open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
میکسیمیلین لوس

**میکسیمیلین لوس** فرانس دا اک نیو امپریشنسٹ پینٹر سی۔

گٹھ:پینٹر
گٹھ:مصور
بروک میوزیم

**بروک میوزیم** برلن، جرمنی وچ اک آرٹ میوزیم اے۔ ایتھے دائی بروک پینٹراں دیاں مورتاں دی نمیش ہوندی اے۔
شتو ویلانڈراؤٹ

**شتو ویلانڈراؤٹ** فرانس دے صوبے اکیتین دے ضلعے یروند وچ اک شتو اے۔ 
## بارلے جوڑ
شتو بوناگول

**شتو بوناگول** فرانس دے صوبے اکیتین دے ضلعے لاٹے گرون وچ اک شتو اے۔ 
## بارلے جوڑ
ایمل نولد

**ایمل نولد** ایکسپریشنزم وچ کم کرن والا اک جرمن پینٹر سی۔ اوہ دائی بروک تحریک دا وی اک منیا پرمنیا پینٹر سی۔

## بارلے جوڑ

گٹھ:پینٹر
گٹھ:مصور
میکس پیخشٹائن

**میکس پیخشٹائن** ایکسپریشنزم وچ کم کرن والا اک جرمن پینٹر سی۔ اوہدے دائی بروک تحریک نال وی اوہدے گوڑے جوڑ سن۔

## بارلے جوڑ

گٹھ:پینٹر
گٹھ:مصور
گٹھ:دائی بروک
ماریانے فان ورفکن

**ماریانے فان ورفکن** ایکسپریشنزم وچ کم کرن والی اک سوئس روسی پینٹر سی۔ 

## بارلے جوڑ

گٹھ:پینٹر
گٹھ:مصور
جارج سیورات

**جارج سیورات** فرانس دا اک پوسٹ امپریشنسٹ تے نیو امپریشنسٹ پینٹر سی۔

گٹھ:پینٹر
گٹھ:مصور
الیکسی فان جالنسکی

**الیکسی فان جالنسکی** ایکسپریشنزم وچ کم کرن والی اک روسی پینٹر سی۔

الیکسی فان جالنسکی 13 مارج 1864 نوں روس وچ جمیا 1880 وج ماسکو وچ اک نمیش ویکھ کے اوہدے اندر مورتاں بنان دا شوق جاگیا۔ 1896 وچ اوہ میونخ آرٹ پڑھن آیا۔ ایتھے اوہدی ملنی اک روسی پینٹر وسیلی کانڈنسکی نال ہوئی۔ پہلے ویلے وج اوہدیاں مورتاں تیز رنگاں والیاں سن تے فیر پھکے رنگاں تے ایبسٹریکٹ وچ بنایاں۔

15 مارچ 1941 وچ اوہ وائزبادن جرمنی وچ مریا۔

### چونویاں مورتاں
 
Alexej Jawlensky - Schokko with Red Hat (1909).jpg|*Schokko with Red Hat*, 1909
Jawlensky Sakharoff.jpg|*Portrait of [[Alexander Sakharoff]]*, 1909
File:Alexej von Jawlensky - Schokko mit Tellerhut.jpg|*Schokko with Wide Brimmed Hat*, 1910
Alexej von Jawlensky - Der violette Turban.jpg|*Violet Turban*, 1911
File:Alexej von Jawlensky (selfportrait).jpeg|*Self-Portrait*, 1912
Alexej von Jawlensky - Kopf in Blau.jpg|*Head in Blue*, 1912
Alexej von Jawlensky - Heilandsgesicht, Märtyrer.jpg|*Savior's Face: Martyr*, 1919
File:Alexej von Jawlensky - Verwunderung.jpg|*Astonishment*, 1919, Norton Simon Museum, Pasadena, California
Jawlensky, Abstract Head.jpg|*[[Abstract Head]]*, c. 1928
File:Alexej von Jawlensky - Abstrakter Kopf.jpg|*[[Abstract Head]]*, c. 1932
File:Alexej von Jawlensky Meditation 1934 N116.jpg|*[[Meditation]]*, 1934
File: Alexej von Jawlensky - Meditation (1936).jpg|*Meditation*, 1936

## بارلے جوڑ

گٹھ:پینٹر
گٹھ:مصور
گٹھ:ایکسپریشنزم
شتو بلی

**شتو بلی** فرانس دے صوبے اوورن دے ضلعے الائیغ وچ اک شتو اے۔ 
## بارلے جوڑ
شتو الیوز

**شتو الیوز** فرانس دے صوبے اوورن دے ضلعے کنٹال وچ اک شتو اے۔ 
## بارلے جوڑ
الیگزنڈر سیمیونوف

**الیگزنڈر سیمیونوف** روس دا اک منیاپرمنیا پینٹر سی۔

گٹھ:پینٹر
گٹھ:مصور
شتو دینان

**شتو دینان** فرانس دے صوبے برٹنی دے ضلعے کوٹے ڈی ارمر وچ اک شتو اے۔ 
## بارلے جوڑ

گٹھ:فرانس دے شتو
شتو بسی رابوتن

**شتو بسی رابوتن** فرانس دے صوبے برٹنی دے ضلعے کوٹے ڈی ارمر وچ اک شتو اے۔ 
## بارلے جوڑ
مارسل جانکو

**مارسل جانکو** اسرائیل تے رومانیہ دا اک پینٹر سی۔

گٹھ:پینٹر
گٹھ:مصور
البرٹ بئیرسٹیڈ

**البرٹ بئیرسٹیڈ** جرمنی تے امریکہ دا اک پینٹر سی۔

گٹھ:پینٹر
گٹھ:مصور
جان ولیم کیسیلئر

**جان ولیم کیسیلئر** امریکہ دا اک پینٹر سی تے اودا جوڑ ہڈسن رور سکول نال سی۔

گٹھ:پینٹر
گٹھ:مصور
شتو لگنی

**شتو لگنی** فرانس دے صوبے برٹنی دے ضلعے سئونہ لوآر وچ اک شتو اے۔ 
## بارلے جوڑ
پاوو نرمی

پاوو نرمی  فنلینڈ دے دوڑ لان والے نیں 1920 توں 1928 تک دے اولمپک کھیڈاں وچ 9 سونے دے تے  3چاندے دے ٹکے جتے۔

## ہور ویکھو
* زیادھ اولمپک میڈل جتن والے
رینر کلمکے

رینر کلمکے جرمنی دے گہڑسوار نے اولمپک کھیڈاں وچ 6 سونے دے ٹکے جتے۔

گٹھ:اولمپک کھیڈاں
الاڈار گیروچ

الاڈار گیروچ ھنگری دے تلوار چلان والے نے اولمپک کھیڈاں وچ 7 سونے دے ٹکے جتے۔

گٹھ:اولمپک کھیڈاں
ہربرٹ فان انیس

**ہربرٹ فان انیس**  بیلجیم دے دوڑ لان والے نیں  اولمپک کھیڈاں وچ 6 سونے دے تے  3چاندے دے ٹکے جتے۔
کرس ہوۓ

کرس ہوۓ برطانیہ دے سیکل چلان والے نیں  اولمپک کھیڈاں وچ 6 سونے دے تے  1چاندی دے ٹکے جتے۔
کارل اوسبرن

**کارل اوسبرن** امریکہ دے شوٹنگ دے کھڈاری نے  اولمپک کھیڈاں وچ 5 سونے  دے تے 4 جاندی دے ٹکے جتے۔
الیزابیٹا لپا

**الیزابیٹا لپا** رومانیہ دی کشتی چلان والا کھیڈاری اے جسنے اولمپک کھیڈاں وچ 5 سونے دے تے 2چاندی دے تمغے جتے۔

گٹھ:اولمپک کھیڈاں
بیرگیٹ فشر

بیرگیٹ فشر جرمنی دی کشتی چلان وچ اولمپک کھیڈاں وچ 8 سونے دے ٹکے جتے۔

گٹھ:اولمپک کھیڈاں
سائمن امان

سائمن امان سویٹزرلینڈ دا برف تے اچی تے لمی چھال مارن والے نیں اولمپک کھیڈاں وچ 4 سونے دے4 ٹکے جتے۔

گٹھ:اولمپک کھیڈاں
لزا لزلی

لزا لزلی امریکہ دی کھڈاری جینے باسکٹ بال دے اولمپک کھیڈاں وچ 4 سونے دے ٹکے جتے۔

گٹھ:اولمپک کھیڈاں
بیورن ڈیہلی

بیورن ڈیہلی ناروے دا برف تے تلکن والا اے اوہنے کھلے تھاں تے تلکن وچ اولمپک کھیڈاں وچ 8 سونے دے ٹکے جتے۔

گٹھ:اولمپک کھیڈاں
کاٹی ولہلم

کاٹی ولہلم جرمنی دی شوٹر نیں برف تے تکدیاں ہویاں گولی مارن دی کھیڈ وچ اولمپک کھیڈاں وچ 3 سونے دے  ٹکے جتے۔

گٹھ:اولمپک کھیڈاں
اسین بولٹ

اسین بولٹ جمیکا دا اک کھڈاری سی جینے 100 میٹر دوڑ تے 200 میٹر دوڑ وچ تیز نسن دا ورلڈ دیکاڈ بنایا۔

## ہور ویکھو
* دنیا دے ایتھلیٹکس دے ریکارڈ

گٹھ:دنیا دے ایتھلیٹکس دے ریکارڈ بنانوالے
پال ایلوسٹروم

پال ایلوسٹروم ڈنمارک دے بادبانی کشتی جلان والے نیں  اولمپک کھیڈاں وچ 4 سونے دے  ٹکے جتے۔
ڈیوڈ روڈیشا

ڈیوڈ روڈیشا جمیکا دا اک کھڈاری سی جینے 800 میٹر 4ی دوڑ وچ ورلڈ دیکاڈ بنایا۔
هشام الگروج

هشام الگروج مراکش دا اک کھڈاری سی جینے  1500 میٹر اک میل تے 2000 میٹر وچ ورلڈ دیکاڈ بنایا۔

## ہور ویکھو
* دنیا دے ایتھلیٹکس دے ریکارڈ
شتو فوئکس

**شتو فوئکس** فرانس دے صوبے وشکارلا پیرینیز دے ضلعے اریگ وچ اک شتو اے۔ 
## بارلے جوڑ
شتو بلکاسٹل

**شتو بلکاسٹل** فرانس دے صوبے وشکارلا پیرینیز دے ضلعے ایویرون وچ اک شتو اے۔ 
## بارلے جوڑ
شتو میلانڈیس

**شتو میلانڈیس** فرانس دے صوبے اکیتین دے ضلعے دوردون وچ اک شتو اے۔ 
## بارلے جوڑ
شتو بلین

**شتو بلین** فرانس دے صوبے لوائیر وادی دے ضلعے لوار اٹلانٹک وچ اک شتو اے۔ 
## بارلے جوڑ
شتو گیلارڈ

**شتو گیلارڈ** فرانس دے صوبے اتلا نارمنڈی دے ضلعے یورے وچ اک شتو اے۔ 
## بارلے جوڑ
شتو اپٹے

**شتو گیلارڈ** فرانس دے صوبے اتلا نارمنڈی دے ضلعے یورے وچ اک شتو اے۔ 
## بارلے جوڑ
شتو ڈیپے

**شتو ڈیپے** فرانس دے صوبے اتلا نارمنڈی دے ضلعے سین میریٹائم وچ اک شتو اے۔ 
## بارلے جوڑ
كينينيسا بيكيلی

كينينيسا بيكيلی ایتھیوپیا دا اک دوڑ لان والا اے جینے 5000 میٹر تے 10000 میٹر وج تیز نسن دے دنیا دا ریکارڑ بناۓ نیں
## ہور ویکھو
* دنیا دے ایتھلیٹکس دے ریکارڈ

