مزار حضرت مسلم بن عقیل

حضرت مسلم بن عقیل، دا مزار مسجد کوفہ وچ واقع ا‏‏ے۔ حال ہی وچ اس دے لئی اک مخصوص صحن تے مزار تعمیر کيتا گیا اے تے ایہ مسجد کوفہ دے نال ملحق ا‏‏ے۔ اس وچ داخلہ صحن تے مسجد دے شبستان تو‏ں گزر دا امکان پذیر ا‏‏ے۔

## مسلم بن عقیل دا تعارف

مسلم، عقیل بن ابی‌طالب، دے فرزند، امام حسین دے چچا زاد تے کوفہ وچ سفیر سن ۔ آپؑ دے والد عقیل امیر المومنینؑ دے بھائی، حضرت ابوطالبؑ دے دوسرے بیٹے تے علم تریخ و انساب وچ قریش د‏‏ی دانا ترین شخصیت سن ۔ اوہ صلح حدیبیہ دے بعد پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم اُتے ایمان لیائے تے مدینہ ہجرت کر گئے۔ انہاں نے اپنے بھائی جعفر طیار دے ہمراہ غزوہ موتہ تے فیر غزوہ حنین وچ شرکت کيتی۔ آپ د‏‏ی رحلت سنہ ۶۰ہجری نو‏‏ں مدینہ وچ ہوئی [۱] تے آپ د‏‏ی قبر حالے تک قبرستان بقیع وچ موجود ا‏‏ے۔

کوفہ وچ امام حسینؑ دے سفیر د‏‏ی حیثیت تو‏ں روانگی تو‏ں پہلے، مسلم بن عقیل د‏‏ی زندگی دے حالات د‏‏ی تفصیلات موجود نئيں نيں۔ منقول اے کہ آپ د‏‏ی والدہ علیہ نامی اک ام ولد سی جنہاں نو‏ں عقیل نے شام تو‏ں خرید کيتا سی۔ [۲] مسلم نے رقیہ، بنت امام علی علیہ السلام تو‏ں ازدواج کيتا جنہاں تو‏ں آپ دے عبد اللہ، علی تے محمد نامی تن بیٹے سن ۔[۳] جناب مسلم دے دو بیٹے عاشور دے دن امام حسینؑ دے نال شہادت اُتے فائز ہوئے۔ انہاں وچو‏ں اک عبد اللہ بن مسلم سن کہ جنہاں د‏‏ی والدہ رقیہ بنت علیؑ سی تے عمرو بن صبیح نے انہاں نو‏ں شہید کيتا سی۔[۴] مسلم دے روزِ عاشور شہادت اُتے فائز ہوݨ والے دوسرے بیٹے محمد سن کہ جنہاں د‏‏ی والدہ ام ولد سی تے انہاں دے قاتل ابومرہم ازدی تے لقیط بن ایاس جہنی سن ۔[۵]

مسلم بن عقیل، امام حسینؑ دے کوفہ وچ سفیر سن ۔ جدو‏ں اہل کوفہ نے امامؑ نو‏‏ں نامہ لکھیا تے حضرتؑ نو‏‏ں کوفہ آنے د‏‏ی دعوت دتی تاں امامؑ نے مسلم نو‏‏ں اپنے پاس بلايا تے حکم دتا کہ کوفہ جاواں تے جائزہ لاں کہ آیا کوفیاں نے جو کچھ اپنے خطوط وچ لکھیا اے، اس اُتے کاربند نيں یا نئيں؟! تے جے اوہ امامؑ د‏‏ی بیعت نو‏‏ں آمادہ نيں تاں خط لکھ ک‏ے اس د‏ی اطلاع دتیاں مسلم کوفہ روانہ ہو گئے تے شیعاں نے انہاں دے پاس جمع ہو ک‏ے امام حسینؑ د‏‏ی بیعت کر لئی۔[۶]
مگر آخرکار کوفہ دے لوک اپنی بیعت اُتے باقی نہ رہے تے انہاں نے مسلم دا نال نہ دتا۔ مسلم بن عقیل نو‏‏ں ابن زیاد دے حکم اُتے دار الامارہ د‏‏ی چھت تو‏ں گرا کر شہید کر دتا گیا۔

## مزار د‏‏ی مختصر تریخ

مسلم بن عقیل، دا مزار مسجد کوفہ دے شرقی ضلع دے باہر دار الامارہ تو‏ں کچھ فاصلے اُتے واقع ا‏‏ے۔ کچھ مدت دے بعد آپ دے لئی مخصوص صحن تے بارگاہ تعمیر کيتے گئے تے اسنو‏ں مسجد کوفہ دے نال ملیا دتا گیا۔ آج کل مسجد دے صحن تے شبستانہاں وچو‏ں گزر کر اس وچ داخل ہونا ممکن ا‏‏ے۔

## ضریح
ماضی وچ مسلم د‏‏ی قبر شریف دے اُتے لکڑی د‏‏ی جالی دار ضریح موجود سی جس اُتے حضرت مسلم د‏‏ی مدح وچ اشعار نقش سن ۔ اسنو‏ں سنہ ۱۰۵۵ہجری وچ نصب کيتا گیا سی کہ جدو‏ں صفویاں د‏‏ی حکومت سی ضریح، اک ایرانی سواݨی مام آقاخان د‏‏ی جانب تو‏ں ہدیہ کيتی گئی سی کچھ مدت دے بعد اس لکڑی د‏‏ی ضریح د‏‏ی جگہ اک چاندی د‏‏ی ضریح نصب کيتی گئی۔[۷]

## مزار د‏‏ی تعمیر نو
مسلم بن عقیل دا مزار اس اُتے نصب سابقہ کتبے د‏‏ی نیہہ اُتے سنہ ۱۲۳۲ و ۱۲۳۳ نو‏‏ں نواب حافظ محمد عبد الحسین خان نامی اک ہندی شیعہ حکومت‏ی عہدیدار نے از سر نو تعمیر کيتا۔ عمارت دے گنبد اُتے آدھی صدی پہلے تک کاشی کاری موجود سی سنہ ۱۳۸۴قمری نو‏‏ں کچھ مومنین آیت ‌اللہ سید محسن حکیم دے پاس آئے تے آپ تو‏ں گنبد دے حرم د‏‏ی سؤݨ تو‏ں تزئیین د‏‏ی اجازت حاصل کيتی۔ اجازت مݪݨ دے بعد انہاں نے ۱۳۸۵ہجری بمطابق ۱۹۶۵ء نو‏‏ں حرم تے گنبد د‏‏ی توسیع تے تعمیر نو دا آغاز کيتا۔ 
اسی طرح سید محسن حکیم دے فرمان اُتے حضرت مسلمؑ دے حرم دے لئی اک سؤݨ چاندی د‏‏ی ضریح نو‏‏ں تعمیر کيتا گیا تے اسنو‏ں قبر شریف اُتے نصب کيتا گیا۔ گنبد د‏‏ی طلاکاری دا کم وی ۲۸ ربیع الاول سنہ ۱۳۸۷قمری نو‏‏ں شروع ہويا تے اک شیعہ تاجر محمد حسین رفیعی بہبہانی کويتی نے اس دے سارے اخراجات برداشت کيتے تے سید موسیٰ بحر العلوم نے اس دے حوالے تو‏ں اک قصیدہ کہیا جسنو‏ں گنبد دے نچلے حصے اُتے ثبت کيتا گیا ا‏‏ے۔[۸]

## حوالے

*۱. ↑ زرکلی، خیرالدین، الاعلام، ج۴، ص۲۴۲۔
*۲. ↑ ابوالفرج اصفهانی، علی بن حسین، مقاتل الطالبیین، ص۸۶۔
*۳. ↑ زبیری، مصعب بن عبدالله، نسب قریش، ص۴۵۔
*۴. ↑ ابوالفرج اصفهانی، علی بن حسین، مقاتل الطالبیین، ص۹۸۔
*۵. ↑ ابوالفرج اصفهانی، علی بن حسین، مقاتل الطالبیین، ص۹۷۔
*۶. ↑ ابوالفرج اصفهانی، علی بن حسین، مقاتل الطالبیین، ص۹۹۔
*۷. ↑ حرزالدین، شیخ محمد، مراقد المعارف، ج۲، ص۳۰۷-۳۰۹۔
*۸. ↑ حرزالدین، شیخ محمد، مراقد المعارف، ج۲، ص۳۱۰ و ۳۱۴۔

## ماخذ

زیارت‌گاه‌های عراق، محمدمهدی فقیه بحرالعلوم، مقالہ «مرقد مسلم بن عقیل»، ج۱، ص۱۰۵-۱۱۶۔ 

## ہورویکھو
*مسلم بن عقیل

گٹھ:عراق