open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
باکو

left|thumb|باکو دا اک قدیم قلعہ|200px 
باکو آذربائیجان دا راجگھر تے سب توں وڈا شہر اے ، ایہہ کیسپیئن سمندر دے ساحل تے آباد اے ۔ سنہ2003ء دی مردم شماری دے مطابق اسدی لوک گنتی 20،74،300 اے ۔ باکو جگ چ تیل دے وڈے ذخيرے دے علاقے چ واقع اے ایس لئی ایہہ تیل دیاں صنعتاں دا مرکز اے ۔ شہر 11 ضلعاں تے 48 ٹاؤناں چ ونڈیئا ہوئیا اے ۔ باکو دا گھبلا حصہ پرانا شہر اے جس دے دوالے فصیل اے ۔ دسمبر 2000ء چ اقوام متحدہ دے ادارے یونیسکو نے اسنوں عالمی ثقافتی ورثہ قرار دتا ۔ شطرنج دے جگ چ منے پرمنے کھیڈاری گیری کیسپاروف دا تعلق وی باکو نال اے ۔ ( اوداں گیری کیسپاروف روسی اے تے رہندا آذربائیجان چ اے)

## تریخ

باکو دا ناں فارسی دے لفظ بادکوبہ ( ہواواں دا ماریئا ہوئیا) توں نکلیئا اے تے اس دے ساحل سمندر تے واقع ہون دی وجہ توں ایہہ ناں اس شہر دی صحیح ترجمانی کردا اے ۔ گھبلے زمانے دے مورخ اسنوں باکویہ ، بلاکوہ تے باکہ وی لکھدے رہے تریخ چ اسدا ناں تیجی صدی عیسوی دے بعد توں برابر آ رہیا اے ۔ باکو لمبے چر تک شیروان شاہاں دے کول رہیا ۔ 1550ء چ صفوی سلطنت دے سلطان طہماسپ اول نے اس تے مل مار لئیا ۔ 1583ء توں 1660ء تک ایہہ شہر سلطنت عثمانیہ دے ہیٹھ رہیا ۔ 1806ء چ روسی سلطنت نے اسنوں ایرانیاں توں کھو لئیا ۔ جزیرہ نما آبشاران توں پہلی وار مشیناں نال 1842ء چ تیل کڈیئا گئیا ۔ 1877ء چ ایتھے ریلوے لین بچھائی گئي ۔ 1907ء چ باکو توں باتومی (کالا سمندر) تک تیل دی پائپ لین مکمل ہوگئی تے برآمد ہون لگا ۔ انقلاب روس دے بعد 31 جولائی 1918ء توں 28 اپریل 1920ء تک باکو آزاد دیس آذربائیجان دا راجگھر رہئیا تے فیر لال فوج نے اس تے مل مار لئیا ۔ دسمبر 1991ء چ روس ٹٹن دے بعد باکو آزاد جمہوریہ آذربائیجان دا صدر مقام بن گئیا ۔ باکو دے نیڑے پارسیاں دا آتش کدہ اج وی قائم اے ، مجوسی مذہب دے بانی زرتشت دا تعلق وی آذربائیجان نال سی ۔
 
 

## مورتاں


File:City of Baku 2011.jpg|
File:View of Bakucity, 2012.jpg|
File:Nizami street baku.JPG|
File:Azərbaycan Dövlət Opera və Balet Teatrı.jpg|
File:İsmailiyye palace, Baku, 2012.jpg|
File:Baku Maiden Tower 2010.jpg|
File:Icheri sheher 01.JPG|
File:Baku philharmony front.JPG|
File:Baku Seaside Bulevard.JPG|
File:Azneft Square, Baku, 2012.jpg|
File:View of Baku.JPG|
File:Port of Baku, 2010.jpg|
File:Aerial View of Baku, May 2012.jpg|
File:Baku, Azerbaijan.jpg|

## ہور ویکھو
* آذربائیجان

  

گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:یورپی دیساں دے دارالحکومت
گٹھ:سویت یونین
گٹھ:آذربائیجان
گٹھ:راجگھر
گٹھ:شہر
گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:آذربائیجان دے شہر
گٹھ:آذربائیجان دے آباد تھاں
گٹھ:ایشیا دے شہر
گٹھ:ایشیائی شہر
گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
باویریا

تھان نال باویریا جرمنی دا سب توں وڈا صوبہ اے. ایہ جرمنی دے چڑھدے دکھن ول اے۔ 70,548 مربع کلومیٹر نال ایہ جرمنی دا تھاں نال سب توں وڈا صوبہ ایہ تے جرمنی دے 20٪ انگ تے پھیلیا ہویا اے۔

## تریخی تھانواں

File:Aschaffenburg Schloss Johannisburg.jpg|Johannisburg Castle in Aschaffenburg
File:Wuerzburger_Residenz_vom_Hofgarten.jpg|Würzburg Residence
File:Marienberg wuerzburg.jpg|Fortress Marienberg and the Alte Mainbrücke in Würzburg
File:Plassenburg oben.jpg|Plassenburg Castle in Kulmbach
File:Bamberger Dom BW 6.JPG|Cathedral in Bamberg
File:Vierzehnheiligen I.JPG|Basilica of the Vierzehnheiligen
File:Coburg-Veste1.jpg|Castle of Coburg
File:Bayreuth_Festspielhaus_2006-07-16.jpg|Festspielhaus of Richard Wagner in Bayreuth
File:Nuremberg sebald castle f lorenz f s.jpg|Imperial Castle in Nuremberg
File:Kastell Biriciana (Weißenburg in Bayern).jpg|Kastell Biriciana, Weissenburg close to the Limes
File:Kreuztor_Ingoldstadt.jpg|Kreuztor in Ingolstadt
File:Schloss Neuburg.jpg|Castle of Neuburg an der Donau
File:Regensburg-steinerne-bruecke-hytrion-enhanced_1-1024x768.jpg|Old Stone Bridge and Cathedral of Regensburg
File:Walhalla_aussen.jpg|Walhalla temple in Donaustauf near Regensburg
File:Befreiungshalle-kelheim-aussen.jpg|Befreiungshalle in Kelheim
File:Passau Inn Cathedral.JPG|Cathedral and Oberhaus fortification in Passau
File:LandshutTrausnitz01.jpg|Trausnitz castle, Landshut
File:Burghausen.jpg|Burghausen Castle
File:A_rathausplatz.jpg|Townhall in Augsburg
File:Munich_skyline.jpg|Frauenkirche in Munich
File:Residenz Ansicht Hofgarten, München.jpg| Residenz in Munich
File:Image-Schloss Nymphenburg Munich CC edit3.jpg|Nymphenburg Palace in Munich
File:Freisinger Dom aussen 01.jpg|Cathedral in Freising
File:Herrenchiem.JPG|Herrenchiemsee Palace
File:Linderhof-1.jpg|Linderhof Palace
File:Schloss Hohenschwangau.jpg|Hohenschwangau Castle
File:wieskirche_boenisch_okt_2003.jpg|Wieskirche, Steingaden
File:Bartholomae-2005.jpg|Church of St. Bartholomew at Königssee
لما ساگر

لما ساگر یا لموچی ساگر دنیا دا چوتھا وڈا سمندر اے ۔ ایہنے  چاروں پاسیوں براعظم انٹارکٹکا نوں گھیریا ہویا اے ۔ 2000ء وچ ایہنوں وڈا سمندر منیا گیا ۔پہلاں ایہنوں انٹارکٹک ساگر آکھیا جاندا سی ۔ فیر ایہدا ناں بدل کے لما ساگر (Southern Ocean) رکھ دتا گیا ۔

گٹھ:وڈے سمندر
آرکٹک ساگر

**آرکٹک ساگر** دنیا دے 5 ساگراں وچوں سبھ توں چھوٹا تے گھٹ ڈونگھا اے ۔ ایہنوں ساگر منیا گیا اے پر کئی سمندری ماہر ایہنوں آرکٹک سمندر وی آکھدے نیں ۔اُبھے قطب ایس ای ساگر وچ اے ۔ ایہنوں یوریشیا تے اُبھے امریکا نے لگ بھگ چاروں پاسیوں گھیریا ہویا اے ۔
اِنڈک ساگر

**اِنڈک ساگر** زمین تے پاݨی دا تیجا سبھ توں وڈا اکٹھ اے ۔ ایس ساگر وچ دنیا دا تقریبن 20٪ پاݨی اے ۔ ایہدے اُبھے پاسے ایشیا اے ۔ لیہندے ول افریقا، چڑھدے ول اسٹریلیا تے لمے ول انٹارکٹکا اے ۔ جے افریقا تے اسٹریلیا دے لموچی کونیاں دی سیدھ وچ ناپیا جاوے تاں ایہ 10,000 کلومیٹر (6200 میل) چوڑا اے ۔ ایہ 73,556,000 مربع کلومیٹر (28,350,000 مربع میل) تھاں تے پھیلیا ہویا اے ۔

## نال لگݨ آلے دیس
* پاکستان
* بھارت
* انڈونیشیا
* یمن
* اسٹریلیا

## ایہدے سمندر
* عرب سمندر
* انڈیمان سمندر
* لال سمندر

گٹھ:آبی جغرافیہ
پیسفک ساگر

**پیسفک ساگر** دنیا دا سبھ توں وڈا سمندر یا ساگر اے ۔ ایہنوں پیسفک دا ناں اک پرتگیزی جہاز ران فرڈیننڈ میگلن نے دتا سی ۔ ایہدا مطلب اے *پرسکون سمندر* ۔
پیسفک ساگر زمین دے کُل رقبے دے اک تہائی حصے اُتے پھیلیا ہویا اے ۔ ایہدا کُل رقبا 17 کروڑ 97 لَکھ مربع کلومیٹر اے ۔ اُبھے توں لمے وَل بحیرہ بیرنگ توں لما ساگر دے درمیان 15 ہزار 5 سو کلومیٹر تے چڑھدے پاسے  انڈونیشیا توں لے کے کولمبیا تے پیرو تک ایہدی لمبائی 19 ہزار 8 سو کلومیٹر اے ۔
پیسفک ساگر تے اٹلانٹک ساگر نوں پاناما نہر آپس وچ جوڑدی اے ۔
ایس سمندر دی لہندی حد آبنائے ملاکا اُتے ختم ہُندی اے ۔ زمین دا سبھ توں ڈونگھا تھاں ماریانا کھائی پیسفک ساگر وچ اے جیہدی گہرا‏ئی 10 ہزار 911 میٹر اے ۔ پیسفک ساگر دی اوسط گہرائی 4 ہزار 300 میٹر اے ۔ پیسفک ساگر وچ تقریبن 25 ہزار جزیرے نیں ۔ جیہڑے باقی سمندراں وچ موجود کُل جزیریاں دی تعداد توں وی ودھ نیں ۔