گٹھ:دنیا دے ایتھلیٹکس دے ریکارڈ بنانوالے
هايلی جبريسيلاسی

هايلی جبريسيلاسی جمیکا دا اک کھڈاری سی جینے 20،000 میٹر دوڑ وچ تیز نسن دا ورلڈ ریکاڈ بنایا۔

## ہور ویکھو
* دنیا دے ایتھلیٹکس دے ریکارڈ
شتو الیمس

**شتو الیمس** فرانس دے صوبے رون-الپ دے ضلعے عین وچ اک شتو اے۔ 
## بارلے جوڑ
شتو راٹئیرس

**شتو راٹئیرس** فرانس دے صوبے رون-الپ دے ضلعے دروم وچ اک شتو اے۔ 
## بارلے جوڑ
لوکراج آئرلینڈ

**لوکراج آئرلینڈ** اتلے چڑھدے یورپ دا اک دیس اے تے اے اک جزیرے آئرلینڈ تے وس ریا اے۔

گٹھ:یورپ دے دیس
شتو باٹی-سیسل

**شتو ارتھاؤڈی** فرانس دے صوبے رون-الپ دے ضلعے سیواۓ وچ اک شتو اے۔ 
## بارلے جوڑ
شتو سیلز

**شتو ارتھاؤڈی** فرانس دے صوبے رون-الپ دے ضلعے اوٹ سیواۓ وچ اک شتو اے۔ 
## بارلے جوڑ

گٹھ:فرانس دے شتو
شتو انگولیمے

**شتو انگولیمے** فرانس دے صوبے پواتو شارنت دے ضلعے شارنتے وچ اک شتو اے۔ 
## بارلے جوڑ
ڈیرون روبلز

ڈیرون روبلز کیوبا دا اک کھڈاری سی جینے 110 میٹر روکاں والی دوڑ نسن دا ورلڈ دیکاڈ بنایا۔

## ہور ویکھو
* دنیا دے ایتھلیٹکس دے ریکارڈ
شتو نیورٹ

**شتو نیورٹ** فرانس دے صوبے پواتو شارنت دے ضلعے ضلع دو سورے وچ اک شتو اے۔ 
## بارلے جوڑ
سرجی ببکا

سرجی ببکا یوکرین دا اک کھڈاری سی جینے 6.14 میٹر لمی ڈانگ چھال لان دا ورلڈ ریکاڈ بنایا۔

## ہور ویکھو
* دنیا دے ایتھلیٹکس دے ریکارڈ

گٹھ:دنیا دے ایتھلیٹکس دے ریکارڈ بنانوالے
برنارڈو سیگورا

برنارڈو سیگورا میکسیکو دا اک کھڈاری سی جینے 20,000 میٹر پیدل دوڑ (ٹریک) وچ ورلڈ دیکاڈ بنایا۔

## ہور ویکھو
* دنیا دے ایتھلیٹکس دے ریکارڈ

گٹھ:دنیا دے ایتھلیٹکس دے ریکارڈ بنانوالے
0

اینو ڈومینی (AD) کیلنڈر سال دے نظام وچ اک **سال** ۔
گٹھ:سال
گٹھ:تریخ نگاری
زوالوجی

**زوالوجی** یا **حیوانیات** یا **جانور پڑھت** ، حیوانی حیات دے عِلم نو‏‏ں کہیا جاندا اے، یعݨی اوہ علم جیہدے وچ جانوراں یا حیواناں دا مطالعہ کيتا جاوے، حیوانیات کہلاؤندا ا‏‏ے۔ ایہ حیاتیات د‏‏یاں دو بنیادی شاخاں نباتیات تے حیوانیات وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ 

زوالوجی دی اِصطلاح قدیم یونانی لفظاں "ζῷον"، زیون (جانور) تے "λόγος" لوگوس (علم، مطالعہ) تو‏ں ماخوذ ا‏‏ے۔

زاولوجی جانوراں دا سائنسی مطالعہ ا‏‏ے۔ ایہدے مطالعے وچ سارے معدوم تے موجودہ جانوراں، دوناں قِسماں د‏‏ی ساخت، درجہ بندی، عادات تے تقسیم شام‏ل نيں تے ایہ وی کہ اوہ اپنے ماحولیا‏تی نظام دے نال کِداں تعامل کردے نيں۔ 

بھاويں انساناں نے اپنے آس پاس دے جانوراں د‏‏ی قُدرتی تریخ وچ ہمیشہ دلچسپی لئی اے تے اس علم دا استعمال بعض انواع نو‏‏ں پالݨ لئی کیتا، پ‏ر حیوانیات دا باقاعدہ مطالعہ ارسطو تو‏ں شروع ہويا کہیا جا سکدا ا‏‏ے۔ اس نے جانوراں د‏‏ی ساخت تے نشوونما دا مطالعہ کيتا تے اوہناں دے ماحول تے اوہناں دے حصیاں دے کم اُتے اوہناں د‏‏ی موافقت اُتے غور کيتا۔ جدید حیوانیات د‏‏ی ابتداء نشاۃ ثانیہ تے جدید دَور دے اِبتدائی دَور وچ ہوئی، جیہدے وچ کارل لنیاس، انٹونی وین لیونہوک، رابرٹ ہک، چارلس ڈارون، گریگر مینڈل تے بہت سارے دُوسرے شام‏ل نيں۔ جانوراں دا مطالعہ وڈی حَد تَک شکل تے افعال، موافقت، گروہاں دے درمیان تعلقات، رویے تے ماحولیات نال نمٹن لئی اگے ودھیا ا‏‏ے۔ حیوانیات نو‏‏ں مضامین وچ تقسیم کيتا گیا اے، جداں درجہ بندی، فزیالوجی، بائیو کیمسٹری تے ارتقاء۔ 1953ء وچ فرینسس کرک تے جیمز واٹسن دے ذِریعے ڈی این اے د‏‏ی ساخت د‏‏ی دریافت دے نال، سالماتی حیاتیات دا دائرہ وسِیع ہوگیا، جیہدے نتیجے وچ خلیائی حیاتیات، ترقیا‏تی حیاتیات تے مالیکیولر جینیات وچ ترقی ہوئی۔

## باہرلے جوڑ

* Books on Zoology at Project Gutenberg
* *[http://digitalcommons.unl.edu/onlinedictinvertzoology/ Online Dictionary of Invertebrate Zoology]*

## ہور دیکھو
* حیاتیات
* حیوانات

## حوالے

گٹھ:قدرتی سائنس
گٹھ:حیاتیات
گٹھ:حیاتیات د‏‏یاں شاخاں
پاکستان مونومنٹ

**پاکستان یادگار** یا **[[پاکستان مونومنٹ]]** (Pakistan Monument) اسلام آباد، پاکستان وچ اک قومی یادگار اے جو ملک دے چاراں صوبےآں تے تن علاقےآں د‏‏ی نمائندگی کردی ا‏‏ے۔ یادگارکھلے پھُل د‏‏ی شکل وچ اک تیزی تو‏ں ترقی پزیر ملک دے طور اُتے پاکستان د‏‏ی پیش رفت د‏‏ی نمائندگی کردا ا‏‏ے۔ یادگار د‏‏ی چار اہ‏م پنکھڑیاں چاراں صوبےآں د‏‏ی نمائندگی کردیاں نيں (بلوچستان، خیبر پختونخوا، پنجاب تے سندھ)، جدو‏ں کہ تن چھوٹی پنکھڑیاں تن علاقےآں د‏‏ی نمائندگی کردیاں نيں (گلگت بلتستان، آزاد کشمیر تے قبائلی علاقہ جات )۔ فضا تو‏ں یادگار اک ستارہ (وسط وچ ) تے اک چاند (پنکھڑیاں د‏‏ی دیواراں تو‏ں بنا) د‏‏ی طرح دکھدا اے، جو پاکستانی پرچم وچ ستارہ و ہلال د‏‏ی نمائندگی کردا ا‏‏ے۔

پاکستان مونومنٹ, اسلام آباد پاکستان وچ اک قومی یادگار اے ایہ چار صوبیاں تے تن رلدیاں تھانواں دا وکھالہ اے۔ ایہ یادگار اککھڑے ہوۓ پھل وانگوں اے جیدیاں چار پتیاں پاکستان دے چار صوبیاں سند، پنجاب، خیبر پختونخوا تے بلوچستان نوں دسدیاں نیں۔ تن نکیاں پتیاں تن رلدے تھانواں گلگت بلتستان، ازاد کشمیر تے  فاٹا نوں دسدا اے۔ اگر ایہنوں اتوں ویکھیا جاوے تے ایہ چن ستارے وانگوں دسدا اے۔

ایہ اسلام آباد وج شکرپڑیاں کول اک اچی تھاں تے اے تے دورون دسدا اے۔ 
## مورتاں

File:Pakistan Monument.jpg|
File:National Monument of islamabad.jpg|
File:Pakistan Monument Museum.jpg|
File:Focused Flower infront of Pakistan Monument No 1.JPG
File:Pak Monument site3.jpg|
File:Pak Monument site4.jpg|
File:Moon over arches at Pakistan Monument Islamabad.jpg|
File:Pakistan Monument at Night.jpg|
File:Monument Arches.jpg|
File:Monument-sunset.jpg|


گٹھ:پاکستان د‏‏ی قومی علامات
گٹھ:پاکستان د‏‏ی یادگاراں
گٹھ:پاکستانی معماری
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
زیادھ اولمپک میڈل جتن والے

تھلے پوریاں اولمپک کھیڈاں دی تریخ وچ سب توں زیادہ میڈل جتن والیاں دی لسٹ دتی گئی اے۔

## ہور ویکھو
* لندن اولمپکس 2012

گٹھ:اولمپک کھیڈاں
ایم فل

ایم فل توں مراد اے ماسٹر آف فلاسفی۔ اے پوسٹ ریسرچ ڈگری اے۔

ایم فل وچ تھیسس ہوندا اے۔ ایہنو سینئر یا دوجی ماسٹر ڈگری آکھیا جاندا اے۔ اے ماسٹر تے پی ایچ ڈی ڈگری دے وچکار آلی ڈگری اے۔

گٹھ:تعلیم بلحاظ دیس
چینی مٹی

**چینی مٹی** اک پانڈے بنان والی مٹی اے جیڑی صاف مادے نوں تیز اگ تے گرم کر کے بندی اے۔ چینی مٹی سخت ، ٹٹن والی تے صاف ہوندی اے۔ اینوں چینی مٹی ایس لئ کیندے نے کیوں کے ایس دے بنے پانڈے سب توں پہلے چین توں آ‎ۓ سن تے اے پہلے اوتھے بنائ گئ سی۔

## چینی مٹی دیاں اچیچیاں گلاں
* چینی مٹی دے بنے پانڈیاں وچ کوئ چیز سمدی نئں
* ایدے وچ کوئ لچک نئ ہوندی
* اے پینڈی ہوندی اے
* چٹی تے کھڑکن والی ہوندی اے۔

## ورتن
ایدے نال عام ورتن جان والے پانڈے تے آرٹ دیاں شیواں بندیاں نیں۔

## تریخ
* 196 وچ چین وچ پہلی وار چینی مٹی دے پانڈے بنے۔
* تانگ دے ویلے وچ چینی مٹی اسلامی دنیا وچ آئ جتھے اے بڑی مینگی ملدی سی۔ 
* سوئی تے تانگ دے ویلے وچ چینی مٹی دے پانڈے بہت زیادہ بنا‎ۓ گۓ۔
برمودا

**برمودا** اتلے وڈا سمندر اوقیانوس وچ اک جزیرہ دیس اے۔ ایتھے پہلے برطانیہ دا راج سی ہن ایہ ازاد اے پر ملکہ الزبتھ ایتھے دی رانی اے۔

گٹھ:دیس
اووٹی

اوٹی جاں اٹکمنڈلم تامل ناڈو پرانت(ریاست) دا اک شہر ہے ۔ کرناٹک اتے تاملناڈو دی سیما اتے بسیا ایہہ شہر مکھ روپ ولوں اک ہلّ سٹیشن دے روپ وچّ جانیا جاندا ہے ۔ کوئمبتور اتھے دا نکٹتم ہوائی اڈیا ہے ۔ سڑکو دوارا ایہہ تاملناڈو اتے کرناٹک دے ہور ہسیاں ولوں چنگی طرحاں جڑیا ہے پر اتھے آؤن لئی کنور ولوں ریلگڈی ٹوائے ٹرین دوارا اپڑیا جا سکدا ہے ۔ اوٹی جاں اٹکمنڈلم تملناڈو پرانت وچّ نیلگری دی پہاڈیو وچّ بسیا ہویا اک لوکاں نوں پیارا پہاڑ سبندھی تھاں ہے ۔ ادھگمنڈلم شہر دا نواں آدھکارک تمل نام ہے ۔ اوٹی سمندر تل ولوں لگبھگّ 7 ، 440 پھیٹ ( 2 ، 268 میٹر ) دی اوچائی اتے ستھت ہے ۔

گٹھ:شہر
گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:تاملناڈو دے شہر
گٹھ:بھارت دے شہر
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:بھارت دے آباد تھاں
کنگھارا

کونیفر پائن دی مادہ کون  جیہدے اُتے بی لگدے نیں ایہنوں کنگھارا  آکھیا جاندا اے۔

## ہور دیکھو
*چیڑ

## باہرلے جوڑ

## مورتاں

Image:Spruce cone cow on grass.jpg|
Image:Sequoiadendron giganteum MHNT.BOT.2004.0.191.jpg|
Image:ConiferCone.jpg|
Image:Pinus coulteri MHNT Cone.jpg|
چناٹو

چناٹو توں مراد پائن رکھ دے کھائے جاݨ آلے بی نیں ۔ ایہنوں چلغوزہ تے چھرولا وی بولدے نے۔ پائن دی 20 نسلاں چناٹو بناندیاں نیں ۔ چناٹو دا ناپ بہت نکا ہُندا اے ۔

## نسلاں تے نسلاں دا پھیلاء
ایشیا وچ پائن دی دو نسلاں کورین پائن (Pinus koraiensis) تے چلغوزا پائن (Pinus gerardiana) زیادہ پایاں جاندیاں نیں ۔

دوجیاں اہم نسلاں وچ سائبیرین پائن (Pinus sibirica)، سائبیرین ٹھگنی پائن ((Pinus pumila)، چینی چٹی پائن (Pinus armandii)، لیسبارک پائن (Pinus bungeana) شامل نے۔ افغانستان چناٹو پیدا کرن آلا اہم ملک اے۔

## پولینیشن تے بی دا بننا
بہار دے آغاز نال پولینیشن ہوندی اے تے گرمیاں مکن تک چناٹو بنن دا عمل مکمل ہو جاندا اے۔

چناٹو بنن دے 20 دن بعد سخت گرمی نال کنگھارے پوری طرح کھل کے چناٹو نو آزاد کردے نے۔

## طبعی خاصیتاں
چناٹو وچ %34-10 پروٹین ہوندی اے، ایس توں علاوہ فائبر وی پایا جاندا اے۔

چناٹو دا چھلکا خاصا مضبوط ہوندا اے۔

یورپ دے چناٹو لمے تے ایشیاء دے چناٹو موٹے ہوندے نے۔

## غذائی معلومات
100 گرام چناٹو رکھدے نے:
*کیلریاں: 673
*کاربوہائڈریٹ: 08۔13 گرام
*چکنائی: 37۔68 گرام
*فائبر: 7۔3 گرام
*پروٹین:69۔13 گرام
*کولیسٹرول: 0 گرام 

## ہور دیکھو
*چیڑ
*چلغوزا

## باہرلے جوڑ
جوگن

جوگن توں مراد بوٹیاں خاص طور تے پائن رکھ توں خارج ہون آلا ہائیڈروکاربن اے۔ انو زیادا تر چپکن آلے کیمیائی مادے( وارنش، ربڑ، گوند) بنان لئی استعمال کیتا جاندا اے۔

## ہور ویکھو
*چیڑ

## بارلے جوڑ

## مورتاں

Image:Resin with insect (aka).jpg|
Image:Cedar of Lebanon cone.JPG|
Image:Gouttes-drops-resine-2.jpg|
Image:Goutte-drop-resine.jpg|
Image:RésineGemmage.JPG|
Protium Sp. MHNT.BOT.2016.24.54.jpg|Protium Sp. - Museum specimen|


گٹھ:درخت
گٹھ:بوٹے
جھیل جنیوا

**جھیل جنیوا** اک سویٹزرلینڈ تے فرانس دی اک جھیل اے۔ ایدا 59.53 % 345.31 مربع کلومیٹر (133.32 مربع میل) سویٹزرلینڈ (واود، جینوا تے ویلائس دے کینٹناں وچ) دے وچ تے 40.47 % 234.71 مربع کلومیٹر (90.62 مربع میل) فرانس ) دے (ضلع اوٹ سیواۓ) وچ اے۔ ایہ 580.03 مربع کلومیٹر (223.95 مربع میل) تھاں تے پھیلی ہوئی اے دریائے رون دا پانی ایدے وچ آندا اے تے نکلدا اے۔

جنیوا شہر ایدے کنڈے تے وس ریا اے۔

گٹھ:سویٹزرلینڈ دیاں جھیلاں
گٹھ:فرانس دیاں جھیلاں
الرخ زونگلی

**الرخ زونگلی** اک سوئس مذبی(1484-1531) آگو سی۔ اوہ سوئس پروٹسٹنٹ ریفارمیشن دا موڈی سی۔ مارٹن لوتھر والی سوچ تے ای سی پر اوہ وکھرا تے ازاد سی۔

گٹھ:عیسائی
گٹھ:عیسائیت
نارمنڈی

**نارمنڈی** فرانس دا اک تریخی تھاں اے۔ اجکل ایہ دو حصیاں اتلا نارمنڈی تے تھلواں نارمنڈی وچ ونڈیا ہویا اے۔
ٹور ڈی فرانس

**ٹور ڈی فرانس** اک سلانہ فرانس وچ ہون آلی سیکل دوڑ اے۔ ایہ پہلی واری 1903 وچ  ہوئی تے مارس گرن پہلا جتن والا سی۔ اک امریکی لانس آرمسٹرانگ 7 واری ایہ دوڑ جت چکیا اے۔ ایہ 21 دن دی ہوندی اے تے 23 دن چلدی اے۔ ایہ فرانس دے کئی تھانوآں توں ہندی ہوئی شانزے لیزے، پیرس مکدی اے۔
شتو واؤکلیر

**شتو واؤکلیر** فرانس دے صوبے پواتو شارنت دے ضلعے شارنتے-میریٹائیم وچ اک شتو اے۔ 
## بارلے جوڑ
شتو بالیور

**شتو بالیور** فرانس دے صوبے برٹنی دے ضلعے سئونہ لوآر وچ اک شتو اے۔ 
## بارلے جوڑ
لوݨ

**لوݨ** یا **نوݨ** یا **نمک** (انگریزی:Salt)، عام اِستعمال وچ اک معدن اے۔ ایہدا فارمولا(NaCl) سوڈیئم کلورائیڈ اے۔ ایہ اک آئینی مرکّب اے جو سوڈیئم تے کلورین دے آئین نال رَل کے بݨدا اے۔ نمک جد کھاݨے وچ استعمال کیتا جاندا اے، خاص طور تے داݨے دار شکل وچ، ایہنوں زیادہ رسمی طور تے ٹیبل نمک کہیا جاندا اے۔ قُدرتی کرِسٹل معدنیات دی شکل وچ نمک نوں راک سالٹ یا ہیلائٹ وی کہیا جاندا اے۔ نمک، نمکینی انسانی ذائقےآں وِچوں اک اے۔ نمک سَبھ توں قدیم تے سَبھ توں زیادہ عام خوردنی مصالحےآں وِچوں اک اے تے کھاݨے دے ذائقے دے تاثر نوں یکساں طور تے بہتر بݨاؤݨ لئی جاݨیا جاندا اے۔ 

## حوالے

گٹھ:معدنیات
گٹھ:کیمسٹری
گٹھ:کیمیا
ایرناکولم

ایرناکلم''' بھارت دے کیرالہ صوبے دا اک نگر ہے ۔ ایہہ پہلاں ایرناکلم ضلعے دی تصیل سی۔

گٹھ:شہر
گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:ہندستان دے شہر
گٹھ:بھارت دے شہر
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:بھارت دے آباد تھاں
گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:کیرالہ
ایلسبرگ ، نیویارک

** جیفرسن کاؤنٹی**، نیو یارک، امریکہ دا اک قصبہ ہے۔ 2010 دی جنگننا مطابق اس قصبے دی آبادی 3،474 ہے۔

گٹھ:شہر
گٹھ:دنیا دے آباد تھاں

گٹھ:امریکہ دے شہر
گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر
گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:امریکین دے شہر
گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں
گٹھ:امریکہ دے آباد تھاں
ایلورا گپھاواں

ایلوراجاں ایلورا (مول نام ویرل) اک پراساری تھاں ہے، جو بھارت وچّ اورنگ آباد، مہاراشٹر ولوں 30کلومیٹر ( 18.6 میل) دی دوری اتے ستھت ہے۔ ایہناں نوں راشٹرکوٹ خاندان دے شاسکاں دوارا بنوایا گیا سی۔ اپنی سمارک گپھاواں لئی پرسدھ، ایلورا یونیسکو دوارا گھوشت اک سنسار امانت تھاں ہے۔

ایلورا بھارتی پاشان شلپ راجگیری کلا دا سار ہے، اتھے 34 گپھاواں ہن جو اصل وچّ اک اوردھوادھر کھڑی چرنسیوا پہاڑ دا اک فلک ہے۔ اسوچّ ہندو، بودھی اتے جین گفا مندر بنے ہن۔ ایہہ پنجویں اتے دسویں شتابدی (صدی) وچّ بنے سن۔ اتھے 12 بودھی گپھاواں (1-12) ، 17 ہندو گپھاواں (13 - 29) اتے 5 جین گپھاواں (30-34) ہن ۔ ایہہ سارے آلے دوآلے بنی ہن، اتے اپنے اساری کال دی دھارمک سوہارد نوں درشاتیاں ہن۔

ایلورا دے 34 مٹھّ اتے مندر اورنگ آباد دے نزدیک 2 کمی دے کھیتر وچّ پھیلے ہن ، ایہناں نوں اچی بیسالٹ دی کھڑی چٹاناں دیاں دیواراں نوں کٹّ کر بنایا گیا ہن ۔ درگم پہاڑیاں والا ایلورا 600 ولوں 1000 عیسوی دے کال دا ہے ، ایہہ پراچین بھارتی سبھیتا دا جیونت نمائش کردا ہے ۔ بودھی ، ہندو اتے جین دھرم نوں وی سمرپت پوتر ستھان ایلورا پرسر نہیں کیول ادوتیئے کلاتمک سرجن اتے اک تکنیکی اتکرشٹتا ہے ، سگوں ایہہ پراچین (پرانے) بھارت دے دھیریاوان چرتر دی ویاکھیا وی کردا ہے ۔  ایہہ یونیسکو دی سنسار وراثت وچّ شامل ہے۔

## حوالے


گٹھ:ہندستان
گٹھ:آثار قدیمہ
گٹھ:بھارت
گٹھ:مہاراشٹر
ایشیائی شیر

**ایشیائی شیر** (سائینسی ناں: Panthera leo persica) ببر شیر دی اک ونڈ اے، جو اج صرف گر جنگل، گجرات، بھارت وچّ ملدے نیں۔ اتھے اس نوں انڈیئن شیر (Indian lion) اتے ایرانی شیر (Persian lion) دے ناں نال وی جانیا جاندا ہے۔ 2005 وچّ گجرات سرکار نے گر جنگل وچّ ایشیائی شیراں دی گنتی 259 دسی۔

ایشیائی شیر اگے رومی سمندر توں اتری-پوربی بھارت تکّ پائے جاندے سن، پر ایہناں دا آدمی دوآرا زیادہ شکار کرن کرکے، گندہ پانی ہون کرکے، اتے ایہناں دے شکار اتے رہن دی جگا گھٹن کرکے، ایہناں دی گنتی بہت گھٹ گئی۔

## ہلیا اتے ورتارا
وڈے نر شیراں دی کھوپری 330-340 میلمیٹر، اتے نر شیراں دی کھوپری 266-277 میلمیٹر ہندی ہے۔ نر شیراں دا بھار 160-190 کلوگرام اتے مادھ شیراں دا بھار 110-120 کلوگرام ہندا ہے۔ ایشیائی شیر چھوٹے جھنڈا وچّ رہندے ہن۔ ایشیائی شیراں دے جھنڈ افریئن شیراں دے جھنڈا نالوں چھوٹے ہندے ہن، جس وچّ عامَ-تور تے 2 نر شیر ہندے ہن، جد کہ افریقن شیراں دے جھنڈ وچّ 4 توں 6 نر شیر ہندے ہن۔ ایشیائی شیر زیادہ تر تے ہرن اتے ہرن ورگے جانور، جنگلی سور، دا شکار کردے ہن۔

## ہور ویکھو
٭ شیر

## باہری کڑی

گٹھ:بلی ٹبر
اینڈ گیٹ

**اینڈ گیٹ** (AND gate) اک ڈجیٹل لاجک گیٹ ہے - ایہہ سجے پاسے دتے ٹروتھ ٹیبل دے طرحاں چلدا ہے۔ اچا اپج (HIGH output) (1) صرف ادوں آؤندا ہے جدو اینڈ دے وچّ جان والے دونوں نویش (inputs) اچے (1) ہون۔ جے کوئی وی نویش دھیما (LOW جاں 0) ہے تاں اس دا اپج وی دھیما ہوئےگا۔ ہور مطلب 'چ اینڈ گیٹ دوناں نویشاں وچوں گھٹّ والے دا اپج دندا ہے۔

## چنہ
اینڈ گیٹ دے لئی تنّ چنہ ہن: ٹیکسن (Texan (ANSI جاں 'military'))، آئی ای سی (IEC - جسنوں 'یوروپیئن' جاں 'ریکٹینگولر' وی کیہا جاندا ہے) اتے ڈی آئی این (جو ہن ورتوں 'چ نہیں ہے)۔ ہور جانکاری لئی ویکھو لاجک گیٹ چنہ۔

*A* اتے *B* دے نویش (input) اتے *C* ناں دے اپج (output) والا اینڈ گیٹ گہاں لکھی ترکشیل فارمولا (logical expression) بنادا ہے: C = A \cdot B.

## تعمیل

اینڈ گیٹ دی بناوٹ NMOS (فوٹو دکھائی گئی ہے) جاں PMOS MOSFETs دی ورتوں دوارا کتی جاندی ہے۔ اس 'چ **a** اتے **b** نویش (inputs) دے دوارا **F** دا اپج (output) اینڈ فارمولے ورگا ہندا ہے۔

### وکلپ
جے کوئی اینڈ گیٹ نہیں، تاں اس نوں کوئی وی نینڈ (NAND) جاں نور (NOR) گیٹاں دوارا بنا سکدا ہے، کیونکہ ایہناں نوں "وشو-ویاپی گیٹ" (universal gate) کیہا جاندا ہے - مطلب ایہناں راہیں کوئی وی گیٹ بنایا جا سکدا ہے۔ اینڈ لئی زور گیٹ (XOR Gate) وی ورتے جا سکدے ہن، پر ایہناں نوں اس کم لئی بہت گھٹّ ورتیا جاندا ہے۔

## ہور ویکھو

٭ OR gate
٭ NOT gate
٭ AND gate
٭ NOR gate
٭ XOR gate
٭ Boolean algebra (logic)
٭ Logic gates

## نوٹ




�
اینڈریاپول

اینڈریاپول روس دے اوبلاسٹ توور دا راجگڑھ تے اک شہر اے۔ایدی لوک گنتی 8,286 اے۔

## باہرلے جوڑ
* شہر دی ویب سائٹ 

�

گٹھ:روس دے شہر
گٹھ:روس دے شہر تے قصبے
گٹھ:یورپ دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے
گٹھ:روس دے آباد تھاں
گٹھ:یورپی شہر
گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
ایڈگر کراہن

**ایڈگار کران** (اکتوبر 1, 1894 – مارچ 6, 1961) ایسٹونیا دا اک میتھمیٹکس گرو سی۔

�

گٹھ:سائنس
گٹھ:لوک
گٹھ:دنیا دے نسلی گروہ
گٹھ:سائنسدان
ایڈورڈ ٹیلر

**ایڈورڈ ٹیلر** اک ہنگیریئن بھوتک وگیانی سی جس نوں *ہائیڈروجن بمب دا پتاما* بھی کیہا جاندا ہے۔. اس دی موت 9 ستمبر 2003 وچّ ہوئی۔

## حوالے

٭ Broad، William J. *Teller’s War: The Top-Secret Story Behind the Star Wars Deception.* New York: Simon & Schuster، 1992. ISBN 0-671-70106-1.
٭ Herken، Gregg. *Brotherhood of the Bomb: The Tangled Lives and Loyalties of Robert Oppenheimer، Ernest Lawrence، and Edward Teller.* New York: Henry Holt، 2002. ISBN 0-8050-6588-1.
٭ O'Neill، Dan. *The Firecracker Boys*. New York: St. Martin’s Press، 1994. ISBN 0-312-11086-3.
٭ Rhodes، Richard. *Dark Sun: The Making of the Hydrogen Bomb*. New York: Simon and Schuster، 1995. ISBN 0-684-80400-X.
٭ Teller، Edward، with Judith L. Shoolery. *Memoirs: A Twentieth-Century Journey in Science and Politics.* Cambridge، Mass.: Perseus Publishing، 2001. ISBN 0-7382-0532-X.

## ہور پڑھو
**ٹیلر دیاں لکھتاں**
٭*Our Nuclear Future؛ Facts، Dangers، and Opportunities* (1958)
٭*Basic Concepts of Physics* (1960)
٭*The Legacy of Hiroshima* (1962)
٭*Energy from Heaven and Earth* (1979) 
٭*The Pursuit of Simplicity* (1980)
٭*Better a Shield Than a Sword: Perspectives on Defense and Technology* (1987)
٭*Conversations on the Dark Secrets of Physics* (1991)
٭*Memoirs: A Twentieth-Century Journey in Science and Politics* (2001)
**ٹیلر بارے لکھتاں**
٭William J. Broad، *Teller’s war: the top-secret story behind the Star Wars deception* (Simon & Schuster، 1992).
٭Gregg Herken، *Brotherhood of the bomb: the tangled lives and loyalties of Robert Oppenheimer، Ernest Lawrence* (Henry Holt، 2002).
٭Peter Goodchild، *Edward Teller: the real Dr. Strangelove* (Harvard University Press، 2005).
٭Stanley A. Blumberg and Louis G. Panos. *Edward Teller : giant of the golden age of physics؛ a biography* (Scribner's، 1990) 

## باہرلے جوڑ

٭LLNL's Edward Teller page 
٭LLNL Interview with Edward Teller 
٭"Edward Teller's Role in the Oppenheimer Hearings"  interview with Richard Rhodes
٭Edward Teller's FBI file  &ndash؛ Outlines years of FBI agents trying to establish whether or not he was the same person as another Edward Teller who taught at a Marxist school in New York.
٭Video excerpts from a televised debate between Edward Teller and Linus Pauling، titled "Fallout and Disarmament،" February 20، 1958 
٭Edward Teller Biographical memoir of Teller by Freeman Dyson، released by the National Academy of Sciences. 
٭ A radio interview with Edward Teller Aired on the Lewis Burke Frumkes Radio Show in January 1988.

گٹھ:لوک
گٹھ:ایشیا دے نسلی گروہ
گٹھ:دنیا دے نسلی گروہ

�
ایراوتیشور مندر

ایراوتیشور مندر، دراوڑ واستکلا(تہذیب) دا اک ہندو مندر ہے جو دکھن بھارت دے تامل ناڈوصوبے وچ اے۔ ایہنوں 12ویں صدی وج راجہ چولہ II نے بنوایا سی۔ ایہ مندر یونیسکو دی لسٹ وچ اے۔
�

گٹھ:ہندستان
گٹھ:آثار قدیمہ
گٹھ:مندر
گٹھ:عبادت دیاں تھانواں
الیکساندرووسک سخالینسک

ایہہ روس (رشیئن فیڈریشن) وچلا اک شہر ہے |

## بھوگول

## اتہاس

## آبادی

## ساکھرتا در

## باہرلے لنک
٭ gov.ru—Official governmental portal 
٭ Duma —Official site of the parliamentary lower house 
٭ Federation Council—Official site of the parliamentary upper house
٭ Kremlin—Official presidential site
٭ Chief of State and Cabinet Members 
٭ Central Bank of Russia
٭ Federal Migration Service  
٭ Russian Federal Customs Service 
٭ Energy Statistics for Russia from the Energy Information Administration
٭ Russian News Agency Ria Novosti
٭ ITAR-TASS News Agency
٭ Interfax.com —News agency based in Moscow
٭ Way to Russia. An Introduction to Russia and Russian People 
٭ RussGUS —Bibliographic database of German publications on Russia (about 175،000 positions)
٭ Russia Beyond the Headlines International news project about Russia.

گٹھ:روس دے شہر
گٹھ:روس دے شہر تے قصبے
گٹھ:یورپ دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے
گٹھ:روس دے آباد تھاں
گٹھ:یورپی شہر
گٹھ:یورپ دے آباد تھاں

�
او ایل ایکس

**OLX** نیو یارک (New York])، بیونس آئرس([Buenos Aires])، ماسکو ([Moscow])، بیجنگ ([Beijing]) اتے ممبئی ([Mumbai]) وچّ ادھارت اک انٹرنیٹ ([internet]) کمپنی ہے۔ OLX پوری دنیاں دے بہت سارے ستھاناں 'تے زمین-جائداد، نوکریاں، کاراں، ویچن لئی، سیواواں، بھائی چارا اتے ویکتی گت ورگیاں بہت ساریاں شرینیاں دے وچّ ویبسائیٹ اپیوگکرتاواں دوارا پیدا کیتے گئے اشتہاراں([classified]) اشتہاراں نوں ہوسٹ کردا ہے۔
 
اس کمپنی نوں انٹرنیٹ ادمی پھیبرس گرنڈا (Fabrice Grinda) اتے علیک اوکسنفورڈ ([Alec Oxenford]) دے دوارا مارچ 2006 وچّ ستھاپت کیتا گیا سی۔ اس توں پہلاں پھیبرس نے اک موبائیل رنگٹون کمپنی، Zingy http://www.zingy.com  دی ستھاپنا کیتی سی، جس نوں مئی 2004 وچّ For-Side نوں $80 ملیان ($8 کروڑ) ڈالراں وچّ ویچ دتا۔ علیک نے پہلاں لاطینی امریکہ وچّ پرمکھ آنلائین نلامی ویبسائیٹ DeRemate http://www.deremate.com نوں شروع کیتا سی۔ DeRemate نومبر 2005 وچّ eBay دی سہائک کمپنی [MercadoLibre.com] نوں ویچ دتی گئی۔

## بھوگولک دائرہ
اپریل 2009 نوں، OLX 91 دیشاں اتے 39 بھاشاوں وچّ اپلبدھ ہے۔ 
 
دیش: الجیریا، ارجنٹینا، اروبا، آسٹریلیا، آسٹریا، بہاما، بنگلہ دیش، بیلاروس، بیلجیئم، بیلیز، بولیویا، برازیل، بلغاریا، کینیڈا، چلی، چین، کولمبیا، کوسٹارکا، کروئیشیا، چیک گنراج، ڈینمارک، ڈومینیکا، ڈومینیکن گنراج، اکواڈور، ایل سلواڈور، ایسٹونیا، پھنلینڈ، فرانس، جرمنی، یونان، گریناڈا، گواٹیمالا، ہیئتی، ہونڈورس، ہانگ کانگ، ہنگری، بھارت، انڈونیشیا، آئرلینڈ، عزرائیل، اٹلی، جمائکا، جاپان، جورڈن، کزاکستان، لاتویا، لچینسٹین، لتھوآنیا، لگزمبرگ، ملیشیا، مالٹا، میکسیکو، مالڈووا، موناکو، موراکو، نیدرلینڈ، نیوزیلینڈ، نکاراگوا، نوروے، پاکستان، پناما، پیراگئے، پیرو، پھلیپینس، پولینڈ، پورتگال، پیورٹو رکو، رومانیا، روس، سربیا، سنگاپور، سلواکیا، سلوینیا، دکھنی افریقہ، دکھنی کوریا، سپین، سویڈن، سوٹزرلینڈ، تائوان، تھائلینڈ، ٹرنیداد اتے ٹوبیگو، ٹیونیشیا، ترکی، ترکس اتے کیکوس ٹاپو، یوکرین، متحدہ عرب امارات ، یونائیٹڈ کنگڈم، امریکہ، ارگوے، وینیزئیلا، ویئتنام
 
بولیاں: بنگالی، کیٹالان، چینی (پنرپراگت)، چینی (سرلیکرت)، ڈچ، انگریزی، بلگاریائی، کروئیشیائی، چیک، ڈینش، ایسٹونیائی، فرینچ، جرمن، یونانی، یہودی، ہندی، ہنگریائی، انڈونیشیائی، اطالوی، جاپانی، کوریائی، لاتویائی، لتھوآنیائی، نورویائی، پولش، پورتگالی، رومانیائی، روسی، سربیائی، سلوواک، سلووین، سپینش، سوڈش، ٹیگالوگ، تھائی، ترکش، یوکرینیائی، اردو، ویئتنامی۔
 
## وشیشتاواں
OLX دیاں وشیشتاواں وچ شامل ہن:
٭ HTML والے اشتہار تیار کرن دی سمرتھا
٭ ویچن، خریدن، اتے بھائیچارک گتیودھی 'تے کیندری نینترن
٭ سپیم نینترن
٭ Fotolog، Facebook اتے Friendster ورگیاں دوجیاں ویبسائیٹاں 'تے اشتہاراں دا پرچار کرن دی سمرتھا
٭ دلچسپی رکھن والے دوجے اپیوگکرتاواں دے نال اشتہار بارے چرچہ کرن دی سمرتھا
٭ تہاڈے نیڑے وستاں لبھن دی سمرتھا، بھاویں تسیں کتے وی رہندے ہووو
٭ موبائیل فون توں ویبسائیٹ تک پہنچ دی سمرتھا
٭ کئی بھاشاواں وچّ اپلبدھتا
 
## حوالے

 
## باہرلے جوڑ
٭OLX ویب سائیٹ olx.com
٭پھیبرس گرنڈا دا بلوگ http://grinda.org
٭علیک اوکسنپھورڈ دا بلوگ http://www.alecoxenford.com 
٭MundoAnuncio ویب سائیٹ mundoanuncio.com 
٭Edeng ویبسائیٹ edeng.cn 

گٹھ:رپھڑی صفے
گٹھ:انٹرنیٹ
اوڈیسی

thumb
**اوڈیسی** ( پراچ . رسی . Ὀδυσσεία Odusseia ) — الیاڈ توں بعد دوسرا مہاں کویتا اے، جس دا لکھن والا اک پرانا یونانی شاعر ہومر نوں منیا جاندا اے۔ 

اوڈیسی اٹھویں صدیم پ وچّ لکھی گئی اے۔ ایہ کتھے لکھی گئی ایہدے متعلق منیا جاندا اے کہ ایہ اس زمانے دے یونان ادھکرت وچّ ساگر تٹ آیونیا وچّ لکھی گئی جو ہن ترکی دا حِصا اے۔ ایہدے وچّ اوڈیس یا الیس نام دے اک پورانک نائک دے ٹرائے دے لڑائی توں بعد ماتبھومی واپس پرتدے ویلے گھٹن والے ساہسپورن کماں دی کتھا کہی گئی ہے۔ جس طرحاں ہندو رامائن وچّ لنکا فتح دی کہاݨی پڑھ کے خوش ہندے نیں۔ اسے پرکار اوڈسی وچّ یونان ویر یولیسس دی کتھا دا ورنن آنندمئے اے۔ ٹرائے دا شہزادہ سپارٹا دی رانی ہیلین دا اپہرن کر ٹرائے نگر لے گیا۔ اس بے عزتی دا بدلہ لین لئی یونان دے سارے راجاواں تے بہادراں نے مل کے ٹرائے اُتے حملہ کیتا۔ پر نگر دا پھاٹک نئیں ٹٹیا تے نہ پراچیر ہی لنگھ سکی۔ آخر وچّ یونانی فوج نے اک چال چلی۔ اک لکڑی دا کھوکھلا گھوڑا پہئیؤک‍ت پٹلے اُتے جوڑیا گیا۔ اوہنوں چھڈّ کے اوہ اپنے جہازاں نوں واپس پرت گئے۔ ٹرائے دے لوکاں نے سوچیا کہ یونانی اپنے دیوتا دی مورتی چھڈ کے نراش ہو چلے گئے۔ اوہ اوہنوں کھچ کے نگر وچّ لیائے تاں مکھ‍یدوار دے محراب نوں کچھ کٹنا پیا۔ رات نوں جد ٹرائے خوشیاں منا رہیا سی، کھوکھلی عش‍اتے مورتی نوں یونانی فوجیاں نے نکل کے چپ چاپ ٹرائے دا پھاٹک کھولھ دتا۔ یونانی فوج، جو واپس نہیں گئی سی سگوں کول وچّ جاکے لکّ گئی سی ، ٹرائے وچّ وڑ گئی۔ اک ہیلین دے پچھے ٹرائے نش‍ٹ ہوگیا ٹھیک انج ہی جویں سیتے دے پچھے راون دی س‍ورنمئی لنکا نش‍ٹ ہوئی سی۔ اس توں انگریزی وچّ ‘دا ٹروجن ہارس’ دا محاورا بݨیا۔ ‘اوڈیسی’ سیانا یونانی کپ‍تان اوڈیسس دی ساہسک واپسی یاترا دی کتھا اے۔ ٹرائے توں پرتدے سماں اوہناں دا جہاز طوفان وچّ پھس گیا ۔ اوہ بہت دناں تکّ ایدھر ادھر بھٹکدا رہا۔ اس توں بعد اپنے دیس پرتیا۔

گٹھ:یونان
گٹھ:کتاباں
کلی (چھند)

***کلی*** () اک چھند ہے جو کہ پنجابی لوک-گیتاں وچ وی ورتیا گیا ہے۔ اس دیاں تنّ قسماں ہن؛ امبا کلی، سچی کلی، روپا کلی۔

ہر گیت کلی نہیں ہندا، کلی دیاں کجھ خاص بندشاں ’تے انداز ہندا ہے اتے کجھ خاصیات ہندیاں ہن۔

کلیاں دا بادشاہ کہے جان والے کلدیپ مانک نے اپنے گائکی جیون ’چ تقریباً 13 کلیاں ہی گائیاں ہن جنہاں ’چوں 10 ہردیو دلگیر لکھیاں ہوئیاں ہن اتے باقی 2-3 ہور گیت کاراں نے لکھیاں۔ دراصل مانک دی گائی ’تے دیوَ تھریکے والے دی لکھی کلی، ‘‘تیرے ٹلے توں اوہ صورت دینہدی آ ہیر دی’’ اینی مقبول ہوئی کہ لوکاں نے ‘مانک’ نوں ‘کلیاں دا بادشاہ’ بنا دتا جدکہ تھریکے والا مانک نوں ‘لوک گاتھاواں’ دا بادشاہ مندا ہے۔

## جانیاں-پچھانیاں کلیاں

دیوَ تھریکے والے دیاں لکھیاں ’تے کلدیپ مانک دیاں گائیاں کلیاں:

* تیرے ٹلے توں (رانجھے دی کلی)
* چھنا چوری دا
* رانجھے دا پٹکہ
* پنڈ تاں سیالاں دے دھی جمی چودھری چوچک دے
* تیری خاطر ہیرے چھڈّ کے تخت ہزارے نوں
* سہتی ہیر نے تیاری کر لئی باغ دی
* چڑھی جوانی ’تے چند سورج (ہیر دیاں ماں نال گلاں)
* اک دن قیدوں ستھّ وچ (قیدوں دیاں چوچک نال گلاں)
* گلّ سن سیالاں دیئے کڑیئے نی... گلیاں وچ رانجھا رول ’تا
* اک دن مل کے چاک نوں ہیر آئی جد بیلے ’چوں

ہور لیکھکاں دیاں لکھیاں کلیاں:
* امب دا بوٹا رہندا مست سدا وچ کیلیاں دے (گرمکھ سنگھ گلّ، جبوماجرا)
* نی پتّ جٹاں دا ہل واہندا وڈے تڑکے دا (گرمکھ سنگھ گلّ، جبوماجرا)
* سہتی ہسدی-ہسدی موہرے بہہ گئی جوگی دے (دلیپ سنگھ سدھو، کنکوال)

## حوالے

## باہری جوڑ
٭ کلدیپ مانک دیاں کلیاں ڈاؤنلوڈ کرو

�
کونمنگ

ایہہ چین دا اک شہر اے تے ایہہ صوبہ ینعان دا راجگڑھ اے ۔

## آبادی

گٹھ:چین دے شہر
گٹھ:ایشیا دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:چین دے آباد تھاں
کورتی

**کاورتی**(Kavaratti) بھارت  دی مرکز تحت ریاست  لکشادیپ دا راجگڑھ اے ۔  ایہہ لکشادیپ جزیرےآں دا حصہ اے۔   ایہہ جس ٹاپو اتے اواقع  اے اسدا ناں وی کورتی اے۔  

## 

ایہہ کیرالہ  دے شہر کوچین  دے ساحل  توں  398 کلومیٹر دور لہندے چ واقع اے۔   اسدی سمندر دی پدھر توں اوسط اچائی 0 میٹر اے۔   کورتی دا کل رقبہ 4.22 مربع کلومیٹر اے۔
کورتی توں سبتوں نیڑلا جزیرہ 24 کلومیٹر اتلے چ اک غیرآباد جزیرہ *پٹی* اے ۔ تے آباد جزیرہ *اگاتی * 54 کلومیٹر دور اتلے لہندے چ واقع اے ۔بھارت دے شہراں چوں کوچی سبتوں نزدیکی شہر اے جہڑا 404 کلومیٹر دور اے ۔  

## لوک گنتی

بھارت دی 2001 دی مردم شماری دے موجب کورتی دی کل لوک گنتی 10113 اے ،  جس وچّ مرد 55 ٪  اتے عورتاں دا فیصدی 45 اے۔   کورتی دی شرع خواندگی 78 ٪  اے جہڑی ہندستان دی اوسط  59 ٪  توں بوہتی اے۔   مرداں چ شرع خواندگی83 ٪  اتے تینویاں دی 72 ٪  اے۔   کورتی دی 12 ٪  آبادی 6 سال توں  گھٹّ عمر  دے بچیاں دی اے۔  
## بولی

بوہتے لوک ملیالم بولدے نیں۔  

## موسم

کورتی دا موسم  استوائی مون سون اے ۔مارچ توں مئی سال دے سبتوں گرم مہینے نیں ۔ سارا سال گرمی ناپ 25-35°C وچکار رہندا اے ۔ ہوا چ گل 70-76% ہندی اے ۔
مون سون بارشاں  مئی دے اخیر چ شروع ہندیاں نیں تے ستمبر دے شروع تک جاری رہندیاں نیں ۔ کورتی جزیرے تے سال چ 1600 ملی میٹر بارش ہندی اے ۔

## سیر کھچّ

### کورتی دا  سمندر کنڈا
کورتی جزیرے دا سیرکھچ  پانی  دے کھیل ،  تیراکی لئی ستھری تھاں اے اتے اتھے دا ریتیلا سمندر کنڈا دھپّ سیکن لئی ودھیااے۔   سیر پاندھی سمندری جیون نال جڑے اتھے  دے سمندری عجائب گھر وچّ سمندری جنوراں دا نظارہ کرسکدے نیں۔
## نویاں سہولتاں

بھارت دا پہلا گھٹّ درجہ حرارات تے پانی صاف کرن دا پلانٹ  ( LLTD ،low temperature desalination plant )  کورتی وچّ مئی 2005 وچّ کھولھیا گیا سی۔   اس پلانٹ  نوں پنج کروڈ روپئے دی لاگت نال اساریا گیا اے اتے استوں ہر روز سمندر  دے 1 لکھ لٹر  کھارے پانی نوں پین لائق پانی  چ بدلیا جائے گا۔ 

گٹھ:بھارت دے شہر
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:بھارت دے آباد تھاں
قلعہ رامکوٹ

**قلعہ رامکوٹ** ازاد کشمیر پاکستان وچ دریاۓ جہلم تے پونچھ دریا دی ملن تھاں دے وشکار اک پہاڑ اتے اے۔ ایہ دینہ توں 13 کلومیٹر دے پینڈے تے ای۔ ایتھے پہلے ہندو مندر سن۔ 16 صدی وج ایتھے کشمیری راجیاں نے قلعہ بنایا جینوں ڈوگریاں نے ہور وڈا کیتا۔

ایہ قلعہ برے حال وج سی فیر جیلم دے اک ڈاکٹر نے ایدی مرمت کرائی۔

## بارلے جوڑ

*قلعہ رامکوٹ 

گٹھ:پاکستان دے قلعے
کرشن مندر

**کرشن مندر**، سکھ ویلے دا بنیا ہویا اک ھندو مندر اے۔ اے کلر شہر،  تصیل کلرسیداں، ضلع راولپنڈی، پنجاب، پاکستان وچ اے۔

کرشن مندر کلر شہر دے کنڈے تے اک کسی دے کنڈے تے تے ایدے تے c تے ایدی دوالی تھاں تے لوکاں نے مل مار لیا اے۔ ایہ وی ٹٹ ریا اے تے ایدے اندر مورتاں صاف نئیں دسدیاں۔ مندر دے چار پاسے چار تھمیاں نیں۔ لیندے پاسیوں پوڑیا مگروں منڈپ آندا اے ایہ وی تھمیاں والا تھاں اے تے ایدے تن پاسے نے ایدے تے چنجویں چھت اے۔ 

لیندے پاسے ول اتے کرشن رادھہ ول ویکھدیاں ونجلی وجا ریا اے تے گوپی نال اے۔ جڑھدے پاسے ول اک سمندری بلا نے نے ہاتھی دا پیر پھڑیا ہویا اے تے وشنو گیرودا اتے بیٹھا اوہنوں چھڑان آریا اے۔ اتر پاسے ول وشنو شیش ناگ تے بیٹھیا اے۔ مندر دا اندر ایدا گربھاگریہا توڑی نال پریا تے چھت تے کنداں کالیاں تے مورتاں اتے یا کالک اے یا پوچا ماریا اے۔ کتے کتے پتہ لکدا اے جے کرشن بارے مورتاں نیں۔ 

## بارلے جوڑ

*آرٹیکل
قلعہ سنگنی

**قلعہ سنگنی** تصیل گجر خان ضلع راولپنڈی پنجاب، پاکستان وج سکھ ویلے دا اک قلعہ اے۔ ایہ اک کسی دے کنڈے تے تے اک تریڑ دے اتے بنیا ہویا اے۔ کسی ایہنوں دو پاسیوں بچا کردی اے۔ انگریزی ویلے وچ ایدا ورتن ناں ریا تے اجڑ گیا پر جالت ٹھیک رئی۔ لاگے دے اک گراں دے پیر نوں جیدی کوئی مانتا نئیں سی تے لماں چر پہلے مر چکیا سی اوہنوں ایتھے لیاکے دبیا گیا تے ہن اوہ اک کمائی دا ول بنیا ہویا اے۔

## بارلے جوڑ

* http://dailykhabarnama.com/2011/11/sangni-fort/ 

گٹھ:پاکستان دے قلعے
گٹھ:پنجاب دے قلعے
گٹھ: ضلع راولپنڈی
گٹھ: تحصیل گجر خان
بیدی محل

**بیدی محل** کلر ضلع راولپنڈی پنجاب،پاکستان وچ اک سکھ کھیم سنگھ بیدی دا بنایا ہویا اک محل اے۔اے 19 ویں صدی دے دوجے ادھ وچ بنیا۔ پاکستان بنن مگروں ایہنون سکول بنا دتا گیا ایہ ہن ماڑے حالاں وچ اے۔ 

کلر وچ سکھ لوک وڈی گنتی وج وسدے سن تے ایتھے ایس محل نون چاڑن والا کھیم سنکھ بیدی 1830 وچ ایتھے جمیا۔ 14 پیڑھی وچ اودا ساک گرو نانک نال جا ملدا سی۔ اوہ سکھاں دا مذہبی تے سیاسی آگو سی۔ 

بیدی محل ضلع راولپنڈی دی تصیل کلر دے شہر کلر وچ راولپنذی توں 32 کلومیٹر دے پینڈے تے اے۔ ایہ شہر وچ اے تے ودے بوۓ توں لنگن مگروں کھھبے پاسے کوٹھیاں دی لین اے تے سامنے ویڑہ نال محل کھڑا اے۔ ایہ پہلے پاکستان بنن دے مگروں سکول لئی ورتیا جاندا ریا تے ایدی حالت ماڑی ہون باجوں ایہنوں چھڈ دتا گیا تے لاگے کرکے اک ہور بلڈنگ سکول لئی کھڑی کردتی گئی۔ محل سامنے چنڈا چاڑن لئی نشان تے لوۓ دا ڈنڈا لکا ہویا اے۔ محل دے وڈے دروازے وجوں لنگو تے اک ہو ویڑہ اے جیدے اگے محل دا بوا سامنے تے کھبے پاسے اک وڈا ہال جیدا بوآ انگریزی نمونے تے ایدے نال اک جھروکہ اے۔ محل والے بوۓ وچوں اندر جاؤ تے کمرہ تے اک براندا ٹپن مگروں چکور ویہڑہ اے جیدے چاروں پاسے برانڈے نیں جناں تے نقش تے مورتاں بنیاں ہویاں نیں۔ 

سامنے برانڈے تون کھبے پاسے پوڑیاں اپر جاندیاں نین تے اوتھے کمریاں وچ مورتان بنیاں نیں گھ ر نیانایں تے سوانی دیان تے گرووان تے ہور لوکاں دیاں۔ 

## بارلے جوڑ
انفیکشن

روگاں وچّ کجھ روگ ایسے نیں جیہڑے بیمار آدمیاں توں اک ولوں دوجے آدمیاں نوں ہو جاندے ہن ۔ روک دا جراسیماں نال اک بندے توں دوجے نوں ہون نوں انفیکشن کہندے ہن ۔

## اتہاس(تریخ)
19ویاں صدی وچّ لوئی پاسچر نے ایس بارے دسیا۔

گٹھ:بیماریاں
گٹھ:مائکروبیالوجی
گٹھ:سائنس
گٹھ:جیون پڑھت
صومالی لینڈ

**صومالی لینڈ** ( **جمهورية صومالي لاند** ) صومالیہ دا اک خطہ اے جس نے 1991ء چ آزادی دا اعلان کیتا پر حالے تیکر اسنوں کسے وی دیس نے تسلیم نئیں کیتا ۔ اسدیاں سرحداں ایتھوپیا اور جبوتی نال ملدیاں نیں ۔ ایہہ لوک عربی بولدے نیں تے ایتھے دی بوہتی آبادی مسلمان اے ۔

## ہور ویکھو

* صومالی لینڈ ریاست
* صومالیہ
* جبوتی

## حوالے

## زریعے تے حوالے
* Wales Strikes Out On Its Own In Its Recognition of Somaliland 
* Hoehne, Markus V. 2009: Mimesis and mimicry in dynamics of state and identity formation in northern Somalia, *Africa* 79/2, pp.&nbsp;252–281.
* Hoehne, Markus V. 2007: Puntland and Somaliland clashing in northern Somalia: Who cuts the Gordian knot?, published online on 7 November 2007. http://hornofafrica.ssrc.org/Hoehne/ 

## کتاباں
* Bradbury, Mark, *Becoming Somaliland* (James Currey, 2008)

## باہرلے جوڑ

* صومالی لینڈ دی سرکاری ویب سائیٹ 
* Somaliland Net  صومالی تے انگریزی بولی چ خبراں دی ویب سائیٹ.
* Somaliland Today  عربی بولی چ خبراں دی ویب سائیٹ.
* Somaliland Press  English language news website.
* Somaliland.Org news website  (primarily [صومالی تے [انگریزی بولی چ خبراں دی ویب سائیٹ.]])
* Somaliland Times انگریزی بولی چ خبراں دی ویب سائیٹ..
* بی بی سی دیس معلومات
* Update on the Situation in the Somaliland
* United Kingdom parliamentary debate on recognition of Somaliland, February 4, 2004 led by Tony Worthington
* Somaliland recognition finds enhanced support
* Somaliland strives to stand out in troubled region, May 17, 2009 LA Times]]
* To beat piracy on the high seas, UN and India should recognise Somaliland  June 30, 2010 Daily Telegraph

گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:افریقہ دا جغرافیہ
گٹھ:افریقہ
گٹھ:غیر تسلیم شدہ دیس
گٹھ:علاقے
قومی ترانہ

**قومی ترانہ** (انگریزی: National anthem) کِسے وی مُلک دا سرکاری ترانہ ہُندا اے۔ ایہدے وچ مُلک دی تاریخ، عظمت تے تعریف بیان کیتی جاندی اے۔ ہر مُلک دا اک قومی ترانہ ہُندا اے۔ قومی ترانہ عام طور تے مُلک دی اکثریتی زبان وچ ہُندا اے تے ایہدا اک خاص نام ہُندا اے، جداں کینیڈا دے قومی ترانے دا نام او کینیڈا اے۔ پاکستان دا قومی ترانہ فارسی وچ اے، ایس ترانے نوں *[[پاک سرزمین شادباد]]* کہیا جاندا اے۔ 

## حوالے

گٹھ:قومی ترانے
راجگڑھاں دی فہرست

اس ویلے 192 تسلیم شدہ دیس نیں ۔
## راجگڑھ
راجگڑھ کسے وی دیس دے وڈے تے حکومتی نظام چلان آلے شہر نوں آکھیا جاندا اے ۔




## دیگر ممالک کے دارالحکومت
نیچے ان ممالک کی فہرست ہے جو اقوام متحدہ کے رکن نہیں۔ ان میں سے ویٹیکن سٹی تسلیم شدہ ہے اور باقی یا ابھی آزادی کے دورانیہ میں ہیں یا انہیں تسلیم نہیں کیا گیا۔





## ؟
* راجگڑھ
* باقاعدہ تعمیر شدہ راجگڑھ
* اوہ دیس جنہاں دا سبتوں وڈا شہر راجگڑھ نئیں

 
گٹھ:لسٹ شہر بلحاظ آبادی
گٹھ:شہر
گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:راجگڑھاں دی لسٹ
گٹھ:شہراں دیاں لسٹاں
گٹھ:دیساں دیاں لسٹاں
گٹھ:لسٹاں
ساكب

**ساكب** اردن دا اک شہر اے۔

گٹھ:اردن دے شہر
گٹھ:ایشیا دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:ایشیائی شہر
گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:اردن دے آباد تھاں
باٹھ

**باٹھ**، پنجاب وچ اک گوت اے۔ اس بنس دا پرسدھ دیوَ متر ہویا ہے۔ اس دی راجدھانی لوپر سی۔ اس دا راج بیاسا پرچلت ہو گیا۔ پہلاں پہل اس قبیلے دا نام بٹّ سی پھر ہولی ہولی باٹھّ پرچلت ہو گیا۔ اس قبیلے دے راج نال سنبندھت کجھ پرانے سکے وی ملے ہن۔

باٹھّ چندر بنسی ہن۔ اس بنس دے وڈیرے سینپال نے اپنی برادری نوں چھڈکے جٹ جاتی نال ویاہ کرا لیا سی۔ ایہہ اپنیاں 20 مونہیاں وچّ وی رشتے داریاں کر لیندے سن۔ باٹھّ گوت دے جٹ پہلاں لہور دے ہڈیارا کھیتر وچّ آباد ہوئے پھر امرتسر تے گورداسپور وچّ وی پہنچ گئے۔ منٹگمری (ساہیوال) کھیتر دے کجھ باٹھّ مسلمان بن گئے سن۔ ساندل بار وچّ باٹھاں دے پرسدھ پنڈ باٹھّ تے بھگواں سن۔ کجھ باٹھّ ماجھے توں چل کے کپورتھلہ کھیتر وچّ آباد ہو گئے سن۔ مالوے وچّ وی باٹھّ بھائیچارے دے لوک بہت ہن۔ باٹھّ گوت دا اک اگھا پنڈ باٹھّ سنگرور ضلعے وچّ وی ہے۔ پنجاب وچّ باٹھّ نام دے کئی پنڈ ہن۔ لدھیانے وچّ راجیوال، نورپور، کلیوال، مانکی تے باٹھّ کلاں آدی پنڈاں وچّ وی باٹھّ بھائیچارے دے کافی جٹّ وسدے ہن۔ فروزپور، بٹھنڈہ، مانسا تے پٹیالے دے علاقے وچّ وی باٹھّ جٹّ کئی پنڈاں وچّ رہندے ہن۔ کجھ باٹھّ جٹّ روپڑ ضلعے وچّ وی ہن۔ فتح گڑھ صاحب ضلعے دا اک باٹھاں کلاں پنڈ وی باٹھّ جٹاں دا بہت اگھا پنڈ ہے۔

پنجاب وچّ باٹھّ گوت دے جٹاں دی گنتی بہت ہی گھٹّ ہے۔ باٹھّ گوت دے لوک دلت ذاتیاں وچّ وی ہن۔ پوربی پنجاب دے باٹھّ جٹّ سکھ ہن۔ پچھمی پنجاب وچّ ہن سارے باٹھّ جٹّ مسلمان ہن۔ باٹھّ جٹاں نے امریکا تے کینیڈا وچّ جا کے بہت انتی کیتی ہے۔

گٹھ:جٹ
گٹھ:دھوتھڑ
گٹھ:ہند یورپی قبیلے
گٹھ:جٹ قبیلے
گٹھ:پنجاب دے قبیلے
سہارن

**سہارن** – اس بنس دا موڈھی بھٹی راؤ سی۔ بھٹی راؤ دے دو پتر، مسور راؤ تے منگل راؤ سن۔ مسور راؤ دے وی اگوں دو ہی پتر ابھے راؤ تے سارن راؤ سن۔ سارن راؤ دی اپنے بھرا نال ان بن ہو گئی۔ اوہ تے اسدے پتر کسے ہور تھانہ جاکے کھیتی کرن لگ پئے۔ اس طرحاں جٹ بھائیچارے وچ رلمل گئے۔

سارن راؤ دی بنس دے جٹاں نوں سہارن وی کیہا جاندا ہے۔ کسے سمیں سہارن، گودارا، پونیا، ماہل، سیاگ تے بیہنیوال جٹاں دا بھٹنیر علاقے وچ بول بالا سی۔ بھٹی لوک سارے بھٹنیر وچ پھیلے ہوئے سن۔ گھگر نوں پار کرکے گھگر تے ستلج دے وچکارلے علاقے وچ وی پہنچ گئے سن۔ پنجاب دے پرانے وسنیکاں نال بھٹیاں دیاں کئی وار لڑائیاں وی ہو جاندیاں سن۔ سہارن جٹّ، پنجاب وچ پہلاں گھگر ندی پار کرکے بٹھنڈے دے کھیتر پکا پتھرالا وچ ہی آباد ہوئے۔ ایہہ سراواں نوں وی اپنا بھائی چارا سمجھدے ہن۔

پنجاب وچ سہارناں دی گنتی سراواں توں کافی گھٹّ ہے۔ بٹھنڈے ضلعے وچ سہارنا دے 10 پنڈ ہن۔ پنجاب وچ بہتے سہارنا دا پچھوکڑ پکّ پتھرالا ہی ہے۔ ایہہ بہتے مالوے وچ ہی ہن۔ پنجاب دے سہارن جٹّ سارے ہی جٹّ سکھ ہن۔ اتر پردیس، ہریانے تے راجستان وچ وی سہارن گوت دے جٹّ کافی ہن۔ ایہہ بہتے ہندو جاٹ ہی ہن۔ کسے سمیں اتر پردیس دے سہارنپور دے کھیتر وچ وی ایہناں دا قبضہ سی۔ ہریانے تے راجستان دے سہارن ہندو جاٹ، پنجاب دے سہارن جٹّ سکھاں نوں اپنی برادری وچوں سمجھدے ہن تے اوہناں دیاں کڑیاں نوں اپنیاں دھیاں وانگ سمجھدے ہن۔ ہور جٹاں وانگ سہارن وی اکھڑھ ہندے ہن پر کسان بہت ودھیا ہندے ہن۔ کسے سمیں بھٹنیر کھیتر وچ سہارنا دا 300 پنڈاں تے قبضہ سی۔ ہن وی سردار سحر کھیتر وچ سہارنا دے 90 پنڈ ہن۔ ہسار ضلعے وچ 25 پنڈ سہارنا دے ہی ہن۔ اتر پردیش دے مزپھر نگر کھیتر وچ سارنا دے کجھ پنڈ ہن۔ ایہہ ہندو جاٹ ہن۔ کجھ سارن جٹّ جینی وی ہن۔ بہتے سہارن جٹّ کھاڑکو ہی ہن۔ سہارن اگھا تے وڈا گوت ہے۔

## ہور ویکھو

*جٹ

گٹھ:جٹ
گٹھ:دھوتھڑ
گٹھ:برصغیر
گٹھ:لوک
گٹھ:ایشیا دے نسلی گروہ
گٹھ:دنیا دے نسلی گروہ
گٹھ:ہند یورپی قبیلے
گٹھ:جٹ قبیلے
گٹھ:ہندستان
گٹھ:پاکستان
گٹھ:پنجاب
گٹھ:پنجاب دے قبیلے
دیول

**دیول** : ایہہ جٹاں دا اک چھوٹا گوت ہے۔ ایہہ جگدیؤ پنوار دی بنس وچوں ہن۔ ایہناں دا مڈھ وی لدھیانہ ضلع ہی ہے۔ ایہہ بہتے مالوے وچّ ہی ہن۔ لدھیانے وچّ ساہنیوال تے ڈانگو، فریدکوٹ وچّ ڈھیماں والی، بٹھنڈے وچّ کیسر سنگھ والا اتے سنگرور وچّ بجیدگڑھ، بالیاں آدی وچّ وی ایہہ کافی وسدے ہن۔

ایہہ لدھیانے توں ہی مالوے تے ماجھے ولّ گئے ہن۔ امرتسر دے کھیتر وچّ دیول جٹّ کافی ہن۔ ماجھے دے پرسدھ پنڈ ولٹوہا وچّ اک پتی دیول جٹاں دی ہے۔ دوآبے وچّ دیول جٹّ بہت گھٹّ ہن۔

