open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
سکویش

**سکویش** (Squash) مشروبات بناوݨ واسطے غیر الکوحل مرکوز رس ا‏‏ے ۔ ایہ عام طور تے پھݪاں دا ذائقا ہُندا اے جیہڑا پھݪ دے رس، پاݨی تے چینی یا چینی دے متبادل ناݪ تیار کیتا جاندا ا‏‏ے۔ جدید سکویش وچ کھاݨےآں آلے رنگ تے اضافی ذائقے وی شامل ہوسکدے نیں ۔ کچھ روايتی سکویش وچ جڑی بوٹیاں دے نچوڑ ، خاص طور تے ایلڈر فلاور تے ادرک ہُندے نيں۔ پنجاب وچ کعھراں وچ مالٹے دا سکویش تیار کرکے بوتلاں وچ محفوظ کیتا جاندا اے۔

## مشروبات
پیݨ تو‏ں پہلاں سکویش نو‏‏ں پاݨی یا کاربونیٹیڈ پاݨی د‏‏ی اک خاص مقدار وچ ملایا جاندا ا‏‏ے ۔ پاݨی د‏‏ی مقدار نال ایہدا ذائقا تیز یا ہلکا کیتا جاسکدا ا‏‏ے ۔ مشروبی آمیزے دے طور تے ایہنوں الکوحل والے مشروبات دے نال کوکٹیل تیار کرن لئی ملایا جاسکدا اے ۔
کھٹے پھل (خاص طور تے مالٹا، چکوترا تے نمبو) یا ہور پھݪاں تے بیزر دا مرکب سکویش د‏‏ی بنیاد دے طور تے عام طور تے استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔
برطانیا وچ روايتی سکویش عام طور تے ادرک، چوک بیری (اکثر مصالحےآں ناݪ)، ایلڈر فلاور تے کدی کدی مالٹے، مشرقی یورپ وچ رسبھری یا بلیک بیری تے نشیبستان وچ کشمش ناݪ ذائقے دار کیتے جاندے نيں۔

## سٹوریج
زیادہ تر سکویش وچ حفاظتی اجزاء جِداں پوٹاشیئم سوربیٹ یا سلفائٹس شامل ہُندے نیں، کیونکہ ایہناں نوں شیلف تے محفوظ رکھݨ لئی تیار کیتا جاندا اے۔ سکویش محافظ کیمیائی اجزاء (preservatives) تے اعلا چینی دی وجہ ناݪ محفوظ رہندے نیں۔ کچھ لوک سکویش نوں فریج وچ محفوظ کرن دا انتخاب کردے نیں۔

## تصویر گیلری

File:Harvey Wallbanger.jpg
File:TequilaPaloma.JPG
File:Tequila Sunrise (5084102035).jpg
File:Crystal Light lemonade.jpg
File:Hand Press Juicer.jpg
File:Karottensaft.JPG
File:Saftpresse hg.jpg
File:Mint lemonade.jpg
File:Liquidity.jpg
File:Sugarcanejuice.jpg
File:WheatGrassJuice 02.JPG
File:Israel Batch 3 (2).JPG
File:Freshly Squeezed Orange Juice.jpg
File:Honey arrope flask.jpg
File:Orange juice 1.jpg
File:Oranges and orange juice.jpg
File:Orange and cross section.jpg
File:OrangeBloss wb.jpg
File:Citrus sinensis JPG01.jpg
File:Oranges - whole-halved-segment.jpg
File:Mandarin Oranges (Citrus Reticulata).jpg
File:Florida orange grove.JPG
File:Hapus Mango.jpg


## ہور دیکھو
* کانجی
* لسی

گٹھ:کھاݨ پیݨ
گٹھ:مشروبات
گٹھ:پنجابی رہتل
مارکیٹنگ

**مارکیٹنگ** یا **بازار کاری**  مبادلہ دے مطالعہ تے ایہدے انتظام نو‏‏ں کہندے نيں ۔ بازار کاری اک کاروباری طریقہ کا ا‏‏ے ۔ چونکہ ایہ گاہک اُتے مرکوز اے، فروخت کاری کاروباری نظامت دے اہ‏م اجزا وچو‏ں اک ا‏‏ے۔

## فروخت تے فروخت کاری
فروخت د‏‏ی کارروائی اک محدود کوشش وَل اشارا کردی ا‏‏ے ۔ مثلن کسی محلے د‏‏ی ہٹی ہو سکدی اے جیہدے وچ عمومن نہ تاں زیادہ تشہیر درکار ہُندی اے تے نہ ای گاہکاں د‏‏ی تعداد وچ اضافے د‏‏ی کوئی امید ہُندی ا‏‏ے ۔ ایہدے برعکس نامی گرامی کمپنیاں اپݨی مصنوعات نو‏‏ں کسے شہر، ریاست یا علاقے تو‏ں جڑے بغیر زیادہ تو‏ں زیادہ بِکری دی آرزو مند ہُندیاں نيں۔ ایہدے لئی مصنوعات دے مرکبات تے پیکنگ ، دام یا نرخ بندی، تھ‏‏اں و‏اں تے فروغ نو‏‏ں خاص دخل ہُندا ا‏‏ے ۔ ایہناں امور اُتے کافی غور و فک‏ر دے بعد فیصلے کیتے جاندے نيں ۔

## حوالے

## ہور دیکھو
* بازار
* منڈی
* مارکیٹ
* مارکیٹنگ

گٹھ:اقتصادی اصطلاحات
گٹھ:انسانیات
گٹھ:مالیاتی بازار
گٹھ:معیشت
گٹھ:اقتصادی نظام
گٹھ:اقتصادیات
گٹھ:معاشیات
گٹھ:تجارت
گٹھ:بازار
گٹھ:کاروباری کمپنیاں
رسالہ قشیریہ

thumb|سرورق کتاب روح تصوف اردو ترجمہ الرسالۃ القشیریۃ
**رسالہ قشیریہ** ایہ شیخ طریقت ابوالقاسم عبد الکریم بن ہوازن القشیری نیشا پوری (متوفی 465ھ د‏‏ی مشہور تصنیف ا‏‏ے۔
## رسالہ د‏‏ی وجہ
امام قشیری د‏‏ی سب تو‏ں مشہور کتاب رسالہ قشیریہ اے جو آپ نے 437ھ وچ صوفیا د‏‏ی جماعت دے لئی لکھیا۔ چونکہ بہت مبسوط تے ضخیم نئيں اے اس لئی "رسالہ دے ناں تو‏ں موسوم اے تے مصنف دے ناں د‏‏ی رعایت تو‏ں رسالہ قشیریہ" دے ناں تو‏ں متعارف ا‏‏ے۔
## اہمیت کتاب
بھانويں اس تو‏ں پہلے تصوف اُتے بہت کتاباں لکھی گئياں لیکن کوئی کتاب ایسی نہ سی جو تصوف دے ہر پہلو نو‏‏ں زیر بحث لیائے اس کتاب وچ ہر پہلو نو‏‏ں زیر بحث لیایا گیا ايس‏ے وجہ تو‏ں تمام طبقہ وچ مقبولیت حاصل اے 
## ترتیب کتاب
اس کتاب دے ابتدا وچ صوفیا دے عقائد فیر اکابر صوفیا دا تعارف اس دے بعد اصطلاحات صوفیا دا ذکر، اس دے بعد احوال واقوال تے تعلیمات نو‏‏ں خوبصورت انداز وچ ذکر کیاجدو‏ں کہ آخر وچ کرامات اولیاء اورمرشد و مرید دا تعلق ذکر کيتا گیا اے 
اللہ تعالی نے اس رسالے نو‏‏ں مقبولیت بخشی دوسرے ملکاں دے علاوہ برصغیر پاک و ہند وچ چشتیہ سهروردیہ تے قادریہ سلاسل وچ اسنو‏ں وی قبولیت حاصل ہوئی۔ ہمیشہ تو‏ں ایہ کتاب صوفیہ کرام دے مطالعہ وچ رہی تے مردان با اخلاص نو‏‏ں اس دے مطالعہ د‏‏ی تاکید کيتی جاندی رہی اے تے بزرگان طریقت اس دا درس دیندے رہے نيں، بعض ارباب طریقت نے اس اُتے تعليقات تر فرمائے نيں تے بعض حضرات نے اس د‏ی شروح وی لکھایاں نيں۔ رسالہ قشیریہ د‏‏ی بولی عربی اے اردو وچ وی دستیاب اے 
تصنیف، ابوالقاسم عبد الکریم بن ہوازن قشیری ; ترجمہ، مقدمہ و تعلیقات، پیر محمد حسن ادارہ تحقیقات اسلامی، بین‌الاقوامی اسلامی یونیورسٹی اسلام آباد، 2009
## اہمیت
رسالہ قشیریہ تصوف نو‏‏ں اہ‏م کتاباں وچ شمار کيتا جاندا اے ہر چند کہ ایہ اوسط تقطیع دے چند جزو دا رسالہ اے لیکن اس د‏ی جامعیت بہت اے رسالہ قشیریہ وچ اول صوفی دے عقائد بیان کیتے گئے نيں اس دے بعد 83 معروف و مشہور مشائخ دے حالات مختصرأ ضبط تحریر وچ لیائے گئے نيں اس دے بعد مصطلحات صوفی" د‏‏ی تشریح اے اس دے بعد ہن سلوک دے احوال آداب و تھ‏‏انو‏اں نو‏‏ں بیان کيتا ا‏‏ے۔ ضمنأ کرامات اولیاء وی مذکور نيں۔ ایہ رسالہ اک مقدمہ تے 13 ابواب اُتے مشتمل اے تے دوسرا باب اتباع کتاب اللہ اُتے مشتمل اے اس کتاب دا ترجمہ لاہور تو‏ں شائع ہو چکيا اے ۔
## حوالے

گٹھ:اسلامی الٰہیات اُتے کتاباں
گٹھ:اشعری ادب
گٹھ:صوفیانہ ادب
گٹھ:علم کلام
گٹھ:کتب اہل سنت
گٹھ:کتب تصوف
گٹھ:کتاباں
گلف

**گلف** یا کھاڑی ''' (Gulf) سمندر توں لے کے خشک تھاں تک اک تَنگ رستا یا لانگھا ہُندی اے ۔ ایہ اک تکینیکی اصطلاح اے ۔ ایہدے مقابلے وچ خلیج دا دہانا کُھلا ہُندا اے ۔ 

## ہور دیکھو
* گلف
* خلیج

گٹھ:آبی جغرافیا
گٹھ:آبی جغرافیہ
گٹھ:جغرافیا
گٹھ:سمندر
نارا نہر

**نارا نہر** پاکستان دے صوبا سندھ وچ دریائے انڈس دا اک ڈونگھا چینل اے ۔ ایہ نہر اک کھدائی والے چینل دے طور تے تعمیر کیتی گئی سی  ۔ نارا نہر پراݨے متروکہ گھگر ہاکڑا دریا دی گزرگاہ اُتے کھودی گئی اے ۔ گھگر ہاکڑا دریا رݨ کچھ وچ جا ڈِگھدا سی ۔ نارا نہر نوں ایسے دریائی گزرگاہ دے اُتے 1858-1859 وچ کھودیا گیا ۔ 
سپلائی چینل نوں 1884-1885 وچ 2.5 فٹ تے 1893 وچ ہور 3.5 فٹ دی اطراف نال کھدائی کیتی گئی سی ۔

