open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
التائی

**التائی جمہوریہ** (التائی: Алтай Республика ) روس دا اک جمہوری علاقہ اے۔

## حوالہ

گٹھ:روس
گٹھ:روس دے علاقے
البیرونی

ابو ریحان محمد بن احمد المعروف **البیرونی** (973ء- 1048) اک بہت وڈا محقق ، سائنسدان سی ۔ اوہ خوارزم ، ہُن دے قراقل پاکستان دے ضلع بیرونی دے بیرونی (شہر) وچ جمیا اس لئی اسنوں البیرونی آکھدے نیں ۔ البیرونی ابوعلی سینا دا ہم عصر سی ۔ خوارزم چ البیرونی دے سرپرستاں یعنی آل عراق دی حکومت ختم ہوئی تے ایہ جرجان آگیا تے اپنی عظیم کتاب " آثار الباقیہ " مکمل کیتی ۔ حالات ٹھیک ہون تے البیرونی مڑ اپنے وطن واپس آ گئیا تے اوتھے ای دربار چ ابن سینا نال ملاقات ہوئی ۔

## کارنامے
البیرونی نے ریاضی ، علم ہیئت تے جغرافیہ تے ایداں دیآں ودھیاں کتاباں لکھیاں جہڑیاں ہن تک وی پڑھیاں جاندیاں نیں ۔ اینہاں چ کتاب " الہند" وی شامل اے جس چ البیرونی نے ہندوآں دے مذہبی عقیدے ، اینہاں دی تریخ تے ہندستان دے جغرافیائی حالات وڈی تحقیق دے بعد لکھے نیں ۔اس کتاب چوں ہندوآں دی تریخ دے متعلق جہڑیاں معلومات حاصل ہندیاں نیں اینہاں چ بہت ساریاں اوہ نیں جہڑیاں اس کتاب دے علاوہ ہور کتےاوں نئیں لبھدیاں ۔ اس اکتاب نوں لکھن چ البیرونی نے بہت محنت کیتی ۔ ہندو برہمن اپنا علم کسے ہور نوں نئیں سکھاندے سن پر البیرونی نے کئی سال ہندستان چ رہ کے سنسکرت سکھی تے ہندوآں دے علماں چ ایہو جہی مہارت حاصل کیتی جس تے برہمناں نوں وی حیرت ہندی سی ۔ البیرونی دی اک ہور مشہور کتاب " قانون مسعودی " جہڑی اس نے سلطان محمود غزنوی دے پتر سلطان مسعود دے ناں تے لکھی ۔ ایہہ کتاب فلکیات تے ریاضی دی بہت اہم کتاب اے ۔ اس دی وجہ توں البیرونی نوں اک عظیم سائنسدان تے ریاضی دان سمجھیا جاندا اے ۔

البیرونی نے پنجاب دے بہت سارے علاقےآں دی سیر کیتی تے "کتاب الہند" لکھی ، علم ہیئت تے ریاضی چ البیرونی نوں مہارت حاصل سی ۔ اس نے ریاضی ، علم ہیئت ، طبیعات ، تریخ ، تمدن ، جگ دے مذہباں ، ارضیات ، کیمسٹری تے جغرافیہ وغیرہ چ ڈیڈھ سو توں ودھ کتاباں لکھیاں ۔

پنجاب چ پنڈ دادن دے کول نندنہ چ اک پہاڑی ٹیلے تے بیٹھ کے اس نے زمین دے قطر دا حساب لایا سی جہڑا کہ زمین دے قطر دی جدید پیمائیش نالوں صرف کجھ کلومیٹر گھٹ سی ۔

## کتاباں
* کتاب استخراج الاوتار فی الدائرہ۔
* کتاب استیعاب الوجوہ الممکنہ فی صفہ الاسطرلاب۔
* کتاب العمل بالاسطرلاب۔
* کتاب التطبیق الی حرکہ الشمس۔
* کتاب کیفیہ رسوم الہند فی تعلم الحساب۔
* کتاب فی تحقیق منازل القمر۔
* کتاب جلاء الاذہان فی زیج البتانی۔
* کتاب الصیدلہ فی الطب۔
* کتاب رؤیہ الاہلہ۔
* کتاب جدول التقویم۔
* کتاب مفتاح علم الہیئہ۔
* کتاب تہذیف فصول الفرغانی۔
* کتاب ایضاح الادلہ علی کیفیہ سمت القبلہ۔
* کتاب تصور امر الفجر والشفق فی جہہ الشرق والغرب من الافق۔
* کتاب التفہیم لاوائل صناعہ التنجیم۔
* کتاب المسائل الہندسیہ۔
* مقالہ فی تصحیح الطول والعرض لمساکن المعمورہ من الارض۔

## ناں توں منسوب

البیرونی دے کارنامےآں دی وجہ توں چند دے اک دہانے دا ناں "البیرونی کریٹر" رکھیا گیا اے ۔

تاشقند ازبکستان چ زیر زمین ریلوے یا میٹرو دے اک تاشقند سٹیٹ یونیورسٹی دے لاگے آلے سٹیشن دا ناں وی البیرونی دے ناں تے " بیرونی سٹیشن" اے ۔

## ہور دیکھو
* کتاب الہند

## باہرلے جوڑ
تحریر : شفیق منہاس : البیرونی دا شہرہ آفاق کارنامہ
## حوالے

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:تریخی شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:ترکستانی شخصیتاں
گٹھ:ایرانی شخصیتاں
گٹھ:مسلم شخصیتاں
گٹھ:تریخ
گٹھ:ایشیا دی تریخ
گٹھ:ترکستان
گٹھ:سائنسدان
گٹھ:تریخ اسلام
الجیرز

الجیرز جاں الجزائر شہر  اتلے افریقہ دے عرب دیس الجزائر دا سبتوں وڈا شہر تے راجگڑھ اے ۔

گٹھ:جغرافیہ
الحمرا

الحمرہ جنوبی سپین وچ غرناطہ دے مسلمان حکمراناں دا محل تے اک قلعہ اے۔ اے کدے مسلمان حکمراناں دا کر تے دربار سی تے لیکن ہن الحمرا سپین وچ سیر کرن آلیاں دی چونویں جگہ اے جتھے او اسلامی فن تعمیر دا بہترین نمونہ ویکھدے نیں۔

الحمرا نوں پہلے یوسف نیں تے پنجویں محمد نیں چودویں صدی وچ بنایا سی۔ 1492 چ ایدے اتے عیسائی بادشاہ فرڈینینڈ تے ملکہ ازابیلا نیں قبضہ کر لیا۔

## مورت نگری


Image:Alhambra2001.jpg|Patio of the palace of Charles V
Image:Panorámica Alhambra y Sierra Nevada de fondo.jpg|Panoramic view
Image:Honeycomb_work.jpg|Mocárabes or honeycomb works
Image:Granada Alhambra Fuente de los leones.jpg|Lions Fontain
Image:Spain Andalusia Granada BW 2015-10-25 17-28-47.jpg|Court of the Lions
Image:Alhambra Löwenhof 7.JPG|Court of the Lions
Image:Palacio Nazaries, Alhambra, Granada.jpg|Detail looking up wall, Golden Room patio
Image:Alhambra de noche.JPG|Alhambra illuminated at night
Image:Spain Andalusia Granada BW 2015-10-25 17-47-40 1.jpg|The pool of the El Partal Palace
Image:court of lions in Palacio Nazaries.jpg|Light effects in the Court of Lions
Image:Palacio de Comares.jpg|Guests in the Comares Palace
Image:Sierra Nevada from Alhambra.jpg|View east to the Sierra Nevada from the Alcazaba
Image:Alhambra wall detail.jpg|Detail of a wall of the palacios nazaries
Image:Alhambra.1.ogv|Video walkthrough of the Alhambra - part 1
Image:Alhambra.2.ogv|Video walkthrough of the Alhambra - part 2
Image:Alhambra.3.ogg|Video walkthrough of the Alhambra - part 3


## ہور ویکھو
* سپین

## بارلے جوڑ

* الحمرا دی سیر
*الحمرا دیاں مورتاں
*الحمرا دی سیر 

گٹھ:سپین
گٹھ:ہسپانیہ
گٹھ:سپین دی تریخ

گٹھ:تریخ
گٹھ:یورپ دی تریخ
الخالد ٹینک

الخالد پاکستان دا ٹینک اے۔ اے ٹیکسلا ہیوی انڈسٹریز ٹیکسلا وچ بنایا جاندا اے۔ پاکستان نے 600 الخالد بنانے دا آڈر دتا اے۔ اے ٹینک اک 125 میلیمیٹر گن نال لیس اے تے اس دے علاوہ فوجیاں نو مارن واسطے اے اک مشین گن نال وی لیس اے۔

ایدے اندر اک خودکار لوڈر اے جیڈا 24 گولے چلانے واسطے تیار رکھدا اے خودکار لوڈر دی وجہ توں ایدا وزن کم ہو جاندا اے تے عام طور تے ٹیینکاں نو 4 بندے چلاندے نے تے اینو صرف 3 بندے چلاندے نے۔
الزبتھ اول

الزبتھ پہلی (1533ء-1603ء) انگلستان دی ملکہ تے ہنری اٹھویں دی دھی تے (اکبر) دے ویلے دی سی۔ ملکہ این بولین دے بطن چوں پیدا ہوئی ۔ اسدا ویلہ برطانیہ وچ رینیساں دا ویلہ سی۔

**ایلزبتھ اول** (انگریزی | Elizabeth) انگلستان د‏‏ی ملکہ جو ہنری ہشتم د‏‏ی بیٹی تے مغل بادشاہ جلال الدین اکبر (اکبر اعظم) تے عباس اعظم د‏‏ی ہمعصر سی۔ ملکہ این بولین دے بطن تو‏ں پیدا ہوئی۔ اس کاعہد برطانیہ وچ نشاۃ ثانیہ دا عہد ا‏‏ے۔ برطانیہ نو‏‏ں اس د‏ی فراست و تدبر تو‏ں عروج ہويا۔ ادب تے فنون نو‏‏ں ترقی ہوئی جس دا نقطہ عروج شیکسپیئر د‏‏ی ذات ا‏‏ے۔ برطانوی جہاز رانی نو‏‏ں فقید المثال کامیابیاں حاصل ہوئیاں۔ ہسپانوی بیڑے نو‏‏ں تباہ کيتا گیا۔ ہندوستان تے ہور مشرقی ملکاں وچ تجارتی کمپنیاں قائم کيتیاں گئیاں۔ انہاں وجوہ د‏‏ی بنا اُتے اس دے عہد کو(عہد زريں ) کہیا جاندا ا‏‏ے۔ انکا انتقال 1603ء وچ ہويا۔

گٹھ:ایلزبتھ اول
گٹھ:1533 دے جم
گٹھ:1603 دیاں موتاں
گٹھ:اقدام قتل تو‏ں زندہ بچ جانے والے
گٹھ:انگریز مصنفات
گٹھ:انگریز شاہی حکمرانان
گٹھ:برطانوی شخصیتاں
گٹھ:پروٹسٹنٹ شاہی حکمرانان
گٹھ:خاندان ٹیوڈر
گٹھ:ستارہويں صدی د‏‏یاں انگریز سوانیاں
گٹھ:ستارہويں صدی د‏‏یاں انگریز شخصیتاں
گٹھ:ستارہويں صدی د‏‏یاں سوانیاں
گٹھ:ستارہويں صدی د‏‏یاں سوانیاں حکمران
گٹھ:سولہويں صدی د‏‏یاں انگریز سوانیاں
گٹھ:سولہويں صدی د‏‏یاں انگریز شخصیتاں
گٹھ:سولہويں صدی د‏‏یاں سوانیاں
گٹھ:سولہويں صدی د‏‏یاں سوانیاں حکمران
گٹھ:سولہويں صدی د‏‏ی مصنفات
گٹھ:سولہويں صدی دے شاعر
گٹھ:سولہويں صدی دے مترجمین
گٹھ:سولہويں صدی دے مصنف
گٹھ:صو‏‏تی مضامین
گٹھ:ملکہ
گٹھ:ویسٹ منسٹر ایبے وچ مدفون شخیصات
گٹھ:ٹاور آف لندن دے قیدی

گٹھ:ملکہ
گٹھ:برطانیہ دا شاہی ٹبر
الغ بیگ

**الغ بیگ** (1394 - 1449) تمیور دا پوتا، سلطان تے اک تارہ گرو سی۔ امیر تیمور دا علم دوست پوتا سی جسنوں شاہ رخ تیموری نے 1409ء چ ماوراء النہر تے سمرقند دا گورنر مقرر کیتا سی ۔ ایہہ علم فلکیات ج بہت دلچسپی رکھدا سی ۔ اس نے سمرقند چ اک وڈی رصدگاہ اساری تے تارہ پڑھت دے جہڑے نقشے اس نے تیار کیتے اوہ بہت صحیح سن ۔ 1656ء چ ایہہ نقشے لاطینی (لاطینی بولی) چ ترجمہ ہوئے تے آکسفورڈ توں شائع ہوئے ۔ ایران دا موجودہ کیلنڈر وی اسنے ترتیب دتا ہوئیا اے تے برجاں تے ناں تے مقام وی اس دے دتے ہوئے نیں ۔ اس دے دور چ سمرقند دا شمار جگ دے حسین ترین شہراں چ ہندا سی ۔ الغ بیگ اپنے باغی پتر لطیف دے ہتھوں قتل ہوئیا ۔

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:تریخی شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:ترکستانی شخصیتاں
گٹھ:مسلم شخصیتاں
گٹھ:ترک
گٹھ:ترک شخصیتاں
گٹھ:ترک لوک
گٹھ:ترکستان
گٹھ:تریخ
گٹھ:ایشیا دی تریخ
گٹھ:تارہ گرو
الف

پنجابی شاہ مکھی اکھراں وچ 'الف' پہلا اکھر ہے ۔ ایہہ پرانی کنعانی ابجد دا پہلا اکھر ہے جیہڑا سامی ابجداں فونیقی عبرانی اَتے عربی اچ آیا ہے۔ عربی توں ایہہ پنجابی وچ آیا ہے۔

الف دی اواز نوں عربی اتے پنجابی چ وکھہان لئی 'ا' دا اکھر ورتیا جاندا ہے۔ ایہہ اواز کڈھن لئی سنگ دے پٹھیے 
دے نشان نال دسیا جاندا ہے۔ کٹھے ہو کے پہلے تاں ہوا نوں روکدے نیں فیر اک دم ہوا چھڈن نال ایہہ اواز بندی ہے ۔

آئ پی اے چ ایہنوں /ʔ/ فونیقی اکھر یونانی دا الفا(A) اتے لاطینی دا(A) بن گیا جیہڑا انگریزی وچ جا کے (A) بن گیا۔

### پیل
3500 ورھیاں پہلاں دے نیڑے نیڑے جدوں ابجد لئی مورتاں ورتیاں جارِیاں سن لبنان تے مصر دے لوکاں نے سوچیا جے بولی نوں لکھناں پڑھناں اسان ہوجاوگا اگر اوازاں نوں اکھراں دی مورت دتی جاۓ تاں فیر اکھراں نوں جوڑ کے جنج دی لوڑ ہوے تے شبد بنا لیا جۓ۔ ایہہ سوچ اکریاں دے پرانے کنعانی ابجد دی نیو بنی۔

22 اوازاں جیہڑیاں اوہ مون٘ہہ چوں کڈھدے سن اوہناں لئی 22 نشانیاں بنائیاں گئیاں۔ الف دی اواز نوں سب توں پہلاں رکھیا گیا اَتے اوہدے لئی گاں دے منہ دی نشانی رکھی گئی مگروں ہن دے انگریزی ہے اَتے پنجابی الف دی نشانی وچ بدل گئی۔

گٹھ:الف
گٹھ:پنجابی اکھر
الفریڈ اعظم

**الفریڈ اعظم** (849ء-901ء) اک انگریز راجہ سی جہڑا 871ءچ علاقہ ولیسکس دے تخت تے بیٹھا تے اپنی بہادری تے تے سوجھوانی نال اوہ پورے انگلستان دا بادشاہ بن گئیا ۔ اس نے ڈنمارک دیاں حملہ آور فوجاں نال کئی وار جنگاں لڑیاں تے 878ء چ اندنگسٹن دے مقام تے اوہناں نوں ہرائیا ۔ اسنے 885ء چ لندن تے مل ماریا تے اینگلیز تے سیکسن قبیلیاں نوں اپنے راج ہیٹھ لیاندا ۔

گٹھ:برطانیہ
گٹھ:یورپ
گٹھ:یورپی شخصیتاں
گٹھ:بادشاہ
گٹھ:تریخ
گٹھ:یورپ دی تریخ
الفریڈ نوبل

الفریڈ نوبل سویڈن دا کیمیادان ، انجینیئر ، نویں خیال دین والا ،فوجی جنگی ساز وسامان تیار تے ‍ڈیزائن کرن والا تے ڈائنامائیٹ دا موجد سی ۔اسنے "بوفورس " سٹیل مل نوں خریڈ کے اسنوں سویڈن دی فوجی جنگی سامان تیار کرن والی اک وڈی کمپنی چ تبدیل کردتا ۔ اپنی وصیت چ اسنے اپنی بے شمار دولت دا اک وڈا حصہ نوبل انعام دین واسطے وقف کیتا ۔ مصنوعی تیار کیتے گۓ عنصر نوبلیئم دا ناں وی اسدے ناں تے رکھیا گئیا اے ۔

## ذاتی زندگی
الفریڈ نوبل عمانوئیل نوبل تے آندریتے اہیلسل نوبل دا تیجا پتر سی تے 21 اکتوبر 1833ء سٹاک ہالم چ پیدا ہوئیا تے 1842ء اپنے خاندان نال سینٹ پیٹرزبرگ روس جلا گئیا ،ایتھے اسدے والد نے تارپیڈو بنان دا کم شروع کیتا ، پلائی وڈ وی اسدے والد دی ایجاد سی ۔ الفریڈ نوبل نے پروفیسر نکولائی نکولائیوچ زینن کولوں کیمسٹری پڑھی تے 18 سال دی عمر چ 4 سال لئی امریکہ کیمسٹری پڑھن چلا گئیا ،ایتھے اہنے کجھ چر[وقت] لئی جان ایریکسن کول وی کم کیتا ۔ 1859ء اسدے والد دی فیکٹری اسدے دوجے بھائی لودویک نوبل دی نگرانی چ چلے گئی جسنے اس فیکٹری نوں بہت وسعت دتی ۔ اپنے خاندانی کاروبار دے دیوالیہ ہون توں بعد الفریڈ نوبل اپنے والد نال واپس سویڈن چلا گئیا تے اپنے آپ نوں دھماکہ خیز مواد دے مطالعے واسطے وقف کردتا خاص طور تے اسدی محفوظ تیاری دے مطالعے واسطے ۔ 3 ستمبر 1864ء اہناں دی فیکٹری چ بہت وڈا دھماکہ ہوئیا جس چ اسدے چھوٹے بھائی ایمل سمیت 5 بندے مارے گۓ ۔
الفریڈ نوبل نے 1895ء چ نوبل انعام دی بنیاد ، اپنی وصیت لکھن ویلے رکھی تے اس انعام نوں چلان واسطے اپنی دولت دا اک وڈا حصہ وقف کیتا ۔ نوبل انعام 1901ء توں فزکس ، کیمسٹری ، طب ، ادب تے امن دے شعبیاں چ نمایاں خدمات دین والے مرداں تے عورتاں نوں دتا جانا شروع ہوئیا ۔
اگرچہ الفریڈ نوبل ساری عمر غیر شادی شدہ رہیا پر اسدے سوانح نگار اسدے کم از کم 3 معاشقے لکھدے نیں ۔ الفریڈ نوبل نے پہلا معاشقہ روس چ اک روسی کڑی الیکزینڈرا نال کیتا جسنے اسدے ویاہ دے پیغام نوں رد کردتا سی ۔ 1876ء بیروتھا کنسکی اسدی سیکٹری بنی تے کجھ عرصے بعد اسنوں چھڈ کے "بارن آرتھر گونڈاکار شٹنر " نال ویاہ کر لئیا ،اگرچہ اسدا الفریڈ نال تغلق بہت گھٹ عرصے لئی رہیا لیکن اسنے الفریڈ نال خط وکتابت اسدی موت 1896ء تک رکھی ،ایہہ وی کہیا جاندا اے کہ اپنی وصیت چ امن دا نوبل انعام رکھن دا فیصلہ وی بیروتھا دے مشورے دی وجہ تون سی ۔ 1906ء چ امن دا نوبل انعام بیروتھا وان شٹنر نوں اسدیاں امن واسطے کوششاں تے ملیا ۔ الفریڈ دی تیجی تے سب توں زیادہ 18 سال تک قائم رہن والی محبت ویانا دی پھل ویچن والی کڑی صوفیہ نال سی ، بہت سارے خطاں چ الفریڈ نے اسنوں " میڈم صوفیہ نوبل " وی لکھیا اے ۔

## ہور پڑھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:تریخی شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک

گٹھ:یورپ
گٹھ:یورپی شخصیتاں
گٹھ:سویڈن
گٹھ:سویڈنی شخصیتاں
الم

## بارلے جوڑ
* سرکاری
* یونیورسٹی

## مورت نگری

File:Ulm-UlmerSpatz-Gaststaette.JPG
File:Ulm-UlmerSpatz-Musikschule.JPG
File:UlmMuensterSonnenuhr P1130102.jpg
File:Ulmer Schachtel.png
File:Ulm Herrenkeller Schild.jpg
File:Artilleriedenkmal am Unteren Kuhberg.jpg
File:Ulm public library above.jpg
File:Ulm Marktplatz.jpg
File:Kirche St Georg Ulm.jpg


گٹھ:جرمنی
المنظور

**المنظور** سپین دے وشکار 2592 میٹر اچی اک پہاڑی چوٹی دا ناں اے۔ ایہ اویلا صوبے وچ اے تے سیرہ ڈی گراس دے پربت دھارے دی اک چوٹی اے۔

## ناں
ایدا ناں المنظور بنو امیہ دے وزیراعظم منصور دے ناں توں پیا۔ منصور جدوں وی اتلے سپین ال سعائیاں نال لڑن جاندا سی تے اس پہاڑ کولوں لنگ کے جاندا سی تے ایتھے ٹھہردا سی تے اس لئی اس پہاڑ دا ناں المنظور پے گیا۔

## بارلے جوڑ
* المنظور
* المنظور

گٹھ:سپین
گٹھ:ہسپانیہ
گٹھ:اندلسی مسلمان
گٹھ:سپین دے پعاڑ
گٹھ:سپین دے پہاڑ
الو

**الو** شکاری پنچھیاں دی اک پتی اے جیدے وچ 200 دے نیڑے الوواں دیاں ونڈاں آندیاں نیں۔سارے الو رات دے شکاری نیں تے ایس کم وچ ایہ گرو نیں۔ ایناں دے شکار چ کیڑے مکوڑے، ڈڈو، نکے پنچھی تے مچھیاں ہے گیاں نیں۔ ایہ انٹارکٹکا تے گرینلینڈ دے کج تھانواں نوں چھڈ کے ہر تھاں دے واسی نیں۔

ایشیاء چ الو نوں بیوقوفی دی پچھان سمجھیا جاندا اے۔ یورپ چ اینوں سیانف دی مورت اے۔ پاکستان چ 17 دے نیڑے الوواں دیاں ونڈاں ہوندیاں نیں۔

الوواں دے 2 ٹبر نیں: پان الو تے اصلی الو

## ونڈاں
* سنگ آلا الو
* سنہری الو
* چینا الو

گٹھ:الو
الکحل

**الکحل** یا الکوحل ایسا آرگینک کمپاؤنڈ اے جدے وچ ہائیڈروکسل گروپ (OH) فنکشنل گروپ دے طور تے کسے وی کاربن دے الکائل گروپ نال جڑیا ہوندا اے۔ اک عام الکائل الکوحل دا فارمولا CnH2n+1OH ہوندا اے۔
الکلی

کیمسٹری چ الکلی اک الکلی عنصر یا فیر الکلی زمینی دھات دی آئانک نمک نوں کیندے نیں۔ الکلی نوں عام طور تے انج بیان کیتا جا سکدا اے کہ او اساس جیڑے کے پانی چ کل سکدے نیں۔ اساس اوہ عنصر یا مادہ ہوندے نیں جناں دا پی ایچ نمبر 7 توں زیادہ ہوندا اے۔ سارے الکلی آرہینیس اساس نیں جیڑے کے پانی چ کلن تے ہائیڑروآکسائیڈ آئن(OH-) بناندے نیں۔

## الکلی دیاں خصوصیتاں
الکلی گولاں دیاں خصوصیات اے نیں:۔
* درمیانے طور تے کھرے الکلی کولاں دا پی ایچ عام طور تے 10 یا اس توں زیادہ ہوندا اے۔ جس دی وجہ توں اوہ بے رنگے فینولفتھالین نوں گلابی کر دین گی۔

* کھرے کول(کنسنٹریٹڈ کول) خطرناک تے کاسٹک ہوندے نیں تے اوہ جلد نوں ساڑ سکدے نیں۔ 

* چونکہ اونہاں دی سطح تے چربی آلے تیزاب ہوندے نیں اس آسطے اوہ تلکنے ہوندے نیں۔

* الکلی پانی چ اسانی نال کل جاندے نیں لیکن چند الکلی جنج بیریم کاربوناٹ اے تیزابی پانی گول چ ای کلدے نیں۔
الینوئی

**الینوئی** لوک گݨتی دے حساب نال امریکا دی پنجویں وڈی ریاست اے ۔ایتھے 1810 وچ امریکی واسی آکے وسݨ لگے ۔ 1830 وچ دریائے شکاگو دے کنڈھے تے شکاگو شہر دی نیوں رکھی گئی ۔

## ناں
**الینوئی** دا ناں پراݨی امریکی بولی دا اے جیہدا مطلب "انسان" اے ۔


Image:Illini Union University of Illinois rear.jpg
Image:North Clark Street, Chicago IL.jpg
Image:Lincoln Home 1.jpg


گٹھ:امریکی صوبے
گٹھ:الینوۓ
گٹھ:امریکا
الیکٹران

**برقیہ** کسے جوہر دا نکا ٹوٹا ہوندا اے جیہدے تے منفی بار ہوندا اے۔ ایہدا کوئی بھار نئیں ہوندا تے ایہ جوہر دے نویہ دے اگے پچھے چکر کٹدا اے۔

برقیہ تے سب توں گھٹ بھار ہوندا اے۔ جدوں برقیہ ٹردے نیں تے کرنٹ بندی اے۔ برقیہ اولیہ دا 1/1836 گنا ہوندا اے۔ برقیہ جوہر دے اندر نویہ دے دوالے چکر کٹدے نیں۔ ہر برقیہ جیہڑے چکر اچ گھمدا اے اوہدا کوئی عدد ہوندا اے۔ ایہ 1، 2، یا 3 ہوسکدا اے۔ ہر چکر وچ برقیاں دی اک خاص گنتی ہوندی اے۔

1897 وچ جے جے تھامسن نے پہلی واری برقیہ نوں لبھیا۔

1894 وچ جی جے سٹونی نے ناں **الیکٹران** بنایا۔

## بارلے جوڑ

گٹھ:مڈلے ٹوٹے
گٹھ:کیمسٹری
الپس

**الپس** یورپ دا اک پربت دھار اے جیڑا لیندے پاسیوں سلوینیا آسٹریا توں ٹردا اے تے سویٹزرلینڈ، لیختنشٹائن تے جرمنی، اٹلی توں ہوندا ہویا لیندے پاسے فرانس چ جا مکدا اے۔ ایدا سب توں اچا پہاڑ ماؤنٹ بلانک 4,810.9 میٹر اچا اے۔ ایہ نیڑے تریڑے 1200 کلومیٹر (750) لما اے۔ ایہ پربت دھارا کروڑاں وریاں وچ افریقی تے یوریشی ٹیکٹونک پلیٹاں تے آپسی ٹکراؤ نال بنیا۔ الپس دیاں 100 دے نیڑے چوٹیاں 4000 میٹر توں اچیاں نیں۔

گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:پربت دھارے
گٹھ:الپس
الیکٹرونیگیٹیوٹی

الیکٹرونیگیٹیوٹی کسے ایٹم دی کیمیائ خصوصیت اے جیدے نال اوہ دوجے ایٹماں نوں اپنے کھچدا اے تے کوویلنٹ بانڈ بناندا اے۔ ایدی نشانی (X)اے۔
امب

**امب** گرم دیساں چ ہوݨ والا گُدے تے گڑک والا پھل اے ۔ اوس رکھ نوں وی امب کہندے نیں جیدے تے ایہ پھل لگدا اے ۔ ایہدا اصل دیس دکھنی ایشیا اے۔ ایدیاں کئی قسماں گرم دیساں چ ہوندیاں نیں۔اینوں کھان توں مگروں ایدے شربت اچار وی بناۓ جاندے نیں۔ سندڑی, دوسہری, انور رٹول, چونسہ, لنگڑا, فجری ایدیاں پنجاب چ جانیاں پچھانیاں قسماں نیں۔ اسداپھل مئی دے انت چ بزار آن لگ جاندا اے۔ تے اگست تک ریندا اے ۔

## رکھ
امب دا رکھ 35-40 میٹر تک اچا جاندا اے تے ایدا ریڈیس 10 میٹر تک ہوندا اے۔ ایس رکھ دی جوکھا لمماں جیون ہوندا اے۔کج قسماں 300 وریاں تک پھل دیندیاں نیں۔ جڑاں 20 فٹ تک ڈونگیاں جاندیاں نیں۔ پتے 15-35 سینٹی میٹر لمے تے 6-16 سینٹی میٹر تک چوڑے ہوندے نیں۔ پکیا پھل رنگ تے ناپ چ فرق رکھدا اے۔ پکن تے اپنی قسم نال پیلا مالٹائي ہرا یا سوا ہوسکدا اے۔
پکے امب چوں مہک آندی اے۔ ایدے اندر ایدا بی یا گٹک ہوندی اے۔

## پھیلاو
امب ہزاراں ورھیاں توں ہندستان تے پنجاب چ اگایا جاریا اے۔۔ چڑدے ایشیاء اے ٹعائی ہزار ورے پیلاں اپڑیا۔ دسویں صدی چ چڑدے افریقہ تے فیر برازیل، میکسیکو تک اپڑ گیا ۔
ایس ویلے 1000 دے نیڑے امب دیاں قسماں نیں۔

## فیدا
100 گرام امب چوں 70 کلو کیلوری طاقت لبدی اے۔ کئي وٹامن ایدے چ نیں۔

## ہوند
گرم دیساں چ جنے پھل ہوندے نں اوناں چ ادھا پاسہ امباں دا اے۔ 2001 چ 23 ملین ٹن دے نیڑے امب ہویا ۔ دنیا دے ادے دے نیڑے امب ھندستان چ ہوندے نیں ۔

**امب دی پیداوار دے لحاظ نال دیساں دی لسٹ**

## مورت نگری

File:Sindhri Mango.JPG|سندڑی امب
File:Anwar Ratole.JPG|انور رٹول
File:Dosehri.JPG|دوسہری
File:MangoTree.jpeg|ملتان پنجاب چ امب دا باغ
File:Green mango.jpg|فلپائن دے کچے امب
File:Chaunsa.JPG|چونسا امب
File:Alphonso mango.jpg|الفانسو امب دی قسم بھارت چ


## باہرلے جوڑ
* دیس
* http://www.plantnames.unimelb.edu.au/Sorting/Mangifera.html
* http://www.hort.purdue.edu/newcrop/morton/mango_ars.html
* http://allergyadvisor.com/Educational/February04.htm 
* http://www.bijlmakers.com/fruits/mango.htm 

گٹھ:پاکستان
گٹھ:پاکستان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں
گٹھ:پھل فروٹ
گٹھ:پنجاب دے پھل
امبڑی

**امبڑی** انور مسعود دی لکھی ہوي پنجابی نظم اے۔ ایہ اوہناں دی شاعری دی کتاب میلہ اکھیاں دا وچ 1974 نوں چھپی۔ امبڑی ماں دے پیار اتے لکھی گي اے۔

## کہانی
اک جاتک ماں نوں لڑ کے گھر توں سکول آندا اے پر فیر وی ماں اودے ل‎ئی روٹی پیجدی اے۔

## پوُری نظم

ما سٹر: اَج بڑی دیر نال آیاں ایں بشیریا!
ایہ تیرا پنڈ اے تے نال ای سکول اے
جائں گا توُں میرےے کولوں ہڈیاں بھناں کے
آیاں ایں تُو اَج دوونویں ٹلیاں گھسا کے

بشیرا: منشی جی میری اِک گل پہلں سُن لو
اکرمے نے نھیر جیہا نھیراَج پایا جے
مائی نوں ایہ ماردا اے تے بڑا ڈاہڈا ماردائے
اَج ایس بھیڑکے نے حد پئ مکائی اے
اوہنوں مارمار کے مدھانی بھَن سُٹی سوُ
بندے کٹھے ہوے نیں تے اوتھوں پج گیائے 
چُک کے کتاباں تے سکوُل ول نسیائے

مائی ایہدی منشی جی گھر ساڈے آئی سی 
مُونہہ اُتے نیل سن سُجا ھویا ہتھ سی 
اکھاں وچ اتھرو تے بُلاں وچ رَت سی

کہن لگی سوہنیا وے پتر بشیریا
میرا اک کم وی توں کریں اج ہیریا
روٹی میرے اکرمے دی لئ جا مدرسے
اَج فیر ٹُر گیا اے میرے نال رُس کے

گھیؤ وچ گُنّھ کے پراؤنٹھے اوس پکاے نیں
ریجھ نال رِنھیاں سُوآنڈیاں دا حلوہ
پونے وچ بَنھ کے تے میرے ہتھ وچ دَتی سُو
ایہو گل آکھدی سی مُڑ مُڑ منشی جی
چھیتی نال جائیں بیبا’دیریاں نہ لائیں بیبا

اوہدیاں تے لُو سدیاں ہون گیاں آندراں
بھکھا بھانا اج او سکولے ٹُر گیااے
روٹی اوہنے دتی اے میں بھجا لگا آیا جے
اکرمے نے ںھیر جیہا نھیر اج پایا اے

گٹھ:انور مسعود
امریکی فوج

**امریکی فوج** (United States Army) امریکہ دی زمین تے لڑن والی فوج اے اے امریکی فوجاں دا سب توں وڈا پراناں انگ اے۔ ایدی نیو 14 جون 1775 چ رکھی گئی سی۔

## ہور پڑہو
* آڈی مرفی

* سینٹرل انٹیلیجنس ایجنسی

## بارلے جوڑ

* امریکی فوج
امیر عباس ہویدا

**امیر عباس ہویدا** ایرانی سفارت کار تے سیاستدان سن ۔ اوہ 1919ء چ تہران چ پیدا ہوئے تے پیرس تے برسلز دیاں یونیورسٹیاں توں تعلیم حاصل کیتی۔ 1942ء توں 1958ء تک ایران دی وزارت امور خارجہ نال منسلک رہے ۔ 1958ء چ ایران دی قومی تیل کمپنی دے چیئرمین 1964ء چ وزیر مالیات تے 1975ء چ قومی سیاسی رستخیر تحریک دے صدر مقرر ہوئے ۔ اسلامی انقلاب توں کجھ عرصہ پہلے وزیر اعظم وی رہے ۔ انقلاب دے چند مہینے بعد 1979ء چ اسلامی عدالت نے اسلام دشمن سرگرمیاں دے الزام چ سزاۓ موت دے دتی ۔

