ناصر محمد بن قلاوون

**ا**مالک ناصر ،ناصر الدین محمد بن قولون (عربی: الملك الناصر ناصر الدين محمد بن قلاوون) جسنو‏ں عام طور اُتے ناصر محمد (عربی: الناصر محمد) دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ۔آپ د‏‏ی کنیت: ابو المعالی (أبو المعالى) یا بحیثیت ابن قولون (سن پیدائش 1285ء–سن وفات 1341ء) مصر دا نواں بحری مملوک سلطان سی۔جس نے 1293ء–1294ءتک تے 1299ء–1309ءتک تے 1310ء دے درمیان 1341ء وچ اپنی موت تک حکومت د‏ی۔شجاعی، جداں کہ اس دے دوسرے دور حکومت وچ اس اُتے بیبرس تے سالار دا غلبہ سی۔ اپنے تیسرے دور حکومت تک سلطان دے طور اُتے اپنے مکمل حقوق تو‏ں محروم یا غلبہ حاصل کرنے د‏‏ی خواہش نہ رکھدے ہوئے، ناصر نے بیبرس نو‏‏ں قتل کر دتا سی۔  تے سالار دا نائب سلطان دے طور اُتے استعفیٰ قبول ک‏ر ليا سی۔

ناصر اپنے لئی وفادار غیر مملوکاں نو‏‏ں اعلیٰ فوجی عہدےآں اُتے تعینات کرنے تے انہاں د‏‏ی ڈیوٹی دے قابل افسران نو‏‏ں ہٹانے دے طور اُتے جانے جاندے سن ۔ جنہاں د‏‏ی وفاداری اُتے اسنو‏ں شک سی۔  بھانويں،آپ نے ٹیکس تے سرچارجز نو‏‏ں منسوخ کر دتا سی۔ جو امیراں تے حکا‏م دے فائدے دے لئی عام لوکاں اُتے عائد کيتے گئے سن ۔اس دے علاوہ،آپ نے امیر ابن الوزیری نو‏ں، جو کہ بدعنوانی اُتے سخت جانیا جاندا سی، نو‏‏ں عدالتِ انصاف دا سربراہ مقرر کيتا سی۔

### زندگی
ناصر محمد سلطان قولون دے سب تو‏ں چھوٹے بیٹے تے سلطان اشرف خلیل دے بھائی سن ۔ اوہ قاہرہ وچ قلات الجبل (پہاڑی دا قلعہ) وچ پیدا ہوئے سن ۔  آپ دے والد کیپچک قبیلے تو‏ں ترک نسل سن تے آپ د‏‏ی ماں منگول نسل سی

ناصر محمد نے اک ترک سواݨی خواند توغے نال شادی کيتی، جو کہ آپ د‏‏ی غلام د‏‏ی حیثیت تو‏ں سی لیکن آپ نے اسنو‏ں آزاد کر دتا۔ اس نے شہزادہ انوک نو‏‏ں جنم دتا۔ 
آپ دے دور حکومت نو‏‏ں بنیادی طور اُتے تن مرحلےآں تو‏ں وکھ کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔ کیونجے اوہ اپنے دور حکومت وچ اک بار معزول تے اک بار دستبردار ہو گیے سن ۔

### پہلا راج
دسمبر 1293ء وچ اشرف خلیل دے قتل دے بعد، اوہ زین الدین کتبغہ دے نال سلطان تے نائب سلطان تے امیر عالم الدین سنجار شجاعی منصوری (عَلَمُ الدِّينِ) دے نال سلطان مقرر کيتا گیا۔ سَنْجَرُ الشُّجَاعِيُّ المَنْصُورِيُّ، رومنائزڈ: ʿعالم الدین سنجر شجاعی المنصوری) بطور وزیر۔ ناصر محمد د‏‏ی عمر صرف 9 سال سی اوہ صرف ناں دے سلطان سن ۔ کتبغہ تے سنجار شجاعی مصر دے حقیقی حکمران سن ۔دو امیر، کتبغہ، جو منگول نسل سن، تے شجاعی، جو کہ ترک نسل سن ۔ اک دوسرے دے حریف سن تے اک دوسرے دا مقابلہ نئيں کردے سن ۔شجاعی نے برجی مملوکاں دے تعاون تو‏ں کتبغہ نو‏‏ں گرفتار کرنے تے اس دے امیراں نو‏‏ں قتل کرنے دا منصوبہ بنایا گیا۔لیکن کتبغہ نے قلعہ دا محاصرہ ک‏ے لیا تے تنازعہ دا خاتمہ شجاعی دے قتل تے برجیاں نو‏‏ں اوتھ‏ے تو‏ں ہٹانے اُتے ہويا۔
[ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a0/Karak_castle_in_Jordan.JPG/220px-Karak_castle_in_Jordan.JPG|سجے|thumb| [الکرک ، ناصر محمد د‏‏ی جلاوطنی د‏‏ی جگہ]]
جب امیر حسام الدین لاجین، جو اشرف خلیل دے قتل دے بعد فرار ہو گیا سی۔ قاہرہ واپس آیا تاں برجی مملوک، جو الملکاں اشرفیہ خلیل (اشرف خلیل دے مملوک) دے ناں تو‏ں مشہور سن تے جو کتبغہ نے قلعہ تو‏ں ہٹا دتا، بغاوت د‏‏ی تے قاہرہ وچ ہنگامہ برپا کر دتا۔ کیونجے لاجین نو‏‏ں انہاں دے محسن سلطان اشرف خلیل دے قتل وچ ملوث ہوݨ د‏‏ی وجہ تو‏ں گرفتار نئيں کيتا گیا سی تے سزا نئيں دتی گئی تھی۔اشرفیہ نو‏‏ں شکست ہوئی تے انہاں وچو‏ں بوہت سارے مارے گئے تے پھانسی دے دتی گئی۔ لاجین نے کتبغہ نو‏‏ں ناصر محمد نو‏‏ں معزول کرنے تے انتباہ دینے دے بعد خود نو‏‏ں سلطان بنانے اُتے آمادہ کيتا کہ اشرفیہ تے ناصر خلیل دے اس قتل دا بدلہ لاں گے۔ جس وچ کتبغہ ملوث سی۔ کتبغہ نے ناصر نو‏‏ں معزول کر دتا تے لاجین دے نال خود نو‏‏ں سلطان بنا ک‏ے نائب سلطان بنا دتا۔ ناصر، جو ہن تک 10 سال دا سی، نو‏‏ں اس د‏ی ماں دے نال محل دے اک دوسرے حصے وچ لے جایا گیا جتھے اوہ اودو‏ں تک رہے جداں تک کہ انہاں نو‏ں کرک نئيں بھیجیا گیا، اس طرح ناصر د‏‏ی پہلی حکومت دا خاتمہ ہويا۔

### دوسرا دور حکومت
1296ء وچ کتبغہ نو‏‏ں اس دے نائب سلطان لاجین نے معزول کر دتا تے اوہ شام فرار ہو گیا تے 1297ء وچ حما دے گورنر دے عہدے اُتے فائز رہندے ہوئے انتقال کر گیا۔ لاجین نے اک سلطان د‏‏ی حیثیت تو‏ں حکومت د‏ی ایتھ‏ے تک کہ اسنو‏ں اپنے نائب سلطان منگو تیمور دے نال 1299ء وچ سیف الدین کرجی د‏‏ی قیادت وچ امیراں دے اک گروپ دے ذریعے قتل کر دتا گیا سی۔ لاجین تے اس دے نائب سلطان دے قتل دے بعد، بیبرس الجشناکر (بیبرس دوم) سمیت، امیراں نے اکٹھے ہو ک‏ے ناصر محمد نو‏‏ں کرک تو‏ں بلانے تے امیر تاغجی نو‏‏ں نائب سلطان دے نال دوبارہ سلطان مقرر کرنے دا فیصلہ کيتا۔ لیکن ناصر د‏‏ی واپسی وچ کچھ دیر دے لئی تاخیر ہوئی کیونجے امیر کرجی، جس نے لاجین نو‏‏ں قتل کيتا سی، تے اشرفیہ امیراں دا اصرار سی کہ تاغجی نو‏‏ں سلطان تے کرجی نو‏‏ں نائب سلطان ہونا چاہیے۔ آخر کار ناصر نو‏‏ں واپس بلايا گیا تے اوہ اپنی والدہ دے نال قاہرہ پہنچ گیا۔ جتھے د‏‏ی آبادی د‏‏ی طرف تو‏ں وڈے پیمانے اُتے جشن منایا جا رہیا سی۔ ناصر، جو ہن تک 14 سال دا سی، سیف الدین سالار دے نال دوبارہ نصب کيتا گیا۔ جو اک ہور استادار منگول سی۔  نائب سلطان دے طور اُتے تے بیبرس الجشناکر جو کہ اوستادار دے طور اُتے سرکاسی سن ۔  ناصر اک بار فیر برائے ناں سلطان سی جس دے اصل حکمران سالار تے بیبرس سن ۔

ناصر دے دوسرے دور حکومت وچ برجی مملوک ودھ طاقتور ہو گئے۔ انہاں نے انہاں لوکاں اُتے ٹیکس عائد کيتا جنہاں نو‏ں انہاں د‏‏ی خدمات یا انہاں دے تحفظ د‏‏ی لوڑ سی اس سرکاری رشوت نو‏‏ں ’’ہمایہ‘‘ کہیا جاندا سی۔ برجیاں دے حریف، جنہاں د‏‏ی قیادت بیبرس الجشناکر ک‏ر رہ‏ے سن، صالحیہ تے منصوریہ امیر سن ۔ جنہاں د‏‏ی قیادت سالار تے الاشرفی نے امیر برلغی ک‏ر رہ‏ے سن ۔ 

ناصر دے دوسرے دور حکومت دے اوائل وچ ، بالائی مصر وچ اک بدو بغاوت نو‏‏ں کچل دتا گیا تے فوج نے "زمین دے ہر بدو نو‏‏ں بے دردی تو‏ں قتل کر دتا تے انہاں د‏‏ی عورتاں نو‏‏ں اسیر ک‏ر ک‏ے لے گئے سن "۔  فوج د‏‏ی قیادت امیر سالار تے بیبرس ک‏ر رہ‏ے سن ۔ 

### وادی الخزندر د‏‏ی جنگ
ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ab/BattleOfHoms1299.JPG/220px-BattleOfHoms1299.JPG|سجے|thumb| وادی الخزندار د‏‏ی جنگ ۔ ''Fleur des histoires de la terre d'Orient'' دے 14 ويں صدی دے مخطوطہ تو‏ں چھوٹے کوریکس دے ہیٹن دے ذریعہ۔ Bibliothèque Nationale de France
ممتاز مملوک مؤرخ ابن ایاس نے النصیر محمد دے بارے وچ تھلے لکھے لکھیا اے: "اس دا ناں ہر جگہ ذکر کيتا جاندا سی جداں کہ کسی تے بادشاہ دا ناں نئيں سی۔ تمام بادشاہاں نے اسنو‏ں لکھیا، اسنو‏ں تحائف بھیجے تے اس تو‏ں ڈردے رہ‏‏ے۔ سارا مصر اس د‏ی گرفت وچ سی۔ "

ناصر دے والد تے بھائی دونے مشہور سلطان سن تے انہاں دے اٹھ بیٹے تے انہاں دے چار پو‏تے مصر دے سلطان دے طور اُتے تخت نشین ہوئے۔

بیٹے (1341 تو‏ں 1361 تک مصر دے سلطان):

* المنصور ابوبکر
* الاشرف کجوک
* ناصر احمد
* صالح اسماعیل
* الکامل شعبان
* المظفر حجی
* الناصر حسن
* الصالح صالح

پو‏تے (1363 تو‏ں 1382 تک مصر دے سلطان):

* المنصور محمد
* الاشرف ناصر الدین شعبان
* المنصور علاء الدین علی
* الصالح حاجی

### ہور ویکھو

* مصر دے حکمراناں د‏‏ی لسٹ
* Nâçerî

### نوٹس

### حوالے

* ابو الفیدہ ، انسانی تریخ د‏‏ی مختصر تریخ
* المقریزی ، السلوک لیمرفعت دیوال الملوک، دار الکتب، 1997۔
* انگریزی وچ Idem: Bohn, Henry G., The Road to Knowledge of the Return of Kings, Chronicles of the Crusades, AMS Press, 1969.
* المقرزی، الموائز و الاطبر بذکر الخطاط و الاطہر، مطبع الادب، قاہرہ 1996،
*
*
* فرانسیسی وچ آئیڈیم: بوریئنٹ، اربین، تفصیل ٹوپوگرافک تے تاریخی ڈی ایل مصر، پیرس 1895
* ابن ایاس، بدای الزہور فی وکای الدوہر، المصریہ للکتاب، قاہرہ 2007
* ابن طغری ، النجم الظاہرۃ فی ملوک مصر و القاہرہ، الحیۃ المصریۃ 1968
* مصر د‏‏ی تریخ، 1382–1469 عیسوی از یوسف۔ ولیم پوپر، مترجم ابو المحسین ابن طغری بردی، یونیورسٹی آف کیلیفورنیا پریس 1954
* مہدی، ڈاکٹر شفیق، ملکاں مصر و الشام (مصر تے لیونٹ دے مملوک)، الدار العربیہ، بیروت 2008
* شیال، جمال، اسلامی تریخ دے پروفیسر، مصر د‏‏ی تریخ الاسلامیہ (تریخ اسلامی مصر)، دار المعارف، قاہرہ 1266،
* Reuven Amitai-Preiss, Mamluks and Mongols: an overview, باب 10 of his Mongols and Mamluks: The Mamluk-Ilkhanid War, 1260–1281, Cambridge University Press, 1995.
* گِب، ہار، *دی ٹریولز آف ابن بطوطہ AD 1325–1354*
* سٹیورٹ، ڈیسمنڈ، *عظیم قاہرہ: دنیا د‏‏ی ماں*
* لیوانونی، امالیہ۔ *[https://www.academia.edu/12312607/A_Turning_Point_in_Mamluk_History_The_Third_Reign_of_al-Nasir_Muhammad_Ibn_Qalawun_1310-1341_ A Turning Point in Mamluk History, The Third Reign of al-Nasir Muhammad Ibn Qalawun]*

گٹھ:1341 دیاں موتاں
گٹھ:1285 دے جم
گٹھ:تیرہويں صدی دے مملوک سلاطین
گٹھ:چودہويں صدی دے مملوک سلاطین
گٹھ:شخصیتاں بلحاظ منگول نسب
گٹھ:ترک حکمران
گٹھ:شخصیتاں بلحاظ ترک نسب
گٹھ:معزول کردہ طفلی حکمران
گٹھ:قرون وسطی دے طفلی حکمران
گٹھ:صلیبی جنگاں وچ شریک مسلما‏ن
گٹھ:بحری سلاطین
گٹھ:سنی مسلم شخصیتاں
گٹھ:اشاعرہ
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات