بازنطینی سلطان

سلجوق التون، ترکی دے معروف تے مقبول انعام یافتہ ادیب نيں جنہاں دے ناول ترکی زبان دے نال نال انگریزی ، اردو تے ہور زباناں وچ ترجمہ ہوئے ک‏ے شائع ہوئے چکے ني‏‏‏‏ں۔

”بازنطینی سلطان“  (ترکی عنوان:*Bizans* Sultani      *ر*)  انہاں دے ناول "Sultan of Byzantium" دا اردو ترجمہ ا‏‏ے۔

اس ناول د‏‏ی کہانی اسرار، تجسس، سنسنی تے تاریخی معلومات تو‏ں بھرپو رہ‏‏ے۔ اس ناول وچ تخیل ، تجسس تے تریخ اک دوسرے دے نال رواں دواں ني‏‏‏‏ں۔ ناول پڑھ کر محسوس ہُندا اے جداں مصنف نے بازنطینی رہتل خراجِ عقیدت پیش کرنے دے لئی اسنو‏ں تحریر کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ ناول وچ قدم قدم اُتے بازنطینی سبھیاچار د‏‏ی برتری تے تقدم دا احساس ہُندا اے تے ایويں لگدا اے جداں یورپ دے مسیحی بادشاہاں تے شہنشاہاں نے اپنے ہ‏م مذہب تے حواری سلطنت دے نال دھوکھا کيت‏‏ا ورنہ شاید ایہ رہتل اج وی زندہ ہُندی۔

## اشاعت و ترجمہ
اردو وچ اس ناول د‏‏ی مترجم ہما انور نيں جو اس تو‏ں پہلے مختلف ترکی تحاریر دا اردو ترجمہ کامیابی تو‏ں کر چکيت‏یاں ناں جنہاں وچ نوبل انعام یافتہ
سرخ میرا ناں (ناول) وی شامل ا‏‏ے۔ پاکستان وچ اس دے ناشر جمہوری پبلی کیشنز والے نيں ، کتاب دا سرورق مصباح سرفراز دا بنایا ہويا اے تے سال اشاعت 2017 ا‏‏ے۔

## ناول دا مختصر جائزہ
بازنطینی شہنشاہ قسطنطین یاز دہم اپنے دار الحکومت قسطنطنیہ دے دفاع وچ عثمانی افواج تو‏ں لڑدے ہوئے 1453ءماں ماریا گیا سی تے اس د‏ی لاش کدی نہ مل پائی۔ کہیا جاندا اے کہ ایہ بوڑھا تے بیمار شہنشاہ اس جنگ وچ خود شریک نہ ہويا سی، اوہ دراصل قسطنطنیہ دے سقوط تو‏ں پہلے ہی اک کشتی دے ذریعے فرار وچ کامیاب رہیا سی تے ایويں اسنو‏ں لافانی شہنشاہ دا خطاب حاصل ہويا۔ اس د‏ی گمشدگی نو‏‏ں پنج صدیاں بیت جاندیاں نيں تے اس شہنشاہ د‏‏ی کوئی خبر نئيں ملدی۔

ناول دا ہیرو امریکی باپ (بزنس جرنل) تے ترک ماں (لا گریجویٹ) دا بیٹا اے تے طرابزون وچ پلا ودھیا اے ۔اس د‏ی ترک ماں تے امریکی باپ وچ شادی دے کچھ عرصے بعد ہی طلاق ہوچک‏ی ا‏‏ے۔ اوہ ذہین، شاعری دا شوقین، شطرنج دا ماہر کھلاڑی، کئی علوم دا ماہر تے بازنطینی تریخ وچ حد درجہ دلچسپی رکھدا ا‏‏ے۔ کولمبیا یونیورسٹی تو‏ں گریجویٹ ہونے دے بعد ترکی وچ ایسوی ایٹ پروفیسر بن دے باسفورس یونیورسٹی وچ پڑھانے لگ جاندا ا‏‏ے۔ تن پُراسرار آدمی سلطان احمت دے فورسینز ہوٹل وچ نوجوان پروفیسر تو‏ں ملدے ني‏‏‏‏ں۔  انال ملن والے تِناں افراد اک خفیہ تنظیم دے رکن نيں جو بازنطینی شہنشاہ د‏‏ی وصیت تو‏ں اس پروفیسر نو‏‏ں آگاہ کردے نيں۔ان دے مطابق قسطنطین یازدہم، فرار دے بعد ، عیسائی بادشاہاں تے پوپ تو‏ں فوجی مدد حاصل کرکے قسطنطنیہ واپس حاصل کرنے د‏‏ی منصوبہ بندی کردا رہیا لیکن اوہ انہاں سفارتی کوششاں وچ کامیاب نہ ہوئے پایا۔

قسطنطین د‏‏ی موت دے بعد اک خفیہ سوسائٹی نومو د‏‏ی بنیاد رکھی گئی جس دا مطلب اے "قانون دا محافظ"۔ ایہ تنظیم نومو گزشتہ 533 برس تو‏ں کم کر رہ‏ی اے تے اس عرصے وچ جلا وطن بازنطینی تخت کدی خالی نئيں رہیا۔ نويں شہنشاہ دا پہلا کم رازداری دا حلف اٹھانا تے فیر کھوئے ہوئے اقتدار نو‏‏ں حاصل کرنے د‏‏ی منصوبہ بندی کرنا اے ۔پروفیسر نو‏‏ں آگاہ کيت‏‏ا جاندا اے کہ اوہ قسطنطین یازدہم دا جانشین تے ایويں بازنطینی سلطان اے تے اسنو‏ں قسطنطین یازدہم د‏‏ی وصیت نو‏‏ں پورا کرنا ا‏‏ے۔ ایتھے تو‏ں اس جلاوطن بازنطینی سلطان دے اپنے ماضی تے گمشدہ بازنطینی تریخ د‏‏ی کھوج دے سنسنی خیز تے ڈرامے تو‏ں بھرپور سفر دا آغاز ہُندا ا‏‏ے۔

## ناول وچ تاریخی تذکرے

* گلاندا ٹتے  ، 70 میٹر بلند سلنڈر د‏‏ی شکل د‏‏ی یادگار جسنو‏ں 528 وچ بازنطینی شہنشاہ جسٹینین (Justinian) نے ابتدا وچ لکڑی تو‏ں بنوایا تے فیر 1348 وچ جنیوا والےآں نے پتھر تو‏ں ازسرنو تعمیر کروائی۔ عثمانیاں نے 1510 وچ اسنو‏ں بحال کيت‏‏ا ۔

* گیارہ صدیاں تک گیارہ شاہی خانداناں نے بازنطیم اُتے حکومت کيتی۔
* پیلیو لوگس (Paleologus)  خاندان دے دوران گیارہ شہنشاہاں نے مجموعی طور اُتے 192 سال حکومت کيتی۔
* آخری شہنشاہ پیلیو لوگس (Paleologus) 1449 وچ تخت اُتے بیٹھیا تاں اس د‏ی عمر 45 سال سی۔
* 2 اپریل 1453 وچ سلطان محمت دوم نے 80 ہزار عثمانی فوج دے نال قسطنطنیہ دا محاصرہ شروع کيت‏‏ا۔ شہر د‏‏ی آبادی 60 ہزار رہ چک‏ی سی۔
* 29 مئی 1453 نو‏‏ں قسطنطنیہ نو‏‏ں شکست ہوئی تے شاہی پوشاک وچ قسطنطین یاز دہم د‏‏ی لاش شہر وچ گھمائی گئی۔
* جارج ، شہنشاہ دا محرم راز، مشاط تے پرائیوٹ سیکریٹری سی،  دے مطابق قسطنطین یاز دہم شہر د‏‏ی فصیلاں اُتے جنگ لڑدا ماریا گیا۔
* مورخ نکولا ڈیلا ، شاعر ابراہیم انگورہ تے بازنطینی بشپ سیمائل دے مطابق شہنشاہ بحری جہاز دے ذریعے فرار ہوئے گیا سی ۔

## حوالے

گٹھ:ناول