open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
عبادی سلطنت

**عبادی سلطنت**، ہسپانیہ دی اک عرب سلطنت سی۔ جس نے ۱۰۲۳ء توں لے کے ۱۰۹۱ء تک اشبلیہ اُتے حکومت کیتی۔ جدوں خلافتِ قرطبہ چ انتشار تے کمزوری پیدا ہوئی تاں اشبیلیہ دے  گورنر  ابوالقاسم نے اپنی خود مختاری دا اعلان کرکے عبادی سلطنت دی بنیاد رکھی۔ ۱۰۴۴ء چ اس دا پترابو عمر عباد، *معتصد* دے لقب نال تخت نشین ہویا۔ جس نے ۴۴۵ھ چ  قرطبہ اتے قبضہ کرکے اک مضبوط حکومت قائم کیتی۔

۴۶۱ھ/۱۰۴۹ء ج اس دی وفات دے بعد عباد سوم، **معتمد** دے لقب نال تخت نشین ہویا۔ا وہ شاعری تےآرٹ تے فن دا بوہت دلدادہ سی، پر اک کمزور حکمران سی۔ جدوں الفانسو ششم نے اس اُپر حملہ کیتا تے اس نے مراکش دے حاکم یوسف بن تاشفین توں امداد منگی۔ جس نے آکے الفانسو نوں ذلاقہ دے مقام اتے شکست دتی (اس لڑائی نوں تریخ چ جنگ ذلاقہ دے ناں  توں جانیا جاندا اے) تے واپس چلا گیا، پر جدوں معتمد دی بداطواریاں حد توں ودھ گئیاں تے یوسف نے اس نوں پھڑ کے مراکش دے اک شہر چ قید کردتا۔ جتھے چار سال دے بعد اوہ مر گیا تے 68 سال حکومت کرن دے بعد ہسپانیہ توں عبادی سلطنت دا خاتمہ ہوگیا۔

## بنو عباد دے حکمران

## حوالے

* کتاب:مکمل اسلامی انسائیکلوپیڈیا،مصنف:مرحوم سید قاسم محمود،ص-۱۰۲۷

گٹھ:عرب
گٹھ:عرب راج ٹبر
گٹھ:مسلمان راج ٹبر

گٹھ:تریخ اسلام

گٹھ:مسلم سلطنتاں
گٹھ:سلطنتاں
گٹھ:افریقہ دیاں سلطنتاں
گٹھ:اندلس
گٹھ:تریخ اندلس
 
گٹھ:اندلسی سلطنتاں
گٹھ:ہسپانیہ
گٹھ:سپین
گٹھ:تریخ ہسپانیہ
گٹھ:مسلم ہسپانیہ
گٹھ:حکمران اندلس
لسٹ دکھنی کوریا دیاں کاؤنٹیاں

ایہ **لسٹ دکھنی کوریا دیاں کاؤنٹیاں** (List of counties in South Korea) اے۔ 1 جولائی ، 2014 دے بعد توں جنوبی کوریا دیاں 82 کاؤنٹیاں نیں۔

## کاؤنٹیاں دی لسٹ

## ہور ویکھو
*لسٹ دکھنی کوریا دے شہر

## حوالے

گٹھ:دکھنی کوریا دیاں کاؤنٹیاں
جزیرہ نما آئیبیریا

**جزیرہ نما آئیبیریا** (انگریزی: Iberian Peninsula)، براعظم یورپ دے لہندے حصے وچ اک جزیرہ نما اے۔ آئیبیریا دے اک پاسے رومی سمندر تے دوجے پاسے وڈا سمندر اوقیانوس اے۔ خلیج بسکے وی ایس جزیرہ نما دے اُبھے پاسے واقع آ۔ ایس جزیرہ نما وچ یورپ دے دو مُلک سپین تے پرتگال واقع نیں۔

گٹھ:جزیرہ نما
گٹھ:پرتگال
گٹھ:سپین
گٹھ:یورپ
جنوبی کوریا دے صوبے

**[[دکھنی کوریا]] دے صوبے** (Provinces of South Korea) جنوبی کوریا دی پہلی پدھر دی پربندھکی ونڈ اے۔

## لسٹ

## حوالے

گٹھ:دکھنی کوریا دے صوبے
گٹھ:درجہ اول انتظامی ملکی ذیلی ونڈ
سیوں تھونگ پھولکا

**سیوں تھونگا پھولکا** (پنجابی زبان وچ مطلب: اسی سینکڑاں پھول ہاں ) نیپال دا دیسی گؤن ہے۔ایہہ گؤن ویاکول مائلا ]]  نےلکھیا گیا اس گؤن نو  3 اگست(۳ اگست), 2007(۲۰۰۷) نوسنگھا دربار وچ ایک کانفرنس ہا ل وچ منعقد ایک پروگرام وچ  سوباش نیموانگ نے اسدے نیپال دے دیسی گؤن ہَون دا اعلان کیتا ۔

ترانہ دے بول پردیپ کمار راۓ دی طرفوں لکھے گئے ۔ اس دے موسیقار امبر گورنگ نیں۔

## اصلی الفاظ
:सयौं थुँगा फूलका हामी, एउटै माला नेपाली
:सार्वभौम भई फैलिएका, मेची-महाकाली।

:प्रकृतिका कोटी-कोटी सम्पदाको आंचल
:वीरहरूका रगतले, स्वतन्त्र र अटल।

:ज्ञानभूमि, शान्तिभूमि तराई, पहाड, हिमाल
:अखण्ड यो प्यारो हाम्रो मातृभूमि नेपाल।

:बहुल जाति, भाषा, धर्म, संस्कृति छन् विशाल
:अग्रगामी राष्ट्र हाम्रो, जय जय नेपाल।

## پنجابی[[ترجمہ|بولِوَٹاندر]]
:اسی سینکڑاں پھول ہاں , ایک ہی نیپالی لری دے
:دیوی مہا کالی کدی طرح پوری دنیا وچ پھیلے ہوئے ہاں
:اسی سینکڑاں پھول ہاں , ایک ہی نیپالی لری دے
:دیوی مہا کالی کدی طرح پوری دنیا وچ پھیلے ہوئے ہاں

:قدرت دے کروڑاں -کروڑ جائیداد دے آنچل
:بہادراں دے خون نال آزاد اتے اٹل.

:جنانبھوم، سکون زمین وادی، پہاڑ اتے پہاڑی
:اكھڈ ہے ایہہ ساڈی پیاری وطن نیپال.

: اکثریتی ذات، زبان، مذہب، ثقافت ہے پعاری
:اگرگامي متحدہ ساڈا، جے جے نیپال.


گٹھ:ایشیائی ترانے
گٹھ:قومی ترانے
گٹھ:نیپال دی قومی علامات
امر شونار بنگلہ

**امر شونار بنگلہ** (میرا سونے دا بنگال یا میرا سونے جیہا بنگال), بنگلہ دیش دا  دیسی گؤن ہے, جیہنوں   رابندر ناتھ ٹیگور نے لکھیا ہی ۔ ایہہ بنگالی زبان وچ ہے۔ رابندر ناتھ ٹیگور  نے ایہنوں بنگال دی پہلی ونڈ دے وقت سن ۱۹۰۶وچ لکھیا ہی جیہدوں مذہب دے زور تے انگریزاں نے بنگال نوں دو حصیاں وچ تقسیم کر دتا ہی۔ ایہہ گؤن بنگال نو یکجا کرنے لئی لکھیا گیا ہی ۔ 

بنگال نو اپنی حکومت ملن تے بنگال نے اس گؤن نو دیسی گؤن دے روپ وچ اپنا لیا 
 
## ترانہ دا متن

## حوالے
## باہرلے جوڑ

* Bangladesh: ''Amar Shonar Bangla'' - Audio of the national anthem of Bangladesh, with information and lyrics 
گٹھ:بنگلہ دیش
گٹھ:قومی ترانے
گٹھ:ایشیائی ترانے
حاجی مستان

**	مستان حیدر مرزا** المشہور **حاجى مستان** مشہور سمگلر سی اپنا سمگلنگ توں حاصل ہون  والا پیسہ فلاحی کماں اتے وی خرچ کردا سی۔ اس توں فیض یاب ہون  والےآں چ ہر مذہب تے ہر طبقے دے لوگ شامل سن۔ 80ء دے دہاکے چ بھارت دے سمگلراں دا بے تاج بادشاہ سی۔

## حوالے

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:مسلم شخصیتاں
گٹھ:بھارتی شخصیتاں
گٹھ:بھارتی مسلمان
گٹھ:بھارت
گٹھ:چنگی چور
گٹھ:بھارتی چنگی چور
گٹھ:1926ء دے جم
گٹھ:1994ء دیاں موتاں
گٹھ:مہاراشٹر دیاں شخصیتاں
گٹھ:ممبئی دیاں شخصیتاں
گٹھ:تامل ناڈو دیاں شخصیتاں
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:بھارتی فلمی پیشکار
گٹھ:تامل لوک
گٹھ:بھارت چ جرائم
گٹھ:ممبئی دے مجرم
گٹھ:ضلع رام ناتھ پورم دے لوک
گٹھ:۱۹۹۴ دیاں موتاں
چین دیاں سرحداں

چین  دیاں  بین الاقوامی سرحداں  14 خود مختار ریاستاں (دیساں) دے نال نیں۔ایہ تعداد کسس وی دوسرے ملک دی بین الاقوامی سرحداں توں زیادہ اے، سوائے روس دیاں سرحداں توں، روس دیاں سرحداں وی 14 دیساں دے نال نیں۔اس دے علاوہ، ہانگ کانگ دے خصوصی انتظامی علاقہ دے نال اک 30 کلومیٹر لمبی سرحد اے۔ جو 1997 توں پہلے  برطانیہ دے پربندھ ہیٹھ سی۔تے مکاؤ دے نال اک 340 میٹر سرحد اے، جو 1999 تک اک پرتگالی علاقہ سی۔ چین دی کل 22,117 کلومیٹر (13,743 میل) سرحد اے، ایہ کسے وی ملک دی طویل ترین سرحد اے۔

تھلے  چین دیاں سرحداں دی بلحاظ ملک لمبائی دی گئی اے۔

## حوالے

گٹھ:چین
گٹھ:چین دا جغرافیہ
گٹھ:چین دیاں سرحداں
دکھنی کوریا دے شہر

**شہر** جنوبی کوریا چ اک بلدیاتی انتظامی اکائی اے۔ 

## شہر دا درجہ
جنوبی کوریا دے قنوناں دے تحت اک بلدیہ نوں اک شہر دے طور اُپر نامزد  کرن لئی مندرجہ ذیل شرطاں دا پورا ہونا ضروری اے۔
* آبادی عام طور اُتے 150،000 یا زیادہ ہونی چاہیدی اے ۔
* قومی اسمبلی ولوں اک خصوصی قانون سازی دا بل  منظور ہونا چاہیدا اے ۔

## وڈی بلدیات لئی درجہ بندی
### مخصوص شہر

### 400،000 توں ودھ آبادی والے شہر
* **[[پیونگتائیک]]** (평택시 / 平澤市) - **آبادی**: 453,437; **رقبہ**: 452.31&nbsp;کلومیٹر²; **کثافت**: 1,002.49 /کلومیٹر²
* **[[اوئیجیونگبو]]** (의정부시 / 議政府市) - **آبادی**: 431,149; **رقبہ**: 81.59&nbsp;کلومیٹر²; **کثافت**: 5,284.33 /کلومیٹر²
* **[[گومی، شمالی گیئونگسانگ]]** (구미시 / 龜尾市) - **آبادی**: 417,708; **رقبہ**: 617.28&nbsp;کلومیٹر²; **کثافت**: 676.69 /کلومیٹر²
* **[[پاجو]]** (파주시 / 坡州市) - **آبادی**: 416,439; **رقبہ**: 672.56&nbsp;کلومیٹر²; **کثافت**: 619.18 /کلومیٹر²

### انتظامی شہر

## ہور ویکھو
* جنوبی کوریا دے خصوصی شہر
* لسٹ جنوبی کوریا دے شہر

## حوالے

گٹھ:دکھنی کوریا دے شہر
نوبل انعام جیتو مسیحی شخصیتاں دی لسٹ

## مسیحی نوبل انعام جیتو بلحاظ شعبہ

### [[فزکس]]

### کیمیاء

### فعلیات و طب

### ادب

### امن

### معاشیات

### مزید دیکھئے
* List of Nobel Peace Laureates
* نوبل انعام یافتہ حبشی شخصیات کی فہرست
* نوبل انعام یافتہ یہودی شخصیات کی فہرست
* فہرست نوبل انعام یافتہ مسلمان شخصیات
* بھارتی نوبل انعام یافتگان
* List of کرسچئین thinkers in science
* فہرست نوبل انعام یافتگان بلحاظ ملک
* نوبل انعام وصول کنندگان کی فہرست
* نوبل انعام یافتہ خواتین شخصیات کی فہرست
### حوالے

گٹھ:نوبل انعام یافتگان کی فہرست بلحاظ مذہب
گٹھ:فہارست سائنسدانان
دیساں دی لسٹ بلحاظ رنگ قومی جھنڈا

## [[پیلا]]

* - 

### پیلا تے سفید

* - 

#### پیلا، سفید تے نارنجی

*

## [[نیلا]]
### نیلا تے سفید

 
* - 
* 
*
*
* - 
*
*
* - 
* - 
* - 
*

#### نیلا، سفید تے نارنجی

*

#### نیلا، سفید تے سیاہ

*
*

### نیلا تے پیلا

*
*
*
*

### نیلا، پیلا تے سفید

*
*
* 
*
*

### نیلا، پیلا تے سیاہ

*
*

### نیلا، پیلا، سفید تے سیاہ

*

### سرخ، سفید تے نیلا
*
*
*
*
*
*
* 
* 
*
* 
*
*
*
*
*
*
*

### نیلا، سرخ تے نارنجی

*

### نیلا، سرخ تے پیلا

* - 
* - 
*
*
*
*
* - 
* - 
*

#### نیلا، سرخ، پیلا تے سیاہ

*

#### نیلا، سفید، سیاہ تے سرخ

*

### نیلا، سرخ، پیلا تے سفید

* 
*
*
*
*
*

نیلا، سر
#### نیلا, سرخ, پیلا, سفید تے سیاہ

*
*
*

## سرخ
### سرخ اور سیاہ

*

### سرخ اور سفید

*
*
*
*
* 
*
*
*
*
*
*
*
* 
*
*
*
*
*
*
*

#### سرخ, سفید, سیاہ اور سلیٹی

*

#### سرخ, سفید, اور سیاہ

*
*

#### سرخ, سفید, اور سبز

*
*
*
*
*
*
*
*
* 
*
* 

### سرخ اور پیلا

*
*
*
* - 
* - 
*

#### سرخ, پیلا اور سیاہ

*
*
*

#### سرخ, پیلا, سفید اور سیاہ

*
*
*

#### سرخ, پیلا, سلیٹی, سفید اور سیاہ

*

## سرخ اور سبز

*
*

### سرخ, سبز اور سیاہ

*

### سرخ, سبز, سیاہ تے نارنجی

*

### سرخ, سبز, سیاہ اور سفید

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
**''

### سرخ, سبز اور پیلا

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

### سرخ, سبز, پیلا اور سیاہ

*

### سرخ, سبز, پیلا تے نارنجی

*

### سرخ, سبز, پیلا, تے سفید

*
*
*
*
*

#### سرخ, سبز, پیلا, سفید تے سیاہ

*
*
*
*

#### سرخ, سبز, پیلا, سفید, سیاہ, بھورا تے جامنی

*

## سبز
### سبز تے سفید

*
* 
*
*

#### سبز, سفید تے نارنجی

*
*
*

#### زعفرانی, سفید, سبز تے نیلا

*

### سبز تے پیلا

*

#### سبز, پیلا, تے سیاہ

*

#### سبز, پیلا تے بھورا

*

### سبز, پیلا تے سفید

*
*

## نیلا تے سبز
### نیلا, سبز تے سفید

*

#### نیلا, سبز, سفید تے سیاہ

*

### نیلا, سبز تے پیلا

* 
*
*
*

#### نیلا, سبز, پیلا تے سیاہ

*

### نیلا, سبز, پیلا تے سفید

*
* 
*

## نیلا, سبز تے سرخ
### نیلا, سبز, سرخ تے سفید

*
*
*
*
*
*

### نیلا, سبز, سرخ اور پیلا

*
*
*
*

#### نیلا, سبز, سرخ, پیلا, سیاہ تے بھورا

*

### نیلا, سبز, سرخ, پیلا تے سفید

*
*
*
*

#### نیلا, سبز, سرخ, پیلا, سفید تے سیاہ

* 
*
*
*
* 
*
*
*

#### نیلا, سرخ, پیلا, سفید, سیاہ, بھورا تے سلیٹی

*

#### نیلا, سبز, سرخ, پیلا, سفید, سیاہ, بھورا, سلیٹی  تے جامنی

*

#### نیلا, سبز, سرخ, پیلا, سفید, سیاہ, بھورا تے گلابی

* 
* 
*

## ہور ویکھو
دیساں دی لسٹ بلحاظ طرز قومی جھنڈا

## حوالے

گٹھ:جھنڈےآں دیاں لسٹاں
گٹھ:لسٹاں
گٹھ:دیساں دیاں لسٹاں
گٹھ:رنگ
کاٹل

**کاٹل** (انگریزی: **Katal** یا **Katil**) سوریا ونشی راجپوت قوم دی ایک شاخ ہے ۔

## تعارف
کاٹل قوم ہندوستان تے  پاکستان وچ موجود پنجاب دے  علاقیاں وچ پائی جاندی ہے ۔ اس قبیلے دے 360 گاؤں آباد نیں ، جنناں وچ 100 دے قریب ضلع نارووال تے گرداس پور وچ پائے جاندے  نیں ۔ تے جموں وچ ایہناں دیاں  یاددہانیاں موجود نیں ۔ ایہہ اپنے آپ نو سوریا ونشی ظاہر کردے نیں . ایہہ لوگ کھوکھروں وچ شادی نہیں کردے ۔

## مذاہب
مغل شہنشاہ اورنگزیب دے دور وچ کاٹل ، راؤ، بلیل ، مال ، نہالہ ذات دے لوگ اسلام وچ منتقل ہو گئے۔ تے تحصیل شکرگڑھ دے کاٹل مسلمان نیں مگر جموں تے ہندوستان دے  کاٹل ہندو نیں ۔

## مختلف روایات کاٹلاں دے بارے وچ
1- روایت وچ ہے کہ راجہ تیڑو ، کرن، سومپال، برشپت ، اویگیدھیتا ، دیدھدتا، مہنہتا ، بیس پال ، رتن پال ، اٹر ، راجہ ساہسرانو ، راجہ سنتیل ، راجہ کیرٹ ، راجہ کوڑ ، راجہ چت ، راجہ گورا ، راجہ بھرت ، راجہ بل ، راجہ شیکھا تے اس کا بیٹا راجہ جیسرتھ ۔ ایہناں نو خیری پور توں غزنہ دے محمد نے کڈ کے جموں وچ منگلہ دیوی دے مقام تے وسایا ۔ ایہناں وچوں ایک راجہ کیرٹ دی اولاد ضلع سمبا گاؤں دے قریب جنگل وچ ڈکیتی کرن لگی ۔ اوہناں نے ضلع سمبا گاؤں دی ایک لڑکی نو اغواء کر لیا ۔ اس لڑکی دے  بھائیاں نے اوہناں نو  تحصیل شکرگڑھ دی بہت وڈے رقبے تے پھیلی ہوئی زمین دے دتی ۔ اوہناں نے اس جگہ تے بسیرا کیتا تے اس جگہ نو کاٹل دا نام دتا اوہناں  دیاں نسلاں نو آج کل کاٹل کہیا جاندا ہے ۔ 

2- روایت وچ ہے کہ مغلاں دے دور وچ  راجپوتاں دا ایک راجہ ہی جہنوں مغلاں تو شکست ہوئی تے  مغلاں نے اوہنوں اوہدے علاقے وچوں نکال کے جموں دے علاقے وچ وسایا ۔ تے اوہناں دناں  وچ شکرگڑھ تے  جموں دے درمیان ایک جنگل ہویا کردا ہی ۔ اس راجہ نو کہیا گیا کہ صبح تو لے کے شام تک توں اس جنگل دے جتنے علاقے نو تہ کر لویں گا اتنا علاقہ تیرے حوالے کر دتا جائیگا ۔ اس راجہ نے ایسا ہی کیتا تے جو علاقہ وی حاصل کیتا اس دا نام کاٹل رکھ دتا جو پنجابی زبان دے لفظ **کٹلی** جسدے معنی بیابان علاقہ دے نیں رکھ دتا ۔ آج کل اس راجہ دیا نسلاں جو اس علاقے وچ وسدیاں نیں کاٹل دے نام تو پکاریاں جاندیاں نیں ۔
## ہور ویکھو

*جٹ
 

گٹھ:جٹ
 
گٹھ:برصغیر
گٹھ:لوک
گٹھ:یورپ دے نسلی گروہ
گٹھ:دنیا دے نسلی گروہ
گٹھ:ہندستان
گٹھ:بھارت دے شہر
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:بھارت دے آباد تھاں
گٹھ:پاکستان
گٹھ:پاکستان دے شہر
گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں
گٹھ:پنجاب
گٹھ:پنجاب دے قبیلے
زندہ رود

زندہ رُود اک کرداردrا ناں  اے، جو مشہور فلسفی تے شاعر علامہ اقبال نے اپنی شہرہ آفاق فارسی شاعری دی کتاب جاوید نامہ چ اپنے آپ لئی ورتیا اے۔ رُود دے لغت چ کئی اک معنی نیں جداں دریا، ندی، آن جان والا وغیرہ۔ چونکہ اس کتاب چ علامہ اقبال نے افلاک دا سفر اپنے راہبر مولانا رومی دی معیت چ طے کیتا اے تے مختلف مشاہیر نال ملاقات کیتی اے تے اقبال دے سوا چونکہ سب مرحومین سن سو اقبال نے اپنے آپ نوں اس کتاب چ "زندہ رُود" کہیا اے یعنی زندہ آن جان والا۔

علامہ اقبال دے فرزند ڈاکٹر جاوید اقبال نے "زندہ رُود" دے ناں ہی توںاردو چ اقبال دی اک مفصل سوانح عمری(جیونی) لکھی اے جو کہ تن حصےآں اُپر مشتمل اے (انٹر نیٹ ااتے یہ چار حصےآں چ تقسیم کیتی گئی اے)۔

# حصۂ اول- تشکیلی دور
# حصۂ دوم- وسطی دور
# حصۂ سوم - اختتامی دور

اس کتاب دی دوسری اشاعت 2004ء تک اس کتاب دا فارسی ترجمہ "جاویدانِ اقبال" تے عربی ترجمہ "نہر الخالد" دے ناں توں شائع ہو چکیا سی جدوں کہ انگریزی تےبنگالی زباناں چ ترجمے دا کم جاری سی۔ 

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* زندہ رود حصہ اول 
* زندہ رود حصہ دوم 
* زندہ رود حصہ سوم اول 
* زندہ رود حصہ سوم دوم 

گٹھ:محمد اقبال
گٹھ:پاکستانی غیر افسانوی ادب
گٹھ:اقبالیات
گومی ترانہ

**گومی سلام** (دیویہی: ޤައުމީ ސަލާމް, Gaumii salaam) مالدیپ دا دیسی گؤن ہے۔ ایہنوں **گومی سلام** وی کہیا جاندا ہے ۔  - دیویہی زبان وچ قحرف نو  گ جیہا بولیا جاندا ہے ۔ اس دے بول 1948 وچ محمد جمیل دیدی نے لکھے ہی تے اس دی  دھن 1972 وچ  سری لنکا دے مشہور موسیقار پنڈت امردیو نے بنائی ہی।

