open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
گردے

**گردے** ریڑھ دی ہڈی رکھن آلے جنوراں تے ریڑھ دی ہڈی توں بغیر آلے جنوراں وچ ہوندے نے۔ گردے پیشابی پربندھ دا اہم حصہ نیں تے جسم وچ پانی تے نمکاں دا توازن رکھدے نیں۔ انسان دے پنڈے اندر چوڑی وچ ہوندے نیں۔
گردے لعو صاف کرن دا کم کردے نیں تے گندے مادے کڈ کے پیشابی تھیلی چ پا دیندے نیں۔ گردے موتر بناندے نیں۔ تے اینج اے ستھرائی دا کم کردے نیں۔

## تھاں
انسان وچ گردے ڈھڈ خانے اچ ہوندے نیں۔ ریڑھ دی ہڈی دے آلے دوالے دو گردے ہوندے نیں۔  ڈھڈ خانے وچ  ڈنگے کلیجے مگروں سجا گردہ تھوڑا تھلے ہوندا اے تے کھبا گردہ تھوڑا اچا ہوندا اے۔

گردے پٹھی چادر دے تھلے تے کنڈ ول ہوندے نیں۔ سجا گردہ کلیجے دے پچھے تے کھبا گردہ تلی دے پچھے ہوندا اے۔

ہر گردے دی اُتلی طرف اک ایڈرینل غدود ہوندا اے۔ ہر گردے نوں یارہویں تے بارہویں پسلی بچا کے رکھدی اے۔

مرداں وچ  ہر گردے دا وزن  125 توں 170 گرام ہوندا اے تے سوانیاں وچ 115 توں 155 گرام ہوندا اے۔ کھبا گردہ، سجے گردے توں تھوڑا جیہا وڈا ہوندا اے۔

## وکھالہ

گردہ ، لوبیے ورگا ہوندا اے جیدا اک ابھرا تے اک اندرا پاسا ہوندا اے۔ اندر پاسے نوں "رینل ھیلم" وی آکھدے نیں، ایتھوں رینل آرٹری گردے وچ وڑدی اے تے رینل وین تے یوریٹر (پیشابی نالی) باہر جاندے نیں۔ گردے دے باہر اک موٹا ٹشو ہوندا اے جنوں رینل کیپسول آکھدے نیں۔



گردہ 11 توں 14 سینٹی میٹر لما، 6 سینٹی میٹر چوڑا تے 4 سینٹی میٹر موٹا ہوندا اے۔

گردے دے دو وڈے حصے ہوندے نیں، بارلا حصہ "رینل کارٹیکس" تے اندر آلا "رینل میڈولا" اخواندا اے۔ گردے وچ 8 توں 18 کون ورگے وکھالے ہوندے نیں جناں نوں "رینل پائرامڈ" آکھیا جاندا اے۔

گردے وچ پیشاب بنان آلی اکائیاں نوں نیفرون آکھدے نیں جیہڑے رینل کارٹیکس  تے رینل میڈولا وچ پھیلے ہوندے نیں۔ نیفرون دا  فلٹر کرن آلا حصہ جنوں رینل کارپسل آکھدے نیں، کارٹیکس وچ ہوندا اے تے دوجا حصہ جنوں رینل ٹیبیول آکھدے نیں، او میڈولا وچ پائرامڈ وچ ہوندا اے۔
میڈولا توں لنگ کے موتر رینل پیلوس وچ وڑدا اے جتھوں یوریٹر نکلدا اے۔

## ہسٹالوجی
مائکروسکوپ دے تھلے گردے دے ٹشو دی پڑھت دسدی اے جے ایہدے وچ وکھرے ولگن ہوندے نیں جناں وچ:

• گردہ گلومیرولس پیرائیٹل ولگن

• گردہ گلومیرولس پوڈوسائٹ

• گردہ پراگزیمل ٹیوبیول برش بارڈر ولگن

• لوپ آف ہینلے پتلا ٹوٹا ولگن

• موٹا اتلا باں ولگن

• گردہ ڈسٹل ٹیوبیول ولگن

• گردہ کٹھی نالی ولگن

• اندرلے گردہ ولگن

• رینل آرٹری تے شاخاں

شامل نیں۔

## کم
گردہ سارے جسم دے ہومیوسٹیسس وچ حصہ پاندا اے جیدے وچ تیزاب-بیس دا توازن، الیکٹرولائٹ دی مقدار، ولگن د بارلے مائع دا حجم تے لعو داب دا کنٹرول شامل نیں۔

گردے دا کم ایہدی  کم دی اکائیاں یعنی نیفرون وچ ہوندا اے۔ ایہہ کم فلٹریشن، ریایبزارپشن تے سیکریشن باجوں ہوندے نیں۔

## روگ
گردے دے بہت سارے روگ ہوندے نیں جناں وچوں وڈے روگاں وچ "گردے دی پتھری" تے " گردے فیل ہونا" شامل نیں۔

## بارلے جوڑ
شوگراں

**شوگراں**، پاکستان دے شمالی خِطے ہزارا دے ضلع مانسہرا دی وادی کاغان وچ 2362 میٹر دی بلندی اُتے واقع اک پہاڑی گراں اے جیہڑا سیاحتی مقام اے۔ ایتھے اک ریسٹ ہاؤس تے کئی ہوٹل نیں۔ ایتھے پہنچݨ لئی کوائی توں جیپ لیݨی پیندی اے۔ ایہدے نال مکڑا چوٹی واقع اے۔

گٹھ:ہزارا دے آباد تھاں
گٹھ:ہزارا
ریڈرز ڈائجسٹ

**ریڈرز ڈائجسٹ** اک عام شوق دا امریکی میگزین اے۔ ایہدا مڈھ ڈی وٹ ویلس تے اوہدی ٹبری للا ایسچن ویلس 1922 وچ نیویارک وچ رکھیا۔ ایس دے 49 ایڈیشن 21 بولیاں وج جھپدے نیں۔پاکستان وچ ایشیائی پراگا اندا اے۔

گٹھ:میگزین
حامد میر

**حامد میر** پاکستانی صحافی تے لکھاری نیں۔ اوہ جیو چینل تے اسلام آباد توں شام نوں سیاست بارے پروگرام کیپیٹل ٹاک کردے نیں۔ 2007 چ جنرل پرویز مشرف نے اوناں نوں ٹی وی تے کم کرن توں روک دتا۔ اے روک جون 2008 چ وی پیپلزپارٹی دی سرکار نے اوناں تے لائی۔

حامد میر 23 جولائی 1966 نوں لہور چ جمے۔ اوہ پروفیسر وارث میر دے پتر نیں۔ گورنمنٹ سنٹرل ماڈل سکول لہور توں میٹرک گورنمنٹ سائنس کالج توں انٹر گورنمنٹ کالج توں بی اے تے پنجاب یونیورسٹی توں 1989 چ ماس کمیونیکیشن چ ایم اے کیتا۔

حامد میر 1987 چ جنگ اخبار چ کم کرنا لگ گیا۔ آصف علی زرداری دی کرپشن دی خبر تے اونوں جنگ چوں کڈ دتا گیا۔ 1996 اوہ پاکستان اخبار دا ایڈیٹر لگ گیا۔1997 چ اے اخبار وی چھڈنا پیا۔25 دسمبر 1997 نون اونے آپنا اخبار اوصاف ٹوریا۔ 2002 چ حامد جیو ٹی وی چ آگیا۔

حامد میر توں 19 اپریل 2014 نوں کراچی وچ گولیاں ناں مارن دی کوشش کیتی گئی۔

گٹھ:پاکستانی صحافی
جمی ویلز

**جمی ویلز** اک امریکی جنا اے جیڑا انٹرنیٹ تے کم کردا اے۔ جمی ویلز وکیپیڈیا موہری وی اے۔جمی ویلز نے 2001 چ لیری سانگر نال رل کے وکیپیڈیا دا مڈھ رکھیا۔

**جیمی ویلز** (Jimmy Wales) اک امریکی انٹرنیٹ سرمایہ دار اے جو غیر منافع بخش انسائیکلوپیڈیا ویکیپیڈیا دا شریک بانی ترقی دہندہ ا‏‏ے۔
ویلز ہنٹسوئل، ایلاباما وچ پیدا ہوئے جتھے انہاں نے رینڈولف اسکول وچ بنیادی تعلیم حاصل کيتی ۔ فیر انہاں نے آوربرن یونیورسٹی تو‏ں مالیات وچ بیچلرز و ماسٹرز د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔
جب اوہ ماسٹرز د‏‏ی تعلیم حاصل ک‏ر رہ‏ے سن تب اوہ دو ئونیورسٹی وچ تدریس دے کم وی انجام دیندے سن مگر پی۔ ایچ۔ ڈی د‏‏ی ڈگری مکمل کرنے تو‏ں پہلے ہی انہاں نے کسی کمپنی دے شعبہِ مالیات وچ ملازمت کر لئی۔ اُس دے بعد انہاں نے شکاگو د‏‏ی اک کمپنی وچ بطورِ ریسرچ ڈائریکٹر کم کيتا۔ 1996 وچ انہاں نے دو تے لوک دے نال مل ک‏ے بومِس د‏‏ی سنگ بنیاد رکھی جو اک مرداں تو‏ں متعلق ویب پورٹل سی۔ ايس‏ے کمپنی د‏‏ی آمدنی تو‏ں شروعا‏تی دور وچ نوپیڈیا (2000–2003) د‏‏ی مالی اخراجات پورے کیتے جاندے سن جو بعد وچ ویکیپیڈیا د‏‏ی شکل وچ منظرِعام اُتے آیا۔
15 جنوری 2001 نو‏‏ں لیری سینگر تے ہور لوکاں دے نال مل ک‏ے ویلز نے ویکیپیڈیا -مفت آزاد دائرۃالمعارف شروع کيتا جو بہت ہی جلد مقبول ہوئے گیا۔ جداں جداں ویکیپیڈیا مشہور ہُندا کيتا ویلز اِس دے پروموٹر تے ترجمان دے فرائض انجام دینے لگے۔ اوہ ویکیپیڈیا دے ”شریک بانی“ د‏‏ی طرح جانے جاندے نيں جدو‏ں کہ اوہ خود نو‏‏ں ویکیپیڈیا دا واحدبانی بتلاندے نيں۔
ویلز ویکیمیڈیا فاونڈیشن د‏‏ی بورڈ آف ٹرسٹیز وچ کمیونٹی فاونڈر د‏‏ی حیثیت تو‏ں شامل نيں۔ ویکیمیڈیا فاونڈیشن اوہ ادارہ اے جو ویکیپیڈیا اُتے نگرانی رکھدی ا‏‏ے۔ 2004 وچ انہاں نے ویکیا د‏‏ی بنیاد رکھی۔ ویکیپیڈیا دے تخلیق وچ اُنہاں دے کردار دے مدِنظر ٹائمز میگزین نے انہاں نو‏ں 2006 دے “دنیا دے 100 سب تو‏ں زیادہ متاثرکرنے والے افراد“کے لسٹ وچ شامل کيتا۔ ۔

## حوالے

## ہور ویکھو
سو گارڈنر

گٹھ:1966 دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی امریکی کاروباری شخصیتاں
گٹھ:امریکی بلاگرز
گٹھ:امریکی کاروباری شخصیتاں
گٹھ:امریکی ملحدین
گٹھ:برطانوی ملحدین
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی امریکی کاروباری شخصیتاں
گٹھ:سینٹ پیٹرز برگ، فلوریڈا دیاں شخصیتاں
گٹھ:شخصیتاں ویکیپیڈیا
گٹھ:مملکت متحدہ وچ امریکی تارکین وطن
گٹھ:مؤسسہ ویکیمیڈیا
گٹھ:ہنٹسویل، الاباما دیاں شخصیتاں

