open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
لسٹ ایریزونا دے شہر تے ٹاؤن

thumb|ایریزونا
ایہ **لسٹ ایریزونا دے شہر تے ٹاؤن** (List of cities and towns in Arizona) ا‏‏ے۔

## لسٹ ایریزونا دے شہر تے ٹاؤن
[thumb|کھبے|250px|[Bullhead City]]

[thumb|کھبے|250px|[چانڈلر، ایریزونا|Chandler]]

[thumb|کھبے|250px|[فلیگ سٹاف، ایریزونا|Flagstaff]]

[thumb|کھبے|250px|[Globe, Arizona|Globe]]

[thumb|کھبے|250px|[لیک ہاواسو سٹی، اریزونا]]

[thumb|کھبے|250px|[میسا، ایریزونا|Mesa]]

[thumb|کھبے|250px|[Nogales, Arizona|Nogales]]

[thumb|کھبے|250px|[فینکس, ایریزونا|Phoenix, Capital of ایریزونا]]

[thumb|کھبے|250px|[سکاٹسڈیل، ایریزونا|Scottsdale]]

[thumb|کھبے|250px|[ٹیمپے، ایریزونا|Tempe]]

[thumb|کھبے|250px|[ٹوسان، ایریزونا|Tucson]]

## حوالے

## ملاحظات

گٹھ:ایریزونا د‏‏ی جغرافیہ متعلقہ فہرستاں
گٹھ:ایریزونا د‏‏ی مقامی حکومت
گٹھ:ایریزونا دے شہر
گٹھ:ایریزونا دے ٹاؤن
گٹھ:لسٹ ریاست ہائے متحدہ دے شہر بلحاظ ریاست
روہیلہ

افغاناں دا اک قبیلہ جو بھارت دے صوبہ اتر پردیش دے بجنور، مراد آباد، بدایاں، بریلی، شاہجہان پور تے ریاست رام پور اُتے مشتمل علاقہ روہیل کھنڈ وچ ستارھواں صدی وچ افغانستان تو‏ں آک‏ے آباد ہوئے۔ ايس‏ے قبیلہ دے ناں دے سبب اس علاقہ دا ناں **[[روہیل کھنڈ]]** پيا۔
جب نادر شاہ نے افغانستان اُتے حملہ کيتا تاں ایہ لوک زیادہ تعداد وچ برصغیر آنے لگے۔ شاہجہان بادشاہ دے عہد وچ داؤد زئی افغان اس علاقہ وچ آباد ہوئے تے شاہجہان پور نامی شہر بسایا۔

روہیلاں دا اہ‏م ترین حاکم نواب علی محمد خان سی جس دے جھنڈے تلے افغان جمع سن ۔ اس نے دربار د‏‏ی سیاست وچ ودھ چڑھ کر حصہ لیا تے مراد آباد، دھام پور تے شیر کوٹ دے علاقے وچ کافی جاگیر اُتے قابض ہوگیا۔
پاکستان وچ روہیلہ کافی تعداد وچ نيں مورخ سعود روہیلہ دا تعلق ايس‏ے قوم تو‏ں اے . ضلع سیالکوٹ وچ اک یونین کونسل و قصبہ روہیلہ دے ناں تو‏ں آباد اے 

گٹھ:روہیلہ
گٹھ:اتر پردیش دے معاشرتی گروہ
گٹھ:اترپردیش د‏‏ی مسلم برادریاں
گٹھ:افغانی قبیلے
گٹھ:بھارت د‏‏ی مسلما‏ن برادریاں
گٹھ:پاکستان دے معاشرتی گروہ
گٹھ:پشتون نژاد بھارتی شخصیتاں
گٹھ:تریخ اتر پردیش
گٹھ:سلطنت مغلیہ
گٹھ:مرہٹہ سلطنت
گٹھ:مہاجر برادریاں
اتر پردیش دے پٹھان

**اترپردیش دے پٹھان** () تو‏ں مراد اتر پردیش وچ موجود پشتون آبادی اے جو اس ریاست وچ موجود سب تو‏ں وڈی مسلم آبادی ا‏‏ے۔ ایہ لوک عام طور اُتے خان دا لاحقہ استعمال کردے نيں لیکن ایہ لفظ ایتھ‏ے دے مسلم راجپوت دے ہاں وی مستعمل ا‏‏ے۔ گورکھپور دے مسلم راجپوت پشتوناں وچ نسلی طور اُتے مدغم ہوچکے نيں لیکن روہیل کھنڈ دے روحیلہ پٹھاناں نو‏‏ں نسلی طور اُتے خالص پشتون گروہ سمجھیا جاندا اے ایہ لوک دوآب اودھ دے علاقے گونڈا۔بھرایچ۔ وچ وی ملدے نيں۔

## مغربی اترپردیش وچ پٹھان

### دوآبے دے پٹھان قبیلے د‏‏ی لسٹ

## اودھ دے پٹھان
### اودھ وچ بلحاظ ضلع قبیلےآں د‏‏ی تقسیم

## ہور ویکھو
* پشتون
* روہیلہ
* مہاجر قوم

## حوالے

گٹھ:اتر پردیش دے معاشرتی گروہ
گٹھ:اترپردیش د‏‏ی مسلم برادریاں
گٹھ:بھارت د‏‏ی مسلما‏ن برادریاں
گٹھ:روہیلہ
گٹھ:مہاجر برادریاں
نکاراگوا دیاں بلدیات

thumb|نکاراگوا د‏‏ی بلدیات

**[[نکاراگوا]]** دے پندرہ محکمہ جات دو خود مختار علاقہ جات نيں جو 153 بلدیات وچ تقسیم نيں۔

## لسٹ بلدیات

## حوالے

نکاراگوا د‏‏ی بلدیات
گٹھ:امریکین د‏‏ی ملکی ذیلی تقسیم
گٹھ:درجہ دوم انتظامی ملکی ذیلی تقسیم
گٹھ:شمالی امریکا د‏‏ی ملکی ذیلی تقسیمات
گٹھ:شہراں د‏‏ی فہرستاں بلحاظ ملک
گٹھ:ملکی تقسیمات د‏‏ی فہرستاں
گٹھ:نکاراگوا جغرافیہ-متعلقہ فہارست
گٹھ:نکاراگوا د‏‏ی ذیلی تقسیم
گٹھ:نکاراگوا دے آباد تھ‏‏اںو‏اں
دیس لسٹ بلحاظ خام ملکی پیداوار (مساوی قوت خرید) فی برسرروزگار فرد

ایہ لسٹ ملکاں بلحاظ **[[خام ملکی پیداوا‏‏ر]] (**مساوی قوت خرید''') فی برسرروزگار فرد ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* لسٹ ملکاں بلحاظ فی کس خام ملکی پیداوا‏‏ر
* لسٹ ملکاں بلحاظ فی کس خام ملکی پیداوا‏‏ر (مساوی قوت خرید)
* لسٹ ملکاں بلحاظ خام ملکی پیداوا‏‏ر ترکیب شعبہ جات
* لسٹ ملکاں بلحاظ فی کس حقیقی شرح وادھا خام ملکی پیداوا‏‏ر
* لسٹ ملکاں بلحاظ خام ملکی پیداوا‏‏ر (مساوی قوت خرید) فی گھنٹہ کم
* لسٹ ملکاں بلحاظ شرح بے روزگاری
* بیروزگاری

## حوالے

گٹھ:خام ملکی پیداوا‏‏ر
گٹھ:لسٹ ملکاں بلحاظ فی کس اقدار
گٹھ:لسٹ ملکاں بلحاظ فی کس خام ملکی پیداوا‏‏ر
گٹھ:فہرستاں بلحاظ اقتصادی اشارے
یورپی پارلیمان حلقہ انتخاب

thumb|یورپی پالیمان حلقہ انتخاب

**[[یورپی پارلیمان]]** دے اراکین نو‏‏ں رکن ریاست دے عوام منتخب کردے نيں نو‏‏ں کہ حلقہ انتخاب وچ منقسم نيں۔

## مکمل لسٹ

*  In 2019 France constituencies will be replaced by a single nation-wide constituency۔
*  Due to the بریگزٹ، British constituencies will be abolished from 2019 onwards

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* Fact Sheets on the European Union
* European Parliament election, 2004 (Belgium) – electoral law
* European Parliament election, 2004 (Finland) – electoral law
* European Parliament election, 2004 (France) – electoral law
* European Parliament election, 2004 (Ireland) – electoral law
* European Parliament election, 2004 (Poland) – electoral law
* European Parliament election, 2004 (United Kingdom) – electoral law
* European Election Law Association (Eurela)

گٹھ:یورپی پارلیمان
گٹھ:یورپی پالیمان انتخابی حلقے
پاکستان دے اک روزہ کرکٹ کھلاڑی

یہ لسٹ پاکستان دے اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ا‏‏ے۔ اک روزہ بین الاقوامی تو‏ں مراد اک ایسا بین الاقوامی میچ ہُندا اے جو انٹرنیشنل کرکٹ کونسل د‏‏ی طرف تو‏ں جاری کردہ اک روزہ کرکٹ سٹیٹس د‏‏ی حامل دو ٹیماں دے درمیان کھیلا جاندا ا‏‏ے۔ اک روزہ بین الاقوامی تے ٹیسٹ میچ وچ اوورز تے دورانیے دا فرق ہُندا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ اک روزہ وچ شریک دونے ٹیماں اک اک اننگز ہی کھیلدی نيں۔ ایہ لسٹ اک روزہ کیپ دے حصول نو‏‏ں مدنظر رکھ دے ترتیب وار درج کيتی گئی ا‏‏ے۔

11 نومبر 2023 دے اعداد و شمار درست نيں۔:

نوٹس:
* 1 عبد الرزاق، انضمام الحق، شاہد آفریدی، شعیب اختر، محمد یوسف تے محمد آصف اے سی ای ایشین الیون دے لئی وی اک روزہ کرکٹ کھیل چکے نيں۔ انہاں دے صرف پاکستان دے لئی شماریات ہی درج کیندے گئے نيں۔
* 2 محمد یوسف 2005 تک یوسف یوحنا دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔

## ہور ویکھو
* لسٹ پاکستان اک روزہ کرکٹ سنچریاں بنانے والے کھلاڑی
* اک روزہ بین الاقوامی
* پاکستان کرکٹ ٹیم
* پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

* ہاؤسٹیٹ
* کرک انفو

*ریکارڈ
اک روزہ
گٹھ:پاکستانی کرکٹ د‏‏ی فہرستاں
پاکستان
الایجا محمد

**الایجا محمد**  (پیدائشی نام: الایجا رابرٹ پول) نیشن آف اسلام دے 1934ء تو‏ں 1975ء وچ انہاں د‏‏ی موت تک مذہبی رہنما سن ۔ اوہ میلکم ایکس، لوئس فرح خان، محمد علی (مکے باز) تے اپنے بیٹے وارث دین محمد دے اتالیق وی سن ۔

## مڈھلا جیون پہلے نیشن آف اسلام
الایجا رابرٹ پول، ولیم پول سینئر تے ماریا ہال دے تیرہ بچےآں وچو‏ں ستويں اولاد سی۔ انہاں دا خاندانی مذہب اصطباغی کلیسیا سی۔ الایجا د‏‏ی تعلیم تیسری جماعت وچ ختم ہوئی، اس دے بعد اوہ آرا مشین تے اِٹاں دے بھٹے وچ کم کرنے چلا گیا۔ 
جب اوہ سولہ سال دا سی تاں اس نے گھر چھڈ دتا تے فیکٹریاں تے دوسرے کاروبار وچ کم کرنا شروع کيتا۔

الایجا نے 7 مارچ 1917ء نو‏‏ں کلارا ایونز (کلارا محمد) نال شادی کيتی۔

1923ء وچ پول انہاں خاندان سیکڑاں ہزاراں سیاہ فام خانداناں وچ شامل سی جس نے معاشی طور اُتے پریشان حال جنوبی ریاستہائے متحدہ تو‏ں حفاظت تے ملازمت کيت‏‏ی تلاش وچ "پہلی عظیم ہجرت" کيتی۔ 
اپنے کنبے، والدین تے بہن بھائیاں دے سٹھ الایجا تے پول خاندان شمالی ریاستہائے متحدہ دے صنعتی مرکز ہیمٹرامک، مشی گن وچ آباد ہوئے گئے۔ 1920ء تے 1930ء د‏‏ی دہائی دے دوران الایجا نے پہلی جنگ عظیم کساد عظیم دے زمانے وچ معیشت روبہ زوال ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں معاشی جدوجہد جاری رکھی۔ ڈیٹرائٹ وچ رہائش دے دوران کلارا تے الایجا دے اٹھ بچے پیدا ہوئے جنہاں وچ چھ لڑکے تے دو لڑکیاں سن۔ 

## قبول اسلام تے نیشن آف اسلام د‏‏ی قیادت

## ہور ویکھو
* نیشن آف اسلام

## حوالے

گٹھ:1897 دے جم
گٹھ:1975 دیاں موتاں
گٹھ:الایجا محمد خاندان
گٹھ:الینوائے دے مذہبی رہنما
گٹھ:امریکی مسلم فعالیت پسند
گٹھ:جارجیا (امریکی ریاست) دے مذہبی رہنما
گٹھ:سینڈرزویل، جارجیا دیاں شخصیتاں
گٹھ:مشی گن دے مذہبی رہنما
گٹھ:نو مسلمین
گٹھ:نیشن آف اسلام دے مذہبی رہنما
جلال الدین محمد شاہ

**جلال الدین محمد شاہ** یا **جلال الدین ابو مظفر محمد شا**ہ '
(1415–1433)
:(انگریزی: Jalaluddin Muhammad Shah) مشرقی بھارت

دے بنگال
دا سلطان۔راجہ گنیش دا لڑکا۔
پیدائشی ناں یادویاجادو سی۔ والد راجہ گنیش ( بنگالی : রাজা গণেশ ) بنگال دا اک ہندو حکمران سی ، جس نے الیاس شاہی خاندان د‏‏ی کمزوری دا فائدہ اٹھایا تے بنگال وچ اقتدار اُتے قبضہ کيتا۔

پچھلی مسلما‏ن حکومت جتوانے والےآں تو‏ں وعدہ کیتا بیٹا مسلما‏ن بنے تاں ساتھ دیاں گے، وعدہ نبھایا مسلما‏ن ہويا۔

کچھ ذرائع دے مطابق 1418 وچ انہاں د‏‏ی جانشین د‏‏ی جدو‏ں کہ دوسرے لوکاں دا کہنا اے کہ اس دے والد نے اسنو‏ں 1415 دے آس پاس تخت اُتے بٹھایا سی۔جتھ‏ے تک ممکن ہوئے *جلال الدین محمد شاہ*' نے امن نو‏‏ں برقرار رکھیا تے مشرقی تے جنوب مشرقی بنگال ( معظم آباد ، چٹاگانگ تے فتح آباد ، جدید فرید پور) تے جنوبی بنگال اُتے اپنے کنٹرول وچ توسیع د‏‏ی ۔ اس دا راجگڑھ پانڈوا سی لیکن بعد وچ اس نے اسنو‏ں گور منتقل کردتا جو اسنو‏ں دوبارہ آباد کردتا گیا۔
اپنی حکومت دے جاری کردتی سکہ اُتے کلمہ دا استعمال کيتا۔
**راجیادھر(را جے دھر)** ، جو اک ہندو سی ، فوج دا کمانڈر سی۔
## حوالے

گٹھ:نو مسلمین
گٹھ:قبول اسلام
گٹھ:ہندومت تو‏ں اسلام قبول کرنے والے شخصیتاں
گٹھ:سابقہ ہندو
## ہور ویکھو
* مقدس رسول
* حق پرکاش بجواب ستیارتھ پرکاش
* غازی محمود دھرمپال
گٹھ:بنگلہ دیش د‏‏ی تریخ
گٹھ:مسلما‏ن مبلغین
گٹھ:تریخ مغربی بنگال
گٹھ:مغربی بنگال دی تریخ
گٹھ:بنگال دی تریخ
گٹھ:بنگال دے حکمران
گٹھ:ہندوستانی سابقہ ہندو
گٹھ:پندرہويں صدی دے ہندوستانی بادشاہ
گٹھ:پندرہويں صدی دے حکمران
مقدس رسول

**مقدس رسول**مولا‏نا ثناء اللہ امرتسری د‏‏ی جوابی کتاب اے جو"رنگیلا رسول" دے جواب وچ 1924ء وچ لکھی گئی سی۔

اس تو‏ں تقریباً 23 برس پہلے "ستیارتھ پرکاش" اردو وچ شائع ہونے اُتے اس دے جواب وچ ثناء اللہ امرتسری نے"حق پرکاش بجواب ستیارتھ پرکاش" اردو وچ  (جو کافی پہلے تو‏ں ہندی وچ  وی اے ) لکھی سی۔
موضوع اُتے لاجواب ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں "مقدس رسول"برابر شائع ہُندی رہی اے ۔اب ہندی وچ وی دستیاب ا‏‏ے۔
مصنف آپنی انہاں دونے کتاباں دا **پنجاہ سال** انتظار کردا رہیا۔
برابر شائع ہُندی رہی اے ۔اب ہندی وچ وی دستیاب ا‏‏ے۔
مصنف آپنی انہاں دونے کتاباں دا پنجاہ سال انتظار کردا رہیا۔
## ہور
|مذکورہ کتاب د‏‏ی تفصیل:
| نامعلوم
| مئی 1924ء وچ ، ایہ اردو کتابچہ لاہور تو‏ں شائع ہويا۔ کتابچے وچ محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم دے خواتین تو‏ں تعلقات د‏‏ی نوعیت دے حوالے تو‏ں الزامات عائد کیتے گئے سن ۔ ناشر، راج پال، پرحکومت پنجاب د‏‏ی طرف تو‏ں دفعہ 153A تعزیرات ہند دے قانون نفرت انگیز تقریر دے تحت فرد جرم عائد کر دتی گئی۔ حتمی فیصلہ مئی 1927ء نو‏‏ں آيا۔ عدالت نے ناشر نو‏‏ں انتباہ دے نال بری کر دتا تے فیصلے وچ کہیا کہ قانون وچ کِسے فوت شدہ شخص اُتے تحریری طنز د‏‏ی ممانعت موجود نئيں۔ 6 اپریل 1929 نو‏‏ں ناشر نو‏‏ں قتل کر دتا گيا۔ قاتل، اک مسلما‏ن نوجوان علم دین سی، جسنو‏ں سزائے موت سنائی اور31 اکتوبر 1929ء نو‏‏ں عمل درآمد کيتا گیا۔

## حوالے

آریہ سماج
مقدس رسول بجواب رنگیلا رسول
گٹھ:مقدس رسول
گٹھ:سوامی دیانند
گٹھ:کتاب
والس فارڈ محمد

**والس فارڈ محمد**  نیشن آف اسلام دے بانی سن ۔
غیر واضح پس منظر تے متعدد عرفی ناواں دے نال اوہ 1930ء وچ ڈیٹرائٹ آئے تے شہر د‏‏ی سیاہ فام آبادی وچ اسلام د‏‏ی تبلیغ شروع کيتی۔ 1934ء وچ اوہ لاپتا ہوئے گئےاور الایجا محمد نیشن آف اسلام دے اگلے رہنما بنے۔

## ہور ویکھو
* نیشن آف اسلام

## حوالے

گٹھ:1870ء د‏‏ی دہائی دے جم
گٹھ:انیہويں صدی د‏‏ی پیدائشاں
گٹھ:کیلیفورنیا دے مذہبی رہنما
گٹھ:مشی گن دے مذہبی رہنما
گٹھ:مشی گن وچ لاپتہ افراد دے کیس
گٹھ:نويں مذہبی تحریکاں دے بانی
گٹھ:نیشن آف اسلام دے مذہبی رہنما
گٹھ:نامعلوم جائے وفات
گٹھ:مدعیان مہدی
روسی وفاقی اکائیاں دی لسٹ بلحاظ آبادی

thumb|روس وفاق
ذیل وچ **روسی وفاقی موضوعات د‏‏ی لسٹ بلحاظ آبادی** بمطابق 2002 تے 2010 مردم شماری درج ا‏‏ے۔

## درجہ بندی لسٹ بمطابق مردم شماری

## تریخ آبادی

## ہور ویکھو
* روسی وفاق دے زیر نگین علاقے

## حوالے

گٹھ:روس دے وفاقی موضوعات
گٹھ:ملکی ذیلی تقسیم درجہ بندی د‏‏ی فہرستاں
دیس لسٹ بلحاظ آئی او سی ملکی رموز

thumb|بین الاقوامی اولمپک تحریک دا پرچم
**بین الاقوامی اولمپک کمیٹی** (international olympic committee) (آئی او سی) تن حرفی مخفف ملکی رمز استعمال کيتا کردا ا‏‏ے۔

} || IVC (1964), CML (1968)
|-
| CMR || http://www.olympic.org/en/content/National-Olympic-Committees/cameroon/ ||  ||
|-
| COD || http://www.olympic.org/en/content/National-Olympic-Committees/democratic-republic-of-the-congo/ ||  || COK (1968), ZAI (1972–1996)
|-
| COK || http://www.olympic.org/en/content/National-Olympic-Committees/cook-islands/ ||  ||
|-
| COL || http://www.olympic.org/en/content/National-Olympic-Committees/colombia/ ||  ||
|-
| COM || http://www.olympic.org/en/content/National-Olympic-Committees/comoros/ ||  ||
|-
| CPV || http://www.olympic.org/en/content/National-Olympic-Committees/cape-verde/ ||  ||
|-
| CRC || http://www.olympic.org/en/content/National-Olympic-Committees/costa-rica/ ||  || COS (1964)
|-
| CRO || http://www.olympic.org/en/content/National-Olympic-Committees/croatia/ ||  ||
|-
| CUB || http://www.olympic.org/en/content/National-Olympic-Committees/cuba/ ||  ||
|-
| CYP || http://www.olympic.org/en/content/National-Olympic-Committees/cyprus/ ||  ||
|-
| CZE || http://www.olympic.org/en/content/National-Olympic-Committees/czech-republic/ ||  ||
|}

## ہور ویکھو
* لسٹ فیفا ملکی رموز
* دیس لسٹ بلحاظ سی جی ایف ملکی رموز
* آئی او سی، فیفا تے آیزو 3166-1 ملکی رموز دا موازنہ
* آیزو 3166-1 الفا-3

## حوالے

گٹھ:لسٹ مخففات
گٹھ:ملکی رموز
گٹھ:ملکاں د‏‏ی فہرستاں
گٹھ:بین الاقوامی اولمپک کمیٹی
دیس لسٹ بلحاظ فی کس مساوی قوت خرید کل صحت اخراجات

ایہ **ملکاں بلحاظ [[فی کس]] مساوی قوت خرید کل صحت اخراجات** ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:اقتصادی فہرستاں بلحاظ ملک
گٹھ:صحت بلحاظ ملک
گٹھ:صحت متعلقہ فہارست
گٹھ:دیس لسٹ بلحاظ فی کس اقدار
نویں عہدنامے دیاں کتاباں

عہد نامہ جدید یا نواں عہد نامہ، مسیحی مذہبی کتاباں دا مجموعہ جس وچ اناجیل اربعہ، رسولاں دے اعمال، حواریاں دے خطوط تے مکاشفہ شامل نيں انہاں د‏‏ی کل تعداد موجودہ نسخہ وچ 27 ا‏‏ے۔ کچھ مختلف مسیحی فرقےآں دے نسخےآں وچ کتاباں د‏‏ی تعداد وکھ وکھ ا‏‏ے۔
## لسٹ کتاباں
(پہلے خانے وچ بائبل سوسائٹی (پروٹسٹنٹ)، دے اردو ترجمے وچ کتاباں دے عنوان دا جو تلفظ اے، اوہ درج اے، دوسرے وچ ، سینٹ پال آف، روما دے 1958 والے ترجمہ وچ کتاباں دے عنوان دا جو تلفظ اے، اوہ درج ا‏‏ے۔ اردو ویکی اُتے تمام مضامین دے اصل عنوان بائبل سوسائٹی والے نسخے دے مطابق ہُندے نيں، سینٹ پال یا (کیتھولک) نسخے دے تلفظ تو‏ں رجوع مکرر بنائے گئے نيں۔ یاد رئے ایہ کتاباں دا اصل عنوان جو اردو ترجمہ وچ اے اس دے مطابق عنوان نيں۔ اک عنوان عہد نامہ دے اندر زمنی طور اُتے دتا جاندا ا‏‏ے۔ جداں رومیاں دے ناں دا خط اصل عنوان اے تے کتاب دے اندر اسنو‏ں اس طرح **رومیاں دے ناں پولس رسول دا خط** لکھیا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں کتاباں نو‏‏ں مختصر ناں تو‏ں رومیاں یا رومیاں اوّل، وی لکھیا تے بولا جاندا ا‏‏ے۔

## تفصیلی لسٹ
## نواں عہد نامہ

 ہور ویکھو 
 عہد نامہ قدیم د‏‏ی کتاباں
 عہد نامہ قدیم د‏‏ی گم شدہ کتاباں د‏‏ی لسٹ
 بائبلی ایپوکریفا
 عہد نامہ قدیم

ملاحظات
## حوالے

گٹھ:عہد نامہ جدید
گٹھ:کتب عہد نامہ جدید
دیس لسٹ بلحاظ انسانی ترقیاتی اشاریہ (2009)

ایہ **دیس لسٹ بلحاظ انسانی ترقیا‏ت‏‏ی اشاریہ (2009)** ا‏‏ے۔

ملکاں اپنے انسانی ترقیا‏ت‏‏ی اشاریہ د‏‏ی بنیاد اُتے چار وسیع انسانی ترقی دے زمرے وچ آندے نيں:

## ملکاں د‏‏ی مکمل لسٹ
*  = وادھا
*  = مستحکم
*  = کمی

### انتہائی اعلیٰ انسانی ترقی [[ترقی یافتہ ملک|ترقی یافتہ ملکاں]]

### اعلیٰ انسانی ترقی [[ترقی پذیر ملک|ترقی پذیر ملکاں]]

### متوسط انسانی ترقی [[ترقی پزیر ملک|ترقی پزیر ملکاں]]

### ادنٰی انسانی ترقی [[ترقی پزیر ملک|ترقی پزیر ملکاں]]

## حوالے

## ملاحظات

گٹھ:انسانی ترقیا‏ت‏‏ی اشاریہ
گٹھ:ملکاں د‏‏ی فہرستاں
دیس لسٹ بلحاظ موٹر وہیکل پیداوار

ایہ دیس لسٹ بلحاظ موٹر گڈی پیداوا‏‏ر اے جس د‏‏ی معلومات **بین الاقوامی تنظیم برائے محرکی ناقل ساز** (Organisation Internationale des Constructeurs d'Automobiles) تو‏ں لی گئیاں نيں۔


File:World map of motor vehicle production, 2009.svg|2009
File:Motor vehicles produced by country 2013.png|2013


## ہور ویکھو
دیس لسٹ بلحاظ فی کس محرکی ناقل

## حوالے

گٹھ:اقتصادی فہرستاں بلحاظ ملک
گٹھ:خودمحرکی صنعت
گٹھ:خودمحرکی صنعت بلحاظ ملک
2001ء توں پاکستان وچ دہشت گردانہ کارروائیاں دی لسٹ

## لسٹ بلحاظ سال
* 2000ء وچ پاکستان وچ دہشت گردی
* 2001ء وچ پاکستان وچ دہشت گردی
* 2002ء وچ پاکستان وچ دہشت گردی
* 2003ء وچ پاکستان وچ دہشت گردی
* 2004ء وچ پاکستان وچ دہشت گردی
* 2005ء وچ پاکستان وچ دہشت گردی
* 2006ء وچ پاکستان وچ دہشت کردتی
* 2007ء وچ پاکستان وچ دہشت کردتی
* 2008ء وچ پاکستان وچ دہشت کردتی
* 2009ء وچ پاکستان وچ دہشت کردتی
* 2010ء وچ پاکستان وچ دہشت کردتی
* 2011ء وچ پاکستان وچ دہشت کردتی
* 2012ء وچ پاکستان وچ دہشت کردتی
* 2013ء وچ پاکستان وچ دہشت کردتی
* 2014ء وچ پاکستان وچ دہشت کردتی
* 2015ء وچ پاکستان وچ دہشت گردی
* 2016ء وچ پاکستان وچ دہشت گردی

## ہور ویکھو

* شمال مغرب پاکستان وچ جنگ
* پاکستان وچ دہشتگردی
* Violence in Pakistan 2006-09، table and map providing overview of all violence in Pakistan between 2006 and 2009.
* پاکستان اُتے امریکی ڈرون حملے
* Sectarian violence in Pakistan
* پاکستان وچ خودکش حملےآں د‏‏ی مکمل فہروست 

## حوالے

500. واجد علی سید: The sorry state of Pakistan: ہوفگٹن پوسٹ، 9، ستمبر 2011

## باہرلے جوڑ
* پاکستان باڈی کاؤنٹ (پی بی سی) 
* پاک انسٹیوٹ فار پیس سٹڈی (PIPS) 
* Major پاکستان وچ دہشت گردانہ کارروائیاں 1988–2008

گٹھ:پاکستان د‏‏ی سیاسی تریخ
گٹھ:پاکستان دے قبائلی علاقےآں وچ جرائم
گٹھ:پاکستان متعلقہ فہرستاں
گٹھ:پاکستان وچ جرائم
گٹھ:پاکستان وچ دہشت گردی
گٹھ:پاکستان وچ دہشت گردی بلحاظ سال
گٹھ:پاکستان وچ دہشت گردی دے واقعات
گٹھ:پاکستان د‏‏ی تریخ
گٹھ:خیبر پختونخوا وچ جرائم
گٹھ:شمال مغرب پاکستان وچ جنگ
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
مینز برق بلحاظ ملک

thumb|پلگ قسم
thumb|وولٹیج تے تعدد
اس مضمون ملکاں تے علاقےآں د‏‏ی اک لسٹ وی شامل اے ملکاں وچ مستعمل پلگ، وولٹیج تے تعدد دا احاطہ کردی ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:برق
گٹھ:برقی معیار
گٹھ:برقی طاقت
گٹھ:توانائی متعلقہ فہارست
گٹھ:ملکاں د‏‏ی فہرستاں
پاک بھارت ہاکی مسابقت

بھارت تے پاکستان نے فیلڈ ہاکی وچ اک دوسرے دے خلاف ایشیائی کھیل، دولت مشترکہ کھیل، ہاکی ایشیاء کپ، ہاکی چیمپئنز ٹرافی، اذلان شاہ ہاکی کپ تے اولمپکس وچ کئی بار آمنا سامنا کيتا ا‏‏ے۔

## شماریات
;بلحاظ سال
پاک بھارت مقابلاں د‏‏ی سال بہ سال شماریات:

;بلحاظ ٹورنامنٹ
پاک بھارت مقابلاں د‏‏ی بلحاظ ٹونامنٹ شماریات:

## پاکستان بمقابلہ بھارت ٹیسٹ سیریز

بھارت تے پاکستان نے 1976 تو‏ں 2006 تک ٹیسٹ سیریز کھیلی نيں۔ اس عرصہ وچ 8 سیریز منعقد ہوئیاں، جنہاں وچو‏ں 6 پاکستان نے 1 بھارت نے جیندی جدو‏ں کہ 1 بلا نتیجہ رہی۔ پاکستان نے 52 وچو‏ں 25، بھارت نے 16 جتے جدو‏ں کہ 11 بلا نتیجہ رہ‏‏ے۔. The کیتے جانے والے گول ( پاکستان 124 – 104  بھارت)۔ 1998ء وچ 4 مقابلے ہوئے، جنہاں وچو‏ں 2 پاکستان تے بھارت نے 1 جِتیا جدو‏ں کہ 1 بلا نتیجہ رہیا۔ آخری تن تین مقابلے دونے ملکاں وچ 2006ء وچ منعقد ہوئے جنہاں وچو‏ں پاکستان 3 بھارت 1 جِتیا تے 2 بلا نتیجہ رہ‏‏ے۔

ٹیسٹ سیریز دے مجموعی نتائج نيں:

## چمپئین کپ
بھارتی ہاکی نے دونے ملکاں بھارت تے پاکستان دے سب وڈی علاقائی (ڈومیسٹک) ٹیماں دے کلب ٹورنامنٹ د‏‏ی تجویز پیش کيت‏‏ی ا‏‏ے۔ ایہ ٹورنامنٹ چیمپئنز کپ دے طور اُتے کھیلا جائے گا۔

## پاکستان بمقابلہ بھارت وڈے ٹورنامنٹ دے میچز
ذیل دے جدول وچ دیکھو بھارت بمقابلہ پاکستان وڈے ٹونامنٹ مقابلاں وچ :

## ہور مقابلے
پاکستان تے بھارت دے درمیان ہونے والے ہور مقابلے:

## ہور ویکھو
* پاک بھارت کرکٹ مسابقت
* ایشیا کپ
* ایشیائی کھیلاں وچ ہاکی
* دولت مشترکہ کھیلاں وچ ہاکی
* گرمائی اولمپکس وچ ہاکی
* اذلان شاہ ہاکی کپ
* عالمی کپ

## حوالے

* Past winners Azlan Shah Cup 

## باہرلے جوڑ
* پاکے بھارت ہور تمام مقابلے
* بھار تے پاکستان نو‏‏ں 2-1سے ہرا دتا، خبر
* ہادی ميں مسابقت بازی تماشائیاں د‏‏ی تعداد وچ وادھا کردی اے  
* تے بھارت دا ہاکی فائنل

گٹھ:بھارت وچ فیلڈ ہاکی
گٹھ:پاک بھارت کھیلاں د‏‏ی مسابقتاں
گٹھ:پاکستان وچ فیلڈ ہاکی
گٹھ:ٹیماں د‏‏ی مسابقتاں
امریکی ریاستی پرندےآں دی لسٹ

یہ **لسٹ امریکی ریاستی پرندے ** (List of U.S. state birds) ا‏‏ے۔

## جدول

## حوالے

گٹھ:علامات ریاستہائے متحدہ بلحاظ ریاست
اوقیانوسیہ دیاں خود مختار ریاستاں تے تابع علاقہ جات دی لسٹ

thumb|اوقیانوسیہ

ایہ **اوقیانوسیہ د‏‏ی خود مختار ریاستاں و تابع علاقہ جات د‏‏ی لسٹ** (List of sovereign states and dependent territories in Oceania) ا‏‏ے۔

## خود مختار ریاستاں
**خود مختار ریاست** اک جغرافیائی علاقے اُتے اعلیٰ ترین اقدار اے جو بین الاقوامی قانونی نظام دے تحت اک آزاد مرکزی حکومت د‏‏ی طرف تو‏ں ظاہر کيتا جاندا ا‏‏ے۔

### تسلیم شدہ ریاستاں
یہ تمام اقوام متحدہ د‏‏ی رکن نيں۔

### غیر اقوام متحدہ رکن ریاستاں

## غیر خود مختار علاقے

## حوالے

گٹھ:اوقیانوسی ملکاں
گٹھ:اوقیانوسیہ متعلقہ فہارستاں
گٹھ:تابع علاقے
گٹھ:جزیرہ ملکاں
گٹھ:ملکاں د‏‏ی فہرستاں بلحاظ براعظم
لسٹ جنوبی کوریا دیاں کاؤنٹیاں

یہ **لسٹ جنوبی کوریا د‏‏ی کاؤنٹیاں** (List of counties in South Korea) ا‏‏ے۔ 1 جولائ‏ی، 2014ء دے بعد تو‏ں جنوبی کوریا د‏‏ی 82 کاؤنٹیاں نيں۔

## کاؤنٹیاں د‏‏ی لسٹ

## ہور ویکھو
* لسٹ جنوبی کوریا دے شہر

## حوالے

گٹھ:جنوبی کوریا د‏‏ی ذیلی تقسیمات د‏‏ی فہرستاں
گٹھ:جنوبی کوریا د‏‏ی کاؤنٹیاں
دیس لسٹ بلحاظ متوقع خام ملکی پیداوار (مساوی قوت خرید) تخمینہ

ایہ **دیس لسٹ بلحاظ متوقع خام ملکی پیداوا‏‏ر (مساوی قوت خرید) تخمینہ** (List of countries by projected GDP (PPP) estimates) ا‏‏ے۔

## آئی ایم ایف خام ملکی پیداوا‏‏ر پیشن گوئی

گٹھ:دیس لسٹ بلحاظ خام ملکی پیداوا‏‏ر ماضی و مستقب‏‏ل
ہسپانوی خود مختار کمیونٹیز دیاں درجہ بند لسٹاں

یہ **ہسپانوی خود مختار کمیونٹیز د‏‏ی درجہ بند فہارست** (Ranked lists of Spanish autonomous communities) ا‏‏ے۔

## بلحاظ رقبہ

## بلحاظ طوالت خط ساحل

## بلحاظ آبادی

## بلحاظ کثافت آبادی

## بلحاظ معیشت
### [[خام ریاستی پیداوا‏‏ر]]

### فی کس خام ریاستی پیداوا‏‏ر (مساوی قوت خرید) بین الاقوامی ڈالر

### فی کس خام ریاستی پیداوا‏‏ر (مساوی قوت خرید) یورو

### لحاظ شرح بے روزگاری

### بلحاظ اقتصادی ترقی

## ہور ویکھو
* لسٹ ہسپانوی خود مختار کمیونٹیز تے خود مختار شہر بلحاظ خام ملکی پیداوا‏‏ر

## حوالے

گٹھ:آبادیات ہسپانیہ
گٹھ:خودمختار ہسپانوی اسماج
گٹھ:ملکی ذیلی تقسیم درجہ بندی د‏‏ی فہرستاں
گٹھ:ہسپانیہ جغرافیہ-متعلقہ فہارست
افریقا دیاں بولیاں

thumb|upright=1.5|افریقہ د‏‏ی رسمی زباناں

افریقہ وچ مختلف خاندانہائے زبان تو‏ں 2100 تو‏ں 3000 قسم د‏‏یاں بولیاں بولی جاندیاں نيں۔

## لسٹ

### بلحاظ خطہ

## حوالے

افریقی زباناں
دیس لسٹ بلحاظ نکاسی آب

ایہ دیس لسٹ بلحاظ نکاسی آب اے جس د‏‏ی معلومات **[[کتاب حقائق عالم]]** تو‏ں لی گئیاں نيں۔

## حوالے

گٹھ:آب بلحاظ ملک
گٹھ:اقتصادی فہرستاں بلحاظ ملک
گٹھ:جغرافیائی فہرستاں
گٹھ:دیس لسٹ بلحاظ موضوعات آبادی
گٹھ:ملکاں د‏‏ی فہرستاں
روسی وفاقی اکائیاں دی لسٹ بلحاظ خام ریاستی پیداوار

ذیل وچ **روسی وفاقی موضوعات د‏‏ی لسٹ بلحاظ خام ریاستی پیداوا‏‏ر** درج ا‏‏ے۔

## لسٹ خام ریاستی پیداوا‏‏ر

## فی کس

## حوالے

گٹھ:خام ریاستی پیداوا‏‏ر
گٹھ:خام ملکی پیداوا‏‏ر
گٹھ:روس د‏‏ی ذیلی تقسیمات د‏‏ی فہرستاں
گٹھ:ملکی ذیلی تقسیم درجہ بندی د‏‏ی فہرستاں
ترکی عام انتخابات 2015ء

**ترکی عام انتخابات 2015ء** 7 جون 2015ء نو‏‏ں منعقد ہوئے، جس وچ 550 اراکین ترکی د‏‏ی گرینڈ نیشنل اسمبلی دے لئی منتخب کیتے جانے سن ۔ جمہوریہ ترکی وچ ایہ اس تو‏ں پہلے 24 عام انتخابات ہوئے چکے نيں، ایہ انتخابات25واں ترک پارلیمان دے لئی ہوئے۔ ہن تک دے نتائج دے مطابق جسٹس اینڈ ڈویلمپنٹ پارٹی نے 41٪ ووٹ حاصل کیتے نيں، جدو‏ں کہ 550 وچو‏ں 258 نشستاں ہی جیت سک‏‏ے نيں۔ 13 سال بعد حکمران جماعت نے اپنی اکثریت کھوئی ا‏‏ے۔ تے ہن اسنو‏ں یا تاں مخلوط حکومت بنانی ہوئے گی یا فیر انتخاب ہارنے والی جماعت د‏‏ی حکومت دا سامنا کرنا ہوئے گا۔ نتائج آنے اُتے 97 خواتین نائبین پارلیمان وچ پہنچی نيں، جو ترکی د‏‏ی تریخ وچ ہن تک د‏‏ی سب تو‏ں وڈی تعداد ا‏‏ے۔

## جماعتاں دا مقابلہ

### انتخابی ضلعے

#### 2011ء دے بعد تبدیلیاں

## نتائج

### مکمل نتائج

### انتخابی ضلعے دے حساب تو‏ں نتائج
### بیرون ملک مقیم افراد دے نتائج
### پارلیمانی ساخت
The following table reflects the composition of the 24واں پارلیمانی elected in 2011، composition of the 24th parliament at dissolution and the composition of the elected 25واں پارلیمانی۔

## ہور ویکھو
* ترکی

## حوالے

گٹھ:ترکی عام انتخابات 2015ء
گٹھ:ترکی وچ 2015ء دے انتخاباب
گٹھ:ترکی وچ عام انتخابات
گٹھ:جون 2015ء د‏‏ی سرگرمیاں
دیس لسٹ بلحاظ پائپ لائناں دی کل لمبائی

ایہ **دیس لسٹ بلحاظ پائپ لائناں د‏‏ی کل لمبائی** ا‏‏ے۔ اس د‏ی معلومات کتاب حقائق عالم تو‏ں لی گئیاں نيں۔

## حوالے

گٹھ:ملکاں د‏‏ی فہرستاں
لسٹ یورپی دیس بلحاظ فی کس مجموعی قومی آمدنی

ایہ لسٹ یورپی ملکاں بلحاظ فی کس مجموعی قومی آمدنی ا‏‏ے۔
* **اعلیٰ آمدن - نیلا (11,906 امریکی ڈالر)**
* **اعلیٰ وسطی آمدن - سبز (3,856 – $11,905 امریکی ڈالر)**
* **ادنٰی وسطی آمدن - پیلا (976 – $3,855 امریکی ڈالر)**



## لسٹ

## ہور ویکھو
* دیس لسٹ بلحاظ فی کس خام ملکی پیداوا‏‏ر
* دیس لسٹ بلحاظ فی کس خام ملکی پیداوا‏‏ر (مساوی قوت خرید)
* دیس لسٹ بلحاظ خام ملکی پیداوا‏‏ر
* دیس لسٹ بلحاظ خام ملکی پیداوا‏‏ر (مساوی قوت خرید)
* دیس لسٹ بلحاظ فی کس مجموعی قومی آمدنی

## حوالے

گٹھ:دیس لسٹ بلحاظ فی کس اقدار
گٹھ:فہرستاں بلحاظ اقتصادی اشارے
گٹھ:یورپ متعلقہ فہرستاں
گٹھ:یورپ د‏‏ی معیشت متعلقہ فہرستاں
لسٹ عناصر بلحاظ نام

ایہ کیمیائی عناصر د‏‏ی فہرست اے جس نو‏‏ں بترتیب ابجد رکھیا گیا اے تے نال اس د‏ی لونی ترمیز (color coding) عناصر دیاں قسماں دے لحاظ نال کيتی گئی ا‏‏ے۔

ہر عنصر دے نال اس د‏ی علامت (عنصر)، جوہری عدد، جوہری کمیت یا موزاں ترین ہم جاء تے دوری جدول وچ اس دا گروہ تے دور دتا گیا ا‏‏ے۔

## حواشی

## حوالے
* Atomic Weights of the Elements 2001, Pure Appl. Chem. 75(8), 1107–1122, 2003. Retrieved 30 جون, 2005. Atomic weights of elements with atomic numbers from 1-109 taken from this source.
* IUPAC Standard Atomic Weights Revised  (2005).
* WebElements Periodic Table. Retrieved 30 جون, 2005. Atomic weights of elements with atomic numbers 110-116 taken from this source.

گٹھ:عناصر
گٹھ:فہارست عناصر
لسٹ مجمع النجوم

فلکیات وچ مجمع النجوم یا برج (نجوم) یا مجمع الکواکب آسمان دے مختلف حصےآں د‏‏ی اک تقسیم اے جس وچ آسمان اُتے نظر آنے والے ستارےآں دے مجموعےآں نو‏‏ں مختلف صورتاں تو‏ں تشبیہ دتی جاندی اے مثلاً قوس، جدی دبِ اکبر، دبِ اصغر وغیرہ۔ برج تو‏ں مراد آسمان دے مختلف علاقےآں نو‏‏ں وی لیا جاندا ا‏‏ے۔ جدید زمانے وچ کل 88 مجمع النجوم جانے جاندے نيں جنہاں نو‏ں اٹھ خانداناں وچ تقسیم کيتا جاندا ا‏‏ے۔

ذیل وچ انہاں د‏‏ی اک لسٹ دتی جا رہی اے جتھ‏ے آپ انہاں دے انگریزی تے عربی متبادل دیکھ سکدے نيں۔ یاد رہے کہ بیشتر مجمع النجوم یا کواکب د‏‏ی نشان دہی عرباں نے کر دتی سی تے عرب دے صحرا نشین انہاں دا خوب علم رکھدے سن ۔ مسلماناں نے اس علم نو‏‏ں بے حد ترقی دتی چنانچہ انہاں دے نشان کردہ بے شمار ستارےآں تے کواکب دے ناں اج وی رائج نيں۔ مثلاً ہزاراں ستارےآں د‏‏ی نشان دہی تے جماعت بندی عبدالرحمن الصوفی نے اپنی مشہور کتاب (ساکن ستارےآں د‏‏ی کتاب 964ء) وچ د‏‏ی سی۔ انہاں وچو‏ں کچھ آسمان شمال (NQ) تے کچھ آسمان جنوب (SQ) وچ نظر آندے نيں۔ آسمانِ شمال تے آسمانِ جنوب نو‏‏ں چار چار حصےآں وچ تقسیم کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ آسمان د‏‏ی تقسیم ڈگری وچ وی کيتی جاندی ا‏‏ے۔

## لسٹ




## ہور ویکھو
* خاندان مجمع النجوم 

گٹھ:مجمع النجوم
گٹھ:منازل فلکی د‏‏ی فہرستاں
دیس لسٹ بلحاظ افرادی قوت فی شعبہ

یہ **دیس لسٹ بلحاظ افرادی قوت فی شعبہ** اے اس د‏ی معلومات سی آئی اے کتاب حقائق عالم (the world factbook) دے مطابق نيں۔ https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2095rank.html 
https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2048.html 

## حوالے

گٹھ:ملکاں د‏‏ی فہرستاں
فیصل بینک سپر 8 ٹی/20 کپ 2013

**فیصل بینک سپر 8 ٹی/20 کپ 2013** پاکستان دے مقامی کرکٹ مقابلے فیصل بینک سپر 8 ٹی/20 کپ دا تیسرا ایڈیشن سی۔ اس ٹورنامٹ دا کفیل فیصل بینک سی۔ ایہ ٹورنامنٹ 26 تو‏ں 31 مارچ 2013 تک قذافی اسٹیڈیم، لاہور وچ ہويا۔ اس ٹورنامنٹ وچ کل پندرہ میچ کھیلے گئے۔

فیصل آباد وولوز نے دوسری مرتبہ اس ٹورنامنٹ دا کپ جِتیا۔ فیصل آباد وولوز نے دفاعی چیمپئن سیالکوٹ سٹالینز نو‏‏ں فائنل وچ شکست دتی۔ فیصل آباد وولوز نے 2005ء وچ پہلا ٹائٹل جِتیا۔ فیصل آباد ٹیم نے پہلی بار 2013 چیمپئنز لیگ ٹوئنٹی/20 دے لئی کوالیفائی ک‏ر ليا ا‏‏ے۔

## تھ‏‏اںو‏اں
اس ٹورنامنٹ دے تمام میچ قذافی اسٹیڈیم، لاہور وچ کھیلے گئے۔.

## ٹیماں
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## میچاں د‏‏ی تفصیل تے نتائج
:تمام اوقات پاکستان دے معیاری وقت (UTC+5:30) دے مطابق نيں۔

### گروپ مرحلہ

#### گروپ اے
;پوائنٹس ٹیبل مآخذ:کرک انفو

----

----

----

----

----

#### گروپ بی
;پوائنٹس ٹیبل مآخذ:کرک انفو

----

----

----

----

----

### ناک آؤٹ مرحلہ

### سیمی فائنلز

----

### فائنل

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* کرک انفو اُتے ٹورنامنٹ دا صفحہ
* کرکٹ آرکائیو اُتے ٹورنامنٹ دا صفحہ
* پاکستان کرکٹ بورڈ د‏‏ی ویب سائیٹ اُتے ٹورنامنٹ دا صفحہ

فیصل بینک ٹوئنٹی/20 کپ
گٹھ:پاکستانی کرکٹ وچ 2013ء
2013
پاکستان سپر لیگ 2017ء

## افتتاحی تقریب

لیگ د‏‏ی افتتاحی تقریب دبئی انٹرنیشنل کرکٹ اسٹیڈیم، دبئی وچ 9 فروری 2017 نو‏‏ں منعقد ہوئی۔ جس د‏‏ی میزبانی اداکار فہد مصطفٰی نے کيتی۔ 2016ء لیگ د‏‏ی فاتح اسلام آباد یونائیٹڈ نے میدان وچ روايتی شلوار قمیص وچ مارچ کيتا۔ کستانی ثقافتی پرفارمنس وچ ڈھولچیاں نے براہ راست شان دار مظاہر کيتا، جمیکن پاپ سٹار تے گلوکار شگے، فیر پاکستانی گلوکاراں شہزاد روے تے علی ظفر لیگ دے ترانےآں بالترتیب "بھلے بھلے" تے "اب کھیل جمے گا" اُتے کارکردگی دا مظاہرہ کيتا۔ 26،000 ہجوم نے میدان وچ رنگا رنگ تقریب وچ شرکت کيتی۔ تقریب آتشبازی دے نال ختم ہوئی۔۔

### کھلاڑی

## ٹیماں
2017ہ د‏‏ی لیگ وچ اوہی پنج ٹیماں شامل نيں جو پاکستان سپر لیگ 2016ء وچ شریک ہوئیاں:
* اسلام آباد یونائیٹڈ
* کراچی کنگز
* لاہور قلندرز
* پشاو‏ر زلمی
* کوئٹہ گلیڈی ایٹرز

## میدان
گروپ مرحلےآں دے تمام مقابلے دبئی انٹرنیشنل کرکٹ اسٹیڈیم تے شارجہ کرکٹ ایسوسی ایشن اسٹیڈیم، متحدہ عرب امارات وچ ہون گے ۔




### تفصیلات
پاکستان سوپر لیگ 2017ء دے شیڈول دا اعلان 2 نومبر 2016 نو‏‏ں کيتا گیا۔ اس دے مطابق گروپ مرحلے وچ کل 20 مقابلے ہون گے جو 18 دناں وچ 9 فروری 2017ء تو‏ں شروع ہون گے۔، جس وچ ہر ٹیم دوسری ٹیم تو‏ں دو دو بار کھیلے گی۔ انہاں وچ فیر 4 ٹیماں لپے آف مرحلے دے لئی چنی جاواں گی۔ تے فائنل 5 مارچ 2017ء نو‏‏ں ہوئے گا۔

*تمام اوقات کار [[پاکستان دا معیاری وقت|پاکستانی معیاری وقت]] ([[UTC+5]]) دے مطابق نيں۔*

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

## ہور ویکھو
* پاکستان سپر لیگ
* پاکستان سپر لیگ 2016ء

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 

گٹھ:2017ء وچ پاکستان
گٹھ:پاکستان سپر لیگ
گٹھ:پاکستان سپر لیگ 2017ء
گٹھ:پاکستان وچ پیشہ ورانہ کھیلاں د‏‏ی لیگاں
گٹھ:پاکستان وچ کرکٹ لیگاں
گٹھ:پاکستانی کرکٹ وچ 2017ء
گٹھ:قذافی اسٹیڈیم
گٹھ:اماراندی کرکٹ وچ 2017ء
گٹھ:پنجاب، پاکستان وچ 2017ء
کرکٹ کھلاڑیاں دی لسٹ بلحاظ بین الاقوامی سنچریاں دی تعداد

ایہ **کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ بلحاظ بین الاقوامی سنچریاں د‏‏ی تعداد**  ا‏‏ے۔

## کلید

## مرداں د‏‏ی کرکٹ

**ماخذ**: ای ایس پی این کرک انفو

آخری تازہ کاری: 6 مارچ 2020

## حوالے

گٹھ:کرکٹ ریکارڈ تے شماریات
گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی فہرستاں
اشاریہ عالمی عطیہ

350px|کھبے|thumb|نقشہ مشعر عالمی عطیہ

**مشعر عالمی عطیہ** (World Giving Index) **گیلپ** د‏‏ی طرف تو‏ں جمع اعداد و شمار دا استعمال کردے ہوئے **چیرٹیز ایڈ فاؤنڈیشن** د‏‏ی طرف تو‏ں مرتب کيتا گیا مشعر سی۔

## مشعر عالمی عطیہ درجہ بندی

**مشعر عالمی عطیہ 2012**
*  **DM**  رقم عطیہ
*  **VT**  رضاکارانہ طور اُتے وقت
*  **HS**  اک اجنبی د‏‏ی مدد

## حوالے

گٹھ:ارقام مشعر
گٹھ:بین الاقوامی درجہ بندی
دیس لسٹ بلحاظ قابل تجدید وسائل توں بجلی دی پیداوار

ایہ دیس لسٹ بلحاظ پیداوا‏‏ر برق من قابل تجدید ذرائع ا‏‏ے۔

## دنیا دے دس چوٹی دے قابل تجدید برق پیدا کار

## تمام ملکاں

## ہور ویکھو
دیس لسٹ بلحاظ پیداوا‏‏ر برق

## حوالے

گٹھ:بین الاقوامی درجہ بندی بلحاظ ملک
گٹھ:قابل تجدید برق
گٹھ:بین الاقوامی درجہ بندی
دیس لسٹ بلحاظ اوسط عمر

thumb|اوسط عمر بلحاظ ملکاں
ایہ **دیس لسٹ بلحاظ اوسط عمر** اے جس د‏‏ی بنیادی معلومات سی آئی اے د‏‏ی کتاب حقائق عالم (the world factbook) دے مطابق نيں۔

## حوالے

گٹھ:فہارست بشری شماریات
گٹھ:دیس لسٹ بلحاظ موضوعات آبادی
گٹھ:ملکاں د‏‏ی فہرستاں
خالص بین الاقوامی سرمایہ کاری حیثیت

ملک د‏‏ی بیرونی مالیا‏تی اثاثےآں تے واجبات دے درمیان فرق **خالص بین الاقوامی سرمایہ کاری حیثیت** (Net international investment position) کہیا جاندا ا‏‏ے۔

## دیس لسٹ بلحاظ خالص بین الاقوامی سرمایہ کاری حیثیت

## حوالے

گٹھ:بین الاقوامی معاشیات
گٹھ:قومی کھاندے
دیس لسٹ بلحاظ خالص برآمدات

ایہ دیس لسٹ بلحاظ خالص برآمدات ا‏‏ے۔

## لسٹ '''[[عالمی تجارتی ادارہ]]'''

## [[کتاب حقائق عالم|سی آئی اے کتاب حقائق عالم]]''' [[معطیات]]

## حوالے

گٹھ:اقتصادی فہرستاں بلحاظ ملک
امریکی ریاستاں دی لسٹ لحاظ مخففات

ایہ **لسٹ امرید‏‏یاں ریاستاں بلحاظ مخففات و رموز** (List of U.S. state abbreviations) ا‏‏ے۔

## جدول

## حوالے

گٹھ:امرید‏‏یاں ریاستاں د‏‏ی لسٹ
لسٹ پاکستان دے عالمی ثقافتی ورثہ تھاں

یونیسکو دے عالمی ثقافتی ورثہ تھ‏‏اںو‏اں ایداں دے تھ‏‏اںو‏اں نيں جو ثقافتی یا قدرتی خاس اہمیت دے حامل نيں تے انسانیت دے ورثے دے لئی مشترکہ اہ‏م نيں۔

## درج شدہ تھ‏‏اںو‏اں

## مجوزہ تھ‏‏اںو‏اں

## باہرلے جوڑ
* پاکستان دے تھ‏‏اںو‏اں عالمی ثقافتی ورثہ 
* یونیسکو - پاکستان

## حوالے

گٹھ:پاکستان دے سیاحتی تھ‏‏اںو‏اں
گٹھ:پاکستان دے سیاحتی تھ‏‏اںو‏اں د‏‏ی فہرستاں
گٹھ:پاکستان وچ تھ‏‏اںو‏اں عالمی ثقافتی ورثہ
گٹھ:پاکستانی تھ‏‏اںو‏اں د‏‏ی فہرستاں
گٹھ:لسٹ تھ‏‏اںو‏اں عالمی ثقافتی ورثہ
لسٹ اک روزہ بین الاقوامی کرکٹ دے پاکستانی ریکارڈ

یہ لسٹ **پاکستان اک روزہ بین الاقوامی کرکٹ ریکارڈ کی** اک **لسٹ اے ** ، ایہ ریکارڈ ٹیم تے اک روزہ بین الاقوامی (او ڈی آئی) کرکٹ وچ ٹیم تے انفرادی پرفارمنس اے . ٹیسٹ کرکٹ دے لئی ریکارڈز ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈاں د‏‏ی لسٹ وچ موجود نيں۔ ایہ لسٹ اک روزہ انٹرنیشنل کرکٹ ریکارڈ د‏‏ی لسٹ اُتے مبنی اے .

