1997

[left|thumb|300x300px|کھبے توں، گھڑی دے پاسے: ''ٹائٹینک'' دی فلم سیٹ ، اس ویلے دی تاریخ دی سب توں ودھ کمائی کرن آلی فلم; ''ہیری پوٹر تے فلسفی دا پتھر'' چھپدا اے; [ہیلے-بوپ دمدار سیارہ|دمدار سیارہ ہیل بوپ زمین دے کولوں لنگھدا اے تے 20ویں صدی دے سب توں زیادہ ویکھے جان آلے دمدار سیارےآں چوں اک بن جاندا اے۔ گولڈن باؤہینیا اسکوائر ، جتھے ہانگ کانگ دی خود مختاری برطانیہ توں عوامی جمہوریہ چین دے حوالے کر دتی گئی اے; وسطی یورپ دے سیلاب چیک جمہوریہ ، پولینڈ تے جرمنی چ 114 لوکاں دی موت ہو گئی؛ گوام تے تیز بارش دے دوران کورین ایئر فلائٹ 801 حادثے دا شکار ہو گیا، جس چ 229 لوک ہلاک ہو گئے; *مریخ پاتھ فائنڈر* تے *سوجرنر* مریخ تے اتردے نیں; پیرس وچ اک کار حادثے وچ ویلز دی شہزادی ڈیانا دی موت دے بعد کینسنگٹن پیلس دے باہر چھڈے گئے پُھل۔]]
 

## واقعات

### جنوری

* یکم جنوری – امریکہ وچّ ایمرجنسی الرٹ سسٹم متعارف کروایا گیا۔
* جنوری – ترکی نے روسی ایس-300 میزائل خریدن دے معاہدے دے سبب قبرص نوں دھمکی دتی، جس نال قبرص میزائل بحران پیدا ہویا۔ 
* جنوری – اینیس کاسبی دا قتل : لاس اینجلس چ انٹر اسٹیٹ 405 دے نیڑے، بل کاسبی دے پتر اینیس دے سر چ گولی ماری گئی، اک ناکام ڈکیتی دی کوشش۔
* جنوری – کیپ کیناورال توں اُڈن دے تھوڑی دیر بعد اک ڈیلٹا II راکٹ پھٹ گیا ۔
* جنوری – شمال مغربی روانڈا وچ ، ہٹو ملیشیا دے ارکان نے 6 ہسپانوی امدادی کارکناں تے تن فوجیاں نو ں قتل کیتا ، تے اک نو ں شدید زخمی کردتا۔
* جنوری – یاسر عرفات 30 سال توں ودھ سمیں بعد حبرون واپس آیا، اتے اسرائیل دے زیر کنٹرول مغربی کنارے دے آخری شہر دے حوالے کرن دی خوشی وچّ شامل ہویا۔  (→ حبرون معاہدہ )
* جنوری – میڈلین البرائٹ امریکہ دی سینیٹ ولوں تصدیق کرن توں بعد امریکہ دی پہلی عورت سیکریٹری آف سٹیٹ بنی۔ 
* 26 جنوری – وی جے ٹی آئی نے ممبئی وچ اپنا ناں وکٹوریہ جوبلی ٹیکنیکل انسٹیچیوٹ توں ویرماتا جیجابائی ٹیکنالوجیکل انسٹیچیوٹ رکھ دتا۔

### فروری

* 4 فروری
** لبنان جاندے ہوئے، دو اسرائیلی فوجی ٹرانسپورٹ ہیلی کاپٹر ٹکراندے نیں ، جس نال جہاز چ سوار سارے 73 لوک ہلاک ہو جاندے نیں۔  
** پہلے نتائج دا مقابلہ کرن دے بعد، سربیا دے صدر سلوبودان میلوشیوچ نے نومبر 1996 دے انتخابات وچ اپوزیشن دی فتوحات نو تسلیم کیتا۔
** ایران دے صوبے شمالی خراسان وچ 6.5 شدت دا زلزلہ آیا جہدے وچ 88 لوک ہلاک تے 1948 زخمی ہو گئے۔ 
* فروری – سینڈ لائن معاملہ : آسٹریلیا دے اخباراں نے کہانیاں شائع کیتیاں کہ پاپوا نیو گنی دی حکومت نے بوگین ویلی جزیرے تے کرائے دے فوجیاں نوں لیایا اے۔
* فروری – *ایس ٹی ایس -82* : ہبل خلائی دوربین تے ٹیون اپ تے مرمت دا کم خلائی شٹل  دے خلابازاں ولوں شروع کیتا گیا۔ 
* فروری
** شمالی ہالی وڈ دی فائرنگ : دو ڈاکو، کیولر باڈی آرمر پائے ہوئے، تے غیر قانونی طور تے ترمیم شدہ ٹائپ 56S رائفلاں نال مسلح، اعلیٰ صلاحیت آلے میگزین تے دوجے ہتھیاراں دے نال، بندوقاں دی لڑائی چ 20 پولیس افسراں تے شہریاں نو زخمی کر دتا۔ ایس واقعے نے مستقبل چ اسی طرح دے حالات چ امریکی گشت دے افسراں لئی مناسب فائر پاور تے بحث شروع کر دتی۔ &#x5B; ** &#x5D;
** 1997 ترک فوجی یادداشت : قومی سلامتی کونسل دے اک اجلاس دے نتیجے وچ، ترک مسلح افواج نے زیادہ سیکولر معیار اپنان لئی اک یادداشت جاری کیتی۔ بعد وچ 18 جون نو‏‏ں ، دباؤ د‏‏ی وجہ تو‏ں ترکی د‏‏ی حکومت استعفیٰ دے دیندی ا‏‏ے۔

### مارچ

* مارچ – امریکی صدر بل کلنٹن نے انسانی کلوننگ تے کسی وی تحقیق لئی وفاقی فنڈنگ تے پابندی لا دتی۔ 
* مارچ – سری لنکا وچ، تامل ٹائیگرز نے اک فوجی اڈے تے قبضہ کر لیا تے 100 توں ودھ سری لنکن فوجیاں نوں مار دتا۔
* مارچ – امریکی ریپر دی نوٹوریس بگ نوں لاس اینجلس چ قتل کر دتا گیا ۔ 
* 13 مارچ
** بھارت دے مشنریز آف چیریٹی نے مدر ٹریسا دے بعد اپنی رہنما دے طور تے سسٹر نرملا دا انتخاب کیتا۔
** عوامی جمہوریہ چین دی نیشنل پیپلز کانگریس نے سچوان دے اک حصے چوں اک نویں چونگ چنگ میونسپلٹی بنائی اے۔
* مارچ – سینڈ لائن دا معاملہ : پاپوا نیو گنی دے جزیرے بوگینویل تے، کمانڈر جیری سنگروک دے فوجیاں نے ٹم سپائیسر تے سینڈ لائن انٹرنیشنل دے اس دے کرائے دے فوجیاں نو گرفتار کیتا۔
* مارچ – ترکی دے رستے وچ اک روسی این-24 چارٹر جہاز دی پونچھ ٹٹّ جاندی اے، جس نال جہاز ڈگّ پیندا اے، جس نال جہاز وچ سوار سارے 50 لوک مارے جاندے ہن، اتے سارے این-24 جہاز گراؤنڈ ہو جاندے ہن۔
* مارچ – زائر وچّ، ایٹین تشیسکیڈی نوں پردھان منتری تعینات کیتا گیا؛ اوہ اپنی کابینہ چوں موبوتو سیسی سیکو دے حامیاں نو کڈ دیندا اے۔
* 22 مارچ – دمدار ستارہ ہیل-بوپ نے دھرتی دے سبھ توں نیڑے پہنچیا۔
* مارچ – 69ویں اکیڈمی ایوارڈز ، جس دی میزبانی بلی کرسٹل نے کیتی، لاس اینجلس دے شرائن آڈیٹوریم وچ منعقد کیتی گئی، جس وچ *انگلش پیڈینٹ نے* سبھ توں ودھیا فلم دا جت حاصل کیتا۔ تقریب دے دوران، امریکہ وچ ڈی وی ڈی فارمیٹ دا آغاز کیتا جاندا اے۔
* مارچ – 26 – سان ڈیاگو وچ، 39 ہیون گیٹ کلٹسٹاں نے اپنے احاطے وچ وڈے پیمانے تے خودکشی کر لئی۔
* مارچ – جولیس چن نے پاپوا نیو گنی دے وزیر اعظم دے عہدے توں استعفیٰ دے دتا، جس نال سینڈ لائن دا معاملہ موثر انداز وچ ختم ہو گیا۔ 
* 31 مارچ – برطانیہ وچّ بی بی سی اتے بچیاں دی ٹیوی لڑی *ٹیلیٹوبیز* دا پریمیئر ہویا۔