گٹھ:وکیپیڈیا
پولیو

پولیو وائرس نال اک جنے توں دوجے نوں ہون والا روگ اے۔ 90% کیساں چ ایس روگ دی کوئی نشانی نئں دسدی۔ ایس روگ نال پنڈے دا کوئی پاسہ کم کرنا چھڈ دندا اے، کمزور ہوجاندا اے یا نکا رہ جاندا اے۔

پولیو نوں 1840 چ اک وکھرا روگ منیا گیا تے اے کم جیکب ہائنے دا اے۔ 1908 چ کارل لینڈسٹائنر نے پولیو وائرس نوں لبیا۔ پولیو توں بچن دا ٹیکہ جوناس ساک نے بنایا جیڑا 1955 چ ملن لگ کیا۔

## بارلے جوڑ
*http://kidshealth.org/parent/infections/bacterial_viral/polio.html
جاوید چودھری

جاوید چودھری پاکستان دے اک صحافی تے کالم لکھاری نیں۔ جنگ اخبار چ کالم زیرو پوائنٹ لکھدے رۓ۔ 2006 توں ایکسپریس اخبار چ لکھ رۓ نیں تے ایکسپریس نیوز چینل تے سیاسی گل بات دا پروگرام 'کل تک' وی کر رۓ نیں۔

جیوید چودھری نے اسلامیہ یونیورسٹی بہاولپیور توں 1991 ماس کمیونیکیشن چ ایم اے کیتا۔

## بارلے جوڑ
*ویب سائیٹ

گٹھ:کالم لکھاری
نمونیا

**نمونیہ** پھپھریاں دا اک روگ اے۔ ایدے چ کھنگ، تاپ، چھاتی چ درد ہوندا اے تے سعا اوکھا ہوکے آندا اے۔ ایکس رے تے تھک نال ایدا پتہ چلایا جاسکدا اے۔ وائرس بیکٹیریا فنجائی یا پھپھریاں تے زخم وجہ ہوسکدے نیں۔

## بارلے جوڑ
جاوید اقبال

**جاوید اقبال** (جم: سیالکوٹ، پنجاب) اک پاکستانی اخبار، پرنٹ میڈیا کارٹونسٹ نیں۔ 

## مُڈھلا جیون
جاوید اقبال سیال کوٹ، پنجاب، پاکستان وچ پیدا ہوئے۔

## پیشا ورانہ حالات
چار دہائیاں دا صحافتی پیشا ورانہ تجربہ رکھݨ والے جاوید اقبال دا تعلق روزنامہ جنگ تو‏ں اے، جو پاکستان تے بیرون مُلک معروف اردو اخبار ا‏‏ے۔  جاوید اقبال دا انداز جدید اے تے کارٹون تازہ معاملات نال تعلق رکھدے نیں۔ جیہنو‏ں تن دہائیاں تو‏ں ودھ عرصے تک اک کارٹونسٹ لئی برقرار رکھݨا بہت مشکل ہُندا اے۔ پاکستان وچ توہین مذہب دے بہت سخت قوانین نيں تے سیاسی تشدد دا کلچر وی ا‏‏ے۔ پاکستان وچ کارٹونسٹاں نو‏‏ں اپݨے کارٹون بنا‏ؤندے وقت محتاط رہݨا پیندا ا‏‏ے۔ فیر وی پاکستانی کارٹونسٹ اقتدار وچ لوکاں تے مذہبی انتہاء پسنداں اُتے طنز کرن دے طریقے لَبھ لیندے نيں۔  جاوید اقبال دا کہنا اے کہ اوہ مذہب تے جنس دا مذاق نئيں اڑاؤندے نيں۔ اس د‏ی بجائے اوہناں د‏‏ی توجہ عام آدمی تے اوہدے روزمرہ دے مسائل اُتے مرکوز ا‏‏ے۔ اوہناں دے کارٹون بِجلی د‏‏ی بندش، گیس د‏‏ی قِلت تے موجودہ سیاسی شخصیتاں دے بارے وچ نيں۔  جاوید اقبال دا ایہ وی کہنا اے کہ کارٹون نو‏‏ں دیکھݨ والے اُتے فوری اثر چھڈنا چاہیدا اے۔ اوہناں نے ہور کہیا کہ اک کارٹونسٹ نو‏‏ں اک تلخ حقیقت نو‏‏ں شوگر کوٹ کرنا ہُندا اے تے اس نو‏ں مزاحیہ انداز وچ عوام دے سامݨے پیش کرنا ہُندا ا‏‏ے۔ لوکاں نو‏‏ں ناراض کيتے بغیر یا اوہناں د‏‏ی تذلیل کيتے بغیر، اک چنگا کارٹونسٹ لوکاں نو‏‏ں تفریح تے معلومات فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ ایہ 2015 وچ پاکستانی کارٹونسٹاں دے اک پینل دا گروپ سی جیہنے الحمرا آرٹس کونسل، لاہور، پنجاب، پاکستان وچ بیٹھک کيتی۔ 

### تحریراں
اوہ اٹھ کتاباں دے لکھاری نيں، جیہناں وِچو‏ں دو مشہور سفرنامے نیں: *جدید ابن بطوطہ* تے *جدید کولمبس* ۔

## اعزازات
1992ء وچ صدر پاکستان د‏‏ی طرفو‏ں پرائیڈ آف پرفارمنس ایوارڈ عطا کیتا گیا۔

## باہرلے جوڑ
* یوٹیوب اُتے کارٹونسٹ جاوید اقبال دا انٹرویو

## حوالے

گٹھ:تمغائے حسن کارکردگی وصول کنندگان
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی کالم نگار
گٹھ:پاکستانی مرد صحافی
گٹھ:سیالکوٹی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی مسلمان
بوگنولا

**بوگنولا** پھلاں والے بوٹیاں دی جنس اے جیدا اصل دیس دکھنی امریکہ دے دیس برازیل پیرو تے ارجنٹاین نیں۔ اس بنے چ چار توں لے کے 18 ونڈاں نیں۔ ایہ بوٹا 1768 چ فرانس دے بوٹیاں دے گرو فلبرٹ کومرسن نے لبیا جیڑا فرانس دی نیوی دے کمانڈر تے کھوجی لوئی انٹنی ڈی بوگنولا نال دنیا دا پھیرا لا ریا سی۔

بوگنولا گنڈے تے لکڑوالی ویل ہوندی اے جيڑی اک توں 12 میٹر تک ود سکدی اے۔ تے اپنے ہک ورگے کنڈیاں نال دوجے بوٹیاں تے چڑھ جاندی اے۔ پانی لبدا رۓ تے سارا سال پتے ہرے ریندے نیں۔ پتے 4-13 سینٹی میٹر لمبے تے 2-4 سینٹی میٹر چوڑے ہوندے نیں۔

پھلاں دا رنگ گلابی جامنی رتہ سنھری پیلا تے چٹا ہوندا اے۔

بوگنولا گرم رت سہ جاندا اے۔ پاکستان چ ہر تھاں تے لگ جاندا اے۔تے ایدی ایڈی ٹہل سیوا دی وی لوڑ نیں پیندی۔ پانی چوکھا دیتا جاوے تے دے بوٹا مر وی سکدا اے۔

## ہور ویکھو
* جین بارے
* فلبرٹ کومرسن
* لوئی انٹنی ڈی بوگنولا

## مورت نگری

File:Bougainvillea-Flowers-KayEss-1.jpeg
File:RedOrangeBougainvillea.jpg
File:DSCF4904-Bougainvillea-Taormina-Sicilia-Italy-Castielli CC0 HQ.jpg

File:Bougainvillea-3colors.jpg


## بارلے جوڑ
* 

گٹھ:بوگنولا
گٹھ:چار وجےوالا ٹبر
گٹھ:سجاوٹی بوٹے
لال

**لال** اک رنگ اے ۔ ایہنوں سوہا ، رتا تے سُرخ وی کہیا جاندا اے ۔  ایہہ روشنی دا اک رنگ اے جیہڑا کے مڈھلے تن رنگاں وچوں اک اے۔ دوجے دو رنگ نیلا اَتے پیلا نیں۔ روشنی دے سَت رنگاں وچوں ایہدی لہر لمبائی سبھ توں ودھ (تقریباً ٦۲۵–۷۴۹ nm ہیگی اے۔ لال رنگ عام طور تے روکݨ دے اشارے اتے غلط کمّاں اتے چیزاں دی نشاندہی کرن لئی ورتیا جاندا اے۔ اس توں علاوہ اِس رنگ نوں تپ، غصے تے پیار دا رنگ وی منیا جاندا اے۔ سیاست وچ اس دا مطلب کمیونزم توں وی لیا جاندا اے جیویں کہ سوویت یونین دی لال فوج۔ لال رنگ خون دی وی علامت اے۔

گٹھ:رنگ
بہاول نگر

**بہاول نگر** پنجاب، پاکستان دے ضلع بہاول نگر دی تحصیل بہاول نگر وچ اک شہر اے۔ ایہ شہر ضلع بہاول نگر تے تحصیل بہاول نگر دا صدر مقام اے۔ ایہدا پراݨا ناں **روجھاں آلی** اے۔

## حوالے

گٹھ:پنجاب دے شہر
گٹھ:ضلع بہاول نگر
بھکھر

**بھکھر**، پنجاب، پاکستان دے ضلع بھکھر دی تحصیل بھکھر وچ اک شہر اے تے اس تحصیل تے ضِلعے دا صدر مقام اے۔

گٹھ:پنجاب دے شہر
گٹھ:پنجاب دے آباد تھاں
گٹھ:ضلع بھکھر
حافظ آباد

**حافظ آباد** پنجاب دے ضلع حافظ آباد دی تحصیل حافظ آباد وچ اک شہر اے ۔ ایہ شہر ضلع حافظ آباد تے تحصیل حافظ آباد دا راجگڑھ وی اے ۔ 

مورخ تے ’تریخ حافظ آباد‘ دے مصنف عزیز علی شیخ دے مطابق جہانگیر بادشاہ دے دور وچ سکھاں دے چھیويں گرو گوبند جی کشمیر تو‏ں واپسی اُتے ایتھ‏و‏ں گزرے تے شہر دے باہر اک ترکھاݨ کرم چند تے گُرو دے سکھ دا مکان سی تے ایتھ‏ے گورو جی نے قیام کيتا ۔ اس جگہ اُتے بعد وچ دربار صاحب د‏‏ی عمارت کھڑی ہوئی ۔ ایہ واقعہ 1030 ہجری دا ا‏‏ے ۔ اس جگہ بعد وچ گُرو جی نے قیام کيتا سی ۔ جدو‏ں گُرو ہرگوبند جی حافظ آباد تو‏ں چلے گئے تاں اس ترکھاݨ کرم چند نے گُرو صاحب د‏‏ی یاد وچ تھڑھا بݨایا ۔ جیہدے اُتے جھاڑو وغیرہ د‏‏ی خدمت اوہ خود کر دے رہ‏‏ے ۔ بعد وچ اک کوٹھا تیار کيتا گیا تے ایہی مختصر عمارت مہاراجا رنجیت سنگھ دے زمانے تک سی ۔ گُردوارے دے مرکزی دورازے تو‏ں اندر داخل ہوݨ اُتے سنگ مرمر تے عقیدت منداں دے ناں درج نيں ۔ ایہ ناں اس وجہ تو‏ں کندہ کرائے جاندے سن کہ لوک ایہناں اُتے چل ک‏ے گُردوارے وچ داخل ہوݨ تے اوہناں نوں نیکیاں ملݨ ۔ مغلیا حکومت دے دور وچ دربار دے اخراجات لئی نہ ای زمین وقف سی تے نہ ای کوئی ہور ذِریعا آمدݨ سی ۔ سِکھاں دے عہد وچ دریار صاحب وچ ترقی تے ایزادی شروع ہوئی ۔ اس وقت گُردوارے وچ جگہ جگہ ٹُٹ پھُٹ دیکھݨ نو‏‏ں ملدی اے تے قدیم دروازے کُھلے آسمان تھلے پئے پئے گَل سَڑ رہے نيں ۔ تقسیم برصغیر تو‏ں پہلاں اس جگہ اُتے گرو گرنتھ صاحب رکھی ہوئی سی تے ایتھ‏ے متھا ٹیکیا جاندا سی ۔ مورخ عزیز علی شیخ دے مطابق تقریبن 40 سال  مقامی پولیس دے اک حوالدار نو‏‏ں خواب آیا کہ ایتھ‏ے لال بادشاہ دے ناں نال بزُرگ دفن نيں ۔ ایتھے اوہناں د‏‏ی قبر بݨا دِتی گئی ۔ گرو گرنتھ صاحب دے کمرے د‏‏ی چھت اُتے خوبصورت نقاشی د‏‏ی باقیات ہُݨ وی موجود نيں ۔ دربار صاحب دے نال پختہ تلاب تعمیر کيتا گیا ۔ 1875 وچ منشی گوری شنکر تحصیلدار حافظ آباد تے مسٹر کارڈی ڈیپٹی کمشنر گجرانوالا نے دربار صاحب د‏‏ی اُتے د‏‏ی منزل تے گنبد دے کلس وغیرہ بنوائے ۔

گٹھ:پنجاب دے شہر
گٹھ:پاکستان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں
گٹھ:ضلع حافظ آباد
دھرتی پڑھت

**دھرتی پڑھت** یا جیالوجی (Geology) چ زمین دے اتے تے چٹاناں بارے پڑھیا جاندا اے ۔ دھرتی پڑھت زمین دے مختلف حالات زلزلے، موسم، ہوا پاݨی تے معدنیات دے بارے چ دَسدی اے ۔

## تریخ
* یولس الدروواندی نے 1603 چ پہلی واری جیالوجی دا لفظ ورتیا۔ 1778 چ ییں اندرے ڈلک نے ایہ لفظ ورتیا۔
* نکولس سٹینو نے جیالوجی دے قنون دتے۔
* ولیئم سمتھ نے جیالوجی دے پہلے نقشے بنائے۔
* جیمز ہٹن نوں پہلا ماڈرن جیالوجسٹ سمجیا جاندا اے جینے ایہ گل آکھی کہ زمین دی عمر ساڈی سوچ توں ودھ پراݨی اے۔
* سر چارلس لائل نے 1830 چ اپݨی منی پرمنی کتاب جیالوجی دے اصول لکھی۔

گٹھ:جیالوجی
گٹھ:ارضیات
مظفر گڑھ

**مظفر گڑھ** پنجاب دے ضلع مظفر گڑھ دی تحصیل مظفر گڑھ وچ اک شہر اے ۔ ایہ شہر تحصیل مظفر گڑھ تے ضلع مظفر گڑھ دا راجگڑھ اے ۔ ایہ شہر چناب دریا دے کنڈے اُتے وسدا اے ۔ ایہدا پراݨا ناں مُوسݨ ہٹی اے ۔ 

گٹھ:پنجاب دے شہر
گٹھ:پاکستان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں
گٹھ:ضلع مظفر گڑھ
راجن پور

**راجن پور**  پنجاب پاکستان دے ضلع راجن پور دی تحصیل راجن پور دا اک شہر اے ۔ ایہ شہر ضلع راجن پور تے تحصیل راجن پور دا راجگڑھ اے ۔ اس دے زیادہ تر واسی سرائیکی تے بلوچ نیں-

## تریخ
راجن پور دا ناں مخدوم شیخ راجن شاہ توں نکلیا اے۔ شیخ راجن نے راجن پور نوں ہک ایسے علاقے وچ قائم کیتا جیہنوں ایہنے نہر قبائلیاں توں چھن لیا سی۔ ایہہ بستی بوہتی حد تائیں اک غیر اہم گراں رہی ایتھوں تیکر پئی 1862 وچ ہڑ نے مٹھن کوٹ دے قریبی ضلعی ہیڈکوارٹر نوں ات نقصان پہنچایا - جیہدے نتیجے اچ سرکاری دفتراں نوں راجن پور گھل دتّا گیا۔

گٹھ:پنجاب دے شہر
گٹھ:پاکستان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں
گٹھ:ضلع راجن پور
سٹیفن ہاکنگ

سٹیفن ہاکنگ فزکس تے حساب دا گرو تے اک مشہور انگریز سائنسدان اے۔ ایہنوں اک مشکل تے لاعلاج بیماری اے جہدی وجہ توں ایہدا پورا پنڈا فالج دا شکار اے لیکن ایدا دماغ صحیح کم کردا اے۔ ۔ سواۓ اکھاں دے پورے پنڈے تے فالج ہون دے مگروں وی اوہ دنیا دا اک منیا ہویا سائنسدان اے ۔

اینوں آئن سٹائن دے مگروں سب توں وڈا سائنسدان منیا جاندا اے۔ ایہناں دا مشہور کم کالے سوراخ تے کوسمولوجی دے بارے چ اے ۔ ایناں نے (A brief History of Time) 'ویلے دی مختصرتریخ' دے ناں توں اک کتاب وی لکھی جیڑی پورے جگ چ مشہور ہوئی۔ اپنے خیال تے سوچاں نوں بیان کرن لئی او اک کمپیوٹر نما مشین دا سہارا لیندے نیں۔ اے مشین اوہناں دی اکھاں دے حرکت کرن تے اوناں دی گل لفظاں چ بدل دیندی اے ۔

## حیاتی
 
**سٹیون ولیئم ہاکنگ** (انگریزی: Stephen William Hawking; جم 8 جنوری 1942- 14 مارچ 2018) اک برطانوی فزکس سائنسدان، کائنات سائنسدان اتے لکھاری سی۔ اسنوں اک خطرناک بیماری سی اتے اوہ کرسی توں اٹھ نہیں سکدا سی، ہتھ پیر نہیں ہلا سکدا سی اتے بول وی نہیں سکدا سی۔ پر اوہ دماغی طور اُتے صحت مند سی اتے بلند حوصلے دی وجہ نال اپنا کم جاری رکھ رکھدا رہا سی۔ اوہ اپنے خیال دوسریاں تک پہنچان اتے اوہناں نوں صفے اُتے اتارن لئی اک خاص قسم دے کمپیوٹر دی ورتوں کردا سی۔

## زندگی
ہاکنگ دا جم 8 جنوری 1942 نوں فرینک اتے اسوبیل ہاکنگ دے گھر آکسفورڈ، انگلینڈ وچ ہویا۔ اس دی ماں سکاٹش سی۔ پروار دیاں وتی مزبوریاں دے باو جود، ماں پیؤ دوناں دی سکھیا آکسپھرڈ یونیورسٹی وچ ہوئی جتھے فرینک نے ڈاکٹری سائنس دی سکھیا حاصل کیتی اتے اسابیل نے فلسفہ شاستر (فلاسفی)، سیاست اتے معاشیات دی پڑھائی کیتی۔ اوہ دونے دوسری جنگ عظیم شروع ہون دے ترنت بعد اک طبی کھوج ادارے وچ ملے جتھے اسوبیل سیکٹری وجوں کم کردا سی اتے فرینک طبی کھوجکرتا وجوں کم کردی سی۔

## کم
سٹیون ہاکنگ نے بلیک ہول اتے بگ بینگ اصول نوں سمجھن وچ اہم یوگدان دتا سی۔ اسنوں 12 آنریری ڈگریاں اتے امریکہ دا سروؤچّ شہری اعزاز مل چکا اے۔

## حوالے

## باہری لنک

* 
* 
* ۔org/cgi-bin/ea.cgi?
* 
* 
* 
*  – سٹیون ہاکنگ اک پرانا گیت (گلیکسی) گا رہا اے

 

## ہور ویکھو
* ایلبرٹ آئینسٹائن

## بارلے جوڑ
* سٹیفن ہاکنگ دی ویب سائٹ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:سائنسدان
گٹھ:1000 چائیدے آرٹیکل
گٹھ:طبعیات دان
گٹھ:جم 1942
گٹھ:موت 2018
گٹھ:فزکس
ڈاکٹر عارف محمود

علی انوار احمد پنجابی دے شاعر نیں

پیروڈی

بیوی دیواں پیکے ٹور تے فیدا کی
کلا رہ کے ہواں بور تے فیدا کی
واپسی لئی فیر لاواں زور تے فیدا کی
مسئلہ ہوجاوے ہور دا ہور تے فیدا کی۔

## اتہ پتہ
خالد مسعود

**خالد مسعود** خان پنجابی دے شاعر صحافی کالم نگار تے سیاح نیں۔ اوندی شاعری پنجابی تے اردو دا ملاپ اے۔

## جیون کتھا
خالد مسعود خان 30 نومبر 1959 نوں ملتان وچ عبدالمجید خان ساجد دےگھر جمے ایم بی اے تے قنون دی پڑھائی کیتی۔ کجھ عرصہ اک کمپنی چ جنرل منیجر رھے تے فیر نوکری چھڈ کے لخن پڑھن نال جڑ گئے۔ آجکل دنیا اخبار چ کالم لخدے نیں تے دنیا بھر چ مشاعرے پڑھدے نیں۔

1976-77 چ کالج ج پڑھدیاں ہویاں شاعری ول اۓ تے ایتھے اونان مشاعراں چ مزاحیہ نظماں پڑھیاں۔ 1988 توں پاکستان ٹی وی تے فیر دوجیاں ٹیلی ویژن چینلاں تے وی پڑھن لگے۔ ھن تک امریکہ' انگلینڈ' آسٹریلیا' فرانس' جرمنی' ھالینڈ' ناروے' بلجیئم' سعودی عرب' متحدہ عرب امارات' بحرین' قطر' مسقط' کویت ' انڈیا ' اٹلی' ترکی ' مصر' نیدر لینڈ' سپین ' تے تھائی لینڈ چ مشاعرے پڑھ چکے نیں۔ اپنی مزاحیہ شاعری دے حوالے نال دنیا بھر چ مقبول نیں۔ اپنی پنجابی شاعری چ اردو بول ورتدے نیں۔ 
اونھاں دے دو شعر:

حالد مسعور اردو اخبار چ کالم وی لکھدے نیں۔ 1997 توں کالم لکھن دا مڈ پیا۔ خبریں، اوصاف ، جنگ تے آجکل دنیا اخبار چ کالم آرہے نیں۔

