open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
نیتت مینن

**نتن نریندر مینن** (جم 2 نومبر 1983) اک بھارتی کرکٹر اتے امپائر اے۔ اوہ سجے ہتھ دا بلیباز سی، جو لسٹ اے کرکٹ وچ مدھ پردیش دی نمائندگی کردا سی۔ اوہ ہن امپائر اے اتے 2015–16 وچ رنجی ٹرافی  اتے آسٹریلیا وچ شیفیلڈ شیلڈ وچ میچ وچ امپائر وجوں کردار نبھا چکا اے۔ جون 2020 وچ اس نوں نائیجیل لونگ دی جگہ، آئی۔سی۔سی۔ امپائراں دے ایلیٹ پینل وچ ترقی دتی گئی۔ اس دے پیؤ نرندر مینن وی امپائر سن۔

## امپائرنگ کریئر
اوہ 26 جنوری، 2017 نوں بھارت اتے انگلینڈ وچالے اپنا پہلا ٹی -20 قومانتری (ٹی 20 آئی) میچ وچ کھڑھا ہویا۔ اوہ 15 مارچ، 2017 نوں افغانستان اتے آئرلینڈ وچالے اپنے پہلے اک روزہ قومانتری (ونڈے) میچ وچ کھڑھا ہویا۔

اکتوبر 2018 وچ، اس نوں 2018 آئی۔سی۔سی۔ خاتون عالمی ٹی -20 لئی باراں آن-فیلڈ امپائراں وچوں اک وجوں چنیا گیا سی۔ اوہ ایان گولڈ دے نال ، 2019 انڈین پریمیئر لیگ دے فائینل لئی میدان دا امپائر سی۔

مینن نومبر 2019 وچ بھارت وچ افغانستان اتے ویسٹئنڈیز وچالے ہون والے اک روزہ ٹیسٹ میچ لئی میدان دے امپائراں وچوں اک سی۔ اوہ اس پدھر اُتے امپائر کرن والا 62 واں بھارتی بن گیا۔ فروری 2020 وچ، آئی۔سی۔سی۔ نے اس نوں آسٹریلیا وچ 2020 آئی۔سی۔سی۔ خاتون ٹی -20 ورلڈ کپ دے میچاں وچ امپائر بناؤن لئی چنیا۔ مینن دی 2020–21 وچ بھارت وچ انگلش کرکٹ ٹیم دوران شاندار امپائرنگ لئی کرکٹ بھائیچارے ولوں تعریف کیتی گئی سی۔

## ایہہ وی ویکھو

* ٹیسٹ کرکٹ امپائراں دی لسٹ
* ون ڈے قومانتری کرکٹ امپائراں دی لسٹ
* ٹی -20 قومانتری کرکٹ امپائراں دی لسٹ

## باہری لنک

* کرکنپھو وچ نتن مینن
* کرکٹ اونلائین وچ نتن مینن 

## حوالے

گٹھ:بھارتی اک روزہ قومانتری کرکٹ امپائر
گٹھ:بھارتی ٹیسٹ کرکٹ امپائر
گٹھ:بھارتی کرکٹ امپائر
گٹھ:بھارتی کرکٹ کھڈاری
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1983
شنگریلا جھیل

300px|thumb|شنگریلا استراحا وچ شنگریلا جھیل دا اک خوبصورت منظر

**شنگریلا جھیل** پاکستان دے صوبا گلگت بلتستان دے ضلع سکردو وچ واقع اک خوبصورت جھیل اے ۔ ایہ جھیل شنگریلا استراحا (ریزورٹ) دے اندر واقع اے ۔
شنگریلا جھیل دی اک خوبصورتی ایہ وی اے کہ ایہدے کنارے اک سہولیات نال آراستا ہوٹل ، ٹورسٹ ریزورٹ تعمیر کیتا گیا اے جیہڑا ایتھے اوݨ آلے سیاحاں لئی بہترین قیام گاہ اے ۔ شنگریلا ریزورٹ 1983 وچ بݨایا گیا سی ۔ ایہ بلتستان دا پہلا ٹورسٹ ریزورٹ سی ۔ اس جھیل دا صاف شفاف پاݨی ، خوبصورت نظارے تے فرحت بخش موسم سیاحاں لئی کِسے نعمت توں کعَھٹ نئیں ۔
دیو مالائی حُسن نال مالا مال شنگریلا جھیل دنیا پَعھر وچ اک مُنفرد مقام رکھدی اے ۔
ملک دے مُختلف علاقےآں توں گرمی دے ستائے لوک شنگریلا دے مسحور کُن نظارےآں نال لطف اندوز ہوݨ آوندے نیں ۔ ایتھے ہَر پاسے برفیلے پہاڑ، ہریالی تے ٹھنڈک اے ۔
مُلکی تے غیر مُلکی سیاح اپݨے ٹبر سݨے شنگریلا دے سبزا زاراں نوں اپݨا مسکن بݨاوندے نیں ۔

## حوالے

گٹھ:پاکستان دیاں جھیلاں
گٹھ:جھیلاں
گٹھ:جھیلاں بلحاظ دیس
گٹھ:آبی جغرافیہ
گٹھ:پاکستان دا آبی جغرافیہ
گٹھ:پاکستان دا جغرافیا
گٹھ:بلتستان
عطا آباد جھیل

**عطا آباد جھیل** پاکستان دے صوبا گلگت بلتستان دے ضلع ہنزا وچ واقع اک جھیل اے ۔ ایہ جھیل پہاڑ دے اک حِصے دے سِرکݨ ، یعݨی لینڈ سلائیڈ دے نتیجے وچ 2010 وچ وجود وچ ائی سی ۔ ایہ جھیل عطا آباد نامی پنڈ دے کول اے ، جیہڑا کریم آباد توں 22 کلومیٹر شمال وَل واقع اے ۔

لینڈ سلائیڈنگ دا ایہ واقعہ 4 جنوری 2010 نوں پیش آیا سی جد زمین سِرکݨ نال شاہراہ قراقرم دا کچھ حِصا ایہدے وچ دَب گیا تے دریائے ہنزا دا بہاؤ 5 مہینے لئی رک گیا ۔ جھیل دے بݨݨ تے ایہدی سطح بلند ہوݨ نال گھٹ توں گھٹ 6000 افراد بے گھر ہوئے تے 25000 مزید افراد متائثر ہوئے ۔ اس توں علاوا شاہراہ قراقرم دا 19 کلومیٹر طویل حِصا وی اس جھیل وچ ڈُب گیا ۔ جون 2010 دے پہلے ہفتے وچ اس جھیل دی لمبائی 21 کلومیٹر تے ڈونگھ 100 میٹر توں زیادا ہو چُکی سی ۔ اس وقت پاݨی ، زمین دے سِرکݨ نال بݨݨ والے عارضی بَند دے اُپروں ہو کے وگݨ لگ گیا ۔ تاہم اس وقت تک ششکٹ دا تھللا حِصا تے گلمت دے کچھ حِصے زیر آب آ چُکے سی ۔ وادی گوجال سلھاب نال سَبھ توں زیادا متائثر ہوئی ، جِتھے 170 توں زیادا گھر تے 120 توں زیادا ہٹیاں سلھاب دی نذر ہوئیاں ۔ شاہراہ قراقرم دے بند ہوݨ نال خوراک تے دیگر ضروری ساز و سامان دی قِلت پیدا ہو گئی ۔ 4 جون 2010 نوں جھیل چوں نِلکݨ والے پاݨی دی مقدار 3700 معکب فٹ فی سکینٹ ہو چُکی سی ۔
حکومتی ادارےآں دے مطابق کِسے وی وڈے سلھاب دے امکانات بہت کَعھٹ سی ۔ 

شاہراہ قراقرم دا کچھ حِصا اس لینڈ سلائیڈنگ دی وجہ نال زیرآب آگیا ۔ 14 ستمبر 2015 نوں وزیر اعظم پاکستان نواز شریف نے عطا آباد بیریئر جھیل اُتے 5 سرُنگاں تے مُشتمل شاہراہ قراقرم دے 24 کلومیٹر (15 میل) ٹُکڑے دا اِفتتاح کیتا ۔ 5 سرُنگاں ، اِکو ساتھ ، 7 کلومیٹر (3.3 میل) لمبی ، شاہراہ قراقرم (کے کے ایچ) دے 24 کلومیٹر (15 میل) لمبے ٹکڑے دا حِصا نیں جیہڑا 2010 وچ عطا آباد وچ لینڈ سلائیڈنگ نال متاثر ہو گیا سی ۔ ری الائنمنٹ پروجیکٹ اک تعمیراتی شاہکار اے جیہڑا 275 ملیئن ڈالر دی لاگت نال مکمل ہویا اے ۔ اس منصوبے نال پاکستان تے چین دے مابین روڈ رابطا بحال ہوگیا اے ۔
## حوالے

گٹھ:پاکستان دیاں جھیلاں
گٹھ:جھیلاں
گٹھ:جھیلاں بلحاظ دیس
گٹھ:آبی جغرافیہ
گٹھ:پاکستان دا آبی جغرافیہ
گٹھ:پاکستان دا جغرافیا
گٹھ:گلگت بلتستان
مرقع فریزر

[thumb|300px|مرقع فریزر وچ موجود مولا بخش ہاتھی دی تصویر جیہڑا [بہادر شاہ ظفر دا شاہی ہاتھی سی (1815ء)]]

**مرقع فریزر** ایسٹ انڈیا کمپنی دے ہندوستانی جنرل ولیئم فریزر دا مرتب کردہ مصوری مرقع اے جو ولیئم فریزر نے ہندوستان دے نامڡر مصورین کولوں تخلیق کروایا سی ۔ مرقع فریزر 1815ء توں 1819ء دے درمیان تیار کیتا گیا سی ۔
[thumb|289x289پکسل|[ولیئم فریزر، ایسٹ انڈیا کمپنی دا ہندوستانی جنرل]]

## مواد
ایہ مرقع مغلیا سلطنت دے اواخر عہد دی نشان دہی کردا اے، ایہدے توں اندازا لایا جا سَکدا اے کہ آخری دور مغلیا وچ دہلی دے لوکاں دا رہݨ سہݨ کیہجا سی ؟ مغلیا شاہی خاندان دی تصاویر، شاہی ہاتھی باناں تے شاہی آلات جنگ وی اِس مرقع وچ دیکھے جا سکدے نیں ۔ اِس مرقع وچ بیشتر تصاویر غلام علی خان (مغل مصور) تے اوہدے پعھرا فیض علی خان دیاں بݨائیاں ہوئیاں نیں ۔ مرقع دی تخلیق دا زمانا 1815ء توں 1819ء تَک دا اے ۔  اِس عہد وچ مغل شہنشاہ اکبر شاہ دوم بحیثیتِ مغل شہنشاہ ہندوستان حکومت کر رہیا سی ۔

## ہور دیکھو
* ایسٹ انڈیا کمپنی
* ولیئم فریزر
* مرقع دہلی

## حوالے

گٹھ:دلی دی تریخ
گٹھ:برطانوی ہند
گٹھ:کتاباں
مرقع دہلی

[thumb|327x327px|تھامس مٹکاف، شاہی [ہاتھی تے سوار]]

**مرقع دہلی** ہندوستان وچ برطانوی ایسٹ انڈیا کمپنی دے اک سیاسی ملازم (ایجنٹ) تھامس مٹکاف نے مرتب کیتا سی ۔ ایہ مرقع دراصل مغل مصورین دا شاہکار مجموعا اے جیہدے وچ بیشتر تصاویر مظہر علی خان (مغل مصور) دیاں نیں ۔ ایہ مرقع جنگ آزادی 1857ء توں پہلاں دہلی دی معاشرتی تے عوامی زندگی دا اہم ترین ماخذ اے ۔