گٹھ:جغرافیا
گٹھ:آبی جغرافیہ
مریا سمندر

**مریا سمندر** دنیا دا سَبھ توں لوݨا سمندر اے۔ ایہدے لوݨے ہوݨ باجھوں ایہدے وچ کوئی جاندار نئیں، اس وجہ توں ایہنوں مریا سمندر کہیا جاندا اے۔ مریا سمندر لیہندے ایشیا وچ اردن دے لیہندے پاسے تے فلسطین دے چڑھدے پاسے آ۔ ایہ زمین اُتے سبھ توں نیواں تھاں اے۔ ایہ 420 میٹر یا 1378 فٹ سمندری پدھر توں تھلے آ ،اس توں علاوا ایہ جگ دی سبھ توں ڈونگھی نمکیں پاݨی دی جھیل وی اے، ایہدی گہرائی 330 میٹر یا 1083 فٹ اے ۔ ایہ جبوتی دی  جھیل اسال توں بعد دنیا دا سبھ توں نمکین پاݨی دا ذخیرا وی اے ۔ 30 فیصد لوݨ ناݪ ایہ، سمندر دے پاݨی توں 8 اعشاریا 6 گُݨا نمکین اے۔ ماہرین، مریا سمندر دی شوریدگی 31 اعشاریا 5 فیصد دسدے نیں ۔ مریا سمندر 76 کلومیٹر لمبا تے ودھ توں ودھ 18 کلومیٹر چوڑا اے۔

## حوالے

گٹھ:فلسطین
گٹھ:سمندر
گٹھ:پاݨی
گٹھ:جغرافیا
گٹھ:آبی جغرافیہ
گٹھ:سمندر
بحرین

**بحرین** خلیج عرب چ اک نکا عرب جزیرہ دیس اے۔ ایہ 33 جزیریاں دا جزیرہ جٹ اے جیہناں وچوں سبھ توں وڈا جزیرہ بحرین اے جیہڑا 55 کلومیٹر (34 میل) لمبا تے 18 کلومیٹر (11 میل) چوڑا اے۔ سعودی عرب ایہدے لہندے پاسے وچ اے۔ بحرین سمندر دے راہیں سعودی عرب نال جڑیا ہویا اے۔ ایران 220 کلومیٹر اتلے پاسے سمندر پار اے تے قطر چڑھدے تھللے پاسے اے۔

## باہرلے جوڑ

*سرکاری ویب سائٹ

گٹھ:دیس
گٹھ:ایشیا دے دیس
گٹھ:جزیرہ دیس
کاݪا سمندر

**کاݪا سمندر** (Black Sea)، چڑھدے لمے یورپ، اناطولیا تے قفقاز دے وچکار اک سمندر اے۔ ایہنوں کاݪا سمندر اس لئی آکھیا جاندا اے کیونکہ سیاݪ وچ اس سمندر اُتے اینی دھند چھائی رہندی اے کہ کوئی شے نئیں دِکھدی ۔ ایہ سمندر وڈا سمندر اوقیانوس دا ای اک انگ اے تے رومی سمندر دے راہیں ایہدے ناݪ ملیا ہوئیا اے۔ ایہ باسفورس تے مرمرا سمندر دے نال رومی سمندر تے پانی گلی کرچ دے راہیں ازوف سمندر نال جڑیا ہوئیا اے۔
کاݪا سمندر وچ ڈگھݨ آݪا سبھ توں اہم دریا دریائے ڈینیوب اے ۔ ایہ سمندر 4 لکھ 22 ہزار مربع کلومیٹر دے رقبے تے پھیلیا ہوئیا اے۔ ایہدی دی ودھ توں ودھ ڈونگھائی 2210 میٹر اے ۔ کاݪا سمندر دے کنڈے دے دیساں چ ترکی ، بلغاریا ، رومانیا ، یوکرین ، روس تے جارجیا آؤندے نیں۔ کریمیا وی ایہدے کنڈھے اُتے آ۔

گٹھ:سمندر
گٹھ:پاݨی
گٹھ:جغرافیا
گٹھ:آبی جغرافیہ
رومی سمندر

**رومی سمندر** (Mediterranean Sea) افریقہ ، ایشیاء اتے یورپ دے وچکار اک سمندر ہے جیہڑا نیڑے نیڑے چارے پاسیؤں خشکی چ گھیریا ہویا ہے سواۓ سپین اتے مراکش دے وچکار چند کلومیٹر دی سمندری پٹی پانی گلی جبرالٹر دے جیہڑی اسنوں وڈا سمندر اوقیانوس نال ملاندی یے ۔ رومی سمندر دے اتر چ یورپ ، دکھن چ افریقہ تے چڑھدے پاسے چ ایشیاء نیں۔

رومی سمندر 25 لکھ مربع کلومیٹر تے پھیلیا ہویا ہے اتے اسنوں وڈا سمندر اوقیانوس نال ملان والی آبنائے جبرالٹر صرف 14 کلومیٹر چوڑی ہے۔
 
ایہہ سمندر درہ دانیال اتے باسفورس راہیں مرمرہ سمندر تے کالا سمندر نال جڑیا ہویا ہے ۔ نہر سوئز رومی سمندر دے چڑھدے کنڈے تے اے جیہڑی اسنوں لال سمندر نال ملاندی ہے۔

رومی سمندر دے وڈے جزیریاں چ قبرص، کریٹ، رہوڈوس، سارڈینیا، کارسیکا، سسلی، مالٹا، ابیزا ، ماجورکا تے منورکا ہیگے نیں۔ 

رومی سمندر پرانے ویلیاں توں سمندری آواجائی دا گڑھ رہیا اے۔ رومی سمندر دے کنڈیاں تے 22 دیس وسدے نیں۔

گٹھ:سمندر
گٹھ:پانی
گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:آبی جغرافیہ
شمالی سمندر

**شمالی سمندر** (انگریزی: North Sea)، شمالی یورپ دا اک سمندر اے جیہڑا بحر اوقیانوس نال رلدا اے۔ ایہدے مشرق وچ ناروے تے ڈنمارک، مگرب وچ برطانیا تے جنوب وچ جرمنی، نیدرلینڈز تے فرانس نیں۔ ایہ 970 کلومیٹر لمبا تے 580 کلومیٹر چوڑا اے۔ ایہ سمندر دا پھیلاؤ 750،000 مربع کلومیٹر اے۔

شمالی سمندر جنوب وچ آبنائے ڈوور تے رودبار انگلستان دے ذریعے تے شمال وچ ناروی سمندر دے زریعے بحر اوقیانوس نال ملیا ہویا اے۔ شمالی سمندر وچ شامل ہوݨ آلے اہم دریاواں وچ دریائے ایلب، دریائے ایمس، دریائے مبرس، دریائے شیلسٹ، دریائے ٹیمز تے دریائے قورستا شامل نیں۔

دنیا دیاں مصروف ترین مصنوعی آبی گُزرگاہاں وِچوں اک کیل نہر شمالی سمندر نوں بالٹک سمندر نال ملاؤندی اے۔
تریخ وچ ایہ سمندر جرمن سمندر دے نام نال جاݨیا جاندا سی، 18ویں صدی وچ بحیرہ شمال دے نال نال ایہ وی استعمال وچ سی ۔ 19ویں صدی دے آخر وچ جرمن سمندر دا نام بہت گھٹ گیا سی۔ ڈینش بولی وچ ایہنوں " ویسٹر ہاوٹ" وی کہیا جاندا اے، جیہدا مطلب مغربی سمندر اے کیونکہ ایہ ڈنمارک دے مغرب ج واقع اے۔

## حوالے

گٹھ:سمندر
گٹھ:آبی جغرافیا
گٹھ:یورپ
کیسپیئن سمندر

**کیسپیئن سمندر** جس نوں قزوین سمندر وی کیندے نیں تھاں نال جگ دی سب توں وڈی جھیل ہے۔ اس دا تھاں 3 لکھ 71 ہزار مربع کلومیٹر ہے جدکہ حجم 78 ہزار 2 سو معکب کلومیٹر ہے ۔ ایہہ ایشیاء تے یورپ وچکار چارے پاسیئوں زمین نال گھریا ہوئیا پانی انگ ہے ۔ اسدی ودھ توں ودھ ڈونگھائی 1025 میٹر ہے ۔

کیسپیئن سمندر نوں سمندر اس لئی وی آکھیای جاندا ہے جدوں پہلی وار رومی اس دے کنڈھے تے اپڑے اَتے اوہناں نے اس دا پانی چکھیا جیہڑا کہ نمکین سی اَتے اوہناں نے اسنوں سمندر آکھیا۔

کیسپیئن سمندر دا کنڈھا روس ، ایران ، آذربائیجان ،ترکمانستان اَتے قازقستان نال لگدا ہے ۔

کیسپیئن سمندر منیچ اتے ڈون وولگا نہر دے راہیں کالا سمندر نال جڑیا ہے اتے اینج ساری دنیا نال جڑیا ہویا ہے اتے اس دے کنڈھے دیساں دا بپآر اتے دوجے مال بردار جہاز کیسپیئن سمندر توں دریائے وولگا اتے فیر ڈون وولگا نہر تھانی ہندے ہوئے دریائے ڈون دے وچوں لنگھدے ہوئے ازوف سمندر اتے فیر کالا سمندر دے راہ رہندی دنیا وچ جاندے نیں۔

آذربائیجان دا راجگڑھ باکو وی اس دے کنڈھے تے وسدا ہے ، جیہڑا کہ اس علاقے وچ تیل دی کڈھائی دا وڈا گڑھ ہے ۔ کیسپیئن سمندر تیل دی دولت نال وی مالامال ہے ۔ دنیا وچ سب توں پہلا تیل دا کھوہ (کنواں) وی اس دے کنڈھے  تے کھودیا گیا سی ، جس دی گل ذکر مشہور پاندھی مارکوپولو نے اپنے سفر نامے وچ کیتا ہے پئی اوہ جدوں باکو دے کولوں لنگھیا تاں اسنے ایتھے تیل دے کھوہ ویکھے جتھوں لوک تیل لیندے سن۔

گٹھ:سمندر
گٹھ:پانی
مرمرا سمندر

**مرمرہ سمندر** یورپ تے ایشیاء دے وشکار اک سمندر اے، جہڑا ایجی سمندر نوں کالا سمندر نال ملاندا اے، تے ترکی دے ایشیائی تے یورپی تھانواں نوں وکھرا کردا اے۔

باسفورس اسنوں کالا سمندر تے درہ دانیال اسنوں ایجی سمندر نال جوڑدا کردا اے ۔ باسفورس استنبول نوں دو براعظماں چ ونڈا اے۔
مرمرہ سمندر دا کل تھاں 11 ہزار 35 مربع کلومیٹر اے۔

گٹھ:ترکی
گٹھ:سمندر
گٹھ:پانی
گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:آبی جغرافیہ
بخارا

thumb|right|200px|کلیان مینار

**بخارا** (ازبک: Buxoro؛ فارسی: بخارا ؛ روسی: Бухара) ازبکستان دے صوبہ بخارا دا راجگڑھ اتے دیس دا پنجواں سبھ توں وڈا شہر ہے۔ قریب پنج ہزار سالاں توں آباد اس شہر دی آبادی 237،900 (1999) ہے۔‏

## تھاں ٹکانا
ایہہ ریشم رستے اتے واقع ہے۔ ایہہ سمرقند  توں 142 میل لہندے وچ ، نخلستان وچّ واقع مشہور نگر ہے۔ بخارا توں کجھ میل دکھن-چڑھدے وچّ واقع کاگان اک نواں نگر ہے، جس نوں کدے-کدے نواں بخارا وی کہندے ہن۔
## آبادی تے لوک
بخارا ازبکستان دا 5واں وڈا شہر تے صوبہ بخارا دا راجگڑھ اے ۔ 1999ء دی لوک گنتی دے مطابق اس دی لوک گنتی2 لکھ 37 ہزار 900 اے ۔ بخارا تے سمرقند ازبکستان دی تاجک گھٹ گنتی دے دو مکھ شہر نیں ۔
## تریخ
بخارا تریخ چ ایرانی رہتل دا وڈا شہر سی ، اسدی اساری کنا تے آثار قدیمہ ایرانی تریخ تے فن دے تھماں چوں اک اے ۔
بخارا دا پرانا حصہ اقوام متحدہ دے تھلویں ادارے یونیسکو دے عالمی ورثہ چ شمار ہندا اے تے ایتھے کئی پرانیاں مسجداں تے مدرسے نیں ۔ 
بخارا اسلامی تریخ چ پہلی واری 850ء سلطنت سامانیہ دا راجگڑھ بنیا ۔

## دھرم اتے سبھیاچار

پہلاں توں ہی بخارا اسلام اتے سبھیاچار دا پرسدھ مرکز ہے۔ سنّ‌ 1924 وچّ ایہہ روس دے قبضے وچّ آیا۔ ایہہ اٹھ، نوں میل دے گھیرے وچّ اک اچی باگل نال گھریا ہے جس وچّ 11 دروازے ہن۔ میر عرب دی مسجد سبھ توں مشہور مسجد ہے۔ کمبل، ریشمی اتے اونی کپڑے اتے تلوار وغیرہ بناؤن دے صنعتی کم اتھے ہندے ہن۔ ریگستانی موسم ہون دے کارن اتھے دن وچّ تیز دھپّ اتے رات وچّ زیادہ ٹھنڈ پیندی ہے۔ نیڑلے علاقے وچّ اخروٹ، سیب، انگور، تماکو اتے وکھ-وکھ قسم دے پھلاں دے بغیچے ہن۔

### چار مینار

لیابی حوض کمپلیکس دے پچھے اک لین وچّ چار مینار دی خوبصورت عمارت ہے۔ ہن اس عمارت دے آلے دوآلے نکے نکے مکاناں اتے دوکاناں دا جمگھٹا ہے۔ ہتھ نال بنائیاں مورتاں ویچدا کوئی کوئی کلاکار وی اتھے مل جاندا ہے۔

گٹھ:ازبکستان دے شہر
گٹھ:ازبکستان دے آباد تھاں
گٹھ:ازبکستان
گٹھ:ایشیا دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:ایشیائی شہر
گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:تریخی شہر
بخارسٹ

**بخارسٹ** (bucharest) (رومانیہ: bucurești) رومانیہ دا دارالحکومت، ثقافتی، صنعتی، تے مالیاتی مرکز اے۔

## جڑواں شہر

## آب و ہوا




## حوالے

گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:یورپ دے دارلحکومت
گٹھ:رومانیہ دے شہر
گٹھ:یورپی شہر
گٹھ:یورپ دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے
گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
گٹھ:رومانیہ دے آباد تھاں
بدخشاں

[thumb|نقشہ '''بدخشاں''', منقسم مابین [تاجکستان-گورنو بدخشاں خود مختار صوبہ، شمال وچ تے افغانستان-صوبہ بدخشاں جنوب وچ]]
[thumb|تاجکستان [گورنو بدخشاں خود مختار صوبہ]] [thumb|افغانستان [صوبہ بدخشاں]]

**بدخشاں ** (; ، *Badaxšân*; , *Badaxşon*; ; ، شیاورجنگ: بَا دَا کْ شًا، منگ خاندان دور چینی نام- 巴丹沙) جنوب مشرقی تاجکستان تے شمال مشرقی افغانستان وچ اک تاریخی علاقہ ا‏‏ے۔

## نام
"بدخشاں" ساسانی سرکاری لقب **[[بدخش]]** (bēdaxš یا badaxš) توں ماخوذ اے، جو پہلاں *pati-axša توں ہوسکدا اے؛ لاحقہ "آن" اس گَل دی نشاندہی کردا اے کہ مُلک "بدخش" دے عہدے اُتے فائز شخص ناݪ تعلق رکھدا سی، یا اوہنوں جاگیر دے طور تے تفویض کیتا گیا سی۔

## باہرلے جوڑ
* Travel article:The Rubies of Badakhshan 
* Revelations Regarding Badakhshan

## حوالے

گٹھ:بدخشاں
گٹھ:تاریخی خطے
گٹھ:خطے
گٹھ:تاجکستان دا جغرافیہ
لال سمندر

**لال سمندر** یا **بحیرہ احمر**، وڈا سمندر ہند دا اک سمندر اے۔ ایہہ باب المندب تے خلیج عدن دے نال وڈا سمندر ہند نال جڑیا ہویا اے۔ ایہدے شمال وچ جزیرہ نما سینا، خلیج عقبہ تے خلیج سوئز نیں، جو نہر سوئز نال ملی ہوئے نیں۔ 19ویں صدی تک یورپی ایہنوں خلیج عرب کہندے سن۔

## حوالے

گٹھ:جغرافیا
گٹھ:آبی جغرافیا
گٹھ:سمندر
براعظم

**براعظم** (انگریزی:Continent) زمین دے اُتے خُشک تھان٘واں دے وڈے ٹُکڑیاں نوں کہیا جاندا اے۔ زمین اُتے خُشکی دے 7 وڈے تھان٘واں نوں براعظم منّیا جان٘دا اے۔ اوہ ایہہ نیں: (وڈے توں نِکا) ایشیا ، افریقا ، اُبھا امریکا ، لما امریکا ، انٹارکٹکا ، یورپ تے آسٹریلیا ۔

براعظم وڈے جُڑے ہوئے وکھرے زمین دے ٹوٹّے نیں جیہناں نوں پاݨی نے وکھرا کیتا ہویا ہووے۔ گرین لینڈ 2,166,086 مربع کلومیٹر (836,330 مربع میل) رقبے ناݪ سَبھ توں وڈا جزِیرہ گِݨیا جان٘دا اے تے آسٹریلیا نوں براعظم منّیا جان٘دا اے۔

* افریقا
* انٹارکٹکا
* ایشیا
* یورپ
* اُبھا امریکا
* لما امریکا
* اوشیانا

 

## حوالے

گٹھ:براعظم 
گٹھ:جغرافیا
برامکہ

برمکی خاندان نوں خلافت عباسیہ چ اقتدار نصیب ہوئیا ، اوہناں نے 803ء تک وزارت دے منصب تے فائز رہ کے خلافت عباسیہ تے بالواسطہ حکومت کیتی ۔ اس خاندان دا بانی خالد بن برمک اک نومسلم ایرانی سی ۔ جس دی ماں نوں قتیبہ ابن مسلم نے 705ء چ بلخ توں گرفتار کرکے خالد دے پیؤ دے عقد چ دے دتا سی، جہڑا کہ اک راہب خانے دا منتظم ہون دی وجہ توں برمک یعنی کاہن کہلاندا سی ۔ خالد برمکی خاندان دا پہلا وزیر بنیا ۔

برمکیاں دے بنو عباس دے شاہی خاندان نال بہت گوڑے تعلقات سن ۔ خالد دی اک دھی نوں عبداللہ سفاح دی بیوی نے دودھ پلائیا سی تے ایسے طرح بادشاہ وقت سفاح دی دھی نوں خالد دی بیوی نے وی دودھ پلائیا سی ۔ خالد دے پتر یحیی نے ہارون الرشید نوں تعلیم دتی ۔ ہارون الرشید تخت تے بیٹھا تے اپنے استاد نوں ابا کہہ کے پکاردا سی ۔ گویا برمکیاں نوں عباسی دور چ اوہ عروج حاصل ہوئیا جہڑا بہت گھٹ وزیراں دے حصے چ آئيا ، پر دور اقتدار دے بعد جہڑا اینہاں تے زوال آئیا اسدی وی مثال نئیں ملدی۔ 803ء چ جعفر بن یحیی تے ناگہانی عتاب نازل ہوئیا تے اسنوں کسے نامعلوم جرم دی پاداش چ سزاۓ موت دا حکم سنا دتا ۔ اسدے باپ تے بھائی نوں قید خانے چ سٹ دتا تے باقی برمکیاں نوں چن چن کے قتل کردتا گئیا ۔ مورخین نے اس خاندان دے زوال دیاں مختلف وجوہات بیان کیتیاں نے جنہاں چ بعض سیاسی تے مذہبی امور نال تعلق رکھدیاں نیں ، پر اس دی کوئی ذاتی تے انفرادی وجہ وی سی جہڑی کہ پردہ راز چ اے ۔ کیونکہ بعض مورخاں دے قول دے مطابق ہارون الرشید نے اک وار طیش چ آ کے آکھیا سی کہ جے میرے کرتے نوں وی پتا ہوۓ کہ میں برمکیاں نوں قتل کیتا تے میں اسنوں وی پاڑ دیواں گا۔

گٹھ:تریخ
گٹھ:ایشیا دی تریخ
گٹھ:تریخ اسلام
گٹھ:خلافت عباسیہ
گٹھ:عراق
گٹھ:عراق دی تریخ
گٹھ:عراقی شخصیتاں
گٹھ:ایران
برانڈنبرگ

**برانڈنبرگ** جرمنی دے 16 صوبیاں چوں اک اے۔ اے دیس دے چڑھدے ول اے تے پوٹسڈیم ایدا راجکعر ایہ۔ برانڈنبرگ جرمن راجکعر برلن دے آلے دوالے ایہ پر بر ایدے ج نئیں۔
براہموس میزائل

براہموس ھندستان تے روس دا رل کے بنایا گیا آواز دی رفتار توں تیز بحری جہازاں دے خلاف استعمال ہونے آلا میزائل اے۔ اے 350 کلومیٹر دور 300 کلوگرام دے بمب نال کسے وی بحری جہاز نو تباہ کر سکدا اے۔
بردرہڈ

بردرہڈ اک جنوبی کوریائی فلم اے۔ ایدا موضوع کورین جنگ اے۔ اے فلم کورین جنگ دا دو پراواں تے اثر وکھاندی اے۔ اے فلم ریلیز ہونے توں بعد انتہائی مشہور ہوئی.
برسلز

**برسلز** شہر (فرانسیسی: Bruxelles، ولندیزی: Brussel، جرمن: Brüssel) بیلجیئم کا دارالحکومت اے۔ یورپی یونین دے کئی اہم ادارےآں دے دفتر وی ایتھے واقع نیں اس لئی اسنوں کدی کدی "یورپ دا دارالحکومت" وی کہندے نیں۔

یورپی اتحاد دے دو اہم ادارے یورپی کمیشن تے یورپی یونین دی کونسل دے صدر دفتر برسلز چ واقع نیں۔ تیسرا اہم ادارہ یورپی پارلیمان دا ایوان پارلیمان وی برسلز چ واقع اے جتھے کمیٹی دے اجلاس ہوندے نیں۔

برسلز چ شمالی اوقیانوسی معاہدے دی تنظیم (نیٹو) تے لہندی یورپی یونین (WEU) دے صدر دفتر وی واقع نیں۔ اس وجہ توں کجھ دیساں دے اکو ویلے تن سفیر برسلز چ موجود رہندے نیں؛ عمومی دو طرفہ سفیر، یورپی یونین سفیر تے نیٹو سفیر۔

"لسانی سرحد" بیلجیئم نوں دو علاقےآں چ تقسیم کردی اے: شمالی ولندیزی خطہ تے جنوبی فرانسیسی خطہ۔ اس طرح برسلز دا دارالحکومتی علاقہ وی دو لسانی اے تاہم اکثریت فرانسیسی بولتی اے۔

برسلز دی سب توں بلند عمارت ساؤتھ ٹاور (150 م) اے پر سب توں مشہور عمارت ایٹومیئم (Atomium) اے جو 1958 دی عالمی نمائش دی یادگار اے۔

## جڑواں شہر

گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:بیلجیم
گٹھ:بیلجیئم دے شہر
گٹھ:یورپی شہر
گٹھ:یورپ دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے
گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
گٹھ:بیلجیئم دے آباد تھاں

be-x-old:Брусэль
برصہ

برصیہ ترکی دا اک شہر اے۔ اے سلطنت عثمانیہ دا داجگڑھ وی ریا۔
thumb|عثمانی دور دی تعمیر کردہ جامع مسجد دا اندرونی منظر

**بورصہ** (Bursa) شمال مغربی ترکی دا شہر تے صوبہ بورصہ دا دارالحکومت اے۔ اس شہر دی آبادی 2000ء دی مردم شماری دے مطابق 1،194،687 اے۔ ایہ ترکی دا چوتھا سب توں وڈا شہر اے۔ اپنے باغات وجوں ایہ شہر "Yeşil Bursa" یعنی سبز بورصہ دے نام توں جانیا جاندا اے۔ ایہ شہر اپنی برفانی تفریح گاہاں، عثمانی سلطاناں دے مزراں تے زرخیز میداناں پاروں وی مشہور اے۔ 

1326 چ ایہ شہر سلطنت عثمانیہ دا دارالحکومت بنیا تے 1365ء چ ادرنہ دی فتح تک اسنوں ایہ اعزاز حاصل رہیا۔ 

الجزائر دے مشہور مجاہد رہنما عبدالقادر الجزائری نے 1852 توں 1855 ھے دوران ہیتھے قیام کیتا جدوںکہ آیت اللہ خمینی نے وی اپنے پہلے دور جلاوطنی (1963) چ ایتھے  قیام کیتا سی تے ایتھوں پہلے نجف، عراق تے فیر پیرس، فرانس روانہ ہوئے۔ 

اولین عثمانی طرز تعمیر دی ایک شاہکار مسجد اولو جامع وی ایتھے واقع اے جسے سلطان بایزید یلدرم نے جنگ نکوپولس چ فتح دی یادگار دے طور اتے تعمیر کیتا سی۔ 

## جڑواں شہر

## نگار خانہ

File:Bursa 7055.jpg|
File:Bursa Koza Han (Silk Bazaar) 2.jpg|
File:Bursa001.jpg|
File:Bursa Turkey 2013 1.jpg|
File:Bursa, Governorate.jpg|
File:Mudanya 13.jpg|
File:Mudanya 10.jpg|
File:Uludag range.JPG|
File:Sarıalan14Teleferik.JPG|
File:Irgandi_Koprusu.jpg|
File:Bursa Atatürk Müzesi.JPG|
File:Şehreküstü Mosque, Bursa.jpg|
File:Emirsultan 1.JPG|




File:Bursa, Governorate.jpg|مرکز دولتی شهر بورسا
File:Bursa Yukarıdan.jpg|عکس هوایی از بورسا
File:Bursa Tramvayı.jpg|بورسارای
File:Bursa018.jpg|جادهٔ جمهوریت
File:Irgandi Koprusu.jpg|پلِ ارگاندی
File:Bursa Atatürk Müzesi.JPG|موزهٔ آتاترک
File:Bursa Kalesi 1.jpg|دژ بورسا
File:Bursa 7046.jpg|بازار دراز بورسا
File:Bursa 7027.jpg|منارهٔ مسجد بزرگ بورسا
File:Bursa 7059.jpg|تندیس آتاترک در مرکز
File:Mudanya 15.jpg|شهر مودانیا در استان بورسا
File:Mudanya 10.jpg|مودانیا
File:Uludag range.JPG|اولوداغ یکی از محل‌های مورد علاقه برای اسکی در ترکیه
File:Abies nordmanniana Uludag 3.jpg|منظرهٔ تابستانی اولوداغ
File:Abies nordmanniana Uludag 2.jpg|اولوداغ



گٹھ:ترکی
گٹھ:ترکیہ
گٹھ:ترکی دے شہر
گٹھ:ترکی دے آباد تھاں
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
برطانوی راج

جنگ آزادی 1857ء دے بعد تاں لے دے 1947ء تک دے ، برطانیا دے قبضے وچ ، برصغیر یا ہندستان ناں برطانوی راج دے ناں نال پکاریا جاندا اے ۔
**برطانوی راج** 1858 تاں لے دے 1947 تک برصغیر پاک و ہنددی برطانوی حکومت ناں کہیا جاندا اے۔ اس پد تاں مطلب اس ستا دا دور وی ہو سکدا اے۔ برطانوی پرحکمرانی ہیٹھلے کھیتر، جس ناں ہ‏معصر ورتاں وچ عامَ طور اندے **بھارت** کیہا جاندا اے، وچ متحدہ بادشاہی ولاں سدھے طور تے پرشاست علاقے (ہ‏معصر طور اندے **برطانوی بھارت**) اندے برطانوی مکٹ دتی سرب-اچدا ہیٹھ نجی حکمراناں ولاں شاست کہندے جاندے شاہی راج شامل سن۔ اس کھیتر ناں برتانویاں ولاں کجھ وار **بھارتی سامراج** وی کیہا جاندا سی۔ "بھارت" وجاں ایہہ لیگ آف نیشنز دا ستھاپک میمبر سی تے 1900، 1920، 1928، 1932 تے 1936 دیاں گرم-رتی اولمپک کھیڈاں دا حصیدار دیش سی۔

راج-پربندھ دتی قیام 1858 وچ ہوئی سی جداں بریٹیش ایسٹ انڈیا کمپنی دتی حکومت دا تبادلہ مہارانی وکٹوریا دے تاج ہیٹھ کر دتا گیا سی (جس ناں 1876 وچ بھارت دتی مہارانی ایلانیا گیا) اندے جو 1947 تک جاری رہیا جس تاں بعد برطانوی بھارتی سامراج ناں دو خدمختیار دیساں وچ ونڈ دتا گیا جو کہ *بھارتی سنگھ* (بعد وچ بھارت دا گنراج) اندے *پاکستان دتی پربھدا* (بعد وچ پاکستان دا اسلامی گنراج، جیہدا پوربی حصہ ہور بعد وچ بنگلہ دیش دا لوک گنراج بن گیا) سن۔ 1858 وچ برطانوی راج دے ارمبھ ویلے ہیٹھلا برما پہلاں تاں ہی برطانوی بھارت دا حصہ سی؛ اتلا برما 1886 وچ جوڑیا گیا تے نتیجے وجاں بنیا سنگھ، برما، 1937 تک اک صوبے وجاں پرشاست کیندا گیا تے اس تاں بعد ایہہ اک وکھ برطانوی بستی بن گیا جس ناں 1948 وچ آزادی ملی۔

اس راج دے بجٹ وچ میونسپلٹی کم، پولیس، چھوٹی اُتے بہت سچجی سکھلائی والی بھارتی سول سروس جو سرکاری کم کاج چلاؤندی سی تے بھارتی فوج شامل سی۔ اس بجٹ دا سارا خرچہ کر (خاص ک‏ر ک‏ے کھیت‏‏ی اندے لون اندے) ولاں بھارتی لوک ہی دندے سن۔ وڈا تے چنگی سکھلائی والی بھارتی فوج نے داوتھ‏ے وشو-لڑائیاں وچ اک اہ‏م رول ادا کیندا؛ باقی ویلے ایہہ افغانستان ولاں سمبھاوت روسی ہلے دا مقابلہ کرن لئی سکھلائی لہندی سی۔ زیادہ تر بھارتی لوک بہت ہی غریب کسان سن؛ 1٪ دے معاشی ترقی ناں 1٪ دا آبادی وادھا کریاہین بنا دندا سی۔

## برطانوی بھارت دے صوبے
آزادی ویلے برطانوی بھارت دے ہیٹھ لکھے صوبے سن:
٭ اجمیر-مرواڑا-کیکری
٭ انڈیمان تے نکوبار
٭ آسام
٭ برٹش بلوچستان
٭ بنگال
٭ بہار
٭ بمبے صوبا – بمبے
٭ مرکزی صوبے اندے بیراڑ
٭ دلی صوبا – دلی
٭ مدراس صوبا – مدراس
٭ شمال مغربی سرحدی صوبا
٭ پنتھ پپلودا
٭ اوڑیسا
٭ برٹش پنجاب
٭ سندھ
٭ متحدہ صوبے (آگرہ تے اودھ)


File:Madras Prov South 1909.jpg|مدراس پریزیڈینسی دا نقشہ، 1909
File:Baroda state 1909.jpg|بڑودا راج دا نقشہ، 1909
File:Hyderabad state 1909.jpg|حیدرآباد راج دا نقشہ، 1909
File:Bombay Prov north 1909.jpg|اتری بمبے پریزیڈینسی دا نقشہ، 1909



## حوالے

گٹھ:تریخ
گٹھ:ایشیا دتی تریخ
گٹھ:سلطنت برطانیہ
گٹھ:ایشیا
گٹھ:ہندستان دتی تریخ
گٹھ:تریخ ہندستان
گٹھ:ہندستان
غلطہ پل

**غلطہپل** جس نوں بازنطینی " مسیح دا پل" تے " وڈا پل" وی آکھدے سن ، استمبول (قسطنطنیہ) ترکی چ شاخ زریں دے لاگے واقع اک برج اے ۔ ایہہ شہر دے قدیم علاقے غلطہ دے اہم آثار قدیمہ چوں اک اے ۔ ایہہ 1348ء چ جینوا دے مل ماراں نے " مسیح دے برج" دے ناں نال اسارئیا سی ، اصل چ بازنطینیاں دا بنائیا ہوئیا پرانا غلطہ دا برج چوتھی صلیبی جنگ (1204ء) چ عیسائیاں دی آپسی لڑائی چ تباہ ہوگئیا سی ، جس دے بعد جینووا دے مل ماراں نے ایہہ نواں مینار کھڑا کیتا ۔ 9 منزلہ برج غلطہ دی کل بلندی 66اعشاریہ90 میٹر اے تے اسارے جان دے بعد ایہہ شہر دی سب توں اچّی تعمیر سی ۔ برج دا قطر ساڈھے 16 میٹر اے ، جدوں کہ اسدیاں کندھاں پونے 4 میٹر موٹیاں نیں ۔

برج دا اپرلا حصہ سلطنت عثمانیہ دے دور چ کئی وار نویں سرےاوں اسارئیا گئیا ۔ مشہور عثمانی تریخ دان سیاح اولیاء چلبی دے" سیاحت نامہ" دے مطابق 1630ء دی دہائی چ خضرفن احمد چلبی نے مصنوعی پراں نال اس مینار توں پرواز کیتی تے آبنائے باسفورس دے پار قسطنطنیہ دے ایشیائی حصے چ بحفاظت اتر گئیا ۔ اولیاء چلبی نے خضرفن دے بھائی لغاری حسن چلبی دا ذکر وی کیتا اے ، جس نے 1633ءبارود دے بھرے پنجرے دے زریعے پہلی راکٹ پرواز وی کیتی ۔اینہاں دوناں بھائیاں دا ذکر 1638ء چ جان ولکنز دی کتاب " ڈسکوری آف اے ورلڈ ان مون" چ وی ملدا اے ۔ 1960ء دی دہائی چ برج دے اندرلے اصلی لکڑی دے ڈھانچے نوں کنکریٹ نال بدل دتا گئیا تے اسنوں لوکاں لئی کھول دتا گئیا ۔ برج دے اتلے حصے چ اک ریستوران تے چاء خانہ وی نیں جتھوں استمبول تے باسفورس دا سوہنا نظارہ ویکھن نوں ملدا اے ۔

## بارلے جوڑ
**برج غلطہ دی تعمیر**
*http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0005861
*http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0005862
*http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0005863
* http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0005864
* http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0005860
* http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0005859

گٹھ:سلطنت عثمانیہ
گٹھ:سلطنت عثمانیہ دی تریخ
گٹھ:ترکی
گٹھ:ترک تریخ
گٹھ:یورپ
گٹھ:تریخ
گٹھ:یورپ دی تریخ
گٹھ:ایشیا دی تریخ
گٹھ:آثار قدیمہ
گٹھ:معماری
برفی

**برفی**، کھوئے ناݪ بݨائی جاݨ واݪی اک مٹھیائی اے۔ ایہنوں بݨاؤݨ لئی پہلاں دُدھ نوں کاڑھ کے کھوئیا بݨایا جان٘دا اے فیر اوہدے وچ چینی مݪائی جان٘دی اے، جدوں برفی چن٘گی طرحاں گاڑھی ہو جاوے فیر تھاݪ وچ رکھ کے اوہدے ٹُکڑے کیتے جان٘دے نیں۔

## ہور دیکھو
*گلاب جامݨ
*رس گلا
*برفی
*چم چم

## حوالے

گٹھ:کھاݨ پیݨ
گٹھ:مٹھیائیاں
برن کینٹن

برن کینٹن سویٹزرلینڈ دا اک کینٹن اے۔

## بارلے جوڑ

* سرکاری ویب سائٹ
## مورت نگری

File:Lauterbrunnen Staubbach.jpg
File:Erlenbach Simmental.jpg
File:Bielersee.jpg
برونڈی

**برنڈی** لہندے افریقہ دا اک زمیں بند دیس اے۔ برنڈی دی تھاں 274,200 مربع کلومیٹر / 105,869 مربع میل اے۔ برنڈی دی جن گنتی 15,730,977 اے۔ برنڈی دی بولی کیروندی تے فرانسیسی اے۔ برنڈی دا راجگڑھ باجمبورا اے۔

گٹھ:دیس
گٹھ:افریقہ دے دیس
بروڈ پیک

بروڈ پیک دنیا دی 12ویں تے پاکستان دی چوتھی سب توں اچی چوٹی اے۔ اے قراقرم دے پربت دھار وچ پاکستان تے چین دی سرحد تے واقع اے۔ اس دی بلندی 8047میٹر / 26400 فٹ اے۔ اینوں سب توں پھلاں 9 جون 1957 نوں اک آسٹرین ٹیم نے سر کیتا۔

## بارلے جوڑ

## ہور پڑھو
*پاکستان دے اچے پعاڑ
برکینا فاسو

**برکینا فاسو** جنوں برکینا وی آکھیا جاندا اے, لیندے افریقہ دا اک زمیں بند دیس اے۔ برکینا فاسو دا تھاں 274,200 مربع کلومیٹر / 105,869 مربع میل اے۔ برکینا فاسو دی لوک گنتی 15,730,977 اے۔ برکینا فاسو دی بولی فرانسیسی اے۔ برکینا فاسو دا راجگڑھ اوگاڈوگو اے۔
برہمن

برہمن ہندو سماج دا اک رکن اے جیدا جوڑ بوجا کرن تے کران آلیں دی ٹولی نال اے۔ اینوں سنسکرت آندی اے تے قربانی دیاں رسماں بارے جاندا اے۔
برہمن دعا پوترسوچ نون وی کیندے نیں۔
برہمن کسے رسالے نوں کیندے نیں جیدے چ قربانیں دا ذکر ہوے۔
بریمن

**بریمن** جرمنی دا سب توں نکا صوبہ اے۔ اینوں شہری صوبہ وی کہ سکدے آن جے ایہ دوشہراں بریمن بے بریمرہیون نال رل کے بندا اے۔ دوویں دریاۓ ویسر دے کنڈے تے وس رۓ نیں۔ بریمن چار شفیریوں جرمن صوبے تھلواں سیکسنی نال کعریا ہویا اے۔
بریڈفورڈ

## ہور ویکھو
*بریڈفورڈ یونیورسٹی
*بریڈفورڈ مور
*لٹل ہورٹن
*میننگہام
*ٹولن
*پینائینز
## بارلے جوڑ
*http://www.bradford.gov.uk/bmdc  شہر دی ویب سائیٹ

گٹھ:انگلینڈ دے شہر
گٹھ:برطانیہ دے شہر
گٹھ:یورپ دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے
گٹھ:یورپی شہر
گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
گٹھ:برطانیہ دے آباد تھاں
گٹھ:برطانیہ
بزاخا دی لڑائی

**جنگ بزاخہ** یا **بزاخہ د‏‏ی لڑائی** ایہ جنگ ستمبر ۶۳۲ء نو‏‏ں خالد بن ولید تے طلیحہ بن خویلد دے درمیان وچ لڑی گئی۔

## طاقت
خالد بن ولید دے پاس ۶٬۰۰۰ آدمی سن جدو‏ں کہ طلیحہ بن خویلد دے پاس ۳۵٬۰۰۰ آدمی سن ۔

## حوالے

گٹھ:۶۳۲ء
گٹھ:ارتداد دیاں جنگاں
گٹھ:خالد بن ولید دیاں جنگاں
گٹھ:خلفائے راشدین دیاں جنگاں

گٹھ:632ء
گٹھ:خالد بن ولید دیاں لڑائیاں
بطلیموس

**بطلیموس** دوجی صدی دا اک تارہ گرو ، جغرافیہ گرو تے ریاضی گرو سی ۔ ایہہ اسکندریہ مصر چ جمیا ۔ اس دی وڈی لکھت الماگست اے ، جہڑی 13 انگاں تے اے ۔ ایہ تارہ پڑھت تے اے ۔ پہلے 2 انگاں وچ تارہ پڑھت تے ریاضی دے ولاں بارے لکھیا گئیا اے ، تیجے انگ وچ سال دی لمبائی تے سورج دی ٹور تے گل بات کیتی گئی اے ۔ چوتھ انگ وچ مہینیآں دی لمبائی تے چن دے گھٹن ودھن تے اے ۔ 5ویں مقالے چ سورج ، چن تے زمین دا قطر تے سورج توں اینہاں دے پینڈے نوں دسیا گئیا اے ۔ الماگست وچ تارہ پڑھت دا 150ء دے نیڑے تک دی جانکاری کٹھی کرتی گئی اے۔

اس کتاب چ بطلیموس نے اپنا بنائیا ہوئیا پربندھ دسیا اے ، جہڑا ڈیڑھ ہزار سال تک ٹھیک سمجھیا جاندا رہیا اے تے اسنوں بطلیموسی پربندھ دا ناں دتا گئیا سی ۔ جس دے باجوں زمین کھڑی اے تے سورج ، چن تے دوجے پاندھی اس دے دوالے گھمدے نیں ۔ 1400ء چ پولینڈ دے تارہ گرو کوپر نیکس نے بطلیموسی سوچاں نوں غلط ثابت کیتا ۔ بطلیموس دی اک ہور کتاب جغرافیہ بطلیموس 8 جلداں چ اے ، اس کتاب نوں وی الماگست ورگی اہمیت حاصل اے ۔

گٹھ:تارہ گرو
گٹھ:تریخ
گٹھ:یورپ دی تریخ
گٹھ:سائنسدان
گٹھ:یونان
گٹھ:مصر
گٹھ:مصری شخصیتاں
بغداد

بغداد عراق دا راجگھر تے سب توں وڈا شہر اے ۔ ایہہ دریاۓ دجلہ دے کنڈے تے وسدا اے تے خلافت عباسیہ دا دارالخلافہ رہیا ، اس ویلے چ بغداد اک اگے ودیا تے دنیا دے کج ودیا شہراں چوں اک سی ۔ خلافت عباسیہ دا دارالحکومت ہون دی وجہ تون ایہہ اسلامی دنیا دا سیاسی ، رہتلی تے پڑھائی دا گڑھ سی شیخ عبدالقادر جیلانی نے وی اسے شہر چ رشد وچ ایتھے رۓ اوہدی قبر وی بغداد چ اے ۔ اس شہر نوں منگول ایل خانی سلطنت دے حکمراں ہلاکو خان نے تباہ کیتا تے نال ای خلافت عباسیہ دا خاتمہ ہوگئیا ۔ 
اج کل اس شہر دی لوک گنتی 60 لکھ دے قریب اے تے ایہہ عراق دا سب توں وڈا تے عالم عرب دا قاہرہ توں بعد دوجا وڈا شہر اے ۔ اس شہر دی تریخ 8 ویں صدی چ شروع ہندی اے جد کہ ایتھے استوں پہلے وی آبادی موجود سی ۔

کسے زمانے عالم اسلام دا مرکز ایہہ شہر ہن عراق ایران جنگ دی وجہ توں انتشار دا شکار اے ۔

گٹھ:عراق دے شہر
گٹھ:عراق دے آباد تھاں
گٹھ:عراق دے صوبے
گٹھ:عراق
گٹھ:ایشیا دے شہر
گٹھ:ایشیائی شہر
گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:راجگھر
گٹھ:شہر
گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
بلال فلپس

ابو امینہ **بلال فلپس** مشہور اسلامی داعی نیں ، جہڑے جمیکن نژاد عیسائی خاندان دے فرد سن تے بعد چ اسلام قبول کرلئیا ۔ اسلام قبول کرن دے بعد نا صرف اوہناں نے موسیقی نوں چھڈ دتا بلکہ اسلامی فقہ چ ڈاکٹریٹ دی سند حاصل کیتی تے خود نوں اسلام دی تبلیغ لئی وقف کردتا ۔

## ابتدائی زندگی

ڈاکٹر بلال فلپس 1947ہ چ جمیکا چ پیدا ہوئے پے ابتدائی زندگی کینیڈا چ گزاری تے تعلیم وی اوتھوں ای حاصل کیتی ۔ مذہبا عیسائی سن تے کالج توں بائیو کیمسٹری چ گریجوئیشن کیتی ۔ اس دور چ کیمونزم توں متاثر ہوئے تے چین دا دورہ وی کیتا ، پے کیمونسٹ لیڈراں دے قول و فعل چ تضاد تے نظم و ضبط دے فقدان توں دلبرداشتہ ہوکے دہریت تے کیمونزم توں نفرت کرن لگے۔

## قبول اسلام

کینیڈا چ کالج دی تعلیم دے دوران اینہاں دی اک جانن والی خاتون نے اسلام قبول کرلئیا ، فیر اس دے بھائی نے وی اسلام قبول کرلئیا ، تدھ ڈاکٹر بلال نے وی مختلف مذہباں دا مطالعہ شروع کیتا ۔ اس دوران اوہناں نے اک خواب وی ویکھیا جس نے اوہناں دے اندر خدا دے وجود دا یعقین پیدا کیتا ۔ حق دی تلاش دے دوران اوہناں نوں سید قطب دی کتاب " اسلام تے جدید ذہن دے شبہات " پڑھن دا اتفاق ہوئیا تے فیر مولانا مودودی دے رسالے دینیات دا انگریزی ترجمہ " ٹو وارڈز انڈرسٹینڈنگ اسلام " پڑھیا جس نال اوہناں نوں اسلام وی حقانیت دا یعقین ہوگئیا ۔ تے اوہناں نے کالج چ اسلام دا دفاع کرنا شروع کردتا تے بالآخر کجھ عرصہ غور و فکر کرن دے بعد 1972ء اسلام قبول کرلئیا ۔

ڈاکٹر بلال اسلام قبول کرن توں پہلے کینیڈا دے شہر ٹورنٹو چ اک نائٹ کلب چ اک میوزیکل گروپ دا رکن سی تے اپنے گروپ چ گٹارسٹ سی ، پر اسلام قبول کرن دے بعد اوہناں نے موسیقی نوں ہمیشہ لئی چھد دتا تے اپنے آپ نوں اسلام دی تبلیغ نال وابستہ کرلئیا ۔

ڈاکٹر بلال فلپس دے والدین سعائی سی ، والد انگریزی دا استاد سی ، غیرمسلم ہون دے باوجود اوہ اپنے پتر دیاں اسلام تے کتاباں دی پروف ریڈنگ کردا سی ۔ ڈاکٹر بلال مسلسل اپنے غیرمسلم والدین نوں اسلام دی تبلیغ کر دے رہندے تے ہمت نا ہاری تے بالآخر 20 سال دی محنت دے بعد اینہاں دے والدین نے اسلام قبول , کرلئیا ۔

گٹھ:امریکی مسلمان
گٹھ:نومسلمین
گٹھ:مسلم شخصیتاں
گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:تریخی شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:امریکہ
بلخ

جدید **بلخ** افغانستان دے صوبے بلخ دا اک چھوٹا جیہا شہر اے ، جہڑا کہ صوبائی دارالحکومت مزار شریف دے شمال مغرب تے آمو دریا توں 74 کلومیٹر جنوب چ واقع اے ۔

قدیم بلخ خراسان دا اک اہم شہر سی جہڑا کہ ہن افغانستان دے وچ اے تے ایہہ افغانستان دا سب توں پرانا شہر اے ۔ اج کل پرانا شہر کھنڈرات دی شکل چ موجود اے جہڑا دریاۓ بلخ دے سجے کنارے توں 12 کلومیٹر دور تے سطج سمندر توں 356 میٹر بلندی تے اے ۔

## تریخ

گٹھ:شہر
گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:تریخ
گٹھ:ایشیا دی تریخ
گٹھ:ایران
گٹھ:افغانستان
گٹھ:افغانستان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے شہر
گٹھ:ایشیائی شہر
گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:افغانستان دے آباد تھاں
بلدے دیوے

**بلدے دیوے**، پنجابی زبان وچ لِکھیا گیا اک ناول اے۔ ایس ناول نُوں رضیہ نور محمد نے لِکھیا۔ ایہ پنجابی وچ لِکھیا گیا کِسے عَورت لکھاری دا پہلا ناول اے۔ "بلدے دیوے" 1976ء وچ چھپیا۔ 

ایس ناول وچ جاگیردارانہ رہتل وچ عورتاں دے دکھ اُتے لِکھیا گیا اے۔ ایس ناول دا مرکزی کردار ڈاکٹر سلیم اے۔ 

## باہرلے جوڑ
*ناول '''بلدے دیوے''' بارے

## حوالے

گٹھ:پنجابی ناول
گٹھ:پنجابی ادب
گٹھ:پنجابی کتاباں
بلغراد

**بلغراد** سربیا دا دارالحکومت تے سب توں وڈا شہر اے۔ اسدے نام دا مطلب "سفید شہر" اے۔
بلقان

بلقان تھلویں چڑدے یورپ دا اک پاسہ اے۔ اس پاسے دا اے ناں بلقان پعاڑ توں پیا جیڑا بلغاریہ دے وشکاروں تے چڑدے سربیا چوں لنگدا اے۔ بلقان دا رقبہ 550،000 مربع کلومیٹر تے لوک گنتی 55 ملین اے۔

اس خطے نوں ناں کوہ بلقان دی وجہ توں دتا گئیا اے جہڑا بلغاریہ دے وسط توں مشرقی سربیا تک جاندا اے ۔

اسنوں اکثر جزیرہ نما بلقان وی آکھیا جاندا اے کیونجے اسدے 3 پاسے سمندر اے جنہاں چوں مشرق چ کالا سمندر ، جنوب تے جنوب مغرب چ رومی سمندر دیاں شاخاں ایڈریاٹک سمندر ، آیونیئن سمندر ، ایجی سمندر تے مرمرہ سمندر نیں۔ بلقان جنوب مشرقی یورپ چ کالا سمندر ، ایڈریاٹک سمندر تے ایجی سمندر دے ساحلاں توں شروع ہوکے وسطی یورپ تک پھیلیا ہوئیا اے ۔
بلقان چ ترکی ، یونان ، بلغاریہ ، سربیا ، بوسنیا تے ہرزیگوونا ، کوسوو ، مقدونیہ ، مونٹی نیگرو ، البانیا ، سلوینیا تے کروشیا ہیگے نیں۔

## [[نیرکتا]]
بلقان ترک بولی دا شبد اے ۔ ترک بولی چ رکھاں والے پعاڑ نوں بلقان کیندے نیں۔

## تریخ

بلقان چ قدیم یونان یورپی تہذیب دی جنم بھومی اے ، جس دے آثار اج وی یونان چ دیکھے جاسکدے نیں ۔

بلقان دے زیادہ تر علاقے 14ویں صدی عیسوی توں 20ویں صدی دے شروع تک سلطنت عثمانیہ دے زیر نگیں رہے ، البانیا ، کوسوو ، بوسنیا تے ہرزیگووینا تے دوجے علاقیاں دے لوکاں نے ایسے دور چ اسلام قبول کیتا ۔

بلقان دی اکثر ملک سوائے یونان دے 1990ء دی دہائی دے شروع تک اشتراکی اقتدار دے ہیٹھ رہے ۔ بلغاریہ تے البانیا آزاد ملکاں دے دی حثیت نال دے باقی علاقے اشتراکی ریاستاں دے اتحاد یوگوسلاویہ دا حصہ رہے ۔ 1991ء دی خانہ جنگی نے یوگوسلاویا نوں 8 ملکاں چ تقسیم کردتا۔

## جغرافیائی خصوصیات
 

## آبادی دی خصوصیات

## صنعت

گٹھ:ترکی
گٹھ:ترکیہ
گٹھ:ترک تریخ
بلند ایجوت

بلند ایجوت (1925ء-2006ء) ترکی دا سابق وزیر اعظم سی تے اپنے 40 سالہ سیاسی جیون چ 5 وار ترکی دا وزیراعظم بنیا ۔ اس نوں 2002ء چ اوس ویلے حکومت توں لاہ دتا گئیا جدوں اسنے صحت خراب ہوں دے باوجود حکومت چھڈن توں انکار کردتا سی ۔ اس نوں اوس ویلے ترکی چ اقتصادی مشکلات لئی وی ذمہ دار ٹھہرائیا گئیا ۔

ایجوت نے 1974ء چ قبرص دے ترک گھٹ گنتی دے تحفظ لئی جزیرے تے حملے دا حکم دتا سی ، جس دے بعد ہون آلی قبرض دی ونڈ اج وی قائم اے ۔ ایجوت نے ترکی نوں یورپی یونین دی رکنیت تے مغرب دے نیڑے لیان چ اہم کردار ادا کیتا ۔

ایجوت سوشلیسٹ سی تے اس نے دیس چ مذہبی جماعتاں دی سختی نال مخالفت کیتی ۔ اس نے 1974ء چ ترکی دے پہلے کھبے پاسے نال تعلق رکھن آلے وزیر اعظم دی حثیت نال عہدہ سمبھالئیا ۔ ایہہ اپنے سماجی جمہوری نظریات دے باوجود انتہائی قوم پرست سی ۔ قبرض تے حملے دے بعد اسنوں ترکی چ اک ہیرو دا درجہ مل گئیا پر سال ختم ہون توں پہلاں ای اسدی مخلوط حکومت ٹٹ گئی ۔

سنہ 1980ء دی فوجی بغاوت دے بعد اسنوں قید چ وی رکھئیا گئیا ، اسدے اتے 10 سال تک سیاست چ حصہ لین تے پابندی رہی ، جس دوران اس نے اک اعتدال پسند بزرگ آگو دے طور تے شہرت پائی ۔ 1997ء چ اسدی حکومت چ ترکی نوں یورپی یونین دے امیدوار دے طور تے تسلیم کر لئیا گئیا ۔ 2002ء چ ترکی دی کرنسی دی قیمت ج کمی دے ب عد حالات اینے خراب ہوگئے کہ معیشت نوں بچان لئی آئی ایم ایف دی مدد لینی پئی ۔ بلند ایجوت نے چوناں چ ناکامی دے بعد 2006ء چ سیاست توں علیحدگی اختیار کر لئی ۔
## ہورویکھو
## حوالے

## باہرلےجوڑ

گٹھ:ترکی
گٹھ:ترکیہ
گٹھ:ترک
گٹھ:ترک شخصیتاں
گٹھ:ترک لوک
گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:تریخی شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
بلو رے ڈسک

بلو رے ڈسک (Blu-ray Disk) اک ڈسک ہوندی اے جیہدے وچ 25 توں لے کے 50 جی بی تک ڈیٹا بھریا جا سکدا اے۔ ایہدا ناپ سی ڈی تے ڈی وی ڈی دے برابر ہوندا اے۔ اے اپنے اندر ڈی وی ڈی تون 6 گنا زیادہ ڈیٹا بھر سکدی اے۔ ایہنوں پڑھن لئی 405 نینو میٹر دی نیلے رنگ دی لیزر استعمال کیتی جاندی اے۔ ایہنوں جون 2006 وچ ویچنا شروع کیتا گیا۔
بلتی بولی

**بلتی زبان** (انگریزی: Balti language) اک تبتی زبان اے جیہڑی پاکستان دے شمالی علاقے بلتستان وچ بولی جان٘دی اے۔ اس توں علاوہ لداخ وچ وادی نُبرا وچ وی بولی جان٘دی اے۔ 

بلتی بلتی قوم دی مادری زبان اے۔ ایہدے بولݨہاراں دی گِݨتی ساڈھے چار لَکھ دے لَگ بَھگ اے۔ پاکستانی میڈیا وچ غالب زباناں جِداں اردو، پنجابی تے انگریزی دے اثرات تے عربی تے فارسی زباناں دے مذہبی اثرات دی وجہ توں پاکستان دیاں دیگر علاقائی زباناں دی طرحاں بلتی زبان وی اپݨی ووکیبلری نوں ودھارہی اے۔

## لِپی
بلتی زبان عربی-فارسی لپی وچ لِکھی جان٘دی اے۔ بلتی حروف تہجّی وچ وادھو حروف **ڃ ، ڇ ، ڗ ، ݜ ، ݨ ، ݩ** نیں۔ 

## بلتی تے لداخی وچ مماثلت تے فرق

## ہور دیکھو
* بلتستان
* بلتی لوک

## حوالے

گٹھ:پاکستان دیاں بولیاں
گٹھ:گلگت بلتستان دیاں بولیاں
گٹھ:بلتستان
بلوچستان (گُنجھل کھول)

**بلوچستان** اک علاقہ اے جیہڑا جنوب مغربی پاکستان دے مختلف حِصےآں، جنوب مشرقی ایران تے جنوبی افغانستان اُتے مشتمل اے۔

**بلوچستان** لئی دیکھو۔    

* بلوچستان، پاکستان - پاکستان دا اک مغربی صوبہ
* بلوچستان (چیف کمشنر صوبہ) - برطانوی ہند تے بعد وچ پاکستان دا صوبہ
* صوبہ سیستان تے بلوچستان - ایران دا اک صوبہ
* بلوچستان، افغانستان - افغانستان دا اک جنوبی علاقہ

گٹھ:گُنجھل کھول
بلوچی

**بلوچی** بولی پاکستان دے صوبہ بلوچستان ، پنجاب چ ڈیرہ غازی خان، چڑھدے ایران تے لمے افغانستان وچ بولی جاندی اے ۔ ایہ ہند ایرانی بولیاں دے ٹبر دی اک بولی اے ۔

## باہرلے جوڑ
* بلوچی بولیاں
* http://balochilinguist.wordpress.com/2011/02/24/balochi-dialects/

گٹھ:بولیاں
گٹھ:بولی
گٹھ:دنیا دیاں بولیاں
گٹھ:لسانیات
گٹھ:زباناں
گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس
گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں
گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں
بلھن

**بلھن**، دریائے انڈس وچ رہݨ آلی ڈولفن مچھی اے۔ ایہ 2۔2 میٹر تک لمبی ہوسکدی اے تے ایہدی عمر 28 ورھے تک ریکارڈ ہوچکی اے۔
ایہنوں عرف عام وچ نابینا ڈولفن وی کہیا جاندا اے۔ جینیاتی طور تے ایہ قِسم نابینا نئیں ہُندی بلکہ اک اندازے دے مطابق دریاواں وچ ودھݨ والی آلودگی ایہدے نابینا ہوݨ دی وجہ اے۔ 1970ء توں 1998ء تک ایہدیاں قِسماں بارے کئی متضاد آراء قائم سن لیکن 1998ء وچ ایہناں نوں دو مختلف قِسماں وچ تقسیم کیتا گیا۔ 

## جسمانی خاصیتاں
ایہناں دی تھوتھݨی لمبی تے اگے نوں نِکلی ہوئی ہُندی اے۔ چھوٹیاں مچھلیاں دے دَند تقریبن اک انچ تک لمبے ہُندے نیں، جد کہ دِکھݨ وچ پتلے تے تِرچھے ہُندے نیں۔ بلوغت تک ایہناں دے دنداں وچ بہرحال کئی تبدیلیاں رونما ہو چکیاں ہُندیاں نیں، جیہناں وچ دنداں دا چپٹا، سخت تے لمبوترا ہوݨا شامل اے۔ حالیہ اندازے دے مطابق ایہناں مچھلیاں دیاں اکھاں وچ روشنی منعکس کرن والے اعضاء کمزور پائے گئے نیں، گو کہ ایہ روشنی تے نھیرے وچ فرق کر سکدیاں نیں مگر اکھاں وچ ایہ تبدیلی ماحولیاتی آلودگی دا شاخسانہ گرداݨی جاندی اے۔ ایہناں دا رنگ بھورا ہُندا اے، جد کہ جِسم دا وسط کالے توں بھورا نما ہُندا اے۔

گٹھ:ڈولفن
گٹھ:ممالیا
گٹھ:پاکستان دیاں مچھیاں
بلیک ہاک ہیلیکاپٹر

بلیک ہاک امریکہ دا سامان پہنچان تے حملہ آور ہیلیکاپٹر اے۔ اے 1974 وچ بنایا گیا سی۔ اے امریکہ وچ ہوئی ہیلیکاپٹر نو ریٹائر کرن واسطے بنایا گیا سی۔ اے امریکہ نے اپنی ہر جنگ وچ کامیابی نال استعمال کیتا اے۔ اے اپنی قابلیت دی بدولت 20 دیساں دے کول اے۔

## حوالے
بناں

دو کھیتاں یا دو مربعیاں یا دو پیلیاں نوں وکھریاں کرنے آلی اچی تے پتلی تھاں نوں بنا کیندے نے۔ اے اک ول دی ڈنڈی وی ہوندی اے۔
بند گوبھی

**بند گوبھی** سرھوں دے ٹبر دی سیال اَتے بسنت دے موسم دی سبزی ہے۔

## ہور دیکھو
* سبزیاں دی لسٹ
* گوبھی

گٹھ:سبزیاں
گٹھ:سروں دا ٹبر
گٹھ:سرؤں دا ٹبر
بنفشی

**بنفشی** رنگ جامنی رنگ دی اک ونڈ اے۔

گٹھ:رنگ
گٹھ:نیلے رنگ دے درجے
بلی

**بلی** اک گھریلو تے شیر دے ٹبر تو جوڑ رکھن آلا اک پالتو جانور اے۔ ایہ گوشت کھان والا جانور اے۔ ایہ انسان دے نال 9500 ورھیاں توں رہ رہی اے۔ انسان ایہنوں بچھو تے سپ مارن وآسطے ورتدا رہیا اے۔

## ونڈاں

* سیامی
* آسٹریلین مسٹ
* امریکی بوبٹیل

## بارلے جوڑ
بنولا

کپا دے بی نوں بنولا کیندے نے۔ بنولے چوں تیل کڈ کے اونہوں بڑے کماں چ استعمال کیتا جاندا اے تے ایدے چھلکے نال کھاد بنائی جاندی اے۔
بنگالی

بنگالی بنگلہ دیش ہندستان تے ہور دیساں وج بولی جانوالی اک بولی اے۔ ایہ دنیا دی 6ویں تے دکھنی ایشیاء دی ہندی مگروں دوجی وڈی بولی اے۔ 

## حوالہ

گٹھ:بولیاں
گٹھ:بولی
گٹھ:دنیا دیاں بولیاں
گٹھ:لسانیات
گٹھ:زباناں
گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس
گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں
گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں
بنو ہاشم

**بنو ہاشم** مکہ عرب چ اسلام مت ٹرن ویلے مکہ دے اک وڈے قبیلے قریش دی اک ٹعنی سی۔ قریش چ قصی بن کلاب پہلا شخص سی جس نے 5ویں صدی عیسوی چ بعض عرب قبیلیاں نوں منظم کرکے اپنی قوت ودھائی تے حجاز دے علاقے تے قابض ہو کے خانہ کعبہ دا متولی بن گئیا ۔ 480ء چ قصی دا انتقال ہوئیا تے عبدمناف دی بجائے اسدا بھائی عبدالدار برسراقتدار آئیا ۔ عبدالدار دی وفات دے بعد عبد مناف دے بہنوئی تے بنی عبد الدار دے وچکار مکہ دی حکومت لئی لڑائی ہوئی پر ذی اثر لوکاں دی مداخلت دی وجہ توں معاملہ سلجھ گئیا تے اوہناں نے خدمات آپس چ ونڈ لئیاں تے عبد مناف دا پتر عبدالشمس برسراقتدار آ گئیا پر کجھ ای دناں بعد اس نے اپنے اختیارات اپنے بھائی ہاشم دے سپرد کردتے ۔ ہاشم دولت تے اقتدار دی وجہ توں قریش چ بہت معزز سمجھے جاندے سن ۔ اوہناں دی اولاد بنی ہاشم کہلانی اے ۔ حضرت **[[محمد|محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم]]** حضرت ھاشم دے پڑپوتے سن ۔ ایسے طرح حضرت علی کرم اللہ وجہہ تے آپ دی اولاد یعنی سادات تے بنو عباس وی بنی ہاشم نیں ۔

## اج کل چ بنو ھاشم

جنگ عظیم اول تک بنی ہاشم دا اک فرد شریف حسین (شریف مکہ) مکہ تے سلطنت عثمانیہ ولوں راج کر ریا سی پیلی جنگ عظیم سلطنت عثمانیہ جت رئی سی پر شریف حسین مکہ نے خلافت تے مسلماناں نال غداری کردیاں بغاوت کردتی انگریزاں تے لارنس آف عریبیا (ٹی ای لارنس) نال رل کے مکہ چ ترکاں نال لڑائی 10 جون 1916 نوں چیڑی۔ بسدے نتارے چ سلطنت عثمانیہ نوں ہار ہوئی۔1926 چ]] ابن سعود نے مکے تے قبضہ کرلئیا تے حسین شریف مکہ نوں باہر کڈ دتا ، پر انگریزاں نے اسدے پتر امیر فیصل نوں عراق تے امیر عبداللہ نوں اردن دا بادشاہ بنا دتا ۔ 1958ء دے انقلاب چ عراق چ عبدالکریم قاسم نے اس خاندان دے شاہ فیصل نوں قتل کردتا ۔ ہن صرف اردن چ اس خاندان دا فرد شاہ عبداللہ حکمران اے ۔

*مکہ دی لڑائی 1916
*فخری پاشا

گٹھ:لوک
گٹھ:پرانے نسلی گروہ
گٹھ:ایشیا دے نسلی گروہ
گٹھ:دنیا دے نسلی گروہ
گٹھ:سامی قبیلے
گٹھ:تریخ
گٹھ:ایشیا دی تریخ
گٹھ:سعودی عرب
گٹھ:سعودی عرب دی تریخ
گٹھ:عرب
گٹھ:ہاشمی شخصیتاں
گٹھ:بنو ہاشم
گٹھ:تریخ اسلام
بنگڑیل خورد

نگڑیل خورد ضلع اسلام آباد، پاکستان دا اک پنڈ اے۔ جیڑا یونین کونسل روات وچ ہے گا اے۔
بنگڑیل کلاں

**بنگڑیل کلاں** ضلع اسلام آباد، پاکستان دا اک پنڈ اے۔ جیڑا یونین کونسل روات وچ ہے گا اے۔

## ہورپڑہو
*اسلام آباد دے پنچھی
*اسلام آباد دے رکھ
*اسلام آباد دے کعا
## بارلے جوڑ
*اسلام آباد سی ڈی اے ویب سائٹ 

گٹھ:اسلام آباد
بوائل دا قنون

**بوائل دا قنون** گیساں دے قنوناں چوں اک اے تے ایہہ مثالی گیس دے قنون دا وی اک پاسا اے۔ بوائل دے قنون چہ گرمی ناپ پکا رہندا اے۔ بوائل دا قنون اک بند نظام چہ دب تے تھاں دے وشکار جوڑ دسدا اے۔ اس قنون دا ناں ایہدے ایجاد کرن آلے سائنسدان رابرٹ بوائل دے ناں تے رکھیا گیا سی جنے ایہہ قنون 1662 چہ دتا۔ بوائل دا قنون تھلے اے:

جے گرمی ناپ تے مثالی گیس دا ناپ اکو رہوے تے تھاں دب توں الٹا حساب ہوندا اے۔

ریاضی دے مطابق:
:\qquad\qquad pV = k 

::جتھے P تھاں دب اے
::V تھاں اے
::k ثابت اے

ثابت دا ناپ اک گیس دے مختلف ناپاں واسطے مختلف ہوندا اے۔
بینین

**بینن** (Benin) جیہدا سرکاری ناں "ریپبلک آف بنین" اے، لہندے افریقہ دا اک دیس اے۔ بنین دا تھاں 114,763 مربع کلومیٹر / 43,484 مربع میل اے۔ بینن دی لوک گنتی 13,754,688 اے۔ بینن دی سرکاری زبان فرانسیسی اے۔ بینن دا راجگڑھ پورٹو نووو اے۔

## حوالے

گٹھ:دیس
گٹھ:افریقی ملک
گٹھ:افریقا دے دیس
بوہا

**بوہا** یا **دروازہ** کسے کمرے، عمارت، چار دیواری یا کسے وی ہور عمارت دے اندر جاݨ یا باہر آؤݨ آݪے راہ نوں کہیا جاندا اے، جیہنوں لوڑ ویلے کھولیا یا بند کیتا جا سکے۔

## ہور دیکھو
*ٹاکی
*رسوئی
*کندھ
*چھت
*ویڑھا
*کمرا
*بالکونی
*پھاٹک

گٹھ:عمارتاں
گٹھ:تعمیرات
بوتا

اونٹھ دے بچے نوں بوتا تے مادہ بچے نوں بوتی کہندے نیں۔

گٹھ:اونٹھ ٹبر
بورڈو

**بورڈو** (Bordeaux) دکھنی لیندے فرانس دا اک سمندر دے کنڈے تے وسدا اک شہر اے ،شہر دی لوک گنتی 235,891 تے میٹرو یا دوال 1,105,000 اے ۔ ے دی

بورڈو شراب 8ویں صدی توں ای اس شہر دے گرد و نواح چ تیار کیتی جاندی اے تے اس شہر نوں شراب دا عالمی راجگھر وی آکھیا جاندا اے ، جہڑا کہ شراب دی سب توں وڈی عالمی تقریب "وائن ایکسپو" دا میزبان اے ۔

اس دے علاوہ بورڈو عسکری ، خلائی تے ہوا پیمائی دا تحقیقی تے ساخت گری دا مرکز وی اے ۔

ایہہ شہر 732ء چ اموی جرنیل عبدالرحمن الغافقی دے ہتھون فتح ہوئیا پر ایہہ فتح زیادہ دیر تک قائم نا رہ سکی تے ایسے سال 10 اکتوبر نوں اسنوں جنگ ٹورس (بلاط الشہداء) چ شکست ہوگئی ۔

جنگ 1870ء ، پہلی جنگ عظیم تے دوجی جنگ عظیم دے دوران فرانسیسی حکومت اس شہر توں دستبردار ہوگئی سی ۔

گٹھ:فرانس
گٹھ:فرانس دے شہر
گٹھ:یورپ دے شہر
گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے
گٹھ:فرانس دے آباد تھاں
گٹھ:شہر
گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:یورپی شہر
گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
گٹھ:جغرافیہ
بولیویا

**بولیویا** (Bolivia) دکھنی امریکہ دے وشکار سمندر توں پرے اک دیس اے۔ ایدے اتر تے چڑھدے چ برازیل، دکھن چ پیراگوۓ تے ارجنٹاین، لیندے دکھن ول چلی، تے لیندے چ پیرو اے۔ یورپی لوکاں دے آن توں پہلے ایدے کج انگ انکا سلطنت دا حصہ سن۔ 16ویں صدی چ ایدے تے سپین نے مل ماریا۔ اے 1809 چ سپین توں کھرا ہویا۔ 

بولیویا اک لوک راج اے تے 9 صوبیاں چ ونڈیا ہویا اے۔

گٹھ:دکھنی امریکہ دے دیس
گٹھ:جنوبی امریکہ دے دیس
بونسائی

بونسائی بوٹیاں نوں نکا تے سوہنا رکھن دا اک جاپانی ٹنگ اے۔ ایدے چ خاص طرح دے بوٹیاں دی اس طرح چھنگائی کیتی جاندی اے کہ اوہ نکے ای رہ جاندے نیں۔ اوہ نکے رکھ لگدے نیں۔ جاپانی رہتل وچ بونسائی دی خاص اھمیت ہے وے۔

بونسائی دا مطلب اے ٹرے وچ بوٹا۔ ایہ چینی شبد پینجنگ دے پرانے وکھالے پینزائی تو بنیا اے۔

## تریخ
بونسائی دا کم چین توں جپان اپڑیا تے چینی وچ ایہنوں پینجنگ کیندے نیں۔ 6ویں صدی مگروں کئی جپانی سفارتی مشن چین آے تے اوہناں راہیں ایہ کم جپان اپڑیا۔ 970 دی اک جپانی لکھت وچ ایہدی پہلی واری گل ہوئی۔
## مورت نگری

Image:Bonsai IMG 6402.jpg
Image:Bald Cypress, 1987-2007.jpg
Image:Dwarf Japanese Juniper, 1975-2007.jpg
Image:Sargent Juniper, 1905-2007.jpg
بوداپست

بودا پست ہنگری (مجارستان) دا راجگھر اے ۔ ایہہ دریائے ڈینیوب دے دوناں کناریاں تے آباد اے ۔ ایہہ بنیادی طور دے 2 شہراں دا مجموعہ اے ۔ بودا تے قدیم بودا دریا دے اک پاسے تے پست دوجے پاسے وا‍قع اے ۔ ہن ایہہ دونے شہر مل کے اک شہر بن چکے نیں ۔

گٹھ:شہر
گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:ہنگری دے شہر
گٹھ:یورپی شہر
گٹھ:یورپ دے شہر
گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے
گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
گٹھ:ہنگری دے آباد تھاں
بورا بنگیال

بورا بنگیال یونین کونسل کرال ضلع آسلام آباد دا اک پنڈ اے۔

## چوڑ
http://wikimapia.org/2201130/Office-Union-Council-Koral-Islamabad
http://ajmalbeig.addr.com/pak_islamabad.htm
http://hotspots.pk/union-councils-in-islamabad-t1053.html 
## ہورپڑہو
*اسلام آباد دے پنچھی
*اسلام آباد دے رکھ
*اسلام آباد دے کعا
## بارلے جوڑ
*اسلام آباد سی ڈی اے ویب سائٹ 

گٹھ:اسلام آباد
بوٹسوانا

**بوٹسوانا** افریقہ دے دکھن اچ اک دیس اے۔ بوٹسوانا دا تھاں 581,730 مربع کلومیٹر / 224,610 مربع میل اے۔ بوٹسوانا دی لوک گنتی 2,155,784 اے۔ بوٹسوانا دی بولی انگریزی تے سٹسوانا اے۔ بوٹسوانا دا راجگڑھ گابورون اے۔

گٹھ:دیس
گٹھ:افریقہ دے دیس
بوگوٹا

**بوگوٹا** ، براعظم جنوبی امریکہ دے ملک کولمبیا دا شہر تے اسدا راجگھر اے تے ایہہ جنوبی امریکہ دے چند وڈے شہراں چوں اک اے ۔ اسدا شمار آبادی دے لحاظ ناں دنیا دے وڈے شہراں چ وی ہندا اے ۔ ایہہ شہر کولمبیا دا سیاسی ، ثقافتی تے تعلیمی مرکز اے ۔

گٹھ:شہر
گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:جنوبی امریکی دیساں دے دارالحکومت
گٹھ:جغرافیہ
بوہل

چھڑی ہوئی منجی یا ساندھی ہوئی کنک دے ٹھیر نوں بوہل کیندے نے۔
بٹگرام

**بٹگرام** (Battagram)، پاکستان دے شمالی خِطے ہزارا دے ضلع بٹگرام دا ضلع صدر مقام اے۔

گٹھ:ہزارا دے آباد تھاں
گٹھ:ہزارا
بٹھنڈا

بٹھنڈا پنجاب دا اک شہر اے ۔ ایہ شہر ضلع بٹھنڈا دا راجگڑھ تے مشہور ریلوے جنکشن اے ۔
سکھاں دے دسویں گورو گرو گوبند سنگھ نے بٹھنڈے دے جنگلاں وچّ مغلاں نال لڑائی کیتی سی.ایہہ اک بہت وڈا شہر ہے ۔ اس دی ترقی بہت تیزی نال ہو رہی ہے۔جس وچّ اسدی پرمکھتا دا مکھ کارن گورو نانک دیوَ تھرملپنلاٹ ہے،جس توں بجلی سپلائی ہندی ہے،اس توں علاوہ کھاد کارخانہ تے نواں بن رہا گورو گوبند سنگھ تیل صاف کرن دا کارخانا اے ۔ بٹھنڈا اناج تے کپاہ دی بہت وڈی منڈی اے ۔

بٹھنڈے وچ راجندرا کالج ، گیانی زیل سنگھ کالج آف انجنیرگ اتے تیکنالجی ، آدیش انسیٹیٹ آف میڈیکل ریسرچ ، بابا سری چند جی سرکاری کالج تے پنجاب ٹیکنیکل یونیورسٹی پڑھائی دے وڈے مرکز ہن۔

بٹھنڈے دے ہور مشہور گھمن یوگ ستھان دمدما صاحب ، میسر خانا مندر ، روز گارڈن ، زوآلوجیکل پارک ، لکھی جنگل تے قلعہ مبارک نیں ۔ ایہ قلعا 1900 سال پرانا اے ۔
ملٹری دا زیادہ پربندھ ہون کر کے وی بٹھنڈا مشہور اے ا مالوے دا ایہ شہر اُبھے پاسے سرسا تے فتح آباد ، چڑھدے پاسے سنگرور تے ضلع مانسا  ، لموچی چڑھدے پاسے موگا ، لموچی لہندے پاسے  فریدکوٹ تے ضلع مانسا نال جڑیا ہویا اے ۔

## آب و ہوا
گرمیاں وچ اتھے درجہ حرارت (تاپمان) 50 سینٹی گریڈ (122 فارن ہائيٹ)، اتے سردیاں وچ 0 سینٹی گریڈ (32 فارن ہائیٹ) تکّ جا سکدے نیں ۔ اتھے موسم زیادہ تر خشک، پر مئی توں اگست تک بہت سلھا ہندا اے ۔ مینھ لموچی لہندے پاسیوں آؤندا اے تے زیادہ تر جولائی دے ادھ توں ستمبر دے ادھ تک پیندا اے ۔

## لوک
جٹاں دیاں گوتاں سدھو ، براڑ ، ڈھلوں ، سیڑے ، تورے ، اولکھ ، گوندارے  وغیرا بٹھنڈے دے پراݨے لوک نیں ۔ پراݨے محلے ایہناں دے نیں محلا جھٹیکا(سدھوآں دا) ، محلا سیڑیاں والا(طور) ، مہنا محلا(ڈھلوں) وغیرا ۔

گٹھ:چڑھدے پنجاب دے شہر
گٹھ:چڑھدا پنجاب
بکھر

**بکھر**، یونیئن کونسل کرال، اسلام آباد، پاکستان دا اک پنڈ اے۔

## ہور دیکھو
*اسلام آباد دے پنچھی
*اسلام آباد دے رکھ

## باہرلے جوڑ
http://wikimapia.org/2201130/Office-Union-Council-Koral-Islamabad
http://ajmalbeig.addr.com/pak_islamabad.htm
http://hotspots.pk/union-councils-in-islamabad-t1053.html 

## حوالے

گٹھ:اسلام آباد دے آباد تھاں
گٹھ:اسلام آباد راجگڑھ علاقہ