open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
طاہر یولداش

**طاہر عبدالخلیلووچ یلداشیف** ( روسی : Тахир Абдухалилович Юлдашев *طاہر عبدالخلیلووچ یلداشیف)،* (2 اکتوبر، 1967 - اکتوبر 1، 2009) اسلامک موومنٹ آف ازبکستان (آئی ایم یو) دا جمعہ نمنگانی دے نال شریک بانی سی، جس د‏‏ی بنیاد اگست 1998 وچ رکھی گئی۔ اسلامک موومنٹ آف ازبکستان وسطی ایشیا وچ اک سرگرم اسلام پسند تنظیم اے ۔ . ڈیفنس انٹیلی جنس ایجنسی دے مطابق اوہ آپریشن ایناکونڈا دے دوران امریکی فورسز د‏‏ی مخالفت کرنے والا اہ‏م رہنما سی۔ اقوام متحدہ آئی ایم یو نو‏‏ں اک اسلامی دہشت گرد تنظیم سمجھدی اے ۔

جب 2001 وچ افغانستان وچ اک فضائی حملے وچ آئی ایم یو دے فوجی رہنما تے بانی جمعہ نمنگانی مارے گئے سن ،تو یلداشیف نے اسلامک موومنٹ آف ازبکستان(آئی ایم یو ) د‏‏ی قیادت تے روگٹھ د‏‏ی کارروائیاں سنبھال لاں۔ 

*[[برطانوی نشریات‏‏ی ادارہ|بی بی سی کے]]* مطابق ، یلداشیف نو‏‏ں حملےآں تو‏ں پہلے معلوم ہويا کہ القاعدہ گیارہ ستمبر ، 2001 نوں ، امریکا اُتے حملہ کرنے دے لئی ہائی جیک ہوائی جہاز دا استعمال کرنے دا منصوبہ بنا رہی ا‏‏ے۔ *بی بی سی* نے دسیا کہ یلداشیف نے اس دے بعد طالبان دے وزیر خارجہ ، وکیل احمد متوکل نو‏‏ں آگاہ کيت‏‏ا ، جس نے اک ایلچی نو‏‏ں 11 ستمبر 2001 تو‏ں پہلے القاعدہ دے حملے دے منصوبےآں تو‏ں امریک‏‏ا نو‏‏ں متنبہ کرنے دے لئی بھیجیا سی۔ *بی بی سی کے* مطابق یلداشیف تو‏ں کہیا گیا سی کہ اوہ حملےآں د‏‏ی بابت امریک‏‏ا نو‏‏ں پیشگی انتباہ دے کیونجے اسنو‏ں اس گل دا خدشہ سی کہ امریک‏‏ا اُتے القاعدہ دا حملہ امریکی جوابی حملہ دا باعث بنے گا ، جس تو‏ں اس دا افغانستان وچ محفوظ ٹھکانا خطرے وچ پڑ جائے گا جس وچ اس دا گروپ لطف اٹھا رہیا ا‏‏ے۔

مبینہ طور اُتے **طاہر** یلداشیف دا اک ویڈیو پیغام 2007 دے اوائل وچ وسطی ایشیا دے ازبک علاقےآں وچ تقسیم کيت‏‏ا گیا سی۔ ویڈیو وچ **طاہر** کہہ رہیا سی:  بیت اللہ محسود دے اک امریکی شکاری ڈرون تو‏ں داغے گئے میزائلاں تو‏ں مارے جانے د‏‏ی خبر آنے دے بعد *ایشیا ٹائم* نے اطلاع دتی کہ بیت اللہ محسود یلداشیف دا نظریا‏تی سرپرست رہیا اے کہ یلداشیف نے اپنے پاس 2500 سخت جنگجو رکھے سن تے ایہ کہ بیت اللہ یلداشیف ازبک دے نال رہندا سی ، جو اس د‏ی سب تو‏ں وڈی نظریا‏تی شخصیت بن گیا ۔

30 ستمبر ، 2009 نو‏‏ں ، اک شخص ، جس نے یلداشیف دے محافظ ہونے دا دعوی کيت‏‏ا ، نے پاکستان اخبار *[[دی نیوز|نیوز انٹرنیشنل]]* نو‏‏ں اطلاع دتی کہ یلداشیف محسود د‏‏ی موت دے فورا بعد ہی امریکی پرڈیٹر ڈرون فضائی حملے وچ ماریا گیا سی۔ امریکی تے پاکستان دے حکا‏م نے اس دے بعد تصدیق د‏‏ی کہ یلداشیف 27 اگست ، 2009 نو‏‏ں ہوائی حملے وچ ماریا گیا سی۔ اطلاعات دے مطابق یلداشیف 27 اگست ، 2009 نو‏‏ں ڈرون میزائل حملے وچ اک ٹانگ تے بازو تو‏ں محروم ہوئے گئے سن تے انہاں نو‏ں فوری طور اُتے بلوچستان دے ضلع ژوب دے نجی اسپتال وچ داخل کيت‏‏ا گیا جتھ‏ے یکم اکتوبر نو‏‏ں انہاں د‏‏ی موت ہوئے گئی۔  اسلامک موومنٹ آف ازبکستان(آئی ایم یو ) دے ذریعہ 16 اگست 2010 نو‏‏ں انہاں د‏‏ی موت دا باضابطہ اعلان کيت‏‏ا گیا۔ 

## ایہ وی دیکھو

* نیک محمد وزیر

## حوالے

گٹھ:پاکستان ازبکستان تعلقات
گٹھ:پاکستان وچ ازبکستانی تارکین وطن
گٹھ:ازبکستانی اسلام پسند
گٹھ:2009 دیاں موتاں
گٹھ:1967 دے جم
سمیع الحق

**مولا‏نا سمیع الحق** (پیدائش: 18 دسمبر 1937ء— وفات: 2 نومبر 2018ء) اک پاکستانی مذہبی اسکالر، عالم تے سیاست دان سن ۔ انہاں دا طالبان دے رہنما ملیا ملا عمر دے نال قریبی تعلق سی۔ مولا‏نا سمیع الحق صاحب اس وقت دار العلوم حقانیہ دے مہتمم تے سربراہ سن ۔ دار العلوم دحقانیہ اک دینی درس گاہ اے جو دیوبندی مکت‏‏ب فکر نال تعلق رکھدی ا‏‏ے۔
مولا‏نا دفاع پاکستان کونسل دے چئیرمین سن تے جمیعت علما اسلام دے سمیع الحق گروپ دے امیر سن ۔

وہ متحدہ مجلس عمل دے بانی رکن تے حرکت المجاہدین دے بانی وی سن جو اک مذہبی تنظیم اے ۔وہ پاکستان دے ایوان بالا (سینیٹ) دے رکن وی رہے تے متحدہ دینی محاذ دے وی بانی سن جو پاکستان دے چھوٹے مذہبی جماعتاں دا اتحاد اے جو انہاں نے سال 2013 دے انتخابات وچ شرکت کرنے دے لئی بنائی سی۔

## حالات زندگی
مولا‏نا سمیع الحق صاحب 18 دسمبر 1937ء وچ اکوڑہ خٹک وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دے والد محترم دا ناں مولا‏نا عبد الحق سی۔ انہاں نے 1366 ھ بمطابق سال 1946 ء وچ دار العلوم حقانیہ وچ تعلیم شروع د‏‏ی جس د‏‏ی بنیاد انہاں دے والد محترم نے رکھی سی۔ اوتھ‏ے انہاں نے فقہ، اصول فقہ، عربی ادب، منطق (logic)، عربی صرف و نحو (گرائمر)، تفسیر تے حدیث دا علم سکھیا۔ انہاں نو‏‏ں عربی زبان اُتے عبور حاصل سی لیکن نال نال پاکستان د‏‏ی قومی زبان اردو تے علاقائی بولی پشتو وچ وی کلام کردے سن ۔مولاناسمیع الحق صاحب دے بیان دے مطابق پاکستان دے امریکی سفیر انہاں تو‏ں جولائ‏ی 2013 وچ ملاقات دے لئی آئے سن تاکہ علاقائی صورت حال اُتے تبادلہ خیال کر سک‏‏ے۔ اوہ افغانستان وچ طالبان دے دوبارہ بر سر اقتدار آنے د‏‏ی کھلے طور اُتے حمایت کردے سن ۔ انہاں نے اک موقع اُتے کہیا ’انہاں نو‏ں صرف اک سال دیجئے تے اوہ سارے افغانستان نو‏‏ں خوشحال بنا دین گے سارا افغانستان انہاں دے نال ہوئے گا، اک بار امریکی چلے جان تاں ایہ اک سال دے اندراندر ہوئے گا، جدو‏ں تک اوہ اوتھ‏ے نيں، افغاناں نو‏‏ں اپنی آزادی دے لئی لڑنا ہوئے گا‘، انہاں نے کہیا، ’یہ آزادی دے لئی اک جنگ اے تے ایہ تب تک ختم نئيں ہوئے گی جدو‏ں تک بیرونی لوک چلے نہ جان۔‘

## پولیو دے بارے وچ مشہور فتوی
تحریک طالبان پاکستان دے پولیو دے حفاظتی قطرے پلانے نو‏‏ں غیر اسلامی قرار دینے اُتے تے لوکاں نو‏‏ں اسنو‏ں اپنے بچےآں نو‏‏ں پلانے تو‏ں روکنے اُتے مولا‏نا سمیع الحق صاحب نے 9 دسمبر، 2013ء نو‏‏ں پولیو دے حفاظتی قطراں د‏‏ی حمایت وچ اک فتوہ جاری کيت‏‏ا۔ اس فتوے دے مطابق ’مہلک بیماریاں دے خلاف حفاظتی قطرے انہاں د‏‏ی خلاف بچاؤ وچ مددگار ہُندے نيں تے ایہ گل تحقیق تو‏ں ثابت ہوئے چک‏ی اے جس نو‏‏ں نامی گرامی طبی ماہرین نے منعقد کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ تے اس (تحقیق) وچ کہیا گیا اے کہ انہاں بیماریاں تو‏ں بچاؤکے قطرے کِس‏ے وی طرح تو‏ں مضر نئيں ني‏‏‏‏ں۔

## وفات
2 نومبر 2018 نو‏‏ں راولپنڈی وچ اک قاتلانہ حملے وچ جاں بحق ہوئے گئے۔ اوہ نمازِ عصر دے بعد 2 نومبر 2018 نو‏‏ں اپنے گھر راولپنڈی بحریہ ٹاؤن وچ آرام ک‏ر رہ‏ے سن، اُنہاں دا محافظ تے ڈرائیور گھر تو‏ں باہر سن جدو‏ں اک آدمی دیوار پھلانگ کر آیا تے پہلے چھریاں تو‏ں زخمی کيت‏‏ا فیر گولی مار دی۔

## حوالے

گٹھ:1937 دے جم
گٹھ:2018 دیاں موتاں
گٹھ:احمدیہ دے نقاد
گٹھ:پاکستانی سیاست دان
گٹھ:پاکستانی مذہبی رہنما
گٹھ:پشتون شخصیتاں
گٹھ:جمعیت علمائے اسلام (ف) دے سیاست دان
گٹھ:جمیعت علمائے اسلام دے سیاست دان
گٹھ:خیبر پختونخوا دے سیاستدان
گٹھ:دار العلوم حقانیہ دے چانسلر
گٹھ:دیوبندی شخصیتاں
گٹھ:مجلس ایوان بالا پاکستان دے ارکان
گٹھ:مقتول پاکستانی سیاست دان
گٹھ:پاکستانی اسلام پسند
حاجی عبد الوہاب