## الفاظ

:* *عام طور تے گاندے ہوئے اس دے پہلے تین چھند ہی گائے جاندے نیں*
روضہ شریف

روزہ شریف جاں شیخ احمد فاروقی سرہندی (مجدد الف ثانی وجوں مشہور) دی درگاہ سرہند ، بستی پٹھاناں روڈ تے گردوارہ فتح گڑھ صاحب توں تھوڑی دور اتر ولّ  واقع اے۔ شیخ احمد فاروقی (1563 -1624) اکبر اتے جہانگیر دے زمانے دوران، اس جگہ تے رہندا سی۔
## تصویراں

File:Rauza Sharif,Sirhind, Punjab, India,Inner view from entrance.JPG|پرویش توں درش
File:Rauza Sharif,Sirhind, Punjab, India Inner view from entrance-inner view.JPG|اندرونی درش
File:Rauza Sharif,Sirhind, Punjab, India Inner view from entrance.JPG|اندرونی درش
File:Rauza Sharif,Sirhind, Punjab, India Inner -Description of history.JPG|اتہاس بارے اکری عبارت
File:Rauza Sharif,Sirhind, Punjab, India internal closer view.JPG|نیڑے دا درش
File:Rauza Sharif,Sirhind, Punjab, India inscription on the wall.JPG|فوٹو فریم تے اکری عبارت
File:Rauza Sharif,Sirhind, Punjab, India , extreame inside view.JPG|بالکل اندر دا درش

## حوالے

گٹھ:بھارت وچ درگاہاں
گٹھ:بھارت
گٹھ:عمارتاں
سرود جمہوری اسلامی ایران

**ایرانی اسلامی لوکراج** (فارسی: سرود ملی جمہوری اسلامی ایران) ، ایران دا قومی ترانا اے ۔ ایہنوں 1990 وچ ایران دا قومی ترانا چُݨیا گیا , جیہنوں آیت اللہ خمینی دے ویلے توں استعمال ہو رہے قومی ترانے نال  تبدیل کیتا ۔

## دیسی گؤن دے بول  ([[فارسی]] وچ)

سر زد از افق مهر خاوران
فروغ دیده‌ی حق باوران
بهمن، فرّ ایمان ماست
پیامت ای امام، استقلال، آزادی نقش جان ماست
شهیدان، پیچیده در گوش زمان فریادتان
پاینده مانی و جاودان
جمهوری اسلامی ایران


## پنجابی ترجما

اوپر افق اُتتے مشرق وچ سورج وچ اضافہ ہُندا اے
انصاف وچ مومناں دیاں اکھاں وچ روشنی
بهمن ساڈے ایمان دے تندور 
تُہاڈا پیغام، اے امام، آزادی تے آزادی، ساڈے جین دا مقصد اے
ساڈی  روحاں اُتے قیمت اے
اے شہیدو! تُہاڈی چیخ وقت دے كرو وچ گونجدی
صبر، مسلسل تے ابدی بنو،
ایرانی اسلامی جمہوریا


گٹھ:ایران
گٹھ:قومی ترانے
کریم خان زند

**کریم خان زند** (Karim Khan Zand) (کوردی: کەریم خانی زەند‌,Kerîm xanê zend) خاندان زند(زند راج ٹبر) دا بانی سی جس نے ایران اتے 1751 توں 1779 تک حکومت کیتی۔ اس نے ما سوائے خراسان سارے ایران اُپر حکومت کیتی۔ اس دے علاوہ قفقاز دے کچھ علاقےآں تے بصرہ اتے وی کچھ سال قبضہ کیتا۔

## حوالے

گٹھ:1705ء دے جم
گٹھ:زند راج ٹبر
گٹھ:1779ء دیاں موتاں
گٹھ:ایران
گٹھ:بادشاہ
گٹھ:ایران دے بادشاہ
میسیئر شیواں دی لسٹ

**میسیئر لسٹ** اوہناں 100 توں زیادہ فلکیاتی چیزاں دی لسٹ نوں کیہا ہے جسنوں اک فرانسیسی فلکیات دان چارلس میسیئر ولوں سنّ 1771 وچّ لسٹ بدھّ کیتا گیا سی۔ میسیئر نوں دمدار ستارے(comet) دیکھنے کافی پسند سی۔ اسنوں ادوں بہت کھجھ چڑھدی سی جدوں اوہ کسے اجیہی چیز نوں دیکھدا سی جو کہ دسن وچّ تاں دمدار ستارا لگدا ہووے پر اصل وچّ اوہ ہور کجھ ہندا سی۔ اس لئی اسنے اپنے معاون پائری میکین نال ملکے فلکیاتی چیزاں دی اک سوچی تیار کیتی تاں جو فالتو چیزاں پچھے سماں خراب نہ ہووے۔ اس دوارا پرکاشت کیتی سوچی وچّ 103 چیزاں سن۔ سوچی دی پہلی جلد وچّ صرف 45 چیزاں ہی شامل سن جنہاں دا نامانکن ایس.1 توں ایس.45 تکّ سی۔ میسیئر دوارا پرکاشت آخری سوچی وچّ 103 چیزاں شامل سن پر بعد وچّ ہور کھگول شاستریاں نے میسیئر اتے میکین دیاں لکھتاں دی طرز 'تے ہور وی کئی چیزاں لبھیاں۔ میسیئر توں بعد سوچی وچّ پہلا وادھا نکولس کیمائل پھلیمریؤن دوارا سنّ 1921 وچّ کیتا گیا۔ اسنے سوچی وچّ ایم.104 نوں جوڑیا، جسدی کھوج اسنے میسیئر دی 1781 وچّ پرکاشت کیتی جلد دیاں لکھتاں دے ادھار 'تے کیتی۔ ایم.105 توں ایم.107 نوں ہیلن سایر ہوگ دوارا 1947، ایم.108 اتے ایم.109 نوں اووین گنگرچ دوارا 1960 اتے ایم.110 نوں کینیتھ گلین جونس دوارا 1967 وچّ جوڑیا گیا۔ ایم.102 بارے میکین نے نریکھن کرکے میسیئر نوں اسدے بارے دسیا سی۔ بعد وچّ میکین نے ایہہ سٹہ کڈھیا کہ ایہہ تاں ایم.101 دا ہی مڑ-نریکھن ہو گیا ہے، پر کئی سروتاں دے حوالے نال ایہہ وی پتہ چلدا ہے کہ جس چیز دا میکین نے نریکھن کیتا سی اوہ اک اکاشگنگا سی جسنوں این.جی.سی.5866 دے ناں نال جانیا جاندا ہے اتے اسنوں ہی ایم.102 کیہا گیا ہے۔

## میسیئر چیزاں

## میسیئر چیزاں دا تارہ چتر

## حوالے

گٹھ:لسٹاں
رقبے دے حساب نال جھیلاں دی لسٹ

ایہہ لسٹ 4،000 مربع کلومیٹر توں ودھ رقبے والیاں جھیلاں دی اے جہناں نوں رقبے دے حساب نال ترتیب دتی گئی اے۔ اس لسٹ وچّ کنڈ جاں ساجلی جھیلاں شامل نہیں ہن اتے جے شامل ہندیاں تاں ترکمنستان دی گربوگزکول، ونیزویلا دی ماراکائیبو جھیل اتے گھانا دی وولٹا جھیل 15ویں، 17ویں اتے 19ویں تھاں اتے آؤندیاں۔

کجھ جھیلاں دے رقبے وچّ ویلے مطابق بوہت فرق پیندا اے جویں کہ موسم دے حساب نال جاں سال-در-سال، خاص کر کے سکے علاقیاں دیاں کھاریاں جھیلاں وچّ۔

## ٹکاؤ جھیلاں

### سمندر جھیلاں
کیسپیئن سمندر نوں کئی وار دنیا  دی سبھ توں وڈی جھیل کیہا جاندا اے پر اس دی اپنی سمنری چلمچی اے (جو 1.1 کروڑ سال پہلاں عالمی سمندر نال جڑی ہوئی سی) اتے ناں ہی ایہہ مکمل طور اتے طرحاں براعظمی پرت اتے بنیا ہویا اے۔

### براعظمی جھیلاں

 کھاریاں جھیلاں لئی اے۔

## براعظم اتے رقبے وچّ سبھ توں وڈی
* **[[افریقہ]]**: وکٹوریا جھیل
* **[[انٹارکٹکا]]**: ووستوک جھیل (اپ-یکھ-ندی جھیل)
* **[[ایشیا]]**: بیکال جھیل (جاں کیسپیئن سمندر، اک چھوٹا بحر)
* **[[اوشینیا]]**: کاتی تھندا-آئر جھیل، جدوں ہڑ آؤندا اے (تازہ-پانی: توبا جھیل (موکلا اوشینیا)، مرے جھیل (بھو-راجنیتک اوشینیا)، توپو جھیلا جاں تیگانو جھیل (سیمت اوشینیا))
* **[[یورپ]]**: لدوگا جھیل
* **[[اتلا امریکہ]]**: سوپیرئر جھیل
***[[کریبیئن]]**: اینریکییو جھیل
* **[[وشکارلا امریکہ]]**: نکاراگوا جھیل
* **[[دکھنی امریکہ]]**: تیتیکاکا جھیل (جاں ماراکائیبو جھیل، کیریبئن سمندر دی کھاری کھاڑی)

## نوٹ اتے حوالے
*نوٹ: سروتاں مطابق جھیلاں دے رقبے وچّ تھوڑھا فرق ہو سکدا اے۔*

## حوالے

## ہور پڑھو
٭[سابق [سوویت یونین] دیاں سبھ توں وڈیاں جھیلاں]، * سابق [[سوویت یونین]] دے پانی دے گناں دا تجزیہ* (1998) ISBN 0419239200
٭اترلا امریکہ: جغرافیائی لچھن، *ضروری جانکاری لئی نیو یارک ٹائیمز دا گائیڈ* (2011) ISBN 0312643020

گٹھ:دنیاں دیاں جھیلاں
 گٹھ:جھیلاں
گٹھ:آبی جغرافیہ
گٹھ:پانی
پدم بھوشن ایوارڈ (69-1960)

**[[پدم بھوشن]]**
ایوارڈ دی لسٹ ہیٹھ لکھے  مطابق اے۔
## 1960

## 1961

## 1962

## 1963

## 1964

## 1965

## 1966

## 1967

## 1968

## 1969

## ہور دیکھو
*بھارت رتن
*پدم وبھوشن
*پدم بھوشن
*پدم شری

## حوالے

 
گٹھ:ایوارڈ
گٹھ:بھارت دے ایوارڈ
گٹھ:بھارت
کیکاں دی لسٹ

ایہہ لسٹ وکھ-وکھ دیشاں توں جنمے **دیسیرٹ کیک** تے اناں دی وکھ-وکھ مول سمگری تے بنائی گئی ہے۔ زیادہتر کیک آٹا،انڈا تے چینی نال بنے ہن تے انا دی مول سمگری نہیں دسی گئی ہے۔

## کیکاں دی لسٹ

## ایہہ وی دیکھو

٭ List of breads
٭ List of buns
٭ List of desserts
٭ List of pastries

## حوالے

 

گٹھ:کیک
گٹھ:پکوان
اُڑیہ لپی

**اُڑیا لپی** دا جنم براہمی لپی توں ہویا اے جسدی ورتو اُڑیا بولی لکھن لئی ہندی اے۔  اس لپی دے حرف دا روپ دیکھ کے ایہہ بھرم ہو سکدا اے کی ایہہ تامل اے۔ ملیالم وغیرہ دکھن بھارتی لپیاں دا اثر دسدا اے پر اداں اصل وچّ کوئی وی اثر نہیں اے۔ اڑیا لپی دیوناگری تے بنگالی لپی نال بہت ہی ملدی جُلدی اے۔

