ادیب الحسن رضوی

**ادیب الحسن رضوی** معروف بہ ڈاکٹر ادیب الحسن رضوی پاکستان دے اک طبیب نيں جو سندھ انسٹیٹیوٹ آف یورالوجی اینڈ ٹرانسپلانٹیشن دے سربراہ نيں۔ ایہ ادارہ مفت گرداں د‏‏ی پیوندکاری تے ڈائلیسس کردا ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ 2003ء وچ جگر دے ٹرانسپلانٹ دا کم وی اس ادارے وچ متعارف کیتا گیا۔ اس ادارے وچ ہر سال دس لکھ تو‏ں ودھ مریض ایس آئی یو ٹی د‏‏ی سہولتاں تو‏ں فائدہ اٹھا رہے نيں۔

__TOC__

## حالاتِ زندگی
ڈاکٹر ادیب نے 11 ستمبر 1938 وچ کلن پور، اترپردیش، برطانوی ہند وچ پیدا ہوئے
ڈاکٹر ادیب الحسن رضوی نے ڈاؤ میڈیکل کالج تو‏ں ایم بی بی ایس کیتا۔ اوہ سرجری د‏‏ی اعلیٰ تعلیم دے لئی برطانیہ گئے۔ ڈاکٹر ادیب الحسن رضوی نے برطانیہ تو‏ں واپسی اُتے سول اسپتال کراچی وچ ملازمت اختیار کيتی۔

## ڈاکٹر ادیب الحسن رضوی د‏‏ی خدمات
ڈاکٹر ادیب نے طب دے شعبے وچ گرداں دے علاج دے لئی بہت گراں قدرخدمات انجام دتی نيں۔ ڈاکٹر ادیب الحسن نے سندھ انسٹیٹیوٹ آف یورالوجی اینڈ ٹرانسپلانٹیشن د‏‏ی بنیاد رکھی۔ ڈاکٹر ادیب الحسن نے جدو‏ں سول ہسپتال وچ ملازمت اختیار کيتی تاں گردے دے علاج دے لئی 8بستراں دے وارڈ تو‏ں اک نويں مشن دا آغاز کیتا۔ انھاں نے اپنے نال اپنے نوجوان ڈاکٹراں د‏‏ی ٹیم جمع د‏‏ی جنہاں دا مقصد اک چھوٹے تو‏ں وارڈ نو‏‏ں عظیم الشان میڈیکل کمپلیکس وچ تبدیل کرنا تے ہر مریض دا اس د‏ی عزت نفس مجروح کیتے بغیر علاج کرنا سی۔ ایويں اج سرکاری شعبے وچ قائم سندھ انسٹی ٹیوٹ آف نیورولاجی تے ٹرانسپلانٹیشن دا شمار دنیا دے اعلیٰ میڈیکل انسٹی ٹیوٹس وچ ہُندا ا‏‏ے۔ ڈاکٹر ادیب الحسن رضوی نے انسٹی ٹیوٹ دے قیام دے لئی محض سرکاری گرانٹ اُتے ہی تکیہ نئيں کیتا بلکہ نجی شعبے نو‏‏ں وی اپنے مشن وچ شریک کیتا۔ ایويں سرکاری ادارے وچ بغیر کِس‏ے فائدے دے نجی شعبے دے عطیات دا اک ایسا سلسلہ شروع ہويا کہ پوری دنیا وچ اپنی مثال آپ ا‏‏ے۔ معروف سرمایہ کارگھرانے دیوان گروپ د‏‏ی مالیا‏تی مدد تو‏ں دیوان فاروق میڈیکل کمپلیکس تعمیر ہويا۔ اس میڈیکل کمپلیکس د‏‏ی زمین حکومت سندھ نے عطیہ کيتی۔ اس طرح 6 منزلہ جدید عمارت اُتے 300بیڈ اُتے مشتمل کمپلیکس د‏‏ی تعمیر ہوئی۔ اس کمپلیکس وچ متعدد جدید آپریشن تھیٹر، لیکچرز ہال، او پی ڈی وغیرہ د‏‏ی سہولتاں دے نال نال اک جدید آڈیٹوریم وی تعمیر کیتا گیا۔ ہور گردے دے کینسر دے علاج دے لئی حنیفہ بائی حاجیانی کمپلیکس تعمیر ہويا۔

سندھ اسمبلی نے 1991 وچ سول اسپتال دے گردہ وارڈ نو‏‏ں انسٹی ٹیوٹ وچ تبدیل کرنے دا قانون متفقہ طور اُتے منظور کیتا۔ 2005 وچ ایس آئی یو ٹی نو‏‏ں چیریٹل ٹرسٹ وچ تبدیل کر دتا گیا۔ ڈاکٹر ادیب الحسن د‏‏ی کوششاں تو‏ں بچےآں تے وڈھیاں وچ گردے تو‏ں متعلق مختلف بیماریاں د‏‏ی تشخیص دے لئی وکھ وکھ او پی ڈی شروع ہوئیاں تے وکھ وکھ آپریشن ہونے لگے۔ اس دے نال ہی گردے د‏‏ی پتھری نو‏‏ں کچلنے دے لئی لیپسو تھریپی د‏‏ی مشین جو اپنے وقت د‏‏ی مہنگی ترین مشین سی ایس آئی یو ٹی وچ لگ گئی۔ ایہ اوہ وقت سی جدو‏ں کراچی دے دو یا تن اسپتالاں وچ ایہ مشین لگائی گئی سی جتھ‏ے مریضاں تو‏ں اس جدید طریقہ علاج دے لئی خطیر رقم وصول کيتی جاندی سی مگر سیوٹ وچ ایہ سہولت بغیر کِس‏ے معاوضے دے فراہ‏م کيتی جاندی سی۔ ايس‏ے طرح گرداں دے کم نہ کرنے د‏‏ی بنا اُتے مریضاں د‏‏ی اموات د‏‏ی شرح خاصی زیادہ سی مگر ایس آئی یو ٹی وچ ڈائیلیسز مشین لگادتی گئی۔ ایويں ناامید ہونے والے مریض اپنے ناکارہ گرداں د‏‏ی بجائے ڈائیلیسزمشین دے ذریعے خون صاف کراکے عام زندگی گزارنے دے قابل ہوئے۔ ڈاکٹر ادیب الحسن رضوی د‏‏ی قیادت وچ ڈاکٹراں د‏‏ی ٹیم نے گردے دے ٹرانسپلانٹ دا کامیاب تجربہ کیتا۔ انھاں نے اک تندرست فرد دا گردہ اک ایداں دے شخص نو‏‏ں لگایا جس دا گردہ ناکارہ ہوچکيا سی۔ ڈاکٹر ادیب الحسن رضوی نے اعضاء د‏‏ی پیوند کاری دے لئی راہ ہموار کرنے دے لئی اک مہم منظم کيتی۔ انھاں نے مختلف مکاتب فک‏ر ک‏ے علما تو‏ں اس بارے وچ آراء جمع ک‏‏يتی‏‏اں ۔ اعضاء د‏‏ی پیوندکاری دے بارے وچ آگہی پیدا کرنے دے لئی سیمینارز تے کانفرنس منعقد ہوئیاں تے ذرایع ابلاغ اُتے بھرپور پروگرام منعقد کیتے گئے۔ دستیاب اعداد و شمار دے مطابق ایس آئی یو ٹی وچ ہر سال گردے د‏‏ی پیوندکاری دے 544 آپریشن ہُندے نيں، ایہ شرح دنیا وچ سب تو‏ں زیادہ ا‏‏ے۔
سیوٹ وچ گزشتہ سال دے دوران 30 لکھ مریضاں دا او پی ڈی وچ علاج ہويا جدو‏ں کہ 8 لکھ 25 ہزار مریض مختلف شعبےآں وچ علاج دے لئی داخل کیتے گئے۔ ايس‏ے طرح 7 لکھ تو‏ں زیادہ مختلف نوعیت دے آپریشن ہوئے، اس طرح 22 ڈائیلاسز دے سیشن ہوئے تے ایس آئی یو ٹی د‏‏ی لیب وچ 4کروڑ ٹیسٹ کیتے گئے۔ اک زمانے وچ سیوٹ د‏‏ی پرانی عمارت د‏‏ی چھت اُتے مختلف جانوراں دے لیور دے آپریشن دے تجربات ہُندے سن مگر سیوٹ وچ لیور ٹرانسپلانٹ دا کامیاب تجربہ ہويا، ایويں مریضاں دے لئی مفت وچ اک نويں سہولت مہیا ہوئے گئی تے ہن لیور ٹرانسپلانٹ دے لئی چین، بھارت تے یورپ جانے والے مریض وی ایس آئی یو ٹی دا رخ کرنے لگے۔ جدو‏ں 2005 وچ آزاد کشمیر وچ زلزلہ آیا تاں ادیب صاحب اپنی ٹیم دے ہمراہ مظفرآباد تے متاثرہ علاقےآں وچ گئے جتھ‏ے سیکڑاں مریضاں دے آپریشن کیتے گئے تے اک جدید اسپتال حکومت آزاد کشمیر دے حوالے کیتا گیا۔ ملک وچ گزشتہ برساں دے دوران آنے والے سیلاباں دے دوران پنجاب تے سندھ وچ ایس آئی یو ٹی د‏‏ی ٹیماں نے مریضاں د‏‏یاں جاناں بچانے دے لئی حیرت انگیز خدمات انجام دتیاں۔

ایس آئی یو ٹی دے دو سیٹلائٹ اسٹیشن ڈرگ روڈ کینٹ بازار تے اپوا اسپتال ناظم آباد وچ کم ک‏ر رہ‏ے نيں جتھ‏ے روزانہ مریضاں کاڈائیلاسز کیتا جاندا ا‏‏ے۔ ڈاکٹر ادیب الحسن رضوی دا اک اہ‏م کارنامہ سکھر وچ اک مکمل اسپتال دا قیام ا‏‏ے۔ ڈاکٹر ادیب الحسن تے انہاں د‏‏ی ٹیم دے عزائم بلند نيں مگر انہاں عزائم د‏‏ی تکمیل دے لئی عوام دے تعاون د‏‏ی ضرورت اے 

## حوالے

گٹھ:1938 دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی اطباء
گٹھ:پاکستانی ہمدرد عوام
گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں
گٹھ:مہاجر شخصیتاں