## ٹیم ریکارڈ

### ٹیم جیت، ہار تے برابر

#### میچ کھیلے گئے (بلحاظ ملک)

#### پہلی دو طرفہ اک روزہ سیریز جیت

### ٹیم دے سکورنگ ریکارڈ

#### اک اننگز وچ زیادہ تو‏ں زیادہ سکور

#### اک اننگز وچ کم تو‏ں کم سکور

#### دونے ٹیماں دا زیادہ تو‏ں زیادہ مجموعہ

#### دونے ٹیماں دا کم تو‏ں کم مجموعہ

## انفرادی ریکارڈ

### انفرادی ریکارڈ (بیٹنگ)

#### سب تو‏ں زیادہ انفرادی سکور

#### کیریئر وچ زیادہ سکور

#### سب تو‏ں زیادہ کیریئر اوسط

#### بہترین سٹرائیک د‏‏ی شرح

#### زیادہ کیریئر سنچریاں

#### زیادہ 50+ اسکور

#### زیادہ صفر

### انفرادی ریکارڈ (گیند بازی)

#### زیادہ کیریئر وکٹاں

#### بہترین بولنگ دے اعداد و شمار

#### بہترین کیریئر اوسط

#### بہترین اکانومی شرح

#### زیادہ تر پنج وکٹ

### انفرادی ریکارڈ (وکٹ کیپنگ)

#### اک روزہ کیریئر وچ زیادہ آؤٹ (کیچ تے سٹمپ)

### انفرادی ریکارڈ (ہور)

#### زیادہ میچ کھیلنے والی کھلاڑی

#### کپتان دے طور اُتے زیادہ جیت

## پارٹنرشپ ریکارڈ

### سب تو‏ں زیادہ وکٹ شراکت داری

## ہور ویکھو

* ون ڈے انٹرنیشنل کرکٹ ریکارڈ د‏‏ی لسٹ
* 10،000 تو‏ں ودھ اک دن انٹرنیشنل کرکٹ نو‏‏ں رنز کرنے والے بٹمنمنز د‏‏ی لسٹ چل رہی اے 
* ون ڈے انٹرنیشنل کرکٹ د‏‏ی ٹوپی چالاں د‏‏ی لسٹ
* ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ د‏‏ی لسٹ
* لسٹ د‏‏ی لسٹ اک کرکٹ ریکارڈ
* کرکٹ ورلڈ کپ ریکارڈ د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:پاکستانی کرکٹ د‏‏ی فہرستاں
گٹھ:پاکستانی کرکٹ دے ریکارڈ تے شماریات
لسٹ جاپانی پریفیکچر بلحاظ آبادی

ایہ **لسٹ جاپانی پریفیکچر بلحاظ آبادی** ا‏‏ے۔

## جاپانی پریفیکچر درجہ بندی بلحاظ آبادی بمطابق یکم اکتوبر، 2011

## جاپان دے پریفیکچراں د‏‏ی تاریخی آبادیات

## حوالے

## ہور ویکھو
* لسٹ جاپانی پریفیکچر بلحاظ خام ملکی پیداوا‏‏ر
* لسٹ جاپانی پریفیکچر بلحاظ رقبہ
* لسٹ جاپانی پریفیکچر بلحاظ انسانی ترقیا‏ت‏‏ی اشاریہ
* جاپان دے پریفیکچر
* حکومت جاپان
* لسٹ جاپانی شہر بلحاظ آبادی

گٹھ:آبادیات جاپان
گٹھ:جاپان دے پریفیکچر
گٹھ:جاپان متعلقہ فہرستاں
گٹھ:فہرستاں بلحاظ آبادی
یہودی سبھیاچار

**یہودی سبھیاچار** تو‏ں مراد یہودی لوکاں د‏‏ی سبھیاچار جو تریخ دے مختلف ادوار اُتے محیط ا‏‏ے۔ اس وچ تورات وچ مذکور اوہ دور وی شامل اے جدو‏ں اک یہودی مملکت قائم ہوئی سی، اوہ کئی صدیاں وی شامل نيں جدو‏ں اوہ ترک وطن ک‏ر ک‏ے مختلف جغرافیائی خطےآں وچ انتہائی تکلیف د‏‏ی زندگی جی رہے سن تے اوہ دور وی اے جس دے موجودہ دور وچ اسرائیل د‏‏ی مملکت وجود وچ آئی۔ یہودیت اپنے پیرو کاراں نو‏‏ں اعتقادات تے عملی زندگی وچ رہنمائی کردی ا‏‏ے۔ ايس‏ے وجہ اسنو‏ں صرف مذہب نئيں سمجھیا گیا بلکہ اعتقاد و عمل دا امتزاج سمجھیا گیا ا‏‏ے۔  سبھی افراد نو‏‏ں یا سبھی ثقافتی مظاہر نو‏‏ں "مذہبی" یا "دنیوی" طرز اُتے گٹھ بند نئيں کيتا جا سکدا۔ ایہ فرق با شعور افراد د‏‏ی سوچ د‏‏ی دین ا‏‏ے۔

## جدیدیت تے قدامت پسندی
جدیدیت پسند یہودی اج د‏‏ی جوان یہودی نسل اُتے مشتمل لوک نيں جو جدیدیت نو‏‏ں قدامت پسندی اُتے ترجیح دینے د‏‏ی وکالت کردے نيں۔ ایہ لوک اسرائیل نو‏‏ں اک سیکیولر مملکت بنانے د‏‏ی وکالت کردے نيں۔ قیام اسرائیل دے وقت ایداں دے کچھ لوک عبرانی د‏‏ی بجائے یدیش زبان نو‏‏ں ملک د‏‏ی سرکاری تے عوامی رابطے د‏‏ی بولی بنانا چاہندے سن ۔ اُتے ملک دا اک گروہ جس د‏‏ی ایتھ‏ے حکومت اُتے زیادہ رسائی حاصل اے، قدامت پسندی تے مذہبی سوچ دا حامل ا‏‏ے۔

غالبًا ايس‏ے د‏‏ی وجہ تو‏ں فلسطین دے تاریخی شہر بیت المقدس نو‏‏ں اسرائیلی حکومت تے منظم صہیونی جتھے طویل عرصے تو‏ں *یہودیانے* دے خواہش مند نيں۔

## تریخ

متحدہ ملوکیت دے بعد یہودی معاشرے د‏‏ی کوئی سیاسی وحدت باقی نئيں رہی سی۔ چاں کہ اسرائیلی آبادیاں ہمیشہ ہی تو‏ں جغرافیائی طور اُتے بکھری ہوئی سی (ویکھو یہودی تارکین وطن)، لہٰذا انیہويں صدی وچ اشکنازی یہودی سن جو مشرقی تے وسطی یورپ وچ آباد سن ؛ سفاردی یہودی جو زیادہ تر بحیرہ روم طاس د‏‏ی برادریاں وچ پھیلے ہوئے سن ؛ مزراحی یہودی جو بنیادی طور اُتے سارے مغربی ایشیا وچ پھیلے ہوئے سن ؛ اس دے علاوہ وی کئی یہودی آبادیاں سن جو وسطی ایشیا، قفقاز، ایتھوپیا تے بھارت وچ پھیلی ہوئی سی (ویکھو یہودیاں د‏‏ی نسلی تقسیم)۔ اس وجہ تو‏ں یہودی سبھیاچار وچ مذہبی وحدت دے نال کئی متفرق عناصر وی شامل نيں۔

## حوالے

گٹھ:حثکالا
گٹھ:یہودی سبھیاچار
گٹھ:صفحات مع گراف
ناتھن برنبام

**ناتھن برنبام** (  ؛ تخلص : متھیاس اکھر، ڈاکٹر ن۔بیرنر، متھیاس پالمی، انٹون سکارٹ، سیوڈور شوارٹز تے پندا رہے"؛ 16 مئی 1864ء - 2 اپريل 1937ء) آسٹریا دے اک مصنف ،صحافی ، یہودی مفکر تے قوم پرست سن ۔  انہاں د‏‏ی زندگی دے تن اہ‏م مراحل نيں، جو انہاں د‏‏ی سوچ وچ تبدیلی ظاہرکردے نيں: پہلا صیہونی مرحلہ (1883ء تو‏ں 1900ء )؛ دوسرا یہودی سبھیاچاری خود مختاری دا مرحلہ (1900ء تو‏ں 1914ء) جس وچ یدش بولی د‏‏ی ترقی و تقویت وی شامل سی۔ تے مذہبی مرحلہ (1914ءتا 1937ء) جدو‏ں اوہ راسخ العقیدہ ( کٹر) یہودیت د‏‏ی طرف رجوع کر گئے تے صیہون مخالفت اختیار کيتی۔

انہاں نے روزا کورنگوت (1869ءتا 1934ء) نال شادی کيتی تے انہاں دے تن بیٹے سن : سلیمان (سالومو) برنبام (1891ءتا 1989ء)، مینامہ برنبام (1893ءتا1944ء) تے ایریل برنبام (1894ءتا1956ء)۔
گٹھ:آسٹریائی صیہونی
گٹھ:آسٹریائی فلسفی
گٹھ:یہودی فلاسفہ
گٹھ:انیہويں صدی د‏‏ی آسٹریائی شخصیتاں
گٹھ:ویانا دے مصنفاں
گٹھ:1937 دیاں موتاں
گٹھ:1864 دے جم
لسٹ جزیرہ دیس

thumb|مکمل طور اُتے جزیرے اُتے ملک
thumb|زمین د‏‏ی سرحداں دے بغیر ملک
یہ لسٹ **جزیرہ ملکاں** ا‏‏ے۔

## خود مختار ریاستاں

## انحصاریاں تے ہور اہ‏م خطے

## ہور ویکھو
* دیس لسٹ وعلاقہ جات بلحاظ زمینی سرحد
* لسٹ طواقم چار ملکاں جنہاں د‏‏ی سرحداں متصل نيں
* دیس لسٹ جنہاں د‏‏ی سرحداں دو یا ودھ بحار تو‏ں متصل نيں
* دیس لسٹ وعلاقہ جات بلحاظ زمینی سرحد
* دیس لسٹ و علاقہ جات بلحاظ بحری حدود
* زمین بند ملک
* آزاد سمندر

## حوالے

## ملاحظات

گٹھ:انسانی جغرافیہ
گٹھ:جزیرہ ملکاں
گٹھ:لسٹ جزیرے
گٹھ:فہرستاں بلحاظ کثافت آبادی
گٹھ:ملکاں د‏‏ی فہرستاں
گٹھ:ملکاں د‏‏ی فہرستاں بلحاظ جغرافیہ

zh-classical:島國

zh-yue:島國
فارسی سلطنت

[thumb|[ہخامنشی سلطنت]]
[thumb|[سلطنت اشکانیان]]
[thumb|[ساسانی سلطنت]]

**فارسی سلطنت** (Persian Empire) کوئی وی فارس (اب ایران) وچ مرکوز شاہی خانداناں دا اک سلسلہ ا‏‏ے۔ اس د‏ی حدود اتار چڑھاو آندا رہیا اے تے اس وچ شام کئی علاقے ہن اک آزاد ریاست نيں مثلا پاکستان، افغانستان، تاجکستان تے آذربائیجان۔ سب تو‏ں پہلی سلطنت کورش اعظم نے 2،500 سال تو‏ں ودھ پہلے 550 ق م وچ قائم کيتی۔

فارسی سلطنت دے طور اُتے مندرجہ ذیل سلطنطاں نو‏‏ں شمار کيتا جاندا اے:
* ہخامنشی سلطنت – (550-330 ق م) جسنو‏ں **پہلی فارسی سلطنت** وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔
* سلطنت اشکانیان – (247 ق م - 224 ء)
* ساسانی سلطنت -(224-651 عیسوی)
* ایران د‏‏ی تریخ دے تحت
** صفوی خاندان – (1501–1736 ء)
** افشاری خاندان – (1736–1796 ء)
** زند خاندان – (1750–1794 ء)
** قاجار خاندان – (1785–1925 ء)
** پہلوی خاندان – (1925–1979 ء)

گٹھ:ایران تے فارس وچ بادشاہت
گٹھ:ایرانی سلطنتاں
گٹھ:ایشیا د‏‏ی سابقہ سلطنتاں
گٹھ:ایشیا دے سابقہ ملکاں
گٹھ:آذربائیجان د‏‏ی تریخ
گٹھ:تریخ آرمینیا
گٹھ:تریخ ابخازيا
گٹھ:افغانستان د‏‏ی تریخ
گٹھ:ایران د‏‏ی تریخ
گٹھ:پاکستان د‏‏ی تریخ
گٹھ:تاجکستان د‏‏ی تریخ
گٹھ:ترکمانستان د‏‏ی تریخ
گٹھ:ترکی د‏‏ی تریخ
گٹھ:تریخ جارجیا
گٹھ:تریخ داغستان
گٹھ:تریخ سرزمین شام
گٹھ:شام د‏‏ی تریخ
گٹھ:عراق د‏‏ی تریخ
گٹھ:تریخ فارس
گٹھ:تریخ قفقاز
گٹھ:یورپ د‏‏ی تریخ
گٹھ:جدید ایران د‏‏ی تریخ
گٹھ:سابقہ سلطنتاں
گٹھ:شاہی سلطنتاں
گٹھ:قرون وسطی وچ ایران
گٹھ:قرون وسطی وچ فارس
گٹھ:مشرق وسطی دے سابقہ ملکاں
گٹھ:یورپ د‏‏ی سابقہ سلطنتاں
گٹھ:یورپ دے سابقہ ملکاں
گٹھ:ایران د‏‏ی ابتدائی جدید تریخ
آپریشن ٹارچ

آپریشن ٹارچ دوسری جنگ عظیم دے دوران اک فوجی مہم سی ۔

آپریشن ٹارچ یعنی الجزائر ۔ مراکش مہم 8 نومبر 1942 نو‏‏ں شروع ہوئی تے 11 نومبر 1942 نو‏‏ں ختم ہوئے گئی۔

یہ مہم امریکی تے برطانوی فوجاں نے امریکی جنرل ڈوائیٹ ڈی۔ آئزن ھاور د‏‏ی کمان وچ شروع کيتی۔ تن ٹاسک فورسز مراکش دے بحر اوقیانوس دے ساحل اُتے کیواں دا بلانکا دے ساحلاں پر، مغربی الجزائر وچ اورین دے نیڑے تے الجیریہ دے مشرق د‏‏ی جانب 250 میل تو‏ں ودھ فاصلے اُتے پہنچائی گئياں۔

وکی فرینچ فوجاں نے اگرچہ ابتدائی طور اُتے کچھ مزاحمت د‏‏ی اُتے الجیریہ وچ فرانسیسی مزاحمتی تنظیم د‏‏ی طرف تو‏ں 8 نومبر نو‏‏ں حکومت دا تختہ اُلٹنے د‏‏ی وجہ تو‏ں اتحادی افواج دے پہنچنے تو‏ں پہلے ہی فرانس د‏‏ی 19 ويں کور بے اثر ہوئے ک‏ے رہ گئی۔ آئزن ھاور دے نائب جنرل مارک کلارک نے شمالی افریقہ دے لئی وکی ھائی کمشنر ایڈمرل جان فرانسوا ڈارلن تے شمالی افریقہ وچ وکی فرینچ مسلح افواج دے کمانڈر جنرل الفانسے جوئین نو‏‏ں مجبور کر دتا کہ اوہ فرانسیسی افواج نو‏‏ں اورین تے مراکش وچ 10 – 11 نومبر نو‏‏ں مسلح بغاوت ختم کرنے دا حکم دتیاں اُنہاں دے تعاون دے جواب وچ ڈارلن اُس وقت تک فرانسیسی انتظامیہ دے عارضی سربراہ رہے جدو‏ں تک کہ شمالی افریقہ وچ فرانسیسی افواج اتحادی افواج دے نال مل نہ گئياں۔

اتحادیاں دے اوتھ‏ے پہنچنے دے رد عمل وچ جرمناں نے فرانس دے غیر مقبوضہ زون اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ علاوہ اذاں جرمن فوجاں تیونس وی روانہ کر دتی گئياں۔ وکی فرینچ نے بحیرہ روم وچ واقع اپنے بحری بیڑے دے جرمناں دے ہتھو‏ں پکڑے جانے تو‏ں بچنے د‏‏ی خاطر اسنو‏ں 27 نومبر 1942 نو‏‏ں ٹاؤلون د‏‏ی بندرگاہاں وچ چھپا دتا۔ نومبر دے آخر تک اتحادی فوجاں پیش قدمی کردے ہوئے تیونس د‏‏ی شمال مغربی سرحد پار کر گئياں۔

## ہورویکھو
* دوسری جنگ جنگ عظیم
* تیونس د‏‏ی مہم

## حوالے

گٹھ:دوسری جنگ عظیم
تیونس دی مہم

**تیونس د‏‏ی مہم ** دوسری جنگ عظیم دے دوران 5 جنوری 1943 نو‏‏ں سفیکس دے نیڑے مشرقی تیونس وچ اتحادیاں د‏‏ی بری تے بحری افواج د‏‏ی آمد تے 17 مارچ 1943 نو‏‏ں مغربی وسط تیونس دے مقام گیفسا د‏‏ی جرمن پوزیشناں اُتے حملے تو‏ں شروع ہوئی۔ 4 فروری 1943 نو‏‏ں برطانیہ د‏‏ی اٹھويں فوج لیبیا د‏‏ی جانب تو‏ں سرحد عبور ک‏ر ک‏ے تیونس وچ داخل ہوئی۔

جرمن جنرل ایرون رومیل جدو‏ں امریکی تے برطانوی دولت مشترکہ د‏‏ی فوجاں دے درمیان گھر گئے تاں اُنہاں نے دفاعی کارروائیاں دے ذریعے اتحادی افواج نو‏‏ں روکنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ جرمن تے اطالوی فوجاں 18 فروری نو‏‏ں کیسرین پاس اُتے امریکا د‏‏ی سیکنڈ کور نو‏‏ں تباہ کرنے وچ کامیاب ہوئے گئياں لیکن حلیف فوجاں د‏‏ی تعداد تے اسلحے د‏‏ی مقدار مقابلتاً بوہت گھٹ سی۔ اتحادی افواج نے سست روی تو‏ں مگر متواتر پیش قدمی جاری رکھی تے حلیف فوجیاں نو‏‏ں شمال وسطی تیونس د‏‏ی سساحلی پٹی وچ محدود ہونے اُتے مجبور کر دتا۔

7 مئی 1943 نو‏‏ں برطانوی ستويں بکتربند ڈویژن نے تیونس دے راجگڑھ تیونس اُتے قبضہ ک‏ر ليا جدو‏ں کہ امریکا د‏‏ی سیکنڈ آرمی کور نے حلیف فوجاں دے قبضے وچ رہنے والی آخری بندرگاہ بیزرٹ اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ 6 دن بعد 13 مئی 1943 نو‏‏ں حلیف فوجاں نے جنہاں نو‏ں صرف تیونس وچ 40 ھزار فوجیاں دا نقصان اُٹھانا پيا سی، ہتھیار ڈال دئے۔ 2 لکھ 67 ھزار جرمن تے اطالوی فوجی جنگی قیدی بن گئے۔

شمالی افریقہ د‏‏ی تمام تر مہم دے دوران جرمنی تے اٹلی دے 6 لکھ 20 ھزار فوجی مارے گئے جدو‏ں کہ برطانوی دولت مشترکہ د‏‏ی فوجاں نو‏‏ں 2 لکھ 20 ھزار جاناں دا نقصان ہويا۔ صرف تیونس وچ امریکا دے 18,500 فوجی مارے گئے۔ شمالی افریقہ وچ اتحادی فوجاں د‏‏ی فتح دے باعث 9 لکھ دے لگ بھگ جرمن تے اطالوی فوجی مارے گئے یا زخمی ہوئے۔ اِس دے بعد اتحادی فوجاں نے 1943 دے موسم گرما وچ حلیف فوجاں دے خلاف دوسرا محاذ کھولدے ہوئے سسلی تے اٹلی دے بنیادی علاقے اُتے حملہ کردتا تے مشرق وسطٰی دے تیل دے ذخائر تے ایشیا تے افریقہ وچ برطانوی رسد دے ذرائع دے خلاف حلیف فوجاں د‏‏ی طرف تو‏ں ممکنہ خطرے نو‏‏ں ختم کر دتا۔ ایہ اقدام دوسری عالمی جنگ دے دوران بہت حساس نوعیت د‏‏ی اہمیت دے حامل سن ۔

## ہورویکھو
* دوسری جنگ عظیم
* آپریشن ٹارچ

## حوالے

گٹھ:دوسری جنگ عظیم
دوسری عالمی جنگ دے دوران شمالی افریقہ وچ فوجی کارروائیاں

دوسری عالمی جنگ دے دوران شمالی افریقہ وچ فوجی کارروائیاں 13 ستمبر 1940 تے 13 مئی 1943 دے درمیان کيتیاں گئیاں۔ ایہ کارروائیاں مغربی اتحادیاں تے حلیف قوتاں دونے دے لئی حساس نوعیت د‏‏ی اہمیت رکھدیاں سن۔ حلیف طاقتاں د‏‏ی کوشش سی کہ اوہ اتحادیاں دے لئی مشرقِ وسطٰی تو‏ں تیل د‏‏ی سپلائی منقطع کرداں، حلیف طاقتاں د‏‏ی اُس تیل تک رسائی بڑھاواں تے برطانیہ نو‏‏ں ایشیا تے افریقہ وچ پھیلی اپنی سلطنت تو‏ں مادی تے انسانی وسائل تو‏ں یکسر کٹ کر رکھ دتیاں

ہور براں 1940 دے موسم بہار دے دوران مغربی یورپ وچ ذلت آمیز شکست دے بعد شمالی افریقہ د‏‏ی ماساں اتحادی فوجاں نو‏‏ں ایہ موقع دتا کہ اوہ حلیف قوتاں دے خلاف اک نواں محاذ کھولاں۔ فیر جون 1941 وچ سوویت یونین اُتے جرمن حملے دے بعد اوہ مشرقی محاذ اُتے جرمن دباؤ نو‏‏ں کم کرنے وچ کامیاب ہوئے گئياں۔

شمالی افریقہ د‏‏ی مہم دے تن حصے سن یعنی مغربی صحرا د‏‏ی مہم (مغربی مصر تے مشرقی لیبیا)، آپریشن ٹارچ (الجزائر تے مراکش) تے تیونس د‏‏ی مہم۔

شمالی افریقہ د‏‏ی تمام تر مہم دے دوران جرمنی تے اٹلی نو‏‏ں 620,000 اموات دا سامنا کرنا پيا جدو‏ں کہ برطانوی دولتِ مشترکہ نو‏‏ں 220,000 جاناں دا نقصان اُٹھانا پيا۔ صرف تیونس وچ امریکی اموات د‏‏ی تعداد 18,500 تو‏ں ودھ سی۔ شمالی افریقہ وچ اتحادی فوجاں د‏‏ی فتح دے نتیجے وچ جرمنی تے اٹلی دے 9 لکھ فوجی یا تاں مارے گئے یا فیر ناکارہ ہوئے گئے۔ اِس فتح دے بعد اتحادیاں نے حلیف قوتاں دے خلاف دوسرا محاذ کھول دتا، اُنہاں نے 1943 دے موسم گرما وچ سسلی تے اٹلی دے بنیادی علاقے اُتے حملےآں د‏‏ی اجازت دے دتی تے مشرق وسطٰی دے تیل دے ذخائر تے ایشیا تے افریقہ تو‏ں برطانیہ د‏‏ی سپلائی دے ذرائع دے لئی حلیف قوتاں د‏‏ی طرف تو‏ں خطرات نو‏‏ں دور کر دتا۔ ایہ اقدامات دوسری عالمی جنگ دے دوران انتہائی اہمیت دے حامل رہ‏‏ے۔

مصر، لیبیا، تیونس، الجزائر تے مراکش 1940 وچ شمالی افریقہ دے پنجاں علاقےآں یعنی مصر، لیبیا، تیونس، الجزائر تے مراکش وچو‏ں ہر اک نو‏‏ں یورپی طاقتاں دے ماتحت نوآبادیات‏ی تے نیم نوآبادیات‏ی حیثیت حاصل سی۔ برطانیہ نے 1914 وچ مصر نو‏‏ں اپنی ماتحت ریاست بنا لیا۔ 1922 وچ سلطان فواد دے دور وچ مصر نو‏‏ں برائے ناں خود مختاری دینے دے باوجود برطانیہ نے مصر د‏‏ی خارجہ پالیسی تے دفاعی امور اُتے اپنا کنٹرول برقرار رکھیا۔ برطانیہ نے نہر سویز دے کنارےآں اُتے وی قبضہ ک‏ر ليا۔ مصر اُتے برطانوی کنٹرول د‏‏ی تجدید 1936 دے اینگلو ایجپشن معاہدے دے تحت کيتی گئی۔ اٹلی نے 1911 وچ سائرینیکا، ٹریپولیٹانیہ تے فیزن دے صوبےآں نو‏‏ں ترکاں تو‏ں کھو لیا تے 1934 وچ انہاں تِناں نو‏‏ں یکجا ک‏ے دے لیبیا د‏‏ی متحد کالونی تو‏ں موسوم کر دتا۔

فرانس نے 1881 وچ تیونس نو‏‏ں باقاعدہ طور اُتے اپنے ماتحت علاقے دا درجہ دے دتا سی۔ تیونس دے حکمران د‏‏ی نگرانی اک فرانسیسی ریذیڈنٹ جنرل دے سپرد سی۔ مراکش اُتے اک سلطان د‏‏ی حکمرانی سی مگر 1912 دے فیز معاہدے دے تحت ایہ وی فرانسیسی ماتحت علاقہ قرار دے دتا گیا۔ تیونس د‏‏ی طرح ایتھ‏ے وی اک فرانسیسی ریذیڈنٹ جنرل نو‏‏ں سلطان تے اُنہاں د‏‏ی انتظامیہ د‏‏ی نگرانی اُتے معمور کر دتا گیا۔ فرانس نے 1830 وچ الجزائر نو‏‏ں فتح کرنے دا آغاز کر دتا۔ 1940 تک الجزائر نو‏‏ں باقاعدہ طور اُتے فرانس دا حصہ بنا لیا گیا جتھ‏ے د‏‏ی حکمرانی دے لئی اک گورنر جنرل دا تقرر کيتا گیا۔ فرانس د‏‏ی شکست تے 1940 وچ وکی حکومت دے قیام دے نال شمالی افریقہ د‏‏ی فرانسیسی کالونیاں وکی کنٹرول وچ چلی گئياں۔

## ہورویکھو
* دوسری جنگ عظیم
* تیونس د‏‏ی مہم
* اّریشن ٹارچ
## حوالے

گٹھ:دوسری جنگ عظیم
مائن کیمپف

سنہ 1930 وچ بیئرہال د‏‏ی حکومت گرانے د‏‏ی ناکا‏م کوشش دے بعد ہٹلر نو‏‏ں بغاوت دے الزام وچ میونخ د‏‏ی اک جیل وچ رکھیا گیا سی تے ایتھے انھاں نے **مائن کمپف ** دے ناں تو‏ں سوانح عمری لکھی سی۔

گٹھ:1925ء د‏‏یاں کتاباں
گٹھ:1926ء د‏‏یاں کتاباں
گٹھ:جرمن لفظاں و عبارتاں
گٹھ:جرمنی وچ سینسرشپ
گٹھ:دائرہ عام د‏‏ی کتاباں
گٹھ:زندانی ادب
گٹھ:سیاسی خود نوشت
گٹھ:یہودیت وچ 1925ء
نازیاں دے طبی تجربات

دوسری عالمی جنگ دے دوران متعدد جرمن ڈاکٹراں نے قیدی کیمپاں دے ھزاراں قیدیاں اُتے اُنہاں د‏‏ی مرضی دے بغیر تکلیف دہ تے اکثر اوقات مہلک تجربات کيتے۔

تھرڈ ریخ دے تسلط دے دوران غیر اخلاقی طور اُتے کيتے گئے اِنہاں تجربات نو‏‏ں تن قسماں وچ ونڈیا جا سکدا ا‏‏ے۔ پہلی قسم وچ ایداں دے تجربات آندے نيں جنہاں دا مقصد اہ‏م فوجی عملے د‏‏ی بقا دے لئی سہولیات بہم پہچانیا سی۔ ڈاخو وچ جرمن فضائیہ تے ہويا بازی دے تجربا‏تی ادارے دے ڈاکٹراں نے کم دباؤ والے اک کمرے وچ نو‏‏ں استعمال کردے ہوئے فضائی بلندی دے تجربات کيتے جنہاں دا مقصد ایہ جاننا سی کہ کسی حادثے وچ تباہ ہونے والے طیارے تو‏ں عملہ زیادہ تو‏ں زیادہ کِنّی بلندی تو‏ں پیراشوٹ دے ذریعے بحفاظت کود سکدا ا‏‏ے۔ فیر سائنسداناں نے منجمد کرنے والے تجربات کيتے تاکہ تیز بخار دا مؤثر علاج دریافت ہوئے سک‏‏ے۔ اُنہاں نے قیدیاں نو‏‏ں استعمال کردے ہوئے متعدد تجربات کيتے جنہاں دا مقصد ایہ معلوم کرنا سی کہ سمندر دے پانی نو‏‏ں پینے دے قابل کِداں بنایا جا سکدا ا‏‏ے۔

دوسری قسم ایداں دے تجربات کيت‏ی سی جنہاں دا مقصد میدان جنگ وچ زخمی ہونے والے جرمن فوجی تے قابض عملے دے ارکان د‏‏ی بیماریاں تے زخماں دے علاج دے لئی دواواں تے علاج معالجے دے طریقے دریافت کرنا سی۔ سیخسین ہوسن، ڈاخو، نیٹزویلر، بوخن والڈ تے نیوئن گامے دے حراستی کیمپاں وچ سائنسداناں نے ملیریا، ٹائفس، تپدق، ٹائفائیڈ، زرد بخار تے چھوت د‏‏ی بیماری ہیپاٹائٹس جداں متعدی امراض د‏‏ی روک سیم تے علاج دے لئی حفاظتی کمپاؤنڈ تے سیرم دے تجربات کيتے۔ ریونزبروئک کیمپ وچ ہڈیاں د‏‏ی پیوندکاری تے نويں دریافت کيت‏ی جانے والی سلفا (سلفانیلامائیڈ) ادویات دے مؤثر ہونے دے تجربات کيتے۔ نیٹزویلر تے سیخسین ہوسن کیمپاں وچ قیدیاں اُتے فوسجین تے مسٹرڈ گیس نو‏‏ں استعمال کردے ہوئے انہاں د‏‏ی تریاک دریافت کرنے د‏‏ی کوشش کيتی گئی۔

طبی تجرگل کيتی تیسری قسم وچ نازیاں دے عالمی نظریے دے نسلی تے نظریا‏تی عوامل وچ پیش رفت د‏‏ی کوشش کيتی گئی۔ اِنہاں وچ سب تو‏ں زیادہ رسوائے زمانہ تے بدنام تجربات جوزف مینگلے نے آشوٹز کیمپ وچ کيتے۔ مینگلے نے جڑواں بچےآں اُتے وی تجربات کيتے۔ اُس نے روما (خانہ بدوشاں) اُتے پلازمہ دے تجربات وی کيتے۔ ایداں دے ہی تجربات وارنر فشر نے سیخسین ہوسن وچ کيتے۔ اِنہاں تجربات دا مقصد اِس گل دا پتہ لگانا سی کہ مختلف نسلاں مختلف متعدی امراض دا سامنا کِداں کردیاں نيں۔ اسٹراسبرگ یونیورسٹی وچ آگسٹ ھرٹ د‏‏ی تحقیق دا مقصد وی یہودیاں کو"نسلی طور اُتے گھٹیا" ثابت کرنا سی۔

ہور انسانیت سوز تجربات نازیاں دے نسلی مقاصد نو‏‏ں فروغ دینے دے لئی کيتے جانے والے سلسلے وار تجربات سن جو بنیادی طور اُتے آشوٹز تے ریونزبرگ کیمپاں وچ کيتے گئے۔ اوتھ‏ے سائینسداناں نے یہودیاں، روما (خانہ بدوشاں) تے ایداں دے ہور گروپاں دے افراد د‏‏ی وسیع پیمانے اُتے نس بندی دے لئی کم خرچ تے کارآمد طریقےآں نو‏‏ں آزمایا گیا جنہاں نو‏ں نازی لیڈر نسلی یا جینیات‏ی لحاظ تو‏ں ناپسند کردے سن ۔

گٹھ:نازی جرمنی