نہر سکھر بیراج دے اُپروں ضلع خیرپور ، ضلع سانگھڑ ، ضلع میرپور خاص تے ضلع تھر پارکر تک جاندی اے ۔ نارا نہر تقریبن 364 کلومیٹر (226 میل) لمبی اے ۔ ایہدی ڈیزائننگ گنجائش 13،602 مکعب فٹ / (385.2 m3 / s) اے لیکن اصل وچ 14،145 کیوبک فیٹ / س (400.5 m3 / s) خارج ہُندی اے ۔ اس نہر نال تقریبن 2،000 2،000،000 ایکڑ (8،100 مربع کلومیٹر) اراضی سیراب ہُندی اے ۔ ضلع خیرپور وچ نہر نال وابستا آبی خطےآں نوں 1972 وچ نارا گیم ریزرو بنایا گیا سی ۔

گٹھ:پاکستان دیاں نہراں
گٹھ:پاکستان وچ آبپاشی
گٹھ:نہراں
ناصر چنیوٹی

**ناصر چنیوٹی** اک پنجابی پاکستانی مخولیا اداکار نیں ۔ اوہ تھیٹر ، ٹیلی ویژن تے فلم اداکاری کَردے نیں ۔ اوہناں دا تعلق پنجاب دے ضلع چنیوٹ نال اے ۔ اوہناں نے کئی سٹیج ڈرامےآں تے ٹیلی فلماں وچ کم کيتا اے ۔ اوہناں نے سبھ تو‏ں زیادہ لہور وچ مخولیا سٹیج ڈرامےآں وچ قابل ذکر کم کيتا اے ۔ اوہناں دی مشہور فلم چل میرا پت اے ۔ 

## سٹیج ڈرامے

# روٹی کھول دیو-حصا اول
# دربار لگاؤ - حصا اول
# تیرے نخرے ہزار
# منڈا پنج سال دا
# منی ہے تو ہنی ہے
# ویہلے نکمے - حصا دوم
# بلو، بلی اور بالی
# بنٹی اور ببلی
# ایک ووہٹی تن لاڑھے
# کڑیاں مٹھیاں چُھریاں
# محبوبہ ہیرو عاشق زیرو
# میلا
# نان سٹاپ دیوانے
# گھونگھٹ اٹھا لوں
# ویہلے عاشق
# مس کُم کُم
# دو رنگیلے
# جنہے ساڈا دل لُٹیا
# مرچ مصالحا
# لہور آیا لہور
# عید دا چن
# پائل باجے چھن چھن چھن
# مٹھیاں شرارتاں
# اُف یہ بیویاں
# عشق ہے سانوں ساتھیا

## فلماں
* *چل میرا پت 2* (2020)
* *[[چل میرا پت]]* (2019)
* *نو ٹینشن* (2013)
* *گلابو* (2008)
* *ون ٹو کا ون* (2007)

## ٹیلی ویژن ڈراما
* *فیملی فرَنٹ* (1997)

## اِنفوٹینمنٹ شو

گٹھ:مخولیا اداکار
گٹھ:پاکستانی اداکار
گٹھ:پنجابی اداکار
گٹھ:پاکستانی مزاحیہ اداکار
گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکار
گٹھ:پنجابی مسلمان
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی لوک
کراچی پورٹ

**کراچی بندرگاہ** (Port of Karachi) پاکستان د‏‏ی سبھ تو‏ں وڈی تے مصروف ترین بندرگاہ ا‏‏ے ۔ ایتھ‏ے تو‏ں سالانا 2.5 کروڑ ٹن دے سامان د‏‏ی تجارت ہُندی اے، جو پاکستان د‏‏ی کل تجارت دا تقریباً % 60 ا‏‏ے ۔

بندرگاہ قدیم کراچی شہر دے مرکز دے نیڑے کیماڑی تے صدر دے علاقےآں دے درمیان واقع آ ۔ اپنے جغرافیائی محل وقوع دے باعث ایہ بندرگاہ اہ‏م آبی گزرگاہاں مثلن آبنائے ہرمز دے بالکل نیڑے واقع ا‏‏ے ۔ بندرگاہ دا انتظام اک وفاقی ادارے کراچی پورٹ ٹرسٹ دے سپرد ا‏‏ے ۔ ایہ ادارہ انیہويں صدی عیسوی وچ برطانوی دور حکومت وچ قائم کيتا گیا سی ۔

کراچی اپنی قدیم بندرگاہ دے حوالے نال خلیج تے جنوبی ایشیا سمیت کئی اہ‏م ملکاں تے خطےآں لئی معاشی دروازہ اے جیہدے راستے پاکستان دی درآمدات و برآمدات دا 60 فیصد مال تے ساز و سامان ترسیل ہُندا ا‏‏ے ۔ اوداں تاں ایہ بندرگاہ محدود پیمانے اُتے تالپوراں دے عہد تو‏ں وی پہلاں فعال سی لیکن جدو‏ں 1843ء وچ انگریزاں نے ہند دے بعد سندھ پربھی اپنا تسلط جما لیا تاں اس شہر تے اس د‏ی قدیم بندرگاہ د‏‏ی وی قسمت جاگ اٹھی ۔ اس تریخی بندرگاہ نو‏‏ں ترقی دیݨ دے پِچھے انگریزاں دے مفادات کھلے راز د‏‏ی طرحاں سی ۔ اوہناں نے اِتھ‏و‏ں کݨک ، کپاہ ، تیل دے بی ، اُن تے ہڈیاں تے دوسری اہ‏م اشیاء اپنے ملک برآمد کرن لئی اس فطری بندرگاہ نوں اس خطے د‏‏ی قیمتی پیداوا‏‏ر د‏‏ی نقل وحرکت تے ترسیل لئی اہ‏م ذریعے دے طور تے استعمال کيتا ۔ انگریزاں نے ایسٹ انڈیا کمپنی دے زیرکمان ایتھ‏ے مسلح افواج دے توسط تو‏ں اپنے پائاں سِدھے کر لئی تاں انگریزاں نے اسنو‏ں 1857ء وچ اک جدید بندرگاہ د‏‏ی شکل دے دی۔ کراچی بندرگاہ دے بارے وچ جانݨ لئی تریخ دے جھروکےآں وچ جھاکیا جاوے تاں قدیم تذکرےآں وچ سَبھ تو‏ں پہلاں عرب سیاح سلیمان ال مہری نے 1511ء وچ اپنی سفرگزشت وچ ’’راس الکراشی ‘‘کے عنوان تو‏ں اس تاریخی بندرگاہ کاتفصیل دے نال ذکر کيتا اے ۔ اوہ پسنی تو‏ں سمندر دے راستے کراچی آیا سی تے ایتھ‏ے اوہنے خاصا وقت گزاریا ۔ چند سال بعد ترک عثمانی کیپٹن سیدی علی رئیس نے اپنے سفر نامے ’’ملکاں دا آئینہ‘‘ وچ تفصیل تو‏ں اس قدیم بندرگاہ دا ذکر کيتا اے تے دسیا اے کہ کراچی د‏‏ی ایہ بندرگاہ کاروباری اعتبار تو‏ں اس زمانے وچ وی خاصی اہمیت د‏‏ی حامل سی۔1728ء وچ ایہ بندرگاہ طوفانی بارشاں د‏‏ی بھینٹ چڑھ گئی تاں اسنو‏ں 1729ء وچ نویں سِرے توں تعمیر کيتا گیا تے ایہنو‏ں کراچی بندرگاہ دا ناں دتا گیا ۔ ایويں تاں تالپوراں دے دور 1820ء وچ وی ایہ بندرگاہ تاجراں تے صنعت کاراں دے لئی وڈی کشش رکھدی سی اورانیہويں صدی دے آخری سالاں وچ کراچی د‏‏ی بندر گاہ اک اہ‏م بین الاقوامی بندرگاہ د‏‏ی حیثیئت حاصل کرچک‏ی سی تے ایہدا چرچا چار سو پھیل چکيا سی ۔ انگریزاں دے آوݨ توں بعد فیر ایہ اک ایسی بندرگاہ بݨ گئی کہ دنیا بھر تو‏ں وڈے وڈے جہازراناں تے جہازاں نے کراچی دا رخ ک‏ر ليا تے عالمی نقشے اُتے ایہد‏ی اہمیت دوچند ہو گئی ۔ ایہ بدقسمتی د‏‏ی گل اے کہ قیام پاکستان توں بعد اس بندرگاہ د‏‏ی اوہ ساکھ برقرار نہ رہ سکی جیہڑی انگریزاں دے قبضے دے دور وچ سی ۔

## ہور دیکھو
* کراچی پورٹ
* پورٹ قاسم
* گوادر بندرگاہ

گٹھ:کراچی
گٹھ:تجارتی گزرگاہاں
گٹھ:پاکستان دے ساحل
گٹھ:پاکستان دیاں بندرگاہواں
انسپکٹر جنرل

**انسپکٹر جنرل** (Inspector general) فوج تے سِول سروس وچ اک عہدا اے ۔ معنوی لحاظ نال ایہدا مطلب تفتیشی اہلکار اے ۔ انسپکٹر جنرل دا عہدا کئیاں مُلکاں وچ رائج اے ۔ جیہناں وچ پاکستان ، بنگلا دیش ، بھارت ، برطانیا ، کینیڈا ، امریکا ، ترکی ، رومانیا ، جرمنی ، فرانس ، پولینڈ ، ناروے ، سویڈن تے کولمبیا شامل نیں ۔ 

## پاکستان وچ انسپکٹر جنرل دے عہدے
پاکستان وچ فوج تے سِول سروس دوناں وچ انسپکٹر جنرل دا عہدا رائج اے ۔ پاکستان وچ پاکستان فرنٹیئر کور تے پنجاب پولیس سمیت ساریاں صوبائی پولیس سروساں دا سربراہ انسپکٹر جنرل ہُندا اے ۔  

### انسپکٹر جنرل پولیس
پاکستان وچ ہر صوبے تے وفاقی علاقے دے پولیس دے محکمے دا سربراہ افسر انسپکٹر جنرل ہُندا اے ۔

### انسپکٹر جنرل جیل خانہ جات
پاکستان دے ہر صوبے وچ جیل خانہ جات دا محکما قائم اے جیہدا سربراہ افسر انسپکٹر جنرل اے ۔ 

### انسپکٹر جنرل فرینٹئر کور
پاکستان دی پیراملٹری فورس پاکستان فرنٹیئر کور دا سربراہ انسپکٹر جنرل ہُندا اے ۔

### پاک آرمی وچ انسپیکٹر جنرل دے عہدے
پاک آرمی وچ انسپکٹر جنرل دے چار عہدے رائج نیں :
* انسپکٹر جنرل آرمز
* انسپکٹر جنرل ٹریننگ اینڈ اویلیوئیشن
* انسپکٹر جنرل کمیونیکیشن اینڈ ٹیکنولوجی 
* انسپکٹر جنرل ہسپتاݪ

گٹھ:عہدے
گٹھ:سرکاری عہدے
گٹھ:پاک فوج
خلیج

**خلیج** (Bay) پاݨی دا اک دھنسیا ہویا ، ساحلی حِصا اے جیہڑا پاݨی دے بڑے جِسم سمندر ، ساگر ، جھیل ، یا کوئی ہور خلیج نال براہ راست جڑدا اے ۔ گلف دی نِسبت خلیج کُھلی ہُندی اے تے تِن اطراف توں خُشک تھاں نال گِھری ہُندی اے ۔ 

## ہور دیکھو
* گلف
* خلیج

گٹھ:آبی جغرافیا
گٹھ:آبی جغرافیہ
گٹھ:جغرافیا
گٹھ:سمندر
اسٹوڈیو

**اسٹوڈیو** اوہ کمرا اے جیہدے وچ کوئی فنکار اپنا فنّی کَم سر انجام دِندا اے ۔ اسٹوڈیو دا اِستعمال اداکاری ، نقاشی ، بت تراشی ، فوٹوگرافی ، ریڈیو نشریات ، ٹیلی ویژن نشریات تے موسیقاری وَرگے مقاصد لئی کیتا جاسکدا اے ۔

