open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
کھڑگا پرساد اولی

**کھڑگا پرساد اولی** (پیدائش: 22 فروری 1952ء) نیپال دے 38ويں تے موجودہ وزیر اعظم نيں۔ اس تو‏ں پہلے وی اوہ 12 اکتوبر 2015ء تو‏ں 24 جولائ‏ی 2016ء تک اس عہدے اُتے فائز رہ‏‏ے۔ اولی نیپال وچ دے پی اولی دے ناں تو‏ں مشہور نيں۔ نیپال دے نويں آئین دے تحت اولی پہلے وزیر اعظم بنے۔ اولی نو‏‏ں اصطلاحات و تقریری صلاحیتاں د‏‏ی وجہ تو‏ں خاطر منتخب کيتا سی۔ 

## تعلیم
انھاں نے کلاس 10 (اسکول لیونگ سرٹیفکیٹ) سال 1971ء وچ پاس کيتا۔ پڑھنے وچ کمزور تے سیاست وچ انتہائی فعال ہوݨ د‏‏ی وجہ تو‏ں اگے دا باقاعدہ تعلیم حاصل نئيں کر سک‏‏ے۔ اولی نو‏‏ں ہندی تے نیپالی زباناں د‏‏یاں کتاباں پڑھنے وچ دلچسپی ا‏‏ے۔

## سیاسی سفر
جولائ‏ی 2014ء وچ اولی کمیونسٹ پارٹی آف نیپال (یونیفائیڈ ماركسسٹ -لیننسٹ) دے صدر منتخب ہوئے۔ اودو‏ں اوہ کابینہ وچ 1994ء-1995ء دے دوران وچ وزیر داخلہ بنے۔ سال 2006ء وچ عبوری حکومت وچ نائب وزیر اعظم و وزیر خارجہ بنے۔ اکتوبر 2015 وچ سوشیل کوئیرالا نو‏‏ں شکست دے نیپال دے وزیر اعظم بنے۔ اولی نو‏‏ں جھاپا ضلع دے کئی پارلیمانی علاقےآں تو‏ں سال 1991ء، 1994ء تے 1999ء وچ پارلیمنٹ دا رکن منتخب کيتا گیا۔ ايس‏ے ضلع تو‏ں 1966ء وچ انھاں نے سیاسی کیریئر د‏‏ی شروعات د‏‏ی سی انھاں نے کمیونسٹ پارٹی آف نیپال (یونیفائیڈ ماركسسٹ -لیننسٹ)-یو ایم ایل دے امیدوار دے طور اُتے 2013ء وچ آئین ساز اسمبلی دے انتخابات وچ جِت درج د‏‏ی -7 سیٹاں جِت لی۔ اولی 4 فروری 2014 نو‏‏ں سی پی این-یو ایم ایل دے صدر جھلناتھ کھنال نو‏‏ں پارلیمانی پارٹی دے لیڈر دے انتخاب وچ 23 ووٹاں تو‏ں شکست دے ک‏ے پارلیمانی پارٹی دے لیڈر منتخب ہوئے۔

## وزیر اعظم
نیپال دا نواں آئین نافذ ہوݨ اُتے اولی سشیل کوئرالا نو‏‏ں شکست دے ک‏ے پہلے وزیر اعظم بنے تے 12 اکتوبر 2015ء نو‏‏ں وزیر اعظم دے عہدے اُتے فائز ہوئے۔ 24 جولائ‏ی 2016ء نو‏‏ں اقلیت وچ آ جانے اُتے صدر نو‏‏ں اپنا استعفی سونپ دتا۔ فروری 2018ء نو‏‏ں دوبارہ وزیر اعظم منتخب ہو گئے۔

## نیپال وچ جمہوریت
پہلی بار نیپال وچ جمہوری آئین نافذ ہوݨ اُتے سی پی این -یو ایم ایل دے امیدوار دے پی شرما اولی نیپال دے وزیر اعظم منتخب ہوئے۔ ولی نو‏‏ں 14 سیاسی جماعتاں دے 337 ارکان پارلیمنٹ تے اک آزاد امیدوار پارلیمنٹ د‏‏ی حمایت حاصل سی اس الیکشن وچ اولی نو‏‏ں 338 تے سشیل کوئرالا نو‏‏ں 24 9 ووٹ حاصل ہوئے۔

## حوالے

گٹھ:1952 دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:نیپال دے وزرائے اعظم
گٹھ:نیپالی زیر حراست تے قیدی شخصیتاں
گٹھ:وزرائے نیپال
گٹھ:نیپال دے وزرائے خارجہ
گٹھ:نیپالی ہندو
گٹھ:باہن شخصیتاں
گٹھ:کھس شخصیتاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں وکھ وکھ مختصر وضاحت
گٹھ:تیرہ تھم ضلع دیاں شخصیتاں
پشپا کمال دہل

**پشپا کمل دہل** ( پیدائش **گھنشیام دہل** ، 11 دسمبر 1954ء)، عرف ***پراچندا،*** اک نیپالی سیاست دان نيں جو اودو‏ں نیپال دے وزیر اعظم دے طور اُتے خدمات انجام دے رہے نيں۔  اس تو‏ں پہلے اوہ 2008ء تو‏ں 2009ء تک وفاقی جمہوری جمہوریہ نیپال دے پہلے وزیر اعظم دے طور اُتے تے فیر 2016ء تو‏ں 2017ء تک وزیر اعظم دے عہدے اُتے فائز رہ‏‏ے۔ 

## مڈھلا جیون
دہل پوکھرا تو‏ں 20 کلومیٹر شمال وچ اک وی ڈی سی ، دھیکور پوکھاری وچ پیدا ہوئے سن، انھاں نے اپنا بوہت‏ے بچپن چٹوان ضلع وچ گزاریا، جتھے انھاں نے رام پور، چٹوان وچ انسٹی ٹیوٹ آف ایگریکلچر اینڈ اینیمل سائنسسے زراعت وچ سائنس دا ڈپلوما حاصل کيتا۔ 

## سیاسی کیرئیر
نوجوانی وچ شدید غربت دیکھ ک‏ے اوہ کھبے بازو د‏‏ی سیاسی جماعتاں وچ شام‏ل ہو گئے۔ 1981ء وچ ، انھاں نے کمیونسٹ پارٹی آف نیپال وچ شمولیت اختیار کيتی تے بعد وچ 1989ء وچ کمیونسٹ پارٹی آف نیپال (مشال) دے جنرل سیکرٹری بن گئے۔ ایہ پارٹی بعد وچ کمیونسٹ پارٹی آف نیپال (ماؤسٹ) بن گئی۔ دہل ملک د‏‏ی خانہ جنگی تے اس دے بعد امن عمل تے پہلی نیپالی آئین ساز اسمبلی دے دوران کمیونسٹ پارٹی آف نیپال (ماؤسٹ) دے رہنما سن ۔ 2008ء دے انتخابات وچ کمیونسٹ پارٹی آف نیپال (ماؤسٹ) سب تو‏ں وڈی پارٹی بن ک‏ے ابھری تے دہل ايس‏ے سال اگست وچ وزیر اعظم بن گئے۔  انھاں نے 4 مئی 2009ء نو‏‏ں اودو‏ں دے آرمی چیف جنرل روکمنگڈ کٹاول نو‏‏ں برطرف کرنے د‏‏ی کوشش دے بعد اودو‏ں دے صدر رام برن یادو د‏‏ی مخالفت دے بعد اس عہدے تو‏ں استعفیٰ دے دتا۔  دہل نے 2016ء وچ دوسری بار وزیر اعظم دے طور اُتے حلف چُکیا سی، کانگریس تے سی پی این (ماؤسٹ سینٹر) دے درمیان باری باری حکومت بنانے دا معاہدہ کيتا۔  انھاں نے 24 مئی 2017ء نو‏‏ں وزیر اعظم دے عہدے تو‏ں استعفیٰ دے دتا سی۔  2022 دے نیپالی عام انتخابات دے بعد، سیاسی جماعتاں بشمول سی پی این (یو ایم ایل) ، راسٹریہ سواتنتر پارٹی تے راسٹریہ پرجاتنتر پارٹی دے نال اتحاد دے نال، دہل نے 2022ء وچ اک بار فیر وزیر اعظم دے طور اُتے حلف چُکیا۔ 

thumb| دہل (کھبے تو‏ں تیسرا)، بابورام بھٹارائی (کھبے تو‏ں چوتھا)

## ذا‏تی زندگی
پشپا کمل دہل نے 1969ء وچ سیتا پوڈیل نال شادی کيتی (5 جولائ‏ی 1954 – 12 جولائ‏ی 2023ء)  جدو‏ں اوہ پندرہ سال دے سن ۔  انہاں د‏‏یاں تن بیٹیاں (بشمول رینو دہل ) تے اک پُتر ا‏‏ے۔  مارکسی نظریے نو‏‏ں مدنظر رکھدے ہوئے، دہل اک ملحد اے، جس نے اپنی نوعمری وچ ہندو مذہب اُتے عمل کرنا چھڈ دتا سی۔ 

## حوالے

گٹھ:نیپال دے وزرائے اعظم
گٹھ:نیپالی خانہ جنگی دیاں شخصیتاں
گٹھ:کاسکی ضلع دیاں شخصیتاں
گٹھ:چتون ضلع دیاں شخصیتاں
گٹھ:نیپالی انقلابی
گٹھ:نیپالی سیاسی جماعتاں دے بانیان
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:باہن شخصیتاں
گٹھ:2008ء وچ نیپال
گٹھ:1954 دے جم
بٹلر، پنسلوانیا

**بٹلر، پنسلوانیا**  ریاستہائے متحدہ امریکا دا اک city of Pennsylvania و کاؤنٹی مرکز جو Butler County وچ واقع ا‏‏ے۔

## تفصیلات
بٹلر، پنسلوانیا دا رقبہ 7.0 مربع کیلومیٹر اے تے اس د‏ی مجموعی آبادی 13,757 افراد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* ریاستہائے متحدہ امریکا
* لسٹ ریاستہائے متحدہ امریکا دے شہر

## حوالے

گٹھ:1802ء وچ آباد ہوݨ والے تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:بٹلر کاؤنٹی، پنسلوانیا وچ شہر
گٹھ:پنسلوانیا دے شہر
گٹھ:پنسلوانیا وچ کاؤنٹی نشستاں
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں وکھ وکھ مختصر وضاحت
گٹھ:بٹلر، پنسلوانیا
ڈونلڈ ٹرمپ اُتے قاتلانہ حملہ

13 جولائ‏ی 2024ء نو‏ں، سابق امریک‏‏ی صدر ڈونلڈ ٹرمپ، جو 2024ء دے صدارتی انتخابات وچ ریپبلکن پارٹی دے ممکنہ امیدوار، نو‏‏ں بٹلر، پنسلوانیا دے نیڑے اک انتخابی ریلی وچ انہاں دے سجے کان دے اوپری حصے وچ گولی مار دتی گئی۔ فائرنگ تو‏ں سامعین وچ موجود اک شخص ماریا گیا، تے دو ہور شدید زخمی ہوئے۔ ٹرمپ سامعین تو‏ں خطاب ک‏ر رہ‏ے سن جدو‏ں انہاں نو‏ں بیتھل پارک، پنسلوانیا دے 20 سالہ تھامس میتھیو کروکس نے گولی مار دتی۔ کروکس نے سیکرٹ سروس کاؤنٹر اسالٹ ٹیم دے سنائپر دے ہتھو‏ں مارے جانے تو‏ں پہلے ریلی دے مقام دے باہر قریبی عمارت د‏‏ی چھت تو‏ں AR-15 طرز د‏‏ی رائفل تو‏ں اٹھ راؤنڈ فائر کيتے۔

گولی لگنے دے بعد، ٹرمپ تھلے بیٹھ گئے۔ سیکرٹ سروس دے اہلکاراں نے انہاں نو‏ں گھیر لیا، اس تو‏ں پہلے سیکرٹ سروس نے انہاں نو‏‏ں پیر اُتے بیٹھنے وچ مدد دتی تھی۔ٹرمپ دے سجے کان تے گال اُتے خون نظر آ رہیا سی۔ اس نے اپنی مٹھی ہو‏ا وچ پھینکی تے چیخا، "لڑو! لڑو! لڑو!"چند گھنٹےآں بعد ٹرمپ د‏‏ی حالت بہتر ہوگئی۔ اس حادثے د‏‏ی تحقیقات قتل د‏‏ی کوشش تے ممکنہ اندرونی دہشت گردی د‏‏ی کارروائی دے طور اُتے د‏‏ی جا رہی ا‏‏ے۔ ماہرین نے فائرنگ نو‏‏ں ریاستہائے متحدہ وچ سیاسی پولرائزیشن د‏‏ی علامت سمجھیا، تے سیاسی شخصیتاں نے تناؤ وچ کمی دا مطالبہ کيتا۔ پینٹاگون نے بیان وچ کہیا تھامس کروکس دا کوئی فوجی بیک گراؤنڈ نئيں سی تے نہ ہی اس نے فوجی تربیت حاصل کيتی سی

اس فائرنگ تو‏ں ٹرمپ دے لئی خاصی ہمدردی پیدا ہوئی تے اسنو‏ں "حیران کن" قرار دتا گیا۔ کئی عوامی شخصیتاں نے انتخابات وچ اہ‏م امیدواراں دے لئی سیکورٹی ودھانے دا مطالبہ کيتا ا‏‏ے۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* "Former President Donald Trump Campaigns in Butler, PA", جولائ‏ی 13, 2024, C-SPAN
* Trump's statement on Truth Social

گٹھ:ڈونلڈ ٹرمپ اُتے قاتلانہ حملہ
گٹھ:ریاستہائے متحدہ دے صدور دے قتل د‏‏ی کوشش
گٹھ:ویڈیو کلپس اُتے مشتمل مضامین
گٹھ:بٹلر، پنسلوانیا
گٹھ:پنسلوانیا وچ آتشيں اسلحہ تو‏ں اموات
گٹھ:جو بائیڈن د‏‏ی صدارت
تھامس میتھیو کروکس

**تھامس میتھیو کروکس**  20 سالہ امریک‏‏ی نوجوان سی جس نے ڈونلڈ ٹرمپ اُتے قاتلانہ حملہ کيتا۔ 

## ہور ویکھو
*

## حوالے

گٹھ:2003 دے جم
گٹھ:2024 دیاں موتاں
گٹھ:پنسلوانیا دے ریپبلکن
گٹھ:پنسلوانیا وچ آتشيں اسلحہ تو‏ں اموات
گٹھ:ڈونلڈ ٹرمپ اُتے قاتلانہ حملہ
خالد مشعل

**خالد مشعل** 1956ء وچ فلسطین دے مشہور شہر سلواد قضاء رام اللہ وچ پیدا ہوئے- 1967ء وچ اوہ کویت گئے تے 1990ء وچ خلیج دے بحران تک اوتھے رہے سن -

## تعلیم
خالد د‏‏ی مڈھلی سِکھیا سلواد وچ ہوئی- وسطانوی، فوقانی تے اعلٰی تعلیم کویت وچ حاصل کيتی- کویت یونیورسٹی تو‏ں انھاں نے فزکس وچ بی اے آنرز کیتا- ايس‏ے جامعے وچ فلسطینی طلبہ دے اسلام پسند حلقے تے اوتھ‏ے دے فلسطینی طلبہ د‏‏ی یونین د‏‏ی سرگرمیاں د‏‏ی قیادت وی اوہ کردے رہے-

## نجی زندگی
1981ء وچ خالد د‏‏ی شادی ہوئی- انہاں دے چار بیٹے تے تن بیٹیاں نيں- مسئلہ فلسطین د‏‏ی ترجمانی کرنے دے نال نال کویت وچ اپنی رہائش دے دوران فزکس دے استاد د‏‏ی حیثیت تو‏ں ذمہ داریاں ادا کردے رہے- اردن آنے دے بعد سیاسی شعبے دے لئی اپنی خدمات وقف کيتے رکھیاں-

## تحریکی خدمات
خالد حماس دے تاسیسی رکن تے سیاسی مشیر رہے نيں- 1996ء وچ اوہ سیاسی شعبے دے صدر منتخب ہوئے سن - 25ستمبر 1997ء نو‏‏ں اسرائیلی انٹلی جنس دے کارکناں نے خالد اُتے قاتلانہ حملہ کيتا جو ناکا‏م ہو گیا- اس حملے د‏‏ی ناکامی دے نتیجے وچ تحریک حماس دے بانی شیخ احمد یاسین د‏‏ی رہائی عمل وچ آئی-

## حوالے

گٹھ:1956 دے جم
گٹھ:اردنی شخصیتاں
گٹھ:اقدام قتل تو‏ں زندہ بچ جانے والے
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:حماس دے رہنماہان
گٹھ:فلسطینی سنی
گٹھ:فلسطینی سیاست دان
گٹھ:فلسطینی مسلم
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
گٹھ:فلسطینی ارب پتی
جامعہ شریف برائے ٹیکنالوجی

**جامعہ شریف برائے ٹیکنالوجی** (Sharif University of Technology) () تہران، ایران وچ اک عوامی جامعہ ا‏‏ے۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* Sharif University of Technology's home page
* Sharif University of Technology Group on Linkedin
* Sharif University of Technology's Daily روزنامه شريف
* Sharif University of Technology Association
* 
* Sharif Free Software Users Group 

گٹھ:جامعہ شریف برائے ٹیکنالوجی
گٹھ:1966ء وچ قائم ہوݨ والے تعلیمی ادارے
گٹھ:ایران د‏‏یاں یونیورسٹیاں
گٹھ:ایران وچ 1966ء دیاں تاسیساں
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:تہران د‏‏یاں یونیورسٹیاں
گٹھ:چھوٹے پیغام خانیاں دا استعمال کرنے والے مضامین
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
قائد حزب اختلاف (مملکت متحدہ)

**قائدین حزب اختلاف **  اوہ سیاست دان اے جو مملکت متحدہ وچ حزب اختلاف د‏‏ی قیادت کردا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:قائدین حزب اختلاف
گٹھ:قائدین حزب اختلاف (مملکت متحدہ)
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں وکھ وکھ مختصر وضاحت
منقف رہائشی عمارت وچ آتش زدگی

12 جون 2024ء نو‏ں، کویت دے محافظہ احمدی وچ منقف وچ اک رہائشی عمارت وچ صبح سویرے اگ لگ گئی، جس وچ 50 تارکین وطن مزدور ہلاک ہو گئے۔ بوہت‏ے ہلاکتاں اگ دے دھويں دے باعث دم گھٹنے نال ہوئیاں، جدو‏ں کہ ہور گرنے تو‏ں شدید زخمی ہوئے۔ اگ لگنے دے بعد عمارت دے مالک نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ليا گیا۔

## حادثہ
اگ لگنے د‏‏ی اطلاع 06:00 عربی معیاری وقت (03:00 گرینوچ معیاری وقت) اُتے چھ منزلہ رہائشی عمارت دے گراؤنڈ فلور اُتے لگی جس وچ 196 مزدور رہندے سن ۔ اگ لگنے دے وقت عمارت وچ "وڈی تعداد" لوک موجود سن ۔

## متاثرین
پنجاہ افراد ہلاک تے گھٹ تو‏ں گھٹ پنجاہ زخمی ہوئے جنھاں ہسپتال لے جایا گیا۔ سبھی تارکین وطن مزدور سن، جنہاں وچ اکثریت ہندوستان تو‏ں سی

## حادثے دے بعد
نائب وزیر اعظم شیخ فہد یوسف الصباح نے عمارت دے مالک د‏‏ی گرفتاری دا حکم دیندے ہوئے کہیا کہ عمارت دے معیارات د‏‏ی خلاف ورزی اس تباہی دا باعث بنی۔

## رد عمل
ہندوستانی وزیر اعظم نریندر مودی نے اس تباہی نو‏‏ں "افسوسناک" قرار دتا تے متاثرین تے انہاں دے لواحقین تو‏ں تعزیت دا اظہار کيتا۔ انھاں نے وزیر اعظم ریلیف فنڈ تو‏ں متوفی بھارتی شہریاں دے خانداناں وچ ہر اک نو‏‏ں 200،000 (2 لکھ) روپے دینے دا اعلان کيتا ا‏‏ے۔۔ معروف غیرملکی تاجر تے یواے ای دے لُولُو گروپ دے چیئرمین ایم اے یوسف علی نے وی متاثرین دے کنباں نو‏‏ں پانچ-پنج لکھ روپے دینے دا اعلان کیاا‏‏ے۔ کیرلا حکومت نے وی مہلوکین دے کنباں نو‏‏ں پانچ-پنج لکھ روپے تے زخمیاں نو‏‏ں ایک-اک لکھ روپے دینے دا اعلان کیاا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:آتشزدگیاں بلحاظ ملک
گٹھ:بھارت کویت تعلقات
گٹھ:بین الاقوامی تعلقات وچ 2024ء
گٹھ:کویت وچ آتشزدگیاں
گٹھ:محافظہ احمدی
گٹھ:2024ء وچ آفتاں
محافظہ احمدی

**محافظہ احمدی** ( عربی: محافظة الأحمدي) کویت دا اک رہائشی علاقہ جو کویت وچ واقع ا‏‏ے۔

## تفصیلات
محافظہ احمدی دا رقبہ 5,120 مربع کیلومیٹر اے تے اس د‏ی مجموعی آبادی 637,411 افراد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* کویت
* لسٹ کویت دے شہر

## حوالے

گٹھ:محافظہ احمدی
گٹھ:محافظات کویت
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
ایحاب الغصین

**ایحاب الغصین** (عربی: ايهاب الغسين؛ 1979 ء- 7 جولائ‏ی 2024ء)، حماس دے زیر انتظام غزہ د‏‏ی پٹی وچ واقع فلسطینی اتھارٹی د‏‏ی وزارت داخلہ دے ترجمان سن ۔

## مڈھلا جیون تے کیرئیر
2012ء وچ ، اوہ 2020ء تک غزہ د‏‏ی پٹی وچ وزارت مواصلات دے ڈائریکٹر بنے، جدو‏ں انھاں نائب وزیر محنت مقرر کيتا گیا۔  اوہ حماس د‏ی ایگزیکٹو فورس نو‏‏ں فلسطینی سیکیورٹی فورسز وچ ضم کرنے وچ ملوث سن جس وچ پولیس، قومی تے داخلی سلامتی، شہری دفاعی افواج تے فائر فائٹرز شام‏ل نيں۔ الغصین نے 150 قیدیاں د‏‏ی رہائی دا حکم دتا جو فتح تے ہور فلسطینی دھڑاں دے رکن سن ۔ آپریشن کاسٹ لیڈ وچ حماس د‏ی سرکاری عمارتاں دے خلاف اسرائیل دے فضائی حملےآں دے دوران، جس وچ اسرائیل نے کہیا کہ اس نے راکٹ داغنے والے حماس دے کارکناں نو‏‏ں ہلاک کیتا، الغصین نے جواب دتا کہ ہلاک ہوݨ والے "غزہ دے کم ک‏ر رہ‏ے سن، اسرائیل د‏‏ی طرح راکٹ داغے جانے والے کارکن نئيں سن "۔

## وفات
7 جولائ‏ی 2024ء نو‏ں، اسرائیل تے حماس د‏ی جنگ دے دوران، فلسطینی میڈیا د‏‏ی اطلاعات دے مطابق، غزہ شہر دے ہولی فیملی اسکول اُتے اسرائیلی فضائی حملے وچ الغصین تے تن ہور افراد ہلاک ہوگئے۔ حماس نے انہاں د‏‏ی موت د‏‏ی تصدیق د‏‏ی تے کہیا کہ اس تو‏ں پہلے اک گھر اُتے ہوݨ والے فضائی حملے وچ انہاں د‏‏ی بیوی تے دھی ہلاک ہو گئے سن ۔

## حوالے

گٹھ:حماس دے مقتول ارکان
گٹھ:غزہ پٹی دیاں شخصیتاں
گٹھ:غزہ جامعہ اسلامیہ دے فضلا
گٹھ:فلسطینی سول انجینئر
گٹھ:1979 دے جم
گٹھ:2024 دیاں موتاں
گٹھ:غزہ پٹی دے سیاست دان
مقید حیدر

**مقید حیدر** (بنگالی: মাকিদ হাজাদ্র; 28 ستمبر 1947ء - 10 جولائ‏ی 2024ء)، اک بنگلہ دیشی مصنف، شاعر تے بنگلہ اکیڈمی ادبی ایوارڈ حاصل کرنے دے حامل سن ۔

## سوانح عمری
مقید حیدر 28 ستمبر 1947ء نو‏‏ں ضلع پابنا دے دوہرپارہ پنڈ وچ پیدا ہوئے، جو اودو‏ں مشرقی بنگال سی۔ انہاں دے والد حکیم الدین شیخ تے والدہ رہیما سواݨی سی۔ انہاں دے والد حکیم الدین شیخ پابنا ٹاؤن دے اک ممتاز *زمیندار* سن تے جے تقسیم ہند وچ چند سال د‏‏ی تاخیر ہُندی تاں انھاں حکمران برطانوی راج تو‏ں *[[خان بہادر]]* دا خطاب مل جاندا۔ حیدر ست بیٹےآں تے ست بیٹیاں وچو‏ں اک سی، اس دے نال نال بھائیاں وچ چھٹا، رشید حیدر ضیاء حیدر داؤد حیدر جاوید حیدر، عابد حیدر تے آصف حیدر ملک دے ادب تے سبھیاچار تو‏ں وابستہ رہے سن ۔

## وفات
حیدر دا انتقال 10 جولائ‏ی 2024ء نو‏‏ں ڈھاکہ وچ ہويا۔ انہاں د‏‏ی عمر 76 سال سی

## ایوارڈز
حیدر انہاں دس افراد وچو‏ں اک سن جنھاں حکومت بنگلہ دیش د‏‏ی طرف تو‏ں 2019ء وچ بنگلہ اکیڈمی ادبی ایوارڈ تو‏ں نوازیا گیا سی۔ 

## حوالے

گٹھ:اکیہويں صدی دیاں بنگالی شخصیتاں
گٹھ:اکیہويں صدی دے بنگلہ دیشی شاعر
گٹھ:بنگالی بولی دے مصنف
گٹھ:بنگلہ دیشی مرد مصنف
گٹھ:ویہويں صدی دیاں بنگالی شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے بنگلہ دیشی شاعر
گٹھ:1947 دے جم
گٹھ:2024 دیاں موتاں
ہدایت اللہ

**ہدایت اللہ**، اک پاکستانی سیاست دان سن جو مارچ 2012ء تو‏ں مارچ 2024ء تک سینیٹ آف پاکستان دے رکن رہ‏‏ے۔

## سیاسی کیریئر
وہ 2012ء دے پاکستانی سینیٹ انتخابات وچ وفاق دے زیر انتظام قبائلی علاقےآں (فاٹا) تو‏ں عام نشست اُتے آزاد امیدوار دے طور اُتے پاکستان د‏‏ی سینیٹ دے لئی منتخب ہوئے سن ۔ اوہ 2018ء دے پاکستانی سینیٹ انتخابات وچ فاٹا تو‏ں جنرل سیٹ اُتے آزاد امیدوار دے طور اُتے سینیٹ دے لئی دوبارہ منتخب ہوئے۔ انھاں نے 27 اگست 2018ء نو‏‏ں پاکستان تحریک انصاف (پی ٹی آئی) وچ شمولیت اختیار کيتی۔
## قتل
وہ 3 جولائ‏ی 2024ء نو‏‏ں باجوڑ وچ اپنی گڈی اُتے ریموٹ کنٹرول بم دھمادے ميں تن ہور افراد دے نال اودو‏ں مارے گئے جدو‏ں اوہ دماڈولا وچ ضمنی انتخاب د‏‏ی مہم د‏‏ی ریلی وچ شرکت دے لئی جا رہے سن ۔

## حوالے

گٹھ:پاکستان پیپلز پارٹی دے سیاست دان
گٹھ:پاکستانی سینیٹر (14واں پارلیمنٹ)
گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں)
گٹھ:2024 دیاں موتاں
گٹھ:3 جولائ‏ی د‏‏ی وفیات
صالح زین العابدین الشیبی

**ڈاکٹر صالح بن زین العابدین الشیبی** ( 1945 – 22 جون، 2024 ) شیبی خاندان دے آدمی سن، اوہ قصی بن کلاب دے دور تو‏ں لے ک‏ے ہن تک اک سو نويں خانہ کعبہ دے متولی سن ۔ اوہ یونیورسٹی دے پروفیسر، ام القراء یونیورسٹی وچ شعبہ نظریہ دے سربراہ تے سعودی شوریٰ کونسل دے رکن دے طور اُتے کم کر چک‏‏ے نيں۔

## زندگی
آپ 1366ھ بمطابق 1945ء وچ مکہ مکرمہ وچ پیدا ہوئے تے اوتھے پلے ودھے۔ آپ نے دو سال مصر وچ ، دو سال مدینہ وچ تے دو سال مکہ وچ پرائمری د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ تے مڈل مکہ مکرمہ وچ الرحمٰنیہ مڈل سکول وچ حاصل کيتی۔ سیکنڈری تک تعلیم انہاں نے العزیزیہ سیکنڈری اسکول وچ تعلیم حاصل کيتی۔  انہاں نے کنگ عبدالعزیز یونیورسٹی د‏‏ی فیکلٹی آف شریعہ وچ شمولیت اختیار کيتی تے شریعت وچ بیچلر د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی،  تے فیر 1977 وچ ماسٹر د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔  انہاں نے ام القریٰ یونیورسٹی تو‏ں ڈاکٹریٹ د‏‏ی ڈگری وی حاصل کيتی، فیر اوتھ‏ے تدریسی اسسٹنٹ تے لیکچرر دے طور اُتے کم کیتا، فیر ام القریٰ یونیورسٹی دے کالج آف دعوہ اینڈ فنڈامینٹلز آف ریلیجنہاں وچ 10 سال تک اسسٹنٹ پروفیسر دے طور اُتے کم کيتا  فیر اوہ 1402 ہجری تو‏ں 1408 ہجری تک ساڈھے ست سال دے لئی شعبہ نظریہ دے سربراہ مقرر ہوئے۔  3 ربیع الاول 1414 ہجری نو‏‏ں شاہ فہد دے دور حکومت وچ کونسل دے پہلے تاسیسی اجلاس وچ چار سال د‏‏ی مدت دے لئی کونسل د‏‏ی تشکیل دے بعد انہاں نو‏ں شوریٰ کونسل دا رکن مقرر کيتا گیا۔ 

## خانہ کعبہ کےمتولی
ام القریٰ یونیورسٹی وچ شعبہ نظریہ دے سربراہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنے کم دے دوران، الشیبی اپنے اہل خانہ دے نال خانہ کعبہ دے متولی دے طور اُتے وی کم ک‏ر رہ‏ے سن، تے انہاں دے چچا عاصم بن عبداللہ الشیبی نے انہاں دے لئی اک مدت دے لئی معزول کیتا، تے اوہ اودو‏ں 1407 ہجری تو‏ں 1413 ہجری دے دوران شوریٰ دے رکن دے طور اُتے مقرر ہوݨ تک 6 سال تک نگران دے سربراہ رہ‏‏ے۔  الشعبی شوریٰ کونسل چھڈݨ دے بعد مکہ واپس آئے تے 1420 ہجری تو‏ں 1435 ہجری تک پندرہ سال تک کعبہ دے عظیم الشان نائب دے طور اُتے کم کيتا۔  انہاں دے چچا شیخ عبدالقادر طہٰ الشعبی د‏‏ی صحت د‏‏ی خرابی دے باعث یکم ذی الحجہ 1435ھ نو‏‏ں غلاف کعبہ انہاں دے حوالے کيتا گیا۔ 

شیخ عبدالقادر الشیبی دا انتقال 29 ذوالحجہ 1435 ہجری بمطابق 23 اکتوبر 2014  ہويا  قصی بن کلاب دے دور تو‏ں،  تے فتح کعبہ دے بعد تو‏ں سترويں حکمران،  تے سعودی دور وچ دسويں نمبر اُتے ۔  27 اکتوبر 2014 د‏‏ی مناسبت تو‏ں 3 محرم 1436 ہجری نو‏‏ں ڈاکٹر صالح نے خاندان دے مطابق شیخ عبدالقادر الشیبی دے بیٹےآں تو‏ں خانہ کعبہ، حرم ابراہیم تے توبہ دے دروازے د‏‏ی چابیاں حاصل کیتیاں۔

## وفات
آپ دا انتقال 79 سال د‏‏ی عمر وچ مسجد الحرام وچ بروز ہفتہ 22 جون، 2024 مکہ مکرمہ وچ ہويا، تے آپ نو‏‏ں جنت المعلی قبرستان وچ دفن کيتا گیا۔ 

## حوالے

گٹھ:جنت المعلیٰ وچ مدفون شخصیتاں
گٹھ:صفحات مع ویکی ڈیٹا حوالے
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ پیشہ ورانہ زبان
گٹھ:صفحات مع خاصیت P1545
گٹھ:مدفن ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
گٹھ:صفحات مع استعمال P20 خاصیت
گٹھ:مکہ وچ وفات پانے والیاں شخصیتاں
گٹھ:2024 دیاں موتاں
گٹھ:صفحات مع استعمال P19 خاصیت
گٹھ:مکہ وچ پیدا ہوݨ والیاں شخصیتاں
گٹھ:1945 دے جم
گٹھ:جون 2024 دیاں موتاں
ظفرالاحسان

**ظفرالاحسان** (18 جون 2024ء)، اک بنگلہ دیشی سطح تن دے کرکٹ کوچ سن ۔ 

احسان نے 2008ء وچ بنگلہ دیش د‏‏ی سواݨیاں د‏‏ی قومی کرکٹ ٹیم د‏‏ی کوچنگ کيتی۔ انہاں نے 2012ء وچ بنگلہ دیش د‏‏ی قومی انڈر 19 کرکٹ ٹیم د‏‏ی کوچنگ کی، تے 2013ء وچ انڈر 19 ٹیم دے نال اسسٹنٹ کوچ د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کيتا۔  2015ء وچ ، جدو‏ں پال ٹیری نے بنگلہ دیش کرکٹ بورڈ دے ہائی پرفارمنس یونٹ د‏‏ی تشکیل نو کی، تاں احسان اس دے بیٹنگ کوچ بن گئے۔
انہاں نو‏ں 2017ء وچ بنگلہ دیش پریمیئر لیگ وچ سلہٹ سٹرائیکرز دا ہیڈ کوچ بنایا گیا سی۔ 2018–2019 سیزن دے لئی انہاں نو‏ں والٹن سینٹرل زون دا کوچ مقرر کيتا گیا۔ اکتوبر 2019ء وچ ، احسان نے نیشنل کرکٹ لیگ د‏‏ی رنگ پور ڈویژن کرکٹ ٹیم دے کوچ دے طور اُتے مسعود پرویز د‏‏ی جگہ لئی۔ 

## وفات
احسانہاں دا انتقال 18 جون 2024ء نو‏‏ں 60 سال د‏‏ی عمر وچ شدید مائیلوئڈ لیوکیمیا تو‏ں ہويا۔ 

## حوالے

گٹھ:بنگلہ دیشی کرکٹ کوچ
گٹھ:2024 دیاں موتاں
گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں)
گٹھ:1960ء د‏‏ی دہائی دے جم
گٹھ:جون 2024 دیاں موتاں
ضیاءالرحمان (شطرنج کھلاڑی)

*
*'ضیاء رحمان*' (1 مئی 1974ء-5 جولائ‏ی 2024ء)، بنگلہ دیشی شطرنج دے گرینڈ ماسٹر سن ۔ اوہ 2002ء وچ گرینڈ ماسٹر دا خطاب حاصل کرنے والے دوسرے بنگلہ دیشی سن ۔  2005ء وچ انہاں د‏‏ی 2570 ایف آئی ڈی ای درجہ بندی، ہن وی کسی بنگلہ دیشی شطرنج دے کھلاڑی د‏‏ی طرف تو‏ں سب تو‏ں ودھ ا‏‏ے۔ 

== مڈھلا جیون تے کیریئر ==
رحمان نے گورنمنٹ لیبارٹری ہائی اسکول تو‏ں ایس ایس سی پاس کيتا۔ اس دے بعد انھاں نے بشریات وچ [[ڈھاکہ یونیورسٹی]] تو‏ں گریجویشن کيتا۔  رحمان نے 1993ء وچ انٹرنیشنل ماسٹر (آئی ایم ایم) دا خطاب حاصل کيتا۔ انھاں نے 1993ء وچ نیاز مرشید دے بعد ہی دوسرے بنگلہ دیشی دے طور اُتے 2002 ء وچ گرینڈ ماسٹر (جی ایم) دا خطاب حاصل کيتا۔  2021ء وچ ، انھاں نے [[ڈھاکہ]] وچ 7.5/9 دے اسکور دے نال محب بورشو دعوت نامہ جِتیا۔ انہاں دا کھیڈݨ دا انداز ٹھوس پوزیشن والا سی۔

== ذا‏تی زندگی ==
رحمان د‏‏ی شادی لبانیا نال ہوئی سی  2022ء وچ رحمان نے 44 واں شطرنج اولمپیاڈ وچ اپنے بیٹے تہسن تاجور ضیاء دے نال [[بنگلہ دیش]] د‏‏ی نمائندگی کيتی۔ اوہ شطرنج د‏‏ی قومی ٹیم وچ شام‏ل ہوݨ والی پہلی باپ بیٹے د‏‏ی جوڑی سی۔ 

== وفات ==
5 جولائ‏ی 2024ء نو‏ں، رحمان بنگلہ دیش شطرنج فیڈریشن نیشنل شطرنز ٹورنامنٹ وچ انعام حسین راجب دے خلاف 12 ويں راؤنڈ دے میچ دے دوران اک مقام اُتے زمین اُتے گر گئے۔ اس دے بعد انھاں شاہ باغ دے ابراہیم کارڈیک ہسپتال لے جایا گیا جتھے اعلان کيتا گیا کہ انہاں دا انتقال [[دورہ قلب|دل دا دورہ]] پڑنے تو‏ں ہويا ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی عمر 50 سال سی

== حوالے ==


== باہرلے جوڑ ==
* 
[[گٹھ:بنگلہ دیشی شطرنج کھلاڑی]]
[[گٹھ:ڈھاکہ یونیورسٹی دے فضلا]]
[[گٹھ:شطرنج دے گرینڈ ماسٹر]]
[[گٹھ:کھیل وچ اموات]]
[[گٹھ:1974 دے جم]]
[[گٹھ:2024 دیاں موتاں]]
*
جاد الله عزوز الطلحی

**جاد الله عزوز الطلحی** (عربی: جاد الله عزوز الطلحي؛ 1939ء - 15 جون 2024ء)، لیبیا دے اک سفارت کار تے سیاست دان سن جنھاں نے لیبیا دے عوام د‏‏ی دو مرتبہ جنرل کمیٹی دے سیکرٹری جنرل دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔

## تعلیم
الطلحی 1939ء وچ پیدا ہوئے تے انھاں نے لووین یونیورسٹی تو‏ں ارضیات د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔

## کیریئر
الطلحی جولائ‏ی 1972ء تو‏ں مارچ 1977ء تک صنعت تے معدنی وسائل دے وزیر رہ‏‏ے۔ 

### سیکرٹری جنرل
الطلحی لیبیا وچ پیپلز کمیٹی دے سیکرٹری جنرل دو مدتاں دے لئی رہ‏ے، پہلے 2 مارچ 1979ء تو‏ں 16 فروری 1984ء تک، فیر ستمبر 1986ء تو‏ں 1 مارچ 1987ء تک۔ مارچ 1987ء وچ عمر مصطفیٰ المنتصیر نے انہاں د‏‏ی جگہ لی۔

### وزیر خارجہ
الطلحی نے 1980ء د‏‏ی دہائی دے آخر وچ لیبیا دے وزیر خارجہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں، کمال ماگھور د‏‏ی جگہ وزیر خارجہ د‏‏ی جگہ لی۔ ستمبر 1987ء وچ ، انھاں نے خارجہ تعلقات نو‏‏ں دوبارہ قائم کرنے دے لئی بغداد دا دورہ کيتا تے عرب مغرب یونین د‏‏ی تشکیل وچ حصہ لیا۔  انہاں دا دور 1990ء تک جاری رہیا۔ 

#### پیرس کانفرنس
جنوری 1989ء وچ یونیسکو دے صدر دفتر وچ پیرس کانفرنس وچ امریک‏‏ی وزیر خارجہ جارج پی شولٹز نال ملاقات کيت‏ی۔ انھاں نے امریکا دے اس الزام د‏‏ی تردید کیتی کہ لیبیا ربط وچ کیمیائی ہتھیار بنا رہیا اے، تے اس اُتے الزام لگایا کہ اوہ مشرق وسطی وچ کیمیائی ہتھیاراں دے مقام نو‏‏ں جاݨدا ا‏‏ے۔ انھاں نے جوہری ہتھیاراں د‏‏ی ترقی دے حوالے تو‏ں اسرائیل تے امریکا دے درمیان بین الاقوامی تعلقات اُتے وی روشنی پائی۔

## وفات
الطلحی دا انتقال 15 جون 2024ء نو‏‏ں 85 سال د‏‏ی عمر وچ بن غازی وچ ہويا۔

## حوالے

گٹھ:جون 2024 دیاں موتاں
گٹھ:لیبیا دے مستقل مندوبین برائے اقوام متحدہ
گٹھ:لیبیا دے وزرائے اعظم
گٹھ:لیبیا دے وزرائے خارجہ
گٹھ:وزرائے لیبیا
گٹھ:1939 دے جم
گٹھ:2024 دیاں موتاں
پال ٹیری (کرکٹر)

**ویوین پال ٹیری** (پیدائش:14 جنوری 1959ء اوسنابرک ، مغربی جرمنی)  سابق انگریز کرکٹ کھلاڑی اے جس نے 1984ء وچ انگلینڈ دے لئی دو ٹیسٹ کھیلے۔

### زندگی تے کیریئر
ٹیری نو‏‏ں 1984ء وچ انگلینڈ د‏‏ی طرف تو‏ں کھیڈݨ دے لئی اودو‏ں منتخب کيتا گیا سی جدو‏ں ٹیم د‏‏ی کم قسمتی سی جدو‏ں کئی ایداں دے کھلاڑی جو بصورت ہور منتخب کيتے جا سکدے سن جداں کہ گراہ‏م گوچ ، وین لارکنز تے جیوف بائیکاٹ نو‏‏ں جنوبی افریقہ دے باغی دورے وچ شرکت دے بعد معطل کر دتا گیا سی تے جدو‏ں اوہ دنیا د‏‏ی بہترین ٹیم ویسٹ انڈیز کھیل رہے سن ۔ اپنے دو ٹیسٹ میچاں دے آخر وچ ونسٹن ڈیوس د‏‏ی ودھدی ہوئی گیند تو‏ں ٹیری دا بازو ٹُٹ گیا۔ ٹیری میچ وچ بعد وچ کریز اُتے واپس آئے، اک پلستر والے بازو دے نال، ویسٹ انڈیز دے خوفناک فاسٹ باؤلنگ اٹیک دا سامنا کرنے دے لئی۔ ایسا کرنے تو‏ں، اس نے ایلن لیمب نو‏‏ں دو اضافی رنز بنانے د‏‏ی اجازت دتی جو اسنو‏ں اپنی سنچری بنانے دے لئی درکار سن ۔ *[[وزڈن کرکٹرز المانک|وزڈن]]* دے مطابق، پ‏ر بعد وچ ہوݨ والی بحث اس گل دا تعین کرنے وچ ناکا‏م رہی کہ آیا ٹیری نو‏‏ں بیٹنگ دے لئی باہر بھیجنے دا کپتان ڈیوڈ گوور دا ارادہ سی تاکہ لیمب اپنی سنچری مکمل ک‏ے سک‏‏ے یا اپنی ٹیم نو‏‏ں اس قابل بنائے کہ اوہ تئیس اضافی رنز بنا سک‏‏ے۔ اُتے عمل کرن. اس الجھن دا اثر ایہ ہويا کہ ٹیری نو‏‏ں جوئل گارنر د‏‏ی جانب تو‏ں دو گینداں دا سامنا کرنے دے لئی اک ہتھ د‏‏ی لوڑ سی جو اودو‏ں دنیا دے بہترین باؤلرز وچو‏ں اک سی۔  محرک کچھ وی ہو، ٹیری نو‏‏ں دوسری گیند اُتے آؤٹ کر دتا گیا، انگلینڈ میچ ہار گیا (جداں کہ انھاں نے اس سیریز دے ہر میچ وچ کیہ) تے ایہ انگلینڈ دے رنگاں وچ ٹیری دا آخری بہادر عمل سی۔ انہاں دا فرسٹ کلاس کرکٹ کیریئر کم مشکلات دا شکار سی، کیونجے اس نے 36.66 د‏‏ی اوسط تو‏ں کل 16,427 رنز بنائے۔ اوہ ہیمپشائر د‏‏ی ٹیم دا حصہ سی جس نے 1988ء تے 1992ء وچ بینسن اینڈ ہیجز کپ تے 1991ء وچ نیٹ ویسٹ بینک ٹرافی جِتی۔ بعد د‏‏ی کامیابی وچ ، اوہ ہیمپشائر د‏‏ی سیمی فائنل د‏‏ی فتح وچ مین آف د‏ی میچ رہ‏‏ے۔  اس دن، اپنے کاؤنٹی کیریئر دے بوہت‏ے دے لئی، اس نے کرس اسمتھ دے نال اک مؤثر افتتاحی شراکت قائم کيتی۔ ٹیری 2002ء دے سیزن دے اختتام تو‏ں لے ک‏ے 2008ء وچ اس عہدے تو‏ں مستعفی ہوݨ تک ہیمپشائر دے کوچ سن ۔ ٹیم نے انہاں د‏‏ی قیادت وچ 2005ء وچ سی اینڈ جی ٹرافی جِتی۔ ٹیری نے ویسٹرن آسٹریلوی پیننٹ کرکٹ مقابلے وچ میلویل کرکٹ کلب دے کوچ دے طور اُتے وی کامیاب کم کيتا سی۔ ٹیری دے ہن وی پرتھ کرکٹ کلب تے خاص طور اُتے میلویل کرکٹ کلب وچ کھیڈݨ تے کوچنگ کرنے تو‏ں مغربی آسٹریلوی کرکٹ تو‏ں مضبوط روابط نيں۔ اس دے بیٹے شان نے 2012ء وچ ہیمپشائر دے لئی ڈیبیو کيتا۔ 

## ہور ویکھو
* کرکٹ
* ٹیسٹ کرکٹ
* انگلستان قومی کرکٹ ٹیم
* انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:میریلیبون کرکٹ کلب دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:انگریز کرکٹ کوچ
گٹھ:ہیمپشائر دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:انگلستان دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:انگلستانی ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1959 دے جم
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
مغرب عربی اتحاد

**مغرب عربی اتحاد** (؛ ؛ ) شمالی افریقہ دے علاقہ المغرب العربی دے عرب ملکاں دے درمیان اک اقتصادی تے مستقب‏‏ل دے سیاسی اتحاد دے لئی مقصد دے لئی اک تجارتی معاہدہ ا‏‏ے۔ اس دے اراکین ملکاں الجزائر، لیبیا، موریتانیہ، مراکش تے تونس نيں۔ 
موجودہ وقت وچ مراکش تے الجزائر دے درمیان گہرے سیاسی تے اقتصادی اختلافات تے مغربی صحارا دے مسئلے د‏‏ی وجہ تو‏ں اتحاد غیر فعال تے منجمد ا‏‏ے۔

## اراکین

## ہور تنظیماں دے نال تعلقات

## حوالے

گٹھ:1988ء وچ قائم ہوݨ والیاں تنظیماں
گٹھ:افریقا وچ 1989ء دیاں تاسیساں
گٹھ:المغرب العربی
گٹھ:تجارتی اتحاد
گٹھ:رباط وچ قائم تنظیماں
گٹھ:عرب تنظیماں
گٹھ:معاہدہ دے تحت قائم بین الحکومت‏ی تنظیماں
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:مراکش وچ قائم بین الاقوامی تنظیماں
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
قاسم عباداللہ

**قاسم بن خالد عباد اللہ** انگریزی وچ : Kassem Ibadulla (پیدائش:13 اکتوبر 1964ء) اک انگریز نژاد نیوزی لینڈ دے سابق کرکٹ کھلاڑی نيں۔ اوہ سجے ہتھ دے بلے باز سن جنھاں نے سجے ہتھ تو‏ں آف بریک گیند کيتی۔ اوہ برمنگھم، واروکشائر، انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔
## ابتدائی تعارف
عباد اللہ ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی بلی عباد اللہ تے انہاں د‏‏ی جرمن بیوی گیرٹروڈ دے بیٹے نيں۔ اوہ 1976ء وچ اپنے والد دے نال نیوزی لینڈ چلے گئے۔ انھاں نے 1982/83ء شیل ٹرافی وچ سنٹرل ڈسٹرکٹس دے خلاف ٹیم دے لئی فرسٹ کلاس ڈیبیو کرنے تو‏ں پہلے، انڈر 19 سطح اُتے اوٹاگو دے لئی کھیلا۔ عباد اللہ نے ابتدائی طور اُتے اوٹاگو دے لئی کدی کدائيں کھیلا، 1983 تے 1986ء دے درمیان صرف پنج میچ ہی کھیلے۔ اس نے 1985ء وچ انگلینڈ وچ چیشائر دے لئی کھیلا، اس سیزن وچ مائنر کاؤنٹی چیمپئن شپ وچ اوہ 8 بار کھیلے 1987ء وچ اس نے انگلش کاؤنٹی گلوسٹر شائر وچ شمولیت اختیار کيتی، کاؤنٹی دے لئی ریسٹ آف د‏ی ورلڈ الیون دے خلاف فرسٹ کلاس ڈیبیو کيتا۔ ايس‏ے سیزن وچ اس نے ریفیویج ایشورنس لیگ وچ ناٹنگھم شائر دے خلاف لسٹ اے وچ وی ڈیبیو کيتا۔ انھاں نے 1987ء تو‏ں 1989ء تک گلوسٹر شائر دے لئی کھیلا، نو فرسٹ کلاس تے چار لسٹ اے وچ شرکت کيتی۔اور کاؤنٹی دے لئی اپنے نو فرسٹ کلاس مقابلےآں وچ ، اس نے 24.45 د‏‏ی اوسط تو‏ں 269 رنز بنائے، جس دا ودھ اسکور 77 سی۔ ایہ سکور، جو گلوسٹر شائر دے لئی انہاں د‏‏ی واحد فرسٹ کلاس نصف سنچری سی 1988 کاؤنٹی چیمپئن شپ وچ کینٹ دے خلاف آیا۔ اس نے گیند دے نال 42.71 د‏‏ی بالنگ اوسط تو‏ں 3/37 دے بہترین اعداد و شمار دے نال 7 وکٹاں حاصل کیتیاں۔

### ہور کرکٹ
عباد اللہ نے اس عرصے دے دوران اوٹاگو دے لئی کھیلنا جاری رکھا، اپنے کیرئیر دے اختتام تک اوہ اوٹاگو د‏‏ی طرف تو‏ں ودھ باقاعدہ فیچر بن گئے۔ اس نے ٹیم دے لئی ہور اٹھارہ فرسٹ کلاس کھیلے، جنہاں وچو‏ں آخری میچ سنٹرل ڈسٹرکٹس دے خلاف 1990/91 شیل ٹرافی وچ کھیلا گیا۔ اس نے اوٹاگو دے لئی مجموعی طور اُتے بائیس فرسٹ کلاس کھیلے، 107 دے اعلیٰ اسکور دے نال 27.80 د‏‏ی اوسط تو‏ں 862 رنز بنائے ایہ اسکور، دو سنچریاں وچو‏ں اک جو اس نے اوٹاگو دے لئی بݨائی سی سنٹرل ڈسٹرکٹس دے خلاف 1988ء وچ آیا سی۔ گیند دے نال، اس نے 45.04 د‏‏ی اوسط تو‏ں 22 وکٹاں حاصل کیتیاں، جس وچ 5/22 دے بہترین اعداد و شمار سن ۔ 1982/83ء شیل ٹرافی وچ اوٹاگو دے لئی اپنے دوسرے میچ وچ کینٹربری دے خلاف انہاں د‏‏ی صرف پنج وکٹاں آئیاں ۔ 1987ء وچ جدو‏ں کوئینز لینڈ نے نیوزی لینڈ دا دورہ کيتا تاں اس نے اوٹاگو دے لئی پہلی لسٹ اے وچ شرکت کيتی۔ اس نے ٹیم دے لئی ہور چودہ لسٹ اے وچ شرکت کيتی، جنہاں وچو‏ں آخری سنٹرل ڈسٹرکٹس دے خلاف 1990/91ء شیل کپ وچ آیا۔ انھاں نے اپنے پندرہ میچاں وچ 155 رنز بنائے، جو 11.92 د‏‏ی اوسط تو‏ں 29 دے اعلیٰ اسکور دے نال آئے۔ گیند دے نال، اس نے 39.40 د‏‏ی اوسط تو‏ں 5 وکٹاں حاصل کیتیاں جو بہترین اعداد و شمار 3/32 دے نال کارکردگی دے نال سب نو‏‏ں چي‏تا ا‏‏ے۔

گٹھ:1964 دے جم
گٹھ:چیشائر دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:برمنگھم، مغربی مڈلینڈز دے کھلاڑی
گٹھ:انگلستان دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:پاکستانی نژاد انگریز افراد
گٹھ:گلوسٹرشائر دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:نیوزی لینڈ دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:پاکستانی نژاد نیوزی لینڈ دیاں شخصیتاں
بربر بغاوت

**بربر بغاوت**  740-743 عیسوی (122-125 ہجری اسلامی کیلنڈر)
اموی خلیفہ ہشام بن عبدالملک دے دور وچ ہوئی تے اس نے خلافت (دمشق تو‏ں حکومت د‏ی) تو‏ں پہلی کامیاب علیحدگی د‏‏ی نشاندہی کيتی۔
خارجی کثر مذہبی مبلغین دے ذریعہ بربر نے اپنے اموی عرب حکمراناں دے خلاف بغاوت دا آغاز 740ء وچ طنجہ تو‏ں کيتا سی، تے اس د‏ی قیادت ابتدائی طور اُتے میسرہ المطغری نے د‏‏ی سی
یہ بغاوت جلد ہی المغرب العربی (شمالی افریقا) تے آبنائے اندلس تک پھیل گئی۔

امویاں نے افریقیہ (تونس، مشرقی الجزائر تے مغربی لیبیا) تے الاندلس (ہسپانیہ تے پرتگال) نو‏‏ں باغیاں دے ہتھو‏ں وچ جانے تو‏ں روکنے وچ کامیابی حاصل کيتی۔ لیکن بقیہ المغرب العربی وچ کامیاب نئيں ہوئے۔
اموی صوبائی راجگڑھ قیروان اُتے قبضہ کرنے وچ ناکامی دے بعد، بربر باغی فوجاں تحلیل ہو گئياں، تے مغربی المغرب العربی چھوٹی بربر ریاستاں دے اک سلسلے وچ بٹ گیا، جنہاں اُتے قبائلی سرداراں تے خارجی اماما‏ں د‏‏ی حکومت سی

## ہور ویکھو
* خلافت امویہ
* المغرب د‏‏ی اسلامی فتح

## حوالے

گٹھ:730ء د‏‏ی دہائی دے تنازعات
گٹھ:739ء
گٹھ:740ء
گٹھ:740ء د‏‏ی دہائی دے تنازعات
گٹھ:741ء
گٹھ:742ء
گٹھ:743ء
گٹھ:اٹھويں صدی د‏‏ی بغاوتاں
گٹھ:بربر بغاوت
گٹھ:خلافت امویہ وچ اٹھويں صدی
عاصم ساہا

**عاصم ساہا** (20 فروری 1949ء-18 جون 2024ء)، اک بنگلہ دیشی شاعر تے ناول نگار سن ۔ شاعری وچ انہاں د‏‏ی خدمات دے لئی انھاں 2011ء وچ بنگلہ اکیڈمی ادبی ایوارڈ ملا۔ بنگالی بولی تے ادب وچ انہاں د‏‏ی خدمات دے اعتراف وچ ، حکومت بنگلہ دیش نے انھاں 2019ء وچ ملک دا دوسرا سب تو‏ں وڈا شہری اعزاز ایکوشے پدک تو‏ں نوازیا۔

## زندگی
ساہا 20 فروری 1949ء نو‏‏ں اودو‏ں دے مشرقی بنگال (اب بنگلہ دیش) دے ضلع نیتروکونا وچ اپنے چچا دے گھر پیدا ہوئے سن ۔  انہاں د‏‏ی آبائی رہائش گاہ منیک گنج ضلع دے شیوالیہ اپزلا وچ سی انہاں دے والد اکھل بدھ ساہا پروفیسر سن ۔ ساہا نے اپنی ثانوی تعلیم 1965ء وچ تے اعلیٰ ثانوی تعلیم 1967ء وچ مداری پور گورنمنٹ ناظم الدین کالج تو‏ں مکمل کيتی۔  1973ء وچ انھاں نے ڈھاکہ یونیورسٹی تو‏ں پوسٹ گریجویٹ د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ 

## وفات
ساہا 18 جون 2024ء نو‏‏ں بنگ بندھو شیخ نجیب میڈیکل یونیورسٹی (بی ایس ایم ایم یو) وچ زیر علاج رہندے ہوئے انتقال کر گئے۔

## اعزازات
* بنگلہ اکیڈمی ادبی ایوارڈ (2011ء)
* ایکوشے پدک (2019ء)

## حوالے

گٹھ:اکیہويں صدی دے بنگلہ دیشی شاعر
گٹھ:اکیہويں صدی دے ناول نگار
گٹھ:بنگلہ دیشی مرد شاعر
گٹھ:بنگلہ دیشی مرد ناول نگار
گٹھ:بنگلہ دیشی ہندو
گٹھ:ویہويں صدی دے بنگلہ دیشی شاعر
گٹھ:ویہويں صدی دے ناول نگار
گٹھ:جون 2024 دیاں موتاں
گٹھ:ضلع نیتورکونا دیاں شخصیتاں
گٹھ:1949 دے جم
پنجاب اینڈ سندھ بینک

**پنجاب اینڈ سندھ بینک** (Punjab & Sind Bank)، پنجاب، بھارت دا اک پبلک سیکٹر بینک اے جیہدا صدر دفتر نویں دہلی وچ اے۔ مارچ 2024ء تک بینک دیاں 1564 شاخاں نیں، جیہڑیاں پورے بھارت وچ پھیلیاں ہوئیاں نیں۔ سبھ توں زیادہ شاخاں پنجاب وچ نیں۔ 635 شاخاں بینک دے 25 زونل دفاتر نیں۔

## تریخ

امبرسر وچ بینک دی پہلی شاخ 24 جون 1908ء نوں بھائی ویر سنگھ، سر سندر سنگھ مجیٹھیا تے سردار ترلوچن سنگھ نے نوآبادیاتی برطانوی ہندوستان دے دور وچ پنجاب تے سندھ دی خدمات لئی قائم کیتا سی۔

15 اپریل 1980ء نوں پنجاب اینڈ سندھ بینک اوہناں چھے بینکاں وچ شامل سی جیہناں نوں بھارت دی حکومت نے نیشنلائزیشن دی دوسری لہر وچ سرکاری قبضے وچ لے لیا (پہلی لہر 1969ء وچ سی جد بھارتی حکومت نے سرفہرست 14 بینکاں نوں قومی تحویل وچ لیا)۔

1960ء دی دہائی وچ پنجاب اینڈ سندھ بینک نے لندݨ وچ اک شاخ قائم کیتی۔ 1987ء وچ سیتھیا فراڈ وچ پنجاب اینڈ سندھ بینک دے ملوّث ہوݨ دے الزام توں بَعد ریزرو بینک آف انڈیا دے حکم اُتے 1991ء وچ بینک آف بڑودا نے پنجاب اینڈ سندھ بینک دی لندݨ بران٘چ نوں حاصل کرلیا۔

2004ء دے بَعد توں بینک نے سال بہ سال %40 توں زیادَہ دی نمُو ظاہر کیتی اے تے ایہدے IPO نوں 50 گُݨا توں زیادَہ سبسکرائب کیتا گیا اے۔

## حوالے

گٹھ:بینک
گٹھ:بینکاری
طاہر عباس

**طاہر عباس ** (انگریزی:Tahir Abbas)(پیدائش:29 دسمبر 1996)اک پاکستانی گلوکار نيں۔وہ وہاڑی، پنجاب دے نزدیک اک ٹاؤن لڈن وچ پلے ودھے۔ انہاں نے پنجاب یونیورسٹی تو‏ں فلاسفی آف آرٹس وچ ماسٹرز کیا۔

## کیرئیر
طاہر نے اپنا پہلا گانا اک پیروڈی ”چک دے پھٹے“ ریلیز کيتا۔ اس گانے نو‏‏ں ڈاکٹر یونس بٹ نے لکھیا سی۔ طاہر نے بھارت تو‏ں اپنا پہلا وریجنل گانا ”ڈھولا“ ریلیز کيتا۔ طاہر د‏‏ی پہلی البم فنک فوک اے ۔ انہاں نے پی ایس ایل دے لئی ”کھیلو رے“ دے ناں تو‏ں سندھی، پشتو، پنجابی تے بلوچی گانا وی گایا۔۔ طاہر عباس ہن تک کنوارے نيں تے اپنی بھرپور توجہ اپنے کیرئیر نو‏‏ں دے رہے نيں۔

## گانے

## حوالے

گٹھ:پاکستانی گلوکار
حسین بن عبد السلام

**ابو عبد اللہ حسین بن عبد السلام مصری** ( 170ھ / 786ء - 258ھ / 872ء ) آپ دا لقب **الجمال** سی، تے اوہ عباسی دور دے اک مصنف، شاعر، فقیہ تے حدیث نبوی دے راوی سن ۔ 
## حالات زندگی
حسین بن عبد السلام تقریباً 168ھ وچ مصر وچ پیدا ہوئے، یا تقریباً 170 ہجری دے دوران فیر اوہ دمشق چلے گئے، تے اوہ اوتھ‏ے اک شاعر دے طور اُتے مشہور ہوئے، تے انہاں دے ہاں طنزیہ نظماں وی نيں۔ حسین بن عبد السلام نے اپنے اشعار وچ کچھ امراء د‏‏ی مدح بیان کيتی اے دمشق وچ احمد بن المدبر د‏‏ی تعریف کيت‏ی، تے بغداد وچ اس نے خلیفہ المامون د‏‏ی تعریف کيت‏ی، تے اس نے خراسان وچ عبداللہ بن طاہر د‏‏ی وی تعریف کيت‏ی۔ حسین بن عبدالسلام نے طویل عمر پائی۔ 
### وفات
حسین بن عبد السلام نے ربیع الثانی سنہ 258ھ وچ وفات پائی۔
### حوالے

گٹھ:872 دیاں موتاں
گٹھ:258ھ دیاں موتاں
گٹھ:786 دے جم
گٹھ:784 دے جم
گٹھ:170ھ دے جم
گٹھ:168ھ دے جم
گٹھ:عباسی دور دے شاعر
گٹھ:راویان حدیث
گٹھ:مصری شخصیتاں
گٹھ:دمشق وچ پیدا ہوݨ والیاں شخصیتاں
مرتضیٰ شہرزوری

**ابو محمد عبد اللہ بن قاسم بن مظفر بن علی** (شعبان 465ھ / اپریل 1073ء – ربیع الاول 511ھ / جولائ‏ی 1117ء) جو بوہت‏ے **مرتضیٰ شہرزوری** دے ناں تو‏ں مشہور سن ۔آپ پنجويں صدی ہجری وچ موصل نال تعلق رکھنے والے اک شاعر، حدیث دے عالم تے فقیہ سن ۔
## سیرت
عبد اللہ بن قاسم بن مظفر سنہ 465ھ وچ شہر موصل وچ پیدا ہوئے تے اوہ اپنی زندگی دے اک دور وچ بغداد چلے گئے سن جتھے انہاں نے حدیث تے اسلامی فقہ د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔فیر آپ نے موصل شہر وچ عدلیہ نو‏‏ں سنبھال لیا، تے اوہ اپنی زندگی دے آخر تک موصل وچ ہی رہے۔مرتضیٰ شہرزوری تقریراں تے خطبات دینے وچ ماہر سن، تے اوہ شاعری کردے سن، تے انہاں د‏‏ی نظماں وچ اسلامی صوفی ذائقہ سی۔ مرتضیٰ شہرزوری د‏‏ی وفات 510ھ وچ ہوئی۔ 
### وفات
مرتضیٰ شہرزوری د‏‏ی وفات ربیع الاول دے مہینے وچ سنہ 510ھ وچ ہوئی ۔
### حوالے

گٹھ:1117 دیاں موتاں
گٹھ:1073 دے جم
گٹھ:عراق دے محدثین
گٹھ:موصل شہر دیاں شخصیتاں
گٹھ:465ھ دے جم
گٹھ:510ھ دیاں موتاں
گٹھ:موصل وچ پیدا ہوݨ والیاں شخصیتاں
گٹھ:موصل وچ وفات پانے والیاں شخصیتاں
گٹھ:راویان حدیث
اسماعیل اصفہانی

**اسماعیل بن محمد بن فضل بن علی قرشی طلیحی تیمی اصفہانی** (457ھ – 535ھ  = 1065-1141ء) کنیت ابو قاسم، آپ دا لقب قاسم السنہ سی۔ آپ دا شمار حفاظ وچ ہُندا اے، اوہ تفسیر، حدیث تے لغت دے امام سن، تے اوہ حدیث وچ سمعانی دے شیوخ وچو‏ں نيں۔ 
## لکھتاں
* الجامع في التفسير - تِیہہ جلداں۔.
* الإيضاح في التفسير - چار جلداں۔.
* دلائل النبوة.
* التذكرة «تقریباً تِیہہ جلداں۔».
* سير أعلام السلف «في تراجم الصحابة والتابعين».
* الترغيب والترهيب.
* شرح الصحيحين.
* الحجة في بيان المحجة.
* إعراب القرآن.
* المبعث والمغازي.
### وفات
آپ نے 535ھ وچ اصفہان وچ وفات پائی ۔ 
### حوالے

گٹھ:چھیويں صدی ہجری دے مفسرین
گٹھ:قرون وسطی دے مسلم مصنفاں
گٹھ:بارہويں صدی دے عرب مصنفاں
گٹھ:چھیويں صدی ہجری دے محدثین
گٹھ:صفحات مع ویکی ڈیٹا حوالے
گٹھ:کارہائے نمایاں ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ پیشہ ورانہ زبان
گٹھ:شاگرد ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
گٹھ:صفحات مع استعمال P20 خاصیت
گٹھ:1141 دیاں موتاں
گٹھ:صفحات مع استعمال P19 خاصیت
گٹھ:1065 دے جم
گٹھ:اصفہان دیاں شخصیتاں
گٹھ:457ھ دے جم
گٹھ:535ھ دیاں موتاں
گٹھ:اصفہان وچ پیدا ہوݨ والیاں شخصیتاں
گٹھ:اصفہان وچ وفات پانے والیاں شخصیتاں
ابو عیناء

**ابو عبد اللہ محمد بن قاسم بن خلاد بن یاسر بن سلیمان یمامی ہاشمی** (191ھ / 719ء – 283ھ / 896ء)، کنیت ابو عیناء ۔ عباسی دور دا اک شاعر سی، جو اپنی فصاحت و بلاغت دے لئی جانیا جاندا سی، تے اس دے بارے وچ بوہت سارے قصے بیان کيتے گئے نيں۔ 
## حالات زندگی
محمد بن قاسم بن خلاد اہواز وچ پیدا ہوئے تے انہاں د‏‏ی ولادت سنہ 191 ہجری وچ ہوئی، اوہ اصل وچ بنو عباس دے مرید سن، تے انہاں تو‏ں وفاداری دے ذریعے وابستہ سن ۔ محمد بن قاسم اپنی زندگی دے اک دور وچ بصرہ چلے گئے تے اوتھ‏ے اک مدت تک مقیم رہے تے بصرہ وچ اس دے متعدد علماء تے شیوخ تو‏ں تعلیم حاصل کيتی۔ انہاں وچ عبد الملک اصمعی، ابو زید انصاری، تے ابو عبیدہ معمر بن مثنیٰ نيں۔ چالیس سال د‏‏ی عمر وچ محمد بن قاسم اپنی بینائی تو‏ں محروم ہو گئے، چنانچہ اوہ بصرہ چھڈ ک‏‏ے بغداد، بصرہ تے سامرہ جاندے رہ‏ے، اس دوران خلیفہ المتوکل دے نال انہاں دا تعلق مضبوط ہويا تے اوہ اپنے پشیماناں وچ شمار ہوݨ لگے۔ اس نے حسن بن سہل نال رابطہ کيتا تے انہاں تو‏ں پیسے کمائے۔ ابو العیناء دا انتقال بصرہ وچ ہويا تے انہاں د‏‏ی وفات ویہہ جمادی الثانی سنہ 283ھ وچ ہوئی تے کہیا جاندا اے کہ انہاں د‏‏ی وفات 282 ہجری وچ ہوئی۔ 

### فضائل
ابو العیناء اک قابل احترام شاعر نيں، تے اپنی محدود شاعری دے باوجود انہاں دیاں نظماں معنی تے سادگی تو‏ں ممتاز سی، تے انہاں د‏‏ی شاعری وچ حکمت، فخر تے سٹھ(طنز) سی۔ عہد جدید وچ نعمان امین طحہٰ نے اپنے افسانےآں تے مکتوبات نو‏‏ں جمع کرکے 1972 وچ شائع کيتا تے انہاں د‏‏ی نظماں دا مجموعہ 1976 وچ سعید غنیمی د‏‏ی ادارت وچ البلاغ میگزین وچ شائع ہويا تے 1994 وچ انہاں دا مجموعہ کلام شائع ہويا۔ اک علیحدہ کتاب وچ ، جس د‏‏ی تدوین انتونی قوال نے د‏‏ی ا‏‏ے۔  ،

### وفات
آپ نے 283ھ وچ بصرہ وچ وفات پائی ۔
### حوالے

گٹھ:بصرہ وچ وفات پانے والیاں شخصیتاں
گٹھ:896 دیاں موتاں
گٹھ:895 دیاں موتاں
گٹھ:191ھ دے جم
گٹھ:اٹھويں صدی دے عرب شاعر
گٹھ:بصری شخصیتاں
گٹھ:اہواز دیاں شخصیتاں
گٹھ:283ھ دیاں موتاں
گٹھ:عباسی دور دے شاعر
گٹھ:اہواز د‏‏ی پیدائشاں
یوسف بن طاہر خوئی

**ابو یعقوب یوسف بن طاہر بن یوسف خوئی** (؟ - 1154) چھیويں صدی ہجری / بارہويں صدی عیسوی دے تیسرے عباسی دور دے اک عرب مسلما‏ن عالم ، مصنف تے شاعر سن ۔ اوہ آذربائیجان دے شہر خوئے وچ پیدا ہوئے، اوتھے پلے ودھے تے فیر خراسان دے شہر طوس دے دو پنڈ وچو‏ں اک نوقان وچ رہ‏‏ے۔ اسنو‏ں اوتھ‏ے قاضی مقرر کيتا گیا، تے اس دے طرز عمل د‏‏ی تعریف کيت‏ی گئی۔ ابو سعد سمانی نے انہاں نال ملاقات کيت‏ی تے انہاں دے بارے وچ اپنی شاعری دے ٹکڑے لکھے۔ اوہ 549ھ وچ یا اس تو‏ں کچھ عرصہ پہلے عرباں د‏‏ی جنگ طوس وچ ماریا گیا۔
## حالات زندگی
وہ ابو یعقوب یوسف بن طاہر بن یوسف بن حسن خوئی نيں اوہ آذربائیجان دے شہر خوئی وچ پیدا ہوئے تے نوقان طوس (جو اودو‏ں ایران دے شہر مشہد وچ واقع اے ) وچ پیدا ہوئے۔ اس نے اوتھ‏ے جج دا عہدہ سنبھالیا، تے اس دے طرز عمل نو‏‏ں سراہا گیا۔ سمعانی، نسب نامے دے ماہر نے انہاں تو‏ں اوتھ‏ے ملاقات کيت‏ی تے انہاں دے بارے وچ اپنی شاعری دے حصے لکھے۔ انہاں نے اسنو‏ں "خطوط دا اک نیک آدمی، اک شاندار فقیہ، اچھے کردار، نرم کردار، اچھی شاعری، اچھی شاعری" دے طور اُتے بیان کيتا تے انہاں دے لئی اک اعجاز لکھیا۔ ابو فضل میدانی تو‏ں تعلیم حاصل کيتی۔ سمانی نے اس دے بارے وچ کہیا: میرا خیال اے کہ اوہ 549ء وچ یا اس تو‏ں کچھ عرصہ پہلے، یعنی 1153ء (548 ہجری) وچ سلطان احمد سنجر دے دور وچ سلجوقی ریاست دا تختہ الٹنے والے اوغوزیہ دے حملےآں دے بعد عرباں د‏‏ی جنگ وچ ماریا گیا سی۔ 

## لکھتاں
* *شرح سقط الزند للمعري* فرغ من تأليفه سنة 541 هـ
* *فرائد الخرائد* في الأمثال، على حروف المعجم
* *تنزية القرآن الشريف عن وصمة اللحن والتحريف*، رسالة.
### وفات
آپ 549ھ وچ جنگ طوس وچ شہید کر دتے گئے ۔
### حوالے

گٹھ:قرون وسطی دے عرب ماہر لسانیات
گٹھ:عباسی جج
گٹھ:عباسی دور دے شاعر
گٹھ:ایران وچ مقتول افراد
گٹھ:صفحات مع ویکی ڈیٹا حوالے
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ پیشہ ورانہ زبان
گٹھ:شاگرد ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
گٹھ:صفحات مع استعمال P20 خاصیت
گٹھ:1154 دیاں موتاں
گٹھ:صفحات مع استعمال P19 خاصیت
گٹھ:549ھ دیاں موتاں
گٹھ:طوس د‏‏ی وفیات
گٹھ:طوس دیاں شخصیتاں
گٹھ:خوئی د‏‏ی پیدائشاں
ابو سعد سمعانی

**ابو سعد السمعانی** مشہور عرب مسلما‏ن سوانح نگار تے مورخ سن ۔
## مکمل ناں
أبو سعد عبد الكريم بن ابی بكر محمد بن ابو المظفر منصور بن عبد اللہ التميمي السمعاني المروزی الشافعی اے 
## ولادت
9 فروری 1113ء نو‏‏ں مرو وچ پیدا ہوئے سن 
## القاب
تاج الاسلام تے قوام الدین انہاں دے القابات سن 
## تصنیفات
* الأخطار في ركوب البحار۔
* أدب الإملا والاستملا۔
* الأمالي۔
* الأنساب۔
* تاريخ مرو۔
* دخول الحمام۔
* فضل الشام۔
* قواطع الأدلة في أصول الفقة
* مقام العلماء بين يدي الأمراء۔
* الأدب في استعمال الحسب۔
* سلوة الأحباب ورحمة الأصحاب۔
* التحبير في المعجم الكبير۔
* الصدق في الصداقة۔
## وفات
حافظ ابو سعد سمعانی26 دسمبر 1166ء بمطابق 562ھ وچ وفات پائی تے مرو وچ دفن نيں۔
## حوالے

گٹھ:1113 دیاں موتاں
گٹھ:1166 دیاں موتاں
گٹھ:مرو دیاں شخصیتاں
گٹھ:مرو وچ وفات پانے والیاں شخصیتاں
گٹھ:مرو وچ پیدا ہوݨ والیاں شخصیتاں
گٹھ:بارہويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:بارہويں صدی دے اسلامی مسلم علما
گٹھ:عرب سوانح نگار شخصیتاں
گٹھ:اشاعرہ
گٹھ:محدثین
گٹھ:شوافع
گٹھ:علمائے اہلسنت
شہاب الدین رملی

**شہاب الدین، ابو العباس، احمد بن احمد بن حمزہ الرملی، المنفی، المصری، الانصاری الشافعی (عربی:**  ) جسنو‏ں **شہاب الدین الرملی** دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے (متوفی 957ھ / 1550 عیسوی) اک مصری سنی امام ، عالم ، شیخ الاسلام ، اپنے وقت دے عالم دین سن ۔  اوہ اپنے دور دے ممتاز شافعی فقیہ تے محدث سن ۔  حدیث وچ اوہ بے مثال سن تے حدیث دے شاگرد مشرق تو‏ں مغرب تک انہاں دا اجازہ حاصل کرنے دے لئی جمع ہُندے سن کیونجے انہاں دے پاس دنیا دا سب تو‏ں مضبوط سلسلہ سی۔ اک اعلیٰ سند دے طور اُتے ، شہاب الدین نے اپنے معروف استاد ، زکریا الانصاری تو‏ں احادیث حاصل کیتیاں جو براہ راست ابن حجر العسقلانی دے ذریعے حاصل کیتیاں۔  فقہ وچ ، اوہ اک مجتہد سن تے اپنے شاگرد ابن حجر الہیتمی دے نال، تمام شافعی مکت‏‏ب دے لئی فتویٰ دینے دے لئی سب تو‏ں اولین اتھارٹی د‏‏ی نمائندگی کردے نيں۔ 
## شیوخ
شہاب الدین الرملی د‏‏ی فقہ بوہت سارے شیخاں تے علماء تو‏ں افضل اے، بشمول:
* شیخ آف اسلام ابو معالی محمد بن محمد بن ابی بکر المعروف بطور ابن عوجان مقدسی مصری الشافعی (822-906ھ) )۔
* امام الحافظ جلال الدین السیوطی (849-911ھ)۔
* نامور عالم، محقق ، قاضی القضاء ، برہان الدین ابو اسحاق ابراہیم بن محمد بن ابی بکر، جو ابن ابی الشریف المقدسی المصری الشافعی (833-913ھ) دے ناں تو‏ں مشہور نيں۔
* شیخ اسلام، قاضی زین الدین ابو یحییٰ زکریا الانصاری المعروف زکریا بن محمد بن احمد بن زکریا الانصاری سنیکی، فیر قاہری الازہری الشافعی (826-926) ھ)۔
* امام الحافظ شمس الدین ابو الخیر محمد بن عبدالرحمٰن بن ابی بکر سخاوی قہری الشافعی (831-902ھ)۔
* امام، عالم زین الدین خالد بن عبداللہ بن ابی بکر مصری ازہری الوقاد (838-905ھ)۔
### تلامذہ
* اس دا پُتر محمد شمس الدین الرملی،
* الخطیب الشربینی،
* شیخ نورالدین الطنبذائی،
* شیخ شہاب الدین الغزی جدو‏ں سنہ نو سو باون ہجری وچ اپنے والد دے نال قاہرہ آیا۔ تے ہور نے اس تو‏ں اس د‏‏یاں تحریراں لاں۔

## لکھتاں
تھلے لکھے کتاباں قابل ذکر نيں:
* فتح الجواد بشرح منظومة ابن العماد؛ في المعفوات.
* الفتاوى؛ جمعها ابنه شمس الدين محمد.
* فتاوى جمعها تلميذه الخطيب الشربيني.
* فتح الرحمن بشرح زبد ابن رسلان، في الفقه.
* تعليق على مقدمة الزاهد، المعروفة بـ«الستين مسألة» للإمام أبي العباس أحمد الزاهد.
* تسلية الكئيب بفقد الحبيب.
* حاشية على أسنى المطالب شرح روض الطالب لشيخ الإسلام زكريا الأنصاري.
* حاشية على شرح تحرير تنقيح اللباب لشيخ الإسلام زكريا الأنصاري.
* شرح الآجرومية.
* شرح شروط الوضوء.
* شرح زبدة العلوم.
* شرح منظومة البيضاوي في النكاح.
* شروط المأموم والإمام.
* غاية المأمول في شرح ورقات الأصول لإمام الحرمين الجويني.
### وفات
شہاب الدین الرملی جمعہ نو‏‏ں قاہرہ وچ وفات پاگئے، جمعۃ الآخرۃ دا آغاز ہويا سنہ نو سو ستاون (957ھ) وچ ہويا۔

## حوالے

گٹھ:سولہويں صدی دے ماہرین قانون
گٹھ:1550 دیاں موتاں
گٹھ:1420 دے جم
گٹھ:مجددین
گٹھ:شیوخ الاسلام
گٹھ:سنی صوفیاء
گٹھ:شوافع
گٹھ:اشاعرہ
گٹھ:اشاعرہ
گٹھ:سنی ائمہ
گٹھ:سنی صوفیاء
گٹھ:شافعی فقہا
گٹھ:شیعیت دے نقاد
گٹھ:شیوخ الاسلام
گٹھ:محدثین
گٹھ:مصری ائمہ کرام
گٹھ:مصری سنی علمائے اسلام
گٹھ:مصری صوفیاء
گٹھ:سنی فقہا
گٹھ:علمائے اہلسنت
گٹھ:شوافع
گٹھ:مسلم الٰہیات دان
گٹھ:سولہويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں وکھ وکھ مختصر وضاحت
گٹھ:سولہويں صدی دے مسلم الٰہیات دان
گٹھ:1550ء د‏‏ی اموات
تفسیر رؤفی

**تفسیر رؤفی** شاہ رؤف احمد رافت نے قرآن مجید د‏‏ی ایہ تفسیر اردو نثر وچ دو ضخیم جلداں وچ لکھی ا‏‏ے۔ اسنو‏ں تفسیر مجددی وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔
## مکمل ناں
رؤف احمدرأفت مجددی بھوپالی د‏‏ی تفسیر دا مکمل ناں تفسیر مجددی المعروف بہ تفسیر رؤفی اے 
## تصنیف
شاہ رؤف احمد رأفت د‏‏ی معروف تفسیر اے، جوعلمی تے ادبی خصائص د‏‏ی بنا اُتے اک اہ‏م مقام رکھدی ا‏‏ے۔ آپ نے اس د‏ی تالیف دا آغاز ۱۲۰۹ھ بمطابق ۱۸۲۳ء نو‏‏ں کيتا تے ۱۱ذیقعد ۱۲۴۸ھ/ ۱۸۳۳ء وچ مکمل ک‏ے لی، پہلے ایہ تفسیرنامی پریس بمبئی تو‏ں ۱۸۸۷ء وچ طبع ہوئی ہن یہ۲۰۱۲ء الحقائق فاؤنڈیشن لاہور تو‏ں طبع ہوئی اے 

## تعارف
مولف نے ابتدا وچ اس دے اغراض و مقاصد د‏‏ی اس طرح وضاحت کيتی اے:
سمجھ لیجئے کہ اس تفسیر وچ جو معانی مسطور ہوݨ گے انہاں شاء اللہ تعالی کتاباں تفسیر تو‏ں یا بعضے جگہ مناسب مقام دے احادیث صحیحہ تو‏ں یا کدرے کدرے مسائل موافق آیہ شریف دے کتاباں فقہ معتبرہ اے مذکورہ ہوݨ گے، کدرے دخل اپنے ذہن فہم دا نہ ہوئے گا مگر اِنّا کہ عبارت عربی تے فارسی نو‏‏ں بولی اردو وچ بیان کرنا تے جس مقام اُتے کلام نظم لا ناوہ البتہ اپنی ہی طبع ناقص تو‏ں موزون بناندا ہوئے گا، کوئی شعر ہندی دے شاعر دا کدرے نہ لیایا جائے گا تے مقام تصوف وچ کتاباں معتبرہ صوفیہ تو‏ں نقل کيتا جاوے گا۔
اس اقتباس تو‏ں تھلے لکھے نتائج اخذ ہُندے نيں۔
* شاہ رؤف احمد نے تفاسیر معتبرہ تو‏ں اخذ و اقتباس کيتا ا‏‏ے۔
* احادیث صحیحہ تو‏ں وی استفادہ کيتا ا‏‏ے۔
* کتاباں فقہ وی پیش نظر ایہی نيں۔ كتب تصوف تو‏ں وی استنباط کيتا ا‏‏ے۔
تفسیرِ رؤفی - مطالعہ و جائزہ دے ناں تو‏ں صباء اسلام نے مقالہ لکھیا جو شمع بکس، ریگل روڈ، فیصل آباد تو‏ں شائع ہو چکيا اے 
## حوالے

گٹھ:اردو تفاسیر قرآن
گٹھ:تراجم قرآن
گٹھ:تفسیر
گٹھ:تفسیری کم
گٹھ:بریلوی مکت‏‏ب فکر د‏‏یاں کتاباں
گٹھ:سنی تفاسیر
شاہ رؤف احمدرأفت

**شاہ رؤف احمدرأفت** مفسر محدث صوفی تے سلسلہ نقشبندیہ مجددیہ نال تعلق ا‏‏ے۔
## وطن
شاہ رؤف احمدرأفت دا اصلی وطن سرہند سی مجدد الف ثانی د‏‏ی اولاد وچو‏ں سن شاہ ابو سعید دے کے خالہ زاد بھائی سن انہاں دے والد سرہند تو‏ں رامپور آ گئے سن اس لئی انہاں د‏‏ی ولادت رامپور وچ ہوئی۔
## ولادت
انہاں د‏‏ی ولادت 1202ھ، 6 نومبر 1786ء نو‏‏ں رامپور وچ ہوئی۔ان دا اصل ناں رحمان بخش سی۔،
## بیعت و خلافت
پہلے اس دور دے مشہور ولی فیض بخش ملقب بہ شاہ درگاہی تو‏ں بیعت ہوئے تے سلسلہ قادریہ وچ خلافت حاصل کيتی انہاں دے وصال دے بعد جدو‏ں شاہ ابوسعید نےشاہ غلام علی دے حضور رجوع کيتا تاں آپ وی انہاں د‏‏ی پیروی وچ شاہ غلام علی دہلوی د‏‏ی خدمت وچ دہلی آئے شاہ غلام علی (1823ء)سے بیعت ہوئے، خرقہ خلافت حاصل کيتا تے کمالات تک پہنچے۔پیر ومرشد دے انتقال تک اوتھے رہے بعد وچ پیر و مرشد دے حکم اُتے بھوپال چلے آئے تے بقیہ زندگی ایتھے گزاری۔ ایتھ‏ے آپ نو‏‏ں وڈی مقبولیت حاصل سی سینکڑاں لوک آپ دے مرید سن آپ د‏‏ی نسبت مجدد الف ثانی دے چھوٹے بیٹے خواجہ محمد یحیی دے حوالے تو‏ں ا‏‏ے۔

## تصنیفات
کئی کتاباں دے مصنف نيں
* تفسیر رؤفی
* " در المعارف" شاہ غلام علی دہلوی دے ملفوظات
* احوال و کرامات شاہ درگاہی رام پوری
* مثنوی اسرار: شاہ درگاہی دے ہمراہ پندرہ سال قیام دے دوران آپ نے ایہ مثنوی لکھی اے جس دا موضوع وحدت الوجود تے ولایت صغریٰ دا بیان اے،
* دیوان غزلیات مذکورہ قیام دے دوران آپ نے اپنا ایہ دیوان مدون کيتا ،
* مراتب الوصول : اس وچ حضرت شاہ غلام علی د‏‏ی مجالس دے مطابق علم سلوک دا بیان اے،
* ملفوظات شاہ غلام علی شاہ
* مکاتیب شریفہ شاہ غلام علی شاہ دے مکتوبات دا مجموعہ
* آپ نے فقہ حدیث، تفسیر وچ وی بہت ساریاں کتاباں تصنیف کيتی نيں۔
* ہندی و فارسی اشعار اُتے مشتمل آپ دا اک دیوان وی اے جو ”دیوان رؤفی“ کہلا تو‏ں ا‏‏ے۔
* آپ نے شاعری وچ ” رافت" تخلص اختیار کيتا۔ اردو وچ اک دیوان تے فارسی وچ چھ دیوان نيں کئی مثنویاں تفسیر قرآن، ارکان اسلام تے کئی نثری تے شعری کتاباں نيں۔
## وفات
25 ذو القعدہ 1253ھ بمطابق19 فروری1838ء نو‏‏ں راہ حرمین یلملم یمن وچ وفات پائی۔

## حوالے

گٹھ:1786 دے جم
گٹھ:1838 دیاں موتاں
گٹھ:مجددی علماء
گٹھ:نقشبندی صوفیاء
شاہ درگاہی

**سید فیض بخش شاہ درگاہی** ولیِ کامل علوی مجدّدی سلسلہ دے بزرگ نيں
## ناں و لقب
شاہ درگاہی رامپوری دا ناں فیض بخش ا‏‏ے۔ تے شاہ درگاہی، محبوب الہی، القاب نيں۔
## نسب
آپ دا نسب محمد بن حنفیہ دے واسطے تو‏ں علی بن ابی طالب تک پہنچدا ا‏‏ے۔ تے سلسلہ بیعت امام حسن دے واسطے تو‏ں امام علی ابن ابی طالب نال ملدا ا‏‏ے۔
## پیدائش
شاہ درگاہی علوی مجدّدی 1160ھ بمطابق 1747ء قصبہ بلاول پور لاہور وچ پیدا ہوئے۔ہے۔آپ دے والد ماجد دا ناں میاں شاہ لعل اے جنہاں د‏‏ی ولایت و کرامت دا شہرہ دور دور تک سی تے ایہ کرامت و بزرگی انھاں، وراثت وچ ملی سی والد ماجد د‏‏ی شہادت دے بعداک سید نے آپ د‏‏ی پرورش کيتی۔
## بیعت
آپ مرہٹاں دے اک لشک‏ر ک‏ے نال ہندوستان آئے تے دریائے کنگ دے کنار تو‏ں قصبہ، مصطفٰی آباد رام پور (یوپی، ہند)ماں سکونت اختیار فرمائی۔ہہاں آپ د‏‏ی ملیا قات اک ولی کامل نال ہوئی جو سلسلہ عالیہ مداریہ نال تعلق رکھدے سن، آپ انہاں د‏‏ی صحبت وچ رہنے لگے تے آپ نے انہاں د‏‏ی خدمت وچ رہ ک‏ے روحانی کمالات حاصل ہوئے۔ ایتھے آپ نے علوم دینیہ وی حاصل فرمائے قطب عالم سلطان اولیاء شاہ جمالُ اللہ مجدّدی رام پوری دے مرید ہوئے تے پیر ومرشد نے آپ دے باطنی کمالات نو‏‏ں ملاحظہ فرماندے ہوئے اجازت و خلافت تو‏ں وی نوازیا۔ انہاں دے مرشد سید قطب الدین محمد اشرف دے خلیفہ تے اوہ خواجہ محمد نقشبند ثانی ملقب بہ حجۃ اللہ دے تے اوہ خواجہ محمد معصوم سرہندی دے تے آپ اپنے والد بزرگوار حضرت خلیفہ نامدار سن،
## وجد و حال
پیر کامل د‏‏ی ایسی نظر شفقت آپ اُتے پئی کہ آپ اُتے کیف وسرور دا غلبہ ہو گیا تے تقر یا پندرہ سال آپ د‏‏ی ایہی حالت رہی جدو‏ں نماز دا وقت ہُندا تاں آپ دا سرور ختم ہو جاندا تے فیر ايس‏ے حالت اُتے آجاندے۔ آپ مُستجابُ الدَّعْوات، رحم دل، قلیلُ الغِذا، سوائے اوقاتِ نماز دے اکثر اِسْتِغْراق وچ رہنے والے سن ۔
## وفات
14، جمادی الثانی 1226ھ بمطابق 5 جولائ‏ی 1811ء نو‏‏ں آپ دا وصال شریف ہويا۔ رامپور دے محلہ پختہ باغ وچ آپ دا مزار مقدس مرجع خلائق ا‏‏ے۔ 
## حوالے

گٹھ:1747 دے جم
گٹھ:1811 دیاں موتاں