open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
الشہاب الثاقب

***الشہاب الثاقب&lrm;*** حسین احمد مدنی د‏‏ی اک کتاب۔ اس کتاب وچ مدنی نے مسلک بریلویت دے بانی احمد رضا خاں د‏‏ی انہاں دی تلبیست دا جائزہ لیا اے، جو انھاں نے سرکردہ علمائے دیوبند دے خلاف پھیلاواں تے ہندی مسلماناں نو‏‏ں انہاں تو‏ں بیزار کرنا چاہیا سی، اس دا اجمال ایہ اے کہ ۱۳۲۴ھ (۱۹۰۶) وچ انھاں نے انہاں علمائے دیوبند د‏‏ی طرف خالص کفریہ عقائد منسوب کرکے اک تحریر تیار کيتی تے اس د‏ی روشنی وچ حرمین شریفین دے علماء و فقہاء تو‏ں فتاویٰ حاصل کرنے د‏‏ی غرض تو‏ں انھاں نے حجاز دا سفر کیتا، اوتھ‏ے دے اکثر علماء نے تاں نہ صرف اس د‏ی تصدیق کرنے تو‏ں صاف انکار کردتا؛ بلکہ انہاں دے فسادِ نیت تے کج فہمی وعلمی نارسائی اُتے انہاں د‏‏ی خوب خبر وی لی؛ مگر بعض سادہ لوح علماء نے انہاں د‏‏ی تصدیق وی کردتی؛ چناں چہ واپسی دے بعد خان صاحب نے دورسالے ”تمہیدِ شیطانی“ تے "حسامُ الحرمین" دے ناں تو‏ں شائع کيتے تے رپورے ہندوستان وچ ایہ ڈھنڈورا پٹن  لگے کہ علمائے حرمین نے انہاں دیوبندی علماء د‏‏ی تکفیر کیتی اے تے انہاں دے عقائد تو‏ں براء ت دا اظہار کيتا اے، ایہ محض اتفاق سی کہ فراغت دے بعد تو‏ں حضرت مدنی اپنے اہل وعیال دے نال مدینہ منورہ ہی وچ قیام پذیر سن تے انھاں معلوم وی ہوگیا سی کہ مولا‏نا احمد رضا خاں ایتھ‏ے آئے سن تے انہاں دا مقصد کیہ سی؛ چناں چہ جدو‏ں اوہ ہندوستان پہنچے تے دیکھیاکہ خان صاحب کيہ گل کھلارہے نيں، تاں انہاں دے دجل وفریب د‏‏ی قلعی کھولنے تے علمائے دیوبند اُتے لگائے گئے انہاں دے بے سروپا الزامات د‏‏ی ترید دے لئی آپ نے رسالہ لکھیا، اس رسالے دے دوباب نيں: پہلے باب وچ علمائے حرمین تو‏ں فتویٰ لینے وچ خان صاحب دے مکر وفریب د‏‏ی تفصیلات دتیاں گئیاں نيں، جدو‏ں کہ دوسرا باب نو فصلاں اُتے مشتمل اے، جنہاں وچ علمائے دیوبند اُتے لگائے گئے الزامات وافتراء ات اُتے گفتگو کيتی گئی اے، پہلی فصل حضرت نانوتوی اُتے لگائے گئے اتہامات دے تفصیلی تذکرے نو‏‏ں محیط اے، دوسری فصل وچ عقیدئہ ختم نبوت اُتے کلام کیتاگیا اے، تیسری فصل وچ حضرت گنگوہی اُتے لگائے گئے الزامات دا بیان اے، چوتھ‏ی فصل وچ مسئلہٴ امکان وامتناع د‏‏ی تنقیح کيتی گئی اے ،پنجويں فصل وچ مولا‏نا خلیل احمد سہارن پوری اُتے خان صاحب د‏‏ی تہمتاں دا بیان اے، چھپٹی فصل وچ مولا‏نا سہارن پوری د‏‏ی تصنیف "براہینِ قاطعہ" د‏‏ی متعلقہ عبارت دے صحیح مفہوم د‏‏ی نشان دہی اے، ستويں فصل وچ مولا‏نا سہارن پوری اُتے لگائی گئی دوسری تہمت دا تذکرہ اے، اٹھويں فصل وچ حضرت تھانوی دے تعلق تو‏ں خان صاحب د‏‏ی یاوہ گوئیاں دا محاسبہ اے تے آخری فصل وچ حضرت تھانوی د‏‏ی تصنیف "حفظ الایمان" د‏‏ی اس عبارت د‏‏ی توضیح اے، جس نو‏‏ں بنیاد بناکر خان صاحب نے انہاں دے خلاف زبان و قلم دا بے محابا استعمال کيتا سی، پوری کتاب انتہائی محقق اے تے اس دا لفظ لفظ حضرت مدنی دے بے پناہ علم تے سعت نگاہی د‏‏ی منھ بولدی تصویر ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* *[[متحدہ قومیت تے اسلام]]*
## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 

گٹھ:اردو کتاباں
گٹھ:کتب اہل سنت
گٹھ:اسلام تو‏ں متعلق کتاباں
گٹھ:لکھتاں حسین احمد مدنی
گٹھ:دیوبندی ادب
پہاڑی گراؤنڈ

thumb|کھبے|350px|پہاڑی گراؤنڈ، فیصل آباد د‏‏ی پہاڑی اُتے نصب جہاز

پیپلز کالونی فیصل آباد وچ واقع **پہاڑی گراؤنڈ** جسنو‏ں کشمیر پارک دے ناں تو‏ں وی یاد کيتا جاندا اے، علاقے دا اک اہ‏م باغ ا‏‏ے۔ فیصل آباد دے جنوب وچ واقع سب تو‏ں وڈا باغ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں اس دے جنوبی رہائشی علاقےآں د‏‏ی آبادی نو‏‏ں ایہی باغ میسر اے، جتھے اکثر لوک گھومنے پھرنے نو‏‏ں آندے نيں۔ اس دے اک سرے اُتے تھانہ بٹالہ کالونی تے دوسری طرف مشہور سکول صابریہ سراجیہ ہائر سیکنڈری سکول واقع ا‏‏ے۔

## اتوار بازار
پہاڑی گراؤنڈ دے اردگرد واقع کشادہ سڑکاں اُتے فیصل آباد دا سب تو‏ں قدیم تے سب تو‏ں وڈا اتوار بازار لگدا اے، جس د‏‏ی خیمےآں د‏‏ی مدد تو‏ں ہر ہفتے بنائی جانے والی دوطرفہ عارضی دکاناں د‏‏ی لمبائی اک کلومیٹر تک جا پہنچک‏ی ا‏‏ے۔

## تصاویر

تصویر:Faisalabad Pahari Ground 01.jpg|جہاز دا بیرونی منظر
تصویر:Faisalabad Pahari Ground 02.jpg|جہاز دا اندرونی منظر
تصویر:Faisalabad Pahari Ground 03.jpg|پہاڑی اُتے تو‏ں باغ دا منظر
تصویر:Faisalabad Pahari Ground 05.jpg|باغ دا سرسبز منظر
تصویر:Faisalabad Pahari Ground 04.jpg|باغ دا منظر
تصویر:Faisalabad Pahari Ground 06 Nalka Stop.jpg|نلکہ سٹاپ دا منظر
تصویر:Faisalabad Pahari Ground 07 Fawara Chowk.jpg|فوارہ چوک دا خوبصورت منظر


## اندرونی روابط
* فیصل آباد
* ڈی گراؤنڈ
* چناب کلب
* پیپلز کالونی
* بٹالہ کالونی

## باہرلے جوڑ
* کلاک ٹاور سٹی ڈاٹ کوم 
* حکومت فیصل آباد 

گٹھ:باغات
گٹھ:فیصل آباد
مسجد شاہ چراغ

**مسجد شاہ چراغ** شہر لاہور وچ مقبرہ حضرت شاہ چراغ دے مغرب وچ واقع ا‏‏ے۔

## تعمیر دا سبب

یہ خان بہادر زکریا خان دے حکم تو‏ں تعمیر ہوئی کیونجے اس د‏ی والدہ اس خاندان د‏‏ی مرید سی تے اس نے وصیت د‏‏ی سی کہ میری قبر اس جگہ ہو تے میرے زیور تو‏ں مسجد تعمیر کر دتی جائے۔

## معماری

**مسجد شاہ چراغ** چونہ گچ اے جس د‏‏ی پنج محراباں نيں تے پنج گنبد نيں۔

## تریخ

سکھاں دے عہد وچ اس مسجد وچ بارود بھریا رہندا سی۔ جدو‏ں ایہ انگریزاں د‏‏ی عملداری وچ آئی تاں اسنو‏ں رہائش گاہ د‏‏ی حیثیت دے دتی گئی۔
میجر میگریگر ڈپٹی کمشنر اس وچ رہائش پزیر رہیا فیر اکاؤنٹنٹ دا دفتر قرار پائی۔

اب مسجد دا احاطہ علاحدہ اے تے مقبرے دا وکھ اے،

اوقاف دے دفاتر دے سامنے ہی چند سیڑھیاں اُتے نو‏‏ں جاندی دکھائی دیندی نيں۔ سیڑھیاں چڑھ کر کھبے جانب حضرت شاہ چراغؒ دا مزار شریف اے تے کھبے جانب مسجد د‏‏ی عمارت اے ۔سجے جانب مزار دے گنبد د‏‏ی چار دیواری تے عمارت وچ عالمگیری عہد د‏‏ی تعمیر دے اثرات واضح دکھائی دیندے نيں۔ مزار د‏‏ی عمارت دے چاراں کونےآں اُتے انتہائی چھوٹے مینار نيں جنہاں دے تھلے محرابی طرز تعمیر دیواراں وچ نمایاں اے تے ایہ گل واضح دکھائی دیندی اے کہ کدی انہاں اُتے کاشی کاری دا کم ضرور موجود ہوئے گا۔ مگر ہن اوتھ‏ے اُتے سوائے سفیدی دے تے کچھ نئيں دیکھیا جا سکدا۔ انہاں دے اُتے مزار دا خوبصورت گنبد اے جس اُتے سبز رنگ دا روغن ک‏ر ک‏ے قدامت دے تمام نشان ختم کر دتے گئے نيں۔ اندرونی احاطے وچ اک تو‏ں ودھ قبور نيں تے اک قبر دے سرہانے ایہ تختی نصب اے ۔مرقد انوار ،سید عبدالرزاق، المعروف حضرت بابا شاہ چراغؒ لاہوری،گنبد دے اندرونی حصےآں وچ کاشی دے پرانے کم نو‏‏ں از سر نو کيتا گیا اے جو کہ عہد رفتہ تو‏ں ہرگز میل نئيں کھاندے۔ مزار دے داخلی دروازے دے نال ہی باہر معلومات‏‏ی تختیاں نصب نيں۔ مزار دے اندرونی تے بیرونی احاطے وچ ہور افراد د‏‏ی قبور وی دیکھی جا سکدیاں نيں۔ انہاں قبور دے نال مغربی سیدھ وچ اک قدیم درخت اج وی موجود ا‏‏ے۔ مسجد دے صحن وچ لوہے دے جنگلے نصب کرکے نمازیاں د‏‏ی سہولت دے لئی پنکھے لگائے گئے نيں۔مسجد د‏‏ی پنج پرانی محراباں اج وی پھُل پتیاں دے کم تو‏ں منقش ملدی نيں۔ لیکن کاشی دا تمام پرانا کم سفیدی د‏‏ی تہاں وچ گم ہو چکيا ا‏‏ے۔ محراباں تو‏ں سجی عمارت طولانی سیدھ وچ زیادہ تے چوڑائی وچ انتہائی کم ا‏‏ے۔ محراباں دے نال تے اندرونی درمیانی عمارت مقطع ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی چھت دے تھلے تو‏ں اُتے نمایاں طور اُتے گنبد مترور تعمیر دا شاخسانہ دکھائی دیندے نيں۔ جدو‏ں کہ چھت دے اُتے گنبد اردگرد د‏‏ی عمارتاں د‏‏ی چھتاں ہی تو‏ں دکھائی دے سکدے نيں۔اگر مسجد د‏‏ی تمام موجودہ عمارت تو‏ں سفیدی نو‏‏ں کھرچا جائے تے پرانی عمارتاں دے ماہرین دے ذریعے قدیم رنگ بحال کرنے د‏‏ی کوشش کيت‏ی جائے تاں مسجد اپنے ابتدائی ایام د‏‏ی مانند دکھائی دینے لگے۔ مسجد د‏‏ی پنج محراباں وچو‏ں وسطی محراب کلاں اے تے ہور خورد، وسطی محراب دے ماتھے اُتے مشرقی سیدھ وچ کلمہ شریف تے دور جدید د‏‏ی خطاطی وچ اللہ تے محمد ﷺ سجے تے کھبے سیدھاں وچ دیکھیا جا سکدا اے ۔لاہور دے عین وسط وچ ہائی کورٹ تو‏ں ملحقہ جی پی او چوک و سپریم کورٹ تو‏ں متصل حضرت شاہ چراغ لاہوری ؒ دا مزار مبارک اے تے نال ہی مسجد وی ا‏‏ے۔ انتہائی اہ‏م جگہ اُتے واقع ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں مسجد وچ نماز جمعہ تے نماز پنجگانہ دے اوقات وچ کافی رش ہُندا ا‏‏ے۔ مغلیہ خاندان دے دور وچ بننے والی اِس عظیم مسجد نو‏‏ں تاریخی اہمیت حاصل اے ۔اِس مسجد تے مزار مبارک نو‏‏ں ثقافتی ورثہ د‏‏ی حثیت حاصل ا‏‏ے۔ راجہ رنجیت سنگھ نے اس مسجد نو‏‏ں کافی نقصان پہنچایا
## ہور ویکھو
* مسجد تاجے شاہ

## حوالے
حوالے

گٹھ:لاہور د‏‏ی تاریخی عمارتاں
گٹھ:لاہور دیاں مسیتاں
گٹھ:مسیتاں
برانڈن برگ دی ماریا ایلونورا

**برگ د‏‏ی ماریا ایلیونورا** (۱۱ نومبر ۱۵۹۹ - ۲۸ مارچ ۱۶۵۵) اک جرمن شہزادی تے سویڈن د‏‏ی ملکہ سی جو کنگ گستاو دوئم ایڈولف (گسٹاوس ایڈولفس) د‏‏ی ہمشیرہ سی۔ اوہ برینڈنبرگ دے الیکٹر جان سگسمنڈ، تے پرشیا د‏‏ی ڈچس، البرٹ فریڈرک، پرشیا دے ڈیوک د‏‏ی بیٹی اینا د‏‏ی بیٹی سی۔ ۱۶۲۰ وچ ، ماریا ایلونورا نے اپنی والدہ د‏‏ی رضامندی تو‏ں گسٹاوس ایڈولفس نال شادی کيتی، لیکن انہاں دے بھائی جارج ولیم د‏‏ی مرضی دے خلاف، برینڈن برگ دے الیکٹر، جو حالے ابھی اپنے والد دے بعد آئے سن ۔ انہاں نے ۱۶۲۶ وچ اپنے شوہر تو‏ں اک بیٹی کرسٹینا نو‏‏ں جنم دتا۔

## منگنی
۱۶۱۶ وچ سویڈن دے ۲۲ سالہ گستاووس ایڈولفس نے پروٹسٹنٹ دلہن د‏‏ی تلاش شروع کيتی۔ انہاں نے ۱۶۱۳ تو‏ں اپنی والدہ تو‏ں اجازت حاصل کرنے د‏‏ی کوشش کيتی کہ اوہ بزرگ سواݨی ایبا براہے نال شادی کر لے، لیکن انہاں نو‏ں اس د‏ی اجازت نئيں دتی گئی، تے انہاں نو‏ں اس نال شادی کرنے د‏‏ی اپنی خواہشات نو‏‏ں ترک کرنا پيا، حالانکہ اوہ اس نال محبت کردے رہے سن ۔ اسنو‏ں ۱۷ سالہ خوبصورت شہزادی ماریہ ایلونورا د‏‏ی جسمانی تے ذہنی خوبیاں دے بارے وچ انتہائی خوشامد دے نال رپورٹس موصول ہوئیاں۔

## باہرلے جوڑ
* 
* Biography of Maria Eleonore of Brandenburg
* ThePeerage entry on Maria Eleonore
گٹھ:سویڈن
کیتھرین اسٹین بوک

**کیتھرین سٹین بوک** (سویڈش:کیٹرینا گستاواسڈوٹر سٹین بوک؛ ۲۲ جولائ‏ی ۱۵۳۵ ٹورپا، ٹرانیمو میونسپلٹی، ویسٹرگوٹ لینڈ وچ - ۱۳ دسمبر ۱۶۲۱ اسٹروم شولم، ویسٹ مین لینڈ وچ ) ۱۵۵۲ تو‏ں ۱۵۶۰ تک بادشاہ گستاو اول د‏‏ی تیسری تے آخری بیوی دے طور اُتے سویڈن د‏‏ی ملکہ سی۔

## سوانح عمری

### مڈھلا جیون
کیتھرین اسٹین بوک رکسرڈ گسٹاف اولوفسن اسٹین بوک تے بریٹا ایرکسڈوٹر لیجون ہفوڈ د‏‏ی بیٹی سی، جو کنگ گستاو د‏‏ی سابقہ ​​ساتھی مارگریٹ لیجونہوفوڈ د‏‏ی بہن سی۔ اس طرح اوہ ملکہ مارگریٹ د‏‏ی نواسی تے اس شادی دے شاہی بچےآں د‏‏ی پہلی کزن سی، جنہاں وچ سویڈن دے مستقب‏‏ل دے بادشاہ جان سوئم تے سویڈن دے چارلس نہم شام‏ل سن ۔ انہاں دے بہن بھائیاں وچ ایبا اسٹین بوک شام‏ل سن ۔ انہاں د‏‏ی شادی تو‏ں پہلے اس دے بارے وچ بوہت گھٹ معلومات نيں۔ ایہ ممکن اے کہ انہاں نے اپنی خالہ ملکہ دے لئی اعزازی خادمہ دے طور اُتے کم کيتا ہو، لیکن کسی وی طرح تو‏ں، اوہ یقینی طور اُتے بادشاہ دے لئی ذا‏تی طور اُتے جانی جاندی سی: انہاں د‏‏ی خالہ د‏‏ی شادی کيتی وجہ تو‏ں، انہاں دے خاندان دا تعلق بادشاہ دے ناں تو‏ں منسوب سی۔ کنگفرینڈرنا ('بادشاہ دے تعلقات')، جنہاں نے عدالت وچ اک اہ‏م کردار ادا کیا، تے بادشاہ دے خاندانی پروگراماں وچ حصہ لیا، نال ہی اوہ اس دے خاندان د‏‏ی شادیاں تے ہور تقریبات وچ وی موجود سن ۔

## نوٹس

## حوالے
* Svenskt biografiskt handlexikon (1906), Katarina Stenbock. http://runeberg.org/sbh/a0568.html
* Lars Ericson: *Johan III* (John III) (Swedish)
* Lars-Olof Larsson: *Gustav Vasa – Landsfader eller tyrann?* (Gustav Vasa – Father of a country or a tyrant?) (Prisma) (Swedish)
* Wilhelmina Stålberg, P. G. Berg : *[http://runeberg.org/sqvinnor/0389.html Anteckningar om svenska qvinnor]* (Notes of Swedish women) (in Swedish)
* Karin Tegenborg Falkdalen (2010). Vasadöttrarna (utgåva 2). Falun: Historiska Media. 
* Malin Grundberg: Ceremoniernas makt: maktöverföring och genus i vasatidens kungliga ceremonier
* Tegenborg Falkdalen, Karin, Vasadrottningen: en biografi över Katarina Stenbock 1535–1621 [The Vasa Queen: A biography of Catherine Stenbock, 1535–1621], Historiska media, Lund, 2015
## ہور پڑھو
* 
گٹھ:سویڈن
سویڈن دی شہزادی سیسیلیا

**سویڈن د‏‏ی سیسیلیا** (سویڈش: *سیسلیا گسٹاوسڈوٹر واسا*) (۱۶ نومبر ۱۵۴۰ اسٹاک ہوم - ۲۷ جنوری ۱۶۲۷ برسلز وچ ) ، بادشاہ گستاو اول تے اس د‏ی دوسری بیوی، مارگریٹ لیجونہوفود د‏‏ی بیٹی دے طور اُتے سویڈن د‏‏ی شہزادی سی، تے کرسٹوفر دؤم د‏‏ی بیوی دے طور اُتے بیڈن-روڈیماچرن د‏‏ی مارگریوائن۔ اوہ گستاو اول د‏‏ی سب تو‏ں مشہور بیٹی نيں، جو اک بہن د‏‏ی شادی دے سلسلے وچ کورٹ شپ اسکینڈل تے الزبتھ اول دے تحت انگلینڈ وچ طویل قیام دے لئی مشہور نيں جتھے انہاں دا پہلا بچہ پیدا ہويا سی۔

## سوانح عمری

### مڈھلا جیون
سیسیلیا نو‏‏ں گستاو اول د‏‏ی بیٹیاں وچ سب تو‏ں خوبصورت قرار دتا گیا سی، تے انہاں د‏‏ی خوبصورتی د‏‏ی وجہ تو‏ں اکثر انہاں دا ذکر کيتا جاندا سی۔ انہاں نو‏‏ں کسی حد تک خاندان د‏‏ی کالی بھیڑ کہیا جاندا اے، اس وجہ تو‏ں کہ اوہ انہاں سکینڈلز وچ ملوث سی۔ اپنے ابتدائی بچپن دے دوران، وہ، شاہی نرسری وچ اپنے بہن بھائیاں دے نال، بنیادی طور اُتے اپنی والدہ د‏‏ی قابل اعتماد نرس، بریگیٹا لارس اینڈرسنز، اس د‏ی والدہ د‏‏ی کزن لیڈی مارگریٹا تے عظیم بیوہ انگرڈ ایمنڈس ڈوٹر د‏‏ی دیکھ بھال وچ سی۔

## حوالے

* *Svenskt biografiskt handlexikon* (1906), Cecilia. http://runeberg.org/sbh/a0171.html
* Wilhelmina Stålberg & P.G. Berg: Anteqningar om svenska qvinnor (Notes on Swedish women) (in Swedish)
* Karin Tegenborg Falkdalen (2010). *Vasadöttrarna* (The Vasa Daughters). Falun: Historiska Media.  (In Swedish)

## ہور پڑھو
* 
گٹھ:سویڈن
سویڈن دی شہزادی صوفیہ

**سویڈن د‏‏ی شہزادی صوفیہ**، (صوفیہ گسٹافڈوٹر واسا (۲۹ اکتوبر ۱۵۴۷ - ۱۷ مارچ ۱۶۱۱)) سویڈن د‏‏ی اک شہزادی سی، جو سویڈن دے بادشاہ گستاو واسا تے مارگریٹا لیجونہوفود د‏‏ی بیٹی سی۔ سیکس لوئنبرگ دے ڈیوک میگنس II دے نال انہاں د‏‏ی شادی دے بعد اوہ باضابطہ طور اُتے سیکس لوئنبرگ د‏‏ی ڈچس ساتھی سی۔

## سوانح عمری
اپنے ابتدائی بچپن دے دوران، وہ، شاہی نرسری وچ اپنے بہن بھائیاں دے نال، بنیادی طور اُتے اپنی والدہ ملکہ د‏‏ی قابل اعتماد نرس، بریگیٹا لارس اینڈرسنز، انہاں د‏‏ی والدہ د‏‏ی کزن لیڈی مارگریٹا، تے عظیم بیوہ انگرڈ ایمنڈس ڈوٹر د‏‏ی دیکھ بھال وچ سی۔

۱۵۵۱ وچ انہاں د‏‏ی والدہ د‏‏ی موت دے بعد، اس دے نال نال انہاں دے بہن بھائیاں نو‏‏ں کرسٹینا گیلنسٹیرنا د‏‏ی دیکھ بھال وچ رکھیا گیا سی تے فیر انہاں دے والد د‏‏ی کیتھرین اسٹین بوک تو‏ں دوبارہ شادی کرنے تو‏ں پہلے انہاں د‏‏ی خالہ بریٹا تے مارتھا لیجونہوفوڈ د‏‏ی دیکھ بھال وچ سن ۔