## ہور دیکھو
* اسٹوڈیو
* آرٹ گیلری

گٹھ:آرٹ
گٹھ:فن
گٹھ:عمارتاں
گٹھ:ٹیلی ویژن
گٹھ:ریڈیو
مجسٹریٹ

**مجسٹریٹ** (Magistrate) اک چھوٹا جوڈیشل افسر ہُندا اے جیہڑا کسے خاص علاقے ، یعݨی ضلع ، تحصیل یا قصبے وچ قنون دا انتظام کردا ا‏‏ے ۔ اوہ سِول یا فوجداری مقدمات سُݨدا تے فیصلا سݨاوندا ا‏‏ے ۔ 

## مجسٹریٹ دیاں قسماں

### جوڈیشل مجسٹریٹ
ہائی کورٹ نال مشاورت توں بعد ریاستی حکومت ہر ضلعے وچ فرسٹ کلاس تے سیکنڈ کلاس دے جوڈیشل مجسٹریٹ د‏‏یاں عدالتاں د‏‏ی تعداد نو‏‏ں مطلع کرسکدی ا‏‏ے ۔ جوڈیشل مجسٹریٹ چیف جوڈیشل مجسٹریٹ دے ماتحت اے تے سیشن جج دے زیر انتظام ا‏‏ے ۔
فرسٹ کلاس جوڈیشل مجسٹریٹ نو‏‏ں زیادہ تو‏ں زیادہ 3 سال قید د‏‏ی سزا یا اک ہزار روپے تک جرمانے د‏‏ی اجازت ا‏‏ے ۔ 5000 یا دونے ۔ سیکنڈ کلاس جوڈیشل مجسٹریٹ نچلی سطح د‏‏ی عدالت دے طور تے جانیا جاندا اے تے زیادہ تو‏ں زیادہ اک سال د‏‏ی سزا یا اک ہزار روپے تک جرمانے د‏‏ی سزا وی دے سکدا ا‏‏ے ۔ 5000 یا دونے ۔

### چیف جوڈیشل مجسٹریٹ
اک فرسٹ کلاس جوڈیشل مجسٹریٹ ہر ضلع وچ ہائی کورٹ دے ذریعے چیف جوڈیشل مجسٹریٹ مقرر ہُندا ا‏‏ے ۔ چیف جوڈیشیئل مجسٹریٹ سیشن جج دے ماتحت نيں ۔ ایہناں نو‏‏ں ایہ حق اے کہ اوہ کوئی جرمانا یا قید د‏‏ی سزا عائد کرسکن ، ست سال تو‏ں زیادہ نئيں ۔

### میٹرو پولیٹن مجسٹریٹ
دس لکھ تو‏ں زیادہ آبادی والے شہراں نو‏‏ں میٹروپولیٹن علاقا سمجھیا جاندا اے تے ایداں دے علاقےآں دے لئی مقرر کردہ مجسٹریٹ نو‏‏ں میٹرو پولیٹن مجسٹریٹ کہیا جاندا ا‏‏ے ۔ میٹرو پولیٹن مجسٹریٹ سیشن جج نو‏‏ں رپورٹ کردا اے تے چیف میٹرو پولیٹن مجسٹریٹ دے ماتحت ا‏‏ے ۔

### ایگزیکٹو مجسٹریٹ
ریاستی حکومت دی صوابدید دے مطابق اک ضلع وچ ایگزیکٹو مجسٹریٹ مقرر کیتے جاندے نيں ۔ ایہناں ایگزیکٹو مجسٹریٹاں وچو‏ں اک نو‏‏ں ڈسٹرکٹ مجسٹریٹ تے اک نو‏‏ں ایڈیشنل ڈسٹرکٹ مجسٹریٹ مقرر کيتا جاندا ا‏‏ے ۔

گٹھ:قنون
گٹھ:سرکاری عہدے
گٹھ:عہدے
مذاق رات

**مذاق رات** (Mazaaq Raat) اک پاکستانی ٹیلی ویژن شو اے، ایہدے میزبان عمران اشرف نیں۔  ایہ شو دنیا نیوز اُتے نشر کیتا جان٘دا اے۔ ایہدی کامیڈی ٹیم وچ اکرم اداس، ہنی البیلا تے سخاوت ناز شامل نیں۔ اداکار نعمان اعجاز نے 2013ء توں 2015ء تک ایس شو دی میزبانی کیتی۔

### میزبان

## کاسٹ
**میزبان**
* عمران اشرف (2023ء توں تاحال)
**آرٹسٹ**
* اکرم اداس (2016ء توں تاحال)
* ہنی البیلا (2023ء توں تاحال)
* سخاوت ناز (2013–2016)، (2023ء توں تاحال)
* فیصل رامے (2023ء توں تاحال)
**شریک میزبان**
* عائشہ شکور (2023ء توں تاحال)
**ڈی جے**
* عون علی (2019ء توں تاحال)

## ہور دیکھو
* حسب حال
* خبردار
* خبرناک

## باہرلے جوڑ
* Mazaq Raat (ویب سائیٹ) 

## حوالے

گٹھ:ٹی وی شو
گٹھ:پاکستانی ٹی وی شو
سلیکون ویلی

**سِلیکون ویلی** (Silicon Valley) امریکا دی ریاست کیلیفورنیا وچ سان فرانسسکو بے ایریا دے جنوبی حصے دا اک خِطا اے جو اعلا ٹیکنالوجی تے جدت دے عالمی مرکز دے طور تے کم کردا ا‏‏ے ۔ ایہ جغرافیائی سانٹا کلارا ویلی تو‏ں تقریبن مماثل ا‏‏ے ۔ سین ہوزے سِلیکون ویلی دا سَبھ تو‏ں وڈا شہر اے جیہڑا کیلیفورنیا دا تیسرا سَبھ تو‏ں وڈا شہر تے امریکا  دا دسواں سَبھ تو‏ں وڈا شہر ا‏‏ے ۔ سِلیکون ویلی دے ہور وڈے شہراں وچ سنیویل ، سانٹا کلارا ، ریڈ ڡوڈ سِٹی ، ماؤنٹین ویو ، پالو الٹو ، مینلو پارک ، تے کپرٹینو شامل نيں ۔ بروکنگز انسٹی ٹیوشن دے مطابق ، سین ہوزے میٹرو پولیٹن ایریا وچ فی کس زیورچ (سوئٹزرلینڈ) تے اوسلو (ناروے) توں بعد فی کس سَبھ تو‏ں زیادہ جی ڈی پی ا‏‏ے ۔

گٹھ:امریکا دے شہر
گٹھ:امریکہ دے شہر
گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر
گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:امریکین دے شہر
گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں
گٹھ:امریکہ دے آباد تھاں
گٹھ:کیلیفورنیا دے شہر
گٹھ:امریکا
گٹھ:کمپنیاں
گٹھ:کاروباری کمپنیاں
گٹھ:انفارمیشن ٹیکنالوجی
مٹی دا تیل

**مٹی دا تیل** (Kerosene) ، جیہنوں پیرافین وی کہیا جاندا اے ، اک آتش گیر ہائیڈرو کاربن مائع اے جیہڑا پٹرولیئم توں ماخوذ اے ۔ ایہ بڑے پیمانے اُتے ہوا بازی دے نال نال گھراں وچ وی بطور بالݨ استعمال ہُندا اے ۔ ایہدا نام کیروسین یونانی زبان توں نکلیا اے: κηρός (کیروس) جیہدا مطلب اے "موم" اے ۔ عام طور تے تجارتی نشان وچ  تیار ہوݨ توں پہلاں 1854 وچ کینیڈا دے ماہر ارضیات تے موجد ابراہیم گیسنر دے ذریعے بطور تجارتی نشان درج کیتا گیا سی ۔ بعض اوقات سائنسی تے صنعتی استعمال وچ کروسین دی ہجے کیتی جاندی اے ۔ مٹی دے تیل دی اصطلاح ارجنٹائن ، آسٹریلیا ، کینیڈا ، بھارت ، نیوزی لینڈ ، نائیجیریا ، امریکا تے پاکستان وچ عام اے ۔ مائع پیرافین اک زیادہ چپچپا تے انتہائی بہتر مصنوعا اے ۔

گٹھ:کیمیائی مرکبات
گٹھ:گھریلو کیمیائی مرکبات
گٹھ:کیمیائی عوامل
گٹھ:کیمیائی عناصر
گٹھ:کیمیکل
گٹھ:کیمیا
گٹھ:کیمسٹری
گٹھ:معدنیات
راجندر سنگھ جی جڈیجا

جنرل مہاراج شری ** راجندر سنگھ جی جڈیجا ** ، ڈی ایس او (15 جون 1899 – 1 جنوری 1964) جنھاں بطور ** دے ایس راجندر سنگھ جی ** تو‏ں وی جانیا جاندا اے، فیلڈ مارشل کے ایم کیریپپا دے بعد؛ بھارتی فوج دے پہلے چیف آف آرمی اسٹاف تے دوسرے بھارتی سن ، جو بھارتی فوج دے کمانڈر انچیف بن گئے سن ۔
## ذا‏تی زندگی
راجیندر سنگھ جی 15 جون 1899ء نو‏‏ں سرودر ، کاٹھیاواڑ وچ پیدا ہوئے سن، جو مغربی بھارتی ریاست گجرات واقع ا‏‏ے۔
اس خاندان دا تعلق نواں نگر ریاست (موجودہ جامنگر) دے حکمران یادو ونشی راجپوت خاندان تو‏ں سی، کے ایس دلیپ سنگھ جی دے چچا، کے ایس رنجیت سنگھ جی ، اس کنبہ دے ذریعہ تیار کردہ دو کرکٹر ستارے سن ۔ 1928 وچ راجندر سنگھ نے *مایا کنوربہ* نال شادی کيتی۔ ایہ جوڑے تن بچےآں دے والدین بن گئے۔ انہاں دے بیٹے ، سکھدیو سنگھ جی نے مسودہ دے حکمران راجکماری وجیلکشمی مسودہ د‏‏ی بیٹی نال شادی کيتی۔ انہاں د‏‏ی سب تو‏ں چھوٹی بیٹی د‏‏ی شادی اس وقت دے مدھیہ پردیش (موجودہ چھتیس گڑھ) دے سابق ​​شاہی ریاست کھیرا گڑھ دے راجہ صاحب نال ہوئی سی ، اوہ لوک سبھا د‏‏ی رکن پارلیمان تے اپنے حلقہ د‏‏ی اک مقبول رہنما سن۔

## کیریئر
راجندر سنگھ جی نے راجکمار کالج، راجکوٹ ، فیر مالورن کالج وچ تعلیم حاصل کيتی۔ فوجی کیریئر دے حصول دے بعد انھاں نے رائل ملٹری کالج، ساندھورسٹ وچ شمولیت اختیار کيتی۔ 1921ء وچ انھاں بھارتی فوج دے لئی غیر منتخب شدہ لسٹ وچ دوسرے لیفٹیننٹ دے طور اُتے مقرر کيتا گیا۔ انھاں نے کنگز رائل رائفل کورپس دے نال تیسری بٹالین دے نال منسلک ہوک‏ے اک سال گزاریا تے فیر بھارتی فوج وچ شامل ہوئے تے سیکنڈ رائل لینسرز وچ تعینات رہ‏‏ے۔ کنگز کمیشنڈ انڈین آفیسر د‏‏ی حیثیت تو‏ں برٹش انڈین آرمی وچ مختلف عہدےآں تے دفاتر اُتے فائز رہے تے دوسری جنگ عظیم دے دوران انھاں نے بہت امتیازی خدمات انجام دتیاں۔

جنرل راجندر سنگھ جی 1945–46 وچ واشنگٹن ڈی سی وچ ملٹری اٹیشی د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دینے والے پہلے بھارتی بن گئے۔

گٹھ:برطانوی ہندی فوج دے افسر
گٹھ:بھارتی ہندو
گٹھ:جامنگر دیاں شخصیتاں
گٹھ:دوسری جنگ عظیم د‏‏یاں ہندوستانی فوجی شخصیتاں
گٹھ:گجرات (بھارت) دیاں شخصیتاں
گٹھ:ہندوستانی بادشاہی
گٹھ:ہندوستانی جرنیل
تجارتی مارک

**نشان تجارت** یا **تجارتی مارک** (trademark) رجسٹر شدہ الفاظ یا نشان نشان نوں کہیا جاندا اے جیہڑا مصنوعات تیار کرن والی کمپنی اپݨی مصنوعات لئی مقرر کردی اے ۔ ایہ نشان یا علامت اک ای قسم دی مختلف مصنوعات وچ فرق واضح کرن لئی ضروری ہُندی اے ۔ دفتری طور تے ایہنوں رجسٹر کر لیݨ نال نقل یا جعلسازی دا اندیشا نئیں رہندا ۔ اس توں علاوا تجارتی مارک مال دی تشہیر وچ وی مددگار ہُندا اے ۔ کارخانے دی مشہوری دے نال نال ایہ نشان مصنوعات دی عُمدگی تے نفاست دا وی ضامن اے تے اس طرحاں تجارتی شہرت دا اک اہم حِصا تصور کیتا جاندا اے ۔ تجارتی مارک دے مالکانا حقوق اس ادارے نوں ملدے نیں جیہڑا سَبھ توں  پہلاں حکومت دے متعلقا محکمے توں ایہدی اجازت حاصل کر لوے ۔

## ہور دیکھو
* بازار
* منڈی
* مارکیٹ
* مارکیٹنگ

گٹھ:اقتصادی اصطلاحات
گٹھ:مالیاتی بازار
گٹھ:معیشت
گٹھ:اقتصادی نظام
گٹھ:اقتصادیات
گٹھ:معاشیات
گٹھ:تجارت
گٹھ:بازار
گٹھ:کاروباری کمپنیاں
گٹھ:کاروباری اخلاقیات
گٹھ:کاروباری اصطلاحات
گٹھ:کمپنیاں
گٹھ:تجارتی کمپنیاں
شیرا جسویر

**شیرا جسویر**، اک پنجابی گلوکار، نغمہ نگار، اداکار تے فلم پروڈیوسر نیں۔ اوہناں نے اپݨے گلوکاری کیریئر دا آغاز 2003ء وچ ایلبم "دل دی راݨی" ناݪ کیتا سی۔ اوہ تجارتی لحاظ ناݪ سبھ توں کامیاب تے ہُݨ تک دے بہترین پنجابی گلوکار نیں۔ 

## مُڈھلا جیون
شیرا جسویر دی پرورش پنجاب دے ضلع جلندھر وچ ہوئی ۔ اوہناں نے جلندھر دے خالصا کالج توں تعلیم حاصل کیتی اے۔ اپݨی اسکولنگ تے اعلا تعلیم مکمل کرن توں بعد اوہناں نے 2001ء توں 2003ء تک 4 واری کبڈی وچ پنجاب دی نمائندگی کیتی ۔ 

## کیریئر
اوہناں نے اپݨے گلوکاری کیریئر دا آغاز 2003ء وچ اپݨے ایلبم "دل دی راݨی" ناݪ کیتا تے ایہ ایلبم کامیاب ہوگیا۔ اوہناں دا دوسرا ایلبم وی لوکاں وچ بہت مشہور ہویا۔ اس توں بعد شیرا لائیو 1 & 2 سپر ہٹ ہوگئی ۔ اس توں بعد جاری ہوݨ آࢦے سارے ایلبمز نوں سُپرہٹ سمجھیا جاندا اے۔ سِنگلز بطور آل ٹائم بلاک بسٹر وچ احساس (2012ء)، وِچھوڑا (2013ء)، پعھانّی مارتی (2013ء)، اسیں سَبھ کچھ حاصل کرلیݨا (2013ء)، جٹ سِکہ (2014ء) تے اِک مُنڈا (2015ء) شامل نیں۔

## ڈِسکو گرافی

## سِنگلز

## حوالے

گٹھ:پنجابی گلوکار
گٹھ:پنجابی اداکار
گٹھ:پنجابی فلمی اداکار
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
مرینا خان

**مرینا خان** (جم 26 دسمبر، 1962ء) اک پاکستانی ٹی وی تے فلم اداکارہ، ٹی وی ڈائریکٹر تے پروڈیوسر اے۔ اوہ پاکستان ٹیلی ویژن دیاں 80 دی دہائی دیاں مشہور اداکاراواں وچوں اک سی۔ اوہدے ٹیلی ویژن ڈرامیاں وچ "تنہائیاں" (1985ء)، "دھوپ کنارے" (1987ء)، "نجات" (1993ء) تے "تنہا" (1997ء) شامل نیں۔ اوہنے 2000ء دی دہائی وچ ٹیلی ویژن انڈسٹری نوں چھڈ دتا سی تے فیر 2009ء توں واپسی کیتی۔ مرینا خان نے فلم اداکاری دا آغاز 2016ء وچ فلم "لال بیگم" وچ ٹائیٹل رول نال کیتا سی۔

## ابتدائی زندگی تے خاندان
مرینا خان دا جم پاکستان دے شہر پشاور وچ ہویا سی۔ اس دا پیؤ رحمت خان ضلع ٹانک توں سی، جد کہ اوہدی ماں انا رحمت انگریزی نژاد سی پر اوہ پیشاور وچ رہن لگ گئی۔ اوہ ٹانک دے قطب الین خان دی پوتی اے۔ اوہدا پیؤ پاکستان ایئر فورس وچ کم کردا سی تے خاندان نوں اوہدے تبادلیاں دی وجہ توں تقریبن ہر دو سالاں وچ رہائش تبدیل کرنی پیندی سی۔ اس لئی اوہنے اک انٹرویو وچ دسیا کہ اس صورتحال دی وجہ توں اوہدے بچپن دے لمب چِرے دوست نئیں سی۔

## اداکاری
مرینا خان نے 1971ء دے قومی ہیرو راشد منہاس شہید دے اعزاز وچ بݨݨ والے 1982ء دے اک ٹی وی ڈرامے وچ اداکاری نال اپݨی ڈراما اداکاری دا آغاز کیتا۔ بعد وچ 1985ء وچ ڈراما سیریئل تنہائیاں توں اوہنوں شہرت ملی۔ بعد وچ مرینا نے ہدایت کاری تے پروڈکشن نوں اپنے پیشے دے حصے دے طور تے لیا تے اوہنے اپنا کُکنگ شو وی کیتا۔

مرینا خان کراچی وچ مقیم اے۔ اوہ ورلڈ وائیڈ فنڈ فار نیچر دی خیر سگالی نمائندہ وی رہی۔ اوہنے اے آر وائی ڈیجیٹل اُتے شو مرینا مورننگز (08–2007ء) دی میزبانی کیتی۔ 2016ء وچ اوہ مہرین جبار دی شارٹ فلم *لالا بیگم* وچ نظر آئی سی۔ فلم دا پریمیئر 6 اگست 2016ء نوں موزیک انٹرنیشنل ساؤتھ ایشیئن فلم فیسٹِول وچ زیل فار یونٹی دے تحت کیتا گیا سی۔ بعد وچ اوہنے *[[پنجاب نہیں جاؤں گی]]* (2017ء) وچ کردار نبھایا۔ *نامعلوم افراد 2* (2018ء) تے پرواز ہے جنون (2018ء) وچ دوبارہ فلم دے کرداراں وچ نظر آئی۔ اوہ مہرین جبار دی ٹیلی فلم *ہم چلے آئے* وچ نظر آئی۔ 

## فلمو گرافی
### ٹی وی ڈرامے
* *نشان حیدر-راشد منہاس شہید *تنہائیاں* (1985ء)
* *تنہائیاں* (1985ء)
* *احساس* (1987ء)
* *دھوپ کنارے* (1987ء)
* *کلیاں* (1989ء)
* *کہر* (1991ء)
* *پڑوسی* (1992ء)
* *یس سر نو سر* (1993ء)
* *نجات* (1993ء)
* *یوں چاہا تھا مگر* (1995ء)
* *تم سے کہنا تھا* (1995ء)
* *بے وفائیاں* (1995ء)
* *خالی ہاتھ* (1997ء)
* *تنہا* (1997ء)
* *کیسے کہوں* (1999ء)
* *تم ہی تو ہو* (2000ء)
* *آذر کی آئے گی بارات* (2009ء)
* *ڈولی کی آئے گی بارات* (2010ء)
* *تاکے کی آئے گی بارات* (2011ء)
* *عینی کی آئے گی بارات* (2012ء)
* *تنہائیاں نئے سلسلے* (2012ء)
* *جیکسن ہائٹ* (2014ء)
* *کیف بہاراں* (2018ء)
* *نور العین* (2018ء)
* *قید* (2018ء)
* *دل کیا کرے* (2019ء)
* *چیخ* (2019ء)
* *بندش* (2019ء)
* *گستاخ عشق* (2019ء)
* *منافق* (2020ء)
* *دلربا* (2020ء)
* *اولاد* (2020ء)
* *پردیس* (2021ء)
* *میں ہاری پیا* (2022ء)
* *مشکل'' (2022ء)

### ٹیلی فلم

### فلم

## حوالے

گٹھ:20ویں صدی دیاں پاکستانی اداکاراواں
گٹھ:21ویں صدی دیاں پاکستانی اداکاراواں
گٹھ:پاکستانی ٹیلیوژن اداکاراواں
گٹھ:کراچی دیاں اداکاراواں
سُکھ دیڡ سنگھ ڈھینڈسا

**سکھدیڡ سنگھ ڈھینڈسا** بھارت دیراج سبھا دے میمبر نیں ۔ اوہناں نوں پدما بھوشن ایوارڈ نال 26 جنوری 2019 نوں نوازیا گیا ۔ اوہناں نے دسمبر 2020 وچ کساان تحریک دی حمایت کرن لئی ایہ ایوارڈ واپس کر دتا ۔

اوہ کھیلاں تے کیمیکل فرٹیلائیزر دے 2000 توں 2004 تک واجپائی دی تیجی کبینا وچ مرکزی وزیر رہے ۔ اوہ 1998 توں 2004 تک راج سبھا مِمبر رہے ۔

اوہناں دے پتر پرمندر سنگھ ڈھینڈسا 2017 تک پنجاب دے وزیر خزانا رہے ۔

## حوالے

گٹھ:پنجابی لوک
امرت مگھیرا

**امرت مگھیرا** ایک برطانوی ماڈل اور اداکارہ ہیں ، ہندی ، انگریزی اور پنجابی فلموں میں کام کرتی ہیں۔ 2015 سے 2017 تک ، وہ برطانوی سوپ اوپیرا *ہولیوکس میں بطور* لیڈر کور دکھائی گئیں۔

**امرت مگھیرا** لنڈن بیسڈ پیشہ ور ماڈل اتے اداکارہ اے۔ جو ہندی، انگریزی، پنجابی فلماں وچ کم کردی اے۔

## کیریئر
 

مگھیرا نے اپنے کیریئر دی شروعات کانے ویسٹ اتے گنز این 'روز دی پسند لئی ڈانسر وجوں کیتی۔ اوہ ممبئی وچ بالیوڈّ فلم دے سیٹاں اُتے بیکگراؤنڈ ڈانسر وجوں کم کر رہی سی، جدوں اس نوں اک ماڈلنگ ایجنسی ولوں پیش کش کیتی گئی، جس نے برانڈ امبیسڈر دے طور اُتے بھارت دی سبھ توں چوٹی دی شنگار کمپنی، لیکمے نال پنج سال دا اقرارنامہ کیتا۔ اس نوں دسمبر 2012 وچ ون پاؤنڈ فش مین  ولوں 1 فش گیت لئی اک بیکنگ ڈانسر دے روپ وچ وی دکھایا گیا۔ اس نال اس نے ماڈلنگ وچ اپنا کریئر شروع کیتا جدوں اوہ ایلیسن کانونگو اتے نیٹا للا ورگے ڈزائینراں نال فیشن شو وچ حصہ لین توں علاوہ، ستیا پال، مس سکسٹی، لوریئل، سکارس، نوکیا اتے اولے ورگے نامور برانڈاں نال کم کرن لئی گئی۔ 2014 وچ، اوہ میڈ اٹور ڈانس وچ نظر آئی۔ اس نے فلم لئی مکھ ووکل وی کیتے۔ گلوکار امریندر گل دے نال اک پنجابی فلم گوریاں نوں دفعہ کرو دکھائی دتی۔

اپریل 2015 وچ، اک بریٹیش-ایشیائی فلم، جس وچ امر اکبر اتے ٹونی دی خاصیت اے، یونائیٹڈ کنگڈم وچ جاری کیتی گئی سی۔ اس توں بعد اس نے سندھیا مردل، تنشتا چیٹرجی، ساراہ-جیناہ ڈائس اتے انشکا منچندا دے نال سال 2015 وچ آئی فلم اینگری انڈین گوڈڈیسز وچ اداکاری کیتی، اک فلم جو پین نلن دی مکھ دھارا ہندی سنیما وچ ڈیبیو کر رہی سی۔ اکتوبر 2015 وچ، مگھیرا نیٹا کور دے طور اُتے چینل 4 سوپ اوپیرا، ہولیؤکس دی کاسٹ وچ شامل ہویا۔ اس دا کردار ختم ہون توں بعد نومبر وچ اس نے سیریل چھڈّ دتا سی۔ اس دی موت دا نظارہ 2018 دے اندر اوپیرا پرسکاراں اُتے بیسٹ شوٕ-سٹاپر لئی نامزد کیتا گیا سی۔

## فلمو گرافی

 
## حوالے

## باہری کڑیاں
*

گٹھ:پنجابی اداکاراواں
گٹھ:ہندی سنیما وچ اداکاراواں

 
 

گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں)
گٹھ:غیر موجود مقام پیدائش (زندہ شخصیتاں)
گٹھ:بھارتی نژاد برطانوی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:اکیہویں صدی دیاں انگریز اداکاراوں
گٹھ:انگریز خواتین ماڈل
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:انگریز فلمی اداکاراواں
میرزا فتح علی آخوندزادہ

**میرزا فتح علی آخوندزادہ** (Mirza Fatali Akhundov)
()
() اک مشہور آذربائیجانی مصنف، ڈراما نگار، فلسفی تے جدید ادبی تنقید دے بانی سن۔

## حوالے

## باہرلےجوڑ
* Biography ۔
* Akhundov: Alphabet Reformer Before His Time، Azerbaijan International, Vol 8:1 (Spring 2000)۔
* http://mirslovarei.com/content_fil/AXUNDOV-MIRZA-FATALI-2072.html

گٹھ:1812 دے جم
گٹھ:1878 دیاں موتاں
گٹھ:آذربائیجانی زبان دے مصنفین
گٹھ:آذربائیجانی ملحدین
گٹھ:انیہویں صدی دے ملحدین
گٹھ:ایرانی قوم پرست
گٹھ:فارسی زبان دے مصنفین
گٹھ:ایرانی فلسفی
گٹھ:ایرانی ملحدین
گٹھ:شکی، آذربائیجان دیاں شخصیتاں
گٹھ:شاہی روسی مصنفین
آذربائیجانی تھیٹر

thumb|300x300px|آزیربائیجان سٹیٹ اکادمک اوپیرا اتے بیلے تھئیٹروچ ارشن ملّ ایلن کامیڈی دا اک نظارہ۔ 1929/29
**ازربائیجانی تھئیٹر** () –  ازربائیجانی لوکاں دی اک تھئیٹر کلا اے۔

## اتہاس
ازربائیجانی تھئیٹر کلا دے سروت پرانے چھٹیاں اتے ناچ قلعواں وچ ملدے ہن۔
left|thumb|300x300px|نیشنل "کوس-کوسا" شو۔ چترکار آزمآزمزادے، 1930
ازربائیجانی لوکاں دی رچناتمکتا دیاں بہت ساریاں قسماں وچ تھیئیٹریکل ایکشن دے عنصر ملدے ہن – کھیڈاں وچ ("*gizlanpach*" – لکن میٹی، "*kosaldigach*" – پولو کھیڈ)، کھیڈ گیت ("*kepenek*" – تتلی،  "*banovsha*" – بنوشا)، ویاہ پرمپراواں ("*nishan*" – کڑمائی، "*duvakhgalma*" – گھنڈ چکائی، "*کھڈونا*" – ویاہ) اتے چھٹیاں ("*[[نوروز]]*" – بسنت دی آمد، "*kev-sej*" –  سردی دی تیاری)۔

اجتمائی مرد ناچ "yally"، سکوموروکھ، کندیرباز (رسی تے ترن والے)، مکھراڈز اتے مکھراباز، درویش اتے سپیریاں دے تماشے تھیئیٹریکل سرگرمیاں دے شروعاتی روپ ہن۔ موٹے طور اُتے مشہور قومی سین، کوسا-کوسا"، "گراویلی"، "شاہ سلیم"، "کیچل پہلوان"(گنجا بھلوان)، "جیران کھانم" (سری متی جیران)، "مارل اویونُ" (ہرن دی کھیڈ)، "کپھتارکوس" (لکڑبگھا)، "خان-خان" (حاکم اتے ججّ)، "تپدگ چوباں" (ایالی تپدگ) اتے "تینبیل گردش" (آلسی بھرا) بگیرا قومی ازربائیجانی تھئیٹر دے اساری وچ بہت اہمیت اے۔ "کلم اراسی" (قالین دے وچوں) کٹھپتلی تھئیٹر، جس دے تماشیاں وچ روزانہ دی زندگی دے بدصورت روپ، سماجی نابرابری اتے بے انصافی دی بھنڈی کیتی گئی ہندی سی، ازربائیجانی تھئیٹر کلا دی اک پرانے قسم اے۔

مدھکال وچ دھارمک-صوفیانہ تماشے مکمل طور اُتے پرچلت سن۔ ناٹکی "شبیہ" روایت، جو کہ عام طور اُتے غمغین محرم مہینے وچ منعقد کیتی جاندی سی، ایہو جہے تماشیاں وچوں اک اے۔

## قومی ازربائیجانی تھئیٹر دا مڈھ - دیر 19ویں صدی، شروع 20ویں صدی
thumb|228x228px|مرزا فتح علی آخندوف
نیشنل ازربائیجانی تھئیٹر دا مڈھ 19ویں صدی دے دوجے ادھ وچ پہلے ازربائیجانی ناٹک کار، اگھے مفکر اتے آزیربائیزان دے فلاسفر مرزا فتح علی آخندوف  دی اک کامیڈی دے بنیاد تے بجھیا سی۔

ازربائیجانی بولی وچ پہلا پیشہ ور تماشہ 23 مارچ، 1873 نوں نمائش کیتا گیا سی۔ ریئل سکول دا پیڈاگوگ ہسنبے مالکوو-زاردابی اتے سکول دا طالب علم نجپھگلو بےوازیروو اس تماشے دے پروڈیؤسر سن۔ ریئل سکولدے طالب علماں نے باکو پبلک اسمبلی دے سٹیج تے ایم ایف آکھندوو ولوں لکھیا ناٹک “لنکارنکھانات دا وزیر” کھیڈیا۔ دوجا شو – مرزا فتح علی آخندوف  دی اک ہور کمیڈی “حاجی گارا” (کنجوس دے پنگے) - باکو پبلک اسمبلی دے ہال وچ 17 اپریل 1873 نوں دکھایا گیا۔  پیشہ ور تھئیٹر دا تنظیم اتے باکو وچ ناٹکاں دی سٹیجنگ پہلے شو دے بعد بند ہو گئی سی۔ زاردابی "اکنچی" اخبار دی سرجنا دے نال مصروف سی، اتے نجپھ بے وازیروو پڑھن لئی روس چلا گیا۔ 1881 وچ ششا وچ ریئل سکول اتے 1894 وچ ایلیمینٹری عورت سکول کھلن اتے سنگیت نقاد کھرات گلو ولوں اک سنگیت سکول کھولناتے اتھے نوجوان گائکاں دی شمولیت نے تھئیٹر وچ مقامی دانشور طبقہ دی دلچسپی جگائی اس لئی نوجوان استاداں ولوں شوشا وچ، گرمیاں دیاں چھٹیاں دے دوران شوقیہ ناٹکاں دا منچن کیتا گیا سی۔ پہلے سالاں دوران مرزا فتح علی آخندوف دے ناٹک کیتے گئے سن۔

## حوالے

گٹھ:آذربائیجان
ہربخش مقصودپوریا

ہربخش مقصودپوری*' برطانوی پنجابی لکھاری سی۔

== لکھتاں ==
* *برطانوی پنجابی ساہت دیاں کامیابیاں* (ساہت جائزہ، 1986)
* *انقلاب کاری سکھ لہر-متعلق انقلاب* (سکھ اتہاس مطالعہ، 1989)
* *آتھن ویلا* (کویتاواں، 2003)
* *کال اکال*(کویتاواں، سنگھ بردرز امرتسر - 2000)
* *کنکے توں سورج* (کویتاواں، سنگھ بردرز امرتسر،1997)
* *ساہت اصول تے ساہت وہار* (وارتک، یونیسٹار بکس چنڈی گڑھ، 2007)
* *تتیاں ٹھنڈھیاں چھاواں*(یونیسٹار بکس چنڈی گڑھ، 2009)
* *وچار دنیا'' (وارتک، یونیسٹار بکس چنڈی گڑھ، 2009)

گٹھ:پنجابی لکھاری
ہرجندر سنگھ لال

**ڈاکٹر۔  ہرجندر سنگھ لال** پنجابی شاعر اتے صحافی اے۔ غزلکار دے طور تے اوہ اپنے نام نال *فروزپوری* وی لاؤندا اے۔ ڈاکٹر لال نوں پنجاب سرکار ولوں شرومنی پنجابی صحافی وجوں اعزازی کیتا جا چکیا اے۔'لال' نوں ممبئی دے پنجابیاں نے "پنجابی آئیکون " دے ایوارڈ نال وی اعزازی کیتا اے۔ افغانستان وچ ہندو سکھ افغان سوسائٹی ولوں اسنوں نڈر صحافت لئی قابیل وچ خاص اعزاز ملیا۔

یورپیئن میڈیا سینٹر ولوں چنے بھارت دیاں وکھ وکھ بولیاں دے صرف 9 پترکاراں وچوں اک جنہاں نے *[[یورپی یونین|یورپین یونین]] * بنن دی پریکریا دی سٹڈی کیتی۔اس پراجیکٹ دا سارا خرچہ "یورپیئن کمیشن" نے کیتا سی۔استوں بعد 2 سال INEP "انڈین نیوز ان یورپ پروگرام " لئی کم وی کیتا۔افغانستان، پاکستان، کینیڈا ، امریکہ وچ روزانہ اجیت ولوں رپورٹنگ کرن توں علاوہ 2008 دا بیجنگ (چائینا)اولمپک اتے 2012 دا لنڈن اولمپک وی کور کیتا۔ قریب 2 درزن دیساں وچ جان دا موقع وی ملیا۔

## صحافت دا سفر
ہرجندر سنگھ لال نے پنجابی دی سبھّ توں وڈی اخبار اجیت دا سٹاف رپورٹر بنن توں پہلاں فروزپور توں مہک نام دی پندراں روزہ اخبار دا اڈیٹنگ کیتا۔پھر اس ویلے پنجابی صحافت دی یونیورسٹی منی جاندی اخبار "نواں زمانہ" توں شروع کرکے اکالی پترکا،ہندوستان خبراں نیوز ایجینسی لئی کم کیتا۔ 1984 وچ کھناں توں ہندوستان خبراں نیوز ایجینسی نال دوبارہ شروعات کرکے جنستا ہندی،انڈین ایکسپریس،ہندوستان ٹائیمز انگریزی، یو۔این۔آئی۔نیوز ایجینسی، اتے کئی ہور روزانہ اخباراں لئی وی کم کیتا۔ مشہور انگریزی صحافی شیام کھوسلا اتے ہندی صحافی اشوک سنگھی نال ملکے پنجاب یونین آف جرنالسٹس بنائی ۔ پی۔یو۔جے۔ نوں نیشنل یونین آف جرنالسٹس انڈیا نال جوڑیا۔ اسدے جنرال سیکٹری تے پردھان بنے۔ لال،کھوسلا اتے سنگھی دی تکڑی نے 2 وار NUJI دی 2 سالا قومی کانفرنس کروائی۔منڈی گوبندگڑھ اتے کھناں (لدھیانہ) وچ ہوئی قومی صحافی کانفرنس وچ دیس دے اس ویلے دے وزیر اعظم اٹل بہاری واجپائی مکھ مہمان وجوں پجے، ساری پنجاب سرکار اتھے حاضر سی۔ لال دیاں کوششاں نال وزیر اعلیٰ کیپٹن امریندر سنگھ دے تعاون نال لدھیانہ وچ پہلی انڈو-پاک پنجابی جرنالسٹس کانفرنس وی کروائی گئی۔

## لکھتاں
* *جدوں موسم برا ایا*، (پنجابی)غزل مجموعہ
* *گرم آہوں کا لباس*، (ہندی اردو غزلاں دیوناگری لپی وچ)
* *2 ہور غزل مجموعہ چھپن لئی تیار*
* * اک وڈے پروجیکٹ تے کم جاری "لوجیکل سکھ ہسٹری"
* *کالم 'شعر بازاراں دی ہفتہ وار جائزہ' قریب 5 سال ہر ہفتے چھپیا روزانہ اجیت پنجابی اتے ہندی اجیت خبراں وچ*،
* *ویلے دے نال نال چلدا تے پردے پچھے چلدیاں سرگرمیاں دے پردے پھولدا نرپکھّ تے نڈر کالم " سرگوشیاں" قریب ڈھائی دہاکیاں توں پنجابی اجیت اتے اجیت خبراں ہندی وچ چھپ رہا اے۔ پنجابی وچ کسے کالم دا انا لما سماں بناں رکے چھپنا اک ریکارڈ اے ، جو شاید ہی کدے ٹٹے۔

## حوالے

گٹھ:پنجابی غزل گو
گٹھ:پنجابی لوک
بھارتی پاسپورٹ

**بھارتی پاسپورٹ** بھارت سرکار ولوں جاری کیتا گیا اک پاسپورٹ اے۔ اس نال بھارتی جمہوریہ دے لوک ودیساں وچ سفر کر سکدے ہن۔ پاسپورٹ ایکٹ ماتحت ایہہ ایہناں ودیساں وچ جان والے لوکاں دی شہریت دا ثبوت ہندا اے۔

## حوالے

گٹھ:بھارت سرکار
پہلا پاکستانی پاسپورٹ

**پہلا پاکستانی پاسپورٹ** جس کا نمبر 000001 تھا، 15 ستمبر 1947ء کو اسد سلیم کے نام سے جاری ہوا۔

## تفصیل
محمد اسد مرحوم کی خود نوشت داستان میں لکھا اے:

محمد اسد کی تعیناتی وزارت خارجہ میں ہوئی تھی۔ جب اس وقت کے وزیر اعظم لیاقت علی خان نے انہیں مشرقی وسطیٰ کے سرکاری دورے پر بھیجنے کا فیصلہ کیا۔ ابھی پاکستانی پاسپورٹ بننے شروع نہیں ہوئے تھے۔ کبھی کہا جاتا کہ اسد کے پاسپورٹ پر برطانوی شہری لکھ دیتے ہیں‘ کبھی کہا جاتا کہ وہ آسٹرین ہیں اور ان کے پاسپورٹ پرآسٹرین لکھ دیتے ہیں۔

اپنی خود نوشت کے صفحہ 128 اور 129 پر محمد اسد نے اس کی تفصیل لکھی اے۔

وہ لکھتے ہیں:

## حوالے

گٹھ:دستاویزات
بائیومیٹرک پاسپورٹ

thumb|200px|بائیومیٹرک پاسپورٹ کی علامت، جو عموماً گزرناموں کے سرپوش بر چھاپا جاتا اے

**بائیومیٹرک پاسپورٹ** ، ایک مرکب کاغذی و برقیاتی شناختی دستاویز جو مسافروں کی شناخت کی توثیق کرنے کے لئی بائیومیٹرک ٹیکنالوجی استعمال کرتی اے۔

## ہور ویکھو

## ہور ویکھو
* مشینی قابل مطالعہ پاسپورٹ
* پاکستانی پاسپورٹ
* آر ایف آئی ڈی

## حوالے

گٹھ:اطلاعاتی حساسیت
گٹھ:بائیومیٹرک
گٹھ:بین الاقوامی سفری دستاویزات
گٹھ:پاسپورٹ
گٹھ:توثیقی طریقے
گٹھ:شناختی نظامت
گٹھ:مشعہ تعددشناسی
گٹھ:معطیاتی امان
مشینی قابل مطالعہ پاسپورٹ

thumb|300px|مشینی قابل مطالعہ پاسپورٹ کا صفحہ، جس پر آلہ خواندن منطقہ سُرخ بیضی میں دکھایا گیا اے
*اصل مقالہ: [[پاسپورٹ]]*

**مشینی قابل مطالعہ پاسپورٹ** ، ایک ایسا پاسپورٹ جس میں ڈیٹا کو شناختی صفحہ پر بصریاتی حرف شناسی کی شکل میں اینکوڈ کیا جاتا اے۔

2006ء کے اوائل میں پاکستان، مشینی قابل مطالعہ پاسپورٹ اور خودکار انگشت شناسی و چہرہ شناسی نظام دونوں میں بائیومیٹرک تکنالوجی استعمال کر کے، پاسپورٹ جاری کرنے والا، دنیا کا پہلا ملک بن گیا ۔

## ہور ویکھو
* بنیادی رسائی انضباط
* بائیومیٹرک پاسپورٹ

## حوالے

گٹھ:پاسپورٹ
بھائی ویر سنگھ میموریل گھر

**بھائی ویر سنگھ میموریال گھر** لورینس روڈ، امرتسر وچ واقع اے۔ ایہہ گھر بھائی ویر سنگھ دی مہانتا نوں مانتا دیندے ہوئے بھارت سرکار دی مدد نال اوہناں دی یادگار وجوں سمبھالیا جا رہا اے۔میموریال گھر دے کجھ یادگاری نظارہ ہیٹھ گیلری وچ دتے ہن۔بھائی ویر سنگھ دی بہپکھی شخصیت ایہناں درشاں وچوں جھلکدی اے۔

بھائی ویر سنگھ دا محل نما گھر 5 ایکڑ دے وڈے کھیتر وچ پھیلیا ہویا اے۔اک شاندار گھر جس دا چگردا لہلہاؤندی ہریاول تے نایاب بوٹیاں تے درکھدا دیاں قسماں نال بھرپور اے، وچ بھائی ویر سنگھ دیاں ورتیاں وستاں نوں لگبھگ 50 سالاں توں ودھیک توں سمبھال کے رکھیاں ہویا اے۔ بھائی ویر سنگھ دے ویلے توں سری ہرمندر صاحب اندر روزانہ ارپت کیتے جاندے اتھوں لجائے پھلاں دے گلدستے دے ورتارے نوں اجے وی نباہیا جا رہا اے۔تراسدی اے کہ انھاں لامسال ہندے ہوئے اس میموریال ول امرتسر آؤن والے سیلانیاں دا کدے دھیان ہی نہیں گیا۔

بھاویں کہ کٹڑا گربا واقع بھائی ویر سنگھ دے جدی گھر دا ہن کوئی تھہو پتہ نہیں، پر ایہہ گھر بھائی صاحب نے مشن سکول دے اک عیسائی پادری کولوں 1925 وچ ملّ لیتا سی تے 1930 توں اس وچ رہنا شروع کیتا। بھائی ویر سنگھ دے ورتے نایاب فرنیچر تے ہور گھریلو اپکرن جویں کہ اس ویلے دا ہینڈ پمپ ، گرم پانی دا حمام اس گھر دا شنگار ہن تے بھائی صاحب دی امیر جیون سٹائل دا پرگٹاوا کردیاں ہن۔

## مورتاں

تصویر:Book Shelf in Bhai Vir Singh Memorial.jpg|میموریال گھر وچ کتب خانہ
تصویر:Dressing Table at Bhai Vir Singh Memorial.jpg|بھائی ویر سنگھ دا ڈریسنگ ٹیبل
تصویر:Bhai Vir Singh with his spouse and his brother Dr Balbir Singh standing at back.jpg|بھائی ویر سنگھ اپنی سبیوی ،بھرا ڈاکٹر بلبیر سنگھ تے پروار نال
تصویر:A painting of Guru Nanak Sahib at Bhai Vir Singh Memorial.jpg|گرو نانک صاحب دی اک تصویر
تصویر:Bedroom 2 at Bhai Vir Singh Memorial.jpg|بھائی ویر سنگھ دا آرام کمرہ 2
تصویر:Portrait of Hawaldar Modan Singh who found way to Hemkund Sahib.jpg|گرنتھی سوہن سنگھ جنہاں ہیمکنٹ صاحب دی کھوج کیتی تے حوالدار مودن سنگھ
تصویر:Letters of renowned artist Chughtai at Bhai Vir Singh Memorial.jpg|مشہور چترکار چعتائی دے خط
تصویر:Class 10 District First medal won by Bhai Vir Singh.jpg|دسویں جماعت وچ ضلعے وچ پہلا تھاں حاصل کرن تے حاصل گولڈ میڈل دا بمب
تصویر:President Padam Bhushan Award Certificate of Bhai Vir Singh.jpg|بھارت دے صدر ولوں حاصل پدمبھوشن اعزاز دا سرٹیفیکیٹ
تصویر:Portrait of Baba Naudh Singh.jpg|بابا نودھ سنگھ دی تصویر
تصویر:Plaque of Famous Sikh faith leaders.jpg|اگھے پنتھ دردیاں بارے اکھر چتر
تصویر:Amritsar Mission School Certificate.jpg|امرتسر مشن سکول دا میرٹ سرٹیفیکیٹ
تصویر:Bed Room 2 of Bhai Vir Singh Memorial House.jpg|بھائی ویر سنگھ دا آرام کمرہ
تصویر:BHAI VIR SINGH MEMORIAL HOUSE DRAWING ROOM VIEW.jpg|بھائی ویر سنگھ میموریال ہاؤس دا ڈرائنگ روم
تصویر:BHAI VIR SINGH MEMORIAL ENTRANCE VIEW.jpg|بھائی ویر سنگھ میموریال ہاؤس داخلے تے اک نظارہ