دیول گوت دا موڈھی جگدیؤ بنسی دیول سی۔ اس گوت دے لوک اولکھ، سیکھوں، بوپارائے تے دلیو جٹاں نوں اپنے بھائیچارے وچوں مندے ہن۔ دیول تے دیول اکو ہی گوت ہے۔ اچارن وچّ ہی فرق ہے۔

پرسدھ ایکٹر دھرمندر ساہنیوال دا دیول جٹّ ہے۔

مہان ودیک ماہر پرنسپل اقبال سنگھ وی پنڈ بوپارائے کلاں دا دیول جٹّ سی۔ پنجاب وچّ دیول جٹاں دی گنتی بہت ہی گھٹّ ہے۔ لدھیانے کھیتر وچوں کافی دیول امریکہ تے کینیڈا آدی باہرلے دیشاں وچّ چلے گئے ہن۔ دیول پرماراں دا اک اپگوت ہی ہے۔

راجے جگدیؤ دے سمیں 1160 عیسویں تکّ پنجاب وچّ پرماراں دا بول-بالا سی۔ راجے جگدیؤ پرمار دی موت مگروں جگدیؤ بنسی دیؤل، دیؤل، اولکھ، سیکھوں، ککڑ تے گرم آدی 21 گوتی راجپوت گھرانے مسلمان راجیاں دا ٹاکرا کردے-کردے آخر ہار گئے۔ اوہ بھومیئے بنکے وسن لگے۔ 1225 عیسویں دے لگبھگ خاندان غلاماں دے بادشاہ شمس الدین التمش دے سمیں اوہ بری طرحاں ہار کے ملوئی جٹاں وچّ وی رلمل گئے۔

اپنے وڈیریاں دے نام تے اپنے نویں گوت رکھ لئے۔ کجھ پچھڑیاں ‘تے دلت ذاتیاں وچّ شامل ہو گئے سن۔ دیول جگدیؤ بنسی جٹاں دا اگھا تے چھوٹا گوت ہے۔ دیولاں دی گردن چھوٹی تے اکھاں موٹیاں ہندیاں ہن۔ لدھیانے کھیتر وچّ ڈانگو، کھڈرو تے سکھ دولت آدی دیولاں دے پرسدھ پنڈ ہن۔

## حوالے

گٹھ:جٹ
گٹھ:دھوتھڑ
گٹھ:برصغیر
گٹھ:ہند یورپی قبیلے
گٹھ:جٹ قبیلے
گٹھ:پنجاب دے قبیلے
بھنڈر

**بھنڈر** : اس گوت دا موڈھی بھنڈر ہی سی۔ ایہہ تنوربنسی ہن۔ ایہہ وسطی ایشیا توں آیا جٹاں دا بہت ہی پرانا قبیلہ ہے۔ ایہناں دا مکھیا رائے تانار پنجاب وچّ آ کے آباد ہویا۔ ایہہ بہتے سیالکوٹ وچّ سن۔ کجھ بھنڈر سیالکوٹ توں گورداسپور دے علاقے وچّ آئے سن۔

تلونڈی بھنڈر پنڈ گورداس پور وچّ بھنڈر گوت دا بہت ہی پرانا تے پرسدھ پنڈ ہے۔ گورداس پور دے بٹالا کھیتر وچّ بھنڈر جٹّ کافی وسدے ہن۔ امرتسر وچّ وی بھنڈر کلاں ایہناں دا اک بہت ہی اگھا پنڈ ہے۔ ماجھے وچّ وی بھنڈر گوت دے جٹّ کافی وسدے ہن۔ ایہناں دا پچھوکڑ وی راجپوت ہے۔ ساندل بار وچّ ماڑی بھنڈراں پنڈ، بھنڈر برادری دا ہی سی۔ پاکستان بنن نال ایہناں لوکاں نوں اجڑنا پیا سی۔ پاکستان توں آکے بہتے بھنڈر ہریانے دے ملکپر، کرنال، کھیتر وچ آباد ہو گئے سن۔

جگراؤں پاس مالوے دا پرسدھ پنڈ بھنڈراں ہے۔ سنت کرتار سنگھ خالصہ بھنڈراں والے مہان سکھ مشنری سن۔ لدھیانے تے موگے دے علاقے وچّ وی کجھ پنڈاں بھنڈر بھائیچارے دے لوک رہندے ہن۔ اک بھنڈراں پنڈ سنگرور وچّ وی ہے۔ پنجاب وچّ بھنڈر ناں دے کئی پنڈ ہن۔ سنگرور، بٹھنڈہ، مانسا آدی کھیتراں وچّ وی بھنڈر کافی وسدے ہن۔

بھنڈر گوت دے لوک بہتے مالوے وچّ ہی ہن۔ ماجھے وچّ گھٹّ ہن۔ سیالکوٹ علاقے وچّ بہتے بھنڈر مسلمان بن گئے سن۔

بنڈر گوت دے لوک یورپ وچّ وی ہن۔ ایہہ مدھ ایشیا توں ہی اتری یورپ وچّ گئے ہن۔ وسطی ایشیا توں وی وکھ وکھ سمیں پنجاب وچّ وی کئی جٹّ قبیلیاں دے گوت آپس وچّ رلدے ملدے ہن۔ پنجاب وچّ کجھ جٹ قبیلے راجستان ولوں آئے ہن اتے کجھ ملتان ولوں آئے ہن۔ بھنڈر بھائیچارے دی گنتی پنجاب وچّ بہت ہی گھٹّ ہے۔ موگے اتے لدھیانے دے جٹاں دا اگھا تے چھوٹا گوت ہے۔ ایہہ تنور جٹاں دا ہی اک اپگوت ہے۔ ایہہ بزنور ضلعے دے ہازیپر کھیتر وچّ وی کافی سمیں توں وس رہے ہن۔ ایہہ محنتی تے سنجمی جٹ ہن۔

## ہور ویکھو
*جٹ

گٹھ:جٹ
گٹھ:دھوتھڑ
گٹھ:برصغیر
گٹھ:لوک
گٹھ:ایشیا دے نسلی گروہ
گٹھ:دنیا دے نسلی گروہ
گٹھ:ہند یورپی قبیلے
گٹھ:جٹ قبیلے
گٹھ:ہندستان
گٹھ:پاکستان
گٹھ:پنجاب
گٹھ:پنجاب دے قبیلے
بائبل

thumb|300x300px
بائیبل مسیحی (اتے یہودی) دھرم دی دھارمک کتاب ہے۔ یہودی دھرم وچّ بائیبل نوں 'تنخ' جاں 'ابرانی بائیبل' آکھیا جاندا ہے۔ مسیحی بائیبل وچّ تنخ دے نال-نال انجیل اتے رسولاں دیاں پتریاں وی ہن۔

عبرانی تنخ دے 14،000 توں ودھ ہتھ نال لکھے قلمی نسخے اس ویلے موجود نے۔ اویں ہی سیپتوئگنت (یونانی بولی وچّ بائیبل دا پہلا التھاؤ) دے وی بتھیرے نسخے نے۔ نویں عہد نامے (انجیل) دے وی 5،300 نسخے نے۔

### عبرانی بائبل
یہودیاں اتے مسیہیاں وچّ بائیبل دے سانجھے حصیاں نوں عبرانی بائیبل آکھیدا ہے۔

### توراہ ([[تورات]])

توراہ (ارتھات سکھیا) نوں خمش اتے پینتاتیؤخ (یعنی پنج کتاباں) وی آکھیا جاندا ہے۔
توراہ (تورات)
توراہ (ارتھات سکھیا) نوں خمش اتے پینتاتیؤخ (یعنی پنج کتاباں) وی آکھیا جاندا ہے۔پینتاتیؤخ وچّ ہیٹھ درج کیتیاں ایہہ کتاباں نے:

•	I Genesis (Bereisheet בראשית)، یعنی جنم

•	II Exodus (Shemot שמות)، یعنی خروج

•	III Leviticus (Vayikra ויקרא)، یعنی

•	IV Numbers (Bemidbar במדבר)، یعنی گنت

•	V Deuteronomy (Devarim דברים) یعنی

عبرانی وچّ کتاباں دے سرناویں ہر کتاب وچّ پہلے شبد توں لئے گئے نے ۔توراہ اجیہے تنّ سمیاں تے کندرت ہے جہڑے پرمیسر اتے منکھ دے رشتے وچکار اہم سن۔

Genesis دے پہلے یاراں باب دسدے نے بھئی کیکر پرمیسر نے دھرتی دی رچنا کیتی۔ ایہہ پرمیسر دے منکھ دے نال رشتے دا اتہاس ہے۔

رہندے اونتالی باب پرمیسر دے عبرانی پرکھاں یعنی ابراہیم، اسحاق، اتے یعقوب (اسرائیل) اتے یعقوب دے ایانیاں (خاص کر یوسف) دے نال کیتے وچن وکھے دسدے نے۔ ایہہ دسدے نے بھئی کویں پرمیسر نے ابراہام نوں حکم کیتا کہ اوہ اور وچّ اپنے گھر تے کوڑھمیں نوں چھڈّ کے اوڑک کنان وچّ آ وسے۔ایہدے وچّ اسرائیل دے ایانیاں دی مصر یاترا دا وی ذکر ہے۔

توراہ دیاں رہندیاں چار کتاباں موسیٰ دی کھانی دسدیاں نے۔موسیٰ اسرائیلیاں نوں مصر دی غلامی توں کڈھدا ہے اتے سینہ پہاڑ پرمیسر دے نال کیتا وچن دہراؤندا ہے۔ اسرائیل چالھی ورھیاں تیکر اجاڑ وچّ رلدے نے اتے اوڑک کنان اپڑدے نے۔توراہ دا انت موسیٰ دی موت تے ہندا ہے۔

### پرانا عہد نامہ
اسدے وچ یہودی دھرم اتے یہودی لوکاں دیاں کتھاواں ہن،پرانیا کہانیاں دا ورنن کتا گیا ہے اسدی ملبھاشا ابرانی اتے آرامی سی

## نواں عہد نامہ
ایہہ اسا مسیح دے بعد دی ہے،جس نوں اسا دے چیلیاں نے لکھیا سی اسدے وچ اسا ییشُ دی جونی،اوپدیش اتے چیلیاں دا کم لکھے گئیں ہن
اسدی بولیاں کجھ آرامی اتے زیادہ تر بول چال دی پرانی یونانی بولی سی

گٹھ:کتاباں
گٹھ:مذہبی کتاباں
گٹھ:عیسائیت
ماں بولی

**ماں بولی** اوہ بولی ہُندی اے جیہنوں انسان جمݨ توں سکھدا اے یا جیہنوں انسان اپݨی ماں توں سکھدا اے ۔ کئی ملکاں وچ ماں بولی کسے خاص لوک گروہ دی بولی نوں وی کیہا جاندا اے ۔
ماں بولی توں علاوا جیہڑی بولی انسان بولدا اے اوہنوں دوجی بولی کہیا جاندا اے ۔

## اہمیت
ماں بولی کسے انسان دی نجی تے سماجی رہتل دی پچھاݨ ہندی اے ۔
ماں بولی دی اپمیت نوں اجاگر کرن واسطے ہر سال 21 فروری نوں جگت ماں بولی دیہاڑ منایا جاندا اے ۔

گٹھ:بولیاں
گٹھ:بولی
گٹھ:دنیا دیاں بولیاں
گٹھ:زباناں
گٹھ:بولی پڑھت
گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس