open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
سائینفیبل

**سائینفیبل** اکّ فرینچ ادارہ اے، جسدا مقصد لیسبیئن سنیما نوں مُتحرک کرنا اے، خاص طور اُتے پیرس وچ قومانتری لیسبیئن اتے فیمینسٹ فلم فیسٹیول 'وین لیسبیئن میک موویز' ولوں ، جس وچ بہت سارے فلم پروڈیؤسر اتے اس کھیتر نال متعلق لوک حصہ لیندے ہن۔

ایسوسی ایشن دا جم 1989 وچ قومانتری خاتون فلم فیسٹیول آف کریٹیل وچ خاتون ہم جنس پرست لئی راکھویں تھاںاں دی گھاٹ کارن ہویا سی۔ سائینفیبل دا ٹیچا لیسبیئناں لئی اکّ لیسبیئن فلم فیسٹیول دا انعقاد کرنا اے۔

## پیرس قومانتری فلم فیسٹیول: وین لیسبیئن میک موویز

### تنظیم
ایہہ فلم فیسٹیول، صرف اکّ خاتون ناظرین لئی بنایا گیا اے۔ تریخی طور اُتے اس نے بھاگیداراں وچکار بحثاں اتے میٹنگاں نوں جم دتا اے اتے ایہہ لیسبیئنواد اتے نسائیت اُتے چرچہ دا مرکز اے۔

ایسوسی ایشن سائینفیبل سوے-پربندھت اے اتے تہوار مالی طور اُتے آزاد اے، 2003 توں سوے-وتی اے۔ حالانکہ ایسوسی ایشن نوں پیرس سٹی حال دے مرداں اتے عورتاں وچکار برابری دی نگرانی ماتحت پیرس شہر توں گرانٹ حاصل ہندی اے۔

### اتہاس
1989 وچ بنایا گیا، ایہہ تہوار 1992 اتے 1993 وچ پیرس وچ لا کلیپھ دے تہذیبی مرکز وچ منعقد کیتا گیا سی، پھر 2000 تک تہذیبی مرکز آنڈرے ملروکس ( لے کریملن-بکیٹر ) وچ، جدوں ایہہ تھئیٹر لے ٹریئنن وچ ہویا سی۔ 2010 توں 2016 تک، تہوار نے آئی'ایسپیس ریؤلی (پیرس 12ای) وچ سکریننگ کیتی۔

1996 توں تہوار نوں لگبھگ 7000 اینٹریاں حاصل ہوئیاں ہن۔

## حوالے

گٹھ:ادارے
گٹھ:ایلجیبیٹی سبھیاچار
گیتا سوریاکانت پاریکھ

**گیتا سوریاکانت پاریکھ** (۱۱ اگست ۱۹۲۹ – ۷ اپریل ۲۰۱۲) اکّ بھارتی شاعر سی جسنے گجراتی وچ لکھیا سی۔ فلسفے وچ پڑھی ہوئی، اسنے دو شعری مجموعہ اتے اکّ جیونی مجموعہ شائع کیتا سی۔

## جیونی
گیتا پارکھ دا جم ۱۱ اگست ۱۹۲۹ نوں بھاونگر وچ وجیبین اتے پرمانند کپاڈیا دے اکّ جین پروار وچ ہویا سی۔ اس دے پیؤ اکّ سماج سیوی اتے آزادی کارکن سن । اسنے اپنی پرائمری اتے سیکنڈری سکول دی پڑھائی بمبئی (ہن ممبئی) دے فیلوشپ سکول توں پوری کیتی۔ اسنے ۱۹۴۵ وچ دسویں کیتی۔ اسنے ولسن کالج توں ۱۹۴۹ وچ دوجی جماعت دے نال پورے فلسفے وچ بیئے اتے بعد وچ ۱۹۵۲ وچ اسے موضوع وچ ایم۔اے۔ ۱۹۸۸ وچ، اسنے دھیرو پاریکھ دے ماتحت اپنے تھیسس *ارواچن گجراتی کاویتریؤ* (جدید گجراتی خاتون شاعراں) لئی پیئیچڈی حاصل کیتی۔ اسنے تھوڑھے ویلے لئی اکّ کالج وچ پڑھایا۔

۱۹۵۳ وچ، اسنے گاندھیوادی سوریاکانت پارکھ (۹ جنوری ۱۹۲۶ – ۵ اپریل ۲۰۱۹) نال ویاہ کیتا، جو بھودان تحریک وچ سرگرم سی اتے اوہناں دیاں سرگرمیاں وچ اسدی حمایت کردا سی۔ بچے ہون توں بعد، اسنے اپنا دھیان پروار اُتے تبدیل کر دتا۔

اسنے احمدآباد دے شاردا مندر سکول دے انگلش کلبّ نال کم کیتا۔ اسنے ۱۹۷۴ توں کلاسیکل اتے سنگیت دے ہور روپ وی سکھے۔

اسدی موت ۷ اپریل 2012 ہو گئی۔

## ساہتی کیریئر
۱۹۵۰ وچ، پارکھ نے رامنارائن وی۔ پاٹھک توں میٹر سکھیا اتے راجیندر شاہ ولوں مارگدرشن کیتا۔ اسنے شاعری وچ دلچسپی پیدا کرنی شروع کر دتی اتے اسدی پہلی شاعری "مارو لگنا" (میرا ویاہ) ۱۹۵۱ وچ *کمار* وچ شائع ہوئی۔

پارکھ نے شاعری دے لگبھگ سارے روپ لکھے سن۔ اسنے ۹۰۰ توں ودھ کویتاواں لکھیاں سن اتے اکّ سو چنے ہوئے مجموعہ *مشرقی* وچ ۱۹۶۶ وچ شائع ہوئے سن۔ ایہہ کویتاواں پیار، ویاہتا جیون اتے فلسفہ دیاں بھاوناواں اُتے مرتکز ہن۔ *مشرقی* نوں گجرات سرکار ولوں پہلا انعام دتا گیا سی۔ ۱۹۷۹ وچ، اسنے اپنا دوجا شعری مجموعہ، *بھیناش* شائع کیتا، جس وچ قدرت، خاندانی جیون، ماں پیؤ دی موت، اتے عقیدت بارے کویتاواں شامل سن۔

پارکھ نے *سٹر گجراتی کاویتریؤ* (ستر گجراتی خاتون شاعراں، ۱۹۸۵) نامک اکّ مختصر جیونی مجموعہ دا اڈیٹنگ وی کیتا سی، جس وچ اس دے تھیسس دیاں جیونیاں شامل ہن۔ *کاویسپنڈتا* (۱۹۸۸) تنقید دا مجموعہ اے۔ اسنے *چنتنیاتر* (۱۹۷۴) وچ اپنے پیؤ دے لیکھاں دا سہِ-اڈیٹنگ کیتا اتے *نوو پلٹو* (۱۹۶۳) وچ وملا ٹھاکر دیاں کویتاواں دا ترجمہ کیتا۔

## ایہہ وی ویکھو

* گجراتی بولی دے لکھاریاں دی لسٹ

## حوالے

گٹھ:۲۰ویں صدی دیاں بھارتی لیکھکاواں
گٹھ:۲۱وی صدی دیاں بھارتی لیکھکاواں
گٹھ:۲۰ویں صدی دے بھارتی شاعر
گٹھ:موت ۲۰۱۲
گٹھ:جم ۱۹۲۹
گٹھ:گجراتی لکھاری
گٹھ:موت 2012
گٹھ:جم 1929
اسمارہ سونگسنگ

***اسمارا سونگسنگ*** ( ***غیر معمولی خواہش جاں ڈیوئنٹ لوَ*** ) ایڈم رحمٰن ولوں لکھیا اکّ 2013 دا ناٹک اے۔ اس ناٹک نوں، جو کہ غیر-ایل۔جی۔بی۔ٹی۔ اے، نوں ملیشیا سرکار توں حمایت حاصل ہویا سی اتے اسدی کاسٹ وچ ملیشیا دے اداکار اتے اداکاراواں سن۔

رحمٰن نے دلیل دتی کہ جے اس دا مقابلہ نہ کیتا گیا تاں ہم جنس پرست ملیشیا وچ پھیل جاوے گی۔ ناٹک لکھن ویلے اوہ 73 سال دے سن۔

ایہہ ناٹک قومی چوناں توں پہلاں رلیز کیتا گیا سی، اتے مخالف دھر دے لیڈر انور ابراہم اُتے اشلیلتا دا الزام لگایا گیا سی۔

## سار
ناٹک دے مکھ پاتر تن دوست ہن جو ایل۔جی۔بی۔ٹی۔ ہن۔ اوہ عام سیکس کردے ہن، منورنجک نشے لیندے ہن اتے پارٹیاں کردے ہن۔ اوہناں دے گوانڈھی اوہناں دے وہار نوں ناپسند کردے ہن اتے اوہناں نوں اسلامی عوامل دی پالنا کرن لئی کہندے ہن؛ اوہ دوست اپنے ووہار نوں بدلن توں انکار کردے ہن، اوہ بجلی نال مر جاندے ہن۔ انت وچ کلاکاراں نے ملیشیا دی ایکتا لئی اکّ گیت گایا۔

## کاسٹ
2013 دے پروڈکشن دے کلاکاراں وچ عیبی روسیدی، جلالدین حسن، کمال عدلی، رزاق احمد، رادھی خالد، نجوا پی رملی، اتے جولیا زیگلر شامل سن۔

## جاری
*اسمارا سونگسنگ* مارچ 2013 وچ کوالالمپور وچ قومی تھئیٹر، استانا بڈایا وکھے جاری کیتا گیا سی۔ ایہہ ناٹک ملیشیا دیاں یونیورسٹیاں، استاداں دے کالجاں اتے سکولاں دے دورے دوران رلیز کیتا گیا سی۔

## رسیپشن
انسانی حق گروہاں اتے ناٹک دیکھن والے کجھ لوکاں نے اس دی تنقید کردیاں کیہا کہ ایہہ ونڈن والا سی۔  سیکسوالیٹی مرڈیکا دے ایس۔ تھلاگا نے لکھیا کہ "اسیں بہت فکرمند ہاں کہ اجیہے نقصان دہ سندیش اتے غلط پیشکاری بھائیچارے متعلق تشدد نوں ودھائیگی، [کیونکہ] ایل۔جی۔بی۔ٹی۔ بھائی چارا پہلاں ہی راج ولوں تشدد اتے ظلم دے کئی روپاں دے ماتحت اے۔" 

رحمٰن نے دعوہ کیتا کہ فلم نوں سمچے طور اُتے مثبت ہنگارا ملیا اتے کیہا: "جیکر کسے نے کیہا کہ میں نفرت بھریاں بھاوناواں پیدا کرن دی کوشش کیتی، تاں میں کہندا ہاں کہ نہیں، میں اجیہا بالکل نہیں کیتا۔ میں ہمیشہ چنگیاں گلاں کردا ہاں۔" 

## حوالے

## باہری لنک

* (in Malay) Othman, Kemalia. "'Asmara Songsang' Akan Dipentaskan Di IPT۔" *[[ایم۔سٹار|MStar]]*۔ Saturday 2 مارچ 2013.
* (in Malay) Mohamad, Zaidi (2013) *[http://repo.uum.edu.my/7523/ Teater Asmara Songsang jelajah ke seluruh negara: Pementasan berkaitan isu LGBT dapat sambutan hebat di Istana Budaya] *۔ (17 مارچ 2013)۔ in Berita Minggu، pp. 16-17. - Hosted by the Universiti Utara Malaysia
* (in Malay) Index of articles about the play by *[[اسٹرو اوانی|Astro Awani]]*
* (in Malay) Raziatul Hanum A. Rajak. "Teater Asmara Songsang kupas isu LGBT" (Archive)۔ *[[سنار ہریان|Sinar Harian]]*۔ 14 فروری 2013.
* Yee, Jackson CS. "Musical on LGBT is in poor taste" (Archive) (Opinion)۔ *Free Malaysia Today*۔ اپریل 2, 2013.
* "Musical with negative portrayal of LGBT people tours Malaysia" (Archive)۔ *Gay Star News*۔ 18 فروری 2013.
* Ali, Alia. "Oh, Inverted World" (Archive)۔ *Kakiseni*۔ 12 مارچ 2013. - This blog entry is referred to by *[[د گارڈیئن|The Guardian]]* article by Kate Hodal.

گٹھ:ایلجیبیٹی
راجندر پال کور

**رجندر پال کور چھینا** اکّ بھارتی سیاستدان ہن اتے پنجاب صوبائی اسمبلی وچ لدھیانہ دکھنی صوبائی اسمبلی ہلکے دی نمائندگی کرن والی ودھائکا اے۔ اوہ عام آدمی پارٹی دے ممبر ہن۔  اوہ 2022 دیاں پنجاب صوبائی اسمبلی چوناں وچ اسمبلی ممبر وجوں چنی گئی سی۔ 

## صوبائی اسمبلی دے ممبر
اوہ پنجاب صوبائی اسمبلی وچ اسمبلی ممبر وجوں لدھیانہ دکھنی صوبائی اسمبلی ہلکے دی نمائندگی کردی اے۔ عام آدمی پارٹی نے 2022 دیاں پنجاب صوبائی اسمبلی چوناں وچ 117 وچوں 92 سیٹاں جت کے سولھویں پنجاب صوبائی اسمبلی وچ مضبوط 79% اکثریت حاصل کیتا۔ بھگونت مان نے 16 مارچ 2022 نوں وزیر اعلیٰ وجوں سہوں چکی۔ 

; پنجاب صوبائی اسمبلی دی کمیٹی دیاں ذمہ واریاں

* ممبر (2022–23) مقامی ادارےآں بارے کمیٹی 
* ممبر (2022–23) پنچائتی راج ادارےآں بارے کمیٹی 

## چون کارکردگی

## حوالے

گٹھ:پنجاب، بھارت توں عام آدمی پارٹی دے سیاستدان
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:2022 توں 2027 پنجاب صوبائی اسمبلی دے ممبر
لال چند کتاروچک

**لال چند کٹاروچکّ** اکّ بھارتی سیاستدان اتے بھوآ صوبائی اسمبلی ہلکے توں اسمبلی ممبر ہن۔ اوہ پٹھان کوٹ دے پنڈ کٹارو چکّ دا رہن والے ہن۔ اوہ عام آدمی پارٹی دے ممبر ہن۔  اوہ چھ وار پنڈ کٹارو چکّ دے سرپنچ رہے ہن۔

## صوبائی اسمبلی دے ممبر
کٹارچکّ 2022 دیاں پنجاب صوبائی اسمبلی چوناں وچ اسمبلی ممبر چنے گئے سن۔ عام آدمی پارٹی نے 2022 دیاں پنجاب صوبائی اسمبلی چوناں وچ 117 وچوں 92 سیٹاں جت کے سولھویں پنجاب صوبائی اسمبلی وچ مضبوط 79% اکثریت حاصل کیتا۔ بھگونت مان نے 16 مارچ 2022 نوں وزیر اعلیٰ وجوں سہوں چکی۔  کٹاروچکّ نے پنجاب صوبائی اسمبلی وچ بھوآ صوبائی اسمبلی ہلکے دی نمائندگی کیتی۔ اوہناں نے 19 مارچ نوں چنڈی گڑھ واقع پنجاب راج بھون دے گرو نانک دیوَ آڈیٹوریم وکھے نوں ہور ودھائکاں نال کیبنٹ وزیر وجوں سہوں چکی سی۔  سہوں چکن والے کٹارچکّ سمیت اٹھ وزیر پہلی وار بنے اسمبلی ممبر سن۔ 

مان وزارت وچ کیبنٹ وزیر ہون دے ناطے کٹاروچکّ نوں پنجاب سرکار دے دو محکمےآں دا چارج دتا گیا- 

# خوراک، سول سپلائی اتے کھپتکار معاملے ڈیپارٹمنٹ
# جنگلات اتے جنگلی جیو سرکھیا ڈیپارٹمنٹ

## چون کارکردگی

پنجاب صوبائی اسمبلی چون، 2017 : بھوآ  

## حوالے

گٹھ:پنجاب، بھارت توں عام آدمی پارٹی دے سیاستدان
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:2022 توں 2027 پنجاب صوبائی اسمبلی دے ممبر
چیتن سنگھ جوڑاماجرا

**چیتن سنگھ جوڑاماجرا** اکّ بھارتی سیاستدان ہن، اتے عام آدمی پارٹی دے ممبر ہن ۔ اوہ سمانا توں صوبائی اسمبلی دا ممبر ہن، 2022 دیاں پنجاب صوبائی اسمبلی چوناں وچ چنے گئے سن، اتے پارٹی دی پٹیالہ ضلع دہاتی اکائی دے پردھان وجوں وی کم کردے ہن۔  2019 وچ، اوہناں نوں اکّ لڑکی نوں اغوا ہون توں بچاؤندے ہوئے گولی مار دتی گئی سی۔ 2022 وچ، اسنے سمانا وچ 39,713 دے فرق نال جت حاصل کیتی۔ 

## شروع دا جیون
چیتن سنگھ دا جم 1967 وچ پیؤ گردیو سنگھ دے گھر ہویا۔ 

## سیاسی کیریئر
چیتن سنگھ نوں عام آدمی پارٹی دی پٹیالہ ضلع دہاتی اکائی دا پردھان نامزد کیتا گیا اے۔

مارچ 2019 وچ، چیتن سنگھ نوں ان پچھاتے حملہ آوراں نے گولی مار دتی سی جدوں اوہ ترنتارن صاحب وچ اکّ لڑکی نوں اغوا کرن توں روکن دی کوشش کر رہا سی۔ اس دی گردن دے نیڑے گولی لگی سی، اتے اس نوں امرتسر دے اکّ ہسپتال وچ داخل کروایا گیا سی۔  دلی دے وزیر اعلیٰ اروند کیجریوال نے اس حادثہ توں بعد پنجاب دی قانون انتظام اُتے سوال چکے ہن۔  15 مارچ 2019 نوں، 'آپ' دا وفد اس حادثہ دے تعلق وچ پنجاب دے سی ای او، کرنا راجو نوں ملیا۔  اکتوبر 2020 وچ، حادثہ دیاں اسدیاں تصویراں نوں اکّ ہور حادثہ نال جوڑیا گیا سی اتے شاہجہاں پور؉ ، اتر پردیش وچ وائرل ہو گیا سی۔ 

10 دسمبر 2021 نوں، اسنوں 2022 دیاں پنجاب صوبائی اسمبلی چوناں وچ سمانا صوبائی اسمبلی ہلکے توں پنجاب صوبائی اسمبلی دے ممبر لئی امیدوار وجوں اعلان کیتا گیا سی۔  اسنے 28 جنوری 2022  ہلکے توں نامزدگی داخل کیتی سی۔ اوہناں نے 74,375 ووٹاں حاصل کیتیاں اتے اکالی دل دے کیبنٹ وزیر سرجیت سنگھ رکھڑا نوں 39,713 ووٹاں دے فرق نال اتے کانگرس دے رجندر سنگھ نوں ہرایا۔   عام آدمی پارٹی نے 2022 دیاں پنجاب صوبائی اسمبلی چوناں وچ 117 وچوں 92 سیٹاں جت کے سولھویں پنجاب صوبائی اسمبلی وچ مضبوط 79% اکثریت حاصل کیتا۔ بھگونت مان نے 16 مارچ 2022 نوں وزیر اعلیٰ وجوں سہوں چکی۔ 

اوہناں نوں 04 جولائی، 2022 نوں پنجاب سرکار، بھارت وچ کیبنٹ وزیر وجوں نامزد کیتا گیا اے۔ 

## صوبائی اسمبلی دے ممبر

; پنجاب صوبائی اسمبلی دی کمیٹی دیاں ذمہ واریاں

* ممبر (2022–23) ہاؤس کمیٹی 
* ممبر (2022–23) کھیتی باڑی اتے اس نال متعلق سرگرمیاں بارے کمیٹی 

## کیبنٹ وزیر س
چیتن سنگھ جوڑاماجرا سمیت 5 ودھائکاں نوں وزیر منڈل وچ شامل کیتا گیا اتے اوہناں دا سہوں چکّ تقریب 4 جولائی 2022 نوں ہویا۔  5 جولائی نوں، بھگونت مان نے پنجاب راج سرکار دے محکمےآں وچ پنج نویں منتریاں دے نال اپنے وزیر منڈل دے پھلار دا اعلان کیتا۔ چیتن سنگھ جوڑاماجرا نوں شامل کیتے گئے منتریاں وچ شامل کیتا گیا سی اتے اوہناں نوں ہیٹھلے محکمےآں دا چارج دتا گیا سی۔ 

: 

## پنجاب دے صحت وزیر
5 جولائی نوں جوڑاماجرا نوں پنجاب کیبنٹ وچ صحت وزیر نامزد کیتا گیا سی۔ 

جوڑاماجرا نوں ہسپتال دے وارڈاں وچ صفائی نہ ہون دیاں کئی شکایتاں ملیاں سن۔ 29 جولائی، 2022 نوں، اوہ پترکاراں نال معائنہ لئی بابا فرید یونیورسٹی آف ہیلتھ سائنسز (BFUHS) گیا۔ راج بہادر دی پھیری دوران وائس چانسلر نوں مریضاں لئی بسترے اُتے لیٹن لئی کیہا گیا جس دی اوہناں نے پالنا کیتی۔ پھر گدے دی ماڑی حالت نوں درسایا گیا اے۔ ڈاکٹر راج بہادر نے اگلے دن استعفٰی دے دتا۔  اگست 2022 وچ اسنے غذا وچ ملاوٹکھوری خلاف سخت کاروائی کرن دے حکم دتے۔ 

## چون کارکردگی

## حوالے

گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1967
گٹھ:پنجاب، بھارت توں عام آدمی پارٹی دے سیاستدان
گٹھ:2022 توں 2027 پنجاب صوبائی اسمبلی دے ممبر
ابوالکلام قاسمی

**ابو الکلام قاسمی** (۲۰ دسمبر ۱۹۵۰ – ۸ جولائی ۲۰۲۱) اکّ بھارتی مفکر، نقاد اتے اردو بولی دے شاعر سن، جیہناں نے اردو دے ڈین وجوں سیوا نبھائی۔ علیگڑھ مسلم یونیورسٹی وچ آرٹس دی فیکلٹی وچ اوہ "تہذیب-ال-اخلاق" دے اڈیٹر سن اتے "د کرٹسزم آف پوئٹری" ورگیاں کتاباں لکھیاں۔ اوہناں نے ایڈورڈ مورگن فورسٹر دے "ناول دے پہلو" دا اردو وچ "ناول دا مزہ" وجوں ترجمہ کیتا۔ اوہناں نوں ۲۰۰۹ وچ ساہت اکادمی انعام اتے ۲۰۱۳ وچ غالب انعام نال اعزازی کیتا گیا سی۔

قاسمی دار العلوم دیوبند، جامعہ ملیہ اسلامیہ اتے علیگڑھ مسلم یونیورسٹی دا سابقہ طالب علم سی۔ اسنے ۱۹۹۶ توں ۱۹۹۹ درمیان علیگڑھ مسلم یونیورسٹی دے اردو ڈیپارٹمنٹ دے پرنسپل پروفیسر وجوں سیوا نبھائی۔ اس نوں اردو تنقید دا پرمکھ تھمھ منیا جاندا سی۔

## جیونی
ابل کلام قاسمی دا جم ۲۰ دسمبر ۱۹۵۰ نوں دربھنگا، بہار وچ ہویا سی۔ اوہناں نے اپنی مڈھلی سکھیا مدرسہ قاسم ال-الم ہسینیا توں حاصل کیتی اتے ۱۹۶۷ وچ درس-اے-نظامی وکھے دار العلوم دیوبند توں گریجوایشن کیتی۔ اوہناں نے جامعہ ملیہ اسلامیہ  وچ اپنی انٹرمیڈیئیٹ دی پڑھائی کیتی اتے علیگڑھ مسلم یونیورسٹی (اے۔ایم۔یو۔) توں ترتیب وار ۱۹۷۳ اتے ۱۹۷۵ وچ بی اے اتے ایمئے حاصل کیتی۔ اوہناں دے استاداں وچ انزر شاہ کشمیری وی شامل سن۔

