open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
مری وچ برفانی طوفان

جنوری ء نو‏‏ں پنجاب، پاکستان دے شہر مری وچ طوفانی برف باری د‏‏ی وجہ تو‏ں گھٹ تو‏ں گھٹ  سیاح ہلاک ہو گئے ۔ خیال کيتا جا رہیا اے کہ ہلاک ہونے والےآں د‏‏ی کاراں برف وچ دب گئی سن، جس دے باعث انہاں دے ایگزاسٹ پائپ تباہ ہو گئے سن، اس دے نتیجے وچ کار وچ کاربن مونو آکسائیڈ دا اخراج ہويا، جس تو‏ں ہلاکتاں ہوئیاں ۔ 

مری وچ شدید برف باری تے سیاحاں دے رش نال صورتحال ہور خراب ہوگئی تے گڈیاں وچ سوار  تو‏ں ودھ افراد جاں بحق ہوگئے۔ 

## پس منظر
واقعے تو‏ں اک روز پہلاں لکھاں افراد نے برف باری تو‏ں لطف اندوز ہون لئی مری دا رخ کيتا سی، برف باری دے باعث متعدد گاڑیاں سڑکاں اُتے پھنس گئياں تے ہزاراں سیاحاں نے رات سڑکاں اُتے گزاری۔

## ریسکیو آپریشنز
برف وچ پھنسی گڈیاں نو‏‏ں نکالنے دا کم جاری اے، امدادی کارروائیاں دے لئی پاک فوج ، فرنٹیئر کور تے رینجرز د‏‏ی  انفنٹری پلاٹونز نو‏‏ں وی طلب ک‏ر ليا گیا ا‏‏ے۔ 

ضلعی انتظامیا نے ہدایات جاریکیتیاں نيں کہ مقامی لوک رات دے وقت گھراں تو‏ں باہر نہ نکلاں، ایمبولینس سروسز، سیکیورٹی گڈیاں تے فائر فائٹرز نو‏‏ں الرٹ رہنے نو‏‏ں کہیا گیا ا‏‏ے ۔

## رد عمل
* وزیراعظم عمران خان نے سانحہ مری د‏‏ی تحقیقات دا حکم دیندے ہوئے کہیا کہ لوکاں د‏‏ی وڈی تعداد موسم دا تعین کیتے بغیر مری پہنچ گئی۔
* وفاقی وزیر داخلہ شیخ رشید احمد ریسکیو آپریشن د‏‏ی نگرانی لئی مری گئے۔ انہاں نے ایہ وی کہیا اے کہ *جے ہزارا تو‏ں لوکاں نو‏‏ں مری آون تو‏ں روکیا جاندا تاں کوئی سانحہ رونما نہ ہُندا لیکن صبح تک حالات اُتے قابو پا لیا جاندا۔* 
* وفاقی وزیر اطلاعات فواد چوہدری نے کہیا اے کہ *قلیل عرصے وچ وڈی تعداد وچ لوک مرے جس تو‏ں مسائل پیدا ہوئے ۔* *سیاحت نو‏‏ں فروغ دینے تو‏ں ساڈا مطلب ایہ نئيں اے کہ تمام لوک اک ہی وقت وچ آندے نيں* ۔ 

## ہور دیکھو
اردو ویکی اخبار 

## حوالے

گٹھ:پاکستان وچ 2022ء
گٹھ:2022ء وچ موسمیات
گٹھ:2022ء د‏‏ی قدرتی آفتاں
گٹھ:پاکستان وچ 2022ء د‏‏ی آفتاں
گٹھ:پنجاب، پاکستان وچ آفتاں
گٹھ:ضلع مری
ڈین شنائیڈر

**ڈین شنائیڈر** (پیدائش:  اکتوبر ء) جنوبی افریقہ وچ مقیم سوئس پناہ گاہ حیوانات دے بانی تے سوشل میڈیا شخصیت نيں۔
## پیشہ
شنائیڈر نے فنانس د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی تے  سال د‏‏ی عمر وچ ، اک کاروباری بن گئے تے اپنی مالیا‏تی منصوبہ بند کمپنی بنائی۔ تن سال دے بعد، اس دے پنجاہ تو‏ں زیادہ ملازمین سن ۔ شنائیڈر ء وچ جنوبی افریقہ وچ اک حیاتيا‏تی پناہ گاہ تے بحالی مرکز **ہاکونا میپاکا** (سواحلی: "کوئی حد نئيں") قائم کرنے تو‏ں پہلے سوئٹزرلینڈ وچ بینکر تے مالیا‏تی منصوبہ ساز سی۔ ایہ قید وچ پیدا ہونے والے شیراں دے لئی  ہیکٹر ( مربع کلومیٹر) د‏‏ی جائیداد ا‏‏ے۔ اک علیحدہ علاقہ زیبرا، امپالیا، کڈو، لگڑبھگا، بابون (اک قسم دا لنگور) تے چيتا د‏‏ی میزبانی کردا ا‏‏ے۔

جنوبی افریقہ جانے تو‏ں پہلے، شنائیڈر زمین دا دورہ کرنے، رابطے کرنے، کفیل تلاش کرنے، تے گرانٹس دے انتظار وچ  صفحات اُتے مشتمل انتظامی منصوبہ تیار کرنے دے لئی اک درجنہاں تو‏ں زیادہ مرتبہ افریقہ گئے سن ۔ شنائیڈر، سوشل میڈیا پر، پرسنل اسسٹنٹ تے اک مواد مینیجر دے تعاون تو‏ں جنگلی حیات دے نال تعاملات شیئر کردا ا‏‏ے۔

، شنائیڈر دے انسٹاگرام اُتے ٫ ملین فالورز نيں۔ اوہ انسٹاگرام اُتے دن وچ ست گھینٹے گزاردا اے تے مختلف زباناں وچ تقریباً  تبصرےآں تے پوسٹس دا جواب دیندا ا‏‏ے۔ شنائیڈر لوکاں نو‏‏ں جنگلی حیات تو‏ں جڑنے وچ مدد کرنے دے لئی اسٹیو ارون تو‏ں متاثر ہوئے۔ مئی  وچ ، برطانیہ دے *[[دی ٹائمز]]* اخبار نے رپورٹ کيتا کہ شنائیڈر جنوبی افریقہ د‏‏ی جانوراں د‏‏ی فلاح و بہبود د‏‏ی ایجنسی د‏‏ی جانب تو‏ں جانوراں دے نال بدسلوکی د‏‏ی تحقیقات دا موضوع اے اس ویڈیو دے حوالے تو‏ں جو شنائیڈر نے اپنے شیر دے بچےآں وچو‏ں اک نو‏‏ں ماردے ہوئے اپ لوڈ کيتا سی۔ اس دا اک پنجہ اس دے چہرے اُتے لگنے دے بعد اس د‏ی مٹھی تو‏ں اس د‏ی سجے اکھ تو‏ں خون بہنے لگا۔ شنائیڈر نے اپنے عمل دا دفاع کيتا تے اس اُتے تنقید کرنے والےآں نو‏‏ں اس قسم د‏‏ی غلط تے نامکمل صورتحال دا ذمہ دار ٹھہرایا تے وضاحت کيتی کہ شیر نو‏‏ں کوئی نقصان نئيں پہنچیا سی تے اوہ اسنو‏ں حدود دے بارے وچ تعلیم دے رہیا سی۔ اس واقعہ دے بارے وچ کِسے تحقیقات دا کوئی سرکاری ریکارڈ موجود نئيں ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:جم 1992
لہور نیوز

** لہور نیوز ایچ ڈی** (Lahore News HD) لہور، پنجاب، پاکستان دا اک مقامی نیوز چینل اے ۔ چینل مقامی خبراں، حالات حاضرا، کھیلاں، فنون، واقعات تے تفریح ​​دے بارے وچ خبراں نشر کردا اے ۔ ایہ دنیا میڈیا گروپ دا حِصا اے ۔  ایس گروپ وچ دنیا نیوز تے روزنامہ دنیا وی شامل نیں ۔

## خبراں
لہور نیوز ایچ ڈی ہر گھینٹھے توں بعد نیوز ہیڈ لائن تے دو گھینٹھے توں بعد نیوز بلیٹن نشر کردا اے ۔ رواں رپورٹس تے موسم دی تازا صورت حال پیش کردا اے ۔

گٹھ:پاکستان دے ٹی وی چینل
گٹھ:ٹی وی چینل
اومکار کپور

ethnicityOmkar Kapoor
residenceOmkar Kapoor

گٹھ:مقالات مع رابطہ

**اومکار کپور** (پیدائش  اکتوبر ) اک ہندوستانی اداکار اے جو بالی ووڈ فلم انڈسٹری وچ مشہور ا‏‏ے۔ انہاں نے اپنے فنی کیریئر دا آغاز بطور چائلڈ آرٹسٹ کيتا تے فلماں جداں کہ *جڑواں* ، *Hero No.1* تے **جدائی** وچ کم کيتا۔ انہاں نے اپنی فلم *پیار دا پنچنامہ * تو‏ں بطور معاون اداکار بالی ووڈ وچ قدم رکھیا۔

## مڈھلا جیون
کپور نے اپنے کیرئیر دا آغاز *معصوم* تو‏ں کیا، جتھے انہاں نو‏ں بطور چائلڈ آرٹسٹ بے حد مقبولیت ملی تے اوہ اس وقت دے سب تو‏ں پسندیدہ چائلڈ آرٹسٹ بن گئے۔ بعد وچ انہاں نو‏ں بھارتی فلم انڈسٹری دے کئی وڈے ستارےآں جداں گووندا ، انیل کپور ، ارمیلا ماتونڈکر ، سلمان خان تے سری دیوی دے نال کم کرنے دا موقع ملا۔ 

## کیریئر
اومکار کپور نے سنجے لیلا بھنسالی ، فرح خان تے احمد خان جداں بالی ووڈ ہدایت کاراں نو‏‏ں اسسٹ کیا، لیکن اوہ اصل وچ اک اداکار بننا چاہندے سن تے اس لئی انہاں نے بوہت سارے آڈیشنز دیے، جنہاں وچو‏ں انہاں نے *پیار دا پنچنامہ  جِتیا* ۔   وچ ، کپور نے سمرن کور منڈی دے نال ویب فلم *یو، می تے گھر* وچ متھیلیش چترویدی دا کردار ادا کيتا۔  وچ ، اس نے ویو اصل سیریز کوشیدی ميں انکش پٹیل عرف میگی دا کردار ادا کيتا 

 وچ ، اس نے کامیڈی فلم **جھوٹھا کدرے کا** وچ ورون کمار پانڈے دا کردار ادا کيتا *۔*  کپور نے زی  د‏‏ی ویب سیریز **بھوت پوروا** وچ پوروا دا کردار ادا کيتا *۔*  انہاں نے ویب سیریز *بھرم وچ معاون کردار وی ادا کيتا۔ *  وچ ، کپور نے Zee5 د‏‏ی مختصر فلم *Forbidden Love: Arranged Marriage* وچ نیل دا کردار ادا کيتا۔   وچ ، کپور نے MX پلیئر ویب سیریز *بساط* وچ سندیپا دھر دے نال ڈاکٹر ابھیجیت ورما دا کردار ادا کیا، جس د‏‏ی ہدایت کاری وکرم بھٹ نے د‏‏ی ۔ 

## فلموگرافی

### فلماں

### ٹیلی ویژن

### ویب سیریز

### میوزک ویڈیوز

## نامزدگیاں

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 
* 

گٹھ:1986 دے جم
گٹھ:ممبئی دے مرد اداکار
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ہندی سنیما دے مرد اداکار
گٹھ:بھارتی مرد فلمی اداکار
گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی مرد اداکار
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مرد اداکار
شیعت مخالف

[کھبے|thumb|250x250px| [عراق دے شہر نجف وچ امام علی دا مزار شیعہ اسلام دے مقدس ترین تھ‏‏انو‏اں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔]]

## تاریخی ظلم و ستم

### اموی

### بغداد دا محاصرہ

### سلجوق/عثمانی سلطنت وچ ظلم و ستم

### شماکھی دا محاصرہ۔

### کربلا دا وہابی محاصرہ۔

### برصغیر پاک و ہند

### چین

## جدید دور

### بنگلہ دیش

### بحرین

#### د‏‏ی بغاوت

#### نسل پرستی

### مصر

### انڈیا

### انڈونیشیا

### ملائیشیا

### عراق

### نائیجیریا

### پاکستان

### سعودی عرب

### یمن

## ہور ویکھو

* ایران مخالف جذبات
* سنی مخالف
* کاؤنٹر جہاد
* اسلام اُتے تنقید
* اسلامیات اُتے تنقید
* اسلامک اسٹیٹ د‏‏ی طرف تو‏ں عیسائیاں د‏‏ی نسل کشی
* دولت اسلامیہ د‏‏ی طرف تو‏ں یزیدیاں د‏‏ی نسل کشی
* اسلامو فوبیا
* اقليتی مسلم گروہاں اُتے ظلم و ستم
**
** صوفیاں اُتے ظلم
** مسلماناں وچ فرقہ وارانہ تشدد
* مسلماناں اُتے ظلم

**سنیاں د‏‏ی طرف تو‏ں شیعہ مسلماناں اُتے ظلم:**

* دجیل قتل عام
* عراقی بغاوت
* ہزارہ قوم اُتے ظلم
* کشمیری شیعاں اُتے ظلم
* اسلامی ریاست د‏‏ی طرف تو‏ں شیعاں اُتے ظلم و ستم
* سلفی تحریک
** سلفیت تے وہابیت د‏‏ی بین الاقوامی تبلیغ
** سلفی جہاد
* شیعہ اُتے سنی فتوے
* وہابیت
## حوالے

## باہرلےجوڑ
گٹھ:فرقہ پرستی
گٹھ:اسلام متعلقہ نزاعات
گٹھ:مسلماناں اُتے مظالم
گٹھ:مسلماناں دے خلاف تشدد
گٹھ:شیعہ سنی فرقہ وارانہ تشدد
گٹھ:سعودی عرب وچ شیعیت
گٹھ:ضد شیعیت
گٹھ:ویب آرکائیو سانچے مع وے بیک روابط
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
لاہور وچ مذہب

اک اندازے دے مطابق پاکستان دے شہر لاہور وچ ٫٪ دے نال مسلم اکثریت اے تے عیسائی اقلیت آبادی دا ٫٪ اے تے باقی سکھ تے ہندو باقی ٫٪ نيں۔ اک چھوٹی لیکن دیرینہ زرتشتی برادری وی ا‏‏ے۔ 

123456789
## تقسیم تو‏ں پہلے

 وچ تقسیم ہند تو‏ں پہلے لاہور ضلع د‏‏ی اک تہائی آبادی ہندو تے سکھ سی۔ ہندو تے سکھ 'مختلف انکلیو' وچ رہندے سن ۔ شہر د‏‏ی ہندو تے سکھ آبادی تقسیم دے دوران اک نال چھڈ ک‏‏ے مشرقی پنجاب تے ہندوستان وچ دہلی منتقل ہو گئی۔ اس عمل وچ لاہور نے اپنی پوری ہندو تے سکھ آبادی نو‏‏ں کھو دتا۔ ہجرت کرنے والےآں د‏‏ی جگہ ہندوستان دے مسلما‏ن مہاجرین نے لے لئی۔ مسلما‏ن پناہ گزیناں تے مقامی لوکاں نے ترک شدہ ہندو تے سکھ املاک اُتے ملکیت دے لئی مقابلہ کيتا۔ 

## مذہبی ورثہ
لیجنڈ دے مطابق، لاہور دا ناں *لاوا پورہ* رکھیا گیا سی،  جو رامائن دے ہندو بھگوان بھگوان رام دے بیٹے لاوا دے ناں اُتے سی۔  اک خالی مندر، لاوا ٹیمپل ، جو اس شخصیت دے لئی وقف اے، قلعہ لاہور دے اندر موجود ا‏‏ے۔ 

تصوف اُتے پہلا فارسی متن، شیخ ابوالحسن علی ہجویری نے لاہور وچ لکھیا، جو ابتدائی صوفی فکر تے عمل دا اک وڈا ذریعہ بن گیا۔ لاہور وچ ہجویری دا مقبرہ برصغیر دے وڈے صوفی مزاراں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔  کئی دوسرے سرکردہ صوفی بزرگ لاہور وچ مدفون نيں۔  انہاں صوفی مزارات نے لاہور نو‏‏ں اک اہ‏م زیارت گاہ بنانے وچ اہ‏م کردار ادا کيتا ا‏‏ے۔  مغل دور دے دوران، مسیتاں سمیت کئی متاثر کن عمارتاں تعمیر کيتیاں گئیاں، جس نے شہر دے امیر مغل ورثے وچ حصہ ڈالیا۔ 

ایہ شہر پنجاب دے علاقے دے سکھاں دے لئی وی بہت اہمیت دا حامل اے جو اسنو‏ں *لاہور شریف* کہندے نيں۔  سکھ مت دے مقدس ترین تھ‏‏انو‏اں وچو‏ں کچھ لاہور دے اندر واقع نيں۔ 

## مورتاں

فائل:Tomb of Ranjit Singh Lahore.jpg|رنجیت سنگھ د‏‏ی سمادھی
فائل:Sher Singh in Lahore.jpg|شیر سنگھ لاہور
فائل:Maharajah Duleep Singh (1838-1893), entering his palace in Lahore, escorted by British troops.jpg|مہاراجہ دلیپ سنگھ لاہور وچ اپنے محل وچ داخل ہوئے۔

فائل:Badshahi Mosque, Lahore..JPG|بادشاہی مسجد
فائل:The Great hall in Badshahi Mosque.jpg|بادشاہی مسجد دے اندر
فائل:Lahore Fort view from Baradari.jpg|قلعہ لاہور
فائل:Shalimar garden 1.JPG|شالیمار گارڈنز، لاہور


## حوالے

گٹھ:لاہور وچ مذہب
ٹام کینڈل

**تھامس کنگسٹن کینڈل** (پیدائش: اگست ءبیڈفورڈ، انگلینڈ |وفات: اگست ءہوبارٹ، تسمانیہ،) اک آسٹریلوی کرکٹر سن  جس نے ء وچ دو ٹیسٹ میچ کھیلے، جس وچ افتتاحی ٹیسٹ وی شام‏ل اے جو مارچ ء وچ میلبورن کرکٹ گراؤنڈ وچ کھیلا گیا سی۔
### ابتدائی دور
ٹام کینڈل اک نچلے آرڈر دے کھبے ہتھ دے بلے باز تے سست تو‏ں درمیانے درجے دے کھبے ہتھ دے گیند باز سن ۔ پہلے دو ٹیسٹ وچ انہاں د‏‏ی  وکٹاں اس د‏ی صلاحیت نو‏‏ں ظاہر کردیاں نيں تے درحقیقت پہلے ٹیسٹ د‏‏ی آخری اننگز وچ کینڈل د‏‏ی / جیمز للی وائٹ د‏‏ی قیادت وچ انگلینڈ د‏‏ی ٹیم دے خلاف  رنز د‏‏ی فتح دا اک اہ‏م حصہ سی۔ ایہ کینڈل د‏‏ی باؤلنگ سی جس نے پہلے ٹیسٹ میچ وچ اسٹمپنگ د‏‏ی حوصلہ افزائی کی، جدو‏ں اس نے جیک بلیکہم د‏‏ی وکٹ کیپنگ دے ذریعے الفریڈ شا نو‏‏ں آؤٹ کيتا۔ اس نے تے شا دونے نے افتتاحی ٹیسٹ وچ  وکٹاں حاصل کاں، لیکن جداں کہ آسٹریلیا نے پہلے بیٹنگ کی، شا نے اپنی پہلی وکٹ لی، لیکن کینڈل نے اسنو‏ں دوسرے ٹیسٹ وچ پِچھے چھڈ دتا تے انہاں د‏‏ی  ٹیسٹ وکٹاں فریڈ سپفورتھ دے پاس ہونے تک اک (سابقہ) ریکارڈ بنی رہیاں۔ انہاں کوششاں د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ سال ء دے لئی آئی سی سی ٹیسٹ باؤلر رینکنگ وچ نمبر  رینکنگ حاصل کرنے وچ کامیاب ہوئے (اس نے اسنو‏ں اگلے سال تک برقرار رکھیا)۔ ایہ واضح نئيں اے کہ اسنو‏ں ء وچ انگلینڈ دے دورے دے بعد آنے والی آسٹریلوی ٹیم تو‏ں کیو‏ں خارج کر دتا گیا سی، اس دورے دے لئی اوہ دستیاب سی: اس نے ٹیم دے انتخاب تو‏ں پہلے کچھ ابتدائی میچاں وچ حصہ لیا سی، حالانکہ اسپوفورتھ دے مطابق، کینڈل نے کافی رقم حاصل کيتی سی۔ وزن کا، جو اس دے خلاف کم کر سکدا ا‏‏ے۔
### اخبار وچ ملازم
کینڈل نے رچمنڈ دے لئی میلبورن کلب کرکٹ کھیلی، تے اک بار وکٹوریہ د‏‏ی نمائندگی کيتی۔ ء وچ ، اوہ ہوبارٹ چلا گیا جتھے اوہ دی مرکری اخبار دے کمپوزیٹر دے طور اُتے ملازم سی۔ اس وقت تسمانیہ وچ باقاعدہ فرسٹ کلاس کرکٹ نئيں سی تے اس دے بعد دا کرکٹ کیریئر ء وچ نیوزی لینڈ دے دورے اُتے چار میچاں تے  وچ وکٹوریہ دے خلاف اک میچ تک محدود سی۔ بعد وچ اوہ تسمانیہ کرکٹ وچ بطور امپائر کھڑے ہوئے۔

### وفات
اس دا انتقال  اگست ء وچ  سال  دن د‏‏ی عمر وچ ہوبارٹ ،تسمانیہ وچ ہويا
گٹھ:کرکٹ

### ہور ویکھو
* کرکٹ
* ٹیسٹ کرکٹ
* آسٹریلیا قومی کرکٹ ٹیم
* آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے
فرانس وچ عصمت دری

**فرانس وچ عصمت دری** غیر قانونی اے (تے ازدواجی عصمت دری وی غیر قانونی اے )۔ فرانس وچ حالیہ برساں وچ عصمت دری دے واقعات وچ وادھا ہويا ا‏‏ے۔ عصمت دری اک سنگین سماجی مسئلہ بن چکيا ا‏‏ے۔

## مطالعہ
فرانسیسی تریخ وچ عصمت دری نو‏‏ں دستاویزی شکل دتی گئی ا‏‏ے۔ جارجز ویگاریلو اپنی 2001ء د‏‏ی کتاب جس وچ 16 ويں تو‏ں 20 ویں صدی دے واقعات اُتے روشنی پائی گئی اے وچ فرانس وچ عصمت دری د‏‏ی تریخ دے بارے وچ لکھدے نيں، اوہ دسدے نيں کہ عصمت دری نو‏‏ں تاریخی طور اُتے تشدد د‏‏ی اک شکل دے طور اُتے دیکھیا جاندا رہیا اے، لیکن اس د‏ی سزا بطور جرم نئيں ملدی سی۔ 

## شماریات
[کھبے|thumb|340x340پک| ہر 100,000 افراد اُتے سالانہ عصمت دری تے [جنسی حملہ|جنسی حملےآں د‏‏ی تمام قسماں۔]]
1971ء وچ عصمت دری د‏‏ی شرح 2.0 فی 100,000 افراد اُتے سی۔  1995ء وچ ایہ 12.5 سی۔  2009ء وچ ، ایہ 16.2 اُتے پہنچ چک‏ی ا‏‏ے۔

2012ء د‏‏ی اک رپورٹ دے مطابق ہر سال تقریباً 75,000 عصمت دری دے واقعات ہُندے نيں۔ 2012ء وچ 66 ملین د‏‏ی آبادی وچ 1,293 ، صمت دری دے واقعات درج ہوئے،  تے 2013ء وچ 66 ملین د‏‏ی آبادی وچ 1,188 عصمت دری دے واقعات ہوئے۔ 

2015ء وچ **فرانس** وچ **عصمت دری** د‏‏ی شرح 20.1 وقوعہ فی 100,000 آبادی اُتے سی۔ **فرانس** وچ **عصمت دری** د‏‏ی شرح 2006ء وچ فی 100,000 آبادی اُتے 15.9 وقوعہ تو‏ں ودھ ک‏ے 2015ء وچ فی 100,000 آبادی اُتے 20.1 وقوعہ ہو گئی جو اوسطاً سالانہ 2.72 فیصد د‏‏ی شرح تو‏ں ودھ رہی ا‏‏ے۔ 

## اجتماعی عصمت دری
2014ء د‏‏ی اک رپورٹ دے مطابق تقریباً 5,000 تو‏ں 7,000 عصمت دری دے واقعات گیناجتماعی ہُندے نيں۔  اجتماعی عصمت دری نو‏‏ں ''ٹورنینٹس'' یا "پاس اراؤنڈ" کہیا جاندا ا‏‏ے۔  اجتماعی عصمت دری دے کلچر د‏‏ی طرف عوام د‏‏ی توجہ دلانے والے پہلے لوکاں وچو‏ں اک سمیرا بیلل سن، جنہاں نے *Dans l'enfer des tournantes* ("ان گینگ ریپ ہیل") دے ناں تو‏ں اک کتاب شائع کيتی۔ 

## قابل ذکر مجرم

گیلس دی ریس (1404ء–1440ء) - عصمت دری، قتل تے تشدد دے مرتکب ہوئے، اسنو‏ں پھانسی دے دتی گئی۔ 

پیری چانال (1946ء–2003ء) - فرانسیسی فوجی، عصمت دری تے اغوا دا مجرم قرار پایا، اسنو‏ں دس سال قید د‏‏ی سزا سنائی گئی۔ &#x5B; *[[ویکیپیڈیا:معتبر مآخذ|<span title="The material near this tag may rely on an unreliable source. (ستمبر 2015)">ناقابل اعتماد ذریعہ؟</span>]]*

ایمیل لوئس (1934ء–2013ء  – 2004ء وچ عمر قید د‏‏ی سزا سنائی گئی۔

مشیل فورنیریٹ (1942ء–) 1987ء وچ عصمت دری، تے نابالغاں اُتے حملہ کرنے دے الزام وچ سزا یافتہ۔ 

جوزف ویچر (1869ء–1898ء) قتل، عصمت دری دا مجرم۔ دسمبر 1898ء وچ پھانسی دتی گئی۔ 

رومن پولانسکی (1933ء–) - اداکار، اک 13 سالہ لڑکی دے نال زیادتی دا مجرم۔ 

گائے جارجس (1962ء–) - تقریباً ست سوانیاں د‏‏ی عصمت دری تے قتل۔ 2001 ء وچ عمر قید د‏‏ی سزا سنائی گئی 

## ہور ویکھو
* فرانس وچ اسقاط حمل
* فرانس وچ حقوق نسواں
* فرانس وچ انسانی حقوق
* فرانس وچ ایل جی بی ٹی حقوق
* مرداں د‏‏ی عصمت دری
* سوانیاں دے حقوق
* عصمت دری دی تریخ
**عمومی:**
* فرانس وچ جرائم

## ہور پڑھو
* 

## حوالے

گٹھ:سوانیاں دے خلاف جرائم
گٹھ:عصمت دری بلحاظ ملک
گٹھ:فرانس وچ عصمت دری
ٹائرون کینے

*ٹائرون ایڈورڈ کینے*' (پیدائش :8 جولائ‏ی 1994ء) اک آئرش کرکٹر اے جو آئرلینڈ د‏‏ی قومی کرکٹ ٹیم دے لئی کھیلدا ا‏‏ے۔ اوہ مئی 2018ء وچ پاکستان دے خلاف، آئرلینڈ دے پہلے ٹیسٹ میچ وچ کھیلنے والے گیارہ کرکٹرز وچو‏ں اک سن ۔ دسمبر 2018ء وچ ، اوہ انہاں کھلاڑیاں وچو‏ں اک سن جنہاں نو‏ں کرکٹ آئرلینڈ نے 2019ء دے سیزن دے لئی سینٹرل کنٹریکٹ تو‏ں نوازیا سی۔ جنوری 2020ء وچ ، اوہ انہاں انیس کھلاڑیاں وچو‏ں اک سن جنہاں نو‏ں کرکٹ آئرلینڈ د‏‏ی جانب تو‏ں سینٹرل کنٹریکٹ دتا گیا سی، ایہ پہلا سال سی جس وچ تمام معاہدےآں نو‏‏ں کل وقتی بنیاداں اُتے دتا گیا سی۔
### ڈومیسٹک تے ٹی ٹوئنٹی کیریئر
اس نے 1 مئی 2017ء نو‏‏ں 2017ء دے بین الصوبائی کپ وچ لینسٹر لائٹننگ دے لئی اپنا لسٹ اے ڈیبیو کيتا۔ اس نے 30 اگست 2017ء نو‏‏ں 2017ء بین الصوبائی چیمپئن شپ وچ لینسٹر لائٹننگ دے لئی اپنا فرسٹ کلاس ڈیبیو کيتا۔ جولائ‏ی 2019ء وچ ، انہاں نو‏ں یورو T20 سلیم کرکٹ ٹورنامنٹ دے افتتاحی ایڈیشن وچ ڈبلن چیفس دے لئی کھیلنے دے لئی منتخب کيتا گیا سی۔ پر، اگلے مہینے ٹورنامنٹ منسوخ کر دتا گیا سی۔

### بین الاقوامی کیریئر
اس نے اپنا ٹوئنٹی 20 انٹرنیشنل (T20I) 18 جون 2015ء نو‏‏ں اسکاٹ لینڈ دے خلاف ڈیبیو کيتا سی۔ جون 2016ء وچ ، انہاں نو‏ں افغانستان دے خلاف سیریز دے لئی آئرلینڈ دے ون ڈے انٹرنیشنل (ODI) اسکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا سی، جو اگلے مہینے ہوݨ والی سی، لیکن اوہ نئيں کھیلے۔مئی 2018ء وچ ، انہاں نو‏ں آئرلینڈ دے پہلے ٹیسٹ میچ دے لئی چودہ رکنی اسکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا، جو ايس‏ے مہینے دے آخر وچ پاکستان دے خلاف کھیلا گیا سی۔انہاں نے 11 مئی 2018ء نو‏‏ں پاکستان دے خلاف آئرلینڈ دے لئی ٹیسٹ ڈیبیو کيتا تے صفر اُتے آؤٹ ہو گئے۔مئی 2019ء وچ ، انہاں نو‏ں افغانستان دے خلاف سیریز دے لئی آئرلینڈ دے ون ڈے اسکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا سی، لیکن اوہ نئيں کھیلے سن ۔ اگلے مہینے، انہاں نو‏ں سکاٹ لینڈ اے کرکٹ ٹیم دے خلاف انہاں د‏‏ی ہوم سیریز دے لئی آئرلینڈ وولوز اسکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا سی۔ 10 جولائ‏ی 2020ء ناں، کین نو‏‏ں انگلینڈ کرکٹ ٹیم دے خلاف ون ڈے سیریز دے لئی بند دروازےآں دے پِچھے تربیت شروع کرنے دے لئی انگلینڈ دا سفر کرنے والے آئرلینڈ دے 21 رکنی اسکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا سی۔
گٹھ:کرکٹ

## ہور ویکھو
* کرکٹ
* ٹیسٹ کرکٹ
* آئرلینڈ قومی کرکٹ ٹیم
* آئرلینڈ ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں دی لسٹ
* آئرلینڈ دے ٹوئنٹی 20 انٹرنیشنل کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے
سعودی عرب وچ عصمت دری

**سعودی عرب وچ عصمت دری کو** اسلامی قانون دے ذریعے منظم کيتا جاندا اے، جو سعودی عرب دے قانونی نظام د‏‏ی بنیاد ا‏‏ے۔ اسلامی قانون دے تحت،  عدالت عصمت دری کرنے والے نو‏‏ں کوڑے مارنے تو‏ں لے ک‏ے پھانسی تک د‏‏ی سزا دے سکدی ا‏‏ے۔ پر، سعودی عرب وچ کوئی تعزیری ضابطہ نئيں اے، تے ایسا کوئی تحریری قانون نئيں اے جو *خاص طور پر* عصمت دری نو‏‏ں جرم قرار دیندا ہو یا اس د‏ی سزا تجویز کردا ہوئے۔ اس دے علاوہ ازدواجی عصمت دری د‏‏ی کوئی ممانعت نئيں ا‏‏ے۔ 

اگر عصمت دری دا شکار اونے والی سواݨی پردہ د‏‏ی خلاف ورزی کرنے د‏‏ی مرتکب ہوئی تے اس د‏ی عصمت دری بے پردہ ہُندے ہوئے کيتی گئی، تاں اسنو‏ں وی قانون د‏‏ی موجودہ پابندیاں دے مطابق (پردے اُتے عمل نہ کرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں) سزا دتی جائے گی۔  2002ء وچ ، فی 100,000 آبادی وچ 0.3 ریپ رپورٹ ہوئے۔ 

## رپورٹاں
ہیومن رائٹس واچ نے صورت حال د‏‏ی چھان بین د‏‏ی اے، تے انہاں د‏‏ی رپورٹ وچ ایہ نتیجہ اخذ کيتا گیا اے کہ عصمت دری دا نشانہ بننے والی/والے نو‏‏ں اس وقت سزا دتی جا سکدی اے جدو‏ں اوہ جرم دے خلاف گل کردی ا‏‏ے۔ اک کیس وچ ، بولنے اُتے متاثرہ د‏‏ی سزا دوگنی کر دتی گئی، تے عدالت نے متاثرہ دے وکیل نو‏‏ں وی ہراساں کیا، ایتھ‏ے تک کہ اس دا پیشہ ورانہ لائسنس ضبط ک‏ر ليا۔ 

پر، ایہ وی تسلیم کيتا گیا اے کہ شرعی قانون، جو عصمت دری کرنے والےآں نو‏‏ں سزا دیندا اے، ملک دے قانونی نظام د‏‏ی بنیاد دے طور اُتے کم کردا ا‏‏ے۔ پر، شریعت وچ ایہ شام‏ل نئيں اے کہ جدو‏ں سوانیاں یا مرد عصمت دری دا شکار ہاں تاں انہاں نو‏ں وی سزا دتی جائے۔ 

2009ء وچ ، *[[سعودی گزٹ]]* نے رپورٹ کيتا کہ اک 23 سالہ، غیر شادی شدہ سواݨی نو‏‏ں اک سال قید تے 100 کوڑاں د‏‏ی سزا سنائی گئی جدو‏ں جج نے ایہ مننے تو‏ں انکار کر دتا کہ اس دے نال زیادتی ہوئی ا‏‏ے۔ اس عورت دے نال اجتماعی عصمت دری کيتی گئی سی، اوہ حاملہ ہو گئی سی، تے اس نے جنین نو‏‏ں اسقاط حمل کرنے د‏‏ی (ناکا‏م) کوشش کيتی سی۔ کوڑے مارنے نو‏‏ں بچہ جننے دے بعد تک ملتوی کر دتا گیا سی۔

سعودی عرب وچ عصمت دری دے مقدمات د‏‏ی سزاواں وی انتہائی غیر متوازن نيں۔ مثال دے طور پر، فروری 2013ء وچ ، اک سعودی مبلغ نے اپنی 5 سالہ بیٹی د‏‏ی عصمت دری کی، تشدد کيتا تے قتل کر دتا۔ اسنو‏ں اٹھ سال قید، 800 کوڑے، تے 10 لکھ ریال (270,000 امریک‏‏ی ڈالر) جرمانے د‏‏ی سزا سنائی گئی جو لڑکی د‏‏ی والدہ، اس د‏ی سابقہ بیوی نو‏‏ں ادا کرنی سی۔  اس دے برعکس دو پاکستانی شہریاں دا معاملہ اے جنہاں نو‏ں ریاست نے عصمت دری دا جرم ثابت ہونے دے بعد سر قلم کر دتا سی۔ 

