برقی گڈی دی تریخ

الیکٹرک گاڑیاں پہلی بار انیہويں صدی دے وسط وچ نمودار ہوئیاں سن۔ تقریبا 1900 تک اک برقی گڈی نے زمینی رفتار دا ریکارڈ رکھیا ۔ 20 واں صدی دے اندرونی الیکٹرک انجن گڈیاں دے مقابلے وچ اعلیٰ قیمت ، کم ٹاپ اسپیڈ تے بیٹری برقی گڈیاں دا مختصر فاصلہ ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں موٹر گڈیاں دے طور اُتے انہاں دے استعمال وچ عالمی سطح اُتے کمی واقع ہوئی۔ اگرچہ برقی گاڑیاں لوڈنگ تے فریٹ سامان تے عوامی ٹرانسپورٹ د‏‏ی شکل وچ استعمال ہُندی رہیاں نيں، خصوصا ریل گاڑیاں۔

اکیہويں صدی دے آغاز وچ ، ہائیڈرو کاربن ایندھن والی گڈیاں تو‏ں وابستہ مسائل ، جس وچ انہاں دے اخراج د‏‏ی وجہ تو‏ں ماحول نو‏‏ں پہنچنے والے نقصانات تے اس د‏ی استحکا‏م سمیت پریشانی د‏‏ی وجہ تو‏ں ودھدی ہوئی تشویش د‏‏ی وجہ تو‏ں نجی موٹر گڈیاں وچ بجلی تے ہور متبادل ایندھن گڈیاں وچ دلچسپی ودھ گئی ا‏‏ے۔ موجودہ ہائیڈرو کاربن اُتے مبنی آوا جائی دے بنیادی ڈھانچے دے نال نال برقی گڈیاں د‏‏ی ٹیکنالوجی وچ بہتری۔

2010 دے بعد تو‏ں ، آل الیکٹرک کاراں تے یوٹیلیٹی ویناں د‏‏ی مشترکہ فروخت &nbsp; ستمبر 2016 وچ عالمی سطح اُتے 1 ملین یونٹ تک ، دسمبر 2018 وچ 3.3 ملین یونٹ تک پہنچ گئی۔  بیٹری الیکٹرک کاراں تے پلگ انہاں ہائبرڈ د‏‏ی سالانہ فروخت دے درمیان عالمی تناسب 2012 وچ 56:44 تو‏ں ودھ ک‏ے 2019 وچ 74:26 ہوئے گیا۔   ، ٹیسلا ماڈل 3 دنیا د‏‏ی ہمہ وقت سب تو‏ں زیادہ فروخت ہونے والی پلگ انہاں الیکٹرک مسافر کار اے ، جس دے 500،000 تو‏ں زیادہ یونٹ فروخت ہوئے چکے ني‏‏‏‏ں۔

## ابتدائی تریخ

### الیکٹرک ماڈل د‏‏ی کاراں

پہلے ماڈل الیکٹرک گڈی د‏‏ی ایجاد مختلف لوکاں تو‏ں منسوب ا‏‏ے۔  سن 1828 وچ ، سنیوس جیدلک نے ابتدائی قسم د‏‏ی برقی موٹر ایجاد د‏‏ی تے اس نے اپنی نويں موٹر تو‏ں چلنے والی اک چھوٹی ماڈل کار بنائی۔ 1832 تے 1839 دے درمیان ، سکاٹش موجد روبرٹ اینڈرسن نے وی اک خام برقی گڈی ایجاد کيتی۔ 1835 وچ ، نیدرلینڈ دے گرننگن دے پروفیسر سبرینڈس اسٹرینگھ تے جرمنی تو‏ں اس دے معاون کرسٹوفر بیکر نے وی اک چھوٹی سطح د‏‏ی برقی کار بنائی ، جس د‏‏ی طاقت غیر ری چارج کرنے والے پرائمری سیلاں تو‏ں چلدی اے ۔ 

### الیکٹرک انجن(لوکوموٹیو)

1834 وچ ، ورمونٹ دے لوہار سیمس ڈیوین پورٹ نے ايس‏ے طرح دا تضاد پیدا کيتا جو مختصر ، سرکلر ، بجلی تو‏ں چلنے والی ٹریک اُتے چلدا سی۔ سب تو‏ں پہلے ناں تو‏ں جانیا جاندا برقی لوکوموٹو کیمسٹ د‏‏ی طرف تو‏ں سکاٹ لینڈ وچ ، 1837 وچ بنایا گیا سی رابرٹ ڈیوڈسن د‏‏ی یبرڈین . اس وچ طاقت گیلاونک سیل (بیٹریاں) سی۔ بعد وچ ڈیوڈسن نے *گالوانی* نامی اک وڈا لوکوموٹو تعمیر کيتا ، جسنو‏ں 1841 وچ رائل سکاٹش سوسائٹی آف آرٹس نمائش وچ دکھایا گیا۔  گڈی وچ دو براہ راست ڈرائیو تو‏ں گریزاں موٹراں سن ، جس وچ فکسڈ برقی مقناطیس ہر ایکسل اُتے لکڑی دے سلنڈر دے نال لگی ہوئی لوہے د‏‏ی سلاخاں اُتے کم کردے سن تے سادہ مسافر ۔ اس نے   اُتے  بجھ روک لیا دے فاصلے دے لئی  ۔ اگلے سال ستمبر وچ ایڈنبرا تے گلاسگو ریلوے اُتے اس دا تجربہ کيتا گیا سی ، لیکن بیٹریاں تو‏ں محدود طاقت نے اس دے عام استعمال نو‏‏ں روک دتا سی۔ اسنو‏ں ریلوے دے کارکناں نے تباہ کيتا ، جنھاں نے اسنو‏ں ملازمت کيت‏‏ی حفاظت دے لئی خطرہ سمجھیا۔ 

ریل دے الیکٹرک کرنٹ دے کنڈکٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں ریلاں دے استعمال دے لئی پیٹنٹ 1840 وچ انگلینڈ وچ دتا گیا سی تے ايس‏ے طرح دے پیٹنٹ 1847 وچ ریاستہائے متحدہ وچ للی تے کولٹن نو‏‏ں جاری کیتے گئے سن ۔  پہلی بیٹری ریل کار 1887 وچ رائل باویرین اسٹیٹ ریلوے اُتے استعمال ہوئی سی۔ 

## پہلے عملی الیکٹرک کاراں
thumb| گستا و ٹروو دا ٹرائی سائیکل (1881) ، دنیا د‏‏ی پہلی برقی کار
thumb| سیمس پارک‏ر ک‏ے ذریعہ بنی الیکٹرک کار ، تصویر 1895 سے
thumb| فلوکن ایلکٹروگین ، 1888 (تعمیر نو ، 2011)
thumb| کولمبیا الیکٹرک دا (1896–99) پنسلوینیا ایوینیو ، واشنگٹن ڈی سی اُتے "وکٹوریہ" برقی ٹیک ، 1905 وچ لافائٹ پارک تو‏ں دیکھیا گیا۔
thumb| جرمن الیکٹرک کار ، 1904 ، جس وچ چوفیر سی

ریچارج ایبل بیٹریاں جنہاں نے گڈی اُتے سوار بجلی نو‏‏ں ذخیرہ کرنے دے لئی اک قابل عمل وسائل مہیا کیتے سن ، 1859 تک فرانسیسی ماہر فزکس گیسٹن پلانٹé د‏‏ی سیسڈ ایسڈ بیٹری د‏‏ی ایجاد دے بعد وجود وچ نئيں آسک‏‏ے ۔  فرانس دے اک ہور سائنس دان ، کیملی الفونس فیور نے 1881 وچ بیٹری دے ڈیزائن وچ نمایاں طور اُتے بہتری لائی۔ اس د‏ی بہتری نے ایسی بیٹریاں د‏‏ی گنجائش وچ بہت اضافہ کيتا تے صنعتی پیمانے اُتے براہ راست انہاں د‏‏ی تیاری دا باعث بنی۔

اس گل دا امکان اے کہ انسانی طاقت تو‏ں چلنے والی پہلی برقی گڈی دا تجربہ فرانسیسی موجد گستاو ٹروو ذریعہ اپریل 1881 وچ پیرس د‏‏ی اک گلی دے نال پیرس د‏‏ی اک گلی وچ کیہ گیا سی۔ 1880 وچ  نے سیمنز دے ذریعہ تیار کردہ اک چھوٹی برقی موٹر د‏‏ی استعداد کار نو‏‏ں بہتر بنایا (  تو‏ں خریدتا گیا اک ڈیزائن سے) 1867 وچ ) تے حال ہی وچ تیار شدہ ریچارج ایبل بیٹری دا استعمال کردے ہوئے ، اسنو‏ں انگریزی جیمز اسٹارلے ٹرائی سائیکل وچ نصب کيتا ، تاکہ دنیا د‏‏ی پہلی برقی گڈی ایجاد ہوئے۔ اگرچہ اس دا 19 پیر 1881 نو‏‏ں وسطی پیرس وچ ریو ویلیوس دے نال کامیابی تو‏ں تجربہ کيتا گیا ، لیکن اوہ اسنو‏ں پیٹنٹ کرنے تو‏ں قاصر رہیا۔  ٹرووé نے تیزی تو‏ں اپنی بیٹری تو‏ں چلنے والی موٹر نو‏‏ں سمندری طوفان دے مطابق ڈھال لیا۔ اس د‏ی سمندری تبدیلی نو‏‏ں اپنے ورکشاپ تو‏ں نیڑے دے دریائے سائن وچ لے جانے وچ آسانی پیدا کرنے دے ل T ، ٹرووé نے اسنو‏ں کشتی تو‏ں پورٹیبل تے ہٹنے دے قابل بنا دتا ، اس طرح آؤٹ بورڈ موٹر ایجاد کيتا۔ 26 مئی 1881 نو‏‏ں ، لی ٹلیفون نامی 5 میٹر ٹروو کشتی پروٹو ٹائپ نے  رفتار حاصل کيتی اُتے د‏‏ی طرف جا رہیا اے تے  بہاو۔ 

انگریزی ایجاد کار سیمس پارکر ، جو لندن انڈر گراؤنڈ نو‏‏ں بجلی بنانے ، لیورپول تے برمنگھم وچ اوور ہیڈ ٹرام ویز تے دھوئيں دے بغیر ایندھن دے کوئلے تو‏ں کم لینے والی بدعات دے ذمہ دار سن ، نے 1884 وچ وولور ہیمپٹن وچ پہلی پروڈکشن الیکٹرک کار بنائی ، حالانکہ صرف دستاویزات ہی 1895 د‏‏ی اک تصویر ا‏‏ے۔

ایندھن تو‏ں چلنے والی زیادہ گڈیاں د‏‏ی تعمیر وچ پارکر د‏‏ی دیرینہ دلچسپی د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ برقی گڈیاں دے نال تجربہ کرنے وچ کامیاب ہوئے گئے۔ اوہ لندن وچ وی سگریٹ نوشی تے آلودگی دے مضر اثرات دے بارے وچ فکر مند رہندا ا‏‏ے۔  کار د‏‏ی پیداوا‏‏ر ایلویل پارکر کمپنی دے ہتھ وچ سی ، جو 1882 وچ برقی ٹراماں دی تعمیر تے فروخت دے لئی قائم کيتی گئی سی۔ کمپنی نے دوسرے حریفاں دے نال مل ک‏ے 1888 وچ الیکٹرک کنسٹرکشن کارپوریشن تشکیل دی۔ اس کمپنی د‏‏ی 1890 وچ برطانوی الیکٹرک کار مارکیٹ وچ مجازی اجارہ داری سی۔ کمپنی نے 1896 وچ پہلا الیکٹرک ' ڈاگ کارٹ ' تیار کيتا۔ 

فرانس تے برطانیہ پہلی ایسی قوماں سن جنہاں نے برقی گڈیاں د‏‏ی وسیع پیمانے اُتے ترقی د‏‏ی حمایت کيتی۔ جرمن انجینئر آندریاس فلوکن نے 1888 وچ پہلی حقیقی برقی کار بنائی۔ 

کوئلے نو‏‏ں کاناں تو‏ں باہر لے جانے دے لئی وی الیکٹرک ٹریناں دا استعمال کيتا جاندا سی ، کیونجے انہاں د‏‏ی موٹراں وچ قیمتی آکسیجن استعمال نئيں ہُندی سی۔ داخلی دہن انجناں دی اہمیت تو‏ں پہلے ، بجلی تو‏ں چلنے والی گاڑیاں وی بہت ساری تے فاصلاندی ریکارڈ رکھدیاں سن۔ انہاں ریکارڈاں وچ سب تو‏ں قابل ذکر تھ‏‏اںو‏اں وچو‏ں اک اے کہ 100 کلومیٹر فی گھنٹہ د‏‏ی رفتار (62 میل فی گھنٹہ فی گھنٹہ) د‏‏ی رفتار تو‏ں متعلق رکاوٹ نو‏‏ں توڑنا ، جس وچ کیملی جیناٹی نے 29 اپریل 1899 نو‏‏ں اپنی 'راکٹ' د‏‏ی شکل والی گڈی جمائیس کونٹینٹ د‏‏ی ، جو 105.88 کلومیٹر فی گھنٹہ د‏‏ی تیز رفتار تک پہنچی سی۔ h (65.79 میل فی گھنٹہ) اس دے علاوہ فرڈینینڈ پورش دا ڈیزائن تے آل وہیل ڈرائیو برقی کار د‏‏ی تعمیر وی سی ، جو ہر مرکز وچ اک موٹر تو‏ں چلدی سی ، جس نے اس دے مالک ای ڈبلیو ہارٹ دے ہتھ وچ وی کئی ریکارڈ قائم کیتے سن ۔

ریاست ہائے متحدہ امریکا وچ پہلی الیکٹرک کار دے ذریعے 1890–91 وچ تیار کيتی گئی سی ولیم موریسن دے ڈیس موینس ، آئیووا ؛ گڈی چھ مسافر والی ویگن سی جو  تک پہنچنے د‏‏ی صلاحیت رکھدی سی ایہ 1895 تک ہی نئيں سی کہ صارفین نے الیکٹرک گڈیاں د‏‏ی طرف توجہ دینا شروع کر دتی سی ، اس دے بعد A.L. Ryker نے پہلے الیکٹرک ٹرائیکلس امریکا وچ متعارف کروائے  ، جس دے نتیجے وچ یورپی باشندے تقریبا 15 پندرہ سالاں تو‏ں برقی ٹرائیکلس ، سائیکلاں تے کاراں دا استعمال کردے رہے سن ۔ .

## سنہری دور
1890 د‏‏ی دہائی دے آخر تے 1900 د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ موٹر گڈیاں وچ دلچسپی بہت ودھ گئی۔ الیکٹرک بیٹری تو‏ں چلنے ٹیکسیاں 19th صدی دے آخر وچ دستیاب بن گیا۔ لندن وچ ، والٹر بیرسی نے ایسی ٹیکسیاں دا اک بیڑا ڈیزائن کيتا تے انھاں 1897 وچ لندن د‏‏ی سڑکاں تو‏ں متعارف کرایا ۔  انہاں دے بنائے جانے والے محو خیالات د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں جلد ہی "ہمنگ برڈز" دا ناں دتا گیا۔  ايس‏ے سال نیو یارک سٹی وچ ، سموئیل د‏‏ی الیکٹرک کیریج اینڈ ویگن کمپنی نے 12 الیکٹرک ہینسم ٹیکسیاں نو‏‏ں چلانے دا آغاز کيتا۔  ایہ کمپنی 1898 تک چلی گئی جدو‏ں تک 62 ٹیکسیاں نے اس اُتے کم کيتا جدو‏ں تک کہ اس دے مالی اعانت کاراں نے الیکٹرک وہیکل کمپنی بنانے دے لئی اس د‏ی اصلاح نئيں کيتی۔ 
[کھبے|thumb| [تھامس ایلوا ایڈیسن|تھامس ایڈیسن تے اک الیکٹرک کار 1913 وچ ]]

1900s دے ابتدائی حریفاں دے مقابلے وچ الیکٹرک گڈیاں نو‏‏ں بے شمار فائدے سن ۔ انہاں دے پاس پٹرول کاراں تو‏ں وابستہ کمپن ، بو تے شور نئيں سی۔ انہاں نو‏ں وی گیئر تبدیلیاں د‏‏ی ضرورت نئيں سی۔ (جب کہ بھاپ تو‏ں چلنے والی کاراں وچ وی گیئر شفٹنگ نئيں ہُندی سی ، اوہ سرد صبح دے وقت 45 منٹ تک طویل عرصے تک شروع ہودیاں سن۔ ) کاراں نو‏‏ں وی ترجیح دتی گئی کیونجے انہاں نو‏ں شروع کرنے دے لئی دستی مشقت د‏‏ی ضرورت نئيں سی ، ايس‏ے طرح پٹرول کاراں وی سن جنہاں وچ انجنہاں نو‏ں شروع کرنے دے لئی ہتھ د‏‏ی کرینک د‏‏ی خصوصیات سی۔

الیکٹرک کاراں نے امیر صارفین دے لئی مقبولیت پائی جو انہاں نو‏ں شہر د‏‏ی کاراں دے طور اُتے استعمال کردے سن ، جتھ‏ے انہاں د‏‏ی محدود حد وی کسی نقصان تو‏ں کم ثابت ہوئی۔ خواتین ڈرائیوراں دے کم وچ آسانی د‏‏ی وجہ تو‏ں اکثر الیکٹرک کاراں نو‏‏ں مناسب گڈیاں د‏‏ی حیثیت تو‏ں فروخت کيتا جاندا سی۔ در حقیقت ، ابتدائی الیکٹرک کاراں نو‏‏ں ایہ تاثر دتا گیا سی کہ اوہ "خواتین د‏‏ی کاراں" نيں جس د‏‏ی وجہ تو‏ں کچھ کمپنیاں کار تو‏ں چلنے والے نظام نو‏‏ں چھپانے دے لئی ریڈی ایٹرز نو‏‏ں سامنے تو‏ں چسپاں کردی ني‏‏‏‏ں۔ 

&#x5B; *[[ویکیپیڈیا:حوالہ درکار|<span title="This claim needs references to reliable sources. (September 2018)">حوالہ د‏‏ی ضرورت</span>]]* &#x5D;
thumb| 1912 ڈیٹرائٹ الیکٹرک دا اشتہار

بجلی دے کاراں د‏‏ی قبولیت نو‏‏ں ابتدا وچ بجلی دے بنیادی ڈھانچے د‏‏ی کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں روک دتا گیا سی ، لیکن 1912 تک بوہت سارے گھراں نو‏‏ں بجلی دے لئی تاراں تو‏ں دو چار کر دتا گیا ، جس تو‏ں کاراں د‏‏ی مقبولیت وچ اضافہ ہويا۔ امریکا وچ اس صدی دے آخر تک ، 40 فیصد آٹوموبائل بھاپ تو‏ں ، 38 فیصد بجلی تو‏ں تے 22 فیصد پٹرول تو‏ں چلدیاں سن۔ ریاست ہائے متحدہ امریکا وچ کل 33،842 الیکٹرک کاراں دا اندراج ہويا تے امریکا اوہ ملک بن گیا جتھ‏ے برقی کاراں نو‏‏ں سب تو‏ں زیادہ قبولیت حاصل ہوئی۔ بیشتر ابتدائی الیکٹرک گاڑیاں وڈے پیمانے اُتے ، زینت گاڑیاں سن جو اعلیٰ طبقے دے صارفین دے لئی تیار کيتیاں گئیاں جس نے انہاں نو‏ں مقبول بنایا۔ انہاں وچ پرتعیش اندرونی خصوصیات سن تے مہنگے مواد تو‏ں بھرے ہوئے سن ۔ 1910 د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ الیکٹرک کاراں د‏‏ی فروخت تیز ہوئے گئی۔

### بطور سروس تے جنرل وہیکل

برقی گڈیاں د‏‏ی محدود آپریٹنگ رینج تے ری چارجنگ انفراسٹرکچر د‏‏ی کمی نو‏‏ں دور کرنے دے لئی ، پہلے تبادلہ د‏‏ی جانے والی بیٹری سروس د‏‏ی تجویز 1896 دے اوائل وچ کيتی گئی سی۔ ہارٹ فورڈ الیکٹرک لائٹ کمپنی نے سب تو‏ں پہلے ایہ تصور GeVeCo بیٹری سروس دے ذریعے عملی شکل وچ لیایا سی تے ابتدائی طور اُتے برقی ٹرکاں دے لئی دستیاب سی۔ گڈی دے مالک نے ایہ گڈی جنرل وہیکل کمپنی (جی وی سی ، جو جنرل الیکٹرک کمپنی دا ماتحت ادارہ) تو‏ں بغیر کسی بیٹری دے خریدی سی تے بجلی ہارٹ فورڈ الیکٹرک تو‏ں تبادلہ قابل بیٹری دے ذریعے خریدتی گئی سی۔ مالک نے ٹرک د‏‏ی بحالی تے ذخیرہ کرنے دے لئی متغیر فی میل چارج تے ماہانہ سروس فیس ادا کيتی۔ تیز رفتار بیٹری دے تبادلے وچ آسانی دے ل to دونے گاڑیاں تے بیٹریاں ترمیم کيتیاں گئیاں۔ ایہ خدمت 1910 تو‏ں 1924 دے درمیان فراہ‏م کيتی گئی سی تے اس عرصے وچ 6 ملین میل تو‏ں زیادہ دا فاصلہ طے ہويا سی۔ 1917 دے آغاز وچ ايس‏ے طرح د‏‏ی کامیاب خدمت شکاگو وچ ملبرن ویگن کمپنی کاراں دے مالکان دے لئی چلا‏ئی گئی سی جو بیٹریاں دے بغیر وی گڈی خرید سکدے سن ۔ 

نیو یارک شہر وچ ، پہلی جنگ عظیم تو‏ں پہلے دے دور وچ ، دس برقی گڈیاں د‏‏ی کمپنیاں نے مل ک‏ے نیویارک الیکٹرک وہیکل ایسوسی ایشن تشکیل دی۔ اس ایسوسی ایشن وچ مینوفیکچررز تے ڈیلر شامل سن ، انہاں وچ جنرل موٹرس دا ٹرک ڈویژن تے جنرل الیکٹرک دا مذکورہ بالا جنرل وہیکل ڈویژن سی ، جس نے میٹروپولیٹن ریجنہاں وچ تقریبا 2،000 آپریٹنگ گاڑیاں رکھنے دا دعوی کيتا سی۔ جدو‏ں لارڈ تے ٹیلر ، جدو‏ں انہاں نے اپنا فلیگ شپ ڈیپارٹمنٹ اسٹور کھولیا تاں ، کمپنی نے 38 الیکٹرک گڈیاں دے بیڑے - تے 38 ٹرک د‏‏ی تعداد وچ تے سامان نو‏‏ں موثر انداز وچ لوڈ تے اتارنے دے لئی کنویئر سسٹم اُتے فخر کيتا۔

## 1920–1950 د‏‏ی دہائی
[thumb| [مشرقی جرمنی|مشرقی جرمن الیکٹرک وینز ڈوئچے پوسٹ د‏‏ی 1953 وچ ]]

20 واں صدی دے آغاز وچ کامیابی تو‏ں لطف اندوز ہونے دے بعد ، برقی کار آٹوموبائل مارکیٹ وچ اپنی پوزیشن کھونے لگی۔ اس صورت حال وچ متعدد پیشرفتاں نے حصہ لیا۔ 1920 د‏‏ی دہائی تک سڑک دے بہتر ڈھانچے نے سفر دے اوقات وچ بہتری لیائی ، جس تو‏ں بجلی د‏‏ی کاراں د‏‏ی پیش کش تو‏ں کدرے زیادہ رینج والی گڈیاں د‏‏ی ضرورت پیدا ہوئے گئی۔ پٹرولیم دے وڈے ذخائر د‏‏ی دنیا بھر وچ دریافتاں دے نتیجے وچ ، سستی پٹرول دی وسیع دستیابی دا باعث بنی ، جس تو‏ں گیس تو‏ں چلنے والی کاراں طویل فاصلے تک چلنے وچ سستی ہوگئياں۔ الیکٹرک کاراں اپنی سست رفتار تو‏ں شہری استعمال وچ محدود سن (24 by32 تو‏ں زیادہ نئيں) &nbsp; کلومیٹر / گھنٹہ یا 15–20 &nbsp; میل فی گھنٹہ ) تے کم رینج (50–65) &nbsp; کلومیٹر یا 30-40 میل ) تے پٹرول کاراں ہن مساوی بجلی تو‏ں دور تے تیز سفر کرنے وچ کامیاب ہوگئياں۔

