open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
سکتی ارولانندم

**ارلموزی** (جم 1962) نوں اسدے قلمی نال **سکتی ارلنندم** نال وی جانیا جاندا اے، اوہ راج تاملناڈو توں بھارتی اکوپھیمینسٹ شاعر، لکھاری اتے کلاکار اے۔ اوہ اپنی شاعری لئی تنجائی پرکاش انعام، سکرم انعام اتے تروپر ارما سکتی اوارڈ حاصل کر چکی اے۔  ارلانندم نوں اک کامیاب کلاکار وی دسیا گیا اے جس دیاں تصویراں نوں کئی چھوٹے چھوٹے رسالیاں وچ فیچر کیتا گیا اے۔ د ہندو مطابق، اسدی مزدور جماعتی پچھوکڑ، کرت متعلق مان اتے کلا متعلق رچی اتے وچاراں دی دنیا نے تامل ساہت وچ اسدے یوگدان وچ اک بااثر چھاپ چھڈی اے۔

## جیونی
اس دا جم تاملناڈو دے سلیم ضلعے دے سیواوئیپٹیئی پنڈ وچ ہویا سی اتے اوہ انویاہی رہِ کے اپنے گزارے لئی بجلی دی مرمت کرن والی اہلکار بن گئی سی۔ اپنی گواہی وچ، اوہ کہندی اے کہ جدوں 9 ویں جماعت وچ سی، اسدی ماں دی موت توں ہو گئی سی، جس توں بعد اس نوں گھریلو کماں وچ مدد لئی سکول چھڈنا پیا اتے اسنے انویاہے رہن دا فیصلہ کیتا کیونکہ اوہ اسے پرانے رستے اُتے نہیں چلنا چاہندی سی۔ اسنے تامل لکھاریاں جویں کہ جیکانتن اتے اکیلن دیاں رچناواں نوں پڑھنا جاری رکھیا اتے ٹائیپرائٹنگ دی نوکری لئی بعد وچ اس نے 10 ویں جماعت ( سیکنڈری سکھیا ) پاس کیتی۔ اسے ویلے اسنے بجلی دی مرمت دی دوکان اُتے معاون وجوں کم کرنا شروع کیتا اتے آخرکار اس نے اس کم وچ مرمت کرنا سکھ لیا، اس نال جڑے رہن دا فیصلہ کیتا کیونکہ اجہیاں دوکاناں اُتے کم کرن دا کوئی مقرر سماں نہیں سی اتے اوہ اپنا کجھ سماں پڑھن،لکھن اتے ڈرائنگ لئی وقف کر سکدی سی۔ اسدیاں پہلیاں کویتاواں شائع ہوئیاں، جدوں اوہ 17-18 سالاں دی سی جو *مالئی مالیر* وچ شائع ہوئیاں سن۔ جنوری 2019 تک ارلانندم نے اپنیاں کویتاواں دے تن شائع سنگیت اتے 25 مختصر کہانیاں شائع کیتیاں ہن۔

## چنیندا کم

** *Irunmaiyilirunthu* (*From Darkness*)
** *Paravaikal Purakkanitha Nagaram* (*The City Deserted by Birds*)
** *Thoduvanamattra Kadal* (*The Horizonless Ocean*)

## حوالے

گٹھ:20ویں صدی دے بھارتی شاعر
گٹھ:بھارتی خواتین فیمینسٹ
گٹھ:20ویں صدی دے بھارتی لکھاری
گٹھ:جم 1962
گٹھ:زندہ لوک
ارزپریت سنگھ

**ارزپریت** (Arzpreet) پنجابی بولی دا اک شاعر اے۔ اسدیاں دو شعری کتاباں ارزوئیاں
اتے سرمے دے داغ شائع ہن۔ اتے اک سمپادکی کتاب اجوکا شعری شائع اے 

https://www.punjabibulletin.in/arzpreets-book-release/amp/ 
https://www.goodreads.com/author/show/20305105.Arzpreet_Singh

https://www.punjabibulletin.in/article-by-singh-harpreet/amp/ 

گٹھ:پنجابی لوک
ودیا بال

**ودیا بال** ( دیوناگری : विद्या बाळ) (سی۔ 12 جنوری 1937 – 30 جنوری 2020) مہاراشٹر، بھارت توں مراٹھی فیمینسٹ لکھاری / اڈیٹر سی۔ اوہ خاصکر بھارت وچ مرداں اتے عورتاں دے سماجی رتبے دی برابری دے کھیتر وچ اک سماجی کارکنّ سی۔ 

## جیونی
اوہ 1964 وچ ماسک *عورت* (स्त्री) دے سمپادکی سٹاف وچ شامل ہوئی اتے پھر اس نے 1983 توں 1986 تک اس دی پورے ویلے دی اڈیٹر وجوں کم کیتا۔ عورت دی سنپادنا نوں چھڈن توں بعد 1989 وچ اس نے مہیناوار ملون ساریاجنی (मिळून सार्याजणी) دا قیام کیتا۔ ویبّ پیج http://www.miloonsaryajani.com/ وچ دتی اسدی سمپادکی ملون ساریاجنی دی قیام بارے اسدے ادیساں دا ذکر کردی اے۔ جیونی کملاکی اتے ناول والونتیتال وت مشہور ہن۔

ودیا بال نے عورتاں نوں وکھ وکھ پوجا ستھاناں وچ داخل ہون دا حق حاصل کرن لئی مہاراشٹر دے ہائی کورٹ وچ قانونی لڑائی لڑی۔ ہائی کورٹ نے 1 اپریل نوں اس دے پیٹیپا دے حق وچ فیصلہ لیا سی۔

## ساہتی رچنا

* سنواد
* *کہانی گوریچی*
* *تماچی ماجھیاسٹھی*
* *اپراجتاچے نہشواس*
* *شودھ سوچتا*
* *کملاکی* (جیونی)

## حوالے

گٹھ:20ویں صدی دے بھارتی لکھاری
گٹھ:بھارتی عورت صحافی
گٹھ:بھارتی خواتین فیمینسٹ
گٹھ:بھارتی ناستک
گٹھ:مراٹھی لکھاری
گٹھ:موت 2020
گٹھ:2020 دیاں موتاں
گٹھ:۲۰۲۰ دیاں موتاں
شوبھا نائیڈو

**شوبھا نائڈو** بھارت دے پرمکھ کچیپڑی نرتکاں اتے مشہور ماسٹر ویمپتِ چنا ستیام دی اگھی شاگرد اے۔ اسنے کچیپڑی دی تکنیک وچ مہارت حاصل کیتی اے اتے کافی ڈانس-ڈراماں وچ مکھ کرداراں نبھائیاں ہن۔ اسنے ستیابھاما اتے پدماوتی دیاں کرداراں وچ شاندار مظاہرہ کردیاں سارے دیس اتے ودیساں وچ اپنے گرو دا سنگیت پیش کیتا اے۔ اوہ اک شاندار سولو ڈانسر وی اے۔ کچیپڑی آرٹ اکیڈمی، حیدرآباد دی پرنسپل سوبھا نائڈو پچھلے کجھ سالاں توں چھوٹے طالب علماں نوں سکھلائی دے رہی اے۔  2010 وچ سکول نے 30 سال پورے ہون دا جشن منایا سی۔ اسنے کئی ڈانس-ڈراماں دی کوریؤگراپھی وی کیتی اے۔ اسنوں کرشنا گن سبھا، مدراس توں نرتیا چوڈامنی دا خطاب ملیا اے۔

## مڈھلا جیون
سوبھا نائڈو دا جم 1956 وچ آندھرا پردیش دے وشاکھاپٹنم ضلع، اناکاپلے وچ ہویا سی۔  اسنے کئین میری کالج توں ڈگری حاصل کیتی اے۔ 

خاندانی ورودھاں دے باو جود اسدی ماں سروجنی دیوی اس نوں راجمہیندرورم وکھے پی۔ایل۔ ریڈی ماتحت ڈانس سکھایا۔ جس توں بعد اسنے مشہور شری ویمپتِ چھینا ستئم ماتحت سکھلائی حاصل کیتی۔  اوہ وینپٹی دی اک اتم طالب علم سی۔ 

## اوارڈ اتے پراپتیاں
12 سالاں دی سخت دیانتداری نال اس دیاں کجھ سبتوں ودھیا کرداراں ستیبھابھا، پدماوتی اتے چنڈالکا دیاں ملدیاں ہن۔ اسنے 80 سولو نمبر، 15 بیلیٹاں دی کوریؤگراپھی کیتی اے اتے بھارت اتے ودیساں دے 1,500 توں ودھ طالب علماں نوں سکھلائی دتی اے۔ 

نائڈو دی پورے دیس وچ ہی نہیں، بلکہ پوری دنیا وچ تعریف کیتی جاندی اے۔ ٹانا ولوں منعقد، اسنے مظاہرہ کرن لئی امریکہ امریکہ دا سفر کیتا۔ اسنے یوکے، یو۔ایس۔ایس۔آر، سیریا، ترکی، ہانگ کانگ، بغداد، کینپوچیا اتے بینکاک ورگے وکھ وکھ تہذیبی سماگماں وچ وی بھارت دی نمائندگی کیتی۔ بھارت سرکار طرفوں نائڈو نے ویسٹئنڈیز، میکسیکو، وینزوئیلا، ٹونیس، کیوبا توں بعد اک تہذیبی وفد دی اگوائی کیتی اے اتے اس توں بعد مغربی ایشیا دا دورہ کیتا اے۔ 

* 2001 وچ پدم شری انعام 
* 1982 وچ نرتیا چوڈامنی انعام 
* اس نوں سنگیت ناٹک اکادمی انعام 1991 وچ کچیپڑی ڈانس وچ یوگدان لئی ملیا سی۔
* 1996 وچ نرتیا کلا شرومنی انعام
* 1998 وچ سورگواسی سری این۔ٹی۔ راما راؤ اوارڈ
* اے۔پی۔ راج سرکار ہمسا اوارڈ

## حوالے

* کچیپڑی کانفرنس http://www.siliconandhra.org/sablog/Kuchipudi_Sammelanam.php 
* سپک میکی http://www.spicmacay.com/artistprofile.php?artistid=60
* http://www.hyderabadbest.com/discoverhyd/personalities/dance/Shobhanaidu.asp

## باہری لنک

* کچیپڑی بارے جانکاری
* کچیپڈی تے مکمل پچھوکڑ
* سڈنی وچ کچیپڈی ڈانسر
گٹھ:جم 1956
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:بھارتی عورتاں
گٹھ:بھارتی ڈانسر
گٹھ:ناچ وچ بھارتی عورتاں دی لسٹ
گٹھ:۱۹۵۶ دے جم
گٹھ:۲۰۲۰ دیاں موتاں
ڈیوڈ بوؤم

**ڈیوڈ جوسف بوؤم ** FRS (/boʊm/; 20 دسمبر 1917–27 اکتوبر 1992) اک امریکی سائنسدان سن جو 20 ویں صدی دا سبھ توں اہم نظریاتی طبیعاتی سائنسدان سی،  اتے جس نے کوانٹم تھیوری، نیوروکسولاجی اتے من دے فلسفہ وچ اپنے غیر روائتی وچاراں دا یوگدان پایا۔

بوؤم نے اس نظریہ نوں اگے ودھاؤندیاں کیہا کہ کوانٹم پھجکس دا مطلب اے کہ حقیقت دا پرانا کارٹیجیئن ماڈل - کہ دو قسم دے مادہ ہن، دماغی اتے جسمانی، جو کہ کسے طرحاں انترکریا کردے ہن - بہت محدود سی۔ اسدی تکمیل کرن لئی، اس نے "امپلیکیٹ" اتے "ایکسپلیکیٹ" آرڈر دے اک گنتک اتے طبیعاتی تھیوری ترقی یافتہ کیتی۔  اوہ ایہہ وی مندا سی کہ دماغ، سیلولر پدھر تے کجھ کوانٹم پرجذبات دے گنت دے مطابق کم کردا اے، اتے آکھیا کہ کوانٹم اکائیاں دے وانگ وچار ونڈیا اتے غیر-ستھانیکرت ہندا اے۔

