open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
سیما انتل

**سیما پونیا انٹل** اکا سیما پنیا جاں سیما انتل (جم 27 جولائی 1983) اک بھارتی ڈسکس تھروئر اے۔ اس دا نجی ودھیا سٹّ 62.62 میٹر (205.4 فٹ) اے، جو پیٹ ینگ دے تھروورس کلاسک 2016 نوں امریکہ وچ سلیناس (کیلیفورنیا) وکھے حاصل کیتا گیا اے۔

## شروع دا جیون
سیما انتل دا جم ہریانہ  دے سونیپت ضلعے دے کھیوے پنڈ وچ ہویا سی۔ اس دا کھیڈ کیریئر قریب 11 سال دی عمر وچ اک بڑوٹ اتے لمے جمپر دے روپ وچ شروع ہویا، پر بعد وچ اس نوں ڈسکس تھرو وچ لے گیا۔ سال 2000 وچ سینٹونگ وچ ورلڈ جونیئر چیمپیئن شپ وچ اس دا سونے دا تمغہ جتن لئی اس دا اپنام دتا گیا۔ 'میلیننیئم چائیلڈ' اس نے سرکاری کالج، سونیپت وچ پڑھائی کیتی۔

## کریئر
انٹل نے اصل وچ 2000 عالمی جونیئر چیمپیئن شپ وچ سونے دا تمغہ جتیا سی، پر اوہ سوڈوؤپھیڈرائین لئی مثبت دوائیاں دے ٹیسٹ دے کارن ہار گئی۔ اجیہے اپرادھ لئی اس ویلے لاگوُ اصولاں دے مطابق، اس دی نیشنل فیڈریشن نے اس نوں میڈل ہٹاؤن توں بعد اک عوامی چتاونی جاری کیتی۔ اس نے 2002 وچ اگلی ورلڈ جونیئر چیمپیئن شپ وچ کانسی دا تمغہ جتیا۔

اس نے 2006 دیاں دولت مشترکہ کھیڈاں وچ چاندی دا تمغہ جتیا، اتے اس نوں 26 جون 2006 نوں ہریانہ راج سرکار ولوں بھیم اوارڈ نال اعزازی کیتا گیا۔ 2006 دی ایشیائی کھیڈاں وچ اس دی غیر-حاضری نے میڈیا دا دھیان کھچیا۔ اس نے کھیڈاں توں پہلاں اک سٹیروئڈ (سٹینوزولول) لئی مثبت ٹیسٹ کیتا سی پر اس نوں نیشنل فیڈریشن ولوں حصہ لین لئی صاف کر دتا گیا سی۔ اس نے حالانکہ، کھیڈاں لئی ٹیم توں باہر کر دتا گیا۔

اس نے 2010 دیاں دولت مشترکہ کھیڈاں وچ کانسی دا تمغہ جتیا سی۔ اوہ 2012 دے لنڈن اولمپک وچ 13ویں تھاں اُتے رہی۔ 2014 وچ، اس نے دولت مشترکہ کھیڈاں وچ چاندی دا تمغہ اتے ایشیائی کھیڈاں وچ اک سون تمغہ جتیا۔

## نجی زندگی
انٹل دا ویاہ اس دے کوچ اتے سابقہ ڈسکس تھروئر نال انکش پنیا ہویا سی، جس نے ایتھنز وچ 2004 دے ثمر اولمپک وچ بھارت دی نمائندگی کیتی سی۔

## انتر-قومی مقابلے

## ایہہ وی ویکھو
* لسٹ دے sportspeople دی پروانگی لئی ڈوپنگ اپرادھاں

## حوالے

گٹھ:جم 1983
گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی کھڈاری عورتاں
گٹھ:زندہ لوک
گرمیت رام رحیم سنگھ

**گرمیت رام رحیم سنگھ** ڈیرا سچا سودہ فرقے دے بانی نيں۔ **میسنجر آف گاڈ** دے ناں تو‏ں اک فلمی سلسلے مین خود کم کيتا اے۔ انہاں فلماں وچ بطورِ ہیرو خود اداکاری دے جوہر وی دکھائے نيں۔ اس دے ناں یعنی رام (ہندو دیوت‏ا )، رحیم ( اللہ تعالیٰ دے ناں دا استعمال) تے سنگھ یعنی سکھ مذہب نال تعلق نو‏‏ں ظاہر کرنے د‏‏ی کوشش اے۔ گرمیت راوم عام زندگی وچ وی خود نو‏‏ں اک سپر ہیرو دے طور اُتے پیش کردا اے۔ انہاں د‏‏ی فلماں اُتے سنسر بورڈ نے نمائش د‏‏ی اجازت دینے تو‏ں انکار کر دتا سی۔ سنسر بورڈ دے تمام ارکان دا فیصلہ سی کہ ایہ فلم معاشرے وچ توہّم پرستی تے مافوق الفطرت نظریات نو‏‏ں فروغ دے گی کیونجے اس وچ رام رحیم نو‏‏ں معجزے کردے دکھایا گیا اے۔ **ڈاکٹر سنت گرمیت رام رحیم سنگھ جی انسا** (جم 15 اگست 1967) اک بھارتی سنگیت پروڈیؤسر، گلوکار، گیت کار، اداکار، فلممیکر اندے ڈیرہ سچا سودا دا مکھی اے۔ اوہ 23 ستمبر 1990 تاں ڈیرہ سچا سودا دا مکھی اے۔ *دِ انڈین ایکسپریس* نے رام رحیم سنگھ ناں 2015 دے 100 طاقتور بھارتیاں دتی لسٹ وچ 96واں تھاں اُتے رکھیا سی۔ ڈیرہ سچا سودا دے مذہبی مکھی گرمیت رام رحیم سنگھ ناں 2 ڈیییرا سننچا سندا سننت گرمیت رام رحیم سنگھ جی انسا دھنّ دھنّ ستگرو تیرا ہی آسرا

سنسر بورڈ د‏‏ی جانب تو‏ں انکار دے بعد عدالت تو‏ں رجوع کيتا جس نے فلم د‏‏ی نمائش د‏‏ی اجازت دے دی۔ اس فیصلے دے خلاف احتجاج کردے ہوئے بھارتی مرکزی سنسر بورڈ د‏‏ی سربراہ لیلیٰ سیمسن تے کئی ارکان نے استعفا دے دتا۔ انہاں دا کہنا سی کہ اوہ فرسودہ مذہبی توہمات اُتے مشتمل اس فلم نو‏‏ں سینماواں وچ دکھانے دے فیصلے دے بعد اپنے عہدے اُتے نئيں رہنا چاہتاں۔

## فلماں

## فوٹو گیلری

File:Rev Saint Gurmeet Ram Rahim Singh Ji Insan.jpg|thumb|گرمیت رام رحیم سنگھ


## حوالے

## باہری کڑیاں
* 

گٹھ:جم 1967
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:بھارتی لوک
گٹھ:ڈیرہ سچا سودا
گٹھ:بھارتی فلمی اداکار
گٹھ:بھارتی فلم ڈریکٹر
گٹھ:بھارتی بلاتکاری

## حوالے

گٹھ:1967دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی دے مجرمین
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مرد اداکار
گٹھ:بھارت دے قیدی تے زیر حراست افراد
گٹھ:بھارتی فعالیت پسند
گٹھ:بھارتی فلم ہدایت کار
گٹھ:بھارتی فلمی پیشکار
گٹھ:بھارتی مجرمین
گٹھ:راجسھتان دے فلم ہدایت کار
گٹھ:راجسھتان دے مرد اداکار
گٹھ:ہندی بولی دے فلم ہدایت کار
گٹھ:ہندی سنیما دے مرد اداکار
گٹھ:راجستھان دے فلم پروڈیوسر
گٹھ:بھارتی قاتل قرار شخصیتاں
رانا سفوی

**رانا سفوی** اک اتہاسکار اے، جو بھارتی اپ-براعظم دی سبھیاچار اتے وراثت لئی جنونّ نال کم کر رہی اے۔ اوہ اپنی لکھت وچ ایہناں لئی مُتحرک کردی اے۔ اوہ اک مشہور بلاگ 'حضرت-اے-دلی' چلاؤندی اے، جو دلی دے سبھیاچار، غذا، وراثت اتے جگاں-پرانیاں پرمپراواں بارے گل کردی اے۔ رانا علیگڑھ مسلم یونیورسٹی توں اتہاس وچ اک پوسٹ گریجو ایٹ اے۔ اوہ دلی وکھے اپنے پروار نال رہندی اے۔

## کتاباں
* *Dastan-e-Ghadar: The Tale of the Mutiny* (معاون لکھاری)
* *Where Stones Speak: Historical Trails in Mehrauli, the First City of Delhi*
* *Tales from the Quran and Hadith* (City Plans)
* The Forgotten Cities of Delhi: Book Two in the Where Stones Speak trilogy

## حوالے

گٹھ:بھارتی اتہاسکار
گٹھ:بھارتی عورتاں
رنجیڡ سنگلا

**رنجیڡ سنگلا** (انگریزی: Ranjiv Singla) اک کاروباری اتے پنجابی فلم پروڈیؤسر اے ۔ رنجیڡ سنگلا دا جم 30 جنوری نوں سنام، پنجاب وچ ہویا۔ سنام وکھے امبا پولی کروم پرائیویٹ لمٹڈ نام تے وپار کردے ہوئے اوہنا نے "رنجیڡ سنگلا پروڈکشنس" ہاؤس شروع کیتا اتے اپنا کیریئر شروع کیتا ۔ اوہ اپنے پروڈکشن ہاؤس ہیٹھ نرمت فلماں *"لاواں پھیرے"، "مندو تسیلدارنی"، "کڑیاں جوان باپو پریشان"* لئی ودھ جانے جاندے نیں ۔ رنجیڡ سنگلا عورتاں نوں مکھ کردار وچ رکھ کے فلماں بناؤن لئی پہل کر رہے نیں ۔

## فلموگرافی

## حوالے

گٹھ:فلم پروڈیؤسر
گٹھ:پنجابی لوک
اے جی نورانی

**عبدل غفور عبدل مجید نورانی** عام پچھان **اے۔ جی۔ نورانی** (جم 16 ستمبر 1930)، اک بھارتی وکیل، اتہاسکار اتے ​​لکھاری اے۔
## رچناواں
* *د ڈسٹرکشن آف حیدرآباد* (2014)، ISBN 978-1-84904-439-4
* *د کشمیر ڈسپیوٹ 1947–2012*، 2 جلدی سیٹ (اڈیٹر، 2013)، ISBN 9789382381198, ISBN 9789382381204
* *اسلام ساؤتھ ایشیا اینڈ کولڈ وار* (2012)
* *آرٹیکل 370: اے کنسٹیٹیوشنل ہسٹری آف جموں اینڈ کشمیر* (2011)
* *جناح اینڈ تلک: کامریڈز ان د پھریڈم سٹرگل* (2010)
* *انڈیا چائینا باؤنڈری پرابلم 1846–1947 ہسٹری اینڈ ڈپلومیسی*
* *دا ٹرائل آف بھگت سنگھ*
## حوالے

گٹھ:بھارتی لکھاری
گٹھ:بھارتی اتہاسکار
گٹھ:بھارتی کالمنویس
کے این پانیکر

**کے این پانیکر ** (جم1936) مارکسسٹ اتہاسکاری نال متعلق بھارتی اتہاسکار اے۔
کے این پانیکر نے کئی کتاباں لکھیاں اتے اڈیٹیڈ کیتیاں ہن۔ ایہناں وچ A Concerned।ndian’s Guide to Communalism اتے۔CHR جلد Towards Freedom, 1940: A Documentary History of the Freedom Struggle (سابقہ بھارتی جنتا پارٹی دی اگوائی والی سرکار نے چھپن توں روک دتی سی، ہن آ رہی اے) وی شامل ہن۔

## حوالے

گٹھ:بھارتی اتہاسکار
خضر أبو سيف

**خضر أبو سيف** (; ; جم ) اک فلسطینی کاپیرائیٹر اے، جو اپنی ایل۔جی۔بی۔ٹی۔ حقاں دی سرگرمی لئی جانیا جاندا اے۔

## زندگی
خضر أبو سيف دا جم  وچ جاپھا دے اک فلسطینی مسلمان پروار دے گھر ہویا سی۔ اس دے دادا-دادی عزرائیل راج دے گٹھن توں پہلاں پھلستینیاں وجوں وڈے ہوئے سن۔ ابو-سیپھ دا پالن-پوشن جافا وچ ہویا سی اتے اوہ عزرائیل دا اک عرب شہری اے۔

خضر أبو سيف کاپیرائیٹر دا اتے ٹائم آؤٹ تیل اویو لئی کم کردا اے۔ 2015 وچ ابو-صیف دستاویزی فلم اوریئینٹڈ وچ درسائے گئے ہم جنس پرست عرب کارکناں وچوں اک سی۔ مارچ 2016 وچ، اسنوں "سیلیبریشن #109" وجوں فیچر کیتا گیا، جو کہ فوٹوگرافر زیویئر کلین ولوں نمائش کیتا گیا سی۔

## حوالے

## باہری لنک
* 

گٹھ:ایلجیبیٹی مسلم
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1988
ہچ حسین

**ہیٹیس "ہچّ" حسین** اک آسٹریلیائی راجنیتا، فیمینسٹ، کارکن اتے سماج سیوک اے۔ اسنے اسٹریلیئن لیبر پارٹی (اے۔ایل۔ پی۔) دی وکٹوریئن شاخاں دی چنی گئی راج پردھان وجوں سال 2016 اتے 2019 درمیان کم کیتا۔ اس کردار تحت پارٹی دے 125 سالا اتہاس وچ اوہ پہلی صدر بن گئی، جو نسلی گھٹگنتی، مسلمان پچھوکڑ اتے ایل۔جی۔بی۔ٹی۔ بھائیچارے وچوں سی۔

حسین نے اگانھ ودھو لیبر عورتاں نوں پارلیمنٹ وچ لیاؤن لئی ایملی'ج لسٹ آسٹریلیا اتے خاتون حق ایکشن نیٹورک - آسٹریلیا (ڈبلیو۔آر۔اے۔این۔اے۔) دے بانی بورڈ دی میمبر وجوں کم کیتا۔ حسین نے میلبورن دے اتری پرواسی سروت مرکز لئی، اتے سکھیا اتے عورتاں دے معاملیاں متعلق وزیر دے صلاح کار وجوں وی کم کیتا اے۔

2019 وچ حسین نے وکٹوریئن لیبر دے میمبراں نوں اوہناں عورتاں دی حمایت کرن لئی سدا دتا جنہاں نے پارٹی اندر دھکیشاہی اتے یون اتپیڑن دیاں شکایتاں شروع کیتیاں۔

## نجی زندگی
حسین دا جم ترکی سائیپروٹ دے پروار گھر ہویا سی۔ اس دا پتا، نیازی اک سکھئت مکینک سی جو سائیپرس ٹکراء ودھن اُتے 1970 وچ سائیپرس توں آسٹریلیا بھجّ گیا سی۔ اس دی ماں، ناحد، آسٹریلیا جان توں بعد اک ٹیلی وژن فیکٹری وچ کم کردی سی۔

حسین اپنے آپ نوں اک "تہذیبی مسلمان" مندی اے۔ اوہ اک ماں اتے لیسبیئن اے۔

## حوالے

گٹھ:ایلجیبیٹی مسلم
گٹھ:زندہ لوک
اپسرا ریڈی

**اپسرا ریڈی** (جم **اجے ریڈی**) اک بھارتی ٹرانس عورت راجنیتا اتے صحافی اے۔ اوہ اس ویلے آل انڈیا انھا دراوڈ منیتر کڑگم دی میمبر اے۔  8 جنوری 2018 نوں ریڈی کانگرس دی سیاسی پارٹی وچ عہدہ سنبھالن والی پہلی ٹرانسجینڈر انسان بنی۔

## مڈھلی زندگی اتے پڑھائی
ریڈی نے مٹبر یونیورسٹی توں صحافت وچ بی۔اے۔ دی ڈگری حاصل کیتی اے اتے لنڈن وچ سٹی یونیورسٹی توں ترقی معاشیات اتے خاص دھیان مرتکز کرن والے نشریاتی وچ ایم۔اے۔ کیتی۔ اوہ متباہی یونیورسٹی وچ غیرملکی طالب علم سیوا دی پردھان سی۔

## کریئر
ریڈی نے بیبیسی ورلڈ سروس، د ہندو، لنڈن وچ دولت مشترکہ سکتریت  نیو انڈین ایکسپریس اتے ڈیکن کرونکل وچ کم کیتا اے۔ اسنے اپبھوگتاواد، سیاست، مشہور جیون سٹائل اتے سکھیا سمیت موضوعاں تے کالم لکھے ہن۔ اسنے امیتابھ بچن، ایشوریا رائے، سابقہ وزیر اعظم آسٹریلیا جان ہاورڈ، ایف 1 ریسر مائیکل شوماکر، اے آر رحمٰن اتے ہالیوڈّ سٹار نکولس کیج دی انٹرویو لئی اے ۔ اسنے شری لنکا، بھارت اتے انڈونیشیا توں آئی سنامی نوں وی کور کیتا اے۔

ریڈی دا تاملناڈو وچ اک ٹیلی وژن شو ہویا اے۔ اسنے میلبرن وچ بھارتی کونسلیٹ وچ وی کونسلیٹ جنرل ڈاکٹر۔ ٹی جے راؤ دے میڈیا صلاح کار وجوں کم کیتا اے۔

ریڈی نے تاملناڈو وچ صحتَ مہم چلاؤن لئی یونیسیپھ نال مختصر وچ کم کیتا۔

2013 توں شروع کردیاں، اسنے اک تامل شو نٹپودن اپسرا دی میزبانی کیتی، جو تھنتھی ٹیوی تے براڈکاسٹ کیتا گیا سی۔

اسنے وکھ-وکھ اچّ-پروفائیل پلیٹفارماں اُتے وی میزبانی کیتی اے، جس وچ میڈرڈ وچ یورپیئن پارلیمنٹ سیشن، د ورلڈ پرائیڈ کانفرنس، یونیسیپھ اتے گولڈمین ساکس، ناسکوم انڈیا اتے پرنسٹن یونیورسٹی وچ سکھرلے اداریاں شامل ہن۔

### سیاست
مئی 2016 وچ اوہ آل انڈیا انھا دراوڈا منیتر کڑگم (اے۔آئی۔اے۔ڈی۔ایم۔کے۔) وچ شامل ہوئی۔ اس توں پہلاں، اوہ فروری 2016 وچ بھارتی جنتا پارٹی وچ شامل ہوئی سی۔ جنوری 2019 وچ اسنوں راہل گاندھی ولوں آل انڈیا خاتون کانگرس دی قومی جنرل سیکٹری نامزد کیتا گیا سی۔ نومبر 2020 وچ اوہ اگامی تاملناڈو صوبائی اسمبلی چوناں توں پہلاں اے۔آئی۔اے۔ڈی۔ایم۔کے۔ وچ شامل ہو گئی۔

## حوالے

## باہری لنک

* اپسرا ریڈی نال انٹرویو۔
گٹھ:بھارت وچ ایلجیبیٹی لوک
گٹھ:بھارتی ٹیلیوژن صحافی
گٹھ:زندہ لوک
انجم مودگل

**انجم مودگل** (جم 5 جنوری 1994) اک بھارتی کھیڈ نشانیباز اے۔ اوہ چنڈی گڑھ دی اے اتے پنجاب دی نمائندگی کردی اے۔

## مڈھلا جیون
انجم نے چنڈی گڑھ دے سیکرڈ ہارٹ سینئر سیکنڈری سکول وچ پڑھدیاں نشانیبازی کرنی شروع کیتی۔ اسنے ڈی۔اے۔وی۔ کالج، چنڈی گڑھ توں مانوتا وچ گریجوئیشن اتے پوسٹ گریجوئیشن پوری کیتی۔ اسنے سپورٹس نفسیات وچ اپنا ماسٹر پورا کیتا۔ اوہ اک شوقین ایبسٹریکٹ کلاکار اے اتے اسنے اپنیاں بہت ساریاں کلاکرتیاں ویچیاں ہن۔

اوہ پنجاب پولیس، بھارت وچ سب انسپیکٹر (ایس۔آئی۔) بن گئی۔

## کریئر

### 2016
اسنے سال 2016 دے عالمی کپ وچ 9واں تھاں حاصل کیتا، میونچ اتے عالمی یونیورسٹی چیمپیئن شپ وچ سلور میڈل حاصل کیتا۔ اسنے دکھنی ایشیائی کھیڈاں وچ سون تمغہ جتیا۔

### 2017
اسنے 10 میٹر ایئر رائیفل سردار سجن سنگھ سیٹھی میموریال ماسٹرز وچ چاندی دا تمغہ جتیا۔

### 2018
اسنے میکسیکو وچ آئی۔ایس۔ایس۔ایف۔ عالمی کپ وچ 50 عورتاں دی 50 میٹر رائیفل 3 پوزیشناں (3 پی) ایوینٹ وچ چاندی دا تمغہ جتیا۔ دولت مشترکہ کھیڈاں (سیڈبلیوجی) وچ اسنے 455.7 انک حاصل کرکے چاندی دا تمغہ حاصل کیتا، نیلنگ وچ 151.9 اتے پرون وچ 157.1 انک حاصل کیتے۔ اہلیت راؤنڈ وچ، اسنے اک اہم فرق نال سی۔ڈبلیو۔جی۔ اہلیت ریکارڈ توڑ دتا۔ مودگل نے 589 (نیلنگ 196, پرون 199 اتے سٹیڈنگ 194) گول کیتے۔

### 2019
1 مئی 2019 نوں انجم نے عورتاں دی 10 میٹر ایئر رائیفل آئی۔ایس۔ایس۔ایف۔ رینکنگ وچ دنیا دے نمبر 2 دا دعوہ کیتا۔ اوہ 50 عورتاں دی 50 میٹر 3پی وچ بھارت دی نمبر اک سی۔

## اوارڈ
انجم ارجن اوارڈ سال 2019 لئی چون کمیٹی ولوں چنے گئے 19 ایتھلیٹاں وچوں اک اے۔

## حوالے

## باہری لنک

* 
* 

گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی عورتاں
گٹھ:بھارت دیاں عورت نشانیباز
گٹھ:جم 1994
گٹھ:زندہ لوک
شیبا چھاچھی

**شیبا چھاچھی** اک فوٹوگرافر، عورتاں دے حقاں دی کارکن، لکھاری، فلم پروڈیؤسر اتے اک ستھاپنا کلاکار اے۔ اوہ نویں دلی بیسڈ اے اتے اسنے اپنے کماں نوں بھارت اتے قومانتری پدھر اتے نمائش کیتا اے۔

عورتاں اُتے مرتکز کرن والے مدعے اتے شہری تبدیلیاں دے اثر چھاچھی دیاں زیادہ تر سائیٹ-خاص ستھاپناواں اتے آزاد کلاکاری نوں سوچت کردے ہن۔ چھاچھی نے اپنے کم نوں 18 دیساں وچ 9 اکلے گیلری شو وچ نمائش کیتا اے، اس دا کم 4 نلامی وچ ویچیا گیا اے۔ اوہ 5 خاص پروجیکٹاں دا حصہ وی رہی اے اتے 5 عجائب گھر / عوامی مجموعہ وچ شائع ہوئی اے۔ 2011 وچ اسنوں سنگاپور آرٹ میوزیم ولوں ہم عصر کلا لئی جورور انعام نال نوازیا گیا سی اتے 2017 وچ اسنے آرٹ اتے اخلاقیات لئی وکاری پرنس تھن حاصل کیتا۔
thumb| ستیارانی چڈا، 1991 وچ سپریم کورٹ، پورٹریٹ، شیبا چاچی دی تصویر

## مڈھلی زندگی اتے سکھیا
چھاچھی دا جم 1958 وچ حرار، اتھوپیا وچ ہویا سی، جتھے اسدے پیؤ نوں بھارتی فوج ولوں تعینات کیتا گیا سی اتے 3 سال دی عمر وچ اوہ بھارت متعلق سی۔ اسدے پیؤ دی نوکری کارن پروار اکثر اک جگہ توں دوجی جگہ چلا جاندا سی۔ اوہ اپنے الھڑ عمر دے سالاں دی یاد دواؤندی اے، “میں اپنے کجھ الڑ عمر دے فیمینسٹ تحریک وچ شامل ہون توں پہلاں، پھولکسنجر اتے پراسرار لوکاں نال بتایا سی۔ اس دی پڑھائی دلی یونیورسٹی وچ ہوئی جس توں بعد اس نے چتربانی، کولکاتہ اتے نیشنل انسٹیچیوٹ آف ڈزائین (این۔آئی۔ڈی۔)، احمدآباد توں پڑھائی کیتی۔

## حوالے

گٹھ:جم 1958
گٹھ:زندہ لوک
پنجاب جانکاری

پنجاب
## [[پنجاب، پاکستان]]
#پنجاب دی تریخ
#لہور دی تریخ
#ملتان دی تریخ
#پنجاب دیاں نہراں تے دریاواں دی تریخ
#### پنجاب، بھارت
# پنجاب، بھارت
# پنجاب، بھارت وچ 2020 کوروناوائرس مہانماری
# پنجاب، بھارت دے لوکاں دی لسٹ
# پنجاب، بھارت وچ قومی اہمیت دیاں یادگاراں دی لسٹ
# پنجاب، بھارت وچ میلیاں اتے تیوہاراں دی لسٹ
# پنجاب، بھارت وچ ای-گورنینس
# پنجاب، بھارت وچ سیر سپاٹا
# پنجاب، بھارت دی معیشت
# پنجاب، بھارت دی فوڈ پروسیسنگ صنعت
# پنجاب، بھارت وچ سٹیٹ ہائیویئس دی لسٹ

#### پنجابی بولی
# پنجابی بولی
# پنجابی لسانی وطیرہ
# پنجابی بولی دے شاعراں دی لسٹ
# پنجابی بولی اتے پنجابیت
# پنجابی بولی اتے میڈیا دے اثر
# پنجابی بولی لہر

#### پنجاب دا اتہاس
# پنجاب دی تریخ
# پنجاب دی تریخی گاتھا
#

#### پنجابی سبھیاچار
# پنجابی سبھیاچار
# پنجابی سبھیاچار دے مول سومے
# پنجابی سبھیاچار وچ لوک منورنجن دے زریعہ
# پنجابی سبھیاچار دی جغرافیائی روپ-ریکھا
# پنجابی سبھیاچار تے شوشل میڈیا
# پنجابی سبھیاچار اتے شہریکرن
# پنجابی سبھیاچار اتے کامکتا
# پنجابی سبھیاچار دا مڈھ
# پنجابی سبھیاچار دے پرمکھ سومے
# پنجابی سبھیاچار دا قومانتری پرپیکھ

#### پنجاب ساہت
# پنجابی ساہت دا اتہاس
# پنجابی ساہت
# پنجابی ساہت دا اتہاس جدید دور (1901–1995)
# پنجابی ساہت : مہاراجہ رنجیت سنگھ کال
# پنجابی ساہت : ہم عصر دش
# پنجابی ساہت تنقید
# پنجابی ساہت دی اتہاسکاری دیاں سمسیاواں
# پنجابی ساہتی رسالیاں دی لسٹ
# پنجابی ساہت تنقید :مڈھ تے ترقی
# پنجابی ساہت دی اتہاسکاری وچ ویلہ ونڈ دیاں سمسیاواں

#### پنجابی لوک
# پنجابی لوک بولیاں
# پنجابی لوک
# پنجابی لوک گیت
# پنجابی لوک-کہانی: تشریح اتے قسماں
# پنجابی لوک گیت
# پنجابی لوک ناٹک
# پنجابی لوک کھیڈاں
# پنجابی لوک قلعواں
# پنجابی لوکدھارا وچ بنسپتی
# پنجابی لوکدھارا مطالعہ
#

#### پنجاب دے

# پنجاب دے لوک-ناچ
# پنجاب دے میلے اتے تہوار
# پنجاب دے قبیلے
# پنجاب دے لوک ساز
# پنجاب دے مییلے
# پنجاب دے لوک دھندے
# پنجاب دے ضلعے
# پنجاب دے ریلوے سٹیشناں دی لسٹ
# پنجاب دے لوک ہیرو
# پنجاب دے لوک گیت

#### پنجاب

# پنجاب دی سیاست
# پنجاب دیاں لوک-کہانیاں
# پنجاب دی کبڈی
# پنجاب دیاں وراثتی کھیڈاں
# پنجاب دی لوکدھارا
# پنجاب دیاں پینڈو کھیڈاں
# پنجاب دیاں لوک گاتھاواں
# پنجاب دیاں جنور کہانیاں
# پنجاب دی لوکدھارا تے پنجابی جیون
# پنجابی تہوار
# پنجاب دیاں رتاں اتے تہوار

پنجاب وچ

پنجاب وچ سکھیا

## ایہہ وی دیکھو
پنجاب وچ چوناں (لوک سبھا تے صوبائی اسمبلی)

گٹھ:پنجاب
موسٹیپ

**''موسٹیپ** پنجابی گلوکار* [[سدھو موسیوالا|سدھو موسے والا]] دی اک آؤن والی سٹوڈیؤ ایلبم اے، جو 15 مئی 2021 نوں رلیز ہون جا رہی اے۔ موسے والے نے پروڈیؤسر اتے لکھاری وجوں ایہہ ایلبم وچ کم کیتا اے، جدوں کہ ٹریکاں دا پیداوار انٹینس، دی کڈ، سٹیل بینگلس، وازر پاتر اتے سنیپی ولوں کیتا گیا سی۔ ایلبم وچ 29 ٹریک شامل ہن اتے ایہہ ہن تک دی پنجابی سنگیت انڈسٹری دی سبھ توں لمبی ایلبم اے۔ اس وچ [[بوہیمیا]]، مسٹ، ڈوائین، مورسن، ٹیون وین، راجا کماری، بلیکبوئ ٹوچ اتے سکندر کاہلوں دی حاضری اے۔ ایلبم دے نال، سدھو موسیوالا اپنی پہلی مرچنڈائس '<nowiki/>*موسٹیپ سیزن' دے'' نام نال ایلبم آؤن توں بعد لونچ کر رہا اے۔

## تکنیکی ٹیم
* سٹیل بینگلس - پروڈیوسر
* ڈینس - انجینیئر
* انٹینس - پروڈیوسر
* د کڈّ - پروڈیوسر
* وازر پاتر - پروڈیوسر
* سنیپی - پروڈیوسر
* ڈینس - مکسنگ/ماسٹرنگ
* سکھ سنگھیڑا - سنگیت ویڈیو ڈریکٹر
* تیزی سندھو - سنگیت ویڈیو ڈریکٹر
* ریپھ-سپیرا - سنگیت ویڈیو ڈریکٹر
* ہنی پیکے فلمز - سنگیت ویڈیو ڈریکٹر
* نوکرن براڑ - پوسٹر & تھمبنیل بناؤن والا
* گولڈ میڈیا - آنلائین پرچار

## گیتاں دی لسٹ

## حوالے

گٹھ:موسیقی
آیوشی پوڈیر

**آیشی پوڈیر** (جم 23 اکتوبر 2000) اک بھارتی کھیڈ نشانیباز اے۔ اوہ شیوراپھلی، ہگلی، مغربی بنگال دی اے۔

## جیونی
آیشی پوڈر دا جم 23 اکتوبر 2000 نوں ہویا سی اتے اسنوں اس ویلے بھارت نوں نیشنل رائیفل ایسوسی ایشن ولوں سینئر ڈویزن وچ 50 میٹر 3 پوزیشن رائیفل گٹھ وچ 2 واں درجہ دتا گیا اے۔ 13 سال دی عمر وچ، پوڈر نے اپنے پیؤ پنکج پوڈر دے نال سرامپر رائیفل کلبّ وچ سکھلائی حاصل کیتی۔ 2014 وچ اسنے اپنی پہلی جونیئر نیشنل دی شروعات ڈاکٹر۔کرنی سنگھ شوٹنگ رینج، دلی وچ کیتی۔ ادوں توں آیشی اپنے پیؤ دے اپنے کلبّ بلسئی شوٹنگ اکیڈمی وچ سکھلائی لے رہی اے۔

پوڈر نے وکھ وکھ سماگماں وچ قومی اتے انتر قومی خطاب جتے۔ اسنے جونیئرز وچ 50 می ۔3 پزیشن وچ 62 ویں نیشنل شوٹنگ چیمپیئن شپ وچ چاندی دا تمغہ حاصل کیتا اتے کیرلا دے ترویندرم وکھے جونیئرز اتے یوتھ وچ 10 میٹر ایئر رائیفل ٹیم مقابلے وچ دو سونے دے تمغے جتے۔

اس ویلے پوڈر سونی پکچر نیٹورک ولوں سپانسر کیتی گئی اے اتے لکشے سپورٹس فاؤنڈیشن ولوں مکمل روپ وچ حمایت حاصل اے۔

## حوالے

گٹھ:بھارت دیاں عورت نشانیباز
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 2000
پنجاب، بھارت وچ قومی اہمیت دیاں یادگاراں دی لسٹ

ایہہ بھارتی راج پنجاب وچ بھارت دے محکمہ آثار قدیمہ دی ویبسائیٹ ولوں مہیا سرکاری طور اُتے مانتا حاصل قومی اہمیت دیاں یادگاراں دی اک لسٹ اے۔ یادگار پچھانکرتا لسٹ دے اپحصہ (راج، ایئیسائی سرکل) دے مختصر دا اشارہ -گروہ اے اتے اے۔ایس۔آئی۔ دی ویبسائیٹ اُتے شائع نمبر اے۔ پنجاب وچ قومی اہمیت ددیاں تیتی یادگاراںنوں اے۔ایس۔آئی۔ ولوں مانتا حاصل اے۔

## یادگاراں دیلسٹ

## نوٹ اتے حوالے

گٹھ:پنجاب، بھارت
کچھ دے جٹ

کچھ دے جٹ ڈنگر پالݨ آلے خانہ بدوش مسلمان نیں ، جو کچھ ، گجرات (بھارت) دے علاقے کچھ وچ رہندے نیں ۔ ایہ کچھ دے بنی گراس لینڈ ریزرڡ علاقے وچ وسدے مالدھاری چرواہے خانہ بدوشاں دی اک وڈی تعداد وچ شامل نیں ۔

جٹاں دا دعوا اے کہ اوہ انڈس دریائی ڈیلٹا دے قدیم چرواہےآں دے قبیلے نال تعلق رکھدے نیں ، جِتھے ہُݨ وی جٹ قبیلے رہندے نیں ۔ اس علاقے توں ہجرت کر کے چراگاہواں دی تلاش وچ کچھ جاݨ آلے جٹاں دا سندھ دے جٹاں نال رابطا منقطع ہوگیا ۔

## ونڈاں
کچھ دے جٹ ڈنگر پالݨ آلے گروہ نیں تے بنیادی طور تے کچھ تے کاٹھیاواڑ وچ ونڈے ہوئے نیں ۔ ایہناں کول تن علاقائی حصے نیں : ہلاری جٹ (ضلع جام نگر، ضلع پوربندر تے ضلع دیڡ بھومی دڡارکا وچ) ، ورائے جاٹ (ضلع بانسکنتھا وچ ) ، تے کچی جٹ (ضلع کچھ وچ) ۔ 
کچھ دے جٹ مزید دھنیتا ، گیرسیا تے فقیراݨی وچ تقسیم نیں  ، اوہ اگوں مزید بڈاجنگ ، پوڈانی ، آمر ، ونگائی ورگے قبیلےآں وچ منقسم نیں ۔ گیراسیا مدراگ ، بھلاد تے ہلائے وچ تقسیم ہیں ۔ 
مویشی پالݨ توں علاوہ ایہ کمیونٹی اونٹھاں دی افزائش وچ وی کردی اے ۔ کچھ دے جٹ اپݨے کڑھائی دے کَم توں وی جاݨے جاندے نیں ۔ 

## کچھ دے جٹاں دیاں بولیاں
* کچھی بولی
* پارکری کولی بولی
* گجراتی بولی

گٹھ:جٹ
گٹھ:جٹ قبیلے
گٹھ:جٹاں دیاں گوتاں
گٹھ:کچھ
کتابیات

**کتابیات** (انگریزی: Bibliography) کتاباں یا غیر کتابی مواد دی اوہ فہرست اے جیہڑی کِسے کتاب یا لیکھ دے ماخذ دا پتا دیندی اے۔

## کتابیات دیاں تعریفاں
* کتاباں دی مادی شکل تے وضع دا مطالعہ، جیہدے نال ایہناں دیاں مُختلف اشاعتاں تے نُسخےآں دا مقابلہ کرن نال ایہناں دی تاریخ و ترسیل عبارت دا تعین کیتا جا سکے۔
* مصنف، اشاعت تے طبعی و مادی ہیئت دے لحاظ نال کتاباں دی صحیح تفصیل وضاحت کرن دا فن۔
* کتابی یا غیر کتابی مواد دیاں فہرِستاں دی تیاری، کِسے خاص موضُوع دے متعلق کتاباں دی فہرست۔
* کتابی یا غیر کتابی مواد دی ایہجی فہرست جیہڑی کیٹلاگ دے مُختلف انداز وچ ہووے۔
ایہنوں فہرست کتب، کتاب نامہ، کتاب شناسی یا کتاب نما دے نام نال وی موسوم کیتا جاندا اے۔

## ہور دیکھو
* پیش لفظ
* دیباچہ
* بین الاقوامی معیاری کتاب نمبر

## حوالے

گٹھ:کتابیات
گٹھ:کتابی اصطلاحات
گٹھ:ادب
گٹھ:کتاب
گٹھ:کتاباں
گٹھ:کتب خانہ سائنس
گٹھ:دفتری اصطلاحات
گٹھ:دستاویزات
ایلوین ایلے

**ایلون ایلے** (5 جنور 1931 – 1 دسمبر 1989) اک افریکی-امریکی ڈانسر، ڈریکٹر، کوریؤگرافر، اتے کارکن سی، جسنے عالمی وچ سبھ توں کامیاب ڈانس کمپنیاں وچوں اک ایلون ایلے امیریکن ڈانس تھئیٹر دا قیام کیتا۔ اسنے اے۔اے۔اے۔ڈی۔ٹی۔ نوں کھڑا کیتا اتے اس نال جڑیا ایلے سکول، کالے کلاکاراں دی پالنا کرن اتے ناچ ولوں افریقی-امریکی تجربہ دی سرو ویاپکتا نوں ظاہر کرن لئی وڈے سہارے وجوں کم کرن لگا۔ اس دے کم نے تھئیٹر، جدید ڈانس، بیلے اتے جیز نوں کالے لوکاں دے تھاںک-لسانی ناچ نال ملایا، امیداں نال مگھدی کوریوگراپھی بنائی جو امریکہ وچ کالے جیون بارے اج تک وی زمین جاگروکتا پھیلاؤندی آ رہی اے۔ ایلے دے کوریؤگراپھی مائنیا *خلاصے* دنیا وچ سبھ مشہور اے اتے سبھ کیتے بیلے دے اک دے روپ وچ مانتا حاصل اے۔ 15 جولائی، 2008 نوں، ریاست ہائے متحدہ دی کانگرس نے اے۔اے۔اے۔ڈی۔ٹی۔ نوں “عالمی وچ اہم امریکی تہذیبی راجدوت” دا رتبہ دین والا متا پاس کیتا۔ اسے سال، ایئیئیڈیڈی دی 50 ویں ورھےگنڈھ دے اعزاز وچ، اوس ویلے دے میئر مائیکل بلومبرگ نے 4 دسمبر نوں نیویارک سٹی وچ "ایلون ایلے ڈے" ایلانیا جدوں کہ اوس ویلے دے گورنر ڈیوڈ پیٹرسن نے نیویارک راج دی طرفوں ادارہ دا اعزاز کیتا۔

## شروعاتی سال
روجرز، ٹیکساس وچ، پرتشدد نسل وادی اتے وکھ کر کے رکھے دکھن وچ مہاں مندی دے سکھر دے ویلے، جنمی ایلے نوں اپنی جوانی دے ویلے مکھدھارا والے سماج نال گل بات کرن توں ورجت کیتا ہویا سی۔ 3 مہینیاں دے نکے جہے بالک نوں اس دے پیؤ نے تیاگ دتا سی۔ اپنا ڈھڈّ بھرن لئی ایلے اتے اسدی ماں کپاہ دے کھیتاں وچ اتے گورے لوکاں دے گھراں وچ کم کرن لئی مجبور ہو گئے سن۔ اوہناں لئی ایہی اکو اک روزگار مہیا سی۔ بچ نکلن دے لئی، ایلے نوں چرچ وچ پناہ ملدی، اوہ بالغاں دا نرت ویکھن لئی رات نوں نکل جاندا سی، اتے اک رسالے لئی لکھن دا کم کردا۔ اس مگر والی عادت نوں اسنے اپنا سارا جیون قایم رکھیا۔ پر ایہہ اسدے بچپن نوں بھٹکن اتے مصیبتاں توں نہیں بچا سکیا۔ قصبے توں قصبے بدلنا عام سی کیونکہ اسدی ماں روزگار دی بھال وچ بھٹکدی سی۔ کئی وار اوہ اکلی جاندی سی، تاں ایلے نوں رشتے داراں کول چھڈّ جاندی سی۔ اک گورے آدمی دے ہتھوں بلاتکار وی اسدی ہونی سی جدوں حالے اوہ پنج سالاں دا سی۔

## حوالے

گٹھ:موت 1989
گٹھ:جم 1931
گٹھ:ایلجیبیٹی ڈانسر
پیوتر دیمیانووچ اوسپینسکی

**پیٹر ڈی۔ اوسپینسکی** (5 مارچ 1878 – 2 اکتوبر 1947)، اک روسی فلسفی، گنت-شاشتری، استاد اتے صوفیانہ سی۔ اوہ گیورگی ایوانووچ گرجیف (1866-1796) دیاں سکھیاواں دے اک سنچارک اتے دبھاشیئے وجوں جانے جاندے ہن، مگر گرجیئیپھ دے ساہمنے آؤن توں پہلاں ہی اوہ اک لکھاری دے روپ وچ چنگی طرحاں قائم سی۔ ویہویں صدی دے شروع وچ روسی ساہتی روایت وچ، اتے انسانی روحانی ترقی بارے کئی کتاباں دے لکھاری وجوں اوسپینسکی دا مستقل تھاں رہا اے۔
ماسکو وچ جمے اتے اک فنی اتے دانشور پروار وچ وڈے ہوئے اوسپینسکی نے روائتی اکادمک سکھلائی لین توں انکار کر دتا۔ اک صحافی وجوں نوکری کردیاں، اس دیاں لمبیاں یاتراواں، نجی مطالعہ اتے کھوج دا نتیجہ نکلیا 1912 وچ *ٹرشئم اورگانم* دا شائع ہونا۔ اسنے 1915 اتے 1918 دے وچکار جارج گرجیف نال ڈونگھا مطالعہ کیتا۔ اپنی ساری عمر، اوسپینسکی نے گرجیئیپھ دی چیتنا-ترقی دی تکنیک دے وہارک مطالعہ دے طور اُتے حمایت کرنا جاری رکھیا۔ اوہ 1921 توں بعد انگلینڈ وچ بناں ہچکچاہٹ توں رہا، لکھاریاں وچ کافی اثر پایا، اپنے مطالعہ گروہاں دا انعقاد کیتا اتے 1931 وچ د نیو ماڈل آف دی یونیورس شائع کیتا۔ 1940 وچ، اوہ اپنے کجھ لنڈن دے طالب علماں نال ریاست ہائے متحدہ امریکہ چلا گیا اتے لکچراں دا ایہہ سلسلہ جاری رہا۔ 1947 وچ انگلینڈ پرتن توں تھوڑھی دیر بعد اسدی موت ہو گئی۔
## رچناواں
# Tertium Organum: The Third Canon of Thought, a Key to the Enigmas of the World
# A New Model of the Universe: Principles of the Psychological Method in Its Application to Problems of Science, Religion and Art
# Psychological Lectures: 1934–1940
# Strange Life of Ivan Osokin
# In Search of the Miraculous: Fragments of an Unknown Teaching
### پنجابی بولی وچ اوسپینسکی
اوسپینسکی دی اک کتاب دا پنجابی وچ وی ترجمہ ہویا اے جسدا سرلیکھ اے *بندے دے سمبھاوی ترقی دا نفسیات*۔ اسنوں بلرام نے پنجابی بولی وچ ترجمہ کیتا اے۔ اس توں علاوہ ہور وی کجھ پنجابی کتاباں وچ اوسپینسکی دا ذکر ملدا اے۔

## حوالے

## باہری لنک

* Ouspensky Today: اوسپینسکی دے جیون اتے کم نوں درساؤن والی سامان اتے چتراں دا پرالیکھ
* اوسپینسکی فاؤنڈیشن 
* www.ouspensky.org.uk (2007, جیمز مور ولوں تعریف)
* اوسپینسکی دی تریخی کوریؤگراپھی
* ''ٹرشئم اورگانم'' (sacred-texts.com اُتے پورا ٹیکسٹ)
* <i>Psychology of Man's Possible Evolution</i> (full text at holybooks.com)
* ''New Model of the Universe'' (انٹرنیٹّ آرکائیو اُتے پورا ٹیکسٹ)
* A Brief Discussion of Ouspensky's Thought by Michael Presley

گٹھ:19ویں صدی دے فلسفی
گٹھ:موت 1947
گٹھ:جم 1878
جارج گردجیف

**جارج اوانووچ گرجیئیپھ** (، ، ; 13 جنوری 1866 – 29 اکتوبر 1949) 20ویں صدی دے پہلے ادھ دا یونانی اتے آرمینیائی وراثت راہیں پربدھّ صوفیانہ فلسفی سی جسنے دسیا کہ بہتے بندے ستیاں بھانت جیون گزاردے ہن، جدکہ این ممکن اے کی بندہ اچیری فکر نوں حاصل کر لوے اتے اپنیاں پوریاں انسانی سمبھاوناواں نوں ساکار کر لوے۔ گرجیئیپھ نے اس واسطے اک تکنیک تیار کیتی جس نوں اسنے
"د ورق" نام دتا۔
(یعنی "اپنے آپ تے کم")
جاں "ودھی"۔
اس دیاں سکھیاواں مطابق،
گرجیف دی جگاؤن دی تکنیک فقیر، بھکشو جاں یوگی توں بھنّ اے، جس کر کے اس دی تکنیک نوں "چوتھا رستہ" وی کیہا جاندا اے۔

## حوالے

گٹھ:جم 1866
گٹھ:موت 1949
سمہ (قبیلہ)