خالد مسعود جی ویاۓ ہوۓ نیں تے اناں دیان تن تعیاں تے اک پتر اے۔

## بارلے جوڑ
*http://www.urdulife.com/mushaira/poet.cgi?ka_khalid_masood_irfan
*http://www.youtube.com/watch?v=iduS-Suiov0
*خالد مسعود دے جنک اخبار چ کالم 

گٹھ:پنجابی شاعر
امام دین گجراتی

**استاد امام دین گجرا‏تی** (جم: 15 اپریل، 1870ء - وفات: 22 فروری، 1954ء) پاکستان نال تعلق رکھݨ واݪے پنجابی زبان تے اردو دے شہرۂ آفاق مزاحیہ شاعر سن ۔

## حالات زندگی
امام دین گجرا‏تی 15 اپریل، 1870ء نو‏‏ں گجرات، برطانوی پنجاب، (موجودہ پنجاب، پاکستان) وچ پیدا ہوئے۔ اوہناں دا اصل ناں امام الدین سی۔ انہاں د‏‏ی تعلیم صرف پرائمری تک سی۔ اوہ بلدیہ گجرات دے شعبا محصول چونگی وچ ملازم سن ۔

## ادبی خدمات
امام دین گجرا‏تی دے کلام نو‏‏ں پنجابی تے اردو شاعری وچ اک منفرد مقام حاصل ا‏‏ے۔ ابتدا وچ اوہ پنجابی شاعری کردے رہے مگر بعد وچ اپنے قریبی سجݨ، شاعر تے صحافی راحت ملک دے وڈے بھائی ملک عبد الرحمان خادم دے اصرار اُتے اردو وچ وی شعر کہݨ لگ گئے۔ چونکہ اوہ اردو بولی اُتے ملکہ نئيں رکھدے سن لہٰذا اوہناں نے اپنی شاعری لئی اردو تے پنجابی د‏‏ی آمیزش تو‏ں اپݨا وکھ انداز ایجاد ک‏ر ليا جو اودو‏ں وی کافی مقبول ہويا تے اج وی بے انتہا مقبول اے حتا کہ اج بہت سارے شاعر استاد امام دین گجرا‏تی دا انداز اپنا کے کافی شہرت حاصل کرچکے نيں۔

اوہناں دے مجموعا ہائے کلام وچ **بانگ دہل**، **بانگ رحیل** تے **صور اسرافیل** دے ناں تو‏ں شائع ہوئے نیں۔ اس توں علاوا اوہناں نے اک کتاب **شاعری دا پرنسپل** وی مرتب کيتی سی۔

## لکھتاں
* بانگ دہل
* بانگ رحیل
* صور اسرافیل
*  شاعری دا پرنسپل

## وفات
امام دین گجرا‏تی 22 فروری، 1954ء نو‏‏ں گجرات، پاکستان وچ وفات پاگئے۔

## حوالے

گٹھ:1870 دے جم
گٹھ:1954 دیاں موتاں
گٹھ:برطانوی ہند دیاں شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے پاکستانی شاعر
گٹھ:پاکستانی اردو شاعر
گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں
گٹھ:پنجابی بولی دے شاعر
گٹھ:پنجابی شاعر
گٹھ:ضلع گجرات دیاں شخصیتاں
گٹھ:پنجابی مسلمان
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی لوک
شملا

**شملا** ہماچل دا اک شہر تے ایس ضلعے دا راجگڑھ اے ۔ ہمالیا دے پیراں وچ وسیا ایہ شہر اُگھا سیلانی تھاں وی اے ۔ ایہدا پہلا ناں سملا سی ۔ جیہڑا اک دیوی ساملا دے ناں اتے رکھیا منیا جاندا اے ۔ شملا 1830 تک اک پہاڑی پنڈ ہندا سی۔ انگریز حکمران انگلینڈ جہے ٹھنڈے ملک دے باشندے ہون کرکے اوہناں لئی بھارت دی کڑکویں گرمی برداشت توں باہر سی ۔ ایس لئی 1864 توں ایہ انگریزاں دا گرمیاں دا راجگڑھ رہیا اے ۔ برطانوی فوج دا ہیڈکوارٹر وی شملے وچ ای واقع سی ۔ کچھ سال تک شملا پنجاب دا راجگڑھ وی رہیا ۔

## سیر سپاٹا
اتھے سیر سپاٹے دیاں تھانواں نوں بوہت ترقی دتی اے۔ بھاویں منالی، شملا، دھرم شالہ ہووے جاں ڈلہوزی، پالمپور، کانگڑا تے لیہ، سبھ تھاواں اتے ہماچل ٹورزم محکمے دے اپنے ہوٹل نیں۔

## مال روڈ
مال روڈ اتے میونسیپل کمیٹی، میئر اتے بی.ایسّ.اینّ.ایلّ. دا دفتر، ڈیفینس کلب، محمکا سڑک دا مکھ دفتر تے چیف ایڈوائزر دا دفتر اے ۔ میونسیپل کمیٹی، میئر دا دفتر تے ڈیفینس کلب سمیت کئی ہور عمارتاں انگریزاں ویلے دیاں نیں۔ ایہناں نوں اوہناں دے مول روپ وچّ سرکھات(محفوظ) رکھیا گیا اے ۔

گٹھ:ہماچل دے شہر
گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:ایشیا دے شہر
گٹھ:ایشیائی شہر
گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
فخر زمان

**فخر زمان** اک پنجابی لکھاری نیں۔ اکادمی ادبیات دے چیئرمین رہ چکے نیں۔

'ست گواچے لوک' اوہناں دا ناول اے۔ حکومت پاکستان ولوں اوہناں نوں ہلال امتیاز تے ستارہ امتیاز دتا گیا۔

## باہرلے جوڑ
*
*

گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
ضلع چنیوٹ

**ضلع چنیوٹ**، پنجاب، پاکستان دا اک ضلع اے۔ ایہدا صدر مقام چنیوٹ شہر اے۔

## تحصیلاں
*چنیوٹ
*لالیاں
*بھواݨا

گٹھ:پنجاب دے ضلعے
گٹھ:پنجاب
گٹھ:ضلع چنیوٹ
پنوال

پنوال یونین کونسل کرال ضلع آسلام آباد دا اک پنڈ اے۔

## چوڑ
http://wikimapia.org/2201130/Office-Union-Council-Koral-Islamabad
http://ajmalbeig.addr.com/pak_islamabad.htm
http://hotspots.pk/union-councils-in-islamabad-t1053.html 
## ہورپڑہو
*اسلام آباد دے پنچھی
*اسلام آباد دے رکھ
*اسلام آباد دے کعا
## بارلے جوڑ
* اسلام آباد سی ڈی اے ویب سائٹ
کھنہ ڈاک

کھنا ڈاک ضلع اسلام آباد، پاکستان دا اک پنڈ اے۔ جیڑا یونین کونسل کھنہ وچ ہے گا اے۔

## بارلے جوڑ
* سرکاری ویب سائییٹ 
* سی ڈی اے
نصرت فتح علی خان

thumbnail
**نصرت فتح علی خان** پنجابی موسیقار تے قوالی تے غزل گان والا سی۔

نصرت فتح علی خان 13 اکتوبر 1948ء نوں فیصل آباد چ جمے۔ اوہ قوال استاد فتح علی خاں دے پتر سن۔

نصرت فتح علی خان (13 اکتوبر 1948ء - 16 اگست 1997ء) پاکستان دے اک گائیک اتے سنگیتکار سن۔ ایہناں نے فلماں وچّ گایا۔ ایہناں دا جنم پنجاب، پاکستان دے وچّ ہویا۔ ایہناں نے قریب 40 دیساں وچّ اپنے کنسرٹ کیتے۔ اوہ آواز دی اسادھارن رینج والیاں خوبیاں دا مالک سی۔ اہنا دا نہ گینز بک آف ورلڈ ریکارڈ وچ وی درج ہے۔ 13 اکتوبر 2015ء نوں اوہناں دے جنم دن اپر گوگل نے اوہناں نوں اک ڈوڈل بنا شردھانجلی بھینٹ کیتی۔ 

## جیون
صوفی سنگیت استاد نصرت فتح علی خان توں بناں سنگیت ادھورا ہے۔ اس مہان شخصیت دا جنم 13 اکتوبر 1948ء نوں لیہندے پنجاب دے لائلپور ہن فیصل آباد وچّ ہویا۔ نصرت دا پیؤ فتح علی خان وی اک سفل گائیک سی۔ نصرت دی گائیکی چ پیؤ دی چھاپ صاف دکھائی دندی اے۔ جدوں ہوش سمبھلی تاں کناں وچّ سریلیاں آوازاں ہی پئیاں۔ گھر وچّ پیؤ اتے چاچا محمد بوٹا قادری گاؤندے سن۔ 10 کو سال دی عمر وچّ جدوں ہوش سمبھلی تاں نصرت وی اوہناں نال سٹیجاں تے گا رہا سی۔

## کیریئر
نصرت دا کیریئر 1965ء توں شروع ہویا۔ اوہناں نے اپنے ہنر نال صوفیانہ سنگیت چ کئی رنگ بھرے۔ اوہناں دی گائکیی دے دیوانے ہر دیس چ مل جانگے۔ قوالی نوں نوجواناں وچکار لوکپری نصرت نے ہی بنایا۔ سنگیت دے اس بے تاج بادشاہ دی سبھ توں وڈی خوبی ایہہ سی کہ اوہناں 'چ کوئی عیب نہیں سی۔ اس شخصیت 'تے لوک حیران ہو جاندے سن۔ ہندوستان 'چ راج کپور توں لے کے امیتابھ بچن تکّ اوہناں دی گائیکی دے دیوانے ہن۔

## موت
گردے فیل ہو جان نال 16 اگست 1997ء 'چ اس مہان شخصیت دا انتقال ہو گیا پر استاد نصرت فتح علی خان دی آواز اج وی فضاواں 'چ مہک رہی ہے۔

## حوالے

گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی گائیک
گٹھ:موسیقی
گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:پاکستانی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی لوک
لارنس کالج گھوڑا گلی

**لارنس کالج گھوڑا گلی** (Lawrence College Ghora Gali) پنجاب، پاکستان دا اک قدیم کالج اے جو پنجاب، پاکستان دے ضلع مری وچ گھوڑا گلی دے علاقے وچ قائم اے۔ ایہ کالج ہمالیا تے پیر پنجال دے دامن وچ سطح سمندر توں تقریبن 1950 میٹر (6395 فٹ) دی بلندی اُتے واقع اے۔ ایہدا رقبہ 150 ایکڑ (61 ہیکٹر) اُتے محیط اے۔ ایہ مری توں 4 کلومیٹر تے راولپنڈی/اسلام آباد توں 57 کلومیٹر دور اے۔

اس کالج دی بنیاد 1860ء وچ برطانوی فوجیاں دے بچےآں لئی رکھی گئی سی تے ایہدا نام سر ہنری منٹگمری لارنس دے نام اُتے رکھا گیا سی۔

## باہرلے چوڑ

## حوالے

گٹھ:پنجاب دے کالج
گٹھ:پنجاب دے تعلیمی ادارے
گٹھ:ضلع مری
پینکریاز

پنکریاز ریڑھ دی ہڈی والے جانوراں چ ہاضمے تے اینڈوکرائن سسٹم دا اک گلینڈ اے۔ پنکریاز چوں ہارمونز انسولین گلاوکوگن تے پنکریاز دا ست نکلدے نیں۔
انسولین

انسولین اک ہارمون دا ناں اے جیڑا جیون دے ضروری کماں نوں چلاندا اے۔ اے میٹابولزم چ ہارمون ضروری کم کردے نیں۔
کرائسٹ چرچ

کرائسٹ چرچ نیوزی لینڈ دا دوجا وڈا شہر اے۔ ایہ تھلویں جزیرے وچ وس رہیا اے۔ ایہدا ایہ ناں 1848 وچ کینٹربری ایسوسی ایشن نے رکھیا جیہنے ایہدے آلے دوالے دا صوبہ وسایا سی۔
ٹریگنومیٹری

ٹریگنومیٹری ریاضی دا اک پاسا اے جیدے چ تکوناں نوں پڑیا جاندا اے۔ اے خاص طور تے اینج دیاں تکوناں آستے وتی جاندی اے جیناں دا اک زاویہ 90 ڈگری ہوۓ۔ ٹریگنومیٹری تکون دیاں سیڈاں دے ناپ، اودے زاویے تے ٹریگنومیٹرک ریشیو دے درمیان رشتے نوں دسدی اے۔

ٹریگنومیٹری نوں ریاضی چ تے اپلائڈ ریاضی دوناں چ ورتیا جاندا اے تے اینوں فزکس، کیمسٹری تے دوجے سینس مضموناں چ وی ورتیا جاندا اے۔ اینوں کالجاں تے سکولاں چ وی پڑھاکو پڑدے نیں تے یونورسٹی چ اینوں اک علیحدہ مضمون دے طور تے وی پڑیا جاندا اے۔

ٹریگنومیٹری نوں بوت سارے کماں چ ورتیا جاندا اے اینوں میزائل اپنے کھوجی سسٹم چ ورتدے نیں تے اینوں خلا چ خلاباز وی ورتدے نیں۔ اینوں پرانے دور چ سمندر چ راہ دا کھوج لان واسطے وی ورتیا جاندا سی۔ اینوں کئی خاص راہ دسن آلے سسٹم ورتدے نیں جیناں چ جی پی ایس وی شامل اے۔ اینوں فلکیات چ دوجے خلائی شیواں جیناں چ تارے، سیارے، وٹے تے ہور شیواں ہوندیاں نیں اوناں نال دوری ناپی جاندی اے، جغرافیے چ اینوں دور دیاں تھاواں توں دوری ناپن آستے ورتیا جاندا اے تے اینوں سیٹلائٹاں وی ورتدیاں نیں۔
محمد علی بوگرا

**محمدعلی بوگرا** (1909–1963) پاکستان دے تیسرے وزیر اعظم سن ۔ اوہناں نے 1953 توں 1955 تک وزارت عظما دا عہدہ سنبھالیا۔ انہاں نے یونیورسٹی آف کلکتا توں تعلیم حاصل کیتی۔ 1937 وچ تساں   بنگال دی اسمبلی دے رکن منتخب ہوئے تے خواجہ ناظم الدین دی وزارت وچ وزیر صحت دی حیثیت توں خدمات سر انجام دتیاں۔

پاکستان بنن توں بعد تساں   فارن سروس وچ چلے گئے تے برما، کینیڈا تے امریکہ وچ سفیر مقرر ہوئے۔ 1953 وچ اس وقت دے گورنر جنرل غلام محمد نے تہانوں   پاکستان دا وزیر اعظم مقرر کیتا۔ وزیر اعظم دے طور اُتے انہاں نے پاکستان دا آئین بنانا شروع کیتا۔

## حوالے

گٹھ:1909 دے جم
گٹھ:1963 دیاں موتاں
گٹھ:بنگال دے نواب
گٹھ:بنگالی مسلمان
گٹھ:بنگالی نژاد پاکستانی شخصیتاں
گٹھ:بنگلہ دیشی شخصیتاں
گٹھ:ویہویں صدی دیاں پاکستانی شخصیتاں
گٹھ:ویہویں صدی دے سفیر
گٹھ:پاکستان دے وزرائے اعظم
گٹھ:پاکستان مسلم لیگ دے سیاست دان
گٹھ:پاکستانی ارب پتی
گٹھ:پاکستانی اشتراکیت مخالف
گٹھ:پاکستانی سفارت کار
گٹھ:پاکستانی سفرا برائے امریکہ
گٹھ:پاکستانی سفرا برائے میانمار
گٹھ:پاکستانی سیاستدان
گٹھ:پاکستانی ہائی کمشنر برائے کینیڈا
گٹھ:شیعہ سیاستدان
گٹھ:ضلع بوگرا دیاں شخصیتاں
گٹھ:کلکتہ یونیورسٹی دے فضلا
گٹھ:وزرائے خارجہ پاکستان
گٹھ:بوگرہ خاندان

گٹھ:پاکستان دے وزیر اعظم
لاڑکاݨا

لاڑکاݨا صوبا سندھ وچ اک شہر اے ۔

گٹھ:پاکستانی نگر
گٹھ:سند دے شہر
گٹھ:پاکستان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں
گٹھ:سندھ دے شہر
گٹھ:سندھ دے آباد تھاں
حیدرآباد (گُنجھل کھول)

## شہر
1. حیدر آباد 

2. حیدرآباد دکن

3۔حیدرآباد ، آذربائیجان
مسیحی

مسیحیت دے منن والیاں نوں تے یسوع دے پچھے چلن والیاں نوں مسیحی کیا جاندا اے۔

## ہور ویکھو
* کیتھولک چرچ
* پروٹسٹنٹ ریفارمیشن
* سچا مسیح گرجا
* ویٹیکن
* ویٹیکن
* مورمن دی کتاب
* لہندا آرتھوڈکس چرچ
* یسوع
* مریم

گٹھ:مسیحی
گٹھ:مسیحیت
اکاس ویل

اکاس ویل دوجے بوٹیاں دے آسرے تے جین والی اک ویل اے۔ ایدا رنگ ہرا پیلا ہوندا اے
پلازما

پلازما مادے دا چوتھا پاسا اے۔
## پلازما کی ہوندا اے؟
پلازما نوں مادے دی چوتھی قسم کیا جاندا اے تے باقی تین ٹھوس، مایا تے گیس ہوندیاں نیں۔ پلازما نوں سب توں پہلاں اک گورے سائنسدان ولیم کروکس نے 1879 چ پچھانیا۔ پلازما ساڈے جیون دے کئی پاسیاں چ بوت خاص ہون توں علاوہ اس سانوں نظر آن آلی کائنات دا 99٪ بنندا اے۔ زمین اتے قدرتی پلازما بوت کٹ ہوندا پر ایدیاں کافی ساریاں بندے دیاں بنائیاں ہوئیاں مثالاں ہے گیاں نیں۔ ایجاداں کرن آلیاں نے پلازما نوں نیون تے فلوروسینٹ بلباں چوں بجلی ٹورن واسطے ورتیا اے۔ سینداناں نے لیباٹریاں چ پلازما دے اتے تجربے کرن واسطے سپیشل کمرے بناۓ نیں۔
## پلازما کنج بندا اے؟
پلازما اصل چ اک گیس ہوندی اے جیدے الیکٹران الیحدہ ہو جاندے نیں اس کم نوں انگریزی چ ionization کیا جاندا اے۔ اگر کسی گیس نوں بوت زیادہ گرمی دتی جاۓ تے اودے الیکٹراناں چ ایدی جان آ جاندی اے کہ اوہ نیوٹران توں علیحدہ ہو جان۔ اس نال اوہ ایٹم مثبت چارج آلا آئن بن جاندا اے۔ بوت گرم کیتی گئی گیس چ آئیونائزیشن کئی واری ہوندی اے جیدے نال آئن تے الیکٹران بندے نیں۔ پر اے گل پکی نئیں کے سارے ایٹم آئن بن جان بلکہ کج ایٹماں نوں کج نئیں ہوندا۔ اس نال ایٹماں، آئناں تے الیکٹراناں دا اک گتاوا بن جاندا اے۔ اس گتاوے نوں پلازما کیندے نیں۔ 

اس دا مطلب اے کہ پلازما مادے دا اک خاص تے علیحدہ پاسا اے جیدے چ اینے چارج ہوۓ ٹوٹے(آئن، الیکٹران) ہوندے نیں جیناں دی وجہ توں ایدیاں الیکٹریکل خصوصیتاں(electrical properties) تے خاصا اثر پیندا اے۔

فزکس تے کیمسٹری چ **پلازمہ** گیس ورگے مادے نوں کیندے نیں جیدے پارٹیکلز آئن بنے ہون۔

گٹھ:سائنس
گٹھ:سائنسی علم

[thumb|[پلازمہ (فزکس)|پلازمہ فزکس تو‏ں متعلق اک چراغ شاکلہ۔]]
* تلفظ ؛ کاف اُتے زیر دے نال، shakila
**شاکلہ** ؛ جس نو‏‏ں انگریزی وچ plasma کہیا جاندا اے اک نہایت اہ‏م تے کثیرالاستعمال لفظ ا‏‏ے۔ انگریزی وچ پلازما دا لفظ درحقیقت یونانی دے plassein تو‏ں لاطینی تے جرمنی بولی تو‏ں ہُندا ہويا آیا ا‏‏ے۔ جس دے معنی بنیادی طور اُتے تو باریک پھیلانے دے سن مگر پھر اس تو‏ں ڈھالنے تے شکل دینے دا مفہوم نکلیا تے پھر ایہ لفظ بہت سی سائنس دی شاخاں وچ عود کرآیا۔ اس دے مختلف استعمالات درج ذیل نيں
* فزکس وچ اس دا استعمال اک بار دار (ionized) ہويا یا گیس دے لئی ہُندا اے، ویکھو پلازمہ فزکس (plasma physiscs)
** تظاہرہ ٹیکنالوجی (display technology) وچ چپٹے پردے والے تظاہرہ یا ڈسپلے دے لئی ویکھو پلازمہ تظاہرہ (plasma display)
* خون دا اوہ مائع حصہ کہ جسماں خلیات تیرتے نيں، اس دے لئی ویکھو پلازمہ (خون) (blood plasma)
* حیاتیات تے بطور خاص خلیاندی حیاتیات وچ ایہ لفظ کئی جگہاں اُتے استعمال ہُندا اے 
** خلیات دے اندر خلوی جھلی تے مرکزہ دے درمیان پایا جانے والا مائع، ویکھو خلوی پلازمہ (cytoplasm)
** خلیات دے مرکزے وچ موجود مائع دے لئی ویکھو مرکزی شاکلہ (nucleoplasm)
** حیوانات و نباتات سمیت تمام جانداراں دی ساخت وچ پایا جانے والا اک گاڑھا سیال مادہ، ویکھو اولی پلازمہ (protoplasm)

گٹھ:فزکس

گٹھ:سائنس
گٹھ:سائنسی علم
شکاگو

**شکاگو** نیویارک تے لاس اینجلس مگروں امریکہ دا تیجا وڈا شہر اے۔ 27 لکھ لوکاں نال ایہ الینوۓ صوبے دا وی وڈا شہر اے۔ میٹروپولیٹن شکاگو جیہنوں شکاگولینڈ وی کیا جاندا اے 95 لکھ لوکاں گھر اے تے ایہ وی امریکہ وج تیجا وڈا اے۔ شکاگو کک کاؤنٹی دا راجگڑھ اے۔

شکاگو 1837 وچ اک شہر بنیا تے 19ویں صدی وچ ایہدے وج وادا ہویا۔ اجکل ای شہر دیسی بدیسی بپار، انڈسٹری، ٹیکنالوجی تے آن جان دا کڑھ اے۔ اوہیر انٹرنیشنل ائیرپورٹ دنیا پاندھیاں نال دوجا وڈا ہوائی اڈھ اے۔

## ناں
شبد شکاگو فرینچ لوکاں نے دیسی امریکیاں دے شبد شکاکوا توں بنایا جیہدا مطلب جنگلی پیاز اے۔ رابرٹ ڈی لا سلی اک فرینچ نے پہلی واری لکھتاں وچ 1679 وچ 'شیکاگو' دی گل کیتی۔ 1688 وچ ہنری جوٹل نے ایہ گل ویکھی جے ایس تھاں تے اک جنگلی لسن 'شیکاگوا' چوکھا اگدا اے۔

## تریخ
## ویکھنوالیاں تھانواں
* ملینیئم پارک
* گرانٹ پارک، شکاگو
* ولیز ٹاور

گٹھ:امریکہ دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر
گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:امریکین دے شہر
گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں
گٹھ:امریکہ دے آباد تھاں
گٹھ:شکاگو
گٹھ:الینوۓ دے شہر
لہور دے کلب

لہور چ دو مشہور کلب ھیگے نیں:

*لاہور جمخانہ کلب
*رائل پام گولف اینڈ کنٹری کلب
لہور دے بازار تے خریداری سینٹر

لہور اپنے نت نویں فیشن تے خریداری دے لحاظ توں بڑا مشہور اے۔ ایتھے دنیا دے ہر دیس دی خریداری کیتی جا سکدی اے۔ لہور دے مشہور بزارا اے نیں:
*انارکلی بازار
*لبرٹی مارکیٹ
*فورٹریس سٹیڈیم
*مین مارکیٹ گلبرگ
*شاہ عالم مارکیٹ
*سوہا بازار
*ڈبی بازار
*اچھرہ بازار
*پیس ۔ پاکستان
*کمرشل زون وائے بلاک۔ ڈی ایچ اے
لکھ

**لَکھ** (نمبر: 100000) (انگریزی: Lakh) گݨتی دی اک قیمت، نمبر، عدد یا ہݨسا اے۔  اک لَکھ (100000) وچ سو ہزار ہُندے نیں۔ 

لَکھ ، گݨتی وچ 6 ڈیجیٹس دے سِلسلے دا پہلا عدد اے۔

1000 × 100 = 100000

اک لَکھ = 1,00,000 = 10^5 

## حوالے

گٹھ:گݨتی
گٹھ:گݨتی دیاں اکائیاں
ارب

**ارب** (نمبر: 1,000,000,000) (انگریزی: Billion)، گݨتی دی اک قیمت، نمبر، عدد یا ہݨسا اے۔ اک ارب (1,000,000,000) وچ سو کروڑ یا پزار ملیئن ہُندے نیں۔ 

ارب، گݨتی وچ 10 ڈیجیٹس دے سِلسلے دا پہلا عدد اے۔

10000000 (کروڑ) × 100 = 1000000000 (ارب)

1000000 (ملیئن) × 10 = 1000000000 (ارب)

1 ارب = 1,000,000,000 = 10^9 

## حوالے

گٹھ:گݨتی
گٹھ:گݨتی دیاں اکائیاں
نیشنل یونیورسٹی آف سائنس اینڈ ٹیکنالوجی

### یونیورسٹی د‏‏ی عالمی درجہ بندی
اک سروے دے مطابق **قومی جامعہ برائے سائنس و ٹیکنالوجی** یا **نیشنل یونیورسٹی آف سائنس اینڈ ٹیکنالوجی** (نسٹ) پاکستان وچ انجینرنگ دے طالبعلماں د‏‏ی پہلی ترجیح ہُندی ا‏‏ے۔
گوگل ٹرینڈز دسدا اے کہ نسٹ 2004 دے بعد پاکستان وچ سب تو‏ں ودھ سرچ د‏‏ی جانیولی یونیورسٹی ا‏‏ے۔

#### اسکیماگو (Scimago) د‏‏ی ادارہ جا‏تی درجہ بندی

#### کیو ایس (QS) عالمی جامعاندی درجہ بندی (Word universities ranking)

#### ویبومیٹریکس (Webometrics) عالمی جامعاندی درجہ بندی (Word universities ranking)

#### ٹائمز اعلٰی تعلیم د‏‏ی درجہ بندی (Times Higher Education Rankings)

## حوالے

گٹھ:1991ء وچ قائم ہوݨ والے تعلیمی ادارے
گٹھ:اسلام آباد راجگڑھ علاقہ
گٹھ:اسلام آباد د‏‏یاں یونیورسٹیاں و دانشگاہاں
گٹھ:پاک فوج
گٹھ:پاکستان د‏‏ی انجینئرنگ یونیورسٹیاں و کالج
گٹھ:پاکستان دیاں سرکاری یونیورسٹیاں
گٹھ:پاکستان وچ 1991ء دیاں تاسیساں
گٹھ:پاکستانی وفاقی محکمے تے وکالات
گٹھ:ضلع راولپنڈی د‏‏یاں یونیورسٹیاں تے کالج
گٹھ:کراچی د‏‏یاں یونیورسٹیاں
گٹھ:نیشنل یونیورسٹی آف سائنسز اینڈ ٹیکنالوجی
گٹھ:پاکستان د‏‏ی ہندسیا‏تی یونیورسٹیاں
گٹھ:Articles using infobox university
گٹھ:Pages using infobox university with the affiliations parameter
گٹھ:Short description is different from Wikidata
لہور دے ہوٹل

لہور دے مشہور ہوٹل:
*پرل کاٹینینٹل (پی سی) ہوٹل
*آواری انٹرنیشنل ہوٹل
*ھالی ڈے ان
*ایمبیسیڈر ہوٹل
*بیسٹ ویسٹرن ہوٹل
*انڈس ہوٹل
*ہوٹل ایشیا۔ ریلوے سٹیشن
*حرفہ ان۔ ریس کورس روڈ
لہور دے ریسٹورینٹ

لہور دے مشہور ریستوران:
*طباق
*شیزان
*ملڈونلڈ
*دی ویلج
*کے۔ایف۔سی
*فوڈ سٹریٹ۔ گوالمنڈی
*فریڈیز کیفے
*پزا ہٹ
*سالٹ این پیپر
*ضیافت
*نینڈوز
*گورمے
*ڈیرہ
لہور دے ہسپتال

لہور چ جگ دے چنگے منے پرمنے ہسپتال نیں۔ جگ دی کسے وی بیماری دا علاج ایتھے ہندا اے۔ لہور دے وڈے ہسپتال ایہ نیں:

*میو ہسپتال
*گنگا رام ہسپتال
*شیخ زید ہسپتال
*سروسز ہسپتال
*پنجاب انسٹیٹیوٹ آف کارڈیالوجی
*جناح ہسپتال
*فاطمہ میموریل ہسپتال
*پنجاب ڈینٹل ہسپتال
*لیڈی ولنگڈن ہسپتال
*گلاب دیوی ہسپتال
*شوکت خانم میموریل کینسر ہسپتال

گٹھ:پنجاب دے ہسپتال
لہور دے عجائب گھر اَتے آرٹ گیلریاں

*لاہور میوزیم
*فقیر خانہ
*شاکر علی میوزیم
*چغتائ میوزیم
*الحمرا آرٹ گیلری

گٹھ:لہور
زمزمہ

زمزمہ وڈی جئ توپ دا ناں اے جیہڑی لہور دی مشعور سڑک مال روڈ اتے لہور دے عجائب کعر دے بار کھلاری گئ اے۔ اے توپ 1757 نوں لہور لیائی گئی تے اوس ویلے دی دکھنی ایشیاء بنائی گئی سب توں وڈی توپ اے۔1757ء وچ ایہہ دکھنی ایشیاء دی وڈی توپ سی تے ہن ایہہ توپ مال روڈ، لہور تے پئی ہوئی اے۔

## ہور ویکھو
*مال روڈ، لہور

گٹھ:لہور
عجائب گھر لہور

**عجائب گھر لہور** (Lahore Museum)، 1894ء وچ بݨایا گیا سی، ایہ جنوبی ایشیا دے وڈے عجائب گھراں وِچوں اک اے۔ ایہ عجائب گھر ”سینٹرل میوزیم” دے ناں توں وی مشہور اے تے لہور دی مشہور سڑک مال روڈ اُتے واقع اے۔

## ہور دیکھو
* ٹیکسلا میوزیئم
* ہڑپا میوزیئم
* فقیر خانہ
* زمزمہ

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* لہور میوزیئم 1900ء وچ
* لہور میوزیئم

گٹھ:لہور
گٹھ:میوزیم
گٹھ:عجائب گھر
گٹھ:پنجاب دے عجائب گھر
وائٹ ہاؤس

**وائٹ ہاؤس** واشنگٹن ڈی سی امریکہ چ امریکی صدر دے کعر دا ناں اے۔

**وائیٹ ہاؤس** امریکہ دے صدر دا سرکاری گھر ہے اتے کم کرن دی مکھ جگہ ہے۔ 1800 وچّ جان ایڈمز توں لے کے ایہہ ہر امریکی صدر دا رہن تھاں رہا ہے۔ ایہہ آئرش-دیرش جنمے جیمز ہوبن نے ڈزائن کیتا سی۔
## اتہاس
وائیٹ ہاؤس واشنگٹن ڈی.سی. شہر وچ واقع  ہے۔ اس دی اساری دا نقشہ جیمس ہوبان ناں انجینیئر نے تیار کیتا سی۔ 13 اکتوبر، 1792 نوں اس محل دی نیہہ رکھی گئی اتے سنّ 1800 وچ اس دا اساری کم پورا ہویا۔ ایہہ محل سلیٹی رنگ دے پتھراں دا بنایا گیا سی۔ اس دا رنگ پہلاں سفید نہیں سی۔ صدر  جان ایڈمز توں لے کے ایہہ محل  امریکہ دے ہر صدر دا سرکاری نواس رہا ہے۔ 24 اگست، 1814 نوں ہوئی لڑائی  دوران برطانوی فوجاں نے واشنگٹن اپر حملہ کر دتا اتے اس محل نوں وی تباہ کر دتا۔ ہابن دی دیکھ-ریکھ وچ اس محل دی تعمیر دوبارہ شروع کیتی گئی، جو سنّ 1817 وچ پوری ہوئی۔ 

اس دیاں دیواراں توں اگّ اتے دھوئیں دے دھبے ہٹاؤن لئی اس نوں سفید رنگ نال رنگیا گیا۔ اس نوں سفید رنگ کرن توں بعد اس محل نوں وائیٹ ہاؤس دے ناں نال پکاریا جان لگا۔ سرکاری طور 'تے اس دا ناں 'وائیٹ ہاؤس' سنّ 1902 وچ صدر  تھیوڈور روزویلٹ نے رکھیا سی۔ اس محل دیاں تنّ منزلاں ہن، جنہاں وچ سو کمرے ہن۔ ایہناں دے رنگ الگّ-الگّ ہن۔ اس محل وچّ ہی امریکہ دے صدر اپنے پروار سمیت رہندے ہن۔ اس محل دی سرکھیا بہت سخت ہے، ایہہ جدید تکنیکاں نال جڑیا ہویا ہے۔