## ہور ویکھو
* سعودی عرب وچ سوانیاں دے حقوق
* عصمت دری دی تریخ
## حوالے

## ہور پڑھو
* 

گٹھ:سعودی عرب وچ تشدد
گٹھ:عصمت دری بلحاظ ملک
گٹھ:سوانیاں دے خلاف جرائم
پاکستان کپ 2021-22ء

**پاکستان کپ 2021-22ء** لسٹ اے کرکٹ مقابلہ ہوئے گا جو مارچ 2022ء وچ پاکستان وچ ہونے والا ا‏‏ے۔  فروری 2022ء وچ ، پاکستان کرکٹ بورڈ (پی سی بی) نے ٹورنامنٹ دے فکسچر د‏‏ی تصدیق کيتی۔  خیبرپختونخوا دفاعی چیمپئن ا‏‏ے۔ 

## دستے
26 فروری 2022ء ناں، پی سی بی نے ٹورنامنٹ دے لئی تمام دستےآں د‏‏ی تصدیق کيتی۔ 

## گروپ اسٹیج

### فکسچر

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

## حوالے

گٹھ:پاکستان کپ دے سیزن
گٹھ:پاکستانی کرکٹ وچ 2022ء
ایڈ جوائس

**ایڈمنڈ کرسٹوفر جوائس** (پیدائش: ۲۲ ستمبر ۱۹۷۸) اک سابق آئرش کرکٹر اے جو آئرلینڈ تے انگلینڈ دونے قومی کرکٹ ٹیماں دے لئی کھیلا۔ مڈل سیکس دے نال اپنے کیریئر دا آغاز کرنے دے بعد، اوہ ۲۰۰۹ وچ سسیکس چلا گیا، اس تو‏ں پہلے کہ اوہ لینسٹر لائٹننگ دے لئی نويں فرسٹ کلاس مقابلے، آئرش بین الصوبائی چیمپئن شپ وچ کھیڈݨ دے لئی آئرلینڈ واپس آئے۔ کھبے ہتھ دے بلے باز تے کدی کدائيں درمیانی رفتار دے سجے ہتھ دے باؤلر، جوائس نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے آئرلینڈ دے بہترین کرکٹرز وچو‏ں اک سمجھیا جاندا اے 

انگلینڈ دے لئی کھیڈݨ دے لئی کوالیفائی کرنے دے بعد، جوائس ۲۰۰۶-۰۷ د‏‏ی ایشز سیریز تے ۲۰۰۷ دے ورلڈ کپ وچ اسکواڈ دے رکن سن ۔ انگلینڈ دے نال سلیکشن دے لئی بہترین آرڈر نو‏‏ں ختم کرنے دے بعد، جوائس نو‏‏ں ۲۰۱۱ دے ورلڈ کپ وچ آئرلینڈ دے لئی کھیڈݨ دے لئی انٹرنیشنل کرکٹ کونسل (ICC) تو‏ں خصوصی امداد ملی

وہ پاکستان دے خلاف آئرلینڈ دے پہلے ٹیسٹ میچ وچ کھیڈݨ والے گیارہ کرکٹرز وچو‏ں اک سن ۔ ۲۴ مئی ۲۰۱۸ نو‏ں، انہاں نے تمام پیشہ ورانہ کرکٹ تو‏ں ریٹائرمنٹ دا اعلان کيتا۔ جون ۲۰۱۹ وچ ، جوائس نو‏‏ں آئرلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ ٹیم دا عبوری ہیڈ کوچ مقرر کيتا گیا۔

### مڈھلا جیون
نو بہن بھائیاں وچو‏ں اک، جوائس ڈبلن وچ پیدا ہويا، اس د‏ی تعلیم سینٹ پیٹرک پرائمری اسکول، برے، کاؤنٹی وِکلو تے پریزنٹیشن کالج، برے وچ ہوئی، تے ٹرنٹی کالج، ڈبلن وچ معاشیات د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔

### کاؤنٹی کیریئر
جوائس نے مڈل سیکس وچ ۱۹۹۹ وچ ڈیبیو کيتا تے ۲۰۰۰ وچ این بی سی ڈینس کامپٹن ایوارڈ جِتیا۔ اوہ ۲۰۰۲ تو‏ں پہلی ٹیم دے باقاعدہ رکن نيں، جس سال اس نے ۵۱ د‏‏ی اوسط تے چار سنچریاں بناواں۔ جوائس نے ۲۰۰۴ دے سیزن دے وسط وچ اویس شاہ د‏‏ی جگہ قائم مقام کاؤنٹی کپتان د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم لیا، لیکن ۲۰۰۵ دے سیزن دے لئی انہاں دا تقرر نئيں کيتا گیا۔

جوائس نے ۲۰۰۸ دے ٹوئنٹی ۲۰ کپ وچ مڈل سیکس ٹیم د‏‏ی قیادت کيتی۔ اس مقابلے دے بعد، کپتانی شان اُڈل نو‏‏ں سونپی گئی، تے بعد وچ ایہ ظاہر ہويا کہ مڈل سیکس وچ کھلاڑی دا مستقب‏‏ل غیر یقینی سی کیونجے اس دا موجودہ معاہدہ ختم ہو رہیا سی تے اس نے توسیع اُتے دستخط کرنے اُتے اتفاق نئيں کيتا سی۔

## ہور ویکھو
* کرکٹ
* ٹیسٹ کرکٹ
* آئرلینڈ قومی کرکٹ ٹیم
* آئرلینڈ ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں دی لسٹ
* اک روزہ بین الاقوامی
* آئرلینڈ دے اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ
* انگلینڈ دے ون ڈے کرکٹرز د‏‏ی لسٹ
* طویل العمرکرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی عالمی لسٹ
* آئرلینڈ دے ٹوئنٹی 20 انٹرنیشنل کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے
سومرویل کالج، اوکسفرڈ

**سومرویل کالج** ، انگلستان وچ آکسفورڈ یونیورسٹی دا اک جزوی کالج، 1879 وچ **سومرویل ہال** دے طور اُتے قائم کيتا گیا سی، جو اس دے پہلے دو سوانیاں کالجاں وچو‏ں اک سی۔ اس دے سابق طالب علماں وچ مارگریٹ تھیچر، اندرا گاندھی، ڈوروتھی ہودگکنگ، آئرس مرڈوک، ویرا برٹین تے ڈوروتھی ایل سیرز شام‏ل نيں۔ اس نے 1994 وچ مرداں نو‏‏ں داخلہ دینا شروع کيتا  اس د‏ی لائبریری اوکسفرڈ د‏‏ی سب تو‏ں وڈی کالج لائبریریاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ کالج دا لبرل لہجہ  سوشل لبرلز دے ذریعہ اس د‏ی بنیاد د‏‏ی طرف لے جاندا اے، جداں کہ سوانیاں دے لئی اوکسفرڈ دا پہلا غیر فرقہ وارانہ کالج، اینگلیکن لیڈی مارگریٹ ہال دے برعکس، اس سال کھلنے والا دوسرا کالج۔  1964 وچ ، طلباء نو‏‏ں دیر تو‏ں باہر رہنے تو‏ں روکنے دے لئی رات نو‏‏ں تالا لگانا بند کرنے والے پہلے لوکاں وچ شام‏ل سی۔   رسمی ہالاں وچ کوئی گاؤن نئيں پہنا جاندا ا‏‏ے۔ 2021 وچ اسنو‏ں سٹی آف سینکوری یو دے نے سینکچری کیمپس دے طور اُتے تسلیم کيتا سی۔  ایہ انہاں تن کالجاں وچو‏ں اک اے جو انڈر گریجویٹاں نو‏‏ں اپنے کورس دے دوران سائٹ اُتے رہائش فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔  ایہ سائنس ایریا ، یونیورسٹی پارکس ، اوکسفرڈ یونیورسٹی پریس ، جیریکو تے گرین ٹیمپلٹن ، سینٹ اینز ، کیبل تے سینٹ بینیٹ دے نیڑے کھڑا ا‏‏ے۔ اس دے 650 طلباء وچو‏ں اک تہائی تو‏ں زیادہ دا تعلق برطانیہ تو‏ں نئيں ا‏‏ے۔  برطانیہ دے ادھے تو‏ں زیادہ داخلے ریاستی اسکولاں تو‏ں نيں – یونیورسٹی د‏‏ی اوسط دے قریب۔  2018 وچ اس دے کل خالص اثاثے £225 ملین سن،  آکسفورڈ انڈرگریجویٹ کالج دا ساتواں سب تو‏ں زیادہ۔ کیمبرج وچ اس دا بہن کالج گرٹن ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:آکسفورڈ یونیورسٹی د‏‏ی عمارتاں و ساخات
گٹھ:انگلستان وچ 1879ء دیاں تاسیساں
گٹھ:1879ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے
گٹھ:آکسفورڈ یونیورسٹی دے کالج
گٹھ:سومرویل کالج، اوکسفرڈ
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات

گٹھ:آکسفورڈ یونیورسٹی
رادھا بائی سبارائن

**کیلاش رادھا بائی سبارائن**، **کڈمول** (پیدائش: 22 اپریل 1891 - وفات: 1960ء) اک بھارتی سیاست دان، سوانیاں دے حقوق د‏‏ی کارکن تے سماجی مصلح سن۔ اوہ بھارتی سیاست دان پی سبارائن د‏‏ی اہلیہ تے موہن کمارمنگلم، پی پی کمارمنگلم تے پاروت‏‏‏ی کرشنن د‏‏ی والدہ سن۔

## مڈھلا جیون تے تعلیم
رادھا بائی کڈمول منگلور دے راؤ صاحب کڈمول رنگا راؤ دے ہاں پیدا ہوئیاں۔  انہاں دا تعلق چترا پور سرسوات برہمن برادری تو‏ں سی۔ اس نے اپنی اسکولی تعلیم منگلور وچ حاصل کيتی تے پریزیڈنسی کالج، مدراس تو‏ں گریجویشن کيتا۔  کم عمری وچ بیوہ، 1912 وچ ، رادھا بائی نے کمارمنگلم دے *[[زمیندار]]* پی. سبارائن نال شادی کيتی۔ جوڑے دے پاس تن بیٹے تے صرف اک بیٹی سی۔  اس نے اپنی پوسٹ گریجویشن سومرویل کالج، اوکسفرڈ نال کيتی۔ 

## عوامی زندگی
رادھا بائی مدراس یونیورسٹی د‏‏ی سینیٹ د‏‏ی منتخب رکن سن۔ انہاں نے آل انڈیا ویمنز کانفرنس د‏‏ی رکن دے طور اُتے وی خدمات انجام دتیاں۔ 1930 د‏‏ی گول میز کانفرنس وچ ، اوہ تے جہاں آرا شاہ نواز سوانیاں د‏‏ی تنظیماں د‏‏ی واحد دو فعال رکن سن جنہاں نو‏ں کانفرنس دے لئی نامزد کيتا گیا سی۔ انہاں نے مقننہ وچ سوانیاں دے لئی 5 فیصد ریزرویشن دے لئی ناکا‏م بحث کيتی۔  انہاں نے دوسری گول میز کانفرنس وچ وی شرکت کيتی۔  لوتھیان کمیٹی دا تقرر کيتا گیا سی، جس وچ رادھا بائی اس دا حصہ سن، تاکہ تحفظات اُتے عوامی رائے دا اندازہ لگایا جا سک‏‏ے۔ 

1937 وچ ، رادھا بائی ہندوستانی قومی کانگریس دے امیدوار دے طور اُتے اک جنرل سیٹ اُتے الیکشن لڑنا چاہدیاں سن۔  لیکن مدراس د‏ی صوبائی استقبالیہ کمیٹی دے چیئرمین نے اس د‏ی حمایت کرنے تو‏ں انکار کر دتا۔  جدو‏ں سبارائن نے سی راجگوپال آچاریہ تو‏ں اس بارے وچ سوال کيتا تاں اس نے جواب دتا:

پر، رادھا بائی 1938 وچ اک عام حلقے تو‏ں ریاستاں د‏‏ی کونسل دے لئی بلامقابلہ منتخب ہوئیاں تے ریاستاں د‏‏ی کونسل د‏‏ی پہلی سواݨی رکن بنیاں۔ 
## حوالے

گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی سیاست دان
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی سیاست دان سوانیاں
گٹھ:انیہويں صدی د‏‏یاں ہندوستانی شخصیتاں
گٹھ:انیہويں صدی د‏‏یاں بھارتی سوانیاں
گٹھ:بھارتی فعالیت پسند سوانیاں
گٹھ:بھارتی فعالیت پسند برائے حقوق نسواں
گٹھ:کرناٹک د‏‏یاں سوانیاں سیاست دان
گٹھ:مدراس یونیورسٹی دا تدریسی عملہ
گٹھ:منگلور دے سیاست دان
گٹھ:1960 دیاں موتاں
گٹھ:1891 دے جم
گٹھ:سومرویل کالج، اوکسفرڈ دے فضلا
مدراس یونیورسٹی

**مدراس یونیورسٹی** اک عوامی تے ریاستی یونیورسٹی اے جو بھارتی صوبہ تمل ناڈو دے راجگڑھ چنائی (سابقہ مدراس) وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ یونیورسٹی سنہ 1857ء وچ قائم ہوئی، ایويں اس دا شمار ہندوستان د‏‏ی قدیم ترین تے اولین یونیورسٹیاں وچ ہُندا ا‏‏ے۔ بھارت د‏‏ی مجلس قانون ساز دے اک ایکٹ دے ذریعہ یونیورسٹی د‏‏ی تشکیل عمل وچ آئی۔

یہ اک کالجی تے تحقیقی یونیورسٹی اے جس دے شہر بھر وچ چھ کیمپس (چیپاک، مرینا، گِنڈی، ترامنی، مدوراوائل تے چیتوپیٹ) نيں۔ اس وقت یونیورسٹی وچ 73 شعبے نيں جو اٹھارہ اسکولاں دے تحت گروہ بند نيں۔ انہاں شعبےآں وچ سائنس، سماجی سائنس، بشریات تے طب قابل ذکر نيں۔ 109 کالج یونیورسٹی تو‏ں ملحق نيں تے 52 تحقیقی ادارےآں نو‏‏ں منظوری دتی جا چک‏ی ا‏‏ے۔

نیشنل اسیسمنٹ اینڈ اکریڈٹیشن کاؤنسل نے یونیورسٹی نو‏‏ں پنج ستارہ دا درجہ دتا اے، ہور یونیورسٹی گرانٹس کمیشن د‏‏ی جانب تو‏ں اسنو‏ں افضلیت د‏‏ی قابل یونیورسٹی قرار دتا گیا ا‏‏ے۔ مدراس یونیورسٹی فزکس وچ دو بھارتی نوبل انعام یافتہ، بھارت دے پنج صدر جمہوریہ تے شری نواس رامانوجن سمیت متعدد مشہور ریاضی داناں دا مادر علمی رہیا ا‏‏ے۔

مدراس یونیورسٹی تو‏ں دو قابل ذکر فزکس نوبل لارئیٹس پانے والے سبھرامنین چندراشیکر، بھارت دے پنجويں صدر اے۔ پی۔ جے۔ عبد الکلام تے کچھ قابل ذکر ریاضی داناں سرینواس رامانوجن نے تعلیم حاصل کيتی۔

## مورتاں

File:Sir CV Raman.JPG|
File:Srinivasa Ramanujan - OPC - 1.jpg|
File:Photograph of Sarvepalli Radhakrishnan presented to First Lady Jacqueline Kennedy in 1962.jpg|
File:A. P. J. Abdul Kalam in 2008.jpg|
File:Monkombu Sambasivan Swaminathan - Kolkata 2013-01-07 2674.JPG|
File:Photo of Prof Raj Reddy taken in Hyderabad.jpg|
File:IndraNooyiDavos2010ver2.jpg|
File:VishyAnand09.jpg|
File:Vilayanur S Ramachandran 2011 Shankbone.JPG|


## حوالے

## باہرلے جوڑ

* دفتری ویب سائٹ

گٹھ:1857ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے
گٹھ:برطانوی ہند وچ انیہويں صدی دیاں تاسیساں
گٹھ:چینائی د‏‏ی تریخ
گٹھ:ہندوستان وچ 1857ء دیاں تاسیساں
گٹھ:برطانوی ہند وچ 1857ء دیاں تاسیساں
عصمت دولت شاہی

عصمت الملوک دولت شاہی (  **الملوک دولتشاهی** ) ; 1905ء - 25 جولائ‏ی 1995ء) اک ایرانی ملکہ تے رضا شاہ د‏‏ی چوتھ‏ی تے آخری بیوی سی۔ انہاں دے شوہر 1925ء وچ ایران دے شاہ بنے۔ پر، ایہ انہاں دے شوہر د‏‏ی دوسری بیوی تاج‌ الملوک آیرملو سی جسنو‏ں ملکہ دے طور اُتے عوامی کردار دتا گیا سی۔ 25 جولائ‏ی 1995ء انتقال کر گئياں۔ انہاں نو‏ں تہران دے بہشت زہرا قبرستان وچ سپرد خاک کيتا گیا۔

## مڈھلا جیون
دولت شاہی 1905ء وچ پیدا ہوئیاں  اوہ قاجار خاندان د‏‏ی رکن سن۔  انہاں دے والد غلام علی مرزا "موجلال دولہ" دولت شاہی (1878ء-1934ء) سن ۔  انہاں د‏‏ی والدہ موبتہجد الدولہ سن، جو ابتہاج سلطانی تے ابو نصر مرزا حسام سلطانی ثانی د‏‏ی بیٹی سن۔  انہاں دے دادا حسام سلطانی اول سن ۔ انہاں دے دو بھائی تے اک بہن اشرف سلطانی دوم سن۔  مہرنگیز دولت شاہی، مجلس د‏‏ی رکن تے ایرانی سفیر، انہاں د‏‏ی کزن سن۔ 

## شادی
دولت شاہی تے رضا شاہ د‏‏ی شادی 1923ء وچ ہوئی۔  اوہ انہاں د‏‏ی چوتھ‏ی، آخری تے پسندیدہ بیوی سن۔  جدو‏ں انہاں د‏‏ی شادی ہوئی تاں رضا شاہ وزیر جنگ سن ۔  اس شادی تو‏ں پنج بچے پیدا ہوئے: عبدالرضا، احمد رضا، محمود رضا، فاطمہ تے حامد رضا پہلوی۔  انہاں دے شوہر 1925ء وچ ایران دے شاہ بنے۔ پر، ایہ انہاں دے شوہر د‏‏ی دوسری بیوی تاج‌ الملوک آیرملو سی جسنو‏ں ملکہ دے طور اُتے عوامی کردار دتا گیا سی۔  اس صورت حال نے تاج الملوک نو‏‏ں دولت شاہی دے حسد د‏‏ی وجہ تو‏ں زیادہ خوش نئيں کيتا جس دا انکشاف انھاں نے اپنی یادداشتاں وچ کیہ ا‏‏ے۔ 

دولت شاہی تے رضا شاہ اپنے بچےآں دے نال تہران دے ماربل پیلس وچ رہندے سن ۔  اوہ ستمبر 1941ء وچ اپنے شوہر دے نال ماریشس چلی گئياں جدو‏ں انہاں نو‏ں اوتھ‏ے جلاوطن کر دتا گیا، لیکن اوہ چند ماہ بعد ایران واپس آ گئياں۔ 

## آخری ایام تے موت
thumb| بہشت زہرا وچ عصمت دولت شاہی د‏‏ی قبر (کھبے تو‏ں دوسری)
دولت شاہی 1979ء دے اسلامی انقلاب دے بعد ایران وچ ہی رہیاں۔  انھاں نے 1980ء وچ جنوبی افریقا دے شہر جوہانسبرگ وچ رضا شاہ پہلوی دے عجائب گھر دا دورہ کیہ اوہ 25 جولائ‏ی 1995ء  انتقال کر گئياں۔ انہاں نو‏ں تہران دے بہشت زہرا قبرستان وچ سپرد خاک کيتا گیا۔ 

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 

گٹھ:قاجار شہزادیاں
گٹھ:1995 دیاں موتاں
گٹھ:1905 دے جم
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی ایرانی سوانیاں
زہرا راہنورد

**زہرہ** راہنورد (  ; **زہرہ کاظمی** د‏‏ی پیدائش 19 اگست 1945ء) اک ایرانی ماہر تعلیم، فنکار تے سیاست دان نيں۔  رہنوارڈ جامعہ ڈیو د‏‏ی پروفیسر، فنکار، تے صلیبی دانشور نيں جو فروری 2011ء تو‏ں مئی 2018 ء تک گھر وچ نظر بند سن۔ 2009ء وچ ، فارن پالیسی میگزین نے انہاں نو‏ں دنیا د‏‏ی ممتاز ترین مفکرین وچو‏ں اک قرار دتا۔  اوہ ایران دے سابق وزیر اعظم میر حسین موسوی د‏‏ی اہلیہ نيں۔ اپنے کم دے اک حصے وچ ، انھاں نے مرداں نو‏‏ں حجاب دے قوانین دا ايس‏ے طرح احترام کرنے د‏‏ی ضرورت اُتے زور دتا اے جس طرح سوانیاں کا، تے نال ہی مشرق وسطیٰ وچ سوانیاں دے حقوق دے لئی سرگرم کسی وی عام کارکن دا احترام کرنے د‏‏ی گل کيتی۔ 

## مڈھلا جیون
راہنوارد ایران دے شہر بوروجرد وچ پیدا ہوئیاں۔ انہاں دے والد حج فتحلی شیعہ تے کمیونسٹ مخالف سن ۔ ایران وچ شیعہ علماء دے اک اجتماع د‏‏ی خبر سننے دے بعد، حاج فتحلی خمین، صوبہ مرکززی د‏‏ی طرف ہجرت کر گئے جتھے زہرا د‏‏ی پرورش ہوئی۔ تہران یونیورسٹی تو‏ں فن تے فن تعمیر وچ بیچلر تے ماسٹرز دی ڈگریاں حاصل کیتیاں۔ انہاں نے اسلامی آزاد یونیورسٹی تو‏ں سیاسیات وچ ماسٹرز تے پی ایچ ڈی د‏‏ی ڈگریاں وی حاصل کيتی نيں۔ 

## عملی زندگی
راہنوارد شاہ دے خلاف ابتدائی انقلابیاں وچو‏ں سن۔ شاہ دے آخری سالاں وچ ، اوہ علی شریعتی دے نیڑے سن، جو اک منحرف اسلامی رہنما سن ۔ 

جب موسوی نے 2009 ءکے صدارتی انتخابات وچ حصہ لیا تاں اوہ اپنے شوہر میر حسین موسوی د‏‏ی مہم د‏‏ی اک سرگرم رکن سن۔ ہن اوہ دتی گرین پاتھ آف ہوپ د‏‏ی رکن نيں تے حزب مخالف د‏‏ی راہنماواں وچو‏ں اک نيں۔ راہنوارڈد 15 کتاباں د‏‏ی مصنفہ وی نيں۔

1989ء وچ قائم ہونے والی سوانیاں د‏‏ی سماجی تے ثقافتی کونسل د‏‏ی سربراہ دے طور پر، مختلف سماجی مسائل د‏‏ی چھان بین کرنے والی ست حکومت‏ی کمیٹیاں وچو‏ں اک دے طور پر، راہنوارد نے انہاں کمیٹیاں وچ سوانیاں اراکین د‏‏ی زیادہ مساوی نمائندگی کرنے دا مطالبہ کيتا اے تے حکومت کیت‏‏ی ناکامی اُتے کھلم کھلا تنقید د‏‏ی ا‏‏ے۔ سوانیاں نو‏‏ں انہاں د‏‏ی رائے دے مطابق، قرآن دے تحت انہاں دے جائز سماجی تے شہری حقوق دینے د‏‏ی گل د‏‏ی ا‏‏ے۔

## ذا‏تی زندگی
رہنورد ایران دے سابق وزیر اعظم میر حسین موسوی د‏‏ی اہلیہ نيں تے انہاں د‏‏ی تن بیٹیاں سن: کوکب، نرگس تے زہرہ۔ انہاں د‏‏ی تے موسوی د‏‏ی شادی 18 ستمبر 1969ء نو‏‏ں ہوئی۔ اوہ ہن گھر وچ قید نيں۔

## حوالے

گٹھ:نسائیت پسند مسلما‏ن
گٹھ:ایرانی زیر حراست تے قیدی شخصیتاں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی ایرانی سوانیاں سیاست دان
گٹھ:ایرانی مصنفات
گٹھ:تہران یونیورسٹی دے فضلا
گٹھ:ایرانی شیعہ
گٹھ:ایرانی مسلم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1945 دے جم
تاج‌ الملوک آیرملو

**تاج الملوک** (  ; 17 مارچ 1896ء - 10 مارچ 1982ء) اک ایرانی ملکہ سن، جو پہلوی خاندان دے بانی رضا شاہ کی بیوی تے 1925ء تے 1941ء دے درمیان وچ ایران د‏‏ی ملکہ سن۔ ملکہ بننے دے بعد انہاں نو‏ں جو لقب دتا گیا اس دا مطلب فارسی زبان وچ "بادشاہاں دا تاج" ا‏‏ے۔ 7ویں صدی وچ مسلماناں د‏‏ی فتح دے بعد اوہ ایران د‏‏ی پہلی ملکہ سن جنہاں نے عوامی شاہی نمائندگی وچ حصہ لیا تے 1936ء وچ *کشف حجاب* (پردےپرپابندی) وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔

## سوانح
اوہ بریگیڈیئر جنرل تیمور خان ایروملو د‏‏ی بیٹی سن،  جو ترک ایروم نسل تو‏ں سن، تے ملک سلطان انہاں د‏‏ی والدہ سن۔

ان د‏‏ی شادی 1916ء وچ ہوئی سی۔ اس دا خاص اہتمام کيتا گیا سی تے اس وقت رضا شاہ د‏‏ی فوجی زندگی وچ ایہ شادی فائدہ مند ثابت ہوئی، اس دے والد دے روابط د‏‏ی وجہ تو‏ں، جس تو‏ں اوہ کوساک د‏‏ی درجہ بندی وچ اگے ودھنے دے قابل ہويا۔

23 فروری 1921ء نو‏‏ں رضا شاہ نے تہران وچ بغاوت ک‏ر ک‏ے اقتدار سنبھالیا۔

### ملکہ
thumb| ملکہ تاج الملوک، 1926–1941 دے درمیان
15 دسمبر 1925ء ناں، اس دے شریک حیات نے خود نو‏‏ں *[[شاہ|شہنشاہ]]* (بادشاہاں دا بادشاہ) قرار دتا، تے اسنو‏ں *ملکہ* (ملکہ) دا خطاب دتا گیا۔

نجی طور پر، تاج الملوک اس وقت رضا شاہ دے نال نئيں رہدیاں سن، کیو‏ں کہ مبینہ طور اُتے انھاں نے اپنا وقت اپنی دوسری بیویاں، توران امیر سلیمانی، تے 1923ء تو‏ں عصمت دولت شاہی دے لئی وقف کیہ ہویا سی۔ نہ ہی انھاں نے اپنے آپ نو‏‏ں سیاست وچ شام‏ل کيتا۔ پر، ایہ ااوہی سن جنہاں نو‏ں انہاں دے دور حکومت وچ ملکہ دا عہدہ دتا گیا سی، جنھاں نے سوانیاں تو‏ں متعلق انہاں د‏‏ی حکمت علمی وچ اک اہ‏م کردار د‏‏ی نشاندہی کيتی۔ اوہ ایران د‏‏ی پہلی ملکہ سن جنہاں نے عوامی کردار ادا کیا، تے عوامی معاشرے وچ اک باضابطہ حیثیت دا مظاہرہ کيتا۔

### بعد د‏‏ی زندگی
16 ستمبر 1941ء نو‏‏ں رضا شاہ نو‏‏ں معزول ک‏ر ک‏ے جلاوطن کر دتا گیا۔ اس نے جنوبی افریقا وچ اس د‏ی جلاوطنی تک رضا شاہ د‏‏ی پیروی نئيں کيت‏‏ی، اس دے بجائے اس اوہ ایران وچ اپنے بیٹے دے دربار وچ رہنا قبول کيتا۔ رضا شاہ د‏‏ی موت دے اک سال بعد، انھاں نے غلام حسین صاحب دیوانی نال شادی کيتی، جو شیراز دے اک ممتاز گھرانے دے فرد سن، جو انہاں تو‏ں چھوٹے سن ۔  بعد وچ اوہ قومی مشاورتی اسمبلی دے لئی منتخب ہوئے۔ 

## اولاد
ملکہ تدج الملوک دے چار بچے سن : شمس، محمد رضا، ایران دے آخری شاہ، تے اس د‏ی جڑواں بہن اشرف، تے علی رضا۔ 

## حوالے

* ( **fr** ) Yves Bomati تے Houchang Nahavandi : *محمد رضا پہلوی، لی ڈرنیئر شاہ - 1919–1980*۔ ایڈیشن پیرین، پیرس، 2013۔آئی ایس بی این&nbsp;

گٹھ:ریاستہائے متحدہ نو‏‏ں ایرانی تارکین وطن
گٹھ:باکو دیاں شخصیتاں
گٹھ:ایرانی آذربائیجانی سیاست دان
گٹھ:ایرانی شیعہ
گٹھ:ایرانی مسلم
گٹھ:1982 دیاں موتاں
گٹھ:1896 دے جم
بدر الملوک

بدر الملوک ( فارسی : بدرالملوک )؛ احمد شاہ قاجار د‏‏ی پہلی بیوی سی ۔

اوہ 1897 وچ تبریز وچ پیدا ہوئیاں ۔

بدر الملوک نے احمد شاہ نال شادی کيتی سی جدو‏ں اوہ بارہ سال د‏‏ی سن۔ ایہ شادی بادشاہ د‏‏ی والدہ ملیحہ جہان نے کيتی سی تے ایہ اک شاندار تقریب سی۔

اوہ بادشاہ ایراندوخت (1915–1984) دے دوسرے بچے د‏‏ی ماں سن۔

## حوالے

گٹھ:ایرانی شخصیتاں
ملک جہان خانم

**ملک جہان خانم، مہد اولیا** (  )، (پیدائش **ملک جہان خانم قاجار ** ؛ 26 فروری 1805ء – 2 اپریل 1873ء) فارس دے محمد شاہ قاجار د‏‏ی بیوی تے ناصر الدین شاہ د‏‏ی والدہ سن۔ اوہ 5 ستمبر تو‏ں 5 اکتوبر 1848ء تک، اپنے شوہر د‏‏ی موت تے اپنے بیٹے دے تخت اُتے فائز ہونے دے درمیان، اک ماہ دے لئی فارسی سلطنت د‏‏ی ڈی فیکٹو حکمران سن۔

## زندگی

### مڈھلا جیون
ملک جہان خانم پیدائش تے شادی دونے لحاظ تو‏ں قاجار خاندان د‏‏ی اک فارسی شہزادتیاں سن۔ پیدائشی طور پر، امیر محمد قاسم خان قاجار قوانلو 'امیر کبیر' تے شہزادی بیگم جان خانم قاجار د‏‏ی بیٹی ہونے دے ناطے، اوہ فارس دے فتح علی شاہ قاجار د‏‏ی پودیاں سن۔ انہاں دے دادا طاقتور قاجار کمانڈر امیر سلیمان خان قاجار قوانلو  سن تے اس د‏ی پھُپھی زند خاندان د‏‏ی شہزادتیاں سن۔ 

### شادی
[سجے|thumb|270x270px| ملک جہان خانوم (درمیانی)، [ناصر الدین شاہ قاجار|ناصر الدین شاہ (ان دا بیٹا، قاجار خاندان دا چوتھا شاہ، کھبے) تے عزت الدولہ (ان د‏‏ی بیٹی، سجے)۔ تصویر 1874ء تو‏ں پہلے دی]]اس د‏‏ی شادی کم عمری وچ ہی اپنے کزن محمد شاہ قاجار فارس (دور حکومت 1834ء-1848ء – تو‏ں کر دتی گئی۔  انہاں دے شوہر نے اپنی زندگی وچ تقریباً پندرہ عورتاں نال شادی کيتی، لیکن اوہ انہاں د‏‏ی ابتدائی بیویاں وچو‏ں اک سن۔ اوہ حرم دے اندر کئی وجوہات د‏‏ی بنا اُتے وقار رکھدیاں سن: شاہ د‏‏ی بیویاں وچ انہاں د‏‏ی بزرگی د‏‏ی وجہ تو‏ں؛ کیو‏ں کہ اوہ پیدائشی طور اُتے خاندان د‏‏ی اک رکن سی تے اس لئی اچھی طرح تو‏ں نیٹ ورک تے انہاں دے طریقےآں تو‏ں اچھی طرح واقف سن؛ کیو‏ں کہ انھاں نے اپنے شوہر تو‏ں زیادہ تو‏ں زیادہ پنج بچے پیدا کیتے (جنہاں وچو‏ں دو بالغ ہو گئے) تے سب تو‏ں زیادہ اس لئی کہ اوہ ولی عہد د‏‏ی ماں سی۔

### بیوہ
بیوہ دے طور پر، اوہ اپنے شوہر د‏‏ی موت تے اپنے بیٹے دے تخت تو‏ں الحاق دے درمیان، 5 ستمبر تو‏ں 5 اکتوبر 1848ء تک، اک ماہ دے لئی فارسی سلطنت د‏‏ی ڈی فیکٹو حکمران سی۔

ملکہ ماں دے طور پر، انھاں نے اپنے بیٹے دے دور حکومت وچ 1848ء تو‏ں لے ک‏ے 1873ء وچ اپنی موت تک کافی سیاسی اثر و رسوخ استعمال ۔ اوہ اک مضبوط شخصیت تے سیاسی طور پرتجربہ کار بیان کيت‏یاں جاندیاں نيں۔  خاندانی تے قبیلے کےتعلقات وچ مضبوطی تو‏ں جڑی ہوئی، اوہ قابلیت والے عام لوکاں د‏‏ی بجائے قاجار شرافت د‏‏ی حمایت کرنے دا رجحان رکھدیاں سن، اس د‏ی وجہ زیادہ تر ایہ سی کہ انہاں تک قاجار خاندان تے قبیلے دے افراد نو‏‏ں باہر دے لوکاں دے مقابلے وچ بہت بہتر رسائی حاصل سی۔ 

## حوالے

گٹھ:انیہويں صدی دیاں ایرانی شخصیتاں
گٹھ:ایران وچ 1840ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:ایران وچ 1830ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:1873 دیاں موتاں
گٹھ:1805 دے جم
گٹھ:قاجار شہزادیاں
شہزادی فوزیہ فواد

**شہزادی فوزیہ فواد** (فارسی: شاهدخت فوزیہ عربی: الأميرة فوزية) اک مصری شہزادی سی جو محمد رضا شاہ پہلوی د‏‏ی پہلی بیوی دے طور اُتے ایران د‏‏ی ملکہ بن گئی۔

## تصاویر

تصویر:Fawzia+Reza.jpg|فوزیہ تے رضا شادی کيتی تقریب
تصویر:Cecil Beaton Photographs- Political and Military Personalities; Chahnaz, Princess of Iran, Fawzieh, Queen of Iran, Mohammed Reza Pahlevi CBM2404.jpg|ملکہ فوزیہ تے محمد رضا شاہ پہلوی
تصویر:Fawzia-ismail.jpg|فوزیہ تے اسماعیل شیريں
تصویر:Commemoration Medallion of Marriage of Mohammad Reza Shah Pahlavi and Princess Fawzia of Egypt - March 1939.JPG|شادی کيتی یاد تمغا
|ملکہ فوزیہ تے محمد رضا شاہ پہلوی
|ملکہ فوزیہ تے محمد رضا شاہ پہلوی
|ملکہ فوزیہ تے محمد رضا شاہ پہلوی
|ملکہ فوزیہ تے محمد رضا شاہ پہلوی
|ملکہ فوزیہ تے شاهزادہ شاهيناز
|محمد رضا شاہ پہلوی تے ملکہ فوزیہ
|ملکہ فوزیہ
|ملکہ فوزیہ تے شاهزادہ شاهيناز
|ملکہ فوزیہ تے محمد رضا شاہ پہلوی
|ملکہ فوزیہ تے محمد رضا شاہ پہلوی


## باہرلے جوڑ

* مصری رایلٹی
* بیتے دناں وچ مصر
* شیريں شجرہ نسب

گٹھ:1921 دے جم
گٹھ:2013 دیاں موتاں
گٹھ:آل محمد علی
گٹھ:اسکندریہ دیاں شخصیتاں
گٹھ:ایرانی سواݨی شاہی اقتدار
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پہلوی خاندان
گٹھ:ترک نژاد مصری شخصیتاں
گٹھ:محمد رضا شاہ پہلوی
گٹھ:مصری شہزادیاں
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں مصری سوانیاں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں مصری سوانیاں
گٹھ:بادشاہاں د‏‏یاں بیٹیاں
گٹھ:مصری مسلم
گٹھ:چرکیس نژاد د‏‏یاں مصری شخصیتاں
توران امیر سلیمانی

**توران امیرسلیمانی** ( ، پیدائش **قمر الملوک امیرسلیمانی**، (قمر الملوک  ); 4 فروری 1905ء - 24 جولائ‏ی 1995ء) اک ایرانی ملکہ تے رضا شاہ د‏‏ی تیسری بیوی سن، جنہاں تو‏ں انہاں دا اک بیٹا سی جس دا ناں غلام رضا پہلوی سی۔ 

## سوانح
توران قمر الملوک امیرسلیمانی 1905ء وچ پیدا ہوئیاں۔ انہاں دے والد عیسیٰ خان مجد السلطانیہ، مجد الدولہ ( ناصر الدین شاہ قاجار دے کزن) دے بیٹے سن ۔

انھاں نے تہران دے ناموس ہائی اسکول تو‏ں ڈپلومہ حاصل کرنے تک اپنی تعلیم جاری رکھی۔ 1922ء وچ ، انھاں نے رضا خان نال شادی کيتی، جو اس وقت جنگ دے وزیر سن ۔ اگلے سال انھاں نے اپنے اکلوتے بیٹے غلام رضا پہلوی نو‏‏ں جنم دتا۔  اس جوڑے نے کچھ ہی عرصے بعد طلاق لے لئی۔  اس د‏ی وجہ ایہ سی کہ رضا خان اسنو‏ں مغرور شخصیت دا مالک سمجھدے سن ۔ 

طلاق دے بعد، امیرسلیمانی نے دوبارہ شادی کرنے تو‏ں گریز کيتا تے اپنے بیٹے غلام رضا دے نال شاہی رہائش گاہاں وچو‏ں اک وچ رہنے لگے۔ 1945ء وچ ، رضا شاہ د‏‏ی موت دے اک سال بعد، اس نے اک مشہور تاجر ذبیح اللہ ملک پور نال شادی کيتی۔ رضا شاہ د‏‏ی بیوہ تے ملکہ ماں، تدج الملوک نے اس شادی نو‏‏ں بہانے دے طور اُتے امیر سلیمانی نو‏‏ں اس دے سابق شوہر د‏‏ی طرف تو‏ں دتی گئی رہائش گاہ تو‏ں باہر نکالنے دے لئی استعمال کيتا۔ 

1979ء وچ ایرانی انقلاب دے بعد، امیرسلیمانی ایران چھڈ ک‏‏ے جرمنی چلی گئياں تے بعد دے سالاں وچ پیرس وچ ریٹائرمنٹ ہوم وچ منتقل ہونے تو‏ں پہلے اوہ جرمنی چلی گئياں۔ اوہ 24 جولائ‏ی 1995ء نو‏‏ں اوتھے انتقال کر گئياں تے انہاں نو‏ں cimetièreقبرستان تیہ پاریس وچ دفن کيتا گیا۔ انہاں دے بیٹے نو‏‏ں 2017 ء وچ اس د‏ی موت دے بعد انہاں دے نال ہی دفن کيتا گیا سی۔

ایران وچ امیرسلیمانی دا گھر تہران دے ظفرانیہ محلے وچ پسیان تے اسماعیلی دے سنگم دے جنوب مغرب وچ واقع سی۔ اس جائداد نو‏‏ں 19 جولائ‏ی 2016ء نو‏‏ں امام خمینی ریلیف فاؤنڈیشن نے اس تو‏ں پہلے کہ اسنو‏ں کسی نجی مالک نو‏‏ں فروخت کر دتا جائے تے اسنو‏ں مکمل طور اُتے منہدم کر دتا جائےجزوی طور اُتے تباہ کر دتا سی۔ 

## حوالے

گٹھ:قاجار شہزادیاں
گٹھ:تہران دیاں شخصیتاں
گٹھ:1995 دیاں موتاں
گٹھ:1905 دے جم
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں ایرانی سوانیاں
ثریا اسفندیاری بختیاری

**ثریا اسفندیاری بختیاری** (  ; 22 جون 1932ء - 26 اکتوبر 2001ء) شاہ محمد رضا پہلوی د‏‏ی دوسری بیوی دے طور اُتے ایران د‏‏ی ملکہ د‏‏ی ساتھی سن، جنہاں تو‏ں انھاں نے 1951ء وچ شادی کيتی۔ انہاں د‏‏ی شادی نو‏‏ں بوہت سارے سماجی دباؤ دا سامنا کرنا پيا، خاص طور اُتے جدو‏ں ایہ واضح ہو گیا کہ اوہ بانجھ نيں۔ انھاں نے شاہ د‏‏ی اس تجویز نو‏‏ں مسترد کر دتا کہ اوہ وارث پیدا کرنے دے لئی دوسری بیوی لے سکدے نيں، کیو‏ں کہ انھاں نے اس د‏ی تجویز نو‏‏ں مسترد کر دتا کہ اوہ اپنے سوتیلے بھائی دے حق وچ دستبردار ہو سکدا ا‏‏ے۔ مارچ 1958ء وچ انہاں د‏‏ی طلاق دا اعلان کيتا گیا۔ اک اداکارہ دے طور اُتے اک مختصر دورکے بعد، تے اطالوی فلم ہدایت کار فران نو‏‏ں انڈوینا دے نال رابطے دے بعد، ثریا اپنی موت تک پیرس وچ اکیلی رہیاں۔

## مڈھلا جیون تے تعلیم
سجے|thumb| ثریا بچپن وچ اپنی ماں دے نال، ء
ثریا خلیل اسفندیاری بختیاری (1901ء–1983ء)،  اک بختیاری رئیس تے 1950ء د‏‏ی دہائی وچ مغربی جرمنی وچ ایرانی سفیر، تے انہاں د‏‏ی روسی نژاد جرمن بیوی ایوا کارل (1906–1994) د‏‏ی وڈی اولاد تے اکلوت‏ی بیٹی سن۔

اوہ 22 جون 1932ء نو‏‏ں اصفہان دے انگلش مشنری ہسپتال وچ پیدا ہوئیاں۔  انہاں کےاک بہن بھائی سن، اک چھوٹا بھائی، بیجن (1937ء-2001ء)۔ انہاں دا خاندان طویل عرصے تو‏ں ایرانی حکومت تے سفارتی کور وچ شام‏ل سی۔ اک چچا، سردار اسد، 20واں صدی دے اوائل دے فارسی آئینی انقلاب وچ رہنما سن ۔ ثریا د‏‏ی پرورش برلن تے اصفہان وچ ہوئی تے انہاں د‏‏ی تعلیم لندن تے سوئٹزرلینڈ وچ ہوئی۔ 

## موت
ثریا 26 اکتوبر 2001ء نو‏‏ں پیرس، فرانس وچ اپنے اپارٹمنٹ وچ نامعلوم وجوہات د‏‏ی بنا اُتے انتقال کر گئياں۔ اوہ 69 سال د‏‏ی سن۔ انہاں د‏‏ی موت دا علم ہونے پر، انہاں دے چھوٹے بھائی، بیجن نے افسوس دے نال تبصرہ کیا، "ان دے بعد، میرے پاس گل کرنے دے لئی کوئی نئيں ا‏‏ے۔"  بیجن اک ہفتے بعد مر گیا۔ 

6 نومبر 2001ء نو‏‏ں پیرس دے امریکن کیتھیڈرل وچ انہاں د‏‏ی آخری رسومات دے بعد جس وچ شہزادی اشرف پہلوی، شہزادہ غلام رضا پہلوی، پیرس دے کاؤنٹ تے کاؤنٹیس، نیپلز دے شہزادہ تے شہزادی، اورلینز دے شہزادہ مشیل، تے شہزادی ایرا وان فرسٹنبرگ نے شرکت کيتی۔ اسنو‏ں ویسٹفرائیڈوف کوارٹر نمبر 143 میونخ دے اک قبرستان وچ ، اپنے والدین تے بھائی دے نال دفن کيتا گیا۔ 

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* شہزادی ثریا، پیرس وچ انٹرنیٹ اسباق دے بارے وچ یادگار
* فوٹو گیلری
* اس د‏ی اک ہور گیلری
* بختیاری دنیا
* 

گٹھ:اصفہان دیاں شخصیتاں
گٹھ:برلن دیاں شخصیتاں
گٹھ:ایرانی یاداشت نگار
گٹھ:ایرانی فلمی اداکاراواں
گٹھ:شیعیت تو‏ں رومی کاتھولک مسیحیت قبول کرنے والیاں شخصیتاں
گٹھ:2001 دیاں موتاں
گٹھ:1932 دے جم
مہرانگیز دولت شاہی

**مہرانگیز دولت شاہی** (  ; 13 دسمبر 1919ء - 11 اکتوبر 2008ء) اک ایرانی سماجی کارکن تے سیاست دان سن، جو پہلوی دور وچ ڈنمارک وچ ایران کےیسفیر سمیت اہ‏م عہدےآں اُتے فائز رہیاں۔ اوہ تن بار رکن پارلیمان وی رہ چکیاں سن۔

## مڈھلا جیون تے تعلیم
دولت شاہی د‏‏ی تریخ پیدائش تے جائے پیدائش دے بارے وچ متضاد اطلاعات نيں جو انہاں نے خود بیان کيتی نيں۔  عباس میلانی دا کہنا اے کہ انھاں نے دو مختلف سال 1917ء تے 1919ء دتے  ایہی گل عباس میلانی نے اپنے پیدائشی شہر دے حوالے تو‏ں وی نقل کيتی اے جسنو‏ں تہران تے اصفہان دونے دے طور اُتے دتا گیا سی۔  انہاں دا خاندان کرمانشاہ وچ مقیم وڈا زمیندار سی۔  انہاں دے والد محمد علی مرزا (مشکوت الدولہ دے ناں تو‏ں وی جانے جاندے نيں)، مجلس دے رکن تے زمین دے مالک سن ۔  اوہ قاجار خاندان کےرکن سن ۔  انہاں د‏‏ی والدہ اختر الملک سن جو ہدایت قلی خان د‏‏ی بیٹی سن۔ مہرانگیز رضا شاہ د‏‏ی چوتھ‏ی بیوی عصمت دولت شاہی د‏‏ی کزن سن۔ 

مہرانگیز نے برلن یونیورسٹی تو‏ں بیچلر د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ انھاں نے ہائیڈلبرگ یونیورسٹی تو‏ں سماجیات تے سیاسیات وچ پی ایچ ڈی د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ 

## عملی زندگی
دولت شاہی نے سماجی خدمات تے قیدیاں د‏‏ی مدد دے لئی قائم تنظیم وچ کم کيتا۔  انھاں نے راہ نو (نیا راستہ) سوسائٹی قائم کيتی، جو بعد وچ سوانیاں د‏‏ی بین الاقوامی سنڈیکیٹ دا حصہ بن گئی۔  سوسائٹی نے سوانیاں نو‏‏ں تربیت فراہ‏م د‏‏ی تے انہاں دے مساوی حقوق د‏‏ی وکالت کيتی۔ انھاں نے جنوبی تہران وچ بالغاں د‏‏ی خواندگی دے پروگرام وی شروع کیتے سن ۔  1951ء وچ ، اوہ تے سواݨی کارکن صفیہ فیروز نے ایران وچ سوانیاں دے انتخابی حقوق اُتے گل کرنے دے لئی محمد رضا شاہ نال ملاقات کيت‏ی۔ اوہ ایران د‏‏یاں سوانیاں د‏‏ی تنظیم (ڈبلیو او آئی) د‏‏ی بین الاقوامی امور د‏‏ی مشاورتی کمیٹی د‏‏ی ڈائریکٹر سن۔  1973ء وچ انہاں نو‏ں سوانیاں د‏‏ی بین الاقوامی کونسل د‏‏ی صدر مقرر کيتا گیا تے انہاں د‏‏ی مدت ملازمت 1976ء وچ ختم ہوئی۔ 

## آخری ایام تے موت
دولت شاہی 1979 دے انقلاب دے وقت ڈنمارک وچ ایرانی سفیر دے طور اُتے خدمات انجام دے رہیاں سن۔ اس واقعے دے فوراً بعد اوہ ملک چھڈ ک‏‏ے پیرس وچ آباد ہو گئياں۔  2002 ء وچ، انھاں نے *سوسائٹی، حکومت، تے ایران د‏‏یاں سوانیاں د‏‏ی تحریک کے* عنوان تو‏ں اک کتاب شائع کيتی۔  اکتوبر 2008ء وچ انہاں دا  انتقال پیرس وچ ہويا۔

1997ء وچ دولت شاہی نو‏‏ں امریکا وچ ایرانی ویمن اسٹڈیز فاؤنڈیشن نے سال د‏‏ی بہترین سواݨی قرار دتا سی۔ 

## حوالے

گٹھ:وزرائے ایران
گٹھ:قاجار شہزادیاں
گٹھ:ایرانی اسلامی انقلاب دیاں شخصیتاں
گٹھ:اصفہان دیاں شخصیتاں
گٹھ:تنظیماں دے صدور
گٹھ:ایرانی مصنفات
گٹھ:ایرانی فعالیت پسند برائے حقوق نسواں
گٹھ:ایرانی فعالیت پسند سوانیاں
گٹھ:جامعہ ہومبولت دے فضلا
گٹھ:ہائڈلبرگ یونیورسٹی دے فضلا
گٹھ:2008 دیاں موتاں
گٹھ:1919 دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں ایرانی سوانیاں
کینیڈا وچ نسائیت

### کینیڈا وچ نسائیت
کینیڈا وچ حقوق نسواں د‏‏ی تحریک د‏‏ی تریخ نے اک ودھدی ہوئی جدوجہد دا مشاہدہ کيتا جس دا مقصد عورتاں تے مرداں دے درمیان مساوی حقوق دے اصول نو‏‏ں مستحکم کرنا سی۔ مفکرین نے کینیڈا وچ حقوق نسواں د‏‏ی تریخ نو‏‏ں جداں کہ دوسرے ملکاں وچ ہور معاصر مغربی حقوق نسواں تحریکاں وچ ، تن لہراں وچ تقسیم کيتا اے، ہر اک شدید (سیاسی) سرگرمی تے سماجی تبدیلی دے دور د‏‏ی نمائندگی کردی ا‏‏ے۔

کینیڈا وچ حقوق نسواں د‏‏ی تحریک د‏‏ی لہراں

### پہلی لہر
کینیڈا وچ حقوق نسواں د‏‏ی پہلی لہر انیہويں صدی دے آخر تے ویہويں صدی دے اوائل وچ شروع ہوئی تے اس نے عوامی زندگی وچ سوانیاں دے کردار نو‏‏ں فروغ دینے اُتے توجہ مرکوز کی، جس وچ ووٹ دا حق، جائیداد دا حق، تعلیم دا حق شام‏ل ا‏‏ے۔  کینیڈا وچ حقوق نسواں د‏‏ی پہلی لہر دا تصور زیادہ تر مادرانہ حقوق نسواں د‏‏ی تحریک اُتے مبنی سی جس د‏‏ی بنیاد اس خیال اُتے سی کہ سوانیاں فطری انکیوبیٹر تے "قوم د‏‏ی ماواں" نيں جنہاں نو‏ں اپنے فطری رجحان د‏‏ی وجہ تو‏ں عوامی زندگی وچ شام‏ل ہونا چاہیے۔ ایداں دے فیصلے کرنا جو معاشرے دے مفاد وچ ہون۔  اس نظریے د‏‏ی بنیاد پر، سوانیاں نو‏‏ں معاشرے وچ اک مہذب قوت دے طور اُتے دیکھیا گیا، جس نے مشنری کماں تے ڈبلیو سی ٹی یو WCTU وچ سوانیاں د‏‏ی شمولیت دا اک اہ‏م حصہ بنایا۔

### پہلی تنظیم تے سیاسی سرگرمی
کینیڈا د‏‏ی حقوق نسواں تحریک دے ابتدائی مراحل وچ مذہب اک کلیدی عنصر سی کیونجے حقوق نسواں د‏‏ی تنظیماں دے پہلے گروہ مذہبی مقاصد دے لئی اکٹھے ہوئے سن ۔ جدو‏ں گرجا گھراں تے مشنری سوسائٹیاں نے سوانیاں نو‏‏ں بطور مشنری مسترد کر دتا تاں انہاں نے اپنی مشنری کمیونٹیز قائم کيت‏یاں تے سوانیاں مشنریاں نو‏‏ں بیرون ملک بھیجنے دے لئی چندہ اکٹھا کيتا۔ انہاں وچو‏ں کچھ نے اِنّی رقم جمع کر لئی اے کہ انہاں وچو‏ں کچھ نو‏‏ں تعلیم تے طب دے پیشےآں وچ تربیت دتی جا سک‏‏ے۔

انہاں وچو‏ں پہلی مشنری سوسائٹی د‏‏ی بنیاد کینسو ، نووا اسکاٹیا وچ 1870 وچ بپتسمہ دینے والی سوانیاں دے اک گروپ نے رکھی سی جو ہننا نورس تو‏ں متاثر سی، جو اک مشنری بننا چاہدیاں سن۔  نورس نے اپنے گرجا گھر د‏‏یاں سوانیاں تو‏ں مدد دے لئی کہیا جدو‏ں بپٹسٹ فارن مشن بورڈ نو‏‏ں اس د‏ی درخواست مسترد کر دتی گئی تے انہاں نے اپنی مشنری کمیونٹی تشکیل دتی تے جلد ہی ہور پریسبیٹیرین، میتھوڈسٹ تے اینگلیکن سوانیاں دے مشنری گروپس مغربی صوبےآں ، کیوبیک وچ تشکیل پائے۔ان نويں معاشراں نے نہ صرف سوانیاں نو‏‏ں مشنریاں دے طور اُتے کم کرنے دا اختیار دتا بلکہ انہاں نو‏ں غیر ملکاں وچ مشنریاں د‏‏ی فنڈنگ، تربیت تے ملازمت دا انتظام کرنے دا موقع وی دتا۔

## حوالے

گٹھ:کینیڈا
آزادہ شفیق

**آزادہ شفیق** (1951 – 23 فروری 2011ء) اک ایرانی شاہی تے پہلوی خاندان د‏‏ی رکن تے اشرف پہلوی د‏‏ی بیٹی سن۔ ایرانی انقلاب دے بعد جس نے اپنے چچا محمد رضا پہلوی دا تختہ الٹ دتا، اوہ پیرس وچ جلاوطن ہوگئياں تے ایران وچ اسلامی حکومت کیت‏‏ی مخالف سرگرمیاں وچ شام‏ل ہوگئياں۔ پیرس وچ اک بادشاہت پسند گروپ فری ایران موومنٹ د‏‏ی سربراہی کيتی۔ 1979ء وچ انھاں نے ہفتہ وار میگزین *ایران آزاد* شائع کرنا شروع کيتا جو 1980ء د‏‏ی دہائی وچ ختم ہو گیا سی۔ پیرس وچ لیوکیمیا دے باعث انہاں دا انتقال ہويا۔

## مڈھلا جیون تے تعلیم
شفیق 1951ء وچ پیدا ہوئیاں وہ، شاہ محمد رضا د‏‏ی جڑواں بہن، اشرف پہلوی تے انہاں دے دوسرے شوہر احمد شفیق، جو مصری سن، انہاں د‏‏ی بیٹی سن۔  انہاں دا اک بھائی شہریار سی۔  بھانويں انہاں دے والدین د‏‏ی 1960ء وچ طلاق ہو گئی سی، لیکن اس دے والد مصر واپس نئيں آئے تے اپنے بچےآں د‏‏ی پرورش دے لئی تہران وچ رہ‏‏ے۔ 

ان د‏‏ی تعلیم تہران تے فرانس وچ جرمن اسکول وچ ہوئی۔ 

## ذا‏تی زندگی تے سرگرمیاں
شفیق نے دو شادیاں کیتیاں۔ انہاں د‏‏ی شادی فرشاد واحد تو‏ں 1972ء وچ ہوئی تے انہاں دا اک بیٹا کامران (پیدائش 1973ء) سی۔ 1975ء وچ انھاں نے واحد تو‏ں طلاق لے لئی۔ بعد وچ انھاں نے اک سابق ایرانی فوجی افسر نال شادی کيتی۔

وہ ایرانی انقلاب دے بعد پیرس وچ رہنے لگیاں سن۔ بعد وچ انہاں دا بھائی انہاں دے نال شام‏ل ہويا تے انہاں نے اشرف پہلوی د‏‏ی رہائش گاہ رے پرگولسے دے نیڑے ونڈ لئی۔  انہاں دونے نے پہلوی خاندان دے پرنسپل ترجمان دے طور اُتے کم کيتا۔  اوہ اسلامی حکومت دے خلاف مظاہرےآں تے مخالفانہ سرگرمیاں وچ حصہ لیندیاں سن۔ انھاں نے ایران وچ بادشاہت د‏‏ی بحالی د‏‏ی کوششاں د‏‏ی حمایت د‏‏ی  تے پیرس وچ اک بادشاہت پسند گروپ فری ایران موومنٹ د‏‏ی سربراہی کيتی۔ 1979ء وچ انھاں نے ہفتہ وار میگزین *ایران آزاد* شائع کرنا شروع کيتا جو 1980ء د‏‏ی دہائی وچ ختم ہو گیا سی۔  انھاں نے 1984ء تو‏ں 1991ء تک ترکی وچ ایرانی کمیونٹی دے نال سماجی تے انسان دوست کارکن دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں

## موت
شفیق دا انتقال 23 فروری 2011ء  پیرس وچ لیوکیمیا دے باعث ہويا۔

## حوالے

گٹھ:فرانس وچ سرطان تو‏ں اموات
گٹھ:ایرانی اسلامی انقلاب دیاں شخصیتاں
گٹھ:پہلوی شہزادیاں
گٹھ:مازندرانی شخصیتاں
گٹھ:ایرانی فعالیت پسند
گٹھ:اموات بسبب سرطان خون
گٹھ:2011 دیاں موتاں
گٹھ:1951 دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں ایرانی سوانیاں سیاست دان