open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
رزاق خان

**رزاق خان** بالی وڈ کے معروف مزاحیہ اداکار۔ جنہوں نے مہرہ، راجا ہندوستانی، عشق، ہیرا پھیری، 'ہیلو برادر'، 'جورو کا غلام'، ٰبادشاہ' 'کیا کول ہیں ہم اور بھاگم حصہ جیسی فلموں میں کام کیا۔ اداکار رزاق خان نے بولی وڈ میں اپنے سفر کا آغاز 1993ء کی فلم ٰروپ کی رانی جوروں کا راجا' سے کیا تھا جس کے بعد وہ اپنے کیرئیر میں 90 سے زائد فلموں میں جلوہ گر ہوئے۔ یکم جون 2016ء کو ممبئی میں دل کا دورہ پڑنے سے انتقال کر گئے۔
## حوالے

گٹھ:1951دے جم
گٹھ:2016دیاں موتاں
گٹھ:اکیسویں صدی کے بھارتی مرد اداکار
گٹھ:بیسویں صدی کے بھارتی مرد اداکار
گٹھ:بھارتی مرد فلمی اداکار
گٹھ:بھارتی مرد ٹیلی ویژن اداکار
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:تمل سنیما کے مرد اداکار
گٹھ:حیدرآباد، بھارت کے مرد اداکار
گٹھ:ہندی سنیما کے مرد اداکار
گٹھ:ہندی ٹی وی کے مرد اداکار
ٹیگرے ٹکراء

**ٹائیگرے ٹکراء** اک چل رہا ہتھیاربند ٹکراء اے جو نومبر 2020 وچ ایتھوپیا دے ٹائیگرے کھیتر وچ دو پکھاں وچالے شروع ہویا سی۔ ایہہ دو پکھ ہن: ٹائیگرے کھیتری سرکار، جس دی اگوائی ٹائیگر پیپلز لبریشن فرنٹ (ٹی پی ایل ایف) کردی اے؛ اتے ایتھوپیئن نیشنل ڈفینس فورس (او۔اینّ۔ ایف ایف)، افار اتے امہارا وچ خاص فوجاں، اتے ایریٹریئن رکھیا فورس وچکار اک ملٹری گٹھجوڑ۔

جدوں ایتھوپیا دے وزیر اعظم لیفٹینینٹ کرنل ابی احمد 2018 وچ اقتدار وچ آیا، تاں اسنے دیس دی نیاں نظام، معاشی انتظام اتے خارجہ پالیسی وچ اہم سدھار کیتے۔ ایتھوپیا دے سابقہ  وزیر اعظم  ہیلیمرئم ڈیسلیگن دے اک لیکھ دے مطابق، ٹی پی ایل ایف دے اہلکار فکرمند سن کہ ایہہ حرکتاں دیش وچ اوہناں دی سیاسی اتے معاشی حالت نوں خطرے وچ پاؤندیاں ہن۔ اس طرحاں ٹی پی ایل ایف دے اہلکاراں نے فیڈرل سرکار دے آدیساں دی النگھنا کرنی شروع کر دتی اتے اتھوپیائی پارلیمنٹ، رکھیا بلاں اتے فیڈرل سرکار نوں کمزور کرن اتے اوہناں نوں سونپن لئی واضع اتے خفیہ کاروائیاں کیتیاں۔

ٹی پی ایل ایف، اک فوجی طاقتور اتے سیاسی طور اُتے طاقتور ہستی اے جسدا کہ 30 سال دے دوران ایتھوپیا اُتے دبدبا سی، نے نوَ پارٹی وچ شامل ہون لئی انکار کر دتا اے، اتے الزام لایا کہ ابی احمد عامَ چوناں دی طریق نوں کووڈ-19 کارن 29 اگست 2020 رکھ کے 2021 تک اک نجائز حاکم بن گیا۔

ٹی پی ایل ایف ، چیئرمین ڈیبریٹسن گیبرمائیکل دی اگوائی وچ، ستمبر 2020 وچ ٹائیگرے وچ کھیتری چوناں وجوں سنگھی سرکار دے خلاف وچ اگے ودھ گئی، جسنے ٹائیگرے دی چون نوں گیرکانونی قرار دتا۔ 

4 نومبر نوں اتھوپیئن نیشنل ڈفینس فورس دے اتری کمانڈ ہیڈکواٹراں تے ٹی پی ایل ایف ولوں کتھت حملے نال حالت تشدد  ول ودھ گئی۔ لڑائی نوں کھیتری دائرہ دین دی ناکام کوشش وچ، ٹی پی ایل ایف نے اگلے دناں وچ ایریٹریا وکھے مزائیلاں دی اک بیریج سٹّ دتی اے۔ حالانکہ، ایریٹریا نے حملے دا جواب نہ دین دا فیصلہ کیتا۔ اس توں علاوہ، گوانڈھی امہارا کھیتر دے ٹکانیاں اُتے وی مزائیلاں چلائیاں گئیاں۔ فیڈرل سرکار نے ٹی پی ایل ایف دے حملے دا فوجی کاروائی نال جواب دتا۔

سنگھی بلاں نے 28 نومبر نوں ٹائیگریریئن دا راجگڑھ میکیلے تے قبضہ کرن دا دعوہ کیتا سی، جس توں بعد وزیر اعظم ابی نے ٹائیگرے اپریشن نوں ‘اوور’ اعلان دتا سی۔ ٹی پی ایل ایف نے کیہا اے کہ اوہ لڑائی جاری رکھنگے۔

thumb| ٹائیگرے اُتے شروع کیتی گئی جنگ خلاف برسلز وچ ٹائیگریین اتے ایریٹریئن بھائیچارے دا مظاہرہ

## حوالے

گٹھ:ایتھوپیا
گٹھ:2020 وچ ٹکراء
محمد کبریا

**محمد کبریا** (  - 7 جون 2011) اک بنگلادیشی کلاکار سی۔ اس نوں بنگلہ دیش سرکار نے 1983 وچ ایکشی پدک اتے 1999 وچ آزادی دن انعام نال نوازیا سی۔ 

## شروعاتی زندگی اتے کریئر
کبریا نے1950 وچ کلکتہ یونیورسٹی دے سرکاری سکول آف آرٹ توں گریجوئیٹ کیتی۔ 1951 وچ اوہ ڈھاکا آیا جتھے اسنے نوابپور ہائی سکول وچ اک کلا استاد دے طور اُتے اپنے کریئر دی شروعات کیتی۔ کبریا 1951 وچ ڈھاکا چلا گیا اتے نوابپر ہائی سکول وچ سکول استاد وجوں اپنے کریئر دی شروعات کیتی۔ 1954 وچ اس نوں استاد اتے صلاح کار زینول آبیدین ولوں راغب کیتا گیا، کبریا اس ویلے دے سرکاری کالج آف آرٹس اینڈ کراپھٹس، جو کہ ہن فیکلٹی آف فائینل آرٹس، ڈھاکا یونیورسٹی ) وچ لکچرار وجوں شامل ہویا۔

کبریا نے 1959 توں 1962 تک کلا دی ٹوکیو یونیورسٹی وچ پڑھائی کیتی۔  اسنوں قومانتری اجائب گھراں دے رابطہ وچ لیاندا گیا جتھے اسنوں جدید ماسٹراں دے کماں نوں ویکھن دا موقع ملیا اتے عالمی مشہور ہم عصر ابھیاسیاں دے ماتحت سکھلائی حاصل ہوئی۔

## موت
کبریا دی ڈھاکا دے لیبئیڈ ہسپتال وچ بڈھاپے دیاں جٹلتاواں کارن 7 جون 2011 نوں 82 سال دی عمر وچ موت ہو گئی۔ 

## حوالے

گٹھ:موت 2011
گٹھ:جم 1929
گٹھ:۱۹۲۹ دے جم
ہاشم خان (مصور)

**ہاشم خان** (جم 16 اپریل 1941)  اک بنگلادیشی چترکار اے۔ اس دے چترکار زیادہ تر بنگلہ دیش دے پینڈو جیون نوں مرتکز کردیاں ہن۔ بنگلادیشی کلا اتے سبھیاچار نوں امیر بناؤن وچ اسدا اہم یوگدان اے۔ ہاشم خان نے بنگلہ دیس دی آزادی دی لڑائی اتے اس نال متعلق کئی کلاواں وچ حصہ لیا۔  اوہ بنگلہ دیس نیشنل اجائب گھر دا چیئرمین اے۔

## کریئر
خان دا جم موجودہ بنگلہ دیش دے چاندپور ضلعے وچ ہویا سی۔ اسنے 1961 وچ ڈھاکا یونیورسٹی دے فائین آرٹس فیکلٹی توں گریجوئیشن کیتی۔ اوہ 44 سالاں توں فائین آرٹس فیکلٹی وچ پروفیسر رہا۔ اوہ 2007 وچ رٹائر ہو گیا۔  جویں کہ اوہ اک پنڈ وچ جمیا اتے وڈا ہویا، اوویں ہی اسدے کم وچ پنڈ دی قدرتی خوبصورتی، پینڈو جیون اتے ہور بہت ساریاں چیزاں ظاہر ہندیاں ہن۔ اس دی ڈرائنگ دی سٹائل وکھری اے۔ اسنے کتاب دے کوراں اتے تمثیلی وچ اہم یوگدان پایا اے۔

## نمائشاں

* السٹریشن شو، ٹوکیو، جاپان، 1989
* بنگلہ دیس شلپکلا اکیڈمی، ڈھاکا، 1992
* بنگلہ دیس نیشنل اجائب گھر، ڈھاکا، 2000
* شلپانگن گیلری، ڈھاکا، 2002
* بنگال گیلری آف فائین آرٹس، ڈھاکا، 2005

## اوارڈ

* ایکشی پدک (1992) 
* آزادی دن اوارڈ (2011)

## حوالے

گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1941
ناز جوشی

**ناز جوشی** (جم 1984 وچ نویں دلی بھارت) بھارت دی پہلی ٹرانسجینڈر قومانتری بیوٹی کوین، ٹرانس حقاں لئی ایکٹیوسٹ اتے اک پریرک سپیکر اے۔

جوشی نے لگاتار تن وار مس ورلڈ ڈائورسٹی بیوٹی پیجینٹ جتی اے۔ اوہ بھارت دی پہلی ٹرانسجینڈر کور ماڈل وی اے۔ اوہ سسجینڈرویمن نال قومانتری خوبصورتی پیجینٹ جتن والی دنیا دی پہلی ٹرانس سیکسوئل وی اے۔

## مڈھلا جیون
اوہ آئیزیا ناز جوشی وجوں مسلمان ماں اتے ہندو پنجابی پیؤ دے گھر پیدا ہوئی سی۔ 7 سال دی چھوٹی عمر وچ اسدے پروار نے اسنوں ممبئی وچ اک دور دے رشتے دار کول بھیج دتا سی تاں جو اسدے ناریوادی ووہار کرکے سماج دے طعنیاں توں بچیا جا سکے۔ اسنے اپنی روزی کماؤن لئی ڈانس باراں اتے ریسٹورینٹاں وچ کم کیتا۔ بعد وچ اسنے نیشنل انسٹیچیوٹ آف فیشن ٹیکنولجی (این۔آئی۔ایف۔ٹی) وچ داخلہ لیا اتے فیشن ڈزائین وچ اپنی رسمی پڑھائی پوری کیتی۔ بعد وچ اسنے غازیہ آباد دے پربندھن ٹیکنالجی انسٹیچیوٹ توں مارکیٹنگ وچ اپنی ایم۔بی۔اے۔ کیتی۔

