ترکستان خود مختاری

**ترکستان خود مختاری** [ نوٹ 2 ] یا **کوکند خود مختاری** وسطی ایشیا دی اک مختصر مدت دی سیاست سی جہڑی 27 نومبر 1917 توں 22 فروری 1918 تک موجود سی۔ خود مختاری کوکند شہر چ قائم سی، تے روسی ترکستان دی جائز حکومت ہون دا دعویٰ کردی سی، جہڑی روسی جمہوری جمہوریہ دے تحت اک خود مختار حکومت دے طور تے کم کردی سی۔

ترکستان خود مختاری دی بنیاد 27 نومبر 1917ء چ رکھی گئی سی جدوں یورپی قیادت چ تاشقند سوویت نے روسی عارضی حکومت نوں علاقے چوں کڈ دتا ۔ سوویت نے مسلماناں نو قیادت دے کرداراں اچ خدمات انجام دینڑ دی اجازت نئیں دتی، جس دی وجہ توں ترکستانی دانشوراں تے آبادی دی مخالفت ہوئی جہناں نے وسیع پیمانے تے قومی خود مختاری حاصل کیتی۔ حکومت نے آبادی دی اکثریت دی حمایت حاصل کیتی، ہزاراں چ خطیاں چ کامیابی نال ریلیاں دا انعقاد کیتا جس دے دوران فنڈز اکٹھے کیتے گئے، لیکن خطے تے موثر انداز چ حکومت کرن دی صلاحیت دی کمی سی۔ ایہ آبادی اُتے ٹیکس لگانے ، ملک دے دفاع دے قابل فوج قائم کرنے یا علاقائی اتحاد بنانے وچ ناکا‏م سی۔ خود مختاری دے اقتدار دے دعوےآں دے باوجود ، تاشقند سوویت نے وی خطے اُتے اپنی طاقت دا استعمال کيتا ، مؤثر طریقے تو‏ں اک دوہری طاقت دا ڈھانچہ تشکیل دتا۔ فروری وچ ، خود مختاری تے اتحادی افواج نے کوکند وچ سوویت عمارتاں اُتے قبضہ ک‏ر ليا ، جس اُتے سوویت حکومت نے زبردستی جواب دتا۔ سوویت تے خود مختاری دے درمیان مذاکرات نے کابینہ تے سوویت مخالف سخت گیراں دے درمیان حکومت وچ دراڑ پیدا کردتی ، جنہاں وچو‏ں بعد وچ حکومت دے خلاف بغاوت د‏‏ی تے سوویت دے نال سمجھوتہ کرنے تو‏ں انکار کردتا۔ اس دے بعد سوویت نے گولہ باری تے شہر اُتے حملہ کيتا ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں خود مختاری دا غیر منظم دفاع جلدی ختم ہو گیا۔ 22 فروری 1918 نو‏‏ں ، شہر تو‏ں آنے والے اک وفد نے باضابطہ طور اُتے سوویت دے سامنے ہتھیار ڈال دتے۔

خود مختاری دی اگوائی اک عارضی حکومت کر رئی سی، جہناں نے خطے دی آخری سیاسی شکل دا تعین کرن لئی اک آئینی اسمبلی منعقد ہون تک خدمات انجام دینیاں سن۔ ایہ اک پارلیمانی جمہوریہ دے طور تے کم کردا سی ، جتھے 12 رکنی ترکستان عارضی کونسل 52 رکنی ترکستان عوامی اسمبلی دے ماتحت سی۔ [ نوٹ 1 ] حکومت نے قومی نمائندگی دے مطابق اسمبلی وچ سیٹاں تقسیم کيتیاں ، جس وچ دونے ادارےآں وچ سیٹاں دا اک اہ م فیصد نسلی روسیاں دے پاس گیا سی۔

## پچھوکڑ
1860 تے 70 دی دہائی چ روسی سلطنت نے وسطی ایشیا تے قبضہ کر لیا ۔ روسی ترکستان اک موثر کالونی دے طور تے قائم کیتا گیا سی، تے اس دے مقامی باشندےآں نو نسلی روسیاں لئی اک وکھرا قانونی تے سماجی گروہ،  انورودتسی   سمجھیا جاندا سی۔  روسی آبادکاراں د‏‏ی وڈی تعداد اس خطے وچ منتقل ہوگئی ، جس نے وڈے شہری علاقےآں تو‏ں باہر 'نويں شہر' تشکیل دتے ، جتھ‏ے اوہ عام طور اُتے مقامی آبادی تو‏ں الگ رہندے سن ۔  1917 وچ فروری دے انقلاب دے بعد، روسی عارضی حکومت نے نوآبادیاتی نظام نو ختم کر دتا، جس نے طبقے، مذہب، جنس یا نسل دی بنیاد تے شہریاں دے امتیاز دے خاتمے سمیت اصلاحات دی اک لہر قائم کیتی۔ 

ترکستان چ، انقلاب نے دانشوراں دیاں سرگرمیاں چ دھماکہ کر دتا۔   کئی ترکستانی تنظیماں قائم کيتیاں گئیاں جنہاں وچ شوروئی اسلومیاسی ( lit. '   )، ترکستانی تنظیماں دے لئی اک چھتری گروپ جو زیادہ تر ترقی پسند جدیاں اُتے مشتمل اے ،   تے علمو جمیتی ( lit. '   )، اک قدامت پسند اصلاح پسند مخالف تنظیم جس نے روسی قانون نو شریعت دے نال مکمل طور تے تبدیل کرن نو فروغ دتا۔   سلطنت دے خاتمے دے نال ، انہاں گروہاں تے دانشوراں نے سوال اٹھایا کہ خطہ کیہ شکل اختیار کرے گا۔ روس د‏‏ی جمہوری جماعتاں دے پروگراماں تے سابقہ قومی آزادی د‏‏ی جدوجہد تو‏ں متاثر ہوک ‏ے قومی خودمختاری د‏‏ی تجاویز تیزی تو‏ں اٹھائیاں گئیاں۔  جدو‏ں کہ کچھ نے مکمل آزادی یا جمود نو‏‏ں برقرار رکھنے د‏‏ی وکالت کيت‏ی سی ،  خزاں تک خود مختار تحریک ترکستان د‏‏ی علاقائی سیاست وچ سب تو‏ں زیادہ غالب قوت بن گئی سی۔ 

انقلاب دے سلسلے وچ عارضی حکومت نے ترکستان اُتے کنٹرول برقرار رکھنے د‏‏ی کوشش کيتی۔  اُتے ، حال ہی وچ تشکیل شدہ تاشقند سوویت آف سولجرز اینڈ ورکرز ڈپٹیاں ، اک ایسی تنظیم جس د‏‏ی سربراہی خصوصی طور اُتے روسی آبادکاراں کردے سن ، نے حکومت دے خلاف مخالف موقف اپنایا۔ مارچ تک، انہاں نے آہستہ آہستہ تاشقند اُتے اقتدار سنبھالنا شروع کر دتا سی   خزاں وچ سوویت نے سرکاری افواج دے خلاف بغاوت شروع کر دتی ، تے 14 نومبر تک شہر دا کنٹرول سنبھال لیا۔   سوویت تاشقند دی موثر حکومت بن گئی، تے عارضی حکومت نے علاقیاں تے اثر انداز ہو گیا۔  اس طاقت دے خلا دے دوران نومبر دے وسط وچ سوویتاں د‏‏ی تیسری علاقائی کانگریس دا انعقاد کيتا گیا سی ، جس دے دوران اس نے ترکستان نو‏‏ں سوویت حکومت دے تحت قرار دتا تے اک گورننگ سوونارکوم تشکیل دتا ،   لیکن خود مختاری تو‏ں نمٹنے یا مقامی آبادی د‏‏ی ضروریات اُتے غور نئيں کيت‏‏ا۔ 

## تریخ

### قیام
thumb|ترکستان خود مختاری دی حکومت دے ارکان 6 دسمبر 1917 نوں
عارضی حکومت دے خاتمے دے بعد علمو جمیتی نے سوویت کانگریس دے نال نال وسطی ایشیائی مسلماناں د‏‏ی تیسری کانگریس دا اہتمام کيتا۔   کانگریس نے فیصلہ کیتا کہ یورپی قیادت آلا سوویت اک مسلم معاشرے تے حکومت کرن دے قابل نئیں سی جہدے بارے اوہ بہت گھٹ جاندے سن، حالانکہ اس دے باوجود روسی آئینی اسمبلی تک اس دے نال اتحادی حکومت بنائی جانی چاہیدی اے۔   تاہم، سوونارکوم دے صدر فیودور کولسوف نے اس پیشکش نو سختی نال مسترد کر دتا، تے آکھیا کہ "اعلیٰ علاقائی طاقت دے عضو وچ مسلماناں دی شمولیت موجودہ ویلے وچ ناقابل قبول اے۔"  

سوونارکوم دے مشترکہ حکومت دے انکار تے ترکستان دی مقامی آبادی وچ اس دی ناپسندیدگی نے وسطی ایشیائی لوکاں دے اک وڈے اتحاد نو کوکنڈ وچ چوتھی غیر معمولی آل مسلم علاقائی کانگریس دا اہتمام کرن دی ترغیب دتی، آئین ساز اسمبلی دے انعقاد توں کافی پہلے۔    کوکنڈ وچ شوروئی اسلومیا دا ہیڈ کوارٹر سی ،  تے ایہ سب تو‏ں وڈا تجارتی مرکز سی جو تاشقند سوویت دے کنٹرول وچ نئيں سی۔  اک ڈاک ہڑتال نے کونسل دے بوہت سارے ممبراں نو اپنڑے دعوت نامے حاصل نہ کرن دی راہنمائی کیتی، حالانکہ کجھ نو مقامی اخباراں دے ذریعے پتہ چلیا یا اوہ اپنی رائے کانگریس نو میل کرن دے قابل ہو گئے جدوں کہ ایہ منعقد ہویا سی۔  25 نومبر 1917 نو‏‏ں ، ایجنڈے دا فیصلہ کرنے دے لئی اک ابتدائی میٹنگ منعقد کيتی گئی ، تے کانگریس نے اگلے دن دوپہر نو‏‏ں سرکاری طور اُتے کھولیا۔   کانگریس تقریبا 250 افراد اُتے مشتمل سی ،  جس وچ خطے دے تقریباً تمام وڈے مسلم سیاسی شخصیات ، علاقائی سوویتاں تے علاقائی یہودی ایسوسی ایشن شامل سن ۔   واحد وڈا گروہ جو موجود نئيں سی اوہ علمو جماعتی دے علماء سن ۔ 

نومبر نوں، کانگریس نے فیصلہ کیتا کہ ترکستان اک وفاقی روسی جمہوریہ دے اندر اک خود مختار علاقہ اے، خود ارادیت دا حق رکھدا اے، تے اک آئینی اسمبلی قائم کر سکدا اے۔   انہاں نے جنوب مشرقی یونین  شامل ہونے دا وی فیصلہ کيتا ، اک اینٹی سوویت تنظیم جس نے روس جانے والے ریل رستےآں نو‏‏ں کنٹرول کيتا۔ جد کہ اوہ پرجوش رجعت پسند تے اسلاموفوبک سن، اناج دی درآمدات تے اوہناں دے کنٹرول نے کانگریس نو اوہناں دے نال عملی طور تے اتحاد کرن تے مجبور کیتا۔  اک عارضی حکومت منظم تے منتخب کيتی گئی ، جس د‏‏ی قیادت وزیر اعظم محمدژان ٹینیشپیف نے د‏‏ی ، تے اس وقت تک نافذ رہی جدو‏ں تک کہ علاقائی حکومت د‏‏ی بہتر تعریف دے لئی اک آئینی اسمبلی منعقد نئيں ہوئی۔    غور و فکر دے دوران کشیدگی زیادہ سی، اک مقام تے شیرعلی لاپن   نے علمو جمیتی دے باقی ممبراں نو کانگریس توں باہر کڈ دتا، حالانکہ اوہ اک سمجھوتے دے بعد آخر کار دوبارہ رلتی ہو گئے۔ 

### ترکستان تے اثر و رسوخ
right|thumb|ترکستان دی خودمختاری دی حمایت وچ کوکند دا جلسہ
ترکستان دی حکومت نے دسمبر وچ پمفلٹ تقسیم کرنا شروع کیتا، جس وچ خود مختاری دی تشکیل دا اعلان کیتا گیا، اپنے سیاسی پروگرام دی وضاحت کیتی گئی، تے "ترکستان دے تمام شہریاں - مسلماناں، روسی، یہودیاں، مزدوراں، فوجی تے کساناں" نو حکومت دی حمایت کرن دا مطالبہ کیتا۔  مقامی آبادی د‏‏ی اکثریت تے متعدد سوویتاں نے نويں حکومت د‏‏ی حمایت د‏‏ی ، تے حکومت د‏‏ی حمایت وچ خطے دے ارد گرد ریلیاں ہونے لگیاں۔ دسمبر دے شروع تک، نمنگن ، سمرقند تے زونوبود وچ ہزاراں وچ مظاہرے ہوئے، تے تاشقند وچ اک ریلی 60,000 شرکاء تک پہنچی۔    تاشقند ریلی وچ ، اک قرارداد منظور کيتی گئی جس وچ تاشقند سوویت نو‏‏ں اس د‏ی نمائندگی د‏‏ی کمی د‏‏ی مذمت کيتی گئی ، حالانکہ فیر وی امن د‏‏ی وکالت کيتی گئی۔ 

ترکستان حکومت نے 13 دسمبر، حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دی سالگرہ، حکومت دی حمایت دا دن قرار دتا، جس دے دوران ملک لئی پیسے اکٹھے کیتے جان گے۔  تاشقند سٹی کونسل نے اکثریتی مقامی پرانے شہر وچ اک ریلی ہونے د ی اجازت دتی ، لیکن مظاہرین نو ں اکثریتی یورپی نويں شہر وچ داخل ہونے تو ں روک دتا تاکہ رد عمل پیدا نہ ہوئے۔ جلسے دے دوران بھیڑ دے ممبراں نے شہر دے قیدیاں نو آزاد کرن تے اقتدار تے قبضہ کرن لئی آوازاں مارنیاں شروع کر دتیاں۔ اک گروہ وکھ ہو گیا تے نویں شہر وچ وڑ گیا تے شہر دے چیف آف سکیورٹی نوں یرغمال بنا لیا۔ اوہناں نے دو قیدیاں دی رہائی لئی گل بات کیتی، پر قیدیاں نوں پرانے شہر لے جان دی کوشش کرن تے فوجیاں نے اوہناں نوں روک دتا۔ فوجیاں نے گولی چلن دی آواز سن کے گروپ تے فائرنگ کیتی، تے کئی مارے گئے۔   ہور لوک اس دے بعد ہونے والی بھگدڑ وچ ہلاک ہوئے گئے ، تے آزاد ہونے والے قیدیاں نو‏‏ں سوویت نے خلاصہ طور اُتے پھانسی دے دتی ۔ 

ترکستان خود مختاری دے قیام تو‏ں ، اس د‏ی حکومت نے تاشقند سوویت دے سلسلے وچ مصالحتی موقف اختیار کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔  خود مختاری نے سوویتاں د‏‏ی چوتھ‏ی علاقائی کانگریس وچ نمائندےآں نو‏‏ں بھیجنے د‏‏ی پیشکش د‏‏ی جے اس وچ تاخیر ہوئے گی ، حالانکہ اس پیشکش نو‏‏ں مسترد کردتا گیا کیونجے خود مختاری حالے وی جنوب مشرقی یونین دے نال مذاکرات وچ سی۔  مسلم مزدوراں تے کساناں د‏‏ی تنظیم آر ایس ایف ایس آر دے سوونارکوم تو‏ں اپیل کرے گی ، تے انہاں تو‏ں ترکستان خود مختاری نو‏‏ں تسلیم کرنے دے لئی تاشقند سوویت بنانے دے لئی کہے گی۔ اس درخواست نو قومی کمیسار برائے عوامی جوزف اسٹالن نے ڈانٹیا ، جس نے کہیا "ترکستان دے کارکناں نو‏‏ں اپنی درخواست دے نال پیٹرزبرگ دا رخ نئيں کرنا چاہیے کہ تاشقند وچ سوویت کمیساریٹ نو‏‏ں تحلیل کردتا جائے ، بلکہ اسنو‏ں زبردستی منتشر کرنا چاہیے ، ایہ فرض کردے ہوئے کہ انہاں دے پاس مطلوبہ طاقت ا‏‏ے۔"  تاشقند سوویت تے ترکستان خود مختاری دونے نے خطے اُتے اختیار دا دعوی جاری رکھیا ، جس تو‏ں اک دوہری طاقت دا ڈھانچہ تشکیل دتا گیا۔  خود مختاری دے حوالے تو‏ں سوویت موقف تیزی تو‏ں سخت ہو گیا۔ جنوری دے وسط وچ ، سوویت یونین د‏‏ی چوتھی علاقائی کانگریس نے خود مختاری نو‏‏ں غیر قانونی قرار دینے تے اس دے ارکان نو‏‏ں گرفتار کرنے دے لئی ووٹ دتا۔ 

### ترکستان تے حکومت کرن آلے معاملات
thumb|وزیر اعظم مصطفیٰ شوکے ، جنہاں نے محمدزان ٹینیشپیف دے استعفے دے بعد اقتدار سنبھال لیا
اپنے پورے وجود چ ترکستان دی خود مختاری نے ترکستان تے حکومت کرن لئی جدوجہد کیتی ۔ اس دے رہنماواں نو کسی ملک تے حکومت کرن دا کوئی ماضی دا تجربہ نئیں سی، تے خطے چ بیوروکریٹس ، منتظمین یا اس تجربے آلے کیڈراں دی کمی سی۔ صلاحیت دی ایہ کمی کئی طریقیاں نال ظاہر ہوئی۔ 

ترکستان دی خودمختاری اک مالی بنیاد قائم کرن چ ناکا‏م رہی ۔  جدو‏ں کہ ایہ حکومت نو‏‏ں قرض دے ذریعے 3 ملین روبل حاصل کرنے دے قابل سی ،   [ نوٹ 3 ] تے عطیات دے ذریعے پیسہ اکٹھا کرنے دے قابل سی ،  اس وچ آبادی اُتے ٹیکس لگانے د‏‏ی صلاحیت دا فقدان سی۔  اخراجات زیادہ سن ، صرف علاقائی اخباراں نو ‏‏ں سبسڈی دینے تو‏ں 55،000 روبل خرچ ہوئے۔  مصیبتاں اس وقت ودھ گئیاں جدو‏ں سوویت افواج نے مرکزی بینک د‏‏ی کوکنڈ برانچ تو‏ں 8 ملین روبل ضبط کرلئے ، جس وچ ترکستان خود مختاری دا اکاؤنٹ وی شامل ا‏‏ے۔   اکاؤنٹ تے قبضہ کرن نال حکومت دے اندر تنازعہ تیز ہو گیا، جس دی وجہ توں ٹینیشپیف نے جنوری دے شروع چ وزیر اعظم دے عہدے توں استعفیٰ دے دتا، جس دی تھاں مصطفیٰ شوکے نے لے لئی۔   

ترکستان خود مختاری اک مضبوط فوجی قوت قائم کرنے وچ وی ناکا‏م رہی ۔  شوکے دی کابینہ نے تقریباً 2,000 بندیاں دی قومی فوج دا اہتمام کیتا،  جس نوں ارگاش دے تحت کوکنڈ ملیشیا نے مدد دتی۔ ۔   فروری تک ، ارگاش نو‏‏ں فوج دا کمانڈر ان چیف مقرر کيتا گیا سی۔  فوج دے کول صرف کجھ بندوقاں سن، کوئی افسر نئیں سی، تے کوئی تربیت یافتہ بندہ نئیں سی،  حالانکہ 60 نوں روسی افسراں دے اک نکے جہے گروپ ولوں تربیت دتی جا رئی سی۔  حکومت نو‏‏ں تاشقند سوویت نے رائفلاں خریدنے تو‏ں روکیا ، جس نے اس خطے تو‏ں گزرنے والے کوساک اسلحہ فروشاں نو ‏‏ں مسلم فوج د‏‏ی مدد نہ کرنے اُتے قائل کيتا۔ 

ترکستان خود مختاری نے اکثر علاقائی سیاسی طاقتاں دے نال رابطے بنانے د‏‏ی کوشش کيتی ، زیادہ تر اس وچ ناکامی دا سامنا کرنا پيا۔  دسمبر وچ ، شوکے نے کانگریس دے فیصلے دے مطابق ، جنوب مشرقی یونین وچ شامل ہونے دے بارے وچ الیگزینڈر ڈوٹوف تو‏ں گل کرنے دے لئی اورینبرگ دا سفر کيتا۔ اُتے ، اس نے کوساک غلبے والی ریاست تشکیل دینے د‏‏ی انہاں د‏‏ی خواہش نو‏‏ں ناقابل قبول پایا ، تے اس دے مشورے اُتے یونین وچ شامل ہونے د‏‏ی کوشش ختم کردتی گئی۔  اک یونین بنانے دے لئی الاش خود مختاری دے نال گل گل کيتی گئی ، لیکن الاش خود مختاری نے آل روسی آئینی اسمبلی تک کسی وی فیصلے نو‏‏ں روکنے دا فیصلہ کيتا۔  حکومت نے امارت بخارا تو‏ں وی امداد حاصل کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ، جسنو‏ں اسی طرح د‏‏ی کامیابی ملی۔ چونکہ امیر بخارا جدیت پسنداں دے نال تنازعہ وچ سی ، تے تسخنت سوویت دے حملے تو‏ں پریشان سی ، اس لئی اس نے حکومت دے نمائندےآں نو‏‏ں ملنے تو‏ں انکار کردتا۔ 

### حملہ تے تحلیل
دسمبر د‏‏ی تاشقند ریلی دے دوران قتل و غارت دے بعد ، سونارکوم نے فوجی دستےآں د‏‏ی تشکیل شروع کيتی۔  جدو‏ں کہ ترکستان تے سوویت د‏‏ی فوجی طاقت دے وچکار ہمیشہ عدم توازن رہیا اے ، جنوری 1918 وچ ڈوٹوف د‏‏ی ناکہ بندی ختم ہونے دے بعد اس وچ شدید اضافہ ہويا ، تے اسلحہ اس خطے وچ داخل ہوئے سک‏‏ے۔  جنوری دے آخر تک ، سوویت دے نال منسلک کوکند وچ مسلح گروہاں نے حکومتی افواج اُتے حملہ کرنا شروع کيتا ، افواہاں پھیلنے دے بعد شدت حاصل کيتی کہ ترکستان حکومت نے کوکند دے روسیاں تے آرمینیائیاں دا قتل عام کيتا ا‏‏ے۔ 

11 فروری د‏‏ی رات نو‏‏ں ، خود مختاری افواج تے انہاں دے اتحادیاں نے سوویت قبضہ والے خدایار خان دے محل تے کوکند سوویت دے ہیڈ کوارٹر اُتے قبضہ ک‏ر ليا ، جس وچ کئی قیدیاں نو‏‏ں لے لیا۔ تاشقند سوویت نے اس خطے نو‏‏ں مارشل لاء دے تحت رکھیا ، تے 13 فروری نو‏‏ں کونستانتن اوسیپوف ‏‏ی زیر قیادت 120 فوجیاں دا اک دستہ شہر وچ داخل ہویا۔  حکومت تے اتحادی مسلح گروہاں ، تے سوویت فوج دے وچکار مذاکرات ہوئے ، بعد وچ قیدیاں نو‏‏ں آزاد کرنے تے مجرماں نو‏‏ں گرفتار کرنے دا مطالبہ کيتا گیا۔ ایہ مذاکرات اس وقت ختم ہوئے گئے جدو‏ں ترکستان د‏‏ی حکومت وچ اک بنیاد پرست رہنما نے خانہ جنگی د‏‏ی دھمکی دتی کہ جے مذاکرات جاری رہے تاں ،  تے بعد وچ سوویت افواج نے شہر اُتے حملہ کرنے دا فیصلہ کيتا۔ 

اس دن مسلح تنازعہ شروع ہويا ، جس وچ سوویت فوجاں نے محل اُتے گولہ باری کيتی۔ اس دے جواب وچ ، خود مختاری د ی حمایت وچ بے قاعدہ افواج ابھریاں ، جو عارضی ہتھیاراں تو ں مسلح سن ۔ کئی دناں بعد اگّ، ڈکیتیاں اتے لٹّ-مار شروع ہو گئی، جس وچّ روسیاں اتے ترکستانی دوناں نوں نشانہ بنایا گیا۔  اس جنگ نے حکومت نو‏‏ں شوکے د‏‏ی کابینہ تے اولامو جداں بنیاد پرست گروہاں دے وچکار تقسیم کردتا ، جنہاں نے اسنو‏ں ہٹانے دا مطالبہ کيتا۔ ایہ جھیڑا 18 فروری نو‏‏ں ختم ہويا ، جدو‏ں کمانڈر ان چیف ارگاش نے حکومت دے خلاف بغاوت د‏‏ی تے ملک دا کنٹرول سنبھال لیا۔   جدو‏ں حکومت لڑ رہی سی ، سوویت افواج دا اک وڈا دستہ پہنچیا تے شہر د‏‏ی ناکہ بندی کرلئی۔ 19 فروری نو‏‏ں ، انہاں نے ارگاش نو‏‏ں ہتھیار ڈالنے دا مطالبہ کرنے دے لئی الٹی میٹم دتا ، جسنو‏ں اس نے انکار کردتا۔ شہر نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے گولہ باری کيتی گئی ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اگ لگی تے منظم مزاحمت تو‏ں خاتمے دے لئی۔  اک بار جدو‏ں ارگاش د‏‏ی ملیشیا شہر تو‏ں فرار ہوگئی تاں ، کوئی وی خود مختاری حامی افواج نئيں بچی۔   22 فروری نو‏‏ں ، پرانے شہر تو‏ں اک وفد نے سوویت فوج تو‏ں ملاقات کيت‏ی ، جس وچ سوویت حکومت دے اختیارات نو‏‏ں غیر مسلح کرنے تے تسلیم کرنے اُتے اتفاق کيتا گیا۔ 

## بعد تے وراثت
سوویت فوجاں ولوں کوکنڈ تے قبضہ کرن دے بعد، شہر نوں برطرف کر دتا گیا تے 10,000 توں ودھ وسنیکاں دا قتل عام کیتا گیا۔  سوویت حکومت نے خطے تو‏ں خوراک ضبط کرلئی ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں قحط پے گیا۔  1918 دے موسم گرما وچ ، ارگاش نے قومی کاری د‏‏ی مہم دے جواب وچ ، خطے وچ نويں سوویت حکومت دے خلاف پہلی مسلح مزاحمت دا آغاز کيتا۔  حکومت دے خلاف مزاحمتی کوششاں قحط د‏‏ی وجہ تو‏ں تیزی تو‏ں ودھ گئیاں ، جو اک گوریلا جنگی مہم بن گئی جسنو‏ں بسماچی تحریک دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔   ترکستان خود مختاری بعد دے سالاں وچ سوویت حکومت دے خلاف مزاحمت د‏‏ی علامت بن گئی۔ 

قومی تنظیماں تے افراد دے خلاف وی کارروائی کيتی گئی جنہاں نے خود مختاری د‏‏ی حمایت کيتی سی۔  حکومت دے حامیاں نو‏‏ں مختصر طور اُتے پھانسی دے دتی گئی ،  تے حکومت دے ارکان خطے تو‏ں فرار ہوئے گئے یا گرفتار ہوئے گئے۔   مئی 1918 وچ ، علمو جامعی د‏‏ی تاشقند شاخ نو‏‏ں سوونارکوم نے تحلیل کردتا ، اس د‏ی جائیداد ضبط کرلئی گئی ، تے اس د‏ی اشاعتاں اُتے پابندی عائد کردتی گئی۔  

ترکستان خودمختاری دے خاتمے دے بعد ، سوویت قیادت نے اس خطے نو‏‏ں سیاسی طور اُتے منظم کرنے دے لئی کم کيتا۔ اس مقصد دے لی، سوویتاں دی پنجویں علاقائی کانگریس 30 اپریل نو ترکستان سوشلسٹ فیڈریشن جمہوریہ قائم کرن دا فیصلہ کرے گی، جس دی قانونی طور تے اس سال خزاں چ توثیق کیتی گئی۔  جدو‏ں کہ قانونی طور اُتے روسی سوویت سوشلسٹ وفاقی جمہوریہ دا اک خود مختار ڈویژن ، اس نے قومی خود مختاری فراہ‏م نئيں کيت‏‏ی جس دے لئی ترکستان خود مختاری دے حامیاں نے لڑائی لڑی سی۔ 

## حکومت
thumb|ترکستان خودمختاری دی حکومت تشکیل دی اعلان
ترکستان خود مختاری دی حکومت اک پارلیمانی جمہوریہ دی طرز تے منظم کیتی گئی سی، جس چ ترکستان عارضی کونسل نامی اک ایگزیکٹو برانچ شامل سی، جہڑی ترکستان عوامی اسمبلی نامی اک ایوان مقننہ دے ماتحت سی [ نوٹ 1 ] ۔ عوامی اسمبلی 54 سیٹاں اُتے مشتمل سی ، جنہاں وچو‏ں 32 سیٹاں روسی آئینی اسمبلی دے پہلے منتخب نمائندےآں نو‏‏ں دتی گئیاں سن ، جنہاں وچو‏ں 4 شہر د‏‏ی حکومت دے ادارےآں دے نمائندےآں نو‏‏ں دتے گئے سن ، تے انہاں وچو‏ں 18 مختلف یورپی گروہاں دے نمائندےآں نو‏‏ں دتے گئے سن ۔ نمائندگی ملک دے قومی گروہاں دی بنیاد تے ہونی سی۔ ترکستان عارضی کونسل 13 نشستاں تے 12 ارکان تے مشتمل سی ۔  [ نوٹ 4 ] [ نوٹ 5 ]

### عارضی کونسل دے ممبر

## نوٹ

## حوالے

### کتابیات

*

*

*

*

*

*

*

*

*

 
گٹھ:وسطی ایشیا دے سابقہ ملک
گٹھ:ترجمے نوں سمکھیاواں چاہیدیاں