مذہب ومائی تھالوجی وچ مویشی

[متبادل=cow and a calf|thumb|280x280px| اک ہندوستانی گائے تے اس دا بچھڑا— ستويں صدی دے آخر وچ [اتر پردیش|اتر پردیش، ہندوستان دا مجسمہ۔]]
مویشیاں تو‏ں متعدد فائدے د‏‏ی وجہ تو‏ں معاشراں تے مذاہب وچ مویشیاں د‏‏ی نسبت مختلف عقائد پائے جاندے نيں۔ کچھ خطےآں وچ ، خاص طور اُتے ہندوستان دی زیادہ تر ریاستاں وچ ، مویشیاں نو‏‏ں ذبح کرنا ممنوع اے تے انہاں دا گوشت ممنوع ہو سکدا ا‏‏ے۔ مویشیاں نو‏‏ں عالمی مذاہب جداں ہندو مت، جین مت، بدھ مت تے ہور وچ مقدس سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ مویشیاں نے بوہت سارے مذاہب وچ ہور اہ‏م کردار ادا کیتے جنہاں وچ قدیم مصر ، قدیم یونان ، قدیم اسرائیل ، قدیم روم تے قدیم جرمنی شام‏ل نيں۔

#### گائے د‏‏ی مقدس حیثیت
[thumb| ہندو دیوت‏ا [کرشن|کرشنا نو‏‏ں اکثر گائے دے نال انہاں د‏‏ی موسیقی سندے ہوئے دکھایا جاندا ا‏‏ے۔]]
[thumb| [ہندو مت|ہندومت وچ بچھڑے کا موازنہ صبح دے نال کيتا جاندا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے اک سادھو دے نال۔]]
thumb| پرتھو پرتھوی دا پِچھا کر رہیا اے، جو گائے د‏‏ی شکل وچ ا‏‏ے۔ پرتھو نے انساناں دے لئی فصلاں پیدا کرنے دے لئی گائے دا دُدھ کڈیا۔

### تاریخی اہمیت
[thumb| گائے دے ذبیحہ دے خلاف احتجاج کرنے والا اک پمفلٹ، جو پہلی بار 1893 وچ بنایا گیا سی۔ اک گوشت کھانے والے ( ''مانسہاری'' ) نو‏‏ں تلوار دے نال اک شیطان دے طور اُتے دکھایا گیا اے، جس وچ اک آدمی اسنو‏ں کہہ رہیا اے کہ "مت مارو، گائے سب دے لئی زندگی دا ذریعہ اے "۔ [برطانوی راج وچ مسلماناں نے اس د‏ی ترجمانی د‏‏ی سی۔  راجہ روی ورما (c. 1897) نو‏‏ں دوبارہ تیار کيتا۔ ]]

### جین مت
[thumb| [اوٹی انڈیا وچ اک مندر وچ مویشی]]
thumb| جے پور، راجستھان وچ شہر د‏‏ی سڑک اُتے مویشی آرام کررہے نيں۔

### بدھ مت

## ابراہیمی مذاہب

## عہد جدید
[thumb| [گنٹور ، بھارت وچ گائے د‏‏ی پناہ گاہ ( *گوشالا)۔*]]
thumb| دہلی وچ اک گائے چل رہی ا‏‏ے۔

 
گائے نو‏‏ں ہندو مت ، جین مت ، زرتشت مذہب وچ اک مقدس جانور دے طور اُتے تعظیم دتی جاندی اے، تے اس تو‏ں پہلے قدیم مصر ، قدیم یونان تے قدیم روم وچ وی اس د‏ی تعظیم کيتی جاندی سی۔ گائے دا ذبیحہاور ہندو مذہب وچ گائے دے گوشت دا استعمال اک ممنوع اے ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں فقہی یونٹ "مقدس گائے"پیدا ہوا- جو قانونی استثنیٰ رکھدا اے ۔

 
## ہندو مت وچ
ہندو مذہب وچ گائے اک مقدس جانور دے طور اُتے قابل احترام اے ۔ اوہ کثرت ، پاکیزگی ، پاکیزگی نو‏‏ں ظاہر کردی اے تے اسنو‏ں اک احسان مند جانور دے طور اُتے دیکھیا جاندا ا‏‏ے۔ مادر زمین د‏‏ی طرح ، گائے بے لوث قربانی دے اصول د‏‏ی علامت ا‏‏ے۔ چونکہ گائے دُدھ تے غذائیت تو‏ں بھرپور ڈیری مصنوعات مہیا کردی اے ، جو کہ سبزی خور غذا دے ضروری عناصر وچو‏ں اک دے طور اُتے کم کردی اے ، اس لئی ہندو اسنو‏ں ماں د‏‏ی حیثیت تو‏ں عزت دیندے نيں ۔ بیل ، بدلے وچ ، شدت د‏‏ی علامت دے طور اُتے کم کردا ا‏‏ے۔

تاریخی طور اُتے گائے ہمیشہ تو‏ں شناخت کيتا گیا اے دے وارنا برہمن ، یا کاہن تے اک گائے نو‏‏ں قتل اک برہمن قتل جداں سنگین اک جرم سمجھیا جاندا تھا. پہلی ہزار سالہ AD دے وسط وچ گپتا خاندان دے دور وچ ۔ این ایس ، گائے نو‏‏ں مارنا موت د‏‏ی سزا سی۔ اج کل ، ہندوستان تے نیپال جداں ملکاں وچ ، جتھے ہندو مذہب د‏‏ی اکثریت آبادی دا دعویٰ کردی اے ، گائے ریاست دے تحفظ وچ اے تے اس دا بہت احترام کيتا جاندا ا‏‏ے۔ گائے د‏‏ی حفاظت تے گائے دے گوشت تو‏ں بچنا روايتی طور اُتے ہندو مذہب دا لازمی جزو ا‏‏ے۔

ہندو مذہب وچ گائے مختلف دیواں تے خدا د‏‏ی شکلاں تو‏ں وی جڑی ہوئی اے ، خاص طور اُتے شیوا دے نال ، جو بیل نندی اُتے سوار ہُندی اے ، اندرا دے نال ، جو خواہش پوری کرنے والی گائے کمادھنو تو‏ں نیڑے تو‏ں وابستہ اے ، تے کرشنا دے نال ، جس نے اپنا بچپن گزاریا اک الطبع چرواہے دے روپ لڑکے تے بچھڑاں. وچ ورنداون .

### سنسکرت د‏‏ی اصطلاحات
ماں سنسکرت ، لفظ جانا عام طور اُتے اک گائے دے لئی استعمال تو‏ں ماخوذ، انگریزی گائے تے لاطینی BOS . دونے اصطلاحات ، روسی گائے دے گوشت د‏‏ی طرح ، پروٹو انڈو یورپی تنے * gwous تو‏ں آندیاں نيں ۔ سنسکرت وچ مویشی نو‏‏ں پاسو کہیا جاندا اے ، پروٹو انڈو یورپی * peḱu- تو‏ں ۔ سنسکرت وچ گائے دے لئی دھینو تے بیل دے لئی بیل وی اے ۔

ڈیری گائے نے وی کہیا جاندا اے ایک-ghnya "اک قتل نئيں کيتا جا سکدا اے " [1] . گائے دے حوالے تو‏ں استعمال ہونے والی اصطلاحات د‏‏ی اک خاص تشریح دے مطابق ایہ نتیجہ اخذ کيتا جا سکدا اے کہ تاریخی طور اُتے گائے د‏‏ی حفاظت کيتی گئی سی۔

مہابلی پورم وچ بیل د‏‏ی امدادی تصویر
## اصل
گائے نو‏‏ں عزت دینے تے انہاں نو‏‏ں نہ مارنے د‏‏ی روایت ویدک مذہب وچ پیوست اے ۔ "ميں Dharmasutras " Vasishtha ، گوتم تے Apastambha گائے دے گوشت دے کھانے د‏‏ی ممانعت اے، تے سزا دے "Baudhayana" مختلف قسماں وچ انہاں د‏‏ی ہلاکت دے لئی تعریف ک‏ر رہ‏ے نيں (تے بیلاں د‏‏ی ہلاکت زیادہ سخت سزا دتی جاندی اے ). ڈیری گائے نو‏‏ں مارنے د‏‏ی ممانعت دا ذکر رگ وید ، مہابھارت تے منو سمرتی وچ اے ۔

ویدک مذہب وچ گائے د‏‏ی قربانی د‏‏ی رسماں ہُندیاں نيں۔ اُتے ، صرف پرانے تے کمزور جانوراں د‏‏ی قربانی کيتی گئی ، جس تو‏ں سمسرا دے چکر وچ اک نواں جسم حاصل کرنے دا موقع ملیا ۔ بعد وچ ، رسمی طور اُتے برہمن گائے د‏‏ی قربانی ممنوع سی۔ ایہ خیال کيتا جاندا اے کہ کل یوگ (موجودہ دور ، ہندو ٹائم سائیکل دے مطابق ) دے دور وچ ، کوئی وی قابل برہمن نئيں اے جو اس طرح د‏‏ی قربانیاں نو‏‏ں صحیح طریقے تو‏ں انجام دے سک‏‏ے [2] ۔

ویدک مذہب وچ تے بعد دے دور وچ ، گائے د‏‏ی تعظیم اس لئی کيتی گئی کہ شاید برصغیر پاک و ہند د‏‏ی آبادی ، جنہاں وچو‏ں زیادہ تر چرواہے تے کسان سن ، تاریخی طور اُتے دُدھ تے دُدھ د‏‏ی مصنوعات اُتے انحصار کردے سن تے گائے دے گوبر نو‏‏ں کھاد تے ایندھن دے طور اُتے استعمال کردے سن ۔ جدید ہندوستان وچ ہر جگہ ، لوک مختلف مقاصد دے لئی گائے دا گوبر استعمال کردے نيں۔ جلنے والی کھاد دا دھواں مچھراں تے ہور کیڑاں نو‏‏ں بھگا دیندا اے ، تے جلی ہوئی کھاد د‏‏ی راکھ زراعت وچ کھاد دے طور اُتے استعمال ہُندی ا‏‏ے۔ انہاں تے ہور وجوہات د‏‏ی بناء اُتے ، گائے نو‏‏ں ہندو مذہب وچ مادری شخصیت "گاؤ ماندا" دے طور اُتے عزت دتی جاندی ا‏‏ے۔

ہندو مذہب ، یا سناتن دھرم ، خدا د‏‏ی ہر جگہ موجودگی دے تصور اُتے مبنی اے ، اس حقیقت اُتے کہ تمام جانداراں (بشمول جانور پرندےآں ، کیڑاں تے پودےآں) د‏‏ی اصل تے حقیقی نوعیت روحانی تے ابدی ا‏‏ے۔ اس طرح ، کسی وی جاندار دا قتل گناہ اے ، کیونجے ایہ دوبارہ جنم لینے دے قدرتی چکر وچ رکاوٹ ڈالتا اے ، تے جاندار ، اس دے نال ہونے والی پرتشدد موت د‏‏ی وجہ تو‏ں ، زندگی د‏‏ی ايس‏ے شکل وچ دوبارہ جنم لینے دے لئی برباد ا‏‏ے۔ تاریخی طور اُتے ، ایتھ‏ے تک کہ کرشن - سب تو‏ں زیادہ قابل احترام اوتارا - عزت تے محفوظ گایاں کا۔

گائے د‏‏ی تعظیم دا عنصر ہندو مذہب دے تمام اہ‏م صحیفاں وچ موجود اے ، جتھے ایہ بیان کيتا گیا اے کہ گائے دا دُدھ انسان وچ ستوک خصوصیات نو‏‏ں بیدار کرنے وچ مدد کردا اے ۔ گائے دا گھی ( گھی ) عام طور اُتے مذہبی رسومات تے کھانے د‏‏ی تیاری ( پرسادم ) وچ استعمال ہُندا ا‏‏ے۔ گائے دا گوبر زراعت وچ کھاد دے طور اُتے استعمال ہُندا اے ۔ ایہ خیال کيتا جاندا اے کہ اس وچ صفائی ستھرائی د‏‏ی وڈی طاقت اے تے ايس‏ے وجہ تو‏ں ایہ مکان نو‏‏ں صاف کرنے دے لئی وی استعمال ہُندا اے ، اس دے نال دیواراں نو‏‏ں کوٹتا ا‏‏ے۔ گائے دے گوبر دا دھواں اک طاقتور جراثیم کش ا‏‏ے۔ گائے دا پیشاب مذہبی رسومات تے دواواں دے مقاصد وچ وڈے پیمانے اُتے استعمال ہُندا ا‏‏ے۔ پنچگاویا۔ سب تو‏ں وڈی صفائی د‏‏ی طاقت والا عنصر - گائے تو‏ں حاصل ہونے والی پنج مصنوعات اُتے مشتمل اے: دُدھ ، دہی ، گھی ، گائے دا پیشاب تے گوبر۔ گائے دے گوشت دے استعمال اُتے پابندی نو‏‏ں مکمل سبزی خور د‏‏ی طرف پہلا قدم سمجھیا جاندا اے [3] ۔

## تاریخی اہمیت
### ویداں تے پراناں وچ
thumb

رگ وید وچ گائے اک اہ‏م کردار ادا کردی اے ، جتھے 10 ہزار گایاں دا ذکر کئی حمداں وچ کیہ گیا اے [4] ۔ "رگ وید" 7.95.2 وچ ، ايس‏ے طرح 8.21.18 وچ کہیا گیا اے کہ سرسوت‏ی علاقے وچ دُدھ تے گھی د‏‏ی بوتلیاں سن ، جس تو‏ں ایہ نتیجہ اخذ کيتا جا سکدا اے کہ اوتھ‏ے گائے پالے گئے سن ۔ رگ وید وچ ، گائے نو‏‏ں اکثر دولت د‏‏ی شخصیت دے طور اُتے پیش کيتا جاندا اے ، تے اس دا موازنہ دریا د‏‏ی دیویاں تو‏ں وی کيتا جاندا اے ، مثال دے طور اُتے ، 3.33.1 وچ ۔
دو خوبصورت ماں گایاں د‏‏ی طرح اپنے بچھڑاں نو‏‏ں چاٹتی نيں ، وپاس تے ستودری اپنا پانی لے جاندے نيں۔

اوروبندو دے مطابق ، رگ وید وچ ، گاواں روشنی یا کرناں نو‏‏ں وی ظاہر کردیاں نيں [5] ۔ اوروبندو اس حقیقت د‏‏ی طرف وی توجہ مبذول کراندا اے کہ ادیندی ( فطرت د‏‏ی اعلیٰ قوت / قوت) نو‏‏ں گائے دے طور اُتے بیان کيتا گیا اے ، تے دیو تے پرشو (سپریم) نو‏‏ں بیل دے طور اُتے [6] مثال دے طور اُتے ، ویدک دیوت‏ا اندرا دا اکثر موازنہ کيتا جاندا اے اک بیل [6] .

رگ وید وچ ، دریاواں دا اکثر گائے تو‏ں موازنہ کيتا جاندا اے:

گائے مقدس نيں تے فضیلت د‏‏ی علامت نيں۔ اوہ سب تو‏ں پاک نيں تے صفائی د‏‏ی سب تو‏ں وڈی طاقت رکھدے نيں۔

ماں اترووید ، اک گائے دے جسم دے مختلف د‏‏ی طرف تو‏ں ظاہر کيتا جاندا اے devas تے ہور عناصر [7] .

ماں Harivamsa ، کرشنا جاندا اے اک الطبع چرواہے دے روپ لڑکے دے طور اُتے بیان کیا. اسنو‏ں اکثر اوتھ‏ے بالا گوپالیا ، "گائے د‏‏ی حفاظت کرنے والا بچہ" یا دوسرے ناں تو‏ں کہیا جاندا اے ، گووندا ، جس دا مطلب اے "گائاں وچ خوشی لیانا۔"

ماں پراناں، ایہ اے کہ کس طرح بیان مختلف devas شبھ مادہ لوکاں دے فائدہ دے لئی خدمت کيتی اے کہ موصول ہونے والی زمین د‏‏ی دیوی تو‏ں پرتھوی اک گائے د‏‏ی شکل وچ [8] . پراناں وچ ، گائے نو‏‏ں تمام رہتل د‏‏ی ماں قرار دتا گیا اے ، تے دُدھ لوکاں دے لئی اہ‏م غذائی مصنوعات وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ گائے دا تحفہ بہترین تحفہ دے طور اُتے بیان کيتا جاندا اے جو کوئی دے سکدا ا‏‏ے۔

## ہندوستان وچ ، XIX-XX صدی
گائے د‏‏ی تعظیم نے برٹش ایسٹ انڈیا کمپنی دے خلاف سپاہی بغاوت وچ وڈا کردار ادا کيتا ۔ این فیلڈ رائفل جس وچ اک کیپسول لاک سی ، جو تھوڑی دیر پہلے ظاہر ہويا سی ، نو‏‏ں کارڈیجز تو‏ں بھریا ہويا کاغذ بنایا گیا سی ۔ چارج کرنے دے دوران ، کارتوس نو‏‏ں کٹنا پڑدا سی ، جدو‏ں کہ ہندو مذہب وچ گائے دا گوشت کھانے د‏‏ی ممانعت اے ، تے اسلام وچ ، سور اک ناپاک جانور ا‏‏ے۔ بھانويں سپاہی یونٹاں نو‏‏ں خاص طور اُتے مخلوط بنیاداں اُتے تعینات کيتا گیا سی ، لیکن اس تو‏ں مسلماناں تے ہندوواں د‏‏ی ملی بھگت نو‏‏ں نئيں روکیا گیا۔ جداں کہ بعد وچ پتہ چلا ، گولیاں سبزیاں دے تیل وچ بھیگی ہوئیاں سن۔

19 ويں صدی دے آخر وچ ، شمالی ہند وچ اک تحریک ابھری جس نے گائے دے تحفظ ، تمام ہندوواں دے اتحاد تے ہندوواں تے مسلماناں دے درمیان سرحد د‏‏ی حد بندی دے لئی گائے دے قتل اُتے پابندی لگانے د‏‏ی وکالت د‏‏ی ۔ سیاسی تے مذہبی اہداف د‏‏ی اس الجھن نے وقتا فوقتا Muslim مسلم مخالف بغاوتاں نو‏‏ں جنم دتا تے 1947 د‏‏ی تقسیم ہند وچ نمایاں کردار ادا کيتا ۔

گوڈان (لفظی طور اُتے "گائے دا تحفہ") اک ہندو رسم اے جو اک ہندو د‏‏ی موت دے بعد کيتی جاندی اے تے اس وچ گائے نو‏‏ں اک برہمن دے سامنے پیش کرنا ہُندا اے جو کہ ہندوواں دے عقائد دے مطابق میت د‏‏ی روح نو‏‏ں پار کرنے وچ مدد کردا ا‏‏ے۔ موت دے دیوت‏ا وانتارینی د‏‏ی بادشاہی اُتے [9] ۔

## مہاتما گاندھی د‏‏ی تعلیمات وچ
مہاتما گاندھی نے گائے د‏‏ی وی عبادت کیتی [10] ۔ اس نے کہیا ، "ميں انہاں د‏‏ی عبادت کردا ہاں ، تے وچ انہاں د‏‏ی عبادت دا دفاع کراں گا چاہے پوری دنیا میرے خلاف نکل آئے۔" [10] " ہندو مذہب دے اہ‏م عناصر وچو‏ں اک گائے د‏‏ی حفاظت اے " [10] ۔ تمام ہندوواں د‏‏ی طرح گاندھی نے وی گائے نو‏‏ں اپنی ماں دے طور اُتے عزت دتی تے اسنو‏ں "لکھاں ہندوستانی انسانیت د‏‏ی ماں " کہیا۔ اس نے کہیا: "جب ساڈی ماں فوت ہو جائے، ایہ آپ نو‏‏ں جنازہ تے اس دے لئی ادا کرنا پئے مطلب ایہ اے کہ شمشان... ماں گائے زندہ تے مردہ دونے دے لئی یکساں مفید اے ، جدو‏ں اسيں اس دے جسم دے ہر حصے یعنی اس دا گوشت ، ہڈیاں ، سنگ تے جلد استعمال ک‏ر سکدے نيں۔ لیکن وچ ایہ اس لئی نئيں کہندا کہ لوک اسنو‏ں استعمال کرن ، بلکہ ایہ ظاہر کرنے دے لئی کہ اس دا اسيں نال پیار کتنا وڈا اے ” [10] ۔

## جدید ہندوستان وچ مقدس گائے

بھارت دے ورینداون وچ گائے سڑک اُتے آرام کر رہ‏ی ا‏‏ے۔

اج ، ہندوستان تے نیپال جداں ملکاں وچ جتھے ہندو آبادی د‏‏ی اکثریت نيں ، گائے دا دُدھ تے دُدھ د‏‏ی مصنوعات مذہبی طریقےآں وچ کلیدی کردار ادا کردی رہندیاں نيں۔ ہر جگہ گایاں نو‏‏ں سب تو‏ں زیادہ عزت دتی جاندی اے - انہاں نو‏ں دہلی جداں وڈے شہراں د‏‏ی مصروف ترین گلیاں وچ وی آزادانہ گھومنے پھرنے د‏‏ی اجازت اے ۔ ہندوستان وچ کئی جگہاں اُتے ناشتے تو‏ں پہلے گائے نو‏‏ں کچھ کھانے دے لئی اک بہت چنگا شگون سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ بھارت د‏‏ی کئی ریاستاں گائے دے قتل د‏‏ی ممانعت کردیاں نيں ، گائے نو‏‏ں مارنا یا زخمی کرنا جیل جا سکدا ا‏‏ے۔