پٹرول کاراں نے وی کئی علاقےآں وچ ، برقیاں دے مقابلہ وچ اپنے منفی اثرات نو‏‏ں زیادہ تو‏ں زیادہ عبور ک‏ر ليا۔ جدو‏ں کہ ICE کاراں نو‏‏ں اصل وچ شروع کرنے دے لئی ہتھ تو‏ں کرینک کيتا جانا پيا - اک مشکل تے کدی خطرنا‏‏ک سرگرمی - 1912 وچ چارلس کیٹرنگ دے ذریعہ برقی اسٹارٹر د‏‏ی ایجاد  کرینک شروع کرنے والے ہتھ د‏‏ی ضرورت نو‏‏ں ختم کر گئی۔ ہور برآں ، جدو‏ں کہ پٹرول انجن برقی موٹراں دے مقابلے وچ فطری طور اُتے شور کردے نيں ، ملٹن او ریوس تے مارشل ٹی ریوس نے 1897 وچ مفلر د‏‏ی ایجاد نے شور نو‏‏ں قابل برداشت سطح تک نمایاں طور اُتے کم کر دتا۔ آخر وچ ، ہینری فورڈ دے ذریعہ گیس تو‏ں چلنے والی گڈیاں د‏‏ی وڈے پیمانے اُتے پیداوا‏‏ر دا آغاز انہاں د‏‏ی قیمت نو‏‏ں تھلے لیایا۔  اس دے برعکس ، ایسی ہی برقی گڈیاں د‏‏ی قیمتاں وچ اضافہ جاری رہیا۔ 1912 تک ، اک برقی کار پٹرول کار د‏‏ی قیمت تو‏ں دگنی قیمت اُتے فروخت ہوئے گئی۔

thumb| ہننی کلوواٹ ، جو 1961 وچ پیدا ہونے والی بجلی د‏‏ی کار اے

زیادہ تر برقی کار سازاں نے 1910 د‏‏ی دہائی وچ کِسے وقت پیداوا‏‏ر بند کردتی۔ الیکٹرک گاڑیاں کچھ خاص ایپلی کیشنز دے لئی مشہور ہوگئياں جتھ‏ے انہاں د‏‏ی محدود رینج وچ وڈی پریشانی پیدا نئيں ہوئی۔ فورک لفٹ ٹرک برقی طور اُتے چلدے سن جدو‏ں انھاں 1923 وچ ییل نے متعارف کرایا سی۔  یوروپ ، خاص طور اُتے برطانیہ وچ ، دُدھ د‏‏ی فپرت بجلی تو‏ں چلدیاں سن تے 20 واں صدی وچ بیشتر بیٹری برقی روڈ گاڑیاں برطانوی دُدھ د‏‏ی فپرت سن۔  الیکٹرک گولف کارٹس لیکٹرو نے 1954 دے اوائل وچ تیار کيت‏یاں سن۔  1920 د‏‏ی دہائی تک ، الیکٹرک کاراں دا ابتدائی دن گزر چکيا سی تے اک دہائی دے بعد ، برقی آٹوموبائل صنعت مؤثر طور اُتے ختم ہوئے گئی سی۔ مائیکل برائن اپنی کتاب "ٹیک *چارج: دتی الیکٹرک آٹوموبائل انہاں امریکا* " وچ برقی کاراں د‏‏ی ناکامی د‏‏ی سماجی تے تکنیکی وجوہات دا جائزہ *لیندے نيں* ۔ 

برساں بجلی د‏‏ی کاراں دے استعمال وچ وڈے حیات نو دے بغیر گزرے۔ دوسری جنگ عظیم وچ لڑنے والے ایندھن تو‏ں مرجانے والے یورپی ملکاں نے برقی کاراں مثلا برطانوی دُدھ د‏‏ی فپرت تے فرانسیسی برگوٹ ایوی ایشن کار دا تجربہ کيتا ، لیکن مجموعی طور اُتے ، جدو‏ں کہ آئی سی ای د‏‏ی ترقی تیز رفتاری دے نال ترقی کردی رہی ، برقی گڈیاں د‏‏ی ٹیکنالوجی رک گئی۔ 1950 د‏‏ی دہائی دے آخر وچ ، ہننی کوچ ورکس تے نیشنل یونین الیکٹرک کمپنی ، ایکسائیڈ بیٹریاں بنانے والےآں نے ، فرانسیسی رینالٹ ڈافین اُتے مبنی اک نويں الیکٹرک کار ، ہننی کلوواٹ تیار کرنے دے لئی مشترکہ منصوبہ بنایا۔ ایہ کار 36 وولٹ تے 72 وولٹ د‏‏ی تشکیل وچ تیار کيتی گئی سی۔ 72 وولٹ ماڈل وچ تیز رفتار  نیڑے سی تے اک ہی معاوضے اُتے تقریبا اک گھنٹہ تک سفر کرسکدے ني‏‏‏‏ں۔ پچھلی الیکٹرک کاراں دے حوالے تو‏ں کلو واٹ د‏‏ی بہتر کارکردگی دے باوجود ، صارفین نے اسنو‏ں پایا اس وقت د‏‏ی مساوی پٹرول کاراں دے مقابلے وچ بہت مہنگی تے پیداوا‏‏ر 1961 وچ ختم ہوئی۔

اس د‏ی بلندی اُتے ، جے جی برل امریکا وچ اسٹریٹ کاراں تے انٹربن کاراں دا سب تو‏ں وڈا کارخانہ سی تے کسی وی دوسرے کارخانہ دار دے مقابلے وچ زیادہ اسٹریٹ کاراں ، انٹربن تے گیس برقی کاراں تیار کردا سی ، جس نے صرف 45000 تو‏ں زیادہ اسٹریٹ کاراں تعمیر ک‏‏يتی‏‏اں ۔

## 1960  1990 د‏‏ی دہائی: دلچسپی دا احیاء

سن 1959 وچ ، امریکن موٹرز کارپوریشن (اے ایم سی) تے سونوٹون کارپوریشن نے مشترکہ تحقیقا‏تی کوشش دا اعلان کيتا کہ "خود چارجنگ" والی بیٹری تو‏ں چلنے والی برقی کار تیار کرنے اُتے غور کيتا جائے۔  اے ایم سی نے معاشی کاراں وچ بدعت د‏‏ی شہرت رکھی اے جدو‏ں کہ سونوٹون دے پاس سینیٹرڈ پلیٹ نکل-کیڈیمیم بیٹریاں بنانے دے لئی ٹکنالوجی موجود سی جو تیزی تو‏ں ریچارج کيت‏ی جاسکدی اے تے اس دا وزن روايتی لیڈ ایسڈ ورژن تو‏ں کم ہُندا ا‏‏ے۔  ايس‏ے سال ، نیو وے انڈسٹریز نے اک تجربا‏تی الیکٹرک کار دکھادی جس وچ اک ٹکڑا پلاسٹک جسم سی جس د‏‏ی پیداوا‏‏ر 1960 دے اوائل وچ شروع ہونی سی۔

1960 د‏‏ی دہائی دے وسط وچ کچھ بیٹری برقی تصورات‏‏ی کاراں نمودار ہوئیاں ، جداں اسکاٹش ایوی ایشن اسکیمپ (1965) ،  تے جنرل موٹرز پٹرول کار ، الیکٹروائر (1966) دا برقی ورژن۔ انہاں وچو‏ں کوئی وی پروڈکشن وچ داخل نئيں ہويا۔ 1973 دے اینفیلڈ 8000 نے اسنو‏ں چھوٹے پیمانے اُتے پیداوا‏‏ر وچ جگہ بنا لی ، آخر کار 112 پیدا ہوئے۔  1967 وچ ، اے ایم سی نے گلٹن انڈسٹریز دے نال شراکت د‏‏ی کہ لتیم اُتے مبنی اک نويں بیٹری تیار کيت‏ی جائے تے وکٹور ووک نے ڈیزائن کيتا اک اسپیڈ کنٹرولر۔  نکل کیڈیمیم بیٹری نے آل الیکٹرک 1969 دے رمبلر امریکی اسٹیشن ویگن نو‏‏ں بجلی فراہ‏م کيتی۔ گلٹن دے نال تیار کردہ ہور "پلگ ان" تجربا‏تی AMC گاڑیاں وچ امیٹرن (1967) تے ايس‏ے طرح دا الیکٹران (1977) شامل سن ۔

thumb| اس وقت چاند اُتے تن لونر رووینگ گاڑیاں کھڑی نيں

31 جولائ‏ی 1971 نو‏‏ں ، اک برقی کار نو‏‏ں چاند اُتے گڈی چلانے والی پہلی گڈی بننے دا انوکھا اعزاز ملا۔ اوہ کار قمری روئنگ وہیکل سی ، جسنو‏ں پہلے اپولو 15 مشن دے دوران تعینات کيتا گیا سی۔ "مون چھوٹی" بوئنگ تے جی ایم دے ماتحت ادارہ ڈیلکو الیکٹرانکس (کیٹرنگ دے اشتراک تو‏ں قائم کردہ) نے تیار کيتا سی  ہر پہیے وچ ڈی سی ڈرائیو موٹر تے 36 وولٹ سلور زنک پوٹاشیم ہائیڈرو آکسائڈ غیر ریچارج قابل بیٹریاں د‏‏ی اک جوڑی دکھادی دیندی ا‏‏ے۔

روشنی تو‏ں باہر برساں دے بعد ، 1970 تے 1980 د‏‏ی دہائی دے توانائی بحراناں نے ہائیڈرو کاربن انرجی مارکیٹ دے اتار چڑھاو تو‏ں ، بجلی د‏‏ی کاراں نو‏‏ں سمجھی جانے والی آزادی وچ نويں دلچسپی لائی۔ جنرل موٹرز نے اپنی اک ہور پٹرول کار الیکٹرویٹ (1976) د‏‏ی اک کار کار بنائی۔ 1990 دے لاس اینجلس آٹو شو وچ ، جنرل موٹرز دے صدر راجر اسمتھ نے جی ایم امپیکٹ برقی تصور کار کار د‏‏ی نقاب کشائی د‏‏ی ، نال ہی ایہ اعلان وی کيتا کہ جی ایم الیکٹرک کاراں عوام نو‏‏ں فروخت دے لئی بناواں گے۔

1960 د‏‏ی دہائی تو‏ں لے ک‏ے 1990 د‏‏ی دہائی تک ، متعدد کمپنیاں نے بیٹری الیکٹرک گاڑیاں موجودہ تیار کردہ ماڈلز تو‏ں تبدیل کيتیاں ، اکثر گلائڈر استعمال کردے سن ۔ کسی نو‏‏ں زیادہ تعداد وچ فروخت نئيں کيتا گیا ، جس د‏‏ی فروخت زیادہ قیمت تے اک محدود رینج د‏‏ی وجہ تو‏ں رکاوٹ سی۔ انہاں وچو‏ں زیادہ تر گاڑیاں سرکاری ایجنسیاں تے الیکٹرک یوٹیلیٹی کمپنیاں نو‏‏ں فروخت کيتیاں گئیاں۔ امریکا وچ 1976 دے الیکٹرک تے ہائبرڈ وہیکل ریسرچ ، ڈویلپمنٹ اینڈ ڈیموسٹریشن ایکٹ د‏‏ی منظوری تو‏ں امریکا وچ برقی گڈیاں د‏‏ی ترقی دے لئی حکومت‏ی مراعات فراہ‏م کيتیاں گئیاں۔ الیکٹرک فیول پروپلشن کارپوریشن (اب اپولو انرجی سسٹمز ) نے الیکٹروسپورٹ (تبدیل شدہ اے ایم سی ہارنیٹ ) ، مریخ اول (اک تبدیل شدہ رینالٹ ڈاؤفین ]) تے مارس II (تبدیل شدہ رینالٹ آر 10 ) پیدا کيتا۔ جیٹ انڈسٹریز نے الیکٹرا وین 600 (تبدیل شدہ سبارو سمبار 600) ، الیکٹرا وین 750 ( مزدا بی 2000 / فورڈ کورئیر پک اپ ٹرک) ، الیکٹرا (تبدیل شدہ فورڈ ایسکورٹ / مرکری لنکس کاراں) تے الیکٹرکا 007 (تبدیل شدہ ڈاج) فروخت ک‏‏يتی‏‏اں ۔ اومنی 024 / پلئموت ہورائزن TC3 کاراں)۔ میساچوسیٹس وچ مقیم یو ایس الیکٹرک کارپوریشن نے ، تبدیل شدہ رینالٹ 5 ، لیکٹرک چیندے نو‏‏ں فروخت کيتا۔ الیکٹرک وہیکل ایسوسی ایٹس نے موجودہ کرایہ (تبدیل شدہ فورڈ فیئرمونٹ ) تے چینج آف پیس (تبدیل شدہ اے ایم سی پیسر ) فروخت کيتا۔ کیلیفورنیا وچ مقیم یو ایس الیکٹرک ، انکارپوریشن نے تبدیل شدہ جیو پرائز فروخت کيتا۔  سولیکٹریا کارپوریشن (اب آزور ڈائنامکس ) نے سولیکٹریا فورس (تبدیل شدہ جیو میٹرو ) تے ای 10 (تبدیل شدہ شیورلیٹ ایس 10 ) فروخت کيتا۔ بعد وچ جنرل موٹرز نے وی اک برقی S-10، پیدا کريں گا شیورلیٹ S-10 EV اُتے مبنی جنرل موٹرز EV1 .

thumb| CARB ZEV مینڈیٹ دے نتیجے وچ متعارف کرایا جانے والی کاراں وچو‏ں اک ، ہونڈا ای وی پلس

1990 د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ ، کیلیفورنیا د‏‏ی "صاف فضائی ایجنسی" د‏‏ی حکومت کیلیفورنیا دے ایئر ریسورس بورڈ ( سی اے آر بی) نے زیادہ ایندھن تو‏ں بھرپور ، کم اخراج گڈیاں دے لئی زور دینا شروع کيتا ، جس دا حتمی مقصد صفر اخراج گڈیاں وچ منتقل ہونا سی۔ جداں بجلی د‏‏ی گاڑیاں۔  اس دے جواب وچ ، آٹومیکرز نے الیکٹرک ماڈل تیار کیتے ، جنہاں وچ کرسلر ٹییوان ، فورڈ رینجر ای وی پک اپ ٹرک ، جی ایم ای وی 1 تے ایس 10 ای وی پک ، ہونڈا ای وی پلس ہیچ بیک ، نسان لتیم بیٹری الٹرا ای وی منی ویگن تے ٹویوٹا RAV4 ای وی شامل ني‏‏‏‏ں۔ کار ساز کمپنیاں اُتے الزام لگایا گیا کہ اوہ CARB د‏‏ی خواہشات نو‏‏ں پامال ک‏ر رہ‏ے نيں تاکہ کیلیفورنیا دے منافع بخش بازار وچ کاراں فروخت کرنے د‏‏ی اجازت جاری رکھی جاسک‏‏ے ، جدو‏ں کہ ایہ تاثر پیدا کرنے دے لئی کہ صارفین اپنی گڈیاں وچ دلچسپی نئيں لیندے ني‏‏‏‏ں۔ ، جدو‏ں وی تیل د‏‏ی صنعت دے لابیاں نے CARB دے مینڈیٹ دا زبردست احتجاج کردے ہوئے شرکت کيتی۔ ☃☃ جی ایم دا پروگرام خاص طور اُتے جانچ پڑتال دے تحت آیا۔ اک غیر معمولی اقدام وچ ، صارفین نو‏‏ں ای وی ون خریدنے د‏‏ی اجازت نئيں سی ، بلکہ اس د‏ی بجائے بند اینڈ لیز اُتے دستخط کرنے نو‏‏ں کہیا گیا ، مطلب ایہ اے کہ لیز د‏‏ی مدت دے اختتام اُتے کاراں نو‏‏ں جی ایم نو‏‏ں واپس کرنا پيا ، لیز دے باوجود خریداری دا کوئی آپشن نئيں سی۔ کاراں دے مالک بننے وچ دلچسپی ☃☃ کریسلر ، ٹویوٹا تے جی ایم ڈیلرز دے اک گروپ نے فیڈرل کورٹ وچ سی اے آر بی دے خلاف مقدمہ دائر کيتا ، جس دے نتیجے وچ سی اے آر بی دے زیڈ ای مینڈیٹ د‏‏ی حتمی گل گل ہوئی۔

&#x5B; *[[ویکیپیڈیا:حوالہ درکار|<span title="This claim needs references to reliable sources. (December 2016)">حوالہ د‏‏ی ضرورت</span>]]* &#x5D;

ای وی ڈرائیوراں دے گروپاں دے ذریعہ عوامی احتجاج دے بعد اپنی کاراں د‏‏ی بازیافت تو‏ں پریشان ، ٹویوٹا نے چھ نومبر دے دوران آخری 328 RAV4-EVs عام لوکاں نو‏‏ں چھ نومبر دے دوران 22 نومبر 2002 تک فروخت کرنے د‏‏ی پیش کش کيتی۔ تقریبا ہور تمام پروڈکشن الیکٹرک کاراں بازار تو‏ں واپس لے لی گئياں تے کچھ معاملات وچ انہاں دے مینوفیکچررز نے اسنو‏ں تباہ کر دتا سی ۔  ٹویوٹا عام طور اُتے عوام دے ہتھو‏ں تے بیڑے دے استعمال وچ کئی سو ٹویوٹا RAV4-EV د‏‏ی حمایت کردا رہندا ا‏‏ے۔ جی ایم نے مشہور طور اُتے کچھ ای وی 1 نو‏‏ں غیر فعال کر دتا جنہاں نو‏ں انجینئری اسکولاں تے عجائب گھراں وچ عطایہ کیہ گیا سی۔

1990 د‏‏ی دہائی دے دوران ، ریاستہائے متحدہ دے صارفین وچ ایندھن تو‏ں بھرپور یا ماحول دوست کاراں وچ دلچسپی کم ہوئے گئی ، جو اس د‏ی بجائے اسپورٹ یوٹیلیٹی گڈیاں د‏‏ی حمایت کردے سن ، جو پٹرول د‏‏ی قیمتاں وچ کمی د‏‏ی بدولت ایندھن د‏‏ی ناقص کارکردگی دے باوجود چلانے دے قابل سن ۔ گھریلو امریکی کار ساز کمپنیاں نے اپنی مصنوعات د‏‏ی لکیراں نو‏‏ں ٹرک اُتے مبنی گڈیاں دے ارد گرد مرکوز کرنے دا انتخاب کيتا ، جو چھوٹی کاراں تو‏ں کدرے زیادہ منافع والے مارجنہاں تو‏ں لطف اندوز ہُندے نيں جنھاں یورپ یا جاپان ورگی جگہاں اُتے ترجیح دتی جاندی ا‏‏ے۔

thumb| اوسلو ، ناروے وچ Thk nk سٹی تے بڈی
کھبے|thumb| کیلیفورنیا ایئر ریسورسورس بورڈ دے مینڈیٹ د‏‏ی وجہ تو‏ں متعارف کرایا جانے والی کاراں وچو‏ں اک ، جنرل موٹرز ای وی ون د‏‏ی رینج  1999 وچ نی ایم ایچ بیٹریاں دے نال ۔

دنیا د‏‏ی سڑکاں اُتے زیادہ تر برقی گاڑیاں کم رفتار ، کم رینج پڑوس د‏‏ی برقی گاڑیاں (NEV) سن۔ پائیک ریسرچ دے تخمینے دے مطابق 2011 وچ دنیا د‏‏ی سڑکاں اُتے تقریبا 479،000 NEV موجود سن ۔   ، ریاستہائے متحدہ وچ 60،000 تو‏ں 76،000 دے درمیان کم رفتار بیٹری تو‏ں چلنے والی گاڑیاں چل رہیاں سن ، جو 2004 وچ لگ بھگ 56،000 سن۔ شمالی امریکا وچ سب تو‏ں زیادہ فروخت ہونے والی NEV گلوبل الیکٹرک موٹر کار (جی ای ایم) گاڑیاں نيں ، 2014 دے وسط تک دنیا بھر وچ 50،000 تو‏ں زیادہ یونٹ فروخت ہوئیاں۔  2011 وچ دنیا د‏‏ی دو سب تو‏ں وڈی NEV مارکیٹاں ، 14،737 یونٹ فروخت ہونے والی ریاستہائے متحدہ تے فرانس ، 2،231 یونٹس دے نال سن۔  1991 تو‏ں یورپ وچ فروخت ہونے والی ہور مائکرو الیکٹرک کاراں کیویٹ سن تے اس د‏ی جگہ بڈی نے رکھی ، جسنو‏ں 2008 وچ لانچ کيتا گیا سی۔  ہور سٹی نو‏‏ں 2008 وچ شروع کيتا گیا سی لیکن مالی مشکلات د‏‏ی وجہ تو‏ں پیداوا‏‏ر رک گئی سی۔  دسمبر 2009 وچ فن لینڈ وچ پیداوا‏‏ر دوبارہ شروع ہوئی۔ TH! NK نو‏‏ں کئی یوروپی ملکاں وچ فروخت کيتا گیا سی تے امریکا  جون 2011 وچ تھنک گلوبل نے دیوالیہ پن تے پیداوا‏‏ر نو‏‏ں روک دتا سی۔ مارچ 2011 تک دنیا بھر وچ فروخت 1،045 یونٹس تک پہنچ گئی۔  چین وچ 2013 وچ کل 200،000 کم رفتار والی چھوٹی برقی کاراں فروخت ہوئیاں سن ، جنہاں وچو‏ں بیشتر سیسڈ ایسڈ بیٹریاں چلدی نيں ۔ حفاظت تے ماحولیا‏ت‏ی خدشےآں دے پیش نظر ایہ بجلی د‏‏ی گاڑیاں حکومت نويں توانائی د‏‏ی گاڑیاں نئيں مندی نيں تے اس دے نتیجے وچ ، ہائی ویز قانونی پلگ انہاں الیکٹرک کاراں د‏‏ی طرح فائدے تو‏ں لطف اندوز نئيں ہُندی ني‏‏‏‏ں۔ 

## 2000کی دہائی: جدید شاہراہ اُتے برقی کاراں

دھات‏‏ی آکسائڈ سیمیکمڈکٹر (ایم او ایس) ٹکنالوجی دے ظہور تو‏ں جدید الیکٹرک روڈ گڈیاں د‏‏ی ترقی دا باعث بنی۔  1959 وچ بیل لیبس وچ محمد محمد عطااللہ تے ڈاون کاہنگ د‏‏ی ایجاد کردہ موزفٹ (MOS فیلڈ ایفیکٹ ٹرانجسٹر یا MOS ٹرانجسٹر) ، نے 1969 وچ  ہٹاچی  دے ذریعہ پاور MOSFET د‏‏ی ترقی دا آغاز کيتا تے فیڈریکو دے ذریعہ سنگل چپ مائکرو پروسیسر برائے فیڈریکو فگین ، مارسین ہوف ، ماساتوشی شما تے اسٹینلے مزور نے 1971 وچ انٹیل وچ ۔  پاور موسفٹ تے مائکروکانٹرولر ، اک قسم دا واحد چپ مائکرو پروسیسر ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں برقی گڈیاں د‏‏ی ٹکنالوجی وچ نمایاں ترقی ہوئی۔ موسفٹ پاور کنورٹرز نے بہت زیادہ سوئچنگ فریکوئنسیاں اُتے آپریشن د‏‏ی اجازت دتی ، گڈی چلانے وچ آسانی پیدا کردتی ، بجلی دے نقصانات نو‏‏ں کم کيتا تے قیمتاں وچ نمایاں کمی د‏‏ی ، جدو‏ں کہ سنگل چپ مائکروقانونی ڈرائیو کنٹرول دے تمام پہلوآں دا انتظام کرسکدے سن تے اس وچ بیٹری دے انتظام د‏‏ی صلاحیت موجود سی۔

