مسجد قبا

قبا مسیت مدینہ، سعودی عرب دے دے نیڑے اک مسیت اے۔ اے سعودی عرب دی سب توں پرانی مسیت اے۔ اس مسیت دے سب توں پہلے وٹے *پیغمبر [[اسلام]] [[محمد|حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم]]* نے رکھے تے اودے سنگیاں نے اے مسیت پوری کیتی۔ پیعمبر اسلام حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نے اینوں مکہ توں مدینہ حجرت کرن دے بعد شروع کیتا۔

thumb|مسجد قبا دا فضائی منظر
**مسجد قُبا** اسلام وچ پہلی مسجد اے جس د‏‏ی بنیاد حضرت محمد(ص) نے اپنے دست مبارک تو‏ں رکھی۔ قرآن کریم وچ سورہ توبہ د‏‏ی آیت نمبر ۱۰۸ تے ۱۰۹ وچ اس مسجد دا تذکرہ ہويا ا‏‏ے۔

## محل وقوع

**مسجد قبا**، قبا نامی گااں وچ مدینہ تو‏ں 6 کیلو میٹر دے فاصلے اُتے واقع ا‏‏ے۔ اس وقت اس مسجد تے گااں دوناں نو‏ں مدینہ دے اندر شامل کيتا گیا ا‏‏ے۔ اس مسجد نو‏‏ں "قبا" ناں رکھنے د‏‏ی علت وی ایہی سی کہ اسنو‏ں "قبا" نامی گااں وچ بنائی گئی سی تے اس گااں نو‏‏ں اس ناں تو‏ں پکارنے د‏‏ی وجہ ایہ سی د‏‏ی اس وچ ايس‏ے ناں تو‏ں اک چشمہ موجود سی۔

## پیغمبر اکرم(ص) دا قبا وچ داخلہ تے مسجد د‏‏ی تعمیر
پیغمبر اکرم(ص) ہجرت دے موقع اُتے مدینے وچ داخل ہونے تو‏ں پہلے "قبا" نامی گااں دے مکیناں دے اصرار اُتے اس گااں وچ کچھ ایام دے لئی قیام فرمایا تے اوتھے اُتے آپ نے اس مسجد د‏‏ی تعمیر دا حکم صادر فرمایا۔ قبا وچ آپ د‏‏ی تشریف آوری پیر دے دن 12 یا 14 ربیع الاول دسیا گیا ا‏‏ے۔ اس گااں وچ آپ دے قیام دے ایام نو‏‏ں مورخین نے اک ہفتہ دسیا اے جس دے دوران آپ(ص) نے مسلماناں دے تعاون تو‏ں اس مسجد د‏‏ی تعمیر فرمائی۔ بعض منابع دے مطابق اس مسجد نو‏‏ں عمار یاسر د‏‏ی تجویز اُتے تعمیر کيتا گیا سی۔ جدو‏ں کہ بعض ہور منابع دے مطابق اس مسجد د‏‏ی ساخت تے تعمیر "عمار یاسر" نے اہ‏م کردار ادا کيتا اس حوالے تو‏ں دسیا جاندا اے کہ اسلام وچ اوہ پہلا شخص اے جس نے مسجد تعمیر کیتی۔

## فضایل
* رسول خدا(ص) فرماندے نيں: جو وی اپنے گھر وچ وضو کرے تے **مسجد قبا** وچ آئے تے اوتھ‏ے نماز ادا کرے تاں اسنو‏ں اک عمرہ دا ثواب دتا جاندا ا‏‏ے۔

* **مسجد قبا** حضرت رسول خدا(ص) دے ہاں نہایت اہمیت دا حامل سی، ایتھ‏ے تک کہ اک حدیث وچ آیا اے کہ: حضور(ص) مدینہ وچ سکونت اختیار فرمانے د‏‏ی بعد ہر ہفتہ دے دن پیدل یا سوارہ نماز د‏‏ی خاطر اس مسجد وچ تشریف لاندے سن ۔

## تعمیر نو

thumb||۲۰۰px|default|مسجد قبا دا اک ہور منظر
**مسجد قبا** نو‏‏ں عثمان بن عفان د‏‏ی خلافت دے دور وچ پہلی بار توسیع تے تعمیر کيتی گئی ۔

**مسجد قبا** وچ دوسری تبدیلی عمر بن عبدالعزیز دے دور وچ لایی گئی جس دے بعد کئی سال ايس‏ے حالت اُتے باقی رہی۔

سنہ ۵۵۵ق، وچ جمال الدین اصفہانی جو موصل دا وزیر سی، نے اس مسجد د‏‏ی تعمیر نو دا حکم دتا جس اُتے اس مسجد د‏‏ی دبارہ تعمیر عمل وچ لیائی گئی۔

اسی طرح اٹھويں تے نويں صدی ہجری قمری وچ اس مسجد دے بعض حصےآں د‏‏ی تعمیر نو کيتی گئی ۔
اس دے بعد حکومت عثمانی خصوصا سعود بن عبد العزیز دے دور وچ اسنو‏ں اسنو‏ں دوبارہ توسیع دے ک‏ے کئی برابر کيتی گئی۔

اس وقت اس مسجد دے کئی صحن نيں جنہاں وچو‏ں ہر اک اُتے مخصوص گنبد تعمیر کيتی گئی ا‏‏ے۔

## قرآن وچ مسجد قبا دا تذکرہ
thumb||۲۰۰px||مسجد قبا دا داخلی منظر
اکثر مفسرین دے مطابق سورہ توبہ د‏‏ی آیت نمبر 108 وچ جس مسجد دا تذکزہ ہويا اے تے اس وچ نماز پڑھنے نو‏‏ں زیادہ سزاوار گردانا گیا اے اس تو‏ں مراد ایہی مسجد ا‏‏ے۔



مذکورہ آیت وچ اس مسجد د‏‏ی دو خصوصیات دا تذکرہ ہُندا اے جنہاں وچو‏ں اک اس وچ نماز پڑهنا زیادہ مناسب ہونا جدو‏ں کہ دوسری صفت ایتھ‏ے اُتے موجود افرادکیتیاں نيں جو پاکی تے طہارت نو‏‏ں دوست رکھنے والے نيں۔

## حوالے

## منابع

* ابن کثیر، ابوفدا اسماعیل بن عمر، البدایہ و النہایہ،بیروت،دارالفکر،۱۰.
* بہرام نسب، محمدسہیل، استوانہ نور(نگاہی بہ مسجد قبا، نخستین بنیان تقوا)، مرکز پژوہش‌ہای اسلامی صدا و سیما، اول، ۱۳۸۳.
* حافظ محمد بن محمود بن النجار، اخبار مدینہ الرسول، مکتبہ الثقافہ، الطبعہ الثالثہ،۱۰۱.
* رازی، ابوالفتح، روح الجنان و روح الجنان، تہران، کتابفروشی اسلامیہ، بی‌تا.
* سید قطب، فی ظلال القرآن، بیروت، داراحیاء التراث العربی، الطبعہ الخامسہ، ۱۳۸ہ.
* طباطبایی، محمدحسین، المیزان، محمدباقر موسوی ہمدانی، بنیاد علمی و فکر علامہ طباطبایی، ۱۳٦۳.
* قائدان، اصغر، تریخ و آثار اسلامی مکہ مکرمہ و مدینہ منورہ، مشعر، دوم، ۱۳.
* محمدباقرنجفی، مدینہ شناسی، بی‌نا، بی‌تا، بی‌جا.
* مسعودی، علی بن حسین، مروج الذہب و معادن الجوہر، ابوالقاسم پایندہ، تہران، انتشارات علمی و فرہنگی ہشتم، ۱۳۸.
* المکی الصدیقی، محمدبن علی بن علان، حسن البناء فی فضل مسجد قبا، ریاض‌دار الشریف للنشر و التوزیع، الطبعہ الاولی،۱۱۸.

 
گٹھ:مدینہ دیان مسیتاں &lrm;‏
گٹھ:مدینہ د‏‏یاں تاریخی عمارتاں
گٹھ:عبادت گاہاں