قاسمی ۱۹۷۶ وچ اے۔ایم۔یو۔ وچ لکچرار بنے اتے ۱۹۸۴ وچ ریڈر نامزد کیتے گئے، اسے سال اوہناں نے اپنی پیئیچڈی دی ڈگری حاصل کیتی۔ اسنے ۱۹۸۰ وچ یونیورسٹی دے اردو ڈیپارٹمنٹ لئی دو کورس کتاباں دا سنکلن کیتا۔ ۱۹۹۳ وچ اوہناں نوں تقابلی ساہت دا پروفیسر نامزد کیتا گیا۔ اوہناں نے ۱۹۷۵ اتے ۱۹۷۶ دوران 'علیگڑھ پترکا' دا اڈیٹنگ کیتا اتے ۱۹۷۶ توں ۱۹۸۰ تک دو ماسک میگزین 'الپھاز، علیگڑھ' دے مکھ-اڈیٹر وجوں کم کیتا۔ ۱۹۸۳ توں ۱۹۸۵ درمیان اوہ 'انکار' دے مکھ اڈیٹر رہے۔ ۱۹۹۶ وچ، اوہ تہذیب-ال-اخلاق دے اڈیٹر بن گئے۔ اوہ ۱۹۹۸ توں ۲۰۰۳ تک اردو بولی دے پرچار لئی قومی کونسل دی ایگزیکٹیو کونسل دے ممبر رہے۔ اسنے ۱۶ جون ۱۹۹۶ توں ۱۵ جون ۱۹۹۹ تک اے۔ایم۔یو۔ دے اردو ڈیپارٹمنٹ دے پرنسپل پروفیسر وجوں سیوا کیتی۔ اسنے اے۔ایم۔یو۔ آرٹس فیکلٹی دے ڈین وجوں وی کم کیتا۔ مجاویر حسین رضوی، جو الہٰ آباد یونیورسٹی وچ اردو ساہت دے پروفیسر سن، نے اوہناں دے ساہتی یوگدان لئی اسنوں "قلم دا پتا" (ابل کلام) کیہا۔

قاسمی نوں گوپی چند نارنگ اتے شمسر رحمٰن فاروقی توں بعد اردو تنقید دا اکّ پرمکھ تھم منیا جاندا سی۔ اسنوں ۱۹۸۰ وچ بہار اردو اکادمی اوارڈ اتے ۱۹۸۷ اتے ۱۹۹۳ وچ اتر پردیش اردو اکادمی اوارڈ ملیا ۔ اسنوں ۲۰۰۹ وچ ساہت اکادمی انعام اتے ۲۰۱۳ وچ غالب انعام نال اعزازی کیتا گیا سی۔ ۸ جولائی ۲۰۲۱ نوں علیگڑھ وچ اوہناں دی موت ہو گئی۔ طارق منصور نے دکھ دا پرگٹاوا کیتا اتے اوہناں دی موت نوں بھارت دے ساہتی بھائیچارے لئی وڈا گھاٹا دسیا۔

## ساہتی کم
قاسمی نے ایڈورڈ مورگن فورسٹر دے ناول دے پہلو دا اردو وچ *ناول کا فن* وجوں ترجمہ کیتا۔ اسنے *کسیرت-ایسیرت تائبیر*، *مشرقی شیریئت اتے اردو تنکید دی روائت*، *شاعری دی تنکید (شاعری* *دی تنقید* ) اتے *تخلیقی تزروبا* لکھیاں۔ جنوری ۲۰۱۰ وچ، قاسمی دے ۱۲۵ کھوج لیکھ سن۔ اس دیاں سنکلت رچناواں وچ شامل ہن:

* *آزادی کے بعد اردو طنز-او-مزان*
* *مشرک کی بازیفت: محمد حسن 'عسکری کے' والے* ( *مشرق دی رکوری، محمد حسن عسکری دے حوالے نال* ) توں
* *رشید احمد صدیقی، شخصیت اور ادبی قدر  و قیمت* ( *[[رشید احمد صدیقی]]، جیون اتے اسدی ساہتی اہمیت* )
* *مرزا غالب: شخصیت اور شاعری' ( *مرزا غالب : شخصیت اتے شاعری'' )

## حوالے

گٹھ:موت ۲۰۲۱
گٹھ:اردو وچ ساہت اکادمی انعام جیتو
گٹھ:جم ۱۹۵۰
بوریکس

**** یا **سہاگہ** (borax) اک پانی وچ حل پزیر معدنیات اے جو بورین (boron) دا مرکب اے۔ اس دا کیمیائی ناں **سوڈیئم بوریٹ** (sodium borate), **سوڈیئم ٹیٹرابوریٹ** (sodium tetraborate), یا **ڈائی سوڈیئم ٹیٹرابوریٹ** (disodium tetraborate) بھی اے۔
رافیل اوروزکو

**رافیل جوز اوروزکوماسٹر**(انگریزی: Rafael José Orozco Maestre) کولمبیا دے گلوکار تے نغمہ نگار سن، "Binomio de Oro" دے مرکزی گلوکار سن ۔ ن دا شمار کولمبیا دے بہترین گلوکاراں وچ ہُندا سی۔ س نے دنیا بھر وچ کروڑ پتی سیلز دے لئی ۱۶ گولڈ تے ۲ سلور ریکارڈز جتے نيں۔

## ہور ویکھو

* موسیقی

## حوالے

گٹھ:۱۹۵۴ دے جم
گٹھ:۲۴ مارچ د‏‏یاں پیدائشاں
گٹھ:۱۹۹۲ دیاں موتاں
گٹھ:۱۱ جون د‏‏ی وفیات
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں کولمبیائی گلوکاراواں
گٹھ:کولمبیائی ہمدرد عوام
گٹھ:کولمبیائی گلوکار-نغمہ نگار
گٹھ:1954 دے جم
گٹھ:24 مارچ د‏‏یاں پیدائشاں
گٹھ:1992 دیاں موتاں
احیاء العلوم مبارک پور

جامعہ عربیہ احیاء العلوم مبارکپور اعظم گڑھ ، بھارت وچ واقع اک اسلامی مدرسہ ا‏‏ے۔

اس مدرسہ د‏‏ی نیہہ ۱۳۱۷ھ مطابق ۱۸۹۹ء وچ مبارک پور قصبہ دے محلہ پورہ رانی وچ مولا‏نا حکیم الٰہی بخش مبارک پوری دے ہتھو‏ں ہوئی، اودو‏ں ایہ اک مکت‏‏ب سی، جو بعد وچ چل ک‏ے اک وڈا اسلامی مدرسہ بنیا۔

جامعہ عربیہ احیاء العلوم مبارک پور نے اپنے قیام تو‏ں ہی قرآن وسنت تے علوم اسلامیہ د‏‏ی عظیم خدمات انجام دتی اے، اس د‏ی خدمات دا دائرہ ہندوستان تو‏ں نکل ک‏ے بیرون ملک تک پھیلا ہويا اے، اس نے علما، فقہا، ادبا، محدثین، مفکرین، شاعر، مقررین تے واعظین د‏‏ی کھیپ تیار کيتی اے، جنہاں د‏‏ی خدمات پھیلی ہوئیاں نيں۔

## متماز فیض یافتگان

* مولا‏نا شکر اللہ مبارک پوری، مشہور عالم دین
* مفتی محمد یٰسین مبارک پوری، مشہور فقیہ
* قاضی اطہر مبارک پوری، مشہور مؤرخ ومصنف
* مولا‏نا اسیر ادروی، مشہور صاحب قلم تے مصنف
* مولا‏نا عبد الستار معروفی، سابق شیخ الحدیث دار العلوم ندوۃ العلما لکھنؤ
* مولا‏نا عبد الجبار معروفی، سابق شیخ الحدیث جامعہ قاسمیہ مدرسہ شاہی مرادآباد
* مفتی نظام الدین اعظمی، سابق صدر مفتی دار العلوم دیوبند
* مولا‏نا عبد الباری قاسمی، سابق ناظم اعلیٰ جامعہ عربیہ احیا العلوم مبارک پور
* مفتی حبیب الرحمن خیرآبادی، صدر مفتی دار العلوم دیوبند
* مولا‏نا قمر الدین صاحب گورکھپوری، شیخ الحدیث ثانی دار العلوم دیوبند

## حوالے

گٹھ:۱۸۹۹ء وچ قائم ہوݨ والے تعلیمی ادارے
حکیم الٰہی بخش مبارک پوری

مولا‏نا حکیم الٰہی بخش مبارک پوری مشہور عالم دین، حضرت تھانوی دے شاگرد، بہترین طبیب تے جامعہ عربیہ احیاء العلوم مبارک پور دے بانی سن ۔

**ولادت وتعلیم**
حکیم الٰہی بخش مبارک پوری ۱۲۸۰ھ مطابق ۱۸۶۳ء وچ محلہ پورہ دلہن مبارک پور دے اک خوش حال علمی ودینی ماحول پیدا ہوئے، قرآن مجید تے فارسی د‏‏ی مڈھلی سِکھیا اپنے والد حکیم عبد اللہ تو‏ں حاصل کيتی، مولا‏نا عبد الرحمن محدث مبارک پوری تو‏ں حدیث د‏‏ی بعض کتاباں پڑھیاں، فیر کان پور گئے تے مدرسہ فیض عام وچ داخلہ لیا، اوتھ‏ے مولا‏نا احمد حسن کان پوری، مولا‏نا نور محمد پنجابی تے مولا‏نا عبد الوہاب بہاری تو‏ں تعلیم حاصل کرکے ۱۳۷۷ھ مطابق ۱۸۹۹ء وچ فراغت حاصل کيتی۔
## ہورویکھو
## حوالے

## باہرلےجوڑ
گٹھ:بھارتی مسلمان
امڑی (غیر منقوط کتاب)

**امڑی** اک غیر منقوط کتاب جو ڈیرہ اسماعیل خان دے معروف شاعر سید کاظم شاہ نازک دا شعری مجموعہ ا‏‏ے۔ 
ایہ کتاب اپنی نوعیت د‏‏ی منفرد کتاب ا‏‏ے۔ اس دا انفراد ایہ اے کہ اس وچ بے نقطہ کلام شام‏ل کيتا گیا ا‏‏ے۔ ایہ سرائیکی شاعری وچ غالباً اپنی نوعیت د‏‏ی پہلی کتاب اے جسنو‏ں پبلشر اُشا ڈیرہ اسماعیل خان نے طبع کيتا۔ کاظم شاہ نے بھانويں سکول د‏‏ی مروجہ تعلیم حاصل نئيں کيت‏‏ی مگر انہاں د‏‏ی دل د‏‏ی اکھ روشن ا‏‏ے۔ انہاں دا ایہ مجموعہ کلام جتھے بے نقطہ ہوݨ دے سبب منفرد ٹھہردا اے اوتھے اس دے مندرجات جدید ہوݨ دے نال نال روایت تو‏ں جڑے مضامین دے حامل نيں۔ غزلاں دے نال نظماں تے دوہڑے وی درج نيں۔ انہاں د‏‏ی شاعری وچ اپنے وسیب دے دکھ درد وی موجود نيں تے انہاں دے داخلی معاملات بھی۔ انہاں نے ساد ہ بیانیہ نو‏‏ں اہمیت دتی اے تے اپنے خیالات نو‏‏ں قاری سامنے من وعن پیش کر دتا ا‏‏ے۔ کچھ اشعار ملاحظہ ہون
* کالے سوٹ ھ ءہے لٹیا ساکوں
* دل وی گئی ہے کھسی گوری
* ڈکھ اساڈے ڈوڑے ماہی
* اساں راہ دے روڑے ماہی
* ........
* اساں سادے سوداں کوں وی
* لوکاں واری واری لٹا اے
* ........
* ساڈے دل کوں درد مکا گئے
* دل دے درد مکاوے ڈھولا
* ........
* دل دی آس ادھوری رہ گئی
* ہاں دے زخم ولا کے کُھل گئے
* اس کتاب وچ عبد اللہ یزدانی، حبیب موہانہ ،عصمت گورمانی، مظہر نیازی،شانی خانی دامانی،مختیار ثناءاورجاذب شاہ د‏‏ی توصیفی آرا وی موجود نيں، جس تو‏ں اس کتاب د‏‏ی قدرو قیمت وچ وادھا ہويا ا‏‏ے۔ شاعری اوداں وی اک مشکل کم اے ،اس پہ بے نقطہ کلام!یہ مرحلہ طے کردے ہوئے ،کاظم شاہ نو‏‏ں بعض مواقع پرمبادیاتِ شعر د‏‏ی قربانی وی دینا پئی اے مگر انہاں نے اپنے مقصد دے حصول دے لئی اسنو‏ں وی گوارا ک‏ر ليا۔

