open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
کبت سۋئیئے

بھائی گرداس دیاں چالھی واراں گرو اتہاس،گرمتِی فلسفہ اتے گرومریادا دی اک ڈکشنری اے ۔آپ دوارا رچے گئے کبتّ سوئیئے وی آپ دی کاوَ کرت دا اک بڑا پربھاوشالی پرمان پیش کردے ہن ۔بھائی صاحب دی اس رچنا دے پرسنگ وچّ کجھ ودواناں دا وچار ہے،کہ آپ گرمتِ دے پرچار لئی بنارس، کاشی اتے آگرہ ورگے پرسدھ ستھاناں تے گئے لگبھگ ستّ ورے آپ آگرہ وچّ پچار کردے رہے اس موقعے آپ نے کبتّ سوئیئے دی رچنا کیتی ۔

پہلاں تاں 556 کبتّ سوئیئے ای پرچلت سن، پر بعد وچّ بھائی ویر سنگھ نے 119 ہور کبتّ پرکاش وچّ لیاندے اس پرکار ایہناں دی گنتی 675 ہو گئی۔بھائی صاحب دی اس رچنا بارے پیارا سنگھ پدم نے لکھیا ہے کہ بھائی گرداس نے اس سمیں دی ساہتک بولی بج بھاشا وچّ کبتّ سوئیاں دی رچنا کرکے گرمتِ سدھانتاں نوں سمچے بھارت وچّ پھیلاء دتا۔ اس رچنا وچّ آتم-سمرپن دی بھاونا توں لے کے برہا دی ویاکول اوستھا تکّ دا نروپن ہویا ہے۔اس رچنا وچ اٹھ دوہرے اٹھ سورٹھے اٹھ چھند ہن۔ سوئیئے کیول تنّ ہن۔ایہناں کبتا دوارا بھائی صاحب نے گرمتِ سدھانتاں گورو دے مہتو گرسکھ دا کرتوّ نوں بیان کیتا ہے۔
بھائی گرداس دا کال اترّ-بھگتی کال ہے۔اس سمیں بج بھاشا اپنی چرچ سیما تے ہے ۔ساہت وچّ ریتیبدھّ اتے ریتیمکت پرپاٹی تے کاوَ دی رچنا کیتی جا رہی سی۔ بھاویں بھگتاں،سنتاں اتے گروجناں نے دھرم پرچار لئی ریتیمکت پرپاٹی دا پریوگ کیتا پر  تاں وی ایہناں وچوں بہت سارے کویاں  اپر ریتیبدھّ پرپاٹی دا پربھاو ویکھیا جا سکدا ہے ۔سوئیا اتے کبتّ ریتی کاوَ تے اتیئنت لوکپری چھند سن۔بھائی صاحب نے وی اپنے سمکالی ساہتک پردش دا انوسرن کردیاں ہویاں سوئیئے اتے کبتّ چھند دا پریوگ کیتا۔ بھائی صاحب دے کبتّ وچّ پہلے 24 کبتّ منگلاچرن دے روپ وچّ لکھے گئے ہن،پچیویں کبتّ توں لے کے چالیویں کبتّ تکّ گورو دے مہتو نوں درڑھا گیا ہے۔ بھائی گرداس دے کبتّ سوئیاں دا وشا اوہناں دوارا اپنائے گئے گرمتِ سدھانتاں اتے پرچارک دے روپ وچّ اپنے انوبھوَ دی ابھویکتی ہے۔
بھائی گرداس دی اس رچنا دے نام توں ہی سپشٹ ہے کہ ایہہ رچنا ریتی کال دے پرسدھ چھنداں اپر آدھارت ہے۔ 1940 ای: تکّ بھائی صاحب دے نام ہیٹھ کیول 556 کبتّ سوئیئے ملدے ہن۔
اس طرحاں پہلے سنکپ دے 556 کبتّ وچوں اکت 30 کڈھ دین تے کلّ 526 کبتّ بچ رہندے ہن۔ دوسرے سنکلپ وچّ پورے دے پورے 119 چھند، کبتّ ہی ہن۔ آپ دوارا ورتے گئے کبتاں دیاں 42 43 ماتواں ہن ۔
جیسے سر سریتا میں ثقل سمندر بڑی میر میں سمیر بڑو جگت بکھان ہے ترور بروے جیسے چندن برکھ بڑو دھرت مے کنک اتی اتم کے مان ہے|
دوہرے اتے سورٹھے دیاں 24 ماتوواں ہن۔دوہرے وچّ 13,11 اتے اتے سورٹھے وچّ 11,13 بشرام آیا ہے جویں
دوہرا
اگم اپار اننت گورو اوگت الکھ ابھیوَ 
پاربھم پورن برہم ستگورو نانک دیوَ
سورٹھا
آدی پرکھ آدیس اونم شری ستگور چرن
گھٹ گھٹ دا پردیس ایک انیک وویؤ سسِ
اس طرحاں چھند وچّ 24ماتوا ،سوئیئے وچّ 25 ماتوواں اتے جھولنا وچّ 27 ماتوواں دا پریوگ ہویا ہے۔ اس رچنا وچّ بھائی صاحب نے النکار دا وی بھرپور پریوگ کیتا ہے۔ بھائی صاحب نے سبھ توں ودھ دشٹانت النکار دا پریوگ کیتا ہے۔ بھائی صاحب پاس سوجھ ،کلپنا دی اڈان اتے ودوتا دا مہان بھنڈار سی، اسے لئی اوہناں دی رچنا وچّ وشے -انوکول سندر النکاراں دا پریوگ سبھاوک ہی ہو گیا ہے۔

## حوالے

گٹھ:ساہت
گٹھ:پنجابی ساہت
گٹھ:سکھ مت
گٹھ:سکھی
اوتون پاویا

**اؤتون پاویا** (جنم 3 جنوری 1989) اک فرانسیسی جوڈو (کھیڈ) کھڈاری ہے۔ اسنے 2012 وچّ 2012 سمر اولمپکس وچّ برونز میڈل جتیا۔

## حوالے

گٹھ:جنم 1989
گٹھ:زندہ لوک
دھنولا قلعہ

** دھنولا  قلعہ**،سنّ 1755 وچ مہاراجہ  جسمیر  نے قصبہ دھنولا وچ لگپگ پنج ایکڑ زمین وچ بنایا سی۔ اس قلعے دی عمارت، عماترسازی دا اک سندر نمونہ ہے۔ اس دا  دروازہ اتے بہت وڈیاں-وڈیاں کندھان ہن۔19ویں صدی دے ادھ تک ایہہ قلعہ ریاست نابھہ دا ہیڈّ کواٹر رہا ۔ اس وچ مہاراجے نے اک خاص کمرہ گرو گرنتھ صاحب دے پرکاش لئی بنوایا سی جو اجے وی قایم ہے۔ اس قلعے وچلی کھوہی دے پانی دیاں کافی صفتاں کیتیاں جاندیاں رہیاں ہن اتے کیہا جاندا ہے کہ ایہدا پانی نابھے دیاں رانیاں لئی خاص طور اُتے لجایا جاندا سی۔

ریاستاں ٹٹن پچھوں اس قلعے نے تھانے دا روپ اختیار کر لیا اتے کافی سماں ایہہ قلعہ نکسلواڑی لہر دے کارکناں اُتے تشدد لئی ورتیا جاندا رہا۔

قلعے دی حالت خستہ ہے اتے ہن تاں اسدیاں آلے-دوآلے دیاں کندھاں ہی رہِ گئیاں ہن۔   دھنولا پنڈ نوں  گردتا ناں دے بندے نے سنّ 1718 عیسوی وچ وسایا سی تے ایہہ 1755 تکّ نابھہ ریاست دا راجگڑھ سی.

## حوالے

گٹھ:پنجاب دیاں تریخی عمارتاں
گٹھ:پنجاب دے قلعے
گٹھ:بھارت دے قلعے
گٹھ:قلعے
گٹھ:پنجاب، بھارت دے قلعے
گٹھ:سکھ عمارت سازی
گٹھ:پنجاب دی تریخ
لکشما گوڑ

**کلال لکشما گوڑ** (21 اگست 1940), اک بھارتی مصور، پرنٹر اتے ڈرافٹسمین اے۔ 
## ارمبھک جیون
لکشما گوڑ دا جنم نظام پور، ضلع میڈک، آندھرا پردیش چ ہویا سی۔

اس دا بچپن پنڈ دے ماحول چ بیتیا جتھے اوہ دہاتی پرمپرا اتے کاریگری نوں نیڑیوں واچ سکیا۔ حالے جدوں اوہ اک نوجوان منڈا سی، جد اس نے آندھرا دی چمڑے دی پتلیکلا اتے ٹیراکوٹا سجاوٹ دی بنتر نوں دیکھ گھوکھ لیا سی۔

## حوالے

گٹھ:بھارتی مصور
گٹھ:بھارتی چترکار
گٹھ:پینٹر
گٹھ:مصور
گٹھ؛مصور
گٹھ:بھارتی شحصیتاں
لالن شاہ فقیر

**لعلن** () **لعلن سائیں،** **لعلن شاہ،** **لعلن فقیر** جاں ** مہاتما لعلن **؛ (اندازاً 1774&ndash;1890), بنگالی بول سنت، فقیر، گیت کار، سماج سدھارکی اتے مفکر سی۔ بنگالی سبھیاچار وچّ اوہ مذہبی رواداری  دے غازی بن گئے جہناں دے گیتاں نے رابندرناتھ ٹیگور  قاضی نذرالاسلام‎, اتے ایلن گنزبرگ سمیت کئی شاعراں اتے سماج سدھارکاں اتے مفکراں نوں پریرنا دتی اتے متاثر کیتا۔ - کیونجو اوہ " ذات دھرم دے سبھ وکھریویاں نوں ردّ کردے سن "، جیون دوران اتے مرن مکروں وی اوہ چوکھی چرچہ دا موضوع ہن۔ اوہناں دے پیروکار ودھیرے کر کے بنگلہ دیش اتے پچھمی بنگال دے واسی ہن۔ اوہناں نے کشتیا ریلوے سٹیشن توں لگپگ 2&nbsp; ک م دور چیؤریا وچّ 'لعلن آکھدا' نام دا ارادہ قایم کیتا۔ اوہناں نوں بول سنگیت دے بانی وی کیہا جاندا ہے۔

## حوالے

گٹھ:بنگالی لوک
گٹھ:بنگالی شاعر
گٹھ:بنگالی شخصیتاں
قاضی نذرالاسلام

**قاضی نذرالاسلام** ( *Kazī Nazrul Islām* (25 مئی 1899 &ndash; 29 اگست 1976), **بدروہی کووی (ودروہی کوی )**،  **نزرل** وجوں مشہور، بنگالی شاعر، سنگیتکار اتے ہندستان دی آزادی تحریک کارکن سی۔ اسنے فاشزم اتے ظلم دے خلاف ڈونگھے روحانی ودروہ نال لبریز نظماں دی سرجنا کیتی۔ اسے کارن اسنوں  "বিদ্রোহী কবি" 'بدروہی کووی (ودروہی شاعر)'' دا خطاب ملیا۔

نذرالاسلام دا جنم بھارت دے پچھم بنگال صوبے دے وردھمان ضلع وچّ آسنسول  دے کول چرلیا پنڈ وچّ اک دردر مسلم پروار وچّ ہویا سی۔  اوہناں دی مڈھلی سکھیا  (مذہبی  سکھیا) دے روپ وچّ ہوئی۔  نوجوانی وچّ وکھ وکھ تھئیٹر کروپاں دے نال کم کردے - کردے اوہناں نے شاعری، ڈرامہ اتے ساہت دے سنبندھ وچّ سمئک گیان حاصل کیتا۔

## حوالے

گٹھ:بنگالی شاعر
گٹھ:بنگالی لوک
گٹھ:بنگالی شخصیتاں
گٹھ:بنگلہ دیشی شخصیتاں
گٹھ:بنگلہ دیشی لوک
گٹھ:شاعر
لوتزا دے لا سیدا

**لوتزا دے لا سیدا** (ولیسیئن اچارن: [ˈʎɔdʒa ðe la ˈseða], سپینش: Lonja de la Seda, انگریزی "Silk Exchange") والینسیا سپین وچّ اک پرانی ولیسیئن سٹائل دی عمارت ہے۔ ایہہ 1482 توں 1548 درمیان بنائی گئی۔ ایہہ شہر دی سبھ توں ودھ سیاحاں ولوں دیکھی جان والی تھاں ہے۔ یونیسکو ولوں اس نوں 1996 وچّ عالمی وراثت ٹکانیاں وچّ شامل کیتا گیا ہے۔ 

اس عمارت دے پچھے والی عمارت، 14ویں صدی وچّ بنی اک پرانی عمارت، تیل وٹاندرے لئی ورتی جاندی سی۔ نہ صرف تیل وٹاندرے لئی بلکہ ہر طرحاں دے وپار لئی ورتی جاندی سی۔ 1348 وچّ اتھے موٹے سوتی کپڑے (Percale) دا وپار وی ہندا سی۔'

## گیلری

File:Torres de Serrans.jpg|Serranos Towers
File:Valencia - Gargoyles.jpg|Some Gargoyles of Llotja de la Seda
File:Llotja escut pmercat2.jpg|Royal arms of Kingdom of Valencia in the Llotja
File:Sant Joan del Mercat València2.jpg|Sant Joan


## کتاب لسٹ

* 
*  
*  
* 
*  
* 
* 
*  
* 
* 

## حوالے

گٹھ:سپین
گٹھ:ہسپانیہ
گٹھ:سپین دی تریخ
گٹھ:عمارتاں
گٹھ:تریخی عمارتاں
ابالوس دا گرجاگھر

**ابالوس گرجاگھر** (سپینی بولی: *Iglesia Parroquial de San Esteban*) ابالوس، (Ábalos, La Rioja) سپین وچّ واقع اک گرجا ہے۔ اسنوں 1973ء وچّ بئین دے انتریس کلتورل دی لسٹ وچّ شامل کیتا گیا۔

## اتہاس

## حوالے

## باہری لنک
* Spain By Zoran Pavlovic, Reuel R. Hanks, Charles F. Gritzner
* Some Account of Gothic Architecture in SpainBy George Edmund Street
* Romanesque Churches of Spain: A Traveller's Guide Including the Earlier Churches of AD 600-1000 Giles de la Mare, 2010 - Architecture, Romanesque - 390 pages
* A Hand-Book for Travellers in Spain, and Readers at Home: Describing the ...By Richard Ford
* The Rough Guide to Spain
* Jenning's Landscape Annual
* European architecture from earliest times to the present day Frank HoarEvans Bros., 1967 - Architecture - 293 pages

 
## حوالے

گٹھ:سپین
گٹھ:ہسپانیہ
گٹھ:سپین دی تریخ
گٹھ:عمارتاں
گٹھ:سپین دے گرجاگھر
گٹھ:تریخی عمارتاں
الکالا دے ہینرس دے لاٹ پادری دا محل

** الکالا دے ہینرس دے لاٹ پادری دا محل** (سپینی بولی: Palacio Arzobispal de Alcalá de Henares, انگریزی بھاشا:Archbishop's Palace of Alcalá de Henares) سپین وچّ الکلا دے ہینریس شہر وچّ واقع ہے۔ 1931ای. وچّ اسنوں بئین دے انتریس کلتورل دی لسٹ وچّ شامل کیتا گیا۔

## گیلری

File:Constantin Uhde (1888) Escalera de Covarrubias en el Palacio Arzobispal de Alcalá de Henares.png|کووروبیاس پوڑی
File:Alcalá de Henares Palacio Arzobispal 6045.JPG|ٹونوریو دا ٹاور.
File:Palacio Arzobispal de Alcalá de Henares (Jean Laurent ca. 1870) vista general.png


## باہری لنک

## حوالے

 

گٹھ:سپین
گٹھ:ہسپانیہ
گٹھ:سپین دے محل
گٹھ:سپین دی تریخ
گٹھ:عمارتاں
گٹھ:تریخی عمارتاں
تیئیدے قومی پارک

**تیئیدے نیشنل پارک** سپین چ اک نیشنل پارک اے۔

**تیئیدے قومی پارک** سپین دے جزائر کناری وچّ تینیریف وچّ واقع اک پارک ہے۔ ایہہ تیئیدے پہاڑی اتے واقع ہے۔ 22 جنوری 1954ء وچّ اسنوں اک قکومی پارک اعلانیا گیا۔ ایہہ سپین دا سبھ توں وڈا تے کناری جزیرےآں دا اہم پارک ہے۔ اس وچّ جوالامکھی(آتش فشاں) وی موجود ہن۔ پیکو ویجو اسدا دوجا وڈا جوالامکھی ہے، اسدی اچائی 3135 میٹر ہے۔ اس پارک دا کلّ رقبہ 18990 ہیکٹیئر ہے۔

29 جون 2007 وچّ اسنوں یونیسکو نے عالمی وراثت ٹکانیاں وچّ شامل کیتا۔ تیئیدے سپین وچّ سیلانیاں ولون سبھ توں ودھ دیکھیا جان والا پارک ہے۔ انستیٹوٹو کاناریو دے ایستادستیکا (Instituto Canario de Estadística) مطابق اتھے لگبھگ اک سال وچّ 2.8 لکھ سیلانی آؤندے ہن۔ ایہہ پارک اپنے قدرتی واتاورن لئی مشہور ہے۔

## اتہاس
اس پارک دی تریخی اہمیت  بہت زیادہ ہے
। اس پارک دا اتھوں دے مولواسی گوانچیس اتے روجانی طور تے بہت اثر رہا ہے۔ اتھے پرانے ویلے دے بہت ثبوت ملدے ہن۔ اتھے کئی کھدائیاں ہوئیاں ہن۔ 1981 وچّ پارک نوں سپین سرکار نے ہور ودھایا اتے اسنوں کئی اختیار دتے۔

## فلورا تے فیونا

## گیلری

Image:PNTeide.jpg|Teide National Park
Image:PNTeide2.jpg|Teide National Park
Image:PNTeide3.jpg|Teide National Park
Image:Teide_2011.jpg|Llano de Ucanca
Image:Teide Nevado.jpg|Teide National Park in winter
File:Panoramic view of the Teide National Park (World Heritage Site). Tenerife, Canary Islands, Spain, Southwestern Europe.jpg|Panoramic view of the Teide National Park (World Heritage Site). Tenerife, Canary Islands, Spain, Southwestern Europe
File:Rock formations of the Teide National Park (World Heritage Site). Tenerife, Canary Islands, Spain, Southwestern Europe-2.jpg|Rock formations of the Teide National Park (World Heritage Site). Tenerife, Canary Islands, Spain, Southwestern Europe-2
File:Rock formations of the Teide National Park (World Heritage Site). Tenerife, Canary Islands, Spain, Southwestern Europe-5.jpg|Rock formations of the Teide National Park (World Heritage Site). Tenerife, Canary Islands, Spain, Southwestern Europe-5

## حوالے

## باہری لنک

*UNESCO World Heritage Site datasheet
*Teide National Park - Official Website of Tenerife Tourism Corporation

## بارلے جوڑ
الکالا دے ایناریس

**الکلا دے ایناریس** (سپینی اچارن: [alkaˈla ðe eˈnaɾes]) اک سپینی شہر اے۔ جسنوں یونیسکو ولوں عالمی وراثت ٹکانیاں دی لسٹ وچ شامل کیتا گیا اے۔ ایہہ شہر میڈرڈ دی خودمختیار کمیونٹی وچ واقع اے، مادرد توں 35کلومیٹر اتر چڑھدے ول۔

ایہہ کومارکا دے ایناریس علاقے دا راجگڑھ اے۔ *الکلا* عربی ( al-qal'a القلعة ) دا شبد اے جسدا مطلب اے *گڑھی* جاں *قلعہ*۔

## اتہاس

ایہہ علاقہ رومناں نے پہلی صدی وچ جت لیا سی۔ اتے اتھے اوہنا نے کومپلتم (Complutum ) ناں دا شہر وسایا۔ ایہہ مادرد علاقے وچ اکلا رومن شہر اے۔

## موسم

## باہری لنک

* Universidad de Alcalá 
* Google Maps: The Plaza de Cervantes in Alcalá de Henares
* Photos of Alcalá de Henares
* Alcalá de Henares and its Famous University – by *[[The Guardian]]*

## حوالے

گٹھ:سپین
گٹھ:ہسپانیہ
گٹھ:سپین دے شہر
گٹھ:سپین دی تریخ

گٹھ:عالمی وراثت ٹکانے
اوبدا

**اوبیدا** ( عربی توں  ابادا ال عرب اتے ایہہ ابرک (Ibiut) توں ) سپین دی خدمختیار کیمنٹی اندلس دا اک شہر ہے۔ اسدی آبادی لگبھگ 36,025 ہے۔ ایہہ شہر سولویں صدی وچّ بنیا شہر ہے۔ ایہہ سارا نویں سٹائل وچّ بنیا ہویا ہے۔ اسنوں 2003 وچّ یونیسکو نے عالمی وراثت ٹکانیاں وچّ شامل کر لیا۔

## اتہاس
اتھے ہن دیاں  آثار قدیمہ کھوجاں توں پتہ لگیا ہے کہ اتھے قبل رومن بندوبست سی جویں کہ آرگیرک اتے ابرک۔ 

## باہری لنک
* Virtual Guide to Úbeda  (municipal council website)
* Renaissance Monumental Ensembles of Úbeda and Baeza (UN World Heritage website)
* Histories of Úbeda  
* eGuide to Úbeda

## حوالے

گٹھ:سپین
گٹھ:ہسپانیہ
گٹھ:سپین دے شہر
گٹھ:سپین دی تریخ
گٹھ:اندلس 
گٹھ:عالمی وراثت ٹکانے
کرناک

**کرناک مندر کمپلیکس** جاں **کرناک** () پرانے مصر دے مندراں، ستمبھاں اتے ہور دوجے سمارکاں توں ملکے بنیا کمپلیکس ہے۔ اس دی نیہہ وچکارلے خاندان دے فرعون سینسرت پہلے نے رکھی سی اتے تولیمک ویلے تکّ اتھے عمارتاں بندیاں رہیاں، پر اس کمپلیکس وچّ زیادہتر سمارک نون سراج دے ویلے دے ہن۔ کرناک دے نیڑے تیڑے دا علاقہ ہی پرانے مصر دا اپٹ-است ہے اتے اٹھارہویں راجٹبر دا مکھ پوجا  تھاں جتھے دیوتا امن دی پوجا ہندی سی۔

ایہہ پرانے نگر تھیبس دا ہی اک حصہ ہے۔ کرناک کمپلیکس دے نام تے کول ہی اک پنڈ ایل-کرناک دا نام پیا جو دی لکسر دے 2.5 کلومیٹر شمال وچّ ہے۔

## حوالے

گٹھ:مصر
گٹھ:مصر دے شہر
گٹھ:مصر دی تریخ
گٹھ:عالمی وراثت ٹکانے
کالکا شملہ ریلوے

**کالکا–شملہ ریلوے** اتلے-لہندے بھارت وچّ 2 فٹّ 6 انچ (762 مم) تنگ-وتھّ ریل لیہ ہے جو کالکا توں لے کے شملہ تکّ پہاڑی رستے وچوں گزردی ہے ایہہ پہاڑاں اتے نال پیندے پنڈاں دے دل-ٹمبویں نظاریاں کر کے مشہور ہے۔
 
## رستہ
}

|}
|}

**کالکا شملہ ریلوے** انگریزاں دے راج ویلے  شملہ گرمیاں دا راجگڑھ سی۔ راجگڑھ شملہ نوں کالکا نال جوڑن لئی 1896 وچّ دلی انبالہ کمپنی نوں اس ریل رستہ دے اساری دی ذمہ داری سونپی گئی سی۔ سمندر پدھر توں 656 میٹر دی اچائی اتے واقع کالکا (ہریانہ) ریلوے سٹیشن نوں چھڈن دے بعد ٹرین شوالک دیاں پہاڑیاں دے گھمائدار رستے توں گزردی ہوئی 2,076 میٹر اتے واقع شملہ تکّ جاندی ہے۔ کالکا - شملہ ریل رستہ اُتے 103 سرنگاں اتے 869 پلّ بنے ہوئے ہن۔ یونیسکو ولوں 24 جولائی 2008 نوں اسنوں عالمی وراثت اعلان کیتا گیا سی۔

### ایہہ وی ویکھو
*چنگہائی تبت ریلوے
*ٹرانس سائبیریائی ریلوے

## حوالے

## باہرلے جوڑ
http://www.thehindubusinessline.com/todays-paper/tp-logistics/article1631089.ece

گٹھ:ہماچل ریلوے ٹرانسپورٹ
گٹھ:بھارت وچّ 2003 وچّ شروع ہوئیاں ریلاں
گٹھ:عالمی وراثت تھاں
گٹھ:ریلوے
گٹھ:بھارتی ریلوے
گٹھ:بھارت
جنتر منتر، جے پور

**جنتر منتر**، جے پور وچ پراݨے راج محل چندرمحل نال جڑی اک حیران کن رصدگاہ اے۔ پرانے فلکیاتی آلات اتے جٹل گنتی سنرچناواں دے راہیں  جوتشی اتے فلکیاتی واقعات دا تجزیہ اتے سٹیک پیش گوئی کرن لئی دنیا بھر وچّ مشہور اس رصدگاہ دی تعمیر جے پور نگر دے بانی آمیر دے راجے سوائی جےَ سنگھ (دوسرا) نے 1728 وچّ اپݨی نجی دیکھبھال وچّ شروع کروایا، جو 1734 وچّ پوری ہوئی   سی۔ سوائی جےَ سنگھ اک فلکیاتی وگیانی وی سن، جہناں دے یوگدان اتے شخصیت دی تعریف جواہر لال نہرو نے اپنی پرسدھ کتاب ڈسکوری آف انڈیا (بھارت: اک کھوج) وچّ کیتی اے۔

## حوالے

گٹھ:عالمی وراثت تھاں
گٹھ:فلکیات
گٹھ:سائنسی مشاہدے
گٹھ:سائنسی طریقہ
بائیزا گرجاگھر

**بائیزا وڈا گرجاگھر** (سپینی بولی: Catedral de Baeza, پورا ناں Catedral de la Natividad de Nuestra Señora de Baeza) اک رومن کیتھولک گرجاگھر ہے۔ ایہہ سپین وچّ بائیزا اندلس وچّ واقع ہے۔ ایہہ پنرجاگرن سٹائل وچّ بنیا ہوئیا ہے۔ اسنوں اتے اوبیدا شہر نوں یونیسکو ولو عالمی ورثہ تھاں اعلان کیتا گیا۔ ایہہ گرجاگھر 2007 وچّ ہوئی اک مقابلے*سپین دے 12 تریسر* وچوں اک سی۔
## اتہاس

## گیلری

File:Catedral de la Natividad de Nuestra Señora de Baeza-Patio y claustro-20110918-09749.jpg
File:Catedral de la Natividad de Nuestra Señora de Baeza-San Pedro-20110918.jpg

## حوالے

## باہری لنک

گٹھ:عالمی وراثت تھاں
گٹھ:سپین
گٹھ:ہسپانیہ
گٹھ:سپین دے گرجاگھ
 
گٹھ:اندلس
سان کریستوبال دے لا لگونا

**سان کریستوبال دے لا لگونا** (اسنوں لا لاگونا وی کیہا جاندا ہے) تینیریف جزیرہ دے شمالی حصے وچّ سانتا کروج دے تینیریف صوبہ وچّ اک شہر ہے۔ ایہہ کناری جزیرےآں  سپین وچّ واقع ہے۔ ایہہ اس  جزیرہ گروہ دا آبادی پکھوں تیجا سبھ توں وڈا شہر ہے۔

اتھے لا لگونا یونیورسٹی وی ہے جہڑی کہ  30,000 طالب علماں لئی سکھیا دا سروت ہے۔ لا لگونا نوں کناری جزیرےآں دا سبھیاچاری راجگڑھ کیہا جاندا ہے۔ اک سروے مطابق 2010 وچّ اس شہر نے ودھیا شہرت جاں وقار وچّ تیجا تھاں حاصل  کیتا اتے پورے سپین وچّ گزون اتے ماربیلا توں بعد تیجا ودھیا شہر منیا گیا۔

اسنوں 1999 وچّ یونیسکو ولوں عالمی وراثت ٹکانیاں وچّ شامل کیتا گیا۔

## شبد نرکتی
پہلاں اس شہر نوں اگوار کیہا جاندا سی۔ اسدا ایہہ ناں اتھوں دے مول واسیاں، جو کہ گنچیس سن، نے رکھیا۔ ایہہ ناں ہن وی ساہت وچّ ورتیا جاندا ہے۔ بعد وچّ اسدا نہ *ولا دے سان کریستوبال دے لا لاگونا* پے گیا۔ تھوڑے سمیں بعد اسنوں *سان کرستوبال لا لاگونا* کیہا جاں لگیا۔ اج کلّ اسنوں *لا لگونا* کیہا جاندا ہے۔

## اتہاس

اتھے 1494ق م وچّ اگوار دی لڑائی ہوئی سی۔ اس شہر دی نیہ 1496 اتے 1497 دوران الفانسو دے لگو نے رکھی سی۔ اس لڑائی توں بعد اسنوں اینہاں جزیرےآں دا راجگڑھ  بنایا گیا۔ 1701 ق م . وچّ لا لگونا یونیورسٹی دی نیہ رکھی گئی۔ مالی اتے آبادی دی کمی کارن 1723 ق م. وچّ سانتا کروز دے تینیفر نوں اسدا راجگڑھ بنایا گیا۔ سانتا کروز ادوں توں ہی اسدی راجگڑھ  ہے۔  2 دسمبر 1999 وچّ اسنوں عالمی ورثہ تھاں اعلان کر دتا گیا۔

## موسم

## باہری لنک

*http://www.aytolalaguna.com
*Organismo Autónomo de Deportes de La Laguna , featuring informationa about activities, installations, news, etc. (in Spanish)

## حوالے

گٹھ:عالمی وراثت تھاں
گٹھ:سپین
گٹھ:ہسپانیہ
گٹھ:کناری جزیرے
گٹھ:سپین دے شہر
گٹھ:سپین دی تریخ
رانی کی واو

**رانی کی واو** بھارت دے گجرات صوبے دے پاٹن وچّ واقع مشہور سیڑھی دار کھوہ ہے۔ 22 جون 2014 نوں اسنوں یونیسکو دے عالمی وراثت ٹکانیاں وچّ شامل کیتا گیا۔

پاٹن نوں پہلاں انہلپور دے نام نال جانیا جاندا سی، جو گجرات دا پرانا راجگڑھ سی۔ کہندے ہن کہ رانی کی واو سال 1063 وچّ سولنکی راج دے راجے بھیمدیو پہلا دی یاد وچّ اوہناں دی  رانی ادیامتی نے بنوایا سی۔ ایہہ واو 64 میٹر لما، 20 میٹر چوڑا اتے 27 میٹر گہرا ہے۔ ایہہ بھارت وچّ اپنی طرحاں دا الگ واو ہے۔

## حوالے

گٹھ:عالمی وراثت تھاں
گٹھ:گجرات ،بھارت
 
گٹھ:بھارت دی تریخ
لا فونکلادا

**لا فونکلادا** پین والے پانی دا جھرنا ہے۔ ایہہ سپین دے اوویئیدو شہر دیاں کندھاں دے باہر واقع ہے۔ ایہہ استوریاس دے راجا الفونسو تیجے نے بنوائیا سی۔ ایہہ قرون وسطی سمیں دی عمارت ہے جہڑی اج وی عامَ لوکاں دے ورتوں لئی موجود ہے۔ اس دا ناں شلالیکھ اتے لاطینی بولی (fontem calatam) وچّ لکھیا گیا ہے، اس دے ادھار تے ہی اس دا ایہہ ناں پیا۔ ایہہ قبل رومن تعمیری سٹائل وچّ بنائیا گئیا ہے۔ اسنوں 1998 یونیسکو نے عالمی وراثت ٹکانیاں وچّ شامل کیتا۔

ایہہ شہر دی کندھ دے کول اتے پرانے رومن سڑک دے نال واقع ہے۔ اس دے اپر استوریا دا چنھ (نشان)(Victory Cross) وی ہے۔

## باہری لنک
* ''Estudio de la morfologia de las piedras de la Universidad de Oviedo'' 
* Mirabilia Ovetensia:Ficha, reconstrucciones infograficas, y visita virtual al monumento. 

## حوالے

گٹھ:عالمی وراثت تھاں
گٹھ:سپین
گٹھ:ہسپانیہ
گٹھ:سپین دی تریخ
سینٹ جیمس دا رستہ

**سینٹ جیمس دا رستہ ** (انگریزی  Way of St. James, St. James's Way, St. James's Path, St. James's Trail, Route of Santiago de Compostela, سپینی بولی Camino de Santiago) , قرون وسطی  دا عیسائی دھرم وچّ یاترا کرن دا اک اہم رستہ  سی۔ ایہہ رستہ جاں راہ سانتیاگو دے کومپوستیلا وڈا گرجاگھر ولّ جاندا ہے۔ ایہہ  تھاں مذہبی روپ وچّ روم اتے یروشیلم دے برابر دی اہمیت رکھدا ہے۔ ایہہ منیا جاندا ہے کہ *سینٹ جیمس* ,جو جویدی دے پتر سن، نوں اتھے دفنایا گیا ہے۔ جہناں دے سریر نوں  یروشیلم توں اک کشتی راہیں اتھے لیا کہ دفنایا گیا۔ اہناں نوں جس تھاں دفنایا گیا اتھے ہن سانتیاگو دے کومپوستیلا دا وڈا گرجاگھر ہے۔

اس رستہ تے اپنی یاترا دی بنیاد تے پاؤلو کوئلو نے اپنے کتاب *د پلگرمیز* لکھی ہے۔ اکتوبر 1987 وچّ یونیسکو ولوں اسنوں عالمی وراثت ٹکانیاں وچّ شامل کیتا گیا۔

## اتہاس

سینٹ جیمس دا رستہ عیسائی یاتریاں لئی بہت  اہم رستہ ہے۔

## یاترا

## ساہت وچّ اس رستہ دا ذکر
* والٹر ستارکی، *The Road to Santiago* (1957) John Murray, reprinted 2003.
* James Michener, *[[Iberia (book)|Iberia]]* (1968); contains one chapter about the Camino de Santiago
* پاؤلو کوئلو، *[[The Pilgrimage]]* (1987)
* Anne Carson, *Kinds of Water* first published in 1987. A prose poem that traces the narrator's journey, focusing on the philosophical questions it raises, especially with regards to the nature and desire of the pilgrim. The piece can be found in the 1995 anthology of Carson's essays *Plainwater*.
* Jack Hitt, *Off the Road: A Modern-Day Walk Down the Pilgrim’s Route into Spain* (1994)
* David Lodge, *[[Therapy (Lodge novel)|Therapy]]* (1995)
* Cees Nooteboom, *[[Roads to Santiago]]* (English edition 1996)
* Kevin A. Codd, *To the Field of Stars: A Pilgrim's Journey to Santiago de Compostela* (2008)
* Sonia Choquette, *Walking Home* (2014)
* Shirley Maclaine, **
*Sherry Boas, "Billowtail" (2014)
*Hape Kerkeling, "I'm Off Then: Losing and Finding Myself on the Camino de Santiago" (2009)

## باہری لنک
* Camino de Santiago Community dedicated to help pilgrims plan their trip
* Comeon.ws , detailed and accurate information about The Caminos and Albergues (GPS tracks, POIs, maps)
* Virtual Visit  Cathedral Santiago de Compostela
* Camino de Santiago Backpacking Journals Follow hikers as they walk the Way of Saint James
*The Art of medieval Spain, A.D. 500-1200, an exhibition catalog from The Metropolitan Museum of Art Libraries (fully available online as PDF), which contains material on Way of St. James (p.&nbsp;175-183)
* Free Guide for Hikers on the Way of St. James
* Walk the Camino de Santiago de Compostela  First hand pilgrim advice for various European St. James pilgrimage walking routes
* App Mi Camino for Android SmartPhones
* Free Android app and maps for navigation to Camino de Santiago  for Android SmartPhones
## ایہ وی ویکھو
*سانتیاگو دے کومپوستیلا
سینٹ جیمس وڈا گرجاگھر

## حوالے

گٹھ:سپین
گٹھ:ہسپانیہ
گٹھ:عالمی ورثہ تھاں
 
گٹھ:سپین دی تریخ
سینٹ جیمس وڈا گرجاگھر

**سانتیاگو دے کومپوستیلا وڈا گرجاگھر** (گالیسیئن: Catedral de Santiago de Compostela) عالمی وراثت ٹکانا سانتیاگو دے کومپوستیلا وچّ واقع اک وڈا گرجاگھر ہے۔ اتھے سینٹ جیمز نوں دفنایا گیا سی جو عیسیٰ مسیح دے پرچارکاں وچوں اک سی۔

## اتہاس
کتھا دے مطابق  پرچارک سنت جیمز عیسائی متّ نوں جزیرہ نما آئبیریا وچّ لیکے آئے۔ سنّ 44 وچّ یروشلیم وچّ اوہناں دا سر قلم کر دتا گیا۔ اوہناں دی دیہہ گالیسیا، سپین وچّ لیاندی گئی۔ 3جی صدی وچّ اوہناں دی قبر پرتی بے پرواہی ہون لگی۔

کتھا دے مطابق سنّ 814 وچّ پیلاگیؤس نے اوہناں دی قبر نوں مڑ لبھیا جد اسنے رات دے سمیں اسمان وچّ عجیب و غریب روشنی ویکھی۔

## گیلری

File:Catedral de Santiago2.JPG
File:Vista de la Catedral de Santiago de Compostela.JPG
File:Entrada a la Catedral.jpg
File:Catedral de Santiago 9II2008 4.JPG
File:Torres da Catedral de Santiago de Compostela. Galiza.jpg
File:Pórtico de Azabachería da Catedral de Santiago de Compostela-2.jpg
File:2010-Catedral de Santiago de Compostela-Galicia (Spain) 3.jpg
File:Fachada do Obradoiro desde a Alameda. Catedral de Santiago de Compostela.jpg


## کتاب لسٹ
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
## ایہ وی ویکھو
*سینٹ جیمس دا رستہ
سانتیاگو دے کومپوستیلا

## باہری سروت

* 
* Reconstruction of the swinging motion of the Botafumeiro 
* Photographs of the Cathedral of Santiago de Compostela, Galicia, Spain
* Pictures of Cathedral of Santiago de Compostela 
* HyperSculpture - Pórtico de la Gloria 
*The Art of medieval Spain, A.D. 500-1200, an exhibition catalog from The Metropolitan Museum of Art Libraries (fully available online as PDF), which contains material on Santiago de Compostela Cathedral (p.&nbsp;175-183)
 

## حوالے

گٹھ:سپین
گٹھ:ہسپانیہ
گٹھ:سپین دے گرجے
گٹھ:یورپ دے گرجاگھر
گٹھ:سپین دے گرجاگھر
گٹھ:سپین دی تریخ
پاکستانی نعت خواں

## ا
* افضل نوشاہی
* اویس رضا قادری

## ج
* جنید جمشید

## ص
* صبیح الدین رحمانی

## ع
* عبد الرؤف روفی
* عامر لیاقت حسین
* عابد رؤف

## ف
* فرحان علی قادری
* فرقان قادری

## م

* مظفر وارثی

گٹھ:پاکستان
لوجک بمب

**لوجک بمب** اک کمپیوٹر پروگرام دا حصہ ہندا ہے جس نوں کہ اک سوفٹویئر وچ کسے برے ارادے نال پایا جاندا ہے جو کہ اک خاص حالات دے پیدا ہون تے چالو ہندا ہے۔ اداہرن دے طور اتے، اک پروگرامر اک کوڈ دے حصے نوں اک سوفٹویئر وچ پا دندا ہے جس دا کم ضروری دستاویزاں نوں ختم کرنا ہے اتے ایہہ اودوں کم کردا ہے جدوں کوئی خاص حالت( جویں مہینے دی پہلی تریخ ) پیدا ہندی ہے۔

## حوالے

گٹھ:کمپیوٹر
گٹھ:سافٹ ویئر
شقوبیا

**شقوبیا جاں سیگوویا** سپین دے خودمختار علاقے کیستلا تے لیون دا اک شہر ہے۔ ایہہ سیگوویا صوبے دا راجگڑھ  ہے۔

## شبد نرکتی
سیگوویا دا ناں  سیلٹیبیریئن بولی  توں آیا ہے۔ اس شہر دے پہلے واسیاں نے اسدا ناں سیگوبریگا رکھیا۔ ایہہ شبد دو سیلٹیبیریئن شبداں دے جوڑ توں بنیا ہے۔ پہلا  سیگو (Sego means victory) مطلب *جت* اتے دوسرا بریگا (briga mean city or strength) مطلب شہر جاں طاقت۔ اس طرحاں اسنوں *جت دا شہر* وی کیہا جا سکدا ہے۔ بعد وچّ رومناں اتے عرباں دے ماتحت اسدا ناں سیگوویا بن گیا۔(عربی بولی وچ اسنوں شقوبية آکھدے نیں)

## جغرافیہ
### محل وقوع

سیگوویا جزیرہ نما آئبیریا وچّ والادولد اتے سپین دے راجگڑھ مادرد(میڈرڈ) دے نزدیک واقع ہے۔ سیگوویا اوہناں نو (٩) صوبےآں وچوں اک ہے جہڑے مل کے کیستلا تے لیون دے خودمختار علاقے نوں بناؤندے ہن۔ اوہ برگوس دے گوانڈھ وچّ، والادولد دے اتر وچّ، اویلا دے لہندے وچّ، اتے سَوٛریا دے چڑھدے وچّ واقع ہے۔

## موسم
اتھوں دا موسم خشک اتے ٹھنڈا ہے۔ اسدا سالانہ درجہ حرارت 11.5&nbsp;°C ہے۔ اسدا گھٹّ توں گھٹّ درجہ حرارت−14&nbsp;°C (دسمبر وچّ ) اتے ودھ توں ودھ درجہ حرارت 39&nbsp;°C (اگست وچّ)۔ اتھے سالانہ بارش 520 ملیمیٹر ہے۔

## اتہاس

## وراثت
1985 وچّ یونیسکو ولوں سیگوویا دے پرانے شہر نوں عالمی وراثت ٹکانیاں وچّ شامل کیتا گیا۔ سیگوویا دے پرانے شہر وچّ بوہت ساریاں وکھریاں شیواں سول اتے مذہبی پکھوں ملدی ہے۔

### عالمی وراثت شہر

## باہری لنک

* Official website 
* Official tourism office of Segovia
*  Official Language Schools of Segovia 
* Segovia photo and video essay Part I and Part II
* Segovia city guide at HitchHikers Handbook 

## حوالے

گٹھ:سپین
گٹھ:ہسپانیہ
گٹھ:عالمی وراثت تھاں
گٹھ:سپین دے شہر
گٹھ:یورپ دے شہر
گٹھ:سپین دے آباد تھاں
ڈنڈا ڈک

**ڈنڈا ڈکّ** لتّ ہیٹھوں ڈنڈا لنگھا کے دور سٹن اتے دائی دین والے ولوں چکّ کے لیاؤن پچھوں ساتھیاں وچوں اک نوں چھوہ کے دائی لاہن والی منڈیاں دی اک پنجابی کھیڈ ہے، جسنوں کیڑ کڑانگاں، جنڈ برہامن، ڈنڈ پراگا اتے کھڑکانا ورگے ہور ناواں نال وی جانیا جاندا ہے۔

اس کھیڈ وچ کھڈاریاں دی گنتی مقرر نہیں ہندی پر گنتی کافی ہونی چاہیدی ہے۔ اس کھیڈ لئی کھلا میدان، جتھے کوئی جٹاں والا بوڑھ جاں پپل ورگا وڈا رُکھ ہووے جس دیاں ٹاہنیاں لمکدیاں ہون۔ سارے بچے کٹھے ہو کے طے کردے ہن کہ پہلاں دائی کس نے دینی ہے تے آپس وچّ پُگن مگروں سارے رُکھ ہیٹھاں اکٹھے ہو جاندے اتے ڈنڈے نال اک گول چکر جیہا الیک لیندے ہن۔ جہڑا کھڈاری پہلاں پُگیا جاندا، اوہ ڈنڈے نوں اپنی لتّ ہیٹھوں دی وگاہ کے دور سٹّ دندا ہے۔ جس کھڈاری سر دائی آؤندی ہے، اسنے اس ڈنڈے نوں جلدی توں جلدی چکّ کے لیاؤنا ہندا ہے تاں جو اوہ رُکھ اپر چڑ رہے ساتھی کھڈاریاں وچوں کسے اک نوں چھوہکے اپنی دائی لاہُ سکے۔ کھڈاری پھرتی نال رُکھ دے اپر جا چڑھدے ہن۔ جدوں دائی دین والاں کسے کھڈاری نوں چھوہن لئی رُکھ تے چڑدا تاں باقی کھڈاری رکھ دیاں لمک رہیاں ٹاہنیاں راہیں ہیٹھاں آ اتردے ہن۔ پر جیکر دائی دین والا کھڈاری رکھ تے چڑ رہے جاں چڑے ہوئے کسے کھڈاری نوں چھوہ نہ سکے اتے سارے کھڈاری ہی لمک رہیاں ٹاہنیاں راہیں ہیٹھاں آ جان تاں اسے ہانی دے سر ہی دائی بنی رہندی ہے۔

## حوالے

گٹھ:پنجاب دیاں کھیڈاں
گٹھ:کھیڈاں
گٹھ:ایشیائی کھیڈاں
ڈھکلی

**ڈھکلی کھیڈ** پنجاب دے ماجھے علاقے دے ضلع گرداسپور اتے اس دے آلے دوآلے دے علاقےآں وچّ کھیڈی جاندی ہے۔ ایہہ کھیڈ ربّ دی کُھتی کھیڈ نال ملدی جلدی ہے فرق صرف ایہہ ہے کہ اس وچّ کُھتیاں پٹن دی تھاں تے چوکور ڈبے بنائے جاندے ہن۔ اس نوں کھیڈن لائی لکڑ دے اک ٹکڑے دی ورتوں کیتی جاندی ہے جس نوں چیٹا کیہا جاندا ہے۔ سارے کھڈاری آپو اپنے خانے روکدے ہن۔ اک کھڈاری چیٹے نوں دوجے کھڈاری دے خانے وچّ پؤندا ہے۔ چیٹا چاہے خانے دے وچّ ڈگے جاں لکیر نوں چھوہے، سٹن والے کھڈاری دی سفلتا منی جاندی ہے۔ خانے دا مالک سفل کھڈاری نوں موڈھیاں اپر چکّ کے جھوٹا دندا ہے۔ اس طرحاں کھیڈ لگاتار جاری رہندی ہے۔

## حوالے

گٹھ:پنجاب دیاں کھیڈاں
گٹھ:کھیڈاں
گٹھ:ایشیائی کھیڈاں
گیبارا دا برج محل

**گیبارا دا برج محل ** (سپینی بولی: Torre-palacio de Guevara) بارندیا، سپین وچّ واقع اک محل ٹاور ہے۔ اسنوں 1984 وچّ بئین دے انتریس کلتورل دی لسٹ وچّ شامل کیتا گیا۔

## حوالے

گٹھ:سپین
گٹھ:ہسپانیہ
گٹھ:سپین
گٹھ:ہسپانیہ
گٹھ:سپین دے محل
گٹھ:تریخی عمارتاں
گٹھ:سپین دیاں عمارتاں
پنجاب دیاں پینڈو کھیڈاں

کھیڈاں دا مکھ مقصد منپرچاوا ہندا ہے۔ من پرچاوے لئی بہت ساریاں کھیڈاں دی سرجنا کیتی جاندی ہے۔ ایہناں وچوں کجھ کھیڈاں کسے خاص جغرافیائی  خطے لئی محدود ہو جاندیاں ہن۔ کجھ وڈا گھیرا حاصل کر لیندیاں ہن اتے کجھ گھٹّ لوکپریتا کارن الوپ ہو جاندیاں ہن۔ماجھے، مالوے، دوآبے دے علاقےآں وچّ شبداولی جاں کارج دی وکھرتا کارن ایہہ کھیڈاں کجھ کو اختلاف نال کھیڈیاں جاندیاں ہن۔ ایہہ کھیڈاں بچیاں دے جسمانی اتے  دماغی ترقی وچّ حصہ پاؤندیاں ہن اتے پنجابی سبھیاچار دے وکھ وکھ پکھاں نوں وی پیش کردیاں ہن۔ 

**پنجاب دیاں پینڈو کھیڈاں** جہڑیاں پنجابی لوکدھارا وچّ پنجابی لوک کھیڈاں وجوں جانیاں جاندیاں ہن ایہہ کھیڈاں پنڈاں وچّ بچیاں توں لے کے بزرگاں تکّ   کھیڈیاں جاندیاں ہن۔ کھیڈاں کھیڈن لئی زیادہ اتشاہ اتے شوق بچپن وچ ہندا ہے۔ چھوٹی عمر دے منڈے تے کڑیاں اکٹھے کھیڈدے ہن۔ کھیڈاں بچے دے عقلی پدھر نوں ودھاؤندیاں ہن۔  تنّ چار سال دے بچیاں دی کوئی مقرر کھیڈ نہیں ہندی۔ عمر ودھن دے نال نال منڈے کڑیاں دیاں رچیاں وچّ فرق آؤن نال اہناں دیاں کھیڈاں وچّ وی وکھرتا آؤندی جاندی ہے۔ ایہناں کھیڈاں نوں منورنجن لئی کھیڈیا جاندا ہے۔ منڈیاں دیاں کھیڈاں ودھیرے زور والیاں ہندیاں ہن جدکہ کڑیاں دیاں کھیڈاں کومل بھاوناواں والیاں ہندیاں ہندیاں ہن۔ کھیڈ سمگری وچّ سوٹی،پتھر، رسا، ڈنڈا، پلاسٹک، لکڑ دا کوئی ٹکڑا، گول آکار دی کوئی چیز کاغذ وغیرہ چیزاں دا استعمال کیتا جاندا ہے। ایہہ کھیڈاں ہن:-

**منڈیاں دیاں کھیڈاں**

**[[باندر کلا]]*
**[[گلی ڈنڈا]]*
**[[کھدو کھونڈی]]*
**[[کاواں گھوڑی]]*
**[[شکر بھجی]]*
**[[کڑکالھا لکڑ]]* 
**[[بنٹے(گولیاں)]]*
**[[پٹھو]]*
**[[ڈنڈا ڈک]]*
**[[ڈھکلی]]*

**کڑیاں دیاں کھیڈاں**

**[[گیٹے(روڑے)]]*
**[[گڈیاں پٹولے]]*
**[[سٹاپو(پیچو)]]*
**[[تھال (کھیل)]]*
**[[پنگھوڑا]]*

**مُنڈیاں تے کُڑیاں دیاں کھیلاں**

**[[وانجھو]]*
**[[کالا کجا پھوکدا]]*
**[[لکن میٹی]]*
**[[لکڑ لوہا]]*
**[[اوچ نیچ]]*
**[[چور سپاہی]]*
**[[کلی جوٹا]]*
**[[پیل چوٹ]]*
**[[خان گھوڑی]]*
**[[ ربّ دی کُھتی]]*
**[[راجے دی بکری]]*
 
## حوالے

گٹھ:پنجاب دیاں کھیڈاں
گٹھ:کھیڈاں
گٹھ:ایشیائی کھیڈاں
وِزکایا پل

**وِِزکایا پل** (**[[باسک بولی]]** وچّ: *Bizkaiko Zubia*, **[[سپینی بولی ]]** وچّ: *Puente Colgante*) اک آواجائی والا پلّ ہے جہڑا پرتگالیت شہر اتے لاس ارینس (ایہہ شہر سپین وچّ بسکے صوبے دے شہر ہن) نوں آپس وچّ ملاؤندا ہے۔ ایہہ پل ابیزابیل دریا اتے بنیا ہویا ہے۔ اسنوں 13 جولائی 2006 وچّ یونیسکو ولوں عالمی وراثت ٹکانیاں وچّ شامل کیتا گیا۔

## اتہاس
وِزکایا پلّ نیرویو  دریا دے دہانے تے واقع ہے۔ ایہہ دنیا دے پرانے آواجائی والے پلاں وچوں اک ہے۔ اس دی اساری 1893 وچّ ہوئی۔ اسنوں البرٹ
پالاکیؤ نے ڈزائن کیتا سی۔ انجینیئر فیردیند جوسپ ارنودین اس دا انچارج سی۔ اس پروجیکٹ وچّ مالی امداد سانتوس لوپیز دے لیتونا نے دتی۔ اس پلّ دی آواجائی چار سالاں لئی سپینی خانہ جنگی دے دوران بند کیتی گئی۔ اس دا اپرلا حصہ بارود نال اڈا دتا گیا سی۔

## گیلری

Image:Trainera_Transbordador_Vizcaya.jpg|Closeup of the gondola.
image:Transbordador puente vizcaya.jpg|The shuttle.
Image:Bizkaiko_zubia_behelainorekin.jpg|The bridge emerges from the fog, view from Portugalete.


## حوالے

## باہری لنک

* http://www.puente-colgante.com
* Tourism in the Basque Country
* http://www.guiabizkaia.com/gbilbao/portu/Index.html 
* UNESCO World Heritage Official Site with the Vizcaya Bridge profile
* 

گٹھ:سپین
گٹھ:ہسپانیہ
گٹھ:سپین دے پل
پوئنتے رومانو

__NOTOC__

**پوئنتے رومانو** سپین وچّ میریدا شہر وچّ گوادیانا دریا بنیا اک پلّ ہے۔ پوئنتے  رومانو سپینی بولی وچّ رومن پل نوں کیہا جاندا ہے۔ ایہہ پرانے ویلے دا سبھ توں لمبے سمیں تکّ رہن والا پلّ ہے۔ اس دی لمبائی لگبھگ 755 میٹر ہے اتے اس وچّ 62 کھڈے ہن۔ پلّ دے نال دی 835   وچّ عرباں ولوں کیتی قلعہ بندی ہے۔ ایہہ پلّ تراجان دے سمیں وچّ پورا بنیا۔ لوس ملاگروس اکئڈیکٹ پلّ دی رہند کھوہند دے نال میریدا وچّ اک ہور رومن پلّ واقع ہے، جسدا ناں چھوٹا پوئنتے دے الباریگاس ہے۔

## سروت
* 

## باہری لنک

* 
* Traianus – Technical investigation of Roman public works

## حوالے

گٹھ:سپین
گٹھ:ہسپانیہ
گٹھ:سپین دے پل
پوئنتے الکانتارا

**الکانتارا پل جاں پوئنتے دے الکانتارا** تولیدو، سپین وچّ تاگس دریا اُتے بنیا اک پل ہے۔ الکنتارا شبد عربی بولی توں لیا گیا ہے جس دا مطلب ہے "پل"۔

**الکنتارا پل** (اسنوں الکنتارا وچّ پوئینتے تراجن دے ناں نال وی جانیا جاندا ہے) الکنتارا، سپین وچّ تاگس دریا تے پتھراں نال بنیا رومن پل ہے۔ ایہہ پل 104 توں 106 ق م وچّ رومن راجا تراجان نے 98 ق م وچّ بنایا گیا سی۔ پل دے اتے شلالیکھ وچّ لکھیا ہے "میں پل بنایا ہے جو ہمیشہ لئی رہے گا"(Pontem perpetui mansurum in saecula)।

## اتہاس
کستیلو دے سان سرواندو قلعے دے پیراں وچّ واقع ایہہ پل رومن لوکاں نے شہر دی نیہ رکھن توں بعد بنایا گیا۔

الکنتارا پل نے کسے ہور چیجا نالوں زیادہ نقصان جنگا وچّ سہا ہے۔ پل دا کھبا حصہ عرباں (مور لوک) نے 1214 وچّ تباہ کر دتا سی۔ 1543 وچّ اسنوں دوبارہ اسے پتھر نال بنایا گیا جس نال اسنوں شروع وچّ بنایا گیا سی۔ بعد وچّ سپینی لوکاں نے پورتگالیاں توں بچن لئی اسدا سجا حصہ وی تباہ کر دتا۔ ایہہ بعد وچّ چارلس III نے 1762 وچّ بنوایا گیا۔ ایہہ وی فرانسیسی توں سورکھیت رہن لئی بنایا گیا سی۔

## ماپ
پل دی اصل لمبائی 190 میٹر سی جہڑی کہ ہن گھٹا کے 181.1 میٹر کر دتی گئی ہے۔ پل دے وچّ کھبے توں سجے کھڈیاں دے لمبائی ترتیب وار 13.6, 23.4, 28.8, 27.4, 21.9 اتے 13.8 میٹر ہے۔


File:Puente Alcantara toledo.jpg|Elevated view of the bridge
File:Puente de Alcántara Toledo.jpg|Puente de Alcántara viewed from Toledo
File:001 Alcantara - the roman bridge.jpg|The Alcántara Bridge, collotype, 1889


## حوالے

## باہری لنک
* 
* Puente de Alcántara sobre el Tajo, en Cáceres 
* Video of the bridge
* Video of Alcántara
## ایہہ وی دیکھو
* Roman temple of Alcántara
* List of Roman bridges
* Alcantara Dam
## اگے پڑھن لئی
* 
*
* 
* 
* 

گٹھ:سپین
گٹھ:ہسپانیہ
گٹھ:سپین دے پل
تراجان

**تراجان** (لاطینی: Marcus Ulpius Nerva Trajanus Augustus, مارکس الپئس نروا تراجانس اؤگستس، جنم: 18 ستمبر 53, موت: 9 اگست 117) سنّ 98 عیسوی توں لے کے 117 عیسوی تکّ رومی سلطنت دا بادشاہ سی۔ سنّ 89ء وچّ، جدوں اوہ سپین وچّ رومن فوج دا سپہ سالار سی، اسنے اس سمیں دے بادشاہ (Domitian, دومتیئن) دے خلاف اٹھی اک بغاوت نوں کچلنے وچّ مدد کیتی سی۔ دومتیئن دے بعد اک نروا (Nerva) نامی بے اولاد بادشاہ بنا لیکن اوہ فوج نوں ناپسند نکلیا۔ اسدے محافظاں نے بغاوت کر کے اسنوں تراجان نوں اپنا گود - لیا پتّ بناؤن اتے مجبور کیتا، کیونکہ تراجان فوج نوں پسند سی۔ نروا دا 27 جنوری 98 نوں انتقال ہو گیا اتے تدّ تاج تراجان نوں گیا۔

تراجان نے اپنے راج ویلے  وچّ روم وچّ بہت ساریاں تعمیراں کروائے، جہناں وچوں کئی ہن تکّ کھڑے ہن، جویں کہ تراجان دا تھمھ (اطالوی: Colonna Traiana), تراجان دا بازار (Mercati di Traiano) اتے تراجان دا فورم(Forum Traiani)। اپنے راج دے شروع وچّ ہی اسنے مشرق وسطی  دے نباتی راج نوں پراست کر کے اس دا رومی سلطنت وچّ ولا کر لیا۔ اسنے موجودہ رومانیہ دے وی کئی علاقےآں  اتے قبضہ کیتا، جو اتھے سونے دیاں کئی کاناں ہون کرکے روم لئی بہت فائدہ مند  رہا۔ اس دی فوج نے آرمینیا اتے میسوپوٹامیہ دے کئی حصےآں نوں وی روم دی سلطنت وچّ شامل کر لیا۔ اس دیان فوجی فتوحات نال رومی سلطنت دا رقبہ اپنی آخری سکھر اتے پہنچ گیا۔ سنّ 117 وچّ روم دی طرف پرتدے ہوئے تراجان دی طبیعت خراب ہوئی اتے اک دورہ پین نال اس دی موت ہو گئی۔ روم دی پارلیمنٹ نے اس دے مرن مگروں  اسنوں اک دیوتا اعلان کر دتا اتے اس دی باقیات نوں تراجان دے تھمھ دے ہیٹھاں دفنا دتا گیا۔ اس دے بعد راج دی واگڈور اس دے گود - لئے پتّ ہیڈرئن (Hadrian) نے سامبھی۔

سماں دے نال تراجان دی کھیایاتی بنی رہی۔ اس دے بعد ہر نواں بادشاہ چنن اتے روم دی پارلیمنٹ اسنوں اؤگستس نالوں زیادہ قسمت پاؤ اتے تراجان نالوں چنگے بنو (felicior Augusto, melior Traiano) دا دعا دین لگی۔

گٹھ:رومی سلطنت
گٹھ:بادشاہ
الباسیتے صوبائی عجائب گھر

**الباسیتے صوببائی عجائبگھر** (سپینی بولی Museo Provincial de Albacete) سپین وچّ الباسیتے شہر وچّ آثار قدیمہ اتے للت کلا دا عجائبگھر ہے۔ 1927 توں بعد ایہہ الگّ الگّ روپاں وچّ اپنے اصل وچّ آؤندا رہا۔ 1978 وچّ ابیلاردو سانچیز پارک وچّ اس دی موجودہ عمارت  تیار کیتی گئی ۔ اس دا کم مقامی رہتل اتے کلا دی ترقی  کرنا ہے۔ 1962 وچّ اسنوں بئین دے انتریس کلتورل دی لسٹ وچّ شامل کیتا گیا۔ 

## اتہاس

## گیلری

## باہری لنک
*Museum hours, info, and further links

## حوالے

گٹھ:سپین
گٹھ:ہسپانیہ
گٹھ:سپین دے عجائب گھر
المادین

**المادین** اک شہر اتے میونسپلٹی ہے جو سپین دی خودمختیار کمیونٹی کاستیل-لاستیل مانچا دے صوبے سیوداد ریال وچّ واقع ہے۔ ایہہ قصبہ سمندری پدھر توں 589 میٹر اتے واقع ہے۔ ایہہ مادرید توں لگبھگ 300 کلومیٹر دی دوری اتے ہے۔ نام المادین عربی شبد المعدن توں لتا گیا ہے، جسدا مطلب ہے "معدنی کان"۔

المادین توں دنیا  وچوں سبھ توں زیادہ پارا حاصل ہندا ہے۔ اتھوں پچھلے 2000 سالاں وچّ 250,000 میٹر ٹن پارا حاصل ہو چکیا ہے۔

## گیلری

File:Almadén (RPS 21-07-2012) Real Hospital de Mineros de San Rafael, portada.png
File:Almadén (RPS 21-07-2012) Plaza de Toros (plaza nueva), portada.png
File:Almadén en verde y gris.jpg
File:Almadén (RPS 21-07-2012) Plaza de toros hexagonal, interior.png
File:Almadén (RPS 21-07-2012) Real Hospital de Mineros de San Rafael, fachada.jpg
File:Almadén.png


## باہری سروت

* Información turística de la comarca de Almadén 
* Información general del Parque Minero
* Información actual del Parque Minero de Almadén de Mayasa S.A. 
* Información general sobre Almadén
* Información general sobre Almadén  en el web de la UCLM.
* Higueras P, Oyarzun R. ''Contaminación, reales decretos, y el legado minero de España''.
* Unión de Plazas Históricas de Toros.
* Web oficial de la mancomunidad MonteSur.

گٹھ:سپین دے عالمی وراثت ٹکانے
گٹھ:سپین
گٹھ:ہسپانیہ
گٹھ:سپین دے شہر
گٹھ:سپین دے آباد تھاں
گٹھ:یورپ دے شہر
الکالا دے لاس گازولیس دا محل

**الکالا دے لاس گازولیس دا قلعہ** (سپینی بولی: Castillo)) اک قلعہ ہے جہڑا کہ سپین وچّ الکالا دے لاس گازولیس وچّ واقع ہے۔ اسنوں 1993 وچّ *بئین دے انتریس کولتورال* وچّ شامل کیتا گیا۔

## حوالے

گٹھ:سپین
گٹھ:ہسپانیہ
گٹھ:سپین دے قلعے
التامیرا دی غار

**التامرا دی گفا** سپین وچّ واقع ہے۔ ایہہ اپر پیلیؤلتھک گفا ہے جس وچّ انساناں دے ہتھ اتے جنگلی جانوراں دی فوٹواں ہن۔ ایہہ پہلی گفا ہے جس وچّ پرانے اتہاس دی چترکاری کیتی گئی ہے۔ جدو 1880 وچّ اس کھوج نوں لوکاں ساہمنے رکھیا گیا تاں ماہراں وچّ اسنوں لے کے اک لمبی بحث چل پئی کہ پہلا انسان اس طرحاں دا کلا دا کم نہیں کر سکدا۔ آخر جدوں 1902وچّ اس چترکاری دی اطلیت ثابت ہوئی تاں پرانے انسان دے متعلق لوکاں دی رائے بدل گئی۔

ایہہ سانتیا دیل مار شہر دے کول کانتابریا، سپین وچّ واقع ہے۔ اس گفا نوں اس دی چترکاری سمیت یونیسکو ولوں عالمی وراثت ٹکانیاں وچّ شامل کر لیا۔

## ویروا

ایہہ گفا 300 میٹر لمبی ہے۔ جس وچّ ٹیڈا میڈا رستہ اتے چیمبر ہن۔ اس دا مکھ رستہ دو توں چھ میٹر اچائی تک دا ہے۔ اس وچّ ملے اوشیش پرانے پتھر ویلے نال تعلق رکھدے ہن۔ پوری گفا وچّ چترکاری کیتی گئی ہے۔ ایہناں نوں بناؤن لئی چارکول اتے ہیماٹائیٹ دا استعمال کیتا گیا ہے۔

## کتاب لسٹ
* Curtis, Gregory. *The Cave Painters: Probing the Mysteries of the World's First Artists*. New York: Alfred A. Knopf, 2006 (hardcover, ISBN 1-4000-4348-4)).
* Guthrie, R. Dale. *The Nature of Prehistoric Art*. Chicago: University of Chicago Press, 2006 (hardcover, ISBN 0-226-31126-0).
* McNeill, William&nbsp;H. "Secrets of the Cave Paintings", ''The New York Review of Books'', Vol.&nbsp;53, No.&nbsp;16, October&nbsp;19, 2006.
*

## باہری لنک

* Altamira Cave National Museum *In Spanish and English*
* The Spanish Cave of Altamira opens - with politics Bradshaw Foundation Article
* "Les peintures préhistoriques de la grotte d’Altamira", Cartailhac and Breuil founding article (1903), online and analyzed on BibNum [click 'à télécharger' for English version]

## حوالے

گٹھ:سپین
گٹھ:ہسپانیہ
گٹھ:عالمی ورثہ تھاں
گٹھ:سپین وچ عالمی ورثہ تھاں
المدینہ دا شاہی محل

**المدینہ شاہی محل** (انگریزی بولی: Royal Palace of La Almudaina) اک قلعہ بند محل ہے۔ ایہہ سپین وچّ پالما مجورکا دے راجگڑھ  وچّ واقع ہے۔ المدینہ دا محل اک عرب قلعے دی روپ وچّ بنایا گیا سی۔ اسنوں 14ویں صدی توں شاہی رہائش گاہ دے روپ وچّ ورتیا جاندا ہے۔ محل وچّ کی خالی کمرے ہن۔ جدوں میجورکا دے راجے جیمس دوجے نے اس محل دی مڑ اساری شروع کیتی تاں اس دی بناوٹ وچّ چھوٹا رومانسکیو سٹائل وچّ بنیا ہویا گرجاگھر وی اس وچّ شامل کر لیا گیا۔ ایہہ محل پالما گرجاگھر دے بالکل ساہمنے ہے۔ اتھوں پالما کھاڑی نوں بڑی آسانی نال دیکھیا جا سکدا ہے۔

ایہہ عمارت پیترمونیؤ نیشنل (Patrimonio Nacional) دے تحت ہے جہڑا راج وچّ شاہی جائیداد دی دیکھ ریکھ کردا ہے۔ اج کلّ شاہی پروار اسنوں جلسیاں اتے راج تقریباں دے دوران ورتیا جاندا ہے۔ سپین دے راجے دا نجی محل مارویت دا محل پالما شہر دے باہر واقع ہے۔

## اتہاس
## گیلری

## باہری لنک

* Patrimonio Nacional| Royal Palace of La Almudaina 
* Patrimonio Nacional سرکاری جلستھان 
* المدینا شاہی محل دا رستہ  
* سپین ڈاٹ انفو تے پوری جانکاری 
* المدینا شاہی محل دا چتر
* المدینا شاہی محل دا فوٹو فلکر تے 
* المدینا شاہی محل بارے یاتریاں دیاں صلاحاں
* Visita virtual
* Video "Palacio Almudaina"  castellano, dur. 1´11 min.
* Web oficial del Ayuntamiento de Palma de Mallorca

## حوالے

گٹھ:سپین
گٹھ:ہسپانیہ
گٹھ:سپین دے محل
گٹھ:سپین دی تریخ
ایکلیسیا دے سان خوان

**اگلیسیا دے سان خوان (پریوریؤ)** (سپینی بولی وچّ: **Iglesia de San Juan (Priorio)**) استوریاس، سپین وچّ موجود اک گرجاگھر ہے۔ اس دی اساری بارویں صدی وچّ ہوئی سی۔

## حوالے

## باہری لنک
* SpainBy Zoran Pavlovic, Reuel R. Hanks, Charles F. Gritzner
* Some Account of Gothic Architecture in SpainBy George Edmund Street
* Romanesque Churches of Spain: A Traveller's Guide Including the Earlier Churches of AD 600-1000 Giles de la Mare, 2010 - Architecture, Romanesque - 390 pages
* A Hand-Book for Travellers in Spain, and Readers at Home: Describing the ...By Richard Ford
* The Rough Guide to Spain

گٹھ:سپین
گٹھ:ہسپانیہ
گٹھ:سپین دے گرجاگھر
گودی گھر عجائب گھر

**گودی گھر-عجائب گھر** (کاتالان: Casa Museu Gaudí) بارسلونا، سپین دے پارک گئیل وچّ واقع ہے۔ ایہہ 1906 توں 1925 دے انت تکّ تقریباً 20 سال آنتونی گودی دی رہائش گاہ سی۔ 28 ستمبر 1963 نوں اس دا اک عجائب-گھر وجوں افتتاح کیتا گیا اتے اج اس وچّ اس ولوں ڈزائن کیتا فرنیچر اتے ہور شیوان موجود ہن۔

## اتہاس
19ویں صدی دے انت وچّ جد کاتالان صنعت کار اسیبی گئیل ای باسیگالپو انگلینڈ وچّ کجھ سماں بتاؤن توں بعد بارسلونا آیا تاں اسنے کاتالان برجوازی لئی اک باغ شہر بناؤن بارے سوچیا۔ اس لئی اسنے 1899 وچّ خریدی زمین کان منتانر دے دالت چنی۔ اک وڈے باغ وچّ 60 گھر بناؤن دا پروجیکٹ آنتونی گودی نوں سونپیا گیا۔ 1914 وچّ ایہہ کم رک گیا اتے پروجیکٹ پورا نہیں ہویا۔

صرف دو گھر بنائے گئے سن: ڈاکٹر تریاس اے دومینیچ دا گھر اتے آنتونی گودی دا گھر جو اج اک عجائب گھر۔

## عمارت
اس عمارت دیاں 4 منزلاں ہن۔ زمینی منزل اتے پہلی منزل عامَ لوکاں لئی کھلھی ہے اتے اس وچّ عجائب-گھر دی کلیکشن دی نمائش ہے۔

## گیلری

File:Barcelona 193.JPG
File:133 Parc Güell.jpg
File:122 Parc Güell.jpg
File:Casa Museu Gaudí-Parc Güell-6.jpg
File:GaudiHouse tim.JPG
File:Museu Gaudí.jpg
File:WLM14ES - Barcelona Museo Gaudí 408 23 de julio de 2011 - .jpg
File:Spain.Catalonia.Barcelona.Park.Güell.Vista.2.jpg


## کتاب لسٹ
* BASSEGODA, Joan i GARRUT, Josep M. (1969), *Guia de Gaudí*, Barcelona: Ediciones literarias y científicas, p.&nbsp;19-29
* BASSEGODA, Joan. (1989), *El gran Gaudí*, Sabadell: Editorial AUSA. ISBN 84-86329-44-2, p.&nbsp;387-390 i 501-503
* GARRUT, Josep M. (1984), «La Casa-Museu Gaudí amb pròleg i dues parts» *Antoni Gaudí (1852-1926)*, Fundació Caixa de Pensions. ISBN 84-505-0683-2
* GARRUT, Josep M. (2002), *Casa-Museu Gaudí (1852-1926)*, Barcelona: Andrés Morón. ISBN 84-931058-1-3, ISBN 84-931058-2-1 i ISBN 84-931058-3-X
* GUEILBURT, Luís. (2003), *Gaudí i el Registre de la Propietat*, Barcelona: Institut Gaudí de la Construcció. ISBN 84-688-1124-6, p.&nbsp;149.157

## باہری سروت

* ویبسائیٹ

## حوالے

گٹھ:سپین
گٹھ:ہسپانیہ
گٹھ:سپین دے عجائب گھر
ملاگا عجائب گھر

**ملاگا عجائب گھر** سپین وچّ اندلس دے شہر ملاگا وچّ واقع ہے۔ ایہہ 1973 وچّ بنیا۔ اس وچّ، صوبے دا 1913 وچّ بنیا للت کلا دا عجائب گھر(Museo Provincial de Bellas Artes) اتے 1947 وچّ بنیا آثار قدیمہ عجائب گھر، دوویں شامل ہن۔  2010 وچّ ایہناں نوں انتظامی طور تے الگ رکھیا گیا اتے دو حصےآں وچّ ونڈیا گیا۔ اس وچّ للت کلا دے 2,000 پیس اتے 15,000 آثار قدیمہ بھنڈار دے پیس شامل ہن۔ .

## للت کلا حصہ

للت کلا حصہ 24 جولائی 1913 نوں شاہی فرمان تے بنایا گیا۔ ایہہ عجائب گھر صوبائی پدھر تے للت کلا نوں اتشاہت کرن لئی بنایا گیا۔ کیونکہ اس سمیں اجیہا کوئی ادارہ موجود نہیں سی۔ اس وچّ لئس دے مورال، اینرک سمون، پیڈرو دے مینا، الوزو کانو، انتونیؤ دیل کیستیلو اتے پابلو پکاسو وغیرہ دیاں بنائی تصویراں موجود ہن۔

## آثار قدیمہ حصہ

ایہہ عجائب گھر 1947 وچّ بنیا سی۔  ایہہ عجائب گھر پرانے لورنگانو (Museo Loringiano) اتے صوبے دے بیلا آرتیس (Museo Provincial de Bellas Artes) توں اس دے آثار قدیمہ سروت لے کے دوواں دے ملاپ نال ایہہ عجائب گھر بنایا گیا ہے۔

## باہری لنک

* Museo de Málaga, official English-language site.

## حوالے

گٹھ:سپین
گٹھ:ہسپانیہ
گٹھ:سپین دے عجائب گھر
ملکہ صوفیہ قومی آرٹ عجائب گھر

**ملکہ صوفیہ قومی آرٹ عجائب گھر** 20ویں صدی دے آرٹ بارے  سپین دا قومی عجائبگھر ہے۔ 1978 وچّ اسنوں بیئین دے انتیریس کلتورال اعلان کیتا گیا۔  اس دا افتتاح 10 ستمبر 1992 نوں کیتا گیا اتے اس دا ناں ملکہ صوفیہ دے ناں اتے رکھیا گیا۔

ایہہ عجائبگھر خاص طور اتے سپینی آرٹ لئی مختص ہے۔ اس عجائبگھر وچّ مہان سپینی کلاکار پابلو پکاسو اتے سالوادور دالی دیاں بنائیاں کئی تصویراں موجود ہن۔ اس دی سبھ توں مشہور تصویر پابلو پکاسو دی بنائی گئیرنیکا ہے۔

عجائب-گھر دی مرکزی  عمارت 18ویں صدی وچّ اک ہسپتال سی۔

## اتہاس
ایہہ عمارت اک کلا مرکز وجوں 1986 توں کم کر رہی ہے پر 1988 وچّ اسنوںملکہ صوفیہ قومی آرٹ عجائب گھر وجوں قایم کیتا گیا۔

## گیلری

File:Alberto Sculpture - The Spanish People Have a Path That Leads to a Star - Outside Museo Reina Sofia - Madrid - Spain.jpg
File:Children and Teachers by Abstract Painting - Museo Reina Sofia - Madrid - Spain.jpg
File:Edificio Sabatini. Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía.jpg
File:Antiguo hospital provincial, madrid.jpg
File:El antiguo Hospital San Carlos, hoy Museo Reina Sofía.jpg
File:Exposition "The Potosí Principle" (Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía, Madrid) (4700672053).jpg
File:Exposition "The Potosí Principle" (Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía, Madrid) (4700672523).jpg
File:Interior views of MNCARS in Madrid (4).JPG
File:Lavabos del baño del restaurante Arola Madrid en el Museo Reina Sofía.jpg
File:Museum Reina Sofía Madrid Spain Espana this is a front photo close up at the Queen Sofia Museum in 2011 month of June.jpg
File:Panorama - Gallery of Museo Reina Sofia with Picasso's Guernica at Rear - Madrid - Spain.jpg


## حوالے

## باہری سروت

* Museo Reina Sofía – Sitio web oficial
* Obras de Picasso en el Museo Reina Sofía y enlace al Mapa de Madrid con la posición exacta del MNCARS
* Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía, descripción y fotografías 
* Visita virtual al museo en el Google Art Project
* Reordenación de su exhibición permanente 

گٹھ:سپین دے عجائب گھر
گٹھ:سپین
گٹھ:ہسپانیہ
ڈھگا

**ڈھگا**، **بیل**، **بولد** یا **داند** یا **وچّھا**، گاں دا نَر روپ اے۔ ایہ گاں نالوں بھارا، تکڑا تے خونخوار ہُندا اے۔ ایہ کھیتی باڑی دے کم وی آؤندا اے۔ پراݨے وقتاں توں ایہ کئی قوماں دا نشان وی رہیا اے۔ ایہدا گوشت وی کھایا جاندا اے۔

 

گٹھ:گانواں
گٹھ:جانور
گٹھ:مویشی
گٹھ:ڈنگر
گٹھ:کھیتی باڑی
ہوائی عجائب گھر (میڈرڈ)

**ہوائی عجائب گھر   ** (سپینی: Museo del Aire ، موسیو دیل ایرے; پورا ناں: Museo de Aeronáutica y Astronáutica) مادرید شہر دے باہرے حصے وچّ ہوابازی متعلق عجائب گھر جو سپین دے کواترو وئینتوس ہوائی اڈے وچّ واقع  ہے۔ اس دا قیام 1981 وچّ ہوئیا اتے اس وچّ لگبھگ 150 ہوائی جہاز نمائش اتے ہن۔ 

کواترو وئینتوس دا افتتاح  1911 نوں ہویا سی اتے ایہہ سپین دی پہلی فوجی ایئرفیلڈ ہے۔

## سیاحت
* داخل ہون اتے فوٹو کھچن دی فیس - کوئی نہیں
* ویلہ: منگلوار توں ایتوار - 10 am توں 2 pm - عجائب-گھر سوموار اتے خاص دناں اتے بند ہندا ہے

## جہازاں دی لسٹ

## گیلری

File:Vilanova Acedo (Blériot XI).jpg|The *[[Vilanova Acedo]]* built in 1911, is the oldest aircraft in Spain.
File:Br19sb_cuatrovientos.jpg|Cuatro Vientos (replica); this aircraft flew in 1933 from Spain to Cuba.
File:Jesus del gran poder.jpg|Jesús del Gran Poder, historical Spanish aircraft.
File:Farman F 402.jpeg|Farman F.402 of the Spanish Republican Air Force.


## حوالے

## کتاب لسٹ
*Ogden, Bob. (2009). *Aviation Museums and Collections of Mainland Europe*. Air-Britain (Historians) Ltd ISBN 0-85130-375-7

## باہری سروت

* ''Museo del Aire'', the official website (2011) 
* ''Asociación Amigos del Museo del Aire'', Spanish association (2011) 
* ''Visit to Museo de Aeronáutica y Astronáutica'' (2009)
* ''aviationmuseum.eu: Museo del Aire'' (2010)
* A Hand-Book for Travellers in Spain, and Readers at Home: Describing the ...By Richard Ford
* The Rough Guide to Spain
## حوالے

گٹھ:سپین دے عجائب گھر
گٹھ:سپین
گٹھ:ہسپانیہ
سروانتیس دا گھر

**سیروانتیس دا گھر** (سپینی: Casa de Cervantes), سپین دی خودمختیار کمیونٹی کیستلا تے لیون دے شہر وایادولید وچّ واقع  اک عمارت ہے جو سال 1605 وچّ مشہور سپینی لکھاری مگئیل دے سیروانتیس دا گھر سی۔ اس سمیں ایہہ اک عجائب-گھر ہے۔ اس عمارت نوں 9 جون 1958 نوں بیئین دے انتیریس کلتورال اعلان کیتا گیا

## گیلری

File:Casa de Cervantes en Valladolid (España).JPG
File:Fundación Joaquín Díaz - Casa de Cervantes - Valladolid (3).jpg
File:Fundación Joaquín Díaz - Casa de Cervantes - Valladolid (5).jpg
File:Fundación Joaquín Díaz - Casa de Cervantes - Valladolid (6).jpg
File:Fundación Joaquín Díaz - Casa de Cervantes - Valladolid.jpg
File:Vega-Inclán por Mariano Benlliure.jpg
File:Valladolid - Museo Casa de Cervantes 04.jpg
File:Fundación Joaquín Díaz - Casa de Cervantes - Valladolid (8).jpg
File:Valladolid - Museo Casa de Cervantes 03.jpg
File:Fundación Joaquín Díaz - Casa de Cervantes - Valladolid (7).jpg
File:Fundación Joaquín Díaz - Casa de Cervantes - Valladolid (2).jpg


## کتاب لسٹ
* Juan Agapito y Revilla, *Boletín de la Sociedad castellana de excursiones (1905-1906)*, tomo II.
* Juan Agapito y Revilla, *Las calles de Valladolid*, Valladolid, Imprenta Casa Martín, 1937.
* N. Sanz y Ruiz de la Peña, *La casa de Cervantes en Valladolid*, Fundaciones Vega-Inclán, 1972.
* Javier Salazar Rincón, *El escritor y su entorno. Cervantes y la corte de Valladolid en 1605*, Valladolid, Junta de Castilla y León, 2006.
* Macarena Márquez, *Lo que Cervantes me contó de su casa de Valladolid*, Jeromín 12º, Valladolid, Servicios de Publicaciones del Ayuntamiento, 2012.
## حوالے

## باہری سروت
* 
* Website of Museo Casa de Cervantes.

 
گٹھ:سپین دے عجائب گھر
گٹھ:سپین
گٹھ:ہسپانیہ