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:تریخی شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:سیاستدان
گٹھ:ایران
گٹھ:مسلم شخصیتاں
گٹھ:ایرانی شخصیتاں
اناطولیا

thumb|جزیرہ نما اناطولیہ دا خلائی منظر

اناطولیا لہندے ایشیا دا اک جزیرے ورگا ہے ۔ ترک باشندے ایہنو‏ں اناضول یا اناضولو (ترک: Anadolu) کہندے نيں ۔ ترکی دا بیشتر حصہ اسی جزیرہ نما اُتے مشتمل ہے۔ اناطولیہ نو‏‏ں لاطینی ناں ایشیائے کوچک  تو‏ں وی پکاریا جاندا ہے۔

**اناطولیا** لہندے ایشیا دا اک جزیرے ورگی تھاں ہے جیہدے تے ترکی دیس دا چوکھا سارا انگ وسدا ہے ۔ اناطولیا یونانی بولی دا شبد ہے جیہدا مطلب ہے "چڑھدا" یا "چڑھدے پاسے دا"۔ یونانی وچ جغرافیۓ دی بولی وچ ایہنوں نکا ایشیاء وی کہندے نیں۔ اناطولیا دے اتر چ کالا سمندر ، دکھن چ رومی سمندر ، لیندے چ ایجی سمندر تے چڑھدے ول ایشیا تے یورپ نیں۔ جگ دی تریخ چ اس تھاں اچیچی پدھر تے ہے، اَتے ایہہ یونانی ، رومی، کرد، بازنطینی ،سلجوق تے ترک لوکاں دا دیس رہیا ہے۔

## ناں
ایہہ اصطلاح یونانی لفظ Aνατολή (اناطولے) یا Ανατολία (اناطولیا) تو‏ں نکلی ہے جیہدا مطلب طلوع آفتاب یا مشرق ہے ۔

## جغرافیا

عمومن اناطولیا دا علاقہ خلیج اسکندرون تو‏ں تا حد نظر بحر اسود تک منیا جاندا ہ‏‏ے۔ جدید میریم ویبسٹر لغت وچ اناطولیہ د‏‏ی ایہی تعریف لکھی گئی ہے۔
اس حساب نال اناطولیا مشرق وچ آرمینیائی پٹھار اتے دریائے فرات دے جنوب مشرق د‏‏ی طرف مڑ کے بین النہرین وچ داخلے تو‏ں پہلے دا تک علاقہ ہے۔ جنوب مشرق وچ سوریہ د‏‏ی اورنوٹ گھاٹی تک پھیلا ا‏‏ے۔ آرمینیائی قتل عام دے بعد آرمینیا دا ناں بدل ک‏ے جدید ترکی حکومت نے مشرقہ اناطولیہ علاقہ کر دتا۔ مشرقی اناطولیہ دا بلند ترینپہاڑ سوفان (4058 میٹر) تے ارارات (5123 میٹر) نيں۔ دریائے فرات، اراس دریا، کاراسو تے مورات دریا آرمینیا نو‏‏ں کنوبی قفقاز تو‏ں جوڑدے نيں۔

## تریخ
اناطولیا وچ انسانی زندگی دا آغاز قدیم سنگی دور وچ ہويا۔ جدید سنگی دور وچ اناطولیہ ہند یورپی زباناں دا وطن تحا۔حالانکہ ماہرین لسانیات ہند یورپی زباناں دا جائے تخلیق بحر اسود دے علاقے نو‏‏ں دسدے نيں۔ البتہ ایہہ مسلم ہیکہ ہند یورپی زباناں د‏‏ی پہلے د‏‏ی بولی اناطولیائی زبان اناطولیہ وچ 19واں صدی پہلے مسیح تو‏ں ہی بولی جاندی رہی ہے اَتے دونے زباناں دا آپس وچ کچھ تعلق ضرور ہ‏‏ے۔
تریخ عالم وچ اس خطے نو‏‏ں کافی اہمیت حاصل اے تے ایہ یونانی، رومی، کرد، بازنطینی، سلجوق تے ترک باشندےآں دا وطن رہیا ہے۔ اج ایتھ‏ے دا سب تو‏ں وڈا نسلی گروہ ترک ہے گو ایہہ ترکاں دا اصلی وطن نہیں بلکہ سلجوق اتے عثمانی عہد وچ ایہہ ترکاں دا علاقہ بن گیا۔

براعظم ایشیا دے مغربی علاقے دا ناں۔ اسنو‏ں ایشیائی ترکی وی بھی کہندے نيں۔ ایشیائے کوچک وچ زیادہ علاقہ اناطولیا د‏‏ی سطح مرتفع دا ہے۔ شمال تے جنوب وچ یونٹک تے طورس دے کوہستان نيں۔ جو مشرق وچ آرمینیا دے پہاڑاں تو‏ں جا ملدے نيں۔ شمال وچ بحیرہ اسود دا سخت پتھریلا ساحل ہے۔ جنوبی ساحل وچ وڈی وڈی خلیجاں نيں۔ لیکن مغربی ساحل کافی کٹا پھٹا ہے اتے اس دے بالمقابل کئی چھوٹے وڈے جزیرے نيں۔ اناطولیہ کاعلاقہ خشک ہ‏‏ے ۔ جیہدے وچ کدھرے کدھرے پاݨی د‏‏یاں نمکین جھیلاں نيں، ایتھ‏ے اکثر زلزلے آنودے رہندے نيں ۔ ساحلی علاقے خطا روم د‏‏ی آب و ہو‏‏ا د‏‏ی وجہ تو‏ں سرسبز و شاداب نيں ۔

## مورتاں

image:Klima ankara.png|
image:Klima antalya.png|
image:Klima van.png|


## حوالے

گٹھ:اناطولیہ
گٹھ:ایشیا دے جزیرہ نما
گٹھ:ایشیا دے خطے
گٹھ:ترکی
گٹھ:ترکیہ
گٹھ:ترکی دے علاقے
گٹھ:جزیرہ نما
گٹھ:جغرافیہ آرمینیا
گٹھ:جغرافیہ ترکی
گٹھ:جغرافیہ مغربی ایشیا
گٹھ:قدیم مشرق قریب
گٹھ:قدیم یونانی جغرافیہ
گٹھ:مشرق قریب
گٹھ:مغربی ایشیا
گٹھ:طبیعی جغرافیائی صوبے
گٹھ:تاریخی خطے
گٹھ:ترکی دے جزیرہ نما

گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:ترکی
گٹھ:ترکیہ
اناپورنا

اناپورنا دنیا دا دسواں سب توں اچا پہاڑ اے۔ اس دی اچائی 8091 میٹر / 26545 فٹ اے۔ اے نیپال وچ پربت دھار ہمالیہ وچ واقع اے۔ دریاۓ کالی گندکی اینوں دہولاگری توں وکھرا کردا اے۔

اسنوں مارس ہرزوگ تے لوئی لاخنل نے 1950 وچ سر کیتا۔

## بارلے جوڑ

گٹھ:اٹھ ہزاريئے
گٹھ:نیپال دے پہاڑ
گٹھ:نیپال دے پعاڑ
انجوآن

**انجوآن** کوموروس یونین(جزائر قمر اتحاد) دا اک خودمخار جزیرہ اے ۔ ایہہ جزیرہ بحر ہند چ واقع اے ۔ ایس دا دارالحکومت متسامودو تے آبادی27800 اے ۔ ایس دا کل رقبہ 424 مربع کلومیٹر اے ۔ انجوآن دیاں سرکاری بولیاں عربی تے فرانسیسی نیں ۔

## ابتدائی تے سامراجی تریخ

جزیرے دے پہلے باشندے انڈونشیا تے پولینیشیا توں آئے لوک تے مہم جو سن ۔ اس دے مگروں بحر ہند دے آلے دوالے دے علاقےآں توں لوک انچوآن تے جزائر کوموروس آنا شروع ہوئے ۔ سن 1500ء دے لاگے ایتھے **ندزووانی سلطنت** قائم ہوئی ۔ ایہہ سلطنت کوموروس چ قائم ہون آلیاں ساریاں سلطنتاں وچوں طاقتور سی ۔ سبتوں پہلے 1816ء چ سلطان علاوی بن حسین نے فرانس کولوں سلطنت زنجبار دے خلاف امداد منگی ، جہڑی اس دے اقتدار لئی خطرہ بن رہی سی ۔ ایہہ جزیرہ 1886ء چ فرانسیسی تحفظ ہیٹھ چلا گیا تے 1912ء چ فرانس نے اس ت مل مار لیا ۔
## انجوآن آزاد کوموروس دے وچ
انجوآن 1975 چ اپنی ازادی توں مگروں کوموروس چ شامل ہو گیا۔

## ثقافت
انجوآن دی ابادی عرب، ملایا، اناطولیے، تے شیرازی فارسی لوکاں تے مشتمل اے۔ ایدا مرکزی مذہب سنی اسلام اے۔ اگرچہ ایتھے وڈی گنتی چ مسیتاں نیں لیکن فیر وی مذہب دی تلیم تے اس تے عمل انی سختی نال نئیں کیتا جاندا جنا دوجے علقیاں چ ھندا اے الکوحل دا ورتاوا منع کیتا گیا اے۔ فارسی اثر دی وجہ توں ایتھوں دے کھانے آں چ فارسی ذائقہ بوہتا ھندا اے۔
## موسم
ودھ توں ودھ درجہ حرارت 27° توں 32&nbsp;°F (80&nbsp;°F to 90&nbsp;°F) F رھندا اے۔ دسمبر - اپریل تکر درجہ حرارت گرم تے گیلا جدونکہ مئی - نومبر تکر نسبتاً سرد رہندا اے۔

## اقتصادیات
## فوج
انجوآن حکومت دے خرچ دا وڈا حصہ فوج لئ جاندا اے۔ فوج دی کمان محمد بکار دے ہتھ اے۔ محمد بکار دا نکا پعرا ابدو وی فوج چ گنڈرمیری دا کمانڈر اے۔
## بارلے جوڑ
* کوموروس سرکار
* انگریزی تے فرانسیسی چ
* کوموروس ویب سائیٹ

گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:جزیرے
گٹھ:آبی جغرافیہ
گٹھ:افریقہ
گٹھ:یورپ
انجینرنگ

**انجینرنگ** یا **ہندسیات** اک ایہو جیہا علم اَتے پیشہ ہے جس نال تکنیکی اَتے علمی علم استعمال کردیاں ہویاں اَتے مادی وسیلیاں نوں استعمال کردیاں ہویاں کسے خاص چیز یا مقصد نوں بنایا جاندا اے۔

گٹھ:علم
گٹھ:انجینرنگ
گٹھ:ہندسیات
اندرون لہور

اندرون لہور نوں ”پراݨا لہور” وی آکھیا جاندا اے ۔ ایہ پنجاب، پاکستان دے شہر لہور دا پراݨا تے اندرلا حصا اے ۔ مغل راج ویلے  اندرون لہور دے آلے دوآلے کندھ بݨا دتی گئی سی جیہدے وچ تیراں (13) بوہے نیں ۔ ایہ بوہے اندرون لہور نوں دشمݨاں دے حملے توں بچاوݨ واسطے بݨائے گئے سی ۔

## تریخ

## اندرون لہور دے دروازے
اندرون لہور وچ کل (13) دروازے نیں جیہناں دے ناں ایہ نیں:

*بھاٹی دروازہ
*لوہاری دروازہ
*شاہ عالمی دروازہ
*موچی دروازہ 
*اکبری دروازہ 
*یکی دروازہ 
*شیرانوالا دروازہ 
*کشمیری دروازہ 
*مستی دروازہ 
*دلی دروازہ 
*روشنائی دروازہ 
*ٹکسالی دروازہ 
*موری دروازہ