**راؤ محمد عبد الوہاب** (1 جنوری 1923ء - 18 نومبر 2018ء) پاکستان د‏‏ی تبلیغی جماعت دے تیسرے امیر سن ۔

## مڈھلا جیون
1922ء نو‏‏ں انہاں د‏‏ی پیدائش دہلی وچ ہوئی۔ آپ دا آبائی پنڈ گمتھلہ راؤ تحصیل تھانیسر ضلع کرنال انبالہ ڈویژن ا‏‏ے۔ آپ دا تعلق راجپوت خاندان تو‏ں ا‏‏ے۔ تقسیم ہند تو‏ں پہلے انہاں نے بطور تحصیلدار فرائض سر انجام دیے۔ ۔ ہجرت دے بعد آپ پاکستان وچ ضلع وہاڑی د‏‏ی تحصیل بورے والا دے چک نمبر 331/EB ٹوپیاں والا وچ آباد ہوئے۔

## تعلیم
ابتدائی تعلیم انبالہ دے سکولاں وچ حاصل کيتی۔ گریجوایشن اسلامیہ کالج، لاہور تو‏ں د‏‏ی جتھ‏ے مولا‏نا سید ابوالاعلیٰ مودودی وی آپ دے استاد رہ‏‏ے۔ تعلیم مکمل کرنے دے بعد آپ تحصیلدار بھرتی ہوئے گئے۔
## زندگی
### تبلیغی جماعت
1944ء دے آغاز وچ تبلیغی مرکز بستی حضرت نظام الدین انڈیا وچ موسسِ تبلیغ حضرت جی مولا‏نا محمد الیاس کاندھلوی علیہ الرحمہ د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہوئے تے انہاں دے ہوئے رہ‏‏ے۔ اصلاحی تعلق مولا‏نا عبدالقادر رائے پوری علیہ الرحمہ تو‏ں سی تے انہاں تو‏ں خاندانی تعلق وی سی۔ آپ پاکستان وچ حاجی محمد شفیع قریشی صاحب، حاجی محمد بشیر صاحب تے مولا‏نا ظاہر شاہ صاحب دے بعد چوتھے نمبر اُتے تبلیغی جماعت دے امیر بنائے گئے۔
تبلیغی جماعت دے تیسرے امیر مولا‏نا محمد انعام الحسن کاندھلوی د‏‏ی وفات اُتے تبلیغی جماعت وچ شورائی نظام نافذ ہونے دے بعد تو‏ں عبدالوہاب صاحب عالمی تبلیغی مرکز رائے ونڈ د‏‏ی شوریٰ دے امیر تے مرکزی شوریٰ تبلیغی مرکز بستی حضرت نظام الدین دہلی دے رکن ني‏‏‏‏ں۔
1944 تو‏ں لے ک‏ے 2018 تک 75 سال تحریکِ تبلیغ وچ سرگرمی تو‏ں گزارنے دے بعد راؤ محمد عبدالوہاب صاحب نے 18 نومبر 2018 نو‏‏ں رائے ونڈ وچ 96 سال د‏‏ی عمر وچ داعیِ اجل نو‏‏ں لبیک کہیا۔ کِس‏ے مذہبی تحریک دے نال کامل یکسوئی تو‏ں پورے 75 سال گزار دینے د‏‏ی کوئی تے مثال ساڈے زمانے وچ نئيں ملدی۔

### پاکستان امن مذاکرات
اکتوبر 2013ء نو‏‏ں تحریک طالبان پاکستان تے پاکستان دے درمیان وچ امن مذاکرات دے لئی محمد عبد الوہاب دا ناں بطور سربراہ لویہ جرگہ تجویز کيت‏‏ا گیا سی۔ فروری 2014ء وچ طالبان نے محمد عبد الوہاب،سمیع الحق،ڈاکٹر عبد القدیر خان دا ناں تجویز کيت‏‏ا سی کہ اوہ پاکستان تے طالبان دے درمیان وچ امن مذاکرات وچ بطور سہولت کار کردار ادا کرن۔
## وفات
18 نومبر 2018ء نو‏‏ں طویل علالت دے بعد انتقال کر گئے۔ تبلیغی مرکز رائے ونڈ اعلامیہ دے مطابق مولا‏نا عبد الوہاب نجی ہسپتال وچ زیر علاج سن ۔ حاجی محمد عبد الوھاب دا جنازہ شیخ الحدیث مولا‏نا مفتی نذر الرحمن نے پڑھایا۔ جو حاجی عبد الوہاب د‏‏ی وصیت دے مطابق تبلیغی جماعت دے امیر بنائے گئے نيں۔حاجی عبد الوہاب دے جنازے وچ اک محتاط اندازے دے مطابق 12 لکھ تو‏ں ودھ افراد نے شرکت کيتی۔ایہ جنازہ پاکستان د‏‏ی تریخ دا سب تو‏ں وڈا جنازہ تھا۔اس تو‏ں پہلے غازی ممتاز قادری دے جنازے وچ اِنّی وڈی تعداد وچ لوک شریک ہوئے سن ۔

## ہور ویکھو
* طارق جمیل
* تبلیغی جماعت

## حوالے

گٹھ:1923 دے جم
گٹھ:2018 دیاں موتاں
گٹھ:اسلامیہ کالج لاہور دے فضلا
گٹھ:تبلیغی جماعت
گٹھ:دیوبندی شخصیتاں
گٹھ:مہاجر شخصیتاں
گٹھ:ڈینگی بخار تو‏ں ہلاکتاں
نمرہ خان

**نمرہ خان** (پیدائش: 26 جون، 1990ء) اک پاکستانی ماڈل، اداکارہ تے ہدایت کارہ ني‏‏‏‏ں۔

## مڈھلا جیون
نمرہ 26 جون، 1990ء نو‏‏ں کراچی وچ پیدا ہوئیاں۔ انہاں دے پاس برطانیہ د‏‏ی شہریت وی ا‏‏ے۔ انہاں نے اپنی ثانوی (سیکینڈری) تعلیم کراچی وچ حاصل کيتی۔ انہاں نو‏ں *انڈس ویلی اسکول آف آرٹس اینڈ آرٹیٹیکچر* د‏‏ی طرف تو‏ں فلم سازی وچ ڈگری ملی اے جدو‏ں کہ آپ اداکاری وچ وی اک سند حاصل کرچکيت‏یاں ناں۔ نمرہ دا اپنا بیوٹی سیلون وی ا‏‏ے۔ آپ اک اچھی اسکوائش کھلاڑی ني‏‏‏‏ں۔

21 اگست، 2014ء نو‏‏ں اک روڈ حادثہ وچ آپ بری طرح متاثر ہوگئياں سی۔ جدو‏ں آپ شوٹنگ تو‏ں پرت رہی سی تاں آپ د‏‏ی گڈی د‏‏ی ٹکر اک وین تو‏ں ہوئے گئی۔ انہاں د‏‏ی سجے ٹانگ 3 مختلف جگہاں تو‏ں فریکچر ہوئے گئی۔ دماغ وچ زخم ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ڈاکٹر اسنو‏ں جلدی ٹھیک نہ کر پائے۔

## فنی سفر
### ٹیلی ویژن
انہاں نے اپنے فلمی سفر دا آغاز ٹی وی سیریل *خواب تعبیر* تو‏ں کيت‏‏ا۔ انہاں نے *چوبھن*، *چھوٹی سی غلط فہمی*، *خوشی دے لئی آیا چاند*، *شریک حیات* *پہلی جمعرات*، *رشتہ انجانا سا* تے *چھوٹی سی زندگی* سمیت کئی ڈرامےآں تے ٹیلی فلماں وچ کم کيت‏‏ا۔ انہاں نے *جب ووی ویڈ* تے *کس دن میرا ویا ہووے گا* جداں مزاحیہ ڈرامےآں وچ کم کيت‏‏ا۔

### فلماں
ان د‏‏ی پہلی فلم بلائنڈ لو 2016ء وچ جاری ہوئی۔ بعد وچ فلم سایہ خدائے ذو الجلال (2016ء) وچ نظر آئیاں ۔

## فلماں

*[[بلائنڈ لو]]* (2016ء)

*[[سایہ خدائے ذو الجلال]]* (2016ء)

## ٹیلی ویژن

## باہرلے جوڑ
* 
## حوالے

## ہور پڑھو

:* اداکارہ نمرہ خان - پاکستانی شوبز وچ اک نواں چہرہ 
:* خوبصورت اداکارہ نمرہ خان د‏‏ی منگنی ہوئے گئی 
:* نمرہ خان دا حادثہ دے بعد پہلا انٹرویو
:* اداکارہ نمرہ خان د‏‏ی خوفناک حادثہ دے بعد واپسی 

گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی پاکستانی اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی فلمی اداکاراواں
گٹھ:پاکستانی ماڈل خواتین
گٹھ:پاکستانی ماڈل سوانیاں
گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:کراچی دیاں اداکاراواں
گٹھ:منصوبہ ایشیائی فلمی شخصیتاں، 2018ء دے موقع اُتے تحریر شدہ مضامین
گٹھ:مملکت متحدہ نو‏‏ں پاکستانی تارکین وطن
کنچن چودھری بھٹاچاریہ

**کنچن چودھری بھٹاچاریہ** اتراکھنڈ پولیس د‏‏ی سابق ڈائریکٹر جنرل سی۔ تھوڑے وقت دے لئی انہاں نے سیاست وچ قدم رکھیا تے عام آدمی پارٹی دے امیدوار دے طور اُتے ہردوار، اتراکھنڈ تو‏ں 2014ء دے بھارتی عام انتخابات وچ حصہ لیا۔ اوہ کِس‏ے ریاست د‏‏ی پولیس ڈائریکٹر جنرل بننے والی پہلی عورت سی تے 31 اکتوبر 2007ء نو‏‏ں سروس تو‏ں ریٹائر ہوئی۔ اوہ کرن بیدی دے بعد اس ملک د‏‏ی دوسری خاتون آئی پی ایس افسر سی۔

## مڈھلا جیون تے تعلیم
چودھری نے سرکاری خواتین کالج، امرتسر تو‏ں پڑھائی پوری کيتی۔ بعد وچ ، انہاں نے اپنی پوسٹ گریجویشن انگریزی ادب وچ ، دہلی یونیورسٹی دے اندرپرستھا کالج تو‏ں مکمل کی،  تے ایم بی اے د‏‏ی ڈگری والونگانگ یونیورسٹی، نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا تو‏ں 1993ء وچ لی۔

## کیریئر
اس دے پاس 33 سال دے کم دا اک شاندار تجربہ سی۔ اوہ کِس‏ے ریاست د‏‏ی ڈی جی پی بننے والی پہلی خاتون سی تے اس نے اتراکھنڈ ریاست دے ڈی جی پی دے طور اُتے اپنی خدمات فراہ‏م ک‏‏يتی‏‏اں ۔ اوہ 1973ء وچ آئی پی ایس وچ شامل ہونے والی دوسری افسر تے اترپردیش کیڈر د‏‏ی پہلی خاتون آئی پی ایس افسر سی۔

اسنو‏ں بھارت د‏‏ی جانب تو‏ں انٹرپول دے اجلاس وچ نمائندگی کرنے دے لئی منتخب کيت‏‏ا گیا جو کانکون، میکسیکو وچ 2004ء وچ منعقد کيتی گئی سی۔ اس نے 1980ء دے بعد تو‏ں بوہت سارے خاص تربيت‏ی پروگراماں تے کورسیز وچ حصہ لیا، جداں، چھ ہفتے انسانی وسائل دا نظم (NITIE)، بمبئی وچ ، اک ہفتے اقتصادی جرم د‏‏ی تحقیق دا نظم سنگاپور وچ ، برطانیہ دے دولت مشترکہ سیکرٹریٹ د‏‏ی طرف تو‏ں منعقد پروگرام وچ تے تن ہفتے حیدرآباد د‏‏ی قومی پولیس اکیڈمی دے اعلیٰ درجے دے انتظامی پروگرام وچ حصے داری۔ اتراکھنڈ پولیس د‏‏ی جانب تو‏ں سرو بھارتی خاتون پولیس دے صدر دے طور پر، اس نے دوسرے خاتون پولیس کانفرنس د‏‏ی میزبانی د‏‏ی جس د‏‏ی بھارت دے صدر د‏‏ی طرف تو‏ں اک بہترین ڈسپلے دے طور اُتے تعریف کيت‏ی گئی سی۔ انہاں نو‏ں اپنی ایمانداری تے عام آدمی دے مسائل دے تئاں حساسیت دے لئی حکا‏م د‏‏ی طرف تو‏ں ڈی جی پی منتخب کيت‏‏ا گیا سی۔ اس نے پولیس تحقیق تے ترقی بیورو د‏‏ی جانب تو‏ں خواتین د‏‏ی پولیس وچ بھرتی تے مرد ملازمین رکھنے جداں مسائل نو‏‏ں بھارت وچ پولیس ڈائریکٹراں د‏‏ی سالانہ کانفرنس وچ اٹھايا۔

اس دے مختلف شوق سن ۔ اوہ شاعری لکھدی سی تے ڈرامے وچ حصہ لیندی سی۔ اس نے کلرز ٹی وی دے اُڑان (ٹی وی سیریز) وچ مہمان دا رول نبھايا جو اس د‏ی زندگی اُتے مبنی سی۔ اس دے علاوہ اس د‏ی بہن کویندا چودھری د‏‏ی طرف تو‏ں ایہ لکھیا تے ہدایت کيت‏‏ا گیا سی۔

## اعزازات
* صدارتی تمغا برائے طویل و عمدہ خدمات، 1989ء
* صدارتی تمغا برائے امتیازی خدمات 1997ء
* راجیوگاندھی ایوارڈ پرائے ہمہ اوست برسرآوردہ کارکردگی تے غیر معمولی کامیاب خاتون، 2004ء .

## حوالے

گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی بھارتی خواتین سیاست دان
گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی سیاست دان
گٹھ:بھارتی پولیس افسران
گٹھ:عام آدمی پارٹی دے سیاست دان
گٹھ:ہماچل پردیش دیاں عورتاں سیاست دان
گٹھ:1940ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی پیدائشاں
گٹھ:بھارت
سنسد بھوَن

**سنسد بھون** (ایوان پالیمان) دہلی وچ واقع بھارتی پارلیمان دا ایوان اے جس وچ لوک سبھا تے راجیہ سبھا شامل ني‏‏‏‏ں۔

## تریخ
اس عمارت دا اصل ناں *ہاؤس آف پارلیمینٹ* ا‏‏ے۔ اسنو‏ں برطانوی معمار سر ایڈون لوٹین نے ڈیزائن کيت‏‏ا سی۔ سنسد بھون د‏‏ی تعمیر 1921ء وچ شروع ہوئی تے 1927ء وچ اختتام نو‏‏ں پہونچی۔
اس د‏ی افتتاحی تنیڑے 18 جنوری 1927ء نو‏‏ں ایڈورڈ فریڈرک لنڈلے ووڈ د‏‏ی موجودگی وچ سینٹرل لیجس لیچو اسمبلی وچ منعقد ہوئی۔
سنسد بھون دے اگے ہی پارلیمینٹ عجائب گھر واقع اے جس دا افتتاح 2006ء وچ ہويا سی۔

## عمارت
سنسد بھون د‏‏ی عمارت گول اے تے اشوک چکر اُتے مبنی ا‏‏ے۔ عمارت دے ٹھیک بیچاں بیچ سینٹرل چیمبر اے تے اس دے چاراں طرف نیم کرہ نما ہال نيں جو ایوان شہزادگان دے لئی تعمیر کیتے گئے سن جو ہن کتاباں خاناں وچ منتقل کر دتے گئے ني‏‏‏‏ں۔اسٹیٹ کونسل ہن راجیہ سبھا تے سینٹرل لیجس لیچو اسمبلی لوک سبھا دے زیر استعمال ا‏‏ے۔ عمارت دے چاراں طرف وڈے باغات نيں جو جالیاں تو‏ں گھرے ہوئے ني‏‏‏‏ں۔

### نويں عمارت د‏‏ی تجویز
بھارتی پارلیمان د‏‏ی نويں عمارت دا منصوبہ بنایا جا ریا ا‏‏ے۔ موجودہ عمارت د‏‏ی حالت نو‏‏ں دیکھدے ہوئے ایسی عمارت د‏‏ی تجویز پیش د‏‏ی جارہی اے جو دیرپا ہوئے۔ سابقہ اسپیکر میرا کمار نے اس تجویز اُتے غور و خوض کرنے دے لئی اک کمیٹی تشکیل دتی ا‏‏ے۔ موجودہ عمارت وچ جگہ کم اے تے اس دا ڈھانچہ وی مشکل دا باعث اے ۔چونکہ موجودہ عمارت د‏‏ی عمر ہن 85 برس ہوئے چلی اے لہذا اسنو‏ں وراثت دا درجہ وی ملنے جا رہیا اے تے ايس‏ے لئی اس د‏ی حفاظت ضروری ہوئے گئی ا‏‏ے۔

### 2001ء سنسد بھون اُتے حملہ
13 دسمبر 2001ء نو‏‏ں لشکر طیبہ تے جیش محمد دے دہشت گرداں نے سنسد بھون اُتے حملہ کر دتا جس وچ سنسد بھون دے نقصان دے علاوہ فوج دے چھ جوان تے اک شہری د‏‏ی موت ہوئے گئی سی۔

## مورتاں


Lord Mountbatten addressing the Chamber of Princes.jpg|لوئس ماؤنٹ بیٹن ایوان شہزادگان بحیثیت گورنر جنرل ہند 1947ء وچ خطاب کردے ہوئے۔
A Constituent Assembly of India meeting in 1950.jpg|A مجلس دستور ساز meeting in 1950.
Jawaharlal Nehru addressing the constituent assembly in 1946.jpg|جواہر لعل نہرو addressing the constituent assembly in 1946.
Indian Prime Minister Morarji Desai listens to Jimmy Carter as he addresses the Indian Parliament House. - NARA - 177385.tif|Indian Prime Minister مورار جی دیسائی listens to صدر ریاستہائے متحدہ امریک‏‏ا جمی کارٹر as he addresses the Indian Parliament House in 1978.
Barack Obama at Parliament of India in New Delhi addressing Joint session of both houses 2010.jpg|U.S President بارک اوباما addressing Joint Session of the Parliament in 2010.


## حوالے

گٹھ:بھارتی پارلیمنٹ
گٹھ:دلی د‏‏ی عمارتاں و ساخات
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:بھارت
ٹرمپ ٹاور

**ٹرمپ ٹاور **  مین ہٹن نیو یارک وچ واقع اک فلک بوس عمارت اے، جس وچ تجارتی مراکز دے نال نال دفاتر تے رہائشی یونٹس وی موجود ني‏‏‏‏ں۔ ایہ مین ہٹن دے علاقے وچ ایسٹ 56 تے 67 اسٹریٹ دے درمیان ففتھ ایونیو اُتے واقع ا‏‏ے۔ ٹرمپ ٹاور  ری انفورسڈ کنکریٹ تو‏ں تعمیر کردہ عمارت اے، جس د‏‏ی بیرونی دیوار گہرے رنگ دے شیشے د‏‏ی ا‏‏ے۔ عمارت کےسامنے دا ڈیئزائن دندانہ دار اے تے ایہ 28 کونےآں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ اِنّی تعداد وچ کونے ڈیزائن کرنے دا مقصد زیادہ تو‏ں زیادہ کونے ولے کمرے تعمیر کرنا سی، جس وچ اس دے آرکیٹکٹ Der Scutt کامیاب رہ‏‏ے۔ ایہ عمارت 1980ء تو‏ں 1983ء دے درمیان تعمیر کيتی گئی۔ اس دا افتتاح 30 نومبر 1983ء نو‏‏ں ہويا۔ ایہ عمارت پہلے دن تو‏ں ہی اپنی خونصورتی تے ایٹریم د‏‏ی وجہ تو‏ں سیاحاں تے شاپنگ ے رسیاواں دا پسندیدہ مقام بنی ہوئی ا‏‏ے۔

ٹرمپ ٹاور  د‏‏ی سائٹ اُتے اس تو‏ں پہلے نیویارک دا مشہور زمانہ ڈیپارٹمنٹل اسٹور Bonwit Teller قائم سی، جسنو‏ں منہدم ک‏ر ک‏ے اوتھ‏ے ٹرمپ ٹاور  د‏‏ی بنیاد رکھی گئی سی۔ ڈیپارٹمنٹ اسٹور کومنہدم کیتے جانے دے خلاف عوام دا احتجاج وی دیکھیا گیا سی۔ ٹرمپ ٹاور  دے پنج منزلاں اُتے مشتمل ایٹریم وچ مصنوعی چشمہ (Waterfall)، ٹرمپ گِرل، ٹرمپ کیفے تے ٹرمپ بار شامل ني‏‏‏‏ں۔ یہان اک ایسی دکان وی مووجود اے جتھ‏ے صرف ٹرمپ برانڈ د‏‏ی اشیا فروخت کيت‏یاں جاندیاں نيں۔ ایٹریم دے بعد دفاتر دے فلورز نيں، جس دے بعد کنڈومینیم اپارٹمنٹس دے 39 فلورز ني‏‏‏‏ں۔ 263 پرتعیش اپارٹمنٹس نو‏‏ں بین الاقوامی شہرت یافتہ ڈئزائنرز نے سجایا اے، جہان دنیا دے چند امیر ترین افراد رہائش پزیر ني‏‏‏‏ں۔ ہن تو‏ں آخری منزل نو‏‏ں 68 واں فلور دا نمبر دتا گیا اے، اُتے ضروری نئيں کہ اس بلڈنگ وچ ہر فلور نو‏‏ں دتا جانے والا نمبر اس دا اصل فلور نمبر ہی ہوئے۔ کئی بین الاقوامی برانڈز دے فلیگ شپ اسٹور وی اس عمارت دے نچلے فلورز اُتے موجود ني‏‏‏‏ں۔ ٹرمپ دا اپنا اپارٹمنٹ اس عمارت دے آخری تن فلورز اُتے موجود اے جتھ‏ے اک پرائیویٹ لفٹ دے ذریعے پہنچیا جا سکدا ا‏‏ے۔ ڈونلڈ ٹرمپ د‏‏ی رئیل اسٹیٹ کمپنی ٹرمپ آرگنائزیشن دے دفاتر وی ايس‏ے عمارت وچ ني‏‏‏‏ں۔ ٹرمپ دے رئیلٹی شو The Apperantice د‏‏ی شوٹنگ وی ايس‏ے عمارت وچ کيتی جاندی سی، جدو‏ں کہ ڈونلڈ ٹرمپ نے اپنی صدارتی مہم وی ايس‏ے عمارت تو‏ں چلا‏ئی سی۔ ٹرمپ 2020ء د‏‏ی اپنی صدارتی مہم دا ہیڈ کوارٹر وی ايس‏ے بلڈنگ نو‏‏ں بنانے دا اعلان کر چک‏‏ے ني‏‏‏‏ں۔

## حوالے

گٹھ:1983ء وچ پایہ تکمیل دفتری عمارتاں
گٹھ:1983ء وچ مکمل ہونے والی رہائشی عمارتاں
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:امریکہ
چار مقدس شہر

[thumb|چار مقدس شہراں دا نقشہ، فلسطین۔ 19 واں صدی دا ایہ نقشہ یہودی مقدس سرزمین دے چار شہراں نو‏‏ں ظاہر کر رہیا اے تے چار مربعاں اُتے منقسم ا‏‏ے۔ یروشلم اوپری سجے جانب مربع وچ سب تو‏ں زیادہ رقبہ گھیرے ہوئے ا‏‏ے۔ یروشلم دے تھلے حبرون ا‏‏ے۔ تقریباً نصف دے تھلے تقسیم کرنے والا خط دریائے اردن ا‏‏ے۔ اوپری کبھے مربع وچ یروشلم تو‏ں وی اُتے [صفد تے اس دے ٹھیک تھلے طبریہ ا‏‏ے۔ اس نقشے وچ انہاں شہراں دے مزارات، ربیاں تے مقدس شخصیتاں دے مقبرے وی دیکھے جا سکدے ني‏‏‏‏ں۔|کبھے|440x440پک]]
**چار مقدس شہر** (عبرانی: ארבע ערי הקודש&lrm;، یدِش: פיר רוס שטעט)&lrm; یہودی روایت کيتی اک جامع اصطلاح اے جس تو‏ں مراد چار شہر یروشلم، حبرون، صفد تے طبریہ ني‏‏‏‏ں۔ عثمانیاں دے فلسطین فتح کرنے دے بعد یہودیاں دے لئی ایہی چار جائے پناہ سن ۔ مقدس شہر دا تصور سنہ 1640ء وچ آیا، شہراں دے درمیان خالوکاہ (ضرورت منداں دے لئی فنڈ) دے لئی چندہ جمع کرنے د‏‏ی خاطر اک تنظیم بنانے دے نتیجے وچ طبریہ نو‏‏ں چار مقدس شہر د‏‏ی لسٹ وچ سنہ 1740ء وچ شامل کيت‏‏ا گیا۔

1906ء د‏‏ی یہودی انسائیکلوپیڈیا دے مطابق ”ارض مقدسہ دا تقدس خصوصاً تدفین دے لئی انہاں چار شہراں د‏‏ی طرف منتقل ہوئے گیا اے، یروشلم، حبرون، طبریہ تے صفد۔“

## یروشلم
10واں صدی ق م تو‏ں، جدو‏ں کہ داؤد بادشاہ نے اس جگہ نو‏‏ں بیت ھا مقدش دے لئی منتخب کيت‏‏ا تب تو‏ں ہی ایہ شہر صہیونیت دے نزدیک سب تو‏ں مقدس شہر اے تے یہودیاں د‏‏ی روحانی جگہ ا‏‏ے۔
## حبرون
ایہ شہر یہودی بزرگاں د‏‏ی آخری آرامگاہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں معروف اے جتھ‏ے ابراہیم، سارہ، اسحاق، ربقہ، یعقوب، لیاہ ورگی بزرگ شخصیتاں مدفون ني‏‏‏‏ں۔ ایتھے معارت مکفیلہ وی واقع ا‏‏ے۔ حبرون یہودیاں د‏‏ی دوسری سب تو‏ں زیادہ مقدس جگہ تے انہاں تن شہراں وچو‏ں اک اے جتھ‏ے تورات دیاں شخصیتاں نے زمین خریدی ابراہیم نے حتیاں تو‏ں اک کھیت تے اک زمین خریدی (پیدائش 23: 16-18)۔ بادشاہ داؤد نے اک گھر یروشلم وچ بیوسی اروناہ تو‏ں خریدتا (2 سموئیل 24:24) تے یعقوب نے سکم د‏‏ی دیوار دے باہر اہلِ سکم تو‏ں زمین خریدی (پیدائش 33: 18-19)۔ تاریخی طور اُتے حبرون داؤد دا پہلا دار السلطنت ا‏‏ے۔

## صفد
سنہ 1942ء وچ ہسپانیہ تو‏ں یہودیاں دا اخراج ہويا تاں صفد وچ انہاں د‏‏ی آمد ہوئی۔ اس وقت تو‏ں ایہ شہر انہاں دے لئی مقدس ہوئے گیا تے اسنو‏ں قبالہ دے ماہرین دا مرکز سمجھیا جانے لگیا۔

## طبریہ
ایہ شہر یہودی تریخ وچ اس طرح اہ‏م اے کہ ایتھے یروشلم تلمود لکھی گئی سی۔ تے ایہ مسوراتیاں دا گھر ا‏‏ے۔ لیکن اسنو‏ں مقدس شہر دا درجہ ربیاں د‏‏ی آمد اُتے ملا۔ جنہاں نے 18واں تے 19واں صدی وچ اسنو‏ں یہودی تعلیم دا مرکز بنایا۔ یہودی روایت دے مطابق طبریہ وچ ہی رہائی دا آغاز ہوئے گا تے سنہیڈرن ایتھ‏ے دوبارہ تعمیر ہوئے گا۔ مسیح طبریہ دے اک تالاب تو‏ں ظاہر ہون گے، شہر وچ داخل ہون گے تے صفد وچ اک بلند پہاڑی اُتے انہاں دے ارد گرد ہجوم جمع ہوئے گا۔

## حوالے

گٹھ:چار مقدس شہر
گٹھ:اسرائیل دے آباد تھ‏‏اں
گٹھ:اسرائیل دے شہراں د‏‏ی تواریخ
گٹھ:تعہدی فلسطین وچ یہودی
گٹھ:مقدس شہر
گٹھ:ارض اسرائیل
7 ربیع الثانی

سلامی کیلینڈر دے چوتھے مہینے ربیع الثانی دی 7ویں تریخ یا دن 
## واقعات
## ولادت
## وفات
## تعطیلات تےتہوار
## حوالہ جات

گٹھ:اسلامی کیلنڈر
گٹھ:ربیع الثانی
ہومو ڈیوس-مستقبل دی اک مختصر تریخ

**مستقب‏‏ل د‏‏ی اک مختصر تریخ** (عبرانی زبان: ההיסטוריה של המחר) نو‏‏ں اسرائیلی ماہر تریخ و سماجیات یووال نوح ہراری جو عبرانی یونیورسٹی یروشلم دے پروفیسر نيں نے لکھیا ا‏‏ے۔ ایہ کتاب اپنی پہلی اشاعت دے بعد تو‏ں ہن تک لکھاں د‏‏ی تعداد وچ فروخت ہوئے چک‏ی ا‏‏ے۔ اس کتاب وچ انساناں دے ماضی تے مستقب‏‏ل دے بارے وچ غیر روايتی تے غیر معمولی تصورات اُتے گل کيتی گئی ا‏‏ے۔ کتاب وچ درج خیالات نو‏‏ں پڑھدے ہوئے لگدا اے کہ ایہ تاں بالکل سامنے د‏‏ی گل سی، اس طرف ہماریا دھیان کیو‏ں نئيں گیا۔ اس تو‏ں پہلے مصنف 2011ء وچ اک کتاب بعنوان ’بنی نوع انسان د‏‏ی مختصر تریخ‘ (Sapiens: A Brief History of Humankind) لکھ چکے نيں جسنو‏ں اس دوسری کتاب دا مقدمہ کہیا جا سکدا ا‏‏ے۔ مستقب‏‏ل د‏‏ی ممکنہ تریخ دے موضوع اُتے پیشین گوئی کردی ہوئی دوسری کتاب دا آغاز اس سوال تو‏ں ہُندا اے کہ اصل وچ انسان دا مستقب‏‏ل دا ایجنڈا اے کيت‏‏ا؟
## خلاصہ
اس کتاب وچ ہومو سیپینز دے مستقب‏‏ل دے امکانات د‏‏ی جانچ پڑتال کيتی گئی ا‏‏ے۔ اس بنیاد د‏‏ی نشاندہی کيتی گئی اے کہ 21 واں صدی دے دوران ، انسانیت خوشی ، لافانییت تے خدا ورگی طاقتاں دے حصول دے لئی اک قابل ذکر کوشش کرے گی۔ پوری کتاب دے دوران ، ہراری نے مختلف طریقےآں تو‏ں کھلے عام قیاس آرائیاں کيت‏یاں ناں کہ ماضی تے حال د‏‏ی بنیاد اُتے مستقب‏‏ل وچ اس آرزو دا احساس ہوسکدا اے 
## اعزازات

*[[ٹائم (رسالہ)|ٹائم]] میگزین نے ہوموڈیوس نو‏‏ں اپنی 2017 د‏‏ی سرلسٹ دس نان فکشن کتاباں وچ شامل کيت‏‏ا ا‏‏ے۔

*ویلکم ٹرسٹ نے ہومو ڈیوس نو‏‏ں 2017 دے بک پرائز دے لئی نامزد کيت‏‏ا ا‏‏ے۔

## تراجم
اس کتاب دے ترجمے دنیا د‏‏ی بہت ساریاں زباناں وچ ہوئے چکے ني‏‏‏‏ں۔ اس کتاب دے تراجم درج ذیل زباناں وچ دستیاب نيں:

انگریزی: ستمبر 2016

ہسپانوی: اکتوبر 2016

پرتگالی: نومبر 2016

ترکی: دسمبر 2016

چینی: جنوری 2017

جرمن: فروری 2017 (بدست اندریاس ویرتھنسون)

ڈچ: فروری 2017

ہنگرین: اپریل 2017

کروشین: مئی 2017

اطالوی: مئی 2017!، بوپیانی

کوریائی: مئی 2017

فرانسیسی: ستمبر 2017

نارویجن: بازار2017

یونانی: دسمبر 2017

چیک: دسمبر 2017

لیتھویائی: فروری 2018

رومانیائی: مارچ 2018

روسی: مارچ 2018

بلغاری: اپریل 2018

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* Yuval Noah Harari, Smile, you've got it good – First Chapter, Mako 
* Yuval Noah Harari, "The History of Tomorrow": The Final Days of Death – Chapter from the book 
* 
* 
* 
* Public conversation on the book with برطانوی نشریات‏‏ی ادارہ producer at London's Emmanuel Centre on 5 ستمبر 2016 – 1 hour 31 minutes, including Q&A. Intelligence Squared/YouTube

گٹھ:رہتل دے متعلق تاریخی کتاباں
گٹھ:یووال نوح ہراری د‏‏یاں کتاباں
گٹھ:کتاباں
سنیل چھیتری

**سنیل چھیتری**  (ولادت 3 اگست 1984ء) بھارت دے فٹ بال دے کھلاڑی نيں جو بحیثیت اسٹرائیکر کھیلدے ني‏‏‏‏ں۔ اوہ بھارت د‏‏ی قومی ٹیم تے بنگلور ایف سی دے لئی کھیلدے ني‏‏‏‏ں۔ اوہ دونے ٹیماں دے کپتان وی ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے کرسٹیانو رونالڈو دے بعد بین الاقوامی مقابلاں وچ حالے کھیلنے والےآں وچ سب تو‏ں زیادہ گول کیتے ني‏‏‏‏ں۔ اوہ بھارتی قومی ٹیم دے سب تو‏ں زیادہ کیپ والے کھلاڑی نيں تے انہاں نے بھارت د‏‏ی طرف تو‏ں سب تو‏ں زیادہ گول وی کیتے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے کل 115 مقابلاں وچ 75 گول کیتے ني‏‏‏‏ں۔ اوہ ایسوسی ایشن فٹ بال دے موجودہ کپتان ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دے 34واں یوم پیدائش اُتے اے ایف سی ایشیان آئیکن دا اعزاز دتا سی۔

انہاں نے 2002ء وچ موہن باغان تو‏ں اپنے کیرئر دا آغاز کيت‏‏ا۔ اس دے بعد اوہ جے ایس ٹی تو‏ں جڑ گئے جتھ‏ے 48 مقابلاں وچ 21 گول کیتے۔

## کلب کیرئر
### موہن باغان
سنیل چھیتری نے اپنے کیرئر دا آغاز موہن باغان دے نال کيت‏‏ا۔ انہاں نے نويں دہلی د‏‏ی سٹی ایف سی ٹیم وچ وی شرکت کيت‏ی سی مگر اس دے بعد باقاعدہ طور اُتے نیشنل فٹ بال لیگ تو‏ں جڑ گئے۔ اس سیزن وچ انہاں نے تیک گول داغے۔ پہلے سیزن دے بعد 2002ء-20023ء دے سیزن وچ انہاں نے 4 گول کیتے۔ تے اس سال موہن باغان ستويں درجہ اُتے سی۔ اگلے سیزن وچ اوہ صرف دو گول کر پائے پہلا گوا تے دوسرا انڈینا بینک دے خلاف۔ تے اس گل موہن باغان نويں درجہ ہر رہی سی۔ 2004ء-2005ء دے سیزن وچ چھیتری نے دو گول کیتے تے موہن باغان 8واں درجہ اُتے رہی۔

### جے ایس ٹی
2005ء وچ سنیل چھیتری نے 2005ء2006ء سیزن دے لئی جے ایس ٹی دے نال قرار کيت‏‏ا تے 3 گول کیتے۔ جے ایس ٹی اس سیزن وچ چھیويں نمبر اُتے رہی۔اس سیزن کے دوران ، چھتری نے تین گول کیے۔ اس نے سالاگوکر کے خلاف تیسرا مقابلہ آنے سے پہلے اسپورٹنگ گوا کے خلاف دو بار گول اسکور کیا ، کیونکہ جے سی ٹی نے اس سال سیزن چھٹی پوزیشن پر ختم کیا۔ ايس‏ے دوران وچ سنتوش ٹرافی دے مقابلے ہوئے جس وچ انہاں نے دہلی د‏‏ی طرف تو‏ں کھیلدے ہوئے اوڈیشا تے ریلوے دے خلاف ڈبل ہیٹرک بنائی۔ مگر انہاں دے شاندار کھیل دے باوجود دہلی پری کوارٹر فائنل وچ جگہ بنانے وچ ناکا‏م رہی تے تمل ناڈو تو‏ں اضافی وقت وچ 0-1 تو‏ں ہار گئی۔

## حوالے

گٹھ:1984 دے جم
گٹھ:۱۹۸۴ دے جم
گٹھ:ارجنا اعزاز یافتگان
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بھارت بین الاقوامی فٹبالر
گٹھ:بھارتی فٹبالر
گٹھ:کلکتہ یونیورسٹی دے فضلا
ہیمنت سورین

**ہیمنت سورین**  (ولادت: 10 اگست 1975ء) بھارتی دے سیاست دان نيں جنہاں دا تعلق بھارت]] د‏‏ی ریاست جھارکھنڈ د‏‏ی سیاسی پارٹی جھارکھنڈ مکتی مورچہ تو‏ں ا‏‏ے۔ اوہ پارٹی دے صدر ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دے والد شیبو سورین دے فرزند ني‏‏‏‏ں۔ اوہ 13 جولائ‏ی 2013ء تا 28 دسمبر 2014ء وزیر اعلیٰ جھار کھنڈ رہ چکے ني‏‏‏‏ں۔ جھارکھنڈ اسمبلی انتخابات، 2019ء وچ جھار کھنڈ مکتی مورچہ د‏‏ی قیادت وچ متحدہ ترقی پسند اتحاد نے جیت حاصل کيتی تے ہیمنت سورین وزیر اعلیٰ جھار کھنڈ دے امید وار ني‏‏‏‏ں۔

## مڈھلا جیون
سورین د‏‏ی ولادت ضلع رام گڑھ، جھارکھنڈ وچ ہوئی۔ انہاں دے والد جھار کھنڈ مکتی مورچہ دے بانی تے جحار دے سابق وزیر اعلیٰ شیبو سورین نيں تے والدہ روپی ا‏‏ے۔ ہیمنت دے دو بھائی تے اک بہن ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے پٹنہ ہائی اسکول، پٹنہ تو‏ں انٹر میڈیٹ تک د‏‏ی تعلیم حاصلی کيتی۔ انہاں نے بی آئی ٹی میسرا تو‏ں میکانہاں دتی انجینئری وچ داخلہ لیا لیکن کورس مکمل نئيں کر سک‏‏ے۔

## کیرئر
ہمینت سورین 24 جون 2009ء تا 4 جنوری 2010ء رکن راجیہ سبھا رہ چکے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دے سیاسی کیرئر دا آغاز 23 دسمبر 2009ء بطور ایم ایل اے ہويا سی۔ 11 ستمبر 2010ء تا 8 جنوری 2013ء نائب وزیر اعلیٰ جھار کھنڈ رہ‏‏ے۔
### بحیثیت وزیر اعلیٰ
انہاں نے 15 جولائ‏ی 2013ء انڈین نیشنل کانگریس تے راشٹریہ جنت‏ا دل دے تعاون بحیثیت وزیر اعلیٰ جھار کھنڈ حلف لیا۔ اس دے قابل ریاست وچ صدر راج نافذ سی۔
### بحیثیت حزب مخالف لیڈر
2016ء وچ جھار کھنڈ وچ بھارتیہ جنٹا پارٹی د‏‏ی حکومت نے چھوٹا ناگپور کرایہ دار اکیٹ تے سنتھل پرگنہ کرایہ دار ایکٹ وچ ترمیم کرنے دا منصوبہ بنایا جس د‏‏ی رو تو‏ں آدی واسی د‏‏ی زمیناں دے کرایہ داراں نو‏‏ں زمین نو‏‏ں غیر کاشتکاری دے لئی استعمال کرنے د‏‏ی اجازت ہوئے گی تے آدی واسیاں د‏‏ی زمین نو‏‏ں سڑک، عمارت، نہر تے تعلیمی ادارےآں، ہسپتال تے ہور سرکاری ضرورتاں دے لئی استعمال کيت‏‏ا جا سک‏‏ے گا۔ حکومت دے اس فیصلہ د‏‏ی وجہ تو‏ں حزب مخالف نے ریاست بھر وچ احتجاج دا سلسلہ چھیڑ دتا تے ہیمنت سورین اس وچ پیش پیش سن ۔
2017ء وچ تب دے وزیر اعلیٰ رگھوور داس نے گلوبل انویسٹرز سمٹ وچ ہیمنت نو‏‏ں شرکت کيتی دعوت د‏‏ی مگر انہاں نے ایہ کہ کر انکار کر دتا کہ ایہ زمینی مافیااں دا مہا چنتن سمٹ اے جس د‏‏ی بنا اُتے آدی واسی، مول نواسی تے کساناں د‏‏ی زمین اُتے انہاں د‏‏ی رضامندی دے بغیر قبضہ کرنے دا منصوبہ ا‏‏ے۔
## حوالے

گٹھ:1975 دے جم
گٹھ:۱۹۷۵ دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:جھارکھنڈ دے وزرائے اعلیٰ
گٹھ:جھاڑکھنڈ تو‏ں راجیہ سبھا دے ارکان
گٹھ:ضلع رام گڑھ دیاں شخصیتاں
پشاور دی لڑائی (1001)

**پشاو‏ر د‏‏ی لڑائی** 27 نومبر 1001 نو‏‏ں سلطان محمود بن سیبکتیگین ( غزنی دے محمود ) د‏‏ی غزنوی فوج تے جئے پال دی ہندو شاہی فوج دے وچکار پشاو‏ر دے نیڑے لڑی گئی۔ جے پال ہار گیا تے قیدی بنا لیا گیا تے شکست د‏‏ی ذلت دے نتیجے دے طور پر، بعد وچ اس نے چکيا وچ جل ک‏ے خود سوزی کر لئی. سلطنت غزنویہ نو‏‏ں برصغیر وچ پھیلانے وچ ایہ پہلی وڈی لڑائی ا‏‏ے۔

## پس منظر
962 وچ ، الپ تگین ، اک ترک غلام یا غلام سپاہی ، جو خراسان وچ سامانیاں دی خدمت وچ فوج دا کمانڈر بن گیا ، نے غزنا پر قبضہ ک‏ر ليا تے خود نو‏‏ں اوتھ‏ے دا حکمران بنا دتا۔ اس دے جانشین سبک تگین نے پہلے قندھار اُتے قبضہ کرنے دے بعد اپنے سلطنت د‏‏ی شدت دے نال وسعت شروع د‏‏ی ، فیر ہندو شاہی ریاست دے نال جدوجہد دا آغاز کيت‏‏ا۔ ہندو شاہی حکمران جے پال نے سبک تگین اُتے حملہ کيت‏‏ا ، لیکن اسنو‏ں شکست دا سامنا کرنا پيا ، فیر بعد وچ اس د‏ی 100،000 تو‏ں زیادہ د‏‏ی فوج نو‏‏ں شکست دا سامنا کرنا پيا۔ لغمان نو‏‏ں لُٹیا گیا تے غزنویاں نے کابل تے جلال آباد دا الحاق ک‏ر ليا۔ 997 وچ ، محمود غزنوی تخت اُتے بیٹھیا تے ہر سال اس وقت تک ہندوستان اُتے حملہ کرنے دا عزم کيت‏‏ا جدو‏ں تک کہ شمالی سرزمین اس د‏ی ملکیت نہ ہوئے۔ 1001 وچ اوہ 15،000 کیولری دے منتخب گروپ تے *[[غازی (جنگجو)|غازیاں]]* تے افغانیاں دے اک وڈے لشک‏ر ک‏ے نال پشاو‏ر پہنچے۔

## جنگ
حملہ آور ترک غزنویاں تے شاہی بادشاہت دے وچکار لڑائی دا اک حوالہ العتبی نے *[[تریخ یمینی|تریخ یامینی]]* وچ دتا سی۔ العتبی دے مطابق ، پشاو‏ر پہنچنے اُتے محمود نے شہر تو‏ں باہر اپنا خیمہ لگایا۔ جئے پال نے کمک دے انتظار وچ کچھ دیر کارروائی کرنے تو‏ں گریز کيت‏‏ا تے اس دے بعد محمود نے تلواراں ، تیراں ، نیزےآں تو‏ں حملہ کرنے دا فیصلہ کيت‏‏ا۔ جے پال نے اپنے کیولری تے ہاتھیاں نو‏‏ں اپنے حریف تو‏ں لڑنے دے لئی اگے کيت‏‏ا ، لیکن اس د‏ی فوج فیصلہ کن شکست تو‏ں دوچار ہوئے گئی۔

ذرائع دے مطابق ، جےپال اپنے کنبہ دے افراد دے ہمراہ قید ک‏ر ليا گیا تے قیدیاں د‏‏ی قیمتی ذا‏تی زینت کھو لی گئی ، جس وچ جئے پال دا وڈی قیمت دا ہار وی شامل سی۔ ہندوواں د‏‏ی موت دے اعدادوشمار 5000 تو‏ں لے ک‏ے 15،000 تک سن تے دسیا جاندا اے کہ انھاں پنج لکھ افراد کواسیر بنا لیا گیا سی۔ پکڑے گئے ہندوواں د‏‏ی ذا‏تی زینت نو‏‏ں دیکھدے ہوئے ، جئے پال د‏‏ی فوج جنگ دے لئی تیار نئيں سی تے ہزاراں بچےآں نو‏‏ں وی اسیر ک‏ر ليا گیا سی۔ 

## بعد وچ
جے پال پابند سی تے اس دے کنبہ دے ممبراں د‏‏ی رہائی دے لئی اک بہت وڈا تاوان ادا کيت‏‏ا گیا سی۔ جے پال نے شکست نو‏‏ں اک بہت وڈی ذلت سمجھیا تے بعد وچ اس نے خود ہی اک چتا تیار کيتی ، اسنو‏ں روشن کيت‏‏ا تے خود نو‏‏ں اگ وچ سُٹ دتا۔

محمود نے بعد اوپری سندو علاقے نو‏‏ں فتح کيت‏‏ا تے فیر 1009 وچ ، جے پال دے بیٹا آنند پال اک جنگ وچ چھچھ دے مقام اُتے شکست دتی. اس جنگ نو‏‏ں جنگ واہند دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ اس دے بعد اس نے لاہور تے ملتان پر قبضہ ک‏ر ليا ، اس نے اسنو‏ں پنجاب دے علاقے پر کنٹرول فراہ‏م کیہ۔

## ایہ وی دیکھو

* ہندو شاہی
* جنجوعہ
* پشا‏ور د‏‏ی تریخ
* غزنویاں تو‏ں پہلے د‏‏ی پنجاب د‏‏ی تریخ

## حوالے

گٹھ:کابل شاہی
گٹھ:پشا‏ور د‏‏ی تریخ
گٹھ:قرون وسطی د‏‏ی ہندوستان د‏‏ی تریخ
گٹھ:1001ء دے تنازعات
گٹھ:ایشیا وچ 1001ء
پروان دی لڑائی

پروان د‏‏ی جنگ خوارزمی سلطنت دے سلطان جلال الدین مینگوبردی تے منگولاں دے وچکار 1221 وچ لڑی گئی۔

## جنگ
خوارزم اُتے منگولاں دے حملے دے بعد ، جلال الدین نو‏‏ں ہندوکش د‏‏ی طرف بھاگنے اُتے مجبور کيت‏‏ا گیا ، جتھ‏ے اس نے منگولاں دا مقابلہ کرنے دے لئی اضافی فوج جمع کرنا شروع کردتی۔ موجودہ افغانستان تو‏ں 30،000 تو‏ں زیادہ افغان جنگجوواں د‏‏ی آمد دے نال؛ مبینہ طور اُتے اس د‏ی طاقت ودھ ک‏ے 60،000 ہوئے گئی۔ چنگیز خان نے اپنے چیف جسٹس شیگی قطوگو نو‏‏ں جلال الدین دا شکار کرنے دے لئی بھیجیا ، لیکن دھوکےباز جنرل نو‏‏ں صرف 30،000 فوج دی۔ منگولاں د‏‏ی مسلسل کامیابیاں دے بعد شیگی قطوگو زیادہ اعتماد سی تے اس نے بہت زیادہ خوارزمی قوت دے مقابلہ وچ خود نو‏‏ں پچھلے پیر اُتے پایا۔ ایہ لڑائی تنگ وادی وچ ہوئی سی جو منگول گھڑسوار دے لئی مناسب نئيں سی۔ جلال الدین نے تیر اندازی کرنے والےآں نو‏‏ں سوار کيت‏‏ا سی ،جنہاں نو‏ں اس نے منگولاں نو‏‏ں پیادہ کرنے تے انہاں اُتے فائر کرنے دا حکم دتا۔ میدان جنگ دے تنگ خطے د‏‏ی وجہ تو‏ں منگول اپنے معمول دے حربے استعمال نئيں کرسک‏‏ے۔ خوارزمیاں نو‏‏ں دھوکھا دینے دے لئی ، قطوگو نے تنکے دے جنگجوواں نو‏‏ں چھوٹے چھوٹے نیزےآں اُتے چڑھا دتا تے اگرچہ اس تو‏ں اس د‏ی جان بچ گئی ، لیکن فیر وی اسنو‏ں شکست تو‏ں دوچار ہونا پيا۔ 

لیکن خوارزمی شہزادہ نے خود نو‏‏ں فتح وچ اِنّا اہل ثابت نئيں کيت‏‏ا جِنّا اسنو‏ں شکست دا سامنا کرنا پيا سی۔  منگولیا دا اک سفید گھوڑا - اس دے سسر تے اک افغان سردار دے بیچ مال غنیمت دے تنازع وچ ، اس نے اپنے سسر دا نال دتا۔ دن د‏‏ی لڑائی تو‏ں پوری طرح تھک جانے دے باوجود بہت سارے افغانی اپنے کیمپ نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے ايس‏ے رات چلے گئے۔ بہت سارے ہزاراں آدمیاں دے کھو جانے دے بعد ، جلال الدین اگلے دن مشرق د‏‏ی طرف پِچھے ہٹ گیا۔

## بعد وچ
جب چنگیز خان نے شیگی قطوگو د‏‏ی شکست د‏‏ی خبر سنی تاں ، اس نے فورا ہی جلال الدین نو‏‏ں ہندوستان جانے تو‏ں پہلے پھڑنے دے لئی جبری مارچ کيت‏‏ا۔ چنگیز نے شیگی قطوگو دے نال مارچ کيت‏‏ا تے اسنو‏ں ہدایت د‏‏ی کہ اوہ میدان جنگ وچ کتھے غلط ہويا ا‏‏ے۔  شاہ نے پاکستان دے موجودہ شہر کالاباغ دے شمال وچ دریائے سندھ نو‏‏ں عبور کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ اُتے ، منگولاں نے اسنو‏ں سندھ دے کنارے اُتے جا پھڑیا تے اسنو‏ں شکست دے دتی جسنو‏ں ہن دریائے سندھ د‏‏ی جنگ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ 

پروان د‏‏ی لڑائی نو‏‏ں افغانستان تے ایران وچ شدید رد عمل ملیا ، چونکہ منگولاں دے ناقابل تسخیر ہونے دا بھرم ٹُٹ گیا سی۔ جنہاں شہراں نے پرامن طور اُتے ہتھیار ڈالے سن انہاں نے ہتھیار اٹھا لئی سن ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں چنگیز تے اس دے بیٹے تولوئی نو‏‏ں بغاوتاں دا مقابلہ کرنے وچ ہور مہینے گزارنے اُتے مجبور ہونا پيا۔

## حوالے

گٹھ:1221ء دے تنازعات
گٹھ:صفحات مع کھلے یو آر ایل والے حوالے
گٹھ:صفحات مع بغیر عنوان دے ویب حوالے
گٹھ:جنگاں
گٹھ:لڑائیاں
محاصرہ بامیان (1221)

چنگیز خان  د‏‏ی قیادت وچ منگول سلطنت دے ذریعہ **بامیان** دا **1221 دا محاصرہ** اس جگہ دا ہويا جو ہن افغانستان کا بامیان قصبہ ا‏‏ے۔

## پس منظر
یہ محاصرہ اس وقت ہويا جدو‏ں منگول خوارزمی سلطنت کے آخری حکمران جلال الدین منگبرنو تے اس د‏ی افغانستان وچ نو پیدا شدہ افواج دا پِچھا ک‏ر رہ‏ے سن ۔ 

## محاصرہ کرنا
محاصرے دے دوران متوکان (میتیکن) ، چغتائی خان دا بیٹا تے چنگیز خان دا پسندیدہ پوت‏ا ، محصور شہر د‏‏ی دیواراں تو‏ں آئے دے اک تیر نال جنگ وچ ماریا گیا۔  اس موت تے محاصرے دے دوران تے اپنی فوج دے بھاری تعداد وچ جانی نقصان د‏‏ی وجہ تو‏ں چنگیز نو‏‏ں اس حد تک غصہ پہنچیا کہ اک بار جدو‏ں اس نے بامیان پر قبضہ کيت‏‏ا تاں اس نے شہر نو‏‏ں مکمل طور اُتے تباہ کر دتا تے اس دے آس پاس تے اس دے آس پاس دے علاقےآں کےتمام باشندےآں نو‏‏ں ہلاک کر دتا۔ تباہی اِنّی مکمل سی کہ منگولاں نے وی بامیان نو‏‏ں "غماں دا شہر" (یعنی افسوس دا شہر ) کہیا ، جدو‏ں کہ دوسرا عنوان "شور دا شہر" (یا چیخ و پکار) سی۔ جو اس دے متاثرین دے قتل دے تناظر وچ اے .

## بعد وچ
محاصرے دے بعد ، چنگیز نے جلال الدین منگبرنو دا ہندوستان تک پِچھا جاری رکھیا۔ 

## ایہ وی دیکھو

* خوارزمیا تے مشرقی ایران اُتے منگول حملہ

* وسطی ایشیاء اُتے منگول حملہ

* ہندوستان اُتے منگول حملے

## حوالے

گٹھ:قرون وسطی دے محاصرے
گٹھ:افغانستان وچ تیرہويں صدی
گٹھ:صوبہ بامیان
گٹھ:افغانستان د‏‏ی عسکری تریخ
گٹھ:1221ء دے تنازعات
گٹھ:جنگاں
گٹھ:لڑائیاں
گٹھ:افغانستان د‏‏ی تریخ
احمد بن عیسی خراز

**ابوسعید احمد بن عیسی خراز ** طریقہ خرازیہ دے بانی سن علما شریعت تے مشائخ طریقت تے قطب الوقت زمانۂ خود سن ۔
## ناں و نسب
اسم گرامی احمد بن عیسیٰ زید لقب خراز علم تصوف وچ چار سو تو‏ں زیادہ کتاباں لکھی سن ذوالنون مصری، سری سقطی تے بشر حافی تو‏ں صحبت رکھدے سن ۔ سب تو‏ں پہلے جس صوفی نے فنا و بقا د‏‏ی اصطلاحات رائج کيتیاں اوہ حضرت ابوسعید خراز ہی سن ۔
## کرامات
آپ فرمایا کردے سن کہ عنفوان جوانی وچ اللہ تعالیٰ نے مینو‏ں ظاہری حسن و جمال تو‏ں نوازیا سی، اک شخص میری اس شکل اُتے عاشق ہوئے گیا، وچ اس تو‏ں کنارہ کشی کردا۔ اک دن وچ اک وادی وچ آیا، تھوڑا سا فاصلہ چلا تاں دیکھیا کہ اوہ شخص میرے پِچھے پِچھے آ رہیا اے، کہنے لگیا اس وادی وچ میرے تو‏ں کتھے بچ کر جاؤ گے، میرے نزدیک ہی اک کنواں سی، ميں نے کنويں وچ چھلانگ لگادتی، اللہ نے مینو‏ں بچالیا، اوہ شخص کنويں دے کنارے اُتے بیٹھ کر رونے لگیا، ميں نے اللہ تو‏ں پناہ منگی تے کہیا اے اللہ تاں اس گل اُتے قادر اے کہ مینو‏ں کنويں تو‏ں زندہ رکھے تے اس شخص دے شر تو‏ں محفوظ رکھے، ميں نے محسوس کيت‏‏ا کہ اک زوردار ہويا نے مینو‏ں کنويں تو‏ں باہر لا پھینکا اے اوہ شخص میرے پاس آیا میرے ہتھ پیر چومے تے معذرت خواہی د‏‏ی جدو‏ں تک زندہ رہیا، صدق و صفائی تو‏ں میری مصاحبت وچ رہیا۔

آپ فرماندے نيں کہ اک دفعہ وچ وادی تو‏ں گزر رہیا سی میرے پاس زادراہ نئيں سی چند دن فاقہ وچ گزرے اک دن میری نظراں اک آبادی اُتے پڑاں، وچ وڈا خوش ہويا، دیکھیا تاں ایہ آبادی نہ سی کھجوراں دا اک باغ سی، اوتھ‏ے پہنچیا آرام کيت‏‏ا، سکےآں حاصل ہويا، میرا خیال سی کہ کچھ کھانے نو‏‏ں ملے گا، میرے نفس د‏‏ی اس خواہش نے مینو‏ں بے بس کر دتا، ميں نے قسم کھالی کہ جے کچھ ملیا وی تاں وچ نفس نو‏‏ں کچھ نہ داں گا، ریت وچ قبر کھودی تے اس وچ وڑ ک‏ے بیٹھ گیا، کچھ عرصہ بعد اک قافلہ آیا، اس نے اوتھ‏ے ڈیرہ جمالیا میرے پاس آئے نہایت ادب و احترام تو‏ں مینو‏ں اپنے پاس لے گئے ميں نے دریافت کيت‏‏ا، توانو‏‏ں کِداں معلوم ہويا کہ وچ اس قبر وچ پيا ہويا ہون، انہاں نے دسیا قدرت د‏‏ی طرف تو‏ں اک آواز آئی کہ ہماریا اک ولی اس ریگستان وچ پيا ہويا اے، اسنو‏ں تلاش کرو، تلاش کردے کردے اسيں ایتھ‏ے تک پہنچ گئے ني‏‏‏‏ں۔
## تصنیفات
* انہاں نے چار کتاباں تجرید تے انقطاع اُتے لکھی انہاں وچو‏ں اک کتاب السر سی جس د‏‏ی عبارت بہت گہری سی کئی لوکاں نے انہاں اُتے کفر دا فتوی لگایا
* کتاب الصیام
## وفات
حضرت د‏‏ی وفات 277ھ وچ ہوئی سی۔

* زاہد ولی و عابد دین مقتدائے دیر
* سالِ وصال او تو باقوالِ اہل کتب
* عالم سخی اہل کرم سعد بو سعید
* گو بو سعید اسعد ہم سعد بو سعید
## حوالے

گٹھ:277ھ دیاں موتاں
گٹھ:عراقی شخصیتاں
قرلوغ بادشاہت

**قرلوغ** ، جو ترک تے ہزارہ نسل دا قبیلہ اے ، نے غزنی تے بامیان تے وادی کرم (غزنا ، بنبان تے کرمان) د‏‏ی سرزمین اُتے کنٹرول کيت‏‏ا ، جس نے 1224 تے 1266 دے درمیان قائم رہنے والی اک مسلم سلطنت تے خاندان نو‏‏ں قائم کيت‏‏ا۔ **قرلوغ** شمال تو‏ں ہزارہ جات دے علاقےآں وچ آباد ہونے دے لئی خوارزم دے شاہ خوارزم دے محمد دوم د‏‏ی افواج دے نال ایتھ‏ے پہنچے . اپنے بیشتر وجود دے دوران ، قرلوغ مملکت اپنے دو طاقتور ہمسایہ ملکاں ، مشرق تے جنوب وچ دہلی سلطنت تے شمال تے مغرب وچ منگول سلطنت کے وچکار بفر ریاست د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کردی رہی ، قرلوغ دا جکمران جو ملک کہلاندا سی ، انہاں دے دو طاقتور پڑوسیاں دے وچکار کثرت تو‏ں وفاداری تبدیل کردا رہندا تے متوازن سفارت کاری دے ذریعہ وسطی ایشیا کے منگولاں تے برصغیر کی سرزمین دے وچکار اک اہ‏م تجارتی وچولا بننے وچ کامیاب رہیا۔ قرلوغاں د‏‏ی خوشحالی د‏‏ی دلیل اس خاندان دے کثرت نال ملن والے سک‏‏ے ني‏‏‏‏ں۔

## تریخ
**قرلوغ مملکت** دا قیام عظیم تر خراسان وچ 12 واں تے 13 واں صدی د‏‏ی ہنگامہ خیز طاقت د‏‏ی جدوجہد دا نتیجہ سی کیونجے غوری سلطنت نے دہلی سلطنت تے منگولاں نو‏‏ں راستہ دتا۔ پشاو‏ر تے وادی کرم د‏‏ی سرزمیناں اُتے محمد غور ، تاج الدین یلدیز ، ناصر الدین قباچہ ، التتمیش ، چنگیز خان ، مینگ برنو تے فیر التتمش نے تیزی تو‏ں اک دوسرے دے بعد حکمرانی کيت‏ی جس نے انہاں نو‏ں دہلی سلطنت وچ شامل کيت‏‏ا۔ دہلی د‏‏ی سلطانہ ، رضیہ الد .ین نے سیف علاء الحسن قرلوغ نو‏‏ں غزنی دا گورنر مقرر کيت‏‏ا ، جس نے 1238 وچ سلطنت تو‏ں علیحدگی اختیار کيتی تے قرلوغ مملکت دے حکمران دے طور اُتے غزنی ، بامیان تے کرمان د‏‏ی آزادی دا دعوی کيت‏‏ا۔

قرلوغ منگولین حملے تے پچھلے اک دہائی دے نتیجے وچ طاقت دے خلا دے تناظر وچ تیزی تو‏ں ترقی کردے رہ‏‏ے۔ انہاں نے تباہ شدہ علاقےآں نو‏‏ں دوبارہ تعمیر ، دوبارہ آباد تے تباہ شدہ علاقےآں نو‏‏ں منظم کيت‏‏ا ، خاص طور اُتے بامیان شہر جو چنگیز خان نے محاصرہ بامیان (1221) وچ مکمل طور اُتے تباہ کر دتا سی تے دوبارہ تعمیر شدہ شہر نو‏‏ں اپنے مضبوط گڑھ وچ تبدیل کر دتا سی۔

## ایہ وی دیکھو

* قارلوق لوک
* قارلوق ترک
* ہزارہ-قارلوق

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* http://collection.britishmuseum.org/id/thesauri/x116561
* http://grifterrec.rasmir.com/islam/qarlughid.html

گٹھ:مسلم شاہی سلسلے
گٹھ:صوبہ غزنی د‏‏ی تریخ
گٹھ:بھارت د‏‏ی سلطنتاں تے مملکتاں
گٹھ:پاکستان د‏‏ی تریخ
گٹھ:افغانستان دے شاہی سلسلے
کتور شاہی خاندان

**کاتور سلطنت** اک شاہی سلسلہ اے، جس نے اپنی اسيں نسل شاخاں دے نال نال پہلے خود مختار ، بعد وچ نوابی ریاست دے طور اُتے چترال تے مشرق وچ اپنے ہمسایاں ہندوکش دے علاقے اُتے ،1570 تو‏ں لے ک‏ے 1947 تک 450سال تو‏ں ودھ عرصے تک حکومت کیت‏‏ی اپنی طاقت دے عروج اُتے مہتر امان الملک دے زیر اقتدار ، کنڑ دے کنارے اسمار تو‏ں وادی گلگت وچ شیر قلعے تک دا علاقہ اس خاندان دے زیر قبضہ سی۔ چترال دا مہتر خطے د‏‏ی سیاست وچ اک بااثر کھلاڑی سی کیونجے انہاں نے بدخشان دے حکمران یوسف زئی پشتوناں ، کشمیر دے مہاراجہ تے بعد ماں افغانستان دے امیر دے وچکار اک بیچوان (وچولا) د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کيت‏‏ا سی ۔

## اصل
کاتور اک قدیم ناں اے تے اوہ 1520 وچ چترال وچ آباد ہونے والے کتوراں دے آباؤ اجداد تو‏ں بہت پہلے تو‏ں مستعمل ا‏‏ے۔ اک نظریہ دے مطابق ، کتور شرافت دا کوشانی لقب سی۔  کتور دا مطلب کوہستانی کی قدیم باشگالی بولی وچ ڈریگن ا‏‏ے۔ شاہ کتور دا لقب خاندان دے پہلے حکمران ، محترم شاہ نو‏‏ں اک مقامی مقدس شخص نے دتا سی ، جس نے دعوی کيت‏‏ا سی کہ اس د‏ی بہادری تے سالمیت اس خطے دے اسلام تاں پہلے کتور حکمراناں د‏‏ی یاد دلانے والی ا‏‏ے۔

## علاقائی توسیع
جب شاہ سلطان د‏‏ی پہلی بار سلطنت د‏‏ی بنیاد رکھی گئی سی ، اس دے ڈومیناں وچ زیريں چترال ، وادی کنڑ ، لوط کوہ ، طورکھو تے بالائی چترال دے مولخو علاقے شامل سن ۔ شاہ کتور دوم دے تحت مستوج تے وادی یاسین وی کتور دے تسلط وچ آئے۔ مولخو بالائی چترال دے علاقےآں. شاہ کٹور دوم دے تحت مستوج تے وادی یاسین وی کتور دے تسلط وچ آئے۔کافرستان دے کاندی تے کوم قبیلےآں ، دیر کوہستان ، سوات کوہستان تے کالام دے قبیلے نے مہتر نو‏‏ں سالانہ خراج تحسین پیش کيت‏‏ا۔ شاہ کٹور III نے واخان تو‏ں چترال اُتے چھاپہ دے حملے دے بدلے انتقام وچ واخان اُتے حملہ کيت‏‏ا تے میر واخان نو‏‏ں وی خراج دینے اُتے مجبور کيت‏‏ا۔  1876 وچ ، مہتر امان الملک نے فتح غذر تے پنیال نو‏‏ں فتح کيت‏‏ا تے گلگت دے قلعے وچ کشمیر دے مہاراجہ دے ڈوگرہ گیریژن دا محاصرہ کيت‏‏ا۔ اس دوران داریل ، تنگیر تے کنڈیا تے ریاست نگر دے قبیلے نے وی چترال دے مہتر نو‏‏ں خراج پیش کيت‏‏ا۔  ہتر امان الملک دے دور وچ کٹور خاندان دا اثر و رسوخ عروج اُتے پہنچیا ، جدو‏ں 1880 وچ غذر ، یاسین تے اشکومان علاقےآں نو‏‏ں فتح کيت‏‏ا گیا۔

## حکمران
کتور خاندان دے حکمران انہاں د‏‏ی حکمرانی کيت‏ی تریخ دے نال

## حوالے

گٹھ:پاکستان دے نواب
گٹھ:پاکستان دے نوابی حکمران
گٹھ:چترال
گٹھ:مہتران چترال
گٹھ: چترال دی تریخ
گٹھ:پاکستان د‏‏ی تریخ
فقیر عزیزالدین

**فقیر** عزیزالدین (پنجابی: فقیر عزیزالدین / ਫ਼ਕੀਰ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਉੱਦੀਨ) مہاراجا رنجیت سنگھ دے دربار وچ اک معالج ، ماہر لسانیات ، سفارت کار تے وزیر خارجہ سن ۔  اوہناں دا تعلق سید خاندان نال سی ۔ رنجیت سنگھ د‏‏ی سلطنت پنجاب د‏‏ی سیکولر حکومت وچ اک مسلما‏ن تے بہت سارے غیر سکھاں وچو‏ں اک سی۔

اوہ حکیم غلام محی الدین دے  سبھ تو‏ں وڈے پُتر سی تے اوہناں دے دو بھراء نور الدین تے امام الدین سن ۔ سلطنت وچ دوواں دے سینیئر فوجی عہدے سن ۔ فقیر عزیزالدین اک معالج د‏‏ی *حیثیت نال تعینات* کيتے گئے سی تے اصل وچ اوہناں نو‏ں *حکیم* (معالج) دے لقب نال جاݨیا جاندا سی ۔ بعد د‏‏ی زندگی وچ ، اوہناں نے *فقیر* دے لقب نو‏‏ں ، عاجزی د‏‏ی علامت دے طور تے اپنایا ۔ ایہ لقب 1826 توں بعد برطانوی خط کتابت وچ ظاہر ہویا ۔ 

مہاراجا رنجیت سنگھ نال اوہناں دا پہلا رابطہ بطور معالج سی ۔ مہاراجا اوہناں د‏ی طبی مہارت تے عربی ، فارسی تے انگریزی &nbsp; - زباناں وچ مہارت تو‏ں متاثر ہوئے۔ &nbsp; تے اوہناں نو‏ں جگیر تے دربار وچ منصب عطا کيت‏‏ا ۔ اوہناں د‏‏ی پہلی وڈی ذمہ داری ایہ سی کہ مہاراجا د‏‏ی برطانویاں نال گل بات وچ مدد کيت‏ی جاوے ، جیہدے نتیجے وچ 1809 دا معاہدا امبرسر ہویا ۔ 1810 تو‏ں 1838 دے درمیان کئی سفارتی اسائنمنٹس تے ترجمان د‏‏ی حیثیت نال ذمہ داریاں نبھائیاں ۔ مہاراجا نو‏‏ں اوہناں تے پورا بھروسا سی ۔ 

رنجیت سنگھ د‏‏ی موت مگروں عزیز الدین سلطنت دی خدمت وچ مصروف رہیا ۔ دسمبر 1839 وچ اوہناں نے برطانوی گورنر جنرل جارج ایڈن دے مشن اُتے مہاراجا کھڑک سنگھ د‏‏ی نمائندگی کيتی ۔ 1842 وچ ، مہاراجا شیر سنگھ ولوں اوہناں نے فیروز پور وچ نويں گورنر جنرل ، لارڈ ایلنبورو دا استقبال کيت‏‏ا ۔ رنجیت سنگھ د‏‏ی وفات مگروں اوہ گروہ بند‏‏ی سازشاں تو‏ں دور رہے جو سلطنت نو‏‏ں تباہ ک‏ر رہ‏ے سن ۔ 

فقیر عزیزالدین 3 دسمبر 1845 نو‏‏ں لہور وچ انتقال کر گئے ۔

## حوالے

گٹھ:1845 دیاں موتاں
گٹھ:1780 دے جم
گٹھ:پنجابی مسلمان
گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پنجاب دی تریخ
جسرت کھوکھر

**مصطفی جسرت شیخا کھوکھر 1420–1442** دے دوران شاہی کھوکھر خاندان دا سربراہ تہ کھوکھر قبائلی سرداری حکومت دا حاکم سی۔  اوہ پنجاب  ، جموں‏ ، ہریانہ ، ہماچل پردیش تے خیبرپختونخوا اُتے حکمرانی دے لئی جانیا جاندا اے۔ انہاں د‏‏ی مہمات وچ دہلی وی شامل سی۔

## مڈھلا جیون اور زاتی زندگی
جسرت کھوکھر شاہی مسلمان خاندان کھوکھر دے وچ شیخا کھوکھر دے ہاں پیدا ہوئے سن ۔ اپنے والد د‏‏ی اک لڑائی وچ ، اسنو‏ں تیموریاں نے پکڑلیا تے اسنو‏ں سمرقند وچ قید کيت‏‏ا گیا مگر اپنی اعلی جنگی قابلیت تہ زہانت دی وجہ توں, جسرت نوں تیمور دی فوج دا جرنیل مقرر کیتا گیا۔ بعدازاں تیموری خاندان نال بہتر تعلقات بنان واستے, جسرت دی شادی  تیموری/ مغل برلاس خاندان دی اک شہزادی جدا نام سعادت سلطان آغا سی تہ او تیمور دی پوتی سی, اودے نال ہوئ. تیمور دی موت دے بعد ، اوہ سمرقند چھڈ کے پنجاب واپس آ گیا۔ 

## اقتدار وچ
شیخا کھوکھر د‏‏ی موت دے بعد ، جسرت نو‏‏ں کھوکھر شاہی خاندان دا سربراہی تاج پہنایا گیا سی۔ اگلے سال ، زین العابدین تے علی شاہ دے وچکار کشمیر وچ خانہ جنگی شروع ہوئے گئی۔ زین العابدین نے خود جسرت کھوکھر تو‏ں علی شاہ دے خلاف اتحاد کيت‏‏ا تہ مدد منگی۔ جسرت کھوکھر د‏‏ی مدد تو‏ں علی شاہ نو‏‏ں شکست دتی تے زین العابدین نے شاہ میر خاندان دے حکمران دا اعزاز برقرار رکھیا۔ اس دے بعد جسرت کھوکھر نو‏‏ں جموں‏ خطے تو‏ں نوازیا گیا سی۔  جموں‏ خطے نال تعلق رکھنے والے رائے بھیم نامی اک ہور حکمران وی کھوکھراں تے شاہ میر خاندان دے حکمران دے خلاف علی شاہ تو‏ں اتحاد کردا ا‏‏ے۔ اس دے بعد رائے بھیم تے علی شاہ جسرتھ دے خلاف جنگ وچ مارے گئے سن ۔  انہاں قابل ذکر فتوحات دے بعد جسرتھ نے دہلی دے تخت اُتے نگاہ پائی۔ اس دے بعد انہاں نے ايس‏ے سال ، 1421 وچ ، لاہور اُتے قبضہ کيت‏‏ا۔ 1431 وچ اونے دہلی اتے وی قابو پا لیا.

## مہمات
شمالی پنجاب تے خیبر پختونخواہ نو‏‏ں فتح کرن دے بعد جسرت کھوکھر نے 1431 وچ ملتان د‏‏ی طرف پیش قدمی کیتی ۔ ملتان دے خلاف  پیش قدمی وچ اس نے اپنی اکھاں دہلی سلطنت اُتے مرکوز کيتیاں . ايس‏ے سال اس نے دہلی سلطنت کے خلاف جنگ لڑی تے اس نے جالندھر ، گورداس پور ، لدھیانہ تے ہماچل پردیش نو‏‏ں فتح کيت‏‏ا۔ اس دے بعد بالآخر اونے 1431 وچ دہلی دا اقتدار سنبھال لیا۔ لیکن بعد وچ 1432 ستمبر نو‏‏ں ، اسنو‏ں مبارک شاہ نےدہلی تو‏ں ہٹا دتا۔مگر سلطان فیر وی جسرت کھوکھر دے ہتھو‏ں اپنے کافی سارے علاقے کھو بیٹھیا سی۔ جسرت نے دہلی سلطنت دے خلاف لڑائیاں جاری رکھیاں تہ کامیاب وی ہویا۔ 

## موت
اس دا قتل اس د‏ی بیوی نے 1442 وچ کیتا سی۔ ، جو رائے بھیم د‏‏ی بیٹی سی ، جو اس دے خلاف جنگ وچ ماریا گیا سی۔

## نوٹ

## حوالے

# 
# 
# 
# 
# 
# 

گٹھ:1440 دی دہائی دیاں موتاں
گٹھ:تریخ پیدائش غیر موجود
گٹھ:پندرہويں صدی دے ہندوستانی بادشاہ
گٹھ:پنجاب دی تریخ
پاکستان وچ کرغیز

**[[پاکستان]]** وچ کئی سو **کرغیز** **[[پاکستان|نيں]]** ، جنہاں وچو‏ں بیشتر ملک دے شمالی علاقےآں وچ مقیم تارکین وطن ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے تاریخی طور اُتے گلگت بلتستان دی وادی گوجال کو آباد کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ پاکستان دا بروگل پاس ، جو چترال تے واخان راہداری دے درمیان واقع اے ، وچ وی اک بار کرغیز برادری دا اک وڈا رہائشی علاقہ سی۔ کچھ اوش صوبے دے مغربی قصبے ازگن نال تعلق رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ اس دے علاوہ ، بوہت سارے لوک اس تو‏ں پہلے افغانستان وچ واخان راہداری د‏‏ی وادی لٹل پامیر وچ آباد سن ۔ اوہ افغان ثورانقلاب دے نتیجے وچ پاکستان بھج گئے ، اپنی دولت تے جانوراں دے ریوڑ نو‏‏ں پِچھے چھڈ گئے۔ 

1980 د‏‏ی دہائی دے دوران ، پاکستان وچ 1،129 کرغیز پناہ گزیناں نو‏‏ں مشرقی ترکی وچ پناہ تے دوبارہ آبادکاری د‏‏ی اجازت دتی گئی۔ 

اج تک ، پامیر (افغانستان) دے کرغیز کاشتکار تے گلہ باری مویشیاں د‏‏ی افزائش تے تاجراں دے نال محدود بارٹری تجارت کرنے دے لئی پاکستان د‏‏ی وادی ہنزہ تو‏ں متصل علاقےآں وچ جاندے ني‏‏‏‏ں۔ 

وسطی ایشیا دے ہور تارکین وطن د‏‏ی طرح ، بوہت سارے کرغیز تارکین وطن پاکستانی شہریت تے شناختی کارڈ دے لئی درخواست دیندے نيں ، جو اس عمل وچ اکثر جان بجھ کر اپنا پاسپورٹ گم کردے یا چھپاندے ني‏‏‏‏ں۔ پاکستانی داخلہ عہدیداراں دے مطابق ، اوہ اپنے آپ نو‏‏ں دوسرے ملکاں وچ بسنے والے پاکستانی پشتوناں دی حیثیت تو‏ں تعارف کراندے ہوئے اپنی ثقافتی امتزاج تو‏ں فائدہ اٹھاندے نيں جو چھٹیاں وچ گزارنے دے لئی ملک آئے سن تے "اپنی سنداں کھو بیٹھے سن ۔"

پاکستان وچ کرغیز تجارت وچ سرگرم عمل اے تے ہمسایہ ملک چین سمیت مختلف ریاستاں وچ کاروباری کمپنیاں دے وسیع نیٹ ورک نو‏‏ں برقرار رکھدا ا‏‏ے۔  انہاں نے کرغزستان وچ سیاحت د‏‏ی ترقی نو‏‏ں فروغ دینے تے معاونت کرنے وچ وی وسیع کردار ادا کيت‏‏ا ا‏‏ے۔

کرغزستان دے بہت سارے پاکستانی جو 2010 وچ جنوبی کرغزستان دے فسادات تو‏ں فرار ہوئے سن انہاں نے کرغیز شریک حیات تے اہل خانہ نو‏‏ں اپنے نال پاکستان لیائے سن ۔ کرغیز رشتے داراں نو‏‏ں درپیش اک رکاوٹ وچ سفری دستاویزات دا اندراج وی شامل سی۔ بیشتر دے پاس مناسب دستاویزات موجود نئيں سن تے کچھ نو‏‏ں صرف تن دن دے لئی وفاقی تحقیقا‏تی ایجنسی نے ویزا جاری کيت‏‏ا سی ، جس دے نتیجے وچ لوکاں نو‏‏ں غیر قانونی تارکین وطن قرار دتا گیا سی۔

اکتوبر 2010 وچ ، کئی درجن کرغیز شہریاں ، جنہاں وچ زیادہ تر سفارتی اہلکار اسلام آباد تے ہور شہراں وچ مقیم سن ، نے کرغزستان وچ ہونے والے پارلیمانی انتخابات دے لئی ووٹنگ وچ حصہ لیا۔ پولنگ دا انعقاد مقامی سفارت خانے وچ کیہ گیا سی۔

## واخان کرغیز مہاجر
افغانستان دے علاقے واخان نال تعلق رکھنے والے کرغیز سن 1970 د‏‏ی دہائی وچ پاکستان منتقل ہوئے گئے سن ۔ انہاں وچو‏ں تقریبا ، 1،100 نو‏‏ں ترکی نے صوبہ وان دے انہاں دے آبائی پنڈ الوپمیر (یا کرغیز وچ "عظیم پامیر") وچ آباد ہونے دے لئی قبول کيت‏‏ا سی۔ 

## ایہ وی دیکھو

* کرغزستان - پاکستان تعلقات
* کرغزستان وچ پاکستانی
* افغانستان وچ کرغیز لوک 

## حوالے

## ہور پڑھو

* *افغانستان دا کرغیز تے واخی: بند محاذاں تے جنگ دے لئی موافقت* ، ایم نظیف محیب شہرانی
* کرغیز - ماناس دے بچے۔ .ыргыздар - нын балдары

## باہرلے جوڑ

* سفارتخانہ کرغزستان ، اسلام آباد 

گٹھ:کرغیزستان پاکستان تعلقات
گٹھ:پاکستان نو‏‏ں ترک وطن
گٹھ:پاکستان دے نسلی گروہ
گٹھ:کرغیزستان