## تریخ
مرقع دہلی تھامس مٹکاف دا مرتب کردہ اے جیہڑا ایسٹ انڈیا کمپنی دا دہلی وچ متعین سیاسی ایجنٹ سی ۔ ایہ مرقع 1844ء وچ مکمل ہویا سی ۔ اِس مرقع وچ 120 منقش تصاویر موجود سی تے ایہناں منقش تصاویر نوں مظہر علی خان (مغل مصور) نے تیار کیتا سی ۔ تھامس مٹکاف آخری مغل شہنشاہ بہادر شاہ ظفر دے دربار وچ ایسٹ انڈیا کمپنی دا ایجنٹ سی تے اِس مرقع دی تیاری وچ اوہنوں براہِ راست مغل مصور میسر آئے ۔ ایہ مرقع دراصل تھامس مٹکاف دی بیٹی ایملی (Emily) لئی بݨایا گیا سی تاکہ اوہنوں لندن بھیجیا جا سکے ۔

[thumb|323x323پکسل|مرقع دہلی وچ موجود [بہادر شاہ ظفر دی خطاطی وچ اک فارسی رباعی - 29 اپریل 1844ء]]

## فوٹو گیلری

فائل:Different views of the Metcalfe House, Delhi, 1843.jpg|
فائل:Reminiscences of Imperial Delhi The interior of the Diwan-i Khass.png|
فائل:Reminiscences of Imperial Delhi The Diwan-i Khass from the west.png|
فائل:Reminiscences of Imperial Delhi Shah Burj at the north-east corner of the Red Fort.png|
فائل:Skinner's Horse party, in a folio from 'Reminiscences of Imperial Delhi’, an album by Thomas Metcalfe, 1843.jpg|
فائل:Folio from 'Reminiscences of Imperial Delhi’, an album by Thomas Metcalfe, 1843.jpg|
فائل:Description of assassination of William Fraser, Agent to the Governor-General of India, in a 1843 manuscript.jpg|
فائل:Details of Skinner's Tomb, St. James' Church, Delhi.jpg|
فائل:Exterior view of St James's Church, Delhi, 1836.jpg|
فائل:St Jame's Church, Delhi, folio from book by Thomas Metcalfe, 1843.jpg|
فائل:A panorama in 12 folds showing the procession of the Emperor Bahadur Shah to celebrate the feast of the 'Id., 1843.jpg|


## ہور دیکھو
* مرقع فریزر
* مغلیا سلطنت

## حوالے

گٹھ:دلی دی تریخ
گٹھ:برطانوی ہند
گٹھ:کتاباں
گنگوبائی کوٹھے والی

**گنگوبائی کوٹھیوالی** 1960 وچ کامتھیپورا، مہاراشٹر، بھارت دے اک چکلے دی پردھان سی، جسنوں انگریزی وچ 'میڈم' کیہا جاندا اے۔

## زندگی
اس دے گھر توں بھجّ کے ممبئی آؤن توں بعد اسدے جانکار رمنیک لال نے اسنوں چھوٹی عمر وچ ہی ویسواگمنی وچ ویچ دتا سی۔ اوہ شہر دی اک بااثر عورت وجوں انڈرورلڈ سمپرکاں، نشیاں دی سمگلنگ اتے قتلاں دے حکم دے لئی کامتھیپورا دی ‘میڈم’ وجوں جانی جاندی سی۔ 60 دے دہاکے دوران اوہ اک ویسوا مالک سی جو اک بینٹلی نوں چلاؤندی سی اتے بعد دی زندگی وچ اسنے جواہر لال نہرو نال سیکس ورکراں دی بھیڑی حالت اُتے وچار وٹاندرے لئی ملاقات کیتی اتے اوہناں دے رہن-سہن دے حالاتاں وچ سدھار لیاؤن لئی کم کیتا۔

## مشہور سبھیاچار
اس دی زندگی دا ہال لکھاری اتے صحافی حسین زیدی ولوں سال 2011 دی ممبئی دی 'مافیہ کئینز' وچ درج کیتا گیا سی۔ گنگوبائی کاٹھیاواڑی اک آؤن والی بھارتی ہندی- لسانی جیونی متعلق اپرادھ فلم اے، جو زیدی دی کتاب دے اک باب اُتے بیسڈ اے اتے سنجے لیلا بھنسالی ولوں ڈاریکٹ اے۔

## حوالے

گٹھ:ممبئی دے لوک
گٹھ:20ویں صدی دے بھارتی لوک
گٹھ:۱۹۷۸ دیاں موتاں
کرتل

**کھڑتال جاں کرتال**

### کھڑتال
کھڑتال نوں کرتال دے ناں نال وی جانیا جاندا اے۔ ایہہ وی اک پرچین دور دا ساز اے۔ پرچین ویلے توں لے کے ہن تک ایہہ سادھو سنتاں دا من بھاؤندا ساز رہا اے۔ اج وی ایہہ مندر، گوردواریاں وچ بھجن، کیرتناں نال وجائی جاندی اے۔ اج اس نے ترقی کر کے پنجاب دے لوک سنگیت وچ وی اپنا تھاں بنا لیا اے۔ اج دے دہاتی گبھروآں نوں اک ہتھ وچ تومبی تے دوجے ہتھ وچ کھڑتال دی جوڑی لے کے وجاؤندیاں تے گاؤندیاں ویکھ سکدے ہاں۔ تومبی دے نال ایہہ سر کڈھدے ہن اتے کھڑتال نال اپنی لے نال تال سمبھالدے ہوئے گاؤندے ہن اتے نال کھڑتال وجدی ہوئی وی چنگی لگدی اے۔ اس دے چھینیاں دی آواز بڑی پیاری تے مٹھی لگدی اے۔ بناوٹ ایہہ لکڑی دے دو، اک سامان ٹکڑیاں نال بنائی جاندی اے۔ اس دی لمبائی 5 انچ توں لے کے 10 انچ تک اتے چوڑائی 2 انچ توں لے کے 3 انچ تک ہندی اے۔ اس وچ خنجری دے سامان پتل دے گول سائز دے چھوٹے چھوٹے چھینے دو تن جگہ تے لگائے جاندے ہن۔ ایہہ اکو ہتھ وچ پکڑی جاندی اے۔ اک لکڑی دے ٹکڑے وچ انگوٹھا پاؤن دی تھاں ہندی اے اتے دوسرے ٹکڑے وچ انگلیاں پاؤن دی تھاں ہندی اے اتے ایہناں دوہاں ٹکڑیاں نوں آپس وچ کھڑکاؤنا ہی اس دی وادن سٹائل اے۔ میرا بائی نے وی اک ہتھ وچ کھڑتال تے دوجے ہتھ وچ اک تارہ لے کے بھجن،کیرتن کردیاں ہویاں مکتی حاصل کیتی۔

گٹھ:ساز
ڈفلی

ایہہ اک وڈا کردی اتے فارسیفریم ڈرمّ اے جو مشہور اتے کلاسیکل سنگیت وچ ورتیا جاندا اے۔ ایہہ کرد وچالے مذہبی سماگماں وچ وی ورتی جاندی اے۔ دف نوں پاکستان دا قومی سنگیت زریعہ منیا جاندا اے۔ 

## ایہہ وی دیکھو
پنجاب دے مشہور ساز

پنجاب دے لوک ساز

پنجاب دے لوک ناچ

پنجاب دے میلے اتے تہوار

## حوالے

گٹھ:ساز
دہلی وچ تعینات برطانوی سیاسی ایجنٹ تے ریزیڈینٹ، 1803ء- 1857ء

[thumb|250px|[دہلی وچ ایسٹ انڈیا کمپنی دا سیاسی ایجنٹ چارلس تھیافیلس مٹکاف شاہی ہاتھی اُتے سوار (1843ء)]]
[thumb|250px|[ولیئم فریزر، پہلا مقتول سیاسی ایجنٹ]]
[thumb|250px|ڈیوڈ آکٹرلونی، [دہلی وچ متعین پہلا سیاسی ایجنٹ (1816ء)]]

جنگ دہلی 1803ء توں بعد مغل شہنشاہ شاہ عالم دوجا (1728ء– 1806ء) مرہٹےآں دی تحویل چوں نِکل کے ایسٹ انڈیا کمپنی دی تحویل وچ چلا گیا ۔ ایسٹ انڈیا کمپنی نے دہلی دے انتظامات تے قلعہ دہلی دے انتظامات تے نظم و نسق واسطے سیاسی ایجنٹ تعینات کرنا شروع کیتا ، جیہدی توثیق دے بغیر دہلی دا ہر سرکاری حکم ناما نا مکمل رہندا سی ۔

## فہرست ، سیاسی ایجنٹ تے ریزیڈینٹ

## ہور دیکھو
* ولیئم فریزر

گٹھ:برطانوی ہند
گٹھ:دلی دی تریخ
گٹھ:برطانوی ہند دیاں شخصیتاں
سرنگ

**سرنگ** (انگریزی: Tunnel) اک زیر زمین رستا ہُندا اے ۔ پہاڑ نوں کھود کے اوہدے اندر سراخ بݨا کے کڈھی گئی سڑک یا رستے نوں کہیا جاندا اے ۔ 

## ہور دیکھو
* درا

گٹھ:سرنگاں
تلمیح

شعری اصطلاح وچ **تلمیح** توں مراد اے کہ اک لفظ یا مجموعہ الفاظ دے ذریعے کِسے تریخی، سیاسی، اخلاقی یا مذہبی واقعے دی طرف اشارہ کیتا جاوے ۔ تلمیح دے استعمال نال شعر دے معنیاں وچ وسعت تے حسن پیدا ہُندا اے، مطالعہ شعر توں بعد پورا واقعہ پڑھݨہار دے ذہن وچ تازہ ہو جاندا اے ۔”
ایہنوں بہتر طور تے سمجھݨ لئی تھلے لکھیا جاݨ آلا شعر ملاحظہ کرو :

آ رہی اے چاہِ یوسف توں صدا

دوست ایتھے تھوڑے نیں تے بھائی بہت

اس شعر وچ "چاہِ یوسف” (یوسف دا کھوہ) تلمیح اے ۔ اس ترکیب نوں پڑھݨ نال حضرت یوسف علیہ السلام دی پوری کہاݨی یاد آجاندی اے ۔

تلمیح دے حوالے نال دوسرا شعر ملاحظہ کرو :

صبرِ ایوبؑ کیہ ، گریا یعقوبؑ کیہ
اسیں کیہ کیتا نہ تیرے واسطے محبوب 
اس شعر وچ دو مرکبات "صبرِ ایوبؑ” تے "گریا یعقوب” تلمیح دیاں بہترین مثالاں نیں ۔ جیہنوں پڑھدے ای حضرت ایوب علیہ السلام دے صبر تے حضرت یعقوب علیہ السلام دی اپݨے پُت حضرت یوسف علیہ السلام دی خاطر کیتی جاݨ والی فریاد دے واقعات یاد آجاندے نیں ۔

## ہور دیکھو
* استعارہ
* تشبیہ
* کنایہ
* مجاز مرسل
* علم بیان
* تلمیح
* کہاوت
* محاورہ

## حوالے

گٹھ:بولی
گٹھ:لسانیات
گٹھ:علم بیان
گٹھ:بولی علم
گٹھ:اردو ادب
گٹھ:پنجابی ادب
گٹھ:گریمر
نیشنل بک فاؤنڈیشن

**"نیشنل بک فاؤنڈیشن"** پاکستان دا تعلیمی رفاہی ادارہ اے جیہدا قیام 1972ء وچ عمل وچ آیا سی ۔ پاکستان وچ کتاباں دی اشاعت تے مطالعا کُتب دے فروع لئی سرگرم عمل اس ادارے دا صدر دفتر اسلام آباد وچ واقع اے ۔ اس ادارے دے صوبائی صدر دفاتر، علاقائی دفاتر تے کتب سیل پوائنٹس وی کَم کر رہے نیں ۔ ایہ ادارہ مختلف موضوعات اُتے کتب شائع کرن توں علاوہ بچےآں دے ادب دے فروغ وچ وی کوشاں اے ۔ علاوہ ازیں ایہ ادارہ نابینا افراد لئی بریل کتب وی شائع کردا اے ،

## سربراہ
نیشنل بک فاؤنڈیشن دا سربراہ مینجنگ ڈائریکٹر ہُندا اے ۔ اس ادارے دے موجودہ سربراہ ڈاکٹر انعام الحق جاوید نیں ۔

## نیشنل بک فاؤنڈیشن دی مطبوعات
نیشنل بک فاؤنڈیشن نے پاکستان وچ کُتب دے فروغ دے سِلسلے وچ مُختلف موضوعات اُتے بہت ساریاں نصابی، علمی، ادبی ، تحقیقی تے ترجما شدہ کتاباں شائع کیتیاں نیں ۔ اس ادارے دے زیر اہتمام اک "کتاب رسالا" وی شائع کیتا جاندا اے جیہدے وچ مُختلف کتاباں اُتے تبصرے شائع کیتے جاندے نیں ۔

## فروغ کتب
نیشنل بک فاونڈیشن جو اپݨے پلیٹ فارم توں ریڈر کلب شہر ، کتاب موبائل لائبریری ، بُک میوزیئم تے کئی منصوبے چلا رہیا اے ۔ پاکستان دا خود کفیل تے منافع کماوݨ والا ادارہ اے ۔ ایہدے تحت ملک پَعھر وچ 24 دفاتر نیں ۔ تقریبن جِتھے جِتھے ایہ کَم کر رہیا اے کچھ جگہ چَھڈ کے باقی ساریاں جگہاں اس ادارے دفاتر اپݨی ذاتی جگہ اُتے قائم نیں 2018 ۔2019 وچ اس ادارے نے 32 کروڑ روپے دیاں کتاباں فروخت کیتیاں ۔ ایہ ادارہ ملک وچ کتاب دوستی نوں فروغ دیݨ تے شائقین کتب نوں 50 فیصد کَعھٹ ریٹ تے کتاباں فراہم کردا اے تے ہَر سال حکومت پاکستان ایہنوں 18 کروڑ دا بجٹ دیندی اے اس ادارے نے گزشتا 6 سالاں وچ 600 نویاں کتاباں شائع کیتیاں ۔ لکھاں دی تعداد وچ نصابی تے لکھاں دی تعداد وچ پراݨیاں کتاباں دے نویں ایڈیشن شائع کرائے ۔ 

## باہرلے جوڑ
* نیشنل بک فاؤنڈیشن

## ہور دیکھو
* اردو سائنس انسائیکلوپیڈیا
* اردو سائنس بورڈ
* نیشنل بک فاؤنڈیشن
* پاکستان سائنس فاؤنڈیشن

گٹھ:سائنسی ادارے
گٹھ:پاکستان دے ریاستی ادارے
گٹھ:پاکستان دے سرکاری ادارے
گٹھ:پاکستانی ادارے
گٹھ:پاکستانی وفاقی محکمے تے وکالات
فیروز پور جِھرکا

**فیروز پور جِھرکا** بھارت دے صوبے ہریاݨا دے ضلع نوہ دا اک قصبا اے ۔ 

گٹھ:ہریاݨا دے شہر
گٹھ:ہریاݨا
شہناز شیخ

**شہناز شیخ** (انگریزی: Shehnaz Sheikh) اک پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارہ ، میزوان تے سٹیج ہدایت کارہ نیں ۔ شہناز شیخ نے پاکستان ٹیلی ویژن دے ڈراما سیریئل **تنہائیاں** ، **ان کہی**  تے انکل سرگم شو وچ کَم کیتا اے ۔ اپݨے ٹیلی ویژن کیریئر توں مگروں شہناز نے 1990ء دے دہاکے دے گَبھ وچ شوبز نوں چِھڈ دِتا اوہدے توں بعد وچ کسے ڈرامے وچ اداکاری نئیں کیتی ۔

## مُڈھلا جیون تے تعلیم
شہناز شیخ برما دے علاقے کلاء وچ پیدا ہوئیاں تے 1965ء وچ اقوام متحدہ دے پناہ گزیناں دی حیثیئت نال پاکستان ہجرت کیتی تے اپݨی خالا، کلاسیکل موسیقار سفیا بیگ سمیت اپݨے ٹبر نال پنجاب پاکستان دے شہر لہور وچ قیام پزیر ہوگئیاں ۔ شہناز شیخ نے کونوینٹ آف جیسس اینڈ میری، لہور چوں تعلیم حاصل کیتی تے بعد وچ نیشنل کالج آف آرٹس لہور چوں تعلیم مکمل کیتی جِتھوں اوہناں نے فائن آرٹس وچ ڈِگری حاصل کیتی ۔

## نِجی جیون
شہناز شیخ نے سیرت حاضر نال 24 دسمبر 1982ء نوں بیاہ کر لیا ، جو پاکستانی ٹیلی وژن شخصیت نیں ۔ شہناز دے دو پُت نیں جیہڑے جوڑے جمے سی ۔ شہناز شیخ اپݨے ٹبر سݨے لہور رہندیاں نیں ۔ شہناز شیخ پہلاں ایچیسن کالج تے فیر لہور گریمر اسکول وچ نیاݨےآں نوں ڈرامےآں دی تعلیم تے ہدایت دیندیاں سن ۔

## کَم
* بلالا – *پی ٹی وی*
* *اَن کہی* (1982) – *پی ٹی وی*
* *مرے جن کے لئے* – *پی ٹی وی*
* *تنہائیاں* (1985) – *پی ٹی وی*
* *ڈاک ٹائم ود انکل سرگم* – *پی ٹی وی*
* *یس سر نو سر* – *پی ٹی وی*
* *شوبز مسالا* – *این ٹی ایم*
* *میری پسند* – *پی ٹی وی*

## ہور دیکھو
* خالدہ ریاست
* لُبنا اسلم

## حوالے

گٹھ:پاکستانی لوک
گٹھ:پاکستانی اداکاراواں
گٹھ:اداکارہ
گٹھ:پاکستانی فنکار
گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی ٹیلیوژن اداکاراواں
گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکاراواں
پنجاب وچ چوناں (لوک سبھا تے ودھان سبھا)

بھارت دے راج پنجاب وچ چوناں بھارت دے آئین دے مطابق کروائیاں جاندیاں ہن۔ پنجاب دی اسمبلی مقامی ادارےآں دیاں چوناں نوں اکپاسڑ طریقے نال کرواؤن دے تعلق وچ قانون بناؤندی اے جدوں کہ راج پدھری چوناں دے انعقاد وچ راج صوبائی اسمبلی ولوں کیتے گئے کسے وی تبدیلی نوں بھارت دی پارلیمنٹ ولوں منظوری دین دی ضرورت ہندی اے۔ اس توں علاوہ، راج صوبائی اسمبلی نوں پارلیمنٹ ولوں بھارتی آئین دی دھارا 356 دے مطابق خارج وی کیتا جا سکدا اے اتے صدر حکمرانی وی لگایا جا سکدا اے۔

## سیاسی پارٹیاں

### قومی پارٹیاں
بھارتی قومی کانگرس

بھارتی جنتا پارٹی

بہوجن سماج پارٹی

بھارتی کمیونسٹ پارٹی (مارکسسٹ)

### علاقائی پارٹیاں
عام آدمی پارٹی

شرومنی اکالی دل

### رجسٹرڈ انجان پارٹیاں
لوک انصاف پارٹی

نواں پنجاب پارٹی

پنجاب ایکتا پارٹی

## لوکسبھا چوناں

## ہورویکھو
*بھارتی پنجاب وچ چوناں
## حوالے

## باہرلےجوڑ

## ودھانسبھا چوناں

گٹھ:پنجاب، بھارت
ہیلمٹ

**ہیلمٹ** (انگریزی : Helmet) سر دی حفاظت دا اک ٹوپی نما حفاظتی پہناوٹ اے ۔ ایہنوں عمومن دو پہیے دی گڈیاں (موٹر سیکل) دے چلوݨ والے لوک دوران رائڈنگ پہندے نیں تاکہ کَتے وی حادثے ورگی ناگہانی صورت حال وچ سر دی حفاظت ممکن ہو سکے ۔ موٹر سیکل اُتے پِچھے بیٹھݨ والا سوار وی ہیلمٹ پہندا اے ۔ دنیا دے بہت سارے مُلکاں وچ ہیلمٹ پہنݨا قنونن ضروری اے تے نہ پہنݨ والےآں نوں جرمانا عائد ہُندا اے ۔
کرتب بازی، تلوار بازی تے اسے طرحاں دے کچھ خطرناک مظاہرےآں دے دوران وی لوک ہیلمٹ پہندے نیں ۔

## تصویر گیلری

File:Cretan_Helmet.jpg
File:Boars%27s_tusk_helmet_NAMA6568_Athens_Greece1.jpg
File:Corinthian helmet Denda Staatliche Antikensammlungen 4330.jpg
File:Greek - Chalcidian-Type Helmet - Walters 542468.jpg
File:Bronze helmet of conical shape MET DP21094.jpg
File:Boeotian helmet, 4th century BC.jpg
File:Illyrian-Greek helmet from Montenegro - Budva -4th cBC.png
File:Pletena helmet.jpg
File:Parade helmet.jpg
File:Ancient bronze greek helmet -South Italy.jpg
File:Phrygian helmet.jpg
File:Roman helmet.jpg
File:The black helmet of a Mongolian army(2).JPG
File:KHM Wien A 12 - Bascinet by Master A, Milan, c. 1400, side.jpg
File:Helm for the Joust of Peace (Stechhelm) MET DP271142.jpg
File:German - Close Helmet of the "Maximilian" Style - Walters 51465 - Profile.jpg
File:Parade helmet VandA M.52-1909.jpg
File:Braunschweigisches Husaren-Regiment Nr. 17 Totenkopf Paradehelm Cut out.jpg
File:Musee-de-lArmee-IMG 0976.jpg
File:Soldiers Zhejiang Campaign 1942.jpg
File:Bundesarchiv Bild 101I-089-3779-11A, Russland, Hauptmann mit Ritterkreuz Recolored.jpg
File:VMA-311Flight Helmet.JPG
File:US soldiers wearing the PASGT helmet, Hawaii.jpg
File:Fire helmet, c. 1893, leather, steel - Old Colony History Museum - Taunton, Massachusetts - DSC03887.jpg
File:Sporthelme.jpg
File:STS-135 Sandy Magnus undergoes a fit check of her Sokol suit.jpg
File:Aviakit Pudding basin helmet.jpg
File:White-helmets.jpg
File:Hurling helmet 000 0200.jpg
File:Magnus Muhrén 2012b.jpg
File:Veronika Staber Semmering 2010.jpg


گٹھ:چیزاں
گٹھ:لباس
آملیٹ

**آملیٹ** (انگریزی: Omelette) پھینٹ کے تلیا ہویا آنڈا ، جیہدے وچ لوݨ مرچ دے نال اکثر پیاز تے کدی سبزیاں وغیرا وی شامل کیتیاں جاندیاں نیں ۔

## تصویر گیلری

File:FoodOmelete.jpg
File:Omlette-fold.jpg
File:Masala omelette with bread toasties.jpg
File:Denver Omelette.jpg
File:Iranian omelet.jpg
File:鳥焼き居酒屋_(39394233682).jpg
File:2016-06-12 Ohshou,Gokuoh Tenshin-han 王将・極王天津飯 630円.jpg
File:EGGPLANT TORTA.jpg


گٹھ:کھان پین
گٹھ:پکوان
بھارتی پنجاب وچ چوناں

بھارتی راج، **[[پنجاب، بھارت|پنجاب]] وچ چوناں** بھارت دے آئین دے مطابق منعقد کیتیاں جاندیاں ہن۔ پنجاب اسمبلی مقامی اکائیاں دے چوناں اکپاسڑ ڈھنگ نال کراؤن متعلق قانون بناؤندی اے جدوں کہ راج صوبائی اسمبلی ولوں راج پدھری چوناں دے انعقاد وچ کیتے گئے کسے وی تبدیلی نوں بھارت دی پارلیمنٹ توں منظوری لین دی ضرورت ہندی اے۔ اس توں علاوہ، بھارتی آئین دے آرٹیکل ۳۵۶ دے مطابق پارلیمنٹ ولوں راج صوبائی اسمبلی نوں خارج کر دتا جا سکدا اے اتے صدر حکمرانی لاگوُ کیتا جا سکدا اے۔

## سیاسی پارٹیاں

**قومی پارٹیاں**
* بھارتی جنتا پارٹی
* بھارتی قومی کانگرس
* بہوجن سماج پارٹی
* بھارتی کمیونسٹ پارٹی (مارکسسٹ)

**راج پارٹیاں**
* شرومنی اکالی دل
* عام آدمی پارٹی

**رجسٹرڈ انپچھاتی پارٹیاں**
* لوک انصاف پارٹی
* پنجاب ایکتا پارٹی

## لوک سبھا چوناں

## صوبائی اسمبلی چوناں
**آزادی توں پہلاں**

**آزادی توں بعد**

* ^ - پارٹی نے چون نہیں لڑی
* ~ - پارٹی موجود نہیں سی
* - ہرا رنگ باکس پارٹی / پارٹیاں نوں اشارہ کردا اے جس نے سرکار بنائی

اگلیاں پنجاب صوبائی اسمبلی چوناں ۲۰۲۲ وچ ہون دی امید اے۔

## ایہہ وی ویکھو
*پنجاب وچ چوناں (لوک سبھا تے ودھان سبھا)
* ۱۹۶۶ وچ پنجاب توں باہر ہریانے وچ چوناں
* ہماچل پردیش وچ چوناں، ۱۹۶۶ وچ پنجاب توں باہر بنیاں
* بھارت وچ چوناں، قومی چوناں

## باہری لنک

* بھارت دا چون کمیشن
گٹھ:پنجاب دا اتہاس، بھارت (1947–موجودہ)
گٹھ:پنجاب، بھارت
خلائی مخلوق

thumb|300px

**خلائی مخلوق** (انگریزی: Extraterrestrial life) اوہ مخلوق اے جیہڑی زمین توں دور خلا وچ کِتے ہور وسدی ہووے ۔ اس بارے خلائی سائنس واضح نئیں کہ سَچ مُچ کوئی مخلوق ایہجی ہے وی یا نئیں ۔ پَر اس موضوع اُتے کئی فلماں بݨائیاں جا چُکیاں نیں ۔

## ہور دیکھو
* خلا
* پلانٹیریئم
* رصد گاہ

گٹھ:فلکیات
گٹھ:تارہ پڑھت
گٹھ:خلائی سائنس
گٹھ:خلائی پروگرام
گٹھ:خلائی ادارے
گٹھ:خلائی سٹیشن
گٹھ:خلائی ایجنسیاں
گٹھ:خلائی دوربین
گٹھ:سائنس
گٹھ:سائنسی مشاہدے
گٹھ:حیاتیات
گٹھ:جیون
گٹھ:خلائی پروازاں
پاکستان قازقستان تعلقات

**پاکستان قازقستان تعلقات** پاکستان تے قازقستان دے درمیان دو طرفا تعلقات قازقستان دے بطور دے قیام توں قائم نیں ۔ پاکستان اوہناں پہلے چَند ممالک وچ شامل سی جیہنے دسمبر 1991 وچ قازقستان نوں آزادی حاصل ہوݨ مگروں فورن تسلیم کَر لیا سی ۔ دوناں مُلکاں دے درمیان سفارتی تعلقات 1992 وچ قازق صدر نور سلطان نذر دے پاکستان دے سرکاری دورے دے دوران قائم ہوئے سی ۔ پاکستان تے قازقستان دوویں مسلمان ملک نیں ۔ 
پاکستان تے قازقستان وچ عالمی مسائل دے نال نال باہمی مفاہمت ، اسلامی بھائی چارے تے اک دوسرے لئی خیر سگالی کی بنیاد تے مبنی تعلقات قائم نیں ۔

2015 وچ قازق صدر نور سلطان نذر نے کہیا سی : 

عرب سمندر تے جنوبی ایشیا دے نال۔ قازقستان پاکستانی سامان دی اُبھردی ہوئی مارکیٹ اے ۔

## دوناں مُلکاں دا موازنا

## تریخ
پاکستان تے قازقستان دے خِطے وچ قدیم زمانے توں روابط نیں ۔ 1992 وچ قازق صدر نور سلطان نذر دے پاکستان دے سرکاری دورے دے دوران پاکستان تے قازقستان دے درمیان بطور جدید ممالک سفارتی تعلقات ہور مظبوط ہوگئے ۔ اس دورے وچ متعدد اہم دستاویزات اُتے دستخط کیتے گئے جیہناں نال دو طرفا تعلقات دی ترقی دی قنونی بنیاد قائم ہوئی ۔ پاکستان تے قازقستان دا ٹائم زون وی اک ای اے ۔

گٹھ:بین الاقوامی تعلقات
گٹھ:پاکستان دے خارجہ تعلقات
گٹھ:قازقستان
بھائی کنہیا

**بھائی گھنئیا جی** دا جم 1648 ء نوں ماں سندری جی اتے پیؤ سری نتھو رام دے سیارہ پنڈ سودرا ضلع سیالکوٹ ہن پاکستان وچ ہویا۔ آپ بچپن ویلے توں ہی پراپکاری تے دیاوان سبھاء دے مالک سن۔

## سیوا دے پنج
آپ شاہی فوجاں نوں رسد پانی پہنچاؤن دے کم وچ جٹّ گئے۔ اننّ سیوک بھائی ننوآ جی توں نوویں گرو جی دی بانی سنی تے آپ نوں انندپور صاحب سری گرو تیغ بہادر جی کول پہنچ گئے۔ آپ اپنے چٹے بستر پہن کے بناں وتکرے دے پانی پلائی جاندے۔ جد سکھاں نے دیکھیا کہ بھائی گھنئیا ساڈے نال-نال ویریاں نوں وی پانی پلائی جاندے ہن تاں اس دی شکایت سکھاں نے گرو گوبند سنگھ جی کول کیتی۔ گرو جی دے پچھن اتے بھائی گھنئیا جی نے کیہا

:اس تے سری گرو گوبند سنگھ جی نے خوش ہو کے ملھم دی ڈبی تے پٹی وی نال دے دتی تے حکم کیتا کہ بھائی گھنئیا جی اج توں ملھم پٹی دی سیوا وی سنبھال لؤ تے پانی پلاؤن دے نال زخمیاں دے ملھم پٹی وی کر دیا کرو۔

## نیم
# نشکام سیوا کرو۔
# سارے برابر ہن۔
# ملورتن اتے پیار نال سیوا کرو۔
# ونڈ چھکو

## آخری سماں
سن 1704 ء وچ جد گرو جی نے انندپور صاحب چھڈیا تاں آپ پھر اراں کوھے پنڈ آ گئے۔ آپ کیرتن سندے اتے احتتام اتے ہی آپ سچکھنڈ گرو چرناں وچ جا براجے ہن۔
## حوالے

گٹھ:سکھ
گٹھ:سکھ سیوک
اجیا پرتاب سنگھ

**اجییا پرتاپ سنگھ**  پہلاں **اجییا سنگھ** وجوں جانیا جاندا سی، 1956 وچ پیدا ہویا، اک انڈین نیشنل کانگرس نال متعلق راجنیتا اے اتے منڈ دا 42 ویں راجا بہادر اے۔

## سیاسی کریئر
اوہ جن مورچہ پارٹی دا پردھان سی جس وچ بعد وچ جون 2009 وچ انڈین نیشنل کانگرس وچ رل گیا سی مگر اوہ 2012 وچ سرگرم سیاست چھڈّ گیا سی۔

## نجی زندگی
اوہ بھارت دے 7ویں وزیر اعظم شری وی۔پی۔ سنگھ دا سبھ توں وڈا پتر اے۔ اس دا ویاہ رانی صاحبہ شروتی کماری نال ہویا اے جس نال اس دیاں دو بیٹیاں ہن۔

## اختلاف
اس نوں الہ آباد ہائی کورٹ ولوں سال 2008 وچ اک لینڈ ڈیل کیس تحت 1 کروڑ روپئے دی ٹھگی مارن دے معاملے وچ 10 لکھ روپئے جرمانہ کیتا گیا سی۔

اسنے ایہہ وی دسیا کہ سال 2015 وچ اسدے مال اتے حملہ ہویا سی۔

## سروت

* منڈا جائداد 
* جن مورچہ کانگرس پارٹی وچ ابھید ہویا
* اجیا سنگھ- انویسٹمینٹ بینکر اتے بزنیسمین توں سیاست تک دی سفر

## حوالے

گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1956
گٹھ:بھارت دے پردھان منتریاں دے بچے
گٹھ:۱۹۵۶ دے جم
بھان گڑھ

بھارتی ریاست راجستھان دے شہر الور دے لاگے اک چھوٹا جیہا علاقہ بھان گڑھ اے جتھے کوئی بارہ سو لوک آباد نیں۔ ایس قصبے نوں سولہویں صدی وچ کچوالہ راجپوت سردار بھگونت داس نے آپنے چھوٹے پتر مادھو سنگھ لئی آباد کیتا۔مادھو اکبر بادشاہ دے خاصم خاص بندے مان سنگھ دا چھوٹا ویر سی۔ بھان گڑھ پہاڑی علاقہ اے تے ایتھے پرانیاں قلعہ نما عمارتاں موجود نیں جیہڑیاں ہن کھنڈر دی صورت وچ باقی نیں۔ ایس شہر دی خاص گل ایہہ وے کہ ایہدے راہ اتے قصبے دے باہرو باہر ہندوستان سرکار دے تاریخی عمارتاں دی کھوج والے محکمے نے بورڈ لکھ کے لائے نیں۔۔۔بورڈ تے لکھیا اے کوئی بندہ سورج ڈبن توں بعد اس قصبے وچ داخل ہوون دی کوشش نہ کرے۔ سورج ڈبن توں دوبارہ نکلن تیک ایس جگہ توں دور رہوو۔ ہر بندہ آپنے ڈنگراں نوں وی سورج ڈبن توں نکلن تک ایس جگہ توں دور رکھے۔ علاقے دے آپنے واسی وی آپنے ڈنگراں نوں شام توں پہلاں گھر دے اندر ڈک دیندے نیں۔ایس علاقے نوں باہروں ویکھو تے خوف تے دہشت بندے نوں گھبرا پادیندی اے۔ایس قصبے دی ایس حالت پاروں اک کہانی مشہور اے۔

کہندے نیں بئی جدوں راجہ نے ایتھے آپنا محل بنایا تے اوس دوران اک سادھو ساہمنے جھگی لا کے بہہ گیا۔راجہ نے اوس سادھو نوں کجھ نہ آکھیا تے اوس نوں اوتھے بہن دتا۔ اک دن راجہ موج اچ سی اوس سادھو نال گل کیتی بھئی تیرا گیان کیہہ کہندا اے۔۔۔میرے محل تے زوال کدوں آوے گا۔۔۔دوسرے لفظاں وچ اوس نے سادھو کولوں صلاح منگی کہ اوہ کیہڑا کم ہووے گاجیہڑا اوس دی مان مریادا دا دشمن بنے گا۔ اوس ویلے محل زیر تعمیر سی۔سادھو آکھیا۔راجہ ہک گل دا دھیان کریں جیس دن ترے محل دے کنگرے دا پرچھاواں مری جھگی تے پیا اوسے دن ترا راج مک جانا اے۔ راجے نے فوری طور تے حکم جاری کیتا کہ بھئی محل نوں اینا اچا نہیں کرنا کہ اوس دا سایہ سادھو دی جھگی اتے پووے۔ ویلا لنگھدا رہیا۔سادھو مرگیا تے اوس نوں اوس دی وصیت دے پاروں اوسے جھگی والی تھاں ای پور دتا گیا۔ راجہ وی مرگیا پر آپنیاں پیڑھیاں لئی وصیت کر گیا کہ سادھو دی گل دا دھیان رکھنا۔آکھدے نیں کہ تیسری پیڑھی وچ جیہڑا راجہ بنیا اوس حکم دے دتا کہ بھئی محل دے کنگرے اچے کرو تاں جے راج دی دہشت ودھے۔ لوکاں یاد کروایا بھئی سادھو نے چیتاونی دتی سی کہ محل دے کنگریاں نوں نیوواں رکھو۔راجے گل ہاسے وچ پادتی۔قصبے دے واسی دسدے سن کہ جس دیہاڑ اوہناں کنگریاں دا سایہ سادھو دی گور تے پیا اسے شام ہنیری تے طوفان وگیا۔مال ڈنگر ہر شے تباہ ہوگئی۔راجہ سمیت بہتے سارے لوک مرگئے۔اوس دن توں بعد اوتھے شام پیندیاں خوف پے جاندا۔عجیب آوازاں آندیاں تے ہر کوئی ڈر دے مارے گھر وچ لکن تے مجبور ہو جاندا۔ایہہ سلسلہ آج تک جاری اے۔۔۔سائنس ایس گل دا جواب دین توں قاصر اے تے بھارتی حکومت نے سرکاری طور تے اے منیا اے بھئی ایس قصبے نوں ویکھنا اے تے سورج دی روشنی وچ ویکھ کے ایتھوں نکل جاؤ۔سورج ڈبن توں بعد آپنے نال ہوون والے کار دے آپ وارث او۔ گوگل ارتھ تے ایس جگہ نوں ویکھو تے پتہ لگدا اے کہ اے کوئی بستی سی جیہڑی کدے وسدی سی تے نامی گرامی لوک رہندے سن تے ہن اتھے ہرپاسے خوف دا راج اے۔راجہ دااجڑیا محل تے سادھو دی گور اج وی اتھے نیں۔تے لوک اوہناں نوں ویکھ کے استغفار کردے نیں۔

گٹھ:راجستھان دی تریخ
پروفیسر ڈاکٹر عادل صدیقی

پروفیسر ڈاکٹر عادل صدیقی ہوراں دا اصل ناں محمد شبیر صدیقی سی۔اوہناں 5دسمبر1954ء نوں اپنے پنڈ بُرہان پور پسرور ضلع سیالکوٹ وچ جنم لیا۔ ڈاکٹر صاحب نے اک لمے عرصے تک درس و تدریس دے نال نال زبان تے ادب دی سیوا کیتی۔ اردو تے پنجابی دے شاعر،محقق، نقاد تے پنجابی دے مہان استاد سن۔اوہناں نے تحقیق تے تنقید دیاں دو کتاباں تے سولھاں شعری مجوعے پاکستانی ادب نوں دان کیتے۔ اوہناں بچیاں لئی وی لخیا تے غزل دے نال نال نظم نال پیار کرن والیاں نوں مان جوگ شیواں وی پیش کیتیاں۔ نعت دے حوالے نال "بھاگاں والے اکھر"اک اُچ کوٹی کتاب اے جنھوں نعتیہ ادب وچ مان جوگ تھاں دتی جاندی اے۔ ایہ کتاب پنجابی نعتیہ ادب دے نال نال غزل وچ نعت دا انملا میل پتھر وی اے۔ نثری حوالے نال پی۔ایچ۔ ڈی دے مقالے توں وکھ "ادب اثاثہ" وی ڈاکٹر صاحب موصوف دی تحقیقی تے تنقیدی بصیرت دا منہ بولدا ثبوت اے۔ بال ادب دے حوالے نال جگنو پھُل تے تتلی دا مان تے مرتبہ الیاس گھمن ورگے قلمکار وی من چکے نیں۔اوہناں دے کم وچ بڑی رنگا رنگی اے۔ڈاکٹر صاحب موصوف بارے الیاس گھمن،حفیظ تائب، پروفیسر محمد یونس احقر، عارف عبدالمتین،پروفیسر ڈاکٹر ناہید شاہد،ڈاکٹر نوید شہزاد،ڈاکٹر حفیظ احمد،ڈاکٹر احسان اللہ طاہر،ڈاکٹر محمد اجمل نیازی،زاہدہ صدیقی، خالد فرہاد دھاریوال تے راقم ورگے لوکاں نے وی لیکھ لکھے.
## ہورویکھو
## حوالے

## باہرلےجوڑ

گٹھ:پنجابی لکھاری
گٹھ:پنجابی لوک
واصف بڈیانوی

واصف بڈیانوی 1942ء وچ اندپور موہڑی بھارت وچ پیدا ہوئے۔ونڈ ویلے اوہناں دے ماں پیو نے پاکستان آ کے بڈیانے وچ وسوں اختیار کیتی۔ بڑے مشکل حالات وچ بچپن گزریا۔ غربت تے بھین بھراواں دی پرورش دیاں ذمے داریاں دے باوجود اوہناں اپنا شعری سفر جاری رکھیا۔ بنیادی طور اُتے ان پڑھ سن پر اوہناں پنجابی تے اردو ادب نوں سوا تن سو دے قریب کتاباں دان کیتیاں۔ بناں شک اوہناں وچ بہتیاں کتاباں اٹھاں، سولھاں یاں بتی صٖفحیاں دیاں نیں پر کجھ کتاباں تن سو توں ودھ صفحیاں دیاں وی وچ شامل نیں۔ ایہناں دی حیاتی تے کم بارے ایم فل دی سطح دا کم وی ہو چکیا اے۔

## ہورویکھو
## حوالے

## باہرلےجوڑ

گٹھ:پنجابی لکھاری
گٹھ:پنجابی لوک
سائیں محمد حیات پسرور ی

سائیں محمد حیات پسروری پنڈ دادو باجوہ تحصیل پسرور وچ17مارچ1917ء نوں محمد جیون دے گھر پیدا ہوئے۔ اپنے دور دے پنجابی فاضل تے گیانی سن۔اوہ اک حق پرست قلمکار سن جہناں ویلے دیاں حاکماں نوں وی کدی خاطر وچ نئیں سی لیاندا۔ انگریز دور وچ اوہناں نوں حکومت مخالف نظم لکھن اُتے تن مہینے جیل وچ وی رہنا پیا۔ اوہناں نوں امیرِ شریعت سید عطاء اللہ شاہ بخاری نے شاعرِ ختم نبوت دا خطاب اوہناں دیاں علمی تے ادبی خدمتاں اُتے دتا سی۔ اوہ پنجابی دے صاحب طرز شاعر سن۔ اوہناں دے دور وچ پسرور تے سیالکوٹ احرار تے تحریکِ ختم نبوت دا گڑھ بن چکیا سی۔ تحریک آزادی،تحریک کشمیر، تحریک ترکِ موالات،تحریک خلافت،تحریک ختم نبوت تے تحریک نفاذِ شریعت وچ بھرواں بھاگ لین والے ایس قلمکار نے آل انڈیا مسلم لیگ دے جھنڈے تھلے پاکستان حاصل کرن لئی بھرویں کوشش کیتی۔اوہناں دیاں پونی درجن کتاباں علم تے ادب نال اوہناں دی محبت دا جیوندا جاگداثبوت بن کے اج وی ساڈے سامنے موجود نیں۔

## ہورویکھو
## حوالے

## باہرلےجوڑ

گٹھ:پنجابی لکھاری
گٹھ:پنجابی لوک
چودھری نواب الدین گجر

چودھری نواب الدین گجر کشمیر دے شہر اکھنور دے رہن والے سن۔1882ء وچ پیدا ہوئے۔ 1948ء وچ جدوں ایہناں نوں ہندوآں نے ہجرت کرن تے مجبور کر دتا تے ایہ سیالکوٹ دے علاقہ بجوات وچ آ وسے۔ ایہ سارے بھین بھرا پڑھے لکھے سن پر ادبی حوالے نال ایہناں نوں ای اگے ودھن دا موقع ملیا۔ ایہناں دی چھپی کتاب ”خزینۃ الواعظین“ فقہ تے وعظ و نصیحت دی انمول کتاب اے جہدے وچ قرآن تے حدیث دیاں عربی عبارتاں وی شامل نیں۔ پنجابی شعراں وچ لکھی ایس کتاب وچ لگ بھگ ہر مسئلے دے حل نال شعراں وچ حوالہ جات وی دتے گئے نیں۔ ایہناں دی لکھی کتاب ”قیامت کشمیر“وچ 1948ء دے مسلم کُش فسادات دی سچی، سُچی تے اکھیں ویکھی تصویر اُلیکی گئی اے۔باقی کتاباں وچ وی اوہناں قوم تے ملت دی بقا تے بریاں رسماں تے رواجاں دی اصلاح دی بھرویں کوشش کیتی اے۔ ایہناں دے کلام وچ پنجابی مثنوی دے سوہنے نمونے ملدے نیں۔

## ہورویکھو
## حوالے

## باہرلےجوڑ

گٹھ:پنجابی لکھاری
گٹھ:پنجابی لوک
نواں پنجاب پارٹی

**نواں پنجاب پارٹی، [[پنجاب، بھارت|پنجاب،بھارت]]** وچ اک سیاسی پارٹی اے، جو دھرمویر گاندھی نے قائم کیتی جو پٹیالہ لوک سبھا چون ہلکے توں 11 مارچ 2019 تک پارلیمنٹ میمبر رہا۔ 

## پچھوکڑ
دھرمویر گاندھی نے سال 2017 وچ پنجاب صوبائی اسمبلی دی چون لڑن لئی اک پنجاب فرنٹ بنایا سی । حالانکہ اس دا فرنٹ چوناں وچ کوئی اثر وکھاؤن وچ ناکام رہا۔ اس توں بعد 2019 وچ عام چوناں توں پہلاں اسنے **نواں پنجاب پارٹی** بنائی اتے پنجاب جمہوری گٹھجوڑ وچ شامل ہو گیا۔

## 2019 عام چوناں
نواں پنجاب پارٹی دے امیدوار دھرمویر گاندھی نے صرف پٹیالہ ہلکے توں چون لڑی سی۔ 

حالانکہ اس ہلکے توں پارٹی ہار گئی اتے دھرمویر گاندھی تیجے تھاں اُتے رہے اتے اس ہلکے توں 1,61,645 ووٹاں اتے 13.72% ووٹ حصیداری حاصل کیتی۔ 

## حوالے

گٹھ:بھارت دیاں علاقائی سیاسی پارٹیاں
گٹھ:بھارت دے سیاسی دل
گٹھ:پنجاب، بھارت
مولوی نظر محمد

مولوی نظر محمد سیالکوٹ دے اک پُرانے پنڈ وریام وچ 1845ء وچ پیدا ہوئے۔ اوہناں دے علم تے فضل دا اک ثبوت ساڈے سامنے اج وی موجود اے تے اوہ کافی اے۔ اوہناں دا لکھیا ہویا "شاہنامہ جنگ نامہ رستم "اک اجہی تصنیف اے جہدے وچ مصنف نے کجھ ماضی دیاں جرنیلاں تے بادشاہواں دی پوری پوری حیاتی لفظاں دے روپ وچ امر کر دتی اے۔ اُنج تے ایہ اک ترجما اے پر ایہنوں وی میاں محمد بخش دے ترجمے "قصہ سیف الملوک"وانگ دا اک اچھوتا ترجمہ کہنا پئے گا جہدے وچ تخلیق دا بھرواں رنگ وی ڈھلکاں مار دا اے۔ ایس ترجمے وچوں نظر محمد ہوراں دا اپنا آپ وی بھرویں طریقے نال جھلک دا اے۔چار سو صفحیاں دے ایس جنگ نامے وچ علم تے ادب دے ڈھیر سارے اچ پدھر دے نمونے اپنی اچیچتا دا احساس دواندے نیں۔

## ہورویکھو
## حوالے

## باہرلےجوڑ

گٹھ:پنجابی لکھاری
گٹھ:پنجابی لوک
پنجابی دربار (رسالہ)

**پنجابی دربار**، پنجابی زبان دا ادبی رسالہ اے جیہڑا 1928ء وچ لائل پور توں جوشوا فضل دین نے جاری کِیتا سی۔ 

## حوالے

گٹھ:پنجابی رسالے
گٹھ:رسالے
لوک انصاف پارٹی

**لوک انصاف پارٹی** دا قیام سمرجیت سنگھ بینس نے کیتا سی۔

اس نے عام آدمی پارٹی نال گٹھجوڑ کرکے 5 سیٹاں اُتے 2017 دیاں پنجاب صوبائی اسمبلی چوناں لڑیاں سن । 

ایہہ پنجاب صوبائی اسمبلی چوناں 2017 توں پہلاں اک نویں بنی پارٹی سی۔ اس ویلے ایہہ پنجاب جمہوری گٹھجوڑ دا حصہ اے۔

## 2017 پنجاب صوبائی اسمبلی چوناں
**لوک انصاف پارٹی** نے عام آدمی پارٹی نال گٹھجوڑ بنایا۔  اتے 5 سیٹاں اُتے 2017 دیاں پنجاب صوبائی اسمبلی چوناں لڑیاں۔ پارٹی 5 وچوں صرف 2 سیٹاں حاصل کر سکی۔ اس نوں 5 سیٹاں اُتے 26.46% ووٹ ملے پر کل ووٹاں دا 1.22% حصہ ملیا۔ سمرجیت سنگھ بینس نے آتم نگر صوبائی اسمبلی حلقہ اتے بلوندر سنگھ بینس نے لدھیانہ دکھنی صوبائی اسمبلی ہلکے توں جت حاصل کیتی۔

## 2019 عام چوناں
2019 وچ بھارتی عام چون پارٹی پنجاب لوکتنتری گٹھجوڑ دے میمبر وجوں پنجاب دیاں 3 لوک سبھا سیٹاں اتے چون لڑے پر کوئی سیٹ جت نہ سکی۔  جو ہیٹھ دتے مطابق ہن : -

* سنگرور
* لدھیانہ
* فتح گڑھ صاحب

## حوالے

گٹھ:بھارت دیاں علاقائی سیاسی پارٹیاں
گٹھ:بھارت دے سیاسی دل
مولوی فیروزالدین فیروز ڈسکوی

مولوی فیروزالدین فیروز ڈسکوی 1845ء وچ سیالکوٹ دے اک شہر ڈسکہ وچ پیدا ہوئے۔ پنجابی، اردو، فارسی تے عربی دے ماہر، شاعر، مترجم تے لغت نویس، ساری عمر فارسی پڑھاندے رہے پر اوہناں دا ادبی کم ایس پدھر دا اے جے قابل صد ستائش اے۔ کئی ادارے رل کے وی اینا کم نہیں کر سکدے۔ اوہناں دیاں تیار کیتیاں ہویا عربی، فارسی تے اردو دیاں لغتاں اج وی خصوصی اہمیت دیاں حامل نیں۔"فیروز الغات" دے لغت نویس مولوی فیروز الدین فیروز،فیروز سنز لاہوروالیاں نوں وی اوہناں دی"لغاتِ فیروزی اردو" نوں دستیاب اردو لغتاں وچوں اچیچا آکھنا پیا۔ عربی، فارسی، اردو تے پنجابی ورگیاں زباناں بارے بھرویں جانکاری رکھن والا لغت نویس، چنگا شاعر، قابل مترجم تے تقابلی ادیان دا بے بدل عالم تے کافراں توں وی اسلام دی حقانیت منوا لین والے مناظردیاں اُنانوے کتاباں دی ہن تک فہرست سامنے آئی اے جدوں کہ اوہناں دیاں تخلیقاں تے ترجمیاں دی تعداد ڈیڑھ سو توں ودھ دسی جاندی اے۔

## ہورویکھو
## حوالے

## باہرلےجوڑ

گٹھ:پنجابی لکھاری
گٹھ:پنجابی لوک
پاک سندھیانا آئیس لینڈ

*پاک سندھیانا آئس لینڈ*' (Pak Sindhiana Island) انٹارکٹیکا دا اک علاقہ اے جس اُتے بطور اک انحصار علاقہ پاکستان دا دعوی ا‏‏ے۔

پاک سندھیانا آئیس لینڈ پاکستان دا زیر اثر سمجھیا جانے والا اک انحصار علاقہ ا‏‏ے۔
(پاک) دا مطلب اے پاکستان تے (سندھیانا) دا مطلب تو‏ں سندھ تے (آئیس لینڈ) برف جزے د‏‏ی وجہ تو‏ں پيا۔
سب تو‏ں پہلے سندھ حکومت جس نے 50 ارب روپیہ تو‏ں ودھ انٹارکٹیکا دے لینڈ د‏‏ی تحقیق اُتے خرچ کیتے تے آئیس لینڈ د‏‏ی تحویل عرصہ نگرانی دے لئی ٹیماں تشکیل دتیاں تے پاکستان دا حصہ بنانے وچ کامیاب رہی اس لئی سندھ دا ناں وی سرے لسٹ ا‏‏ے۔ اس جزیرے د‏‏ی نگرانی دے لئی پاک بحریہ سمندری نگران جنہاں دے لئی اٹلانٹيک آبدوز تے اٹلانٹيک طيارے جوڑے گئے نيں

## پاکستان انٹارکٹیکا وچ
انٹارکٹیکا ميں جناح اسٹیشن دا قیام

جناح اسٹیشن ٭ پاکستان مسلم دنیا دا پہلا ملک اے جس نے انٹارکٹیکا براعظم وچ قدم رکھیا۔ پاکستان اس سائنسی تحقیق وچ اس وقت شامل ہويا جدو‏ں پاکستانی سائنسداناں نے 18 جنوری 1991ء نو‏‏ں ایتھ‏ے ’’جناح انٹارکٹک ریسرچ اسٹیشن‘‘ قائم کيتا۔ 
انٹارکٹیکا اُتے سائنسی تجربات تے ریسرچ اسٹیشن قائم کرنے دے لئی پاکستانی سائنسداناں تے مہم جوئاں د‏‏ی ٹیم 12 دسمبر 1990ء نو‏‏ں کراچی تو‏ں کولمبیا لینڈ نامی جہاز وچ روانہ ہوئی سی۔ اس ٹیم وچ 40 افراد شامل سن تے ایہ وزارت سائنس و ٹیکنالوجی، نیشنل انسٹی ٹیوٹ آف اوشنوگرافی، پاکستان بریہ تے پاکستان بحریہ د‏‏ی مشترکہ مہم سی۔

مہم د‏‏ی قیادت کموڈور وسیم احمد دے ذمہ سی جنہاں دا تعلق پاکستان بحریہ تو‏ں سی جدو‏ں کہ مہم دے چیف سائنٹسٹ ڈاکٹر ایم ایم ربانی سن جو نیشنل انسٹی ٹیوٹ آف اوشنوگرافی نال تعلق رکھدے سن ۔ ایہ 25 جنوری 1991ء د‏‏ی تریخ سی تے جمعہ دا مبارک دن سی۔ جدو‏ں قرآن پاک د‏‏ی تلاوت دے بعد انٹارکٹیکا د‏‏ی سرزمین اُتے پاکستان دے قومی ترانے دے نال پاکستان دا قومی پرچم لہرایا گیا تے پاکستان دے معیاری وقت دے مطابق دن دے ساڈھے گیارہ بجے ٹیم دے قائد کموڈور وسیم احمد نے جناح انٹارکٹک ریسرچ اسٹیشن قائم کرکے اس د‏ی چابیاں مہم دے چیف سائنٹسٹ ڈاکٹر ایم ایم ربانی دے سپرد کر دتیاں۔ جناح انٹارکٹک ریسرچ اسٹیشن دے قیام تو‏ں پاکستانی سائنسداناں دے لئی ایہ ممکن ہو گیا کہ اوہ سارا سال مختلف موسمیا‏‏تی کیفیات مثلاً ہويا د‏‏ی رفتار، ہويا دا رخ، درجۂ حرارت، نمی دا تناسب، سورج د‏‏ی روشنی، بارش تے برسات‏ی پانی دے نکاس وغیرہ دا مسلسل مشاہدہ کرسکن تے ایويں انٹارکٹیکا دے بارے وچ مکمل معلومات حاصل کرسکن۔

## ہور دیکھو
* جناح انٹارکٹیکا اسٹیشن
* انٹارکٹیکا

## ہورویکھو
## حوالے

## باہرلےجوڑ
* https://simple.wikipedia.org/w/index.php?title=Pak_Sindhiana_Island&redlink=1
گٹھ:پاکستان
نور عالم خلیل امینی

** نور عالم خلیل امینی** (پیدائش 18 دسمبر1952) اک بھارتی مسلما‏ن عالم تے دار العلوم دیوبند وچ عربی زبان تے ادب دے استاذ نيں۔ انہاں د‏‏ی کتاب *فلسطین فی انتظار صلاح الدین* اُتے آسام یونیورسٹی تو‏ں پی۔ایچ۔ڈی مقالہ لکھیا گیا ا‏‏ے۔ امینی عربی بولی دے مصنف نيں تے انہاں د‏‏ی کتاب * مفتاح العربیہ* مختلف مدارس وچ درس نظامی دے نصاب وچ شامل ا‏‏ے۔

## سوانح
نور عالم خلیل امینی 18 دسمبر 1952ء نو‏‏ں پیدا ہوئے۔ انہاں د‏‏ی ابتدائی تعلیم مدرسہ امدادیہ دربھنگہ ، دارالعلوم مئو تے دارالعلوم دیوبند وچ ہوئی۔ 1970ء وچ مولا‏نا نے درس نظامی د‏‏ی تکمیل دے لئی مدرسہ امینیہ وچ داخلہ لیا۔ انہاں دے استاداں وچ وحید الزماں کیرانوی تے محمد میاں دیوبندی شامل نيں۔

امینی دارالعلوم دیوبند دے استاذ ادب عربی تے عربی ماہانہ " الداعی" دے مدیر اعلیٰ نيں۔

2017 وچ انھاں "صدارتی سرٹیفکیٹ آف آنر" (Presidential Certificate of Honour) دے اعزاز تو‏ں نوازیا گیا۔ آسام یونیورسٹی وچ ابو الکلام نے نور عالم خلیل امینی د‏‏یاں تحریراں وچ *فلسطين في إنتظار صلاح دين* دے خصوصی حوالہ دے نال سماجی و سیاسی پہلوآں دے عنوان اُتے اپنا ڈاکٹریٹ مقالہ لکھیا۔

## لکھتاں
مولا‏نا د‏‏ی عربی اردو کتاباں تقریباً 13 یا 14 چودہ نيں جنہاں وچ بہت مقبول نيں:
### اردو
* *وہ کوہ کن کی بات*
* *فلسطین کسی صلاح الدین ایوبی کے انتظار میں*
* *پس مرگ زندہ*
* *حرف شيریں *
* *موجودہ صلیبی صہیونی جنگ*
* *کیا اسلام پسپا ہو رہا ہے؟*
* *خط رقعہ کیوں اور کیسے سیکھیں؟*

### عربی
* *مفتاح العربیہ (مکمل دو حصے)* اس کتاب نو‏‏ں مختلف مدرسےآں وچ درس نظامی نصاب وچ پڑھایا جاندا ا‏‏ے۔
* *فلسطين في انتظار صلاح دين (عربی)*
* *المسلمون في الهند*
* *الصحابة و مكانتهم في الإسلام*
* *مجتمعاِنّا المعاصرة والطريق إلى الإسلام*
* *الدعوة الإسلامية بين الأمس واليوم*
* *متی تكون الكتابات مؤثرة؟*
* *تعلّموا العربیة فإنہا من دینکم*
* *العالم الهندي الفريد الشيخ المقرئ محمد طيب *

## حوالے

گٹھ:1952 دے جم
گٹھ:بہاری شخصیتاں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:دیوبندی شخصیتاں
ریسل مینیا بیکلاش

**ریسل مینیا بیکلاش** ڈبلیو ڈبلیو ای نے اپنے را تے اسماک ڈاون برانڈ ڈویژناں دے لے تیار کردہ پیشہ ورانہ ریسلنگ د‏‏ی ادائیگی دے مطابق ادائیگی تے ڈبلیوڈبلیو ای نیٹ ورک ایونٹ ا‏‏ے۔ ایہ 16 مئی 2021 نو‏‏ں ہونے والا اے تے ایہ ڈبلیوڈبلیو ای تھنڈر ڈوم تو‏ں نشر کيتا جائے گا ، جو فلوریڈا دے تمپا وچ یونگلنگ سنٹر وچ میزبانی کيتا جائے گا۔ ایہ بیکش تریخ وچ 16 واں ایونٹ ہوئے گا تے فلوریڈا دے سینٹ پیٹرزبرگ دے ٹراپیکنا فیلڈ وچ چار ماہ د‏‏ی رہائش گاہ دے بعد ، کورونا وائرس دا مرض 2019ء وبائی امراض دے دوران یوئنگلنگ سنٹر تو‏ں تھنڈر ڈوم پیش کرنے دے لئی ڈبلیوڈبلیو ای دا پہلا تنخواہ پیش نظارہ ہوئے گا۔ . 2021 ایونٹ نے ریسل مینیا پی پی وی دے بعد بیکلاش نو‏‏ں اپنی اصل پوزیشن اُتے لوٹادتا ، جس دا ایہ واقعہ 1999 تو‏ں 2009 تک مشہور سی۔ اس دے بدلے اس دا ناں "ریسل مینیا بیکلاش" رکھ دتا گیا ، اس طرح بدلا ہويا ٹائٹل حاصل کرنے والا ایہ پہلا بیکلاش ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:انجان
الضعفاء الصغیر

**الضعفاء الصغیر** امام محمد بن اسماعیل بخاری د‏‏ی تصنیف اے جو علم اسماء الرجال تو‏ں متعلق ا‏‏ے۔
## متن و تریخ
امام محمد بن اسماعیل بخاری نے اِس کتاب وچ حروف تہجی د‏‏ی ترتیب اُتے ضعیف راویاں دے ناں گنوائے نيں۔ اکثر وجہ تضعیف تے رَاوی دے تلمذ (راویاں دے استاداں) دا وی ذ ِکر کيتا ا‏‏ے۔ تضعیف صغیر دے لفظ تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ امام بخاری نے کتاب الضعفاء الکبیر وی لکھی ہوئے گی یا لکھنے دا اِرادہ کیہ ہوئے گا۔ اِس نو‏‏ں امام بخاری تو‏ں امام ابوبشر محمد بن احمد الدولابی (متوفی: 310ھ) تے ابوجعفر مُسَبَّح بن سعید تے آدم بن موسیٰ الخواری وغیرہ روایت کردے نيں۔ 
## ہور ویکھو
* محمد بن اسماعیل بخاری
* علم اسماء الرجال
## حوالے
گٹھ:امام بخاری دیاں لکھتاں
گٹھ:کتب علم الرجال
گٹھ:کتب اہل سنت
ٹیم امیزومومی

**ٹیم امیزومومی** () اک امریک‏‏ی براہ راست عمل تے کمپیوٹر تو‏ں متحرک موسیقی دے بچےآں د‏‏ی ٹیلی ویژن سیریز اے جس وچ ریاضی دے تصورات ، جداں گنت‏ی ، تسلسل ، شکلاں ، نمونے ، پیمائش تے مساوات اُتے زور دتا گیا ا‏‏ے۔ شو وچ نہ تاں امپیریل تے نہ ہی میٹرک یونٹ استعمال کیتے گئے نيں ، مطلب ایہ کسی وی جگہ دکھایا جاسکدا اے ، قطع نظر اس تو‏ں قطع نظر کہ مقامی طور اُتے کس نظام دا استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔

## کہانی
کارٹون وچ چھوٹے سپر ہیروز ملی ، جیو تے بوٹ دے اک گروپ نو‏‏ں دکھایا گیا اے جو امیومیومی ٹیم د‏‏ی تشکیل کردے نيں ، جو اک ٹیم ریاضی د‏‏ی طاقتاں والی ٹیم اے جو امی سائیڈ دے بچےآں نو‏‏ں انہاں دے مسائل حل کرنے وچ مدد فراہ‏م کرنے دے لئی تیار ا‏‏ے۔ کردار اکثر معاملات نو‏‏ں حل کرنے دے لئی ناظرین د‏‏ی مدد اُتے بھروسا کردے نيں ، جو کسی حد تک نِک جونیئر د‏‏ی اک ہور سیریز د‏‏ی یاد دلاندے نيں۔: ڈورا ایکسپلورر۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 
* 

گٹھ:انگریزی ٹیلی ویژن پروگرام
ٹی اینڈ مو

**ٹی اینڈ مو** () اک برطانوی کینیڈا دے بچےآں د‏‏ی ٹیلی ویژن سیریز اے جو اصل وچ 11 مارچ 2018 نو‏‏ں سی بیبیز اُتے نشر کيتی گئی سی تے کینیڈا وچ ٹی وی او کیڈز اُتے نشر کيتی گئی سی۔

## کہانی
ایہ باندر د‏‏ی ماں ، مو تے اس دے تن سالہ لڑکے ، ٹیئ د‏‏ی کہانی ا‏‏ے۔ ہر اک واقعہ اک کہانی اے کہ اوہ جنگل دے درخت دے گرد اپنی روز مرہ د‏‏ی زندگی کِداں چلاندے نيں۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 
* 
* 

گٹھ:انگریزی ٹیلی ویژن پروگرام
انگشتر سلیمان

**انگشتر سلیمان**، جناب سلیمانؑ د‏‏ی نبوت و قدرت د‏‏ی علامت و نشانی اے تے انہاں د‏‏ی مواریث نبوت وچو‏ں اک اے کہ جس دے سلسلے تو‏ں شیعاں دا خیال ایہ کہ اوہ بعد والے انبیاءؑ وچ منتقل ہوئی اے تے آخر وچ شیعاں دے ائمّہ دے پاس پہونچی ا‏‏ے۔ شیعاں دے عقیدہ دے مطابق ایہ انگوٹھی اس وقت امام مہدیؑ دے پاس اے تے ظہور دے وقت انہاں دے پاس رہے گی۔ تاریخی کتاباں، قصص انبیاء تے تفاسیر وچ جو اس دے بارے وچ مطالب آئے نيں اوہ اسرائیلیات د‏‏ی طرف تو‏ں جانے جاندے نيں۔

## ظاہری خصوصیات
شیعہ تے سنّی روایات وچ انگوٹھی د‏‏ی شکل و صورت تے اس دا نقش بیان ہويا اے جداں کہ اوہ چاندی د‏‏ی اے  اس دا نگینہ آسمان تو‏ں آیا اے، یاقوت اے تے اس دے اٹھ گوشے نيں۔

امام رضاؑ تو‏ں منقول اک روایت دے مطابق حضرت سلیمانؑ د‏‏ی انگوٹھی دے اُتے اس طرح تو‏ں نقش اے کہ: « پاک اے اللہ د‏‏ی ذات جس نے جنّات نو‏‏ں اپنے کلمات تو‏ں قابو وچ کیہ ہويا اے » ۔ ايس‏ے طرح کتاب ینابیع المودۃ لذی القربۃ وچ آیا اے کہ جناب سلیمان د‏‏ی انگوٹھی دا نقش اسم اعظم تے قرآن دے حروف مقطعات نيں ابن عساکر نے انگوٹھی دے نقش نو‏‏ں «لا اله الا اللّه وحده لاشریک له محمد رسول الله» دسیا اے 

## معنوی خصوصیات
روایات وچ اس انگوٹھی دے لئی کچھ خصوصیات بیان کيتی گئیاں نيں جداں:
# امام صادقؑ تو‏ں روایت اے کہ اللہ نے جناب سلیمانؑ د‏‏ی حکومت ايس‏ے انگوٹھی وچ قرار دتی سی۔ اوہ جدو‏ں وی اسنو‏ں پہندے سن تاں تمام جنات، انسان، شیاطین، تمام پرندے تے جانور سب انہاں دے سامنے حاضر ہو جاندے سن تے انہاں د‏‏ی اطاعت کردے سن ۔
# حضرت سلیمان د‏‏ی انگوٹھی انہاں د‏‏ی نبوت و حکومت کیت‏‏ی علامت سی جداں حضرت موسیؑ دا عصا لیکن انہاں د‏‏ی نبوت تے حکومت اس تو‏ں وابستہ نئيں سی۔
# ایہ انگوٹھی مواریث انبیاء دا جزء اے کہ جو ائمہ معصومینؑ دے پاس اے تے اوہ اس تو‏ں اپنی امامت د‏‏ی حقانیت نو‏‏ں ثابت کردے نيں۔ حسین بن موسی بن جعفر کہندے نيں: اک دن امام رضاؑ دے ہتھ وچ چاندی د‏‏ی انگوٹھی دیکھیا جو باریک تے نازک سی ميں نے پُچھیا: آپ دے جداں انسان ایسی انگوٹھی پہندا اے ؟ فرمایا: ایہ سلیمان ابن داود د‏‏ی انگوٹھی ا‏‏ے۔
# ایہ انگوٹھی اس وقت امام مھدیؑ دے پاس اے جو ظہور دے وقت نمایاں ہوئے گی۔ تے ائمّہؑ ايس‏ے انگوٹھی دے ذریعہ کافراں تے مؤمنین نو‏‏ں پہچاندے تے جدا کردے سن ۔

## حوالے

## مآخذ

* ابن شہرآشوب، محمد بن علی، مناقب آل ابی‌طالب، تحقیق لجنۃ من اساتذۃ النجف الاشرف، نجف، مطبعۃ الحیدریہ، ۱۳ھ۔
* ابن عساکر، علی بن حسن، تریخ مدینۃ دمشق الکبیر، تحقیق علی شیری، بیروت، دارالفکر، ۱۱۵ھ۔
* ابن ماجہ، محمد بن یزید قزوینی، سنن، تحقیق محمد فؤاد عبدالباقی، داراحیاءالتراث العربی، بی‌تا۔
* بحرانی، سید ہاشم، مدینۃ المعاجز، تحقیق عزت اللہ مولائی ہمدانی، قم، مؤسسۃ معارف اسلامی، ۱۱۳ھ۔
* ترمذی، محمد بن عیسی، سنن، تصحیح عبدالرّحمن محمد عثمان، بیروت، دارالفکر، ۱۰۳ھ۔
* شیخ صدوق، محمد بن علی، عیون اخبار الرضا، بیروت، داراحیاء التراث العربی، ۱۰ھ۔
* صفار،محمد بن حسن، بصائر الدرجات، تہران، مؤسسۃ الأعلمی، ۱۳۲۔
* قندوزی، سلیمان، ینابیع المودہ، بیروت، مؤسسۃ الأعلمی للمطبوعات، [بی تا]۔
* کلینی، محمد بن یعقوب، الأصول من الکافی، تہران، مکتبۃ الصدوق، ۱۳۸۱ ھ۔
* مجلسی، محمدباقر، بحارالأنوار، تہران، دارالکتب الاسلامیہ، ۱۳۹۰ھ۔
* ہیثمی، علی بن ابی‌بکر، مجمع الزوائد و منبع الفائدے، بیروت، دارالکتب العلمیہ، ۱۰۸ھ۔

## باہرلے جوڑ
* خاتـم سليمان نبى(عليہ السلام) افسانہ يا واقعيت مہدى پيشوايى۔

گٹھ:انجان
فہرست آثار مقداد بن عبد اللہ حلی

180px|thumb|کنز العرفان

**لسٹ آثار مقداد بن عبداللہ حلی** وچ انہاں کتاباں دے ناں درج نيں جنہاں نو‏ں شیعہ معروف و مشہور فقیہ تے متکلم؛ فاضل مقداد (م826) نے لکھایاں نيں۔ فاضل مقداد نے ایسی کتاباں لکھایاں نيں کہ جو ہن تک فقہ، قرآنیات، ادب تے علم حدیث وچ معتبر تے اہ‏م مآخذ سمجھی جاندیاں نيں۔ تے علماء تے فقہاء آپ د‏‏یاں کتاباں تو‏ں استفادہ کردے نيں۔ کنز العرفان تے اللوامع الالہیۃ آپ د‏‏ی مشہور تالیفات وچو‏ں نيں۔ آپ د‏‏ی ہور کتاباں درج ذیل نيں:
180px|thumb|اللوامع الالہیۃ

# رسالہ آداب الحج
# الادعیۃ الثلاثون
# الاربعون حدیثاً
# ارشاد الطالبین إلی نہج المسترشدین
# شرح الفیہ شہید اول
# الانوار الجلیۃ فی شرح الفصول النصیریۃ از خواجہ نصیر الدین طوسی
# تجوید البراعۃ فی شرح تجرید البلاغۃ
# التنقیح الرائع فی شرح مختصر الشرائع
# الجامع الفوائد فی تلخیص القواعد
# شرح سی فصل خواجہ نصیرالدین طوسی
# النافع یوم الحشر فی شرح الباب الحادی‌عشر
# نضد القواعد الفقہیۃ علی مذہب الامامیۃ
# نہج السّداد فی شرح واجب الاعتقاد علامہ
# شرح مبادئ الاصول علامہ
# تفسیر مغمضات القرآن

## حوالے

## مآخذ
* فاضل مقداد، کنز العرفان فی فقہ القرآن، تہران، انتشارات مرتضوی، ۱۳۹ہجری شمسی۔

گٹھ:مصنفاں دے آثار د‏‏ی لسٹ
گٹھ:فاضل مقداد
گٹھ:فاضل مقداد دے علمی آثار
گٹھ:کتب مصنف دے اعتبار تو‏ں
روبی سہوتا

**روبی سنگھ سہوتا** (انگریزی : Ruby Sahota) اک پنجابی کینیڈیئن، کینیڈیئن مِمبر پارلیمنٹ، لِبرل سیاست دان نیں۔ اوہ 2015، 2019 تے 2021 دے وفاقی انتخابات وچ بریمپٹن نارتھ دے حلقے توں کینیڈا دے ہاؤس آف کامنز دی مِمبر پارلیمنٹ منتخب ہوئیاں سی۔ 

## مُڈھلا جیون تے تعلیم
1970 دے دہاکے دے آخر وچ روبی سہوتا دے ماپےآں دے کینیڈا پہنچݨ مگروں روبی دی پیدائش ٹورانٹو وچ ہوئی سی۔ اوہناں دی پرورش بریمپٹن وچ ہوئی۔ اوہناں دے والد پہلاں انٹاریو سکھ اینڈ گردوارا کونسل دے چیئرمین سی۔

روبی سہوتا نے 1993 توں 1998 دے دوران بریمپٹن دے سینٹرل پیل سیکنڈری سکول وچ تعلیم حاصل کیتی تے فیر 2003 وچ  مکماسٹر یونیورسٹی توں پولیٹیکل سائنس اینڈ پیس اسٹڈیز وچ آنرز دی بیچلر ڈگری حاصل کیتی۔ اس توں بعد اوہناں نے ویسٹرن مِشی گن یونیورسٹی کولی لاء اسکول توں تعلیم حاصل کیتی، 2007 وچ گریجوئیشن کیتا۔

## قنونی کیریئر
روبی سہوتا نے 2007 توں 2012 تک کلیڡ لینڈ اوہائیو وچ تجارتی قنونی چارا جوئی اُتے مرکوز لاء پریکٹس کیتی ۔

## سیاسی کیریئر
روبی سہوتا 1 مارچ 2015 نوں بریمپٹن نارتھ دے نویں تخلیق شدہ حلقے توں لِبرل پارٹی آف کینیڈا ولوں نامزد ہوئیاں۔ روبی نے 23297 ووٹ لے کے کامیابی حاصل کیتی تے کنزرویٹِو پارٹی دے پرم گِل نوں شکست دِتی۔ 
مِمبر پارلیمینٹ مُنتخب ہوݨ مگروں روبی، قائما کمیٹی برائے سواݨیاں دی حیثیئت تے قائما کمیٹی برائے کارروائی تے پارلیمینٹری امور لئی تعینات ہوئیاں۔ اس توں بعد اوہناں نوں انتخابی اصلاحات دی خصوصی کمیٹی وچ نامزد کیتا گیا۔ اوہ 1 فروری 2017 نوں اپݨے ساتھیاں ولوں فیڈرل لبرل اونٹاریو کاکس دی چیئرپرسن مُنتخب ہوگئیاں۔ کاکس چیئر دی حیثیئت نال اوہ اجلاساں دی صدارت تے تبادلہ خیال دی قیادت کردیاں رہیاں تے انٹاریو دے لِبرل مِمبران پارلیمنٹ تے وزیر اعظم دے دفتر تے کبینا دے درمیان اک اہم ربط دے طور تے کَم کردیاں نیں۔
روبی سہوتا دوبارا 2019 تے 2021 دے وفاقی انتخابات وچ بریمپٹن نارتھ دے حلقے توں کینیڈا دے ہاؤس آف کامنز دی ممبر پارلیمنٹ منتخب ہوئیاں۔ 

## نِجی جیون
روبی سہوتا نے پڈائیٹرسٹ ڈاکٹر تیجندر سہوتا نال بیاہ کیتا تے اوہناں دا اک پُتر اے جیہدا نام نہال اے۔

گٹھ:پنجابی کینیڈیئن
گٹھ:کینیڈیئن سیاستدان
گٹھ:پنجابی سیاستدان
گٹھ:جٹ
گٹھ:پنجابی عورتاں
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی لوک
پاکستان رینجرز

**پاکستان رینجرز**، پاکستان دا اک نیم فوجی ادارہ اے ۔ جیہدا کَم پاکستان دے چڑھدے پاسے دے بارڈر دی حفاظت تے جنگ و شورش زدہ علاقےآں وچ عوام نو‏‏ں تحفظ فراہ‏م کرنا ا‏‏ے ۔

ایہدا سربراہ **ڈائریکٹر جنرل** اے ۔ جیہڑا لیفٹیننٹ جنرل رینک دا آرمی افسر ہُندا اے ۔ اوہنوں **چیف آف آرمی سٹاف** تعینات کردا اے ۔ پاکستان رینجرز نو‏‏ں رینجرز آرڈیننس 1959 دے تحت بݨایا گیا ۔

پاکستان رینجرز نو‏‏ں انتظامی لحاظ نال دو حصےآں وچ تقسیم کيتا گیا ا‏‏ے ۔
**پنجاب رینجرز** تے **سندھ رینجرز**

## پنجاب رینجرز
پنجاب رینجرز دا ہیڈ کوارٹر لہور وچ ا‏‏ے ۔ پنجاب رینجرز دا کم بھارت نال 1300 کلومیٹر لمبی سرحد د‏‏ی حفاظت کرنا ا‏‏ے ۔
اس توں علاوہ پنجاب رینجرز پاک فوج تے ہور انٹیلی جنس ایجنسیاں نال مل ک‏ے دہشت گرداں دے خلاف پنجاب دے مختلف علاقےآں وچ کارروائیاں وی کر دی اے ۔

## سندھ رینجرز
سندھ رینجرز دا ہیڈ کوارٹر کراچی وچ ا‏‏ے ۔ سندھ رینجرز دا کَم بھارت نال لَگدی 912 کلومیٹر لمبی سرحد د‏‏ی حفاظت کرنا ا‏‏ے ۔
اس توں علاوہ سندھ رینجرز سندھ وچ دہشت گرداں دے دوجے مُلک دُشمݨ عناصر دے خلاف کارروائیاں وی کر دی اے ۔ خاص طور تے کراچی وچ دہشگرداں تے ملک دشمݨ گروہاں دے خلاف کارروائیاں کر دی اے ۔ کراچی  وچ امن و امان قائم کرنا رینجرز دی وڈی کامیابی اے ۔ رینجرز نو‏‏ں کراچی وچ انسداد دہشت گردی دے قوانین دے تحت کارروائی دے اختیارات حاصل نيں ۔

## تصویر گیلری

Pakistani soldier.jpg|پاکستان رینجرز پنجاب
Pakistan ranger soldier.jpg|پاکستان رینجرز سندھ


## ہور دیکھو
* پاکستان رینجرز
* پاکستان فرنٹیئر کور
* گلگت بلتستان سکاؤٹس
* پاکستان کوسٹ گارڈز

گٹھ:پاک فوج
گٹھ:پاکستان