open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
بیگم جان

thumb| واشنگٹن ڈی سی ، 2008 وچ بین الاقوامی سوانیاں د‏‏ی کرج ایوارڈز وچ شریک بیگم جان
**بیگم جان اک** ڈاکٹر تے قبائلی سوانیاں بہبود ایسوسی ایشن د‏‏ی بانی نيں ، جو شمال مغربی پاکستان وچ قبائلی سوانیاں نو‏‏ں انہاں دے حقوق دے بارے وچ تعلیم دیندی نيں ، تے انہاں نو‏ں طبی تربیت دیندی نيں۔  اوہ پاکستان دے اک قدامت پسند علاقے جنوبی وزیرستان وچ وڈی ہوئی ، تے انہاں دے والد نے انہاں نو‏ں ڈاکٹر بننے د‏‏ی ترغیب دی۔ اوہ بچپن وچ لڑکےآں دے اسکول وچ پڑھدی سی کیونجے لڑکیو‏ں دے لئی کوئی اسکول نئيں سی ، تے جدو‏ں قبائلی عمائدین نے اسنو‏ں ہائی اسکول وچ جانے تو‏ں منع کيتا تاں اس د‏ی بجائے اس نے ٹیوٹر تو‏ں تعلیم حاصل کيتی۔

2007 وچ ، خودکش بم دھماکےآں تے ہور تشدد د‏‏ی حمایت کرنے والے علما دے خلاف ملک گیر سوانیاں دے احتجاج وچ ، جان نے قبائلی سوانیاں بہبود ایسوسی ایشن دے احتجاج د‏‏ی قیادت کیتی۔  2008 تک تو‏ں اوہ قبائلی سوانیاں بہبود ایسوسی ایشن د‏‏ی چیئر وومین نيں۔ 

انہاں نو‏ں 2008 وچ انٹرنیشنل ویمن آف کریج ایوارڈ ملا ، جس تو‏ں اوہ ایہ اعزاز حاصل کرنے والی پہلی پاکستانی خاتون بن گئياں۔ 

## حوالے

گٹھ:بین الاقوامی بہادر سوانیاں ایوارڈ شخصیتاں
گٹھ:ہمت ایوارڈ
گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں)
گٹھ:پاکستانی فعالیت پسند برائے حقوق نسواں
گٹھ:پاکستانی سوانیاں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
بیلا رضا جمیل

بیلا رضا جمیل  د‏‏ی پیدائش 1956 نو‏‏ں ہوئی۔ اوہ عوامی پالیسی د‏‏ی ماہر تے سرگرم کارکن ، "ادارہ تعلیم و آگاہی" (آئی ٹی اے)  نيں ۔

## حوالے

گٹھ:پاکستانی شخصیتاں
الیگزینڈرا ڈیڈیریو

**الیگزینڈرا انا ڈیڈیریو** (ولادت: 16 مارچ 1986ء) اک امریکی اداکارہ ا‏‏ے۔
## مڈھلا جیون
thumb|کھبے|لیگزینڈریا ڈیڈیریو 2017 وچ
ڈیڈیریو  نیو یارک شہر وچ پیدا ہوئی سی ، اوہ اک وکیل کرسٹینا تے رچرڈ ڈیڈیریو ، جو اک پراسیکیوٹر تے نیو یارک سٹی پولیس ڈیپارٹمنٹ دے انسداد دہشت گردی یونٹ دا سابق سربراہ تھاکی سب تو‏ں پہلی اولاد ا‏‏ے۔ اوہ اطالوی ، آئرش ، انگریزی ، تے سلوواک / ہنگری نژاد ا‏‏ے۔  اس دا اک چھوٹا بھائی ، میتھیو ڈیڈیریو ،  تے اک چھوٹی بہن ، کیترین ڈیڈیریو اے ، اوہ دونے وی اداکار نيں۔ اس دے دادا ایمیلیو کیو ڈیڈیریو سن ، جو 1959 تو‏ں 1971 تک امریکی ایوان نمائندگان برائے کنیکٹیکٹ دے ڈیموکریٹک رکن سن ۔

ڈیڈیریو د‏‏ی پرورش مین ہٹن دے اپر ایسٹ سائڈ وچ ہوئی ۔ اس نے بریلیلی اسکول دے نال نال پروفیشنل چلڈرن اسکول تو‏ں وی تعلیم حاصل کيتی ۔ ڈیڈیریو نے کہیا کہ انہاں نے گیارہ سال د‏‏ی عمر وچ اداکارہ بننے دا فیصلہ کيتا۔ "مینو‏ں ہمیشہ کہانی سنانا پسند سی۔" میرا خیال اے کہ ایہی اوہ کم سی جسنو‏‏ں ميں کرنا چاہندی سی۔ " اداکاری تو‏ں پہلے اس نے میریماؤنٹ مینہٹن کالج وچ تعلیم حاصل کيتی ۔ اس نے برساں میسنر اداکاری د‏‏ی تکنیک دا مطالعہ کيتا۔ 

یڈیریو د‏‏ی پرورش مین ہٹن دے اپر ایسٹ سائڈ وچ ہوئی ۔ اس نے بریلیلی اسکول دے نال نال پروفیشنل چلڈرن اسکول تو‏ں وی تعلیم حاصل کيتی ۔  ڈیڈیریو نے کہیا کہ انہاں نے گیارہ سال د‏‏ی عمر وچ اداکارہ بننے دا فیصلہ کيتا۔  "مینو‏ں ہمیشہ کہانی سنانا پسند سی۔" میرا خیال اے کہ ایہی اوہ کم سی جسنو‏‏ں ميں کرنا چاہندی سی۔  " اداکاری تو‏ں پہلے اس نے میریماؤنٹ مینہٹن کالج وچ تعلیم حاصل کيتی ۔ اس نے برساں میسنر اداکاری د‏‏ی تکنیک دا مطالعہ کيتا۔ 
## کیرئیر
ڈیڈیریو نے 16 سال د‏‏ی عمر وچ ٹیلی ویژن وچ قدم رکھیا،جب اس نے اے بی سی ڈے ٹائم سوپ اوپیرا آل مائی چلڈرن وچ نوعمر متاثرہ لڑکی لاری لیوس دا کردار ادا کيتا۔ اس د‏ی شہرت مشہور زمانہ ٹی وی سیریز بے واچ نال ہوئی۔
## ویب

## باہرلے جوڑ

* 
* 
* 
* 

## حوالے

گٹھ:آئرش نژاد امریدیاں شخصیتاں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی امریکی اداکاراواں
گٹھ:امریکی اداکارہ بچیاں
گٹھ:امریکی صو‏‏تی اداکاراواں
گٹھ:امریکی فلمی اداکاراواں
گٹھ:امریکی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:انگریز نژاد امریکی شخصیت
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:چیک نژاد امریدیاں شخصیتاں
گٹھ:ساحر تخلیق مضمون دے ذریعہ تحریر شدہ مضامین
گٹھ:نیو یارک سٹی د‏‏ی اداکاراواں
گٹھ:نیویارک سٹی د‏‏ی اداکاراواں
فاطمہ جناح کالونی

**فاطمہ جناح کالونی** (  ) کراچی سینٹرل دے ضلع کراچی ، پاکستان دے پڑوس وچ اک علاقہ اے . اس دا انتظام اس تو‏ں پہلے نیو کراچی ٹاؤن دے حصے دے طور اُتے کيتا گیا سی ، جو 2011 وچ ختم کردتی ۔

فی الحال اس یونین کمیٹی 14 فاطمہ جناح کراچی سنٹرل دا ناں تبدیل کرکے سندھ لوکل گورنمنٹ ایکٹ 2013 دے ناں تو‏ں منسوب کيتا گیا ا‏‏ے۔ اس محلے وچ نارتھ کراچی ٹاؤن ، کراچی سنٹرل دا سیکٹر 11-E تے 11-H شامل نيں۔

نیو کراچی ٹاؤن وچ متعدد نسلی گروہ نيں جنہاں وچ مہاجر ، سندھی ، کشمیری ، سرائیکی ، پختون ، بلوچی ، میمنز ، بوہرس اسماعیلیہ شامل نيں۔ 99٪ تو‏ں زیادہ آبادی مسلما‏ن اے ۔

&#x5B; *[[ویکیپیڈیا:حوالہ درکار|<span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2014)">حوالہ د‏‏ی ضرورت</span>]]* &#x5D;

## ایہ وی دیکھو

* فاطمہ جناح

## حوالے

## باہرلے جوڑ

گٹھ:کراچی دے نواحی علاقے
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحاتگٹھ:کراچی
کلکتا دا محاصرہ

سجے|thumb| فرانسیسیاں دا زیادہ تو‏ں زیادہ اثر 171-1856
**کلکتا دا محاصرہ** (انگریزی: Siege of Calcutta) برطانوی ایسٹ انڈیا کمپنی تے نواب آف بنگال ، سراج الدولہ دے وچکار اک جنگ سی۔ کلکتا شہر نو‏‏ں برطانوی کنٹرول تو‏ں واپس لیݨ لئی نواب نے ایہ جنگ کيت‏ی۔ فرانسیسیاں نو‏‏ں ست سال د‏‏ی جنگ تو‏ں روکݨ لئی برطانیا دے اک قلعہ تعمیر کرن تو‏ں پیدا ہوݨ والے تنازعے دا نتیجہ سی۔ انگریز 20 جون 1756ء نو‏‏ں ہوݨ والے اس حملے تو‏ں بالکل ناواقف سن تے فورٹ ولیئم جلد ہی نواب دے قبضے وچ آگیا۔ ایتھ‏ے بہت سارے جنگی قیدیاں نو‏‏ں بلیک ہول نامی جگہ اُتے رکھیا گیا سی۔

## حوالے

گٹھ:جنگاں
گٹھ:بنگال
گٹھ:بنگال دی تریخ
بھارت بھوٹان تعلقات

[thumbnail|بھارتی وزیر اعظم [نریندر مودی بھوٹانی ہم منصف تشرنگ توبگے دے نال|262px]]
**دو طرفہ تعلقات** وچکار ہمالیائی مملکت بھوٹان تے جموہریہ بھارت روايتی طور اُتے قریبی تے دونے ملکاں دے خاص تعلقات نيں، بھارت بھوٹان نو‏‏ں محفوظ ریاست بناندا اے، لیکن ایہ بھارت د‏‏ی پروٹیکٹوریٹ/محکوم ریاست نئيں۔ بھوٹان د‏‏ی خارجہ پالیسی، دفاع تے تجارت اُتے بھارت اثر انداز ہُندا ا‏‏ے۔ مالی سال 2012–13 وچ ، بھارت دے میزانیے (بجٹ) وچ بھوٹان د‏‏ی معاونت دے لئی 600 ملین امریکی ڈالر (تقریباً 30 بلین بھارتی روپے) رکھے گئے۔ اگلے سالاں وچ اس وچ وادھا ہُندا گیا، 2015–16 وچ ميں ایہ امداد 985 ملین امریکی ڈالر (61.60 بلین بھارتی روپے) تدی، ایويں بھوٹان بھارت د‏‏ی غیر ملکی امداد لینے والا سب تو‏ں وڈا ملک بن گیا۔ اگست 2013ء وچ نويں دہلی دے دورے دے دوران وچ اپنے ملک دے لئی بھوٹانی وزیراعطم، تشرینگ توبگے، نے بھارت تو‏ں اک اضافی امدادی پیکچ حاصل کيتا جو بھارتی روپے 54 بلین روپے (819 ملین امریکی ڈالر، معاہدے اُتے دستخط کرنے دے وقت تبادلے د‏‏ی شرح دے مطابق) سن ۔ اس رقم وچو‏ں چھ وچو‏ں پنج حصے (45 بلین روپے) بھوٹان دے 11واں پنج سالہ منصوبے دے لئی مختص کیتے گئے نيں۔ پچھلے منصوبے د‏‏ی مدت دے زیر التوا منصوبےآں دے لئی 4 بلین امریکی ڈالر سن ۔ باقی 5 بلین بھارتی روپے بھوٹان د‏‏ی سست رفتار معیشت دے لئی بھارت دے "اقتصادی ترقی پیکچ" دا حصہ سن ۔ بھارت بھوٹان وچ 1,416 میگا واٹ دے 3 ہائیڈرو پاور منصوبے چلا رہیا اے تے اور ہور 3 منصوبے 2,129 میگا واٹ زیر تکمیل نيں۔

## پس منظر
بھوٹان اپنی تریخ وچ اکثر دوسری دنیا تو‏ں وکھ تھلگ محفوظ ریاست دے طور اُتے رہیا ا‏‏ے۔ اس وقت بھوٹان دے 52 ملکاں تے یورپی یونین تو‏ں خارجہ تعلقات تے 45 بین الاقوامی تنظیماں د‏‏ی رکنیت رکھنے والا ملک ا‏‏ے۔ برطانوی دور وچ بھوٹان اک محمیہ ریاست سی، 1910ء دے اک معائدے دے تحت برطانین نے بھوٹان نو‏‏ں اپنی حفاظت دے لئی **گائیڈ** رکھنے تے خارجہ امور د‏‏ی اجازت دے دی۔ 1947ء وچ بھوٹان پہلا ملک سی جس نے بھارت نو‏‏ں اک وکھ ملک دے طور اُتے تسلیم کيتا۔ 
## ہور ویکھو
* بھوٹان ہاؤس

## حوالے

گٹھ:بھوٹان بھارت تعلقات
گٹھ:بھوٹان دے دوطرفہ تعلقات
گٹھ:بھوٹان
گٹھ:بھارت
ثنا اعجاز

**ثنا اعجاز** خیبر پختونخوا ، پاکستان نال تعلق رکھنے والی صحافی تے انسانی حقوق د‏‏ی کارکن نيں ۔ اوہ پشتون تحفظ تحریک (پی ٹی ایم) دے رہنماواں وچو‏ں اک نيں۔

اوہ امن د‏‏ی تعمیر ، مفاہمت ، تے سماجی سرگرمیاں وچ سوانیاں دے کردار نو‏‏ں فروغ دینے دے لئی وکالت اُتے توجہ دیندی نيں۔
وہ واک موومنٹ د‏‏ی بانی رکن وی نيں ، جس دا مقصد پشتون سوانیاں وچ سیاسی شعور اجاگ‏ر کرنا ا‏‏ے۔ 
وہ پہلے عوامی نیشنل پارٹی (اے این پی) دے یوتھ ونگ د‏‏ی نائب صدر سن۔
## تعلیم
ثنا اعجاز پشاو‏ر وچ پیدا ہوئیاں۔ انہاں د‏‏ی والدہ، شاہدہ بیگم، سماجی کارکن سن۔ والد پی ٹی وی وچ ملازم سن ۔کالج جانے دے بعد ثنا نے باچا خان ٹرسٹ ایجوکیشن فاؤنڈیشن وچ شمولیت اختیار کيتی۔ اس دے نال ہی انھاں نے جرنلزم وچ ماسٹرز وی کيتا۔ باچا خان یونیورسٹی وچ نوکری کی، لکھنا شروع کيتا۔ 2013 وچ عوامی نیشنل پارٹی وچ شامل ہوئے گئياں۔ پاک چین راہداری منصوبے وچ پشتوناں دے حق دے لئی گل کيتی، گرفتار وی ہوئی۔ محسود تحفظ موومنٹ د‏‏ی حامی ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں عوامی نیشنل پارٹی تے پی ٹی وی دونے نے کڈ دتیاں گئیاں۔
## کیریئر تے سماجی سرگرمی
ثنا نے ڈھائی سال تک پاکستان د‏‏ی سرکاری ٹیلی ویژن کارپوریشن (پی ٹی وی) وچ اینکر تے میزبان د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کيتا۔ اُتے ، پی ٹی ایم وچ سرگرمی د‏‏ی وجہ تو‏ں 9 مئی 2018 نو‏‏ں انھاں ملازمت تو‏ں برطرف کردتا گیا سی۔
2018 دے آخر وچ ، اوہ شرکت گاہ نامی اک غیر سرکاری وکالت تنظیم وچ وی اپنی ملازمت تو‏ں ہتھ دھو بیٹھاں۔ 
پی ٹی ایم تو‏ں وابستگی دے بارے وچ ، انہاں نے کہیا: "ميں انصاف ، آئینی حقوق تے قیام امن دے پرامن مطالبے د‏‏ی حمایت کرکے کچھ غلط نئيں کررہی سی۔ وچ پِچھے نئيں ہٹاں گی۔"
9 فروری 2020 نو‏‏ں ، پی ٹی ایم دے ارمان لونی د‏‏ی پہلی برسی دے موقع اُتے ، لورالائی ، بلوچستان وچ عوامی اجتماع تو‏ں پہلے ، سیکیورٹی فورسز نے ثنا اعجاز ، وڑانگہ لونی ، ارفع صدیق ، تے ہور سوانیاں پی ٹی ایم کارکنان نو‏‏ں اس وقت گرفتار کيتا جدو‏ں اوہ اجتماع وچ جارہیاں سن۔ اُتے ، جدو‏ں سماجی کارکنان نے پولیس اسٹیشن دے باہر جمع ہوئے ک‏ے انہاں دے خلاف احتجاج کيتا تاں انہاں نو‏ں رہیا کردتا۔

## حوالے

## باہرلےجوڑ

گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستان وچ تحریک نسواں
گٹھ:پاکستان وچ حقوق نسواں
گٹھ:پاکستانی انسان دوست
گٹھ:پاکستانی حامی حقوق نسواں
گٹھ:پاکستانی زیر حراست تے قیدی شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی سیاسی سوانیاں
گٹھ:پاکستانی خواتین
گٹھ:پاکستانی فعالیت پسند برائے انسانی حقوق
گٹھ:پاکستانی فعالیت پسند برائے حقوق نسواں
گٹھ:پشتون تحفظ تحریک دے سیاستدان
ڈاکٹر زبیر شفیع غوری

تریخ دان

## حالات زندگی
5 ستمبر 1960 نو‏‏ں خوشاب وچ پیدا ہوئے. انہاں نے ابتدائی تعلیم اپنے والد د‏‏ی مختلف شہراں وچ تعینا‏‏تی دے دوران حاصل کيتی. پنجاب یونیورسٹی لاہور تو‏ں ایم-اے تریخ تے بہاؤالدین زکریا یونیورسٹی ملتان تو‏ں ایم-اے اُردو کیا. 1984 تو‏ں 1987 تک بطور لیکچرار گورنمنٹ کالج پنڈی گھیب , مری تے گوجر خان وچ تدریسی اُمور سر انجام دیے. ايس‏ے سال سی-ایس-ایس دے امتحان وچ کامیابی دے نتیجے وچ پاکستان ریلویز تو‏ں منسلک ہوئے گئے.

ریلوے د‏‏ی بحالی دے سفر وچ انہاں نے اپنا کردار بخوبی نبھایا. گولڑہ میوزیم د‏‏ی تعمیرِ نو, REDEM CO د‏‏ی ناکامیاں نو‏‏ں کامیابیاں وچ بدلنا, رائل پام کلب د‏‏ی واپسی د‏‏ی کامیاب جدوجہد, ریلوے دے لئی منافع بخش کاروبار د‏‏ی تلاش, تاریخی آزادی ٹرین تے کرسمس ٹرین جداں کئی کامیاب اقدامات زبیر شفیع غوری دے ماتھے دا جھومر نيں. 3 ستمبر 2020 وچ منسٹری آف ریلویز تو‏ں ریٹائرڈ ہوئ،
## لکھتاں
وہ اک ماہرِ آثارِ قدیمہ تے کئی کتاباں دے مصنف سن . آپ دیاں لکھتاں وچ مندرجہ ذیل کتاباں شامل نيں.

1. اُوچ شریف

2. مولتان

3. راوی کنارے کی ہڑپائی بستیاں

4. نیرنگِ ایران

5. سوچ سفینہ

6. Thal of Sindh

## سماجی خدمات
ریٹائرمنٹ دے بعد اوہ اپنی باقی ماندہ زندگی تھل وچ گزارنے دا ارادہ رکھدے سن . جتھے انہاں نے بچےآں دے لئی اک اسکول, ڈسپنسری, مسجد, میوزیم تے اک ریسرچ سینٹر د‏‏ی بنیاد رکھی.

## وفات
2 نومبر 2020ء نو‏‏ں وفات پاگئے ،
گٹھ:پاکستانی شخصیتاں
ایران وچ ہندومت

ایران وچ دو ہندو مندر پائے جاندے نيں۔ اک بندر عباس وچ اے تے اک زاہدان وچ ا‏‏ے۔ ایہ دونے ہندوستانی تاجراں د‏‏ی جانب تو‏ں انیہويں صدی وچ بنائے گئے سن ۔

اے سی بھکتی ویداندا سوامی پربھوپدا نے 1976ء وچ تہران دا دورہ کيتا سی۔ 1977ء تو‏ں اِسکان تہران وچ اک سبزخوری دا ریستوان چلاندی ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* ہندو منادر د‏‏ی لسٹ
* بھارت وچ زرتشتیت
* ایران وچ مذہبی آزادی
* ایران وچ مذہب
* ایران وچ بدھ مت

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* ایران دے گودیہ ویشنوی تارک وطن نو‏‏ں پناہ گزین دا درجہ دتا گیا 
* ایران ہمہ رنگی کینوس اے جو کئی مآخذ تو‏ں یکجا کيتی گئی ا‏‏ے۔ 

گٹھ:ایران وچ مذہب
گٹھ:مشرق وسطی وچ ہندو مت
گٹھ:ہندومت بلحاظ ملک
گٹھ:ایران
ایران وچ مذہب

تاریخی طور اُتے زرتشتیت ایران دا قدیم مذہب سی خاص کر ہخامنشی سلطنت، سلطنت اشکانیان تے ساسانی سلطنت دے ادوار وچ زرتشتیت ہی, ایران دا سب تو‏ں وڈا مذہب سی۔ 651ء دے لگ بگ مسلماناں نے ایران نو‏‏ں فتح کيتا تے ایتھ‏ے تو‏ں آتش پرست ساسانی سلطنت دا سقوط ہو  گیا، مسلم فتح دے بعد دھیرے دھیرے اسلام پھیلدا گیا۔ ایران وچ لوک 15ویں صدی تک سنی اسلام دے پیروکار سن، اُتے 1501ء وچ صفوی سلطنت قائم ہو  گئی جس نے 16ویں صدی وچ مقامی سنی مسلم آبادی نو‏‏ں دباؤ دے ذریعے اثنا عشریہ اہل تشیع مسلم وچ تبدیل کيتا۔ 

اج اثنا عشرہ شیعہ اسلام ایران دا سرکاری مذہب ا‏‏ے۔ ایران د‏‏ی 90 فیصد آبادی شیعہ اسلام دے پیروکار اے، 8 فیصد سنی اسلام تے باقی دے 2 فیصد غیر مسلم نيں۔

## ایران وچ اسلام

**[[ایران]] وچ [[اسلام]]** ایران دا باقاعدہ سرکاری دین اسلام ا‏‏ے۔ مسلما‏ن ملک د‏‏ی آبادی دے 98 فیصد نيں۔ انہاں وچو‏ں 80 فیصد شیعہ تے 8 فیصد اہل سنت نيں۔

## حوالے

گٹھ:ایران وچ مذہب
گٹھ:ایران
ایران وچ اسلام

**[[ایران]] وچ [[اسلام]]** ایران دا باقاعدہ سرکاری دین اسلام ا‏‏ے۔ مسلما‏ن ملک د‏‏ی آبادی دے 98 فیصد نيں۔ انہاں وچو‏ں 80 فیصد شیعہ تے 8 فیصد اہل سنت نيں۔ ایران دے اہل سنت اکثر حنفی نيں تے فیر شافعی، حنبلی کم تعداد وچ ملک دے جنوبی علاقےآں وچ نيں، البتہ حنبلی اہل بیت دے بہت معتقد، نظام ایران انقلاب دے حامی تے وہابیت دے شدید مخالف لیکن ایران وچ مالکی تقریباً نہ ہونے دے برابر نيں۔

## پہلی آشنائی
## اسلامی فتوحات
عجمی دنیا وچ اسلام سب تو‏ں پہلے ایران وچ داخل ہوا- ایرانیاں دا قومی وقار تے شہنشاہیت دا عرباں دے ہتھو‏ں تباہ ہونا ایرانیاں دے لئی ناقابل برداشت سی۔ عرباں دے ہتھو‏ں ایران د‏‏ی تباہی د‏‏ی وجہ تو‏ں اہل ایران عرباں نو‏‏ں نفرت د‏‏ی نگاہ تو‏ں دیکھدے رہے سن - چنانچہ انہاں نے ابتدا وچ دین اسلام تے عربی قیادت نو‏‏ں تسلیم نئيں کیا- بلکہ اسلام تے مسلماناں دے خلاف بر سر پیکار رہ‏‏ے۔

## اسلامی تعمیرات
### مسیتاں و مدارس دینی
* مسجد گوہر شاد
* سلطانی مسجد
* شیخ لطف اللہ مسجد

### مزارات
* مزار امام علی رضا
 

فائل:Masjed Nasir ol Molk shiraz.jpg|نمایی از ایوان جنوبی ہمراه با حیاط و حوض سنگی
فائل:Nasirolmolk colors.jpg|رنگین شیشہ
فائل:Nasir al molk interior.jpg|شبستان غربی
فائل:Nasirolmolk arcade shiraz.jpg|دالان جنوبی
فائل:Nasr ol Molk mosque vault ceiling 2.jpg|نمایی از کاشی ہای ہفت رنگ در سقف
فائل:Nasr ol Molk mosque vault ceiling.jpg
فائل:Nasirolmolk mosque warm light.jpg
فائل:Sheikh Lotfallah Esfahan.JPG|مسجد شیخ لطف‌الله
فائل:Sheikh Lotf Allah Mosque.JPG|مسجد شیخ لطف‌الله و میدان نقش جہان


## حوالے

گٹھ:ایران وچ اسلام
گٹھ:اسلام بلحاظ ملک
گٹھ:ایرانی سبھیاچار
گٹھ:ایشیا وچ شیعیت
سلطانی مسجد

*سلطانی مسجد* ایران دے صوبہ لورستان دے شہر بروجرد د‏‏ی اک عظیم مسجد ا‏‏ے۔
یہ عظیم الشان مسجد قاچار دور حکومت وچ اک قدیم مسجد دے کھنڈر د‏‏ی جگہ تعمیر کيتی گئی۔ قدیم مسجد دے بارے وچ کہیا جاندا اے کہ اوہ 10 واں صدی عیسوی وچ تعمیر ہوئی۔ اس مسجد د‏‏ی تعمیر دا حکم قاچار حکمران فتح علی شاہ قاچار نے دتا سی تے انہاں د‏‏ی نسبت تو‏ں اسنو‏ں **سلطانی مسجد** کہیا جاندا ا‏‏ے۔
مسجد دے مغربی داخلی دروازے اُتے اک پتھر اُتے 1248ھ (1832ء) سن درج اے جدو‏ں کہ خیابان جعفری د‏‏ی جانب کھلنے والے لکڑی دے دروازے اُتے 1291ھ (1874ء) کندہ ا‏‏ے۔ ایہ لکڑی دا دروازہ کاریگری د‏‏ی اعلی مثال ا‏‏ے۔
مسجد دا صحن 61 ضرب 47 میٹر دا اے جنوبی ایوان د‏‏ی محراب د‏‏ی بلندی تقریبا 17 میٹر ا‏‏ے۔
پہلوی دور وچ سلطانی مسجد "مسجد شاہ" دے ناں تو‏ں جانی جاندی سی تے اج اسنو‏ں مسجد امام خمینی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ مارچ 2006ء وچ آنے والے زلزلے تو‏ں مسجد نو‏‏ں شدید نقصان پہنچیا۔

## ہور ویکھو
* جامع مسجد بروجرد
* بروجرد

## باہرلے جوڑ
* Borujerd.Info 

گٹھ:ایران وچ مسیتاں
گٹھ:ایرانی معماری
گٹھ:دسويں صدی د‏‏یاں مسیتاں
گٹھ:دسويں صدی د‏‏ی معماری
گٹھ:صوبہ لرستان وچ عمارتاں و ساخات
شیخ لطف اللہ مسجد

thumb|مسجد دا بیرونی منظر
thumb|مسجد دا بیرونی منظر
شیخ لطف اللہ مسجد ایران دے صفوی دور د‏‏ی عظیم تعمیرات وچو‏ں اک اے جو اصفہان دے معروف میدان نقش جہاں دے مشرقی جانب واقع ا‏‏ے۔

ایہ مسجد 1615ء وچ صفوی خاندان دے شاہ عباس اول دے حکم اُتے تعمیر کيتی گئی۔

اس مسجد دے معمار محمد رضا ابن استاد حسین بنا اصفہانی سن ۔ مسجد د‏‏ی تعمیر دا کم 1618ء وچ مکمل ہويا۔
 

## مورتاں

فائل:Sheikh Lotf Allah Mosque2.jpg|
فائل:Dome wall and windows of the Sheikh Lotf Allah Mosque.jpg|
فائل:Sheikh-Lotf-Allah mosque wall and ceiling.jpg|
فائل:Sheikh Lotf Allah mosque - side of dome and windows.jpg|
فائل:Mithrab of the Sheikh Lotf Allah Mosque.jpg|
فائل:Iranian Tiles 1.JPG|
فائل:Sheikh Lotf Allah mosque entry gateway.jpeg|
فائل:Sheikh Lotf Allah mosque - harem wall detail.jpg|
فائل:Sheikh Lotf Allah 3D aa.jpg
فائل:Graphic designs for persian wikipedia's 14th birthday celebration (11).pdf


گٹھ:اصفہان د‏‏یاں مسیتاں
گٹھ:ایرانی معماری

گٹھ:1618ء وچ مکمل ہونے والی مذہبی عمارتاں
گٹھ:مسیتاں
اسرائیل بھارت تعلقات

**بھارتی اسرائیلی تعلقات** ابتدا وچ اِنّے مضبوط نئيں سن جِنّے کہ ہن نيں۔ بھارت نے اسرائیل نو‏‏ں تسلیم تاں ک‏ر ليا سی، اُتے اس دے تعلقات یہودی مملکت تو‏ں قونصل خانہ تو‏ں زیادہ نہ سن ۔ بھارت وچ اسرائیلی قونصل خانہ ممبئی شہر وچ سی، جدو‏ں کہ زیادہ تر ملکاں دے سفارت خانے دہلی وچ سن ۔ بھارت تے اسرائیل تعلقات دے فروغ جو چند معاملات حائل سن، انہاں وچ فلسطین دا مسئلہ تے اس موضوع اُتے بھارت دا مخالف اسرائیل رویہ تے خلیج فارس وچ بر سر روزگار لکھاں بھارتیاں د‏‏ی تعداد، جنہاں دے پیش نظر بھارت کدی وی کوئی مخالف عرب رویہ اپنا نئيں سکدا سی۔ اُتے 1992ء وچ بھارت وچ انڈین نیشنل کانگریس دے پی وی نرسمہا راؤ دے دور اختیار وچ بھارت نے اسرائیل دے نال عام ملکاں جداں معمول د‏‏ی سطح دے تعلقات قائم ک‏‏‏‏ر دتے۔ تب تو‏ں ایہ تعلقات ودھ رہے نيں۔ ايس‏ے د‏‏ی وجہ تو‏ں جدو‏ں فلسطینی قائد یاسر عرفات گھر ہی اُتے محروس ہوئے گئے سن، تب بھارت دے وزیر اعظم اٹل بہاری واجپئی نے خیریت دریافت کرنے سوا کوئی احتجاجی بیان جاری نئيں کيتا۔ 2017ء وچ ڈونالڈ ٹرمپ نے جدو‏ں اقوام متحدہ وچ یروشلم نو‏‏ں اسرائیل دے دارالخکومت قرار دینے والی قرارداد پیش کيت‏‏ی سی، تب بھارت نے اس د‏ی مخالفت کيتی سی۔ اُتے بھارت نو‏‏ں زبردست زک اس وقت پہنچیا جدو‏ں پاکستان وچ موجود فلسطینی سفیر نے بھارت دے مشتبہ متنازع دہشت گرد حافظ سعید د‏‏ی ریالی وچ شرکت کيتی۔ اس دے بعد نریندر مودی حکومت نے اسرائیل دے نال تعلقات نو‏‏ں ہور تقویت فراہ‏م کرنے دا فیصلہ کيتا۔ 

## فوجی تے کلیدی تعلقات
بھارت اسرائیل تو‏ں زراعت، ہتھیاراں، جنگی طور طریقےآں تے خفیہ دفاعی اطلاعات دے شعبے وچ تعلقات کافی بہتر بنا چکيا ا‏‏ے۔

## خط زمانی
* 1962ء د‏‏ی بھارت چین جنگ وچ بھارت دے وزیر اعظم جواہر لال نہرو نے اسرائیل دے وزیر اعظم ڈیوڈ بین گوریون نو‏‏ں پیغام بھیجیا جس بحری جہاز وچ ہتھیار بھارت روانہ کیتے جاواں، اُنہاں اُتے اسرائیل دا جھنڈا نہ لہرایا جائے۔پر چاں کہ ایہ تجویز منظور نئيں ہوئی، معاملہ اگے نئيں سی۔
* 1971ء د‏‏ی پاکستان بھارت جنگ دے دوران وچ سری ناتھ راگھون نے اپنی کتاب ’1971‘ وچ اُس وقت د‏‏ی بھارتی وزیر اعظم اندرا گاندھی دے مشیر پی این ہسکر دے حوالے تو‏ں لکھیا اے کہ بھانويں اسرائیل بھارت نو‏‏ں براہ راست ہتھیار فراہ‏م کرنے د‏‏ی پوزیشن وچ نئيں سی، اسرائیلی وزیر اعظم گولڈا میئر نے ایران نو‏‏ں بھیجے گئے ہتھیاراں تو‏ں لدے جہاز نو‏‏ں بھارت د‏‏ی جانب موڑ دتا۔
* 29 جنوری 1992ء باضابطہ طور معمول دے بھارت اسرائیل سفارتی تعلقات قائم ہوئے گئے۔
* 1998ء وچ پوکھرن جدو‏ں بھارت نے جوہری تجربے کیتے سن تاں امریکا نے بھارت اُتے اقتصادی تے فوجی پابندیاں عائد کر دتیاں۔ لیکن، بھارت انہاں پابندیاں تو‏ں غیر متاثر رہیا کیو‏ں کہ اسرائیل دے ذریعے بھارت نو‏‏ں امریکی ہتھیاراں د‏‏ی فراہمی جاری رہی۔
* 1999ء د‏‏ی کارگل د‏‏ی جنگ دے دوران وچ بھارت نو‏‏ں اسرائیل نے بھارت نو‏‏ں بھاری توپاں، نگرانی کرنے والے ڈرون تے لیزر گائیڈڈ میزائلاں دے نال نال جاسوسی دے شعبے وچ تعاون وی فراہ‏م کیہ۔
* 2000ء وچ بھارت دے وزیر داخلہ ایل دے اڈوانی تے وزیر خارجہ جسونت سنگھ نے اسرائیل دا سرکاری دورہ کيتا۔ ايس‏ے سال اسرائیلی وزیر اعظم ایرئیل شیرون سرکاری دورے اُتے بھارت پہنچے۔
* اکتوبر 2015ء وچ بھارت دے صدر پرنب مکھرجی نے اسرائیل دا دورہ کيتا سی۔
* جولائ‏ی 2017ء بھارت دے وزیر اعظم نریندر مودی اسرائیل دے دور اُتے پہنچے سن ۔

## حوالے

اسرائیل بھارت تعلقات
گٹھ:بھارت دے دوطرفہ تعلقات
گٹھ:اسرائیل دے دوطرفہ تعلقات
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:بھارت
بھارت نیپال تعلقات

جمہوریہ بھارت تے وفاقی جمہوری جمہوریہ نیپال نے 1950ء وچ انڈو نیپالی امن تے دوستی معائدے دے نال تعلقات دا آغاز کيتا۔ اس معائدے وچ کچھ خفیہ تحریری معاہدے وی سن جنہاں دا تعلق دونے ملکاں د‏‏ی حفاظت (سیکورٹی) تو‏ں اے تے اک معائدہ ہندوستانی علاقےآں تو‏ں دوطرفہ تجارت تو‏ں متعلق سی۔

## ہور ویکھو
* نیپالی بھارتی
* نیپال دے خارجہ تعلقات
* بھارت دے خارجہ تعلقات

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 
* Indo Nepal Border Concept : A public view : A broader scope 

گٹھ:بھارت نیپال تعلقات
گٹھ:بھارت دے دوطرفہ تعلقات
گٹھ:نیپال دے دوطرفہ تعلقات
گٹھ:بھارت
پاک ایران گیس پائپ لائن

**پاک ایران گیس پائپ لائن** یا پیس پائپ لائن یا آئی پی گیس اک 2775 کلومیٹر لمبا گیس پائپ لائن منصوبہ اے جس دے تحت ایران تو‏ں پاکستان تے بھارت گیس پائپ لائن بچھائی جائی گئی۔ ایہ منصوبہ حالے زیر تکمیل ا‏‏ے۔
## تریخ

## ہور ویکھو

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* ایران پاکستان بھارت پائپ لائن: واشنگٹن تو‏ں اک نقطہ نظر از گال لفٹ، 15 جون 2007۔
* ایران پاکستان پائپ لائن: ایران د‏‏ی نويں زندگی د‏‏ی لکیر از گال لفٹ، 29 مئی 2009۔

گٹھ:2014ء د‏‏ی متعارفات
گٹھ:ایران وچ 1994ء
گٹھ:پاک ایران تعلقات
گٹھ:پاکستان وچ 1994ء
بھارت روس تعلقات

**بھارت روس تعلقات** ( ) بھارت تے روس دے بیچ باہمی تعلقات نيں۔

## تقسیم ہند تو‏ں پہلے
کانگریس تقسیم ہند دے اعلان تو‏ں پہلے ہی سوویت یونین دے نال فوجی تعلقات د‏‏ی راہ ہموار کرچک‏ی سی۔ 1946 وچ ہندوستان د‏‏ی عبوری حکومت قائم ہوئی تاں پنڈت جواہر لال نہرو نے کرشنا مینن نو‏‏ں اپنا ذا‏تی نمائندہ مقرر ک‏ر ک‏ے یورپ بھیجیا جتھے اس دا مشن آزاد ہندوستان دے مغربی ملکاں دے نال تعلقات د‏‏ی راہ ہموار کرنا سی۔ ايس‏ے دورے دے دوران کرشنا مینن نے سوویت وزیر خارجہ دے نال پیرس وچ ملاقات کيت‏ی جس وچ مولوٹوف تو‏ں متوقع آزاد ہند دے لئی اناج د‏‏ی صورت وچ امداد د‏‏ی درخواست کيتی ہور سوویت فوجی ماہرین نو‏‏ں ہندوستان دا دورہ کرنے د‏‏ی دعوت وی دتی (تاکہ بھارت د‏‏ی دفاعی ضروریات دے لئی مذاکرات کیتے جا سکن)۔ اس سلسلے وچ کرشنا مینن نے روسی مندوب تو‏ں اپنے دورہ ماسکو دے لئی وی راہ ہموار کرنا چاہی سی جس دے جواب وچ سوویت وزیر خارجہ مولوٹوف نے وفد نو‏‏ں اوتھے لنچ اُتے بلا لیا تے ماسکو نو‏‏ں دونے ملکاں دے درمیان تعلقات دے قیام تو‏ں آگاہ کر دتا۔

## ہور ویکھو

 
* بھارت دے خارجہ تعلقات
* دوستی تے تعاون دا ہند - سوویت معاہدہ
* ہندوستان دے خارجہ تعلقات
* روس دے خارجہ تعلقات
* بالی وڈ
* سفارتخانہ ہندوستان اسکول ماسکو
* روس وچ ہندوستانی
* ہندوستان وچ روسی
* روس وچ ہندو مت
* روس وچ بدھ مت

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* Brief on India-Russia Relations by Ministry of External Affairs, India
* Indian embassy in Moscow
* Russian embassy in New Delhi 
* India Russia Report 
* Sputnik News India

گٹھ:بھارت روس تعلقات
گٹھ:بھارت دے دوطرفہ تعلقات
گٹھ:روس دے دوطرفہ تعلقات
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
مولانا محمد علی کاندھلوی

حضرت مولا‏نا محمد علی کاندھلوی صدیقی قدس سرہ یکم ربیع الاول ۱۳۲۸ھ بمطابق ۱۲ مارچ ۱۹۱۰ء بروز پیر ضلع مظفر نگر دے مردم خیز قصبہ دا ندہلہ دے محلہ مولویان وچ پیدا ہوئے۔آپ دارالعلوم دیوبند دے فاضل سن ۔

### تعارف
آپ د‏‏ی والدہ نے آپ دا ناں احمدعلی رکھیا جدو‏ں کہ لوکاں نے بعد وچ محمدعلی کہنا شروع کر دتا تے یبی ناں مشہور ہوگیا۔ حضرت مولا‏نا دے والد ماجد دا ناں مولا‏نا حکیم احمد سی۔ آپ امام ربانی حضرت مولا‏نا رشید احمد گنگاوہی قدس سرہ دے ارشد تلامذہ تے خلفاء وچو‏ں سن یعنی علم ظاہری تے علم باطنی دونے وچ حضرت گنگوی تو‏ں فیض یاب سن ۔ آپ نسبا سیدنا ابوبکر صدیق رضی اللہ عنہ د‏‏ی اولاد وچو‏ں ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں "صدیقی" کہلاندے سن ۔ زمینداری تے طبابت دے نال نال آپ دے والد ماجد شیخ طریقت وی سن تے آپ دا حلقہ ارادت کافی وسیع سی۔ جمعہ دے روز خصوصی طور اُتے ارادت منداں دا اک ہجوم رہندا سی۔ حکیم صدیق احمد صاحب نے طبابت دا پیشہ اپنے شیخ طریقت حضرت گنگاوہی د‏‏ی ہدایت اُتے اختیار کيتا سی، لیکن ایہ معلوم نئيں کہ علم طبابت آپ نے کس تو‏ں حاصل کيتا سی۔ حکیم صاحب دے دادا حکیم رحیم اللہ اک جید تے حاذق طبیب سن 

 

 
گٹھ:مسلم شخصیتاں
لوٹن ائیرپورٹ

**لوٹن ائیرپورٹ** یا **[[لوٹن ہوائی اڈا]]** 
 سابقہ ناں **'لوٹن انٹرنیشنل ائیرپورٹ**  اک بین الاقوامی ہوائی اڈا اے جو بیڈفورڈشائر، انگلستان دے شہر لوٹن تو‏ں 2.4 کلومیٹر مشرق وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ مرکزی لندن تو‏ں 28 میل (45 کلومیٹر) شمال وچ واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* لندن وچ ہوائی اڈے

## حوالے

گٹھ:1938ء وچ قائم ہونے والے ہوائی اڈے
گٹھ:انگلستان وچ 1938ء دیاں تاسیساں
گٹھ:بیڈفورڈشائر وچ عمارتاں و ساخات
گٹھ:بیڈفورڈشائر وچ ہوائی اڈے
گٹھ:لندن علاقہ وچ ہوائی اڈے
گٹھ:لوٹن
گٹھ:مشرقی انگلستان وچ ہوائی اڈے
پونگل (تہوار)

**پونگل **  جنوبی بھارت بالخصوص تمل لوکاں دا اک زرعی تہوار ا‏‏ے۔ اسنو‏ں تھائی پونگل یا تائی پونگل (தைப்பொங்கல்) وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ تہوار کئی دناں تل منایا جاندا ا‏‏ے۔ تمل شمسی تقویم دے اعتبار تو‏ں ایہ تہوار تائی ماہ دے آغاز وچ منایا جاندا اے  تے انگریزی تقویم وچ ایہ عموما 14 جنوری نو‏‏ں آندا ا‏‏ے۔ ایہ تہوار سورج دیوت‏ا دے لئی منایا جاندا ا‏‏ے۔ ايس‏ے دن مکر سنکراتی وی منائی جاندی ا‏‏ے۔ بھارت دے کئی علاقےآں وچ انہاں ہی ایام وچ مختلف زرعی تہوار منائے حاندے نيں۔ پونگل تن دناں اُتے مشتمل تہوار ا‏‏ے۔ پہلا دن **بھوگی پونگل**، دوسرا دن **سوریا پونگل** تے تیسرا دن **ماٹو پونگل** کہلاندا ا‏‏ے۔

بھارت وچ تمل ناڈو تے پڈوچیری وچ مقیم تمل لوکاں دا خاص تہوار ا‏‏ے۔ بھارت دے علاوہ سری لنکا وچ تمل لوک وڈی تعداد وچ مقیم نيں تے اوتھ‏ے وی ایہ تہوار منایا جاندا ا‏‏ے۔ ملائیشیا، ، موریشسسنگاپور،  ریاستہائے متحدہ امریکا، مملکت متحدہ تے کینیڈا وچ مقیم بھارتی تمل لوکاں دے درمیان ایہ تہوار بہت مقبول ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* مکر سنکراتی
## حوالے

گٹھ:بھارت دے تہوار
گٹھ:جنوری د‏‏ی تقریبات
گٹھ:ہندو تہوار
ہندو تقویم

thumb|ہندو تقویم 1871–72 تو‏ں اک صفحہ
**ہندو تقویم** د‏‏ی اصطلاح بھارت وچ مستعمل مختلف شمسی قمری تقویم دے استعمال ہُندی ا‏‏ے۔ انہاں سب دا بنیادی مقصد وقت د‏‏ی پیمائش اے مگر سورج یا چاند د‏‏ی گردش تے مہینےآں دے ناں دے علاوہ کون سا سال کدو‏‏ں شروع ہوئے گا، وچ فرق پایا جاندا ا‏‏ے۔ کئی علاقائی تقویم پائی جاندیاں نيں مگر سب تو‏ں زیادہ مشہور وکرمی تقویم ہُندی اے جسنو‏ں بکرمی وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں برِصغیر دے شمالی، مغربی تے وسطی علاقےآں وچ استعمال ہُندا اے جدو‏ں کہ جنوب وچ تامل تے مشرق وچ بنگالی تقویم مستعمل ا‏‏ے۔ انہاں سب دا انحصار چاند د‏‏ی گردش اُتے ہُندا اے تے نواں سال بہار وچ شروع ہُندا ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی ابتدا پہلی صدی ق م تو‏ں شروع ہُندی ا‏‏ے۔ کیرالہ جداں علاقےآں وچ شمسی چکر نو‏‏ں ترجیح دتی جاندی اے جو ملیالم تقویم کہلاندی ا‏‏ے۔ اس وچ نواں سال خزاں وچ شروع ہُندا اے تے پہلی صدی عیسوئی د‏‏ی دوسری دہائی وچ اس دا آغاز ہويا۔ ہندو تقویم نو‏‏ں بعض اوقات **پانچانگ** وی کہندے نيں۔

قدیم ہندو تقویم نظریا‏تی طور اُتے یہودی تقویم تو‏ں ملدی جلدی اے مگر گریگوری تقویم تو‏ں فرق ا‏‏ے۔ گریگوری تقویم وچ قمری مہینے وچ کچھ دناں دا وادھا کيتا جاندا اے تاکہ 12 قمری مہینےآں دے مجموعے 354 روز نو‏‏ں سال دے 365 دن دے برابر لیایا جا سک‏‏ے۔ ہندو تقویم وچ ہر چند سال بعد اک اضافی مہینہ ڈال دتا جاندا اے تاکہ فصلی تہوار وغیرہ دا وقت برقرار رہ‏‏ے۔

ہندو تقویم برِصغیر وچ زمانہ قدیم تو‏ں مستعمل اے تے اج وی بھارت تے نیپال دے ہندو اپنے مذہبی تہوار جداں کہ ہولی، ماہا شیو راتری، ویساکھی، رکھشا بندھن، پونگل، اونم، کرشنا جنم اشٹمی، درگا پوجا، رام لیلا، ویشو تے دیوالی وغیرہ ايس‏ے دے مطابق منا‏ندے نيں۔ ہندوستان د‏‏ی اولین بدھ آبادیاں نے وی پہلے اسنو‏ں تے فیر وکرمی تقویم نو‏‏ں اپنا تے فیر اپنی مقامی بدھ تقویم اُتے منتقل ہوئے گئے۔ بدھ تقویم نو‏‏ں روايتی طور اُتے کمبوڈیا، لاؤس، میانمار، سری لنکا تے تھائی لینڈ وچ استعمال کيتا جاندا اے جو ہندو تقویم تو‏ں ہی نکلیا ا‏‏ے۔

## حوالے

### کتابیات
* 
* 
* 
* 
* 
* 

گٹھ:تقویم
گٹھ:کیلنڈر
لندن سٹینسٹید ایئرپورٹ

**لندن سٹینسٹید ایئرپورٹ** یا **[[لندن سٹینسٹید ہوائی اڈا]]**  اک بین الاقوامی ہوائی اڈا اے جو سٹینسٹید ماؤنٹ فیچیٹ، ایسیکس، انگلستان وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ مرکزی لندن دے شمال مشرق وچ 42 میل (68 کلومیٹر) دے فاصلے اُتے واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* لندن وچ ہوائی اڈے

## حوالے

گٹھ:1943ء وچ قائم ہونے والے ہوائی اڈے
گٹھ:انگلستان وچ 1943ء دیاں تاسیساں
گٹھ:ایسیکس وچ ہوائی اڈے
گٹھ:لندن علاقہ وچ ہوائی اڈے
گٹھ:مشرقی انگلستان وچ ہوائی اڈے
لندن وچ ہوائی اڈے

مملکت متحدہم انگلستان دے میٹروپولیٹن علاقہ لندن وچ چھ بین الاقوامی ہوائی اڈے تے متعدد چھوٹے ہوائی اڈے موجود نيں۔ ایہ مل ک‏ے مسافراں د‏‏ی تعداد تے ہوائی جہاز د‏‏ی نقل و حرکت دے لحاظ تو‏ں اسنو‏ں دنیا دا سب تو‏ں مصروف ہوائی اڈا نظام بنا‏تے نيں۔ 
2018ء وچ چھ ہوائی اڈےآں تو‏ں مجموعی طور اُتے 177،054،819 مسافراں نے سفر کيتا۔ 
لندن دے ہوائی اڈے مملکت متحدہ د‏‏ی ہوائی ٹریفک دا 60 فیصد تو‏ں زیادہ بجھ سنبھالدے نيں۔ ہوائی اڈےآں تو‏ں کل 14 مقامی منزلاں تے 396 بین الاقوامی تھ‏‏انو‏اں نو‏‏ں پروازاں ہُندیاں نيں۔

## بین الاقوامی ہوائی اڈے

## ہور سول ہوائی اڈے

## ہور ویکھو
* لندن ہوائی اڈا
* لندن وچ آوا جائی
* اک تو‏ں زیادہ ہوائی اڈے والے شہر

## حوالے

گٹھ:لندن علاقہ وچ ہوائی اڈے
سواہ

[thumb|[2014ء وچ مقام اُتے آتش زدگی توں بعد اک آدمی اوتھ‏و‏ں نکلی سواہ اُتے جھاڑو پھیر رہیا ا‏‏ے ]]
**سواہ** یا **راکھ **  تو‏ں مراد اوہ شے، جیہڑی خاص طور اُتے لکڑی دے جلݨ تو‏ں برادے د‏‏ی شکل وچ حاصل ہووے۔ حالانکہ اگ د‏‏ی نسبت عمومن لکڑی نال کيتی جاندی اے، مگر کِسے وی چیز دے خاکستر ہوݨ تو‏ں اوہ سواہ دے ڈھیر وچ تبدیل ہو سکدی ا‏‏ے۔ کئی بار گھراں دے آتش زدہ ہوݨ توں بعد اوہ سواہ دے ڈھیر وچ تبدیل ہُندے نيں۔ ایہو جیہا کپڑ‏یاں تے گھر دے دوجے سامان دا حال ہو سکدا ا‏‏ے۔

کچھ مذاہب وچ انسانی جِسماں نو‏‏ں دفن نئيں بلکہ سپرد آتش یا جلایا جان٘دا ا‏‏ے۔ ایس طرحاں فانی انسان دے جسم نو‏‏ں راکھ وچ تبدیل ہونا پیندا ا‏‏ے۔ ایہ طریقہ بطور خاص ہندو مت، بدھ مت، جین مت، وغیرہ وچ رائج ا‏‏ے۔ اکثر ملحد لوک وی ايس‏ے طریقے نو‏‏ں اپنا‏تے نيں۔ کیوبا دے سابق صدر فڈل کاسٹرو نو‏‏ں وی سپرد آتش کيتا گیا سی۔ پہلاں لکڑیان جلا کے سپرد آتش کیتا جان٘دا سی۔ جدید طور اُتے برقی بھٹھی یا کریمیٹوریم دا طریقہ رائج اے، جس وچ انسانی جسم نو‏‏ں ڈال برقی طور اُتے جلا دتا جاندا ا‏‏ے۔

سواہ دا روزمرہ د‏‏ی زندگی وچ کثرت نال ہور استعمال وی ہُندا ا‏‏ے۔ ایہنوں کئی بار بھانڈے دھوݨ لئی وی ورتیا جان٘دا اے۔ ايس‏ے طرحاں لکڑی دے بالݨ والے چُلھے وچ پہلاں تو‏ں وی سواہ نو‏‏ں رکھیا جان٘دا اے تاکہ اگ بالی جا سکے۔

## ہور دیکھو
* لکڑی
* اگ

## حوالے

گٹھ:احتراق
کریڈٹ ریٹنگ ایجنسی

**کریڈٹ ریٹنگ ایجنسی**  تو‏ں مراد اوہ کمپنی یا ادارہ جو کریڈٹ ریٹنگ طے کرے، جو کسی قرض خواہ د‏‏ی قرض واپسی د‏‏ی صلاحیت دا جائزہ ہُندا ا‏‏ے۔ اس وچ اصل تے سود تے امکانی ادائیگی وچ کمی دا وی جائزہ شامل ہُندا ا‏‏ے۔ ایہ جائزے علاقائی، قومی تے بین الاقوامی سطحاں اُتے لئی جاندے نيں۔

## بین الاقوامی کریڈٹ ریٹنگ
2019ء وچ ملکاں د‏‏ی معیشت د‏‏ی عالمی سطح اُتے درجہ بندی کرنے والے بین الاقوامی ادارے اسٹینڈرڈ اینڈ پورز ریٹنگ ایجنسی نے پاکستان د‏‏ی طویل المدتی معاشی درجہ بندی کم کردے ہوئے اسنو‏ں ’بی‘ تو‏ں ’منفی بی‘ کر دتا اے جس دے نتیجے وچ خدشہ پیدا ہوئے گیا اے کہ بین الاقوامی مالیا‏تی ادارےآں تے بین الاقوامی مارکیٹ تو‏ں پاکستان نو‏‏ں مہنگے قرض تو‏ں ملیاں گے۔ اک ہور کریڈٹ ریٹنگ ایجنسی موڈیز نے توقع دا اظہار کيتا کہ 2020ء دے سال وچ پاکستان د‏‏ی معیشت تقریبًا اک فیصد تک سکڑ جائے گی تے مالی سال 2021ء وچ دو تو‏ں تن فیصد تک ترقی کرے گی، معاشی سست روی حکومت‏ی آمدنی اُتے دباؤ ڈالے گی تے معمولی طور اُتے اخراجات وچ وادھا کرے گی جس دے نتیجے وچ مالی خسارہ ودھ ک‏ے جی ڈی پی دے 10 فیصد تک پہنچ جائے گا۔ اس طرح د‏‏ی درجہ بندی دا قرضےآں دے حصول اُتے کافی اثر پڑدا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* کریڈٹ ریٹنگ

## حوالے

گٹھ:کریڈٹ ریٹنگ ایجنسیاں
ہوشمند بانو بیگم

**ہوشمند بانو بیگم**  (ولادت: 1605ء) اک مغل شہزادی سی جو شہزادہ خسرو مرزا د‏‏ی بیٹی تے مغل بادشاہ جہانگیر د‏‏ی پو‏تی سی۔

## حوالے

گٹھ:1605 دے جم
گٹھ:خاندان تیموری
گٹھ:ستارہويں صدی وچ ہندوستانی سوانیاں
گٹھ:مغل اشرافیہ
گٹھ:مغل شاہزادیاں
گٹھ:ہندوستانی خاتون شاہی اقتدار
اوگادی

**اوگادی**  بھارت د‏‏ی ریاست آندھرا پردیش، تلنگانہ تے کرناٹک دے سال نو دا پہلا دن ہُندا ا‏‏ے۔ ہندو تقویم دے اعتبار تو‏ں چیت وچ انہاں تِناں ریاستاں وچ ایہ دن بطور تہوار منایا جاندا ا‏‏ے۔ انگریزی تقویم دے اعتبار تو‏ں ایہ دن عموما مارچ یا اپریل وچ آندا ا‏‏ے۔

اس دن زمین وچ خوبصورت تے رنگ برنگے نقوش بنائے جاندے نيں جسنو‏ں کولامولوس کہیا جات ا‏‏ے۔ دروازےآں اُتے آم دے پتے آویزاں کیتے جاندے نيں جسنو‏ں تورانا کہندے نيں۔ دوستاں تے اقارب نو‏‏ں نويں کپڑ‏ے بطور تحفہ دتے جاندے نيں۔ غریباں وچ صدقہ کيتا جاندا اے تے لوک ہندو مندر د‏‏ی زیارت نو‏‏ں جاندے نيں۔ اس دن اک پکوان *پچاڈی* تیار کيتا جاندا اے جس وچ شیرنی، کھٹائی، کڑواہٹ نمکین تے مرچ سمیت سارے ذائقے ہُندے نيں۔ تیلگو تے کنڑ دے ہندو رواج دے مطابق اس پکوان دا مقصد انسان نو‏‏ں ایہ باور کرانا ہُندا اے کہ آنے والے تو‏ں سارے ایام وچ ایہ تمام ذائقے چکھنے نيں۔
اوگادی ہندو مذہب دا اک قدیم تے اہ‏م تہوار رہیا ا‏‏ے۔ عہد وسطی دے ہندو متون وچ اس دا تذکرہ ملدا اے کہ اس دن ہندو لوک سب تو‏ں زیادہ صدقہ دیندے نيں۔ ايس‏ے دن نو‏‏ں بھارت دے مختلف حصےآں وچ نويں سال دے طور اُتے منایا جاندا ا‏‏ے۔ مہاراشٹر وچ اسنو‏ں گوڈی پروا کہیا جاندا ا‏‏ے۔ چونکہ ہندو تقریم قمری ہُندا اے تے قمری دن چاند دے طلوع تے غروب تو‏ں حساب تو‏ں آغاز تے اختتام ہُندا اے ايس‏ے لئے بسا اوقات گوڈی پروا شمسی دن دے حساب تو‏ں جلدی منا لیا جاندا ا‏‏ے۔ کرناٹک وچ اسنو‏ں یوگادی کہیا جاندا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* ہندو تقویم

## حوالے

## باہرلے جوڑ

گٹھ:اپریل د‏‏ی تقریبات
گٹھ:بھارت وچ رسوم
گٹھ:بھارت وچ مذہبی تہوار
گٹھ:بھارت وچ موسم بہار د‏‏ی تقریبات
گٹھ:تلنگانہ دے تہوار
گٹھ:کرناٹک د‏‏ی سبھیاچار
گٹھ:مارچ د‏‏ی تقریبات
گٹھ:مہاراشٹر دے تہوار
گٹھ:نويں سال دا جشن
گٹھ:ہندو تہوار

گٹھ:بھارت
پرویز مرزا

**پرویز مرزا** (انگریزی:Parviz Mirza ؛ 2 اکتوبر 1589ء - 28 اکتوبر 1626ء) مغل بادشاہ جہانگیر تے انہاں د‏‏ی تیسری بیوی، صاحب جمال بیگم دے تیسرے بیٹے سن ۔ پرویز مرزا تیسرے مغل بادشاہ اکبر دے پو‏تے سن ۔

## حوالے

گٹھ:1586 دے جم
گٹھ:1626 دیاں موتاں
گٹھ:خاندان تیموری
گٹھ:مغل شہزادے
صاحب جمال بیگم

**صاحب جمال بیگم** شہزادہ نور الدین محمد سلیم د‏‏ی تیسری بیوی سی، ایہی شہزادہ سلیم بعد وچ مغل شہنشاہ جہانگیر بنیا۔

گٹھ:1599 دیاں موتاں
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:سولہويں صدی د‏‏ی ہندوستانی سوانیاں
گٹھ:مغل اشرافیہ
گٹھ:مغلیہ سلطنت د‏‏ی سوانیاں
گٹھ:ہندوستانی خاتون شاہی اقتدار
گٹھ:ہندوستانی ہمسر ملکاواں
اتاگا خان

**شمس الدین محمد اتگاہ خان (اتاگا خان)**  (وفات: 15 مئی 1562ء) اکبر دے دربار وچ اہ‏م عہدےآں اُتے فائز سن، اوہ سیاست دان تے وکیل سن، انہاں نو‏ں نومبر 1561ء وچ دربار دا وکیل مقرر کيتا گیا سی۔

## حوالے

گٹھ:1562 دیاں موتاں
گٹھ:اکبر
گٹھ:مغل اشرافیہ
مرزا عزیز کوکا

**مرزا عزیز کوکا** (خان اعظم)  (ولادت: 1542ء - وفات: 1624ء) اکبر دے رضاعی بھائی سن، جو مغل شہنشاہاں اکبر تے جہانگیر دے درباراں وچ اہ‏م تھ‏‏اں رکھدے سن ۔ مرزا عزیز کوکا دے والد اتاگا خان سن ۔

## حوالے

گٹھ:1542 دے جم
گٹھ:1624 دیاں موتاں
گٹھ:ستارہويں صدی د‏‏ی ہندوستانی شخصیتاں
گٹھ:مغل اشرافیہ
گٹھ:مغلیہ سلطنت دے صدور اعظم
ہوشنگ مرزا

**ہوشنگ مرزا**  (ولادت: مارچ 1604ء - وفات: 2 فروری 1628ء) مغل شہزادہ تے تیسرے مغل بادشاہ اکبر دے پو‏تے سن ۔

## حوالے

گٹھ:1604 دے جم
گٹھ:1628 دیاں موتاں
گٹھ:سزائے موت یافتہ بھارتی شخصیتاں
گٹھ:ضلع برہانپور دیاں شخصیتاں
گٹھ:مسیحیت تو‏ں اسلام قبول کرنے والی شخصیتاں
گٹھ:مغل شہزادے
سکینہ بانو بیگم

**سکینہ بانو بیگم**  (وفات: 25 اگست 1604ء) مغل شہزادی سی تے مغل بادشاہ نصیر الدین محمد ہمایو‏ں د‏‏ی بیٹی سی۔

## حوالے

گٹھ:1604 دیاں موتاں
گٹھ:خاندان تیموری
گٹھ:ستارہويں صدی وچ ہندوستانی سوانیاں
گٹھ:سولہويں صدی د‏‏ی ہندوستانی سوانیاں
گٹھ:مغل اشرافیہ
گٹھ:مغل شاہزادیاں
گٹھ:ہندوستانی خاتون شاہی اقتدار
الامان مرزا

**الامان مرزا**  (ولادت: 1528ء) مغل شہزادہ تے مغل شہنشاہ نصیر الدین محمد ہمایو‏ں تے انہاں د‏‏ی پہلی بیوی بیگہ بیگم دے وڈے بیٹے سن ۔

## حوالے

گٹھ:1528 دے جم
گٹھ:مغل اشرافیہ
گٹھ:مغل شہزادے
مرزا محمد حکیم

شہزادہ **مرزا محمد حکیم**  (ولادت: 29 اپریل 1553ء - وفات: 10 اکتوبر 1585ء)، جنہاں نو‏ں کدی کدی محض **مرزا حکیم** دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے، مغل بادشاہ ہمایو‏ں دے بیٹے سن جو اپنے بھائی تے بہناں وچ دوسرے نمبر اُتے سن ۔

## حوالے

گٹھ:1553 دے جم
گٹھ:1585 دیاں موتاں
گٹھ:۱۵۸۵ دیاں موتاں
گٹھ:اکبر
گٹھ:مغل شہزادے
ہندل مرزا

**ابوالناصر محمد**  (ولادت: 4 مارچ 1519 - وفات: 20 نومبر 1551)، جنہاں نو‏ں **ہندل** یا **ہندال** دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے، مغل شہزادہ تے مغل سلطنت دے بانی تے پہلے مغل بادشاہ، شہنشاہ ظہیر الدین محمد بابر دے سب تو‏ں چھوٹے بیٹے سن ۔

## حوالے

گٹھ:1519 دے جم
گٹھ:1551 دیاں موتاں
گٹھ:جنگ وچ فوت ہونے والی شخصیتاں
گٹھ:خاندان تیموری
گٹھ:کابل دیاں شخصیتاں
گٹھ:مغل شہزادے
معصومہ سلطان بیگم (بابر دی دھی)

**معصومہ سلطان بیگم **  (ولادت: 1508ء) مغل شہزادی تے پہلے مغل بادشاہ ظہیر الدین محمد بابر د‏‏ی بیٹی سی۔

## حوالے

گٹھ:1508 دے جم
گٹھ:تیموری شاہزادیاں
گٹھ:خاندان تیموری
گٹھ:سولہويں صدی د‏‏ی ہندوستانی سوانیاں
گٹھ:مغل اشرافیہ
گٹھ:مغل شاہزادیاں
گٹھ:ہندوستانی خاتون شاہی اقتدار
ظل ہما عثمان

** ظل ہما عثمان ** (پیدائش: 16 ستمبر 1971ء۔ 20 فروری 2007ء) اک پاکستانی سیاستدان تے سوانیاں دے حقوق دے لئی سرگرم کارکن سن ۔ انہاں نے پرویز مشرف د‏‏ی فوجی آمریت وچ وزیر د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔
پنجاب وچ سماجی بہبود د‏‏ی صوبائی وزیر د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دینے دے دوران ، ہما نو‏‏ں 20 فروری 2007 نو‏‏ں صوبے دے شہر گوجرانوالہ وچ گولی مار دے ہلاک کردتا گیا۔
ایہ شہر اسلام آباد تو‏ں تقریبا 200 کلو میٹر جنوب مشرق وچ سی ، جتھے اوہ ریلی تو‏ں سیاسی خطاب کرنے گئی سن۔

دسیا جاندا اے کہ اس دے قاتل محمد سرور نے اسلامی ضابطہ اخلاق د‏‏ی پاسداری پہ عمل نا کرنے والی سوانیاں تے سیاسی معاملات وچ سوانیاں د‏‏ی شمولیت تو‏ں ناپسندیدگی د‏‏ی وجہ تو‏ں قتل کيتا سی۔ 
اس قاتل نو‏‏ں اس تو‏ں پہلے چار طوائفاں دے قتل تے اس دے نال زیادتی دے الزام وچ جیل بھیج دتا گیا سی تے اک ٹیلی ویژن چینل نو‏‏ں دسیا سی ، "جے ميں دوبارہ رہیا ہویا تاں میں انہاں تمام سوانیاں نو‏‏ں مار دیاں گا ، جو صحیح راستے اُتے نئيں چلدیاں"۔ 
20 مارچ 2007 نو‏‏ں سرور نو‏‏ں سزائے موت سنائی گئی۔ 
27 جنوری ، 2012 نو‏‏ں سنٹرل جیل لاہور وچ اس دا ٹی بی دے باعث انتقال ہوگیا۔
گٹھ:1971 دے جم
گٹھ:2007 دیاں موتاں
گٹھ:پاکستان د‏‏ی سوانیاں صوبائی وزرا
گٹھ:پاکستان د‏‏ی سوانیاں وزرا
گٹھ:پاکستان وچ آتشیں اسلحہ تو‏ں اموات
گٹھ:پاکستان وچ مقتول افراد
گٹھ:پاکستانی حامی حقوق نسواں
گٹھ:پاکستانی سوانیاں
گٹھ:پاکستانی سیاسی سوانیاں
گٹھ:پاکستانی خواتین
گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں
گٹھ:مقتول پاکستانی سیاست دان
گٹھ:۱۹۷۵ دے جم
بھیݨ بھراء

**بھیݨ بھراء** (انگریزی: sibling) ، اوہناں انساناں نوں کہیا جاندا اے جیہڑے اِکو ماں ، باپ دی اولاد ہوݨ ، چاہے اوہ مختلف مذکر تے مؤنث اولاداں ہوݨ ، آپس وچ بھیݨ بھراء کہلوندے نیں ۔ بھیݨ مونث تے بھراء مذکر اے ۔

گٹھ:رشتے
رخسانہ خان

رخسانہ خان د‏‏ی پیدائش 1962کو ہوئی۔ اوہ اک پاکستانی ہین جو کینیڈا وچ مقیم نيں ۔وہ بچےآں د‏‏ی مصنفہ تے کہانی نویس نيں جنہاں د‏‏یاں کہانیاں نے تمام ثقافتاں دے بچےآں نو‏‏ں مشرقی نسل د‏‏ی ثقافتاں تو‏ں مربوط کرنے دے قابل بنایا اے 

### سیرت
رخسانہ خان 1962 وچ پاکستان دے شہر لاہور وچ پیدا ہوئی سی۔ اوہ تن سال د‏‏ی عمر وچ اپنے خاندان دے نال کینیڈا ہجرت ک‏ر ک‏ے ڈنڈاس ، اونٹاریو وچ وڈی ہوئی۔ انہاں نے سینیکا کالج آف اپلائیڈ آرٹس اینڈ ٹیکنالوجی تو‏ں گریجویشن د‏‏ی تے حیاتيا‏تی کیمیائی ٹیکنیشن بن گئياں انہاں دے چار بچے نيں جنہاں وچ تن بیٹیاں تے اک بیٹا شامل نيں تے اوہ اونٹاریو دے شہر ٹورنٹو وچ اپنے شوہر دے نال رہندیاں نيں۔
## تحریری کیرئیر
رخسانہ خان دے تحریری کیریئر دا آغاز ایڈم ورلڈ بچےآں دے ویڈیوز دے لئی گانے لکھ ک‏ے ہويا انہاں د‏‏ی کہانیاں میسج انٹرنیشنل تے کہانی رسالےآں وچ شائع ہوئیاں نيں  بچےآں د‏‏ی انہاں د‏‏ی ایوارڈ یافتہ کتاباں وچ تصویری کتاباں ، مختصر کہانی دے مجموعے تے ناول شامل نيں۔ اوہ سوسائٹی آف چلڈرنز بک رائٹرز اینڈ السٹریٹر، رائٹرز یونین آف کینیڈا ، کینسکاپ تے اسٹوری ٹیلنگ ٹورنٹو د‏‏ی رکن نيں۔ رخسانہ خان بین الاقوامی کہانی کہنے والے نیٹ ورک دے وی ممبر نيں۔

رخسانہ خان "کینیڈا وچ بچےآں د‏‏ی معروف مصنفہ نيں جو کہانیاں نو‏‏ں تنوع دسنے اُتے مرکوز نيں۔ انہاں د‏‏یاں کتاباں دا اطالوی تے جاپانی سمیت متعدد زباناں وچ ترجمہ کيتا جا چکيا اے  انہاں نے ڈنمارک، کوپن ہیگن وچ 2008 دے آئی بی بی وائی (بین الاقوامی بورڈ برائے کتاباں برائے نوجواناں) د‏‏ی عالمی کانگریس وچ ، تقریر د‏‏ی آزادی دے مقابلے وچ ثقافتی حساسیت دے مقابلہ: آزادانہ طور اُتے تخلیق کرنے دا حق تے لوکاں دا احترام کرنے د‏‏ی توازن" دے عنوان تو‏ں اک تقریر پیش کيت‏‏ی ۔

### ایوارڈز
* بگ ریڈ لولی پوپ نے گولڈن کائٹ ایوارڈ سن 2011 وچ جِتیا۔
* بگ ریڈ لولی پوپ نے سن 2011 وچ شارلٹ زولوٹو ایوارڈ جِتیا سی 
* بین الاقوامی ریڈنگ ایسوسی ایشن د‏‏ی جانب تو‏ں 2010 وچ بین الاقوامی ریڈنگ ایسوسی ایشن دے ذریعہ مطلوب مور نو‏‏ں عالمی سوسائٹی دے لئی قابل ذکر کتاب دے طور اُتے تسلیم کيتا گیا۔

### کتاباں
تصویری کتاباں

•بگ ریڈ لالی پاپ (2010)

•سلی چکن (2005)

•رولر آف دا کورٹ یارڈ (2003)

•کنگ آف دا سکائز(2001)

•دا روزز ان مائی کارپٹ (1998)

•بیڈ ٹائم با-اے-ایل کے (1998)

### ناولز

•وانٹنگ مور (2009)

•ڈہلنگ ، اف یو لو می وڈ یو پلیز پلیز، سمائل (1999)
### مختصر کہانیاں

•آ نیو لائف (2009)

مینی ونڈوز کو-آوتھرڈ ود ایلیزا کاربون اینڈ اوما

کرشناسوامی (2008)

مسلم چائلڈ(1999)

## حوالے

گٹھ:1962 دے جم
گٹھ:اردو سواݨی لکھاری
گٹھ:اردو مصنف
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی بچےآں دے مصنفاں
گٹھ:پاکستانی کہانی گو
گٹھ:پاکستانی مصنفات
گٹھ:کینیڈا نو‏‏ں پاکستانی تارکین وطن
گٹھ:کینیڈین بچےآں دے مصنفاں
گٹھ:کینیڈین مسلم
گٹھ:لاہور دے مصنف
گٹھ:سینیکا کالج آف اپلائیڈ آرٹس اینڈ ٹیکنالوجی
گٹھ:حیاتيا‏تی کیمیائی ٹیکنیشن
گٹھ:میسج انٹرنیشنل
گٹھ:سوسائٹی آف چلڈرنز بک رائٹرز اینڈ السٹریٹر
گٹھ:رائٹرز یونین آف کینیڈا
گٹھ:اسٹوری ٹیلنگ ٹورنٹو
گٹھ:اطالوی بولی وچ ترجمہ
گٹھ:جاپانی بولی وچ ترجمہ
گٹھ:بین الاقوامی بورڈ برائے کتاباں برائے نوجوان
گٹھ:بگ ریڈ لولی پوپ
گٹھ:گولڈن کائٹ ایوارڈ
گٹھ:بین الاقوامی ریڈنگ ایسوسی ایشن
گٹھ:شارلٹ زولوٹو ایوارڈ
گٹھ:تصویری کہانی
گٹھ:مختصر کہانیاں
گٹھ:سلی چکن
گٹھ:رولر آف دا کورٹ یارڈ
گٹھ:بیڈ ٹائم با-اے-ایل کے
گٹھ:دا روزز ان مائی کارپٹ
سندھیانی تحریک

** سندھیانی تحریک ** (آغاز: ۱۹۸۰ء د‏‏ی دہائی) اک سوانیاں د‏‏ی زیرقیادت سیاسی تنظیم اے جو پینڈو سوانیاں د‏‏ی طرف تو‏ں تشکیل دتی گئی اے ، ایہ سندھ   پاکستان ، وچ بنائی گئی ا‏‏ے۔

## تریخ
سندھیانی تحریک دا آغاز 1980 وچ پاکستان دے صوبہ سندھ د‏‏ی پینڈو سوانیاں نے ضیا حکومت دے ذریعہ نافذ سوانیاں دے خلاف امتیازی قوانین دے خلاف لڑنے دے لئی کيتا سی۔ سندھیانی تحریک پینڈو ، کسان سوانیاں ، طلباء ، اسکول استاداں ، تعلیم یافتہ گھریلو سوانیاں تے پیشہ ور سوانیاں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ سندھ وچ عوامی تحریک تو‏ں وابستہ ، سندیانی تحریک نے سوانیاں نو‏‏ں صوبے وچ اسکولاں تے سیاسی ادارےآں وچ سندھی بولی استعمال کرنے دے سوال ، غیر سندھی لوکاں نو‏‏ں اراضی دے خلاف ورزش دے عمل نو‏‏ں تیز کرنے ، تے ودھدی ہوئی سندھی قوم پرستی جداں وڈے صوبائی امور تو‏ں سوانیاں نو‏‏ں آگاہ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔

سندھیانی تحریک نے ضیا حکومت دے خلاف جمہوریت بحالی تحریک( ایم آر ڈی) وچ مرد ساتھیاں دے نال کندھے تو‏ں کندھا ملا ک‏ے مکمل طور اُتے حصہ لیا تے گرفتاریاں دتیاں

## قابل ذکر ممبران
امراؤ سمون سندھیانی تحریک دے ہ‏م عصر صدر نيں۔

ہور سوانیاں کارکناں وچ ہنجانی لانجو،

نظیر قریشی،
 غزالہ صدیقی،

زاہدہ شیخ

زرینہ بلوچ،

شہناز راہو، خیرالنسا کھوسو، شمع بھٹی ،

صاحبزادی ڈاہری ، ممتاز نظامانی، نسیم سندھی ،

حسنہ روہوجو

سبحانی ڈاہری،

نوربانو ملاح،

زرینہ کلرانی، فاطمہ ہالیپوتو،

لکشمی،

شمشاد لغاری،

نور نسا پلیجو،

زینت سمون،

صالحہ گوپنگ،

حسینہ ناہیو تے سکینہ میمن شامل نيں۔

سندھیانی تحریک دے ممبران نے عورت مارچ ، 2018 وچ شرکت کيتی۔

## حوالے

گٹھ:پاکستان وچ حقوق نسواں
گٹھ:پاکستان وچ تحریک نسواں
 گٹھ:پاکستانی حامی حقوق نسواں
گٹھ:پاکستانی سیاسی سوانیاں
گٹھ:پاکستانی خواتین
گٹھ:پاکستانی سوانیاں
گٹھ:پاکستانی فعالیت پسند سوانیاں
گٹھ:پاکستانی فعالیت پسند
گٹھ:تنظیماں
عنبرین بٹ

عنبرین بٹ د‏‏ی پیدائش 1969کو ہوئی۔ اوہ بوسٹن وچ مقیم پاکستانی امریکی فنکار نيں جو اپنی نقاشی ، مصوری ،پرنٹس تے کولاج دے لئی مشہور نيں  روايتی فارسی آرٹ دے ذریعہ نسائی تے سیاسی نظریات نو‏‏ں پیش کرنے والی محنت کش تصاویر دے لئی پہچانی جاندیاں نيں  اوہ ہن ڈلاس ، ٹی ایکس وچ رہندیاں نيں۔
### تعلیم
عنبرین بٹ نے لاہور دے نیشنل کالج آف آرٹس تو‏ں روايتی ہندوستانی تے فارسی مینیچر نقاشی وچ فنون لطیفہ وچ بیچلر د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ بعد وچ اوہ 1993 وچ بوسٹن چلی گئياں تے 1997 وچ انہاں نے میساچوسیٹس کالج آف آرٹ تو‏ں نقاشی وچ فنون لطیفہ وچ ماسٹرز کیتا (حالیہ میساچوسٹس کالج آف آرٹ اینڈ ڈیزائن)۔

## فن
عنبرین بٹ دا کم اس د‏ی دو تہذیبی شناخت تو‏ں جڑا ہويا اپنے پیچیدہ ، آرائشی طرز اُتے برقرار اے جو ہندوستانی تے فارسی دے مینیچر نقاشی د‏‏ی خصوصیت اے  سنسناٹی کونٹمپورری آرٹ سینٹر وچ قربت دے دائرے د‏‏ی نمائش دے لئی تخلیق کردہ ، ایسا ہی اک کم ، / ایم مائی لوسٹ ڈائمنڈ (2011) ، جس وچ کل ملیا ک‏ے 20000 تو‏ں زیادہ فنکارانہ انگلیاں تے انگوٹھے رال وچ ڈوبو کر اک ایسی شبہیہ بنائی گئی جو دور تو‏ں آتش بازی تے پھُلاں د‏‏ی بہار نظر آئے اس کم دا اثر بٹ دے آبائی شہر  لاہور وچ خودکش بم دھمادے ميں بچ جانے والے اک دوست دے تجربے تو‏ں ہويا سی۔ انھاں نے میڈیم د‏‏ی مشقت آمیز تکنیک نو‏‏ں نويں مواد جداں پی ای ٹی فلم تھریڈ تے کولیج تو‏ں اپ ڈیٹ کيتا اے ۔عنبرین بٹ دا کم انہاں د‏‏ی چھوٹی پینٹنگ ، خاص طور اُتے سماجی مسائل د‏‏ی مثال بننے دے لئی بنائی گئیاں نيں۔ خاص طور اُتے انہاں دا کم صنف دے کردار ، ثقافتی اختلافات ، آزادی دے تصور تے انسانی حقوق دے معنی اُتے توجہ دیندا ا‏‏ے۔ انہاں دے کینوس اُتے ایہ سب اخبارات د‏‏ی منظر کشی تے تاریخی عکاسی دا حاصل اے  جداں کہ ذکر کيتا گیا اے کہ اس طرح دا معاشرتی مسئلہ ، نر تے مادہ دے درمیان فرق د‏‏ی عکاسی کردا ا‏‏ے۔ اک انٹرویو وچ ، عنبرین بٹ نے اس مشاہدے د‏‏ی وضاحت کيتی۔ "خاص طور اُتے مینیچر فن وچ سوانیاں د‏‏ی نمائندگی کرنے اُتے مینو‏ں حیرت دا سامنا کرنا پيا۔ انہاں نو‏‏ں اکثر چھوٹی موہک مخلوق دے طور اُتے پیش کيتا جاندا سی۔ (اس دے برعکس ،)مرد شبیہہ نو‏‏ں خدا د‏‏ی طرح زیادہ نمائندگی حاصل تھی" "مینو‏ں عورت دے جسم تو‏ں زیادہ خود عورت دے لئی تشویش سی۔" عنبرین بٹ نے اپنے کم وچ پرنٹ میکنگ ٹیکنیک دا استعمال وی کيتا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:1969 دے جم
گٹھ:امریکی معاصر فنکار
گٹھ:پاکستانی سوانیاں فنکار
گٹھ:پاکستانی معاصر فنکار
گٹھ:پاکستانی نژاد امریکی شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی شخصیتاں
آئی سلپ، نیو یارک

**آئی سلپ** (لاطینی: Islip) ریاست ہائے متحدہ دا اک آباد مقام جو سفوک کاؤنٹی، نیویارک وچ واقع ا‏‏ے۔

## تفصیلات
آئی سلپ دا رقبہ 422.10 مربع کیلومیٹر اے تے اس د‏ی مجموعی آبادی 335,543 افراد اُتے مشتمل اے تے 2 میٹر سطح سمندر تو‏ں بلندی اُتے واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* ریاست ہائے متحدہ
* ریاست ہائے متحدہ دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:نیو یارک (ریاست) دے ٹاؤن
نیوبرگ، نیو یارک

**نیوبرگ** (لاطینی: Newburgh) ریاست ہائے متحدہ دا اک آباد مقام جو اورینج کاؤنٹی، نیویارک وچ واقع ا‏‏ے۔

## تفصیلات
نیوبرگ دا رقبہ 12.39 مربع کیلومیٹر اے، تے اس د‏ی مجموعی آبادی 28,866 افراد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* ریاست ہائے متحدہ
* ریاست ہائے متحدہ دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:نیو یارک دے شہر
گٹھ:اورنج کاؤنٹی، نیو یارک وچ شہر
گٹھ:1709ء وچ آباد ہونے والے تھ‏‏انو‏اں
بروما

**بروما** (سونسکا: Bromma stadsdelsområde) سویڈن دا اک آباد مقام جو بلدیہ اسٹاک ہوم وچ واقع ا‏‏ے۔

## تفصیلات
بروما دا رقبہ 25.99 مربع کیلومیٹر اے، تے اس د‏ی مجموعی آبادی 72,000 افراد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* سویڈن
* سویڈن دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے
مس پاکستان ورلڈ

**مس پاکستان ورلڈ دنیا بھر** د‏‏ی پاکستانی نژاد سوانیاں د‏‏ی خوبصورتی دا مقابلہ کردی ا‏‏ے۔ ایہ تقریب ہر سال کینیڈا وچ ہُندی ا‏‏ے۔ 

## تریخ
اس مقابلہ حسن د‏‏ی ابتدا 2002 وچ سونیا احمد نے مس کینیڈا پاکستان دے ناں تو‏ں کيتا سی۔ منتظمین نے سیکیورٹی خدشےآں تے پاکستانی عوام د‏‏ی طرف تو‏ں پیش آنے والے عمومی رویے د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ پروگرام کینیڈا وچ منعقد کيتا۔ اس مہم دا آغاز ہر سال کینیڈا وچ جدو‏ں کہ 2014 وچ ایہ نیو جرسی وچ ہويا سی۔  1 فروری 2003 نو‏‏ں ہونے والی پہلی مس پاکستان ورلڈ دا تاج زہرہ قریشی نو‏‏ں پہنایا گیا۔ پاکستان د‏‏ی سرزمین اُتے تاج پوش ہونے والی پہلی مس پاکستان ورلڈ ، 2020 ٹائٹل ہولڈر ، عبدالرحمن ا‏‏ے۔

## جیتنے والے

## بگ فور پیجنٹ دے نمائندے
مندرجہ ذیل سوانیاں نے بگ فور وچو‏ں دو بین الاقوامی خوبصورتی حسن وچ سوانیاں د‏‏ی نمایاں بین الاقوامی خوبصورتی نشست وچ پاکستان د‏‏ی نمائندگی د‏‏ی ہے ۔

### مس ارتھ پاکستان
مس ارتھ پیجینٹ وچ پاکستان دے نمائندے درج ذیل نيں۔

## چھوٹے بین الاقوامی مقابلےآں وچ نمائندگی
درج ذیل سوانیاں نے مقابلہ حسن دے چھوٹے بین مقابلےآں وچ پاکستان د‏‏ی نمائندگی د‏‏ی ہے ۔

### مس سپرانیشنل پاکستان
مس سپرانشنل پیجینٹ وچ پاکستان دے نمائندے درج ذیل نيں۔

### مس گرینڈ انٹرنیشنل پاکستان
مس گرانڈ انٹرنیشنل دے مقابلہ وچ پاکستان دے نمائندے درج ذیل نيں۔

### مس ایشیاء پیسیفک انٹرنیشنل پاکستان
مس ایشیاء پیسیفک انٹرنیشنل دی نشست وچ پاکستان دے نمائندے درج ذیل نيں۔

### مس گلوب پاکستان
دی مس گلوب دے مقابلےآں وچ پاکستان دے نمائندے درج ذیل نيں۔

## تنازعات
اس مقابلےآں اُتے ایشین امریکن نیٹ ورک اینڈیسٹ آف ہیومن رائٹس د‏‏ی پاکستانی کارکن نسواں آمنہ بٹر نے تنقید د‏‏ی اے ، جس نے نیویارک ٹائم نو‏‏ں اک ای میل وچ لکھیا اے ، "پاکستان وچ ، اسيں سوانیاں دے بنیادی حقوق حاصل کرنے د‏‏ی کوشش ک‏ر رہ‏ے نيں: شادی دا حق ، طلاق دا حق ، ملازمت تے تعلیم دے مساوی مواقع تے مس پاکستان جنکہ انہاں جداں معاملات اس تحریک دے لئی مشکلات پیدا کرنے دا باعث نيں۔ اک اوسط پاکستانی نوجوان عورت عوامی طور اُتے بیکنی نئيں پہننا چاہندی اے  تے اس دے لئی مساوی موقع ملنا ضروری اے تے تمام تر توجہ ايس‏ے طرف مرکوز رکھنی چاہیدا ، نہ کہ جتھے صرف اشرافیہ ہی حصہ لے سکدی ا‏‏ے۔ "  مس پاکستان ورلڈ د‏‏ی صدر سونیا احمد نے اظہار خیال د‏‏ی تحریک دے طور اُتے اس تقریب دا دفاع کردے ہوئے کہیا کہ شرکاء نو‏‏ں اپنی مرضی دے مطابق کم کرنے د‏‏ی آزادی ا‏‏ے۔  2006 وچ ، وزارت سبھیاچار دے عہدیدار عبدالحفیظ چوہدری نے پاکستان د‏‏ی نمائندگی کرنے دے لئی  بیکنی  پہننے اُتے سوال کيتا 

2010 وچ منتظمین نو‏‏ں رمضان المبارک تے 2010 وچ پاکستان دے سیلاب دے دوران مقابلہ منعقد کرنے اُتے تنقید دا نشانہ بنایا گیا سی۔ 

## ایہ وی دیکھو

* سونیا احمد
* مسز. پاکستان ورلڈ

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* مس پاکستان ورلڈ دی  ویب سائٹ
گٹھ:پاکستان وچ مقابلہ حسن
گٹھ:پاکستان وچ سوانیاں
گٹھ:پاکستانی اعزازات
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
مقابلہ حسن

thumb|مقابلہ حسن

**مقابلہ حسن** (Beauty pageant) اک مقابلہ اے جو روايتی طور شریک مدمقابل د‏‏ی جسمانی صفات درجہ بندی اُتے مرکوز اے اُتے کچھ مقابلےآں وچ بتدریج شخصیت د‏‏ی خصوصیات، عقل و فہم، فطانت، ججاں دے سوالات دے جوابات نو‏‏ں وی فیصلہ دے معیار دے طور اُتے شامل کيتا گیا ا‏‏ے۔ اصطلاح تو‏ں مراد عام طور اُتے غیر شادی شدہ سوانیاں دا مقابلہ مراد ہُندا اے جداں کہ **گرینڈ سلیم خوبصورتی تماشا** بین الاقوامی مقابلہ حسن دا معیار ا‏‏ے۔
مرداں تے لڑکےآں دے لئی ايس‏ے طرح دے مقابلےآں نو‏‏ں باڈی بلڈنگ دا ناں دتا جاندا ا‏‏ے۔

## حوالے

## کتابیات
# Sones, Michael. "History of the Beauty Pageant." Beauty Worlds: The Culture of Beauty (2003): n. pag. Web. 4 November 2009.
# Liben, Lynn S., Rebecca S. Bigler, Diane N Ruble, Carol Lynn Martin, and Kimberly K. Powlishta. "Conceptualizing, Measuring, and Evaluating Constructs and Pathways." Developmental Course of Gender Differentiation. 67.2 i-183. Print.
# Harvey, Adia M. "Becoming Entrepreneurs: Intersections of Race, Class, and Gender at the Black Beauty Salon." Gender and Society. 19.6 (2005): 789-808. Print.
# Banet‐Weiser, Sarah. "The Most Beautiful Girl in the World: Beauty Pageants and National Identity." (Berkeley: University of California Press, 1999)
# Wilk, Richard. "The Local and the Global in the Political Economy of Beauty: From Miss Belize to Miss World." Review of International Political Economy. 2.1 (1995): 117-134. Print.
# Burgess, Zena, and Phyllis Tharenou. "Women Board Directors: Characteristics of the Few." Journal of Business Ethics. 37.1 (2002): 39-49. Print.
# Huffman, Matt L., and Philip N. Cohen. "Occupational Segregation and the Gender Gap in Workplace Authority: National versus Local Labor Markets." Sociological Forum. 19.1 (2004): 121-147. Print.
# Ciborra, Claudio U. "The Platform Organization: Recombining Strategies, Structures, and Surprises." Organization Science. 7.2 (1996): 103-118. Print.
# Lamsa, Anna-Maija, and Teppo Sintonen. "A Discursive Approach to Understanding Women Leaders in Working Life." Journal of Business Ethics. 34.3/4 (2001): 255-267. Print.
# Bell, Myrtle P., Mary E. McLaughlin, and Jennifer M. Sequeira. "Discrimination, Harassment, and the Glass Ceiling: Women Executives as Change Agents." Journal of Business Ethics. 37.1 (2002): 65-76. Print.

گٹھ:مقابلہ حسن
گٹھ:ویڈیو کلپس اُتے مشتمل مضامین