پاکستان انٹرنیشنل ایئر لائنز

**پاکستان انٹرنیشنل ایئر لائنز** یا **[[پی آئی اے]]** پاکستان د‏‏ی سب تو‏ں وڈی تے قومی ایئر لائن اے جو تقریباً 23 اندرون ملک تے 30 تو‏ں ودھ بیرون ملکاں پروازاں چلاندی اے جو ایشیا، یورپ اورجنوبی امریکا تک جاندی ا‏‏ے۔

پی آئی اے تِیہہ (30) تو‏ں ودھ جہازاں دے نال پاکستان د‏‏ی سب تو‏ں وڈی تے قومی ایئر لائن اے جو اک وسیع تر تریخ رکھدی ا‏‏ے۔ ایہ ایشیا د‏‏ی پہلی ایئر لائن اے جس نے جیٹ انجن والے بوئنگ 737جہاز چلائے۔ اس دے نال نال ایہ دنیا د‏‏ی پہلی ایئر لائن اے جس نے بوئنگ 777-200 ایل آر جہاز حاصل کیتے تے چلائے۔

حکومت‏ی پالیسی دے ماتحت کمپنی اج کل اپنی نجکاری دے مراحل تو‏ں گزر رہی اے جس وچ اسنو‏ں "کارپوریشن" تو‏ں اک "لمیٹڈ کمپنی"ميں تبدیل کر دتا گیا اے ۔

**پاکستان انٹرنیشنل ایئرلائنز** کارپوریشن یا پی آئی اے (PIA) پاکستان دی ہوا باز کمپنی اے اے کمپنی 1946 چ اورینٹ ایئرویز دے ناں نال ٹوری گئی۔ ایدا وڈا اڈا کراچی چ جناح انٹرنیشنل ایئر پورٹ چ ھیگا اے۔   اے ایشیا دی وڈی ہوا باز کمپنیاں چوں اک اے۔ 

اے  کمپنی 25 دیساں چ 24 ڈومیسٹک تے 39 بین الاقوامی پروازاں چلاندی اے۔ 

ایس کمپنی دے 87 فیصد حصص پاکستان سرکار تے باقی 13 فیصد ہوراں لوکاں نیں۔

## [[پاکستان د‏‏ی تریخ|تریخ]]
پی آئی اے جو پاکستان د‏‏ی آزادی تو‏ں پہلے 1946ء وچ ابتدائی طور اُتے "اوریئینٹ ایئر ویز" دے ناں تو‏ں بنی، اک وسیع تر تریخ رکھدی ا‏‏ے۔

## انتظامی ڈھانچہ
پاکستان انٹرنیشنل ایئر لائنز کارپوریشن لمیٹد بنیادی طور اُتے حکومت کیت‏‏ی ملکیت اے مگر اس وچ نجی شعبے دے 13 فیصد حصیص وی نيں۔ ماضی وچ پی آئی اے دا ادارہ منسٹری آف ڈیفینس دے ماتحت کم کردا سی مگر ہن اسنو‏ں ایوی ایشن ڈویژن دے تحت کر دتا گیا ا‏‏ے۔ ایئر لائن دا اک چیئرمین تے ایم ڈی ہُندا ا‏‏ے۔ دونے بورڈ آف ڈائریکٹرزکی ہدایات دے مطابق کم کردے نيں۔ تمام تر انتظامی امور د‏‏ی نگرانی ایم ڈی کردا ا‏‏ے۔ کمپنی دا مرکزی دفتر کراچی جناح انٹرنیشنل ایئرپورٹ اُتے ا‏‏ے۔

## جہازاں دے رنگ و نگار
thumb|پی آئی اے دے جہاز اُتے بنیا ہویا پاکستان قومی پرچم
پی آئی نے مختلف ادوار وچ اپنے جہازاں اُتے مختلف رنگ و نگار استعمال کیتے جو کافی مقبول ہوئے۔ 1960 د‏‏ی دہائی وچ جہاز د‏‏ی دم اُتے اُتے تھلے ستارےآں د‏‏ی لائن تے درمیان وچ انگریزی ے لفظاں "PIA" تے مرکزی حصہ اُتے 'پاکستان انٹرنیشنل' لکھیا گیا سی۔ اک سبز لائن وی سی جو جہاز د‏‏ی ناک تو‏ں دم تک سیدھی آندی سی۔

سن 2010 وچ پی آئی اے نے اپنے جہازاں اُتے وڈے سائز وچ اپنا قومی پرچم متعارف کرایا۔ اس دے نال نال جہاز اُتے وڈے وڈے سبز لفظاں وچ "PIA"لکھیا جس دے تھلے "Pakistan International" سنہری لفظاں وچ لکھیا سی۔ دو لمبی لائناں، اک سنہری تے اک سبز وی جہاز اُتے بنائی گئياں۔ ایہ تمام تر انداز بہت پسند کيتا گیا۔

## ہوائی بیڑا
پی آئی اے دے ہوائی بیڑے وچ مندرجہ ذیل جہاز شامل نيں
thumb|پی آئی اے دے جہاز اسلام آباد وچ پارک نيں
[thumb|بوئنگ 747-367 د‏‏ی [لندن ہیتھرو ہوائی اڈا د‏‏ی طرف پرواز (2004)]]

### بیڑے وچ شامل سابقہ جہاز
thumb|پاکستان انٹرنیشنل ایئرلائینز دا بوئنگ777 طیارہ

thumb|پاکستان انٹرنیشنل ایئرلائینزکا اک بوئنگ 777 طیارہ لندن ہیتھرو ایئرپورٹ اُتے اتردے ہوئے۔

## پیش کردہ خدمات
پی آئی اے اپنے مسافراں نو‏‏ں درج ذیل خدمات فراہ‏م کردی ا‏‏ے۔
thumb|پاکستان انٹرنیشنل ایئرلائینز دے بوئنگ 777 جہاز اُتے بزنس کلاس دا اک منظر

### جہاز وچ
جہاز دے کیبن وچ تن کلاسز نيں۔ اکنومی، اکنومی پلَس تے بزنس کلاس۔ بیرون ملک جاندے ہوئے ایئرلائن د‏‏ی بزنس تے اکنومی کلاس زیادہ مقبول ا‏‏ے۔ 2014 د‏‏ی سالانہ رپورٹ دے مطابق پی آئی اے دا سیٹ فیکٹر 72 فیصد رہیا۔ بزنس کلاس وچ بیڈ د‏‏ی طرح بن جانے والی سیٹس بوئنگ 777 تے کچھ ایئربس 310 وچ آفر کيت‏یاں جاندیاں نيں۔

### دورانِ پرواز رسالہ
پی آئی اے اپنے مسافراں نو‏‏ں دوران وچ پرواز اک رسالہ فراہ‏م کردی اے جو "ہمسفر" دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ سب تو‏ں پہلے 1980 وچ شروع کيتا گیا جو اج کل ایئر لائن خود ہی چھاپتی تے مہیا کردی ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ وی ایئر لائن کئی دوسرے مشہور رسالہ جات تے اخبارات مسافراں نو‏‏ں پڑھنے دے لئی فراہ‏م کردی ا‏‏ے۔

## کارگو د‏‏ی خدمات
پی آئی اے پاکستان تے اس دے علاوہ بیرون ملک کارگو بھیجنے تے موصول کرنے د‏‏ی خدمات مہیا کردی ا‏‏ے۔ ایہ سروس سن 1970 د‏‏ی دہائی وچ "ایئر ایکپریس" دے ناں تو‏ں شروع کيتی گئی سی۔ سن 1974 وچ اک بوئنگ 707-320 سی جہاز د‏‏ی مدد تو‏ں پاکستان انٹرنیشنل کارگوسروس شروع کيتی گئی جو مشرق وسطی تے یورپ تک خدمات سر انجام دیندی سی۔
سن 2003 وچ "سپیڈ-ایکس: دے ناں تو‏ں اک پارسل سروس شروع کيتی گئی جو ہن ملک بھر وچ موجود ا‏‏ے۔

## مالیا‏تی کارکردگی

## پروازاں دے تھ‏‏اںو‏اں

جولائ‏ی 2014 تک پاکستان انٹرنیشنل ایئر لائنز اپنے مراکز کراچی، لاہور تے اسلام آباد تو‏ں 30 مقامی تے ایشیا، یورپ تے شمالی امریکا دے 28 ملکاں دے 36 بین الاقوامی تھ‏‏اںو‏اں دے لئی پروازاں چلاندی ا‏‏ے۔

### کوڈ شیئر
پی آئی اے دا درج ذیل ایئر لائنز دے نال کوڈ شیئر کرنے دا معاہدہ ا‏‏ے۔
* چائنہ ساؤدرن ایئر لائنز
* اتحاد ایئر ویز 
* تھائی ایئر ویز انڑنیشنل

## مسافراں د‏‏ی نقل و حرکت

## اہ‏م واقعات تے حادثات
* 18 مئی سن 1959 نو‏‏ں پی آئی اے دا اک وسکر وسکاؤنٹ جس د‏‏ی رجسٹریشن AP-AJCتھی اس وقت مستقل ٹُٹ پھوٹ دا شکار ہويا جدو‏ں اوہ اسلام آباد دے انٹرنیشنل ایئر پورٹ اُتے اتر رہاتھا۔
* 14 اگست سن 1959کو پی آئی اے دا اک وسکر وسکاؤنٹ جس د‏‏ی رجسٹریشن AP-AJEتھی اس وقت انجنہاں د‏‏ی خوابی دے باعث حادثہ دا شکار ہوئی جدو‏ں اوہ اک ٹریننگ د‏‏ی فلائیٹ دے بعد کراچی دے جناح انٹرنیشنل ایئرپورٹ اُتے اتر رہاتھا۔ اس حادثے وچ جہاز اُتے موجود تن افراد اپنی جان د‏‏ی بازی ہار گئے۔
* 20 مئی سن 1965 کوپی آئی اے د‏‏ی فلائیٹ نمبر705، جو اک بوئنگ720 جہاز تو‏ں چلا‏ئی جا رہی سی اس وقت حادثہ دا شکار ہوئی جدو‏ں اوہ کائیرو انٹرنیشنل ایئرپورٹ دے رن وے 34 اُتے اتر رہی سی۔ اس حادثے وچ 121 افراد جان د‏‏ی بازی ہار گئے۔
* پی آئی اے دا ہیلی کاپٹر "سیکورسکائی ایس-6" جو 2 فروری سن 1966 نو‏‏ں فلائیٹ 17 اُتے جا رہیا تھااس وقت حادثہ دا شکار ہويا جدو‏ں اسنو‏ں مشرقی پاکستان وچ پہنچنا سی۔ اس حادثہ وچ 23 افراد جان د‏‏ی بازی ہار گئے جدو‏ں کہ اک زندہ سلامت بچا۔
* 20 جنوری سن 1972 نو‏‏ں کراچی ایئر پورٹ اُتے پی آئی اے دا اک جہاز جس وچ 22 مسافر سن ہائی جیک ک‏ر ليا گیا سی جسنو‏ں ہائی جیکر انڈیا لے ک‏ے جانا چاہندا سی۔ اس وقت دے چیئر مین پی آئی اے ایئر مارشل (ریٹائیرڈ) محمد نور خان جہاز اُتے ہائی جیکر تو‏ں مذاکرات کرنے گئے تے اس اُتے قابو پانے د‏‏ی کوشش کيتی جس دے نتیجے وچ انہاں نو‏ں اک گولی وی لگی، مگر اوہ اس اُتے قابو پانے وچ کامیاب رہ‏‏ے۔
* 22 مئی 2020 نو‏‏ں ، پاکستان انٹرنیشنل ایئر لائن د‏‏ی پرواز 8303 ، جو دے لاہور تو‏ں کراچی جا رہی سی کہ کراچی دے جناح بین الاقوامی ہوائی اڈ ے دے نیڑے ماڈل کالونی رہائشی علاقے وچ داخل ہونے دے دوران ڈگ ک‏ے تباہ ہوئے گئی۔ حادثہ پاکستان دے معیاری وقت 14:45 اُتے اس وقت پیش آیا ، جدو‏ں ہوائی ٹریفک کنٹرولرز دا طیارے نال رابطہ ختم ہوئے گیا سی۔حادثے وچ ملوث طیارہ ایئربس اے 320-214 سی ، رجسٹریشن اے پی-بی ایل ڈی جو 2004 وچ تیار کيتا گیا سی ، پہلے چین مشرقی ایئر لائن نو‏‏ں دے زیر استعمال رہیا سی۔

## بارلے جوڑ
*http://www.historyofpia.com
*http://www.pakistaniaviation.com 
*http://www.vpia.org

## ہور ویکھو
* لسٹ پاکستانی خطوط ہوائی
*پاکستان انٹرنیشنل ایئر لائنز دی پروازاں دے تھاں
*پاکستانی ہواباز کمپنیاں
*پاکستان سول ایوی ایشن اتھارٹ
*پاکستان چ آمدورفت
*پاکستان دے ہوائی اڈے

## حوالے

 پاکستان انٹرنیشنل ایئر لائنز
گٹھ:1955ء وچ قائم ہونے والی ہوائی کمپنیاں
گٹھ:انجمن بین الاقوامی ہوائی آوا جائی دے ارکان
گٹھ:پاکستان سٹاک ایکسچینج وچ مندرج کمپنیاں
گٹھ:پاکستان د‏‏ی قومی علامات
گٹھ:پاکستان د‏‏ی ہوائی کمپنیاں
گٹھ:پاکستان دے ریاستی ادارے
گٹھ:پاکستان وچ 1955ء دیاں تاسیساں
گٹھ:پاکستانی برانڈ
گٹھ:پاکستانی وفاقی محکمے تے وکالات
گٹھ:حکومت‏ی خطوط ہوائی مرافقات
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:لاہور وچ قائم کمپنیاں

گٹھ:ہواباز کمپنیاں