open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
لِنگ راج مندر

**لِنگ راج مندر** اک ہندو مندر اے، جو کہ ہریہر (شیو اتے وشنو دی اک قسم) نوں سمرپت اے۔ ایہہ چڑھدے بھارت دے اوڈیشا صوبے دے راجگڑھ بھبنیشور وچ بنیا ہویا اے اتے اتھوں دے پرانے مندراں وچوں اک اے۔ یاتریاں لئی ایہہ مندر ہمیشہ توں ہی کھچّ دا مرکز رہا اے اتے وڈی گنتی وچ اتھے یاتری آؤندے رہندے ہن۔

لنگراج مندر بھونیشور شہر دا سبھ توں وڈا مندر اے۔ اسدا مرکزی دھرا  اچا اے۔ ایہہ مندر کلنگا دی شلپکلا نوں پیش کردا اے۔ منیاں جاندا اے کہ ایہہ مندر سوموامسی ونش دے راجیاں نے بنوایا سی۔ ایہہ مندر "دیؤلا" سٹائل وچ بنایا گیا اے، اسدے چار حصہ ہن، "ومان" (امقامی ڈھانچے والا)، "جگموہن" (سبھا لئی وڈا کمرہ)، "ناٹمندر" (تیوہاراں لئی وڈا کمرہ) اتے "بھوگ منڈپ" (بھیٹاواں لئی وڈا کمرہ)، ہریک حصہ اپنے پرانے راجے دی شوبھا ودھاؤندا اے۔ اسدے 50 ہور وی دوارے ہن۔
اس مندر وچ وشنوں دیاں تصویراں وی ویکھن نوں ملدیاں ہن۔

لنگراج مندر نوں مندر ٹرسٹ بورڈ اتے اے۔ایسّ۔آئی۔ (انگریزی:Archaeological Survey of India) ولوں سمبھالیا جا رہا اے۔ اس مندر وچ اوسطاً 6,000 لوک فی دن آؤندے ہن اتے تیوہاراں ویلے ایہہ گنتی لکھاں تک وی پہنچ جاندی اے۔ شوراتری اس مندر وچ منایا جان والا وڈا تہوار اے اتے 2012 وچ اس تہوار ویلے 2,00,000 لوک آئے سن۔

## حوالے

گٹھ:11ویں صدی دے ہندو مندر
گٹھ:وشنو مندر
گٹھ:بھبنیشور وچ ہندو مندر
گٹھ:پرانا بھارتی سبھیاچار
گٹھ:مندرگٹھ:عبادت گاہاں
انگرین

**انگرین **(; ; ) چڑھدے ازبیکستان وچ اک شہر اے۔ ایہہ شہر انگرین دریا دے کنڈھے تاشکند توں 70ک م۔ دوری تے واقع اے۔ انگرین شہر 1946 وچ جگاریستان، جرتیپا، تیشکتوش اتے کوئیزونا پنڈاں دے واسیاں ولوں بنایا گیا سی، جہڑے کہ دوجی عالمی جنگ دے ویلے انگرین کول بھنڈار دے کارن ابھرے سن۔

سوویت سمیاں وچ انگرین وچ بہت وڈیاں کولے دے کھداناں اتے فیکٹریاں سن۔ سوویت یونین دے انت پچھوں، ایہناں وچوں بہہتیاں فیکٹریاں نوں چھڈّ دتا گیا۔ پیشہ وراں اتے مشیناں دی کمی، ماڑا پربندھن اتے معیشت نوں ڈھاہ لگن دے کارن ایہہ سبھ ہویا۔ انگرین اس ویلے اک اہم صنعتی مرکز سی، پر ہن اسدی دکھّ توں ایہہ اک چھڈیا ہویا شہر لگدا اے اتے اسنوں اک سابق  شہر وی کیہا جاندا اے۔

اجے تک وی انگرین دی کجھ صنعتی اہمیت بچی ہوئی اے۔ اس شہر وچ اجے وی کولے دی کانکنی ہندی اے۔ اس شہر وچ اک اساری سامان دی صنعت، اک ربڑ پروسیسنگ پلانٹ اتے اک پاور سٹیشن وی اے۔

## اتہاس
اس شہر دا جدید ناں فارسی دے شبد *آہنگراں* جسدا مطلب *لوہار* اے، دا روسیکرن اے۔ 1936 وچ، انگرین وادی وچ پہلے بھو-سائنسی تجزیہ کیتے گئے۔ 1940 وچ، اس کھیتر وچ پہلی کولے دی کان بنائی گئی اتے 1942 وچ ایہہ کم کرن لگی۔ 1941 وچ، انگرین اتے تاشکند نوں اک ریلوے لائن نال جوڑیا گیا سی۔

دوجی عالمی جنگ دے ویلے، کئی پنڈاں دے لوکاں نے اک شہر بناؤن دی منگ کیتی۔ 13 جون، 1946 نوں سوویت ازبیک سرکار ایہناں پنڈاں توں اک شہر بناؤن دا حکم جاری کر دتا۔  بعد وچ پتہ لگا کہ شہر دا کافی حصہ کولے دے بھنڈاراں اپر بن گیا اے۔ جس کرکے 1956 وچ انگرین نوں مول جگہ توں 7-8 ک۔م۔ دور دکھن-لہندے ول بناؤنا شروع کیتا گیا۔

## جغرافیہ
انگرین شہر انگرین دریا دے کنڈھے واقع اے اتے ایہہ تاشکند توں 70 کہ۔ می۔ مشرق وچ اے۔ انگرین دے شمال مغرب وچ چتکل لڑی اے۔ شہر دے دکھن اتے دکھن-پچھم وچ کرما لڑی اے۔ انگرین نوں گھیرن والے پربتاں دی اچائی سمندر پدھر توں 2500 توں 3500 میٹر اے۔

### موسم
انگرین وچ براعظمی آب و ہوا  اے جس وچ سردیاں بہت ٹھنڈیاں اتے گرمیاں بہت گرم ہندیاں ہن۔ جولائی دا اوسطاً درجہ حرارت  اتے جنوری دا اوسطاً درجہ حرارت  اے۔

## آبادی

سوویت یونین دے پتن توں پہلاں، انگرین وچ کافی روسی آبادی سی۔ اس شہر دی آبادی 1990 وچ گھٹنی شروع ہو گئی، جسدا کارن غریبی، بے روزگاری اتے پرواس سی۔ 2005 وچ انگرین دی آبادی 130,000 سی۔ ازبک، تاجک اتے روسی اس شہر وچ سبھ توں وڈے نسلی گروہ ہن۔

## حوالے

گٹھ:ازبکستان دے شہر
گٹھ:صوبہ تاشقند
گٹھ:وچکار ایشیا دے شہر
میگاستھینیز

**میگاستھینیز** (350 ق م–290 ق م) یونان دا اتہاسکار، سفیر، یاتری سی جو چندر گپت موریا دے دربار وچ سکندر دے سپہ سالار سیلؤکس دا نمائندہ میگستھنیز سی۔ چندر گپت موریا نے سیلیوکس نکیٹر نوں ہرایا۔ اس نال جو معاہدہ ہوئیا جس  مطابق سیلیوکس نے اک بہتّ وڈا علاقہ چندر گپت موریا نوں دے دتا۔ اسنے اپنا سفیر میگاستھنیز چندر گپت موریا دے دربار وچ بھیجیا یونانی ودوان میگاستھنیز نے انڈیکا نام دی اک کتاب لکھی سی، جو کہ تریخی نظریہ توں بہت ہی اہم اے۔ 500 ق م ویلے اک یونانی سیلانی ' میگاستھنیز' برصغیر  دے دورے تے آیا، اس مطابق اس ویلے صرف شمالی ہندستان  وچ 118 توں ودھ ریاستاں موجود سن، جو اکثر آپس وچ لڑدیاں رہندیاں سن۔
## حوالے

گٹھ:یونانی فلسفی
گٹھ:یونانی لوک
جان فلیمسٹیڈ

**جان فلیمسٹیڈ** (19 اگست، 1646 – 31 دسمبر، 1719) برطانوی خلائی سائنسدان سی۔ اس نے یونان وچ عالمی مشہور خلائی لیبارٹری بنائی۔ اوہ ٹیلیسکوپ دی ورتوں نال پہلا جدید سٹارمیپ تیار کرن وچ کامیاب ہویا۔ اس نے لگبھگ 3000 تاریاں نوں ترتیب وار کیتا۔ اوہ ہر تتھّ دی تہہ تک پہنچن وچ مکمل سی۔ اوہ نے اپنیاں تجربےآں اتے لبھتاں نوں اس ویلے شائع کروایا جدوں اس نوں ایہہ یقین ہو علم ک ایہہ صحیح ہن۔ اس دے ہم عصر سائنسدان آئزک نیوٹن اتے ایڈمنڈ ہیلے نوں ایہہ سائنسدان پسند نہں سی۔ جدوں جان فلیمسٹیڈ نے اپنے تجربےآں اتے لبھتاں بارے اپنے مطالعہ نوں شائع نا کیتا تاں ایڈمنڈ ہیلے نے ایہناں نوں حاصل کروایا۔ اوہ اک دم غصے وچ آ ساریاں چھپی کتاب ساڑ دتیاں۔
## حوالے

گٹھ:خلائی سائنس
گٹھ:فزکس سائنسدان
گٹھ:جم 1646
گٹھ:موت 1719
شبانہ اختر

**شبانہ اختر** (5 اپریل، 1972 نوں جم) پاکستان دی اک اولمپک اتھلیٹ اے۔ اسنے 1996 دیاں اولمپک وچ عورتاں دی لمبی چھال وچ حصہ لیا۔ اوہ اولمپک وچ حصہ لین والی پاکستان دی پہلی عورت بنی۔

اوہ 42 وار دی پاکستانی قومی چیمپین اے، جنہاں نے 1989–1998 تک 100 میٹر اتے 200 میٹر دوڑ جتی سی اتے 1992–1998 توں 400 میٹر، لمی چھال، اُچّی چھال، 4 × 100 میٹر ریلے اتے 4x400 ریلے جتی۔

اسنے پاکستان دی نمائندگی کیتی:
* عالمی چیمپیئن شپ:: 1993 and 1995
* ساؤتھ ایشیئن گیمز: 1989, 1991, 1993, 1995
* وومین اسلامی گیمز: 1993, 1997

## حوالے

گٹھ:جم 1972
گٹھ:زندہ لوک
گنگا جمنی تہذیب

گنگا جمنی کلچر جاں گنگا جمنی تہذیب (ہندوستانی: गंगा जमुनी तहज़ीब، گنگا جمنی تہذیب،)  ہندستان دے ہندو اتے مسلم طرز زندگیاں دے اک دوجے نال گھل مل کے مشترک ہوند دے سبھیاچار دا نام اے ایشیا دے اس خطے وچ بولی، سبھیاچار، کلا، سنگیت، آرکیٹیکٹ اتے ہور رسماں روایتاں دا اساری ہزاراں سالاں دے جدوجہداں اتے انترئملاں نال ہویا اے اتے ایہناں وچ بنیادی تبدیلیاں آسان نال نہیں ہو سکدیاں۔ پاکستان اتے ہندوستان وچ سیاسی رشتے بھاویں جہو جاے مرضی ہون، دلی، لکھنؤ، حیدرآباد، اتے لاہور دی گنگا جمنی تہجیب ڈونگھیاں جڑھاں نہیں پٹیاں جا سکدیاں۔ کالیداس، بھگت کبیر، گرو نانک، بلھے شاہ، غالب اتے ہور کئیاں شاعراں تے درویشاں دیاں پائیاں پرتاں دی سانجھ اس دی پچھان بنی رہیگی۔ اس تہذیب دیاں جڑاں ہڑپا تے موہنجودڑو، گھڑام اتے سنگھول، گیا، گندھارا، ٹیکسلا، متھرا، اجنتا، اجمیر، قطب مینار، تاج محل، جامع مسجد، شالیمار باغ ہر جگہ پھیلیاں ہوئیاں ہن۔ حیدرآباد دکن 1950ویاں تک اسدا سبھ توں ودھیا نمونہ سمجھیا جاندا رہا اے!! اتر پردیش دے صوبے وچ اودھ دے علاقے نوں عامَ طور تے، اس سبھیاچار دا مرکز منیا گیا اے۔ لکھنؤ، کانپور، فیض آباد-ایودھیا، ورانسی (بنارس) لکھنؤ، کانپور، فیض آباد-ایودھیا، وارانسی (بنارس) وی اس سبھیاچار دے کئی مرکزاں وچوں کجھ کو ہن۔