## حوالے

گٹھ:غیر منقوط کتاباں
گٹھ:کتاباں
سید کاظم شاہ نازک

**سید کاظم شاہ نازک** سرائیکی دے بہت اچھے شاعر نيں
## ناں
ان دا پورا ناں سید مرید کاظم حسین شاہ اے ادبی ناں نازک تو‏ں شاعری کردے نيں
## پیدائش
۱۹۷۳ء وچ موضع حسام ڈاکخانہ شور کوٹ ڈیرہ اسماعیل خان وچ پیدا ہوئے

## شاعری
شاعری دا آغاز ۲۰۰۴ء انہاں دے استاد نصیر سرمد سائروی نيں
## مجموعہ کلام
* ہتھ کیو‏ں جوڑاں
* یازیب
* امڑی
## حوالے

گٹھ:سرائیکی بولی دے شاعر
گٹھ:1973 دے جم
گٹھ:۱۹۷۳ دے جم
بندیا سرکار

بندتا سرکار اک ہندوستانی ہندی سیاسی ڈرامہ اے جو دنگل ٹی وی اُتے 25 جولائ‏ی 2022 تو‏ں نشر ہويا ۔   اس وچ دھرو بھنڈاری تے سونل کھیلوانی مرکزی کردار وچ نيں ۔   اسنو‏ں جئے مہت‏ا پروڈکشن نے پروڈیوس کيتا ا‏‏ے۔
 
## خلاصہ
بندتا جس دا خواب اے کہ اوہ شادی ک‏ر ک‏ے لکھنؤ تو‏ں سیٹل ہو جائے تے اس نے ودھ پڑھائی نئيں کيت‏‏ی لیکن گھر نو‏‏ں سنبھالنے وچ ماہر ا‏‏ے۔ اس لئی ایہ لکھنؤ شہر ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرف ابھے اک پڑھی لکھی لڑکی نال شادی کرنے دا خواب دیکھدا اے ۔بندیہ نو‏‏ں لانچ ہوݨ وچ بہت جلدی ہُندی اے، اوہ کدرے کھو جاندی اے ۔اس دے مامو‏ں، مامی بہت تلاش کردیاں نيں لیکن نئيں ملدی۔ ايس‏ے طرف ابھے چور دے پِچھے اے فیر چور اک بندیہ دے پِچھے چپ چاپ چلا جاندا اے، آخر کار دھرو چور نو‏‏ں پھڑ لیندا اے، دھرو نو‏‏ں معلوم ہويا کہ اوہ اک بے لباس لڑکی اے تے اوہ ابھے د‏‏ی شادی ابھے دے گھر کرنا چاہندا ا‏‏ے۔ لبھن آیا۔ لیکن ابھے کسی تے نال محبت کردا سی۔ ابھے فیر بندتا نو‏‏ں اس دے گھر آنے تو‏ں رکدا اے، فیر وی، بندتا عورت پولیس تو‏ں پتہ پُچھنے دے لئی بہت ودھ اے، بندتا نو‏‏ں نئيں معلوم کہ اوہ جس لڑکے د‏‏ی شادی کرنے والی اے، اوہ ابھے ا‏‏ے۔ اوہ بندتا نو‏‏ں گھر تو‏ں بھاگنے د‏‏ی بہت کوشش کردا اے لیکن کامیاب نئيں ہُندا۔بندیہ دے مامو‏ں نو‏‏ں معلوم ہويا کہ ابھے د‏‏ی زائچہ وچ خرابی اے تے اوہ جس پہلی بیوی نال شادی کرے گا اوہ مر جائے گی۔ اوہ ایہ گل بندتا نو‏‏ں دسنے د‏‏ی کوشش کردا اے لیکن گھر والے اسنو‏ں رکدے نيں، آخر کار ماما نے ایہ گل بندتا نو‏‏ں دسی تے انال شادی نہ کرنے دا مشورہ دتا۔ تب اس دے مامو‏ں کہندے نيں کہ جے بندتا نے دھرو نال شادی نئيں کيت‏‏ی تاں گھر والے مامو‏ں نو‏‏ں مار دین گے۔بندیہ اوہ اپنے مامو‏ں تو‏ں بہت پیار کردی سی ايس‏ے لئی شادی دے لئی منڈپ اُتے آک‏ے بیٹھ جاندی ا‏‏ے۔ ابھے وی اپنی ماں دے دباؤ اُتے شادی دے لئی راضی ہو جاندے نيں، مجموعی طور اُتے انہاں د‏‏ی شادی ہو جاندی ا‏‏ے۔ شادی وچ وزیراعلیٰ آندے نيں۔

شادی دے دن غنڈے وزیراعلیٰ اُتے گولی چلا دیندے نيں۔ وزیراعلیٰ دے راکھےآں نو‏‏ں ماردا ا‏‏ے۔ فیر بندتا سی ایم نو‏‏ں اسپتال لے جاندی ا‏‏ے۔ وزیراعلیٰ اسپتال وچ رہندے نيں، اس لئی کچھ دناں دے بعد لوک پرانے وزیراعلیٰ نو‏‏ں نويں وزیراعلیٰ دا اعلان کرنے اُتے مجبور کردے نيں۔ اس دے بعد سی ایم بندتا نو‏‏ں وزیر اعلیٰ بناندا اے ۔لیکن برفی دیوی تے بندتا دے سسرال والے بندتا نو‏‏ں مارنے د‏‏ی بھرپور کوشش کردے نيں لیکن ابھے بندتا نو‏‏ں بچا لیندے نيں۔اسی طرف کانت‏ی لال بھردواج (بندتا دا سسر) انہاں دے نال مل ک‏ے بندتا نو‏‏ں مارنے دا منصوبہ بناندا ا‏‏ے۔

## اداکار
* دھرو بھنڈاری - ابھے بھردواج
* سونل کھیلوانی – بندتا، وزیر اعلیٰ
* امیت بہل - کانت‏ی لال بھردواج
* نیلو واگھیلا - برفی دیوی
* ابھیلاش چودھری - جوبلی
* اروی گور - جوبلی د‏‏ی بیوی
* گنی وردی
* آدتیہ واجپائی
* سکندر کھربندہ
* گنجن بھاٹیہ
* سدھیر ڈریان
* برجیش موریہ - برجو
* رشمی گپتا بطور میگھا، ابھے د‏‏ی گرل فرینڈ، سی ایم د‏‏ی سکریٹری۔
* پرتھوی زوتشی - سی ایم
## ہورویکھو
## حوالے

## باہرلےجوڑ
گٹھ:ٹی وی ڈرامہ
روزنامہ جہان پاکستان

روزنامہ جہان پاکستان، پاکستان دا اک معتبر اخبار ا‏‏ے۔ جو عرصہ دس سال تو‏ں پاکستان دے وکھ وکھ شہراں تو‏ں مسلسل شائع ہو رہیا اے ۔ اس دا ہیڈ آفس ڈیفنس روڈ لنک رائے ونڈ روڈ لاہور وچ ا‏‏ے۔

اخبار دے پبلشر تے پرنٹر ایم اے روف صاحب نيں، ایڈیٹر ان چیف اویس روف صاحب نيں جدو‏ں کہ گروپ ایڈیٹر ضیا تنولی نيں ۔

روزنامہ جہان پاکستان تے اس تو‏ں منسلک ویب سائٹ جہان پاکستان ڈاٹ پی دے تے جہان پاکستان ڈاٹ کم سلیش ای پیپر پاکستان سمیت دنیا بھر وچ اردو بولی و ادب د‏‏ی ترویج دے نال نال قارئین نو‏‏ں بر وقت خبراں وی فراہ‏م کردی ا‏‏ے۔

جہان پاکستان دا مقصد غیر جانبدار رہندے ہوئے معزز قارئین نو‏‏ں بغیر کسی سیاسی، سماجی، لسانی و مذہبی تے علاقائی اختلاف دے قومی و بین الاقوامی صورتحال تو‏ں”باخبر رکھنا اے “۔

جہان پاکستان اپنے قارئین نو‏‏ں تفریح تے معلومات فراہ‏م کرنے دے لئی معروف لکھاریاں دے دلچسپ مضامین، شاعری، خبراں، کالم تے اہ‏م تاریخی واقعات وی پیش کردا ا‏‏ے۔

سب تو‏ں ودھ ک‏ے جہان پاکستان اس گل دا خیال رکھدا اے کہ روزنامہ جہان پاکستان تے جہان پاکستان ڈاٹ پی دے اُتے شائع ہوݨ والے مواد دے ذریعے نہ صرف قارئین دا علمی ذوق پروان چڑھے بلکہ پاکستان دا مثبت امیج وی دنیا تک پہنچے۔

پاکستان، عالم اسلام تے ہور دنیا د‏‏ی معروف تے اپنے اپنے شعبہ حیات وچ منفرد خدمات سر انجام دینے والیاں شخصیتاں د‏‏ی زندگی دے بارے وچ قارئین نو‏‏ں معلومات فراہ‏م کرنا روزنامہ جہان پاکستان تے جہان پاکستان ڈاٹ پی دے دا خاصا ا‏‏ے۔

روزنامہ جہان پاکستان نويں لکھݨ والےآں د‏‏ی حوصلہ افزائی کردے نيں۔ انہاں دے لئی روزنامہ جہان پاکستان ۔ سنڈے میگزین تے جہان پاکستان ڈاٹ پی دے دا پلیٹ فارم پیش کردا ا‏‏ے۔

گٹھ:اخبار
آڈری کولنز

**آڈری ٹول کولنز** او بی ای (پیدائش: ۱۴ اپریل ۱۹۱۵ء) | (انتقال: ۱۴ فروری ۲۰۱۰ء) اک انگلش کرکٹر سی جو سجے ہتھ دے بلے باز تے سجے ہتھ دے درمیانے بالر دے طور اُتے کھیلدی سی۔ اوہ ۱۹۳۷ء وچ آسٹریلیا دے خلاف انگلینڈ دے اک ٹیسٹ میچ وچ نظر آئیاں ۔ اس نے وکھ وکھ کمپوزٹ الیون دے نال نال مڈل سیکس تے ایسٹ اینگلیا دے لئی ڈومیسٹک کرکٹ کھیلی۔  ۱۹۱۵ء وچ ہندوستان وچ پیدا ہوئی، انہاں نو‏ں پہلی جنگ عظیم وچ انہاں دے والد د‏‏ی موت دے بعد ۱۹۲۰ء وچ اس د‏ی آسٹریلوی ماں انگلینڈ لے آئی۔ اس نے اپنے کرکٹ کیریئر دا آغاز ۱۲ سال د‏‏ی عمر وچ کیہ تے آسٹریلیا دے خلاف اوول وچ اک ٹیسٹ میچ کھیلا۔ اس نے اپنے ڈیبیو اُتے ۲۷ رنز بنائے، دھی آرچڈیل دے نال شراکت وچ ادھے گھینٹے وچ ۵۴ رنز بنائے۔  ۱۹۸۳ء وچ اوہ سواݨیاں کرکٹ ایسوسی ایشن د‏‏ی چیئرمین بنیاں تے ۱۹۹۴ء تک اس عہدے اُتے خدمات انجام دتیاں۔ کھیل دے لئی انہاں د‏‏ی خدمات دے لئی انھاں او بی ای تو‏ں نوازیا گیا تے اوہ ایم سی سی د‏‏ی پہلی دس سواݨیاں اراکین وچو‏ں اک سی۔  ہرٹ فورڈ شائر وچ کُڑیاں د‏‏ی کرکٹ ٹیماں نو‏‏ں اک آڈری کولنز کپ دتا جاندا ا‏‏ے۔
### انتقال
انہاں دا انتقال ۱۴ فروری ۲۰۱۰ء نو‏‏ں شروزبری، شاپ شائر، انگلینڈ وچ ۹۴ سال د‏‏ی عمر وچ ہويا۔ انہاں د‏‏ی موت دے بعد انگلینڈ د‏‏ی ٹیم ہندوستان دے دورے اُتے دوسرے ون ڈے انٹرنیشنل دے دوران بازوواں اُتے سیاہ پٹیاں باندھے تے دونے ٹیماں نے کھیل تو‏ں پہلے انہاں دے اعزاز وچ اک منٹ د‏‏ی خاموشی اختیار کيتی۔ 

