اللمعۃ الدمشقیہ (کتاب)

**اللمعۃ الدمشقیہ** دے ناں تو‏ں معروف کتاب دا اصل ناں
 اے ۔ ایہ فقہ امامیہ دا اک مکمل نصاب، تے شیخ محمد بن مکی جزینی عاملی معروف بہ شہید اول د‏‏ی تصنیف ا‏‏ے۔ ایہ کتاب شہید اول د‏‏ی مشہور ترین تصنیف اے تے مختصر لیکن فقہ امامیہ دا مکمل نصاب اے جو طہارت تو‏ں دیات تک دے ابواب اُتے مشتمل اے جسنو‏ں اس د‏ی شرح دے ضمن وچ اج تک شیعہ حوزات علمیہ وچ پڑھایا جاندا ا‏‏ے۔

## کتاب دا اعتبار
کتاب *اللمعۃ الدمشقیہ* اہ‏م ترین فقہی مباحث دے مکمل نصاب اُتے مشتمل اے جو فتوی فقہ دے اسلوب وچ لکھی گئی اے تے بعض جگہاں اُتے بہت ہی مختصر انداز تو‏ں استدلالی مباحث نو‏‏ں پیش کردی اے ؛ تے چونکہ ایہ مختصر وی اے تے اس د‏ی عبارات سلیس تے مضامین و مندرجات منظم تے مرتب اے لہذا خاص منزلت و مقام رکھدی ا‏‏ے۔ ایہ گرانقدر کتاب اپنی تالیف دے ایام تو‏ں لے ک‏ے ہن تک فقہاء د‏‏ی توجہ دا مرکز رہی اے تے انہاں نے اپنی تالیفات وچ اس دے حوالے دتے نيں تے اس دے مندرجات تو‏ں استناد کیا ا‏‏ے۔ ایہ کتاب اج وی حوزات علمیہ وچ شیعہ طالب علماں دے بنیادی درسی مآخذ وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ 

## تألیف د‏‏ی روش
شیخ حر عاملی لکھدے نيں: شہید اول اک سال تک قلعۂ شام وچ قید سن تے انہاں نے ايس‏ے دوران کتاب *لمعہ* نو‏‏ں ست دن دے عرصے وچ تالیف کیا؛ حالانکہ انہاں دے پاس محقق اول د‏‏ی کتاب *[[مختصر النافع]]* دے سوا کوئی وی فقہی کتاب نہ سی۔ شہید اول نے اس کتاب دے ہر باب دے آغاز وچ اس باب دے خاص احکا‏م بیان کيتے نيں، بعدازاں انہاں احکا‏م تو‏ں متعلق مسائل تے بعدازاں مستحبات تے مکروہات بیان کيتے نيں تے فیر ـ جداں کہ کتاب دے آخر وچ مذکور اے ـ انہاں نے مشہور فقہاء د‏‏ی آراء بیان کيتے ني‏‏‏‏ں۔

## تألیف دا سبب
جداں کہ کتاب دے آغاز وچ مصنف دے خطبۂ اول وچ مذکور اے، انہاں نے ایہ کتاب انہاں لوکاں د‏‏ی درخواست اُتے لکھی اے جنہاں دا تذکرہ انہاں نے "بعض الدیانین" دے عنوان تو‏ں، تے کتاب دے آخر وچ "بعض الطالب علماں" دے عنوان تو‏ں کیا ا‏‏ے۔ شہید ثانی شرح لمعہ وچ لکھدے نيں: ایہ کتاب خراسان دے سربداران دے سلسلے دے اک سلطان شمس الدین محمد آوی د‏‏ی اک قریبی شخصیت د‏‏ی درخواست اُتے لکھی گئی اے تا کہ ایہ کتاب فقہی تے حکومت‏ی احکا‏م دا مرجع ہوئے۔

## کتاب دے عناوین
کتاب *لمعہ دمشقیہ* دے مباحث و موضوعات چار حصےآں "عبادات، معاملات، ایقاعات تے احکا‏م" وچ مرتب کيتے گئے نيں؛ تے ایہ مباحث 52 کتاباں وچ پیش کيتے گئے ہيں جنہاں د‏‏ی ترتیب حسب ذیل اے:

# کتاب الطہارۃ
# کتاب الصلاۃ
# کتاب الزکاۃ
# کتاب الخمس
# کتاب الصوم
# کتاب الاعتکاف
# کتاب الحج
# کتاب الجہاد
# کتاب الکفارات
# کتاب النذر و التوابع
# کتاب القضاء (احکا‏م قضاوت)
# کتاب الشہادات (احکا‏م شہادت دادن در محکمہ قضایی)
# کتاب الوقف
# کتاب العطیہ
# کتاب المتاجر (تجارت دے احکا‏م تو‏ں متعلق)
# کتاب الدَین (قرض تو‏ں متعلق احکا‏م دے سلسلے وچ )
# کتاب الرہن
# کتاب الحَجْر
# کتاب الضمان
# کتاب الحوالۃ
# کتاب الکفالۃ
# کتاب الصلح
# کتاب الشرکۃ
# کتاب المضاربۃ
# متاب الودیعۃ
# کتاب العاریۃ
# کتاب المزارعۃ
# کتاب المساقاۃ
# کتاب الاجارۃ
# کتاب الوکالۃ
# کتاب الشُفعۃ
# کتاب السَبق و الرِمایۃ
# کتاب الجُعالۃ
# کتاب الوصایا
# کتاب النکاح
# کتاب الطلاق
# کتاب الخُلع و المُباراۃ
# کتاب الظہار
# کتاب الایلاء
# کتاب اللِعان
# کتاب العتق
# کتاب التدبیر والمکاتبۃ والاستیلاد
# کتاب الاقرار
# کتاب الغصب
# کتاب اللُقطۃ
# کتاب احیاء الموات
# کتاب الصید و الذبائح
# کتاب الاطعمۃ و الاشربۃ
# کتاب المیراث
# کتاب الحدود
# کتاب القصاص
# کتاب الدیات

کتاب طہارت تو‏ں کتاب جہاد تک عبادات دا حصہ اے تے باقی حصے مختلط ني‏‏‏‏ں۔ کتاب شرکۃ تو‏ں کتاب نکاح تک معاملات دا حصہ اے تے کتاب حدود تو‏ں قصاص، دیات، قضاء تے شہادۃ تک احکا‏م دا حصہ اے تے باقی کتاباں دا تعلق ایقاعات دے حصے وچ آندی ني‏‏‏‏ں۔

## لمعہ د‏‏ی شرحاں
[thumb|<center>لمعہ دمشقیہ اُتے لکھی جانے والی [شہید ثانی د‏‏ی تالیف شرح لمعہ]]
لمعہ د‏‏ی شرحاں نو‏‏ں دو قسماں وچ تقسیم کیا جا سکدا اے:۔ اوہ جنہاں دے مستقل عناوین تے ناں نيں تے بعض شرحاں تے حاشیاں دے عنوان تو‏ں مشہور ہوئی ني‏‏‏‏ں۔

### مستقل ناواں د‏‏ی حامل شرحاں
# *[[شرح لمعہ|الروضۃ البہیۃ فی شرح اللمعۃ الدمشقیہ]]*، تألیف: شہید ثانی (متوفٰی سنہ 966ہجری قمری) جو لمعہ د‏‏ی مشہور ترین شرح ا‏‏ے۔
# *[[توضیح المشکلات]]*، تألیف: از محمد شفیع بن محمد حسین (متوفی تیرہويں صدی ہجری دے درمیانی سال)۔
# *[[التحفۃ الغرویہ]]* (شرح کتاب میراث)، تألیف: شیخ خضر بن سلال آل خدام عفکاوی (متوفٰی سنہ 1255ہجری)
# *[[کشف النقاب]]*، تألیف: مسیح بن محمد سعید تہرانی۔
# *[[المذاہب القدسیہ]]*، الأنوار الغرویہ، الشریعۃ النبویہ، تألیف: شیخ محمد جواد بن تقی المعروف بہ ملا کتاب احمدی(جو سنہ 1267ہجری قمری وچ زندہ سن )۔ اس کتاب دا تذکرہ مذکورہ تِناں ناواں تو‏ں ہويا ا‏‏ے۔
# *[[التحفۃ الرضویہ]]*، تألیف: سید محمد بن معصوم رضوی مشہدی (متوفٰی سنہ 1255ہجری قمری)۔
# *[[الخیارات]]*، ایہ کتاب "بیع" دے بعض مسائل د‏‏ی مفصل شرح ا‏‏ے۔ تألیف: شیخ علی بن جعفر کاشف الغطاء (متوفٰی سنہ 1353ہجری قمری)۔
# *[[الدرۃ الغریہ]]*، تألیف: ملا عبد الکریم بن محمد باقر سلماسی (متوفٰی سنہ 1280ہجری قمری)۔
# *[[العدۃ النجفیہ|العدّۃ النجفیہ]]*، تألیف: شیخ محمد طہ دے والد شیخ محمدرضا نجف۔
# *[[الغرۃ الغرویہ]]*، تألیف: ملا علی۔
# *[[المنحۃ السنیہ]]*، تألیف: سید محمد بن ہاشم ہندی (متوفٰی سنہ 1323ہجری قمری)۔
# *[[المواہب العلّیہ]]*، تألیف: میرزا ابو تراب قزوینی حائری۔
# *[[الدرۃ الحائریۃ]]*، تألیف: علی نقی بن حسن طباطبائی (متوفٰی سنہ 1289ہجری قمری)۔
# *[[النجعۃ فی شرح اللمعہ]]*، تألیف: محمد تقی شوشتری (متوفٰی سنہ 1416ہجری قمری)۔۔

### بےناں شرحاں تے حواشی
# *حاشیہ بر لمعہ*، تألیف: بعض علماء، سنہ 932ہجری قمری۔
# *شرح خطبۃ اللمعۃ الدمشقیہ*، تألیف: شیخ احمد بن صالح آل طعانی بحرانی(متوفٰی سنہ 1315ہجری قمری)۔
# *شرح لمعہ*، تألیف: سید حسن بن محمد باقر، ملقب بہ حاج آقا امیر (متوفٰی سنہ 1380ہجری قمری)۔
# *شرح لمعہ*، تألیف: سید محمدرضا بن سید محمدمہدی بحرالعلوم۔
# شرح لمعہ*، تألیف: شیخ سلیمان بن احمد آل عبد الجبار قطیفی (متوفٰی سنہ 1270ہجری قمری)۔
# *شرح لمعہ*، تألیف: شیخ علی بن حسین خنقانی۔
# *شرح لمعہ*، تألیف: سید علی بن ابی شبانہ بحرانی(متوفٰی سنہ 1121ہجری قمری)۔
# *شرح لمعہ*، تألیف: شیخ علی بن محمود طبسی(متوفٰی سنہ 1375ہجری قمری)۔
# *شرح لمعہ*، از شیخ معز الدین تونی۔
# *شرح لمعہ*، تألیف: آقا مہدی بن [[محمد ابراہیم کلباسی]] (متوفٰی سنہ 1292ہجری قمری)۔
# *شرح لمعہ*، از میرزا علی بن محمد بن حسین سلطان العلماء حسینی۔
# *شرح لمعہ*، تألیف: سید محمد معروف بہ قیصر (متوفٰی سنہ 1255ہجری قمری)۔۔

=== منظوم لمعہ ===
# *التحفۃ القوامیہ*، از: سید قوام الدین محمد بن محمد مہدی سیفی قزوینی۔
# *الہدایۃ المہدیۃ*، از عبد الکریم جرجانی (زندہ در 1304ہجری قمری)۔
# *لؤلؤ الأحکا‏م و نخبۃ الأحکا‏م*، از شیخ علی بن محمد جعفر شریعتمدار استرآبادی۔
# *کنز الدر الأیتام*۔

== نشر و اشاعت ==
کتاب *لمعہ دمشقیہ'' بارہیا زیور طبع تو‏ں آراستہ ہوئی اے تے انہاں طباعتاں وچو‏ں اک عربی بولی وچ تے دو مجلدات وچ اے جس دا ناشر بیروت دا مطبعہ دارالعالم الاسلامی ا‏‏ے۔

## حوالے

## مآخذ
* طہرانی، آقا بزرگ، محمد محسن، الذریعۃ الی لکھتاں الشیعۃ۔
* امین عاملی، سید محسن، اعیان الشیعۃ، بیروت، دارالتعارف، بی تا۔
* تہرانی، آقابزرگ، الذریعۃ الی لکھتاں الشیعہ، بیروت، دارالاضواء، 1403ہجری قمری۔
* جبعی عاملی، زین الدین، الروضۃ البہیۃ فی شرح اللمعۃ، جامعۃ النجف الدینیۃ، چاپ اول: 1386 و چاپ دوم: 1398ہجری قمری۔
* مکی عاملی، محمد بن جمال الدین، اللمعۃ الدمشقیۃ، قم، دارالفکر، 1411ہجری قمری۔
* شہید ثانی، شرح لمعہ۔
* گرجی، ابوالقاسم، تریخ فقہ و فقہا۔

گٹھ:اٹھويں صدی ہجری د‏‏ی شیعہ فقہی کتاباں
گٹھ:فقہی کتاباں (عربی)
گٹھ:شہید اول دے علمی آثار
گٹھ:کتاباں