استاد بسم اللہ خان نوں گنگا جمنی تہذیب دا ساکار روپ منیا جاندا اے۔
## حوالے

گٹھ:برصغیر
غجدوان

**غژدوان ** (; ; ) ازبیکستان دے صوبہ بخارا وچ اک شہر اے اتے ایہہ غژدوان ضلعے (تمان) دا راجگڑھ اے۔ 1970 وچ اسدی آبادی 16000 سی۔

## اتہاس
الغ بیگ ولوں بنائے گئے مدرسیاں وچوں اک غژدوان (باقی دو سمرکند اتے بخارا وچ ہن) وچ اے۔ مشہور وچکارایشیائی فلسفی عبدالخالق غژدوانی دی قبر اتے یادگار وی غژدوان وچ ہن۔
 
تریخی طور تے غژدوان ضلعے اتے علاقے دا سکھیا، دھرم اتے تہذیبی مرکز رہا اے۔ حالانکہ 1930 توں بعد آبادی ودھنی شروع ہو گئی اتے لوک وہارک ہو گئے ہن اتے روزانہ زندگی وچ دھرم دے کردار بہت گھٹ گئی اے۔ جدید غژدوان نہ صرف ضلعے دا ہی سگوں نال لگدے علاقیاں دا وی اک اہم وپاری مرکز اے۔

غژدوان وچ الغ بیگ ولوں مدرسہ اجے وی موجود اے، جسدا دروازہ بہت اچا تے بلند اے۔ http://www.iranicaonline.org/articles/gojdovan

## پکوان
غژدوان  اپنے خاص پکواناں لئی مشہور اے اتے مچھی تلن اتے شاشلک(اک گوشت بناؤن والی تکنیک) لئی بہت اے۔ شاشلک وچ ماس نوں ساری رات سیکھاں اتے پکایا جاندا اے۔ دیس دے بہت سارے ریستوراں جس وچ تاشکنت دے ریستوراں وی شامل ہن، مچھی تلن دے لئی غژدوان تکنیک دا ہی استعمال کردے ہن۔ ایہناں وچ مکھ فرق ایہی اے کہ گزدوان دے رسوئیے تلن توں پہلاں مچھی دیاں ساریاں ہڈیاں باہر کڈھ دندے ہن، جدکہ ہور کتے ایہہ بہت گھٹ ہندا اے۔

ایہہ شہر روائتی ازبیک کھانیاں جویں کہ حلوہ، مٹھائیاں وغیرہ لئی وی جانیا جاندا اے۔ بہت سارے لوک ایہہ مندے ہن کہ غژدوان وچکار ایشیا دے پہلے ودھیرے آبادی والے شہراں وچوں اک جس کرکے اتھے دیس دے سبھ توں ودھ سوادی پکوان بنائے جاندے ہن۔ بخارا جہڑا کہ غژدوان توں 40 ک۔م۔ دور اے، جتھے پچھلے پنج سو سالاں وسیبا چلدا آ رہا اے، جس کرکے غژدوان نوں اسے علاقے وچ ہون کرکے تریخی اہمیت حاصل اے۔

## سبھیاچار
غژدوان وچ مکھ طور تے ازبیک، تاجک اتے روسی بولی بولی جاندی اے۔ حالانکہ بہتی آبادی اپنے آپ نوں ازبیک مندی اے، جس وچ کجھ پرانے گھرانے گھر وچ تاجک بولدے ہن۔

اس شہر وچ بہت سارے یہودی گھٹ گنتی رہندے سن جہڑے کہ سوویت یونین دے پتن پچھوں امریکہ اتے اسرائیل چلے گئے کیونکہ اوہناں دی معاشی حالت بہت ماڑی ہو گئی سی۔

اس شہر وچ مکھ طور تے فٹ بال کھیڈی جاندی اے۔

اس شہر وچ ہائی سکول، کجھ ووکیشنل سکول، میڈیکل کالج، ہسپتال ہن۔ غژدوان وچ کوئی اچّ تعلیم دا کالج جاں یونیورسٹی نہیں اے جس کرکے اتھوں دے لوکاں نوں بخارا ، سمرکند، تاشکنت اتے ہور وڈے شہراں وچ پڑھن جانا پیندا اے۔

 

## حوالے

گٹھ:ازبکستان
گٹھ:وچکار ایشیا دے شہر
گٹھ:ازبکستان دے شہر
گٹھ:صوبہ بخارا
نیپال وچ کرکٹ

کرکٹ دوسری اجیہی کھیڈ اے جو کہ نیپال وچ فٹ بال توں بعد ودھیرے کھیڈی جاندی اے۔ ایہہ کھیڈ نیپال وچ کافی لوک کھیڈنا پسند کردے ہن، خاص کرکے اوہ لوک کرکٹ ودھیرے کھیڈدے ہن جو ترائی علاقے دے ہن مطلب کہ بھارت دے نزدیک رہندے ہن۔ نیپال قومی کرکٹ ٹیم دی کرکٹ وچ وڈی کامیابی ایہہ سی کہ ایہہ ٹیم بنگلہ دیش وچ ہوئے 2014 آئیسیسی عالمی ٹونٹی20 دے کوآلیفکیشن ٹورنامینٹ تک پہنچی سی۔ قومی کرکٹ اکیڈمی دی شروعات نیپال وچ جنوری 2013 وچ کیتی گئی سی۔ ایہہ شروعات نیپال دی کرکٹ ایسوشیئیشن نے کیتی سی تاں کہ نیپال وچوں وی کرکٹ لئی کھڈاری پیدا ہو سکن۔ اس اکیڈمی راہیں قومی ٹیم، انڈر-19 کرکٹ ٹیم اتے خواتین قومی کرکٹ ٹیم نوں سہولتاں وی مہیا کروائیاں گئیاں سن۔
دسمبر 2012 مطابق، اتھے 429 سینئر کرکٹ کلب اتے 227 جونیئر کرکٹ کلب ہن۔
## اتہاس
### شروعاتی ویلہ
1920 دے دہاکے وچ مہاراجہ چندر سمشیر جنگ بہادر رانا دے چھوٹے پتر لیفٹینینٹ-جنرل مدن سمشیر جے۔بی۔آر۔ ولوں نیپال وچ کرکٹ ساہمنے آئی سی۔ پر اس ویلے کرکٹ صرف امیراں دی کھیڈ ہی سمجھی جاندی رہی اتے ایہہ رانا پروار اتے ہور اچّ گھرانیاں تک ہی محدود رہی۔ پھر ہولی-ہولی پھر 1946 وچ آ کے نیپال کرکٹ یونین دا قیام ہو گئیا اتے اس نال کرکٹ دا کافی پرچار ہویا اتے لوکاں نوں اس بارے پتہ لگا۔

## ایگزیکٹیو نظام

نیپال کرکٹ یونین نیپال وچ کرکٹ دا ایگزیکٹیو ادارہ اے۔ اسدا قیام 1946 وچ کیتا گئیا سی۔

## قومی ٹیم

نیپال قومی کرکٹ ٹیم نیپال ولوں انٹرنیشنل کرکٹ میچاں وچ حصہ لیندی اے۔

2013 توں ایہہ ٹیم انترقومی کرکٹ میچ کھیڈ رہی اے، جسدے وچ ایشیائی کرکٹ کونسل ولوں منعقد کیتی جاندی ٹرافی، 2001 آئیسیسی ٹرافی اتے دو آئیسیسی انٹرکانٹینینٹل کپ وی شامل ہن۔

نیپال دی انڈر-19 کرکٹ ٹیم وی سرگرم اے۔

## خواتین قومی ٹیم

نیپال قومی خواتین کرکٹ ٹیم نیپال ولوں انٹرنیشنل کرکٹ کھیڈن والی خواتین ٹیم اے۔ اس ٹیم نے اپنا پہلا انٹرنیشنل کرکٹ میچ جولائی 2007 وچ ایسیسی ٹورنامینٹ ویلے ملائشیائی ٹیم خلاف کھیڈیا سی۔

## گھریلو کرکٹ
گھریلو کرکٹ نوں 9 علاقےآں (کٹھمنڈو، جنکپور، بیرگنج، بیتادی، براٹنگر، بھیراہوا، نیپالگنج، پوکھرا اتے مہیندرنگر، نال ہی اے پی ایف اتے نیپالی فوج وی) وچ ونڈیا گیا اے۔ اتھوں دیاں ٹیماں وکھ-وکھ عمر گروہاں وچ او ڈی آئی اتے ٹونٹی ٹونٹی کرکٹ کھیڈدیاں ہن۔

## مقابلے
* 1947 جنرل مدن ولوں لیگ ٹورنامینٹاں لئی چلائی 'بشنوں ٹرافی'۔
* 1952 مدن یادگاری شیلڈ۔
* 1966 مہاشہزادہ جگل کشور ٹرافی۔
* 1965 رام منی ٹرافی۔
* 1980 جےَ ٹرافی۔
* 2000 ضلع & کھیتری پدھری انڈر-17।
* 2014 اینپیئیلّ، اک فرینچائجی مشتمل ٹونٹی20, اک & دو دنا ایوینٹ۔
## حوالے

گٹھ:کرکٹگٹھ:نیپال
سارا بلیکلی

**سارا بلیکلی **(جم 27 فروری، 1971) اک امریکی اربپتی وپاری اے، اتے سپینکس دی بانی اے، جو پینٹ اتے لیگنگاں والی اک امریکی گھریلو وستر کمپنی اے، ایہہ کمپنی ایٹلانٹا، جارجیا وچ قائم کیتی۔ 2012 وچ، بلیکلی نوں دنیا دے 100 سبھ توں بااثر لوکاں دے ٹائم میگزین دی "ٹائم 100" سلانہ لسٹ وچ نام رکھیا گیا سی۔ 2014 وچ، فوربز نے دنیا دے 93ویں سبھ توں طاقتور عورت دے روپ وچ درج کیتا اے۔

## شروعاتی جیون
بلیکلی دا جم 27 فروری، 1971, وچ کلیئرواٹر، فلوریڈا وچ ہویا۔ ایہہ اک ٹرائل اٹارنی اتے اک کلاکار دی دھی اے۔ اسنے کلیئرواٹر ہائی سکول وچ داخلہ لیا اتے فلوریڈا سٹیٹ یونیورسٹی توں کمیونیکیشن ڈگری دے نال گریجوئیشن کیتی، جتھے ایہہ ڈیلٹا ڈیلٹا ڈیلٹا دی میمبر بنی۔

## کیریئر
حالانکہ اسنے شروع وچ، اک اٹارنی بنن دی سکیم بنائی سی، پر اسنے لاء سکول وچ داخلہ ٹیسٹ وچ نمبر بہت گھٹ ہون کارن پھر بعد دوبارہ وچار کیتا؛ اسنے اس دی بجائے اورلینڈو، فلوریڈا وچ والٹ ڈزنی ورلڈ وچ اک نوکری قبول کیتی، جتھے اسنے تن مہینیاں لئی کم کیتا۔ اسنے کدے کدائیں اس ویلے دوران اک سٹینڈ اپ کومیڈئن دے روپ وچ کم کیتا۔

## نجی زندگی
2008 وچ، بلیکلی نے جیسی اٹزلر، نال ویاہ کروایا جو گسپارلا ان اتے کلبّ، وچ بوکا گرانڈے، فلوریڈا، امریکہ وکھے مارکئس جیٹ، دا شریک-بانی سی۔ ایہناں دے ویاہ وچ اداکار گوشت ڈیمن نے حاضری بھری اتے گلوکار اولیویا نیوٹن-جونٹن نے اک حیران کن کارکردگی دتی۔ بلیکلی دے چار بچے ہن۔

## ایہہ وی ویکھو
* کاروبار وچ عورتاں
 

## حوالے

گٹھ:جم 1971
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:کمپنی کھوجی عورتاں
گٹھ:مشہور زنانیاں
علیشیر برہانووج عثمانوف

## دادگاه ها
در سالهای 1994-1998، عثمانوف، در راس شرکت سرمایه گذاری بین بانکی و مالی اینترفین، بدهی های گاز را جمع آوری کرد. در اواخر دهه 1990، عثمانوف با رم ویاخیروف ملاقات کرد. گازپروم و اینترفین با ادغام تلاش‌ها و منابع مالی خود، سهام کنترلی کارخانه الکترومتالورژی Oskol (OEMK) و کارخانه استخراج و فرآوری Lebedinsky را به دست آوردند و آنها را در Gazmetall ادغام کردند. در سال 2002، عثمانوف اینترفین سهام گازپروم را در این شرکت خرید و تنها سهامدار کنترل شد. در سال 2005، عثمانوف به همراه واسیلی آنیسیموف، میخائیلوفسکی GOK را از بوریس ایوانیشویلی به دست آورد. در سال 2006، تمام دارایی های ذکر شده در متالواینوست، انیسیموف و ولادیمیر اسکوچ  به همراه عثمانوف  (که سهام در سال 1999 پس از پسرش آندری اسکوچ به او منتقل شد، به مالکان مشترک آن تبدیل شدند. معاون دومای دولتی شد)
**علیشیر برہانووج عثمانوف** اک روسی وپاری اے۔ جنوری 2015 دے فوربس ڈاٹا دے مطابق اوہ روس دا سبھ توں ودھ اتے دنیا دا 58واں امیر انسان اے۔ اسنے اپنی جائداد دھات اتے کاناں دے وپار راہیں بنائی۔

اوہ فینسنگ دے ایگزیکٹیو تنظیم ایف۔آئی۔ای دا پردھان اے۔ اسنے عالمی وچ فینسنگ نوں ودھاوا دین لئی کئی پروگراماں وچ سرمایہ کاری کیتی اے۔ اوہ آرسنل فٹ بال کلب وچ وی اسدے شیئر ہن۔

## حوالے

گٹھ:روسی کاروباری
گٹھ:ازبک لوک
گٹھ:ازبک شخصیتاں
نمنگان

**نمنگان** (also in ) چڑھدے  ازبیکستان دا اک شہر اے۔ ایہہ صوبہ نمنگان دا انتظامی، معاشی اتے تہذیبی مرکز اے۔ ایہہ فرغانہ وادی دے شمالی سرے اپر واقع اے۔ اس شہر وچ نمنگان ہوائی اڈا اے۔
 
17ویں صدی توں نمنگان فرغانہ وادی وچ بہت اہم کتہ اتے وپار مرکز رہا اے۔ سوویت یونین دے سمیاں وچ اس شہر وچ بہت ساریاں فیکٹریاں دی اساری کیتی گئی سی۔ دوجی عالمی جنگ دے ویلے، 1926–1927 دے مقابلے نمنگان وچ صنعتی اساری 5 گنا ودھ گئی سی۔ اجکلھ نمنگان چھوٹیاں صنعتاں خاص کرکے غذا نال جڑیاں ہوئیاں صنعتاں دا مرکز اے۔

سرکاری انکڑیاں مطابق 2014 وچ شہر دی  آبادی 475,700 اے۔ ازبیک اس وچ سبھ توں وڈا نسلی گروہ ہن۔
 

## اتہاس
شہر دا ناں مقامی لون دیاں کاناں توں فارسی دے شبداں نمک‌کان (*نمک قان*) وچوں آیا اے، جسدا مطلب *لون دیاں کاناں* اے۔ بابر نے اپنی جیونی *[[بابرنامہ]]* وچ نمنگان دا ذکر کیتا اے۔ اپنی کتاب *کوکند دا مختصر اتہاس* () وچ روسی نسل-شاستری ولادیمیر پیٹرووچ نلیوکن لکھدا اے کہ نمنگان دا ناں 1643 وچ قانونی دستاویزاں وچ وی ملدا اے۔

سیاسی طور تے نمنگان خانان کاراخانی  دیایغور خاقانت دا حصہ بن گیا سی اتے لگبھگ 15ویں صدی وچ اتھے وسیبا شروع ہو گیا سی۔ اکھسیکات دے پرانے شہر دے وسنیک، جہڑے کہ اک بھوچال دے کارن بہت زیادہ ہانی-گرست ہوئے سن، اس ویلے دے نمنگان پنڈ وچ 1610 وچ آئے سن۔ اس توں بعد نمنگان اک شہر بن گیا۔1867 وچ روسی حملے دی سابق سندھیا اُتے، 18ویں صدی دے ادھ توں لے کے ایہہ شہر خانان قوقند دا حصہ سی۔

## جغرافیہ
نمنگان سمندر توں  دی اچائی تے واقع اے۔ اس شہر دے دکھنی سرے دے عین باہر کارا دریا اتے نرین دوویں دریا مل کے سر دریا بناؤندے ہن۔ سڑک دے ذریعے نمنگان تاشکنت توں  مشرق وچ، اندیجان توں  لہندے وچ اتے چست توں  مشرق وچ پیندا اے۔

## حوالے

گٹھ:ازبکستان دے شہر
گٹھ:وچکارایشیا دے شہر
گٹھ:صوبہ نمنگان
پل کنجری

مہاراجہ رنجیت سنگھ ولوں مشہور رقاصہ موراں دی منگ تے پل بناؤن توں بعد پنڈ ‘غرزپور’ دا ناں ‘پل کنجری’ پے گیا۔ پل بنن توں بعد امرتسر-لاہور درمیان وسیا ایہہ پنڈ گھگّ وسدا نگر بن گیا۔ ملک دی ونڈ توں بعد پاکستان طرفوں ہوئے قبائلی حملے نال سانجھ دا پل ایسا ٹٹیا کہ سارا نگر ہی اجڑ گیا۔ مہاراجہ رنجیت سنگھ دی بارادری وچ الو بولن لگ پئے۔ موراں دے نرت ساہمنے اس دا باہوبل وی کمزور پیندا دسیا۔
## موراں دا قصہ
بادشاہ سلامت روزمرہ دی مصروفیت وچوں ویلہ کڈھ کے امرتسر دی مشہور رقاصہ موراں دا مجرا دیکھدا اے۔ شامیانے، چاننیاں، چھولداریاں اتے تنبو-قناتاں دی سجّ-دھجّ اکھاں چندھیا دین والی اے۔ …دوجی قطار وچ ملکھاں اتے جگیراں والے…نواباں دے کلے، جناباں دیاں تریداریاں۔ مجرا، مہاراجہ رنجیت سنگھ دے سینے اتے گہرے زخم چھڈّ گیا۔ مہاراجے نوں سمجھاؤن دیاں تمام کوششاں ناکامیاب ہندیاں ہن۔ اس نوں موراں دا خیال تیاگن والے مشورے زہر لگدے ہن۔ سردار لہنا سنگھ ورگا ذہین انسان وی دلیلاں دے ہتھیار سٹّ دندا اے مہاراجے نال پکا رشتہ گنڈھن توں بعد موراں دے من وچ انگنت توخلے اٹھدے ہن پر اوہ اپنے آپ نوں سمجھا لیندی اے۔
### ایہہ وی ویکھو

گٹھ:پنجاب دے پنڈ
ﭘﺎﮐﺴﺘﺎﻥ ﺩﺍ ﮐﻨﺎﺭﮦ

ﭘﺎﮐﺴﺘﺎﻥ‎ ‎ﺩﺍ‎ ‎ﮐﻨﺎﺭﮦ‎ 1046‎ ‎ﮐﻠﻮﻣﯿﭩﺮ‎ ‎ﻟﻤﺎﮞ‎ ‎ﺍﮮ.

=References==

گٹھ:پاکستان دا جغرافیہ
20 صفر

**20 صفر ** اسلامی سال دے دوجے مہینے دی 20 تاریخ اے۔
اہل تشیع **20 صفر ** نوں امام حسین دا چالیسواں مناندے نیں۔
## واقعات
## ولادت
## وفات
## تعطیلات تے تہوار
## حوالہ جات

گٹھ:صفر
گٹھ:اسلامی کیلنڈر
اندرجیت حسنپوری

**اندرجیت حسنپوری ** (19 اگست 1932 – 8 اکتوبر 2009) پنجابی گیت کار، شاعر، پینٹر، اڈیٹر، فلم لکھاری اتے ڈائریکٹر سن۔
## جیون
اندرجیت حسنپوری دا جم 19 اگست 1932 نوں ماں بھگوان کور، پیؤ جسونت سنگھ دے گھر، نانکا پنڈ اکالگڑھ، ضلع لدھیانہ، (پنجاب) وچ ہویا سی۔ اس دا جدی پنڈ حسنپور، لدھیانہ ضلع، پنجاب اے۔

اندرجیت حسنپوری نے پنجابی فلماں **تیری میری اک جندڑی**، **داج**، **سکھی پروار** اتے ٹیلی فلم **ساڈا پنڈ** وی بنائیاں ہن۔
8 اکتوبر 2009 نوں لدھیانہ وکھے اس دی موت ہو گئی سی۔
## کتاباں
* *اوسیاں* (1959)
* *ویلے دی آواز* (1962)
* *زندگی دے گیت* (1966)
* *جوبن نواں نکور* (1967)
* *روپ تیرا ربّ ورگا* (1968)
* *میرے جہی کوئی جٹی وی نہ* (1968)
* *گیت، میرے میت* (1983)
* *کتھے گئے اوہ دن او اسلم !* (1986)
* *رنگ خوشبو روشنی* (1998)
* *کرتی کرت کریندیاں*
* *کتھے گئے اوہ دن او اسلم* (لمی شاعری)
* *موتی پنج دریاواں دے*
## حوالے

گٹھ:پنجابی شاعر
گٹھ:پنجابی گیت کار
گٹھ:پنجابی لکھاری
گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پنجابی سکھ

گٹھ:سکھ شخصیتاںگٹھ:جٹ
الیگزینڈر کننگھم

سر  الیگزینڈر کننگھم ( Sir Alexander Cunningham KCIE ; 23 جنوری ، 1814 – 18 نومبر ، 1893 ) بریٹیش فوج دے بنگال انجینیئر گروپ وچ انجینیئر سن جو بعد وچ ہندوستانی آثار قدیمہ، جغرافیا تے تریخ دے مشہور ودوان دے روپ وچ مشہور ہوئے ۔ ایہناں نوں ہندوستان دےآثار قدیمہ محکمے دا بانی منیا جاندا اے ۔ ایہناں دے دوناں بھرا فرانسس کننگھم تے جوسف کننگھم وی اپنے جوگداناں لئی برطانوی ہند  وچ مشہور ہوئے سن ۔ بھارت وچ انگریزی فوج وچ کئی اچّ عہدےآں اتے رہے اتے 1861ء وچ میجر جنرل دے عہدے توں ریٹائرڈ ہوئے ۔ ایہناں نوں ایہناں دے یوگدانوں لئی 20 مئی ، 1870 نوں آرڈر آف سٹار آف انڈیا ( سی ۔ ایس ۔ آئی ) نال نوازیا  گیا سی ۔ بعد وچ 1878 وچ ایہناں نوں آرڈر آف انڈین ایمپائر نال وی نوازیا  گیا ۔ 1887 وچ ایہناں نوں نائٹ کمانڈر آف انڈین ایمپائر  اعلان کیتا گیا ۔

ایہدا جم انگلینڈ وچ سن 1814 ای وچ ہویا سی ۔ اپنے سیوادور دے شروع توں ہی بھارتی تریخ وچ ایہناں دی کافی دلچسپی سی اتے ایہناں نے بھارتی تعلیم دے مشہور شودھک جینس پرنسیپ کیتی ، پرانے سکےآں دے لیکھاں اتے خروشتی لپی دے پڑھنے وچ کافی مدد کیتی سی ۔ میجر کیٹو نوں وی ، جو پرانے بھارتی ستھاناں دی کھوج دا کم سرکار نوں کر رہے سن ، ایہناں نے اپنا  تعاون دتا ۔ 1872ء   وچ کننگھم نوں بھارتی آثار قدیمہ  دا سروی‏ئر بنایا گیا اتے کچھ ہی سال بعد اوہناں دی تعیناتی ( شمالی بھارت دے ) آثآر قدیمہ  ڈیپارٹمنٹ دے ڈریکٹر جنرل دے روپ وچ ہوگئی۔ اس عہدے اتے اوہ 1885 تک رہے۔

آثآر قدیمہ ڈیپارٹمنٹ دے وچّ عہدےآں اتے رہندے ہوئے کننگھم نے ہندوستان دی پراݨی تریخ دے موضوع وچ کافی معلومات دنیا دے سامݨے رکھی۔ پراݨے ستھاناں دی کھوج اتے ابھلیکھاں (کتبےآں) اتے سکےآں دے اکٹھا کرن نال انھاننے بھارتی ماضی دے اتہاس دی کھوج لئی قابل قدر مواد مہیا کیتا اتے ودواناں دے لئے اس سمت وچ کم کرن دا رستہ پیش کر دتا ۔ کننگھم دے اس اہم اتے محنتی کم دا ٹیکا آثآر قدیمہ موضوع متعلق رپورٹاں دے روپ وچ ، 23 جلدوں وچ ، چھپا جسدی اہمیت اج عامطور : اک صدی بعد وی پہلاں وانگر ہی اے ۔

کننگھم نے پرانے بھارت وچ آؤݨ والے یونانی تے چینی سیاحاں دے بھارت متعلق تذکرےآں دا ترجمہ اتے اڈیٹنگ وی باریک بینی اتے کامیابی نال کیتی اے ۔ چینی پاندھی یوانچوانگ ( 7ویں صدی عیسوی ۔ ) دی سیاحت دی اوہناں دی تدوین، خاص طور اُتے پرانے ستھاناں دا یاد ، حالے تک بہت اہم منیا جاندا اے ۔ 1871 ای ۔ وچ انھاننے بھارت دا پرانے جغرافعے( اینشینٹ جوگریفی آف انڈیا ) نامی مشہور کتاب لکھی جسدی اہمیت اج تک گھٹ نہیں ہوئی اے ۔ اس کھوج کتاب وچ انھاننے پرانے ستھاناں دا جو تذکرہ کیتا سی اوہ سارا وچ ٹھیک ثابت ہویا ، حالانکہ اوہناں دے ہم عصر اتے انورتی کئی ودواناں نے اسدے موضوع وچ  مشکوک سن ۔ اداہرن وجوں ، کوشابی دے تذکرے  دے بارے وچ کننگھم دا مت سی کہ ایہہ نگری اسی ستھان اتے وسی سی جتھے حال کوسم (ضلع الا آباد) اے ، ایہی مت اج آثار قدیمہ دیاں کاڈھاں دے روشنی وچ صحیح ہو چکیا اے ۔ پر اس موضوع وچ سالاں تک ودواناں دا کننگھم دے نال اختلاف چلدا رہا سی اتے انت وچ حال دور وچ جدوں کننگھم دا مت ہی ٹھیک نکلیا تدّ اوہناں دی انوکھی سمجھداری دی سارے ودواناں نوں تعریف کرنی پئی اے ۔

گٹھ:برطانوی راج
گٹھ:انگریز
گٹھ:برطانوی شخصیتاں
ہرچرن گریوال

**ہرچرن گریوال** (1934/35–6 مئی 1990) اک اُگھا پنجابی گلوکار سی۔
 ایہہ اپنے سولو اتے دوگانیاں لئی جانیاں جاندا اے جنھاں وچ *طوطا پی گیا بلھاں دی لالی*، اتے دوگانیاں وچ سریندر کور نال گائے *میں وی جٹّ لدھیانے دا*، *لکّ ہلے مجاجن جاندی دا*، *ادھی رات تک میں پڑھدی*، *بوتا ہولی تور مترا*، سیما نال گایا *متراں دے ٹیوبویل تے* اتے نرندر بیبا نال گایا *اوڑا آڑا ایڑی* شامل ہن۔ *لکّ ہلے مجاجن جاندی دا* اندرجیت حسنپوری نے لکھیا اتے ایہہ گیت 1968 وچ ریکارڈ ہویا۔ سریندر کور، سریندر سیما اتے نرندر بیبا توں بناں اسنے سورن لتا اتے رجندر راجن نال وی گایا۔ پنجاب دے کئی گلوکار پہلاں-پہلاں سازندیاں وجوں گریوال نال سٹیجاں تے جاندے راے سن جنھاں وچ کلدیپ مانک دا ناں وی شامل اے۔

## زندگی اتے گائکی
گریوال دا جم 1934/35 وچ لائلپور ضلعے دے پنڈ جودھاں منصوراں وچ برطانوی پنجاب وچ ہویا۔ 1947 وچ پنجاب دی ونڈ توں بعد اسدے وڈیرے لدھیانے دے نیڑے آ وسے اتے اتھے وی اوہناں پنڈ دا نام جودھاں منصوراں رکھ لیا۔

گریوال نے اپنے کالج ویلے وی کدے گایا نہیں سی۔ پھر لال چند یملا جٹ نوں گاؤندا سن کے گاؤن وچ دلچسپی پیدا ہوئی اتے جسونت بھنورا توں سنگیت دی سکھیا لئی۔ پہلاں-پہلاں اسنے اکلے ہی گایا اتے بعد وچ سریندر کور، سیما، نرندر بیبا، سورن لتا وغیرہ نال دوگانے وی گائے۔

## حوالے

گٹھ:پنجابی گلوکار
گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پنجابی سکھ
گٹھ:سکھ شخصیتاںگٹھ:جٹ
جمال گڑھی

[thumb|بدھ دے تجزیہ نوں دکھاؤندے ہوئے ستوپا ڈرم پینل: رانی مایہ اپنے سجے ہتھ سفید ہاتھی دا سفنہ دیکھدی اے۔ 100-300 ای۔، تراشیا شست، جمال گڑھی، [برٹش میوزیم]]
thumb|جمال گڑھی دے انڈو-کرنتھس ستمبھ-سر
**جمال گڑھی **شمالی پاکستان دے خیبر پختونخوا صوبہ دے کٹلانگ-مردان روڈ اُتے مردان توں 13 کلومیٹر دور واقع اک چھوٹا جیہا شہر اے۔ جمال گڑھی پہلی توں پنجویں صدی عیسوی تک اک بودھ مٹھ دا سی جدوں بدھ دھرم برصغیر دے اس علاقے وچ پھیلیا سی۔ اتھے اک سندر مٹھّ اتے مکھ ستوپا اے، جس دے آلے دوآلے چیپلاں دا گھیرا پیا ہویا اے۔ مقامی لوکاں ولوں جمال گڑھی نوں کندھارت جاں کافری کوٹ' کیہا جاندا اے۔

## کھوج
جمال گڑھی دے کھنڈراں نوں پہلی وار بریٹیش کھوجی اتے ماہر آثار قدیمہ سر الیگزینڈر کننگھم ولوں 1848 وچ کھوجیا گیا سی۔ اس سائیٹ تے اس ستوپا نوں کرنل لیمسڈن نے کھولھیا سی، پر اس ویلے بہت گھٹ ملّ سمجھیا گیا سی۔ 1871 وچ، لیفٹینینٹ کرومٹین ولوں اس تھاں دی کھدائی کیتی گئی سی، جتھوں بہت گنتی وچ بودھ مورتیاں لبھیاں، جو ہن کلکتے وچ بریٹیش میوزیم اتے انڈین میوزیم دے مجموعہ دا حصہ ہن۔ مٹھّ وچ اک خروشتی شلالیکھ وی لبھیا گیا سی جس نوں ہن پشاور میوزیم وچ رکھیا گیا اے۔
ایہہ سائیٹ قومی یونیورسٹیاں دے بہت سارے کھوجکرتاواں اتے دنیا بھر دے سیلانیاں نوں متوجہ کردی اے۔ ایہہ مکھ مردان توں تھوڑھی دور اے، اس لئی سفر دوران تھوڑا مشکل آؤندی اے۔ سائیٹ نوں بچاؤن لئی وکھ-وکھ پراجیکٹ چل راے ہن کیونکہ ایہہ یعقین کیتا جاندا اے کہ ماضی وچ، سائیٹ دے بہت سارے حصے لاپیؤ ہو گئے۔

2012 وچ، اس سائیٹ تے آٹار قدیمہ -سائنسداناں ولوں کیتی کھدائی، جس نوں جاپان سرکار اتے یونیسکو ولوں فنڈ دے رقم مہئیا کیتی گئی سی، وچ 158-195 ء دے سکے ملے ہن، جنہاں بارے منیا جاندا اے کہ ایہہ بادشاہ ہووشا نال متعلق ہن۔ ایہہ کھدائی ہزارا یونیورسٹی دے طالب علماں دی اک ٹیم ولوں کیتی گئی سی۔ اک بدھ دی مورتی، کھروشٹی لپی اتے اک دو منزلا گھر دے پنج کمریاں دے علاوہ اک جھیل دے نشان وی لبھے گئے سن۔

## کھنڈر

File:Road to Buddhist Remains.JPG|جمال گڑھی بودھ کھنڈراں نوں جاندی سڑک۔
File:Side view of the Buddhist Remains.JPG|پاسے توں بودھ کھنڈراں دی مورت۔
File:The main (round) Stupa of Jamal Garhi-2.jpg|مکھ (گول) ستوپا
File:The Monastery and Water Tank, Jamal Garhi.JPG|مٹھّ اتے پانی سروور
File:Jamal Garhi Buddhist Ruins (3).jpg|جمال گڑھی بودھ کھنڈر
File:Court of Votive Stupas at Jamal Garhi.JPG|جمال گڑھی وکھے ووٹو ستوپیاں دی کورٹ
File:Jamal Garhi Buddhist Ruins (2).jpg|جمال گڑھی بودھ کھنڈر
File:One of the Budhist Remains.JPG| بودھ کھنڈراں وچوں اک


## مورتیاں دے کھنڈر

File:Stair friezes Jamal Garhi.jpg|جمال گڑھی وچ پوڑیاں دے پھریز
File:Sculptures Jamal Garhi.jpg|جمال گڑھی مورتیاں
File:Hunting scene Jamal Garhi.jpg|جمال گڑھی وکھے شکار دی مورت
File:Revelers Jamal Garhi.jpg|جمال گڑھی
File:The Buddha and nude Vajrapani at Jamal Garhi.jpg|جمال گڑھی وکھے بدھ اتے نگن وجرپانی
File:Gandhara wedding.jpg|جمال گڑھی وکھے ویاہ دی مورت
File:Base of pillar, Indo-Corinthian capitals and elephants from base of stupa, Jarwal-Garhi.jpg|ادھار دے تھمھ، ستوپا دی بنیاد توں انڈو-کرنتھس ستمبھ-سر اتے ہاتھی
File:Series of Indo-Corinthian capitals from Jamal-Garhi.jpg|جمال گڑھی دے انڈو-کرنتھس ستمبھ-سر 
File:Indo-Corinthian capitals from Jamal-Garhi.jpg|جمال گڑھی دے انڈو-کرنتھس ستمبھ-سر 


## ایہہ وی ویکھو

## حوالے
مدیحہ شاہ

**مدیحہ شاہ** اک پاکستانی فلم اتے سٹیج ایکٹر اے، اتے ڈانسر اوہ 1980 اتے 1990 دے دہاکے دوران فلم وچ سرگرم سی۔

## نجی زندگی
مدیحہ شاہ دا چھوٹی عمر وچ ویاہ   ہو گیا، پر چھیتی ہی اس دی طلاق وی ہو گئی۔ اسنے جاوید اقبال نال نومبر 2014 نوں ویاہ کیتا سی۔

## حوالے

گٹھ:جم 1970
گٹھ:20ویں صدی دیاں پاکستانی اداکاراواں
گٹھ:21ویں صدی دیاں پاکستانی اداکاراواں
گٹھ:لاہور دیاں اداکاراواں
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:پاکستانی فلم اداکاراواں
گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پنجابی مسلمان
مکھیاں (ناول)

**مکھیاں** اک پنجابی ناول اے، جو کہ **سکھویر سنگھ سوہے اکھر** دا لکھیا ہویا اے۔ ایہہ ناول 2017 وچ ہی چھپیا اے اتے اسنوں *کیلیبر پبلیکیشن، پٹیالہ* نے چھاپیا اے۔ اس ناول دے کل 108 پنے ہن اتے اسدی قیمت 140/- (بھارتی روپئے) اے۔

اس توں پہلاں وی سواے اکھر دیاں تن کتاباں - *اس توں بعد* (ناٹک) 1997, *اپنے حصے دا مون* (شاعری) 2015 اتے *اوہ آکھدی ہے* (شاعری) 2016 آ چکیاں ہن۔

## حوالے

گٹھ:پنجابی ناول
گٹھ:پنجابی ساہت
فائرفاکس

**موزیلا فائرفوکس** (عامَ طور تے **فائرفوکس**) اک آزاد اتے کھلا سروت ویب براؤزر جس نوں موزیلا فاؤنڈیشن اتے اس دی معاون موزیلا کارپوریشن نے ونڈوز، OS X، اتے لنکس لئی بنایا اے۔ اینڈرائڈ لئی اس دا اک موبائل ورژن وی اے۔ ویب صفے وکھاؤن لئی ایہہ  Gecko  لیاؤٹ انجن دی ورتوں کردا اے۔

فروری 2014 مطابق دنیا بھر وچ فائرفوکس دی ورتوں 12% توں 22% دے وچکار اے، جو کہ، وکھ-وکھ سروتاں مطابق، اسنوں تیجا سبھ توں مشہور ویب براؤزر بناؤندی اے۔

## حوالے

گٹھ:ویب براؤزر
گٹھ:انٹرنیٹ
1992 اولمپک کھیڈاں

**1992 اولمپک کھیڈاں** جہناں نوں XXV اولمپکاڈ وی کیہا جاندا اے۔ ایہہ کھیڈاں سپین دے شہر بارسیلونا وکھے ہوئیا۔

بھارت نے 1992 دیاں اولمپک کھیڈاں وچ سپین وکھے ہیٹھ لکھے ایوینٹ وچ حصہ لیا۔

## ایوینٹ مطابق نتیجہ

### تیر اندازی
ایہہ بھارت دی دوجی واری سی جدوں بھارت دے تن مرد کھڈاریاں نے حصہ لیا۔

* لمبا رام — 32 راؤنڈ (→ 23واں ستھان)، 0-1
* لالریمسنگا چھانگتے — رینکنگ راؤنڈ (→ 53واں ستھان)، 0-0
* دھلچند دمور — رینکنگ راؤنڈ (→ 66واں ستھان)، 0-0

**ٹیم**:
* رام چھانگتے اتے دمور — 16 راؤنڈ (→ 16واں ستھان)، 0-1

### ایتھلیٹکس
**5000 دوڑ مرد**
* بہادر پرساد
:* ہیٹ — 13:50.71 (→ اگلے دور وچ باہر)
**100 میٹر دوڑ مرد**
* ابراہم یوہان جارج
:* ہیٹ & mash; 10.01(→ اگلے دور وچ باہر)
**800 میٹر عورت
* [[شنی ولسن]]
:* ہیٹ — 2:01.90 (→ اگلے دور وچ باہر)

=== مکیبازی ===
**لائٹ ویٹ مرد (– 48&nbsp;kg)**
* [[راجندر پرساد]]
:* پہلا راؤنڈ – پولینڈ دے اندرزیج رزانی نوں ہرایا، 12:6
:* دوجا راؤنڈ – فلیپینز دے روئل ویلاسکو نوں ہار گیا، 6:15

=== [[ہاکی]] ===

==== مرد دی ٹیم ====
* **پہلا راؤنڈ (گروپ A)**
:* بھارت – [[جرمنی]] 0 – 3
:* بھارت – [[ارجنٹینا]] 1 – 0
:* بھارت – [[برطانیہ]] 1 – 3
:* بھارت – [[آسٹریلیا]] 0 – 1
:* بھارت – [[مصر]] 2 – 1
* **سرینیوائیج میچ**
:* **5ویں-8ویں ستھان**: بھارت – [[سپین]] 0 – 2
:* **7ویں-8ویں ستھان**: بھارت – [[نیوزیلینڈ]] 3 – 2 → **7th place**
* **ٹیم**
:* (01.) [[انجاپراواندا سبھیاہ]] (گولکیپر)
:* (02.) [[چیرودیرا پوناچا]]
:* (03.) [[جگدائو ہائے]]
:* (04.) [[ہرپریت سنگھ]]
:* (05.) [[سکھجیت سنگھ]]
:* (06.) [[شکیل احمد]]
:* (07.) [[مکیش کمار]]
:* (08.) [[جڈے پھیلکس]]
:* (09.) [[جگبیر سنگھ]]
:* (10.) [[دھنراج پلے]]
:* (11.) [[ددار سنگھ]]
:* (12.) [[اشیش بلال]] (گول کیپر)
:* (13.) [[پرگٹ سنگھ]] (کیپٹن)
:* (14.) [[روی نائکر]]
:* (15.) [[ڈریل ڈسوزا]]
:* (16.) [[اجیت لاکرا]]

=== [[ٹینس]] ===
**مرد سنگل مقابلہ**
* [[لئینڈر پیس]]
*# پہلا راؤنڈ — [[پیرو]] دے کھڈاری نوں ہاریا 6-1, 6-7, 0-6, 0-6
* [[رامیش کشنن]]
*# پہلا دور؛ [[امریکہ]] دے کھڈاری نوں ہاریا 2-6, 6-4, 1-6, 4-6

**مردا دا ڈبل مقابلہ'''
* لئینڈر پیس اتے رمیش کرشنن
*# پہلا دور؛ سلوواکیا دے کھڈاریاں نوں ہرائیا 6-3, 6-2, 6-2
*# دوجا دور — آسٹریلیا دے کھڈاریاں نوں ہرایا 6-4, 7-5, 4-6, 6-1
*# کواٹر فائینل — کروئیشیا دے کھڈاریاں توں ہار گئے 6-7, 7-5, 4-6, 3-6

## تگما لسٹ

## حوالے

گٹھ:اولمپک کھیڈاں
کوشل

**کوسل جان کوشل** () پرانے بھارت وچ  اک بادشاہی سی جو تقریباً اودھ  (موجودہ اتر پردیش وچ) دے علاقے تے قائم سی۔ ایہ ویدک دور وج اک چھوٹی ریاست دے طور تے قائم ہوئی۔ 

کوشل پرانے بھارت دے 16 مہاجنپداں وچوں اک سی ۔ اسدا علاقہ موجودہ گورکھپور دے کول سی ۔ اسدا راجگڑھ شراوستی سی ۔ چوتھی صدی عیسیٰ سابق وچ مگدھ نے اس اتے اپنا اختیار کر لیا ۔ گونڈا دے نیڑے سیٹھ - میٹھ وچ اج وی اسدے کھنڈرات ملدے ہن ۔ کنس وی اتھے دا حکمران رہا جسدی لڑائی  لگاتار کاشی نال ہندی رہی اتے انت وچ کنس نے کاشی نوں اپنے ماتحت کر لیا ۔  
## ایہ وی ویکھو
*مہاجنپد
## حوالے

گٹھ:ایشیا دے سابقہ دیس
گٹھ:تریخی ہندوستانی خطے
گٹھ:مہاجنپد
گٹھ:اتر پردیش دی تریخ
گٹھ:کوسل
گٹھ:بھارت دی تریخ
توما تامس

**توما تامس** () (1924–1996) اسدےکماں کرکے**ابو یوسف** دے نام نال وی جانیا جاندا، شمالی عراق دا 1960–70 دوران اک سیاستدان اتے سرکار مخالف کمیونسٹ جنگجو (*ال-انصار*) ہویا۔

## شروع دا جیون
توما تامس، اک نسلی اشور 1924 وچ القوش، شہر چ پیدا ہویا سی، اوہ کُلدانی کیتھولک چرچ دا منن آلا سی۔ اوہ سمیل قتل عام دا گواہ اے جدوں اشور قتل عام توں بچن لئی القوش نوں گئے۔ اس واقعے نے اہم روپ وچ اس دے سیاسی مستقبل نوں وکھری سمت  دتی۔

القوش چ ایلیمینٹری سکول مکمل کرن دے بعد وچ اوہ موصل چلا گیا جتھے اوہ ہائی سکول مکمل کر کے اشوراں چ شامل ہو گیا۔ بعد وچ اک تیل دی کمپنی چ کم کرن لئی کرکوک دےراہ پیا۔ 1950 دے شروع چ اوہ عراقی کمیونسٹ پارٹی شامل ہو گیا سی۔

## سرکار دے خلاف جدوجہد
left|thumb|220x220px|توما تامس نال اک ہور اشور لڑاکو1964 دیاں سردی وچ۔
1958 چ 14 جولائی دے انقلاب ویلےکمیونسٹ پارٹی دا راجاانتے ہا اپنے شہر واپس مڑ آیا۔ حالات نوں وگڑدیاں بہتی دیرنہ لگی جدوں عرب قوم پرستاں نےبغاوت کردتی اتے وزیراعظم عبد الکریم قاسم نوں موت دےگھاٹ اتار دتا  گیا سی۔ کمیونسٹاں تے مختصر مقدمے چلائے گئے اتے کجھ توما دی اگوائی وچ شمالی عراق دے پہاڑاں ول بھجّ گئے جتھے اہنانے انصار نامی ہتھیاربند گوریلا گروپ دا قیام کیتا تے کرداں دی اپنی مرکزی سرکار دے خلاف وڈی جدوجہد وچ شامل ہوگے۔

اسنے ترکی بارڈر توں لیکے ٹیلکیپ دکھن دے علاقےآں تکّ عراقی فوج دے خلاف کئی لڑایاں لڑیاں تے لگپگ 30 سال توما تامس نےانصاردی اگوائی کیتی ۔

## موت
اسدی موت 15 اکتوبر 1996 نوں شام وچ ہوئی تے اسنوں دوہک وچ چالڈین دے قبرستان وچ دفنایا گیا سی۔ 2010 وچ اسدے جسم نوں دوبارہ اسدے اپنے شہر وچ دفنایا گیا سی۔
## ہور ویکھو
*سلام عادل
## حوالے

## باہرلے جوڑ

*Toma Tomas' diaries, Zahrira 

گٹھ:جم 1924
گٹھ:موت 1996
گٹھ:عراقی کمیونسٹ پارٹی دے سیاستدان
گٹھ:عراقی شخصیتاں
گوہر گاسپاریان

**گوہر گسپاریان** (;  – ) نوں "ارمینیائی نائیٹنگیل" وجوں وی جانیا جاندا اے۔ اوہ اک ارمینیائی اوپیرا گلوکارہ سی۔

قاہرہ دے اک آرمینی پروار وچ پیدا ہوئی، گسپاریان نے شہر وچ اک سنگیت اکادمی وچ پڑھائی کیتی۔ 1948 وچ، اوہ مشرق وسطی  دے ہزاراں ہور آرمینیناں دے نال سوویت آرمینیا آ گئی۔

اسنے اپنے لمبے کیریئر دوران 23 اوپیرا وچ ییروان اوپیرا تھئیٹر وچ مظاہرہ کیتا، اتے نال ہی سنگیت تقریب وچ وی مظاہرہ کیتا۔ اسنے ییروین سٹیٹ سنگیت کنزرویٹری وچ وی سکھایا۔ گسپاریان سویت یونین دی پیپلز آرٹسٹ سی، سوشلسٹ ورک ہیرو اتے میسپوسٹ ماسٹوٹس خطاب پاؤن والی سی۔

گوہر گسپاریان یاریوان وچ دم توڑ گئی اتے اس نوں کومیٹاس پانتھون وچ دفنایا گیا۔

## ایہہ وی ویکھو
* Armenian opera

## حوالے

## باہری لنک
* Gohar Gasparyan deceased, A1+ News
* Gohar Gasparyan died, PanArmenian.Net
** 

گٹھ:جم 1924
گٹھ:موت 2007
گٹھ:آرمینیائی شخصیتاں
گٹھ:آرمینیا
راجکماری دوبے

**راجکماری دوبے** (1924–2000)، جو اپنے پہلے ناں راجکماری توں چنگی طرحاں جانی جاندی اے، اک بھارتی پلیبیک گلوکار سی جو 1930 اتے 1940 دے ہندی سنیما وچ کم کردی سی۔ اوہ *باورے نین* (1950) وچ*سن بیری بالم سچ بول رے *، *محل* (1949) *گھبرا کے جو ہم سر کو ٹکرائیں* اتے پاکیزہ (1972) وچ*نظریہ کی ماری* لئی سبھ توں ودھ جانی جاندی اے۔

گٹھ:جم 1924
گٹھ:موت 2000
گٹھ:20وی صدی دیاں فلمی اداکاراں
گٹھ:اتر پردیش دیاں اداکاراواں
گٹھ:ہندی سنیما وچ اداکاراواں
گٹھ:بھارتی عورت گلوکاراواں
گٹھ:بھارتی فلمی جگت
فیلٹ

**فیلٹ** (انگریزی:Felt) جنوں نمدہ وی آکھیا جاندا اے ، اک ٹیکسٹائیل سامان اے جو میٹنگ، کنڈیسنگ اتے فائیبرس نوں اکٹھا کرکے تیار کیتی جاندی اے۔ فیلٹ قدرتی فائبر جویں کہ اُنّ، جاں سنتھیٹک فائیبر جویں کہ پیٹرولیئم-ادھارت ایکریلک جاں ایسیریلونائیٹرائل جاں لکڑ دے مجھّ-مشتمل ریئن توں بنایا جا سکدا اے۔ ملائے گئے فائیبر وی عامَ ہندے ہن۔ ایہہ کمپنرتکنیک ، وٹّ پرتھگنیاسک اتے دھونشمک ہندا اے ۔ اسدی ورتوں ریل اتے جہاز دی چھت بناؤن، شیشے اتے سنگمرمر دیاں شیواں دی پیکنگ، دھاتاں اتے پالش کرن،ہیٹ اتے کوٹ وچ ہندی اے ۔ ورتوں مطابق اسدی بنائی وچ انتر ہو سکدا اے ۔

## حوالے

گٹھ:بلڈنگ سامان
گٹھ:جانوراں دے والاں دے استعمال
گٹھ:کپڑا
راج کمار

**راج کمار ** (8 اکتوبر 1926– 3 جولائی 1996) اک بھارتی فلمی اداکار سن۔ اوہناں نے مکھ طور تے بالیوڈّ دیاں فلماں وچ کم کیتا۔ اوہ ممبئی پولیس وچ نائب تھانیدار سن اتے بعد وچ اوہناں 1952 دی فلم رنگیلی توں اداکاری وچ قدم رکھیا۔ اپنے قریب چالھی ورھیاں دے فلمی سفر وچ اوہناں 70 توں ودھ ہندی فلماں وچ اداکاری کیتی۔

گٹھ:ہندی فلمی اداکار
گٹھ:جم 1926
گٹھ:موت 1996
گٹھ:بھارتی لوک
گٹھ:بھارتی فلمی جگت
ماہین رضوی

ماہین رضوی اک پاکستانی ٹیلی وژن اداکارہ اتے ماڈل اے۔ اوہ 2013 ڈرامہ سیریل بشر مومن وچ ساحرہ دے کردار لئی سبھ توں مشہور اے۔ اوہ بلقیس کور (2011)، ادھوری عورت (2013)، زندگی گلزار ہے (2013)، ڈائیجیسٹ رائیٹر اتے اقرار (2015) وچ وی پیش ہوئی اے۔ ڈائجیسٹ رائیٹر وچ اس دے کم لئی اسنے تیجی ہم اوارڈاں وچ بہترین معاون اداکارہ وجوں نامزد کیتا سی۔

## فلموگرافی
* *Bilqees Kaur* (2011)
* * maat (2011) *
* Zard Mausam (2012)
* Coke Kahani (2012)
* Pehli Aandhi Mausam Ki (2012)
* Silvatein (2012)
* *Adhuri Aurat* (2012)
* Kis Din Mera Viyaah Season 3 (2013)
* Kalmoohi (2013)
* *Bashar Momin* (2013)
* *[[زندگی گلزار ہے (ٹیوی ڈرامہ)|Zindagi Gulzar Hai]]* (2013)
* *[[ڈائجیسٹ رائیٹر|Digest Writer]]* (2014)
* Nazdeekiyan (2014)
* Koi nahin Apna (2014)
* *Iqraar* (2015)
* *Zinda Dargor* (2015)

## اعزاز تے نامزدگی
* 4th Pakistan Media Awards: Best Emerging Talent Female – won
* 3rd Hum Awards: Best Supporting Actress – Nominated

## حوالے

## باہری کڑیاں
* 
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:پاکستانی ٹیلیوژن اداکاراواں
گٹھ:پاکستانی لوک
ٹوری برچ

**ٹوری برچ **(جم 17 جون، 1966; مورتی **روبنسن**) اک امریکی فیشن ڈزائنر، وپاری، اتے سماج-سیوکا اے، جسنے اپنے دے ڈزائیناں لئی کئی فیشن اوارڈ جتے ہن۔ ایہہ "ٹوری برچ ایل ایل سی" دی چیئرمین، سیئیؤ، اتے ڈزائنر اے۔ 2015 وچ، فوربز نے دنیا دی 73ویں سبھ توں طاقتور عورت دے روپ وچ درج کیتا گیا سی۔

## مڈھلا جیون اتے سکھیا
برچ دا جم ویلی فورج، پینسلوینیا، وچ ہویا ایہہ ریوا (مورتی سچاپرا) اتے ارا ارل "بڈ" روبنسن (1923–2007) دی دھی اے۔ ایہہ اپنے تن بھراواں (روبرٹ، جیمز اتے لیونارڈ) دے نال اک ویلی پھورج پھارمہاؤس وچ وڈی ہوئی۔

### چنندا ٹیلیوژن کم

## سماج-سیوکا
left|thumb|برچ، 2009 وچ ''وینٹی پھیئر''  دوران برلن فلم فیسٹیول لئی
 برچ امریکہ دے فیشن ڈزائینراں دی کونسل دے بورڈاں دا کم کردی اے سوسائٹی آف میموریال سلون-کیٹرنگ کینسر سینٹر، بریسٹ کینسر رسرچ فاؤنڈیشن، امریکہ بھائیوال دی شروعات اتے بارنس فاؤنڈیشن نال کم کردی اے۔

## نجی زندگی
1993 وچ، اسنے ریئل اسٹیٹ کاروباری ہیری بی۔ میکلوو دے پتر ولیئم مکلو نال ویاہ کروایا اتے اک سال دے اندر طلاق ہو گئی۔ 1996 وچ، اسنے دوجا ویاہ جے۔ کرسٹوپھر برچ، نال کروایا، انٹرنیٹ کیپیٹل گروپ وچ اک انوسٹر، والٹر بکلی اتے کین فاکس ولوں قائم اک ادمک پونجی فرم اے۔

## حوالے

## باہری لنک
* اہلکار نے بائیو 
* ٹوری Burch فاؤڈیشن دی ویبسائیٹ
گٹھ:جم 1966
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:کمپنی کھوجی عورتاں
گٹھ:امریکی شخصیتاںگٹھ:مشہور زنانیاں
فوربز

**فوربز** امریکہ دا میگزین اے جو ہر سال خاص میداناں دیاں اطلاعاں چھاپدا اے۔ اس میگزین دی 900,000 توں زیادہ وکری اے۔ اس میگزین دی اپنی ویبسائیٹ Forbes ۔com اے۔ ایہہ کمپنی فوربز ایشیا، فوربز لائیف اتے فوربز وومن میگزین وی شائع کردی اے۔ اس توں علاوہ فوربز دا چین، کروشیا، بھارت، انڈونیشیا، اسرائیل، کوریا، پولینڈ، رومانیا، روم اتے ترکی وچ وی چھاپیا جا رہا اے۔ بھارت دے 100 سبھ توں دھناڈھاں وچ شامل 89 وچوں 85 کاروباریاں نے مڑ اس لسٹ وچ ناں درج کرائے ہن اتے بہت سارے کاروباریاں دے ناں پہلی وار شامل ہوئے ہن۔
## حوالے

گٹھ:میگزین
گٹھ:رسالے
دیدار سنگھ وینس

**دیدار سنگھ بینس** بھارتی مول دا امریکی زمیندار اے۔اس نوں خرمانیاں دے بادشاہ دے ناں نال جانیا جاندا اے۔

## جیونی
دیدار سنگھ بینس دا جم 1938 وچ پنڈ چھوٹے ننگل نزدیک ماہلپور وکھے س۔ گور پال سنگھ دے گھر ہویا۔ اس دا دادا  1928 وچ امریکہ گیا سی تے دیدار سنگھ دے جم توں بعد اسدا پیؤ وی امریکہ چلا گیا۔ بینس نے مڈھلی پڑھائی خالصہ ہائی سکول ماہلپور توں کیتی۔ ویہہ سال دی عمر (1958) وچ بینس وی امریکہ چلا گیا اتے اتھے تقریباً چار سال دوجیاں دے کھیتاں وچ مزدوری کیتی۔

 
## حوالے

گٹھ:بھارتی امریکی
گٹھ:جٹ
دیال سنگھ کالج، دلی

**دیال سنگھ کالج**دلی یونیورسٹی دا اک تعلیمی انسٹیچیوٹ اے۔ ایہہ 1959 وچ قائم کیتا گیا سی اتے دلی وچ واقع اے۔ ایہہ انڈرگریجوئیٹ دے نال نال سائنس، ہمینٹیز اتے ونج وچ پوسٹ-گریجوئیٹ کورس وی پیش کردا اے۔ ایہہ انسانی سروت ترقی وزارت ولوں اعلان کیتے گئے بھارت دے چوٹی دے 10 کالجاں وچوں اک اے۔

## محل وقوع
ایہہ کالج لودھی  گارڈن، جواہر لال نہرو سٹیڈیم، صفدرجنگ مقبرہ، ہمایوں دا مقبرہ، انڈیا ہیبیٹاٹ سینٹر، انڈیا انٹرنیشنل سینٹر اتے قومی اتے انترقومی اہمیت کئی ہور ادارےآں دے نیڑے دکھنی دلی دے لودھی روڈ تے واقع اے۔ایہہ دلی میٹرو دے بینگنی لائن تے جواہر لال نہرو سٹیڈیم میٹرو سٹیشن توں اگلا سٹیشن اے۔ کالج دلی ٹرانسپورٹ کارپوریشن دیاں بساں راہیں وی جڑیا ہویا اے۔

## اتہاس
کالج دی شروعات ٹربیون ٹرسٹ اتے پنجاب نیشنل بینک دے بانی سردار دیال سنگھ مجیٹھیا دی جاگیر توں ہوئی، جس نے 1895 اک دھرم نرپکھ کالج لئی تعلیمی ٹرسٹ دے قیام لئی وچ اپنی جاگیر وصیت کر دتی سی۔ سٹے وجوں، 1910 وچ دیال سنگھ کالج دا قیام لاہور وچ کیتا گئیا سی۔ بھارت دی ونڈ توں بعد، کرنال اتے دلی وچ دیال سنگھ کالج دا قیام کیتا گیا۔ اسنے 1959 وچ دلی یونیورسٹی دے اک کالج دے طور تے راجگڑھ وچ کم کرنا شروع کر دتا اتے 1978 وچ دلی یونیورسٹی نے یونیورسٹی ولوں سمبھالے جان والے ادارہ دے طور تے اس نوں اپنے اختیار وچ لے لیا۔

## ڈیپارٹمنٹ
کالج اس ویلے ہیٹھ لکھے ڈیپارٹمنٹ ہن۔
* بنگالی
* باٹنی
* کیمیا
* کامرس
* کمپیوٹر سائنس
* اکنامکس
* انگریزی
* جغرافیہ
* ہندی
* اتہاس
* ریاضی
* فلسفہ
* جسمانی سکھیا
* فزکس
* سیاسی سائنس
* پنجابی
* اردو
* زوالوجی

## تہذیبی سماج
* بحث سماج (COGNITIO)
* ماحول سوسائٹی (YUNAKTI)
* فوٹوگرافی سماج (Xposure)
* کلا اتے تہذیبی سوسائٹی (جیمنی)
* ناٹک سماج (Astitva)
* ناچ سماج (Zest)
* فیشن سماج (Glamorratti)
* سنگیت سماج (جڑھاں)
* تعمیری لکھن سماج (ڈلھی سیاہی)

## اگھے ایلومنی
* الکا لامبا، سیاستدان، عام آدمی پارٹی
* گووندسنگھ، اندرپرستھ کالج فار ومین، دلی یونیورسٹی دے ماحول مطالعہ دے معاون پروفیسر۔
* - کمار اوانا، سیاستدان، بہوجن سماج پارٹی
## ہور ویکھو
*دیال سنگھ کالج، لہور

## حوالے

## باہری لنک
* 
گٹھ:دلی یونیورسٹی
گٹھ:بھارت وچ تعلیم
صفدرجنگ دا مقبرہ

**مقبرہ صفدر جنگ** دہلی وچ واقع مغل وزیر صفدر جنگ دا مزار اے جو 18ء وچ تعمیر کیتا گیا سی۔ اس مزار نوں مغل تعمیرات دا آخری چراغ کہیا جاندا اے۔

left|thumb|صفدرجنگ
**صفدرجنگ دا مقبرہ** دلی دی مشہور تریخی عمارتاں وچوں اک اے۔ ایہہ مقبرہ دکھنی دلی وچ شری اوروبندو روڈ اتے لودھی روڈ  دے مغربی حصے دے ساہمنے واقع اے۔
صفدر جنگ دا مقبرہ آخری مغل بادشاہ محمد شاہ (1719–1748) دے طاقتور اتے کشل وزیراعظم صفدر جنگ دی یاد وچ نواب سراج الدولہ نے 1754ء  وچ بنوایا۔ اتھے صفدرجنگ اتے اسدی بیوی دی قبر بنی ہوئی اے۔ اس نوں مغل اصل دور دا اتم نمونہ  منیا گیا اے۔ وچکارلی عمارت وچ اک وڈا گمبد  اے جو سفید سنگ مرمر  پتھر دا بنیا ہویا اے۔ باقی عمارت بالو پتھر توں بنی اے۔ اسدی تعمیری نمونہ ہمایوں دے مقبرے دے ڈھانچے اتے مشتمل اے۔ اسدے چارے پاسے پانی دیاں چار جھیلاں ہن۔
## حوالے

## مورتاں

File:Safdarjung's Tomb-6.jpg|
File:Safdarjung 19may (17).JPG|
File:Tomb of Safdarjung, New Delhi.jpg|
File:Safdarjung's Tombz.jpg|
File:Safdarjung's Tomb-1.jpg| اک کونے توں عمارت دا فوٹو۔
File:Safdarjung's Tomb-2.jpg| ساہمنے توں 
File:Safdarjung's Tomb 6.jpg|مکھ دروازہ
File:Safdarjung's Tomb 9.jpg| باہری درش
File:Safdarjung's Tomb 3.jpg|مینار دے کولوں
File:Safdarjung's Tomb 7.jpg|پانی وچ پرچھاواں
File:Safdarjung's Tomb 4.jpg|دروازے دی اچائی
File:Safdarjung's Tomb 10.jpg|جھروکھے
File:Safdarjung 19may (15).JPG| اندرونی چھت
File:Safdarjung's Tomb 8.jpg| عمارت دا اپرلا حصہ
File:Safdarjungtomb notice.jpg|عمارتی کتبہ
File:Safdarjung's Tomb two-sided.jpg| نیچے توں عمارت فوٹو
File:Safdarjung 19may (01).JPG‎ | میناکاری
File:Safdarjung 19may (18).JPG| میناکاری
File:Safdarjung 19may (17).JPG| میناکاری
File:Safdarjung 19may (16).JPG‎ |میناکاری
File:Safdarjung 19may (15).JPG‎ | میناکاری


## باہری کڑیاں
* صفدرجنگ دا خاندان
* صفدرجنگ
* سفدرجنگ دے سکے 
* مقبرہ 

گٹھ:قرون وسطی دی تریخ ہندوستان
 
گٹھ:مغلیہ طرز تعمیر
گٹھ:مغل تعمیرات
گٹھ:عمارتاں تے ساختاں بلحاظ دیس
گٹھ:تریخی عمارتاں
صفدر جنگ

|}
**صفدر جنگ**(1708ء-1754ء) 1739ء توں1754ء تک والی اودھ سی 

## ہور ویکھو
*صفدر جنگ دا مقبرہ
## حوالے

گٹھ:1708ء دے جم
گٹھ:1754ء دیاں موتاں
گٹھ:نوابان اودھ
گٹھ:اٹھارہویں صدی دیاں ایرانی شخصیتاں
گٹھ:نیشاپوری سیاست دان
گٹھ:بھارتی شیعہ شخصیتاں
گٹھ:بھارت دیاں سلطنتاں
گٹھ:قرون وسطی دی تریخ ہندوستان
گٹھ:ہندوستانی بادشاہ
گٹھ:ایرانی شخصیتاں
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:مغل اشرافیہ
چین دی کمیونسٹ پارٹی

**چین دی کمیونسٹ پارٹی** (**سی.پی.سی.**) عوامی جمہوریہ چین دی بانی اتے حکومتی سیاسی پارٹی ہے۔ ایہہ چین دی اکو-اک حکمران پارٹی ہے بھاویں ایہدے توں بغیر 8 ہور قنونی پارٹیاں وی ہن جو مل کے متحدہ مورچہ بناؤندیاں ہن۔ ایہدا  قیام 1921 وچّ مکھ طور اتے چھن دوشیو اتے لی داتساؤ نے کیتا سی۔ پارٹی بڑی چھیتی اگے ودھی اتے 1949 تکّ اہنے 10 ورھے چلی خاناجنگی وچ کوومنتانن نوں ہرا دتا سی جس صدقہ چین دا لوک راج ہوند وچ آیا۔ 8.67 کروڑ دی میمبری نال ایہہ دنیاں دی سبھ توں وڈا سیاسی اکٹھ اے۔

### کتاباں دی لڑی
;لیکھ اتے رسالیاں دے اندراج

*
*
*
*
*
*
*

;کتاباں

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
*
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## باہری کڑیاں

* ''People's Daily'', دفتری ترجمان

گٹھ:چین دی کمیونسٹ پارٹی
گٹھ:چینی خانہ جنگی
گٹھ:کمیونسٹ پارٹیاں
گٹھ:چین
سویت یونین دی کمیونسٹ پارٹی

**سوویت یونین دی کمیونسٹ پارٹی** (، *Kommunisticheskaya partiya Sovetskogo Soyuza*; short: КПСС، *KPSS*) سوویت یونین دی اکو اک قانونی، حکمران پارٹی سی۔ ایہہ دنیا دی سبھ توں وڈی کمیونسٹ پارٹی ہندی سی۔ ایہہ پارٹی 1912 وچ بولشیوکاں (روسی سوشل ڈیموکریٹک لیبر پارٹی دے بہومت دھڑے) نے بنائی سی۔ بولشیوک اک انقلابی گروپ سی جسدا آگوُ ولادیمیر لینن سی۔ اس پارٹی نے 1917 وچ اکتوبر انقلاب دے بعد اقتدار ہتھیا لئیا سی۔ پارٹی دے 29 اگست 1991 نوں ختم کر دتا گیا سی۔

گٹھ:سوویت یونین دی کمیونسٹ پارٹی
گٹھ:عالمی کمیونسٹ تحریک
گٹھ:کمیونسٹ پارٹیاں
تحریک لبیک پاکستان

**تحریک لبیک پاکستان **(ٹی ایل پی) اک پاکستانی سیاسی تنظیم اے جو تحریک لبیک یا رسول اللہ نامی جماعت دے سربراہ علامہ خادم حسین رضوی د‏‏ی زیر قیادت قائم ہوئی۔ 26 جولائ‏ی 2017ء نو‏‏ں الیکشن کمیشن پاکستان وچ رجسٹر ہوئی تے اس تنظیم لو کرین نشان دتا گیا۔

**تحریک لبیک پاکستان **پاکستان دی اک سیاسی تے مزہبی پارٹی اے  ۔خادم حسین رضوی اس دے بانی نیں ۔ ایہ جماعت 26 جولائی 2017 نوں رجسٹر ہوئی ۔ اس دا انتخابی نشان کرین اے۔

## بنیاد
اس تحریک د‏‏ی بنیاد دا سبب 29 فروری 2016ء نو‏‏ں حکومت پاکستان د‏‏ی طرف تو‏ں ممتاز قادری شہید نو‏ں دتی جانے والی غیر علانیہ پھانسی دے بعد اگلے دن یکم مارچ نو‏‏ں لیاقت باغ، راول پنڈی وچ ہونے والی نمازجنازہ وچ کثیر عوامی اجتماع بنیا۔ اس تحریک دا مقصد بعد وچ موجودہ حکومت نو‏‏ں مشکلات وچ ڈالنا تے سیاسی اسلامی خلا نو‏‏ں اُتے کرنا وی مقصد بنا ۔مذہب دے ناں اُتے سیاسی انتشار عام تے پھانسی د‏‏ی خبر عام ہونے دے بعد ملک دے مختلف علاقےآں وچ احتجاج کيتا گیا، جدو‏ں کہ شہر وچ دفعہ 144 نافذ ک‏ر ک‏ے جلسے تے جلوساں دے انعقاد اُتے حکومت نے فوری پابندی لگیا دتی۔

## ضمنی انتخابات 2017ء
* نواز شریف د‏‏ی نااہلی اُتے خالی ہوئی حلقہ این اے۔120 د‏‏ی نشت اُتے ہونے والے ضمنی انتخابات 17 ستمبر 2017ء وچ پہلی بار انتخاب لڑیا تے تیسری پوزیشن لے اڑی۔
* گلزار خان د‏‏ی وفات اُتے خالی ہوئی حلقہ این اے۔4 د‏‏ی نشت اُتے ہونے والے ضمنی انتخابات 2017ء وچ پنجويں پوزیشن حاصل کيتی۔

## ضمنی انتخابات 2018ء
جہانگیر ترین د‏‏ی نااہلی پرخالی ہوئی حلقہ این اے۔154 د‏‏ی نشت اُتے ہونے والے ضمنی انتخابات 12 فروری 2018ء وچ وی تیسری پوزیشن برقرار۔

## تنازعات

## حوالے

تحریک لبیک پاکستان
گٹھ:2015ء وچ قائم ہونے والی سیاسی جماعتاں
گٹھ:2017ء وچ قائم ہونے والی سیاسی جماعتاں
گٹھ:اسلام پسند گروہ
گٹھ:اسلامی سیاسی جماعتاں
گٹھ:بریلوی مکت‏‏ب فکر د‏‏ی سیاسی جماعتاں
گٹھ:پاکستان د‏‏ی اسلامی سیاسی جماعتاں
گٹھ:پاکستان د‏‏ی سیاسی جماعتاں
گٹھ:پاکستان وچ 2015ء دیاں تاسیساں
گٹھ:پاکستان وچ 2017ء دیاں تاسیساں
گٹھ:پاکستان وچ انتہائی سجے بازو د‏‏ی سیاست
گٹھ:پاکستان وچ انتہائی سجے بازو د‏‏ی سیاسی جماعتاں
گٹھ:پاکستان وچ قانون توہین مذہب
گٹھ:پاکستان وچ قائم اسلامی تنظیماں
گٹھ:سنی اسلامی تحریکاں
گٹھ:سنی سیاسی جماعتاں
گٹھ:مقالے جنہاں وچ انگریزی بولی دا متن اے

گٹھ:پاکستان دیاں سیاسی جماعتاں
پاکستان دی کمیونسٹ پارٹی

**پاکستان دی کمیونسٹ پارٹی** (سی پی پی) () پاکستان وچ اک کمیونسٹ پارٹی اے۔

## بنیاد
پاکستان دی کمیونسٹ پارٹی دی بنیاد 6 مارچ 1948 نوں بھارت دے شہر کلکتہ وچ بھارتی کمیونسٹ پارٹی دی دوجی کانگرس دے ویلے رکھی گئی سی۔ اتھے ایہہ فیصلہ لیا گیا کہ پاکستان دی وکھ کمیونسٹ پارٹی بنائی جاوے۔

گٹھ:کمیونسٹ پارٹیاں
گٹھ:پاکستان دیاں سیاسی پارٹیاں
ایران دی تودہ پارٹی

**ایران دی تودے پارٹی ** ("ایران دی جنتا پارٹی"؛ ) ایران دی کمیونسٹ پارٹی اے جو سلیمان محسن سکندری دی اگوائی ہیٹھ 1941 وچ بنائی گئی سی۔ شروع دے سالاں دوران ایہدا تکڑا اثر سی اتے محمد مصدق دی تیل دے کارخانیاں دا قومیکرن کرن دی مہم وچ اسنے تکڑا رول نبھایا۔ کیہا جاندا اے کہ محمد مصدق دے خلاف 1953 دے راجپلٹے مگروں ہوئے جبر نے اسنوں کمزور کر دتا،। اج ایہہ اسلامی راج ولوں 1982 وچ لائی پابندی اتے گرفتاریاں اتے پھر 1988 وچ سیاسی قیدیاں نوں پھاہے لائے کارن بہت کمزور ہو چکی اے۔

## حوالے

گٹھ:کمیونسٹ پارٹیاں
گٹھ:ایران
یونائیٹڈ بھارتی کمیونسٹ پارٹی

**یونائیٹڈ بھارتی کمیونسٹ پارٹی** (United Communist Party of India) بھارتی کمیونسٹ پارٹی توں وکھ وکھ ویلے تے الگ ہوئے ایس اے ڈانگے دی سیاسی سمت نوں درست منن والے گروپاں دی 1989 وچ تملناڈو صوبے دے سیلم شہر وچ بنائی کمیونسٹ پارٹی اے۔ اگھے کمیونسٹ آگوُ، لکھاری اتے صحافی کامریڈ موہت سین اسدے پہلے جنرل سیکٹری بنے۔

## حوالے

 

گٹھ:بھارت دیاں سیاسی پارٹیاں
گٹھ:کمیونسٹ پارٹیاں
نکیتا خروشیف

*نکیتا سرگیئیوچ خروشیف* (روسی: Никита Сергеевич Хрущёв، انگریزی: Nikita Sergeyevich Khrushchev, جم 15 اپریل 1894 ، انتقال 11 ستمبر 1971) سرد جنگ دے دوران سوویت یونین دا اعلیٰ لیڈر سی۔ 1953 توں 1964 وچ اوہ سوویت کمیونسٹ پارٹی دے پہلے سیکٹری رہے، اتے پھر 1958 توں 1964 تک سوویت یونین دا وزیراعظم رہیا۔

روسی سیاست دان۔ یوکرین دے سرحدی علاقے وچ اک مزدور خاندان وچ پیدا ہوئے۔ والد اک کان وچ کم کردے سن ۔ مڈھلا جیون وچ مویشی چرائے۔ اس دے بعد یوکرین د‏‏ی اک فیکڑی وچ ملازم ہوئے گئے۔ پہلی جنگ عظیم دے دوران وچ روسی فوج وچ بھرتی ہوئے۔ جنگ دے اواخر وچ کیمونسٹ پارٹی وچ شامل ہوئے گئے تے سرخ فوج وچ شامل ہوئے ک‏ے زار دے خلاف جنگاں وچ حصہ لیا۔ 1921ء وچ یوکرین چلے گئے تے لوہے دے کاناں وچ کم کرنے دے نال ہائی سکول وچ داخلہ وی لے لیا۔ 1929ء تو‏ں 1931ء تک ماسنو‏ں د‏‏ی صنعتی اکیڈیمی وچ تعلیم پائی۔ بعد وچ ماسنو‏ں د‏‏ی علاقائی کمیٹی دے فرسٹ سیکرٹری ہوئے گئے۔ اس کمیٹی دے سپرد اس علاقے دے صنعتی ترقی تے ماسنو‏ں د‏‏ی زیر زمین ریل د‏‏ی تعمیر دا کم سی۔ اس سلسلے وچ انہاں نو‏ں آرڈر آف لینن دا اعزاز دیاگیا۔

1937ء وچ سوویٹ پارلمینٹ دے ارکان منتخب ہوئے۔ تے 1938ء وچ یوکرین د‏‏ی کمیونسٹ پارٹی دے فرسٹ سیکریڑی مقرر کیتے گئے۔ 1941ء وچ جدو‏ں نازی جرمنی نے روس اُتے حملہ کیتا تاں خروشیف نے یوکرین وچ گوریلا دستےآں نو‏‏ں منظم کیتا تے جرمن فوجاں نو‏‏ں بھاری نقصان پہنچایا۔ 1949ء وچ روس وچ زرعی کم د‏‏ی نگرانی دا کم سنبھالیا۔ 1953ء وچ مارشل اسٹالن د‏‏ی وفات دے بعد کمیونسٹ پارتی دے فرسٹ سیکرٹری مقرر ہوئے تے مارچ 1958ء وچ مارشل بلگان دے مستعفی ہونے دے بعد وزیر اعظم دے عہدے اُتے فائز ہوئے۔ 1964ء وچ ریٹائر ہوئے گئے۔ نہایت منھ پھٹ لیکن نہایت ذہین تے خوش مزاج سن ۔ اس دے عہد وچ روس د‏‏ی داخلی تے خارجی پالیسیاں وچ نرمی پیدا ہوئی۔ امریکا تو‏ں تعلقات قدرے بہتر ہوئے گئے لیکن چین دے نال خراب ہوئے گئے۔ چین نے انہاں اُتے ’’ترمیم پسندی‘‘ تے امریکا د‏‏ی بے جا خوشامد دا الزام لگیایا۔

## حوالے

گٹھ:1894 دے جم
گٹھ:1971 دیاں موتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے ملحدین
گٹھ:روسی سیاست دان
گٹھ:روسی شخصیتاں
گٹھ:روسی کمیونسٹ
گٹھ:روسی ملحدین
گٹھ:روسی وزرائے اعظم
گٹھ:سرد جنگ دے رہنما
گٹھ:فوجی تاخت وچ معزول شدہ قائدین
گٹھ:لینن امن انعام وصول کنندگان
گٹھ:وفیات بسبب دورہ قلب
گٹھ:دوسری جنگ عظیم د‏‏ی سوویندی عسکری شخصیتاں
گٹھ:سرد جنگ کيت‏ی شخصیتاں
گٹھ:سوویت اتحاد د‏‏ی کمیونسٹ پارٹی دے سربراہ

گٹھ:سوویت یونین دے آگوُ
گٹھ:سویت شخصیتاںگٹھ:سویت یونین
نکولائی بوخارین

**نکولائی ایوانووچ بخارین** (;  – 15 مارچ 1938) روسی مارکسسٹ، بالشویک روسی انقلابی، اتے سوویت سیاستدان سی۔اوہ سوویت یونین دی کمیونسٹ پارٹی دا پولٹبیورو میمبر (1924–1929) اتے مرکزی کمیٹی میمبر (1917–1937)، کمیونسٹ انٹرنیشنل (کومنٹرن، 1926–1929) دا چیئرمین، *[[پراودا]]* (1918–1929)، *بالشویک* (1924–1929)، *[[ازویستیا]]* (1934–1936)، اتے *[[گریٹ سوویت انسائیکلوپیڈیا]]*دا مکھ اڈیٹر سی۔ اوہناں نے *انترکالی دور دی راجپالیسی اتے اکنامکس *، *سامراج اتے دنیا معیشت* اتے *کمیونزم دی اے بی سی * (1919. شریک-لکھاری)،اتے *تریخی مادہ پرستی* (1921) اتے ہور بہت ساریاں کتاباں لکھیاں۔
## 1917–1923

فروری 1917 دے روسی انقلاب دی خبر سن کے، دنیا بھر دے جلاوطن انقلابی واپس وطن اکٹھا ہون لگے۔ تروتسکی 27 مارچ 1917 نوں نیویارک چھڈّ سینٹ پیٹرزبرگ لئی روانہ ہویا۔ بخارین نے اپریل دے شروع وچ نیویارک چھڈّ دتا اتے جاپان دے راہ روس نوں واپس چل پیا، 1917 مئی دے شروع وچ ماسکو پہنچ گیا۔

## حوالے

گٹھ:روسی کمیونسٹ
گٹھ:سوویت یونین دے آگوُ
گٹھ:سویت شخصیتاں
سرگئی کیروف

**سرگیئی مرونووچ کیروف ** () جم ویلے **کوستریکوف ** (;  – 1 دسمبر 1934) پہلے   بالشویک روسی انقلابی، اتے سوویت سیاستداناں وچوں اک سی۔

پہلی دسمبر 1934ء چ کیروو شہر دا ناں سویت رہنماء سرگئی کیروف (کیروو) دے ناں اتے رکھ دتا گیا ، جسنوں ایتھے پہلی دسمبر نوں قتل کر دتا گیا سی ۔

گٹھ:سوویت یونین دے آگوُ
یوری آندروپوف

**یوری ولادیمیرووچ آندروپوو** (; &nbsp;– 9 فروری 1984) اک سوویت سیاستدان اتے 12 نومبر 1982 توں اپنی موت توں کجھ سماں پہلاں تک سوویت یونین دی کمیونسٹ پارٹی دی مرکزی کمیٹی دا جنرل سیکٹری سی۔

گٹھ:سوویت یونین دے آگوُ
گٹھ:روسی لوکگٹھ:سویت شخصیتاں