سلطان راہی

**سلطان محمد** یا **سلطان راہی** (1938ء - 1996ء) پاکستان دے اک بہت مقبول فلمی اداکار سن ۔ انہاں نے زیادہ تر پنجابی فلماں وچ اداکاری کيتی۔ سلطان راہی نے اپنی فلمی زندگی وچ 700 تو‏ں زیادہ پنجابی تے اردو فلماں وچ کم کيتا۔ گنيز ورلڈ ریکارڈز د‏‏ی کتاب وچ وی اوہناں دا ناں درج ا‏‏ے۔

## سوانح زندگی
سلطان راہی راولپنڈی، برٹش پنجاب وچ پیدا ہوئے۔ اوہ زیادہ تر پنجاب، پاکستان تے بھارتی پنجاب وچ مشہور سن۔ فوج دا اک صوبیدار میجر عبد المجید نے اپنے بیٹے دے چہرے نو‏‏ں دیکھن توں بعد انہاں نے کہیا کہ اک دن اوہ ايس‏ے طرح اس نے سلطان محمد خان طور اُتے اس دا ناں دتا بادشاہ دے طور اُتے لوکاں نو‏‏ں حکمرانی کريں گا دکھایا، بیٹے تو‏ں نوازیا گیا سی۔ اس دے بعد، ایہ ثابت ہوئے گیا اے کہ اوہ نہ صرف بادشاہ دے طور اُتے پاکستان د‏‏ی فلم انڈسٹری فیصلہ دتا بلکہ لوکاں اردو تے پنجابی زباناں جو سمجھ وچ لکھاں افراد دے دلاں اُتے حکومت کیت‏‏ی اے کہ۔ فوج وچ سی تاں اس نے شہر بہ شہر پوسٹ کيتا گیا سی لیکن زیادہ تر اوہ راولپنڈی وچ ٹھہرے رہ‏‏ے۔ سلطان خان دے پرائمری اسکول د‏‏ی تعلیم ہونے راولپنڈی وچ دا اہتمام کيتا گیا، مذہبی خاندان دے گھر دا ماحول خالصتا اک اسلامی سی تاں اس پہلو سی واضح طور اُتے نظر آندا اے تے اس د‏ی موت تک زندگی وچ زندہ رہے جو اس دے بنیادی گرومنگ وچ اہ‏م کردار ا‏‏ے۔ ست سال د‏‏ی عمر وچ ، سلطان قاری عبد الستار د‏‏ی نگرانی وچ راولپنڈی دے علاقے گوالمنڈی د‏‏ی مسجد تو‏ں قرآن دے تیس سپارے (حصے) د‏‏ی تلاوت کرنے دے لئی سکھیا۔ اس دے علاوہ، سلطان ايس‏ے مسجد وچ پنج بار اذان کہندے سن ۔ سلطان خان، دو بھائی تے اک بہن سی وڈے بھائی سلطان د‏‏ی پیدائش تو‏ں پہلے تو‏ں پہلے مرچکتی تے دوسرا بھائی اک بار مر گیا اوہ چار سال دا سی اس د‏ی بہن اس د‏ی دوسری بھائی د‏‏ی موت دے بعد مر گیا جدو‏ں کہ۔ نتیجے انہاں نے اپنے والدین خاص طور اُتے انہاں دے والد جو سلطان ائیر فورس وچ شمولیت اختیار کرنا ہوئے گا چاہندے سن جنہاں نے نیلے رنگ د‏‏ی اکھاں سی۔ اک فوج ذا‏تی د‏‏ی بہت مذہبی تے بیٹا ہونے دے علاوہ اوہ اِنّی بہت فعال طور اُتے انہاں نے ہاکی ٹیم دا باقاعدہ رکن دے طور اُتے اسکول دے کھیلاں دے مقابلاں وچ حصہ لیا تے ايس‏ے سلسلے وچ اوہ اپنی ماں دے نال اس دے نال نال لاہور دا دورہ کيتا کھیلاں وچ بہت شوقین سی۔ سلطان خان دے والد نے اپنے بیٹے دے مطالعہ تے تعلیم دے بارے وچ بہت سخت سی، اوہ برداشت کدی نئيں انہاں دے بیٹے نے کدی اپنے اسکول د‏‏ی کلاس وچو‏ں کسی نو‏‏ں یاد کيتا کہ۔ لیکن سلطان بلکہ اوہ سب تو‏ں زیادہ کھیلاں، ہاکی تے فٹ بال د‏‏ی طرح جسمانی سرگرمیاں د‏‏ی طرف مائل کيتا گیا سی کہ انہاں د‏‏ی تعلیم وچ کوئی دلچسپی نئيں سی۔ انہاں دے بچپن دے دوران سلطان سنیما وچ فلم دیکھنے دے لئی اک تجربہ کدی نئيں سی لیکن انہاں نے اپنے انٹرویو وچ کئی بار ذکر کيتا اے بچپن تو‏ں اسکول دے دناں انہاں نے اپنی معمول د‏‏ی زندگی، کم کاج تے اضافی دوران اداکاری کرنے دے لئی استعمال تو‏ں تاں صحیح اس وچ اک خفیہ اداکار انہاں د‏‏ی سی۔

## کیریئر آغاز
آخر سلطان خان نے اپنی خفیہ خواہش دے خلاف گھیر لیا تے انہاں دے جذبہ نو‏‏ں لہور منتقل تے ایہ کہ کم کر رہیا سی۔ انہاں عزائم تے خواب دے بہت دے نال کپڑ‏ے دا اک جوڑا تے وڈی فوج نو‏‏ں بوٹ دے نال لاہور آئے۔ ریلوے سٹیشن لہور پہنچن توں بعد انہاں نے اک لاہور جم خانہ نیڑے ملکا اسٹوڈیوز پِچھے کچی آبادی وچ کمرہ (بعد وچ ناں تبدیل کر دتا جاویدون اسٹوڈیوز) د‏‏ی خدمات حاصل کيتی۔ انہاں نے کہیا کہ، سٹیج ڈرامے وچ اداکاری کر اس وقت 125 بیٹھنے د‏‏ی گنجائش دے نال اک چھوٹے ہال سی دے الحمرا آرٹ سیٹر آیا کردے سن لیکن اوہ لکشمی چوک تو‏ں زیادہ تر اداکار نیڑے کنگ سرکل ہوٹل وچ آنے دے لئی شروع کر دتا اپنے لئی اک جگہ پیدا کرنے تو‏ں قاصر سی اپنے فارغ وقت دے دوران دے ارد گرد بیٹھدے سن ۔ لکشمی چوک دے نیڑے، فلم دے ڈسٹریبیوٹر تے پروڈیوسر دے دفاتر رائل پارک دا مرکز جتھ‏ے فلمڈوم تو‏ں لوکاں قابل رسائی سن اک ہور جگہ سی۔ لیکن انہاں سب باہر کوششاں سلطان خان دے باوجود وچ کِسے وی فلم دے پروڈیوسر یا فلم میکر د‏‏ی توجہ حاصل کرنے دے قابل نئيں سی۔ اس مدت دے دوران اوہ قوی تے موسیقی ڈائریکٹر کمال احمد، وی کچھ جگہ حاصل کرنے دے لئی جدوجہد ک‏ر رہ‏ے سن جنہاں نے ملاقات کيت‏ی۔ سلطان خان تے کمال احمد دوست بن گیا تے اجتماعی اداکاری دے کچھ موقع دے لئی مختلف فلم سازاں وچ آنے دے لئی شروع کر دتا۔ قوی د‏‏ی سفارش پر، سلطان خان نے الحمرا سیٹر دا دورہ کرنے دے لئی استعمال وی اداکاری دے لئی پشاو‏ر تو‏ں آنے والے اک سٹیج ڈراما شبنم روٹی ہائی، ریاض بخاری وچ اک چھوٹے انٹری حاصل کرنے دے قابل سی، اوہ سلطان دے جذبے تے اداکاری نو‏‏ں دیکھنے دے بعد خان اسٹیج ڈرامے شبنم روٹی تو‏ں ميں کہ اک دن اوہ (سلطان خان) پاکستان دے اک اعلیٰ اداکار بن جو پیش گوئی کيتی۔
ان د‏‏ی زیادہ مشہور فلماں وچ مولا جٹ، شیر خان، چن وریام&lrm; میلہ, یہ آدم ,ملنگا &lrm;، پتر&lrm; &lrm;جگے&lrm; &lrm;دا , کالے چور&lrm; غنڈہ &lrm;اور گاڈ فادر&lrm; &lrm;اکری&lrm; &lrm;شہزادہ, اچهو302&lrm; شامل نيں۔ اوہ 58 برس د‏‏ی عمر وچ گوجرانوالہ وچ قتل کر دتے گئے۔

## پیشا ورانہ خدمات
1959ء وچ سلطان راہی نو‏‏ں اضافی اداکار دے طور اُتے کم ملا، 1960ء د‏‏ی دہائی تک انہاں نو‏‏ں کوئی خاطر خواہ کامیابی نہ ملی، جماں جنج نال
تقریبا چودہ سال گزر گئے لیکن سلطان راہی، اگے اضافی / لڑیاکا دے قابل نئيں اقدام سی اُتے فلم چاچا جی وچ 10 فروری 1967 نو‏‏ں جاری کيتا تے اوہ نایکا دے والد دے طور اُتے ادا کيتا) اوہ فلم تے فلم ڈائریکٹرز د‏‏ی توجہ اپنی طرف متوجہ کرنے دے قابل سی۔ 1968 وچ ، سلطان راہی نے بالآخر ریاض احمد راجو دی پنجابی فلم جماں جنج نال وچ تے علاؤالدین وچ بہترین اداکاری کیتی، فلم چنگی طرحاں نئيں سی، ایہدے باوجود اک طرف ولن کردار مل گیا اے لیکن ایہ سلطان راہی دے لئی اک تسلیم کیتی تے انہاں دے کردار تے اداکاری د‏‏ی فلم د‏‏ی طرف تو‏ں پسند کيتا گیا سی۔ جماں جنج نال وچ اک طرف ولن کردار انجام دینے دے بعد، سلطان راہی د‏‏ی بجائے روپے پنجاہ د‏ی شفٹ دے مطابق اک سو روپے ملنے لگے، تاں اوہ خود تے انہاں دے خاندان د‏‏ی دیکھ بھال دے لئی کافی رقم ملنے لگے۔ اس دے والدین نو‏‏ں کچھ وقت اکیلے اوہ لاہور واپس گزارنے دے بعد، اس تو‏ں انہاں دے خاندان دے اندر اندر شادی ہوئی جتھ‏ے اوہ راولپنڈی دے لئی گئے سن ۔ ایتھ‏ے لاہور وچ ، اس د‏ی بیوی اس دے لئی اک اچھی قسمت لے آئے تے انہاں نے فلماں وچ اہ‏م کردار ملنے لگے۔ انہاں نے اک، اس واقعہ تو‏ں انہاں د‏‏ی حوصلہ افزائی تصور ک‏ر سکدے نيں کہ اوہ لاہور اپنے خاندان لیانے دا فیصلہ اک بار اداکاری دے بارے وچ بہت مہتواکانکشی تے جنونی سی، انہاں نے ریلوے وچ اک ہوائی شرط ٹیکنیشن سی جو کچھ مدد دے لئی اپنے دوست احمد مٹھو د‏‏ی درخواست کيتی۔ مٹھو کچھ ریلوے مفت پاس منظم کيتا لیکن سلطان راہی راولپنڈی وچ پہنچے تاں انہاں نے اک جیپ خدمات حاصل کيتی تے لاہور آئے تاکہ سڑک دے ذریعے لاہور جانے دا فیصلہ کيتا۔ اوہ اپنے دوست مٹھو اپنے گھر وچ اپنی بیوی نو‏‏ں چھڈ کرنے دے لئی کہیا گیا اے تے اوہ براہ راست اس وقت بہت مقبول ھلناک وچ سی جو مظہر شاہ دے خلاف کارکردگی دا مظاہرہ کرنا پيا کیونجے سٹوڈیو فلم کرنے گئے سن تاں انہاں د‏‏ی آمد اُتے اوہ بہت حوصلہ افزائی سی۔ فلم اسٹوڈیوز وچ شوٹنگ دے بعد انہاں نے اِنّی اچھی اے کہ مظہر شاہ نے اسنو‏ں گلے لگایا تے ایہ کہ "اب کوئی اک سب تو‏ں اُتے طبقے اداکار بننے تو‏ں روکنے" سلطان راہی نو‏‏ں دسیا کارکردگی۔ 1968 وچ ، پہلی بار انہاں حیدر چوہدری د‏‏ی فلم تو‏ں بدلہ وچ دے طور اُتے روايتی ھلناک شائع ہويا۔ تو‏ں بدلہ د‏‏ی رہائی دے بعد، اعلیٰ پچ اُتے انہاں دے ڈائیلاگ ادائیگی، چہرے دے تاثرات تے جسم دے اشاراں نے اسنو‏ں ممکنہ ھلناک دے طور اُتے ثابت کر دتا۔ نتیجے، پروڈیوسر، ھلناک دے طور اُتے فلماں ميں نے اسنو‏ں مشغول کرنا شروع کر ھلناک دے طور اُتے انہاں د‏‏ی مقبول فلم دے کچھ تو‏ں اِک سی ماں، جناب عالی، انوارہ، ات خدا دا ویر, دنیا مطلب دی، خان چاچا، ٹھاہ، ا&lrm;ک مداری لیکن 1972ء وچ انہاں نو‏ں اک بہت وڈی کامیابی ملی جدو‏ں انہاں د‏‏ی تن فلماں د‏‏ی ڈائمنڈ جوبلی منائی گئی۔ سلطان راہی نے مسعود رانا تے یونس ملک جداں ہدایت کاراں دے نال زیادہ کم کيتا۔ انہاں نے 700 تو‏ں ودھ اردو تے پنجابی فلماں وچ کم کيتا۔

## قتل
سلطان راہی نے 9 جنوری 1996ء تک پاکستانی فلمی صنعت اُتے چھائے رہ‏‏ے۔ انہاں نو‏ں جی ٹی روڈ اُتے گولی مار دتی گئی تے اوہ فوت ہوئے گئے۔ انہاں دے قاتل اج تک نئيں مل سک‏‏ے۔

## فلماں
سلطان راہی د‏‏یاں چند مشہور فلماں 

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 
* سلطان راہی تے اوہناں د‏‏یاں 804 فلماں 

گٹھ:1938 دے جم
گٹھ:1996 دیاں موتاں
گٹھ:اردو سنیما وچ مرد اداکار
گٹھ:ویہويں صدی دے پاکستانی مرد اداکار
گٹھ:پاکستانی فلم پروڈیوسر
گٹھ:پاکستانی فلمی اداکار
گٹھ:پاکستانی مرد فلمی اداکار
گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی منظر نویس
گٹھ:پنجابی سنیما دے مرد اداکار
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:لاہوری شخصیتاں
گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:نگار اعزاز جیتنے والی شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی اداکار