open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ملائیکا گوئل

**ملائکا گوئل** (جم 23 اکتوبر 1997) اک بھارتی نشانیباز اے۔ اسنے سکاٹلینڈ دے گلاسگو وچ 2014 دیاں دولت مشترکہ کھیڈاں وچ عورتاں دی 10 میٹر ایئر پسٹل مقابلے وچ سلور میڈل جتیا سی۔ اوہ سبھ توں چھوٹی عمر دی تمغہ جیتو سی۔

## کریئر
20 سال دی عمر تک گوئل نے 16 قومانتری تمغے جتے سن۔ اسنے اپنے شوٹنگ کریئر دی شروعات 2008 وچ کیتی۔ 2012 وچ گوئل نے 10 میٹر ایئر پسٹل مقابلے وچ سینئر قومی چیمپیئن شپ وچ چاندی دا تمغہ جتیا۔ اسے سال اسنے جونیئر طبقہ وچ چین وچ ایشیئن ایئر گن چیمپیئن شپ وچ وی چاندی دا تمغہ جتیا۔ تہران وچ ہوئے اس دے 2013 ایوینٹ وچ، گوئل نے 197.7 انکاں نال گول کرکے یوتھ طبقہ وچ سون تمغہ جتیا۔

2014 دیاں دولت مشترکہ کھیڈاں وچ اسنے 197.1 انک حاصل کرکے چاندی دا تمغہ جتیا سی۔ اوہ کانسی دے تمغے نال کینیڈا دی ڈورتھی لوڈوگ نوں پچھے چھڈّ گئی۔ اسنے 2014 وچ کویت وچ ایشیئن چیمپیئن شپ وچ وی کانسی دا تمغہ جتیا سی۔ نویں دلی وکھے 2015 وچ 59 ویں نیشنل شوٹنگ چیمپیئن شپ دوران اسنے 10 میٹر ایئر پسٹل مقابلے وچ کانسی دا تمغہ حاصل کیتا۔ گوئل دے کوچ مہیندر لال اتے گرجیت سنگھ ہن۔

## حوالے

گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی عورتاں
گٹھ:بھارت دیاں عورت نشانیباز
گٹھ:جم 1997
گٹھ:زندہ لوک
لجا گوسوامی

**لجا گوسوامی** (جم 28 ستمبر 1988) اک بھارتی نشانیباز اتے پولیس اہلکار اے۔ اوہ سابقہ قومی کیڈٹ کور (این۔سی۔سی۔) دی کیڈیٹ اے۔ اسنے 2009 وچ محافظ رکھیا وزیر میڈل جتیا سی۔ اسنے سپین دے گریناڈا وچ ہوئے آئی۔ایس۔ایس۔ایف۔ ورلڈ کپ وچ عورتاں دے 50 میٹر رائیفل 3 پوزیشن مقابلے وچ چاندی دا تمغہ وی جتیا۔ اوہ گجرات راج لئی برانڈ امبیسڈر اے  اتے کھیڈ کوٹے وچ گجرات پولیس کیڈر وچ اک پولیس انسپیکٹر وجوں نامزد ہون والی پہلی عورت کھڈاری بن گئی اے۔

اسنے ایشیئن کھیڈاں 2014 وچ وی حصہ لیا اے اتے چوٹی دے 8 وچ تھاں حاصل کیتا اے۔

## نجی زندگی
اوہ گجرات دے آنند ضلعے وچ واقع اک چھوٹے جہے پنڈ جیتوڈیا دی رہن والی اے۔ لجا دے پتا، تلک گری گوسوامی، جیتتعلیم پنڈ وچ واقع اک پرانے شو مندر دی اک دیکھبھال کردے ہن۔ اوہ چار میمبراں دے اک چھوٹے جہے پروار وچ اپنے پتا، ماں اتے اک بھرا نال رہندی اے۔

## بچپن
لجا اک مدھ ورگی پروار توں سی۔ تلک گری، اسدے پیؤ نے میڈیا نوں دسیا کہ جدوں دوسرے بچے گڈیاں اتے کھڈونیاں نال کھیڈدے سن، ادوں لجا نے بندوقاں نال کھیڈیا اے۔ نشانیبازی وچ اس دی صلاحیت ادوں مرتکز ہو گئی جدوں اوہ این۔سی۔سی۔ وچ کیڈٹ وجوں داخل ہوئی۔ اسنے پنے وچ کوچ، سنی تھامس توں نشانیبازی لئی سکھلائی حاصل کیتی۔

## کامیابیاں اتے میڈل

## حوالے

گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی عورتاں
گٹھ:جم 1988
گٹھ:بھارت دیاں عورت نشانیباز
گٹھ:زندہ لوک
جسپال رانا

**جسپال رانا** (جم 28 جون 1976) اک بھارتی نشانیباز اے۔ اسنے مکھ طور تے 25 میٹر سینٹر فائر پسٹل گٹھ وچ چون لڑی۔ اوہ 1994 دیاں ایشیئن کھیڈاں، 1998 دولت مشترکہ کھیڈاں - مرداں دے سینٹر فائر پسٹل، مرداں دے سینٹر فائر پسٹل دے جوڑے، 2002 دولت مشترکہ کھیڈاں - مرداں دی 25 میٹر سینٹر فائر پسٹل، 2006 دولت مشترکہ کھیڈاں - مرداں دے 25 میٹر سینٹر فائر پسٹل دے جوڑی، اتے 2006 ایشیئن کھیڈاں۔ اس ویلے رانا دیہرادون وچ جسپال رانا انسٹیچیوٹ آف ایجوکیشن اینڈ ٹیکنالوجی وچ کوچ ہن۔

## کریئر


## اوارڈ اتے مانتا
1994 وچ، اس نوں ارجن اوارڈ، کھیڈاں وچ حصول لئی دوجا سبھ توں وڈا انعام، اٹھاراں سال دی عمر وچ، اکونجا کے اوہ پدم شری بن گیا سی اتے اس وچالے اوہناں نوں کسے ہور نے قومی شہری انعام دتا سی۔ مدر ٹیریسا توں علاوہ، قومی مشہوری دے ہور انعام وی ہوا وانگ آؤندے سن۔

## سیاسی کیریئر
ایشیئن کھیڈاں توں تھوڑھی دیر بعد ہی رانا سیاست دے کھیتر وچ داخل ہو گئے۔ اوہ اس ویلے ستادھاری پارٹی، بھارتی جنتا پارٹی دا میمبر سی اتے لوک سبھا چوناں ٹہری توں لڑیا سی۔ 2009 دیاں لوک سبھا چوناں وچ، اوہ، بدقسمتی نال، کانگرس دے وجے بہگنا توں ہار گیا۔ بعد وچ سال 2012 وچ، اوہ آئی۔این۔سی۔ وچ شامل ہویا اتے اس ویلے اتراکھنڈ وچ پارٹی دا اک سرگرم میمبر اے۔

## نجی زندگی
اس دے پتا، نارائن سنگھ رانا اک راجنیتا اتے اس دے کوچ ہن۔ اس دے دو بھین-بھرا سشما سنگھ (رانا) ہن، جو راجناتھ سنگھ، بھاجپا دے اگھے لیڈر اتے سبھاش رانا دی نونہہ وی ہن۔ اس دے دوویں بھین-بھرا وی نشانیباز ہن۔

اس دا ویاہ اک فیشن ڈزائینر اتے قومی پدھر دی نشانیباز رینا رانا نال ہویا سی اتے اس دے دو بچے، بیٹی دیوانشی اتے بیٹا یوراج ہن۔

## باہری لنک

* http://www.issf-sports.org/shooters/shooter.ashx?Pressissfid=SHINDM2806197601 جسپال رانا پروفائیل
* جسپال رانا انسٹیچیوٹ آف ایجوکیشن اینڈ ٹیکنولوجی

## حوالے

گٹھ:جم 1976
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:کھڈاری
گٹھ:بھارتی کھڈاری
2008 اولمپک کھیڈاں

thumb|right|250px|2008 اولمپک کھیڈاں دا لوگو
thumb|right|250px|2008 اولمپک کھیڈاں دے اکھاڑیاں دا نقشہ
2008 اولمپک کھیڈاں، بیجینگ، چین وچ ہویاں ہن۔ ایہہ کھیڈاں اگست 8 توں اگست 24 تک چلیاں۔

## میڈل
بیزنگ اولمپک وچ چین 51 سون تمغے جت کے پہلے نن۔ تے سی۔ بھارت صرف 1 سون تمغہ اتے 2 کانسی تمغے جت کے 50ویں تھاں تے سی۔

## باہری کڑیاں

* 2008 اولمپک کھیڈاں دی مکھ دفتری ویبّ-سائیٹ 
* 2008 اولمپک کھیڈاں دی دفتری IOC ویبّ-سائیٹ

گٹھ:2008 اولمپک کھیڈاں
گٹھ:اولمپک کھیڈاں
دولت مشترکہ کھیڈاں 2010

**دولت مشترکہ کھیڈاں 2010**:XIX دولت مشترکہ کھیڈاں متی 3 توں 14 اکتوبر 2010 نوں بھارت وکھے ہوئیا۔ اس وچ 71 دولت مشترکہ دیساں دے 6,081 کھڈاریاں نے 21 کھیڈاں اتے 272 ایوینٹ وچ حصہ لیا۔ اس دا افتتاح اتے احتتام تقریب دلی دے جواہر لال نہرو سٹیڈیم وکھے ہویا۔ دولت مشترکہ کھیڈاں بھارت وچ پہلی وار اتے ایشیا وچ دجی وار ہوئیا۔ ایہناں کھیڈاں دا لوگو شیرا اتے گیت **جیو اٹھو بڑو جیتو** بھارت دے مشہور سنگیتکار اے۔ آر۔ رحمٰن نے تیار کیتا۔
## تغما لسٹ



## حوالے

گٹھ:کھیڈاں
سیما تومر

**سیما تومر** (جم 3 جولائی 1982) اک بھارتی ٹریپ نشانیباز اے۔ اوہ قومانتری شوٹنگ سپورٹ فیڈریشن (آئی۔ایس۔ایس۔ایف۔) عالمی کپ وچ شاٹگن سلور میڈل جتن والی اکلوتی بھارتی عورت اے۔ اس دا جم اتر پردیش دے جوہری پنڈ وچ ہویا سی۔

## زندگی
تومر دا جم 3 جولائی 1982 نوں جوہری، باخفیہ ضلع، اتر پردیش وچ ہویا سی۔ اسنے 1998 وچ اپنے پنڈ وچ قائم کیتی رینج وچ شوٹنگ سکھی۔ تومر شروع وچ اپنے آس پاس دے سماج دیاں امیداں توں مایوس سی، جس نوں اس دے ویاہ اتے گھروالی بنن دی امید سی۔ اسنے محسوس کیتا کہ اوہ اس کھیتر وچ داخل نہیں ہو سکدی، جدوں تک اسدے پروار وچوں کوئی بزرگ نشانیبازی وچ نہ جاوے۔

شروع وچ تومر اپنی ماں توں بناں شوٹنگ رینج جان توں ڈردی سی، جسنے اس نوں مُتحرک کیتا اتے جس نال اوہ رینج وچ گئی۔ تومر دی ماں پرکاشی تومر نے شوٹنگ اتے پروگراماں وچ حصہ لینا شروع کیتا، جلدی ہی اک ایوارڈ جیتو نشانیباز بن گئی، بھارت دی دوجی سبھ توں پرانی خاتون نشانیباز، جس نوں **روالور دادی** وی کیہا جاندا اے۔ پرکاشی اتے اس دی بھرجائی چندرو تومر دی بھاگیداری نے تومر نوں شوٹنگ مقابلیاں وچ داخل ہون دتا۔ تومر نے 2001 وچ پنڈ وچ 10 میٹر دی رینج وچ شوٹنگ شروع کیتی سی۔

تومر حالے وی بھارتی پنڈاں وچ اجتمائی طور اُتے برابری دی حامی اے اتے اس کارن کئی جوان کڑیاں اس دے اپنے شہر وچ نشانیبازی کر رہیاں ہن۔

تومر دے ستّ بھین-بھرا ہن۔ اسدی بھین ریکھا وی اک نشانیباز اے۔ پرکاشی پنڈ وچ اک شوٹنگ رینج وی چلاؤندی اے جتھے بہت ساریاں کڑیاں شوٹنگ سکھن آؤندیاں ہن۔

## کریئر
سیما تومر نے 2004 وچ ایئر رائیفل دی شوٹنگ نال شروعات کیتی، پر بعد وچ شاٹگن ایوینٹ وچ چلی گئی۔ اوہ اس ویلے ٹریپ شوٹنگ وچ ماہر اے۔

2010 سیما تومر دے کریئر دا اک میل پتھر سی جدوں اسنے 2010 آئی۔ایس۔ایس۔ایف۔ عالمی کپ وچ سلور میڈل جتیا سی۔

تومر نے نومبر، 2014 وچ متحدہ عرب امارات وچ منعقد ایشیئن شاٹگن چیمپیئن شپ وچ دو سون تمغے جتے سن۔

## حوالے

گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1982
گٹھ:بھارت دیاں عورت نشانیباز
سمریش جنگ

**سمریش جنگ** (انگریزی: Samaresh Jung; جم 5 مئی 1970) اک بھارتی کھیڈ نشانیباز اے۔ اوہ اک ایئر پسٹل ماہر اے۔ مینچیسٹر وچ 2002 دیاں دولت مشترکہ کھیڈاں وچ، اسنے جسپال رانا دی بھائیوالی وچ دو سونے دے تمغے جتے، مرداں دے مفت پسٹل جوڑیاں وچ اتے 25 میٹر دے سٹینڈرڈ پسٹل جوڑیاں دی اوپن ایوینٹ وچ۔ اسنے بیجنگ وچ سال 2008 دے ثمر اولمپک وچ 10 میٹر ایئر پسٹل اتے 50 میٹر پسٹل ایوینٹاں وچ مقابلہ کیتا سی، پر دوواں ایوینٹاں وچ فائینل وچ نہیں پہنچ سکیا۔

اسنوں سال 2002 وچ ارجن انعام ملیا سی۔ اوہ سیائیئیسئیپھ وچ نوکری کردا اے اتے نویں دلی وچ رہندا اے۔

3 اکتوبر 2010 نوں، اسنوں 2010 دیاں دولت مشترکہ کھیڈاں دلی دے سٹیڈیم وچ چلا ئے جا رہے ادگھاٹنی تقریب وچ مہارانی بیٹن دا اعزاز کرن دا مان حاصل ہویا سی۔

## 2006 دولت مشترکہ کھیڈاں
2006 دیاں دولت مشترکہ کھیڈاں وچ، اوہ اٹھ تغمے لئی لڑ رہا سی۔ چاندی دی شروعات کردیاں، اسنے آخر وچ پنج سونے، اک چاندی اتے اک کانسی دا تمغہ جتیا۔ اک چاندی اتے پنج گولڈ جتن توں بعد، 25 میٹر سینٹرپھائر پسٹل دے اک انفرادی مقابلے وچ نساں نے اس نوں بہتر بنایا جتھے اوہ صرف کانسی دا پربندھ کر سکیا۔ سٹینڈرڈ فائر پسٹل انفرادی مقابلے وچ، اسدی بندوق خراب ہو گئی اتے اوہ اس حادثہ وچ تمغہ دے جھگڑے توں باہر ہو گیا۔ احتتام تقریب وچ اسنوں ڈیوڈ ڈکسن اوارڈ دتا گیا، ایہہ انعام "18 ویں دولت مشترکہ کھیڈاں دے سبھ توں اتم اتھلیٹ" نوں دتا گیا۔ کھیڈاں وکھے ولنٹیئراں ولوں اسنوں "*گولڈپھنگر*" کیہا گیا سی۔

## مڈھلا جیون
سمریش جنگ دا جم 5 مئی 1970 نوں ہریپر کھولھ ناہن ہماچل پردیش وچ ہویا سی۔ بھارتی فوج دے سیوامکت کرنل دے پتر، جنگ نے گولی چلاؤن دی کلا اپنے دادا شیر جنگ، جو اک آزادی سینانی سی، توں علاوہ اک ایکس شوٹر وی سکھی۔ جنگ نے اپنی مڈھلی تعلیم دلی دے ماڈرن سکول توں پوری کیتی۔ اس توں بعد، اسنے حیدرآباد دی اوسمانیا یونیورسٹی وچ اپنا نام درج کروایا، جتھوں اسنے گریجوئیشن دی ڈگری حاصل کیتی۔ بہت گھٹ لوک جاندے ہن کہ اوہ شطرنج دا وی اک چنگا کھڈاری اے۔

## اوارڈ اتے میڈل
**2002**

 ارجن اوارڈ

 دولت مشترکہ کھیڈاں: 2 سونے دے تمغے (مرداں دے مفت پسٹل جوڑے اتے کھلے سٹینڈرڈ پسٹل جوڑے، ہریک جسپال رانا دے نال) اتے 3 چاندی دے تمغے (ایئر پسٹل انفرادی، مفت پسٹل انفرادی، اتے مفت پسٹل جوڑی، رانا دے نال آخری)د

**2004**

 SAF گیمز: 1 سلور میڈل (25 میٹر سٹینڈرڈ پسٹل)

**2005**

 پنجویں دولت مشترکہ شوٹنگ چیمپیئن شپ: 2 سونے دے تمغے، 2 چاندی دے تمغے، اتے 1 کانسی دا تمغہ

 انڈین نیشنل گیمز: 1 سونے دا تمغہ (10 میٹر ایئر پسٹل)

**2006**

 دولت مشترکہ کھیڈاں: ڈیوڈ ڈکسن اوارڈ (کھیڈاں دے سبتوں ودھیا اتھلیٹ وجوں)؛ 5 سونے دے تمغے (مرداں دی 50 میٹر پسٹل، مرداں دی 10 میٹر ایئر پسٹل، مرداں دی 25 میٹر سینٹر فائر پسٹل جوڑی (رانا نال)، مرداں دی 10 میٹر ایئر پسٹل جوڑی (وویک سنگھ دے نال، اتے مرداں دی 25 میٹر سٹینڈرڈ پسٹل جوڑی (رونک پنڈت نال)) 1 چاندی دا تمغہ (سنگھ نال مرداں دی 50 میٹر پسٹل جوڑی)، اتے 1 کانسی دا تمغہ (مرداں دے 25 میٹر سینٹر فائر پسٹل)

 
## باہرلے جوڑ

* سمریش جنگ دی پروفائیل، چتر اتے خبراں 
* 2006 دیاں دولت مشترکہ کھیڈاں وچ جنگ دے کارکردگی بارے خبراں آئیٹم
* سمشریش جنگ ، بھارت سرکار دی ویبسائیٹ دی یوا معاملے اتے کھیڈ وزارت اُتے 
* 5 دسمبر 2005  د ہندو وچ 2005 دیاں قومی کھیڈاں وچ سمریش جنگ دے بچاء بارے نِ نیوز سٹوری  ۔
* 2004 SAF کھیڈاں دی رپورٹ
* 5 ویں دولت مشترکہ شوٹنگ چیمپیئن شپ دے نتیجے، میلبرن
* 2006 دولت مشترکہ کھیڈاں

## حوالے

گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1970
۲۰۲۱ء

__NOTOC__

## وفیات
### جنوری
### فروری
### مارچ
### اپریل
* 3 اپریل – ولی رحمانی د‏‏ی وفات ۔

### مئی
* 3 مئی – نور عالم خلیل امینی د‏‏ی وفات ۔
* 6 مئی – شمیم حنفی د‏‏ی وفات ۔
* 20 مئی – نظام الدین اسیر ادروی د‏‏ی وفات ۔
* 21 مئی – عثمان منصورپوری د‏‏ی وفات ۔

### جون
### جولائ‏ی
### ستمبر
### اکتوبر
### نومبر
### دسمبر
## جنورى
## فرورى
## مارچ
## اپريل
## مئی

## جون
## جولائ‏ی
## اگست
## ستمبر
## اکتوبر
## نومبر
## دسمبر



گٹھ:2021ء
گٹھ:سال
اچار دی فہرست

ایہ برصغیر دے اچار دی فہرست اے جیہدے وچں ذائقے تے بناوٹ دی وسیع تغیرات موجود نیں ۔ برصغیر میں اچار عمومن تیل ، سِرکا ، نمبو دے رَس یا پاݨی نال پایا جاندا اے ۔ ایہ اچار اکثر تازا ذائقے دی وجہ نال پسند کیتا جاندا اے ۔ بہت ساریاں قِسماں دے اچار پائے جاندے نیں ۔ جِداں : امب ، نمبو وغیرا ۔ برصغیر دے کچھ خانداناں وچ اچار تے چٹݨی دیاں خاندانی ترکیباں موجود نیں ، جیہڑیاں نسل در نسل چلدیاں نیں ۔ اِتھے کئی صدیاں پراݨیاں کمپنیاں نیں جیہڑیاں اپݨیاں اصلی ترکیباں لئی مشہور نیں ۔ اِداں دا ای اک برانڈ ہرنارائنس انٹرنیشنل اے جو 1860 دی دہائی وچ دہلی وچ قائم ہویا سی ۔  برصغیری اچار دیاں بہت ساریاں قِسماں تجارتی لحاظ نال دستیاب نیں ۔

### آملے دا اچار
آملے دا اچار جنوبی ایشیا ، پاکستان تے بھارت وچ اک مشہور مسالے دار اچار اے ۔ ایہ  وٹامن سی ، وٹامن اے ، کیلشیئم تے فاسفورس دا اک بہت ودا ذریعا اے ۔ سرھوں دے بی آں نوں تیل وچ پا دِتا جاندا اے فیر آملے تے ہور دیگر اجزاء شامل کر دِتے جاندے نیں ۔ اچار فریج وچ محفوظ کیتا جاسکدا اے تے ایہنوں تقریبن 15 دن تک استعمال کتیا جاسکدا اے ۔

### مِکس اچار
مِکس اچار بھارتی تے پاکستانی کھاݨےآں وچ اک مشہور  اچار اے ۔  ایہنوں پہلاں ابال کے تے فیر سبزیاں نوں مسالے وچ پکا کے تیار کیتا جاندا اے ۔ 'پچرنگا اچار' ، جیہڑا اس زمرے دا اک عام نام اے ، پانی پَت وچ مختلف قِسماں دے اچار دا مشہور برانڈ اے ۔

### گاجر دا اچار
گاجر دا اچار ادرک دے نال ہری مرچ ، کالی مرچ پا کے تیار کیتا جاندا اے ۔

### لسݨ دا اچار
لسݨ دا اچار آندھرا پردیش وچ مشہور مسالے دار اچار اے ۔ ایہ لسݨ نوں لونگ ، سرھوں دے بی آں ، گڑ نوں چُٹکی پَعر نوݨ نال ملا کے تیار کیتا جاندا اے ۔

