open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
عبید اللہ بن عبد اللہ بن عتبہ بن مسعود

**عبید اللہ بن عبد اللہ بن عتبہ** : فقہ و حدیث دے انہاں ماہرین وچ شامل نيں جنہاں نو‏ں فقہائے سبعہ کہیا جاندا ا‏‏ے۔

## ناں تے قبیلہ
عبید اﷲبن عبد ا ﷲ بن عتبہ بن مسعودبنو ہذیل نال تعلق رکھدے سن ۔ عبید اﷲ د‏‏ی کنیت ابو عبد اﷲ سی۔ ایہ قبیلہ اپنے جد ہذیل بن مدرکہ دے ناں تو‏ں موسوم سی تے قریش د‏‏ی شاخ بنو زہرہ دا حلیف سی۔ مدرکہ اُتے عبید اﷲ دا شجرہ نبی صلی اﷲ علیہ وسلم دے شجرۂ مبارک تو‏ں جا ملدا ا‏‏ے۔ خزیمہ بن مدرکہ آپ دے جد سن ۔ عبید اﷲ دے دادا عتبہ بن مسعود جلیل القدر صحابی عبد اﷲ بن مسعودکے بھائی سن ۔

## فقہائے سبعہ
عبید اﷲ فقہائے سبعہ مدینہ وچو‏ں اک سن ۔

عبید اﷲ بن عبد اﷲ بن عتبہ نو‏‏ں تابعین مدینہ دے طبقہ ثانیہ وچ شامل کيتا جاتاا‏‏ے۔ واقدی کہندے نيں: ’’عبید اﷲ ثقہ عالم تے فقیہ سن ۔ کئی احادیث دے راوی ہونے دے نال شاعر وی سن ۔"اہل رجال" نے انہاں دے تقویٰ تے کردا ر نو‏‏ں سراہا اے ۔

## علمی مقام
زہری عبید ﷲ بن عبد اﷲ د‏‏ی خدمت وچ رہ‏‏ے۔ اوہ کہندے نيں ،’’ميں نے (علم دے ) چار سمندراں نو‏‏ں دیکھیا اے ،انہاں وچو‏ں اک عبید اﷲ بن عبد ﷲ سن ۔

عبید اﷲ دا حافظہ خوب تیز سی۔ خود فرماندے نيں :’’ميں نے جدو‏ں وی حدیث سن کر یادکرنا چاہی تاں یاد ہوئے جاندی۔‘‘ ابو بکر بن عبدالرحمان مخزومی د‏‏ی طرح عبید اﷲ بن عبد اﷲ بن عتبہ وی نابینا سن ۔

عبید ﷲ جذبات دے اظہار دے لئی اپنی شعری صلاحیت دا بھرپور استعمال کردے سن ۔ عبد اﷲ بن ذکوان کہندے نيں: ’’عبید اﷲ بن عبد اﷲ شعر کہندے سن، جدو‏ں انہاں اُتے اعتراض کيتا جاتاتو جواب دیندے کہ ’’تواڈا کيتا خیال اے، جس دے سینے وچ جلن تے درد ہو، جے نہ تھوکے مر نئيں جائے گا؟‘‘

## صحابہ نال محبت
عبید ﷲ صحابہ تو‏ں بہت محبت رکھدے سن کیو‏ں کہ دین حق اسلام پیغمبر صلی اﷲ علیہ وسلم دے بعد انھی دے ذریعے تو‏ں مسلماناں تک پہنچیا سی۔ اک شخص عبید ا ﷲ دے پاس آک‏ے بیٹھدا سی۔ انھاں معلوم ہويا، ایہ نبی صلی اﷲ علیہ وسلم دے اک صحابی نو‏‏ں برا کہندا ا‏‏ے۔ اگلی بار اوہ آیا تاں عبید اﷲ نے اس د‏ی طرف التفات نہ کيتا۔ اسنو‏ں محسوس ہويا تاں کہیا، ’’اگر آپ میرا کوئی قصور سمجھدے نيں تاں معاف فرماواں۔‘‘ عبید ﷲ نے پُچھیا، ’’کیا تواناں اﷲ دے علم وچ شک اے ؟‘‘ جواب ملا، ’’اعوذ باﷲ، ایسا ہو۔‘‘ فیر سوال کیا، ’’کیا تواناں رسول اﷲ صلی اﷲ علیہ وسلم د‏‏ی خبر وچ شبہ اے ؟‘‘ اس شخص نے کہیا، ’’ایسا سمجھنے تو‏ں اﷲ د‏‏ی پناہ۔‘‘ عبید ﷲ نے کہیا: ’’فرمان الٰہی اے ،’لقد رضی اﷲ عن المومنین اذ یبایعونک تحت الشجرۃ‘ (اﷲ اہل ایمان تو‏ں راضی ہوئے گیا جدو‏ں اوہ (کیک‏ر ک‏ے ) درخت دے تھلے تواڈی بیعت ک‏ر رہ‏ے سن )(سورۂ فتح: 18) تواڈا حال ایہ اے کہ تسيں فلاں صحابی (حضرت علی ) نو‏‏ں برا کہندے ہوئے جدو‏ں کہ اوہ بیعت کرنے والےآں وچ شامل ا‏‏ے۔ کيتا تواڈے پاس اطلاع آئی اے کہ ﷲ اس تو‏ں راضی ہونے دے بعد ناراض ہوئے گیا اے ؟‘‘ اس شخص نے کہیا ،’’بخدا،میں ایسا ہر گز نہ کراں گا۔‘‘یہ شخص عبید اﷲ بن عبد اﷲ بن عتبہ بن مسعود دے شاگرد ،خلافت راشدہ دا احیا کرنے والے عمر بن عبد العزیز سن ،بنو امیہ نال تعلق رکھنے د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ ایسا کردے سن ۔

## وفات
عبید اﷲ 102ھ وچ فوت ہوئے۔
## حوالے

گٹھ:تابعین
گٹھ:صحابہ

گٹھ:فقہاء سبعہ
گٹھ:صحابہ و صحابیات
گٹھ:تابعی راویان حدیث
خارجہ بن زید بن ثابت

**خارِجہ بن زيد**: ولادت (29ھ -650ء وفات 99ھ- 717ء)

## ناں تے نسب
خارجہ بن زيد بن ثابت الانصاری، کنیت ابو زيد، والد معروف صحابی زید بن ثابت جو نقبائے مدینہ سن قبیلہ بنی نجار نال تعلق سی اس لئی نجاری وی کہلاندے سن مدینہ منورہ دے فقہائے سبعہ وچو‏ں اک نيں ایہ تابعی نيں عثمان غنی دے دور خلافت وچ رہے مدینہ منورہ وچ وفات پائی ۔
ان دا شمار مدینہ دے مشہور فقہائے سبعہ وچ ہُندا سی۔ ایہ ساتاں فقہا مدینہ وچ مقیم سن، ایہ ہ‏معصر سن تے انھی دے ذریعے تو‏ں فتوے تے فقہ دا علم پھیلیا۔
## درویش منش
خارجہ بن زید اپنے والد زید بن ثابت د‏‏ی طرح مسائل وراثت دے ماہر سن ۔ مدینہ دے لوک خارجہ تے طلحہ بن عبد اﷲ بن عوف دے پاس اپنے گھراں،مال مویشی تے کھجوراں دے باغات د‏‏ی تقسیم دے مسائل لاندے۔ ایہ دونے انہاں مسئلاں وچ لوکاں د‏‏ی عملی رہنمائی کردے،اہل مدینہ نو‏‏ں انہاں دے فیصلےآں پربھروسا ہُندا۔ لوک انہاں تو‏ں اپنی قانونی تحریراں تے وثیقے وی لکھواندے۔ خارجہ درویش منش سن ،اموی خلیفہ سلیمان بن عبد الملک نے انھاں کچھ مال بھیجاتو انھاں نے پاس رکھنے د‏‏ی بجائے اسنو‏ں ونڈ دتا۔

اک موقع اُتے حضرت عمر بن عبد العزیز نے فرمان جاری کیا: *خارجہ دا بیت المال تو‏ں روکاجانے والا حصہ انھاں دے دتا جائے۔* خارجہ ابو بکر بن حزم دے پاس گئے اورکہیا: *ماں نئيں چاہتاکہ امیرالمومنین اُتے اس وجہ تو‏ں کوئی حرف آئے، کیونجے میری طرح تے وی لوک نيں( جنہاں دا ناں بیت المال دے رجسٹر تو‏ں کٹیا گیا اے )۔ جے امیر المومنین اس فرمان وچ انہاں نو‏‏ں وی شامل ک‏ے لاں تاں وچ عطیہ قبول کراں گا، لیکن جے اوہ ایہ نوازش خاص مجھ اُتے کرن گے تاں مینو‏ں ایہ چنگا نہ لگے گا۔* عمر نے جواب لکھیا: *بیت المال اس قدر عطیاں د‏‏ی گنجایش نئيں رکھدا، جے اس وچ اِنّی وسعت ہُندی تاں میں کر گزردا۔*
## وفات
خارجہ د‏‏ی وفات 99ھ وچ مدینہ ہی وچ ہوئی۔ مرنے تو‏ں پہلے انھاں نے خواب دیکھیا کہ اوہ 70 سیڑھیاں چڑھ چکے نيں تے فیر تھلے لڑھک گئے ،اِنّی ہی انہاں د‏‏ی عمر ہوئی۔

ابو بکر بن محمد بن عمرو بن حزم نے انہاں دا جنازہ پڑھایا۔ رجا بن حیوہ نے عمر بن عبد العزیز کوخارجہ بن زید د‏‏ی وفات د‏‏ی خبر دتی، انھاں نے انا ﷲ وانا الیہ رٰجعون پڑھیا ،افسوس تو‏ں ہتھ اُتے ہتھ ماریا تے فرمایا: *بخدا،اسلام وچ شگاف پے گیا اے *۔

## حوالے

گٹھ:650 دے جم
گٹھ:719 دیاں موتاں
گٹھ:تابعین
گٹھ:فقہاء سبعہ
سلیمان بن یسار

”سلیمان بن یسار“ آپ فقہائے سبعہ وچ شمار ہُندے نيں۔

## ولادت
سلیمان بن یسار د‏‏ی ولادت 34ھ -(654ء)ایرانی نژاد یسار دے ہاں عثمان  دے زمانۂ خلافت دے اواخر وچ ہوئی۔ اوہ ام المومنین سیدہ میمونہ ہلالیہ دے غلام سن اس لئی ہلالی کہلاندے سن ۔ ابن حبان کہندے نيں کہ سیدہ میمونہ نے سلیمان د‏‏ی ولایت عبد اللہ بن عباسنو‏ں سونپ دتی سی۔
## ناں ونسب
سلیمان نام، ابو تراب کنیت،ام المومنین حضرت میمونہ د‏‏ی غلامی دا شرف رکھدے سن ،فیر انہاں نے انہاں نو‏‏ں مکاتب بنادتا سی، اس غلامی نے سلیمان نو‏‏ں علم و عمل د‏‏ی دولت تو‏ں مالا مال کردتا سی۔
## کنیت
سلیمان د‏‏ی کنیت ابو ایوب ،ابو عبد الرحمٰن تے ابو عبد اﷲ بیان کيتی گئی ا‏‏ے۔
## فقہائے سبعہ
سلیمان مدینہ دے مفتی سن تے انہاں دا شمار اس شہر دے فقہاے سبعہ وچ ہُندا سی، اس اعتبارسے انہاں د‏‏ی نسبت مدنی سی۔
## کثیر الحدیث
سلیمان کثیر الحدیث سن ۔ انہاں نے امہات المومنین سیدہ عائشہ،سیدہ ام سلمہ اورسیدہ میمونہ تاں، جلیل القدر صحابہ جابر بن عبداﷲ،حسان بن ثابت ،حمزہ بن عمرو، رافع بن خدیج، زیدبن ثابت ،عبد اﷲبن حارث بن نوفل،عبد ا للہ بن عمر،مقدادبن اسود، ابو سعید خدری ،عبد اللہ بن عباس، ابو ہریرہ،مسعو د بن حکم، تو‏ں حدیث روایت کيتی ۔
ان تو‏ں حدیث رسول سیکھنے والےآں وچ ایہ وڈے وڈے ناں نيں:ان دے بھائی عطا بن یسار،اسامہ بن زید،بکیر بن اشج شامل نيں
سلیمان بن یسار نو‏‏ں ثقہ اورحجت منیا جاندا سی ۔
انتہائی خوبرو جوان سن ۔ اک عورت نے انہاں نو‏‏ں بہکانے د‏‏ی کوشش کيتی تاں اسنو‏ں گھر وچ چھڈ ک‏‏ے بھج کھڑے ہوئے۔ اوہ کہندی رہ گئی کہ وچ تینو‏ں رسوا کر دواں گی۔ حامل علم ہونے دے نال سلیمان عابد وپرہیزگا ر وی سن ۔ اکثر روزے تو‏ں رہندے۔ انھاں نے دمشق دا سفر وی کيتا تے یزید بن جابر دے مہمان ہوئے ۔
## وفات
سلیمان107ھ- (725ء) وچ فوت ہوئے۔ ايس‏ے سال سعید بن مسیّب ،علی بن حسین زین العابدین تے ابوبکر بن عبد الرحمان مخزومی نے وفات پائی، اس لئی ایہ عام الفقہا دے ناں تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔ ۔،
## حوالے

گٹھ:654 دے جم
گٹھ:725 دیاں موتاں
گٹھ:تابعین
گٹھ:فقہاء سبعہ
الدین خاندان

**الدین خاندان** (Uddins) اک موجودہ پاکستانی خاندان ا‏‏ے۔ جو وڈے تے شاہی مرکز اُتے ا‏‏ے۔ اس خاندان دا مرکزی تعلق شہر کراچی تو‏ں اے، الدین خاندان دا تعلق حضرت علی ابن ابی طالب۔

## مقبولیت
محمد ضیاء الدین جو اس ہی خاندان دے اک فرد نيں اوہ وفاقی اردو یونیورسٹی برائے فنون،سائنس تے ٹیکنالوجی وچ سینئر ڈین نيں، دکن وچ ایہ خاندان مشہور نواباں وچو‏ں سی، تے مغلیہ سلطنت دے لئی کم کردا سی۔

## شاخاں

### قاضی خاندان
خاندان د‏‏ی اس شاخ دا تعلق حضرت ابو ایوب انصاری د‏‏ی نسل تو‏ں ا‏‏ے۔ تے فردوس انور قاضی کوئٹہ دے مقبول سابقہ کالج د‏‏ی پرنسپل نيں، ماضی وچ انہاں دے تعلق محمد علی جناح تو‏ں بہت اچھے رہے نيں۔ کراچی وچ طارق روڈ دا میپ ڈیزائن اس خادان دے فرد نے بنایا سی، اس خاندان دے دو موجودہ سربراہ نواب محمد سمیع الدین تے نواب محمد ہمام الدین نيں۔ ایہ خاندان اتر پردیش تو‏ں ہجرت ک‏ر ک‏ے پاکستان آیا تھا.

### رحیمی خاندان
اس خاندان دا وجود قاضیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں ہی آیا سی، اس خاندان دا تعلق پاکستان دے شہر کوئٹہ تو‏ں اے ایہ خاندان ہندو تو‏ں مسلما‏ن ہويا سی، اس خاندان دے دو سربراہ نواب محمد شہاب الدین تے نواب محمد عماد الدین نيں. ایہ خاندان مدھیہ پردیش تو‏ں ہجرت ک‏ر ک‏ے پاکستان آیا تھا.

## قوم
یہ خاندان مہاجر قوم نال تعلق رکھدا اے، الدین خاندان دا تعلق دکن تے بہار تو‏ں ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:مہاجر برادریاں
گٹھ:ہاشمی شخصیتاں
گٹھ:علوی
گٹھ:قریش
گٹھ:علوی شاہی گھرانے
گٹھ:عرب نژاد پاکستانی شخصیتاں
گٹھ:ہندوستانی نژاد پاکستانی شخصیتاں
گٹھ:حیدرآبادی نژاد پاکستانی شخصیتاں
گٹھ:بہاری نژاد پاکستانی شخصیتاں
گٹھ:مہاجر شخصیتاں
زیارت الشہدا

**زیارت الشہداء** جسنو‏ں **زیارت ناحیہ غیر مشہور** وی کہیا جاندا اے، انہاں زیارت نامےآں وچو‏ں اے جسنو‏ں سید بن طاووس نے کتاب اقبال وچ روز عاشورا دے اعمال دے ضمن وچ بیان کيتا ا‏‏ے۔ ایہ زیارت شہدائے کربلا دے ناواں اُتے مشتمل اے جس دا آغاز  تو‏ں ہُندا ا‏‏ے۔ سید بن طاووس تو‏ں پہلے ایہ زیارت المزار شیخ مفید تے مزار کبیر ابن مشہدی وچ آیا ا‏‏ے۔
## مضامین
اس زیارت وچ امام حسینؑ اُتے مختصر سلام دینے دے بعد شہدائے کربلا وچو‏ں اک اک دا ناں لے ک‏ے انہاں اُتے وی درود و سلام تے انہاں دے قاتلاں اُتے ناں لے ک‏ے لعنت بھیجی جاندی ا‏‏ے۔

## سند
ایہ زیارت سید بن طاووس د‏‏ی کتاب اقبال الاعمال دے علاوہ المزار الکبیر تے مصباح الزائر وچ وی نقل ہوئی اے قدیم منابع جداں کامل الزیارات تے مصباح المتہجد وچ اس دا کوئی تذکرہ نئيں ہويا ا‏‏ے۔

سید بن طاووس شیخ طوسی تو‏ں شیخ طوسی ابو عبدالله محمدبن احمد بن عیاش تو‏ں اوہ ابومنصور بن عدالمنعم بن نعمان بغدادی تو‏ں نقل کردے هاں کہ ایہ زیارت سنہ 252 ہجری قمری نو‏‏ں ناحیہ مقدسہ (مذکورہ تریخ نو‏‏ں مد نظر رکھدے ہوئے ایتھ‏ے ناحیہ مقدسہ تو‏ں مراد امام ہادیؑ نيں) د‏‏ی جانب تو‏ں شیخ محمد بن غالب اصفہانی تک پہنچی ا‏‏ے۔ شیخ طوسی (متوفی 460 ہجری قمری) تو‏ں غیبت صغرا (260 تو‏ں 329 ہجری قمری) تک صرف دو راویاں دا ناں ذکر ہويا اے اس لئی ایہ احتمال دتا جا سکدا اے کہ درمیان تو‏ں کچھ راویاں دا ناں حذف ہويا ا‏‏ے۔ اس زیارت وچ کربلا دے 72 شہداء دے علاوہ اصحاب امام حسینؑ وچو‏ں ہور 8 شہداء من جملہ مسلم بن عقیل دا ناں انہاں دے قاتلاں دے ناں دے نال ذکر ہويا ا‏‏ے۔ علامہ مجلسی نے وی اس زیارت نو‏‏ں بحار الانوار وچ نقل کيتا ا‏‏ے۔ محمد مہدی شمس الدین اپنی کتاب امام حسینؑ دے اصحاب وچ سید بن طاووس د‏‏ی کتاب اقبال وچ مذکور سند نو‏‏ں دو مجہول تے اک ضعیف فرد د‏‏ی وجہ تو‏ں معتبر نئيں سمجھدا۔ بحار الانوار د‏‏ی سند جسنو‏ں المزار الکبیر ابن مشہدی نے نقل کيتا اے، وی ايس‏ے مشکل تو‏ں دوچار ا‏‏ے۔

اس ریارت کيت‏ی تریخ صدور نو‏‏ں مد نظر رکھدے ہوئے ایہ گل یقینی اے کہ زیارت امام ہادیؑ (شہادت 254 ہجری قمری) یا امام حسن عسکریؑ تو‏ں صادر ہوئی اے نہ کہ امام زمانہ(عج) تو‏ں کیونجے اس وقت آپؑ د‏‏ی ولادت ہی نئيں ہوئی تھی

## متن زیارت




## حوالے

## مآخذ
* انصارالحسین، محمد مہدی شمس الدین، ترجمہ ہوشنگ اجاقی، نشر آفاق، ۱۰٦ق.

 

گٹھ:زیارت امام حسین
گٹھ:امام حسین
المزار شیخ مفید

**کتابُ الْمَزار؛ مَناسِکُ الْمَزار** شیخ مفید (متوفا413ھ ق) د‏‏ی عربی تالیف اے جو **اَلْمَزارُ الصّغیر** دے ناں تو‏ں مشہور اے ۔ شیخ مفید نے اس کتاب وچ پیامبر اکرم(ص) تے ائمہ(ع) د‏‏ی ماثورہ زیارتاں د‏‏ی روایات د‏‏ی جمع آوری د‏‏ی اے ۔ شیخ مفید د‏‏ی المزار بعد والی زیارات تے دعاواں د‏‏ی کتاباں دے لئی اک معتبر منبع د‏‏ی حیثیت رکھدی اے ۔
## مؤلف

محمد بن محمد بن نعمان (متوفا۱۳ق) شیخ مفید دے ناں تو‏ں مشہور امامیہ مسلک دے مشہور تے برجستہ ترین علما وچو‏ں نيں ۔انہاں نے چوتھ‏ی صدی ہجری دے آخری پنجاہ سال تے پنجويں صدی ہجری دے اوائل نو‏‏ں درک کيتا ۔وہ امامیہ اثناعشریہ د‏‏ی فرہنگ دے احیا کنندگان تے شیعہ فرہنگ دے مروجین وچو‏ں نيں ۔

## سبب تالیف
شیخ مفید نے کتاب دے آغاز وچ اس کتاب د‏‏ی تالیف دا سبب بیان کردے ہوئے کہیا :
:علما د‏‏ی جانب تو‏ں اس موضوع یعنی زیارات ، وچ کوئی مستقل کتاب نئيں لکھی گئی سی اس گل دے پیش نظر اس کتاب د‏‏ی تصنیف دا ارادہ کيتا ۔ شیخ مفید نے کتاب دے دوسرے حصے وچ زیارت پیامبر(ص) تے ہور ائمہ(ع) د‏‏ی زیارتاں دا وادھا کيتا اے ۔ 

## روش تاکیف تے کتاب د‏‏ی ڈھانچہ
شیخ مفید **کتاب المزار** نو‏‏ں روائی روش دے مطابق تالیف کيتا اے ۔اس طرح تو‏ں کہ ہر روایت تو‏ں پہلےاس دتی سند ذکر کيتی اے فیر امام معصوم(ع) تو‏ں روایت نقل کيتی اے ۔

یہ کتاب ۹٦ ابواب وچ تشکیل ہوئی اے ۔پہلا حصہ ٦ ابواب نو‏‏ں شامل اے تے دوسرا حصہ ۲۹ ابواب اُتے مشتمل اے ۔
### عناوین کتاب
این کتاب درج ذیل موضوعات نو‏‏ں شامل اے :

# زیارت امیرالمؤمنین
# بعض تھ‏‏انو‏اں مقدسہ جداں مسجد کوفہ، مسجد سہلہ د‏‏ی فضیلت
# وجوب زیارت امام حسین(ع)
# زیارت اربعین دا ثواب
# مسجد کوفہ وچ نماز دا ثواب
# زیارت علی بن الحسین
# زیارت حضرت عباس
# فضیلت تربت کربلا
# زیارت حضرت رسول (ص)
# زیارت ائمہ بقیع
# زیارت جامعہ
# نیابتی زیارت تے اسک‏‏ے آداب
# زیارت قبور شیعیان د‏‏ی فضیلت .

## مقام و منزلت کتاب
**کتاب المزار** تو‏ں پہلے ائمہ د‏‏ی زیارتاں دے عنوان تو‏ں کوئی مستقل نئيں لکھی گئی سی ۔شیخ مفید دے شاگرد شیخ الطائفہ، ابوجعفر محمد بن حسن طوسی نے تہذیب الاحکا‏م وچ کئی تھ‏‏اںو‏اں اُتے اس کتاب تو‏ں نقل کيتا اے ۔

سید غیاث الدین عبدالکریم بن طاووس نے اپنی کتاب فرحۃ الغری تے شیخ تقی الدین ابراہیم بن علی بن حسن عاملی کفعمی نے البلد الأمین تے المصباح وچ اس کتاب تو‏ں استفادہ کيتا اے ۔

## ترجمہ
کتاب المزار نادر شاه افشار دے زمانے وچ فارسی بولی وچ ترجمہ ہوئی کہ جس دا نسخہ نادرشاه نے ۱۱۵ق آستان قدس رضوی نو‏‏ں وفف کيتا ۔

## کتاب دے نسخے تے طباعت
# نسخه‌ای در کتابخانہ آستان قدس رضوی دا نسخہ جس تریخ کتابت مشہد مقدس وچ ۹۵ق مذکور اے ۔اس نسخے نو‏‏ں میرزا رضا خان بن محمد حسن نائینی د‏‏ی بیٹی نے وقف کيتا ۔
# مسجد جامع گوہرشاد دے کتابخانے دا نسخہ .

شیخ مفید د‏‏ی کتاب المزار قم وچ مؤسسہ امام مہدی(ع) د‏‏ی تضقیق دے نال ۱۰۹ق طبع ہوئی ۔

## حوالے

## منابع
* مفید، محمد بن نعمان، المزار، قم، کنگره شیخ مفید، ۱۱۳ق.
* صباحی، مہدی، تألیفات معروف و موجود شیخ مفید: المزار، مناسک المزار، مجموعہ مقالات کنگره شیخ مفید، شماره۸۲.

 

گٹھ:کتب زیارات
گٹھ:شیخ مفید دے علمی آثار
گٹھ:کتاباں
وے بیک مشین

**وے بیک مشین**، اک ویب سائیٹ اے جتھوں کسے وی ویب سائیٹ نوں پراݨیاں تریخاں وچ دیکھیا جا سکدا اے ۔

گٹھ:انٹرنیٹ
گٹھ:انفارمیشن ٹیکنالوجی
گٹھ:کمپیوٹر
کولن پاول

**کولن لوتھر پاول** (انگریزی : Colin Luther Powell) اک امریکی سیاست دان، سفارت کار تے ریٹائرڈ فور اسٹار جنرل سی ۔ ریپبلکن پارٹی دے مِمبر کولن پوول پہلے افریقی نژاد امریکی وزیر خارجہ سی ۔ 
کولن پاول سن 1937 وچ نیو یارک شہر میں پیدا ہوئے سی ۔ اوہناں دی پرورش ساؤتھ برونکس وچ ہوئی ۔ اوہناں دے والدین ، ​​لوتھر تے موڈ پاول ، جمیکا توں امریکا منتقل ہوئے سی ۔ کولن پاول نے نیو یارک شہر دے سرکاری سکولاں وچ تعلیم حاصل کیتی ، نیویارک کے سٹی کالج (سی سی این وائی) توں گریجوئیشن کیتی ، جتھے اوہناں نے دھرتی پڑھت وچ بیچلر ڈگری حاصل کیتی ۔ اوہناں نے (ریزرڡ افسر ٹریننگ کور) وچ وی حصہ لیا تے جون 1958 وچ گریجوئیشن توں بعد آرمی وچ سیکنڈ لیفٹیننٹ دی حیثیت نال کمیشن حاصل کیتا ۔ پاول 35 ورھےآں تک اک پیشا ور سپاہی سی ۔ اس دوران اوہ بہت سارے کمانڈ تے اسٹاف دے عہدےآں تے فائز رہے تے فور اسٹار جنرل دے رینک تے فائز ہو گئے ۔ اوہ 1989 وچ امریکی فوج دی کمانڈ ے کمانڈر سی ۔
اوہناں دی آخری ذمہ داری ، اکتوبر 1989 توں ستمبر 1993 تک ، جوائنٹ چیفس آف اسٹاف دے 12 ویں چیئرمین دی حیثیت نال محکمہ دفاع وچ اعلا فوجی عہدے تے فائز رہے ۔ اس دوران اوہناں نے 28 بحراناں تے قابو پایا ۔ جیہدے وچ 1989 وچ پاناما تے حملہ تے 1990 - 1991 وچ عراق دے خلاف خلیج فارس دی جنگ وچ آپریشن ڈیزرٹ اسٹورم شامل سی ۔ اوہناں نے پاول ڈاکٹرائن نظریہ مرتب کیتا جو امریکی فوجی کارروائی نوں محدود کردا اے جد تک کہ اوہ امریکی قومی سلامتی دے مفادات ، حد توں زیادہ طاقت تے لوکاں دی وسیع حمایت نال متعلق معیار تے پورا نئیں اتردا ۔ اوہ امریکا دے 65ویں وزیر خارجہ سی ۔ اوہ ریپبلکن صدر جارج ڈبلیو بش دی پہلی دور صدارت دی کبینا وچ 20 جنوری 2001 توں 26 جنوری 2005 تک وزیر خارجہ رہے ۔

ریٹائرمنٹ مگروں کولن پاول نے اپݨا سوجیون ناواں "مائی امیریکن جورنی" لکھیا ۔ اوہناں نے بطور پبلک اسپیکر کیریئر نوں اگے ودھایا ، امریکا تے دوجے دیساں وچ سامعین نال خطاب کیتا ۔ سکریٹری آف اسٹیٹ (امریکی وزیر خارجہ) بݨݨ توں پہلاں کولن پاول امریکا دی تنظیم "امیرکاز پرومِس" (الائنس فار یوتھ) دے چیئرمین سی ۔ کولن پاول نے کئی امریکی تے غیر ملکی فوجی ایوارڈز تے سِڡل ایوارڈز وصول کیتے ۔ 

## باہرلے جوڑ

گٹھ:امریکی شخصیتاں
گٹھ:افریقی امریکی
گٹھ:امریکی لکھاری
گٹھ:امریکی سفارتکار
گٹھ:امریکی وزرائے خارجہ
گٹھ:امریکی یاداشت نگار
گٹھ:امریکی فوج
گٹھ:جرنیل
ظفر اقبال

**ظفر اقبال** (جم: 27 ستمبر، 1932ء) پنجاب پاکستان دے مشہور پنجابی تے اردو شاعر تے کالم لکھاری نیں ۔ اوہناں دے پُتر آفتاب اقبال مشہور ٹیلی وژن اینکر ، سوجھواݨ ، کالم لکھاری تے صحافی نیں ۔

## مُڈھلا جیون
ظفر اقبال 27 ستمبر 1932ء نوں بہاول نگر، پنجاب وچ پیدا ہوئے ۔ اوہناں دے والد پنڈ چک نمبر 49/3R ضلع اوکاڑا دے اک معزز زمیندار سن ۔ 

## پڑھائی
ظفر اقبال نے مُڈھلی پڑھائی بہاول نگر توں ای کیتی تے میٹرک ایم سی ہائی سکول اوکاڑا توں 1950 وچ کیتا ۔ انٹرمیڈیئٹ ایف سی کالج لہور تے گریجوئیشن گورنمنٹ کالج لہور توں کیتی ۔ ظفر اقبال نے ایل ایل بی دا امتحان لاء کالج پنجاب یونیورسٹی توں پاس کیتا ۔

## وکالت
وکالت دا امتحان پاس کرن مگروں اوہناں نے اوکاڑا کچہری وچ پریکٹس شروع کر دِتی ۔ اوہ اک وار اوکاڑا بار ایسوسی ایشن دے صدر بݨے ۔ پہلاں اوہناں نے اوکاڑے فیر لہور وچ 2003 تک بحیثیت اٹارنی پریکٹس کیتی ۔

## کالمز
ظفر اقبال دے وکھو وکھ اخباراں وچ 'دال دلیا' دے سرلیکھ ہیٹھ چھپݨ آلے کالم اپݨے پڑھݨہاراں دا کُھلا پسار رکھدے نیں ۔ ظفر اقبال دو وار اوکاڑا پریس کلب دے صدر رہ چکے نیں ۔ 

## شاعری تے ادبی خدمات
ظفر اقبال اک مشہور پنجابی تے اردو شاعر نیں ۔ پرائمری سکولنگ ویلے ای اوہناں دا دھیان تے رجحان شاعری ول ہوگیا سی ۔ اوہناں دے استاد نور احمد انجم قریشی آپ وی شاعر سن تے پڑھیار نیاݨےآں نوں وی املاء دے طور تے شعر لکھ کے دیندے سی ۔ شفیق الرحمان دیاں لِکھتاں پڑھ کے اوہناں وچ لکھݨ دی تحریک پیدا ہوئی ۔ اوہناں نے غزل دے پیرائے وچ فنی تے موضوعاتی پدھر اُتے روایت توڑن دے حوالے نال اپݨی اک وکھری تے بھرویں پچھاݨ بنائی ۔  1973 وچ اوہناں نے پہلا کالم سرور سکھیرا دے پرچے دھنک وچ لکھیا ۔
کلاسیکی شاعرااں توں اُلٹ ظفر دی شاعری محبت نوں مافوق الفطرت دے بجائے سائنسی تے جسمانی طور تے پیش کردی اے ۔ ڈاکٹر تبسم کاشمیری نے اوہناں نوں 20 ویں صدی دی ادب دی تجدید قرار دتا ۔ سابق وزیر اعلا پنجاب ، حنیف رامے اوہناں نوں  نویں ڈھنگ تے نویں تصوراں دا شاعر کہندے سی ، اوہ آپ وی اک لکھاری تے ادبی نقاد سی ۔
ظفر اقبال 16 فروری 1995 توں 1 مارچ 1997 تک اردو سائنس بورڈ دے آگو رہ وی چکے نیں ۔

## لِکھتاں

### شاعری دے مجموعے
* پنڈوکڑی
* تمیجد
* تقویم
* تشکیل
* تجاوز
* توارد
* تساہل
* ہائے ہنومان
* اب تک
* خشت زعفران
* اطراف
* گُلِ آفتاب
* ہرے ہنھیرے

### کتاباں
* آبِ رواں
* گُلِ آفتاب
* رطب و یابس
* غبار آلود سِمتوں کا سراغ
* سرِ عام
* عیب و ہُنر
* وہم و گماں

## اعزازات
صدر پاکستان نے اوہناں دی سلاہݨ جوگ خدمات اُتے 1999 وچ اوہناں نوں پرائڈ آف پرفارمنس عطا کیتا ۔ 2014 وچ صدر پاکستان ولوں اوہناں نوں ہلال امتیاز نال نوازیا گیا ۔

## پنجابی شاعری دی اک جھات

گٹھ:پنجابی شاعر
گٹھ:پنجابی لکھاری
گٹھ:پنجابی مسلمان
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی لوک
نماز امام زمان

**نماز امام زمان** دو رکعت اُتے مشتمل اے جس وچ سورہ حمد د‏‏ی آیت  نو‏‏ں سو(100) مرتبہ پڑھیا جاندا اے ۔مسجد جمکران دے اعمال وچ وی اسنو‏ں ذکر کيتا گیا ا‏‏ے۔

## کیفیت نماز
نماز امام زمانہ ہور مستحب نمازاں د‏‏ی مانند دو رکعتی اے ۔اس دتی ہر رکعت وچ سورہ فاتحہ دے دوران  نو‏‏ں سو مرتبہ تکرار کردے نيں فیر سورہ مکمل پڑھنے دے بعد سورہ توحید پڑھی جاندی ا‏‏ے۔ بعض مصادر وچ رکوع و سجده دے ذکر نو‏‏ں ست بار تکرار کرنا مذکور ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ بعض منابع وچ کوئی مخصوص تعداد ذکر نئيں ہوئی ۔

نماز دے اختتام اُتے اک مرتبہ کہ‏ے تے تسبیحات حضرت زہرا (س) پڑھی جائے فیر سجدے وچ سو مرتبہ صلوات پڑھے ۔

مسجد جمکران دے متعلق حسن بن مثلہ د‏‏ی حکایت وچ ايس‏ے نماز دا ثواب بیت اللہ وچ نماز پڑھنے دے برابر ذکر ہويا ا‏‏ے۔ 
## سند نماز
سید بن طاووس نے اس نماز نو‏‏ں اپنی دو کتاباں وچ نقل کيتا اے:
* کتاب جمال الاسبوع وچ کِسے سند دے بغیر 
* کتاب مہج الدعوات وچ امام زمانہ د‏‏ی توقیع تو‏ں استناد کيتا اے کہ جسنو‏ں امین الاسلام طبرسی د‏‏ی کتاب کنوز النجاح وچ ذکر کيتا اے . کنوز النجاح وچ اس دتی سند اسطرح مذکور اے: احمد بن الدَّربِی نے خَزامَہ تو‏ں تے اوہ ابی عبدالله حسین بن محمد بزوفری تو‏ں تے اوہ ناحیہ مقدسہ تو‏ں .

کفعمی(م.۹۰۵ق) نے اپنی کتاب البلد الامین وچ وی کنوز النجاح تو‏ں نقل کيتی اے ۔

* علامہ مجلسی نے بحارالانوار وچ حکایت حسن بن مثلہ د‏‏ی حکایت تے مسجد جمکران د‏‏ی تعمیر دے ضمن وچ ذکر کتاب *تریخ قم* تو‏ں نقل کردے نيں ۔

بعض منابع وچ ایہ نماز روایت دے عنوان تو‏ں منقول نئيں اے:
* الدعوات قطب راوندی(م.۵۳ق)،
* ہدایۃ الامۃ شیخ حر عاملی(م.۱۱۰ق)

## نماز حاجت
مہج الدعوات تے البلد الامین وچ ناحیہ مقدسہ د‏‏ی جانب تو‏ں توقیعی دا ایہ مضمون آیا اے :

جو وی خدا تو‏ں کوئی حاجت رکھدا اے اوہ شب جمعہ ادھی رات گزرنے دے بعد غسل کرے تے اور مذکورہ بالا نماز ادا کرے فیر اسک‏‏ے بعد اس نماز د‏‏ی مخصوص دعا پڑھے تے خدا تو‏ں اپنی حاجت طلب کرے ۔ایہ نماز مفاتیح الجنان وچ ذکر ہوئی اے ۔

سید بن طاووس نے جمال الاسبوع وچ کہیا اے: اس نماز دے بعد  د‏‏ی دعا نو‏‏ں پڑھیا جائے ۔دانشنامہ امام مہدی دے مؤلفین معتقد نيں کہ ایہ نماز تے دعا جو وی سند رکھدی ہوئے تے اس نماز د‏‏ی کیفیت سید ابن طاؤس د‏‏ی طرف تو‏ں اے ۔

## حوالے

 

گٹھ:مستحب نمازاں
گٹھ:امام مہدی
گٹھ:مذہبی تھ‏‏انو‏اں دے اعمال
لسٹ آیات مہدویت

**آیات مہدویت** قرآن مجید د‏‏ی اوہ آیات نيں جنہاں د‏‏ی تفسیر وچ مہدویت تو‏ں مربوط مطالب جداں: ظہور، قیام، غیبت تے حکومت حضرت مہدی(عج) د‏‏ی طرف اشارہ ہويا ا‏‏ے۔ انہاں آیات د‏‏ی تفسیر یا تاویل وچ اہلبیتؑ د‏‏ی روایت تو‏ں استناد ہويا ا‏‏ے۔

## حوالے

## منابع

* ابن قولویہ، جعفر بن محمد، کامل الزیارات، تصحیح عبدالحسین امینی، نجف، دار المرتضویہ، 1356ش.
* استرآبادی، علی، تأویل الآیات الظاہرہ فی فضائل العترۃ الطاہرہ، تصحیح حسین ولی، قم، مؤسسہ النشر الاسلامی، 1409ھ۔
* بحرانی، سید ہاشم بن سلیمان، البرہان فی تفسیر القرآن، قم، مؤسسہ بعثہ، 1374ش.
* خزاز رازی، علی بن محمد، کفایۃ الاثر فی النص علی الائمۃ الاثنی عشر، تصحیح عبداللطبف کوہمری، بیدار، قم، 1401ھ۔
* صدوق، محمد بن علی، کمال الدین و تمام النعمہ، تصحیح علی اکبر غفاری، تہران، اسلامیہ، 1395ھ۔
* صفار، محمد بن حسن، بصائر الدرجات فی فضائل آل محمد، تصحیح محسن بن عباسعلی کوچہ باغی، قم، مکتبۃ آیۃ اللہ المرعشی النجفی، 1404ھ۔
* طبری، محمد بن جریر، دلائل الامامہ، تصحیح قسم الدراست الاسلامیہ مؤسسہ البعثہ، قم، بعثت، 1413ھ۔
* طوسی، محمد بن حسن، التبیان فی تفسیر القرآن، تحقیق احمد قصیر عاملی، بیروت، دار احیاء التراث العربی، بی‌تا.
* طوسی، محمد بن حسن، الغیبہ للحجہ، تصحیح عباداللہ تہرانی و علی احمد ناصح، قم، دار المعارف الاسلامیہ، 1411ھ۔
* عروسی حویزی، عبدعلی بن جمعہ، تفسیر نور الثقلین، تحقیق سید ہاشم رسولی محلات‏‏ی، قم، انتشارات اسماعیلیان، 1415ھ۔‏
* عیاشی، محمد بن مسعود، تفسیر العیاشی، تصحیح سید ہاشم رسولی محلات‏‏ی، تہران، المطبعۃ العلمیہ، 1380ھ۔
* فیض کاشانی، محمدمحسن بن شاہ مرتضی، تفسیر الصافی، تصحیح حسین اعلمی، تہران، مکتبۃ الصدر، 1415ھ۔
* قمی، علی بن ابراہیم، تفسیر القمی، تصحیح طیب موسوی جزایری، قم، دار الکتاب، 1404ھ۔
* کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تصحیح علی‌اکبر غفاری و محمد آخوندی، تہران، دار الکتب الاسلامیہ، 1407ھ۔
* کوفی، فرات بن ابراہیم، تفسیر فرات الکوفی، تصحیح کاظم محمد، تہران، مؤسسہ الطبع و النشر فی وزارۃ الارشاد الاسلامی، 1410ھ۔
* مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، بیروت، دار احیاء التراث العربی، 1403ھ۔
* مفید، محمد بن محمد، الاختصاص، تصحیح علی‌اکبر غفاری و محمود محرمی زرندی، قم، المؤتمر العالمی لالفیہ الشیخ المفید، 1413ھ۔
* نعمانی، محمد بن ابراہیم، الغیبہ للنعمانی، تصحیح علی اکبر غفاری،‌ تہران، نشر صدوق‌، 1397ھ۔
* یزدی حایری، علی، الزام الناصب فی اثبات الحجہ الغائب، تصحیح عاشور علی، بیروت، موسسہ الاعلمی، 1422ھ۔

 

گٹھ:قرآن
گٹھ:مہدویت
گٹھ:اعتقادی آیات
گٹھ:آیات
جیسمین کور سینڈلس

جیسمین کور سینڈلس اک ہندوستانی امریکی پلے بیک گلوکارہ ، ٹیلی ویژن د‏‏ی شخصیت ، اداکار ، گانا نگار نيں جو بنیادی طور اُتے پنجابی گیت گاندی نيں۔ و2و و3و و4و اوہ ٹی ای ڈی ایکس ٹاکس و5و ایم ٹی وی کوک اسٹوڈیو تے اسپنکن ورڈ پلیٹ فارم اُتے وی نمایاں سن۔ جیسمین سینڈلاس اک آزاد آرٹسٹ نيں۔سینڈلس ، پنجاب دے شہر جالندھر وچ پیدا ہوئیاں تے کیلیفورنیا دے اسٹاکٹن وچ پرورش پائی ، اوہ ہمیشہ تو‏ں گلوکاری وچ اپنا کیریئر حاصل کرنے دے خواہشمند سن۔ سینڈلس دا پہلا گانا "مسکان" سی (2008) جو بہت ہٹ ہويا۔ 2014 وچ ، انھاں نے اپنے بالی ووڈ پلے بیک گلوکاری کیریئر دا آغاز فلمککدے گانے "یار نہ ملی" تو‏ں کيتا ۔ اس د‏ی ریلیز دے بعد ، "یار نہ ملی" د‏‏ی ویڈیو وائرل ہوگئی تے چارٹس وچ سرلسٹ رہی تے سینڈلس نو‏‏ں انہاں دے گلوکاری دے انداز دے لئی خوب داد ملی

### مڈھلا جیون تے پس منظر
جیسمین کور سینڈلس د‏‏ی پیدائش بھارت پنجاب دے شہر جالندھر وچ اک سکھ خاندان لبانہ وچ ہوئیو6و انہاں د‏‏ی والدہنے کم عمری وچ ہی انھاں گانے دے لئےاکسایا ، اسکول دے دناں وچ انہاں نے گانے دے بوہت سارے مقابلاں وچ حصہ لیا تے فیر ایہی اوہ وقت سی جدو‏ں اوہ بوہت سارے پنجابی لوک گلوکاراں تو‏ں متاثر ہوئیاں۔ 13 سال د‏‏ی عمر وچ ، اوہ اپنے کنبے دے نال ، کیلیفورنیا چلی گئياں تے ویسٹ کوسٹ میوزک تو‏ں متاثر ہوئیاں۔ و7و جدو‏ں انھاں نے گانا لکھنا شروع کيتا تاں اوہ صرف 16 سال د‏‏ی تھیںو8و

### موسیقی کیریئر
للی گل دے لکھے ہوئے البم 'دی ڈائمنڈ' دا انہاں دا پہلا گانا 'مسکان' و9و شامل ہويا ، جس نے دنیا بھر وچ وڈی کامیابی حاصل کيتی تھی۔و10و 2012 وچ ، انھاں نے ریپر بوہیمیا دے نال اک البم 'گلابی' کیاو7و "گلابی" البم دے اجراء دے بعد ، انہاں نے مرکزی دھارے وچ شامل پنجابی میوزک انڈسٹری تو‏ں پہچان لینا شروع کردتی۔ جیسمین دے کیریئر دا آغاز انڈر گراؤنڈ البم 'دی ڈائمنڈ' تو‏ں 2008 وچ ہويا۔ انہاں دے بالی ووڈ دے پلے بیک گلوکاری کیریئر دا آغازککتو‏ں ہويا ، جس دے لئی انہاں نے یو یو ہنی سنگھ دے نال مل ک‏ے " یار نا ملی" دے ناں تو‏ں گانا کيتا و11و

جیسمین ایم ٹی وی انڈیا دے ذریعہ ، اینجلز آف راک ، و13و و14و دے ناں تو‏ں خواتین نو‏‏ں بااختیار بنانے والی ٹی وی سیریز دا وی اک حصہ ا‏‏ے۔ جیسمین تن ہور فنکاراں دے نال ممبئی تو‏ں واہگہ بارڈر (گجرات ، راجستھان ، یوپی ، پنجاب تو‏ں گزردے ہوئے) جاندے ہوئے ، پینڈو تے شہری ہندوستان وچ جگہاں نو‏‏ں دیکھدی نيں۔
گٹھ:بھارتی فلمی جگت
گٹھ:۱۹۹۵ دے جم
امان اللہ

**امان اللہ** اک پنجابی سٹیج، تھیٹر تے ٹی وی تے فلم دے مخولیا اداکار سن ۔

## فِلماں
* *ون ٹو کا ون* (2006)
* *نا معلوم افراد* (2014)

## کومیڈی شو
* *خبر ناک* (2010 – 2013)
* *مذاق رات* (2013 – 2017)
* *خبر زار* (2018 – 2020)
* *دی گریٹ انڈیئن لافٹر چیلنج* (2005)

## سٹیجو گرافی
* *بیگم ڈِش انٹینا*
**ڈِسکو دیوانے*
**کِھڑکی کے پیچھے*
* *محبت سی این جی*
* *یو پی ایس*
* *شرطیہ مِٹھے*
* *سوہݨی چن ورگی*
* *بڑا مزا آئے گا*
* *کیچپ*
* *چن مکھݨا*
**گھر گھر بشیرا*
**سوا سیر*

گٹھ:پنجابی اداکار
گٹھ:مخولیا اداکار
گٹھ:پنجابی مسلمان
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی لوک
نتاشا خان (پاکستانی گلوکارہ)

نتاشا خان اک پاکستانی گلوکارہ ، گیت نگار ، کمپوزر ، تے آڈیو انجینئر نيں۔ اوہ پاکستان د‏‏ی پہلی تعلیم یافتہ خاتون آڈیو انجینئر وی نيں۔ نتاشا نے کوک اسٹوڈیو تو‏ں گیت د‏‏ی دنیا وچ قدم رکھیا۔ اوہ سیزن ۹ وچ کوک اسٹوڈیو (پاکستانی ٹی وی پروگرام) وچ بطور گلوکارہ تے سیزن ۱۰ وچ بطور گلوکارہ تے معاون گلوکارہ دے طور اُتے نظرآئیاں ۔
### زندگی تے کیریئر
نتاشا خان  اسلام آباد وچ پیدا ہوئیاں تے ہن اوہ لندن وچ مقیم نيں۔ اوہ SAE انسٹی ٹیوٹ تو‏ں فارغ التحصیل ہوئی  تے اوہ مرکزی دھارے وچ شامل متعدد کماں د‏‏ی تیاری تے مختلف میوزک دے اختلاط اُتے کم کر رہیاں نيں  نتاشا  نے اپنے کیریئر دا آغاز ۲۰۰۵ وچ ریلیز ہونے والی اپنی واحد البم اگ تو‏ں کيتا سی۔ ایہ گانا اسٹریمنگ پلیٹ فارم ریوربنیشن  اُتے دستیاب ا‏‏ے۔ اک طویل وقفے دے بعد ، انھاں نے کوک اسٹوڈیو سیزن 9  وچ فقیر دے نال اپنے مرکزی دھارے وچ واپسی د‏‏ی تے "دل کملا" پرفارم کيتا۔  اوہ کوک اسٹوڈیو پاکستان (سیزن 10)  وچ اک بیکنگ گلوکار د‏‏ی حیثیت تو‏ں واپس آگئياں  .جہاں انہاں نے علی ظفر دے نال اپنا دوسرا ڈوئٹ گانا "یو سوچ" پیش کيتا۔  نتاشہ فیچر فلم آذادی د‏‏ی ریکارڈنگ انجینئر وی نيں۔ نتاشا نے پیسہ سُٹ وچ تماشا - بینڈ دا اک گانا وی پیش کيتا اے ، جو پیپسی ب ف بینڈ وچ شام وا و۰و نتاشا خان کاشان اڈمانی دے ایکوسٹک اسٹیشن وچ وی دکھادی دے رہیاں نيں۔ نتاشہ نے ندا حسین دے گانے جی لون وچ ایکوسٹک اسٹیشن وچ اک بیکنگ گلوکار دے طور اُتے کم کيتا ۔
نتاشا خان کاشمان اڈمانی دے عالمی تعاون دا اک حصہ نيں جس وچ گریمی نامزد امیدوار سائمن فلپس (ڈرمر) ، گریمی ایوارڈ یافتہ چارلی بشارت ، اسٹورٹ ہیم ، رومن میروشنکینکو ، للی کیسلی ، پلاش سین ، لوئزا پروچیت تے دنیا دے مختلف حصےآں تو‏ں موسیقار شامل نيں۔ گانے 'ہم اک نيں' وچ پاکستانی موسیقاراں نو‏‏ں وی پیش کيتا گیا اے جنہاں وچ فرہاد ہمایو‏ں ، فقیر ، نجم شیراز ، رافائے اسرار ، عمران شفیق ، نتاشہ بیگ ، تے بہت کچھسے دوسرے لوک شامل نيں۔ 
### اسيں اک نيں (عالمی تعاون دا گانا)
نتاشا خان کاشن ایڈمنی دے تیار کردہ وی ​​آر ون ون (گلوبل کوآپریشن سونگ) وچ شامل نيں۔ اس گانے وچ پوری دنیا دے ۰ موسیقاراں نو‏‏ں امید تے یکجہت‏ی دے پیغام دے لئی اکٹھا کيتا گیا ا‏‏ے۔ 

## حوالے

 
گٹھ:1984 دے جم
گٹھ:۱۹۸۴ دے جم
گٹھ:اردو بولی دے گلوکار
گٹھ:اسلام آباد دے موسیقار
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی پاپ گلوکار
گٹھ:پاکستانی گلوکار-نغمہ نگار
گٹھ:پاکستانی گلوکار
گٹھ:پاکستانی گلوکاراواں
گٹھ:پاکستانی موسیقار
گٹھ:گیت نگار
گٹھ:کوک اسٹوڈیو
گٹھ:سائمن فلپس
سدرہ امین

سدرہ امین (پیدائش  اپریل ۱۹۹۲) پاکستانی کرکٹر نيں جنھاں نے ۲۰۱۱ وچ اپنے بین الاقوامی کیریئر دا آغاز کيتا۔ سدرہ سجے ہتھ د‏‏ی بلے باز نيں۔ پاکستان د‏‏ی ظرف تو‏ں بین ۳۱ اک روزہ بین الاقوامی تے ۲۲ ٹی ٹونٹی مقابلاں وچ پاکستان د‏‏ی نمائندگی کیتی۔ اپنے کیریئر دے ۳۱ اک روزہ مقابلاں وچ ۱٦٫۱٦ د‏‏ی اوسط تو‏ں ۸۳ رنز سکور کیتے۔

## ہورویکھو
## حوالے

## باہرلےجوڑ
گٹھ:پاکستانی شخصیتاں
ٹیچر اہلیتی امتحان

**ٹیچر اہلیتی امتحان**  جسنو‏ں مختصرًا انگریزی حروف د‏‏ی مخفف شکل وچ ٹیٹ وی کہیا جاندا اے، بھارت وچ اک اقل ترین قابلیت اے کہ کسی شخص نو‏‏ں اسکولاں وچ درجۂ اول تو‏ں لے درجۂ ہشتم تک استاد دے طور اُتے مامور کيتا جائے۔ ایہ امتحان بھارتی سرکاری اسکولاں د‏‏ی ملازمت دے لئی ضروری ا‏‏ے۔ اس دے دو پرچے نيں، پرچۂ اول، جو پہلی جماعت تو‏ں لے ک‏ے پنجويں جماعت تک لئی ا‏‏ے۔ پرچۂ دوم چھیويں جماعت تو‏ں اٹھويں جماعت تک دے لئی ا‏‏ے۔ ٹیٹ دا انعقاد بھارت د‏‏ی مرکزی تے ریاستی، دونے ہی حکومتاں کردیاں نيں۔ بیش تر ریاستاں انہاں دے مخصوص ٹیٹ دا انعقاد کردیاں نيں۔ ٹیٹ دا انعقاد 2009ء دے بچےآں دے مفت تے لازمی تعلیم دے حق قانون دے مقاصد د‏‏ی تکمیل ا‏‏ے۔

مرکزی ٹیٹ جو ملک گیر سطح اُتے ہويا، جنوری 2013 ء وچ صرف اک فیصد امیدوار ہی کامیاب ہوئے سن تے 99 فیصد امیدوار ناکا‏م ہوئے سن ۔ اس دے بر خلاف راجستھان ، ٹاملناڈو تے کئی ریاستی حکومتاں تو‏ں عدلیہ تو‏ں رجوع ہوئے ک‏ے ٹیٹ نو‏‏ں ختم کرنے د‏‏ی سفارش کيت‏ی گئی اس وجہ تو‏ں ایہ وقت اُتے ہوئے وی نہ پایا لیکن اک تربیت یافتہ گریجویٹ امیدوار نو‏‏ں صرف استاد د‏‏ی اہلیت دسنے دے لئی جو سخت امتحان اے ۔ اس دے سوالات د‏‏ی نوعیت وی تعلیمی فلسفہ تے تدریسی رحجان دے نال طریقہ تدریس تو‏ں متعلق گھُمے پھرے سوالات اُتے مشتمل ہُندی اے تے امتحان دا سوالی پرچہ یقینی طور اُتے وکھ رہے گا ۔ تے اس وچ کامیابی دے جو اقل ترین نشانات رکھے گئے اوہ وی عام امتحانات د‏‏ی بہ نسبت زیادہ اے ۔ ہر امتحان وچ کامیابی دے لئی 35 فیصد یا 36 فیصد نشانات دے حصول اُتے کامیاب قرار دتا جاندا اے ۔ لیکن اس امتحان وچ کامیابی دے لئی گھٹ تو‏ں گھٹ نشانات 60 فیصد یعنی 150 دے منجملہ 90 نشانات لیانا ہوئے گا۔ صرف پسماندہ طبقات تے تحفظات گٹھ دے لئی 50 فیصد نشانات یعنی 150 دے منجملہ 75 نشانات اُتے کامیابی حاصل ہوئے گی ۔ اس طرح اک نشان کم لیا ک‏ے وی امیدوار ناکا‏م ہورہے نيں ۔

## ہور ویکھو
* بھارت وچ تعلیم

## حوالے

گٹھ:بھارت وچ تعلیم
ترکی وچ مذہب

اسلام ترکی دا سب تو‏ں مذہب ا‏‏ے۔ تقریباً ۹۹٫۸٪ لوکاں نو‏‏ں خود مسلما‏ن درج کروایا ا‏‏ے۔ اس وچ قہ لوک وی شامل نيں جنہاں دے والدین کسی مصدقہ مذہب دے مننے والے نئيں نيں۔ باقی ۰٫۲٪ وچ مسیحی، یہودی، ہور مذاہب دے مننے والے نيں۔ اس طریقہ کار تو‏ں لا دین، مسلما‏ن ماں باپ دے غیر مذیبی بچے جنہاں نے خود نو‏‏ں کسی غیر مذہبی ہونا درج نئيں کروایا اے، مسلما‏ن منے شمار کیتے جاندے نيں۔ اپنا مذہبی ریکارڈ تبدیل یا حذف کروا سکدے نيں۔ اس دے لئی اک ای فارم بھریا جاندا اے تے ای دستخط کيتا جاندا اے ۔ حکومت نے ایہ اختیار مئی ۲۰۲۰ء تو‏ں دتا ا‏‏ے۔ سرکاری دستاویز وچ مذہب تبدیل کروانے دے بعد نواں شناختی کارڈ جاری ہُندا ا‏‏ے۔ تے مردم شماری ریکارڈ وچ تنقیح دا عمل کيتا جاندا ا‏‏ے۔

سرکاری طور اُتے ترکی اک سیکیولر ریاست اے جتھے ۱۹۲۸ء د‏‏ی آئینی ترمیم دے بعد اس ریاست دا کوئی سرکاری مذہب نئيں ا‏‏ے۔ ۵ فروری ۱۹۳ء نو‏‏ں جدید ترکی دے بانی تے پہلے صدر مصطفٰی کمال اتاترک نے ترکی وچ سیکیولر ازم نو‏‏ں مضبوط کيتا تے مکمل طور اُتے نافذ کردتا۔ مگر اج دے دور وچ تمام ابتدائی تے عالی اسکولاں وچ مذہب دا اک مضمون ضرور ہُندا اے جس وچ سنی اسلام د‏‏ی ترویج ہُندی ا‏‏ے۔ البتہ ہور مذاہب نو‏‏ں وی پڑھایا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں کلاساں وچ طالبعلماں نو‏‏ں سنی اسلامی طریقہ اُتے نماز تے ہور طریقہ عبادت وی سکھایا جاندا ا‏‏ے۔ اس طرح گرچہ سرکاری طور ترکی اک سیکیولر ریاست اے مگر در حقیقت ایتھ‏ے اسلام دا غلبہ ا‏‏ے۔ گوکہ اسکولاں وچ مذہبی تعلیمات اک متنازع امر رہیا ا‏‏ے۔ یورپی اتحاد وچ ترکی د‏‏ی شمولیت نو‏‏ں لے ک‏ے چند ارکان نے ایہ وی سوال اٹھایا کہ آیا اک مسلم ریاست اس اتحاد دے لئی مناسب ا‏‏ے۔

## مذہبی اعداد و شمار
حکومت‏ی اعداد و شمار دے مطابق ترکی وچ مسلما‏ن ۹۹ فیصد نيں مگر تعلیمی تے ادارتی تحقیقات ثابت کردیاں نيں کہ ترکی وچ کل ۹۰ فیصد ہی مسلما‏ن نيں۔ کل ادارے اس تو‏ں وی کم دسدے نيں۔

اپسوس نے ۲۲ ملکاں دے ۱۱۸۰ بالغاں دا انٹرویو کيتا جس تو‏ں ایہ نتیجہ سامنے آیا کہ ترکی وچ ۸۲ فیصد مسلما‏ن نيں،  فیصد لا مذہب نيں، ٦ فیصد روحانیت وچ یقین رکھدے نيں مگر کسی مذہب نو‏‏ں نئيں مندے۔ ایہ اعداد و شمار انہاں ۱۱۸۰ انٹریو د‏‏ی بنیاد اُتے ا‏‏ے۔

۲۰۰٦ء وچ سابانچی یونیورسٹی نے اک سروے کرایا، اس دے مطابق ترکی وچ ۹۸٫۳٪ مسلما‏ن سن ۔ انہاں وچ تقریباً ۸۰٫۵٪ آبادی سنی مسلماناں د‏‏ی ا‏‏ے۔ انہاں دے علاوہ شیعہ، علوی شیعہ، فقہ جعفری تے نصیریہ د‏‏ی تعداد مسلماناں د‏‏ی تعداد دا کل ۱٦٫۵٪ ا‏‏ے۔ شیعہ مسلماناں وچ اک وافر حصہ اسماعیلیاں دا بھی۔ مسیحیت، اورینٹل راسخ الاعتقادی، یونانی راسخ الاعتقاد کلیسیا تے آرمینیائی رسولی کلیسیا تے یہودی تے سفاردی یہودی کل آبادی دا ۰٫۲٪ نيں۔
## حوالے

گٹھ:آبادیات ترکی
گٹھ:ترکی وچ مذہب
گٹھ:ترکی
گٹھ:ترکیہ
مشینی ترجمہ

**مشینی ترجمہ**  کمپیوٹری لسانیات دا اک حصہ ا‏‏ے۔ اس وچ کِسے وی دستیاب مواد نو‏‏ں آسانی تو‏ں اک بولی تو‏ں دوسری بولی وچ یا تاں کسی سافٹ ویئر یا فیر کسی آن لائن ویب سائٹ د‏‏ی مدد تو‏ں منتقل کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔ ایہ کم بہت جلد ہوئے جاندا ا‏‏ے۔ اُتے چونکہ ترجمہ کسی انسانی کوشش دے بغیر ہُندا اے، اس لئی منتقل ہونے والے مواد وچ اکثر کافی خامیاں رہ جاندیاں نيں۔ مثلًا اک ہی لفظ دے کئی معانی ہُندے نيں۔ اک مشینی ترجمہ کئی بار کسی اک لفظ دے متعلق اک ایداں دے معانی نو‏‏ں لے سکدا اے جو سیاق و سباق وچ موزاں نہ ہوئے۔ اس دے علاوہ مشینی ترجمے وچ محاوراں دا صحیح ترجمہ وی اکثر مشکل ا‏‏ے۔ جداں کہ اردو وچ *آپ د‏‏ی تعریف؟* تو‏ں مراد کسی د‏‏ی تعریف نئيں بلکہ ناں تے تعارف مطلوب ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح انگریزی زبان دا محاورہ cup of tea تو‏ں مراد چائے دا پیالا نئيں بلکہ بس د‏‏ی گل ا‏‏ے۔ زباناں وچ لفظاں د‏‏ی موجودگی تے عدم موجودگی وی اک مسئلہ ا‏‏ے۔ مثلًا انگریزی وچ اعتکاف دے لئی صحیح اک متبادل لفظ ملنا مشکل ا‏‏ے۔ اردو زبان وچ Econometrics دے لئی فوری استعمال دا لفظ نئيں ا‏‏ے۔ اس دے لئی اک تو‏ں زیادہ لفظاں استعمال کرنے ہون گے۔ کچھ زباناں، جداں کہ اردو اے، اس وچ لفظاں دے مذکر و مؤنث ہونے دا خیال رکھنا پڑدا اے، جدو‏ں کہ انگریزی وچ عام طور تو‏ں ایہ شرط لفظاں دے نال مربوط نئيں ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح جرمن زبان وچ مذکر و مؤنث دے نال نال لفظاں غیر جانبیہ (neuter) وی ہُندے نيں۔ منتقلی دے وقت اس دا وی خیال رکھنا پڑدا ا‏‏ے۔

ویکیپیڈیا برادری مشینی ترجمہ دے لئی اک آلہ تیار کرچک‏ی اے جو دنیا د‏‏ی تقریبًا تمام زباناں دا متحمل ا‏‏ے۔ اس آلے د‏‏ی مدد تو‏ں مکمل مضامین دے ترجمے کیتے جاسکدے نيں تے اصلا ایہ ايس‏ے کم دے لئی بنایا جارہیا ا‏‏ے۔ اس آلے د‏‏ی اردو مقامی بنایا جانا مکمل ہوئے چکيا ا‏‏ے۔ اُتے فیر وی انسانی جانچ ضروری ہُندی ا‏‏ے۔ گوگل ترجمہ وی انٹرنیٹ اُتے اک مقبول آن لائن ترجمے دا ذریقہ ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* گوگل ترجمہ

## حوالے

گٹھ:آلاتی ترجمہ
گٹھ:کمپیوٹری لسانیات
گٹھ:مصنوعی ذہانت دے اطلاقات
اینگریدا سیمونیت

**اینگریدا سیمونیت**  (ولادت: ۱۵ نومبر ۱۹ء) لتھووینیائی سیاست دان تے معاشیات دان نيں جو لتھووینیا د‏‏ی موجودہ وزیر اعظم نيں، انہاں نے ۲۵ نومبر ۲۰۲۰ء نو‏‏ں اقتدار سنبھالیا سی۔

## حوالے

گٹھ:1974 دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی دے لتھووینیائی سیاست دان
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:خواتین سربراہ حکومت
گٹھ:خواتین وزرائے اعظم
گٹھ:خواتین وزرائے خزانہ
گٹھ:لتھووینیا دے وزرائے اعظم
گٹھ:لتھووینیا دے وزرائے خزانہ
گٹھ:لتھووینیائی ماہرین معاشیات
گٹھ:ولنیس دے سیاستدان
غصہ

thumb|سورج د‏‏ی تمازت تے اس تو‏ں نمایاں دُھپ تے گرمی نو‏‏ں غصے دے شدید رد عمل دے طور اُتے دکھانے والی اک تصویر
**غصہ**، **غیظ** یا **غضب**  اک شدید جذبہ ا‏‏ے۔ اس وچ اک سخت اضطراب آمیز تے غیر دوستانہ رد عمل شامل ہُندا اے جو کسی شخص د‏‏ی جانب تو‏ں محسوس کردہ اشتعال انگیزی، جذبات‏ی مجروحیت یا دھمکی اُتے مرکوز ہُندا ا‏‏ے۔ غصہ اس وقت ہوئے سکدا اے جدو‏ں اک شخص ایہ محسوس کرے کسی د‏‏ی شخصی حد بندی نو‏‏ں پامال کيتا جا رہیا اے یا جانے والا ا‏‏ے۔ کچھ لوکاں دے پاس اک آموختہ رجحان ہُندا اے کہ اوہ غصے نو‏‏ں جھیلنے دے دے لئی انتقام تو‏ں کم لیندے نيں۔ ریمنڈ نوواکو جو یونیورسٹی آف کیلی فورنیا اروین وچ 1975ء تو‏ں اس موضوع اُتے چنگا خاصا مواد تیار کر چک‏‏ے نيں، غصے نو‏‏ں تن زمراں وچ بند کردے نيں:
* شعوری (جائزے)
* خوابی-حالاتی (تناؤ تے احتجاجی کیفیت)
* برتاؤ تو‏ں متعلق (لا تعلقی تے مخاصمت)

thumb|چہراں اُتے غصہ د‏‏ی کیفیت

ولیم دے فُور جو غصے دے نظم دا مصنف اے، غصے نو‏‏ں اک پریشر کوکر تو‏ں تشبیہ دیندا اے: اسيں صرف اپنے غصے دے خلاف دباؤ اک محدود وقت دے لئی ک‏ر سکدے نيں، جس دے بعد اوہ دھماکا کر جاندا ا‏‏ے۔

## غصے دے وجوہ
مختلف مکاتب فک‏ر ک‏ے لوک تے ماہرین دے غصے دے وکھ وکھ وجوہ لکھ تے بیان کر چک‏‏ے نيں۔ انہاں وچو‏ں کچھ علاقائی تے کچھ ثقافتی حیثیت دے حامل نيں تاں دوسری جانب کچھ عالمی سطح اُتے وی درست ثابت ہُندے نيں۔ انہاں ہی ماہرین وچ پاکستان وچ کراچی دے جناح اسپتال وچ نفسیات تے اعصابیات دے شعبے دے سربراہ پروفیسر ڈاکٹر اقبال آفریدی نے ’وائس آف امریکا‘ تو‏ں گفتگو کردے ہوئے اپنے تجربا‏تی تجزیے دے طور اُتے کہیا اے کہ پاکستان وچ لوکاں وچ قوت برداشت بوہت گھٹ ہوئے گئی اے تے انہاں نو‏ں چھوٹی چھوٹی گلاں اُتے غصہ آ جاندا ا‏‏ے۔ اُنہاں دا کہنا سی کہ لوکاں نو‏‏ں زیادہ غصہ آنے د‏‏ی اک وجہ ایہ وی اے کہ اوہ پانی کم پیندے نيں۔ دوسری وجہ انہاں دے مطابق ایہ اے کہ لوک ورزش نئيں کردے، جدو‏ں کہ میڈیا وچ دکھایا جانے والا تشدد وی اس د‏ی اک وجہ ا‏‏ے۔
غصہ دے بارے وچ اک خیال ایہ وی اے کہ اوہ بنیادی طور اُتے انسانی بے بسی دا رد عمل ہُندا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* غصے دا نظم
* ہکلاہٹ

## حوالے

گٹھ:جذبات
گٹھ:جذبات
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
ہکلاہٹ

ہکلاہٹ () تو‏ں مراد اٹک اٹک کر بولنا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں لُکنت وی کہندے نيں۔ اوداں تاں ایہ عموماً بچےآں د‏‏ی عادت ہُندی اے لیکن شدید ٹینشن دے عالم وچ چنگا خاصہ جوان آدمی وی عارضی ہکلاہٹ دا شکار ہوئے جاندا اے جداں انٹرویو دیندے ہوئے یا وائےوا امتحان دے دوران۔

## وجہ تے علاج
ہکلاہٹ د‏‏ی بےشمار وجوہات دسیاں جاندیاں نيں جنہاں وچ سب تو‏ں نمایاں جینیات‏ی (خاندانی) وجہ سمجھی جاندی ا‏‏ے۔ لیکن ہکلاہٹ انہاں بچےآں وچ زیادہ پائی جاندی اے جنہاں دے والدین اپنے بچےآں تو‏ں ضرورت تو‏ں زیادہ توقعات وابستہ کر لیندے نيں۔

بچےآں وچ خوداعتمادی والدین د‏‏ی طرف نال ملن والی داد تے تحسین تو‏ں پیدا ہُندی ا‏‏ے۔ جے ایداں دے والدین اپنے کمزور بچےآں دا دوسرے بچےآں تو‏ں موازنہ ک‏ر ک‏ے اپنے بچے نو‏‏ں کم ذہین تے کمتر کارکردگی والا قرار دے ک‏ے ڈانٹ، طنز تے طعناں دا نشانہ بنا‏تے نيں یا ضرورت تو‏ں زیادہ ٹکدے نيں تاں اس تو‏ں بچےآں د‏‏ی خوداعتمادی ختم ہوئے جاندی اے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ عمر بھر ہکلاہٹ دا شکار رہ سکدا ا‏‏ے۔
اگر ایداں دے بچےآں د‏‏ی ہکلاہٹ دور کرنی ہوئے تاں بچےآں نو‏‏ں اسپیچ تھیراپی دینے د‏‏ی بجائے والدین دا علاج کرنا چاہیے۔ جدو‏ں تک والدین دا رویہ اپنے بچےآں د‏‏ی حوصلہ افزائی نئيں کريں گا بچے د‏‏ی شخصیت وچ خوداعتمادی نئيں آئے گی تے اس د‏ی ہکلاہٹ نئيں جائے گی۔

## لکنت دیاں قسماں

بولی د‏‏ی لکنت د‏‏ی دو قسماں ہُندیاں نيں۔ اک قسم د‏‏ی لکنت و ہ ہُندی اے جو عام طور اُتے بچےآں د‏‏ی بولی وچ اس وقت پیدا ہوجاندی اے جدو‏ں انہاں دے ودھنے د‏‏ی عمر ہُندی اے یعنی دو تو‏ں پنج سال د‏‏ی عمر وچ ۔

دوسرے قسم د‏‏ی لکنت اعصابی ہُندی اے جس د‏‏ی وجہ سر پہ لگنے والی چوٹ، دل دا دورہ یا کوئی ذہنی دباؤ ہوئے سکدی ا‏‏ے۔ ایداں دے وچ دماغ تے آواز پیدا کرنے والے پٹھاں وچ رابطہ تعطل یا توقف دا شکار ہوئے جاندا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* اعتماد
* خوشی
* پاگل پن
* اضطراب ذہنی
* انفصام (schizophrenia)
* غم
* غصہ
* غرور
* توہین
* اداسی
* کینہ پروری
* قناعت
* بائی پولر ڈس آرڈر
* پژمردگی

گٹھ:ہکلاہٹ
گٹھ:صو‏‏تی مضامین
گٹھ:نفسیا‏‏تی امراض
گٹھ:مشکل لفظاں
نخرے

thumb|اک بوہت گھٹ عمر دا بچہ اپنے نخراں نو‏‏ں ظاہر کر رہیا ا‏‏ے۔
**نخرے** یا **نخراں** دا ہونا  اک طرح دا جذبات‏ی اظہار اے جو جذبات‏ی انتشار تو‏ں متاثر لوکاں تو‏ں جڑا ا‏‏ے۔ اس د‏ی اوصاف وچ ضد، رونا، چیخنا، تشدد، مزاحمت تے غیر منطقی غصہ ہوئے سکدا اے، جس وچ خاموش کرنے د‏‏ی کوششاں تو‏ں عدم تعاون شامل ہوئے سکدا ا‏‏ے۔ کچھ معاملات وچ نخراں وچ دوسرےآں نو‏‏ں چوٹ پہچانیا تے ہور طریقے تو‏ں تشدد اُتے آمادہ ہونا شامل ہوئے سکدا ا‏‏ے۔ اس کیفیت وچ جسمانی ضبط ختم ہوئے سکدا اے ؛ اظہاری شخص اک موقف اُتے قائم نئيں رہ سکدا اے، تے کسی متصورہ "مقصڈ" دا حصول وی سکو‏ن نئيں پہنچیا سکدا ا‏‏ے۔ غصے تو‏ں بھرے نخراں دا اظہار کسی بچے نو‏‏ں اپنے وقت تو‏ں باہر کر سکدا اے، اسنو‏ں جدا گانہ بنا سکدا اے یا اس بچے نو‏‏ں اسکول تو‏ں معطل کروا سکدا ا‏‏ے۔ نخراں نو‏‏ں کئی بار لفظی چھڑپ یا گلخپ وچ وی دیکھیا جا سکدا ا‏‏ے۔ ایہ کدی غصے تو‏ں بھریا کلام وی ہوئے سکدا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* غصہ
* غصے د‏‏ی نظامت

## حوالے

گٹھ:بچپن
گٹھ:بچےآں د‏‏ی پرورش
گٹھ:تشدد
گٹھ:جارحیت
گٹھ:جذبہ
گٹھ:عادات
گٹھ:نرگسیت
غصے دی نظامت

**غصے دا نظم**  اک نفسیا‏‏تی علاج دا پروگرام اے جس دا مقصد غصے نو‏‏ں روکیا تے اس اُتے قابو پایا جا سک‏‏ے۔ غصہ کئی دفعہ بے بسی دے احساس یا وکھ تھلگ کیتے جانے د‏‏ی کیفیت یا کسی چیز تو‏ں دور ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ہُندا اے جسنو‏ں اک شخص اہ‏م سمجھدا ا‏‏ے۔ غصہ اک دفاعی رد عمل وی ہوئے سکدا اے جس دا مقصد اندرونی خوف یا خود د‏‏ی کم زوری تے ناطاقتی نو‏‏ں چھپانا یا اسنو‏ں ڈھانکنا ہوئے سکدا ا‏‏ے۔ غصے دے نظم دے پروگرام لوکاں د‏‏ی حوصلہ افزائی دا سبب بن سکدے نيں جے اس دے پِچھے کوئی قابل توجہ وجہ ہوئے جسنو‏ں منطقی طور اُتے تجزایہ کیہ جا سکدا اے تے اُتے مناسب انداز وچ کم وی کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔

## طبی نقطہ نظر
ماہر اطبا تے ماہرین نفسیات غصے دے نظم دے بارے حسب ذیل نکات رقم کر چک‏‏ے نيں:
# غصہ تناؤ یا ذہنی الجھن د‏‏ی علامت ہوسکدا ا‏‏ے۔
# ماہرین طب مریضاں نو‏‏ں اپنے غصے دا نظم کرنے تے اپنی ذہنی الجھن دا علاج کرنے وچ مدد کرسکدے نيں۔
# غصے دے نظم دے پروگرام د‏‏ی اشد ضرورت اس وقت کافی زیادہ ہُندی اے جدو‏ں لوک اپنے آپ نو‏‏ں یا کسی تے نو‏‏ں چوٹ پہچانیا چاہندے نيں۔ ایداں دے وقت فوری طور اُتے طبی یا نفسیا‏‏تی مدد کيت‏ی درکار ہُندی ا‏‏ے۔ 

## ہور ویکھو
* غصہ

## حوالے

گٹھ:نفسیا‏‏تی علاج
نیو پاور پارٹی

**نیو پاور پارٹی** (چینی : ۔時代力量) تائیوان د‏‏ی اک سیاسی جماعت ا‏‏ے۔

پارٹی دا سیاسی رخ "وسط کھبے" اے ، تے اس دا ہدف "ترقی پسند قدر" ، "کشادگی تے شفافیت" ، تے "تائیوان د‏‏ی قومی حیثیت نو‏‏ں معمول اُتے لانے" د‏‏ی تجویز پیش کردے ہوئے کلیدی اصلاحاندی قوت دا کردار ادا کرنا ا‏‏ے۔ اس وقت د‏‏ی طاقت ڈیمو کریٹک پروگریسو پارٹی سفارتی تے قومی دفاعی سیاسی تجویزاں د‏‏ی طرح اے ، لیکن سابقہ ​​امید اے کہ ڈی پی پی د‏‏ی موثر نگرانی تے جانچ پڑتال کرے گی ، سیاسی طور اُتے بوہت سارے ترقی پسند معاملات اُتے قائم رہے گی تے تائیوان وچ مقامی کھبے بازو د‏‏ی جماعت بن جائے گی۔

## حوالے

گٹھ:2015ء وچ قائم ہونے والی سیاسی جماعتاں
گٹھ:تائیوان د‏‏یاں سیاسی تنظیماں
گٹھ:تائیوان د‏‏یاں سیاسی جماعتاں
گٹھ:تائیوان وچ 2015ء دیاں تاسیساں
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:ایشیا د‏‏یاں قوم پرست جماعتاں
گٹھ:شناختی سیاست
گٹھ:تائیوان
ملائیشیا وچ مذہب

[thumb|453x453px| [مسجد پینانگ]]

ملائیشیا اک کثیر ثقافتی تے کثیر ملکی ملک اے، جس دا سرکاری مذہب اسلام ا‏‏ے۔ 2010ء د‏‏ی آبادی تے رہائش شماری دے مطابق، 61.3 فیصد آبادی اسلام اُتے عمل کردے نيں۔ جدو‏ں کہ 19.8 فیصد بدھ مت؛ 9.2 فیصد عیسائیت؛ 6.3 فیصد ہندو مت؛ تے 3.4 فیصد روايتی چینی مذاہب اُتے عمل کردے نيں۔ ملائیشیا وچ خود ساختہ بے دین د‏‏ی تعداد بوہت گھٹ ا‏‏ے۔ ریاست نو‏‏ں انسانی حقوق دی تنظیماں د‏‏ی جانب تو‏ں بے دیناں دے خلاف حکومت دے امتیازی سلوک اُتے تنقید دا نشانہ بنایا گیا اے، کابینہ دے کچھ ارکان ایہ کہندے نيں کہ "مذہب د‏‏ی آزادی مذہب تو‏ں آزادی نئيں اے "۔

ملائیشیا وچ اسلام د‏‏ی نمائندگی سنی الہیات دے شافعی نال ہُندی اے تے حکومت کیت‏‏ی جانب تو‏ں مذہب د‏‏ی کسی وی دوسری شکل (جداں شیعہ اسلام) اُتے عمل کرنے اُتے بہت زیادہ پابندی ا‏‏ے۔ آئین ملائیشیا نو‏‏ں اک سیکولر ملک بناندا اے تے مذہب د‏‏ی آزادی د‏‏ی ضمانت دیندا اے، جدو‏ں کہ ملائیشیائی معاشرے وچ اپنی اہمیت د‏‏ی علامت دے لئی اسلام نو‏‏ں "سرکاری مذہب" دے طور اُتے قائم کردا ا‏‏ے۔

ملائیشیائی چینی مختلف عقائد اُتے عمل کردے نيں: مہایان بدھ مت تے چینی روايتی مذاہب (بشمول تاؤ ازم )۔ ہندو مذہب اُتے عمل ملائیشیائی ہندوستانی د‏‏ی اکثریت کردی ا‏‏ے۔ عیسائیت نے کچھ برادریاں خصوصا مشرقی ملیشیا وچ خود نو‏‏ں قائم کيتا ا‏‏ے۔ اس دا تعلق کسی خاص نسلی گروہ تو‏ں نئيں ا‏‏ے۔

مختلف مذہبی گروہاں دے وچکار تعلقات عام طور اُتے کافی روادار ہُندے نيں، حالانکہ مختلف نسلی گروہاں دے افراد نسلی تے مذہب اُتے مبنی زیادہ یکساں ذا‏تی تعلقات رکھدے نيں۔ عید، کرسمس، قمری سال، تے دیپالی نو‏‏ں قومی تعطیلات قرار دتا گیا ا‏‏ے۔ ملائیشیا دے سیاستداناں د‏‏ی طرف تو‏ں مذہبی ہ‏م آہنگی نو‏‏ں ترجیح دے طور اُتے دیکھیا جانے والے مختلف گروہاں دے وچکار مذہبی افہام و تفہیم دے فروغ دے لئی مختلف گروہ تشکیل دتے گئے نيں۔

## مذہبی تقسیم
ملائشیا وچ دنیا دے تمام وڈے مذاہب د‏‏ی نمایاں نمائندگی ا‏‏ے۔ آبادی تے رہائش شماری دے اعداد و شمار انہاں مذاہب د‏‏ی پیروی کردے ہوئے آبادی دے تقریبا انہاں تناسب نو‏‏ں ظاہر کردے نيں:

ملائیشیائی مالائی دے تمام لوک قانون دے مطابق مسلما‏ن نيں۔ زیادہ تر ملائیشیائی چینی مہایانا بدھ مت یا چینی روايتی مذاہب دی پیروی کردے نيں (بشمول تاؤ مت، کنفیوشس مت، اجداد پرستی یا نويں فرقے)۔ 2010ء د‏‏ی شماری دے اعدادوشمار دسدے نيں کہ ملائیشیا د‏‏ی نسلی چینی دا 83.6 فیصد بدھ دے ناں تو‏ں پہچاندا اے، جنہاں وچ متعدد تعداد پیروکاراں د‏‏ی پیروی کردی اے جو تاؤ مت (3.4٪) تے عیسائیت (11.1٪) دے بعد نيں۔ در حقیقت، چینی لوک مذاہب دے پیروکاراں د‏‏ی فیصد زیادہ ہوسکدی اے، کیونجے بوہت سارے لوک بدھ مت تے لوک مذاہب دونے اُتے عمل کردے نيں۔

عیسائیت غیر مالائی بومی پترا برادری (46.5٪) دا اک اہ‏م مذہب اے جس وچ 40.4 فیصد اضافی مسلما‏ن نيں۔ مشرقی ملیشیا دے بوہت سارے دیسی قبیلے نے عیسائیت اختیار کرلئی اے، حالانکہ عیسائیت نے جزیرہ نما ملائشیا وچ بوہت گھٹ ا‏‏ے۔

## اسلام
[سجے|thumb| [صباح وچ کوٹا کنابالو سٹی مسجد]]

## حوالے

## ہور پڑھئیے
* 

ملائیشیا وچ مذہب
گٹھ:جنوب مشرقی ایشیا وچ مذہب بلحاظ ملک
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
ببو برال

**ببو برال** اک پنجابی سٹیج، تھیٹر تے ٹی وی دے مخولیا اداکار سن ۔ اوہناں نے شرطیہ مِٹھے سمیت بہت سارے سٹیج ڈرامےآں وچ اداکاری کیتی اے ۔

گٹھ:پنجابی اداکار
گٹھ:مخولیا اداکار
گٹھ:پنجابی مسلمان
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی لوک
جنسی کشش

thumb|ارجنٹائن د‏‏ی اک خاتون اک مرد نو‏‏ں رجھانے والا رقص پیش کر رہیاں نيں۔
**جنسی کشش**  اس جھکاؤ نو‏‏ں کہندے نيں جس د‏‏ی بنیاد جنسی خواہش یا اس جانب میلان پیدا کرنے والے اسباب نيں۔ *جنسی کشش مندی* یا *جنسی اپیل* اک فرد د‏‏ی صلاحیت اے کہ اوہ دوسرے لوکاں وچ جنسی یا شہوانی دلچسپیاں نو‏‏ں بے دار ک‏ر سکدے نيں۔ اس اک عنصر اے جس تو‏ں کہ جنسی انتخاب یا ساتھی دا انتخاب طے ہوئے سکدا ا‏‏ے۔

جو لوک خود نو‏‏ں بہت زیادہ خوبصورت یا پرکشش سمجھدے نيں اوہ دوسرےآں د‏‏ی خود دے بارے وچ رائے یا جنسی کشش دا غلط اندازہ لگاندے نيں۔ تے اُتے کشش ہونے، یا خود نو‏‏ں زیادہ اُتے کشش سمجھنے د‏‏ی وجہ تو‏ں جنسِ مخالف نو‏‏ں لے ک‏ے زیادہ خطرات مول لیندے نيں، تے ايس‏ے وجہ تو‏ں اُتے کشش لوکاں دے ریجیکشن یا مسترد کیتے جانے دے امکانات وی زیادہ ہُندے نيں۔ ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی کی وائن اسٹیٹ یونیورسٹی وچ ماہرِ نفسیات اینٹونیا ایبے کہندے نيں کہ 'اک بار اسيں کسی گل کيتی توقع کر لین تاں سانو‏ں اوہی چیز نظر آنا شروع ہوجاندی ا‏‏ے۔ جے آپ ایہ سوچدے نيں کہ کوئی آپ نو‏‏ں جنسی طور پر، اُتے کشش سمجھدا اے تاں آپ اس گل اُتے زیادہ دھیان دیندے نيں۔ تاں جے کوئی ہنستے ہوئے آپ د‏‏ی طرف جھک رہیا اے تاں آپ نو‏‏ں ایہ لگے گا کہ ایہ کوئی جنسی اشارہ ا‏‏ے۔ اوہ ایہ دیکھ ک‏ے جداں ہی خود وی اس د‏ی طرف جھکتے نيں تاں اوہ انسان فوراً پِچھے ہوجاندا ا‏‏ے۔' سی تجربے وچ محققاں نے دو مخالف جنس دے درمیان ہونے والی گفتگو نو‏‏ں پرکھنے دے لئی دوسرے لوکاں نو‏‏ں مدعو کيتا۔ اس گفتگو نو‏‏ں دیکھنے والے مرد حضرات نے ایہ دسیا کہ انہاں دے خیال وچ گفتگو کرنے والی عورت د‏‏ی مرد وچ خاصی دلچسپی سی جدو‏ں کہ گفتگو نو‏‏ں دیکھنے والی خواتین نے کہیا کہ انہاں نو‏‏ں لگیا کہ گفتگو کرنے والی عورت د‏‏ی مرد وچ کچھ خاص دلچسپی نئيں سی۔ تاں اس طرح دونے ہی اپنی اپنی جگہ ٹھیک نيں۔ 

## ہور ویکھو
* جنسیت

## حوالے

گٹھ:جنسی کشش
انسانی جنسیت

**انسانی جنسیت** یا **انسانی شہوانیت** اوہ طریقہ اے جسنو‏ں لوک محسوس کردے نيں تے اس دا جنسی طور پر اظہار کردے نيں۔ اس وچ حیاتيا‏تی، شہوانی، جسمانی، جذبات‏ی، سماجی یا روحانی جذبات تے رویے شامل نيں۔ چونکہ ایہ اک جامع اصطلاح اے جو خاصے طویل وقت دے تجرباں اُتے محیط اے، اس لئی اس د‏ی کوئی اک تسلیم شدہ تعریف نئيں ا‏‏ے۔ انسانی تولیدی عمل دے حیاتيا‏تی تے جسمانی پہلو وڈی حد تک جنسیت اُتے حاوی نيں، جس وچ انسانی جنسی رد عمل دورانیہ وی شامل ا‏‏ے۔ کسی دا جنسی رجحان ایہ طے کردا اے کہ اس شخص د‏‏ی جنسی دل چسپی کيتا اے تے دوسرا شخص اس دے لئی کيتا کشش رکھدا ا‏‏ے۔ جنسیت دے جسمانی تے جذبات‏ی پہلوآں وچ اوہ بندھن وی شامل نيں جو گہرے جذبات یا جسمانی طور اُتے پر محبت دے اظہار دے دوران وچ کیتے جاندے نيں۔ اس وچ بھروسا تے دیکھ ریکھ وی شامل نيں۔ سماجی امور وچ کِسے د‏‏ی جنسیت اُتے انسانی سماج دا اثر شامل اے، جدو‏ں کہ روحانیت اس شخص دے دوسرےآں تو‏ں روحانی تعلقات دا احاطہ کردا ا‏‏ے۔ جنسیت اُتے سبھیاچار، سیاست، قانون، فلسفہ، اخلاق، حق و باطل تو‏ں متعلق تصورات تے زندگی دے مذہبی پہلو دا وی اثر رہندا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:انسانی شہوانیت
گٹھ:انسانی سلوک
انور سجاد

**ڈاکٹر انور سجاد** پنجاب پاکستان دے مشہور اردو افسانا لکھاری، ناول لکھاری، ڈراما لکھاری تے اداکار سی ۔ اوہ اپݨے افسانےآں وچ علامت نگاری دی وجہ توں مشہور سی ۔ انور سجاد اوداں تاں ایم بی بی ایس ڈاکٹر سی پر اوہناں نے آرٹ تے ادب دے کھیتراں وچ ناں کمایا ۔ اوہ مصور ، اداکار ، بولی وٹادرا کار ، براڈ کاسٹر ، ڈراما لکھاری وی سن ۔ 

## جیون
انور سجاد 27 مئی 1935ء نوں چونا منڈی لہور، پنجاب وچ ڈاکٹر دلاور علی دے گھر جمے ۔ اوہناں دا پورا ناں سیّد محمد سجاد انور علی بخاری سی ۔ اوہناں نے کنگ ایڈورڈ میڈیکل یونیورسٹی لہور توں ایم بی بی ایس کیتاط۔ فیر ڈی ٹی ایم اینڈ ایچ دا امتحان لندن توں پاس کیتا ۔وطن واپس آ کے ڈاکٹری دا پیشا اختیار کیتا ۔1965 وچ پاکستان ٹیلی ویژن لئی ڈرامے لکھے تے اوہناں وچ بطور اداکار حصہ وی لیا ۔ پاکستان ٹیلی ویژن دے مشہور ڈرامے زرد دوپہر وچ بطور اداکار حصہ لیا تے مستان دا کردار ادا کیتا ۔ اداکاراں تے فنکاراں دے حقوق تے مفادات لئی 1970 وچ آرٹسٹ ایکٹویٹی دی بنیاد رکھی ۔ 1970 وچ حلقہ ارباب ذوق لہور دے سیکرٹری منتخب ہوئے ۔ برلن وچ 1973 وچ ڈرامے تے موسیقی دا میلا منعقد ہویا سی اوہدے وچ پاکستانی وفد وچ رکن دی حیثیت نال رلت کیتی ۔ لہور آرٹس کونسل دے چیئرمین وی رہے ۔ کچھ عرصہ کراچی وچ وی قیام کیتا ۔ 

## ادبی تے فنی خِدمات
انور سجاد دی شخصیت پہلو دار اے ۔ اوہ پیشے دے اعتبار نال میڈیکل ڈاکٹر سن ۔ نظریاتی وابستگی اوہناں نوں سیاست تک لے آئی ۔ اسٹیج، ٹیلی وژن دی قوتِ اظہار نال واقف سی ۔ اوہ ڈراما لکھاری وی سی تے اک کامیاب اداکار وی سی ۔ مصوری دا فن وی جاݨدے سی تے جدید افسانے دا اک معتبر نام وی سی ۔ اوہ اپݨی شخصیت تے روحِ عصر دے اظہار سارےآں کھیتراں وچ یکساں مہارت رکھدے سی ۔ اوہناں دی شخصیت دے ایہ سارے پہلو اوہناں دی افسانا نگاری وچ کسے نہ کسے طرحاں ظاہر ہوئے نیں ۔ اوہ اچیزں نوں باطنی نظر نال دیکھدے سن جیہدیاں مثالاں اوہناں دے افسانےآں وچ مِلدیاں نیں ۔ اپݨے افسانےآں وچ اوہناں نے حقیقت نوںFantasy دے روپ وچ بیان کرن لئی نویاں نویاں ٹکنیکاں استعمال کیتیاں نیں ۔ استعارے تے علامتاں دی بھرمار نال اوہناں نے Inside out ول سفر کیتا تے اندرلی پرکھ پرچول دیاں تُعھندلیاں پرچھائیاں نال زمانے دی حقیقت بیان کیتی اے ۔ سیاسی تے معاشی ناہمواری اوہناں دے موضوع خاص سی ۔ ڈاکٹر انور سجاد دا پہلا ناولٹ رگ سنگ 1955 وچ چھپیا ۔ دوجیاں کتاباں کتاباں وچ استعارے 1970 ، آج ، پہلی کہانیاں ، چوراہا، خوشیوں کا باغ تے دیگر شامل نیں ۔

## لِکھتاں
# رگ سنگ (ناولٹ) : (1955)
# استعارے
# آج
# پہلی کہانیاں
# چوراہا
# زرد کونپل
# خوشیوں کا باغ
# نگار خانہ (ٹیلی کہانیاں)
# صبا اور سمندر
# جنم روپ (ناول)
# نیلی نوٹ بُک
# رسی کی زنجیر
# رات کا پچھلا پہر
# رات کے مسافر
# تلاش وجود
# سورج کو ذرا دیکھ
# مجموعا ڈاکٹر انور سجاد

## اعزازات
ڈاکٹر انور سجاد نوں 1989 وچ حکومت پاکستان نے اوہناں دی فنی خدمات اُتے تمغا حسن کارکردگی عطا کیتا ۔

## وفات
انور سجاد ساہ دی کسر تے فالج وچ مبتلا رہے ۔ ڈاکٹر انور سجاد 84 ورھےآں دی عمر وچ لمبی علالت مگروں 6 جون 2019 نوں لہور وچ فوت ہو گئے ۔

گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:لکھاری
گٹھ:اردو لکھاری
گٹھ:پاکستانی اداکار
گٹھ:پنجابی اداکار
گٹھ:پنجابی مسلمان
گٹھ:پنجابی لوک
جھاواں پتھر

**جھاواں پتھر** (انگریزی: Pumice) آتش فشاں پہاڑاں دے لاوے چوں نِکلݨ آلا دا مسام دار پتھریلا مادہ اے جیہڑا وزن وچ ہلکا ہُندا اے ۔ ایہ ہتھ پیر کوچݨ ، ہاتھی دند، لکڑی، سنگ مرمر، دھاتاں تے شیشے نوں پالش کرن یا چِکݨا کرن لئی ورتیا جاندا اے ۔ 

گٹھ:جیالوجی
گٹھ:پہاڑ
گٹھ:چیزاں