50 لکھ قبل مسیح تا 1353 عیسوی

:* اس صفحہ اُتے موجود اعداد سال د‏‏ی نمائندگی کردے نيں جدو‏ں کہ ق م، پہلے مسیح نو‏‏ں تے ء، سن عیسوی نو‏‏ں ظاہر کردا ا‏‏ے۔

اس ترتیب زمانی وچ انسان د‏‏ی پیدائش دے متعلق جو معلومات درج نيں اوہ ماہرین آثارقدیمہ د‏‏ی انسانی تحقیق تے سوچ دا نتیجہ نيں انہاں دا مذہب تو‏ں جو اختلاف محسوس ہُندا اے اوہ اپنی جگہ اساں جاں دا تاں بیبن ک‏ے دتا ا‏‏ے۔ اس ابتدا دے نظریہ تو‏ں اردو ویکیپیڈیا دے منتظمین دا متفق ہونا لازمی نئيں۔ جے آپ کوئی اعتراض رکھدے ہاں یا نو‏‏ں تجویز دینا چاہندے ہاں تاں براہ کرم موجودہ سرگرمیاں وچ اظہارخیال کیجیئے۔ (بطور خاص ویکھو 3 لکھ ق م ) آپ اس صفحہ وچ ترمیم یا بہتری دا حق رکھدے نيں۔

----
* 50 لکھ ق م - آسٹرالو پیتھیکس (انسانی خدوخال تو‏ں قریب ترین بن مانس) افریقہ وچ نمودار ہويا
*  20 لکھ ق م - ہومو ہیبلس نے بتھر نو‏‏ں اوزار دے طور اُتے استعمال کیا
*  15 لکھ ق م - ہومو ایریکٹس د‏‏ی اگ تو‏ں آگہی ہوئی
*  8 تا 5 لکھ ق م - ایریکٹس ہومینیڈز افریقہ تو‏ں نکل ک‏ے یورپ تے ایشیا تک پہنچیا
*  3 لکھ ق م - افریقہ وچ اج دے انسان تو‏ں قریب تراں ڈی این اے رکھنے والا پیدا ہويا (حضرت آدم علیہ السلام دا نزول؟)
*  40 ہزار ق م - جدید انسان نمودار ہويا جس نے ہن تک کرہءارض اُتے ظاہر ہونے والے انسانی نمونےآں نو‏‏ں یا تاں مٹا دتا یا فیر انماں شادیاں ک‏ر ک‏ے اپنے اندر ضم ک‏ر ليا
*  40 تا 10 ہزار ق م - خانہ بدوش گروہ اس وقت موجود خشکی دے رستےآں آسٹریلیا تے امرکہ وچ داخل ہو گئے، بعد وچ آخری عہد یخبستنی / Glaciation دے اختتام اُتے بلند ہونے والی سمندر د‏‏ی سطح نے انہاں براعظماں کٹ کر اک دوسرے تو‏ں وکھ کر دتا
*  25 ہزار ق م - پہلا مذہب ؛ مونث خدا یا الھہ د‏‏ی عبادت دنیا وچ پھیلی
*  9 ہزار ق م - فللسطین وچ پہلے پالتو جانور دے طور اُتے بھیڑ نو‏‏ں اپنایا گیا، بعد وچ بکری تے گائے وغیرہ شامل ہو گئے
*  8500 ق م - فلسطین دا شہر اريحا / Jericho بودوباش دے لئی دنیا دے اولین شہر دے طور اُتے نمودار ہويا
*  6500 ق م - ریڈ انڈیناں دے براعظم امریک‏‏ا وچ زراعت د‏‏ی ابتدا ہوئی
*  4000 ق م - صحراءاکبر / Sahara د‏‏ی وسعت گیری و خشک سالی دے باعث دریائے نیل د‏‏ی جانب انساناں د‏‏ی ہجرت ہوئی جو عظیم مصری رہتل دا پیش خیمہ بنی
*  3500 ق م - سمیر (وچکار دجلہ و فرات) تے مصر؛ پہلی تہذیباں جنہاں نے حقیقی معنےآں وچ شہر وچ رہنا شروع کیتا۔ چین وچ پہلی بار چاول د‏‏ی کاشت ہوئی۔ پہیا ایجاد ہويا
*  3000 ق م - دریائے سندھ اُتے ہڑپہ د‏‏ی رہتل ابھری۔ سمیر وچ دنیا دا پہلا تحریری نظام
*  2000 ق م - آریا قبیلے د‏‏ی آمد نے ہڑپہ رہتل نو‏‏ں ختم کیتا تے ہندو مت د‏‏ی بنیاد رکھی
*  1800 ق م - ہامورابی / Hammurabi نے بابل د‏‏ی رہتل نو‏‏ں مستحکم کیا
*  1700 ق م - شانگ نے پہلی چینی رہتل اُتے حکمرانی کیندی
*  1600 تا 600 ق م - مشرق وسطی وچ قائم دنیا د‏‏ی تن وڈی طاقتاں ؛ مصر، بابل تے اشور / Assyria وچ مستقل جنگاں
*  1500 ق م - ایشا دے لوکاں نے مائکرونیشیا نو‏‏ں آباد کیتا۔ عبرانی / Hebrew لوکاں نے قلسطین وچ تجاوز کیا
*  1200 ق م - اولمیکس / Olmecs رہتل دا ظہور
*  1000 ق م - بانتو قوم افریقہ وچ پھیل گئی۔ چواو / Chou قوم دے ہتھو‏ں چین وچ شانگ عہد دا خاتمہ تے دنیا دے پہلے جاگیرداری نظام د‏‏ی ابتدا ہوئی
*  800 ق م - کش / Kush نے حدودمصر وچ تجاوز کیتا تے اک صدی تک حکمرانی کیندی
*  771 ق م - چین وچ چواو عہد دا خاتمہ
*  729 ق م - بابل فتح ہويا تے اشور عالمی طاقت بنا
*  722 ق م - اشور نے اسرائیل نو‏‏ں تباہ کیا
*  612 ق م - فارسی تے بابلی قوم دے اتحاد نے اشور نو‏‏ں تباہ ک‏ر ک‏ے تقسیم ک‏ر ليا
*  604 ق م - لاؤ دزو / Lao Tzu د‏‏ی عام طور اُتے تسلیم د‏‏ی جانے والی تریخ پیدائش
*  551 ق م - کنفیوشس / Confucius د‏‏ی پیدائش
*  538 ق م - فارسی بادشاہ دارئس اول / Darius I دے ہتھو‏ں بابل فتح ہويا
*  530 ق م - بدھ مت دے تحت بدھا نو‏‏ں وجدان حاصل ہويا
*  507 ق م - اثینا / Athens وچ دنیا د‏‏ی اولین حمہوریت قائم ہوئی
*  450 ق م - اولمیک رہتل دا خاتمہ
*  347 ق م - افلاطون / Plato د‏‏ی وفات ہوئی
*  338 ق م - مقدونیا نے تمام یونان فتح ک‏ر ليا
*  334 ق م - سکندراعظم نے فارس فتح کیا
*  323 ق م - سکندراعظم وفات تے اس د‏ی سلطنت د‏‏ی چار جنرلاں وچ تقسیم
*  322 ق م - چندراگپتا نے شمالی ہندوستان فتح ک‏ر ک‏ے مایوری سلطنت د‏‏ی بنیاد رکھی
*  264 ق م - کارتاز / Carthage تے روم وچ پہلی جنگ
*  257 ق م - اشوکا دا ترک جنگ و جدل تے قبولیت بدھ مت
*  221 ق م - چین پہلے فرمانروا شیہانگ تی دے زیرتحت متحد ہويا ؛ دیوار چین د‏‏ی ابتدا ہوئی
*  202 ق م - چین وچ ہان عہد دا قیام
*  146 ق م - رومیاں دے ہتھو‏ں کارتاز د‏‏ی تباہی
*  73 ق م - اسپارٹا / Sparta والےآں نے رومیاں کیخلاف بغاوت د‏‏ی رہنمائی کی
*  49 ق م - جولیئس سیزر د‏‏ی فوجی کارروائی
*  23 ء - خانہ بدوش قبیلے دے ہتھو‏ں چینی دار الحکومت چانگ آن د‏‏ی تباہی
*  30 ء - حضرت عیسی علیہ السلام نو‏‏ں اٹھالیا گیا (بمطابق عیسوی کلنڈر)
*  50 ء - افریقی سلطنت آکسم دا عروج
*  105 ء - چین وچ کاغذ د‏‏ی دریافت ہوئی
*  132 ء - رومیاں کیخلاف یہودیاں د‏‏ی بغاوت ؛ اکثر نو‏‏ں صحراماں جلاوطن کر دتا گیا
*  150 ء بدھ مت چین تک پہنچیا
*  184 ء - چین وچ زرد دستار / Yellow Turban والےآں د‏‏ی بغاوت
*  200 ء - ہندوستان وچ مہا بھارت تحریر ہوئی
*  220 ء - چین وچ ہان عہد زوال پزیر ہويا
*  300 ء - بانتو قوم نے جنوبی افریقہ وچ سکونت احتیار کيتی
*  320 ء - ہندوستان وچ گپتا عہد دا قیام
*  324 ء - کونسٹنٹین / Constantine نے عسایئت نو‏‏ں سرکاری مذہب دا درجہ دتا
*  325 ء - آکسم نے دریائے نیل دے کنارے کشان دا راجگڑھمیروۓ تاراج کیا
*  410 ء - گوتھاں نے رومیاں نو‏‏ں ختم کرکے موجودہ اسپین وچ حکومت بنائی
*  425 ء - اینگل، ساکسون تے جوت المانی لوک / Germanic people موجودہ انگلستان وچ داخل ہوئے
*  451 ء - ہون / Hun تاتار قوم نے بادشاہ آٹلے / Attila د‏‏ی سرداری وچ رومن اٹلی نو‏‏ں فتح ک‏ر ليا
*  455 ء - واندل / Vandals رومیاں نو‏‏ں ختم کرکے گول تے اسپین اُتے چھاگئے
*  476 ء - اوڈواسیر /Odoacer نے مغربی رومن سلطنت نو‏‏ں ختم کیتا تے اٹلی وچ پہلی تاتاری حکومت قائم کيتی
*  520 ء - ہندوستان وچ ریاضی د‏‏ی ترقی
*  600 ء - مایا رہتل دا عروج
*  622 ء - محمد صلى اللہ علیہ وسلم د‏‏ی مکہ تو‏ں مدینہ ہجرت ؛ اسلامی کلینڈر دا آغاز
*  626 ء - چین وچ تانگ عہد
*  632 ء - محمد صلى اللہ علیہ وسلم دا وصال
*  641 ء - مصر تے شمالی افریقہ وچ اسلامی فتوحات
*  645 ء - بدھ مت تبت تک پہنچدا اے 
*  650 ء - انڈیز /Andes وچ ہواری /Huari رہتل دا ابھرنا
*  651 ء - اسلام نے ایران فتح کیا
*  661 ء - سنی تے شیعہ وچ خلیج بڑہندی اے 
*  692 ء - مسجد اقصی د‏‏ی تعمیر ؛ پہلی نمایاں اسلامی عمارت
*  700 ء - افریقہ وچ گھانا سلطنت دا ظہور
*  732 ء - مسلم پھیلاؤ فرانس تک پہنچ ک‏ے رک گیا
*  750 ء - ٹیوٹیواکان /Teotihuacan رہتل دا خاتمہ
*  778 ء - شارلی مان /Charlemagne نو‏‏ں اسپین وچ مسلم افواج دے ہتھو‏ں شکست ہوئی
*  800 ء - شارلی مان نے روم دے بادشاہ دا درجہ حاصل ک‏ر ليا
*  850 ء - مایا رہتل دا خاتمہ
*  853 ء - چین وچ دنیا د‏‏ی پہلی کتاب چھپی
*  900 ء - ماؤری لوک تاہیندی /Tahiti تو‏ں نیوزیلینڈ پہنچے
*  912 ء - نورس /Norse نے شمالی فرانس فتح کیا
*  963 ء - Toltec قوم دا عروج
*  1054 ء - قسطنطینیہ (استنبول) دے یونانی آرتھوڈوکس چرچ د‏‏ی روم تو‏ں علیحدگی
*  1055 ء - ترکاں دا بغداد وچ داخلہ
*  1076 ء - گھانا د‏‏ی تباہی
*  1095 ء - پاپ اربن دوم نے پہلی صلیبی جنگ د‏‏ی ابتدا کی
*  1099 ء - صلیبیاں نے بیت المقدس اُتے قبضہ ک‏ر ليا، مسلماناں تے یہودیاں دا قتل عام ہويا۔
*  1200 ء - مالی سلطنت دا عروج
*  1215 ء - چنگیزخان نے پیکنگ تاخت و تاز کیا
*  1260 ء - قبلائی خان چین دا بادشاہ بنا
*  1300 ء - یوروبا /Yoruba دا عروج تے اٹلی وچ عہد تجدید (renaissance) دے ابتدائی آثار
*  1315 ء - یورپ وچ قحط سالی
*  1324 ء - مالی دے شہنشاہ کانکان موسی دا مکہ دا سفر
*  1325 ء - آزٹیک /Aztec نے Tenochtitlan وچ اپنا دار الخلافہ قائم کیا
*  1341 تا 53 ء - طاعون تو‏ں یورپ تے ایشیا وچ لکھاں ہلاک

* 
* 
* 
* 
* 
* 

گٹھ:ترتیب زمانی برائے تریخ
گٹھ:تریخ