**سما** سندھی مسلمان راجپوت دا گوت اے۔ سما نے سندھ،  کچھّ، پنجاب اتے بلوچستان اُتے راج کیتا ۔ فریشتا نے سندھ وچ ذمینداراں دے دو گروہاں دا ذکر کیتا - یعنی سمرا اتے سما۔  گجرات دے سندھائی مسلمان سندھی راجپوت دے بھائیچارے ہن، جو بھارت وچ وسے ہن۔ اوہ سما راجپوت ہن ۔ سما سندھ وچ ونڈے گئے ہن۔

سما مول روپ وچ اک پرانے کھتری اے۔ چچناما مطابق اتھے اک طاقتور راج سی۔ چچناما وچ راجا دہیر دے وزیر سیاکر نے لکھھاس اتے سمتیاں نوں سنبودھت کیتا۔ اتہاسکار سوچ وچار وہیرو ویدیا نے اس گل دی تائید کیتی کہ سما کشتریا سی۔ 

## حوالے

*  
گٹھ:سندھگٹھ:قوم قبیلے
ولادیسلاو شیپلمان

**ولادیسلاو سپیلمین** (; دا جم 5 دسمبر 1911 وچ اتے موت 6 جولائی 2000 وچ ہوئی سی۔ اوہ اک پولش اتے پیانو وادک کلاسیکل سنگیتکار سی جو یہودی دھرم نال تعلق رکھدا سی۔20002 عیسوی وچ اس دے جیون اُتے مشتمل رومان پولانسکی فلم *The Pianist* بنی۔ اس فلم اس دی سوے-جیونی ؛تے بیسڈ سی جس وچ جرمن ولوں یہودیاں دے کیتے نر-سنہار اتے سپیلمین ولوں جنگ دے دناں وچ بتائے مشکل بھرے حالاتاں نوں بیان کیتا گیا اے۔

## پیانو نواز دے روپ وچ کیریئر
سپیلمین نے وارسا (پولینڈ) وکھے چوپین سنگیت اکیڈمی وچ ہی پیانو وادن دا الیکسینڈر مائیکاؤوسکی اتے جیزیپھ سمیڈووکز دے شگرد فرانس لسز دی پہلی اتے دوجی-پیڑھی دے طالب علماں نال پیانو دا مطالعہ شروع کیتا۔ 1931 وچ اوہ جرمن دے برلن دی مشہور 'اکادمی آف آرٹس' دا طالب علم سی، جتھے اس نے آرتھر شنابیل، پھرانز شریکر اتے لیونیڈ کروٹزر نال مطالعہ کیتا۔

## گھلوگھارے دوران اپنا بچاء
thumb|اوہ گھر 'نیپوڈلیگیوسی 223' وارسا وچ جتھے 1944 وچ سپیلمین دی ولم ہوسنفیلڈ نال ملاقات ہوئی سی۔

## حوالے

## ہور پڑھتاں

* 

## باہری لنک

* ولاڈائسلا سپیلمین جانکاری اتے جیونی
* وچ پیار دی یاد ولاڈائسلا سپیلمین
* اُتے جانکاری سپیلمین دے کم' تے بوسے اتے ہاکز
* "سپیلمین دے وارسا: اتہاس دے پچھے ''The Pianist''"اُتے، ریاست ہائے متحدہ امریکہ سربناش میموریال میوزیم
* انٹرویو دے نال ڈاکٹر Halina Grzecznarowska-Szpilman, بیواہ دے Władysław Szpilman, پہلے حصے
* انٹرویو دے نال ڈاکٹر Halina Grzecznarowska Szpilman, بیواہ دے Władysław Szpilman, دوجا حصہ 
* Władysław Szpilman اُتے culture.pl
* اُتے جانکاری Wladyslaw Szpilman' تے پولش جیونی کوش کے پولش سائنسز دے اکیڈمی، کراکو 2013 
* Uri Caine – کارکردگی نوں گیت دے کے Władisław Szpilman
* 
گٹھ:موت 2000
گٹھ:جم 1911
شرییانکا سرانگی

**شرییانکا سرانگی** (جم 1995) اک بھارتی نشانیباز اے اتے قومی اتے انتر قومی پدھر اُتے اپنے راج اتے بھارت دی نمائندگی کردی اے۔

## مڈھ جیون
سرانگی دا جم سمبلپر وچ 1995 وچ سدھا سدانگی اتے سیتنسو سدانگی دے گھر ہویا سی۔ اس دے پیؤ دی بھارتی فوج دی سیوا اس نوں وڈے ہندے ہوئے بھارت دے کئی شہراں وچ لے گئی سی۔

## سکھیا
سرانگی نے اپنی سکول دی پڑھائی دلی پبلک سکول، وسنت کنج توں ختم کیتی۔ اوہ گگن نارنگ اکیڈمی، پنے وکھے سکھلائی اتے مشق کردی اے۔ اسنے تیل اتے قدرتی گیس کارپوریشن لمٹڈ توں وی وظیفہ حاصل کیتا۔ اوہ کے۔آئی۔آئی۔ٹی۔ سکول آف مینیجمینٹ دے ایم۔بی۔اے۔ پروگرام وچ شامل ہوئی اتے اس ویلے اتھے پڑھ رہی اے۔

## کھیڈ کریئر
سال 2010 وچ سرانگی نے جرمنی وچ عالمی شوٹنگ چیمپیئن شپ وچ حصہ لیا۔

اکتوبر 2011 وچ کویت وچ منعقد ایشیئن ایئرگن چیمپیئن شپ وچ سرانگی نے سون تمغہ جتیا۔ اسے سال نومبر وچ، اسنے 55 ویں نیشنل شوٹنگ چیمپیئن شپ وچ انفرادی مقابلیاں وچ اک چاندی اتے دو کانسی دے تمغے جتے۔

جنوری 2012 وچ سرانگی نے دوہا وکھے منعقد 12 ویں ایشیئن چیمپیئن شپ وچ 10 میٹر ایئر رائیفل خاتون طبقہ وچ چاندی دا تمغہ حاصل کیتا۔ اسنے دوہا وچ چیمپیئن شپ وچ 400 وچوں 394 سکور بنائے۔ اس حصول نے اس نوں بھارتی راج اڑیسہ توں سبھ توں کامیاب نشانیباز بنایا۔

سینئر طبقہ وچ سرانگی دی پہلی حصول اسے سال 5 ایشیائی سینئر ایئرگنّ نشانیبازی وچ، نانچھانگ، چین وکھے جیتو وجوں اک سلور میڈل سی۔ ایہہ 10 میٹر ایئر رائیفل ایوینٹ سی۔

2014 وچ، سدانگی نوں سپین دے گریناڈا وکھے 51 ویں آئی۔ایس۔ایس۔ایف۔ ورلڈ شوٹنگ چیمپیئن شپ لئی بھارتی ٹیم وچ چنیا گیا سی۔

2015 وچ، سدانگی نے کویت وکھے 10 میٹر ایئر رائیفل جونیئر خاتون پروگرام وچ ایشیئن نشانیبازی چیمپیئن شپ دوران چاندی دا تمغہ جتیا۔

2016 وچ، اسنے ایران دے تہران وچ 9 ویں ایشیئن ایئرگن چیمپیئن شپ، 10 میٹر ایئر رائیفل شوٹنگ مقابلے وچ چاندی دا تمغہ جتیا۔ چیمپیئن شپ وچ ایہہ پنجواں تھاں سی۔

2018 وچ، شرییانکا قومانتری شوٹنگ چیمپیئن شپ وچ جرمنی دی چارلین بینیش نال اک قریبی میچ دے بعد، عورتاں دی ایئر رائیفل وچ سونے دی شوٹاپھ ہار گئی۔

## اوارڈ
سرانگی نے وکھ-وکھ قومانتری مقابلیاں وچ 3 سونے دے تمغے، 6 چاندی دے تمغے اتے 3 کانسی دے تمغے جتے ہن۔ ایہہ بہت سارے قومی میڈلاں توں علاوہ اے۔

2014 وچ اسنوں ایکلبیا انعام نال مانتا ملی جو کہ اڑیسہ دا سبھ توں وکاری کھیڈ انعام اے۔

## حوالے

گٹھ:بھارت دیاں عورت نشانیباز
گٹھ:جم 1995
گٹھ:زندہ لوک
مہندر ساتھی

**مہیندر ساتھی** 'مشالاں بال کے چلنا، جدوں تک رات باقی اے، سمبھل کے ہر قدم رکھنا، جدوں تک رات باقی اے' مشہور شعر؎ دا رچیتا پنجابی غزلکار سی۔

مہیندر ساتھی دا جم موگے ضلعے دے پنڈ کالیکے دے اک کرتی پروار وچ ہویا سی۔ روزگار دی طلب وچ اوہ قصبہ موگا وچ آ ٹکیا اتے فیکٹریاں وچ محنت مزدوری کردا رہا۔

## غزل مجموعہ
**جلاوطن رتّ پرتیگی*
**جدوں تک رات باقی ہے*
**پتجھڑ*
 
## نمونہ غزل

مشالاں بال کے چلنا، جدوں تک رات باقی ہے۔
سمبھل کے ہر قدم رکھنا، جدوں تک رات باقی ہے۔

ملو منصور نوں سولی، تے وش سقراط دے حصے
رہے گا جرم سچ کہنا، جدوں تک رات باقی ہے۔

پسینے دی تاں گلّ چھڈو، لہو مزدور دا یارو
ایہہ سستا پانیوں رہنا، جدوں تک رات باقی ہے۔

بنیگا عشقَ میرا اودوں تک بارود دا کھاجا
تے تیرے حسن نے وکنا، جدوں تک رات باقی ہے۔

رگڑ متھا توں مندر وچ، جاں مسجد وچ توں کر سجدے
تیرے دکھاں نہیں مٹنا، جدوں تک رات باقی ہے۔

حقیقت تاں ہے کہ مرزے گئے مارے نے بنھ بنھ کے
تے خبریں 'ٹاکرا ' چھپنا، جدوں تک رات باقی ہے۔

ہنیرے دی عدالت وچ، ہے کی فریاد دا فائدہ
توں کر سنگرام اے سجنا، جدوں تک رات باقی ہے۔

میرا متھا رہو بھتھا ایہہ بنیاں روہ دے تیراں دا
نہیں اس تیوڑی نے مٹنا، جدوں تک رات باقی ہے

لڑنگے نال تیرے اے ہنیرے ! انت تک 'ساتھی '
اناں نئیں چین سنگ بہنا، جدوں تک رات باقی ہے۔

## حوالے

گٹھ:پنجابی شاعر
نصیرالدین صامی

**استاد نصیرالدین صامی**، پاکستان دے لیجنڈری خیال گائیک نیں ۔ اوہناں دا تعلق موسیقی دے کلاسیکی دہلی گھرانے نال اے ۔ اوہناں دے وڈکے، میاں صامت، حضرت امیر خسرو دے چار خاص شاگرداں وچوں اک سی ۔ باقی تِن شاگرداں دیاں نسلاں مُک گئیاں ۔ ہُݨ صرف میاں صامت دی نسل باقی اے ۔ نصیرالدین صامی دے بزرگ تان رس خان، بہادر شاہ ظفر دے دربار نال منسلک سی ۔

اوہناں نے 1950 دے دہاکے وچ اپݨے انکل ، منشی رضی الدین توں موسیقی دی تربیئت حاصل کیتی ۔ اپݨے سرپرست دی ہدایت تے اوہناں نے دہلی گھرانے دے بزُرگاں ، سردار خاں ، پیارے خاں تے افتخار احمد خاں دے زیر اتالیقی اپݨی تربیت نوں اگے ودھایا ۔ استاد صامی اک فنکار نیں جو اپݨے فن دی تریخی روایات نوں بہت اہمیئت دیندے نیں ۔ اوہناں دی گائیکی نوں "سدھ بنی" کہیا جاندا اے ۔ اوہ اپݨی وراثت وچ میوزیکل فلسفے تے سُر دی پاکیزگی نوں برقرار رکھݨ ، اوہدے تے یقین رکھݨ دے سخت مشق کار نیں، جیہنوں اوہ اپݨی گائیکی وچ انتہائی خوبصورتی نال دکھوندے نیں ۔ اوہ کلاسیکی موسیقی دے سارے عناصر، خیال، ٹھمری، سدرا تے کجری وغیرا نوں ہمہ گیری نال پیش کردے نیں، جو اوہناں دے گھرانے دا امتیاز اے ۔ 

نصیرالدین صامی دے ناں نوں موسیقی دے کھیتر وچ جاݨ پچھاݨ دی لوڑ نئیں ۔ اوہناں دے وڈکےآں نے موسیقی دے سکول دا مُڈھ رکھیا سی، جیہنوں "دہلی گھرانا" کہیا جاندا اے ۔ اوہناں دے وڈکے نظام الدین اولیاء دے دربار نال وابستہ سن ۔ اوہناں دے بزرگ میاں سمتھ نوں امیر خسرو دا شاگرد ہوݨ دا اعزاز حاصل ہویا ۔
نصیرالدین نے اپݨی تربیت 10 ورھے دی عمر توں شروع کیتی ۔ اوہناں نے 1958 توں 1962 تک اپݨے نانا سردار خاں نال لہور وچ تربیئت حاصل کیتی ۔ اوہناں دے دو ماموں افتخار احمد تے پیارے خاں کراچی وچ رہندے سی ۔ اوہناں نوں کراچی وچ منشی رضی الدین دے نال رہݨ دا موقع ملیا ۔

نصیرالدین صامی اپݨی خاندانی روایت نوں برقرار رکھݨ آلے، گائیکی دے سَبھ توں اہم جُز سُر دے پیروکار نیں ۔ اوہناں دی گائیکی پُر امن تے پُر سکون اے ۔ راگ دی قلبی حوالگی، اوہناں جذبات نوں ظاہر کرنا اے جیہناں دا ذکر بندش وچ کیتا گیا اے ۔ خیال گائیکی دا اک اہم پہلو اے، جیہدے وچ اوہناں نوں برتری حاصل اے ۔ اوہ ٹھمری تے سدرا گوندے ہوئے اپݨی استعداد دکھوندے نیں ۔ 

اوہناں نے راجستھانی لوک گیت کیسریا بالم بڑے سوہݨے منفرد ڈھنگ نال گایا ۔ اوہناں دے گائے ہوئے اس گیت نوں 2005 وچ پاکستان ٹیلی ویژن کراچی سینٹر دے اردو ڈرامے **جہاں بسیں دلدار** وچ شامل کیتا گیا ۔

استاد نصیرالددین صامی پاکستان توں باہر وی کئیاں دیساں وچ اپݨے فن دا دکھالا کر چکے نیں ۔

## اعزازات
استاد نصیرالدین صامی نوں 2007 وچ صدر پاکستان ولوں پرائیڈ آف پرفارمنس نال نوازیا گیا ۔ اس توں علاوا اوہناں نوں تمغا امتیاز وی عطا کیتا گیا ۔

گٹھ:پاکستانی گلوکار
گٹھ:پاکستانی فنکار
گٹھ:گلوکار
گٹھ:پاکستانی شخصیتاں
گٹھ:کراچی دے فنکار
گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں
گٹھ:سنگیت
گٹھ:موسیقی دے گھرانے
یامنی کرشنامورتی

**منگارا یامنی کرشنامورتی** (جم 20 دسمبر 1940) اک مشہور بھارتی ڈانسر اے جسنے ڈانس دیاں ودھاواں بھرتناٹیم اتے کچیپڑی وچ مشہوری حاصل کیتی۔

## مڈھلا جیون
یامنی کشنامورتی دا جم 20 دسمبر 1940 نوں مدنپلی، چتور ضلع، آندھرا پردیش وچ ہویا۔ یامنی دا جم پورنماشی والی رات نوں ہویا جس کارن اسدے داداجی نے اسدا ناں "یامنی پورناتلکا" رکھیا۔ یامنی دا پالن-پوشن چدامبرم، تملناڈو وچ ہویا اتے اسدی ماں بولی تیلگو اے۔

## کیریئر
یامنی نے اپنے کیریئر دی شروعات 1957 توں مدراس وچ کیتا۔ یامنی نوں ترپتی وینکٹیشور، مندر دی "استھانا رقاصہ" وجوں اعزازی کیتا گیا۔

## سوے-جیونی
یامنی نے "ڈانس لئی جنون" (اے پیشن فار ڈانس) ناں دی اک سوے جیونی دی رچنا کیتی۔

## حوالے

گٹھ:بھارتی عورتاں
ڈائر بھیڑیا

**ڈائر بھیڑیا** (*کینس ڈرس*، "ڈراؤنا کتا") جینس *کینس* دی اک الوپ ہو رہی پرجاتی اے۔ ایہہ اتری امریکہ وچ سبھ توں مشہور پرانے ماساہاری پراجاتیاں وچوں اک اے، اسدے نال ہی الوپ ہوئیاں پراجاتیاں وچ صابر-دنداں والی *سمائیلڈن پھیٹلس* بلی اے۔ پچھڑے پلائسٹوسین اتے مڈھلے ہولوسین یگ (125,000-9,500 سال پہلاں) دوران ڈائر بھیڑیا امریکہ وچ پایا جاندا سی۔ پہلے کجھ نمونیاں دے ملن توں چار سال بعد اس پراجاتی دا نام 1858 وچ رکھیا گیا سی۔ ایہناں دو اپ-پرجاتیاں نوں مانتا حاصل اے: پہلی *کینس ڈرس گلدائی* اتے دوجی *کینس* *ڈرس ڈرس* آدی۔ ڈائر بھیڑیا شاید اتری امریکہ دے *آربربسٹر* دے بھیڑیئے (*کینس آربربسٹرِ*) توں ترقی یافتہ ہویا سی۔ اس دے جیوک دیساں دا سبھ توں وڈا مجموعہ لاس اینجلس دے رانچو لا بریا ٹار پٹس توں حاصل کیتا گیا اے۔

اتری امریکہ دے میداناں، گھاہ دے میداناں اتے جنگل والے کجھ پہاڑی کھیتراں، دکھنی امریکہ دے سکے سناہ وچ بہت سارے کھیتر ایہناں بھیڑیئے دے نواس تھاں وجوں پائے گئے ہن۔ جنہاں دی سمندر پدھر توں اچائی  اے۔ ڈائر بھیڑیئے دے جیوک حصے 42 42 دے اتر وچ شاید ہی لبھے گئے۔ اس ادھار تے صرف پنج غیر-تائید رپورٹاں آئیاں ہن۔ ایہہ سیما پرتبندھ لورینٹائیڈ اتے کورڈلرن برف دیاں چادراں جو اس ویلے موجود سی دے نزدیکی تاپمان، شکار جاں رہائشی سیماواں دے کارن منیا جاندا اے۔

## گٹھ
thumb| پیج میوزیم وچ نمائش ڈائر بھیڑیئے دیاں 404 کھوپڑیاں جو لا بریا ٹار پٹس وچ ملیاں سن۔
1850 ویں دہاکے توں ریاست ہائے متحدہ وچ الوپ ہوئے وڈے بھیڑیئے دے جیوک اخاص پائے جا رہے ہن پر ایہہ ترنت واضع نہیں ہویا سی کہ ایہہ سارے اک جاتی نال متعلق سن۔ بعد وچ *کینس ڈرس* نال متعلق اسدا پہلا نمونہ 1854 دے ادھ وچ انڈیانا دے اوانسولے نیڑے اوہیؤ ندی کنارے پایا گیا۔ جیوک سائنسدان جوسیپھ گرینولے نوروڈّ نے ایوینسولے دے کلیکٹر پھرانسس اے لنک توں گلھاں دے دنداں نال پھوسلائجڈ جباڑے نوں حاصل کیتا۔ پراتتو سائنسدان جوسیپھ لیڈی نے ایہہ مقررہ کیتا کہ ایہہ نمونہ بھیڑیئے دی اک الوپ ہو رہی پرجاتی نوں درساؤندا اے اتے *کینس پرائیمیوس* دے نام ہیٹھ اسدی رپورٹ درج کیتی گئی اے۔ پھلاڈیلپھیا دی قدرتی سائنس اکیڈمی وکھے نوروڈّ دے پتراں نوں لیڈی نوں لکھیاں قسماں دے نمونے (اک پرجاتی وچوں پہلی جس دا لکھتی ذکر اے) دے نال سرکھات رکھیا گیا اے۔1857 وچ نیبراسکا وچ نیؤبرا ندی گھاٹی دی کھوج کردیاں لیڈی نوں اک الوپ ہو رہی *کینس* پراجاتی دا ورٹبرا ملیا جسنے اسنوں ڈائرس نام دتا۔ *  پرائیمیوس* (لیڈی 1854) نوں بعد وچ *کینس انڈیئنسس* (لیڈی 1869) دا نام دتا گیا جدوں لیڈی نوں پتہ لگیا کہ اسدا نام پریمائیوس *سی، جو* پچھلی بریٹیش کدرتوادی برائن ہوٹن ولوں ورتیا گیا سی۔

## ایہہ وی ویکھو

* برجینیا بھیڑیا
* ہولوسین وچ الوپ ہوئے اتری امریکہ دے جانوراں دی لسٹ

## نوٹس

## حوالے

گٹھ:جنور
تزک

تُزک فارسی بولی دا لفظ اے۔ اس دا مطلب اے : انتظام یا ترتیب، قاعدہ یا قانون، ضابطہ لشکر یا ضابطہ مجلس، شان و شوکت، شاہی روزنامچہ۔ تزک دا لفظ تن مغل بادشاہاں د‏‏ی خود نوشت سوانح حیات وچ استعمال ہويا اے۔ انہاں کتاباں دے ناں درج ذیل نيں ۔

**تزک** فارسی زبان دا لفظ اے۔ اس دا مطلب اے: انتظامیہ ترتیب، قاعدہ جاں قانون، ضابطہ لشکر جاں ضابطہ مجلس، شانو شوکت، شاہی روزنامچہ۔

تزک دا لفظ تن مغل بادشاہاں دیاں سویجیونیاں وچ استعمال ہویا اے۔ ایہناں کتاباں دے نام ہیٹھ لکھے ہن۔
 

* تزکِ جہانگیری
* تزکِ بابری
گٹھ:ہندوستانی بولی
گٹھ:اردو
گٹھ:اردو
گٹھ:ضد ابہام صفحات
گٹھ:فارسی الفاظ تے جملے
گٹھ:مقالے جن میں انگریزی زبان کا متن اے
گٹھ:ہندوستانی زبان
تزک جہانگیری

***تزکِ جہانگیری*** جاں ***تزک-اے-جہانگیری*** ()، جس نوں جہانگیری روزنامچہ جاں *جہانگیرناما* وی کیہا جاندا اے مغل بادشاہ نور-اد-دین محمد جہانگیر (1569–1609) دی سوانح عمری اے۔ ایہہ فارسی وچ لکھیاں گئیاں اے، اتے جہانگیر دے پڑدادا، بابر (1487–1530)، دی بابرنامہ لکھ کے پائی پرت نوں اگے توردی اے؛ پر جہانگیر اک قدم ہور وی اگے چلیا گیا اے۔ اسنے اپنی حکومت دے ویرویاں دے علاوہ، کلا، سیاست بارے ٹپنیاں اتے اپنے پروار بارے جانکاری جہے ویروے وی اس وچ شامل کیتے ہن۔

**تزک جہانگیری** مغل شہنشاہ نورالدین جہانگیر (1549ء۔ 1627ء) د‏‏ی فارسی زبان د‏‏ی تصنیف اے جس وچ انہاں نے اپنے حالات و واقعات نو‏‏ں قلمبند کيتا اے تے ایہ سلسلہ نورالدین جہانگیر د‏‏ی وفات تک چلدا اے۔ کتاب د‏‏ی تکمیل وچ جہانگیر دے علاوہ معتمد خان تے محمد ہادی نے وی حصہ لیا۔ اس کتاب تو‏ں ستارہويں صدی عیسوی دے متعدد تاریخی تے اہ‏م واقعات و حالات دا علم ہُندا اے جو برصغیر پاک و ہند وچ وقوع پزیر ہوئے۔ انداز بیان سادہ، رواں، سلیس اے۔ اس دا اردو ترجمہ اعجاز الحق قدوسی نے کيتا تے اسنو‏ں مجلس ترقی ادب لاہور نے شائع کيتا۔ 

## اک جھات

کتاب دی تکمیل وچ جہانگیر دے علاو  معتمد خان اتے محمد ہادی نے وی حصہ لیا۔ اس توں 17ویں صدی دے اتہاس دیاں واقعے اتے حالات دا علم ہندا اے، جو برصغیر وچ اس ویلے واپریاں۔ سٹائل بیان آسان، رواں اے۔ اسدا اردو ترجمہ ڈاکٹر۔ سلیم ڈاکٹر سلیم واحد سلیم، مجلس ترقی ادب اردو نے 1960 وچ شائع کیتا۔ اس کتاب وچ جہانگیر دے راج دور دے پہلے 19 سالاں دا ویروا اے، لیکن جہانگیر نے اپنے راج دور دے 17ویں سال وچ اپنیاں یاداں لکھنا چھڈّ دتا۔ اتے ایہہ کم اقبال-ناما دے لکھاری معتمد خان نوں سنپ دتا، جسنے 19ویں سال دی شروعات تک جاری رکھیا۔ اگے محمد ہادی نے جہانگیر دی موت تک اسنوں مکمل کیتا۔

## ہور ویکھو
* نورالدین جہانگیر
* تزک بابری

## حوالے

گٹھ:بھارت توں متعلق تریخی کتاباں
گٹھ:بھارتی آپ بیتیاں
گٹھ:ستارہویں صدی دیاں بھارتی کتاباں
گٹھ:ستارہویں صدی دیاں کتاباں
گٹھ:ستارہویں صدی دے منقش و منور مخطوطات
گٹھ:سلطنت مغلیہ توں متعلق کتب
گٹھ:فارسی ادب
 گٹھ:مغلیہ فن
گٹھ:مقالے جنہاں وچ فارسی بولی دا متن اے
گٹھ:منقش و منور اسلامی مخطوطات
گٹھ:ہندوستانی تواریخ
گٹھ:ہندوستانی مخطوطات
 
گٹھ:مغل سلطنت
اعجاز الحق قدوسی

**مولا‏نا اعجاز الحق قدوسی**اردو بولی دے معروف محقق، مورخ تے شاعر۔
## ولادت
اعجاز الحق قدوسی جولائ‏ی 1905ء نو‏‏ں جالندھر (پنجاب، بھارت) وچ پیدا ہوئے۔ آپ دے والد پروفیسر ظہور الحق ایچی سن کالج لاہو رماں انگریزی دے استاد سن ۔ براعظم پاک و ہند دے پہلے مسلما‏ن سن جنہاں نے قرآن مجید دا انگریزی ترجمہ کيتا۔ آپ دے وڈے بھائی اظہار الحق قدوسی نے تحریک پاکستان وچ اہ‏م تے فعال کردار ادا کيتا۔ 

## نسب
آپ قطب عالم شیخ عبد القدن گنگاوہی (متوفی 1944ء خانقاہ قدوسیہ گنگوہ، ضلع سہارنپور، یوپی، انڈیا) د‏‏ی اولاد تو‏ں نيں۔ گنگاوہی نے چوراسی 84 سال عمر پائی آپ د‏‏ی عمر دا وڈا حصہ ریاضتاں، مجاہداں، عبادت الٰہی، رشد و ہدایت تے مریداں د‏‏ی اصلاح و تربیت وچ گزریا۔

## تعلیم و تربیت
ابتدائی تعلیم اس زمانے دے رواج دے مطابق اپنے ننھال قصبہ انبیٹھہ ضلع سہارنپور وچ مولا‏نا شفیق احمد انبیٹھوی تو‏ں حاصل کيتی۔ کچھ عرصہ تک مدرسہ مجددیہ سرہند شریف وچ تعلیم پاندے رہے تے فیر علوم شرقیہ د‏‏ی تکمیل ہندوستان د‏‏ی مشہور دینی درسگاہ مظاہر العلوم سہارنپور نال کيتی۔ مولا‏نا اسد اللہ رامپوری، مولا‏نا عبد الرحمن کیمبل پوری، مولا‏نا ثابت علی، مولا‏نا منظور احمد وغیرہ تو‏ں استفادہ حاصل کيتا۔ 
## بیعت
آپ سلسلہ عالیہ چشتیہ صابریہ وچ حضرت حکیم قمیس احمد کیف قدوسی (متوفی 1961ء) سجادہ نشین درگاہ شریف شیخ عبد القدن گنگاوہی (متوفی سن 1944ء) تو‏ں بیعت ہوئے۔

## وفات
اعجاز الحق قدوسی نے 9 جمادی الثانی 1406ھ بمطابق 19 فروری 1986ء بروز بدھ 81 سال د‏‏ی عمر وچ انتقال کيتا۔ لیاقت آباد وچ نما زجنازہ ادا کيتی گئی تے پاپوش نگر (ناظم آباد، کراچی) دے قبرستان وچ تدفین عمل وچ آئی۔

## لکھتاں
* تذکرہ صوفیائے سندھ
* تذکرہ صوفیائے پنجاب
* تذکرہ صوفیائے بنگال
* تذکرہ صوفیائے سرحد
* شیخ عبدالقدن گنگوہی اور ان کی تعلیمات
* توزک جہانگیری کا اردو ترجمہ و حواشی
* تاریخ سندھ
* اقبال اور علمائے پاک و ہند
* تارِیخ مغربی پاکستان
* رسول اکرم کی صاحبزادیاں
* سندھ کی تاریخی کہانیاں
* اقبال کے محبوب صوفیائے کرام
* برصغیر پاک و ہند کے علما حق پرست
* سیر الاولیاء (مترجم)
* سندھ کے فارسی گو شعرا
* مسلمان بیبیاں
* سراپائے رسول ﷺ
* پاک بیبیاں
* سیرت بتول
* ہمارے نبی ﷺ کے صحابہ کرام
* سیرت امام حسن
* عہد رسالت کے دو بچے
* درسگاہ رسول ﷺ کے دو طالب علم

## حوالے

گٹھ:1905 دے جم
گٹھ:1986 دیاں موتاں
گٹھ:اردو شاعر
گٹھ:اردو محققین
آدیتی مہاودیالیہ

**ادتی مہاودیالیا** دلی یونیورسٹی توں مانتا حاصل خاتون کالج اے۔ ایہہ دلی اچنڈی روڈ، بوانا، نویں دلی، بھارت وچ واقع اے۔ اس دا قیام 1994 وچ اچّ سکھیا دی ادارہ وجوں کیتی گئی سی۔

## پروگرام
کالج مکھ طور اُتے بیچلر دی ڈگری لئی ہیٹھ دتے کورس پیش کش کردا اے:

* بیچلر آف آرٹس (بی۔اے۔) (آنرز) جغرافیہ
* بیچلر آف آرٹس (بی۔اے۔) (آنرز) ہندی چترکارتا ایم جنکمیونیکیشن
* بیچلر آف آرٹس (بی۔اے۔) (آنرز) سوشل ورق
* بیچلر آف آرٹس (بی۔اے۔) پروگرام
* کامرس بیچلر (بی۔کام)
* بیچلر آف کامرس (بی۔کام) (آنرز)
* ایلیمینٹری ایجوکیشن بیچلر (بی۔ایل۔ایڈ۔ )

## سرگرمیاں اتے سبھیاچار
کالج وکھ وکھ پروگرام مناؤندا اتے منعقد کردا اے جویں کہ:

* *نویا* - اک سلانہ کالج رسالہ جو طالب علماں نوں اپنے ہنر اتے صلاحیت دے نال آؤن دے موقعے حاصل کردا اے۔
* اروہی - بی۔ایل۔ایڈ ڈیپارٹمنٹ ولوں اک *نیوزلیٹر* اے۔
* *ادتی-خبراں* - ہندی صحافت دے ڈیپارٹمنٹ ولوں اک نیوزلیٹر
* اکئلٹی اوپرچنٹی سیل (ای۔او۔سی۔) - اسدی شروعات کئی سال پہلاں دلی یونیورسٹی نے سماج دے پچھڑے طبقےآں جویں ایس۔سی۔، ایس۔ٹی۔، او۔بی۔سی۔ اتے اپاہج لوکاں نوں مُتحرک کرن لئی کیتی سی۔ اس پروگرام دا مقصد اکادمک بھائیچارے نوں حساس کرنا اے۔
* سٹوڈینٹس یونین - کجھ طالب علماں نوں یونیورسٹی پدھر اُتے کالج دی نمائندگی کرن لئی میمبر شپ دی پیش کش کیتی گئی۔
* سلانہ تہوار - میلہ - کالج سالانہ تہوار (میلہ) مناؤندا اے جس وچ طالب علم حصہ لیندے ہن اتے وکھ وکھ پروگراماں جویں کہ ناچ اتے گاؤن دے مقابلے کرواؤندے ہن۔
* پھریشر اوریئینٹیشن ڈے - اس سرگرمی دے تحت نویں آؤن والے مکھ طور اُتے پہلے سال آؤن والے طالب علماں دا کالج اتے پرانے طالب علماں ولوں استقبال کیتا جاندا اے۔
* ایڈز، تپدق اتے ملیریا ورگیاں سمسیاواں نال نجٹھن لئی کالج گلوبل فنڈ ٹو پھائٹ ایڈز (جی۔ایف۔اے۔ٹی۔ایم) نال جڑیا ہویا اے۔

## حوالے

## باہری لنک

* سرکاری کالج دی ویبسائیٹ 

گٹھ:دلی یونیورسٹی
گٹھ:دلی وچ یونیورسٹیاں اتے کالج
گٹھ:بھارت وچ تعلیم
شروتی سوڈھی

**شروتی سوڈھی** اک بھارتی اداکارہ اے جو مکھ طور تے تیلگو اتے پنجابی فلم وچ کم کردی اے۔

## کیریئر
شروتی سوڈھی نے فلسفہ  وچ پڑھائی دلی توں کیتی۔ شروتی نے دو ہندی چینلاں وچ میجوان دا کردار وی کیتی۔ شروتی نے پاتش فلم وچ کم کیتا جو کی جنوری 2015 جاری کیتی گئی۔ شرتی نے پنجابی فلماں وچ وی کم کیتا جنہاں وچ ہیپی گو لوکی مسٹر اینڈ 420, ویشاکھی لسٹاتے دل ول پیار ویار

## فلموگرافی
* *دھنّ جان خوش قسمت* (2014)
* *دل ول پیار ویار* (2014)
* *مسٹر اینڈ مجس 420*(2014)
* *پتاس* (2015)
* *[[وساکھی لِسٹ|ویشاکھی لسٹ]]* (2016)
* *سپریم* (2016)
* *میلوں ایورُ کوٹیسرودُ* (2016)
* *بڈس ان انڈیا* (2016)

## حوالے

گٹھ:تیلگو سنیما وچ اداکاراواں
گٹھ:بھارتی اداکاراواں
گٹھ:زندہ لوک
بین الاقوامی یوم کافی

[thumb|[1881ء د‏‏ی اک تصویر جس وچ زراعت دے پیشے نال تعلق رکھنے والی لڑکی چائے پی رہی ا‏‏ے۔ ]]
**بین الاقوامی یوم کافی**  ہر سال یکم اکتوبر نو‏‏ں منایا جاندا اے  تاکہ کافی نو‏‏ں بہ طور اک مشروب فروغ ملے۔ اس د‏ی تقریبات دنیا بھر وچ منائی جاندیاں نيں۔ ایہ تقرببات دا آغاز 2015ء تو‏ں ہويا ا‏‏ے۔  کینسر اُتے بین الاقوامی سطح اُتے تحقیق کرنے والے ادارے تے امپیرئیل کالج لندن دا کہنا اے کہ انھاں معلوم ہويا اے کہ زیادہ کافی پینا موت دے خطرے د‏‏ی کمی نال تعلق رکھدا اے خاص طور اُتے دل دے امراض تے آنتاں دے امراض تاں۔ محققاں نے 10 یورپی ملکاں دے 35 سال تو‏ں زیادہ عمر دے افراد تو‏ں موصول ہونے والے ڈیٹا دا جائزہ لیا ا‏‏ے۔ جنوبی کوریا دے محققاں دا خیال اے کہ دن وچ چند پیالی کافی پینے تو‏ں شریاناں وچ پیدا ہونے والی ایسی رکاوٹاں تو‏ں بچا جا سکدا اے جو دل د‏‏ی بیماریاں د‏‏ی اہ‏م وجہ نيں۔ انھاں نے 25 ہزار ایداں دے مرد تے سوانیاں ملازماں دا مطالعہ کيتا جو اپنے دفاتر وچ مستقل طور اُتے طبی معائنہ کرواندے نيں۔اس تحقیق وچ ایہ پایا گیا کہ جو لوک دن وچ معتدل مقدار وچ یعنی تن تو‏ں پنج پیالی کافی پیندے سن انہاں وچ دل د‏‏ی بیماری دا ابتدائی رجحان کم پایا گیا۔

پر محققاں کافی دے منفی اثرات اُتے وی دنیا بھر وچ روشنی ڈالدے نيں۔ مختصر مدت وچ کافی دے 80 تو‏ں 100 کپ (23 لیٹر) جسم وچ 10 تو‏ں 13 گرام کیفین د‏‏ی مقدار پیدا کردیندے نيں، اس سطح اُتے پہنچنے تو‏ں پہلے ہی انسان نو‏‏ں قے د‏‏ی شکایت شروع ہوجاندی اے جس تو‏ں اس د‏ی جان نو‏‏ں خطرہ لاحق ہوسکدا ا‏‏ے۔ مگر ایہ وی غور طلب اے کہ صرف کافی ہی نئيں بلکہ ودھ مقدار( 23 لیٹر ) وچ پانی وی انسان دے لئی اِنّا ہی خطرنا‏‏ک ثابت ہوسکدا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* چائے
* کافی
* عالمی یوم چائے
* عالمی یوم قلب

## حوالے

گٹھ:اپریل د‏‏ی تقریبات
گٹھ:اکتوبر د‏‏ی تقریبات
گٹھ:جنوری د‏‏ی تقریبات
گٹھ:جون د‏‏ی تقریبات
گٹھ:ستمبر د‏‏ی تقریبات
گٹھ:مئی د‏‏ی تقریبات
دولت رام کالج

**دولت رام کالج** ، دلی یونیورسٹی توں مانتا حاصل کالج اے۔ اتری کیمپس وچ واقع 1960 وچ ماہر تعلیم اتے پراپکاری سری دولت رام گپتا ولوں قائم کیتا گیا سی۔ کالج بیچلر دے نال نال ماسٹر پدھر اُتے وی سکھیا حاصل کردا اے۔ دولت رام کالج اک آل-ومن کالج اے، جسدا مقصد سماج نوں بھروسیمند، طاقتور اتے ذمہ وار عورت-طالب علم حاصل کرنا اے۔

## درجابندی
ایہہ 2020 وچ قومی ادارہ جاتی درجابندی پھریمورک ولوں پورے بھارت وچ 26 ویں نمبر اُتے اے۔ https://www.nirfindia.org/2020/CollegeRanking.html 

## باہری لنک

* دولت رام کالج فار وومین دی سرکاری ویبسائیٹ
* https://web.archive.org/web/20120509035342/http://www.daulatramcolleghostel.net/ دولت رام کالج ہوسٹل دی سرکاری سائیٹ
* دولت رام کالج سرکاری onlineنلائین داخلہ – ایڈمشنیلپ۔کامّ دی سرکاری ویبسائیٹ

* دولت رام ویلپھی پیج
## حوالے

گٹھ:دلی یونیورسٹی
گٹھ:دلی وچ یونیورسٹیاں اتے کالجگٹھ:بھارت وچ تعلیم
عالمی یوم قلب

دنیا بھرماں **امراض قلب دا عالمی دن** 29 ستمبر نو‏‏ں منایا جا تاا‏‏ے۔ اس دن نو‏‏ں منانے دا مقصد لوکاں وچ دل د‏‏ی بیماریاں دے متعلق مکمل آگاہی تے انہاں تو‏ں بچاو دے لئی شعور پیداکرناا‏‏ے۔ دنیا وچ لکھاں افراد ہر سال دل د‏‏ی بیماریاں د‏‏ی وجہ تو‏ں موت دے منہ وچ چلے جاندے نيں۔ پاکستان وچ ہر سال تقریباً دو لکھ افراد دل دے امراض دے باعث ہلاک ہوجاندے نيں۔ عالمی ادارہ برائے صحت(World Health Organisazion) نے خبردار کيتا اے کہ سن دو ہزار تِیہہ تک دنیا بھر وچ دل دے امراضِ دے سبب اموات د‏‏ی شرح ستاراں اعشاریہ تن ملین تو‏ں ودھ ک‏ے تئیس اعشاریہ چھ ملین تک پہنچ سکدی ا‏‏ے۔ دل دے امراض د‏‏ی وڈی وجوہات وچ تمباکو نوشی، غیر صحت مند غذا تے جسمانی سرگرمیاں دا فقدان ا‏‏ے۔ دل دے امراض تو‏ں بچنے دے لئی تمباکو نوشی ترک کيت‏ی جائے، روزانہ پھل اورسبزیاں دا استعمال کيتا جائے تے دن بھر وچ اک چائے دے چمچ تو‏ں زیادہ نمک دے خوراک وچ استعمال تو‏ں پرہیز کيتا جائے۔ دل د‏‏ی بیماریاں تو‏ں بچنے دے لئی روزانہ گھٹ تو‏ں گھٹ ادھا گھنٹہ جسمانی سرگرمیاں وچ گزاریا جائے یا ورزش کيت‏ی جائے۔ دل د‏‏ی صحت تو‏ں متعلق عوامی آگاہی د‏‏ی بیداری دا عالمی دن اس دن د‏‏ی مناسبت تو‏ں 29 ستمبرکوملک بھر وچ سیمینارزاور آگاہی واک وی منعقد د‏‏ی جاواں گی۔

**عالمی دل دن** غیر سرکاری تنظیم عالمی دل فیڈریشن نے سویٹزرلینڈ دی راجدھانی جنیوا وچّ سال 1999 وچّ میٹنگ کرکے لوکاں ناں دل دیاں بیماریاں تاں جاگرکدا پیدا کرن لئی ایہہ دن مناؤن دا فیصلہ کیندا۔ ایہہ دن ہر سال 29 ستمبر ناں مناؤن دا فیصلہ کیتا گیا۔

## سروے
سروے مطابق انوسار جو بھارت دے 24 راجاں دے18 لکھ لوکاں تے کیتا گیا، ہر تیجا بھارتی دل دیاں بماریاں توں پیڑت اے اس ناں ہائی بلڈ پریشر جا ہور کوئی دل دا روگ ا‏‏ے۔ اس سروے وچّ ایہہ گل ساہمنے آئی کہ 60% لوکاں ناں اسدی جانکاری نئيں ہندی۔ دل دا پہلا دورہ 40 سال تاں اپر عمر والیاں ناں پیندا ا‏‏ے۔
## کارن
* تمباکو دا سیون۔
* موٹاپا، بلڈ پریشر تے شوگر دتی بیماری والے۔
* لوڑ تاں ودھ خوراک،کھان نال۔
* کھاد پدارتھاں، سبزیاں، پھل،دُدھ آدی وچّ زہریلیاں دوائیاں دتی ورتاں کرن نال۔
* مانسک تناء دے کارن۔
## لچھن
* ساہ لین وچّ تکلیف ہونا۔
* دل کچا ہونا۔
* پسینہ،بانہہ جاں موڈھے وچّ درد اندے چھات‏ی وچّ درد ہونا۔
## بچاؤ
* تمباکو، سگرٹ تاں پرہیز کرنا چاہیدا ا‏‏ے۔
* ہار روز 20-25 منٹ کسرت جاں سیر کرو۔
* ضرورت مطابق خوراک کھاؤ۔
* روگی ناں ترنت ہسپتال پہنچیا جاوے تے وار وار کھنگھ دے ساہ ناں لیا جاوے۔
## حوالے

گٹھ:عالمی دن

گٹھ:غیر سرکاری رسوم
انٹرنیشنل اسلامک یونیورسٹی، چٹاگانگ

**انٹرنیشنل اسلامک یونیورسٹی، چٹاگانگ** (**IIUC**) () بنگلہ دیش وچ اک نجی یونیورسٹی ا‏‏ے۔ ایہ 1995 وچ نجی یونیورسٹیاں دے ایکٹ 1992 (1992 دا ایکٹ نمبر 34) دے تحت 1995 وچ قائم کيتا گیا سی۔ اسلامی یونیورسٹی چٹاگانگ ٹرسٹ (IUCT) اس یونیورسٹی د‏‏ی بانی تنظیم ا‏‏ے۔
## حوالے

گٹھ:1995ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے
گٹھ:بنگلہ دیش وچ 1995ء دیاں تاسیساں
گٹھ:بنگلہ دیش وچ اسلامی یونیورسٹیاں تے کالج
گٹھ:چٹاگانگ وچ یونیورسٹیاں و کالج
گٹھ:بنگلہ دیش وچ تعلیم
عالمی یوم چائے

**عالمی یوم چائے** ہر سال 21 مئی نو‏‏ں منایا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ 2005ء تو‏ں چائے د‏‏ی پیداوا‏‏ر کرنے والے ملکاں جداں بنگلہ دیش، سری لنکا، نیپال، ویت نام، انڈونیشیا، کینیا، ملاوی، ملیشیا، یوگنڈا، بھارت تے تنزانیہ وچ منایا جاندا ا‏‏ے۔ عالمی یوم چائے دا مقصد حکومت تے شہریاں نو‏‏ں عالمی کارکناں تے کساناں اُتے چائے د‏‏ی تجارت دے اثرات اُتے توجہ مبذول کرانا اے تے قیمتاں د‏‏ی حمایت تے منصفانہ تجارت دے مطالبات تو‏ں منسلک کرنا ا‏‏ے۔

2004ء وچ پنکج صاحب دے نال ابتدائی عالمی سوشل فورم وچ گل گل دے بعد پہلا عالمی یوم چائے 2005ء وچ نويں ​​دلی وچ منعقد ہويا، اس دے بعد 2006ء تے 2008ء وچ سری لنکا وچ منایا گیا۔ عالمی یوم چائے د‏‏ی تقریبات تے متعلقہ عالمی چائے کانفرنساں نو‏‏ں مشترکہ طور اُتے تجارتی یونین تحریکاں دے ذریعہ منعقد گیا۔

2015ء وچ بھارتی حکومت نے اقوام متحدہ د‏‏ی خوراک تے زراعت د‏‏ی تنظیم دے ذریعہ عالمی یوم چائے د‏‏ی توسیع د‏‏ی تجویز پیش کيت‏‏ی۔

## حوالے

گٹھ:چائے سبھیاچار
گٹھ:دسمبر د‏‏ی تقریبات
گٹھ:2005ء دیاں تاسیساں
گٹھ:یوم بیداری