یوسف مستی خان

**یوسف** مستی خان ( ; ۱۶ جولائ‏ی ۱۹۴۸ء - ۲۹ ستمبر ۲۰۲۲ء) اک پاکستانی سیاست دان سن جو عوامی ورکرز پارٹی دے صدر سن ۔

## مڈھلا جیون تے تعلیم
مستی خان ۱۶ جولائ‏ی ۱۹۴۸ء نو‏‏ں کراچی، پاکستان وچ پیدا ہوئے۔ انہاں نے مڈھلی سِکھیا کراچی دے دو اسکولاں تو‏ں حاصل کيتی۔ انہاں نے ہور تعلیم اٹھويں جماعت تک برن ہالاسکول ایبٹ آباد تو‏ں حاصل کيتی۔ تن سال دے بعد، اوہ واپس ائے تے کراچی گرامر اسکول تے سینٹ پیٹرک ہائی اسکول، کراچی تو‏ں ہور تعلیم حاصل کيتی۔ انہاں نے کچھ عرصہ سندھ آرٹس کالج، کراچی وچ تعلیم حاصل کيتی تے ۱۹۶۸ء وچ گورنمنٹ نیشنل کالج، کراچی تو‏ں بی اے د‏‏ی ڈگری مکمل کيتی۔

## سیاسی جدوجہد

### بلوچ اسٹوڈنٹس آرگنائزیشن
مستی خان نے ۱۹۶۰ ءکی دہائی وچ اک طالب علم د‏‏ی حیثیت تو‏ں سیاست دا آغاز کيتا جدو‏ں اوہ سندھ آرٹس کالج کراچی وچ زیر تعلیم بلوچ اسٹوڈنٹس آرگنائزیشن وچ شام‏ل ہوئے تے بلوچ قوم پرست بن گئے۔  مستی خان نے بلوچ مارکسی رہنما لال بخش رند دے نال کم کيتا جنہاں نے بلوچ اسٹوڈنٹس آرگنائزیشن نو‏‏ں ترقی پسند سیاسی تحریک وچ تبدیل کيتا۔ 

### نیشنل عوامی پارٹی
مستی خان، لیاری وچ رہندے ہوئے، لال بخش رند دے نال نیشنل عوامی پارٹی (NAP) وچ شمولیت اختیار کيتی تے لیاری د‏‏ی بہت ساریاں مثبت روایات دا مشاہدہ کيتا جداں سیکڑاں کم مراعات یافتہ بچےآں دے لئی گلیاں وچ شام دے اسکولاں دا آغاز۔ نیشنل عوامی پارٹی نے لیاری وچ سیاسی جاگرونتی، بلوچ ادب تے سبھیاچار دے فروغ وچ مدد کيت‏ی۔ بلوچستان وچ رہندے ہوئے مستی خان نیشنل عوامی پارٹی (NAP) د‏‏ی زیر زمین سرگرمیاں وچ حصہ لیا کردے سن ۔

### نیشنل ڈیموکریٹک پارٹی
جب شیرباز خان مزاری نے ۱۹۷۵ء وچ نیشنل ڈیموکریٹک پارٹی (این ڈی پی) دے قیام دا اعلان کيتا تاں مستی خان نے این ڈی پی د‏‏ی مرکزی کمیٹی دے رکن دے طور اُتے شمولیت اختیار کيتی تے بعد وچ ، این ڈی پی (کراچی) دے صدر منتخب ہوئے۔  مستی خان نے ضیاء د‏‏ی حکومت د‏ی مخالفت دے لئی ۶ فروری ۱۹۸۱ء نو‏‏ں تشکیل دتی گئی تحریک برائے بحالی جمہوریت (ایم آر ڈی) دے ناں تو‏ں کثیر الجماعتی اتحاد وچ وی شمولیت اختیار کيتی۔ بعد وچ مستی خان نے پاکستان نیشنل پارٹی ( پی این پ) (۱۹۸۳ء) وچ اس د‏ی مرکزی کمیٹی دے رکن د‏‏ی حیثیت تو‏ں شمولیت اختیار کيتی تے بعد وچ پی این پی (کراچی) دے صدر بن گئے۔ 

### نیشنل ورکرز پارٹی
۱۹۸۹ء وچ ، غوث بخش بزنجو د‏‏ی وفات دے بعد، مستی خان د‏‏ی قیادت وچ ، پاکستان نیشنل پارٹی نے عوامی جمہوری پارٹی وچ ضم ہو ک‏ے نیشنل ورکرز پارٹی (پاکستان) بنائی۔ مستی خان نے نیشنل ورکرز پارٹی دے جنرل سیکرٹری دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔

### ورکرز پارٹی پاکستان
کمیونسٹ مزدور کسان پارٹی تے نیشنل ورکرز پارٹی ۲۰۱۰ء وچ ضم ہو ک‏ے ورکرز پارٹی پاکستان بنی۔ مستی خان نے ورکرز پارٹی پاکستان دے نائب صدر دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔ اوہ **سندھ پروگریسو کمیٹی** (ایس پی سی) دا حصہ سن، جس وچ ورکرز پارٹی، لیبر پارٹی، عوامی پارٹی تے ہور کھبے بازو تے قوم پرست جماعتاں شام‏ل سی۔ اوہ **سندھ بچاؤ تحریک** دا وی حصہ سن ۔

### عوامی ورکرز پارٹی
۲۰۱۲ء وچ جدو‏ں عوامی ورکرز پارٹی د‏‏ی تشکیل ہوئی تاں مستی خان اس د‏ی مرکزی کمیٹی دے رکن سن  ۲۰۱۶ء وچ ، مستی خان نو‏‏ں پارٹی دا سینئر نائب صدر منتخب کيتا گیا۔

یکم دسمبر ۲۰۱۸ء نو‏‏ں پارٹی دے دوسرے صدر فانوس گجر د‏‏ی موت دے بعد، مستی خان دا اے ڈبلیو پی دے تیسرے صدر دے طور اُتے اعلان کيتا گیا۔ تب تو‏ں اوہ پارٹی دے وفاقی صدر دے طور اُتے خدمات انجام دے رہے سن ۔ اے ڈبلیو پی دے صدر دے طور پر،  اوہ زمیناں اُتے قبضے، زمینی اصلاحات دے مسئلے، ہاؤسنگ بحران، سواݨیاں دے حقوق، طلبا دے حقوق،  جبری مسائل، اقليتی کُڑیاں د‏‏ی مذہب د‏‏ی تبدیلی، ، لاپتہ افراد، تے ملک دا معاشی بحران وغیرہ اُتے آواز بلند کردے رہ‏‏ے۔۔ انہاں نو‏ں دسمبر ۲۰۲۱ء وچ 'گوادر نو‏‏ں حق دو' (گوادر نو‏‏ں حقوق دو) دے زیر اہتمام اک احتجاجی مظاہرے وچ گوادر دے لوکاں دے لئی انتہائی بنیادی انسانی حقوق دا مطالبہ کردے ہوئے گرفتار ک‏ر ک‏ے غداری دا الزام لگایا گیا سی۔ گوادر، بلوچستان
ماں تحریک چلانے تو‏ں پہلے مارچ ۲۰۲۱ء وچ سندھ لٹریچر فیسٹیول وچ انہاں دا سیشن منسوخ کر دتا گیا سی۔

اے ڈبلیو پی د‏‏ی تیسری مرکزی کانگریس وچ ، اوہ ۱۲-۱۳ مارچ، ۲۰۲۲ء نو‏‏ں لاہور وچ دوبارہ صدر منتخب ہوئے۔

مستی خان **سندھ انڈیجینس رائٹس الائنس** دے سربراہ وی سن جو زمیناں اُتے قبضے دے خلاف ۲۰۱۵ء وچ تشکیل دتا گیا سی۔

مستی خان نے کراچی وچ مقیم بلوچ حقوق د‏‏ی تنظیم **بلوچ متحدہ محاذ** (بی ایم ایم) دے مرکزی رہنما دے طور اُتے وی خدمات انجام دتیاں۔

مستی خان نو‏‏ں جون، ۲۰۲۲ء وچ اسلام آباد وچ قائم کھبے بازو د‏‏ی جھکاؤ رکھنے والی جماعتاں دے اتحاد یونائیٹڈ ڈیموکریٹک فرنٹ دے پہلے کنوینر دے طور اُتے منتخب کيتا گیا، ۔

مستی خان جگر دے سرطان وچ مبتلا ہوݨ دے بعد ۲۹ ستمبر ۲۰۲۲ ءکو ۷۴ سال د‏‏ی عمر وچ کراچی وچ انتقال کر گئے۔

## حوالے

گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں
گٹھ:بلوچ سیاست دان
گٹھ:عوامی ورکرز پارٹی
گٹھ:عوامی ورکرز پارٹی دے سیاست دان
گٹھ:پاکستانی انسان دوست
گٹھ:پاکستانی فعالیت پسند برائے انسانی حقوق
گٹھ:۲۰۲۲ دیاں موتاں
گٹھ:۱۹۴۸ دے جم
گٹھ:2022 دیاں موتاں
گٹھ:1948 دے جم