### ہری مرچ دا اچار
ہری مرچ دا اچار راجستھان ، کرناٹک ، مہاراشٹر تے ہور علاقےآں وچ تیار کیتا جاندا اے ۔ ایہ عام طور تے اہم پکواناں دے نال مسالے دے طور تے استعمال ہُندا اے ۔ راجستھان وچ یہ مرچ لمبائی دے حساب نال کٹوا کے ادرک تے لسݨ دے نال پُعھن کے تیار کیتی جاندی اے ۔  دیگر ذائقے دار مسالےآں وچ امب پاؤڈر ، نمبو دا رَس تے میتھی شامل نیں ۔  ایہنوں راجستھان دی خاصیئت سمجھیا جاندا اے تے ایہنوں ناشتے وچ ذائقے دے طور تے وی استعمال کیتا جاندا اے ۔

## ہور دیکھو
* چٹݨی
* اچار
* مِکس اچار

گٹھ:کھان پین
گٹھ:پنجابی رہتل
انوجا جنگ

**انجا جنگ** (جم 6 اگست 1971) نویں دلی، بھارت دی اک بھارتی نشانیباز اے۔

## کریئر
اسنے 2006 دیاں دولت مشترکہ کھیڈاں وچ 670.7 انکاں نال خاتون 50 میٹر رائیفل دی تن پزیشناں وچ سون تمغہ اتے خاتون 50 میٹر رائیفل تن پزیشن (جوڑی) وچ چاندی دا تمغہ 1142 انکاں نال انجالی بھاگوت نال جتیا سی۔

## نجی زندگی
اوہ بھارت توں نامور نشانیبازی کرن والے سپورٹسپرسن سمریش جنگ دی بیوی اے۔

## حوالے

گٹھ:جم 1971
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:بھارت دیاں عورت نشانیباز
گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی عورتاں
ہیرو

**ہیرو** یا **ہیروئن**، اک حقیقی شخص یا اک خیالی کردار ہُندا اے جیہڑا خطرے دا سامݨا کردے ہوئے، آسانی، ہمت یا طاقت دے مظاہرےآں نال مصیبتاں دا مقابلہ کردا اے۔ 
ہیرو دے متعلّق دُوسری اہم اِصطلاح اداکارانہ اے۔ صنف دے متعلق مخصُوص اِصطلاحات (جِداں اداکار) دی طرحاں ہیرو وی اکثر کِسے وی صنف دی طرف اشارہ کرن لئی استعمال ہُندا اے حالان٘کہ ہیروئین صِرف خواتین توں ای مراد اے۔ کلاسیکی مہاکویاں دے اصل ہیرو نے شان و شوکت دی خاطر ایہ کَم کیتے۔ دُوسری طرف طبقاتی تے جدِید ہیرو نیں جیہڑے دولت، فخر تے شہرت دے کلاسیکی مقصد دی بجائے مُشترکہ بھلائی لئی عظیم عمل یا بے لَوث کَم انجام دیندے نیں۔ ہیرو دا اُلٹ **وِلن** اے ۔ ہیرو دے تصوّر ناݪ وابستہ دِیگر شرائط وچ "چن٘گا آدمی" یا "سفید ٹوپی" شامل ہوسکدے نیں۔

## حوالے

گٹھ:ہیرو
گٹھ:افسانوی کردار
گٹھ:کردار
گٹھ:دیومالا
گٹھ:مرکزی کردار
امریش پوری

**امریش پوری** (22 جون 1932 - 12 جنوری 2005) بھارت دے اک پنجابی اداکار سی ۔ ایکٹر وجوں نشانت، منتھن تے کردار ورگیاں فلماں نال اپنی پہچان بناؤن والے شری پوری نے بعد وچولن دے روپ وچ کافی شہرت حاصل کیتی ۔ اوہناں نے 1984 وچ بنی سٹیوین سپیلبرگ دی فلم انڈیانا جونس اینڈ دی ٹیمپل آف ڈوم وچ مولارام دا کردار نبھایا جو کافی مشہور رہیا ۔ اس کردار دا اجیہا اثر ہویا کہ اوہناں نے ہمیشا اپنا سر منڈیا کر رہن دا فیصلا کیتا ۔ پیشا ورانا فلماں وچ پرمکھتا ولوں کم کرن دے باوجود بروبرابر یا وکھ ہٹ کے بنن والیاں فلماں دے متعلق اوہناں دا پریم بنیا رہیا تے اوہ اس طرحاں دیاں فلماں نال وی جُڑے رہے ۔ 

## مڈھلا جیون
امریش لال پوری دا جم نواں شہر، پنجاب وچ لالا نہال چند تے وید کور دے گھر ہویا سی ۔ اوہناں دے چار بھیݨ بھراء سن، وڈے بھرا چمن پوری تے مدن پوری (دوویں ہی فنکار سن)، وڈی بھین چندر کانت تے اک چھوٹا بھرا، ہریش پوری سی ۔ اوہ اداکار تے گلوکار  کے ۔ ایل ۔ سہگل دے چچیرے بھرا سی ۔

## کیریئر
پوری نے 1967 اتے 2005 دے درمیان 400 توں ودھ فلماں وچ کم کیتا اتے اوہ بالی وڈ دے سبھ توں کامیاب کھلنائیکاں وچوں اک سی ۔ ایہناں وچوں بہتیاں فلماں ہٹ سی ۔ اوہ اپنی پہلی سکرین امتحان وچ اکامیاب رہے تے اس توں بعد اہلکار راج بیما کارپوریشن لیبر اینڈ انپلوئمینٹ (ای ۔ ایس ۔ آئی ۔ سی) دے نال نوکری کیتی ۔ اسے ویلے، اوہناں نے استوڈیو دوبے ولوں لکھے ناٹکاں وچ پرتھوی تھئیٹر وچ کم کرنا شروع کیتا۔ اخیر اوہ اک سٹیج ایکٹر وجوں جانے جان لگے اتے 1979 وچ ایہناں نے سنگیت ناٹک اکادمی اوارڈ جتیا سی ۔ اس تھئیٹر وچ پچھان بنن نال چھیتی ہی اوہناں نے ٹیلی وژن تے اشتہاراں وچ کم کرنا شروع کیتا ۔

## موت
27 مئی 2004 نوں مریؤڈسپلیکس سنڈروم نال پیڑت ہون کارن اک نوں ہندوجا ہسپتال وچ داخل کروایا گیا جتھے اس دی دماغ دی سرجری وی کیتی گئی ۔ اس توں بعد کجھ سماں قوماں وچ رہن توں بعد 12 جنوری 2005 نوں سویرے 7.30 وجے دے قریب اس دی موت ہو گئی ۔ موت توں بعد اسنوں اپنے نواس تھاں تے لیاندا گیا اتے اس دا آخری سنسکار 13 جنوری 2005 نوں شواجی پارک شمشان گھاٹ وچ کیتا گیا ۔

## اعزاز
* 1968: مہارشٹر سٹیٹ ڈراما
* 1979: تھئیٹر لئی سنگیت ناٹک اکادمی اوارڈ
* 1986: میری جنگ وچ ودھیا معاون اداکار دے طور تے فِلم فیئر ایوارڈ
* 1991: مہارشٹر سٹیٹ گرو پور فلم گھاتک لئی
* 1997: سٹار سکرین ایوارڈ، فلم گھاتک لئی
* 1998: ودھیا معاون اداکار دے طور تے فِلم فیئر ایوارڈ فلم وراثت لئی
* 1998: سٹار سکرین ایوارڈ، فلم وراثت لئی

گٹھ:ہندی فلمی اداکار
گٹھ:جم 1932
گٹھ:موت 2005
گٹھ:پنجابی فلمی اداکار
گٹھ:پنجابی اداکار
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی لوک
کرسی

**کُرسی** فرنیچر دی اک بنیادی آئیٹم اے ۔ کُرسی لکڑی ، پلاسٹک ، لوہے یا کسے ہور دھات دا بݨدی اے ۔ ایہدے عام طور تے چار پاوے ہُندے نیں ۔ پاوےآں دی تعداد کَعھٹ وَدھ ہو سکدی اے ۔ بیٹھݨ لئی ایہ اُتوں پدھر ہُندی اے ۔ ایہدا استعمال اُتے بیٹھ کے پڑھݨ ، کَم کرن ، کھاݨا کھاݨ يا آرام کرن لئی کیتا جاندا اے ۔
بناوٹ دے استعمال دے لحاظ نال کُرسیاں دیاں وکھو وکھ قِسماں ہُندیاں نیں ۔

## تصویر گیلری

File:Set of fourteen side chairs MET DP110780.jpg
File:Plastic Tuinstoel.jpg
File:' Sacco.jpg
File:Paris Chaises jardin des Tuileries 2014.jpg
File:Plane Leg Room Diagram.GIF
File:Art decoratifs-prie dieu.jpg
File:Eameslounch.jpg
File:Arnaldo Dell'Ira. Sedia stile '900, 1938.jpg
File:Cadeira Palmetal - Modelo I - Preta - Simples.jpg
File:MexicanChairs.jpg
File:Stainless Steel Laboratory Pneumatic Chair with wheels.jpg
File:Pay2sit SteveMann SanFranciscoArtInstitute 2001.jpg


## ہور دیکھو
* میز
* کرسی

گٹھ:فرنیچر
گٹھ:کعھریلو سمان
گٹھ:چیزاں
ریاست ملیر کوٹلا

**ریاست ملیر کوٹلا** پنجاب دی اک ریاست سی ۔ میلر کوٹلا دے آخری حکمران نے 20 اگست 1948 نوں بھارتی یونین میں شامل ہون لئی الحاق تے دستخط کیتے ۔ ایہدا راجگڑھ ملیر کوٹلا سی ۔ ریاست ملیر کوٹلا پنجاب دیاں دیسی ریاستاں دا حِصا سی ۔ 

تقسیم برصغیر دے دوران ، آخری نواب افتخار علی خان ملیر کوٹلا وچ رہے تے 1982 وچ فوت ہو گئے ۔ ریاست ملیر کوٹلا دے حکمران خاندان دا اک حصا مغربی پنجاب پاکستان ہجرت کر گیا تے اوہناں دے ممبر زیادہ تر افراد ماڈل ٹاؤن لاہور  مظفر گڑھ ،تے خانگڑھ وچ رہندے نیں ۔ 

### نواب

گٹھ:پنجاب دیاں دیسی ریاستاں
گٹھ:پنجاب
گٹھ:دیسی ریاستاں
مشاعرہ

**مشاعرہ** ایہجی مجلس یا محفل نوں کہیا جان٘دا اے جِتھے بہت سارے شاعر اپݨا شعری کلام سامعین نوں سݨاؤن٘دے نیں۔ مشاعرہ شاعری دی محفل اے۔ مشاعرے تاریخی طور تے برصغیر پاک و ہند دے ادب و ثقافت دا اہم حِصہ نیں۔ 

## حوالے

گٹھ:شاعری
گٹھ:ادب
لوبی اِنگ

**لوبی اِنگ** (ترغیب کاری) ، (انگریزی : Lobbying) اک اصطلاح اے ۔ ایہدا ماخذ لفظ انگریزی تے ہور زباناں وچ مستعمل لفظ لوبی (Lobby) اے ۔ لوبی دے معنی برآمد اے ۔ یعݨی اوہ سائبان جیہدے ول ملحق کمرےآں دے دروازے کھلدے ہوݨ ۔ موجودہ زمانے وچ ایہ لفظ اک سیاسی اصطلاح بݨ گیا اے ۔ جیہدا مفہوم اے : پالیسی تبدیل کروݨ لئی حکومت اُتے اثر انداز ہوݨا ۔ چوںکہ ابتدائی زمانےآں وچ اسمبلی دے مِمبران نال ملاقات کرن لئی اسمبلی دے برآمدے استعمال ہُندے سی ۔ اس لئی لوبی دا لفظ ہولی ہولی اس مفہوم لئی سیاسی اصطلاح بݨ گیا ۔
لوبی دی سیاست دا آغاز انگلینڈ وچ ہویا سی ۔ اس توں بعد ایہ امریکا وچ پہنچیاا۔ امریکا وچ ہر چیز صنعت بݨ جاندی اے ۔ایہ وی اک صنعت بݨ گیا ۔ امریکا وچ باقاعدہ رجسٹرڈ کمپنیاں نیں جیہڑیاں حکامتوں کولوں فیس لے کے ایہ کَم کردیاں نیں ۔ لوبی دی ضرورت چھوٹے ملکاں نوں وی ہُندی اے تے وڈے مُلکاں نوں وی ۔ مثلن بنگلا دیش اک چھوٹا ملک اے پَر امریکا  وچ اوہدے واسطے لوبی اِنگ کرن آلیاں دو کمپنیاں موجود نیں ۔ ایہناں کمپنیاں دا خاص مقصد بنگلا دیش دی چاء لئی امریکا وچ اپݨی مارکیٹ قائم رکھݨا اے ۔ جپان اپݨی برآمدی مصنوعات دا 37 فیصد حِصا امریکا پعھیجدا اے ۔ جنوبی کوریا 40 فیصد تے تائیوان 50 فیصد ۔ جے امریکا دی قانون ساز اسمبلی ایہ قنون منظور کر دوے کہ غیر ملکی مصنوعات امریکا وچ داخل نئیں ہوݨ گیاں تے ایہناں مُلکاں دی اقتصادیات بہت متاثر ہوݨ گیاں ۔ اس لئی ایہ ممالک اس معاملے وچ بہت حساس رہندے نیں ۔ ایہناں مُلکاں دے نمائندے امریکا دے حکومتی حلقےآں وچ کُعھم پھر کے پتا کردے نیں کہ امریکی حکمران اپݨیاں درآمدی پالیسیاں وچ کِسے تبدیلی بارے تاں نئیں سوچ رہے تے جے ایہناں نوں اس قِسم دا کوئی اشارا مِلدا اے تاں اوہ فورن لوبی اِنگ دا عمل شروع کر دیندے نیں ۔ 

گٹھ:سیاسی اصطلاحات
گٹھ:قنون
لوبی

**لوبی** (انگریزی: Lobby ) عمارت دا اک کمرا یا چھتوت ہُندا اے جیہڑا باہروں اندر داخلے تے اندروں باہر جاݨ لئی استعمال ہُندا اے ۔  فوئیر ، استقبالیا دے علاقے یا داخلی ہال دے طور تے وی جاݨیا جاندا اے ۔ ایہ اکثر آڈیٹوریم نال متصل (اک تھئیٹر ، اوپیرا ہاؤس ، کنسرٹ ہال ، شو روم ، سنیما ، وغیرا) وچ اک بہت بڑا کمرا یا کمرےآں دا کمپلیکس ہُندا اے ۔ ایہ تماشائیاں لئی آرام دہ تے پرسکون جگہ ہُندی اے ۔ خاص طور تے پرفارمنس توں پہلاں تے دوران وقوع استعمال ہُندا اے ۔

## فوٹو گیلری

File:Palais Garnier's grand salon, 12 February 2008.jpg
File:Apartment building lobby.jpg
File:Landgericht Berlin, Littenstraße, Eingangshalle (2), 160906, ako.jpg
File:Elevators vestibule with flower bouquets at InterContinental Hotel Singapore.jpg
File:Lobby of the hotel Crowne Plaza Vientiane.jpg
File:Pless Palace - the Entrance Hall.jpg
File:Mauritius Intercontinental-Mauritius Resort-Balaclava-Fort-01.jpg
File:Hudson Institute lobby.jpg
File:Synetic Theater lobby.jpg


## ہور دیکھو
*بوہا
*ٹاکی
*کندھ
*چھت
*ویڑھا
*کمرا
*بالکونی
*پھاٹک

گٹھ:عمارتاں
گٹھ:تعمیرات
کرونولوجی

**کرونولوجی** وقائع نگاری یا واقعا نگاری (انگریزی : Chronology ) علم التریخ وچ اک اہم ترین صنف شمار کیتی جاندی اے ۔ جیہدے وچ طویل تریخ دے واقعات نوں وقت دے تسلسل دے نال ترتیب دِتا جاندا اے ۔ مؤرخین دے نزدیک ایہ صنف تریخ نوں محفوظ رکھݨ لئی بہترین تے اعلا ترین اَصناف وچ شمار کیتی گئی اے کیونکہ اِس توں بغیر تریخ نوں بیان کرنا تے محفوظ کرنا ممکن نئیں ۔ تریخ جیہڑے واقعات نوں بیان کر دی اے‘ اوہ دراصل ایہجے مربوط ہُندے نیں کہ جے اک وی تریخی کَڑی گُم ہوجاوے تاں واقعات دا تسلسل منقطع ہوجاندا اے ، لہٰذا خط زمانی وچ  تریخی واقعات نوں اک تسلسل تے ترتیب نال تشکیل دِتا جاندا اے تے ایہی تشکیل جے طویل ہوجاوے تاں ایہنوں وقائع نگاری یا واقعا نگاری نال منسوب کیتا جاندا اے ۔  وقائع نگاری تریخ نال لازم و ملزوم اے کیونکہ تریخ نوں اک تسلسل نال واقعات دی ضرورت ہُندی اے تے ایہ قائع نگاری توں بغیر ممکن نئیں ۔ اِس توں علاوا وقائع نگاری  زمینیات تے زمین اُتے انسان دی مُڈھلی تریخ دے واقعات نال وچ منسلک اے ۔ زمین دی ارضیاتی تریخ وی وقائع نگاری نال جُڑی ہوئی اے ۔

[250px|تصغیر|[اپریل 1911ء دے عثمانی کیلنڈر دا اک ورقا]]

## ہور دیکھو
* تریخ
* وقت
* سائنس

گٹھ:ویلا
گٹھ:وقت
گٹھ:وقت دیاں اکائیاں
گٹھ:تریخ
ورانڈا

**ورانڈا** (برآمدا) (انگریزی: Veranda) کِسے عمارت دا کُھلا ہوا دار باہرلا حِصا ، گیلری یا پورچ ونگوں چھتوت ہُندا اے ، جیہڑا باہروں اندر داخلے تے اندروں باہر جاݨ لئی استعمال ہُندا اے ۔ ایہنوں استقبالیا دے علاقے یا داخلی رستے دے طور تے وی جاݨیا جاندا اے ۔ 
ورانڈے دا مقصد عمارت یا کمرےآں نوں روشن ، ہوا دار ، موسمی اثرات ، بلخصوص مینھ ، نھیری ، تُعھپ توں محفوظ رکھݨا ہُندا اے ۔ دنیا پَعھر دی طرز تعمیرات وچ ورانڈےآں دا رواج موجود اے ۔ دیوڑی تے دالان وی ورانڈے دیاں ای مُختلف شکلاں نیں ۔ 

## فوٹو گیلری

File:Harlaxton House.jpg
File:Verandah of The Hollow.jpg
File:Listed dwelling house. Veranda. - 13 Molnár Street, Érd, Hungary.JPG


## ہور دیکھو
*بوہا
*ٹاکی
*کندھ
*چھت
*ویڑھا
*کمرا
*بالکونی
*پھاٹک

گٹھ:عمارتاں
گٹھ:تعمیرات
گٹھ:گھر
قیف

**قیف** اک برتݨ ہُندا اے جیہدا اُتلا پاسا کُھلا تے تھلے آلا پاسا بریک ہُندا اے ۔ قیف نوں کِسے مائع یا پیسے ہوئے ٹھوس مواد نوں تنگ مونھ آلے برتݨ وچ پاوݨ لئی ورتیا جاندا اے ۔ قیف عام طور تے سٹین لیس سٹیل ، ایلومینیم ، شیشے یا پلاسٹک دی بݨی ہُندی اے ۔ 

گٹھ:برتݨ
گٹھ:ظروف
گٹھ:اوزار
سوجھوان

**سوجھوان** (دانشور) (انگریزی : Intellectual) اوہ شخص ہُندا اے جیہڑا علمی موضوعات اُتے تبادلہ خیال کرن لئی تنقیدی سوچ ، پرکھ پرچول تے  غور و فکر وچ مشغول ہُندا اے ۔ ایہدے کماں وچ اکثر عام لوکاں دے استعمال لئی اشاعت تے درس دا کَم شامل ہُندا اے جیہدے نال معاشرے نوں متاثر کرن والے امور نوں سمجھݨ تے حل کرن وچ مدد ملدی اے ۔ 
سوجھوان دی سوچ وچ معاشرتی امور نوں براہ راست حل کرن تے معاشرے دے بنیادی مسائل دے حل دی تجویز پیش کرن ، کِسے نوں عوامی سوجھوان بݨاوݨا وی شامل ہو سکدا اے ۔ لوک سوجھوان سیاست وچ حصا لے کے ثقافت دی تشکیل یا ثالثی کرسکدا اے ۔ سوجھوانی دے کھیتراں وچ معیشت ، تعلیم ، سماجی اصلاحات ، ثقافت تے اخلاقیات وغیرہ شامل نیں ۔ 

گٹھ:سماج
گٹھ:تعلیم
گٹھ:علم
گٹھ:پیشے
عمارت

**عمارت** (انگریزی: **building**) عمارت یا بِلڈنگ اک ایہجا ٹعھانچا اے جیہدی چھت تے کندھاں مستقل طور تے اک جگہ قائم رہندیاں نیں ۔ 
عمارتاں مختلف قِسماں، شکلاں تے افعال دیاں ہُندیاں نیں ۔ عمارت دا میٹیریئل ، موسمی حالات ، زمین دیاں قیمتاں ، زمینی حالات ، مخصوص استعمال تے جمالیاتی وجوہات دے نال نال بہت سارے عوامل پوری تریخ رکھدے نیں ۔ عمارتاں انسانی معاشرتی تے معاشی ضروریات پوریاں کردیاں نیں ۔ بنیادی طور تے موسم ، سیکیورٹی ، رہائش ، رازداری ، تے سامان محفوظ کرن لئی تے آرام نال رہݨ تے کَم کرن لئی سہولیات نال مزئین پناہ گاہ اے ۔
عمارتاں ، انسانی رہائش ، دفاتر ، عبادت گاہواں ، سماجی خدمات دیاں تھاں واں ، مال ڈنگر دی پناہ گاہ ، کار خانےآں سمیت ہور بہت سارے مقاصد پورے کر دیاں نیں ۔ 
موجودا دور وچ عمارت سازی تے تعمیرات اک مکمل انڈسٹری دا درجا اختیار کر چُکی اے 

## ہور دیکھو
*بوہا
*ٹاکی
*رسوئی
*کندھ
*چھت
*ویڑھا
*کمرا
*بالکونی
*پھاٹک

گٹھ:عمارتاں
گٹھ:تعمیرات
گٹھ:معماری
اداکاری

**اداکاری** (acting)، جلوہ کاری، بعید نمائی، فلم تے دوسرے قصا گوئی وسائل وچ اک اداکار یا اداکارہ دا کَم اے جو کسے کردار دی نقشا کشی تے عمومن کھیل یا لکھے ہوئے متن نوں بولدے ، گاوندے تے پرفارم کر دے ہوئے کہانی بیان کردا اے ۔

گٹھ:اداکاری
گٹھ:آرٹ
گٹھ:فن
بینک

**بینک** (انگریزی: Bank) اییہجا معاشی ادارہ ہُندا اے جیہڑا لوکاں دا دے پیسے نوں محفوظ رکھݨ لئی جمع کردا اے تے اس رقم نوں قرضا دیݨ لئی استعمال کردا اے ۔ لوکاں توں رقم لے کر اوہناں نوں کم شرح سود ادا کردا اے تے لوکاں نوں پیسا دے کے اوہناں توں زیادہ شرح سود وصول کردا اے ۔ شرح سود دا ایہ فرق ای بینک دا منافع ہُندا اے ۔ بینک دے پیشے نوں بینکاری کہیا جاندا اے ۔

گٹھ:بینک
گٹھ:بنک
گٹھ:بینکنگ
گٹھ:بینکاری
گٹھ:ادارے
گٹھ:معیشت
گٹھ:اقتصادی اصطلاحات
گٹھ:اقتصادی نظام
گٹھ:اقتصادیات
گٹھ:معاشیات
مَنّا ڈے

**پربودھ چندر ڈے**، چھوٹا ناں **منا ڈے** (1 مئی 1919–24 اکتوبر 2013) دا جم کولکاتہ وکھے سری پورنا چندر ڈے اتے ماں سری متی مہامایا دا سیارہ وکھے ہویا۔ منا ڈے دا چاچا سنگیتکار کے۔ سی۔ ڈے توں بہت متاثر ہوئے۔ اوہناں نے اپنی مڈھلی سکھیا اندُ بابر پاٹھشالا وکھے ہوئی اتے ہائی سکول دی سکھیا سٹوکش چرچ کالج توں حاصل کیتی۔ منا ڈے نوں کھیڈاں وچ بہت خاص کرکے گھول اتے باکسنگ دا شونق سی۔ اوہناں نے اپنی بی۔اے دی پڑھائی تعلیم ساگر کالج توں حاصل کیتی۔ اتے 1929 وچ پہلا گیت گایا۔ آپ اک مشہور بنگالی گلوکار سی۔ اسنے ہندی، بنگالی، گجراتی، مراٹھی، ملیالم، کنڑ اتے آسامی فلماں لئی گانے گائے ہن۔ ایہہ اپنے جیون دور وچ 3500 توں ودھ گانے ریکارڈ کروا چکیا سی۔

## ہور گلوکار
منا ڈے نے کشور کمار، محمد رفیع، لتا منگیشکر، آشا بھونسلے اتے ہور بہت سارے پٹھورتی گائکاں نال گیت گائے۔

## نجی جیون
منا ڈے نے 18 دسمبر 1953 نوں سلوچنا کماری نال شادی کیتی اتے آپ دو لڑکیاں دے پیؤ سن۔

## ہور جیون سنگیتک
منا ڈے نے 1262 بنگالی، 46 راوندر سنگیت، 3 دوگیند گیت، 84 شیاما سنگیت، 23 اکشوانی گیت، 3 ٹیوی لڑیوار لئی ٹائیٹل گیت،103 بنگالی فلمی گیت اتے 33 غیر فلمی بنگالی گیت 35 بھوجپوری فلمی گیت، 2 مگدھ دے گیت اتے اک میتھلی گیت 13 پنجابی فلمی اتے 5 غیر فلمی گیت،2 آسامی فلمی، 4 غیر فلمی، 7 اوڑیا 1 کوکنی گیت، 85 گجراتی فلمی گیت 55 مراٹھی فلمی گیت،15 غیر فلمی گیت 2 کنڑ فلم لئی 2 ملیالم

## اعزاز
* 1969 نیشنل فلم اعزاز ودھیا مرد گلوکار لئی فلم میرے حضور لئی ملیا
* 1971 نیشنل فلم اعزاز ودھیا مرد گلوکار لئی بنگالی فلم نشی پدما
* 1971 پدم شری
* 1972 نیشنل فلم اعزاز ودھیا مرد گلوکار لئی فلم میرا نام جوکر
* 1985 لتا منگیشکر اعزاز
* 1988 مشیل ساہتویو انعام
* 1990 شیامل مترا اعزاز
* 1991 سنگیت سورناچر اعزاز
* 1993 پی۔ سی۔ چندرا اعزاز
* 1999 کملا دیوی رائے اعزاز
* 2001 انند بازار پترکا دا اعزاز
* 2002 سپیشل جیوری اعزاز
* 2003 الاؤالدین خان سنامن
* 2004 نیشنل اعزاز پٹھورتی گلوکار اعزاز
* 2004 ڈاکٹریٹ دی ڈگری راوندر بھارتی یونیورسٹی
* 2005 مہاراشٹر سرکار ولوں جیون بھر دیاں کامیابیاں اعزاز
* 2005 پدم بھوشن
* 2007 پہلا اکشیا موہنتی اعزاز
* 2007 دادا صاحب پھالکے اعزاز
* 2008 یادو یونیورسٹی ولوں ڈاکٹریٹ دی آپادھی
* 2011 فلمفیئر لائیف ٹائیم اعزاز
* 2011 بنگا وبھشن اعزاز
* 2012 انانوو اعزاز 24 گھنٹے TV چینل ولوں اعزاز
## ہور ویکھو
* فلمفیئر سبھ توں ودھیا پلے بیک گلوکار
* فلمفیئر انعام
* پدم شری

## حوالے

گٹھ:بھارتی فلمی گلوکار
چوڑی

**چوڑیاں** یا **ونگاں** (انگریزی:Bangles) اک روایتی گہݨا اے ۔ ایہ دھات، لکڑی، کنچ یا پلاسٹک نال بݨیا سخت کڑا اے جیہنوں عورتاں سنگھار واسطے بانہواں وچ پاوندیاں نیں ۔
روایتی طور تے ایہ جنوبی ایشیا وچ بھارت، نیپال، پاکستان تے بنگلا دیش دیاں عورتاں پاوندیاں نیں ۔
چوڑیاں یا ونگاں خاص طور تے پنجاب وچ عورتاں دا پراݨا تے روایتی گہݨا اے ۔

## ونگاں
چوڑیاں تے ونگاں اک ای گہݨے دا ناں اے ۔ پہلا پنڈاں دے لوک ونگاں دا لفظ ورتدے سن تے اجکل زیادہ چوڑیاں کہیا جاندا اے ۔ 

## پنجابی لوکدھارا وچ

آئے بنجارے کولوں،
چوڑیاں میں چڑھاؤندی آں ۔ 
پچھلی چوڑی چبھدی آ ۔
بیبی ناندے تیری پگدی آ ۔
بیبی ناندے تیری .....

سوہرے کولو سنگا نی، پتیورے کولو سنگا
جیٹھا وے دیدے پنج روپئے،
مے چڑاؤنیاں ونگاں،
جیٹھا وے .........

## تصویر گیلری

File:Bangles1.jpg
File:Bangles in Jodhpur.jpg
File:Multicolor Glass Bangles Gangotri WTK20150915-DSC 4117.jpg
File:Laadbazar.jpg
File:Tamil Bangles.jpg
File:Women wearing bangles in Chittagong (02).jpg
File:Plastic Bangles at sale in Bangalore 194625.jpg
File:Womens Business, Pushkar, India (6947001532).jpg
File:Vendor in Pakistan sells bangles made of glass in variety of colours and designs.jpg
File:চুড়ি.jpg


گٹھ:ہار سنگھار
گٹھ:گہݨے
گٹھ:پنجابی رہتل
میزوان

**میزوان** (انگریزی : Host) اوہ لوک ہُندے نیں جیہڑے پروہݨےآں دی مہمان نوازی کردے نیں ۔ 
ٹیلی ویژن پروگرامز چلاوݨ والی مرکزی شخصیئت واسطے وی میزوان دا لفظ ورتیا جاندا اے ، ایس پروگرام یا ٹاک شو وچ شریک گفتگو لوک پروہݨے ، مہممان یا شرکت کار ہُندے نیں ۔ 

گٹھ:ٹی وی شو
گٹھ:سماج
گٹھ:لوکدھارا
اوما گربخش سنگھ

اوما گربخش سنگھ پنجابی ناٹک دی اک اجیہی ہیروئن ہوئی اے جسنوں ایہہ مان حاصل اے کہ اوہ پنجابی  سٹیج دی پہلی عورت اداکارہ سی۔ اسنوں ایہہ وی مان حاصل اے کہ اوہ پنجابی ناٹکاں دی پرمکھ ہیروئن اے۔ بلوچستان پنائی وچ 1927 نوں جنمی اوما نے اپنا پنجابی ناٹک دا سفر ناٹک ‘راجکماری لتکا’ نال 1939 وچ 13 سال دی عمر وچ شروع کیتا سی۔ ما نے ایہہ پریم پیار دا ناٹک اپنے وڈے بھراں نوتیج سنگھ نال رل کے کھیڈیا۔ اپنے پیؤ گربخش سنگھ دے ڈریکٹر ہیٹھاں ایہہ ناٹک رچیا سی۔ اوہناں نے ایہہ ناٹک پریت نگر وچ بنے کھلی ہوا والے تھئیٹر وچ کھیڈیا سی۔ اس تھئیٹر تے پریت نگر نوں امرتسر دے نیڑے اک پنڈ وچ پہلی وار کھیڈیا سی تے اس نگر نوں عما دے پیؤ نے ہی پریت نگر دے نام ہیٹھ وسایا سی۔ عما اپنی لمی زندگی دا سفر تہہ کرکے 93 سال دی عمر وچ گزر گئی اے۔ اوہ اپنے پچھے اپنی تصویر نالوں وڈا اپنی زندگی دا چتر اسار گئی اے جو نمول یاداں نال بھرپور اے۔ عما اک ناٹک دی ہیروئن تاں سی ہی جس کرکے اوہناں نوں پنجابی رنگسٹیج دی پہلی عورت وجوں جانیا جاندا اے۔ اسدے نال ہی اوہناں نوں کلاسیکل سنگیت دی مہارت وی حاصل سی جس بارے اوہناں نے دلی دے نامیں کالج توں تعلیم حاصل کیتی سی۔ اوہناں دا ناٹکاں وچ آؤنا اس ویلے ارت جگت لئی تے سماج لئی اک اچمبا ہی سی کیوں کہ اوہناں دناں وچ رنگسٹیج تاں دور دی گل اے، کڑیاں نوں گھروں باہر نکلن تے وی پابندی سی۔ پر عما نے اپنے پیؤ جی دی پورن حمایت اتے اوہناں اندر بھرے جذبے نال اپنی بی۔اے۔ تک دی پڑائی لاہور دے نامیں کالج وچ حاصل کیتی سی۔ اوہناں نے اپنی پڑائی دوران وی اپنے سنگیت دا شونق تے ناٹکاں متعلق لگن نوں برقرار رکھدیاں لاہور وچ ہی پنجابی  سٹیج نوں ہولارا دندیا ہویا اناں وچ عورتاں دی شامولیئت کرکے اک نواں روپ دتا سی۔ اس پڑائی دے سفر دوران اوہناں نے کئی ناٹک کھیڈے تے لاہور دیاں نکراں وچ پیش کیتا۔ عما دی ناٹکاں وچ شمولیت کارن اس ویلے دیاں ہور کڑیاں نوں وی  سٹیج وچ آؤن دا ہلارا ملیا اماں نے اوہناں نال ملکے کئیاں ناٹک کھیڈے جس کارن اوہناں دے گروپ نوں ستّ کڑیاں دی ٹولی کیہا جاندا سی۔ ایہناں ستّ جنیاں دی ٹولی نے اس ویلے دے ناموار ناٹک کاراں تے نردیشکاں دی رہنمائی ہیٹھ پنجاب دے کئیاں چھوٹے شہراں وچ اپنیاں پیشکاریاں کیتیاں سن۔ جو اتہاس اماں نال جڑیا ہویا اے اس مطابق اک وار پنڈت جواہر لال نہرو آزادی توں پہلاں 1942 وچ پریتنگر دیکھن آیا تے اسدے اعزاز وچ اک سنگیتمئی پیشکاری عما ولوں کیتی گئی جس وچ عما نے ڈاکٹر اقبال دی رچنا دا گائن کیتا تے گرو نانک دیوَ جی دا ‘گگن میں تھال’ دا گائن کیتا سی۔ آزادی توں پہلاں چلے آزادی سنگرام دوران وی عما نے اک ناٹک کھیڈیا جسدا نام ‘ہلے ہلارے’ سی۔ اس وچ اس ویلے حاکم فرنگیاں بارے کجھ لائیناں شامل کیتیاں سن جس توں چڑ کے انگریزی حاکماں نے اس ستّ لڑکیاں دی ٹولی نوں امرتسر دی جیل وچ بند کر دتا سی۔ عما دا تھئیٹر متعلق پیار تے لگن نے ساری عمر اسنوں ناٹکاں دی دنیا نال جوڑی رکھیا تے اوہ شہراں توں دور اپنے پیؤ ولوں وسائے پریت نگر وچ ہی اپنے زندگی گزاردے رہے۔ ہر مہینے دے تیجے بدھوار نوں اتھے بنائے آڈوٹوریئم وچ ناٹک کرواؤندے رہے تے زندگی دے آخری ساہ تک امرتسر وکھے رچے جاندے ناٹکاں وچ شامولئیئت کردے رہے۔ عما اپنے پچھے رنگسٹیج نوں وقف بھری زندگی دیاں یاداں تے لیہاں چھڈّ گئے ہن جو اج وی پنجابی سٹیج لئی اک میل پتھر رہے گا۔

## ہورویکھو
## حوالے

## باہرلےجوڑ
گٹھ:پنجابی لوک
چکری

**چکری**، پنجاب، پاکستان دی تحصیل پنڈ دادن خاں وچ اک پنڈ اے۔ ایہدی یونیئن کونسل دولت پور تے پوسٹ آفس نتھیال اے۔

## حوالے

گٹھ:ضلع جہلم دے آباد تھاں
ٹوتھ برش

**ٹوتھ برش** یا **[[دند|دنداں]] آلا [[برش]]** (انگریزی: **Toothbrush**) دنداں دی صفائی واسطے حفظان صحت دا اک برش ہُندا ے ۔ ایہ دنداں ، مسوڑھےآں تے جیبھ نوں صاف کرن لئی ورتیا جاندا اے ۔ 
ٹوتھ برش ریشےآں دے سخت گُچھے اُتے مشتمل اک سِرے تے اک ہینڈل اُتے مشتمل ہُندا اے ۔ دنداں دی صفائی واسطے ٹوتھ برش دے ریشےآں دے سخت گُچھے اُتے منجݨ یا ٹوتھ پیسٹ لا کے دنداں نوں رگڑیا جاندا اے ۔ 
ٹوتھ برش دے ریشےآں یا ایہدے پُٹھے پاسے نوں جیبھ اُتے  رگڑ کے اوہدی چٹیائی تے ہور آلودگی نوں وی صاف کیتا جاسکدا اے ۔

## تصویر گیلری

File:Toothbrush x3 20050716 001.jpg
File:Napoleon’s toothbrush, c 1795. (9660576547).jpg
File:Toothbrush1899Paris.jpg
File:Toothbrush teaching 1.jpg
File:Patented curved bristles of the Collis Curve toothbrush.jpg
File:So Many Choices (11693539025).jpg
File:TePe Interdental Brushes original.jpg


## ہور دیکھو
* داتݨ
* برش
* کنگھا

گٹھ:صفائی
گٹھ:صحت
گٹھ:حفظان صحت
جھاڑو

**جھاڑو** ، **بوکر** (انگریزی: Broom) صفائی دا اک عام گھریلو آلہ اے جیہڑا عام طور تے سخت ریشےآں اُتے مشتمل ہُندا اے ۔ جھاڑو زمین ، فرش وغیرا دی صفائی واسطے استعمال کیتا جاندا اے ۔ ایہدے نال مٹی ، گھٹا ، دھدل وغیرا نوں ہونجھیا جاندا اے ۔ ایہدے ریشے پلاسٹک ، سلوھاڑ ، یا بانس دے تیلےآں دے ہُندے نیں ۔ ایہدا پِچھلا پاسا اک مُٹھ دی شکل وچ رسی نال بَنھ دِتا جاندا اے یا پِچھلے پاسے کوئی ڈنڈا لایا جاندا اے تاکہ دوران صفائی ہتھ نال پھڑیا جاسکے ۔  

## تصویر گیلری

File:Broom (PSF).jpg
File:BroomsforSale.jpg
File:Besenbinder.JPG
File:Goya - Caprichos (68).jpg
File:General Buhari holding a broom at a campign rally.jpg
File:"Arya" sapu biasa.jpg
File:Broom in China 01.jpg
File:Banaue Philippines Handmade-brooms-01.jpg
File:Shinchunagon Taira no Tomomori Sweeping the Deck LACMA M.84.31.97.jpg
File:Miotła 001q.JPG
File:Besom broom.jpg


## ہور دیکھو
* برش
* موپ
* ٹبھکوݨا

## حوالے

گٹھ:صفائی
گٹھ:سَند
گٹھ:چیزاں
موپ

**موپ** (انگریزی: Mop) فرش دی گِلی صفائی دا اک عام کعھریلو آلہ اے ۔ ایہ موٹے ریشےآں ، کپڑے ، اسفنج  یا سوت وغیرا دے اک وڈے گُچھے اُتے مشتمل ہُندا اے ، ایہدے اُپرلے پاسے اک ڈنڈا لایا ہُندا اے جیہنوں پَھڑ کے فرش دی صفائی کیتی جاندی اے ۔  

## تصویر گیلری

File:T W stewart 1893mop.jpg
File:Janitor's bucket with mop.jpg
File:Mop.png
File:Mop for wet use, looped microfiber, velcro back, 60 cm.jpg
File:Mop for wet use, looped microfiber, velcro back, 60 cm (back view).jpg
File:Mop for wet or dry use, open end microfiber, looped yarn edge, velcro back, 60 cm.jpg
File:Mop, manual pre-wetting of mops in bucket.jpg
File:Mop, classic yarn mop and handle (detail of threads).jpg
File:Mop, velcro mop and handle.JPG
File:Deerma spray mop.jpg


## ہور دیکھو
* برش
* جھاڑو
* موپ
* ٹبھکوݨا

گٹھ:صفائی
گٹھ:سَند
گٹھ:چیزاں
ٹانگانیکا

**ٹانگانیکا** (Tanganyika) (1962 توں**جمہوریا ٹانگانیکا** (Republic of Tanganyika) چڑھدا افریقا وچ  1961 توں 1964 تک اک خود مختار ریاستت سی ۔

گٹھ:افریقا
گٹھ:افریقہ دی تریخ
گٹھ:افریقا دے خطے
گٹھ:تنزانیہ
گٹھ:سابقہ سلطنتاں
گٹھ:سابق دیس
گٹھ:افریقہ دے سابق دیس
برش

**برش**(انگریزی: Brush) صفائی واسطے ورتیا جاݨ آلا اک عام سَند اے ۔ ایہدے وچ برسلز ، تار ، تعھاگے یا ریشے وغیرا ہُندے نیں ۔ ایہدے نال اک ہتھی یا ڈنڈی لگی ہُندی اے ۔ ایہنوں پھڑن وچ آسانی ہُندی اے ۔ برش دی ڈنڈی ، ہتھی یا ہینڈل دی بناوٹ استعمال اُتے منحصر اے کہ صفائی دے دوران برش نوں کس طرحاں پھڑݨا اے ۔ برش دا استعمال صفائی کرن ، بالاں واؤہݨ ، دند صاف کرن ، میک اپ کرن ، جُتیاں صاف کرن ، کپڑے دھوݨ ، پینٹنگ تے ہور دوسرے بہت سارے مقاصد لئی کیتا جاندا اے ۔ برش اج کل استعمال ہوݨ آلا اک سَبھ توں بنیادی تے ورسٹائل ٹول اے ۔ گھریلو استعمال دے برش کئی درجݨ قِسماں اُتے مشتمل ہوسکدے نیں ۔

## تصویر گیلری

File:Goupillon epicier.jpg
File:Clothes brush (cropped).jpg
File:Makeup weapons Brushes .jpg
File:Bog brush.JPG
File:Upper Lascar Row, Hong Kong (2051987459).jpg
File:Pinceaux chinois.jpg
File:Brushtypes.jpg
File:Painting brushes.jpg
File:Decorators'paintbiushes.jpg
File:Parts of a Paintbrush.png
File:Paintbrushes.jpg
File:Test tube brushes.jpg
File:"Arya" sapu biasa.jpg
File:TePe Interdental Brushes original.jpg
File:Patented curved bristles of the Collis Curve toothbrush.jpg
File:Napoleon’s toothbrush, c 1795. (9660576547).jpg
File:Toothbrush x3 20050716 001.jpg
File:Staalbostels Roterend.JPG
File:Staalborstel.jpg
File:Shaving-Brush.jpg
File:Kitchen-Silicone-Brush.jpg
File:Conair-brush.jpg
File:Hairbrush flat.JPG
File:Roundhairbrush.JPG
File:Rutes and nylon brushes.JPG


## گھراں چ عام ورتوں چ آوݨ آلے سَند
*ہتھوڑا
*پیچ کَس
*پلاس
*سنی
*جمور
*رینچ
*چھیݨی
*تیسی
*آری
*کھرپا
*کانڈی
*سالھ
*چِمٹا
*کہی
*سبل
*گدھالا
*برما
*ڈرل 
*داتری
*کوہاڑی
*قینچی
*چُھری
*ریتی
*رندا
*برش

گٹھ:اوزار
گٹھ:سَند
گٹھ:صفائی
زنجبار

**زنجبار** (Zanzibar) چڑھدا افریقا وچ تنزانیا دا اک نیم خود مختار حصا اے ۔


File:Zanzibar from sea.jpg|پتھراں دا شہر
File:Zanzibar sultan palace.jpg|سلطان دا محل
File:Cloves-spice.jpg|لونگ
File:Zanzibarsultanpalace22.JPG|عجائبات گھر
File:Zanzibar east coast pristine beach.JPG|زنجبار مشرقی ساحل
File:ZanzibarOmaniRuler.jpg|عمان دے حکمران


## آب و ہوا




## ہور ویکھو
* زنجبار روپیا

## حوالے

گٹھ:افریقا
گٹھ:تنزانیا
گٹھ:تنزانیہ
گٹھ:افریقہ دی تریخ
گٹھ:افریقا دے خطے
گٹھ:جزیرے
بھونپو

**پعھونپو** میگا فون (انگریزی: Megaphone)  یا لاؤڈ ہیلر عام طور تے اک پورٹیبل یا ہتھ نال تھامیا جاݨ آلا سپیکر یا صوتی ہارن ہُندا اے ۔ پعھونپو کِسے شخص دی آواز یا دیگر آوازاں  نوں اُچا کردا اے ۔ آواز نوں اُچا کرن لئی پعھونپو نوں ہتھ وچ پَھڑ کے مونھ دے برابر کرکے ایہدے تنگ سِرے وچ بولیا جاندا اے تے آواز دیاں لہراں ایہدے مورھلے کُھلے پاسےوں باہر نوں نکلدیاں نیں ۔ میگا فون یا پعھونپو آواز دے حجم وچ اضافا کردا اے ۔ پعھونپو عام طور تے اعلان کرن ، ہوکا دیݨ واسطے ورتیا جاندا اے ۔ ایس توں علاوا ایہدے ہور وی کئی مقصد ہو سکدے نیں ۔ 

## تصویر گیلری

File:24.FightTrump.BaltimoreMD.11February2017 (32468134010).jpg
File:HPIM0145 megaphone.jpg
File:Codex canadensis, p. 14.jpg
File:Fotothek df tg 0008336 Akustik ^ Schall ^ Sprachrohr ^ Ordensliteratur.jpg
File:MOHAI - firefighter's speaking trumpet 01A.jpg
File:Bundesarchiv Bild 102-10044, Reichswehr-Manöver.jpg
File:"Getting em up" at U.S.Naval Training Camp, Seattle, Washington. Webster & Stevens. - NARA - 533698.tif
File:"Geração à Rasca" Demonstration.jpg
File:電気メガホンEM-202.JPG
File:Seattle Hempfest 2007 - Dominic Holden.jpg
File:Knut Marius Gaarder.jpg
File:David Wark Griffith - 1922 2.jpg


## ہور دیکھو
* بھونپو
* توتنی
* کورڈوفون

گٹھ:اوزار
گٹھ:سَند
گٹھ:باجے
گٹھ:آلے
گٹھ:آلات
شندور پولو فیسٹیول

**شندور پولو فیسٹیول** (انگریزی: Shandur Polo Festival) پاکستان وچ گلگت بلتستان تے چترال دا مشترکہ پولو میلا اے جیہڑا ہر سال 7 جولائی توں 9 جولائی تک منایا جاتا اے ۔ ایہ میلا دنیا دے بلند ترین پولو گراونڈ شندور وچ منایا جاندا اے ۔ اس میلے وچ چترال تے گلگت بلتستان توں پولو دے کھلاڑی شرکت کردے نیں ۔

## تریخی پچھوکڑ
شندور وچ پولو دے آغاز دا سہرا سکردو دے بلتی راجا علی شیر انچن نوں حاصل اے ۔ 
1935 وچ گلگت دے برطانوی ایڈمنسٹریٹر ایولن ہی کوب نے شندور وچ اک تعمیر شدہ پولو گراؤنڈ بݨوایا ۔ اس پولو گراؤنڈ نوں بعد وچ "مس جونالی" دے نام نال موسوم کیتا گیا ۔ لفظ "ماس جنالی" کھوار بولی چوں نِکلیا اے ۔ لفظ "ماس" دا مطلب چند اے تے "جنالی" دا مطلب اے پولو گراؤنڈ ۔

## ہور دیکھو
* پاکستان وچ تہواراں دی لسٹ
* گلگت بلتستان
* چترال
* شندور ایوارڈ
* شندور درہ

گٹھ:پاکستانی ثقافت
گٹھ:گلگت بلتستان
گٹھ:گلگت بلتستان دی تریخ
گٹھ:چترال
گٹھ:کھیل
گٹھ:میلے
تندور

thumb|1775x175px|چارکول والا سٹیل دا تندور، سواہ ٹرے تے تھرمامیٹر دے نال
thumb|175x175px|کولے نال چلݨ والا ہلکے سٹیل دے ڈرم دا اک تندور
thumb|جدید وسراوک لکڑ نال بھرے تندور
**تندور** (انگریزی : **Tandoor**) اک سلنڈر سائز والا مٹی دا بھانڈا یا  اوون اے، جو رسوئی وچ کھانݨا پکاؤݨ لئی ورتیا جاندا اے ۔ تندور دی ورتوں جنوبی ایشیا ، وسطی ایشیا تے مغربی ایشیا وچ ہُندی اے ۔

روائتی طور تے تندور وچ کولے ، گیس یا لکڑی نال اگ بالی جاندی اے ۔ تندور وچ درجا حرارت 480 °C (900 °F) تک پہنچ سکدا اے تے کھاݨا پکاؤݨ دے درجا حرارت نوں برقرار رکھن لئی تندور بھٹھی نوں لمبے ویلے لئی گرم رکھنا عام گل اے ۔ تندور دے ڈزائین وکھرے وکھرے ہو سکدے نیں ۔

## تندور وچ پکائے جان والے پکوان

### فلیٹ بریڈ (تندوری روٹی)
تندور وکھو وکھریاں قِسماں دیاں روٹیاں پکاؤن لئی ورتیا جاندا اے ۔ سبھ توں عام تندوری روٹی، تندوری نان، تندوری لچھا پروٹھا تے تندوری کلچا اے ۔

### تندوری چکن (تندوری مرغ)
تندوری چکن اک پُعھنیا ہویا چِکن وئنجن اے ، جو کہ پنجاب وچ شروع ہویا سی ۔
چکن نوں دہیں وچ گرم مسالا، لسن، ادرک، زیرا، لال مرچ، تے وئنجن دی بنیاد تے ہور مسالے نال پکایا جاندا اے ۔ کٹورے دے گرم ورجناں وچ، لال مرچ، لال مرچ پاؤڈر یا ہور مسالے عام لال رنگ دیندے ۔ ہلدی پیلا رنگ پیدا کردی اے ۔ ایہہ روائتی طور تے تندور وچ اُچے درجا حرارت تے پکایا جاندا اے پر ایہ روائتی گرل تے وی تیار کیتا جا سکدا اے ۔

### چکن ٹکا
چکن ٹکا (مرغ ٹکا)، تک اک مغلیا پکوان اے ۔ ہڈی رہت کیتی چکن دے چھوٹے ٹکڑے کرکے مسالے اتے دہیں وچ تیار کیتا جاندا اے ۔ ایہ روائتی طور تے تندور وچ پنجر تے پکایا جاندا اے ۔ ایہنوں عام طور تے ہرے دھنیے دی چٹنی نال پروسیا جاندا اے تے کھادا جاندا اے ۔

### تنگڑی کباب
تنگڑی کباب، برصغیر دے پکواناں وچ مشہور پکوان اے، چکن دے ڈرمسٹکس نوں تندور وچ رکھ کے بݨایا جاندا اے ۔ دہیں وچ کئی زمینی مسالے شامل کیتے جاندے نیں  ۔ روائتی طور تے سمندری مرغ نوں گھٹو گھٹ 12 گھنٹھے رکھیا جاندا اے ۔ جدوں تیار کیتا جاندا اے ، ڈرم سٹِکس نوں عام طور تے پدینے دے پتیاں نال شنگاریا جاندا اے تے باریک کٹے ہوئے ادھے چندرما ، نمبو دی اک چھلی تے اک چونڈھی لوݨ دے نال لچھا پیاز نال پروسیا جاندا اے ۔

### سموسا
سموسا اک بھری ہوئی سنیکس اے جیہدے وچ تلیا ہویا یا بیکڈ تکونا، ارجیل یا ٹیٹراہیڈرل پیسٹری شیل شامل ہُندا اے ۔ جیہدے وچ اک مسالے دار آلو، پیاز، مٹر، دھنیا تے دال، ، چونا یا چکن شامل ہو سکدے نیں ۔ سموسے دا سائز تے شکل تے نال ای ورتے گئے پیسٹری دی اکسارتا کافی وکھری ہو سکدی اے ۔ وسطی ایشیا دے کچھ علاقیاں قازقستان، کرغیزستان، تاجکستان، ترکمانستان تے ازبکستان وچ سموسے عام طور تے تندور وچ پکائے جاندے نیں ۔

## پہلی وار ورتوں
پہلی وار جدوں تندور دی ورتوں کیتی جاندی اے تاں تندور دے اندرلے حصے نوں ہولی ہولی درجا حرارت وچ ودھاؤݨا چاہیدا اے ۔ ایہ قدم تندور دی لمبی عُمر نوں یقینی بݨاؤݨ لئی اہم اے ۔ کنڈیشننگ بہت گھٹ اگ لا کے تے ہولی ہولی تندور دے اندر گرمی دی مقدار نوں ودھاؤݨ لئی تیل پاؤݨ نال کیتی جا سکدی اے ۔ کنڈیشننگ دے دوران کندھاں وچ تیڑاں پے سکدیاں نیں ۔ جدوں تندور ٹھنڈا ہو جاندا اے تاں کندھاں دیاں تیڑاں بہت گھٹ نظر آوندی اے ۔ 

## حوالے

گٹھ:پکوان
گٹھ:پنجابی پکوان
گٹھ:پنجابی رہتل
سندور

**سندور** برصغیر پاک و ہند دا سندور سندوری رنگ (لال کھٹے رنگ) دا اک روایتی کاسمیٹک پاؤڈر اے  جو عام طور پر شادی شدہ عورتاں  اپݨے متھے توں اُتے بالاں دے وچ لوندیاں نیں ۔ ہندو برادری وچ سندور اک علامتی اشارے دی حیثیئت رکھدا اے کہ عورت شادی شدہ اے ۔
کیمیائی طور تے ایہ پارے یا سیسے دے مرکبات نال بݨیا ہُندا اے ۔

گٹھ:ہار سنگھار
گٹھ:گھریلو کیمیائی مرکبات
گٹھ:کاسمیٹکس
کیچپ

**کیچپ** اک  مصالحا یا چٹنی اے ۔ جیہدے نال عام طور تے ٹماٹر کیچپ مراد اے ۔ اگرچہ اصل ترکیباں وچ دیگر اجزاء وچ آنڈےآں دی سفیدی ، مشروم ، انگور یا اخروٹ دا اِستعمال ہُندا اے ۔ 

## ترکیب تے اجزا
ٹماٹر کیچپ ٹماٹر ، چینی تے سِرکے نال بݨایا جاندا اے ۔ ایہدے وچ مٹھاس شامل ہُندی اے تے وچ مُختلف قِسماں دے  مصالحے تے ذائقے مختلف ہوسکدے نیں لیکن عام طور تے ایہناں وچ پیاز  ، دھنیا ، لونگ ، زیرا ، لسن تے سرھوں شامل ہُندی اے تے بعض اوقات ایہدے وچ اجوین ، دار چینی یا ادرک وی شامل ہُندا اے ۔

## ہینز ٹومیٹو کیچپ کمپنی
ہینز ٹومیٹو کیچپ (Heinz Tomato Ketchup ) امریکا وچ کیچپ بݨوݨ آلی سَبھ توں بڑی کمپنی اے ، امریکا وچ ایہدا مارکیٹ شیئر 60 فیصد (2020) اے ۔ برطانیا وچ وی ایہ کمپنی سَبھ توں زیادا کیچپ بیچدی اے تے ایہدا مارکیٹ شیئر 82 فیصد (2020 ) دے لگ بھگ اے ۔

## کیچپ دا ورتاوا
ٹماٹر کیچپ اکثر پکواناں دے نال کھاݨے دے طور تے پیش کیتا جاندا اے ۔ عام طور تے گرما گرم کھاݨےآں دے نالپیش کیتا جاندا اے تے ایہ پکوان تلے ہوئے ہوسکدے نیں ۔
فرانسیسی فرائز تے تلے ہوئے آلو ، ہیم برگر ، چکن ڈرم سٹکس ، گرم سینڈوِچ ، گوشت پائے ، پکے ہوئے آنڈے تے گرل یا تلے ہوئے گوشت، تِکے دے نال عمومن کیچپ پیش کیتا جاندا اے ۔

گٹھ:کھان پین
نعیم عباس روفی

**ندیم عباس روفی** پاکستانی گلوکار نیں 
نعیم عباس روفی 1990 دی دہائی دے اوائل وچ پاکستان ٹیلی ویژن تے پاکستانی فلمی صنعت وچ اک پاکستانی گلوکار دے طور تے اُبھرے سی ۔ اس توں پہلاں اوہناں نے شوقیہ گاݨے دے مقابلےآں میں حِصا لے کے اپݨا نام کمایا ۔ اوہناں نوں 12 سال دی عُمر وچ موسیقار سہیل رانا دے زیر اہتمام موسیقی دے چلڈرن ٹی وی شو 'سنگ سنگ چلے' وچ شامل کیتا گیا ۔ 
نعیم عباس روفی نے 3 البمز ریلیز کیتے نیں جیہناں وچ نصرت فتح علی خان دے نام نال منسوب اک البم وی شامل اے ۔ اوہناں نے فلم انڈسٹری تے ٹیلی ویژن وچ بطور پس پردہ گلوکار گلوکاری وی کیتی اے ۔

## کوک سٹوڈیو
2016 وچ اوہناں نے شجاع حیدر تے میشا شفیع دے نال ٹیم دے اک حصے دے طور تے کوک اسٹوڈیو سیزن 9 وچ بطور نمایاں فنکار حِصا لیا ۔

## گلوکاری
### ٹیلی ویژن
* *اُٹھو جاگو پاکستان*
* *عِشق کی اِنتہا*
* *مورا پیا* 
* *[[مذاق رات]]*
* *مائے نی*

### کوک اسٹوڈیو
* کوک اسٹوڈیو سیزن 9
* کوک اسٹوڈیو : آیا لاڑیے نی

### ڈِسکوگرافی
# *کاواں*
# *زمانا*
# *[[کوک سٹوڈیو (پاکستان)|اے ٹربیوٹ ٹو نُصرت فتح علی خان]]*

گٹھ:پاکستانی گلوکار
گٹھ:پاکستانی فنکار
گٹھ:گلوکار
گٹھ:فنکار
گٹھ:پاکستانی لوک
گٹھ:پاکستانی شخصیتاں
گٹھ:کراچی دے فنکار
گٹھ:سنگیت
پابلو گنگولی

**پابلو گانگلی** اک صنعت کار، کلاکار، پروڈیؤسر، ڈائریکٹر  اتے امپریسریو  اے، جسنے بہت سارے  قومانتری تہوار  تحریک اتے آرٹس کانفرنس، ساہت، میڈیا، فلم، فیشن اتے سبھیاچار سمیلناں نوں اپنی ادارہ لبریٹم ولوں منعقد کیتا اے۔

گانگلی نے  تہذیبی کوٹپالیسی دے ادم دی اگوائی کیتی اے۔ گانگلی دی ادارہ لبریٹم ماحول، انسانی حق، بولن دی آزادی اتے ہور اہم مدعیاں نوں وی مُتحرک کردی اے۔

## مڈھلا جیون
گانگلی دا جم مغربی بنگال، کولکاتہ وچ اک بنگالی ہندو براہمن پروار وچ ہویا سی۔ کجھ سوتر دسدے ہن کہ اس دے پڑدادے وچوں اک بنگالی شاعر ربندرناتھ ٹیگور دا نجی سیکٹری سی جو ایشیا دا پہلا نوبل انعام حاصل کرتا سی۔ اک بچے وجوں، گانگلی نوں اسدی دادی نے پالیا سی۔ اسنے دعوہ کیتا کہ اوہ اپنی ماں نوں کدے نہیں ملیا سی اتے بچپن وچ اس دے کلا-اتہاسکار پیؤ مہینے وچ اک وار اسنوں ملن آیا کردا سی۔ اوہ کولکاتہ وچ فنی مقصداں دی پیروی کردیاں اک تعمیری ماحول وچ وڈا ہویا سی۔

## کریئر
2001 وچ 17 سال دی عمر وچ گانگلی نے عالمی بھر وچ سماگماں دا انعقاد کرن لئی اپنی کمپنی لبریٹم دا قیام کیتا۔

اگست 2006 وچ، لنڈن دے ایوننگ سٹینڈرڈ وچ اک کالم لکھاری نے نوٹ کیتا کہ گانگلی نے 'کلکتہ وچ فرینچ دی پڑھائی کر رہے اک طالب علم توں، شاید تن سالاں وچ دنیا دے اک پرمکھ ساہتی سیلونیسٹا وچ اک شاندار سفر کیتی اے "۔

نومبر 2010 اتے 2011 وچ، گانگلی نوں ایوننگ سٹینڈرڈ ولوں لنڈن وچ 1000 سبھ توں بااثر شخصیتاں وچوں اک وجوں چنیا گیا سی۔

مارچ، 2011 وچ گانگلی نے تیوہاراں دے تعلق وچ کیہا: 'ایہہ کم نہیں اے، ایہہ میری زندگی اے۔ ایہہ اوہ اے جسدے میں چنگے اتے برے سپنے لیندا ہاں۔” اسدے تیوہاراں لئی آمدنی دا مکھ سروت سپانسرشپ اے، جس لئی اوہ کہندا اے کہ "حاصل کرنا کدے وی سوکھا نہیں ہندا اتے بہت محنت دی لوڑ ہندی اے۔" اوہ اپنے تیوہاراں اُتے بولن والیاں نوں ادائیگی نہیں کردا: "ایہہ کسے نوں آسکر وچ جان لئی فیس دین وانگ اے۔"

## حوالے

## باہری لنک

* لبریٹم
گٹھ:بھارت دے ایلجیبیٹی حق کارکن
گٹھ:بھارت وچ ایلجیبیٹی لوک
گٹھ:جم 1983
گٹھ:بنگالی لوک
گٹھ:زندہ لوک
میری ڈورسی

**میری ڈورسی** (جم 1950) اک آئرش شاعرہ، ناول کار اتے مختصر کہانی کار اے۔ اسدی کہانی دے پہلے مجموعہ "اے نوئز فرام د ووڈشیڈ" لئی اسنوں آئرش ساہت دا رونی پرائز دتا گیا سی۔

اوہ آئرلینڈ دی پہلی عورت سی، جس نے آئرلینڈ وچ اپنے نام اُتے ہم جنس پرست حقاں دے حمایت وچ لکھیا اتے بولیا۔

## زندگی اتے سکھیا
ڈورسی دا جم آئرلینڈ دے کاؤنٹی ڈبلن وچ ہویا سی۔ اوہ اؤسدانا دی آئرش اکیڈمی آف آرٹس اینڈ لیٹرز دی پیئر چون ولوں میمبر اے۔ اسدی پڑھائی آئرلینڈ اتے پیرس ڈائیڈروٹ یونیورسٹی اتے اوپن یونیورسٹی وچ ہوئی سی۔ اوہ ٹرنٹی کالج، ڈبلن وکھے اک رسرچ ایسوسیئیٹ اے، جتھے دس سالاں توں اوہ جینڈر اتے عورتاں دے مطالعہ مرکز دے نواس وچ لکھاری رہی، اس ویلے دوران اسنے ہم عصر انگریزی ساہت بارے سیمینار کروائے اتے اک تعمیری لیکھن دی ورکشاپ دی اگوائی کیتی۔ اسنے یونیورسٹی کالج ڈبلن وکھے سکول فار جسٹس وچ وی پڑھایا اے۔

اسنے شاعری دے چھ مجموعہ، اک ناول، اک چھوٹیاں کہانیاں دا مجموعہ اتے اک ناول شائع کیتے ہن۔

ڈورسی آئرش اتہاس دی پہلی عورت سی (1974 توں موجودہ)، جسنے انفرادی اتے چھاپن وچ، سارے آئرلینڈ اتے قومانتری پدھر تے ایل۔جی۔بی۔ٹی۔آئی۔ دے حقاں دی وکالت کیتی۔ اوہ آئرش وومن یونائیٹڈ، ومن فار ریڈیکل چینج اتے د موومینٹ فار سیکسئل لبریشن دی بانی میمبر سی۔

اوہ ریاست ہائے متحدہ، انگلینڈ، فرانس، سپین اتے جاپان وچ رہی اتے اتھے رہِ کے کم کیتا اے۔

## حوالے

گٹھ:ایلجیبیٹی ناول کار
گٹھ:لیسبیئن لکھاری
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1950
مہاں کمبنی

**مہاں کمبنی** پنجابی شاعر درشن بٹر دا شعری مجموعہ اے۔ اس کتاب لئی شاعر نوں 2012 وچ ساہت اکادمی انعام ملیا سی۔ اس کتاب وچ 44 کویتاواں ہن، جس وچ پہلی شاعری 'اترپتی' اے اتے آخری 'سنواد راگ توں بعد' اے۔ اس کتاب دے پنیاں دی گنتی 95 اے۔

## شاعری نمونہ
شاعری 'عنصر لیلہ' دیاں شروعاتی سطراں ہن-

"رنگ برنگیاں تتلیاں دی

قبر اے میرے اندر

سجرے پھلّ

کمب رہے میرے ہتھاں وچ

کویں جھلاں

سجدے وچ جھکن دا درد۔.۔۔"

## ایہہ وی دیکھو
درشن بٹر

## حوالے

گٹھ:پنجابی کتاباں
گٹھ:کتاباں
درشن بٹر

**درشن بٹر** (جم نابھہ، پنجاب، بھارت) ساہت اکادمی انعام جیتو پنجابی شاعر اے۔ فلسفہ بٹر نابھہ شاعری میلہ نال پچھلے 22 سال توں سرگرمی نال جڑیا ہویا اے۔ اس دیاں کجھ رچناواں پنجابی یونیورسٹی، پٹیالہ دے سلیبس دا حصہ وی ہن۔
## شعری مجموعہ
* *اوڑ دے بدل*
* *سلھابی ہوا*
* *شبد۔ شہر تے ریت*
* *کھڑاواں*
* *درد مجیٹھی*
* *مہاں کمبنی*
* *اکاں دی کویتا*

## اوارڈ
اس نوں 2012 وچ 'مہاں کمبنی' کتاب لئی ساہت اکادمی انعام نال سنمانیا گیا سی۔

## حوالے

گٹھ:پنجابی شاعر
وردان اروڑا

**وردان اروڑا** (جم 22 اپریل 1992) اک بھارتی رکارڈنگ کلاکار، گیت کار اتے نیویارک بیسڈ اداکار اے۔

## مڈھلا جیون
وردان اروڑا دا جم نویں دلی، بھارت وچ ہویا سی۔ نویں دلی دے بریٹیش سکول وچ پڑھن توں بعد ، اوہ نیویارک یونیورسٹی دے ٹش سکول آف آرٹس وچ تھئیٹر دی پڑھائی کرن چلا گیا سی۔

## کریئر
پوپ سنگیت نظارہ نال وردان اروڑا دی جان-پچھان 2016 وچ اسدے پہلے سنگل، "فیل گڈّ سونگ" نال ہوئی۔ اروڑا ولوں خود لکھیا گیا ایہہ گانا، سپوٹیپھائیز دے وائرل 50 وچ سی۔ 2018 وچ اس دے سنگل 'وٹّ اپھ' جاری ہویا۔ اروڑا نے ہال ہی وچ 2019 دوران "جنوری" اتے "تھرٹی انڈر تھرٹی" گیت جاری کیتے سن۔ اسنے گیت کار نٹالیا لالوانی، جو کہ اصل وچ بھارت توں ہی اے، نال مل کے ٹریک بنائے ہن۔

اک اداکار دے طور اُتے وردان اروڑا نے نیٹپھلکس دے ناؤمی واٹس وچ کم کیتا اے۔

اروڑا ایل۔جی۔بی۔ٹی۔ سمودائے لئی اک واضع وکیل رہا اے، اتے دماغی صحتَ دے مدعیاں بارے ودھیرے جاگروکتا لیاؤن لئی کم کر رہا اے۔

سال 2019 وچ اروڑا نوں فلم ‘رونگ ٹرن’ وچ کاسٹ کیتا گیا سی۔

## ڈسکوگرافی

### وسترت ناٹک

### اکہرے

## حوالے

گٹھ:بھارت وچ ایلجیبیٹی لوک
گٹھ:گے اداکار
گٹھ:21 ویں صدی دے بھارتی مرد اداکار
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1992