### اپریل

* اپریل – الجزائر چ تھلیت دا قتل عام : تھلیت دے 53 وسنیکاں چوں 1 نوں چھڈ کے سارے گوریلا دے ہتھوں مارے گئے۔ 
* 14 اپریل
** مینا دے میدان وچ اک یاتری کیمپ وچ اگ لگ گئی ،  مکہ توں؛ 343 مر جاندے نیں۔
** سابق ایس ایس کیپٹن ایرک پریبکے تے دوبارہ مقدمہ چلیا جاندا اے۔ جولائی نوں اس نوں پندراں سال دی قید دی سزا سنائی جاندی اے۔ 
* اپریل – شمال دا ریڈ ریور ڈائیکاں نوں توڑ کے گرینڈ فورکس، شمالی ڈکوٹا اتے ایسٹ گرینڈ فورکس، مینیسوٹا نوں ہڑھاں نال ڈگّ پیا، جس نال 200 امریکی ڈالر دا نقصان ہویا۔&nbsp;ارب دا نقصان ہویا۔
* 21 اپریل – اک پیگاسس راکٹ نے 24 لوکاں دیاں باقیات نوں دھرتی دے مدار وچّ لے گیا، جس وچّ سیلسٹس کمپنی ولوں پہلی خلائی دفنائی ہوئی سی ۔
* 22 اپریل
** ہاؤچ خیمستی قتل عام : الجزائر چ 93 پنڈ دے لوک مارے گئے۔
** لیما ، پیرو چ جاپانی سفیر دی رہائش گاہ تے 126 دن دا یرغمال بحران ۔
* 23 اپریل – الجزائر وچّ عمریا قتل عام وچّ 42 پنڈ دے لوک مارے جاندے ہن۔
* 29 اپریل
** کیمیائی ہتھیاراں دی پابندی دی تنظیم (او پی سی ڈبلیو)، سی ڈبلیو سی معاہدہ نافذ العمل ہو جاندا اے۔
** ہنان ، چین چ دو ٹریناں حادثے دا شکار ہو گئیاں ; 126 مارے جاندے ہن۔

### ہو سکدا اے

* یکم مئی – ٹونی بلیئر برطانیہ دا وزیر اعظم بنیا، کیونکہ لیبر پارٹی 1997 دے برطانیہ دے عامَ چوناں وچّ جت گئی اتے 18 سالاں وچّ پہلی وار سرکار وچّ واپس آئی۔ 
* مئی – پہلا جینیٹک تبدیل کیتا گیا تنّ ماں-پیؤ والا بچہ پیدا ہویا۔ 
* مئی – 7.3 M قائن زلزلہ مشرقی ایران وچ زیادہ توں زیادہ مرکالی شدت ایکس ( *انتہائی* ) دے نال آیا۔ گھٹ توں گھٹ 1,567 لوک مارے گئے تے 2,300 زخمی ہوئے۔
* مئی – آئی بی ایم دے ڈیپ بلیو نے ری میچ دے آخری کھیڈ وچّ گیری کاسپاروف نوں ہرایا، پہلی وار کسے کمپیوٹر نے کسے میچ وچّ شطرنج دے عالمی چیمپین نوں ہرایا۔
* مئی 12
** روس تے چیچنیا امن معاہدے تے دستخط کیتے گئے۔
** اک ایف ون درجہ بندی آلا طوفان میامی دے شہر دے مرکز تے حملہ کردا اے، جس نال 525,000 ڈالر دا نقصان ہویا۔ اس طوفان دیاں تصویراں تے ویڈیوز نے دنیا بھر چ خبراں دی سرخیاں بنائیاں۔
* مئی – امریکہ دی سرکار نے ویتنام جنگ دوران لاؤس وچّ "خفیہ جنگ" دے ہوند نوں منیا ( 1953 – 1975 ) اتے لاؤس یادگار نوں ہمونگ اتے ہور "خفیہ جنگ" دے سابقہ فوجیاں دے اعزاز وچّ وقف کیتا۔ 
* مئی 16
** پہلی کانگو جنگ اودوں ختم ہوندی اے جدوں صدر موبوتو سیسی سیکو نوں زائر توں جلاوطن کر دتا جاندا اے۔
** امریکی صدر بل کلنٹن نے نیگرو مرداں وچ غیر علاج شدہ آتشک دے ٹسکیگی مطالعے دے زندہ بچن آلے متاثرین تے اوہناں دے ٹبراں توں باقاعدہ معافی نامہ جاری کیتا۔
* مئی – لارنٹ کابیلا دے فوجیاں نے کنشاسا وچ مارچ کیتا۔
* مئی – ریڈیو ہیڈ نے اوکے کمپیوٹر جاری کیتا
* مئی 23
** محمد خاتمی نے 1997 دے ایرانی صدارتی انتخابات جِتے تے پہلا ایرانی اصلاح پسند صدر بن گیا۔
** بنجرماسن ، انڈونیشیا چ اک فساد شروع ہویا، جس چ گھٹ توں گھٹ 137 لوکاں دی موت ہو گئی۔ 
* مئی – سیرا لیون وچّ اک فوجی بغاوت نے صدر احمد تیجن کباہ دی تھاں میجر جانی پال کوروما نوں لے لیا۔
* مئی – 1990 دی دہائی دا چوتھا سب توں مہلک طوفان جیرل، ٹیکساس وچ آیا، جس وچ 27 لوک مارے گئے تے ڈبل کریک اسٹیٹس وچ انتہائی نقصان پہنچیا۔
* مئی – 13 کلومیٹر لمبا کنفیڈریشن برج ، برف نال ڈھکے ہوئے پانیاں اتے پھیلیا ہویا دنیا دا سبھ توں لمبا پل، پرنس ایڈورڈ آئیلینڈ اتے نیو برنزوک ، کینیڈا دے وچکار کھلھیا۔

### جون

* یکم جون
** سوشلسٹ پارٹی دی اگوائی آلے مرکز کھبے پکھی اتحاد نے 1997 دے فرانسیسی قانون ساز انتخابات چ دوجا راؤنڈ جِتیا، جہڑا تیجے کوہیبیٹیشن (1997–2002) نال شروع ہویا۔
** ہیوگو بینزر نے بولیویا چ صدارتی انتخابات جِتے۔
* جون – ڈینور ، کولوراڈو وچ، ٹموتھی میک وی نوں 1995 دے اوکلاہوما سٹی بم دھماکے وچ اپنے کردار لئی قتل تے سازش دے 15 الزاماں وچ مجرم قرار دتا گیا۔
* جون – خمیر روج دے رہنما پول پوٹ نے اپنے دفاعی سربراہ، سون سین ، تے سین دے 11 خاندانی ممبراں نو قتل کرن دا حکم دتا، اس توں پہلے کہ پول پوٹ اپنے شمالی گڑھ توں فرار ہو جائے۔
* جون – برطانیہ وچّ، ہاؤس آف کامنز نے بندوقاں اتے مکمل پابندی لئی ووٹ دتا۔
* جون – اک جیوری نے 1995 دے اوکلاہوما سٹی بم دھماکے وچ ٹموتھی میک وی نوں موت دی سزا سنائی۔
* 16 جون – الجزائر وچّ دائیت لبگیر (مسیلا) قتلام وچّ لگبھگ 50 لوک مارے گئے ۔
* جون – وومن نیشنل باسکٹبال ایسوسی ایشن ( ڈبلیو این بی اے ) نے لاس اینجلس دے دی گریٹ ویسٹرن فورم وچ اپنا پہلا کھیڈ کھیڈیا۔ 
* جون
** مونٹسیراٹ جزیرے تے سوفریر ہلز آتش فشاں دے وڈے پیمانے تے پھٹن نال دارالحکومت، پلیماؤتھ نوں انخلاء تے آخر کار ترک کر دتا گیا۔
** اک غیر عملے والا خلائی جہاز پروگریس ایم 34 روسی خلائی سٹیشن میر نال ٹکرا جاندا اے۔
* جون
** برٹی احرن نو جمہوریہ آئرلینڈ دے 10 ویں تاؤسیچ دے طور تے مقرر کیتا گیا اے تے میری ہارنی نو 16 ویں، تے پہلی خاتون، Tánaiste دے طور تے مقرر کیتا گیا اے، انہاں دی جماعتاں، بالترتیب فیانا فیل تے پروگریسو ڈیموکریٹس ، 1997 دے عام انتخابات وچ جتن دے بعد۔
** جے کے رولنگ دے پہلے *[[ہیری پوٹر]]* ناول، *ہیری پوٹر اینڈ دی فلسفی سٹون دی* اشاعت، بلومزبری پبلشنگ ولوں لندن چ، 500 کاپیاں دے ایڈیشن چ۔

### جولائی

* جولائی – 1997 دا وسطی یورپی سیلاب پولینڈ ، جرمنی تے چیک جمہوریہ دے پار آیا۔
* یکم جولائی – برطانیہ نے ہانگ کانگ دی خود مختاری عوامی جمہوریہ چین دے حوالے کر دتی ۔
* 2 جولائی – بینک آف تھائی لینڈ نے باہٹ نوں تیرایا، جس نال ایشیائی مالیاتی بحران شروع ہو گیا۔ 
* 4 جولائی – ناسا دا پاتھ فائنڈر خلائی پروب مریخ دی سطح تے اتریا۔
* 5 جولائی
** کمبوڈیا وچ، کمبوڈیا پیپلز پارٹی دے ہن سین نے اک بغاوت وچ نورودوم راناردھ نوں تختہ الٹ دتا۔
** مصری اسلامی گروپ نے تشدد دے خاتمے دے اقدام دا اعلان کیتا۔
* 8 جولائی – نیٹو نے 1999 وچّ چیک جمہوریہ ، ہنگری اتے پولینڈ نوں اتحاد وچّ شامل ہون دی دعوت دتی ۔
* جولائی – لندن وچ، سائنسداناں نے اک نینڈرتھل کنکال توں اپنے ڈی این اے تجزیہ دے نتائج دی اطلاع دتی، جہڑا انسانی ارتقاء دے افریقہ توں باہر دے نظریے دی تائید کردا اے، جس وچ اک " افریقی حوا " نوں 100,000 توں 200,000 سال پہلے رکھیا گیا اے۔
* 11 جولائی – تھائی لینڈ دے بدترین ہوٹل دی اگ، پٹایا چ رائل جومٹین ریزورٹ ہوٹل چ اگ لگن نال 90 بندے ہلاک ہو گئے۔
* 13 جولائی – چی گویرا دیاں باقیات نوں دفناؤن لئی کیوبا واپس کر دتا گیا، اسدے کجھ ساتھیاں دے نال۔ گوئرا تے اوہدے سنگیاں نوں 9 اکتوبر 1967 نوں بولیویا چ پھانسی دے دتی گئی۔
* جولائی – سپری قاتل اینڈریو کنانن نے فیشن ڈیزائنر گیانی ورساچے نوں ورساچے دی میامی بیچ رہائش گاہ دے باہر گولی مار کے قتل کر دتا۔
* جولائی – ایف ڈبلیو وولورتھ کمپنی 117 سالاں دے کاروبار دے بعد بند ہو گئی۔
* 25 جولائی – کے آر نارائن نوں بھارت دے 10ویں راشٹرپتی اتے اس عہدے تے بیٹھن والے دلت ذات دے پہلے میمبر دے طور تے سہں چکی گئی۔
* 27 جولائی – الجزائر وچّ سی زیروک قتل عام وچّ 50 دے نیڑے لوک مارے گئے ۔
* جولائی – آسٹریلیا دے سنوی ماؤنٹینز ریزورٹ وچّ تھریڈبو لینڈ سلائیڈ وچّ 18 لوک مارے گئے۔

### اگست

* 3 اگست – الجزائر وچّ عوید الحد اتے میزوارہ قتلام وچّ 40 توں 76 پنڈ دے لوک مارے گئے۔
* 3 – 11 اگست – یونین آف دی کوموروس دے تن جزیرےآں چوں دو – انجوآن تے موہیلی – فرانس ولوں نوآبادیاتی راج چ واپس آن دی کوشش کردے نیں ۔ ایہ منصوبہ اس وقت ناکام ہوجاندا اے جدو‏ں صدر جیک چیراک د‏‏ی فرانسیسی حکومت انہاں نو‏ں دوبارہ نوآبادیات‏ی بنانے تو‏ں انکار کردی اے ، جس دے نتیجے وچ اگلے دو سالاں وچ دونے جزیرےآں نو‏‏ں کوموروس وچ دوبارہ ضم کردتا جاندا ا‏‏ے۔
* اگست – جین کالمینٹ ، جو کہ جیوندا رہن والا سبھ توں پرانا بندہ سی، 122 سال 164 دناں دی عمر وچّ مر گیا۔
* اگست – کورین ایئر فلائٹ 801 گوام انٹرنیشنل ایئرپورٹ دے مغرب وچ حادثے دا شکار ہویا، جس دے نتیجے وچ 228 لوک ہلاک ہوئے۔
* اگست – ٹری پارکر تے میٹ سٹون دی اینیمیٹڈ ٹیلی ویژن کامیڈی سیریز ، *ساؤتھ پارک* ، نے پہلی قسط، *کارٹمین گیٹس این اینل پروب* ، دے نال کامیڈی سینٹرل تے نشر کرنا شروع کیتا۔
* 20 اگست – الجزائر وچّ سوہانے قتل عام وچّ 60 توں ودھ لوک مارے گئے، 15 اغوا کیتے گئے۔
* اگست 26
** الجزائر چ بنی علی قتل عام چ 60–100 مارے جاندے نیں ۔
** امن عمل دے حصے دے طور تے، شمالی آئرلینڈ چ ڈیکمیشننگ تے آزاد بین الاقوامی کمیشن قائم کیتا گیا اے۔
* اگست 29
** الجزائر چ رئیس قتل عام چ 98 توں ودھ (تے ممکنہ طور تے 400 تک) مارے گئے۔
** نیٹ فلکس، انکارپوریٹڈ دی بنیاد اک ڈی وی ڈی بائی میل رینٹل سروس دے طور تے رکھی گئی اے۔ 
* اگست – ویلز دی شہزادی ڈیانا دی موت : ویلز دی شہزادی ڈیانا نوں ادھی رات دے تھوڑی دیر بعد پیرس دے پونٹ ڈی ایل الما روڈ ٹنل وچ کار حادثے دے بعد ہسپتال لے جایا جاندا اے۔ اوہنوں 4:00 وجے مرن دا اعلان کر دتا جاندا اے۔&nbsp;آں۔ 

### ستمبر

* یکم ستمبر – یورپی یونین دے قانون دے تحت پناہ دے حق لئی درخواستاں دے علاج تے ڈبلن ریگولیشن پہلی وار نافذ ہویا۔
* 5 ستمبر
** الجزائر چ بنی میسوس قتل عام چ 87 توں ودھ لوک مارے گئے۔
** بین الاقوامی اولمپک کمیٹی نے ایتھنز ، یونان نو 2004 دے سمر اولمپکس دے میزبان شہر دے طور تے چنیا۔ 
* ستمبر – ویلز دی شہزادی ڈیانا دا جنازہ ویسٹ منسٹر ایبی ، لندن، برطانیہ وچ ہویا، جس نوں دنیا بھر دے دو ارب توں ودھ لوک ویکھدے سن۔ 
* 11 ستمبر – سکاٹلینڈ نے دو سال توں وی گھٹّ سمیں بعد سکاٹش پارلیمینٹ دے حق وچّ ووٹ دتے ۔
* ستمبر – ناروے وچّ ناروے دی پارلیمانی چون ہوئی ۔
* ستمبر 18
** القاعدہ نے موستار ، بوسنیا تے ہرزیگووینا چ اک دہشت گرد حملہ کیتا۔
** ویلز ڈیوولپشن تے ویلز لئی قومی اسمبلی دی تشکیل دے حق چ ووٹ دیندا اے ۔
* 20 ستمبر – الجزائر وچّ گویلب الکبیر قتل عام وچّ 53 لوک مارے گئے۔ 
* 21 ستمبر
** اسلامی سالویشن آرمی ، اسلامی سالویشن فرنٹس دی مسلح ونگ، نے الجزائر چ یکطرفہ جنگ بندی دا اعلان کیتا۔
** سینٹ اولاف چرچ ، 16ویں صدی دا اک پتھر دا گرجا، ٹائروا ، فن لینڈ چ ، ساڑ دتا گیا اے۔ 
* ستمبر 26
** گروڈا انڈونیشیا دی پرواز 152 1997 دے جنوب مشرقی ایشیائی دھند دے دوران میڈان ، شمالی سماٹرا دے نیڑے پہنچدے ہوئے حادثے دا شکار ہو گئی، جس وچ جہاز وچ سوار تمام 234 لوک ہلاک ہو گئے۔ ایہ انڈونیشیا دی تاریخ دا سب توں مہلک ہوا بازی دا حادثہ بن گیا۔
** امبریا تے مارچ دے اطالوی علاقیاں چ اک زلزلہ آیا، جس دی وجہ توں اسیسی چ سینٹ فرانسس دے باسیلیکا دا اک حصہ ڈگ گیا۔
* 27 ستمبر
** کھیڈاں نال جڑیا ہویا تفریحی ٹی وی پروگرام ساسوکی جاپان چ ٹی بی ایس تے شروع ہویا۔

### اکتوبر

* یکم اکتوبر – لیوک ووڈہم پرل، مسیسپی دے پرل ہائی سکول وچ وڑدا اے تے فائرنگ کردا اے ، جس وچ دو کڑیاں ماریاں جاندیاں نیں، اوس سویرے اپنی ماں نوں مارن دے بعد۔
* اکتوبر – برطانوی سائنسداناں موئرا بروس تے جان کولنج، اپنے ساتھیاں دے نال، آزادانہ طور تے وکھاندے نیں کہ کریوٹزفیلڈ-جیکوب دی بیماری دی نویں شکل بوائن سپنجیفارم انسیفلائٹس دی بیماری اے۔
* اکتوبر – پیراگوئے دے صدر ، جوآن کارلوس واسموسی نے سیاسی مخالف لینو اوویڈو دی گرفتاری دا حکم دتا۔
* اکتوبر – یوراگوئے دی بدترین فضائی آفت اودوں پیش آئی جدوں آسٹریلوی لینیئس ایریاس فلائٹ 2553 نیووو برلن دے نیڑے حادثے دا شکار ہو گئی ، جس چ جہاز چ سوار سارے 74 بندے ہلاک ہو گئے۔ 
* اکتوبر – سیدی داؤد دا قتل عام : الجزائر چ اک جھوٹی روڈ بلاک تے 43 لوک مارے گئے۔
* اکتوبر 15
** اینڈی گرین نے برطانیہ دے رچرڈ نوبل دی اگوائی چ تھرسٹ ایس ایس سی ٹیم لئی پہلا سپرسونک لینڈ سپیڈ ریکارڈ قائم کیتا۔ تھرسٹ ایس ایس سی بلیک راک ڈیزٹ، نیواڈا چ 1,227.985 دی اوسط رفتار نال فلائنگ میل کورس توں لنگھدا اے۔&nbsp;کلومیٹر فی گھنٹہ (763.035&nbsp;میل فی گھنٹہ)۔
** ناسا نے کیسینی-ہیوجنز پروب زحل تے لانچ کیتا۔
* اکتوبر – *نیویارک ٹائمز* دے پہلے صفحے تے پہلی رنگین تصویر شائع ہوئی۔ 
* اکتوبر – چی گویرا دیاں باقیات نوں کیوبا دے شہر سانتا کلارا وچ اک خاص طور تے بنائے گئے مزار وچ مکمل فوجی اعزاز دے نال دفن کیتا گیا، جتھے اوہناں نے 39 سال پہلاں کیوبا دے انقلاب دی فیصلہ کن لڑائی جتی سی۔
* اکتوبر – ڈینش فرار مجرم سٹین کرسٹنسن نے ہیلسنکی، فنلینڈ دے ہوٹل پیلس نوں لٹّ لیا، جس وچ گرفتاری توں بچدے ہوئے دو پولیس افسر مارے گئے۔  
* اکتوبر – عراق دی تخفیف ہتھیاراں دا بحران : عراق نے آکھیا کہ اوہ یو این ایس سی او ایم دے انسپکٹراں ولوں استعمال کیتے جان آلے لاکہیڈ یو ٹو سرویلنس جہازاں نو گولی مارنا شروع کر دیوے گا۔

### نومبر

* نومبر – شدید اشنکٹبندیی طوفان لنڈا نے جنوبی ویتنام تے تھائی لینڈ نو تباہ کر دتا، جس چ 3,275 لوک مارے گئے۔ 
* 11 نومبر – ٹیلی کام کمپنیاں ورلڈ کام تے ایم سی آئی کمیونیکیشنز نے 37 امریکی ڈالر دا اعلان کیتا&nbsp;ایم سی آئی ورلڈ کام بنان دے لیی ارب ارب دے انضمام، جو امریکی تریخ دا سب توں وڈا انضمام اے۔
* نومبر – میری میکالیس نوں میری رابنسن دے بعد آئرلینڈ دی اٹھویں صدر چنیا گیا، دنیا وچ پہلی وار جدوں اک عورت دوجی عورت دے بعد منتخب سربراہ منتخب ہوئی۔
* نومبر – رمزی یوسف نوں 1993 دے ورلڈ ٹریڈ سینٹر بمب دھماکے دی ماسٹر مائنڈنگ دا مجرم قرار دتا گیا۔
* 17 نومبر – مصر دے شہر لقصر وچّ ہتشیپسوٹ دے مندر دے باہر 6 اسلامی کھاڑکوآں ولوں 62 لوک مارے گئے ۔
* نومبر – ڈیس موئنس، آئیووا وچ، بوبی میککو نے دوجے جانے جاندے کیس وچ ست بچے جنم دتے جتھے سارے ست بچے زندہ پیدا ہوندے نیں، تے پہلا جس وچ سارے بچپن وچ بچ جاندے نیں۔
* نومبر – ناسا دا اشنکٹبندیی بارش دی پیمائش کرن آلا مشن شروع کیتا گیا، جہڑا بادلاں دے سیٹلائٹ جزو تے زمین دے ریڈینٹ انرجی سسٹم دا آغاز اے۔

### دسمبر

* یکم دسمبر – بھارتی ریاست بہار وچّ، رنویر سینا نے سی پی آئی (ایمّ ایلّ) پارٹی یونٹی دے گڑھ لکشمن پور-باٹھے اتے حملہ کیتا، جس وچّ 63 نچلی ذات دے لوک مارے گئے
* دسمبر – اوٹاوا (کینیڈا) وچ 121 ملکاں دے نمائندیاں نے اینٹی پرسنل لینڈ مائنز دی تیاری تے تعیناتی تے پابندی دے معاہدے تے دستخط کیتے۔ اُتے امریکا ، عوامی جمہوریہ چین ، روس ، جنوبی کوریا تے ہور 32 ملکاں اس معاہدے د‏‏ی توثیق نئيں کردیاں نيں۔
* دسمبر – قازقستان دا راجگڑھ الماتی توں آستانہ منتقل کر دتا گیا ۔
* دسمبر – کیوٹو پروٹوکول نوں اقوام متحدہ دی اک کمیٹی نے منظور کیتا ۔ 
* 15 دسمبر – مائیکروسافٹ نے ونڈوز 98 بیٹا 3 جاری کیتا۔
* دسمبر – جاپان وچّ، 700 توں ودھ بچے پوکیمون اینیمے دی اک قسط دیکھن توں بعد فوٹوسینسیٹیو مرگی دے حملیاں دا شکار ہو گئے۔
* دسمبر 19
** جینٹ جگن ( چیڈی جگن دی بیوہ) گیانا چ عہدہ سنبھالدی اے۔
** انڈونیشیا دے شہر پالیمبانگ دے نیڑے دریائے موسی وچ سلک ایئر دی اُڈان 185 ڈِگ گئی جہدے وچ 104 بندے ہلاک ہو گئے۔
** جیمز کیمرون دی *فلم ٹائٹینک* امریکہ دے سینما گھراں چ ریلیز ہوندی اے۔ ایہہ ہر ویلے دی تیجی سب توں ودھ کمائی کرن آلی فلم بن جائے گی (مہنگائی دے لحاظ نال ایڈجسٹ کیتی گئی)۔
* 21 دسمبر – برازیل نے فیفا کنفیڈریشن کپ دے فائنل وچّ آسٹریلیا نوں 6-0 نال ہرایا۔
* 24 دسمبر – الجزائر وچّ سید الانتری قتل عام وچّ 50–1010 پنڈ دے لوک مارے جاندے ہن۔
* دسمبر – السٹر دے وفادار نیم فوجی رہنما بلی رائٹ نوں شمالی آئرلینڈ دی لانگ کیش جیل دے اندر قتل کر دتا گیا۔
* 29 دسمبر – ہانگ کانگ نے اپنے علاقے دے اندر سارے مرغیاں نوں مارنا شروع کیتا (1.25&nbsp;ملین) اک ممکنہ طور تے مہلک انفلوئنزا اے وائرس ذیلی قسم H5N1 سٹرین دے پھیلاؤ نو روکن دے لی۔
* دسمبر – 30 دسمبر 1997ء دے ولایا آف ریلیزن قتل عام : الجزائر د‏‏ی بغاوت دے بدترین واقعے وچ ، ریلیزین دے ''ولائیہ'' دے چار پنڈاں دے 400 افراد ہلاک ہوئے گئے۔

## پیدائشاں تے موتاں

## نوبل انعام

* کیمسٹری – پال ڈی بوئر ، جان ای واکر ، جینس سی سکو
* معاشیات – بینک آف سویڈن – رابرٹ سی مرٹن ، مائرن سکولز
* ادب – ڈیریو فو
* امن – بارودی سرنگاں تے پابندی دی بین الاقوامی مہم تے جوڈی ولیمز
* فزکس – سٹیون چو ، کلاڈ کوہن-ٹنودجی ، ولیم ڈی فلپس
* طب – اسٹینلے بی پروسنر

## حوالہ جات
 
گٹھ:1997
گٹھ:کیلنڈر