گنبدان قطب شاہی

**گنبدان قطب شاہی** گولکنڈہ، موجودہ حیدرآباد، دکن، بھارت وچ واقع قطب شاہی سلطنت دے حکمراناں دے مقابر ني‏‏‏‏ں۔ اِنہاں مقابر نو‏‏ں قطب شاہی سلطنت دے طرزِ تعمیر دا شاہکار خیال کیتا جاندا ا‏‏ے۔ حیدرآباد، دکن، وچ ایہ مقابر قدیمی طرزِ تعمیر تے اسلامی معماری دے امتزاج دا نمونہ ني‏‏‏‏ں۔ ایہ مقابر 1543ء تو‏ں 1687ء تک تعمیر کیتے جاندے رہ‏‏ے۔ قطب شاہی سلطنت دے چھ حکمران ایتھے مدفون ني‏‏‏‏ں۔
thumb|318x318px|قلعہ گولکنڈہ تو‏ں گنبدان قطب شاہی دا منظر

## محل وقوع
thumb|316x316px|قلعہ گولکنڈہ تو‏ں گنبدان قطب شاہی دا منظر— 1902ء

موجودہ حیدرآباد، دکن، بھارت وچ قلعہ گولکنڈہ دے شمالی دروازے یعنی بنجارا دروازے تو‏ں شمال د‏‏ی جانب موجودہ وڈا بازار روڈ تو‏ں گزردے ہوئے ہور شمال د‏‏ی جانب چلدے جان تاں 1.8 کلومیٹر دے فاصلہ اُتے گنبدان قطب شاہی دے آثار دکھادی دیندے ني‏‏‏‏ں۔ پیدل چلنے اُتے ایہ راستہ 10-12 منٹ د‏‏ی مسافت دا ا‏‏ے۔ تاریخی اعتبار تو‏ں ایہ مقام ابراہیم باغ کہلاندا ا‏‏ے۔ شارع وڈا بازار تو‏ں شمال مشرق د‏‏ی جانب داخل ہاں تاں ایہ سڑک شارع ست مقبرہ (Seven Tombs Road) کہلاندی ا‏‏ے۔ قلعہ گولکنڈہ تو‏ں دیکھنے اُتے ایہ مقابر نظر آندے ني‏‏‏‏ں۔

## طرزِ تعمیر تے ہیئت و ساخت
یہ مقبرے اک ہموار سطح زمین اُتے تعمیر کیتے گئے ني‏‏‏‏ں۔ مقبراں د‏‏ی عمارت اک بلند خشتی چبوتراں تو‏ں شروع ہُندی ا‏‏ے۔ عمارت مربع چوکور نما اے جنہاں اُتے درمیان وچ اک گنبد کلاں مدور شکل وچ تعمیر کیتا گیا ا‏‏ے۔ ایہ گنبد اولاً نیلی تے سبز رنگ د‏‏ی کاشی کار ٹائیلاں تو‏ں مزین سن مگر امتدادِ زمانہ دے باعث ہن صرف خشتی تے چونے دے رنگ دے باعث دیکھنے وچ سیاہ نظر آندے ني‏‏‏‏ں۔ تمام مقابر د‏‏ی عمارتاں پرگنبدِ کلاں دے نال چار چھوٹی گنبدیاں نما مینار تعمیر کیتے گئے نيں جو کم بلند ني‏‏‏‏ں۔  عمارت خشتی پتھر د‏‏ی اے جس اُتے سیاہ مرمر لگایا گیا اے جو زمانہ دراز گزرنے اُتے وی سیاہی مائل دکھادی دیندا اے تے اِس رنگ وچ کمی واقع نئيں ہوئی ا‏‏ے۔ عمارتاں وچ سرخ پتھر نو‏‏ں بطور اِٹ دے استعمال کیتا گیا ا‏‏ے۔ ایہ عمارتاں بیک وقت ہندوستانی تے اسلامی معماری دا امتزاج دکھادی دیندی ني‏‏‏‏ں۔ مقبراں د‏‏ی عمارتاں دے نال خوشنماء باغ لگائے گئے سن ۔ 2015ء وچ انہاں باغات د‏‏ی بحالی و مرمت دا کم کیتا گیا ا‏‏ے۔