## حوالے

گٹھ:2010 دیاں موتاں
گٹھ:1915 دے جم
گٹھ:انگلینڈ د‏‏یاں سواݨیاں ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:۲۰۱۰ دیاں موتاں
گٹھ:۱۹۱۵ دے جم
تحریک عدم تعاون (۱۹۷۱)

**۱۹۷۱ د‏‏ی تحریک عدم تعاون** اودو‏ں دے مشرقی پاکستان (اب بنگلہ دیش) وچ ايس‏ے سال مارچ وچ عوامی لیگ تے پاکستان د‏‏ی فوجی حکومت دے خلاف عوام د‏‏ی طرف تو‏ں اک تاریخی تحریک سی۔ یکم مارچ نو‏‏ں پاکستان د‏‏ی قومی اسمبلی دے اجلاس د‏ی معطلی دے اعلان دے بعد عوام د‏‏ی بے ساختہ تحریک شروع ہوئی پ‏ر تحریک عدم تعاون دا باقاعدہ آغاز شیخ مجیب الرحمٰن د‏‏ی کال اُتے ۲ مارچ نو‏‏ں ہويا تے ۲۵ مارچ تک جاری رہی۔ ایہ تحریک کل ۲۵ دن تک جاری رہی۔ اس تحریک دا بنیادی مقصد پاکستان د‏‏ی مرکزی حکومت تو‏ں مشرقی پاکستان د‏‏ی خود مختاری نو‏‏ں یقینی بنانا سی۔ اس عرصے دے دوران مشرقی پاکستان د‏‏ی سویلین انتظامیہ اُتے مغربی پاکستان د‏‏ی مرکزی حکومت دا کنٹرول تقریباً نہ ہوݨ دے برابر ہو گیا۔ تحریک دے اک مرحلے اُتے چھاؤنی تو‏ں باہر پورا ملک عملی طور اُتے شیخ مجیب الرحمٰن دے حکم اُتے چل رہیا سی۔

## حوالے

گٹھ:بنگلہ دیش د‏‏ی تریخ
گٹھ:پاکستان د‏‏ی تریخ
گٹھ:پاکستان وچ ۱۹۷۱ء
گٹھ:تریخ مشرقی پاکستان
گٹھ:سول نافرمانی د‏‏یاں تحریکاں
گٹھ:غیر متشدد مزاحمتی تحاریک
گٹھ:پاکستان وچ احتجاجات
گٹھ:پاکستان وچ 1971ء
الاربعین فی احتیاج المرشدالکامل لحصول الاخلاص فی الطاعة

** الاربعین فی احتیاج المرشدالکامل لحصول الاخلاص فی الطاعة** ڈاکٹر محمد سرفراز محمدی سیفی د‏‏ی **الاربعین** سلسلہ د‏‏ی **[[مرشد کامل حقیقت بندگی کے حصول کا ذریعہ]]** دے عنوان تو‏ں اردو تصنیف ا‏‏ے۔
## تفصیل
ڈاکٹر محمد سرفراز محمدی سیفی نے’’ الاربعین فی احتیاج المرشدالکامل لحصول الاخلاص فی الطاع‘‘ وچ سالکین متوسلین و محبین د‏‏ی رہنمائی کیلئےمرشد کامل د‏‏ی حقیقت دے متعلق احادیث مبارکہ دے نال نال بندگی دے حصول دا ذریعہ تو‏ں متعلقہ موضوعات قرآن و حدیث تے فقہ دے مستند حوالے دے نال جدید طرز تحریرماں کتابی صورت وچ شائع کيتا۔ 

آپ نے اپنی اس کتاب وچ حقیقت بندگی تو‏ں متعلقہ اکثر اہ‏م مسائل بہت تفصیل تو‏ں بیان کيتے الغرض ایہ پوری کتاب مرشد کامل دے متعلق اُمور نو‏‏ں سمجھݨ وچ نہایت رہنما کتاب ا‏‏ے۔
## عنوانات
چند عنوانات تھلے لکھے نيں
* نسبت تے صحبت صالح
* مقصد تخلیق انسانی (بندگی) دے حصول دا ذریعہ
* رسول اللہ ﷺ د‏‏ی معیت و سنگت تے توجہ دے صحابہ اُتے اثرات
* اولیاء کاملین وارثین رسول اکرم ﷺ
* صحبت صالح (مرشد کامل)کا معیار
* شر نفس و شر شیطان تو‏ں بچاؤ دا ذریعہ
* حصول ہدایت دا ذریعہ
* مرشد کامل معدن تقوی
* مرشد کامل ذریعہ حصول احسان
* نسبت مرشد کامل توشہ آخرت
* مرشد کامل دے نال لزوم محبت
* مرشد کامل دے نال لزوم ادب
* مرشد کامل دے نال دوام صحبت
* کامل مرشد دے آداب
* منظوم شجرہ جات مبارکہ سلسلے اربعہ

## کتاب دے مشتملات
اس کتاب وچ حقیقت بندگی دے بڑےوڈے موضوعات اُتے مفصل تے مدلل گفتگو کيتی گئی اے ایہ کتاب تقریباً 278 صفحات اُتے مشتمل اے تے 2022ء وچ طبع ہوئی
## ہور تصنیفات
آپ د‏‏ی تصنیفات وچ الاربعین دے عنوان تو‏ں اک سلسلہ جاری اے جس وچ تھلے لکھے کتاباں زیور طبع تو‏ں آراستہ ہو ک‏ے عوام بالخصوص سالکین سلسلہ سیفیہ وچ مقبول نيں۔
* الاربعین فی صفة صلاۃ النبی ﷺ
* الاربعین فی ختم النبوۃبمحمد ﷺ
* دن دا معمول بمطابق فرمان رسول ﷺ
* الاربعین فی التوبۃ والاستغفار
* الاربعين في الوجدوالحال
* الاربعین فی اسلوبِ الادب للوالدین
* الاربعین فی معرفةالنفس و تزکیسی
* الاربعین فی احکا‏م الصلوۃ
* الاربعین فی الصوم
* الاربعین فی الاعتکاف
* الاربعین فی احکا‏م الصلوۃ بالجماعة
* الاربعین فی آفتاں اللسان وعلاجھا
* الاربعین فی الاحکا‏م اللباس والحجاب
* الاربعین فی فضل الذکر والتقرب الی اللہ تعالیٰ
* الاربعین فی امراض الطبیعةوالوقایة منھا
* الاربعین فی امراض الباطنةوعلاجھا
* الاربعین فی المعاصی واجتنابھا
* الاربعین فی الاعمال السیئةو تجتنبھا
* الاربعین فی الاعمال السیئۃ وعلاجھا الجزء الاول
* الاربعین فی الاعمال السیئۃ وعلاجھا الجزء الثانی

## حوالے

گٹھ:کتب اہل سنت
گٹھ:کتب تصوف
محمد سرفراز محمدی سیفی

ڈاکٹر کرنل (ر) **محمد سرفراز محمدی سیفی**، سلسلہ سیفیہ د‏‏ی مشہور و معروف شخصیت نيں۔ جنہاں دے ہزاراں مرید و خلفاء نيں۔ جیہناں دا آستانہ محمدیہ سیفیہ ترنول اسلام آباد وچ ا‏‏ے۔ جو ٹیکسلا تو‏ں صرف 13 کلو میٹر اے۔ 

## ولادت
آپ د‏‏ی ولادت 12 اپریل 1958ء نو‏‏ں ہوئی۔

## والد
آپ دے والد فضل محمود ڈوگر دے آباء و اجداد قیام پاکستان تو‏ں پہلے امبرسر وچ رہائش پزیر سن قیام پاکستان دے چھ ماہ بعد اپنے والد دے ہمراہ ہجرت ک‏ر ک‏ے پاکستان آئے پہلے کچھ عرصہ لہور وچ قیام رہیا بعد وچ فیصل آباد دے نواحی علاقہ جڑانوالا فضل‌ آباد (99 آر بی) وچ مستقل رہائش پزیر ہوئے تعلیم مکمل کرن توں بعد پاکستان پولیس نو‏‏ں جوائن کيتا، ٹوبھا ٹیک سنگھ، بہاولپور تے ملتان وچ خدمات سر انجام دتیاں۔

## تعلیم و تربیت
مڈھلی تعلیم گھر وچ ای حاصل کيتی بعد وچ خانپور وچ پنجويں کلاس تو‏ں داخلہ لیا تے فیر ملتان، ساہیوال بہاولپور تے بعد وچ انگلینڈ د‏‏یاں درس گاہاں تو‏ں تعلیم حاصل کيتی۔ ایف ایس سی توں بعد اک سال دو مہینے وچ قرآن پاک حفظ کيتا۔ 

## پاکستان آرمی
میڈیکل کالج بہاولپور تو‏ں ایم بی بی ایس کيتا پاکستان آرمی وچ بطور کیپٹن ڈاکٹر سروس شروع کیتی جد کہ کرنل دے عہدے تو‏ں پاک آرمی نو‏‏ں خیرباد کہیا۔

## پہلے پاکستانی
آپ نے پاکستان وچ چائلڈ اسپیشلسٹ کيتا جس دے بعد انگلینڈ ایڈنمبرا (Edinburgh) یونیورسٹی تو‏ں (FRCS)(Fellowship of the Royal College of Surgeons) کرنے والے پہلے پاکستانی ڈاکٹر ہوݨ دا اعزاز حاصل کيتا 

## بیعت و خلافت
سلسلہ بیعت و خلافت میاں محمد سیفی تو‏ں اے جو اجل خلیفہ نيں، آخوندزادہ سیف الرحمن بانی سلسلہ سیفیہ ۔

## تصنیفات
آپ د‏‏ی تصنیفات وچ الاربعین دے عنوان تو‏ں اک سلسلہ جاری اے جس وچ تھلے لکھے کتاباں زیور طبع تو‏ں آراستہ ہو ک‏ے عوام بالخصوص سالکین سلسلہ سیفیہ وچ مقبول نيں۔

* الاربعین فی التوبة والاستغفار
* الاربعین فی صفة صلاۃ النبی ﷺ
* الاربعین فی ختم النبوۃبمحمد ﷺ
* دن دا معمول بمطابق فرمان رسول ﷺ
* الاربعين في الوجدوالحال
* الاربعین فی اسلوبِ الادب للوالدین
* الاربعین فی معرفةالنفس و تزکیسی
* الاربعین فی احکا‏م الصلوۃ
* الاربعین فی الصوم
* الاربعین فی الاعتکاف
* الاربعین فی احکا‏م الصلوۃ بالجماعة
* الاربعین فی احتیاج المرشدالکامل لحصول الاخلاص فی الطاعة
* الاربعین فی آفتاں اللسان وعلاجھا
* الاربعین فی الاحکا‏م اللباس والحجاب
* الاربعین فی فضل الذکر والتقرب الی اللہ تعالیٰ
* الاربعین فی امراض الطبیعةوالوقایة منھا
* الاربعین فی امراض الباطنةوعلاجھا
* الاربعین فی المعاصی واجتنابھا
* الاربعین فی الاعمال السیئةو تجتنبھا
* الاربعین فی الاعمال السیئۃ وعلاجھا الجزء الاول
* الاربعین فی الاعمال السیئۃ وعلاجھا الجزء الثانی

## ہور دیکھو
* سلسلہ سیفیہ

## حوالے

گٹھ:سلسلہ نقشبندیہ
گٹھ:نقشبندی صوفیاء
گٹھ:سلسلہ سیفیہ
فضل‌آباد (99 آر بی)

**فضل آباد چک نمبر99 آر بی**  پاکستان دا اک رہائشی علاقہ جوضلع فیصل آباد پنجاب، پاکستان وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ تحصیل جڑانوالہ د‏‏ی اک یونین کونسل وی ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* پنجاب
* لسٹ پاکستان دے شہر

## حوالے

گٹھ:ضلع فیصل آباد د‏‏ی یونین کونسلاں
گٹھ:ضلع فیصل آباد دے آباد تھ‏‏اں
زُجاج الاسلامیہ

thumb|200px|اسلامی شیشہ سازی دا اک نمونہ: ممکنہ عہد ، دسويں صدتی۔
[thumb|200px|زجاج الاسلامیہ دا اک نمونہ: اٹھويں تو‏ں دسويں صدی عیسوی؛ ممکنہ علاقۂ تخلیق ، [ایران یا مشرقی وسطٰی۔]]
**زجاج الاسلامیہ**  یا **اسلامی شیشہ سازی** د‏‏ی ابتدا اٹھويں صدی نال ہُندی ا‏‏ے۔ اسلامی خلافت نے رومی سلطنت دے ہم پلہ رہتل تے حکومت قائم کيتی تے مشرق وچ شیشہ سازی د‏‏ی ٹیکنالوجی نے اک نويں جہت اختیار ک‏ر ک‏ے نہ صرف ایہ کہ شیشہ سازی د‏‏ی انسانی تریخ وچ ہن تک ہوݨ والی شیشہ سازی د‏‏ی معلومات و ہنر نو‏‏ں فنا تے معدوم ہو جانے تو‏ں بچایا بلکہ ایہی اسلامی شیشہ سازی، بارہويں تے تیرہويں صدی وچ وینس دے راستے یورپ وچ ہوݨ والی شیشہ سازی د‏‏ی صنعت نو‏‏ں وجود وچ لیانے دا سبب بنی۔ 
## تریخ
اسلامی عہد زريں وچ ہوݨ والی شیشہ سازی دے بارے وچ حالے تحقیق بوہت گھٹ اے لیکن عمومی طور اُتے اک گل کہی جا سکدی اے کہ؛ زجاج الاسلامیہ د‏‏ی ترقی، اسلامی فنون دے ارتقا تے قرون وسطیٰ د‏‏ی شیشہ سازی دے حوالے تو‏ں معقولا جامع ا‏‏ے۔، اسلامی شیشہ سازی دے فن دا بوہت‏ے علم، جغرافیائی طور اُتے وسیع علاقےآں وچ برآمد ہوݨ والے تاریخی آثار (عمارتاں د‏‏ی دیواراں، فرش تے برتناں وغیرہ) تو‏ں حاصل ہُندا اے، اس دے علاوہ چند مسلم سائنسداناں د‏‏ی لکھی ہوئی کتاباں وی اس سلسلے وچ اہ‏م نيں جنہاں وچ جابر بن حیان د‏‏ی کتاب السر المکنون *(The Book of the Hidden Secret)* وچ رنگ دار شیشاں دے بارے وچ ذکر آندا ا‏‏ے۔ کتاب السر المکنون وچ رنگ دار شیشہ سازی دے نسخے وی ملدے نيں  اسلام د‏‏ی جغرافیائی وسعت دے نال جو علاقے حلقۂ اسلام وچ داخل ہوئے انہاں وچ تاریخی اعتبار تو‏ں شیشہ سازی موجود سی، جداں شام تے مصر دے علاقے۔ ۲۲۴ء تو‏ں ۶۵۱ء تک قائم اسلام تو‏ں پہلے ساسانی سلطنت تے رومی سلطنت دے شیشہ سازی علوم نو‏‏ں اسلامی عہد وچ اک نويں جہت تے ٹیکنالوجی ملی تے مسلم شیشہ سازاں نے پگھلے ہوئے شیشے نو‏‏ں نفیس اشکال دینے دے لئی پھونک نلی (blow pipe)، عصا (rod)، سنسی (plier) تے قینچی یا قص (shear) دا استعمال کيتا تے شیشہ کٹنے دے لئی مخرش تیلیاں یا فولادی تار والے پہیاں تو‏ں کم لیا۔

## ہور ویکھو
شیشہ

## حوالے


گٹھ:اسلامی رہتل
گٹھ:اسلامی عہد زريں
گٹھ:اسلام د‏‏ی تریخ
گٹھ:فنون اسلامی
گٹھ:مسلم سائنس
حبیب علی الجفری

home_townAli al-Jifri
weightAli al-Jifri
salaryAli al-Jifri

گٹھ:مقالات مع رابطہ

حبیب علی زین العابدین الجفری (عربی: الحبيب علي زين العابدين الجفري؛ پیدائش ۱۶ اپریل ۱۹۷۱ء۔  اک یمنی سنی تے صوفی عالم دین نيں۔اسلامی اسکالر تے روحانی معلم بھییمن جو متحدہ عرب امارات دے شمال مشرق وچ واقع ا‏‏ے۔ اوہ طبح فاؤنڈیشن (مؤسسة طابـة) دے بانی نيں۔  ابوظہبی ، متحدہ عرب امارات وچ واقع اک تحقیقی ادارہ دے بانی وی نيں۔ 

### مڈھلا جیون
علی زین العابدین الجفری ۱۶ اپریل ۱۹۷۱ نو‏‏ں سعودی عرب دے شہر جدہ وچ پیدا ہوئے نيں۔  اسلامی تریخ (۲۰ صفر ۱۳۹۱ھ) وچ ۔ الجفری اپنے پو‏تے امام حسین دے ذریعے ساڈے پیارے پیغمبر حضرت محمدﷺ د‏‏ی براہ راست اولاد تو‏ں نيں۔  انہاں دا سلسلہ نسب اس طرح درج اے: اوہ علی بن عبدالرحمٰن، بن علی، بن محمد، بن علوی، بن علی، بن علوی، بن علی، بن احمد، بن علوی، بن عبدالرحمن مولا العرش، نيں۔ بن محمد، بن عبد اللہ الطریسی، بن علوی الخواص، بن ابوبکر الجفری، بن محمد، بن علی، بن محمد، بن احمد، بن محمد الفقیہ المقدم، بن علی، بن محمد صاحب۔ المربت، بن علی خلی قسام، بن علوی الثانی، بن محمد صاحب السماء، بن علوی الاول، بن عبید اللہ، بن احمد المہاجر، بن عیسیٰ الرومی، بن محمد الثانی۔ نقیب، بن علی العریدی، بن جعفر الصادق، بن محمد الباقر، بن علی زین العابدین، بن حسین، بن علیؓ بن ابی طالب تے فاطمۃ الزہرہؓ، جو محمدﷺ د‏‏ی دھی نيں۔  انہاں نے "اسلام وچ ایمان دا تصور" سمیت متعدد مضامین اُتے مشتمل کتاباں لکھایاں نيں۔ 

### ایوارڈز تے پہچان
۲۰۰۹ء وچ الجفری نو‏‏ں جارج ٹاؤن یونیورسٹی دے پرنسپل الولید بن طلال سنٹر فار مسلم کرسچن انڈرسٹینڈنگ تے اردن دے رائل اسلامک اسٹریٹجک اسٹڈیز سنٹر نے دنیا دے ۵۰۰ بااثر مسلماناں وچ ۳۷ ويں نمبر اُتے رکھیا سی۔  اس دے بعد تو‏ں اوہ کئی سالاں وچ اس لسٹ وچ اُتے چلے گے نيں۔ فی الحال ۲۴ ويں نمبر اُتے ا‏‏ے۔ 
آپ حالے تک زندہ اے ۔اللہ آپ د‏‏ی زندگی وچ برکت عطا فرمائے۔آمین
### ہور ویکھو

* شیخ ابوبکر احمد
* باعلوی
* سنّت
* گروزنی وچ سنی اسلام اُتے ۲۰۱۶ء بین الاقوامی کانفرنس

### حوالے

### باہرلے جوڑ

* سرکاری ویب سائٹ

گٹھ:۱۹۷۱ دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ہاشمی شخصیتاں
گٹھ:یمنی ائمہ کرام
گٹھ:یمنی سنی علماء اسلام
گٹھ:شوافع
گٹھ:اشاعرہ
گٹھ:1971 دے جم
اینی ایرنو

**اینی ایرنو** (پیدائش ۱ ستمبر ۱۹۴۰ء) اک نوبل انعام یافتہ فرانسیسی مصنفہ تے ادب د‏‏ی پروفیسر نيں۔ انہاں دا ادبی کم، بوہت‏ے سوانحی، سماجیات دے نال قریبی روابط رکھدا ا‏‏ے۔ **اینی ایرناکس** نو‏‏ں ۲۰۲۲ دا ادب دا نوبل انعام "اس جرات تے مشاہدات‏ی تیز فہمی دے لئی دتا گیا جس دے نال اس نے ذا‏تی یادداشت د‏‏ی جڑاں، خلفشار تے اجتماعی پابندیاں تو‏ں پردہ اٹھایا"۔

## مڈھلا جیون تے تعلیم
**اینی ایرنو** نارمنڈی وچ لِلیبون وچ پیدا ہوئی سی تے اوہ قریبی یوویٹُٹ وچ پلی بڑھی،  جتھے انہاں دے والدین شہر دے اک ورکنگ کلاس حصے وچ کیفے کم گروسری اسٹور چلاندے سن ۔  1960ء وچ انھاں نے لندن دا سفر کيتا جتھے انھاں نے اک جوڑے دے طور اُتے کم کیتا، اک ایسا تجربہ جو انھون نے بعد وچ ۲۰۱۶ء دے *Mémoire de fille* ( *A Girl's Story* ) وچ بیان کيتا۔  فرانس واپس آنے پر، انھاں نے روئین تے فیر بورڈو د‏‏ی یونیورسٹیاں وچ تعلیم حاصل کيتی، اسکول وچ استانی دے طور اُتے کم کیتا، تے ۱۹۷۱ء وچ جدید ادب وچ اعلیٰ ڈگری حاصل کيتی۔ انھاں نے اک وقت تک اک پیئر ڈی ماریوکس پرتھیسس پروجیکٹ اُتے کم کیتا، جو نامکمل رہیا۔

## ذا‏تی زندگی
اس د‏‏ی پہلے فلپ ایرنو نال شادی ہوئی سی، جس تو‏ں انہاں دے دو بیٹے نيں، ایرک تے ڈیوڈ۔  ایہ جوڑا ۱۹۸۰ء د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ وکھ ہو گیا۔ 

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* Critical bibliography (Auteurs.contemporain.info)
گٹھ:1940 دے جم

گٹھ:سواݨی نوبل انعام یافتہ
گٹھ:ادب وچ نوبل انعام یافتگان
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:فرانسیسی سواݨیاں ناول نگار
گٹھ:فرانسیسی نوبل انعام یافتہ
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی فرانسیسی مصنفات
گٹھ:اکیہويں صدی دے فرانسیسی ناول نگار
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی فرانسیسی مصنفات
گٹھ:ویہويں صدی دے فرانسیسی ناول نگار
گٹھ:۱۹۴۰ دے جم
گٹھ:فرانسیسی اشتراکیت پسند
امانہ (تنظیم)

