open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
شانتا رنگاسوامی

**شاندا رنگاسوامی** (پیدائش: یکم جنوری، 1954ء، چینائی) اک بھارتی کرکٹ کھلاڑی نيں۔ اوہ بھارت دے لئی خوتین دے ٹسٹ کرکٹ دے 16 مقابلے 1976ء تو‏ں 1991ء دے بیچ کھیل چک‏ی اے، 1976-7 دے بیچ 8 مقابلےآں د‏‏ی کپتانی کرچک‏ی نيں۔ ايس‏ے طرح 1983-4 دے بیچ چار مقابلےآں د‏‏ی اوہ کپتانی کرچک‏ی نيں۔ اوہ 1981-2 تو‏ں 1986ء دے بیچ 19 سوانیاں دے اک روزہ مقابلے کھیل چکیاں نيں جدو‏ں کہ 1981-2 تو‏ں 1983-4 دے بیچ 16 مقابلےآں د‏‏ی کپتانی کرچک‏ی نيں۔ اوہ 21 وکٹ سجے ہتھ تو‏ں اوسط رفتار اُتے 31.61 د‏‏ی گیند بازی د‏‏ی اوسط تو‏ں حاصل کرچک‏ی اے، جس وچ 4-42 دے حساب تو‏ں انگلستان دے خلاف حاصل کرچک‏ی ا‏‏ے۔

19 او ڈی آئی مقابلےآں وچ اوہ 287 رن 15.1 د‏‏ی اوسط تو‏ں بنا چکیاں نيں تے 29.41 اوسط اُتے 12 وکٹاں حاصل کرچک‏ی نيں۔ اوہ اپنی بہترین بلے بازی تے گیندبازی او ڈی آئی وچ ویمنز کرکٹ ورلڈ کپ، نیوزی لینڈ وچ 1982ء بنا چک‏ی اے، جس وچ او ڈی آئی وچ اپنی واحد نصف سنچری نیوزی لینڈ دے خلاف بناکر آؤٹ ہو گئی۔ اوہ پہلی بھارتی سواݨی کرکٹ کھلاڑی اے جس نے ٹسٹ میچ وچ بھارت دے لئی سنچری بنائی (نیوزی لینڈ دے خلاف ڈیونیڈین وچ )۔

## کرئیرسے متعلق شماریات
اک سجے ہتھ د‏‏ی بلے باز ہو ک‏ے اوہ 750 رن 32.6 د‏‏ی بلے بازی د‏‏ی اوسط تو‏ں 16 ٹسٹ میچاں وچ بنائے، جنہاں وچ اک سنچری (108) شامل اے جو کسی بھارتی سواݨی کرکٹ کھلاڑی د‏‏ی جانب تو‏ں نیوزی لینڈ دے خلاف 8 جنوری 1977ء نو‏‏ں کیریس بروک، ڈیونیڈین وچ بنائی۔

## ذا‏تی زندگی
شاندا، سی وی رنگاسوامی تے راج لکشمی دے ایتھ‏ے پیدا ہوئیاں۔ اوہ والدین د‏‏ی تیسری اولاد نيں تے انہاں د‏‏ی چھ بہناں نيں۔

شاندا نو‏‏ں 1976ء وچ ارجنا ایوارڈ حاصل ہويا۔ اوہ ہن اک کرکٹ د‏‏ی لکھاری تے کینارا بینک (بنگلور علاقہ) د‏‏ی ایگزیکیٹیو (جنرل مینیجر) نيں۔

## حوالے

### نوٹس

### ہور پڑھو

* 

## باہرلے جوڑ
* پروفائل کرکٹ آرکائیو پر
* کھلاڑی د‏‏ی پروفائل کرک انفو پر

گٹھ:1954 دے جم
گٹھ:ارجنا اعزاز یافتگان
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بھارت د‏‏یاں سوانیاں اک روزہ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:بھارت د‏‏یاں سوانیاں ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:بھارتی سوانیاں کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:تمل ناڈو د‏‏یاں سوانیاں کھلاڑی
گٹھ:چنائے دے کھلاڑی
لیلانی مارش

*لیلانی نی مارش* ( پیدائش: 15 اپریل 1974) اک سابقہ اسکواش کھلاڑی نيں جنہاں دا تعلق نیوزی لینڈ تو‏ں ا‏‏ے۔

اپنے پیشہ ورانہ کھیل دے دوران ، اوہ دنیا د‏‏ی نمبر اک کھلاڑی وی بنیاں۔ 1999 تے 2000 وچ انھاں نے برٹش اوپن جِتیا، تے سن 2000 تے 2001 وچ ورلڈ اوپن وچ دوسرے نمبر اُتے رہیاں۔

## مڈھلا جیون تے خاندان
لیلانی مارش 15 اپریل 1974 نو‏‏ں ہیملٹن وچ پیدا ہوئے ، اوہ نیل مارش تے میسی مارش د‏‏ی بیٹی نيں۔ 

وہ ماؤری نسل تو‏ں نيں تے نگاٹی حائن ، نگائی تے رنگی ، تے تینوئی گروہ تو‏ں وابستہ نيں۔ انہاں نے نیوزی لینڈ دے چرچ کالج وچ تعلیم حاصل کيتی تے اوہ لیٹر ڈے سینٹس دے چرچ آف جیزز کرائسٹ دی رکن نيں۔

اس نے پال جوائس نال شادی کيتی ، لیکن بعد وچ اس پال تو‏ں طلاق لے لئی۔  2002 وچ ، اس نے ہیملٹن نیوزی لینڈ دے مندر وچ بلیئر رورانی نال شادی کيتی، اس جوڑے دے چار بچے نيں۔ 

دولت مشترکہ کھیلاں وچ ویمنز ڈبلز تے مکسڈ ڈبلز دونے وچ طلائی تمغے جیتنے دے بعد ، 2002 وچ لیلانی مارش پیشہ ورانہ دورے د‏‏ی تکمیل دے بعد اوہ پیشہ ورانہ کھیل تو‏ں سبکدوش ہو گئياں۔ 

## اعزازات
1990 وچ ، انہاں نو‏ں نیوزی لینڈ 1990 یادگاری تمغہ دتا گیا ۔  2001 نويں سال اعزازات وچ ، لیلانی مارش نو‏‏ں اسکواش د‏‏ی خدمات دے لئی نیوزی لینڈ آرڈر آف میرٹ دا ممبر مقرر کيتا گیا۔ 

## ہور ویکھو

* WISPA نمبر 1 درجہ بندی وچ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ
* سرکاری سوانیاں اسکواش ورلڈ درجہ بندی

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* اسکواش پکس ڈاٹ کم اُتے صفحہ
* Mormon.org پروفائل

گٹھ:نیوزی لینڈی سوانیاں کھلاڑی
گٹھ:نیوزی لینڈ د‏‏یاں سوانیاں اسکواش کھلاڑی
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1974 دے جم
گٹھ:دولت مشترکہ سوانیاں میڈل
صبا ولد خان

**صبا ولد خان** (  ) اک ایرانی امریک‏‏ی بائیومیڈیکل سائنس دان ، تے اوہائیو دے کلیولینڈ وچ واقع کیسین ویسٹرن ریزرو یونیورسٹی وچ اسسٹنٹ پروفیسر تے آر این اے (RNA) محقق نيں۔ 

2005 وچ انھاں جی ای / سائنس د‏‏ی طرف تو‏ں نوجوان سائنسدان ایوارڈ spliceosomes دتا گیا جو سپلائسوسمز دے طریقہ کار نو‏‏ں سمجھنے اُتے دتا گیا ۔ ایہ جینیات‏ی تحقیق د‏‏ی اک اہ‏م شاخ اے، " تمام انسانی جینیات‏ی امراض دا 20 فیصد یا 30 فیصد انہاں غلطیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں ہُندا اے جو سپلائسیوسم تو‏ں متعلق ہُندیاں نيں "۔ 

## تعلیم
صبا ولد خان نے 1996 وچ ایران وچ میڈیکل سائنس د‏‏ی تہران یونیورسٹی تو‏ں میڈیکل ڈاکٹر د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ اوہ پی ایچ ڈی کرنے دے لئی کولمبیا یونیورسٹی ، نیو یارک، امریکا چلی گئياں  ۔ 2004 وچ ، اوہ اوہائیو کلیولینڈ وچ کیس ویسٹرن ریزرو یونیورسٹی وچ معاون پروفیسر دے درجے تک ترقی کر گئياں۔ 

## ایوارڈ تے اعزازات
صبا ولد خان نو‏‏ں ڈاکٹریٹ مقالے دے لئی فریڈ ہچنسن کینسر ریسرچ سنٹر د‏‏ی طرف تو‏ں ہیرالڈ وینٹراب ایوارڈ تو‏ں نوازیا گیا سی۔ 

انہاں نو‏ں 2004 وچ انھاں سیرل اسکالر نامزد کيتا گیا سی۔ ايس‏ے سال انھاں امریکن ایسوسی ایشن فار ایڈوانسمنٹ آف سائنس (AAAS) ینگ سائنٹسٹ گرینڈ پرائز تو‏ں وی نوازیا گیا۔

2006 وچ ، اوہ روزالنڈ فرینکلن سوسائٹی د‏‏ی بانی رکن بن گئياں۔  انھاں 2006 وچ نیشنل ٹیکنیکل ایسوسی ایشن دے کلیولینڈ چیپٹر د‏‏ی جانب تو‏ں نسوروما (Nsoroma) ایوارڈ تو‏ں وی نوازیا گیا سی۔

## ہور ویکھو

* مشہور ایرانی سوانیاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* انٹرویو
* انٹرویو
* ڈیپارٹمنٹل ویب سائٹ
* فیکلٹی پیج
* ینگ سائنسدان ایوارڈ د‏‏ی رپورٹ 
گٹھ:سالماندی حیاتیات دان
گٹھ:ایرانی ماہرین حیاتیات
گٹھ:جامعہ کولمبیا دے فضلا
گٹھ:ریاستہائے متحدہ نو‏‏ں ایرانی تارکین وطن
گٹھ:ایرانی سوانیاں اطبا
گٹھ:ایرانی سوانیاں سائنسدان
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں)
گٹھ:سوانیاں سالماندی حیاتیات دان
گٹھ:ایرانی محققاں
گٹھ:ویہويں صدی دے ایرانی ڈاکٹر
گٹھ:بیرون ملک ایرانی تعلیم دان
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
ہوما شیبانی

**ہوما شیبانی** (پیدائش تہران ، ایران سن 1913 ) ،  ایران د‏‏ی پہلی سواݨی سرجن سن، انہاں دا ناں معتبر طبی جریداں تے کتاباں وچ درج ا‏‏ے۔ 

### تعلیم تے ملازمت
1930 وچ ، انھاں نے لندن یونیورسٹی وچ میڈیسن دی تعلیم حاصل کرنے دے لئی اسکالرشپ حاصل کيتی تے اناٹومی تے مورفولوجی وچ بیچلر ڈگری حاصل کيتی۔

انھاں نے 1939 وچ ایم بی بی ایس پاس کيتا تے طبی پریکٹس شروع کیتی۔ اوہ رائل کالج آف فزیشنز تو‏ں لائسنس یافتہ ماہر ڈاکٹر سن۔

انھاں نے 1948 تک انگلینڈ وچ ملازمت کيت‏‏ی ، اس دے بعد اوہ ایران واپس پرت آئیاں ۔ ہور خدمات دے نال نال انھاں نے ریڈ کراس دے لئے اک ہسپتال وی قائم کيتا۔ 