## حوالے

## باہری لنک
سکھیوکی اتے بھائی ویر سنگھ میموریال گھر بارے 

گٹھ:عجائبگھر
گٹھ:یادگاراں
محمد عبدالکریم علی

**محمد عبدالکریم علی** اک صومالی - کینیڈیئن لکھاری اے۔ علی نے ٹورانٹو وچ بیگھراں لئی پناہگاہ وچ رہندیاں اپنی پہلی کتاب، اک یادگاری چنہ، اینگری کئیر صومالی بوائے لکھی سی۔

## مڈھلا جیون
علی دا جم 1985 وچ صومالیہ وچ روائتی سومالی پروار وچ ہویا سی۔ اس دے غیرملکی پیؤ نے اسنوں اسدی ماں توں لے لیا سی جدوں اوہ چھوٹا سی اتے پھر علی اپنے پیؤ، متریئی ماں اتے متریئیاں بھیناں نال ابو ظہبی وچ رہن لگیا۔ پھر اسدے پیؤ نے نیدرلینڈز وچ پناہ گیر رتبے لئی عرضی دین لئی جھوٹھ بولیا۔

اسدے جوان ہندیاں ہی اسدا پروار کینیڈا آ وسیا۔ علی نے نشیاں اتے الکوہل دی زیادہ ورتوں کرن نال سمسیاواں پیدا کیتیاں۔

## لکھن دا کریئر
سی۔بی۔سی۔ نے اس دی کتاب نوں دماغی صحتَ متعلق اہم کتاباں دے لیکھ وچ بیان کیتا۔

'د ایڈووکیٹ' نے اسدی کتاب دا ذکر "سال دے سبھ توں ودھیا ایل۔جی۔بی۔ٹی۔کیؤ۔ یادگاری چنہ" دے لیکھ وچ کیتا اے۔

سی۔بی۔سی۔ نے اس دی کتاب نوں 2020 وچ پڑھن دی لسٹ اُتے رکھیا۔

## حوالے

گٹھ:ایلجیبیٹی مسلم
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1985
گٹھ:۱۹۸۵ دے جم
پاسپورٹ ایکٹ

**پاسپورٹ ایکٹ** بھارت سرکار ولوں پاسپورٹ جاری کرن لئی بنایا گیا اک ایکٹ اے۔ ایہہ ایکٹ بھارت پاسپورٹ آرڈینیس 1967 دی تھاں دے پاس کیتا گیا۔ ایہہ 5 مئی 1967 نوں لاگوُ کیتا گیا۔ اس ایکٹ وچ بھارتی پاسپورٹ لین لئی متعلق کاروائی بارے دسیا گیا اے۔

## پاسپورٹ دیاں قسماں
* عام پاسپورٹ
* سرکاری پاسپورٹ
* سفارتی پاسپورٹ

## حوالے

گٹھ:قانون
تھال (کھیل)

**تھاݪ** پنجابی کُڑیاں دی ہرمن پیاری لوک کھیڈ اے۔ تھاݪ کھیڈ، لیراں تے تعھاگیاں ناݪ بݨے کِھدو یا کھیہنوں ناݪ کھیڈی جاندی اے۔ ایہ کھیڈ کئی کُڑیاں رَݪ کے کھیڈدیاں نیں۔ اس کھیڈ وچ اک کُڑی اک ہَتھ ناݪ کِھدو نوں ہوا وچ اچھاݪدی اے تے فیر سجے ہَتھ دی تݪی تے بوچ کے ایہنوں کہرے تال ناݪ اپݨی تݪی تے وار وار بڑھکاؤندی ہوئی ناݪو ناݪ اسے تال نال تھاݪ دے بول بولدی اے۔ جدوں اک تھاݪ مکّ جاندا اے تاں دوسرا تھاݪ شروع ہو جاندا اے۔ جِتھے وی کِھدو ڈگھ پوے اوتھے ای کھیڈݨ واݪی کُڑی دی ہار ہو جاندی اے تے اگلیاں کُڑیاں تھاݪ پاؤݨے شروع کر دندیا نیں۔ جس کُڑی نے سَبھ توں ودھ تھاݪ پائے ہوݨ اوہنوں جِتو منیا جاندا اے۔

گٹھ:پنجاب دیاں کھیڈاں
گٹھ:پنجابی رہتل
پاسپورٹ

**پاسپورٹ ** کسے وی دیس دی قومی سرکار ولوں اپنے شہریاں نوں جاری کیتا جان والا اک دستاویز ہندا اے جو ودیساں وچ قومانتری سفر دوران شہریت پہچان پتر وجوں ورتیا جاندا اے۔
## موزونیت
پاسپورٹ دی اک محدود موزونیت ہندی اے، عام طور تے 5 توں 10 سالاں دے وچکار۔ بہت سارے دیساں نوں گھٹو گھٹ چھ مہینیاں دی پاسپورٹ دی موزونیت دی یوجنابدھّ ودائگی دی تریخ توں پرے گھٹو گھٹ دو توں چار خالی پیجاں دی لوڑ ہندی اے۔
thumb|250px|ایک آذربائیجانی پاسپورٹ

**پاسپورٹ** یا **پروانہ راہداری** قومی حکومت کی جانب سے جاری کی گئی ایک دستاویز جو بین الاقوامی سفر کے لئی اپنے حامل کی شناخت اور قومیت کی تصدیق کرتی اے۔ اور اس دستاویز پر اس شخص کے سفر کے دوران میں ہر بین الاقوامی سرحد کو عبور کرنے کی تاریخ درج کی جاتی اے۔

## ہور ویکھو
* حج پاسپورٹ
* بائیومیٹرک پاسپورٹ
* آر ایف آئی ڈی
* بھارتی پاسپورٹ
* پاکستانی پاسپورٹ
* پہلا پاکستانی پاسپورٹ
## حوالے

گٹھ:پاسپورٹ
گٹھ:بین الاقوامی سفری دستاویزات
گٹھ:ذاتی دستاویزات
گٹھ:ذاتی شناخت
 
گٹھ:رہتلگٹھ:سرکار
فیصل عالم

**فیصل عالم** اک پاکستانی امریکی ہم جنس پرست اے، جسنے الفتح فاؤڈیشن دا قیام کیتا، ایہہ تنظیم گیء، لیسبیئن، دو-لنگی، اتے ٹرانسجینڈر مسلمان نوں مُتحرک کردا اے۔

عالم دس سال دی عمر وچ 1987 وچ، پاکستان توں ریاست ہائے متحدہ امریکہ آ گیا سی اتے کنیٹیکٹ دے پینڈو مڈل کلاس قصبے ایلنگٹن وچ رہا سی۔ 1997 وچ، اسنے ایل۔جی۔بی۔ٹی۔ مسلماناں لئی اک ایمیل لسٹسر شروع کیتا، جس نال 1998 وچ ال-پھتہا دا قیام ہوئی۔ اسنے 1998 توں اس دے مکھی وجوں 2004 وچ عہدہ چھڈن تک سیوا کیتی۔ 2011 وچ عالم اتے ہور ایل۔جی۔بی۔ٹی۔ مسلم کارکناں نوں نیشنل گیء اتے لیسبیئن ٹاسک فورس ولوں اک کئیر مسلم ورکنگ گروپ بناؤن لئی سدا دتا گیا سی تاں جو ایل۔جی۔بی۔ٹی۔ مسلم بھائیچارے دیاں ضرورتاں دا ملانکن کیتا جا سکے۔ عالم اس پراجیکٹ نوں اگے ودھاؤن لئی رجھے لیڈراں دے ونّ-سونے گروہ نوں اکٹھیاں کرن وچ اہم کردار نبھا رہا سی۔ 2013 وچ کئیر مسلم ورکنگ گروہ نے اک نویں ادارہ شروع کیتی: مسلم الائنس فار سیکسئل اینڈ جینڈر ڈائورسٹی (ایم۔ایس۔جی۔ڈی۔)۔

اوہ ہیومن رائیٹس واچ وکھے ایل۔جی۔بی۔ٹی۔ پروگرام دی صلاح کار کمیٹی دا سابقہ میمبر اے۔

## میڈیا دا ذکر
"21 ایل۔جی۔بی۔ٹی۔ مسلمان جو عالمی بدل رہے ہن۔" وکیل 20 دسمبر، 2016. ویب۔

## حوالے

## باہری لنک

* جوہانہاری۔کامّ: فیصل عالم نال انٹرویو – *جوہان ہری ولوں* ۔

گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1977
گٹھ:ایلجیبیٹی مسلم
جینا بیانچینی

**گینا بیئنچینی** (born 1972) اک امریکی صنعت کار اتے سرمایہ کار اے۔ ایہہ ننگ دیسی ای او سی، جو مارک اینڈرسن دی شراکت دار سی۔ مارچ 2010 وچ ننگ توں نکلن توں بعد، اوہ اینڈرسین ہورووٹز وینچر فرم دے نواس اُتے اک صنعت کار رہی اے۔

ستمبر 2011 وچ، بیئنچینی اک نجی طور اُتے فنڈ حاصل کیتے پالو آلٹو دے شروعاتی طاقتور نیٹورک دی مکھی بنی۔ اس توں علاوہ 2011 وچ، بینچینی فیس بک دے سیؤؤ شیریل سینڈبرگ دے نال لیوو لیگ وچ اک سفیر نویشکار بن گئی۔

مائیٹی نیٹورک توں پہلاں، اوہ ننگ دی سی ای او سی۔ اس دی اگوائی ہیٹھ، ننگ اپ-سبھیاچاراں، پیشہ ور نیٹورک، منورنجن، سیاست اتے سکھیا دے 300,000 سرگرم سوشل نیٹورکس وچ 100 ملیان لوکاں وچ وادھا کیتا۔

مائیٹی نیٹورک توں علاوہ، جینا ٹی۔ای۔جی۔این۔اے۔ (اینوائیئیسئی: ٹیجیئینئے)، $3 بلیئن دے نشریاتی اتے ڈجیٹل میڈیا کمپنی دے بورڈ ڈائریکٹر وجوں کم کردی اے، اتے سکرپس نیٹورک دے بورڈ ڈائریکٹر (نیسڈیک: ایسئینائی) وجوں کم کردی اے، 12 بلیئن پبلک کمپنی جہڑی ایچجیٹیوی، فوڈ نیٹورک، اتے ٹریول چینل دی مالک اے، جو کہ 2018 وچ ڈسکوری کمیونیکیشنز وچ رچ-مچ گئی۔

جینا نوں پھارچیون اتے فاسٹ کمپنی دے کور اتے وائرڈ، وینٹی فیئر، بلومبرگ، اتے دی نیو یارک ٹائیمز وچ نمائش کیتا گیا اے۔ اوہ چارلی روز، سی این بی سی، اتے سی این این تے دکھائی دتی اے۔

اوہ کیلیفورنیا دے کپرٹینو وچ وڈی ہوئی، سٹینپھورڈ یونیورسٹی توں آنرز نال گریجوئیٹ ہوئی، گولڈمین، سیچ اینڈ کمپنی وکھے نیسٹینٹ ہائی ٹیکنالوجی گروپ وچ اپنے کیریئر دی شروعات کیتی اتے سٹینپھورڈ بزنس سکول توں اپنی ایم۔بی۔اے حاصل کیتی۔

## حوالے

## باہری کڑیاں
* Gina Bianchini।s Taking On Facebook Once Again With Mighty Networks
* Official introduction to Ning Authored by Marc Andreesen and Gina Bianchini
* CNBC।nterviews Gina Bianchini on Thursday, اپریل 16, 2009
* TechCrunch।nterview with Gina
* Gina on Charlie Rose 
* Gina Bianchini Video produced by *Makers: Women Who Make America*

گٹھ:جم 1972
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:کمپنی کھوجی عورتاں
گٹھ:۱۹۷۲ دے جم
بی این شرما

**بی این شرما (بدری ناتھ شرما)** چڑھدے پنجاب دے پنجابی فِلمی اداکار نیں ۔
اوہناں نے اپݨے کیریئر دا آغاز اک پنجابی سوپ جیب کترے (جلندھر دوردرشن توں) تے مخولیا سیریئل فلاپ شو ناࢦ کیتا ۔ اوہ جٹ اینڈ جولیئٹ تے کیری اون جٹا ورگیاں فلماں وچ اپݨے کردار دی وجہ نال مشہور نیں ۔

## نِجی جیون
بی این شرما پنجابی فلمی صنعت وچ اک اداکار نیں ۔ اوہ گجرانوالا (لہندا پنجاب) ناࢦ تعلق رکھݨ آࢦے اک خاندان وچ دہلی وچ دہلی وچ جمے پلے ۔ اوہناں دے والدین چاوہندے سی کہ بی اوہ (بی این شرما) انجنیئرنگ وچ کیریئر بݨوݨ پَر اوہ 1972 وچ چندی گڑھ چلے گئے تے اوہناں نے تھیٹر توں بعد اداکاری وچ کیریئر دے حصول دے دوران پنجاب پولیس وچ خدمات سَر انجام دِتیاں ۔ بطور کانسٹیبل اپݨی خدمات دے دوران اوہناں نے 40-45 فلماں مکمل کیتیاں ۔

## کیریئر
اوہناں نے 1985 وچ جلندھر دوردرشن دے پنجابی سوپ جیب کترے وچ منفی کردار نال اپنے اداکاری کیریئر دا آغاز کیتا ۔ اوہناں دی پہلی فلم وساکھی (1987) سی ، جیہڑی ہٹ ہوئی سی ۔ اوہناں نے 1989 وچ ہٹ سیریز فلاپ شو وچ بار بار چلݨ آلے تے مختلف کردار دے طور تے کَم کیتا ۔ بعد وچ اوہناں نے جسپال بھٹی ناࢦ اُلٹا پُلٹا تے فُل ٹینشن ورگے ہور منصوبےآں وچ وی تعاون کیتا ۔ اوہناں نے *اینٹی کرپشن* ، مخولیا فلم *ماحول ٹھیک ہے* (1999) وچ چھوٹا جیا کردار نبھایا ، اس توں بعد 70 توں زیادہ پنجابی فلماں وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ اوہناں دیاں حالیہ کامیاب فلماں وچ جٹ اینڈ جولیئٹ ، جٹ اینڈ جولیٹ 2 تے کیری اون جٹا شامل نیں ۔ بی این شرما نے پی ٹی سی پنجابی فلم ایوارڈز وچ بہترین مخولیا اداکار دا اعزاز حاصل کیتا ۔

## چُݨی فِلموگرافی

گٹھ:پنجابی فلمی اداکار
گٹھ:پنجابی اداکار
گٹھ:مخولیا اداکار
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی لوک
شرم الشیخ

**شرم الشیخ** (Sharm el-Sheikh) مصر دا اک شہر اے ۔ ایہ شہر جزیرہ نما سینا دے جنوبی سرے اُپر واقع اے ۔

## آب و ہوا




## حوالے

## باہرلےجوڑ

گٹھ:مصر
گٹھ:مصر دے آباد تھاں
گٹھ:مصر دے شہر
آبنائے تیران

thumb|آبنائے تیران

**آبنائے تیران** (; ) مصر دے جزیرہ نما سینا تے سعودی عرب دے جزیرا نما عرب دے درمیان تَنگ سمندری لانگھا اے جیہڑا خلیج عقبا نوں لال سمندر توں وکھرا کردا اے ۔ دوناں جزیرا نماواں دا درمیانی فاصلا تقریبن 13 کلومیٹر (7 سمندری میل) اے ۔ ایہدا نام جزیرا تیران دے نام اُتے آ جیہڑا ایہدے داخلی رستے اُتے سینا توں 5 یا 6 کلومیٹر (3 یا 4 میل) دے فاصلے اُتے واقع اے ۔
آبنائے تیران دا جزیرا صنافیر ، جزیرا تیران دے چڑھدے پاسے واقع آ ۔

## حوالے

## باہرلےجوڑ

* Descriptions, pictures and videos of some Straits of Tiran dive spots
* One of the wrecks in the Straits of Tiran
* "The Strait of Tiran and the Sovereignty of the Sea" by Anthony S. Reyner
* Photo Gallery: Bridging the Red Sea, Speigel Online

گٹھ:مصر
گٹھ:مصر دا جغرافیا
گٹھ:سعودی عرب
گٹھ:سعودی عرب دا جغرافیا
گٹھ:آبی جغرافیا
گٹھ:سمندر
گٹھ:ایشیا دا جغرافیا
گٹھ:مغربی ایشیا
وزیر

**وزیر** (Minister) اک حکومتی عہدا اے ۔ وزیر کسے وی ملک دی وحدانی ، وفاقی یا صوبائی حکومت دی کبینا دا اک مِمبر ہُندا اے ۔ وزیر دے ماتحت اک یا اک توں وَدھ وزارتاں ہُندیاں نیں ۔ وزیر ، حکومت دے سربراہ وزیر اعظم یا صدر دے ماتحت کَم کردا اے ۔ وزیر دے تھلے اوہدی معاونت لئی نائب وزیر وی ہوسکدے نیں ۔ 

## ہور دیکھو
* صدر
* وزیر اعظم
* کبینا

گٹھ:حکومت
گٹھ:سرکار
گٹھ:حکومتی ادارے
گٹھ:سرکاری عہدے
گٹھ:ادارے
پریملتا اگروال

**پریملتا اگروال** (جم 1963) دنیا دیاں ستّ سبتوں ودھیا براعظماں دیاں ستّ اچیاں پہاڑیاں نوں ماپن والی پہلی بھارتی عورت اے۔ اس نوں پہاڑی کھیتر وچ اس دی حصول لئی، بھارت سرکار نے 2013 وچ پدم شری اتے 2017 وچ تینجنگ نورگے نیشنل ساہسک انعام دے کے اعزازی کیتا سی۔ 20 مئی، 2011 نوں، اوہ عالمی دی سبھ توں اچی چوٹی، ماؤنٹ ایوریسٹ (29,029 فٹ) نوں سکیل کرن والی سبھ توں پرانی بھارتی عورت بن گئی، اس ویلے 48 سال دی عمر وچ جدوں کہ جموں-کشمیر دی رہن والی سنگیتا سندھی بہل نے 19 مئی، 2018 نوں اپنا ریکارڈ توڑیا سی اتے 53 سال دی عمر وچ **ایوریسٹ** نوں ماپن والی سبھ توں پرانی بھارتی عورت بن گئی سی۔ اوہ ماؤنٹ ایوریسٹ سکیل کرن والی جھارکھنڈ راج دی پہلی انسان وی بنی۔

اس توں پہلاں، اسنے نیپال وچ آئیلینڈ پیک مہم (20,600 فٹ) وچ 2004; کاراکورم پاس (18,300 فٹ) اتے ماؤنٹ سالٹورو کانگڑی (20,150 فٹ) 2006 وچ وچ حصہ لیا۔ اسنے 2007 وچ اتے پھر 2015 وچ پھر پہلی بھارتی عورت دے تھار ریگستان مہم وچ حصہ لیا؛ گجرات دے بھج توں پنجاب وچ واہگا بارڈر (بھارت-پاک سرحد) تک 40 دناں دی اوٹھ دی سپھاری اے۔ اسدے کارنامے نے اس نوں لمکا بکّ آف رکارڈس وچ درج کیتا۔

## کریئر
اسنے جمشیدپر وچ اک پہاڑی چڑائی مقابلے وچ حصہ لین توں بعد، 36 سال دی عمر وچ پہاڑ دی شروعات کیتی۔ جلدی ہی اس نوں چڑھن دا جنونّ پتہ لگ گیا۔ اس توں بعد اس نوں سکھلائی دتی گئی اتے صلاحَ- مشورہ بچیندری پال ولوں کیتا گیا، جو 1984 وچ ماؤنٹ ایوریسٹ اُتے چڑھن والی پہلی بھارتی عورت سی۔

فلحال اوہ ٹاٹا سٹیل دے نال اوہناں دے ایڈوینچر سیکشن وچ اک افسر وجوں کم کردی اے۔

## نجی زندگی
اوہ مغربی بنگال دے دارجیلنگ دی وسنیک اے، اس دے پیؤ راماوتار گرگ اک وپاری ہن۔ اس ویلے اوہ ٹاٹا سٹیل دے نال اک افسر وجوں کم کر رہی اے اتے راج دے پوربی سنگھبھوم ضلعے دے جمشیدپور دے قصبے جگسلائی وچ رہندی اے۔ اس دا ویاہ اک سینئر صحافی ومل اگروال نال ہویا اے۔ اس جوڑے دیاں دو دھیاں ہن، جنہاں وچوں اک ویاہی اے۔

## دباؤ کوریج
پریملتا اگروال نوں انڈیا ٹائیمز ڈاٹ کام ولوں 2012 وچ چوٹی دیاں بھارتی خاتون کامیابیاں وچ شامل کیتا گیا سی۔

اسنوں حال ہی وچ اک ویڈیو وچ دکھایا گیا سی جو ٹاٹا نمک ولوں بھارت دیاں لوہے دیاں مضبوط عورتاں نوں سلام کردا سی۔

## ایہہ وی ویکھو

* ماؤنٹ ایوریسٹ دے بھارتی کانفرنس - سال دے مطابق
* ماؤنٹ ایوریسٹ کانفرنس دی سکھر کانفرنس دے ویلے دی گنتی ولوں
* بھارت دے ماؤنٹ ایوریسٹ رکارڈاں دی لسٹ
* ماؤنٹ ایوریسٹ دے رکارڈاں دی لسٹ

## حوالے

گٹھ:20ویں صدی دیاں بھارتی عورتاں
گٹھ:مارواڑی لوک
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1963
گٹھ:بھارتی کھڈاری
وکٹر ہیوگو (آرٹسٹ تے ونڈو ڈریسر)

**وکٹر ہیوگو روجاس**  وینزوئیلا وچ جمیا امریکی کلاکار، ونڈو ڈریسر اتے ڈزائینر ہالسٹن دا ساتھی سی۔ ہیوگو نے ہالسٹن دے میڈیسن ایوینیو سٹور لئی کم کیتا اتے بعد وچ فیکٹری وچ اینڈی وارہول دے سہائکاں وچوں اک بن گیا، جتھے اس نے چترکار دے آکسیکرن چتراں اُتے کم کیتا۔ کیہا جاندا اے کہ اوہ پہلا ونڈو ڈریسر سی جس نے پوپ آرٹ نوں اپنے ڈزائین وچ شامل کیتا۔ اوہ وارہول دی ٹورسو لڑی دا اک ماڈل وی سی۔ 1978 وچ کلاکار اتے ویڈیؤگراپھر اینٹن پیریچ نے ہیوگو دی اک چھوٹی جہی فلم بنائی، جس نوں "اے سیکریپھائس" وجوں وارہول دیاں پینٹنگاں نوں نشٹ کرن لئی گیا۔ ستمبر 2007 وچ نیویارک شہر دی ملک گیلری وچ ہیوگو (وارہول دے مجموعہ وجوں) پہنے ہوئے مانکین پہراوے وچ پیش ہویا سی۔

2019 وچ ہیوگو نوں دستاویزی فلم ہالسٹن وچ ڈزائینر نال اسدے تعقات بارے پرالیکھ پھٹیج وچ نمائش کیتا گیا اے۔

جیان فرینکو روڈرگز نے 2021 وچ ہیوگو دی تصویر پیش کیتی، ریان مرپھی نے نیٹفلکس ٹیلی وژن منیسیریز ہالسٹن نوں پروڈیوش کیتا۔

## حوالے

گٹھ:موت 1993
گٹھ:جم 1942
گٹھ:ہم جنس پرست کلاکار