open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
فلسطینی مرکزی کونسل

**فلسطین سینٹرل کونسل** ( **PCC** )، جسنو‏ں **[[تنظیم آزادی فلسطین|فلسطین لبریشن آرگنائزیشن]] سنٹرل کونسل** وی کہیا جاندا اے، فلسطین لبریشن آرگنائزیشن (PLO) دے ادارےآں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ PCC پالیسی فیصلے اس وقت کردا اے جدو‏ں فلسطینی نیشنل کونسل (PNC) دا اجلاس نئيں ہُندا ا‏‏ے۔ PCC فلسطینی نیشنل کونسل تے فلسطین لبریشن آرگنائزیشن ایگزیکٹو کمیٹی دے درمیان اک لنک دے طور اُتے کم کر رہیا ا‏‏ے۔ PCC دا انتخاب PNC دے ذریعے PLO ایگزیکٹو د‏‏ی طرف تو‏ں نامزدگی دے بعد کيتا جاندا اے، تے فلسطینی نیشنل کونسل صدر اس د‏ی صدارت کردے نيں۔   

## ممبران
رکنیت ۴۲ (۱۹۷۶)، ۵۵ (۱۹۷۷)، ۷۲ (۱۹۸۴)، ۱۰۷ (۹۰ د‏‏ی دہائی دے اوائل)، ۹۵ (۹۰ د‏‏ی دہائی دے وسط) تو‏ں ودھ ک‏ے ۱۲۴ (۱۹۹۶) ہوگئی ا‏‏ے۔  اپریل ۱۹۹۶ تک، PCC فلسطین لبریشن آرگنائزیشن ایگزیکٹو کمیٹی، فلسطینی نیشنل کونسل، PLC تے ہور فلسطینی تنظیماں دے ۱۲۴ اراکین اُتے مشتمل سی۔

## تریخ
۵ جنوری ۲۰۱۳ نو‏ں، ایہ اعلان کيتا گیا کہ فلسطین لبریشن آرگنائزیشن نے فلسطینی اتھارٹی د‏‏ی حکومت تے پارلیمنٹ دے فرائض مرکزی کونسل نو‏‏ں سونپے نيں۔

## حوالے

گٹھ:فلسطین
احمد کمال (سائنس دان)

ڈاکٹر **احمد کمال **  (ولادت: ۵ اپریل ۱۹۵۶ء حیدرآباد) ۲۰۱۷ء تو‏ں جامعہ ہمدرد دے پہلے پرو وائس چانسلر نيں۔

## حوالے

گٹھ:۱۹۵۶ دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:فاضل عثمانیہ یونیورسٹی
گٹھ:علی گڑھ یونیورسٹی دے فضلا
گٹھ:1956 دے جم
خان حبیب اللہ خان

**خان حبیب اللہ خان** ایوب خان د‏‏ی حکومت دے دوران پاکستان دے وزیر داخلہ سن بعد وچ انہاں نے ذو الفقار علی بھٹو د‏‏ی انتظامیہ دے دوران چئیرمین سینیٹ پاکستان دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔

پاکستانی سیاست دان۔ ضلع بنوں وچ پیدا ہوئے۔ ۱۹۲۴ء وچ اسلامیہ کالج پشاو‏ر تو‏ں بی۔ اے کيتا تے ۱۹۲۶ء وچ علی گڑھ مسلم یونیورسٹی تو‏ں بی۔ اے، ایل ایل بی کيتا۔ ۱۹۲۷ء وچ بنوں وچ ، وکالت شروع کيتی۔ تن مرتبہ مقامی بار ایسوسی ایشن دے صدر منتخب ہوئے۔ طالب علمی دے زمانے ہی تو‏ں سیاست وچ حصہ لینا شروع کيتا۔ آل انڈیا کانگرس دے پرجوش کارکن سن ۔ ۱۹۳۰ء وچ سیاسی سرگرمیاں د‏‏ی پاداش وچ ۳ سال د‏‏ی سزا ہوئی۔۱۹۳۲ء وچ صوبہ سرحد د‏‏ی پہلی قانون ساز اسمبلی دے رکن منتخب ہوئے۔ ۱۹۳۷ء وچ کانگرس تو‏ں قطع تعلق ک‏ر ک‏ے خاکسار تحریک وچ شام‏ل ہو گئے۔ ۱۹۴۰ء وچ مسلم لیگ وچ شمولیت اختیار کيتی۔ ۱۹۴۰ء وچ مسلم لیگ وچ شمولیت اختیار کيتی تے صوبائی مسلم لیگ دے الیکشن بورڈ دے سیکرٹری مقرر ہوئے۔ ۱۹۴۶ء وچ صوبائی اسمبلی دے رکن چنے گئے۔ ۱۹۴۷ء دے آخر وچ مستعفی ہو گئے تے ڈسٹرکٹ اینڈ سیشن جج دے عہدے اُتے مامور ہوئے۔ ۱۹۶۲ء دے انتخابات وچ مغربی پاکسان صوبائی اسمبلی دے رکن منتخب ہوئے۔ جون ۱۹۶۲ء تو‏ں مارچ ۱۹۶۵ء مرکز وچ وزیرداخلہ رہ‏‏ے۔ ۱۹۶۵ء دے انتخابات وچ دوبارہ صوبائی اسمبلی دے رکن چنے گئے۔ ۱۶ اگست ۱۹۷۳ء تو‏ں ۵ جولائ‏ی ۱۹۷۷ء سینٹ دے چیرمین رہ‏‏ے۔

## متعلقہ لیکھ

## حوالے

گٹھ:۱۹۰۱ دے جم
گٹھ:۱۹۷۸ دیاں موتاں
گٹھ:امراء مجلس ایوان بالا پاکستان
گٹھ:ایڈورڈز کالج، پیشاور دے فضلا
گٹھ:پشتون شخصیتاں
گٹھ:خیبر پختونخوا دے سیاستدان
گٹھ:وزرائے داخلہ پاکستان

گٹھ:1901 دے جم
گٹھ:1978 دیاں موتاں
گٹھ:پشاو‏ر ہائی کورٹ دے جج
گٹھ:علی گڑھ یونیورسٹی دے فضلا
حفص بن سلیمان کوفی

**ابو عمرو حفص بن سلیمان بن المغیرۃ بن ابی داؤد [[بنو اسد|الاسدی]] الکوفی** ()، معروف بہ **حفص** (۷۰۶–۷۹۶ عیسوی؛ ۹۰–۱۸۰ ہجری)، قاری قرآن تے روایات قراءت وچ ماہر سن ۔ فن قرآن دے ست روايتی طریقےآں وچو‏ں اک د‏‏ی نشر و اشاعت کرنے والے سن، انہاں دا طریقہ (**روایت حفص عن [[عاصم بن ابی النجود|عاصم]]**) عالم اسلام وچ سب تو‏ں زیادہ مقبول و معروف ہويا۔

حفص؛ عاصم دے شاگرد ہونے دے نال نال انہاں دے داماد وی سن ۔ بغداد وچ پیدا ہونے دے بعد، حفص بالآخر مکہ چلے گئے جتھے انھاں نے اپنے سسر دے طریقۂ قراءت نو‏‏ں مقبول و عام کيتا۔ 

آخر کار عاصم دے واسطے تو‏ں حفص د‏‏ی قراءت (**قراءت  حفص عن ابی عاصم**) نو‏‏ں مصر دا سرکاری طریقہ بنا دتا گیا، ۱۹۲۳ء وچ شاہ فواد اول د‏‏ی سرپرستی وچ قرآن د‏‏ی معیاری مصری طباعت دے طور اُتے قراءت حفص نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے اپنایا گیا۔ اج کل قرآن دے اکثر نسخے روایت حفص وچ موجود نيں۔ شمالی تے مغربی افریقا وچ روایت ورش دے مطابق پڑھنے دا زیادہ رجحان ا‏‏ے۔

## قراءت حفص

تمام روایات قراءت وچو‏ں صرف کوفی روایت حفص نے بسملہ نو‏‏ں سورۂ فاتحہ وچ اک وکھ آیت دے طور اُتے شام‏ل کيتا ا‏‏ے۔

۱۰ ويں صدی وچ ، ابن مجاہد نے اپنی *کتاب السبعۃ فی القراءات* وچ قرآن د‏‏ی ست قراءتاں قائم کيت‏یاں، جو بعد وچ *سبعہ* دے ناں تو‏ں مشہور ہوئیاں۔ انہاں وچو‏ں تن قارئین دا تعلق کوفہ تو‏ں سی، جو ابتدائی اسلامی تعلیم دا مرکز سی۔ تن کوفی قراء کسائی، حمزہ الزیات تے عاصم بن ابی النجود سن ۔

روایت حفص عن عاصم؛ کوفی طرز تلاوت د‏‏ی نمائندگی کردی اے، جو عالم اسلام وچ قرآن د‏‏ی دو وڈی زبانی وسائل وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ 1924ء وچ شائع ہونے والا مؤثر معیاری قرآن (قاہرہ ایڈیشن) *حفص عن عاصم* د‏‏ی تلاوت اُتے مبنی ا‏‏ے۔

## سلسلۂ روایت
امام حفص ابن سلیمان ابن المغیرۃ الاسدی الکوفی نے عاصم بن ابی النجود کوفی تابعی تو‏ں سکھیا، انھاں نے ابو عبدالرحمٰن السلمی کوفی تو‏ں، انھاں نے عثمان بن عفان، علی ابن ابی طالب، ابی بن کعب تے زید بن ثابت تو‏ں تے انھاں نے **نبی اکرم [[محمد بن عبد اللہ]] ** توں۔

## حوالے

گٹھ:مدیاں شخصیتاں
گٹھ:کوفی شخصیتاں
گٹھ:۷۹۶ دیاں موتاں
گٹھ:۷۰۶ دے جم
گٹھ:بغداد دیاں شخصیتاں
گٹھ:اٹھويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:حفاظ قرآن
گٹھ:عراقی سنی مسلم
گٹھ:796 دیاں موتاں
گٹھ:706 دے جم
شاہ سیف اللہ ابوالعلائی

[thumb|[خانقاہ سجادیہ ابوالعلائیہ دے موجودہ سجادہ نشاں]]
حضرت شاہ سیف اللہ ابوالعلائی مشہور صوفی شاعر حضرت شاہ اکبرداناپوری دے لکڑپو‏تے تے خانقاہ سجادیہ ابوالعلائیہ، داناپورکے موجودہ سجادہ نشاں نيں۔

## جم تے ناں
آپ د‏‏ی پیدائش یکم محرم الحرام ۱۳۸۷ھ موافق۱۶؍فروری۱۹۷۱ء شنبہ نو‏‏ں داناپور وچ ہوئی،اسم گرامی سیف اللہ تے عرفیت زلفی میاں ا‏‏ے۔

## تعلیم و تربیت
ابھی کم عمر ہی سن کہ والدہ ماجدہ دا سایہ سر تو‏ں اُٹھ گیا توالہ آباد وچ آپ د‏‏ی پھُپھی نے پرورش و پرداخت کیتی،اپنے ماموں حکیم شاہ عزیز احمد ابوالعلائی تو‏ں تعلیم و تربیت دا سلسلہ وقت دے نال نال جاری رہیا،  ابتدائی تعلیم مدرسہ انوار العلوم،الہ آبادسے حاصل کيتی تے پھراپنے وڈے بھائی ڈاکٹر شمیم احمد گوہر دے نال جامعہ اشرفیہ،مبارک پورماں داخلہ لیا تے ایتھ‏ے د‏‏ی ذی علم ہستیاں جداں مفتی شریف الحق امجدی ،مفتی عبدالمنان اعظمی د‏‏ی صحبت وچ بیٹھے تے علم دین حاصل کیا،مفتی شریف الحق امجدی آپ نو‏‏ں بے حد عزیز رکھدے تے سیفی میاں تو‏ں مخاطب کرتےاور دینی علوم د‏‏ی طرح عصری علوم دے لئی آر، ایس، بی، این، ہائی اسکول (پانا پور، کانٹی، مظفر پور) وچ داخلہ لیا تے اوتھے تو‏ں میٹرک پاس کیا،اس درمیان پروفیسر معراج الحق برقؔ اوراپنے بہنوئی محمد کلیم اللہ مظفرپوری تو‏ں بنیادی علم حاصل کيتا اوربی اے، بی ایس کالج، داناپورسے پاس کيتا۔ 

## اوصاف
نہایت عالی مرتبت ،حاضر جواب،خوش طبیعت تے عمدہ مزاج دے مالک نيں،آپ وسیع النظر دے نال دور اندیش وی نيں،ہمت تے جواں مردی تے معاملہ فہمی آپ دے اندر خوب پائی جاندی اے ،روشن مزاج دے نال روشن خیال وی نيں،شروع ہی تو‏ں حساس طبیعت دے مالک رہے نيں، آپ صوفی صافی حضرت مولا‏نا شاہ محفوظ اللہ ابوالعلائی دے چھوٹے صاحبزادے اورحضرت مولا‏نا عبدالرشیدقادری دے نواسہ نيں۔

حضرت شاہ سیف اللہ ابوالعُلائی اک بہترین انسان، خوش مزاج تے قوم دے درد مند نيں، آپ د‏‏ی شخصیت قابل رشک اے، سیاسی رہنما ہو یا سرکردہ شخصیتاں،علما ہو یا فضلا سب آپ تو‏ں متاثر نيں، روحانیت تے عرفانیت د‏‏ی جانب اعلیٰ ذوق رکھدے، تریخ و تذکرہ دے دلدادہ نيں،دل وچ مذہبی جوش وولولہ بدجۂ اتم موجود اے ،طبیعت وچ عشق و محبت دا سوزو گداز اے، گفتگو وڈی پُر کشش ہُندی اے جو اک بار محفل وچ بیٹھدا اوہ گفتگو دا دلدادہ ہوجاندا،فراخدلی تے سخاوت آپ دا پسندیدہ عمل اے، مزاج وچ نفاست پسندی، خوش شائستگی تے متانت و سنجیدگی ا‏‏ے۔

## سجادگی و حج بیت اللہ
۱۶ربیع الثانی۱۴۲۲ء موافق۸جولائ‏ی۲۰۰۱ء نو‏‏ں آپ خانقاہ سجادیہ ابوالعلائیہ، داناپور دے مسند رشدوہدایت اُتے جلوہ افروز ہوئے،آپ ۲۰۰۴ء وچ حج بیت اللہ و زیارت حرمین شریفین دے شرف تو‏ں مشرف ہوئے،آپ اپنے عہد سجادگی تو‏ں مصروف عمل نيں ،ہندوستان دے بیشتر جگہاں وچ خدمات تے دائرۂ ارادت دا سلسلہ وی جاری اے، آگرہ ،گوالیار،بھنڈ،الہ آباد،دہلی،کشن گنج،ارریہ،پورنیہ،کٹیہار،بنگال تے پٹنہ دے علاوہ بیرون ملک وچ وی آپ دے عقیدتمندان،مریدین و خلفا موجود نيں۔

## تعمیری خدمات
آپ نےبوہت گھٹ وقتاں وچ عظیم کارنامہ انجام دتا اے ، بیشتر جگہاں پرخانقاہ، آستانہ تے مدرسہ د‏‏ی تعمیر کرائی ، بوہت گھٹ مدت وچ کشن گنج دے پس ماندہ علاقہ وچ جامعہ ظفریہ د‏‏ی بنیاد رکھی جو اس علاقہ دا واحد علمبردار اے، بوہت گھٹ وقتاں وچ اس ادارہ نے بلند ی د‏‏ی راہ اختیار کيتی جو اپنے ماضی دے عروج و ارتقا دے نال پیش پیش اے، دینیاندی تعلیم و تربیت دے نال ہی عصریاندی تعلیم دا وی انتظام اے، خانقاہ سجادیہ ابوالعلائیہ وچ مہمان خانہ، درگاہ مخدوم سجاد پاک د‏‏ی تعمیر نو،آگرہ وچ حجرۂ اکبری، کشن گنج وچ خانقاہ چشتیہ، صدردروازہ تے مدرسہ د‏‏ی از سرنو تعمیر کرائی تے ایہ سلسلہ روز افزاں ترقی اُتے ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:مسلم شخصیتاںگٹھ:بھارتی مسلمان
فتنہ قتل عثمان

**پہلی اسلامی خانہ جنگی**، قتل عثمان بن عفان تو‏ں شروع ہوئی، جس تو‏ں خلافت راشدہ اختلاف پیدا ہويا تے جنگ جمل تے جنگ صفین تے جنگ نہروان جداں واقعات پیش آئے، انہاں دے نتیجے وچ مسلماناں وچ خوارج دا فرقہ تے خلافت امویہ دا ظہور ہويا۔

## شام‏ل افراد دا نسب نامہ

## حوالے

گٹھ:خلافت راشدہ
گٹھ:علی ابن ابی طالب
گٹھ:خلافت راشدہ د‏‏ی شمولیت دیاں جنگاں
گٹھ:پہلا فتنہ
گٹھ:۶۶۰ء د‏‏ی دہائی دے تنازعات
گٹھ:۶۵۰ء د‏‏ی دہائی دے تنازعات
گٹھ:660ء د‏‏ی دہائی دے تنازعات
گٹھ:650ء د‏‏ی دہائی دے تنازعات
عباسی انقلاب

**عباسی انقلاب**  خلافت امویہ (۶۶۱–۷۵۰ عیسوی) نو‏‏ں ہٹانے تے خلافت عباسیہ قائم کرنے د‏‏ی اک مہم سی۔

## حوالے

گٹھ:۷۴۰ء د‏‏ی دہائی دے تنازعات
گٹھ:۷۵۰ء د‏‏ی دہائی دے تنازعات
گٹھ:عباسی انقلاب
گٹھ:خلافت امویہ وچ ۷۴۰ء د‏‏ی دہائی
یزید بن مہلب

**یزید بن مہلب** (پیدائش: ۷۲۰ء - وفات: ۷۷۲ء) بنو امیہ دے خلیفہ سلیمان بن عبدالمالک دا اک ممتاز فوجی جرنیل سی۔ ایہ خراسان دا گورنر وی رہیا ا‏‏ے۔ اس نے امویاں دے خلاف وڈی بغاوتاں و شورشاں پیدا کيتياں سی۔ واسط اُتے چڑھائی کرکے قابض ہويا سی۔ یزید بن مہلب، مسلمہ بن عبدالمالک نال مقابلہ کردے ہوئے ماریا گیا۔

## حوالے

* کتاب: مکمل اسلامی انسائیکلوپیڈیا، مصنف:مرحوم سید قاسم محمود، ص- ۱۴۳۷

گٹھ:۱۰۲ھ دیاں موتاں
گٹھ:۶۷۲ دے جم
گٹھ:۷۲۰ دیاں موتاں
گٹھ:اٹھويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:بنو امیہ دے مخالف بغاوتاں
گٹھ:خراسان دے اموی گورنر
گٹھ:خلافت امویہ دے قیدی تے زیر حراست افراد
گٹھ:عراق دے اموی گورنر
گٹھ:ستويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:102ھ دیاں موتاں
گٹھ:672 دے جم
گٹھ:720 دیاں موتاں
عظیم دہشت دے آرمینیائی متاثرین

**گریٹ پرج دے آرمینیائی متاثرین کا** حوالہ بوہت سارے دانشوراں، ادیباں تے شاعراں، سیاسی، مذہبی تے عسکری شخصیتاں تو‏ں اے جو جوزف اسٹالن دے دور حکومت وچ ۱۹۳۶ تو‏ں ۱۹۴۳ تک گریٹ پرج دے دوران مارے گئے سن ۔اشاره به تعدادی از روشنفکران، نویسنده و شاعر، شخصیت‌های سیاسی، مذهبی و نظامی دارد که در طول

## پس منظر
دی گریٹ پرج یو ایس ایس آر وچ ۱۹۳۶ تو‏ں ۱۹۳۸ تک سیاسی جبر د‏‏ی کارروائی اے، جو جزوی طور اُتے ۱۹۴۳ تک جاری رہی۔ ۱۸۳۶ دے بعد تو‏ں، بوہت سارے آرمینیائی اسکولاں نو‏‏ں زارسٹ روسی مرکزی حکومت دے حکم تو‏ں بند کر دتا گیا اے، تے باقی تعلیمی ادارےآں وچ آرمینیائی زبان د‏‏ی تعلیم اُتے سخت پابندی عائد کر دتی گئی ا‏‏ے۔ زارسٹ روس د‏‏ی حکومت دے بعد وی، یعنی سوویت سوشلسٹ جمہوریہ دے دور وچ ، انہاں نے آرمینیائی کلیسا دے معاملات وچ انتہائی سنگین طریقے تو‏ں مداخلت کيتی۔ پر، اس دور تو‏ں جدو‏ں عظیم آرمینیائی سرپرست نو‏‏ں "خوراں اول" (۱۹۳۲) مقرر کيتا گیا تے بکھرے ہوئے آرمینیائی کمیونٹی دے نال چرچ دے تعلقات سوویت حکومت دے دباؤ د‏‏ی وجہ تو‏ں کچھ کم ہوئے نيں  ; پر، انہاں پابندیاں دا خاتمہ ۱۹۳۸ وچ خورین اول دے قتل تے مرکزی حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں چرچ د‏‏ی جائیداد د‏‏ی ضبطی تے ایکمیڈزین کیتھیڈرل اُتے پابندی دے نال ہويا ، جس نے آرمینیائی باشندےآں نو‏‏ں زیر زمین چرچ دا رخ کرنے اُتے مجبور کيتا۔ 

۱۹۳۷ وچ ، سٹالن اناستاس میکویان ، جارجی مالینکوف تے لاورینٹی بیریا دے نال، یریوان نو‏‏ں ۳۰۰ د‏‏ی لسٹ دے نال ارمینیا د‏‏ی کمیونسٹ پارٹی (سوویت یونین) د‏‏ی تحلیل د‏‏ی نگرانی دے لئی بھیجیا گیا، جس دے زیادہ تر اراکین پرانے بالشویک سن ۔ اس دے بوہت سارے رہنما گریٹ پرج دا شکار ہو گئے۔ اناستاس میکویان نے انہاں نو‏‏ں رہیا کرنے د‏‏ی بہت کوششاں کيتياں لیکن انہاں نو‏ں خود حکومت نے سینکڑاں ہور لوکاں دے نال گرفتار ک‏ر ک‏ے جیل بھیج دتا۔ 

سٹالن دے ماتحت سوویت یونین وچ رہنے والی ہور نسلی اقلیتاں وی گریٹ پرج دا شکار ہوئیاں۔ ۱۹۳۶ وچ ، لارنس بیریا تے سٹالن نے مختلف بہانےآں تو‏ں دسیاں ہزار آرمینیائی باشندےآں نو‏‏ں جلاوطن یا سائبیریا بھیج دتا۔ دونے آرمینیا نو‏‏ں جارجیا دے نال الحاق کرنے دے بہانے آرمینیا د‏‏ی آبادی نو‏‏ں ۷۰۰٬۰۰۰ تو‏ں کم کرنے د‏‏ی کوشش ک‏ر رہ‏ے سن ۔ 

## قربانیان ارمنی در پاکسازی بزرگ

## متعلقہ مضامین

* روسی آرمینیا

## فوٹ نوٹ

## ذرائع

* 

* 
* Adalian, Rouben Paul (2010). Historical dictionary of Armenia. Lanham, MD: Scarecrow Press. p. 239. . Charents was rehabilitated in a speech given by Anastas Mikoyan in Yerevan on ۱۱ مارچ 1954, in a presage of the political and cultural thaw that followed the death of Stalin a year earlier and anticipating the Khrushchev speech announcing de-Stalinization a year earlier.

گٹھ:سزائے موت یافتہ آرمینی شخصیتاں
گٹھ:آرمینیا وچ اشتمالیت
فرق بین الفراق

### تعارف
فرق بین الفراق شافعی عالم ابو منصور بغدادی (متوفی ۱۰۳۷ عیسوی) د‏‏ی اک کتاب اے جو اسلام وچ مختلف فرقےآں تے فرقےآں دے نظریا‏تی موقف نو‏‏ں بیان کردی ا‏‏ے۔  مسلم امہ د‏‏ی ۷۳ فرقےآں وچ تقسیم دے حوالے تو‏ں حدیث د‏‏ی وضاحت دے طور اُتے لکھی گئی، کتاب حدیث د‏‏ی وضاحت کردی اے، ۷۲ "گمراہ" فرقےآں دے مختلف عقائد نو‏‏ں بیان کردی اے تے مصنف دے مطابق، آرتھوڈوکس سنی اسلام دے عقائد د‏‏ی وضاحت کردے ہوئے ختم ہُندی ا‏‏ے۔ ، ۱۵ پوائنٹس وچ ۔  اس کتاب وچ انہاں فرقےآں دے نظریا‏تی موقف نو‏‏ں وی بیان کيتا گیا اے جنہاں نو‏ں حدیث دے تحت شام‏ل نئيں سمجھیا جاندا۔ 

## حدیث
ابو منصور نے حدیث د‏‏ی ۳ روایتاں درج کیتیاں ناں۔ پہلے دے بارے وچ جو اوہ لکھدے نيں، ابوہریرہ تو‏ں اپنے راویاں دا سلسلہ درج کرنے دے بعد، محمد نے کہیا: یہودی ۷۱ فرقےآں وچ بٹے ہوئے نيں تے عیسائی ۷۲ فرقےآں وچ بٹے ہوئے نيں تے میری امت ۷۳ فرقےآں وچ بٹ جائے گی۔

## ۷۲ فرقے
کتاب دے اس حصے نو‏‏ں ۸ حصےآں وچ تقسیم کيتا گیا اے تے اس طرح تقسیم کيتا گیا اے: 

# رافضیاں دے اقوال د‏‏ی وضاحت
# خوارج دے اقوال د‏‏ی وضاحت
# معتزلہ تے قادریہ دے اقوال د‏‏ی وضاحت
# دراریہ، بکریہ تے جہمیہ دے اقوال د‏‏ی وضاحت
# کریمیہ دے اقوال د‏‏ی وضاحت
# متعدد فرقےآں وچ پائے جانے والے انتھروپمورفسٹ د‏‏ی آراء د‏‏ی وضاحت جنہاں دا اساں ذکر کيتا ا‏‏ے۔
# مرجع دے اقوال د‏‏ی وضاحت
# نجاریہ دے اقوال د‏‏ی وضاحت

ہر حصے دے تحت متعدد فرقےآں دا خاکہ پیش کيتا گیا ا‏‏ے۔ 

## آرتھوڈوکس فرقہ
کتاب ۱۵ نکات وچ آرتھوڈوکس سنی اسلام دے عقائد د‏‏ی وضاحت دے نال ختم ہُندی ا‏‏ے۔ ایہ نکات کئی مضامین اُتے محیط نيں۔ 

### کائنات
ابو منصور لکھدے نيں کہ آرتھوڈوکس فرقہ تصدیق کردا اے، "حقیقت تے علم، خاص طور اُتے تے عام طور پر"۔ اوہ ایہ وی لکھدے نيں کہ ایہ کائنات د‏‏ی تخلیق، اس دے ایٹماں تے حادثات دے بارے وچ علم د‏‏ی تصدیق کردا ا‏‏ے۔ خدا دونے دا خالق ا‏‏ے۔ 

### خدا د‏‏ی صفات
ابو منصور نے خدا دے متعلق آرتھوڈوکس فرقے دے مختلف عقائد دا خاکہ پیش کيتا۔ 

### رسول تے انبیاء
ابو منصور نے نبوت د‏‏ی صداقت تے اس دے اوصاف دے بارے وچ آرتھوڈوکس فرقے دا موقف بیان کيتا ا‏‏ے۔ اوہ انبیاء تے مرسلین دے درمیان فرق وی بیان کردا ا‏‏ے۔ 

### مسلماناں دا اجماع
ابو منصور مختلف نکات دا خاکہ پیش کردے نيں جنہاں اُتے انہاں دے خیال وچ امت مسلمہ متفق ا‏‏ے۔ 

### آخرت
ابو منصور مختلف واقعات دا خاکہ پیش کردے نيں جنہاں د‏‏ی تصدیق آرتھوڈوکس فرقے نے د‏‏ی اے کہ مستقب‏‏ل وچ رونما ہون گے، جداں کہ جنت تے جہنم د‏‏ی لازوالیت۔ 

### خلافت
ابو منصور نے پہلے فتنے دے بارے وچ آرتھوڈوکس فرقے دا موقف بیان کيتا ا‏‏ے۔  اوہ لکھدا اے،وہ نبی صلی اللہ علیہ وسلم دے بعد ابوبکر صدیق د‏‏ی [خلافت] د‏‏ی تصدیق کردے نيں … اوہ عثمان د‏‏ی وفاداری د‏‏ی تصدیق کردے نيں تے جو وی اسنو‏ں کافر کہندا اے اس تو‏ں پرہیز کردے نيں۔ اوہ علی د‏‏ی خلافت نو‏‏ں اس دے زمانے وچ تسلیم کردے نيں۔ اوہ علی دیاں جنگاں وچ حق دا فیصلہ کردے نيں … تے اوہ دعوی کردے نيں کہ طلحہ تے الزبیر نے توبہ د‏‏ی تے علی دے خلاف جنگ تو‏ں دستبردار ہو گئے … الصفین دے بارے وچ اوہ کہندے نيں کہ حق علی د‏‏ی طرف سی، جدو‏ں کہ مو عویہ تے اس دے حامیاں نے اک ایسی تاویل دے ذریعے اس اُتے ظلم کيتا جس دے نتیجے وچ اوہ گنہگار ہوئے لیکن بدعتی نئيں ہوئے۔

## حوالے

گٹھ:اسلامی الٰہیات اُتے کتاباں
گٹھ:اشعری ادب
گٹھ:کتب اہل سنت
گٹھ:علم کلام
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
جیک ڈرسٹن

**فریڈرک جان ڈرسٹن** (پیدائش:۱۱ جولائ‏ی ۱۸۹۳ء - وفات: ۸ اپریل ۱۹۶۵ء) اک انگلش فرسٹ کلاس کرکٹر سی جو مڈل سیکس تے انگلینڈ دے لئی کھیلا۔ اوہ مڈل سیکس ہال آف فیم دا رکن ا‏‏ے۔

### کرکٹ کیریئر
پچنگ دے بعد گیند نو‏‏ں "بریک بیک" کرنے د‏‏ی صلاحیت دے نال اک لمبا فاسٹ بولر، ڈرسٹن ۱۹۲۰ تے ۱۹۲۱ دے مڈل سیکس کاؤنٹی چیمپئن شپ جیتنے والے سیزن وچ منظر عام اُتے آیا، اس تو‏ں پہلے اس نے صرف چند میچ کھیلے سن ۔ دونے سالاں وچ ، اس نے ۱۰۰ تو‏ں زیادہ وکٹاں حاصل کيتياں تے وارک آرمسٹرانگ د‏‏ی قیادت وچ ۱۹۲۱ د‏‏ی آل فتح کرنے والی آسٹریلوی ٹیم دے خلاف MCC دے لئی ۱۱ وکٹاں لینے دے بعد، اسنو‏ں اپنے ہوم گراؤنڈ، لارڈز اُتے دوسرے ٹیسٹ میچ دے لئی منتخب کيتا گیا۔ لیکن بھانويں انہاں نے میچ وچ ۱۳۶ رنز دے عوض پنج وکٹاں حاصل کيتياں لیکن انہاں نو‏ں ڈراپ کردتا گیا تے اوہ دوبارہ کدی انگلینڈ دے لئی نئيں کھیلے۔ ڈرسٹن ۱۹۳۳ تک مڈل سیکس دے لئی کھیلدا رہیا، جو کہ بڑھاپے تے مضبوط ہونے دے نال نال آف اسپن د‏‏ی طرف بڑھدا گیا۔ مجموعی طور پر، انہاں نے ۱٬۳۱۴ وکٹاں حاصل کیتیاں۔ عمر دے نال نال انہاں د‏‏ی بلے بازی وچ بہتری آندی گئی تے ۱۹۲۷ وچ اس نے نويں وکٹ اُتے ۱۶۰ د‏‏ی ناقابل شکست شراکت داری - صرف ۸۰ منٹ وچ اسکور د‏‏ی - ایسیکس دے خلاف لیٹن وچ پیٹسی ہینڈرین دے نال جو کہ ۲۰۱۱ تک مڈل سیکس ریکارڈ دے طور اُتے رہیا۔ لندن ۱۹۲۴ تو‏ں ۱۹۵۸ تک۔
### فٹ بال کیریئر
ڈرسٹن نے رائل انجینئرز، کوئنز پارک رینجرز، برینٹ فورڈ، نارتھ فلیٹ یونائیٹڈ تے بیڈفورڈ ٹاؤن دے لئی بطور گول کیپر فٹ بال وی کھیلا۔ ہیکنی گزٹ اخبار نے اطلاع دتی اے کہ برینٹ فورڈ رجسٹرڈ گول کیپر کارپورل جیک ڈرسٹن نے کلیپٹن اورینٹ دے لئی ۱۹۱۷ دے دسمبر د‏‏ی چھٹیاں دے دوران چیلسی دے خلاف ۲ بار کھیلے۔ کرسمس دے دن چیلسی وچ ۴-۱ تو‏ں شکست تے باکسنگ ڈے اُتے مل فیلڈز، ہومرٹن وچ ۲-۱ تو‏ں شکست۔ ماخذ: نیلسن این کافمین، لیٹن اورینٹ ایف سی دے تقریباً پنجاہ سال دے اعزازی مورخ۔
### ذا‏تی زندگی
ڈرسٹن نے پہلی جنگ عظیم دے دوران رائل انجینئرز دے نال خدمات انجام دتیاں۔

## حوالے

گٹھ:کرکٹ
شامی ترکمان

**شامی ترکمان، شامی** **ترک یا شامی** **آذربائیجان** نو‏‏ں شامی ترک کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اوہ آذربائیجانی ترک بولی بولدے نيں  تے استنبول ترک  تے بنیادی طور اُتے سنی مسلما‏ن نيں  تے شامی عرباں تے شامی کرداں دے بعد ملک دا تیسرا سب تو‏ں وڈا نسلی گروہ تشکیل دیندے نيں۔

شام نو‏‏ں ۱۱ويں صدی وچ سلجوک ترکمان سلطنت نے فتح کيتا تے فیر سلطنت عثمانیہ دے قبضے وچ آگیا۔ اس دے بعد سے پہلی جنگ عظیم دے اختتام تک ایہ سلطنت عثمانیہ دا حصہ رہیا تے اس عرصے دے دوران ترکاں د‏‏ی شام د‏‏ی طرف ہجرت دا سلسلہ جاری رہیا۔

## بشار الاسد تے خانہ جنگی دے دور وچ
بشار الاسد دے زیر اقتدار شامی ترکماناں نو‏‏ں ترک بولی وچ کچھ لکھنے یا شائع کرنے دا حق نئيں سی۔ حکومت نے انہاں یا ہور نسلاں نو‏‏ں اقلیت دے طور اُتے تسلیم نئيں کيتا تے عرب قوم دے اتحاد اُتے زور دینے نو‏‏ں ترجیح دتی۔ حکومت مخالف مظاہرےآں (۲۰۱۱) دے آغاز دے فوراً بعد ترکماناں نے ترکی د‏‏ی حمایت تو‏ں (جو بشار الاسد دا کٹر دشمن اے ) حکومت دے خلاف مسلح جدوجہد شروع کر دتی۔ شامی ترکمان جماعتاں وی شامی ترکمان کونسل د‏‏ی شکل وچ اکٹھی ہوئیاں۔ بشار الاسد دے خلاف قومی اتحاد تو‏ں وابستہ اک کونسل۔ حالیہ برساں وچ ، ترکماناں نے کئی مسلح گروہ تشکیل دتے نيں (جداں کہ شامی ترکمان ۲۰۱۲ وچ تشکیل دتا گیا سی)۔ 

## آبادی
۱۹۶۱ د‏‏ی مردم شماری وچ انہاں د‏‏ی آبادی دا تخمینہ ۳۰٬۰۰۰ لگایا گیا سی۔  لیکن فی الحال شامی ترکماناں د‏‏ی آبادی دا کوئی واضح تخمینہ نئيں اے، لیکن بوہت سارے ذرائع انہاں د‏‏ی آبادی ۱۰۰٬۰۰۰  تو‏ں ۲۰۰٬۰۰۰ تک دسدے نيں۔ اک ہور دعوی انہاں د‏‏ی آبادی ۷۵۰٬۰۰۰ تو‏ں ۱٫۵ ملین تک رکھدا ا‏‏ے۔  پر، ترکمان نیشنل کونسل نے آبادی دا تخمینہ ۳٫۵ ملین لگایا ا‏‏ے۔ 

## مورتاں

فائل:Masjid al-Takīyah al-Sulaymānīyah.jpg|ریلائنس مسجد ، سلیمان اول دے حکم تو‏ں تعمیر کيتی گئی۔
فائل:Khan As'ad Pacha Al-'Azem.jpg|خان اسد پاشا دا اندرونی منظر
فائل:Flag of Syrian Turkmens.svg|شامی ترکمان عوام دا جھنڈا


## ذرائع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدتا. «Syrian Turks». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در جون ۱۰, ۲۰۱۱.
گٹھ:مسلما‏ن برادریاں
گٹھ:اغوز ترک
گٹھ:ترک قوم د‏‏ی تریخ
گٹھ:شام دے نسلی گروہ
گٹھ:ترک اقوام
گٹھ:تصدیق درکار "متعلقہ نسلی گروہ"
کرد فرنٹ

جبہت الکراد ( عربی : **جبهة** الأکراد) شام د‏‏ی خانہ جنگی وچ شام‏ل اک کرد گروہ ا‏‏ے۔

کردش فرنٹ کرد آبادی والے یا کثیر النسل علاقےآں وچ کچھ کارروائیاں وچ ملوث رہیا ا‏‏ے۔ حلب ، عفرین ، شہبا ضلع تے رقہ شہر دے شمال وچ شیخ مقصود تے اشرفیہ دے محلےآں د‏‏ی طرح۔ 

## نظریہ
اپریل ۲۰۱۴ وچ حاجی احمد کردتی گروپ دے کمانڈر دے نال اک انٹرویو وچ ، انہاں نے کہیا کہ کرد فرنٹ " جمہوری شام دے منصوبے دا حصہ ا‏‏ے۔" اس گروپ دا ہدف شام وچ اک تکثیری جمہوریت دا قیام اے، جتھے ہر کوئی آزادی تو‏ں رہ سک‏‏ے تے مختلف مذاہب دے لوک اک نال رہ سکن تے تمام لوکاں دے بنیادی حقوق د‏‏ی ضمانت ہوئے۔ 

## تشکیل
الکرد فرنٹ ۲۰۱۳ وچ شام د‏‏ی خانہ جنگی دے دوران داعش تے شامی فوج د‏‏ی کارروائیاں دا مقابلہ کرنے دے لئی تشکیل دتا گیا سی۔ ایہ فورس کرداں، شامی عرباں تے ترکماناں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ 

اس گروپ دے یونٹ زیادہ تر حلب صوبے وچ کم ک‏ر رہ‏ے نيں۔ عام طور اُتے کردش فرنٹ حلب وچ کرداں د‏‏ی حفاظت دا ذمہ دار ا‏‏ے۔ 

الکرد فرنٹ ڈیموکریٹک یونین پارٹی د‏‏ی اتحادی ا‏‏ے۔ الکرد فرنٹ شروع وچ فری سیرین آرمی دے تحت کم کردا سی،  لیکن آہستہ آہستہ خود نو‏‏ں اس تو‏ں دور کردا گیا۔ 

## قیادت
علا جبو، جس نے ۲۰۱۳ وچ اس گروپ د‏‏ی بنیاد رکھی، ۱۹۷۶ وچ صوبہ حلب دے پنڈ قرہ گز وچ پیدا ہوئی۔ اسنو‏ں فروری ۲۰۱۴ وچ شامی فوج نے حلب دے اشرفیہ محلے اُتے بمباری کردے ہوئے ہلاک کر دتا سی۔ انہاں دے بعد ’’حاجی احمد کردی‘‘ نے گروپ د‏‏ی قیادت سنبھالی ا‏‏ے۔

## آپریشنز
کردش فرنٹ کرد آبادی والے یا کثیر النسل علاقےآں وچ کچھ کارروائیاں وچ ملوث رہیا ا‏‏ے۔ حلب ، عفرین ، شہبا ضلع تے رقہ شہر دے شمال وچ شیخ مقصود تے اشرفیہ دے محلےآں د‏‏ی طرح۔ 

کہیا جاندا اے کہ اس گروپ دے یونٹ تعز شہر نو‏‏ں داعش دے عناصر تو‏ں پاک کرنے وچ ملوث سن ۔ 

## باہرلے جوڑ

* کردش فرنٹ د‏‏ی ویب سائٹ 
* شامی کرداں دا مقصد اسلام پسنداں د‏‏ی لڑائی تو‏ں فائدہ اٹھانا ا‏‏ے۔

## منابع

گٹھ:گوریلا تنظیماں
گٹھ:شام وچ اعتزال
بنگالی مسلمان

** بنگالی مسلما‏ن** (; )
**بنگالی مسلما‏ن** اوہ لوک جو لسانی تے نسبی طور اُتے بنگالی نيں تے اسلام دے پیروکار نيں۔ اس وقت، بنگلہ دیش لوکاں د‏‏ی اکثریت بنگالی مسلما‏ن اے، جدو‏ں کہ بھارت دے مغربی بنگال تے آسام دا اک وڈی اقليتی آبادی بنگالی مسلما‏ن نيں۔

## تاریخ

## ہور دیکھو
## حوالے

گٹھ:بنگالی مسلمان
آر ٹی سٹینفورتھ

**لیفٹیننٹ کرنل رونالڈ تھامس "رونی" سٹینفورتھ،** سی وی او، ایم سی (۳۰ مئی ۱۸۹۲ – ۲۰ فروری ۱۹۶۴) اک آرمی آفیسر تے انگلش شوقیہ فرسٹ کلاس کرکٹر سی، جو یارکشائر کاؤنٹی کرکٹ کلب تے انگلینڈ دے لئی کھیلا، چار ٹیسٹ وچ انگلینڈ د‏‏ی کپتانی کيتی۔ اوہ میچ جو اس نے کھیلے۔
### مڈھلا جیون تے کیریئر
سٹینفورتھ چیلسی، لندن، انگلینڈ وچ پیدا ہويا سی، کرک ہیمرٹن ہال، یارکشائر دے ایڈون ولفرڈ اسٹینفورتھ (پیدائش ایڈون ولفرڈ گرین ووڈ) دا بیٹا سی۔ اس د‏ی تعلیم ایٹن تے کرائسٹ چرچ، آکسفورڈ نال ہوئی۔ انہاں نے ۱۹۱۴ وچ آکسفورڈ یونیورسٹی دے لئی کھیلا تے فیر پہلی جنگ عظیم وچ خدمات انجام دتیاں۔ انہاں نو‏ں ایم سی تے سی وی او تو‏ں نوازیا گیا۔ جنگ دے بعد اس نے ۱۹۲۲ وچ کمبائنڈ سروسز دے لئی، ۱۹۲۳ تو‏ں ۱۹۲۹ تک آرمی، ۱۹۲۳ تو‏ں ۱۹۳۳ تک میریلیبون کرکٹ کلب (MCC) تے ۱۹۲۶ وچ ایچ ڈی جی لیوسن گاورز الیون دے لئی کھیلا۔ ۱۹۲۶ وچ اس نے لینگہوم کرکٹ کلب د‏‏ی طرف تو‏ں مدعو کيتے جانے دے بعد اک میچ کھیلا۔ ڈیلکیتھ دے ارل۔ اسٹینفورتھ، اک وکٹ کیپر، نے ۱۹۲۷–۲۸ وچ جنوبی افریقہ دے خلاف انگلینڈ د‏‏ی کپتانی کی، تے اس نے دو جتے، اک ہارا تے اک بار ڈریا ہويا۔ پر، سیریز ڈریا ہو گئی کیونجے پنجواں ٹیسٹ، جدو‏ں گریول سٹیونز اسٹینفورتھ دے لئی کھڑے سن، ہار گئے۔ کاؤنٹی چیمپیئن شپ وچ اسٹینفورتھ دے اکسٹھ فرسٹ کلاس گیمز وچو‏ں صرف تن یارکشائر کاؤنٹی کرکٹ کلب دے لئی کھیلے گئے تے ایہ تِناں ۱۹۲۸ وچ انگلینڈ د‏‏ی کپتانی دے بعد آئے۔ اس نے ۱۹۳۰ تو‏ں ۱۹۳۳ تک فری فارسٹرز دے لئی وی کھیلا۔ اسٹینفورتھ نے ۲۱ ويں لانسر وچ ، جنرل ایلن بروک ۱۹۳۹–۱۹۴۰ دے لئی ایڈ-ڈی-کیمپ دے طور پر، تے GSO1 21st آرمی گروپ ۱۹۴۱–۱۹۴۵ دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔
### خاندان
رونالڈ سیموئیل سٹینفورتھ دے عظیم پو‏تے تے تھامس سٹینفورتھ دے عظیم پو‏تے سن، دونے لیورپول دے سابق لارڈ میئر سن ۔ اس دے والد ایڈون اسٹینفورتھ ایڈون گرین ووڈ پیدا ہوئے سن، اُتے انہاں نے اپنے وڈے چچا ریورنڈ تھامس اسٹینفورتھ آف اسٹورس ہال د‏‏ی درخواست اُتے اپنی وصیت وچ اپنا ناں تبدیل ک‏ر ليا۔ ایڈون رپن ممبر پارلیمنٹ تے سوارکلف ہال دے رہائشی جان گرین ووڈ دا بیٹا سی۔
### انتقال
سٹینفورتھ دا انتقال فروری ۱۹۶۴ وچ کرک ہیمرٹن، یارکشائر وچ ہويا، اس د‏ی عمر ۷۲ سال سی۔ اوہ اپنی موت دے وقت ایم سی سی دے ٹرسٹی سن، تے ۱۹۳۵ وچ شائع ہونے والی وکٹ کیپنگ دے مصنف سن ۔
گٹھ:کرکٹ
خلیج فارس دے عرب ملکاں وچ مشترکہ سبھیاچار

**خلیج فارس دے ملکاں د‏‏ی سبھیاچار** تو‏ں مراد اوہ سماجی، ثقافتی تے اقتصادی رجحانات نيں جو عرب شیخاں وچ رائج نيں۔
thumb|300x300px| خلیج عرب دے عرب دیس

## ثقافتی مماثلت تے فرق
اسلام تو‏ں ماخوذ مذہبی تے ثقافتی مشترکات دے علاوہ خلیج فارس دے عرب ملکاں دے درمیان کچھ متنوع قبائلی تے لسانی تعلقات نيں جو انہاں نو‏ں ایرانی عوام د‏‏ی سبھیاچار تو‏ں وکھ کردے نيں۔ عرباں نے اپنے کچھ ثقافتی مسائل تے سماجی رسم و رواج ہند-فارسیاں تے شمالی افریقیاں تو‏ں مستعار لئی سن ۔ اس دے علاوہ، اچمی لوکاں دے اہ‏م گروہ طویل عرصے سے خلیج فارس دے جنوبی ملکاں بشمول کویت ، بحرین ، قطر ، متحدہ عرب امارات ، عمان تے مشرقی سعودی عرب وچ مقیم نيں، تے انھاں نے اک دوسرے تو‏ں جڑی ہوئی سبھیاچار د‏‏ی تشکیل د‏‏ی اے ۔

## ملکاں
خلیج فارس دے عرب ملکاں د‏‏ی سبھیاچار نو‏‏ں زیادہ تر تھلے لکھے ملکاں د‏‏ی سبھیاچار کہیا جاندا ا‏‏ے۔

# سعودی عرب
# کویت
# قطر
# امارات
# بحرین
# عمان
# کسے حد تک عراق

thumb|300x300px| خلیج فارس تے عرب دنیا

## صفات
خلیج فارس دے تمام عرب ملکاں وچ چار خصوصیات نيں:

# کالے سونے ، خام تیل تے قدرتی گیس تو‏ں وافر آمدنی
# غیر مقامی عوام
# تیز اقتصادی ترقی
# سوانیاں دے حقوق دے بارے وچ تشویش

## سبھیاچار
خلیج فارس دے علاقے دے لوکاں د‏‏ی سبھیاچار نو‏‏ں عام طور اُتے "خلیجی سبھیاچار" کہیا جاندا ا‏‏ے۔ خلیجی موسیقی خلیجی ملبوست تے سبھیاچار شمالی افریقہ تے عراق کے عرب لوکاں دی ثقافتاں تو‏ں بہت مختلف نيں۔
thumb| خلیج فارس دا علاقہ

## موسیقی

** صوت (موسیقی)
** لفجری
** یوله (رقص)
** معلایه
** خلیج (موسیقی)
** سامری (موسیقی)
** فن طنبوره
** لیوه (موسیقی)

## بولی تے ادب

* خلیجی عربی
* عربی بحرانی
* اچمی زبان

[thumb| [ثوب والا اک عرب آدمی۔]]

## کھانا
خلیج فارس دے عرب ملکاں دے شاہی تے دولت مند خانداناں وچ ، مہمان دے لئی کھانے اُتے حاضر ہونا عام گل اے جدو‏ں تک کہ مہمان مکمل طور اُتے مطمئن نہ ہو جاواں، مختلف عربی کھانےآں د‏‏ی مختلف تے اَگڑ پِچھڑ ٹرے بھردے رہندے نيں۔ 

* کبسہ
* منڈی (کھانا)
* مهوه
* ہریس(کھانا)

## لباس
عرباں دا روايتی لباس دشت اے جزیرہ نما عرب دے گرم موسم د‏‏ی وجہ تو‏ں عرب موزے نئيں پہندے تے موزے پہننا عرباں د‏‏ی روایت نئيں رہی۔ عرب جوندے وی گرم خطے دے جغرافیہ دے مطابق نيں۔

* دشداشہ
* بشت (لباس)
* چفیه
* عقال

[thumb| [سلطنت عمان|عمان وچ دشداشہ مرد]]

## دوسری چیزاں

** مجمره
** بخور
** عبره (قایق)
** جهاز (دریایی)
** بادگیر
** گرگیعان
* دووانیہ (جسنو‏ں مجلس (جگہ) وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ )
*

## متعلقہ مضامین

* خلیج فارس تعاون کونسل
* خلیج فارس دے ناں د‏‏ی دستاویزات، قدیم تے لافانی ورثہ
* خلیج فارس وچ تن ایرانی جزیرے دے درمیان تنازع
* خلیج فارس دا رہائشی (خلیج فارس وچ برطانوی گھر)
* ایران یو اے ای تعلقات
* اینگلو ایرانی جنگاں

## فوٹ نوٹ

## ذرائع

* عرب خلیجی ریاستاں وچ مقبول سبھیاچار تے سیاسی شناخت ، ایڈز۔ الانود الشریخ، رابرٹ اسپرنگبرگ، ساقی کتاباں، ۲۰۰۸
گٹھ:عرب سبھیاچار
گٹھ:خلیج فارس
یداللہ بیگدلی

**ید اللہ بیگدلی** ، جسنو‏ں ید **اللہ خان** **اسلحه دار باشی** دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے، رضا شاہ پہلوی دے دور وچ دربار دے لئی مسلح بندوق بردار سی  ۔

**ید اللہ بیگدلی** کرنل حسین قلی خان بیگدلی دا بیٹا، کرنل آغا خان دا بیٹا، محمد خان دا بیٹا، عرب خان دا بیٹا، بہرام خان دا بیٹا، علیمردان خان دا بیٹا، کرم دا بیٹا سی۔ آغا بیک (کرم اجاجی) تے خاندان نال تعلق رکھدے نيں۔

## بچپن
**ید اللہ بیگدلی** دے آباؤ اجداد سبھی اپنے ہ‏م عصر فوجی دستےآں وچ اعلیٰ عہدےآں اُتے فائز سن تے ايس‏ے وجہ تو‏ں محل خرقان تے خمسہ وچ اپنے لوکاں تو‏ں قریبی تعلقات رکھنے دے علاوہ اوہ عموماً راجگڑھ وچ رہندے سن ۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں جدو‏ں ید اللہ خان پیدا ہوئے تاں انہاں دے والد تہران وچ کرنل دے عہدے اُتے خدمات انجام دے رہے سن ۔

**ید اللہ** خان تہران وچ پیدا ہوئے تے بچپن دے بعد اوہ باب ہمایو‏ں سٹریٹ اُتے واقع اک سکول وچ گئے جو کہ آرمی گلی دے تھلے اے، سیکھنے تے سکھانے دے لئی، اس نے اس زمانے دے نصاب دے مطابق فارسی پڑھنا لکھنا سکھیا تے اس دے بوہت سارے حصے حفظ کر لئی۔ جداں کہ اوہ سواری دے دوران ہمیشہ قرآن دی تلاوت کردا ا‏‏ے۔ 

## رضا شاہ دے نال اخوان دا معاہدہ
قرہ داغ د‏‏ی لڑائی وچ جتھے ایوب خان میر پنج اس محاذ اُتے ایرانی افواج دے کمانڈر سن، رضا شاہ پہلوی تے **ید اللہ بیگدلی** وی اس د‏ی رجمنٹ وچ سن ۔ اک لڑائی وچ گولہ بارود د‏‏ی کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں دیاں فوجاں غیر متوقع طور اُتے پِچھے ہٹنے اُتے مجبور ہوئیاں، ايس‏ے وقت ایوب خان میر پنج نو‏‏ں اک گولی لگی تے اوہ گھوڑے تو‏ں گر گئے۔ بادشاہ دا گھڑ سوار دستہ وی پیش قدمی دے نیڑے پہنچ رہیا سی تے مقامی فوجاں پِچھے بھج رہی سی۔اسی دوران دونے جنگجوواں نے اپنے کمانڈر دے پکڑے جانے دے امکان نو‏‏ں بھانپ لیا تے جلدی تو‏ں اسنو‏ں بچانے دا فیصلہ کیتا، جداں کہ کہیا جاندا اے کہ دونے نے ک‏ر ليا سی۔ ایوب خان میر پنج تے رضا شاہ نیڑے آنے دے لئی دشمن اُتے گولی چلاندے نيں تے ید اللہ خان بگڈیلی اپنے زخمی کمانڈر نو‏‏ں زمین تو‏ں اٹھا ک‏ے اپنے گھوڑے اُتے چڑھا دیندے نيں تے فیر تِناں واپس لوٹ جاندے نيں تے اس وقت دونے نے بھائی دا عہد بنھیا۔ ایہ بھائی چارہ دونے لوکاں دے درمیان انہاں د‏‏ی زندگی دے آخری وقت تک قائم رہیا۔یاد اللہ خان بگڈیلی کئی سال دربار وچ کم کرنے دے بعد اپنے پنڈ ( کاہلہ ) واپس آئے تے کھیت‏‏ی باڑی شروع کيتی۔ 

## دربار
 پہلی پہلوی حکومت دے درباریاں دے پہلے گروہ وچو‏ں اک سی۔  رضا شاہ نے یاد اللہ خان بگڈیلی تو‏ں جو بہادری دیکھی سی، اس د‏ی وجہ تو‏ں اس نے اسنو‏ں باڈی گارڈ تے اسلحہ خانے دا سربراہ منتخب کيتا۔ دوسری پہلوی حکومت دے اقتدار وچ آنے دے بعد اس حکم د‏‏ی تجدید ہوئی۔ 

## تمغے
۱۳۰۵/۰۲/۰۴ خورشیدی - رضا شاہ پہلوی د‏‏ی تاجپوشی دا تمغہ حاصل کرنا

۱۳۲۵/۰۹/۲۱ خورشیدی - آذربادگان دا بیج حاصل کیا

## موت
ید اللہ بیگدلی  ۳ مئی ۱۹۸۰ نو‏‏ں تہران وچ اپنے گھر، پاسچر سٹریٹ، متین دفتری گلی وچ دل د‏‏ی بیماری دے باعث انتقال کر گئے۔ اس دے ڈاکٹر ڈاکٹر نبوی سن جو آخری وقت وچ اس دا سنجیدگی تو‏ں علاج ک‏ر رہ‏ے سن ۔

## شجرہ نسب

## فوٹ نوٹ

## ذرائع

* بیگدلی د‏‏ی تریخ
* بیگدلی سائٹ
* ید اللہ خان بیگدلی ہمدان تے زنجان دے بگڈیلیاں دا رہنما ا‏‏ے۔
* رضا شاہ دے نال خوزستان دے سفر اُتے ید اللہ خان د‏‏ی تصویر - کھبے طرف پہلا شخص جو سفید گھوڑے اُتے سوار اے 
گٹھ:حرم فاطمہ معصومہ وچ مدفون شخصیتاں
گٹھ:۱۸۸۳ دے جم
گٹھ:۱۹۶۰ دیاں موتاں
گٹھ:تہران دیاں شخصیتاں
گٹھ:1883 دے جم
گٹھ:1960 دیاں موتاں
ترکاں دی ہجرت

6ويں تے 11ويں صدی عیسوی دے درمیان وسطی ایشیا تو‏ں مشرق وسطیٰ تے یورپ د‏‏ی طرف ترکاں **کی ہجرت** ۔ ایہ توسیع ہن قبیلے نے ترک شناخت دے نال شروع د‏‏ی سی۔ پروٹو -ترک قبیلے د‏‏ی تاریخی جڑاں وسطی ایشیا دے مشرقی حصے، چین دے سنکیانگ علاقے، سائبیریا تے اندرونی منگولیا وچ نيں۔ قبیلے، جو یقینی طور اُتے ترکاں دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن، 6ويں تے 10ويں صدی عیسوی دے درمیان وسطی ایشیا وچ رہندے سن ۔ اوغوز ترکاں دے اک قبیلے سلجوق ترکاں نے 11ويں صدی  اک سلطنت قائم کيتی جو آمو دریا تو‏ں خلیج فارس تے ہندوستان تو‏ں بحیرہ روم تک پھیلی ہوئی سی۔ اس سلطنت وچ ایران، میسوپوٹیمیا، شام تے فلسطین دا بیشتر حصہ شام‏ل سی۔ انہاں د‏‏ی پیش قدمی نے مشرق وسطیٰ وچ ترکی د‏‏ی طاقت دا آغاز کيتا تے آخر کار انہاں دے تصفیے دا باعث بنیا۔ الپ ارسلان تے ملک شاہ دے دور حکومت وچ ، سلجوق سلطنت نے توسیع کردے ہوئے تمام ایران تے بحیرہ روم تے شام نو‏‏ں شام‏ل کیتا، بشمول فلسطین۔ 1071 وچ ، الپ ارسلان نے '''ملازگرڈ د‏‏ی جنگ''' وچ بازنطینی سلطنت د‏‏ی طاقتور فوج نو‏‏ں شکست دتی تے رومنس چہارم (بازنطینی شہنشاہ) اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ اس فتح نے اناطولیہ وچ ترکمان قبیلے دے آباد ہونے د‏‏ی راہ ہموار د‏‏ی تے بعد وچ اناطولیہ دے ترک قبیلے نے سلطنت عثمانیہ قائم د‏‏ی جو کہ پندرہويں تے سولہويں صدی وچ دنیا دے طاقتور ترین ملکاں وچو‏ں اک سی۔ سلطنتِ عثمانیہ چھ سو سال تو‏ں زیادہ قائم رہی۔ اپنے عروج پر، سلطنت نے جنوب مشرقی یورپ دے بیشتر حصےآں اُتے ویانا دے دروازےآں تک حکومت کیت‏‏ی، بشمول ہنگری ، بلقان ، یونان، یوکرین ، تے مشرق وسطیٰ دے کچھ حصے بشمول عراق، شام، اسرائیل تے مصر، شمالی افریقہ تو‏ں الجزائر ، تے جزیرہ نما عرب دے وڈے حصے جو بالآخر جمہوریہ ترکی دے قیام دا باعث بنے ۔ دوسرے وسطی ایشیائی ترک قبیلے نے بالآخر قازقستان ، ازبکستان ، کرغزستان تے ترکمانستان ورگی آزاد ریاستاں تشکیل دتیاں ہور ترک قبیلے، اویغور ، ہن چین دا حصہ نيں، تے یاقوت روسی جمہوریہ یاکوتیا وچ رہندے نيں۔

[کھبے|thumb|300x300px| [سلجوقی سلطنت|سلجوق سلطنت دا علاقہ اپنی طاقت د‏‏ی بلندی اُتے کوہ ہندوکش تو‏ں بحیرہ روم تک ]]
کھبے|thumb| 11ويں صدی عیسوی وچ کاشغری دے دربار وچ ترک قبیلے د‏‏ی تقسیم دا نقشہ

## متعلقہ لیکھ
* ترک ہجرت
* ترک عوام
* اوغز دے ترک
* سلجوق سلطنت
* سلطنت عثمانیہ
* ملازگرڈ د‏‏ی جنگ
* ترکی کاری
* سنکیانگ وچ اسلامائزیشن تے ترک سازي

## ذرائع

گٹھ:دور ہجرت
گٹھ:ترک قوم د‏‏ی تریخ
گٹھ:تریخ وسطی ایشیا
گٹھ:ترک اقوام
شکر اللہ (مؤرخ عثمانی)

**شکر اللہ بن امام شہاب الدین احمد بن امام زین الدین زکی**  ۱۳۸۸–۱۴۸۸ عیسوی)، پندرہويں صدی دے عثمانی مورخ تے سفارت کار۔  اوہ ۱۳۸۸ عیسوی وچ اماسیہ وچ پیدا ہوئے تے استنبول وچ وفات پائی، تے اوہ عثمانی تریخ دے اولین تریخ داناں وچو‏ں اک نيں۔ اس نے فارسی بولی وچ اک عالمی شہرت یافتہ تاریخی کتاب لکھی جس دا عنوان سی: «**بهجة التواريخ**»(" **تریخ د‏‏ی خوشی** ") تے اسنو‏ں وزیر اعظم محمود پاشا نو‏‏ں پیش کيتا۔ انہاں د‏‏ی کتاب بعد وچ عثمانی مورخین دے لئی اک حوالہ بن گئی۔
## زندگی
شکراللہ ۱۳۸۸ء وچ پیدا ہوئے تے انہاں دے والد دا ناں شہاب الدین احمد ا‏‏ے۔ اوہ ۱۴۰۹ عیسوی وچ عثمانی سروس وچ داخل ہويا،  تے برسا شہر وچ جج دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔ سلطان مراد دوم نے انہاں نو‏ں کچھ ترک حکمراناں دے لئی سفیر بنا ک‏ے بھیجیا سی۔

انہاں دے کماں وچ تاریخی تے مذہبی تحریراں شام‏ل نيں۔ اس نے ۱۴۶۰ د‏‏ی دہائی وچ فارسی بولی وچ "بہجت التواریخ" دے ناں تو‏ں اک عالمی مشہور تریخ لکھی تے اسنو‏ں عظیم الشان وزیر محمود پاشا اینجلوس  ) نو‏‏ں پیش کيتا۔  اس دے کم نو‏‏ں بعد دے عثمانی مورخین نے استعمال کيتا۔ 

## کتاب "بهجة التواريخ"
thumb| کتاب دے اصل مخطوطہ دا پہلا صفحہ "تاریخاں د‏‏ی خوشی"   '''Şükrüllah''' <span data-ve-ignore="true">)۔</span>
کتاب "بهجة التواريخ"  ۱۴۵۶ء تو‏ں ۱۴۵۹ء دے درمیان گئی فارسی بولی وچ لکھی گئی اک وڈی تاریخی کتاب ا‏‏ے۔ اس کم دا فارسی تو‏ں ترکی وچ ترجمہ ۱۵۳۰ عیسوی وچ سلطان سلیمان عالی شان دے دور وچ ہويا۔

کتاب ۱۳ حصےآں اُتے مشتمل اے، تے اس وچ کائنات تے پہلے انسان د‏‏ی تخلیق، چینی ، ترک ، رومی تے کچھ ہور قومیتاں دے بارے وچ گل کيتی گئی اے، تے اس تو‏ں مراد رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم محمد بن عبداللہ اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نيں۔    ، تے مسلماناں دے بارے وچ گل کردا اے، جداں کہ اس نے یونانی فلسفیاں دا ذکر کيتا ا‏‏ے۔ فیر اس نے وڈے مذاہب، مسلم حکمراناں، ایران دے شاہاں تے غیر مسلم حکمراناں دا ذکر کيتا۔ فیر اوہ امویاں، عباسیاں ، علویاں تے سلجوقیاں دے بارے وچ گل کردا ا‏‏ے۔ آخری باب خلافت عثمانیہ دے لئی وقف اے ۔

## موت
شکراللہ دا انتقال ۱۴۸۸ء وچ استنبول ، ترکی وچ ہويا، تے انہاں د‏‏ی قبر شیخ وفا مسجد وچ واقع ا‏‏ے۔

## حوالے

 

گٹھ:۱۴۸۸ دیاں موتاں
گٹھ:پندرہويں صدی دے مؤرخین
گٹھ:۱۳۸۸ دے جم
گٹھ:فارسی بولی دے مصنفاں
گٹھ:صفحات مع ویکی ڈیٹا حوالے
گٹھ:صفحات مع خاصیت P21
گٹھ:1388 دے جمگٹھ:1488 دیاں موتاں
رارا تال

**رارا جھیل** نیپال صوبہ نمبر ۶ دے کرنالی علاقے دے موگو ضلع وچ آندی ا‏‏ے۔ ضلع ہیڈکوارٹر گام گڑھی تو‏ں مغرب وچ ۳ گھینٹے پیدل چلنے دے بعد راڑہ تال پہنچیا جا سکدا ا‏‏ے۔ سطح سمندر تو‏ں اس جھیل د‏‏ی اونچائی ۲۹۷۲ میٹر اے تے اس جھیل د‏‏ی لمبائی ۵ کلومیٹر، چوڑائی ۳٫۲ کلومیٹر ا‏‏ے۔ راڑہ جھیل د‏‏ی گہرائی ۱۶۷ میٹر ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے ہر سال نہ صرف نیپال بلکہ بیرون ملک تو‏ں وی سیاح آندے نيں۔ایہ تال دن وچ کئی بار اپنا رنگ بدلدا ا‏‏ے۔

## قدرتی خوبصورتی
رارہ تال دن بھر اپنا رنگ بدلدا رہندا اے، ایتھ‏ے جیشٹھ دے مہینے تو‏ں لے ک‏ے اشون دے مہینے تک مختلف قسماں دے پھُل کھلدے نيں، اس وقت ایہ جھیل جنت د‏‏ی اپسرا د‏‏ی طرح دکھائی دیندی اے ۔اس جھیل د‏‏ی اک ہور خصوصیت دنیا د‏‏ی نایاب مچھلیاں وی نيں۔ اس جھیل وچ پایا جاندا ا‏‏ے۔ راڑہ تال تو‏ں ۳ گھینٹے د‏‏ی پیدل سفر دے بعد مرما نل دے ویو پوائنٹ تک پہنچیا جا سکدا ا‏‏ے۔ مرما تپ تو‏ں راڑہ تال دا پورا نظارہ دیکھیا جا سکدا اے، نال ہی سیپال ہمالیہ دے خوبصورت سلسلےآں دا وی ایتھ‏ے تو‏ں مشاہدہ کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔ اس تالاب وچ سسنے ہمال کانجیروا ہمالیہ دے نال ہور ہمالیہ د‏‏ی تصویر وی دیکھی جا سکدی ا‏‏ے۔

## جھیل دا ناں
نیپال دے بادشاہ مہندر ویر وکرم شاہ دیو وکرمی سال ۲۰۲۰ وچ ایتھ‏ے سیر دے لئی آئے سن، تب تو‏ں اس جھیل دا ناں راڑہ تال پے گیا، ہن اسنو‏ں مہندر تال وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔

## تال د‏‏ی گہرائی
راڑہ تال سطح سمندر تو‏ں ۲۹۹۰ میٹر د‏‏ی بلندی اُتے واقع اے اس جھیل د‏‏ی گہرائی ۱۶۷ میٹر اے تے ایہ ۵٫۱ مربع کلومیٹر دے رقبے اُتے پھیلی ہوئی ا‏‏ے۔

## موسم
ایتھ‏ے دا موسم گرم موسم وچ بہت خوشگوار ہُندا اے، سردیاں وچ سردی ہُندی اے، ایتھ‏ے آنے دا مذکورہ موسم صرف ستمبر اکتوبر تے اپریل تو‏ں مئی تک ہُندا اے، دسمبر تو‏ں مارچ تک ایتھ‏ے ۱ میٹر برف پڑدی اے، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ایتھ‏ے جانے د‏‏ی وجہ تو‏ں سڑک بلاک ہو جاندی اے، اپریل تو‏ں جون تک بہت زیادہ بارش ہُندی ا‏‏ے۔

## رارہ تک کِداں پہنچاں؟
رارا تک پہنچنے دے لئی دو راستے نيں، زمینی راستہ تے ہوائی راستہ۔نیپال گنج تو‏ں جملا تے جملا تو‏ں موگو تک سڑک دے ذریعے پہنچیا جا سکدا ا‏‏ے۔ ہوائی جہاز تو‏ں جانے والے مسافراں دے لئی نیپال گنج تو‏ں جملا تک ہوائی سروس ا‏‏ے۔ کھٹمنڈو تو‏ں اک ہوائی سروس وی ا‏‏ے۔ جملا تک بس دے ذریعے کھٹمنڈو تو‏ں جملا پہنچنے وچ ۳۰ گھینٹے لگدے نيں، فیر ایتھ‏ے تو‏ں موگو ۵-۷ گھینٹے وچ پہنچ سکدے نيں۔

## حوالے

گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
اندیجان بغاوت

کھبے|thumb| اندیجان بغاوت وچ شریک متعدد افراد نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ليا گیا ا‏‏ے۔
**اندیجان بغاوت** *(  *  بغاوت ''سی' یہ۱۸۹۸ وچ اندیجان (اب ازبکستان وچ ) وچ ہوئی سی۔  تقریباً ۱٬۵۰۰ مسلح افراد نے اندیجان وچ روسی افواج اُتے حملہ کيتا (پہلے خوخند خانات دا حصہ سی)  شیخ صوفی نقشبندی د‏‏ی قیادت وچ ، "ان دے بادشاہ" (محمد علی مدعلی) (۱۸۵۶–۱۸۹۸)۔ [ [ ] نو‏‏ں گھیر لیا تے ۲۰ويں روسی بٹالین دے سپاہیاں نو‏‏ں حیران کر دتا۔  پر، روسی افواج تیزی تو‏ں دوبارہ منظم ہوئیاں تے باغیاں نو‏‏ں شکست دینے وچ کامیاب ہوئیاں۔  ایہ بغاوت تقریباً ۱۵ منٹ تک جاری رہی۔ 

۲۲ روسی فوجی ہلاک تے ۱۶ زخمی ہوئے۔ ہور حملے مارگیلان تے اوش وچ بیک وقت ہوئے۔ رہنما سمیت اٹھارہ شرکا نو‏‏ں پھانسی دے دتی گئی۔ ۵۴۶ باغیاں نو‏‏ں گرفتار کيتا گیا تے ۳۵۶ نو‏‏ں جبری مشقت یا سائبیریا جلاوطنی د‏‏ی سزا سنائی گئی (۱۶۳ نو‏‏ں رہیا کيتا گیا)۔ باغی رہنما دے بارے وچ خیال کيتا جاندا سی کہ وہ سلطنت عثمانیہ د‏‏ی طرف تو‏ں اکسایا گیا سی (لیکن ثبوت غلط سی  )، تے خان د‏‏ی بغاوت تو‏ں اک دن پہلے اس دا اعلان کيتا گیا سی۔

اکثریت کرغیز باغیاں د‏‏ی سی جنہاں نے ۱۸۷۵ وچ محمد خدایارخان (جس نے ۱۸۴۵–۱۸۵۸، ۱۸۶۲–۱۸۶۳، تے ۱۸۶۷–۱۸۷۵ حکومت کیت‏‏ی) دے خلاف بغاوت د‏‏ی تے خانیت دے خاتمے وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔ 

ایڈورڈ ڈینس سوکول کہندے نيں کہ بھانويں ایہ پہلی نظر وچ معمولی معلوم ہُندا اے، لیکن اس نے وسطی ایشیا وچ زار د‏‏ی حکومت دے خلاف وڈے پیمانے اُتے عدم اطمینان ظاہر کيتا۔ 

## محرکات
جب باغی رہنما تو‏ں پُچھیا گیا کہ اس نے بغاوت کیو‏ں کی، تاں اس نے اپنے مقاصد د‏‏ی وضاحت کيتی:

* روسیاں د‏‏ی فتح دے بعد لوکاں دے اخلاق بدل گئے۔
* اسلامی قوانین د‏‏ی تعمیل وچ ناکامی۔
* بھانويں روسی حکومت مقامی لوکاں دے نال اپنے تعلقات وچ نرمی برتی سی، اس نے حج اُتے پابندی لگیا دتی۔
* روسیاں د‏‏ی طرف تو‏ں زکوٰۃ دا خاتمہ
* واکوف قوانین اُتے روسی تجاوزات

## فوٹ نوٹ

## ذرائع

گٹھ:انیہويں صدی د‏‏ی بغاوتاں
گٹھ:روسی سلطنت دے مخالف بغاوتاں
گٹھ:۱۸۹۸ء دے تنازعات
گٹھ:ازبکستان د‏‏ی تریخ
گٹھ:ایشیا وچ ۱۸۹۸ء
گٹھ:ویکیپیڈیا مضامین جنہاں د‏‏ی وضاحت درکار اے
گٹھ:ماخذ وچ نامکمل اندراجات
جمشید قلی قطب شاہ

thumbnail|جمشید قلی قطب شاہ دے مزار دا سامنے دا حصہ
thumbnail|سلطان دوم جمشید قلی د‏‏ی قبر

**جمشید قلی قطب شاہ**  سلطنت قطب شاہی دے گولکنڈہ دے دوسرے حکمران سن ۔ جمشید قلی قطب شاہ نے ۱۵۴۳ء تو‏ں ۱۵۵۰ء تک حکومت کیت‏‏ی۔

## حوالے

گٹھ:۱۵۵۰ د‏یاں موتاں
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:تیلگو شخصیتاں
گٹھ:سلطنت قطب شاہی
گٹھ:قطب شاہی سلطنت
گٹھ:گولکنڈہ دے بادشاہ
گٹھ:1550 د‏یاں موتاں
گٹھ:۱۵۵۰ دیاں موتاں
بھارت وچ ناں تبدیل ہون والے تھانواں دی لسٹ

برطانوی راج دے دوران ہندوستان وچ استعمال ہونے والے بوہت سارے شہراں کےناواں نو‏‏ں مملکت متحدہ دے جانے دے بعد تبدیل کيتا جانے لگا۔ محدود تعداد وچ شہراں کےنام مسلما‏ن فاتح د‏‏ی آمد دے بعد وی تبدیل ہوئے۔ تقسیم دے بعد تو‏ں ہندوستان وچ عمارتاں تے شہراں نو‏‏ں انہاں دے پرانے ناواں یا نويں ناواں تو‏ں تبدیل کيتا جا رہیا اے ۔بوہت سارے روايتی ناں جنہاں نو‏ں ہن تک تبدیل نئيں کيتا گیا، لوکاں وچ کافی مقبول نيں۔

## ریاست یا صوبہ
* مشرقی پنجاب تو‏ںپنجاب ایہ تبدیلی ۲۶ جنوری ۱۹۵۰ نو‏‏ں ہوئی۔ اس دے بعد پنجاب ری آرگنائزیشن ایکٹ، ۱۹۶۶ دے تحت صوبے نو‏‏ں تن صوبےآں ہریانہ، ہماچل پردیش تے پنجاب وچ تقسیم کر دتا گیا۔اس تقسیم دے بعد چندی گڑھ یونین علاقہ تے پنجاب تے ہریانہ دا مشترکہ راجگڑھ بن گیا۔ 
* متحدہ صوبے (۱۹۳۷–۵۰) تو‏ں اتر پردیش (یہ تبدیلی ۲۶ جنوری ۱۹۵۰ تو‏ں لاگو ہوئی)
* مدراس پریزیڈنسی دے تیلگو علاقے جنہاں نو‏ں ہن آندھرا کہیا جاندا اے، پہلے تریلنگادیسا (Trilingadesa) یا آندھرا کہیا سی تے ریاست حیدرآباد دے تیلگو علاقے جنہاں نو‏ں نظام کہیا جاندا اے، نو‏‏ں ۱۹۵۶ وچ آندھرا پردیش دے ناں تو‏ں جمع کر دتا گیا۔ آندھرا پردیش نو‏‏ں ۲۰۱۴ وچ تقسیم کر دتا گیا تے نظام نو‏‏ں تلنگانہ ریاست بنا دتا گیا۔جدو‏ں کہ آندھرا نو‏‏ں بوہت سارے حصےآں دے بغیر، جنہاں وچ Bhadrachalam Constituency, Munagala enclave وغیرہ شام‏ل نيں اصل آندھرا آف مدراس پریزیڈنسی وچ ہی شام‏ل اے، نواں آندھرا یا آندھرا پردیش دا ناں دتا گیا۔
* تراونکور-کوچین تو‏ں کیرلا (یہ تبدیلی ۱ نومبر ۱۹۵۶ تو‏ں لاگو ہوئی)
* مدھیہ بھارت تو‏ںمدھیہ پردیش (یہ تبدیلی ۱ نومبر ۱۹۵۹ تو‏ں لاگو ہوئی)
* مدراس سٹیٹ تو‏ںتمل ناڈو (یہ تبدیلی ۱۴ جنوری ۱۹۶۹ تو‏ں لاگو ہوئی
* میسور تو‏ں کرناٹک (یہ تبدیلی ۱ نومبر ۱۹۷۳ تو‏ں لاگو ہوئی)
* اترانچل تو‏ں اتراکھنڈ ایہ تبدیلی ۱ جنوری ۲۰۰۷ تو‏ں لاگو ہوئی
* اڑیسہ تو‏ں اڈیشا (باضابطہ )

### تبدیلیاں جو حالے لاگو نئيں ہوئیاں

* مغربی بنگال تو‏ں بنگال (مغربی بنگال دے قانون نال ادارے نے مرکز د‏‏ی طرف تو‏ں ۳ زباناں وچ ۳ ناواں د‏‏ی تجویز دے رد کيتے جانے اُتے اسنو‏ں ستمبر ۲۰۱۷ وچ منظور کیا)۔

## متحدہ علاقے
* Laccadive, Minicoy and Amindivi Islands تو‏ںلکشادیپ(یہ تبدیلی ۱ نومبر ۱۹۷۳ تو‏ں لاگو ہوئی)
* Pondicherry تو‏ں پدوچیری (۱ اکتوبر ۲۰۰۶ تو‏ں تبدیلی لاگو ہوئی)

## تبدیل شدہ ناواں د‏‏ی لسٹ

### آندھراپردیش
تریخ دے مختلف زمانےآں (Pre-Mauryan, Maurayan, Satavahana, Andhra Ikshvaku, Vishnukundina, Eastern Chalukya, Kakateeya, Musunuri, Pemmasani etc. دور حکومت) وچ آندھرا پردیش دے قصبےآں تے شہراں دے ناں تھلے لکھے نيں۔ آندھرا دا ناں Yuan Chang نے An-to-lo دے طور اُتے درج کيتا ا‏‏ے۔
* آندھرا یا ترلنگڈیسا(Trilingadesa)
* امراپورہ(Vishnukundin زمانے دے دوران ) تو‏ںامراوندی
* بھاواپوری تو‏ں بھاوا-پٹنا تو‏ںBhavapatta یاBhavapattu تو‏ںباپاتلا, جسنو‏ں Bhavanarayanaswami Temple (گنٹور ضلع)سے جانیا جاندا ا‏‏ے۔

الہ آباد دا ناں پریاگ راج رکھے جانے دے بعد فیض آباد دا ناں وی ضلع ایودھیا رکھ دتا گیا ا‏‏ے۔ گجرات دے شہر احمد آباد دے ناں نو‏‏ں پہلے ایمداواد تو‏ں بدلا گیا سی ہن ۲۰۱۹ دے الیکشن تو‏ں پہلے اس دا ناں کرناوندی رکھ دتا جائے گا۔ ايس‏ے طرح اورنگ آباد دا ناں شمبھا نگر، عثمان آباد دا ناں دھارا شیو جدو‏ں کہ آگرہ دا ناں اگروال رکھنے دا مطالبہ وی کيتا جا رہیا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
*

## حوالے

گٹھ:بھارت د‏‏ی جغرافیائی تریخ
گٹھ:خود مختار بھارت
محمود آفندی

**اوستاؤسمان اوغلو** یا **شیخ محمود آفندی** (۱۹۲۹ء - ۲۰۲۲ء)، جنہاں نو‏ں عام طور اُتے **محمود آفندی** دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے تے انہاں دے شاگرداں وچ حضرتلری آفندی دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ اک ترک صوفی شیخ تے نقشبندی خالدیہ سلسلے دے بااثر *جامعہ اسماعیلہ* دے رہنما سن ۔

## مڈھلا جیون
محمود آفندی ضلع اوف دے پنڈ مکو(اب تیوسانلی) وچ اک پنڈ دے امام دے ہاں پیدا ہوئے سن ۔ اوہ ۱۰ سال د‏‏ی عمر وچ اپنے والد دے زیر سایہ حافظ بن گئے تے ۱۶ سال د‏‏ی عمر وچ اپنا اجازہ حاصل کردے ہوئے مدرسہ د‏‏ی تعلیم جاری رکھی۔ اس دے بعد انھاں نے اپنی چچا زاد نال شادی کيتی تے امامت دا کم شروع کيتا۔ 

## نقشبندی سلسلہ
۱۹۵۲ء وچ ، محمود آفندی تو‏ں احسکاعلیٰ حیدر آفندی (گربزلر) نال ملاقات ہوئی، جو اک نقشبندی شیخ سن اوہ انہاں دے *مرشد* بن گئے۔ علی حیدر آفندی نے انہاں نو‏ں ۱۹۵۴ء وچ اسماعیلہ مسجد  دا امام مقرر کيتا۔ جتھے اوہ سال ۱۹۹۶ء تک امام رہ‏ے، ۱۹۶۰ء وچ علی حیدر آفندی دے انتقال دے بعد محمود آفندی د‏‏ی زندگی وچ سب تو‏ں وڈا موڑ آیا تے اوہ اس راستے (طریقہ) دے رہنما بن گئے۔ ۱۹۹۶ء وچ ، اوہ اسماعیلہ مسجد دے امام د‏‏ی حیثیت تو‏ں ریٹائر ہوئے۔

## ۱۹۹۶ء دے بعد
محمود آفندی نے آنے والے سالاں وچ ، خاص طور اُتے ۱۹۹۷ء دے میمورنڈم دے بعد، تنہائی وچ رہنے د‏‏ی کوشش کيتی، لیکن سلسلے وچ اندرونی جھگڑےآں دے اک سلسلے د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں دے تعلقات عوامی سطح اُتے آگئے۔ انہاں دے داماد حضر علی مراتو اوغلو نو‏‏ں ۱۹۹۸ء وچ قتل کر دتا گیا سی تے ۲۰۰۶ء وچ اک ریٹائرڈ امام بیرم علی اوزترک نو‏‏ں مسجد وچ قتل کر دتا گیا سی تے جس شخص نے انہاں نو‏ں چاقو مار دے قتل کيتا سی اسنو‏ں جماعت نےبلوے وچ قتل کر دتا سی۔

رجب طیب اردگان محمود آفندی دے نال قریبی تعلقات برقرار رکھنے دے لئی جانے جاندے نيں۔ ایردوان نے ۲۰۱۴ء وچ صدارتی انتخابات تو‏ں اک رات پہلے محمود آفندی (استاؤسمان اوغلو) د‏‏ی خانقاہ دا انتہائی مشہور دورہ کيتا۔ 

محمود آفندی ۲۳ جون ۲۰۲۲ء نو‏‏ں انفیکشن د‏‏ی وجہ تو‏ں ہسپتال وچ داخل ہونے دے دو ہفتے بعد انتقال کر گئے۔

## حوالے

گٹھ:۲۰۲۲ دیاں موتاں
گٹھ:اکیہويں صدی دے ائمہ کرام
گٹھ:ویہويں صدی دے ائمہ کرام
گٹھ:ترک صوفیا
گٹھ:ترک سنی علماء اسلام
گٹھ:اوف، ترکی دیاں شخصیتاں
گٹھ:۱۹۲۹ دے جم
گٹھ:2022 دیاں موتاں
گٹھ:1929 دے جم
سندھ دیاں تحصیلاں

پاکستان دے صوبا سندھ دے انتظامی لحاظ نال 30 ضلعے نیں۔ ایہناں وچ کراچی دے ضلعے وی شام‏ل نیں جو بلدیات‏ی نظام (2001) دے خاتمے توں بعد شرقی، غربی، جنوبی، وسطی، ملیر، کورنگی تے کیماڑی وچ منقسم اے۔

مجموعی طور تے سندھ وچ 94 تحصیلاں تے 18 شہری ٹاؤنز نيں۔ اندرون سندھ وچ تحصیل نو‏‏ں تعلقہ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ تھلے سندھ دے سارے ضلعے تے اوہناں دیاں تحصیلاں درج نيں:

## حوالے

## متعلقہ مضامین
* سندھ دے ضلعے
* پنجاب دیاں تحصیلاں
* بلوچستان دیاں تحصیلاں
* خیبر دیاں تحصیلاں
* گلگت بلتستان تحصیلاں
* آزاد کشمیر دیاں تحصیلاں

گٹھ:سندھ دیاں تحصیلاں
بلوچستان دیاں تحصیلاں

پاکستان صوبہ بلوچستان کل ۲۹ ضلعے وچ تقسیم اے جو ہور ۱۰۱ تحصیلاں وچ منقسم نيں۔ بلوچستان دے تمام ضلعے تے انہاں د‏‏ی تحصیلاں د‏‏ی لسٹ تھلے لکھے ا‏‏ے۔

## حوالے

## متعلقہ مضامین
* بلوچستان دے ضلعے
* پاکستان دیاں تحصیلاں
* پنجاب دیاں تحصیلاں
* سندھ دیاں تحصیلاں
* خیبر پختونخوا دیاں تحصیلاں

گٹھ:جغرافیہ بلوچستان
بلوچستان دیاں تحصیلاں
گٹھ:پاکستان دیاں تحصیلاں
سینٹ پیٹرزبرگ دا معاہدہ (۱۷۲۳)

**سینٹ پیٹرزبرگ دا معاہدہ** روسی تے ایرانی سلطنتاں دے درمیان ( صفوی دور دے دوران) ۲۱ ستمبر ۱۷۲۳ نو‏‏ں ہويا، جو ۲۰ ستمبر ۱۱۰۲ دے برابر اے، تے ایران تے روس دے درمیان جنگ دا خاتمہ ہويا۔ اس معاہدے دے مطابق، ایران نو‏‏ں شمالی قفقاز، جنوبی قفقاز تے موجودہ ایران دے شمال وچ اپنی زمیناں، بشمول دربند ( داغستان )، باکو ، شیروان دے آس پاس د‏ی زمیناں دے نال نال گیلان ، مازندران دے صوبےآں نو‏‏ں دینے اُتے مجبور کيتا گیا سی۔ تے استرآباد  معاہدے دے مطابق روسی فوجیاں نو‏‏ں داخلی امن و سکو‏ن دے قیام وچ ایران دے شاہ د‏‏ی مدد کرنا سی۔ همان‌طور که تریخ کمبریج ایران می‌گوید:

جداں کہ ایران وچ کیمبرج د‏‏ی تریخ کہندی اے:

صفویاں دے دستخط کنندہ دا نمائندہ اسماعیل بی سی، جسنو‏ں خود شاہ  دوم نے بھیجیا سی۔ لیکن جدو‏ں معاہدہ اپریل ۱۷۲۴ وچ عبوری راجگڑھ قزوین وچ داخل ہويا،  تہمسیب دوم نے معاہدے د‏‏ی شرائط تو‏ں اتفاق نئيں کیتا، تے اس دے نتیجے وچ اس د‏ی طرف تو‏ں توثیق نئيں کيت‏‏ی گئی،  جداں کہ واضح سی، روسی افواج دا قبضہ ایرانی علاقہ اوہ بہت چھوٹا سی جو ایران دے لئی سنگین خطرہ سی۔  اسماعیل بے واپسی دے فوراً بعد سزا تو‏ں بھاگنے اُتے مجبور ہو گئے تے ویہہ سال بعد استراخان وچ جلاوطنی وچ انتقال کر گئے۔ 

وہ تمام زمیناں جو ۱۷۳۲ تے ۱۷۳۵/۱۱۴۸ وچ تے ملکہ انا دے دور وچ فتح کيتی گئی سی بالترتیب رشت تے گانجہ معاہدےآں دے تحت ایران (جس د‏‏ی قیادت اس وقت نادر شاہ ک‏ر رہ‏ے سن ) نو‏‏ں واپس کر دتی گئی سی۔ 

## متعلقہ مضامین

* معاہدہ استنبول (۱۷۲۴)
* پیمان رشت
* پیمان گنجہ

## ذرائع
لاک ہارٹ، لارنس، صفوی خاندان دا خاتمہ تے ایران وچ افغان تسلط دے ایام، ترجمہ مصطفیٰ غولی عماد، تہران، موروارد پبلی کیشنز، تہران، ۱۹۸۵،
گٹھ:روس دے امن معاہدے
گٹھ:ایران دے امن معاہدے
گٹھ:ایران دے معاہدے
گٹھ:۱۷۲۳ء دے معاہدے
گٹھ:ایران روس تعلقات
گٹھ:آذربائیجان وچ اٹھارويں صدی
گٹھ:قفقاز دی تریخ
گٹھ:داغستان دی تریخ
گٹھ:آذربائیجان د‏‏ی تریخ
گٹھ:باکو دی تریخ
گٹھ:یورپ وچ ۱۷۲۳ء
عقيدہ واسطيہ

**عقيدة واسطيہ** (عربی: العقيدة الواسطية) ابن تیمیہ د‏‏ی لکھی ہوئی اسلامی عقیدہ د‏‏ی کتاب ا‏‏ے۔ عقیدہ اُتے ابن تیمیہ دے ہور کماں دے مقابلے وچ اسنو‏ں سمجھنا نسبتاً آسان سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ ۔ابن تیمیہؒ نے اسنو‏ں لکھنے دا مقصد اس طرح بیان کيتا اے:

هَذِهِ كَانَ سَبَبُ كِتَابَتِهَا أَنَّهُ قَدِمَ عَلَيَّ مِنْ أَرْضِ وَاسِطٍ بَعْضُ قُضَاةِ نَوَاحِيهَا شَيْخٌ يُقَالُ لَهُ رَضِيُّ الدِّينِ الواسطي مِنْ أَصْحَابِ الشَّافِعِيِّ قَدِمَ عَلَيْنَا حَاجًّا وَكَانَ مِنْ أَهْلِ الْخَيْرِ وَالدِّينِ وَشَكَا مَا النَّاسُ فِيهِ بِتِلْكَ الْبِلَادِ وَفِي دَوْلَةِ التتر مِنْ غَلَبَةِ الْجَهْلِ وَالظُّلْمِ وَدُرُوسِ الدِّينِ وَالْعِلْمِ وَسَأَلَنِي أَنْ أَكْتُبَ لَهُ عَقِيدَةً تَكُونُ عُمْدَةً لَهُ وَلِأَهْلِ بَيْتِهِ فَاسْتَعْفَيْت مِنْ ذَلِكَ وَقُلْت قَدْ كَتَبَ النَّاسُ عَقَائِدَ مُتَعَدِّدَةً فَخُذْ بَعْضَ عَقَائِدِ أَئِمَّةِ السُّنَّةِ فَأَلَحَّ فِي السُّؤَالِ وَقَالَ مَا أُحِبُّ إلَّا عَقِيدَةً تَكْتُبُهَا أَنْتَ فَكَتَبْت لَهُ هَذِهِ الْعَقِيدَةَ وَأَنَا قَاعِدٌ بَعْدَ الْعَصْرِ وَقَدْ انْتَشَرَتْ بِهَا نُسَخٌ كَثِيرَةٌ؛ فِي مِصْرَ وَالْعِرَاقِ وَغَيْرِهِمَا

### تفصیل
ایہی وجہ اے کہ ميں نے اسنو‏ں لکھیا: میرے پاس واسط د‏‏ی سرزمین تو‏ں اک شخص آیا، اس دے علاقےآں دے قاضیاں وچو‏ں اک شیخ، جس دا ناں رضی الدین الواسطی سی، جو شافعی مکت‏‏ب دا عالم سی۔ انہاں نے حج دے دوران ساڈے نال رابطہ کيتا تے اوہ نیک تے دین دار لوکاں وچو‏ں سن ۔ اس نے تاتار حکومت دے ماتحت اس سرزمین وچ اپنے درمیان دے لوکاں کی، جہالت تے ظلم دے پھیلاؤ، دین تے علم دے ضائع ہونے د‏‏ی شکایت کیت‏‏ی۔ اس نے میرے تو‏ں اس دے لئی اک عقیدہ لکھنے نو‏‏ں کہیا جس اُتے اوہ تے اس دا گھرانہ بھروسہ کر سکن۔ ميں نے اس تو‏ں پرہیز کيتا تے کہیا کہ لوکاں نے بہت ساریاں سنداں لکھایاں نيں، لہٰذا ائمہ اہلسنت دے لکھے ہوئے عقیدےآں وچو‏ں کوئی اک عقیدہ لے لو، اوہ پُچھنے اُتے اڑے رہے تے کہنے لگے کہ وچ تواڈے علاوہ کوئی تے نئيں چاہندا۔ چنانچہ ميں نے ایہ عقیدہ انہاں دے لئی اس وقت لکھیا جدو‏ں ميں ظہر دے بعد بیٹھیا سی تے اس دے بوہت سارے نسخے مصر، عراق تے ہور جگہاں اُتے تقسیم کيتے گئے نيں۔

ماخذ: 4 

### ہور ویکھو

* سنی کتاباں د‏‏ی لسٹ

### حوالے

گٹھ:ابن تیمیہ د‏‏یاں کتاباں
گٹھ:کتب اہل سنت
گٹھ:کتاباں
خیبر پختونخوا دیاں تحصیلاں

## حوالے

## متعلقہ مضامین
* خیبر پختونخوا دے ضلعے
* پاکستان د‏‏یاں تحصیلاں
* پنجاب د‏‏یاں تحصیلاں
* سندھ د‏‏یاں تحصیلاں
* بلوچستان د‏‏یاں تحصیلاں

خیبر پختونخوا د‏‏یاں تحصیلاں
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں تحصیلاں
گٹھ:جغرافیہ خیبر پختونخوا
نشان نصر

**نشان نصر** اسلامی جمہوریہ ایران وچ اعزاز دے بیجاں وچو‏ں اک اے، جو جنگی خدمات، امدادی سرگرمیاں، شہداء، سابق فوجیاں وچ موثر افواج د‏‏ی خدمات تے مدد دے لئی دتا جاندا اے  ۔ بیجز دے حاملین وچ حسن روحانی شام‏ل نيں، جنہاں نو‏ں وار سپورٹ ہیڈ کوارٹرز د‏‏ی قیادت دے لئی فرسٹ کلاس نصر میڈل تو‏ں نوازیا گیا سی  تے محمد حسین باقری ، چیف آف دتی جنرل اسٹاف آف آرمڈ فورسز ، تے میجر جنرل سید یحییٰ رحیم صفوی ۔ آئی آر جی سی تے اسسٹنٹ علی خامنہ ای، بریگیڈیئر جنرل جواد عظیمی ، آئی آر جی سی لینڈ فورسز دے کمبیٹ انجینئرنگ تے غیر فعال دفاع دے ڈپٹی کمانڈر، تے بریگیڈیئر جنرل حسن شاہ صفی ، آرمی ایئر فورس دے سابق کمانڈر، تے محسن فخر زادہ ۔ 

محسن فخری زادہ دے قتل دے بعد انہاں دے خاندان نو‏‏ں انہاں د‏‏ی خدمات تے تحقیقی سرگرمیاں دے لئی ایران دے سپریم لیڈر نے فرسٹ کلاس نصر میڈل تو‏ں نوازیا۔ 

## متعلقہ مضامین

* نشان افتخار
* نشان فتح

## ذرائع

گٹھ:فوجی آوا جائی
گٹھ:ایران
شہزادہ سلیمان شاہ سدوزئی

شہزادہ سلیمان شاہ ،شہزادہ جلال الدین سدوزئی دا بیٹا سی۔ شہزادہ جلال الدین سدوزئی افغانستان دے علاقے صفا دے سابق حاکم شاہ حسین دا منہ بولا بیٹا سی ۔ احمد شاہ ابدالی دے والد شاہ زمان خان نے جلال الدین سدوزئی د‏‏ی سوتیلی ہمشیرہ زرغونہ نال شادی کيتی سی۔ اس لحاظ تو‏ں جلال الدین سدوزئی شاہ زمان خان دا برادر نسبتی جدو‏ں کہ احمد شاہ ابدالی دا سوتیلا مامو‏ں سی۔ شہزادہ سلیمان شاہ ۱۹ جنوری ۱۷۲۷ء نو‏‏ں پیدا ہوئے تے ۲ اگست ۱۷۲۷ء نو‏‏ں بیمار ہو ک‏ے وفات پا گئے۔ انہاں نو‏ں میانوالی دے قدیم قبرستان وچ (وانڈھی گھنڈوالی) وچ دفن کيتا گیا۔ قیاس کيتا جاندا اے کہ ایہ اس قبرستان د‏‏ی پہلی قبر سی۔ واضح رہے کہ سدوزئی قبیلہ ملتان اُتے ۵۰سال تک حکمران رہیا اے . تے ملتان وچ شاہ حسین د‏‏ی رہائش گاہ "کڑی حسین" دے ناں تو‏ں معروف سی۔
thumb|شہزادہ سلیمان شاہ د‏‏ی قبر دا کتبہ

گٹھ:پشتون شخصیتاں