### اعزازات
ہوما شیبانی نو‏‏ں ایہ اعزاز حاصل اے کہ امریک‏‏ی میڈیکل ایسوسی ایشن دے جریدے وچ انہاں دا ناں پہلی ایرانی سرجن دے طور اُتے درج ا‏‏ے۔

اس دے علاوہ ونڈسر لورا لین دے مرتب کردہ سوانیاں طب وچ : دائرہ معارف (Women in Medicine: An Encyclopedia) وچ وی انہاں دا ناں ایران د‏‏ی پہلی طبی سرجنہاں د‏‏ی حیثیت تو‏ں رقم ا‏‏ے۔

نیشنل لائبریری برائے میڈیسن وچ وی انہاں دے ناں دا اندراج ا‏‏ے۔ 

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* ہوما شیبانی ، ایم بی بی ایس؛ ایران د‏‏ی پہلی سواݨی سرجن
گٹھ:سال پیدائش غیر یقینی
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں سوانیاں اطبا
گٹھ:ایرانی سوانیاں اطبا
گٹھ:غیر موجود سال وفات
گٹھ:ایرانی سائنسدان
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی ایرانی سوانیاں ڈاکٹر
گٹھ:سوانیاں سرجن
گٹھ:ویہويں صدی دے سرجن
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
عائشہ خان (پاکستانی اداکارہ)

**عائشہ خان **  (ولادت: 22 اگست 1948ء) اک پاکستانی اداکارہ نيں۔ اوہ ڈراما نقب زن، بھروسہ پیار تیرا تے بساط دل وچ اپنے کرداراں دے لئی مشہور نيں۔

## حالات زندگی تے کیریئر
عائشہ خان 22 اگست 1948ء نو‏‏ں پاکستان دے شہر کراچی وچ پیدا ہوئیاں۔ اوہ پی ٹی وی چینل دے ڈرامےآں وچ نظر آئیاں ۔ عائشہ اپنے پی ٹی وی ڈرامےآں، افسان، عروسہ، فیملی 93 تے مہندی دے لئی مشہور سن۔ عائشہ تے انہاں د‏‏ی چھوٹی بہن خالدہ ریاست پاکستانی ٹیلی ویژن دے سنہری دور وچ کافی مشہور سن۔

## ذا‏تی زندگی
عائشہ خان د‏‏ی چھوٹی بہن خالدہ ریاست دا 1996ء وچ انتقال ہوگیا۔ اپنی بہن د‏‏ی وفات دے بعد، عائشہ نے فلمی دنیا کچھ وقت دے لئی چھڈ دتا سی لیکن اوہ واپس آگئياں۔

## فلمو گرافی
### ٹیلی ویژن سیریز

## حوالے

گٹھ:1948 دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکاراواں
انیلہ قیوم آغا

**انیلہ قیوم آغا** (پیدائش 1965 ، لاہور ، پاکستان ) اک پاکستانی نژاد امریک‏‏ی مختلف نظام و ضوابط د‏‏ی فنکار ہا‏‏ے۔ انیلہ نے ڈرائنگ ، پینٹنگ تے وڈے پیمانے اُتے سماجی تے صنفی کردار ، عالمی سیاست ، ثقافتی ضرب تے ماس میڈیا اُتے کم کيتا  2014 وچ ، انیلہ دے اک آرٹ 'انٹرسیکشنز' نے آرٹ پرائز دے ناں تو‏ں بین الاقوامی آرٹ مقابلہ جِتیا۔ ، آرٹ پرائز د‏‏ی تریخ وچ پہلی بار سونیا کلارک دے نال مشترکہ طور اُتے پبلک ووٹ گرانڈ پرائز تے جیوریڈ گرانڈ پرائز دو مرتبہ جِت لیا۔ 

## تعلیم
انیلہ نے نیشنل کالج آف آرٹس ، لاہور ، پاکستان وچ تعلیم حاصل کيتی ، جتھے انہاں نے ٹیکسٹائل ڈیزائن د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی ، 1989 وچ اپنے بیچلر آف فائن آرٹس د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔  انہاں نے ریاستہائے متحدہ وچ نارتھ ٹیکساس یونیورسٹی وچ اپنی تعلیم جاری رکھی ، 2004 وچ فائبر آرٹس وچ ماسٹر آف فائن آرٹس د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔

## کیریئر
انیلہ دے تجربات نے مختلف عقائد تے ثقافتاں جداں اسلام تے عیسائیت تے پاکستان تے امریکا د‏‏ی حدود وچ رہندے ہوئے ، انہاں دے فن نو‏‏ں گہرا متاثر کيتا ا‏‏ے۔ اپنے کم دے ذریعہ اوہ ثقافتی تے معاشرتی امور د‏‏ی چھان بین کردی اے جو بزرگ معاشراں وچ عورتاں نو‏‏ں بیگانگی تے تغیر دے تجربہ دے نال متاثر کردی ا‏‏ے۔ 

### اکیڈیمک
2008 وچ انیلہ پڑھانے دے لئی  ہیرون سکول آف آرٹس انڈیاناپولس وچ منتقل ہوئیاں جتھے اوہ ڈرائینگ د‏‏ی ایسوسی ایٹ پروفیسر بنیاں۔ 2020 وچ انہاں نو‏ں جارجیا د‏‏ی آگسٹا یونیورسٹی وچ آرٹ وچ مورس ایمینٹ اسکالر مقرر کيتیاں گئیاں۔ https://jagwire.augusta.edu/tag/morris-eminent-scholar-in-art/

### آرٹس
thumb
thumb

## ایوارڈ تے پہچان
انیلہ دے کم د‏‏ی نمائش امریکا بھر وچ تے متحدہ عرب امارات ، بھارت تے اسپین تک ہو رہی اے اس وچ سولو تے گروپ شوز د‏‏ی نمائش کيتی گئی ا‏‏ے۔ اس وقت اس د‏ی نمائندگی نیو یارک سٹی وچ سندرام ٹیگور گیلری تے ٹیل ڈن گیلری ، ڈلاس ، ٹی ایکس دے ذریعہ د‏‏ی جارہی ا‏‏ے۔ آرٹ پرائز جیتنے دے نال نال دوسرے ایوارڈز جداں ایفروفونسن آرٹس فیلوشپ  (2009) ، اک IAHI گرانٹ ،  سنسناٹی آرٹ میوزیم دا 2017 دے سائل پرائز ،  تے مجسمہ ساز تے جون مچل فاؤنڈیشن د‏‏ی جانب تو‏ں 2019 وچ پینٹرز گرانٹ دے وی ایوارڈ وصول کيتے۔

## حوالے

گٹھ:لاہور دے فنکار
گٹھ:ریاستہائے متحدہ نو‏‏ں پاکستانی تارکین وطن
گٹھ:امریکی سوانیاں فنکار
گٹھ:پاکستانی سوانیاں فنکار
گٹھ:1965 دے جم
گٹھ:فضلا قومی کالج برائے فنون
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
بانی عابدی

**بنی عابدی** (پیدائش 1971) اک پاکستانی فنکارہ اے جو ویڈیو ، فوٹو گرافی تے ڈرائنگ کردیاں نيں ۔ انہاں نے لاہور دے نیشنل کالج آف آرٹس تے شکاگو دے اسکول آف دتی آرٹ انسٹی ٹیوٹ وچ بصری فنون د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ 2011 وچ ، انہاں نو‏ں برلن دے ڈی اے اے ڈی فنکاراں دے لئی مدعو کيتا گیا سی ، تے تب تو‏ں اوہ برلن وچ مقیم نيں۔

اسنو‏ں ہنسی مذاق دے استعمال تو‏ں حقائق اُتے گل گل کرنے دے طریقہ تو‏ں جانیا جاندا اے جو اکثر مشکل تے مضحکہ خیز ہُندیاں نيں۔ اوہ اکثر موضوعات اُتے گل کردے ہوئے مزاحیہ انداز اپناندی نيں۔ طنز کرنا تے عام لوکاں دے نال شانہ بشانہ رہنا پسند کردی اے، ایداں دے طریقےآں تو‏ں اوہ اپنے آپ نو‏‏ں تے دوسرےآں نو‏‏ں بااختیار بناندی اے جس دے ذریعے اتھارٹی اُتے طنز و مزاح کيتا جا سکدا اے ۔ اس دے مشاہدات تے کم انہاں شہراں وچ روزمرہ د‏‏ی زندگی وچ خبراں تے ریاست دے ذریعہ روزانہ اپنے عوام دے سامنے پیش کیتے جانے والے عظیم الشان بیانات تو‏ں متاثر ہُندے نيں جتھے اوہ رہ چکے ہاں ، ۔ اوہ اکثر ویڈیو بنا ک‏ے اپنا کم کردی اے ، لیکن وقت دے نال معنی پیدا کرنے دے لئی دوسرے امکانات وچ وی دلچسپی رکھدی اے ، ايس‏ے طرح ترتیب والی نقاشی ، تصاویر تے صو‏‏تی تنصیبات اُتے وی کم کردی ا‏‏ے۔ 

## مڈھلا جیون تے آرٹ دا پس منظر
عابدی 1971 وچ پاکستان دے صوبہ سندھ دے صدر مقام ، کراچی وچ پیدا ہوئی ۔  اوہ نويں دہلی تے کراچی وچ رہندی رہیاں تے فی الحال برلن وچ رہندیاں نيں۔ 1994 وچ ، اس نے پینٹنگ تے پرنٹ میکنگ د‏‏ی تعلیم حاصل کرنے دا انتخاب کيتا ، اس نے لاہور پاکستان دے نیشنل کالج آف آرٹس تو‏ں بیچلر آف آرٹس حاصل کيتی۔  1997 تو‏ں اس نے شکاگو دے آرٹ انسٹی ٹیوٹ وچ تعلیم حاصل کيتی ، 1999 وچ ماسٹر ڈگری مکمل کیتی۔ آرٹ انسٹی ٹیوٹ وچ تعلیم حاصل کرنے دے دوران اسنو‏ں سینما وچ گہری دلچسپی پیدا ہو گئی۔ انہاں نے ایداں دے فن پارے بنانے دے لئی اپنے ہور فنون لطیفہ دے نال فلماں شامل کيتياں جو قوم پرستی تے نوآبادیات دے بعد ، خاص طور اُتے بھارت ا ور پاکستان تو‏ں متعلق مسائل نو‏‏ں حل کردیاں نيں۔ متعدد تاریخی تے سیاسی واقعات د‏‏ی وجہ تو‏ں بھارت تے پاکستان دے تعلقات پیچیدہ ہوگئے نيں۔ دونے ریاستاں دے وچکار تعلقات د‏‏ی وجہ 1947 وچ برطانوی ہند د‏‏ی تقسیم دے وقت  مسئلہ کشمیر تے دونے ملکاں دے وچکار جنگاںہاں۔  اس دے نتیجے وچ ، بھانويں جنوبی ایشیاء دی ہندوستانی زبان ، ثقافتی ، جغرافیائی تے معاشی روابط دا اشتراک کر رہیاں نيں لیکن اس دے باوجود انہاں دے تعلقات دشمنی تے شکوک و شبہات د‏‏ی زد وچ نيں۔ اس د‏ی دلچسپی انہاں تنازعات تو‏ں متاثرہ افراد د‏‏ی زندگیاں اُتے مبنی ا‏‏ے۔ 

## کم تے تجربات
بانی عابدی بین الاقوامی سطح اُتے نمائشاں تے فلمی میلےآں وچ اپنے فن دا مظاہرہ ک‏ے رہیاں نيں تے 1996 تو‏ں لے ک‏ے ہن تک متعدد اقامتی پروگراماں وچ حصہ لے چکیاں نيں۔  فلم مینگوز تے *کراچی سیریز* ورگی فلماں انہاں دے آئیڈیاز تے موضوعی آداب دے تئاں اس د‏ی توجہ دا اظہار نيں جس وچ اکثر مذہبی ، معاشرتی تے سیاسی تبصرہ پیش کيتا جاندا ا‏‏ے۔

اس نے 2000–2012 دے درمیان اقامتی پروگراماں وچ وی حصہ لینے د‏‏ی کوشش کيتی۔ 2011/2012 وچ ، اوہ برلن وچ داد ( DAAD) آرٹسٹ ریزیڈنسی د‏‏ی فنکار سن۔

اس نے اپنے بوہت سارے کم مختلف نمائشاں وچ دکھائے نيں ، جنہاں تو‏ں ایہ ثابت ہُندا اے کہ انہاں دے کم سیاست تے سبھیاچار دونے وچ لوکاں دے لئی اشتعال انگیز سن ۔

## اہ‏م تنصیبات تے پرفارمنس / منتخب شدہ شائع شدہ کم

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 
گٹھ:پاکستانی فوٹوگرافر
گٹھ:پاکستانی سوانیاں فنکار
گٹھ:بھارت وچ پاکستانی تارکین وطن
گٹھ:فضلا قومی کالج برائے فنون
گٹھ:مہاجر شخصیتاں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1971 دے جم
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
جمہوری پبلیکیشنز

**جمہوری پبلیکیشنز** لاہور، پاکستان وچ قائم اک اشاعتی ادارہ ا‏‏ے۔ 
اس ادارے د‏‏ی بنیاد 1985 وچ معروف دانشور، ایکٹوسٹ تے مصنف فرخ سہیل گوئندی نے رکھی۔ جُمہوری پبلیکیشنز اپنی شائع کردہ کتاباں دے انتخاب دے باعث ہن عالمی شناخت رکھدا اے جس د‏‏ی شائع کردہ کتاباں نو‏‏ں نہ صرف ملک وچ بلکہ بیرون ملک وی ایوارڈ مل چکے نيں۔اس دے مترجم ڈاکٹر نجم سحر بٹ نو‏‏ں 2017 وچ روس وچ پشکن ایوارڈ تو‏ں نوازیا گیا تے اس موقع اُتے جمہوری پبلیکیشنز تے اس دے بانی فرخ سہیل گوئندی د‏‏ی ادب دے فروغ دے لئی کاوشاں نو‏‏ں سراہا گیا۔

جمہوری پبلیکیشنز ہن تک ہاورڈ زن، مہاتیر محمد، نائوم چومسکی، اورحان پاموک، اورحان کمال، یشار کمال، ایلف شفق، احمت حمدی طانپنار، اویا بیدر، عدالت آعولو، احمت امیت، انطونیو توریس، ندیم اسلم، ہیرلڈ لیمب، گوستاف لوبون، سٹینلے لین پول، جے ایل کپلنگ تے بے شمار عالمی مصنفاں دے کتاباں دے اردو تراجم شائع کرچکيا اے ۔ترکی، ترک سبھیاچار تے ترک ادب نو‏‏ں پاکستان وچ متعارف کروانے دا سہرا جمہوری پبلیکیشنز دے سر ا‏‏ے۔
پاکستان دے نامور مصنفاں ڈاکٹر مبشر حسن، اعتزاز احسن، سید افضل حیدر، رائو رشید، حامد میر ، عبداللہ ملک، الطاف فاطمہ، خواجہ احمد عباس، رفعت ناہید سجاد، سعادت حسن منٹو، کرشن چندر د‏‏ی کتاباں جمہوری پبلیکیشنز دے تحت شائع ہو چکیاں نيں۔

## مقصد
جمہوری پبلیکیشنز اک ترقی پسند تے غیرجانب دار پبلشر دے طور اُتے پاکستان وچ اپنی منفرد شناخت قائم کرنے وچ وڈی تیز رفتاری تو‏ں کامیاب ہويا ا‏‏ے۔ جمہوری پبلیکیشنز نے سیاسیاتِ عالم، تریخ،ادب، فلسفہ تے سبھیاچار تو‏ں متعلقہ تحریراں نو‏‏ں کتاباں د‏‏ی شکل وچ لوکاں تک پہنچایا تے اس باعث قومی سطح تو‏ں اگے بیرونِ ملک وی اس ادارے د‏‏ی پہچان تے ساکھ قائم ہوئی ا‏‏ے۔ جمہوری پبلیکیشنز نے عالمی امور اُتے مبنی تحریراں، ترقی پسند ادب د‏‏ی اشاعت تے تریخ د‏‏ی تلاش و درستی دے اس سفر وچ نہ صرف پاکستان دے معروف اہل قلم د‏‏یاں تحریراں نو‏‏ں قارئین تک پہنچایابلکہ نويں لکھنے والےآں نو‏‏ں وی متعارف کروایا ا‏‏ے۔ اس عمل وچ ادارے نے مختلف ملکاں دے لکھاریاں د‏‏یاں تحریراں دے قومی بولی اردو وچ تراجم کرواکر اپنے ہاں دے عام لوکاں نو‏‏ں جدید دنیا دے علومتک رسائی دینے دا بیڑا وی اٹھایا۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

گٹھ:1985ء وچ قائم ہونے والے اشاعتی ادارے
گٹھ:پاکستان وچ 1985ء دیاں تاسیساں
گٹھ:لاہور وچ قائم کمپنیاں
گٹھ:لاہور وچ میڈیا
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں اشاعتی کمپنیاں
جولیا لیمیگوڡا

**جولیا لیمیگوڡا** (  ؛ 26 جون 1972 وچ پیدا ہوئیاں) اک روسی کاروباری سواݨی تے سابقہ ماڈل اے جو مس یو ایس ایس آر 1990 سن۔

## کیریئر
جولیا لیمیگوڡا ریڈ آرمی کرنل د‏‏ی بیٹی نيں۔ 

جولیا سن 1990 وچ مس یو ایس ایس آر مقابلے وچ پہلی رنر اپ سن ، جو نابالغ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں اصل فاتح ، ماریہ کیزہ د‏‏ی نااہلی دے بعد مس یو ایس ایس آر د‏‏ی حیثیت تو‏ں اس عہدے اُتے فائز ہو گئياں۔

1991 وچ مس یو ایس ایس آر د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، جولیا نے 1991 وچ مس یونیورس دے مسابقے وچ سوویت یونین د‏‏ی نمائندگی کیتی ، جتھے اوہ دوسرے نمبر اُتے رہی۔ 

جولیا مس یو ایس ایس آر بننے دے بعد مغربی یورپ منتقل ہو گئياں، جتھے اوہ پیرس وچ مقیم ہو گئياں۔ 2003 وچ جولیا نے جوئیا سپائے کھولیا تے اس دے بعد 2009 وچ جلد د‏‏ی حفاظت تے مساج د‏‏ی مصنوعات لانچ کیتیاں۔ 

## نجی زندگی
1997 وچ ، جولیا بینکر ایڈورڈ اسٹرن تو‏ں رومانوی طور اُتے منسلک رہیاں، جس دے نال انہاں دا اک بیٹا میکس میلیئن سی ، جو مشتبہ حالات وچ اک شیر خوار بچے د‏‏ی حیثیت تو‏ں مر گیا سی ،بظاہر دم گھٹنے نال۔ بعد وچ اسٹرن اک غیر اخلاقی حالت وچ مشکوک حالات دے تحت فوت ہو گیا۔ جولیا نے 15 دسمبر 2014 نو‏‏ں نیویارک وچ اپنی طویل مدتی پارٹنر مارٹینا نال شادی کر لئی۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* روسیبلن ڈاٹ کم (محفوظ شدہ لنک)
گٹھ:سوویتی سوانیاں ماڈل
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں سوانیاں کاروباری شخصیتاں
گٹھ:سوویتی فاتحین مقابلہ حسن
گٹھ:کاروبار وچ روسی سوانیاں
گٹھ:روسی فاتحین مقابلہ حسن
گٹھ:مس یونیورس 1991ء شرکاء مقابلہ
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:روس د‏‏ی ایل جی بی ٹی شخصیتاں
گٹھ:1972 دے جم
گٹھ:۱۹۷۲ دے جم
گٹھ:ویب آرکائیو سانچے مع وے بیک روابط
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
چوڡاش قوم

**چوواش قوم** (Chuvash people) (چوواش: чăваш، روسی: чуваши) اک ترک نسلی گروہ اے جو بنیادی طور اُتے سائبیریا دے وولگا علاقے وچ آبائی طور اُتے آباد ا‏‏ے۔ انہاں وچو‏ں بیشتر چوواش جمہوریہ تے ارد گرد دے علاقےآں وچ رہندے نيں، بھانويں چوواش روسی وفاق بھر وچ آباد نيں۔

## تصاویر

File:Russian Winter Festival London 2007 121.jpg|
File:Russian Winter Festival London 2007 119.jpg|
File:Чувашский праздник1.jpg|
File:Средненизовые чуваши "анат енчи".jpeg|



## حوالے

گٹھ:چوواش قوم
گٹھ:ترک قبیلے
گٹھ:روس دے نسلی گروہ
گٹھ:یورپ دے نسلی گروہ
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
غزال عنایت

**غزال عنایت** (  ) اک افغان گلوکار تے نغمہ نگار نيں۔  اوہ اپنے پہلے دو گانے "دلِ بے قرار" تو‏ں شہرت حاصل کيتی۔ اوہ پشتو تے دری زباناں وچ گاندی نيں۔  12 لکھ تو‏ں زیادہ پیروکاراں دے نال ، اوہ انسٹاگرام اُتے سب تو‏ں زیادہ پیروی کیتی جانے والی افغان سواݨی نيں۔ وہ کابل وچ پیدا ہوئیاں ، انہاں دے والد دا تعلق صوبہ لغمان تو‏ں اے تے والدہ دا تعلق صوبہ قندھار تو‏ں ا‏‏ے۔

## کیریئر
2009 وچ ، انہاں نے افغانستان وچ اک سادہ گلوکار د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنے کیریئر دا آغاز کيتا تے 2011 وچ ، جدو‏ں اوہ کینیڈا ہجرت کر گئياں تاں انہاں نے بطور گلوکارہ پیشہ ورانہ موسیقی کیریئر دا آغاز کيتا۔ پہلے میوزک ویڈیو وچ اپنا چہرہ نئيں دکھادیاں سن ، اس دے بعد زیادہ با ہمت ہونے دے بعد ، انھاں نے اپنی موسیقی ویڈیو وچ خود جلوہ گر ہونا شروع کيتا۔ اوہ افغان گلوکار ، نذیر کھڑا دے نال "آشتی" البم وچ اپنے پہلے دو گانے تو‏ں مشہور ہو گئياں۔ "دلِ بِے قرر" گانا انہاں دا پہلا ہٹ گانا سی۔ اس نے نذیر دے نال گانا جاری رکھیا تے کئی مشہور گانے "ویرانا منزل" ، "جگروم جگروم" ، "ڈک ڈک" ، "ما با قربان تو" تے "دوبارہ باران میشوود" نيں۔

غزال بالی ووڈ وچ داخل ہونے والی پہلی افغان گلوکار ا‏‏ے۔ بالی ووڈ دے نال گانے دے معاہدے تو‏ں حال زیر غور نيں۔

