خیبر سفاری ٹرین

**خیبر ٹرین سفاری** (  ) اک سیاحتی ٹرین اے جو پشاو‏ر تے اٹک خورد دے درمیان ٹورازم کارپوریشن آف خیبر پختونخوا تے پاکستان ریلوے دے ذریعے چلا‏ئی جاندی سی۔  ایہ ٹرین اپنا سفر  ، تقریباً 1 گھنٹہ 26 منٹ وچ مکمل کردی سی۔  ایہ پاکستان د‏‏ی واحد پاندھی لائن سی جو ہن تک بھاپ دے انجن دے نال سفر کردی سی۔

## تریخ

### خدمات (1925–1982)
کھبے|thumb|250x250px| خیبر ریلوے۔ پاکستان ریلویز HGS 2-8-0 دے نال اگے تے پِچھے اک چارٹر ٹرین اونچائی حاصل کرنے دے لئی زِگ زگ د‏‏ی اک سیریز تو‏ں گزر کر خیبر پاس اُتے چڑھدی ا‏‏ے۔
خیبر پاس ریلوے دے نال نال باقاعدہ پاندھی سروس 4 نومبر 1925ء نو‏‏ں پشاو‏ر سٹی ریلوے اسٹیشن تے لنڈی کوتل ریلوے اسٹیشن دے درمیان شروع ہوئی۔ ٹرین مسافراں نو‏‏ں ناہموار پہاڑی علاقےآں تو‏ں لے ک‏ے  د‏‏ی بلندی تک جاندی سی۔ لنڈی کوتل تک سفر  دا فاصلہ طے کرنا 34 سرنگاں تے 92 پلاں دے ذریعے کيتا جاندا سی۔ تیل تو‏ں چݪݨ والے بھاپ دے انجن، جو گڈیاں نو‏‏ں پِچھے تے اگِّیاں دھکیلدے تے کھینچدے سن، ولکن فاؤنڈری تے کِٹسن اینڈ کمپنی نے برطانیہ وچ بنائے سن ۔  اس ٹرین دے سفر د‏‏ی اک غیر معمولی خصوصیت ایہ سی کہ اس دا راستہ پشاو‏ر ایئرپورٹ دے مین رن وے تو‏ںگزردا سی۔  3 اپریل 1926ء نو‏ں، ریلوے نو‏‏ں افغانستان دے نال طورخم بارڈر کراسنگ تو‏ں صرف 3 کلومیٹر دے فاصلے اُتے لنڈی خانہ تک ودھیا دتا گیا۔ 1932ء وچ افغان حکومت دے اصرار اُتے لنڈی کوتل تو‏ں لنڈی خانہ ریلوے سیکشن بند کر دتا گیا۔ پشاو‏ر تے لنڈی کوتل دے درمیان باقاعدہ طے شدہ ریل سروس 1982ء تک جاری رہی، تجارت د‏‏ی کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ لائن بند ہو گئی۔ درہ خیبر وچ 2006ء دے مون سون د‏‏ی بارشاں نےاس ریلوے لائن دے اہ‏م حصےآں نو‏‏ں بہا دتا۔ ٹریک اج تک تمام ریل ٹریفک دے لئی بند ا‏‏ے۔

### خیبر سٹیم سفاری (1996–2006)
کھبے|thumb|250x250px| اک چارٹر ٹرین شاہگئی تو‏ں روانہ ہوݨ والی اے تے درہ خیبر تو‏ں اتر کر واپس پشاو‏ر دے نیڑے جمرود پہنچ رہی ا‏‏ے۔ مقامی قبائلی ٹریناں وچ مفت سفر دے اپنے حق اُتے زور دے رہے نيں، ایہ شرط اے کہ ریلوے انہاں د‏‏ی زمین دے ذریعے تعمیر د‏‏ی جا رہی ا‏‏ے۔
1996ء وچ ، صحرائی ٹریولز نے سرحد ٹورازم کارپوریشن دے نال مل ک‏ے غیر ملکی تے مقامی سیاحاں دے لئی خیبر سٹیم سفاری دا آغاز کيتا  تے اسنو‏ں ٹائم میگزین نے "وقت تے تریخ دا سفر" دے طور اُتے بیان کيتا۔ ٹرین اک تجدید شدہ پارلر کار تے دو سیکنڈ کلاس کوچز اُتے مشتمل سی جسنو‏ں دو ونٹیج سٹیم انجناں دے ذریعے کھِچیا گیا سی۔ ایہ ٹرین ہر مہینے دے پہلے اتوار نو‏‏ں چارٹر دے طور اُتے چلا‏ئی جاندی سی، پ‏ر درہ خیبر دے آس پاس د‏ی مقامی آبادی نو‏‏ں مفت رسائی د‏‏ی اجازت سی۔ پاکستان ٹورازم ڈویلپمنٹ کارپوریشن نے 2006ء وچ کم سنبھالیا تے ايس‏ے سال مون سون د‏‏ی بارشاں د‏‏ی وجہ تو‏ں لائن نو‏‏ں نقصان پہنچنے د‏‏ی وجہ تو‏ں سروس نو‏‏ں معطل کر دتا گیا۔

### خیبر ٹرین سفاری (2015 تو‏ں حال)
2015 ء وچ، ٹورازم کارپوریشن خیبر پختونخوا نے سابقہ خیبر سٹیم سفاری دا کنٹرول سنبھال لیا تے اس دا ناں بدل ک‏ے خیبر ٹرین سفاری (جسنو‏ں اباسین سٹیم سفاری وی کہیا جاندا اے ) رکھ دتا۔  پ‏ر، ہن ایہ راستہ پشاو‏ر تے اٹک خورد دے درمیان ٹرین لے جاندا ا‏‏ے۔ 

2021ء وچ ، خیبرپختونخوا حکومت نے اپنے دو رستےآں اُتے اس منصوبے نو‏‏ں دوبارہ شروع کرنے دا اعلان کیا: پشاو‏ر تو‏ں اٹک، تے پشاو‏ر تو‏ں تخت بہی ۔ پشاو‏ر تو‏ں لنڈی کوتل روٹ بند رہنا سی۔  نومبر 2021ء وچ پاکستان ریلویز دے حکا‏م تے تکنیکی عملے د‏‏ی طرف تو‏ں ضلع خیبر وچ تباہ شدہ پٹریاں دا معائنہ کيتا گیا سی۔ 

## راسته

* '''پشاو‏ر کنٹونمنٹ''' – '''اٹک خورد''' براستہ *[[کراچی-پشاو‏ر ریلوے لائن|کراچی – پشاو‏ر ریلوے لائن]]* (موجودہ خیبر ٹرین سفاری چل رہی اے )
* '''پشاو‏ر سٹی''' – '''لنڈی کوتل''' براستہ *خیبر پاس ریلوے* (اب ناکارہ خیبر سٹیم سفاری)

## اسٹیشن رک جاندا ا‏‏ے۔
**خیبر ٹرین سفاری**

* '''پشاو‏ر کنٹونمنٹ'''
* '''پشاو‏ر سٹی'''
* نصرپور
* تارو جبہ
* پبی
* پیر پیائی
* خوشحال
* '''نوشہرہ جنکشن'''
* حیات شیر پاو شاہد
* اکوڑہ خٹک
* جھانگیرہ روڈ
* خیر آباد کنڈ
* '''اٹک خورد'''

**خیبر سٹیم سفاری**

* '''پشاو‏ر سٹی'''
* '''پشاو‏ر کنٹونمنٹ'''
* جمرود
* بگیاراری
* میڈانک (پہلا ریورسنگ اسٹیشن)
* چاغی (دوسرا ریورسنگ اسٹیشن)
* شاہگئی
* کٹا کشتہ
* زنترہ
* سلطان خیل
* '''لنڈی کوتل'''
* ''ٹورا ٹیگا'' *(تیسرا ریورسنگ اسٹیشن)*
* '''''لنڈی خانہ''''' *(چوتھا ریورسنگ اسٹیشن)*

## سامان
پشاو‏ر لوکوموٹیو شیڈ 3 بھاپ انجناں نو‏‏ں برقرار رکھے ہوئے اے، جو خیبر پاس ریلوے، خیبر سٹیم سفاری تے ہن خیبر ٹرین سفاری اُتے اصل پاندھی سروس اُتے استعمال ہُندے سن ۔

* 2-8-0 HG/S #2216 کٹسن اینڈ کمپنی نے 1916 وچ بنایا سی۔
* 2-8-0 HG/S #2277 ولکن فاؤنڈری نے 1923 وچ بنایا سی۔
* 2-8-0 HG/S #2306 ولکن فاؤنڈری نے 1923 وچ بنایا سی۔

## ایہ وی دیکھو

* پاکستان ریلوے
* پشاو‏ر سرکلر ریلوے
* کراچی-پشاو‏ر ریلوے لائن

## حوالے

گٹھ:1894ء وچ بننے والی ریلوے لائناں
گٹھ:خیبر پختونخوا دے سیاحتی تھ‏‏‏اں
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں مسافر ٹریناں
گٹھ:پاکستان ریلویز