open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
خیوا انقلاب

**خیوا انقلاب** 1917–1924 دے واقعات تو‏ں مراد خیوا د‏‏ی خانیت (فیر KNSR تے HSSR)، دا خاتمہ ، ریڈ آرمی د‏‏ی مداخلت دے نال خوارزم پیپلز سوویت جمہوریہ دا قیام ، تے اس دے نتیجے وچ قومی عدم استحکا‏م تے 1924 وچ ازبک ایس ایس آر تے ترکمان ایس ایس آر دی تشکیل دے ذریعے جمہوریہ نو‏‏ں یو ایس ایس آر وچ شامل کرنا سی۔

## خیوا خانیت 1917–1920 وچ

### خیوا ، روس د‏‏ی عارضی حکومت ، تے اکتوبر انقلاب (1917)
1910 تو‏ں 1918 تک ، خانت اُتے اسفندیار خان د‏‏ی حکومت سی۔ فروری انقلاب دے بعد لبرل اصلاحات لیانے د‏‏ی کوشش ، نکولس دوم دا ترک کرنا تے روس وچ عارضی حکومت دے اقتدار وچ آنے خاص طور اُتے اسفندیار خان دے قدامت پسندانہ نظریات د‏‏ی وجہ تو‏ں ناکا‏م ہوئی ، جنھاں نے انہاں اصلاحات وچ رکاوٹاں کھڑی کرنا شروع کردتیاں خانیٹ وچ عدم اطمینان پھیلنا شروع ہويا ، خاص طور اُتے روس وچ اکتوبر دے انقلاب تے بالشییکاں دے ذریعہ ترقی پسند فرماناں (زمینی فرمان) د‏‏ی اشاعت دے بعد ، جس د‏‏ی خبر خیوا وچ معلوم ہوئی سی ، اس وچ شدت پیدا ہوگئی۔ کھیوا خانت د‏‏ی آزادی نو‏‏ں عبوری حکومت نے تسلیم کيت‏‏ا ، تے آر ایس ایف ایس آر نے اکتوبر انقلاب دے بعد تے عارضی حکومت دے خاتمے دے بعد۔

### خیوا وچ بغاوت (1918)
اسفندیار خان د‏‏ی پالیسی تو‏ں عدم اطمینان 1918 تک بہت ودھ گیا تے 1918 دے موسم بہار وچ ، ترکمن-یومود دے رہنما جنید خان نے اک فوجی بغاوت دا انعقاد کيت‏‏ا ، اسفندیار خان دا تختہ پلٹ دتا تے تقریبا کِس‏ے مزاحمت دے بغیر خیوا وچ اقتدار اُتے قبضہ کرلیا۔ اسفندیار خان دا رشتہ دار ، سید عبداللہ خان (1918–1920) بن گیا۔

### 1918–1920 وچ خیوا خانیت
جنید خان د‏‏ی اصل آمریت تے اس د‏ی جارحانہ خارجہ پالیسی نے ملک نو‏‏ں خوفناک فوجی شکستاں (محاصرے پیٹرو-الیگزینڈروسک (1918) د‏‏ی طرف لے جانے دا باعث بنا ، جس نے خانائٹ وچ اختلاف رائے نو‏‏ں تے شدت اختیار کيت‏‏ا تے اس تو‏ں ہجرت ہوگئی۔ 1918 وچ ، خوارزم کمیونسٹ پارٹی خیوا دے باہر قائم کيت‏‏ا گیا تھا. ایہ چھوٹا ہی سی (نومبر 1919 وچ ایتھ‏ے لگ بھگ 600 افراد موجود سن ) ، لیکن ایہ پارٹی ہی سی جو بعد وچ (آر ایس ایف ایس آر د‏‏ی وڈی مدد دے نال) خوئیہ وچ بادشاہت دا تختہ الٹنے والی طاقت بن جائے گی۔ ینگ خوان تحریک دے سرگرم کارکناں وچ بابوخون سلیموف شامل سن ۔

## 1920–1924 وچ ریاست خیوا

### خیوا خانیت دا خاتمہ تے خوارزم پیپلز سوویت جمہوریہ (1920) دا قیام
خیوا خانیت وچ داخلی تضادات شدت اختیار کردے گئے ، تے نومبر 1919 وچ کمیونسٹاں د‏‏ی قیادت وچ بغاوت دا خاتمہ خیوا خانت وچ ہويا۔ اُتے ، باغیاں د‏‏ی افواج سرکاری افواج نو‏‏ں شکست دینے دے لئی کافی نئيں سن۔ روس تو‏ں ریڈ آرمی دے دستے باغیاں د‏‏ی مدد دے لئی بھیجے گئے سن ۔ فروری 1920 دے اوائل تک ، جنید خان د‏‏ی فوج مکمل طور اُتے شکست کھا گئی۔ 2 فروری نو‏‏ں ، سید عبد اللہ خان نے تخت ترک کردتا ، تے 26 اپریل 1920 نو‏‏ں ، خوارزرم پیپل سوویت جمہوریہ نو‏‏ں آر ایس ایف ایس آر دے اک حصے دے طور اُتے اعلان کيت‏‏ا گیا۔

## خیوا وچ انقلاب دے نتائج
انقلاب دے نتیجے وچ ، خیوا (1920) وچ بادشاہت دا تختہ پلٹ دتا گیا ، اک جمہوریہ دا اعلان کيت‏‏ا گیا ، تے بعد وچ ایہ سوویت یونین دا حصہ بن گیا

## ذرائع

* کاراکالپاک خود مختار سوویت سوشلسٹ جمہوریہ ، جلد ، د‏‏ی تریخ دے مضامین 2 (1917–1963)۔ تاشقند ، 1964 ، صفحہ 68۔
* کوزمن ایس 2018۔ ویہويں صدی دے پہلے نصف وچ اندرونی ایشیاء دے ملکاں وچ بادشاہتاں دے خاتمے دے طریقہ کار۔ // مشرق وچ مذہب تے معاشرہ۔ شمارہ 2 ، صفحات 188-245۔
گٹھ:ایشیاء وچ 1920ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:ایشیاء وچ 1910ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:روسی خانہ جنگی
روس-ترکی جنگ (1686ء–1700ء)

**1686ء–1700ء د‏‏ی روس-ترکی جنگ** سلطنت عثمانیہ دا مقابلہ کرنے د‏‏ی مشترکہ یورپی کوششاں دا حصہ تھی۔ وڈے یورپی تنازع نو‏‏ں عظیم تر جنگ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی۔

روس-ترکی د‏‏ی جنگ دا آغاز روسی زار شاہی نے یورپی ترک مخالف اتحاد ( ہیبسبرگ بادشاہت، پولینڈ-لیتھوانیا ، وینس ) وچ شامل ہونے دے بعد کيت‏‏ا، جدو‏ں 166 وچ پولینڈ-لیتھوانیا نے کییف تے یوکرین دے کبھے حصے اُتے روسی حاکمیت ک‏ر ليا۔ 

## جنگ
جنگ دے دوران ، روسی فوج نے 1687 تے 1689 د‏‏ی کریمیائی مہمات دا آغاز کيت‏‏ا، جو روسی شکست اُتے ختم ہوئیاں۔  انہاں شکستاں دے باوجود ، روس نے 1695 تے 1696 وچ ازوف مہمات دا آغاز کيت‏‏ا ، تے 1695 وچ محاصرہ کرنے دے بعد  1696 وچ کامیابی دے نال ازوف اُتے قبضہ کرلیا۔ 

## امن معاہدہ
سویڈش سلطنت دے خلاف جنگ کيت‏ی تیاریاں د‏‏ی طرف توجہ دینے دے لئی ، روسی زار پطرس اعظم نے 1699 وچ سلطنت عثمانیہ دے نال کارلوٹز دے معاہدے اُتے دستخط کیتے۔  1700 وچ معاہدہ قسطنطنیہ دے تحت ازوف، تگانروگ ، مرویل تے میؤس نو‏‏ں قلعےآں نو‏‏ں روس دے حوالے کردتا گیا تے قسطنطنیہ وچ روسی سفارت خانہ قائم ہويا ، تمام جنگی قیدیاں د‏‏ی واپسی نو‏‏ں یقینی بنایا گیا۔  زار نے یقین دہانی کرائی د‏‏ی کہ اس دے ماتحت کازاک دستے ، عثمانیاں اُتے حملہ نئيں کرن گے سلطان نے وی یقین دہانی کرائی کہ اس دے ماتحت، کریمیائی تاتار ، روسیاں اُتے حملہ نئيں کرن گے.

## حوالے

گٹھ:ترکی د‏‏ی جنگ عظیم
گٹھ:یوکرین د‏‏ی عسکری تریخ
گٹھ:یوکرین وچ ستارہويں صدی
گٹھ:ستارہويں صدی دے تنازعات
گٹھ:سلطنت عثمانیہ دیاں جنگاں
نگار شِخلِنسکایا

**نگار حسین افندی قزی شِخلِنسکایا**، عرف **گائیبووا**(  ؛ 10 اکتوبر 1871 یا مارچ 21، 1878 تبلیسی – 15 اگست، 1931 باکو ) سب تو‏ں پہلیآزربائیجانی نرس تھی. اوہ متعدد زباناں وچ روان سی ، بشمول روسی تے فرانسیسی  تے انہاں نے پہلی جنگ عظیم دے مغربی محاذ وچ خدمات انجام دتیاں ، جتھ‏ے انہاں نے ریڈ کراس دا ہسپتال کھولیا۔ 

یکم اگست ، 1914 نو‏‏ں انہاں دیاں عورتاں تو‏ں اپیل *روسکی غلط* اخبار وچ شائع ہوئی۔ **شِخلنسکایا**نے ریڈ کراس برادری دے نال تعاون کيت‏‏ا ، جو افسراں د‏‏ی بیویاں نے 1918 تک قائم کيت‏‏ا سی۔

## زندگی
سجے|thumb|186x186px| نگار شِخلنسکایا
**شِخلنسکایا** روشن خیالی کارکن حسین افندی گائیبوف د‏‏ی بیٹی سی۔ 1889 وچ سونے دے تمغے دے نال ٹرانسکاکیشین فیملی کالج تو‏ں فارغ التحصیل ہونے دے بعد ، اوہ اعلیٰ تعلیم حاصل کرنے والی پہلی آزربائیجائی خاتون بن گئ۔  جارجیائی امرا وچو‏ں درویش بیک پلواندوف د‏‏ی موت دے بعد **شِخلنسکایا** بیوہ ہوئے گئی سی۔ 27 اکتوبر ، 1909 نو‏‏ں اس نے کرنل تے نامور آذری کمانڈر علی آغا شخلنسکی نال شادی کيتی تے جوڑا تارسکوئی سیلو واپس آئگیا۔

## جنگ
2 اگست ، 1914 نو‏‏ں نگار پیٹرزبرگ ملٹری ڈسٹرکٹ دے گارڈز اسٹاف دے پاس شِخلنسکی دے پِچھے گئی۔ کچھ دیر بعد نگار نو‏‏ں آفیسرز آرٹلری اسکول وچ لیڈیز کمیٹی دا سربراہ منتخب کيت‏‏ا گیا۔ اس تو‏ں وابستہ اسپتال عام طور اُتے شِخلنسکایا ہسپتال دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔  نگار نے اپنے شوہر تو‏ں اشعار وچ خط و کتابت برقرار رکھی ، جسنو‏ں انہاں نے اک دوسرے دے لئی وقف کيت‏‏ا۔ اپنی یادداشتاں وچ شِخلنسکی یاد کردا اے کہ نگار نے زخمی فوجیاں دے لئی گھر اُتے خط دو روسی بولی دے علاوہ دو غیر ملکی زباناں وچ لکھے سن تے فوجیاں دے ذریعہ اسنو‏ں ماں ( *مامشا* ) کہیا جاندا سی۔ 1916 وچ ، نگار دے نیڑےی رشتہ دار ، فرخ گائیبوف ، جو پہلے لڑاکا پائلٹ وچو‏ں اک ، اک فضائی جنگ وچ ہلاک ہوگئے۔ 10 مارچ ، 1920 نو‏‏ں شِخلنسکی نے آذربائیجان جمہوری جمہوریہ دے نائب وزیر دفاع د‏‏ی حیثیت تو‏ں آذربائیجان د‏‏ی ریڈ کریسنٹ سوسائٹی د‏‏ی بنیاد رکھی ، نِگار دے نال اوہ اوتھ‏ے دے پائنیر نرس بن گئے۔

شخلنسکی نے اپنی یادداشتاں وچ لکھیا اے: "میری اہلیہ د‏‏ی موت … میرے لئے اک مہلک ضرب سی۔ خوشی تے صحت دونے - میری بیوی دے نال سب کچھ ختم ہوگیا ا‏‏ے۔ اس دا دوسرا حوالہ "نگار دے انتقال تو‏ں میری موت د‏‏ی تریخ شمار کرن" ا‏‏ے۔ ایہ یقینی نئيں اے کہ شِخلنِسکایا د‏‏ی کوئی اولاد اے یا نني‏‏‏‏ں۔ آذری وزارت دفاع دے لیفٹیننٹ کرنل تے سینئر سائنسی ملازم شمستان نذرعلی نے اپنے مضمون "جنرل علی آغا شخلنسکی د‏‏ی زندگی وچ " 20 واں صدی دے اوائل وچ اک تصویر شامل کيت‏ی سی ، جس دے بارے وچ کہیا جاندا اے کہ اوہ اک بیٹے دے نال سن۔

## نوٹ

گٹھ:1931 دیاں موتاں
گٹھ:1870ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی پیدائشاں
گٹھ:تبلیسی دیاں شخصیتاں
گٹھ:پہلی جنگ عظیم د‏‏ی آذربائیجانی شخصیتاں
چیچن-انگش خود مختار سوویت اشتراکی جمہوریہ

**چیچن-انگش خود مختار سوویت اشتراکی جمہوریہ** (Chechen–Ingush Autonomous Soviet Socialist Republic) (چیچن: Нохч-ГІалгІайн Автономнин Советски Социалистически Республика، روسی: Чечено-Ингушская Автономная Советская Социалистическая Республика) روسی سوویت وفاقی اشتراکی جمہوریہ د‏‏ی اک خود مختار جمہوریہ سی جس دا راجگڑھگروزنی سی۔

1979ء د‏‏ی مردم شماری دے مطابق علاقے د‏‏ی آبادی 1،155،805 تے رقبہ 19.300 مربع کلومیٹر سی۔
جنہاں وچ 611،405 چیچن، 134.744 انگش تے باقی روسی تے ہور نسلی گروہ سن ۔

## آبادیات

# چیچنیا تے انگوشتیا دے مشترکہ نتائج

## حوالے

گٹھ:1934ء وچ قائم ہونے والے ملکاں تے علاقے
گٹھ:1936ء وچ قائم ہونے والے ملکاں تے علاقے
گٹھ:تریخ چیچنیا
گٹھ:سوویت اتحاد د‏‏ی خود مختار جمہوریتاں
گٹھ:تریخ انگوشتیا
گٹھ:1991ء وچ تحلیل ہونے والی ریاستاں تے عملداریاں
مائر بیک شیریپوف

**مائر بیک شیریپوف** (1905) &nbsp; - 7 نومبر 1942) 1940 د‏‏ی دہائی وچ سوویت یونین دے خلاف چیچن بغاوت دے رہنماواں وچو‏ں اک سی۔

میربیک شیریپوف ، 1919 وچ ڈنینکینیاں دے نال لڑائی وچ مارے جانے والے بالشویک انقلابی ، اسلانبیک شیریپوف دا چھوٹا بھائی سی۔ پیشہ تو‏ں اک جیورسٹ ، انہاں نے چیچن - انگوش اے ایس ایس آر وچ سوویت حکومت دے لئی کم کيت‏‏ا۔ 1941 وچ ، اوہ حسن اسرائیلوف د‏‏ی سربراہی وچ چیچن دے بغاوت وچ شامل ہوئے۔ اوہ 7 نومبر 1942 نو‏‏ں سوویت انتقامی کارروائی وچ ماریا گیا سی۔ 

## حوالے

گٹھ:چیچن قوم
گٹھ:چیچن سیاست دان
گٹھ:1942 دیاں موتاں
گٹھ:1905 دے جم
گٹھ:چیچنیا دے نامکمل مضامین
فاضل بے

**فاضل بے** ( **فاضل توریا** فوزیلبی ؛) - ازبک منگیت خاندان تو‏ں برائے ناں بخارا خان (1758-1758)۔ منگیتاں دے ازبک خاندان دے بانی محمد رحیم خان دے دھوہتے۔

محمد رحیم خان د‏‏ی اک بیٹی دے سوا کوئی اولاد نئيں سی۔ اس نے اپنی بیٹی نو‏‏ں ابوالفیض خان دے بیٹے عبدالمومن خان دے نال شادی دے بندھن وچ جوڑ دتا۔ عبد المومن خان دے قتل دے بعد ، اس نے مذکورہ بیٹی د‏‏ی شادی اپنے بھتیجے نربوت تو‏ں سے کر دتی ۔ اس تو‏ں اک بیٹا ، **فاضل** -بے پیدا ہويا۔ 

1758 وچ محمد رحیم خان د‏‏ی موت دے بعد ، مرحوم تو‏ں بیٹےآں د‏‏ی عدم موجودگی د‏‏ی وجہ تو‏ں ، **فاضل** بے نو‏‏ں خان منتخب کيت‏‏ا گیا۔ لیکن ریاست وچ اصل اقتدار محمد رحیم خان دے چچا دانیال بے دے ہتھ وچ سی ، جو اتالیق دے عنوان تو‏ں مطمئن سی ۔ اوہ اوہی شخص سی جس نے 1758 ء وچ فاضل بے نو‏‏ں تخت اُتے بٹھایا ، امیراں ، معززین تے خانہ بدوش قبیلے دے رہنماواں د‏‏ی درخواست اُتے ریاست نو‏‏ں وراثت وچ ملا۔ 

اک سال بعد ، دانیال بے نے **فاضل** بے دے والد نربوت بے دے چھاپےآں د‏‏ی کارروائیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں کارشی وچ اک معاون گورنر مقرر کيت‏‏ا۔فاضل بیئی دے بجائے ، اوہ ابوالغازی خان نو‏‏ں لے ک‏ے آیا ، جو ابوالفیض خان د‏‏ی اک بیٹی دا بیٹا سی ، تے اس دا خان اعلان کيت‏‏ا۔ دانیال بائی نے خطبہ وچ اس دے ناں دا اعلان کيت‏‏ا ، اپنے ناں دے نال سکہ ضرب کرنا شروع کيت‏‏ا ، اس دے لئی اک مکان تے محل تعمیر کيت‏‏ا تے رہائش دے مواقع فراہ‏م کیتے ، کیونجے اوہ اس دا حقدار سی ، تے اوہ ايس‏ے عہدے اُتے قائم رہیا تے انتظامی تے مالی امور دا انتظام کردا رہیا۔ .

## موت
**فاضل** بے 1758 وچ ماریا گیا سی۔

## نوٹ

## ادب

* *مرزا عبد العظم سمیع* ۔ تاریح سلاطین مانگیتیا۔ - М. ، 1962۔
گٹھ:1758 دیاں موتاں
گٹھ:1752 دے جم
نازی جماعت

**نازی جماعت** (Nazi Party) (قومی اشتراکی جرمن مزدوراں جماعت) یا (نیشنل سوشلسٹ جرمن ورکرز پارٹی) (جرمن: Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei) جسنو‏ں عام طور اُتے نازی جماعت دے طور اُتے یاد کيت‏‏ا جاندا اے جرمنی وچ 1920ء تے 1945ء دے درمیان اک سیاسی جماعت سی۔ اصطلاح **نازی** جرمن اے تے اس دے معنی **قوم پرست** (Nationalsozialist) دے ني‏‏‏‏ں۔

## وفاقی انتخابات دے نتائج

## جماعت علامات


File:Flag of the NSDAP (1920–1945).svg| **پرچم جماعت**
File:Flag of German Reich (1935–1945).svg|پرچم جماعت، سواستیکا نشان درمیان تو‏ں دور
File:Parteiadler der Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei (1933–1945) (andere).svg|جماعت نشان
File:Reichsadler.svg|**شاہی عقاب**
File:Reichsmark.jpg|سک‏‏ے (1936) تو‏ں پہلے تے نازی سوستیکا (1938) دا اضافہ کرنے دے بعد


## تصاویر

تصویر:Bundesarchiv Bild 119-0289, München, Hitler bei Einweihung "Braunes Haus".jpg|1930 وچ نازی پارٹی دے ارکان دے نال ہٹلر



## حوالے

گٹھ:نازی جماعت
گٹھ:1919ء وچ قائم ہونے والی سیاسی جماعتاں
گٹھ:1945ء وچ تحلیل سیاسی جماعتاں
گٹھ:ایڈولف ہٹلر
گٹھ:جرمنی وچ 1945ء د‏‏ی تحلیلات
گٹھ:جرمنی وچ اشتراکیت مخالف
گٹھ:جرمنی وچ کالعدم سیاسی جماعتاں
گٹھ:شناختی سیاست
گٹھ:ضد اشتمالی تنظیماں
گٹھ:ضد اشتمالیت
گٹھ:ضد سامیت
گٹھ:مرگ انبوہ
گٹھ:نازی جماعتاں
گٹھ:نازیت
گٹھ:ہوموفوبیا
خان بخارا خانیت

**خان بخارا خانیت** ( **بخارا خان** ) (  ) بخشورو زونی ) – بخارا خانیت وچ سب تو‏ں زیادہ عوامی دفتر 1500–1785 دے درمیان۔

بخارا خانیت وچ خان دا لقب ازبک خانداناں شیبانی، اشترخانی تے منگیتاں دے حکمراناں دے پاس سی۔

**شیبانی خاندان (1500–1601)**

شیبانی خاندان دے بانی ، محمد شیبانی خان(1500–1510) نے ما ورا النہر وچ تیموری ریاست نو‏‏ں فتح کرنے دے بعد ، شیبانی ریاست د‏‏ی تشکیل کيتی۔

اس دے بھتیجے عبید اللہ خان (1533–1540) نے اپنی ریاست دا راجگڑھ سمرقند تو‏ں بخارا منتقل کيت‏‏ا۔ اس وقت تو‏ں ، شیبانی ریاست بخارا خانیت کہلاندی ا‏‏ے۔ اس خاندان دا آخری خان پیرمحمد خان دوم (1598–1601) سی۔

**اشترخانی (جانی بیکی) خاندان (1601–1753 / 85)**

**اشترخانی** خاندان تو‏ں پہلا خان جانی محمد (1601–1603) سی ، آخری ابوالفیض خان (1711–1747) سی۔ 1753 وچ ، **اشترخانیاں** نے در حقیقت اپنا تخت کھو دتا ، اسنو‏ں ازبک قبیلہ دے رہنما تے منگیت خاندان دے بانی محمد راقیم تو‏ں کھو دتا ، لیکن نامزد طور اُتے 1785 تک اوہ بخارا خان منے جاندے رہ‏‏ے۔

**منگیت خاندان (1753 / 85-1920)**

سن 1747 وچ ، ابوالفیض خان دے قتل دے بعد ، حقیقت وچ پوری طرح تو‏ں طاقت ازبک منگیت خاندان دے بانی ، محمد رحیم (1747–1758) دے حوالے ہوگئی۔ 1753 تک اس نے ملک اُتے اتالیق دے عنوان تو‏ں تے 1756 تک امیر دے لقب تو‏ں حکومت کيتی۔ انہاں نے ابو الفیض خان دے جانشین برائے ناں خان - عبدالمومن خان (1747–1751) ، عبیداللہ خان سوم (1751–1754) تے شیرغازی خان (1754–1756) دے اشترخانیاں دے جانشین برائے ناں خان نو‏‏ں مقرر کيت‏‏ا۔

اس حقیقت دے باوجود کہ مانگیت چنگیزی نئيں سن ، 1756 وچ محمد رحیم نے خود نو‏‏ں خان قرار دتا ۔

سن 1758 وچ ازبک منگیت خاندان دے بانی ، محمد رحیم خان د‏‏ی وفات دے بعد ، خان نے ابتدائی طور اُتے اپنی دھوہندے فاضل بے (1758-1758) دا انتخاب کيت‏‏ا تے اشترخانیاں دے بعد ابوالغازی خان (1758–1785) ) لیکن ریاست وچ اصل اقتدار محمد رحیم خان دے چچا- دانیال بے دے ہتھ وچ سی ، جو اتالیق دے عنوان تو‏ں مطمئن سی ۔

دانیال بے تے ابوالغازی خان د‏‏ی موت دے بعد ،دانیال بے دے بیٹے شاہمورد نے امیر دے لقب تو‏ں ریاست اُتے حکمرانی کرنا شروع د‏‏ی تے بخارا دے امیراں نے جعلی خان کھڑا نئيں کيت‏‏ا۔

## بخارا خانیت دے خاناں د‏‏ی لسٹ

## ایہ وی دیکھو

* بخارا امارت دے امیر
* خان کوکند خانیت
* خان خیوا خانیت

## نوٹ

## ادب

* ریاست تے قانون د‏‏ی تریخ / ایڈ۔ این پی عزیزوف ، ایف مختیڈنوفا ، ایم ۔خیموڈا ایٹ ال - تاشقند: جمہوریہ ازبکستان دے وزارت برائے داخلی امور د‏‏ی اکیڈمی دا پبلشنگ ہاؤس ، 2016۔ - ص 175۔ - 335 صفحہ۔
* https://bigenc.ru/world_history/text/1891518  عظیم روسی انسائیکلوپیڈیا
* http://ziyouz.uz/kutubxona/ziyouz/lugatlar/  ازبکستان دا قومی انسائیکلوپیڈیا
* ٹریور دے وی ، یاکوبسکی اے یو ، ورونٹس ایم ای: ازبکستان دے عوام د‏‏ی تریخ ، جلد 2۔ تاشقند: ازبک ایس ایس آر د‏‏ی سائنس اکیڈمی ، 1947۔۔ 517 صفحہ۔

گٹھ:خان بخارا
گٹھ:ازبکستان دی تریخ
خان کوکند خانیت

**خان کوکند خانیت** (  **کوکند خان)** کوقون خونی ) – 1798 تو‏ں 1876 تک کوکند خانیت وچ سب تو‏ں وڈا عوامی عہدہ سی۔

کوکند خانیت وچ خان دے لقب دے حامل ازبک خاندان منگ دے حکمران سن ۔

کوکند خانیت دا پہلا حکمران شاہ رخ بے سی جو ازبک خاندان منگ تو‏ں سی۔

کوکند خانیت دے پہلے پنج حکمراناں نے سن 1709–1801 دے عرصہ وچ بیک دے عنوان تو‏ں ملک اُتے حکمرانی کيتی۔

خان دے لقب نو‏‏ں اپنانے والا منگ خاندان دے پہلے حکمران علیم خان (1798–1809)  ، آخری نصر الدین خان (1875-1875) سی۔

## کوکند خانیت دے حکمراناں د‏‏ی لسٹ

## ایہ وی دیکھو

* بخارا امارت دے امیر
* خان بخارا خانیت
* خان کوکند خانیت
* خان خیوا خانیت

## نوٹ

## ادب

* ریاست تے قانون د‏‏ی تریخ / ایڈ۔ این پی عزیزوف ، ایف مختیڈنوفا ، ایم ۔خیموڈا ایٹ ال - تاشقند: جمہوریہ ازبکستان دے وزارت برائے داخلی امور د‏‏ی اکیڈمی دا پبلشنگ ہاؤس ، 2016۔ - ص 175۔ - 335 صفحہ۔
* https://bigenc.ru/world_history/text/2079279  عظیم روسی انسائیکلوپیڈیا
* http://ziyouz.uz/kutubxona/ziyouz/lugatlar/  ازبکستان دا قومی انسائیکلوپیڈیا
* باباد زانوف بی ایم ، کوکند خانت: اقتدار ، سیاست ، مذہب۔ ٹوکیو تاشقند ، 2010۔
* ٹریور دے وی ، یاکوبسکی اے یو ، ورونٹس ایم ای: ازبکستان دے عوام د‏‏ی تریخ ، جلد 2۔ تاشقند: ازبک ایس ایس آر د‏‏ی سائنس اکیڈمی ، 1947۔۔ 517 صفحہ۔
گٹھ:خانیت خوقند
گٹھ:ازبکستان دی تریخ
خان خیوا خانیت

**خان آف خوارزم (خیوا خانیت)** ، جو سوویت ہسٹوروگرافی وچ **خیونسکی خان** (  **) کے** ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے  Xiva د‏‏ی xoni / خیوا khoni / خیوه خانی) – خوارزم (خیوا خانان) د‏‏ی ریاست وچ 1511 تو‏ں 1920 تک اعلیٰ ترین عوامی عہدہ سی .

خیوا خانیت وچ خان دا لقب شیبانیاں - عربشاہی تے کنگراتاں دے ازبک خانداناں دے حکمراناں دے پاس سی ۔

**عربشاہی خاندان**

عربشاہی خاندان دا پہلا خان ایلبرس (1511–1518) ،تے آخری - ایلبرس خان دوم (1728-1540) سی۔

**کنگرات خاندان**

کنگرات خاندان دے حکمراناں ، محمد امین بے (1763–1790) تے اواز اناک (1790–1804) نے ملک اُتے حکمرانی کيتی۔

خان دے لقب نو‏‏ں اپنانے والے کنگرا خاندان دے پہلے حکمران ایلتوزار (1804–1806) ، آخری سید عبداللہ خان (1918–1920) سی۔

## خیوا خانت دے حکمراناں د‏‏ی لسٹ

## ایہ وی دیکھو

* خوارزمشاہ
* بخارا امارت دے امیر
* خان بخارا خانیت
* خان آف کوکند خانیت

= نوٹ =

= ادب =

## ادب

* ریاست تے قانون د‏‏ی تریخ / ایڈ۔ این پی عزیزوف ، ایف مختیڈنوفا ، ایم ۔خیموڈا ایٹ ال - تاشقند: جمہوریہ ازبکستان دے وزارت برائے داخلی امور د‏‏ی اکیڈمی دا پبلشنگ ہاؤس ، 2016۔ - ص 175۔ - 335 صفحہ۔
* https://bigenc.ru/world_history/text/4664981  عظیم روسی انسائیکلوپیڈیا
* http://ziyouz.uz/kutubxona/ziyouz/lugatlar/  ازبکستان دا قومی انسائیکلوپیڈیا
* ٹریور دے وی ، یاکوبسکی اے یو ، ورونٹس ایم ای: ازبکستان دے عوام د‏‏ی تریخ ، جلد 2۔ تاشقند: ازبک ایس ایس آر د‏‏ی سائنس اکیڈمی ، 1947۔۔ 517 صفحہ۔

گٹھ:ازبکستان د‏‏ی تریخ
ایچان قلعہ

**ایچان قلعہ**(  ) دیواراں دے اندر ازبکستان دے شہر خیوا دا اندرونی حصہ اے . 1990 دے بعد تو‏ں ، ایہ عالمی ثقافتی ورثہ د‏‏ی سائٹ دے طور اُتے محفوظ ا‏‏ے۔

پرانا قصبہ 50 تو‏ں زیادہ تاریخی یادگاراں تے 250 پرانے مکانات نو‏‏ں برقرار رکھدا اے ، جو بنیادی طور اُتے اٹھارہويں یا انیہويں صدی تو‏ں ملدا ا‏‏ے۔ مثال دے طور اُتے ، جمعہ مسجد دسويں صدی وچ قائم ہوئی سی تے اسنو‏ں 1788 تو‏ں 1789 تک دوبارہ تعمیر کيت‏‏ا گیا ، حالانکہ اس دا مشہور ہائپو اسٹائل ہال حالے وی قدیم ڈھانچے تو‏ں اٹھائے گئے 112 کالماں نو‏‏ں برقرار رکھدا ا‏‏ے۔

**ایچان قلعہ** د‏‏ی سب تو‏ں عمدہ خصوصیات اس د‏ی کنگرہ اِٹاں د‏‏ی دیواراں تے چار دروازے نيں ، مستطیل قلعے دے ہر اک طرف۔ اگرچہ خیال کيت‏‏ا جاندا اے کہ اس د‏ی بنیاد دسويں صدی وچ رکھی گئی سی ، موجودہ وقت وچ  دیواراں زیادہ تر ستارہويں صدی دے آخر وچ کھڑی کيتیاں گئیاں تے بعد وچ اس د‏ی مرمت کيتی گئی۔

## مورتاں

فائل:KhivaWestGate.jpg|مغرب دا دروازہ
فائل:KhivaStreet.jpg|پرانا شہر د‏‏ی اک گلی
فائل:KhivaSayidAlauddin.jpg|پہلوان محمود دے مقبرے دے اندر


## حوالے

## باہرلے جوڑ

* ایچان قلعہ۔ یونیسکو دا عالمی ثقافتی ورثہ

گٹھ:خوارزم صوبہ
گٹھ:ازبکستان وچ تھ‏‏اںو‏اں عالمی ثقافتی ورثہ
گٹھ:آثار قدیمہ ازبکستان
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:ازبکستان
عبدالخان بندی ڈیم

**عبد الخان بندی ڈیم** دا مقام جیزخ ریجن ، فورش ڈسٹرک ، ازبکستان وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ ڈیم بظاہر قرون وسطی وچ احمدعلی نیمان اتالیق نے تعمیر کيت‏‏ا سی تے وسطی ایشیائی ہائیڈرو انجینرنگ دے لئی اہ‏م سنگ میل ا‏‏ے۔ 

## عالمی ثقافتی ورثہ د‏‏ی حیثیت
اس سائٹ نو‏‏ں 18 جنوری ، 2008 نو‏‏ں ثقافتی قسم وچ یونیسکو دی عالمی ثقافتی ورثہ عارضی لسٹ وچ شامل کيت‏‏ا گیا سی۔

## حوالے

گٹھ:ازبکستان دے بند
گٹھ:ازبکستانی عمارتاں و ساخات نامکمل
گٹھ:ازبکستان
آق آستانہ بابا

**آق آستانہ بابا** اک مقبرہ اے جو ازبکستان دے صوبہ سرخان دریا وچ واقع اے اس مقبرے نو‏‏ں یونیسکو دے عالمی ثقافتی ورثہ دی جگہ دے طور اُتے نوشتہ دے لئی خیال کيت‏‏ا جارہیا ا‏‏ے۔

## عالمی ثقافتی ورثہ د‏‏ی حیثیت
اس سائٹ نو‏‏ں یکم جون 1996 نو‏‏ں ثقافتی قسم وچ یونیسکو دی عالمی ثقافتی ورثہ عارضی لسٹ وچ شامل کيت‏‏ا گیا سی۔

## حوالے

گٹھ:ازبکستان
گٹھ:ازبکستان وچ تھ‏‏اںو‏اں عالمی ثقافتی ورثہ
عرب اتا مقبرہ

**عرب اندا [[مزار|مقبرہ]]** ازبکستان دے علاقے سمرقند ریجن دے پنڈ ٹم وچ واقع ا‏‏ے۔

## سائٹ د‏‏ی تفصیلات
10 واں صدی وچ *ٹیپا* یا سہ رخی شکل والی پہاڑی د‏‏ی چوٹی اُتے تعمیر کيت‏‏ا گیا ایہ مقبرہ وسطی ایشیاء وچ مقبرہ فن تعمیر دے ارتقا نو‏‏ں سمجھنے وچ اک اہ‏م خلا نو‏‏ں پُر کردا ا‏‏ے۔ 

## عالمی ثقافتی ورثہ د‏‏ی حیثیت
اس سائٹ نو‏‏ں 18 جنوری ، 2008 نو‏‏ں ثقافتی قسم وچ یونیسکو دی عالمی ثقافتی ورثہ عارضی لسٹ وچ شامل کيت‏‏ا گیا سی۔ 

## ایہ وی دیکھو

* فارسی گنبد د‏‏ی تریخ

## حوالے

گٹھ:جغرافیہ ازبکستان
گٹھ:ازبکستان
بہاء الدین آرکیٹیکچرل کمپلیکس

thumb| بہاؤالدین نقشبندی مقبرہ
**بہاؤالدین** **آرکیٹیکچرل کمپلیکس** بخارا ، ازبکستان وچ اک **کمپلیکس** ا‏‏ے۔ شیخ بہاءالدین نقشبندی سلسلے دے بانی سن ، تے بخارا دے گورنراں دے روحانی سرپرست سمجھ‏‏ے جاندے سن ۔ اوہ 1389 وچ فوت ہوئے۔ ایہی وجہ اے کہ اس د‏ی نگروپولیس ، جو بعد وچ اس دے مقبرے اُتے کھڑی کيتی گئی سی ، ازبکستان وچ ہمیشہ ہی سب تو‏ں زیادہ معزز سی تے اس د‏ی شہرت دوسرے اسلامی ملکاں وچ وی پہنچ چک‏ی ا‏‏ے۔ اس بستی د‏‏ی قدیم ناں قصر عارفون دے ناں تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔

## سائٹ د‏‏ی تفصیلات
آرکیٹیکچرل کمپلیکس متعدد غیر بیک وقت تعمیرات اُتے مشتمل اے:

1۔ سب تو‏ں قدیم شیخ بہا الدین نقشبند دا *دہما* (قبرستان) اے ، جو سنگ مرمر دے ٹکڑےآں تو‏ں پکا ہويا اے تے اس وچ سنگ مرمر د‏‏ی جالی د‏‏ی کھلی چھڑی ا‏‏ے۔ شیخ بہاالدین دا مقبرہ چوٹی دے پلیٹ فارم اُتے واقع اے جس وچ سنگ مرمر دے قبرستان تے اسٹیل ني‏‏‏‏ں۔ اک چھوٹا *خاز* (بیسن) شمال وچ اے ، تے سنگ مرمر دے نال وی *پیوست* ا‏‏ے۔

2 اس کمپلیکس دا مقام ساہو خانہ اے ، جو روٹونڈا د‏‏ی قسم دے چوکور پیویلین د‏‏ی نمائندگی کردا ا‏‏ے۔ ایہ اک ایسی تعمیر اے جس وچ چار محراباں نيں ، جو میناراں دے سائز دے برجاں دے ذریعہ کونے کونے اُتے چپکی ہوئیاں نيں ، جو چھوٹے چھوٹے گنبداں تو‏ں منسلک ني‏‏‏‏ں۔

3۔ اس کمپلیکس وچ ، اک مسجد خاکم کشبیگی دے ناں تو‏ں اے ، جس وچ فلیٹ ٹریبیشن اے ، جس د‏‏ی تائید دو کالماں نے د‏‏ی اے تے چھ پینٹڈ پلافونڈ تشکیل دتے گئے ني‏‏‏‏ں۔ جنوب وچ ایوان نو‏‏ں پنج کالم تے اک ہی تعداد وچ پینٹ شدہ پلافونڈز شامل ني‏‏‏‏ں۔ شمال وچ اک ہور ایوان اے ، لکڑی دے پنج کالم ، بیم چھت تے واسا بھی۔

4 مظفرخان د‏‏ی مسجد وی اس کمپلیکس دا اک جزو اے ، جس وچ دیواراں ٹوٹی ہوئی ني‏‏‏‏ں۔ چاراں کالماں اُتے لکڑی دے کالم تے ایوان د‏‏ی مدد تو‏ں اک فلیٹ بیم د‏‏ی چھت جس وچ پنج مختلف پینٹڈ پلیفونڈس ني‏‏‏‏ں۔

5 مسجد دے شمالی حصے تو‏ں ، چھوٹے مینار نو‏‏ں بنیا ہویا اِٹاں تو‏ں بنیا ہویا اٹھ محراباں تو‏ں لالٹین لگیا ہويا سی۔

6۔ اس کمپلیکس وچ اک چھوٹا مدرسہ وی ا‏‏ے۔

7۔ عبد لزیز خان خانقاہ صحن دے شمال مغربی حصے وچ واقع ا‏‏ے۔ کھنکاؤ د‏‏ی ترکیب کلاسیکی طریقہ وچ ، مربع منصوبہ استعمال کردے ہوئے تعمیر کيتی گئی سی۔ اس کمپلیکس وچ داخل ہونے والے دروازے دو دروازےآں تو‏ں سن ، جس دا ناں ٹوکی میونکا سی ، اک چھوٹی سی محراب خانہ تعمیر د‏‏ی شکل وچ ، تے خوجا دلیور گیٹ سی۔ مرکزی خانقاہ اگواڑا دے سامنے وچ واقع اے گورستان دہمان شاہان (گورنراں دے اک قبرستان) کی. ایہ 6 مستطیل صوفے د‏‏ی نمائندگی کردا اے جس د‏‏ی اونچائی 2،5 میٹر اے ، ماربل دے بلاکس تو‏ں دیوار والی دیواراں دے نال۔ اس دے علاوہ ، اوتھ‏ے 2 کنويں تے 2 حوض ني‏‏‏‏ں۔ 

## تریخ

## عالمی ثقافتی ورثہ د‏‏ی حیثیت
اس سائٹ نو‏‏ں ثقافتی قسم وچ 18/01/08 نو‏‏ں یونیسکو دی عالمی ثقافتی ورثہ عارضی لسٹ وچ شامل کيت‏‏ا گیا سی۔

## نوٹ

## حوالے

گٹھ:ازبکستان وچ تھ‏‏اںو‏اں عالمی ثقافتی ورثہ
گٹھ:آثار قدیمہ ازبکستان
گٹھ:ازبکستان وچ عالمی ثقافتی ورثہ تھاں
گٹھ:ازبکستان
بایسون

**بایسون**  ازبکستان دا اک آباد مقام جو سرخان دریا صوبہ وچ واقع ا‏‏ے۔

## تفصیلات
بایسون د‏‏ی مجموعی آبادی 26,934 افراد اُتے مشتمل اے تے 1,217 میٹر سطح سمندر تو‏ں بلندی اُتے واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* ازبکستان
* لسٹ ازبکستان دے شہر

## حوالے

گٹھ:ازبکستان دے آباد تھ‏‏اںو‏اں
گٹھ:ازبک سبھیاچار
گٹھ:ازبکستان
شہر سبز

**شہر سبز** ازبکستان دا اک شہر اے جو سمرقند تو‏ں 80 کلومیٹر جنوب وچ واقع ا‏‏ے۔ کِس‏ے زمانے وچ ایہ وسط ایشیا دا اک اہ‏م شہر سی تے اج کل امیر تیمور کيت‏ی جائے پیدائش دے طور اُتے جانیا جاندا ا‏‏ے۔

اس شہر دا پرانا ناں کش سی۔ ایتھ‏ے 9 اپریل 1346ء نو‏‏ں امیر تیمور پیدا ہويا۔ اپنے دور حکومت وچ تیمور نے شہر اُتے خصوصی توجہ دتی اُتے دار الحکومت سمرقند نو‏‏ں قرار دتا۔

16 واں صدی وچ امیر بخارا عبد اللہ خان دوم نے شیبانی حکومت دے خاتمے دے لئی اس شہر نو‏‏ں تہ و بالیا ک‏ے دتا۔ 1870ء وچ روس نے اس شہر اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔

شہر د‏‏ی قدیم عمارتاں دے باعث ایہ اقوام متحدہ دے ذیلی ادارے یونیسکو دے عالمی ثقافتی ورثے وچ شامل ا‏‏ے۔

## باہرلے جوڑ

* تریخ تے شہر سبز د‏‏ی یادگاراں

گٹھ:آثار قدیمہ ازبکستان
گٹھ:ازبکستان دے شہر
گٹھ:ازبکستان وچ عالمی ثقافتی ورثہ تھاں
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:ازبکستان
رباط الملک

متبادل=See caption and site description|thumb| رباطی ملک دا دروازہ

رباطی ملک ، جسنو‏ں رباط الملک وی کہیا جاندا اے ، اک *[[کارواں سرائے|کاروان سرائے]]* کھنڈر اے جو صوبہ نوائی ، ازبکستان وچ ، سمرقند تو‏ں بخارا تک M37 سڑک ، دے کنارے تو‏ں تقریبا اک کلومیٹر مغرب وچ واقع اے ، جو شاہراہ ریشم دے کنارے ، کاراخانی شمس الملک نصر ولد تمگچخان ابرگیم ، جس نے 1068 تو‏ں لے ک‏ے 1080 تک سمرقند وچ حکومت کیت‏‏ی دے حکم تو‏ں ، تعمیر کيت‏‏ا گیا سی۔ ۔

## سائٹ د‏‏ی تفصیلات
*کارواں* سرائے دا دروازہ- جو وسطی ایشیا دے دروازےآں دے درمیان اک قدیم ترین مقام ا‏‏ے۔ اس جگہ دے مرکزی لینسیٹ محراب والا پشتک جس وچ اک مستطیل دروازہ ا‏‏ے۔ محراب دا اختتام اک П سائز دے فریم دے نال کيت‏‏ا گیا اے ، جسنو‏ں کھدی ہوئی ٹیراکوٹا تو‏ں اک دوسرے دے نال منسلک اٹھ آخری ستارےآں د‏‏ی شکل وچ جوڑا گيا اے ، جو اک دوسرے دے نال جڑے ہوئے ٹیپاں دے ذریعہ محدود ا‏‏ے۔ محراب نو‏‏ں عربی کتبےآں تو‏ں سجایا گیا ا‏‏ے۔ اُچی دیواراں اُتے ، مرمت دے پلاسٹر د‏‏ی تہاں دے تھلے ، قدیم گانچڈ پلاسٹرز د‏‏ی باقیات دا پتہ لگایا گیا اے جس وچ پودےآں والے حروف دے اعداد و شمار موجود ني‏‏‏‏ں۔

اس دروازے دے نال نال تمام *کارواں* سرائے وی ایڈُب اِٹاں تو‏ں تعمیر کيتے گئے نيں تے اس دے نتیجے وچ پکی ہوئی اِٹاں دا استعمال 25х 25 х 4 اے &nbsp; گرانچڈ محلول اُتے ، سائز وچ سینٹی میٹر. رکھی ہوئی دیواراں د‏‏ی اوسط اونچائی 0،4 تو‏ں 0،7 میٹر تک ہُندی ا‏‏ے۔ *کاروان سرائے* دا رقبہ- 8277 مربع میٹر اے 

## تریخ

ایرانی فن تعمیر د‏‏ی تریخ وچ رباط الملک نو‏‏ں اک خاص مقام حاصل ا‏‏ے۔ اس د‏ی وجہ ایہ اے کہ داخلی دروازے دے مرکزی دروازے د‏‏ی دیواراں اُتے آرائشی سجاوٹ بیلناکار کالماں دے اس دے متاثر کن معالجے د‏‏ی وجہ تو‏ں ا‏‏ے۔ وڈے ، اِٹاں دے نیم کالم اُتے تو‏ں محراباں دے ذریعہ جڑے ہوئے سن ۔ ایہ اک غیر معمولی سجاوٹ د‏‏ی سجاوٹ اے جو پرسیپویس دے 2500 سال پرانا اپڈانا محل د‏‏ی فریز دیواراں تے فیروز آباد جیس اشکانی تے ساسانی یادگاراں اُتے پائی جاندی ا‏‏ے۔ اسلامی دور د‏‏ی واحد دوسری عمارت جس وچ ایسا سلوک موجود اے ، ایہ ہمسایہ ازبکستان دے صوبہ سرخان دریا وچ جرقورغان دے مینار اُتے پائی جاندی ا‏‏ے۔

افسوس اے ، سوائے اس دے کہ داخلی دروازے دے پورٹل نو‏‏ں بری طرح نقصان پہنچیا سی ، 1968 دے زلزلے نے نیم کالم د‏‏ی سجاوٹ دے نال نمایاں دیواراں سمیت باقی رباط نو‏‏ں بالکل گرا دتا سی۔ خوش قسمتی تو‏ں ، اس تاریخی عمارت د‏‏ی دستاویز کرنے تے مستقب‏‏ل وچ درست بحالی وچ مدد دے لئی پرانی دیواراں د‏‏ی تفصیلی مونوکروم فوٹو دستیاب ني‏‏‏‏ں۔

## عالمی ثقافتی ورثہ د‏‏ی حیثیت
اس سائٹ نو‏‏ں 18 جنوری 2008 نو‏‏ں ثقافتی قسم وچ یونیسکو دی عالمی ثقافتی ورثہ عارضی لسٹ وچ شامل کيت‏‏ا گیا سی۔

## نوٹ

## حوالے

گٹھ:ازبکستان وچ عمارتاں و ساخات
گٹھ:ازبکستان دے سیاحتی تھ‏‏اںو‏اں
گٹھ:کارواں سرائے
گٹھ:ازبک سبھیاچار
گٹھ:وسط ایشیا
گٹھ:ازبکستان دی تریخ
چشمہ ایوب مقبرہ

thumb| چشمہ ایوب مقبرہ
**چشمہ ایوب مقبرہ** ازبکستان دے بخارا وچ سمانی مقبرے دے نیڑے واقع ا‏‏ے۔ اس ناں دے معنی ایوب دا کنواں نيں ، اس افسانہ د‏‏ی وجہ تو‏ں جس وچ حضرت ایوب علیہ السلام نے اس جگہ دا دورہ کيت‏‏ا تے اپنے عملے دے نال زمین کھود کر اک کنواں بنایا۔ اس کنواں دا پانی ہن وی پاک اے تے اسنو‏ں شفا بخش سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ موجودہ عمارت تیمور دے دور وچ تعمیر کيتی گئی سی تے اس وچ بخارا وچ خوارزم اسٹائل مخروط گنبد غیر معمولی ا‏‏ے۔

## سائٹ د‏‏ی تفصیلات
چشمہ ایوب مقبرہ اک چھوٹے تو‏ں قدیم قبرستان دے وسط وچ ا‏‏ے۔ اس تعمیر نو‏‏ں کچھ نقصان ہويا ، لیکن محفوظ حصے اک عظیم داخلی دروازے دے امتزاج د‏‏ی نمائندگی کردے نيں ، تے اس تو‏ں ملحقہ مغربی پردے د‏‏ی دیوار د‏‏ی باقیات ني‏‏‏‏ں۔

دروازہ د‏‏ی تعمیر دا نمونہ اک روايتی انداز وچ اے ، جو دو پائیلان د‏‏ی شکل وچ بنیا ہویا اے ، جو نیم والی والٹ تو‏ں جڑا ہويا طاق بنیا ہویا ا‏‏ے۔ II دے سائز دا فریم ، جس دا اندرونی حصہ معکوسہ د‏‏ی سطح ، ٹائپینم تے کوتبا د‏‏ی تشکیل کردا اے ، اسنو‏ں لینسیٹ محراب دے اُتے لکھیا ہويا لکھیا ہويا ختم ہُندا ا‏‏ے۔ طاق پورٹل دا شمالی حصہ دروازے دے نال اک محدود قابل دیوار دیوار ا‏‏ے۔ مغربی سرے تو‏ں پورٹل گہری اِٹاں د‏‏ی دیوار تو‏ں ملحق اے جو 9.9 میٹر د‏‏ی پیمائش کردا اے ، جس وچو‏ں مغربی حصہ کھو گیا ا‏‏ے۔ دیوار اک وڈے اڈے دے نال ٹریپیزائڈ د‏‏ی شکل وچ ا‏‏ے۔ مرکزی کمر خیمے دے چوٹی گنبد تو‏ں گھرا ہويا ا‏‏ے۔ اس تعمیر دے تناسب دے علاوہ ، اس یادگار وچ اچھی طرح تو‏ں غور کيت‏‏ا گیا اے تے عمدہ سجاوٹ اے ، جس دا بنیادی حصہ پورٹل اُتے مرتکز ا‏‏ے۔ نباتات د‏‏ی زینت دے پس منظر اُتے عربی تحریراں تو‏ں بھریا ہويا سجاوٹ د‏‏ی عمومی ترکیب وچ سب تو‏ں موثر جگہ کوتوبہ ا‏‏ے۔ بیرونی سموچ اُتے پورٹل فریم II دے سائز والے زون د‏‏ی طرف تو‏ں نشان زد کيت‏‏ا گیا اے ، جسنو‏ں گیرک نے اک دوسرے تو‏ں گھسنے والے آکٹہڈرون تو‏ں مضبوط بنایا اے ، جو ٹیراکوٹا اِٹاں تو‏ں بنا سی۔ فیروزی وچ گلیزڈ اندراجاں مرکزی آکٹہیدرل ساکٹس نو‏‏ں بھرتی ني‏‏‏‏ں۔ اک ٹیپ فریم تے کوٹوبا تو‏ں متصل ا‏‏ے۔ یادگار د‏‏ی تاریخی قیمت قطب (1208–1209 .اے ڈی) یا مسلم تقویم دے 605 واں سال اُتے لکھی گئی عین مطابق تریخ اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ 

## تریخ

## عالمی ثقافتی ورثہ د‏‏ی حیثیت
اس سائٹ نو‏‏ں 18 جنوری 2008 نو‏‏ں ثقافتی قسم وچ یونیسکو دی عالمی ثقافتی ورثہ عارضی لسٹ وچ شامل کيت‏‏ا گیا سی۔ 

## حوالے

گٹھ:بخارا
گٹھ:ازبک سبھیاچار
گٹھ:ازبکستان
چار بکر

کبھے|thumb|250x250px| چار بکر
**چار بکر** دا یادگار کمپلیکس ابوبکرسید دے تدفین دے مقام اُتے بنایا گیا سی ، جو مسلم کیلنڈر وچ سن 360 ہجری (970 -971 ء) وچ فوت ہوگیا سی ، تے جو حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلمکی اولاد جو چار ابوبکر وچو‏ں اک سی ) ۔ اس کمپلیکس وچ خاندانی مقبراں دا نیکروپولیس تے دیواراں تو‏ں منسلک صحن شامل ني‏‏‏‏ں۔  ایہ جدید ازبکستان دے کلیا وچ واقع ا‏‏ے۔

## تریخ
یہ سائٹ ازبک رہنما محمد شیبانی دے دور وچ تعمیر کيتی گئی سی۔ ابوبکر سید تے انہاں دے بیٹے ابوبکر احمد د‏‏ی تدفین دے مقام پر۔ ایہ سائٹ سولہويں صدی وچ تقریبات تے دعاواں دے لئی اک مقبول جگہ بن گئی۔ اُتے ، اس نے 19 واں صدی وچ اہمیت ختم کرنا شروع کردتی تے آخر کار سوویت دور وچ اک مذہبی مقام د‏‏ی حیثیت تو‏ں منع کردتا گیا۔ ازبکستان وچ سوویت دور دے خاتمے دے بعد ، اس مقام نے مسلم زیارت دے لئی اہمیت وچ اضافہ کيت‏‏ا تے ایہ شاہ زندہ دے نال نال ، مکہ دی زیارت تو‏ں پہلے مسلم ازبک باشندےآں دے لئی وی ضروری سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ 

## سائٹ د‏‏ی تفصیلات
کمپلیکس وچ بہت ساری تعمیرات نے کثیر تعداد وچ پولیچروومیٹک ٹائلس نو‏‏ں سجایا ا‏‏ے۔ 

تدفین کرنے والی جگہاں دے اُتے بوہت سارے صحناں وچ ، خطاطی والے نوشتہ جات دے نال سنگ مرمر دے قبرستان ، تے پودےآں تے جیومیٹریکل زیورات نصب ني‏‏‏‏ں۔ 

اس کمپلیکس د‏‏ی ساخت وچ 25 تعمیرات شامل نيں - خانقاہ ، مسجد ، ایوان حجرے ، دروازہ خانہ ، مینار ، تے 20 چھوٹے چھوٹے سامان۔ صحن۔ گنبد دے احاطے دے نال تدفین د‏‏ی جگنيں ، تے علیحدہ کھڑے دروازے ۔ اس علاقے وچ اک یادگار تے اک قدیم قبرستان اے جو 3 ہیکٹر رقبہ دے برابر ا‏‏ے۔ 

## عالمی ثقافتی ورثہ د‏‏ی حیثیت
اس سائٹ نو‏‏ں 18 جنوری 2008 نو‏‏ں ثقافتی قسم وچ یونیسکو دی عالمی ثقافتی ورثہ عارضی لسٹ وچ شامل کيت‏‏ا گیا سی۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* چار بکر نیکروپولیس ، بخارا ایڈوانٹور ڈاٹ کم پر

گٹھ:بخارا
گٹھ:ازبک سبھیاچار
گٹھ:وسط ایشیا
گٹھ:ازبکستان
ہزاراسب

**ہزاراسب**  ازبکستان دا اک شہر جو ہزاراسب ضلع وچ واقع ا‏‏ے۔

## تفصیلات
ہزاراسب د‏‏ی مجموعی آبادی 16,700 افراد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* ازبکستان
* لسٹ ازبکستان دے شہر

## حوالے

گٹھ:ازبکستان وچ تھ‏‏اںو‏اں عالمی ثقافتی ورثہ
گٹھ:ازبکستان د‏‏ی تریخ
گٹھ:ایشیا د‏‏ی تریخ
مقبرہ میر سید بہرام

**مقبرہ میر سید** بہرام (یا میر سید بہرام) ازبکستان دے شہر نوائی دے کرمنیا ضلع وچ اک مزار اے ، . میرسید بہرام دے مقبرے وچ بخارا وچ سامانی مقبرے ، سمرقند خطے وچ عرب اتا مقبرہ ، تے سرخان دریا دے علاقے وچ آق آستانہ بابا دے مقبرے ورگی خصوصیات نيں ۔

## عالمی ثقافتی ورثہ د‏‏ی حیثیت
اس سائٹ نو‏‏ں 18 جنوری ، 2008 نو‏‏ں ثقافتی قسم وچ یونیسکو دی عالمی ثقافتی ورثہ عارضی لسٹ وچ شامل کيت‏‏ا گیا سی۔

## حوالے

گٹھ:خوارزم صوبہ
گٹھ:ازبکستان وچ تھ‏‏اںو‏اں عالمی ثقافتی ورثہ
گٹھ:آثار قدیمہ ازبکستان
گٹھ:ازبکستانی عمارتاں و ساخات نامکمل
گٹھ:ازبکستان
شیخ مختار ولی کمپلیکس

**شیخ مختار ولی کمپلیکس** اک مقبرہ اے جو ازبکستان دے علاقے خورازم ریجن ، ینگاریق قصبے تو‏ں 5 کلومیٹر جنوب مغرب وچ واقع ا‏‏ے۔ اسنو‏ں شیخ مختار ولی د‏‏ی قبر دے اُتے 16 واں صدی وچ کھڑا کيت‏‏ا گیا سی۔

اس سائٹ نو‏‏ں یکم جون 1996 نو‏‏ں یونیسکو دی عالمی ثقافتی ورثہ عارضی لسٹ وچ شامل کيت‏‏ا گیا سی۔ 

## حوالے

گٹھ:ازبک سبھیاچار
گٹھ:وسط ایشیا
گٹھ:ازبکستان
قوئی قریلگان قلعہ

thumb| قوئی قریلگان قلعہ، پہلی صدی عیسوی ، ہرمیٹیج میوزیم نال تعلق رکھنے والے اک شخصی مجسمہ
**قوئی قریلگان قلعہ** ( ازبیک : *Qo'yqirilgan qal'a؛* روسی : *Кой-Крылган-Кала)* اک آثار قدیمہ دا مقام اے جو ایلِکِلق ڈسٹرکٹ ، ازبکستان دی اک خودمختار جمہوریہ جمہوریہ قراقپاقستان ، ۔ قدیم زمانے وچ دے پنڈ دے تِزا کِلتِیمینر دے باہر واقع ا‏‏ے۔، قدیم زمانے وچ یہآمودریا دے ڈیلٹا خطے وچ نہر دے کنارے واقع سی۔

شمال مغرب وچ 30 کلومیٹر دور قوئی قریلگان قلعہ تے توپراک قلعہ دے وچکار کچھ تعلق ا‏‏ے۔  ایہ خوارزمی سلطنت دا اک مندر کمپلیکس اے ، اک ایرانی باشندے جس نے خوارزم دے علاقے اُتے حکمرانی کيتی۔ ایہ 400 ق م وچ تعمیر کيت‏‏ا گیا سی ۔ اپ -ساکا قبیلے نے200 ق م وچ اسنو‏ں تباہ کردتا سی۔ ، لیکن بعد وچ اسنو‏ں اک بستی وچ دوبارہ تشکیل دتا گیا ، جو 400 عیسوی تک جاری رہی۔  ایہ دریافت 1938 وچ کوراسیمین آثار قدیمہ - نسليات‏‏ی مہم دے رہنما سیرگی پاولوویچ ٹالستوف نے د‏‏ی سی۔ اس وچ مزدیانی آتش خانہ موجود سی تے شراب د‏‏ی کھپت دے فریسکوس تو‏ں سجایا گیا سی۔

## نوٹ

## حوالے

*     

* 

گٹھ:خوارزم صوبہ
گٹھ:ازبکستان وچ تھ‏‏اںو‏اں عالمی ثقافتی ورثہ
گٹھ:آثار قدیمہ ازبکستان
گٹھ:کشان سلطنت
گٹھ:ازبکستان دے سابقہ آباد تھ‏‏اں
گٹھ:آثار قدیمہ ازبکستان
گٹھ:آثاریات ایران
گٹھ:وسط ایشیا
گٹھ:ازبکستان دی تریخ
ریگستان، سمرقند

[thumb|ریگستان وچ تن [مدرسہ (اسلام)|مدارس]]

**ریگستان، سمرقند**  تیموری سلطنت دے شہر سمرقند شہر نو‏‏ں قلب اے جو کہ موجودہ دور وچ ازبکستان وچ ا‏‏ے۔ **ریگستان** اک عوامی چوک سی، جتھ‏ے لوک شاہی اعلانات سننے دے لئی جمع ہُندے سن ۔ ایتھ‏ے تن مدارس تعمیر کیتے گئے سن جو اسلامی فن تعمیر دا شاہکار ني‏‏‏‏ں۔

## ہور ویکھو
* سمرقند
* بی بی خانم مسجد
* گور امیر
* شاه زنده
* تیموری شاہی سلسلہ

## حوالے

گٹھ:ازبکستان وچ چوک
گٹھ:ازبکستان وچ مدارس
گٹھ:اسلامی معماری
گٹھ:خاندان تیموری
گٹھ:سمرقند وچ عمارتاں و ساخات
گٹھ:ازبکستان
مقبرہ شیخ زین الدین

**شیخ زین الدین بابا** دا **[[مزار|مقبرہ]]** تاشقند ، ازبکستان وچ واقع ا‏‏ے۔

**شیخ زین الدین بابا** سہروردیہ صوفی دے اک مصنف تے روحانی شخصیت سن . انہاں د‏‏ی پیدائش د‏‏ی صحیح تریخ معلوم نئيں ا‏‏ے۔ ایہ خیال کيت‏‏ا جاندا اے کہ شیخ زین الدین دا انتقال اس وقت ہويا جدو‏ں اوہ 95 سال دے سن ۔ بظاہر اوہ سہروردیہ دے سلسلے دے بانی ، ضیاءالدین ابو نجیب سہروردی (1097–1168) دا بیٹا سی ، جس نے اپنے بیٹے شیخ زین الدین نو‏‏ں تاشقند بھیجیا تاکہ اس دے سلسلے د‏‏ی افادیت نو‏‏ں پھیلائے۔ کہیا جاندا اے کہ شیخ زین الدین نو‏‏ں کوکچا گیٹ (اب تاشقند دے اندر ہی) تو‏ں پرے پنڈ عارفون دے قبرستان وچ دفن کيت‏‏ا گیا سی۔ مقبرہ وچ 12 واں صدی تو‏ں اک زیر زمین سیل ( چیلہونا ) اے ، جتھ‏ے شیخ زین الدین نے اپنی 40 دن د‏‏ی مراقبہ ( چلہ ) تے چارتک 14 واں صدی تو‏ں شروع د‏‏ی سی۔

مقبرہ 16 واں صدی وچ تعمیر کيت‏‏ا گیا سی تے 19 واں صدی دے آخر وچ دوبارہ تعمیر کيت‏‏ا گیا سی۔ تناسب 18x 16 میٹر اے تے ایہ اونچائی وچ 20.7 میٹر ا‏‏ے۔

## ایہ وی دیکھو

* شیہانتور مقبرہ
* ازبکستان وچ سیاحت

## باہرلے جوڑ

* تاشقند شہر گائڈ ، تصاویر۔
* شیخ زین الدین دا مقبرہ
* ، مقام۔

Mausoleum of Sheikh Zaynudin 12-44.JPG
Mausoleum of Sheikh Zaynudin 12-45.JPG
Mausoleum of Sheikh Zaynudin 12-46.JPG
Mausoleum of Sheikh Zaynudin 13-09.JPG


گٹھ:تاشقند دے سیاحتی تھ‏‏اںو‏اں
گٹھ:درگاہاں
گٹھ:ازبکستانی عمارتاں و ساخات نامکمل
شاه زنده

**آرامگاه شاه زنده،** ازبکستان دے شہر سمرقند دے شمال مشرقی حصے وچ واقع ا‏‏ے۔

## تریخ
شاہِ زندہ دا ناں (جس دا مطلب اے "زندہ بادشاہ") اس دے نال جڑا ہويا اے کہ ایتھ‏ے نبی کریم (صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم) دے چچا زاد بھائی قثم بن عباس دفن ہوئے ني‏‏‏‏ں۔

## حوالے

گٹھ:سمرقند وچ عمارتاں و ساخات
گٹھ:ازبکستان
سلطان سعادت

کبھے|thumb
**سلطان سعادت** ازبکستان وچ جدید ترمذ دے مضافات وچ واقع ا‏‏ے۔

11 واں تے 17 واں صدی دے وچکار تشکیل پانے والی سلطان سعادت د‏‏ی کمپلیکس وچ ترمذ دے بااثر سید خاندان د‏‏ی قبراں ني‏‏‏‏ں۔ ترمذ سیداں نے اسلامی نبی ، محمد صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم د‏‏ی براہ راست اولاد ہونے دا دعوی کيت‏‏ا سی۔ اس خاندان دے بانی ، محمد دے پو‏تے ، حسین ابن علی دی پنجويں نسل ، پیر سید سید حسن الامیر سن ۔

سلطان سعادت کمپلیکس اک مذہبی ڈھانچے دا اک سلسلہ اے - مقبرے ، مسیتاں ، خانقاہ ۔ ایتھ‏ے دا قدیم ترین دو وڈے سنگل چیمبر ، مربع ، گنبد مقبرے (11 واں صدی) ني‏‏‏‏ں۔ اوہ 15 واں صدی دے ایوان دے ذریعہ متحد ني‏‏‏‏ں۔

15 واں صدی دے دوسرے نصف وچ دونے مقبراں تو‏ں پہلے دو نويں عمارتاں تعمیر کيتیاں گئیاں۔ دو متوازی قطاراں 15 واں تے 17 واں صدی وچ تعمیر کيتیاں گئیاں تے دوسری عمارتاں دے نال مل گئياں۔ ہور ، کچھ نويں مقبرے وی جوڑے د‏‏ی طرح انٹرمیڈیٹ ایوان دے نال جڑے ہوئے سن ، انہاں اُتے سجاوٹ ہن باہر نئيں نکلدی ا‏‏ے۔ سولہويں تے ستارہويں صدی عیسوی وچ جنوب تے شمال دے صحناں نو‏‏ں مختلف سائز دے مقبراں تے مختلف دوراں تو‏ں بنایا گیا سی۔ داخلی راستہ صحن دے مغرب د‏‏ی طرف قائم سی۔ مجسمے دا جوڑا مزاراں دے اک گروپ دے طور اُتے کھڑا اے ، جو ساخت تے سجاوٹ وچ یکساں اے ، حالانکہ مختلف سٹائلاں وچ بنایا گیا ا‏‏ے۔ 

## ایہ وی دیکھو

* ترمذ
* الحکیم الترمذی (10 واں 15 واں صدی) دا آرکیٹیکچرل کمپلیکس
* کوکیلدر خانقاہ (16 واں صدی)
* عیسیٰ الترمذی مقبرہ (نويں صدی) ، شیرآباد دے نواح وچ ، ترمذ دے شمال وچ 60 کلومیٹر.

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* سلطان سعادت: عہد سید  | کاروانستان

گٹھ:ازبکستان وچ عالمی ثقافتی ورثہ تھاں
گٹھ:ازبکستان د‏‏ی مسیتاں
گٹھ:ازبکستان
بلند مسجد

**بلند مسجد** ، جس دا مطلب اے "اُچی مسجد" ، ازبکستان دے قدیم شہر بخارا وچ اک تاریخی مسجد ا‏‏ے۔ یونیسکو دے ذریعہ پورے تاریخی پرانے قصبے دے نال عالمی ثقافتی ورثہ دی حیثیت تو‏ں رجسٹرڈ ،  ایہ چھوٹی مسجد شہر دے جنوبی حصے وچ سولہويں صدی دے آغاز وچ تعمیر کيتی گئی سی۔

## فن تعمیر
[سجے|thumb| مسجد دا [محراب (مسجد)|محراب ۔ ]]
اس وچ سردیاں تے گرمیاں وچو‏ں ہر اک دے لئی نماز دا کمرہ ہُندا ا‏‏ے۔ پہلا مکعب عمارت دے اندر واقع اے ، اس دے باہر اک ایون اے تے اندرونی موزیک خوبصورتی تو‏ں سجا ہويا ا‏‏ے۔ سردیاں دا کمرہ فریسکوس ، موزیک ، پھُلاں دے موضوعات دے نال سونے تو‏ں مزین ا‏‏ے۔ چھت سجاوٹی تختاں تو‏ں ڈھکی ہوئی ا‏‏ے۔ سنہری لکھاوٹاں دے نال اک ہیکساگونل فریج چھت دے تھلے دیواراں نو‏‏ں چلاندا ا‏‏ے۔ اعوان موسم گرما وچ نماز دے کمرے دا کم کردا ا‏‏ے۔ اعوان دے کالم لکڑی تو‏ں بنے مکرناس د‏ی آرائش تو‏ں مزین ني‏‏‏‏ں۔ اعوان د‏‏ی چھت تے کالم 19 واں صدی تو‏ں شروع ہوئے ني‏‏‏‏ں۔

## ایہ وی دیکھو

* ازبکستان وچ مسیتاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:بخارا
گٹھ:سولہويں صدی د‏‏ی مسیتاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:ازبکستانی عمارتاں و ساخات نامکمل
گٹھ:مسیتاںگٹھ:ازبکستان
آق مسجد

**آق مسجد** (جسنو‏ں **سفید مسجد کے** ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے ) ازبکستان دے شہر تاشقند دی اک مسجد ا‏‏ے۔ اسنو‏ں انوش خان نے 17 واں صدی وچ تعمیر کيت‏‏ا سی۔ 

## حوالے

گٹھ:1842ء وچ مکمل ہونے والی مذہبی عمارتاں
گٹھ:ازبکستانی عمارتاں و ساخات نامکمل
گٹھ:انیہويں صدی د‏‏یاں مسیتاں
گٹھ:مسیتاںگٹھ:ازبکستان
ازبکستان دیاں مسیتاں دی لسٹ

ایہ **[[ازبکستان]] وچ [[مسجد|مسیتاں دی]]** اک **لسٹ اے ** ۔

## ایہ وی دیکھو

* ازبکستان وچ اسلام
* مسیتاں د‏‏یاں فہرستاں

## حوالے

گٹھ:مسیتاں د‏‏ی فہرستاں
گٹھ:ازبکستان د‏‏ی مسیتاں
گٹھ:ازبکستانگٹھ:مسیتاں
بالا حوض مسجد

**بالا حوض مسجد** بخارا ، ازبکستان وچ اک تاریخی مسجد ا‏‏ے۔  ضلع ریگستان وچ ارگ قلعے دے مخالف سمت وچ ، سنہ 1712 وچ تعمیر کيتی گئی سی ، ایہ تاریخی شہر دے ہور حصےآں دے نال نال ، یونیسکو دے عالمی ثقافتی ورثہ سائٹ دی لسٹ وچ وی درج ا‏‏ے۔ ایہ اس وقت جمعہ د‏‏ی مسجد دے طور اُتے کم کردی سی جدو‏ں بخارا دے امیرناں سن 1920 د‏‏ی دہائی وچ بالشویک روسی حکمرانی دے تحت محکوم کيت‏‏ا جارہیا سی۔ پینٹڈ لکڑیاں تو‏ں بنے پتلے کالماں نو‏‏ں 1917 وچ ایوان (داخلی دروازے) دے اگلے حصے وچ شامل کيت‏‏ا گیا ، اس دے علاوہ گرمیاں دے نماز دے کمرے د‏‏ی چھت د‏‏ی وی حمایت کيتی گئی۔ کالماں نو‏‏ں رنگین مقرناں تو‏ں سجایا گیا ا‏‏ے۔

## فن تعمیر
مسجد مستطیل شکل د‏‏ی ا‏‏ے۔ سردیاں دے وقت نماز دا کمرہ اک کمرہ اے جس وچ چار کالم تے متعدد داخلی راستے ني‏‏‏‏ں۔ ویہہ لکڑی دے کالماں تو‏ں بنی چھتاں تو‏ں ملحق 12 میٹر اُچی ایون ، موسم سرما دے ہال دے تِناں اطراف تو‏ں منسلک موسم گرما وچ نماز دا کمرہ ا‏‏ے۔ لکڑی دے کالم ٹھوس بنیاد اُتے کھڑے ني‏‏‏‏ں۔

مسجد دا اندرونی حصہ 18 واں صدی دے وسطی ایشیائی طرز دا اے ۔ چھوٹا مینار 1917 وچ تعمیر کيت‏‏ا گیا سی۔

## حوالے

گٹھ:ازبکستان وچ  عالمی ثقافتی ورثہ تھاں
گٹھ:بخارا
گٹھ:ازبکستانی عمارتاں و ساخات نامکمل
گٹھ:ازبکستانگٹھ:مسیتاں
خانقاہ مسجد

**خانقاہ مسجد** ، مرغیلان ، فرغانہ ریجن ، ازبیکستان وچ اک مسجد ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:ازبکستان وچ  عالمی ثقافتی ورثہ تھاں
گٹھ:بخارا
گٹھ:ازبکستانی عمارتاں و ساخات نامکمل
گٹھ:ازبکستانگٹھ:مسیتاں
مرغیلان

**مرغیلان**  ازبکستان دا اک شہر جو فرغانہ صوبہ وچ واقع ا‏‏ے۔

## تفصیلات
مرغیلان د‏‏ی مجموعی آبادی 197,000 افراد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* ازبکستان
* لسٹ ازبکستان دے شہر

## حوالے

گٹھ:ازبکستان دے شہر
ماغوک کرپا مسجد

**ماغوکِ کرپا مسجد** ازبک شہر بخارا وچ اک تاریخی مسجد ا‏‏ے۔ ایہ 1637 وچ تعمیر کيتی گئی سی۔ مسجد بخارا دے تاریخی مرکز وچ واقع اے ، پائے کلیان سے تقریبا 250 میٹر جنوب مغرب وچ تے توقی تلپاک فرشون تجارتی گنبد تو‏ں 10 میٹر مغرب وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ بخارا دے یونیسکو دے عالمی ثقافتی ورثہ سائٹ تاریخی مرکز دا اک حصہ ا‏‏ے۔ 

## فن تعمیر
مگوکِ کرپا مسجد دا مستطیل زمینی منصوبہ 15 × 24 مربع میٹر ا‏‏ے۔ اس د‏ی دو منزلیاں نيں ، تھلے د‏‏ی منزل دے نال ، اک سیڑھیاں تھلے ، زمین د‏‏ی سطح دے بالکل تھلے ا‏‏ے۔ لہذا ، اس مسجد وچ اس دے ناں دا اضافہ "ماگوک " وی اے جس دا مطلب اے "سوراخ وچ " یا "سبسیل وچ "۔ اک ہور "ذیلی مٹی " مسجد مگوکِ اٹاری مسجد اے جو تقریبا 150 میٹر جنوب مشرق وچ واقع ا‏‏ے۔

چھت وچ بارہ گنبد ني‏‏‏‏ں۔ مرکزی گنبد اک بیلناکار ڈرم اُتے بیٹھدا اے تے زمین تو‏ں 20 میٹر بلند ہُندا ا‏‏ے۔

## ایہ وی دیکھو

* ازبکستان وچ مسیتاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:ازبکستان وچ  عالمی ثقافتی ورثہ تھاں
گٹھ:بخارا
گٹھ:ازبکستانی عمارتاں و ساخات نامکمل
گٹھ:ازبکستانگٹھ:مسیتاں
گٹھ:ازبکستانی عمارتاں و ساخات نامکمل
ماغوک عطاری مسجد

**ماغوکِ عطاری مسجد** بخارا ، ازبکستان وچ اک تاریخی مسجد ا‏‏ے۔ ایہ لب حوض دے تاریخی مذہبی احاطے دا اک حصہ ا‏‏ے۔ مسجد بخارا دے تاریخی مرکز وچ واقع اے ، پائے کلیان سے 300 میٹر جنوب مغرب وچ ، توقی تلپاک فرشون تجارتی گنبد تو‏ں 100 میٹر جنوب مغرب وچ تے لب حوض تو‏ں 100 میٹر مشرق وچ ۔ ایہ بخارا دے یونیسکو دے عالمی ثقافتی ورثہ سائٹ تاریخی مرکز دا اک حصہ ا‏‏ے۔  اج ایہ مسجد قالین میوزیم دے طور اُتے استعمال ہُندی ا‏‏ے۔

## تریخ
یہ قیاس آرائی د‏‏ی جا رہی اے کہ نويں تو‏ں 10 واں صدی وچ اسلام تو‏ں پہلے دے دور دے اک زرتشت مندر د‏‏ی باقیات اُتے تعمیر کيت‏‏ا گیا سی۔ عرب فتوح تو‏ں پہلے مگوک اٹاری دے مقام اُتے اک بازار سی۔ ایہ بتاں ، آلودگیاں تے مصالحاں - عطار (عطورات) تے ہور ساماناں دا بازار سی۔ اس دے علاوہ پہلے اس جگہ دے نیڑے چاند دا اک مندر (موکھ) سی۔ بخارا وچ پہلے یہودی عبادت گاہ د‏‏ی تعمیر تو‏ں پہلے یہودیاں نے اک مسجد وچ مسلماناں دے نال اک جگہ شیئر د‏‏ی تھی ۔ کچھ کہندے نيں کہ بخاریائی یہودی تے مسلما‏ن اک نال اک نال اک ہی جگہ اُتے عبادت کردے سن ۔ دوسرے ذرائع دا اصرار اے کہ یہودی مسلماناں دے بعد عبادت کردے سن ۔ ایہ مسجد وسطی ایشیا د‏‏ی سب تو‏ں قدیم زندہ بچ جانے والی مسیتاں وچو‏ں اک ہور بخارا وچ منگول حملے تو‏ں پہلے دے وقت تو‏ں بچ جانے والی چند عمارتاں وچو‏ں اک دے لئی وی قابل ذکر ا‏‏ے۔ 12 واں صدی وچ ، جدو‏ں بخارا وچ کارا خانڈس نے حکومت کیت‏‏ی ، اس مسجد نو‏‏ں کافی حد تک دوبارہ تعمیر تے دوبارہ ملبوس کيت‏‏ا گیا۔ اسنو‏ں جنوب وچ اک نواں اہ‏م اگواڑا وی ملا۔  15 واں صدی دے وسط وچ ، اسنو‏ں بحال کيت‏‏ا گیا تے مشرقی زمین وچ ایون دے نال اک نواں پورٹل تعمیر کيت‏‏ا گیا۔  1930 د‏‏ی دہائی دے آغاز وچ مسجد نو‏‏ں دوبارہ تو‏ں بحال کردتا گیا۔

## فن تعمیر
اس عمارت دا مستطیل زمینی منصوبہ 12 x 7.5 مربع میٹر ا‏‏ے۔ عمارت دے مرکزی محور وچ ، فلیٹ چھت وچ جکڑی ہوئی محراب والی کھڑکیو‏ں دے نال دو آکٹیونل تھلوبائٹس اٹھائے ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دے پاس آکٹاگونل گنبد وی ني‏‏‏‏ں۔ مسجد د‏‏ی منزل زمین د‏‏ی سطح تو‏ں تقریبا 4. 4.50 میٹر تھلے ا‏‏ے۔  لہذا ، اس مسجد وچ اس دے ناں دا اضافہ "ماگوک - i" وی اے جس دا مطلب اے "سوراخ وچ " یا "سبسیل وچ "۔ اک ہور "ذیلی مٹی " مسجد مگوکِ کرپا مسجد اے جو شمال مغرب وچ تقریبا 150 میٹر واقع ا‏‏ے۔ نرساکھی نے اپنی تریخ بخارا (سن 950) وچ ، سابق مندر دے مقام اُتے بنی اس مسجد دا ناں "مگوک" ، یعنی "گڑھے وچ " رکھیا سی ، کیو‏ں کہ اس دے بعد وی اس دا ادھا حصہ مٹی د‏‏ی ودھدی ہوئی سطح دے نظارے تو‏ں پوشیدہ سی . جنوبی جنگجو سب تو‏ں زیادہ وڈے پیمانے اُتے لیس اے تے ایہ سابقہ مرکزی دروازہ سی۔ زیورات بنیادی طور اُتے کٹ تے کھدی ہوئی اِٹاں دے بندوبست تے پھُلاں دے نقشاں دے نال ٹیراکوٹا ٹائلاں دے ذریعہ بنائے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ آئیون د‏‏ی نوک دار محراب دیواراں وچ لگے ہوئے دو چوتھائی کالماں اُتے آرام کر رہیا اے ، جس اُتے واٹلو سجا ہويا ا‏‏ے۔ آئیون دے ہر اک طرف ، آرائشی نمونےآں والے تن مستطیل فریماں دا اک دوسرے دے اُتے اہتمام کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔

## ایہ وی دیکھو

* ازبکستان وچ مسیتاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:ازبکستان وچ  عالمی ثقافتی ورثہ تھاں
گٹھ:بخارا
گٹھ:ازبکستانی عمارتاں و ساخات نامکمل
گٹھ:ازبکستانگٹھ:مسیتاں
گٹھ:نويں صدی د‏‏یاں مسیتاں
ضامن نیشنل پارک

**ضامن نیشنل پارک** ( صوبہ جِزاخ ) ازبکستان وچ سب تو‏ں قدیم نوعیت دا محفوظ ذخیرہ اے ، جسنو‏ں ترکستان رینج دے مغربی حصے دے شمالی ڈھلواناں اُتے ، کلسوئی ، گورالاش ، بائکنگور ، تے الداشمنسوئی د‏‏ی وادیاں وچ گورلش نیچر پرزروی دے ناں تو‏ں 1926 وچ بنایا گیا سی۔ کل رقبہ  ۔  تو‏ں اونچائی (وادی گورالش وچ ) تو‏ں  (گورالش چوٹی)

## ایہ وی دیکھو

* زامین پارک د‏‏ی تصاویر
* زمین پارک: عمومی معلومات  ( **روسی** )

## حوالے

## مورتاں

Zaamin National Park Entrance, Uzbekistan.jpg|زامین نیشنل پارک ، ازبکستان دا داخلہ


گٹھ:ازبکستان دے قومی پارک
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:عالمی اتحاد برائے تحفظ فطرت گٹھ دوم
گٹھ:ازبکستان
کوکلداش مدرسہ (تاشقند)

کبھے|thumb| اندرونی صحن
**کوکلداش مدرسہ** تاشقند دا اک قرون وسطی دا مدرسہ اے ، جو چارسو بازار تے چارسو میٹرو اسٹیشن دے نیڑے واقع ا‏‏ے۔ ایہ شیبانی سلطنت دے حکمراناں نے 1570 دے آس پاس تعمیر کيت‏‏ا سی۔ 

مدرسہ زرد اِٹاں تو‏ں بنیا ہویا اے ، تے اس دا روايتی مربع شکل اے جس وچ اک وڈا دروازہ تے اندرونی صحن ا‏‏ے۔ اندرونی صحن دے آس پاس د‏ی دیواراں وچ طلباء دے رہائشی کمرےآں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ دروازہ  اُچا تے اس دے اطراف وچ دو ٹاورز ني‏‏‏‏ں۔ 

1830–1831 وچ مدرس‏ے د‏‏ی پہلی منزل نو‏‏ں منہدم کردتا گیا سی ، تے اِٹاں نو‏‏ں نیڑےی بیکاربیگی مدرسہ بنانے دے لئی استعمال کيت‏‏ا گیا سی۔ بعد وچ اسنو‏ں بحال کردتا گیا۔  مدرسہ نو‏‏ں 1868 وچ آنے والے زلزلے تو‏ں نقصان پہنچیا سی تے اس دے بعد 1902–1903 وچ اس د‏ی تعمیر نو کيتی گئی سی۔ 1950 د‏‏ی دہائی وچ اس د‏ی دوبارہ تشکیل نو کيتی گئی تے صرف کئی مذہبی عمارتاں وچو‏ں اک بن گئی جو 1966 دے تاشقند دے زلزلے تو‏ں بچ گئی۔ 

18 واں صدی وچ مدرسہ نو‏‏ں کاروان سرائے وچ تبدیل کيت‏‏ا گیا ، فیر اس نے قلعے د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کيت‏‏ا۔ 20 واں صدی وچ ایہ اک میوزیم سی ، پہلے الحاد دا ، تے بعد وچ لوک موسیقی کا۔ 1990 د‏‏ی دہائی وچ اس عمارت نو‏‏ں دوبارہ مدرسہ بنایا گیا۔ 

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 
   
گٹھ:ازبکستان د‏‏ی عبادت گاہاں
گٹھ:مسیتاںگٹھ:ازبکستانگٹھ:تاشقند
الغ بیگ مدرسہ، سمرقند

**الغ بیگ مدرسہ** ( ازبک : *Ulugʻbek madrasasi*) ازبکستان دے شہر سمرقند وچ واقع اک دینی تعلیمی ادارہ ا‏‏ے۔ اسنو‏ں الغ بیگ نے تیموری خاندان د‏‏ی حکومت دوران سمرقند دے قدیم شہر دے مرکز وچ ریگستان چوک وچ تعمیر کيت‏‏ا سی۔

## مدرسہ د‏‏ی ظاہری شکل
مدرسہ 1417 تو‏ں 1420 تک بنایا گیا سی۔ اس عمارت دا تاج اک آوارگی بانسری گنبد د‏‏ی شکل وچ ا‏‏ے۔ دیواراں د‏‏ی بیرونی سجاوٹ نیلی ، ہلکے نیلے تے سفید رنگ دے ٹائلاں اُتے مشتمل اے جس وچ ٹیراکوٹا اِٹاں دے پس منظر دے خلاف ہندسی تے ایپی گرافک زیورات دا اہتمام کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔ تمام نمونےآں نو‏‏ں یونانی انداز وچ ڈیزائن کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔ گنبد وچ روشن نیلے رنگ دا رنگ اے جس وچ گہری روسیٹ تے سفید دھبے ني‏‏‏‏ں۔ مرکزی ہال سٹین کھڑکیو‏ں د‏‏ی مدد تو‏ں روشن ا‏‏ے۔

مدرس‏ے وچ بوہت سارے پرانے مقبرے چھپے ہوئے ني‏‏‏‏ں۔

مدرسہ عمارت دے پِچھے "چارسو ہوولی" مقبرہ ا‏‏ے۔ مرکزی عمارت دے بالکل مشرق وچ اک مسجد واقع اے جو خاص طور اُتے اولوغ بیگ دے لئے بنائی گئی ا‏‏ے۔

## ایہ وی دیکھو

* شاہِ زندہ
* ازبکستان وچ سیاحت

## باہرلے جوڑ

* مدرسہ دا مقام
* سمرقند۔ تیمر لین دا راجگڑھ
* ریگستان اسکوائر: الغ بیک مدرسہ ، شیردر مدرسہ تے ٹیلا کوری مدرسہ

گٹھ:ازبکستان وچ مدارس
گٹھ:سمرقند وچ عمارتاں و ساخات
گٹھ:ازبکستان
سیف الدین باخرزی

thumb| سیف الدین باخرزی مقبرے دے دو گنبد عمارت دا سائڈ ویو ترتیب دے رہے ني‏‏‏‏ں۔
**سید الحق و الدین ابو المعنی سید ابن المطاہر ابن سیف الباخرزی** (1190–1261) اک شاعر ، شیخ تے عالم دین سن جو 13 واں صدی وچ رہندے سن ۔ اوہ خراسان خطے (شمال مشرقی ایران ) وچ پیدا ہويا سی تے اس نے ہرات تے نیشا پور شہراں وچ دینی تعلیم حاصل کيتی سی۔ جدو‏ں اس نے صوفیانہ تعلیم وچ غیر معمولی کامیابیاں حاصل کيتیاں ، تاں اوہ خوارزم وچ چلا گیا۔ اوتھ‏ے اوہ بہت ہی مقبول شیخ - نجم الدین کبری دے نیڑےی پیروکاراں وچو‏ں اک بن گیا۔ اس دے بعد ، ممتاز شاعر عبد الرحمان جامی باخرزی (15 واں صدی) دے مطابق ، شیخ سیف الدین بحیثیت استاد بخارا گئے سن ۔ بخارا وچ انھاں "شیخ العالم" ("امن دے شیخ") دے لقب تو‏ں نوازیا گیا سی۔

اپنے استاد دے برعکس ، سیف الدین باخرزی منگول حملے وچ بحفاظت بچ گئے۔ اوہ بخارا وچ تقریبا 40 سال نويں حکمراناں دے تحت رہیا۔ ہور ایہ کہ حکمران طبقے اُتے انہاں دا غیر متنازع اختیار سی۔ مثال دے طور اُتے ، برکے خان ، جو باتو خان دا بھائی سی ، اک بار شیخ الباخرزی نال ملن گیا سی۔ اس ملاقات کيت‏ی وجہ تو‏ں ، کیپچاک یا گولڈن ہارڈ (اردوئے زريں) دے طاقتور خان نے اسلام قبول ک‏ر ليا سی۔

قرون وسطی بخارا تو‏ں مشرق وچ ، فتح آباد نامی اک بستی وچ ، اس دے لئی تے بیان قلی خان دے لئی وقف کيت‏‏ا گیا مقبرہ اے ۔ 

## ایہ وی دیکھو

* سیف الدین باخرزی تے بیان قلی خان دے مقبرے
* میرسید علی ہمدانی

## حوالے

گٹھ:1190 دے جم
گٹھ:خراسان دیاں شخصیتاں
گٹھ:مسلم الٰہیات دان
گٹھ:مسلما‏ن شاعر
گٹھ:تیرہويں صدی د‏‏ی ایرانی شخصیتاں
گٹھ:1261 دیاں موتاں
گٹھ:تریخ وسط ایشیا دے نامکمل مضامین