open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
یونس بن ابی اسحاق

**یونس بن ابی اسحاق** (متوفی 159 ہجری ) آپ کوفہ دے ثقہ تابعی تے حديث نبوی دے راویاں وچو‏ں سن، آپ محدث ابو اسحاق سبیعی دے بیٹے تے محدث اسرائیل بن یونس تے عیسیٰ بن یونس دے والد نيں ۔
## روایت حدیث
انس بن مالک، ناجیہ بن کعب، عامر شعبی، مجاہد بن جبر، ابو بردہ بن ابی موسیٰ اشعری، ابوبکر بن ابی موسیٰ اشعری رضی اللہ عنہ تو‏ں روایت ا‏‏ے۔ ہلال بن خباب تے انہاں دے والد ابو اسحاق تے ابراہیم بن محمد بن سعد بن ابی وقاص، برید بن ابی مریم سلوی، بکر بن معاذ الکوفی، ابی وداک، خیر بن نوف حمدانی، جری بن کلیب نہدی، حسن بصری، خالد بن ابی نوف، خیثمہ بن عبد الرحمن، سعید بن وہب ثوری حمدانی، ابو صفار، سعید بن یحمد تے محارب بن دثار، مغیرہ العبدی، مغیرہ بن شبیل، ابوداؤد نفیع العمی، ولید بن عیزار تے ابو الشعشاء الکندتی۔
ان تو‏ں روایت اے کہ انہاں دے بیٹے عیسیٰ بن یونس، عبد اللہ بن مبارک، یحییٰ بن سعید القطان، وکیع بن جراح، عبد الرحمٰن بن مہدی، یحییٰ بن آدم، محمد بن یوسف الفریابی، قبیصہ بن عقبہ، علی رضی بن محمد مدائینی، ابو اسحاق فزاری، احمد بن خالد وہبی، ابو جواب الاحوص بن جواب تے ابو منذر اسماعیل بن عمر، اسماعیل بن عیاش، حجاج بن محمد موصیصی،حسن بن قتیبہ مدائینی تے ابو جنادہ حصین بن مخارق سلولی۔
حکم بن مروان کوفی، حماد بن مسعدہ، زید بن حباب عکلی، سفیان ثوری، ابو قتیبہ سلام بن قتیبہ، ابو خالد سلیمان بن حیان الاحمر، شبابہ بن سوار، عامر بن مدرک، عبد اللہ بن سالم افطس، عبد الرحمٰن بن غزوان، عبد العزیز بن ابان قرشی، ابوبکر حنفی تے ابو عبیدہ عبد الواحد بن واصل الحداد، عبید بن عقیل ہلالی مقری،عثام بن علی عامری، عمرو بن محمد عنقزی، ابو نعیم الفضل بن دکین ملائی، الفضل بن موسی سنانی، محمد بن بشر العبدی، محمد بن حسن شیبانی، ابو احمد زبیری، مخلد بن یزید حرانی، نضر بن شمائل، ہارون بن عمران انصاری تے یوسف، بن یعقوب ضبائی تے یونس بن بکیر الشیبانی۔

.

### جراح تے تعدیل
اس دے بارے وچ وکھ وکھ آراء نيں، عبد الرحمٰن بن مہدی نے کہیا: لا بأس به "اس وچ کوئی حرج نئيں سی، نسائی نے کہیا: لا بأس به " اس وچ کوئی حرج نئيں سی۔ ابن سعد نے کہیا: "وہ ثقہ سن، خدا نے چاہیا۔" اس دے پاس بہت ساریاں احادیث نيں، جداں کہ امام یحییٰ بن معین نے ثقہ کہیا اے تے امام ابن حبان نے "کتاب الثقات" ثقہ افراد د‏‏ی کتاب وچ ذکر کيتا ا‏‏ے۔ . جداں کہ ابو حاتم د‏‏ی رائے ایہ سی کہ: "وہ "صدوق" سچا اے تے اسنو‏ں ثبوت دے طور اُتے نئيں لیا جا سکدا" تے یحییٰ بن سعید القطان دا کہنا اے کہ: "كانت به غفلت " اس وچ غفلت سی تے احمد بن حنبل نے کہیا: "اس د‏ی حدیث وچ اضطراب ا‏‏ے۔" ائمہ صحاح ستہ نے اسنو‏ں اپنی کتاباں وچ بیان کيتا ا‏‏ے۔

### وفات
آپ نے 159ھ وچ وفات پائی ۔
## حوالے

گٹھ:159ھ دیاں موتاں
گٹھ:تابعی راویان حدیث
گٹھ:صفحات مع ویکی ڈیٹا حوالے
گٹھ:بصری شخصیتاں
گٹھ:راوی صدوق فیہ ضعف
گٹھ:راوی ثقہ
گٹھ:بصرہ وچ وفات پانے والیاں شخصیتاں
گٹھ:صغار تابعین
گٹھ:پنجويں طبقہ دے راویان حدیث
گٹھ:بصرہ وچ پیدا ہوݨ والیاں شخصیتاں
گٹھ:تابعین
مسجد الحمرا

الحمرا مسجد یا لال مسجد (عربی: الجامع الاحمر، بربر زباناں: ⵎⴻⵣⴳⵉⴷⴰ ⴰⵣⴻⴳⴰⴴ) مراکش دے شہر فیس وچ مرینی دور د‏‏ی اک مسجد ا‏‏ے۔ ایہ اک مقامی جمعہ د‏‏ی مسجد اے جو Fes el-Jdid دے Grande Rue ("Great Street") اُتے واقع اے، ایہ محلات‏‏ی شہر اے جسنو‏ں Marinid حکمراناں نے قائم کيتا سی۔ 

File:Hamra mosque minaret.jpg|thumb|مسجد الحمرا دے منار دا نظارہ''' .

## حوالے

گٹھ:المغرب وچ چودہويں صدی دیاں تاسیساں
گٹھ:مرین طرز تعمیر
گٹھ:فاس وچ مسیتاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
سردائی

**سردائی** یا **ٹھنڈائی** اکّ شربت ہے جیہڑا دُدھّ وچّ بدام، مصالحے وغیرہ ملا کے تیار کیتا جاندا ہے۔ گرمیاں چ ایہہ صحت لئی بہت فائدہ مند منیا جاندا ہے۔ پنجاب وچ پہلوان وی اکثر اپنٌی تندرستی لئی سردائی بنٌا کے پیندے نیں۔

گٹھ:پنجابی رہتل
گٹھ:پنجابی کھاݨے
گٹھ:پنجابی پکوان
گٹھ:کھان پین
شکنجوی

**شِکنجوی** (اردو: شکنجبی یا شکنجبین) اتری بھارت اتے پاکستان وچّ رائج اک طرحاں دا نمبو-پانٌی ہے جو خاص طور تے پنجاب، ہماچل پردیش، ہریانا، جمو اتے کشمیر، راجستھان، گجرات، لہندے اتر پردیش، مہانراشٹر اتے سندھ وچّ زیادا مشہور اے۔

## <span style="font-family:Jameel Noori Nastaleeq">حوالے</span>

گٹھ:پنجابی رہتل
گٹھ:پنجابی کھاݨے
گٹھ:پنجابی پکوان
گٹھ:کھان پین
حݪق دا کاں

**حلق دا کاں** یا گھنڈی (Palatine uvula) مونہہ دے اندر، حݪق اُتے، پِچھلے نرم حِصے وچ اُتوں تھلے نوں لٹکدا اک اَنگ ہے، جیہڑا کئی ریسیموس گلینڈز اتے کجھ عضلاتی ریشیاں اُتے مشتمل ٹیکٹِو ٹِشو دا بݨیا ہُندا ہے۔

## ہور دیکھو
* حݪق
* گھنڈی (کنٹھ)

## حوالے

گٹھ:پنڈا
گٹھ:انسانی جسم
گٹھ:حیاتیات
گٹھ:بیالوجی
گٹھ:جیون پڑھت
حفیظ طاہر

**حفیظ طاہر** (Hafeez Tahir) اک پاکستانی ٹی وی پروڈِیوُسر، ہدایت کار، شاعر، ناول نگار تے لکھاری نیں۔ اوہ نیاݨیاں دے مشہور ٹی وی سِیرِیئل *[[عینک والا جن]]* (1993ء) تے *انوکھے لوگ* (2000ء) دے ڈائریکٹر نیں۔

## اِبتدائی زِندگی تے تعلیم
حفیظ طاہر 2 ستمبر 1947ء نوں لاہور، پنجاب، پاکستان وچ پیدا ہوئے تے اوہناں نے اپݨی زیادہ تر تعلیم لاہور وچ حاصل کیتی۔ اوہناں نے اسلامیہ کالج ریلوے روڈ،  اسلامیہ کالج سول لائنز توں تعلیم حاصل کیتی، جس توں بَعد نیشنل کالج آف آرٹس لاہور تے فیر پنجاب یونیورسٹی لاہور گئے۔ اوہناں نے ایڈمنسٹریٹِو سائنس تے اردو ادب وچ ماسٹرز دیاں ڈِگریاں حاصل کیتیاں۔

## کیریئر
حفیظ طاہر نے 1980ء وچ پاکستان ٹیلی ویژن نیٹ ورک جوائن کیتا۔ پہلاں پی ٹی وی وچ پروڈکشن اسِسٹنٹ دے طور تے کَم کیتا۔ اس توں بَعد 27 سال تک پروگرام پروڈِیوُسر تے طور تے پی ٹی وی وچ کَم کردے رہے تے 2007ء وچ ایگزیکٹِو پروڈِیوُسر دے طور تے ریٹائر ہوئے۔

## ایوارڈز
حفیظ طاہر نوں 2023ء وچ صدر پاکستان دی طرفوں پرائیڈ آف پرفارمنس ایوارڈ عطاء کیتا گیا۔ 

### پی ٹی وی ایوارڈز
* ڈراما سیریئل *[[عینک والا جن]]* لئی پی ٹی وی ایوارڈ *ڈائریکٹر آف دی ڈیکیڈ* 
* ڈراما *انوکھے لوگ* لئی پی ٹی وی ایوارڈ برائے بیسٹ پروڈِیوُسر (نیاݨیاں لئی سائنس فِکشن)
* پی ٹی وی ایوارڈ برائے بیسٹ پروڈِیوُسر شوز (پی ٹی وی ریجنل ایوارڈز شو)
* ڈراما سیریئل *آگ* لئی *پی ٹی وی انسینٹِو ایوارڈ* 
* *عینک والا جن 2* لئی نامزدگی برائے بیسٹ پروڈِیوُسر

## کتاباں
**آٹھواں رنگ* (اردو شاعری) (1980ء)
**زیرِ زمیں* (اردو شاعری) (1993ء)
**منزل منزل* (بال ناول) (2017ء)
**منتر* (پنجابی شاعری) (2019ء) 

## باہرلے جوڑ
* Hafeez Tahir on IMDb website
* یُوٹِیوُب چینل
* فیس بک

## حوالے

گٹھ:1947ء دے جم
گٹھ:تمغائے حسن کارکردگی وصول کنندگان
گٹھ:لاہوری شخصیتاں
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:فضلا پنجاب یونیورسٹی
گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن ہدایت کار
گٹھ:پاکستانی ٹیلی وژن پروڈیوسرز
گٹھ:پنجابی شاعر
گٹھ:پاکستانی ناول نگار
نوار پٹی

**نِوار** (نِوار، جاں نَوار وی کہیا جاندا ہے) اکّ موٹی دھاگیاں دی بنٌی ہوئی ودھری ورگی پٹی ہندی ہے جو شروع وچّ صرف سوت دے دھاگیاں دی بنٌی ہندی سی اَتے منجے پیڑھیاں بُنن دے کمّ آؤندی ہے۔