ایہناں وچوں شاہ عالم دروازہ ۔ موچی دروازہ ۔ اکبری دروازہ ۔ یکی دروازہ ۔ مستی دروازہ ۔ ٹکسالی درواز ہ۔ موری دروازہ ڈھے گئے نیں تے بھاٹی دروازہ ۔ دہلی دروازہ ۔ کشمیری دروازہ ۔ لوھاری دروازہ ۔ روشنائی دروازہ ۔ شیرانوالا دروازہ موجود نیں ۔

## ہور دیکھو
*لہور
*شاہی قلعہ
*بادشاہی مسجد
*فقیر خانہ

## باہرلے جوڑ
* تیراں دروازے 
* اندرون لہور
*

گٹھ:لہور
گٹھ:پنجاب
گٹھ:لہور دے بوۓ
گٹھ:لہور دی تریخ
اندغے ژید

**اندغے ژید** اک فرانسیسی سی ، جس نے کئی مشہور کتاباں لکھیاں جس چ " لا پوخت ایتخوات " وی شامل اے ۔ 1974ء چ اسنوں نوبل انعام دتا گئیا ۔ اس دیاں دوجیاں کتاباں اسدے ذاتی تجربےآں تے مشتمل سن ۔

## سفر

اندغے ژید نے اپنیاں کتاباں لکھن لئی بوت سفر کیتے ۔ اسنے افریقہ دے بے شمار حصے دیکھے تے اشتراکیت پسنداں نال روس وی گئیا ۔

گٹھ:فرانس
گٹھ:فرانسیسی شخصیتاں
گٹھ:یورپ
گٹھ:یورپی شخصیتاں
گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:ادیب
اندر پرستھ

اندر پرستھ دریاۓ جمنا دے کنارے دلی توں کجھ میل دے پندھ تے اک شہر اے جس نوں پانڈوآں نے آباد کیتا سی ۔ مہا بھارت دے مطابق ایہہ بوت عالی شان محل تے فصیلاں آلا شہر سی ۔ ہندو عقدے دے مطابق کدے کدے اندر مہاراج وی اسماناں توں ایتھے دی سیر لئی آندا سی ۔

گٹھ:شہر
گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:تریخ
گٹھ:ایشیا دی تریخ
انطاکیہ

**انطاکیہ** (عربی: أَنْطَاكِيَة) جنوب مغربی ترکی دا اک شہر تے صوبہ حطائے دا صدر مقام اے ، جہڑا رومی سمندر توں 20 کلومیٹر دور دریائے آسی دے کنارے واقع اے ۔ سنہ 2000ء دی مردم شماری دے مطابق شہر دی آبادی 144190 اے ۔

ایہہ شہر چوتھی صدی قبل مسیح چ سکندر اعظم دے اک جرنیل سلیوکس اول نے قائم کیتا سی ۔ 638ء چ بازنطینی سلطنت دے شہنشاہ ہراکلس دے دور حکومت چ ایہہ شہر مسلماناں نے فتح کرلئیا ، پر اوہ اناطولیہ چ زیادہ اگے نا جا سکے ، تے انطاکیہ دی حثیت 2 عظیم سلطنتاں دے درمیان اک سرحدی قصبے ہوگئی ، جہڑا اگلے 350 سال تک دوناں سلطنتاں دے ٹکراؤ دا نشانہ بن دا رہیا ۔

سنہ 969ء چ مائیکل بوزرا تے پیٹر دی یونوچ نے اسنوں دوبارہ بازنطینی سلطنت چ شامل کرلئیا ۔ 1084ء چ سلجوقیاں (سلطنت روم) نے اس شہر نوں فتح کیتا پر ایہہ صرف 14 سال اینہاں دے قبضے چ رہیا تے صلیبی جنگاں شروع ہوگئیاں ۔ پہلی صلیبی جنگ دے دوران عیسائیاں نے اس شہر دا 9 مہینے لمبا محاصرہ کیتا تے شہر تے قبضہ کرکے ساری مسلمان آبادی نوں قتل کردتا ۔ اس عظیم قتل عام دے بعد شہر نوں عیسائی امارت انطاکیہ دا صدر مقام قرار دتا گئیا تے اگلیاں 2 صدیاں تک ایہہ شہر عیسائیاں دے قبضے رہیا تے بالآخر 1268ء چ مملوک سلطان رکن الدین بیبرس نے انطاکیہ فتح کرکے صلیبیاں دا خاتمہ کردتا تے بعد چ ایہہ شہر سلطنت عثمانیہ دا حصہ بنیا ۔

جنگ عظیم اول تے ترک جنگ آزادی دے بعد ترک جمہوریہ قائم ہوئی ۔ اس وقت ایہہ شہر فرانس دے زیر انتظام شام چ شامل سی ، پر ترکاں دا ایہہ دعوی سی کہ ایہہ ترکی دے علاقے نیں ۔ ایتھے دی آبادی ترک ، عرب تے ارمنی باشندیاں تے مشتمل سی ، پر ترکاں دی تعداد سب توں ودھ سی ۔ شام وی اس علاقے دا دعویدار سی ۔ اس اختلاف دی وجہ توں انطاکیہ تے اسکندرون دے علاقییاں چ مئی 1937ء چ اک نیم خودمختار حکومت قائم کردتی گئی ۔ اس حکومت دی منتخب مجلس دے 40 چوں 22 ارکان ترک سن ، اس مجلس نے اتفاق رائے نال ترکی نال الحاق دا فیصلہ کیتا تے 23 جولائی 1939ء چ ایہہ دونے ضلعے ترکی چ شامل ہوگئے ۔ ترک حکومت نے انطاکیہ دا ناں بدل کے حطائے رکھ دتا پر ایہہ اج وی انطاکیہ دے ناں نال مشہور اے ۔

## ہور دیکھو
* انطاکیہ دی تریخ

گٹھ:ترکی
گٹھ:ترکیہ
انور مسعود

**انور مسعود** پنجابی  دے شاعر نیں۔ پنجابی دے نال اوہناں نے اردو تے فارسی چ وی لکھیا اے ۔ اوہناں دی کتاب میلہ اکھیاں دا پنجابی دی چوکھی جھپݨ والی کتاب اے۔ حکُومت پاکستان ولّوں اوہناں دے کم اُتے اوہناں نُوں پرائڈ آف پرفارمنس وی دتا گیا۔

## نِجی زِندگی
انور مسعود 8 نومبر 1935ء نوں گجرات، پنجاب وچ جمے۔ اوہناں دے والد دا ناں محمد عظیم تے ماں دا ناں اقبال بیگم اے۔ اوہناں دا اک بھراء تے چار بھیݨاں نیں۔ بھرا دا ناں طارق مسعود اے۔ اوہ اپنے خاندان نال لاہور آگئے تے لاہور توں ای اوہناں دی تعلیم دا آغاز کیتا۔ زمینداراہ کالج گجرات وی پڑھے۔ اورینٹل کالج لاہور توں 1961ء وچ فارسی وچ ایم اے کیتا۔ گورنمنٹ ہائی سکول کنجاہ توں پڑھاؤݨا شروع کیتا۔ 1962ء توں 1996ء تک پنجاب دے وکھ وکھ کالجاں وچ لیکچرر، پروفیسر رہے تے فارسی پڑھاؤندے رہے۔ 

## شاعری
اوہ پنجابی شاعری دے منے پرمنے شاعر نیں۔ اوہناں دا شعر سناؤن دا انداز بہت الگ تھلگ اے۔

شاعری دا شوق اوہناں نوں اپنے گھروں لبھیا۔ اوہناں دے تایا جي عبدالطیف افضل شاعر سن۔ اوہناں دی نانی کرم بی بی عاجز شاعرہ سن تے "گل و گلزار" اوہناں دے شعراں دے مجموعے دا ناں اے۔

## کتاباں

*میلہ اکھیاں دا - پنجابی
*(پنجاب رائٹرز گلڈ انعام یافتہ) 
ایہ کتاب 1974 وچ چھپی تے ایہدے ہُݨ تک 40 ایڈیشن چھپ چکے نیں تے ایہنے تھوڑے ویلے وچ جھپݨ دا ریکارڈ بݨایا اے۔

*شاخ تبسم - اردو 
*غنچہ پھر لگا کھلنے - اردو 
*میلی میلی دھوپ - اردو
*اک دریچہ اک چراغ - اردو
*قطعہ کلامی -(اردو قطعات)
*فارسی ادب کے چند گوشے -(مقالے)
*ہُن کیہ کریئے؟ -(پنجابی کلام)
(ہجرہ انعام یافتہ)
*تقریب (تعارفی مضامین۔ اُردو)
*درپیش - (مزاحیہ اردو)
*بات سے بات -(مضامین)

## شاعری وِچوں اک ٹوٹا

 

## ہور دیکھو
*انار کلی دیاں شاناں
*امبڑی

## باہرلے جوڑ

* انور مسعود دی شاعری 

## حوالے

گٹھ:انور مسعود
گٹھ:پنجابی شاعر
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی مسلمان
انٹرنیٹ

انٹرنیٹ دنیا دے کمپیوٹراں نوں اک ناپ وچ رکھ کے اپس چ ملاں والا تے اینچ کروڑاں لوکاں نوں آپس چ جوڑن والا جال اے۔-

## تاریخ
انٹرنیٹ دی ابتدا 1960ء دیاں دہائیاں وچ ہوئی، جدوں United States Department of Defense نے اک منصوبہ "ARPANET" شروع کیتا۔ ایہہ پہلا نیٹ ورک سی جو مختلف کمپیوٹراں نوں آپس وچ جوڑن لئی بنایا گیا۔ وقت دے نال ایہہ نظام ترقی کردا گیا تے 1990ء دیاں دہائیاں وچ عام عوام لئی دستیاب ہو گیا۔

## کم کرن دا طریقہ
انٹرنیٹ مختلف نیٹ ورکا ں دا مجموعہ اے جو "پروٹوکول" دے ذریعے جڑے ہندے نیں۔ سب توں اہم پروٹوکول Transmission Control Protocol تے Internet Protocol نیں، جو ڈیٹا نوں چھوٹے حصیاں وچ تقسیم کرکے منزل تک پہنچاندے نیں۔

## اہم خدمات
انٹرنیٹ دے ذریعے کئی طرح دیاں خدمات حاصل کیتیاں جا سکدیاں نیں، جیویں:

* ویب براؤزنگ (World Wide Web)
* ای میل (email)
* سوشل میڈیا (مثلاً WhatsApp)
* آن لائن تعلیم(online Taleem )
* ای کامرس (Ecommerce)

## اہمیت
انٹرنیٹ نے دنیا نوں اک "گلوبل گاؤں" بنا دتا اے۔ ایہہ تعلیم، کاروبار، صحت تے تفریح دے شعبیاں وچ بنیادی کردار ادا کردا اے۔ لوگ دنیا دے کسی وی حصے وچ بیٹھ کے معلومات حاصل کر سکدے نیں تے رابطہ قائم رکھ سکدے نیں۔

## فوائد
* تیز رفتار معلومات دی رسائی
* عالمی رابطہ
* آن لائن تعلیم تے کاروبار
* تفریح دے مواقع

## نقصانات
* غلط معلومات دا پھیلاؤ
* پرائیویسی دے مسائل
* انٹرنیٹ دی لت
* سائبر جرائم

## نتیجہ
انٹرنیٹ جدید دور دی اک بنیادی ضرورت بن چکیا اے۔ اگر اس دا استعمال ذمہ داری نال کیتا جائے، تاں ایہہ انسانیت دی ترقی لئی نہایت مفید ذریعہ ثابت ہو سکدا اے۔
انٹل کور 2

انٹل کور 2 سیمیکنڈکٹر بنان والی کمپنی انٹل دا نواں پراسیسر اے۔ کور 2 لڑی 27 جولائی 2006 نوں ٹری۔ ایس لڑی وچ نوے پراسیسرہےنیں۔

ایہدی سپیڈ 1.06 گیگاہرٹز توں لے کے 3.7 گیگاہرٹز تک ہوندی اے۔ کور 2 لڑی دے پراسیسر انٹل دے پرانیاں پراسیسراں دے مقابلے وچ ذرا گھٹ سپیڈ والے ہوندے نیں پر اوہ گھٹ بجلی کھاندے نیں تے بوہتا کم کر سکدے نیں۔

انٹل کور 2 دی لڑی وچ دو نکیاں لڑیاں نیں: ڈوئل کور تے کواڈ کور۔ ڈوئل کور وچ 2 پراسیسر ہوندے نیں تے کواڈ کور وچ 4۔ عام طور تے اج کل ساریاں پیسی لیپٹاپاں وچ کور 2 پراسیسر لگے ہوندے نیں۔ ایہہ پراسیسر 65 نینومیٹر توں لے کے 45 نینومیٹر سائز وچ ہوندے نیں۔
## باہر دے جوڑ
*کور 2 پراسسراں دی لسٹ 
*کور 2 تے ڈوئل کور چ فرق
*انٹل سنٹرینو ڈئو ٹیکنالوجی
*انٹل کور 2 دے اتے کیتے گۓ تجربے
انٹونی وین لیونہوک

انٹونی فان لیون ہاک نیدرلینڈز دا سائنسدان تے کاروباری سی۔ اونوں مائکروبیالوجی دی نیو رکھن آلا تے "مائیکرو بیالوجی دا ابا" منیا جاندا اے۔ اپنے ہتھ نال بنائی ہوئی مائکروسکوپ نال اونے ولگن تے بیکٹیریا ویکھے۔

## بارلے جوڑ

گٹھ:جیون پڑھت
گٹھ:سائنس
گٹھ:مائکروبیالوجی
گٹھ:سائنسدان
انچ

**انچ** (Inch)، لمبائی ناپݨ دی اک چھوٹی اکائی اے۔ جو پاکستان، برطانیا، امریکا سمیت کئی مُلکاں وچ رائج اے۔
اک انچ دی درُست لمبائی دے معیارات ماضی وچ مختلف رہے نیں لیکن 1950 تے 1960 دی دہائی دے دوران بین الاقوامی یارڈ نوں اپناؤݨ دے بعد توں انچ، میٹرک سسٹم اُتے مبنی اے تے ایہنوں 25.4 ملی میٹر دے طور اُتے طے کیتا گیا اے۔

1 انچ وچ 8 سوتر ہُندے نیں۔

1 فٹ وچ 12 انچ ہُندے نیں۔

## وٹاندرا
1 فٹ = 12 انچ

1 انچ = 2.54‬ سینٹی میٹر

1 انچ = 25.4 ملی میٹر

1 سینٹی میٹر = 10 ملی میٹر

## حوالے

گٹھ:ناپ تول
گٹھ:ناپ
گٹھ:پیمائش
گٹھ:لمبائی
گٹھ:لمبائی دیاں اکائیاں
انڈیز

**انڈیز** دنیا دا سب توں لما پربت دھارا اے۔ ایہ اچے پہاڑاں دا اک پربت دھارا اے جیہڑا دکھنی امریکہ دے لیندے پاسے دے کنڈے تے اتر تون دکھن ول پھیلیا ہویا اے۔ ایہ 7,000 کلومیٹر (4,300 میل) لما تے 200 توں 700 کلومیٹر (120 توں 430 میل) تک چوڑا اے۔ ایہدی مدری اچائی 4,000 میٹر (13,000 فٹ) اے۔ اکنکاگوا 6962 میٹر / 22841 فٹ اچائی نال انڈیز دی سب توں اچی چوٹی اے۔

## بارلے جوڑ

گٹھ:پربت دھارے
انڈیانا

**انڈیانا** امریکہ دا اک صوبے اے۔

## ناں
**انڈیانا** دا ںاں ایتھے چروکنے وسدے پرانے امریکیاں توں پیا۔
انگشتیا

**انگشتیا** شمالی قفقاز وچ واقع روس دے ماتحت اک وفاقی اکائی اے ۔ ایہ روس دے 14 لوکراجاں وچوں اک لوکراج اے ۔ ایہدا راجگڑھ ماگاس شہر اے ۔

گٹھ:روس
گٹھ:روس دے علاقے
گٹھ:صوبے ریاستاں
گٹھ:خودمختار جمہوریاواں
گٹھ:روسی ریاستاں
گٹھ:علاقے
انگلاں

**انگلاں** بندے تے ایدے نال کج ملدے جلدے جنوراں دے ہتھ نال پاۓ جانے والے باریک حصہ نیں۔ بندے دے ہتھ تے پنج انگلاں ہوندیاں نے۔

## بارلے جوڑ
انکا

**انکا** دکھنی امریکہ دی اک قوم سی جس نے 1200ء توں 1533ء تیکر جنوبی امریکا دا وڈا علاقہ فتح کر لئیا ۔ اس عظیم الشان سلطنت دا راجگھر کوزکو ( ہن دکھنی پیرو دا اک شہر) سی ۔ اس سلطنت دے پہلے بادشاہ نے انکا دا لقب اختیار کیتا تے بعد چ سلطنت دے سارے لوک انکا کہلان لگے ۔ 1533ء چ سپین دی فوج نے اس دی آخری بادشاہ اتاہولیا نوں دھوکھے نال گرفتار کر لئیا تے 1569ء تیکر ساری انکا سلطنت ہسپانویاں دے قبضے چ آ گئی ۔

انکا سلطنت تہذیب تے تمدن ، علم تے فن چ اوس ویلے دیاں ساریآں امریکی قوماں چوں اگے سی ۔ اینہاں نے سیاست تے معیشت دا اک خاص نظام بنائیا ہوئیا سی ، جس دے مطابق بادشاہ دیس دا حکمران ہون دے علاوہ رعایا دا دینی آگو وی سی ۔ پیداوار دے سارے زریعے حکومت دی تحویل چ سن تے ریاست لوکاں دیاں بنیادی ضرورتاں پوریاں کرن دی پابند سی ۔ انکا نے زراعت نوں ترقی دتی ، سڑکاں ، پل تے پانی دی ذخیرے اسارے ۔ دھات سازی ، برتن سازی تے کپڑا بنان چ اینہاں نوں کمال حاصل سی ۔ایہہ لوک سورج دی پوجا کردے سن ۔

گٹھ:تریخ
گٹھ:سلطنتاں
گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:امریکہ
انگریز

انگریز اک قوم اَتے نسلی ٹولی ہے جیہڑی انگریزی بولدی ہے۔

بول انگریز انگلش توں بنیا ہے۔

## باہرلے جوڑ
* انگریز 
* انگلینڈ
انگولا

**انگولا** جیہدا سرکاری ناں "ریپبلک آف انگولا" اے، دکھنی افریقہ دا اک دیس اے۔ انگولا دا تھاں 1,246,700 مربع کلومیٹر / 481,354 مربع میل اے۔ انگولا دی لوک گنتی 18,498,000 اے۔ انگولا دی بولی پرتگالی اے۔ انگولا دا راجگڑھ لونڈا اے۔

گٹھ:افریقہ دے دیس
گٹھ:دیس
اوبوالڈن

اوبوالڈن سویٹزرلینڈ دا اک کینٹن اے۔

## بارلے جوڑ

* سرکاری ویب سائٹ

## مورت نگری

File:Lungern.jpg
File:Sachseln-am-Sarnersee.jpg
File:Engelberg.jpg
اورآءیسل

**اورآءیسل** نیدرلینڈز دا اک صوبہ اے۔ ایہ نیدرلینڈز دے چڑھدے وشکار ول اے۔ ایدی لوک گنتی 1,113,529 اے۔ تے ایدی تھاں 3.327 مربع کلومیٹر اے۔
انگوری

**انگوری** پھلوالے بوٹیاں دے انگوری ٹبر دی اک جنس اے جیدے وچ 60 بوٹے نیں۔ 

## بارلے جوڑ
اورلینز

گٹھ:فرانس
گٹھ:فرانس دے شہر
گٹھ:یورپی شہر
گٹھ:یورپ دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے
گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
گٹھ:فرانس دے آباد تھاں
ضلع اورکزئی

**ضلع اورکزئی** (Orakzai District)، پاکستان دے صوبا خیبر، کوہاٹ ڈویژن دا اک ضلع ا‏‏ے۔ ضلع اورکزئی، وفاقی قبائلی علاقے فاٹا دی اک ایجنسی سی۔ ایہدا صدر مقام غلجو بازار اے۔

اورکزئی ضلعے وچ اورکزئی قبیلے دیاں قوماں علی خیل، ماموزئی، ربیعہ خیل، آخیل، مشتی، شیخان، مامازئی، فیروز خیل، اتمان خیل، ستوری خیل تے سپائے وغیرہ آباد نيں۔ اورکزئی قبیلہ کل اٹھاراں اقوام اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ 

ضلع اورکزئی دے مشرق وچ ضلع کوہاٹ تے درہ آدم خیل، جنوب وچ ضلع کوہاٹ تے ضلع ہنگو تے مغرب وچ ضلع کرم واقع نيں۔ 

ضلع اورکزئی اک سرسبز علاقہ اے۔ ایہ سطح سمندر تو‏ں بلندی اُتے اے جتھے دا موسم اکثر اوقات ٹھنڈا رہندا اے تے جنوری تے فروری دے مہینےآں وچ برفباری وی ہُندی اے۔ ایہ علاقہ سیاحت لئی بہت مشہور اے۔ سیاختی تھ‏‏انو‏اں وچ فیروزخیل، کلایہ، نناور غار، جبر غاخی، سمپوگ، خاتنگو، سمانہ قلع وغیرہ بہت مشہور نيں۔

ضلع اورکزئی دا بیشتر علاقہ پہاڑی اے، جتھے گھنے جنگلات پائے جاندے نيں، پہاڑاں وچ اکثر تھ‏‏انو‏اں وچ کوئلے دے ذخیرے پائے جاندے نيں۔ 

ضلع اورکزئی وچ میدانی علاقہ وی اے جتھے لوک کھیت‏‏ی باڑی کردے نيں تے ایہ پیشا لوکاں د‏‏ی آمدن دا اک اہ‏م ذریعہ ا‏‏ے۔ اس توں علاوہ لوکاں د‏‏ی اک کثیر تعداد بیرون ملک مقیم اے۔

اہ‏م تھ‏‏انو‏اں تے بازاراں وچ غلجو بازار جو اپر سب ڈویژن دا صدر مقام اے تے اپر اورکزئی دے سارے ہیڈکوارٹر، نادرا آفس تے ہسپتال وغیرہ ايس‏ے وچ واقع نيں۔ سمانہ جو اک تفریحی مقام اے تے انگریزاں دے دور دا قلعہ وی ایتھ‏ے اے تے لوک سیر و تفریح لئی دوسرے ضلعےآں تو‏ں ایتھ‏ے دا رخ کردے نيں۔ ڈبوری، پہاڑاں دے درمیان اک حسین تے دلفریب مقام تے بازار، مشتی میلہ، جنت نظیر مقام تے پہاڑاں دے درمیان اک پرکشش بازار، کلایہ تے جلکہ میلہ جوڑواں بازار جنہاں دے درمیان وچ اک توئی بہندی ہوئی علاقے دا حسن ودھاؤندی اے لوئر سب ڈویژن دے ہیڈ کوارٹرز تے نادرا آفس وغیرہ ایتھ‏ے واقع نيں۔ اس توں علاوہ خادیزئی، سانگهڑا تے انجانی قابل ذکر نيں۔
مشتی میلہ دے مقام اُتے ضلعی ہیڈ کوارٹر ہسپتال وی واقع اے جتھے اورکزئی تے دور افتادہ علاقے میدان دے لوک علاج معالجے لئی آؤندے نيں،