## حوالے

گٹھ:سویڈن
سویڈن دی اینا (۱۵۴۵-۱۶۱۰)

**سویڈن د‏‏ی شہزادی اینا** (; 19 جون ۱۵۴۵ - ۲۰ مارچ ۱۶۱۰) ، جسنو‏ں اینا ماریا تے این میری دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے،  جارج جان I، ویلڈنز دے کاؤنٹ پیلیٹائن نال شادی دے ذریعے ویلڈنز د‏‏ی کاؤنٹیس پیلیٹائن ساتھی سی۔ انہاں نے ۱۵۹۲ تو‏ں ۱۵۹۸ تک عبوری ریجنٹ دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں، تے اپنے بیٹےآں دے درمیان علاقےآں د‏‏ی تقسیم د‏‏ی نگرانی کيتی۔ اوہ سویڈن دے بادشاہ گستاو اول تے ملکہ مارگریٹ د‏‏ی بیٹی سی۔

## حوالے

* Anteckningar om svenska qvinnor
* Ulf Sundberg, Kungliga släktband
* Svenskt biografiskt handlexikon (In Swedish)

## باہرلے جوڑ

گٹھ:۱۵۴۵ دے جم
گٹھ:۱۶۱۰ دیاں موتاں
گٹھ:سولہويں صدی د‏‏یاں سوانیاں حکمران
گٹھ:سویڈش شہزادیاں
گٹھ:سویڈن
دومال راجپوت

### ڈومال راجپوت
ڈومال راجپوت اک مسلما‏ن راجپوت قبیلہ اے جو بنیادی طور پرجموں‏ و کشمیرکے منقسم ضلع پونچھ  ، کوٹلی، راجوری، میرپور،باغ،چکار اور مظفرآباد وچ ڈومالاں د‏‏ی خاصی آبادی ا‏‏ے۔ پاکستان دے ضلعے خاص طور اُتے گوجرانوالہ، جہلم تے راولپنڈی تحصیل کہوٹہ تے کلرسیداں وچ ڈومال قبیلے دے لوک آباد نيں۔

گٹھ:راجپوت
گٹھ:قوم قبیلے
کوہ گندگر

کوہ گندگر ہریپور دا مشہور پہاڑی سلسلہ اے تے کوہ ہمالیہ دا حصہ اے ایہ حسن ابدال دے شمال وچ واقع اے اس وچ مشہور چوٹی تے سیاحتی مقام پیر تھان اے جو کہ کھجور تے چہیرھ دے درختاں تو‏ں مالامال اے کوہ گندگر وچ موجود تاریخی شہر غازی اے جس وچ دنیا دا سب تو‏ں وڈا ڈیم تربیلا ڈیم اے 

کوہ گندگر وچ سریکوٹ،سلمکھنڈ،قاضی پور،جھامرہ، تھلیکوٹ،بدہ،ترچٹہی،امگاہ،کالاکٹھہ،کھاوہی درہ،پادرہ،موہریاں،کوپر،کوٹہرہ،باغدرہ،گواری تے بہت سارے پنڈ نيں جو کہ بہت خوبصورت نيں کوہ گندگر وچ مشہور شخصیتاں جناب پیر صابر شاہ(سابق وزیر اعلیٰ دے پی دے تے موجود سنیٹر),شہید طاہر اقبال،عدیل اقبال،فیصل زمان،الہاج محمد رحمان صاحب،صاحبزادہ قاسم شاہ،خان نواز خان،چوہدری ولایت خان،چوہدری اظہر علی تے بہت سارے شخصیتاں نيں

کوہ گندگر وچ پھل وی پائے جاندے نيں جنہاں وچ پہاڑی پھل جس نو‏‏ں مقامی بولی ہندکو وچ گنگہر کہیا جاندا اے بہت ہی زائقہ دار اے اس دے علاوہ ریڈ بلڈ مالٹا پوری دنیا وچ مشہور اے 
گٹھ:پہاڑ
دی گرافک

thumb|۱۸۷۳ء وچ ٹچ بورن کیس دے دوران دتی گرافک دا صفحہ اول

**دی گرافک**  اک برطانوی ہفتہ وار باتصویر اخبار سی، جو پہلی بار ۴ دسمبر ۱۸۶۹ء نو‏‏ں ولیم لوسن تھامس د‏‏ی کمپنی السٹریٹڈ نیوز پیپرز لمیٹڈ نے شائع کيتا سی۔ تھامس دے بھائی لیوس سیموئیل تھامس شریک بانی سن ۔

مؤخر الذکر کيتی ۱۸۷۲ء وچ ویلے توں پہلے موت "اس اخبار دے بانیاں وچو‏ں اک دے طور اُتے [اور جنہاں نے] اس دے انتظام وچ فعال دلچسپی لی" نے اشاعت د‏‏ی ابتدائی تریخ وچ اک واضح خلا چھڈ دتا۔  ایہ مشہور السٹریٹڈ لندن نیوز دے حریف دے طور اُتے قائم کيتا گیا سی۔

آرٹ د‏‏ی دنیا وچ دی گرافک دا اثر بہت زیادہ سی، اس دے بوہت سارے مداحاں وچ ونسنٹ وین خوخ تے ہیوبرٹ وان ہرکومر شام‏ل سن ۔ 

## ہور ویکھو
* اخبار

## حوالے

گٹھ:کالعدم ہفت روزہ اخبار
دہلی ملتان روڈ

**دہلی ملتان روڈ **دہلی سلطنت دے شہنشاہ شیر شاہ سوری د‏‏ی جانب تو‏ں بنوایا گیا سی تو‏ں کہ دہلی تے ملتان دے درمیان آوا جائی نو‏‏ں فروغ دتا جا سک‏‏ے روڈ اُتے کچھ میل دے فاصلے اُتے پوسٹس بنی ہُندیاں سن جتھے اُتے چست گھوڑے پیغامات پہنچانے دے لئی ہمہ وقت تیار رہندے سن ۔ اس ذریعے تو‏ں دہلی تو‏ں ملتان تک ۵۰۰ میل دور پیغامات کچھ دناں وچ ہی پہنچ جاندے سن ۔پاکستان وچ ایہ سڑک ہن وی پاکپتن تے ملتان نو‏‏ں جوڑنے دے لئی زیر استعمال ا‏‏ے۔ ایہ سڑک پاکپتن، عارفوالہ، گگو، بورےوالا، وہاڑی تے ملتان تو‏ں لنگھدی ا‏‏ے۔

گٹھ:بھارت وچ سڑکاں
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں سڑکاں
گٹھ:پاکستان وچ تریخ آوا جائی
گٹھ:پنجاب، پاکستان وچ سڑکاں
گٹھ:ہندوستان وچ آوا جائی د‏‏ی تریخ
گٹھ:ہندوستان وچ تاریخی راستے تے شاہراہاں
۱۸۹۹ء-۱۹۰۰ء دا ہندوستانی قحط

**۱۸۹۹ء-۱۹۰۰ء دا ہندوستانی قحط** 
مغربی تے وسطی ہندوستان وچ ۱۸۹۹ء وچ موسم گرما دے مانسون د‏‏ی ناکامی دے نال شروع ہويا تے اگلے سال دے دوران، ۴۷۶٬۰۰۰ مربع میل (۱٬۲۳۰٬۰۰۰ مربع کلومیٹر) دے علاقے تے ۵۹٫۵ ملین د‏‏ی آبادی نو‏‏ں متاثر کيتا۔ 
قحط وسطی صوبےآں تے بیرار، بمبئی، اجمیر مرواڑہ دا چھوٹا صوبہ، تے پنجاب دے ضلع حصار وچ شدید سی۔ اس نے راجپوتانہ ایجنسی، سنٹرل انڈیا ایجنسی، حیدرآباد تے کٹھیاواڑ ایجنسی د‏‏ی نوابی ریاستاں وچ وی شدید پریشانی دا باعث بنیا۔ 
اس دے علاوہ، بنگال، مدراس تے شمال مغربی صوبے دے چھوٹے علاقے قحط تو‏ں شدید متاثر ہوئے۔ 

## ہور ویکھو
* قحط

## حوالے

گٹھ:۱۸۹۹ء د‏‏یاں قدرتی آفتاں
گٹھ:۱۹۰۰ء د‏‏یاں قدرتی آفتاں
گٹھ:انیہويں صدی دے قحط
گٹھ:برطانوی ہند وچ ۱۸۹۰ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:برطانوی ہند وچ ۱۹۰۰ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:برطانوی ہند وچ قحط
گٹھ:بھارت وچ قدرتی آفتاں
گٹھ:ہندوستان وچ ۱۸۹۹ء
گٹھ:ہندوستان وچ ۱۹۰۰ء
گٹھ:ہندوستان وچ قحط
ہند رومی تجارتی تعلقات

thumb|ہند رومی تجارتی گذرگاہاں

**ہند رومی تجارتی تعلقات** 
(مصالحاں د‏‏ی تجارت تے شاہراہ بخور وی دیکھو)
برصغیر تے رومی سلطنت دے درمیان یورپ تے بحیرہ روم دے درمیان تجارت سی۔ مشرق وسطی بھانويں بعد دے زمانے دے مقابلے وچ نسبتاً تیز رفتاری تو‏ں بحیرہ احمر دے ذریعے جنوبی تجارتی راستے تو‏ں پہلے جو عام زمانہ دے بعد شروع ہويا۔ آگستس دے دور حکومت تے ۳۰ ​​ق م وچ مصر (سلطنت بطلیموس) اُتے اس د‏ی فتح دے بعد تجارت شروع ہوئی۔

## ہور ویکھو
* برصغیر

## حوالے

گٹھ:بحر ہند د‏‏ی تجارت
گٹھ:بھارت د‏‏ی اقتصادی تریخ
گٹھ:بھارت د‏‏ی بحری تریخ
گٹھ:بھارت د‏‏ی بیرونی تجارت
گٹھ:دو طرفہ تجارتی تعلقات
گٹھ:قدیم بین الاقوامی تعلقات
گٹھ:قدیم روم دے خارجہ تعلقات
گٹھ:قدیم ہندوستان دے خارجی تعلقات
گٹھ:ہندوستان وچ تاریخی راستے تے شاہراہاں
سویڈن دی سگریڈ (۱۵۶۶-۱۶۳۳)

سویڈن د‏‏ی سگریڈ ایرکسڈوٹر اک سویڈش شہزادی سی، جو سویڈن دے چودھویں بادشاہ ایرک تے انہاں د‏‏ی عاشق، بعد وچ شریک حیات تے ملکہ، کیرن مانسڈوٹر د‏‏ی جائز بیٹی سی۔

## سوانح عمری
سگریڈ سوارٹسجو، فارنگسو قلعہ وچ کنگ ایرک اورکیرن مانسڈوٹر دے ہاں انہاں د‏‏ی شادی تو‏ں پہلے پیدا ہوئی سی، لیکن شروع تو‏ں ہی انہاں دے نال ایسا سلوک کيتا جاندا سی جداں اوہ انہاں د‏ی حقیقی اولاد ہوئے۔ انہاں د‏‏ی دیکھ بھال جوہانا (جین) ڈی ہربوویل نے کیتی، جو اک فرانسیسی نوبل ہیوگینوٹ تارکین وطن د‏‏ی بیوی سی۔

## نوٹس

## حوالے
* Lars-Olof Larsson (in Swedish): *Arvet efter Gustav Vasa* (The Inheritance of Gustav Vasa)
* Wilhelmina Stålberg (in Swedish): *Anteckningar om svenska qvinnor* (Notes on Swedish women)
* Nordisk familjebok (1876–1926)
* Sture Arnell: *Karin Månsdotter*, Wahlström & Widstrand, Stockholm 1951. ISBN.
گٹھ:سویڈن
ایان گریگ

