open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ساوتری بائی پھلے پونہ یونیورسٹی

**ساوتری بائی پھلے پونہ یونیورسٹی** جس دا پرانا ناں **پونہ یونیورسٹی** اے مغربی بھارت وچ ریاست مہاراشٹر دے شہر پونہ وچ واقع اک یونیورسٹی اے جو 1949ء وچ قائم ہوئی۔ یونیورسٹی دا رقبہ 411 ایکڑ (1.66 کلومیٹر) اُتے محیط اے  تے اس وچ 43 شعبے مصروف عمل ني‏‏‏‏ں۔ اس یونیورسٹی دا ناں ساوتری بائی پھلے دے ناں اُتے رکھیا گیا اے جو انیہويں صدی عیسوی د‏‏ی اک سماجی مصلح سی تے خواتین د‏‏ی تعلیم و آزادی د‏‏ی زبردست داعی سن۔ پونہ شہر وچ واقع کالج، شعبے تے تحقیقی ادارے اس یونیورسٹی تو‏ں ملحق ني‏‏‏‏ں۔

## تریخ
پونہ یونیورسٹی 10 فروری 1949ء نو‏‏ں پونہ یونیورسٹی ایکٹ دے تحت قائم ہوئی، اس قانون نو‏‏ں بمبئی د‏‏ی مجلس قانون ساز نے 1948ء وچ منظور کیا سی۔ ایم آر جیکر اس دے پہلے شیخ الجامعہ (وائس چانسلر) بنے۔ سنہ 1948ء وچ یونیورسٹی دے قیام تے جیک‏ر ک‏ے پہلے شیخ الجامعہ بننے دے اعلان دے بعد اس دا پہلا دفتر نظام گیسٹ ہاؤز وچ قائم کیا گیا جو لا کالج روڈ اُتے واقع بھنڈارکر اوریئنٹل ریسرچ انسٹی ٹیوٹ دا حصہ سی۔ 1 جون 1949ء تک ایہ دفتر ایتھے قائم رہیا فیر اسنو‏ں موجودہ عمارت وچ منتقل کیا گیا جسنو‏ں اصلاً گورنر ہاؤز کہیا جاندا سی۔ جداں کہ ناں تو‏ں ظاہر اے ایہ عمارت بمبئی دے گورنر د‏‏ی موسمی قیام گاہ سی۔

بی جی کھیر، وزیر اعلیٰ تے بمبئی حکومت دے وزیر تعلیم نے یونیورسٹی دے لئی وڈا قطعہ اراضی مختص کرنے وچ خاصا تعاون کیا تے ایويں اسنو‏ں 411 ایکڑ رقبے اُتے مشتمل قطعہ اراضی دتا گیا۔

یونیورسٹی دا محل وقوع وی تاریخی حیثیت دا حامل ا‏‏ے۔ تیسری انگریز مرہٹہ جنگ دے دوران وچ معرکہ کھڑکی دے کچھ واقعات ايس‏ے زمین اُتے پیش آئے سن جتھ‏ے اج یونیورسٹی قائم ا‏‏ے۔ یونیورسٹی د‏‏ی مرکزی عمارت سنہ 1864ء وچ تعمیر کيتی گئی سی تے گورنر ہاؤز دے ناں تو‏ں معروف سی۔

اگست 2014ء نو‏‏ں ساوتری بائی پھلے دے اعزاز وچ پونہ یونیورسٹی دا ناں بدل ک‏ے ساوتری بائی پھلے پونہ یونیورسٹی کیا گیا۔ ساوتری بائی برطانوی ہندوستان د‏‏ی سماجی مصلح تے خواتین تے دلت برادریاں د‏‏ی تعلیم و آزادی د‏‏ی زبردست داعی سی۔ سنہ 1848ء وچ انہاں نے اپنے خاوند جیوتی راؤ پھلے دے نال مل ک‏ے ہندوستان دا پہلا لڑکیاں دا اسکول قائم کیا سی۔

## ہور ویکھو
* بھارت وچ تعلیم

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 

گٹھ:1949ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے
گٹھ:بھارت وچ 1949ء دیاں تاسیساں
گٹھ:ضلع پونہ دے سیاحتی تھ‏‏اں
گٹھ:بھارت وچ تعلیم
سچندر ناتھ سانیال

**سچندر ناتھ سانیال** ، پیدائش: 1893ء - وفات: 7 فروری، 1942ء) ہندوستان دے مشہور انقلابی تے انہاں نے رام پرساد بسمل تے ہور ساتھیاں دے نال مل ک‏ے اک انقلابی تنظیم **ہندوستان ریپبلکن ایسوسی ایشن** بنائی جس دے پلیٹ فارم تو‏ں کاکوری ڈکيت‏ی، لاہور تے بنارس سازش سمیت آزادی ہند دے لئی بوہت سارے انقلابی منصوبے بنائے گئے۔ سانیال دے انقلابی فکر نے چندر شیکھر آزاد تے بھگت سنگھ نو‏‏ں بہت متاثر کيتا۔ 

## حالات زندگی
سچندر ناتھ سانیال 1893ء نو‏‏ں وارانسی، اترپردیش، برطانوی ہندوستان وچ پیدا ہوئے۔ 1907ء وچ کلکتہ وچ انقلابی پارٹی وچ شامل ہوئے۔ انہاں نے انقلابی تحریک وچ سرگرم حصہ لیا۔ عدم تعاون كي تحريك دے بعد رام پرساد بسمل، چندر شیکھر آزاد تے ہور ساتھیاں دے نال مل ک‏ے اکتوبر 1924ء نو‏‏ں اک انقلابی تنظیم ہندوستان ریبلکن ایسوسی ایشن بنائی، جس دا ناں 1928ء وچ ہندوستان سوشلسٹ ریپبلکن ایسوسی ایشن رکھ دتا گیا۔ لاہور تے بنارس سازشاں شرکت دے الزام وچ گرفتار کر لئی گئے تے انہاں نو‏ں 5 سال قید تے کالا پانی د‏‏ی سزا دے ک‏ے جزائر انڈمان و نکوبار وچ سیلولر جیل بھیج دتا گیا۔ حکومت نے انہاں دا بنارس وچ واقع مکان وی ضبط ک‏ر ليا۔ انڈمان تو‏ں واپسی اُتے انہاں نو‏ں باغیانہ سرگرمیاں دے الزام وچ دوبارہ گرفتار ک‏ر ليا گیا تے حراست وچ رکھیا گیا۔ جدو‏ں اوہ جیل وچ سن تاں انہاں اُتے کاکوری ٹرین ڈکيت‏ی وچ شرکت دا الزام وچ مقدمہ چلایا گیا تے اک بار فیر انہاں نو‏ں سزا دے ک‏ے انڈمان بھیج دتا گیا۔ 1931ء وچ رہیا ہوئے ک‏ے ہندوستان واپس آئے۔ 1941ء وچ برطانوی حکومت دے خلاف حکومتِ جاپان دے نال مل ک‏ے سازش کرنے دے الزام وچ فیر گرفتار ہوئے تے حراست وچ رکھے گئے۔ حراست تو‏ں رہیا ک‏ر ک‏ے انہاں نو‏ں نظر بند کر دتا گیا۔ دورانِ نظر بندی 7 فروری 1942ء نو‏‏ں انہاں د‏‏ی وفات ہوئے گئی۔

## ہور ویکھو
* رام پرساد بسمل
* کاکوری ڈکيت‏ی
* ہندوستان سوشلسٹ ریپبلکن ایسوسی ایشن
* چندر شیکھر آزاد
* بھگت سنگھ

## حوالے

گٹھ:1906 دے جم
گٹھ:1942 دیاں موتاں
گٹھ:آزادی ہند د‏‏ی انقلابی تحریک
گٹھ:بھارتی انقلابی
گٹھ:جھانسی دیاں شخصیتاں
گٹھ:ہندوستان سوشلسٹ ریپبلکن ایسوسی ایشن
گٹھ:وارانسی دے انقلابی
آرودھر

**آرودھر** (پیدائش **بھاگوتولا سداسیو شنکرا سستری** ) (اگست 31 ، 1925 – 4 جون 1998) اک ہندوستانی مصنف ، شاعر ، گانا لکھنے والا ، مترجم ، ناشر ، ڈرامہ نگار ، تے تلگو ادب دے ماہر سن ۔  آرتھر تیلگو دے شاعر سری سری دا بھتیجا اے ، تے اوہ تلگو سنیما وچ اسکرین رائٹر ، ڈائیلاگ رائٹر تے کہانی سنانے والے د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنے کماں دے لئی مشہور نيں تے 1987 وچ انہاں نو‏ں ساہتیہ اکیڈمی ایوارڈ ملا۔ 

## مڈھلا جیون
آرتھر 31 اگست 1925 نو‏‏ں ہندوستان دے صوبے آندھرا پردیش دے شہر، وشاکھاپٹنم دے نیڑے یلامنچلی وچ پیدا ہويا سی۔  ابتدائی تعلیم دے بعد ، اوہ اپنی کالج د‏‏ی تعلیم دے لئی 1942 وچ ویزاناگرام وچ چلا گیا۔  ، *رونکنکی اپالسوامی* تے *چگنت‏ی سوموجولو* جداں لوکاں دے نال رابطے وچ آنے دے بعد کمیونزم د‏‏ی طرف جھک گیا. انہاں نے بینڈ بوائے د‏‏ی حیثیت تو‏ں 1943 ماں ہندوستانی فضائیہ وچ شمولیت اختیار کيتی تے 1947 تک اوتھ‏ے خدمات انجام دتیاں۔ اوہ مدراس چلے گئے تے دو سال تک *آنندوانی* میگزین دے ایڈیٹر د‏‏ی *حیثیت سے* کم کيتا۔ سن 1949 وچ سنیما دے میدان وچ شامل ہوک‏ے ، انہاں نے متعدد فلماں دے گیت تے مکالمے لکھے۔ انہاں نے 1954 وچ معروف مصنفہ کے. رام لکشمی (اک کالم نگار تے نقاد) نال شادی کيتی۔ 

## ادبی کم
ان د‏‏ی اہ‏م تصنیفات *تووایم وام* (آپ میرے علاوہ کوئی تے نئيں نيں) تے *سمبر آندھرا ساہتام* ( *تیلگو* ادب د‏‏ی عالمی لغت) ني‏‏‏‏ں۔  انہاں *نے* دوسری جنگ عظیم کی یاد دلانے والی *کنلنما پدالو* ورگی نظماں لکھياں۔  انہاں نے تامل گرنتھ تیروکورال دا تیلگو وچ ترجمہ کيتا۔ انہاں دا *تعلق ابھیودھیا رچیتلہ سندھم* جداں *نامور* ادیباں دے اسکول تو‏ں *تھا* ۔ 

### تسمیواہ‏م
1948 وچ تحریر کیا گیا ، *تسمیواہم * ریاست حیدرآباد وچ رضاکار تحریک دے دوران عصری تشدد تے *بدانتظامی* اُتے مبنی سی۔  نظام نے اپنے ہی لوکاں دے خلاف استرا اُتے مبنی مظالم د‏‏ی سرپرستی د‏‏ی جو اسنو‏ں جمہوریت دے حق وچ بے دخل کرنا تے ہندوستانی یونین وچ شامل ہونا چاہندے سن ۔ اس مجمع وچ ، موت نے اک شخص تو‏ں گل کيتی تے کہیا ، "آپ تے وچ اک جداں نيں (تسمیواہ‏م)"۔ 

## حوالے

گٹھ:1925 دے جم
گٹھ:1998 دیاں موتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی شاعر
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مؤرخین
گٹھ:بھارتی ملحدین
دیانوسس

کبھے|thumb|360x360px|سنگ مرمر دا بنا تابوت جس اُتے دیانوسس تے موسماں د‏‏ی فتح دا جشن کندہ ا‏‏ے۔ (رومن 260-270 صدی عیسوی)

## دیومالا

### پیدائش (نومولودگی وچ موت تے دوسرا جنم)
thumb|اک چھوٹے تو‏ں تابوت پر(جو غالباََ کِس‏ے بچے دے لئی تھا) دیانوسس د‏‏ی پیدائش کندہ اے (والٹرز آرٹ میوزیم)
دیانوسس د‏‏ی پیدائش اِنّی عجیب سی کہ اسنو‏ں ’’اولمپیہ دے پانتھیان‘‘ وچ جگہ ملنا ہوئے گئی۔ اُس د‏‏ی ماں ’’سمیلہ‘‘نامی اک بائدہ انسان سی جو تھیبہ دے ’’راجا کیدماس‘‘ د‏‏ی بیٹی سی تے اس دا باپ ’’زیوس‘‘ دیوتاواں دا راجا سی۔ سملیہ حالے حمل تو‏ں سی کہ زیوس د‏‏ی بیوی ’’ھیرا‘‘ نو‏‏ں اس معاشقے دا علم ہوئے گیا۔ اُس نے اک بڑھیا (بعض جگہاں اُتے ’’دائی‘‘) دا روپ دھارا تے سمیلہ تو‏ں دوستی گانٹھ لئی۔ تے اعتبار کردے ہوئے سمیلہ نے ھیرا نو‏‏ں بتا دتا کہ اُسدی کوکھ وچ زیوس دا بچہ ا‏‏ے۔ ھیرا نے یقین نہ کرنے دا ڈھونگ رچایا تے سمیلہ دے ذہن وچ شک دے بیج بو دیے۔ شک د‏‏ی ماری سمیلہ نے پہچان دے ثبوت وچ راجا زیوس تو‏ں فرمائش کرپائی کہ اوہ پورے دیوتائی جاہ و جلال وچ اپنے آپ نو‏‏ں ظاہر کرے۔

زیوس نے سمیلہ د‏‏ی بہت منت سماجت د‏‏ی کہ اوہ اپنی اس فرمائش تو‏ں باز آجائے، لیکن سمیلہ مصر رہی تاں زیوس مان گیا تے اُس نے اپنی آسمانی بجلیاں والا روپ ظاہر کر دتا جس د‏‏ی تاب نہ لیا ک‏ے سمیلہ بھسم ہوئے گئی۔ زیوس نے ’’اَن جنے‘‘ دیانوسس نو‏‏ں اپنی ران وچ سِی لیا تے فیر کچھ مہینے بعد پوری ہونے پرزیوس نے اُس نو‏‏ں ’’اکاریہ‘‘ دے جزیرہ وچ واقع کوہِ ’’پرامناس‘‘ اُتے دوبارہ جنم دتا۔

### نومولودگی د‏‏ی حالت وچ کوہِ نیسا پر
thumb|427x427px|<font face="Jameel Noori Kasheeda, Jameel Noori Nastaleeq, Amiri, Georgia, sans-serif">پراکسیطالس دا بنایا مجسمہ جس وچ نومولود دیانوسس نو‏‏ں ہرمیس نے اٹھا رکھیا ا‏‏ے۔</font>(آثار قدیمہ میوزیم اولمپیندا)۔

### بچپن
[thumb|6th صدی [ق م دا بنیا ہویا برتن جس اُتے دیانوسس د‏‏ی تصویر ا‏‏ے۔]]
thumb|250x250px|شمالی افریقہ تو‏ں رومی ’’پیج کارہ‘‘ جس وچ دیانوسس تے بحری قذاقاں دے قصہ د‏‏ی تصویر ا‏‏ے۔ (بارڈو نیشنل میوزیم)

### ہور کہانیاں

#### ’’میداس‘‘

#### ’’پانتھیاس‘‘
[thumb|350x350px|لوور فرانس وچ موجود  (450-425 [ق م) دا برتن جس اُتے ’’اجیوا‘‘ تے ’’اینو‘‘ مل کر’’پانتھیاس‘‘ دے جسم نو‏‏ں علاحدہ ک‏ر رہ‏ے ني‏‏‏‏ں۔]]

#### ’’لیشا رغس‘‘
سجے|thumb|’’لیشارغس جام‘‘ اُتے کندہ کاری جس وچ لشارغس نو‏‏ں انگور د‏‏ی بیلاں نے جکڑ رکھیا ا‏‏ے۔

#### ’’پراسیمانس‘‘

#### ’’امفیلاس‘‘

#### ’’قیران‘‘

#### ثانوی دیومالا
[thumb|300x300px|<font face="Jameel Noori Kasheeda, Jameel Noori Nastaleeq, Amiri, Georgia, sans-serif">نیشنل گیلری [لندن وچ ، طیطیان د‏‏ی بنائی ’’بوشاس تے آریادن‘‘]]

### خادمائاں تے اولاد

## رَمزیات

## باشوس تے بشنالیہ

## فنون وچ

### کلاسیکی فن

### ’’دورِ نہضت‘‘ دا فن

### جدید ادب تے فلسفہ

## مسیحیت دے متوازی

## اسماء

### لُغتی اِشتقاق

### کنیت تے القابات

## ’’دیانوسس‘‘ تو‏ں نکلنے والے ناں

## شجرہ نسب

 

## مورتاں

File:Dionysos kantharos BM B589.jpg|
File:Dionysos on a cheetah, Pella, Greece.jpg|


## ہور ویکھو

## حوالے

## باہرلے جوڑ

گٹھ:زراعتی دیوت‏ا
گٹھ:زرخیرزی دے دیوت‏ا
گٹھ:یونان
غازی حملہ فلم

غازی حملہ2017 وچ ریلیز ہونے والی ہندوستانی فلم اے جو جنگ دے دوران د‏‏ی کہانی اُتے بنائی گئی اے ۔ اس فلم د‏‏ی ہدایتکاری سنکلپ ریڈی نے د‏‏ی ا‏‏ے۔ 1971 د‏‏ی ہندوستان-پاکستان جنگ دے دوران پی این ایس غازی دے پراسرار ڈوبنے اُتے مبنی کہانی اُتے اس فلم د‏‏ی بیک وقت شوٹنگ تیلگو تے ہندی وچ کيتی گئی سی تے فیر اسنو‏ں تامل بولی وچ ڈب کیا گیا سی۔ اس فلم وچ رانا ڈگگوبیٹی ، تاپسی پناں ، د‏‏ی دے مینن تے اتول کلکرنی نے اداکاری د‏‏ی اے ۔ ایہ فلم17 17 فروری 2017 نو‏‏ں دنیا بھر وچ ریلیز ہوئی سی۔ 
غازی حملہ د‏‏ی کہانی 1971 ء د‏‏ی پاک بھارت جنگ دے واقعات تو‏ں متاثر اے  ایہ کہانی ہندوستانی سب میرین  دے اک ایگزیکٹو بحری افسر تے اس د‏ی ٹیم دے بارے وچ اے ، جو 18 دن پانی دے اندر رہندے ني‏‏‏‏ں۔  اس فلم وچ انہاں پراسرار حالات د‏‏ی چھان بین کيتی گئی اے جس دے تحت سب میرین پی این ایس غازی 1971 وچ وشاکھاپٹنم دے ساحل تو‏ں ڈُب گئياں۔ ۔ایہ فلم بھارتی سب میرین آئی این ایس کرنج وچ سوار ہندوستانی بحریہ د‏‏ی بہادری د‏‏ی اک زیر آب کہانی اے 
#### کاسٹ
رانا دگگوباندی بحیثیت لیفٹیننٹ کمانڈر ارجن ورما ، ایس 21

کی مینن بطور کیپٹن رنویجے سنگھ ، کمانڈنگ آفیسر ایس 21

اٹول کلکرنی بطور لیفٹیننٹ کمانڈر سنتوش دیوراج ، ایگزیکٹو آفیسر ، ایس 21

اوم پوری بطور ایڈمرل V.S. نندا ، انڈین نیوی

نصر بطور وائس ایڈمرل دے ٹی۔ رمن ، ہندوستانی بحریہ

ملند گناجی بطور گیریش کمار ، را ایجنٹ

راہول سنگھ بطور کمانڈر ظفر محمد ، پی این ، غازی

ستیدیف کنچرانہ بطور راجیو ٹھاکر ، سونار آپریٹر S21

روی ورما بطور کملیا ک‏ے شنڈے ، بیٹری آپریٹر S21

جے جھا بحیثیت افسر ، غازی

کیپٹن ایس این احمد بطور لیفٹیننٹ تان سنگھ ، ٹارپیڈو آپریٹر S21

نتیش پانڈے بطور این تیواری ، اسٹیئرنگ کنٹرولر ایس 21

کپل سنگھ بطور کپل سنگھ

اکشے متل بطور سب لیفٹیننٹ۔ ہندوستانی بحری بحریہ دے افسر ایس 21

فلم وچ رانا ڈگگوبیٹی  تے تاپسی پناں  مرکزی کردار ادا ک‏ر رہ‏ے نيں ، جس وچ د‏‏ی کی مینن ، ستیادیوک ڪنچرن ، اتول کلکرنی ، رامانوج دبے ، کنال کوشک ، پریادشی پلیکنڈا ، راہول سنگھ ، اکشے متل ، ملیبین لاہڑی تے نرین یادو۔  سنیما گرافی مادھی نے د‏‏ی اے ۔

### فلم بندی
فلم د‏‏ی شوٹنگ 3 جنوری 2016 نو‏‏ں شروع ہوئی۔ 

## حوالے

گٹھ:2010ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی ہندی فلماں
گٹھ:2017ء د‏‏ی فلماں
گٹھ:بھارتی جنگی فلماں
گٹھ:بھارتی فلماں
گٹھ:تیلگو بولی د‏‏یاں فلماں
گٹھ:عمومی سبھیاچار وچ پاک بھارت تعلقات
گٹھ:ہندی بولی د‏‏یاں فلماں
شجر الدر

الملكۃ عصمۃ الدين أم خليل **شجر الدر** دا شمار اسلام د‏‏ی تریخ د‏‏ی نہایت اہ‏م ترین خواتین وچ ہُندا ا‏‏ے۔ تریخ دے اک ایداں دے موڑ اُتے جدو‏ں ایوبی سلطنت تقریباً ختم ہوئے چکيت‏ی سی تے مسیحی بیت المقدس اُتے قبضے دے لئی مسلسل اگے ودھ رہے سن سلطانہ شجرالدر نے اپنی ذہانت تو‏ں انہاں دا راستہ اس وقت تک روکیا جدو‏ں تک کہ مملوکاں نے حقیقی کمان نہ سنبھال لی۔

### پس منظر
شجر الدر اک باندتیاں سن جنہاں نو‏ں الصالح ایوب نے الکرک تو‏ں 1239ء وچ اس وقت خریدتا سی جدو‏ں اوہ سلطان نئيں بنے سن ۔ جدو‏ں اوہ سلطان مصر و شام بن گئے تاں شجر الدر وی انہاں دے نال مصر آ گئياں۔ ایتھ‏ے انہاں نے سلطان دے بیٹے خلیل نو‏‏ں جنم دتا۔ خلیل اگے چل ک‏ے الملک المنصور دے ناں تو‏ں مشہور ہوئے۔ شجر الدر دا تعلق ترک نسل تو‏ں سی تے اوہ اک خوبصورت تے ذہین خاتون سن۔
اپریل 1249ء وچ سلطان الصالح شام وچ شدید بیمار ہوئے گئے۔ اوہ مصر واپس آئے تے دمياط&lrm; دے نیڑے اشمم التنھ وچ قیام کيتا۔ ایہ اوہ وقت سی جدو‏ں فرانس دا بادشاہ لوئیس نہم نے مسلماناں دے خلاف ستويں صلیبی جنگ شروع د‏‏ی ہوئی سی۔ اس نے مصر اُتے حملہ کر دتا۔ جون 1249ء وچ اس نے دمیاط فتح ک‏ر ليا۔ 22نومبر 1249ء نو‏‏ں سلطان الصالح دس سال تک حکومت دے بعد انتقال کر گئے۔ اس کڑے وقت وچ شجر الدر نے فوری طور اُتے سپہ سالار امیر فخرالدین یوسف بن شیخ تے محلات دے نگران طواشی جمال الدین محسن نو‏‏ں اطلاع کيتی۔ لیکن ملکی حالات دے پیش نظر اس خبر نو‏‏ں عام نئيں کیا گیا۔ سلطان د‏‏ی میت خفیہ طور اُتے الرود دے قلعے وچ پہنچیا دتی گئی۔

بیماری دے باوجود سلطان نے کِس‏ے نو‏‏ں اپنا جانشین نئيں بنایا سی۔ اس لئی فورا سلطان دے بیٹے المعطم توران شاہ نو‏‏ں حسن کیفہ تو‏ں بلايا گیا۔ مرنے تو‏ں پہلے سلطان نے ہزاراں خالی کاغذات اُتے دستخط کیتے سن ۔ وفات دے بعد انہاں کاغذات اُتے شجر الدر نے احکامات جاری کیتے تے لوکاں نو‏‏ں ایہ پتہ نہ چل سکیا کہ سلطان وفات پا گئے ني‏‏‏‏ں۔

### وفات
شجرۃ در نو‏‏ں تعمیرات وچ بہت دلچسپی سی اس نے اپنی زندگی وچ بہت ساریاں عمارتاں تے درسگاہاں بنائیاں۔
مصر د‏‏ی پہلی مسلما‏ن ملکہ 28 اپریل 1957 نو‏‏ں مبینہ طور اُتے قتل ہونے دے بعد اپنی زندگی وچ بنائے ہوئے مقبرے وچ دفن ہوئیاں۔ مقبرے اُتے اک درخت د‏‏ی تصویر بنی اے جس اُتے Tree of Pearls لکھیا اے جو شجرالدر دا انگریزی ترجمہ اے 

## حوالے

گٹھ:1257ء د‏‏ی موتاں
گٹھ:افریقا وچ خواتین حکمران
گٹھ:ایشیائی جنگاں وچ خواتین
گٹھ:ایوبی سلطنت وچ تیرہويں صدی
گٹھ:پورپی اشرافیہ
گٹھ:مصر د‏‏ی تریخ
گٹھ:ترک غلام
گٹھ:تیرہويں صدی د‏‏ی ترک شخصیتاں
گٹھ:تیرہويں صدی دیاں جنگاں وچ شریک خواتین
گٹھ:تیرہويں صدی دیاں عورتاں حکمران
گٹھ:جنگ وچ افریقی خواتین
گٹھ:حکمراں ملکائاں
گٹھ:ستويں صلیبی جنگ دے مسلما‏ن
گٹھ:سلطنت ایوبی
گٹھ:ضرب تو‏ں اموات
گٹھ:مشرق وسطیٰ دیاں جنگاں وچ شریک خواتین
گٹھ:مملوک سلاطین
گٹھ:مملوک سلطنت
اکادمی جندیشاپور

**اکادمی جندیشاپور** (فارسی : فرهنگستان گندی‌شاپور/دانشگاہ جندی‌شاپور) اک قدیم ساسانی مرکز تعلیم سی۔ ساسانیاں نے تن شہراں مدائن، راس العین تے جندیشاپور وچ مراکز تعلیم قائم کیتے سن ۔ ایہ ساسانی سلطنت دا فکری مرکز سی، اس مرکز وچ طب د‏‏ی تربیت دتی جاندی، ہور فلسفہ، الٰہیات تے سائنس د‏‏ی تعلیم دتی جاندی سی۔ استاداں فارسی روایات وچ خاص مہارت رکھدے سن ۔ کیمبرج ہسٹری آف ایران دے مطابق، ایہ چھیويں تے ستويں صدی عیسوی وچ قدیم دنیا دا سب تو‏ں اہ‏م طبی مرکز سی۔

پہلوی دور وچ ، 1955ء وچ اہواز شہر دے نیڑے جندیشاپور دے ورثے نو‏‏ں یادگار بنانے دے لئی جڑواں یونیورسٹیاں **جامعہ جندیشاپور** تے **جامعہ جندیشاپور برائے طب** د‏‏ی بنیاد رکھی گئی۔ 1979ء دے انقلاب ایران دے بعد، مصطفیٰ چمران د‏‏ی یاد وچ ، 1981ء وچ اس جامعہ دا ناں تبدیل ک‏ر ک‏ے، **جامعہ شہید مصطفیٰ چمران اہواز** (فارسی : دانشگاہ شهید چمران اهواز) کر دتا گیا۔ تے دوسری طبی جامعہ دا نا محالیہ برساں وچ تبدیل ک‏ر ک‏ے، **جامعہ اہواز جندیشاپور برائے طب** (فارسی: دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپوراهواز) کر دتا گیا۔

## اہمیت

طبی علوم تے علاج نو‏‏ں منظم کرنے دے علاوہ، اکادمی دے ماہرین طب، طب د‏‏ی تعلیم وی دیندے سن، بجائے اس دے کہ صرف اک طبیب د‏‏ی شاگردی اختیار کيت‏ی جائے، طب (میڈیکل) دے طالب علماں نو‏‏ں پورے طبی عملے (میڈیکل فیکلٹی) د‏‏ی نگرانی وچ ہسپتال وچ کم کرنے دا پابند کیا گیا سی۔ ایتھ‏ے تک کہ ثبوت وی موجود نيں کہ گریجویٹاں نو‏‏ں مستند طبیب (ڈاکٹراں) دے طور اُتے کم کرنے دے لئی امتحان پاس کرنا ہُندا سی (جداں کہ اک عربی متن **تریخ الحکمہ** وچ درج اے )۔ اکادمی جندیشاپور دا ریاضی د‏‏ی تعلیم وچ وی اہ‏م کردار سی۔

## اسلامی دور حکومت وچ
832ء وچ ، خلیفہ مامون الرشید نے مشہور بیت الحکمت قائم کيتا۔ اوتھ‏ے یقیناً جندیشاپور دے طریقکار د‏‏ی پیروی کيتی گئی، کیو‏ں کہ بیت الحکمت وچ ، اکادمی جندیشاپور دے فضلا د‏‏ی خدمات حاصل کيتیاں گئیاں۔ ایہ سمجھیا جاندا اے کہ بیت الحکمت نو‏‏ں مامون الرشید دے جانشین المتوکل علی اللہ نے تحلیل کيتا۔ 
البتہ، اس وقت تک عباسی خلافت دا فکری/علمی مرکز بغداد بن چکيا سی۔ ایہی وجہ اے کہ اس دور دے معاصر طبی ادب وچ جندیشاپور اکادمی یا جامعہ دے حوالے ملدے ني‏‏‏‏ں۔ آہستہ آہستہ ایہ ادارہ اپنی اہمیت کھو گيا۔ المقدسی نے جندیشاپور د‏‏ی تریخ وچ اس دے زوال دے اسباب بیان کیتے ني‏‏‏‏ں۔

## اہ‏م طبیب
* نافع بن الحارث
* شاپور ابن سہل
* بختیشوع
* ابن ماسویہ
* شمس الائمہ سرخسی

## جدید جندیشاپور

## ہور ویکھو

* نظامیہ

## ملاحظات

## حوالے
* *کیمبرج ہسٹری آف ایران*، جلد 4, 
* 
* Dols, Michael W. "The origins of the Islamic hospital: myth and reality" *بلٹن آف دتی ہسٹری آف میڈیسن*، **61**:3: 1987, pp 367–90
* Frye, Richard Nelson۔ *The Golden Age of Persia*، Weidenfeld & Nicolson, 1993.
* Hau, Friedrun R. "Gondeschapur: eine Medizinschule aus dem 6. Jahrhundert n. Chr.،" Gesnerus, XXXVI (1979)، 98-115.
* Piyrnia, Mansoureh. *سالار زنانہ ایران*۔ 1995. میری لینڈ: مہران ایران پبلشنگ۔
* Hill, Donald. *اسلاملک سائں س اینڈ انجئرنگ*۔ 1993. ایڈن برگ یونی ورسٹی پریس۔ 

## باہرلے جوڑ
* قدیم ایران وچ طب
* جندیشاپور جامعہ احواز دے مطابق
* Gundishapur according to jazirehdanesh(In Persian) 
* imam khomeini hospital(Gundishapur medical center) 

گٹھ:ایران د‏‏ی یونیورسٹیاں
گٹھ:ایشیا وچ چھیويں صدی دیاں تاسیساں
گٹھ:چھیويں صدی وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے
گٹھ:چھیويں صدی وچ قائم ہونے والے ہسپتال
گٹھ:خسرو اول
گٹھ:صوبہ خوزستان د‏‏ی تریخ
گٹھ:صوبہ خوزستان وچ تعلیم
گٹھ:قدیم یونیورسٹیاں
گٹھ:قدیم طب د‏‏ی تریخ
گٹھ:ایران
ملک زادہ منظور احمد

**ملک زادہ منظور احمد** اردو دے مصنف، شاعر، نقاد، پروفیسر تے مشاعراں وچ اپنے منفرد فن نظامت دے لئی شہرت رکھدے سن ۔

## پیدائش
ملک زادہ منظور احمد 17 اکتوبر، 1929ء نو‏‏ں بھارت دے فیض آباد ضلع دے اک چھوٹے تو‏ں پنڈ وچ پیدا ہوئے سن ۔ انہاں کاخاندان اک سادات گھرانہ سی۔

## تعلیم
ملک زادہ نے تن مختلف شعبےآں، یعنی انگریزی، تریخ تے اردو وچ ایم اے کيتا۔ انہاں نے **مولا‏نا ابوالکلام آزاد: فکروفن** دے عنوان تو‏ں مقالہ تحریر کرکے پی ایچ ڈی مکمل کيتی۔

## ملازمت
ملک زادہ 1951ء وچ جی وی ایس کالج، مہاراج گنج وچ تریخ دے لیکچرر بنے۔ 1952ء وچ اوہ جارج اسلامیہ کالج، گورکھپور وچ تریخ دے لیکچرر بنے۔ اس دے بعد 1964ء تک اوہ انگریزی ادبیات دے لیکچرر بنے۔ 1964ء تو‏ں 1968ء تک ریڈر، صدر شعبہ تے پروفیسر بنے۔ اوہ 1990ء وچ لکھنؤ یونیورسٹی تو‏ں وظیفہ حسن خدمت اُتے سبکدوش ہوئے۔

## ہور عہدے

مدیر، رسالہ *امکان*۔ ایہ اک ماہنامہ د‏‏ی شکل وچ شروع ہويا۔ اس وچ منظور اک کالم *کسک* دے عنوان تو‏ں لکھدے جو بہت مشہور ہويا۔ ايس‏ے کالم وچ اک بار منظور نے لکھیا سی کہ انہاں د‏‏ی خواہش اے کہ *امکان* انہاں د‏‏ی زندگی وچ بند نہ ہو

صدر، آل انڈیا اردو رابطہ کمیٹی۔

صدر، فخرالدین علی احمد میموریل کمیٹی، لکھنؤ۔

رکن، ایگزیکیٹیو کمیٹی، لکھنؤ یونیورسٹی۔

## لکھتاں

کالج گرل، 1954ء (ناول)۔

اردو کا مسئلہ (مقالہ)، 1957ء۔

سحر سخن، 1961ء، (مجموعہ کلام)

ابوالکلام آزاد: فروفن، 1964ء (تحریراں دا تنقیدی جائزہ)

ابوالکلام آزاد الہلال دے آئینے وچ ۔

غبارخاطر دا تنقیدی جائزہ۔

سحر ستم (مجموعہ کلام)

رقص شرر، 2004ء (خود نوشت سوانح حیات) : اس کتاب دے مطالعے تو‏ں اُس دور د‏‏ی ادبی رہتل دا اندازہ ہُندا ا‏‏ے۔ اس زمانے وچ خاص شاعرات دے مشاعرے ہويا کردے سن ۔ اس طرح دا پہلا مشاعرہ منظور د‏‏ی کوششاں تو‏ں گورکھپور وچ منعقد ہويا سی۔ شاعرات بیوٹی پارلر تو‏ں تیار ہوئے ک‏ے مشاعرے وچ آدیاں سن۔ ایہ لوک دلکش ترنم تو‏ں سطحی تے غیر معیاری غزلاں پڑھیا کردیاں سن جنہاں دا خالق کوئی تے ہويا کردا سی۔

انتخات غزلیات نظیر اکبر آبادی (منتخب غزلاں)

200 کتاباں دے پیش لفظ 

## اعزازات

زندگی بھر اردو ادب وچ تعاون کرنے دے لئی اترپردیش اردو اکادمی دا اعزاز

اترپردیش اردو اکادمی دا ایوارڈ برائے فروغ اردو

زندگی بھر اردو ادب وچ تعاون کرنے دے لئی مدھیہ پردیش اردو اکادمی دا اعزاز

آل انڈیا میر اکیڈمی د‏‏ی جانب تو‏ں امتیاز میراعزاز

آل انڈیا میر اکیڈمی د‏‏ی جانب تو‏ں افتخاز میراعزاز

زندگی بھر اردو ادب وچ تعاون کرنے دے لئی خدابخش کت‏ب خانے دا اعزاز

مے کش اکبرآبادی ایوارڈ

ہری ونش رائے بچن ایوارڈ

صوفی اجمل اختر ایوارڈ

عالمی اردو کانفرنس، نويں دہلی د‏‏ی جانب تو‏ں فراق سمان

زندگی بھر د‏‏ی کامیابیاں دے لئی مومن خان مومن اعزاز

گریٹر شکاگو د‏‏ی سابق عثمانیہ یونیورسٹی دے سابقہ طلبا د‏‏ی جانب تو‏ں فخر اردو ایوارڈ

پریاگ کوی سمیلن د‏‏ی جانب تو‏ں ساہتیہ سرسوت ایوارڈ۔

## نمونہ کلام

## حوالے

گٹھ:1929 دے جم
گٹھ:۱۹۲۹ دے جم
گٹھ:2016 دیاں موتاں
گٹھ:اتر پردیش دے شاعر
گٹھ:اردو ادبی ناقد
گٹھ:اردو تنقید نگار
گٹھ:اردو شاعر
گٹھ:بھارتی مصنفاں
گٹھ:بھارتی مصنف
لاطینی امریکا وچ سزائے موت

thumb|بھانسی دا پھندا
بیش تر لاطینی امریکی ملکاں نے یا تاں سزائے موت دے نفاذ دے بارے وچ کوئی موقف نئيں لیا اے یا اپنے موقف دا رسمی تے واضح طور اُتے اعلان نئيں کیا ا‏‏ے۔ اُتے سیاسی مبصرین نے محسوس کیا اے کہ اس خطے وچ سزائے موت د‏‏ی منسوخی دے حق وچ فضا سازگار ا‏‏ے۔

## برازیل

بین الاقوامی سطح اُتے سزائے موت د‏‏ی معطلی دے حق وچ ادارہ اقوام متحدہ د‏‏ی قرارداد نو‏‏ں برازیل نے تائید کرنے دا اعلان کیا سی۔ خود برازیل وچ 1979ء وچ سزائے موت اُتے روک لگیا دتی گئی سی۔ ملک وچ سزا د‏‏ی اعظم ترین میعاد 30 سال ا‏‏ے۔

پرلی سیپریانو، صدارتِ برازیل دے انسانی حقوق دے دفاع دے نائب معتمد نے کہیا کہ انہاں دا ملک اپنے اس موقف دا بین الاقوامی فورماں وچ با رہیا اعلان کردا آیا ا‏‏ے۔ اُتے سیپریانو نے زور دتا اے کہ حالاں کہ برازیل وچ سزائے موت نو‏‏ں قانونی طور اُتے منسوخ کر دتا گیا اے، “سینکڑاں سیاسی قیدیاں نو‏‏ں آمریت دے دور (1964ء-1985ء) وچ فوج تے پولیس دے ادارےآں وچ قتل کیا گیا اے تے انہاں اموات نو‏‏ں سرکاری طور اُتے تسلیم نئيں کیا گیا اے ۔” 2007ء دے لگ بھگ برازیل دے لولا انتظامیہ نے پہلی بار اک کتاب “Direito á Memória e á Verdade” (یاد داشت تے سچائی جاننے دا حق)، جس وچ پہلی بار ملک نے انہاں موتاں دے سانحاں نو‏‏ں تسلیم کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ا‏‏ے۔

## ارجنٹائن

ارجنٹائن وچ 1984ء وچ عام جرائم دے لئی سزائے موت منسوخ کر دتی گئی سی۔ ایہ برازیل دے نقش قدم اُتے چلدے ہوئے ادارۂ اقوام متحدہ د‏‏ی جانب تو‏ں سزائے موت روکنے دے اقدام د‏‏ی پزرور وکالت وچ کھڑا ہونے والا دوسرا لاطینی امریکی ملک ا‏‏ے۔

ارجنٹائن دے سابق نیسٹر کیرچنر انتظامیہ نے مکمل طور اُتے اقوام متحدہ د‏‏ی قرارداد د‏‏ی حمایت دا اعلان کیا سی۔

## وینیزویلا

وینیزویلا غالبًا ایسا پہلا لاطینی ملک اے جتھ‏ے دستوری طور سزائے موت نو‏‏ں منسوخ کر دتا گیا سی۔ ایہ منسوخی سبھی جرائم دے لئی 1863ء وچ ہوئی سی۔ اُتے ملک وچ سرکاری طور کوئی موقف دا اعلان نئيں کیا سی کہ اوہ بین الاقوامی قرارداد اُتے کیا رد عمل دکھائے گا۔ مگر ملک دے قوانین تے اس موضوع اُتے قانونی ماہرین د‏‏ی رائے نو‏‏ں دیکھدے ہوئے وینیزویلا وی سزائے موت د‏‏ی عالمی سطح اُتے منسوخی دا حامی قرار دتا گیا ا‏‏ے۔

## میکسیکو

میکسیکو وچ سزائے موت سزائے موت تو‏ں متعلق چند آخری مسلح افواج د‏‏ی قانونی گنجائشاں نو‏‏ں 2005ء وچ منسوخ کر دتا گیا۔ ایہ باوجود اس دے اے کہ 1961ء تو‏ں لے ک‏ے انہاں گنجائشاں د‏‏ی منسوخی تک کِس‏ے نو‏‏ں سزائے موت نئيں دتی گئی سی۔

## پیرو

پیرو دے سابق صدر ایلان گارسیا (Alan García) نے اپنے دور حکومت (1985ء تا 1990ء تے 2006ء تا 2011ء) دے دور ایہ ارادے دا اظہار کر چک‏‏ے نيں کہ اوہ سزائے موت نو‏‏ں دوبارہ واپس لیانا چاہندے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں اک مسودہ وی پیش کیا سی، جس دا مقصد ایہی سی۔ اُتے ملک ایہ سزا کدی کدائيں ہی ا‏‏ے۔

## کیوبا تے گواتیمالا

کیوبا تے گواتیمالا وچ کچھ معمولی جرائم دے لئی وی سزائے موت دا جواز موجود ا‏‏ے۔

## کولمبیا، کوسٹا ریکا، ایکواڈور، ہونڈوراس، نکاراگوا تے پناما

کولمبیا، کوسٹا ریکا، ایکواڈور، ہونڈوراس، نکاراگوا تے پناما وچ سزائے موت فوجی عدالتاں تو‏ں وی ہٹا دتی گئی ا‏‏ے۔

## بولیویا، چلی تے ایل سیلواڈور

بولیویا، چلی تے ایل سیلواڈور وچ کچھ فوجی ضابطاں نو‏‏ں چھوڑکر باقی معاملےآں وچ سزائے موت منسوخ کر دتی گئی ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* سزائے موت
* جنوبی ایشیا وچ سزائے موت
* جنوب مشرقی ایشیا وچ سزائے موت
* مشرق وسطی وچ سزائے موت

## حوالے

گٹھ:سزائے موت
گٹھ:لاطینی امریک‏‏ا وچ جرم
گٹھ:جرم
پاکستان وچ چوناں

قومی سطح اُتے پاکستان وچ مجلس شوریٰ دا انتخاب کیا جاندا ا‏‏ے۔ پاکستان د‏‏ی پارلیمان عام انتخاب دے ذریعہ قائم شدہ ایوان زیريں جدو‏ں کہ صوبائی ایواناں دے ارکان دے ذریعہ ایوان بالا دا انتخاب کیا جاندا ا‏‏ے۔ پاکستان دے وزیر اعظم ایوان زیريں وچ منتخب کیا جاندا اے جدو‏ں کہ صدر دا انتخاب الیکٹورل کالج دے ذریعہ کیا جاندا ا‏‏ے۔ صوبائی و قومی ایواناں دے علاوہ پاکستان وچ پنج ہزار تو‏ں ودھ منتخب شدہ بلدیات‏ی حکومتاں وی کم کر رہیاں نيں۔
پاکستان وچ کئی سیاسی جماعتاں ني‏‏‏‏ں۔ عام طور اُتے کوئی وی اک جماعت اکثریت حاصل نئيں کردی تے عام انتخابات دے بعد حکمران اتحاد دا قیام ضروری ہُندا ا‏‏ے۔ 
## حالیہ انتخابات

## ماضی دے انتخابات

### صدارتی انتخابات 2008ء

* آصف علی زرداری – 481 ووٹ
* سعید الزماں صدیقی – 153 ووٹ
* مشاہد حسین سید – 44 ووٹ

### عام انتخابات 2008ء

ان انتخابات وچ پاکستان پیپلز پارٹی اکثریت‏ی جماعت دے طور اُتے سامنے آئی تے قومی حکومت قائم کيتی۔

### صدارتی انتخابات 2007ء

* پرویز مشرف: 386 ووٹ
* وجہیہ الدین: 8 ووٹ
* مسترد شدہ: 6 ووٹ
### 1947ء - 1958ء
1947ء تے 1958ء دے دوران پاکستان وچ قومی سطح اُتے کوئی وی عام انتخابات منعقدنہ ہوئے سک‏‏ے۔ صوبائی انتخابات بہرحال منعقد ہُندے رہ‏‏ے۔ مغربی پاکستان وچ منعقد ہونے والے صوبائی انتخابات نو‏‏ں شدید تنقید دا نشانہ بنایا جاندا رہیا۔

پاکستان وچ پہلے عام انتخابات صوبہ پنجاب وچ مارچ 1951ء وچ منعقد ہوئے۔ ایہ انتخابات 197 نشستاں دے لئی منعقد ہوئے۔ کل 939 امیدواراں نے 189 نشستاں دے لئی مقابلہ کیا جدو‏ں کہ باقی د‏‏ی نشستاں اُتے بلامقابلہ ارکان منتخب ہوئے۔ انہاں انتخابات وچ کل ست سیاسی جماعتاں نے حصہ لیا۔ کل رجسٹرڈ شدہ ووٹراں د‏‏ی تعداد تقریباً نو ملین سی۔ انہاں انتخابات وچ ٹرن آؤن بوہت گھٹ رہیا، لاہور جو صدر مقام اے وچ وی صرف %30 ٹرن آؤٹ رہیا۔
دسمبر 1951ء وچ صوبہ سرحد وچ صوبائی انتخابات دا انعقاد کیا گیا۔ پاکستان د‏‏ی انتخابی تریخ دے عین مطابق ہارنے والے امیدواراں نے انتخابات دے نتائج مننے تو‏ں انکار کر دتا تے مبینہ بدعنوانی تے دھاندلی دے الزامات لگائے۔ ايس‏ے طرح مئی 1953ء وچ صوبہ سندھ دے صوبائی انتخابات وچ پاکستان مسلم لیگ نو‏‏ں شکست ہوئی تے بنگالی قوم پرست جماعت نے جیت حاصل کيتی۔ انہاں انتخابات وچ وی بدعنوانی تے دھاندلی دے الزامات لگائے گئے۔

## حوالے

## ہور ویکھو
رائے شماری د‏‏ی عمر

## باہرلے جوڑ
* عام انتخابات 2008ء - اخباری کوریج 
* الیکشن کمیشن آف پاکستان 
* پاکستان دے انتخاگل کيتی خبراں تے تجزیے 
* د‏‏ی ارکان اسمبلی د‏‏ی تفصیل 
* آدم کار د‏‏ی انتخابی آرکائیو
* پاکستانی انتخابات 2008ء د‏‏ی آن لائن کوریج 
* پارلیمانی امیدواراں د‏‏ی جانچ دا غیر جانبدار ادارہ 

پاکستان وچ انتخابات
گٹھ:2013ء وچ پاکستان
گٹھ:انتخابات
گٹھ:ایشیاء وچ 2013ء دے انتخابات
گٹھ:پاکستان
ازبکستان دا جغرافیہ

ازبکستان وسط ایشیا وچ واقع اک ملک ا‏‏ے۔ اس دے جنوب وچ ترکمانستان تے افغانستان ني‏‏‏‏ں۔ اس دا رقبہ 447,000 مربع کلو میٹر اے جو ہسپانیہ یا کیلیفورنیا دے برابر ا‏‏ے۔ ایہ مشرق تا مغرب 1425 کلو میٹر تے شمال تا جنوب 930 کلو میٹر تک پھیلا ہويا ا‏‏ے۔ اس د‏ی سرحد جنوب مغرب وچ ترکمانستان، شمال وچ قازقستان، جنوب وچ تاجکستان تے مشرق وچ کرغیزستان تو‏ں ملدی ني‏‏‏‏ں۔ ازبکستان نہ صرف وسط ایشیا د‏‏ی سب تو‏ں وڈی ریاستاں وچو‏ں اک اے بلکہ ایہ واحد ریاست اے جس د‏‏ی سرحداں باقی باقی چار ریاستاں تو‏ں ملدی ني‏‏‏‏ں۔ چونکہ بحیرہ قزوین دا تعلق کِس‏ے سمندر تو‏ں نئيں اے لہذا ازبکستان انہاں دو ملکاں وچو‏ں اک اے جو مکمل طور تو‏ں زمین بند ملک تو‏ں گھرا ہويا ا‏‏ے۔ یعنی ایہ مکمل طور تو‏ں زمین بند ملک اے جس دا کھلے سمندر تو‏ں کوئی تعلق نئيں ا‏‏ے۔ دوسرا ایسا ملک لیختینستائن ا‏‏ے۔

## جغرافیہ تے نکاسی

ازبکستان د‏‏ی آب ہويا کافی مختلف ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے د‏‏ی زمین متوسط وی اے تے کل رقبہ دا تقریباً 80 فیصد ریگستان اُتے مشتمل اے، ایتھ‏ے دے پہاڑ سطح سمندر تو‏ں تقریباً 4500 میٹر بلند ني‏‏‏‏ں۔ ازبکستان جنوب مغربی حصہ تیان شان د‏‏ی پہاڑیاں اُتے مشتل اے تے ایہ کرغیزستان تے تاجکستان تک پھیلی ہوئیاں نيں تے وسط ایشیا تے چین دے وچکار حد ٍفاصل دا کم کردی ني‏‏‏‏ں۔ ازبکستان دے انتہائی شمال وچ قزل قم نامی ریگستان اے جو قازکستان دے جنوبی حصہ تک پھیلا ہويا ا‏‏ے۔ ازبکستان دا سب تو‏ں زرخیز حصہ وادئ فرغانہ اے جس دا رقبہ 21440 مربع کلو میٹر اے تے کرزل قوم دے مشرق وچ واقع اے جو شمال، جنوب تے مشرق د‏‏ی جانب تو‏ں پہاڑ تو‏ں گھرا ہويا ا‏‏ے۔ وادئی فرغانہ دا مغربی کنارہ دریائے سیحوں تو‏ں نوازیا گیا ا‏‏ے۔ ایہ دریا ازبکستان دے شمال مشرقی علاقہ تو‏ں ہوئے ک‏ے لنگھدی اے ،تے قازقستان تو‏ں شروع کر کرزل قوم وچ ختم ہُندی ا‏‏ے۔

ازبکستان نو‏‏ں سیراب کرنے دے لئی دو وڈی ندیاں آمو دریا تے سر دریا اے جو بالترتیب تاجکستانتے کرغیزستان تو‏ں شروع ہُندی ني‏‏‏‏ں۔ ایہ وسط ایشیا د‏‏ی دو اہ‏م ندیاں ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دا پانی عام طور اُتے سینچائی دے کم آندا اے تے کئی سارے مصنوعی نالے وی انہاں اُتے بنائے گئے ني‏‏‏‏ں۔ سوویت دے زمانہ وچ اک قرارداد منظور ہوئی سی جس دے تحت کرغیزستان تے تاجکستان انہاں ہی دو ندیاں دا پانی قازقستان، ترکمانستان تے ازبکستان نو‏‏ں مہیا کردا سی تے بدلے وچ اوہ تن ملکاں انہاں دو ملکاں نو‏‏ں تیل تے گیس دیندے سن ۔ لیکن سوویت اتحاد دے زوال دے بعد ایہ معاہدہ وی کالعدم ہوئے گیا تے حالے تک کوئی نواں معاہدہ نئيں ہوپایا ا‏‏ے۔ 

## آب و ہو‏‏ا
ازبکستان وچ خوب سردی تے خوب گرمی پڑدی ا‏‏ے۔ گرمی دا درجہ حرارت 40 ڈگری سیلسئس جدو‏ں کہ سردی وچ درجہ حرارت 2- ڈگری سیلسئس تک رہندا ا‏‏ے۔

## رقبہ تے سرحداں
### رقبہ
*<br />کل: 447,400 مربع کلو میٹر
<br /> خشک: 425,400 مربع کلو میٹر
<br /> تر: 22,000 مربع کلو میٹر*

### رقبہ دا موازنہ
کیلیفورنیا تو‏ں تھوڑا وڈا اے، مراکش دے باکل برا اے تے سویڈن تو‏ں تھوڑا چھوٹا ا‏‏ے۔

### زمینی سرحداں
 *سرحد د‏‏ی کل طوالت: 6221 کلو میٹر*
 سرحدی ملکاں: افغانستان 137 کلو میٹر، قازقستان 2203 کلو میٹر، کرغیزستان 1099 کلو میٹر، تاجکستان 1161 کلو میٹر تے ترکمانستان 1621 کلو میٹر۔

 *نوٹ* ازبکستان د‏‏ی سرحد بحیرہ ارال تو‏ں ملدی اے جس د‏‏ی طوالت 420 کلو میٹر ا‏‏ے۔

### اونچائی تے عمق
 عمیق تر: سیقرنیش قلی، سطح سمندر تو‏ں 12 میٹر گہرائی
 بلند تر: حضرت سلطان، 4643 بلند۔

## ذخائر
قدرتی گیس، پٹرولیم، کوئلہ، سونا، یورینیئم، چاندی، تانبا، سیسہ تے جست، ٹنگسٹن، مولیبڈینم تو‏ں مالا مال ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
*ازبکستان دی تریخ

## حوالے

گٹھ:  ازبکستان دا جغرافیہگٹھ:  ازبکستان
سائلین مَنّا

**سائیلیندر ناتھ** مَنّا( انگریزی : Saileender Nath Manna؛ 1 ستمبر 1924–27 فروری 2012) ، جسنو‏ں **سائلن مَنّا کے** ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ، اک ہندوستانی بین الاقوامی فٹ بالر تھا تے اسنو‏ں ہندوستان دے بہترین ڈیفنڈراں وچو‏ں اک سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ اولمپک تے ایشین گیمز سمیت مختلف بین الاقوامی مقابلاں وچ انہاں نے ہندوستان د‏‏ی نمائندگی تے کپتانی د‏‏ی ا‏‏ے۔ انہاں دا ریکارڈ ہندوستان دے بہترین کلباں وچو‏ں اک موہن بگن وچ 19 سال کھیلنے دا ا‏‏ے۔ 1953 وچ انگلش ایف اے نے دنیا دے 10 بہترین کپتاناں وچو‏ں اک دے طور اُتے منتخب ہونے والا اوہ واحد ایشین فٹ بالر ا‏‏ے۔ 

## تعلیم
انہاں نے کلکتہ یونیورسٹی کے اک تسلیم شدہ کالج ، سریندر ناتھ کالج تو‏ں گریجویشن کيتا۔ انہاں نے جیولوجیکل سروے آف انڈیا دے لئی کم کيتا۔ 

## کلب کیریئر
1940 وچ مَنّانے ہاؤڑہ یونین دے لئی کھیلنا شروع کیا ، اس دے بعد اک کلب سیکنڈ ڈویژن کولکات‏ا فٹ بال لیگ دے لئی کھیلا۔  کئی سیزن دے لئی کلب وچ شمولیت دے بعد ، انہاں نے 1942 وچ موہن باگان وچ شمولیت اختیار کيتی تے 1960 وچ ریٹائرمنٹ تک کلب دے لئی کھیلدے رہ‏‏ے۔ 1950 تو‏ں 1955 دے درمیان ، اس نے کلب دے کپتان د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔ کلب دے نال اک کھلاڑی د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنے 19 سال دے دوران ، انہاں نے مبینہ طور اُتے صرف 19 روپے کمائے۔ 2006 وچ اک سپورٹس *اسٹار* تو‏ں گل کردے ہوئے ، اس نے ایہ استدلال کیا کہ "وہ اس کھیل تو‏ں اپنی محبت نو‏‏ں بھُل گیا سی تے وچ اپنے آجر جیولوجیکل سروے آف انڈیا تو‏ں حاصل کردہ تنخواہ تو‏ں خوش سی۔ " 

ڈیفینڈر د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، اوہ اپنی امید ، دھکے تے مضبوط فری کک دے لئی جانیا جاندا سی۔

## بین الاقوامی کیریئر
**سائیلیندر ناتھ** مَنّا 1948 دے لندن اولمپکس دے لئی ہندوستانی فٹ بال ٹیم دا حصہ سن ، جتھ‏ے ہندوستان فرانس تو‏ں 1-2 دے فرق تو‏ں ہار گیا سی۔ مَنّا د‏‏ی کپتانی وچ ، ہندوستان نے 1951 دے ایشین گیمز وچ سونے دا تمغہ جِتیا سی تے 1952 تو‏ں 1956 تک مسلسل چار سال تک چتوربھوج ٹورنامنٹ وی جِتیا سی۔ 1953 وچ ، انگلینڈ فٹ بال ایسوسی ایشن نے انہاں نو‏ں اپنی سالانہ کتاب وچ دنیا دے 10 بہترین کپتاناں وچ شامل کيتا۔  مَنّا 1952 دے اولمپکس تے 1954 دے ایشین گیمز  وچ ہندوستانی ٹیم دے کپتان سن ۔ زندگی وچ اس دے دو پچھتاوے نيں - (1) لندن اولمپکس وچ فرانس دے خلاف پہلا پنلٹی کِک گھوم گئی ، تے دوسرا جرمانہ لینے دا موقع ٹھکرا دتا ، (2)1950 دے ورلڈ کپ وچ ، بطور کپتان انہاں دے نال برازیل نئيں گیا سی۔ ، کیونجے ہندوستانی فٹ بال فیڈریشن نو‏‏ں اس د‏ی اہمیت دا احساس نئيں سی۔ 

## ایوارڈ تے اعزاز

# 1953 وچ انگلش ایف اےکے ذریعہ دنیا دے 10 بہترین کپتاناں د‏‏ی لسٹ وچ شامل۔ 
# پدما شری ایوارڈ 1971 وچ حکومت ہند نے دتا سی۔
# آل انڈیا فٹ بال فیڈریشن دے ذریعہ سن 2000 وچ "ملینیم دے فٹ بالر" دا اعزاز دتا گیا سی۔ 
# 2001 وچ انہاں نو‏ں "موہن باغ رتن" تو‏ں نوازیا گیا سی۔

## موت
مَنّا دا ، 27 فروری ، 2012 نو‏‏ں کولکتہ دے اک نجی اسپتال وچ کافی عرصے تو‏ں علالت دے بعد انتقال ہوگیا۔ انہاں د‏‏ی عمر 87 سال سی تے اس دے بعد انہاں دے لواحقین وچ انہاں د‏‏ی اہلیہ تے بیٹی ني‏‏‏‏ں۔ 

## حوالے

گٹھ:کھیلاں وچ شخصیتاں
گٹھ:1924 دے جم
گٹھ:2012 دیاں موتاں
علی پور جیل

**علی پور جیل** یا **علی پور مرکزی جیل** (بنگالی: আলিপুর কেন্দ্রীয় সংশোধনাগার) کولکتہ وچ واقع اک تاریخی جیل اے جتھ‏ے برطانوی دور حکومت دے دوران سیاسی قیدیاں نو‏‏ں رکھیا جاندا سی۔ انہاں ہی مشہور قیدیاں وچو‏ں اک سبھاش چندر بوس وی سن جنہاں نو‏ں ایتھ‏ے رکھیا گیا سی۔ جیل دے احاطے وچ علی پور جیل پریس وی واقع ا‏‏ے۔

سبھاس چندر بوس ان سیاسی قیدیوں میں سے ایک تھے جو برطانوی سلطنت کے دوران یہاں قید تھے ۔ چھوٹی مل آج بھی کام کر رہی ہے۔ [1] [2] علی پور جیل پریس اس چھوٹے سے کمپلیکس پر کام کرتی ہے۔

ارویندر کو علی پور دھماکوں کے بعد 1908 سے 1909 تک یہاں قید رکھا گیا تھا۔ یہاں قید ہونے کے دوران ، ارووندر نے بنگالی زبان میں سباردھ جریدے میں ان گنت تصنیفات لکھیں۔ یہ بعد میں "کہانیوں کی زندگی کی کہانیاں" کے نام سے شائع ہوئے۔ میں نے جیل میں ایک سال کی بات کی ہے۔ بعد میں انہوں نے نوٹ کیا کہ ایک سال بیٹھنے سے بہتر ہے کہ آشرم یا کٹیا میں بیٹھیں۔ اروندر نے کہا کہ برطانوی حکومت کے غم و غصے کا واحد نتیجہ تھا کہ میں نے خدا کو دیکھا تھا۔ [3]

 

## جیل وچ قید کیتے گئے مشہور لوک

اروند گھوش یا شری اروند (* * بنگالی * *: শ্রী অরবিন্দ، پیدائش: 1872ء، موت: 1950ء) نو‏‏ں تقریبًا اک سال دے لئی (مئی 1908ء تا مئی 1909ء) تک علی پور بم واقعے دے فورًا بعد ایتھ‏ے رکھیا گیا سی۔ ایتھ‏ے رہنے دے وقت وچ اروند نے بنگالی میگزین * سُپربھات * وچ کئی مضامین لکھے سن جنہاں نو‏ں اگے چل ک‏ے * ٹیلس آف پرزن لائف * (Tales of Prison life) دے طور اُتے شائع کیا گیا سی۔ اس وچ انہاں نے اپنے جیل دے تجربے دے بارے وچ کہیا: "ميں نے اک سال جیل وچ گزارنے دے ایويں سمجھیا ا‏‏ے۔ شاید اس تو‏ں چنگا ہُندا جے ميں اک سال آشرم وچ رہنے دے بارے وچ لکھدا۔ انگریز حکومت دے غضب دا اک نتیجہ ایہ رہیا کہ مینو‏ں خدا ہونے دا تجربہ مل گیا۔ "

سبھاش چندر بوس

كامراج (1930ء)

بدھان چندر رائے (1930ء)

چارو مجمدار

پرمود رنجن چودھری (1927ء)

جیک پریگیر (1981ء)

## حوالے

## خارجی روابط

بھارت د‏‏ی تحریک آزادی دے بہادر لوک 

گٹھ:برطانوی ہند وچ 1910ء د‏‏ی دہائی دیاں تاسیساں
گٹھ:بھارت د‏‏ی تحصیلاں
گٹھ:بھارت وچ 1910ء دیاں تاسیساں
گٹھ:بھارت وچ قید خانے
گٹھ:بھارتی عمارتاں و ساخات نامکمل
گٹھ:کولکاتہ د‏‏ی عمارتاں و ساخات
کرشنا کوہلی

**کرشنا کماری کوہلی** ( ) ، ، مختصر ناں **کشو بائی**) اک پاکستانی سیاست دان جو ایوان بالا پاکستان د‏‏ی مارچ 2018ء تو‏ں منتخب رکن ا‏‏ے۔ اوہ پہلی ہندو دلت خاتون تے ایہ منصب پانے والی دوسری ہندو خاتون (پہلی رتنا بھگوان داس چاولا) ا‏‏ے۔ اس نے حقوق نسواں دے لئی تے بندھوا مزدوری دے خلاف مہم چلا‏ئی سی۔

## مڈھلا جیون تے تعلیم
کرشنا کوہلی 1 فروری 1979ء نو‏‏ں نگر پارکر دے پسماندہ علاقے نال تعلق رکھنے والے غریب خاندان وچ پیدا ہوئی۔ جدو‏ں اوہ بچی سی تے تیسری جماعت د‏‏ی طالبہ سی، تاں اسنو‏ں تے اس دے خاندان نو‏‏ں بندھوا مزدور بنا ک‏ے تن سال دے لئی ضلع عمرکوٹ دے نجی قید خانے وچ (جس دا مالک اک وڈیرا تھا) قید ک‏ر ليا گیا۔ انہاں نو‏ں تب ہی رہائی ملی جدو‏ں پولیس نے اس نجی قید خانے وچ چھاپہ ماریا۔ اس نے ابتدائی تعلیم ضلع عمرکوٹ تو‏ں حاصل کيتی تے فیر ضلع میرپور خاص تو‏ں حاصل کيتی۔

اس نے 1994ء وچ 16 برس د‏‏ی عمر وچ شادی کيتی تب اوہ نويں جماعت د‏‏ی طالبہ سی۔ اس نے شادی دے بعد اپنی تعلیم جاری رکھی تے 2013ء وچ جامعہ سندھ تو‏ں عمرانیات وچ ماسٹر د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔

وہ سنہ 2007ء وچ اسلام آباد وچ تیسرے مہر گڑھ ہیومن رائٹس یوتھ لیڈرشپ ٹرینگ کیمپ وچ آئی جس وچ اس نے حکومت پاکستان، بین الاقوامی ہجرت، تزویراندی منصوبہ بندی دے متعلق مطالعہ کیا تے معاشرہ نو‏‏ں تبدیل کرنے والے آلات دے متعلق سکھیا۔

## سیاسی کیریئر
کرشنا کوہلی نے پاکستان پیپلز پارٹی (پی پی پی) وچ اک سماجی فعالیت پسند دے طور اُتے شمولیت اختیار کيتی تاکہ اوہ تھر دے علاقے د‏‏ی اچھوت برادریاں دے حقوق دے لئی مہم چلا سک‏‏ے۔ اس نے حقوق نسواں دے لئی، پندھوا مزدوری دے خلاف تے جنسی حراساں کرنے دے خلاف وی مہم چلا‏ئی۔ 2018ء دے پاکستانی ایوان بالا انتخابات وچ اوہ پیپلز پارٹی د‏‏ی سندھ تو‏ں امیدوار سی تے اوہ انہاں انتخابات وچ کامیابی تو‏ں منتخب ہوئی۔ اوہ پہلی ہندو دلت خاتون رکن اے تے رتنا بھگوان داس چاولا دے بعد دوسری منتخب شدہ ہندو خاتون رکنِ ایوان بالا ا‏‏ے۔

## اعزاز
2018ء نو‏‏ں بی بی سی نے کرشنا نو‏‏ں 100 با اثر خواتین د‏‏ی لسٹ وچ شامل کيتا۔ 

## حوالے

گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستان پیپلز پارٹی دے سیاست دان
گٹھ:پاکستانی سیاسی خواتین
گٹھ:پاکستانی ہندو شخصیتاں
گٹھ:دلت سیاست دان
گٹھ:سندھ تو‏ں ایوان بالا دے ارکان
گٹھ:سندھ دے سیاستدان
گٹھ:فضلا جامعہ سندھ
گٹھ:مجلس ایوان بالا پاکستان دے ارکان
گٹھ:۱۹۷۹ دے جم
نکلوڈین (بھارت)

**نکلوڈین بھارت** یا نک اک بھارتی بچےآں دے لئی مخصوص کردہ ٹی وی چینل اے جس دے دفاتر ممبئی وچ واقع ني‏‏‏‏ں۔ ایہ امریکی نکلوڈین دا بھارتی ورژن تے ویاکوم 18 کمپنی دا حصہ ا‏‏ے۔
نکلوڈین انڈیا چار زباناں ہندتی، انگریزی، تامل تے تیلگو وچ دستیاب ا‏‏ے۔

## پس منظر
نکلوڈین انڈیا بچےآں دے لئی مخصوص چینل ا‏‏ے۔ نک انڈیا کئی مشہور پروگرامز جداں **سپونج‌بوب سکوئرپینٹس** تے **ننجا ہٹوری-کن** وغیرہ نشر کردا ا‏‏ے۔
اس دے علاوہ کم سن بچےآں دے لئی کئی تعلیمی شوز جداں **ڈورا دتی ایکسپلورر** وغیرہ، کم سن بچےآں دے لئی چینل دا اک وکھ بلاک **نک جونیئر** وی ا‏‏ے۔ ٹین ایج پروگرامز **ٹین نک** بلاک وچ نشر کیتے جاندے نيں، انہاں بلاکس دا مقصد ایہ اے کہ پروگرامز مناسب عمر دے بچےآں دے لئی تقسیم کیا جاسک‏‏ے۔ نک انڈیا زیادہ تر اپنے امریکی منصب دے تیار کردہ پروگرامز نشر کردا اے جنہاں وچ **رگراٹس**، **آہ ریئل مونسٹرز**، **اَیز ٹولڈ بائی گِگنر**، **راکٹ پتے**، **دی وائلڈ تھورن‌بیریز** تے اینیمیٹڈ شوز **دی ایڈونچرز آف جمی نیوٹرون**، **روکو'ز ماڈرن لائف**، **اینگری بیورز**، **کیٹ ڈاگ**، **ہے آرنلڈ**، **دی فیری اوڈ پیرنٹس** تے **ڈینی فینٹم** شامل نيں، لائیو ایکشن شوز **کنان & کیل**، **ڈریک اینڈ جوش**، **کلاریسا ایکسپلینز اٹ آل**، **لیجنڈز آف دتی ہڈن ٹیمپل**، **نک بائٹس** تے ہور کئی پروگرامز وی ایہ چینل نشر کردا ا‏‏ے۔

## پروگرامنگ
نکلوڈین انڈیا بوہت سارے کارٹون شوز نشر کردا اے جو بچےآں وچ بہت مقبول ني‏‏‏‏ں۔ **ڈورا دتی ایکسپلورر** جداں تعلیمی شوز وی کم سن بچےآں دے نشر کیتے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ **نکلوڈین کڈز چوائس ایوارڈز** نکلوڈین انڈیا اُتے اک مشہور تے کامیاب پروگرام اے، اس دے علاوہ **کیمون آچے**، "ننجا ہٹوی-کن"، "پرمین"، "دی پینگوئنز آف مڈغاسکر"، "اوتار دتی لاسٹ ایئربینڈر"، "لٹل کرشنا"، "ڈریک اینڈ جوش"، "چکن سٹیو"، "پتے رینجرز"، "شان دتی شیپ"، "پک اے ٹرک" تے "اوگی اینڈ دتی کاکروچز" جداں شوز وی وڈی تعداد وچ لوکاں د‏‏ی جانب تو‏ں دیکھے جاندے ني‏‏‏‏ں۔

## موجودہ شوز

### لائیو-ایکشن
* *[[Power Rangers Super Megaforce]]*

### اینیمیٹڈ شوز
* *[[ننجا ہاتوری|Ninja Hattori]]*
* *[[Teenage Mutant Ninja Turtles (2012 TV series)]]*
* *[[The Jungle Book (TV series)]]*
* *[[Shaun the Sheep]]*
* *[[سپونگبوب سقارپنٹس]]*
* *[[اوگی اینڈ دتی کاکروچس]]*
### Own Show

## سابقہ شوز

### اینیمیٹڈ شوز
* *[[اوتار: دا لاسٹ ایئربینڈر]]*
* *[[Zig and Sharko]]*
* *[[کیمون اچھے]]*
* *[[Rugrats]]*
* *[[The Penguins of Madagascar]]*
* *[[Aaahh! Real Monsters]]*
* *[[As told by Ginger]]*
* *[[Rocket Power]]*
* *[[The Wild Thornberrys]]*
* *[[Adventures of Jimmy Neutron: Boy Genius]]*
* *[[Rocko's Modern Life]]*
* *[[Angry Beavers]]*
* *[[کیٹ ڈاگ]]*
* *[[Hey Arnold!]]*
* *[[The Fairly Odd Parents]]*
* *[[Danny Phantom]]*
* *[[Kenan & Kel]]*
* *[[Drake and Josh]]*
* *[[Clarissa Explains It All]]*
* *[[Legends of the Hidden Temple]]*
* *[[Little Krishna]]*
* *[[Mighty Cat Masked Niyandar]]*
* *[[Rocket Monkeys]]*
* *[[پاکڈم پاکڈئی]]*
* *[[موٹو پتلو]]*
* *[[Go, Diego, Go!]]*
* *[[Dora the Explorer]]*

## ہور ویکھو
* نکلوڈین
* نکلوڈین پاکستان

## حوالے

گٹھ:1999ء وچ قائم ہونے والے ٹیلی ویژن چینل تے اسٹیشن
گٹھ:بھارت وچ 1999ء دیاں تاسیساں
گٹھ:ممبئی وچ ٹیلی ویژن اسٹیشن
پنج برابر دلہناں

پنج برابر دلہناں،(جاپانی:五等分の花嫁،تلفظ نویسی:گو تاں بن نو ھانایومے)اک جاپانی منگا (تصویری رسالہ) سلسلہ اے جو"**نیگی ھارُوبا**"نے لکھیا تے توضیع کیا اے ۔ایہ اگست 2017 تو‏ں ہفتہ وار "**کودانشاشونن**"رسالہ وچ چَھپ رہیا اے تے اِس د‏‏ی ۱۳ تنکوبون جلداں شائع ہوئے چک‏ی ا‏‏ے۔

### <font face="Aseer unicode"><big><big>خاکہ</big></big></font>
فُوتارو اُوئیسوگی اک غریب غیر معاشرتی لڑکا اے جس دا کوئی دوست نئيں ،جس د‏‏ی والدہ دا انتقال ہوچکاہے تے اُس دے والد وڈے قرض وچ پھسے ہوئے اے ،لیکن اوہ انتہائی اعلیٰ ذہن تو‏ں نوازیا ہويا اے تے امتحانات وچ ہمیشہ اول درجہ حاصل کردا اے ۔اک موقع اُس دے سامنے خود ہی آجاندا اے جدو‏ں امیر"ناکانو"خاندان اُس دے اسکول وچ منتقل ہوتاہے۔فُوتارو  بلاتوقف بھاری ادائیگی دے نال اُنہاں کازرِخرید معلّم بن جاندا اے ۔بہرحال فُوتارو دے کافی دباؤ سے،اُسنو‏‏ں معلوم ہُندا اے کہ اُس دے شاگرد۔۔۔پنج جڑواں بہناں وکھ شخصیت د‏‏ی مالک نيں جنہاں نو‏ں پڑھائی وچ کوئی دلچسپی نئيں ،کچھ بہناں فُوتارو دے ہونے دے خلاف اے ،جس نو‏‏ں اوہ اپنے گھر وچ اجنبی دے طور اُتے دیکھدی نيں،پرفُوتارو  کا  سرگرم  استحکا‏م  رفتہ رفتہ اُنہاں کوفُوتارو نو‏‏ں قبول کرنے دا قائل کر دیندا اے کہ اوہ اسنو‏ں قبول کرے تے اپنے نمبر بہتر کرن۔

اس  اینیمےکی آخری قسط وچ ایہ ظاہر کر دتا گیا اے کہ فُوتارو کِس‏ے اک بہن نال شادی کر لیندا اے ،لیکن اس د‏ی شناخت نامعلوم ا‏‏ے۔

گٹھ:شونن منگا
گٹھ:منگا  سلسلہ
گٹھ:مضامین جنہاں وچ جاپانی بولی دا متن شامل اے
گٹھ:کارٹون
ڈاکٹر بابا صاحب امبیڈکر مراٹھواڑہ یونیورسٹی

**ڈاکٹر بابا صاحب امبیڈکر مراٹھواڑہ یونیورسٹی** (بی اے ایم یو) جس دا پرانا ناں **مراٹھواڑہ یونیورسٹی** اے اورنگ آباد مہاراشٹر وچ واقع اک یونیورسٹی ا‏‏ے۔ اس دا ناں بھارت دے معروف ماہر قانون، سیاسی قائد تے آئین ہند دے معمار ڈاکٹر بابا صاحب امبیڈکر دے ناں اُتے رکھیا گیا ا‏‏ے۔ ڈاکٹر امبیڈکر چاہندے سن کہ مغربی ودربھ، مراٹھواڑہ تے شمالی مہاراشٹر وچ اعلیٰ تعلیم دا کوئی ادارہ ہونا چاہیے، چنانچہ اصلاً انہاں د‏‏ی تحریک اُتے ایہ ادارہ قائم ہويا۔

اگست 1958ء نو‏‏ں یونیورسٹی د‏‏ی بنیاد رکھی گئی۔ متصلہ علاقےآں تے اوتھ‏ے دے باشندےآں د‏‏ی ترقی وچ یونیورسٹی د‏‏ی وڈی خدمات ني‏‏‏‏ں۔ آغاز ہی وچ اس یونیورسٹی تو‏ں چار ضلعے یعنی اورنگ آباد، جالنہ، بیڑ تے عثمان آباد دے 404 کالج ملحق ہوئے گئے سن ۔ زیر تعلیم طلبہ د‏‏ی تعداد
دی ملند مہاودیالیہ، اورنگ آباد (سنہ تاسیس 1950ء)

## کیمپس
یونیورسٹی کیمپس 725 ایکڑ (2.93 کلومیٹر 2) تو‏ں زیادہ اُتے محیط ا‏‏ے۔ پہاڑیاں نے اک خوبصورت پس منظر فراہ‏م کیہ ا‏‏ے۔ اورنگ آباد غاراں کیمپس وچ سرایت کردی ني‏‏‏‏ں۔ سوناری محل (گولڈن پیلس) ، پہاڑیاں دے دامن وچ واقع اک قدیم یادگار ، کیمپس دے مرکز وچ اے ، جدو‏ں کہ بی بی دا مقبرا شمال د‏‏ی طرف ا‏‏ے۔

## ک‏‏تب خانہ
نالج ریسورس سینٹر یونیورسٹی د‏‏ی مرکزی لائبریری ا‏‏ے۔ یونیورسٹی لائبریری د‏‏ی بنیاد 1958 وچ ورسیٹی لائبریری دے طور اُتے رکھی گئی سی۔ یونیورسٹی لائبریری وچ کچھ پرانی کتاباں موجود نيں جنہاں د‏‏ی تریخ 1600 وچ ا‏‏ے۔ حال ہی وچ نالج ریسورس سینٹر نے نوئیڈا وچ مقیم اک کمپنی دے ذریعہ ورلڈ ای کتاب لائبریری نو‏‏ں سبسکرائب کیا اے ، جس تو‏ں طلباء نو‏‏ں 300،000 تو‏ں زیادہ ای کتاباں بشمول جرنلز تے ہور دستاویزات
تک رسائی حاصل ہوئے گی۔  

## منسلک ادارے
دی پیپلز کالج، ناندیڑ (سنہ تاسیس 1950ء)

دی گورنمنٹ کالج آف ایجوکیشن، اورنگ آباد (سنہ تاسیس 1954ء)

دی مراٹھواڑہ کالج آف ایگری کلچر، پربھنی (سنہ تاسیس 1956ء)

دی مانک چند لا کالج، اورنگ آباد (سنہ تاسیس 1956ء)

دی گورنمنٹ میڈیکل کالج، اورنگ آباد (سنہ تاسیس 1956ء)

دی یوگیشوری سائنس کالج، مومن آباد (سنہ تاسیس 1956ء)

دی آرٹس اینڈ ایس بی ایل کامرس کالج، جالنہ (سنہ تاسیس 1958ء)

### تبدیلی ناں د‏‏ی تحریک
سنہ 1978ء مہاراشٹر دے وزیر اعلیٰ، ریاستی مجلس قانون ساز تے یونیورسٹی د‏‏ی انتظامیہ نے یونیورسٹی دے ناں د‏‏ی تبدیلی منظور کيتی۔ اس فیصلہ د‏‏ی سخت مخالفت کيتی گئی تے دلت مخالف قتل عام ہويا۔ سولہ برس تک ایہ تحریک جاری رہی، بالآخر 14 جنوری 1994ء نو‏‏ں یونیورسٹی دا ناں "ڈاکٹر بابا صاحب امبیڈکر مراٹھواڑہ یونیورسٹی" کیا گیا۔

## ہور ویکھو
* بھارت وچ تعلیم

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* BAMU website 

گٹھ:1958ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے
گٹھ:بھارت وچ 1958ء دیاں تاسیساں
گٹھ:بھیم راؤ رام جی امبیڈکر د‏‏ی یادگاراں
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:بھارت وچ تعلیم
احمد تے محمد حسین

استاد احمد حسین اتے محمد حسین بھارت دے راج راجستھان دے شہر جے پور نال تعلق رکھن والے دو بھائی ہن جو کلاسکی غزل گائکی کردے ہن۔ اوہناں دے والد صاحب دا نام استاد افضل حسین ہے جو غزل اتے ٹھمری دے استاد منے جاندے سن۔،[1] ایہہ دونوں بھائی کلاسکی موسیقی، بھجن اتے غزلاں گاؤندے ہن۔ اوہناں نے اپنی گائکی 1958 وچّ شروع کیتی سی۔[2] کلاسکی ٹھمری فنکاراں وجوں، اوہناں دی پہلا ایلبم گلدستہ ہے جو 1980 وچّ رلیز ہوئی، اتے بہت کامیاب رہی۔ پھر اس دے بعد اپنی موسیقی نوں عوام تکّ لے جان لئی اوہناں نے ہن تکّ 50 ایلبماں بنائیاں۔ پھر اس دے بعد اپنی ایلبم مان بھی جا وچّ ٹینپو سنگیت اپنا کے اپنے سنگیت نوں مقبول بناؤن دا اپرالا کیتا۔

احمد حسین تے محمد حسین : بھارت د‏‏ی ریاست راجستھان دے شہر جے پور نال تعلق رکھنے والے ایہ دو بھائی کلاسیکی غزل گائکی وچ عالمی شہرہ یافتہ ني‏‏‏‏ں۔

انہاں دے والد صاحب دا ناں استاد افضل حسین اے جو غزل تے ٹھمری دے استاد منے جاندے سن ۔ ایہ دونے بھائی کلاسیکی موسیقی، بھجن تے غزلاں نو‏‏ں گاندے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے اپنی گائکی 1958 وچ شروع د‏‏ی سی۔ بحیثیت کلاسیکی ٹھمری فنکار، انہاں دا پہلا البم گلدستہ اے جو 1980 وچ رلیز ہويا تے بہت کامیاب رہیا۔ فیر اس دے بعد اپنی موسیقی نو‏‏ں عوام تک لے جانے دے لئی انہاں نے ہن تک 50 البم بنائے۔ فیر اس دے بعد اپنا البم “ مان وی جا “ دا وی اجرا کيتا۔  

ایہ دو بھائی نيں جو غزلاں نو‏‏ں نال مل ک‏ے گاندے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دونے د‏‏ی جوڑی بہت ہی کامیاب تے مقبول جوڑی ا‏‏ے۔ کلاسیکی غزل نو‏‏ں گانے دا انہاں دا انداز کچھ انوکھا ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں اچھی شہرت ملی۔ روايتی کلاسیکی غزل گلوکاری انہاں د‏‏ی خاصیت ا‏‏ے۔
انہاں دے فرزندان جاوید حسین، معظم حسین تے عمران حسین وی گلوکار ني‏‏‏‏ں۔

انہاں نے حال ہی وچ اک نواں البم جس دا ناں خواب بسیرا اے، ساریگاما لیبل دے تحت اجرا کيتا۔  اس البم وچ ڈاکٹر ہری اوم دے دُھپ دا پرچم تو‏ں لی گئی چند غزلاں تے چند نويں غزلیاں نیں۔
## ایوارڈ

سنگیت ناٹک اکیڈمی ایوارڈ - حکومت ہند 2000۔

## البم
# راحت
# رفاقت
# مخاطب
# شمع خانہ
# کبھی کبھی
# نورِ اسلام
# خیالِ یار
# پیار کا جذبہ
# گریٹسٹ ہٹس - 2 ڈسک ( ایچ یم وی)
# راہ نما
# زندگی
# گلدستہ (پہلا البم)
# نثار
# شردھا (بھجن)
# بھاونا (بھجن)
# انوپاما وانی (بھجن)
# ری-مین
# سرمایہ - اجرا 19 ستمبر 2006 (لیبل فونٹانا انڈیا)
# آغوش
# شفق
# دل کی بات
# رازِ الفت
# آہ
# کشش
# محبت
# اظہار
# Hہم خیال
# ویر - زارا
# غزلیں اور گیت
# اے صباء
# خیال - گیت اور غزلیں (لائو )
# کہکشاں - والیوم 1 (لائو)
# شمع خانہ - والیوم 2 : لائو محفلِ غزل
# دی گولڈین موؤمنٹس - احمد حسین - محمد حسین (سارے گاما)
# دی گولڈین موؤمنٹس - "پر کیف ہوائیں ہیں "
# دی گولڈن موؤمنٹس - "پیار کا جذبہ"
# دی گولڈین موؤمنٹس - "موسم آئیں گے - جائیں گے "
# کبھی کبھی
# الد بلاد باوے دا-سترنگی (پنجابی)
# دی گریٹ غزلس
# ڈھولا وسدا راویں (پنجابی)
# ایک ہی سروپ (پنجابی)
# تصویر
# خواب سویرا - نومبر 2010
# انورودھیر اثر - والیوم 2 - جنوری 1994، بنگالی زبان۔
# مان بھی جا

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* Profile in the Sunday Tribune

گٹھ:1951 دے جم
گٹھ:اسلامی موسیقی
گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی گلوکار
گٹھ:اکیہويں صدی دے مرد گلوکار
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے مرد گلوکار
گٹھ:ویہويں صدی دے ہندوستانی گلوکار
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:بھارتی موسیقی
گٹھ:جے پور گھرانہ
گٹھ:راجستھان دیاں شخصیتاں
گٹھ:راجسھتان دے گلوکار
گٹھ:سنگیت ناٹک اکیڈمی ایوارڈ وصول کردہ شخصیتاں
گٹھ:غزل گائیک
گٹھ:گوالیار دیاں شخصیتاں
گٹھ:گوالیئر دیاں شخصیتاں
گٹھ:نعت خواں
سری وینکٹیشورا کریشن

**سری وینکٹیشورا کریشن** (تیلگو: శ్రీ వెంకటేశ్వర క్రియేషన్స్) اک بھارتی فلم پروڈکشن کمپنی اے، جس نو‏‏ں بھارتی فلم پروڈیوسر دل راجو نے قائم کيتا۔ ایہ کمپنی حیدرآباد وچ ا‏‏ے۔ ایہ کمپنی 2003ء وچ قائم کيتی گئی۔ راجو نے اس کمپنی دے بینر تلے کافی تیلگو فلماں پروڈیوس کيتی۔ اس کمپنی د‏‏ی اک ذیلی کمپنی سری وینکٹیشورا فلم ڈسٹریبیوشن پرائیویٹ لیمیٹڈ دے ناں تو‏ں موجود اے جو فلماں د‏‏ی تقسیم کاری کردی ا‏‏ے۔ اس کمپنی نے وی کافی فلماں د‏‏ی تقسیم کاری د‏‏ی ا‏‏ے۔ اس کمپنی نے *[[آریہ (فلم)|آریہ]]* (2004ء), *[[بھدرا (2005 فلم)|بھدرا]]* (2005), *[[بومارلو]]* (2006ء), *[[مسٹر پرفیکٹ (فلم)|مسٹر پرفیکٹ]]* (2011ء) تے *[[سیتھمیا واکٹلو سریملے چیٹو]]*(2013ء) سمیت کئی تیلگو فلماں پروڈیوس کيت‏یاں ناں۔ اس کمپنی د‏‏ی اک ہور ذیلی کمپنی متینی انٹرٹینمنٹ پرائیویٹ لیمیٹڈ دے ناں تو‏ں موجود ا‏‏ے۔ ایہ کمپنی فلماں پروڈیوس کردی ا‏‏ے۔ اس کمپنی نے *[[مارو چرترا (2010ء فلم)|مارو چرترا]]* تے *[[گگنم]]* سمیت کئی دوسری فلماں پروڈیوس کيت‏یاں ناں۔

## تقسیم کاری کمپنی
راجو تے اس دے بھائی نے 1990ء د‏‏ی دہائی دے شروع وچ *وینکٹ لکشمی فلمز* دے نال فلماں د‏‏ی تقسیم کاری کرنی شروع کيتی۔ 1996ء وچ انہاں نے *سری ہرشتا فلمز* دے ناں تو‏ں اک نواں آفس کھولیا۔ زیادہ تر فلماں جو انہاں نے تقسیم د‏‏ی اوہ باکس آفس اُتے نا کم رہیاں تے انہاں نو‏‏ں کافی نقصان دا سامنا کرنا پيا جس دے وجہ تو‏ں کمپنی بند کرنے د‏‏ی نوبت پڑ گئی۔ کچھ عرصہ مارکیٹ نو‏‏ں سمجھنے دے بعد انہاں نے 1999ء وچ *سری وینکٹیشورا فلم ڈسٹریبیوشن* کمپنی د‏‏ی شروعات کيتی۔ انہاں نے تلنگانہ دے نظام علاقے وچ فلم د‏‏ی تقسیم کاری دا انتخاب کيتا۔ پہلی تن فلماں جو انہاں نے تقسیم د‏‏ی اوہ *اکے اکاڈو*، *نوو وستونی* تے *سکھی* سی۔ بعد وچ انہاں نے *کوشی*، *مراری* تے *نوو ناکو نچو* ورگی کامیاب فلماں د‏‏ی تقسیم کاری کيتی۔

## پروڈکشن کمپنی تے کامیابیاں
4 سال تک فلماں د‏‏ی تقسیم کاری دے بعد 2003ء وچ راجو نے *سری وینکٹیشورا کریشن* د‏‏ی بنیاد رکھی۔ پہلی فلم جو انہاں نے پروڈیوس د‏‏ی اوہ ہدایت کار وی وی وناک د‏‏ی ہدایت کردہ فلم *[[دل (2003ء فلم)|دل]]* سی۔ 2004ء وچ انہاں نے ہدایت کار سوکومار د‏‏ی پہلی فلم *[[آریہ (فلم)|آریہ]]* پروڈیوس کيتی۔ 2005ء وچ ، انہاں نے ہدایت کار بویاپتی سرینو د‏‏ی ہدایت وچ اک ہور کامیاب فلم *[[بھدرا (2005ء فلم)|بھدرا]]* تیار کيتی۔ نال ہی وچ انہاں *[[نوو ناکو نچو]]*، *[[مراری (فلم)|مراری]]*، *[[کوشی (2001ء فلم)|کوشی]]*، *[[آدی (2002ء فلم)|آدی]]*، *[[اتھاڈو]]*، *[[چتراپتی (2005ء فلم)|چتراپتی]]* تے *[[پوکری (2006ء فلم)|پوکری]]* سمیت کئی فلماں د‏‏ی تقسیم کاری وی کيتی۔ 2006ء وچ انہاں نے ہدایت کار بھاسکر د‏‏ی ہدایت وچ فلم *[[بومرلو (2006ء فلم)|بومرلو]]* پروڈیوس کيتی۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 
* 
* 

گٹھ:2003ء وچ قائم ہونے والی کمپنیاں
گٹھ:بھارت دے فلمی تقسیم کار
گٹھ:زر اشتراک درکار مواد دے روابط اُتے مشتمل صفحات
گٹھ:بھارتی فلمی جگت