تمام تر علاقے دا موسم ٹھنڈا رہندا اے تے جنوری تے فروری دے مہینےآں وچ برفباری ہُندی اے جد کہ گرمی دا موسم خوشگوار رہندا ا‏‏ے۔

اورکزئی ایجنسی دا اک سیکشن بلند خیل ایجنسی تو‏ں کئی کلومیٹر دور ضلع ہنگو توں اگے ٹل شہر دے جنوب وچ واقع ا‏‏ے۔ اس دے شمال تے مشرق وچ ضلع ہنگو، مغرب وچ ضلع کرم تے جنوب وچ ضلع شمالی وزیرستان واقع ا‏‏ے۔ 

## حوالے

گٹھ:خیبر دے ضلعے
اوریول

اوریول روس دے اوریول اوبلاست دا اک شہر تے انتظامی مرکز (راجگڑھ) اے . ایہہ شہر دریائے اوکا دے کنڈے ماسکو توں 360 کلومیٹر لہندے دکھن چ واقع اے ۔ اس دا آبادی 3،17،854 اے ۔ اوریول یوژنی ہوائی اڈا ایتھے ہوائی آواجائی دی تھاں اے ۔ 
## جغرافیہ

## تریخ

## اہم تھانواں

File:View of Oryol city.JPG|شہر
File:Oryol.jpg|1900ء چ شہر
File:Oryol2005.jpg|اج دا اوریول
 
## آن جان دے ذری‏عے

## ثقافت تے رہتل

 
## بین القوامی تعلقات

## ایتھے دے اہم لوک

## ہور ویکھو

## باہرلے جوڑ

*اوریول ٹیلی فون ڈائرکٹری
*اوریول ویب پورٹل
*اوریول ویکی

گٹھ:روس
گٹھ:روس دے شہر
گٹھ:روس دے شہر تے قصبے
گٹھ:روس دے آباد تھاں
گٹھ:شہر
گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:یورپ دے شہر
گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے
گٹھ:یورپی شہر
گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:روس دا جغرافیہ
اوزون

اوزون (اen: Ozone . یونانی دا لفظ) آکسیجن دے تن ایٹماں نال رل کے بنیا ہویا اک مالیکیول اے۔ اے آکسیجن دی ای اک شکل اے پر اے دو ایٹمی آکسیجن (O2) توں گھٹ مضبوط ھیگا اے۔
اوزی

اوزی اسرائیل دی بنائی گئی اک نکی مشین گن اے۔ اوزی نوں نکا کرن آستے ایدا میگزین اینوں پڑھن آلی جگہ دے تھلے ای رکھیا جاندا سی۔ اینوں اج کل بوت سارے دیساں دیاں فوجاں، پولیس تے ڈاکو ورتدے نیں۔ اینوں 1948 چ ڈیزائن کیتا گیا سی۔ اینوں بوت ساریاں فلماں تے گیماں چ وی وکھایا جاندا اے۔

## اوزی ورتن والے دیس
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
## بارلے چوڑ
* اوزی ویب سائٹ 
* اوزی تریخ
* ٹوٹیاں چ 
* وڈیو

## مورت نگری

File:Uzi smg.jpg
File:Uzi-p1030098.jpg
File:Uzi 2.jpg
File:9mm P8 oder UZI.jpg


گٹھ:ہتھیار
گٹھ:جدید ہتھیار
اوساکا

جاپان دے مکھ جزیرے ہونشو دے کانسائی علاقے وچّ واقع اک شہر ہے جو مقامی خدمختیاری قنون تحت اک متھیا شہر ہے۔ ایہہ اوساکا پریفیکچردا راجگڑھ اتے کائیہانشن میٹروپولیٹن علاقے دا سبھ توں وڈا حصہ وی ہے جس وچّ جاپان دے تنّ پرمکھ شہر کیوٹو، اوساکا اتے کوبے شامل ہن۔ ایہہ اوساکا کھاڑی لاگے یودو دریا دے دہانے اتے واقع ہے۔ آبادی پکھوں ٹوکیو اتے یوکوہاما مگروں ایہہ دیش دا تیجا سبھ توں وڈا شہر ہے۔

## شہردیاں مورتاں

## حوالے

## مورت نگری

File:Osaka Castle Nishinomaru Garden April 2005.JPG



گٹھ:جپان

گٹھ:جاپان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:چاپان دے آباد تھاں
اوریگون

**اوریگون** امریکہ دا اک صوبہ اے۔

## ناں
**اوریگون** دا ںاں فرنچ زبان دا شبد توں لیا گیا اے جیدا مطاب "توفان" اے۔
اوسٹریکا

دنیا دیاں مہتلف قوماں اپنے حقوق تے اپنے ہاں جمہوریت دے تحفظ لئی مختلف طریقے اختیار کردیاں نے۔ پرانی یونان دی جمھوریہ ایتھنز دے لوکاں نے اے مشاہدہ کیتا کہ دو طرح توں ایناں دی جمہوریت خطرے وچ پے سکدی اے پتسے دے ذریعے یا طاقت دے ذریعے۔

کوئ شخص یا گروہ پیسے دے ذریعے ایناں دی اسمبلی دے ارکان نوں خرید سکدا اے تے انج ایناں دے حقوق نوں غصب کر سکدا اے چنانچہ اوناں نے اپنی اسمبلی دے ارکان دی تعداد ایڈی زیادہ کر دتی کہ کوئ اوناں نوں خریدن دا سوچ وی نہیں سکدا۔

دوجا کوئی شخص یا گروہ طاقت دے بل بوتے تے ایناں دے حقوق غصب کر سکدا اے۔ اس سے مسئلے توں نبٹنے دا اے حل کڈیا گیا کہ اہل ایتھنز جدوں اے سمجھدے کہ کوئ شخص اناں دے حقوق پامال کر رہا اے تے اوہ اک مٹی دے برتن دے اک ٹکڑے تے اس شخص دا ناں لکھدے تے اس برتن نوں شہر دے بیچ چوک وچ رکھہ دیندے اس دا مطلب اے ہوندا کہ اوہ شخص دس سال دے لئی ایتھنز دی جمھوریہ توں باہر اے۔ اپنے حقوق دے معاملے وچ ایتھنز دے لوکاں نے اپنے ہیرو پیریکلس نوں وی نہیں بخشیا۔ مٹی دے اس برتن نوں یونانی زبان وچ اوسٹریکا کیندے نے۔

گٹھ:یونان
اوشیانا

اوشیانا اک تھاں اے جیہڑا بحرالکاہل دے جزیریاں تے آلے دوالے دے سمندر نوں رلا کے کہیا جاندا اے ۔

**اوشینیا** تپت-کھنڈی پیسفک ساگر دے جزیرےآں دے دوآلے مرتکز اک کھیتر اے۔ کہ اوشینیا کس کس دا بنیا ہویا اے ۔ ایہدے بارے وچار لمے پیسفک (نسل-سائنس مطابق میلانیشیا، مائیکرونیشیا تے پالینیشیا وچ ونڈیا ہویا) دے جوالامکھی جزیرا تے مونگیا پروالجزیرا توں لے کے ایشیا اتے امریکا گبھلے کل جزیراوادی کھیتر (جیہدے وچ آسٹریلیشیا تے مالے جزیرا جُٹ وی شامل اے) تک بدلدے نیں ۔ ایس لفظ نوں کئی بار اچیچے طور تے آسٹریلیا تے نالدے جزیرےآں نال بݨدے براعظم لئی یا جیو جغرافیائی طور تے آسٹریلیشیائی ایکو جون (والیسیا تے آسٹریلیشیا) ہا پیسفک ایکو جون (جاں نیوزیلینڈ جاں مول دھرت نیو گنی توں چھٹ میلانیشیا، پالینیشیا تے مائیکرونیشیا) دے لئی ورتیا جاندا اے۔

## لفظی بناوٹ
ایہہ نام 1812 عیسوی دے لگ بھگ جغرافیا دان کونراڈ مالٹ برون ولوں Ocanie (اوسیانی) دے روپ وچ گھڑیا گیا سی۔ *اوسیانی* شبد فرانسیسی بولی دا اے جو یونانی شبد ὠκεανός (اوکیانوس) مطلب بحر ( ساگر ) توں آیا اے ۔

## آبادی انکڑے


**اوشینیا**

ودھیرا جغرافیائی اوشینیا۔ اس پیمانے اتے دکھنی پرشانت دا تھوڑھا جیہا حصہ ہی ڈریکٹ اے، پر ہوائی دا جزیرہ پوربی دسحدے کول نظر آ رہا اے۔





چھٹیرا جغرافیائی اوشینیا میلانیشیا جزیرہ، مائیکرونیشیا اتے پالینیشیا (نیوزیلینڈ توں چھٹّ)










## دھرم
اوشینیا دا پرمکھ دھرم اسائیئت اے۔ روائتی دھرم چیتناوادی ہن اتے روڑیگت قبیلے قدرتی طاقتاں وچ روح ہون (ٹوک پسن وچ مسلئی) دا یعقین رکھدے ہن۔ آسٹریلیا اتے نیوزیلینڈ دیاں حالیہ مردمشماریاں وچ بہت سارے لوکاں نے "کوئی دھرم نہیں" نوں ہنگارا دتا اے جس وچ ناستکواد، شنکاواد، دھرم-نرپیکھ ماناختلاف اتے بدھیواد شامل اے۔ ٹونگا وچ روزانہ جیون پالینیشیائی اتے خاص کر کے عیسائی روایتاں توں کافی متاثر اے۔ تیاپتاتا، سموآ وچ بنیا بہا'ای پوجاگھر بہا'ای متّ دا اہم ستھان اے۔

## حوالے

## بارلے جوڑ

گٹھ:اوشیانا
گٹھ:اوشیانا دے دیس
گٹھ:براعظم
اولیا چلبی

**اولیا چلبی** (1611ء-1682ء) مشہور سیاح سی جس نے سلطنت عثمانیہ علاقےآں تے گوانڈھی ریاستاں چ 40 سال تک سیاحت کیتی ۔

## جیون

اولیا چلبی 1611ء چ استمبول چ جمئیا ، اوہ عثمانی دربار دے اک سنیارے دا پتر سی ۔ اس نے اعلی تعلیم حاصل کیتی ۔ شروع شروع چ اوہ استمبول چ گھمے پھرے تے اہم عمارتاں ، بازاراں تے ثقافت دے بارے چ لکھن دے مگروں اسنے 1640ء چ شہر دے باہر پہلا سفر کیتا ۔ اس دے سفراں دی روداد 10 جلداں تے مشتمل اے جہڑی **[[سیاحت نامہ]]**کہلاندی اے ۔ اس دے اس سفر نامے نوں 17ویں صدی دی عثمانی سلطنت دے ثقافتی پہلو تے رہن سہن نوں سمجھن لئی بوت وادھو سمجھئیا جاندا اے ۔ اس کتاب دی پہلی جلد استمبول تے چھیکڑلی قاہرہ دے بارے چ اے ۔

## بولی وٹاندرے

اس دی اس کتاب دا مکمل بولی وٹاندرا ( ترجمہ) اج تک نئیں ہوئیا ، پر 1834ء چ آسٹریا دے اک مستشرق جوزف وان ہیمر نے اسدیاں پہلیاں دو جلداں دا انگریزی ترجمہ کیتا ، جہڑیاں استمبول تے اناطولیہ دے اتے نیں ، ایہہ سارے دا سارا ناقص ترجمہ سی اس لئی ایہہ زیادہ مشہور نا ہو سکئیا پر کجھ یونیورسٹیاں دے کتب خانےآں چوں حالے وی مل سکدا اے ، اس چ لکھاری دا ناں " اولیا آفندی " لکھئیا گئیا اے ۔

اس سفر نامے دا اک ودھئیا بولی وٹاندرا امریکہ دی شگاگو یونیورسٹی دے اک پروفیسر رابرٹ ڈینکوف نے 2003ء چ کیتا ، جس دا ناں **اولیا چلبی دی دنیا: اک ذہین عثمانی** اے ۔

## موت
اولیا چلبی 1682ء چ مریئا پر اس بارے چ کوئی علم نئیں کہ اوہ استمبول چ مریئا یاں قاہرہ چ ۔

گٹھ:سلطنت عثمانیہ
گٹھ:سلطنت عثمانیہ دی تریخ
گٹھ:ترکی
گٹھ:ترکیہ
گٹھ:ترک
گٹھ:ترک شخصیتاں
گٹھ:ترک لوک
گٹھ:ایشیا
گٹھ:تریخ
گٹھ:یورپ دی تریخ
گٹھ:ایشیا دی تریخ
گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:تریخی شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:مسلم شخصیتاں
گٹھ:سیاح
اولیور ہیزرڈ پیری فرائیگیٹ

اولیور ہیزرڈ پیری امریکہ دی فرائیگیٹ اے۔ اے دوجی جنگ عظیم دے بحری جہازاں نوں ریٹائر کرن آسطے اک سستے متبادل دے طور تے بنائی گئی۔ اے فرائیگیٹ امریکہ دے علاوہ آسٹریلیا، پولینڈ، بحرین، مصر،ترکی، سپین تے تائیوان دے کول اے۔ پاکستان 5 اولیور ہیزرڈ پیری فرائیگیٹ خریدے گا۔

گٹھ:ہتھیار
گٹھ:بحری جہاز
گٹھ:جدید ہتھیار
اونٹھ

**اونٹھ** (انگریزی: Camel)، گرم ریتلے دیساں دا اک جانور ہے۔ ایہدیاں دو ونڈاں نیں: اک ڈُھٹھ آلا اونٹھ تے دو ڈُھٹھاں آلا بیکٹیریئن اونٹھ۔ ایہنوں ددھ، گوشت، سفر کرن، سامان ڈھوݨ تے ہور کماں لئی پالی دا ہے۔ ایہدی کھل توں وی کئی شیواں بندیاں نیں۔ اونٹھ 40 توں 50 ورھے تک جیوندا ہے۔ اک جوان اونٹھ اپنے کندھیاں تے 1.85 میٹر اَتے اپنی کمر تے 2.15 میٹر اچا ہوندا ہے۔ ایہہ تھوڑے چِر لئی 65 کلومیٹر فی گھینٹھا دی رفتار نال اَتے لمبے چِر لئی 40 کلومیٹر فی گھینٹھا دی رفتار نال دوڑ سکدا ہے۔

اونٹھ دی گݨتی دنیا وچ 1 کروڑ 40 لکھ ہے۔ ایہہ افریقا، اسٹریلیا ایشیا تے امریکا دے گرم ریتلے تھانواں تے ہُندا ہے۔

اونٹھ دے بچے نوں بوتا تے جوان نوں لحاق کہیا جاندا ہے۔

اونٹھݨی نوں ڈاچی آکھیا جاندا ہے۔

## ہور دیکھو
* بوتا
* ڈاچی
* باختری اونٹھ

## باہرلے جوڑ

* اونٹھ دا دد پین دیاں 6 وجآں
* میں تے میرا اٹھ 
* اونٹھ

گٹھ:ممالیا
گٹھ:اونٹھ ٹبر
گٹھ:اونٹھ
اوپرا

اوپرا اک انٹرنیٹ کھوجی اے۔ اے 1994 چ ناروے دی کمپنی لئی بنایا گیا سی۔
اوہائیو

**اوہائیو** امریکہ دا اک صوبے اے۔

## ناں
اوہائیو دا ںاں اہتھوں لنگھن والے اوہائیو دریا توں لیا اے۔
اٹاوہ

**اٹاوہ** (Etawah)، بھارت دی ریاست اتر پردیش وچ اک شہر اے تے ضلع اٹاوہ دا صدر مقام اے۔

گٹھ:اترپردیش دے شہر
گٹھ:اترپردیش دے آباد تھاں
اپاشے ہیلیکاپٹر

اپاشے امریکہ دی کمپنی بوءنگ دا بنایا گیا دن، رات تے خراب موسم وچ وی لڑن آلا ہیلیکاپٹر اے۔

**اے ایچ-64 اپاشے ** (انگریزی وچ :*AH – 64 Apache*)امریکا دا سب تو‏ں اہ‏م لڑاکا ہیلی کاپٹر ا‏‏ے۔ جو ٹینک، ہوائی تے زمین اہداف تباه کرنے دے لئی استعمال وچ آندا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں امریکا کمپنی Boeing Defense نے بنایا ا‏‏ے۔ اپاشے ناں اک امریک‏‏ی ریڈ انڈین قبیلے تو‏ں ماخوذ ا‏‏ے۔
## تفصیل
اے ایچ-64 اپاشے امریکا سب تو‏ں مضبوط لڑیا دا ہیلی کاپٹر ا‏‏ے۔ اس وچ اک پائلٹ تے اک اس دے مددگار د‏‏ی گنجائش ہُندی ا‏‏ے۔ اپاشے 293 کلومیٹر فی گھنٹہ د‏‏ی رفتار تو‏ں پرواز کر سکدا ا‏‏ے۔ ایہ 1900 کلومیٹر دور تک اڑ سکدا ا‏‏ے۔ اپاشے اودو‏ں امریکا دے علاوہ 13 ملکاں د‏‏ی افواج وچ ا‏‏ے۔
## ہتھیار
اپاشے دے اسلحہ وچ 8 ٹینک شکن میزائل، 38 راکٹ تے اک عدد 30 میلیمیٹر د‏‏ی مشین گن شام‏ل نيں۔

## استعمال کرنے والے ملکاں
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

گٹھ:امریکا دے فوجی ہیلی کاپٹر
گٹھ:عسکری ہیلی کاپٹر
گٹھ:ہیلی کاپٹر
گٹھ:1975ء وچ اولین پرواز کرنے والے طیارے
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں وکھ وکھ مختصر وضاحت
گٹھ:بوئنگ ہوائی جہاز
گٹھ:پولش عسکری طیارہ
گٹھ:برطانوی عسکری طیارہ
گٹھ:یونان
گٹھ:اسرائیلی دفاعی افواج
گٹھ:عسکری ہوابازی
گٹھ:افواج جاپان
گٹھ:افواج سعودی عرب
گٹھ:نیدرلینڈز
گٹھ:متحدہ عرب امارات

## حوالے
اپبھرمشا

اپبھرمشا پراکرت بولیاں چوں بنن آلی پولی سی۔ سنسکرت چ ایدا مطلب اے خراب یا گریمر توں ھٹی ھوءی۔ اپبھرمشا برج بھاشا چ او اجکل دیاں بولیاں چ بدل گءی۔

**اَپ بھرنش**  ﺟﺪﯾﺪ ہند آریائی ﺯﺑﺎﻧﻮﮞ ﮐﮯ ﻃﻠﻮﻉ ﺳﮯ ﭘﮩﻠﮯ شمالی ہند ﻣﯿﮟ ﺑﻮﻝ
ﭼﺎﻝ ﺍﻭﺭ تخلیق ادب ﮐﯽ ﺳﺐ تو‏ں ﻣﺘﺤﺮﮎ ﺍﻭﺭ ﺍﮨﻢ ﺯﺑﺎﻥ رہی ا‏‏ے۔ اس دا دور تقریباً ﭼﮭﭩﯽ صدی عیسوی تو‏ں بارہويں صدی تک رہیا ا‏‏ے۔ لسانیات‏ی نقطۂ نظر تو‏ں اپ بھرنش قرون وسطی وچ ﺑﮭﺎﺭﺗﯽ آریائی زباناں د‏‏ی ﺁﺧﺮﯼ بولی ﮨﮯ ﺟﻮ پراکرت
ﺍﻭﺭ ﺟﺪﯾﺪ ﺯﺑﺎﻧﻮﮞ د‏‏ی درمیانی کڑی ﮨﮯ۔

## اپ بھرنشاں تے پراکرت
مختلف اپ بھرنش زباناں یا بولیاں مختلف پراکرتاں دے بطن تو‏ں پیدا ہوئیاں۔ اس لئی جتھ‏ے پراکردیاں بولی جادیاں سن اوتھے اپ بھرنش زباناں بولنے لگاں۔ بوہت سارے ماہرینِ لسانیات نے اپ بھرنشاں د‏‏ی پنج قسماں بیان کيت‏یاں نيں۔
# شورسینی اپ بھرنش
# مگدھی اپ بھرنش
# اردھ مگدھی اپ بھرنش
# مہاراشٹری اپ بھرنش
# شمال مغربی اپ بھرنش،
اس د‏ی دو قسماں نيں :
# کیکیئی اپ بھرنش
# براچڈ اپ بھرنش

## ناں
ﺍپ بھرنش ﮐﮯ ﺷﺎﻋﺮﻭﮞ ﻧﮯ ﺍﭘﻨﯽ ﺯﺑﺎﻥ ﮐﻮ ﺻﺮﻑ 'ﺑﮭﺎﺳﺎ'، ' ﺩﯾﺴﯽ
ﺑﮭﺎﺳﺎ' ﯾﺎ ' ﮔﺎمیل ﺑﮭﺎﺳﺎ' (ﺩﯾﮩﯽ ﺯﺑﺎﻥ ) ﮐﮩﺎ ﮨﮯ، ﻟﯿﮑﻦ ﺳﻨﺴﮑﺮﺕ د‏‏یاں کتاباں ﻣﯿﮟ ﺍﺱ ﺯﺑﺎﻥ ﮐﮯ ﻟﺌﮯ ﺍﮐﺜﺮ 'اپ بھرنش' ﺍﻭﺭ
ﮐﮩﯿﮟ ﮐﮩﯿﮟ 'ﺍپ بھرشٹ' د‏‏ی ﺗﻌﺒﯿﺮ استعمال کیت‏‏ی گئی ا‏‏ے۔
## ہور ویکھو
* سنسکرت
* پراکرت
* مگدھی پراکرت
* شورسینی پراکرت

گٹھ:بھارت د‏‏یاں بولیاں
گٹھ:بھارت د‏‏ی لسانیات‏ی تریخ
گٹھ:سنسکرت
گٹھ:قرون وسطی زباناں
گٹھ:ہند۔آریائی زباناں

گٹھ:بولیاں
گٹھ:بولی
گٹھ:دنیا دیاں بولیاں
گٹھ:لسانیات
گٹھ:زباناں
گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس
گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں
گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں
اپریل

**اپریل** جارجین جنتری دا چوتھا مہینا اے۔ ایہدے وچ 30 دن ہُندے نیں۔

## ماخذ
اپریل، اصل لاطینی لفظ اپریلس توں اے، جس دا مطلب نامعلوم اے، شاید "کھولݨا" دا فعل دا استعمال ہوݨا، جو فصل دا شروع ہون نوں ظاہر کردا اے۔ رومن روایت وچ ایہ وینس دے دیوتا وینیریا دے نام توں متبرک سی، جس دا ونیرالیا پہلا دن منایا جان٘دا سی۔ انگلو-سیکسن فرقے وچ، اپریل نوں ēastre-موناث وچ نام دتا گیا سی، جو الہندی دے مسیحی تے اسلامی تہذیب دے فرقے لئی کسے دا نام اے۔ کئی قدیم رومن تے موجودہ سرمائی رسماں، جیویں کہ سریلیا تے وینیرالیا، اپریل وچ منائیاں جاندیاں سن۔ اسے طرحاں ایہ مہینہ موجودہ میٹیور شاور جیویں کہ لریڈز تے ایٹا آکواریڈز وغیرہ دے وقتاں دے مقام سی۔ 

گٹھ:ویلا
گٹھ:مہینے
اپنزل آسررہوڈن

اپنزل آسررہوڈن سویٹزرلینڈ دا اک کینٹن اے۔

## بارلے جوڑ

* سرکاری ویب سائٹ 
* سرکاری

## مورت نگری

File:Herisau.jpg|Herisau
File:Heiden-Kirchplatz.jpg|Heiden
File:20051229S22 17.jpg|Gais