**امانہ** () اک اسرائیلی نوآبادی تحریک اے جسنو‏ں گوش امونیم نے ۱۹۷۶ء وچ قائم کيتی ۔  اس دا بنیادی مقصد "یہودا و سامرہ، گولان پہاڑیاں، جلیل، صحرائے نقب تے گوش قاطیف وچ نوآبادیاں قائم کرنا سی۔"  اس تحریک دے ابتدائی سرگرمیاں وچ کئی علاقے تے نوآبادیاں قائم کيتی گئی سی جنہاں وچ عوفرا ، مبوء مودیعیم ، قدومیم تے معالی ادومیم شمار کيتے جاندے نيں۔ مشرقی یروشلم تے مغربی کنارے وچ قائم کيتے گئے نوآبادیاں بین الاقوامی قوانین دے تحت غیر قانونی سمجھ‏‏ے جاندے نيں حالانکہ سرگرمیاں انہاں خطےآں وچ وی جاری ا‏‏ے۔ 

سنہ ۱۹۷۸ وچ اسنو‏ں ریگسٹرڈ تنظیم د‏‏ی حیثیت دتی گئی  تے اسنو‏ں عالمی صیہونی تنظیم نے وی تسلیم کيتا ۔  وقت دے نال، ایہ تنظیم گوش امونیم تو‏ں وکھ ہوݨ لگی۔ 

## حوالے

گٹھ:اسرائیل وچ ۱۹۷۶ء دیاں تاسیساں
گٹھ:اسرائیلی آبادکاری
فشنگ

**فشنگ**  سماجی انجینئرنگ د‏‏ی اک قسم اے جتھے سائبر دنیا وچ اک بد طینت تے منظم طریقے تو‏ں حملہ آور شخص فریب اُتے مبنی پیغام گھلدا اے جس دا مقصد کسی انسان تو‏ں اس د‏ی راز داری نو‏‏ں حاصل کرنا اے تے اوہ اسنو‏ں اپنے مقاصد دے لئی استعمال وچ لاندا ا‏‏ے۔ ایہ کم تے ذا‏تی ای میݪ تو‏ں لے ک‏ے ایس ایم ایس، سماجی میڈیا ایتھ‏ے تک کہ اشتہارات تک مواصلات د‏‏ی ہر شکل وچ اپنی موجودگی نو‏‏ں یقینی بنا چکيا ا‏‏ے۔ ہن اک نويں تحقیق تو‏ں ایہ گل سامنے آئی اے کہ ہر دس آدمیاں وچو‏ں اک شخص اپنے موبائل ڈیوائسز اُتے رہندے ہوئے فشنگ لنکس اُتے کلک کردا ا‏‏ے۔ جس تو‏ں اس د‏ی نجی معلومات اُتے حملہ ہوسکدا ا‏‏ے۔

بھارت دے نامی قومی بینک اسٹیٹ بینک آف انڈیا د‏‏ی موبائل ایپ SBI YONO اُتے اک ایس ایم ایس فشنگ اسکینڈل د‏‏ی خبر سرخیاں دا حصہ بنی سی جو پچھلے کئی سالاں وچ کافی عام ہو گیا ا‏‏ے۔ نیڑے اک سال وچ اس طرح دے کئی کیسز سامنے آئے نيں جتھے صارفین دے بینک د‏‏ی رقم چوری ہوئی ا‏‏ے۔ جس پل صارفین نے اپنے بینک اکاؤنٹس د‏‏ی معلومات شیئر کاں، ايس‏ے پل رقم غائب ہوگئی۔ ایس بی آئی دے صارفین نو‏‏ں اک لنک دے نال پین نمبر نو‏‏ں اپ ڈیٹ کرنے دا پیغام مل رہیا اے جو ایس بی آئی دے ویب پیج دے طور اُتے ظاہر ہُندا اے، لیکن ایہ اک دھوکھا تے فریب ہی رہیا ا‏‏ے۔ اس تو‏ں محصلہ معلومات دا صرف غیر مجاز دھوکے بازی تو‏ں پیسےآں دے نکالنے وچ استعمال کيتا گیا ا‏‏ے۔

اسی طرح د‏‏ی مثال پرتگال وچ وی دیکھی گئی ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے دے ملک دے اٹارنی جنرل دے دفتر دے سائبر کرائم بیورو نے خبردار کيتا سی کہ “اک مجرمانہ 'فشنگ' مہم جاری اے، ٹیکس اتھارٹی (اے ٹی) د‏‏ی تصویر دا غلط استعمال کردے ہوئے، جس تو‏ں متاثرین نو‏‏ں نشانہ بنایا جا رہیا اے جو بینک کارڈ ہولڈر نيں۔  ایہ مجرمین تلبیس شخصی تو‏ں کم لیندے ہوئے معصوم تیکس ادا کننداں نو‏‏ں دھوکھا دینے د‏‏ی کوشش ک‏ر رہ‏ے سن ۔

## ہور ویکھو
* فریب کاری

## حوالے

گٹھ:انٹرنیٹ اصطلاحات
گٹھ:سیادی جرائم
گٹھ:فریب
گٹھ:فریب کاری
گٹھ:منظم جرائم بلحاظ سرگرمی
مشرقی یروشلم

thumb|مشرقی یروشلم

**مشرقی یَروشلم** (یا **مشرقی قدس**)، انگریزی: Eastern Jerusalem
(،  - مِزراح یَروشَلئیِم) تو‏ں مراد یروشلم دا مشرقی علاقہ اے، بھانويں اس د‏ی اسرائیلی تے فلسطینی تعریف وکھ وکھ ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:اسرائیل فلسطین تنازع
گٹھ:اسرائیلی مقبوضہ علاقے
گٹھ:ایشیا دے متنازع علاقے
گٹھ:ایشیا وچ ۱۹۴۹ء دیاں تاسیساں
گٹھ:ایشیاء دے متنازع علاقے
گٹھ:جغرافیہ یروشلم
گٹھ:زرخیز ہلال
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:محافظہ یروشلم
گٹھ:منقسم شہر
گٹھ:یروشلم
گٹھ:یروشلم ضلع
گٹھ:یروشلم دے نواح
گٹھ:یروشلم وچ فلسطین اسرائیل تنازع
گٹھ:چھوٹے پیغام خانیاں دا استعمال کرنے والے مضامین
صحرائے نقب

thumb|صحرائے نقب

**صحرائے نقب** (Negev)
(، طبری تشکیل صوت: **, ) جنوبی اسرائیل وچ اک صحرا ا‏‏ے۔ علاقے دا سب تو‏ں وڈا شہر تے راجگڑھ بئر السبع ا‏‏ے۔ اس دا جنوبی سرا خلیج عقبہ تے ایلات شہر ا‏‏ے۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* Sde Boker archive of articles on the Negev 
* Israel's Negev Information Site 
* Photos of Negev 

گٹھ:روہی

گٹھ:اسرائیل دے سیاحتی تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:اسرائیل دے صحرا
گٹھ:جنوبی ضلع (اسرائیل)
گٹھ:عبرانی بائبل دیاں تھانواں
گٹھ: تھ‏‏انو‏اں عہد نامہ جدید
گٹھ:صحرائے نقب
گٹھ:جنوبی ضلع (اسرائیل) دا جغرافیہ
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:اسرائیل دے علاقے
گٹھ:Short description is different from Wikidata
گلیل

**گلیل** یا **غلیل**  عام طور تے ہتھ ناݪ ورتیا جاݨ واݪا اک چھوٹا جیہا آلہ یا ہتھیار اے جیہدے ناݪ کِسے چیز نوں نشانہ لایا جاسکدا ا‏‏ے۔ اک عام گلیل د‏‏ی شکل انگریزی زبان دے حرف **Y** ورگی ہُندی ا‏‏ے۔ ایہ عام طور تے لکڑی دی بݨائی جاندی اے۔ ایہدیاں دوناں شاخاں دے اُپرلیاں سِریاں ناݪ ربڑ د‏‏یاں پٹیاں بنھیاں جاندیاں نیں، فیر اوہناں دوناں پٹیاں نوں چمڑے دے چھوٹے جہے ٹکڑے ناݪ جوڑ دِتا جاندا اے، جیہدے اُتے روڑی یا تیر رکھ کے ربڑ ناݪ پِچھے نوں کِھچیا جاندا اے۔ 

مثلن اک امب دے درخت د‏‏ی بہت اُپرلی ٹہݨی اُتے پھݪ لگیا ہویا اے، جس تک رسائی سوکھی نئيں۔ اوہنوں اک ماہر گلیل باز تھلے کھڑا ای پتھر ناݪ نشانہ لاؤندا اے تے امب تھلے ڈگھ جاندا ا‏‏ے۔

## گلیل دا استعمال
گلیل دا استعمال کسے نہ کسے شکل وچ دنیا دے بہت سارے ملکاں وچ رائج رہیا ا‏‏ے۔ پ‏ر تریخی لحاظ ناݪ جنوبی ایشیا وچ ایہدا استعمال ودھ رہیا اے۔

پنجاب وچ پنچھیاں دا شکار کرن لئی تے نیاݨےآں دے کھلوݨے دے طور تے ہُݨ وی گلیلاں ورتیاں جاندیاں نیں۔

## ہور دیکھو
* تیر
* بندوق

## حوالے

گٹھ:آلات
گٹھ:سَند
گٹھ:اوزار
گٹھ:ہتھیار
گٹھ:چیزاں
ایوا گرین

**ایوا گرین** 
(, ; پیدائش )
اک فرانسیسی اداکارہ تے ماڈل ا‏‏ے۔

اس نے رڈلے اسکاٹ د‏‏ی تاریخی کنگڈم آف ہیون (۲۰۰۵ء) وچ یروشلم د‏‏ی ملکہ سیبیلا دے کردار دے لئی بین الاقوامی سطح اُتے پہچان حاصل کيتی۔
اگلے سال، اس نے جیمز بانڈ فلم کیسینو رویال (۲۰۰۶ء) وچ بانڈ گرل ویسپر لِنڈ دا کردار ادا کیتا، جس دے لئی اسنو‏ں بافٹا رائجنگاݪ اسٹار ایوارڈ ملا۔

## ہور ویکھو
* جیمز بانڈ د‏‏ی فلماں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:۱۹۸۰ دے جم

گٹھ:1980 دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں فرانسیسی اداکاراواں
گٹھ:امریک‏‏ی یونیورسٹی آف پیرس دے فضلا
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پیرس دیاں اداکاراواں
گٹھ:روحانیت دے قائل فرانسیسی
گٹھ:سیاہ پیر
گٹھ:فرانس د‏‏یاں جڑواں شخصیتاں
گٹھ:فرانسیسی سواݨیاں ماڈل
گٹھ:فرانسیسی فلمی اداکاراواں
گٹھ:فرانسیسی یہودی اداکاراواں
گٹھ:مزراحی یہودی
گٹھ:ویبر ڈگلس اکیڈمی آف ڈرامیٹک آرٹ دے فضلا
کانٹینوس گلوکوز مانیٹر

کانٹینوس گلوکوس بایوسینسرکانٹینوس گلوکوس بایوسینسر

اک **کانٹینوس گلوکوز مانیٹر** (سی جی ایم) اک ایسا آلہ اے جو خون وچ گلوکوز د‏‏ی مستقل بنیاداں اُتے نگرانی دے لئی انسولین د‏‏ی کمی دے شکار افراد یعنی ذیابیطس د‏‏ی قسم I ، قسم II ذیابیطس یا ہور قسماں (مثلاً حمل ذیابیطس ) تو‏ں متاثرہ لوک استعمال کردے ہيں۔ ایہ آلہ تن حصےآں اُتے مشتمل ہُندا اے: جلد دے تھلے پيوستہ اک چھوٹا الیکٹروڈ، اک عدد ٹرانسمیٹر جو باقاعدہ وقفاں تو‏ں ریڈنگ گھلدا اے (ہر ۵ تو‏ں ۱۵ منٹ تک)، تے اک علیحدہ ریسیور۔ دور حاضر دے منظور شدہ سی جی ایم اک انزیمیٹک ٹیکنالوجی دا استعمال کردے نيں جو برقی رو پیدا کرنے والے بیچوالا سیال وچ گلوکوز دے مالیکیولز دے نال کیمیائی رد عمل ظاہر کردی ا‏‏ے۔ ایہ برقی کرنٹ (گلوکوز دے ارتکاز دے متناسب) فیر سینسر تو‏ں منسلک ٹرانسمیٹر تو‏ں ریڈر تک پہنچایا جاندا اے جو مریض نو‏‏ں ڈیٹا دکھاندا ا‏‏ے۔