## مورتاں

## حوالے

### بارلے جوڑ
ڈرون جہاز

ڈرون جہاز اک خاص جہاز ہوندا اے جیہدے وچ پائلٹ نہیں بیہندا تے اوہنوں کمپیوٹر تے کُج بندے ریڈیو توں دوروں کنٹرول کردے نیں۔ ڈروناں تے کروز میزائلاں وچ اک فرق اے ہوندا اے پئی کروز میزائل بم مارن وچ آپے وی تباہ ہو جاندے نیں تے ڈرون میزائل مار مُڑ کے واپس آسکدا اے۔ ڈروناں وچ جیٹ انجن یا فیر اک پکھے والا اجہاز نججہازن لگیا ہوندا اے۔ ڈرون جہازاں نوں جسوسی کرن لئی ورتیا جاندا اے تے فیر کُج بہت خاص نشانیاں تے حملہ کرن لئی وی ورتیا جاندا اے۔ 

ڈرون جہاز 1916 وچ اے ایم لوو نے توپیاں دے نشانے دے تجربے واسطے بنایا۔ پہلی جنگ عظیم دے ختم توں لے کے 1955 تک اینج دے ڈرون جہاز بنندے رہے جیناں نوں نشانے پکے کرن لئی ورتیا جاندا سی۔ 1980 تے 1990 وچ جدوں کمپیوٹر بننا شروع ہوۓ تے امریکہ دی فوج نے اک اینج دے ڈرون دے بارے سوچنا شروع کیتا جیہڑا جسوسی کر سکدا سی۔ ایس نال پریڈیٹر ڈرون بنایا گیا جیہڑا جسوسی توں علاوہ 2 ہیلفائر میزائل وی لے کے اڈ سکدا سی۔ 

اج کل ڈروناں نال نشانیاں دی جسوسی کرن توں بعد اوہناں تے حملہ وی کیتا جا سکدا اے۔ ایس واسطے ڈروناں نوں امریکی فوج ایہنوں افغانستان، عراق تے پاکستان دے قبائلی علاقیاں وچ بمباری کرن لئی ورتدی اے۔ آن والے ویلے وچ ایہناں نوں ہور کماں واسطے وی ورتیا جاۓ گا جیہناں وچ فوجیاں دی ہوائی مدد، بمباری تے بچاؤ والے مشن۔ ڈرون جہاز جنگلاں، بیاباناں، سمندراں تے ڈگیاں عمارتاں وچ پھسے بندیاں نوں بچان واسطے وی ورتیا جا سکدا اے۔ پائلٹ آخر وچ دوجے جہازاں یا ڈروناں دے خلاف لڑن واسطے ای کاکپٹ وچ بووے گا تے جدوں اینج دے ڈرون جہاز وی آگۓ تے فیر ڈرون جہاز ہر قسم دے جی طاقتاں نوں برداشت کرن دے قابل ہو جان گۓ کیوں جے اوہناں وچ پائلٹ نہیں ہوندا۔

## متعلقہ لیکھ

## حوالے

## ہور ویکھو
* پریڈیٹر ڈرون

گٹھ:ٹیکنالوجی
گٹھ:جہاز
گٹھ:ہوائی جہاز
آگرا

گٹھ:اتر پردیش دے شہر
گٹھ:ہندستان دے شہر
گٹھ:بھارت دے شہر
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:بھارت دے آباد تھاں
گٹھ:ہندستان
مسلم لیگ

آل انڈیا مسلم لیگ برصغیر پاک و ہند دے مسلماناں دی اک سیاسی پارٹی دا ناں اے۔ اے پارٹی 1906 نوں ڈھاکا چ بنائ گئ۔ ایس پارٹی نوں بناون دا وڈا مقصد برصغیر پاک و ہند دے مسلماناں دے سیاسی حقوق نوں بچانا تے اوناں دی آواز انگریز سرکار تکر اپڑاناسی۔
پاکستان بنن توں بعد پہلی حکومت مسلم لیگ دی ہوئ۔ 1950نوں اک فوجی چگڑے توں بعد اے پارٹی وکھ ہو گئ۔ 1947ء توں لے کے اج تک مسلم لیگ کسے نہ کسےی شکل وچ پاکستان دی جمہوری حکومت وچ شامل رہی اے۔ 1976ء نوں پارٹی فیر اکٹھی ہوئی تے 1979ء نوں بنگلا دیش وچ ہون آلے پارلیمانی چناؤ وچ 14 نشستاں جِتیاں ۔ مسلم لیگ پاکستان وچ اج تک بڑی اہم سیاسی پارٹی رہی اے ۔

## تریخ
اٹھارویں صدی چ مسلماناں دی حکومت دے زوال توں پہلاں اٹھویں توں چودھویں صدی تکر ھندستان دے جنوب چ مسلماناں دی حکومت سی۔ اٹھارویں صدی چ جدوں مسلماناں دی حکومت کمزور ہون لگ پئ تے اوس ویلے اوتھوں دی مسلمان ابادی چ مایوسی تے بے چینی ودھ گئ۔ اوس ویلے بڑٹش انڈیا وچ مسلمان کل لوک گنتی دا %25-30 سی تے بلوچستان، مشرقی بنگال،کشمیر، سرحد، پنجاب دے علاقیاں چ ایہناں دی لوک گنتی ودھ سی ۔
## بنیاد
1906ء نوں شاہ باغ ڈھاکا وچ آل انڈیا محمڈن ایجوکیشنل کانفرنس دے سالانہ اجلاس دے ویلے، جیدی میزبانی نواب سر خواجہ سلیم اللہ تے صدارت نواب وقارالملک نے کیتی ۔ ایس سیاسی پارٹی دی نیوں رکھی گئ۔ ایس جلسے وچ ہزاراں ای نمائندیاں نے حاضری دتی ۔

## تحریک پاکستان
مسلم لیگ نے برصغیر دے مسلماناں دے حقوق لئی آواز چکی ۔ سر آغا خان نوں ایس پارٹی دا پہلا اعزازی صدر تے پارٹی دا پہلا مرکز لکھنؤ وچ بنایا گیا ۔ 1916ء نوں محمد علی جناح ایس پارٹی وچ آئے تے فیراوہناں نوں پارٹی دا صدر بنایا گیا۔

## مسلم لیگ پاکسان وچ
پاکستان بنن توں بعد ایس جماعت دا ناں آل انڈیا مسلم لیگ توں بدل کے پاکستان مسلم لیگ کر دتا گیا ۔

## پاکستان وچ اج دی مسلم لیگ دے دھڑے
* پاکستان مسلم لیگ ن (نواز شریف)
* پاکستان مسلم لیگ ق (شجاعت حسین) 
* پاکستان مسلم لیگ ف (پیر پگاڑا)
* پاکستان عوامی مسلم لیگ (شیخ رشید)

## باہرلے جوڑ
* پاکستان سرکار 
* آئین پاکستان 
* تریخِ پاکستان
* مسلم لیگ دے دے اک جلسے دی ویڈیو
* مسلم لیگ۔ شکاگو یونیورسٹی, Nov 4, 2006

گٹھ:سیاسی جماعتاں
ماریانہ

ماریانہ بحرالکاہل چ اک تھاں دا ناں اے۔ اے ساری دنیا دے سمندراں چ سب توں ڈونگی تھاں اے نالے اے زمین دی کھل تے وی سب توں ڈونگی تھاں اے۔

ماریانہ فلپائن دے نیڑے کرکے اے تے اے 11033 میٹر/36201 فٹ دونگی اے۔ ماؤنٹ ایورسٹ ایتھے رکھی جاۓ تے او ڈب جاۓ۔
مائیکل پرہام

مائیکل پرہام 17 ورے تے 164 دناں دا اک انگریز منڈا اے جینے اک ہوائی کشتی چ نکی جئی جندڑی چ ساری دنیا دا چکر لان دا ریکارڈ بنایا اے۔ پرہام نے پچھلے ورے نومبر 2009 نوں اک 50 فٹ والی دوڑ والی کشتی چ اے دوڑ ٹوری۔ اگست 27، 2009 نوں اوہ انگلینڈ 28000 کلومیٹر دے سفر توں مگروں اپڑیا۔

## بارلے جوڑ
*http://news.yahoo.com/nphotos/slideshow/photo//090827/481/7b602cd8b84444f18d6f1de811d02c5a/
*مائیکل پرہام دی ویب سائٹ:Sailmike.com
*مائیکل پرہام دی بلاگ:http://www.totallymoney.com/sailmike/ 

گٹھ:برطانیہ
غزل

غزل شاعری دی اک ونڈ اے جیڑی پنجابی چ اردو تے فارسی توں آئی پر ایدی پہل عربی چوں ہوئی۔ عربی چ ایدا مطلب سوانیاں نال گلاں کرناں اے۔
غزل دے پہلے شعر دے دونیں مصرعے اک قافیہ تے اک ردیف ہوندے نیں۔ پہلے شعر نوں مطلع کیا جاندا اے۔ دوجے سارے شعراں چ شعر دا دوجا مصرع مطلع دے ردیف قافیے نال رلدا اے۔ انت دے شعر چ شاعر اپنا تخلص ورتدا اے۔ 

غزل چ اجکل ہر طراں دی گل کیتی جاندی اے۔
غزل

مینوں تیرا شباب لے بیٹھا
رنگ گورا گلاب لے بیٹھا

دل دا ڈر سی کتے نہ لے بیٹھے
لے ہی بیٹھا جناب لے بیٹھا

ویلھ جد وی ملی ہے فرضاںتوں
تیرے مکھ دی کتاب لے بیٹھا

کنی بیتی تے کنی باقی ہے
مینوں ایہو حساب لے بیٹھا

مینوں جد وی تسیں ہو یاد آئے
دن دیہاڑے شراب لے بیٹھا

شو نوں اک غم تے ہی بھروسا سی
غم توں کورا جواب لے بیٹھا

غزل

کون میرے شہر آکے مڑگیا

چن دا سارا ہی چانن رڑھ گیا

پیڑ پاکے جھانجراں کدھر ٹری

کہڑے پتنیں غم دا میلا جڑ گیا

چھڈ کے عقلاں دا جھکا آلھنا

اڑ گیا ہجراں دا پنچھی اڑ گیا

ہے کوئی سوئی کھندوئی دستو!

وقت دے پیراں چ کنڈا پڑگیا

شہرتاں دی دھڑ، تے صورت وہ ہے

فر وی خورے ہے کیہ میرا تھڑ گیا

## ہور دیکھو
*حمد
*نعت
*پنجابی غزل
*نظم
*غزل
*مثنوی

گٹھ:پنجابی شاعری
گٹھ:بولی
گٹھ:لسانیات
گٹھ:زباناں
گٹھ:بولی علم
گٹھ:اردو ادب
گٹھ:پنجابی ادب
گٹھ:گریمر
گٹھ:بولی پڑھت
گٹھ:شعری صنف
گٹھ:ادب
یویو

یویو اک جپانی کھڈونا ہوندا اے۔ اے دو پہیاں نوں اک ڈنڈی نال جوڑ کے بنایا جاندا اے اس ڈنڈی نوں اک تاگے نال بنیا جاندا اے جیدے نال اینوں کمائی دا اے۔ ایدے تاگے نوں انگلی نال بن لیا جاندا اے تے جدوں اینوں تھلے سٹیا جاندا اے تے اے اک چٹکے تے واپس اتے آپیندا اے۔ ایدے نال کافی ٹرکاں کیتیاں جا سکدیاں نیں پر اسریاں اسے تے چلدیاں نیں۔
گتکا

**گتکا** لڑائی مار کٹائی دا اک فن اے جیہڑا سکھاں نے پنجاب وچ شروع کیتا ۔

گٹھ:کھیل
گٹھ:کھیڈ
گٹھ:کھیڈاں
گٹھ:پنجابی رہتل
گٹھ:ایشیائی کھیڈاں
گٹھ:کبڈی
شانزے لیزے

شانزے لیزے پیرس فرانس دی اک مشعور سڑک دا ناں اے۔ اے سڑک دو کلومیٹر لمی اے تے پیرس دے اتر لیندے پاسے وچ اے۔ اے سڑک کنکورڈتوں لے کے چارلس ڈیگال تکر جاندی اے۔  جت دی محراب ایسے سڑک اتے اے۔

ایس سڑک تے سینما کافی دیاں دکاناں تے مینگیاں ہٹیاں نیں۔ ایس سدی سڑک دے دونوں پاسیاں تے سوہنے کٹے ہوۓ چیسٹ نٹ دے رکھ لگے ہوۓ نیں۔ شانزے لیزے چ تھاں پورے یورپ توں مینگی اے۔
جت دی ڈاٹ

**جت دی ڈاٹ** پیرس فرانس وچ اک یادگاری کوٹھا یا عمارت اے جیڑی شانزے لیزے دے نیڑے اے تے نیپولین دیاں لڑائیاں چ مرن والیاں دا چیتا رکھن لئی بنائی گئی سی۔ ایس دے اتے نیپولین دے جرنیلاں تے لڑائیاں دے ناں نیں۔ ایس دے اندر اک انجان فوجی دی قبر اے۔

ایس ڈاٹ دا ڈیزائن 1806 چ بنایا گیا سی۔

## بارلے جوڑ

گٹھ:فرانس
کنفیوشس

thumb|300px|کنفیوشیئس
**کنفیوشیس** جاں **کنگفیوشیئس**(چینی: 孔子; پن-ین: Kǒng Zǐ) (551-479ق م) اک چینی وچارک اتے سماجی فلسفی سی جس دے فلسفے نے چینی، کوریائی، جاپانی اتے ویتنامی سبھیاچاراں اتے کافی اثر پایا اے۔ جس ویلے بھارت وچ  مہاویر اتے بدھ دھرم دے تعلق وچ نویں وچار رکھ رہے سن، چین وچ وی اک سدھارک دا جم ہویا، جسدا نام کنفیوشیئس سی۔ اس ویلے چین وچ ژوؤ شاہی خاندان دا بہار تے خزاں ویلہ چل رہا سی۔ ویلے دے نال ژوؤ شاہی خاندان دی طاقت کمزور پین دے کارن چین وچ بہت سارے راج قایم ہو گئے، جو ہمیشہ آپس وچ لڑدے رہندے سن۔ اسنوں جھگڑدے راجاں دا دور کیہا جان لگیا۔ اس کر کے چین دی پرجا بہت ہی دکھ سہہ رہی سی۔ اجیہے ویلے وچ چین واسیاں نوں   اخلاقیات دا پاٹھ پڑھاؤن لئی مہاتما کنفیوشیئس دی آمد ہوئی۔

**کنفیوشس**  (551–479 م پ) اک پرانا چینی فلسفی، لکھاری، سیاسی آگو سی جیہڑا چینی تریخ دے بسنت تے پت چڑ ویلے ہویا۔جیدیاں سوچاں نے چین جپان کوریا تائیوان تے ہوراں دیساں دیاں رہتلاں تے گوڑے رنگ لا‎ۓ۔

کنفیوشس نے ذاتی تے سرکاری اخلاق تے ویہار ، انصاف ، خلوص تے رشتیاں دے ٹھیک ہون تے زور دتا۔ کنفیوشس دیاں اے سوچاں چین دیاں دوجیاں سوچاں توں بہوتیاں منیاں گیاں۔ ہان راجٹبر دے چین تے راج ویلے وج کنفیوشس دیاں سوچاں نوں سرکاری تھاپڑا ملیا تے ایہ سوچاں اک پربندھ دا روپ دھاردیاں نیں۔ کنفیوشس دیاں سوچاں چینی ریت رواج دیاں مڈھ نیں۔اوہنے تکڑے ٹبر، پرکھ پوجا، وڈیاں دی نیانیاں کولوں آدر تے جنیاں دی زنانیاں ہتھوں آدر کرن دا آکھیا۔ اک ٹبر نوں اوہنے اک چنگی سرکار دا مڈھ منیا۔ اوہنے ای ایہ گل آکھی جے "دوجیاں نال اوہ نہ کرو جیہڑا تسیں تسیں اپنے نال نہیں ہون دینا چاہندے۔"
کنفیوشس 551 ق م چ چین دے کوفو تھاں تے جمیا تے 479 ق م نوں مر گیا۔

## ناں
کنفیوشس دا ایہ ناں 16ویں صدی دے اک پرتگالی پرچارک میٹیو رچی نے چینی ناں کونگ فیوزی توں بنایا۔

551 ق م  کنفیوشس دا جمن ورہ منیا جاندا اے تے لو سرکار دا نگر زو جیہڑا ہن شانڈونگ وچ کوفو اخواندا اے۔ اوسدا پیو کونگ ہی لو سرکار وچ اک فوجی افسر سی۔ کنفیوشس ہجے 3 ورے دا سی جے اوہدا پیو مر جاندا اے۔ اوہدی ماں یان زینگزائی بڑی غریبی وچ اوہنو پالدی اے۔ اوہ 19 وریاں دا سی جدوں اوہدا ویاہ چیگوان نال ہوندا اے تے سال مگروں اوہدا پتر کونگ لی جمدا اے۔ کنفیوشس دا تعلق سماج دی وشکارلی پدھر نال سی۔ اوہنے اجڑی، گوالے، کلرک تے کتاباں سامبھن دے کم کیتے۔

 
## حوالے

## بارلے جوڑ

گٹھ:فلسفی
گٹھ:چینی فلسفہ
گٹھ:چین
گٹھ:چینی شخصیتاں
گٹھ:فلاسفی
گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:تریخی شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:1000 چائیدے آرٹیکل
جوہانز گٹنبرگ

**جوہانز گٹنبرگ**(1398-1498) اک جرمن سنیارا، لوہار تے کتاباں چھاپنوالا سی جینے پرنٹنگ پریس بنایا۔ اوہدے پرنٹنگ پریس نے کتاباں چھاپنا اسان تے سستا بنادتا تے اینج رینیساں، ریفارمیشن، چانن ویلہ تے سائینسی انقلاب لئی رستہ بنایا۔ جانکاری نوں ایس نے عام لوکاں دی پونچ تک لے آندا تے اجکل دے ویلے دی نیو رکھی۔

اوہ اک جرمن سنارا سی۔ اونے اک بائبل چھاپی جیدا ناں گٹنبرگ بائبل رکھیا گیا۔ اس بائبل نوں اودھی کوالٹی دی وجہ توں کافی مشہوری لبی۔ اونے ہور وی کئی کم کیتے جیناں چ تیل نال بنی انک دا ورتیا جانا، بوت وڈی تعداد چ کم کرن آلی چھاپا خانے دا بنانا تے لکڑی دے بنے ہوۓ دبان آلے بورڈ دا ورتنا۔

## جیون
جوہانز گٹنبرگ جرمن نکر مائنز چ اک پیسے ٹکے والے بپاری فلیز گنوفلیش تے اودی دوجی ٹبری ایرزی وائرچ دے کعر 1398 نوں جمیا اوہ اوناں دا سب توں نکا پتر سی۔ اودا پیو مائنز دے بشپ دا سنیارا سی۔ اودے ٹبر بارے ایوی کیا جاندا اے اے جے کپڑے دا بپار وی کردا سی۔ 1411 چ ایس ٹبر نوں شٹراسبرگ انا پیا۔ اوہ ارفرٹ یونیورسٹی چ وی پڑھدا ریا۔ 1444 تک اوہ شٹراسبرگ ریا۔

## چھاپہ خانہ

شٹراسبرگ چ گٹنبرگ نے چھاپے خانے دے کم دے رازاں نوں جانیا تے ایدا گرو بنیا۔ 1448 چ اوہ واپس مائنز آیا تے اپنے اک رشتے دار کولوں قرضہ لے کے چھاپے انے دی نیو رکھی 1450 چ اودا چھاپہ خانہ کم کر ریا سے تے ایدے تے اک جرمن نظم چھپی۔ 1452 چ ہونے ہور کماں نال بائیبل نوں چھاپن دا وی مڈ رکھیا گیا۔ 1455 چ گٹنبرگ نے 42 لیناں والی بائیبل چھابی جینوں گٹنبرگ بائیبل وی کیا جاندا اے۔

## عدالت چ
1455 چ اوناں قرضہ دین والا عدالت اپڑ گیا تے اے الزام لایا جے گٹنبرگ قرضے دے پیس کھا گیا اے۔ عدالت نے ‍قرضہ دین والے دے حق چ فیصلہ دتا۔ عدالت نے چھاپہ خانہ تے چھپیاں ہویاں باغیبل دیاں ادیاں کاپیاں فرض دین والے نون دتیاں۔ گٹنبرگ رل گیا سی پر اونے بیمبرگ چ اک چھاپہ چانہ بنایا۔ اونے اپنیاں چھپیاں کتاباں تے کدے اپنا نان نیں سی لکھیا ایس لئی اودے پورے کم دا پتہ نیں لگایا جاسکدا۔

## انت
1462 دے دو بشپاں وشکار اک چگڑے چ نساؤ دے بشپ نے مائنز نوں تباہ کردتا۔ گٹنبرگ نون دیس نکالا دتا گیا۔ اوہ ہن اک بڈا بندا سی اوہ ایلٹول اندا اے تے ایتھے اک چھاپہ خانہ لاندا اے۔ جنوری 1465 چ اودے کماں نوں من لیا جاندا اے تے اونون ہوف مین دا خطاب فان نساؤ ولوں دتا جاندا اے۔ ایدے نال اونوں وظیفہ کپڑے 2180 لٹر دانے تے 2000 لٹر شراپ ٹیکس فری دتے جاندے نیں۔ گٹنبرگ 1468 ج مرجاندا اے تے اونوں مائنز دے فرانسسکن گرجے چ دبیا جاندا اے۔ اوہ گرجا تے قبرستان تباہ کردتے جاندے نیں تے گٹنبرگ دی قبر وی گم جاندی اے۔

1504 چ اک کتاب چ اودا ناں چھاپے خانے دے پہلی واری لئی بنان والے لئی اندا اے۔ 1567 چ پہلی واری ہائینرش پینٹیلون دی کتاب وڈے جرمن چ اودی اک فرضی مورت بنائی جاندی اے۔

## وراست
پیسے ٹکے نال گٹنبرگ اپنے جیون چ کنگال سی پر کم تے کتاباں چھاپن دے ول جیہڑے اونے دسے اوناں نیں یوپ چ علم دی اک انیری جلادتی تے کتاباں چار چفیرے اپڑ گیاں تے اینج یورپ ج رینیساں دی نیو پئی۔ ایدے نال شائینسی کتاباں وی اسانی نال جھپیاں تے اینج اے سائینسی انقلاب نون وی اگے لے اندا اے۔

## بارلے جوڑ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:جرمن شخصیتاں
گٹھ:جرمن لوک
گٹھ:1000 چائیدے آرٹیکل