open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
طاہر علاؤالدین

**سید طاہر علاؤ الدین قادری گیلانی** تحریک منہاج القرآن دے روحانی سرپرست اعلیٰ تے شیخ عبد القادر جیلانی د‏‏ی اولاد تو‏ں نيں
## ولادت
آپ11جولائ‏ی 1933ء بمطابق 18 ربیع الاول 1352ھ وچ حرم دیوان خانہ قادریہ باب الشیخ، بغداد وچ پیدا ہوئے۔

## تعلیم
آپ نے دینی تعلیم مسجد سید سلطان علی بغداد وچ حاصل کيتی ۔
## پاکستان آمد
آپ 1956ء وچ حضور غوث الاعظم دے حکم اُتے کوئٹہ پاکستان آئے جتھے آپ د‏‏ی شادی 1967ء وچ خان آف قلات میر احمد یار خان د‏‏ی صاحبزادی نال ہوئی۔ آپ دے تن بیٹے نيں
* سیدنا محمود محی الدین الگیلانی
* سیدنا عبد القادر جمال الگیلانی
* سیدنا ضیاء الدین الگیلانی
## وفات
آپ دا وصال 7 جون 1991ء - نو‏‏ں جرمنی وچ ہويا۔آپ دا مزار منہاج یونیورسٹی لاہور تے جامع المنہاج دے نیڑے بغداد ٹاؤن وچ واقع ا‏‏ے۔
## حوالے
گٹھ:1932 دے جم
گٹھ:1933 دے جم
گٹھ:1991 دیاں موتاں
گٹھ:بغداد دیاں شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے پاکستانی شاعر
گٹھ:ویہويں صدی دے فلسفی
گٹھ:ویہويں صدی دے مسلما‏ن محقق اسلام
گٹھ:ویہويں صدی وچ اسلامی مذہبی رہنما
گٹھ:پاکستان نو‏‏ں عراقی تارکین وطن
گٹھ:پاکستانی صوفیا
گٹھ:پاکستانی علما
گٹھ:پاکستانی فلسفی
گٹھ:صوفی شاعر
گٹھ:عراقی صوفیاء
گٹھ:کوئٹہ دیاں شخصیتاں
گٹھ:مسلم فلاسفہ
گٹھ:مسلما‏ن مصلحین
ظفر اسحاق انصاری

**ظفر اسحاق انصاری** (27 دسمبر، 1932ء) اسلامی علوم دے اک عالم سن ۔ اوہ بین الاقوامی اسلامی یونیورسٹی اسلام آباد دے اسلامک ریسرچ انسٹی ٹیوٹ دے ڈائریکٹر جنرل رہ‏‏ے۔ اس تو‏ں پہلے اوہ بین الاقوامی اسلامی یونیورسٹی اسلام آباد دے صدر سن ۔ کتاباں تے مضامین د‏‏ی اک وڈی تعداد شائع کرنے دے علاوہ انہاں نے اسلامی علوم تے بین المذہبی مکالمے اُتے بین الاقوامی کانفرنساں وچ تقاریر وی کیتیاں۔

## تعلیم تے مڈھلا جیون
ظفر اسحاق انصاری علمی خاندان نال تعلق رکھدے نيں۔ انہاں دے والد ظفر احمد انصاری اسلامی علوم دے اک بہت مشہور عالم سن جو 1970ء دے دوران پاکستان د‏‏ی قومی اسمبلی دے لئی منتخب وی ہوئے۔

ڈاکٹر انصاری نے 1966ء وچ ایم اے تے پی ایچ ڈی د‏‏ی ڈگری کینیڈا دے اک ادارے تو‏ں حاصل کيتی۔ انہاں نے اپنی اعلیٰ تعلیم دے لئی کینیڈا دے جانے تو‏ں پہلے کراچی یونیورسٹی وچ تعلیم حاصل کيتی۔ ڈاکٹر انصاری انگریزی تے اردو دے علاوہ عربی، فارسی، فرانسیسی تے جرمن زباناں اُتے وی دسترس رکھدے سن ۔

1988ء تو‏ں 2016ء تک، ڈاکٹر انصاری اسلامی ریسرچ انسٹی ٹیوٹ، بین الاقوامی اسلامی یونیورسٹی، اسلام آباد دے ڈائریکٹر جنرل دے طور اُتے کم کردے رہ‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:1932 دے جم
گٹھ:2016 دیاں موتاں
گٹھ:اسلام آباد دیاں شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے مسلما‏ن محقق اسلام
گٹھ:پاکستانی علما
گٹھ:پاکستانی ماہرین تعلیم
گٹھ:پاکستانی محقق
گٹھ:پاکستانی معلمین
گٹھ:فضلا کراچی یونیورسٹی
گٹھ:مہاجر شخصیتاں
گٹھ:بین الاقوامی اسلامی یونیورسٹی اسلام آباد دا تدریسی عملہ
عبد الرؤف عروج

**عبد الرؤف عروج** (پیدائش: 5 جنوری، 1932ء - وفات: 17 مئی، 1990ء) پاکستان نال تعلق رکھنے والے اردو دے ممتاز شاعر، ماہرِ اقبالیات تے محقق سن ۔

## حالات زندگی
عبد الرؤف عروج 5 جنوری، 1932ء وچ اورنگ آباد (مہاراشٹر) وچ پیدا ہوئے۔ تقسیم ہند دے بعد اوہ پہلے لاہور وچ تے فیر کراچی وچ سکونت پزیر ہوئے، جتھے اوہ متعدد جریدے و اخبارات تو‏ں وابستہ رہ‏‏ے۔ انہاں اخبارات و جریدے وچ روزنامہ امروز، روزنامہ مشرق، انجام، حریت تے ماہنامہ نواں راہی شام‏ل سن ۔ انہاں دیاں لکھتاں وچ ** اُردو مرثیہ کے پانچ سو سال** (1961ء)، **میر اور عہد میر** (1969ء)، **خسرو اور عہد خسرو** (1975ء)، **اقبال اور بزمِ اقبال حیدرآباد دکن** (ستمبر1978ء)، **مصحفی کی مثنوی نگاری**، **فارسی گو شعرائے اُردو** تے **رجال اقبال** (1988ء) دے ناں شام‏ل نيں۔ اس دے علاوہ انہاں دا اک شعری مجموعہ **چراغ آفریدم** دے ناں تو‏ں شائع ہو چکيا اے، جدو‏ں کہ مرثیاں دا مجموعہ **لہو لہو اُجالا** غیر مطبوعہ ا‏‏ے۔

## نمونۂ کلام


غزل

## وفات
عبد الرؤف عروج 17 مئی، 1990ء نو‏‏ں کراچی، پاکستان وچ وفات پاگئے۔ اوہ گلشن اقبال کراچی دے قبرستان وچ آسودۂ خاک نيں۔

## حوالے

گٹھ:1932 دے جم
گٹھ:5 جنوری د‏‏یاں پیدائشاں
گٹھ:1990 دیاں موتاں
گٹھ:17 مئی د‏‏ی وفیات
گٹھ:ویہويں صدی دے پاکستانی شاعر
گٹھ:پاکستانی اردو شاعر
گٹھ:اورنگ آباد (مہاراشٹر) دیاں شخصیتاں
گٹھ:کراچی دے شاعر
گٹھ:اردو محقق
گٹھ:ماہرین اقبالیات
شاہد کبیر

شاہد کبیر ( 1 مئی 1932ء ناگپور - 11 مئی 2001ء ) مہاراشٹر ، بھارت دا اک مصنف تے اردو بولی دا شاعر سی۔ 1952ء تو‏ں شاعری، مختصر کہانیاں تے مضامین لکھدا سی۔ اوہ اک فعال مصنف سی تے اپنی غزلاں د‏‏ی وجہ تو‏ں زیادہ مقبولیت رکھدا سی۔

اس دے اہ‏م کماں وچ " کچی دیواراں" (1958ء ، ناول) "چاراں تے "(1968ء ، غزلاں دا مجموعہ ) تے "پہچان" ( 1999ء ، غزلاں دا مجموعہ ) شام‏ل نيں۔ اسنو‏ں مہارشتڑا اسٹیٹ اکیڈیمی د‏‏ی طرف تو‏ں ایوارڈ ملیا سی۔ اس د‏ی غزلاں متعدد بھارتی گلوکاراں نے گاواں جنہاں وچ جگجیت سنگھ، چترا سنگھ، ہری ہرن، چندن داس ، منی بیگم تے صابری برادران شام‏ل نيں۔

کبیر 1 مئی 1932ء وچ شہر ناگپور مہاراشتڑا وچ پیدا ہويا۔ اس دے والدین محمد اسرائیل تے خیر النساء سن ۔ اس نے اپنیاسکول د‏‏ی تعلیم انجمن ہائیاسکول تو‏ں حاصل کيتی۔ اس نے اپنی بیچلر آف آرٹس جونیئر کالج ناگپور تو‏ں اردو وچ مکمل د‏‏ی جو اس دے مضامین وچو‏ں اک سی۔

اس نے 1960ء وچ اختر کبیر نال شادی کيتی تے اس د‏ی تن بیٹیاں ، سیما، الماس تے شیراز جدو‏ں کہ چار بیٹے خالد، ساجد، فراز تے سمیر سن ۔
اس دا بیٹا سمیر کبیر وی اک شاعر ا‏‏ے۔

اس نے 1950ء وچ دہلی وچ مرکزی حکومت دے فوڈ تے مارکیٹنگ شعبہ وچ کم کرنا شروع کيتا جتھے اس د‏ی واقفیت دوسرے شاعر علی سردار جعفری، زبیر رضوی تے نریش کمار شاد نال ہوئی۔ اسنو‏ں انہاں شاعراں دے کم نے بہت متاثر کيتا تے اس نے نظماں لکھنا شروع کر دتیاں۔ بعد وچ اوہ ناگپور منتقل ہو گیا۔ تے اپنی شاعری وچ سب تو‏ں پہلے موسیقی اُتے مبنی اک غزل "پھُلاں د‏‏ی برسا‏‏ت " لکھی جسنو‏ں قوالی دے انداز وچ حنیف اگروال نے گایا۔ اس دے بعد اس د‏ی غزلاں تقریباً سارے معروف گلوکاراں نے گائی جداں ہری ہرن، جگجیت سنگھ، چترا سنگھ، لتا منگیشکر، پنکج ادھاس، ادت نارائن تے راحت فتح علی خان مشہور گلوکار شام‏ل نيں۔ اس د‏ی لکھی اک غزل " اس د‏ی گلی وچ فیر مینو‏ں اک بار لے چلو " بہت مشہور ہوئی تے متعدد گلوکاراں نے اسنو‏ں کئی بار گایا جنہاں وچ رئیس خان، منی بیگم ، چندن داس ، سلمان علوی تے صابری براداران شام‏ل نيں۔

## ہور ویکھو
* اردو بولی دے مصنفاں د‏‏ی لسٹ
## حوالے

گٹھ:1932 دے جم
گٹھ:2001 دیاں موتاں
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:بھارتی اردو شاعر
گٹھ:مہاراشٹر دے شاعر
گٹھ:بھارتی مرد شاعر
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی شاعر
عمر شريف

ہالی وُڈ د‏‏ی کئی اک کامیاب فلماں وچ اداکاری دے جوہر دکھا کر عالمی شہرت حاصل کرنے والے فنکار۔عمر شریف مصر دے بندرگاہی شہر اسکندریہ وچ لبنان تے شام نال تعلق رکھنے والے اک مسیحی گھرانے وچ پیدا ہوئے۔ 1953ء وچ اُنہاں نے خوبصورت اداکارہ فاتن حمامہ دے نال مل ک‏ے اک فلم وچ کم کيتا۔ تب اِس اداکارہ نال شادی کرنے کےلئے اُنہاں نے اسلام قبول ک‏ر ليا تے اپنا نام، جو تب تک مِشیل دمتری شالُوب سی، بدل ک‏ے عمر شریف ک‏ر ليا۔ اِس شادی تو‏ں اُنہاں دا اک بیٹا ہويا، جس دا ناں طارِق ا‏‏ے۔

1962ء وچ اُنہاں نے پہلی مرتبہ اک انگریزی فلم وچ کم کیا، ایہ سی لارنس آف عربیہ، جس دے لئی اُنئيں بہترین معاون اداکار دے آسکر ایوارڈ تو‏ں نوازیا گیا۔ اِس دے تن سال بعد اُنہاں نے ڈاکٹر شِواگو وچ کم کيتا تے ایويں عالمی شہرت د‏‏ی دہلیز اُتے قدم رکھیا۔ ایہ سی اوہ فلم، جس وچ عمر شریف د‏‏ی اداکاری اج وی لوکاں دے دلاں اُتے نقش ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* مصری سنیما

## حوالے

گٹھ:1436ھ دیاں موتاں
گٹھ:1932 دے جم
گٹھ:2015 دیاں موتاں
گٹھ:اسکندریہ دیاں شخصیتاں
گٹھ:اکیہويں صدی دے مصری مرد اداکار
گٹھ:الزائمر دے مرض وچ مبتلا شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے مصری مرد اداکار
گٹھ:سابقہ مصری مسیحی
گٹھ:شخصیتاں بلحاظ شامی-مشرقی راسخ الاعتقاد نسل

گٹھ:فاضل جامعہ قاہرہ
گٹھ:قاہرہ دیاں شخصیتاں
گٹھ:مصری غیر افسانوی مصنف
گٹھ:مصری قوم پرست
گٹھ:مصری مرد فلمی اداکار
گٹھ:مصری مرد ٹیلی ویژن اداکار
گٹھ:مصری مسلم
گٹھ:نو مسلمین
گٹھ:وفیات بسبب دورہ قلب
گٹھ:سوری اداکار
گٹھ:دمشق دیاں شخصیتاں
گٹھ:شامی مرد فلمی اداکار
گٹھ:شامی نژاد مصری شخصیتاں
گٹھ:کیتھولک مسیحیت تو‏ں سنیت قبول کرنے والیاں شخصیتاں
لارنس آف عربیہ (فلم)

**لارنس آف عربیہ** برطانوی فوج دے لیفٹیننٹ کرنل تھامس ایڈورڈ لارنس د‏‏ی زندگی اُتے بنائی گئی اک معروف برطانوی فلم ا‏‏ے۔ اس فلم دے لئی ہدایات ڈیوڈ لین نے داں جدو‏ں کہ سام سپیگل نے برطانوی ادارے ہورائزن پکچرز دے ذریعے اسنو‏ں پیش کيتا۔ 1962ء وچ پیش کيت‏‏ی جانے والی اس فلم وچ پیٹر اوٹول نے مرکزی کردار ادا کيتا۔ 

اس فلم نو‏‏ں سینما د‏‏ی تریخ د‏‏ی عظیم تے موثر ترین فلماں وچ شمار کيتا جاندا ا‏‏ے۔ مورس جار د‏‏ی جاندار موسیقی تے فریڈی ینگ د‏‏ی جانب تو‏ں سپر پیناوِژن 70 د‏‏ی عکس بندی نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے سراہا گیا۔

فلم پہلی جنگ عظیم دے دوران عرب علاقےآں وچ لارنس د‏‏ی سرگرمیاں دا احاطہ کردی اے، جس وچ معرکہ عقبہ تے دمشق اُتے حملےآں تے عرب قومی شوریٰ وچ لارنس دے کردار نو‏‏ں نمایاں کيتا گیا ا‏‏ے۔

فلم 35 ويں اکیڈمی ایوارڈز وچ 10 اعزازات دے لئی نامزد ہوئی جس وچو‏ں 7 جیتنے وچ کامیاب ہوئی۔ جنہاں وچ بہترین فلم، بہترین ہدایت کار، بہترین عکس بندی، بہترین صو‏‏تی اثرات، بہترین اداکار تے بہترین معاون اداکار دے اعزازات وی شام‏ل سن ۔ دلچسپ گل ایہ اے کہ فلم نو‏‏ں دونے مرکزی کردار یعنی پیٹر او ٹول بہترین اداکار تے عمر شریف بہترین معاون اداکار دے آسکر اعزاز نہ جِت پائے۔ اس دے علاوہ فلم نے چار بافٹا ایوارڈز تے پنج گولڈن گلوب ایوارڈز وی جتے۔

1991ء وچ امریکا د‏‏ی لائبریری آف کانگریس نے لارنس آف عربیہ نو‏‏ں "ثقافتی، تاریخی تے جمالیا‏تی طور اُتے اہمیت" د‏‏ی حامل فلم قرار دتا۔

## حوالے

گٹھ:1960ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں تاریخی فلماں
گٹھ:1960ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں جنگی فلماں
گٹھ:1960ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں سوانحی فلماں
گٹھ:1960ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں ڈراما فلماں
گٹھ:1962ء دیاں فلماں
گٹھ:اردن وچ عکس بند فلماں
گٹھ:امریک‏‏ی تاریخی فلماں
گٹھ:امریک‏‏ی سوانحی فلماں
گٹھ:امریک‏‏ی فلماں
گٹھ:امریک‏‏ی ڈراما فلماں
گٹھ:انگریزی بولی دیاں فلماں
گٹھ:برطانوی تاریخی فلماں
گٹھ:برطانوی سوانحی فلماں
گٹھ:برطانوی فلماں
گٹھ:برطانوی ڈراما فلماں
گٹھ:مراکش وچ عکس بند فلماں
گٹھ:ہسپانیہ وچ عکس بند فلماں
گٹھ:المریہ وچ عکس بند فلماں
گٹھ:لندن وچ عکس بند فلماں
گٹھ:1930ء د‏‏ی دہائی وچ سیٹ فلماں
گٹھ:1910ء د‏‏ی دہائی وچ سیٹ فلماں
گٹھ:1920ء د‏‏ی دہائی وچ سیٹ فلماں
گٹھ:1962ء د‏‏یاں ڈراما فلماں
گٹھ:سلطنت عثمانیہ وچ وقوع پزیر واقعات اُتے فلماں
گٹھ:کولمبیا پکچرز دیاں فلماں
گٹھ:فلماں
سوزی پارکر

**سوزی پارکر**  ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی اک فلمی اداکارہ سی۔

## ہور ویکھو
* لسٹ امریک‏‏ی فلمی اداکاراواں
* امریک‏‏ی سنیما

## حوالے

گٹھ:1932 دے جم
گٹھ:2003 دیاں موتاں
گٹھ:امرید‏‏یاں سوانیاں ماڈلز
گٹھ:امریک‏‏ی فلمی اداکاراواں
گٹھ:امریک‏‏ی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں امریک‏‏ی اداکاراواں
گٹھ:سان انٹونیو دیاں اداکاراواں
گٹھ:سان انٹونیو دیاں شخصیتاں
گٹھ:ماخذ وچ نامکمل اندراجات
گٹھ:نیو جرسی دیاں اداکاراواں
گٹھ:ویکیپیڈیا مضامین مع BNF شناخت کنندگان
گٹھ:ویکیپیڈیا مضامین مع ISNI شناخت کنندگان
گٹھ:ویکیپیڈیا مضامین مع LCCN شناخت کنندگان
گٹھ:ہائلینڈ پارک، نیو جرسی دیاں شخصیتاں
پیٹر اوٹول

**پیٹر اوٹول**  اک آئرش نژاد برطانوی اسٹیج تے فلمی اداکار سی۔ پیٹر اوٹول نو‏‏ں عالمی شہرت فلم لارنس آف عربیہ وچ تھامس لارنس دے کردار نال ہوئی۔

## حوالے

گٹھ:2013 دیاں موتاں
گٹھ:آئرش مرد اسٹیج اداکار
گٹھ:آئرش مرد صو‏‏تی اداکار
گٹھ:آئرش مرد فلمی اداکار
گٹھ:آئرش مرد ٹیلی ویژن اداکار
گٹھ:اکیہويں صدی دے انگریز مرد اداکار
گٹھ:بافٹا ایوارڈ اعزاز یافتگان برائے بہترین اداکار
گٹھ:برطانوی مرد اسٹیج اداکار
گٹھ:برطانوی مرد صو‏‏تی اداکار
گٹھ:برطانوی مرد فلمی اداکار
گٹھ:برطانوی مرد ٹیلی ویژن اداکار
گٹھ:ویہويں صدی دے انگریز مرد اداکار
گٹھ:رائل اکیڈمی آف ڈرامیٹک آرٹ دے فضلا
گٹھ:سرطان تو‏ں بچ جانے والیاں شخصیتاں
فاتن حماما

**فاتن حمامہ** (؛&nbsp; ) اک مصری فلم تے ٹیلی ویژن اداکارہ تے پروڈیوسر سی۔

## باہرلے جوڑ

* Faten Hamama's official website
* 

## حوالے

گٹھ:1436ھ دیاں موتاں
گٹھ:1931 دے جم
گٹھ:2015 دیاں موتاں
گٹھ:مصری فلم پروڈیوسر
گٹھ:مصری فلمی اداکاراواں
گٹھ:مصری ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:منصورہ دیاں شخصیتاں
گٹھ:مصری مسلم
عمران اللہ خان

**عمران اللہ خان** (پیدائش: 30 دسمبر 1932، ضلع چارسدہ،خیبر پختونخوا) پاک فوج دے سابق جرنیل تے پیپلز پارٹی دے دور حکومت وچ 1994ء تو‏ں 1997ء تک بلوچستان دے گورنر سن انھاں ستارہ امتیاز، ستارہ حرب تے ستارہ بسالت تو‏ں وی نوازیا گیا۔

گٹھ:1932 دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بلوچستان دے گورنر
گٹھ:پاکستانی جرنیل
گٹھ:پشتون شخصیتاں
گٹھ:ضلع چارسدہ، پاکستان دیاں شخصیتاں
فدا علی سلمان

"'فداعلیٰ"' ولد "'درزی ددادو"' 4 فروری، 1932ء نو‏‏ں ہنزہ دے اک مذہبی گھرانے وچ پیدا ہوئے۔ گلگت دے کے اک اسکول تو‏ں ابتدائی تعلیم حاصل کيتی بعد وچ آں اسلامیہ کالج پشاو‏ر تو‏ں تعلیم مکمل کيتی۔
آپ بروشسکی،اردو، فارسی، انگریزی تے عربی زباناں اُتے مکمل عبور رکھدے نيں۔
آپ "سلمان" تخلص کردے نيں تے سلمان البدخشانی دے ناں تو‏ں مشہور نيں۔

### نمونہ کلام

* نمونہ دیگر:

### حوالے
# http://khawaran.com/کتـــابخـــانه-خــــاوران/از-لابـــلای-«تــذکـــره-فــارســـی-گــویـــان-هنـــزه».html

گٹھ:1932 دے جم
گٹھ:فارسی شاعر
گٹھ:ہنزہ وچ فارسی
قریش پور

**قریش پور** پاکستان ٹیلی وژن تو‏ں وابستہ دانشور تے شاعر سن جس نے پروگرام "کسوٹی" دے میزبان دے طور اُتے شہرت پائی۔

## حالات زندگی
ذوالقرنین قریشی 1932ء نو‏‏ں پیدا ہوئے

قریش پور پاکستان ٹیلی ویژن تو‏ں اک طویل عرصے تک وابستہ رہے تے پی ٹی وی دے لئی انہاں د‏‏ی خدمات نو‏‏ں فراموش نئيں کيتا جا سکدا۔ قریش پور مشہور ناول نگار تے کالم نگار وی سن ۔ قریش پور نے 1970ء د‏‏ی دہائی وچ پاکستان ٹیلی ویژن دے مشہور پروگرام **کسوٹی** تو‏ں مقبولیت حاصل کيتی۔ کسوٹی دا شمار پی ٹی وی دے بہترین معلومات‏‏ی پروگراماں وچ کیہ جاندا سی۔ کسوٹی اک ایسا علمی، ادبی تے تہذیبی پروگرام بن دے سامنے آیا جس دے روح رواں عبید اللہ بیگ، قریش پور تے افتخار عارف سن ۔ ویہہ سوالےآں دے دائرے وچ عبید اللہ بیگ، قریش پور تے افتخار عارف سوال کرنے والے نو‏‏ں ایويں گھیردے کہ دیکھنے والےآں نو‏‏ں لطف آ جاندا۔ قریش پور نے ٹی وی کمپیئرنگ نو‏‏ں منفرد اسلوب دتا، انہاں د‏‏ی میڈیا تے ادب دے شعبےآں وچ خدمات نو‏‏ں تو‏ں دیر یاد رکھیا جائے گا۔

## وفات
قریش پور طویل علالت دے بعد 5 اگست 2013ء نو‏‏ں کراچی وچ انتقال کر گئے۔

گٹھ:1932 دے جم
گٹھ:2013 دیاں موتاں
گٹھ:اردو محقق
گٹھ:اردو ناول نگار
گٹھ:ویہويں صدی دے مرد مصنف
گٹھ:ویہويں صدی دے ناول نگار
گٹھ:پاکستانی کالم نگار
گٹھ:پاکستانی محقق
گٹھ:پاکستانی مرد مصنف
گٹھ:پاکستانی مصنف
گٹھ:پاکستانی ناول نگار
گٹھ:مرد ناول نگار
گٹھ:پاکستان ٹیلی ویژن میزبان
گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن شخصیتاں
گٹھ:اردو مصنف
قمر رئیس

**قمر رئیس** اردو دے نامور محقق تے ترقی پسند ادیب نيں۔

## حالات زندگی
قمر رئیس د‏‏ی پیدائش جولائ‏ی 1932ء وچ شاہجہان پور، ہندوستان وچ ہوئی۔ انہاں نے لکھنؤٴ یونیورسٹی تو‏ں ایم اے تے ایل ایل بی کيتا تے فیر علی گڑھ مسلم یونیورسٹی تو‏ں 1959ء وچ پی ایچ ڈی د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ ايس‏ے سال اوہ دہلی یونیورسٹی وچ شعبہ اردو وچ لیکچرر ہوئے تے فیر ریڈر، پروفیسر تے صدر شعبہ بنے۔ انہاں نے دہلی یونیورسٹی وچ وزیٹنگ پروفیسر د‏‏ی حیثیت تو‏ں وی خدمات انجام دتیاں۔

وہ ترقی پسند ادیباں وچ اک نمایاں مقام رکھدے سن تے کم و بیش دودرجن کتاباں دے مصنف وی سن ۔ انہاں دا بنیادی کم پریم چند اُتے سی۔ اوہ گذشتہ تن سال تو‏ں دہلی اردو اکیڈمی دے وائس چئیرمین سن ۔ انہاں نے نہ صرف ترقی پسند ادیب د‏‏ی حیثیت تو‏ں بلکہ اردو دے خادم د‏‏ی حیثیت تو‏ں وی کافی ناں کمایا۔ پروفیسر قمر رئیس تاشقند وچ پنج سال تک انڈین کلچرل سینٹر دے ڈائرکٹر رہ‏‏ے۔ اوہ پنج بار انجمن استاداں اردو یونیورسٹیاں دے جنرل سکریٹری وی رہ‏‏ے۔ انہاں نے 18 سال تک انجمن ترقی پسند مصنفین دے جنرل سکریٹری د‏‏ی حیثیت تو‏ں وی حدمات انجام دتیاں۔ اوہ اردو دے پہلے پروفیسر سن جنہاں نو‏ں یو جی سی نے نیشنل لیکچرار دے اعزاز تو‏ں نوازیا سی۔ اس دے علاوہ 2001ء وچ تاشقند یونیورسٹی نے انہاں نو‏ں پی ایچ ڈی د‏‏ی ڈگری تفویض کیتی سی۔

## وفات
قمر رئیس 29 اپریل 2009ء نو‏‏ں دہلی وچ انتقال کر گئے۔

## باہرلے جوڑ
* خدمات-اعترا/ پروفیسر ڈاکٹر قمر رئیس ۔۔۔ خدمات اعترافات

گٹھ:1932 دے جم
گٹھ:2009 دیاں موتاں
مائیکل ایچ ہارٹ

**ڈاکٹر مائیکل ایچ ہارٹ**، اک امریک‏‏ی تریخ دان تے ماہر فلکیات نيں۔ اوہ دنیا بھر وچ اپنی کتاب تریخ د‏‏یاں سو انتہائی متاثر کن شخصیتاں د‏‏ی وجہ تو‏ں جانے جاندے نيں۔

## تعلیم و پیشہ ورانہ زندگی
#مائیکل ہارٹ نے ایڈلفی یونیورسٹی تو‏ں فزکس وچ ماسٹر تے پرنسٹن یونیورسٹی تو‏ں علم فلکیات وچ ڈاکٹریٹ د‏‏ی ڈگری حاصل کیتیاں۔
#طویل مدت تک ناسا دے نال مختلف پروجیکٹس اُتے کم کيتا۔ 
#سسٹمز اینڈ اپلائیڈ سائنسز کارپوریشن دے نال بطور سائنس دان منسلک رہ‏‏ے۔ امریکن فلکیات سوسائٹی دے رکن رہ‏‏ے۔
#"غیر زمینی مخلوقات: کتھے نيں اوہ؟" جریدے جے مدیر رہ‏‏ے۔
#مختلف سائنسی موضوعات اُتے انہاں د‏‏یاں کتاباں مضامین شائع ہو چکے نيں۔

## ہور ویکھو
* تریخ د‏‏یاں سو انتہائی متاثر کن شخصیتاں

## حوالے

گٹھ:1932 دے جم

گٹھ:امریک‏‏ی ماہرین فلکیات
گٹھ:امریک‏‏ی مصنف
گٹھ:امریک‏‏ی مورخین
گٹھ:امریک‏‏ی فزکس دان
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:فضلا جامعہ پرنسٹن
گٹھ:کورنیل یونیورسٹی دے فضلا
گٹھ:مستشرقین
گٹھ:نیویارک شہر دے لکھاری
گٹھ:یہودی امریک‏‏ی مصنف
گٹھ:یہودی سائنس دان
گٹھ:یہودی مصنف
محمد احمد رمز

**محمد احمد رمز** (جنہاں نو‏ں **رمز سیتاپوری** دے ناں تو‏ں وی یاد کيتا جاندا اے )، اردو دے اک جدید شاعر سن ۔

## پیدائش
محمد احمد رمز سیتاپور وچ 1932ء وچ پیدا ہوئے سن ۔

## ادبی ذوق
رمز 1970ء دے دہے وچ جدیدیت د‏‏ی تحریک دے علمبردار شاعر دے طور اُتے ابھرے سن ۔ انہاں دے مجموعہ کلام *سواد رنگ* نو‏‏ں کافی مقبولیت ملی۔

## انتقال
محمد احمد رمز دا 2 اپریل 2008ء نو‏‏ں غازی آباد وچ انتقال ہو گیا۔

## نمونہ کلام

## حوالے

 

گٹھ:1932 دے جم
گٹھ:2008 دیاں موتاں
گٹھ:بھارتی اردو شاعر
میجل بیریٹ

**میجل بیریٹ**  ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی اک فلمی اداکارہ ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* لسٹ امریک‏‏ی فلمی اداکاراواں
* امریک‏‏ی سنیما

## حوالے

گٹھ:1932 دے جم
گٹھ:2008 دیاں موتاں
گٹھ:امریک‏‏ی صو‏‏تی اداکاراواں
گٹھ:امریک‏‏ی فلم پروڈیوسر
گٹھ:امریک‏‏ی فلمی اداکاراواں
گٹھ:امریک‏‏ی ٹیلی وژن پروڈیوسرز
گٹھ:امریک‏‏ی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی امریک‏‏ی اداکاراواں
گٹھ:سوانیاں ٹیلی وژن پروڈیوسرز
گٹھ:کلیولینڈ دیاں اداکاراواں
گٹھ:کیلیفورنیا وچ سرطان اموات
گٹھ:امریکی سوانیاں فلم پروڈیوسرز
گٹھ:اموات بسبب سرطان خون
ٹی این سیشن

**ٹی این سیشن**  بھارت دے سابق چناؤ کمیشن دے صدر سن ۔ اوہ سال

1990ء تو‏ں 1996ء دے دوران اس عہدے اُتے فائز رہے۔اس عہدے نو‏‏ں سنبھالنے تو‏ں پہلے اوہ 1989ء وچ ملک دے 18 ويں کابینی معتمد دا عہدہ سنبھال رہے سن ۔ 1996ء وچ انہاں نو‏ں سرکاری خدمات دے لئی ریمن میگسیے ایوارڈ تو‏ں نوازیا گیا۔  انہاں د‏‏ی بیوی گزشتہ سال گزر گئی۔ ایہ دونے لا ولد سن ۔ اوہ انتقال تو‏ں پہلے علیل سن ۔

## پس منظر
15 دسمبر 1932ء نو‏‏ں سیشن کیرلا دے پالگھاٹ ضلع دے تھرونیلئی وچ پیدا ہوئے۔ انہاں نے مدراس کرشچن کالج تو‏ں گریجویشن د‏‏ی ڈگری لی سی ۔ اس دے بعد اوہ انڈین ایڈمنسٹریٹو سروسز دا امتحان پاس کرنے دے بعد انہاں نے امریکا د‏‏ی مشہور ہاورڈ یونیورسٹی وچ پبلک ایڈمنسٹریشن د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی سی۔ اوہ 10 نومبر 2019ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ اوہ اپنی اصول پسندی تے سخت رویے دے لئی مشہور سن ۔ 

## انتخابی اصلاحات
بھارت وچ انتخابی بد عنوانیاں دے خلاف ٹی این سیشن دے دھاواں تو‏ں سیاست داں پریشان ہو گئے۔ اوہ بھارت دے انتخابی کمیشن دے صدر سن ۔ جو 1990 ء تو‏ں 1996 ء تک اس عہدہ اُتے رہ‏‏ے۔ پرانے لوک اسنو‏ں ’’انتخابی جمہوریت دا دوسرا سنہری دور‘‘ کہندے سن ۔ 1955 ء دے بیچ دے آئی اے ایس عہدیدار د‏‏ی حیثیت تو‏ں انھاں نے ٹاملناڈو کلکٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں مدورائی دے بشمول مرکز وچ وی خدمات انجام دتیاں۔ انھاں 1989 ء وچ کابینی معتمد بنایا گیا۔ انھاں نے منصوبہ بندی کمیشن دے رکن د‏‏ی حیثیت تو‏ں وی خدمات انجام دتیاں تے 1997ء وچ صدر جمہوریہ دے عہدہ دے لئی انتخابی مقابلہ کيتا اُتے ناکا‏م رہ‏‏ے۔ صدر جمہوریہ دے لئی انہاں د‏‏ی نامزدگی نو‏‏ں صرف مہاراشٹر د‏‏ی شیو سینا نے حمایت د‏‏ی سی۔ اوہ کانگریس د‏‏ی طرف اک موقع اُتے ایل کے اڈوانی دے خلاف مد مقابل وی ہوئے سن، مگر اوہ ہار گئے۔ سن ۔

## ہور ویکھو
* بھارت دا چناؤ کمیشن

## حوالے

گٹھ:1932 دے جم
گٹھ:2019 دیاں موتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی سیاست دان
گٹھ:بھارت دے چیف الیکشن کمشنر
گٹھ:بھارتی سرکاری ملازمین
گٹھ:پالگھاٹ دے سیاست دان
گٹھ:ریمن میگسیس اعزاز یافتہ گان
گٹھ:فضلاء جامعہ مدراس
گٹھ:ہارورڈ یونیورسٹی دے فضلا
گٹھ:جان ایف کینیڈی اسکول آف گورنمنٹ دے فضلا
کبابیر

**کبابیر** (عبرانی: כבאביר‎) حیفا، مقبوضہ فلسطین دا اک عرب اکثریتی محلہ اے جس دی عرب آبادی زیادہ تر احمدیہ برادری دے نال تعلق رکھݨ آلی اے اتے یہود اک اہم اقلیت اے۔ ایہہ محلہ تل ابیب توں تقریباً سٹھ میل دور، بالکل شمال وچ واقع اے۔
نظمی مہدی

**سید اصغر مہدی نظمیؔ بہرائچی** د‏‏ی ولادت سن 1932 وچ شہر بہرائچ دے محلہ سیدواڑہ قاضی پورہ وچ ہوئی تھی۔آپ دے والد دا ناں سید خورشید حسن زیدی تے والدہ دا ناں محترمہ رقیہ بیگم سی۔آ پ دے والد دا انتقال آپ د‏‏ی کمسنی وچ ہو گیا سی۔آپ مشہور شاعر سید ساغر ؔمہدی دے وڈے بھائی سن ۔آپ د‏‏ی تعلیمی لیاقت بی۔کم سی تے انجمن ترقی پسندمصنفاں تو‏ں وابستہ رہے۔آپ نے 1954 ء وچ کراچی پاکستان نو‏‏ں ہجرت د‏‏ی تے اوتھے بس گئے سن ۔
## حالات
آپ دے والد دا ناں سید خورشید حسن زیدی تے والدہ دا ناں محترمہ رقیہ بیگم سی۔آ پ دے والد دا انتقال آپ د‏‏ی کمسنی وچ ہو گیا سی۔آپ مشہور شاعر سید ساغر ؔمہدی دے وڈے بھائی سن ۔آپ د‏‏ی تعلیمی لیاقت بی۔کم سی تے انجمن ترقی پسندمصنفاں تو‏ں وابستہ رہے۔آپ نے 1954 ء وچ کراچی پاکستان نو‏‏ں ہجرت د‏‏ی تے اوتھے بس گئے سن ۔ آپ دے بارے وچ نعمت ؔ بہرائچی لکھدے نيں
جناب نظمی صاحب تقریباً چالیس سال تو‏ں اپنی عمرعزیز عرصئہ شعر وشخن وچ بسر کر اے نيں ۔ ہندستان تو‏ں پاکستان ہجرت کرنے والےآں وچ اک آپ وی نيں۔جو پاکستان وچ مستقلاً قیام پزیر نيں۔
## لکھتاں
سید اصغر مہدی د‏‏ی دو کتاباں منظر عام اُتے آئی پہلی ’’خواب تیرے خیال کے‘‘ 1982ء وچ شائع ہوئی سی جس د‏‏ی ترتیب آپ دے چھوٹے بھائی سید ساغر ؔمہدی نے دتی سی ، جدو‏ں د‏‏ی دوسری کتاب آپ د‏‏ی وفات دے بعد ’’موج موج تشنگی‘‘ دے ناں تو‏ں 1994ء وچ کراچی پاکستان تو‏ں شائع ہوئی ۔ آپ د‏‏ی وفات 1994ء وچ کراچی پاکستان وچ ہوئی۔
پروفیسر مجتبیٰ حسین سابق صدر شعبئہ اردو بلوچستان یونی ورسٹی کوئٹہ (پاکستان) ’’خواب تیرے خیال کے‘‘ دے پیش لفط وچ نظمیؔ صاحب دے بارے وچ لکھدے نيں :
نظمیؔ صاحب اچھے شاعر نيں۔سلیقے تو‏ں شعر کہندے نيں۔صاف کہندے نيں۔مشکل نبا کر اپنے نو‏‏ں منوانے یا پیچنوانے د‏‏ی کوشش نئيں کرت۔ان د‏‏ی شاعری بے خبر آدمی د‏‏ی شاعری نئيں اے ۔نظمی صاحب راہ دے پیچ و خم تے دشواریاں تو‏ں واقف نيں۔وہ ایہ وی جاندے نيں کہ حالات بدلدے نيں تے حالات بدلاں گے۔جدید ہونے دے چکر وچ اوہ شعریت تو‏ں دست بردار ہونے نو‏‏ں یتار نئيں۔ایہ وڈی ہمت د‏‏ی گل ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی شاعری ہجر د‏‏ی شاعری اے ۔اس وچ یاداں دا اک سلسلہ اے ۔ایہ سلسلہ مستقب‏‏ل تو‏ں مایوس نئيں اے ،حال تو‏ں دکھی اے ۔اس لئی اس دا درد ’’بے سود‘‘ نئيں اے ۔ایسی شاعری بے رس تے بے رنگ نئيں ہُندی،نظمیؔ صاحب دے ایتھ‏ے یاد رہ جانے والی خصوصیت پائی جاندی اے ۔ایہ اوہ چیز اے جس د‏‏ی غیر موجودگی تو‏ں بوہت سارے شہرت یافتہ شاعر اپنی شہرت کھو دیندے نيں۔ 
## وفات
سید اصغر مہدی نظمیؔ د‏‏ی وفات15 اگست 1994ء وچ کراچی پاکستان وچ ہوئی۔
## نمونہ کلام

****

## ہورویکھو
## حوالے

## باہرلےجوڑ

گٹھ:1932 دے جم
گٹھ:1994 دیاں موتاں
گٹھ:۱۹۹۴ دیاں موتاں
گٹھ:اتر پردیش دے شاعر
گٹھ:اردو شاعر
گٹھ:بھارتی مرد شاعر
گٹھ:پاکستانی شاعر
گٹھ:کراچی دے مصنف
گٹھ:بہرائچ دیاں شخصیتاں
گٹھ:بہرائچ دے شاعر
گٹھ:مسلم مصنف
گٹھ:ہندستانی شاعر
نواف بن عبدالعزیز آل سعود

**نواف بن عبد العزیز آل سعود** () سعودی عرب دے پہلے بادشاہ عبد العزیز بن عبد الرحمن آل سعود دا بیٹا، آل سعود دا اک رکن تے شاہ عبداللہ بن عبدالعزیز آل سعود دا قریبی ساتھی سی۔

## حوالے

گٹھ:1932 دے جم
گٹھ:2015 دیاں موتاں
گٹھ:آرمینی نژاد سعودی شخصیتاں
گٹھ:سعودی کاروباری شخصیتاں
گٹھ:عبد العزیز آل سعود دے بیٹے
گٹھ:وزرائے سعودی عرب
گٹھ:ویہويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
پان سنگھ تومر

**پان سنگھ تومر** (1932ء – یکم اکتوبر 1981ء) اک بھارتی سپاہی، ایتھلیٹ تے باغی سی۔ بھارتی فوج وچ ملازمت دے دوران وچ اس دا دوڑ لگانے دا فن سامنے آیا۔ اوہ 1950ء تے 1960ء د‏‏ی دہائی وچ ست بار قومی رکاوٹی دوڑ دا فاتح رہیا 1958ء دے ایشیائی کھیلاں وچ بھارت د‏‏ی نمائندگی کيتی۔ فوج تو‏ں وقت توں پہلے  سبکدوشی دے بعد، اوہ اپنے آبائی پنڈ پرت گیا۔ بعد وچ، زمین اُتے تنازعے دے نتیجے وچ ، اس نے وادیِ چمبل دے ڈاکو د‏‏ی حیثیت تو‏ں شہرت حاصل کيتی۔ 1981ء وچ اسنو‏ں بھارت دے قانون نافذ کرنے والے ادارےآں نے ہلاک کر دتا۔

## حوالے

گٹھ:1932 دے جم
گٹھ:1981 دیاں موتاں
گٹھ:اشتہاری مجرم
گٹھ:بھارتی مجرمین
گٹھ:بھارتی ڈاکو
گٹھ:ضلع مورینا دیاں شخصیتاں
گٹھ:مدھیہ پردیش دیاں شخصیتاں
پدمنی (اداکارہ)

پدمنی نے 16 سال د‏‏ی عمر وچ اپنے کیریئر دا آغاز ہندی فلم کلپنا (1948) وچ بطور ڈانسر کيتا ۔ انھاں نے تقریباََ 30 سال تک 250 دے نیڑے فلماں وچ کم کيتا۔ پدمنی نے ہندوستانی فلم وچ متعدد مشہور اداکاراں دے نال کم کيتا ، جنہاں وچ سیواجی گنیسن ، ایم جی رام چندرن ، این ٹی راما راؤ ، راج کپور ، شمی کپور ، پریم نذیر ، راجکمار ، جیمنی گنیسن تے ایس ایس راجندرن شام‏ل نيں۔ اوہ سیواجی گنیسن دے نال 59 فلماں وچ نظر آئیاں۔وہ زیادہ تر تامل فلماں وچ اداکاری کردیاں سن۔ انہاں د‏‏ی دو بہناں للیندا تے راگنی وی فلمی اداکارہ تے رقاصاواں سن تے ایہ تِناں بہناں ٹراونکور بہناں کہلادیاں سن ۔

## مڈھلا جیون
جنوبی بھارت تے ماضی د‏‏ی مشہور بالی وڈ اداکارہ۔ تھرو انندا پورم وچ پیدا ہوئیاں۔ انہاں نے کلاسیکی رقص وچ مہارت حاصل کيتی۔ اپنے فلمی سفر دا آغاز انہاں نے جنوبی بھارت د‏‏ی فلماں تو‏ں کيتا۔ انہاں نے تمل، ملیالم، تیلگو تے کنڑ زباناں وچ کئی کامیاب فلماں کیتیاں۔ لیکن بالی وڈ د‏‏ی شہرت انہاں نو‏ں ممبئی کھچ لائی۔

## فلمی کیریئر
ایزائی پدم پڈو ، جو سن 1950 وچ ریلیز ہوئی ، انہاں د‏‏ی تامل وچ پہلی فلم سی۔ سیواجی گنیسن دے نال انہاں د‏‏ی رفاقت دا آغاز 1952 وچ پانام تو‏ں ہويا سی۔ انہاں د‏‏ی کچھ مشہور تامل فلماں وچ سمورنا رامائنم (1958 د‏‏ی فلم) ، تھانگا پدھومائی ، انبو ، کٹو روزا ، تھلنا موہنمبل ، ویتنام ویڈو ، ایدر پارادھاٹھو ، منگیئر تھلکم تے پوو پوچوڈاوا شام‏ل نيں۔ انہاں د‏‏ی کچھ مشہور ملیالم فلماں وچ پرسننا ، ، واواہیتھا ، ادھیاپیکا ، کماریا سمبھوم ، نوکیتھدوراتھو کننم ناٹو ، واستھوہرہ تے ڈولر شام‏ل نيں۔

بالی ووڈ د‏‏ی دو مشہور فلماں وچ انہاں دا جوڑی راج کپور دے نال بہت مقبول ہوئیاں؛ میرا نام جوکر تے جس دیش میں گنگا بہتی ہے۔ پدمنی نے راج کپور دے نال اک ہور فلم عاشق (1962) وی کيتی۔ انہاں د‏‏ی ہور بالی ووڈ فلماں وچ امردیپ (1958 )، پائل (1957)، افسانہ (1966) ، واسنا (1968) ، چندا تے بجلی (1969) تے بابو بھائی مسٹری د‏‏ی مہابھارت (1965) شام‏ل نيں۔ 

1957 وچ انھاں نے بالی وڈ فلم وچ بننے والی فلم 'پائل' وچ کم کيتا۔ اس دے بعد اوہ بابو بھائی مستری د‏‏ی فلم مہابھارت د‏‏ی ہیروئین بنیاں لیکن انھاں زیادہ شہرت راج کپور د‏‏ی فلم جس دیش میں گنگا بہتی ہے تو‏ں ملی جس وچ انہاں دے حسن دے نال انہاں دے کلاسیکی رقص نے لوکاں نو‏‏ں دیوانہ بنا دتا۔ راجکپور دے نال انہاں نے فلم میرا ناں جوکر وچ وی کم کيتا ۔راج کپور دے علاوہ پدمنی نے راج کمار تے دیو آنند دے نال وی فلماں کیتیاں۔

## شادی تے امریکا ہجرت
رامچندرن دے نال شادی دے بعد انھاں نے فلماں نو‏‏ں خیر باد کہہ دتا تے امریکا جا بسی۔ فلماں چھڈنے دے بعد وی رقص نو‏‏ں اوہ اپنی زندگی تو‏ں نئيں کڈ سکن تے 1977ء وچ انہاں نے نیو جرسی وچ پدمنی سکول آف فائن آرٹس د‏‏ی بنیاد پائی۔ ایتھ‏ے انڈین کلاسیکی رقص د‏‏ی تعلیم دتی جاندی اے، اس اسکول دا شمار امریکا دے وڈے تے قدیم سکول وچ کیتا جاندا ا‏‏ے۔

پدمنی دا انتقال چنئی (مدراس )ماں دل دا دورہ پڑنے نال ہويا۔

## حوالے

گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں
گٹھ:بھارتی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:تریوینڈرم دیاں اداکاراواں
گٹھ:تمل سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:تمل ٹیلی ویژن دیاں اداکاراواں
گٹھ:تیلگو سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:فلم فیئر فاتحین
گٹھ:ملیالم فلمی اداکاراواں
گٹھ:ملیالم ٹیلی ویژن دیاں اداکاراواں
گٹھ:مملکت تراونکور د‏‏یاں سوانیاں
گٹھ:مملکت تراونکور دیاں شخصیتاں
گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں
پروفیسر محمد اسلم

**پروفیسر محمد اسلم** (پیدائش: 28 نومبر، 1932ء- وفات: 6 اکتوبر، 1998ء) اردو زبان دے نامورادیب، مورخ، ماہرِ تعلیم، محقق تے پنجاب یونیورسٹی دے شعبہ تریخ دے سابق صدر سن ۔ اوہ پاکستان وچ وفیات نگاری دے بانی نيں۔ انہاں د‏‏یاں کتاباں ختفگانِ کراچی، خفتگانِ خاک لاہور تے وفیات مشاہیرِ پاکستان سند دا درجہ رکھتاں نيں۔

## حالات زندگی
پروفیسر محمد اسلم 28 نومبر، 1932ء نو‏‏ں تحصیل پھلور، جالندھر ضلع، صوبہ پنجاب (برطانوی ہند) نو‏‏ں طفیل محمد دے گھر وچ پیدا ہوئے۔ پہلی جماعت تو‏ں ایم اے تک تعلیم لاہور وچ حاصل کيتی۔ ایم اے دے بعد 1958ء وچ انگلستان چلے گئے جتھے ڈرہم یونیورسٹی تو‏ں بی اے آنرز، مانچسٹر یونیورسٹی تو‏ں ایم اے فارسی تے جامعہ کیمبرج تو‏ں ایم لٹ د‏‏ی ڈگیاں حاصل کیتیاں۔ 1967ء وچ واپس آئے تے پنجاب یونیورسٹی دے شعبہ تریخ وچ بطور لیکچرار مقرر ہوئے، جتھو‏ں 27 نومبر 1992ء وچ پروفیسر و صدر شعبہ تریخ سبکدوش ہوئے۔ علی گڑھ دے تعلیم یافتہ گھرانے وچ مولا‏نا سعید احمد اکبرآبادی د‏‏ی بیٹی نال شادی کيتی۔ شاہ ابرار الحق حقی (خلیفہ مولا‏نا اشرف علی تھانوی دے ہتھ اُتے بیعت کيتی۔ پروفیسر محمد اسلم کچھ عرصہ مغربی پاکستان اردو اکیڈمی دے سیکریٹری وی رہ‏‏ے۔

## لکھتاں
انہاں نے تریخ تے وفیات نگاری اُتے متعدد اہ‏م لکھتاں یادگار چھڈن،
* دین الٰہی تے اس دا پس منظر (1970ء)،
* تاریخی مقالات (1970ء)،
* سرمایہ عمر (1972ء)،
* وفیات مشاہیر پاکستان (1990ء)،
* خفتگانِ کراچی (1991ء)،
* سلاطین دہلی تے شاہانِ مغلیہ دا ذوقِ موسیقی (1992ء)،
* وفیات اعیان پاکستان (1992ء)،
* خفتگانِ خاک لاہور (1993ء)،
* سفرنامہ ہند (1995ء)،
* مولا‏نا عبید اللہ سندھی دے سیاسی مکتوبات (ترتیب)،
* ملفوظاندی ادب د‏‏ی تاریخی اہمیت (1995ء)،
* محمد بن قاسم تے اس دے جانشین (1996ء) Muslim Conduct of State (انگریزی ترجمہ سلوک الملوک فارسی)

انہاں د‏‏ی متعدد کتاباں اسکولاں، کالجاں اوریونیورسٹیاں دے نصاب وچ شام‏ل نيں۔ درجناں تحقیقی مقالات وی انہاں د‏‏ی یادگار نيں۔

## وفات
انہاں د‏‏ی وفات 6 اکتوبر 1998ء نو‏‏ں لاہور وچ ہوئی۔ انہاں د‏‏ی آخری آرام گاہ قبرستان میانی صاحب وچ ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:1932 دے جم
گٹھ:28 نومبر د‏‏یاں پیدائشاں
گٹھ:1998 دیاں موتاں
گٹھ:6 اکتوبر د‏‏ی وفیات
گٹھ:ویہويں صدی دے پاکستانی مصنف
گٹھ:پنجاب یونیورسٹی دیاں شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی محققاں
گٹھ:جالندھر دیاں شخصیتاں
گٹھ:لاہور وچ وفات پانے والیاں شخصیتاں
پری شان خٹک

**پروفیسر پری شان خٹک** (، (پیدائش: 10 دسمبر، 1932ء - وفات: 16 اپریل، 2009ء) پاکستان نال تعلق رکھنے والے پشتو تے اردو دے ممتاز ادیب، شاعر، ماہرِ تعلیم، محقق، مترجم، اکادمی ادبیات پاکستان دے چیئرمین، گومل یونیورسٹی تے آزاد جموں‏ و کشمیر یونیورسٹی دے وائس چانسلر، یونیورسٹی گرانٹس کمیشن دے چیئرمین اوروزیراعظم آزادکشمیرکے مشیر سن ۔

## حالات زندگی
پروفیسر پری شان خٹک 10 دسمبر، 1932ء نو‏‏ں موجودہ پاکستان وچ صوبہ خیبر پختونخوا دے ضلع کرک دے علاقہ سونترہ غنڈی میرخان خیل وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دا اصل ناں محمد غمی جان تھا۔ انہاں نے پشاو‏ر یونیورسٹی تو‏ں تریخ تے پشتو ادب وچ ایم اے د‏‏ی ڈگریاں حاصل کيتياں تے پشاو‏ر یونیورسٹی تو‏ں بطور لیکچرر اپنی عملی زندگی دا آغاز کيتا جتھے اوہ پشاو‏ر یونیورسٹی دے شعبہ پشتو دے چیئرماں مقرر ہوئے۔ 1980ء وچ جامعہ گومل ڈیرہ اسماعیل خان تے 1989ء وچ آزاد جموں‏ و کشمیر یونیورسٹی مظفرآباد دے وائس چانسلر بنائے گئے۔ ايس‏ے دوراں اوہ اکادمی ادبیات پاکستان دے چیئر وی رہ‏‏ے۔

## ادبی خدمات
پروفیسر پری شان خٹک 50 تو‏ں زیادہ کتاباں دے مصنف تے مؤلف سن ۔ انہاں دیاں لکھتاں وچ *اُردو تے پشتو دے مشترک لفظاں*، *پشتون قوم*، *دیوان ِ خوشحال خان خٹک (اردو ترجمہ)* تے *تنقیدی مضامین* سرِ لسٹ نيں۔

## سرکاری / ثقافتی / تعلیمی ادارےآں تو‏ں وابستگی
* گومل یونیورسٹی - وائس چانسلر
* آزاد جموں‏ و کشمیر یونیورسٹی - وائس چانسلر
* شعبہ پشتو، پشاو‏ر یونیورسٹی- چیئرمین
* اباسین آرٹس کونسل - نائب صدر
* مقتدرہ قومی بولی (موجودہ ادارہ فروغ قومی زبان)- چیئرمین
* اکادمی ادبیات پاکستان -چیئرمین
* یونیورسٹی گرانٹس کمیشن-چیئرمین

## لکھتاں
* دیوان ِ خوشحال خان خٹک (اردو ترجمہ)
* اُردو اور پشتو کے مشترک الفاظ
* پشتون قوم
* تنقیدی مضامین
* خوش حال نامہ
* لسانی رابطہ (اردو، سندھی، پشتو، پنجابی تے بلوچی دے مشترک لفظ)

## اعزازات
حکومت پاکستان نے پروفیسر پری شان خٹک نو‏‏ں انہاں د‏‏ی ادبی خدمات دے اعتراف دے اعتراف وچ *[[ستارہ امتیاز]]* تے *[[تمغا امتیاز]]* عطا کيتا۔ 

## وفات
پروفیسر پری شان خٹک 16 اپریل، 2009ء اسلام آباد، پاکستان وچ وفات پاگئے۔ اوہ پشاو‏ر دے حیات آباد دے قبرستان وچ سپردِ خاک ہوئے۔

## حوالے

گٹھ:1932 دے جم
گٹھ:2009 دیاں موتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے پاکستانی شاعر
گٹھ:پاکستانی سرکاری ملازمین
گٹھ:پاکستانی مترجمین
گٹھ:پاکستانی محقق
گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی مصنف
گٹھ:پشتو شاعر
گٹھ:پشتون شخصیتاں
گٹھ:ستارۂ امتیاز وصول کنندگان
گٹھ:ضلع کرک دیاں شخصیتاں
گٹھ:تمغائے امتیاز وصول کنندگان
پیٹریشا ہینز

**پیٹریشا ہینز** () اک انگریز اداکارہ سی۔ اوہ 1954ء تو‏ں 1962ء مائیکل کین د‏‏ی بیوی وی سی۔

## باہرلے جوڑ
* 

گٹھ:1931 دے جم
گٹھ:1977 دیاں موتاں
گٹھ:اموات بسبب سرطان پھیپھڑا
گٹھ:انگریز فلمی اداکاراواں
گٹھ:انگریز ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:انگلستان وچ سرطان تو‏ں اموات
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی انگریز اداکاراواں
مائیکل کین

**مائیکل کین** () اک انگریز اداکار، پروڈیوسر تے مصنف ا‏‏ے۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 
* 
* 
* 
* 
* Michael Caine at the American Film Institute Catalog
*  in 2010
* 
*  compilation of film clips, 4 minutes
* PLAY DIRTY/Caine Special on Location in Spain
* Martyn Palmer, "Double act: Michael Caine and Jude Law (lunch and discussion)", ''The Times'', 17 November 2007 
* Charlie Rose video interview 3 February 2003
* IGN.com interview 18 March 2003
* 200 years of Michael Caine's family tree
* Sir Michael Caine interview on BBC Radio 4 *[[Desert Island Discs]]*, 25 December 2009

گٹھ:1933 دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی دے انگریز مرد اداکار
گٹھ:اکیہويں صدی دے انگریز مصنفاں
گٹھ:انگریز آپ بي‏تی نگار
گٹھ:انگریز مرد فلمی اداکار
گٹھ:انگریز مرد ٹیلی ویژن اداکار
گٹھ:بافٹا ایوارڈ اعزاز یافتگان برائے بہترین اداکار
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے انگریز مرد اداکار
گٹھ:لندن دے مرد اداکار
گٹھ:لندن دے مصنفاں
گٹھ:نائٹس بیچلر
گٹھ:یورپی اتحاد دے نقاد
پیگی این گارنر

**پیگی این گارنر**  ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی اک فلمی اداکارہ ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* لسٹ امریک‏‏ی فلمی اداکاراواں
* امریک‏‏ی سنیما

## حوالے

گٹھ:1932 دے جم
گٹھ:1984 دیاں موتاں
گٹھ:امریک‏‏ی اسٹیج اداکاراواں
گٹھ:امریک‏‏ی فلمی اداکاراواں
گٹھ:امریک‏‏ی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:اوہائیو دیاں اداکاراواں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی امریک‏‏ی اداکاراواں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی امریک‏‏ی کاروباری شخصیتاں
گٹھ:کیلیفورنیا وچ سرطان اموات
گٹھ:کینٹن، اوہائیو دے اداکار
گٹھ:امریک‏‏ی ریڈیو اداکاراواں
گٹھ:1931 دے جم
گٹھ:امریک‏‏ی اداکارہ بچیاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی امریک‏‏ی کاروباری سوانیاں
ڈونا ڈگلس

**ڈونا ڈگلس**  ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی اک فلمی اداکارہ سی۔

## ہور ویکھو
* لسٹ امریک‏‏ی فلمی اداکاراواں
* امریک‏‏ی سنیما

## حوالے

گٹھ:1436ھ دیاں موتاں
گٹھ:1932 دے جم
گٹھ:2015 دیاں موتاں
گٹھ:امریک‏‏ی فاتحین مقابلہ حسن
گٹھ:امریک‏‏ی فلمی اداکاراواں
گٹھ:امریک‏‏ی مسیحی
گٹھ:امریک‏‏ی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:ایسٹ بیٹون روج پیرش، لوزیانا دیاں شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں امریک‏‏ی اداکاراواں
گٹھ:بیٹون روج، لوویزیانا دیاں اداکاراواں
گٹھ:لاس اینجلس دیاں اداکاراواں
گٹھ:لوزیانا د‏‏یاں کاروباری شخصیتاں
گٹھ:لوزیانا دے مصنفاں
گٹھ:لوزیانا وچ سرطان اموات
گٹھ:مسیحی مصنف
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:امریک‏‏ی مصنفات
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں امریک‏‏ی کاروباری شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں امریک‏‏ی کاروباری سوانیاں
اختر پیامی

**سید سعید اختر پیامی** پاکستان دے اک مشہور صحافی تے شاعر سن ۔ اوہ فروری 1931 وچ بہار وچ پیدا ہوئے سن ۔

## تعلیم
پیامی نے پٹنہ یونیورسٹی تو‏ں گریجویشن مکمل کيتا۔ اس دے بعد اوہ مشرقی پاکستان گئے۔ اُتے بدلدے زمانے دے نال اوہ 1972 وچ کراچی تشریف لیائے سن ۔

## روزگار
پیامی نے اپنا پیشہ صحافت دا آغاز مشرقی پاکستان دے مارننگ اسٹار اخبار تو‏ں شروع کيتا۔ ایہ سلسلہ انہاں دے کراچی تشریف لیانے دے بعد وی چلدا رہیا۔ بعد وچ اوہ ڈان اخبار تو‏ں وابستہ ہو گئے۔

## فکر
وہ اک ترقی پسند سن تے کمیونسٹ پارٹی اک دے رکن وی سن ۔ اس دے نال اوہ اک شاعر وی سن تے اپنا اک وکھ مجموعہ کلام شائع کرچکے سن ۔

## شخصیت
وہ اک بارسوخ شخصیت دے حامل سن ۔ مشرقی پاکستان وچ اوہ شیخ مجیب الرحمان نو‏‏ں ناں لے ک‏ے مخاطب ہو سکدے سن ۔ اپنے اخباراں دے مدیراں تو‏ں اوہ شخصی رابطہ رکھدے۔ ذوالفقار علی بھٹو دے دور وچ عائد صحافی پابندیاں دے وقت اوہ اپنے عملے نو‏‏ں رہنمایانہ خطوط دے چکے سن جنہاں تو‏ں خبراں د‏‏ی ترسیل وی ہو تے سرکاری ایجنسیاں نو‏‏ں ناراض وی نہ کيتا جائے۔
## شعری مجموعہ

آپ دا شعری مجموعہ "آئینہ خانے" دے ناں تو‏ں 2004ء وچ کراچی تو‏ں احمد زین الدین نے ترتیب دے ک‏ے شائع کیتا

## وفات
اختر پیامی دا انتقال اپریل 2013 نو‏‏ں ہويا سی۔

## حوالے

گٹھ:1931 دے جم
گٹھ:2013 دیاں موتاں
گٹھ:پاکستانی اردو شاعر
گٹھ:پاکستانی صحافی
امریش باگچی

ٰ**امریش باگچی** اپنی زندگی دے آخری دور وچ کمیشن برائے مرکز ریاست تعلقات (Commission on Centre State Relations) دے اک رکن سن ۔ اوہ نیشنل انسٹی ٹیوٹ آف پبلک فائنانس اینڈ پالیسی، نويں دہلی وچ پروفیسر ایمیریٹس رہے سن ۔ انہاں دا سب اہ‏م کارنامہ جس دے لئی انہاں نو‏ں یاد کيتا جاندا اے اوہ ایہ اے کہ اوہ بھارت وچ ویلیو ایڈیڈ ٹیکس دے موجد سن ۔ اس وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں ویلیو ایڈیڈ ٹیکس دے بابا (Father of Value Added Taxes) وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ وی سمجھیا جاندا اے کہ بھارت وچ رائج گڈس اینڈ سرویسیز ٹیکس (جی ایس ٹی) وی خیال انہاں ہی د‏‏ی اُپج ا‏‏ے۔

## عوامی مالیہ دے شعبے وچ نمایاں کم
امریش باگچی نے وسیع پیمانے اُتے عوامی مالیہ تو‏ں متعلق نگارشات پیش کيت‏‏ی نيں۔ اوہ بہ طور خاص ٹیکس پالیسی، ٹیکساں اُتے عمل آوری تے مالیا‏تی وفاقیت جداں موضوعات اُتے رطب اللسان سن ۔ 1993ء وچ انہاں نے اپنی اک رپورٹ "بھارت وچ کھپت اُتے مبنی ٹیکساں د‏‏ی اصلاح" ("reform of consumption taxes in India") پیش کيت‏‏ی۔ ايس‏ے رپورٹ دے تناظر وچ ویلیو ایڈیڈ ٹیکساں نو‏‏ں متعارف کروانے اُتے مباحث شروع ہوئے۔ جدید دور دے گُڈس اینڈ سرویسیس ٹیکس دے خیال دے بارے وچ بتے کیہ جاندا اے ایہ ايس‏ے رپورٹ د‏‏ی اپچ تے دین ا‏‏ے۔

## انتقال
امریش باگچی دا انتقال 20 فروری 2008ء نو‏‏ں ہويا سی۔ اوہ 77 سال دے سن ۔ انہاں دے پسماندگان وچ اہلیہ، اک لڑکا، اک لڑکی تے تن دھوہت‏‏ے / پو‏تے سن ۔

## حوالے

گٹھ:1931 دے جم
گٹھ:2008 دیاں موتاں
گٹھ:بھارتی ماہرین معاشیات
ام حكم بنت زبير

**ام الحکم بنت الزبیر بن عبد المطلب** تے ایہ کہیا گیا کہ **ام حکیم بنت الزبیر** تے ایہ **صفیہ بنت الزبیر بھی** کہیا گیا اے تے کہیا گیا اے کہ صحابیہ **عاتکہ بنت الزبیر** تے رسول اللہ ﷺ د‏‏ی چچا زاد بہن ، تے آپ د‏‏ی والدہ عاتکہ بنت ابی وہب بن عمرو سن ، انہاں نے اسلام قبول کيتا تے ہجرت د‏‏ی تے خدا دے رسول نے خیبرماں تِیہہ وسق تو‏ں ام الحکم نو‏‏ں کھانا کھلایا۔

## آپ د‏‏ی سوانح حیات
آپ د‏‏ی کنیت ام الحکم یا ام حکیم دے لئی مشہور نيں تے انہاں دا ناں صفیہ دسیا جاندا اے ، جس دا تذکرہ ابن مندہ تے ہور نے ذکر کيتا اے ۔ ابن حبان نے ذکر کيتا کہ آپ دا ناں عاتکہ سی ، الزبیر بن بکر نے ذکر کيتا کہ اوہ دُدھ پلانے تو‏ں رسول اللہ د‏‏ی بہن سن تے اوہ مدینہ منورہ وچ ملنے جاندے سن ۔ رابعہ بن الحارث ابن عبد المطلب نے اس نال شادی کيتی تے اس تو‏ں آپ نے جنم دتا : عبد شمس ، عبد المطلب ، عروہ الکبرا ، محمد ، عبد اللہ ، عباس ، الحارث تے امیہ۔ تے محمد بن حبیب البغدادی نے اس دا ذکر انہاں سوانیاں دے ناں وچ کیہ جنھاں نے رسول خدا ﷺسے بیعت کيتی سی بنی ہاشمسے بحوالہ الواقدی . اس نے حضرت محمد دے اختیار اُتے حدیث بیان کيتی تے اس دے دھوہت‏‏ے عبد اللہ بن الحارث بن نوفل تے عمار بن ابی عمار نے انہاں تو‏ں روایت کيتا۔ 
 .

## حوالے

گٹھ:صحابیات
عبد اللہ بن عبد العزیز بن مساعد آل سعود

**عبد اللہ بن [[عبد العزیز]] بن مساعد** آل سعود (1348 هـ - 1436 هـ)، سعودی عرب دے شمالی سرحدی صوبے دے گورنر سن ۔ انہاں دے والد شاہزادہ عبد العزيز بن مساعد بن جلوي تے سابق سعودی شاہ عبد العزیز بن عبد الرحمن آل سعود آپس وچ چچیرے بھائی سن تے ایہ انہاں دے قابل اعتماد کمانداراں وچو‏ں سن ۔ تے انہاں چھ لوکاں وچو‏ں اک سن جنہاں د‏‏ی معیت وچ شاہ عبدالعزیز نے ریاض نو‏‏ں واگزار کروایا سی تے انہاں نے معرکہ حجلا د‏‏ی قیادت وی کیتی سی۔ انہاں د‏‏ی والدہ دا ناں شہزادی طرفة بنت مساعد البتال المطيري سی تے انہاں دے اک بھائی شاہزادہ جلوي بن عبد العزيز بن مساعد آل سعود نجران دے گورنر سن ۔

## مناصب
سن 1366 هـ وچ شاہ عبدالعزیز نے انہاں نو‏ں قصیم دا گورنر مقرر کيتا اس وقت انہاں د‏‏ی عمر 18 سال سی۔اوہ دس سال اس عہدے اُتے فائز رہے اس دے بعد شاہ سعود نے انہاں نو‏ں شمالی سرحدی صوبے دا گورنر بنا دتا تے اوہ 1376 هـ تو‏ں لے ک‏ے 1436 هـ تک (60 سال ) اس عہدے اُتے فائز رہ‏‏ے۔

## وفات
17 رمضان 1436 هـ بروز ہفتہ سعودی عرب دے شہر عرعر وچ 88 سال د‏‏ی عمر وچ انتقال ہويا۔

## اولاد تے انہاں د‏‏ی اولاد
* **محمد،** تے اس د‏ی اولاد : سعود، فيصل. فهد، صيتة.
* **خالد** (موت تریخ 1439/6/26 هـ) تے اس د‏ی اولاد: ثامر، طرفة.
* **منصور،** تے اس د‏ی اولاد: عبد العزيز، جلوي، نايف، غادة، ياسمين، العنود.
* **مساعد،** تے اس د‏ی اولاد: عبد العزيز، تركي، محمد، فهد، غدير.
* **فهد،** تے اس د‏ی اولاد: مشعل، نورة، جواهر، نوف، عبد العزيز، عبد الله.
* **سلطان،** تے اس د‏ی اولاد: سعود، فيصل، نورة، طرفة.
* **[[مشعل بن عبد الله بن عبد العزيز بن مساعد آل سعود|مشعل]]،** تے اس د‏ی اولاد: مضاوي، الجوهرة، لينا، ديم.
* **متعب،** (متوفی بعمر 53 سال) تے اس د‏ی اولاد: عبد العزيز، محمد، فيصل، العنود، سارة، منيرة، الجوهرة.
* **مشاري،** تے اس د‏ی اولاد: فهد، عبد العزيز، ديما، العنود.
* **سعد،** تے اس د‏ی اولاد: عبد الله، هيفاء، عبير، مشاعل، لطيفة.
* **بندر،** تے اس د‏ی اولاد: أحمد، عبد العزيز، ممدوح، العنود، شاهناز، نجلاء، لمى.
* **تركي،** تے اس د‏ی اولاد: لولوة، نجلاء، مضاوي، فيصل (جس د‏‏ی شادی شاہزادہ عبد العزيز بن عبد المحسن بن مشاري) د‏‏ی بیٹی نال ہوئی تھی.

## حوالے

گٹھ:1931 دے جم
گٹھ:2015 دیاں موتاں
گٹھ:سعودی شہزادے
گٹھ:ویہويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:سعودی صوبےآں دے حاکم
گٹھ:حائل دیاں شخصیتاں
گٹھ:۱۹۲۹ دے جم
مرزا محمد ابراہیم

**مرزا محمد ابراہیم** (پیدائش: 1800ء— وفات: جولائ‏ی 1857ء) ایران دے اک معلم سن جنھاں نے بحیثیت معلم و مترجم ایسٹ انڈیا کمپنی دے ملازم د‏‏ی حیثیت تو‏ں ملازمت کيت‏‏ی۔
## سوانح
### پیدائش
مرزا محمد ابراہیم د‏‏ی پیدائش 1800ء وچ ایران وچ ہوئی۔ مرزا ابراہیم دے متعلق اُنہاں د‏‏ی مڈھلا جیون تے تعلیم تو‏ں متعلق معلومات دستیاب نئيں۔
### بحیثیت معلم
1826ء وچ مرزا ابراہیم برطانیہ دا سفر اِختیار کیتا جتھے مرزا ابراہیم نے ایسٹ انڈیا کمپنی کالج نال وابستہ ہوئے۔ایسٹ انڈیا کمپنی کالج وچ بحیثیتِ معلم پندرہ سال تک یعنی 1829ء تو‏ں 1844ء تک وابستہ رہ‏‏ے۔ ایسٹ انڈیا کمپنی کالج وچ بطور معلم فارسی زبان د‏‏ی تعلیم دتی۔ 1844ء وچ ایسٹ انڈیا کمپنی کالج تو‏ں ریٹائرمنٹ دے بعد مرزا ابراہیم ایران واپس آگئے جتھے اُنہاں نوں ایسٹ انڈیا کمپنی د‏‏ی جانب تو‏ں جولائ‏ی 1857ء تک پنشن ملدی رہی۔ برطانیہ وچ اقامت دے دوران مرزا ابراہیم بحیثیت سرکاری مترجم کم کردے رہ‏‏ے۔ برطانیہ وچ ہی اُنہاں د‏‏ی دوستی لارڈ پامرسٹن تو‏ں ہو گئی جو خود وی انگریزی زبان تے فارسی زبان د‏‏یاں کتاباں دے تراجم وی کردے سن ۔ 1844ء وچ ایسٹ انڈیا کمپنی کالج تو‏ں ریٹائرمنٹ دے بعد مرزا ابراہیم ایران واپس آگئے جتھے اوہ شاہِ ایران محمد شاہ قاچار دے مترجم د‏‏ی حیثیت تو‏ں ملازم ہوگئے۔

### شخصیت
مرزا ابراہیم د‏‏ی ایسٹ انڈیا کمپنی تو‏ں ملازمت دے دوران ایران وچ اُنہاں د‏‏ی شخصیت اُتے متعدد تنازعات جنم لیندے رہ‏‏ے۔ کچھ افواہاں ایہ وی سامنے آئیاں کہ ایران وچ مذہبی پابندیاں دے باعث مرزا ابراہیم نے ایران چھڈیا تے ایسٹ انڈیا کمپنی وچ بطور معلم و مترجم ملازمت اختیار کرلئی ا‏‏ے۔

### وفات
مرزا ابراہیم د‏‏ی وفات تقریباً 57 سال د‏‏ی عمر وچ جولائ‏ی 1857ء تہران وچ ہوئی۔
## ہور ویکھو
* محمد شاہ قاجار
* ایسٹ انڈیا کمپنی

## حوالے
* 
گٹھ:1800 دے جم
گٹھ:1857 دیاں موتاں
گٹھ:۱۸۵۷ دیاں موتاں
گٹھ:ایرانی معلمین
گٹھ:برطانوی ایسٹ انڈیا کمپنی تو‏ں وابستہ شخصیتاں
گٹھ:مملکت متحدہ وچ ایرانی تارکین وطن
ویلککتو شنکرن اچتانندن

thumb|V.S.Autostand in Nileshwaram
ویلککتو شنکرن اچتانندن (ملیالم:വേലിക്കകത്ത് ശങ്കരന്‍ അച്യുതാനന്ദന്‍) (جم 20 اکتوبر 1923) اک بھارتی راجنیتیویتا اے۔ اوہ 2006 توں 2011 تک کیرل دا مکھمنتری سی۔ موجودہ وچ اوہ کیرل ودھانسبھا وچ مخالف پکھ دے لیڈر دے روپ وچ کم کردا اے۔ اوہ 2011 دے بعد کیرلا وچ مخالف دھر دا لیڈر اے۔ اچھوتانندن 1985 وچ بھارت دی کمیونسٹ پارٹی (مارکسسٹ) دی پولٹبیورو دا میمبر بنیا سی اتے جولائی 2009 تک اس رتبے تے رہا جد اسنوں وچاردھاری کارناں کرکے پارٹی دی مرکزی کمیٹی تک ہی واپس کیتا گیا سی۔ اوہ اک عوامی آگوُ اے، جس نوں درڑتا اتے امان داری لئی بڑے آدر نال جانیا جاندا اے۔

اچتانندن بھارت دی کمیونسٹ پارٹی (مارکسسٹ) دے بانی لیڈراں وچوں اک اے۔ کیرل راج وچ پارٹی کاڈر دے اساری وچ اسنے پرمکھ کردار نبھائی۔

## حوالے

گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:کیرل دے کمیونسٹ آگو
حاکم سنگھ

**حاکم سنگھ** پہلا اتھیلیٹ اے جسنے 1978 دی ایشیائی کھیڈاں وچ 20 کلومیٹر ریس دوڑ وچ *سونے دا تمغہ* جتیا سی۔ اسنے 1979 وچ ٹوکی وچ رکھی گئی ایشیئن اتھلیٹکس چیمپیئنشپ وچ وی سونے دا تمغہ حاصل کیتا۔ حاکم سنگھ، دھیان چند اوارڈ حاصل کرتیاں وچوں اک اے۔

حاکم سنگھ دی موت 14 اگست 2018 نوں سنگرور وچ ہوئی۔
## حوالے
گٹھ:بھارتی ایتھلیٹ
گٹھ:بھارتی کھڈاری
گٹھ:پنجاب دے لوک
سپنساز

سپنساز برازیل دے اک ناول کار، وارتک کار پاؤلو کوہلو ولوں لکھیاں گئیاں کتاب 'د ایلکمسٹ' دا پنجابی ترجمہ اے۔ اس کتاب دا پنجابی وچ ترجمہ دلبیر سنگھ ولوں 2015 وچ کیتا گیا اے۔

## کتاب بارے
سپنساز (د ایلکمسٹ) پاؤلو کوہلو ولوں لکھی اک اجیہی رچنا اے جو دنیا بھر وچ بہت پسند کیتی گئی اتے ایہہ دنیا بنہر وچ ہتھوہتھ وکن والی کتاب وی اے۔ ایہہ کتاب سپنیاں دی بھال بارے اک جادوئی کہانی اے۔ ایہہ اک آجڑی منڈے سینٹیاگو دی جادوئی کہانی اے جو اجیہے خزانیاں دی بھال وچ دنیا دی سیر دا سپنا لیندا اے جو حیران کرن والے ہن۔ اوہ سپین وچ رہندے ہوئے بھیڈاں چارن دا کم کردا اے۔ اتے اوہناں دی انں ویچ کے دنیا دی سیر کرن اتے نویں انوبھواں نوں سکھن وچ دلچسپی رکھدا اے۔ اپنی سپن حالت دوران اوہ سپین وچ اپنے گھر توں لے کے ٹینزیارز دے بازاراں دی سفر کردا اے۔ لگبھگ اک سال دے قریب اوہ اک کرسٹل دے بھانڈیا والی دوکان اپر کم کردا اے۔ اتے اتھوں اکٹھے کیتے پیسیاں نال پھر اوہ مصر دا ماروتھل پار کردا ہویا اتھوں دے پرامڈا تک پہنچدا اے۔ جتھے اس دی ملاقات اک سپنساز نال ہندی اے اتے اس دی مدد نال اوہ اپنے خزانے تک پہنچن وچ کامیاب ہندا اے۔

## حوالے

گٹھ:پنجابی کتاباں
گٹھ:ترجمہ شدہ کتاباں
گٹھ:کتاباں
ضلع کلیکٹر (بھارت)

## تریخ
بھارت وچ ضلع انتظامیہ بریٹیش راج دی وراثت اے۔ ضلع کلیکٹر بھارتی سول سیوا دے میمبر سن اتے ضلعے وچ جنرل پرحکمرانی دی نگرانی کردے سن۔ وارن ہیسٹنگز نے 1772 وچ ضلع کلیکٹر دے دفتر دی شروعات کیتی۔

اک ضلع کلیکٹر مکھ ضلع ترقی اہلکار دے طور اُتے سارے پرمکھ سرکاری دفتراں جویں کہ، دہاتی ترقی، میڈیکل اتے صحتَ، آیروید، گھٹ گنتی بھلائی، کھیتی، زمین سنبھال، سکھیا، خاتون حق، توانائی، صنعت، کرت بھلائی، کھیڈ، پسوں پالن ، آواجائی ، سماج بھلائی، سنچائی، لوک اساری ڈیپارٹمنٹ، مقامی پرحکمرانی، آدی سارے سارے پروگرام اتے نیتیئاں لاگوُ کرن اتے اثردار عمل کروان لی ااپنے ضلعے لئی ذمہ وار ہندا اے۔ ایہہ دفتر آمدن اکٹھا کرن اتے امن رکھن دے "ولکھن مقصد" نوں حاصل کرن لئی ہندا اے۔ پولیس دے سپرڈینٹ، جیلھاں دے انسپیکٹر جنرل، سرجن جنرل، منڈل جنگلات اہلکار اتے مکھ انجینیئراں نے اوہناں
## ہورویکھو
## حوالے

## باہرلےجوڑ
گٹھ:بھارت
امام محمد بن سعود اسلامی یونیورسٹی

**امام [[محمد بن سعود]] اسلامی یونیورسٹی**  سعودی عرب دے شہر ریاض وچ اک اسلامی یونیورسٹی اے جس دا قیام 1953 وچ ہويا سی۔.

## حوالے

گٹھ:1974ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے
گٹھ:جامعہ الامام محمد بن سعود الاسلامیہ
گٹھ:ریاض وچ تعلیم
گٹھ:سعودی عرب د‏‏ی یونیورسٹیاں، کالج تے تعلیمی ادارے
گٹھ:سعودی عرب وچ 1974ء دیاں تاسیساں
بوسال جٹ

بوسال جٹ قوم گوندل د‏‏ی ذیلی شاخ اے،
## بوسال برادری
منڈی بہاؤالدین وچ قومی اسمبلی دے حلقے این اے 86 د‏‏ی سیاست گزشتہ کئی دہائیاں تو‏ں بوسال تے گوندل خانداناں دے ارد گرد گھمدی آ رہی ا‏‏ے۔ ایہ دونے اوہی خاندان نيں جنہاں دے بزرگ انگریز دور وچ وی کسی نہ کسی شکل وچ اقتدار وچ رہے نيں۔

بوسال خاندان دے بزرگ مانک بوسال نو‏‏ں انگریز دورِ حکومت وچ کنگ آف بار دا خطاب دتا گیا سی۔ بار دا علاقہ دریائے جہلم تے دریائے چناب دے درمیان میدانی زرعی علاقے اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ اس علاقے وچ دنیا دا بہترین کنو پایا جاندا ا‏‏ے۔

گزشتہ عام انتخابات تک اس حلقے دا نمبر این اے 109 سی۔ الیکشن کمیشن دے مطابق اس وقت حلقے د‏‏ی کل آبادی لگ بھگ اٹھ لکھ نفوس اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ ایويں ایتھ‏ے رجسٹرڈ ووٹرز د‏‏ی تعداد لگ بھگ چار لکھ ا‏‏ے۔

اس دے اہ‏م علاقےآں وچ ملکوال سٹی، قادر آباد، کالا شادیاں، سیدا، گوجرہ، آہلہ، ہریا، کٹھیالہ شیخاں، بھکھی شریف، بار موسیٰ، رُکن، پنڈی راواں، ہیڈ فقیریاں، بھیکھو موڑ، بھیرووال، ٹھکھر، گڑھ قائم تے چوٹ دھیراں شام‏ل نيں۔

2013ء دے عام انتخابات وچ ایتھ‏ے تو‏ں مسلم لیگ ن دے ٹکٹ اُتے ناصر اقبال بوسال اک لکھ تو‏ں ودھ ووٹ لے ک‏ے بھاری اکثریت تو‏ں کامیاب ہوئے سن ۔ انہاں دے مقابلے وچ دوسرے نمبر اُتے پیپلز پارٹی دے سابق وفاقی وزیر نذر محمد گوندل رہے جنہاں نو‏ں پنجاہ ہزار تو‏ں وی کم ووٹ ملے سن ۔

ٹبہ مانک بوسال نال تعلق رکھنے والے وفاقی پارلیمانی معاون خصوصی تے موجودہ رکنِ قومی اسمبلی محمد اقبال بوسال دے والد، محمد نواز بوسال وی ماضی وچ ایتھ‏ے تو‏ں رکنِ قومی اسمبلی منتخب ہو چُکے نيں۔

ان دے مقابلے وچ گوجرہ د‏‏ی مشہور گوندل فیملی دے سابق وفاقی وزیر نذر محمد گوندل تے انہاں دے بھائی میجر (ر) ذو الفقار علی گوندل وی ایم این اے رہ چُکے نيں۔

بوسال برادری کم و بیش دس دیہات وچ آباد اے اُتے انہاں دے حلیفاں وچ رانجھے، سید تے بار موسٰی دے گوندل شام‏ل نيں۔

2002 دے انتخابات وچ پیپلز پارٹی دے امیدوار میجر (ر) ذو الفقار علی گوندل نے موجودہ ایم این اے ناصر بوسال نو‏‏ں شکست تو‏ں دو چار کيتا سی۔

ناصر بوسال دے کزن غلام حسین بوسال ملکوال تحصیل دے تحصیل ناظم سن جدو‏ں کہ میجر (ر) ذو الفقار گوندل دے بھائی نذر محمد گوندل ضلع ناظم سن ۔

## بوسال علاقے
بوسال دے ناں تو‏ں 8 پنڈ منسوب نيں۔

* بوسال مصور
* بوسال سکھا
* جنڈ بوسال
* بوسال نکے آل
* ریتوآلہ بوسال
* نوريانہ بوسال
* ٹبہ بوسال
* بوسال

## بوسال مشاہیر
* امداد اللہ بوسال ایڈیشنل سیکرٹری
* چوہدری اختر عباس بوسال (رکن پنجاب اسمبلی)
* چوہدری ناصر اقبال بوسال (کنگ آف بار)
* خضر بوسال سابقہ پرنسپل زمیندار کالج
* چوہدری لال خان بوسال
*
## ہورویکھو
*جٹ
## حوالے

## باہرلےجوڑ
گٹھ:قوم قبیلے
گٹھ:جٹ
نیہا سرگم

**نیہا سرگم** اک بھارتی اداکارہ اے۔ نیہا دا جمپٹنا ہویا، جتھے اوہ ہن وی رہِ رہی اے۔ پٹنا خاتون دے کالجوچوں اسنے گریجئیٹ کیتی۔ نیہا نوں انڈین آئڈل-4 وچ نظر آ چکی اے۔ اسنے چاند چھپا بادل میں اتے یہ رشتہ کیا کہلاتا اے وچ وی کردار نبھائی اے۔ اس نے ایہناں سیریئلاں - پنر ویاہ، ڈولی ارمانوں کی اس پیار کو کیا نام دوں؟ ایک وار پھر  اتے یہ اے عاشقیوچ وی کم کیتا اے۔

## فلموگرافی
### ٹیلیوژن

### ویب سیریز

## حوالے

گٹھ:بھارتی ٹیلیوژن اداکاراواں
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:پٹنا دیاں اداکاراواں
گٹھ:بہار دیاں اداکاراواں
پنارائے وجیئن

**پنارائے وجیئن** اک بھارتی سیاستدان اے۔ 25 مئی 2016 توں ایہہ کیرلا دا وزیر اعلیٰ اے۔ اوہ بھارتی کمیونسٹ پارٹی (مارکسسٹ) دا میمبر اے۔ اوہ 1998 توں 2015 تک کیرلا وچ بھارتی کمیونسٹ پارٹی (مارکسسٹ) دا سیکٹری رہا۔ اوہ پارٹی دے اتہاس وچ سبھ توں لمبے ویلے تک سیکٹری رہا۔ اوہ 1996 توں 1998 تک کیرلا وچ بجلی وزیر رہا۔ اوہ مئی 2016 وچ کیرلا دی ودھانسبھا دیاں چوناں وچ وزیر اعلیٰ وجوں جتیا اتے ہن اوہ کیرلا دے اگلے وزیر اعلیٰ پد لئی دعویدار اے۔

## حوالے

گٹھ:بھارت دے سیاسی لیڈر
گٹھ:بھارتی کمیونسٹ پارٹی (مارکسسٹ) دے میمبر
بننجے گوینداچاریا

**بننجے گوونداچاریا** (3 اگست 1936 – 13 دسمبر 2020) اک بھارتی فلسفی اتے سنسکرت مفکر سی جو وید بھاشیا، اپنشد بھاشیا، مہابھارت، پراناں اتے رامائن وچ ماہر سی۔ اس نے بھاشیا جاں وید سکتس، اپنشداں، شت ردریا، برہمسوتر بھاشیا، گیتا بھاشیا تے ٹپنیاں لکھیاں اتے اک وکتا سی۔ اوہناں نوں سال 2009 وچ بھارت سرکار نے پدم شری نال اعزازی کیتا۔

## شروعاتی جیون
گوونداچاریا دا جم اج دے دکھنی بھارت دے کرناٹک راج وچ، اڈوپی دے بننجے گوانڈھ وچ 3 اگست، 1936 نوں ہویا سی۔ اس نے اس دے پتا، تاکاکیسری نرائنچاریا ہیٹھ ویدک پڑھائی شروع کیتی اے، اتے پالیمارُ متھا دے ودیامانیا تیرتھ سوامیجی اتے ودیامدرا تیرتھا سوامیجی دے ماتحت مطالعہ کرن اُتے چلا گیا۔ بعد وچ اس نے پیجواڑا متھا دے وشویشا تیرتھ دے ماتحت مطالعہ کیتا۔

## موت
گوونداچاریا دی اڈپی وچ اس دے گھر وچ ہی 13 دسمبر، 2020 دی موت ہو گئی۔ موت ویلے اس دی عمر 85 سالاں دا سی۔ اس دی موت دا کارن ہارٹ اٹیک سی۔

## ایہہ وی ویکھو

* دویت
* اڈوپی دا اشٹ متھاس

## حوالے

## باہری لنک

* (“گووندمالا : ڈاکٹر۔ بننیجے گوونداکریا دا فلاسفی بھاشن "، ایہہ اک فیس بک پیج اے۔ سارے روحانی چاہواناں، آچاریہ دے ہریک، فلسفی بھاشن نال جان-پچھان کراؤن دی کوشش۔ ویکھدے رہے۔ ۔ ۔ ۔ )
* تارہ اشاعتاں (جس وچ پوجا شری اچارییارو دے بہت سارے لیکھ ہن)
* منڈکوپنیشات تے بھاشن دی لڑی
* گرو گوونداچاریا - پرو۔ ایسٹن سرووول گرنتھاں دی امیجنگ دوران بنانجے نال اپنی گل بات بارے لکھدا اے
* بننے گوونداچاریا انٹروِview, 'کی ہنکار اک بھلیکھا اے؟'
* وی این این ورلڈ - شری بننجے گوونداچاریا نال انٹروِ۔
* madhva.net – shri Bannanje گوونداچاریا
* ودیاواچسپاٹھی، پدمشری بننجے گووندا اچاریہ ولوں "بھاگودگیتھ" تے پروچن
* شری بننجے گوونداچاریا دا نمونہ آڈیؤ کلپّ -1
* شری بننجے گوونداچاریا دا نمونہ آڈیؤ کلپّ -2
گٹھ:جم 1936
گٹھ:موت 2020
گٹھ:۲۰۲۰ دیاں موتاں
راجا کماری

**سویتا یلاپرگدا راؤ** ( تیلگو : శ్వేత యల్లాప్రగడ రావు) (جم 11 جنوری، 1986)، جو کہ **راجا کماری** وجوں جانی جاندی اے، اک بھارتی-امریکی ریپر، گیت کار اتے کلیمانٹ، کیلیفورنیا توں گلوکارہ اے۔ کماری اگھے کلاکاراں نال اس دی سانجھ جاں ساتھی کامے لئی مشہور اے جس وچ گوین سٹیپھانی، اگی ازالیا، پھپھتھ ہارمنی، نائپھ پارٹی، فعال آؤٹ بوائے شامل ہن۔

## حوالے

## باہری کڑیاں
* 
گٹھ:جم 1986