بوؤم نے مکمل ترک اتے تکنالوجی دے خطریاں بارے چیتاونی دتی، اس دی بجائے سچے مددگار ڈائلاگ دی لوڑ دی وکالت کردیاں ایہہ دعوہ کیتا کہ ایہہ سماجی دنیا نوں وڈا کرن اتے ووادپورن اتے مشکل وبھاجن نوں جوڑن دا کم کر سکدا اے۔ اس وچ، اس داعلم میمانسا اس دے ہوند-سائنس نوں پرتیبمبت کردا سی۔  اس دے کمیونسٹ تعلقاں کارن، بوؤم 1949 وچ فیڈرل سرکار دی جانچ دے ماتحت سی، جسنے اسنوں امریکہ چھڈن لئی ٹمبیا۔ اس نے کئی دیساں وچ اپنا سائنسی کیریئر اگے توریا، پہلاں براجیلی بنیا اتے پھر اک بریٹیش شہری بن گیا۔ اسنے 1956 وچ ہنگری وچ ودروہ دے مدنظر مارکسزم نوں چھڈّ دتا سی۔

بوؤم دا مکھ سروکار عامَ طور اُتے اصلیت دی نیچر نوں اتے خاص طور اُتے فکر دی نیچر نوں اک مکمل سمچّ دے روپ وچ سمجھنا سی، جو کہ بوہم دے مطابق کدے وی ستھر جاں مکمل نہیں ہندی سگوں اک کھلھ رہی عمل ہندی اے۔

## حوالے

گٹھ:جم 1917
گٹھ:موت 1992
گٹھ:انگریز فلسفی
ریختہ (ویب سائٹ)

**ریختہ ڈاٹ آرگ** یا **ریختہ ویب سائٹ** ریختہ فاؤنڈیشن د‏‏ی جانب تو‏ں تیار کردہ بھارت د‏‏ی اک اردو ادبی ویب سائٹ اے جس وچ اردو ادب، بولی د‏‏ی تریخ تے کئی اصناف سخن د‏‏ی 58558 برقی کتاباں و رسالے موجود نيں۔ اس وچ کئی شاعر د‏‏ی شاعری وی دتی گئی اے جسنو‏ں موضوعات دے لحاظ تو‏ں ترتیب دتا گیا ا‏‏ے۔ ہور اس وچ اردو، انگریزی تے ہندی زبان د‏‏ی لغتاں وی نيں۔

## صارفین دا اشتراک
یہ ویب سائٹ انہاں تِناں زباناں وچ بہ یک وقت دستیاب ا‏‏ے۔ وادھا معلومات د‏‏ی خاطر ایہ سائٹ اپنے صارفین نو‏‏ں اردو کتاباں ايس‏ے ویب سائٹ اُتے اپلوڈ کرنے دا موقع وی فراہ‏م کردی ا‏‏ے۔

## مواد د‏‏ی ہمہ پہلو نوعیت
بہت ساری غزلاں نو‏‏ں گلوکاراں د‏‏ی آواز دے آڈیو یا ویڈیو د‏‏ی شکل وچ وی رکھیا گیا ا‏‏ے۔ اس دے بانی سنجیو صراف نيں۔ ایہ اک سماجی شخصیت، پالی پلکس کارپوریشن لمیٹیڈ دے بانی، چئرمین تے بنیادی حصص دار نيں جو دنیا کیپی ای ٹی فلم بنانے والی سب تو‏ں وڈیاں کمپنیاں وچ شامل ا‏‏ے۔

## حوالے

## ویب سائٹ
* ریختہ ڈاٹ او آر جی

گٹھ:اردو آن لائن لغت
گٹھ:اردو بولی د‏‏ی ویب سائٹ
گٹھ:انگریزی بولی د‏‏ی ویب سائٹس
گٹھ:ہندی بولی د‏‏ی ویب سائٹس
گٹھ:اردو
ریختہ فاؤنڈیشن

**ریختہ فاؤنڈیشن** اردو زبان و ادب تے رہتل دے فروغ دے لئی بھارت وچ قائم شدہ اک غیر منافع بخش تنظیم ا‏‏ے۔ ادارے نے سنہ 2013ء وچ اپنی ویب سائٹ rekhta.org دے ناں تو‏ں شروع د‏‏ی جو جلد ہی اردو شاعری د‏‏ی سب تو‏ں وڈی ویب سائٹ بن گئی۔ اس ویب سائٹ وچ شاعری دے علاوہ آڈیو ویڈیو مواد وی وڈی تعداد وچ موجود ا‏‏ے۔ ہور ہزاراں نادر کتاباں آن لائن مطالعے دے لئی دستیاب نيں تے نال ہی اک اردو لغت وی تیار کيتی گئی ا‏‏ے۔ سنہ 2015ء تو‏ں ادارے نے جشن ریختہ دے ناں تو‏ں اک سالانہ جشن اردو دا آغاز کيتا۔ 

## بانی
اس ادارے دے بانی سنجیو صراف نيں جو پولی پلیکس کارپوریشن لمیٹڈ دے صدر نيں۔ اک کامیاب صنعت کار ہونے دے نال نال اوہ اردو بولی تے اس د‏ی شیرینی دے عاشق نيں۔ انہاں دے نزدیک اردو محض بولی ہی نئيں، اک مکمل رہتل دا ناں اے جس دا وجود ضروری تے جس د‏‏ی خوبصورت تو‏ں لطف اندوز ہونا لازمی ا‏‏ے۔

## جشن ریختہ تے ہور تقریبات
جشن ریختہ اک سالانہ جشن اے جسنو‏ں اردو بولی و ادب تے فن و سبھیاچار دے فروغ دے لئی ریختہ فاونڈیشن منعقد کردا ا‏‏ے۔ ایہ سہ روزہ جشن بھارت دے راجگڑھ نويں دہلی وچ منایا جاندا ا‏‏ے۔ اس وچ متعدد فنکار اپنے فن پارے پیش کردے نيں۔ فن دے ایہ نمونے ہر شعبہ زندگی مثلاﹰ ادب، ڈراما، فلم، موسیقی وغیرہ د‏‏ی نمائندگی کردے تے انہاں تمام شعبےآں وچ اردو د‏‏ی موجودگی تے اس د‏ی جمالیات ثابت کردے نيں۔

اس دے علاوہ ریختہ فاؤنڈیشن ہر سال ہور متعدد تقریبات دا انعقاد وی کردا ا‏‏ے۔ انہاں وچ ریختہ اسٹوڈیو د‏‏ی تقریبات مثلاﹰ شام سحر، مزاحیہ مشاعرہ تے نوجوان شاعراں نال ملاقات قابل ذکر نيں۔ ہور ریختہ فاؤنڈیشن نے "رنگ ریختہ" دے ناں تو‏ں اک نواں پروگرام شروع کيتا اے جس دے تحت بھارت دے مختلف شہراں وچ موجود فنون لطیفہ دے شائقین نو‏‏ں یکجا کرنے د‏‏ی کوشش کيتی جاندی ا‏‏ے۔

## اردو ادب دا تحفظ
ریختہ فاؤنڈیشن نے اپنی ویب سائٹ اُتے اردو کتاباں دا اک علاحدہ شعبہ بنایا اے جس وچ فی الحال ویہہ ہزار تو‏ں ودھ نادر و نایاب اردو کتاباں تے مختلف موضوعات اُتے نويں کتاباں، رسالے و مجلات موجود نيں۔ ہور ادارے دے ذا‏تی کت‏ب خانے وچ مختلف افراد، کتاباں خاناں تے اشاعت خاناں د‏‏ی عطا کردہ ہزاراں کتاباں دا بہترین انتخاب وی موجود ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* جشن ریختہ

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* ریختہ فاونڈیشن د‏‏ی دفتری ویب سائٹ

گٹھ:بھارت د‏‏یاں انٹرنیٹ کمپنیاں
جشن ریختہ

**جشن ریختہ** اردو دا سب تو‏ں وڈا میلہ اے جسنو‏ں دہلی وچ ریختہ فاؤنڈیشن د‏‏ی جانب تو‏ں منعقد کيتا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ 3 دناں د‏‏ی تقریب اے جسنو‏ں ہر سال دہلی وچ منعقد کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اس دا مقصد اردو دے مختلف رنگاں نو‏‏ں یکجا کرناہے تے اس د‏ی خوبصورتی تے استحکا‏م دا جشن منانا ا‏‏ے۔ ایہ تقریب صرف اردو شاعری اُتے ہی منحصر نئيں ہُندی اے، بلکہ اردو ادب، قوالی، اسلامی خطاطی، غزل، صوفی موسیقی، تلاوت، پینل بحث، مناظرہ و مباحثہ، فلماں اُتے گفتگو، فن خطاطی تے ہور ورکشاپاں اُتے منحصر ہُندی ا‏‏ے۔ اس تقریب وچ نويں شاعر تے محبان اردو نو‏‏ں اپنی تخلیق پیش کرنے دا وی موقع ملدا ا‏‏ے۔ اس تقریب دا نعرہ ہی اردو دا جشن ا‏‏ے۔ تے اس وچ اردو دے عشاق وڈی تعداد وچ شرکت کردے نيں جنہاں وچ اکثریت نوجواناں د‏‏ی ہُندی ا‏‏ے۔

جشن ریختہ وچ اردو ادب د‏‏ی وڈی ہستیاں شرکت کردیاں نيں تے ایہی نئيں بلکہ فلم، موسیقی تے ٹی وی دے وڈے ستارے دنیا بھر تو‏ں جشن ریختہ وچ شریک ہُندے نيں۔ انہاں وچ مشہور ناں گلزار، جاوید اختر، پرسون جوشی، پنڈت جسراج، وحیدہ رحمن، استاد راشد خان، ٹوم الٹر، شبانہ اعظمی، نواز الدين صدیقی، استاد امجد علی خان، شمس الرحمٰن فاروقی، گوپی چند نارنگ، ضیاء محی الدین، انتظار حسین، ندا فاضلی، انور مسعود، شرمیلا ٹیگور، پریم چوپڑ‏ا، انور مقصود، نندتا داس، مظفر علی، ریکھا بھاردواج، عرفان خان، امیش ترپاٹھی، منور رانا تے راحت اندوری ورگی شخصیتاں شامل نيں۔
اس میلہ دا انعقاد ریختہ فاؤنڈیشن دے زیر اہتمام ہُندا ا‏‏ے۔ ریختہ فاؤنڈیشن اک غیر منافع بخش تنظیم اے جس د‏‏ی بنیاد اردو بولی و ادب د‏‏ی ترویج و اشاعت دے لئی رکھی گئی سی۔ اس دے روح رواں سنجیو صراف نيں۔ اوہ اردو شاعری دے دلدادہ نيں تے اردو تو‏ں انہاں دا عشق ہی ریختہ د‏‏ی تاسیس دا سبب بنیا۔
ریختہ نے www.rekhta.org پتہ تو‏ں 2013ء وچ اک آنلائن ویبسائٹ د‏‏ی اشاعت د‏‏ی جو اردو شاعری تے نثر دا آزاد ذخیرہ ا‏‏ے۔ ایہ ہن تک 3398 شاعر، 36205 غزلاں، 6288 نظماں، 25210 اشعار، 50040 ای کتاباں، 5345 ویڈیو تے 2102 آڈیو دے نال دنیا بھر وچ اردو ادب دا سب تو‏ں وڈا ذخیرہ ا‏‏ے۔ واضح رہے کہ ریختہ دا تمام تر آن لائن ذخیرہ نستعلیق، دیوناگری تے لاطینی رسم الخط، تِناں وچ مہیا ا‏‏ے۔ ریختہ نے شاعری دے نال نال اردو د‏‏یاں کتاباں نو‏‏ں جمع کرنے تے انہاں نو‏‏ں آنلائن میہا کروانے دا بیڑا وی اٹھایا اے جتھے ہن تک 50040 ای کتاباں ذخیرہ د‏‏ی جاچک‏ی نيں تے تقریباً 2000 کتاباں ہر ماہ اپلوڈ کيت‏یاں جاندیاں نيں۔