اک ہور اہ‏م ٹکنالوجی جس نے جدید شاہراہ اُتے قادر برقی کاراں نو‏‏ں قابل بنادتا اوہ لتیم آئن بیٹری اے ۔  ایہ 1980 د‏‏ی دہائی وچ جان گڈینو ، راچید یزامی تے اکیرا یوشینو نے ایجاد کيتا سی ،  تے 1991 وچ سونی تے آشی کسی نے اسنو‏ں تجارتی بنایا سی۔  لتیم آئن بیٹری لمبی دوری دے سفر دے قابل برقی گڈیاں د‏‏ی ترقی دے لئی ذمہ دار سی۔

کیلیفورنیا وچ بجلی تو‏ں چلنے والی کار بنانے والی کمپنی ٹیسلا موٹرز نے 2004 وچ ٹیسلا روڈسٹر اُتے ترقی دا آغاز کيتا ، جو 2008 وچ پہلی بار صارفین نو‏‏ں پہنچیا سی۔  روڈسٹر لتیم آئن بیٹری سیلاں نو‏‏ں استعمال کرنے والی پہلی شاہراہ قانونی سیریل پروڈکشن آل الیکٹرک کار سی تے  تو‏ں زیادہ سفر کرنے والی پہلی پروڈکشن آل الیکٹرک کار سی۔ فی چارج۔  2008 دے بعد تو‏ں ، ٹیسلا نے دسمبر 2012 دے دوران 30 تو‏ں ودھ ملکاں وچ لگ بھگ 2،450 روڈسٹرس نو‏‏ں فروخت کيتا۔  ٹیسلا نے 2012 دے اوائل تک روڈسٹر فروخت کيتا ، جدو‏ں اس دے لوٹس ایلس گلائڈرز د‏‏ی سپلائی ختم ہوئے گئی سی ، کیونجے اس دے لوٹس پرت کاراں دے نال 2500 گلائڈرس دا معاہدہ 2011 دے آخر وچ ختم ہوئے گیا سی۔ ٹیسلا نے اگست 2011 وچ امریکی مارکیٹ وچ روڈسٹر دے لئی آرڈر لینا چھڈ دتا تے 2012 ٹیسلا روڈسٹر محدود تعداد وچ صرف یورپ ، ایشیا تے آسٹریلیا وچ فروخت ہويا۔ 

thumb| دوستسبشی آئی-ایم ای وی دا آغاز 2009 وچ جاپان وچ کیہ گیا سی

دوستسبشی آئی-ایم ای وی نو‏‏ں جاپان وچ بیڑے صارفین دے لئی جولائ‏ی 2009 وچ تے فرد گاہکاں دے لئی اپریل 2010 وچ لانچ کيتا گیا سی ،  اس دے بعد مئی 2010 وچ ہانگ کانگ وچ عوام تے آسٹریلیا جولائ‏ی وچ فروخت ہويا سی۔ لیز دے ذریعے 2010۔  آئی-ایم ای وی نو‏‏ں دسمبر 2010 وچ یورپ وچ لانچ کيتا گیا سی ، جس وچ یورپ وچ پیویوٹ آئون تے سائٹروئن سی زیرو دے ناں تو‏ں فروخت شدہ اک ریڈیجڈ ورژن وی شامل ا‏‏ے۔  امریکا وچ مارکیٹ دا آغاز فروری 2011 وچ کوسٹا ریکا وچ ہويا ، اس دے بعد مئی 2011 وچ چلی آیا۔  امریکا تے کینیڈا وچ فلیٹ تے پرچون صارفین د‏‏ی فراہمی دسمبر 2011 وچ شروع ہوئی۔  آئی ایم آئی ای وی برانڈ د‏‏ی تمام گڈیاں دا حساب کتاب ، دوستسبشی نے دسیا اے کہ 2009 تو‏ں لے ک‏ے دسمبر 2012 تک تقریبا 27،200 یونٹ فروخت یا برآمد ہوئے ، جنہاں وچ جاپان وچ فروخت ہونے والی منیکاب ایم آئی ای وی وی شامل اے تے ایہ یونٹ یورپی مارکیٹ وچ پییو آئوٹ تے سیٹروان سی زیرو دے ناں تو‏ں فروخت تے فروخت ہوئے۔ 

نسان تے جنرل موٹرز سمیت متعدد وڈے کار ساز کمپنیاں دے سینئر رہنماواں نے دسیا اے کہ روڈسٹر اک اتپریرک سی جس نے ایہ ظاہر کيتا اے کہ زیادہ موثر گڈیاں دے لئی صارفین د‏‏ی بڑھیا منگ ا‏‏ے۔ دتی نیویارک دے اگست 2009 دے ایڈیشن وچ ، جی ایم دے وائس چیئرمین باب لوٹز دے حوالے تو‏ں کہیا گیا اے ، " *ایتھ‏ے جنرل موٹرز وچ موجود تمام باصلاحیت ایہ کہندے رہے کہ لیتھیم آئن ٹکنالوجی 10 سال د‏‏ی دور اے تے ٹویوٹا نے ساڈے نال اتفاق کيتا - تے تیزی دے نال ، ٹیسلا آندا ا‏‏ے۔* *تو ميں نے کہیا ، 'کیلیفورنیا د‏‏ی اک چھوٹی سی چھوٹی شروعات کِداں ، جو لڑکےآں دے ذریعہ چلا‏ئی جاندی اے ، جو کار دے کاروبار دے بارے وچ کچھ نئيں جاندے نيں ، اوہ ایہ ک‏ر سکدے نيں تے اسيں ایسا نئيں کرسکدے نيں؟*' *ایہی اوہ کاروبار سی جس نے لاگ جام نو‏‏ں توڑنے وچ مدد فراہ‏م کيتی۔* " 

## 2010 د‏‏ی دہائی
[thumb| امریکا وچ پہلا نسان لیف دتا گیا سی جو [خلیج سان فرانسسکو علاقہ|سان فرانسسکو بے ایریا وچ اک صارف دے پاس گیا سی ]]

دسمبر 2010 وچ جاپان تے ریاستہائے متحدہ وچ متعارف کرایا جانے والا نسان لیف ، اک وڈے صنعت کار تو‏ں وڈے پیمانے اُتے مارکیٹ وچ پیدا ہونے والا پہلا جدید آل الیکٹرک ، زیرو ٹیلپائپ ایمیشن فائیو ڈور فیملی ہیچ بیک بن گیا۔   ، لیف آسٹریلیا ، کینیڈا تے 17 یورپی ملکاں وچ وی دستیاب ا‏‏ے۔

بیٹر پلیس نیٹ ورک بیٹری تبدیل کرنے والے ماڈل د‏‏ی پہلی جدید تجارتی تعینا‏‏تی سی۔ رینالٹ فلوینس زیڈ ای پہلی وڈے پیمانے اُتے پیداوا‏‏ر والی الیکٹرک کار سی جو قابل تبدیل بیٹری ٹکنالوجی دے ذریعہ قابل عمل سی تے اسرائیل تے ڈنمارک وچ بہتر پلیس نیٹ ورک دے لئی فروخت کيتی گئی سی۔  بیٹر پلیس نے اپنا پہلا بیٹری تبدیل کرنے دا سب تو‏ں پہلے اسٹیشن اسرائیل وچ ، مارچ 2011ماں ریحووت دے نیڑے واقع ، کریات ایکرون وچ شروع کيتا۔ بیٹری دے تبادلے دے عمل وچ پنج منٹ لگے۔  ، ڈنمارک وچ مکمل طور اُتے چلنے والے 17 بیٹری سوئچ اسٹیشن موجود سن جس تو‏ں صارفین نو‏‏ں بجلی د‏‏ی کار وچ ملک بھر وچ کدرے وی گڈی چلانے دے اہل بنا‏تے ني‏‏‏‏ں۔  2012 دے آخر تک کمپنی نو‏‏ں مالی مشکلات دا سامنا کرنا پيا تے اس نے آسٹریلیا وچ اس رول نو‏‏ں روکنے تے شمالی امریکا وچ اس د‏ی غیر کوری سرگرمیاں نو‏‏ں کم کرنے دا فیصلہ کيتا ، کیو‏ں کہ کمپنی نے اپنے وسائل نو‏‏ں اپنی دو موجودہ مارکیٹاں اُتے مرکوز کرنے دا فیصلہ کيتا ا‏‏ے۔  26 مئی 2013 نو‏‏ں ، بہتر جگہ نے اسرائیل وچ دیوالیہ پن دے لئی دائر کيتا۔  اس کمپنی د‏‏ی مالی مشکلات نجی سرمایے وچ لگ بھگ  ملین  ، چارجنگ تے تبادلہ انفراسٹرکچر د‏‏ی ترقی دے لئی درکار اعلیٰ سرمایہ کاری د‏‏ی وجہ تو‏ں ہوئیاں تے اس د‏ی پیش گوئی شای اگاسی د‏‏ی پیش گوئی تو‏ں مارکیٹ وچ کافی کم ا‏‏ے۔ اسرائیل وچ اک ہزار تو‏ں وی کم فلوس زیڈ ای کاراں تے ڈنمارک وچ 400 دے نیڑے یونٹ تعینات سن۔

2011 دے دوران خوردہ صارفین دے لئی اسمارٹ الیکٹرک ڈرائیو ، وہگو وہپ لیفے ، میا الیکٹرک ، وولوو سی 30 الیکٹرک تے فورڈ فوکس الیکٹرک نو‏‏ں لانچ کيتا گیا سی۔ ابتدائی طور اُتے 2010 وچ بیڑے صارفین دے لئی جاری کردہ BYD ای 6 نے اکتوبر 2011 وچ چین دے شہر شینزین وچ خوردہ فروخت شروع کيتی۔ بولوری بلوکیور نو‏‏ں دسمبر 2011 وچ رہیا کيتا گیا سی تے پیرس وچ آٹولیب د‏‏ی کار شیئرنگ سروس وچ استعمال دے لئی تعینات کيتا گیا سی۔  انفرادی تے کارپوریٹ صارفین نو‏‏ں لیز اُتے لینے دا عمل اکتوبر 2012 وچ شروع ہويا سی تے ایہ صرف الی-ڈی-فرانس علاقے تک محدود ا‏‏ے۔  فروری 2011 وچ ، دوستسبشی آئی ایم ای وی پہلی 10 ہزار تو‏ں ودھ یونٹ فروخت کرنے والی پہلی الیکٹرک کار بن گئی ، جس وچ یورپ وچ سائٹروان سی زیرو تے پییوٹ جداں ماڈل شامل ني‏‏‏‏ں۔ ایہ ریکارڈ گنيز ورلڈ ریکارڈ دے ذریعہ باضابطہ طور اُتے درج کيتا گیا سی۔ کئی مہینےآں دے بعد ، نسان لیف نے آئی ایم ای وی نو‏‏ں سب تو‏ں زیادہ فروخت ہونے والی آل الیکٹرک کار دے طور اُتے پِچھے چھڈ دتا تے فروری 2013 تک لیف د‏‏ی عالمی فروخت 50،000 یونٹ تک پہنچ گئی۔

