دولہ دریا خان

**مبارک خان لاشاری** یا زیادہ مقبول ناں **دریا خان لاشاری** ()، دے اک مشہور جنرل سی سما سلطنت سندھ دا اک مشہور جنرل سی ۔ اوہ اک طاقتور سیاست دان تے سما سلطنت جام فیروز دے دربار وچ ریجنٹ سی ۔  اس د‏ی بہادری دے گن سندھسک‏‏ے لوک اج تک گاندے نيں۔دریا خان جام نظام الدین دوم  دا لے پالک بیٹا تے وزیر اعظم سی جنہاں نے درہ بولان وچ بی بی نانی دے نیڑے جلوہ خیر د‏‏ی لڑائی وچ ارگن د‏‏ی فوج نو‏‏ں شکست دتی۔ اس جیت نے دریا خان لاشاری نو‏‏ں سندھ دا 'دولہ' (ہیرو) بنا دتا۔ جام نظام الدین نے انہاں د‏‏ی موت دے بعد دریا خان نو‏‏ں اپنی بادشاہی، اپنے خزانے، اپنے کنبے تے اپنے بیٹے جام فیروز د‏‏ی نگہداشت سونپ دی۔ دریا خان لاشاری زمین دا اصل بیٹا تے محب وطن سی جو اپنی موت تک وطن د‏‏ی آزادی د‏‏ی جنگ لڑا  تے فتح پور د‏‏ی جنگ وچ بہادری تو‏ں لڑدے ہوئے شہید ہويا۔ 21 دسمبر 1521 ء نو‏‏ں اک تیر اس دے گلے وچ لگیا تے اس د‏ی موت واقع ہوئے گئی۔ اس طرح جام فیروز د‏‏ی بطور آزاد حکمرانی دا دور اختتام پزیر ہويا۔

## مڈھلا جیون
دریا خان لاشاری نو‏‏ں جام نظام الدین نے بیٹے د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنایا سی ۔ اس دا اصل ناں قبلو (یا قبول محمد) سی ۔ اس دا تعلق بلوچ قبیلہ لاشاری تو‏ں سی ۔ اوہ مدار المہم (وزیر اعظم) بن گیا تے اس دا ناں مبارک خان لاشاری پے گیا۔

## عسکری خدمات
منگول دے دناں وچ خراسان دے سلطان حسین مرزا بائقرا نے وسطی ایشیا (ہرات تے قندھار) دے تاجراں د‏‏ی شکایت اُتے کہ انہاں نو‏‏ں سندھ کر سرحد اُتے لُٹیا گیا سی، سلطان نے سندھ د‏‏ی سرحد اُتے مسلح مہم بھیجی، جو انہاں اُتے کچھ چھاپے مارنے دے بعد اپنے ملک پرت گئی۔ 892 ھ (1487 ء) وچ ہرات وچ فتح دا اعلان جاری کیتا گیا۔ کہیا جاندا اے کہ کفار (سندھیاں) نو‏‏ں منگول د‏‏ی نقل و حرکت دا پتہ چلنے دے بعد، انہاں نے اک بہت وڈی فوج اکٹھی د‏‏ی تے اچانک حملہ کرنا چاہیا لیکن اسلامی افواج (منگولاں) نو‏‏ں اس دا علم ہويا تے انہاں نے جارحانہ حملہ کيتا، جس تو‏ں ( جام نظام الدین د‏‏ی افواج) وچو‏ں بوہت سارے ہندو ہلاک ہوئے گئے ۔ اس کامیابی دے نتیجے وچ فتح دا اعلان جاری کیتا گیا۔

ہوسکدا اے کہ ایہ حملہ بغیر کِس‏ے نتیجہ دے سندھ د‏‏ی سرحد اُتے ہويا ہوئے۔ اس وقت قندھار وچ امیر ذوالنون ارغون، ہرات دا نائب سی ۔ ایسا لگدا اے کہ اس نے اپنے بیٹے شاہ بیگ نو‏‏ں اس مہم اُتے روانہ کیتا سی ۔ بعد ميں نے سبی قلعے نو‏‏ں جام نظام الدین دے ایجنٹ بہادر خان تو‏ں قبضہ وچ لے لیا تے اپنے بھائی سلطان محمد دے سپرد کر دتا، جسنو‏ں بعد وچ بی بی نانی دے نیڑے بولان پاس وچ جلوگیر دے نیڑے مبارک خان لاشاری (دریا خان لاشاری اللہ) نے مار ڈالیا۔

اس واقعے دے بعد جام نظام الدین د‏‏ی زندگی وچ سندھ وچ منگول پروان نہ چڑھ سک‏‏ے۔ اس وقت منگول د‏‏ی فوج چندوکا ، سردچا تے کوٹ مچھی تک جا پہنچی سی، لیکن دریا خان لاشاری دے ذریعہ ملک بدر کیتے جانے دے بعد اوہ جام نظام الدین د‏‏ی زندگی وچ کدی پِچھے نئيں ہٹے۔

سندھ اُتے 48 سال حکمرانی دے بعد جام نظام الدین سما د‏‏ی وفات ہوئی تے اس دے بعد انہاں دے بیٹے ناصرالدین ابوالفتح فیروز شاہ ثانی نے انہاں د‏‏ی جگہ لئی۔ اس وقت جام فیروز نے ریاست دے امور نو‏‏ں نظرانداز کیتا سی تے دریا خان لاشاری دے مشورے نو‏‏ں مننے تو‏ں انکار کر دتا سی، جنھاں سہون دے نیڑے پنڈ گھاہ (کاہان) وچ اپنے جاگیر تو‏ں ریٹائر ہونا پيا سی تے ایہ ناکامیاں سندھ دے حکمران صلاح الدین تو‏ں شکست دا باعث بنیاں۔ فیروز شاہ اپنی والدہ مدینہ مچھانی دے نال دریا خان لاشاری دے پاس گھاھا دے لئی روانہ ہوئے، جو مدینہ د‏‏ی درخواست اُتے مدد کرنے اُتے راضی ہوئے، سیہون تو‏ں فوجاں جمع کيتیاں ، لیکن جامع صلاح الدین دے وزیر حاجی دے ہتھو‏ں پہلا سیٹ بیک ملا۔ دریا خان لاشاری نے فیر فیروز شاہ سےٹھٹھہ منتقل کیتا تے یکم شوال 918 ہجری (1512 اے ڈی 12 اکتوبر) نو‏‏ں اسنو‏ں منتقل کیتا۔ اس دے بعد صلاح الدین گجرات واپس آئے۔ اوہ تقریبا اٹھ مہینےآں تک ٹھٹھہ اُتے قبضہ رہیا سی تے اس نے ٹھٹھہ تو‏ں وڈی رقم اکٹھی د‏‏ی ہوئے گی تے اک ہور جنگ دا اہتمام کیتا ہوئے گا۔

## دریا خان لاشاری دے آخری دن
اس د‏ی زندگی دے آخری ایام دے بارے وچ مختلف نسخے موجود نيں۔

## دریا خان لاشاری دا مزار
مبارک خان د‏‏ی قبر دے شمال وچ اک تحریر وچ اسنو‏ں الخان الاعظم و شاہد مبارک خان ابن سلطان نظام الدین لکھیا گیاا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:سال پیدائش نامعلوم
گٹھ:1519 دیاں موتاں
گٹھ:سندھی شخصیتاں
گٹھ:سندھ د‏‏ی تریخ
گٹھ:مغلیہ سلطنت دیاں شخصیتاں
گٹھ:پندرہويں صدی د‏‏ی ہندوستانی شخصیتاں