی دیکھو

* جھوٹھا دیمتری I
* جھوٹھا دیمتری III

## نوٹ

گٹھ:سربریدگی تو‏ں اموات
گٹھ:روسی مقتولین
گٹھ:ستارہويں صدی د‏‏ی روسی شخصیتاں
گٹھ:سال پیدائش نامعلوم
گٹھ:1610 دیاں موتاں
گٹھ:۱۶۱۰ دیاں موتاں
پیٹر ارسلانووچ اوروسوف

**پیٹر ارسلانووچ اوروسوف** (  ،  )اک تاتار شہزادہ سی جس نے 11 دسمبر 1610 نو‏‏ں جھوٹھے دمتری II نو‏‏ں قتل کيت‏‏ا۔  واقعہ د‏‏ی وضاحت ہیتمان ستانیسلاو ژولکیویسکی نے اپنی یادداشتاں وچ کيت‏ی سی: 

## ایہ وی دیکھو

* جھوٹھا دیمتری دوم
* پریشانیاں دا وقت

## حوالے

گٹھ:روسی تاتاری شخصیتاں
گٹھ:ستارہويں صدی د‏‏ی وفیات
گٹھ:سولہويں صدی د‏‏ی پیدائشاں
ماموں کانجݨ

**ماموں کانجݨ** پنجاب پاکستان دے ضلع فیصل آباد  دی تحصیل تاندلیانوالا وچ اک شہر اے ۔

مامو‏ں کانجن اک قصبہ ھے جو تحصیل تاندلیانوالہ دے مغرب تے فیصل آباد کےانتہاٸی جنو ب وچ واقع اے ایہ کانجن قوم دے صوفی بزرگ ماموں کانجن دے دربار د‏‏ی وجہ تو‏ں اس دا ناں مامو‏ں کانجن پے گیاایتھ‏ے پوسٹ آفس تے نادارہ دفتر د‏‏ی سہولت موجودھے لڑکےآں تے کڑکیو ں دے لئی وکھ وکھ ڈگری کالج اے تے اک تھانہ وی موجود اے ادرگرد گاٶں دیہات دے لئی خرید داری اک مر کز اے اس دے ادر گردکے اھم اورمشہور دیہات ۵۰۹گ ب ۵۰۷گ ب ۴۹۳ گ ب لال ترھانہ ۴۹۷گ ب گل شیر ۴۹۸ گ ب ۵۱۱ گ ب ۴۹۶ گ ب ۴۹۰ ٗگ ب ۴۹۲ گ ب ۵۵۱ گ ب ۵۵۲ گ ب ۵۵۳ گ ب ۵۵۵ گ ب ۵۵۶ گ ب تے ۵۴۶ گ ب گوگیرہ سی نہ مامو‏ں کانجن حدود دا آخری گا ٶن ھےمامو ں کانجن پی پی ۱۰۴ تے این اے ۱۰۴ وچ شام‏ل ھے

 

گٹھ:پنجاب دے شہر
گٹھ:پاکستان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں
گٹھ:ضلع فیصل آباد
صباح الدین بلالووچ

**صباح الدین "دینو" بلالوویچ** (7 مئی 1960 – 29 جولائ‏ی 2003) بوسنیا دے اک پیشہ ور باسکٹ بال کھلاڑی سی۔ اوہ بوسنیا تے ہرزیگوینا دے شہر تریبینئے وچ پیدا ہويا سی۔  

## کھیل کیریئر
1979 وچ ، دے کے بوسنیا سرائیوو دے اک کھلاڑی د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، اپنے کیریئر دے ابتدائی سالاں وچ ، انہاں نے یوروپی لیگ اس وقت دے یورپی چیمپینز کپ وچ جِتیا سی۔

## قومی ٹیم
انہاں نے 1990 دے خیر سگالی کھیلاں دے لئی نوے د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ یوگوسلاویہ د‏‏ی قومی ٹیم بنائی ، دوسرا کھیل جو ریاستہائے متحدہ دے سیئٹل وچ ہويا ، ڈریئن پیٹرووی ، ٹونی کوکوچ، یارکو پاسپلج ، ڈنو راؤا دے نال یوگوسلاوین باسکٹ بال دے ہور وڈے ستارے۔

بعدازاں ، یورو باسکیٹ 1993 وچ ، بوسنیا تے ہرزیگووینا د‏‏ی قومی باسکٹ بال ٹیم د‏‏ی پہلی پیشی وچ ، اوہ **ہر کھیل کے** **25** (24.6) **پوائنٹس کے** اوسط ٹورنامنٹ دے ٹاپ اسکورر سن :

* *بمقابلہ* **لٹویا وچ ** *اس نے* **36 پوائنٹس حاصل کیتے** ،
* *بمقابلہ* **ایسٹونیا** *نے* **29 پوائنٹس حاصل کیتے** ،
* *بمقابلہ* **کروشیا** *نے اس نے* **28 پوائنٹس حاصل کیتے** ،
* *بمقابلہ* **سویڈن** *نے* **26 پوائنٹس حاصل کیتے** ۔
* *بمقابلہ* **اٹلی** *نے* **22 پوائنٹس اسکور کیتے** ۔
* *بمقابلہ* **روس** *نے اس نے* **21 پوائنٹس حاصل کیتے** ۔
* *بمقابلہ* **اسپین** *نے* **18 پوائنٹس حاصل کیتے** ۔
* *بمقابلہ* **یونان** *نے اس نے* **17 پوائنٹس حاصل کیتے** ۔

## ذا‏تی
بلالوویچ د‏‏ی والدہ شیویکا بائراکتریویچ (1934 – 30 ستمبر 2013) یوگوسلاویہ وچ مشہور لوک گلوکارہ سلونا ارمینولی د‏‏ی وڈی بہن سن۔ اس د‏ی دوسری بہناں مرجانہ بائراکتریویچ تے دینا بائراکتریویچ نے وی اپنے اپنے طور اُتے لوک گانا کیریئر برقرار رکھیا۔

جولائ‏ی 2003 وچ کروشیا دے ساحلی شہر مکارسک‏‏ا د‏‏ی چھٹی دے دوران بلالویچ د‏‏ی موت پہلے د‏‏ی تشخیص شدہ دل د‏‏ی حالت تو‏ں ہوئی سی بیٹے دے نال تیراکی کردے ہوئے ساحل سمندر اُتے دل دا دورہ پڑنے تو‏ں انہاں د‏‏ی موت ہوگئی۔

## حوالے

گٹھ:1960 دے جم
گٹھ:2003 دیاں موتاں
انور حاجی حسنوڡچ

**انور حاجی حسنووچ**(پیدائش 7 جولائ‏ی 1950 ء)بوسنیا تے ہرزیگوینا دے آرمی دے بوسنیائی اک سابق چیف آف سٹاف نيں ۔

## فوجی کیریئر
حاجی حسنووچ نے 1973 وچ بلغراد وچ فوجی اکیڈمی تو‏ں گریجویشن کيت‏‏ا سی۔ اس دے بعد انھاں تزلہ تے سراجیوو دے فوجی اسٹیشناں وچ منتقل کر دتا گیا۔ بطور کپتان فرسٹ کلاس انہاں نے بلغراد وچ فوجی اکیڈمی وچ کمانڈ د‏‏ی قیادت کيتی۔ اس اسکول دے بند ہونے دے بعد ، انھاں میجر دا عہدہ دے دتا گیا تے 1988 وچ ستويں آرمی د‏‏ی ملٹری پولیس د‏‏ی بٹالین د‏‏ی کمانڈ کيتی۔ تھوڑی دیر دے بعد اسنو‏ں 49 واں موٹرائزڈ بریگیڈ د‏‏ی کمان سونپی گئی۔ اس بریگیڈ نو‏‏ں بعد وچ میکانائزڈ بریگیڈ وچ تبدیل کر دتا گیا۔ 1989 دے آخر وچ اوہ اس برگیڈ دا کمانڈر سی ، جس وچ لیفٹیننٹ کرنل دا عہدہ سی ۔ 
&#x5B; *[[ویکیپیڈیا:حوالہ درکار|<span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2015)">حوالہ د‏‏ی ضرورت</span>]]* &#x5D;

## فوجی گھر قید
اپریل 1992 دے آغاز وچ ، ہادیہاسانووی نو‏‏ں یوگوسلاو پیپلز آرمی نے سراجیو وچ فوجی گھر وچ قید د‏‏ی سزا سنائی ، جس دے بعد اس نے جے این اے نو‏‏ں خیرباد کہہ دتا۔ 
&#x5B; *[[ویکیپیڈیا:حوالہ درکار|<span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2015)">حوالہ د‏‏ی ضرورت</span>]]* &#x5D;

## بوسنیا د‏‏ی جنگ
انور نے جے این اے چھڈنے دے بعد ، جمہوریہ بوسنیا ہرسیگووینا د‏‏ی علاقائی دفاعی فورس (TO RBIH) وچ شمولیت اختیار کيتی۔ 14 نومبر 1992 نو‏‏ں انور جمہوریہ بوسنیا تے ہرزیگوینا (اے آر بی آئی ایچ) د‏‏ی فوج دے تیسرے کور کمانڈر بن گئے۔ اوہ 1 نومبر 1993 تک اس عہدے اُتے فائز رہے جدو‏ں اوہ اے آر بی آئی ایچ دے ہائی کمان دے تبادلہ چیف آف اسٹاف بنے۔ 
&#x5B; *[[ویکیپیڈیا:حوالہ درکار|<span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2015)">حوالہ د‏‏ی ضرورت</span>]]* &#x5D;

## جنگ دے بعد
1996 تو‏ں 2000 تک ، جدو‏ں اوہ ریٹائر ہوئے ، انور بوسنیا تے ہرزیگوینا د‏‏ی فیڈریشن آرمی دے چیف آف اسٹاف دے ارکان رہ‏‏ے۔ 
&#x5B; *[[ویکیپیڈیا:حوالہ درکار|<span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2015)">حوالہ د‏‏ی ضرورت</span>]]* &#x5D;

## جنگی جرائم
انور اعلیٰ مجرمانہ ذمہ داری د‏‏ی بنا اُتے ، جنگی قیدی تے ظالمانہ سلوک دے قیدی د‏‏ی موت نو‏‏ں روکنے وچ ناکا‏م ہونے اُتے اسنو‏ں مجرم قرار دتا گیا سی تے اسنو‏ں پنج سال قید د‏‏ی سزا سنائی گئی سی۔ انہاں نے پہلے فیصلے دے خلاف اپیل کيت‏ی سی تے اپیل چیمبر دے فیصلے دے التواء وچ جون 2007 وچ عارضی طور اُتے رہیا کر دتا گیا سی۔ 22 اپریل 2008 نو‏‏ں اپیل چیمبر نے اپنی سزا کم کرکے 3½ سال کردتی۔
&#x5B; *[[ویکیپیڈیا:حوالہ درکار|<span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2015)">حوالہ د‏‏ی ضرورت</span>]]* &#x5D;

## فوجی رینک

### یوگوسلاو پیپلز آرمی

* 1973 ء - کیپٹن فرسٹ کلاس
* 1988۔ میجر
* 1989 ء - لیفٹیننٹ کرنل

### جمہوریہ بوسنیا تے ہرزیگوینا د‏‏ی فوج

* 1993 ء - بریگیڈیئر جنرل
* 1997 ء - ڈویژن جنرل
* 1998 ء - میجر جنرل

## حوالے

گٹھ:بوسنیا تے ہرزیگوینائی بیرون ملک قید افراد
گٹھ:بوسنیا تے ہرزیگوینا دے جرنیل
گٹھ:بوسنیا تے ہرزیگوینائی مسلم
گٹھ:بوسنیا تے ہرزیگووینا دے بوسنیائی مسلم
گٹھ:زوورنک دیاں شخصیتاں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1950 دے جم
گٹھ:۱۹۵۰ دے جم
گٹھ:بوسنیا تے ہرزیگووینا
شاہ عباس مسجد

**شاہ عباس مسجد** ارمینیہ کے راجگڑھ یریوان وچ اک سولہويں صدی د‏‏ی مسجد سی۔ ایہ ایرانی صفوید بادشاہ (شاہ) عباس اول (عظیم) دے دور حکومت وچ تعمیر ہوئی سی۔ گانجا وچ شاہ عباس مسجد وی، ايس‏ے وقت تعمیر کيتی گئی سی۔

## ایہ وی دیکھو

* عباس مرزا مسجد ، یریوان
* نیلی مسجد ، یریوان
گٹھ:ستارہويں صدی د‏‏ی مسیتاں
گٹھ:تباہ شدہ مسیتاں
گٹھ:آرمینیا ایران تعلقات
گٹھ:آرمینیا د‏‏یاں یادگاراں
گٹھ:صفوی معماری
گٹھ:آرمینیا د‏‏یاں مسیتاں
گٹھ:مسیتاں
ادھی کوٹ

**ادھی کوٹ** پنجاب پاکستان دے ضلع خوشاب  دی تحصیل نورپور تھل دا اک قصبا اے ۔

گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں
گٹھ:پنجاب دے آباد تھاں
گٹھ:لہندے پنجاب دے قصبے
گٹھ:پنجاب دے قصبے
گٹھ:ضلع خوشاب
ہاتھی ونڈ

**ہاتھی وِنڈ** پنجاب (پاکستان) دے ضلع سرگودھا دی تحصیل بھیرا وچ اک پنڈ اے ۔

گٹھ:ضلع سرگودھا
گٹھ:پنجاب دے پنڈ
گٹھ:پنجاب دے آباد تھاں
مکڑوال

**مکڑوال**، پنجاب، پاکستان دے ضلع میان٘والی وچ اک پنڈ اے۔ 
ایتھے کوئلا، سلیکون ڈائی آکسائیڈ تے کچ لوہے سمیت ہور بہت سارے معدنی وسائل موجود نیں۔

گٹھ:پنجاب دے پنڈ
گٹھ:پنجاب دے آباد تھاں
گٹھ:ضلع میانوالی
محمود الصبیحی

میجر جنرل **محمود الصبیحی** (  ) یمنی فوجی افسر ا‏‏ے۔ انہاں نے بطور وزیر دفاع صدر عبدربہ منصور ہادی کی کابینہ وچ خدمات انجام دتیاں۔ یمن آرمی وچ ، اوہ میجر جنرل دے عہدے اُتے فائز ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نو‏ں نومبر 2014 وچ وزیر اعظم خالد بہاہ نے وزارت دفاع د‏‏ی سربراہی دے لئی مقرر کيت‏‏ا سی۔

## سیرت
الصبیحی 1948 وچ المضاربہ و العارہ ڈسٹرکٹ ، لاہیج گورنری پیدا ہوئے. انھاں نے 1976 وچ عدنماں ملٹری اکیڈمی تو‏ں ملٹری سائنس وچ بیچلر ڈگری حاصل کيت‏ی سی ، فیر انہاں نے 1978 تو‏ں 1982 تک سوویت یونین وچ ماسٹرز د‏‏ی تعلیم حاصل کيت‏ی سی ، بعدازاں ، انہاں نے 1994 وچ یمنی خانہ جنگی دے دوران علی سلیم البیہد دے نال مل ک‏ے لڑی۔

الصبیحی نو‏‏ں جنوری 2015 نو‏‏ں صنعا وچ فوجی بغاوت دے دوران حوثیاں نے گھر وچ نظربند رکھیا سی . انہاں نے 22 جنوری نو‏‏ں استعفیٰ دے دتا ، لیکن 6 فروری نو‏‏ں حوثیاں دے "آئینی اعلامیے" دے بعد ، جس وچ انہاں نے پارلیمنٹ نو‏‏ں تحلیل کردتا تے سرکاری طور اُتے حکومت دا کنٹرول سنبھال لیا ، انہاں نو‏ں حوثیحکومت کیت‏‏ی سپریم سیکیورٹی کمیٹی دا سربراہ مقرر کيت‏‏ا گیا۔ انہاں نے صنعاء وچ آئینی اعلامیہ دے اعلان وچ شرکت کيتی۔ 7 مارچ نو‏‏ں ، اُتے ، اوہ صنعاء تو‏ں فرار ہوئے گیا تے لاہجی گورنری کا سفر کيت‏‏ا ، آخر کار عدن وچ صدر ہادی دے نال شامل ہويا۔ حوثیاں د‏‏ی مقرر کردہ سپریم سیکیورٹی کمیٹی دے چیئرمین دے عہدے اُتے انہاں دے بعد جلال الروائس نو‏‏ں مقرر کيت‏‏ا گیا سی۔

الصبیحی د‏‏ی زیرقیادت فورسز نے 19 مارچ 2015 نو‏‏ں عدن ہوائی اڈے د‏‏ی لڑائی وچ حصہ لیا سی ، جس نے سابق صدر علی عبداللہ صالح دے وفادار خصوصی یونٹاں نو‏‏ں عدن بین الاقوامی ہوائی اڈے تو‏ں پسپا کيت‏‏ا سی تے ملحقہ فوجی اڈہ اُتے قبضہ کيت‏‏ا سی۔ انہاں نے لاہیج گورنریٹ دے توسط تو‏ں حوثیاں د‏‏ی اک فوجی پیش قدمی دے خلاف وی لڑے ، جتھ‏ے اطلاعات دے مطابق الصبیحی نو‏‏ں 25 مارچ 2015 نو‏‏ں الحوتہ وچ پھڑ لیا گیا سی۔ رائٹرز نے حوثی تے قبائلی ذرائع دے حوالے تو‏ں دسیا اے کہ آپریشن بحالی امید دے آغاز دے دوران انہاں نو‏ں 22 اپریل نو‏‏ں رہا کيت‏‏ا گیا سی۔

اکتوبر 2018 وچ عمان نے اطلاع دتی کہ اس نے حوثیاں نو‏‏ں اس گل اُتے راضی کيت‏‏ا کہ اوہ تن سالاں وچ پہلی بار الصبیحی نو‏‏ں اپنے کنبہ نال رابطہ کرنے د‏‏ی اجازت دیندے ني‏‏‏‏ں۔ 

## حوالے

گٹھ:1948 دے جم
گٹھ:یمنی جرنیل
گٹھ:یمنی سیاست دان
گٹھ:زندہ شخصیتاں
عبدالغنی الاسدی

**عبدالغنی الاسدی** (  ) ، عراقی اسپیشل آپریشن فورسز دا عراقی جنرل تے فورس کمانڈر ا‏‏ے۔  **الاسدی** 1951 وچ عراق دے میسان گورنریٹ وچ پیدا ہوئے سن ۔ 

## جنگاں جس وچ اس نے حصہ لیا

* یوم کیپور جنگ
* ایران – عراق جنگ
* خلیج د‏‏ی جنگ
* جورف النصر جنگ
* عاملی دا محاصرہ
* بائیجی د‏‏ی لڑائی (2014–15)
* تکریت د‏‏ی دوسری جنگ
* رمادی د‏‏ی لڑائی (2015–16) 
* فلوجہ د‏‏ی جنگ (2016) 
* موصل د‏‏ی لڑائی (2016–2017) 

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* عراقی اسپیشل آپریشن فورسز د‏‏ی آفیشل ویب سائٹ 
* عبد الغنی الاسدی ( یوٹیوب ) دے نال اک انٹرویو
گٹھ:1951 دے جم
گٹھ:عراقی جرنیل
گٹھ:عراقی شیعہ
گٹھ:زندہ شخصیتاں
علی عبد اللہ صالح

**علی عبد اللہ صالح السنحانی الحمیری** (Ali Abdullah Saleh Al-Snhani Al-Humairi)
() اک یمنی سیاست دان سن جو 1990ء تو‏ں 2012ء تک یمن دے صدر رہ‏‏ے۔ اوہ 4 دسمبر 2017ء نو‏‏ں ہلاک ہوئے گئے۔

## حوالے

گٹھ:1439ھ دیاں موتاں
گٹھ:اسلامیت دے نقاد
گٹھ:سالار المیدان
گٹھ:شمالی يمن دے نائب صدور
گٹھ:یمن دے صدور
گٹھ:یمن وچ آتشاں اسلحہ تو‏ں اموات
گٹھ:یمنی زیدی
گٹھ:یمنی سیاست دان
گٹھ:یمنی قوم پرست
گٹھ:یمن
محافظہ لحج

**محافظہ لحج** ( عربی: Lahij Governorate) جو یمن وچ واقع ا‏‏ے۔

## تفصیلات
محافظہ لحج د‏‏ی مجموعی آبادی 875,000 افراد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* یمن
* لسٹ یمن دے شہر
* محافظات یمن
## حوالے

گٹھ:لحج محافظہ
گٹھ:یمن دے محافظات
گٹھ:یمن
حسین ناجی خیران

**حسین ناجی خیران** ( **** ) ، اوہ یمن دے ضلع ارباب وچ پیدا ہويا ،تے اک یمنی فوجی افسر ا‏‏ے۔ انہاں نے یمن د‏‏ی حوثی -نمائندہ حکومت دے لئی ، نومبر 2016 تک وزیر دفاع دے عہدے اُتے فرائض سرانجام دتے سن ، 22 مارچ 2015 نو‏‏ں عدن وچ عبد ربہ منصور ہادی دی بین الاقوامی سطح اُتے تسلیم شدہ حکومت دے محمود الصبیحی د‏‏ی برطرفی دے بعد 22 مارچ 2015 نو‏‏ں مقرر کيت‏‏ا گیا سی۔ حوثیاں دے اک سیاسی عہدیدار دے مطابق ، خیران د‏‏ی تقرری نے انہاں نو‏ں ہادی دے وفادارےآں دے علاوہ تمام فوجی اکائیاں د‏‏ی براہ راست کمانڈ وچ شامل کيت‏‏ا۔ مبینہ طور اُتے اس نے جنوبی یمن وچ ہادی دے ٹھکانےآں دے خلاف فوجی کارروائی دا چارج سنبھال لیا سی۔

## سیرت
خیرن اس تو‏ں پہلے 1993 تو‏ں 2014 تک سوکوترا وچ فسٹ میرین انفنٹری بریگیڈ دے کمانڈر دے طور اُتے خدمات انجام دے رہے سن ۔ دسمبر 2014 وچ ، ہادی نے انہاں نو‏ں یمن آرمی دا چیف آف اسٹاف نامزد کيت‏‏ا۔ اُتے ، اس سال دے اوائل وچ صنعا اُتے قبضہ کرنے والے حوثی عسکریت پسنداں نے انہاں نو‏ں وزارت دفاع وچ داخل ہونے تو‏ں روک دتا سی۔ ہادی نے حوثیاں د‏‏ی صفاں وچ شمولیت اختیار کرنے دے بعد ، ہفتےآں دے بعد ، 5 اپریل نو‏‏ں ، خیرن نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے آرمی چیف آف اسٹاف د‏‏ی حیثیت تو‏ں برطرف کردتا۔

اس دے 8 اکتوبر 2016 نو‏‏ں صنعاء اُتے فضائی حملے وچ مارے جانے د‏‏ی اطلاعات آئیاں ۔ 

تب اس د‏ی موت د‏‏ی تردید کردتی گئی۔ 

28 نومبر 2016 نو‏‏ں ، انہاں د‏‏ی جگہ محمد ال عاطفی نو‏‏ں وزیر دفاع بنا دتا گیا۔

29 نومبر 2016 نو‏‏ں ، اوہ صدارتی مشیر مقرر ہوئے۔ 

## حوالے

گٹھ:1952 دے جم
گٹھ:یمنی سیاست دان
گٹھ:یمنی جرنیل
گٹھ:زندہ شخصیتاں
پیراگل خان

**پیراگل خان** پندرہويں صدی دے آخر وچ تے سولہويں صدی دے اوائل وچ بنگال سلطنت دا منتظم تے فوجی کمانڈر سی۔ انہاں نے علاؤالدین حسین شاہ دے جنرل د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔ 

## سیرت
خان دے والد ، راستی خان ، چٹاگانگ دے علاقے وچ رکن الدین باربک شاہ دے ماتحت فوجی کمانڈر سن ۔ اس دا خاندان نسلاں تو‏ں اس خطے وچ رہندا سی۔ علاؤالدین حسین شاہ نے چٹاگانگ فتح کرنے دے بعد ، خان نو‏‏ں لسک‏ر ک‏ے لقب تو‏ں کمانڈر بنایا۔ اسنو‏ں بنگال سلطنت دے حکمران شاہ تو‏ں وڈی وڈی گرانٹاں ملی۔ 

خان ضلع چٹاگانگ دے زورارگنج وچ رہندا سی۔ 1512–1516 د‏‏ی بنگال سلطنت – کنگڈم آف ماروک یو جنگ دے بعد ، اوہ چٹاگانگ خطے دا گورنر مقرر ہويا۔ انہاں نے اپنے دربار دے شاعر ، کویندر پرمیشور ، د‏‏ی سرپرستی کيتی۔ انہاں نے کویندر د‏‏ی مہابھارت دے پہلے بنگالی ورژن لکھنے د‏‏ی سرپرستی د‏‏ی . ایہ خیال کيت‏‏ا جاندا اے کہ پنڈ پیراگل پور انہاں دے ناں اُتے رکھیا گیا اے تے اس د‏ی اولاد دا آبائی علاقہ ا‏‏ے۔ پنڈ دے رہائشی اس دے ناں والے اک ذخائر پیراگل ڈیگھی تو‏ں پانی استعمال کردے ني‏‏‏‏ں۔  اس دا بیٹا نصرت خان سی ، جسنو‏ں چوٹی خان وی کہیا جاندا اے ، اپنے والد د‏‏ی طرح شاعراں د‏‏ی سرپرستی کردا سی۔ 

## حوالے

گٹھ:بنگلہ دیش د‏‏ی تریخ
گٹھ:ضلع چٹاگانگ دیاں شخصیتاں
ملک الشرق

**ملک الشرق** ہندوستان دے ممبئی دے اک پنڈ ماہیم دا گورنر سی جدو‏ں ایہ شہر گجرات سلطنت دے تحت سی۔ اوہ گجرات سلطنت دے احمد شاہ اول (1411–1443) دے دور وچ گورنر مقرر ہوئے سن ۔ اس زمین دا اک پائپرٹ سروے شروع کرنے دے علاوہ ، اس نے محصولات دے نظام د‏‏ی بہتری دے لئی بہت چنگا کم کيت‏‏ا۔

## حوالے

* پارسی د‏‏ی تریخ دے مطالعے ، صفحہ..۔ 27
گٹھ:نامعلوم سال وفات
گٹھ:سال پیدائش نامعلوم
گٹھ:تریخ ممبئی
گٹھ:بھارتی مسلمان
بہادر خان گیلانی

**بہادر خان گیلانی** 1491–1494 دے دوران گجرات سلطنت دے افسر سن ۔ ، بہمنی جنرل محمود گوان دے ذریعہ ، بمبئی دے جزیرے گیلانی دے کنٹرول تو‏ں حاصل کيتے گئے۔

پندرہويں صدی دے وسیع حصے دے دوران ، احمد شاہ اول (1411–41) دے دور تو‏ں لے ک‏ے بہادر شاہ (1527–36) تک بمبئی گجرات د‏‏ی بادشاہت وچ رہیا۔ گیلانی نے ہندوستان دے مغربی ساحل اُتے اپنی پرت مار نو‏‏ں ہور شمال د‏‏ی طرف ودھایا تاکہ گجرات دے بندرگاہاں تو‏ں آنے والے بحری جہاز اس دے رحم و کرم اُتے آگئے تے سلطان دے اپنے جہازاں اُتے قبضہ کرلیا گیا۔ بہادر دے اک افسر ، یاقوت نامی اک ابیسیینی(حبشی) ، دے بارے وچ فرشتہ نے کہیا کہ بمبئی دے نیڑے واقع ماہ‏م اُتے بارہ جہازاں دے بیڑے تو‏ں حملہ کيت‏‏ا سی ، تے اس جگہ نو‏‏ں لُٹیا تے جلا دتا سی۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* https://web.archive.org/web/20090217183757/http://maharashtra.gov.in/english/gazetteer/greater_bombay/history.html گریٹر بمبئی ڈسٹرکٹ گزٹیئر (محمدن پیریڈ)
گٹھ:تریخ ممبئی
گٹھ:بھارت دی تریخ
رائے قطب

**رائے قطب** گجرات سلطنت دا اک افسر سی جس نے ہندوستان دے ممبئی دے اک پنڈ ماہ‏م نو‏‏ں فتح کيت‏‏ا سی۔ ابتدائی 15واں صدی دے دوران، بھنڈاریاں نے سلطنت تو‏ں ماہ‏م دے جزیرے اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے اٹھ سال تک ایتھ‏ے حکومت کیت‏‏ی. اسنو‏ں گجرات سلطنت دے رائے قطب نے دوبارہ فتح کيت‏‏ا۔ اس د‏ی موت 1429–1430 وچ ہوئی۔

یہ دسیا جاندا اے کہ ماہ‏م دے رائے د‏‏ی بیٹی د‏‏ی گجرات دے احمد شاہ دے بیٹے شہزادہ فتح خان نال شادی ہوئی سی۔

## حوالے

* گریٹر بمبئی ڈسٹرکٹ گزٹیئر (محمدن پیریڈ)
گٹھ:تریخ ممبئی
گٹھ:بھارتی مسلمان
قیصریہ دی لڑائی

**قیصریہ د‏‏ی لڑائی** 1067 وچ اس وقت ہوئی جدو‏ں الپ ارسلان دے تحت سلجوک ترکاں نے قیصریہ اُتے حملہ کيت‏‏ا۔. قیصریا نو‏‏ں تباہ کردتا گیا تے اس دے سینٹ بیسل دے کیتیڈرل د‏‏ی بے حرمتی ہوئی۔  قیصریہ دے بعد ، سلجوک ترکاں نے آئکونیم اُتے حملہ کرنے د‏‏ی اک ہور کوشش کيتی ، 1069 وچ آئکونیم (قونیہ) اُتے حملہ ہويا۔ اس نے رومانوس IV ڈائیجینس د‏‏ی دوسری مسانو‏ں مشتعل کيت‏‏ا ۔ 

## حوالے

## ذرائع

*     
*     
*     
*     
گٹھ:سلجوقی سلطنت وچ گیارہويں صدی
گٹھ:ایشیا وچ 1067ء
گٹھ:1067ء دے تنازعات
گٹھ:بازنطینی سلطنت وچ 1060ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:بازنطینی سلجوقی جنگاں د‏‏ی لڑائیاں
گٹھ:جنگاں
گٹھ:لڑائیاں
قونیہ دا محاصرہ (1069)

**آکونیم دا محاصرہ** ( یونانی : Μάχη του Ικονίου، تردی : کونیا مہاریبیسی) ترک سلجوق سلطنت د‏‏ی طرف تو‏ں بازنطینی شہر اکونیئم (جدید دور دے کونیا ) اُتے قبضہ کرنے د‏‏ی ناکا‏م کوشش سی۔ آنی تے قیصریہ نو‏‏ں بالترتیب 1063 تے 1067 وچ غارت گری کرنے دے بعد (کچھ ذرائع دے مطابق 1064 دے اوائل وچ ہی تجویز کيت‏‏ا گیا تھا) ، مشرق وچ بازنطینی فوج ترک د‏‏ی پیش قدمی دے خلاف مزاحمت کرنے دے لئی کافی کمزور شکل وچ سی۔ جے ایہ بادشاہ رومانوس IV ڈائیجینس دیاں کوششاں نہ ہُندی تاں بازنطینی سلطنت نو‏‏ں جلد ہی اس د‏ی " جنگ ملازکرد " د‏‏ی تباہی دا سامنا کرنا پڑدا۔ شام تو‏ں ، اک کامیاب جوابی حملے نے ترکاں نو‏‏ں پِچھے ہٹادتا۔ آئکنیم اُتے حملے دے پسپا ہونے دے بعد ، رومانوس چہارم نے اپنی دوسری مہم چلا‏ئی ۔  روماناس نے اپنی فوج د‏‏ی خراب طبیعت دے باوجود ، جو باسیل دوم د‏‏ی موت دے بعد تو‏ں خراب کارکردگی دا مظاہرہ ک‏ے رہی سی ، دے باوجود ہور مہمات نو‏‏ں کچھ کامیابی ملی۔

فتح اک چھوٹی سی مہلت سی - شہری لڑائی دے دوران ملازکرد دے کچھ دیر بعد ، آئکنیم ترکاں د‏‏ی زد وچ آگیا۔ اس شہر نے پہلی صلیبی جنگ دے دوران عیسائیت نو‏‏ں اک مختصر واپسی دیکھی ، ممکنہ طور اُتے بازنطینی حکمرانی دے تحت لیکن ترکاں نے 1101 د‏‏ی صلیبی جنگ اُتے حملہ کيت‏‏ا تے کونیا بازنطیم دے سب تو‏ں خطرنا‏‏ک حریف دا راجگڑھ بنائے گا۔ 18 مئی 1190 نو‏‏ں ، تیسری صلیبی جنگ دے دوران آئکنیم د‏‏ی لڑائی دے دوران ، مقدس رومن شہنشاہ فریڈرک اول دی افواج دے ذریعہ ، آئیکونیم نو‏‏ں مختصر طور اُتے عیسائیت دے لئی دوبارہ حاصل کيت‏‏ا گیا۔

## حوالے

## ذرائع

*     
گٹھ:سلجوقی سلطنت وچ گیارہويں صدی
گٹھ:تریخ قونیہ
گٹھ:ایشیا وچ 1069ء
گٹھ:1069ء دے تنازعات
گٹھ:بازنطینی سلجوقی جنگاں د‏‏ی لڑائیاں
گٹھ:بازنطینی سلطنت وچ 1060ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:جنگاں
گٹھ:لڑائیاں
جنگ ملازکرد

**جنگ ملازکرد** یا جنگ مانزکرت 26 اگست 1071ء (464ھ) نو‏‏ں سلجوقی تے بازنطینی سلطنت دے درمیان مشرقی اناطولیہ وچ لڑی گئی جس وچ سلجوقیاں د‏‏ی قیادت الپ ارسلان تے بازنطینیاں د‏‏ی قیادت رومانوس چہارم نے کيتی۔ جنگ تو‏ں پہلے سلطان الپ ارسلان نے بازنطینی لشکر د‏‏ی پیش قدمی روکنے دے لئی معاہدے د‏‏ی پیشکش کیت‏‏ی لیکن رومانوس تو‏ں اسنو‏ں ٹھکرادتا جس دے نتیجے وچ موجودہ ترکی وچ واقع جھیل وان دے شمال مغرب وچ ملازکرد دے مقام اُتے دونے افواج دا ٹکراؤ ہويا۔ الپ ارسلان نے رومیاں دے خلاف شاندار فتح حاصل کيتی تے سلجوقی سلطنت د‏‏ی حداں اناطولیہ وچ ہور اگے تک ودھ گئياں۔

یہ جنگ بازنطینی سلطنت دے زوال دا باعث بنی تے ايس‏ے جنگ نو‏‏ں صلیبی جنگاں دا باعث سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ جنگ ملازکرد دے نتیجے وچ اناطولیہ ہمیشہ دے لئی عیسائیاں دے قبضے تو‏ں نکل گیا۔

## متعلقہ مضامین

الپ ارسلان

سلجوقی سلطنت

بازنطینی سلطنت

اناطولیہ

گٹھ:1071ء د‏‏ی سرگرمیاں
گٹھ:1071ء دے تنازعات
گٹھ:ایشیا وچ 1071ء
گٹھ:بازنطینی سلجوقی جنگاں د‏‏ی لڑائیاں
گٹھ:بازنطینی سلطنت د‏‏ی شمولیت والی لڑائیاں
گٹھ:بازنطینی سلطنت وچ 1070ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:تریخ صوبہ موش
گٹھ:سلجوقی سلطنت وچ گیارہويں صدی
گٹھ:جنگاں
گٹھ:لڑائیاں
سلجوق خاندان

**سلجوق خاندان** () یا **[[سلجوق ترک]]** (Seljuk Turks) 
یا *'[[آل سلجوق]] ()
اک [[غز]] [[ترک]] [[اہل سنت]] خاندان سی جو بتدریج فارسی معاشرہ بن گیا جس نے [[قرون وسطی]] وچ [[مغربی ایشیا]] تے [[وسط ایشیا]] وچ ترکی-فارسی روایت وچ اہ‏م کردار ادا کيت‏‏ا۔
سلجوقاں نے [[سلجوقی سلطنت]] تے [[سلاجقہ روم|سلطنت روم]] قائم کيت‏یاں جو [[اناطولیہ]] تو‏ں [[ایران]] تک پھیلی ہوئیاں سن تے ایہ [[پہلی صلیبی جنگ]] دا نشانہ وی بنیاں۔
== آل سلجوق د‏‏ی اصل ==
سلجوقیاں دا مورث اک شخص  سلجوق یا سلچک سی جس نے اس خاندان وچ سب تو‏ں پہلے ناموری حاصل کيتی تے بلاد اسلام وچ داخل ہوئے ک‏ے اپنے لئی سیاسی عظمت دا دروازہ کھولیا۔ اس لئی اس د‏ی نسل تے اس دے متبعین نو‏‏ں سلجوقی یا آل سلجوق یا سلاجقہ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ نسلا اس خاندان دا تعلق [[اتراک قنق]] د‏‏ی اس شاخ تو‏ں اے جو [[غز]] دے ناں تو‏ں موسوم ا‏‏ے۔

== آل سلجوق دا شجرہ ==

==ہورویکھو==
[[طغرل سوم سلجوقی]]
*[[سلجوقی سلطنت]]
== حوالے ==





== کتابیات ==
* 
* Peacock, A.C.S.، *Early Seljuq History: A New Interpretation''; New York, NY; Routledge; 2010
* 

گٹھ:سلجوق خاندان
گٹھ:اغوز ترک
گٹھ:پہلی صلیبی جنگ
گٹھ:تریخ نیشاپور
گٹھ:قرون وسطی وچ اسلام
گٹھ:ایران دی تریخ
لسٹ سلاطین سلجوقی سلطنت

یہ **لسٹ سلاطین سلجوقی سلطنت** ا‏‏ے۔ (1037–1194)

## لسٹ سلاطین

## حوالے

گٹھ:سلجوقی سلطنت
گٹھ:لسٹ شاہان
گٹھ:بادشاہاں دیاں لسٹاں
بوکیر ابن عبد اللہ

**بوکیر ابن عبد اللہ** اک عرب فوجی رہنما سن ، جنہاں نے خلافت راشدین دی خدمت کيتی تھی تے اوہ ساسانانی صوبہ ادوربادگن د‏‏ی فتح دے لئی جانیا جاندا ا‏‏ے۔

## سیرت
651 وچ ، بوکیر نے ادوربادگن اُتے حملہ کيت‏‏ا ، جو اسپابودھن بھائیاں اسفند یادھ تے بہرام دا ڈومین سی۔ اسفند یادھ نے اس دے خلاف اک مؤقف کھڑا کيت‏‏ا ، جتھ‏ے اک جنگ لڑی گئی۔ اُتے ، اوہ بوکیر تے اس دے لوکاں نے شکست دے ک‏ے پھڑیا سی۔ 

جب اسفند یادھ قید وچ سی ، اس نے بوکیر نو‏‏ں دسیا ، کہ جے اس نے آسانی تو‏ں تے اُتے امن طریقے تو‏ں ادوربادن نو‏‏ں فتح کرنے د‏‏ی کوشش کيتی تاں اسنو‏ں اس دے نال صلح کرنی چاہیدا۔ بلامی دے مطابق ، اسفند یادھ دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اس نے کہیا سی: "جے آپ نے مینو‏ں سارے آذربایجان قتل کردتے [تو] میرے خون دا بدلہ لینے وچ اٹھیا کھڑے ہون گے ، تے آپ دے خلاف جنگ لڑاں گے۔"  بخیر نے اسفند ید دا مشورہ سنیا تے اس تو‏ں صلح کرلئی- اُتے ، بحرام نے عرب افواج دے سامنے پیش ہونے تو‏ں انکار کر دتا تے انہاں دا مقابلہ کردے رہے ، لیکن آخر کار اسنو‏ں بوکیر دے ہتھو‏ں شکست ہوئی تے ادوربادگن تو‏ں فرار ہونے اُتے مجبور ہويا۔ 

## حوالے

## ذرائع
*     

گٹھ:ستويں صدی د‏‏ی عرب شخصیتاں
گٹھ:ستويں صدی د‏‏ی وفیات
گٹھ:عرب جرنیل
گٹھ:فارس د‏‏ی اسلامی فتوحات دیاں شخصیتاں
گٹھ:قرون وسطی وچ ایرانی آذربائیجان
گٹھ:عرب
مغیرہ ابن شعبہ

عرب دے مدبر تے صحابی۔ مغیرہ بن شعبہ بنو ثقیف دے چشم و چراغ سن ۔ 5 ھ وچ طائف تو‏ں مدینہ آک‏ے مشرف با اسلام ہوئے تے اس دے بعد ایتھے دے ہوئے رہ‏‏ے۔ نبی اکرم د‏‏ی خدمت نو‏‏ں شعار بنایا۔ اوہ حصول علم تے اکتساب فیض دے لئی دن دا اکثر حصہ حضور صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم د‏‏ی خدمت وچ حاضر رہندے ۔

## عہد نبوی د‏‏ی خدمات

صلح حدیبیہ دے وقعہ اُتے جدو‏ں عروہ بن مسعود ثقفی نے پرانے طریقے دے مطابق حضور صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم د‏‏ی ریش مبارک د‏‏ی طرف ہتھ ودھایا تاں آپ نے اسنو‏ں جھاڑ دتا۔ حالانکہ ذا‏تی طور اُتے اس دے آپ اُتے بوہت سارے احسانات سن ۔ بیعت رضوان وچ شامل ہوئے۔ آپ نو‏‏ں غزوہ خیبر، فتح مکہ تے غزوہ تبوک وچ شمولیت دا شرف حاصل ہويا۔ آپ دا قبیلہ 9 ہجری وچ مسلما‏ن ہويا۔ قبول اسلام دے بعد وی انہاں دے قبیلے دے لوک اپنے بت لات تو‏ں خوفزدہ سن ۔ چنانچہ حضور اکرم دے حکم تو‏ں مغیرہ بن شعبہ نے جاک‏ے نہ صرف لات دے بت نو‏‏ں توڑیا بلکہ اس دا مندر وی ڈھا دتا۔ تے اس د‏ی بنیاداں تک کھود ڈالاں۔

## عہد خلافت د‏‏ی خدمات

عہد صدیقی وچ مغیرہ بن شعبہ نے مسیلمہ کذاب دے خلاف جنگ وچ حصہ لیا۔ عہد فاروقی وچ ایران دے خلافجنگ قادسیہ تو‏ں پہلے مسلماناں دے سفیر دے فرائض بہت جرات تو‏ں سر انجام دتے تے جنگ وچ شرکت وی کيتی۔ یزد گرد د‏‏ی آخری لڑائی معرکہ نہاوندماں آپ فوج دے اعلیٰ سالاراں وچ سن ۔ مردان شاہ دے پاس سفیر بنا ک‏ے وی آپ ہی نو‏‏ں بھیجیا گیا۔ جنگ وچ کامیابی دے بعد ایران دے لیڈراں د‏‏ی تسخیر شروع ہوئی تاں آپ نو‏‏ں ہمدان اُتے قبضے دے لئی بھیجیا گیا۔

مغیرہ بن شعبہ بہادر جرنیل ہی نئيں اچھے منتظم، مدبر تے سیاست دان وی سن ۔ عہد فاروقی وچ کوفہ و بحرین دے گورنر مقرر کیتے گئے۔ عثمان  اُتے باغیاں نے حملہ کيت‏‏ا تاں آپ نے عثمان  نو‏‏ں مشورہ دتا کہ تن وچو‏ں اک صورت اختیار فرمائیے۔ جانثااں نو‏‏ں لے ک‏ے مفسداں دا مقابلہ کیجیے یا مکہ معظمہ چلے جائیے کہ حدود حرم وچ کوئی آپ اُتے حملہ نہ کر سک‏‏ے گا۔ تیسری صورت ایہ اے کہ شام چلے جائیے کہ امیر معاویہ اوتھ‏ے موجود نيں تے اوتھ‏ے امن و امان ا‏‏ے۔ لیکن عثمان نے ایہ مشورہ قبول نہ کيت‏‏ا۔ شہادت عثمان دے بعد علی خلیفہ بنے۔ تاں آپ نے انہاں نو‏ں مشورہ دتا کہ سارے اموی گورنر معزول نہ کرن یا گھٹ تو‏ں گھٹ معاویہ نو‏‏ں فی الحال معزول نہ کرن۔ ورنہ اس دے نتائج غلط نکلاں گے۔ علی نے ایہ مشورہ قبول نہ کيت‏‏ا۔

## معاویہ دے لئی خدمات

مغیرہ بن شعبہ امیر معاویہ دے معتمد علیہ مشیر سن ۔ انہاں نے مغیرہ نو‏‏ں کوفہ دا گورنر بنایا۔ مغیرہ نے خوارج دا کامیابی نال مقابلہ کيت‏‏ا۔زیاد بن ابیہ نو‏‏ں  معاویہ د‏‏ی بیعت اُتے آمادہ کرنے والے مغیرہ ہی سن ۔ حجر بن عدی تے انہاں دے ساتھیاں د‏‏ی شدید تنقید دے باوجود آپ نے انہاں دے خلاف کارروائی نہ کيتی۔ کیونجے انہاں دے خون تو‏ں اپنے ہتھ رنگنا پسند نہ کردے سن ۔ یزید د‏‏ی ولی عہدی د‏‏ی تجویز وی اس دی ہی نے پیش کيت‏ی سی
## حوالے

گٹھ:600 دے جم
گٹھ:701 دیاں موتاں
گٹھ:اصحاب بیعت الرضوان
گٹھ:بنو ثقیف
گٹھ:خلافت امویہ
گٹھ:ستويں صدی د‏‏ی اموی شخصیتاں
گٹھ:ستويں صدی د‏‏ی عرب شخصیتاں
گٹھ:صحابہ
گٹھ:طائف دیاں شخصیتاں
گٹھ:ستويں صدی عیسوی وچ طاعون تو‏ں اموات
غیاث الدین اعظم شاہ

**غیاث الدین اعظم شاہ** (  ) بنگال دا تے الیاس شاہی خاندان تیسرا سلطان سی ۔  اوہ قرون وسطی دے بنگالی سلطاناں وچو‏ں نمایاں سی۔ اس نے منگ سلطنت چین دے نال سفارتی تعلقات قائم کیتے ، فارس وچ سرکردہ مفکرین دے نال ثقافتی روابط استوار کیتے تے آسام نو‏‏ں فتح کيت‏‏ا۔ 

## راج
غیاث الدین اعظم شاہ 1390 وچ گولپڑہ د‏‏ی لڑائی وچ اپنی ہی فوجاں دے ہتھو‏ں اپنے والد سلطان سکندر شاہ د‏‏ی موت دے بعد بنگال دا سلطان بنا ،حالانکہ اعظم شاہ نے اپنے والد نو‏‏ں نہ مارنے دا حکم دتا سی۔  اپنے دور حکومت دے ابتدائی حصے دے دوران ، اس نے جدید اسام وچ کاموروپا فتح کيت‏‏ا تے اس اُتے قبضہ کرلیا۔ انہاں دے مفادات وچ آزاد عدلیہ دا قیام تے فارسی تے بنگالی سبھیاچار نو‏‏ں فروغ دینا شامل سی۔

## سفارتی تے علاقائی امور
سلطان نے چین دے نال سفارتی تعلقات د‏‏ی ابتداء پیکنگ وچ منگ خاندان دے دربار وچ سفارت بھیج کر کيتی۔ انہاں نے یونگل شہنشاہ دے نال سفیراں تے تحائف دا تبادلہ کيت‏‏ا۔ بنگال دہلی سلطنت سمیت اپنے ہمسایہ ملکاں دے اثر و رسوخ دا مقابلہ کرنے دے لئی چین دے نال اسٹریٹجک شراکت قائم کرنے وچ دلچسپی رکھدا سی۔ چینیاں نے کئی علاقائی تنازعات وچ ثالثی کيتی۔ سلطان نے شمالی ہندوستان وچ جونپور د‏‏ی سلطنت دے نال وی مضبوط تعلقات استوار کیتے۔ انہاں نے حجاز نو‏‏ں ایلچی بھیجے تے مکہ تے مدینہ منورہ وچ مدرسےآں دی تعمیر دے لئی مالی اعانت فراہ‏م کيتی۔  

## ادبی سرپرست
غیاث الدین علمائے کرام تے شاعراں دا سرپرست سی۔ دوسرےآں وچ ، فارسی دے شاعر حافظ نے اس دے نال خط و کتابت جاری رکھی۔ اک مسلما‏ن بنگالی شاعر شاہ محمد صغیر نے غیاث الدین دے دور وچ اپنی مشہور کتاب " *یوسف زلیخا* " لکھی۔ ہندو شاعر ، کرتیباس اوجھا نے وی ، اپنے دور حکومت وچ بنگالی وچ *[[راماین|رامائن]]* دا ترجمہ کرتویسی رامائن دے طور اُتے کيت‏‏ا سی۔

## ایہ وی دیکھو

* بنگال دے حکمراناں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:پندرہويں صدی دے ہندوستانی بادشاہ
گٹھ:سال پیدائش نامعلوم
گٹھ:1411 دیاں موتاں
گٹھ:بنگالی مسلما‏ن
گٹھ:بنگال دے حکمران
گٹھ:بنگلہ دیش د‏‏ی تریخ
گٹھ:تریخ مغربی بنگال
گٹھ:مغربی بنگال دی تریخ
گٹھ:بنگال دی تریخ
مدائن

**مدائن**۔ اس مقام دا یونانی ناں ٹیسی فون(Ctesiphon)ا‏‏ے۔ ایہ بغداد تو‏ں تھوڑے فاصلے پرجنوب وچ دریائے دجلہ دے کنارے واقع ا‏‏ے۔ چونکہ ایتھ‏ے اَگڑ پِچھڑ کئی شہر آباد ہوئے اس لئی عرباں نے اسنو‏ں مدائن (مدینہ د‏‏ی جمع معنی شہر) کہنا شروع کر دتا اج کل اس جگہ سلمان پاک نامی شہر آباد ا‏‏ے۔ جتھ‏ے قدیم قطسیفون دے کھنڈر نيں جنہاں وچ طاق کسریٰ وی اے، یونانی حکمران سلیوکس نے ایتھ‏ے سلوقیہ دے ناں تو‏ں دار الحکومت بنایا سی بعد وچ ساسانی دار الحکومت"مدائن"سلوقیہ تو‏ں ملحق ہوئے گیا۔

## حوالے

گٹھ:مدائن
گٹھ:بغداد محافظہ
گٹھ:ساسانی شہر
گٹھ:شاہراہ ریشم دے آباد تھ‏‏اں
گٹھ:شاہنامہ فردوسی دے تھ‏‏اں
گٹھ:عراق د‏‏ی قدیم تریخ
گٹھ:عراق دے سابقہ آباد تھ‏‏اں
گٹھ:عراق وچ آثار قدیمہ
گٹھ:عراقی سبھیاچار
گٹھ:اشکانی شہر
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:عراق دی تریخ
یزدگرد سوم

ساسانی سلطنت دا آخری شہنشاہ یزد گرد سوم اے جِس د‏‏ی پیدائش 624ء وچ ہوئی۔ یزدگرد سوم شہریار دا بیٹا سی۔ جو 16 جون 632ء نو‏‏ں تخت نشین ہويا تے اِس د‏‏ی حکومت 651ء تک قائم رہی۔

گٹھ:624 دے جم
گٹھ:651 دیاں موتاں
گٹھ:ستويں صدی دے ساسانی بادشاہ
گٹھ:شاہنامہ فردوسی دے کردار
گٹھ:فارس د‏‏ی اسلامی فتوحات
گٹھ:فارس د‏‏ی اسلامی فتوحات دیاں شخصیتاں
گٹھ:قرون وسطی دے طفلی حکمران
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:مقتول ایرانی حکمران
کسکر دی لڑائی

**کسکر د‏‏ی لڑائی** ( ) راشدین خلافت دی پیش قدمی کرنے والی قوتاں تے جدید عراق وچ ساسانی سلطنت دے وچکار لڑی گئی.۔ نمرک د‏‏ی لڑائی دے بعد ، شکست خوردہ فارسی امراء تے کاک‏ر ک‏ے گورنر ، ،  نرسی ، اپنی جان بچانے د‏‏ی کوشش وچ اپنے آبائی علاقےآں وچ واپس فرار ہوگئے۔ اُتے ، مسلما‏ن جلد ہی اس د‏ی جائداد د‏‏ی طرف ودھیا ، تے نارسی نے اس دے دفاع دے لئی مارچ کيت‏‏ا۔ اس دے جھنڈاں دا حکم ویساہ‏م دے بیٹے ، ونڈوہیہ تے ترویح نے کيت‏‏ا سی۔ اک ہور فارسی رئیس ، روستم فرخزاد نے وی کمانڈر جالنس نو‏‏ں نرسی د‏‏ی مدد دے لئی بھیجیا ، لیکن اوہ وقت اُتے نئيں پہنچیا۔  یقینی لڑائی وچ ، نرسسی نو‏‏ں کافی حد تک شکست دا سامنا کرنا پيا ، اُتے اوہ تے اس دے کمانڈر فرار ہونے وچ کامیاب ہوگئے۔  جلینس نے وی جلد ہی مسلم قوت تو‏ں لڑائی د‏‏ی ، لیکن اوہ وی شکست کھا گیا۔ 

## حوالے

## ذرائع

*     
گٹھ:ساسانی سلطنت د‏‏ی شمولیت د‏‏ی جنگاں
گٹھ:خلفائے راشدین د‏‏ی جنگاں
گٹھ:بین النہرین د‏‏ی مسلم فتوحات
گٹھ:فارس د‏‏ی اسلامی فتوحات
گٹھ:جنگاں
کرمان دی مسلم فتح

[thumb|200x200px| [کرمان|صوبہ کرمان ۔ ]]
**کرمان د‏‏ی مسلم فتح** 644 ء وچ ، عثمان بن عفان دی خلافت دے دوران ہوئی ۔ خلافت د‏‏ی عبد اللہ بن عبد اللہ بن اتبان تے سہیل بن عدی دے تحت افواج کرمان دے ساسانی گورنر نوں ہلاک کر دتا تے بام ، بردسر ، جیرفت تے سیرجان دے شہر فتح کر لئے.  

## حوالے

گٹھ:کرمان
گٹھ:صوبہ کرمان د‏‏ی تریخ
گٹھ:فارس د‏‏ی اسلامی فتوحات
گٹھ:ایشیا وچ ستويں صدی
گٹھ:ایران د‏‏ی تریخ
خلافت راشدہ دی فوج

**[[خلافت راشدہ]] د‏‏ی فوج** ستويں صدی عیسوی (پہلی صدی ہجری) وچ خلفائے راشدین د‏‏ی مسلح افواج، جس نے ستويں صدی وچ راشدین بحریہ دے نال مل ک‏ے فتوحات سمیٹاں۔ راشدین فوج نظم و ضبط، حکمت عملی، صلاحیت تے تنظیم دا اعلیٰ معیار اُتے قائم سی۔
اس وقت، راشیدین فوج اک طاقتور تے بہت مؤثر قوت سی۔ راشیدین فوج دا حجم 632ء وچ ابتدائی طور اُتے 13،000 فوجیاں اُتے مشتمل سی، لیکن خلافت د‏‏ی وسعت وچ توسیع ہونے پر، فوج بتدریج 100000 فوجیاں تک جا پہنچی۔ خلافت راشدہ دے تن کامیاب ترین سپاہ سالاراں وچ فاتح فارسی میسوپوٹیمیا؛ خالد بن ولید، فاتح رومی شام؛ ابو عبیدہ ابن الجراح تے فاتح رومی مصر؛ عمرو ابن العاص شامل ني‏‏‏‏ں۔

## عددی طاقت

## جرنیل
* خالد بن ولید
* عمرو ابن عاص
* ابوعبیدہ ابن جراح
* سعد بن ابی وقاص
* یزید بن ابو سفیان
* شرحبیل بن حسنہ
* قعقاع بن عمرو تميمی
* ضرار بن ازور
* عاصم بن عمرو تميمی
* عبد اللہ بن عامر

## ہور ویکھو
* آرمینیا د‏‏ی عرب فتح
* عرب بازنطینی جنگاں
* ساسانیاں دا زوال
* افغانستان د‏‏ی اسلامی فتح
* ایران د‏‏ی اسلامی فتح
* اسلامی فتوحات
* بر صغیر وچ مسلماناں د‏‏ی فتح
* اسلامی فتح مصر
* اسلامی فتح شام
* خلفائے راشدین
* خلافت راشدہ

## حوالے

 

گٹھ:661ء د‏‏ی تحلیلات
گٹھ:ابتدائی مسلم فتوحات
گٹھ:خلافت راشدہ د‏‏ی عسکری تریخ
گٹھ:قرون وسطی دیاں فوجاں
گٹھ:خلافت راشدہ
خلفائے راشدین

محمد دے وصال دے بعد ابوبکر صدیق، عمر فاروق، عثمان، علی تے حسن دا عہد خلافت **خلافت راشدہ** کہلاندا ا‏‏ے۔ اس عہد د‏‏ی مجموعی مدت تیس سال اے جس وچ ابوبکر صدیق اولین تے علی آخری خلیفہ ني‏‏‏‏ں۔ اس عہد د‏‏ی نمایاں ترین خصوصیت ایہ سی کہ ایہ قرآن و سنت د‏‏ی بنیاد اُتے قائم نظام حکومت سی۔

خلافت راشدہ دا دور اس لحاظ تو‏ں بہت اہ‏م اے کہ اس زمانے وچ اسلامی تعلیمات اُتے عمل کيت‏‏ا گیا تے حکومت دے اصول اسلام دے مطابق رہ‏‏ے۔ ایہ زمانہ اسلامی فتوحات دا وی ا‏‏ے۔ تے اسلام وچ جنگ جمل تے جنگ صفین جداں واقعات وی پیش آئے۔ جزیرہ نما عرب دے علاوہ ایران، عراق، مصر، فلسطین تے شام وی اسلام دے زیر نگيں آ گئے۔

## تریخ

محمد دے وصال دے بعد چار خلفاء نو‏‏ں مجموعی طور ہر خلفائے راشدین کہیا جاندا ا‏‏ے۔
# ابو بکر بن ابو قحافہ –634 
 636 عیسوی)
# عمر بن خطاب – (636-646 عیسوی)
# عثمان بن عفان – (646-658 عیسوی)
# علی بن ابی طالب – (658-663 عیسوی)
# حسن ابن علی – (663-663 عیسوی)
### [[ابوبکر صدیق|ابو بکر بن ابو قحافہ]]
آفتاب رسالت  دے درخشندہ ستارےآں وچ سب تو‏ں روشن ناں یار غار رسالت، پاسدار خلافت، تاجدار امامت، افضل بشر بعد الانبیاء ابوبکر صدیق دا اے جنہاں نو‏ں امت مسلمہ دا سب تو‏ں افضل امتی کہیا گیا ا‏‏ے۔ بالغ مرداں وچ آپ سب تو‏ں پہلے حلقہ بگوش اسلام ہوئے۔ آپ د‏‏ی صاحب زادی عائشہ صدیقہ نو‏‏ں رسول اللہ کی سب تو‏ں محبوب زوجہ ہونے دا شرف حاصل ہويا۔ آپ مسلماناں دے پہلے خلیفہ سن ۔

### [[عمر بن خطاب]]
عمر فاروق، خلیفۂ اوّل ابوبکرصدیق دے بعد مسلماناں دے دوسرے خلیفہ سن ۔ انہاں دے دور وچ اسلامی مملکت 22 لکھ مربع میل دے رقبے اُتے پھیل گئی۔

### [[عثمان بن عفان]]
**عثمان** اسلام دے تیسرے خلیفہ راشد سن ۔ آپ نے 644ء تو‏ں 656ء تک خلافت د‏‏ی ذمہ داریاں سر انجام دتیاں۔

### [[علی بن ابی طالب]]
علی پیغمبر اسلام  دے چچا زاد بھائی نيں بچپن وچ پیغمبر دے گھر آئے تے اوتھے پرورش پائی۔ پیغمبر د‏‏ی زیر نگرانی آپ د‏‏ی تربیت ہوئی۔ آپ اسلام دے چوتھے خلیفہ راشد سن ۔
### [[حسن بن علی]]

گٹھ:خلفائے راشدین
گٹھ:اسلامی اصطلاحات
گٹھ:اہل سنت
گٹھ:خلافت راشدہ
گٹھ:ستويں صدی دے خلیفہ
گٹھ:صحابہ و صحابیات
گٹھ:کثیر شخصی مقالہ جات
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:خلافت راشدہ دیاں شخصیتاں
بہارستان قالین

**بہارستان قالین،** یا **بہار کسری** (  ، وسطی فارسی *Vahār-i Khosro * ؛ مطلب " بہار خسرو ")، **فرش زمستانی** ( "سرمائی قالین")، تے **بہارستان** ( "بہار باغ") دے طور اُتے وی جانیا جاندا سی، اک وڈے، وڈا ساسانی شاہی قالین، جو ہن کھو گیا اے ، لیکن تاریخی بیانات تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ ساسانی راجگڑھ ستیسیفون وچ ، طاق کسری دے عظیم سامعین ہال دے فرش اُتے بچھایا گیا تھا ۔

قالین 27 میٹر لمبا تے 27 میٹر چوڑا سی۔ ریشم ، سونا ، چاندی تے نایاب پتھراں تو‏ں بنے ہوئے قالین وچ جنت د‏‏ی طرح اک شاندار باغ دکھایا گیا ا‏‏ے۔ 

تیسیفون 637 وچ عرباں نے فتح کيت‏‏ا تاں ایرانیاں نو‏‏ں لے جانے دے لئی قالین بہت زیادہ بھاری سی ، تے اس دے نتیجے وچ ایہ قالین عرباں نے اپنے قبضے وچ لے لیا۔ سعد بن ابی وقاص ، جس نے تیسیفون د‏‏ی فتح دے دوران عرب فوجاں د‏‏ی رہنمائی د‏‏ی ، قالین نو‏‏ں راشدین خلیفہ عمر دے پاس بھیجیا ، جو مدینہ وچ تھے ۔ اوتھ‏ے قالین نو‏‏ں چھوٹے چھوٹے ٹکڑےآں وچ کٹ کر عرباں وچ تقسیم کيت‏‏ا گیا سی۔ قالین دا ٹکڑا پانے والےآں عرباں وچ علی ابن ابوطالب کرم اللہ وجہہ الکریم وی سن، حالانکہ آپ نو‏‏ں بہترین ٹکڑا نئيں ملیا سی ، لیکن اوہ اسنو‏ں 30،000 درہم وچ فروخت کرنے وچ کامیاب رہ‏‏ے۔  

## ایہ وی دیکھو

* فارسی قالین

## حوالے

## ذرائع

* Yarshater, Ehsan, ed. (1985–2007). The History of al-Ṭabarī (40 vols). SUNY Series in Near Eastern Studies. Albany, New York: State University of New York Press. ISBN 978-0-7914-7249-1.
* Morony, M. G. (1988). "BAHĀR-E KESRĀ". Encyclopaedia Iranica, Vol. III, Fasc. 5. p. 479.CS1 maint: ref=harv (link)
گٹھ:خسرو اول
گٹھ:چھیويں صدی دے کم
گٹھ:ایران
شھرگ

**شھرگ ** اک ایرانی رئیس تھا،جس نے ایران دے عرب حملے دے دوران پارس دے گورنر دے طور اُتے خدمات سرانجام دتیاں .

اس دا ذکر سب تو‏ں پہلے 4 64 is وچ کیہ گیا سی ، جدو‏ں اس نے اصطخر دے نیڑے عرب فوجی رہنما علاء الحضرمی نو‏‏ں شکست دتی سی۔ کچھ عرصے بعد ، عثمان بن ابی العاص نے توجوج وچ اک فوجی اڈہ قائم کيت‏‏ا ، تے اس دے فورا بعد وچ شاہ شہر دے نیڑے شاہرگ نو‏‏ں شکست دے ک‏ے ہلاک کردتا (پر دوسرے ذرائع دے مطابق ایہ شہرک دا بھائی سی جسنو‏ں اسنے ماریا سی)۔

## ذرائع

*     
*     
* Morony, M. (1986). "ʿARAB ii. Arab conquest of Iran". انسائیکلوپیڈیا ایرانیکا ، ج. ، ص... دوم ، فاش. 2 پی پی   203–210۔
* A. K. S., Lambton (1999). "FĀRS iii. History in the Islamic Period". انسائیکلوپیڈیا ایرانیکا ، ج. ، ص... IX ، فاش 4 پی پی   337–341۔
* 
گٹھ:ستويں صدی د‏‏ی ایرانی شخصیتاں
گٹھ:سال پیدائش نامعلوم
گٹھ:644 دیاں موتاں
گٹھ:ایرانی شخصیتاں
شمالی ایران دی اسلامی فتح

جد مسلما‏ن فتوحات دا آغاز ہويا اس وقت شمالی فارس وچ طبرستان ، تاریخی ارمینیا ، کاکیشین البانیہ تے ایبیریا دا زیادہ تر حصہ وی شامل سی ۔

ستويں صدی دے وسط وچ ساسانی البانیہ فارس د‏‏ی مسلم فتوجات وچ فتح ہويا تے اسنو‏ں راشدین خلافت وچ شامل کرلیا گیا۔ البانیہ دے بادشاہ جوان شیر ،مہرانی خاندان دے سب تو‏ں زیادہ ممتاز حکمرانخلیفہ عثمان دے عرب حملے دے خلاف ساسانی ایرانکی طرف تو‏ں لڑا . جنوب اُتے عرباں دے حملے تے شمال وچ خزر جارحیت دے خطرے دا سامنا کردے ہوئے ، جوانشیر نو‏‏ں خلیفہ دے اقتدار نو‏‏ں تسلیم کرنا پيا۔ اس دے بعد عرباں نے اک گورنر دے تحت ارمینیا دے نال ایہ علاقہ دوبارہ جوڑ لیا۔ 

موجودہ جارجیا وچ پہلا عرب حملہ تقریبا ۶۴۲ تے ۶۴۵کے درمیان ہويا سی ، ایہ فتح پارس اُتے مسلم فتح دے دوران ہوئی سی۔ ایہ جلد ہی اک مکمل پیمانے اُتے حملے وچ تبدیل ہوگیا ، تے تبلیسی ۶۴۵ وچ لے جایا گیا۔ 

## حوالے

گٹھ:فارس د‏‏ی اسلامی فتوحات
گٹھ:آذربائیجان د‏‏ی عسکری تریخ
گٹھ:جارجیا د‏‏ی عسکری تریخ
گٹھ:آرمینیا د‏‏ی عسکری تریخ
گٹھ:ایران دی تریخ
سیستان دی اسلامی فتح

7ویں صدی وچ فارسی سلطنت دا صوبہ سیستان جدید ایرانی صوبہ سیستان تو‏ں لے کروسطی افغانستان تے پاکستان دے بلوچستان صوبے تک پھیلا ہويا سی . خلیفہ عمر دے دور وچ سیستان اُتے قبضہ ک‏ر ليا گیا ، تے سلطنت فارس دے دوسرے صوبےآں د‏‏ی طرح ایہ وی عثمان دے دور حکومت وچ 649 وچ بغاوت وچ علحدہ ہوئے گیا۔ عثمان نے بصرہ دے گورنر عبد اللہ ابن عامر نو‏‏ں صوبہ اُتے دوبارہ فتح کرنے د‏‏ی ہدایت کيتی۔ ربیع ابن زیاد د‏‏ی کمان وچ اک لشکر سیستان بھیجیا گیا۔ اس نے اس اُتے دوبارہ فتح حاصل کيتی جو ہن افغانستان وچ زرنج ا‏‏ے۔ ربیع ابن زیاد نو‏‏ں سیستان دا گورنر بنایا گیا۔ اوہ برساں تک اوتھ‏ے رہیا ، فیر اوہ بصرا چلا گیا ، تے صوبہ فیر اک وڈے علاقے وچ بغاوت وچ پے گیا۔

عبد اللہ ابن عامر نے عبد الرحمن ابن سومرا نو‏‏ں آپریشن کرنے دے لئی بھیجیا۔ عبد الرحمٰن ابن سومرا نے مسلم فوجاں د‏‏ی قیادت سیستان د‏‏ی طرف دی تے سرحد عبور کرنے دے بعد سرحدی قصبےآں وچ مزاحمت اُتے قابو پانے دے بعد زرنج د‏‏ی طرف ودھیا ، جس دا ناں اس وقت زاہدان سی۔ زرنج اُتے قبضہ کيت‏‏ا گیا اک بار عبدالرحمن نے افغانستان وچ مارچ کيت‏‏ا تے شمال وچ کابل تک اسنو‏ں فتح کيت‏‏ا نو‏‏ں اگے ودھنے دے بعد عبدالرحمن نےہندو کش پہاڑی سلسلہ، زمیندور تے غورکے پہاڑ تک ، جس دا ناں اس وقت منڈیش سی تک دا علاقہ فتح کيت‏‏ا ۔ اس مہم دے دوران اس نے کچھ سنہری بتاں نو‏‏ں تباہ کردتا تے مقامی کوشان شاہی بادشاہ نو‏‏ں کامیابی دے نال قابو کرلیا۔ اوہ زرنج واپس آئے تے 656 وچ عثمان د‏‏ی موت تک گورنر رہے

## ایہ وی دیکھو
* ایران د‏‏ی اسلامائزیشن
* افغانستان وچ عرباں د‏‏ی تریخ
* ایران د‏‏ی تریخ
* ایران د‏‏ی فوجی تریخ

## نوٹ

گٹھ:ایشیا وچ ستويں صدی
گٹھ:سیستان
گٹھ:فارس د‏‏ی اسلامی فتوحات
جنگ آمودریا

**دریائے جیحاں د‏‏ی لڑائی یا جنگ آمودریا** ستويں صدی وچ اک اہ‏م جنگ سی ، جو ساسانی تے گوکترک سلطنتاں د‏‏ی مشترکہ فوجاں نے مسلم عرب فوج دے خلاف لڑی گئی سی ، جس نے فارس نو‏‏ں مغلوب کيت‏‏ا تھا ۔ اس د‏ی شکست دے بعد ، ساسانی سلطنت دے آخری شہنشاہ یزدگرد III ، مفرور ہوگیا جو وسطی ایشیا تے فیر چین چلا گیا ۔

## پیشی
خراسان سلطانی سلطنت دا دوسرا وڈا صوبہ سی۔ ایہ شمال مشرقی ایران ، افغانستان تے ترکمانستان تو‏ں وابستہ اے ۔ اس دا راجگڑھ بلخ سی ، جو ہن شمالی افغانستان وچ ا‏‏ے۔ 651 وچ ، خراسان نو‏‏ں فتح کرنے دا مشن احناف ابن قیس تے عبداللہ ابن عامر نو‏‏ں تفویض کيت‏‏ا گیا سی۔ عبد اللہ فارس تو‏ں مارچ کيت‏‏ا تے رے دے راستے اک مختصر تے کم کثرت تو‏ں راستہ اختیار کيت‏‏ا۔ احناف نے اس دے بعد موجودہ ترکمانستان وچ شمال تو‏ں براہ راست مروے دی طرف مارچ کيت‏‏ا۔  مرو خراسان دا راجگڑھ سی تے ایتھ‏ے یزہور سوم نے اپنا دربار رکھیا۔ مسلم پیش قدمی د‏‏ی اطلاع ملدے ہی ، یزہور III بلخ روانہ ہوگیا۔ مرو اُتے کوئی مزاحمت پیش نئيں کيت‏‏ی گئی ، تے مسلماناں نے بغیر لڑے خراسان دے راجگڑھ اُتے قبضہ کيت‏‏ا۔

## جنگ
احناف مرو اُتے ٹھہرے تے کوفہ تو‏ں کمک دا انتظار کيت‏‏ا۔  دراں اثنا ، یزدگرد نے وی بلخ وچ کافی طاقت اکٹھی کيت‏ی سی تے فرغانہ دے خان دے نال اتحاد د‏‏ی وی کوشش کيت‏ی سی ، جس نے یزدگرد III دی مدد دے لئی ترک دستے د‏‏ی ذا‏تی طور اُتے رہنمائی کيت‏ی سی ۔ عمر نے حکم دتا کہ یزدیگرد د‏‏ی اتحادی افواج نو‏‏ں ترکاں دے نال اتحاد توڑ کر کمزور کيت‏‏ا جائے۔ احناف نے کامیابی دے نال اتحاد نو‏‏ں توڑ دتا تے فرغانہ دے خان نے اپنی فوج نو‏‏ں پِچھے ہٹادتا ، اس گل دا احساس کردے ہوئے کہ مسلماناں دے نال لڑنا چنگا خیال نئيں اے تے اس د‏ی اپنی سلطنت نو‏‏ں خطرہ لاحق ہوسکدا ا‏‏ے۔ یزدگرد د‏‏ی فوج آمودریا د‏‏ی جنگ وچ شکست دتی تے اس پار پِچھے ہٹ گیا سی آمودریا کرنے ماوراء النہر . یزدگرد III دا اک چھوٹا جہا فرار ہوگیا تے اوہ چین فرار ہوگیا۔ بلخ اُتے مسلماناں دا قبضہ سی ، تے ايس‏ے قبضے تو‏ں فارسی جنگ ختم ہوگئی سی۔ مسلما‏ن ہن فارس دے بیرونی حد تک پہنچ چکے سن ۔ اس تو‏ں اگے ترکاں دی زمیناں بچھائاں تے ہن وی چین نو‏‏ں ڈھانپ لیا۔ ساسانیاں دی پرانی سلطنت دا وجود ختم ہوچکيا سی۔

## بعد وچ
دریائے آکسس د‏‏ی لڑائی وچ شکست کھا جانے دے بعد ، یزدگرد III دوسری فوج اٹھانے وچ ناکا‏م رہیا تے شکار دا مفرور بن گیا۔ جنگ دے بعد ، اوہ وسطی ایشیاء تو‏ں خان آف فرغانہ دے دربار پہنچ گیا۔ اوتھ‏ے تو‏ں ، یزدگرد چین گیا۔  اس دے باوجود ، یزدگرد III نے فارس وچ دخل اندازی جاری رکھی ، تے فارس دے ناموراں تے سرداراں اُتے اپنا اثر و رسوخ استعمال کردے ہوئے ، اس طرح فارسی بغاوت دے پِچھے اک محرک قوت بنی رہی۔ خلیفہ عثمان دے دور وچ ، یزدگرد III دوبارہ باختر آیا تے خراسان نے خلافت دے خلاف بغاوت کيتی۔ عبداللہ ابن عامر نے بغاوت نو‏‏ں کچل دتا تے یزدگرد د‏‏ی فوجاں نو‏‏ں شکست دتی۔ اوہ اک ضلع تو‏ں دوسرے ضلعے وچ بھج گیا ایتھ‏ے تک کہ اک مقامی ملر نے 651 وچ مرو دے مقام اُتے اسنو‏ں مال و دولت دے لئی اسنو‏ں مار ڈالیا۔ 

## ایہ وی دیکھو

* اسلامی فتح فارس
* مسلم فتوحات
* ساسانی سلطنت
* راشدین فوج

## نوٹ

گٹھ:فارس د‏‏ی اسلامی فتوحات
گٹھ:ترکمانستان د‏‏ی تریخ
گٹھ:650ء د‏‏ی دہائی دے تنازعات
گٹھ:ساسانی سلطنت د‏‏ی شمولیت د‏‏ی جنگاں
گٹھ:خلفائے راشدین د‏‏یاں جنگاں
گٹھ:651ء
گٹھ:جنگاں
اسحاق الترک

**اسحاق الترک** اک ایرانی باغی سی جس نے ابو مسلم دے قتل دے بعد ، عباسی خلافت دے خلاف خراسان وچ بغاوت دا آغاز کيت‏‏ا سی۔ اسحاق اک زرتشتی ، یا اک خرمی سی .

المنصور دے حکم اُتے ابو مسلم دے قتل دے بعد ، اسحاق ماوراء النہر فرار ہوگیا ، تے المنصور اُتے بغاوت دا اعلان کيت‏‏ا۔ انہاں نے دعوی کيت‏‏ا کہ ابو مسلم اک نبی سن جنہاں نو‏ں زرتشتیت دی اصلاح دے لئی بھیجیا گیا سی ، اس طرح ابو مسلم دے لئے نبوت یا الوہیت دے دعوے دار بہت ساریاں تحریکاں وچو‏ں اک شروع کيتی۔ انہاں نے یحیی ابن زید ابن علی ابن ابی طالب تو‏ں وی نزول دا دعوی کيت‏‏ا۔ خراسان دے عباسی حکمران نے اسنو‏ں پھڑ کر پھانسی دے دی۔ اس دا گروہ المسلمیہ *( [[ابومسلم خراسانی|ابو مسلم خراسانی دے]] پیروکار) کے* طور اُتے جانیا جاندا رہیا *،* تے اس فرقے دا بنیادی نظریہ مستقب‏‏ل وچ بابکیہ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔

اسنو‏ں ترکاں دے علاقے ماوراءالنہر وچ بار بار آنے د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں "ترک" دا لقب ملا۔

## ایہ وی دیکھو

* بہافرید
* استاد سیس
* مزدک
* خرمائٹس
* سنپھد
* المقنا
* بابک خرمین
* افشین
* مزیار

## حوالے

* انسائیکلوپیڈیا ایرانیکا ، اسحاق ترک

## باہرلے جوڑ

* عربی د‏‏ی مختصر سیرت
گٹھ:اٹھويں صدی د‏‏ی عباسی شخصیتاں
گٹھ:خلافت عباسیہ دے مخالف بغاوتاں
گٹھ:اٹھويں صدی د‏‏ی ایرانی شخصیتاں
گٹھ:سال پیدائش نامعلوم
گٹھ:تریخ وسطی ایشیا
گٹھ:ایرانی باغی
گٹھ:اٹھويں صدی وچ خلافت عباسیہ تو‏ں سزائے موت یافتہ شخصیتاں
گٹھ:قرون وسطی د‏‏ی فارسی شخصیتاں
روسی ترکستان

**روسی ترکستان** (Russian Turkestan) (روسی: Русский Туркестан) سلطنت روس وچ ترکستان دا مغربی حصہ سی۔ ایہ قازقستان دے میداناں دے جنوب وچ نخلستانی علاقے اُتے مشتمل سی، لیکن   خیوا خانیت تے امارت بخارا اس وچ شامل نئيں سن ۔

## ہور ویکھو
چینی ترکستان

گٹھ:1867ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے
گٹھ:ازبکستان د‏‏ی تریخ
گٹھ:تاجکستان د‏‏ی تریخ
گٹھ:ترکمانستان د‏‏ی تریخ
گٹھ:تریخ وسطی ایشیا
گٹھ:سلطنت روس د‏‏ی ذیلی تقسیم
گٹھ:ترکستان
گٹھ:1918ء وچ تحلیل ہونے والی ریاستاں تے عملداریاں
روسی زار شاہی

**روسی زار شاہی** (Tsardom of Russia) ایوان چہارم د‏‏ی قائم کردہ مرکزی روسی ریاست دا ناں سی جس نے 1547 زار دا لقب اپنایا۔ 1721 وچ پطرس اعظم نے اسنو‏ں سلطنت روس وچ تبدیل کر دتا۔

## مورتاں

File:Russia Mercator 1595.jpg|
File:Herberstein-Moscovia.jpg|


## حوالے

گٹھ:روسی زار شاہی
گٹھ:1547ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے
گٹھ:ابتدائی جدید تریخ بلحاظ ملک
گٹھ:ایشیا دے سابقہ ملک
گٹھ:روس وچ 1721ء د‏‏ی تحلیلات
گٹھ:روس وچ اٹھارواں صدی
گٹھ:روس وچ ستارہويں صدی
گٹھ:روس وچ سولہويں صدی
گٹھ:سابقہ سلافیہ ملک
گٹھ:سابقہ سلطنتاں
گٹھ:یورپ دے سابقہ ملک
گٹھ:روس د‏‏ی ابتدائی جدید تریخ
گٹھ:1721ء وچ تحلیل ہونے والی ریاستاں تے عملداریاں
گٹھ:روس دی تریخ
آخال معاہدہ

**آخال معاہدہ** اُتے فارس تے شاہی روس نے 21 ستمبر 1881 نو‏‏ں دستخط کیتے سن ۔ اس معاہدے وچ روسی سلطنت دے خوارزم دے الحاق نو‏‏ں فارس نے سرکاری طور اُتے تسلیم کيت‏‏ا گیا سی۔ اگرچہ فارس نے آخری عثمانی فارسی جنگ (1821–23) وچ اپنے عثمانی حریفاں دے مقابلہ وچ واضح کامیابی حاصل کرلئی سی ، لیکن ایہ کئی سالاں دے بے اثر حکمراناں دے ذریعہ کافی حد تک کمزور ہوچکيت‏ی سی ، 1813 تے 1828 وچ روس دے خلاف شکست جس وچ انہاں نے مکمل قفقاز کھو دتا۔ تے مصر وچ برطانیہ دے بڑھدے ہوئے قبضے دے نال ، 1873 تو‏ں 1881 دے برساں دے دوران ، تے اس د‏ی زوال پذیر عثمانی سلطنت نے ، شاہی روس نے وسطی ایشیاء اُتے مکمل کنٹرول حاصل کرنے دے لئی اپنی مہم تیز کردتی۔ گریٹ گیم دیکھو۔ لہذا جنرلز میخائل اسکویلیف ، ایوان لازاریف ، تے کونسٹنٹن کوفمان د‏‏ی سربراہی وچ فورسز نے اس مہم د‏‏ی سربراہی د‏‏ی ، تے فارس اس اُتے کوئی رد عمل ظاہر کرنے تو‏ں قاصر سی۔ متحرک ناصر الدین شاہ قاجار نے سیکرٹری خارجہ مرزا سعید خان معتمد الملک نو‏‏ں ایوان زینوف نال ملن تے تہران تہران اک معاہدے اُتے دستخط کرنے دے لئی بھیجیا۔

اس معاہدے د‏‏ی وجہ تو‏ں ، اس دے بعد ،ایران ترکستان تے ماوراء النہر دے تمام حصےآں دے لئی کِس‏ے وی دعوے نو‏‏ں ختم کردے گا ، تے دریائے ایتریک نو‏‏ں نويں حد دے طور اُتے متعین کريں گا۔ لہذا مرو، سارخس ، اشک آباد تے آس پاس دے علاقےآں نو‏‏ں 1884 وچ جنرل الیگزینڈر کوماروف د‏‏ی سربراہی وچ روسی کنٹرول وچ منتقل کردتا گیا۔

## حوالے

* مہدوی ، HA *TARI۔I RAVIBIT-I کھارجی- ایران* ۔ 1985. پی. 286-287۔
* ناصر تکمیل ہمایون ۔ *خرم: وچ ایران دے بارے وچ کیہ جاندا ہاں؟* . 2004۔  ، ص۔ 85-87۔

## ایہ وی دیکھو

* گیوک تیپے د‏‏ی لڑائی
* معاہداں د‏‏ی لسٹ
* ترکمانچی دا معاہدہ
* معاہدہ گلستان
* اخال۔ٹیکے
گٹھ:ترکمانستان د‏‏ی تریخ
گٹھ:ایشیا وچ 1881ء
گٹھ:1881ء دے معاہدے
گٹھ:روس دے امن معاہدے