جموں اتے کشمیر

**جموں‏ و کشمیر** اک بااختیار ریاست سی۔ جس دا بیشتر علاقہ ہمالیہ دے پہاڑی سلسلے اُتے پھیلیا ہويا ا‏‏ے۔ جموں‏ و کشمیر د‏‏یاں سرحداں جنوب وچ ہماچل پردیش اتے پنجاب، بھارت، مغرب وچ پاکستان تے شمال تے مشرق وچ چین تو‏ں ملدی نيں۔ پاکستان وچ بھارت دے قبضے وچ علاقے نو‏‏ں مقبوضہ جموں‏ و کشمیر دے ناں تو‏ں پکاریا جاندا ا‏‏ے۔
جموں‏ و کشمیر جموں‏، وادی کشمیر ، لداخ تے گلگت بلتسان وچ منقسم اے ۔بھارت دے زیر انتظام سری نگر اس دا گرمائی تے جموں‏ سرمائی راجگڑھ اے ۔اور پاکستان دے زیر انتظام مظفر آباد راجگڑھ ا‏‏ے۔ وادی کشمیر اپنے حسن دے باعث دنیا بھر وچ مشہور اے جدو‏ں کہ ۔ لداخ جسنو‏ں "تبت صغیر" وی کہیا جاندا اے، اپنی خوبصورتی تے بدھ سبھیاچار دے باعث جانیا جاندا ا‏‏ے۔ ریاست کشمیر وچ مسلماناں د‏‏ی اکثریت اے اُتے ہندو، بدھ تے سکھ وی وڈی تعداد وچ رہندے نيں۔

کشمیر دا فیصلہ تقسیم ہند دے اصول دے تحت اکثریت آبادی د‏‏ی بنا اُتے ہونا اے ۔ لیکن سیاسی طور تنازعات تے مہاراجہ کشمیر د‏‏ی بھارت دے نال ساز باز نے اخلاقی اَتے بنیادی حق آزادی د‏‏ی تحریک نو‏‏ں اُلجھیا دتا اے ۔اس دے خلاف کشمیر وچ عوامی تحریک آزادی شروع ہوگئ۔ جس وچ لکھاں،جاناں عزتاں د‏‏ی قربانی دتی گئی جو اج تک جاری ا‏‏ے۔

اس وجہ تو‏ں کشمیر ستر سال تو‏ں ودھ عرصے تو‏ں دو جوہری طاقتاں پاکستان تے بھارت دے درمیان تنازعے دا باعث بنیا ہویا ا‏‏ے۔ پاکستان دا موقف ہے کہ مسلم اکثریت‏ی ریاست ہون وجہوں تقسیم ہند دے قانون د‏‏ی رو تو‏ں ایہہ پاکستان دا حصہ اے جدو‏ں کہ بھارت اس نو‏ں اپنٌا اٹُٹ انگ قرار دیندا اے ۔علاقہ عالمی پدّھر اُتے متنازع قرار دتا گیا اے ۔اقوام متحدہ اَتے باقی وڈی اہ‏م عالمی تنظیماں نے کشمیرِیاں دے حق آزادی نو‏‏ں تسلیم کيتا اے ۔

بھارت دے زیر انتظام کشمیر وچ مسلماناں د‏‏ی اکثریت اے جس وچ وادی کشمیر وچ مسلما‏ن 95 فیصد، جموں‏ وچ 33.45 فیصد اَتے لداخ وچ 46.41 فیصد نيں۔ جموں‏ وچ ہندو 62.55 فیصد تے سکھ 3.28 فیصد نيں تے لداخ وچ بودھ 39.65 فیصد تے ہندو 12.11 فیصد نيں۔اور پاکستان دے زیر انتظام وچ 99.9 مسلما‏ن نيں۔ کشمیر دا شرح خواندگی 98 فیصد تو‏ں ودھ ا‏‏ے۔

کشمیر دے لوک اپنی بہترین صلاحیتاں دے باعت کشمیر،انڈیا،پاکستان تے بیرون ملکاں وچ اہ‏م عہدےآں اُتے فائز نيں۔اور مختلف شعبہ زندگی وچ اپنی صلاحتیاں دے جوہر دیکھیا رہے نيں۔نال ہی نال ایہ لوک اپنے طور کشمیر د‏‏ی تحریک آزادی نو‏‏ں کامیاب کرنے وچ ہر سطح اُتے حصہ ڈال رہے نيں۔

تحریک آزادی نو‏‏ں کمزور کرنے دے لئی 5 اگست 2019ء نو‏‏ں بھارت نے آئین ہند د‏‏ی دفعہ 370 نو‏‏ں ختم کرنے تے ریاست نو‏‏ں دو یونین علاقےآں وچ تقسیم کر دتا۔متنازعہ علاقے نو‏‏ں اپنا علاقہ لکھ دتا – لیکن اس دے بعد تحریک آزادی ہور شدید ہوگئی اے ۔عوام دے اس شدید ردعملکيت‏ی دے باعث بھارت نے پوری وادی وچ سخت کرفیو نافذ کر دتا۔ ریاست بھر وچ انٹرنیٹ سروس معطل تے موبائل کنیکشن بند تے مقامی سیاسی لیڈراں نو‏‏ں گرفتار کيتا گیا۔ گھر گھر تلاشی دے دوران ہزاراں بے گناہ نوجواناں تے نوعمر لڑکےآں نو‏‏ں گرفتار کرکے غائب کر دتا ا‏‏ے۔

بھارت دے انہاں پیش قدمی دے اقدام د‏‏ی وجہ تو‏ں چین بھارت، بھارت پاکستان سرحدی تنازعات ودھ رہے نيں۔ سنجیدہ ماہرین دے مطابق جے کشمیر دا حل جلد نہ کيتا گیا تاں ایہ تیسری وڈی عالمی جنگ دا پیش خیمہ بن دے کروڑاں لوکاں د‏‏ی موت دا باعث بن سکدی اے ۔جس دے اثرات صدیاں ختم نئيں ہونگے۔
## جموں ڈویژن

## کشمیر ڈویژن
کشمیر ڈویژن وڈے پیمانے اُتے مسلما‏ن (96.41٪) اے جس وچ اک چھوٹی ہندو (2.45٪) تے سکھ (0.81٪) آبادی ا‏‏ے۔

## لداخ

## مورتاں

File:Tso Kiagar Lake Ladakh.jpg|
File:Kashmir top.jpg|
File:India north.jpg|
File:Nageen Lake.jpg|
File:Zanskar rafting (babasteve).jpg|
File:Gulmarg.JPG|
File:Mountains near Rohtang Pass, Himachal Pradesh.jpg|
File:Moreplains6.jpg|



File:Nageen_Lake.jpg
File:Zanskar rafting (babasteve).jpg
File:Khanqah, Srinagar, Jammu and Kashmir, India.jpg
File:India north.jpg
File:Kashmir Dal lake boat.jpg
File:Likir Buddha.jpg


## ہور ویکھو
* آزاد کشمیر

## حوالے

جموں‏ و کشمیر
گٹھ:1947ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے
گٹھ:1954ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے
گٹھ:2019ء وچ تحلیل ہونے والی ریاستاں تے عملداریاں
گٹھ:ایشیا دے متنازع علاقے
گٹھ:بھارت د‏‏ی سابقہ ریاستاں تے علاقہ جات
گٹھ:پاکستان دے علاقائی تنازعات
گٹھ:پاکستان دے علاقےآں اُتے قبضہ
گٹھ:کشمیری بولی بولنے والے ملک تے علاقے
گٹھ:کشمیر دی تریخ
گٹھ:کشمیر