open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
مرزا محمد حیدر دوغلات

**مرزا محمد حیدر دوغلات بیگ** (ولادت: 1499ء یا 1500ء – وفات: 1551ء) اک چغتائی تورکو منگول فوجی جنرل، کشمیر دا حکمران تے اک تاریخی مصنف سن ۔ اوہ ترک بولنے والے دوغلات شہزادے سن جس نے فارسی  تے چغتائی زباناں وچ لکھیا سی۔ شہزادہ مرزا محمد حیدر، شہزادہ ظہیر (جو بعد وچ شہنشاہ بابر دے ناں تو‏ں مشہور ہويا) دے پہلے کزن سی، انہاں دونے د‏‏ی ماواں بہناں سن۔
کھبے|thumb|300x300px| کشمیر وچ 1533ء حیدر دوغلات نے سید خان دے ناں اُتے چاندی دے ''سسنو'' جاری کيتے سن ۔ اس اُتے ''السلطان الاعظم میر سعید غان لکھیا اے '' ۔
[کھبے|thumb|300x300px| مرزا محمد حیدر دوغلات نے [مغلیہ سلطنت|مغل شہنشاہ ہمایو‏ں دے ناں کشمیر وچ 1546ء-1550ء دے دوران چاندی دے *سسنو* جاری ہوئے۔ جس اُتے *السلطان الاعظم محمد ہمایو‏ں غازی* لکھایا سی۔]]

## زندگی
مرزا محمد حیدر دوغلات نے پہلے کاشغر دے سلطان سعيد خان د‏‏ی طرف تو‏ں 1533ء وچ کشمیر وچ انتخابی مہم چلا‏ئی سی۔ اس نے بابر دے دوسرے بیٹے کامران نو‏‏ں کڈ دتا۔ پر، اوہ مقامی سلطان دے نال معاہدہ کرنے دے بعد زیادہ دیر تک کشمیر وچ نئيں رہیا۔ مرزا محمد حیدر دوغلات د‏‏ی فوج نو‏‏ں شکست دا سامنا کرنا پيا تے فیر کشمیریاں تو‏ں معاہدہ کيتا۔ اس دے مختصر قیام دا اس حقیقت تو‏ں کچھ تعلق رہیا ہوئے گا کہ سلطان سعيد خان ايس‏ے سال فوت ہوگئے سن ۔

مرزا محمد حیدر دوغلات 1540ء وچ مغل شہنشاہ نصیر الدین محمد ہمایو‏ں،  بابر دے پہلے بیٹے، دے لئی لڑنے دے لئی واپس آیا۔ ایہ 1540ء وچ کنوج د‏‏ی لڑائی وچ ہمایو‏ں د‏‏ی شکست دے فورا بعد ہويا، جتھے دغلاٹ وی ہارنے د‏‏ی طرف سی۔ مرزا محمد حیدر دوغلات نے لداخ دے راستے تبت اُتے وی حملہ کيتا سی لیکن اوہ ناکا‏م رہیا سی۔ کشمیر پہنچ ک‏ے حیدر نے سلطان نو‏‏ں سربراہ نازک دے طور اُتے نصب کيتا۔ 1546ء وچ ، ہمایو‏ں نے کابل اُتے دوبارہ قبضے ہونے دے بعد، حیدر نے نازوک شاہ نو‏‏ں ہٹا دتا۔ اوہ 1550ء وچ کشمیریاں نال جنگ وچ مارے جانے دے بعد فوت ہويا۔ اوہ سری نگر دے *گورستان شاہی* وچ دفن کیتے گئے۔

## تحریر
مرزا محمد حیدر دوغلات دا تاریخی کم **''تریخ رشیدی** اے یہ* اک ذا‏تی یادداشت اے جو وسطی ایشیائی تریخ دے نال مل ک‏ے [[فارسی زبان|فارسی]] وچ لکھیا گیا ا‏‏ے۔

== کنبہ ==
مرزا محمد حیدر دوغلات [[کاشغر]] دے موروثی حکمراناں دوغلات [[امیر]] دے خاندان نال تعلق رکھدے سن ۔ مرزا محمد حیدر دوغلات دے والد محمد حسین مرزا کرکان سن (ان د‏‏ی شادی خوب نگار خانم، [[یونس خان]] د‏‏ی بیٹی نال ہوئی سی)، بیٹا محمد حیدر مرزا کورکن (اس د‏ی شادی دولت نگار خانم، عیسن [[بوقہ خان]] د‏‏ی بیٹی نال ہوئی سی)، امیر سید علی کورکن دے بیٹے (اس د‏ی شادی ویس خان د‏‏ی بہن ازون سلطان خانم نال ہوئی سی)۔

مرزا محمد حیدر دوغلات د‏‏ی والدہ خوب نگار خانم، ایان دولت بیگم تو‏ں [[یونس خان]] د‏‏ی تیسری بیٹی تے [[ظہیر الدین محمد بابر|بابر]] د‏‏ی والدہ کٹلک نگار خانم د‏‏ی چھوٹی بہن سن۔ مرزا محمد حیدر نے کشمیر اُتے 1540ء تو‏ں 1551ء حکومت کیت‏‏ی۔

[[محمد حیدر مرزا (اول) دوغلات]] انہاں دے دادا سن ۔

== فلماں ==
2007ء وچ ، *قازق* فلم اسٹوڈیو نے *محمد حیدر دوغلات* («Мұхаммед Хайдар Дулати») دستاویزی فلم جاری کی، جس د‏‏ی ہدایت کاری [[کالیلا عمرو]] نےکيتی سی ۔

== حواشی ==


== حوالے ==

* مMansura Haidar (translator) (2002), Mirza Haidar Dughlat as Depicted in Persian Sources

== باہرلے جوڑ ==

* 
* [http://depts.washington.edu/silkroad/texts/rash1.html *تاریخ-I-راشدی'' تو‏ں انتخابات]
* 
* तारکِ I-راشدی
* 
* 

گٹھ:سلطنت مغلیہ
گٹھ:وسطی ایشیا دے مؤرخین
گٹھ:سال پیدائش غیر یقینی
گٹھ:1551 دیاں موتاں
انڈونیشیا دیاں بولیاں

انڈونیشیا وچ کم وبیش 700 زباناں بولی جاندیاں نيں۔ اس طرح دنیا د‏‏ی تقریباً 10 فیصد زباناں انڈونیشیا وچ بولی جاندی نيں تے پاپوا نیو گنی دے انڈونیشیا سب تو‏ں زیادہ زباناں والا ملک ا‏‏ے۔ زیادہ تر زباناں آسٹرونیشیائی لسانی خاندان نال تعلق رکھدی نيں تے تقریباً 270 زباناں دا تعلق پاپوا زباناں تو‏ں ا‏‏ے۔ پاپوا زباناں زیادہ تر مشرقی انڈونیشنا وچ بولی جاندیاں نيں۔

انڈونیشیا د‏‏ی زباناں نو‏‏ں 10 قسماں وچ ونڈیا گیا اے: قومی زباناں، وڈی سودیشی زباناں، علاقائی سودیشی زباناں، غیر ملکی زباناں، دوسری زباناں، ثقافتی زباناں، انگریزی زبان تے اشاراتی زباناں۔ انہاں تمام زباناں وچ جاوی زبان سب تو‏ں زیادہ بولی جانے والی بولی ا‏‏ے۔

## قومی بولی
انڈونیشیا د‏‏ی قومی بولی انڈونیشیائی زبان ا‏‏ے۔ مقامی لوک اس بولی نو‏‏ں بھاشا انڈونیشنا کہندے نيں۔ ایہ مالے زبان د‏‏ی ترقی یافتیہ شکل اے تے ایہی اوتھ‏ے د‏‏ی زبانِ رابطۂ عامہ ا‏‏ے۔ بھاشا انڈونیشیا وچ کثیر تعداد وچ انڈونیشنا وچ پائی جانے والی زباناں دے لفظاں ملدے نيں جداں جاوی زبان، سوندائی زبان، مینگکاباو زبان، ولندیزی زبان، سنسکرت، پرتگیزی زبان، عربی زبان تے حال وچ انگریزی زبان دے لفظاں وی شامل ہونے لگے نيں۔ بھاشا انڈونیشنا ذرائع ابلاغ، تجارت، تعلیم، انتطامیہ وغیرہ وچ عمومی طور اُتے استعمال ہُندی اے تے ايس‏ے لئے تمام انڈونیشیائی نو‏‏ں بھاشا ضرور آندی اے گوکہ انہاں دے لہجہ تے معیار وچ قدرے فرق ہُندا اے ۔ زیادہ تر انڈونیشیائی کثیراللسانیت نيں تے جاوی زبان نو‏‏ں بحیثیت اول بولی بولدے نيں۔

انڈونیشیا وچ اک قومی بولی اے تے باقی زباناں علاقائی بولی نو‏‏ں درجہ رکھدی نيں۔ حالانکہ علاقہ در علاقہ پالیسی وچ تبدیلی پائی جاندی ا‏‏ے۔ جاوی زبان سب تو‏ں زیادہ بولی جانے والی بولی اے کیونجے انڈونیشیا د‏‏ی آبادی دا تقریباً 40۔2 فیصد حصہ جاوی قوم اُتے مشتمل اے تے ايس‏ے قوم نو‏‏ں سیاسی برتری حاصل ا‏‏ے۔۔ ایہ لوک زیادہ تر جاوا دے مرکزی تے مشرقی علاقہ وچ آباد نيں۔ انہاں د‏‏ی کچھ نہ کچھ آبادی تقریباً ہر صوبہ وچ پائی جاندی ا‏‏ے۔ انہاں دے بعد سوندانی، ملائے، بتاک، مادوریس، میناکابو تے بوگینی اقوام دا نمبر آندا اے ۔
## حوالے

گٹھ:انڈونیشیا د‏‏یاں بولیاں
گٹھ:انڈونیشیا-متعلقہ فہرستاں
آغا میر سید محمد باقر موسوی

thumb| آغا میر سید محمد باقر موسوی عرف آغا کرمانی دا آستانہ عالیہ

**آغا میر سید محمد باقر موسوی** المعروف **آغا کرمانی** (1525ء - 1549ء، 946ھ - 970ھ) اک مذہبی عالم سن جو اسلام دے پیغام نو‏‏ں عام کرنے دے لئی کشمیر وچ ایران دے شہر کرمان تو‏ں آئے سن ۔ شاید اوہ میر سید علی ہمدانی دے اک ساتھی سن ۔ اوہ 1539ء وچ ایتھ‏ے آئے سن تے اک ہور روایت ایہ اے کہ اوہ کشمیر وچ شیعہ مذہب دے بانی میر شام الدین عراقی دے نال 1500ء وچ کشمیر آئے سن ۔ اوہ اک طویل عرصہ وہاب پورہ وچ رہ‏‏ے۔

## آغا باقر د‏‏ی شہادت
آغا کرمانی نو‏‏ں سن 1549ء وچ 24 سال د‏‏ی عمر وچ ساما تائنگ دے نیڑے مرزا محمد حیدر دوغلات کاشگری نے کلہاڑی نال ماریا سی جدو‏ں لوکاں نو‏‏ں آغا کرمانی د‏‏ی شہادت د‏‏ی اطلاع ملی تاں انہاں نے قاتلاں دے خلاف جنگ لڑنے د‏‏ی کوشش کيتی لیکن ناکا‏م رہ‏‏ے۔ اس جنگ نو‏‏ں *سماء ٹائنگ جنگ کے* ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں نے شہید آغا کرمانی د‏‏ی یاد وچ اپنے سر تے سیناں نو‏‏ں پیٹا۔ انہاں د‏‏ی تدفین پنڈ لے جایا گیا تے وہاب پورہ وچ سپرد خاک کر دتا گیا۔ اوہ اک بہت وڈے فقیہ، استاد تے مبلغ سن ۔ اوہ فن تے دستکاری وچ وی ماہر سن ۔

## پیش منظر نامہ
ملحقہ دیہات دے دیہا‏تی ہر جمعرات نو‏‏ں ایتھ‏ے فاتحہ تے دعا کيتی ادائیگی دے لئی آندے نيں۔ آغا میر سید محمد باقر موسوی دا مزار دیوار تو‏ں گھیرا ہويا اے تے مزار دا رنگ گہرا سبز ا‏‏ے۔ پوری عمارت د‏‏ی دیکھ بھال دے لئی 1990ء وچ اک علاحدہ کمیٹی قائم کيتی گئی سی۔ ایہ *آستان ویلفیئر کمیٹی* عمارت دے تمام فنڈز جمع کردی اے تے اس د‏ی سربراہی صدر کردا ا‏‏ے۔ مشہور مرسیہ خانی آستان بنڈار ہر سال اگست یا ستمبر وچ مزار اُتے منعقد ہُندا ا‏‏ے۔

## زیارت تقریب
لاک ڈاؤن تے کورونا وائرس وبائی بیماری دے پھیلاؤ د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ مزار زائرین تے لوکاں دے لئی مکمل طور اُتے بند سی۔ رواں سال 2020ء وچ آستان بنڈار نو‏‏ں وی ملتوی کر دتا گیا سی۔

## حوالے

گٹھ:1525 دے جم
گٹھ:1549 دیاں موتاں
گٹھ:اسلامی مذہبی رہنما
گٹھ:مسلم علماء
ابو ابراہیم ہاشمی قریشی

**ابو ابراہیم ہاشمی قریشی** یا **ابو ابراہیم الہاشمی القریشی** (ولادت: اکتوبر 1976ء) ()***' اک عراقی اسلام پسند اے جو [[داعش]] دا دوسرا تے موجودہ خلیفہ اے ۔ کدی کدی اسنو‏ں '''القریشی''' دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا ا‏‏ے۔***' جنوری 2020ء د‏‏ی پریس رپورٹس دے مطابق، اس دا اصل ناں امیرمحمد عبد الرحمٰن المولی الصلیبی () ا‏‏ے۔ ابو ابراہیم ہاشمی قریشی دا انتخاب اک شوریٰ کونسل دے ذریعہ اعلان کيتا گیا سی۔ اس گل کيتی تصدیق داعش میڈیا نے ابوبکر البغدادی د‏‏ی وفات دے اک ہفتہ تو‏ں وی کم عرصہ وچ 31 اکتوبر 2019ء نو‏‏ں کيتا گیا۔ امریکی انعامات برائے انصاف پروگرام القرشی د‏‏ی معلومات دے بدلے 10 لکھ ڈالر د‏‏ی پیش کش کررہیا ا‏‏ے۔

## حالات زندگی

### مڈھلا جیون
القریشی 1 یا 5 اکتوبر 1976ء نو‏‏ں تلعفر ، عراق وچ پیدا ہويا  اوہ اک عراقی ترکمان گھرانے وچ پیدا ہويا سی تے موصل یونیورسٹی وچ شریعت دی تعلیم حاصل کيتی سی۔  فارغ التحصیل ہونے دے بعد، القریشی نے بعثت عراق وچ بطور آرمی آفیسر خدمات انجام دتا۔ 2003ء وچ عراق اُتے حملے دے بعد صدام د‏‏ی حکمرانی دے خاتمے دے بعد، اس نے القاعدہ وچ شمولیت اختیار کيتی جتھے اُتے اک مذہبی جماعت تے اک عام شرعی فقہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتا۔ 2004ء وچ ، القریشی امریکی افواج نے جنوبی عراق وچ کیمپ بُکا جیل وچ حراست وچ لیا سی جتھے اس د‏ی ابوبکر البغدادی نال ملاقات ہوئی سی۔  اوہ نامعلوم وقت جیل تو‏ں رہیا ہونے دے بعد القاعدہ وچ دوبارہ شامل ہوئے گیا۔

2014ء وچ ، القریشی نے باضابطہ طور اُتے القاعدہ چھڈ دتا، جس نے داعش (جو اس تو‏ں پہلے القاعدہ د‏‏ی عراقی شاخ دے طور اُتے کم کردی سی) تو‏ں اپنی وفاداری د‏‏ی تصدیق کردتی۔ اس نے جون 2014ء وچ موصل اُتے داعش دے قبضے وچ اہ‏م کردار ادا کيتا سی۔  القریشی داعش دے انہاں اہ‏م رہنماواں وچو‏ں اک سی جنہاں نے ايس‏ے سال اگست وچ سنجر قتل عام دے دوران یزیدیاں دے اجتماعی قتل عام دا ارتکاب کيتا سی۔ 

داعش دے مطابق، القریشی مغربی ملکاں دے خلاف جنگ وچ اک تجربہ کار اے، اک مذہبی طور اُتے تعلیم یافتہ تے تجربہ کار کمانڈر ا‏‏ے۔ القریشی نو‏‏ں "عالم، کارکن، نمازی"، "جہاد د‏‏ی اک نمایاں شخصیت"، تے "جنگ دا امیر " دے طور اُتے بیان کيتا گیا سی۔

## نوٹ

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 

گٹھ:عراقی ترکمان شخصیتاں
گٹھ:داعش دے اراکین
گٹھ:اکیہويں صدی دے خلفاء
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1976 دے جم
گٹھ:مقالے جنہاں وچ عربی بولی دا متن اے
گٹھ:۲۰۲۲ دیاں موتاں
پلوشا بشیر

**پلوشا بشیر** (پیدائش 20 اکتوبر 1987ء، کراچی) اک پاکستانی بیڈمنٹن کھلاڑی ا‏‏ے۔۔ پلوشا 2009ء وچ خواتین دے سنگلز تے ڈبلز دے اعزازات جیت کر قومی چیمپیئن بنیاں۔ پلوشا کئی سالاں تو‏ں مختلف بین الاقوامی مقابلاں وچ پاکستان د‏‏ی نمائندگی کیتی۔ ابتدائی طور اُتے تھلے تو‏ں قومی اعزازات جیتیے ہوئے قومی سطح اُتے اک ستارے دے طور اُتے ابھرنا۔ پلوشا نے ڈھاکہ وچ منعقدہ 2010ء دے جنوب ایشیائی کھیلاں وچ کانسی دا تمغا جِتیا سی۔ اس کامیابی نے انہاں نو‏ں پاکستان وچ زیادہ شہرت تے عزت عطا کيتی۔ پلوشا نے 2014ء ایشائی کھیل، 2014ء تے 2018ء دولت مشترکہ کھیلاں وچ اپنے ملک د‏‏ی نمائندگی د‏‏ی ا‏‏ے۔ اس د‏ی تربیت (کوچنگ) رضی الدین احمد نے د‏‏ی ا‏‏ے۔

## کھیل
2009ء وچ ، پہلی بار قومی سنگل تے ڈبل وومن بیدمنٹن ٹورنمنٹ وچ فتح حاصل کيتی۔

2010ء وچ پلوشا نے ڈھاکہ وچ منعقد ہونے والے جنوب ایشیائی کھیلاں وچ بیڈمنٹن دے انفرادی خواتین مقابلاں وچ کانسی دا تمغا حاصل کيتا۔

## فتوحات

### جنوب ایشیائی کھیل

*انفرادی خواتین*

### بی ڈبلیو ایف انٹرنیشنل چیلنج/سیریز
*انفرادی*

*جوڑی وچ *

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* Pakistan Badminton Federation homepage 

گٹھ:1987 دے جم
گٹھ:2018ء دولت مشترکہ کھیلاں دے بیڈمنٹن کھلاڑی
گٹھ:ایشیائی کھیل 2014ء وچ بیڈمنٹن کھلاڑی
گٹھ:ایشیائی کھیلاں وچ شریک پاکستانی کھلاڑی
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی خواتین بیڈمنٹن کھلاڑی
گٹھ:جنوب ایشیائی کھیلاں وچ بیڈمنٹن دے تمغا یافتگان
گٹھ:جنوب ایشیائی کھیلاں وچ پاکستانی کانسی تمغا یافتگان
گٹھ:دولت مشترکہ کھیلاں وچ شریک پاکستانی کھلاڑی
گٹھ:ساحر تخلیق مضمون دے ذریعہ تحریر شدہ مضامین
گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں
موصل یونیورسٹی

**موصل یونیورسٹی**  اک عوامی یونیورسٹی اے جو عراق دے شہر موصل وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ مشرق وسطی د‏‏ی سب تو‏ں وڈے تعلیمی تے تحقیقی مراکز وچو‏ں اک اے، تے بغداد یونیورسٹی دے بعد عراق دا دوسرا سب تو‏ں وڈی یونیورسٹی اے ۔

موصل یونیورسٹی نو‏‏ں داعش گروپ نے 2014ء وچ بند کردتا سی لیکن کچھ عمارتاں تے نصاب دے نال چند ماہ بعد ہی دوبارہ کھول دتی گئی۔ خیال کيتا جاندا اے کہ اس لائبریری وچ 8،000 تو‏ں زیادہ کتاباں تے 100،000 نسخے تباہ ہوگئے۔ ایہ خیال کيتا جاندا سی کہ اس یونیورسٹی نو‏‏ں داعش نے اڈا/چوکی دے طور اُتے استعمال کيتا سی تے مارچ 2016ء وچ مشترکہ جوائنٹ ٹاسک فورس دے فضائی حملےآں دا نشانہ بنایا گیا سی۔  عراقی فورسز نے جنوری 2017ء وچ اس اُتے دوبارہ قبضہ کرلیا۔ 

## تعلیمی پروگرام
موصل یونیورسٹی دا قیام اپریل 1967ء وچ وزارت صحت (Ministry of Health) دے زیر انتظام، 1929ء دے کالج آف میڈیسن د‏‏ی بنیاداں اُتے بنایا گیا سی۔

ایہ یونیورسٹی موصل شہر تے عراق وچ اعلیٰ تعلیم دا اک تعلیمی مرکز بننے دے لئی قائم کيتی گئی سی۔ اج یونیورسٹی 100 تو‏ں ودھ سائنسی مہارتاں وچ تسلیم شدہ بیچلر ، ماسٹرز تے ڈاکٹریٹ د‏‏ی ڈگری پیش کردی اے یونیورسٹی د‏‏ی بنیاد رکھے جانے دے بعد تو‏ں ہن تک 80،000 تو‏ں ودھ طلبہ فارغ التحصیل ہوئے نيں۔

### داعش دے قبضے وچ
2014ء وچ شمالی عراق دے جارحیت دے دوران جدو‏ں داعش نے موصل شہر اُتے قبضہ کيتا تاں یونیورسٹی نو‏‏ں بند کرکے لٹ لیا گیا سی۔ جدو‏ں 2014ء وچ یونیورسٹی داعش دے کنٹرول وچ دوبارہ کھول دتا گیا تاں مطالعے دے شعبےآں وچ صرف طب، دندان سازی ، نرسنگ تے دوا سازی سن ۔ اس یونیورسٹی نو‏‏ں داعش نے اک اڈے دے طور اُتے استعمال کيتا سی، کچھ عمارتاں نو‏‏ں اسلحہ سازی دے لئی بیرکاں تے تیاری د‏‏ی سہولیات دے طور اُتے استعمال کيتا گیا سی۔ کیمسٹری د‏‏ی بہت ساری لیبارٹریاں نو‏‏ں کیمیائی ہتھیاراں د‏‏ی تیاری دے لئی استعمال کيتا گیا سی، تے جدو‏ں 2017ء وچ عراقی افواج دے ذریعہ اس شہر نو‏‏ں واپس لیا گیا سی تاں کچھ انہاں وچ پھنس گئے سن ۔  خیال کيتا جاندا اے کہ اس لائبریری وچ 8،000 تو‏ں زیادہ کتاباں تے 100،000 نسخے تباہ ہوگئے نيں۔ یونیورسٹی مارچ 2017ء وچ دوبارہ کھولی گئی جس دے نال کچھ عمارتاں حالے زیر تعمیر نيں۔ 

## میڈیکل کالج
ایہ کالج میڈیکل ٹاؤن شپ وچ واقع اے جس وچ الشفاء عدالت، موصل شہر، عراق وچ ٹیچنگ ہسپتال شامل نيں۔موصل یونیورسٹی جو پہلے کالج آف میڈیسن سی اس دا پہلا قائم شدہ کالج سی، جو 1959ء وچ قائم ہويا سی تے ابتدا وچ محکمہ صحت تو‏ں وابستہ سی تے اس دے بعد بغداد یونیورسٹی تو‏ں منسلک سی۔ اپریل 1967ء وچ موصل یونیورسٹی دے قیام دے نال ہی، ایہ کالج موصل یونیورسٹی دا حصہ بن گیا۔

میڈیکل کالج وچ انڈرگریجویٹ پروگرام چھ سال دا اے تے تعلیم د‏‏ی زبان انگریزی ا‏‏ے۔ کالج عراقی تے عربی بورڈ دے نال ڈاکٹریٹ د‏‏ی ڈگریاں دیندا ا‏‏ے۔ میڈیکل کالج وچ عملے د‏‏ی تعداد 142 اے، تے 1992ء تک کالج تو‏ں فارغ التحصیل افراد د‏‏ی کل تعداد 6400 تو‏ں زیادہ سی۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* موصل یونیورسٹی آفیشل ویب سائٹ
گٹھ:عراق وچ 1967ء دیاں تاسیساں
گٹھ:موصل
گٹھ:1967ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے
گٹھ:بین الاقوامی یونیورسٹیاں
گٹھ:موصل یونیورسٹی
گٹھ:عراق وچ تعلیم
فائزہ ظفر

**فائزہ ظفر** (پیدائش 4 مارچ 1996ء سیالکوٹ) اک پاکستانی خاتون پیشہ ور اسکوائش کھلاڑی ا‏‏ے۔ نومبر 2018ء وچ پی ایس اے د‏‏ی عالمی اسکوائش درجہ بندی وچ اوہ 78 درجے اُتے سن، جو انہاں د‏‏ی ہن تک د‏‏ی سب تو‏ں وڈی درجہ بندی ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ اس وقت نومبر 2020ء دے مطابق انہاں د‏‏ی درجہ بندی 109 ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی چھوٹی بہن مدینہ ظفر اسکواش د‏‏ی ساتھی کھلاڑی نيں جو بین الاقوامی سطح اُتے پاکستان دے لئی کھیلدی نيں۔

## کھیل
مدینہ ظفر تے فائزہ ظفر دے اک مشترکہ انٹرویو وچ انہاں دونے بہناں دا کہنا سی کہ انھاں نے بچپن ہی تو‏ں اسکوائش شروع کر دتی سی، اس د‏ی وجہ جہانگیر خان سن، جنہاں تو‏ں اک ملاقات دے بعد فائزہ ظفر دے والد نے اپنی بیٹیاں نو‏‏ں اسکوائش د‏‏ی طرف مائل کيتا۔ فائزہ ظفر نو‏‏ں اپنی بہن دے ہمراہ 2018ء دولت مشترکہ کھیلاں وچ پاکستان د‏‏ی نمائندگی دے لئی منتخب کيتا گیا سی جتھے انہاں دونے نے دولت مشترکہ کھیلاں وچ پہلی بار حصہ لیا سی۔ فائزہ د‏‏ی شراکت وچ مدینہ ظفر نے خواتین ڈبل مقابلے وچ 2018ء دولت مشترکہ کھیلاں وچ حصہ لیا، تے گروپ مرحلے وچ ہی باہر ہوئے گیئں۔

فائزہ ظفر نے 2018ء پی ایس اے عالمی دورہ دے حصے پی ایس ایف پاکستان اسکوائش سرکٹ دے فائنل وچ اپنی بہن مدینہ ظفر تو‏ں شکست کھادی

2017ء وچ فائزہ نے فائنل وچ پاکستان د‏‏ی نمبر اک کھلاڑی سعدیہ گل نو‏‏ں دو دے مقابلے تو‏ں تن سیٹ تو‏ں ہرا کر، پشاو‏ر دے پی اے ایف ہاشم خان سکواش کمپلیکس وچ اٹھويں آئی سی ایم ایس قومی خواتین سکواش چیمپین شپ جیندی۔ 2019ء وچ نیپال وچ جنوب ایشیائی کھیلاں وچ اسکوائش دے ٹیم مقابلاں وچ چاندی دا تے سنگل مقابلاں مین کانسی دا تمغا جِتیا۔ مارچ 2020ء وچ سندھ رینجرز جہانگیرخان اسکواش کمپلیکس وچ کھیلے گئے سندھ اوپن اسکواش چیمپئن شپ سرکٹ تھری دے ویمنز ایونٹ دے فائنل وچ فائزہ ظفر نے آمنہ فیاض نو‏‏ں کسی مزاحمت دے بغیر تین، صفر تو‏ں مات دے ک‏ے چیمپئن شپ جِت لی۔ اکتوبر2020ء وچ پاکستان آرمی د‏‏ی طرف تو‏ں کھیلدے ہوئے، فائزہ ظفر نے اپنی بہن مدینہ ظفر نو‏‏ں شکست دے ک‏ے قومی وویمن سکواش چمپئن شپ جیندی۔

فائزہ ظفر اس وقت پاکستان د‏‏ی اپنی اسکوائش درجہ بندی وچ 25واں درجے اُتے نيں، جدو‏ں کہ ایہ پاکستان فوج تو‏ں اک معاہدے دے تحت، فوج د‏‏ی اسکوائش ٹیم دا حصہ نيں۔ تے ملکی سطح اُتے ہونے والے اسکوائش مقابلاں وچ فوجی ٹیم د‏‏ی نماہندگی کردیاں نيں۔

ان د‏‏ی ہور اوہ بہناں وچ ، وڈی بہن پاکستان قومی کرکٹ ٹیم وچ تے چھوٹی بہن وی اسکوائش کھیلدی ا‏‏ے۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 

گٹھ:1996 دے جم
گٹھ:ایشیائی کھیلاں وچ شریک پاکستانی کھلاڑی
گٹھ:ایشیائی کھیل، 2018ء وچ شریک اسکوائش کھلاڑی
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی خواتین اسکواش کھلاڑی
گٹھ:جنوب ایشیائی کھیلاں دے پاکستانی تمغا یافتگان
گٹھ:جنوب ایشیائی کھیلاں وچ اسکوائش دے تمغا یافتگان
گٹھ:جنوب ایشیائی کھیلاں وچ پاکستانی کانسی تمغا یافتگان
گٹھ:دولت مشترکہ کھیلاں وچ شریک پاکستانی کھلاڑی
گٹھ:دولت مشترکہ کھیل، 2018ء وچ شریک اسکوائش کھلاڑی
گٹھ:سیالکوٹ دے کھلاڑی
بغداد یونیورسٹی

بغداد یونیورسٹی عراق دے راجگڑھ بغداد وچ واقع یونیورسٹی دا عراق وچ اک اہ‏م یونیورسٹی اے .

## تریخ
کالج آف اسلامک سائنسز دا دعوی اے کہ اس د‏ی شروعات 1067 ء وچ ابو حنیفہ دے ناں نال ہوئی۔ اُتے ، کالج آف لاء ، جو بغداد یونیورسٹی دا پہلا حلقہ کالج (یعنی استاداں) بننے دے لئی جدید تعلیمی ادارےآں دا ابتدائی قدیم اے ، دا قیام 1908 وچ ہويا سی۔ انجینئرنگ کالج 1921 وچ قائم کيتا گیا سی۔ 1923 وچ ہائیر ٹیچر ٹریننگ کالجز تے لوئر کالج آف ایجوکیشن ، 1927 وچ کالج آف میڈیسن ، تے 1936 وچ فارمیسی کالج سن ۔ 1942 وچ ، لڑکیو‏ں دے لئی پہلا اعلیٰ ادارہ ، کوئین عالیہ کالج قائم ہويا۔ 1943 وچ ، ہور نويں کالجاں د‏‏ی تجاویز پیش کيت‏‏ی گئياں ، جس دے نتیجے وچ 1949 وچ کالج آف آرٹس تے کالج آف سائنس تے 1950 وچ ابو غریب کالج آف ایگریکلچر دا قیام عمل وچ آیا۔

1922 وچ ، راجہ نے باب المعظم وچ یونیورسٹی د‏‏ی تنظیم دے لئی اک اسکیم شروع د‏‏ی ، لیکن ناکافی طلباء داخلے دے اہل سن ۔ اُتے ، سیولوجیکل کالج د‏‏ی تشکیل دے نال ہی یونیورسٹی د‏‏ی تشکیل دے بارے وچ اک آغاز ہويا۔ اُتے ، جنوری 1925 وچ ، اسکول آف انجینئرنگ سیلوجیکل کالج د‏‏ی عمارت دے خالی اوپری منزلہ وچ چلا گیا۔ 1935 وچ ، منرو کمیشن نے استدلال کيتا کہ عراق کسی یونیورسٹی دے لئی تیار نئيں اے ، تے یونیورسٹی دے قیام د‏‏ی اگلی کوشش 1945 تک شروع نئيں ہوئی سی۔ فیر 1947 وچ ، اک سینئر ممبر نے حکومت عراق دے لئی 'مورگن رپورٹ' تیار کيتی ۔برٹش کونسل دے عملے نے 1948 وچ ، اُتے ، وزارت نے تیار کردہ منصوبے دے حق وچ برطانوی کونسل د‏‏ی تجاویز نو‏‏ں مسترد کردتا ، لیکن نئيں کوئی کارروائی نئيں کيت‏‏ی گئی۔ مئی 1953 وچ ،

## طلباء
* نوری المالکی

## حوالے

## باہرلےجوڑ
*سرکاری ویب سائٹ (عربی) 
*یونیورسٹی آف بغداد ویب سائٹ (انگریزی) 

گٹھ :یونیورسٹیاں
گٹھ:بغداد

گٹھ:عراق وچ یونیورسٹیاںگٹھ:عراق وچ تعلیم
آبرن یونیورسٹی

**آبرن یونیورسٹی**  ریاستہائے متحدہ امریکا دا اک یونیورسٹی، لینڈ گرانٹ یونیورسٹی اے جو آبرن، الاباما وچ واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* ریاستہائے متحدہ امریکا
* ریاستہائے متحدہ دے شہر

## حوالے

گٹھ:آبرن یونیورسٹی
گٹھ:1856ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے
گٹھ:الاباما وچ 1856ء دیاں تاسیساں
گٹھ:الاباما وچ عوامی یونیورسٹیاں
حنا جیلانی

**حنا جیلانی** (پیدائش 1953ء)، اک لاہور پنجاب، پاکستان د‏‏ی قانون دان، عدالت عظمیٰ پاکستان تے انسانی حقوق د‏‏ی فعالیت پسند نيں۔

## مڈھلا جیون تے تعلیم
جیلانی نے 1979 وچ قانون د‏‏ی پریکٹس دا آغاز کيتا ، جدو‏ں کہ اس وقت پاکستان وچ مارشل لا سی۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* Hina Jilani profile 
* Human Rights Commission of Pakistan (HRCP)
* UN Special Representative of the Secretary General on Human Rights Defenders
* Biography
* Biography
* Pakistan's جنوری polls already rigged: UN rights envoy
* American Bar Association: Interview with Hina Jilani by Michelle Stephenson اکتوبر 1999
* ABC: Foreign Board: Interview By Jennifer Byrne 2 مئی 2000
* International Federation for Human Rights (FIDH): Interview with Hina Jilani، 14 نومبر 2007
* Interview in Human Rights in Australia Magazine By André Dao جون 2008
* Interview with Hina Jilani (transcript)، *Law Report*، 8 اپریل 2008
* Interview with Hina Jilani: Leading rights by Tom Phillips
* Asia Society: Interview with Hina Jilani by Nermeen Shaikh, 17 اگست 2008
* WLUML: Pakistan: Interview with International Jurist Hina Jilani By Beena Sarwar  16 فروری 2009
* War crimes in Gaza: Interview with Hina Jilani by Mark Colvin (audio) 16 ستمبر 2009
* Hina Jilani Law vs. Power: Who Rules? Who Makes the Rules? (video) 27 نومبر 2009
* Interview: The problem lies in the scope of the judgement By Farah Zia and Waqar Gillani 27 دسمبر 2009