## حروف تہجی

### [[وئنجن]] صحیح حروف

### [[سوَر]](واول) اکھر

### سنکھیا سوچک

## سور اکھر دے بھیدسوجک

## وئنجن دے سنیوجک اکھر جاں گنڈھ

## اڑیا لپی دا یونیکوڈ


## حوالے

 

گٹھ:لپی
گٹھ:لپیاں
گٹھ:براہمی پروار دیاں لپیاں

گٹھ:بھارت دیاں بولیاں
گٹھ:لپی
گٹھ:لپیاں
گٹھ:بولیاں
گٹھ:بولی
گٹھ:دنیا دیاں بولیاں
گٹھ:لسانیات
گٹھ:زباناں
گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس
گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں
گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں
براہمی لپی

براہمی اک پرانی لپی اے جس توں کئی ایشیائی لپیاں دا وکاس ہویا اے۔ دیوناگری سہت ہور دکھن ایشیائی ،  دکھن-پورب ایشیائی، تیبتی اتے کجھ لوکاں دے مطابق کوریائی لپی دا وکاس وی اس توں ہویا سی۔

ہن تک ایہہ منیا جاندا اے کیہ چوتھی توں تیجی عیسوی صدی وچّ اسدا وکاس موریاں نے کیتا سی پر بھارتی پراتن نریکھن دے انوسار تامل ناڈو تے سری لنکا وچّ ایہہ 6ویں عیسوی صدی توں پیہلاں تو ہی موجود اے۔

## براہمی لپی توں بنیاں لپیاں

براہمی لپی توں بنیاں کجھ لپیاں دی آکرتی تے دھنی وچّ سمانتا دسدی اے۔ ایہناں وچوں کجھ لپیاں عیسیٰ دے سمیں دے کول وکست ہوئیاں سی، جنہاں وچّ : 
دیوناگری، بنگلا لپی، اُڑیا لپی، گجراتی لپی، گورمکھی، تامل لپی، ملیالم لپی، سنہالی لپی، کنڑ لپی، تیلگو لپی، تبتی لپی، رنجنا، نیپال بھاشا، بھنجیمول، کوریائی، تھائی، لاؤ، کھمیر، جاوانیز، کھدابادی لپی، سڈانی، لونتارا، بییبییئن وغیرہ۔

## وئنجن

## سور

## انک جاں سنکھیا سوچک

## یونیکوڈ



## حوالے

 

گٹھ:لپی
گٹھ:لپیاں
گٹھ:براہمی لپی
سری لنکا ماتا

**سری لنکا ماتا** (سنہالی: ශ්රී ලංකා ජාතික ගීය, تامل: சிறீ லங்கா தாயே), سری لنکا دا  دیسی گؤن ہے۔  اس دیسی گؤن دے  بول تے موسیقی جناب آنند سماراکون نے سن  1940 وچ تخلیق کیتے۔ سن 1951 وچ ایہنوں سرکاری طور تے سری لنکا دے دیسی گؤن دے طور تے اپنایا گیا.

## تریخ
سن 1940 وچ آنند سماراكون نے سنہالی زبان وچ * نمو نمو ماں * نامی گیت دی تخلیق کیتی. 22 نومبر 1951 نو سر اےڈون وجےرتن دی صدارت والی ایک کمیٹی نے اس گیت نو سرکاری طور تے سری لنکا دے دیسی گؤن دے طور تے اپنایا ہی. اس دیسی گؤن دا  تامل ترجمہ ایم نللاتھمبي نے کیتا ہی. 
اصل گیت دی پہلی سطر نمو نمو ماں، اپا سری لنکا دے ایہناں الفاظاں نو  لے کے 1950 دی دہائی وچ ہوئے تنازعہ دے  چلدے اس لائن نو 1961 وچ سماراكول دی رضامندی دے بغیر.  بدل کے * سری لنکا ماں، اپا سری لنکا * کر دتا گیا (موجودہ شکل). 

کہندے نیں سماراكول نے اس تبدیلی تو پریشان ہو کے سن 1962 وچ خود کشی کر لئی.
 
1978 وچ سری لنکا ماں نو آئینی تسلیم پیش کیتی گئی.

## تامل ورژن دے متعلق تنازعہ
سری لنکا اخبار دی سنڈے ٹائمز نے 12 دسمبر 2010 نو ایک خبر شائع کیتی جِہدے مطابق سری لنکا دی کابینہ جِہدی صدارت سری لنکا دے صدر مهندا راج پکشے کر رہے ہن، نے سری لنکا دے دیسی گؤن دے تامل بولِوَٹاندر دی سرکاری تسلیم منسوخ کر دِتی ہے تے اس دے کسی وی دیسی / صوبائی تقریب وچ گائے جاون تے روک لگا دِتی ہے. اس دی وجہ ایہہ دسسی گئی ہی کہ دنیا دے کسے وی ملک دا دیسی گؤن ایک تو وَدھ بولیاں وچ نہیں ہے

حالانکہ اس دے بعد سری لنکا دی حکومت نے ایسے کسے وی اقدام دے اٹھان تو انکار کیتا تے میڈیا رپورٹاں نو غیر حقیقی دسسیا.

## سری لنکا ماتا

## پنجابی [[ترجمہ|بولِوَٹاندر]]

گٹھ:ترانے
گٹھ:ایشیائی ترانے
جمہوریہ ریاستہائے متحدہ انڈونیشیا

**جمہوریہ ریاستہائے متحدہ انڈونیشیا جاں لوکراج متحدہ ریاستاں انڈونیشیا** (Republic of the United States of Indonesia) (انڈونیشیائی: Republik Indonesia Serikat) 
 
نیدرلینڈز دی اک خود مختار جمہوریہ سی جو کہ ولندیزی شرق الہند توں 27 دسمبر 1949 نوں باضابطہ طور اتے خودمختاری منتقل کرن  دے بعد وجود چ آئی۔

## حوالے

گٹھ:1949ء چ قائم ہونے والے دیس تے علاقے
گٹھ:سرد جنگ
گٹھ:ایشیا دے سابق دیس
گٹھ:نیدرلینڈز
گٹھ:نیدرلینڈ دی تریخ
گٹھ:انڈونیشیا
گٹھ:انڈونیشیا دیاں بادشاہتاں
گٹھ:انڈونیشیا دی تریخ
ارباز خان (اداکار)

‎ 

ارباز خان اک پاکستانی فلمی   اداکار اے- اونے 1996چ فلم چ کم شروع کیتا تے او‎,‎ہدی  پہلی فلم‎ ‎‏"گھونگھٹ" ہٹ ہوگئ گھونگٹ فلم دے ہدایتکار سید نور ہئ- اوہ پاکستان دے مشہور اداکار آصف خان دا پُتر اے

‏== پہلا جیون ==‏‎

‏ارباز خان نوشہرہ چ 13 اکتوبر 1971 تھے جمیا

‏== اہم فلمیں ==

‏* مراثن

‏* بازیگر

‏* گھونگٹ

‏گٹھ:سوہنے کم دا ٹکا
گٹھ:اداکار
‏گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:زندہ لوک
‏گٹھ:پاکستانی شخصیتاں
‏گٹھ:پٹھان شخصیتاں
گٹھ:پشتون لوک
نصیرالدین شاہ

**نصیرالدین شاہ** (جنم: 20 جولائی 1950) بالیوڈ ایکٹر اتے ڈائریکٹر ہے۔ اوہ 'نیو ویو' بھارتی سنمے دا اگھا ایکٹر ہے۔ شاہ نے تنّ نیشنل فلم اوارڈاں سنے، بیسٹ ایکٹر دے تنّ پھلمپھیئر اوارڈ، اتے وینس فلم پھیسٹیول وکھے بیسٹ ایکٹر اوارڈ (وولپی کپ) پراپت کیتا۔ بھارت سرکار نے اسنوں دونوں پدم بھوشن اتے پدم شری پرسکار دے کے بھارتی سنمے نوں اوہدے یوگدان لئی سنمانیا ہے۔
## جیون
نصیرالدین شاہ دا جنم بارامبانکی اتر پردیش وچّ ہویا۔ شاہ نے شروعاتی پڑائی اجمیر توں کیتی، پھر علیگڑھ مسلم یونیوسٹی توں گریجئیشن دی ڈگری پراپت کیتی۔ 1971 وچّ نیشنل سکول آف ڈرامہ، نویں دلی وچّ جا داخلہ لیا۔ اس دے بعد فلم انسٹیچیوٹ پونا وچّ وی پڑائی کیتی۔ نسیردین شاہ نے مینسٹریم سنیما اتے پیرلل سنیما دونا چ باخوبی کم کیتا۔ شاہ نے دنیاں دے مشہور تھئیٹر ڈائریکٹر پیٹر برک نال تاں کم کیتا ہی،ہالیوڈ فلم انڈسٹری وچّ وی کم کیتا۔
## پرمکھ فلماں

## حوالے

گٹھ:1950ء دے جم
گٹھ:اداکار
گٹھ:بھارتی مسلمان
گٹھ:بھارتی اداکار
گٹھ:پدم بھوشن جیتو شخصیتاں
گٹھ:پدم شری جیتو
گٹھ:بھارتی شخصیتاں
گٹھ:۱۹۵۰ دے جم
2012 ہاکی چمپیئنز ٹرافی

**2012 ہاکی چینپیئنز ٹرافی** ایہہ 34واں ہاکی مقابلہ ہے جو متی 1–9 دسمبر 2012 وچّ آسٹریلیا وچّ کھیڈیا گیا۔ اس مقبلے وچّ آسٹریلیا نے فائینل وچّ نیدرلینڈ نوں 2–1 نال ہرا کہ ایہہ مقابلہ تیرویں وار جتیا۔ چینپیئنز ٹرافی ہاکی دا 34واں آیوجن پہلی دسمبر نوں  آسٹریلیا دے شہر میلبرن وچّ ہویا اتے ایہہ 9 دسمبر 2012 تک چلیگا۔ ایہہ ہاکی دے وشو کپ توں بعد دوجا سبھ توں وڈا ہاکی مقابلہ کیہا جاندا ہے۔ 

## ٹیماں
انترراشٹری ہاکی فیڈریشن ولوں تیار پیمانیاں صدقہ اس ہاکی ٹورنامینٹ وچّ حصہ لین لئی دنیاں دیاں اٹھ چوٹی دیاں ٹیماں دی چون کیتی گئی ہے۔ اس ٹورنامینٹ وچّ موجودہ وشو کپ جیتو آسٹریلیا، اولمپک ہاکی سون تمغہ جیتو جرمنی، ہالینڈ، انگلینڈ، بیلجیئم اتے نیوزیلینڈ توں علاوہ، ایشیا خطے توں پاکستان اتے بھارت دیاں ٹیماں کھیڈیا۔ پہلیاں چھ ٹیماں نے اس چینپیئنز ٹراپھی لئی کالیپھائی کیتا ہے جدکہ باقی دو ٹیماں بھاوَ بھارت اتے پاکستان نامزدگیاں راہیں اس ٹورنامینٹ وچّ پہنچے ہن کیونکہ سپین اتے دکھنی کوریا ورگیاں تیز-ترار ٹیماں دی تھاں تے کھیڈیاں۔
٭ 
٭ 
٭
٭ 
٭
٭ 
٭ 
٭ 
## امپائر

٭ رچمنڈ ایٹیپو
٭ ڈیگو بربس
٭ ڈیوڈ جینٹلز
٭ اینڈریو کینیڈی
٭ مارٹینا میڈن
٭ دیون نیل
٭ رگھو پرساد
٭ حیدر رسول
٭ سمون ٹیلر
٭ پاکو وجکئیز

