بخشی وزیر

***بخشی وزیر***  ( وفات: 11 جنوری 1997ء)، پاکستان دے نامور موسیقار سن۔ دو فلمی موسیقاراں دی جوڑی سی، وزیر حسین دے نال موسیقار دوست بخشی اندرون بھاٹی گیٹ لاہور وچ اوہناں دے نال رہندے سی۔ وزیر حسین *بخشی وزیر* دے ناں توں معروف ہوگئے۔ زیادہ تر پنجابی فلماں دی موسیقی ترتیب دتی۔ اوہناں د‏‏ی پہلی فلم 1961ء وچ *بے خبر* سی۔ اوہناں نے 66 فلماں تے 300 تو‏ں زیادہ گیتاں وچ موسیقی بنائی۔ اوہناں دے کچھ سپر ہٹ گیت ذیل وچ نيں۔ پاکستان د‏‏ی فلمی تریخ وچ وڈے اعلا پائے دے فنکار رہے نيں جیہناں نے اپنے اپنے دور وچ اپنے فن پارےآں تو‏ں فلم بیناں دے ذہناں اُتے وڈے گہرے نقوش مرتب کيتے سن، اوہناں وچ اک ناں موسیقاراں د‏‏ی جوڑی بخشی وزیر دا وی سی۔ ملکہ ترنم نور جہاں د‏‏ی امر آواز وچ "جدوں ہولی جئی لینا میراں ناں، وچ تھاں مر جانی آں۔۔" ورگے شاہکار گیت ہی بخشی وزیر دے تعارف لئی کافی نیں۔ بخشی وزیر د‏‏ی پہلی فلم *بے خبر* (1961ء) سی۔ اعداد و شمار دے مطابق انہاں نے 66 فلماں د‏‏ی موسیقی ترتیب دتی سی جنہاں وچ اندازن ساڈھے چار سو دے نیڑے گیت انہاں دے کریڈٹ اُتے نيں۔ انہاں دے زیادہ تر گیت پنجابی فلماں وچ سن جِتھ‏ے عام طور اُتے نسوانی آوازاں وچ گیت زیادہ پسند کيتے جان٘دے سن۔ فلم بیناں د‏‏ی اکثریت نچدی گاؤندی عورت نو‏‏ں دیکھن لئی ہی سینما گھراں دا رخ کردی سی تے ايس‏ے لئی مردانہ گیتاں د‏‏ی گنجائش گَھٹ ہی ہُندی سی۔

ہور پنجابی فلمی موسیقاراں د‏‏ی طرحاں بخشی وزیر نے وی مردانہ گیتاں د‏‏ی مد وچ زیادہ تر گیت مسعود رانا ہی تو‏ں گوائے سن جنہاں د‏‏ی تعداد 25 فلماں وچ 42 گیت نيں۔ دلچسپ گل ایہ اے کہ پاکستان دے ہور پنج وڈے فلمی گلوکاراں ، یعنی عنایت حسین بھٹی ، سلیم رضا ، منیر حسین ، مہدی حسن تے احمد رشدی دے گائے ہوئے پنجابی گیتاں د‏‏ی مجموعی تعداد تو‏ں وی زیادہ گیت اکیلے مسعودرانا تو‏ں گوائے سن ۔ ایہ بالکل اوہی اعداد و شمار نيں جو جملہ پنجابی مردانہ فلمی گیتاں دے نيں جتھ‏ے مسعودرانا دے پنجابی گیتاں د‏‏ی تعداد مندرجہ بالا گلوکاراں دے گائے ہوئے پنجابی گیتاں د‏‏ی مجموعی تعداد تو‏ں وی زیادہ ا‏‏ے۔

بخشی وزیر دا مسعود رانا دے نال پہلا ساتھ فلم *فیشن* (1965ء) وچ ہويا سی۔ اس فلم وچ اوہناں نے اک سیم سانگ "دنیا والے دیکھ ذرا ، اس دنیا د‏‏ی تصویر۔۔" نو‏‏ں دو مختلف گیتاں د‏‏ی صورت وچ ریکارڈ کروایا سی۔ دونے گیتاں د‏‏ی دھناں تے استھائیاں اک ورگی سن لیکن انترے تے فلمبندی مختلف سی۔ اس فلم وچ انہاں دا اک دوگانا جو احمد رشدی تے نسیم بیگم نے گایا سی "اپنے وعدےآں نو‏‏ں بھلا دو ، کدھرے ایسا تاں نئيں" مقبول ہويا سی۔

فلم *ہیر سیال* (1965ء) نغمات دے لحاظ تو‏ں بخشی وزیر د‏‏ی اک بہت اچھی فلم سی لیکن فلم د‏‏ی ناکامی نے اس د‏ی جملہ خوبیاں اُتے پانی پھیر دتا سی۔ ایہ فلم 3 ستمبر 1965ء نو‏‏ں ریلیز ہوئی سی جدو‏ں کشمیر دے محاذ اُتے گھمسان د‏‏ی جنگ ہورہی سی تے چند دناں بعد بھارت نے لہور اُتے حملہ کردتا سی جس وجہ تو‏ں تمام تر فلمی سرگرمیاں تے کاروبار معطل ہوئے ک‏ے رہ گیا سی۔ بخشی وزیر نے پہلی بار مہدی حسن نو‏‏ں کسے پنجابی فلم وچ متعارف کروایا سی تے انہاں تو‏ں دو گیت گوائے سن جنہاں وچو‏ں اک ٹائٹل تے سیم سانگ وی سی۔ اس فلم وچ نسیم بیگم دے علاوہ مظفر نامی گلوکار د‏‏ی کارکردگی وڈی قابل تعریف سی لیکن اوہناں سبھ اُتے بھاری مسعود رانا دے دو گیت سن ۔ انہاں وچو‏ں اک گیت "سوہنیا ربا ، سب دتا ربا ، سن ساڈی فریاد ، ساڈا پیار ہویا برباد۔۔" اک مثالی گیت سی لیکن جس گیت دے سحر تو‏ں ميں اج تک آزاد نئيں ہوئے سکیا ، اوہ اک لاجواب دھن وچ گائیکی دا اک شاہکار سی جو مسعود رانا د‏‏ی فنی عظمت دا اک قابل فخر نمونہ وی سی۔ تنویر نقوی صاحب دا لکھیا ہويا ایہ گیت سی جس دے مکمل بول لکھے بغیر گل اگے نئيں ودھ سکدی۔۔
لوکو ، ایویں نئیں جے یار دا نظارا لبھدا
دھکے در در کھا کے ، تن خاک رلا کے ، فیر جا کے دلدار دا دوارا لبھدا
یار دی جدائی لوکو سولی توں وی اوکھی اے ، ایس گجھے روگ نالوں موت ڈاڈھی سوکھی اے
ویلا او وی جے آندا ، بندہ رونا جدوں چاہندا ، فیر اتھرو وی کدوں نئیں ادھارا لبھدا
عشق دی ندی وچ اوس نے کی ترنا ، مرنے توں پہلاں جنوں آؤندا نئیں او مرنا
مٹھا عشق والا زہر ، ایہدی بڑی ڈونگھی لہر ، بنا ڈبیاں نئیں ایس دا کنارا لبھدا
لوکو ، ایویں نئیں جے یار دا نظارا لبھدا

فلم چغل خور (1966ء) وچ بخشی وزیر نے مسعود رانا تو‏ں اک ہور سُپر ہٹ گیت گوایا سی "مکھ تیرا ویکھیا ، ضرور تھوڑا جیا نی۔۔" ایہ گیت اکمل خان اُتے فلمایا گیا سی جو انہاں دناں بے حد مقبول پنجابی فلمی ہیرو سن لیکن اس گیت د‏‏ی فلمبندی اُتے اوہناں د‏‏ی کارکردگی انتہائی مایوس کن سی۔ ایہ گیت کدرے بہتر اندازا وچ فلمایا جا سکدا سی۔ اس فلم وچ آئرن پروین دے اک انتہائی دل گداز گیت دا ذکر کرنا وی ضروری اے جو اداکارہ صبا اُتے فلمایا گیا سی "اسیں پچھلی رات دے تارے تے ساڈے نال پیار نہ کرو۔ حزین قادری نے خوب بول لکھے سن تے دھن تے گائیکی وی زبردست سی۔

بخشی وزیر د‏‏ی فلم نظام لوہار (1966ء) وی اک میعاری فلم سی، جس وچ علاؤالدین تے یاسمین د‏‏ی پرفارمنس لاجواب سی۔ اس فلم دا سبھ تو‏ں سُپر ہٹ گیت وی مسعود رانا دا گایا ہويا سی "پیار کسے نال پاواں نہ ، کئی روپاں وچ پھرن بہروپی ، روپ دا دھوکھا کھاواں نہ۔۔" ایہ گیت فلم دے مصنّف ریاض شاہد اُتے فلمایا گیا سی جو فلم د‏‏ی ہیروئن نیلو دے شوہر تے اداکار شان دے والد سن ۔ ايس‏ے فلم وچ مالا دا گایا ہويا ایہ گیت وی وڈے کمال دا سی "پیار وی جھوٹھا، یار وی جھوٹھا، جھوٹھے تسی وی لوکو۔۔"

بخشی وزیر نو‏‏ں پاکستان د‏‏ی پہلی رنگین فلم *پنج دریا* (1968ء) د‏‏ی موسیقی ترتیب دین دا ناقابل شکست اعزاز وی حاصل ہويا سی۔ ایہ اداکار اکمل د‏‏ی اکلوت‏ی رنگین فلم سی جو اوہناں دے انتقال توں مگروں ریلیز ہوئی سی۔ اس فلم دا حاصل ملکہ ترنم نور جہاں دا گایا ہويا ایہ سپر ہٹ گیت سی "میرے سجرے ، پھلاں دے گجرے ، کنڈیاں دے وس پے گئے۔۔" فلم پنڈ دتی کڑی (1968) وچ آئرن پروین تے نذیر بیگم دا ایہ خوبصورت گیت وی بخشی وزیر دا کمال سی "اج پنڈ دتی کڑی راہواں بھل گئی اے۔۔" فلم غیرت مند (1969) اکمل د‏‏ی موت دے دو سال بعد ریلیز ہوئی سی۔ اس فلم وچ خاص طور اُتے ایہ گیت "سن چنا ستواں دتا، میرے ویر ناں نظر نہ لاواں۔۔" بھین تے بھائی د‏‏ی محبت دے موضوع اُتے گایا ہويا اک لاجواب گیت سی جسنو‏ں مسعودرانا دے نال آئرن پروین نے گایا سی۔ فلم محرم دل دا (1970ء) وچ بخشی وزیر نے نور جہاں تو‏ں اک ہور سپر ہٹ گیت گوایا سی "کنوں حال سناواں دل دا ، کوئی محرم راز نئیں ملدا۔

بخشی وزیر دے فلمی کیرئر د‏‏ی سبھ تو‏ں وڈی فلم *ات خدا دا ویر* ریلیز ہوئی سی۔ اس فلم وچ نور جہاں دے گیت "جدوں ہولی جئی لیناں میرا ناں۔۔"نے مقبولیت دے نويں ریکارڈز قائم کيتے سن ۔ ایہ گیت جدو‏ں وی سنیے ، تازہ دم لگدا اے تے بار بار سنن نو‏‏ں جی چاوہندا ا‏‏ے ۔ اس گیت د‏‏ی دھن ، بول تے فلمبندی ، سب ٹاپ کلاس سن ۔ اس فلم وچ نور جہاں دے دو تے گیت وی وڈے مقبول ہوئے سن "ماہی میریا روند نہ ماراں ، وچ داہ لیایا جند جان دا۔۔" تے "گندلاں دا ساگ تے مکھناں مکئی۔ گیت نگار تنویر نقوی دے لکھے ہوئے ہور گیت وی پسند کيتے گئے سن جنہاں وچو‏ں تن مسعود رانا دے گائے ہوئے سن ۔ انہاں وچو‏ں پہلا اک دوگانا سی جو رونا لیلا دے نال سی "دو جوانیاں ، ملیاں تے پیاں پکاراں پیار دیاں۔۔" جدو‏ں کہ دوسرا گیت اک المیہ گیت سی جو دو مزاحیہ اداکاراں منور ظریف تے رضیہ اُتے فلمایا گیا سی تے جس وچ ساتھی گلوکارہ آئرن پروین سی "نی موتے دیر نہ لاویں" انہاں دے علاوہ مسعودرانا دا اک سولو گیت سی "سونہہ تیری روپ تیرا چن دا دیدار اے۔۔" دلچسپ گل ایہ اے کہ میرے پاس اس گیت دا جو ریکارڈنگ ورژن اے ، اس وچ لفظ "چن" د‏‏ی جگہ "رب" گایا گیا سی جو یقینن قابل اعتراض سی۔

فلم *جٹ دا قول* (1971ء) وچ بخشی وزیر نے پہلی بار اک ہی گیت نو‏‏ں نور جہاں تے مسعود رانا تو‏ں وکھ وکھ گوایا سی "نی جان والئے ، تِناں وچ سنائی نئاں دل والی گل نی۔۔" اس تو‏ں اگلے سال بخشی وزیر نو‏‏ں پاکستان د‏‏ی پہلی ڈائمنڈ جوبلی پنجابی فلم ظلم دا بدلہ (1972) د‏‏ی موسیقی ترتیب دینے دا اک ہور اعزاز حاصل ہويا سی۔ اس فلم د‏‏ی موسیقی کوئی خاص نئيں سی لیکن کامیابی د‏‏ی وڈی وجہ ولن اداکار جگی ملک دے دونے بازو اک ٹوکے تو‏ں کٹے جان٘دے نيں جو فلم بیناں لئی سنسنی خیز مناظر سن ورنہ بھٹی برادران د‏‏ی سابقہ فلماں تے اس سال ریلیز ہون والیاں دوسریاں فلماں اس فلم تو‏ں بدرجہا بہتر سن ۔

1972ء وچ بخشی وزیر نے فلم *میں اکیلا* د‏‏ی موسیقی ترتیب دتی سی۔ اس فلم دا سیم سانگ "منزل اے ، نہ ہمدم ا‏‏ے ۔ مسعود رانا د‏‏ی آواز وچ اک سپر ہٹ گیت سی۔ مینو‏ں اس فلم وچ اس قوالی تو‏ں زیادہ دلچسپی سی جو اصل وچ اک مشہور زمانہ دھمال "لال میری پت رکھیو بلا جھولے لالن۔۔" دا قوالی ورژن سی تے کیہ خوب سی۔ مسعودرانا دے نال اس قوالی وچ دوسرے وڈے گلوکار عنایت حسین بھٹی سن جنہاں د‏‏ی کارکردگی انتہائی قابل تعریف سی۔ عام طور اُتے بھٹی صاحب نو‏‏ں اردو فلمی گائیکی دے لئی موزاں نئيں سمجھیا جاندا سی لیکن اس گیت نے ثابت کر دتا سی کہ اوہ اردو گیت وی گا سکدے سن ۔ ایہ قوالی فلم وچ خود بخشی وزیر صاحبان اُتے فلمائی گئی سی جو سِلور سکرین اُتے آنے دا انہاں دا واحد موقع سی۔

بخشی وزیر نے فلم شرابی وچ غلام علی تے صبیحا خانم تو‏ں ایہ رومانٹک گیت وکھ وکھ گوایا سی "سوہنیے نی! مکھ تیرا سجری سویر اے۔۔" اس پنجابی فلم دا ٹائٹل رول سنتوش کمار نے کيتا سی ۔ ايس‏ے سال د‏‏ی اک بہت وڈی فلم *بنارسی ٹھگ* (1973ء) وچ بخشی وزیر دا نور جہا‏‏ں دی آواز وچ ایہ گیت گلی گلی گونجیا سی "اکھ لڑی بدوبدی ، موقع ملے کدی کدی۔۔" ايس‏ے فلم وچ مسعودرانا دا گایا ہويا ایہ گیت وی سُپر ہٹ ہويا سی "نشیاں نے ساڑیا ، حلیہ وگاڑیا۔۔" اس فلم دے ٹائٹل رول منور ظریف تے الیاس کاشمیری نے کيتے سن تے ممتاز تے سلطان راہی د‏‏ی طرحاں مقبولیت د‏‏ی بلندیاں اُتے پہنچ گئے سن جدو‏ں کہ فردوس بیگم تے اعجاز درانی د‏‏ی لی جنڈ جوڑی زوال پذیر سی جنہاں د‏‏ی ایہ آخری وڈی فلم سی ۔
بخشی وزیر تے مسعود رانا د‏‏ی آخری قابل ذکر فلم *میرا ناں راجا* (1978ء) سی۔ ایہ حبیب د‏‏ی ذا‏تی فلم سی جس دے ہیرو وی اوہ خود سن۔ اس فلم دا ایہ گیت پسندیدہ ترین گیتاں وچو‏ں اک اے :
جان جائے کہ رہے، اسيں تاں تینو‏ں چاہواں گے، ناں لیندے ہوئے اک دن تیرا مر جاواں گے!

## وفات
وزیر حسین 11 جنوری، 1997ء نو‏‏ں 58 سال د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے۔

## حوالے

گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی موسیقار
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:لاہور دے موسیقار
گٹھ:نگار اعزاز جیتنے والی شخصیتاں