## نجی زندگی
جوشی نے اپنی سیکس پنر تعیناتی سرجری لئی پیسے کماؤن لئی سیکس ورکر وجوں کم کیتا۔ 2018 وچ اس نے گڑگاؤں دے اک ہوٹل ولوں اسدی بکنگ ردّ کرن توں بعد لنگ بھیدبھاو دا شکار ہون دا دعوہ کیتا۔ حالانکہ ہوٹل دے اک جونیئر اہلکار نے پہلاں *[[ہندوستان ٹائیمس|ہندوستان ٹائیمز]]* ولوں اس معاملے بارے رابطہ کیتا سی اتے کیہا سی کہ بکنگ نوں “لنگ مشتمل کارناں” کرکے ردّ کر دتا گیا سی، پر بعد وچ جنرل منیجر ولوں اس توں انکار کر دتا گیا سی جسنے کیہا سی کہ “کسے وی طرحاں دے وتکرے دے الزام جھوٹھے سن“ اتے حالے وی ہوٹل نے جوشی دی بکنگ دی تائید نہیں کیتی سی کیونکہ ایہہ اجے وی کھیتری وکری دفتر توں پروانگی دی اڈیک کر رہا سی۔

بھارت دی ٹرانسجینڈر آبادی دی حالت وچ سدھار ہویا جدوں نیلسا نے 14 اپریل، 2014 نوں بھارت دی سپریم کورٹ ولوں اک تیجے لنگ دے روپ وچ ٹرانسجینڈر نوں مانتا دتی گئی سی۔ اسنے مس رپبلک انٹرنیشنل بیوٹی امبیسڈر 2017 اتے مس یونائیٹڈ شہریاں دے راجسفیر وجوں جت حاصل کیتی اے۔ اس خاص خطاب نوں حاصل کرن اُتے، اسنے انڈلج ایکسپریس نوں کیہا کہ تاج جتنا اسنوں سماج متعلق ودھیرے طاقت اتے ذمہ واری دندا اے، جسدا ادیش- ٹرانسجینڈر کمیونٹی نوں مکھ دھارا وچ لیاؤن لئی کم کرنا اے۔

## پیجینٹری
جوشی نے سبھ توں پہلاں 2017 وچ مس ورلڈ ڈائورسٹی حاصل کیتی اتے اگلے سال اپنا خطاب برقرار رکھیا۔ پھر اوہ لگاتار تیجے سال 2019 وچ خطاب جتن والی پہلی ٹرانسجینڈر بن گئی۔ اس جت نے اس نوں دنیا دا پہلا ٹرانسجینڈر انسان بنایا جس نے سیس-جینڈر والیاں عورتاں خلاف قومانتری تاج حاصل کیتا اے۔

اسنے 2018 وچ مس ٹرانس-کوینس انڈیا وی جتیا۔

جوشی نوں اپنگتا نال پیدا ہوئے لوکاں نوں راغب کرن لئی 8 دسمبر نوں متھرا دی جی۔ایل۔اے/ یونیورسٹی وچ ٹیڈیکس دا سدا دتا گیا سی۔ بھاشن دا موضوع 'سائیلینٹ ہیروز ہڈن ٹروتھ' سی۔

## حوالے

## باہری لنک

* فیس بک پیج

گٹھ:ٹرانسجینڈر حقوق کارکن
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1980
گٹھ:ایلجیبیٹی
گٹھ:ایلجیبیٹی طبقہ
گٹھ:ٹرانسجینڈر
گٹھ:پہلا ٹرانسجینڈر انسان
گٹھ:۱۹۸۴ دے جم
ایاز خان

**ایاز خان** اک بھارتی اداکار اتے ماڈل اے۔ اوہ سٹار ون اُتے *دل مل گئے* وچ ڈاکٹر: شبھنکر رائے دے کردار لئی وجوں جانیا جاندا اے۔

## کریئر
اوہ *جانے توں۔.۔یا جانے نہ* جہیاں ہندی فلماں وچ نظر آیا اے۔ اسنے سٹار ون دے میڈیکل ڈرامہ *دل مل گئے* وچ شبھنکر رائے دا کردار نبھایا۔  2010 وچ اوہ راہل بوس اتے ایشا دؤل دے نال *گوسٹ گوسٹ نہ رہا* وچ نظر آیا اتے *اپنا سا* وچ کوئل ملک نال کم کیتا۔ اوہ *ہائیڈ اینڈ سیک* دی کاسٹ دا حصہ وی اے جو 12 مارچ 2010 نوں رلیز ہوئی سی۔ فلحال اوہ کلرز ٹیوی اُتے *پرچے* وچ گرو دا کردار نبھاء رہا اے۔

خان نے 1990 دے اخیر وچ اک ماڈل وجوں کم کرنا شروع کیتا۔ اسنے اپنے ماڈلنگ کریئر دوران 300 توں ودھ پرنٹ اتے ٹیلیوژن دے اشتہاراں وچ کم کیتا اے۔

## فلموگرافی اتے ٹیوی شو

## حوالے

## باہری لنک

* 
* 
گٹھ:ہندی سنیما وچ مرد اداکار
گٹھ:21 ویں صدی دے بھارتی مرد اداکار
گٹھ:زندہ لوک
ملالی جویا

**ملالئی جویا** (پشتو **ملالۍ جویا**، جم: 25 اپریل 1978) افغانستان توں سیاسی کارکن، لیکھکا، اتے اک سابقہ سیاستدان اے۔۔

## مڈھلا اتے نجی جیون
جویا دا جم 25 اپریل، 1978 نوں مغربی افغانستان وچ، فراہ صوبہ وچ ہویا سی۔ اس دا پیؤ سابقہ میڈیکل طالب علم سی جو سوویت-افغان لڑائی وچ لڑدیاں اک لتّ گوا بیٹھا سی۔ 1982 وچ، جدوں اوہ 4 سالاں دی سی، اس دا پروار گوانڈھی دیس ایران وچ پناہ گیر وجوں رہن لئی افغانستان چھڈّ گیا۔ اوہ اٹھویں جماعت وچ رہندیاں مانوتاوادی کم وچ شامل ہوئی۔ 

سوویت ہٹن توں بعد، جویا 1998 وچ طالبان دے راج دوران افغانستان واپس پرت گئی سی۔ اک جوان عورت دے روپ وچ اس نے اک سماج سیوی وجوں کم کیتا اتے اس نوں غیر-سرکاری گروہ، ہیرٹ اتے پھراہ دے مغربی پرانتاں وچ افغانستان عورت سمرتھاواں (او۔پی۔اے۔ڈبلیو۔سی۔) تنظیم، دے ڈائریکٹر دا نامکرن کیتا گیا۔ اوہ ویاہتا اے، پر اس نے اپنے پتی دی سرکھیا دے ڈروں پتی دا نام نہیں ظاہر کیتا۔

## زندگی
ملالئی جویا افغانستانی پارلیمنٹ دی سبھ توں جوان اتے مشہور میمبر سی، جو افغانستانی پارلیمنٹ لئی 2005 وچ پچھم فراہ صوبہ توں چنی گئی سی۔ افغانستان دی سیاسی ودھانسبھا نے ملالئی جویا دی میمبری ردّ کر دتی۔ ملالئی جویا نے اک انٹرویو وچ پارلیمنٹ نوں "اصطبل توں ودھ بھیڑا" قرار دتا سی۔ اس دا کہنا سی کہ "پارلیمنٹ توں بہتر تاں اصطبل ہندا اے جسدی گانواں گھٹّ-توں-گھٹ دودھ دندیاں ہن۔ اتے اس وچ رکھے جان والے گدھے باربرداری دے کم تاں آؤندے ہن۔" ساتھی ارکان نے اپنی اس منہ پھٹ میمبر نوں سبق سکھان لئی اسدی میمبری نوں ردّ کر دتا اے۔ پارلیمنٹ دے ہیٹھلے سدن نے جوآ نوں 2010 وچ ودھانسبھا دی معیاد دے انت تک معطل رکھن لئی ووٹ دتا اے۔ جوآ افغانستانی پارلیمنٹ دی اجیہی خواتین میمبر اے جہناں نے عبدل رسول سئیاپھ اتے مجاہدین دے ہور مکھ لیڈراں دی سخت تنقید کیتی اے، یعنی کہ اس کم دے کرکے جوآ دنیا-بھرنیا وچ جانی-پچھانی شخص بن گئی۔

## کتاباں
ملالئی جویا دے جیون اتے سیاسی سرگرمیاں توں راغب ہو اٹلی وچ اک ساہتی ناول، "لا لیگینڈا ڈیل برقع" شائع ہویا جس نوں تھومس پسٹوئیا ولوں لکھیا گیا۔

## فلماں
* *[https://web.archive.org/web/20120310152952/http://www.glynstrong.co.uk/videos/bashirarapefilm.mp4 Malalai Joya champions rape victims]*، 2008, by Glyn Strong.
* *[[Enemies of Happiness]]*، 2006, directed by Eva Mulvad۔
* *[https://www.pbs.org/wnet/wideangle/shows/warlords/index.html A Woman Among Warlords] * (2007)۔ Directed by Eva Mulvad۔ Aired on the *[[Wide Angle (TV series)|Wide Angle]]* TV series in ستمبر 2007.
* *[http://malalaijoya.com/film_farah2004.htm Afghanistan Unveiled] * 2004, by Nicolas Delloye, Aina Productions
* *[http://vimeo.com/16844666 Malalai Joya (Samia's Wedding)]*، اگست 2010, by Glyn Strong

## حوالے

گٹھ:افغانستان عورت لکھاری
گٹھ:افغان شخصیتاں
شرییا دھنوَنتری

**شریا** **دھنونتری** اک بھارتی اداکارہ، ماڈل، ڈریکٹر اتے ہندی اتے تیلگو بولی دیاں فلماں اتے ویبّ سیریز نال جڑی لکھاری اے۔ 2019 وچ اسنے امیزون پرائیم ویڈیو ویبّ سیریز وچ زویا دی کردار نبھایا سی اتے 2020 وچ اسنے سونی لو دی ویبّ سیریز *سکیم 1992* وچ سچیتا دلال دی کردار نبھایا اے۔ 

## مڈھلا جیون
شریا دھنونتری دا جم حیدرآباد وچ اک تیلگو- بولن والے پروار وچ ہویا سی۔ مغربی ایشیا اتے دلی وچ وڈی ہوئی دھنونتری نے انجینیئرنگ وچ این۔آئی۔ٹی۔ ورانگل توں گریجوئیشن کیتی۔ 

## کریئر
دھنونتری نے فیمنا مس انڈیا ساؤتھ 2008 وچ حصہ لیا سی جدوں اوہ انجینیئرنگ دے تیجے سال دی طالب علم سی۔ اسنے ایوینٹ وچ پہلے رنر-اپر دے ستھان اُتے رہی۔ اس توں بعد اوہ مس انڈیا 2008 وچ فائینلسٹ وجوں مقابلے وچ رہی۔

مشہور برانڈاں نال جنہاں وچ ایئرٹیل، پینٹلون، صافی، پروؤگو، ووگ آئیویئر، گیتانپانی مایہ گولڈ دے گہنیاں، ڈی ڈیمز گہنے، جشن ساڑیاں اتے لبرٹی فٹویئر آدی ہن، اسنے کم کیتا۔

مس انڈیا 2008 توں ترنت بعد، اس نوں تیلگو فلم *سنیہا گیتھم* وچ کردار دی پیش کش کیتی گئی۔ اسنے عمران ہاشمی نال *وائے چیٹ انڈیا* نال بالیوڈّ وچ شروعات کیتی۔ 

اس نے *فیڈ ٹو وھائیٹ* ناں دی اک کتاب وی لکھی اے۔ 

سال 2020 وچ اسنے ویبّ سیریز *سکیم 1992* وچ سچیتا دلال دی کردار نبھایا۔

## فلموگرافی

### ویبّ سیریز

## حوالے

## باہری لنک

* 
* 
گٹھ:بھارتی ٹیلیوژن اداکاراواں
گٹھ:تیلگو سنیما وچ اداکاراواں
گٹھ:بھارتی اداکاراواں
گٹھ:ہندی سنیما وچ اداکاراواں
گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:زندہ لوک
گھٹو گھٹ سہارا مُل (بھارت)

**گھٹو گھٹ سہارا ملّ ( بھارت )** (**ایمئیسپی** )(انگریزی: Minimum support price (MSP) اک کھیتی باڑی پیداوار قیمت اے جو بھارت سرکار ولوں کساناں توں سدھے فصل خریدن لئی مقرر کیتی گئی اے۔ جیکر کھلے بازار وچ فصل تے ہوئی لاگت نالوں گھٹ قیمت ہووے تاں ایہہ بھاء کسان دی فصل دے گھٹو گھٹ منافیاں دی راکھی لئی اے۔ بھارت سرکار سال وچ دو وار 23 وستواں دی قیمت طے کردی اے۔ 

سال 2009 توں **ایمئیسپی** کھیتی لاگتاں اتے قیمتاں لئی کمیشن دیاں سفارشاں نال طے ہندی اے۔ 

سال 2018–19 دے مرکزی بجٹ دوران سرکار نے اعلان کیتا سی کہ ایمئیسپی نوں پیداوار دی لاگت نالوں 1.5 گنا رکھیا جائیگا (ایمئیس سوامیناتھن ولوں کساناں لئی قومی کمیشن دیاں سفارشاں مطابق)۔  سیئیسیپی کول پیداوار دی لاگت دی گننا کرن لئی تن فارمولے ہن - اے 2, اے 2 + ایپھئیل اتے سی 2 ।  اے 2 وچ بیجاں اتے کھاد ورگے خرچیاں نوں شامل کیتا گیا اے۔ FL خاندانی مزدوری نوں کور کردا اے۔ سی 2 وچ اے 2 + ایپھّ ایل جمع اوہ چیزاں شامل ہن جویں کہ مالکی والی زمین دا ٹھیکہ اتے مقررہ پونجی سمپتیاں تے ویاج۔

## ایمئیسپی دی گننا کویں کیتی جاندی اے
سال 2009 توں، کھیتی باڑی لاگت اتے قیمتاں لئی کمیشن ہیٹھ دتیاں چیزاں دی بنیاد تے فصلاں دا **گھٹو گھٹ حمایت ملّ** طے کردا اے:

* پیداوار دی لاگت
* منگ
* سپلائی
* قیمت دا اتراء چڑھاء
* مارکیٹ قیمت رجھان
* وکھ وکھ خرچے اتے
* قومانتری بازار دیاں قیمتاں
* کھیتی مزدوری شرح

## ایمئیسپی دے ماتحت جنساں
کل 23 جنساں نوں **گھٹو گھٹ حمایت ملّ** تکنیک ولوں کور کیتا جاندا اے: 

* اناج:

# جھونا
# کنک
# مکی
# جوار
# باجرہ
# جوں
# راگی

* دالاں:

# چھولے
# طور دال
# مونگ
# اڑد
# مسراں دی دال

* تیل بیج:

# مونگ پھلی
# توریا
# سویابین
# تل
# سورج مکھی
# کسمبھا
# نائیجر سیڈ

* وپاری فصلاں:

# کھوپا
# گنا
# کپاہ
# کچا جوٹ

## گھٹو گھٹ حمایت ملّ وچ انترخلاف
بھارت سرکار ولوں **گھٹو-گھٹو حمایت ملّ** دا اعلان کرنا اک وکھری گل اے اتے اس ملّ تے خرید کرنی بالکل وکھرا موضوع اے۔ بھارت دی مرکز سرکار 23 فصلاں تے گھٹو-گھٹو سہارا مُلّ دا اعلان کردی اے۔ پنجاب، ہریانہ تے مغربی اتر پردیش وچ کنک تے جھونے نوں چھڈّ کے کتے وی کساناں دیاں فصلاں بہتر بھاء تے نہیں وکدیاں। پنجاب اتے ہریانہ وچ بھارتی کپاہ نگم کہاپ دی خرید کردا اے پر اجیہا ہر وار نہیں ہندا۔ ہرے انقلاب توں بعد دیش وچ اناج دی گھاٹ پوری ہو جان توں بعد سرکار بہت دیر توں جنساں گھٹو-گھٹو حمایت ملّ تے خرید کرن دی پالیسی توں پچھے ہٹن دیاں تیاریاں کر رہی اے۔ اس دی گواہی شانتا کمار کمیٹی دی رپورٹ توں ملدی اے جس وچ ایہہ صلاحَ دتی گئی اے کہ سرکار نوں صرف اونا اناج ہی خریدنا چاہیدا اے جنا عوامی ونڈ نظام لئی چاہیدا ہووے۔

## کساناں دی مخالفت
سرکاراں نوں ادوں کساناں دے خلاف دا ساہمنا کرنا پیندا اے جدوں پیداواراں دیاں بازار دیاں قیمتاں گھٹدیاں ہن اتے ایمئیسپی دیاں دراں ودھاؤن دی منگ کیتی جاندی اے۔۔ہال ہی وچ سرکار نجی کھیتر لئی ایہہ اناج سدھے طور اُتے کساناں توں خریدن دی آگیا دین دی سکیم بنا رہی اے کہ اس نال کساناں نوں اپنی اپج ودھ کھریدداراں نوں ویچن وچ مدد ملیگی۔

## حوالے

گٹھ:کھیتی باڑی
گٹھ:کسانی مسئلے
بلبون عثمان

**بلبون عثمان** (جم 18 مارچ 1940) اک بنگلادیشی اکادمک، لکھاری اتے کلاکار اے۔ اس نوں بال ساہت وچ پائے یوگدان لئی 1973 وچ بنگلا اکادمی دا ساہتی انعام دتا گیا۔

## مڈھلی زندگی اتے سکھیا
عثمان دا جم 18 مارچ 1940 نوں ہاوڑا دے جھماتیا وکھے اپنے نانکے گھر ہویا سی۔  اوہ شوکت عثمان اتے سلیہا عثمان دا وڈا بیٹا اے۔ اسدا بھرا ییپھیش عثمان سائنس اتے ٹیکنولوجی وزارت دا موجودہ وزیر اے۔ 

عثمان دا جدی گھر ہگلی دے سبلسنگھپر وکھے واقع اے۔  اس دا پروار 1950 وچ چٹگاؤں آ گیا۔ اتھوں سکول اتے کالج دی پڑھائی پوری کرن توں بعد اوہ ڈھاکا یونیورسٹی وچ داخل ہو گیا۔ اوہ ادارہ دے سماجیات ڈیپارٹمنٹ دا طالب علم سی۔

## کریئر
عثمان نوں 1966 وچ ایسٹ پاکستان کالج آف آرٹس اینڈ کراپھٹس وکھے کلا نال متعلق سماجیات دا لکچرار تعینات کیتا گیا سی۔  اس دی پہلی کتاب *کنما* اے، جو 1967 وچ شائع ہوئی سی۔ ایہہ اک کشور ناول سی۔ اسنے 1971 وچ سودھی بنگلا بے تار مرکز وچ کم کیتا۔

عثمان نے 1995 توں 2007 تک انسٹیچیوٹ آف فائین آرٹس وچ پروفیسر وجوں کم کیتا۔ اوہ اک سوے-سکھئت کلاکار اے۔ اوہ کتاباں دا ترجمہ کرن وچ وی شامل سی۔

## اوارڈ اتے مڑ سندھی
بال ساہت وچ پائے یوگدان لئی عثمان نوں 1973 وچ بنگلا اکادمی دا ساہتی انعام دتا گیا سی۔ 

## حوالے

گٹھ:جم 1940
گٹھ:زندہ لوک
بھارتی کسان یونین (ایکتا) اگراہاں

**بھارتی کسان یونین (ایکتا) اگراہاں** پنجاب،بھارت دے کساناں دی جتھیبندی اے۔ایہہ سال 2002 وچ ہوند وچ آئی۔ جوگندر سنگھ اگراہاں جتھیبندی دے صوبہ پردھان اتے سکھدیو سنگھ کوکری کلاں اس دے جنرل سیکٹری ہن۔

## جتھیبندی دیاں منگاں

* کساناں دا کل قرضہ ختم کیتا جاوے، قرضہ قانون بنایا جاوے۔ قرضہ چڑھن دے کارناں دا حل ہووے، بے روزگاری دور کیتی جاوے۔
* سکھیا تے صحتَ سہولتاں سستیاں ہون، کم کرن دی عمر حد مقررہ ہووے اتے کسان-مزدوراں دی بڈھاپا پینشن ہووے۔ کسان-مزدور وی دیس دی سیوا کردا اے تے ملازم وی دیس دی سیوا کردا اے۔سرکار دا جو سبھ توں ہیٹھلیپدھر دا ملازم اے، اس نوں جہڑی پینشن ملدی اے، اس مطابق کسان-مزدور دی پینشن وی مقررہ ہونی چاہیدی اے۔
* سوامیناتھن کمیشن دی رپورٹ لاگوُ کیتو جاوے۔ لاگت کل خرچہ جوڑ کے اس دا 50 فیصدی منافع کسان نوں ملنا چاہیدا اے۔
* جھونے دی پرالی دی مسئلہ اتی گمبھیر اے۔ اس توں بائیوگیس پیدا ہو سکدی اے ۔ اس لئی پنجاب وچ پروجیکٹ لائے جان۔
* مزدوراں نوں کھیتی کرن جوگی زمین ملے، رہن لئی دس مرلے دا پلاٹ ملے، مگنریگا تحت سال وچ 300 دن روزگار ملے، صحتَ تے سکھیا سہولتاں ملن۔
* کھیتی قنوناں 2020 سمیت بجلی سودھ بلّ 2020 اتے ماحول متعلق آرڈینینس ردّ کیتے جان। جتھیبندی دی سمجھ اے کہ ایہہ قانون پوری کھیتی منڈی نوں دیسی غیرملکی سامراجی کارپوریٹاں نوں سونپن اتے واہی یوگ زمیناں ہتھیا کے وڈے کارپوریٹ کھیتی فارم اسارن دے سند ہن اتے چھوٹی تے درمیانی کسانی دی موت دے ورنٹ ہن۔ 
*پنجاب سرکار ولوں چوناں دوران کیتے وعدے پورے کیتے جان۔ 
## حوالے

گٹھ:پنجاب، بھارت
کسانی پیداوار وپار اتے تجارت (فروغ اتے سہولت) قانون-2020

**کسانی پیداوار وپار اتے تجارت (فروغ اتے سہولت) قانون-2020, (Farmers' Produce Trade and Commerce (Promotion and Facilitation) Act, 2020)**  کھیتی باڑی پیداوار مارکیٹ کمیٹی (ایپیئیمسی) منڈیاں اتے راج دے ایپیئیمسی ایکٹ دے ماتحت سوچت ہور بازاراں دے طبیعاتی احاطے توں پرھے کساناں دے پیداواراں دے راجاں اندر اتے راجاں دے باہر وپار دی آگیا دندا اے۔ 

ایہہ فارم دے دروازے، فیکٹری دے ویہڑے، گدام، سائلور اناج بھنڈار اتے ٹھنڈے بھنڈاراں ورگے "باہری وپار کھیتر" وچ وپار دی آگیا دندا اے۔ پہلاں، کھیتی باڑی وپار صرف ایپیئیمسی ویہڑے / منڈیاں وچ کیتا جا سکدا سی۔

سرکار دا دعوہ اے کہ ایہہ کھیتی باڑی دیاں وستواں دی رکاوٹ رہت راجاں اندر اتے راجاں وچکار وپار نوں مُتحرک کرن لئی مقابلہ باز وکلپک وپاری چینلاں راہیں کساناں لئی منافع قیمتاں دی سہولت دیویگا۔ 

ایہہ ایکٹ مقرر وپاری کھیتر وچ کساناں دے پیداواراں دے الیکٹرانک وپار دی وی آگیا دندا اے۔ ایہہ الیکٹرانک ڈوائیساں اتے انٹرنیٹ راہیں سدھی اتے اؤنلائین خرید اتے ویچ دی سہولت دیویگا۔

ایہہ ایکٹ راجاں دیاں سرکاراں نوں 'وپار والے باہری کھیتر' وچ کساناں دے پیداواراں دا وپار کرن لئی کساناں، وپاریاں اتے الیکٹرانک ٹریڈنگ پلیٹفارماں اُتے کوئی مارکیٹ فیس جاں سیسّ لگاؤن' تے روک لگاؤندا اے۔ 

## پچھوکڑ
کسانی پیداوار وپار اتے تجارت (فروغ اتے سہولت) آرڈینینس، 2020 نوں مرکزی وزیر منڈل ولوں 5 جون 2020 نوں جاری کیتا گیا سی۔

لوک سبھا نے بلّ نوں 17 ستمبر 2020  اتے راج سبھا نے 20 ستمبر 2020 نوں منظوری دے دتی۔  راج سبھا وچ سرکار ولوں بل پاس کرواؤن ویلے دھکہ وی کیتا گیا کہ جو بل ووٹنگ کروا کے پاس کرنا چاہیدا سی ، اوہ آواز دے اندازے نوں بنیاد بنا کے پاس کر دتا گیا۔

## اثر
اس ایکٹ دے پاس ہون نال پنجاب اتے گوانڈھی صوبیاں وچ کساناں دا تحریک اٹھیا۔ کیونکہ اس دیاں کجھ دھاراواں راہیں کساناں نوں عدالتاں کول جان توں روکیا گیا اے۔

کسانی پیداوار وپار اتے تجارت (فروغ اتے سہولت)  قانون، 2020 دی دھارا 13 تحت لکھیا گیا اے-"اس قانون جاں ایہدے کسے نیم جاں فرماناں تحت نیک نیت نال کیتے جاں کلپے گئے کسے کم بدلے مرکز سرکار جاں راج سرکار دے کسے افسر جاں کسے وی ہور انسان خلاف کوئی دعوہ، مقدمہ جاں کسے قسم دی قانونی چاراجوئی نہیں کیتی جا سکیگی۔’’

دھارا 15 ایہہ واضع کر دندی اے کہ تہاڈے کول قانونی چاراجوئی دا کوئی حق نہیں اے۔ اس وچ درج اے: ‘‘کسے وی دیوانی عدالت کول اجیہے کسے وی معاملے دے تعلق وچ کوئی وی دعویٰ جاں عرضی داخل کرن دا کوئی حق کھیتر نہیں ہووےگا جو اس قانون ماتحت جاں اس دے اصولاں تحت سرکاری کسے اتھارٹی دے دھیان وچ لیاندا جا سکدا جاں نبیڑیا جا سکدا اے۔’’

## ایہہ وی دیکھو

* 2020 دے کھیتی قانون اتے کسان تحریک
* کسان (با اختیاری  تے تحفظ) مُل بھروسگی اتے کھیتی سیواواں سمجھوتہ قانون 2020
* بھارت وچ کسان خدکشیاں
* ضروری شیواں قانون
* بھارتی کسان تحریک 2020
* گھٹو-گھٹو سہارا ملّ
  
## حوالے

گٹھ:بھارتی قانون
گٹھ:کھیتی قنون 2020
کسان (با اختیاری تے تحفظ) مُل بھروسگی اتے کھیتی سیواواں سمجھوتہ قانون 2020

**کسان (سشکتیکرن تے سرکھیا) ملّ بھروسگی اتے کھیتی سیواواں سمجھوتہ قانون-2020 ( Farmers (Empowerment and Protection) Agreement on Price Assurance and Farm Services Act, 2020)** اک قومی ڈھانچہ اے جو کسے وی کھیتی اپج دے پیداوار جاں پیداوار توں پہلاں اک کسان اتے خریددار درمیان اقرارنامے راہیں اقرارنامے دی کھیتی (کنٹریکٹ پھارمنگ) لئی سمجھوتہ کرن وچ نیم تے کرکے مدد کردا اے۔ 

ایہہ اقرارنامے راہیں نرپکھّ اتے پاردرشی ڈھنگ نال اک-دوجے نال سہمت منافعے والیاں قیمتاں دے ڈھانچے ولوں کھیتی سیواواں اتے مستقبل دی کھیتی پیداواراں دی کھیتی سیواواں لئی کھیتی-کاروبار فرماں، پروسیسراں، تھوک وکریتاواں، برامدکاراں جاں وڈے پرچون وکریتاواں نال جڑے کساناں دی رکھیا وچ مدد کردا اے۔ 

اس قانون وچ رضا مندی بورڈ، سب-ڈویژنل میجسٹریٹ اتے اپیل اتھارٹی ولوں تنّ-پدھری اختلاف نپٹارے دی انتظام کیتی گئی اے۔

سمجھوتے وچ اک سمجھوتہ بورڈ دے نال نال وواداں دے نپٹارے لئی اک رضا مندی عمل دی ضرورت اے۔ 

## پچھوکڑ
5 جون 2020 نوں مرکزی وزیر منڈل ولوں ، کسانی پیداوار وپار اتے تجارت (فروغ اتے سہولت)  آرڈینینس، 2020 دے نال، **کساناں دی (با اختیاری تے تحفظ) قیمت گارنٹی معاہدہ تے فارم سروسز ایکٹ، 2020** نوں جاری کیتا گیا سی۔

لوک سبھا نے بلّ نوں 17 ستمبر 2020 اتے راج سبھا نے 20 ستمبر 2020 نوں منظوری دے دتی۔

## اثر
اس ایکٹ دے پاس ہون نال پنجاب اتے گوانڈھی صوبیاں وچ کساناں دا تحریک اٹھیا۔ قانون کارپوریٹ اداریاں اتے کنٹریکٹ کھیتی کرن والے کاروباریاں دے پکھ وچ جھکیا ہویا اے۔

## ایہہ وی دیکھو

* کسانی پیداوار وپار اتے تجارت (فروغ اتے سہولت) قانون-2020‏
* ضروری شیواں قانون
* 2020 دے کھیتی قانون اتے کسان تحریک
* بھارت وچ کسان خدکشیاں
* بھارتی کسان تحریک 2020

## حوالے

گٹھ:بھارتی قانون
گٹھ:کھیتی قنون 2020
ساویں پدھری زندگی

alt=پنجابی لکھاری گربخش سنگھ پریتلڑی دی وارتک کتاب ساویں پدھری زندگی دی جلد|thumb|ساویں پدھری زندگی کتاب دی جلد
**ساویں پدھری زندگی** پنجابی لکھاری گربخش سنگھ پریتلڑی دی پنجویں وارتک کتاب اے۔ اوہناں ولوں اپنی پتری عما نوں ارپت کیتی ایہہ کتاب پہلی وار 1943 وچ شائع ہوئی سی۔

## تتکرا
اس کتاب وچ 16 لیکھ ہن :-

# میرا مقصد
# خوشی
# پورن بھائی چارا
# پیار
# لنگ-علم
# ویاہ
# جیون جاچ
# روٹی ویلا
# ایرکھا
# بول-چال دا ہنر
# کامیابی
# ساویں پدھری زندگی
# خوشی کی اے ؟
# خوشی دا رستہ
# خوشی نفسیات پران اے
# موت-دیوَ

ایہناں لیکھاں وچوں 'کامیابی' سبھ توں لمبا لیکھ اے۔ کئیاں لیکھاں وچ دہراؤ اے اتے کتے کتے وادھو وستار وی اے۔

## مقصد
کتاب دے شروع وچ لکھاری نے 28 فروری 1943 نوں جو کردار لکھی اس وچ رچنا دے مقصد نوں واضع کیتا کہ اک وار اک ودوان نرملے سنت اس کول آئے اتے اپنیاں تن جگیاساواں ظاہر کیتیاں۔ ایہناں وچوں تیجی سی – ‘منکھا جیون دا سبھ توں چنگا آمورت کی ہو سکدا اے۔’ اس پچھ دے اتر وجوں اس کتاب دی سکیم بنائی گئی۔لکھاری دی قیام اے کہ “جیون ساگر وچ ساڈی شخصیت دی نکی جہی نئیا جے ساویں اے تاں وڈیاں پراپتیاں چھلاں اتے چھلھک کے وی اس دا کجھ نہیں ہو وگڑیگا، بھاویں اس اتے کنا سارا بھار وی لدیا جائے؛ پر اس دا اگا پچھا، سجا کھبا جے ذرا وی الار ہو جائے، تاں بھار لدنا تے کتے رہا، ایہہ خالی الٹوں الٹوں کردی رہیگی تے چپے چپے اتے ساڈا تراہ نکلدا رہے گا۔” پھر ستویں ایڈیشن دے چھپن ویلے 27 جولائی 1959 نوں لکھی اک ہور کردار وچ ساویں پدھری زندگی دے سروپ نوں ہور واضع کیتا گیا اے۔ اس مگروں 1964 وچ چھپی ایڈیشن دے شروع وچ لکھاری نے 22 اکتوبر1964 دی لکھی اک وکھری کردار لگائی جس وچ متوازن جیون ڈھنگ دا تجزیہ کردیاں دسیا کہ "زندگی دا ساواں پدھرا رہنا بہت کرکے ساڈے جیون فلسفے اتے انحصار کردا اے۔جے اسیں گنی متھی قسمت تے اگلے پچھلے جم وچ یعقین رکھدے ہاں تاں ماڑی قسمت دا گلہ مستقبل دا توکھلا سانوں ساواں پدھرا نہیں رہن دیویگا۔ جے ساڈا یعقین ایہہ اے کہ جو کجھ وی اسیں ہاں، تے جو کجھ وی ساڈے نال واپردا اے، ساڈیاں آساں تے ساڈے عملاں دا ہی پرتکرم ہندا اے، تاں اسیں اپنیاں آساں تے عملاں دی سدھائی کرکے اپنی تقدیر دے وڈّ-راج بن سکدے ہاں۔.۔ تقدیر کی اے؟ انسان دا بنیا تنیا چالچلن۔ جے ایہہ ساواں پدھرا اے، تاں تقدیر وی ساویں پدھری ہوویگی۔

## حوالے
## حوالے
گٹھ:کتاباں
گٹھ:پنجابی ساہت
پدماوتی راؤ

**پدماوتی راؤ** (کنڑ فلم وچ **اکشتھا راؤ** وجوں) اک بھارتی فلم اداکارہ، تھئیٹر شخصیت، شاعرہ، رقاصہ اتے مترجم  اے۔  اوہ اپنی تھئیٹر دیاں سرگرمیاں اتے فلماں وچ مظاہرہ لئی جانی جاندی اے جس وچ اوندانوندو کالاڈلی (1978)، پردیس (1997)، پدماوت (2018) اتے تاناجی (2020) شامل ہن۔

## نجی زندگی
پدماوتی دا جم دلی وچ ہویا سی۔ اوہ ارندھتی ناگ دی بھین اے۔ 

## کریئر

; فلمی کریئر

راؤ دی پہلی فلم 1978 دی کنڑ فلم اوندانونڈو کالاڈلی سی، جسدا ڈریکشن گریش کرناڈ نے کیتا سی۔ 1981 وچ اسنے شنکر ناگ ولوں ڈاریکٹ فلم گیتا وچ گیتا دی مکھ کردار نبھایا سی۔ اوہ پردیس اتے پدماوت فلماں وچ وی نظر آئی۔ اسنے تین فلم وچ امیتابھ بچن دی بیوی دی کردار نبھایا، جسدا ڈریکشن ربھو داسگپیؤ نے کیتا سی ۔ اس نے 2020 وچ آئی فلم تاناجی وچ شواجی دی ماں جیجابائی دے روپ وچ مظاہرہ کیتا۔

; تھئیٹر کریئر

راؤ دا کریئر تھئیٹر دیاں سرگرمیاں نال شروع ہویا سی۔ اسنے پورے بھارت وچ ناٹک کیتے اتے ورکشاپاں کروائیاں۔ اسنے پہلاں شنکر ناگ دے ڈریکشن وچ تھئیٹر کیتا۔ اسنے مالگڑی دن وچ معاون ڈریکٹر وجوں اسدی مدد کیتی، اسے پراجیکٹ لئی کم کیتا اتے اپنے کم دی شروعات وی کیتی۔ اپنے تھئیٹر کریئر وچ راؤ نے گریش کرناڈ، ایم ایس ستییُ، *رمیش تلواڑ*، *شوکت اعظمی*، *اے کے ہنگل* اتے ہور کئی تھئیٹر شخصیتاں نال کم کیتا اے۔  اس دی تھئیٹر رچنا *کچن کویتاواں* دے اکلے مظاہرہ دی بہت تعریف ہوئی۔ اوہ بچیاں لئی تھئیٹر دیاں سرگرمیاں کردی اے۔ 

## فلموگرافی

## حوالے

## باہری لنک

* 
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1963
گٹھ:مراٹھی سنیما وچ اداکاراواں
گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:ملیالم سنیما وچ اداکاراواں
گٹھ:ہندی سنیما وچ اداکاراواں
گٹھ:کنڑ سنیما دیاں اداکاراواں
آل انڈیا انسٹیٹیوٹ آف میڈیکل سائنسز، بٹھنڈا

**آل انڈیا انسٹیچیوٹ آف میڈیکل سائنسز، بٹھنڈہ** ( **ایمز بٹھنڈہ** ) اک میڈیکل کالج اتے میڈیکل رسرچ پبلک یونیورسٹی اے جو بٹھنڈہ، پنجاب، بھارت وچ واقع اے۔  آل انڈیا انسٹیچیوٹ آف میڈیکل سائنسز وچوں اک ہون دے ناطے، ایہہ صحتَ اتے پروار بھلائی وزارت ماتحت خدمختیاری نال کم کردا اے۔ ایمز انسٹیچیوٹ لئی پنجاب سرکار طرفوں پنجاب کھیتی ورسٹی دی کھیتی کھوجاں والی قریب 170 ایکڑ زمین دتی گئی اے۔ایہہ ادارہ 23 دسمبر 2019 نوں عامَ لوکاں لئی چالو ہو گئی اے۔[4][5] بھارت دیمرکزی صحتَ اتے پروار بھلائی وزیر ڈاکٹر۔ ہرش وردھن نے بٹھنڈہ ایمز دی ‘اوپیڈی سیوا’ دا افتتاح کیتا۔[6]وزیر اعظم نرندر مودی نے 25 نومبر، 2016 نوں ایمز دا نیہہ پتھر رکھیا سی اتے مرکزی وزیر ہرسمرت کور بادل نے 24 اگست نوں ٹکّ لا کے اس دی شروعات کیتی سی۔[7]

## اتہاس
بٹھنڈہ وکھے ایمز لئی نیہہ پتھر نومبر 2016 وچ رکھیا گیا سی۔  ایمز بٹھنڈہ نوں 177 ایکڑ رقبے وچ 750 بستریاں والا میڈیکل انسٹیچیوٹ بناؤن دی سکیم الیکی گئی، جس وچ 10 سپیشلٹی، 11 سپر سپیشلٹی ڈیپارٹمنٹ اتے 16 آپریشن تھئیٹر ہون۔ مرکزی انسٹیچیوٹ وچ 100 سیٹاں ایمّ۔بی۔بی۔ایس اتے 60 سیٹاں بی۔ایسّ۔سی۔ نرسنگ دیاں ہونگیاں، جنہاں دے داخلے لئی عمل شروع کیتی گئی اے।  ایہہ 50 ایمبیبیئیس طالب علماں دے پہلے گروہ دے نال کم شیل ہو گیا اتے 2019 وچ کم شیل چھ ایمز وچوں اک بن گیا۔ اس دا آؤٹ پیشینٹ ڈیپارٹمنٹ (اوپیڈی) دا افتتاح دسمبر 2019 وچ ہویا سی، اتے ادارہ دے ادھ -2020 وچ پوری طرحاں چالو ہون دی امید سی۔  پوسٹ گریجوئیٹ انسٹیچیوٹ آف میڈیکل ایجوکیشن اینڈ رسرچ (پی جی آئی ایم ای آر ) نوں اگست 2019 وچ اسدی صلاح کار ادارہ تعینات کیتا گیا سی  اتے دنیش کمار سنگھ نوں مارچ 2020 وچ ڈائریکٹر تعینات کیتا گیا سی۔ 

## کیمپس
ایمز بٹھنڈہ دے ایمبیبیئیس دا پہلا بیچ بابا فرید یونیورسٹی آف ہیلتھ سائنسز (بیئیپھیوئیچئیس) فریدکوٹ کیمپس وچ عارضی طور تے شروع ہویا کیونکہ ایمز کیمپس بٹھنڈہ-ڈبوالی سڑک دے اساری ماتحت سی۔ 

## داخلے
ایمز بٹھنڈہ نوں پہلے سیشن لئی 52 سیٹاں الاٹ کیتیاں گئیاں ہن جس وچ 24 سیٹاں عامَ گٹھ دے طالب علماں لئی ہن، 14 سیٹاں اوبیسی لئی، 8 شیڈولڈ ذاتیاں لئی، 4 ایسٹی طالب علماں لئی راکھویاں ہن اتے 2 سیٹاں اپنگ ویکتیاں لئی راکھویناں ہن۔ 

## حوالے
ہنان مولہ

**ہنان مولھا** (جم 3 جنوری 1946) اک بھارتی سیاستدان اتے کل ہند کسان سبھا دا اک نیتا اے۔ اوہ مغربی بنگال دے ہاوڑا ضلعے دے الوبیریا حلقے دی نمائندگی لئی اٹھ وار لوک سبھا ( بھارتی پارلیمنٹ دا ہیٹھلے سدن) لئی چنیا گیا سی۔ اوہ کمیونسٹ پارٹی آف انڈیا (مارکسسٹ) (سیپیائی (ایم)) دا اک پولٹ بیورو میمبر اے۔

## مڈھلا جیون
ہنان مولھا دا جم 3 جنوری 1946 نوں مغربی بنگال دے ہاوڑا ضلعے دے پاسچم بوریا وچ ہویا سی۔جدوں اوہ بہت چھوٹا سی تاں اس دے پیؤ عبدل لطیفَ مولھا دی موت ہو گئی اتے اسدا پالن پوشن اسدی ماں جمیلہ خاتون نے اس دے نانا-نانی دے گھر کیتا۔ اسنے چینگیل جونیئر مدرسے توں پڑھائی کیتی۔ اوہ اک مقامی کلبّ وچ سرگرم سی، جس کارن اوہ کھبے پکھی سیاست ول چلا گیا۔جدوں اوہ صرف 16 سالاں دا سی تاں اوہ انونڈی کمیونسٹ پارٹی آف انڈیا (سی پی آئی) دا میمبر بن گیا۔ 1964 توں بعد، اوہ سی پی آئی (ایم) وچ شامل ہو گیا۔ اسنے کلکتہ یونیورسٹی توں ایم۔اے۔ کیتی۔

## سیاسی جیون
ہنان مولھا 1980 توں 1991 تک ڈیموکریٹک یوتھ فیڈریشن آف انڈیا (ڈیوائیئیپھائی) دے جنرل سیکٹری رہا۔ اوہ سی پی آئی (ایم) دا میمبر اے، 1982 توں مغربی بنگال راج کمیٹی میمبر، 1986 توں مرکزی کمیٹی میمبر اتے اپریل 2015 وچ 21 ویں پارٹی کانگرس توں پارٹی دے پولٹ بیورو میمبر وجوں کم کر رہا اے۔ اوہ اس ویلے آل انڈیا کسان سبھا (اے۔آئی۔کے۔ایسّ۔) دا جنرل سیکٹری (2012 توں) اتے آل انڈیا کھیتی باڑی ورکرز یونین دے  سیکٹری دے طور تے کم کر رہا اے۔ 

اپنی سکترتا دے تحت ایائیکیئیس نے وڈا کسان تحریک - مہاراشٹر وچ کسان لانگ مارچ(، راجستھان )چّ کسان لہر (2018)، کسان مکتی مارچ، دلی (2018)  وچ شمولیت کیتی اے۔ بھارتی کساناں دا خلاف (2020) وچ وی اس نے کساناں دی نمائندگی کردے ہوئے مرکزی سیارہ وزیر امت شاہ نال ہور باراں کسان آگوآں نال ملاقات کیتی۔

## چون کیریئر
مولٰی 1980 توں 2009 تک پارلیمنٹ میمبر رہے ہن۔ اسنے لگاتار اٹھ وار الوبیریا ہلکے دی سیٹ جتی پر 2009 دی چون وچ اپنی سیٹ ترنمول کانگرس دے سلطان احمد توں ہار گئی۔ اوہ 7 ویں لوک سبھا توں لے کے 14 ویں لوک سبھا لئی میمبر سی۔ اسنے مغربی بنگال دے وقف بورڈ دے چیئرمین وجوں سیوا نبھائی اے۔ 

## نجی زندگی
مولھا نے سال 1982 وچ میمون عباس نال ویاہ کروا لیا سی۔ اس دا اک بیٹا اتے اک بیٹی اے۔ 

## حوالے

## باہری لنک

* بھارت دی پارلیمنٹ دی ویبسائیٹ اُتے سرکاری جیونی سکیچّ
گٹھ:جم 1946
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:لوک سبھا میمبر
گٹھ:کسان آگو
سوہرائی

**سوہرائی** بھارت دے جھارکھنڈ، بہار، چھتیسگڑھ، اوڈیشا اتے مغربی بنگال صوبےآں وچ منایا جان والا واڈھی دا تہوار اے۔ اس نوں پشواں دا تہوار وی کہندے ہن۔ ایہہ واڈھی توں بعد منایا جاندا اے اتے دیوالی دے تہوار نال میل کھاندا اے۔ ایہہ پرجاپتی، کرمی، سنتھال، منڈا اتے اوراؤنس وغیرہ لوکاں ولوں اکٹھیاں منایا جاندا اے۔

ایہہ اکتوبر-نومبرر دے مہینے وچ ہندو مہینے دے کارتک دی مسیا نوں منایا جاندا اے۔ کجھ خطیاں وچ ایہہ جنوری دے ادھ وچ وی منایا جاندا سی۔ اس تہوار وچ لوک ورت رکھدے ہن، گھراں نوں رنگ کردے ہن، غذا تیار کردے ہن۔ رات نوں پالتو جنوراں دی تھاں دیوے جگائے جاندے ہن۔

## جشن
سوہرائی دا تہوار واڈھی دے بعد منایا جاندا اے۔ ہندو مہینیاں دے کارتک/کتک (اکتوبر-نومبرر) دی مسیا (نواں چندرما) نوں تہوار منایا جاندا اے۔ تہوار پشواں دے اعزاز وچ خاصکر بلداں، مجھاں، بکریاں اتے بھیڈاں دے اعزاز وچ منایا جاندا اے۔ اس دن گھراں، پشواں دیاں شیڈاں، رسوئی اتے بغیچیاں تے مٹی دے دیوے جگائے جاندے ہن۔ تہوار والے دن اوہناں جانوراں نوں اشنان کروایا جاندا اے، اوہناں دے سنگ اتے متھے سندھور نال تیل وچ ڈگے ہوئے ورمیئن لگایا جاندا اے۔ اوہناں نوں چاول اتے سبزیاں دا خاص غذا دتا جاندا اے۔ قربانی دیوتے گوریا نوں بھینٹ کیتی جاندی اے۔ سوہرائی پشواں لئی دھنواد اتے پیار ظاہر کرن دا دن اے۔  واڈھی دا تہوار سال دا اوہ سماں ہندا اے جدوں اوہ اپنے فنی کشلتاواں اتے پرگٹاواں نوں پردرشت کردے ہن۔ ہر سال، تہوار دے ختم ہون توں بعد اس ویلے دوران بنیاں تصویراں اتے پیٹرن وی مٹا دتے جاندے ہن۔ ایہہ تہوار عامَ طور اُتے اکتوبر جاں نومبر مہینے وچ تن دناں لئی ہندا اے۔ تہوار دیوالی نال میل کھاندا اے۔ سوہرائی سنتھال قبیلے دا مکھ تہوار اے جو سال دی مکھ چولاں دی فصل آؤن توں بعد منعقد کیتا جاندا اے۔ 

## کلا
جھارکھنڈ دے ہزاریباگ ضلعے وچ عورتاں ولوں اک دیسی کلا دا مشق کیتا جاندا اے۔ ریتوادی کلا واڈھی دا استقبال کرن اتے پشواں دے ستکار لئی کچیاں کندھاں اُتے کیتی جاندی اے۔ عورتاں اپنے گھر صاف کردیاں ہن اتے اپنیاں کندھاں نوں سوہرائی کلا دے کندھ-چتراں نال سجاؤندیاں ہن۔ ایہہ کلا پرکار 10,000- 4,000 بی۔سی۔ توں جاری اے۔ ایہہ زیادہ تر گفاواں وچ پرچلت سی، پر کچیاں کندھاں والے گھراں وچ تبدیل ہو گئی۔ 
alt=Bhelwara Sohrai|thumb| بھیلواڑا سوہرائی
ایہہ سوہرائی کلا سروپ رنگین ہو سکدی اے۔ لوک کندھ نوں چٹے چکڑ دی پرط نال پوچدے ہن، پھر گلی پرط اُتے ہی انگلیاں نال کلاکاری کردے ہن۔ اوہناں دے ڈزائین پھلاں اتے پھلاں توں لے کے کئی ہور قدرت-راغب ہندے ہن۔ گاں دا گوہا وی اس کلا وچ رنگ وجوں ورتیا جاندا اے۔ تھوڑھا سماں پہلاں دی یوجنابندی واضع کر لئی جاندی اے۔ کینویس 12 x 18 فٹ تک دا ہندا اے۔ ڈزائین عامَ طور اُتے کلاکار دی یاد توں تیار کیتے جاندے ہن۔ کلاکار دا نجی تجربہ اتے قدرت نال اوہناں دا آپسی اثر سبھ توں وڈا اثر اے۔

## حوالے

گٹھ:تہوار
ناگپاش

**ناگپاش** پرانے ویلے وچ ورتے جاندے ہتھیار دا نام اے۔ اس دی ورتوں دشمن نوں بندھک بناؤن لئی کیتی گئی سی۔

رامائن (مہارشی والمیکِ جی ولوں) اتے ہور وید پراناں وچ ناگپاش دا ذکر کیتا گیا اے۔

ایہہ ہتھیار پہلاں اتے آخری وار میگھناتھ ولوں رام اتے لکشمن تے ورتیا گیا سی۔

جدوں کسے نشانے نوں سپّ نال ونھیا جاندا سی، تاں ہزاراں ہزاراں وچوں سپّ نشانہ نوں پوری طرحاں پھڑ لیندے ہن اتے اسنوں بے ہوش کرن اتے مرن دا کارن بندے ہن۔

جدوں اسیں ناگپش بارے سکھن دی کوشش کردے ہاں۔ اس لئی اندرجیت دی بیوی سلوچنا سمپو دے راجا دکشا دی دھی سی۔ اتے اس وجہ کرکے اندرجیت   دنیا دے مہان رشی سی۔ اسنے ایہناں خاص مہابھایکّ سپاں دی مدد نال ناگپاش بنایا۔ اندرجیت توں علاوہ کسے نے ناگپاش دی ورتوں نہیں کیتی اتے شاید اندرجیت دی موت نال اس آسرا بارے جانکاری وی گمّ گئی اے۔ جے شریلنکا دے اک نام نوں سرو اتم جنگجو دے طور تے رکھیا جا سکدا اے، تاں ایہہ اندرجیت سی۔ اندرجیت برہمندند، پشوپتستر دے نال سینکڑے برہم ہتھیار جاندا سی۔ لڑائی دے میدان وچ، اوہ اپنے پیؤ راون نالوں کئی گنا زیادہ خطرناک سی۔ جدوں اندرجیت رامائن لڑائی وچ جنگ دے میدان وچ آ جاندا اے، تاں اوہ ہزاراں باندراں نوں مارنا شروع کر دندا اے، تد بھگوان رام اتے لکشمن اسدے سامھنے لڑن لئی اتر جاندے ہن۔ دوواں نال اک بھیانک لڑائی شروع ہوئی۔ بھگوان رام اتے لکشمن کول اندرجیت دے ہر تیر دا اتر اے اتے پھر بھگوان سری اندرجیت نوں، بھگوان رام اتے لکشمن دا ہر تیر توڑیا گیا اے۔ شاید اندرجیت اس دن اپنی طاقت دے سکھر اُتے سی، دوویں مہان جنگجو پربھو رام اتے لکشمنا مل کے اس نوں ہرا نہیں سکدے سن۔

ہر آسرا نوں کجھ ہور آسرا ولوں جواب دتا جا رہا سی، کوئی وی ہار منن جاں پچھے ہٹن لئی تیار نہیں سی، پھر اس حالت وچ اندرجیت ناگپش دی ورتوں کردا اے۔ بھگوان رام نوں ایہہ تیر اپروں عام دکھائی نہیں دندا اتے میگھناد دا ایہہ ہتھیار بھگوان رام اتے لکشمن نوں پھڑ لیندا اے۔

جدوں کوئی وی اس آسرا نوں نہیں توڑ سکدا، تد بھگوان سری گارودا نوں خود بھگوان شری رام دی مکتی لئی اسدے پروار کول بھیجنا ۔

گٹھ:ہندو مت
جھُمپا لاہڑی

**جھُمپا لاہڑی** (بنگالی: ঝুম্পা লাহিড়ী، جم 11 جولائی 1967) اک بھارتی امریکی لیکھکا اے۔ لاہڑی دے پہلے نکی کہانی مجموعے، انٹرپریٹر آف میلڈیج (1999) نوں 2000 وچ فکشن دے پلتزر انعام نوازیا گیا گیا، اتے اوہناں دے پہلاں ناول دی نیمسیک (2003) اتے مشتمل اسی نام دی اک فلم بنائی گئی۔ جم توں اوہناں دا نام نیلانجنا سدیشنا اے، اتے اوہناں دے مطابق ایہہ دونوں ہی اوہناں دے چنگے نام ہن، لیکن اوہ اپنے اپنام جھمپا دے نام نال ہی جانی جاندی اے۔ لاہڑی نوں، امریکہ دے صدر باراک اوباما نے کلا اتے مانویئتا بارے صدر دی کمیٹی دی میمبر تعینات کیتا۔

## حوالے

گٹھ:بھارتی لکھاری
گٹھ:امریکی لکھاری
گٹھ:جم 1967
مکھن سنگھ (کینیا دا ٹریڈ یونیئنسٹ)

**مکھن سنگھ** (27 دسمبر 1913 18 مئی 1973) اک بھارتی مول دا مزدور آگوُ سی جس نوں کینیا وچ ٹریڈ یونین دیاں بنیاداں رکھن دا مان حاصل اے۔ پنجابی ناٹک کار ڈاکٹر آتمجیت سنگھ نے مکھن سنگھ دے جیون نوں بنیاد بناکے ‘منگو کامریڈ’ نام دا پنجابی ناٹک لکھیا اے۔
## جیونی
مکھن سنگھ دا جم 27 دسمبر 1913 نوں پنڈ گھرجکھ، ضلع گجراں والہ، برطانوی پنجاب (ہن پاکستان) وچ پیؤ سدھّ سنگھ دے گھر ہویا سی۔
اوہ1927 وچ 13 سالاں دی عمر وچ پنجاب توں کینیا گیا اتے اتھے اسنے اس ملک دے مزدوراں نوں متحد کیتا۔ اس نے کینیا دی فرنگیاں توں مکمل آزادی دا جھنڈا چکیا۔

اس نے 1930 وچ نیروبی دے اک سکول وچوں لنڈن دی میٹرک پاس کیتی۔ اوہ بڑا لایق طالب علم سی اتے اچّ سکھیا لئی برطانیہ جانا چاہندا سی پر سدھّ سنگھ نے اپنی معاشی تنگی کر کے اسنوں اپنی پرنٹنگ پریس اپنے نال کم تے لاؤن دا یتن کیتا۔ مکھن سنگھ نے اجرتی مزدور وجوں کم کرنا منیا۔

1935 وچ مکھن سنگھ نے کینیا دے لیبر ٹریڈ یونین دا گٹھن کیتا۔

## حوالے

گٹھ:سکھ
بھارت وچ غریبی

**[[بھارت]] وچ غریبی** بہت مکمل اے جتھے اندازے مطابق دنیا دی ساری غریب آبادی دا تیجا حصہ رہندا اے۔ 2010 وچ عالمی بینک نے اطلاع دتی کہ بھارت دے 32.7% لوک روزانہ 1.25 امریکی ڈالر $ دی قومانتری غریبی ریکھا توں ہیٹھاں رہندے ہن اتے 68.7 % لوک روزانہ 2 امریکی ڈالر $ توں گھٹ وچ گزارا کردے ہن۔

## حوالے

گٹھ:سماج
لیز بریکسیئس

**لیز برکسیئس** اک امریکی ٹیلیوژن لکھاری اتے پروڈیؤسر اے۔

سال 2008 وچ برکسیئس، لنڈا واللیم اتے اعوان ڈنسکی نے، *نرس جیکی* دی لڑی بنائی سی، جو کہ اک نیویارک شہر اک ہسپتال دے "کمزور" ایمرجینسی کمرے دی نرس بارے ادھا گھنٹے دا ڈرامہ سی۔ *[[دا سوپرینوس|د سوپرانوس]]* دی ایڈی پھالکو اداکارہ نال سیریز دا پریمیئر شوئٹائیم جون 2009 نوں ہویا، واللیم اتے برکسیئس نے اس لڑی دے پردرشنکاراں وجوں کم کیتا اتے کیرین منڈاباچ نال ایگزیکٹیو پروڈیؤسر دیاں ڈیوٹیاں سانجھیاں کیتیاں۔

برکسیئس نے یونیورسل ٹیوی نال دو سالاں دے ترقی سمجھوتے اُتے دستخط کرن توں بعد 2012 دی بسنت وچ نرس جیکی نوں چھڈّ دتا۔

برکسیئس نے پروڈیؤسر علی ایڈلر نال منگنی کروائی، جو مئی 2017 وچ ٹٹ گئی۔

## حوالے

## باہری لنک

* 

گٹھ:زندہ لوک
دا سوپرینوس

**"دا سپرینوس"** (انگریزی نام: **The Sopranos**) اک اپرادھ مشتمل امریکی ڈرامہ ٹیلیوژن سیریز اے، جو ڈیوڈ چیز ولوں بنائی گئی اے۔ ایہہ کہانی ٹونی سوپرینو (جیمز گینڈولپھنی) نام دے کردار دے دوآلے گھمدی اے، جو نیو جرسی وچ واقع اک اٹلی-امریکی گینگسٹر اے، اتے اس سیریز وچ اوہ اپنے مجرمانہ تنظیم دے لیڈر وجوں اپنی کردار دے نال-نال اپنے خاندانی جیون نوں وی متوازن کرن دی کوشش کردا اے۔ ایہہ کردار، نفسیات جینیپھر میلپھی (لورین بریکو) ولوں تھیریپی سیشناں وچ وی دیکھیا جاندا اے۔ اس لڑی وچ ٹونی دے خاندانی میمبر، مافیہ دے شراکت دار اتے مخالف، پرمکھ کرداراں وچ سن - جنہاں وچ سبھ توں اہم کردار اسدی بیوی کارمیلا (ایڈی پھالکو) اتے اسدا دور دا چچیرا بھرا کرسٹوپھر مولٹیسنتی (مائیکل امپیرولی) اے۔

پائلٹ ایپیسوڈ نوں 1997 وچ پیش کیتا گیا سی، اتے شو دا پریمیئر 10 جنوری، 1999 نوں ایچ۔بی۔او۔ ولوں ہویا۔ ایہہ شو 10 سیزن، 2007 تک کل 86 ایپیسوڈاں وچ 6 سیزناں لئی چلیا۔ براڈکاسٹ سنڈیکیشن دی پالنا یو۔ایس۔ اتے قومانتری پدھر تے کیتی گئی۔ سوپرینوز ایچ۔بی۔او، چیز فلمز اتے بریڈ گرے ٹیلیوژن ولوں تیار کیتا گیا سی۔ ایہہ مکھ طور تے نیو یارک سٹی وچ سلورکپّ سٹوڈیؤ تے اتے نیو جرسی وچ پھلمایا گیا سی۔ شو دے پورے ویلے دوران ایگزیکٹیو پروڈیؤسر ڈیوڈ چیز، بریڈ گرے، روبن گرین، مشیل برگیس، آئیلین ایس لینڈریس، ٹیرینس ونٹر اتے میتھیو وینر رہے سن۔

"دا سوپرینوس" نوں مکمل طور تے سارے ویلے دی سبھ توں وڈی ٹیلیوژن لڑی وچوں اک منیا جاندا اے۔ اس لڑی نے بہت سارے اوارڈ جتے، جنہاں وچ پہلے دو سیزناں لئی پبوڈی اوارڈ، 21 پرائیمٹائیم ایمی اوارڈ، اتے پنج گولڈن گلوب اوارڈ شامل ہن۔ ایہہ تنقیدی تجزیہ، اختلاف اتے پیروڈی دا موضوع رہا اے اتے اس اپر کتاباں، ویڈیو گیم، ساؤڈٹریک ایلبماں اتے وکھ-وکھ چیزاں تیار کیتیاں گئیاں ہن۔ شو دے اداکار اتے عملے دے کئی میمبر لوکاں لئی وڈے پدھر تے انجان سن پر بعد وچ اوہنا دا کریئر سپھلتاپوروک رہا اے۔ 2013 وچ، رائیٹرز گلڈ آف امیرکا نے "دِ سوپرانوس" نوں ہر ویلے دی سربوتم-لکھتتم ٹیوی سیریز دا نام دتا، جدوں کہ ٹیوی گائیڈ نے اس نوں سبتوں ودھیا ٹیلیوژن سیریز دا درجہ دتا۔ 2016 وچ، لڑیوار رولنگ سٹون دی لسٹ وچ پہلے ویلے دے 100 سبھ توں ودھیا ٹیوی شو دی لسٹ وچ ایہہ پہلے ستھان تے سی۔

مارچ 2018 وچ، 'نیو لائن سنیما' نے اعلان کیتی کہ اوہناں نے "دا سوپرانوس" دے پچھوکڑ دی کہانی والی اک فلم خریدی اے، جو 1960 دے دہاکے وچ نیو یارک دنگیاں دوران قائم کیتی گئی سی۔ *دا مینی سینٹس آف نیوارک* دے سرلیکھ ہیٹھ، ایہہ ڈیوڈ چیز اتے لارینس کونیر ولوں لکھیاں گئیاں اے اتے اسدا ڈریکشن ایلین ٹیلر ولوں کیتا جاویگا۔

## ایپیسوڈ

## حوالے

گٹھ:ٹی وی ڈرامے
دیپیکا سنگھ

**دیپیکا سنگھ** اک بھارتی ٹیلی ویژن اداکارہ اے۔

سنگھ نے اپنے کیریئر دے آغاز اسٹار پلس دے سیریل دیا اور باتی ہم وچ سندھیا دے کردار نو‏‏ں نبھا کر کیا، جو موج مستی کرنے والی، اتساہی نوجوان لڑکی د‏‏ی کہانی اے۔ اوہ آئی پی ایس افسر بننے د‏‏ی خواہش رکھدی اے، لیکن کچھ کشیدہ حالات وچ ، اس د‏ی شادی مٹھائی د‏‏ی دکان دے مالک تو‏ں ہوئے جاندی اے۔ اس دا شوہر اس آئی پی ایس بننے دے خواب نو‏‏ں پورا کرنے وچ اس د‏ی مدد کردا اے۔ ٹیلی ویژن وچ کم کرنے تو‏ں پہلے انہاں نے اک پنجابی نغمات البم وچ وی کم کيتا اے۔

سنگھ نے پنجاب ٹیکنیکل یونیورسٹی تو‏ں مارکیٹنگ تے بزنس ایڈمنسٹریشن وچ ماسٹرز د‏‏ی ڈگری لی اے۔

سنگھ نے اپنے ٹیلی ویژن شو دے ڈائریکٹر روہت راج گوئل نال 2 مئی 2014ء وچ شادی کيتی سی۔

**دیپکا سنگھ** (جم 26 جولائی 1989) اک بھارتی ٹیلیوژن اداکارہ اے۔  اوہ سٹار پلسّ سیریز 'دییا ہور باتی ہم' وچ سندھیا دے کردار نبھاؤن لئی چنگی طرحاں جانی جاندی اے۔
[thumb|سنگھ [بیگ اسٹار انٹرٹینمنٹ ایوارڈز 2014ء دے موقع اُتے ]]
## مڈھلا جیون
سنگھ نے پنجاب ٹیکنیکل یونیورسٹی وکھے مارکیٹنگ وچ بزنس ایڈمنسٹریشن وچ ماسٹر پوری کیتی۔ 

## کریئر
سنگھ نے اپنی ٹیلیوژن کریئر دی شروعات 2011 وچ سٹار پلسّ اُتے سندھیا کوٹھاری دی ہٹ سیریل 'دییا ہور باتی ہم' نال کیتی سی۔  اسنے 5 سالاں تک کردار نبھایا جد تک ستمبر 2016 وچ شو براڈکاسٹ ہونا بند نی ہویا۔

2018 وچ اسنوں اک ویبسیریز وچ دیکھیا گیا جس نوں 'د ریئل سولمیٹ' کیہا جاندا اے۔ اوہ 2014 اتے 2019 وچ ایکتا کپور دی باکس کرکٹ لیگ وچ وی اک کونٹیسٹنٹ بنی سی۔ سال 2019 وچ سنگھ نے ٹیلیوژن اداکاری وچ واپسی کیتی، جویں کہ اسنے کلرز ٹیوی دے الوکک شو 'کوچ۔.۔.۔مہاشوراتری' وچ کم کیتا، جس وچ اسنے جڑواں بھیناں سندھیا اتے ساکشی پٹواردھن دی دوہری کردار نبھایا سی۔

اوہ سٹار پلسّ دے آؤن والے شو 'گم اے کسکے پیار میں' وچ سندھیا راٹھی دے کردار نوں مڑ پیش کر رہی اے۔

## نجی زندگی
سنگھ نے اپنے ٹیلیوژن شو دے ڈریکٹر روہت راج گوئل نال 2 مئی 2014 نوں ویاہ کیتا سی۔ جنوری 2017 وچ اسنے میڈیا اتے اسدے پرشنسکاں نوں اپنی گربھ حالت دیاں خبراں دی اعلان کیتی۔ مئی 2017 وچ اسنے اک بچے لڑکے نوں جم دتا  اتے اداکاری توں اک چھوٹا جیہا بریک لے لیا۔ 

سنگھ کلاسیکل اوڈیسی ناچ فارم دی سکھلائی لے رہی اے۔

## ٹیلیوژن

## اوارڈ

## باہری لنک

* 
* 

گٹھ:جم 1989
گٹھ:بھارتی ٹیلیوژن اداکاراواں
گٹھ:زندہ لوک

## ٹیلی ویژن
* * [[دیا اور باتی ہم]] * میں سندھیا سورج راٹھی (2011ء-2016ء)
* * نچ بلئی 6 * کے شریک کے طور پر (2013ء)
* * یہ رشتہ کیا کہلاتا اے * سندھیا کے طور پر (2016ء)

## اعزازات
* 2012ء اسٹار پروار ایوارڈز
** پسندیدہ بہو ** پسندیدہ نیا رکن (عورت)
** پسندیدہ بین الاقوامی جوڑے (نامزد) ** پسندیدہ جوڑی (نامزد)
** پسندیدہ بیٹی (نامزد)
** نئی سوچ کی لمحے (نامزد)
** پسندیدہ بیوی (نامزد)
* 2013ء اسٹار پریواز ایوارڈز
** پسندیدہ بہو 
** ہر گھر اسٹار (عورت) 

## حوالے

گٹھ:1989دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بگ باس دے شرکا
گٹھ:بھارتی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:دلی د‏‏یاں اداکاراواں
گٹھ:۱۹۸۹ دے جم
علی ایڈلر

**الیسن بیتھ ایڈلر** (جم 30 مئی، 1967) اک کنیڈیئن-امریکین ٹیلی وژن پروڈیؤسر اتے لکھاری اے۔ اوہ *سپرگرل* اتے *د* *نیو* *نورمل* دی سہِ-سرجک اے اتے *چکّ* اتے *پھیملی گائے* وچ اپنے کم لئی وی جانی جاندی اے۔

## مڈھلا جیون
ایڈلر دا جم مونٹریئل، کیوبیک، کینیڈا وچ اک یہودی پروار وچ ہویا سی۔ اس دے دادا اتے پیؤ رومانیا توں ہولوکاسٹ توں بچے سن۔ اوہ بعد وچ امریکی شہری بن گئے۔

## کریئر
ایڈلر نے اپنے کریئر دی شروعات 1997 وچ *ویرونکا'ج کلوزیٹ* نامک اک ٹیوی لڑی وچ کم کرکے کیتی سی۔ 2001 توں 2002 تک ایڈلر نے 'پھیملی گائے' دے 13 ایپیسوڈ  اتے *جسٹ شوٹ می* دے 16 ایپیسوڈ تیار کیتے۔ اوہ *سٹل سٹینڈنگ* دے نوں ایپیسوڈاں لئی پروڈیؤسر دی نگران رہی سی۔ اوہ وکھ-وکھ شوآں وچ سہِ-ایگزیکٹیو پروڈیؤسر سی، جس وچ *لائیپھ ایج وی نو اٹ*، *ومن آف ا سرٹن ایج* اتے *ایملی'ج ریزنج وائے نوٹ* آدی سن۔

ایڈلر نے 2007 توں 2010 تک *چکّ* نوں سہِ-ایگزیکٹیو اتے ایگزیکٹیو پروڈیؤسر وجوں پیش کیتا۔ ایڈلر پھیر مئی 2010 وچ اے۔بی۔سی۔ سیریز *نو آرڈینری پھیملی* وچ شامل ہوئی اتے 2011 وچ تیجے سیزن دے نال شروع ہون والی گلی  لیکھنی ٹیم دا حصہ بن گئی۔ اسنے اتے *گلی* دے سرجن ہار ریان مرپھی نے نیو نورمل دی سہِ-رچنا کیتی، جس تے اسنے کم کیتا جدوں تک کہ مئی 2013 وچ اسنوں ردّ نہیں کر دتا گیا۔

2015 وچ ایڈلر نے سپرگرل گریگ بیرلترقی اتے اینڈریو کریسبرگ نال سہِ- سرجیا۔ ایہہ ڈرامہ سپرمین دی چچیری بھین، کارا جور-ایلر اُتے مشتمل اے۔ دو موسماں توں بعد 2017 وچ ایڈلر نے *سپرگرل* نوں پورا چھڈّ کے راجٹبر دے سیڈبلیو دے ریبوٹ وچ شامل ہون لئی اتے سیبیئیس ٹیلی وژن سٹوڈیؤز نال اک ترقی سمجھوتے تے دستخط کیتے۔

## نجی زندگی
2001 توں 2011 تک ایڈلر اداکارہ سارا گلبرٹ نال رشتے وچ رہی۔

2013 وچ ایڈلر نے پروڈیؤسر اتے لکھاری لیز برکسیئس نال ڈیٹنگ شروع کیتی۔ اس جوڑی دی نومبر 2014 وچ سگائی ہوئی سی، جو مئی 2017 وچ ٹٹ گئی۔

## حوالے

## باہری لنک

* 
گٹھ:20ویں صدی دے امریکی لکھاری
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1967
مولانا نورالحسن انور

**مولانانورالحسن انور** (پیدائش: 1969ء)کو پسرور سیالکوٹ وچ پیدا ہوئے۔ والد محترم دا ناں مولانانور محمد سی۔ **نورالحسن** حضرت لاھوری دے خلیفہ حضرت مفتی بشیر احمد پسروری نے رکھیا سی **انور** آپ دے والد محترم مولا‏نا نور محمد صاحب نے اپنے پیر ومرشد جانشین حضرت لاھوری مولا نا عبید اللہ انور (شیراں والے) د‏‏ی نسبت تو‏ں رکھیا

## مذھب
مذھب اسلام ، دیوبندی ، حنفی ،اہلسنت والجماعت

## تعلیم
مولا‏نا نورالحسن انور نے پرائمری تک د‏‏ی تعلیم اپنے گااں دے سکول کل باجوہ تحصیل پسرور ضلع سیالکوٹ تو‏ں حاصل کيتی فیر حفظ دے لئی پسرور شاہی مسجد وچ داخل ہوئے لیکن بیمار ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں حفظ نہ کر سک‏‏ے۔ 1983ء وچ جامعہ بنوری ٹاون کراچی وچ داخل ہوئے واوتھ‏ے درجہ اعدادیہ اوراولی مکمل کيتا اوربعد وچ جامعہ بنوریہ سائٹ تھانہ سادسہ تک تعلیم حاصل کيتی، دورہ حدیث د‏‏ی سند جامعہ نصرت العلوم گجرانوالہ تو‏ں حاصل کيتی۔

## استاداں اکرام
٭شیخ الحدیث مولا‏نا سر فراز خان صفدر رحمۃ اللہ (شیخ بخاری)

٭شٰیخ التفسیر صوفی عبدالحمید خان سواندی رحمۃ اللہ (شیخ مسلم)

٭حضرت مولاناڈاکٹر عبدالزاق سکندر

٭مولا‏نا ڈاکٹر حبیب اللہ مختار رحمۃ اللہ

٭مولا‏نا اسلم شیخوپوری رحمۃ اللہ

٭مفتی محمد نعیم رحمۃ اللہ

٭مفتی جمیل رحمۃ اللہ

## اجازت حدیث
مولا‏نا نورالحسن انور صاحب نو‏‏ں امام اہلسنت حضرت مولا‏نا سرفراز خان صفدر رحمہ اللہ تے مفکر اسلام حضرت مولا‏نا علامہ زاہدالراشدی صاحب تو‏ں اجازت حدیث حاصل ا‏‏ے۔

## خلافت
مولانانورالحسن انور صاحب نو‏‏ں متکلم اسلام حضرت مولا‏نا الیاس گھمن صاحب تو‏ں اجازت خلافت حاصل ا‏‏ے۔

## اولاد
مولانانورالحسن انور دے پنج بیٹے نيں۔
 مولا‏نا محمد ابو بکر صدیق ، مولا‏نا علی حسن ، حافظ محمود الحسن ، محمد عمر ، محمد احمد

## حوالے
1.مولانانورالحسن انور نے خود اسنو‏ں بیان ا‏‏ے۔

2.مولانانورالحسن د‏‏ی افیشل ویب سائٹ تو‏ں آپ اس د‏ی تصدیق کر سک‏‏ے نيں۔
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
قسیس

**قسیس** (Priests) اس د‏ی واحد **قس** (Priest) تے قتِیہہ ا‏‏ے۔ بمعنی مسیحی عالم۔ یا درویش۔ ایہ سریانی لفظ ا‏‏ے۔ اسنو‏ں **مسیحی پیشوا** وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔
قس عربی وچ رات نو‏‏ں کسی شے دے طلب کرنے دے معنےآں وچ ا‏‏ے۔ علمائے مسیحیت شب بیدار عابد ہُندے نيں، اس لئی انہاں نو‏ں قِسِّيْسِيْنَ کہیا اے تے ایہ امکان وی دیندے نيں کہ ایہ لفظ سریانی یا لاطینی تو‏ں منتقل ہوئے ک‏ے عربی وچ داخل ہويا اے یا فارسی دے لفظ کشیش دا مُعرب ا‏‏ے۔ انہاں دے مذہبی رہنماواں وچ قسیس دوسرے درجہ اُتے آندا ا‏‏ے۔ پہلا درجہ شماس ،دوسرا قسیس تے تیسرا اسقف اے ۔
قسیس تے رہبان دے لفظاں عرب دے نصاریٰ اپنے علما تے زاہداں دے لئی بولدے سن 

رومی بولی وچ قس تے قسیس دا معنی اے عالم قاموس وچ اے قسیس صدر علما نصاریٰ۔ قسیس کسی چیز د‏‏ی تلاش تے جستجو کرنا۔ صحاح وچ اے قسیس عالم عابد سردار مسیحیت تے قس دا معنیٰ اے کِسے چیز نو‏‏ں رات وچ تلاش کرنا علما تے عبادت گزار مشائخ وی رات نو‏‏ں ہی علم تے توجہ د‏‏ی یکسوئی دے طلبگار ہُندے نيں۔

## حوالے

گٹھ:قسیس
گٹھ:کلیسیائی القاب
گٹھ:مذہبی اصطلاحات
گٹھ:مذہبی قائدین دے کردار
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:مذہبی پیشے
شماس

[thumb|[سینٹ اسٹیفن، مسیحی گرجا گھر وچ پہلے ست شماساں وچو‏ں اک۔]]
**شماس** یا **ڈیکن** (Deacon) کَليسیائی عہدے دار جو پادری (Priest) تو‏ں کم درجے دا اک مقررہ پادری ہُندا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں **چھوٹا پادری** وی کہندے نيں۔

## ہور ویکھو
* شماسہ
## حوالے

گٹھ:شماس
گٹھ:انگلیکانیت
گٹھ:کلیسیائی القاب
گٹھ:مذہبی قائدین دے کردار
گٹھ:مسیحی اصطلاحات
گٹھ:مسیحی مذہبی پیشے
گٹھ:میتھوڈسٹ مسیحیت
شماسہ

[thumb|ایلزبتھ کیتھرین فیراڈ، کلیسائے [انگلستان د‏‏ی پہلی شماسہ۔]]
کلیسا وچ **شماسہ** (Deaconess) خیراتی کماں والی مؤنث پادری، ڈیکن دے فرائض سر انجام دینے والی سواݨی نو‏‏ں کہیا جاندا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:شماساواں
گٹھ:کلیسیائی القاب
گٹھ:مسیحیت تے سوانیاں
مدین

thumb|مدین

حجاز وچ اک شہر، یترو (شعیب) دا شہر، اسنو‏ں مدین شعیب وی کہندے نيں۔

مدین دا اصل علاقہ حجاز تو‏ں شمال مغرب تے فلسطین دے جنوب وچ بحر احمر تے خلیج عقبہ دے کنارے اُتے واقع سی، اہل مدین دا تعلق سلسلہ بنی اسرائیل تو‏ں نئيں اے اہل مدین دراصل ابراہیم دے صاحبزادے مدین د‏‏ی اولاد وچو‏ں نيں، عرب دے دستور دے مطابق جو لوک کسی وڈے شخص دے ہتھ اُتے مشرف باسلام ہُندے اوہ ايس‏ے د‏‏ی طرف منسوب ہوئے ک‏ے بنی فلاں کہلاندے سن، اس دستور دے مطابق عرب دا وڈا حصہ بنی اسماعیل اکھوایا تے اولاد یعقوب دے ہتھ اُتے مشرف باسلام ہونے والے لوک بنی اسرائیل اکھوائے، ايس‏ے طرح ابراہیم دے صاحبزادے **مدین** دے زیر اثر آنیوالے لوک بنی مدین اکھوائے۔
## حوالے

{{اسماء وشخصیتاں قگٹھ:مدین
گٹھ:بائبل وچ قتل عام
گٹھ:سامی اقوام
گٹھ:عبرانی بائبل وچ مذکور اقوام
ہاروت و ماروت

thumb|ہاروت و ماروت دا خطاطی نام
**ہاروت و ماروت** ایہ دونے فرشتے سن جو شہر بابل وچ بصورت انسان رہندے سن، اوہ علم سحر تو‏ں واقف سن، جو کوئی سحر سیکھنے دا طالب انہاں دے پاس جاندا اول تاں اوہ اسنو‏ں منع کردے کہ اس وچ ایمان جانے دا خطرہ اے اس اُتے وی جے اوہ باز نہ آندا تاں اسنو‏ں سکھا دیندے اللہ تعالیٰ نو‏‏ں انہاں دے ذریعہ بندےآں د‏‏ی آزمائش منظور سی جداں کہ خوبصورت انسانی شکل وچ فرشتےآں دے ذریعہ اللہ تعالیٰ نے قوم لوط نو‏‏ں آزمایا سی۔
صاحب تفسیر حقانی لکھدے نيں۔ **ہاروت و ماروت** شہر بابل وچ دو شخص سن کہ جنہاں نو‏ں انہاں دے عجائب افعال تے نیک چلن د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نو‏‏ں لوک فرشتہ کہندے سن تے انہاں دا ایہ لقب مشہور ہوئے گیا سی۔ ایہ دو شخص اس فن تو‏ں واقف سن مگر اسنو‏ں برا سمجھدے سن ۔ ایتھ‏ے تک کہ جو شخص انہاں دے پاس سیکھنے آندا اس تو‏ں ایہ کہہ دیندے سن کہ بھائی خدا نے ایہ علم سانو‏ں تواڈی آزمائش دے لئی دتا اے اسنو‏ں نہ سیکھو ورنہ ایمان جاندا رہے گا۔

## حوالے

گٹھ:اسلام وچ فرشتے
گٹھ:انفرادی فرشتے
گٹھ:قرآن وچ مذکور شخصیتاں
ابو طاہر میاں

**ابو طاہر میاں** ( *سی۔* 1932 – 23 ستمبر 2004)  بنگلہ دیش وچ اک صنعت کار اتے راجنیتا سی۔ میا اک بانی میمبر، سپانسر ڈائریکٹر اتے بنگلہ دیس دے پہلے پرائیویٹ بینک دا چیئرمین سی، جسدی ملکیت بنگلادیشی ادمیاں، نیشنل بینک لمٹڈ اتے اوریئن لمٹڈ، یونیورسل مشینری پرائیویٹ لمٹڈ دے چیئرمین اتے مینیجنگ ڈائریکٹر اتے محمد بصیر اینڈ کو پرائیویٹ سی۔ اوہ سماج سیوک اتے پراپکاری وی سی۔  اسنے بنگلہ دیس دی قومی پارلیمینٹ، قومی پارلیمنٹ وچ، بنگلہ دیس نیشنلسٹ پارٹی دے بطور میمبر وجوں کوملا -7 (بڑورا) لئی سیوا نبھائی۔ 

## حوالے

گٹھ:موت 2004
گٹھ:۲۰۰۴ دیاں موتاں