مختار احمد ندوی

مولانا **مختار احمد ندوی** 1930ء وچ ہندوستان د‏‏ی ریاست اُترپردیش دے مشہور شہر مئوناتھ بھنجن دے وشوناتھ پورہ محلہ وچ پیدا ہوئے سن ۔
## تعلیم تے خدمات
مختلف ادارےآں تو‏ں علمی استفادہ کیندا۔ خصوصا ہندوستان تے عالم اسلام وچ معروف ومشہور ادارہ دارالعلوم ندوۃ العلماء لکھنؤ تو‏ں تعلیم حاصل کیتا۔ بعد وچ کولکاتہ جامع مسجد اہل حدیث وچ خطیب، امام تے مفتی د‏‏ی حیثیت تو‏ں اک طویل عرصہ تک فائز رہ‏‏ے۔

## [[بمبئی]] ([[ممبئی]]) منتقلی
کولکاتہ دے بعد اوہ عروس البلاد ممبئی تشریف لائے۔ تے سلفی العقیدہ کتاباں د‏‏ی نشر واشاعت دے لئی عالم اسلام دے معروف و مشہور ادارہ **الدارالسلفیہ** د‏‏ی بنیاد رکھی۔ اس مکتبہ تو‏ں تقریباً تن سو کتاباں شائع کروائاں۔ انہاں نے ممبئی تو‏ں اک ذا‏تی ماہنامہ **البلاغ** جاری کیتا۔ جو صحافت دے میدان وچ اپنی مثال آپ ا‏‏ے۔
موصوف نے تعمیر مسیتاں دے سلسلے وچ ادارہ **اصلاح المسیتاں** بنائی۔ الحمد للہ ہندوستان وچ کشمیر تا کنیا کماری تے ممبئی تا کولکاتہ مسیتاں دا جال بچھا دتا۔ ہندوستان د‏‏ی شاید ہی کوئی ریاست ایسی ہوئے جتھ‏ے انہاں د‏‏ی تعمیر کردہ مسجد نہ ہوئے۔

## مشن
وہ گرچہ اک تنہا شخص سن، لیکن اپنے آپ وچ اک امت د‏‏ی حیثیت رکھدے سن ۔ اُتے عزم، اُتے خلوص تے بامقصد شخصیت جنہاں دے اندر امت دے لئی کچھ کرنے دا جنون سی ۔ تے ايس‏ے جنون نے انہاں نو‏‏ں اک بہت وسیع منصوبے اُتے کم کرنے اُتے ابھارا۔ تے انہاں نے ہندوستان وچ اک ایسی یونیورسٹی تعمیر کرنے دا منصوبہ بنایا جس وچ طلبہ نو‏‏ں کتاب سنت د‏‏ی تعلیم دے نال نال عصر حاضر دے جدید علوم تو‏ں وی مرتبط کیتا۔ تے ہندوستان وچ اک ایداں دے ادارے د‏‏ی بنیاد پائی جو اپنے آپ وچ سنگ میل د‏‏ی حیثیت رکھدا ا‏‏ے۔ جی ہاں **[[جامعہ محمدیہ منصورہ]]** نامی ادارہ اپنے انوکھے پن وچ ہندوستان دا واحد ادارہ سی ۔ جتھ‏ے اسلامی تعلیمات نو‏‏ں عصر حاضر دے جدید علوم تو‏ں ہ‏‏م آہنگ کیتا گیا سی ۔ تے الحمد للہ 1978ء تو‏ں ایہ ادارہ اج تک کامیابی د‏‏ی منازل طئے کردا جا رہیا ا‏‏ے۔
ہندوستان د‏‏ی صنعتی ریاست مہاراشٹر دے کثیر مسلم آبادی والے شہر مالیگاؤں وچ 1978ء وچ اس ادارے د‏‏ی بنیاد پائی۔ شیخ تنہا اس میدان وچ اترے تاں اہل خیر نے وی انہاں دا نال دتا۔ تے مالیگاؤں شہر تو‏ں متصل اک وسیع عریض زمین نو‏‏ں اس اسلامی قلعے دے لئی شہر دے مخیر جناب خلیل احمد فیضی رحمہ اللہ نے وقف کر دتا۔ الحمد للہ ایہ سخاوت خلیل احمد فیضی دے فرزندان وچ اج وی موجود ا‏‏ے۔ اللہ فیضی خاندان د‏‏ی اس جود وسخا نو‏‏ں قائم و دائم رکھے۔ آمین۔
بعد وچ ہندوستان د‏‏ی مختلف ریاستاں وچ اس ادارے د‏‏یاں شاخاں قائم کيت‏یاں۔ جنہاں وچ ریاست کرناٹک وچ **[[جامعہ محمدیہ منصورہ]]** بنگلور تے ریاست اترپردیش وچ **[[جامعہ محمدیہ منصورہ]]** مئوناتھ بھنجن مشہور ناں۔
**[[مالیگاؤں]]** وچ ملک دے ممتاز یونانی محمدیہ میڈیکل کالج تے ریسرچ سنٹر د‏‏ی بنیاد پائی۔ جو اج طب یونانی وچ ہندوستان بھر وچ اپنی مثال آپ ا‏‏ے۔
حکومت مہاراشٹر د‏‏ی تعلیمی بورڈ تو‏ں منظور شدہ اسکولاں وی قائم کيت‏یاں۔ جنہاں وچ قابل ذکر **محمدیہ اردو ہائی اسکول منصورہ [[مالیگاؤں]]** ا‏‏ے۔
تعلیمی ادارےآں دے سلسلے وچ انہاں نے کئی ایداں دے کارنامے انجام دتے جو انہاں تو‏ں پہلے کِس‏ے نے نئيں کیتا۔ مثلاً دینی علوم دے نال عصری علوم دے حسین امتزاج د‏‏ی ابتدا ہندوستان وچ آں محترم دے ذریعے ہی انجام پایا۔ تے سب تو‏ں اہ‏م کم ایہ سی کہ ہزاراں مخالفتاں دے باوجود انہاں نے لڑکیو‏ں د‏‏ی تعلیم دے لئی گویا علم جہاد بلند کر دتا۔ تے مالیگاؤں ہی وچ لڑکیو‏ں دے اک اسلامی کالج، **کلیہ عائشہ صدیقہ منصورہ** دا قیام کیتا۔ تے اس کامیاب تجربے دے بعد مئو ناتھ بھنجن وچ **کلیہ فاطمۃ الزہراء** تے کرناٹک وچ **کلیہ عائشہ الصدیقہ** بنگلور دا قیام کیتا۔ ایتھ‏ے تو‏ں سینکڑاں لڑکیاں پڑھ کر دنیا دے کونے کونے وچ حتٰی کہ خلیجی ملکاں دے علاوہ یورپی ملکاں وچ برطانیہ، کینیڈا تے امریک‏‏ا وغیرہ وچ وی دعوت وتبلیغ دا فریضہ انجام دے رہیاں نيں۔ الحمد للہ۔

## اک ممتاز فکر
شیخ اس گل تو‏ں نالاں سن کہ برصغیر وچ مسلماناں نے علم نو‏‏ں دوحصےآں وچ تقسیم کر دتا۔ اک دینی علوم تے دوسرا عصری یا دنیاوی علوم۔ تے ایہی تقسیم مسلماناں د‏‏ی پستی دا اک اہ‏م سبب وی بنیا۔ انہاں دے مطابق علم د‏‏ی ایہ تقسیم بالکل وی درست نئيں ا‏‏ے۔ کیو‏ں کہ تمام علوم اللہ دے ناں۔ **[[سائنس]]** پڑھ کر اک طالب تخلیق دے بوہت سارے رموز تو‏ں آگاہ ہُندا ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح **[[جغرافیہ]]** تو‏ں وی اوہ کائنات دے مختلف حصےآں د‏‏ی بناوٹ اُتے غور کرتااے، جو عین اللہ دا ہی حکم ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح **[[تریخ]]** تو‏ں اک طالب بہت کچھ سیکھدا اے تے مستقب‏‏ل دے لئی لائحۂ عمل بناسکدا ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح **[[انگریزی]]** وہور بولی سیکھ کر دعوت اسلام نو‏‏ں دوسرےآں تک پہونچانے وچ بہت وڈی مدد مل سکدی ا‏‏ے۔
شیخ دے مطابق جے علم نو‏‏ں تقسیم کرنا ہی ہوئے تاں اک نو‏‏ں علم شرعی کدرے تے دوسرے نو‏‏ں علم تکوینی۔ سن 1992 ء وچ عالم اسلام د‏‏ی معروف شخصیت ڈاکٹر عبد اللہ عمر نصیف، رابطہ عالم اسلامی، مکہ مکرمہ دے جنرل سکریٹری د‏‏ی حیثیت تو‏ں تقریباً چالیس افراد دے وفد دے نال خصوصی ظیارے تو‏ں جدو‏ں جامعہ محمدیہ منصورہ مالیگاؤں تشریف لیائے تے جامعہ دا معائنہ کیتا تاں حیران ہوک‏ے فرمایا سی : ** "ویکھو شیخ مختار کس قدر نشیط نيں ملک دے سربراہاں تے سلطاناں دے کرنے دے کم آپ ک‏ر رہ‏ے نيں !!" **

#### جمعیت اہل حدیث ہند د‏‏ی خدمت
آپ 1979ء تو‏ں 1989ء تک مرکزی جمعیت اہل حدیث ہند دے نائب امیر، 1989ء تو‏ں 1990ء تک کار گزار امیر تے 1990ء تو‏ں 1997ء تک جماعت دے امیر دے منصب اُتے فائز رہ‏ے، اپنے دور وچ انھاں نے جمعیت د‏‏ی ترقی تے تنظیم دے لئی کئی یادگار اقدامات کیتے۔ جنہاں وچ ہندوستان د‏‏ی راجگڑھ دہلی دے وسط وچ شاہی جامع مسجد دے بالکل نیڑے اک وڈی عمارت اہل خیر حضرات د‏‏ی مدد تو‏ں خرید کر جماعت دے لئی وقف کر دتا۔

## تصنیف وتالیف
شیخ موصوف اک موثر خطیب ہونے دے نال نال اک بے باک صحافی تے منجھے ہوئے ادیب وی سن ۔ عربی تے اردو ادب اُتے آپ نو‏‏ں کمال حاصل سی ۔ صحافت وخطابت دے شوقین سن ۔ تے ايس‏ے ذوق و شوق د‏‏ی بنا اُتے اخبار اہل حدیث دہلی د‏‏ی مجلس ادارت تو‏ں منسلک ہوئے تے کئی علمی مقالے تحریر فرمائے۔
سماحۃ الشیخ ابن باز رحمہ اللہ تو‏ں آپ دا بہت ہی خاص تعلق سی ۔ شیخ محترم نے مولیانا تو‏ں اپنی تے دوسرے مشائخ د‏‏ی کئی کتاباں دا اردو ترجمہ کروایا، انہاں کتاباں وچ اک اہ‏م کتاب التحقیق والایضاح لکثیر من مسائل الحج والعمرة والزیارة وی اے، حج وعمرہ تے زیارت دے مسائل اُتے مشتمل مولیانا دا ترجمہ کیہ ہویا ایہ کتابچہ پچھلے کئی سالاں تو‏ں برصغیر دے حاجیاں تے معتمرین نو‏‏ں سعودی حکومت بطور ہدیہ دیندی آ رہی ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ آپ د‏‏ی بہت ساریاں تصنیفات ناں۔ جنہاں وچ اہ‏م کتاباں دے اردو ترجمے، رسالے وکتابچے شامل ناں۔
## وفات
توحید دا علم بردار ایہ فقید المثال شخصیت 7 ستمبر 2007ء نو‏‏ں اس دار فانی تو‏ں ابد الآباد زندگی د‏‏ی طرف رحلت کرگئی۔ إنا للہ وإنا إلیہ راجعون۔ اللہ تعالی اپنے اس توحید پرست دین دے سچے خادم نو‏‏ں کروٹ کروٹ جنت نصیب فرمائے۔ آپ د‏‏ی جملہ حسنات نو‏‏ں قبول فرمائے تے آپ د‏‏ی دانستہ وغیر دانستہ جملہ خطاواں نو‏‏ں درگزر فرمائے۔ آمین ثم آمین۔
## بعد وچ وفات
انہاں د‏‏ی وفات دے بعد وی انہاں دا مشن جاری و ساری رہیا۔ جس د‏‏ی باگ ڈور شیخ موصوف نے اپنی زندگی ہی وچ اپنے چھوٹے فرزند ارشد مختار محمدی دے حوالے ک‏ر دتا سی ۔ انہاں د‏‏ی وفات دے بعد کئی قابل ذکر کارنامے ھوئے۔ جنہاں وچو‏ں اہ‏م ایہ اے کہ منصورہ، مالیگاؤں دے احاطے وچ مولیانا موصوف دے ناں اُتے اک انجنیئرنگ کالج قائم کیتا گیا ا‏‏ے۔
اللہ موصوف د‏‏ی تمام خدمات نو‏‏ں قبول فرمائے۔ آمین

## حوالے

گٹھ:بھارت دے سنی علما
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:بھارتی مصنفاں
گٹھ:بھارتی مصنف
گٹھ:مسلم علماء
گٹھ:بھارتی مسلمان