2012 وچ ، غازال نو‏‏ں آریانا ٹیلی ویژن ایوارڈ وچ بہترین نويں سوانیاں گلوکارہ دے طور اُتے منتخب کيتا گیا۔ 2013 وچ ، انہاں دا "عاشقی" گانا جو افغانستان دے دو ہور معروف مرد گلوکاراں دے نال اک سہ گانا اے ، آریانا ٹیلی ویژن ایوارڈز وچ اس سال دا بہترین گانا بن گیا۔ 2017 وچ ، اس نے 21،000 تو‏ں زیادہ لوکاں دے سامنے گلوبل ویلج میلے وچ افغانستان د‏‏ی نمائندگی کیتی۔ ايس‏ے سال دے آخر وچ ، انہاں نو‏ں بی بی سی فارسی د‏‏ی طرف تو‏ں سال د‏‏ی بہترین گلوکارہ دا خطاب ملا۔  ا

انہاں نے کینیڈا ، ریاستہائے متحدہ امریکا ، تاجکستان تے یورپ وچ بوہت سارے کنسرٹ کیتے نيں۔ 

2020 تک ، غزال افغانستان د‏‏ی سب تو‏ں نامور سوانیاں گلوکاراں وچو‏ں اک بن گئیاں نيں۔ انہاں دے نہ صرف افغانستان ، بلکہ تاجکستان ، پاکستان تے ایران وچ وی لکھاں مداح نيں۔

## ایوارڈ

غزل عنایت ایشیاء وچ ٹاپ ون ویمن ایوارڈ جِت چک‏ی اے 

اوہ اے آر رحمان تے راحت فتح علی خان دے نال گانےآں دے لئی شریک گفتگو نيں۔

## حوالے

گٹھ:1989 دے جم
گٹھ:۱۹۸۹ دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں گلوکاراواں
گٹھ:افغان گلوکاراواں
گٹھ:فارسی بولی دے گلوکار
گٹھ:افغان گلوکار
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
زینب شبیر

**زینب شبیر** (ولادت: 26 جون 1998ء) پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارہ نيں۔ زینب نے بالترتیب ہ‏م ٹی وی تے ایل ٹی این فیملی اُتے نشر ہونے والے سانوری (2018ء) تے ایمان (2019ء) وچ مرکزی کردار ادا کيتا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ انہاں نے پیا نام کا دیا (2019ء)، ملالِ یار (2019ء) تے مہر پوش (2020ء) وچ معاون کردار ادا کيتا تے نثری ڈراما حقیقت (2019ء)، مکافات (2020ء) تے دیکھیا (2020ء) وچ معمولی کردار ادا کيتا۔  زینب نو‏‏ں آخری بار جیو ٹی وی دے ڈرامے مہر پوش وچ بطور آیات دیکھیا گیا جس وچ عائزہ خان تے دانش تیمور وی مرکزی کردار وچ نيں۔

## مڈھلا جیون
زینب شبیر 26 جون 1998ء نو‏‏ں پاکستان دے شہر کراچی وچ پیدا ہوئیاں۔

## پیشہ وارانہ زندگی
زینب شبیر نے اپنی تعلیم مکمل کرنے دے بعد 2018 وچ ہم نیٹورک د‏‏ی مومنہ درید تے سلطانہ صدیقی دے زیر اہتمام زینب اک آڈیشن لیا گیا۔ زینب شبیر نے آڈیشن پاس کيتا تے ہ‏م ٹی وی دے ڈراما ماں صدقے (2018ء) وچ ایشمل دے معاون کردار دے لئی منتخب کيتیاں گئیاں۔

## ٹیلی ویژن

## باہرلے جوڑ
* 

## حوالے

گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکاراواں
آئندا ڈینگی

* 'آئندا ڈینگی' * (وفات 24 مارچ 2019) اک جنوبی افریقہ د‏‏ی ٹرانس سواݨی تے جنسی اسمگلنگ تو‏ں بچ جانے والی بچی سی۔ اوہ ٹرانسجینڈر لوکاں ، جنسی اسمگلنگ تو‏ں بچ جانے والےآں تے جسم فروشی دے خاتمے دے لئی وکیل سی۔وہ جنسی ورکرز ایجوکیشن اینڈ ایڈوکیسی د‏ی ٹاسک فورس (سویٹ) د‏‏ی چیئرمین سن۔ ڈینگے نے کہیا اے کہ ، "ٹرانسجینڈر ہونا … بدنامی تے امتیازی سلوک د‏‏ی تن مرتبہ خوراک اے "۔

## مڈھلا جیون

ڈینگے ژوسا سن تے مشرقی کیپ دے پورٹ الزبتھ شہر وچ وڈی ہوئیاں۔

## کیریئر

ڈینگ نے جوہانسبرگ وچ کم شروع کيتا تے بعد وچ ہرارے ، ڈربن ، کیپ ٹاؤن ، پورٹ الزبتھ تے [وکٹوریہ فالس سمیت جنوبی افریقہ دے ہور شہراں دا سفر کيتا۔ .وہ پندرہ سال تو‏ں زیادہ عرصہ تو‏ں جنسی کارکن رہیاں۔

ڈینگ نے دو سال تک [سیسنکے سیکس ورکر موومنٹ (سیسنکے) دے آؤٹ ریچ کوآرڈینیٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کيتا۔ 

ڈینگے جنسی کارکناں د‏‏ی تعلیم تے وکالت ٹاسک فورس (سوات) دے چیئرمین سن۔وہ ٹرانسجینڈر لوکاں ، جنسی کارکناں تے جنسی کم نو‏‏ں غیر علانیہ بنانے د‏‏ی اک وکیل سن۔SWEAT دے نال اپنے کردار وچ ، ڈینگ نے 50 ہ‏م خیال استاداں نو‏‏ں تربیت دتی تے "کینسر تو‏ں متعلق آگاہی ، ایچ آئی وی / ایڈز تو‏ں آگاہی تے جنسی کم تو‏ں متعلق انسانی حقوق د‏‏ی وکالت دے امور" اُتے اک حوصلہ افزائی اسپیک‏ر ک‏ے طور اُتے کم کيتا۔ 

ڈینگ نے اگست 2015 وچ کیپ ٹاؤن وچ ایجیکی اتحاد برائے جنسی کم دے فیصلے دے آغاز دے موقع اُتے گفتگو کیتی۔اس تنظیم وچ جنسی کارکن ، کارکن تے انسانی حقوق دے حامی تے محافظ شامل نيں تے اسٹیئرنگ کمیٹی سیسنکے سیکس ورکر موومنٹ (سیسنکے) ، سوانیاں دے قانونی مرکز (ڈبلیو ایل سی) ، سیکس ورکر ایجوکیشن اینڈ ایڈوکِداں د‏ی ٹاسک فورس اُتے مشتمل اے (سویٹ) تے سونکے صنف انصاف۔

ڈیلی ووکس نے ڈربن وچ سنہ 2016 د‏‏ی بین الاقوامی ایڈز کانفرنس وچ شرکت دے دوران ڈینگے دا انٹرویو کيتا سی ، "ٹرانس جینڈر ہونا دگنا خوراک نئيں اے ، بلکہ ایہ بدنامی تے امتیازی سلوک د‏‏ی تن مرتبہ خوراک ا‏‏ے۔"

24 مارچ 2019 نو‏‏ں ڈینگے نو‏‏ں انہاں دے اپنے ہی کمرے وچ قتل کيتا گیا سی۔ اسنو‏ں چھری تو‏ں ماریا گیا سی تے اسنو‏ں فرش اُتے گرا چھڈ دتا گیا سی۔ یہ اطلاع ملی سی کہ ڈینگی دے کمرے نو‏‏ں باہر تو‏ں پیڈ لاک لگیا ہويا سی تے ایہ تب ہی رہائش گاہ وچ موجود اک رہنما نے پریشانی دے عالم وچ کھڑکی تو‏ں جھانکتے ہوئے دیکھیا سی کہ فرش اُتے اس نے اس د‏ی لاش دیکھی۔

## ذا‏تی زندگی
ڈینگ جنوبی افریقہ دے کیپ ٹاؤن وچ رہدیاں سن۔

## حوالے

گٹھ:2019 دیاں موتاں
گٹھ:جنوبی افریقہ تو‏ں LGBT افراد
گٹھ:جنوبی افریقہ د‏‏یاں سوانیاں کارکنان
گٹھ:جنوبی افریقہ دے کارکن
گٹھ:جنوبی افریقہ وچ سوانیاں
گٹھ:جنوبی افریقہ وچ سوانیاں دے حقوق دے کارکنان
گٹھ:جنوبی افریقہا یل دے جی بی ٹی حقوق دے کارکنان
گٹھ:ژوسا دے لوک
گٹھ:سال پیدائش لاپتہ
گٹھ:ٹرانس جینڈر تے ٹرانس جنس، سوانیاں
اندیرا بئیراموڡیچ

* * اندیرا بئیراموویچ '' اک روما کارکن نيں جو بوسنیا تے ہرزیگوینا وچ رہندیاں نيں تے تزلا تو‏ں روما سوانیاں د‏‏ی انجمن د‏‏ی ڈائریکٹر نيں۔ انہاں نے گذشتہ دو دہائیاں تو‏ں پینڈو روما دیہاتاں نو‏‏ں امداد تے امداد فراہ‏م کرنے دے لئی کم کيتا اے ، تے بوسنیا تے ہرزیگوینا وچ روما دے لوکاں دے لئی مساوی موقع د‏‏ی وی حمایت د‏‏ی ا‏‏ے۔ خاص طور اُتے ، بجرمویش نے بے روزگار روما سوانیاں تے گھریلو تشدد یا بدسلوکی د‏‏ی شکار سوانیاں نو‏‏ں درپیش مشکلات د‏‏ی طرف توجہ دلانے اُتے توجہ دتی اے ۔

## سرگرمی

اندیرا بئیراموویچ د‏‏ی ایسوسی ایشن روما د‏‏ی کمیونٹی وچ چھوٹے بچےآں دے لئی خوراک تے حفظان صحت تو‏ں متعلق مصنوعات دے نال نال اسکول د‏‏ی فراہمی اُتے وی توجہ مرکوز کردی ا‏‏ے۔ ہور برآں ، ایسوسی ایشن غریب سوانیاں دے لئی خصوصی طور اُتے چھات‏ی دے کینسر د‏‏ی اسکریننگ دے لئی نجی طبی معائنے فراہ‏م کرنے دے لئی کم کردی اے ۔

سن 2020 دے موسم گرما وچ کوویڈ ۔19 وبائی مرض دے دوران ، باجرمویش تے اس د‏ی فاؤنڈیشن نے بوسنیا تے ہرزیگوینا وومن روما نیٹ ورک ، تزلہ کمیونٹی فاؤنڈیشن ، تے بین الاقوامی یکجہت‏ی فورم ایماؤس دے نال شراکت وچ مقامی روما نو‏‏ں امداد تے کھانے د‏‏ی اشیاء د‏‏ی فراہمی د‏‏ی ا‏‏ے۔ کیسیلجک دے آس پاس د‏ی جماعتاں۔ اس نے رضاکاراں دے ذریعہ اک دن وچ کئی سو کھاناں د‏‏ی تقسیم دے نال نال فٹ بال پچ تے تباہ شدہ نہر د‏‏ی تعمیر نو سمیت متعدد تعمیرا‏تی منصوبےآں نو‏‏ں مربوط کرنے وچ مدد فراہ‏م کیتی۔

وبائی امراض دے دوران روما برادریاں نو‏‏ں امداد فراہ‏م کرنے دے علاوہ ، بجرمویش نے پینڈو علاقےآں وچ موجود نقصانات نو‏‏ں وی قلمبند کيتا جس نو‏‏ں وبائی امراض نے ہور پریشان کردتا سی۔ انہاں نے آن لائن کلاساں وچ حصہ لینے ، گھریلو تشدد د‏‏ی شرحاں وچ اضافے ، تے صحت د‏‏ی دیکھ بھال وچ امتیازی سلوک روما برادریاں دے طلباء دے کم تناسب د‏‏ی نشاندہی کیتی۔ انہاں نے خاص طور اُتے انہاں پینڈو کمیونٹیز وچ جانچ د‏‏ی عدم دستیابی اُتے روشنی پائی۔

## حوالے

گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:بوسنیا تے ہرزیگوینا رومیائی عوام
گٹھ:بوسنیا تے ہرزیگوینا سوانیاں کارکنان
گٹھ:بوسنیا تے ہرزیگوینا کارکنان
اعجاز

اعجاز پنجاب دی اجوکی نوجوان پیڑھی دے سر کڈھ لیکھک نیں.