## نتیجہ

### پہلا راؤڈ
اس مقابلے وچّ حصہ لے رہیاں ایہناں اٹھ ٹیماں نوں دو پولاں وچّ ونڈیا گیا ہے۔ پول ‘اے’ وچّ جرمنی، نیوزیلینڈ، بھارت اتے انگلینڈ دیاں ٹیماں نوں رکھیا گیا ہے جدونکھ پول ‘بی’ وچّ آسٹریلیا، پاکستان، بیلجیئم اتے ہالینڈ ہن۔
#### پول A

----

----

----

----

----

#### پول B

----

----

----

----

----

### دجا راؤڈ

#### کواٹرپھائینل

----

----

----

#### پنجاویں توں اٹھوی ستھان

##### کراسؤور

----

##### ستویں اتے اٹھویں ستھان

##### پنجاویں اتے چھیویں ستھان

#### پہلی توں چوتھیں ستھان
##### سیمیفائنل

----

##### تیجی اتے چوتھی ستھان

##### فائینل

## انعام

## پھائینک رینک
#
#
#
#
#
#
#
#
## پرسارن
کھیڈ چینل ‘ٹینّ سپورٹس’ نے ایہناں میچاں دا سدھا پرسارن کیتا جس نوں دنیاں بھر وچّ قریب 38 ملیان لوک نے ویکھیا۔

گٹھ:ہاکی
 
گٹھ:کھیڈاں
گٹھ:ایشیائی کھیڈاں
میکسیکو دی انتظامی ونڈ

**[[میکسیکو|ریاستہائے متحدہ میکسیکو]]** (ہسپانوی: Estados Unidos Mexicanos) اک وفاقی جمہوریہ اے جو 32 وفاقی صوبےآں اُپر مشتمل اے۔ 31 ریاستاں تے 1 وفاقی ضلع۔

## میکسیکو دیاں وفاقی اکائیاں

سنیوکت میکسیکی راج () 32 سنگھی اکائیاں والا اک سنگھی گنراج ہے جس وچّ 31 راج اتے اک "سنگھی ضلع" (میکسیکو شہر) ہے۔

1917 دے آئین مطابق، سنگھ دے راج آزاد اتے خدمختیار ہن۔ ہریک راج دی اپنی اسمبلی اتے آئین ہے جدکہ سنگھی ضلعے کول مققامی کانگرس اتے سرکار دے روپ وچّ صرف سیمت خدمختیاری ہے۔ سنگھی ضلعے دا علاقہ، جہنوں عامَ طور اتے میکسیکو شہر آکھیا جاندا ہے، دیس دی  راجگڑھ اے۔

## میکسیکو دیاں سنگھی اکائیاں

### سنگھی ضلع

### راج

**نوٹ:**
# سنگھ وچّ کوآؤئیلا ای تیہاس دے ناں نال بھرتی ہویا
# ایستادو دے اوکسیدینتے ناں نال سنگھ 'چ بھرتی ہویا؛ سونورا ای سینالوآ ناں وی پرچلت ہے۔
# Joined the federation as Rep�blica Federada de Yucat�n () formed by the current states of Yucatan، Campeche and Quintana Roo. Became independent in 1841 constituting the second Republic of Yucat�n and definitely rejoined in 1848.
# States of Nuevo Le�n، Tamaulipas and Coahuila became independent *[[de facto]]* in 1840 to form the Rep�blica del R�o Grande ()؛ never consolidated its independence because independent forces were defeated by the centralist forces.
# State of Tabasco seceded from Mexico on two occasions، the first on February 13، 1841، rejoining again on December 2، 1842. And the second time was from November 9، 1846 to December 8 of that year.
# دراڈے ریوییاگیگیدو ٹاپو وی شامل ہن جہناں اتے سنگھ دا پربندھ چلدا ہے۔

## ڈاک رموز اور [[آیزو 3166-2]] رموز

## حوالے

گٹھ:میکسیکو دے صوبے
 
گٹھ:میکسیکو
کنڑ لپی

**کنڑ اکھر** برہمی لپی دی  اک ذیلی لپی اے جو کہ کنڑ  بولی جو دکھنی بھارت دیاں  دراوڑ بولیاں وچوں اک بولی اے، لکھن لئی ورتی جاندی اے۔ اس توں علاوہ تلُ، کونکنی، کودوا، بئری بھاشا وچّ وی کنڑ دے اکھر ورتے جاندے ہن۔ کنڑ تے تیلگو لپی اک دوجے دیبہت قریب ہن تے انا نوں اک ہی لپی دا پرادیشک روپ منیا جاندا ہے۔
## مڈلی جانکاری

کنڑ لپی پھونشیائی 49 اکھراں دی ابگیدا ہے تے ایہہ کھبے توں سجے لکھی جاندی ہے۔ کنڑ دے اکھر برہمی پریوار دی ہور لپیاں نال کافی ملدے ہن.کنڑ لپی وچّ وئنجن، سور، تے بھاگ-وئنجن ہندے ہن۔
 
## سور اکھر

کنڑ لپی دے چوداں سور اکھر ہندے ہن:

## یوگاواہکا

# انوسور:   (اوم)
# وسرگ:   (اہ)

### اردھوسرگا

# جہوامولیا:  
# اپادھمانیا:  

## وئنجن

کنڑ لپی وچّ وئنجن دو پرکار دے ہندے ہن: ودھی وت وئنجن تے انیمت وئنجن.

### ودھی وت وئنجن

### انیمت وئنجن

## سنیوکت اکھر

## سنکھیاسوچک دے چنہ

## کنڑ بھاشا دے بھیدسوچک

 

## حوالے

گٹھ: لپی
گٹھ:لپیاں
عربی لپی

**عربی لپی**، اک لپی اے جیہڑی سجے توں کھبے پاسے نوں لکھی جاندی اے۔ ایہدے وچّ عربی بولی سمیت کئی بولیاں لکھیاں جاندیاں نیں۔

اصل عربی لپی وچ کئی آوازاں تے اکھراں دی کمی اے جیہڑی مختلف زباناں وچ کچھ نویں اکھر شامل کرکے اپݨی اپݨی بولی دی لوڑ دے مطابق پوری کیتی گئی۔ بولی ہر اک آواز یا وئنجن لئی (جو عربی بولی وچّ ورتیا جاندا اے) اک تے صرف اک ہی اکھر اے۔ عربی لپی وچّ 28 وئنجن آوازاں ہی لکھیاں جاندیاں نیں یعنی سور اس دا حصہ نہیں۔ اس لئی اسنوں ابجد کیہا جاندا اے۔ ایہہ لپی کجھ وادھے کر کے فارسی لئی استعمال کیتی جاندی اے۔ اسے طرحاں اپݨی اپنی لوڑ مطابق ڈھاݪ کے اردو، پنجابی، سندھی، ایغور، کردی، ترکی تے ملائے وغیرہ لئی ورتی جاندی اے۔



اکلا
شرواتی
وچکار
 اخیر
نام
لپیانترن 

IPA اچارن




ﺍ
—


ﺎ

&nbsp؛


ʾ /

ā
various، including [�ː]




ﺏ


ﺑ


ﺒ


ﺐ

&nbsp؛


b
[b]




ﺕ


ﺗ


ﺘ


ﺖ

&nbsp؛


t
[t]




ﺙ


ﺛ


ﺜ


ﺚ

&nbsp؛


ṯ
[θ]




ﺝ


ﺟ


ﺠ


ﺞ

&nbsp؛


ǧ (also j، g)
[ʤ] /
[ʒ] /
[ɡ]




ﺡ


ﺣ


ﺤ


ﺢ

&nbsp؛


ḥ
[ħ]




ﺥ


ﺧ


ﺨ


ﺦ

&nbsp؛


ḫ (also kh، x)
[x]




ﺩ
—


ﺪ

&nbsp؛


d
[d]




ﺫ
—


ﺬ

&nbsp؛


ḏ (also dh، �)
[�]




ﺭ
—


ﺮ

&nbsp؛


r
[r]




ﺯ
—


ﺰ

&nbsp؛


z
[z]




ﺱ


ﺳ


ﺴ


ﺲ

&nbsp؛


s
[s]




ﺵ


ﺷ


ﺸ


ﺶ

&nbsp؛


š (also sh)
[ʃ]




ﺹ


ﺻ


ﺼ


ﺺ

&nbsp؛


ṣ
[s&#705؛]




ﺽ


ﺿ


ﻀ


ﺾ

&nbsp؛


ḍ
[d&#705؛]




ﻁ


ﻃ


ﻄ


ﻂ

&nbsp؛


ṭ
[t&#705؛]




ﻅ


ﻇ


ﻈ


ﻆ

&nbsp؛


ẓ
[�&#705؛] /
[z&#705؛]




ﻉ


ﻋ


ﻌ


ﻊ

&nbsp؛


ʿ
[ʕ] /
[ʔ&#705؛]




ﻍ


ﻏ


ﻐ


ﻎ

&nbsp؛


ġ (also gh)
[ɣ] /
[ʁ]




ﻑ


ﻓ


ﻔ


ﻒ

&nbsp؛


f
[f]




ﻕ


ﻗ


ﻘ


ﻖ

&nbsp؛


q
[q]




ﻙ


ﻛ


ﻜ


ﻚ

&nbsp؛


k
[k]




ﻝ


ﻟ


ﻠ


ﻞ

&nbsp؛


l
[l]،
[l&#705؛] (in *Allah*
only)




ﻡ


ﻣ


ﻤ


ﻢ

&nbsp؛


m
[m]




ﻥ


ﻧ


ﻨ


ﻦ

&nbsp؛


n
[n]




ﻩ


ﻫ


ﻬ


ﻪ

&nbsp؛


h
[h]




ﻭ
—


ﻮ

&nbsp؛


w /

ū
[w] ،
[uː]




ﻱ


ﻳ


ﻴ


ﻲ

&nbsp؛


y /

ī
[j] ،
[iː]



گٹھ:لپیاں
 گٹھ:لپی
مراٹھی لوک

**مراٹھی لوک** جاں **مہانراشٹری** بھارت دے مہانرشٹر راج وچّ رہن والے لوکاں نوں کیہا جاندا ہے۔ ایہہ لوک انڈو-آریئن نسل نال سبندھ رکھدے ہن۔ ایہہ مہانرشٹر اتے کرناٹک دے بیلگاؤ اتے کروار اتے گوا دے مدگاؤ ضلعیاں وچّ وی رہندے ہن۔ اہنا دی بھاشا مراٹھی دکھنی انڈو-آریئن پریوار دی بھاشا ہے۔  

## حوالے

گٹھ:بھارت دیاں قوماں
 گٹھ:لوک
گٹھ:ایشیا دے نسلی گروہ
گٹھ:دنیا دے نسلی گروہ
گٹھ:ہند یورپی قبیلے
گٹھ:نسلی ٹولیاں
بھوجپوری

**بھوجپوری** اک بھارتی بولی ہے جو بھارت دے بہار صوبے وچ بولی جاندی ہے۔ ایہہ دیوناگری لپی وچ لکھی جاندی ہے۔ ایہہ بولی بہار توں علاوہ پوربی اتر پردیش، جھارکھنڈ تے گوانڈھی دیس نیپال دے ترائی کھیتر وچ وی بولی جاندی ہے۔ بولی پروار دے پدھر تے ایہہ اک آریائی بولی ہے۔ بھوجپری اپنی شبداولی لئی مکھ طور تےسنسکرت اتے ہندی اتے نربھر ہے کجھ شبد اسنے اردو کولوں وی ادھار لئے ہن۔ 

## بولݨ ورتݨ والیاں دی گݨتی
بھوجپوری جاݨن سمجھݨ والیاں دا وستھار سنسار دے سارے مہاندیپاں اتے ہے جسدا کارن برطانوی راج دے دوران اتری بھارت توں انگریزاں دوارا لے جائے گئے مزدور ہن جہناں دے ونشج ہن جتھے اوہناں دے پوروج گئے سن اتھے ہی وس گئے ہن۔ ایہناں وچ سورینام، گیانا، ترنیداد اتے ٹوبیگو، پھجی آدی دیش پرمکھ ہن۔ بھارت دے جنگننا انکڑیاں انوسار بھارت وچّ لگبھگّ 3 .3 کروڑ لوک بھوجپوری بولدے ہن۔ پورے سنسار وچّ بھوجپوری جاݨن والیاں دی گݨتی لگبھگّ 5 کروڑ ہے۔

## حوالے

 

گٹھ:بولیاں
گٹھ:دنیا دیاں بولیاں
گٹھ:لسانیات
گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس
گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں
گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں
گٹھ:بھارت دیاں بولیاں
 گٹھ:ہند آریائی بولیاں
کیتھی لپی

**کیتھی** اک تریخی لپی ہے جس نوں وچکارلے ویلے وچ ہندستان وچّ خاصکر اتہے چڑھدے اتے چڑھدے -ہندستان وچّ خاص طور تے استعمال  کیتا جاندا سی۔ اجوکے اتر پردیش اتے بہار دے علاقےآں وچّ اس لپی وچّ قنونی اتے پربندھکی کم کیتے جان دے وی نشان ملدے ہن۔
اسنوں کئتھی جاں کائستھی دے نام نال وی جانیا جاندا ہے۔ پرانے شمال مغربی صوبے ، متھلا، بنگال، اڑیسہ اتے ایودھیا وچّ اس دا استعمال خاصکر قانونی، پربندھکی اتے نجی انکڑیاں نوں سامبھن وچّ کیتا جاندا سی۔

## حوالے

 گٹھ:لپی
گٹھ:لپیاں
اودھی

**اؤدھی** (دیوناگری: अवधी؛ اودھی) ہندی کھیتر دی اک پڑبولی ہے۔ ایہہ اتر پردیش اتے نپال وچّ اودھ علاقے دے فتہپر، مرزاپر، جونپر آدی اتے کجھ ہور ضلعیاں وچّ بولی جاندی ہے۔ اس توں علاوہ اؤدھی بولن والے لوک مدھ پردیش اتے دلی وچّ وی ملدے ہن۔ اس توں علاوہ اسدی اک شاخ بگھیلکھنڈ وچّ بگھیلی نام نال پرچلت ہے۔ اؤدھ شبد دی ویوتپتی ایودھیا توں ہے۔ اس نام دا اک صوبہ مغلاں دے راجکال وچّ سی۔ تلسی داس نے اپنے رام چرت مانس وچّ ایودھیا نوں اودھپوری کیہا ہے۔ اس کھیتر دا پرانا نام کوسل وی سی جسدی مہتتا پراچین کال توں چلی آ رہی ہے۔

## حوالے

 

گٹھ:بھارت دیاں بولیاں
گٹھ:بولیاں
گٹھ:بولی
گٹھ:دنیا دیاں بولیاں
گٹھ:لسانیات
گٹھ:زباناں
گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس
گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں
گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں
آہیر

**اہیڑ** اک ہندو جاتی سموہ ہے۔ اس دے میمبراں نوں یادو، اہیڑ جاں رائے صاحبَ دے ناں نال وی جانیا جاندا ہے۔ ایہہ سارے اک پرکار نال سمانئرتھک شبد ہن ۔ اہیڈا نوں اک جاتی، ونش، سمودائے اتے قبیلے دے طور تے دسیا جاندا ہے۔ ایہناں نے بھارت اتے نیپال دے الگّ الگّ حصیاں تے راج کیتا۔

اہیڑا دا مکھ روائتی کتا گٔو چارنا اتے کھیتی باڑی دا ہے۔ ایہہ لگبھگ سارے بھارت وچّ رہندے ہن پر ایہہ سبھ توں ودھ گنتی وچّ اتری بھارت وچّ رہندے ہن۔ ایہناں نوں وکھ ناواں نال جانیا جاندا ہے جویں کہ *گاولی* (دکھن وچّ) اتے *گھوشی* جاں *گڈی* (جے اوہناں نے اسلام قبول کیتا ہے تاں) آدی۔ ایہناں وچوں کجھ اتر پردیش دے بندیلکھنڈ وچّ وی رہندے ہن جہناں نوں *دوا* کیہا جاندا ہے۔

## اتہاس

## حوالے

گٹھ:لوک
گٹھ:پرانے نسلی گروہ
گٹھ:ایشیا دے نسلی گروہ
گٹھ:دنیا دے نسلی گروہ
گٹھ:ہند یورپی قبیلے
گٹھ:نسلی ٹولیاں
گٹھ:بھارت دیاں قوماں
ہریاݨوی بولی

**ہریاݨوی** ہریاݨا وچ بولی جاݨ آلی اک بولی اے ۔ ہریاݨوی بولݨ والے لوکاں دی وڈی گِݨتی پنجاب (پاکستان) دے لمے آلے علاقے ملتان تے آلے دوالے وی رہندی اے جیہڑے مسلمان نیں ۔ ہریاݨوی بولی ہریاݨا وچ دیوناگری لپی تے پنجاب (پاکستان) وچ اردو لپی وچ لِکھی جاندی اے ۔

## ہور دیکھو
*باگڑی بولی
*مارواڑی بولی
*ہریاݨوی بولی

## حوالے

گٹھ:بھارت دیاں بولیاں
گٹھ:بولیاں
گٹھ:بولی
گٹھ:دنیا دیاں بولیاں
گٹھ:زباناں
گٹھ:لسانیات
گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس
گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں
گٹھ:پاکستان دیاں بولیاں
سندھی لوک

**سندھی لوک** جنوبی ایشیا وچ آباد آریا ٹبر نال جڑیا اک گروہ  اے ۔ سندھی لوک پاکستان تے بھارت وچ رہندے نیں ۔ سندھیاں دی ماں بولی سندھی اے ۔

1947 وچ پاکستان تے بھارت دی تقسیم دوران سندھی مسلمان پاکستان تے ہندو بھارت نال مل گئے سی ۔ بوہتے سندھی لوک، آبادی دا 94 فیصد مسلمان نیں تے ٪ 6 ہور مذہباں نال جڑے ہوئے نیں ۔

گٹھ:لوک
گٹھ:ایشیا دے نسلی گروہ
گٹھ:دنیا دے نسلی گروہ
گٹھ:ہند یورپی قبیلے
گٹھ:نسلی ٹولیاں
گٹھ:پاکستان دیاں قوماں
منڈا

**منڈا** بھارت دے چھوٹا ناگپور پٹھار کھیتر دے قبائلی (آدواسی) سموہ ہن۔ ایہہ بھارت دے جھارکھنڈ پردیش دے علاوہ بہار، پچھم بنگال، اوڈیسا آدی بھارتی راجاں وچّ وی رہندے ہن۔ ایہناں دی بھاشا منڈاری آسٹرو-ایشیاٹک بھاشا پروار دی اک پرمکھ بھاشا ہے۔ اوہناں دا بھوجن مکھ طور تے جھونا، مڑوآ، مکہ، جنگل دے پھل - پھل اتے کند-مول ہن۔ اوہ سوتی بستر پاؤندے ہن۔ عورتاں لئی وشیش پرکار دی ساڑھی ہندی ہے، جس نوں باراں ہتھیا (بارکی لجا:) کہندے ہن۔ پرکھ سدھارن جہی دھوتی دا پریوگ کردے ہن، جس نوں تولونگ کہندے ہن۔

20ویں صدی دے انت سمیں اوہناں دے گنتی انومانت 9،000،000 سی۔

## حوالے

 

گٹھ:بھارتی لوک
گٹھ:بھارت دیاں قوماں
گٹھ:لوک
گٹھ:ایشیا دے نسلی گروہ
گٹھ:دنیا دے نسلی گروہ
گٹھ:دراوڑ قبیلے
گٹھ:نسلی ٹولیاں
کھاسی لوک

**خاصی** اک قبائلی جاتی سموہ ہے جہڑا کہ پوربی بھارت وچّ میگھالیا، آسام اتے بنگلہ دیش وچّ رہندے ہن۔ ایہہ زیادہتر خاصی اتے جیتیا دیاں پہاڑیاں وچّ رہندے ہن۔ اہنا دی بھاشا خاصی اسٹرو-ایشیائی پریوار دی بھاشا ہے۔

## حوالے

 
 

گٹھ:بھارتی لوک
گٹھ:بھارت دیاں قوماں
گٹھ:لوک
گٹھ:دراوڑ قبیلے
گٹھ:ایشیا دے نسلی گروہ
گٹھ:دنیا دے نسلی گروہ
گٹھ:نسلی ٹولیاں
تمل لوک

**تمل لوک** بھارت دے تامل ناڈو صوبے اتے سری لنکا دے اتری خطے دی اک نسلی لوک ٹولی ہے۔ استوں بناں تامل سمدائے نال جڑیاں چیزاں نوں وی تمل کہندے ہن جویں تامل۔

## دھرم

2001 دی مردمشماری مطابق اکلے تمل ناڈو وچّ ایہہ 88٪ ہندو، 6٪ عیسائی اتے 5.5٪ مسلمان ہن۔

## حوالے

گٹھ:بھارتی لوک
گٹھ:بھارت دیاں قوماں
گٹھ:لوک
گٹھ:ایشیا دے نسلی گروہ
گٹھ:دنیا دے نسلی گروہ
گٹھ:دراوڑ قبیلے
گٹھ:نسلی ٹولیاں
اودھ

**اؤدھ** جاں **اودھ** (اؤدھی، (ہندی   ਅਉਧ )  ) بھارت دے اجوکے اتر پردیش راج وچلا اک علاقہ ہے جہنوں آزادی توں پہلاں آگرہ اتے اؤدھ دے اکجٹ صوبے ناں نال جانیا جاندا سی۔ ایہدی ستھاپنا 1722 عیسوی وچّ راجدھانی فیض آباد اتے پہلے نواب سعادت علی خان وجوں ہوئی سی۔ اؤدھ دی روائتی راجدھانی پہلاں فیض آباد ہندی سی پر مگروں لکھنؤ وچّ تبدیل کر دتی گئی سی جو ہن یوپی دی راجدھانی ہے۔

## حوالے

## اگانھ پڑھو
٭

گٹھ:اتر پردیش دا اتہاس
گٹھ:اتر پردیش دے علاقے
گٹھ:بھارت دی تریخ
گٹھ:ہندستان
خلیج میکسیکو

**خلیج میکسیکو** (انگریزی: Gulf of Mexico) دنیا کے عظیم ترین آبی اجسام میں سے ایک ہے جو براعظم شمالی امریکہ اور کیوبا کے درمیان واقع ہے۔ شمال مشرق، شمال اور شمال مغرب میں ریاستہائے متحدہ امریکہ کے ساحلوں اور جنوب مغرب اور جنوب میں میکسیکو اور جنوب مشرق میں کیوبا سے ملحق یہ عظیم خلیج تقریباً دائرے کی شکل میں ہے۔ اس کی چوڑائی 810 بحری میل (1500 کلو میٹر) ہے۔ یہ عظیم خلیج امریکہ اور کیوبا کے درمیان واقع آبنائے فلوریڈا کے ذریعے بحر اوقیانوس سے منسلک ہے اور میکسیکو اور کیوبا کے درمیان واقع رودباد یوکاتان کے ذریعے بحیرہ کیریبین سے منسلک ہے۔ بڑے سمندروں سے زیادہ تعلق نہ ہونے کی وجہ سے خلیج میکسیکو میں بہت چھوٹی لہریں اٹھتی ہیں۔ خلیج کا مدور علاقہ تقریباً 6,15,000 مربع میل (ایک اعشاریہ چھ ملین مربع کلو میٹر) ہے۔ یہ خلیج سب سے زیادہ گہرے مقام پر 14 ہزار 383 فٹ (4 ہزار 384 میٹر) گہری ہے۔ 
خلیج کے نیم گرم پانیوں کے باعث یہاں طوفان بہت زیادہ آتے ہیں جن میں 2005ء کا کترینا طوفان زیادہ معروف ہے جس سے امریکہ میں زبردست جانی و مالی نقصان ہوا تھا۔

گٹھ:آبی جغرافیہ
گٹھ:پانی
گٹھ:خلیجاں
گٹھ:لوزیانا کے اجسام آب
گٹھ:ٹیکساس کے اجسام آب
گٹھ:مسیسپی کے اجسام آب
گٹھ:بحر اوقیانوس دیاں خلیجاں
گٹھ: امریکہ دیاں خلیجاں
گٹھ:میکسیکو
گٹھ:خلیج میکسیکو
گٹھ:خلیج
2013 عالمی کبڈی کپ

**2013 وشو کبڈی کپ** ایہہ پنجاب سرکار دوار کروایا گیا تیسرا وشو کبڈی کپ ہے۔ اس وچّ سولاں دیشا دے کھڈاریاں نے متی 1 توں 14 دسمبر 2013 تکّ کبڈی کپ وچّ بھاگ لیا۔ ادگھاٹنی سماروہ 30 نومبر، 2013 نوں کھیڈ سٹیڈیم بٹھنڈہ وکھے ہویا۔
## پربندھک
اس کھیڈ ٹورنامینٹ پنجاب سرکار دوارا آیوجت کیتا جاندا ہے اس واسطے پنجاب سرکار نے 20 کروڑ دا بزٹ منجور کیتا۔ اس کھیڈ میلے دا سدھا پرسارن بھارت دے علاوہ کینیڈا، سنیوکت بادشاہی، سنیوکت راج امریکہ اتے پاکستان وچّ وی کیتا گیا۔

## ٹیما
14 دن دے اس کھیڈ میلے وچّ 11 دیشاں دیاں مرداں دے مقابلے اتے 8 دیشا دیاں عورتاں دے کھیڈاں وچّ بھاگ لیا۔

### مرد  دی کھیڈاں
٭ 
٭ 
٭ 
٭ 
٭ 
٭ DNP
٭ 
٭ 
٭ 
٭ 
٭ 
٭ 
٭
DNPکھیڈی نہیں

## ستھان

٭ گورو نانک سٹیڈیم، امرتسر
٭ کھیڈ سٹیڈیم، بٹھنڈہ
٭ کھیڈ سٹیڈیم جلال آباد فاضلکا
٭ سرکاری کالج سٹیڈیم گرداس پور
٭ لاجونتی سٹیڈیم ہشیارپور
٭ گورو گوبند سنگھ سٹیڈیم جالندھر
٭ گورو نانک سٹیڈیم لدھیانہ
٭نہرو میموریال سرکاری کالج سٹیڈیم مانسا
٭ یادوندر پبلک سکول سٹیڈیم پٹیالہ
٭ نہرو سٹیڈیم روپڑ ضلع
٭ وار ہیرو سٹیڈیم سنگرور
٭ سینئر سیکنڈری سکول سٹیڈیم ڈوڈا شری مکتسر صاحب
٭گورو ارجن دیوَ کھیڈ سٹیڈیم ترن تارن

## ادگھاٹنی سماروہ
بہت سارے بالیبڈ دے ستارے جویں پرئنکا چوپڑہ، گپی گریوال، شیری مان اتے مس پوجا نے لوکاں دا منورنجن کیتا۔ سماپتی سماروہ کھیڈ سٹیڈیم لدھیانہ وکھے ہویا جس دی پردھانی مکھ منتری پرکاش سنگھ بادل نے کیتی۔ اس سماروہ دے مکھ مہمان پاکستان دے مکھ منتری میا شاہباز شریف سن۔ اس سماروہ وچّ رنویر سنگھ، ماسٹر سلیم، لکھوندر وڈالی، روشن پرش، جسپندر نرولا بیر خالصہ گتکا گروپ نے بھاگ لیا۔
## سماں سارنی
سارے میچ بھارتی سمیں انوسار سام ہوئے۔

### گروپ سٹیز

#### پول A

:  سیمیفائنل لئی کالیپھائی کیتا

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

#### پول B

:  سیمیفائنل لئی کالیپھائی کیتا

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

### ناک ااٹ سٹیز

#### سیمیپھاینل

----

#### تیجا ستھان

### پھاینل میچ

## عورتاں
٭ 
٭ 
٭ 
٭ 
٭ 
٭ 
٭ 
٭ 

### سماں سرنی
سارے میچ بھارتی سماں مطابق ہوئے۔

### گروپ سٹیز

#### پول A

:  سیمیفائنل لئی کالیپھائی کیتا

----

----

----

----

----

----

----

#### Pool B

: سیمیفائنل لئی کالیپھائی کیتا

----

----

----

----

----

----

----

### ناک ااٹ سٹیز

#### سیمیپھاینل

----

#### تیجا ستھان

#### پھاینل میچ

## ڈوپنگ
اس کھیڈ میلے وچّ ایہہ کیہا گیا کہ ہریک کھڈاری نوں ڈوپنگ ٹیس وچوں لنگھنا پویگا۔

## گیت
14 نومبر، 2013 نوں مشہر کلاکار دلباغ براڑ دا گایا ہویا اتے نردیشک ہرپریت سندھو نے کبڈی کپ لئی اپنا گیت رلیج کیتا۔

## براڈکاسٹنگ
؛ٹیوی

## ہور ویکھو
*2011 عالمی کبڈی کپ
## حوالے

گٹھ:کبڈی
 گٹھ:کھیڈ
گٹھ:کھیڈاں
گٹھ:ایشیائی کھیڈاں
گٹھ:کھیڈ مقابلے
چاندنی چوک

**چاندنی چوک** ، پرانی دلی، ہن شمال مرکزی دلی،، بھارت وچ پرانے اتے مصروف بازاراں وچوں اک اے۔ ایہہ بھارت دے مغل بادشاہ شاہ جہان نے 17ویں صدی وچ بنایا سی، اتے اس دی دھی جہان آرا نے ڈزائن کیتا سی۔ بازار نوں ادوں چاننی نوں پرتبمبت کرن لئی نہراں (جو ہن بند کیتیاں جا چکیاں ہن) ولوں ونڈیا گیا سی، اتے ایہہ بھارت دے سبھ توں وڈے تھوک بازاراں وچوں اک اے۔

## حوالے

گٹھ:دلی
کوانٹم مکینکس نال جان-پچھان

کوانٹم مکینکس بہت ہی سوخم: وگیانک سدھانتاں دے شریر دی وگیان ہے جو پدارتھ دے ورتاؤ اتے پرمانوآں تے اپّ-پرمانو کناں دے پیمانے اتے اورجا نال اسدیاں پرسپر کریاواں نوں سمجھاؤندی ہے|

## کوانٹم مکینکس دی گنتک فارمولا ویونتبندی

٭  برا-کیٹّ چنہ
٭  کانونیکل وٹاندراتمک سبندھ
٭  وٹاندرا نریکھنیوگاں دا سمپورن سیٹ
٭  ہیزنبرگ تصویر
٭  ہلبرٹ سپیس
٭  پرسپر کریا تصویر
٭  کوانٹم مکینکس وچّ ناپ
٭  کوانٹم پھیلڈ تھیوری
٭  کوانٹم لاجک
٭  کوانٹم اوپریشن
٭  شروڈنجر تصویر
٭  اردھ-کلاسیکل
٭  آنکڑاتمک اینسیمبل
٭  ویو فنکشن
٭  ترنگ-کن دوہراپن
٭  وائیٹمین سوے-سدھ سدھانت
٭  WKB سنکھیپتا انومان

## [[شروڈنجر سمیکرن]]

٭  کوانٹم مکینکس، میٹرکس مکینکس، ہیملٹونیئن (کوانٹم مکینکس)
٭  اک ڈبے وچّ کن
٭  اک چھلے وچّ کن
٭  اک گول سمروپ پٹینشل وچّ کن
٭  کوانٹم ہارمونک اؤسیلیٹر
٭  ہائیڈروجن ایٹم
٭  رنگ ویو گائیڈ
٭  اک اک-ایامی لیٹس وچّ کن (نیمت پٹیشل)

## [[سمٹری]]

٭  اکو جہے کن
٭  اینگلر مومینٹم
٭  اینگلر مومینٹم اوپریٹر
٭  روٹیشنل ستھرتا
٭  روٹیشنل سمٹری
٭  روٹیشنل اوپریٹر
٭  ٹرانسلیشنل سمٹری
٭  لورنٹز سمٹری
٭  پیئرٹی پرورتن
٭  نوئتھر دی تھیورم
٭  نوئتھر چارج
٭  سپنّ
٭  آئسوسپنّ
٭  پولی میٹرکس
٭  سکیل انویریئنس
٭  ترنت سمٹرا ٹٹنا
٭  سپرسمٹری ٹٹنا 

## [[کوانٹم اوستھاواں]]

٭  کوانٹم نمبر
٭  پولی ایکسکلوزن سدھانت
٭  کوانٹم غیر-نردھارتمکتا
٭  انشچتتا سدھانت
٭  ویو فنکشن کولیپس
٭  زیرو-بندو اورجا
٭  بنی ہوئی اوستھا
٭  کوہرنٹ اوستھا
٭٭دبائی ہوئی کوہرنٹ اوستھا
٭  ڈینسٹی اوستھا
٭  پھوک اوستھا، پھوک سپیس
٭  ویکمّ اوستھا
٭  کواسینورمل موڈ
٭  نو-کلوننگ تھیورم
٭  کوانٹم انٹینگلمینٹ

## [[ڈیراک اکئیشن]]

٭   سپنور، سپنور گروپ، سپنور بنڈل
٭ ڈیراک ساگر
٭  پوآئنکیئر گروپ
٭  گاما میٹرکس
٭  ڈیراک اڈجوآئنٹ
٭  وگنر دی شرینیونڈ
٭  اینیؤن 

## [[کوانٹم مکینکس دیاں ویاکھیاواں]]

٭  کوپنہیگن ویاکھیا
٭  ستھانکتا سدھانت
٭  بیلّ دی تھیورم
٭٭بیلّ ٹیسٹ لوپہولاں
٭  CHSH اسمانتا
٭  اگنر-ڈی’ایسپگنٹ اسمانتا
٭  چھپے استھرانک تھیوری
٭  پاتھ انٹگرل فارمولا ویونتبندی، کوانٹم ایکشن
٭  بوہم ویاکھیا
٭  مینی-ورلڈ ویاکھیا
٭  سائرلسن باؤنڈ

## [[کوانٹم پھیلڈ تھیوری]]

٭  پھینمین ڈایاگرام
٭٭اک-لوپ پھینمین ڈایاگرام
٭  شونگر دا کوانٹم ایکشن پرنسپل
٭  پرسارک
٭  اینہیلیشن اوپریٹر
٭  S-میٹرکس
٭  سٹینڈرڈ ماڈل
٭  لوکل کوانٹم بھوتک وگیان
٭  غیر-ستھانک
٭  پربھاوی پھیلڈ تھیوری
٭  سہسبندھ فنکشن (کوانٹم پھیلڈ تھیوری)
٭  پنر-مانکیکرن
٭  کٹؤپھ (بھوتک وگیان)
٭  انپھرا-ریڈّ ڈائورجنس، انپھرا-ریڈّ ستھر بندو
٭  الٹراوائلٹ ڈائورجنس
٭  پھرمی دی پرسپر کریا
٭  پاتھ-کرم ووستھا
٭  لانداؤ پول
٭  ہگز مکینزم
٭  ولسن لائن
٭  ولسن لوپ
٭  ٹیڈپول (بھوتک وگیان)
٭  لیٹس گیج تھیوری
٭  BRST چارج
٭  اینوملی (بھوتک وگیان)
٭  چیرل اینوملی
٭  بریڈ سٹیٹسٹکس
٭  پلیکٹن

## [[کمپیوٹیشن]]

٭  کوانٹم کمپیوٹیشن
٭  کیوبٹ
٭  شدھ کیوبٹ اوستھا
٭  کوانٹم ڈوٹ
٭  کین کوانٹم کمپیوٹر
٭  کوانٹم کرپٹوگراپھی
٭  کوانٹم ڈیکوہرنس
٭  کوانٹم سرکٹ
٭  یونیورسل کوانٹم کمپیوٹر
٭  کوانٹم کمپیوٹنگ دی سماں-ریکھا 

## [[سپرسمٹری]]

٭  لائی سپرئلجبرا
٭  سپرگرپّ (بھوتک وگیان)
٭  سپرچارج
٭  سپرملٹیپلیٹّ
٭  سپرگریوٹی 

## [[کوانٹم گریوٹی]]

٭  تھیوری عوف ایوریتھنگ
٭  لوپ کوانٹم گریوٹی
٭  سپنّ نیٹورک
٭  بلیک ہول تھرموڈائنامکس 

## [[غیر-وٹاندراتمک ریکھاگنت]]

٭  کوانٹم گروپ
٭  Hopf الجبرا
٭  غیر-وٹاندراتمک کوانٹم پھیلڈ تھیوری 

## [[سٹرنگ تھیوری]]

٭  میٹرکس ماڈل

گٹھ:فزکس
گٹھ:سائنس
ہلبرٹ سپیس

کوانٹم مکینکس دے تیز وکاس نے اک رہسمئی گنتک ڈھانچے دے وکاس دی منگ کیتی ۔ بھاویں تیز وکاس کرکے اجیہے پل آئے سن، جدوں انے کٹھن فارمولے نہیں ورتے جاندے سن، ایہہ فارمولے بعد وچّ سیٹ کیتے گئے اتے گنتک درشٹیکون نال کٹھنتا نال ثابت کیتے گئے ۔ 

ہلبرٹ سپیس  وچّ اوپریٹراں دے وکاس راہیں، پہلا سنسلیشن جوہن وون نیومن دواراں محسوس کیتا گیا ۔ اک ہلبرٹ سپیس کسے ویکٹر سپیس دے وچار دا سروسدھاریکرن ہے جو نشچت ایاماں تکّ ہی سیمت نہیں ہے۔ اسطراں، ایہہ اک اندرونی گننپھل سپیس ہندی ہے، جسدا ارتھ ہے کہ اس وچّ دوری اتے اینگلاں دی دھارنا ہندی ہے- خاصکر کے اؤرتھوگنلٹی دی دھارنا ۔ ہور تاں ہور، ایہہ اک سمپورنتا دی شرط تے وی کھری اتردی ہے جو اچھا مطابق حداں دی ہوند یقینی بناؤندی ہے۔ بھاویں ایہہ تھیوری پوری طرحاں صحیح ہے، پھیر وی وون نیومن دی پہنچ ہور عامَ سپیساں تے وچار نہیں کردی- جویں ڈسٹریبیوشن سپیساں- جو، بھاویں تھیوری دی ویاکھیا وچّ سدھے طور تے سبندھت نہیں ہن، تاں وی اوہناں نوں اکھوں اہلے نہیں کیتا جا سکدا جیکر گنتک فارمولا بنتراں دے کٹھن بندوآں نوں سمجھنا ہووے ۔ کوانٹم مکینکس دی ایہہ وشال بنتر، جو ہلبرٹ سپیس نوں ڈسٹریبیوشن دی تھیوری نال ملاؤندی ہے، روسی گنت شاستری اسریل موسیوچ گلپھانڈ (جنم 1913) دوارا کجھ دیر بعد بنائی گئی ۔ اسنے پرسدھ رجڈّ ہلبرٹ سپیس ، جاں گلپھانڈ ٹرپلیٹّ پیش کیتی ۔ 

## پریبھاشا
رجڈّ ہلبرٹ سپیس اصل وچّ کی ہے؟ اک رجڈّ ہلبرٹ سپیس اک اجیہا سیٹ ہندی ہے ؛

٭  	جس وچّ اک ریکھک (لینیئر) سپیس دی بیج گنتک (الجبرک) بنتر ہندی ہے 
٭ 	اس وچّ اک نیوکلیئر ٹوپولوجی جس دے حساب نال سمپورنتا Φ’ دندی ہے۔ (ٹوپولوجی آنکڑیاں دے اکار جاں شکل وچّ نرنتر تبدیلی توں پربھاوت ہوئے بغیر ریکھاگنت وشیشتاواں اتے ستھانک سبندھاں دے ادھٔین نوں کیہا جاندا ہے)
٭ 	اس وچّ اک دوجی ٹوپولوجی کسے سکیلر گننپھل راہیں فٹّ ہندی ہے جسدے حساب نال ایہہ ریکھک (لینیئر) سپیس اک ہلبرٹ سپیس H رچن لئی پوری ہو جاندی ہے۔ 
٭ 	اس وچّ اک تیجی ٹوپولوجی ہندی ہے، جسنوں  Φ دی دوہری سپیس Φ’ کیہا جاندا ہے۔ 

### ٹوپولوجی

اتھے ٹوپولوجی دیاں کجھ مڈھلیاں دھارناواں نوں پربھاشت کیتا گیا ہے۔  

منّ لؤ X کوئی سیٹ ہے اتے p(X) = {Y| Y⊂ X} اسدے سارے سب-سیٹ ہون ۔ p(X) دا اک سب-سیٹ T ہیٹھاں لکھیاں شرطاں پوریاں کرن تے ہی اسدی (X دی) اک ٹوپولوجی کیہا جاندا ہے؛
	
٭       خالی سیٹ O ⊂ T اتے X، دوویں T دے ایلیمینٹ ہون ۔  
٭ 	T دے منچاہے بہت سارے ایلیمینٹاں دی یونین وی T دا اک ایلیمینٹ ہووے ۔  
٭ 	T دے ایلیمینٹاں دی اک نشچت سنکھیا دا کوئی وی انٹرسیکشن (کاٹ) وی T دا اک ایلیمینٹ ہووے ۔ 

جیکر T ، X اتے اک ٹوپولوجی ہووے، تاں T دے نال اکٹھے لئے گئے X نوں (جسنوں جوڑے دے روپ وچّ (X، T) نال وی درسایا جاندا ہے)، اک ٹوپولوجیکل سپیس کیہا جاندا ہے۔ T وچلے کسے سیٹ نوں اک اوپن سیٹ کیہا جاندا ہے۔

## نوٹس

## باہری لنک

٭ 
٭ Hilbert space at Mathworld
٭ 245B، notes 5: Hilbert spaces by Terence Tao

 گٹھ:سائنس
کوانٹم لاجک

کوانٹم مکینکس اندر، کوانٹم لوجک اجیہے کتھناں بابت کارناں واسطے قنوناں دا اک سیٹ ہندا ہے جو کوانٹم تھیوری دے سدھانتاں نوں لے کے ہندے ہن| ایہہ کھوج کھیتر اتے اسدا نام 1936 دے اک پرچے وچّ گاریٹّ اتے جوہن وون نیومان دوارا شروع کیتا گیا سی، جو کلاسیکل ترک دی سپشٹ استھرتا دا کوانٹم مکینکس اندرلے پوزیشن اتے مومینٹم ورگے پورک استھرانکاں دے ناپ نال سبندھت تتھاں نال میل کرن دا یتن کر رہے سن|

.

گٹھ:فزکس
گٹھ:سائنس
وتھّ

**وتھّ** کسے بندی P دے شروعاتی اتے اخیرلے ٹکانیاں وچکار سبھ توں چھوٹا پینڈا ہندا ہے۔
بھاوَ ایہہ اک خیالی سدھی پندھ دی لمبائی ہندی ہے جو P ولوں طے کیتے گئے اصل پینڈے توں وکھ ہندی ہے۔ 'وتھّ ویکٹر' اس خیالی سدھے راہ دی لمبائی اتے دشا دسدا ہے۔

## حوالے

 

گٹھ:لمبائی
 گٹھ:سائنس
سوشلیسٹ ریئلزم

[thumb|آرکیٹیکٹ کے توپردزے ([1954) فاؤنٹین "سوویت لوکاں دی دوستی" مورتی «روس» ]]
**سوشلیسٹ ریئلزم** ریئلزم کلا دا اک سٹائیل ہے جو کہ سوویت یونین وچّ شروع ہویا اتے باقی سماج وادی دیشاں وچّ وی پرچلت ہو گیا۔ بھاویں کہ ایہہ سوشل ریئلزم نال سانجھ رکھدا ہے پر ایہہ اس نالوں وکھرا ہے۔ سماجک یتھارتھواد دا وشا-کھیتر سماجک سمسیاواں ہندیاں ہن جدکہ سماج وادی یتھارواد مزدور جماعت دی بھومکا نوں وڈیاؤندا ہے۔
## چتر

file:Rylov Blue Expanse.jpg|A. Rylov. In the Blue Expanse (1918)
File:Sergey Malyutin 07.jpg|S. Malyutin. Partisan
file:Brodski lenin.jpg|*Lenin in Smolny*، Isaak Brodsky، 1930.
File:Lenin_attempt.jpg|Vladimir Pchelin. Lenin Assassination Attempt (1927)


file:Furmanov by Malutin.jpg| S. Malyutin. Portrait of writer Furmanov
file:Slushajut moskvu.jpg|"They are hearing Moscow" (poster).
file:Картина Н. А. Касаткина «За учёбу. Пионерка с книгами», 1925.jpg|N. Kasatkin. Pioneer-girl with book (1926)

 
گٹھ:سویت یونین
گٹھ:سوشلزم
سوشل ریئلزم

**سوشل ریئلزم**، اک قومانتری کلا  تحریک اے، جو چترکاراں، فوٹوگرافراں اتے فلمکاراں دیاں رچناواں ولّ سنکیت کردا ہے، جو مزدور جماعت اتے غریباں دیاں ہر روز دیاں جیون حالتاں ولّ دھیان کھچدیاں ہن، اتے ایہناں حالتاں نوں قایم رکھن والیاں سماجک سنرچناواں دے تکھی آلوچنا کردیاں ہن۔ بھاویں اس لہر دیاں کلاتمک شیلیاں وکھ وکھ قوماں وچّ وکھ وکھ ہن، پر ایہہ لگبھگ ہمیشہ ورنناتمک ودھی جاں آلوچناتمک یتھارتھواد دی ورتوں کردی ہے۔

## حوالے

گٹھ:سوشلزم
مکینکس

**مکینکی** (یونانی ) سائنس دی اوہ شاخ ہے جس وچّ فزکس پنڈاں دے وطیرے اتے اوہناں دے واتاورن اتے پیندے اثر دی پڑھائی کیتی جاندی ہے جدوں اوہناں اتے کوئی زور جاں ادل-بدل تھوپی جاندی ہے۔

ایس وگیانک گھوکھ دا مڈھ پرانے یونان وچّ ارسطو اتے ارشمیدس دیاں لکھتاں وچّ ہے۔ اگیتے اجوکے جگّ وچّ گلیلیؤ، کیپلر اتے خاص کر کے نیوٹن نے کلاسیکل مکینکس دی نیہہ رکھی۔

ایہہ کلاسیکل فزکس  دی اوہ شاخ ہے جس وچّ اجیہے کناں دا لیکھ-جوکھا کیتا جاندا ہے جو جاں تاں کھڑے ہون جاں پرکاش دی رفتار توں گھٹّ رفتاراں نال بھجّ رہے ہون۔

## حوالے

## اگانھ پڑھو

٭ رابرٹ سٹویلّ بال (1871) Experimental Mechanics from Google books.
٭ 

## باہرلے جوڑ
٭ iMechanica: the web of mechanics and mechanicians
٭ Mechanics Blog by a Purdue University Professor
٭ The Mechanics program at Virginia Tech 
٭ Physclips: Mechanics with animations and video clips  from the University of New South Wales
٭ U.S. National Committee on Theoretical and Applied Mechanics
٭ Interactive learning resources for teaching Mechanics
٭ The Archimedes Project

گٹھ:مکینکس
 گٹھ:فزکسگٹھ:سائنس
گٹھ:سائنسی علم