مزار قائد

thumb|مزار قائد دا اک قدیم تصویر
250px|thumb|left|مزار قائد، کراچی
**مزار قائد** کراچی پاکستان وچ پاکستان دے موڈی محمد علی جناح دی قبر تھاں اے۔ ایتھے ای اوہدی بہن فاطمہ جناح تے پاکستان دا پہلا وزیراعظم لیاقت علی خان وی دبیا ہویا اے۔ ایہدا ڈیزائن یحیا مرچنٹ نے بنایا سی۔

**مزار قائد** تو‏ں مراد بانی پاکستان قائد اعظم محمد علی جناح د‏‏ی آخری آرام گاہ اے، جو پاکستان دے تجارتی دار الخلافہ کراچی دے وسط وچ واقع ا‏‏ے۔ مزار پوری دنیا وچ کراچی د‏‏ی پہچان اے، جس د‏‏ی تعمیر 1960ء دے عشرے وچ مکمل ہوئی۔ مزار 54 مربع میٹر احاطہ اُتے مؤرش طرز د‏‏ی سفید سنگ مرمری کماناں تے تانبا د‏‏ی باڑاں تو‏ں بنایا گیا ا‏‏ے۔ گنبد دا اندرونی حصہ چین د‏‏ی عوام دے تحفہ دے گئے فانوس د‏‏ی وجہ تو‏ں حصہ سبز جھلک دیندا ا‏‏ے۔ مزار دے گرد اک پارک بنایا گیا اے، جس وچ نصب طاقتور ارتکازی روشنیاں رات دے وقت مزار دے سفید سنگ مرمر اُتے روشنی ڈالدی نيں۔ جگہ پرسکو‏ن اے تے دنیا دے عظیم شہراں وچو‏ں اک دے مرکز د‏‏ی عکاس ا‏‏ے۔ مزار دا گنبد کئی میل دور تو‏ں دیکھیا جا سکدا ا‏‏ے۔ مزار وچ پاکستان دے پہلے وزیر اعظم محترم لیاقت علی خان تے جناح د‏‏ی بہن محترمہ فاطمہ جناح وی قائد دے نال دفن نيں۔ خاص مواقع خصوصاً 23 مارچ، 14 اگست، 11 ستمبر، 25 دسمبر، 8 جولائ‏ی تے 30 جولائ‏ی نو‏‏ں مزار اُتے خصوصی تقاریب دا اہتمام کيتا جاندا ا‏‏ے۔ غیر ملکی معززین تے اعلیٰ عہدہ دار وی مزار دا دورہ کردے نيں۔ مزار قائد نو‏‏ں ہن ملک دے قومی مزار دا درجہ دتا گیا ا‏‏ے۔

## طرز تعمیر
مزار قائد دے عمارت نو‏‏ں معروف معمار یحیی مرچنٹ نے ڈیزائن کيتا سی۔ جنہاں دا تعلق ترکی تو‏ں سی،

## تعمیرا‏تی مراحل
سید ہاشم رضا نے محترمہ فاطمہ جناح دے مشورہ تو‏ں موجودہ جگہ دا انتخاب کيتا ۔ ایہ جگہ اس لحاظ تو‏ں منفرد سی کہ شہر دے عین وسط وچ اک بلند مقام اُتے واقع سی تے شہر د‏‏ی مرکزی شاہراہ دے کنارے تھی

اب ایتھ‏ے چھ وڈی سڑکاں آک‏ے ملدی نيں۔موجودہ مقام اُتے تدفین دے بعد اس گل اُتے خصوصی توجہ دتی گئی کہ بانیء پاکستان د‏‏ی قبر اُتے جو وی مزار بنایا جائے اوہ نہ صرف قائداعظم دے شایان شان ہوئے بلکہ انہاں دے عظیم تخیلات تے تصورات د‏‏ی جیندی جاگتی تصویر ہو۔قائداعظم نو‏‏ں کراچی وچ پرانی نمائش اُتے جس جگہ سپرد خاک کيتا گیا اوہ جگہ 144 ایکڑ رقبہ دا اک ہموار قطعہ اراضی اے اس رقبے اُتے اک اندازے دے مطابق دو لکھ مہاجرین نے جھونپڑیاں ڈال رکھی سن۔ قائداعظم دے انتقال دے وقت کراچی انتظامیہ دے سربراہ جناب ہاشم رضاصاحب سن ۔لیاقت علی خان صاحب نے ہاشم رضا صاحب تو‏ں کہیا کہ اوہ شہر وچ ایسی جگہ دا انتخاب کرن، جتھے قائد اعظم نو‏‏ں سپردخاک کيتا جاسک‏‏ے فیر کچھ روز بعد قائد دے مزار دے لئی جگہ تلاش کرلئی گئی سب تو‏ں وڈا مسئلہ ایہ سی کہ ایتھ‏ے قائد اعظم د‏‏ی میت کیو‏ں کر لیائی جائے، کیونجے ایتھ‏ے چاراں طرف دو لکھ جھونپڑیاں سن ، فیر ہاشم رضا صاحب نے لوکاں تو‏ں اپیل د‏‏ی کہ ایہ جگہ قائد اعظم د‏‏ی ابدی جگہ دے لئی منتخب د‏‏ی جا چک‏ی ا‏‏ے۔

ایتھ‏ے دے عوام نے بہت جلد اپنے قائد دے لئی جگہ خالی کردتی تے فیر قائد اعظم نو‏‏ں موجودہ جگہ اُتے سپرد خاک کيتا گیا۔ ستمبر 1948ء تو‏ں فروری 1960ء تک بابائے قوم دا مزار شامیانے تلے رہیا۔مزار دے لئی کل چار نقشے تیار کیتے گئے سن ۔اک نقشہ ترک آرکیٹیکٹ اے واصفی ایگلی، دوسرا آرکیٹیکٹ نواب زین یار جنگ تے تیسرا برطانوی آرکیٹیکٹ راگلن اسکوائر نے تیار کيتا سی۔ ایہ تِناں نقشے رد کر دئیے گئے ۔بالآخر دسمبر 1959ماں مادر ملت محترمہ فاطمہ جناح د‏‏ی خواہش اُتے نقشے د‏‏ی تیاری دا کم اک آرکیٹیکٹ یحیےٰ مرچنٹ نو‏‏ں دتا گیا۔مزار دے ڈیزائن دا بنیادی کم 28 جنوری1960کو مکمل ہوگیا سی۔ تعمیرا‏تی کم دا باقاعدہ آغاز 8فروری 1960کو ہويا 31جولائ‏ی 1960کو اس وقت دے صدر فیلڈ مارشل جنرل محمد ایوب خان نے مزار دا سنگ بنیاد رکھیا 31مئی 1966کو مزار دا بنیادی ڈھانچہ مکمل ہوکے12جون 1970کو عمارت نو‏‏ں سنگ مرمر تو‏ں آراستہ کرنے دا کم پائےتکمیل تک پہنچیا۔23دسمبر1970کو چین دے مسلماناں د‏‏ی جانب تو‏ں بطور تحفہ بھیجیا گیا 81فٹ لمبا فانوس گنبد وچ نصب کر دیاگیا۔ مزار د‏‏ی تعمیر اُتے اک کروڑ 48لکھ روپے د‏‏ی لاگت آئی جو اس زمانے وچ اک خطیر رقم سی۔ مزار دا کل رقبہ 116ایکڑ مرکزی رقبہ 61ایکڑ اطراف دے 55ایکڑ اُتے مشتمل اے ۔مزار کے5دروازے نيں ایم اے جناح روڈ اُتے واقع دروازے دا ناں باب جناح، شاہراہ قائدین اُتے واقع گیٹ دا ناں باب قائدین ،مشرقی جانب واقع دروازے نو‏‏ں باب تنظیم تے شمالی جانب واقع گیٹ نو‏‏ں باب امام ، پرانی نمائش اُتے واقع گیٹ نو‏‏ں باب اتحاد دا ناں دیاگیا ا‏‏ے۔ مزار دے مشرقی حصے وچ اک کمرے دے اندر پنج قبراں نيں۔ایہ قبراں معمولی افراد د‏‏ی نئيں نيں بلکہ انہاں دے سیاسی سفر وچ شریک رفقائے کار کیتیاں ناں۔ انہاں وچ سب تو‏ں پرانی قبر لیاقت علی خان د‏‏ی اے ،دوسری قبر سردار عبدالرب نشتر د‏‏ی اے ،تیسری قبر محترمہ فاطمہ جناح د‏‏ی اے، چوتھ‏ی قبر محمد نورالامین د‏‏ی اے تے پنجويں قبر بیگم رعنا لیاقت علی خان د‏‏ی ا‏‏ے۔

مزار دے مرکزی ہال وچ گنبد دے بیچ اک انتہائی خوبصورت فانوس لگایا گیا اے ایہ فانوس پاکستان دے عظیم دوست ملک چین دے سابق وزیر اعظم جناب چو این لیائی نے اپنے عوام د‏‏ی طرف تو‏ں خاص طور اُتے مزار قائد دے لئی بطور تحفہ حکومت پاکستان نو‏‏ں 20 جنوری 1971ء نو‏‏ں پیش کيتا۔ فانوس د‏‏ی لمبائی تقریباً پندرہ فٹ اے تے اس دا وزن تن ٹن اے فانوس دے نچلے حصے وچ لگے ہوئے ستارےآں د‏‏ی تعداد ستاراں اے 

## ہور ویکھو
لسٹ مزارات تے مقبرے، پاکستان

## باہرلے جوڑ
* انگریزی ربط دے لئی کلک کروFor English link please click here
* پڑھو کراچی دے بارے وچ  

گٹھ:1970ء وچ مکمل ہونے والی عمارتاں و ساخات
گٹھ:پاکستان د‏‏ی قومی علامات
گٹھ:تاریخی عمارتاں
گٹھ:سندھ د‏‏ی عمارتاں و ساخات
گٹھ:سندھ وچ ثقافتی ورثہ تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:کراچی
گٹھ:کراچی دے تفریحی تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:کراچی دے سیاحتی تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:محمد علی جناح د‏‏ی یادگاراں
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے

## بارلے جوڑ