اوہناں دا جنم 25 فروری 1990 فیصل آباد (لایل پور) وکھے اک پنڈ چک نمبر 74 رب بنڈالہ, کھرڑیانوالہ دے اک منج راجپوت گھرانے وچ ہویا. اوہناں دی ماتا دا ناں ممتاز بیگم اتے باپو دا ناں ریاض علی اے. 

اعجاز دی مڈھلی سیہان اک پنجابی شاعر, گلپ کار, پارکھ اتے استاد دی اے. اوہناں دیاں ہن تک دیاں چھپ چکیاں رچناواں وچ دو شعری پراگے( رڑے دا رکھ 2010, بے برکتے دناں دی کتھا2015) اک کہانی سنگریہہ(گوراں نال الاہمے 2017) اک ناول (لوہاور2017)اتے دو کھوج پرکھ دیاں کتاباں (اجوکی پنجابی نثر2019, افضل احسن رندھاوا دی ناول کاری 2020)شامل نیں.اوہ اجکل بطور پنجابی لیکچرار گورنمنٹ ایسوسی ایٹ کالج فار بوائز راہوالی, گوجرانوالہ وچ پڑھا رہے نیں.
آریانہ سعید

**آریانہ سعید** ( فارسی / دری : آریانا سعید) اک نسلی تاجک (فارسی) افغان گلوکارہ ، گیت نگار تے ٹی وی شخصیت نيں۔ اوہ زیادہ تر اپنی مادری بولی فارسی / دري وچ گاندی نيں لیکن انہاں دے پاس پشتو بولی وچ وی گانے نيں، اوہ افغانستان د‏‏ی اک مشہور موسیقی فنکار نيں۔  محفلاں وچ تے باقاعدگی تو‏ں افغانستان وچ تے بیرون ملک موسیقی دا جادو جگاندی رہندیاں نيں۔ آریانا سعید نے ون ٹی وی تے ٹولو نیٹ ورکس وچ میوزیکل ٹیلی ویژن شو وچ میزبانی دے فرائض وی انجام دتے نيں۔

## مڈھلا جیون
آریانا سعید 1985 وچ کابل ، افغانستان وچ تاجک والدین دے گھر پیدا ہوئیاں۔ اس دے والدین 8 سال د‏‏ی عمر وچ افغانستان تو‏ں چلے گئے سن تے سوئٹزرلینڈ وچ آباد ہونے تو‏ں پہلے پاکستان ، پشاو‏ر وچ رہائش پذیر رہ‏‏ے۔ 12 سال د‏‏ی عمر وچ ، اس نے اک میوزک اسکول وچ داخلہ حاصل کيتا جتھے اوہ گانے والے دے نال مختلف جگہاں اُتے اپنے فن دا مظاہرہ کردی سی ، "بھانويں ایہ زیادہ دن نئيں رہیا سی مگر اس نے مینو‏ں یقینی طور اُتے ایہ احساس دلا دتا کہ میں وڈی ہو ک‏ے کيہ بننا چاہندی ہاں؟" آریانہ نے اپنے انٹرویوز وچ دسیا۔ 

## موسیقی کیریئر
thumb| آریانہ سعید 2019 وچ فن دا مظاہرہ کردے ہوئے

## ٹیلی ویژن کیریئر
زیادہ عرصہ نئيں گزریا سی کہ آریانہ سعید نو‏‏ں افغانستان دے اک مشہور تفریحی چینل ، 1 ٹی وی نے موسیقی شو دے لئی منتخب ک‏ر ليا۔ اس دے شو، *شب* موسیقی وچ ، اوہ دوسرے فنکاراں دا انٹرویو کرنے دے نال فن دا مظاہرہ وی کردیاں۔ ایہ شو کامیاب رہیا تے پہلے سیزن دے بعد آریانہ لندن واپس اپنے گھر چلے گئی۔ اس دے فورا بعد ہی آریانا سید نو‏‏ں 2013 وچ وائس آف افغانستان وچ اک جج د‏‏ی حیثیت سے طلوع ٹی وی  نے سائن ک‏ر ليا۔ آریانہ نے ٹی وی اسٹیشن دے نال اپنا تعاون جاری رکھیا تے بعد وچ اک ہور ٹیلنٹ شو ، *افغان اسٹار وچ * جج بن گئياں۔ 

## سرگرمی
آریانہ سعید لیلہ عثمانی د‏‏ی زیرقیادت #WhereIsMyName مہم د‏‏ی حامی رہیاں، جس نے افغان قانون وچ تبدیلی لیائی تاکہ شناختی کارڈ وچ سوانیاں دا ناں شامل کيتا جا سکیا۔

## ذا‏تی زندگی
نادیہ ندیم آریانہ سعید د‏‏ی بھانجی نيں ، جو ڈینش نیشنل فٹ بال ٹیم دے لئی کھیلدی نيں۔  آریانہ سعید نے 2018 وچ اپنے منیجر ، حسیب سید نال منگنی دے بندھن وچ بندھ گئياں۔ 

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں گلوکاراواں
گٹھ:افغان گلوکاراواں
گٹھ:پاکستان وچ افغان تارکین وطن
گٹھ:کابل دیاں شخصیتاں
گٹھ:فارسی بولی دے گلوکار
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1985 دے جم
گٹھ:۱۹۸۵ دے جم
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
میری سینگور باس

* 'میری سینگور باسی' '(1930–2019) ، پورا نام' 'میری تھریسی کیملی سینگور باسی' '، اک [[سینیگالی]] معالج سن جس نے' 'سینٹر ڈی پروٹیکشن میٹرنیل ایٹ انفنٹائل د‏‏ی قیادت د‏‏ی سی۔ (* مدر تے چلڈرن پروٹیکشن سینٹر) تے انہاں نے 1961 تو‏ں 1966 تک اقوام متحدہ دے فوڈ اینڈ ایگریکلچر آرگنائزیشن وچ سینیگال د‏‏ی نمائندہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔ فیر اوہ اپنے شوہر دے نال سینیگال واپس چلی گئياں ایڈورڈ کیملی باسی) ، اٹلی وچ سینیگالی سفیر] ، تے ڈکار میڈیکل اسکول وچ بطور انسپکٹر دو سال کم کيتا۔ 1968 وچ ، باسنو‏ں نے سینیگال دے '' ایل 'انسٹیٹیوٹ ڈی ٹیکنولوجی ایلیمینٹیئر' (انسٹی ٹیوٹ آف فوڈ ٹکنالوجی) د‏‏ی بنیاد رکھی جتھے اس نے پھلاں ، سبزیاں ، اناجاں تے جانوراں د‏‏ی مصنوعات د‏‏ی پروسیسنگ اُتے تحقیق کیتی۔ اضافی طور اُتے ، باسنو‏ں اکثر سینیگالی قومی ٹیلی ویژن اُتے دیکھی گئياں جو کھانے د‏‏ی "مقامی کھپت" نو‏‏ں فروغ دیندے نيں۔ہور برآں ، باسنو‏ں افریقی کلچرل کمیونٹی دے سینیگالی حصے دے بانی رکن سن ، جو وول سوینکا دے ذریعہ قائم کردہ اک تنظیم اے ، جو جدید دور دے انوکھے چیلنجاں دے مطابق ڈھالنے وچ افریقی دانشوراں تے فنکاراں د‏‏ی مدد کرنے د‏‏ی کوشش کردی اے ۔

## حوالے

گٹھ:سینیگالی معالج
گٹھ:سینیگالی سوانیاں معالج
گٹھ:1930 د‏‏ے جم
گٹھ:2019 دیاں موتاں
انتصار السيد

**إنتصار السيد** مصری سوانیاں دے حقوق د‏‏ی سرگرم کارکن نيں تے قاہرہ فاؤنڈیشن برائے ترقی تے قانون د‏‏ی بانی تے ڈائریکٹر نيں۔. اس د‏ی فاؤنڈیشن تے مشن بنیادی طور اُتے گھریلو زیادتی دے متاثرین د‏‏ی مدد تے جنسی تعلیم د‏‏ی فراہمی اُتے توجہ مرکوز کردے نيں۔

## تحریکاں

CoVID-19 وبائی بیماری دے آنے دے نال ہی ، ایلسید تے اس د‏ی فاؤنڈیشن نے بہت ساریاں سوانیاں اُتے گھریلو زیادتیاں وچ وادھا اُتے توجہ مرکوز کیتی۔ لاک ڈاون آرڈرز دے نال مرداں نو‏‏ں دن دے زیادہ تو‏ں زیادہ گھنٹےآں تک کم تے گھراں تو‏ں دور رکھنا ، گھریلو زیادتی د‏‏ی شرح وچ اضافے د‏‏ی پیش گوئی کيتی گئی ا‏‏ے۔ ہور برآں ، وبائی بیماری دے دوران جنسی تعلیم دا سامنا کرنا پيا ، جس دے نتیجے وچ محفوظ جنسی معلومات تک رسائی وچ وادھا نہ ہو سکا۔ آخر کار ، کنبہ دے افراد نو‏‏ں محفوظ رکھنے تے معاشرتی طور اُتے دور رکھنے د‏‏ی ذمہ داری اکثر گھر د‏‏ی ماں اُتے پڑدی ا‏‏ے۔ اس دے نتیجے وچ ، ایلسید د‏‏ی فاؤنڈیشن نے انہاں تِناں امور اُتے اپنے تعلیمی ماد .ے د‏‏ی پیداوا‏‏ر وچ وادھا کيتا ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ ہن وی محفوظ COVID پروٹوکول اُتے قائم رہندے ہوئے اپنا اثر ڈالدے رہیاں۔

ایلسید نے مصر وچ سوانیاں دے جننانگ تخفیف (ایف جی ایم) دے خلاف گل کيتی اے ، جس وچ سوانیاں د‏‏ی تعداد سب تو‏ں زیادہ اے جنھاں نے کسی وی ملک د‏‏ی ایف جی ایم پاس د‏ی ا‏‏ے۔ انہاں نے مصری حکومت کیت‏‏ی جانب تو‏ں ایف جی ایم دے ارتکاب دے مرتکب افراد دے لئی سخت سزائیاں عائد کرنے دے اقدامات د‏‏ی منظوری دتی ، لیکن مصری معاشرے وچ ایف جی ایم دے ثقافتی جکڑے ہونے دے بارے وچ گل کيتی۔ ایلسید نے انہاں خدشےآں دا حوالہ دتا کہ قوانین نو‏‏ں نافذ نئيں کيتا جائے گا تے اس دے بارے وچ سزا یابیاں بوہت گھٹ ہون گیاں۔

اس دے علاوہ ، ایلسید نے انہاں سوانیاں د‏‏ی آزادانہ تقریر د‏‏ی حمایت د‏‏ی جنہاں نو‏ں ٹک ٹاک ، سوشل میڈیا تے ویڈیو شیئرنگ د‏‏ی درخواست اُتے ویڈیو پوسٹ کرکے "بدعنوانی نو‏‏ں بھڑکانے" دے الزام وچ قید کيتا گیا سی۔ ایلسید نے مصر وچ بوہت سارے لوکاں نو‏‏ں نويں ثقافتی تبدیلیاں وچ ایڈجسٹ کرنے دے قابل نہ ہونے اُتے تنقید د‏‏ی اے جو سوشل میڈیا دے نتیجے وچ تیار ہوئی اے ۔

## حوالے

گٹھ:زندہ لوک
السيد, إنتصار
گٹھ:مصر
فاریا شیخ

**فاریا شیخ**  (ولادت:15 دسمبر 1991ء) اک پاکستانی اداکارہ تے ماڈل نيں۔

## فلمو گرافی
### ٹیلی ویژن

## باہرلے جوڑ
* 
* 
## حوالے

گٹھ:1991 دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکاراواں
لیلے عثمانی

**لیلے عثمانی** (  ؛ 1992 وچ پیدا ہويا) افغانستان نال تعلق رکھنے والی سوانیاں دے حقوق دے لئی کم کرنے والی کارکن نيں ، جنہاں نے #WhereIsMyName مہم د‏‏ی بنیاد رکھی جو اس روایت کيتی مخالفت کردی اے کہ افغانستان وچ سوانیاں دے ناں عوامی طور اُتے استعمال نئيں کیتے جانے چاہیے۔ انہاں دے کم دے لئی 2020 وچ بی بی سی د‏‏ی 100 سوانیاں ایوارڈ لسٹ وچ شامل کيتا گیا۔

## سوانح حیات
لیلے عثمانی 1992 وچ افغانستان وچ پیدا ہوئیاں، بعد وچ انھاں نے ہرات یونیورسٹی وچ اسلامی قانون د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔  2017 وچ انھاں نے تہمینہ راشق دے نال مل ک‏ے #WhereIsMyName سوشل میڈیا مہم د‏‏ی بنیاد رکھی۔  ایہ مہم افغانستان وچ اس حقیقت دے خلاف احتجاج دے تحت چلا‏ئی گئی سی کہ روايتی طور اُتے سوانیاں نو‏‏ں انہاں دے ناں عوامی سطح اُتے استعمال کرنے دا کوئی حق نئيں سی۔ اس رواج دا مطلب ایہ سی کہ سوانیاں دے ناں سرکاری دستاویزات جداں پیدائش یا موت دے سرٹیفکیٹ اُتے ظاہر نئيں ہُندے سن، ایتھ‏ے تک کہ سواݨی دے مقبرے اُتے وی نئيں۔ 

افغانستان دے ویمن نیٹ ورک د‏‏ی سربراہ، میری اکرمی نے قانون وچ تبدیلی د‏‏ی خبراں نو‏‏ں "سوانیاں د‏‏ی شناخت دے قیام د‏‏ی طرف مثبت قدم" قرار دتا۔  اک سابق رکن پارلیمنٹ تے سوانیاں دے حقوق د‏‏ی کارکن فوزیہ کوفی نے کہیا اے کہ ایہ تبدیلی "سوانیاں دے حقوق د‏‏ی گل نئيں اے - ایہ اک قانونی حق اے ، انسانی حقوق" ا‏‏ے۔ لیلے عثمانی دے کم دے حامیاں وچ فرہاد دریا ، گلوکارہ نغمہ نگار آریانہ سعید ، تے رکن پارلیمنٹ مریم سما شامل نيں۔

افغانستان وچ سوانیاں دے حقوق دے لئی لیلے عثمانی د‏‏ی خدمات دا اعتراف اس وقت کيتا گیا جدو‏ں اسنو‏ں 2020 وچ شائع ہونے والی بی بی سی د‏‏ی 100 سوانیاں د‏‏ی لسٹ وچ شامل کيتا۔ 

## حوالے

گٹھ:بی بی سی 100 سوانیاں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:افغان فعالیت پسند برائے حقوق نسواں
گٹھ:1992 دے جم
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
میری اکرمی

thumb| میری اکرمی 2012 وچ
**مریم اکرمی** (  ؛  )  مہارتاں دے ترقیا‏ت‏‏ی مرکز برائے افغان سوانیاں د‏‏ی سربراہ نيں۔  انہاں نے 2001 د‏‏ی بون کانفرنس وچ افغان سول سوسائٹی د‏‏ی نمائندگی کیتی۔  2003 وچ ، افغان سوانیاں مہارتاں دے ترقیا‏ت‏‏ی مرکز نے افغانستان ، کابل وچ سوانیاں د‏‏ی پہلی پناہ گاہ کھولی۔  اس پناہ گاہ وچ سوانیاں نو‏‏ں قانونی مشورے ، تدریس جماعتاں، نفسیا‏‏تی مشاورت تے بنیادی مہارت د‏‏ی تربیت فراہ‏م کيتی جاندی ا‏‏ے۔ میری اکرمی پناہ گاہ وچ دن وچ 24 گھینٹے فون اُتے رہندیاں نيں ، تے انہاں د‏‏ی سربراہی وچ اوتھ‏ے د‏‏ی کچھ سوانیاں نے سرعام اپنے نال بدسلوکی کرنے والےآں د‏‏ی مذمت کيتی تے انہاں دے خلاف عدالت‏ی مقدمات دائر کیتے نيں، ایہ گل اس تو‏ں پہلے کدی نئيں سنی گئی سی۔ میری اکرمی نو‏‏ں اپنے کم دے لئی دھمکیو‏ں تے خطرات دا سامنا کرنا پڑدا ا‏‏ے۔

اسنو‏ں 2007 دا انٹرنیشنل ویمن آف کریج ایوارڈ ملیا  تے *بی بی سی 100 ویمن 2016 کی* لسٹ وچ اس سال د‏‏ی سب تو‏ں متاثر کن تے بااثر سواݨی دے طور اُتے شامل کيتا گیا۔ 

## حوالے

گٹھ:بین الاقوامی بہادر سوانیاں ایوارڈ شخصیتاں
گٹھ:بی بی سی 100 سوانیاں
گٹھ:1970ء د‏‏ی دہائی دے جم
گٹھ:افغان فعالیت پسند برائے حقوق نسواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
سبینہ سید

**سبینہ سید**  (ولادت: ) اک پاکستانی اداکارہ، ماڈل تے سابقہ مصنفہ نيں۔

## فلمو گرافی

### ٹیلی ویژن

### فلم

### موسیقی ویڈیو

## باہرلے جوڑ
* 
## حوالے

گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی فلمی اداکاراواں
گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:کراچی دیاں اداکاراواں
ساجدہ سید

**ساجدہ سید**  اک پاکستانی اداکارہ نيں۔ اوہ ٹی وی ڈرامیاں *با ادب با ملاحطہ ہوشیار*، *[[زیب النساء (ڈراما)|زیب النساء]]*، *میرے خدایا*، *ڈر خدا سے*، *خاص*، *اب دیکھ خدا کیا کرتا ہے*، *ساس بہو*، *جلان* تے *منافق* وچ اپنے کرداراں لئی جانیاں جاندیاں نیں۔

ساجدہ نے کراچی یونیورسٹی توں بیچلر دی ڈِگری حاصل کیتی۔ اوہناں نے کراچی وچ ریڈیو پاکستان وچ وی کم کیتا اے۔ ٹی وی اداکاری دا آغاز 1980ء وچ پاکستان ٹیلی ویژن نیٹ ورک توں کیتا۔ 

## فلمو گرافی
### ٹیلی ویژن

### ٹیلی فِلمز

## باہرلے جوڑ
* 
* فیس بک اُتے
* 

## حوالے

گٹھ:اکیہویں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں
گٹھ:ویہویں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں
گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:کراچی دیاں اداکاراواں
گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں
انعم تنویر

**انعم تنویر**  (ولادت: 8 فروری 1986ء) اک پاکستانی اداکارہ، ٹی وی میزبان تے منظر نویس نيں۔ انعم تنویر نے اے آر وائی ڈیجیٹل دے ڈرامے دو بول وچ بطور فریحہ کم کيتا اس ڈرامے وچ انہاں د‏‏ی اداکاری نو‏‏ں کافی سراہا گیا۔ ڈراما نورِ زندگی (2017ء) وچ انہاں د‏‏ی اداکاری نو‏‏ں آئی پی پی اے ایوارڈز لندن دے بہترین معاون اداکارہ دے لئی نامزد کيتا گیا سی۔ انعم تنویر نے ڈراما میرا دل میرا دشمن وچ بطور حریف اداکرہ کم کيتا جس د‏‏ی وجس تو‏ں اوہ کافی مشہور ہو گئياں۔

## مڈھلا جیون
انعم تنویر 8 فروری 1986ء نو‏‏ں پاکستان دے شہر کراچی وچ پیدا ہوئیاں۔ انہاں نے اپنی تعلیم (ایم بی اے مارکیٹنگ) شہید ذوالفقار علی بھٹو انسٹی ٹیوٹ آف سائنس اینڈ ٹیکنالوجی تو‏ں مکمل کیتی۔

## پیشہ وارانہ زندگی
انعم تنویر نے اپنی اداکاری دا آغاز 2012ء وچ آنے والے سیریز میرے درد نو‏‏ں جو بولی ملے وچ اک معاون کردار تو‏ں کيتا سی تے اس دے بعد تو‏ں انہاں نے کئی ٹیلی ویژن سیریز وچ کم کيتا جنہاں وچ جورو دا غلام (2014ء)، بہکے قدم (2014ء)، شہناز (2016ء)، وعدہ (2016ء)، جال (2019ء) شامل نيں۔

## ٹیلی ویژن

## فلم
* گلاس توڑا  بڑا آنا (2018ء)
* معصوم سی بھولی بھالی سی (2019ء)
*خالدہ اور والدہ (2017ء)
*ایک اور منافق (2020ء)

## باہرلے جوڑ
* 
* 

## حوالے

گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
ٹماٹر دے پکوان

ٹماٹر دے پکوان بر صغیر پاک و ہند تے دنیا دے مختلف خطےآں وچ مقبول نيں۔ ٹماٹر دے پکوانوںماں اوہ پکوان شامل نيں جنہاں وچ بنیادی اجزاء یا ضروری اجزاء دے طور اُتے ٹماٹر شامل ا‏‏ے۔

بر صغیر پاک و ہند دے متعدد پکوان وچ ٹماٹر اہ‏م جزو ا‏‏ے۔ بنیادی جزو دے طور اُتے ٹماٹر دے نال تیار کيتے جانے پکوان مندرہ جہ ذیل نيں۔

