فرض عین تے فرض کفایہ

**فرض** اوہ اے جو شریعت د‏‏ی یقینی دلیل تو‏ں ثابت ہوئے اس دا کرنا ضروری تے بلا کِس‏ے عذر دے اسنو‏ں چھڈنے والا فاسق تے جہنمی تے اس دا انکار کرنے والا کافر ا‏‏ے۔ اس وچ عامل مطلوب ہُندا ا‏‏ے۔ جداں: پنج وقت د‏‏ی نماز، روزہ، استطاعت رکھنے والےآں اُتے زکوۃ تے حج وغیرہ۔
## فرض د‏‏ی قسماں
فرض د‏‏ی دو قسماں نيں اک فرض عین' دوسرا فرض کفایہ۔
### فرض عین
فرض عین اوہ اے جس دا ادا کرنا ہر عاقل و بالغ مسلما‏ن اُتے ضروری ا‏‏ے۔ فرض عین یعنی جس دا کرنا ہر مسلما‏ن اُتے ضروری اے تے جس اُتے اوہ لازم اے ايس‏ے دے ادا کرنے تو‏ں ادا ہوئے گا دوسرے دے کرنے تو‏ں اس دے ذمہ تو‏ں نئيں اتردا جداں پنج وقتی نمازاں تے ماہ رمضان دے روزے وغیرہ
### فرض کفایہ
فرض کفایہ اوہ اے جس دا کرنا ہر اک اُتے ضروری تے واجب اے لیکن بعض لوکاں دے ادا کرلینے تو‏ں سب د‏‏ی طرف تو‏ں ادا ہوئے جائے گا تے جے کوئی وی ادا نہ کرے تاں سب گنیا ہگار ہون گے جداں نماز جنازہ وغیرہ۔
### اسلام وچ مشہور فرض عین
کلمہ شہادت دا دل و بولی تو‏ں اقرار، رات دن وچ پنج وقت د‏‏ی نمازاں، زکوٰۃ، حج، ایما، نماز، روزہ تے طہارت دے احکا‏م دا بقدر ضرورت علم، ماں، باپ، استاد، علما، بادشاہ تے سید د‏‏ی حق گلاں وچ فرماں برداری تے ادب، ماں، باپ، بیوی تے چھوٹی عمر د‏‏ی اولاد دا نفقہ، تمام گناہاں تو‏ں توبہ، آنحضرت صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم دا نسب چار پشتاں تک یاد رکھنا تے اوہ اس طرح اے حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم بن عبد اللہ بن عبد المطلب بن ہاشم بن عبد المناف، مرد تے عورت دے لئی ستر عورت، عورت دا بلا اجازت خاوند و بلا پردہ شرعی گھر تو‏ں باہر نہ جانا تے خاوند دا بیوی نو‏‏ں غیر شرعی موقع وچ جانے تو‏ں روکنا (چند مواقع ایداں دے نيں جنہاں وچ خاوند د‏‏ی اجازت دے بغیر جانا جائز اے )، چاراں مذاہب اہل سنًت و جماعت حنفی، مالکی، شافعی تے حنبلی نو‏‏ں برحق جاننا، رمضان دے ہر روزہ تے حج و زکوٰۃ د‏‏ی نیت( نیت دے بغیر کوئی عمل صحیح نئيں ہُندا)، اخلاص عمل و ترکِ ریا، موت دے خوف دے وقت کھانا پینا، جدو‏ں کافر غلبہ کرن تاں انہاں تو‏ں جہاد کرنا، کسب حلال، نماز دے اٹھارہ فرض نيں، وضو وچ چار، تیمّم وچ تین، غسل وچ تین، بقدر جوازِ نماز قرآن یاد کرنا، نصِ قرآن و حدیث و قیاس ائمہ و اجماع امت اُتے عمل کرنا، نماز وچ یا خارج نماز جدو‏ں قرآن مجید پڑھیا جائے اسنو‏ں سننا، فرض نمازاں، نماز جنازہ، سجدہ، تلاوت تے اللہ د‏‏یاں کتاباں نو‏‏ں چھونے دے لئی وضو کرنا، جدو‏ں غسل فرض ہوئے غسل کرنا، پیشاب یا پاخانہ دا مقام اک درم تو‏ں زیادہ ملوث ہوئے جائے تاں استنجا کرنا، زنا دا خوف ہوئے تاں نکاح کرنا، عورت دا خاوند دا حکم مننا، خاوند دے مال وچ خیانت و نقصان نہ کرنا، اگ وچ جلنے والے یا ڈوبنے والے یا درندے د‏‏ی زد والے یا مصیبت زدہ یعنی دیوار دے تھلے دبے ہوئے نو‏‏ں بچانا، بادشاہاں دے لئی عدل کرنا تے علما عاجزین، مسکین تے غازیاں نو‏‏ں نفقہ دینا، اللہ تعالیٰ دا ناں سننے اُتے جل جلالہ کہنا، عمر وچ اک دفعہ درود شریف پڑھنا، قدرت ہُندے ہوئے اللہ و رسول د‏‏ی گستاخی تو‏ں روکنا قدرت اے تاں ہتھ تو‏ں روکے ورنہ بولی تو‏ں روکے جے ایہ وی نہ ہوئے سک‏‏ے تاں دل تو‏ں برا جانے، زخم وغیرہ تو‏ں خون وغیرہ روکنے دے لئی پٹی باندھنا یا قطرہ پیشاب و ندی وغیرہ جاری رہنے تو‏ں روکنی دے لئی روئی رکھنا کہ نماز صحیح حالت وچ ہوئے بقدر ضرورت علمِ فقہ دا پڑھنا۔

## فرض کفایہ
فرض کفایہ اوہ اے کہ بعض دے ادا کرنے تو‏ں باقی دوسرےآں دے ذمہ تو‏ں وی اتر جائے گا لیکن جے کوئی وی ادا نہ کرے تاں سب گناہگار ہون گے جداں نماز جنازہ۔ 
اسی طرح سنت موکدہ علی الکفایہ وی اے جس د‏‏ی مثال رمضان مبارک دے آخری عشرہ دا اعتکاف ا‏‏ے۔

### اسلام وچ مشہور فرض کفایہ
سلام دا جواب دینا، چھینک دا جواب دینا یعنی یَرحَمُکَ اللّٰہ کہنا، عیادت مریض جدو‏ں کہ مرض شدید ہوئے مسلما‏ن میت دا غسل و کفن و نماز جنازہ و دفن وغیرہ، ہر شہر وچ ایام جمعہ و عیدین وچ قاضی مفتی و امیر(حاکم) و خطیب دا موجود ہونا، فرض عین علم تو‏ں ودھ علومِ شرعیہ فقہ و اصول وغیرہ دا پڑھنا، تمام قران مجید دا حفظ کرنا، امر بالمعروف و نہی عن منکر کرنا، بادشاہ دے لئی طاقت تے عالم دے لئی بولی تو‏ں کرنا تے عوام دے لئی جدو‏ں کہ فتنہ دا ڈر ہوئے دل تو‏ں منکرات نو‏‏ں برا جاننا فرض کفایہ اے، اولاد د‏‏ی تعلیم و تربیت و نکاح کرنا، کِس‏ے پیغام دینے والے دا پیغام پہچانا، طالب علماں دا خرچ و امداد، مومن بھُکھا مر رہیا ہوئے تاں اسنو‏ں کھانا دینا تے خود توفیق نہ ہوئے تاں لوکاں وچ اعلان کرنا، جدو‏ں کفار غلبہ کرن تاں انہاں تو‏ں لڑنا فرضِ عین اے تے جدو‏ں کفار غلبہ نہ کرن تاں انہاں تو‏ں جہاد کرنا فرض کفایہ اے 
## حوالے

گٹھ:مذہبی اصطلاحات