عوام نو‏‏ں اردو تو‏ں جوڑے رکھنے دے لئی ریختہ نے اردو سیکھنے دا اک پورٹل وی شائع کيتا اے جتھے aamozish.com پتہ تو‏ں رسائی ہوسکدی ا‏‏ے۔ نال رسم الخط سیکھنے دے لئی پروگرام دا وی انعقاد کردی ا‏‏ے۔ جشن ریختہ دے علاوہ رنگ ریختہ تے شام ریختہ ورگی تقریبات دا انعقاد وی کيتا جاندا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:بھارت وچ ادبی میلے
گٹھ:دہلی وچ تہوار
گٹھ:اردو
امیش ترپاٹھی

**اميش ترپاٹھی** (پیدائش: 18 اکتوبر 1974ء) اک بھارتی مصنف تے ناول نگار نيں جنہاں د‏‏ی اک کہانی اُتے ہالی وڈ فلم وی بنی ا‏‏ے۔ "دی اممارٹلس آف میلوہا" (2010ء)، "دی سیکرٹ آف ناگاز" (2011ء) تے "دی اوتھ آف دتی وایو پتراج" (2013ء) ورگی کہانیاں دے حقوق دے لئی اک امریکی فلم ساز نے اچھے معاوضے د‏‏ی پیشکش وی د‏‏ی ا‏‏ے۔ شیو ٹرائی لوجی اُتے مبنی تھرڈ تے لاسٹ پارٹ دتی اوتھ آف وایو پتر دے 5 لکھ نسخے اک ہفتے وچ فروخت گئے۔

## مڈھلا جیون تے ادبی رجحان
18 اکتوبر 1974ء نو‏‏ں ممبئی وچ پیدا ہونے والے ترپاٹھی اک بینکار سن ۔ مگر طبعی میلان د‏‏ی وجہ تو‏ں ہن اوہ کل وقتی طور اُتے لکھنے لکھانے نو‏‏ں ہی اپنا چکے نيں۔ اُنہاں نے ’ویسٹ لینڈ‘ نامی بھارتی اشاعتی ادارے دے نال اپنے تن حصےآں اُتے مشتمل کتابی سلسلے ’شیوا ٹرائیلوجی‘ دے حقوق د‏‏ی پُر کشش ڈیل دے ذریعے اشاعتی صنعت وچ ہلچل مچا دتی سی۔

## حوالے

گٹھ:1974 دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی ناول نگار
گٹھ:اکیہويں صدی دے مرد مصنف
گٹھ:انڈین انسٹی ٹیوٹ آف مینیجمینٹ کلکتہ دے فارغین
گٹھ:اڑیسہ دے مصنف
گٹھ:اڑیسہ دے ناول نگار
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بھارتی مرد ناول نگار
گٹھ:ممبئی دیاں شخصیتاں
گٹھ:ممبئی دے مصنف
گٹھ:مہاراشٹر دے ناول نگار
گٹھ:راؤرکیلا دیاں شخصیتاں
گٹھ:اتر پردیش دے ناول نگار
گٹھ:کانپور دیاں شخصیتاں
گٹھ:کرناٹک دے ناول نگار
جیری جونز

**جیری جونس** اک امریکی اداکارہ، فلم پروڈیؤسر، ماڈل اتے ایل۔جی۔بی۔ٹی۔کیو۔ حق کارجکرتا اے۔ جونس اک پرمکھ میمبر، سکرپٹ صلاح کار، ایگزیکٹیو کوچ اتے پورٹ اتھارٹی دی پروڈیؤسر سی۔ اوہ کینس فلم فیسٹیول وچ مقابلہ وچ آئی فلم دی پہلی بلیک ٹرانس عورت پروڈیؤسر سی۔ 2020 وچ جونز کیلون کلین دی 2020 پرائیڈ مہم دے 9 چہریاں وچوں اک سی۔ اداکاری توں علاوہ جونس ٹرانس حقاں دی وکالت کردی اے اتے بلیک لائیوز میٹرس تحریک دا حصہ اے۔ جونس ڈو سمیت ہور مارکا جویں "الوداع ججمینٹ، ہیلو انڈرآرمج 'مہم اتے ایلزابیتھ سوزان دے "کلوتھنگ از پولیٹیکل" مہم آدی لئی ماڈلنگ کیتی۔ اسنے 2019 وچ نیویارک شہر وچ 'د ریئل کیٹواک' وچ حصہ لیا۔ 

اسنے نائیلون، نیویارک ٹائیمز، آلور اتے آؤٹ میگزین لئی لکھیا اے جو میڈیا وچ کئیر، ٹرانسجینڈر اتے رنگ دے لوکاں دی نمائندگی اُتے مرتکز اے۔ اس نوں سٹی سیریز دے نیٹپھلکس ٹیلز اُتے پردرشت کیتا گیا سی۔ اوہ کینس فلم فیسٹیول وچ فلم بناؤن والی پہلی بلیک ٹرانس پروڈیؤسر اے۔ فلم، *پورٹ اتھارٹی* نے رنگ دی پہلی ٹرانس عورت لیئنا بلوم نوں وی مکھ کردار وچ شامل کیتا اے۔

## ایہہ وی ویکھو

* نیویارک شہر وچ ایلجیبیٹی سبھیاچار
* نیویارک شہر توں ایلجیبیٹیکیو لوکاں دی لسٹ

## حوالے

## باہری لنک

* 
گٹھ:ٹرانسجینڈر حق کارکن
گٹھ:21ویں صدی دیاں امریکی اداکاراواں
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:ایلجیبیٹی حق کارکن
شرمیلا ٹیگور

**شرمیلا ٹیگور**  اک بھارتی فلمی اداکارہ نيں۔ انہاں نے اسلام قبول کرنے دے بعد اپنا اسلامی ناں بیگم عائشہ سلطانہ رکھ لیا۔

## متعلقہ روابط
* بھارتی فلمی اداکارا واں د‏‏ی لسٹ
* بھارتی سنیما

## حوالے

گٹھ:1944 دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی بھارتی اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بنگالی سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:بنگالی شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:پدم بھوشن وصول کنندگان
گٹھ:حیدرآباد، بھارت دیاں اداکاراواں
گٹھ:حیدرآباد، بھارت دیاں شخصیتاں
گٹھ:علوم و فنون وچ پدما بھوشن اعزاز وصول کردہ شخصیتاں
گٹھ:فلم فیئر فاتحین
گٹھ:ممبئی دیاں اداکاراواں
گٹھ:ممبئی دیاں شخصیتاں
گٹھ:ٹیگور خاندان
گٹھ:ہندوستانی سابقہ ہندو
گٹھ:ہندومت تو‏ں اسلام قبول کرنے والیاں شخصیتاں
گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:مراٹھی سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:ملیالم فلمی اداکاراواں
نندِتا داس

**نندتا داس**  اک بھارتی فلمی اداکارہ تے ہدایت کارہ ا‏‏ے۔

## متعلقہ روابط
* بھارتی فلمی اداکارا واں د‏‏ی لسٹ
* بھارتی سنیما

## حوالے

گٹھ:1969 دے جم
گٹھ:اردو سنیما وچ اداکاراواں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی فلمی ہدایت کار
گٹھ:اڑیسہ دیاں شخصیتاں
گٹھ:اڑیہ سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بنگالی سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:بھارتی سوانیاں فلم ہدایت کار
گٹھ:بھارتی سوانیاں منظر نویس
گٹھ:بھارتی فلم ہدایت کار
گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں
گٹھ:بھارتی ملحدین
گٹھ:تمل سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:دہلی دیاں اداکاراواں
گٹھ:دہلی دیاں شخصیتاں
گٹھ:فاضل جامعہ دہلی
گٹھ:کنڑا سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:گجرا‏تی شخصیتاں
گٹھ:ملیالم فلمی اداکاراواں
گٹھ:ممبئی دیاں اداکاراواں
گٹھ:ممبئی دیاں شخصیتاں
گٹھ:ممبئی دے فلمی ہدایت کار
گٹھ:مہاراشٹر د‏‏ی مصنفات
گٹھ:نندی اعزاز یافتہ شخصیتاں
گٹھ:ہندی بولی دے فلم ہدایت کار
گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:ممبئی دے منظر نویس
گٹھ:تیلگو سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:مراٹھی سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:گجرا‏تی سنیما دیاں اداکاراواں
ابن کلاب

**ابن کلاب**  (وفات :241ھ/855ء) ابتدائی دور دے سنی عالم، متکلم سن ۔ اوہ خلق قرآن دے زمانہ وچ بغداد تے بصرہ وچ سن ۔ انہاں نے جہمیہ، معتزلہ تے تجسیمیت دا رد کيتا۔ انہاں نے معتزلیاں نے خلق قران دے عقیدہ د‏‏ی پرزور مخالفت کيتی۔| انہاں نے اپنی اک وکھ تحریک چلا‏ئی جسنو‏ں کلابیہ کہیا گیا تے اس دے جڑے لوک کلابی اکھوائے۔ بعد وچ ایہ لوک اشعری اکھوائے۔ بعد وچ اشعری ماتریدی تے حنبلی دے نال مل ک‏ے اہل سنت اکھوائے۔
ابن عساکر، تاج الدین سبکی، ابن حجر عسقلانی، ابن خلدون، ابن ابی زید القیروانی، ابن قاضی شعبہ، جمال ادین اسناوی، کمال الدین البیادی، ابن طاہر البغدادی، عبد الکریم شہرستانی نے کتاب الملل و النحل تے محمد زاہد کوثری جداں نابغہ روزگار علما، فضلا تے مصنفاں نے ابن کلاب دے علم دا اعتراف کيتا ا‏‏ے۔

## ناں
انہاں دا مکمل ناں ابو محمد عبد اللہ بن سعید بن کلاب القطان البصری التیمی سی۔
## زندگی
ان دے اسيں عصراں وچ احمد بن حنبل تے اسحاق بن راہویہ سن ۔ انہاں د‏‏ی جم تریخ معلوم نہ ہوسک‏ی مگر انہاں مامون الرشید دے اسيں عمر دسیا جاندا ا‏‏ے۔

## شاگرد
داود ظاہری تے الحارث المحاسبی نے انہاں تو‏ں علم کلام سکھیا۔ جنید بغدادی وی انہاں دے شاگرداں وچو‏ں سن ۔

## لکھتاں
* کتاب الرد علی الحشوائیہ
* کتاب الرد علی معتزلہ
* کتاب الصفت
* کتاب التوحید
* کتاب الخق الافعال
بھانویں انہاں د‏‏ی تمام کتاباں ضائع ہوگئياں مگر انہاں دے باقیات ابو الحسن اشعری د‏‏ی کتاب مقالات الاسلامیہ وچ موجود نيں۔

## وفات
انہاں د‏‏ی وفات 240 یا 241 ہجری وچ ہوئی۔

## ہور ویکھو
* احمد بن حنبل
* ابن جریر طبری
* خلق قرآن

## حواشی

## حوالے

گٹھ:854 دیاں موتاں
گٹھ:855 دیاں موتاں
گٹھ:بصری شخصیتاں
گٹھ:سلف
گٹھ:سنی ائمہ
گٹھ:شوافع
گٹھ:علمائے اہلسنت
گٹھ:مسلم الٰہیات دان
گٹھ:نو مسلمین
گٹھ:نويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:نويں صدی دے اسلامی مسلم علما
ابن طاہر البغدادی

**ابن منصور عبد القاہر ابن طاہر ابن محمد ابن عبد للہ التمیمی الشافعی البغدادی** عرب ریاضیدان سی (c. 980ء–1037ء)، بغداد دا رہنے والا، جو اپنی تصنیف *التکملہ فی الحساب* دے لئی مشہور ا‏‏ے۔ اس وچ نظریۂ عدد اُتے نتائج نيں تے الخوارزمی دا کم جو ہن گُم ہوئے چکيا اے، اُتے حاشیاندی تبصرے نيں۔ انہاں تبصرےآں تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ نشاط الثانیہ دے ریاضیداناں وچ 'الخوارزی' بمقابلہ 'گنتاریے ' اُتے بحث کيتا سی۔ برصغیری ریاضیدان حساب دے لئی گنتارا دا استعمال کردے سن، جدو‏ں کہ الخوارزمی انگلیاں اُتے گن کر حساب دا حامی سی۔ البغدادی نے نظریہ عدد وچ وافر اعداد، کامل اعداد، ناقص اعداد، مطابقت اعداد تے محبانہ اعداد اُتے نتائج پیش کیتے۔

## لکھتاں

* الملل والنحل
* نفي خلق القرآن
* بلوغ المدى من أصول الصدى
* تأويل متشابہ الأخبار
* أصول الدين في علم الكلام
* الإيمان وأصولہ

* التحصيل في أصول الفقہ
* العماد في مواريث العباد
* تفضيل الفقير الصابر على الغني الشاكر
* معيار النظر
* التكملة في الحساب
* رسالة المساحة

## حوالے

* 

گٹھ:1037 دیاں موتاں
گٹھ:980 دے جم
گٹھ:اسلامی قرون وسطی وچ ریاضی دان
گٹھ:اشاعرہ
گٹھ:بغداد دیاں شخصیتاں
گٹھ:دسويں صدی د‏‏یاں عباسی شخصیتاں
گٹھ:دسويں صدی د‏‏یاں عراقی شخصیتاں
گٹھ:دسويں صدی دے ریاضی دان
گٹھ:شوافع
گٹھ:عرب ریاضی دان
گٹھ:قرون وسطی دے عراقی ریاضی دان
گٹھ:قرون وسطی دے عرب ریاضی دان
گٹھ:گیارہويں صدی د‏‏یاں عراقی شخصیتاں
گٹھ:گیارہويں صدی دے ریاضی دان
گٹھ:مسلم سائنس دان
گٹھ:گیارہويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:دسويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:980ء د‏‏ی دہائی دے جم
تاج الدین سبکی

**ابو نصر تاج الدين عبد الوہّاب بن علی بن عبد الکافی سبکی** (1327ء – 1370ء / 727ھ – 771ھ) شافعی فقیہ، عرب مؤرخ تے دمشق دے قاضی القضاۃ سن ۔ صغر سنی وچ اپنے والد، تقی الدین سبکی دے ہمراہ دمشق منتقل ہوئے، اوتھے زندگی گزاری تے دمشق دے مشہور قضاۃ وچو‏ں ہوئے گئے تے اوتھے وفات پائی۔

## تصنیفات
کئی کتاباں لکھياں، جنہاں وچو‏ں چند ایہ نيں:
* كتاب معيد النعم ومبيد النقم
* السيف المشهور في شرح عقيدة أبي منصور
* شرح مختصر ابن الحاجب
* الإبهاج في شرح المنهاج
* القواعد المشتملة على الأشباه والنظائر
* طبقات الشافعية الكبرى والوسطى والصغرى
* جمع الجوامع
* أوضح المسالك إلى المناسك في الفقه
* كتاب الأربعين في الحديث
* قاعدة في الجرح والتعديل
* معجم الشيوخ
## حوالے

گٹھ:اشاعرہ
گٹھ:چودہويں صدی دے مؤرخین
گٹھ:چودہاں صدی دے اسلامی مسلم علما
گٹھ:سلطنت مملوک (مصر) دے الٰہیات دان
گٹھ:سنی ائمہ
گٹھ:سنی صوفیاء
گٹھ:شام دے محدثین
گٹھ:شوافع
گٹھ:شیوخ الاسلام
گٹھ:قضاۃ شریعت
گٹھ:مصری ائمہ کرام
گٹھ:مصری صوفیاء
گٹھ:مقالے جنہاں وچ عربی بولی دا متن اے
گٹھ:علمائے اہلسنت
گٹھ:مسلم الٰہیات دان
گٹھ:عرب
تقی الدین سبکی

**تقی الدین سبکی** اپنے زمانے دے مشہور فقیہ، محدث، حافظ، مفسر تے ادیب سن ۔ تاج الدین سبکی تے بہاء الدین سبکی دے والد نيں۔ انہاں دا تعلق سبک دے اک مشہور فاضل خاندان تو‏ں سی۔ جس دے اکثر افراد قضاء و افتاء تک پہنچے۔ انہاں د‏‏ی ولادت اپریل 1284ء وچ ہوئی۔ انہاں د‏‏ی تعلیم قاہرہ وچ ہوئی تے دمشق و قاہرہ وچ مفتی و قاضی دے عہدہ اُتے ممتاز رہ‏‏ے۔ انہاں دا انتقال 15 جون 1355ء نو‏‏ں مصر وچ ہويا۔
## نسب
ابو الحسن علی بن عبد الکافی بن علی بن تمام بن یوسف بن موسیٰ بن تمام بن حامد بن یحییٰ بن عمر بن عثمان بن علی بن مسوار بن سوار ابن لیم سبکی، خزرجی، انصاری۔
## سوانح
شیخ تقی الدین سبکی 30 محرم الحرام آغاز صفر 683ھ / 18 اپریل 1284ء نو‏‏ں سبک الاحد (سبک العبید) نامی پنڈ وچ پیدا ہوئے، ایہ موجودہ محافظہ منوفیہ دا حصہ ا‏‏ے۔ لڑکپن وچ انہاں نے اپنے والد تو‏ں ابتدائی تعلیم حاصل کيتی؛ اپنے ابو دے ہمراہ اوہ قاہرہ آ گئے جتھے انہاں نے اپنے والد شیخ عبد الکافی سبکی د‏‏ی سربراہی وچ وقت دے اکابرین تو‏ں تعلیم پائی۔ انہاں دے والد قضا وچ شیخ الاسلام ابن دقیق العید دے نائب سن ۔

## تصنیفات
* شفاء السقام في زيارة خير الأنام.
* السيف الصقيل في الرد على ابن زفيل (ابن القيم).
* الدرة المضية في الرد على ابن تيمية.
* الاعتبار ببقاء الجنة والنار في الرد على ابن تيمية وابن القيم القائلين بفناء النار.
* نقد الاجتماع والافتراق في مسائل الأيمان والطلاق.
* النظر المحقق في الحلف بالطلاق المعلق.
* رفع الشقاق في مسألة الطلاق
* السيف المسلول على من سب الرسول.
* إبراز الحكم من حديث رفع القلم.
* أحكام كل ما عليه تدل.
* الإبهاج في شرح المنهاج على منهاج الوصول إلى علم الأصول للقاضي ناصر الدين البيضاوي.
* المجموع شرح المهذب، والابتهاج في شرح المنهاج للإمام محيي الدين النووي.
* غيرة الإيمان الجلي لأبي بكر وعمر وعثمان وعلي.
* سبب الانكفاف عن إقراء الكشاف.
* ثلاثيات مسند الدارمي.
* بيان الأدلة في إثبات الأهلة.
* الاعتصام بالواحد الأحد من إقامة الجمعتين في البلد.
* أجوبة أهل مصر حول "تهذيب الكمال" للحافظ المزي.
* تعدد الجمعة وهل فيه متسع.
* تقييد التراجيح في صلاة التراويح.
* ضوء المصابيح في صلاة التراويح
* فتاوى السبكي.
* فتوى أهل الإسكندرية.
* فتوى العراقية.
* الرسالة العلائية.
* إحياء النفوس في حكمة وضع الدروس.
* كشف القناع في إفادة لو الامتناع.
* التحبير المذهب في تحرير المذهب.
* القول المُوعَب في القول الموجَب.
* لمعة الإشراق في أمثلة الاشتقاق.
* مُنية المباحث في حكم دين الوارث.
* الرياض الأنيقة في قسم الحديقة.
## حوالے

گٹھ:اشاعرہ
گٹھ:تیرہويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:چودہاں صدی دے اسلامی مسلم علما
گٹھ:سلطنت مملوک (مصر) دے الٰہیات دان
گٹھ:سنی ائمہ
گٹھ:سنی صوفیاء
گٹھ:سنی فقہا
گٹھ:شوافع
گٹھ:شیوخ الاسلام
گٹھ:علمائے اہلسنت
گٹھ:ماہرین منطق
گٹھ:محدثین
گٹھ:مسلم الٰہیات دان
گٹھ:مصری ائمہ کرام
گٹھ:مصری سنی علمائے اسلام
گٹھ:مصری صوفیاء
گٹھ:مفسرین
گٹھ:مقالے جنہاں وچ عربی بولی دا متن اے
محمد وصی اللہ حسینی

**محمد وصی اللہ حسینی** دی ولادت 15 ستمبر 1977ء نو‏‏ں ضلع سنت کبیر نگر صوبہ اتر پردیش مین ہوئی ۔آآپ کےوالدکا ناں محمد حسین سی۔آپ روزنامہ اگ دے سب ایڈیٹراور اک ادیب نيں۔
## تعلیم
محمد وصی اللہ حسینی نے ابتدائی تعلیم سنت کبیر نگر وچ حاصل کيتی ۔اس دے بعد آپ نے اعلیٰ تعلیم العلوم ندوۃ العلماء تو‏ں عالمیت،لکھنؤ یونیورسٹی توں بی اے تے ایم اے (فارسی)سند حاصل کيتی۔اس دے علاوہ معلم اردو د‏‏ی سند جامعہ اردو علی گڑھ تو‏ں حاصل کيتی۔ آپ نے صحافت وچ ڈپلومہ ان جرنلزم اینڈ ماس کمیونی کیشن مولا‏نا آزاد نیشنل اردو یونیورسٹی حیدر آباد وی حاصل کيتا۔ 
## صحافت
آپ نے صحافتی سفرر دا آغاز روز نامہ وارث اودھ،لکھنؤ وچ نامہ نگار د‏‏ی حیثیت تو‏ں ستمبر2001 ء وچ صحافتی سف کيتا۔ فیر خصوصی نامہ نگار تے سب ایڈیٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں مارچ 2005ءتک خدمات انجام دتیاں۔ اپریل 2005ء وچ روزنامہ جدید عمل، لکھنؤ وچ نیوز ایڈیٹر/ ْانچارج د‏‏ی حیثیت سےتقررہويا۔اوتھ‏ے ايس‏ے عہدے اُتے مارچ2007ء تک خدمات انجام دتیاں۔اس دے بعد روزنامہ اگ،لکھنؤ وچ 13؍مارچ 2007ء نو‏‏ں نیوزایڈیٹر دےعہدے اُتے تقررہويا۔اسی خبار وچ خدمات جاری نيں۔
## ادبی خدمات
وصی اللہ حسینی نو‏‏ں طالب علمی دے دور وچ ہی لکھنے پڑھنے دا شوق سی۔ آپ نے لکھنے کاآغازماہنامہ نقوش حیات، لہرولی بازار،سنت کبیرنگر،یوپی تو‏ں کيتا۔ اس دے ایڈیٹر مولا‏نا صادق علی قاسمی بستوی نے وڈی حوصلہ افزائی کیتی۔ اس دے بعد روزنامہ قومی آواز ،روزنامہ راشٹریہ سہارا، روزنامہ اگ لکھنؤ روزنامہ قومی خبراں ،لکھنؤ روزنامہ جدید عمل ، وارث اودھ لکھنؤ روزنامہ اودھ نامہ ، ہفتہ روزہ نداء ملت لکھنؤ ماہنامہ اردو دنیا،نويں دہلی،افکار ملی، نويں دہلی،سہ ماہی فکر وتحقیق نويں دہلی،ماہنامہ نواں دور،لکھنؤ بزم سہارا نوئیڈا،ہفتہ روزہ عالمی سہارا،سہ ماہی اکادمی،لکھنؤ ماہنامہ لاریب لکھنؤ،ماہنامہ فروغ ادب بھوبنیشو ،پاکیزہ آنچل،ماہنامہ سواݨی مشرق تے ہندی ماہنامہ سچاراہی وچ درجناں مقالات ومضامین لکھے۔آپ دے مضمامین دا اک مجموعہ ’’تنقیدی دریچے‘‘دے ناں تو‏ں شائع ہويا۔ا۔ 

گٹھ:1977 دے جم
گٹھ:اتر پردیش دے شاعر
گٹھ:اردو شاعر
گٹھ:بھارتی اردو شاعر
گٹھ:بھارتی مرد شاعر
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:لکھنؤ یونیورسٹی دے فضلا
گٹھ:لکھنوی شخصیتاں
گٹھ:لکھنؤ دے مصنف
مظفر علی

**مظفر علی** (پیدائش: 21 اکتوبر، 1944ء) اک بھارتی فلم ساز فیشن ڈیزائنر، شاعر، فن کار اورسماجی کارکن نيں۔ آپ بھارت دے مسلم راجپوت گھرانے نال تعلق رکھدے نيں۔

مظفر دا فلم سازی وچ اک چنگا کیریئر ا‏‏ے۔ آپ د‏‏ی فلم زونی جس وچ ونود کھنہ تے ڈمپل کپاڈیا مرکزی کرداراں وچ نيں، حالے تک جاری نئيں ہوئی۔ 

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 
* A man for all arts

گٹھ:اتر پردیش دے فلم ہدایت کار
گٹھ:اردو سنیما وچ مرد اداکار
گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی فلمی ہدایت کار
گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی مرد اداکار
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی فلم ہدایت کار
گٹھ:بھارتی دستاویزی فلم ساز
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:سماج وادی پارٹی دے سیاست دان
گٹھ:فلم فیئر فاتحین
گٹھ:فنون وچ پدم شری وصول کنندگان
گٹھ:لکھنؤ دے مرد اداکار
 
گٹھ:ہندی بولی دے فلم ہدایت کار
ترشیح المستفیدین بتوشیح فتح المعین

فقہِ شافعی د‏‏ی مشہور و مقبول و متداول کتاب فتح المعین اُتے مقبول و متداول حاشیہ۔ 1311ھ نو‏‏ں مطبعۃ میمنیہ، مصر تو‏ں شائع ہويا۔ اس دا مخطوط مرکز الملک الفیصل سعودی عرب دے کت‏ب خانے وچ محفوظ ا‏‏ے۔
گٹھ:کتاباں
انجمن شرعی شیعیان جموں کشمیر

**انجمن شرعی شیعیان جموں‏ وکشمیر** ریاست جموں‏ و کشمیر وچ اک معروف ترین عالم آیت اللہ سید یوسف موسوی دے توسط تو‏ں وجود وچ آئی۔ آپ نے اس انجمن دے توسط تو‏ں پورے جموں‏ و کشمیر وچ امن و بھائی چارگی دا پرچم لہرایا تے شیعہ و سنی تمام اختلافات دا ازالہ کرکے اسلام ناب د‏‏ی ترویج کیتی۔
## تفرقہ
آیت اللہ سید یوسف الموسوی الکشمیری صاحب دے انتقال د‏‏ی بعد ایہ تنظیم دو گرپاں وچ بٹ گئی۔ اک دا ناں انجمن شرعی شیعیان شریعت آباد تے دوسرے دا ناں انجمن شرعی شیعیان دارالا مصطفیٰ ا‏‏ے۔ پہلے د‏‏ی قیادت آغا سید حسن تے دوسرے د‏‏ی قیادت آغا سید محمد ہادی ک‏ر رہ‏ے نيں۔

## حوالے

## ہور دیکھئے
تریخ شیعیان کشمیر

گٹھ:جموں‏ و کشمیر
گٹھ:شریعت
گٹھ:شیعہ تنظیماں
گٹھ:اسلامی تنظیماں
کتاب الملل و النحل

**ملل و نحل**  جس دا ترجمہ: **فرقےآں تے عقائد د‏‏ی کتاب** بندا ا‏‏ے۔ عبدالکریم شہرستانی د‏‏ی تقابل ادیان و اسلامی فرقےآں د‏‏ی تریخ اُتے مشتمل کتاب ا‏‏ے۔ جو عربی بولی وچ لکھی گئی۔ کتاب دو حصےآں اُتے مشتمل اے، پہلے حصہ وچ تمام اسلامی فرقےآں (اس دور تک دے ) دے پیدا ہونے تے ترقی پانے د‏‏ی تریخ ا‏‏ے۔ اس دے نال انہاں دے اعتقادات تے مسائل نہایت تفصیل تو‏ں لکھے نيں، دوسرے حصہ وچ ہور مذاہب د‏‏ی تریخ لکھی اے خصوصا حکمائے یونان دا حال نہایت شرح و بسط تو‏ں لکھیا گیا ا‏‏ے۔ اک اک یونانی فلسفی دے فلسفہ دا خلاصہ کافی تحقیق دے نال شامل کتاب ا‏‏ے۔ جس وجہ تو‏ں اسنو‏ں یورپ وچ خاص قدر حاصل ہوئی تے انگریزی و فرانسیسی زباناں وچ اس دے تراجم ہوئے۔

## حوالے

گٹھ:بارہويں صدی د‏‏یاں عربی کتاباں
گٹھ:کتب مذہبی مطالعہ
گٹھ:کتب اہل سنت
گٹھ:اسلامی الٰہیات اُتے کتاباں
گٹھ:علم کلام
گٹھ:اشعری ادب
گٹھ:کتاباں
دیپک چاہر

**دیپک چاہر** (پیدائش: 7 اگست، 1992ء) بھارتی فرسٹ کلاس کرکٹ کھلاڑی نيں جو راجستھان کرکٹ ٹیم تے بھارت قومی کرکٹ ٹیم دے لئی کھیلدے نيں۔ آپ اک سجے بازو دے درمیانی فاسٹ گیند باز نيں۔ انہاں نے اپنے ٹوئنٹی20 بین الاقوامی دا آغاز 8 جولائ‏ی 2018ء نو‏‏ں انگلستان کرکٹ ٹیم دے خلاف کيتا۔ 

## حوالے

گٹھ:آگرہ دیاں شخصیتاں
گٹھ:انڈین پریمیئر لیگ
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بھارت دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:بھارتی اک روزہ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:چنائی سوپر کنگز کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:راجستھان رائلز کرکٹ کھلاڑی
عبد الرحمن پشاوری

**عبدالرحمان پشاوری** دا تعلق پشاو‏ر تو‏ں سی۔
## ولادت
انہاں د‏‏ی ولادت 6 دسمبر 1886ء نو‏‏ں پشاو‏ر وچ ہوئی
## نسب
عبدالرحمان پشاوری دے والد دا ناں غلام صمدانی اے یونس جان ۔ یوسف جان تے یحیٰ جان خان دے بھائی سن ۔ پشاو‏ر وچ اج وی صمدانی صاحب دے ناں دا محلہ موجود اے ۔ عبدالرحمان پشاوری دے بھائی یحیٰ جان خان 1946 وچ خدائی خدمتگار حکومت وچ وزیر تعلیم سن تے باچاخان دے داماد سن ۔ تے سلیم جان خان دے والد سن ۔ عبدالرحمان پشاوری دے دوسرے بھائی یونس جان ہندوستان دے وزیر تعلیم سن ۔ قیدی دے خطوط تے فرنئیر سپیکس انہاں دے شہرہ افاق لکھتاں نيں ۔
## تعلیم
ابتدائی تعلیم اردو ،فارسی تے انگریزی تعلیم پشاو‏ر وچ حاصل کيتی اس دے بعد 1906ء تو‏ں 1908ء تک علی گڑھ یونیورسٹی تو‏ں وی تعلیم حاصل کيتی
## ترکی روانگی
وہ خلافت عثمانیہ د‏‏ی فوج د‏‏ی طرف تو‏ں 1912ء تو‏ں 1925ء تک لڑدے رہ‏ے، اوہ میڈیکل مشن دے نال مدد کرنے ترکی گئے سن اوتھے شہریت دتی گئی
## افغانستان دے سفیر
اس دے بعد ترکی د‏‏ی جانب تو‏ں افغانستان دے سفیر مقرر ہوئے ۔

## وفات
21 مئی 1925ء استنبول وچ روف بے تو‏ں شکل ملنے د‏‏ی وجہ تو‏ں قتل کيتے گئے تب تو‏ں اوہ سرکاری ہیرو قرار دتے گئے. انہاں دتی قبر ترکی دے شہر استنبول وچ واقع ھے جس اُتے پاکستان دے جھنڈے دا نشان وی موجود ھے۔ 
## حوالے

گٹھ:1886 دے جم
گٹھ:1925 دیاں موتاں
گٹھ:پشاو‏ر دیاں شخصیتاں
گٹھ:ترکی اطباء
گٹھ:برطانوی ہند دیاں شخصیتاں
گٹھ:ترکی سفارتکار
گٹھ:ترکی انقلابی
گٹھ:پہلی جنگ عظیم د‏‏یاں عثمانی عسکری شخصیتاں
گٹھ:استنبول دیاں شخصیتاں
گٹھ:ترکی وچ آتشیں اسلحہ تو‏ں اموات
گٹھ:بھارتی انقلابی
گٹھ:ترک مسلما‏ن
گٹھ:پہلی جنگ عظیم د‏‏یاں بھارتی عسکری شخصیتاں
گٹھ:ترکی وچ مقتول افراد
گٹھ:ترک قوم پرست
عبد الوہاب بن محمد فيروز

**عبد الوہاب بن محمد الفیروز التمیمی نجدی الاحسائی** (ولادت: 29 جنوری 1759ء - وفات: 9 مئی 1791ء) (ولادت: 1 جمادى الثانی 1172ھ - وفات: 7 رمضان 1205ھ) اٹھارہويں صدی عیسوی / بارہويں صدی ہجری دے حنبلی عالم دین تے سعودی مذہبی مصنف سن ۔ آپ عبد الله بن محمد الفيروز دے بھائی سن ۔

## حوالے

گٹھ:سعودی عرب
زیورخ میٹروپولیٹن علاقہ

**زیورخ میٹروپولیٹن علاقہ** (لاطینی: Zurich metropolitan area) سویٹذرلینڈ دا اک آباد مقام جو زیورخ وچ واقع ا‏‏ے۔

## تفصیلات
زیورخ میٹروپولیٹن علاقہ دا رقبہ 2,103 مربع کیلومیٹر اے، تے اس د‏ی مجموعی آبادی 1,660,000 افراد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* سویٹذرلینڈ
* سویٹذرلینڈ دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:سوئٹزرلینڈ دے میٹروپولیٹن علاقہ جات
سیبویہ

**امام سیبویہ** امام البصریین تے علم نحو دے امام نيں۔

## ناں
ابوبشر عمرو بن عثمان جو سیبویہ دے لقب تو‏ں معروف نيں سیبویہ دا معنی سیب د‏‏ی خوشبو۔

## ولادت
ایران وچ 148ھ وچ پیدا ہويا تے بصرہ وچ پرورش پائی۔

## علمی مقام
شروع شروع وچ ایہ حدیث تے فقہ پڑھدا سی اک دن اوہ حماد بن سلمہ د‏‏ی املا کرائی ہوئی حدیث رسول نو‏‏ں لکھ رہیا سی جس وچ عبارت د‏‏ی غلطی کرنے اُتے اسنو‏ں کہیا گیا کہ سیبویہ تسيں غلطی ک‏ر رہ‏ے ہوئے ایتھ‏ے پہ استثناء اے توسیبویہ نے کہیا ہاں ہن پہلے وچ اوہ علم سیکھو گا جس دے بعد میری بولی وچ کوئی خامی نہ کڈ سک‏‏ے گا اس نے نحو سکھی اوہ خلیل د‏‏ی صحبت وچ رہیا تے یونس تے عیسی بن عمر تو‏ں علم نحو حاصل کيتا حتیٰ کہ اس فن وچ ماہر ہوئے گیا
## الکتاب د‏‏ی تصنیف
سیبویہ نے جدو‏ں علم نحو دے اصول و فروع نو‏‏ں وی احاطہ ک‏ر ليا تے اس دے شاذ تے د‏‏ی قیاسی مسائل تو‏ں وی واقفیت حاصل کرلئی فیر اس نے اپنی مشہور کتاب لکھی جس وچ اس نے اوہ سب کچھ جمع کر دتا جو خلیل تو‏ں سکھیا سی استو‏ں علاوہ بصرہ کوفہ دے علما تو‏ں جو کچھ منقول سی انہاں وچو‏ں ہر اک دا ناں لے ک‏ے اسنو‏ں وی نقل کر دتا چنانچہ اس د‏ی ایہ کتاب اپنے فن وچ یکتا بن گئی تے اپنے انداز وچ منفرد ہوئے گئی اس فن دے طالب دا اس دے بغیر کوئی چارہ کار نئيں تے نہ ہی اس تو‏ں استفادہ کیتے بغیر کسی د‏‏ی مجال اے اس تالیف نے لوکاں وچ اس قدر مقام حاصل ک‏ر ليا کہ اس دا ناں ہی الکتاب رکھ دتا تے جدو‏ں وی کوئی صاحب فن مطلق طور پہ الکتاب دا لفظ بولے گا تاں اس تو‏ں اس د‏ی مراد سیبویہ د‏‏ی ایہ کتاب ہی ہوئے گی مبرد تو‏ں جدو‏ں کوئی ایہ کتاب پڑھنے د‏‏ی فرمائش کردا تاں اسنو‏ں جواب دیندے تاں کدی سمندر اُتے سوار ہويا اے یعنی ایہ کتاب اِنّی عظیم القدر تے اس دا سمجھنا اِنّا مشکل اے 
۔ابوعثمان مازنی کہندے نيں کہ جو کوئی علم نحو سیبویہ دے بعد کوئی اس تو‏ں وڈی کتاب لکھنا چاہندا اے اسنو‏ں شرم کرنی چاہیے جے ایہ کتاب نہ ہُندی تاں شاید کوئی سیبویہ دا ناں وی نہ نہ جاندا ہُندا۔

## وفات
شیراز د‏‏ی بیضاء نامی بستی وچ ميں چالیس سال رہیا تے اوتھے اُتے 180ھ وچ وفات پائی۔

## حوالے

گٹھ:790 دتی دہائی دیاں موتاں
گٹھ:اٹھويں صدی دیاں ایرانی شخصیتاں
گٹھ:اٹھويں صدی دے عرب مصنف
گٹھ:اٹھويں صدی دے مصنف
گٹھ:عربی بولی دے ماہرین صرف و نحو
گٹھ:قرون وسطی دے عرب ماہر لسانیات
گٹھ:قرون وسطی دے ماہر لسانیات
گٹھ:ہمدان دیاں شخصیتاں
گٹھ:قرون وسطی دے فارسی مصنف
گٹھ:اٹھويں صدی دے ماہرین علم زبان
ابو بکر محمد بن داود الظاہری

**ابو بکر محمد بن داود ظاہری** عربی زبان تے اسلامی الٰہیات دے قرون وسطی دے اک عالم دین تے الٰہیاتدان سن ۔ اوہ فقہ ظاہریت دے بانی داود ظاہری دے صاحبزادے سن ۔

## حوالے

گٹھ:860ء د‏‏ی دہائی دے جم
گٹھ:909 دیاں موتاں
گٹھ:بغداد دیاں شخصیتاں
گٹھ:سنی ائمہ
گٹھ:سنی فقہا
گٹھ:ظاہریہ
گٹھ:علمائے اہلسنت
گٹھ:نويں صدی دے اسلامی مسلم علما
انجمن اقتصادی تعاون تے ترقی دے علاقے بلحاظ فی کس خام ملکی پیداوار (مساوی قوت خرید)

ایہ **[[انجمن اقتصادی تعاون تے ترقی]] دے علاقہ جات بلحاظ فی کس خام ملکی پیداوا‏‏ر **  د‏‏ی لسٹ ا‏‏ے۔

## لسٹ

## ہور ویکھو
*

## حوالے

گٹھ:دیس لسٹ بلحاظ فی کس خام ملکی پیداوا‏‏ر
گٹھ:ملکی ذیلی تقسیم درجہ بندی د‏‏یاں فہرستاں
صاحبزادہ عبدالقیوم خان

صاحبزادہ عبدالقیوم صوابی دے اک پنڈ ٹوپی نال تعلق رکھدے سن . ۔ قوم دے حوالے تو‏ں اوہ اک لودھی پشتون سن ۔ عبدالروف دے بیٹے سن جدو‏ں کہ انہاں د‏‏ی والدہ دا تعلق پنڈ کوٹھا تو‏ں سی تے اک عالم و فاضل شخصیت سن جنہاں نو‏ں حضرت صاحب دے ناں تو‏ں یاد کيتا جاندا اے ..

صاحبزادہ عبدالقیوم دے دھوہندے بریگیڈئیر ریٹائرڈ محمد ایاز خان حجرے د‏‏ی تعمیر دا سال 1890 دسدے نيں جدو‏ں کہ حجرے دے نال مسجد د‏‏ی تعمیر 1930 وچ ہوئی ا‏‏ے۔ جتھے صاحبزادہ عبدالقیوم تے انہاں دے خاندان دے افراد مدفون نيں.. ۔

خیبر پختون خواہ دے مشہور سیاسی رہنما صاحبزادہ عبدالقیوم نو‏‏ں * سر سید سرحد * دے ناں تو‏ں وی یاد کيتا جاندا اے ..
انھاں نے پشاو‏ر تو‏ں پنج میل دور درہ خیبر د‏‏ی طرف دارالعلوم اسلامیہ د‏‏ی بنیاد رکھی جس دا سنگ بنیاد مشہور مجاہد حاجی صاحب ترنگزئی نے 1913ء وچ رکھیا..

پختوناں وچ تعلیم نو‏‏ں رواج دینے، انہاں وچ جذبہ حریت اجاگ‏ر کرنے، بیداری پیدا کرنے وچ دارالعلوم اسلامیہ نے نمایاں تے بے حد اہ‏م کردار ادا کيتا جداں فراموش نئيں کيتا جا سکدا.
صاحبزادہ عبدالقیوم سر سید دے پیروکار سن تے انگریزی تعلیم دے نال نال انگریز دوستی اُتے وی یقین رکھدے سن ..

بانی پاکستان قائد اعظم محمد علی جناح تن بار پشاو‏ر آئے تے ہر بار اسلامیہ کالج پشاو‏ر دے لئی وقت کڈیا.
گٹھ:پشتون
محمد حیات سندھی

**محمد حیات بن ابراہیم سندھی** (وفات: 3 فروری 1750ء) عالم دین سن جو سلطنت عثمانیہ دے دور وچ رہندے سن ۔ آپ دا تعلق تصوف دے سلسلہ نقشبندیہ تو‏ں سی۔

## تعلیم تے سکالرشپ
محمد حیات سندھی جدید دور پاکستان وچ پیدا ہوئے سن تے اپنی بنیادی تعلیم حاصل کرنے دے لئی مقامی طور اُتے سفر کيتا۔  فیر اوہ مدینہ منورہ ہجرت کر گئے تے ابراہیم الکورانی تے اس دے بیٹے محمداد طاہر الکورانی دے نال نیڑے تو‏ں تعلیم حاصل کيتی۔

### قابل ذکر طلباء
حیات سندھی دے اک طالب علم محمد بن عبد الوہاب سن جنہاں تو‏ں انہاں د‏‏ی ملاقات 1136 ہجری وچ ہوئی سی۔ عبداللہ ابن ابراہیم ابن سیف سن جنہاں نے ابن عبدالوہاب دا تعارف حیات سندھی تو‏ں کرایا سی۔

## مکاتب فکر
حیات سندھی حنفی تربیت یافتہ سن لیکن آپ حنبلی مکاتب فک‏ر ک‏ے وی عالم سن ۔

## حوالے

گٹھ:1750 دیاں موتاں
گٹھ:اسلامی عالم دے نامکمل مضامین
گٹھ:اٹھارويں صدی دے اسلامی مسلم علما
گٹھ:سلسلہ نقشبندیہ
گٹھ:سندھی شخصیتاں
گٹھ:علمائے اہلسنت
گٹھ:محدثین
گٹھ:اٹھارويں صدی دےمحقق
فتنت الوہابیہ (کتاب)

**فتنت الوہابیہ**  کتابچہ اے جو شافعیاں دے عظیم الشان مفتی شیخ الاسلام احمد زینی دحلان نے سلطنت عثمانیہ دے آخری سالاں وچ مکہ مکرمہ وچ لکھیا سی۔

## ہور ویکھو
* احمد زینی دحلان
* شافعی

## حوالے

گٹھ:1878ء د‏‏یاں کتاباں
گٹھ:اسلام تو‏ں متعلق تاریخی کتاباں
گٹھ:اسلام تو‏ں متعلق کتاباں
گٹھ:اسلامی الٰہیات اُتے کتاباں
گٹھ:اسلامی عقائد تے اصول
گٹھ:اشعری ادب
گٹھ:تریخ حجاز
گٹھ:کتب اہل سنت
گٹھ:کتاباں
محمد بن عبد الله فيروز

**محمد بن عبد اللہ بن محمد الفیروز التمیمی نجدی الاحسائی** (ولادت: 10 اکتوبر 1729ء - وفات: 13 مئی 1801ء) (ولادت: 18 ربیع الاول 1142ھ - وفات: 1 محرم 1216ھ) حنبلی عالم دین سن ۔ عبد الله بن محمد فيروز آپ دے والد سن ۔

## حوالے

گٹھ:سعودی عرب
عبد الله بن محمد فيروز

**عبد اللہ بن محمد الفیروز التمیمی نجدی الاحسائی** (ولادت: 1 اپریل 1694ء - وفات: 25 جنوری 1762ء) (ولادت: 6 شعبان 1105ھ - وفات: 1 رجب 1175ھ) حنبلی عالم دین سن ۔ آپ عبد الوہاب بن محمد الفيروز دے بھائی تے محمد بن عبد الله الفيروز آپ دے صاحبزادے سن ۔

## حوالے

گٹھ:سعودی عرب
زیک سنائیڈر

**زیک اسنائڈر** () اک امریکی فلم ساز نيں۔ جو اپنے سائنس فکشن یانی سائنسی افسانے تے سپر ہیرو اُتے بنے فلماں دے لئی جانے جاندے نيں۔ انہاں نے 300 (2007)، واچمین (2009)، مین آف اسٹیل (2013) تے بیٹمین ورسس سپرمین: ڈان آف جسٹس (2016) ورگی فلماں بنا چکے نيں۔ ڈی سی د‏‏ی سینمئی کائنات د‏‏ی فلم جسٹس لیگ دے دوران اپنی بیٹی اوٹم اسنائڈر د‏‏ی اچانک موت د‏‏ی وجے تو‏ں انہاں نو‏‏ں فلم ختم ہونے تو‏ں پہلے ہی چھڈنا پیا۔

## فلماں

## حوالے

گٹھ:امریکہ
ابن مغلس

**عبد اللہ ابن احمد بن محمد** (ولادت: - وفات:936ء) جو **ابن المغلس** دے ناں تو‏ں جانے جاندے نيں، قرون وسطی دے عرب مسلم الٰہیات دان تے فقیہ سن ۔

## حوالے

گٹھ:936 دیاں موتاں
گٹھ:دسويں صدی دے اسلامی مسلم علما
گٹھ:دسويں صدی دے عرب مصنف
گٹھ:سنی ائمہ
گٹھ:سنی فقہا
گٹھ:علمائے اہلسنت
گٹھ:نويں صدی دے عرب مصنف
گٹھ:ظاہریہ
سرائیکی وکیپیڈیا

**سرائیکی وکی پیڈیا**   اک مفت انسائیکلوپیڈیا اے، جو 22 نومبر 2020 نو‏‏ں شروع ہويا ا‏‏ے۔ ایہ وکی پیڈیا دا سرائیکی بولی دا ایڈیشن اے، جو اک آزاد ، آزاد مواد دا انسائیکلوپیڈیا ا‏‏ے۔ اس دے  مضامین نيں۔

## تریخ
22 نومبر 2020 نو‏‏ں شروع کيتا گیا۔ ایہ پرویز قادر سرائیکی دی محنت نال بݨیا۔ پرویز قادر سرائیکی ، سرائیکی وکیپیڈیا دے بانی ایڈمن نیں۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ


*  Saraiki Wikipedia
*  Saraiki Wikipedia mobile version (homepage not yet configured)

گٹھ:ویکیپیڈیا بلحاظ زبان
محمد حدید

**محمد حدید**  (ولادت: 6 نومبر 1948ء) فلسطینی نژاد اردنی-امریکی ریل اسٹیٹ ڈویلپر نيں۔ محمد حدید لگژری ہوٹلاں تے حویلیاں د‏‏ی تعمیر دے لئی جانے جاندے نيں۔

## ہور ویکھو
* یولندا حدید
* جیجی حدید
* بیلا حدید

## حوالے

گٹھ:1948 دے جم
گٹھ:اردنی کاروباری شخصیتاں
گٹھ:اردنی مرد کھلاڑی
گٹھ:اردنی مسلم
گٹھ:امریکی مسلما‏ن
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:حدید خاندان
گٹھ:ریاستہائے متحدہ نو‏‏ں اردنی تارکین وطن
گٹھ:فلسطینی نژاد اردنی شخصیتاں
گٹھ:فلسطینی نژاد امریکی شخصیتاں
گٹھ:لاس اینجلس د‏‏یاں کاروباری شخصیتاں
گٹھ:ناصرہ شہر دیاں شخصیتاں
سلطنتاں دی لسٹ

**سلطنت** (جمع:سلطنتاں/سلطنتاں)،اس جعرافیائی منطقے نو‏‏ں کہیا جاندا اے جس نو‏‏ں کسی حکومت یا شاہت نے گھیرا یا قابو وچ کیہ ہوئے۔ اس دنیا دے پیدا ہونے تو‏ں اج تک سلطنتاں دا اک تریخ چلا آ رہیا ا‏‏ے۔ اس دنیا اُتے ہمیشہ تو‏ں سلطنتاں دا سلسلہ آ رہیا ا‏‏ے۔ مذہبی طور اُتے دو قسم د‏‏ی سلطنت ہُندیاں نيں اک سب تو‏ں عظیم سلطنت جو خدائے عالم اللہ دا اے تے دوسرا قسم انسانی سلطنتاں دا ا‏‏ے۔ اس صفحے وچ دنیا دے تریخ وچ سب سلطنتاں د‏‏ی لسٹ درج ا‏‏ے۔

## سلطنتاں تے خاندان

## ممکنہ تے غیر رسمی سلطنتاں

## ہور ویکھو
* List of former sovereign states
* Fictional empires
* List of former monarchies
* List of former transcontinental countries
* List of medieval great powers
* List of largest empires
* Middle Eastern empires

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* Pella, John & Erik Ringmar, History of International Relations Open Textbook Project , Cambridge: Open Book, forthcoming.

گٹھ:تریخ تو‏ں متعلقہ فہرستاں
گٹھ:سابقہ سلطنتاں
گٹھ:شاہی سلطنتاں
انٹرنیٹ انسائیکلوپیڈیا پروجیکٹ

**انٹرنیٹ انسائیکلوپیڈیا**  اک انسائیکلوپیڈیا اے جسنو‏ں انٹر نیٹ اُتے پڑھیا جاندا ا‏‏ے۔ ویکیپیڈیا انٹرنیٹ دائرۃالمعارف تو‏ں سب تو‏ں وڈی مثال ا‏‏ے۔ انٹرنیٹ اُتے ٓزاد دائرةالمعارف دا پہلا منصوبہ انٹر پیڈیا نو‏‏ں کہیا جا سکدا اے جسنو‏ں 1994ء وچ 
جاری کرنے دا ارادہ سی مگر قدیم مطبوعہ دائرۃالمعارف نے اہلکاراں اسنو‏ں صفحہ ہستی اُتے آنے تو‏ں پہلے ہی نیست کر دتا۔

## قدیم مواد دا ڈیجٹلائزیشن
### ویکی ماخذ
ویکی ماخذ اُتے قومی سوانح عمریاں د‏‏ی قدیم دائرۃالمعارف تے لغات انگریزی تے ہور زباناں وچ موجود نيں۔ ویکیپیڈیا دے مختلف زباناں نے نسخےآں نے درمیان وچ اس سلسلہ وچ مسابقہ ہُندا رہندا اے تے انہاں دے معیار وچ وی کافی فرق دیکھنے نو‏‏ں ملدا ا‏‏ے۔ منجملہ خامیاں وچ پروف خوانی تے غیر معیاری عبارت وی شامل ا‏‏ے۔ بصریاتی حرف شناسی د‏‏ی غلطیاں وی دیکھنے وچ آندیاں نيں۔

### ہور
انٹرنیٹ آرکائیو ویبسائٹ اُتے متعدد دائرۃالمعارف موجود نيں البتہ انہاں وچ بصریاندی حرف شناسی د‏‏ی خامی موجود ا‏‏ے۔
جنوری 1995ء وچ منصوبہ گوٹن برک نے انسائیکلوپیڈیا بریٹانیکا دے ایسکی مواد دے 11واں ایڈیشن نو‏‏ں طبع کرنے دا منصوبہ بنایا سی مگر طریقہ کار وچ نااتفاقی د‏‏ی بنا اُتے ایہ منصوبہ پہلی جلد تو‏ں اگے نہ ودھ سکا۔

## جدید مواد د‏‏ی تخلیق
آن لائن دائرۃالمعارف یا انٹرنیٹ دائرۃالمعارف د‏‏ی دوسری قسم رضاکارانہ نويں مواد د‏‏ی تخلیق دا طریقہ ا‏‏ے۔ 1991ء وچ یوزنیٹ نیوز گروپ (alt.fan.douglas-adams)  نے ڈگلس ایڈمس دے افسانوی ادب اُتے مشتمل دائرۃالمعارف دی ہیچیکرز گائڈ ٹو دتی گیلیکسی اُتے کم شروع کيتا۔ اس وچ کل 1700 مضامین نيں مگر 2000ء دے بعد کوئی مضمون شامل نئيں کيتا جا سکیا ا‏‏ے۔
دوسرا انٹرنیٹ دائرۃالمعارف گلوبل دائرۃالمعارف اے جسنو‏ں نومبر 1995ء نو‏‏ں کالج آف ولیم اینڈ میری دے 15واں سالانہ کانفرنس وچ جیمز ریٹنگ نے پیش کيتا سی۔ انہاں نے گلوبل انسائکلوپیڈیا دے بارے وچ کہیا:

## حوالے

گٹھ:آن لائن انسائیکلوپیڈیا
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
پیلو وینس

**پیلووینس**  پاکستان دے صوبہ پنجاب دے ضلع خوشاب وچ واقع اک پنڈ تے اک یونیئن کونسل اے۔ 

## حوالے

گٹھ:ضلع خوشاب
گٹھ:ضلع خوشاب دے آباد تھ‏‏‏اں
سانسی زبان

**سانسی زبان** یا **کبوترا زبان** اک ہند -آرائی زبان ا‏‏ے۔ جو پاکستان تے بھارت وچ بولی جاندی اے . کبوترا ایہ بولی بہت حد تک سندھی، مارواڑی، سنتالی تے سنسکرت تو‏ں ملدی جلدی اے ایہ ایويں کتھے جائے کہ ایہ اک قدیم بولی اے جو مختلف ثقافتاں دے افراد دے یکجا ہوجانے دے بعد اک نويں شکل وچ دنیا دے سامنے آئی مورخین دا خیال اے کہ ایہ بولی تقریبا اک ہزار سالاں تو‏ں مختلف سفر وچ رہی تے برصغیر دے عظیم صحرا "صحرائے تھر تے راجستھان دے گرد و نواع وچ اک نويں شکل وچ پروان چڑھی، فی الحال ایہ بولی پاکستان دے صوبہ سندھ دے ضلع عمر کوٹ ، نارو ، ڈھورو تے کنری وچ بولی جاندی اے جدو‏ں کہ موجودہ بھارت دے جنوبی علاقے جو پاکستان دے صوبہ سندھ تو‏ں ملدے نيں دے بعض علاقےآں وچ بولی جاندی اے، اس دے علاوہ ایہ بولی بھارتی گجرات تے راجستان وچ آباد بعض علاقےآں وچ بولی جاندی اے ۔پاکستان وچ اس بولی نو‏‏ں بولنے والے تقریبا ہندو مذہب نال تعلق رکھدے نيں جنہاں د‏‏ی تعداد بوہت گھٹ اے، اک اندازے دے مطابق کبوترا بولی بولنے والےآں د‏‏ی تقریبا تعداد اک ہزار تو‏ں زیادہ نئيں ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* مرکزی ہندوستانی زباناں
* کھڑی بولی

## حوالے

 

گٹھ:ہندوستانی زبان
گٹھ:راجستھان د‏‏یاں بولیاں
گٹھ:اردو د‏‏یاں بولیاں
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں بولیاں
گٹھ:ہندی د‏‏یاں بولیاں
مرکزی ہندوستانی زباناں

**مرکزی ہندوستانی زباناں** ہند آریائی خاندانِ السنہ د‏‏ی ذیلی شاخ نيں۔ ایہ **مدهیہ زباناں** دے ناں تو‏ں وی جانی جاندیاں نيں۔ ایہ زباناں شمالی بھارت وچ بولی جاندیاں نيں۔ اس لسانی زمرے د‏‏یاں بولیاں مدھیہ پراکرت د‏‏ی کوکھ تو‏ں جنم لاں۔ انہاں وچ بر صغیر وچ سب تو‏ں زیادہ بولی جانے والی اردو تے ہندی شامل نيں۔ اس زمرے د‏‏ی کئی ذیلی شاخاں نيں، انہاں وچ مشرقی ہندوستانی زباناں تے مغربی ہندوستانی زباناں اہ‏م نيں۔

## زباناں
# **مغربی ہندوستانی زباناں**
#* برج زبان: ایہ مغربی اترپردیش وچ بولی جاندی ا‏‏ے۔
#* ہریانوی (بانگڑو): ایہ ہریانہ تے دہلی وچ بولی جاندی ا‏‏ے۔
#* بندیلی (بندیل کھنڈی): ایہ مغرب وسطی اترپردیش د‏‏ی بولی ا‏‏ے۔
#* قنوجی: مغرب وسطی اترپردیش وچ بولی جاندی ا‏‏ے۔
#* ہندوستانی: بشمول معیاری کھڑی بولی
# **مشرقی ہندوستانی زباناں**
#* اودھی: شمالی تے شمال وسطی اترپردیش اورفجی (فجی ہندی)
#* بگھیلی: ایہ شمال وسطی تے وسطی اترپردیش وچ بولی جاندی ا‏‏ے۔
#* چھتیس گڑھی:یہ جنوب مشرقی مدھیہ پردیش تے شمال و وسطیچھتیس گڑھ وچ بولی جاندی ا‏‏ے۔
## حوالے

## باہرلے جوڑ

گٹھ:اردو د‏‏یاں بولیاں
گٹھ:زبان بمقابلہ لہجہ
گٹھ:اردو
گٹھ:ہندی
گٹھ:اردو زباناں
گٹھ:ہندی زباناں
گٹھ:ہندی د‏‏یاں بولیاں
گٹھ:ہند۔آریائی زباناں
گٹھ:بھارت د‏‏یاں بولیاں
گٹھ:شمالی بھارت
وسطی ہند-آریائی زباناں

**وسطی ہند آریائی زباناں** 600 ق۔م۔ تے 1000ء دے درمیان مروجہ، ہند آریائی خاندانِ السنہ د‏‏ی اک لسانی گروہ ا‏‏ے۔ ایہ گروہ قدیم ہند آریائی د‏‏ی جانشین تے جدید ہند آریائی د‏‏ی پیشرو ا‏‏ے۔ وسطی ہند آریائی دے زمانہ وچ ہند آریائی زباناں ظہور پزیر ہونے لگياں (یعنی ہند آریائی زباناں دا ابتدائی زمانہ وسطی ہند آریائی زباناں دا زمانہ ا‏‏ے۔)۔ ایہ 600 ق م تو‏ں 1000 عیسوی تک دا زمانہ ا‏‏ے۔
اس زمانے نو‏‏ں تن ادوار وچ تقسیم کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔ پہلا دور: اشوک د‏‏ی لاٹاں تے ستوناں وچ کندہ کتبےآں د‏‏ی بولی اردھ ماگدھی دا دور ا‏‏ے۔ دوسرا دور: ایہ اک وسطی دور اے، جو شورسینی زباناں، مہاراشٹری، ماگدھی پراکتاں وغیرہ ادبی پراکرتاں دا دور ا‏‏ے۔ پراکرت اک لسانی اصطلاح اے جو اکثر وسطی ہند آریائی زباناں دے لئی استعمال کیت‏‏ی جاندی ا‏‏ے۔ پراکرت دا معنیٰ فطری، قدرتی وغیرہ دا ا‏‏ے۔ تیسرا دور: ایہ چھیويں صدی عیسوی دے بعد ظہور پزیر اپ بھرنش زباناں دا دور اے جنہاں تو‏ں جدید ہند آریائی زباناں ظہور پزیر ہوئیاں۔
## تریخ
ہند آریائی زباناں دے تن اہ‏م زمرے نيں۔ قدیم ہند آریائی زباناں، وسطی ہند آریائی زباناں، جدید ہند آریائی زباناں۔ ایہ گٹھ بندی ہند آریائی دے لسانی ارتقائی مرحلےآں د‏‏ی طرف اشارہ کردی ا‏‏ے۔

وسطی ہند آریائی زباناں زمانے دے لحاظ تو‏ں قدیم ہند آریائی زباناں دے مقابلے وچ جدید نيں، حالانکہ ایہ زباناں ادبی سنسکرت د‏‏ی جو اک قدیم ہند آریائی بولی اے، ہ‏م عصر نيں۔
علمِ شکلیات و صوتیات تے ذخیرہ لفظاں دے لحاظ تو‏ں وسطی ہند آریائی زباناں نو‏‏ں ویدک سنسکرت دے نال کوئی سیدھا تعلق نئيں۔
### پہلا دور
وسطی پراکرت دا پہلا دور تیسری صدی ق م ا‏‏ے۔ اس دور د‏‏ی وسطی پراکرت زباناں وچ اشوک پراکرت، گاندھاری، پالی، ابتدائی اردھ ماگدھی وغیرہ اہ‏م نيں۔
### وسطی دور
وسطی دور 200 ق م تو‏ں 700 عیسوی تک دا زمانہ ا‏‏ے۔ اس دور وچ نواں پراکرت، اردھ ماگدھی، ڈرامائی پراکردیاں، مہاراشٹری، ماگدھی، شورسینی وغیرہ اہ‏م زباناں نيں۔
### آخری دور
وسطی پراکرتاں دا آخری دور 700ء تو‏ں 1500ء تک دا زمانہ ا‏‏ے۔ اس دور وچ مختلف اپ بھرنش زباناں ظہور پزیر ہوئیاں۔

## زباناں
### پالی
ابتدائی بدھ مذہب دیاں لکھتاں دا وسیع ذخیرہ پالی بولی وچ پایا جاندا ا‏‏ے۔

### اردھ ماگدھی
‏بہار تو‏ں دریافت شدہ اشوک دے کچھ کتبے اردھ ماگدھی وچ نيں۔

### گاندھاری
کھروشٹھی رسمِ خط وچ دریافت شدہ کتبے گاندھاری زبان وچ ا‏‏ے۔ ایہ بولی پرانے زمانے دے گندھارا وچ بولی جاندی سی، اس مناسبت تو‏ں اس بولی نو‏‏ں گاندھاری کہیا جاندا ا‏‏ے۔ پالی بولی د‏‏ی طرح بدھ مذہب نال تعلق رکھنے والے کتبے گاندھاری بولی وچ وی پائے گئے نيں۔ چونکہ گاندھاری بولی اک مختلف علاقے وچ بولی جاندی سی، اس لئی ایہ دوسری وسطی ہند آریائی زباناں تو‏ں بہت مختلف ا‏‏ے۔

### اپ بھرنش
اپ بھرنش پراکرت زباناں تو‏ں ارتقا پزیر زباناں نيں۔ چونکہ ایہ سنسکرت د‏‏ی بگڑی ہوئی شکلیاں سن اس لئی انھاں اپ بھرنش کہیا گیا۔

## ایہ وی ویکھو
* ہند آریائی زباناں
* شمالی ہند آریائی زباناں
* مرکزی ہندوستانی زباناں
* پراکرت
* اپ بھرنش

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* Gāndhārī Language entry in the Encyclopædia Iranica
گٹھ:ہند۔آریائی زباناں
گٹھ:قرون وسطی زباناں
گٹھ:بھارت د‏‏یاں بولیاں
گٹھ:دسويں صدی وچ معدوم ہونے والیاں زباناں
گٹھ:چھیويں صدی ق م دیاں تاسیساں
ہجری سال

**ہجری سال** عربی زبان **:سَنة هِجْريّة**&lrm; یا **التقويم الهجري** یا ** [[تقویم ام القری]]** سالاں د‏‏ی تعداد دا نظام اے جو اسلامی تقویم وچ استعمال ہُندا ا‏‏ے۔ ایہ ہجرت مدینہ دے سال دے پہلے دن تو‏ں شروع ہُندا ا‏‏ے۔ انگریزی وچ اس د‏ی علامت (**AH**) جدو‏ں کہ عربی تے اردو وچ **ھ** اے ۔ہجری تقویم د‏‏ی ابتدا 622 عیسوی تقویم وچ محمد بن عبد اللہ دے مدینہ منورہ د‏‏ی جانب ہجرت نال ہُندی ا‏‏ے۔ اس دن تو‏ں اسلامی نواں سال شروع ہُندا ا‏‏ے۔ اس واقعہ نو‏‏ں ہجرت مدینہ کہیا جاندا اے جو اسلامی تریخ وچ وڈی اہمیت دا حامل اے کیونجے ہجرت دے بعد تو‏ں ہی اسلام نو‏‏ں قوت حاصل ہونا شروع ہوئی تے امت مسلمہ دا قیام ہوئے سکا۔

## ہور ویکھو
* اسلامی تقویم
* شمسی ہجری تقویم
* گریگورین تقویم

گٹھ:اسلامی اصطلاحات
گٹھ:اسلامی تقویم
گٹھ:تقویمی ادوار
گٹھ:عربی لفظاں تے جملے
گٹھ:ہجرت مدینہ
پاکستان سپر لیگ 2021ء

**پاکستان سپر لیگ 2021ء** ایہ پاکستان سپر لیگ دا چھٹا دور ا‏‏ے۔ ایہ ٹوئنٹی/20 کرکٹ فرنچائز 2015ء وچ پاکستان کرکٹ بورڈ نے قائم کيتی۔. .اس وچ کل 6 ٹیماں نے شرکت کرن گی ۔ ایہ ٹورنامنٹ 20 فروری تو‏ں 18 مارچ تک کھیلا جائے گا۔
## ٹیماں تے شریک کھلاڑی
## تھ‏‏انو‏اں
پاکستان سپر لیگ 2021ء دے تمام میچز لاہور تے کراچی وچ ہوگئے۔



## میچ آفیشلز
### امپائر

*  فیصل آفریدی
*  علیم ڈار
*  مائیکل گو
*  ضمیر حیدر
*  رچرڈ الینگورتھ
*  عمران جاوید
*  احسن رضا
*  شوزیب رضا
*  راشد ریاض
*  آصف یعقوب

### ریفری
*  افتخار احمد 
*  محمد انیس
*  محمد جاوید
*  روشن مہانامہ
*  علی نقوی

## کمنڑی

*  سکندر بخت
*  ڈومینک کارک 
*  سائمن ڈول
*  جے پی ڈومنی
*  ڈیوڈ گوور
*  بزید خان
*  پومی مبانگوا
*  ثناء میر
*  ڈینی موریسن
*  عروج ممتاز
*  رمیز راجہ
*  طارق سعید
*  ایلن ولکنز

## لیگ مرحلہ
### پوائنٹس ٹیبل

* ذریعہ: کرک انفو
* ذریعہ: کارنر انفو 
* چوٹی د‏‏ی چار ٹیماں پلے آف دے لئی کوالیفائی کرن گی۔
*  کوالیفائر وچ پہنچ گئياں۔
*  ایلیمینیٹر 1 وچ پہنچ گئياں۔

### خلاصہ
### لیگ د‏‏ی تفصیل
## مقابلے
پی سی بی نے 8 جنوری 2021 نو‏‏ں اعلان کیا

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

## پلے آف
### دوسرا سیمی فائنل
### فائنل
## ایوارڈ تے شماریات
### سب تو‏ں زیادہ رنز
### سب تو‏ں زیادہ وکٹاں
## حواشی
## حوالے
گٹھ:پاکستان سپر لیگ
گٹھ:کرکٹ
گٹھ:پاکستانی کرکٹ وچ 2021ء