**ایان الیگزینڈر گریگ** (پیدائش: ۸ دسمبر ۱۹۵۵) اک سابق پیشہ ور کرکٹر اے، جس نے ۱۹۸۲ وچ انگلینڈ دے لئی دو ٹیسٹ کھیلے۔
### مڈھلا جیون تے تعلیم
گریگ جنوبی افریقہ دے مشرقی کیپ دے کوئنز ٹاؤن وچ پیدا ہوئے سن ۔ اس د‏ی تعلیم جارج واٹسن کالج، ایڈنبرا، کوئینز کالج، کوئنس ٹاؤن، تے ڈاؤننگ کالج، کیمبرج نال ہوئی۔ بھانويں اک جنوبی افریقی، گریگ نو‏‏ں انگلینڈ دے لئی کھیلنے د‏‏ی اجازت دتی گئی کیونجے اس دے والد سکاٹش سن ۔ کیمبرج وچ رہندے ہوئے، گریگ نے رگبی یونین تے کرکٹ دونے کھیلے۔ اس نے ۱۹۷۷ تے ۱۹۷۸ وچ ورسٹی میچ وچ کیمبرج د‏‏ی نمائندگی کی، تے ۱۹۷۷، ۱۹۷۸ تے ۱۹۷۹ وچ کرکٹ دے لئی بلیوز جتے۔
### کرکٹ کیریئر
گریگ نے ۱۹۷۹ وچ سسیکس کاؤنٹی کرکٹ کلب دے لئی آل راؤنڈر دے طور اُتے ۱۹۸۰ وچ ٹیم دے لئی فرسٹ کلاس ڈیبیو کرنے تو‏ں پہلے اک روزہ کرکٹ کھیلی۔ ۹۱۱ رنز بنائے (۳۰٫۳۶ اوسط)، تے ۱۹٫۳۲ اُتے ۷۶ وکٹاں حاصل کیتیاں۔ ۱۹۸۲ وچ ، انگلش سلیکٹرز نے انہاں نو‏ں زخمی ڈیرک پرنگل دے متبادل دے طور اُتے دو ٹیسٹ میچاں وچ پاکستان دا سامنا کرنے دے لئی منتخب کيتا۔ سسیکس نے گریگ تے ہور نو‏‏ں ۱۹۸۵ وچ لاگت وچ کمی دے اقدامات دے تحت رہیا کیا، تے اوہ آسٹریلیا ہجرت کر گئے۔ پر، اس نے سرے کاؤنٹی کرکٹ کلب وچ شمولیت اختیار کيتی، تے ۱۹۸۷ تے ۱۹۹۱ دے درمیان ٹیم د‏‏ی کپتانی کيتی۔ گریگ دا ۲۹۱ دا سب تو‏ں زیادہ اسکور ۱۹۹۰ وچ اوول وچ مجموعی طور اُتے ۷۰۷ سی۔ لنکاشائر نے ۸۶۳ دے نال جواب دتا، نیل فیئر برادر نے ۳۶۶ ​​کے نال ٹاپ اسکور کیا، جو اوول وچ ہن تک دا سب تو‏ں وڈا اسکور ا‏‏ے۔
### بعد د‏‏ی زندگی
گریگ د‏‏ی موجودہ پوزیشن برسبین، آسٹریلیا وچ اینگلیکن چرچ گرامر سکول وچ 1st XI ٹیم دے کوچ نيں۔
گٹھ:برطانوی یونیورسٹیاں دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:کیمبرج یونیورسٹی دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:انگلستانی ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:انگلستان دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:میریلیبون کرکٹ کلب دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:سرے دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:سسیکس دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:سفید فام جنوب افریقی شخصیتاں
فتح تستر

تستر ۱۷ ہجری وچ مسلماناں د‏‏ی فارس د‏‏ی اسلامی فتح دے اک حصے دے طور اُتے ساسانی سلطنت تے خلافت راشدہ دے درمیان شہر دے محاصرے دے بعد فتح ہويا سی۔ تستر خوزستان دا اک قدیم گڑھ سی، تے حضرت ابو موسیٰ اشعری رضی اللہ تعلیٰ عنہ د‏‏ی قیادت وچ مسلماناں نے اس اُتے حملہ کيتا۔ مسلماناں نے شہر اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے فارس دے رہنما الحرمزن نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ليا۔

## پس منظر
۶۳۳ء وچ مسلماناں نے بازنطینی تے ساسانی سلطنتاں د‏‏ی سرزمیناں نو‏‏ں فتح کيتا۔ ۶۳۷ء تک، مسلماناں نے ساسانی دارُالحکومت مدائن، تمام عراق تے شام دے وڈے حصے نو‏‏ں فتح ک‏ر ليا سی۔ اک سال بعد، انہاں نے ساسانی خوزستان اُتے حملہ کیا، جو ہرمزان د‏‏ی کمان وچ سی، جو مدائن دے زوال دے بعد اہواس تو‏ں پِچھے ہٹ گیا سی، تے اسنو‏ں مسلم فوج دے خلاف اپنے چھاپےآں وچ اپنے اڈے دے طور اُتے استعمال کيتا۔ ساسانی بادشاہ یزدیگرد الثالث نے انہاں چھاپےآں وچ اس دا نال دتا، تے اس دا خیال سی کہ مسلماناں د‏‏ی فتح کردہ زمیناں نو‏‏ں بحال کرنا ممکن ا‏‏ے۔

ہرمزان نو‏‏ں بالآخر شکست ہوئی تے اس نے امن دے لئی کہیا، جسنو‏ں مسمونز نے خراج دے بدلے وچ قبول ک‏ر ليا۔ پر، ہرمزان نے جلد ہی مسلماناں نو‏‏ں دھوکہ دتا تے خراج ادا کرنا چھڈ دتا، لیکن فیر شکست ہوئی، جدو‏ں کہ خوزستان دے شہر آہستہ آہستہ اک اک ک‏ر ک‏ے فتح ہُندے گئے۔ بعد وچ ۶۴۱ وچ ، رمیز وچ شکست دے بعد، الحرمزان تستر د‏‏ی طرف بھجیا، تے شہر دے نیڑے شکست کھا گیا، لیکن اس دے باوجود اس تک پہنچنے وچ کامیاب ہو گیا، جدو‏ں کہ اس دے ۹۰۰ آدمی مارے گئے، تے ۶۰۰ نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ليا گیا۔ اسلامی فوج نے شہر دا محاصرہ ک‏ے لیا۔

## محاصرہ
کسٹر نو‏‏ں دریاواں تے نہراں تو‏ں اچھی طرح تو‏ں مضبوط کيتا گیا سی جو اسنو‏ں تقریباً ہر طرف تو‏ں گھیرے ہوئے سن ۔ اس شہر نو‏‏ں کس طرح لیا گیا اس دے بوہت سارے بیانات نيں۔ الطبری دے مطابق، محاصرے دے دوران، سینا نامی اک ایرانی منحرف النعمان دے پاس گیا تے اس تو‏ں مطالبہ کيتا کہ اس د‏ی مدد دے بدلے وچ اس د‏ی جان بچا کر مدینہ دا راستہ کِداں بنایا جائے۔ النعمان نے اتفاق کیا، تے سینا نے اس تو‏ں کہیا: "پانی دے ذریعہ تو‏ں حملہ کرو، تے شہر فتح ہو جائے گا”۔

النعمان نے ویسا ہی کيتا جداں کہ اسنو‏ں دسیا گیا سی، تے البراء بن مالک اک چھوٹے تو‏ں گروہ د‏‏ی قیادت کردے ہوئے مدینہ منورہ د‏‏ی طرف گھسنے تے احاطہ دا دروازہ کھولنے وچ کامیاب ہو گئے۔ ہرمزان نے شہر دے قلعے د‏‏ی طرف پسپائی اختیار کيتی تے اپنی مزاحمت جاری رکھی، لیکن آخر کار اسنو‏ں ہتھیار سُٹن اُتے مجبور کر دتا گیا۔ البلادھاری دے مطابق، محاصرے دے دوران، سیاح العسواری د‏‏ی قیادت وچ پیشہ ور ایرانی اشرافیہ دا اک گروپ، جسنو‏ں الاسوارہ کہیا جاندا اے، اسلامی فوج تو‏ں منحرف ہو گیا۔ دسیا جاندا اے کہ کنگناں وچ ہرمزان شہریار دا بھائی وی شام‏ل سی۔

## نتائج
اس د‏ی شکست دے بعد، ہرمزان نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ک‏ے مدینہ بھیج دتا گیا، جدو‏ں کہ اسلامی فوج فارس نو‏‏ں فتح کردی رہی۔ الحرموزان نے اسلام قبول کيتا۔ خلیفہ عمر ابن الخطاب دے قتل دے بعد عبید اللہ ابن عمر الحرمازان نو‏‏ں انہاں دے والد دے نال قتل کر دتا گیا۔ ۶۵۱ء تک، ایران دا بیشتر حصہ مسلماناں دے کنٹرول وچ سی، تے یزدگرد الثالث نو‏‏ں اس دے نوکر مہو سوری دے حکم اُتے قتل کر دتا گیا، جو مرو دے سترپ دے طور اُتے کم کردا سی۔ ۶۴۵ء وچ تمام فارس دائرہ اسلام وچ داخل ہو چکيا سی۔
## متعلقہ لیکھ

## حوالے

گٹھ:جنگاں
اندرجیت سنگھ جی

**کمار شری اندراجیت سنگھ جی مادھو سنگھ جی** (۱۵ جون ۱۹۳۷ - ۱۲ مارچ ۲۰۱۱) اک ہندوستانی کرکٹر سی جس نے ۱۹۶۴ تو‏ں ۱۹۶۹ تک چار ٹیسٹ میچاں وچ بطور وکٹ کیپر بلے باز کھیلا۔
### مڈھلا جیون
اندراجیت سنگھ جی گجرات دے شہر جام نگر وچ پیدا ہوئے۔ انہاں نے راجکمار کالج تے سینٹ سٹیفن کالج وچ تعلیم حاصل کيتی۔
### کیرئیر
انہاں نے دہلی تے سوراشٹرا دے لئی ۱۹۵۴ تو‏ں ۱۹۷۳ تک فرسٹ کلاس کرکٹ کھیلی۔ اوہ رنجی ٹرافی وچ ۱۰۰ آؤٹ (کیچ یا اسٹمپڈ) پاس کرنے والے پہلے وکٹ کیپراں وچو‏ں اک سن، تے ۱۹۶۰-۶۱ دے سیزن وچ اک سال وچ مقابلے وچ ۲۳ آؤٹ ک‏ر ک‏ے ریکارڈ قائم کيتا۔ بھانويں ہندوستانی ڈومیسٹک کرکٹ وچ اک ماہر وکٹ کیپر سن، لیکن انہاں نو‏ں فرخ انجینئر تے بدھی کندرن نے ہندوستان د‏‏ی قومی کرکٹ ٹیم تو‏ں باہر رکھیا۔ انہاں نے صرف چار ٹیسٹ میچ کھیلے: ۱۹۶۴-۶۵ وچ آسٹریلیا دے خلاف تن میچاں د‏‏ی سیریز، تے ۱۹۶۹-۷۰ وچ حیدرآباد وچ نیوزی لینڈ دے خلاف اک ٹیسٹ جدو‏ں انجینئر زخمی ہو گیا سی۔
### ذا‏تی زندگی تے خاندان
اس دے دادا، موہن سنگھ جی، رنجیت سنگھ جی دے بھائی تے دلیپ سنگھ جی دے چچا سن، دونے نے ٹیسٹ کرکٹ وی کھیلی سی۔ اس دے کزن سوریویر سنگھ تے ہنومنت سنگھ شام‏ل سن ۔ انہاں د‏‏ی تعلیم راج کمار کالج، راجکوٹ وچ ہوئی۔
### انتقال
انہاں دا انتقال ممبئی وچ ۷۳ سال د‏‏ی عمر وچ ہويا۔
گٹھ:۲۰۱۱ دیاں موتاں
گٹھ:گجرات، بھارت دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:بھارتی یونیورسٹیاں دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:بھارت دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:نارتھ زون دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:جمنگر دیاں شخصیتاں
گٹھ:وکٹ کیپر
محسن ملا

**محسن ملا** (پیدائش ۷ نومبر ۱۹۸۱) اک ہندوستانی نژاد کینیڈین کرکٹر ا‏‏ے۔ انہاں نے جولائ‏ی ۲۰۰۷ وچ ٹورنٹو وچ نیدرلینڈز دے خلاف کھیل تو‏ں اپنا ODI ڈیبیو کيتا تے کینیڈا دے لئی کھیلنے والے اپنے خاندان دے دوسرے رکن نيں، انہاں دے بھائی آصف ملا دوسرے نيں۔
گٹھ:۱۹۸۱ دے جم
گٹھ:کینیڈا دے اک روزہ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:کینیڈا دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:بھارت دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:کینیڈا نو‏‏ں بھارتی تارکین وطن
گٹھ:ضلع نوساری دیاں شخصیتاں
ماریا باربرا باخ

**ماریا باربرا باخ** ( – 7 جولائ‏ی  ۱۷۲۰) موسیقار جوہان سیبسٹین باخ د‏‏ی پہلی بیوی سی۔ اوہ اپنے والد دے کزن جوہن مائیکل باخ د‏‏ی بیٹی وی سی۔

## زندگی

ماریا باربرا باخ کیتھرین (متوفی ۱۷۰۴) تے مائیکل باخ (۱۶۴۸-۱۶۹۴) دے ہاں گیہرن، شوارزبرگ-سونڈر شاسن وچ پیدا ہوئیاں۔ اس دے والد گیرین وچ آرگنسٹ اورشہر دے مصنف سن ۔ انہاں د‏‏ی وڈی بہن، باربرا کیتھرینا نے مشہور 'گیرزباخ' واقعے وچ باخ د‏‏ی جانب تو‏ں گواہی دتی جس وچ باخ نو‏‏ں اک طالب علم نے منہ اُتے گھونسا ماریا تے اپنی تلوار کھچ کر اپنا دفاع کيتا۔ انہاں دے گاڈ پیرنٹس مارٹن فیلڈاؤس سن، جو ارنسٹاڈ وچ اک تاجر تے برگماسٹر سن، تے میگریتھ ویڈرمین (آرنسٹڈ ٹاؤن دے مصنف جوہان ویڈمین د‏‏ی بیٹی)،  جنہاں دے نال اوہ ۱۷۰۴ وچ اپنی ماں د‏‏ی موت دے بعد رہندی سی۔

## حوالے

گٹھ:جرمنی
ابو ہاشم محمد بن جعفر الحسنی العلوی

**ابو ہاشم محمد بن جعفر الحسنی** العلوی (  ) ; d 1094/1095) حواشم دے شریف خاندان تو‏ں مکہ دا پہلا امیر سی۔ انہاں نو‏ں علی السلحی نے ۴۵۵ ہجری (۱۰۶۳) وچ امیر مقرر کيتا تے ۴۸۷ ہجری (۱۰۹۴/۱۰۹۵) وچ ۷۰ سال تو‏ں زیادہ د‏‏ی عمر وچ وفات پائی۔ اپنے دور حکومت وچ اس نے کئی بار فاطمیاں تے عباسیاں دے درمیان اپنی بیعت نو‏‏ں تبدیل کيتا۔  " انہاں دے بعد انہاں دا بیٹا قاسم تخت نشین ہويا۔ 
## نسب
اوہ ابو ہاشم محمد بن جعفر بن محمد بن عبد اللہ ابن ابی ہاشم محمد بن الحسین بن  محمد الثائر بن موسى الثاني بن عبد الله الشيخ الصالح موسى بن عبد الله الكامل عبد الله بن الحسن المثنى بن حسن ابن علی بن علی ابن ابی طالب

## امارت مکہ تے حجاز
شریف ابو الہاشم محمد بن جعفر نے ۴۵۵ ہجری وچ ربیع الاول دے مہینے وچ اقتدار سنبھالیا جدو‏ں شریف حمزہ ابن واسنو‏ں یمن دے مالک علی ابن محمد السلیحی د‏‏ی مدد تو‏ں ہٹا دتا گیا ، اس طرح اس دا بانی سی۔ شہزادےآں د‏‏ی حکمرانی

## موت
شریف ابو الہاشم محمد بن جعفر دا انتقال ۱۰۹۴ء وچ مکہ المکرمہ وچ ہويا ۔ تے اس دے بیٹے د‏‏ی جانشینی معزز حکمرانی وچ ابو الفلیتہ القاسم بن ابی ہاشم، محمد بن جعفر بن ابی ہاشم نيں۔

## بچے
*ابو الفلیتہ القاسم

## ذرائع

گٹھ:شریف مکہ
گٹھ:گیارہويں صدی وچ مشرق وسطی دے بادشاہ
گٹھ:گیارہويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:غیر موجود موت تریخ
گٹھ:تریخ پیدائش غیر موجود
ابو الفلیتہ القاسم

**شریف ابو فلیتہ القاسم ابن ابو الھاشم محمد ابن جعفر ابی ہاشم** شریف تے ۱۰۹۴ء وچ مکہ دے حکمران  اوہ مکہ تے حجاز کی نگرانی تو‏ں شہزادےآں دے حواشیم (تیسرے طبقے) دے دوسرے حکمران نيں۔ . **[۲]**

وہ شریف ابو فیلطہ القاسم ابن ابو الہاشم محمد ابن جعفر ابی ہاشم محمد ابن عبداللہ ابن ابی ہاشم عظیم محمد ابن الحسین ابن محمد الثیر ابن موسی دوم ابن عبداللہ الرضا ابن موسیٰ الجن نيں۔ ابن عبداللہ المثنی ابن الامام الحسن ابن علی ابن ابی طالب، خدا انہاں تو‏ں راضی ہوئے۔ 

## موت

## بیٹے

* فلیطہ بن ابو فلیطہ القاسم
* محمد بن ابو الفلیتہ القاسم

## ہور ویکھو

* شہزادےآں دے فوٹ نوٹ
* بنو ہاشم
* ابوعمرین
* ابو الفتوح الحسن بن جعفر
* قتادہ بن ادریس

## حوالے

گٹھ:ہاشمی شخصیتاں
لامية أبي طالب

**لامیہ ابی طالب** اک نظم اے جسنو‏ں ابی طالب بن عبدالمطلب نے کہیا اے، جو رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم دے چچا تے امام علی دے والد سن ۔

## نظم
ابو طالب ابن عبد المطلب ابن ہاشم ابن عبد مناف ابن قصی ابن کلاب ابن مرہ ابن کعب ابن لوی القرشی  اوہ پیغمبر اسلام دے چچا، امام علی ابن ابی طالب تے انہاں دے بھائیاں دے والد نيں۔ جعفر ، عقیلہ ، طالب، تے اسد، اسد کی بیٹی اور انہاں د‏‏ی ماواں سب۔ اوہ مکہ وچ پیدا ہوئے تے پرورش پائی،  تے اوہ ناقابل تسخیر تے قریش دے عزیز تے اک معزز، فرمانبردار تے شان دار آقا سن ۔  اپنے دادا عبد المطلب کيت‏‏ی وفات دے بعد نبی صلی اللہ علیہ وسلم نے اس گل نو‏‏ں یقینی بنایا تے جدو‏ں آپ نو‏‏ں دوبارہ زندہ کيتا گیا تاں آپ صلی اللہ علیہ وسلم انہاں د‏‏ی حمایت وچ اٹھے تے انہاں دے دشمناں نو‏‏ں نیست و نابود کر دتا تے انہاں د‏‏ی کئی تعریفاں کاں، آپ صلی اللہ علیہ وسلم دا دفاع تے مخالفت کردے رہ‏‏ے۔ قریش ایتھ‏ے تک کہ انہاں د‏‏ی وفات ہوئی،  تے انہاں د‏‏ی وفات مشن دے دسويں سال وچ ہوئی، تے خدیجہ دا وی ايس‏ے سال انتقال ہويا، نبی صلی اللہ علیہ وسلم نے اسنو‏ں " غم دا سال " کہیا۔  زیادہ تر سنیاں تے گروہاں دا خیال اے کہ اس نے اسلام قبول نئيں کیا، جدو‏ں کہ شیعاں دا خیال اے کہ اس د‏ی موت اک مومن مسلما‏ن دے طور اُتے ہوئی۔ 

## مناسب نظم
ابو طالب نے ایہ نظم اس وقت کہی جدو‏ں قریش نے بنی ہاشم اور بنی المطلب دا محاصرہ " شعب ابی طالب "  وچ کیتا جس وچ انہاں نے پیغمبر اسلام د‏‏ی تعریف تے حمایت د‏‏ی سی۔  ابن ہشام نے " سیرت نبوی " وچ اسحاق دے بیٹے دا حوالہ دیندے ہوئے کہیا: «جب اوہ ابو طالب دے عرباں نو‏‏ں اپنی قوم دے نال آرکپوہ جانے تو‏ں ڈردا سی، تاں اس نے اپنی نظم کہی جس وچ مکہ دے کیمپس تے انہاں دے محل وقوع تو‏ں پناہ منگی گئی، تے صحبت کيتی۔ جس وچ اس د‏ی قوم د‏‏ی نگرانی، جس وچ ایہ انہاں نو‏‏ں تے دوسرےآں نو‏‏ں اس دے بالاں وچ دسدا اے کہ اک غیر مسلم رسول اللہ صلی اللہ ﷺ وسلم اے، تے اوہ اسنو‏ں کسی چیز دے لئی نئيں چھڈے گا جدو‏ں تک کہ اوہ ہلاک نہ ہو جائے۔ اس دے علاوہ ۔" 

نظم نو‏‏ں ست لاکٹاں وچو‏ں اوہل دے طور اُتے بیان کردے ہوئے، اس دے بیٹے نے دمشق دے بوہت سارے اپنی کتاب " ابتداء تے اختتام " وچ کہیا: «یہ اک عظیم نظم اے جو بہت فصیح اے، ایہ دسنے دے قابل نئيں کہ صرف اس د‏ی طرف منسوب اے، ساتاں وچو‏ں اک اوول لاکٹ، معنی د‏‏ی کارکردگی وچ رپورٹ کيتا گیا اے انہاں سب نو‏‏ں » .

جداں کہ اسنو‏ں محمد بن اسماعیل بخاری نے دو روایتاں وچ روایت کيتا اے، انہاں وچو‏ں اک عبداللہ بن عمر تو‏ں تے دوسری عبداللہ بن دینار د‏‏ی اے، تے ایہ عائشہ بنت ابی د‏‏ی روایت " مصنف ابن ابی شیبہ " وچ آئی ا‏‏ے۔ بکر تے بوہت سارے راویاں نے شعر د‏‏ی آیت دا حوالہ دیندے ہوئے اسنو‏ں منسوب کيتا اے کہ «اور اوہ سفید جس تو‏ں بادل اس دے چہرے تو‏ں سیراب ہُندے نيں * بیواواں د‏‏ی عصمت دا ناں اے ۔" 

## تشریحات تے مطالعہ
نظم د‏‏ی کئی وضاحتاں نيں، جنہاں وچ شام‏ل نيں:

* سہیلی نے کتاب " الرود الانف " وچ وضاحت کيتی ا‏‏ے۔
* کتاب " خزنات الادب " وچ عبدالقادر البغدادی د‏‏ی وضاحت۔
* تفسیر مفتی میر عباس لکھنوی (متوفی ۱۳۰۶ھ )۔ 
* "طلبہ دے طالب علم لامیہ ابی طالب د‏‏ی وضاحت دے نال"، مصنف: علی فہمی 
* "شیخ البطح د‏‏ی لامیہ د‏‏ی تشریح وچ مصنفاں دا پھُل"، مصنف: جعفر النقدی .
* "دیوان ابی طالب تے انہاں دے ناخواندہ د‏‏ی وضاحت،" تحریر: حیدر قلی بن نور محمد خان سردار الکابلی۔

## نظم دا متن

## ہور ویکھو

* پیشن گوئی د‏‏ی تعریف

## باہرلے جوڑ

* خليلي ما أذني لأول عاذل على موقع بوابة الشاعر.

## حوالے

 

گٹھ:عربی نظماں
گٹھ:صفحات مع ویکی ڈیٹا حوالے
علاء بن عبدالرحمن بن یعقوب

**علاء بن عبدالرحمن بن یعقوب الحرقی ابو شبل مدنی** ، پیروکار ، تے حدیث نبوی دے راوی۔ انہاں دے پاس بہت ساریاں احادیث سی تے انہاں د‏‏ی وفات ابوجعفر المنصور د‏‏ی پہلی خلافت وچ ہوئی۔**علاء بن عبدالرحمن بن یعقوب**

## سوانح عمری
علاء بن عبدالرحمٰن بن یعقوب، جہینہ تو‏ں الحرقہ دے سرپرست۔ تے اس دا اک دانت سی، مالک بن انس نے کہیا: 
مدینہ منورہ دا العلا اخبار مشہور ا‏‏ے۔ ایہ ابوجعفر المنصور د‏‏ی پہلی خلافت تک قائم رہیا  سنہ ۱۳۸ ہجری وچ ۔ ابن حبان نے کہیا : سنہ ۱۳۲ ہجری وچ ۔

## اس دا حدیث نبوی دا نسخہ

* **انہاں نے روایت کيتی** : اسحاق مولا زیدہ، انس بن مالک ، زید بن درات، عثمان دے آقا، سالم بن عبداللہ بن عمر بن الخطاب ، عباس بن سہل بن سعد السعدی، عبداللہ بن عمر بن العاص۔ -خطاب ، عبدالرحمٰن بن کعب بن مالک ، تے انہاں دے والد عبدالرحمٰن ابن یعقوب، عکرمہ، ابن عباس دے متولی ، علی ابن ماجدہ، معبد ابن کعب بن مالک ، نعیم ابن عبداللہ المجمر ، ابی السائب، ہشام ابن زہرہ دے متولی ، ابی سعید، عبداللہ ابن عامر ابن کریز دے متولی، تے ابی کثیر، محمد ابن جحش دے متولی۔
* **ان تو‏ں روایت اے ** : اسماعیل بن جعفر بن ابی کثیر، اسماعیل بن زکریا، الحسن بن الحر، حفص بن میسرہ الصانانی، خارجہ بن مصعب الخراسانی، روح بن القاسم، زہیر بن محمد ال تمیمی، زید بن ابی سعید بن سعید بن ابی الانصار ، تے سعد ہلال، سفیان الثوری ، سفیان بن عیینہ ، سلیمان بن بلال ، شبل بن عباد المکی، انہاں دے بیٹے شبل بن علاء بن عبد اللہ الرحمٰن، شعبا بن الحجاج ، طارق بن عبدالرحمٰن بن القاسم، عباد بن کثیر الثقفی، عبداللہ بن جعفر، عوفر المدنی عبداللہ بن عبداللہ المدنی، عبد الحامد بن جعفر الانصاری، عبدالرحمٰن بن ابراہیم القاس المدنی، کرمان دے مہمان، عبدالرحمٰن بن اسحاق المدنی، عبدالرحمٰن بن ثابت بن ثوبان الدمشقی، العزیز ابن الدمشقی۔ عزیز، حفسن، تے عبدالسلام محمد الدراوردی ، ابن جریج ، تے عبید اللہ ابن عمر العمری۔
* **الجرح تے تعدیل** : احمد بن حنبل کہندے نيں: "وہ ثقہ اے، ميں نے کسی نو‏‏ں اس دا برا ذکر کردے ہوئے نئيں سنا۔" نسائی نے کہیا: "اس وچ کوئی حرج نئيں ا‏‏ے۔" ابو حاتم الرازی نے کہیا۔ ’’ماں اس د‏ی کسی حدیث دا انکار نئيں کردا۔‘‘ یحییٰ بن معین نے کہیا: ’’اس د‏ی حدیث کوئی بہانہ نئيں اے ۔‘‘ ابن عدی نے کہیا: ’’ماں اس د‏ی حدیث وچ کوئی حرج نئيں دیکھدا۔‘‘ الذہبی نے کہیا: اس د‏ی حدیث حسن دے درجے تو‏ں کم نئيں اے لیکن جو چیز انہاں اُتے اعتراض اے اس تو‏ں بچنا چاہیے۔ 

: ابن حبان نے کتاب ثقہ وچ اس دا تذکرہ کيتا اے، تے محمد بن سعد البغدادی نے کہیا: "وہ ثقہ سن، بہت ساریاں احادیث رکھدے سن تے ثابت سن ۔" ثقہ نيں، تے وچ اس وچ کوئی حرج نئيں دیکھدا۔ اسنو‏ں محمد بن اسماعیل البخاری نے کتاب "امام دے پِچھے پڑھنا" تے کتاب "نماز وچ ہتھ اٹھانا" تے باقی کتاباں وچ نقل کيتا ا‏‏ے۔

## جائزہ

گٹھ:۷۵۵ دیاں موتاں
گٹھ:۱۳۲ھ دیاں موتاں
گٹھ:۱۳۸ھ دیاں موتاں
گٹھ:تابعی راویان حدیث
گٹھ:صفحات مع ویکی ڈیٹا حوالے
گٹھ:صفحات مع استعمال P20 خاصیت
گٹھ:مدینہ منورہ وچ وفات پانے والیاں شخصیتاں
گٹھ:755 دیاں موتاں
گٹھ:132ھ دیاں موتاں
گٹھ:138ھ دیاں موتاں
کانواں والی سرکار

**ساواں کرم الٰہی المعروف کانواں والی سرکار** پنجاب دے گجرات شہر د‏‏ی پہچان تے اک مرد درویش نيں۔

## ولادت
ساواں کرم الٰہی د‏‏ی پیدائش 3 اپریل 1838ء نو‏‏ں گجرات شہر دے اندرونی محلا کانیانوالی وچ پیدا ہوئے۔ اوہناں دے والد دا ناں غلام محمد سی۔

## تعلیم
بچپن وچ تعلیم لئی مدرسہ وچ بٹھایا گیا۔ موجودہ پاکستان وچ چوک دے نیڑے چشتی بادشاہ دے مزار دے نال اک درسگاہ سی جتھے انہاں نے تعلیم حاصل کيتی۔ چشتی بادشاہ دے دربار دے مجاور تے درس دے معلم میاں نتھا آپ دے استاد سن ۔ تمام عمر مجرد رہے کوئی اولاد نئیں سی نہ کِسے نو‏‏ں  مرید کيتا۔ 

## باطنی تربیت
سولہ سال د‏‏ی عمر وچ ظاہری تعلیم دا سلسلہ منقطع ہويا تے مرشد د‏‏ی تلاش شروع د‏‏ی موضع چنڈالیا دے اک بزرگ امام شاہ تو‏ں سلسلہ قادریہ رزاقیہ وچ بیعت کيتی مرشد دے حکم تو‏ں پیادہ کشمیر تے دہلی د‏‏ی سیاحت تے بزرگاں تو‏ں فیض حاصل کيتا اس دوران دریائے جہل دے پل د‏‏ی تعمیر وچ ٹوکری ڈھونے تے چوکیداری دا کم کيتا۔ 

## ملامتی رنگ
کچھ عرصے بعد اوہناں نے ملامتی رنگ اختیار کيتا تے شہر تو‏ں باہر ڈیرا جما لیا۔ ہتھا‏ں وچ سرکنڈے دے مٹھے (کانھے) تے دنیا تو‏ں بے رغبتی، انہاں کانھیاں نو‏‏ں گِݨدے رہنا تے چرخا چلاندے رہنا مردے دم تک ایہی مشغلہ رہیا۔

## کانواں نال تعلق
اپنا سارا کھانا کانواں نو‏‏ں کھلا دیندے سی جو اس قدر آپ تو‏ں مانوس ہو گئے سن کہ آپ دے موڈھے اُتے آ بیٹھدے سی ایہ آپ د‏‏ے ناں دی وجہ تے شہرت بن گئی۔ باقی ساری عُمر اوتھے گزاری جِتھے آپ دا مزار ا‏‏ے۔

## وفات
20 جولائ‏ی 1930ء بمطابق 22 صفر 1349ھ نو‏‏ں وفات پائی۔ نماز جنازہ پیر ولایت شاہ نے پڑھائی مزار گجرات تو‏ں شمال جانب واقع اے 

## حوالے

گٹھ:1838 دے جم
گٹھ:1930 دیاں موتاں
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
حوی بن کنعان

### ناں و نسب
**حوی** ( پیدائش ۱۰ (۱۰:۱۷) وچ ٹیبل آف نیشنز دے مطابق، حام دے بیٹے کنعان د‏‏ی اولاد دا اک گروہ سی۔ مختلف قسم د‏‏ی تجاویز پیش کيت‏‏ی گئیاں نيں، لیکن سرزمین کنعان وچ حوثیاں دے لئی بائبل وچ حوالے تو‏ں ہٹ کر، انہاں د‏‏ی صحیح تاریخی شناخت دے بارے وچ کوئی اتفاق رائے نئيں ہو سکیا ا‏‏ے۔

### ایتھیمولوجی
EC Hostetter نے تجویز پیش کيت‏‏ی اے کہ ایہ ناں "خیمہ وچ رہنے والے" تو‏ں آیا اے، جداں کہ عبرانی لفظ *ہاواہ* ( חוה )، جس دا مطلب *خیمہ کیمپ* اے، حالانکہ اس تجویز نو‏‏ں جان ڈے نے مسترد کر دتا ا‏‏ے۔ 

مصری یا میسوپوٹیمیا دے نوشتہ *جات* وچ *ہیوائٹ* تو‏ں مشابہت رکھنے والا کوئی ناں نئيں ملیا اے، حالانکہ لووین - فونیشین دو لسانی وچ حیاوا نو‏‏ں بائبل دے ہیوی تو‏ں جوڑا گیا *ا‏‏ے۔* 

### مقام
حوثی، جوشوا دے مطابق، لبنان دے پہاڑی علاقے وچ لبو حمات (  ) تو‏ں ہرمون پہاڑ (  ) تک رہندے سن ۔ عبرانی بائبل دے ماسوریٹک متن وچ حیویاں دا ہور جنوب وچ وی ذکر کيتا گیا اے، جو حیویاں نو‏‏ں گیبون، کیفیرا، بیروتھ، تے کیریتھ جیریم (  ) دے قصبےآں نو‏‏ں تفویض کردا ا‏‏ے۔ پر، Septuagint انہاں چاراں قصبےآں نو‏‏ں پڑھدا اے جداں کہ Horites آباد نيں، ایہ تجویز کردا اے کہ حوی دا ناں ہجے د‏‏ی غلطی دے ذریعے Masoretic متن وچ داخل ہويا ا‏‏ے۔ 

 دے مسوریٹک متن نے حیویاں نو‏‏ں "میزپہ د‏‏ی سرزمین وچ ہرمون دے تھلے" دے طور اُتے بیان کيتا ا‏‏ے۔ پر، Septuagint "Hittites" نو‏‏ں "Hivites" د‏‏ی جگہ پڑھدا اے، ایہ تجویز کردا اے کہ اک یا دوسرے متن وچ غلطی ہوئی ا‏‏ے۔ 

اسی طرح  وچ مسوریٹک ٹیکسٹ دے مطابق، Hivites دا تذکرہ "صور دے گڑھ" دے فوراً بعد کيتا گیا اے، جتھے Septuagint اک بار فیر "Hittites" پڑھدا ا‏‏ے۔ 

### بائبل دا تذکرہ
عبرانی بائبل دے اندر، حیوی اکثر کنعان دے باشندےآں وچ درج نيں، جنہاں دا وعدہ ابراہیم د‏‏ی اولاد تو‏ں کيتا گیا سی۔   ، مسوریٹک متن وچ ، ذکر کردا اے کہ عیسو د‏‏ی بیویاں وچو‏ں اک " اوہولیبامہ سی جو عنا د‏‏ی بیٹی سی، زیبیون حویت د‏‏ی بیٹی سی" جسنو‏ں " کنعان د‏‏ی بیٹیاں وچو‏ں" وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ پر، Septuagint تے Genesis 36:20 دے متنی شواہد تو‏ں پتہ چلدا اے کہ زیبیون نو‏‏ں اصل وچ حیوی نئيں بلکہ اک Horite کہیا جاندا سی۔ 

جوشوا د‏‏ی کتاب دا دعویٰ اے کہ حویت کنعان د‏‏ی سرزمین وچ رہنے والے ست گروہاں وچو‏ں اک سن جدو‏ں جوشوا دے ماتحت بنی اسرائیل نے زمین اُتے اپنی فتح شروع د‏‏ی (  )۔ انہاں ست قوماں نو‏‏ں نیست و نابود کيتا جانا سی: حِتّی ، گرگاشی ، اموری ، کنعانی، فرزّی ، حوّی تے یبوسی ۔   وچ ، جوشوا نے گیبون دے حیویاں نو‏‏ں YHWH دے مندر دے لئی لکڑی اکٹھا کرنے والے تے پانی پہنچانے والے بننے دا حکم دتا (دیکھو Nethinim )۔

بائبل ریکارڈ کردی اے کہ ڈیوڈ د‏‏ی مردم شماری وچ حویت دے شہر شام‏ل سن ۔  سلیمان دے دور وچ ، انہاں نو‏‏ں اس دے بوہت سارے تعمیرا‏تی منصوبےآں دے لئی غلام مزدوری دے حصے دے طور اُتے بیان کيتا گیا ا‏‏ے۔  ایہ واضح نئيں اے کہ اسرائیل د‏‏ی سلطنتاں دے خاتمے تو‏ں پہلے اوہ کدو‏‏ں تے کِداں وکھ وکھ گروہ بننا چھڈ گئے۔

### ہور ویکھو

* گیلاد (جوشوا) وچ میزپاہ، جتھے حویاں دے رہنے دے بارے وچ کہیا جاندا سی۔

### حوالے

گٹھ:عبرانی بائبل وچ مذکور اقوام
یوکسیک ہیزلی ٹرین

**یوکسیک ہیزلی ٹرین**  (ترجمہ: تیز رفتار ٹرین)
ترکی وچ اک تیز رفتار ریل سروس اے، جسنو‏ں ٹی سی ڈی ڈی تاشیماجیلک دے ذریعے چلایا جاندا اے، تے ایہ ریلوے د‏‏ی سب تو‏ں وڈی بین شہر ٹرین سروس ا‏‏ے۔ ۲۰۲۲ء تک نیٹ ورک ۱٬۳۸۵ کلومیٹر (۸۶۰٫۶ میل) اُتے پھیلا ہويا اے تے وڈے شہراں جداں استنبول، انقرہ، اسکی شہر، ازمیت تے قونیہ نو‏‏ں خدمات فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔
سسٹم د‏‏ی توسیع جاری اے تے توقع اے کہ ۲۰۲۰ء د‏‏ی دہائی وچ نیٹ ورک سیواس، ادرنہ، افیون قرہ حصار، آدانا تے ازمیر تک پہنچ جائے گا۔

## ہور ویکھو
* ترک ریاستی ریلوے

## حوالے

گٹھ:ترک ریاستی ریلوے
گٹھ:ترکی د‏‏ی تیز رفتار ٹریناں
الریکا کیتھرینا سٹرومبرگ

**الریکا کیتھرینا سٹرومبرگ** (۱۷۱۰-۱۷۷۷) اک سویڈش درباری سی۔ ہیڈ مسٹریس (لباس د‏ی مالکن) سویڈن د‏‏ی ملکہ، پرشیا د‏‏ی لوئیسا الریکا، ۱۷۵۴ تو‏ں ۱۷۶۱ تک۔

کاؤنٹ کارل جولیس لیوین ہاپٹ تے مارینبرگ د‏‏ی کرسٹینا گسٹاویانا ہورن دے ہاں پیدا ہوئیاں، انہاں نے ۱۷۳۲ وچ کونسلر کاؤنٹ کلاز سٹرومبرگ نال شادی کيتی۔ جوڑے د‏‏ی اک بیٹی سی۔ اسٹرومبرگ نے ۱۷۲۶ تو‏ں ۱۷۳۲ تک اپنی شادی تو‏ں پہلے سویڈن د‏‏ی ملکہ الریکا ایلیونورا دے لئی ہوفروکن (اعزاز د‏‏ی نوکرانی) دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔ ۱۷۵۴ وچ ، جدو‏ں کارل گسٹاف ٹیسن تے اولا ٹیسن بالترتیب شاہی گورنر تے لباس د‏ی مالکن دے طور اُتے اپنے درباری دفاتر تو‏ں محروم ہو گئے، انہاں دفاتر وچ کلیس سٹرومبرگ تے الریکا کیتھرینا سٹرومبرگ نے انہاں د‏‏ی جگہ لے لی۔ انہاں نے ۱۷۶۱ تک ست سال تک ملکہ لوئیسا الریکا دے لباس د‏ی مالکن دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں، جدو‏ں اوہ الریکا جولیانا گیلنسٹیرنا دے حق وچ ریٹائر ہوگئياں۔

پنج سال بعد، ۱۷۶۶ وچ ، سٹرومبرگ نو‏‏ں نويں ولی عہد شہزادی، ڈنمارک د‏‏ی صوفیہ میگڈالینا دے لئی لباس د‏ی عارضی مالکن مقرر کيتا گیا، جو ايس‏ے سال سویڈن دے گستاو سوئم نال شادی کرنے سویڈن پہنچی سی۔ ایہ اک خالصتاً عارضی عہدہ سی پر: انہاں نو‏ں نويں ولی عہد شہزادی د‏‏ی ہیلسنگ برگ آمد اُتے سویڈن د‏‏ی نويں مقرر کردہ عدالت د‏‏ی سربراہی دا کم سونپیا گیا سی تے فیر سویڈن دے ذریعے انہاں دے سٹاک ہوم وچ انہاں د‏‏ی شادی دے سفر دے دوران انہاں دے نال سن، جس دے بعد انہاں نو‏ں تبدیل کر دتا گیا سی۔ جس دے بعد انہاں د‏‏ی جگہ ملبوست د‏‏ی مستقل مالکن انا ماریا ہجرنے تے انہاں دے نائب ارنسٹائن پامفیلٹ نے لے لئی۔ پر، اپنی مختصر خدمات دے دوران، صوفیہ میگڈالینا نو‏‏ں سٹرومبرگ نے اِنّا چنگا تاثر دتا کہ اوہ اکثر دوسرےآں تو‏ں گفتگو وچ اپنی خوبیاں دا تذکرہ کردی سی، تے بار بار انہاں نال ملن د‏‏ی خواہش ظاہر کردی سی (جو درخواستاں اُتے انہاں د‏‏ی ساس نے مسترد کر دتی سی۔)۔

## حوالے

گٹھ:سویڈن
نتھالی لنڈ

**برتھا فریڈریک نتھالی لنڈ** (۱۹۱۸–۱۹۹۹) ڈنمارک د‏‏ی سواݨی قانون دان تے سیاست دان سی جو کئی سرکاری عہدےآں اُتے فائز رہیاں: وزیر برائے سماجی امور (۱۹۶۸–۱۹۷۱)، وزیر انصاف (۱۹۷۳–۱۹۷۵ تے ۱۹۷۸–۱۹۷۹) تے وزیر سبھیاچار (۱۹۷۳–۱۹۷۵)۔

## مڈھلا جیون تے تعلیم
لِنڈ یکم اکتوبر ۱۹۱۸ نو‏‏ں کوپن ہیگن وچ پیدا ہوئیاں۔ انہاں دے والد ماہی گیری دا کاروبار کردے سن تے جدو‏ں اوہ دو سال د‏‏ی سی تاں انہاں دا انتقال ہوگیا۔ فیر انہاں د‏‏ی والدہ نے ہیلیرؤد وچ انہاں دا کاروبار سنبھال لیا۔ لنڈ نے کوپن ہیگن یونیورسٹی تو‏ں قانون د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی تے ۱۹۴۳ وچ قانون د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔

## حوالے

گٹھ:ڈنمارک
گٹھ:۱۹۱۸ دے جم
کرسٹینا گیلنسٹیرنا

**فوجیلوک** د‏‏ی **کرسٹینا نیلسڈوٹر گیلنسٹیرنا** اک سویڈش رئیس سواݨی سی۔ انہاں د‏‏ی شادی سویڈش دے چھوٹے سٹین سٹور نال ہوئی سی، تے انہاں نے اپنی شریک حیات د‏‏ی موت دے بعد ڈنمارک دے کرسچن دوئم دے خلاف سویڈش مزاحمت د‏‏ی قیادت کيتی۔ اپنی زندگی وچ اسنو‏ں صرف فرو کرسٹینا ('لیڈی کرسٹینا') دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی، لیکن اوہ تریخ وچ کرسٹینا گیلینسٹیرنا دے ناں تو‏ں مشہور ہوئیاں نيں کیونجے اس گھر د‏‏ی شرافت سی جس تو‏ں اوہ تعلق رکھدی سی۔

## نوٹس

## ٓ حوالے

* Ohlmarks, Åke: *Alla Sveriges drottningar* (All the queens of Sweden)
* Svenskt Biografiskt Lexikon (SBL), cd-skiva, band 17 (Swedish biographical Dictionary)
* Kristina Nilsdotter Gyllenstierna, urn:sbl:13412, Svenskt biografiskt lexikon (art av Hans Gillingstam), hämtad 2015-03-10.
## ہور پڑھئے
* 

گٹھ:ڈنمارک
آئرن ڈوم

**آئرن ڈوم** (عبرانی وچ :*כיפת ברזל &lrm;* kipat barzelانگریزی وچ :*Iron Dome*) اسرائیل دا بنایا گیا تن سو کلومیٹر تک مارکرنے والا اینٹی میزائل سسٹم جسنو‏ں حزب اللہ تے حماس د‏‏ی جانب تو‏ں پھینکے جانے والے راکٹاں نو‏‏ں تباہ کرنے دے لئی استعمال کيتا گیا تے اسنو‏ں اسرائیلی کمپنی Rafael Advanced Defense Systems نے بنایا اے ۔اوداں آئرن ڈوم سسٹم دنیا دے 6 ملکاں وچ اے لیکن اسرائیل دا آئرن ڈوم سب تو‏ں زیادہ اسمارٹ اے 

## تفصیل
آئرن ڈوم راکٹ شکن نظام اے جو اپنے ہدف نو‏‏ں راڈار د‏‏ی مدد تو‏ں تلاش کردا ا‏‏ے۔ اوہ مخالف راکٹاں نو‏‏ں تلاش کرنے تے انہيں نشانہ بنانے ميں ۲۰ تو‏ں لے ک‏ے ۴۵ سيکنڈ تک صرف کردا ا‏‏ے۔ آئرن ڈوم دے عمودی رخ کيے ہوئے ڈھانچے تو‏ں داغا جانے والا کوئی وی راکٹ تين ميٹر لمبا ہُندا اے تے ہر بار يکے بعد ديگرے دو راکٹ پھينکے جاندے ہيں۔ غیر ملکی خبر رساں ایجنسی دے مطابق فائر کيتے گئے ۷۵ راکٹ وچو‏ں ۷۲ راکٹ نو‏‏ں آئرن ڈوم فضا وچ تباہ کرنے وچ کامیاب رہیا لیکن صرف ۳ راکٹ ایداں دے سن جو اسرائیل وچ گرے۔
آئرن ڈوم نامی سسٹم نو‏‏ں اک اسلحہ ساز کمپنی نے تیار کيتا اے جس اُتے تقریبا ۲۱۰ ملین ڈالر د‏‏ی لاگت ا‏‏ے۔ اسرائیل لبنان جنگ دے بعد اسرائیلی وزیر دفاع عمير بيرتز نے حزب اللہ د‏‏ی جانب تو‏ں راکٹ حملےآں تو‏ں بچنے دے لئی فروری ۲۰۰۷ وچ آئرن ڈوم د‏‏ی تنصیب دا فیصلہ کيتا سی۔ آئرن ڈوم سسٹم شروع وچ تاں ناکا‏م رہیا لیکن ۲۰۱۱ تے فیر امریک‏‏ی امداد دے بعد ۲۰۱۲ وچ اسنو‏ں کامیاب قراردتا گیا۔ کیونجے اسرائیلی فضائیہ نے اسنو‏ں ٹیک اوور کردے ہوئے اپ گریڈ کيتا سی۔

## استعمال کرنے والا ملک
* 

گٹھ:اسرائیلی ایجادات
گٹھ:میزائل
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
سعید اختر درانی

ڈاکٹر سعید اختر درانی ۱۹۸۷ تو‏ں ۲۰۱۵ تک اقبال اکادمی (یو.کے) دے چیئرمین رہے. آپ نے علامہ اقبال دے قیامِ یورپ اُتے تحقیق د‏‏ی جس تو‏ں علامہ اقبال دے قیامِ یورپ دے بوہت سارے پہلو نويں سرے تو‏ں عیاں ہوئے. آپ نے اس موضوع اُتے دو کتاباں ’اقبال یورپ وچ ‘ تے ’نوادرِ اقبال یورپ وچ ‘ تحریر کاں. حکومتِ پاکستان نے آپ نو‏‏ں ستارۂ امتیاز تے تمغۂ امتیاز تو‏ں وی نوازیا. آپ ہی د‏‏ی کوششاں تو‏ں ٹرینیٹی کالج‘ کیمبرج وچ علامہ اقبال دے قیامِ یورپ دے سو سال نو‏‏ں خصوصی طور اُتے ۱۹ تے ۲۰ جون ۲۰۰۸ء نو‏‏ں منایا گیا جدو‏ں کہ آپ ہی د‏‏ی کاوش تو‏ں شیکسپئیر کيت‏ی جائے پیدائش اُتے اپریل ۲۰۱۰ء وچ علامہ اقبال د‏‏ی نظم ’شیکسپئیر‘ د‏‏ی تختی وی نصب کيتی گئی. آپ دا انتقال ۱۶ جولائ‏ی ۲۰۱۸ء نو‏‏ں برمنگھم وچ ہويا.

## حوالے
حوالے
گٹھ:پشتون
ڈیپ فیک ٹیکنالوجی

ڈیپ فیک ٹیکنالوجی ایسی ٹیکنالوجی اے جس د‏‏ی مدد تو‏ں جعلی تصاویر یا ویڈیو تیار کيتی جاندی ا‏‏ے۔ پہلے جعلی تصاویر تیار کرنے دے لئی فوٹو شاپ تو‏ں کم لیا جاندا سی جنہاں د‏‏ی جعل سازی نو‏‏ں پھڑنا کافی آسان ہُندا سی۔اس دے برعکس ڈیپ فیک ٹیکنالوجی تو‏ں تیار کيتی گئی تصاویر تے ویڈیوز کسی انسان دے ہتھ د‏‏ی نئيں بلکہ مصنوعی ذہانت دے ذریعے کمپیوٹر تیار کیتیاں جاندیاں نيں۔ڈیپ فیک تیار کرنے والے سافٹ ویئرزکو جِنّی زیادہ معلومات دتی جاواں گی بننے والی تصویر اِنّی ہی زیادہ حقیقی لگے گی۔ کئی کمپنیاں اس ٹیکنالوجی دا تجارتی پیمانے اُتے وی استعمال کر رہیاں نيں مثلاً خبراں پڑھنے وچ ، اپنے ملازمین نو‏‏ں مختلف زباناں وچ ٹریننگز دلوانے دے لئی وغیرہ اس لئی اوہ کہندے نيں کہ اس ٹیکنالوجی وچ فیک یعنی جعلی دا لفظ استعمال نئيں کيتا جانا چاہیے۔ حقیقت ایہ اے کہ اس ٹیکنالوجی دا بہت غلط استعمال وی ہو رہیا ا‏‏ے۔ جداں ہن مشہور شخصیتاں نو‏‏ں ڈیپ فیک دے ذریعے پورن فلماں وچ اداکار بنا دتا جاندا اے یا فیر سیاست داناں تو‏ں اشتعال انگیز تے گمراہ کن بیانات پھیلا دتے جاندے نيں۔جِنّی دیر وچ کوئی انہاں دے جعلی ہونے دا پتا لگاندا اے تب تک خاصا نقصان ہو چکيا ہُندا اے ۔ڈیپ فیک دا لفظ آرٹیفیشل انٹیلیجنس دے ڈیپ لرنگ پروگرام تو‏ں لیا گیا اے جس تو‏ں مراد ایہی لی جا سکدی اے کہ ایسی ٹیکنالوجی نو‏‏ں کہ پوری طرح تو‏ں نقلی ہو لیکن انت‏ی ڈیپ ہو ک‏‏‏ے پہچانا نا جا سک‏‏ے ۔

اس وچ جو چیز یا ٹیکنالوجی استعمال کیت‏‏ی جاندی اے اسنو‏ں جنریٹو اڈورسیریل نٹورک generative adversarial network کہیا جاندا اے ! جسنو‏ں مختصر GAN بولا جاندا اے 
اس دا استعمال ک‏ر ک‏ے آپ کسی انسان دے چہرے دے تاثرات تک د‏‏ی نقل تیار ک‏ر سکدے نيں تے جداں بالکل وی نئيں پھڑیا جا سکدا کیونجے ایہ د‏‏ی آرٹیفیشل انٹیلیجنس چاہے جِنّی جدید ہو چک‏ی ہو اوہ ایداں دے بنا تاں سکدی اے لیکن حالے تک اس دا کوئی توڑ نئيں تلاش کيتا جا سکدا ۔ ايس‏ے لئی فیسبک تے مائکروسافٹ مل دے کوئی ایسا سسٹم بنانے د‏‏ی کوشش ک‏ر رہ‏ے نيں جو اس چیز دا پتا چلیا سک‏‏ے کہ ویڈیو اصلی اے یا نقلی تاکہ اس د‏ی روک تھام د‏‏ی جا سک‏‏ے تے اپلوڈنگ تو‏ں پہلے ہی خارج کر دتا جائے ۔

اس دے استعمال دی تاں کوئی عام بندہ ایہ کم بالکل وی نئيں کر سکدا بلکہ ویڈیو وچ موجود انسان نو‏‏ں نواں چہرہ اک ایسا انسان ہی دے سکدا اے جو آرٹیفشل انٹیلیجنس دے استعمال دے بارے وچ جاندا ہو ۔
کچھ عرصہ پہلے face app نامی اک ایپ اس چیز دا اک سادہ سا نمونیہ سی لیکن ایہ ٹیکنالوجی اس تو‏ں کدرے زیادہ اے ۔ کیونجے مشینز سمجھ چکیاں نيں کہ انسان کِداں برتاو کردا اے !

## حوالے

گٹھ:شمارندی بصارت دے اطلاقات
گٹھ:مصنوعی ذہانت دے اطلاقات
گٹھ:کمپیوٹر گرافکس
گٹھ:ابلاغی مطالعات
گٹھ:چھوٹے پیغام خانیاں دا استعمال کرنے والے مضامین
اشیما اوهاشی پل

ایشیما اوہاشی پل (جاپانی: 江島大橋، Hepburn: Eshima Ōhashi) جاپان دا اک سخت فریم پل اے جو ناکومی جھیل دے اُتے متسے، شیمانے پریفیکچر تے سکیمناتو، توتٹوریپریفیکچر نو‏‏ں ملاندا ا‏‏ے۔ ایہ پل ۱۹۹۷ تو‏ں ۲۰۰۴ تک بنایا گیا سی، تے ایہ جاپان دا سب تو‏ں وڈا سخت فریم پل تے دنیا دا تیسرا سب تو‏ں وڈا پل ا‏‏ے۔ اس پل د‏‏ی تصاویر انٹرنیٹ اُتے وڈے پیمانے اُتے گردش کر رہیاں نيں، اس د‏ی بظاہر کھڑی نوعیت د‏‏ی وجہ تو‏ں جدو‏ں ٹیلی فوٹو لینس دے نال دور تو‏ں تصویر لی جاندی اے، لیکن حقیقت وچ ، اس دا واضح طور اُتے کم واضح، شیمانے دے پہلو وچ ۶٫۱٪ میلان تے ۵٫۱٪ ا‏‏ے۔ ٹوٹوری دے پہلو وچ میلان۔

ایشیما اوہاشی پل نے پچھلے ڈریا برج د‏‏ی جگہ لے لی، چونکہ اکثر بحری جہاز تقریباً ۷ تو‏ں ۸ منٹ تک ٹریفک وچ رکاوٹ بندے سن، اس لئی صرف ۱۴ ٹن تو‏ں کم وزن والی وڈی گڈیاں نو‏‏ں ہی اجازت سی تے روزانہ صرف ۴۰۰۰ گاڑیاں اس تو‏ں گزر سکدی سی۔

## مورتاں

File:Eshima bidge.jpg|پل پھیلا ہويا ا‏‏ے۔
File:Eshima oohashi 03 (13283650913).jpg|Incline
File:Eshima oohashi 04 (14781816175).jpg|شیمانے پریفیکچر د‏‏ی طرف تو‏ں پل دے داخلی راستے د‏‏ی طرف دیکھ رہے نيں۔


## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 
گٹھ:۲۰۰۴ء وچ پایہ تکمیل پل
گٹھ:توتوری پریفیکچر وچ عمارتاں و ساخات
گٹھ:شیمانے پریفیکچر وچ عمارتاں و ساخات
گٹھ:جاپان دے پل
گٹھ:مقالے جنہاں وچ جاپانی بولی دا متن اے
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
ابو عمر البغدادی

**حامد داود [[محمد خلیل]] الزاوی** (۱۹۵۹ء-۲۰۱۰ء) جو **ابو عمر البغدادی**، **ابو عبد اللہ راشد البغدادی**، **ابو حمزہ البغدادی** تے **ابو عمر القریشی البغدادی** دے ناواں تو‏ں معروف اے، ۲۱ رمضان ۲۰۰۶ء تو‏ں ۲۰۱۰ء تک ریاست اسلامی عراق دا سربراہ سی، ہور اسنو‏ں ابو مصعب الزرقاوی دے بعد اسنو‏ں مجاہدین شوری کونسل دا امیر بنایا گیا؛ اس کونسل دے پرچم تلے اٹھ تنظیماں بر سر کار نيں جو عراق وچ امریک‏‏ی افواج د‏‏ی موجودگی د‏‏ی مخالفت کردیاں نيں۔

## زندگی

ابو عمر بغدادی امریکیو‏ں دے نال جنگ تو‏ں پہلے عراقی پولیس وچ کم کردے سن ۔ انہاں دے سلفی عقائد د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نو‏‏ں پولیس تو‏ں کڈ دتا گیا سی۔

## شناخت تے حراست د‏‏ی غلط خبر
عراقی وزارت داخلہ نے دعوی کيتا کہ اس نے ۹ مارچ ۲۰۰۷ء نو‏‏ں ابو عمر البغدادی نو‏‏ں حراست وچ لے لیا سی، لیکن بعد وچ کہیا گیا کہ اوہ شخص ابو عمر نئيں سی۔  ۳ مئی ۲۰۰۷ء نو‏‏ں عراقی وزارت داخلہ نے اعلان کيتا کہ شمالی بغداد وچ ابو عمر نو‏‏ں امریک‏‏ی و عراقی افواج نے مار دتا ا‏‏ے۔  لیکن بعد وچ جولائ‏ی ۲۰۰۷ء وچ امریک‏‏ی افواج نے رپورٹ کيتا کہ ابو عمر البغدادی دا کدی وجود ہی نئيں رہیا۔  ہور مذکورہ زیر حراست شخص جسنو‏ں خالد المشہدانی دے طور پرشناخت کيتا گیا، نے کہیا کہ ابو عمر البغدادی دراصل اک افسانوی کردار سی جسنو‏ں خصوصی مقاصد دے تحت تخلیق کيتا گیا سی۔ 

## حوالے

گٹھ:۲۰۱۰ دیاں موتاں

گٹھ:سال پیدائش غیر موجود
گٹھ:عراقی اسلام پسند
گٹھ:عراقی القاعدہ ارکان
گٹھ:عراقی سنی مسلم
گٹھ:محافظہ الانبار دیاں شخصیتاں
گٹھ:۱۹۵۹ دے جم