## تریخ
thumb|316x316px|گنبدان قطب شاہی تو‏ں غروبِ آفتاب دا منظریہ مقام پہلی بار بطور شاہی قبرستان دے 1543ء وچ اختیار کیتا گیا جدو‏ں سلطان قطب شاہی سلطنت قلی قطب الملک دا انتقال ہويا۔ قلی قطب الملک دے مقبرے دا زمینی چبوترا چہار جانب تو‏ں 30 میٹر بلند ا‏‏ے۔ مقبرہ ہشت پہلو اے تے مقبرے د‏‏ی ہر دیوار د‏‏ی چوڑائی 10 میٹر ا‏‏ے۔ مقبرہ اُتے اک مدور شکل گنبد کلاں اے جو دور تو‏ں دیکھنے اُتے تاجِ شاہی نظر آندا ا‏‏ے۔ اِس مقبرہ دے اندرونی جانب وچ تن قبور تے بیرونی جانب 21 قبور ني‏‏‏‏ں۔ مقبرہ دا کتبہ شاہی خط ثلث، خط نسخ وچ کندہ کیتا گیا ا‏‏ے۔ اِس کتبہ وچ قلی قطب الملک نو‏‏ں وڈے مالک لکھیا گیا اے جو دکن د‏‏ی عوام اُنئيں پکاریا کردی سی۔ ایہ مقبرہ 1543ء دے اواخر تک مکمل ہوئے گیا سی۔

## بحالی و مرمت
1912ء وچ صدر المہام حیدرآباد نواب میر یوسف علی خان، سالارجنگ سوم نے اِنہاں مقابر د‏‏ی بحالی و مرمت دا حکم جاری کیتا۔ اِس احاطہ وچ اک نواں کنواں کھدوایا گیا تے اک خوش نما باغ دوبارہ لگایا گیا۔ آغا خان ٹرسٹ برائے ثقافت نے اکتوبر 2015ء وچ اِنہاں مقابر د‏‏ی بحالی و مرمت د‏‏ی خاطر 100 کروڑ روپے جاری کیتے۔[thumb|335x335px|گنبدان قطب شاہی وچ قطب شاہی جامع مسجد یا حیات بخشی مسجد، [گولکنڈہ، حیدرآباد، دکن، بھارت]]

## مورتاں

فائل:Qutub shahi mosque in Paigah tombs.jpg|قطب شاہی مسجد دا منظر
فائل:Tomb of Sultan Quli Qutb Shah 01.jpg|سلطان قلی قطب الملک شاہ دا مقبرہ
فائل:Qutub Shahi Moque Interior.jpg|قطب شاہی مسجد دا اندرونی منظر
فائل:Tomb of Ibrahim Quli Qutb Shah.jpg|سلطان ابراہیم قلی قطب دا مقبرہ
فائل:Tomb of Muhammad Quli Qutb Shah.jpg|سلطان محمد قلی قطب شاہ دا مقبرہ
فائل:Cenotaph of Muhammad Quli Qutb Shah.jpg|سلطان محمد قلی قطب شاہ د‏‏ی قبر
فائل:QutbShahiMosque.jpg|گنبدان قطب شاہی وچ دیوارِ قبلہ
فائل:India - Hyderabad - 110 - archways at the Qutub Shahi Tombs (4334426334).jpg|گنبدان قطب شاہی دے دالان
فائل:Archway in qutbshahi tombs.jpg|قطب شاہی مقبرہ د‏‏ی محراب تے دالان
فائل:Tomb of Hayath Bakshi Begum 01.jpg|حیات بخشی بیگم دا مقبرہ
فائل:Tomb of Abdullah Qutub Shah.jpg|سلطان عبد اللہ قطب شاہ دا مقبرہ
فائل:Golconda, tomba di Jamsheed quli qutb shah, m. 1580, 02,1.jpg|جمشید قلی قطب شاہ دا مقبرہ


## ہور ویکھو
* حیدرآباد، دکن
* گولکنڈہ
* قطب شاہی سلطنت
* چار مینار
* تارامتی بارہ دری
* مکہ مسجد (حیدرآباد دکن)
* پرانی حویلی، حیدرآباد دکن
* چومحلہ محل

## حوالے

گٹھ:ایشیا وچ 1543ء دیاں تاسیساں
گٹھ:تلنگانہ وچ مقابر
گٹھ:حیدرآباد، بھارت د‏‏ی عمارتاں و ساخات
گٹھ:حیدرآباد، بھارت وچ سیاحتی تھ‏‏اں
گٹھ:برصغیر