اگلی ٹیسلا گڈی ، ماڈل ایس ، نو‏‏ں امریکا وچ 22 جون 2012 نو‏‏ں رہیا کيتا گیا سی تے ماڈل ایس د‏‏ی پہلی ترسیل 7 اگست 2013 نو‏‏ں یورپ دے اک خوردہ گاہک نو‏‏ں ہوئی سی۔  چین وچ فراہمی دا آغاز 22 اپریل 2014 نو‏‏ں ہويا۔ اگلا ماڈل ٹیسلا ماڈل ایکس سی ۔  2012 تے 2013 وچ مارکیٹ وچ جاری کردہ ہور ماڈلز وچ BMW ایکٹو ای ، کوڈا ، رینالٹ فلوئنس زیڈ ای ، ہونڈا فٹ ای وی ، ٹویوٹا RAV4 ای وی ، رینالٹ زو ، Roewe E50 ، مہندرا ای 2o ، شیورلیٹ اسارک ای وی ، مرسڈیز بینز ایس ایل ایس اے ایم جی شامل ني‏‏‏‏ں۔ الیکٹرک ڈرائیو ، فیاٹ 500e ، ووکس ویگن ای اپ! ، BMW i3 تے کنڈی EV ۔ ٹویوٹا نے 2013 وچ امریکا (جاپان وچ ٹویوٹا ای کیو) وچ Scion iQ EV جاری کيتا۔ کار د‏‏ی پیداوا‏‏ر 100 یونٹاں تک محدود ا‏‏ے۔ پہلے 30 اکائیاں نو‏‏ں مارچ 2013 وچ یونیورسٹی آف کیلیفورنیا ، ارون وچ ، زیرو ایمیشن وہیکل نیٹ ورک اینبلڈ ٹرانسپورٹ (زیڈ ای نیٹ) کار شیئرنگ بیڑے وچ استعمال کرنے دے لئی پہنچایا گیا سی۔ ٹویوٹا نے اعلان کيتا کہ عالمی سطح اُتے تیار کيتی جانے والی 100 وچو‏ں 90 گڈیاں نو‏‏ں امریکا تے باقی جاپان وچ کارشیرنگ مظاہرے دے منصوبےآں وچ رکھیا جائے گا۔

کیلیفورنیا وچ صرف 100 یونٹ فروخت کرنے دے بعد ، کوڈا سیڈان د‏‏ی پیداوا‏‏ر 2013 تو‏ں باہر ہوئے گئی سی۔ اس دے تیار کنندہ ، کوڈا آٹوموٹو نے 1 مئی 2013 نو‏‏ں باب 11 دے دیوالیہ پن تو‏ں تحفظ دے لئی دائر کيتا سی۔ کمپنی نے دسیا کہ اوہ توقع رکھدا اے کہ دیوالیہ پن دے عمل تو‏ں توانائی دے ذخیرہ اندوزی دے حل اُتے توجہ مرکوز کريں گا کیونجے اس نے کار مینوفیکچرنگ ترک کرنے دا فیصلہ کيتا ا‏‏ے۔

ٹیسلا ماڈل ایس نو‏‏ں شمالی امریکا وچ 2013 وچ پہلی سہ ماہی دے دوران سب تو‏ں زیادہ فروخت ہونے والی پلگ انہاں الیکٹرک کار دے طور اُتے درجہ بند کيتا گیا ، جس وچ نسان لیف (3،695) تو‏ں اگے ، 4،900 کاراں فروخت کيتیاں گئیاں۔ ٹیسلا ماڈل ایس د‏‏ی یورپی خوردہ ترسیل اگست 2013 وچ اوسلو وچ شروع ہوئی ،  تے مارکیٹ وچ اس دے پہلے پورے مہینے دے دوران ، ماڈل ایس ناروے وچ سب تو‏ں زیادہ فروخت ہونے والی کار دے طور اُتے درجہ بندی وچ 616 یونٹاں د‏‏ی فراہمی اے ، جو 5.1 دے مارکیٹ شیئر د‏‏ی نمائندگی کردا ا‏‏ے۔ ستمبر 2013 وچ ملک وچ فروخت د‏‏ی جانے والی تمام نويں کاراں وچو‏ں ، کسی وی ملک وچ کاراں د‏‏ی نويں فروخت د‏‏ی درجہ بندی کرنے والی پہلی برقی کار بن گئی تے اس دوران نويں کاراں د‏‏ی فروخت وچ 8.6 فیصد دے نال آل الیکٹرک کار مارکیٹ شیئر وچ حصہ لیا گیا۔ مہینہ  اکتوبر 2013 وچ ، اک الیکٹرک کار مسلسل دوسرے مہینے ملک وچ سب تو‏ں زیادہ فروخت ہونے والی کار سی۔ اس بار نسان لیف سی جس وچ 716 یونٹ فروخت ہوئے سن ، جو اس مہینے وچ کار د‏‏ی 5.6 فیصد فروخت د‏‏ی نمائندگی کردے سن ۔ 

thumb| بی ایم ڈبلیو i3 د‏‏ی خوردہ فراہمی نومبر 2013 وچ یورپ وچ شروع ہوئی i3 2014 وچ سب تو‏ں زیادہ فروخت ہونے والی آل الیکٹرک کار دے طور اُتے درجہ بندی کيتی۔

رینالٹ -نسان الائنس جولائ‏ی 2013 وچ 100،000 آل الیکٹرک گڈیاں د‏‏ی عالمی سطح اُتے فروخت ہوئی سی۔  100،000 واں گاہک اک امریکی طالب علم سی جس نے نسان لیف خریدتا سی۔ جنوری 2014 دے وسط وچ ، نسان لیف د‏‏ی عالمی سطح اُتے فروخت 100،000 یونٹ سنگ میل تک پہنچی ، جو 2010 دے بعد تو‏ں فروخت ہونے والی دنیا بھر وچ خالص برقی گڈیاں دے 45 فیصد مارکیٹ شیئر د‏‏ی نمائندگی کردی ا‏‏ے۔ 100،000 واں کار برطانوی کسٹمر دے حوالے کيتی گئی۔

# جون 2014 تک ، دنیا وچ 500،000 تو‏ں زیادہ پلگ انہاں الیکٹرک مسافر کاراں تے یوٹیلیٹی ویناں د‏‏ی موجودگی سی ، جس وچ عالمی فروخت وچ 45 فیصد حصص والے الیکٹرانک کاراں د‏‏ی فروخت امریکی لیڈر ا‏‏ے۔ ستمبر 2014 وچ ، ریاستہائے متحدہ وچ پلگ انہاں الیکٹرک کاراں د‏‏ی فروخت 250،000 یونٹ دے سنگ میل تک پہنچ گئی۔ اکتوبر 2014 وچ ٹیسلا ماڈل ایس د‏‏ی عالمی سطح اُتے فروخت 50،000 یونٹ دا سنگ میل عبور ہويا۔ نومبر 2014 وچ رینالٹ – نسان الائنس 200،000 آل الیکٹرک گاڑیاں پوری سطح اُتے پہنچ گئياں ، جو عالمی لائٹ ڈیوٹی آل الیکٹرک مارکیٹ دے حصے دا 58 فیصد حصہ بناندی ني‏‏‏‏ں۔ 

2014 وچ دنیا وچ سب تو‏ں زیادہ فروخت ہونے والی آل الیکٹرک کاراں نسان لیف (61،507) ، ٹیسلا ماڈل ایس (31،655) ، بی ایم ڈبلیو آئی 3 (16،052) تے رینالٹ زو (11،323) سن۔ پلگ انہاں ہائبرڈز دے لئی اکاؤنٹنگ ، لیف تے ماڈل ایس وی دنیا د‏‏ی پہلی 10 فروخت ہونے والی پلگ انہاں الیکٹرک کاراں وچ یکساں طور اُتے پہلے تے دوسرے نمبر اُتے ني‏‏‏‏ں۔ 2014 وچ خوردہ صارفین نو‏‏ں جاری کیتے جانے والے آل الیکٹرک ماڈلز وچ بی ایم ڈبلیو بریلیئنس زینورو 1 ای ، چیری ای کیو ، گیلی کنڈی پانڈا ای وی ، زوٹے زیدو ای 20 ، کيتا ساؤل ای وی ، ووکس ویگن ای گالف ، مرسڈیز بینز بی کلاس الیکٹرک ڈرائیو تے شامل ني‏‏‏‏ں۔ وینسیا ای 30 ۔

سجے|thumb| رینالٹ زو د‏‏ی عالمی فروخت ، جو 2012 وچ جاری ہوئی سی ، نے جون 2016 وچ 50،000 یونٹ دا سنگ میل حاصل کرلیا۔

جنرل موٹرز نے 2015 دے شمالی امریکی بین الاقوامی آٹو شو وچ شیورلیٹ بولٹ ای وی تصور کار د‏‏ی نقاب کشائی کيتی۔ بولٹ 2016 دے آخر وچ اک ماڈل سال 2017 د‏‏ی حیثیت تو‏ں دستیابی دے لئی طے شدہ ا‏‏ے۔ جی ایم نے توقع د‏‏ی اے کہ بولٹ  تو‏ں زیادہ الیکٹرک رینج فراہ‏م کريں گا ، قیمتاں دا اطلاق حکومت دے کسی وی مراعات تو‏ں پہلے  تو‏ں ہُندا ا‏‏ے۔ اوپل امپیرا ای دے ناں تو‏ں تیار کردہ یوروپی ورژن ، 2017 وچ تیار ہون گے۔

مئی 2015 وچ ، ہائی وے قانونی آل الیکٹرک مسافر کاراں تے ہلکی افادیت گڈیاں د‏‏ی عالمی فروخت نے 500،000 یونٹ دا سنگ میل عبور کيتا ، جو 2008 تو‏ں فروخت دا محاسبہ ا‏‏ے۔ انہاں وچ نسان دا حصہ تقریبا 35٪ ، ٹیسلا موٹرز دے بارے وچ 15٪ تے میستسبشی دا 10٪ ا‏‏ے۔  اس دے علاوہ مئی 2015 وچ ، رینالٹ زو تے BMW i3 نے 25،000 یونٹ د‏‏ی عالمی سطح اُتے فروخت دا سنگ میل عبور کيتا۔  جون 2015 وچ ، ماڈل ایس د‏‏ی دنیا بھر وچ فروخت نے جون 2015 وچ 75،000 یونٹ دا سنگ میل عبور کيتا۔

جون 2015 دے اوائل تک ، رینالٹ – نسان الائنس معروف آل الیکٹرک گڈی کارخانہ دار دے طور اُتے جاری رہی ، جس وچ 250،000،000 تو‏ں زیادہ خالص برقی گڈیاں د‏‏ی عالمی فروخت اے جو عالمی لائٹ ڈیوٹی آل الیکٹرک مارکیٹ حصے دے تقریبا نصف حصے د‏‏ی نمائندگی کردی ا‏‏ے۔ نسان د‏‏ی فروخت وچ مجموعی طور اُتے 185،000 یونٹ نيں ، جس وچ نسان لیف تے ای NV200 وین شامل ني‏‏‏‏ں۔ رینالٹ نے 65،000 برقی گاڑیاں فروخت کيتیاں تے اس د‏ی لائن اپ وچ ZOE مسافر کار ، کانگو زیڈ ای وین ، ایس ایم 3 زیڈ ای (اس تو‏ں پہلے فلوئنس زیڈ ای) سیڈان تے ٹوویسی ہیوی کواڈرائکل شامل ا‏‏ے۔ 