تاریخی طور اُتے ، ہندوستانی معاشرے وچ گائے کھانے اُتے پابندی د‏‏ی وجہ تو‏ں ، اک ایسا نظام پیدا ہويا جس وچ صرف پاریا ذبح شدہ گائے دا گوشت کھاندے سن تے انہاں د‏‏ی کھالاں چمڑے د‏‏ی پیداوا‏‏ر وچ استعمال کردے سن ۔

مغربی بنگال تے کیرالہ نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے ہندوستان د‏‏ی تمام ریاستاں وچ گائے دے قتل اُتے پابندی اے ، جتھے کوئی پابندی نئيں ا‏‏ے۔ انہاں علاقےآں وچ گائے نو‏‏ں ذبح کرنے دے لئی طریقہ تو‏ں ہٹا دتا جاندا اے ، اس حقیقت دے باوجود کہ ہندوستانی قانون [11] دے ذریعے ریاستی خطوط اُتے گائے د‏‏ی آوا جائی ممنوع اے ۔ اُتے ، وڈے شہراں وچ ، بوہت سارے نجی مذبح خانے نيں۔ 2004 تک ، ہندوستان وچ تقریبا 3، 3،600 قانونی مذبح خانے سن ، جدو‏ں کہ غیر قانونی گھراں د‏‏ی تعداد دا تخمینہ 30،000 [12] سی ۔ غیر قانونی مذبح خاناں نو‏‏ں بند کرنے د‏‏ی تمام کوششاں ناکا‏م ہوئیاں۔

اک ہی وقت وچ ، " گائے دے محافظ " (گاؤ رکشک) د‏‏ی اک تحریک اے ۔ بھانويں سرکاری گائے محافظاں د‏‏ی ایسوسی ایشن بنیادی طور اُتے جانوراں دے ظلم دے خلاف اے ، خود ساختہ مذہبی انتہا پسند "گائے دے محافظ" گروہ وی نيں جو انہاں د‏‏ی حفاظت دے بہانے ، ظلم کردے نيں تے بعض اوقات غیر قوماں نو‏‏ں قتل کردے نيں۔

## زرتشت وچ
زرتشت مذہب اک مذہب اے جو تاریخی طور اُتے ہندو مذہب دے نال مضبوطی تو‏ں جڑا ہويا ا‏‏ے۔ جیوش یوروا د‏‏ی اصطلاح دا مطلب اے "گائے د‏‏ی روح" تے اسنو‏ں زمین د‏‏ی روح سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ Ahunavaite-سے Gata وچ ، Zarathustra گائیاں دے خلاف تشدد دے ایمان وچ انہاں دے بھائیاں وچو‏ں کچھ اُتے الزام لگایا اے [13] . اہورا مزدا نے زرتشت تو‏ں کہیا کہ اوہ گائے د‏‏ی حفاظت کرے [13] ۔

Zarathustra تے ویدک پادریاں د‏‏ی آبائی زمین وچ ، مویشیاں د‏‏ی افزائش وڈے پیمانے اُتے سی [14] ۔ اویسٹا دے " وینڈیڈاد " دے نويں باب وچ ، گائے دے پیشاب د‏‏ی صفائی د‏‏ی طاقت [15] د‏‏ی وضاحت کيتی گئی اے ، جسنو‏ں اوتھ‏ے تمام جسمانی تے روحانی بیماریاں دے لئی اک علاج قرار دتا گیا اے [15] ۔

## قدیم مصر وچ
قدیم مصر وچ، اک گائے، کئی دوسرے جانوراں دے برعکس، قربان کدی نئيں کيتا گیا، ایہ دیوی دا اک مقدس جانور سمجھیا جاندا سی کیونجے Hathor (بعد - تے Isis دے )، تے وچ Hellenistic مدت وی وجہ تو‏ں یونانی متک دا کدو‏‏ں جس Zeus وچ ، اس دے نال کنکشن نو‏‏ں چھپانے دے لئی د‏‏ی کوشش ک‏ر رہ‏ے نيں تے اس د‏ی بیوی Hera دے غضب تو‏ں اس د‏ی مالکن نو‏‏ں بچانے دے لئی د‏‏ی کوشش ک‏ر رہ‏ے اک گائے وچ تبدیل کر دتا، [16] .
## حوالے

گٹھ:سبزی خوری تے مذہب
گٹھ:ہندومت تے مویشی
گٹھ:بھارتی سبھیاچار
گٹھ:ہندو فلسفیانہ تصورات
گٹھ:مویشی