open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
سلیم بن قیس ہلالی

**سلیم بن قیس ہلالی** شیخ ابوصادق قیس کوفی دے پُتر تے امام علی ، امام حسن تے امام حسین امام زین العابدین علیہم السلام دے صحابی ہئے ۔ جوانی وچ حضرت عمر دی حکومت دے وخت اچ مدینہ منورہ اچ داخل ہوین ۔ نبی اکرم صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دے صحابیاں تے انصار نال مکمل تعارف دے بعد حضرت علی علیہ السلام نال ہو گئے سن ۔ اناں دا حضرت سلمان ، ابوذر تے مقداد نال بوت زیادہ دوستانہ ہئیا ۔ سلیم بن قیس پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دی وفات سی بعد اُناں دی سیرتِ طیبہ دے بارے وچ لوکاں کولو پُچھ دے رہین ۔ تے نکے نکے مسئلے بی یاد کر لیندے ہئے ۔

حضرت عمر تے عثمان دے زمانے وچ حدیث تے پابندی ہونڑے دے باوجود آپڑیاں حدیثاں چھُپائے رکھ دے ہئے ۔ امام علی علیہ السلام دے زمانے وچ اناں نوں حقائق لکھنڑیں دا وخت ملا اے ۔ حضرت سلیم جنگ جمل ، صفین تے نہروان وچ بی امام علی علیہ السلام دے نال ہئے ۔تے امام حسن تے امام حسین علیہا السلام دے زمانے وچ بی اناں نے اناں نال ای رہے سن ۔ کربلا دے واقعے دوران اے قید اچ ہئے ۔ امام حسین علیہ السلام دی شہادت دے بعد بی اناں نے امام زین العابدین علیہ السلام دے نال ہئے ۔ سنہ 75ھ وچ حجاج بن یوسف دے ظلم تے ستم سی تنگ آکے ایران ول ہجرت کیتی نے ۔ تے فارس دے ہک ” نوبندجان ” ناں دے شہر وچ رہنڑیں لگے سن۔اس شہر وچ اناں دی ابان بن ابی عباس ناں ولے ہک نڈے نال اناں دا سلام دٰعا ہوئے تے ہک دوسرے نال جان پچھانڑ ہوئی اے ۔ دینی مسئلے سیکھنڑیں دا اناں نوں بوت شوق ہئیا جس دی وجہ نال اناں نے آپڑی زندگی دے آخری دناں وچ امام علی علیہ السلام تے اُناں دے پُتراں تے ودے صحابیاں دے فرماناں نوں ہک کتاب دی شکل وچ لکھا نے ۔سنہ 76ھ وچ سلیم بن قیس دی وفات سی بعد ابان مدینہ گیا اے تے امام زین العابدین علیہ السلام دی خدمت وچ حاضر ہویا تے سلیم بن قیس ہلالی دی لکھی اوی کتاب اناں دی خدمت وچ پیش کیتی نے ۔ امام دے دوصحابیاں کہ جناں دے ناں ابوطفیل کنانی تے عمرابی سلمہ ہئے ، نے ترے دناں وچ اے کتاب پڑھ کے امام علیہ السلام نوں سُنڑاِئی اے ۔ تا امام سجاد علیہ السلام نے فرمایا اللہ انوں بخشے اُنے بالکل سچ کیا وے ۔ اے سارا ساڈا ای کلام اے کہ جنوں اسی جانڑ نے آں ۔ امام علیہ السلام نے اس کتا ب نوں شیعاں دی طرفو پیلی لکھی گئی کتاب دے طور تے تائید کیتی اے ۔ کہ جیڑی بعد اچ ” کتاب سلیم بن قیس ” دے نال مشہور ہئی اے ۔ تے علما دی تو جہ آپڑے ول موڈ لیتی  ۔ سلیم بن قیس نوں ہک معتبر شیعہ لکھاری دی حیثیت حاصل اے ۔ اناں دی کتاب دے بار وچ علماء دا نظریہ اے وے کہ اتنے زمانےاس کتاب تے لگنڑیں دے باوجود اے کتاب تحریف سی محفوظ تے امُن وچ اے ۔ ابان بن ابی عیاش ، ابراہیم بن عمر یمانی سلیم بن قیس دے شاگرداں وچوں سن .

گٹھ:اصحاب امام حسین
گُردیڡ سنگھ گھݨگس

**ڈاکٹر۔ گردیو سنگھ گھنگس** ریٹائرڈ سائنسدان اے۔ پنجابی شاعر اتے لکھاری وی اے۔ ڈھاڈی کلا، اتے کیرتن کلا وچ وی دلچسپی رکھدا اے، انگریزی وچ وی لکھدا اے۔
## کتاباں
* *[[سٹھاں توں بعد]]* (2005)
* *[[تردے بھردے جڑدے رشتے]]* (2006)
* *[[کجھ آر دیاں کجھ پار دیاں]]* (2008)
* *[[دھکھدے احساس]]* (2009)
* *[[ستر دے لاگ]]* (2012)
* In Search of Pathways – The Making and Breaking of a Scientist in the Modern World: A Memoir (2015)

## حوالے

2. http://www.amazon.in/s/ref=nb_sb_noss?url=search-alias%3Dstripbooks&field-keywords=Ghangas&rh=n%3A976389031%2Ck%3AGhangas

گٹھ:پنجابی شاعر
گٹھ:پنجابی لکھاری
قرۃ العین بلوچ

**قرۃ العین بلوچ** ()، جسنوں کہ **قرۃ العین بلوچ** وی لکھیا جاندا اے، اک پاکستانی گائکہ-گیت کار اے۔ جو کہ **کیو۔بی۔** اتے **ہم سفر گرل** دے ناں نال وی جانی جاندی اے ، اس گلوکارہ نوں اسدے **وہ ہم سفر تھا** گیت نال کافی مشہوری ملی، جو کہ ہم ٹی۔وی۔ دے ناٹک **ہم سفر** دے سرلیکھ لئی گایا گیا ۔  اسنوں وکھ-وکھ انعام وی ملے اتے انعاماں لئی نامزد وی کیتا گیا۔

## مڈھلا جیون
قرۃ العین ورجینیا وچ پیدا ہوئی سی پر اوہ پاکستان پرط آئی جد اوہ محض تن سالاں دی سی۔ اسدے پیؤ غلام عباس پاکستان آرمی وچ اک سینئر افسر سن ۔ قرۃ العیننے شروعاتی پڑھائی ملتان چھاؤنی دے اک آرمی سکول توں کیتی ۔ ستاراں سال دی عمر وچ اوہ گریجوئیشن کرن لئی مڑ امریکہ چلی گئی ۔ اس دے ماں پیؤ دا 1996 وچ طلاق ہو گ‏ئی ۔ اس دا اک ہور بھرا تے بھین اے تے ہن اوہ کراچی وچ رہندی اے ۔

بلوچ نے سنگیت وچ کوئی خاص سکھیا حاصل نہیں کیتی ۔ اوہ نصرت فتح علی خان، محمد زمان، پٹھانے خان وغیرہ نوں سنکے وڈی ہوئی ۔

اسدا سنگیتک جیون 2010 وچ گلوکارہ ریشماں دے گیت **اکھیاں نوں رہن دے** گاؤن نال شروع ہویا، جسنوں بہت مشہوری ملی| جدکہ بعد وچ کوک سٹوڈیؤ وچ جال (بینڈ) دے نال **پنچھی** گیت گائے جان نال اک خاص پچھان قایم کیتی۔ اس پچھوں سال 2011 دے ناٹک ہم سفر دے سرلیکھ گیت **وہ ہم سفر تھا** لئی انعام ملن تے نامنا حاصل کیتا ۔

## ڈسکوگرافی

### گیت

### ''کوک سٹوڈیؤ'' پاکستان

### ہور

## انعام اتے نامزدگیاں

|-
! style="background:#bfd7ff" colspan="4"|لکس سٹائل اوارڈس
|-
|rowspan="2"|2012
|rowspan="2"|"وہ ہم سفر تھا" – *[[ہم سفر]]
|سال دا سبھ توں ودھیا گیت
|
|-
|سبھ توں ودھیا اورجنل ساؤنڈٹریک
|
|-
|rowspan="2"|2017
|"سائینا"
|سال دا سبھ توں ودھیا گیت
|
|-
|"تیرے نال میں لائیاں" – *من مائیل"
|سبھ توں ودھیا اورجنل ساؤنڈٹریک
|
|-
|2018
|"چل دیئے" – #CornettoPopRock2
|سال دا سبھ توں ودھیا گیت (علی عظمت نال سانجھے طور اُتے)
|
|-
! style="background:#bfd7ff" colspan="4"|پاکستان میڈیا اوارڈز
|-
|2012
|"وہ ہم سفر تھا" – *[[ہم سفر]]
|سال دی سبھ توں ودھیا گلوکارہ 
|
|-
! style="background:#bfd7ff" colspan="4"|ہم اوارڈز
|-
|rowspan="2"|2013
|"وہ ہم سفر تھا" – *ہم سفر
|ہم آنریری فنومینل سیریل اوارڈ
|
|-
|"روشن ستارہ"
|بیسٹ اورجنل ساؤنڈٹریک لئی ہم اوارڈ
|
|-
! style="background:#bfd7ff" colspan="4"|اچیومینٹ اوارڈ
|-
|2011
|"وہہ ہم سفر تھا" – *[[ہم سفر]]
|پاکستان دا ینگیسٹ اچیومینٹ اوارڈ
|
|-
! style="background:#bfd7ff" colspan="4"|فلمپھیئر اوارڈ
|-
|[[62ویں فلم فیئر انعام|2017]]
|"کاری کاری" – *پنک
|سبھ توں ودھیا پلیئبیک سنگر لئی
|
|-
! style="background:#bfd7ff" colspan="4"|انٹرنیشنل پاکستان پریسٹائج اوارڈز
|-
|2017
|"تیرے نال میں لائیاں" – من مائل
|بیسٹ سنگر
|
|}

## حوالے

## باہری کڑیاں
* 
* 

گٹھ:جم 1988
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:پاکستانی لوک
گٹھ:پاکستانی گلوکار
سرکاری ہوم سائنس کالج، چنڈیگڑھ

**سرکاری ہوم سائنس کالج، [[چنڈی گڑھ]]** دا قیام سن 1961 وچ مرحوم وزیر اعلیٰ پنجاب پرتاپ سنگھ کیروں دی سوچ دا نتیجہ سی۔
## کورس
کالج وچ بی۔ایس سی۔ سیارہ سائنس اتے فیشن ڈزائیننگ، ایم۔ایس سی۔ (کلوتھنگ تے ٹیکسٹائیل، فوڈ تے نیوٹریشن، انسانی ترقی تے خاندانی تعلق)، پی۔جی۔ ڈپلوما (کلوتھنگ تے ٹیکسٹائیل، فوڈ تے نیوٹریشن، انسانی ترقی تے خاندانی تعلق)، ایڈوانس پی۔جی۔ ڈپلوما (چائیلڈ گائیڈینس تے فیملی کاؤنسلنگ) کورس دی پڑھائی کروائی جاندی اے۔

## سہولتاں
کمپیوٹر لیب، آڈیٹوریم، کنٹین، بکّ شاپ، جِم، ہرے-بھرے پارک، ملٹیمیڈیا روم، ہربل گارڈن دی سہولتاں موجود ہن۔ قومی سیوا سکیم تے این۔سی۔سی۔ یونٹ، تہذیبی، کلا، ساہت تے جاگروکتا متعلق مرکز کامیابی نال چل رہے ہن۔

## حوالے

گٹھ:پنجاب، بھارت وچ یونیورسٹیاں اتے کالج
گٹھ:سکھیا ادارے
گٹھ:بھارت وچ تعلیم
پرتاپ سنگھ کیروں

**پرتاپ سنگھ کیروں** (اکتوبر 1901 – 6 فروری 1965) پنجاب صوبے(اس ویلے ایہدے وچ پنجاب، ہریاݨا تے ہماچل پردیش شامل سن) دا وزیر اعلا سی ۔

## جیونی
پرتاپ سنگھ دا جم ضلع امبرسر دے پنڈ کیروں وچ ہویا سی ۔ خالصا کالج توں بی اے کرکے امریکا گئے تے اوتھے مشی گن یونیورسٹی توں ایم اے کیتا ۔ اوتھے ای اوہ بھارت دی سیاست ول رچت ہوئے ۔ بھارت دی آزادی لئی امریکا وچ غدر پارٹی دے نام نال جو ادارہ قائم ہویا سی، اوہدے کماں وچ اوہ سرگرمی نال حصہ لین لگے ۔ بھارت واپس آؤن تے 1926 وچ اوہ کانگرس پارٹی وچ شامل ہوگئے تے اودوں توں آزادی حاصل ہوݨ تک کانگرس دیاں تحریکاں وچ لگاتار حصا لیندے رہے تے جیل گئے ۔

## حوالے

گٹھ:پنجاب (بھارت) دے وزیر اعلیٰ
گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پنجابی سکھ
گٹھ:جٹ
گٹھ:سکھ شخصیتاں
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:۱۹۶۵ دیاں موتاں
گٹھ:۱۹۰۱ دے جم
چودھری رام کرشن

**چودھری رام کرشن** پنجاب دے ستویں وزیر اعلیٰ سن۔ آپ نے 7 جولائی 1964 توں 5 جولائی 1966 تک پنجاب دے وزیر اعلیٰ رہے۔ آپ بھارتی قومی کانگرس دے سینئر میمبر رہے۔ آپ نے بھارت دی آزادی دی لڑائی وچ وی حصہ لیا۔ آپ نے اکلینڈ یونیورسٹی وچ سیاسی ڈیپارٹمنٹ وچ بطور ایسوسیئیٹ پروفیسر دے طور تے وی کم کیتا۔ آپ نوں بھارتی آزادی دی لہر نے *کامریڈ* دا خطاب دتا۔

گٹھ:سرکار
گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پنجابی ہندو
گٹھ:جٹ
گٹھ:پنجاب (بھارت) دے وزیر اعلیٰ
گوپی چند بھارگۋ

**گوپی چند بھارگۋ ** (انگریزی Gopi Chand Bhargava) (8 مارچ 1889–1966) دیس دی آزادی توں بعد پنجاب دے پہلا وزیر اعلیٰ سن۔ آپ تن وار پنجاب دے وزیر اعلیٰ بنے پہلی وار 15 اگست 1947 توں 13 اپریل 1949 دجی وار 18 اکتوبر 1949 توں 20 جون 1951 اتے تیجی وار 21 جون 1964 توں 6 جولائی 1964 تک پنجاب دے وزیر اعلیٰ رہے۔

آپ نے جلھیانوالا باغ قتلام دا سرستہ بنوایا۔

گٹھ:سرکار
گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پنجابی ہندو
گٹھ:پنجاب (بھارت) دے وزیر اعلیٰ
بھیم سین سچر

**بھیم سین سچر** (1 دسمبر 1894 -18 جنوری 1978) اک پنجابی سیاستدان سی۔

## وزیر اعلیٰ
آپ دو واری پنجاب دے وزیر اعلیٰ رہے پہلی وار 13 اپریل 1949 توں 18 اکتوبر 1949 اتے دوجی وار 17 اپریل 1952 توں 23 جنوری 1956। آپ بھارتی قومی کانگرس دے میمبر رہے، 1921 وچ آپ پنجاب صوبائی کانگرس کمیٹی دے سیکٹری چنے گئے۔
  
## گورنر
آپ 1956 توں 1957 تک اڑیسہ صوبےدے گورنر رہے اتے 1957 توں 1962 تک آندھرا پردیش دے گورنر رہے۔ بھارت دے مشہور کالم نویس کلدیپ نیر آپ  دے داماد ہن۔ آپ دے پتر  راجندر سچر پنجاب اتے ہریانہ ہائی کورٹ دے چیف جسٹس رہے۔

گٹھ:سرکار
گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پنجابی ہندو

گٹھ:پنجاب (بھارت) دے وزیر اعلیٰ
گٹھ:۱۹۷۸ دیاں موتاں
دربارا سنگھ

**دربارا سنگھ** (10 فروری 1916 — 10 مارچ 1990) دا جم پنڈ جنڈیالا ضلع جالندھر پنجاب وچ پیؤ دلیپ سنگھ دے گھر زمیندار پروار وچ ہویا۔ اوہناں نے آپنی تعلیم خالصہ کالج  امرتسر توں حاصل کیتی۔ اوہناں نے بھارتی قومی کانگرس دے نال آزادی دی لڑھائی وچ حصہ لیا۔ اوہناں نے بھارت چھڈو تحریک وچ حصہ لیا اس کارن اوہناں نوں برطانوی سرکار نے جیل بھیج دتا۔ اوہ 1942 توں 1945 اتے ولوں پھر 1946 وچ جیل وچ نظر بند رہے۔ دیس دی ونڈ ویلے اوہناں نے جو متاثر ہوئے لوکاں نوں سمبھالیا اتے رفیوجی کیچّ وچ کم کیتا۔

## سیاسی جیون
اوہناں نے اپنا سیاسی جیون جالندھر دے کانگرس دے ضلع پردھان(1946–1950) دے طور تے شروع کیتا۔ اتے پھر جرنل سیکٹری دے عہدے تے رہے۔1953–56) وچ پردیش کانگرس کمیٹی دے جرنل سیکٹری اتے 1957-1964.وچ پردھان ہے۔

## عہدے
# اوہ 1952–69 وچ پنجاب صوبائی اسمبلی دے میمبر رہے۔
# اوہ پنجاب صوبائی اسمبلی وچ بہت سارے عہدے تے کم کیتے جہناں چ کھیتی باڑی وزیر، ترقی وزیر سیارہ وزیر خاص ہن۔
# 1954 وچ اوہناں نوں اکھل بھارتی کاگرس کمیٹی دا میمبر اتے
# 1962 وچ کاگرس ورکگ کمیٹی دا میمبر جو اوہ اپنی موت 1990 تک اس عہدے تے رہے۔
# اوہ 1971 وچ ہشیارپور پارلیمینٹ دی سیٹ لئی چنے گئے۔ اوہ مرکز دی سرکار دے راج وزیر رہے۔
# اوہ 1971 وچ لوک سبھا دے کاگرس دے ڈپٹی لیڈر وی راے۔ اوہناں نوں 1975 وچ پبلک اکاؤٹ کمیٹی دا چیئرمین تعینات کیتا گیا۔
# 1980 وچ آپ نکودر صوبائی اسمبلی دے کھیتر توں چن کے آئے تاں آپ نوں 17 فروری 1980 نوں پنجاب دا وزیر اعلیٰ بنایا گیا۔
# 1984 وچ آپ راج سبھا دے میمبر چن لئے گئے۔
# 1986 توں آپ ہاؤس کمیٹی دے چیئرمین رہے۔
آپ تن سال پنجاب دے وزیر اعلیٰ راے۔ اس ویلے دوران کھاڑکباد نے پنجاب وچ سر چک لیا۔ اس ویلے دوران پنجاب کیسری گروپ دے مالک لالا جگت نرائن اتے پنجاب دے ڈی۔آئی جی  اوتار سنگھ اٹوال دا قتل کر دتا گیا۔ آپ جی نے وزیر اعلیٰ دے عہدے توں استعفٰی دے دتا تے پنجاب وچ سودھان دی دھارا 356 ماتحت 6 جون 1983.نوں پنجاب وچ صدر راج لگا دتا گیا۔ آپ  دی 10 مارچ 1990 بیماری کارن موت ہو گئی۔
## ہورویکھو
## حوالے

## باہرلےجوڑ

گٹھ:سرکار
گٹھ:پنجاب (بھارت) دے وزیر اعلیٰ
گٹھ:پنجاب صوبائی اسمبلی دے میمبر
گٹھ:پنجابی سیاستدان
اومایاما رانی

left|thumb|360x360px|Johan Nieuhof's audience with the Queen of Quilon
اسواتھی تھرئل امایاما، ودھرے کرکے بطور**امایاما رانی** جانیا جاندا اے، 1677 توں 1684 تکّاپنے بھتیجے راجا روی ورما دی طرف توں ویناد دے ریجینٹ رہی، جنہاں نے 1718 تک راج کیتا سی۔

## ایہہ وی دیکھو
* راجا رام ورما
* مارتھندا ورما
* تراونکور
* اتنگل

## حوالے

گٹھ:کیرالا دیاں عورتاں
گٹھ:بھارتی عورتاں
پنچم (رسالہ)

**پنچم**، اک مہینہ وار پنجابی شاہمکھی رسالہ اے جو 1998ء توں چھپ رہیا اے ۔

## آغاز
مہینہ وار پنچم، سچیت کتاب گھر، فائزہ رعنا تے مقصود ثاقب دے رل ٹُرن دی کہانی اے۔ ایہہ دوویں جُڑے تے 1986 توں 1997 تیکر چھپدا مہینہ وار ماں بولی 1998 وِچ پنچم ہویا۔ پنچم دا مُڈھ کتاب لڑی نال بجھا۔ پنج ایہدِیاں کتاباں چھپیاں۔ پھیر سرکاری اجازت نامے نال مہینے وار پراگا بنیا۔ اقصا رعنا تے محمد آصف ببی نے ایہدی پربندھ کاری دی بِلے داری سانبھی۔ اج ایہہ بھاویں یو کے، امریکا بیٹھے نیں پر پنچم دے آہر پاہر نال ایہناں دی جُڑت سگوِیں ٹُردی پئی اے۔  

## ماں بولی دا ماݨ
1998 توں لے کے ہُن تائیں چھپدا ایہہ مہینہ وار فائزہ رعنا تے مقصود ثاقب دی سانجھی سودھ کاری دا سِٹا اے۔ لوک بولی نال دھرو نُوں ایہہ لوکائی نال ہوندے ہر پدھر دے دھرو دا انگ سمجھدا اے۔ ایہدا وچار اے لوک بولی دا اگے آون چالُو ویہار دے بدلن نال جُڑیا ہویا اے۔ ایس کر کے ویہار واناں توں لوک بولی لاگُو کرن دی منگ کرنا ٹریڈ یونین پدھر دی گل اے۔ لاکڑ اول تاں پنجابی نُوں سرکاری کم کار دی بولی بناون نہیں لگی تے جے بنا وی لوے تاں لوکاں دے برخلاف پنجابی نُوں آپنا ہتھ ہتھیار بنا کے ورتسی۔ پنجابی دا ویہر والا اصلا جیہڑا بابیاں لوک رِیت کر کے اُساریا مُک ویسی۔ سرکار دربار ایہنوں پنجابی تاں بنا لیسی جیویں دے اوہنے وجوگے ہوئے ناں دے پنجابی بنائے ہوئے نیں پر ایہہ لوک بولی نہ رہسی۔ ایہدی سُدھ مثال دیکھنی ہووے تاں پنجابی نُوں سرکاری بولی منوان دے ترلے وِچ جُٹے ہوئے پنجابی لکھاریاں، شاعراں دِیاں لِکھتاں دی تھوتھ دیکھی جا سکدی اے۔ نِری اُردُو لِکھتاں دی جگالی، پنجابی دا میل سانگا (کلاس ریلیشن) ایہدے لوک بولی ہوون نال اے تے لوک تے اُتلے مالکی وال میلاں وِچالے بھیڑ اُتے اے۔ سرکاری تے اُچ میلیے ورت ورتاریوں باہر رہن ای ایہدی حیاتی اے۔ ایہ حیاتی پُگدی اُدوں اے جدوں بابیاں دِیاں لِکھتاں مُکھ رکھ کے چالُو ویہار توں نابری دا راہ پھڑے۔ لوک بولی دی سانبھ سنبھال تے ایہدے پکے سلیکھ نُوں اگے ودھاون والِیاں لِکھتاں ویہر تے نابری دے راہے پیاں ای لِکھیاں جا سکدِیاں نیں۔ پنچم ایہو ٹِیچا جگاون دا اِک نمانا جیہا آہر اے۔ حاکم میلاں تے اوہناں دے لاگِیاں سیپیِاں ولوں لوکائی نُوں ونڈن دے ہر آہر دا تروڑ پنچم دا مُول مُدا اے۔ ایہ لہندے تے چڑھدے پنجاب دِیاں کُل لوک بولِیاں نُوں ساواں آدر دیندا اے تے سواہری پدھر اُتے ورتدا اے۔ ایہدے لئی نہ کوئی انگ ماں اے تے نہ ای کوئی انگ ایس ماں دی وڈی نِکی اولاد۔ پنچم نکِھد تے ہار ہوئے مُدیاں والِیاں لِکھتاں توں وی پرہیز کردا اے۔ ایہدے لئی ہر اوہ مُدا اُچیچا اے جیہڑا لوک بولی دے لفظ بھنڈار دی سُگھ دیندا اے تے اگے نویں بولی اُسارن دی لوڑ جگاندا اے۔ تے ایہہ اودوں ای ہو سکدائے جدوں مُدا لوک ہِت دا تے مالکی وانی نال ٹکراء دا ہووے۔ پنچم نِرا سلیکھ دِیاں ای نہیں ہر مضمون دِیاں لِکھتاں چھاپدا اے، سماج سار، رِزق ویہار، وار، چِت سار، وچار سار، کلا، ناری سار ورتاؤندِیاں۔ 

## پنچم ناں دا مطلب
پنچم ہے سنگیت دا پنجواں سُر تے پنجویں جاتی۔ چار جاتِیاں اُچ گِنیاں گئیاں سن پرانے ویلیاں دے پنجاب وِچ تے رہندی نمانی تے پورہیا کردی خلقت پنجویں جاتی سی۔ سو پنچم اُچ جاتِیاں دی ونڈوں باہر دھکی ہوئی کاما میل خلقت دی دس پاؤندا اے۔  

## ہور دیکھو
*سچیت کتاب گھر
*مقصود ثاقب
*مہینہ وار ماں بولی

## حوالے

گٹھ:پنجابی رسالے
گٹھ:پنجابی ادب
ہرچرن سنگھ براڑ

**ہرچرن سنگھ براڑ** پنجاب دے سابقہ وزیر اعلیٰ، ہریانہ دے سابقہ گورنر اتے کانگرس دے سینئر لیڈر سن۔

## جیونی

21 جنوری 1922 نوں جنمے سری ہرچرن سنگھ براڑ مکتسر ضلعے دے پنڈ سرائیناگا دے جمپل سن اتے صوبائی اسمبلی وچ مکتسر دی ہی نمائندگی کردے رہے۔ سدا سلا صفائی اتے ٹھنڈے دماغ نال چلن والے اس آگوُ نے اپنا اصل سیاسی جیون 1960 وچ مکتسر توں ایم ایل اے دی چون لڑ کے کیتا۔ اناں نے اس چون وچ اپنے مخالف چنن سنگھ نوں 6188 ووٹاں دے فرق نال ہرایا۔ دو سالاں بعد 1962 وچ اوہ پھر اسے حلقے توں ایم ایل اے بنے۔ اوہ 1967 وچ گدڑباہا، 1969 وچ کوٹکپورا تے 1992 وچ مکتسر توں ممبر اسمبلی بنے پیشے وجوں کسان سری براڑ 1976 توں 1979 تک اڑیسہ اتے 1980 توں 84 تک ہریانہ دے گورنر رہے۔ پنجاب دے سابقہ وزیر اعلیٰ بے انت سنگھ دے قتل پچھوں اوہ پنجاب دے وزیر اعلیٰ بنے۔ 31 اگست 1995 توں 21 نومبر 1996 تک اوہ صوبے دے وزیر اعلیٰ رہے۔  وزیر اعلیٰ پرتاپ سنگھ کیروں دی سرکار وچ 1961 توں 1962 تک اوہ نائب وزیر اعلیٰ دے عہدے تے رہے۔ اوہ آل انڈیا کانگرس کمیٹی اتے پنجاب پردیش کانگرس کمیٹی دے میمبر وی رہے۔ اناں نے کانگرس دے صوبائی دھڑے وچ ڈپٹی آگوُ دا کردار وی نبھائیا۔ اناں نے آسٹریلیا، سنگھاپور، یورپ، انگلینڈ، مصر اتے وچکار مشرق دے دیساں دا وی گیڑا لایا۔

## پروار

اہناں دے پروار وچ اہناں دی بیوی گربندر کور براڑ، پتر کنورجیت سنگھ (سنی) براڑ اتے پتری کنولجیت کور (ببلی) براڑ ہن۔ اناں دا پتر سنی براڑ مکتسر توں ممبر اسمبلی سن۔ اہنا دی بیوی گربندر کور براڑ اتے پتر کنورجیت سنگھ (سنی) براڑ وی فوت ہو چکے ہن ۔ ہن اہناں دی نونہہ  کرن کور براڑ  مکتسر صاحب توں ممبر اسمبلی ہن۔

## رشتے داریاں

سری براڑ دی پنجاب دے سابقہ وزیر اعلیٰ پرکاش سنگھ بادل دے جوائی اتے صوبے دے کیبنٹ وزیر  پرتاپ سنگھ کیروں نال نیڑے دی رشتے داری اے۔ پنجاب دے وزیر اعلیٰ کیپٹن امریندر سنگھ نال وی اناں دی ساک-سکیری اے۔

## انتقال

پنجاب دے سابقہ وزیر اعلیٰ، ہریانہ دے سابقہ گورنر اتے کانگرس دے سینئر لیڈر ہرچرن سنگھ براڑ دا انتقال 6 ستمبر 2009 نوں ہویا ۔ اوہ 87 سال دے سن۔
## حوالے

گٹھ:پنجاب (بھارت) دے وزیر اعلیٰ
گٹھ:پنجاب صوبائی اسمبلی دے میمبر
گٹھ:پنجابی سیاستدان
راجندر کور بھٹھل

**راجندر کور بھٹھلl** بھارتی سیاستدان اتے کانگرس دی پنجاب دی آگوُ اے۔ ایہہ لہراگاگا صوبائی اسمبلی حلقے توں ممبر اسمبلی ہن۔ ایہہ پنجاب دے وزیر اعلیٰ رہے ہن۔
## زندگی
رجندر کور بھٹھل دے مشہور آزادی گھلاٹیئے بابا ہیرا سنگھ بھٹھل دی دھی اے۔ ہیرا سنگھ نوں ستکار نال بابا جی کیہا جاندا سی اتے اوہناں نے برطانوی راج دے دوران لگبھگ اپنی پوری زندگی جیلھاں وچ ہی کٹی سی۔ اس دی ساری ہی جائیداد ضبط کر لئی گئی سی اتے اسنوں اس دے اپنے ہی صوبے وچ داخلہ کرن دی مناہی سی۔ سری متی بھٹھل دی ماں ہرنام کور نے مہاتما گاندھی، پنڈت جواہر لال نہرو اتے سردار پٹیل ورگے آگوآں دے حکم تے بریٹیش حکمرانی دے دوران لال قلعے تے قومی جھنڈا لہرایا سی۔ اس آزادی سنگرامی جوڑی دے گھر رجندر کور بھٹھل دا جم 30 ستمبر 1945 نوں ہویا سی۔ اس نے سرکاری کالج، سنگرور توں آرٹس وچ گریجوئیشن کیتی۔

## حوالے

گٹھ:پنجاب (بھارت) دے وزیر اعلیٰ
گٹھ:پنجاب، بھارت دی سیاست وچ عورتاں
ماں بولی (رسالہ)

**مہینہ وار ماں بولی**، اک پنجابی رسالہ سی جو شاہمکھی لپی وچ 1986 توں 1997 تک چھپدا رہیا۔

## آغاز
مہینہ وار ماں بولی دا مُڈھ کتاب لڑی بنیا۔ پہلی کتاب 1986 وِچ چھپی۔ بولی کیہ ہُن٘دی اے ایہدا اپنے بولݨ والیاں نال کیہ رِشتہ ہُن٘دا اے، ایہ کِویں بندے نُوں انا آلا دوالا، اپنا آپ تے اپنے لوک سمجھݨ وِچ مدد دین٘دی اے۔ سمجھ سُرت نُوں کِویں بݨاؤن٘دی تے اِک دُوجے نال سان٘جھا کردی اے۔ بندے دے قُدرت نُوں بندیاون وِچ بولی کینکر ہورناں رچھاں نال رل کے بندے دے کم آوندی اے۔ بندے کول اوہدی بولی ہووے تاں اوہ کیہ کُجھ کر سکدا اے، جے بولی اوہدے توں کھس لئی جاوے تاں اوہ کیہ ہو جاندا اے۔ اوہدا آپنے آپ آپنے لوکاں تے آپنے آل دوالے نال کیویں وجوگ جنمدا اے تے اوہ کیویں آپنے وسیبے نُوں آپنی کُھل نال اگے ودھاون دی تھاں دھاڑوِیاں تے قبضے گیراں دا باندھا تے ہتھ ٹھوکا ہو نِبڑدا اے۔

کتاب لڑی ماں بولی چھوہندیاں ایہہ سارے پکھ ساڈے مُوہرے سن تے اسیں ایہناں بارے آپنے عام پڑھیاں لِکھیاں نال گل ٹورنی چاہوندے ساں۔ ارادہ سی ایہناں لڑی وار کتاباں وِچ بولی سانگے ای لِکھتاں ہوون تے ایہناں اُتے وکھ وکھ سیانیاں دے وچار ورتائے جاون۔ دو کتاباں ایسے ٹیچے سِر چھپیاں۔ تریجی وِچ سانوں آپنے متے نال رلوِیاں ہور لِکھتاں چھاپن دی وی سُجھی تاں جو لڑی وار کتاب دے لِکھن پڑھن والیاں دا پِڑ چوکھا وڈا ہو سکے۔  

## مُل
ماں بولی لڑی دِیاں تھوڑے باہلے کھپیاں نال پنج کتاباں چھپیاں۔ مُل بُہت تھوڑا رکھیا گیا تے جتن کیتا گیا جو ایہہ کتاباں ہتھیں ورتائیاں جاون تے جانُو انجانُو لوکاں نُوں ایس کم وِچ سِیر پاون دی پریرنا دِتی جاوے۔ تھاؤں تھائیں جانُواں بُجھواں دی مدد نال بیٹھکاں کیتیاں گئیاں تے لوکاں نُوں ماں بولی دی لوڑ بابت ساؤدھان کرن دا چارہ لایا گیا۔  

## کتاب توں رسالہ
ایہہ ضیائی مارشل لاء دا زمانہ سی۔ چنگا بھیڑا ہر ون دا ہنگُورا سانوں رلیا۔ ضیاء دی وفات توں مگروں تاں رسالیاں اخباراں نُوں سرکاری اجازت نامے لین دی سوکھ ہو گئی۔ ماں بولی نُوں وی اجازت نامہ لے کے کتاب لڑی توں مہینہ وار پراگا بناون دا ڈھوء لگ گیا۔ 1989 توں 1997 تیک ماں بولی پھیر مہینہ وار ای چھپیا۔ مہینہ وار ماں بولی نے اِک تاں لفظ ماں بولی لوکاں دے ذہناں وِچ پکا کیتا۔ بولی بابت سوچن دا اپرالا ٹوریا۔ دُوجا ایہنے کُل پنجاب دِیاں لِکھتاں پڑھاکاں نال سانجھیاں کیتیاں۔ ہر بُلیل سانجھا کیتا۔ شاعری کہانی تے پڑچول دے نال نال ایہنے فن تے سوچ دے ہور موضوعات اُتے وی لِکھتاں تے ترجمے ورتائے۔ پراگے تہاڈے نال سانجھے کردے پئے آں۔ ایہناں وِچ جو کُچھ وی جِنی ون سوَن نال چھپیا، تُہاڈے سامنے ہے۔ چیتے رہوے ایہو پرچہ اگے جا کے 1998 وِچ مہینہ وار پنچم ہویا۔  
مہینہ وار ماں بولی دے چھپواک مُنیرالدین خالد تے سودھی مقصود ثاقب سن۔

## ہور دیکھو
* مہینہ وار پنچم
* سچیت کتاب گھر

## حوالے

گٹھ:پنجابی رسالے
گٹھ:پنجابی ادب
سچیت کتاب گھر

**سچیت کتاب گھر**، پنجابی زبان وچ کتاباں چھاپݨ تے ورتاوݨ والا ادارہ اے جو لہور، پنجاب، پاکستان وچ واقع آ۔ ایہدا جنم مہینہ وار پنچم دے ناݪ ہویا اے۔ ایہدے وِچ جِتھے اپݨیاں کتاباں ہُندِیاں نیں اوتھے ہوراں ادارياں دِیاں پنجابی چھپتاں وی لَبھ سکدِیاں نیں۔ نفَع مُوہرے نئیں رکھیا جاندا بلکہ تھوڑے توں تھوڑے مُلّ اُتّے پنجابی پڑھیاراں نُوں کتاب ورتاؤݨا ایس کتاب گھر دا مقصد اے۔ سچیت کتاب گھر دے موڈھی مقصود ثاقب نیں۔ 

کہاݨیاں، ناول، شاعری، پرکھ پرچول، وار، سماج سار دے موضوعات اُتے چھپیاں کتاباں دا ویروا پیش کردا اے۔

## سچیت دا مطلب
سچیت لوک ورتوں دا لفظ اے، بابا فرید نے وی لِکھیا اے۔

’’بیڑے نُوں کپر کیا کرے جے پاتن رہے سچیت‘‘

ایہدے معنے نیں: سُرتیل، سُرتا، سُجاگ، ہوش مت والا، چوکس، ساؤدھان۔  

## ہور دیکھو
*مہینہ وار پنچم
*مہینہ وار ماں بولی
*کتاب ترنجن

## باہرلے جوڑ
*سچیت کتاب گھر دیاں کتاباں

## حوالے

گٹھ:پنجابی
گٹھ:پنجابی کتاباں
گٹھ:پنجابی ادب
گٹھ:پنجابی ادارے
نیہا بمب

**نیہا بمب **اک بھارتی اداکارہ اے۔ اوہ مایا وچ ماہی دc kdrjd اتے کیساں یہ پیار اے وچ کردار لئی جانی جاندی اے۔

## فلموگرافی
* 2005 کیساں یہ پیار اے وچ کرپا شرما / کرپا پرتھوی
* بوس / کرپا انگد کھنہ / تانیا
* 2007 مائیکاں۔.۔ ساتھ زندگی بھر کا ماہی ملہوترا
* 2007 گھریلو نوسکی ہوسٹ دے طور تے
* 2009 ناگن نے ناگن وجوں
; فلماں
* 2007 پوجا دے طور تے دبئی سینو
* 2007 پنجابی کڑی پوجا کور
* 2004 *دوست*
* 2003 *دل وچ نندنی*
* 2001 *عشقَ ہو گیا مینو وچ کلجیت کور*

## حوالے

## باہری کڑیاں
* Bollywood Hungama

Category:CS1 errors: external links
گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:ہندی ٹیلیوژن دیاں اداکاراواں
گٹھ:تیلگو سنیما وچ اداکاراواں
گٹھ:بھارتی اداکاراواں
گٹھ:بھارتی ٹیلیوژن اداکاراواں
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:۱۹۸۵ دے جم
خالصہ کالج، گڑھدیوالا

**خالصہ کالج گڑھدیوالا** دسوہا-ہشیارپور روڈ تے واقع اے۔ پنجاب دے کنڈھی کھیتر وچ تعلیمی سہولتاں دی بھاری گھاٹ اے۔ ایہہ کالج نے علاقے دے نوجواناں نوں ودھیا تعلیم دین دا اپرالا کیتا اے۔ ایہہ کالج کنڈھی کھیتر دے طالب علماں لئی وردان سدھ ہو رہا اے۔ اس کالج دا  قیام 1966 وچ پنجابیت دے شیدائی ڈاکٹر۔ مہیندر سنگھ رندھاوا مذہبی سنت مہنت سیوا داس دے یتناں اتے علاقے دیاں نامور ہستیاں جویں سنت فتح سنگھ وغیرہ دے تعاون صدقہ ہوئیا۔ تن دہاکیاں تک اس کالج نوں مقامی کمیٹی نے چلایا اتے 1996 وچ کالج نوں شرومنی گردوارہ پربندھک کمیٹی،  امرتسر نوں سونپ دتا گیا۔

## سہولتاں
کالج وچ باسکٹبال، کبڈی، والیبال، کرکٹ اتے ایتھلیٹک کھڈائی جاندی اے۔ کالج وکھے تہذیبی پروگراماں جویں گدا، ڈرامہ، ہسٹرونکس، کلی، کلیء ماگلنگ، بھنگڑا، گروپ شبد، لوک گیت، غزل، گروپ سونگ، کراس سٹنچنگ، سٹل لائیف، سکٹّ تے ممکری وچ کالج طالب علماں ودھ چڑھ کے حصہ لیندے ہن۔ کالج دے این۔سی۔سی۔، این۔ایس۔ایس۔ اتے ریڈ ربن کلبّ دے گروپ بنے ہوئے ہن۔

## حوالے

گٹھ:پنجاب، بھارت وچ یونیورسٹیاں اتے کالج
گٹھ:سکھیا ادارے
گٹھ:بھارت وچ تعلیم
کرونا ڈسچارج

**کورونا ڈسچارج**جاں **کورونا اثر** اک بجلئی ڈسچارج ہندا اے جہڑا کسے مائع دے اپر آئنیکرن کرکے پیدا ہندا اے جویں کہ کسے موصل دے آلے-دوآلے چل رہی ہوا جس وچ کسے خاص حالت وچ بجلئی چارج پیدا ہو جاندا اے۔ ہائی وولٹیج تاراں وچ اک سبھاوک طور تے اپنے آپ پیدا ہو جاندا اے اتے اسنوں گھٹ کرن لئی الیکٹرک فیلڈ دی مضبوطی نوں گھٹایا جاندا اے۔ کورونا اثر اس ویلے پیدا ہندا اے جدوں کسے موصل دے آلے-دوآلے بنی ہوئی الیکٹرک فیلڈ دا پوٹینشل گرینڈیئینٹ انا زیادہ ہو جاوے کہ ایہہ اک چالکتا دا کھیتر بن جاوے، پر ایہہ انا زیادہ وی نہیں ہونا چاہیدا جس نال کول واقع مادےآں نال بجلئی بریکڈاؤن جاں چنگیاڑی پیدا ہو جاوے۔ کورونا نوں اکثر ہائی وولٹیج تاراں وچ عامَ طور تے اوہناں دے دوآلے نیلے رنگ دے چھلے نال ویکھیا جا سکدا اے۔ اک گیس ڈسچارج لیمپ اسے اثر نال روشنی پیدا کردا اے۔

## حوالے

گٹھ:بجلئی ٹرانسمشن
گٹھ:بجلی
گِر راج کور

**مہارانی گرراج کور**، بریٹیش بھارت ویلے ریاستاں، بھرتپور (1900–1918) دی حکمران جٹّ مہارانی سی اتے مہاراجہ رام سنگھ دی جانشین سی، جسدی حکمرانی طاقت اوہناں دے اک نجی سیوادار دے قتل توں بعد 10 اگست 1900 نوں معطل کر دتی گئی سی۔ پچھگچھّ توں بعد 27 اگست 1900 نوں اوہناں نوں عہدے توں برخاست کر دتا گیا اتے آگرہ بھیجیا گیا۔

## جیون
گرراج، دیولی، بھرتپور وچ، دے زمیندار دی اک دھی سی، اتے مہاراجہ رام سنگھ دی دوجی بیوی سی۔

اوہ 27 اگست 1900 توں 28 نومبر 1918 تک اپنے بیٹے دی ریجینٹ سی جدوں تک اسدی عمر نہیں ہو گئی سی۔

24 اگست، 1922 نوں اوہ لوہگڑھ، بھرتپور وکھے اکال چلانا کر گئی۔ اسدے جانشین اسدا پتر مہاراجہ کشن سنگھ سی۔

## حوالے

گٹھ:بھارتی عورتاں
گٹھ:20ویں صدی دیاں بھارتی عورتاں
مجید مجیدی

**مجید مجیدی** اک ایرانی فلم ڈریکٹر، فلم پروڈیؤسر اتے سکرپٹ لکھاری اے۔ اس دیاں فلماں نوں دنیا بھر وچ فلم نقاداں نے بہت شلاگھیا اے۔
## جیونی

مجید مجیدی دا جم اک ایرانی مڈل کلاس پروار وچ ہویا سی، اتے اوہ تہران وچ وڈا ہویا اتے 14 سال دی عمر وچ اس نے اک شوقیہ تھئیٹر گروپ وچ کم شروع کر دتا۔ پھر اس نے تیہران وچ ناٹکی کلاواں دے انسٹیچیوٹ وچ مطالعہ کیتا۔

ایرانی انقلاب 1979 توں بعد، سنیما وچ اپنی دلچسپی کر کے اوہ فلماں وچ کم کرن لگیا۔ اسنے کئی فلماں، خاصکر محسن مخملباف دی فلم *[[بائیکاٹ (1985 فلم)|بائیکاٹ]]* 1985 وچ کم کیتا۔

2008 وچ، مجیدی دی مشہور فلم *آواز گوجنشک-ہا * (چڑیاں دی آواز) بھارت وچ وشاکھاپٹنم انٹرنیشنل فلم فیسٹیول وکھے وکھائی گئی پہلی فلم سی۔ 2015 وچ اس دی ڈاریکٹ اک فلم **محمد** لئی اس اپر فتویٰ جاری کر دتا گیا۔ 

## فلمشناسی
[thumb|[بچے'ہا-ایا اسمان]]
### ڈاریکٹ
* انفجار (مستند لگھو، 1359 ہجری)
* اے دج (لگھو فلم، 1363 ہجری)
* روز امتحان (لگھو فلم، 1367 ہجری)
* یک روز با اسیران (مستند لگھو، 1368 ہجری)
* بدوک (1370)
* آخرین آبادی (لگھو فلم، 1371 ہجری)
* پدر (1374 ہجری)
* خدا می آئد (لگھو فلم، 1374 ہجری)
* بچے'ہا-ایا اسمان (1375 ہجری)
* رنگے خدا (1377 ہجری)
* باران (1379 ہجری)
* پابرینے در ہیرات (مستند، 1380 ہجری)
* المپیک در اردو گائے (مستند لگھو، 1381 ہجری)
* بید مجنونّ (1383 ہجری)
* آواز گنجشک-ہا (1386 ہجری)
* سے گانیئی محمد -قسمت ال: محمد (س)

### اداکاری
* تو جیئے (1360 ہجری)
* استا زے (1361 ہجری)
* مرگ دیگری (1361 ہجری)
* دو چشم بی سو (1362 ہجری)
* بائیکوت (1364)
* تیرباران (1365 ہجری)
* تامرز دیدار (1368)
* در جستجوی کیر مان (1368 ہجری)
* شنا در زمستان (1368 ہجری)

## حوالے

گٹھ:لوک
گٹھ:ایرانی لوک
گٹھ:فلم ڈریکٹر
گٹھ:ایرانی فلم ڈریکٹر
گٹھ:۱۹۵۹ دے جم
شہید سمارک کالج رامپورہ پھول

**شہید سمارک  کالج رامپورا پھول** نوں 1966 وچ قائم کیتا گیا۔ بٹھنڈہ ضلعے وچ کسے ویلے ایہہ لڑکیاں دی تعلیم دا پہلا کالج سی۔ اس کالج دا ناں پٹنا یونیورسٹی دے ساہمنے اوہناں طالب علماں دی یاد وچ بنے شہید یادگار (شہید سمارک) توں لیا گیا اے، جنہاں نے بھارت چھڈو تحریک وچ شہیدیاں حاصل کیتیاں سن۔ کالج دے موڈھی اتے پرنسپل   ہزاری لال بانسل نوں تن قومانتری، تن قومی، 12 صوبہ پدھری تے سینکڑے ہور انعاماں نال نوازیا گیا جا چکا اے۔ اوہ بھارت دے پہلے انسان ہن، جنہاں نے ہندی، پنجابی وچ رکتدان متعلق کتاباں ‘رکتدان’ اتے ‘کہانی کھوندان دی’ لکھیاں ہن۔
## تہذیبی سرگرمیاں
طلبہ دی کل پکھی ترقی لئی ہر سال تقریری  شاعری اچارن، گدا، پوشاک، گیت گائن وغیرہ مقابلے کروائے جاندے  ہن۔ کالج دی اپنی شاندار دو منزلا عمارت اے۔ کالج دی اپنی لائبریری اے۔ ویلے دا ہانی نال ہون کارن ایہہ کالج ہن بند ہو چکا اے اس دی پربندھکی کمیٹی نے اس تھاں تے سکول شروع کیتا اے۔

## طالب علم
لوک سبھا میمبر پرمجیت کور گلشن

## حوالے

گٹھ:پنجاب، بھارت وچ یونیورسٹیاں اتے کالج
گٹھ:سکھیا ادارے
گٹھ:بھارت وچ تعلیم
اشوینی کلسیکر

**اشونی کلیشکر **اک ایکتا کپور دے صابن اوپیرا قاسم سے وچ جگیاس والیا اتے جونی گدر وچ ورشا (پرکاش دی بیوی) دے روپ وچ اپنی کردار لئی سبھ توں مشہور ہن۔

## نجی زندگی
اشونی کالسیکر دا جم 22 جنوری 1 999 نوں ممبئی، مہاراشٹر وچ گون پوروج دے اک کانکنی دیشتھا براہمن پروار وچ ہویا سی۔ اس دے پیؤ انل کالسیکر اک بینک اہلکار سن۔ اشونی نے بی۔اے۔ دی پڑھائی کیتی۔ ممبئی توں اتے 1991 وچ گریجوئیشن کیتی۔ اوہ اپنی پڑھائی توں بعد 1991 توں 1994 تک تھئیٹر دا پچھا کر رہی سی۔ 1992 توں لے کے 1993 تک اوہ اداکارہ نینا گپتا ماتحت اداکارہ وجوں اپنے سپنے نوں اگے تورن لئی پڑھ رہا سی۔ 1992 توں 1995 تک اوہ تھئیٹر ایکٹیچنگ کوچ مزاممیل وکیل دے ماتحت وی سکھلائی حاصل کیتی گئی اے۔ اشونی کٹھک ڈانسر وی ہن۔

اشونی دا 1998 وچ نتیش پانڈے نال ویاہ ہویا سی۔ ایہہ دوویں 2002 دے ان پچھاتے کارناں کرکے وکھرے ہو گئے۔ بعد وچ اوہناں نے 2009 وچ فلم اتے ٹی۔ وی۔ کلاکار اداکار مرلی ​​شرما نال ویاہ کیتا۔

2014 وچ، اشونی نوں پام کھنہ دے روپ وچ اک بہت ہی وکھری اتے جدید کردار پیش کیتی گئی سی۔
ایکتا کپور سوپ اپیرا اتنا کرو نہ مجھے پیار وچ دکھی۔

## فلموگرافی

### فلماں

### ٹیلیوژن

## اوارڈ

## حوالے

## باہری کڑیاں
* 

گٹھ:جم 1970
گٹھ:20وی صدی دیاں فلمی اداکاراں
گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:ہندی سنیما وچ اداکاراواں
گٹھ:ہندی ٹیلیوژن دیاں اداکاراواں
گٹھ:بھارتی اداکاراواں
گٹھ:بھارتی ٹیلیوژن اداکاراواں
گٹھ:زندہ لوک
روشنی بچاؤ ویلا

**چانن بچاؤ ویلہ (daylight saving time, DST)** جا **گرم رت ویلہ** (بولی دیکھو) اک پرتھا اے جس وچ گرمی دے مہینیاں دوران گھڑی نوں اگے کر دتا جاندا اے تاں کہ شام لمبی ہووے اتے صبح چھوٹی۔ عامَ طور تے گھڑی نوں بہار دے شروع تے اک گھنٹے اگے کر دتا جاندا اے، اتے پتجھڑ وچ پچھے کر دتا جاندا اے۔

## حوالے

## ہور پڑھو

* 

 
## باہرلیاں کڑیاں
* ٹائم ڈاٹے نوں سنبھالن ٹائم زون اتے اجالے لئی سروت  -تکنیکی وسیلے
* فائدے: اتے ڈیلائیٹ سیونگ ٹائم دا نقصان:
* ITU قانونی TIME 2012
* حال ڈیلائیٹ سیونگ ٹائم (ڈی) نیم بارے جانکاری، امریکی نوں نیشنل انسٹیچیوٹ آف ٹیکنالوجی (NIST.gov)
* دیش اتے ڈیلائیٹ سیونگ ٹائم اوپریٹنگ پردیش
* دنیا سماں زون

* "Legal Time 2015", Telecommunications Standardization Bureau of the ITU
* Information about the Current Daylight Saving Time (DST) Rules, U.S. National Institute of Standards and Technology
* Sources for time zone and daylight saving time data

گٹھ:ویلہ
گٹھ:وقت دیاں اکائیاں
مغربی کنارا

**مغربی کنارا جاں لہندا  کنڈھا** ( **، ، *ہاگدا ہما'اروت*، جاں  *یہودا وے-شومرن* (یہودیہ اتے سماریا)) اک گھریا ہویا راجکھیتر اے جو مغربی ایشیا وچ واقع اے۔ ایہدیاں حداں لہندے ، اتلے اتے دکھن ول 1949 دی اردن-اسرائیلجنگ بندی سرحداں مطابق اسرائیل نال اتے مشرق ول اردن دریا دے پار اردن دی بادشاہی نال لگدیاں ہن۔ ایہدی بحیرہ مردار دے مغربی کنارے نال وی کافی لما ساحل اے۔
## ہورویکھو
*غزہ دی پٹی
## حوالے

## باہرلےجوڑ

*فلسطین کا احصائی نقشہ  – احصاء فلسطینی مرکزی بیورو
*
*

گٹھ:فلسطین
گٹھ:جغرافیہ مشرق وسطی

گٹھ:مغربی ایشیا
گٹھ:جغرافیہ مغربی کنارہ
گٹھ:زرخیز ہلال
تنظیم آزادی فلسطین

**فلسطین آزادی تنظیم** (**پی ایل او**) (; ) آزاد فلسطینی راج قائم کرن دے مقصد نال 1964 وچ گٹھت اک تنظیم اے۔ 100 توں زیادہ دیساں نے اسنوں فلسطینی لوکاں دا اکماتر رسمی نمائندہ قبول کیتا اے۔

## حوالے

گٹھ:فلسطین آزادی تنظیم
گٹھ:فلسطین
گٹھ:تنظیماں
واسیلی ایوانووچ چاپائیف

[thumb|واسیلی چاپائیف دا جنم-استھان (اج - میوزیم چاپائیف دا [لاگ ہاؤس)]]
**واسیلی ایوانووچ چاپائیف** جاں ** چاپائیف** (;  – 5 ستمبر 1919) روسی گھریلو لڑائی دے دوران اک مشہور روسی سپاہی اتے لال فوج دا سپہ سالار سی۔
## جیونی
چاپائیف دا جم بدائکا نام دے اک پنڈ (جہڑا ہن چیبوکساریا دا حصہ اے) دے اک غریب کسان پروار وچ ہویا سی۔ پہلی عالمی لڑائی دوران اوہ اک نان کمشنڈ افسر دے طور تے لڑیا اتے تن وار سینٹ جارج کراس نال نوازیا گیا گیا سی۔ ستمبر 1917 وچ اوہ روسی سوشل ڈیموکریٹک لیبر پارٹی (بالشیوک) وچ شامل ہو گیا۔ دسمبر وچ اوہ 138 رجمینٹ دے سپاہیاں دیاں ووٹاں نال رجمینٹ دا کمانڈر چنیا گیا۔ اس نے بعد وچ 2 نکولائیو ڈویزن اتے 25 رائیفل ڈویزن دا کمانڈر رہا۔

## حوالے

گٹھ:روسی شخصیتاں
کوشلیا

**کوشلیا** رامائن وچ اک پاتر اے، جو راجا دشرتھ دی سبھ توں وڈی بیوی اے۔ ایہہ رام دی ماں اے۔
thumb
## حوالے

گٹھ:رامائن دے پاتر
دشرتھ

**دشرتھ** رامائن وچ  رام دا پیؤ اتے ایودھیا دے راجا اے۔ ایہہ رامائن دا اک اہم پاتر اے۔ ایہہ اج اتے اندمتی دا پتر سی۔

گٹھ:رامائن دے پاتر
پرییا بدلانی

**پریا بدلانی** (ہندی: प्रिय्या बडलानि جم 27 جنوری 1986) اک بھارتی اداکارہ اتے اک سابقہ ماڈل اے۔ اوہ بالیوڈّ فلماں وچ دکھائی دندی اے۔ اوہ زی ٹی وی دے سیریل جب پیار ہو اتے شاید انییا شروف دے طور' تے سبھ توں مشہور اے۔ اسنے عامر خان دے نال اک کوکا-کولا اشتہار وچ وپاری پیشے وچ اپنا پہلا کم کیتا سی۔ اوہ زی ٹیوی دے جب لوَ ہوا وچ اپنا کردار نبھاؤن توں پہلاں ناچ (2004 دی فلم) اتے سلسلے فلماں وچ وی نظر آئی سی۔

## نجی زندگی
بدلانی دا جم 27 جنوری 1986 نوں ممبئی، بھارت وچ ہویا سی۔
اوہ ہندو دھرم نوں دھرم مندی اے۔ اس نے کالج دے طور تے فیشن فوٹوگرافر دی چون کیتی سی کیونکہ اسنے کالج وچ گرافکس ڈزائیننگ دا مطالعہ کیتا سی۔

## کریئر
اسنے عامر خان دے نال اک کوکا-کولا اشتہار وچ وپاری پیشے وچ اپنا پہلا کم کیتا سی۔ اسنے کئی برانڈاں جویں کہ فیئر اینڈ لولی، وتیکا، ہینل لئی کم کیتا سی۔
2004 وچ، فلم ناچ (2004 دی فلم) وچ اس دا اک کیمیو نظر آیا سی۔ 2005 وچ، اس نوں دوبارہ سیلسیلے وچ اک کردار نبھاؤنی پئی، جہڑی اس نے ماڈلنگ نال پالنا کیتی۔ اوہ فیشن
میگزین نے بھارت وچ سبھ توں ودھ دلکش عورتاں دی لسٹ وچ 24 واں مقام  حاصل کیتا۔ 2007 وچ، اوہ زی ٹیوی دے سیریل جب پیار ہو وچ نظر ہوئی۔ حال وچ، ہانگ کانگ وچ اک پرمکھ امریکی لاء فرم وچ پریا بدلاانی اک چھیویں سال دا ایسوسیئیٹ اے۔ 

## حوالے

## باہری کڑیاں
* 

Category:Pages using web citations with no URL
Category:Pages using citations with accessdate and no URL
گٹھ:جم 1986
گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:بھارتی ٹیلیوژن اداکاراواں
گٹھ:زندہ لوک
فرید خان بھٹی

**فرید خان بھٹی** دلے بھٹی دا پیؤ تے ساندل بار دا سردار سی جسنے مغل راج خلاف بغاوت کیتی سی ۔
## مغلاں نال لڑائی
فرید خان ساندل بار دے پنڈی بھٹیاں علاقے دا سردار سی تے اس دا اثر موجودہ حافظ آباد توں لے کے ملتان تک سی۔ پنڈی بھٹیاں دا علاقہ اجکل پاکستان دے ضلع فیصل آباد دے آس پاس پیندا اے۔ اکبر توں پہلاں بھارت وچ زمیناں دا لگان اکٹھا کرن ویلے بڑی دھاندلی چلدی سی۔ پر اکبر نے اپنے وزیر دیوان ٹوڈر مل دی مدد نال سارے راج وچ زمین دی منتی کروائی تے اسے حساب نال لگان مقررہ کر دتا۔ معاملہ اگراہنا زمیدار اپنا حق سمجھدے سن۔ پر اکبر ولوں سدھا معاملہ اگراہن توں زمیدار بھڑک گئے تے اپنے معاقلےآں تے حقاں وچ دخل سمجھ کے بغاوتاں کر دتیاں۔ باراں وچ رہن والے لوک مڈھ توں ہی باغی سن۔ محمود غزنوی اتے بابر نوں اس علاقے وچ سخت مزاحمت دا ساہمنا کرنا پیا سی۔ لڑن بھڑن اتے لٹمار دے شوقین ایہہ لوک سرکاری حکومت نوں نہیں مندے سن۔ اپنے علاقے وچوں لنگھن والے قافلیاں اتے سرکاری خزانے نوں لٹّ لیندے سن۔ فرید خان بھٹی نے وی بغاوت کر دتی۔ پر مغلاں دیاں وڈیاں فوجاں نے جلدی ہی بغاوتاں دبا دتیاں۔ فرید خان اتے اس دے باپ ساندل خان بھٹی نوں پھانسی لگا دتا گیا تے جگیراں ضبط کر لئیاں گئیاں۔ کہندے ہن کہ فرید خان اتے اس دے باپ ساندل خان اتے اوہناں دے ساتھیاں دیاں لاشاں توڑی نال بھر کے شاہی قلعہ لاہور دے دروازے اتے لٹکا دتیاں گئیاں۔

## ہورویکھو
*دلا بھٹی
*ساندل خان بھٹی

## حوالے

## باہرلےجوڑ

گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پنجابی مسلمان
گٹھ:پنجاب دی تریخ
گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:تریخی شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پنجاب
گٹھ:پنجاب دے سورمے
گٹھ:راجپوت
پال لافارگ

left|thumb|پال لافارگ
**پال لافارگ** (; 15 جنوری 1842 – 25 نومبر 1911) اکفرانسیسی انقلابی مارکسسٹ سماجی کارکن صحافی، ساہتی نقاد، سیاسی لکھاری اتے کارکن سی۔ اوہ کارل مارکس دا جوائی سی، جسدا ویاہ مارکس دی دوجی دھی، لورا نال ہویا سی۔ اس دا ودھیرے جانیا جاندا کم آلس کرن دا حق اے۔فرانسیسی اتے کریؤل ماپیاں دے گھر کیوبا وچ پیدا ہوئے لافارگ نے اپنی زندگی دا بوہتا سماں فرانس وچ بتایا، وچ وچ انگلینڈ اتے سپین وی رہا۔ 69 سال دی عمر وچ اس نے اتے 66 سال دی عمر دی لورا نے اکٹھے خودکشی کر لئی۔

گٹھ:فرانسیسی مضمون نگار
گٹھ:مارکسسٹ لکھاری
گٹھ:فرانسیسی شخصیتاں
جگدیش چندر ڈی اے وی کالج، دسوہا

**جگدیش چندر ڈی۔اے۔وی کالج دسوہا** جاں جے۔سی۔ڈی۔اے۔وی کالج دسوہا بھارت دے آزادی رہنما پنڈت جگدیش چندر شرما نے 1971 شروع کیتا۔ سال 1975 وچ پنڈت جی نے کالج نوں اپنی 13 ایکڑ زمین دان کیتی۔
## کورس
کالج اندر 10+1, 10+2 میڈیکل، نان-میڈیکل، کامرس، بی۔اے۔ آرٹس، بی۔کام، بی۔سی۔اے۔، بی۔ایس سی۔، ایم۔ ایس سی۔، (فزکس، کیمیا تے ریاضی)، آئی۔ٹی۔ جیولوجی، ایم۔اے۔ انگریزی،ایم۔اے۔ ہسٹری، ایم۔اے۔ پنجابی، بی۔ایسسی۔ بائیوٹیک، پی۔جی۔ڈی۔سی۔اے۔ دے کورس پڑھائے جا رہے ہن۔
## سہولتاں
کالج اندر لڑکیاں لئی ہوسٹل، کامن روم، میس، گاندھیان سٹڈی سینٹس، ڈاکٹر۔ امبیدکر سٹڈیز سینٹر، جدید لائبریری، ڈیجیٹل لائبریری دی سہولت اے۔

## حوالے

گٹھ:پنجاب، بھارت وچ یونیورسٹیاں اتے کالج
گٹھ:سکھیا ادارے
گٹھ:بھارت وچ تعلیم
بھارتی گانواں دیاں نسلاں دی لسٹ

ایہہ بھارت وچ پوری طرحاں جاں انشک طور اُتے بھارتی مول دیاں منیاں جاندیاں گانواں  دی لسٹ اے۔ کجھ لوکاں وچ گنجھل دار جاں غیر واضع ہسٹری ہو سکدی اے، اس لئی اتھے شامل کرنا ضروری نہیں اے جویں کہ کوئی نسل مکھ طور تے جاں پوری طرحاں بھارتی اے جاں نہیں۔
## دیسی نسل

## حوالے

گٹھ:لسٹاں
گٹھ:جانور
ریمٹ کالج آف ایجوکیشن، منڈی گوبندگڑھ

**رمٹ کالج آف ایجوکیشن، منڈی گوبندگڑھ** نو اوم پرکاش بانسل ایجوکیشن اینڈ سوشل ویلفیئر ٹرسٹ ولوں چلایا جا رہا اے۔ اس کالج دا نیہہ 2005 وچ رکھیا گیا۔ اس کالج وچ بی۔ایڈّ۔ دی پڑھائی ہی کروائی جاندی اے۔
## سہولتاں
کالج دی خوبصورت عمارت، لائبریری، جدید کمپیوٹر لیب، لینگوئیج لیب، سائیکو لیب، میتھ لیب، سائنس لیب، ای۔ٹی۔ لیب، کوکنگ لیب اتے آرٹ روم آدی سہولتاں ہن۔ این۔ایس۔ایس۔ ماتحت طالب علم سیوا وچ حصہ پا رہے ہن۔

## حوالے

گٹھ:پنجاب، بھارت وچ یونیورسٹیاں اتے کالج
گٹھ:سکھیا ادارے
گٹھ:بھارت وچ تعلیم
کنچن پروا دیوی

thumb|MBB College, Agartala, Tripura.
**مہارانی کنچن پروا دیوی **ایچ ایچ سر مہاراجہ یادوندر سنگھ دی دھی سی، پنہ راج دا راجا سی اتےترپورا راج دے راجا، بیر بکرم کشور دیبارمن دی بیوی سی اتے 1947 توں 1949 تک ریجینٹ سی۔

اسنے ترپورا نوں آزاد بھارت وچ ملاؤن اتے اکمٹھتا دا معاہدہ کیتا۔

## ایہہ وی دیکھو
* ترپورا ریاست

## حوالے

گٹھ:عورت حاکم
گٹھ:بھارتی عورتاں
کرشنا کماری (ریجنٹ)

**کرشنا کماری** مارواڑ-جودھپور (1947–1949)، راٹھور راج دی آخری حکمران سی۔ اپنے شوہر مہاراجہ ہنونت سنگھ دی موت توں بعد، اوہ اپنے پتر، مہاراجہ گز سنگھ ۔۔، دی ریجنٹ سی۔
اسنوں بطور دھرنگادھرا دی ایچ۔ ایچّ۔ مہارانی کرشن کماری با صاحبہ وجوں وی جانی جاندی اے۔

## سیاسی کیریئر
اسنے 1971 وچ جودھپور توں لوک سبھا چون لڑی اتے جت حاصل کیتی۔

## حوالے

Category:Use dmy dates from دسمبر 2015
Category:Use Indian English from دسمبر 2015
Category:All Wikipedia articles written in Indian English
گٹھ:جم 1926
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:بھارت دیاں حکمران عورتاں
گٹھ:بھارتی عورتاں
غلط ملط زندگی

**غلط ملط زندگی** پرگٹ سنگھ ستوج دا پلیٹھا کہانی مجموعہ اے پر استوں پہلاں دو ناول **بھاگو** اتے **تیویناں** لکھ چکا اے اتے **تیویناں** لئی اسنوں ساہت اکادمی انعام وی ملیا اے۔

## کہانی ویروا
ہیٹھاں اس کہانی مجموعہ وچلیاں کہانیاں دا نام-ویروا دتا جا رہا اے:

## ہورویکھو
## حوالے

## باہرلےجوڑ

گٹھ:کتاباں
گٹھ:پنجابی کتاباں
گٹھ:پنجابی ساہت
لہور دی میستاں دی لسٹ

لہور وچ بہت ساریاں مسیتاں نیں جنہاں وچ پرانیاں مسیتاں بہتیریاں نیں۔
## پرانیاں مسیتاں
*بادشاہی مسجد
*دائی انگہ مسجد
*سنہری مسجد
*بیگم شاہی مسجد
*موتی مسجد
*مسجد وزیر خان

## نویاں مسیتاں
*شہید گنج مسجد
*شب بھر مسجد
*شیعہ مسجد، لہور
*داتا دربار
*گرینڈ جامع مسجد، لہور

گٹھ:لہور
گٹھ:لہور دا آرکیٹکچر
ایکروپ بیدی

**ایکروپ بیدی** ایک بھارتی اداکارہ اے جہڑی ٹیلیوژن سیریز سہانی سی ایک لڑکی وچ نظر آئی۔ *[[دھرمبیوی]]*، *[[رب سے سوہنا عشق]]*، اتے *[[بانی – عشق دا کلمہ]]* وچ وی نظر آئی۔ اسنے سٹار پلس اتے *[[کوئی لوٹ کے آئیگا]]* سیریل کیتا۔ اوہ پاشی راؤ پیشوا وی کر رہی اے۔

## نجی زندگی
ایکروپ فوج دے پچھوکڑ توں اے اتے دلی وچ اس دا جم ہویا۔ اسنے اپنی سکھیا نوں "کانوینٹ آف ییس اینڈ میری سکول"، انبالہ توں پورا کیتا۔ اس دے پروار نوں اس ویلے انبالہ وچ رہندا اے۔ اسنے 13 سال دی عمر وچ کم کرنا شروع کر دتا، اس دا پہلا مظاہرہ سٹار پلسّ سی- ساجن گھر جانا اے۔ اداکاری توں علاوہ اوہ نچنا اتے گاؤنا وی پسند کردی اے، اتے چنڈیگڑھ دی پرفارمنگ آرٹس (سی۔آئی۔پی۔اے۔) ولوں آواجائی دے صوبائی پدھری مقابلے وچ پہلا انعام جتیا اے۔

## حوالے

## باہری کڑیاں

گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:بھارتی ٹیلیوژن اداکاراواں
گٹھ:بھارتی اداکاراواں
گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:ہندی سنیما وچ اداکاراواں
گٹھ:ہندی ٹیلیوژن دیاں اداکاراواں
سماجی انصاف

thumb|upright=2|اروپت سماجی انیاں خلاف کجھ کالج سٹوڈینٹاں دا مظاہرہ

اک وچار دے روپ وجوں **سماجی نیاں جاں انصاف** دی بنیاد سارے انساناں نوں برابر منن دے اصول تے مشتمل اے۔ ایہہ مطابق کسے وی انسان دے نال سماجی، مذہبی اتے تہذیبی پکھپات دی بنیاد تے بھیدبھاو نہیں ہونا چاہیدا۔ سارے منکھاں دے کول انے وسائل ہونا چاہیدے کہ اونھاں اپنے لئی "عمدہ جیون" حاصل کر سکن ترقی یافتہ کہ ترقی پزیر ، دونوں پرکاراں دے دیساں وچ سیاسی نظریات دے دائرے چ سماجی نیاں دی اودھارنا اتے اسدے نال متعلق ابھوئکتیاں دی خاص پرکھیاتی ورتی جاندی اے۔

سماجی حثیت لئی اورودھاں تورن، رکھیا جالاں بناؤن اتے معاشی نیاں دے قیام کرن جدید سماجی نیاں تحریکاں  دے مکھ مقصد ہندے ہن۔

## حوالے

۔

گٹھ:سماج
گٹھ:سماج سائنس
گٹھ:انصاف
پروین شاکر

**پروین شاکر** (اردو: پروین شاکر‎) (نومبر 24, 1952 – دسمبر 26, 1994) اک اردو شاعر، ادھیاپک تے پاکستان سرکار دی سول ادھیکاری سی۔ اسدے پرکھے، چندن پٹی، لہیریا سرائے، ضلع دربھنگا(بہار) بھارت دے رہن والے سن۔ 1947 دی بھارت ونڈ توں بعد اسدے ماتا-پتا پاکستان چلے گئے سن۔ اسدے پتا سیید ساکب حسین وی اک شاعر سن۔ شاکر اوہناں دا اپنام سی۔ اسے دے انوروپ ہی پروین، اپنے نام نال شاکر لکھدی سی۔ شرواتی دور وچ اوہ مینا دے اپنام نال لکھیا کردی سی۔ اسنے 15 سالاں دی عمر وچ شاعری لکھنا آرنبھ کیتا اتے اسدی پہلی نظم دینک جنگ وچ پرکاشت ہوئی۔ 1968 وچ جامیا کراچی توں انگریزی ساہت اتے linguistics بھاوَ بھاشا-وگیان وچ ایم. اے. کیتی۔ 1971 وچ پروین نے جنگ وچ ذرا-اے-ابلاغ دے کردار(جنگ وچ میڈیادی بھومیکا) دے وشے تے ڈاکٹر دی ڈگری پراپت کیتی۔ اوہناں نے ہارورڈ یونورسٹی امریکہ توں بینک ایڈمنسٹریشن وچ ایم.اے. کیتی۔ پھر اوہ عبداللہ گرلس کالج وچ انگریزی دی ادھیاپکا بنی اتے بعد وچ سول سیوا دی پریکھیا نوں پاس کرکے کسٹم کلیکٹر بنی۔ اسدا ویاہ اسدی ماسی دے منڈے ڈاکٹر. ناسیر علی نال ہویا، لیکن 1987 وچ اوہ استوں الگ رہن لگّ پئی۔ اس شادی توں اسدے اک بیٹا مراد پیدا ہویا۔ پروین احمد ندیم قاسمی توں بہت پربھاوت سی اتے اسے کرکے اوہ اوہناں نوں امُ جاں کہندی سی۔ اس نوں اردو دی ولکھن لہجے دی شاعرہ ہون دی وجہ نال بہت ہی گھٹّ عرصے وچّ اوہ شہرت حاصل ہوئی جو بہت گھٹّ لوکاں نوں حاصل ہندی ہے۔ اوہ اردو شاعری وچّ اک یگ دی ترجمانی کردی ہے۔ اس دی شاعری دا کیندربندُ استری رہا ہے۔ فہمیدا ریاض دے انوسار ایہہ پاکستان دیاں اوہناں کوتریاں وچوں اک ہے جنہاں دے شعراں وچّ لوک گیت دی سادگی اتے لے وی ہے اتے کلاسکی سنگیت دی نفاست وی اتے نزاکت وی۔ اس دیاں نجماں اتے غزلاں بھولیپن اتے ساپھسٹیکیشن دا دلاویج سنگم ہن۔ پاکستان دی اس مشہور شاعرہ دے بارے وچّ کیہا جاندا ہے، کہ جدوں اس نے 1982 وچّ سینٹرل سپیرئر سروس دی لکھتی پریکھیا دتی تاں اس پریکھیا وچّ اس بارے اک سوال پچھیا گیا سی جسنوں ویکھکے اوہ آتموبھور ہو گئی سی۔ 26 دسمبر، 1994 نوں پروین دا اپنے دفتر جاندے ہوئے اک کار حادثے وچ دیہانت ہو گیا۔
## پرمکھ رچناواں

### کویتا
*کھلی آنکھوں میں سپنا
*خوشبو (1977)
*صدبرگ (1980)
*انکار (1990)
*رحمتوں کی بارش،
*خود-کلامی (1990)
*ماہ-اے-تمام (1994)
*کفے-آئینا (1996)

### گد
*گوشہ-اے-چشمہ
## کاوَ نمونہ
*اب تو اس راہ سے وو شخص گزرتا بھی نہیں

اب کس امید سے دروازے سے جھانکے کوئی

*کبھی کبھار اسے دیکھ لیں کبھی مل لیں

یہ کب کہا تھا کہ وو کھش-بدن ہمارا ہو

*کیسے کہ دوں کہ مجھے چھوڑ دیا ہے اس نے

بات تو سچ ہے مگر بات ہے رسوائی کی

وہ کہیں بھی گیا لوٹا تو مرے پاس آیا

بس یہی بات ہے اچھی مرے ہرجائی کی

## حوالے

گٹھ:پاکستانی لوک
گٹھ:پاکستانی شخصیتاں
گٹھ:مہاجر شخصیتاں
گٹھ:اردو شاعر
گٹھ:شاعرہ
مارواڑی بولی

**مارواڑی**  اُبھے لہندے راجستھان  مارواڑ وچ بولی جاݨ آلی اک بولی اے۔ مارواڑی راجستھان توں علاوا گجرات، ہریاݨا تے پاکستان وچ وی بولی جاندی اے ۔ مارواڑی بولی دے بولݨہارے 2 کروڑ ددے لگ بھگ نیں ۔ ہریاݨوی راجستھان وچ سبھ توں زیادہ بولی جاݨ آلی بولی اے ۔
مارواڑی عام طور تے دیوناگری لپی وچ لکھی جاندی اے حالاں کہ ایہ تریخی طور تے مہاجنی لپی وچ لکھی جاندی سی ۔ لہندے پنجاب دے علاقے چولستان روہی چ رہݨ آلے مارواڑی لوک مارواڑی نوں نستعلیق لپی وچ لَکھدے نیں ۔ 
بیکانیر تے ایہدے آلے دوآلے وی مکمل طور تے مارواڑی بولی جاندی اے ۔ 

## تریخ
ایہ کہیا جاندا اے کہ مارواڑی تے گجراتی گجراں دی بولی *مارو-گرجر* توں ترقی یافتا ہوئی سی۔ گرجر آبرانشتر دا رسمی گرائمر، جین مانک تے مشہور گجراتی ودوان ہیمچندرا سوری ولوں لکھی گئی سی۔

## لیکسس
ایہہ ہندی دے نال 50% -65% لیکسیل سمروپیؤ سانجھا کردا اے (ایہہ سودیش 210 شبد لسٹ تے مشتمل اے) مارواڑی وچ ہندی دے بہت سارے شبد نیں ۔ پرمکھ فونیٹک پتراں وچ ہندی وچ / / / مارواری وچ / ایچ / وچ شامل نیں ۔ اداہرن لئی، / سونا / 'سونا' (ہندی) تے / آنو / 'سونے' (ماروری)۔

## لپی
مارواڑی عام طور تے دیوناگری لپی وچ لکھی جاندی اے حالانکہ مہاجنی لپی بولی نال روایتی طور تے جڑی ہوئی اے ۔ روایتی طور تے ایہنوں مہاجنی لپی (جیہدے وچ سور نہیں ہندے ہن، صرف وئنجن ہندے اے) وچ لکھیا جاندا اے۔

## جغرافیائی ونڈ

مارواڑی خاص طور تے اُبھے لہندے راجستھان وچ بولی جاندی اے۔ مارووری دے بلارے سارے بھارت تے ہور دیساں وچ مکمل طور تے ہن پر ایہ گجرات تے  پاکستان دے راجستھان نال لگدے علاقےآں وچ وی ودھ ملدے نیں ۔ کئی اسدا لہجہ: تھادی (پوربی جیسلمیر ضلعے تے اُبھے لہندے جودھ پور ضلعے وچ بولیا جاندا اے)، باگڑی (ہریاݨا دے نیڑے)، بھتراؤتی، سروہی، اتے گوداوری نیں۔

## ہور دیکھو
*باگڑی بولی
*مارواڑی بولی
*ہریاݨوی بولی

## حوالے
گٹھ:راجستھان دیاں بولیاں
گٹھ:بھارت دیاں بولیاں
گٹھ:پاکستان دیاں بولیاں
لال سنگھ (کہانیکار)

**لال سنگھ** (جم 20 اپریل 1940) اک پنجابی کہانی کار اے۔
## کہانی مجموعہ
* *مارکھورو* (1984)
* *بلور* (1986)
* *کالی مٹی* (1996)
* *دھپ-چھاں* (1990)
* *چونویں پنجابی کہانی* (1996)
* *ادھے ادھورے* (2003)
* *سردے پجدے*
* *گڑھی بخشا سنگھ* (2010)
* دنیا (2017)
 
## کتاباں
#) مارخورے - کہانیاں 1984
#) بلور – کہانیاں ، 1986                                     
#) دھپ-چھاں – کہانیاں ،1990                                      
#) کالی مٹی –کہانیاں 1996                                  
#) ادھے-ادھورے – کہانیاں 2003                                     
#) گڑھی بخشا سنگھ – کہانیاں 2009
#)دنیا - کہانیاں 2017

## کہانی –کتاباں تے کھوج کم
### ایم۔ فل تھیسز
# ) ‘لال سنگھ دی کہانی کلا ‘ سرجیت سنگھ ننونا – پنجابی یونیورسٹی ، 1992–1993
#) ‘ لال سنگھ دیاں کہانیاں دا سماجی حقیقت ‘ بھپندر کور- کروکشیتر یونیورسٹی 1996
#) ‘ لال سنگھ دی کہانی رچنا دے سماجی سروکار ‘ اموضوع رانی –پنجاب یونیورسٹی 2000–2001

### [[پی ایچ ڈی]] ۔ تھیسز
#)	اجوکی پنجابی کہانی دے سماجی سروکار ‘ ڈاکٹر: بھپندر کور ، کپورتھلہ ( شامل کہانی کار –وریام سندھو ، لال سنگھ ، پریم گورکھی ، امرجیت ،رگھویر ڈھنڈ ۔
#)	‘پرتی بدھّ ‘ کہانی کار لال سنگھ ‘ ڈاکٹر : بھپندر کور
#)	‘لال سنگھ دی کہانی دا سہج شاشتر ‘ ، ڈاکٹر : چندر موہن ، پنجاب یونیورسٹی ، چنڈی گڑھ ۔

### ترجمہ کیتیاں چینی/ہندی کہانیاں ، کتاباں

# ) کی تسی کمیونسٹ پارٹی دے میمبر ہو ؟- چانگلن ، چراغ-43
# ) سیلز غرل- وانگ رچنی ، چراغ-46
# ) دیہہ تے روح – چانگ شئینیانگ ، چراغ-48
# ) گھر-گرہنی-ڈانگی انگ، چراغ-62
# ) بحث وچلا اکلاپا –پنکھوری رائے ، چراغ-67
# ) ساڈے تیرتھ استھان – این۔بی۔ٹی۔ نویں دلی
# ) پیارے پیؤ – ناول (ایم بی ڈی دلی )

### سچتر کتاباں
# ) سپنیاں دی لیلا – ریجنل رسورس سینٹر فار اڈلٹ ایڈ کانٹینیوئنگ ایجوکیشن ، پنجاب یونیورسٹی
# ) اپنے اپنے کم – نیشنل بکّ ٹرسٹ ،نویں دلی
## بال کہانیاں
# ) بے بے : نکیاں کرومبلاں ، نومبر-دسمبر 2001
#) پرنس : نکیاں کرومبلاں ، نومبر-دسمبر 2006
### تنقید لیکھ
#) ‘ سجان سنگھ دی کہانی –نظر ‘ – کھوج پرتبا ۔ وینہوی صدی فکشن خاص انک
#) ‘ تیسری دنیا دا سچ تے کتھّ ‘- سرجنا -124
# ) اجوکی پنجابی کہانی – اندر نیشنل ابزربر ، اکتوبر ، 2006
#) ‘ساہت سجذبات دی سماجک-تہذیبی وراثت ‘ – پنجابی ورثہ پھربری 2005
# ) ‘ ٹاورز ‘ کہانی-سنگرہ دا کہانی وستھو ‘- اڈیٹر ڈاکٹر: کرمجیت سنگھ
# ) پاکستانی پنجابی کہانی وچ سانجھی وراثت – آبشاہ ج:لے :امرتسر
# ) پرو : محبوب دی لائبریری بہانے ، عالمی کلاسکی ساہت دی جان-پچھان
# ) قریب تن درجن کتاباں دے ریویؤ- سرجنا، نواں جماناں ، پنجابی ٹربیون
#) تلخیاں : پنجابی بولی اتے ساہت سبھیاچار پنجابی لکھاری 78

 
## انعام اعزاز
*پرنسپل سجان سنگھ یادگاری اوارڈ -1996
*پولیس منچ پنجاب ،سرجنا اوارڈ-2001
*لوک لکھاری سبھا بٹالا ، ساہت سبھا بھوگپور
*پنجابی ساہت سبھا ہشیارپور ، ساہت آشرم ٹاڈاں ،
*پنجابی ساہت سبھا مکیریاں ، پنجابی ساہت سبھا بھنگالا-مکیریاں ، پنجابی ساہت سبھا تلواڑا وغیرہ سبھاواں ولوں سرجنا سنران ( 2001–2008)
*پرنسپل سجان سنگھ جم صدی اوارڈ – 2009
*ماں وتیاوتی یادگاری ( کلا سرجنا ) اوارڈ -2011
*صفدر ہاشمی انعام (ولوں پنجابی ساہت اکیڈمی(بجلی بورڈ)) – 2012
*پنجابی ساہت اکیڈمی لدھیانہ،چرن داس جین یادگاری اوارڈ -2014

 
## ہورویکھو
## حوالے

## باہرلےجوڑ
*لال سنگھ دی ویب سائیٹ
*lalsinghdasuya.blogspot.in بلاگ

گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پنجابی سکھ
گٹھ:سکھ شخصیتاں
گٹھ:پنجابی کہانی کار
گٹھ:پنجابی لکھاری
بخشی بانو بیگم

**بخشی بانو بیگم** (جمن ورہا: ستمبر 1540ء– مرگ: 1596ء) مغلیہ سلطنت دے دوجے حکمران ہمایوں دی دھی تے مغل شہنشاہ جلال الدین اکبر دی بہن سی۔
## ویاہ
بخشی بانو بیگم دا پہلاں ویاہ ابراہیم مرزا نال ہمایوں نے کروایا سی، اوس ویلے بخشی بانو بیگم دی عمر دس ورہے سی تے مرزا ابراہیم سولہ سالاں دا سی۔ 1560ء وچ ابراہیم مرزا اک جنگ وچ قتل ہویا تے اوسی سال بخشی بانو بیگم دا دوجا ویاہ مرزا شریف الدین حسین احراری نال اکبر نے کروایا۔

## مرگ
بخشی بانو بیگم 1596ء وچ 55 یا 56 ورہے دی حیاتی پا کے فوت ہوئی۔
## ویکھو
*مغلیہ سلطنت

گٹھ:تیموری شاہی ٹبر
گٹھ:مغلیہ سلطنت دی زنانیاں
گٹھ:مغلیہ سلطنت دیاں زنانیاں
گٹھ:مغل راج دیاں عورتاں
گٹھ:سولویں صدی دی ہندوستانی زنانیاں
گٹھ:لہور وچ جمن والیاں شخصیتاں
گٹھ:مغل شہزادیاں
گٹھ:1596ء دی مرگاں
گٹھ:1540ء دی جمن والیاں شخصیتاں
عسکری مرزا

**عسکری مرزا** (جمن ورہا: 1516ء– مرگ: 1557ء یا 1558ء) مغل بادشاہ بابر دا پتر سی۔ اوہدی ماں دا ناں گل رخ بیگم سی۔
## مرگ
1557ء یا 1558ء وچ عسکری مرزا مکہ وچ فوت ہویا جد اوہ حج لئی گیا ہویا سی۔ عسکری مرزا دی اک دھی سی جد ناں سکینہ بیگم سی تے اوہدے نال اکبر نے ویاہ کرلیا سی۔
## ہور ویکھو
*بابر
*مغلیہ سلطنت

گٹھ:1516ء وچ جمن والیاں شخصیتاں
گٹھ:1557ء دی مرگاں
گٹھ:1558ء دی مرگاں
گٹھ:چنگیز خان دی اولاد
گٹھ:مغل شہزادے
گٹھ:تیموری شاہی ٹبر
زینت محل

**زینت محل** (جمن ورہا: 1823ء– مرگ: 17 جولائی 1886ء) مغلیہ سلطنت دی اخیرلی ملکہ تے  مغل بادشاہ بہادر شاہ ظفر دی چہیتی بیوی سی۔

بیگم صاحبہ زینت محل ،   بادشاہ بہادر شاہ ظفر دے ولوں مغل راج اتے حکمرانی کرن والی اصلی بادشاہ مہارانی سی۔  
## حیاتی
زینت محل بیگم دا جم 1823ء وچ دہلی وچ ہویا سی۔ 19 نومبر 1840ء نوں مغل بادشاہ بہادر شاہ ظفر نال ویاہ ہویا۔  1841ء وچ مرزا جواں بخت (مغل شہزادہ) جمیا تے زینت محل بیگم چہیتی مغل ملکہ بن گئی۔ جنگ آزادی 1857ء دے بعدوں زینت محل بیگم آخری مغل بادشاہ بہادر شاہ ظفر تے مغل شاہی ٹبر نال رنگون جلاوطن ہوئی تے اوتھے حیاتی دے اخریلے ورہے گزارے۔
## جیونی
left|thumb|زینت محل دی اکو اک معلوم تصویر، شاید ایہہ اک ہی تصویر اے جو کسے وی مغل مہارانی دی ملدی اے۔
زینت محل نے 19 نومبر 1840 نوں دلی وچ بہادر شاہ دوسرا نال ویاہ کیتا اتے اس دے اک پتر مرزا بخت نوں جم دتا۔

اسنے بادشاہ نوں بہت متاثر کیتا، اتے ولی عہد مرزا دارا بخت دی موت دے بعد، اسنے اپنے بیٹے مرزا جوان بخت نوں بادشاہ دے جیٹھے پتر مرزا فتح الملک بہادر دے تخت  دے وارث دے روپ وچ پچارنا شروع کر دتا۔ لیکن انگریزاں دی جیٹھاہک پالیسی دے کارن، ایہہ قبول نہیں کیتا گیا سی۔ محل دے معاملیاں وچ بہت زیادہ دخل دین لئی دلی وچ بریٹیش ریزیڈینٹ تھامس میٹکاف نوں 1853 وچ زہر دین دا اس تے شکّ سی۔

اوہ لال کنواں ، پرانی دلی وچ اپنے ہی حویلی وچ رہندی سی۔

 
### 1857 دی بغاوت
1857 دی بھارتی بغاوت دے دوران، اسنے اپنے بیٹے نوں اسدے لئی سنگھاسن سرکھات کرن دی کوشش وچ باغیاں  دے رابطہ توں باہر رکھیا۔ بریٹیش فتح دے نال، باغیاں دی حمایت کرن لئی بادشاہ دے دوسرے دو بیٹیاں نوں گولی مار دتی گئی؛ حالانکہ، اسدا پتر وارث نہیں بن سکیا۔ 1858 وچ، انگریزاں نے اسدے شوہر  نوں گدی توں برطرف کر کے، مغل راج نوں ختم کر دتا۔ اپنے شوہر دے نال اسنوں رنگون لئی جلاوطن کیتا گیا سی۔ 1862 وچ اپنے شوہر دی موت دے بعد، انگریزاں نے راجاشاہی نوں خارج کرن دی کوشش وچ بادشاہ دے خطاب دا کسے ولوں دعوہ کرن اتے روک لگا دتی سی۔ 
## موت

17 جولائی 1886 نوں اسدی موت ہو گئی۔ اس نوں  رنگون دے داگون ٹاؤنشپوچ شویڈگون پیگوڈا دے نیڑے اس دے شوہر دی قبر نیڑے دفنا دتا گیا سی۔ اس تھاں نوں بعد وچ بہادر شاہ ظفر درگاہ دے طور تے جانیا گیا۔

اس دا اتے بہادر شاہ II دا پوتا وی جوڑے دے نال دفنایا گیا اے۔ کئی دہاکے تک گمی رہن دے بعد، 1991 وچ اک بحالی کوشش دے دوران قبر دی کھوج ہوئی۔
thumb|زینت محل دا اک پورٹریٹ۔ لگپگ 1840
اخریلے ورہیاں وچ زینت محل بیگم افیون کھان دی عادی ہوگئی سی تے دو سال دی بیماری بعدوں 17 جولائی 1886ء نوں رنگون وچ فوت ہوئی۔ اونہاں نوں بہادر شاہ ظفر دے نیڑے دفن کیتا گیا۔
## ایہہ وی ویکھو
* زینت النساء

## حوالے

گٹھ:مغلیہ سلطنت
گٹھ:مغلیہ سلطنت دی تریخ
گٹھ:ہندوستانی مسلمان
گٹھ:تیموری شاہی ٹبر
گٹھ:1823ء وچ جمن والیاں شخصیتاں
گٹھ:1886ء دی مرگاں
گٹھ:مغلیہ سلطنت دے لوک
گٹھ:مغلیہ سلطنت دی زنانیاں
گٹھ:مغلیہ سلطنت دیاں زنانیاں
گٹھ:مغل راج دیاں عورتاں