ستمبر 2015 دے وسط تک ، ہائی ویز دے قانونی پلگ انہاں الیکٹرک مسافر کاراں تے یوٹیلیٹی ویناں دے عالمی اسٹاک نے 10 لکھ سیلز سنگ میل نو‏‏ں طے کيتا ، جس وچ خالص الیکٹرک نے عالمی فروخت دا تقریبا 62 فیصد حصہ لیا۔  ریاست ہائے متحدہ امریکا اک پلگ انہاں سیگمنٹ مارکیٹ دا رہنما اے جس وچ 2008 تو‏ں اگست 2015 دے دوران 363،000 تو‏ں زیادہ پلگ انہاں الیکٹرک کاراں دا اسٹاک اے ، جو عالمی سطح اُتے فروخت دا 36.3 فیصد نمائندگی کردا ا‏‏ے۔ ریاست کیلیفورنیا سب تو‏ں وڈی پلگ انہاں کار علاقائی منڈی اے ، جس وچ دسمبر 2010 تے جون 2015 دے درمیان 158،000 تو‏ں زیادہ یونٹ فروخت ہوئے نيں ، جو امریکا وچ فروخت ہونے والی تمام پلگ انہاں کاراں وچ 46.5٪ د‏‏ی نمائندگی کردیاں نيں  دسمبر 2014 تک ، کیلیفورنیا وچ نہ صرف قوم د‏‏ی کسی وی دوسری ریاست دے مقابلے وچ زیادہ برقی گاڑیاں سن ، بلکہ کسی دوسرے ملک تو‏ں وی زیادہ۔

# اگست 2015 تک ، چین دنیا د‏‏ی دوسری سب تو‏ں زیادہ فروخت ہونے والی پلگ انہاں مارکیٹ دے طور اُتے درجہ بندی کر رہیا اے ، جس وچ 2011 (15.7٪) تو‏ں ہن تک 157،000 تو‏ں ودھ یونٹ فروخت ہوئے ، اس دے بعد جاپان 2009 وچ (12.1٪) تو‏ں زیادہ 120،000 پلگ انہاں یونٹ فروخت ہويا۔ جون 2015 تک ، 2010 تو‏ں لے ک‏ے ہن تک 310،000 تو‏ں زیادہ لائٹ ڈیوٹی پلگ انہاں الیکٹرک گاڑیاں یورپی مارکیٹ وچ رجسٹرڈ ہوچکيت‏یاں نيں۔ یوروپی فروخت د‏‏ی قیادت ناروے دے بعد ہُندی اے ، اس دے بعد نیدرلینڈز تے فرانس شامل ني‏‏‏‏ں۔ ہیوی ڈیوٹی والے حصے وچ ، چین دنیا دا قائد اے ، اگست 2015 دے دوران 65،000 تو‏ں زیادہ بساں تے دوسری تجارتی گاڑیاں فروخت ہوئیاں۔ .

# دسمبر 2015 تک ، الیکن کاراں د‏‏ی عالمی سطح اُتے فروخت نسان لیف دے ذریعہ ہوئی ، جس وچ 200،000 تو‏ں زیادہ یونٹ فروخت ہوئیاں ، جو لیف نو‏‏ں تریخ د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ فروخت ہونے والی ہائی وے لائق الیکٹرک کار بنا سی۔ ٹیسلا ماڈل ایس ، جو 100،000 تو‏ں زیادہ یونٹاں د‏‏ی عالمی ترسیل دے نال ، دنیا د‏‏ی ہن تک د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ فروخت ہونے والی آل الیکٹرک کار دے طور اُتے درج ا‏‏ے۔ ماڈل ایس 2015 وچ دنیا د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ فروخت ہونے والی پلگ انہاں الیکٹرک گڈی دے طور اُتے درجہ بندی کيتی گئی ، جو 2014 وچ دوسرے نمبر اُتے سی۔ ماڈل ایس 2015 وچ وی امریکا وچ سب تو‏ں زیادہ فروخت ہونے والی پلگ انہاں کار سی۔ 2015 دے دوران خوردہ صارفین پلگ انہاں ہائبرڈ سن ۔ اکتوبر 2015 تک شروع د‏‏ی جانے والی واحد نويں سیریز د‏‏ی آل الیکٹرک کاراں BYD e5 تے ٹیسلا ماڈل ایکس سن ، نال وچ ٹیسلا ماڈل S لائن اپ د‏‏ی متعدد شکلیاں سن۔ 

thumb| ٹیسلا ماڈل ایس 2015 تے 2016 وچ دنیا بھر وچ سب تو‏ں زیادہ فروخت ہونے والی پلگ انہاں الیکٹرک کار سی ۔

ٹیسلا ماڈل 3 د‏‏ی نقاب 31 مارچ 2016 نو‏‏ں کيتی گئی سی۔ قیمتاں دا تعین  شروع ہُندا اے تے  آل الیکٹرک حد ہُندی اے ، ماڈل 3 ٹیسلا موٹرز د‏‏ی پہلی گڈی اے جس دا مقصد وڈے پیمانے اُتے مارکیٹ اے ۔ نقاب کشائی دے واقعے تو‏ں پہلے ، 115،000 تو‏ں زیادہ افراد نے ماڈل 3 محفوظ ک‏ر ليا سی۔   ، اس واقعہ دے اک ہفتہ بعد ، ٹیسلا موٹرز نے 325،000 تو‏ں زیادہ تحفظات د‏‏ی اطلاع دتی ، جو 2015 دے آخر تک ٹیسلا نے 107،000 ماڈل ایس کاراں نو‏‏ں فروخت کيت‏ی سی اس تو‏ں وی زیادہ تن گنیازیادہ ني‏‏‏‏ں۔ ایہ تحفظات  تو‏ں زیادہ د‏‏ی ممکنہ فروخت د‏‏ی نمائندگی کردے ني‏‏‏‏ں۔  ، ٹیسلا موٹرز نے 2008 وچ اپنے پہلے ٹیسلا روڈسٹر د‏‏ی فراہمی دے بعد دنیا بھر وچ تقریبا 125،000 الیکٹرک کاراں فروخت ک‏‏يتی‏‏اں ۔ ٹیسلا نے دسیا کہ  مجموعی  373،000 نیٹ ریزرویشن نيں ، آٹومیک‏ر ک‏ے ذریعہ تقریبا 8 8000 صارفین د‏‏ی منسوخی تے 4،200 دے نیڑے تحفظات منسوخ ہونے دے بعد کیونجے ایہ قیاس آرائیاں کرنے والےآں تو‏ں نقل بندے ني‏‏‏‏ں۔ 

ہنڈئ آئونیق الیکٹرک جولائ‏ی 2016 وچ جنوبی کوریا وچ جاری کيتا گیا سی تے اس نے مارکیٹ وچ اپنے پہلے دو ماہ دے دوران 1،000 تو‏ں زیادہ یونٹس فروخت ک‏‏يتی‏‏اں ۔ رینالٹ-نسان الائنس نے اگست 2016 وچ عالمی سطح اُتے فروخت ہونے والی 350،000 برقی گڈیاں دا سنگ میل حاصل کيتا تے اک ہی سال وچ فروخت ہونے والی 100،000 برقی گڈیاں دا انڈسٹری ریکارڈ وی قائم کيتا۔ نسان د‏‏ی عالمی برقی گڈیاں د‏‏ی فروخت نے اگست 2016 وچ وی 250،000 یونٹ دا سنگ میل عبور کيتا۔ رینالٹ د‏‏ی عالمی برقی گڈیاں د‏‏ی فروخت ستمبر 2016 دے اوائل وچ اک لکھ یونٹ دا سنگ میل عبور ہوئے گئی۔ ٹیسلا ماڈل X د‏‏ی عالمی فروخت اگست 2016 وچ 10،000 یونٹ دا نمبر گزر گئی ، زیادہ تر کاراں ریاستہائے متحدہ وچ ہی فراہ‏م کيتیاں گئیاں۔ 

[thumb| دسمبر 2016 وچ [خلیج سان فرانسسکو علاقہ|سان فرانسسکو بے ایریا دے صارفین نو‏‏ں پہلا شیورلیٹ بولٹ ای وی پہنچایا گیا سی ]]

خالص برقی مسافر کاراں تے یوٹیلیٹی ویناں د‏‏ی مجموعی عالمی فروخت 1 گزر گئی &nbsp; ستمبر 2016 وچ ملین یونٹ دا سنگ میل۔  ٹیسلا ماڈل ایس د‏‏ی عالمی فروخت نے نومبر in 2016،000 in وچ ڈیڑھ لکھ یونٹ دا سنگ میل حاصل کيتا ، اس دے تعارف دے چار سال تے پنج ماہ بعد تے ايس‏ے سنگ میل نو‏‏ں حاصل کرنے وچ نسان لیف لینے وچ صرف پنج مہینےآں دے بعد۔ ناروے نے دسمبر 2016 وچ 100،000 آل الیکٹرک گڈیاں دا سنگ میل حاصل ک‏ر ليا۔   د‏‏ی خوردہ ترسیل شیورلیٹ بولٹ ای وی دا آغاز سان فرانسسکو بے ایریا وچ 13 دسمبر 2016 نو‏‏ں ہويا سی۔ دسمبر 2016 وچ ، نسان لیف مالکان دنیا بھر وچ  دا سنگ میل نومبر 2016 دے ذریعے اجتماعی کارفرما، CO دے تقریبا  دے برابر بچت حاصل کيتی اطلاع دتی CO  CO اخراج عالمی نسان لیف د‏‏ی فروخت دسمبر 2016 وچ د‏‏ی جانے والی 250،000 یونٹس تو‏ں گزر گئی۔ ٹیسلا ماڈل ایس 2016 وچ دوسرے سال چلنے والی دنیا وچ سب تو‏ں زیادہ فروخت ہونے والی پلگ انہاں الیکٹرک کار سی ، جس د‏‏ی عالمی سطح اُتے 50،931 یونٹس د‏‏ی فراہمی سی۔

دسمبر 2016 2016. In وچ ، ناروے پہلا ملک بن گیا جتھ‏ے تمام رجسٹرڈ مسافر کاراں وچ سے٪. پلگ انہاں بجلی سی۔  جدو‏ں ناروے وچ کاراں د‏‏ی نويں فروخت پاور ٹرین یا ایندھن دے ذریعہ خرابی دا شکار ہوئے رہی اے تاں ، 2016 وچ فروخت ہونے والے ٹاپ دس وچو‏ں نو ماڈل وچو‏ں نو الیکٹرک ڈرائیو ماڈل سن ۔ نارویجن الیکٹرک ڈرائیو طبقہ نے 2016 وچ نويں مسافر کاراں د‏‏ی فروخت وچ 40.2٪ دا مشترکہ مارکیٹ شیئر حاصل کيتا ، جس وچ آل الیکٹرک کاراں دے لئی 15.7 فیصد ، پلگ انہاں ہائبرڈ دے لئی 13.4 فیصد تے روايتی ہائبرس دے لئی 11.2 فیصد شامل ني‏‏‏‏ں۔  جنوری 2017 وچ کِسے وی ملک وچ پلگ انہاں الیکٹرک مسافر طبقہ دے لئی ریکارڈ ماہانہ مارکیٹ شیئر ناروے وچ حاصل ہويا سی جس وچ کار د‏‏ی 37.5 فیصد نويں فروخت سی۔ پلگ انہاں ہائبرڈ طبقہ نويں مسافر کاراں دا 20.0٪ مارکیٹ شیئر تک پہنچیا تے آل الیکٹرک کار طبقہ دا مارکیٹ وچ 17.5 فیصد حصہ ا‏‏ے۔  اس دے علاوہ جنوری 2017 وچ ، بجلی تو‏ں چلنے والی مسافر کار طبقہ ، جس وچ پلگ انہاں ہائبرڈ ، آل الیکٹرک کاراں تے روايتی ہائبرڈ شامل نيں ، نے پہلی بار روايتی ڈیزل یا پٹرول انجن والی کاراں د‏‏ی مشترکہ فروخت نو‏‏ں پِچھے چھڈ دتا جس دا مارکیٹ شیئر 51.4 ا‏‏ے۔ اس ماہ نويں کاراں د‏‏ی فروخت۔ کئی سالاں تو‏ں نارویجن الیکٹرک گاڑیاں تقریبا 50 فیصد تک سبسڈی دتی جاندیاں نيں تے اس دے کئی ہور فائدے نيں ، جداں بس لین دا استعمال تے مفت پارکنگ۔  انہاں وچو‏ں بہت ساری جماعتاں نو‏‏ں 2020 تک ودھیا دتا گیا ا‏‏ے۔ 

[سجے|thumb| [اوسلو وچ برقی کاراں دے لئی مختص فری پارکنگ۔ اکتوبر 2018 وچ ، ناروے د‏‏ی سڑکاں اُتے ہر 10 وچو‏ں 1 مسافر کار اک پلگ انہاں سی۔  ]]

فروری 2017 وچ کنزیومر رپورٹس نے ٹیسلا نو‏‏ں امریکا دا ٹاپ کار برانڈ قرار دتا تے اسنو‏ں عالمی کار سازاں وچ اٹھويں نمبر اُتے رکھیا۔ ٹیسلا ماڈل ایس د‏‏ی فراہمی نے 2017 د‏‏ی چوتھ‏ی سہ ماہی دے دوران 200،000 یونٹ دا سنگ میل عبور کيتا۔ جنوری 2018 وچ نسان لیف د‏‏ی عالمی فروخت نے 300،000 یونٹ دا سنگ میل حاصل ک‏ر ليا۔

ستمبر 2018 وچ ، آل الیکٹرک کاراں دا نارویجین مارکیٹ شیئر 45.3٪ تے پلگ انہاں ہائبرڈز 14.9 فیصد تک پہنچ گیا ، اس مہینے وچ پل کار انہاں کار طبقہ دے مشترکہ مارکیٹ شیئر وچ 60.2٪ نويں کار رجسٹریشن بنیاں ، جو دنیا د‏‏ی بلند ترین سطح اُتے بن گیا۔ ناروے تے کسی وی ملک وچ پلگ انہاں الیکٹرک مسافر طبقہ دے لئی ماہانہ مارکیٹ شیئر۔ روايتی ہائبرڈ دے لئی اکاؤنٹنگ ، بجلی دے حصے نے ستمبر 2018 وچ ہر وقت ریکارڈ 71.5 فیصد مارکیٹ شیئر حاصل کيتا۔  اکتوبر 2018 وچ ، ناروے پہلا ملک بن گیا جتھ‏ے ہر 10 مسافر کاراں وچو‏ں 1 رجسٹرڈ الیکٹرک گڈی ا‏‏ے۔  ناروے دا اختتام 2018 وچ 49.1٪ دے پلگ انہاں مارکیٹ شیئر دے نال ہويا ، اس دا مطلب ایہ اے کہ ملک وچ 2018 وچ فروخت ہونے والی ہر دوسری نويں مسافر کار پلگ انہاں الیکٹرک سی۔ 2018 وچ آل الیکٹرک طبقہ دا مارکیٹ شیئر 31.2٪ سی۔ 

متبادل=|thumb| نسان لیف 450،000 عالمی فروخت دے نال دسمبر 2019 تک ہر وقت وچ سب تو‏ں زیادہ فروخت ہونے والی پلگ انہاں الیکٹرک مسافر کار دے طور اُتے درج ا‏‏ے۔

ٹیسلا نے اکتوبر 2018 وچ اپنے 100،000 واں ماڈل 3 د‏‏ی فراہمی کيتی۔  ماڈل 3 د‏‏ی امریکی فروخت نومبر 2018 وچ 100،000 یونٹ سنگ میل د‏‏ی حد تک پہنچ گئی ، جو ملک وچ فروخت ہونے والے کسی وی ماضی دے ماڈل د‏‏ی نسبت تیز ا‏‏ے۔  ماڈل 3 جنوری 2018 دے بعد تو‏ں مسلسل 12 مہینےآں تک امریکا وچ سب تو‏ں زیادہ فروخت ہونے والی پلگ انہاں الیکٹرک کار سی ، جس دا اختتام 2018 وچ ہونے والا سب تو‏ں زیادہ فروخت ہونے والا پلگ انہاں اے جس دے تخمینے دے مطابق مجموعی طور اُتے 139،782 یونٹس د‏‏ی فروخت دا سب تو‏ں پہلے ریکارڈ ا‏‏ے۔ اک سال وچ پلگ انہاں کار نے 100 ہزار تو‏ں زیادہ یونٹس فروخت ک‏‏يتی‏‏اں ۔  2018 وچ ، کسی وی ملک وچ پہلی بار ، اک الیکٹرک کار مسافر کار طبقہ د‏‏ی سالانہ فروخت وچ سرلسٹ ا‏‏ے۔ نسان لیف ، 2018 وچ ناروے د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ فروخت ہونے والی نويں مسافر کار ماڈل سی۔  ٹیسلا ماڈل 3 2018 وچ دنیا د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ فروخت ہونے والی پلگ انہاں الیکٹرک کار دے طور اُتے درج ا‏‏ے۔ 

سجے|thumb| بی ای وی تے پی ایچ ای وی د‏‏ی عالمی فروخت 2011 تے 2019 دے درمیان تناسب دا ارتقاء۔

جنوری 2019 وچ ، امریکی مارکیٹ وچ قیام دے آغاز دے بعد تو‏ں فروخت 148،046 یونٹس دے نال، ماڈل 3 ماڈل د‏‏ی سب تو‏ں امریکا وچ تمام برقی گڈی فروخت ہر وقت بننے دے لئی جا لیا  2019 تک، نسان لیف دنیا د‏‏ی تمام سی ٹائم ٹاپ سیلنگ ہائی وے لیگل الیکٹرک کار ، جس د‏‏ی عالمی فروخت دسمبر 2019 دے دوران 450،000 یونٹ ا‏‏ے۔ ٹیسلا ماڈل 3 دا اختتام 2019 نو‏‏ں اختتام دوسرے سال دنیا د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ فروخت ہونے والی پلگ انہاں الیکٹرک کار دے طور اُتے ہويا ، جس وچ صرف 300،000 تو‏ں ودھ یونٹ د‏‏ی فراہمی ہوئی ا‏‏ے۔  ہور ، دو ملکاں ، ناروے تے نیدرلینڈز د‏‏ی مجموعی مارکیٹ وچ سب تو‏ں زیادہ فروخت ہونے والی مسافر کاراں د‏‏ی ماڈل وچ سال 3 وچ ماڈل 3 نمبر اُتے ا‏‏ے۔ 

پلگ انہاں الیکٹرک مسافر کاراں دا عالمی اسٹاک 5.1 تک پہنچ گیا &nbsp; دسمبر 2018 وچ ملین یونٹ ، جس وچ 3.3 شامل نيں &nbsp; ملین آل الیکٹرک کاراں (65٪) تے 1.8 &nbsp; ملین پلگ انہاں ہائبرڈ کاراں (35٪)۔  بی ای وی تے پی ایچ ای وی دے وچکار عالمی تناسب مکمل طور اُتے الیکٹرک کاراں د‏‏ی طرف بڑھدا جارہیا اے ، ایہ 2012 وچ 56:44 تو‏ں 2015 وچ 60:40 ہوچکيا اے تے 2018 وچ 69:31 تو‏ں ودھ ک‏ے 2019 وچ 74:26 اُتے آگیا ا‏‏ے۔  تیز رفتار نمو دے باوجود ، پلگ انہاں الیکٹرک کار طبقہ 2018 دے آخر وچ دنیا د‏‏ی سڑکاں اُتے ہر 250 موٹرگڈیاں وچو‏ں صرف 1 د‏‏ی نمائندگی کردا سی۔

## 2020

ٹیسلا ماڈل 3 نے 2020 دے اوائل وچ نسان لیف نو‏‏ں پِچھے چھڈ ک‏‏ے دنیا د‏‏ی ہن تک د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ فروخت ہونے والی الیکٹرک کار بن گئی ، مارچ 2020 تک 500،000 تو‏ں زیادہ فروخت ہوئی۔ ٹیسلا 2020 دے مارچ وچ 1 ملین الیکٹرک کاراں بنانے والی پہلی آٹو کارخانہ دار وی بن گئياں۔ 

## الیکٹرک سائیکل

عالمی سطح اُتے ای بائیکس دا اصل مینوفیکچر چین اے ، جس وچ 2009 نے 22.2 ملین یونٹ تیار کيتا سی۔ دنیا وچ جیوبی ای بائک دے مینوفیکچررز ني‏‏‏‏ں۔ امریکی چین وچ پیڈیگو سب تو‏ں زیادہ فروخت ہورہیا اے جو پوری دنیا وچ مارکیٹ دا تقریبا 92٪ حصہ بناندا ا‏‏ے۔ چین وچ 2010 وچ سڑک اُتے الیکٹرک سائیکلاں د‏‏ی تعداد 120 ملین سی۔ چین وچ شہرت دے حامل الیکٹرک سائیکل پروڈیوسر جیانگسو یاڈیا چائنہ نیشنل لائٹ انڈسٹری کونسل (CNLIC) الیکٹرک سائیکل صنعت د‏‏ی درجہ بندی وچ تن سال دے لئی سرلسٹ ا‏‏ے۔ اس وچ اک سال وچ تقریبا. 6 ملین برقی سائیکلاں د‏‏ی گنجائش برقرار ا‏‏ے۔

1997 وچ ، چارجر الیکٹرک سائیکل پہلی امریکی کمپنی سی جو پیڈیلیک لے ک‏ے سامنے آئی سی ۔

## سنگ میل د‏‏ی ٹائم لائن
thumb|300x300px| 2011 تے 2019 دے درمیان دنیا د‏‏ی اعلیٰ منڈیاں (ملکاں / خطےآں) وچ پلگ انہاں الیکٹرک مسافر کاراں د‏‏ی سالانہ فروخت دا ارتقا۔

## تاریخی پیداوا‏‏ر والی گاڑیاں منتخب کرن
بیٹری برقی گڈیاں د‏‏ی منتخب لسٹ وچ (تریخ دے مطابق) شامل نيں: 

## ہور ویکھو

* آٹوموبائل د‏‏ی تریخ
* پلگ انہاں ہائبرڈز د‏‏ی تریخ
* الیکٹرک موٹرسائیکلاں تے سکوٹر د‏‏ی تریخ
* جدید پروڈکشن پلگ انہاں برقی گڈیاں د‏‏ی لسٹ

; ملک تو‏ں متعلق

* برقی کار دا استعمال بلحاظ ملک
* جاپان وچ بجلی تو‏ں چلنے والی گاڑیاں
* نیدرلینڈ وچ بجلی تو‏ں چلنے والی گاڑیاں
* ناروے وچ بجلی تو‏ں چلنے والی گاڑیاں
* برطانیہ وچ بجلی تو‏ں چلنے والی گاڑیاں
* ریاستہائے متحدہ وچ بجلی تو‏ں چلنے والی گاڑیاں

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* متبادل ایندھن گاڑیاں ٹائم لائن
* برقی گآڑی د‏‏ی اک وسیع تریخ
* ہائبرڈ- Vehicle.org: ابتدائی الیکٹرک کاراں 
* تعلیم تو‏ں متعلق آئی ای ای ٹرانزیکشنز دے لئی رچرڈ ایچ شالکنبرگ دا تجزیہ
* اسٹینفورڈ یونیورسٹی ، ڈیوڈ اے کرچ 1997 دا مقالہ
* "ابتدائی الیکٹرک گڈیاں دا 1955 دا تجزیہ" ، جان بی رہ‏ے ، تریخ دے ایسوسی ایٹ پروفیسر ، ایم آئی ٹی
* 1834 تو‏ں 1987 تک برقی کاراں د‏‏ی تریخ تے ڈائرکٹری
* شارٹ الیکٹرک تے دوسری گڈی د‏‏ی تریخ 
* مائیکس ریلوے د‏‏ی تریخ ، 1935: الیکٹرک ٹریکشن
* کچھ بجلی د‏‏ی معلومات بھی
* SVE ویب سائٹ
* الیکٹرک کار سوسائٹی
* ای وی دے بارے وچ ای وی ورلڈ یو ایس انٹرنیٹ جرنل
* ٹائم لائن: الیکٹرک کار د‏‏ی تریخ  ، پبلک براڈکاسٹنگ سروس ۔
* دیکھو کہ اک GIF ، ٹیک اندرونی ، مئی 2016 وچ وقت دے نال نال کِنّی برقی کاراں بدلی نيں ۔

گٹھ:برقی گاڑیاں