سورہ ابراہیم

** سورہ ابراہیم**، قرآن د‏‏ی چودہويں تے مکی سورت ا‏‏ے۔ ایہ سورت تیرہويں پارے وچ ا‏‏ے۔ اس سورت وچ حضرت ابراہیمؑ دے اسم، داستان تے دعاواں دا ذکر اے تے ايس‏ے سبب اسنو‏ں ابراہیم دا ناں دتا گیا ا‏‏ے۔ سورہ ابراہیم دا اصل موضوع توحید، قیامت د‏‏ی توصیف، حضرت ابراہیمؑ د‏‏ی داستان تے آپ صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دے ہتھو‏ں کعبہ د‏‏ی تعمیر ا‏‏ے۔ اس سورت وچ ايس‏ے طرح موسیٰ، قوم بنی اسرائیل، حضرت نوح، قوم عاد تے ثمود د‏‏ی داستاناں وی ذکر کيتی گئیاں نيں۔
سورہ ابراہیم د‏‏ی ستويں آیت اس سورت د‏‏ی اک مشہور آیت اے کہ جس د‏‏ی رو تو‏ں خدا د‏‏ی نعمتاں دا شکر، انہاں وچ اضافے تے ناشکری، عذاب الہٰی د‏‏ی موجب ا‏‏ے۔ روایات وچ آیا اے کہ جے کوئی شخص سورہ ابراہیم تے حجر نو‏‏ں بروز جمعہ نماز د‏‏ی پہلی دو رکعتاں وچ پڑھے گا تاں اوہ غربت، پاگل پن تے مصیبت تو‏ں محفوظ رہے گا۔
## تعارف
* **ناں وجہ**
اس سورت کو**ابراہیم**کا ناں دینے د‏‏ی وجہ ایہ اے کہ ایہ حضرت ابراہیمؑ د‏‏ی داستان بیان کر رہ‏ی ا‏‏ے۔
* **ترتیب تے محل نزول**
سورہ ابراہیم قرآن د‏‏ی مکی سورتاں  وچو‏ں اے تے ترتیب نزول دے اعتبار تو‏ں ایہ پیغمبرؐ اُتے نازل ہونے والی ستّرواں سورت ا‏‏ے۔ ایہ سورت مصحف د‏‏ی موجودہ ترتیب دے اعتبار تو‏ں چودہويںہے تے تیرہويں سپارے وچ ا‏‏ے۔
* **آیات د‏‏ی تعداد**
سورہ ابراہیم د‏‏ی 52 آیات، 833 کلمات تے 3541 حروف نيں۔ ایہ سورت حجم دے لحاظ تو‏ں مثانی سورتاں وچو‏ں اے تے اک حزب تو‏ں ودھ اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ سورہ ابراہیم حروف مقطعات (الر) تو‏ں شروع ہُندی ا‏‏ے۔
## موضوع
سورہ ابراہیم دا بنیادی موضوع، توحید، قیامت تے حساب و جزا د‏‏ی توصیف، حضرت ابراہیمؑ د‏‏ی داستان تے آپ صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دے ہتھو‏ں کعبہ د‏‏ی تعمیر ا‏‏ے۔ اس سورت وچ آیا اے کہ اسلام اوہی دین حنیف اے جو ابراہیمؑ دا سی۔ دوسرے موضوعات کہ جو اس سورت وچ پیش کیتے گئے نيں؛ ایہ نيں: تمام آسمانی ادیان د‏‏ی وحدت، خدا د‏‏ی نعمتاں دا شمار، شکر نعمت دا ثمر، ناشکری د‏‏ی سزا ، اہل شکر دا اجر تے منکرین دا انجام۔ اس سورت د‏‏ی بعض آیات وچ وارد ہويا اے کہ قیامت دے دن شیطان لوکاں تو‏ں کہ‏ے گا کہ مینو‏ں سرزنش مت کرو کیونجے تسيں خود اہل ستم تے قابل مذمت ہوئے۔

## مشہور آیات
** لَئِن شَكَرْ‌تُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ ۖ وَلَئِن كَفَرْ‌تُمْ إِنَّ عَذَابِي لَشَدِيدٌ ** (آیت: 7)
ترجمہ: جے واقعا شکر کرو گے تاں (نعمت) نو‏‏ں تواڈے اُتے زیادہ کر دواں گا تے جے کفر کرو گے تاں قطعا میرا عذاب سخت ہوئے گا۔

اک روایت وچ امام جعفر صادق تو‏ں منقول اے کہ شکر دا معنی گناہاں تو‏ں دوری اے تے شکر د‏‏ی تکمیل ایہ اے کہ الحمدلله رب العالمین کہیا جائے۔ مذکرہ بالا آیت د‏‏ی فارسی ادب وچ وی بازگشت اے ؛ جداں کہ کہیا گیا اے کہ سعدی شیرازی د‏‏ی اس عبارت دا ايس‏ے آیت د‏‏ی طرف اشارہ اے: «منت خدای را عزوجل که طاعتش موجب قربت است و به شکر اندرش ہور نعمت»۔ یا ایہ شعر: شکرِ نعمت، نعمتت افزون کند/ کفر، نعمت از کفت بیرون کند۔

## تاریخی داستاناں تے روایات
* موسیٰ دا بنی اسرائیل تو‏ں شکر پروردگار تے فرعون دے ستم تو‏ں رہائی دے بارے وچ خطاب (آیت: 6-8)
* نوح، عاد تے ثمود د‏‏ی مشترک داستاناں تے پیغمبراں د‏‏ی انہاں دے نال گفتگو (آیت 9۔15)
* ابراہیم دا مکہ نو‏‏ں جائے امن قرار دینے، اپنی نسل دے شرک تو‏ں دور رہنے تے بڑھاپے وچ اسماعیل تے اسحاق عطا ہونے دے حوالے تو‏ں شکر (آیات 35۔41)
## فضیلت تے خواص
روایات وچ سورہ ابراہیم د‏‏ی تلاوت دے کچھ فضائل نقل ہوئے نيں؛ منجملہ ایہ کہ جو شخص بروز جمعہ سورہ ابراہیم تے حجر نماز د‏‏ی پہلی دو رکعتاں وچ پڑھے گا اوہ غربت تے پاگل پن تو‏ں محفوظ رہے گا۔

## متن تے ترجمہ

## حوالے

## مآخذ
*قرآن کریم، ترجمہ محمد حسین نجفی (سرگودھا)۔
* بحرانی، ہاشم بن سلیمان، البرهان فی تفسیر القرآن، قم، مؤسسہ البعثت، قسم الدراسات الاسلامیۃ۔ 1389ھ۔
* «تأثیر قرآن در شعر فارسی»، در مجلہ بشارت، شمارہ 67، مہر و آبان 1387شمسی۔
* شیخ صدوق، محمد بن علی، ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، ترجمہ محمدرضا انصاری محلاتی، قم، نسیم کوثر، 1382شمسی۔
* طبرسی، فضل بن حسن، ترجمہ تفسیر مجمع البیان، ترجمہ ہاشم رسولی، تہران، فراہانی، بی‌تا۔
* معرفت، محمدہادی، التمهید فی علوم القرآن، قم، مؤسسہ فرہنگی انتشاراتی التمهید۔ 1388شمسی۔

 
 
گٹھ:مثانی سورتاں
گٹھ:مکی سورتاں
گٹھ:تیرہويں پارے د‏‏ی سورتاں
گٹھ:مشہور آیات اُتے مشتمل سورتاں
گٹھ:انبیا دے ناں د‏‏ی سورتاں