open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
کت

**کت**، **کتک** یا **کتا**، پنجابی کیلنڈر دا اٹھواں مہینا اے۔ ایہ اَدھ اکتوبر توں شروع ہُندا اے۔ 

گٹھ:ویلا
گٹھ:وقت دیاں اکائیاں
گٹھ:دیسی مہینے
گٹھ:مہینے
گٹھ:پنجابی کیلنڈر
گٹھ:پنجابی رہتل
کاربن

thumb|ذرة الكربون

**کاربن** یا **فحم** (carbon) اک کیمیائی عنصر اے جیدا نشان C اے تے ایہدا جوہری عدد 6 اے۔ ایہہ دوری جدول چ 14ویں گروہ اچ شامل اے۔ ایہدے آخری شیل اچ 4 ویلنٹ الیکڑان نیں جیہڑے کوالنٹ بانڈ بنان دی صلاحیت رکھدے نیں۔ ایہدے 3 ہمجاء (isotopes) نیں 12C, 13C uc تے اک تابکار ہمجا 14C جیہدی نصف-زندگی 5730 ورھے اے۔ کاربن نوں انساناں نے دوجے عناصر توں بہت پہلاں پچھان لیا سی۔ ایہدا ناں لاطینی بولی چوں آندا اے جیہدا مطلب کوئلہ اے۔ 

فحم دیاں کئی آلوٹروپاں نیں جیہناں چوں مشہور ایہہ نیں: گریفائٹ، ہیرا تے امورفس فحم۔ ایہناں آلوٹروپاں دیاں طبیعی پراپرٹیاں اک دوجے توں بوت مختلف نیں۔ جنج ہیرا بہت ٹرانسپیرنٹ اے جدوں کہ گریفائٹ کالا تے اوپیک اے۔ ہیرا جگ دیاں سب توں سخت شیواں چوں اک اے جدوں کہ گریفائٹ ایہناں نرم اے کہ ایہدے توں کاغذ تے لکھیا جاندا اے (گریفائٹ ناں دا مطلب ای لاطینی اچ کاغذ تے لکھنا اے)۔ ایسے طرح ہیرے چوں بجلی نئیں لنگدی جدوں کہ گریفائٹ بجلی نوں آرام نال لنگاندا اے۔ عام حالتاں وچ ہیرا جگ دا سب توں بہترین گرمی دا موصل (conductor) اے۔ فحم دے سارے الوٹروپس عام حالت وچ ٹھوس نیں پر گریفائٹ سب توں بہتی گرمی سہہ سکدا اے۔

فحم دیاں تمام حالتاں بہت مستحکم نیں تے تیزابساز (oxygen) دے نال رد عمل کرن واسطے اوہناں نوں بہت گرمی چاہیدی اے۔ غیر نامیاتی مرکبات وچ فحم دی آکسائڈی حالت (oxidation state) +4 اے، کاربن مونوآکسائڈ اچ تے منتقلی دھات (transition metal) کاربونائل کمپلکساں وچ اے +2 اے۔ فحم دے سب توں وڈے غیر نامیاتی ذخائر چونے دے پتھر، موتی بلور تے کاربن ڈائکسائڈ نیں مگر فحم دی بہت وڈی مقدار غیر نامیاتی مرکبات کوئلہ، دلدل دے کوئلے، تیل تے میتھین کلاتھریٹاں دی شکل اچ اے۔ فحم کسے وی دوجے عنصر توں بوتے مرکبات بناندا اے۔ اج تک 1 کروڑ دے نیڑے تک نامیاتی مرکبات لبھے گۓ نیں تے اس توں مہا بہتے بناۓ جاسکدے نیں۔

فحم جگ دا 15واں سب توں بہتا پایا جان آلا عنصر اے تے پوری کائنات وچ وزن دے لحاظ نال آبساز (hydrogen)، شمصر (helium) تے تیزابساز (oxygen) دے بعد سب توں بہتا پایا جان آلا عنصر اے۔ ایہہ ساریاں زندہ شیواں وچ پایا جاندا اے۔ انسان دے پنڈے اچ فحم تیزابساز دے بعد سب توں بہتا پایا جان آلا عنصر اے (18.5٪ وزن دے لحاظ نال)۔ ایہدی زمین دے اتے زیادتی، نامیاتی مرکبات دی وڈی گنتی تے زمین دے گرمی ناپ تے پولیمر بنان دی صلاخیت اس نوں زندگی دی کیمیائی بنیاد بناندی اے۔

## خاصیتاں
فحم دیاں مختلف قسماں، جنہاں نوں آلوٹروپاں کہندے نیں، وچوں ہیرا جگ وچ سب توں سخت قدرتی شہ اے تے گریفائٹ سب توں نرم اے۔ ایہہ دوجے نکے جواہر (atoms) (جناں چ فھم دے جوہر وی نیں) نال اک توں زیادہ کوالنٹ بانڈ بناندی اے۔ اس دی وجہ توں کاربن دے اج تک اک کروڑ مرکبات لبھے جا چکے نیں جیہڑے کسے دوجے عنصر دے مرکبات توں زیادہ نیں۔ ایہدا پگلن پوائنٹ تے سبلیمیشن پوائنٹ کسے دوجے عنصر توں زیادہ اے۔ ہوا دے دباؤ (pressure) تے اے پگلدا نئیں کیونجہ ایدا ٹرپل پوائنٹ 10.8 ± 0.2 MPa تے 4600 ± 300 K اے تے اس دی وجہ توں اے 3900 K تے سبلیمیٹ ہوندا اے۔

گٹھ:کیمیا
کاروبار

کاروبار اک ایسا شعبہ اے جیدے وچ چیزاں یا خدمات نوں ورتن والیاں تک پہنچایا جاندا اے۔
دوجے لفظاں چ بناون آلے تے ورتن آلے وچ لین دین نوں کاروبار کہندے نیں۔ ورتن آلا چیز یا خدمت دے بدلے کرنسی دیندا اے۔ تے او چیز یا خدمت دین آلا بدلے چ کرنسی حاصل کردا اے۔ انج اے کاروبار دی شکل بن جاندی اے۔
کاسنی

*کاسنی رنگ
*کاسنی ویل
*کاسنی بوٹی
*کاسنی پتنگا رنگرتی
*کاسنی کھٹی پتی
*کاسنی گلابی رنگرتی

گٹھ:گُنجھل کھول
کاشغر

کاشغر چڑھدے یاں مشرقی ترکستان یاں ایغورستان دا اک شہر اے جہڑا ہن چین دے خودمختار علاقے سنکیانگ (مشرقی ترکستان) چ شامل اے ، اس دی آبادی 1999ء دے مطابق 2،05،056 اے ۔

## محل وقوع

کاشغر صحرائے تکلمکان دے مغرب دے بنھے کوہ تیان شیان دے پیراں چ واقع اے تے سطح سمندر توں اسدی بلندی 1290 میٹر اے ۔

وادی جیحوں ولوں خوقند ، سمرقند ، تاشقند ، بخارا ، الماتا تے دوجے شہراں توں آن آلے رستےآں دے وچکار واقع ہون دی وجہ توں ماضي چ ایہہ شہر سیاسی تے کاروباری مرکز رہئیا اے ۔

موجودہ شہر توں 2 سو کلومیٹر دور لہندے چ شاہراہ ریشم کرغیزستان دی سرحد دے لاگےاوں لنگھدی اے ، جتھوں دکھن لہندے ول بلخ تے اتلے لہندے ول وای فرغانہ ول آسان رستے جاندے نیں ۔

کاشغر شاہراہ ریشم تے درہ خنجراب راہیں پاکستان دے راجگھر اسلام آباد نال جڑئیا ہوئیا اے تے درہ تورگرت تے درہ ارکشتام راہیں کرغیزستان نال ملئیا ہوئیا اے ۔

## تریخ

سنہ751ء چ جنگ تالاس چ چینیاں نوں عرباں دے ہتھوں زبردست شکست ہوئی تے کاشغر اسلامی سلطنت چ شامل ہوئیا تے اج وی ایتھے مسلماناں دی اکثریت اے ۔ ایہہ شہر 1219ء چ چنگیز خان دے ہتھوں تباہ ہوئیا ۔ مارکو پولو نے وی 1273ء چ کاشغر دی سیر کیتی ۔

سنہ 1389ء چ کاشغر امیر تیمور دی بربریت دا نشانہ بنئیا ۔ 1759ء چ چین دی چنگ سلطنت نے اس تے مل مار لئیا تے مشرقی ترکستان ، چینی ترکستان بن گئیا ۔ ایتھے مسلماناں نے کئی وار چینی حکومت دے خلاف بغاوت کیتی پر ہر وار اسنوں کچل دتا گئیا ۔ 

ایتھے دی مشہور ترین بغاوت یعقوب بیگ دی آگوائی چ ہوئی جس دے مرن دے مگروں چنگ خاندان نے اس علاقے دا مکمل کنٹرول حاصل کر لئیا ۔

## دیکھن لائق تھانواں

عیدگاہ مسجد کاشغر دے گھبے واقع اے تے چین دی سب توں وڈی مسیت اے ۔
اس شہر چ ماؤزے تنگ دا اک 18 میٹر (59 فٹ) اچّا مجسمہ وی بنائیا گئیا اے ۔

ابغ خوجہ دا مزار کاشغر توں 5 کلومیٹر شمال چ واقع اے ، کاشغر دے درمیان چ اس دے خاندان دے دوجے لوکاں دے مزار نیں ۔

گٹھ:شہر
گٹھ:دنیا دے آباد تھاں

گٹھ:ایشیا دے شہر
گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:چین دے شہر
گٹھ:چین دے آباد تھاں
کالی ال

کالی ال پاکستان چ پائی جانے آلی اک ال اے۔ 
## پچھان
اے لمبائی چ دوجیاں الاں نالوں نکی ہوندی اے۔ ایدیاں اکھاں لو ورگیاں لال ہوندیاں نیں۔ اکھاں دے پچھے کالی تعاری ہوندی اے۔ سر دا کج حصہ ٹڈ تے دم چٹے تے باقی حاقی رنگ دا ہوندا اے۔
## عادتاں
اے تری میٹر دی اچائی تک اڈدی پیراشوٹ ونگوں شکار تے چپٹدی اے۔ نیڑے ہو کے پراں نوں کھٹا کردی اے تے جلدی نال شکار تے چپٹ پیندی اے۔ اے بیمار پنچھی کیڑے چوۓ تے سپ کھاندی اے۔
## پھیلاؤ
پاکستان چ پنجاب تے سندھ چ ملدی اے۔
کالی رائی

**کالی رائی** سروں دے ٹبر دی اک ونڈ اے۔ ایہ پنجاب وچ بیجی جانوالی اک فصل اے۔ 

گٹھ:سروں دا ٹبر
گٹھ:سرؤں دا ٹبر
کافی (شاعری)

**کافی**، پنجابی سرائیکی شاعری دی اک ونڈ اے۔ ایہدے وچ شاعر کِسے روحانی گل نوں عام طور تے مرشد یا رب نال عشق تے اوہدی جدائی دی تڑپ ہلکے پھلکے تے سنجیدہ انداز نال بیان کردا اے۔ کافی گاؤݨ لئی لِکھی جاندی اے۔ کئی کافیاں صوفیاں نے کلاسیکی یا پکے راگاں وچ لِکھیاں نیں۔ عام طَور تے لوک صوفیاں دے تکیاں تے ادھے دائرے دی شکل وچ بیٹھ جاندے سی تے کافیاں گاؤندے سی۔

کافی عربی زبان لفظ کافہ توں ماخوذ اے جیہدا مطلب ٹولی اے۔ کافی گاؤن واسطے ٹولی اک ضروری حصہ اے۔