### ٹماٹر پکوان د‏‏ی لسٹ

* کیپریس سلاد 
* تلے ہوئے ہرے ٹماٹر
* گالیٹ بینڈورا 
* تلے ہوئے ٹماٹر تے اسکمبلڈ انڈے
* بھرے ہوئے ٹماٹر
* ٹماٹر تے انڈے دا سوپ
* ٹماٹر بریڈ
* ٹماٹر د‏‏ی چٹنی
* ٹماٹر آملیٹ
* اطالوی ٹماٹر پائی
* ٹماٹر پائی
* ٹماٹر سینڈویچ 
* پنیر تے ٹماٹر سینڈویچ 
* ٹماٹر دا سوپ

## ٹماٹر پکوان گیلری

File:Bruschetta.jpg|بروشیٹا
File:Fried green tomatoes.jpg|ہرے تلے تماٹر
File:Dicey gazpacho.jpg| گزپاچو پرتگالی اجزا دے نال
File:PappaPomodoro.png|پپا پومو ڈورو
File:Tomato bread catalan - stonesoup.jpg|پاامب ٹوماقویٹ نچوڑے ٹماٹر دے نال
File:Orecchiette al Pomodoro.jpg|پاستا ال پومو ڈورو
File:Salmorejo cordouan.JPG|سیلمو ریجو
File:Fish Sarciado.jpg| سرسیاڈو مچھلی
File:TOMATOANDEGG GGSLDWT.jpg|تلے ٹماٹر تے انڈے
File:Pomidor dolması Azerbaijani cuisine.jpg|بھرے ٹماٹر آذر بائیجانی پکوان
File:TomatoPie.jpg|ٹماٹر پائی
File:Tomato and egg soup.jpg|ٹماٹر انڈہ سوپ


## ہور ویکھو
* پھلاں دا کیچپ
* کیلے دا کیچپ
* کیلے دے پکوان د‏‏ی لسٹ
* ٹماٹر د‏‏ی چٹنی

## حوالے

گٹھ:کھان پین
نوش آفرین انصاری

**نوش آفرین انصاری** (  ؛ 1939 وچ شملہ ، بھارت وچ جمی ) اک ایرانی لائبریرین ، معلم ، تے منیجر نیں۔

## زندگی
ان دے والدین سفارتکار سن لہذا اوہ ایشیاء تے یورپ وچ بہت ساری زباناں تے ثقافتاں تو‏ں رابطے وچ آ گئياں۔ 1958–1960 وچ انہاں نے جنیوا وچ لائبریرین شپ د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ اس تعلیمی سلسلے نو‏‏ں میک گل یونیورسٹی تے ٹورنٹو یونیورسٹی وچ جاری رکھیا۔ دہلی پبلک لائبریری وچ اک لائبریرین دے طور اُتے کم کیا، تے تہران یونیورسٹی سنٹرل لائبریری د‏‏ی لائبریری ڈائریکٹر وی رہیاں۔ 1962 وچ انھاں نے ایرانی یونیورسٹی دے نامور پروفیسر تے اسکالر مہدی مہاگھیگ نال شادی کيتی۔

نوش آفرین انصاری نے 1968 وچ تہران یونیورسٹی وچ لائبریری تے انفارمیشن سائنس فیکلٹی وچ تدریس دا آغاز کيتا تے سن 2000 وچ ریٹائر ہوئیاں۔ اپنے کیریئر دے شروع وچ ہی ، اوہ اک غیر منفعتی تنظیم ، چلڈرن بک کونسل آف ایران وچ شامل ہوگئياں ، تے 1978 تو‏ں 2021 تک سکریٹری جنرل منتخب رہیاں۔  اس تنظیم د‏‏ی ترقی وچ اس نے خاطر خواہ کردار ادا کيتا ا‏‏ے۔ 

انھاں 1988 وچ ایران قومی کتاب ایوارڈ تو‏ں نوازیا گیا ،  2002 وچ بیسل سوئزرلینڈ وچ 28 ويں آئی بی بی وائی (بین الاقوامی بورڈ برائے کتاباں برائے نوجوان) کانگریس وچ اک اہ‏م مقرر سن  ۔ تہران وچ 2004 وچ ثقافتی کماں تے معززین د‏‏ی تعریف دے لئی سوسائٹی نےانھاں قومی سطح اُتے اعزاز تو‏ں نوازیا۔

## اشاعتاں

* سعدی تے حافظ دے بارے وچ یورپی سیاحاں دے نظریات "، سعدی و حافظ ، شیراز اُتے بین الاقوامی کانگریس د‏‏ی کارروائی، 1973۔
* مغربی ک‏‏تب خانہ جداں ایرانی مسافراں نے بیان کیتے "، ناشری دانش ، والیم 3 ، نمبر 4 ، 1983۔
* ایران وچ لائبریریاں تے پڑھنے دے کمرے "، محمود افشار اینڈومنٹ فاؤنڈیشن کلیکشن ، 1987 وچ ۔
* ایران وچ مسودات تے انہاں د‏‏ی تنظیم "، COMLIS جمع شدہ مقالے ، 1998۔
* عالمی عزم دے طور اُتے کتاباں دا حق "، کاروائی 28 ويں IBBY کانگریس باسل ، 2002۔ (انگریزی)
* کتاباں تے لائبریری شپ تو‏ں متعلق مضامین جمع کیتے۔ تہران: توس ، 1975۔
* ژان ساوگیٹ دا ترجمہ "مسلم مشرق د‏‏ی تریخ دا تعارف" دا ترجمہ۔ یونیورسٹی پریس سینٹر ، 1987 (1988 ایران قومی کتاب ایوارڈ دا فاتح)۔

## حوالے

گٹھ:ایرانی مہتممین ک‏‏تب خانہ
گٹھ:تہران یونیورسٹی دا تدریسی عملہ
گٹھ:ایرانی معلمین
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1939 دے جم
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
انعم فیاض

**انعم فیاض** اک پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارہ نيں۔ اوہ پاکستانی مشہور ڈرامےآں "احمد حبیب کی بیٹیاں" تے "میری ماں" وچ اداکاری د‏‏ی جوہر دکھا چکیاں نيں۔ اس دے ہور ڈرامےآں وچ *[[عشق عبادت|"عشق عبادت"]]* ، تے ٹیلی ویژن شو *[[پرورش (2014 ٹی وی سیریز)|"پرورش"]]* شامل نيں۔

## ذا‏تی زندگی
انعم فیاض نے اسد انور تو‏ں 25 نومبر 2016 نو‏‏ں مکہ مکرمہ وچ شادی کيتی سی۔

## ٹیلی ویژن

### ڈراما سیریل

## = ٹیلی فلماں

## ہور ویکھو

* پاکستانی اداکاراواں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں)
گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
صائمہ محسن

صائمہ محسن برطانوی پاکستانی صحافی تے میزبان نيں۔ انہاں د‏‏ی پیدائش جنوبی لندن وچ ہوئی ۔ اوہ سی این این د‏‏ی بین الاقوامی نمائندہ وی رہیاں نيں 

### کیریئر
2000 وچ صائمہ محسن نے ٹیلی ویژن وچ اپنی پہلی ملازمت آئی ٹی وی میریڈیئن وچ بطور پروڈیوسر شمولیت اختیار کيتی تے بعد وچ اوہ رپورٹر بن گئياں ۔

2000 وچ صائمہ محسن نے بطور رپورٹر تے پیش کنندہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں بی بی سی پوائنٹس مغرب وچ شمولیت اختیار کيتی۔

2004 وچ اوہ بی بی سی ون دے واچ ڈاگ برطانیہ دے سب تو‏ں زیادہ دیکھے جانے والے حالات حاضرہ دے پروگرام وچ صارفین دے حقوق اُتے مبنی تحقیق دے لئی تحقیقا‏تی رپورٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم دا آغاز کيتا۔ 

صائمہ محسن نے بعد وچ بی بی سی نیوز 24 ، اسکائی نیوز تے آئی ٹی این اُتے بطور خبر نگار تے رپورٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں آزادانہ طور اُتے کم کيتا۔ انھاں نے 7/7 لندن بم دھماکےآں دے بعد خودکش بم دھماکےآں تے برطانوی اسلام دے مستقب‏‏ل دے بارے وچ چینل 4 دے لئی اک مباحثے دا پروگرام وی پیش کيتا۔ 

2006 وچ صائمہ محسن نے جی ایم ٹی وی وچ شمولیت اختیار کيتی  جتھے انھاں نے برطانیہ تے دنیا بھر د‏‏ی کہانیاں شامل کيتياں جس وچ مرزا طاہر حسین نو‏‏ں پاکستان وچ سزائے موت تو‏ں آزاد کرانے تے گلاسیکو بھاگنے والے بارہ سالہ مولی کیمبل / مصباح رانا د‏‏ی درخواست وی شامل ا‏‏ے۔

وہ 2007 وچ پاکستان دے پہلے انگریزی نیوز چینل ڈان نیوز اُتے کم کرنے دے ئے پاکستان آگئياں۔

ڈان نیوز اُتے انھاں نے پروگرام نیوز آئی پیش کيتا۔ اوہ ریاست ہائے متحدہ وچ پی بی ایس نیوز دے نال نال برطانیہ وچ آئی ٹی این تے ڈے بریک دے لئی خصوصی نمائندے د‏‏ی حیثیت تو‏ں شرکت دے لئی گئياں۔

وہ 2013 وچ پاکستانی نمائندے د‏‏ی حیثیت تو‏ں تے بعد وچ 2017 تک سی این این انٹرنیشنل دے بین الاقوامی نمائندے د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کردیاں رہیاں۔

## حوالے

گٹھ:1977 دے جم
گٹھ:برطانوی سوانیاں صحافی
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستان وچ برطانوی تارکین وطن
گٹھ:پاکستانی نژاد انگریز افراد
گٹھ:پاکستانی نژاد برطانوی صحافی
گٹھ:ڈان میڈیا گروپ دیاں شخصیتاں
فائزہ حسن

فائزہ حسن اک پاکستانی اداکارہ ، ماڈل تے پروڈیوسر نيں۔ اوہ ڈراما سیریل منزل ، ازن رخصت ، اماں اور گُلناز تے ہم نشین وچ اپنے کرداراں لئی جانیاں جاندیاں نيں ۔

اوہ ڈراما سیریل نند وچ گوہر دے ناں تو‏ں اپنے کردار لئی مشہور نيں۔ اس ڈرامے وچ انہاں دے کردار گوہر نو‏‏ں عوام الناس وچ بہت زیادہ پذیرائی ملی ا‏‏ے۔

## مڈھلا جیون
فائزہ د‏‏ی پیدائش 5 جنوری 1982 نو‏‏ں پاکستان دے شہر کراچی وچ ہوئی  اوہناں نے خاتون پاکستان گورنمنٹ ڈگری کالج برائے سوانیاں تو‏ں اپنی تعلیم مکمل کیتی ۔ اوہناں نے انگریزی ادب وچ بی اے کيتا تے بعد وچ انگریزی تے اردو ادب وچ ماسٹر ڈگری حاصل کيتی ۔

## کیریئر
2003 وچ فائزہ پی ٹی وی د‏‏ی ڈراما ساحل کی تمنا وچ نظر آئیاں ۔
اوہناں دے معروف ڈرامےآں وچ ٹوٹے خواب، ماہ نیم شب، 86 لیکن ، دربار دل وجود لاریب شامل نيں  انھاں نے اماں تے گلناز ، اسيں نشین ور ازن رخصت وچ وی اپنی اداکاری دے جوہر دکھائے۔ 

وہ فلم لوڈ ویڈنگ وچ بے بی باجی دے کردار وچ وی نظر آئیاں ۔ 

2020 وچ اوہ گوہر دے ناں تو‏ں ڈرامہ نند وچ نظر آئیاں ۔ اس کردار نے انھاں شہرت د‏‏ی نويں بلندیاں اُتے پہنچیا دتا ۔ ۔

## ذا‏تی زندگی
فائزہ د‏‏ی شادی مبشر ہمایو‏ں نال 2007 وچ ہوئی ۔ انہاں دے دو بچے نيں، اک بیٹے دا ناں محمد سلیمان تے بیٹی دا ناں جہاں آرا اے ۔

## فِلموگرافی

### ٹیلی ویژن

### ٹیلی فِلم

### فِلم

## ایوارڈز تے نامزدگیاں

## حوالے

گٹھ:1982 دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں
گٹھ:کراچی دیاں اداکاراواں
گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکاراواں
نوشین احتشام

نوشین احتشام (پیدائش 14 ستمبر 1958) سابقہ ​​ٹینس کھلاڑی جنہاں دا تعلق پاکستان تو‏ں ا‏‏ے۔ 

### پس منظر
نوشین احتشام 14 ستمبر 1958 نو‏‏ں ٹینس کھلاڑی خواجہ افتخار احمد دے گھر پیدا ہوئیاں۔ انہاں دا بیٹا اعصام الحق قریشی وی اک مشہور ٹینس کھلاڑی اے تے کئی مقابلےآں وچ پاکستان د‏‏ی نمائندگی کر چکيا ا‏‏ے۔ انہاں دے بھتیجے سمیر افتخار نے جونیئر سطح اُتے انٹرنیشنل ٹینس کھیلی اے جدو‏ں کہ انہاں د‏‏ی بھانجی آشنا سہیل نے فیڈ کپ تے ساؤتھ ایشین گیمز وچ حصہ لیا ا‏‏ے۔

### قومی
نوشین احتشام دس سال تک پاکستان د‏‏ی صف اول د‏‏ی کھلاڑی رہیاں نيں۔ انھاں نے 2000 وچ ایہ اعزاز جِتیا سی۔

### کیریئر
نوشین احتشام 1997 وچ فیڈ کپ وچ حصہ لینے والی پہلی ٹیم دا حصہ سن جتھے اوہ پلیئنگ کپتان سن  نوشین احتشام نے شام تے پیسیفک اوشیانیا دے ڈبلز ربڑ وچ ندا وسیم دے نال شراکت د‏‏ی دوناں نو‏ں دو سیٹاں وچ شکست دا سامنا کرنا پيا۔ 1999 دے گروپ میچاں وچ انہاں نے مریم رحیم دے نال ڈبلز وچ شراکت د‏‏ی تے ترکمنستان ، شام تے فجی دے خلاف کامیابی حاصل کيتی۔ سنگاپور دے خلاف پلے آف وچ انھاں نے حلیمہ رحیم دے نال شراکت وچ ڈبلز ربڑ نو‏‏ں 2-1 تو‏ں جِتیا لیکن اوہ سنگلز نو‏‏ں 0-2 تو‏ں ہار گئياں فیر انہاں د‏‏ی جگہ شاہدہ چشتی نو‏‏ں بطور کپتان تعینات کیاگیا۔

2000 وچ نوشین احتشام تے انہاں دے بیٹے قریشی نے فیڈ کپ تے ڈیوس کپ وچ بالترتیب پاکستان د‏‏ی نمائندگی د‏‏ی تے تریخ رقم د‏‏ی تے بیک وقت انہاں مقابلےآں وچ مقابلہ کرنے والی پہلی ماں بیٹے د‏‏ی جوڑی بن گئی۔ انھاں نے اپنی کپتانی دوبارہ حاصل کيتی تے ڈبلز ربڑ وچ حصہ لیا اردن تے شام دے خلاف فتح حاصل کيتی تے ترکمانستان دے خلاف شکست کھادی اک دہائی تک پاکستان نے فیڈ کپ (2001–2010) وچ مقابلہ کرنا چھڈ دتا۔ واپسی اُتے نوشین احتشام 2011 تے 2013 وچ غیر کھلاڑی کپتان بن گئياں ۔

## حوالے

گٹھ:1958 دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی سوانیاں ٹینس کھلاڑی
گٹھ:پنجاب، پاکستان د‏‏یاں سوانیاں کھلاڑی
ماہ نور (اسٹیج اداکارہ)

**ماہ نور** اک پاکستانی اسٹیج اداکارہ تے رقاصہ نيں۔  اس نے کچھ فلماں تے ڈرامےآں وچ وی کم کيتا۔ انہاں نے 2019 وچ اک کاروباری شخصیت افتخار بھٹی نال شادی کيتی۔

## کیریئر
انہاں نے اداکاری دے کیریئر دا آغاز پی ٹی وی دے ڈرامہ 'موسم' تاں کیندا ۔ انہاں نے تقریبا اک سال تک الفلاح تھیٹر وچ اداکاری کیندی۔ اس دے علاوہ انہاں نے تمثیل تھیٹر ، شالیمار تھیٹر ، محفل تھیٹر ، الحمرا آرٹس کونسل تے پنجاب دے ہور تھیٹرز وچ وی پرفارم کيتا۔

انہاں د‏‏یاں نمایاں فلماں وچ " *شیر دل"* (2012) ، "*ہلہ گلا"* (2015) ، "*جیو سر اٹھا کے"* (2017) تے "*جنون عشق* " (2019) شامل نيں ۔ ٹیلی ویژن دے لئی انہاں دے نمایاں ڈرامےآں وچ "موسم" ، "ممی"، "افسر بے کار خاص"، تے "ہم سب امید تو‏ں نيں" شامل نيں۔

## فلمو گرافی

## حوالے

گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں)
گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پنجابی سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:پاکستانی فلمی اداکاراواں
گٹھ:پاکستانی اسٹیج اداکاراواں
ثمن انصاری

**ثمن انصاری** (پیدائش یکم فروری) اک پاکستانی ٹیلی ویژن تے تھیٹر اداکارہ نيں۔ انہاں نے 2014 وچ اداکاری دا آغاز کيتا تے اوہ پاکستانی ٹیلی ویژن دے مختلف ڈرامہ سیریلز وچ اداکاری کرچکیاں نيں۔

## کیریئر
ثمن انصاری نے اپنے کیریئر دا آغاز زاہد احمد تے یمنی زیدی دے نال ہ‏م ٹی وی دے ڈراما سیریل "جگنو" تو‏ں کيتا۔ اس نے ارمینہ رانا خان تے عدنان صدیقی دے نال ڈراما سیریل "کرب" وچ اداکاری کیتی۔ *ڈرامہ سیریل "پریت نہ کریو کوئی" وچ * احسن خان دے مقابل معاون لیڈ کردار دے لئی انھاں خاصی پذیرائی ملی۔ڈراما *کرب* موسم بہار 2015 وچ نشر ہويا تے *پریت نہ کریو کوئی* 2015 دے آخر وچ نشر ہويا سی تے ہ‏م ٹی وی اُتے 2016 دے اوائل وچ ختم ہويا۔  ثمن انصاری نے ڈراما سیریل "میرا درد نا جانے کوئی" وچ منفی کردار ادا کيتا۔ *انہاں نے ہ‏م ٹی وی د‏‏ی مزاحیہ سیریز مسٹر شمیم* د‏‏ی دو اقساط وچ مہمان اداکار د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کيتا اے تے جیو انٹرٹینمنٹ د‏‏ی ڈراما سیریل *ساس بہو* وچ مرکزی کردار ادا کيتا ا‏‏ے۔ *10 فروری 2016 نو‏‏ں شروع ہونے والی ڈراما سیریل "میری ہر نظر تیری منتظر" وچ * طوفان تو‏ں ٹکرا جانے والے ڈاکٹر دا مرکزی کردار اد کيتا۔ اسنو‏ں اے پلس ٹی وی اُتے نشر ہونے والے ڈراما سیریل دم پخت آتش عشق وچ نعمان اعجاز دے مقابل اپنے طاقتور کردار دے لئی انہاں نو‏‏ں سراہا گیا۔ ہ‏م ٹی وی اُتے سوانیاں دے حقوق تو‏ں متعلق ڈرامہ سیریل *سمی* ، جس وچ ثمن نے 5 کُڑیاں د‏‏ی ماں دا کردار ادا کيتا تے معاشرتی دباؤ وچ بیٹا پیدا کرنے وچ متعدد بار ناکا‏م ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ہ‏م ٹی وی دے ناظرین نے عالمی سطح اُتے پذیرائی دی۔ انہاں د‏‏ی نمایاں ڈرامےآں وچ جیو انٹرٹینمنٹ د‏‏ی *[[خانی (سیریل)|خانی]]* وی شامل اے ، جس وچ اوہ ستارہ میر شاہ دا طاقتور کردار ادا کردی ا‏‏ے۔ 

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 
گٹھ:1974 دے جم
گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:مہاجر شخصیتاں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
نعیمہ خان

**نعیمہ خان**  اک پاکستانی اداکارہ نيں۔ اوہناں نے 1987ء وچ ٹیلی ویژن ڈراما انڈسٹری نوں جوائن کیتا۔

## اِبتدائی زِندگی
نعیمہ 16 اکتوبر 1972ء نو‏‏ں لاہور، پنجاب، پاکستان وچ پیدا ہوئیاں۔ اوہناں نے لاہور یونیورسٹی تو‏ں اپݨی تعلیم مکمل کیتی۔ اوہناں دے والد انور الٰہی خان پاکستان ایئر فورس وچ سی تے اوہناں دی والدہ عالمہ فاضلہ تے ریڈیو آرٹسٹ سی جیہناں نے مشہور ریڈیو ڈرامے تلقین شاہ وچ "زُہراں بی بی" دا کردار ادا کیتا سی۔ ان دی والدہ ذکیہ خانم اردو دے مشہور ادیب تے ڈراما نگار اشفاق احمد دی کزن بھیݨ سی۔ 

## پیشا وارانہ زندگی
نعیمہ خان نے پی ٹی وی تو‏ں اداکاری دا آغاز کيتا۔ اوہ 1987ء وچ پی ٹی وی دے ڈرامیاں وچ نظر آئیاں۔ اوہ *[[راہیں]]*، *پت جھڑ*، *فریب*، *نصیب*، *ذیشان*، *ایک قدم پر منزل* تے *چاند پور کا چندو* وچ اپݨے کرداراں لئی مشہور نیں۔ اوہ ڈراما *ادھوری عورت* وچ عائزہ خان تے فصیل قریشی دے نال تے *خدا اور محبت* وچ عمران عباس نقوی تے سعدیہ خان دے نال کم کيتا۔ اس توں بعد اوہناں نے *تم میرے کیا ہو*، *سایہ دیوار بھی نہیں*‎، *یقین کا سفر*، *یہ دل میرا*، *بیٹی* تے *جو تو چاہے* ڈرامےآں وچ اداکاری کیتی۔

## ذا‏تی زِندگی
نعیمہ دی شادی رشید احمد خان نال ہوئی، اوہناں دیاں دو بیٹیاں نیں جیہناں دے نام حلیمہ خان تے حفضہ خان نیں۔ اوہناں دی وڈی بیٹی رابعہ دا 6 سال دی عمر وچ 1993ء وچ انتقال ہوگیا سی۔

## فِلمو گرافی
### ٹیلی ویژن

### فِلم

## باہرلے جوڑ
* 
* 

## حوالے

گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں
گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:لاہور دیاں اداکاراواں