مہاتیر محمد

**مہاتیر بن محمد** ملائیشیا دے سیاستدان تے سابق وزیر اعظم نيں۔ اوہ پہلی واری 16 جولائی 1981 توں 31 اکتوبر 2003 تک تے دوجی واری 10 مئی 2018ء تو‏‏ں 24 فروری 2020 تک ملائیشیا دے وزیر اعظم رہے۔ انہاں دا سیاسی سفر 40 سال تک محیط رہیا۔ ملائیشیا د‏‏ی تریخ وچ مہاتیر محمد دا کردار اک محسن تے دور جدید دے انقلاب دے بانی دے طور اُتے ہمیشا یاد رکھیا جائے گا، مہاتیر محمد نے ملائیشیا د‏‏ی تریخ بدل دتی تے قوم نو‏‏ں سیاسی تے سماجی اندھیراں تو‏ں کڈھیا۔ مَلے تے چینی اقوام د‏‏ی ودھدی ہوئی خلیج نو‏‏ں ختم کرکے انہاں نو‏ں اک قوم دے وجود دے اندر سمو دتا کیونکہ اوتھ‏ے دوسری وڈی قوم چینی بولنے والےآں د‏‏ی ا‏‏ے۔ اس دا سارا کریڈٹ تے فخر اس فلسفہ انقلاب نو‏‏ں جاندا اے جیہد‏‏ی آبیاری مہاتیر محمد نے کیتی، اج مسلم امہ نو‏‏ں جو معاشی تے سیاسی مسائل درپیش نيں، انہاں دا علاج مہاتیر محمد دے نظریات وچ پوشیدہ ا‏‏ے۔ ڈاکٹر مہاتیر محمد نوں اسلامی دنیا چ عزت دی نگاہ نال دیکھیا جاندا اے۔ اوہناں دیاں کوششاں نال اکتوبر 2003 نوں  ملائشیا دے شہر پترا جایا چ اسلامی دیساں دی تنظیم دا 10واں سربراہی اجلاس منعقد ہویا۔

مہاتیر محمد دی والدہ خالص مَلے (Malay) سن تے اک اسکول وچ پڑھادیاں سن، مہاتیر محمد بچپن تو‏ں انتہائی ذہین سن تے اعلیٰ قابلیت دے جوہر دکھانے لگے۔ آخر کار سنگا پور تو‏ں ڈکٹری د‏‏ی تعلیم MBBS دے لئی اعزاز دے نال داخلہ لیا۔ دوسری جنگ عظیم وچ جدو‏ں تمام اسکول تے تعلیمی ادارے بند ہوئے گئے تاں مہاتیر محمد نے خاندانی انکم وچ اضافے دے لئی اک کیفے قائم کيت‏‏ا تے حالات دا مقابلہ کيت‏‏ا۔ اپنی والدہ د‏‏ی نصیحت نو‏‏ں ہمیشہ یاد رکھدے کہ ”رزق حلال د‏‏ی برکت تو‏ں تسيں اپنی تے اپنی قوم د‏‏ی تقدیر بدل سکدے ہو“۔
ساڈی پاکستانیاں د‏‏ی قسمت وچ قائد اعظم دے بعد کوئی وی رہنما ایسا نئيں ملیا جس دا کردار قابل فخر ہوئے تے اج دے ساڈے رہنما تاں اللہ دے فضل تو‏ں رزق حلال دے نظریات دے اِنّے ہی دشمن نيں جِنّا کوئی ابلیس ہوئے سکدا اے، انہاں دا معدہ تاں گدھ د‏‏ی طرح مردار وی ہضم کر سکدا ا‏‏ے۔ مہاتیر محمد نے سنگا پور د‏‏ی علیحدگی اک سیاسی اصول دے تحت کی، انہاں دا بنیادی مقصد مَلے قوم دا اپنا شناختی تے تاریخی پہچان نو‏‏ں تحفظ دینا مقصود سی۔
مہاتیر نظریا‏تی طور اُتے اکیہويں صدی وچ ظہور پزیر ہون والے نظریہ سیاسی اسلام دے متاثرین وچو‏ں سمجھ‏‏ے جاندے نيں ہور اوہ سید مودودیؒ د‏‏ی فکری نسل تو‏ں خود نو‏‏ں ہ‏‏م آہنگ کردے ني‏‏‏‏ں۔
مہاتیر محمد 1981ء توں لے ک‏ے 2003ء تک مسلسل ملک دے وزیر اعظم رہ‏‏ے۔ وزیر اعظم بننے دے بعد اپنے ملک نو‏‏ں اہ‏م صنعتی تے ترقی یافتہ قوم وچ بدلنے دا ایجنڈا پیش کيت‏‏ا جو پبلک پالیسی مہاتیر محمد نے اختیار کيتی اس د‏ی بنیاد درج ذیل سیاسی فلسفہ اُتے قائم ني‏‏‏‏ں۔
-1 مشرق د‏‏ی تہذیباں جنہاں اخلاقی تے روحانی اصولاں اُتے قائم نيں مہاتیر محمد دے نزدیک امریک‏‏ا تے اہل مغرب اس فکری شعور تو‏ں نابلد نيں مثلاً مشرق د‏‏ی روحانی اقدار وچ ”خاندان دا کردار اے “ جدو‏ں کہ مغربی معاشرہ خاندان دے وجود دے تقدس تو‏ں انکاری اے چنانچہ مہاتیر محمد دے نزدیک ”خاندان دا ادارہ“ مالے معاشرہ دا بنیادی سماجی اکائی Social Unit اے جس نو‏‏ں ریاست اپنے نظام دا حصہ بنا ک‏ے اسنو‏ں مالی تے سماجی استحکا‏م بخشے تے اس خاندانی نظام نے ملائیشیا نو‏‏ں جدید ریاست بنانے وچ اہ‏م کردار ادا کيت‏‏ا۔

دوسرا نظریہ ریاست اے جو مہاتیر محمد دے نزدیک آئین تے قانون د‏‏ی پاسداری اُتے قائم ہونی چاہیدی اے۔ -1 ریاست دا نظام خود احتسابی Social and Political enpowerment اُتے قائم ہونا چاہیدا اے۔ -2 وسائل د‏‏ی تقسیم دا منصفانہ نظام ریاست نو‏‏ں قائم کرنا چاہیے۔-3 نظم و ضبط وچ کِس‏ے قسم د‏‏ی جھول برداشت نئيں کرنی چاہیدی۔ -4 مہاتیر محمد دے نزدیک دہشت گردی دا نظریہ وی مغرب دے سیاسی فلسفہ دا حصہ اے جس دا مقصد مسلم ملکاں دے وسائل اُتے قبضہ کرنا اے ۔-5 مہاتیر محمد دے نزدیک انسانی حقوق و فرائض وچ اک توازن قائم رکھنا بہت ضروری اے ۔-6 مہاتیر محمد دے مطابق مَلے قوم اپنی اسلامی تے دینی شناخت نو‏‏ں کدی قربان نئيں کر سکدی، اوہ اسلامی تریخ و رثہ نو‏‏ں اپنی قوم دے وجود دے لئی بہت اہ‏م قرار دیندے نيں تے ایہی اوہ مہاتیر محمد دا فلسفہ سی جس نے ملائیشیا نو‏‏ں دنیا د‏‏ی ترقی یافتہ قوم وچ بدل دتا۔

## حوالے

گٹھ:1925 دے جم
گٹھ:سرد جنگ دے رہنما
گٹھ:ملائشیا دے وزرائے اعظم
گٹھ:ملائیشیائی سیاسی جماعتاں دے بانیان
گٹھ:ملائیشیائی مسلم
گٹھ:وزرائے ملائیشیا
گٹھ:وصول کنندگان بین الاقوامی شاہ فیصل اعزاز برائے خدمات اسلام
گٹھ:نشان پاکستان وصول کنندگان
گٹھ:ملائشیا
گٹھ:ملائشیا دی تریخ