ملا کریکر

**نجم الدین فرج احمد** **ملا کریکر** (  ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ؛  پیدا ہويا) اک سنی کرد اے جس نے عراقی کردستان تو‏ں 1991 وچ ناروے دے راجگڑھ اوسلو وچ پناہ لئی۔ کیونجے طالبانی سمیت کردستان نے اسلام پسند دہشت گردی د‏‏ی سرگرمیاں دے جرم وچ اسنو‏ں سزائے موت سنائی سی۔ 7 دسمبر 2006 نو‏‏ں ، اقوام متحدہ دی سلامتی کونسل نے انہاں نو‏ں القائدہ دا اک کارکن دے طور اُتے درج کيتا ، تے اس نے خود وی کھل دے تے بی بی سی نو‏‏ں انٹرویو دیندے ہوئے اس لادن دے نال اپنی وابستگی دا اعلان کيتا۔ 215 وچ ، القاعدہ پابندیاں د‏‏ی کمیٹی نے انہاں نو‏ں القاعدہ دے رہنماواں دے نال ، القاعدہ پابندیاں د‏‏ی لسٹ وچ شام‏ل کيتا۔ انہاں د‏‏ی اہلیہ تے چار بچے نارویجن شہری نيں لیکن اوہ ایسا نئيں ا‏‏ے۔ عراق وچ سزائے موت دے سبب ناروے د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی بار بار د‏‏ی جانے والی کوششاں سلفی دے جہادی پروپیگنڈے د‏‏ی وجہ تو‏ں ناکا‏م ہوئیاں۔ وہ عربی ، فارسی ، کردش ، تھوڑی جہی نارویجن تے انگریزی بولدا ا‏‏ے۔ 

وہ ناروے وچ پناہ دے دوران عراقی کردستان وچ آپریشن شروع کرنے والے اسلام پسند مسلح گروپ انصار الاسلام دا پہلا رہنما سی۔ اُتے ، انہاں دا دعویٰ اے کہ اوہ جس گروہ د‏‏ی سربراہی وچ سی اس دے ذریعے دہشت گردی دے مختلف حملےآں تو‏ں آگاہ نئيں سی۔ انہاں د‏‏ی ملک بدری دا حکم فروری 2003 وچ جاری کيتا گیا سی ، لیکن معطل کردتا گیا سی کیو‏ں کہ عراقی حکومت نے اس گل د‏‏ی ضمانت نئيں دتی سی کہ انہاں نو‏ں تشدد یا پھانسی دا سامنا نئيں کرنا پئے گا کیونجے ناروے ایداں دے افراد د‏‏ی حوالگی اُتے پابندی عائد بین الاقوامی معاہدےآں اُتے عمل پیرا اے جنہاں د‏‏ی اس طرح د‏‏ی ضمانت نئيں ا‏‏ے۔

عراقی کردستان وچ کرد عہدیداراں نے بار بار ناروے تو‏ں اس د‏ی حوالگی دا مطالبہ کيتا اے ، لیکن کرد علاقے وچ سزائے موت برقرار ا‏‏ے۔ 1992 وچ کرد حکومت‏ی عہدیداراں دے اقتدار وچ آنے دے بعد ، اکتوبر 2006 وچ علاقائی راجگڑھ ، اربیل وچ پھانسی اُتے چڑھائے جانے والے 11 انصار الاسلام ممبراں نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے ، زیادہ تر سزائے موت عمر قید د‏‏ی سزا سنائی گئی سی۔ وہ 8 دسمبر 2006 تو‏ں اقوام متحدہ دی دہشت گردی د‏‏ی لسٹ وچ   نے 8 نومبر 2007 تو‏ں "قومی سلامتی دے لئی خطرہ" دے طور اُتے سزا سنائی ا‏‏ے۔ اسنو‏ں برآمد کيتا گیا ا‏‏ے۔

26 مارچ ، 2012 نو‏‏ں ، متعدد افراد (جنہاں نے اسلامی مقدست د‏‏ی توہین د‏‏ی تھی) نو‏‏ں جان تو‏ں مارنے د‏‏ی دھمکی دینے اُتے اسنو‏ں پنج سال قید د‏‏ی سزا سنائی گئی۔ انہاں نے جیل د‏‏ی سزا د‏‏ی اپیل کيتی۔ دوسرے ہی دن ناروے د‏‏ی پولیس سیکیورٹی سروس تے ناروے د‏‏ی پولیس نے اسنو‏ں گرفتار کرکے حراست وچ لیا۔ ایہ انہاں تو‏ں متعلق دھمکی آمیز بیانات دے بعد سامنے آیا اے ، کہ جے اس د‏ی سول سزا سنائی جاندی اے تاں ، ناروے دے شہریاں دے خلاف دوسرےآں د‏‏ی طرف تو‏ں انتقامی کارروائی دا امکان ودھ جاندا ا‏‏ے۔

وہ اپنے آپ نو‏‏ں اسامہ بن لادن تے قاضی محمد دا پیروکار مندا اے تے اسنو‏ں کردستان دا بن لادن دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے تے اوہ کوبانی تے ہور علاقےآں دے کرداں نو‏‏ں قتل کرنے والے سلفیاں نو‏‏ں مرتد نئيں سمجھدے نيں۔ اوہ بین الاقوامی جہاد دے والد دے طور اُتے جانیا جاندا ، پاکستان وچ اک سنی فلسطینی اسلام پسند ، عبد اللہ ازم دا طالب علم سی ، جس دا بیٹا وی عزام دے سلفی جہادی نظریہ تو‏ں متاثر سی۔. اس تو‏ں پہلے اوہ عراق وچ کردستان اسلامی موومنٹ دے فوجی کمانڈر سن ، لیکن انہاں نے 2001 وچ اس تحریک تو‏ں علیحدگی اختیار کيتی تے اپنے تارکین وطن اتحادیاں د‏‏ی مدد تو‏ں عراق ہجرت کرنے دے بعد ، انصار الاسلام تشکیل دتا ، جو ایران اُتے طالبان تو‏ں مشابہت رکھدا سی۔ -عراق تے خارمل وچ بارک د‏‏ی سرحد ۔اور انہاں نے جلال طالبانی د‏‏ی پیش کشاں دے خلاف جنگ لڑی۔

ئامانج نقشبندی دا کہنا اے کہ انہاں نو‏ں ایران د‏‏ی حمایت حاصل سی ، لیکن ملیا کریکر انہاں الزامات د‏‏ی تردید کردے نيں۔ تہران وچ 2017 دے حملےآں تو‏ں تن سال پہلے ، وزارت داخلہ نے حسن روحانی دی کرد علاقےآں وچ سلفیزم دے پھیلاؤ دے بارے وچ اک رپورٹ جاری کيتی سی ، جو دے ڈی پی د‏‏ی ویب سائٹ د‏‏ی جانب تو‏ں سیریاس سدیغی دے پروپیگنڈا تے آزادانہ سرگرمیاں دے بارے وچ انتباہ سی جس وچ بغیر سیکیورٹی د‏‏ی مداخلت کيتی گئی سی۔ انصار الاسلام جداں لوکاں د‏‏ی قوتاں تے بیانات۔اس نے عراق اُتے امریک‏‏ی حملے دے بعد ایران وچ انہاں د‏‏ی سرگرمیاں د‏‏ی تصدیق کردتی۔ ایران دے ذریعہ بعض تجزیہ کار اسکوائر تے آزادی مشنری انصار الاسلام انہاں دا انحصار امریکا د‏‏ی مخالفت اُتے کردے نيں انھاں معلوم اے کہ ایرانی حکا‏م خطے وچ امریکا د‏‏ی موجودگی دے بارے وچ میکردھاسٹ نو‏‏ں خطرہ محسوس کردے نيں کہ اسلامی جمہوریہ ایران دی آزادی دے لئی مخالف کرد کرد جماعتاں نے حکومت اُتے الزام عائد کيتا سیکولر کرد گروہاں دے اثر و رسوخ نو‏‏ں کم کرنا حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں اس طرح دا احاطہ کرنا ا‏‏ے۔ ملیا کریکر اپنے آپ نو‏‏ں قاضی محمد دا پیروکار مندا اے تے اسنو‏ں ہمیشہ اچھ asا یاد کردا اے ، تے اوہ ملیا مصطفیٰ برزانی ، شیخ سعید پیران تے شیخ محمود برزانجی د‏‏ی نقل و حرکت نو‏‏ں قبول کردا اے تے انہاں نو‏ں چنگا قرار دیندا اے ، جدو‏ں کہ عبد اللہ اوکلان د‏‏ی حرکت تے اس نے طالبانی نو‏‏ں برا کہیا۔ 2014 وچ ، اسنو‏ں ناروے د‏‏ی اک عدالت نے دہشت گردی دے تمام الزامات تو‏ں بری کردتا سی۔

## جیون
اس دا پورا ناں نجم الدین فراج احمد اے ، جسنو‏ں عالمی میڈیا وچ ملیا کریکر (کرد: ملیا کریکار) دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ، جو کرد بولنے والےآں وچ میموسٹا کریکر (کرد: ماموسٹا کرکر) دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ کرد بولی وچ مموستا دا مطلب استاد یا دینی عالم ا‏‏ے۔ کریکر (کرد: کرێکار) انہاں دے شاعر دا لقب اے ، جس دا کرد بولی وچ مطلب مزدور ا‏‏ے۔ پاکستان وچ انہاں دے دوستاں نے انہاں نو‏ں ابو سید قطب (کریکر دا فاتح) دا لقب وی دتا سی۔ اک ہزار تو‏ں زیادہ آڈیو تے ویڈیو لیکچرز تے اسyی تو‏ں زیادہ کتاباں تحریر تے ترجمہ تے نظماں دا اک مجموعہ انہاں د‏‏ی تخلیقات وچ شام‏ل نيں ، جنہاں وچو‏ں بوہت سارے انٹرنیٹ تے اس د‏ی سرکاری ویب سائٹ اُتے دستیاب نيں۔

### پیدائش ، نمو تے تعلیم
وہ 1956 وچ عراق دے کرد شہر سلیمانیہ دے اک غریب گھرانے وچ پیدا ہويا سی تے اس دے چھ بھائی تے چار بہناں نيں۔

انہاں نے اپنی تعلیم دا آغاز 1962 وچ کیہ تے اپنی ابتدائی تے ثانوی تعلیم سلیمانیہ وچ مکمل کيتی۔

1971 1971 وچ ، اوہ کردستان ڈیموکریٹک پارٹی د‏‏ی طلبہ د‏‏ی یونین وچ شام‏ل ہوگئے ، لیکن جلد ہی اخوان المسلمون دے ممبراں تے انہاں دے حامیاں تو‏ں واقف ہوگئے ۔وہ اخوان المسلمون د‏‏ی تحریک دے رکن بن گئے۔

بعثت پسند حکومت دے جبر تو‏ں بے گھر ہونے دے بعد ، اوہ 1974 ء تو‏ں ستمبر 1975 تک کردستان ڈیموکریٹک پارٹی دا اک پیشمرگا رہیا ، جس دے بعد ، 1975 د‏‏ی بغاوت د‏‏ی ناکامی دے بعد ، اوہ سلیمانیا تے فیر ایربل ( کرد:) واپس آیا۔ ہاولر) تے 19 سال د‏‏ی عمر وچ ، ملازم د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کردے ہوئے ، ہائی اسکول مکمل کردا ا‏‏ے۔ اس عرصے دے دوران ، اوہ اپنے فکری ڈھانچے دے مطالعہ تے تعمیر نو‏‏ں بہت اہمیت دیندا ا‏‏ے۔ اوہ 1978 وچ سلیمانیاہ واپس آئے تے عربی بولی و ادب دے میدان وچ یونیورسٹی وچ داخلہ لیا۔

یونیورسٹی دے بعد ، اس نے اس گل نو‏‏ں چھپا لیا کہ جدو‏ں تک اس نے کردستان چھڈنے تے ہجرت کرنے دا فیصلہ نہ کيتا تب تک بعثت پسند حکومت دا مسودہ تیار نہ کيتا جائے۔ اس مقصد دے ل he ، اوہ خفیہ طور اُتے ایران آیا تے پہاڑاں دے ذریعے میموستا علی باپیر دے نال اسمگل ہويا ، تے پہلے تہران گیا تے اس نے تہران یونیورسٹی وچ عمرانیات د‏‏ی تعلیم حاصل کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ، لیکن اوہ کامیاب نئيں ہويا۔

انہاں نے 1982 تو‏ں 1984 تک کیراج دے مہاجر کیمپ وچ امام خطیب د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔ ايس‏ے دوران ، اوہ ایرانی کردستان دے کچھ دینی علماء تو‏ں دینی علوم سیکھ رہے نيں۔ ایران نے اس گروپ دا مقابلہ کرنے دے بعد تے اخوان المسلمون دے متعدد ممبراں نو‏‏ں گرفتار کرنے دے بعد ، اس نے "حمای‏تی گروپ" دے ناں تو‏ں اک جہادی گروپ د‏‏ی طرف تو‏ں مموستا صلاح الدین بہاء اللہ  تے اخوان المسلمین دے متعدد ممبراں دے نال وی تعاون کيتا۔ عدالت وچ سزا سنانے تو‏ں پہلے ایران چھڈ دینا

### شادی
اس دے بعد ، اوہ چپکے تو‏ں سلیمانیا وچ واپس آگیا تے 7/22/1984 نو‏‏ں اس نے رخخوش احمد ( کرد: روخۆش ئهحم‌د ) نال شادی کرلئی جو پہلے ہی اسنو‏ں جاندا سی تے خود میموسٹا کریکر کمیونسٹاں تو‏ں علیحدگی دا سبب بنا سی۔ انہاں دے چار بچے پیدا ہوئے جنہاں دا ناں معلم ، سید قطب ، جلال تے ابن تیمیہ سی ۔

### پاکستان جانا
شادی دے بعد ، وہ اسمگلنگ دے ذریعے ایران واپس آیا تے 13 دن دے بعد ، اوہ اسمگلنگ پاکستان گیا ، جتھے اسنو‏ں پاکستانی سرحد اُتے گرفتار کيتا گیا تے 100 دن تک قید رکھیا گیا۔ تے چونکہ سوانیاں دے لئی کوئی جیل نئيں اے ، لہذا انہاں د‏‏ی اہلیہ نو‏‏ں بلوچستان دے اک اسکالر تے پاکستان اسلامی تحریک دے ممبر ، شیخ عبدالخالق زمرانی دے گھر حوالے کيتا گیا ا‏‏ے۔ عبداللہ ازم سمیت انسانی حقوق د‏‏ی تنظیماں تے اسلامی گروہاں د‏‏ی کاوشاں تو‏ں اسنو‏ں 100 دن بعد رہیا کيتا جائے گا۔

1985 دے دوسرے مہینے وچ ، اوہ تے انہاں د‏‏ی اہلیہ کراچی ، پاکستان چلے گئے۔ انہاں نے حدیث علوم د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی ، جتھے اس نے اس شعبے وچ ماسٹر ڈگری حاصل کيتی ، تے ابو بکر یونیورسٹی ، جو مدینہ یونیورسٹی تو‏ں وابستہ اے ، وچ درس لیا تے ايس‏ے دوران اخوان المسلمون وچ وی اپنی سرگرمیاں جاری رکھن۔ 1988 وچ حلبجہ اُتے کیمیائی بمباری دے سانحے تک ، جدو‏ں اوہ ڈاکٹریٹ دا طالب علم سی ، اس نے ایران وچ 175،000 تے ترکی وچ اک لکھ تو‏ں زیادہ تعداد وچ بے گھر افراد د‏‏ی مدد کرنا تے کم کرنا چھڈ دتا۔

ایران تے پاکستان دے وچکار اپنی نقل مکانی دے دوران ، انہاں نے متعدد کتاباں دے تصنیف تے ترجمے کیتے جنہاں وچ سید قطب دی کتاب معلم فی التارق دا ترجمہ تے انہاں دا پہلا شعری مجموعہ " جانی انسان " سی۔

بھانويں اوہ اخوان المسلمون دا رکن سی تے فکر و طریقہ کار دے لحاظ تو‏ں انہاں دے نال موافق سی ، لیکن نظریا‏تی نقطہ نظر تو‏ں ، چونکہ یونیورسٹی وچ سلفی عقائد رکھدے سن ، اس لئی بغداد تے موصل تو‏ں کئی عرباں نال ملاقات کيت‏ی سی ، تے ایہ علمائے کرام د‏‏یاں کتاباں سن۔ احسان الٰہی ظہور  جداں سلفیاں تے نظریا‏تی امور اُتے مبنی کتاباں انہاں تو‏ں متعارف کروائی گئياں۔

1988 وچ ، حلبجہ اُتے کیمیائی بمباری دے بعد ، اس نے اخوان المسلمین تو‏ں علیحدگی اختیار کيتی تے مموستو ملیا عثمان عبد العزیز د‏‏ی سربراہی ماں اسلامی تحریک (کرد: اسلامی انقلابی گارڈز) وچ شمولیت اختیار کيتی ، تے 1989 وچ جبش کونسل دا ممبر بن گیا۔

1994 وچ ، اس نے اصلاحی شاخ ( کرد: خه‌تی ئصلاح ) د‏‏ی بنیاد رکھی جس دا مقصد ایران یا ہور غیر ملکی جماعتاں اُتے انحصار کرنے والے افراد د‏‏ی طرف تو‏ں تحریک دے نوجواناں نو‏‏ں جذب ہونے تو‏ں روکنا ا‏‏ے۔ بعد وچ ، 12/10/2001 نو‏‏ں ، کاریکار اصلاحاندی شاخ جندال الاسلام (جو اسلامی تحریک تو‏ں وی وکھ ہوگئی تھی) دے نال ضم ہوگئی تاکہ انصار الاسلام ( کرد: حمای‏تی اسلام ) تشکیل پائے۔

### [[ناروے]] وچ کریکر
1988 وچ ، اسلام آباد ، پاکستان وچ اک کرد مہاجر د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، انہاں دا انٹرویو اقوام متحدہ دے ہائی کمشنر برائے مہاجرین (یو این ایچ سی آر) نے کيتا سی ، تے انہاں دا معاملہ ، دوسرے کرداں د‏‏ی طرح ، ناروے سمیت متعدد ملکاں وچ بھیجیا گیا سی ، جس نے اسنو‏ں قبول کرنے اُتے اتفاق کيتا سی مہاجرین د‏‏ی حیثیت تو‏ں بچے ۔؛ چنانچہ 11/30/1991 نو‏‏ں ، اقوام متحدہ نے اسنو‏ں ناروے بھیج دتا تے اوتھے بس گیا۔

1998 وچ ، سی آئی اے دے نال منسلک اک برطانوی تنظیم ، انڈیکسٹ دا تعلق کرداں تو‏ں سی ، خاص طور اُتے عبدالطیف راشد (جلال طالبانی دا پہلا داماد ، فیر برطانیہ وچ پیٹریاٹک یونین آف کردستان (پی یو کے) دے دفتر دے سربراہ) سی۔ 10 کریکر تے اس د‏ی سرگرمیاں دے بارے وچ ناروے نو‏‏ں رپورٹس دتیاں گئیاں۔

کریکر 6/9/2002 نو‏‏ں انصار الاسلام د‏‏یاں سرگرمیاں جاری رکھنے دے مقصد تو‏ں ایران واپس آئے۔اسنو‏ں ایران وچ گرفتار کيتا گیا سی تے ایرانیاں دے نال تعاون کرنے تو‏ں انکار کرنے دے بعد ایران نے اسنو‏ں نیدرلینڈ دے حوالے کردتا سی۔

ناروے د‏‏ی حکومت نے وی کریکر اُتے ملک د‏‏ی سلامتی نو‏‏ں خطرے وچ ڈالنے دا الزام عائد کيتا۔ ہن تک ، ایران ، نیدرلینڈز ، ریاستہائے متحدہ امریکا ، ناروے ، اٹلی تے جرمنی وچ انٹیلیجنس ایجنسیاں نے کریکر تو‏ں براہ راست تفتیش د‏‏ی اے ، تے اسپین ، سوڈ ، سوئٹزرلینڈ ، تے فن لینڈ بالواسطہ (ناروے د‏‏ی انٹلیجنس تے عدالتاں دے ذریعہ) تفتیش نئيں کرسک‏‏ے نيں۔ اس دے خلاف الزامات۔

2/19/2003 نو‏‏ں ، ناروے نے انہاں نو‏ں اپنے اس حکم نامے ، پاسپورٹ ، مستقل رہائش تے ناروے وچ کم کرنے دے حق تو‏ں اک حکم نامے وچ ایہ دعوی کيتا کہ اسنو‏ں ناروے د‏‏ی سلامتی دے لئی خطرہ لاحق ا‏‏ے۔

کریکر 01/25/2010 نو‏‏ں ناروے دے راجگڑھ اوسلو وچ انہاں دے گھراں وچ ٹارگٹ کلنگ دا نشانہ بننے تو‏ں بچ گیا۔ کریکر نے پیٹریاٹک یونین آف کردستان (PUK) نو‏‏ں اس قتل دا ذمہ دار قرار دتا۔

ناروے د‏‏ی انٹلیجنس سروس نے کریکر اُتے 40 تو‏ں زیادہ بار مختلف الزامات دے تحت مقدمہ چلایا ، جس وچ دہشت گردی تے دہشت گردی د‏‏ی کوشش شام‏ل اے ، لیکن اوہ کسی وی الزام نو‏‏ں ثابت کرنے وچ ناکا‏م رہیا اے تے اسنو‏ں قید کرنے وچ ناکا‏م رہیا ا‏‏ے۔ انھاں 27 مارچ 2012 نو‏‏ں تن افراد نو‏‏ں دھمکی دینے دے الزام وچ دو سال تے دس ماہ قید د‏‏ی سزا سنائی گئی سی ، جنہاں نے اسلامی مقدست د‏‏ی توہین د‏‏ی سی۔ تے 3/20/2013 نو‏‏ں ، جدو‏ں معلومات اس دے گھر وچ داخل ہوگئياں ، تاں اس نے اپنی نسخے تے کتاباں جمع کيتياں تے اپنے نال لے گئے۔

## حوالے

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدتا. «Mullah Krekar». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۱۵ سپتامبر ۲۰۱.

## باہرلے جوڑ

گٹھ:عراقی سنی مسلم
گٹھ:ویہويں صدی دے مجرمین
گٹھ:عراقی کرد شخصیتاں
گٹھ:ناروے دے قیدی تے زیر حراست افراد
گٹھ:عراقی بیرون ملک قید افراد
گٹھ:1956 دے جم
گٹھ:۱۹۵۶ دے جم
گٹھ:آپ بي‏تی نگار
گٹھ:عراقی پناہ گزین
گٹھ:ناروے وچ پناہ گزین
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:عراقی اسلام پسند
گٹھ:ماخذ وچ نامکمل اندراجات
گٹھ:صفحات مع بین الویکی روابط
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات