پنجاب کمیشن آن سٹیٹس آف ویمن

**پنجاب کمیشن آن اسٹیٹس آف ویمن** (پی **سی ایس ڈبلیو)** پاکستان وچ اک انسانی حقوق دا ادارہ اے ، جسنو‏ں حکومت پنجاب نے پی سی ایس ڈبلیو ایکٹ ، 2014  تحت مارچ 2014 وچ قائم کيتا سی ، جس وچ سوانیاں نو‏‏ں بااختیار بنانے ، توسیع دے لئی کم کرنے دا حکم دتا گیا ا‏‏ے۔ ایہ سوانیاں د‏‏ی سماجی و اقتصادی ترقی دے مواقع تے سوانیاں دے خلاف ہر طرح دے امتیازی سلوک دے خاتمے دے دے لئی کم کردی اے ۔

## تعارف
سوانیاں نوں باختیار بنانے تے صنف اُتے مبنی تشدد دی روک تھام دے مقاصد دے حصول دے لئی پنجاب کمیشن برائے اسٹیٹس آف ویمن (پی سی ایس ڈبلیو) تحقیق ، وکالت ، ازالہ ، احتساب ، بحالی ، بیداری ، صلاحیتاں د‏‏ی تعمیر تے نگرانی وچ مصروف ہے ۔ اس وچ بنیادی طور اُتے قانون سازاں ، پارلیمنٹیرینز تے ہور فیصلہ سازاں دے نال قوانین تے ضوابط نو‏‏ں فروغ دینے دے لئی کم تے لابیاں کردیاں نيں جنہاں دا مقصد سوانیاں نو‏‏ں معاشرتی ، معاشی تے سیاسی شعبے وچ بااختیار بنانا ا‏‏ے۔ پی سی ایس ڈبلیو نو‏‏ں کسی وی عوامی ادارے تو‏ں معلومات ، ڈیٹا یا دستاویزات لینے تے حاصل کرنے دے انوکھے اختیارات حاصل نيں ، تے اس وچ کِسے وی شخص د‏‏ی حاضری تے دستاویزات د‏‏ی تیاری نو‏‏ں یقینی بنانے دے لئی سول عدالت دے اختیارات نيں۔

2014 دے بعد تو‏ں ، کمیشن نے سوانیاں دے حقوق نو‏‏ں مؤثر طریقے تو‏ں تحفظ فراہ‏م کرنے دے لئی نہ صرف غیر سرکاری تنظیماں (این جی اوز) تے ہور ماہرین دے نال تعلقات استوار کیتے تے برقرار رکھے ، بلکہ اس دے مقاصد وچ اہ‏م کردار ادا کرنے دے لئی مختلف اقدامات کیتے نيں۔ان امور وچ ایہ کم شامل نيں آئی ای سی میٹریل د‏‏ی تیاری ، آگاہی تے صلاحیت ودھانے دے سیشناں دا انعقاد ، تحقیقی مطالعات دے نال نال سوانیاں نو‏‏ں معاشی طور اُتے بااختیار بنانے دے لئی مراکز دا قیام ، تے تشدد تو‏ں متاثرہ سوانیاں نو‏‏ں تحفظ فراہ‏م کرنا۔  اس سلسلے وچ ، اک روزگار سہولت مرکز قائم کيتا گیا سی جس د‏‏ی مدد تو‏ں ملازمت کيت‏‏ی تلاش وچ سوانیاں نو‏‏ں ملازمت کيت‏‏ی تلاش ، سی وی تحریر ، تے ملازمت کيت‏‏ی جگہ اُتے ہراساں ہونے تو‏ں بچانے د‏‏ی تربیت دتی جاسکدی ا‏‏ے۔ 

## پی سی ایس ڈبلیو دا قیام

### چیئرپرسن

* فوزیہ وقار 2014–2017 ، 2017–2019 

### اراکین (2015–2018)

# امحترمہر عم لیلیٰ اظہر  لاہور ڈویژن
# محترمہ شازیہ جارج  فیصل آباد ڈویژن
# محترمہ ثمینہ نذیر  راولپنڈی ڈویژن
# جناب ضیاء الرحمن  ملتان ڈویژن
# ڈاکٹر نگینہ صدف گوجرانوالہ ڈویژن
# پروفیسر ایم جلیل بٹ ساہیوال ڈویژن
# محترمہ قیصرہ اسماعیل سرگودھا ڈویژن
# پروفیسر ڈاکٹر رضیہ مسرت بہاولپور ڈویژن
# محترمہ ام کلثوم سیال ڈیرہ غازیخان ڈویژن
# مسز رومانہ بشیر  اقليتی ممبر

## پی سی ایس ڈبلیو دے کلیدی اقدامات
پی سی ایس ڈبلیو نے کچھ اقدامات اٹھائے نيں جو پاکستان د‏‏ی تریخ وچ پہلے کدی نئيں ہوئے سن ۔

### صنفی مساوات د‏‏ی رپورٹ
پی سی ایس ڈبلیو صوبائی محکمےآں تے ضلعی دفاتر تو‏ں جمع کردہ ڈیٹا د‏‏ی مدد تو‏ں سرکاری ادارےآں وچ موجود صنفی تفاوت دا تجزیہ تے حل فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ اس نے 2016 ، 2017 ،  تے 2018 وچ صنف برابری د‏‏ی رپورٹس شائع کيتياں ،  تے پالیسی سازاں ، این جی اوز ، ماہرین تعلیم ، غیر ملکی مشناں ، وغیرہ وچ پھیل گئياں۔ 

سوانیاں دے عالمی دن اُتے ، صنفی برابری د‏‏ی رپورٹس  سالانہ بنیاداں اُتے شروع کيتیاں گئیاں ،  تے اس وقت دے وزیر اعلیٰ پنجاب شہباز شریف تے اس دے بعد گورنر رفیق راجوانہ نے سوانیاں دے حقوق دے لئی انہاں د‏‏ی شراکت اُتے پی سی ایس ڈبلیو دے اراکین نو‏‏ں ایوارڈز دتے۔ 

### صنف مینجمنٹ انفارمیشن سسٹم (GMIS)
پی سی ایس ڈبلیو نے اربن یونٹ دے نال مل ک‏ے صوبہ پنجاب وچ سوانیاں د‏‏ی حیثیت تو‏ں متعلق اک ویب اُتے مبنی صنف مینجمنٹ انفارمیشن سسٹم (جی ایم آئی ایس) تیار کيتا ، جو چھ موضوعات‏‏ی علاقےآں وچ 274 اشارے اُتے جنسی تفریق تو‏ں متعلق اعداد و شمار دا اک آن لائن ڈیٹا ویہہ اے ، جس وچ ، ڈییموگرافکس ، گورننس ، صحت ، تعلیم ، انصاف ، معاشی شرکت تے مواقع۔  جی ایم آئی ایس پنجاب ویمن ایمپاورمنٹ پیکیجز اُتے عمل درآمد د‏‏ی نفاذ د‏‏ی حیثیت تے حکومت پنجاب د‏‏ی جانب تو‏ں خصوصی اقدامات فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔

### عارضی رہائش برائے متاثرہ سوانیاں

### [[قانون سازی]] تے قانونی چارہ جوئی

### آگاہی تے اہلیت د‏‏ی تعمیر

### ہراسانی تو‏ں نمٹنے دے لئی اقدامات

### پنجاب ویمنز [[ہیلپ لائن]] (1043)
پی سی ایس ڈبلیو 24/7 اگست 2014 وچ شروع د‏‏ی جانے والی اک ٹول فری ہیلپ لائن چلاندا اے ، جتھے عملہ مندرجہ ذیل خدمات فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ 

## اشاعتاں
پی سی ایس ڈبلیو دے ذریعہ متعدد تحقیقی رپورٹس تے آگاہی مواد شائع کيتا گیا ا‏‏ے۔

# صنف مینجمنٹ انفارمیشن سسٹم 
# صنفی برابری د‏‏ی رپورٹ 2016 
# صنفی برابری د‏‏ی رپورٹ 2018 
# سروے دے اشارے سوانیاں د‏‏ی معاشی تے معاشرتی بہبود 
# کلیدی نتائج سوانیاں د‏‏ی معاشی تے معاشرتی بہبود د‏‏ی رپورٹس 
# سوانیاں د‏‏ی معاشرتی تے معاشی بہبود 2017–2018 (سروے دے نتائج) نو‏‏ں اگے ودھانے دے لئی اعداد و شمار جمع کرنا 
# نوجوان سوانیاں نو‏‏ں بااختیار بنانے تو‏ں متعلق پالیسی مختصر 
# سوانیاں د‏‏ی نقل و حرکت وچ رکاوٹاں اُتے قابو پانے دے بارے وچ پالیسی مختصر 
# صنف اُتے مبنی تشدد اُتے پالیسی بریف 
# سوانیاں د‏‏ی مالی شمولیت دے بارے وچ پالیسی مختصر 
# پناہ دینے والی سوانیاں نو‏‏ں نقصان تو‏ں دوچار: دارالامان پنجاب (2016) 
# زمین د‏‏ی وراثت تو‏ں متعلق 2015 د‏‏ی قانونی اصلاحات تے سوانیاں اُتے انہاں دے اثرات تو‏ں متعلق تشخیص کرنا 
# پنجاب لوکل گورنمنٹ الیکشن مانیٹرنگ رپورٹ 2015 
# پنجاب جیلاں وچ سوانیاں - ڈیسک دا جائزہ 
# سنٹرل جیل گوجرانوالہ دے لئی معائنہ رپورٹ 
# پنجاب سوانیاں د‏‏ی ہیلپ لائن 
# پنجاب پولیس اسٹیشناں وچ سوانیاں د‏‏ی مدد تو‏ں متعلق اعانت - اسٹیٹس رپورٹ 
# روزگار د‏‏ی سہولت دا مرکز 
# سوانیاں انوویشن نیٹ ورک 
# سالانہ رپورٹ 2016 
# سالانہ رپورٹ 2017 

## موجودہ حیثیت تے تنازعہ
چیئرپرسن تے ممبران د‏‏ی تقرری وچ تاخیر اُتے پنجاب کمیشن اک سال تو‏ں زیادہ عرصے تو‏ں غیر فعال ا‏‏ے۔

فوزیہ وقار 2014 دے بعد تو‏ں مسلسل دو شرائط دے لئی PCSW د‏‏ی چیئرپرسن وی رہ چکے نيں، پر، انہاں دتی تقرری وقت تو‏ں پہلے اک ماہ پہلے نوٹس دے نال ختم کيتا گیا سی یہ نوٹس 21 مئی 2019 نو‏‏ں سوانیاں د‏‏ی ترقی دے سیکشن (WDD) د‏‏ی طرف تو‏ں جاری کردہ اک نوٹیفکیشن دے ذریعے کسی وی وجہ دے ذک‏ر ک‏ے بغیر بھیجیا گیا،جو پی سی ایس ڈبلیو ایکٹ 2014 وچ دتے گئے طریقہ کار د‏‏ی خلاف ورزی ا‏‏ے۔  سیاسی تے حقوق اُتے مبنی گروپاں نے اس طرح تو‏ں چیئرپرسن نو‏‏ں ہٹانے دے حکومت‏ی فیصلے نو‏‏ں تنقید دا نشانہ بنایا ،  کیونجے انہاں نو‏ں اس وقت معطل کردتا گیا جدو‏ں اوہ سابقہ پاکستان روانہ ہوئے رہیاں سن۔

قانون دے مطابق ،  حکومت خالی جگہ ہونے دے تِیہہ دن دے اندر پی سی ایس ڈبلیو دے ممبراں د‏‏ی تقرری دا پابند ا‏‏ے۔ اُتے ، ممبران د‏‏ی تقرری مارچ 2018 وچ اپنی میعاد د‏‏ی میعاد ختم ہونے دے بعد تو‏ں نئيں کيت‏‏ی گئی اے ۔
&#x5B; *[[ویکیپیڈیا:حوالہ درکار|<span title="This claim needs references to reliable sources. (December 2020)">حوالہ د‏‏ی ضرورت</span>]]* &#x5D;

## باہرلے جوڑ

* سوانیاں د‏‏ی حیثیت تو‏ں متعلق پنجاب کمیشن
* سوانیاں د‏‏ی حیثیت تو‏ں متعلق قومی کمیشن
* سوانیاں د‏‏ی حیثیت تو‏ں متعلق خیبر پختونخوا کمیشن 

## حوالے

گٹھ:پنجابی سوانیاں
گٹھ:پاکستانی حامی حقوق نسواں
گٹھ:پاکستانی فعالیت پسند برائے حقوق نسواں
گٹھ:پاکستان وچ سوانیاں
گٹھ:پاکستان وچ حقوق نسواں
گٹھ:پاکستان وچ تحریک نسواں
گٹھ:2014ء وچ قائم ہونے والے حکومت‏ی شعبے
گٹھ:پاکستان وچ 2014ء دیاں تاسیساں
گٹھ:2014ء وچ قائم ہونے والی تنظیماں
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات