کارانسیبیش دی لڑائی

**معرکہ کارانسیبیش**  آسٹرو-ترکی جنگ (1788ء-1791ء) دے دوران وچ کارانسیبیش دے مقام اُتے دریائے تیمیش دے کنارے آسٹریائی فوج دا خود اپنی فوج نال اک تصادم سی جو 21-22 ستمبر 1788ء دی رات نوں   پیش آیا۔

## معرکہ
آسٹریائی فوج دے مختلف حصے جو عثمانی افواج دی تلاش وچ سن غلطی نال اک دوسرے اُتے حملہ کر دتا جس دے نتیجے وچ خود اپنی فوج نوں   بوہت نقصان پہنچایا۔ ایہ واقع 21-22 ستمبر 1788ء دی رات نوں   پیش آیا آسٹریائی فوج نے خود اپنی فوج تباہ کر دتی۔ عثمانی فوج اس دا فائدہ اٹھاندے  ہوئے کارانسیبیش شہر (موجودہ رومانیہ وچ) اُتے باآسانی قبضہ کر لیا۔   

آسٹریائی فوج دی طاقت 100،000 جواناں اُتے مشتمل سی جو شہر دے اردگرد کیمپ قائم کر رہے سن۔ فوج دا ہراول دستے نے دریائے تیمیش عبور کیتا تا کہ عثمانی فوج دی موجودگی دا پتہ چلایا جا سکے۔ عثمانی فوج دے کوئی آثار موجود نئيں سن۔ اوتھے موجود رومینی خانہ بدوشاں نے انہاں نوں وڈے پیمانے اُتے شراب بیچی۔ گھڑ سوراں نے شراب نوشی شروع کر دتی۔ 

اس دے فوراً بعد کچھ پیدل فوج وی دریا پار کر دے اس مقام اُتے آ گئی۔ جدوں انہاں نے فوج نوں   شراب پیندے دیکھیا تو انہاں توں اپنے لئی وی شراب دا مطالبہ کیتا۔ گھڑ سوراں نے انہاں نوں شراب دینے توں انکار کر دتا تے شراب دے کنستراں نوں   محفوظ کر کے اس اُتے پہرہ بیٹھا دتا۔ گل خاصی بڑھی ایتھے تک کہ اک سپاہی نے بندوق وی چلا دتی۔

گولی چلنے مگروں دونے گروہ آپس وچ متحارب ہوئے۔ تنازع دے دوران کچھ پیدل فوج نے "ترک! ترک!" چلانا شروع کر دتا۔ ایہ سن کے گھڑ سورا فوج اوتھے توں بھج اٹھی کہ ترکاں نے حملہ کر دتا اے۔ بیشتر پیدل فوج وی بھج گئی، اس فوج وچ آسٹریائی، سرب، کروئیشیائی، لومباردیہ دے اطالوی تے اس دے علاوہ ہور اقلیتاں دے افراد شامل سن جو اک دوسرے دی زبان نوں   نئيں سمجھدے سن۔ ایہ بات واضح نئيں کہ کس گروہ نے ایسا شور مچایا۔ 

صورت حال ہور اس وقت خراب ہوئی جس افسران نے افراتفری اُتے قابو پانے دے لئی "ہالٹ! ہالٹ!" ("Halt! Halt!") کہیا لیکن جرمن زبان توں نابلد ہور گروہاں نے اسنوں **"اللہ اللہ"** سمجھیا۔

پیدل فوج جو کیمپاں وچ بھج رہی سی نوں   دیکھ کے اک کور کمانڈر نے اسنوں عثمانی فوج سمجھیا تے توپ خانے نوں   انہاں اُتے حملہ کرنے دا حکم دتا۔ 
اسے ویلے پورا کیمپ جنگ دی آواز اُتے جاگ گیا تے صورت حال نوں   سمجھنے دی بجائے سب ادھر ادھر بھجن لگے۔ توپ خانے نے انہاں عثمانی فوج تصور کر دے ہوئے ہر متحرک سائے اُتے گولہ باری کیتی۔

صورت حال خراب توں خراب تر ہُندی گئی  تے پوری فوج تے فرضی فوج تو‏ں پسپا ہُندی رہی۔ مقدس رومی شہنشاہ جوزف دوم دے گھوڑے یو اک چھوٹی کھاڑی وچ دھکیل دتا گیا۔

دو دن بعد عثمانی فوج ایتھ‏ے پہنچی۔ انہاں نو‏ں ایتھ‏ے مردہ تے زخمی فوجیاں د‏‏ی وڈی تعداد ملی۔ انہاں نے باآسانی کارانسیبیش اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔

## ہور ویکھو
* آسٹرو-ترکی جنگ (1788ء-1791ء)

## اشاعتی مآخذ


Contemporary sources that attest to the incident include:
* "Zur Kriegsgeschichte" (On the history of the war), *Real Zeitung* (Erlangen, Bavaria, (Germany)), 7 October 1788, no. 80, pp.&nbsp;723–729 ; see especially pp.&nbsp;726–728. (in German)
* "Aus dem Feldlager der Hauptarmee, bey Sakul, vom 23. Septr." (From the encampment of the main army, near Sacu, 23 September), *Bayreuther Zeitungen* (Bayreuth, Bavaria, (Germany)), no. 120, pp.&nbsp;847–848 (7 October 1788). (in German)
* "VI. Türkische Angriffe auf das Kaiserliche Lager. Action bey Slatina. Rückzug der Kaiserlichen Armee. Einnahme der Festung Choczim. Anderweitige Begebenheiten des Türkenkriegs." (VI. Turkish attacks against the Emperor's camp. Action near سلاتینا، رومانیہ. Retreat of the Emperor's army. Taking of the fortress at Khotyn. Other events of the Turkish war.), *Politisches Journal: nebst Anzeige von gelehrten und andern Sachen* (Political Journal, including notices of scholarly and other works), **2** : 1052–1070 (1788) ; see especially pp.&nbsp;1058–1059. (in German)
* "Foreign Intelligence," *The European Magazine and London Review*, **14** : 308 (October 1788).
* "Du Quartier-Général de l’Armée principale, près de Sakul, le 23. Septembre." (From the encampment of the main army, near Sacu, 23 September), *Supplement aux Nouvelles Extraordinaires de Divers Endroits* [Supplement to: Extraordinary News from Various Places] (Leiden, Netherlands), no. 83, (14 October 1788). (in French)
* "Da Trieste 3. Ottobre. N.LVIII Supplemento Straodinario della Gazzetta di Vienna del 1. Ottobre" (From Trieste 3 October. no. 58 Special supplement to the Vienna Newspaper of 1 October), *Notizie del mondo* (Florence and Venice, (Italy)), no. 82, p.&nbsp;654 (11 October 1788). (in Italian)

The incident was subsequently recounted in:
* "III. Geschichte des Feldzugs 1788 der k.k. Hauptarmee gegen die Türken (Fortsetzung)" (III. History of the 1788 campaign of the imperial main army against the Turks (continuation)), *Oestreichische militärische Zeitschrift* (Austrian military journal), **4** : 58–70 (1831) ; see especially pp.&nbsp;58–65. (in German)
* Criste, Oskar, *Kriege unter Kaiser Josef II. Nach den Feldakten und anderen authentischen Quellen bearbeitet in der kriegsgeschichtlichen Abteilung des k. und k. Kriegsarchivs* [Wars under Emperor Joseph II. According to the campaign documents and other authentic sources, edited in the War History Department of the Imperial and Royal War Archives] (Vienna, Austria: L. W. Seidel & Sohn, 1904),"IX. Rückzug des kaiserlichen Heeres nach Lugos, September 1788." (IX. Retreat of the imperial army to Lugoj, September 1788.), pp. 301–308. (in German)

The incident was also discussed in a master's thesis and in a doctoral thesis:
* Mayer, Matthew Z., *"Joseph II and the campaign of 1788 against the Ottoman Turks,"* Master's thesis: McGill University (Montreal, Quebec, Canada), 1997 ; see especially pp.&nbsp;61–62. Available at: McGill University (Montreal, Quebec, Canada)
* Gramm, Ernst Rainer, *"Der unglückliche Mack: Aufsteig und Fall des Karl Mack von Leiberich"* (The misfortunate Mack: Rise and fall of Karl Mack von Leiberich), Doctoral thesis: Vienna University, 2008 ; see especially pp.&nbsp;82–84. (in German) Available at: University of Vienna, Austria

The incident is also mentioned in:
* Schlosser, F.C. with Davison, D., trans., *History of the Eighteenth Century and of the Nineteenth Century till the Overthrow of the French Empire.* … (London, England: Chapman and Hall, 1845), vol. 6, p. 162.
* Gross-Hoffinger, Anton Johann, *Geschichte Josephs des Zweiten* [History of Joseph the Second] (Leipzig, (Germany): Carl B. Lorck, 1847), pp. 292–294. (in German)



## حوالے

## کتابیات
* Relevant excerpt] on گوگل بکس.
* Relevant excerpt] on گوگل بکس.

گٹھ:1788ء دے تنازعات
گٹھ:جغرافیہ بانات
گٹھ:سلطنت عثمانیہ وچ 1788ء
گٹھ:آسٹرو-ترکی جنگاں

گٹھ:1788 دے تنازعے
گٹھ:سلطنت عثمانیہ