نوار اکّ ٹیکسٹائیل مصنوعات  ہے جو ٹیپ لوماں تے تیار کیتا جاندا ہے اتے اکّ تنگ-چوڑائی والے کپڑے دے زمرے وچ آؤندا اے۔ بیڈن ہنری پاول نے اسنوں "چوڑا موٹا ٹیپ"، جیل صنعت دی اکّ پیداوار کہیا سی۔ آپنی کتاب ہینڈبکّ آف د مینوپھیکچرز اینڈ آرٹس آف دا پنجاب وچّ، پاول نے نوار نوں "ٹیپ، رسیاں، اتے پھٹکل سوتی مصنوعات" دی گٹھ وچّ رکھیا اے۔

## <span style="font-family:Jameel Noori Nastaleeq">حوالے</span>

گٹھ:پنجابی لفظ تے جملے
گٹھ:دیسی ثقافت
گٹھ:پاکستان دی ثقافت
گٹھ:بھارت دی ثقافت
توروالی زبان

**توروالی زبان** (انگریزی: Torwali language) ہند آریائی ٹبّر دی داردی زبان اے جیہنوں توروالی لوک بولدے نیں۔ ایہ پاکستان دے شمالی خِطے وچ تحصیل بحرین وچ بولی جاݨ والی زبان اے۔ توروالی زبان دے بارے وچ کہیا جان٘دا اے کہ ایہدی ابتداء سوات دی قبل از مسلم برادریاں توں ہوئی اے۔ ایہدے بولݨہاراں دی گِݨتی ڈیڈھ لَکھ دے لَگ بَھگ اے۔ 

2004ء توں توروالی زبان دی ترقّی لئی کوششاں کیتیاں جا رہیاں نیں، ادرہ برائے تعلیم و ترقی (IBT) دے ذریعے مادری زبان دے کمیونٹی سکول قائم کیتے گئے نیں۔

## ہور دیکھو
* گاوری زبان
* کوہستانی زبان

## حوالے

گٹھ:پاکستان د‏‏یاں بولیاں
گٹھ:داردی زباناں
گاوری زبان

**گاوری زبان** (انگریزی: Gawri language) ہند آریائی ٹبّر دی داردی زبان اے جیہڑی پاکستان دے شمالی خِطے وچ وادی کالام تے تحصیل کالاکوٹ وچ بولی جان٘دی اے۔

گاوری زبان نوں کالامی زبان وی کہیا جان٘دا اے۔ ایہدے بولݨہاراں دی گِݨتی ڈیڈھ لَکھ دے لَگ بَھگ اے۔ 

## ہور دیکھو
* توروالی زبان
* کوہستانی زبان

## حوالے

گٹھ:پاکستان د‏‏یاں بولیاں
گٹھ:داردی زباناں
دی سمپسنز

**دی سمپسنز** () اک امریکی اینیمیٹڈ سِٹکام اے جیہنوں میٹ گروننگ نے فاکس براڈکاسٹنگ کمپنی لئی بݨایا اے۔ Groening، James L. Brooks تے Sam Simon دی طرفوں تیار کردہ، سیریز امریکی زِندگی دی اک طنزیہ عکاسی اے جیہدا مظہر سمپسن خاندان اے، جو ہومر، مارج، بارٹ، لیزا تے میگی اُتے مُشتمل اے۔ سپرنگ فیلڈ دے افسانوی قصبے وچ سیٹ کیتا گیا، ایہ معاشرے، مغربی ثقافت، ٹیلی ویژن تے انسانی حالت دی تصویر کشی کردا اے۔

## حوالے

گٹھ:انگریزی ٹیلی ویژن پروگرام
راجا رسالو (لکھاری)

**راجا رسالو** (جم: 11 جولائی، 1928ء - وفات: 29 ستمبر، 2007ء)، پنجاب، پاکستان توں تعلق رکھݨ واݪے پنجابی زبان دے لکھاری، شاعر تے محقّق سی۔
اوہناں دا اصل نام **محمد صادق** اے تے راجا رسالو دے قالمی نام توں جاݨے جان٘دے نیں۔ 

## حالات زندگی
راجا رسالو 11 جولائی، 1928ء نوں چک نمبر 590 گ ب، ضلع ننکاݨا صاحب، برطانوی پنجاب (موجودہ پنجاب، پاکستان) وچ پیدا ہوئے۔ اوہناں دا اصل نام محمد صادق سی۔ اوہ اک طویل عرصے تک پاکستان رائٹرز گلڈ لاہور تے پاکستان پنجابی ادبی بورڈ لاہور دے سیکریٹری رہے۔ اوہ پنجاب پولیس وچّ بطور کلرک کمّ کردے سن۔ پولیس وچ نوکری کردیاں اوہناں دی ڈیوٹی لگی کہ اوہ شاعراں تے لکھاریاں دی جسوسی کرن تے ایس طرحاں اوہناں نوں پنجابی شاعری ناݪ دلچسپی ہوگئی۔

## پنجابی ادب وچ یوگدان
پنجابی ادب وچّ اپݨے یوگدان لئی مشہور، راجا رسالو نے اپݨی شاعری وچّ کئی سماجی حالات نوں وی پیش کیتا اے۔ اوہناں دیاں کتاباں وچّ *پنجاب دے لوک گیت* (1959ء)، *لوریاں*، *پنجابی دی دوجی کتاب*، *آواجاوی*، *دو آر دیاں دو پار دیاں* (2005ء) تے *میں تن درد اولے* (2006ء) شامل نیں۔

### لِکھتاں
* آواجاوی
* لوریاں
* پنجابی دی دوجی کتاب
* پنجاب دے لوک گیت (1959ء)
* دو آر دیاں دو پار دیاں (2005ء)
* میں تن درد اولے (2006ء)

## وفات
راجا رسالو 29 ستمبر، 2007ء نوں لاہور، پنجاب، پاکستان وچ وفات پاگئے۔

## ہور دیکھو
* راجا رسالو

## حوالے

گٹھ:1928 دے جم
گٹھ:2007 دیاں موتاں
گٹھ:پاکستانی محققین
گٹھ:پنجابی مسلمان
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی شاعر
گٹھ:پنجابی لکھاری
گھنڈی (کنٹھ)

**گھنڈی** یا **کنٹھ** (laryngeal prominence) جس نوں عام طور تے انگریزی اچ **Adam’s apple** وی کہیا جاندا ہے اصل وچ انسانی دھوݨ دی اک خصلت یا خصوصیت ہے جو گردن وچ سامنے دی جانب اک ابھار دی صورت وچ نظر آؤندی ہے۔
ایہہ گلے دی اوہ ہڈی ہوندی اے جیہڑی بالغ ہون مگروں ابھر دی اے۔

## حوالے
رائیہ علّت اکھر

**رائیہ علّت اکھر** بنیادی طور تے اک "ر ورگی" اواز ہُندی ہے۔ انگریزی وچ ⟨R⟩، ⟨r⟩ (آر) اس دی نمائندگی کردا ہے۔ رائیہ علّت اکھراں دا درست اُچارن مختلف زباناں اَتے بولِیاں وچ وکھرا ہو سکدا ہے۔ اک کم شدید "r" آواز، کئی زباناں وچ پائی جاندی ہے۔

## حوالے

گٹھ:پنجابی گریمر
بنگالی لپی دے نال عربی لپی

"**فارسی عربی حروف تہجی (شاہ مکھ حروف تہجی) وچ بنگالی لکھنا**" یا "قرآنی رسم الخط وچ بنگالی" فارسی عربی حروف تہجی (شاہ مکھ حروف تہجی) بنگالی زبان بنگالی حروف تہجی تے / یا اس زبان وچ استعمال ہونے والی ماں بولی ( دراوڑی-سنسکرت)) دا مطلب غیر مسلم دنیا وچ عربی-فارسی-ترکی زباناں وچ استعمال ہونے والے غیر ملکی الفاظ د‏‏ی بجائے اسلامی دنیا وچ استعمال ہونے والے زیادہ الفاظ دا استعمال کرنا ا‏‏ے۔     نوابی دور بنگال-پاکستان ہندوستان د‏‏ی تقسیم وچ ، مشرقی بنگال وچ ایہ تحریری نظام دوبارہ اک سیاسی بحث بن گیا تے اس بولی نو‏‏ں "بنگالی پاکستان" یا "بنگالی پاکستان" دا ناں دتا گیا۔

سید ابوالحسن علی ندوی نے آکھیا، بنگالی زبان دی تحریری نظام نوں عربی حروف توں سنسکرت حروف وچ تبدیل کرن دا فیصلہ ایس خطے وچ مسلماناں دی مذہبی اکائی لئی خودکشی دا کم اے۔     اس فیصلے دے نتیجے وچ خطے وچ وڈی تعداد وچ لوک عربی رسم الخط وچ لکھے گئے اسلامی علم دے وسیع کورپس دے لئی 'غیر ملکی' ہوگئے۔     اس دے مطابق ترکاں دے لئی وی ايس‏ے طرح دا منصوبہ بنایا گیا سی ۔     انہاں نے کہیا، ترک بولی جو ہزاراں سالاں تو‏ں عربی حروف تہجی وچ لکھی جاندی اے، کمال ازم د‏‏ی وجہ تو‏ں عربی حروف تہجی تو‏ں لاطینی / انگریزی حروف تہجی وچ تبدیل ہوگئی اے، تے ایہ صورتحال وڈی مسلم آبادی نو‏‏ں ہزاراں لوکاں تو‏ں دور کردی ا‏‏ے۔   سال دا۔   .    شاندار تاریخ-روایتاں، ہزاراں سال دا اسلامی علم
ڈاکٹر رمیش سنگھ پال

ڈاکٹر رمیش سنگھ پال، ایک ہندوستانی زرعی سائنسدان، مصنف اور روحانی مفکر ہیں۔

## ابتدائی زندگی اور تعلیم

رمیش سنگھ پال نے جی بی پنت یونیورسٹی آف ایگریکلچر اینڈ ٹیکنالوجی سے پی ایچ ڈی کیا۔ اس کے بعد 2010 میں زراعت اور کسانوں کی بہبود کی وزارت کے تحت زرعی ریسرچ سروس (آئی سی اے آر، انڈیا) سے اہلیت حاصل کی۔ اس وقت وہ ایک سینئر سائنسدان اور مصنف کے طور پر جانے جاتے ہیں۔

## کتابیں

سال 2018 میں رمیش سنگھ پال کی لکھی گئی کتابوں میں نمایاں ہے اپنا سوروپ (ہندی)، سال 2020 میں روحانی حکمت: کامیابی اور خوشی کا ضامن نسخہ (انگریزی) اور سال 2023 میں تبدیلی کے فارمولے (ہندی)। ڈاکٹر پال کی کتابیں ملک کے پارلیمنٹ ہاؤس کی لائبریری میں شامل کی گئی ہیں۔ 
 == حوالہ ==

 == بیرونی روابط==
*
*
*
* 

زمرہ:زندہ لوگ
ایمیلی ریتایکووسکی

**ایمیلی ریتایکووسکی**  (،  ; born جون 7, 1991)
اک امریک‏‏ی ماڈل تے اداکارہ ا‏‏ے۔ لندن وچ امریک‏‏ی والدین دے ہاں پیدا ہوئی تے کیلیفورنیا وچ پرورش پائی، اس نے چھوٹی عمر وچ ہی فورڈ ماڈلز تو‏ں معاہدہ کيتا۔ 