## باہرلے جوڑ
*کافی بارے 

## حوالے

گٹھ:پنجابی شاعری
گٹھ:صوفی شاعری
گٹھ:پنجابی صوفی شاعری
گٹھ:اصناف شاعری
گٹھ:شعری صنف
کانسی

**کانسی** اک ملاوٹی دھات اے جیہڑی تانبا تے ٹن نوں ملا کے بݨدی اے۔ ایہنوں سبھ توں پہلاں 5300 ورے پہلاں بنایا گیا سی تے ایہدے نال ای کانسی ویلا تُریا سی۔
ہڑیا رہتل وچ کانسی ورتی جاندی سی۔

## ہور دیکھو
*کانسی
*تانبا
*پتل
کانسی ویلا

**کانسی ویلا** لوکاں دی تریخ چ اوہ ویلا سی جدوں اوہ کانسی دے اوزار ہتھیار تے دوجیاں ورتن والیاں چیزاں بناوندے تے ورتدے سن ۔ کانسی ویلا 5000 ورھے پہلاں شروع ہویا ۔
کانسی تانبے تے ٹن نوں ملاون نال بݨدی اے ۔

### پنجاب چ
کانسی ویلا پنجاب ، پراݨے پاکستان تے بھارت وچ 5300 ورھے پہلاں شروع ہویا سی ۔ ہڑپا رہتل دے واسی کانسی دیاں چیزاں بناوں دے ماہر سی ۔
کانگو

**کانگو** لیندے افریقہ دا اک دیس اے۔ کانگو دا تھاں 342,000 مربع کلومیٹر / 132,047 مربع میل اے۔ ایہدے پاسیاں تے گیبون، کیمرون، مڈلا افریقی لوک راج، لوکراج کانگو تے انگولا اے۔ کانگو دی لوک گنتی 4,662,446 اے۔ کانگو دی بولی فرانسیسی اے۔ کانگو دا راجگڑھ برازاولے اے۔
کاواساکی

## مورت نگری

File:Kawasakistn2.jpg
File:Kawasaki-daishi-2.jpg


گٹھ:جپان
گٹھ:جاپان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:چاپان دے آباد تھاں
کاں

**کاں** (Corvus)، کاں ٹبر دا اک پنچھی ہے۔ ایہہ مدھرے توں وڈے ناپ دا پنچھی ہے۔ ایس ٹوکرے وچ کان٘واں دیاں 40 دے نیڑے ونڈاں نیں۔ ایہہ جنوبی امریکا اَتے کجھ جزیرے چھڈ کے ہر تھاں تے مِݪدا ہے۔ پنجاب وچ ایہہ عام دِسݨ واݪا پنچھی ہے۔

ایہہ کاݪے رنگ دا ہُندا ہے اتے ایہدی گردݨ لوئی رنگی ہُندی ہے۔ 
ایہہ ہر اوہ شے جیہڑی کھاݨ دے قابل ہووے اوہ کھا جاندے نیں۔

نَر کاں 3 اتے مادہ 5 سالاں وچ جوان ہو جاندا ہے اتے 20 ورھے تک رہندا ہے۔ اک کاں جیہنوں بند رکھیا گیا سی اوہ 59 ورھے تک جیا۔

## باہرلے جوڑ

گٹھ:کاں ٹبر
گٹھ:پنجاب دے پنچھی
گٹھ:پنچھیاں دے پنجابی ناں
گٹھ:پنچھی
کباردینو بلکاریا

گٹھ:روس
گٹھ:روس دے علاقے
گٹھ:روس دے مسلمان علاقے
گٹھ:روس دیاں مسلم ریاستاں
کجنا

کجنا ضلع اسلام آباد، پاکستان دا اک پنڈ اے۔ جیڑا یونین کونسل تمیر وچ ہے گا اے۔

## بارلے جوڑ
* سرکاری ویب سائییٹ 
* سی ڈی اے
کراچی سٹاک ایکسچینج

کراچی سٹاک ایکسچینج کراچی پاکستان وچ اک سٹاک ایکسچینج سی جیہڑی 11 جنوری 2016 نوں پاکستان سٹاک ایکسچینج وچ ضَم ہو گئی سی ۔
کراچی سٹاک ایکسچینج پاکستان دی سبھ توں بڑی اسٹاک مارکیٹ سی ۔ ایہ 18 ستمبر 1947 نوں قائم کیتی گئی سی ۔ ایہدا صدر دفتر آئی آئی چندریگر روڈ اُتے واقع سی جیہڑا ہُݨ پاکستان اسٹاک ایکسچینج دا صدر دفتر اے ۔ 

*http://www.kse.com.pk 

گٹھ:سٹاک ایکسچینج
کرال

کرال یونین کونسل کرال ضلع آسلام آباد دا اک پنڈ اے۔

## چوڑ
http://wikimapia.org/2201130/Office-Union-Council-Koral-Islamabad
http://ajmalbeig.addr.com/pak_islamabad.htm
http://hotspots.pk/union-councils-in-islamabad-t1053.html 
## ہورپڑہو
*اسلام آباد دے پنچھی
*اسلام آباد دے رکھ
*اسلام آباد دے کعا
## بارلے جوڑ
* اسلام آباد سی ڈی اے ویب سائٹ
کردی

**کردی بولی** ( جاں ) کئی مغربی ایرانی بولیاں ہن، جہناں نوں مغربی ایشیا دے کرد لوک بولدے ہن۔ کردی بولیاں نوں چار گروپاں وچ ونڈدے ہن:شمالی کردی، مرکزی کردی، دکھنی کردی اتے لاکی۔ حالیہ (2009 دے) اندازےآں مطابق کل ملا کے کردی بولن والیاں دی آبادی 2-3 کروڑ اے۔

 
موکریانی دی بولی سکاٹل کردی دا عامَ طور تے موکریانی وچّ بولی جاندی ہے. پیرانشہر اتے مہاباد موکوری بولی کھیتر دے دو مکھ شہراں ہن.

## حوالے

گٹھ:بولیاں
گٹھ:بولی
گٹھ:دنیا دیاں بولیاں
گٹھ:زباناں
گٹھ:لسانیات
گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس
گٹھ:ایران دیاں بولیاں
گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں
گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں
کرتارا

کرتارا ضلع اسلام آباد، پاکستان دا اک پنڈ اے۔ جیڑا یونین کونسل روات وچ ہے گا اے۔
ضلع کرم

**ضلع کُرم** پاکستان دے صوبا خیبر وچ اک ضلع اے۔

گٹھ:خیبر دے ضلعے
کرناٹک

**کرناٹک** (کنڑا: ಕನಾ೯ಟಕ) جنوب ہند د‏‏ی اک ریاست اے ـ ایہدا راجگڑھ بنگلور شہر اے۔ 

ایہنو‏ں عروس البلاد تے گارڈن سٹی آف انڈیا دے ناں تو‏ں وی جاݨیا جاندا ا‏‏ے۔ 

کرناٹک دی سرحد مغرب وچ لکشادیپ سمندر، شمال مغرب وچ گوا، شمال وچ مہاراشٹر، شمال مشرق وچ تلنگانا، مشرق وچ آندھرا پردیش، جنوب مشرق وچ تامل ناڈو تے جنوب مغرب وچ کیرالا ناݪ مِݪدی اے۔ ایہ واحد جنوبی ریاست اے جیہدیاں دراوڑ ناڈو دیاں باقی چار ریاستاں ناݪ زمینی سرحداں جُڑدیاں نیں۔ ریاست 191,791 مربع کلومیٹر (74,051 مربع میل) دے رقبے اُتے محیط اے۔ کنڑ زبان، اس ریاست دی سبھ توں زیادہ بولی جاݨ واݪی تے سرکاری زبان اے۔ 

## تریخ
ہندوستان د‏‏ی آزادی توں بعد لسانی بنیاد اُتے ریاستاں دا قیام عمل وچ آیا۔ کنڑا بولی دے علاقے دے طور تے 1 نومبر 1956 وچ ریاست میسور قائم ہوئی۔ 1973 وچ ایہدا ناں بدل ک‏ے کرناٹک رکھیا گیا۔

## باہرلے جوڑ

## حوالے

کرناٹک
گٹھ:بھارت دیاں ریاستاں تے مرکزی علاقے
گٹھ:جنوبی بھارت
کروز میزائل

**کروز میزائل** اک گائیڈڈ میزائل اے جیڑا بمب، اڈن آستے پر تے تکا مارن واسطے اک انجن(جیڑا کے عام طور تے جیٹ انجن ہوندا اے) دا بنیا ہوندا اے۔ اے اک اڈدا بمب ہوندا اے۔ کروز میزائل پاری بمب یا فیر اک ایٹم بم ہزاراں میل دور تک ٹھیک نشانے نوں تباہ کر دیندا اے۔ نویں کروز میزائل تیز رفتار یا فیر آواز توں وی تیز اڈدے ہوئیاں، آپے ای راہ کھوجدے نیں تے ریڈار دیاں نظراں توں لکن آسطے زمین دے نیڑے کم اچائی تے اڈدے نیں۔ اسان لفظاں اچ کروز میزائل بغیر پائلٹ آلے جہاز توں اسے لحاظ نال وکھرے نیں کہ او جاسوسی دی بجاۓ نشانے نوں تباہ کرن لئی استعمال ہوندے نیں تے کروز میزائل اس حملے چ آپے وی تباہ ہو جاندا اے۔

گٹھ:ہتھیار
گٹھ:جدید ہتھیار
کروشیا

کروشیا تھلویں وشکارلے یورپ دا اک دیس اے۔ ایدے چڑھدے اتر ول ھنگری اے، چڑھدے ول سربیا، چڑھدے دکھن ول بوسنیا تے ہرزیگووینا تے مونٹی نیگرو اے۔ ایدے لیندے دکھن ول ایڈریاٹک سمندر تے لیندے اتر ول سلوینیا اے۔ ایہ 56,594  مربع کلومیٹر تے پھیلیا ہویا اے۔ ایدی لوک گنتی  4,290,612 اے۔ ایدر دی بولی کروٹ اے۔

## بارلے جوڑ
کروڑ

**کروڑ** (نمبر: 10,000,000) (پاکستانی انگریزی: Crore)، گݨتی دی اک قیمت، نمبر، عدد یا ہݨسا ہے۔  اک کروڑ (10,000,000) وچ سو لکھ یا دس ملیئن ہُندے نیں۔ 

کروڑ دی اصطلاح جنوبی ایشیا وچ ورتی جاندی ہے۔ 

کروڑ، گݨتی وچ 8 ڈیجیٹس دے سِلسلے دا پہلا عدد ہے۔

100000 (لکھ) × 100 = 10000000 (کروڑ)

1000000 (ملیئن) × 10 = 10000000 (کروڑ)

1 کروڑ = 10,000,000 = 10^7 

## حوالے

گٹھ:گݨتی
گٹھ:گݨتی دیاں اکائیاں
کرپا

کرپا ضلع اسلام آباد، پاکستان دا اک پنڈ اے۔ جیڑا یونین کونسل کرپا وچ ہے گا اے۔

## بارلے جوڑ
* سرکاری ویب سائییٹ 
* سی ڈی اے
کریلا

**کریلا** اک ویل آلا بوٹا اَتے سبزی ہے جیہدے اُتّے کریلے لگدے نیں جنھاں نوں سبزی لئی پکایا جاندا ہے۔ ایہدا سوبد  کوڑا ہوندا ہے۔ ایہدے چھلڑ نوں سبزی وانگوں پکا کے کھائیدا ہے۔

کریلا اک زمین تے رہن والی ویل ہے جیہڑی 5 میٹر تک جاسکدی ہے۔ ایہہ اپنے پتلے ٹنگنیاں نال درجے بوٹے اُتّے وی چڑھ جاندی ہے۔ ایہدا فروٹ لما ہوندا ہے اَتے چھلڑ تے تپھڑ دانے بنے ہوندے نیں اَتے ہر بوٹے تے وکھرے نر اَتے مادہ پھل کھڑدے نیں۔ ایس دا فروٹ پکن تے کھٹے رنگ دا ہوجاندا ہے۔ 
## باہرلے جوڑ
کریمیا

کریمیا روس دے ماتحت اک خود مختار لوکراج اے ۔ ایہ کالا سمندر دے اتلے کنڈھے تے واقع اے تے جزیرا نما اے ۔ جمہوریا کریمیا یوکرین دے ماتحت سی ، 2014 وچ روس نے مل مار کے اپنے نال شامل کر لیا ۔
لوکراج کریمیا دا کل رقبا 26 ہزار 200 مربع کلومیٹر اے تے آبادی 2005ء دے مطابق 19 لکھ 94 ہزار 300 اے ۔ ایہدا راجگڑھ سواستاپول اے ۔ ایہ کریمیائی تاتاری باشندیاں دا آبائی دیس اے جیہڑے ہن نسلی اقلیت وچ تبدیل ہو چکے نیں تے کریمیا دی آبادی دا صرف 13 فیصد نیں ۔

## [[تریخ]]

کریمیا 1441ء توں 1783 ء تک چڑھدے یورپ چ اک آزاد مسلم ریاست "قریم یورتی" یا کریمیا خانیٹ دے ناں نال تقریبا ساڈھے 3 سو سال تک رہیا تے 1475ء توں 1774ء تک سلطنت عثمانیہ دا حلیف تے باجگزار رہیا ۔ 1883ء چ روسی سلطنت نے ایہدے اُتے قبصہ کرکے کریمیا دے خاناں دی حکومت ختم کردتی ۔ پہلاں ایہ علاقا روسی سلطنت تے فیر سویت یونین وچ وفاق روس وچ شامل رہیا پر سویت صدر خروشیف نے ایہنوں یوکرین وچ شامل کردتا ، کیونکہ کریمیا یوکرین دے نال متصل اے ۔ سویت یونین دے خاتمے توں بعد کریمیا یوکرین دا حصہ قرار دتا گیا ۔ 5 اکتوبر 1992ء نوں کریمیا نے خودمختاری دا اعلان کردتا لیکن بعد چ یوکرین وچ خود مختار جمہوریا دے طور تے موجودگی تے رضامندی ظاہر کردتی ۔ 2014 وچ روس نے مل مار کے اپنے نال شامل کر لیا ۔
کریمیا دا علاقا کسے زمانے وچ مسلم اکثریتی علاقا سی تے کریمیائی تاتاری مسلماناں دی ایتھے حکومت سی ۔ مسجداں تے اسلامی درس گاہاں ہر جگہ موجود سن تے جمعہ دے خطبے سلطان دا ناں ليا جاندا سی لیکن روسی سلطنت دی نظر ہمیشہ تون ای اس علاقے تے لگی ہوئی سی سلطنت عثمانیہ دے دوجے علاقیاں وچ الجھن دی وجہ توں روس نوں اس علاقے تے قبضہ کرن دا موقع مل گیا تے روسی سلطنت نے ایتھے قبضا پکا ہُندے ای مسلماناں دا قتل عام شروع کردتا تے روسی لوکاں نوں روسی علاقیاں توں لیا کے ایتھے آباد کرنا شروع کردتا تے رہی سہی کسر سویت یونین دے زمانے وچ مسلماناں دے قتل عام روسیاں دی آبادکاری تے روسی صدر جوزف سٹالن دے حکم تے اپنے آبائی علاقےآں توں کریمیائی تاتاریاں دی جبری ملک بدری نے پوری کردتی جیہدی وجہ توں کریمیا دے اصل باشندے کریمیائی تاتاری مسلمان ایتھے اقلیت وچ رہ گئے ۔

گٹھ:سویت یونین
گٹھ:سوویت یونین دے مسلم علاقے
گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:یوکرین
گٹھ:یورپ
گٹھ:روس
گٹھ:روس دے مسلمان علاقے
گٹھ:روس دیاں مسلم ریاستاں
گٹھ:ایشیا
کریر

**کریر**، کریر ٹبر دا اک وڈی جھاڑی ورگا بوٹا اے جیہدیاں بہت ساریاں ٹاہݨیاں ہُندیاں نیں ۔ نویاں نکلݨ آلیاں ٹاہݨیاں تے ہی پتے ہوندے نیں تے ایہ پنج میٹر توں زیادہ اچا نئیں جاندا ۔ ایہ پنجاب دے پراݨیاں بوٹیاں وچ گݨیا جاندا اے ۔ ایہ پراݨی ہڑپا رہتل وچ وی موجود سی ۔ کریر دے پھݪ نوں ڈیلا کہیا جاندا اے ۔ پنجاب وچ کریر دے ڈیلےآں دا اچار پایا جاندا اے ۔ 

## مورتاں

File:Kair.jpg
File:Capparis decidua tree with fruits.JPG
File:Capparis decidua unripe fruits.JPG
File:Capparis decidua green unripe fruits.JPG
File:Capparis decidua ripe fruits.JPG
File:Capparis decidua DSC0933.jpg
File:Capparis decidua flower DSC0611.jpg
File:Capparis decidua tree1.JPG
File:Capparis decidua tree.JPG
File:Capparis decidua ripe fruit.JPG


گٹھ:پنجابی رہتل
گٹھ:پاکستان دے رکھ
گٹھ:پنجاب دے رکھ
گٹھ:رکھ
گٹھ:پھلوالے بوٹے
گٹھ:بوٹے
کریٹ

کریٹ یونان دا سب توں وڈا جزیرہ اے ۔ ایہہ رومی سمندر دا 5 واں سب توں وڈا جزیرہ اے ۔ ایہہ جزیرہ سیاحاں چ بہت مشہور اے تے لکھاں سیاح اس دیاں تریخی تھانواں دی سیر لئی آندے نیں ۔

## تریخ

کریٹ 824ء تک مشرقی رومی سلطنت یاں بازنطینی سلطنت دا حصہ رہیا تے 824ء چ عرباں نے اسنوں فتح کر کے اسنوں امارت دا درجہ دتا تے کانڈیہ دا شہر وسا کے اسنوں راجگھر قرار دتا ۔
سنہ 960ء چ بازنطینیاں نے اسنوں اک وار فیر فتح کر لئیا تے 1204ء تک ایہہ اینہاں دے قبضے چ ای رہیا ۔ صلیبی جنگاں دے سلسلے دی چوتھی صلیبی جنگ چ اس جزیرے تے صلیبیاں نے مل مار لئی تے 1669ء چ عثمانی ترکاں دی فتح تک ایہہ اوہناں دے قبضے چ رہیا ۔

## عثمانی دور
سلطنت عثمانیہ نے 1648ء چ اس جزیرے دے شہر کینڈیا دا محاصرہ شروع کیتا جہڑا کہ تریخ دا سب توں لمبا محاصرہ اے ۔ 1669ء چ عثمانیاں نے ایہہ شہر فتح کر لئیا تے جزیرے دا آخری شہر اسپنالونگا 1718ء چ فتح ہوئیا تے جزیرہ سلطنت عثمانیہ دا حصہ بن گئیا ۔

یونان دی جنگ آزادی دے ویلے کریٹ چ مسلماناں دی آبادی 45 فیصد سی ، اس ویلے جزیرے دے 23 ضلعاں چوں 19آں ضلعاں چ عیسائیاں دی گنتی 60 فیصد سی پر شمالی ساحل تے تن وڈے شہراں چ مسلماناں دی آبادی 60 فیصد توں ودھ سی ۔

سنہ 1832ء چ یونان دی سلطنت عثمانیہ توں آزادی دے بعد کریٹ اس چ شامل نئیں سی بلکہ مصر دے خدیو مصطفی پاشا دی نگرانی چ سی ۔ ایس عرصے چ جزیرہ مسلمان تے عیسائی آبادی دے وچکار فساداں دا مرکز بن گئیا ۔ برطانیہ ، [امریکہ] ، [فرانس تے اٹلی دی شہہ تے مدد نال یونان نے سلطنت عثمانیہ دے خلاف بغاوت کھڑی کرا دتی جس دے بعد عالی پاشا نوں ایتھے بھیجیئا گئیا جس نے مسلئے نوں ودھیئا ڈھنگ نال نبڑ دتا ۔ 

سنہ 1896ء تک عثمانی فوجاں دا جزیرے دے وڈے حصے تے کنٹرول نا رہیا تے دسمبر 1898ء چ ترک فوجاں نوں شکست دے دتی گئی تے یونانی شہزادے جارج دی سربراہی چ آزاد کریٹ جمہوریہ وجود چ آئی ۔ 1908ء چ سلطنت عثمانیہ دی بھیڑی حالت دا فیدہ چکدیاں ہوئے کریٹ نے یونان نال الحاق دا اعلان کردتا پر اسدی توثیق 1913ء دی جنگ بلقان دے بعد کیتی گئی ۔ 

کریٹ دی مسلم گھٹ گنتی جزیرے تے ای رہی پر 1923ء چ یونان تے ترکی وچکار معاہدہ لوزان دے تحت مسلمان تے عیسائی آبادی دا تبادلہ ہوئیا تے مسلماناں دی وڈی گنتی ہجرت کر گئی ۔

## دوجی جنگ عظیم
دوجی جنگ عظیم چ مئی 1941ء چ ایتھے جنگ کریٹ لڑی گئی ، جس چ نازی جرمنی دیاں فوجاں نے برطانیہ دیاں فوجاں نوں ایتھوں باہر کڈ ئیا ۔ 
## مورت نگری

File:Agiospavlos DM 2004 IMG005 Blick aufs Krokodil.JPG
File:Preveli.jpg
File:Crete komos beach.jpg
File:Crete by Piri Reis.jpg
مکان

**مکان** (House) انساناں دی اک رہائشی عمارت اے۔ ایہدی شکل اک ابتدائی جھونپڑی توں لے کے لکڑی، اِٹاں، کنکریٹ یا ہور مواد دے پیچیدا ڈھھانچے تک ہوسکدی اے، جیہدے پلمبنگ، الیکٹریکل، تے ہیٹنگ، وینٹیلیشن، تے ایئر کنڈیشنگ سسٹم شامل نیں۔

## ہور دیکھو
*بوہا
*کندھ
*ویڑھا
*بیٹھک
*کوٹھا
*رسوئی
*چھت

گٹھ:تعمیرات
گٹھ:فن تعمیر
گٹھ:معماری
گٹھ:گھر
گٹھ:مکان
کہوٹا

**کہوٹا** (Kahuta)، پنجاب، پاکستان دے ضلع راولپنڈی دی تحصیل کہوٹا وچ اک شہر اے تے تحصیل کہوٹا دا صدر مقام اے۔ کہوٹا راولپنڈی توں کشمیر جاݨ والی سڑک اُتے واقع اے۔ ایہ راولپنڈی توں 24 کلومیٹر دور اے۔ لنگ نالا ایہدے کولوں لنگھدا اے تے روات تریڑ وی شہر دے نالوں لنگھدی اے۔

## مورت نگری

Image:Centuries old banyan tree inside Pharwala Fort.JPG
Image:Pharwala Fort.JPG
File:Swaan gorge or Swaan cut.JPG
File:Kahotay da Sentry.jpg


گٹھ:پنجاب دے شہر
گٹھ:پنجاب دے آباد تھاں
گٹھ:ضلع راولپنڈی
کعو

کعؤ یا جنگلی زیتون زیتون ٹبر دا اک رکھ اے تے پہاڑی پنجاب وچ عام ہوندا اے۔
کلاشنکوف

**کلاشنکوف** دنیا وچ سبھ توں چوکھی ورتی جاݨ آلی رائفل اے۔ ایہنوں اک روسی میخائیل کلاشنکوف (1919 -2013) نے 1947 وچ بݨایا سی۔ ایہ دنیا وچ ہُݨ تک 10 کروڑ دیگݨتی وچ بݨائی جا چُکی اے تے ایہنوں ہر جنگ وچ ورتیا جا چکیا اے۔

**اے کے-47** آٹومیٹک رائیفل دے ڈزائینر میخائیل کلاشنکوف سن۔ اس نے آتشی ہتھیاراں دے میدان وچ اک طرحاں نال ہیٹھلی اپر لیا دتی سی۔ اس دی مار بہت زیادہ سی اتے ایہہ اسالٹ اکو ویلے کئی گولیاں داغ سکدی سی۔ اس اسالٹ کر کے سوویت یونین وچ میخائیل کلاشنکوف ہیرو بن کے ابھریا سی۔ لے: جنرل مخائل ٹی کلاشنیکوف جو کہ ہتھیاراں دے ڈویلپر سن تے جہناں نوں سوویت یونین ولوں **اے کے-47** دے رچیتا ہون دا مان دتا ہویا سی ۔ اوہناں نے شروعاتی رائیفل اتے مشین گناں دی اساری کیتی جہڑیاں کہ بعد وچ جدید لڑائی دا اک مشہور نشان بنیاں۔ اے کے- 47 دنیا وچ سبھ توں زیادہ تیار کیتی جاندی گنّ اے۔ آزادی حصول کرن والیاں قوماں دے گوریلیاں لئی ایہہ سبھ توں پسندیدہ ہتھیار سی تے اے کے-47 قوماں دی آزادی دا اک نشان بن کے ابھری۔
## اتہاس
جون 1941 وچ جدوں ہٹلر نے سوویت یونین اپر حملہ کیتا تاں جرمن جنگی مشینری بہت طاقتور سی۔ روس دیاں فوجاں لڑدیاں-لڑدیاں پچھے وی ہٹدیاں جا رہیاں سن تے ہتھیاراں دی پیداوار وی وڈے پیمانے تے کیتی جا رہی سی۔ اخیر جرمن فوجاں نوں روس دے علاقے وچ ہی لیا کے اوہناں نال لوہا لیا گیا۔ سبھ توں پہلاں ماسکو توں کھدیڑیا جتھے اوہ راجگڑھ دے صرف 40 کلومیٹر نیڑے تک پہنچ گئے سن۔ پھر سٹالنگراد وچ جرمن فوجاں نوں بہت کراری ہار دتی جس وچ ساڈھے تن لکھ جرمن مارے گئے۔سٹالنگراد دی وڈی جت دے باو جود سوویت ملٹری مشینری دے دھیان وچ آیا کہ ٹینکاں تے توپاں دی بھاری مشینری دے نال-نال چھوٹے ہتھیاراں دی بہتری ول وی دھیان دینا چاہیدا اے جس دی کمی اتھے گھراں تے محلیاں وچ ہوئیاں لڑائیاں وچ محسوس ہوئی سی۔ اسے کارن کلاشنیکوف نے بندوقاں دے کئی ماڈل تیار کیتے تے اوہناں وچ سدھار وی ہندے رہے۔ برلن دے قبضے ویلے شہر اندر دیاں جھڑپاں دوران ایہناں بندوقاں دی کارگزاری بہت صلاحی گئی۔ ایہناں دا ہی اگلا ہور ترقی یافتہ روپ آوتوماتک کلاشنیکوف-47 یعنی کہ اے کے سنتالی بنی۔
 

## ورتن آلے دیس

## مورت نگری

File:Marine AK-47.jpg
File:Afrimil-ethiopiansoldier.jpg
File:Kala1.jpg
File:Syrian soldier aims an AK-47.JPEG
File:Cambodian AK-47.jpg

## حوالے

## باہری کڑیاں

گٹھ:ہتھیار
گٹھ:جدید ہتھیار
گٹھ:ہتھیار
گٹھ:جدید ہتھیار
کلر سیداں

**کلر سیداں** (Kallar Syedan)، پنجاب، پاکستان دے ضلع راولپنڈی دی تحصیل کلر سیداں وچ اک قصبا اے تے تحصیل کلر سیداں دا صدر مقام اے۔
قیام پاکستان توں پہلاں ایتھے ہندو تے سکھ وی رہندے سن۔ بیدی محل تے کرشن مندر اوس ویلے دیاں نشانیاں نیں۔ کانشی کس نالا شہر دے نالوں لنگھدا اے۔

گٹھ:پنجاب دے آباد تھاں
گٹھ:ضلع راولپنڈی
اورکا

**قاتل وہیل** یا اورکا ڈالفن ٹبر دا سب توں وڈا جانور اے۔ ایہ ہر وڈے سمندر چ ہوندی اے۔ کلر وہیل سمندر دی سب توں وڈی تے سیانی شکاری اے۔ زبردست تے موقعے توں فائدا چکن آلے شکاری نیں۔ کج کلر وہیلاں چھوٹیاں مچھیاں کھاندیاں نیں تے کج سمندری شیر، والرس، شارکاں تے وڈیاں وہیلاں نوں وی کھا جاندیاں نیں۔ ایہ ٹبر وچ کمدیاں پھردیاں نیں۔

## وکھالہ
اورکا ڈولفناں دے ٹبر دی سب توں وڈی ڈولفن اے جیہڑی 9.8 میٹر تک لمی ہوسکدی اے۔ ماداواں 8.5 میٹر تک جاندیاں نیں تے نراں دا مدرا ناپ 8.2 میٹر تے ماداواں دا مدرا ناپ 7 میٹر تک جاندا اے۔ سب توں چوکھے جوکھ والی ڈولفن 6.6 ٹن دی سی تے 7.65 میٹر لمی سی۔ ایہدی اچیچی گل ایہدا 1.8 میٹر اچا تکونا مگر پر اے۔ ماداواں دا ایہ پر 1 میٹر توں تھلے ای ریندا اے۔ پیڈل ورگے پاسہ پر نراں وچ 2 میٹر دے ماداواں وج ڈیڑھ میٹر لمے ہوندے نیں۔ مگر پوچھل 2.8 میٹر چوڑی ہوندی اے۔ سآ لینوالا مگورا 1-2 میٹر اچا تے اتے لگا ہوندا تے عام نہیں دسدا۔

اورکا دی اچیچی گل ایہدا کالا چٹا رنگ اے۔ ایہ کالی اے پر ایہدا ٹڈ تے اکھاں پچھے تھوڑا تھوڑا انگ چٹا ہوندا اے۔ 

## پسار
اورکا سارے سمندراں تے وڈے سمندراں وچ ملدی اے۔ 
## بارلے جوڑ
کلمہ طیبہ

کلمہ طیبہ اسلام دا مڈلا رکن اے۔ اے اللّہ تے یقین تے اودھے اک ہون دا اعلان اے۔ تے اے پیغمبر اسلام محمد (صلی اللہ تعالی علیہ وعلی آلہ وصحبہ وبارک وسلم)دی گواہی دیندا اے کہ اوہ پیغمبر نیں۔ اے کلمہ انج اے: لا الہ الا اللہ محمد رسول اللہ
ایس دا مطلب کج انج اے: اللہ توں سوا کوئی عبادت دے لائق نئیں تے محمد اللّہ دے رسول نیں۔

کلمہ دا لفظی مطلب لفظ اے کلمہ اسلام دے پنج تھماں چوں اک اے تے اینوں مسلمان روزانہ پڑھدے نیں۔ اگر کوئی نا مسلم مسلمان ہونا چاۓ تے اے کلمہ پڑھ کے اپنے مسلمان ہون دا اعلان کردا اے۔
کلوبائٹ

کلوبائٹ ڈیجیٹل جگہ دا اک ناپ اے۔ اک کلوبائٹ چ 1000 بٹ ہوندے نیں۔
کلورین

**سبزانیہ**، جیندے عام زبان وچ **کلور** کہا جاندا اے تے انگریزی وچ **کلورین** کہا جاندا اے، اک کیمیائی عنصر اے جس دا علامت Cl اے تے جوہری عدد 17 اے۔

گٹھ:کیمیا
کلومیٹر

**کلو میٹر** (Kilometer)، لمبائی ناپݨ دی سسٹم انٹرنیشنل (ایس آئی) دی اک اکائی اے۔ 

1 کلو میٹر = 1000 میٹر

1 میٹر = 100 سینٹی میٹر

1 سینٹی میٹر = 10 ملی میٹر

## وٹاندرا
1 میٹر = 3.2808 فٹ

1 میٹر = 39.37 انچ

1 فٹ = 12 انچ

1 انچ = 2.54‬ سینٹی میٹر

1 انچ = 25.4 ملی میٹر

### لمبائی دیاں ہور اکائیاں نال برابری
:

## حوالے

گٹھ:ناپ تول
گٹھ:ناپ
گٹھ:پیمائش
گٹھ:لمبائی
گٹھ:لمبائی دیاں اکائیاں
کلون

کلون وفاقی جمہوریہ جرمنی dا (برلن، ہامبرگ تے میونخ دے بعد) چوتھا وڈا شہر اے۔ یہ شہر دریائے رائن دے دواں اطراف وچ آباد اے۔ کلون وچ قائم "کلون یونیورسٹی" یورپ دی قدیم ترین یونیورسٹیاں وچوں اک اے۔ کلون نو آرٹ دا اک مرکز شمار کیتا جاندا اے جس وچ 30 توں زیادہ عجائب گھرتے سینکڑوں آرٹ گیلریاں قائم نیں۔ کلون دا تجارتی میلہ بہت سارے تجارتی شوز دی میزبانی کردا اے۔

## ضلعے
کلون دے نو (9) ضلعے نیں، شہر نوں دیگر 85 حصیاں وچ تقسیم کیتا گیا اے۔

## مقامی حکومت
کلون دی شہری انتظامیہ اک رئیس بلدیہ یا میئر تے تن نائب رئیساء یا ڈپٹی میئرز تے منتخب بلدیاتی نما ئنداں یا کونسلرز تے مشتمل ہوندی اے۔ اینہاں کونسلراں دی معیاد مدت 5 سال تے رئیس بلدیہ یا میئر دی معیاد مدت 6 سال اے۔ کولون دے موجودہ  رئیس شہر دا تعلق "سوشل ڈیموکریٹک پارٹی" نال اے۔

## آب و ہوا
کلون دا شمار وفاقی جمہوریہ جرمنی دے گرم شہروں وچ ہوندا اے۔

## سیاحت
کلون نوں سیاحتی اعتبار نال دنیا وچ نمایاں مقام حاصل اے۔ اس شہر وچ بے شمار عجائب گھر، آرٹ گیلریاں، ریستوران و سرائے، شراب خانے تے سیر و سیاحت دی بے شمار جگہاں واقع نیں۔
کلیمنجارو

**کلیمنجارو** افریقہ دا سب توں اچا پہاڑ اے۔ ایہ 19341 فٹ اچا اے تے دنیا دا سب توں اچا کلا کھڑا پہاڑ اے۔ ایہ  پہاڑ تنزانیہ وچ اے۔ کیبو، ماونزی تے شیرا ایس پہاڑ دیاں تن چوٹیاں نیں۔ ایہدے تے پہلی چڑھائی 1889 وچ ہوئی۔

## بارلے جوڑ

* کلیمنجارو نیشنل پارک 
گٹھ:افریقہ دے پہاڑ
کمرا

**کمرا** اوہ تعمیری ٹعھانچا اے جیہڑا چھت، آݪے دواݪے دیاں کندھاں تے بوہے اُتے مُشتمل ہُندا اے۔ انساناں تے جانواراں دے رہن تے سون واسطے  ورتیا جاندا اے ۔ ایہ پکیاں یا کچیاں اٹاں، مٹی، لکڑ یا کسے ہور چیز ناݪ وی بݨ سکدا اے۔ کمرا انساناں نوں مینھ، نھیری، دُھپ، گرمی تے سردی توں بچاؤندا اے ۔

## ہور دیکھو
*بوہا
*ٹاکی
*کندھ
*چھت
*ویڑھا
*کمرا
*بالکونی
*پھاٹک

گٹھ:عمارتاں
گٹھ:گھر
کمپوچیا

**کمپوچیا** تھلویں جرھدے ایشیاء دا اک دیس اے۔ کمپوچیا دے اتر لیندے وچ تھائی لینڈ، اتر چڑدے وچ لاؤس، لیندے وچ ویتنام تے دکھنی لیندے ول خلیج ثیام اے۔کمپوچیا دا تھاں 181,035 مربع کلومیٹر / 69,898 مربع میل اے۔کمپوچیا دی لوک گنتی 15,205,539 اے۔ کمپوچیا وچ کھمیر بولی بولی جاندی اے۔ کمپوچیا دا راجگڑھ فنوم پن اے۔

گٹھ:دیس
گٹھ:ایشیا دے دیس
کلو گرام

**کلو گرام** (Kilogram)، ناپ تول دے اعشاری نظام وچ وزن دی اکائی اے۔ **اک کلو گرام** وچ １ ہزار گرام ہُندے نیں۔ اک کلو گرام 2.205 پاؤنڈ دے برابر اے۔

## حوالے

گٹھ:ناپ تول
گٹھ:ناپ
گٹھ:پیمائش
گٹھ:پیمائشی اکائیاں
گٹھ:وزن دیاں اکائیاں
کمیروو

ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی کمیروو اوبلاست دا شہر تے راجگڑھ اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 532,884 اے ۔

## باہرلے جوڑ

گٹھ:روس دے شہر
گٹھ:روس دے شہر تے قصبے
گٹھ:یورپ دے شہر
گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے
گٹھ:روس دے آباد تھاں
گٹھ:یورپی شہر
گٹھ:یورپ دے آباد تھاں

گٹھ:شہر
گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
کندھ

**کندھ**  اِٹاں، وٹےآں، پتھراں یا کچی مٹی دی بݨی ہوئی آڑ ہُندی اے۔ جیہڑی کعر، پھلواڑی، حاطے یا کسے ہور عمارت دے آلے دوالے بݨائی جاندی اے۔

## ہور دیکھو
*بوآ
*ٹاکی
*رسوئی
*کندھ
*چھت
*ویڑھا
*کمرا
*بالکونی
*پھاٹک

گٹھ:عمارتاں
گٹھ:گھر
کنشاسا

**کنشاسا** افریقی دیس لوکراج کانگو دا راجگڑھ اے ۔ ایہ کانگو دریا دے کنڈھے تے واقع اے ۔

## باہرلے جوڑ

گٹھ:جغرافیہ
کنول

**کنول** پھلوالے بوٹیاں دے پدمنی ٹبر دی اک ونڈ اے۔ ایہ اک سدابہار پانی بوٹا اے جیہڑا ٹراپیکی ایشیاء دا واسی اے. دنیا دیاں کئی تھانواں تے پھلواریاں وچ اگایا جاریا اے۔ ایہ ھندستان دا سرکاری پھل اے۔

## وکھالہ
کنول پانی دا بوٹا اے۔ ایہدی جڑ اسفنج ورگی ہوندی اے تے چھپڑ یا تلآ وچ پانی دے تھلے مٹی دے اندر ہوندی اے۔ پانی دی پدھر تے پتے تردے نیں۔ پتیاں دا گھیر 60 سینٹی میٹر تک ہوندا اے۔ پھل 20 سینٹی میٹر تک گھیر دا ہوسکدا اے۔
کنول گلابی چٹے تے کریم رنگ دے پھل آلا بوٹا اے۔ اے چھپڑاں تے پانی چ اگدا اے تے ایدے پتے پانی تے تردے ریندے نیں۔ ایدا تنا کنڈیاں نال پریا ہوندا اے۔ 

ایہ پاکستان توں لے کے ویتنام تک ہوندا اے۔  مسجداں، مندراں، تے گردواریاں دے گنبد کنول دے پھل ورگے ہوندے نیں اس لئی اینوں مزہبی طور تے اہم سمجھیا جاندا اے۔ 

## مورت نگری

Image:Indian Lotus (Nelumbo nucifera) leaf I2 IMG 6266.jpg|پانی دے قطرے
Image:Nelumbo_nucifera_nucifea0.jpg|ڈوڈی
Image:Pakistani Lotus.JPG|پاکستانی کنول
File:Lotus from Punjab, Pakistan.JPG|پاکستانی کنول
Image:Pakistani Lotus-2.jpg|سوہاوہ پوٹھوہار پنجاب پاکستان دا کنول
Image:Lotus_Nelumbo_nucifera_Flower_Close_2048px.jpg|کھڑیا کنول
Image:Nelumbo_nucifera_nucifera2.jpg|بی
Image:Lotus_Nelumbo_nucifera_Seed_Head_Water_1800px.jpg|بی
Image:Lotus Nelumbo nucifera Seed Head 2500px.jpg|
Image:Lotus Nelumbo nucifera Blossoms 3264px.jpg|
Image:Lotus Fields in Punjab, Pakistan.JPG|سوہاوہ پنجاب
Image:Lotus Fields in Punjab.JPG|سوہاوہ پنجاب

## بارلے جوڑ
کن

کن انساناں تے کئی جنوراں دے جسم چ پایا جان والا اک انگ جیہڑا اوازاں دی لہراں نوں محسوس کردااے تے اواز نوں دماغ تک پہنچاندا اے۔ ایس توں علاوہ اے جسم دا توازن رکھن لئی وی کم کردا اے۔ ایہ سنن پربندھ دا اک حصہ اے۔

کن دا باہروں نظر آن آلا حصہ "پنا" اخواندا اے۔ ریڑھ دی ہڈی آلے جنوراں وچ دماغ دے دونواں پاسے اک اک کن ہوندا اے۔ پنا باجوں اواز دی لہراں نوں سوکھے ول نال اک تھاں مرکوز کیتا جا سکدا اے۔

اواز ، توانائی دی اک شکل اے جو دباؤ نال بندی اے تےہوا ،پانی تے دوجے مادے وچوں گزر سکدی اے۔ ڈڈو دی اواز ہوئے، پنچھیاں دے گیت ہوون یا انسانی بولی ہوئے، اواز ای سارا ربط بناندی اے۔ کن دا کم صرف اواز نوں لینا ہوندا اے، اواز نوں محسوس کرن دا اصل کم دماغ دا ہوندا اے۔

## بارلا کن
بارلا کن، کن دا او حصہ اے جو کن توں باہر ہوندا اے، ایہدے وچ ، پنا (آریکل)، کن دی نالی،  تے کن دا پردہ (ٹمپینک جھلی) شامل نیں۔ انسان تے سارے ریڑھ دی ہڈی آلے جنوراں وچ، کن دا صرف ایہو حصہ باہروں ویکھیا جا سکدا اے۔ بارلا حصہ، پنا، کارٹیلج دا بنیا ہوندا اے۔ کن دا اے حصہ ، سنن لئی بہتا ضروری اے۔ اواز دے سئی لنگن لئی کن دی نالی دا کھلیا ہونا ضروری اے۔ کن دی نالی وچ اک چپکن مادہ "سرومن" بندا اے جو کن دی کھل دے وچ غدود بناندے نیں۔ ایس توں علاوہ کن دی نالی وچ نکے نکے وال وی ہوندے نیں۔ 

پنا دی خاص شکل ایہنوں اواز نوں پکڑن لئی مدد کردی اے، وکھرے جنوراں وچ پنے دی وکھری شکلاں ہوندیاں نیں جو ایہناں نو شکار دا پتہ دسن لئی مدد کردیاں نیں۔ جیویں چمگادڑ، چؤا لیمر، آئی-آئی، چمگادڑ کن لومڑ وغیرہ۔

جنوراں وچ بارلے کن دے نال دو ونڈاں دے پٹھے جڑے ہوندے نیں جناں نوں "انٹرینسک" تے "آریکلر" پٹھے آکھیا جاندا اے۔ اے پٹھے کج میمل جنوراں وچ کم کردے نیں تے پنا نوں اواز دی سمت چ حرکت کرن چ مدد کردے نیں۔ انسان وچ اے پٹھے کم کئی کردے۔
## وچکارلا کن
وچکارلا کن، بارلے کن توں بعد، کن دے پردے دے بعد آندا اے۔ ایہدے وچ ترے نکی ہڈیاں ہوندیاں نیں؛ میلئیس (ہیمر)، انکس (اینول)، سٹیپس
(سٹرپ)۔ نک توں اک نالی وی وچکارلے کن تک آندی اے جنوں "اوسٹیشیئن نالی" اکھی دا اے۔ سٹیپس انسانی جسم دی سب توں نکی ہڈی اے۔ اے ترے ہڈیاں انج جڑیاں ہوندیاں نیں جے کن دے پردے وچ ہون آلی ممولی جئی حرکت اناں وچ وی حرکت پیدا کرے۔ اے حرکت کوکلیا ول ٹوری جاندی اے۔ اناں ترے ہڈیاں دی مدد توں اواز ناجوں کن دے پرد ےوچ ہون آلی حرکت 6 گنا ود جاندی اے۔

انسان تے دوجے زمینی جنوراں وچ وچکارلا کن ہوا نال بھریا ہوندا اے ،پر ایس ہوا دا باہر دی ہوا نال رابطہ نئی ہوندا۔ وچکارلا کن ،دماغ چ پائی جان آللی ہوا دی اک نالی اے جنوں نک توں ہوا لبدی اے۔

جہاز چڑھن ویلے یا پانی چ ڈونگی تیراکی کرن ویلے اوسٹیشیئن نالی وچ ہوا دا دباؤ کم ہو جاندا اے تے خلا بن جاندا اے۔ ایس وجہ توں اینج لگدا اے جیویں کن بند ہو گئے ہون۔ نگلن نال تے پازٹو دباؤ نال اے نالی فیر  کھل جاندی اے تے ایہدے وچ ہوا دا دباؤ ٹھیک ہو جاندا اے۔
## اندرآلا کن

اندرآلے کن وچ کوکلیا تے لیبرینتھ ہوندے نیں۔ توازن رکھن آلے حصے "ویزٹیبیول" تے "ادھی گول نالیاں" وی ہوندے نیں۔ اواز دی لہراں پنا توں ہوندیاں، کن دے پردے نال ٹکراندیاں نین، اوتھے حرکت پیدا پوندی اے جو وچکارلے کن وچ سٹیپس وچ حرکت پیدا کردی اے، اوتھوں اے حرکت کوکلیا وچ موجود مائع نوں ہلاندی اے جو اگے اواز محسوس کرن آلے حسی ولگناں نوں سنیہ کلدے نیں۔ اے سنیہ دماغ وچ جاندا اے ،تے دماغ انوں پرکھ کے اواز بارے جانکاری دیندا اے۔

## بارلے جوڑ
کݨک

**کݨک** (انگریزی: Wheat)، گھاہ دے ٹبر دا پودا تے ٹوکرا اے۔ ایہ داݨے دار فصلاں وچ مکی توں مگروں سبھ توں بوہتی اگائی جاندی اے چوݪ دا نمبر تیجا اے۔ ایہدی سبھ توں پہلی اگائی لہندے ایشیا وچ ہوئی۔ کݨک دے داݨیاں نوں پیس کے اوہدے آٹے ناݪ روٹی، ڈبل روٹی، بسکٹ، نوڈلز تے ہور کھاݨ پیݨ آلیاں چیزاں بݨائیاں جاندیاں نیں۔ ایہ ڈنگراں نوں چارے دے طور تے وی پائی جاندی اے تے ایہدیاں سُکیاں ڈنڈیاں نݪݪ چھابے تے چھتاں پائیاں جاندیاں نیں۔

2010ء وچ کݨک دی پیداوار 651 ملیئن ٹن سی تے ایس طرحاں ایہ مکی (844 ملین ٹن) تے چوݪ (672 ملیئن ٹن) مگروں تیجی وڈی داݨے والی فصل اے۔ کݨک اک وڈے تھاں تے اگائی جاندی اے تے ایہدا بپار ساریاں ہور فصلاں نال رلا کے وی چوکھا سی۔ انسانی غذا وچ کݨک توں سبھ توں زیادہ پروٹین ملدا اے۔

## کݨک دیاں جڑی بوٹیاں

*باتھو 
*بلی بوٹی 
*تکلا 
*جنگلی پالک 
*جنگلی مٹر 
*جنگلی جوی 
*جوی 
*دنبی سٹی 
*دودھک 
*رواڑی 
*سینجی 
*شاہترہ 
*لیہلی 
*میݨا 
*کرنڈ 
*پیازی 
*پوہلی 

## ہور دیکھو
*کݨک دے کھیت تے کاں

## حوالے

گٹھ:کݨک
گٹھ:گھاہ
گٹھ:اناج
گٹھ:فصلاں
کنگ فو پانڈا

کنگ فو پانڈا 2008 دی اک امریکی مخولیا کارٹون فلم اے۔ اے فلم ڈریم ورکس دے سٹوڈیو چ بنی تے پیراماؤنٹ کمپنی نے اینوں ونڈیا تے ویچیا۔ اے فلم 4 جون 2008 نوں ریلیز ہوئی۔ اینوں بنانے چ 130 ملین ڈالر لگے۔ 

اے اک چینی پانڈے دی کہانی دسدی اے جیڈا اک کنگ فو گرو بننا چاندا اے۔

## کہانی
پو اک پانڈا اپنے ابے دے ہوٹل چ کم کردا سی پر اوہ کنگ فو گرو بنن دے سفنے ویکھدا اے۔ خطرناک قیدی ٹائی لنگ جیل توں نس جاندا اے جس توں بعد کنگ فو دا سب توں وڈا گرو غلطی نال پو نوں ڈریگن واریئر دے طور تے چن لیندا اے تے ہن توں ٹائی لنگ نوں روکنا پو دا کم بن جاندا اے۔ پو دی سکھلائی کنگ فو گرو شی فو کھان پین دے بحانے کردا اے۔ جدوں ٹائی لنگ پنڈ پونچدا اے تے فیر پو اودھا مقابلہ کردا اے تے اونہوں آخر کار ہرا دیندا اے۔
## ایکٹر
* پانڈا = جیک بلیک
* شی فو = ڈسٹن ہوفمین
* ٹائی لنگ = آئن مکشین
* اوگوے = رینڈل ڈک کم
## موسیقی
اس فلم دی موسیقی چینی اے تے موسیقار ہانز زمر تے جان پاول نیں۔
## بارلے جوڑ
کنگ فو پانڈا دی ویب سائیٹ
کنگنی

**کنگنی** اک نکے ناپ دے دانے نیں۔ ایہدا ایڈا مُل نئیں ہُندا تے پنجھیاں دے چوگے لئی وی اگائی جاندی اے۔

## حوالے

گٹھ:پودے
گٹھ:گھاہ
کنیر

**کنیر** اک سدابہار چاڑی اے جیدا جوڑ کنیر ٹبر نال اے۔ ایہ زہریلی ہوندی اے۔ ایدے پھل دو رنگ دے ہوندے نیں چٹے تے گلابی۔

## وکھالہ
کنیر 2–6 m (6.6–19.7 ft) تک اچی جاندی اے ایہدیاں لغراں سدیاں ریندیاں نیں۔ایہدے پتے موٹے، پینڈے، گوڑے ہرے تے پتلے لمے ہوندے نیں۔ ایہ   5–21 سینٹی میٹر (2.0–8.3 انچ) لمے تے 1–3.5 سینٹی میٹر (0.39–1.38 انچ) چوڑے ہوندے نیں۔ ہر لغر دے انت تے پھلاں دے گچھے لگدے نیں جیہڑے چٹے، لال تے گلابی ہوندے نیں۔ اک پھل دا گھیر 2.5–5 سینٹی میٹر (0.98–1.97 انچ)  ہوندا اے تے اک پھل وچ 5 پھل پتیاں ہوندیاں نیں۔ فروٹ پکن تے وچوں بی ڈگدے نیں۔
## بارلے جوڑ
کنگچنجنگا

کنگچنجنگا دنیا دا تیجا سب توں اچا پہاڑ اے۔ اس دی اچائی 8586 میٹر / 28169 فٹ اے۔ ایہ پربت دھار ہمالیہ وچ بھارت تے نیپال دے وشکار واقع اے۔ اے بھارت دا سب توں اچا تے نیپال دا دوجا سب تون اچا پہاڑ اے۔

اس نوں سب توں پہلے جارج بینڈ تے جؤ براؤن نے 1955 وچ چڑیا۔

## بارلے جوڑ
کوبرا ہیلیکاپٹر

**کوبرا ہیلیکاپٹر** امریکہ دا بنایا اک ٹینکاں دے خلاف ورتیا جان والا ہیلی کاپٹر اے۔ ایہ ہیلیکاپٹر اپنی ودیا کم باہجوں امریکہ دے نال پاکستان، اسرائیل تے دس دوجے دیساں دے کول اے۔

## حوالے
کوبے

جاپان دا چھیواں-وڈا شہر  جاپان اتے ہیوگو پریفکچر دا راجگڑھ  شہر ہے۔ ایہہ شہر اوساکا اتے کیوٹو دے نال-نال کہانشن میٹروپولٹن علاقے دا حصہ ہے۔ ایہہ ہونشو جزیرے  دے دکھنی پاسے اتے اوساکا بے دے شمالی کنڈھے تے اوساکا توں لگپگّ 30 کلومیٹر لہندے ولّ واقع ہے۔ اسدی لگپگّ 15 لکھ دی آبادی ہے۔ ایہہ شہر اوساکا اتے کیوٹو دے نال-نال کہانشن میٹروپولٹن علاقے دا حصہ ہے۔ 

خطے دے بارے وچّ سبھ توں پہلے لکھتی ریکارڈ  *[[نہو شوکی]]* دے ملدے ہن، جس نے اکوتا دھرم استھان دی اساری بارے دسیا ہے کی اسدی نیہہ ایمپریس جنگو نے 201 عیسوی وچّ رکھی سی۔ اس دے اتہاس دے بوہتے ویلے دوران ایہہ علاقہ کدے وی اکو اک سیاسی ہستی نہیں سی، اتھوں تکّ کہ توکگاوا دور دے دوران وی نہیں، جد پورٹ تے توکگاوا شوگونیٹ دا سدھا کنٹرول سی۔ 1889 چ اس دی اساری دے ویلے تکّ کوبے اس دے موجودہ روپ وچ موجود نہی سی۔ اس دا نام  توں آیا ہے، جو شہر دے اکوتا استھان دے سپوٹراں لئی اک پرانا خطاب ہے۔ 1956 وچ کوبے سرکار ولوں منونیت جاپان دے 17 شہراں وچوں اک بن گیا۔

کوبے شہر 1853 وچّ تنہائی دی نیتی دے انت دے بعد لہندے جگت دے نال وپار کھولن والے شہراں وچّ اک سی اتے اسدے بعد اک کاسموپولیٹن پورٹ شہر دے طور تے جانیا جاندا ہے۔ بھاویں 1995 دے وڈے ہانشن بھوچال کارن اک پورٹ شہر دے طور تے کوبے دی پرمکھتا دے بہت گھٹّ ہو گئی ہے، پھر وی ایہہ جاپان دا چوتھا بزی کنٹینر پورٹ بنیا ہویا ہے۔ 
## اتہاس

 

## مورت نگری

File:Kobe takahama01s3200.jpg
File:Kobe Mosaic06s4s3200.jpg
File:Akashi Bridge.JPG
File:Akashi-kaikyo bridge night shot small.jpg
File:151229 Kobe Port Japan02bs.jpg
File:Kobe Chuo and Suma at night.jpeg

## حوالے

گٹھ:جپان
گٹھ:جاپان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:چاپان دے آباد تھاں
کوریائی

گٹھ:بولیاں
گٹھ:بولی
گٹھ:دنیا دیاں بولیاں
گٹھ:زباناں
گٹھ:لسانیات
گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس
گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں
کوستروما

ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی کوستراما اوبلاست دا شہر تے راجگڑھ اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 268,617 اے ۔

## باہرلے جوڑ

گٹھ:روس دے شہر
گٹھ:روس دے شہر تے قصبے
گٹھ:یورپی شہر
گٹھ:یورپ دے شہر
گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے
گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
گٹھ:روس دے آباد تھاں

گٹھ:شہر
گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
کوسموس

**کوسموس**  پھلوالے بوٹیاں دے ٹبر تارہ پھل  دا اک ٹوکرا اے۔ ایہ ک‏ئی رنگاں دے پھلاں والا گرمیاں چ ھون والا بوٹا اے اس دیاں 20- 26 ونڈاں نیں ۔ایہ امریکہ توں لیکے پیراگوۓ تک پھیلیا ھویا اے ۔اپنے شوخ رنگ دے پھلاں تے گرم موسم نوں سہہ جان باہجوں ایہ پھلواریاں وچ عام اگایا جاندا اے - پودا 0.3-2 میٹر لمبا ہوندا اے۔ اینوں پھل اگست ستمبر اکتوبر چ آندے نیں۔

## ونڈاں

* چاکلیٹی کوسموس
* پھلواری کوسموس
* سلاد کوسموس
* بسنتی کوسموس

## مورت نگری

Image:Cosmos-KayEss.jpeg|Cosmos flower in Thailand
Image:Cosmos-seeds.jpg|Seeds intact on the plant
Image:Cosmos-seedlings.jpg|*Cosmos sulphureus* seedlings
Image:Cosmos sulphureus1.jpg|*Cosmos sulphureus*
Image:Cosmos-atrosanguineus.jpg|*Cosmos atrosanguineus*
Image:Urbana Illinois park 20070928 img 2124.jpg|*Cosmos bipinnatus*
Image:Phyllody on Cosmos.jpg|*Cosmos spp.* infected with phytoplasma causing phyllody


## بارلے جوڑ
کوسوۆو

**کوسوۆو** یورپ دا اک مُلک اے جیہنوں 17 فروری 2008ج پوری آزادی مِلی ۔ ایس توں پہلاں ایہہ 10 سال تک نیم ازاد دیس رہیا۔ ایہ یورپ دا مُلک اے ۔ کوسوۆو پہلاں سربیا دا حصا سی تے ایس توں وی پہلاں ایہہ یوگوسلاویا چ سربیا دے صوبے دے طور تے نال سی ۔ ایہدی لوک گݨتی وچ 90 ٪ لوک البانوی نسل دے مسلمان نیں تے سرب 10 فیصد توں وی گھٹ نیں۔

## جغرافیا
کوسوۆو دیاں سرحداں سربیا، مونٹی نیگرو، شمالی مقدونیا تے البانیا نال لگدیاں نیں تے آبادی 20 لکھ توں ودھ ے جنہاں چ زیادہ تر البانوی نیں تے ترک ، سرب ، بوسنیا تے ہرزیگووینا تے رومانیا دے لوک وی رہندے نیں ۔ کوسووو دا راجگڑھ پرسٹینا اے تے ایہ مُلک دا سَبھ توں وڈا شہر تے سیاسی تے تعلیمی مرکز وی اے۔ کوسوۆو دا رقبا 10880 مربع کلومیٹر اے ۔

## آزادی
1991ء وچ یوگوسلاویا دے خانہ جنگی توں بعد ٹٹݨ نال جتھے دوجیاں 6 ریاستاں آزاد ہوئیاں، اوتھے کوسوۆو نے وی آزادی دی منگ کیتی پر سربیا اوہنوں آزادی دیݨ لئی تیار نئیں سی تے سربیا دیاں فوجاں نے مسلماناں نوں دباؤݨ لئی اوہناں دا قتل عام شروع کردتا۔ ایسے دوران کوسوو لبریشن آرمی (کے ایل اے) سامݨے آئی تے اس نے ابراہیم روگووا دی آگوائی چ سرب فوجاں دا ڈٹ کے مقابلا کیتا تے اسنوں کوسوۆو دا کنٹرول چھڈن تے مجبور کر دتا ۔ اس توں بعد امریکا نے نیٹو دے ذریعے اس علاقے وچ مداخلت کیتی تے روس ولوں سربیا دی مدد دے ردعمل وچ کوسووو دے مسلماناں دی مدد کیتی تے 1998ء وچ اسنوں اقوام متحدہ دی نگرانی ہیٹھ دے دتا تے اس طرحاں ایہ یورپ دے نیم خودمختار علاقےآں وچ شامل ہوگیا تے عملی طور تے سربیا دی حکومت نہ ہوݨ دے برابر رہ گئی۔ اقوام متحدہ دا مشن حکومت مقامی نمائندےآں دی مدد نال چلاؤندا رہیا تے اس دے نال نال دفاعی معاملات نیٹو دی نگرانی ہیٹھ کوسوۆو فورسز دے ذمے رہیا۔ 2008ء چ 10 ورہے اقوام متحدہ دی زیر نگرانی رہݨ توں بعد روس تے سربیا دی مخالفت دے باوجود امریکا نے کوسوۆو نوں اک آزاد مُلک تسلیم کر لیا تے اپݨے اتحادیاں نوں وی کوسوۆو دی آزادی نوں تسلیم کرن تے زور دتا ۔ کوسوڡو دے پہلے صدر فاطمیر سیدیو تے پہلے وزیر اعظم ہاشم تھاچی نیں۔

## ہور دیکھو
* دراوکا
* گراشانٹسا
* وسوکی ڈسانی

گٹھ:یورپ دے مسلمان دیس
گٹھ:اسلامی دیس
گٹھ:یورپ دے دیس
گٹھ:یورپ
گٹھ:کوسووو
کولس

**کولس** پھلوالے بوٹیاں دے تلسی ٹبر دا اک ٹوکرہ اے۔ ایہ ایشیاء، افریقہ تے اسٹریلیا دے واسی نیں۔ کج ونڈاں اپنے سوہنے پتیاں توں پھلواریاں وچ اگائیاں جاندیاں نیں۔

## بارلے جوڑ
کولمبیا

**کولمبیا** دکھنی امریکہ دا اک دیس اے۔ اے پانامہ دے اتر لہندے ول اے۔ برازیل تے وینزویلا دے چڑھدے پاسے اے۔ تے پیرو تے ایکویڈار ایہدے دکھنی پاسے اے۔ ایہدی تھاں 1,141,748 مربع کلومیٹر اے تے ایہدی لوک گنتی 45،760،630 اے۔

## جغرافیہ
**کولمبیا** دکھنی امریکہ دا اک دیس اے۔ ایہ پانامہ دے اتر لہندے ول اے۔ برازیل تے وینزویلا دے چڑھدے پاسے اے۔ تے پیرو تے ایکویڈار ایہدے دکھنی پاسے اے۔ ایہدی تھاں 1,141,748 مربع کلومیٹر اے۔

## بارلے جوڑ
کومسٹس یونیورسٹی اسلام آباد

کومسٹ یونیورسٹی پاکستان اسلام آباد وچ اک سرکاری یونیورسٹی اے ۔ ایہدے کئی سارے کیمپس نیں ۔ جیہناں وچ اسلام آباد، لہور، ایبٹ آباد، واہ، اٹک، ساہیوال تے وہاڑی شامل نیں ۔ 

## انٹرنیشنل رینکنگ
2008 دے اعداد و شمار دے مطابق کومسٹ انجنئیرنگ دے میدان وچ ستویں نمبر تے آیا ۔ 

## باہرلے جوڑ
* ویب سائیٹ 
* ہرٹز سوسائٹی 

## ہور دیکھو
*ورچوئل یونیورسٹی آف پاکستان

گٹھ:پاکستانی یونیورسٹیاں
گٹھ:یونیورسٹیاں
گٹھ:اسلام آباد دیاں یونیورسٹیاں تے کالج
کومورو

کومورو اک جزیرہ دیس اے۔ ایہہ وڈا سمندر ہند وچ موزمبیق دے چڑھدے پاسے تے مڈگاسکر دے اتر لہندے ول اے۔ ایہدی لوک گنتی ا ے984,500

گٹھ:جزیرہ دیس
کولمبو

**کولمبو** سری لنکا دا سب توں وڈا تے تجارتی شہر اے۔ ایہہ سری لنکا دے پچھمی ساحل اُتے تے وفاقی راجگڑھ سری جے وردھنے پورا کوٹے دے بالکل ساویں موجود اے۔ کولمبو ہک مصروف تے روشن شہر اے جیہڑا اپنے اندر اجوکی طرز زندگی دے علاوہ پرانی رہتل دے آثار وی لُکے ہوئے نیں۔ شہر دی آبادی تقریباً 647،100 لوکاں تے مشتمل اے لیکن کولمبو دے شہری علاقے ضلع کولمبو، گاماپا تے کالوتارا اُتے مشتمل نیں، جنہاں دی کُل آبادی نیڑے نیڑے 56،48،000 اے۔
اس شہر دا ناں کولمبو پہلی وار 1505ء وچ پرتگالیاں نے رکھیا تے ایہ خیال کیتا جاندا اے پئی ایہہ ناں کلاسیکی سنہالی ناں کولن تھوتا، جیہدا مطلب “دریائے کیلانی تے واقع بندرگاہ“ اے، توں کڈھّیا گیا اے۔ ایہہ وی منیا جاندا اے پئی کولمبو دا ناں سنہالی بولی دے ناں کولو۔ امبا۔ تھوتا توں کڈھّیا ہویا اے جس دے معنی “آم دے درختاں آلی بندرگاہ“ نیں۔
کولمبو دی وڈی بندرگاہاں تے چڑھدے تے لہندے ساحلاں اُتے تجارتی راہداری دی حیثیت توں کولمبو دی اہمیت تقریباً 2000 سال توں ڈِٹھ رہی اے۔ لیکن ایہ دھیان رہے پئی اس شہر نوں جزیرہ سری لنکا دا مرکز انگریزاں نے 1815ء وچ ایتھے قبضے مگروں بنایا سی۔ 1948ء وچ آزادی دے بعد تک ایہ سری لنکا دا صدر مقام رہیا، فیر ایس مگروں سرکاری دفاتر سری جے وردھنے پورا کوٹے چ منتقل کیتے گئے۔ فیر وی کولمبو بدستور سری لنکا دا تجارتی مرکز اے۔

دوجے وڈے شہراں وانگوں کولمبو دے شہری علاقے بوہتے پھیلے ہوئے نیں تے ایتھے دا پربندھ چوکھے اداریاں دے زمے ہیگا۔ مرکزی شہر سری لنکا دے تقریباً تجارتی دفاتراں، ریستواناں تے سیاحتی تھاواں اُتے مشتمل اے۔ ایتھے دی مشہور تھاواں گالے فیس گرین، وہارمہادیوی پارک تے قومی عجائب گھر نیں۔
## مورت نگری

File:Wolvendhal1749.jpg


گٹھ:سری لنکا دے شہر
کونراڈ ایڈینار

کونراڈ ایڈینار (1876-1967)جرمن سیاستدان تے چانسلر سی۔اوہ لیندے جرمنی دا 1949-1963، 14 ورے تک چانسر ریا۔ 

## جیون
ایڈینار 1876 نوں کلون پرشیا جمیا۔‌‌ قنون تے سیاست نوں پڑہن توں مگروں اوہ وکیل بنیا تے کلون چ وکالت کیتی۔

گٹھ:جرمن شخصیتاں
گٹھ:جرمن لوک
کوٹلی ستیاں

**کوٹلی ستیاں** پنجاب پاکستان دے ضلع مری دی تحصیل کوٹلی ستیاں وچ اک شہر اے تے تحصیل کوٹلی ستیاں دا راجگڑھ اے ۔ 

گٹھ:پنجاب دے شہر
گٹھ:لہندے پنجاب دے شہر
گٹھ:پاکستان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں
گٹھ:پنجاب دے آباد تھاں
گٹھ:ضلع مری
گٹھ:پنجاب
کوٹلیا چانکیا

کوٹلیا چانکیا(350-283) ٹیکسلا یونیورسٹی دا گرو تے موریہ سلطنت وچ چندرگپت موریہ دا وزیراعظم سی ۔ اوہنے سیاست، لڑائیاں تے پیسے، ٹکے تے اک کتاب ارتھ شاستر وی لکھی سی ۔  چانکیا دیس دے فائدے لئی ہر کم نوں جائز سمجھدا سی ۔

## بارلے جوڑ
* چانکیہ دی فلاسفی 
* چانکیہ دی کتاب ارتہ شاستر) 
* چانکیہ دے کم 
* فلاسفی تے جیون
کوٹھا کلاں

کوٹھا کلاں ضلع اسلام آباد، پاکستان دا اک پنڈ اے۔ جیڑا یونین کونسل ماڈل ٹاؤن ہمک وچ ہے گا اے۔

ضلع
دیس
یونین کونسل

## ہورپڑہو
*اسلام آباد دے پنچھی
*اسلام آباد دے رکھ
*اسلام آباد دے کعا
## بارلے جوڑ
* اسلام آباد سی ڈی اے ویب سائٹ
اورال پہاڑ

**پربت دھارا یورال** ( روسی چ اورال ) روس دا اک پربت دھارا اے ۔ ایہہ قازقستان دیاں اتر چ شروع ہوکے شمال چ وڈا سمندر آرکٹک دے کنڈیاں تک جاندا اے تے دریائے یورال توں ہندا ہویا اتلے لہندے قازقستان چ مکدا اے ۔ اس پربت دھارے دی لمبائی 2500 کلومیٹر اے ۔

## اچیچیاں گلاں

ایہہ سلسلہ یورپ تے ایشیاء دے وچکار قدرتی سرحد سمجھیا جاندا اے ۔ اس دی بلند ترین چوٹی " نارودنایا " اے جس دی بلندی 1895 میٹر اے ۔ اپنی لمبائی تے چوٹیاں دے سلسلے دی وجہ توں کوہ یورال نوں سنگدار پٹی وی آکھیا جاندا اے ۔

کوہ یورال محتلف معدنیات نال مالامال اے ، جنہاں چ خام دھاتاں ، کوئلہ ، قیمتی تے نیم قیمتی پتھر شامل نیں ۔ 18ویں صدی عیسوی توں ایہہ روس دا وڈا معدنیاتی علاقہ اے ۔

## ناں

یونانی رومی دی تریخ چ پلینی نے مختلف مصنفاں ولوں دسے گئے کوہ ریفیئن نوں کوہ یورال سمجھیا ۔ کوہ یورال دا ذکر 10ویں صدی دیاں عرب دستاویزاں چ وی اے ، تے روسی تریخ تے 11ویں صدی دی روسی لوک کہانیاں چ اسنوں *وڈی چٹانی پٹی* دے طور تے جاندیا جاندا سی ۔ 16ویں صدی عیسوی دے ادھ تے 17ویں دے شروع چ ، اسدے دکھنی حصےآں نوں یورال دے ناں نال جاندیا جان لگا تے بعد چ ایہہ ناں اس سارے پہاڑی علاقے لئی ورتیا جان لگا ۔ ایہہ ناں ممکنہ طور تے ترک لفظ *آرال* توں نکلیا سی ۔ اس لفظ دا مطلب اے *جزیرہ* دے ہر اوس علاے لئی ورتیا جاندا سی جہڑا آل دوالے دے علاقےآں توں مختلف ہوئے ۔ 13ویں صدی عیسوی توں باشکورتستان یورال ناں دے اک بہادر قصہ اے ، جس نے اپنے لوکاں لئی اپنی جان قربان کیتی سی تے لوکاں نے اسدی قبر تے پتھراں دا ڈھیر لا دتا جہڑا بعد چ کوہ یورال بن گیا ۔ 

## تریخ

کوہ یورال دا پہلا پورا سروے 18ویں صدی عیسوی چ روسی تریخ دان وسیلی تاتیشیچیف نے روسی سلطنت دے زار پیٹر اعظم دے حکم تے کیتا ۔ 17ویں صدی دے شروع چ ایتھوں معدنیات دے وڈے ذخائر لبھے ، جنہاں توں 18ویں صدی دے شروع چ باقاعدہ طریقے نال پیداوار شروع ہو گئی ، جس نال علاقہ روس دے سبتوں وڈے مدنی علاقے چ بدل گئیا ۔ 

پہاڑاں دی سائنسی وضاحت بارے سبتوں پہلیاں چ اک کتاب 71-1770ء چ چھپی ۔ یورال دے علاقے دا مطالعہ روسی سائنسدان تے [جغرافیہ دان [الیگزینڈر کارپینسکی بوٹانیسٹ پی ، این کریلوف ، زولوجیسٹ ایل ۔ پی سبانئیف دے نال نال جرمن نیچرلسٹ الیگزینڈر وان ہمبولڈٹ تے انگریز جغرافیہ دان سر راڈرک مرچیسن نے وی کیتا ۔ مرچیسن نے کوہ یورال دا پہلا جغرافیائی نقشہ 1841ء چ مکمل کیتا ۔ 

## جغرافیہ تے ٹوپوگرافی

کوہ یورال بحیرہ کارا توں اتلے قازقستان دے گیاہستانان تک 2،500 کلومیٹر لمبا اے ۔ جزیرہ واگاچ تے نووایا زیملیا دا جزيرہ اس سلسلے دا ہور اتلے ول ودھا اے ۔ جغرافیائی طور تے ایہہ پربت دھارا یورپ تے ایشیاء دے براعظماں وشکار سرحد دا اتلاحصہ بناندا اے ۔ اس سلسلے دی سبتوں اچی چوٹی نارودنیا 1،895 میٹر اچی اے ۔ 

## مورتاں

## ہور ویکھو

* ریاست ادیل یورال

گٹھ:روس
گٹھ:روس دا جغرافیہ
کٹاس

**کٹاس** یا کٹاس راج، پنجاب، پاکستان وچ چکوال تو‏ں 25 کلومیٹر دور سلسلہ کوہ نمک وچ واقع کئی ہندو مندراں دا اک کمپلیکس اے۔ کمپلیکس، کٹاس نامی تالاب دے گِرد اے ہویا اے جیہنوں ہندو مقدس سمجھدے نیں۔ ایہدا قدیم نام امر کنڈ سی۔ ہندوواں دے عقیدے دے مطابق کٹاس تالاب شیو دیوت‏ا دے آنسو تو‏ں بݨیا سی تے اوہ شیو دیوت‏ا د‏‏ی عبادت لئی مخصوص سی۔ 1947ء وچ ہندوواں دے ایتھوں چلے جاݨ توں بعد ایہ کھنڈر د‏‏ی شکل اختیار کر گیا۔ 

پراناں وچ کہیا جاندا اے کہ مندراں دا تالاب شیوا دے آنسواں نال بݨیا سی، جد اوہدی بیوی ستی دی موت ہوئی سی۔

تالاب دو کنال تے 15 مرلے دے رقبے اُتے محیط اے، جیہدی زیادہ توں زیادہ گہرائی 20 فٹ اے۔

کٹاس راج مندر کمپلیکس میونسپلٹی چوآ سیدن شاہ دا حصہ اے۔ کٹاس راج مندر کمپلیکس کلر کہار دے قریب واقع اے تے 2,000 فٹ دی بلندی اُتے واقع اے۔ ایہ ہندواں دی اک ہور اہم زیارت گاہ، ٹلا جوگیاں، کمپلیکس توں سڑک دے ذریعے تقریبن 100 کلومیٹر دور اے۔ کٹاس راج M2 موٹروے نال کلرکہار انٹرچینج دے ذریعے منسلک اے جو اسلام آباد تے لہور توں ملاؤندا اے۔ ایہ کمپلیکس اس سڑک دے نال واقع اے جو کلرکہار نوں دولمیال پنڈ دے کول چوآ سیدن شاہ نال ملاؤی اے۔

## ہور دیکھو
* ٹلا جوگیاں
* امب مندر
* قلعہ نندنا

## حوالے

گٹھ:آثار قدیمہ
گٹھ:پاکستان وچ کھنڈر
گٹھ:پنجاب، پاکستان وچ ثقافتی ورثہ تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:پنجاب، پاکستان وچ ہندو مندر
گٹھ:پنجاب د‏‏ی تریخ
گٹھ:ضلع چکوال
گٹھ:پنجاب دے آثار قدیمہ
گٹھ:پنجاب، پاکستان وچ ثقافتی ورثہ تھاں
کٹانہ

کٹانہ جاپان دی اک نہایت تیز دھار تلوار اے۔ اینو 13 صدی توں اج تک بنایا جا ریا اے۔ ایناں جپانی جگیردار ویلے چ سیمورائی ورتدے سن۔ کٹانہ اپنی خاص مورت توں پہچانی جاندی اے: ایدی دھار پتلی، اک پاسیوں تیز تے ہلکی جی مڑی ہوندے اے تے اینوں پڑھن لئی دو ہتھاں برابر گرپ ہوندی اے۔ 

کٹانہ دی لمائی تقریبا 60 سینٹیمیٹر توں تھوڑے بوتی ود ہوندی اے۔ کٹانہ نوں اک خاص جپانی سٹیل ٹاماہاگانے توں بنایا جاندا اے۔ ٹاماہاگانے سٹیل اک خاص طریقے نال بنایا جاندا اے جیدے توں بنیا سٹیل کئی وکھریاں کاربن دی مقدار آلیاں تہواں دا ہوندا اے۔ ٹاماہاگانے بنان دے اس خاص طریقے نال سٹیل چوں گند بلا نکل جاندا اے تہ کاربن ٹھیک مقدار چ باقی ریندا اے۔ لوہار تلوار بنان دا کم کئی وار وکھری قسماں دے سٹیل نوں مروڑ کہ تے ویلڈ کر کے ٹوردا اے۔ اس نال کاربن برابر ہوجاندا اے۔ اس کم نال سٹیل دی اک بلٹ بن جاندی اے۔ 

کٹانہ دی دھار نوں موڑن لئی ایدے اتے لوہار پانی، مٹی، زنگ، تیز کرن آلا پوڈر تے راکھ دا مکسچر لا دیندا اے۔ اس دے بعد اینوں پانی چ ڈوبیا جاندا اے۔ کاربن دیاں وکھریاں مقداراں نال کٹانہ دی دھار اپر ال مڑ جاندی اے۔ پانی چ ڈوب کہ اک دم ٹھنڈا کرن نال کٹانہ دا سٹین مارٹنسائٹ ٹائپ دا ہو جاندا اے، جیڑی سٹیل دی بوت سخت قسم اے۔ ایہ کرن نال بلیڈ اتے نشان پیہ جاندے نیں جینوں ہارمون کیندے نیں۔ ہر تلوار دے نشان دوجی توں وکھرے ہوندے نیں۔ اس دے بعد کٹانہ نوں 1 توں 3 ہفتے تک پالش کیتا جاندا اے۔ 

جاپان دے فنون لطیفہ وچ اینو بڑانا وی شامل اے۔
گٹھ:جپان
گٹھ:جاپان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:چاپان دے آباد تھاں
اطلس پربت دھارا

**اطلس پربت دھارا** اتلے لیندے افریقہ دا اک پربت دھارا اے جیہڑا مراکش ، الجزائر تے تیونس دے دیساں وچ 2400 کلومیٹر دی لمبائی تے پھلیا ہوئیا اے۔ ایس پربت دھارے دی سب توں اچی چوٹی دکھنی لیندے مراکش وج توبکال اے جیہڑی 13,671 فٹ /4167 میٹر اچی اے ۔ ایہہ پربت دھارا رومی سمندر تے وڈا سمندر اوقیانوس نوں صحرا توں وکھرا کردا اے۔
 
اطلس پربت دھارے دے نال نال رہن والے لامت لوک مراکش چ بربر تے الجزائر چ عرب نسل نال نیں۔

## بارلے جوڑ

گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:پربت دھارے
کوپن ہیگن

**کوپن ہیگن** اتری یورپی دیس ڈنمارک دا راجگڑھ اے۔

گٹھ:جغرافیہ

گٹھ:ڈنمارک دے شہر
گٹھ:یورپی شہر
گٹھ:یورپ دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے
گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
گٹھ:ڈنمارک دے آباد تھاں
ککا

اے چٹے رنگ دی اک ونڈ:اک رنگ دا ناں اے جنوں کمپیوٹر دی زبان (HTML) چ F7E7CE  لکھیا جاندا اے۔
ککلی

**کِکلی** پنجاب وچ کُڑیاں دا اک مقبول پنجابی ناچ اے۔ ایہدے وچ دو یا چار ہمجولیاں اک دوجے دا آمݨے سامݨے ہتھ پھڑدیاں نیں تے بانہواں لمبیاں کرکے کافی پچھے نوں چُکدیاں تے پیراں نوں اک دوجے دے کوݪ رکھدیاں نیں تے چعھٹکے لاؤندیاں ہوئیاں تیزی ناݪ چکر کٹدیاں نیں۔

کِکلی پاؤندیاں کڑیاں ایہ بول بولدیاں نیں:

کِکلی کلیر دی پَگ میرے ویر دی
دوپٹا میرے بھائی دا فٹے مُنہ جوائی دا

## ہور دیکھو
* لُڈی
* سمی
* جھومر
* بھنگڑا
* ککلی
* گِدّھا
* دھریس

## حوالے

گٹھ:پنجابی ناچ
گٹھ:پنجابی لوکدھارا
گٹھ:پنجابی رہتل
کھاریاں

**کھاریاں** پنجاب دے ضلع گجرات دی تحصیل کھاریاں دا اک شہر اے ۔ ایہ شہر تحصیل کھاریاں دا راجگڑھ وی اے ۔ 

گٹھ:پنجاب
گٹھ:پنجاب دے شہر
گٹھ:ضلع گجرات
کھاݪا

**کھاݪا** زمین اُتے بݨے ہوئے اوس ڈونگھے راہ نوں کہیا جاندا اے جیہدے ذریعے آبپاشی واسطے رجواہے یا ٹیوب ویل توں کھیتاں تک پاݨی پہنچایا جاندا اے ۔ کھاݪے کچے وی ہُندے نیں تے پکے وی بݨائے جاندے نیں ۔ 

## ہور دیکھو
*کھاݪا
*رجواہا
*نہر
*ناݪا
*ندی
*دریا

گٹھ:پاݨی
گٹھ:آبی جغرافیہ
گٹھ:نہراں
گٹھ:پاݨی دا لانگھا
گٹھ:زراعت
گٹھ:وائی بیجی
گٹھ:کھیتی باڑی
گٹھ:آبپاشی
گٹھ:پنجاب وچ آبپاشی