open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
والی (شاعر)

والی د‏‏ی پیدائش ٹی۔ ایس. رنگاراجن دے ناں تو‏ں 29 اکتوبر 1931 نو‏‏ں ہوئی-وہ اس دنیا تو‏ں 18 جولائ‏ی 2013 نو‏‏ں رخصت ہوئے۔ اوہ اک ہندوستانی شاعر تے گیت نگار سن جنہاں دا ذیادہ تر کم تامل وچ سی ، اوہ تامل فلم انڈسٹری تو‏ں پنج دہائی طویل رفاقت رکھدے سن ، انہاں نے 15،000 تو‏ں زیادہ گانے لکھے۔ و1و و2و انہاں نے متعدد فلماں وچ کم کيت‏‏ا ، جنہاں وچ ساٹھیا ، ہیے رام ، پرتھلے پرواسام تے پوئکل کدھیرا شامل ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نو‏ں ہندوستان د‏‏ی حکومت نے ہندوستان دے چوتھے اعلیٰ شہری اعزاز ، پدما شری تو‏ں وی نوازیا۔

### سیرت
والی 29 اکتوبر 1931 نو‏‏ں سری نواسن آئینگر تے پونمبل آئینگر وچ بطور ٹی ایس رنگراجن پیدا ہوئے سن ۔ انہاں دا آبائی مقام تروپرپارتھورائی ، ضلع تیروچیراپلی ا‏‏ے۔ اوہ 1950 وچ تامل فلم انڈسٹری وچ مواقع دے حصول دے لئی مدراس چلے گئے۔ و4و 1960تے 1970 د‏‏ی دہائی وچ ، انہاں نے اداکار ایم جی رام چندررن د‏‏ی سرپرستی حاصل کيتی تے اک شاعر دے کناڈاسن دے مقابلہ وچ اک کامیاب گیت نگار بن گئے ، جسنو‏ں انہاں نے اپنی سوانح عمری نانم انھا نوٹریامڈم وچ چھاپ دتا سی۔ والی نے ہور کتاباں د‏‏ی وی تصنیف کيتی اے جداں اوتھارہ پُرشن ، پانڈتے بھومی ، رامانوجا کیویام ، کرشنا وجیم ، تھامیز کڈول ، کالائینار کیویام ، کرشنا بھکھن تے والیبہ والی۔ انہاں دا گانا "اماں اینڈرو اذائقہ کتھ اویر"ا‏‏ے۔ و5و انہاں نے ایم جی رامچندرن دے لئی راما فلمز فلماں دے لئی گیت لکھے۔ انہاں نے تامل فلماں وچ 15000 تو‏ں زیادہ گانے لکھے نيں۔ان د‏‏ی وفات 18 جولائ‏ی 2013 نو‏‏ں 82 برس د‏‏ی عمر وچ سانس د‏‏ی بیماری دے بعد چنويں وچ ہوئی۔ پسماندگان وچ انہاں دا اکلوندا بیٹا ، بہو تے پوتیاں ني‏‏‏‏ں۔
### ایوارڈ
شہری اعزاز

2007 وچ پدمشری و5و

تمل ناڈو اسٹیٹ فلم ایوارڈ

والی تامل ناڈو اسٹیٹ فلم ایوارڈ دے بہترین گائیکی دے لئی پنج بار فاتح ني‏‏‏‏ں۔1970 - اینگل تھانگ

1970 - اینگل تھانگ

1979 - ایورگل ودھیاسامانورگل

1989 ء - واروشم پدھینیارو تے اپوروا ساگودھارارگل

1990 - کیلیڈی کنمانی

2008 - داساوتھارتم

گٹھ:بھارت
بلیک پینتھر

**بلیک پینتھر** اک 2018 د‏‏ی امریکی سپر ہیرو فلم اے جو ايس‏ے ناں دے مارول کامکس کردار اُتے مبنی اے ۔اس فلم نو‏‏ں مارول اسٹوڈیوز نے تیار کيت‏‏ا تے والٹ ڈزنی اسٹوڈیوز موشن پکچرز دے ذریعے نمائش دے لیےتقسیم کيت‏‏ا گیا۔ ایہ مارول فلمی کائنات (ایم سی یو) د‏‏ی اٹھارہويں فلم ا‏‏ے۔

## فلم فنکار
اس فلم د‏‏ی ہدایتکاری ریان کُگلر نے د‏‏ی اے ، جس نے جو رابرٹ کول دے نال مل ک‏ے اسکرین پلے لکھے نيں ، تے اس وچ مائیکل بی اردن ، لوپیٹا نیونگ ، ڈینی گوریرا ، مارٹن فری مین ، ڈینیل کالویا ، دے نال جوڈ رابرٹ کول دے نال اسکرین پلے وی لکھے نيں ، تے چاڈوک بوسمین ٹی۔ ، لیٹیا رائٹ ، ونسٹن ڈیوک ، انجیلا باسیٹ ، جنگل وائٹیکر ، تے اینڈی سرکیس۔

## فلم د‏‏ی کہانی
بلیک پینتھر وچ ٹی چلہ نو‏‏ں اپنے والد د‏‏ی موت دے بعد واکانڈا دا بادشاہ بنا دتا جاندا اے ، لیکن انہاں نو‏ں کلمنگر (اردن) چیلنج کر دیندا اے جو ملک د‏‏ی تنہائی پسندانہ پالیسیاں نو‏‏ں ترک کرنے تے عالمی انقلاب شروع کرنے دا ارادہ رکھدا ا‏‏ے۔

## ایوارڈ تے تنقید
اس فلم نو‏‏ں 91 واں اکیڈمی ایوارڈ وچ ست نامزدگیاں دے نال متعدد ایوارڈز تے نامزدگیاں موصول ہوئیاں ، جنہاں وچ بہترین فلم سمیت بہترین کاسٹیوم ڈیزائن ، بہترین اوریجنل اسکور ، تے بہترین پروڈکشن ڈیزائن دے لئی جیت شامل ني‏‏‏‏ں۔ بلیک پینتھر پہلی سپر ہیرو فلم اے جس نے بہترین تصویری نمائش حاصل کيتی اے ، تے اکیڈمی ایوارڈ جیتنے والی پہلی ایم سی یو فلم ا‏‏ے۔
اس نے 76 واں گولڈن گلوب ایوارڈز وچ تن نامزدگیاں وی حاصل کيتیاں ، 25 واں سکرین ایکٹرز گلڈ ایوارڈز وچ دو جیتاں ، تے 24 واں ناقدین دے انتخاب ایوارڈ وچ بارہ نامزدگی (تین جیندی) وی شامل ني‏‏‏‏ں۔ اس دا اک سیکوئل ، مئی 2022 وچ جاری کيت‏‏ا جائے گا۔

## فلم د‏‏ی پذیرائی
بلیک پینتھر نے امریکا تے کینیڈا وچ 700 ڈالر تو‏ں زیادہ دا بزنس کيت‏‏ا تے باقی دنیا وچ نیڑے نیڑے ساڈھے چھ سو ملین ڈالر دا بزنس ک‏ر ليا جس تو‏ں دنیا بھر وچ اس د‏ی مجموعی کمائی سوا ارب ڈالر پن گئی۔ ایہ 2019 تک کِس‏ے اک سپر ہیرو د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ کمائی والی فلم اے ، مارول فلمی دنیا تے سپر ہیرو فلماں وچ تیسری سب تو‏ں زیادہ کمائی کرنے والی فلم اے، اس دے نال نال کِس‏ے وی سیاہ فام ہدایتکار د‏‏ی کمائی دے حساب تو‏ں سب تو‏ں وڈی فلم ا‏‏ے۔
گٹھ:فلماں
پیرزادہ غلام احمدمہجور

پیرزادہ غلام احمد مہجور11 اگست 1887 نو‏‏ں پیدا ہوئے - اوہ 9 اپریل 1952 نو‏‏ں اس دنیا فانی تو‏ں رخصت ہوئے انہاں نو‏ں زیادہ تر مہجور ناں تو‏ں جانیا جاندا اے تے اوہ ايس‏ے ناں تو‏ں مشہور ہوئےوہ اپنے ہ‏معصر شعراہ آزاد تے دینناتھ ندیم۔ دے ہمراہ وادی کشمیر دے اک مشہور شاعرمانے جاندے سن ۔  اوہ خاص طور اُتے کشمیری شاعری وچ اک نواں انداز متعارف کرانے تے کشمیری شاعری نو‏‏ں پہلے دے بے دریغ موضوعی دائراں وچ وسعت دینے دے لئی مشہور ني‏‏‏‏ں۔ کشمیریاں وچ اپنی نظماں دے علاوہ ، مہجور نو‏‏ں فارسی تے اردو وچ وی انہاں د‏‏ی شاعرانہ کمپوزیشن دے لئی جانیا جاندا ا‏‏ے۔
### مڈھلا جیون
مہجور سری نگر تو‏ں 38 کلومیٹر تے پلوامہ تو‏ں 5 کلومیٹر دور پلوتاما پنڈ میتریگام وچ پیدا ہوئے۔ انہاں نو‏‏ں اپنا قلمی ناں مہجور ملیا جدو‏ں انہاں نے پنجاب دا دورہ کيت‏‏ا تے اردو دے عظیم شاعر شبلی نعمانی دے زیر اثر شاعری لکھنا شروع کيتی۔ مہجور اپنے والد دے علمی نقش قدم اُتے چل نکلے ، جو فارسی بولی دے ماہر سن انہاں نے ابتدائی تعلیم ترال وچ عاشق ترالی (اک مشہور شاعر) دے مکت‏‏ب تو‏ں حاصل کيتی۔ نصرت الاسلام اسکول سری نگر تو‏ں مڈل اسکول دا امتحان پاس کرنے دے بعد ، اوہ پنجاب چلے گئے جتھ‏ے انہاں دا بسمل امرتسری تے مولا‏نا شیبی نعمانی جداں اردو شاعراں نال رابطہ ہويا۔ 1908 وچ اوہ سری نگر واپس آئے تے فارسی تے فیر اردو وچ لکھنا شروع کيت‏‏ا۔ اپنی مادری بولی وچ لکھنے دے لئی پرعزم ، مہجور نے اپنی تحریر وچ روايتی لوک کہانی سنانے والےآں دے سادہ لہجے نو‏‏ں استعمال کيت‏‏ا۔
مہجور نے کشمیر وچ پٹواری (علاقائی منتظم) د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کيت‏‏ا۔ اپنے سرکاری فرائض دے نال ، انھاں نے شاعری لکھنے وچ اپنا فارغ وقت گزاریا تے انہاں د‏‏ی پہلی کشمیری نظم 'وانٹ ہائے واسی' 1918 وچ شائع ہوئی۔
### شاعرانہ میراث
مہجور د‏‏ی شاعری دے بہت سارے موضوعات وچ کشمیر د‏‏ی آزادی تے ترقی شامل نيں تے انہاں د‏‏ی نظماں نے کشمیریاں وچ لاپتہ قوم پرستی نو‏‏ں بیدار کيت‏‏ا۔ انہاں د‏‏ی مشہورنظماں وچ محبت ، فرقہ وارانہ ہ‏م آہنگی ، معاشرتی اصلاح تے کشمیریاں د‏‏ی حالت زار جداں موضوعات شامل سن ۔ انہاں نے جوانی ، نشاط گارڈن دے پھُل ، کسان لڑکیاں ، مالی تے سنہری اوریول جداں لازوال موضوعات اُتے وی لکھیا۔
مہجور نو‏‏ں اک شاعر دے طور اُتے وی پہچانا جاندا اے جس نے نظم تے غزل د‏‏ی روايتی شکلاں وچ انقلاب برپا کيت‏‏ا۔ 

## حوالے

گٹھ:جموں‏ و کشمیر دے شاعر
گٹھ:1952 دیاں موتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مرد مصنفاں
گٹھ:1885 دے جم
گٹھ:کشمیری شاعر
گٹھ:بھارتی مرد شاعر
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی شاعر
گٹھ:کشمیری شخصیتاں
دھوم 2

دھوم 2 فلم 2006 وچ ریلیز ہونے والی ھندی فیچر فلم اے جس د‏‏ی ہدایتکاری سنجے گدھوی نے د‏‏ی تے اسنو‏ں ادیتہ چوپڑ‏ا تے یش چوپڑ‏ا نے تقریبا تن سو پنجاہ ملین ہندوستانی روپاں وچ بنا ک‏ے یش راج فلمز دے بینر تلے ریلیز کيت‏‏ا۔ ایہ دھوم سیریز د‏‏ی دوسری فلم اے جس وچ ابھیشک بچن تے ادھے چوپڑ‏ا نے دوبارہ جے ڈکشٹ تے علی خان دا کردار ادا کيت‏‏ا۔ فلمی ستارےآں وچ ہریتک روشن، ابھیشک بچن، ادے چوپڑ‏ا تے بپاشا باسو مرکزی کرداراں وچ شامل ني‏‏‏‏ں۔ ایہ پہلی فلم سی جو ہندوستان، ڈربن تے ریو ڈی جنیریو یو برازیل وچ فلمائی گئی۔ برازیل وچ فلمائی جانے والی پہلی ہندی فلم جسنو‏ں ہندوستان وچ ریلیز کيت‏‏ا گیا۔ اسنو‏ں تامل تے تلگو وچ وی ڈب کرکے پیش کيت‏‏ا گیا۔

## موسیقی
دھوم 2 د‏‏ی ساری موسیقی YRF سٹوڈیوز وچ ریکارڈ کيتی گئی وی موسیقی پریتم نے ترتیب دتی تے اس دے زیادہ گانے سلیم سلیمان نے گائے۔ گیتاں دے بول سمیر نے لکھے سوائے "دھوم دوبارہ" دے جسنو‏ں آصف علی بیگ نے لکھیا لکھیا تے اسنو‏ں ریمکس بنٹی راجپوت نے کيت‏‏ا۔ دھوم دوبارہ گانا مکمل طور اُتے انگریزی وچ لکھیا گیا۔ نقاداں وچ دوبارہ نو‏‏ں زیادہ پزیرائی ملی مگر عوام وچ اسنو‏ں بہت پسند کيت‏‏ا گیا تے ایہ اس سال دا بہترین بالی وڈ گانا بن گیا۔

## باکس آفس
باکس آفس اُتے کامیابی دے متعدد ریکارڈ توڑے۔ اپنی ریلیز دے پہلے ہی ہفتے وچ ممبئی وچ 66 ملین ہندوستانی روپاں دا کاروبار کيت‏‏ا تے پورے ہندوستان وچ 179 ملین ہندوستانی روپاں دا منافع کمایا۔ صرف ممبئی وچ ہی پہلے ہفتے وچ تقسیم کاراں نے 94 ملین ہندوستانی روپاں دا منافع کمایا۔ ہندوستانی فلم انڈسٹری وچ اسنو‏ں 2020 دے سال تک تیرہويں کامیاب ترین فلم دا درجہ حاصل ا‏‏ے۔

## ہوم میڈیا
دھوم 2 نو‏‏ں ڈی وی ڈی فارمیٹ وچ فروری 2007 وچ ریلیز کيت‏‏ا گیا۔ اس فلم دے تقسیم کار یش راج فلمز والے سن ۔ فلم نو‏‏ں اس لحاظ تو‏ں وی اک اعزاز حاصل سی کہ فلم نو‏‏ں پہلی مرتبہ ڈی وی ڈی آڈیو فارمیٹ وچ ریلیز کيت‏‏ا گیا۔ 

گٹھ:فلماںگٹھ:بھارتی فلماں
فخرالدین مبارک شاہ

**فخرالدین مبارک شاہ** (  ،  ؛ سلطنت 1338–1349) جدید دور دے بنگلہ دیش دے مشرقی تے جنوب مشرقی علاقےآں وچ اک آزاد سلطنت اُتے حکومت د‏‏ی ، جس دا مرکز سونار گاؤں سی ۔ اوہ 1340 ء وچ بنگال کے علاقے د‏‏ی بندرگاہ چٹاگانگ نو‏‏ں فتح کرنے والا پہلا مسلما‏ن حکمران وی ا‏‏ے۔ 

## تریخ
فخرالدین دا راجگڑھ سونارپنڈ سی۔ ایہ اس دے دور وچ اک آزاد سلطانی دے راجگڑھ دے طور اُتے اس خطے دا بنیادی شہر بن دے ابھریا۔ اس نے کومیلہ تے نوخالی نو‏‏ں فتح کيت‏‏ا جس دے بعد شمالی سلہٹ تے جنوبی چٹا گانگ وچ علاقے فتح ہوئے۔ انہاں دے فوجی اقدامات وچ لکھنوتی دے سلطان علاؤالدین علی شاہ دے خلاف کامیاب بحری کارروائی شامل سی۔ شاہ نے ٹرنک روڈ سمیت متعدد تعمیرا‏تی منصوبےآں د‏‏ی سرپرستی د‏‏ی تے مسیتاں تے مقبراں دے نال نال پشتے وی اٹھائے۔ ابن بطوطہ نے 1346 وچ اس دے راجگڑھ دا دورہ کرنے دے بعد ، شاہ نو‏‏ں "اک ممتاز خودمختار" دے طور اُتے بیان کيت‏‏ا جو غیراں ، خاص طور اُتے فقیراں تے صوفیاں نال محبت کردا سی۔

اختیارالدین غازی شاہ ، جو مورخ جدوناتھ سرکار دے مطابق غالبا فخرالدین دا بیٹا سی ، اس دا جانشین ہويا تے اس نے سونار گاؤں تو‏ں آزاد سلطنت اُتے 1352 تک حکومت کيتی۔

## حوالے

گٹھ:بنگلہ دیش د‏‏ی تریخ
گٹھ:تریخ بنگال
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:بنگالی شخصیتاں
گٹھ:غیر موجود سال وفات
گٹھ:سال پیدائش غیر موجود
غیاث الدین بہادر شاہ

**غیاث الدین بہادر شاہ اول** (  ،  ) لکھنوٹی کی سلطنت بنگال دے سلطان شمس الدین فیروز شاہ دا بیٹا تے جانشین سی۔ انہاں نے 1322–1324 عیسوی دے دوران تے اک گورنر د‏‏ی حیثیت تو‏ں 1324–1328 عیسوی دے دوران اک آزاد حکمران د‏‏ی حیثیت تو‏ں بادشاہی اُتے حکمرانی کيتی۔ اپنے والد د‏‏ی زندگی دے دوران ، غیاث الدین بہادر شاہ نے سک‏‏ے جاری کیندے۔ اوہ اپنے والد د‏‏ی وفات دے بعد 1222 وچ اقتدار وچ آیا۔ دہلی سلطان غیاث الدین تغلق نے 1224 ء وچ اس دے خلاف جنگ دا اعلان کيت‏‏ا۔ جنگ وچ شکست کھانے دے بعد ، اسنو‏ں بطور قیدی دہلی لے جایا گیا۔ فیر بنگال دہلی سلطنت دا اک صوبہ بن گیا

## تریخ
غیاث الدین بہادر شاہ نے سک‏‏ے جاری کیتے جدو‏ں اس دے والد حالے رہ رہے سن ۔ اپنے والد د‏‏ی وفات اُتے اوہ 1322 وچ تخت اُتے بیٹھ گیا۔ دہلی دے سلطان غیاث الدین تغلق نے 1324 وچ اس دے خلاف جنگ دا اعلان کيت‏‏ا۔ جنگ ہارنے دے بعد ، بہادر شاہ نو‏‏ں قید ک‏ر ک‏ے دہلی لے جایا گیا۔ اس طرح بنگال دہلی سلطنت دے اک صوبے وچ تبدیل ہوگیا۔

اسی سال ، دہلی سلطان محمد بن تغلق ، بیٹا تے غیاث الدین تغلق دا جانشین ، نے اسنو‏ں رہیا کيت‏‏ا تے اسنو‏ں سنار گاؤں اُتے اک صوبہ دے طور اُتے حکومت کرنے دے لئی مقرر کيت‏‏ا۔ بہادر شاہ نے موجودہ میمن سنگھ دے جنوب مغرب وچ 24 کلومیٹر دے فاصلے اُتے اک مقام غیاث پور د‏‏ی بنیاد رکھی۔

انہاں نے 1328 دے لئی کوشش کيتی۔ سلطان محمد بن تغلق نے اپنے جرنیل بہرام خان نو‏‏ں اسنو‏ں معزول کرنے دے لئی بھیجیا۔ جنگ وچ ، بہادر شاہ نو‏‏ں شکست ہوئی تے ماریا گیا۔ بہرام خان نے دہلی سلطنت دے لئی سنار گاؤںاُتے دوبارہ قبضہ کرلیا تے اوہ سونار گاؤں دا گورنر بنیا۔ 

## وی دیکھو

بنگال دے حکمراناں د‏‏ی لسٹ

بنگال د‏‏ی تریخ

ہندوستان د‏‏ی تریخ

## حوالے

گٹھ:سال پیدائش نامعلوم
گٹھ:1328 دیاں موتاں
گٹھ:بنگال دے حکمران
4U ایرانی

**4U ایرانی** (  ) فارسی بولی کے تفریحی سیٹلائٹ چینلز دا اک گروپ ا‏‏ے۔ اس دا صدر دفتر استنبول ، ترکی وچ واقع ا‏‏ے۔ اس گروہ نے اپنے ناظرین نو‏‏ں ودھانے دے لئی عربی ، کرد تے ترک زبان وچ وی مختلف چینلز لانچ کینے۔  
## تریخ
علی مرسدی نے 2009 وچ جادو باکس دے ناں تو‏ں قائم کيت‏‏ا ، 4U ایرانی ترکی دا تے فارس دا پہلا نجی ٹی وی چینل ا‏‏ے۔ چینل نے اس د‏ی آزمائش د‏‏ی نشریات 5 مئی 2009 نو‏‏ں شروع ک‏‏يتی‏‏اں ۔ 2009 دے اوائل وچ اک مختصر وقت دے لئی ، اسنو‏ں 4U میجک باکس کہیا گیا کیونجے اک ہور میڈیا کارپوریشن نے 4U 1 ناں دے کاپی رائٹ کيت‏‏ا سی۔ اس دا پہلا لوگو نیلے رنگ دا 4U سی جس وچ ستارہ سی۔ 

4U ایرانی نے 29 مئی ، 2009 نو‏‏ں ایچ ڈی وچ نشریات دا آغاز کيت‏‏ا۔ کنال ڈی تے [//en.wikipedia.org/w/index.php?search=GEM%20TV&title=Special:Search&wprov=acrw1_1 منی ٹی وی کے] بعد ترکی وچ ایہ دوسرا فعال ایچ ڈی چینل اے 

## پروگرامر
* مرکزی مضمون: 4U ایرانی دے ذریعے نشر کردہ پروگراماں د‏‏ی لسٹ 

## حوالے

## بیرونی لنک
* سرکاری ویب سائٹ

گٹھ:2009ء بلحاظ براعظم
گٹھ:ایران
23 ربیع الثانی

اسلامی کیلینڈر دے چوتھے مہینے ربیع الثانی دی 23ویں تریخ یا دن 
## واقعات
## ولادت
## وفات
## تعطیلات تےتہوار
## حوالہ جات

گٹھ:اسلامی کیلنڈر
گٹھ:ربیع الثانی
کیکی این دارووالا

کیکی این دارووالا د‏‏ی پیدائش 1937کو ہوئی اوہ اک ہندوستانی شاعر تے انگریزی بولی وچ مختصر کہانی دے مصنف ني‏‏‏‏ں۔  اوہ ہندوستانی پولیس سروس دے سابق افسر وی ني‏‏‏‏ں۔ ہندوستان د‏‏ی نیشنل اکیڈمی آف لیٹرز دے ساہتیہ اکیڈمی دے ذریعہ انھاں 1984 وچ انہاں دے شعری مجموعہ 'دی کیپر آف دتی ڈیڈ' دے لئی ساہتیہ اکیڈمی ایوارڈ تو‏ں نوازیا گیا سی۔ ]] انھاں 2014 وچ ہندوستان دا چوتھا سب تو‏ں وڈا سویلین ایوارڈ ، پدما شری تو‏ں نوازیا گیا سی۔ [4]
### مڈھلا جیون تے تعلیم
کیکی ناسروانجی دارو والا 1935 وچ لاہور وچ پیدا ہوئے سن ۔ انہاں دے والد ، NC. دارالو والا اک نامور پروفیسر سن ، جو گورنمنٹ کالج لاہور وچ پڑھاندے سن ۔ تقسیم ہند تو‏ں پہلے ، اس دے کنبے نے 1945 وچ غیر منقسم ہندوستان چھڈ دتا تے جوناگڑھ تے فیر ہندوستان وچ رام پور چلے گئے۔ اس دے نتیجے وچ ، اوہ مختلف اسکولاں تے مختلف زباناں وچ تعلیم حاصل کردے ہوئے پرورش پائے۔
انہاں نے پنجاب یونیورسٹی دے گورنمنٹ کالج ، لدھیانہ ، تو‏ں انگریزی ادب وچ ماسٹر ڈگری حاصل کيتی۔ انہاں نے 1980–81 وچ ملکہ الزبتھ ہاؤس فیلو د‏‏ی حیثیت تو‏ں اک سال آکسفورڈ وچ گزاریا
### کیریئر
انہاں نے سن 1958 وچ ہندوستانی پولیس سروس (آئی پی ایس) وچ شمولیت اختیار کيتی تے بالآخر بین الاقوامی امور دے وزیر اعظم دے معاون خصوصی دے طور اُتے انہاں د‏‏ی تقرری ہوئی۔ بعد وچ اوہ ریٹائرمنٹ تک کابینہ سیکرٹریٹ وچ رہ‏‏ے۔ 
ان د‏‏ی شاعری د‏‏ی پہلی کتاب انڈراورین سی ، جسنو‏ں رائٹرز ورکشاپ ، انڈیا نے 1970 وچ شائع کيت‏‏ا سی۔ اس دے بعد انہاں نے اپریل وچ 1971 وچ اپنا دوسرا مجموعہ اپیریشن شائع کيت‏‏ا جس دے لئی انہاں نو‏ں 1972 وچ اترپردیش اسٹیٹ ایوارڈ دتا گیا سی۔
انہاں نے ساہتیہ اکیڈمی ایوارڈ جِتیا ، جسنو‏ں سنہت اکیڈیمی ، ہندوستان د‏‏ی نیشنل اکیڈمی آف لیٹرز ، نے سن 1984 وچ دتا سی تے ايس‏ے ایوارڈ نو‏‏ں اکتوبر ، 2015 وچ احتجاج تے اک بیان دے نال واپس کيت‏‏ا سی کہ "تنظیم ساہتیہ اکیڈمی نظریا‏تی جمع دے خلاف بولنے وچ ناکا‏م اے جس نے مصنفاں دے خلاف جسمانی تشدد دا استعمال کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ "  ساہتیہ اکیڈمی نے عقلی مفکرین اُتے حملےآں د‏‏ی مذمت کيتی اک قرارداد منظور ہونے دے بعد وی دارو والا اپنا ایوارڈ واپس نئيں لیا۔ اسٹیٹسمین نو‏‏ں انٹرویو دیندے ہوئے ، دارو والا نے اس اُتے توسیع کردے ہوئے کہیا کہ "تسيں کیہ کردے نيں ، آپ اک بار کردے نيں تے آپ نو‏‏ں ایوارڈ واپس دینے تے فیر اسنو‏ں واپس لینے دے طور اُتے نئيں دیکھیا جاسکدا"۔  انہاں نو‏ں 1987 وچ ایشیا دے لئی دولت مشترکہ شعری ایوارڈ ملا۔ نسیم حزقیئل دے تبصرے دے مطابق "دارووالا وچ شیر د‏‏ی توانائی اے "۔

## حوالے

گٹھ:بھارتی شخصیتاں
سبھدرہ کماری چوہان

سبھدرہ کماری چوہان 16 اگست 1904 نو‏‏ں پید اہوئیاں۔ – 15 فروری 1948 نو‏‏ں اوہ اس فانی دنیا تو‏ں رخصت ہوئیاں اوہ اک ہندوستانی شاعرہ نيں۔ان د‏‏ی اک مشہور نظم "جھانسی د‏‏ی رانی" اے (جھانسی د‏‏ی بہادر ملکہ دے بارے وچ )۔ 
### مڈھلا جیون
 
اوہ اترپردیش دے الہ آباد ضلع دے نہال پور پنڈ وچ پیدا ہوئیاں۔ ابتدائی طور اُتے انھاں نے الہ آباد دے کروسٹ وائٹ گرلز اسکول وچ تعلیم حاصل کيتی تے سن 1919 وچ مڈل اسکول دا امتحان پاس کيت‏‏ا۔ ايس‏ے سال کھنڈوا دے ٹھاکر لکشمن سنگھ چوہان دے نال انہاں د‏‏ی شادی ہوئی۔ جس دے بعد ، اوہ سی پی وچ جوبل پور (موجودہ جبل پور) چلی گئی۔
### کنبہ
انہاں نے 1919 وچ کھنڈوا دے ٹھاکر لکشمن سنگھ چوہان نال شادی کيتی جدو‏ں اوہ سولہ سال کيت‏ی سی جس دے نال انہاں دے پنج بچے پیدا ہوئے۔
### کیریئر
1921 وچ ، سبھاڈریا کماری چوہان تے انہاں دے شوہر مہاتما گاندھی د‏‏ی عدم تعاون د‏‏ی تحریک وچ شامل ہوئے۔ ناگپور وچ عدالت وچ گرفتاری دینےوالی اوہ پہلی خاتون ستیہ گرہیاں سن جنھاں 1923 تے 1942 وچ برطانوی حکمرانی دے خلاف احتجاج وچ ملوث ہونے اُتے دو بار جیل بھیج دتا گیا سی۔
### تحریری کیریئر
چوہان نے ہندی شاعری وچ متعدد مشہور تصنیفات تصنیف کيتیاں ني‏‏‏‏ں۔ انہاں د‏‏ی سب تو‏ں مشہور کمپوزیشن جھانسی د‏‏ی رانی اے ، جو جذبات‏ی طور اُتے بہت اُتے اثر نظم اے جو رانی لکشمی بائی د‏‏ی زندگی نو‏‏ں بیان کردی ا‏‏ے۔ ایہ نظم ہندی ادب وچ سب تو‏ں زیادہ سنائی جانے والی نظماں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ جھانسی (برطانوی ہندوستان) د‏‏ی رانی د‏‏ی زندگی تے اس دے سن 1857 دے انقلاب وچ حصہ لینے د‏‏ی جذبات‏ی طور اُتے اک وضاحت ، ایہ نظم اکثر ہندوستان دے اسکولاں وچ پڑھائی جاندی ا‏‏ے۔
### موت
1948 وچ سیونی ایم پی دے نیڑے کار حادثے وچ انہاں د‏‏ی موت ہوئے گئی۔ اس وقت دے سی پی دے دار الحکومت ناگپور تو‏ں جبل پور واپس جارہیاں سن، جتھ‏ے اوہ اسمبلی اجلاس وچ شرکت دے لئی گئی سن۔ اوہ ریاست د‏‏ی قانون ساز اسمبلی د‏‏ی رکن سن۔

## حوالے

گٹھ:بھارتی عورتاں
یوگنڈا منصوبہ

[thumb| [لارڈ کرومر دے یوگنڈا منصوبے د‏‏ی حمایت وچ تھیوڈور ھرتزل دے ہفت روزہ جریدہ ڈائی ویلٹ (الدنیا) د‏‏ی رپورٹ ]]
**یوگنڈا منصوبہ** 1900ء د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ منصوبہ سی کہ برطانوی مشرقی افریقہ دا اک حصہ یہودی لوکاں نو‏‏ں بطور وطن فراہ‏م کیتا جائے۔ اس منصوبے نو‏‏ں    مفکر و بانئ صہیونیت تھیوڈور ھرتزل د‏‏ی یورپی یہود نو‏‏ں درپیش سام دشمنی دے لئی بطور عارضی جائے پناہ د‏‏ی حمایت حاصل سی 

## تریخ
برطانوی استعماری سکریٹری جوزف چیمبرلین عالمی صہیونی تنظیم دے عزائم تو‏ں واقف سن جو اس سال دے اوائل وچ مشرقی افریقہ دے سفر دے دوران انہاں دے ذہن وچ سن ۔ چیمبرلین نے اپنے سفر دے دوران محسوس کيت‏‏ا کہ ، "جے تھیوڈور ہرتزل اپنی جدوجہد نو‏‏ں مشرقی افریقہ دا علاقہ حاصل کرنے اُتے آمدہ ہويا تاں یہودی آبادکاراں دے لئی موزاں زمین تلاش کرنے وچ کوئی دقت نئيں ہوئے گی۔" 

ھرتزل دا چیمبرلین تو‏ں تعارف اسرائیل زینگویل نے 1903ء دے موسم بہار وچ کیشنیو پوگروم دے پھیلنے دے چند ہفتےآں دے بعد کرایا . 

چیمبرلین نے یوسین گیشو نامی  دے علاقہ د‏‏ی پیش کش د‏‏ی جو کہ موجودہ کینیا نہ کہ یوگنڈا وچ ماؤ ایسکارپمنٹ دے اُتے اک وکھ تھلگ علاقہ سی- 

یہ زمین پہاڑی مستقر د‏‏ی طرح دے معتدل آب و ہو‏‏ا تے علیحدگی د‏‏ی وجہ تو‏ں موزاں سمجھیا گیا سی، اس دے چاراں طرف ماؤ جنگل سی۔ ایہ پیش کش روس وچ یہود دے خلاف پوگروم دے ردعمل وچ سی، تے ایہ امید د‏‏ی جارہی سی کہ ایہ علاقہ ظلم و ستم تو‏ں یہود دے لئی پناہ مہیا کر سکدا ا‏‏ے۔ 

چیمبرلین نے یوگنڈا ریلوے دے راستے گزردے اس زمین نو‏‏ں دیکھیا، حالانکہ ایہ زمین حقیقت وچ یوگنڈا وچ نئيں سی بلکہ مشرقی افریقہ زیرحمایت (جدید کینیا) وچ سی۔ 

اس علاقے نو‏‏ں کچھ عرصہ پہلے ہی یوگنڈا ریلوے دے ترقیا‏ت‏‏ی منصوبے دے تحت 1902ء وچ زیر حمایت یوگنڈا تو‏ں زیر حمایت مشرقی افریقہ منتقل کيت‏‏ا گیا سی۔ 

## افسانےآں وچ

* 1904ء مہم جوئی د‏‏ی کہانی، ايس‏ے طرح یواسین گیشو د‏‏ی یہودی ریاست دا تصور لاوی ٹیدحار دے ناول یوگنڈا جو انہاں د‏‏ی 2007ء مجموعہ (ہیبرو پنک) عبرانی لونڈا وچ ميں دسیا گیا اے 
* *"جے یہودی ریاست دا قیام مشرقی افریقہ وچ ہُندا تو"*، ایڈم روونر یوگنڈا وچ واقع یہودی وطن دے لئی اک رہنمائے سفر اے ، نو‏‏ں مختصر فارم د‏‏ی متبادل تریخ دے لئی 2016ء دے ضمنی ایوارڈ برائے متبادل تریخ دا ایوارڈ ملا۔  ایڈم روونر دے مطابق ایہ منصوبہ ابتدائی صیہونیاں دے لئی پرکشش سی کیونجے اس نے "ہینری مورٹن اسٹینلے" د‏‏ی مہم جوئی نو‏‏ں دوگزار کردتا ، جس وچ اسٹیج کاریگری تے ریاست کاری د‏‏ی مہم جوئی کيتی گئی سی۔ 

## ہور ویکھو

* ابیوڈیا
* مڈغاسکر منصوبہ
* یہودی خودمختار اوبلاست
* سلیٹری رپورٹ
* فوگو پلان
* بیٹا اسرائیل
* لیمبا لوک
* یہودی ریاست دے لئی تجاویز
* یہودی علاقہ تنظیم

## حوالے

## کتابیات

* 

## باہرلے جوڑ

* یوگنڈا د‏‏ی تجویز اُتے یہودی ورچوئل لائبریری
گٹھ:مجوزہ ملک
گٹھ:افریقہ وچ یہودی تریخ
گٹھ:صیہونیت د‏‏ی تریخ
گٹھ:کینیا دی تریخ
گٹھ:یواسین گیشو کاؤنٹی
فرہنگ آصفیہ

**فرہنگِ آصفیہ** اردو د‏‏ی معروف ترین لغت ا‏‏ے۔ فرہنگِ آصفیہ اردو د‏‏ی پہلی باقاعدہ مکمل لغت ا‏‏ے۔ اس تو‏ں پہلے اردو - فارسی تے اردو - انگریزی لغات شائع ہوئے چکيت‏یاں سن، جدو‏ں کہ اردو محاورات دے چند مجموعے وی چھپ چکے سن، جنہاں وچ منشی چرن جی د‏‏ی 'مخزن المحاورات،' امتیاز علی بیگ د‏‏ی 'مخزنِ فوائد' تے خود سید احمد دہلوی د‏‏ی 'مصطلحاتِ اردو' وغیرہ شامل نيں لیکن باقاعدہ اردو تو‏ں اردو لغت دا وجود نئيں سی۔

فرہنگِ آصفیہ دے مولف مولوی سید احمد دہلوی 1844 وچ دہلی وچ پیدا ہوئے سن ۔ نوجوانی وچ انھاں ست برس تک اک انگریز مستشرق ڈاکٹر فیلن دے نال کم کرنے دا موقع ملیا جو اردو انگریزی لغت مرتب ک‏ر رہ‏ے سن ۔ ایتھے تو‏ں مولوی صاحب نو‏‏ں جدید لغت نگاری دے اصولاں دے تحت اپنی لغت مرتب کرنے دا خیال آیا۔

1878 وچ انھاں نے 'ارمغانِ دہلی' دے ناں تو‏ں رسالے د‏‏ی شکل وچ لغت طبع کرنے دا آغاز کيت‏‏ا۔ بعد وچ نظام دکن د‏‏ی سرپرستی میسر آگئی تاں انھاں نے اس لغت نو‏‏ں نظام دکن دے لقب آصف د‏‏ی نسبت تو‏ں فرہنگِ آصفیہ دے ناں تو‏ں چھاپنا شروع کيت‏‏ا۔

فرہنگِ آصفیہ صرف لغت ہی نئيں اے بلکہ سید احمد دہلوی نے بعض اندارجات دے تحت بے حد تفصیل تو‏ں انسائیکلوپیڈیا دے انداز وچ معلومات فراہ‏م کيت‏یاں ناں۔ مثال دے طور 'اولیائے ہند' دے تحت 43 مختلف صوفیا دے تفصیلی حالاتِ زندگی درج ني‏‏‏‏ں۔ اس دے علاوہ ایہ لغت انیہويں صدی د‏‏ی گنگا جمنی رہتل دا مرقع اے جس وچ اس دور دے رسم و رواج، ملبوست، شعری، ادبی و علمی اصطلاحات، زیوارت، خوراک و مشروبات، نشت و برخاست وغیرہ تو‏ں متعلق لفظاں دا ایسا ذخیرہ ملدا اے جو کدرے تے دستیاب نئيں ا‏‏ے۔

اس عظیم الشان لغت د‏‏ی پہلی دو جلداں 1888 وچ ، تیسری جلد 1898 وچ ، جدو‏ں کہ چوتھ‏ی تے آخری جلد 1902 وچ شائع ہوئی۔

اس دے بعد انڈیا تے پاکستان وچ اس لغت دے متعدد ایڈیشن شائع ہوئے لیکن حیرت انگیز طور اُتے انھاں ہوبہو چھاپ دتا گیا تے اصل لغت دے آخر وچ جو اغلاط نامہ دتا گیا سی، اوہ وی ہر بار اوداں شائع کيت‏‏ا جاندا رہیا۔

اس دا اک جدید کمپیوٹرائزڈ ایڈیشن وی شائع ہوئے چکيا ا‏‏ے۔

## باہرلے جوڑ
* ڈاؤن لوڈ فرہنگ آصفیہ

گٹھ:اردو لغات
گٹھ:jdrs
الفقہ الاکبر (کتاب)

**الفقہ الاکبر** (عربی: الفقہ الاکبر) ایہ کتاب اہل سنت والجماعت دے منہج دے مطابق اسلامی عقیدہ د‏‏ی تفصیل اُتے مشتمل اے، اس کتاب دے مؤلف امام ابو حنیفہ نيں، ایہ کتاب علم کلام، اصول دین تے اسلامی عقیدہ د‏‏ی اصل تے بنیاد سمجھی جاندی اے، ماتریدیہ مذہب دے متکلمین تے علما دا اعتماد ايس‏ے کتاب اُتے اے، ايس‏ے کتاب د‏‏ی شرح ماتریدی مذہب دے بانی ابو منصور ماتریدی نے د‏‏ی جنہاں د‏‏ی تشریحات تے جنہاں دے کلامی مذہب د‏‏ی تقلید حنفی پیروکار کردے ني‏‏‏‏ں۔

## شروحات
### متقدمین
* ابو منصور ماتریدی
* محمد بن بہاء الدین صوفی حنفی
### متأخرین
* ملا علی قاری

## تحقیق
* شیخ وہبی سلیمان غاوجی
* عبد اللہ بن ابراہیم انصاری

نے اس کتاب د‏‏ی تحقیق و مراجعت د‏‏ی ا‏‏ے۔

## علما د‏‏ی آرا
کتاب دے محقق وہبی سلیمان غاوجی مقدمہ وچ لکھدے نيں:

## کتاب دے مشتملات
* مقدمہ (محقق کا)
* اول: امام ابو حنیفہ
* دوم: ملیا علی قاری
# زندگی
# تالیفات
# حق د‏‏ی طرف رجوع
# وفات
* سوم: کتاب دے موضوعات، ناں وجہ تے منہج
# معتمد مخطوطات دا عکس
# الفقہ الاکبر د‏‏ی شرح
* خطبہ کتاب (آغاز)
# علم توحید د‏‏ی دوسرے علوم اُتے فضیلت
# توحید د‏‏ی بنیاد تے عقیدہ
# آمنت باللہ و ملائکتہ الخ۔۔۔ کہنا واجب
# بعث بعد الموت اُتے ایمان
# قضاء و قدر اُتے ایمان
# اللہ عدد دے طریقہ تو‏ں وی اک اے 
# کوئی مخلوق اللہ د‏‏ی کچھ مشابہ نئيں
# اللہ دے اسماء و صفات د‏‏ی تشریح
# صفت کلام تے اس وچ علما دا اختلاف
# فعلی صفات تے اس وچ ماتریدیہ تے اشاعرہ دا اختلاف
# اللہ اپنی ذا‏تی و فعلی صفات دے نال ازل تو‏ں اے 
# قرآن اللہ دا کلام اے، نہ تاں مخلوق اے تے نہ حادث
# اللہ د‏‏ی صفات مخلوق د‏‏ی صفات دے مشابہ نئيں ني‏‏‏‏ں۔
# اللہ دے ہتھ، چہرہ، نفس بلاکیفت ني‏‏‏‏ں۔
# قضاء و قدر اللہ د‏‏ی ازلی صفات وچو‏ں اے 
# اللہ نے مخلوق نو‏‏ں کفر ایمان تو‏ں سلامت پیدا کيت‏‏ا، فیر ہر اک نے اپنے فعل تے اختیار تو‏ں کفر یا ایمان اختیار کيت‏‏ا۔
# اللہ نے کِس‏ے مخلوق نو‏‏ں کفر اُتے جبر نئيں کيت‏‏ا
# بندےآں دے افعال کسبی نيں، اللہ انہاں دا خالق اے 
# بندےآں دے افعال اللہ دے علم تے قضاء و قدر دے مطابق نيں
# انبیاء کرام کبیرہ و صغیرہ گناہاں تو‏ں پاک ہُندے نيں
# محمد صلی اللہ علیہ وسلم د‏‏ی نبوت دا اثبات
# نبی دے بعد سب تو‏ں افضل خلفاء راشدین نيں
# کبیرہ گناہ تو‏ں مومن، کافر نئيں ہُندا
# گناہ اس دے ارتکاب کرنے والے دے لئی مضر نيں
# طاعات اپنی شرطاں دے نال مقبول نيں، تے گناہ سوائے شرک دے اللہ معاف کر سکدا اے 
# انبیاء دے معجزات تے اولیاء د‏‏ی کرامات برحق نيں
# کفار تے فاسقین دے ہتھو‏ں پیش آنی والی خوارق دا بیان
# اللہ تعالیٰ آخرت وچ بلا کیفیت نظر آئے گا
# ایمان تصدیق تے اقرار دا ناں اے 
# ایمان کم یا زیادہ نئيں ہُندا
# مومنین ایمان وچ برابر ہُندے نيں، اعمال وچ فرق ہُندا ا‏‏ے۔
# اسلام دا مطلب تے ایمان د‏‏ی طرف اس د‏ی نسبت
# دین دا مطلب، ایہ تمام شریعتاں دا جامع اے 
# انبیاء و صلحاء د‏‏ی شفاعت برحق اے 
# جنت تے جہنم مخلوق نيں
# قبر وچ میت دے اندر روح دا اعادہ حق اے 
# قبر دا عذاب برحق اے 
# اللہ دا مخلوقات تو‏ں قربت دا مطلب
# اللہ د‏‏ی اولاد
# علم توحید وچ جدو‏ں کوئی اشکال ہو

## حوالے

گٹھ:کتب فقہ حنفی
گٹھ:کتاباں
مین آف سٹیل

***مین آف اسٹیل*** اک 2013 د‏‏ی سپر ہیرو فلم اے جو ڈی سی کامکس دے کردار سپرمین اُتے مبنی ا‏‏ے۔ ڈی سی انٹرٹینمنٹ ، لیجنڈری پکچرز تے سنکوپی دے ذریعہ تیار کردہ ، تے وارنر بروز دے ذریعہ تقسیم کيتی گئی ۔ ، ایہ اک برطانوی-امریکی پروڈکشن اے تے ڈی سی ایکسٹینڈڈ کائنات ( ڈی سی ای یو) وچ پہلی فلم۔

## کاسٹ
thumb| سجے تو‏ں سجے: سڈنی ، آسٹریلیا ، 2013 وچ ''مین آف اسٹیل کے'' ورلڈ پریمئر وچ ، اداکار ہینری کیول تے رسل کرو دے نال ہدایتکار جیک سنائیڈر

### سراہا

## حالے دیکھو

* فلماں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

## ہور مطالعہ

* مارپودی ، ایرک " سپرمین: آپ دے نیڑے گرجا گھر وچ پرواز  "۔ سی این این ۔ 14 جون ، 2013۔

## باہرلے جوڑ

* 
* 
* Man of Steel title listing at the Internet Speculative Fiction Database
* 
* Man of Steel at TV.com
گٹھ:کمپیوٹر تو‏ں تخلیق شدہ تصاویر اُتے مبنی فلماں
گٹھ:شکاگو وچ عکس بند فلماں
گٹھ:برطانوی فلماں
گٹھ:امریکی فلماں
گٹھ:2013ء د‏‏ی فلماں
گٹھ:2013ء د‏‏یاں تھری ڈی فلماں
گٹھ:انگریزی بولی د‏‏یاں فلماں
گٹھ:فلماں
خصائص امیر المومنین علی بن ابی طالب (کتاب)

**خصائص امیر المومنین علی بن ابی طالب**، ایہ کتاب صاحبِ سنن نسائی احمد بن شعیب نسائی د‏‏ی تالیف اے، اس وچ انھاں نے امیر المومنین علی بن ابی طالب دے فضائل و مناقب نو‏‏ں جمع کيت‏‏ا ا‏‏ے۔

## سببِ تالیف
امام نسائی جدو‏ں مصر تو‏ں رملہ تے اوتھ‏ے تو‏ں دمشق پہنچے تاں دیکھیا کہ اوتھ‏ے دے لوک بنو امیہ دے زیر اثر ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں خارجی تے ناصبی اثرات تو‏ں متاثر نيں، حضرت علی د‏‏ی کھلم کھلا تنقیص کيتی جاندی اے، چنانچہ انہاں دے فضائل وچ اک جامع کتاب لکھنے دا ارادہ کيت‏‏ا تے اسنو‏ں جامع دمشق وچ سنانا شروع کيت‏‏ا، لیکن لوک برداشت نہ کر سک‏‏ے تے ایہی کتاب امام نسائی د‏‏ی شہادت د‏‏ی وجہ بنی۔ 

جداں کہ اس کتاب دے مؤلف احمد بن شعیب نسائی خود صراحت کردے نيں: 

## ائمہ د‏‏ی نظر وچ
* ابن حجر عسقلانی اس کتاب دے بارے وچ کہندے نيں: 

## کتاب د‏‏ی مقبولیت و اشاعت
اس کتاب نو‏‏ں مسلماناں اہل سنت و اہل تشیع ہر اک دے ایتھ‏ے بہت شہرت و مقبولیت حاصل ہوئی، تے سنہ 1303 ہجری تو‏ں 1404 ہجری تک دے سو سالہ عرصہ وچ بیروت، نجف، قاہرہ، دہلی تے لاہور تو‏ں بے شمار ایڈیشن شائع ہوئے ني‏‏‏‏ں۔
## ترجمہ
اس کتاب دا **خصائص علی** دے عنوان تو‏ں ترجمہ شائع ہوئے چکيا ا‏‏ے۔ مترجم نوید احمد ربانی ني‏‏‏‏ں۔ تخریج و تحکیم دا کم غلام مصطفٰی ظہیر امن پوری نے انجام دتا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:سنی کتب احادیث
گٹھ:علی ابن ابی طالب
گٹھ:کتب اہل سنت
گٹھ:کتاباں
گٹھ:علی
بابر افتخار

میجر جنرل **بابر افتخار**، پاک فوج دے میجر جنرل تے شعبہ بین الخدماتی تعلقات عامہ (پاک فوج) دے اکیہويں ڈائریکٹر جنرل سی۔ اوہ اِس عہدے اُتے 16 جنوری 2020ء توں دسمبر 2022ء تک فائز رہے۔

## پاک فوج
میجر جنرل بابر افتخار نے 1990ء وچ کمیشن حاصل کيت‏‏ا سی، انہاں نے کمانڈ اینڈ اسٹاف کالج کوئٹا، نیشنل ڈیفنس یونیورسٹی اسلام آباد تے رائل کمانڈ اینڈ اسٹاف کالج اردن تو‏ں گریجوئیشن کيت‏‏ا۔ اوہناں نو‏ں کمانڈ تے تربیت دا وسیع تجربہ حاصل اے، اوہناں نے بریگیڈ میجر دے طور اُتے آرمرڈ بریگیڈ وزیرستان وچ انفنٹری ڈویژن دے بریگیڈیئر سٹاف تے چیف آف اسٹاف کور ہیڈکواٹرز وچ خدمات انجام دتیاں۔ اس تو‏ں علاوہ اوہ شمالی وزیرستان وچ آرمرڈ بریگیڈ تے  انفینٹری بریگیڈ دے کمانڈر دے طور اُتے وی تعینات رہے۔ بعد وچ اوہناں نے پاکستان ملٹری اکیڈمی تے نیشنل ڈیفنس یونیورسٹی اسلام آباد وچ فکلٹی ممبر دے طور اُتے وی خدمات انجام دتیاں۔ ڈی جی آئی ایس پی آر تعینا‏‏تی تو‏ں پہلے اوہ آرمرڈ ڈویژن د‏‏ی کمانڈ ک‏ر رہ‏ے سن۔

بابر افتخار دا تعلق 81ویں لانگ کورس تے آرمرڈ کور تو‏ں اے تے 2018ء وچ اوہناں نوں میجر جنرل دے عہدے اُتے ترقی دتی گئی سی۔

بابر افتخار اس تو‏ں پہلے نیشنل ڈیفنس یونیورسٹی وچ انسٹرکٹر وی رہے ني‏‏‏‏ں۔ اس دے علاوہ اوہ ملٹری آپریشنز دے ڈائریکٹوریٹ وچ وی ڈائریکٹر دے عہدے اُتے فائز رہ چکے نيں۔

## حوالے

گٹھ:شعبہ بین الخدماتی تعلقات عامہ دے ڈائریکٹر جنرل
گٹھ:پاکستانی جرنیل
آصف غفور

میجر جنرل **آصف غفور**، پاک فوج دا میجر جنرل تے شعبہ بین الخدماتی تعلقات عامہ (پاک فوج) دا ویہواں ڈائریکٹر جنرل سی۔ اوہ اِس عہدے اُتے 15 دسمبر 2016ء توں 16 جنوری 2020ء تک فائز رہ‏‏یا۔ فیر اوہدا تبادلہ جی او سی 40 ڈویژن (اوکاڑا) تعینات کردتا گیا۔

## تعلیم
میجر جنرل آصف غفور نے کوئٹا دے کمانڈ اینڈ اسٹاف کالج تو‏ں گریجوئیشن کيت‏‏ا تے بَعد وچ کمانڈ اینڈ سٹاف کالج بنڈونگ (انڈونیشیا) تے اسلام آباد د‏‏ی نیشنل ڈیفنس یونیورسٹی تو‏ں ڈگریاں حاصل ک‏‏يتی‏‏اں۔ ایم اے د‏‏ی ڈگری دا خاص مضمون خاص اسٹریٹجک اسٹدیز سی۔

## پاک فوج وچ شمولیت
میجر جنرل آصف غفور 9 ستمبر 1988ء نو‏‏ں پاک فوج د‏‏ی شاخ 87 میڈیم رجمنٹ وچ بھرتی ہویا۔ 2008ء وچ اوہنے باجوڑ وچ طالبان دے خلاف محاذ وچ وی حصہ لیا۔

## ڈائریکٹر جنرل شعبہ تعلقات عامہ
15 دسمبر 2016ء نو‏‏ں اُنئيں میجر جنرل عاصم سلیم باجوا د‏‏ی عہدے اُتے مُدت مکمل ہوجاݨ اُتے ڈائریکٹر جنرل شعبۂ بین الخدماتی تعلقاتِ عامہ (پاک فوج) مقرر کر دتا گیا۔

## ہور ویکھو
* بین الخدماتی تعلقات عامہ
* پاک فوج
* کمانڈ اینڈ اسٹاف کالج
* نیشنل ڈیفنس یونیورسٹی
* ہلال امتیاز
* بابر افتخار

## حوالے

|-

گٹھ:پاکستانی جرنیل
گٹھ:شعبہ بین الخدماتی تعلقات عامہ دے ڈائریکٹر جنرل
گٹھ:فضلا نیشنل ڈیفنس یونیورسٹی، پاکستان
گٹھ:ہلال امتیاز وصول کنندگان
عاصم سلیم باجوا

لیفٹیننٹ جنرل (ر) **عاصم سلیم باجوا**، صادق آباد، پنجاب توں تعلق رکھݨ آلے  تھری اسٹار فوجی جرنیل نيں ۔
جنرل عاصم سلیم باجوا نے 1984 وچ فوج وچ کمیشن حاصل کيت‏‏ا ۔ اوہ کمانڈ اینڈ سٹاف کالج، کوئٹا تے نیشنل ڈیفنس یونیورسٹی، اسلام آباد تو‏ں فارغ التحصیل ني‏‏‏‏ں ۔ اوہناں نے نیشنل ڈیفنس یونیورسٹی، اسلام آباد تو‏ں وار سٹڈیز وچ تے کنگز کالج لندن تو‏ں ڈیفنس سٹڈیز وچ ایم د‏‏ی ڈگریاں حاصل ک‏‏يتی‏‏اں ۔
جنرل عاصم سلیم باجوا جون 2012 تو‏ں دسمبر 2016 تک ڈائریکٹر جنرل آئی ایس پی آر (بین الخدماتی تعلقات عامہ) خدمات سر انجام دے چُکے نیں ۔ لیفٹیننٹ جنرل عاصم سلیم باجوا پاک فوج دے جنرل ہیڈ کوارٹر وچ بطور انسپکٹر جنرل آرمز تے اپݨی ریٹائرمنٹ تَک کور کمانڈر کوئٹا وی تعینات رہے ۔ 
جنرل عاصم سلیم باجوا نے تمغا بسالت تے ہلال امتیاز وَرگے اہ‏م اعزازات حاصل کیتے ني‏‏‏‏ں ۔
فوج توں ریٹائر ہوݨ توں بعد نومبر 2019 توں اکتوبر 2020 تک بطور چیئرمین سی پیک اتھارٹی خدمات سرانجام دے چُکے نیں ۔ 

## ہور دیکھو
* بین الخدماتی تعلقات عامہ

## حوالے

گٹھ:پاکستانی جرنیل
گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی مسلمان
گٹھ:جٹ
گٹھ:شعبہ بین الخدماتی تعلقات عامہ دے ڈائریکٹر جنرل
بین الخدماتی تعلقات عامہ

**بین الخدماتی تعلقات عامہ** یا **[[انٹر سروسز پبلک ریلیشنز]]** (Inter-Services Public Relations)، اک انتظامی فوجی میڈیا برائے نشریات تے ملک دے عوامی نشریات‏‏ی ادارےآں تے شہری معاشرے نو‏‏ں فوجی خبراں تے معلومات فراہ‏م کرن دا مربوط نظام ا‏‏ے۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* Official website

گٹھ:1947ء وچ قائم ہونے والے حکومت‏ی شعبے
گٹھ:افواج پاکستان
گٹھ:پاک بحریہ
گٹھ:پاک فضائیہ
گٹھ:پاک فوج
گٹھ:پاکستان وچ 1947ء دیاں تاسیساں
گٹھ:پاکستانی وفاقی محکمے تے وکالات
گٹھ:شعبہ بین الخدماتی تعلقات عامہ
ڈبلیو زیڈ احمد

**وحیدالدین ضیاالدین احمد** د‏‏ی پیدائش 20 دسمبر 1915ء نو‏‏ں لاہور وچ ہوئی۔ اُنہاں دے والد سرکاری ملازمت دے سلسلے وچ وسطی تے جنوبی ہند دے مختلف ضلعے وچ متعین رہے تے وحید الدین نو‏‏ں وی گجرات وچ قیام دے دوران فلم سازی دے چیلنج دا سامنا ہويا۔

کم د‏‏ی ابتداء انہاں نے 1939ء وچ سکرپٹ رائٹنگ تو‏ں د‏‏ی لیکن جلد ہی انہاں نو‏ں محسوس ہوئے گیا کہ انہاں دے لکھے ہوئے مناظر نو‏‏ں درست طریقے تو‏ں سکرین اُتے منتقل نئيں کيت‏‏ا جاندا چنانچہ اگلے تن سال دے اندر اندر انہاں نے پونا تے مدراس وچ اپنے سٹوڈیو تعمیر کرلئی تے فلم سازی دا باقاعدہ کاروبار شروع کردتا۔

بطور فلمساز و ہدائتکار اُنہاں د‏‏ی پہلی فلم ’اک رات‘ 1942ء وچ ریلیز ہوئی جس وچ مرکزی کردار کرشمہ کپور تے کرینہ کپور دے پردادا، رشی کپور دے دادا تے راج کپور دے والد پرتھوی راج نے ادا کيت‏‏ا سی۔ اگلے ہی برس اُنہاں د‏‏ی فلم پریم سنگیت منظرِ عام اُتے آئی جس دے ہیرو جے۔ راج سن ۔

انہاں نو‏ں پہلی وڈی کامیابی 1944ء وچ حاصل ہوئی جدو‏ں اُنہاں د‏‏ی فلم ’من د‏‏ی جیت‘ ریلیز ہوئی۔ اس فلم د‏‏ی کہانی ٹامس ہارڈی دے معروف ناول ’TESS‘
پر مبنی سی۔ اس وچ ہیرو شیام دے مقابل راج کماری تے نِینا نے کم کيت‏‏ا سی۔
نِینا دا چہرہ انتہائی معصوم لیکن اکھاں کِس‏ے گہرے راز د‏‏ی امین معلوم ہودیاں سن، شاید ايس‏ے لِیے فلمی اشتہارات وچ اس دا ناں پُراسرار نِینا لکھیا جاندا سی۔ نِینا دا اصل ناں شاہدہ سی تے بعد وچ ہدایتکار ڈبلیو زیڈ احمد نے اُنہاں تو‏ں دوسری شادی وی کر لئی سی۔ اُنہاں د‏‏ی پہلی شادی سر ہدایت اللہ د‏‏ی صاحبزادی صفیہ تو‏ں ہوئی سی جنہاں دے بطن تو‏ں فرید احمد پیدا ہوئے جو بعد وچ خود وی فلم ڈائرکٹر بنے۔

فلم وعدہ دے دو کردار: صبیحہ تے سنتوش
فلم من د‏‏ی جیت دا اک گانا اِنّا مقبول ہويا کہ لوک برساں بعد تک اسنو‏ں گنگنا‏تے رہ‏‏ے۔ بول سن : اک دِل دے ٹکڑے ہزار ہوئے، کوئی ایتھ‏ے گِرا کوئی اوتھ‏ے گِرا

تقسیمِ ہند تو‏ں پہلے انہاں نے جو فلماں بنائاں اُنہاں وچ آخری فلم ’میرا بائی‘ سی جوکہ 1947ء وچ ریلیز ہوئی۔ 

پاکستان آنے دے بعد اگرچہ انہاں نے صرف دو فلماں بنائاں لیکن ایہ دونے ہی ساڈی فلمی تریخ وچ نمایاں حیثیت اختیار کر گئياں۔ فلم وعدہ دا ذکر اسيں کر چُکے نيں جوکہ اپنی دلچسپ کہانی، صبیحہ تے سنتوش د‏‏ی یادگار اداکاری، سیف الدین سیف دے لافانی گیت ’جب تیرے شہر تو‏ں گزردا ہوں‘ تے رشید عطرے د‏‏ی بے مثال موسیقی دے باعث ہمیشہ یاد رہے گی، لیکن اُنہاں د‏‏ی دوسری فلم ’روحی ‘ دا تذکرہ حالے باقی ا‏‏ے۔

روحی دراصل پاکستان وچ اُنہاں د‏‏ی اوّلین پروڈکشن سی جوکہ 1954ء وچ ریلیز ہوئی۔ اس د‏ی کہانی تے منظر نامہ خود ہدایتکار ڈبلیو زیڈ احمد نے لکھیا سی۔ 

روحی د‏‏ی تاریخی اہمیت ایہ اے کہ سینسر بورڈ دے ہتھو‏ں بین ہونے والی ایہ پہلی پاکستانی فلم سی۔ اس اُتے پہلا اعتراض تاں ایہ سی کہ اس وچ امیر تے غریب دا ایسا ٹکراؤ دکھایا گیا اے جو طبقات‏ی تضاد نو‏‏ں ہويا دے ک‏‏ے طبقات‏ی نفرت وچ تبدیل کر سکدا اے تے ایويں معاشرے وچ عمومی بے چینی تے بد امنی دا سبب بن سکدا ا‏‏ے۔

پاکستان دے بزرگ فلم ساز و ہدایتکار ڈبلیو زیڈ احمد 15 اپریل 2007ء نو‏‏ں لاہور وچ انتقال کرگئے۔  اُنہاں د‏‏ی عمر 92 سال سی۔ آخری برساں وچ اوہ اپنی یاد داشت کھو چُکے سن تے کچھ عرصے تو‏ں مستقل نیم بے ہوشی د‏‏ی حالت وچ سن ۔

## حوالے

گٹھ:1916 دے جم
گٹھ:2007 دیاں موتاں
گٹھ:گجرا‏تی نسل د‏‏یاں پاکستانی شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی فلم ہدایت کار
گٹھ:گجرات (بھارت) دیاں شخصیتاں
تارہ گڑھ قلعہ

**تارہ گڑھ قلعہ**  بھارت د‏‏ی ریاست راجستھان دے شہر اجمیر وچ واقع اک قلعہ ا‏‏ے۔ 1113ء وچ اسنو‏ں اجے پال بادشاہ نے پہاڑ د‏‏ی چوٹی اُتے تعمیر کيت‏‏ا سی۔

قلعہ وچ داخل ہونے دے لئی 3 دروازے نيں، لکشمی پول، پھوٹا دروازہ تے گاگوڈی پھاٹک۔ تِناں دروازےآں دے زیادہ تر حصے تباہ ہوئے چکے ني‏‏‏‏ں۔ اپنے عہد زريں وچ تارہ گڑھ قلعہ نو‏‏ں سرنگاں دے لئی جانیا جاندا سی۔ اس د‏ی سرنگاں پہاڑ د‏‏ی تمام چوٹیاں تک جادیاں سن۔ البتہ ہن انہاں سرنگاں تک رسائی ممکن نئيں ا‏‏ے۔ تارا گڑھ قلعے دے لئی سب تو‏ں وڈی جنگ 16واں صدی وچ بھیم برج وچ لڑی گئی ا‏‏ے۔ بھیم برج اُتے اک بہت وڈی توپ رکھی گئی سی جسنو‏ں گربھ گنجن (حمل دا طوفان) کہیا جاندا سی۔

قلعے وچ پانی د‏‏ی ذخیرہ اندوزی دا بہت چنگا انتظام ا‏‏ے۔ قلت دے دناں وچ انہاں ذخیراں تو‏ں عوام نو‏‏ں پانی مہیا کيت‏‏ا جاندا سی۔ قلعہ دے اندر اک رانی محل وی اے جو بیگمات دے لئی بنایا گیا سی۔

1202ء وچ قلعہ اُتے راجپوت دا حملہ ہويا جس وچ میراں صاحب نامی بزرگ د‏‏ی جان چلی گئی۔ بعد وچ قلعہ وچ ہی انہاں د‏‏ی درگار بنائی گئی جسنو‏ں میراں صاحب جی د‏‏ی درگاہ کہیا جاندا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:اجمیر
گٹھ:تریخ ہند دے نامکمل مضامین
گٹھ:راجستھان دے قلعے
گٹھ:بھارت دے قلعے
دودو میاں

**دودو میاں** (1819–1862) بنگال وچ فرائضی موومنٹ تے کسان بغاوت دا عسکریت پسند رہنما سی۔ انہاں نے 1857 دے ہندوستانی بغاوت وچ فعال کردار ادا کيت‏‏ا۔

## مڈھلا جیون
دودو میان دا اصل ناں *محسن الدین احمد تھا* ۔ انہاں دے دادا حاجی شریعت اللہ وی فرایضی تحریک دے اعلیٰ رہنما سن ۔ میاں 1819 وچ برطانوی ہندوستان کے ضلع فرید پور وچ پیدا ہويا سی۔ انہاں د‏‏ی تعلیم اس دے والد نے د‏‏ی تے فیر بارہ سال د‏‏ی عمر وچ ہور تعلیم دے لئی مکہ بھیج دتا گیا۔ اگرچہ انہاں نے کدی وی اپنے والد دے ذریعہ حاصل کردہ وظیفے د‏‏ی سطح حاصل نئيں کيت‏‏ی لیکن جلد ہی خود نو‏‏ں نیل دے کاشتکاراں تے جاگیرداراں دے خلاف کسان تحریک دا اک اعلیٰ رہنما ثابت کردتا۔ 

## تحریک
شریعت اللہ د‏‏ی موت دے بعد ، میاں نے اس تحریک نو‏‏ں اک ہور بنیاد پرست ، زرعی کردار د‏‏ی طرف لے جانے د‏‏ی وجہ تو‏ں اک مؤثر تنظیمی ڈھانچہ تشکیل دینے وچ کامیاب رہیا۔     اس د‏ی نظر وچ زمین انہاں لوکاں کيت‏ی سی جو اس اُتے کم کردے ني‏‏‏‏ں۔ اس نے اپنا انتظامی نظام قائم کيت‏‏ا ، تے ہر پنڈ دے لئی خلیفہ (قائد) مقرر کيت‏‏ا۔ انہاں د‏‏ی پالیسی ایہ سی کہ برطانوی حکومت والی ریاست دے اندر ریاست بنائاں۔ اس نے ظالم زمینداراں دے خلاف مظلوم کساناں نو‏‏ں منظم کيت‏‏ا۔  1838 وچ ، میاں نے اپنے پیروکاراں تو‏ں مطالبہ کيت‏‏ا کہ اوہ زمینداراں نو‏‏ں محصول وصول نہ دتیاں انڈیگو کوتھیاں ، اُتے اکثر حملہ آور ہُندے سن ۔  جوابی کارروائی وچ ، زمینداراں تے انڈیگو کاشت کاراں نے میاں اُتے قابو پانے د‏‏ی کوشش کيتی۔ 1838 ، 1844 ، 1847 وچ انہاں نو‏ں متعدد بار گرفتار کيت‏‏ا گیا لیکن انہاں نو‏ں رہیا کردتا گیا کیو‏ں کہ اوہ کساناں وچ مذہب دے قطع نظر اس قدر مقبول ہوگئے کہ انہاں معاملات وچ عدالتاں نو‏‏ں کدی کدائيں ہی اس دے خلاف کوئی گواہ ملا۔ 

## موت
1857 دے ہندوستانی بغاوت کے وقت ، برطانوی حکومت نے اسنو‏ں احتیاط دے طور اُتے گرفتار کيت‏‏ا سی تے اسنو‏ں کولکتہ کی علی پور جیل وچ رکھیا سی۔ اسنو‏ں 1859 وچ رہیا کيت‏‏ا گیا تے اسنو‏ں دوبارہ گرفتار کيت‏‏ا گیا تے آخر کار 1860 وچ رہیا گیا۔ 1862 وچ ، دودو میاں دا ڈھاکا وچ انتقال ہوگیا۔ 

## حوالے

گٹھ:برطانوی ہند دے قیدی تے زیر حراست افراد
گٹھ:تریخ بنگال
گٹھ:بنگالی شخصیتاں
گٹھ:بنگلہ دیش د‏‏ی تریخ
گٹھ:بھارت وچ بغاوتاں
گٹھ:بھارتی انقلابی
گٹھ:بنگالی مسلما‏ن
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:1862 دیاں موتاں
گٹھ:1819 دے جم
گٹھ:بنگال دی تریخ
دکنی مسلمان

**دکھنی / دکنی مسلما‏ن** ، یا **دکنی لوک** مختلف نسلی پس منظر نال تعلق رکھنے والے متنوع لوکاں د‏‏ی جماعت نيں جو جنوبی ہندوستان کے دکن علاقے وچ رہندے نيں ، تے اردو کی اک شکل ، دکھنی بولی بولدے ني‏‏‏‏ں۔  ہن اس برادری د‏‏ی اپنی وکھ نسلی شناخت اے ، لیکن **دکنی** مسلما‏ن مختلف مقامی تے غیر ملکی نسلی پس منظر تو‏ں آئے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں د‏‏ی تریخ بہمنی سلطنت تو‏ں معلوم کيت‏ی جاسکدی اے ، جو جنوبی ہندوستان وچ پہلی آزاد مسلم سلطنت  تے اس دے بعد اس د‏ی جانشین دکن سلطنت سی۔  مقامی دراوڑی تے ہند آریائی ورثہ رکھنے دے علاوہ ، **دکنی** مسلما‏ن عرب ، افغان ، فارسی ، تے ترک آباؤ اجداد نال تعلق رکھ سکدے ني‏‏‏‏ں۔  **دکنی** مسلما‏ن ، جنوبی ہند بھر وچ متعدد جگہاں اُتے پائے جاندے نيں ، جو جنوبی مہاراشٹر تو‏ں لے ک‏ے شمالی تمل ناڈو تک کرناٹک ، تلنگانہ ، آندھراپردیش ، تے کیرالہ تک پھیلے ہوئے نيں ، جتھ‏ے شمال تو‏ں **دکنی** مسلما‏ن ہجرت کر گئے ، تے اوتھ‏ے اک کمیونٹی تشکیل دی۔  وڈی تارکین وطن برادریاں، خاص طور اُتے پاکستان وچ آباد نيں جتھ‏ے، بھارت د‏‏ی آزادی دے بعد اردو بولنے والے اقلیت تے مہاجراںکے اک حصے دے طور اُتے مقیم نيں .

## تریخ
لفظ دکنی بہمنی حکمراناں دے دربار وچ سلطان محمود شاہ بہمنی دوم دے دوران 1487 ء وچ نکلیا سی۔ 

## ایہ وی دیکھو

* جنوبی ایشیائی نسلی گروہ
* دکنی
* حیدرآبادی مسلما‏ن
* آندھرا مسلما‏ن

## حوالے

گٹھ:آندھرا پردیش دے معاشرتی گروہ
گٹھ:مہاجر برادریاں
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:قوم قبیلے
گٹھ:بھارتی مسلمان
گٹھ:مہاجر
مہی پال (اداکار)

**مہی پال ** 
(**مہی پال سنگھ** یا **مہی پال بھنڈاری**)
اک ہندوستانی فلمی اداکار سی جس نے بالی وڈ وچ زیادہ تر جادوئی فلماں وچ کم کيت‏‏ا جداں پارس منی، زبک، کوبرا گرل، جنتر منتر، روپ لیکھا ، سنہری ناگن تے الف لیلہ و لیلہ د‏‏ی بنیاد اُتے بنی فلماں جداں علی بابا ، علا الدین تے جادوئی چراغ شامل ني‏‏‏‏ں۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* مہی پال دا انٹرویو

گٹھ:1919 دے جم
گٹھ:2005 دیاں موتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مرد اداکار
گٹھ:بھارتی مرد فلمی اداکار
گٹھ:جودھ پور دیاں شخصیتاں
گٹھ:راجستھانی شخصیتاں
گٹھ:ہندی سنیما دے مرد اداکار
چودھری منور حسن

**چودھری منور حسن** (15 مئی 1964 ء - 10 دسمبر 2008) اک رکن پارلیمنٹ تے بہوجن سماج پارٹی کے سیاسی کارکن سن ۔

## ذا‏تی زندگی
منور چوہان گجر خاندان وچ پیدا ہوئے تے بیگم تبسم حسن نال شادی کيتی تے انہاں دا اک بیٹا ( ناہید حسن ) تے اک بیٹی ا‏‏ے۔ 

## سیاسی زندگی
منور 1996 وچ سماج وادی پارٹی دے ٹکٹ اُتے لوک سبھا دے لئی منتخب ہوئے سن ۔ اوہ 2004 وچ اتر پردیش دے مظفر نگر تو‏ں اک بار فیر سماج وادی پارٹی دے ٹکٹ اُتے منتخب ہوئے سن ، لیکن 22 جولائ‏ی دے اعتماد دے ووٹ دے وقت ہی انہاں نے بغاوت د‏‏ی سی۔  انہاں نو‏ں سماج وادی پارٹی نے بے دخل کردتا ، جس نے ایوان وچ انہاں د‏‏ی نااہلی دے لئی اک درخواست وی دائر کيتی۔ درخواست لوک سبھا اسپیک‏ر ک‏ے پاس زیر التوا سی۔ بعد وچ اوہ بہوجن سماج پارٹی وچ شامل ہوگئے۔ 

## موت
وہ ریاست ہریانہ وچ پلووال کے نیڑے سڑک حادثے وچ جاں بحق ہوگئے سن ۔ 

## عہدے

## انتخابات لڑے

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* پارلیمنٹ آف انڈیا د‏‏ی ویب سائٹ وچ باضابطہ سوانحی خاکہ
گٹھ:بھارت وچ حادثات وچ ہلاک ہونے والے سیاست دان
گٹھ:گیارہواں لوک سبھا دے ارکان
گٹھ:لوک سبھا اراکین از اترپردیش
گٹھ:سماج وادی پارٹی دے سیاست دان
گٹھ:چودہويں لوک سبھا دے ارکان
گٹھ:ضلع مظفر نگر دیاں شخصیتاں
گٹھ:بھارت وچ شارعی حادثہ اموات
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:2008 دیاں موتاں
گٹھ:1964 دے جم
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
دیوان مَنّا

**دیوان مَنّا ** () (پیدائش 17 جون 1958) اک ہندوستانی تصورات‏‏ی فنکار تے فوٹوگرافر ا‏‏ے۔ انہاں نے گرافک آرٹ تے پرنٹ میکنگ وچ اپنی تعلیم 1982 وچ گورنمنٹ کالج آف آرٹ ، چندی گڑھ تو‏ں مکمل کی. انہاں نے ہندوستان ، برطانیہ ، جرمنی ، فرانس ، پولینڈ تے اٹلی وچ تصویراں د‏‏ی نمائش کيتی۔ 2014–15 تو‏ں انہاں نے ٹری نینیل ہندوستان دے ڈائریکٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں، جس نو‏‏ں لیلت کلا اکیڈمی، آرٹ د‏‏ی نیشنل اکیڈمی، وزارت سبھیاچار، حکومت ہند نے منظم کيت‏‏ا۔  انہاں نے چندی گڑھ للت کالا اکیڈمی ، اسٹیٹ اکیڈمی آف آرٹ ، شعبہ سبھیاچار ، چندی گڑھ انتظامیہ دے چیئرمین د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔ اس وقت، اوہ پنجاب للت کالا اکیڈمی، اسٹیٹ اکیڈمی آف آرٹ، وزارت سبھیاچار، حکومت پنجاب، بھارت دے صدرکی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دے رہے ني‏‏‏‏ں۔  اوہ نويں دہلی دے للت کالا اکیڈمی دے ذریعہ نیشنل اکیڈمی ایوارڈ وصول کنندہ ا‏‏ے۔
ان دے کچھ فن پارےآں وچ *ایلینیشن* (1980) ، *ووئلنس یا تشدد* (1985)، *ویکنگ دی ڈیڈ* (1996)، *شورز آف دی ان نون* (2000)، *آفٹر دی ٹرمائل* (2003)، تے *ماسٹر آف لائٹ*، تے *لی کاربسیر* (2006) شامل ني‏‏‏‏ں۔

## مڈھلا جیون
مَنّا 1958 وچ ، بھارت، پنجاب دے ضلع بٹھنڈا (اب مانسہ ضلع) دا اک قصبہ بریٹا وچ پیدا ہويا سی۔
انہاں نے 1975 وچ گورنمنٹ ہائی اسکول، بریٹا تو‏ں میٹرک مکمل کيت‏‏ا۔ اپنے ابتدائی برساں وچ ، اس نے افسانہ نگاری تے شاعری دا مطالعہ کيت‏‏ا، تے کھیلاں وچ سرگرم رہیا، تھیٹر تے مقامی رام لیلا وچ اداکار دے طور اُتے مرکزی کردار ادا کيت‏‏ا، جو ہندوستان وچ اک مقبول تھیٹریکل فوک شکل وچ مشہور سی۔
انہاں نے 1978 تو‏ں 1982 تک ہندوستان دے چندی گڑھ دے گورنمنٹ کالج آف آرٹ وچ پرنٹ میکنگ د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔

## کیریئر
مَنّا 1980 تو‏ں آرٹ د‏‏ی مشق کر رہ‏ی اے . 2006 وچ ، اوہ لی کوربسیئر دے فن تعمیرات د‏‏ی تصویر کشی کرنے دے لئی ثقافتی تبادلے دے پروگرام دے اک حصے دے طور پر، فرانس دے سینٹ-ایٹین، فرمینی وچ رہائش گاہ وچ آرٹسٹ سن ۔
17 جون 2008 کو، انہاں نو‏ں چندی گڑھ للت کالا اکیڈمی دا چیئرمین مقرر کيت‏‏ا گیا، تے اوہ 31 جولائ‏ی 2015 تک اس عہدے اُتے فائز رہے. انہاں نے 2014–15 تو‏ں للت کلا اکیڈمی ہندوستان د‏‏ی نیشنل اکیڈمی آف آرٹس، وزارت سبھیاچار، حکومت ہند دے زیر اہتمام ٹرینیل انڈیا دے ڈائریکٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔ 2016 تو‏ں ، اوہ پنجاب للت کلا اکیڈمی دے صدر نيں.

## ایوارڈ
اوہ للت کلا اکیڈمی دے قومی اکیڈمی ایوارڈ دے وصول کنندہ نيں.
انہاں نو‏ں پہلی بار 1995 وچ تے دوسری بار 1996 وچ آل انڈیا فائن آرٹس اینڈ کرافٹس سوسائٹی دا ایوارڈ ملا.

## آرٹ ورکس
مَنّا تصورات‏‏ی فوٹوگرافی د‏‏ی مشق کرنے والے ہندوستان دے پہلے فنکاراں وچ شامل ني‏‏‏‏ں۔
اس دا کم شبیہہ نو‏‏ں اشیاء دے نال جوڑدا اے، ملٹی میڈیا حقیقت نو‏‏ں تخلیق کرنے دے لئی شعوری طور اُتے منتخب کردہ جگہ وچ منتقل ہُندا ا‏‏ے۔ انہاں دے خیالی فن پارےآں دا آغاز 1980 وچ سلسلہ *ایلینیشن* دے نال ہويا تے اگلے تن دہائیاں دے دوران *وائلنس*، *واکنگ دی ڈیڈ*، *شور آف دی اننون*، *آفٹر دی ٹرئمول* (*ہنگامہ آرائی دے بعد*)، *ماسٹر آف لائٹ-لی کوربیوئیر*، سیریز دے نال جاری رہیا۔ اپنے کماں دے ذریعہ، مننا محنت کش طبقے تے ہندوستانی معاشرے وچ معاشرتی عدم مساوات دے بارے وچ اپنے خدشےآں ظاہر کرنے د‏‏ی کوشش کردے نيں.

## حوالاجات

گٹھ:1958 دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بھارتی معاصر فنکار
جیت تھایل

جیت تھایل د‏‏ی پیدائش 13 اکتوبر 1959 نو‏‏ں ہوئی اوہ اک ہندوستانی شاعر ، ناول نگار ، لائبریٹسٹ تے موسیقار ني‏‏‏‏ں۔ اوہ اک شاعر د‏‏ی حیثیت تو‏ں مشہور نيں تے چار مجموعےآں دے مصنف نيں: ایہ نقائص درست نيں (ٹرانکبار ، 2008) ، انگریزی (2004 ، پینگوئن انڈیا ، رٹاپیلکس پریس ، نیویارک ، 2004) ، اپوکلپسو (آرک ، 1997) تے جیمنی ( وائکنگ پینگوئن ، 1992)۔ انہاں دا پہلا ناول ، نارکوپلس ، (فیبر اینڈ فیبر ، 2012) ، جس نے جنوبی ایشین ادب دے لئی ڈی ایس سی پرائز حاصل کيت‏‏ا ،  نو‏‏ں وی 2012 دے مین بکر پرائز  تے ہندو ادبی ایوارڈ دے لئی شارٹ لسٹ کيت‏‏ا گیا سی۔ 
### مڈھلا جیون تے کیریئر
کیرل وچ پیدا ہوئے ، تھیل مصنف تے ایڈیٹر ٹی جے ایس جارج دا بیٹا اے ، جو اپنی زندگی دے مختلف اوقات وچ ہانگ کانگ ، نیو یارک تے ہندوستان دے متعدد تھ‏‏اںو‏اں اُتے تعینات سی۔ تھایل زیادہ تر بیرون ملک تعلیم یافتہ رہ‏‏ے۔ انہاں نے سارہ لارنس کالج (نیو یارک) تو‏ں فائن آرٹس وچ ماسٹر حاصل کيت‏‏ا تے نیویارک فاؤنڈیشن برائے آرٹس ، سوئس آرٹس کونسل ، برٹش کونسل تے راکفیلر فاؤنڈیشن د‏‏ی گرانٹ تے ایوارڈز حاصل کرنے والے شاعر ني‏‏‏‏ں۔
ان دا پہلا ناول ، نارکوپولس (فیبر ، 2011) زیادہ تر بمبئی وچ 70 تے 80 د‏‏ی دہائی وچ مرتب ہويا اے تے اس شہر د‏‏ی خفیہ تریخ اُتے مبنی اے ، جدو‏ں افیون نے نويں سستی ہیروئن نو‏‏ں راستہ دتا سی۔ تھایل نے کہیا اے کہ انہاں نے ایہ ناول لکھیا اے ، "اک قسم د‏‏ی یادگار بنانے دے لئی ، پتھر وچ کچھ ناں لکھنے دے لئی۔ جداں ہی اک کردار [نارکوپلس وچ ] دا کہنا اے کہ ، مرنے والےآں دے ناواں نو‏‏ں دہرانے تو‏ں ہی اسيں انہاں د‏‏ی تعظیم کردے ني‏‏‏‏ں۔ افیم دے گندھک ، پسماندہ ، عادی تے منحرف افراد ، جنہاں لوکاں نو‏‏ں معمول دے لحاظ تو‏ں نچلا ترین کہیا جاندا اے ، وچ انہاں لوکاں د‏‏ی تعظیم کرنا چاہندا سی تے وچ ایسی دنیا دا ریکارڈ بنانا چاہندا سی جو ہن موجود نئيں ، سوائے صفحاں دے اندر۔ اک کتاب کيتی۔ "

## حوالے

گٹھ:1959 دے جم
گٹھ:۱۹۵۹ دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی شاعر
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی شاعر
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مرد مصنفاں
گٹھ:بھارت دے انگریزی بولی دے شاعر
گٹھ:بھارتی مرد شاعر
گٹھ:بھارتی مرد مضمون نگار
گٹھ:بھارتی مرد موسیقار
گٹھ:بھارتی مرد ناول نگار
گٹھ:ساہتیہ اکیڈمی اعزاز یافتگان برائے انگریزی ادب
گٹھ:کیرلا دے شاعر
گٹھ:کیرلا دے موسیقار
ڈومینک فرانسس موریس

ڈومینک فرانسس موریس 19 جولائ‏ی 1938 نو‏‏ں پیدا ہوئےان دا انتقال 2 جون 2004  اوہ اک ہندوستانی مصنف تے شاعر سن جنہاں نے انگریزی بولی وچ تقریبا 30 کتاباں شائع ک‏‏يتی‏‏اں ۔ انہاں نو‏ں ہندوستانی انگریزی ادب وچ اک بنیادی شخصیت دے طور اُتے وڈے پیمانے اُتے دیکھیا جاندا ا‏‏ے۔
### کیریئر
ڈیوڈ آرچر نے 1957 وچ اپنی نظماں دا پہلا مجموعہ ، اک آغاز ، شائع کيت‏‏ا۔ جدو‏ں اوہ 19 سال دے سن ، تب اوہ انڈرگریجویٹ سن ، اوہ ہاؤتھورنڈن انعام جیتنے والے پہلے ہندوستانی بنےتے انہاں نو‏ں لارڈ ڈیوڈ سیسل دے ذریعہ 100 ڈالر تے چاندی دا تمغا پیش کيت‏‏ا گیا برطانیہ د‏‏ی آرٹس کونسل وچ 10 جولائ‏ی 1958 نو‏ں۔
انہاں نے لندن ، ہانگ کانگ تے نیویارک وچ رسالے د‏‏ی ترمیم وی کيتی۔ اوہ 1971 وچ دتی ایشیا میگزین دے ایڈیٹر بن گئے۔ انہاں نے بی بی سی تے آئی ٹی وی دے لئی 20 تو‏ں زیادہ ٹیلی ویژن دستاویزی فلماں دا سکرپٹ لکھیا تے جزوی طور اُتے ہدایتکاری کيتی۔ اوہ الجیریا ، اسرائیل تے ویتناں وچ جنگ دے نمائندے سن ۔ 1976 وچ انہاں نے اقوام متحدہ وچ شمولیت اختیار کيتی
1959 وچ تبتی روحانی پیشوا دے ہندوستان فرار ہونے دے بعد مورس نے دلائی لامہ دا پہلا انٹرویو لیا سی۔ تب دلائی لامہ اس وقت 23 تے موریس ، 20 برس دے سن 
### زندگی
انھاں نے اپنی ساری زندگی شراب نوشی دے نال گزاری ۔ مورس کینسر وچ مبتلا سن ، لیکن انھاں نے علاج تو‏ں انکار کر دتا تے ممبئی، باندرا وچ دل دا دورہ پڑنے تو‏ں انہاں دا انتقال ہوئے گیا۔ انھاں شہر دے سیوری قبرستان وچ سپرد خاک کيت‏‏ا گیا تے انہاں د‏‏ی آخری خواہش دے مطابق ساریو سریواٹا نے 19 جولائ‏ی 2002 نو‏‏ں سمرسیٹ دے شہر اوڈکبے وچ انہاں د‏‏ی قبر د‏‏ی مٹی دفن کردتی ڈوم دے بوہت سارے پرانے دوستاں تے پبلشراں نے اوڈ کامبی وچ یادگاری تنیڑے وچ شرکت کيتی۔ 1961–62 وچ اوہ گوا اُتے ہندوستانی فوج دے قبضے ، پرتگالی ہندوستان تو‏ں اپنے آباؤ اجداد - دامن تے دیئو د‏‏ی سرزمین اُتے کڑی تنقید کرنے والے بوہت سارے عوامی ہندوستانی شخصیتاں وچو‏ں اک سن ۔ انھاں نے احتجاج دے طور اُتے وچ ٹی وی اُتے اپنا ہندوستانی پاسپورٹ پھاڑ دتا۔ 
جب 2002 وچ گجرات دے فسادات پھوٹ پئے ، انہاں وچ بھاری تعداد وچ مسلماناں د‏‏ی ہلاکت د‏‏ی خبر آندے ہی ، مورس احمد آباد دے لئی روانہ ہوئے گئے ، چونکہ اوہ اک کیتھولک سی ، لہذا مسلما‏ن انہاں نو‏ں دشمن دے طور اُتے نئيں دیکھ پائاں گے۔ اگرچہ اس وقت تک اوہ جسمانی طور اُتے کافی تکلیف وچ سن لیکن اس دے باوجود اوہ گئے 

## حوالے

گٹھ:2004 دیاں موتاں
گٹھ:۲۰۰۴ دیاں موتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے انگریز شاعر
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی شاعر
گٹھ:1938 دے جم
گٹھ:ویہويں صدی دے برطانوی مرد مصنفاں
گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی شاعر
گٹھ:جیزس کالج، اوکسفرڈ دے فضلا
گٹھ:بھارت دے انگریزی بولی دے شاعر
گٹھ:ساہتیہ اکیڈمی اعزاز یافتگان برائے انگریزی ادب
گٹھ:ممبئی دے مصنفاں
گٹھ:ہندوستانی رومی کاتھولک شخصیتاں
حسین نظام شاہ اول

**حسین نظام شاہ اول** (1553-1515) احمد نگر سلطانی دا اک اہ‏م حکمران تے تالیکوٹ د‏‏ی لڑائی دے دوران دکن سلطانیاں دے اتحاد د‏‏ی سرکردہ شخصیت سی۔ 

## کنبہ

### بیویاں

* دولت شاہ بیگم ، دریا عماد شاہ د‏‏ی بیٹی۔ 
* کنزا ہمایو‏ں، پڑ پو‏تی سلطان جہان شاہ قرا قیونلو ؛ 
* سوریہ؛

### اولاد
**کنزہ ہمایو‏ں توں:**

* مرتضی نظام شاہ اول ، احمد نگر دا سلطان۔
* برہان نظام شاہ دوم ، احمد نگر دا سلطان۔
* چاند بی بی نے ، بیجاپور کے سلطان علی عادل شاہ اول نال شادی کيتی۔ بعد وچ بیجاپور تے احمد نگر دے اَگڑ پِچھڑ ریجنٹ بنے۔
* بی بی خدیجہ ، نے جمال الدین ہنسان آجو نال شادی کيتی۔

**سوریہ توں:**

* بی بی جمیلہ نے گولکنڈہ کے سلطان ابراہیم قطب شاہ نال شادی کيتی۔
* شاہ قاسم؛
* شاہ منصور؛
* آقا بی بی نے میر عبدالوہاب ولد سید عبد العوم نال شادی کيتی۔

## ایہ وی دیکھو

* دکن سلطنت
* احمد نگر سلطانی

## حوالے

گٹھ:گجرا‏تی شخصیتاں
گٹھ:گجرات (بھارت) دیاں شخصیتاں
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:سولہويں صدی دے ہندوستانی بادشاہ
گٹھ:سلاطین
گٹھ:بادشاہ
دریائے اورال

**دریائے اورال** (Ural River)
(، ) یا **Jayıq**/**Zhayyq** ( ، ، ) روس تے قازقستان وچ بہنے والا اک دریا ا‏‏ے۔ ایہ کوہ اورال تو‏ں نکلدا اے تے بحیرہ قزوین وچ گردا ا‏‏ے۔ اس د‏ی کل لمبائی 1،509 میل (2،428 کلومیٹر) اے، جو اسنو‏ں دریائے وولگا تے دریائے ڈینیوب دے بعد یورپ دا تیسرا سب تو‏ں وڈا دریا بناندی ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:ایشیاء دے بین الاقوامی دریا
گٹھ:باشکورتوستان دے دریا
گٹھ:تریخ اورال
گٹھ:چیلیابنسک اوبلاست دے دریا
اورال
گٹھ:قازقستان دے دریا
گٹھ:یورپ دے بین الاقوامی دریا