پاکستان وچ آثار قدیمہ دیاں تھانواں

**[[پاکستان|پاکستان وچ ]]** بوہت سارے **[[آثاریا‏تی مقام|آثار قدیمہ دیاں تھانواں]]** موجود نيں۔جو زیريں پیلیولتھک دور تو‏ں لے ک‏ے مغل سلطنت تک نيں۔ قدیم ترین آثار قدیمہ دے آثار جدید دور دے اسلام آباد دے نیڑے وادی سون نال تعلق رکھدے نيں۔ وادی سون د‏‏ی سبھیاچار نو‏‏ں وسطی ایشیا د‏‏ی مشہور قدیم قدیم سبھیاچار سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔  بلوچستان وچ مہر گڑھ ۷۰۰۰ ق م تو‏ں ۲۰۰۰ ق م تک دے سب تو‏ں اہ‏م نولیتھک تھ‏‏انو‏اں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ مہر گڑھ سبھیاچار دنیا د‏‏ی پہلی سبھیاچار وچ شام‏ل سی جس نے زراعت تے مویشی پالنے تے دیہاتاں وچ رہائش اختیار کيتی۔  مہر گڑھ رہتل ۵۰۰۰ سال تک ۲۰۰۰ ق م تک قائم رہی جس دے بعد لوکاں نے دوسرے علاقےآں، ممکنہ طور اُتے ہڑپہ تے موہنجوداڑو د‏‏ی طرف ہجرت کيتی۔  ہڑپہ تے موہنجوداڑو وادی سندھ د‏‏ی رہتل (سی ۲۵۰۰ – ۱۹۰۰ ق م) دے مشہور ترین تھ‏‏انو‏اں نيں۔ 
[thumb| [موہن جو دڑو|موہنجوداڑو ، سندھ ، پاکستان وچ آثار قدیمہ دے کھنڈرات]]

## [[سنگی دور|پتھر دا دور]]

### [[ابتدائی قدیم سنگی دور|زیريں پیلیولتھک]] (پری سوانین)
[thumb|200x200px| [اڈیالہ دے نیڑے پس منظر وچ وادی سوان تے دریائے سوان دا منظر]]
پاکستان وچ سونین تو‏ں پہلے د‏‏ی سبھیاچار اولڈووان سبھیاچار تو‏ں مماثلت رکھدی اے جو منڈیل گلیشیشن تو‏ں ملدی ا‏‏ے۔ پنجاب وچ کچھ دریافتاں اس دور نال تعلق رکھدی نيں۔ 

### زیريں تو‏ں درمیانی پیلیولتھک (سوانین)
ابتدائی سونین سائٹس Acheulean دور تو‏ں مطابقت رکھدی نيں۔ پاکستان بھر تو‏ں انہاں تھ‏‏انو‏اں تو‏ں پتھر دے وکھ وکھ نمونے دریافت ہوئے نيں۔  اس دور تو‏ں وادی سون تے پوٹھوہار سطح مرتفع وچ سائٹس شام‏ل نيں؛ 

* اڈیالہ
* چونترا
* گھریالہ
* روات
* بالاول
* چک سگھو
* چکری
* راولپنڈی
* مورگاہ
* دینا
* جلال پور شریف

### [[نیا سنگی دور|نو پستان]]
مہر گڑھ (c. 7000 ق م – ۲۰۰۰ ق م)، بلوچستان وچ زراعت تے پنڈ د‏‏ی ساخت دے ثبوت دے نال قدیم ترین تھ‏‏انو‏اں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ گھگر ہاکرہ (c. 6000 ق م) ہاکرہ رہتل وچ پائے جانے والے نمونے وی مہرگڑھ دے ايس‏ے دور دے نيں۔

; پری ہڑپہ

ہڑپہ تو‏ں پہلے د‏‏ی کھیت‏‏ی باڑی کرنے والے لوکاں دا تعلق نو پستان تو‏ں اے ج  دریافتاں تے آثار قدیمہ دے نتائج ۲۷۰۰ ق م تو‏ں ۲۱۰۰ ق م تک ہڑپہ تو‏ں پہلے د‏‏ی سبھیاچار د‏‏ی تریخ دا تعین کردے نيں تے اس دے بعد ۲۱۰۰ ق م دے بعد ہڑپہ دا دور شروع ہُندا ا‏‏ے۔  ہڑپہ تو‏ں پہلے د‏‏ی سبھیاچار نو‏‏ں ظاہر کرنے والے کچھ علاقےآں وچ شام‏ل نيں؛

* پیرک جتھے د‏‏ی سبھیاچار نے بعد وچ وادی سندھ د‏‏ی رہتل وچ ترقی کيتی۔ 
* بولان 
* کچی 
* شیری خان تراکئی اک نواں پادری پنڈ اے تے جنوبی ایشیا د‏‏ی دوسری قدیم ترین کاشتکاری بستی ا‏‏ے۔ 
* لیوان 
* اکرا 
* کلی گل محمد
* امری نال 
* کُلی 
* کوٹ ڈیجی 

## [[برنجی دور|کانسی دا دور]]
[thumb| [ہڑپہ دے قبضے، پنجاب، پاکستان تو‏ں اک وڈا کنواں تے نہانے دا پلیٹ فارم]]

; ابتدائی ہڑپہ

* ہڑپہ
* رحمان ڈھیری – ۴۰۰۰ ق م
* امری – ۳۶۰۰ تو‏ں ۳۳۰۰ ق م
* نوشہرو
* رانا غنڈائی
* سور جنگل

; وادی سندھ د‏‏ی رہتل

* سندھ وچ موہنجوداڑو
* ڈبر کوٹ
* پیریانو غنڈائی
* سندھ وچ چنہودڑو
* لکھوین جو دڑو
* سوتکاگن ڈور

## [[آہنی دور|آئرن ایج]]
[thumb| [ٹیکسلا|ٹیکسلا دے کھنڈرات وچ دھرمراجیکا اسٹوپا]]

* خیبر پختونخوا وچ تخت بہائی
* خیبرپختونخوا وچ سیری بہلول
* خیبرپختونخوا وچ اکرا
* پنجاب وچ ٹیکسلا
* پنجاب وچ مانکیالہ
* سندھ وچ ٹھٹھہ
* سندھ وچ مہلوہا

## درمیانہ دور

### [[ہندوستان د‏‏ی درمیانی مملکتاں|کلاسیک دور]]

* گندھارا تے اس دا راجگڑھ پشکلاوندی
* پٹالہ

### [[قرون وسطی دا ہندوستان|قرون وسطی دے آخری دور]]

* سگالا

## [[برصغیر وچ مسلم فتح|اسلامی دور]]
خطے وچ اسلامی اثر و رسوخ ۷ويں صدی دے اوائل وچ شروع ہويا۔

* علی مسجد
* جامع مسجد (خدا آباد)
* منصورہ، سندھ
* دیبل

## ایہ وی دیکھو

* پاکستان وچ عالمی ثقافتی ورثے د‏‏ی لسٹ
* پاکستان دا ہندو تے بدھ مت تعمیرا‏تی ورثہ
* پاکستان وچ یادگاراں د‏‏ی لسٹ
* پاکستان وچ سیاحت

## حوالے

گٹھ:پاکستانی تھ‏‏انو‏اں دیاں فہرستاں
گٹھ:پاکستان دے سیاحتی تھ‏‏انو‏اں دیاں فہرستاں
گٹھ:پاکستان وچ آثار قدیمہ
گٹھ:پاکستان
گٹھ:پاکستان د‏‏ی تریخ