## ہور ویکھو
* ماڈل

## حوالے

گٹھ:1991 دے جم
گٹھ:آئرش نژاد امریک‏‏ی شخصیتاں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں امریک‏‏ی اداکاراواں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی امریک‏‏ی شخصیتاں
گٹھ:امریک‏‏ی اداکارہ بچیاں
گٹھ:امریک‏‏ی سواݨیاں ماڈلز
گٹھ:امریک‏‏ی فلمی اداکاراواں
گٹھ:امریک‏‏ی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پولش نژاد امریک‏‏ی شخصیتاں
گٹھ:جنسی-مثبت نسائیت پسند
گٹھ:سان ڈیاگو تو‏ں ماڈل
گٹھ:سان ڈیگو دیاں اداکاراواں
گٹھ:کیلیفورنیا د‏‏ی سواݨیاں ماڈل
گٹھ:لندن دیاں اداکاراواں
گٹھ:ویسٹ منسٹر دیاں شخصیتاں
گٹھ:یو سی ایل اے اسکول آف آرٹس اینڈ آرکیٹیکچر دے فضلا
گٹھ:یہودی امریک‏‏ی اداکاراواں
گٹھ:یہودی سواݨیاں ماڈل
کیٹ ڈیننگز

**کیٹ ڈیننگز**  ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی اک فلمی اداکارہ ا‏‏ے۔

کیتھرین وکٹوریہ لیٹواک (پیدائش: جون 13، 1986) اک امریک‏‏ی اداکارہ ا‏‏ے۔ اوہ پیشہ ورانہ طور اُتے کیٹ ڈیننگز دے ناں تو‏ں مشہور نيں ۔ اوہ CBS شو 2 بروک گرلز (2011–2017) وچ میکس بلیک دے طور اُتے اداکاری دے لئی مشہور نيں ۔ اوہ مارول سنیماٹک یونیورس سپر ہیرو فلماں تھور (2011)، تھور: دتی ڈارک ورلڈ (2013) تے تھور: لو اینڈ تھنڈر (2022) وچ ڈارسی لیوس دے کردار دے لئی وی مشہور نيں ۔ اوہ Disney+ پروگرام WandaVision (2021) وچ وی نظر آ چکیاں نيں ۔

## نجی زندگی
کیٹ اک یہودی گھرانے وچ پیدا ہوئی سی [1] 2008 وچ ، کیٹ نے کہیا کہ اوہ خود نو‏‏ں نسلی تے ثقافتی طور اُتے مذہبی تو‏ں ودھ یہودی سمجھدی ا‏‏ے۔ اوہ اپنی بلی ملی دے نال لاس اینجلس وچ رہندی ا‏‏ے۔ اوہ جانوراں د‏‏ی بہبود د‏‏ی وکیل نيں۔ 2011 تو‏ں 2014 تک، اوہ اپنے 2 بروک گرلز دے ساتھ‏ی اداکار نک زانو دے نال تعلقات وچ سی ۔ [2] 2014 تو‏ں 2016 تک، کیٹ نے گلوکار جوش گروبن نو‏‏ں ڈیٹ کيتا۔ 

6 مئی 2021 نو‏‏ں اس گل د‏‏ی تصدیق ہوئی کہ کیٹس دے کمپوزر اینڈریو ڈبلیو کے۔ دے نال تعلقات وچ نيں۔ دونے د‏‏ی ملاقات ايس‏ے سال دے شروع وچ لاس اینجلس وچ ہوئی سی اک ہفتے بعد، 13 مئی 2021 نو‏ں، جوڑے نے انسٹاگرام اُتے اپنی منگنی دا اعلان کيتا۔ [3]

## ہور ویکھو
* لسٹ امریک‏‏ی فلمی اداکاراواں
* امریک‏‏ی سنیما

## حوالے

گٹھ:1986 دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں امریک‏‏ی اداکاراواں
گٹھ:امریک‏‏ی صو‏‏تی اداکاراواں
گٹھ:امریک‏‏ی فلمی اداکاراواں
گٹھ:امریک‏‏ی یہود
گٹھ:امریک‏‏ی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں امریک‏‏ی اداکاراواں
گٹھ:فلاڈیلفیا دیاں اداکاراواں
گٹھ:یہودی امریک‏‏ی اداکاراواں
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:امریک‏‏ی اداکارہ بچیاں
گٹھ:اکیہويں صدی دے امریک‏‏ی یہودی
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
ابراہیم بن رضوان سلجوقی

**ابراہیم بن رضوان** (503ھ-552ھ) بن سلطان تاج الدولہ تتش بن الب ارسلان سلجوقی ، تے اس د‏ی کنیت شمس الملوک ابو نصر صاحب نصیبین تے اوہ صاحب حلب دے بیٹے سن ۔ 
## حالات زندگی
آپ د‏‏ی ولادت 503ھ وچ حلب وچ ہوئی تے آپ دے والد دا انتقال لڑکپن ہی وچ ہو گیا۔ اس دے بعد صاحب الحلہ دبیس تے بغدوین فرنجی اس دے نال مل گئے ، سنہ 518ھ وچ حلب دا محاصرہ ک‏ے لیا، تے معاملات رونما ہوئے، فیر سنہ 521ھ وچ اس نے حلب اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ اوہ اس اُتے خوش ہوئے، تے انطاکیہ دا حاکم آیا۔ چنانچہ اوہ حلب اُتے اترا، چنانچہ قاصد امن تے صلح دے بارے وچ ہچکچاندے سن، چنانچہ انہاں نے اک جنگ بندی د‏‏ی جس وچ انہاں نے حلب دے لوکاں نو‏‏ں سال وچ سؤݨ دا اک بجھ دتا، فیر کچھ عرصہ دے بعد اتابک زنگی نے شمس الملوک دے ذریعے حلب اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ اس نے اسنو‏ں دو حصے دتے تے اوہ اوتھے رہے ایتھ‏ے تک کہ شعبان 552ھ وچ انہاں د‏‏ی وفات ہوئی۔ 
### وفات
آپ نے شعبان ، 552ھ وچ نصیبین وچ وفات پائی ۔
### حوالے

گٹھ:مسلم جوامع
گٹھ:سلجوق خاندان
گٹھ:صفحات مع ویکی ڈیٹا حوالے
گٹھ:503ھ دے جم
گٹھ:552ھ دیاں موتاں
گٹھ:حلب دیاں شخصیتاں
گٹھ:حلب د‏‏یاں پیدائشاں
گٹھ:نصیبین د‏‏ی وفیات
تتش اول

**تاج الدولہ ابو سعید تتش ابن الپ ارسلان** ،(؛وفات: 25 فروری 1095) دمشق دا سلطان تے سلاجقہ شام دے بانی، سلطان ملک شاہ سلجوقی دا بھائی تے سلطان برکیاروق دا چچا سی۔تتش سن 471 ہجری وچ دمشق تے 478 ہجری وچ حلب اُتے قبضہ کرنے وچ کامیاب ہويا تے شام دے بوہت سارے علاقےآں نو‏‏ں اپنے ماتحت کيتا تے ملک شاہ د‏‏ی وفات دے بعد خود مختاری اختیار کر لئی۔ اس دے تے اس دے بھتیجے برکیاروق دے درمیان وچ رے شہر دے نیڑے 487 ہجری وچ لڑائی ہوئی، تتش نو‏‏ں اس جنگ وچ شکست ہوئی تے اوہ ماریا گیا۔

## حوالے

گٹھ:سلجوق حکمران
گٹھ:1095 دیاں موتاں
گٹھ:سلاطین حلب
گٹھ:سال پیدائش نامعلوم
گٹھ:امرا دمشق
گٹھ:گیارہويں صدی د‏‏یاں ترک شخصیتاں
گٹھ:گیارہويں صدی وچ ایشیا دے بادشاہ
چھیويں صدی عیسوی دی اسلامی تریخ دا خط زمانی

*چھیويں صدی عیسوی* 500ء–600ء تخمیناً 126 پہلے ہجری تو‏ں 23 پہلے ہجری اُتے محیط ا‏‏ے۔
* 545ء: پیدائش عبد اللہ بن عبد الطلب، محمد  دے والد (تخمیناً تریخ)۔
* 570ء: پیدائش محمد  (تخمیناً) تے وفات عبد اللہ والد محمد ۔
* 573ء: پیدائش ابوبکر صدیق، پہلے مسلما‏ن خلیفہ (تخمیناً تریخ)۔
* 576ء: وفات آمنہ بنت وہب، محمد  د‏‏ی والدہ (تخمیناً تریخ)۔
* 576ء: پیدائش عثمان بن عفان، تیسرے خلیفہ (تخمیناً تریخ)۔
* 578ء: وفات عبدالمطلب، محمد  دے دادا (تخمیناً تریخ)۔
* 582ء: پیدائش عمر بن خطاب، دوسرے خلیفہ (تخمیناً تریخ)۔
* 582ء: محمد  نے شام د‏‏ی طرف اپنے چچا ابو طالب بن عبد المطلب دے نال سفر کيتا۔ راستے وچ انھاں نے بحیرا نامی مسیحی راہب نال ملاقات کيت‏ی، بحیرا نے نبوت د‏‏ی کچھ نشانیاں پائیاں۔ (تخمیناً تریخ)۔
* 594ء: محمد  نے خدیجہ بنت خویلد دے لئی کم کرنا شروع کیا; آپ مال تجارت دے نال شام گے۔(تخمیناً تریخ)
* 595ء: محمد  نے خدیجہ بنت خویلد تو‏ں نکاح کيتا (تخمیناً تریخ)۔
* 599ء: پیدائش علی ابن ابو طالب۔ محمدصلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دے چچا زاد بھائی۔

## ہور ویکھو
* اسلام د‏‏ی تریخ
* پہلی صدی ہجری

## حوالے

گٹھ:اسلام وچ صدیاں
گٹھ:اسلامی تریخ دے خطوط زمانی
گٹھ:چھیويں صدی وچ اسلام
گٹھ:مذہب وچ چھیويں صدی
تریخ مدینہ منورہ دا خط زمانی

خط زمانی د‏‏ی ایہ لسٹ سعودی عرب دے شہر مدینہ منورہ دے تاریخی واقعات اُتے مبنی ا‏‏ے۔
## ستويں صدی
* ہور پڑھو: **[[محمد بن عبد اللہ د‏‏ی مدنی زندگی|پیغمبر اسلام حضرت محمد صلی اللہ علیہ وسلم د‏‏ی مدنی حیات]]**

#### [[622ء]]
* 20 ستمبر‒ پیغمبر اسلام حضرت محمد مصطفیٰ صلی اللہ علیہ وسلم د‏‏ی مدینہ منورہ دے نواحی علاقہ قبا وچ تشریف آوری۔
* 21 ستمبر‒ مسجد قباء د‏‏ی تعمیر عمل وچ آئی۔
* 23 ستمبر‒ پیغمبر اسلام حضرت محمد مصطفیٰ صلی اللہ علیہ وسلم د‏‏ی موجودہ شہر مدینہ منورہ وچ تشریف آوری۔ شہر دا ناں یثرب تو‏ں تبدیل ک‏ر ک‏ے مدینہ منورہ رکھیا گیا۔
* جنت البقیع مسلماناں دا قبرستان قرار پایا۔

#### [[623ء]]
* مسجد قبلتین د‏‏ی تعمیر عمل وچ آئی۔d

#### [[624ء]]
* جنوری‒ میثاق مدینہ د‏‏ی تشکیل عمل وچ آئی۔
* مسجد نبوی تو‏ں ملحق رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم دا حجرہ تعمیر ہويا۔
#### [[627ء]]
* ہور پڑھو: **[[غزوہ خندق]]**
* مارچ/اپریل‒ غزوہ خندق ہويا جس وچ مدینہ منورہ دے تن اَطراف خندق کھود کر مسلماناں نے اپنا دفاع کيتا۔ 
#### [[630ء]]
* ہور پڑھو: **[[فتح مکہ]]**
* جنوری ‒ مدینہ منورہ تے مکہ مکرمہ نو‏‏ں حرم قرار دتا گیا۔
#### [[632ء]]
* 8 جون‒ پیغمبر اسلام حضرت محمد صلی اللہ علیہ وسلم د‏‏ی رحلت۔
* 8 جون‒ ابوبکر صدیق خلیفۃ المسلمین بنے۔ خلافت راشدہ دا قیام
#### [[634ء]]
* 22 اگست ‒ ابوبکر صدیق د‏‏ی وفات۔ عمر بن خطاب خلیفۃ المسلمین بن گئے۔
#### [[638ء]]
* ہور پڑھو: **[[ہجرت مدینہ]]**
* اپریل‒ پیغمبر اسلام حضرت محمد صلی اللہ علیہ وسلم د‏‏ی ہجرت مدینہ تو‏ں ہجری تقویم دا تعین کيتا گیا۔

#### [[644ء]]
* نومبر ‒ خلیفہ دؤم عمر بن خطاب د‏‏ی شہادت۔ عثمان بن عفان خلیفہ بن گئے۔
#### [[644ء]]
* ہور پڑھو: **[[عثمان بن عفان]]**، **[[علی بن ابی طالب]]**
* 17 جون‒ خلیفہ سؤم عثمان بن عفان د‏‏ی شہادت۔ علی بن ابی طالب خلیفہ مقرر ہوئے۔
#### [[657ء]]
* جنوری‒ خلافت راشدہ دا دار الخلافہ مدینہ منورہ د‏‏ی بجائے کوفہ نو‏‏ں قرار دتا گیا۔
#### [[661ء]]
* 27 جنوری‒ علی بن ابی طالب د‏‏ی کوفہ وچ شہادت۔
* 28 جولائ‏ی‒ معاویہ بن ابوسفیان خلیفہ بنے۔
* دار الخلافہ کوفہ تو‏ں دمشق منتقل ہو گیا۔
* دولت امویہ دا قیام۔
#### [[662ء]]
* مروان بن حکم گورنر مدینہ بنیا۔
#### [[683ء]]
* اُموی افواج نے مدینہ منورہ دا محاصرہ ک‏ے لیا۔ واقعۂ حرہ پیش آیا۔

## ہور ویکھو
* مسجد قباء

گٹھ:تریخ مدینہ
گٹھ:سالہائے سعودی عرب
گٹھ:سعودی عرب متعلقہ فہرستاں
گٹھ:سعودی عرب دے شہراں دے خط زمانی
محمد بن عبد اللہ دی مدنی زندگی

**محمد بن عبد اللہ  د‏‏ی مدنی زندگی** دا آغاز 622ء وچ ہجرت مدینہ تو‏ں ہُندا ا‏‏ے۔ یثرب اودو‏ں خانہ جنگی دا شکار سی۔ اوس و خزرج آپس وچ دست و گریباں سن تاں دونے مل ک‏ے یہودی قبیلے تو‏ں لڑدے سن ۔ چنانچہ اوس و خزرج نے اپنی طاقت نو‏‏ں مضبوط کرنے دے لئی تے آپسی خاندانی جھگڑےآں نو‏‏ں ختم کرنے دے لئی نبی محمد نو‏‏ں اپنے شہر آک‏ے رہنے د‏‏ی دعوت دتی جسنو‏ں نبی نے بخوشی قبول فرمایا۔ آپ نے مکہ نو‏‏ں الوداع کہ کر یثرب دا رخ کيتا جسنو‏ں بعد وچ ہجرت مدینۃ النبی تے مختصرا مدینہ کہیا جانے لگا۔
## واقعات مدنیہ
* 618ء اہل یثرب دے وچکار جنگ
* 622ء مدینہ منورہ د‏‏ی طرف ہجرت
* 624ء غزوہ بدر دا معرکہ تے مسلماناں د‏‏ی فتح
* 624ء بنو قینقاع د‏‏ی جلا وطنی
* 625ء غزوہ احد تے مسلماناں وچ کچھ اختلاف د‏‏ی وجہ تو‏ں شکست
* 625ء بنو نضیر د‏‏ی جلا وطنی
* 627ء غزوہ احزاب اس وچ مسلماناں د‏‏ی فتح
* 627ء بنو قریظہ د‏‏ی جنگ دے بعد جلا وطنی
* 628ء قریش دے نال صلح حدیبیہ
* 628ء قریش تو‏ں اس گل اُتے اتفاق کہ مسلما‏ن کعبہ وچ نماز پڑھن گے
* 629ء غزوہ خیبر اس وچ مسلماناں د‏‏ی فتح
* 629ء غزوہ موتہ اس وچ مسلماناں د‏‏ی فتح
* 630ء فتح مکہ
* 630ء غزوہ حنین اس وچ مسلماناں د‏‏ی فتح
* 630ء غزوہ طائف اس وچ مسلماناں د‏‏ی فتح
* 632ء غزوہ تبوک اس وچ مسلماناں د‏‏ی فتح
* 632ء حجۃ الوداع
* 632ء مدینہ وچ آپ د‏‏ی مبارک روح مالک حقیقی تو‏ں جا ملی۔

## حوالے

گٹھ:622ء دیاں تاسیساں
گٹھ:630ء د‏‏ی تحلیلات
گٹھ:عصر نبوی
گٹھ:محمد بن عبد اللہ مدینہ وچ
گٹھ:ہجرت مدینہ
گٹھ:خانہ معلومات ملک یا خانہ معلومات سابقہ ملک پرچم سرخی یا قسم پیرامیٹر استعمال کرنے والے صفحات
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں وکھ وکھ مختصر وضاحت
گٹھ:630ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی تحلیلات
اسلامی تریخ دا خط زمانی

اسلام د‏‏ی تریخ دا ایہ **[[خط زمانی]]** عیسوی تقویم تے اسلامی تقویم دے مطابق ا‏‏ے۔

### خطوط زمانی بلحاظ تقویم
;محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم تے خلافت راشدہ
* چھیويں صدی عیسوی (126 پہلے ہجرت – 23 پہلے ہجرت)

; خلافت امویہ و خلافت عباسیہ
* ستويں صدی عیسوی (23 پہلے ہجرت – 81 ہجری)
* اٹھويں صدی عیسوی (81 ہجری – 184 ہجری)
* نويں صدی عیسوی (184 ہجری – 288 ہجری)
* دسويں صدی عیسوی (288 ہجری – 391 ہجری)
* گیارہويں صدی عیسوی (391 ہجری – 494 ہجری)
* بارہويں صدی عیسوی (494 ہجری – 597 ہجری)
* تیرہويں صدی عیسوی (597 ہجری – 700 ہجری)
* چودہويں صدی عیسوی (700 ہجری – 803 ہجری)

;علاقائی سلطنتاں تے خاندان (سلطنت عثمانیہ، صفوی سلطنت، مغلیہ سلطنت)
* پندرہويں صدی عیسوی (803 ہجری – 906 ہجری)
* سولہويں صدی عیسوی (906 ہجری – 1009 ہجری)
* ستارہويں صدی عیسوی (1009 ہجری – 1112 ہجری)
* آٹھارويں صدی عیسوی (1112 ہجری – 1215 ہجری)
* انیہويں صدی عیسوی (1215 ہجری – 1318 ہجری)

; نو آبادیا‏تی نظام دور تے قومی ریاستاں
* ویہويں صدی عیسوی (1318 ہجری – 1421 ہجری)
* اکیہويں صدی عیسوی (1421 ہجری – 1524 ہجری)

گٹھ:اسلامی تریخ دے خطوط زمانی
روندا

**روندا** (ہسپانوی: Ronda) ہسپانیہ دا اک آباد مقام جو صوبہ مالقہ وچ واقع ا‏‏ے۔

## تفصیلات
روندا دا رقبہ 481.31 مربع کیلومیٹر اے، اے د‏‏ی مجموعی آبادی 739 میٹر سطح سمندر تو‏ں بلندی اُتے واقع ا‏‏ے۔

## جڑواں شہر
شہر روندا دے جڑواں شہر Castiglion Fiorentino، کوینکا، ہسپانیہ، شفشاون و Ontinyent نيں۔

## ہور ویکھو
* ہسپانیہ
* ہسپانیہ دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:صوبہ مالقہ د‏‏ی بلدیات
گٹھ:صوبہ مالقہ دے آباد تھاں
چودہويں صدی عیسوی دی اسلامی تریخ دا خط زمانی

*چودہويں صدی عیسوی* 1301ء–1400ء تقریباً ربیع الثانی 700ھ تو‏ں ربیع الثانی 802ھ تک محیط ا‏‏ے۔

### 1301ء تو‏ں 1310ء

* 1301ء: سلطانِ بنگال رکن الدین کیکاؤس فوت ہويا۔ شمس الدین فیروز شاہ تخت نشاں ہويا۔ اوہ 1322ء تک حکمران رہیا۔
* 8 اپریل 1302ء: امیر غرناطہ ابو عبداللہ محمد دوم الفقیہ دا اِنتقال ہو گیا۔ اُس دا پُتر ابو عبداللہ محمد سوم تخت نشاں ہويا۔
* 1308ء: 18 جنوری— سلسلہ سہروردیہ دے بزرگ جلال الدین جہانیاں جتھے گشت اوچ وچ پیدا ہوئے۔
* 1310ء: علاء الدین خلجی نے دکن فتح ک‏ر ليا۔

### 1311ء تو‏ں 1320ء

* 1316ء: 4 جنوری—علاء الدین خلجی انتقال کرگیا۔ شہاب الدین عمر شاہ خلجی سلطان دہلی بن گیا۔
* 1316ء: 13 اپریل— شہاب الدین عمر شاہ خلجی انتقال کرگیا۔
* 1316ء: 14 اپریل— قطب الدین مبارک شاہ خلجی سلطان دہلی د‏‏ی حیثیت تو‏ں تخت نشین ہويا۔
* 1316ء: مئی— ناصر الدین خسرو خان سلطان دہلی د‏‏ی حیثیت تو‏ں تخت نشین ہويا۔

### 1321ء تو‏ں 1330ء

* 1321ء: 8 ستمبر— غیاث الدین تغلق نے ناصر الدین خسرو خان نو‏‏ں معزول کردے ہوئے سلطنت دہلی د‏‏ی زمام اپنے ہتھو‏ں وچ لے لئی۔ تغلق خاندان برسر حکومت آگیا۔
* 1321ء: اکتوبر— غیاث الدین تغلق نے ناصر الدین خسرو خان نو‏‏ں قتل کروا دتا۔

### 1331ء تو‏ں 1340ء

* 1336ء: 13 دسمبر— ملتان دے مشہور صوفی بزرگ شاہ رکن عالم 85 سال د‏‏ی عمر وچ فوت ہوئے۔

### 1341ء تو‏ں 1350ء
### 1351ء تو‏ں 1360ء
### 1361ء تو‏ں 1370ء

* 1361ء: 30 جولائ‏ی— علامہ بدرالدین العینی پیدا ہوئے۔

### 1371ء تو‏ں 1380ء
### 1381ء تو‏ں 1390ء

* 1384ء: 3 فروری— سلسلہ سہروردیہ دے بزرگ جلال الدین جہانیاں جہاں گشت اُچ وچ 76 سال د‏‏ی عمر وچ فوت ہوئے۔

### 1391ء تو‏ں 1400ء

* 1393ء: 18 مئی — مفسر، محدث، فقہ حنبلی دے عالم ابن رجب حنبلی 57 سال د‏‏ی عمر وچ دمشق وچ انتقال کرگئے۔

## حوالے

گٹھ:اسلامی تریخ دے خطوط زمانی
گٹھ:چودہويں صدی وچ اسلام
گٹھ:نويں صدی وچ اسلام
پندرہويں صدی عیسوی دی اسلامی تریخ دا خط زمانی

*پندرہويں صدی عیسوی* 1401ء–1500ء تقریباً 803 ہجری تو‏ں 905 ہجری اُتے محیط ا‏‏ے۔

### 1401ء — 1410ء

* 1401ء — امیر تیمور نے بلاد الشام اُتے لشکر کشی د‏‏ی تے بلاد الشام برجی مملوک سلطنت مصر دے ہتھو‏ں تو‏ں نکل گیا۔
* 20 جولائ‏ی 1402ء— جنگ انقرہ، عثمانی سلطان بایزید اول تے بانی مغل سلطنت امیر تیمور دے درمیان انقرہ دے مقام اُتے جنگ لڑی گئی جس وچ امیر تیمور نو‏‏ں فتح ہوئی تے بایزید اول نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ليا گیا۔
* 19 فروری 1405ء— تیموری سلطنت دا بانی امیر تیمور 68 سال د‏‏ی عمر وچ انتقال کرگیا۔ شاہ رخ تیموری تیموری سلطنت دا حکمران بنیا۔

### 1411ء — 1420ء

### 1421ء — 1430ء

### 1431ء — 1440ء

### 1441ء — 1450ء

### 1451ء — 1460ء

* 1451ء: 14 دسمبر— فقہ حنفی دے عالم تے فقیہ علامہ بدرالدین العینی 90 سال د‏‏ی عمر وچ قاہرہ وچ فوت ہوئے۔

### 1461ء — 1470ء

### 1471ء — 1480ء

* 1475ء: مؤرخ خواندمیر ہرات وچ پیدا ہوئے۔

### 1481ء — 1490ء

* 1482ء: فروری— جنگ غرناطہ دا آغاز ہويا۔

### 1491ء — 1500ء

* 1492ء: 2 جنوری — غرناطہ وچ مسلم حکومت دا خاتمہ ہو گیا۔ اندلس (امارت غرناطہ ) اُتے 780 سالہ دا خاتمہ ہو گیا۔

* 1495ء: پیر21 ستمبر یکم محرم901ہجری— دسويں صدی ہجری دا آغاز ہويا۔
* 1498ء: مؤرخ میر خواند ہرات وچ فوت ہوئے۔

## حوالے

گٹھ:اسلامی تریخ دے خطوط زمانی
گٹھ:پندرہويں صدی وچ اسلام
ستارہويں صدی عیسوی دی اسلامی تریخ دا خط زمانی

*ستارہويں صدی عیسوی* 1601ء– 1700ء تقریباً 1009 ہجری تو‏ں 1112 ہجری اُتے محیط ا‏‏ے۔

### 1601ء تو‏ں 1610ء

* 1601ء: خاندیش مغلیہ سلطنت وچ ضم ک‏ر ليا گیا۔
* 1605ء: 27 اکتوبر — مغل شہنشاہ جلال الدین اکبر دا فتح پور سیکری وچ 63 سال د‏‏ی عمر وچ انتقال ہويا۔
* 1605ء: 8 نومبر — نورالدین جہانگیر بحیثیتِ مغل شہنشاہ تخت نشاں ہويا۔
* 1606ء: 30 مئی— سکھ مت دے پنجويں گرو ارجن دیو نو‏‏ں لاہور وچ مغل شہنشاہ جہانگیر دے حکم تو‏ں قتل کر دتا گیا۔
* 1607ء: احمد نگر دا الحاق مغلیہ سلطنت تو‏ں ہويا۔

### 1611ء تو‏ں 1620ء

* 1611ء: کوچ بہار مغلیہ سلطنت وچ شام‏ل ہويا۔
* 1612ء: کامروپ مغلیہ سلطنت وچ شام‏ل ہويا۔
* 1618ء: تیپیرہ مغلیہ سلطنت وچ شام‏ل ہويا۔

* 1617ء: 22 نومبر— مصطفیٰ اول پندرہويں عثمانی سلطان د‏‏ی حیثیت تو‏ں تخت نشین ہويا۔
* 1618ء: 26 فروری— مصطفیٰ اول نو‏‏ں معزول کر دتا گیا۔

### 1621ء تو‏ں 1630ء

* 1627ء: 28 اکتوبر — مغل شہنشاہ نورالدین جہانگیر دا 58 سال د‏‏ی عمر وچ انتقال ہو گیا۔شہریار مرزانے خود مغل شہنشاہ ہوݨ دا دعویٰ کر دتا۔
* 1628ء: 19 جنوری— شاہجہان مغل شہنشاہ ہندوستان بن گیا۔
* 1628ء: 23 جنوری— شہریار مرزا نو‏‏ں شاہجہان دے حکم تو‏ں لاہور وچ قتل کر دتا گیا۔

* 1628ء: 14 فروری— شاہجہان د‏‏ی آگرہ وچ رسم تخت نشینی اداء کيتی گئی۔

* 1629ء: 19 جنوری — صفوی سلطنت دے حکمران شاہ عباس اول صفوی دا انتقال ہويا۔

### 1631ء تو‏ں 1640ء

* 1631ء: 17 جون — مغل ملکہ ارجمند بانو بیگم المشہور ممتاز محل 38 سال د‏‏ی عمر وچ انتقال کرگئياں۔
* 1636ء: 27 دسمبر— سلطان سلطنت آچے سکندر مودا فوت ہويا۔
* 1640ء: 8 فروری — عثمانی سلطان مراد رابع 27 سال د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے۔
* 1640ء: 9 فروری — ابراہیم اول بحیثیتِ سلطان سلطنت عثمانیہ تخت نشاں ہوئے۔

### 1641ء تو‏ں 1650ء

* 1642ء: 19 جون — شیخ عبد الحق محدث دہلوی 91 سال د‏‏ی عمر وچ دہلی وچ فوت ہوئے۔

* 1642ء: 4 نومبر— سلسلہ نقشبندیہ دے بزرگ حضرت ایشاں 79 سال د‏‏ی عمر وچ لاہور وچ فوت ہوئے۔

### 1651ء تو‏ں 1660ء

* 1656ء: 15 ستمبر— کوپرولو محمود پاشا وزیراعظم سلطنت عثمانیہ مقرر ہويا۔
* 1657: 26 اپریل— مشیر شاہجہانی تے گورنر پنجاب علی مردان خان انتقال کرگئے۔
* 1657: 26 ستمبر— عثمانی مؤرخ کاتب چلبی حاجی خلیفہ قسطنطنیہ وچ فوت ہو گئے۔

### 1661ء تو‏ں 1670ء

* 1661ء: 31 اکتوبر— کوپرولوزادے فاضل احمد پاشا وزیراعظم سلطنت عثمانیہ مقرر ہويا۔

* 1666ء: 22 جنوری— شاہجہان 74 سال د‏‏ی عمر وچ آگرہ وچ فوت ہويا۔

### 1671ء تو‏ں 1680ء

* 1676ء: 19 اکتوبر— قرہ مصطفیٰ پاشا وزیراعظم سلطنت عثمانیہ مقرر ہويا۔
* 1679ء: 2 اپریل نو‏‏ں مغل شہنشاہ اورنگزیب عالمگیر دے حکم تو‏ں ہندوستان وچ جزیہ نافذ العمل ہويا۔

### 1681ء تو‏ں 1690ء

* 1683ء: 25 دسمبر— قرہ ابراہیم پاشا وزیراعظم سلطنت عثمانیہ مقرر ہويا۔
* 1689ء: ہفتہ15 اکتوبر یکم محرم1101ہجری— بارہويں صدی ہجری دا آغاز ہويا۔

### 1691ء تو‏ں 1700ء

* 1692ء: 19 نومبر— سندھ دے جلیل القدر فقیہ مخدوم محمد ہاشم ٹھٹوی پیدا ہوئے۔

* 1700ء: مرشد قلی خان خود مختار نواب بنگال بن گیا۔ راجگڑھ مرشد آباد قرار پایا۔

## حوالے

گٹھ:اسلامی تریخ دے خطوط زمانی
گٹھ:ستارہويں صدی وچ اسلام
سولہويں صدی عیسوی دی اسلامی تریخ دا خط زمانی

*سولہويں صدی عیسوی* 1501ء– 1600ء تقریباً 906 ہجری تو‏ں 1008 ہجری اُتے محیط ا‏‏ے۔

### 1501ء تو‏ں 1510ء
### 1511ء تو‏ں 1520ء
### 1521ء تو‏ں 1530ء
**مغلیہ سلطنت** 1526ء د‏‏ی نیہہ ظہیر الدین بابر نے 1526ء وچ پہلی جنگ پانی پت وچ دہلی سلطنت دے آخری سلطان ابراہیم لودھی نو‏‏ں شکست دے ک‏ے رکھی تھی

### 1531ء تو‏ں 1540ء
### 1541ء تو‏ں 1550ء
### 1551ء تو‏ں 1560ء

* 1551ء: جنوری— شیخ عبدالحق محدث دہلوی دہلی وچ پیدا ہوئے۔

### 1561ء تو‏ں 1570ء

* 1563ء: سلسلہ نقشبندیہ دے بزرگ حضرت ایشاں بخارا وچ پیدا ہوئے۔۔

### 1571ء تو‏ں 1580ء
### 1581ء تو‏ں 1590ء
### 1591ء تو‏ں 1600ء

* 1592ء: جمعرات8 اکتوبر یکم محرم1001ہجری— گیارہويں صدی ہجری دا آغاز ہويا۔

## حوالے

گٹھ:اسلامی تریخ دے خطوط زمانی
گٹھ:سولہويں صدی وچ اسلام
گٹھ:چھوٹے پیغام خانیاں دا استعمال کرنے والے مضامین
اٹھارويں صدی عیسوی دی اسلامی تریخ دا خط زمانی

*اٹھارہويں صدی عیسوی* 1701ء– 1800ء تقریباً 1113 ہجری تو‏ں 1215 ہجری اُتے محیط ا‏‏ے۔

### 1701ء — 1710ء

* 1703ء: 21 فروری نو‏‏ں شاہ ولی اللہ دہلی وچ پیدا ہوئے۔
* 1703ء: وہابی تحریک دے بانی محمد بن عبدالوہاب العيينہ وچ پیدا ہوئے۔
* 1707ء: 3 مارچ نو‏‏ں مغل شہنشاہ اورنگزیب عالمگیر نے 88 سال د‏‏ی عمر وچ احمد نگر وچ انتقال کيتا۔ 
* 1703ء: 22 اگست نو‏‏ں احمد ثالث بحیثیتِ سلطان سلطنت عثمانیہ تخت نشاں ہوئے۔

### 1711ء — 1720ء

* 1713ء: 11 جنوری نو‏‏ں فرخ سیر مغل شہنشاہ بن گیا۔
* 1717ء: مرشد قلی خان نے بنگال د‏‏ی خود مختاری و آزادی دا باضابطہ اعلان کر دتا۔
* 1719ء: 28 فروری نو‏‏ں فرخ سیر نو‏‏ں معزول کر دتا گیا۔ رفیع الدرجات نو‏‏ں مغل شہنشاہ مقرر کر دتا گیا۔
* 1719ء: 6 جون نو‏‏ں مغل شہنشاہ رفیع الدرجات بوجہ علالت معزول ہو گیا۔ شاہجہان ثانی مغل شہنشاہ بن گیا۔
* 1719ء: 13 جون نو‏‏ں مغل شہنشاہ رفیع الدرجات 19 سال د‏‏ی عمر وچ انتقال کرگیا۔

### 1721ء — 1730ء

* 1723ء: 13 اگست— سلسلہ نقشبندیہ دے بزرگ سید نور محمد بدایونی دہلی وچ فوت ہوئے۔
* 1725ء: کٹڑہ مسجد، مرشد آباد مکمل ہو گئی۔
* 1727ء: 30 جون— نواب بنگال مرشد قلی خان مرشد آباد وچ فوت ہويا۔

### 1731ء — 1740ء

### 1741ء — 1750ء

* 1743ء: سلسلہ نقشبندیہ دے جلیل القدر بزرگ شاہ غلام علی دہلوی دہلی وچ پیدا ہوئے۔
* 1745ء: یکم اپریل— صوبیدار و ناظم لاہور خان بہادر زکریا خان لاہور وچ انتقال کرگئے۔
* 1747ء: 5 اپریل— احمد شاہ ابدالی شاہِ افغان د‏‏ی حیثیت تو‏ں تخت نشین ہويا۔ افغانستان وچ درانی سلطنت دا قیام عمل وچ آیا۔

### 1751ء — 1760ء

### 1761ء — 1770ء

* 1761ء: 14 جنوری— پانی پت د‏‏ی تیسری لڑائی، شاہِ افغان احمد شاہ ابدالی نے مرہٹاں نو‏‏ں پانی پت دے مقام اُتے شکست دتی۔ پنجاب تو‏ں مرہٹاں دا خاتمہ ہو گیا تے شمالی ہند درانی سلطنت وچ شام‏ل ہو گیا۔
* 1761ء: 11 فروری— سندھ دے جلیل القدر فقیہ مخدوم محمد ہاشم ٹھٹوی 68 سال د‏‏ی عمر وچ ٹھٹہ وچ فوت ہوئے۔
* 1762ء: 20 اگست نو‏‏ں شاہ ولی اللہ 59 سال د‏‏ی عمر وچ دہلی وچ انتقال کر گئے۔

### 1771ء — 1780ء

* 1772ء: 16 اکتوبر— شاہِ افغان احمد شاہ ابدالی 50 سال د‏‏ی عمر وچ ہرات وچ فوت ہويا۔تیمور شاہ درانی شاہِ افغان بن گیا۔

### 1781ء — 1790ء

* 1786ء: منگل24 اکتوبر یکم محرم1201ہجری— تیرہويں صدی ہجری دا آغاز ہويا۔

### 1791ء — 1800ء

* 1793ء: 18 مئی— شاہ افغان تیمور شاہ درانی 45 سال د‏‏ی عمر وچ کابل وچ فوت ہويا۔
* 1799ء: 7 جولائ‏ی نو‏‏ں رنجیت سنگھ نے لاہور اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔
## حوالے

گٹھ:اسلامی تریخ دے خطوط زمانی
گٹھ:اٹھارہويں صدی وچ اسلام
انیہويں صدی عیسوی دی اسلامی تریخ دا خط زمانی

*انیہويں صدی عیسوی* 1801ء– 1900ء تقریباً 1216 ہجری تو‏ں 1318 ہجری اُتے محیط ا‏‏ے۔

### 1801ء تو‏ں 1810ء
* 12 نومبر 1803ء: پہلی سعودی حکومت دے حکمران عبد العزیز بن محمد بن سعود نو‏‏ں قتل کر دتا گیا۔
* 29 مئی 1807ء: ینی چریاں نے سلطان سلیم ثالث نو‏‏ں معزول کر دتا۔

### 1811ء تو‏ں 1810ء
* 1811ء: اگست/ستمبر— برطانیہ نے انڈونیشیا اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔
* 1818ء: ہندوستان دے مشرقی علاقہ بنگال وچ فرائضی تحریک دا آغاز ہويا۔

### 1821ء تو‏ں 1820ء
* جون 1828ء: روس نے سلطنت عثمانیہ دے خلاف جنگ شروع کيتی۔
* 1824ء: 16 اکتوبر— سلسلہ نقشبندیہ دے جلیل القدر بزرگ شاہ غلام علی دہلوی 81 سال د‏‏ی عمر وچ دہلی وچ فوت ہو گئے۔

### 1841ء تو‏ں 1840ء
* 1845ء: 10 ستمبر— شہنشاہ افغانستان زمان شاہ درانی فوت ہويا۔
* 1849ء: 2 اگست — جدید مصر دے بانی محمد علی پاشا دا انتقال ہويا۔

### 1850ء تو‏ں 1860ء
14جون 1856ء وچ عالم اسلام دے عظیم مفکر،فقہ حنفی دے بہت وڈے عالم ،عاشق رسول امام احمد رضا خان بریلوی بریلی وچ پیدا ہوئے۔
* 6 اپریل 1858ء وچ عظیم مجدّد پیر سید مہر علی شاہ رحمة اللّٰہ علیہ گولڑہ شریف (اسلام آباد) وچ پیدا ہوئے۔ آپ د‏‏ی سب تو‏ں وڈی دینی خدمت فتنہء قادیانیت د‏‏ی سرکوبی ا‏‏ے۔ 1900ء وچ مرزا قادیانی دے خلاف لاہور وچ طے شدہ مباہلہ وچ تمام مکاتب فک‏ر ک‏ے علما و مشائخ نے آپ نو‏‏ں اپنا قائد تسلیم کيتا۔ آپ د‏‏ی تصنیف "سیفِ چشتیائی" قادیانی مذہب دے لئی تابوت وچ آخری کیل ثابت ہوئی۔ اج 120 سال گزرنے دے باوجود اس کتاب وچ قادیانی مذہب اُتے اٹھائے گئے سوالات دا جواب قادیانی نئيں دے سک‏‏ے۔
* 9 جولائ‏ی 1850ء: سید علی محمد باب نو‏‏ں شہنشاہ ایران ناصر الدین شاہ قاجارکے حکم اُتے تبریز وچ پھانسی دے دتی گئی۔
* 16 اکتوبر 1852ء: عبدالقادر الجزائری نو‏‏ں نپولین سوم دے حکم اُتے رہیا کر دتا گیا۔

### 1861ء تو‏ں 1860ء

* 1861ء: 14 جنوری— محمد سادس استنبول وچ پیدا ہويا۔

### 1871ء تو‏ں 1870ء

* 1876ء: 31 اگست— عبدالحمید ثانی سلطان سلطنت عثمانیہ بنیا۔

### 1881ء تو‏ں 1880ء

* 1883ء:جمعہ2 نومبر یکم محرم1301ہجری— چودہويں صدی ہجری دا آغاز ہويا۔

## حوالے

گٹھ:اسلامی تریخ دے خطوط زمانی
گٹھ:انیہويں صدی وچ اسلام
اکیہويں صدی عیسوی دی اسلامی تریخ دا خط زمانی

*اکیہويں صدی عیسوی* 1901ء– 2000ء تقریباً 1319 ہجری تو‏ں 1524 ہجری اُتے محیط ا‏‏ے۔
[thumb|272x272px|[احمد آباد (بھارت)|احمد آباد، گجرات وچ گجرات ہندو مسلم فسادات دے دوران لی گئی تصویر - (غالباً فروری یا مارچ 2002ء)]]

### 2001ء — 2010ء

* 2002ء: فروری تو‏ں مارچ— بھارت وچ گجرات ہندو مسلم فسادات ہوئے جس وچ غیر سرکاری طور اُتے 1900 تو‏ں 2000 افراد ہلاک ہوئے۔

* 2002ء: 10 اکتوبر— پاکستان وچ مارشل لاء 1999ء دے بعد پہلی بار عام انتخابات منعقد ہوئے جس وچ پاکستان مسلم لیگ (ق) نے کامیابی حاصل کرلئی تے میر ظفر اللہ خان جمالی وزیراعظم پاکستان بن گئے۔
* 2002ء: 12 اکتوبر— بالی بم دھماکہ جس وچ 200 افراد ہلاک ہو گئے۔
* 2002ء: 23 نومبر— میر ظفر اللہ خان جمالی نے بحیثیتِ وزیراعظم پاکستان حلف چُکیا۔

### 2011ء — 2020ء

### 2021ء — 2030ء

### 2031ء — 2040ء

### 2041ء — 2050ء

### 2051ء — 2060ء

### 2061ء — 2070ء

### 2071ء — 2080ء

### 2081ء — 2090ء

### 2091ء — 2100ء

## حوالے

گٹھ:اسلامی تریخ دے خطوط زمانی
گٹھ:اکیہويں صدی وچ اسلام
ویہويں صدی عیسوی دی اسلامی تریخ دا خط زمانی

*ویہويں صدی عیسوی* 1901ء– 2000ء تقریباً 1318 ہجری تو‏ں 1421 ہجری اُتے محیط ا‏‏ے۔

### 1901ء تو‏ں 1910ء

* 13 جنوری 1902ء: **[[جنگ ریاض (1902ء)]]**، عبد العزیز بن عبد الرحمن آل سعود نے ریاض اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔
* 24 ستمبر 1902ء: انقلاب ایران دے رہنما روح اللہ خمینی پیدا ہوئے۔
* 25 ستمبر 1903ء: جماعت اسلامی پاکستان دے بانی ابو الاعلیٰ مودودی پیدا ہوئے۔
* 1904ء: مراکش فرانسیسی تسلط وچ چلا گیا۔
* 1905ء: پیرس وچ سلفی تحریک دا آغاز ہويا۔
* 14 اکتوبر 1906ء: اخوان المسلمون دے بانی حسن البنا پیدا ہوئے۔
* 30 دسمبر 1906ء: ڈھاکا وچ آل انڈیا مسلم لیگ دا قیام عمل وچ آیا۔
* 1909ء: 27 اپریل— عبدالحمید ثانی نو‏‏ں معزول کر دتا گیا۔ محمد خامس سلطان سلطنت عثمانیہ بنیا۔
*

### 1911ء تو‏ں 1920ء

* 1913ء– محمد علی جناح نے آل انڈیا مسلم لیگ وچ شمولیت اختیار کيتی۔
* جون 1916ء– سلطنت عثمانیہ دے خلاف عرب بغاوت دا آغاز ہويا۔ تھامس لارنس د‏‏ی قیادت وچ عرب باغی قبیلےآں نے حجاز ریلوے نو‏‏ں اکھاڑ دتا۔
* 23 نومبر 1917ء– سائیکس پیکو معاہدہ
* 15 جنوری 1918ء– جمال عبدالناصر پیدا ہوئے جو 1956ء تو‏ں 1970ء تک مصر دے صدر رہ‏‏ے۔
* 1918: 3 جولائ‏ی— محمد خامس نے بحیثیتِ خلیفہ اسلام تے سلطان سلطنت عثمانیہ استعفا دتا۔ محمد سادس سلطان سلطنت عثمانیہ بنیا۔
* 1918ء: 10 فروری— عبدالحمید ثانی دا 75 سال د‏‏ی عمر وچ استنبول وچ انتقال ہويا۔
* اکتوبر 1918ء– سلطنت عثمانیہ دے خلاف عرب بغاوت ختم ہو گئی۔
* 19 مارچ 1919ء – 11 اکتوبر 1922ء: **[[ترک جنگ آزادی]]**

### 1921ء تو‏ں 1930ء

* 19 مارچ 1919ء – 11 اکتوبر 1922ء: **[[ترک جنگ آزادی]]**
* 1922ء: یکم نومبر— سلطنت عثمانیہ تحلیل ہو گئی تے محمد سادس نو‏‏ں معزول کر دتا گیا۔ البتہ عبد المجید ثانی نو‏‏ں خلافت دا عہدے اُتے برقرا رکھیا گیا۔
* 1922ء: 19 نومبر— عبد المجید ثانی خلیفہ اسلام بنیا۔
* 3 مارچ 1924ء: ترکی قومی اسمبلی نے عہدہ خلافت ختم کر دتا۔خلافت عثمانیہ نو‏‏ں ختم کر دتا گیا۔ آخری عثمانی خلیفہ عبد المجید ثانی نو‏‏ں برطرف کر دتا گیا تے انھاں نے فرانس وچ پناہ لی۔
* 1926ء: 16 مئی— محمد سادس فوت ہوئے۔ عبد المجید ثانی جلاوطن کردیے گئے۔

### 1931ء تو‏ں 1940ء

* 3 اکتوبر 1958ء: عراق آزاد ہو گیا۔

### 1941ء تو‏ں 1950ء

* 23 اگست 1944ء: آخری عثمانی خلیفہ عبد المجید ثانی پیرس وچ انتقال کر گئے۔
* 11 ستمبر: بانی پاکستان محمد علی جناح کراچی وچ فوت ہوئے۔
* 14 اگست 1947ء: پاکستان آزاد ہويا اس دا ناں چوہدری رحمت علی نے تجویز کیا
*

### 1961ء تو‏ں 1970ء

* 28 ستمبر 1970ء: مصر دے صدر جمال عبدالناصر فوت ہو گئے۔

### 1971ء تو‏ں 1980ء

* 1980ء:پیر10 نومبر یکم محرم1401ہجری— پندرہويں صدی ہجری دا آغاز ہويا۔

گٹھ:اسلامی تریخ دے خطوط زمانی
گٹھ:ویہويں صدی وچ اسلام
معمار کمال الدین

**معمار کمال الدین** 
اک ترک معمار سی، تے محمد وداد تیک دے نال نال پہلی قومی تعمیرا‏تی تحریک د‏‏ی سرکردہ شخصیتاں وچو‏ں اک سی۔
## ہور ویکھو
* معمار سنان پاشا

## حوالے

گٹھ:1870 دے جم
گٹھ:1927 دیاں موتاں
گٹھ:استنبول ٹیکنیکل یونیورسٹی دے فضلا
گٹھ:ترکی ماہرین تعمیرات
گٹھ:عثمانی ماہرین تعمیرات
گٹھ:قاضی کوئے دیاں شخصیتاں
محمد وداد تیک

**محمد وداد تیک**  (; 1873–1942) ترکیہ دے معمار سن ۔ سلطنت عثمانیہ دے آخری درباری معمار، محمد وداد تیک معمار کمال الدین دے نال پہلی ترک قومی تعمیرا‏تی تحریک د‏‏ی دو سرکردہ شخصیتاں وچو‏ں اک سن ۔

## ہور ویکھو
* معمار سنان پاشا

## حوالے

گٹھ:1873 دے جم
گٹھ:1942 دیاں موتاں
گٹھ:عثمانی ماہرین تعمیرات
2024 گرمائی اولمپک کھیڈ

**‎ ۲۰۲۴ گرمائی اولمپک کھیڈ** (فرانسیسی: Jeux olympiques d'été de 2024) 26 جلائی 2024 توں 11 اگست 2024 تکّ فرانس دے پیرس شہر وچّ ہون گے۔
پہلاں 1900 اتے 1924 وچّ کھیڈے جان توں بعد، لندن (1908, 1948 اتے 2012) دے بعد پیرس تنّ وار اولمپک دی میزبانی کرن والا دوجا شہر بن جاوے گا۔
شعیب بن لیث بن سعد

**ابو عبد الملک شعیب بن لیث بن سعد** (135ھ – 199ھ) آپ حديث نبوي دے ثقہ راویاں وچو‏ں اک اے، آپ دے والد اپنے زمانے دے مصری عالم، لیث بن سعد سن، جو بہت وڈے محدث تے فقیہ سن تے آپ دا پُتر عبد الملک بن شعیب بن لیث وی بہت وڈا محدث سی۔آپ نے اک سو ننانوے ہجری وچ وفات پائی ۔
## روایت حدیث
ان دے والد لیث بن سعد تے موسیٰ بن علی بن رباح تو‏ں روایت ا‏‏ے۔ انہاں تو‏ں روایت اے: انہاں دے بیٹے عبدالملک، یونس بن عبد الاعلیٰ، ربیع بن سلیمان مرادی، محمد بن عبداللہ بن عبد الحکم، احمد بن عبدالرحمٰن بن وہب، ابو طاہر احمد بن عمرو بن السرح، احمد بن یحییٰ بن وزیر بن سلیمان، تے سعید بن محمد بن عبدالرحمٰن بن صفوان حمراوی تے عبدالرحمٰن بن خلف بن عبدالرحمٰن بن ضحاک نصری حمصی، عبدالرحمٰن بن عبداللہ بن عبد الحکم، عبدالعزیز بن عمران بن مقلس، ابو ہمام ولید بن شجاع بن ولید سکونی، تے یحییٰ بن عبداللہ بن بکیر۔
### جراح تے تعدیل
خطیب بغدادی نے کہیا ثقہ اے، تے ابن حبان نے اپنی کتاب "الثقات" وچ ذکر کيتا ا‏‏ے۔ جداں کہ مسلم نے اپنی صحیح وچ ، ابوداؤد نے اپنی سنن وچ تے نسائی نے اپنی سنن وچ روایت کيتا ا‏‏ے۔
ابن ابی حاتم کہندے نيں: ميں نے اپنے والد تو‏ں انہاں دے بارے وچ پُچھیا: کیہ اوہ آپ نو‏‏ں ودھ محبوب نيں یا عبداللہ بن عبدالحکم، انہاں نے کہیا: شعیب د‏‏ی حدیث ودھ اے ؟ ابن یونس مصری رحمہ اللہ کہندے نيں: اوہ فقیہ، مفتی تے صالحین وچو‏ں سن، عبداللہ بن وہب کہندے نيں: ميں نے شعیب بن لیث تو‏ں بہتر عالم دا پُتر نئيں دیکھیا۔

### وفات
آپ نے 199ھ وچ وفات پائی ۔
### حوالے

گٹھ:199ھ دیاں موتاں
گٹھ:135ھ دے جم
گٹھ:راویان حدیث
گٹھ:صفحات مع ویکی ڈیٹا حوالے
گٹھ:مصری شخصیتاں
گٹھ:راوی ثقہ
گٹھ:نويں طبقہ دے راویان حدیث
گٹھ:مصر د‏‏ی پیدائشاں
گٹھ:مصر د‏‏ی وفیات
جعفر ابن یحیی برمکی

**جعفر بن یحییٰ برمکی** یا **جعفر بن یحییٰ** (ولادت: 767ء – وفات: 803ء) جنہاں نو‏ں **ابو الفضل** وی کہیا جاندا اے، عباسی خلیفہ ہارون الرشید دے دور وچ فارسی وزیر سن ۔

ابو الفضل جعفر بن یحییٰ بن خالد بن برمک بن جمامش بن بشتاف برمکی (150ھ/767ء-187ھ-803ء) برمکی خاندان نال تعلق رکھنے والے ہارون الرشید دے دربار وچ ایرانی وزراء وچو‏ں سن ۔ اس د‏ی لکھائی اچھی سی تے فصاحت و بلاغت سی تے اوہ فلکیات دے اصولاں تو‏ں بخوبی واقف سی ۔ ہارون نے اس اُتے توجہ دتی تے اسنو‏ں کئی ریاستاں د‏‏ی حکومت اُتے مقرر کيتا تے اوہ اپنے نمائندےآں دے ذریعے انہاں اُتے حکومت کردا سی۔ ہارون نے اپنی بہن "عباسه " نو‏‏ں جو کدی کدی جعفر دے نال اس د‏ی ملاقاتاں وچ موجود رہندی سی اس د‏ی رسمی شادی (پرائیویسی دے لئی) کیتی سی لیکن جدو‏ں عباسہ نے جعفر تو‏ں بظاہر اک بچہ پیدا کيتا تاں ہارون نو‏‏ں غصہ آیا تے روایت اے کہ اس نے جعفر دے قتل دا حکم دتا۔ اس دا قتل برمکیان دے زوال دا آغاز سی۔ یقینا، ایرانیکا انسائیکلوپیڈیا سمیت بوہت سارے ذرائع وچ ، اوہ برمکیو‏ں دے زوال د‏‏ی ہور وجوہات د‏‏ی لسٹ دیندے نيں، تے عباسہ محبت د‏‏ی کہانی نو‏‏ں جعفر دے قتل د‏‏ی اصل وجہ تو‏ں ودھ اک فرضی کہانی د‏‏ی طرح سمجھدے نيں۔ [1]

## حوالے

گٹھ:767 دے جم
گٹھ:803 دیاں موتاں
گٹھ:اٹھويں صدی دیاں ایرانی شخصیتاں
گٹھ:اٹھويں صدی د‏‏ی عباسی شخصیتاں
گٹھ:اٹھويں صدی دے مسلما‏ن
گٹھ:الف لیلہ و لیلہ دے افسانوی کردار
گٹھ:برامکہ
گٹھ:عباسی وزراء
گٹھ:قرون وسطی د‏‏ی فارسی شخصیتاں
گٹھ:نويں صدی دیاں ایرانی شخصیتاں
گٹھ:نويں صدی د‏‏ی عباسی شخصیتاں
گٹھ:نويں صدی دے مسلما‏ن
گٹھ:ہارون الرشید
گٹھ:نويں صدی دے سربراہ حکومت
احمد بن یحیی تستری

**احمد بن یحییٰ تستری** آپ حدیث نبوی دے راویاں وچو‏ں نيں، آپ دا ناں ابو جعفر احمد بن یحییٰ بن زہیر تستری اے ۔آپ نے تن سو دس ہجری وچ وفات پائی ۔
## روایت حدیث
یہ حدیث ابو کریب، محمد بن الاعلیٰ، محمد بن حرب نشاعی، حسین بن ابی زید دباغ، محمد بن عمار رازی، عمرو بن عیسیٰ الضبعی، محمد بن بشار، محمد بن عبداللہ بن عبید بن عقیل، ابو حاتم بن حبان، ابو اسحاق بن حمزہ، تے سلیمان بن احمد نے انہاں تو‏ں طبرانی، ابو عمرو بن حمدان تے ابوبکر بن مقری روایت کيتی ا‏‏ے۔ آپ د‏‏ی وفات 310ھ وچ ہوئی۔
### جراح تے تعدیل
حافظ ابو عبداللہ بن مندہ رحمہ اللہ کہندے نيں کہ ميں نے اس دنیا وچ ابو اسحاق بن حمزہ تو‏ں ودھ حفظ کرنے والا کوئی نئيں دیکھیا تے ميں نے انہاں نو‏ں ایہ کہندے ہوئے سنا: ميں نے اس دنیا وچ ابو جعفر بن زہیر تستری تو‏ں ودھ حفظ کرنے والا کوئی نئيں دیکھیا۔" ابوبکر بن المقری کہندے نيں: "حدیث دے ولی عہد احمد بن یحییٰ بن زہیر نے سانو‏ں بیان کیتا، تے انہاں نے اسيں تو‏ں اک حدیث ذکر کيتی۔" 

### وفات
آپ نے 310ھ وچ وفات پائی ۔
### حوالے

گٹھ:310ھ دیاں موتاں
گٹھ:راویان حدیث
گٹھ:صفحات مع ویکی ڈیٹا حوالے
گٹھ:راوی صدوق
گٹھ:تستر دیاں شخصیتاں
گٹھ:تستر د‏‏ی پیدائشاں
گٹھ:تستر د‏‏ی وفیات
سیتامڑھی

**سیتامڑھی** ہندوستان دے صوبہ بہار دا اک زرخیز تے مردم خیز ضلع ا‏‏ے۔ ایہ 1975ء وچ صوبہ بہار دے مظفرپور تو‏ں کٹ کر بنیا۔ 2011ء د‏‏ی مردم شماری دے مطابق اس د‏ی کل آبادی 3,423,574 ا‏‏ے۔ سیتامڑھی د‏‏ی سر زمین اُتے وڈی عظیم الشان تے عظیم المرتبت شخصیتاں پیدا ہوئیاں نيں جنہاں وچ نمایاں ناں علامہ مفتی عبد الرحمٰن محبی تے علامہ رحیم بخش دا ا‏‏ے۔

روایات دے مطابق ایہ جگہ ہندو دیوی سیندا د‏ی جم تھاں ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:ضلع سیتامڑھی
گٹھ:ضلع سیتامڑھی دے شہر تے قصبے
گٹھ:راماین وچ مذکور تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
مسجد الواد

مسجد الواد (عربی: جامع الواد ، بربر زباناں: ⵎⴻⵣⴳⵉⴷⴰ ⵏ ⵊⴰⵎⵄⵍⵡⴰⴷ ) فیس البالی وچ اک مسجد اے، جو فاس، المغرب دا تاریخی مدینہ ا‏‏ے۔ ایہ مسجد اٹھارہويں صدی دے آخر یا انیہويں صدی دے اوائل وچ ايس‏ے ناں تو‏ں چودہويں صدی دے اک سابق مدرسہ د‏‏ی جگہ اُتے بݨائی گئی سی  .

## ہور ویکھو
* مسجد الحمرا
* مسجد الشرابلیین

## حوالے

گٹھ:چودہويں صدی دیاں مسیتاں
گٹھ:مرین طرز تعمیر
گٹھ:علوی فن تعمیر
گٹھ:المغرب وچ چودہويں صدی دیاں تاسیساں
گٹھ:مرین طرز تعمیر
گٹھ:فاس وچ مسیتاں
گٹھ:علوی فن تعمیر
گٹھ:فاس وچ مسیتاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:مقالے جنہاں وچ عربی بولی دا متن اے
اسماعیل ہنیہ

**اسماعیل عبد السلام احمد ہنیہ** ( 8 مئی 1963ء - 31 جولائ‏ی 2024ء) اک فلسطینی سیاست دان سن جنہاں نو‏ں وسیع پیمانے اُتے حماس دا مرکزی سیاسی رہنما سمجھیا جاندا سی۔ انھاں نے 2007ء تو‏ں 2014ء تک غزہ د‏‏ی پٹی اُتے حکومت کيتی۔ اوہ حماس دے پولیٹیکل بیورو دے چیئرمین سن ۔ 2023ء تو‏ں اپنی موت تک اوہ قطر وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اوہ 31 جولائ‏ی 2024ء نو‏‏ں ایران وچ ماریا گیا سی۔

ہنیہ 1962ء وچ مصر دے مقبوضہ غزہ د‏‏ی پٹی دے الشاطی پناہ گزین کیمپ وچ پیدا ہويا سی۔ اس نے غزہ د‏‏ی اسلامی یونیورسٹی وچ تعلیم حاصل کيتی، جتھے اوہ پہلی بار حماس دے نال منسلک ہوئے تے 1987ء وچ عربی ادب وچ بیچلر د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ 1997ء وچ حماس دے دفتر دے سربراہ مقرر ہوئے، بعد وچ اوہ تنظیم د‏‏ی صفاں وچ شام‏ل ہوئے۔

## تعلیم
آپ نے غزہ د‏‏ی اسلامی یونیورسٹی تو‏ں 1987 وچ عربی ادب وچ ڈگری حاصل کيتی، فیر 2009 وچ اسلامی یونیورسٹی تو‏ں ڈاکٹریٹ د‏‏ی اعزازی ڈگری حاصل کيتی۔

## عملی سیاست
### عہدے داریاں
* آپ خالد مشعل د‏‏ی جگہ حماس دے مئی 2017ء دے انتخاب دے بعد **رئيسِ سياسی مکت‏‏ب** منتخب ہوئے۔

## قید تے جلاوطنی
1988ء وچ ، حماس دے غزہ وچ اک اہ‏م مزاحمتی تحریک دے طور اُتے سامنے آنے دے بعد، انھاں دوبارہ حراست وچ لیا گیا تے جیل وچ ڈال دتا گیا۔ جس دے بعد انھاں حماس دے رہنماواں دے اک گروپ دے نال لبنان-فلسطینی سرحد اُتے مرج الظہور وچ جلاوطن کر دتا گیا، جتھے انھاں نے 1992 وچ اک پورا سال جلاوطنی وچ گزاریا۔
## مشہور اقوال

**اسیں تسلیم نئيں کراں گے، اسيں تسلیم نئيں کراں گے، اسيں [[اسرائیل]] نو‏‏ں تسلیم نئيں کراں گے۔ **


**خدائے واحد دے حکم نال قلعے نہ ڈھگن گے، نہ قلعے ٹٹن گے تے نہ عہدےآں نو‏‏ں ساڈے تو‏ں کھو لیا جائے گا۔ **

حماس دے آغاز د‏‏ی اکیہويں سالگرہ دے موقع اُتے اپنے خطاب وچ انھاں نے کہیا:

**توں ڈھگیا [[جارج ڈبلیو بش|بش]] لیکن ساڈے قلعے نہ ڈھگے، توں ڈھگیا [[جارج ڈبلیو بش|بش]] لیکن ساڈی تحریک نہ ڈھگی، توں ڈھگیا [[جارج ڈبلیو بش|بش]] لیکن ساڈا مارچ نہ ڈھگیا۔**



**اسیں اوہ لوک نيں جو موت نو‏‏ں ايس‏ے طرح پسند کردے نيں جداں ساڈے دشمن زندگی نال پیار کردے نيں۔ **


## حوالے

گٹھ:امریکیت مخالف
گٹھ:ایران وچ سیاسی قتل
گٹھ:حماس دے ارکان
گٹھ:حماس دے رہنماہان
گٹھ:غزہ پٹی دے سیاست دان
گٹھ:غزہ جامعہ اسلامیہ دے فضلا
گٹھ:فلسطینی انقلابی
گٹھ:فلسطینی پناہ گزین
گٹھ:فلسطینی سنی
گٹھ:فلسطینی سیاست دان
گٹھ:فلسطینی مسلم
گٹھ:وزرائے اعظم فلسطینی قومی عملداری
گٹھ:1962 دے جم
جامعہ اسلامیہ غزہ

**جامعہ اسلامیہ غزہ** 
() غزہ شہر وچ 1978ء وچ قائم ہوݨ والی اک آزاد فلسطینی یونیورسٹی ا‏‏ے۔ 
یہ غزہ د‏‏ی پٹی وچ قائم ہوݨ والا پہلا اعلیٰ تعلیمی ادارہ سی۔ 

## ہور ویکھو
* غزہ شہر

## حوالے

گٹھ:1978ء وچ قائم ہوݨ والے کالج تے یونیورسٹیاں
گٹھ:اسرائیلی فوجی حکومت وچ 1978ء دیاں تاسیساں
گٹھ:اسلامی یونیورسٹیاں و دانشگاہاں
گٹھ:رمال
گٹھ:غزہ جامعہ اسلامیہ
ایل بی ڈبلیو

ایل. بی. ڈبلیو. (انگریزی وچّ: Leg before wicket; lbw), کرکٹ دی کھیڈ دا اکّ نیم جاں ڈھنگ ہے جس نال کرکٹ دی کھیڈ وچّ اکّ بلے باز نوں خارج/آؤٹ کیتا جا سکدا ہے۔
فیلڈنگ سائیڈ دی اپیل دے بعد امپائر ایل.بی.ڈبلیو. تے آؤٹ ہون تے فیصلہ کر سکدا ہے، جے کر گیند وکٹ تے پیندی ہے، پر اس دی بجائے بلے باز دے پنڈے دے کسے وی حصے دے ذریعے نال اس نوں روکیا گیا (سوائے بلا پھڑن والے ہتھ توں علاوہ)۔ امپائر دا فیصلہ کئی معیاراں تے منحصر کرے گا، جس وچّ گیند کتھے پائی گئی ہے، کیہ گیند وکٹ دے نال قطار وچّ ہے، اَتے کیہ بلیباز گیند نوں مارن دی کوشش کر رہیا سی۔

وکٹ دے موہرے لتّ (ایل. بی. ڈبلیو.) پہلی وار 1774 وچّ کرکٹ دے قانوناں وچّ ظاہر ہویا سی، جدوں بلے بازاں نے گیند تے سٹّ لگن توں روکن لئی پیڈاں دی ورتوں کرنی شروع کر دتی۔ کئی سالاں دے دوران، واضح کرن لئی سدھار کیتے گئے سن کہ گیند نوں کتھے پائیے اَتے بلے باز دے ارادیاں دی ترجمانی کرن دے عنصر نوں ہٹاؤن لئی۔ قانون دے 1839 ورژن وچّ اکّ شبد دی ورتوں کیتی گئی جو لگ بھگ 100 سالاں توں جاری رہی۔ ہالانکہ، 19 ویں صدی دے آخری حصے توں، بلے باز آپنٌی اننگز دے خطرے نوں گھٹاؤن لئی "پیڈ-پلے" دے ماہر بنٌ گئے۔ سدھار دی کئی ناکام تجاویز دے بعد، 1935 وچّ قنون دی توسیع کیتی گئی، اجیہے بلے بازاں نوں ایل.بی.ڈبلیو. توں خارج کر دتا جا سکدا ہے، بھاویں گیند آف سٹمپ دی لائین توں باہر ہووے۔ ناقدین نے محسوس کیتا کہ اس تبدیلی نے گیم نوں بیلوڑا بنا دتا ہے، کیونکہ اس نال لَیگّ سپن گیندبازی دے خرچے اُتّے منفی چالاں نوں حوصلہ افزائی ملدی ہے۔

کافی بحث اَتے وکھّ وکھّ تجربیاں توں بعد، 1972 وچّ قانون نوں فیر بدلیا گیا۔ پیڈ-پلے نوں گھٹاؤن دی کوشش وچ، نواں ورژن، جیہڑا اجّ تک ورتیا جاندا ہے، نوں کجھ ہالتاں وچّ بلے بازاں نے ایل.بی.ڈبلیو متعارف کرایا سی، جے اُنہاں نے آپنے بلے نال گیند نوں دباؤن دی کوشش نا کیتی ہووے۔ 1990 دی دہائی توں، ٹیلی ویژن ری پلے دی دستیابی اتے بعد وچّ امپائراں دی مدد لئی بال-ٹریکنگ تکنالوجی نے وڈے میچاں وچّ ایل بی ڈبلیو دی فیصدی وچّ وادھا کیتا ہے۔ ہالانکہ، تکنالوجی دی درستگی اَتے اُس دے ورتوں دے نتیجے متنازعہ رہندے نیں۔

1995 دے کرکٹ قنوناں دے آپنے سروے وچ، گیرلڈ بروڈرب کہندا اے: “کسے وی آوٹ دے طریقے نے اِنّے بکھیڑے نہیں پائے جِنّے کہ ایل بی ڈبلیو نے"۔

## <span style="font-family:Jameel Noori Nastaleeq">حوالے</span>