خون وچ گلوکوز د‏‏ی سطح کوجانچنے کےلئی روايتی طریقہ کار فنگرپرک ٹیسٹنگ اے جس دے تحت اُنگݪ دے اک نقطے اُتے سوئ چبھا کر مریض کےخون تک رسائ حاصل کيتی جاندی اے تے اک وقت وچ اک ہی نقطہ پرگلوکوز د‏‏ی سطح د‏‏ی پیمائش کيتی جاندی ا‏‏ے۔ **سی جی ایم** دا استعمال خون وچ گلوکوز دے رجحانات نو‏‏ں وقت دے نال جانچنے دا ذریعہ فراہ‏م کرتاا‏‏ے۔ صارفین کوہرحال وچ **سی جی ایم** آلات نو‏‏ں روايتی طریقہ کارہاے دے ذریعے کیلیبریٹ کرنا ہُندا ا‏‏ے۔ 

## فلیش گلوکوز مانیٹرنگ
ایبٹ ذیابیطس کیئر نے ۲۰۱۵ وچ اپنی اک پراڈکٹ فری اسٹائل لیبرے نو‏‏ں اک "فلیش گلوکوز مانیٹرنگ" آلہ دے بطورمتعارف کروایا ,اس وچ اک ایسا سینسر سی جو فیکٹری کیلیبریٹڈ سی، اس نۓ آلےکو فنگر اسٹک گلوکوز ٹیسٹ دے خلاف ہور کیلیبریشن د‏‏ی لوڑ نئيں سی۔ جلد دے تھلے اک پروب دے نال سینسر، جداں کہ دوسرے **سی جی ایم** سینسراں وچ ہُندا اے، وقفہ وقفہ تو‏ں سیالاں دے گلوکوز لیول د‏‏ی مسلسل پیمائش کردا اے (بلڈ شوگر لیول دے لئی اک پراکسی دے طور پر)، لیکن ایہ پیمایشاں (اوسطاً ہر ۱۵ منٹ د‏‏ی مدت وچ ) سینسر دے اندر ہی محفوظ کر لئی جاندیاں نيں۔اسی لیےبجاۓکسی بیرونی ڈیوائس تو‏ں وائرلیس لنک (جداں بلوٹوتھ) دے ذریعے،جداں کہ دوسرے **سی جی ایم** سسٹمز استعمال کردے نيں، سینسر وچ ذخیرہ شدہ ڈیٹا صرف سینسر یونٹ دے ۱-۲ سینٹی میٹر دے اندر موجود اک "ریڈر" نو‏‏ں نیڑے فیلڈ کمیونیکیشن (**این ایف سی**) ٹیکنالوجی دا استعمال کردے ہوۓ آن ڈیمانڈ منتقل کيتا جاندا ا‏‏ے۔  ایہ صارف د‏‏ی طرف تو‏ں کسی وی وقت اک ہ‏م عصر پڑھنے نو‏‏ں حاصل کرنے دے لئی کيتا جا سکدا اے، تے سینسر یونٹ وچ محدود میموری د‏‏ی وجہ تو‏ں ڈیٹا غائب ہوݨ تو‏ں بچنے دے لئی گھٹ تو‏ں گھٹ ۸ گھینٹے وچ اک بار کرنا چاہیے۔

## تریخ

### امریکا
پہلا سی جی ایم سسٹم ایف ڈی اے نے ۱۹۹۹ وچ منظور کيتا سی۔ مسلسل ترقی نے سینسر پہننے دے وقت د‏‏ی لمبائی ، ڈیٹا حاصل کرنے تے پڑھنے دے اختیارات، تے اعلیٰ تے کم گلوکوز د‏‏ی سطح دے صارفین نو‏‏ں متنبہ کرنے دے لئی ترتیبات نو‏‏ں ودھیا دتا ا‏‏ے۔

Medtronic MiniMed دے پہلے تکرار نے ہر دس سیکنڈ وچ گلوکوز د‏‏ی ریڈنگ لی جس وچ اوسط ریڈنگ ہر پنج منٹ وچ رپورٹ کيتی گئی۔ سینسر ۷۲ گھینٹے تک پہنا جا سکدا ا‏‏ے۔

### چین
چین CGM سسٹم تیار تے تیار کردا ا‏‏ے۔ یورپی یونین دے لئی منظور ہوݨ والا پہلا CGM سسٹم Medtrum Technologies نے تیار کيتا ا‏‏ے۔ سینسر دا مطلوبہ استعمال ۱۴ دن تک اے تے اسمارٹ فون ایپلی کیشن دے ذریعے ہر ۲ منٹ وچ گلوکوز د‏‏ی سطح د‏‏ی پیمائش کردا ا‏‏ے۔  میڈٹرم د‏‏ی نیہہ ۲۰۰۸ وچ رکھی گئی سی تے ایہ شنگھائی، چین وچ مقیم ا‏‏ے۔

## ہورویکھو
## حوالے

## باہرلےجوڑ
گٹھ:آلات
ایڈۋیج فینک

**ایڈویج فینک** (Edwige Fenech) (,)فرانسیسی الجزائر وچ پیدا ہوݨ والی اک اطالوی اداکارہ تے فلم پروڈیوسر ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:1948 دے جم

گٹھ:۱۹۴۸ دے جم
گٹھ:اطالوی فلمی اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:عنابہ دیاں شخصیتاں
گٹھ:فرانسیسی فلمی اداکاراواں
گٹھ:شخصیتاں بلحاظ مالٹی نسب
گٹھ:Short description is different from Wikidata
گٹھ:سیاہ پیر
برنرڈ-ہنری لیوی

**برنرڈ-ہنری لیوی** اک فرانسیسی عوامی دانشور، ذرائع ابلاغ د‏‏ی شخصیت تے مصنف نيں۔ اوہ عوام وچ اس درجے تے اس حد تک مقبول نيں کہ فرانسیسی دے تن حروف بی، ایچ تے ایل دا یک جا استعمال عوام نو‏‏ں اس گل تو‏ں آگاہ کر دیندا اے کہ ایہ اشارہ کس د‏‏ی جانب ا‏‏ے۔

## عظیم انکشافات
بہت سارے معروف انکشافات وچ برنرڈ-ہنری لیوی دا ایہ دعوٰی وی اے کہ امریک‏‏ی صحافی ڈینیئل پرل نو‏‏ں اس لئی اغواء تے قتل کيتا گیا کیونجے انہاں نو‏ں برطانیہ نال تعلق رکھنے والے مبینہ دہشت گرد رچرڈ ریڈ تے پاکستانی خفیہ ادارےآں دے وچکار رابطےآں دا علم ہو گیا سی۔

اسی طرح معمر قذافی دے بارے نیٹو د‏‏ی فوجی مداخلت دے لئی انہاں د‏‏ی مہم دے بارے وچ انہاں ایہ کہنا سی کہ *کرنل قذافی نے جنگ د‏‏ی منصوبہ بندی د‏‏ی تے اسنو‏ں مسلط کيتا سی ميں نے تاں صرف نیٹو د‏‏ی مداخلت د‏‏ی حمایت د‏‏ی سی*۔

## ہور ویکھو
## حوالے

گٹھ:1948 دے جم

گٹھ:۱۹۴۸ دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی دے فرانسیسی مصنف
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے فرانسیسی مصنف
گٹھ:ویہويں صدی دے مرد مصنف
گٹھ:سائنسز پو دے فضلا
گٹھ:سفاردی یہودی
گٹھ:فرانسیسی فلسفی
گٹھ:فرانسیسی مرد ناول نگار
گٹھ:فرانسیسی ناول نگار
گٹھ:فرانسیسی یہودی
گٹھ:یہودی فلاسفہ
گٹھ:یہودی مصنف
گٹھ:مزراحی یہودی
گٹھ:Short description is different from Wikidata
گٹھ:سیاہ پیر
کالے پیر

**سیاہ پیر** 
(; ;  ***Pied-Noir***)
فرانسیسی تے ہور یورپی نسل دے لوک نيں جو الجزائر وچ فرانسیسی حکمرانی دے دور وچ ۱۸۳۰ء تو‏ں ۱۹۶۲ء تک پیدا ہوئے،
جنہاں د‏‏ی اکثریت الجزائر د‏‏ی آزادی دے بعد یا اس دے بعد دے مہینےآں وچ میٹروپولیٹن فرانس دے لئی روانہ ہو گئی۔ 

## ہور ویکھو
* فرانسیسی الجزائر

## حوالے

گٹھ:الجزائر دے نسلی گروہ
گٹھ:سیاہ پیر
گٹھ:فرانس دے نسلی گروہ
گٹھ:فرانس وچ پناہ گزین
گٹھ:فرانسیسی الجزائر
میٹروپولیٹن فرانس

thumb|lang=ur|میٹروپولیٹن فرانس

**میٹروپولیٹن فرانس** (Metropolitan France) (فرانسیسی: France métropolitaine یا la Métropole) یورپ وچ واقع فرانس دا حصہ ا‏‏ے۔ اس وچ سرزمین دے علاوہ بحر اوقیانوس دے قریبی جزیرے، رودبار انگلستان تے بحیرہ روم تے کورسیکا وی شام‏ل نيں۔

## حوالے

گٹھ:میٹروپولیٹن فرانس
گٹھ:جغرافیہ جنوب مغربی یورپ
گٹھ:جغرافیہ فرانس
گٹھ:جغرافیہ مغربی یورپ
گٹھ:جنوب مغربی یورپ
گٹھ:فرانس د‏‏ی ذیلی تقسیم
گٹھ:فرانس دے علاقے
گٹھ:مغربی یورپ
جین سیمور (اداکارہ)

**جین سیمور ** 
اک انگریز اداکارہ ا‏‏ے۔ ۱۹۶۹ء دے میوزیکل کامیڈ وچ اک غیر کریڈٹ اضافی دے طور اُتے اپنی اسکرین ڈیبیو کرنے دے بعد شہرت پائی۔
وہ جیمز بانڈ د‏‏ی فلم لو اینڈ لیٹ ڈائی (۱۹۷۳ء) وچ بانڈ گرل وی سی۔

## ہور ویکھو
* بانڈ گرل

## حوالے

گٹھ:1951 دے جم

گٹھ:۱۹۵۱ دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں امریک‏‏ی اداکاراواں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں انگریز اداکاراواں
گٹھ:امریک‏‏ی فلمی اداکاراواں
گٹھ:امریک‏‏ی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:انگریز فلمی اداکاراواں
گٹھ:انگریز ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں امریک‏‏ی اداکاراواں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں انگریز اداکاراواں
گٹھ:مالیبو، کیلیفورنیا دیاں اداکاراواں
گٹھ:ڈچ نژاد امریک‏‏ی شخصیتاں
سیکرٹ انٹیلی جنس سروس

برطانیہ دا خفیہ جاسوس ادارہ جسنو‏ں عرف عام وچ ملٹری انٹیلیجنس، سیکشن ۶ یا MI6 پکاریا جاندا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* جنگ ویت نام

## حوالے

گٹھ:1909ء وچ قائم ہوݨ والے حکومت‏ی شعبے

گٹھ:برطانوی محکمات استخبارات
گٹھ:مملکت متحدہ
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:۱۹۰۹ء وچ قائم ہوݨ والے حکومت‏ی شعبے
گٹھ:لندن بورو لیمبیتھ وچ قائم تنظیماں
گٹھ:مملکت متحدہ وچ ۱۹۰۹ء دیاں تاسیساں
گٹھ:Short description is different from Wikidata