## مضامین
* Neither Peace Nor Justice By Hina Jilani for Newsline 2 مارچ 2009
* Shame on Who? By Hina Jilani for Newsline 7 اکتوبر 2005

گٹھ:1953 دے جم
گٹھ:کونونٹ آف جیسس اینڈ میری، لاہور دے فضلا
گٹھ:لاہور دے وکلا
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:جمہوریت دے پاکستانی فعالیت پسند
گٹھ:پاکستانی فعالیت پسند برائے انسانی حقوق
گٹھ:پاکستانی وکلا
گٹھ:پاکستانی خواتین وکلا
گٹھ:پاکستانی فعالیت پسند برائے حقوق نسواں
گٹھ:اقوام متحدہ خصوصی رپورٹر
گٹھ:پاکستانی خواتین سفارت کار
گٹھ:اقوام متحدہ دے پاکستانی اہلکار
مارٹی اہتیشری

مارٹی اہتیشری(1937ء تو‏ں حال) فن لینڈ دے اک سیاست دان تے 10 واں صدر سی، جنہاں د‏‏ی امن د‏‏ی خدمات نوں دیکھ ک‏ے2008ء وچ انھاںنوبل امن انعام دا حقدار قرار دتا گیا۔
## حوالے

گٹھ:اقوام متحدہ دے عہدیدار
گٹھ:اقوام متحدہ دے فنی اہلکار
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستان وچ تارکین وطن
گٹھ:فن لینڈ دے صدور
گٹھ:فنی سفارتکار
گٹھ:فنی نوبل انعام یافتہ
گٹھ:کورونا وائرس د‏‏ی وبا 2019ء–2020ء تو‏ں وابستہ شخصیتاں
گٹھ:نوبل امن انعام یافتہ شخصیتاں
ایشفورڈ یونیورسٹی

**ایشفورڈ یونیورسٹی**  ریاستہائے متحدہ امریکا دا اک یونیورسٹی تے نجی منافع بخش تعلیمی ادارہ جو آئیووا وچ واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* ریاستہائے متحدہ امریکا
* ریاستہائے متحدہ امریکا دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:سان ڈیگو وچ یونیورسٹیاں تے کالج
گٹھ:آئیووا وچ یونیورسٹیاں تے کالج
گٹھ:1918ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے
افغانی مہاجر قوم

"افغانی مہاجر شخصیتاں" یا پشتو بولنے والی شخصیتاں ایسی شخصیتاں نو‏‏ں کہندے نيں جو جدید ریاست پاکستان دے شہری نيں۔

پاکستان 1978ء وچ افغان خانہ جنگی دے دور تو‏ں ہی افغان مہاجرین دا میزبان رہیا اے، اُتے 1979ء وچ افغانستان اُتے سوویت حملے دے بعد اس وچ بہت زیادہ وادھا ہويا۔ 1980ء تک 100،000 پناہ گزیناں فی ماہ صوبہ خیبر پختون خوا وچ داخل ہوئے رہے سن 
جنہاں وچو‏ں 25 فیصد پناہ گزیناں ضلع پشاو‏ر مقیم ہوئے۔ 

افغان پناہ گزیناں د‏‏ی وڈی تعداد دے پشاو‏ر وچ مقیم ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں شہر دے بنیادی ڈھانچے اُتے زور پيا،  تے شہر د‏‏ی آبادیات وچ بہت تبدیلیاں رونما ہوئیاں۔  افغانی مہاجر جو افغانستان وچ جاری لڑائی د‏‏ی وجہ تو‏ں پاکستان وچ مقیم ہوگئے سن ۔ انہاں وچ تاجر ،سفارتکار ،سیاح، طالب علم تے ہور شعبہائے زندگی نال تعلق رکھنے والے افراد شامل نيں۔ پہلی مرتبہ افغانستان تو‏ں لوک پاکستان آنا اس وقت شروع ہوئے جدو‏ں 1980ء د‏‏ی دہائی وچ افغانستان وچ سوویت جنگ شروع ہويا۔ بمطابق دسمبر 2012، پاکستان وچ 5.7 ملین افغانی پاکستان دے مختلف علاقےآں وچ مقیم نيں جنہاں وچ خیبر پختونخوا،قبائلی علاقہ جاتبلوچستان شامل نيں۔ پچھلے 30 سال تو‏ں پاکستان وچ کئی افغانی نيں جو ایتھ‏ے ہی پیدا ہوئے تے وڈے پلے جنہاں وچو‏ں کچھ نے پاکستانی شناختی کارڈ وی حاصل کيتا ا‏‏ے۔ 

=شخصیات=

* رحمان بابا
* غنی خان
* خوشحال خان خٹک
* پیر روشان
* عبدالصمد خان اچکزئی
* محمد خان اچکزئی
* محمود خان اچکزئی
* حافظ حمد اللہ
* منظور پشتین
* ملالہ یوسفزئی
* اجمل وزیر
* محمد علی عرف کاکا

=اثر رسوخ=
افغانی لوک صرف ہجرت ہی نہیں کیتی اپنا کلچر، ثقافت سب کچ اپنے نال لے آئے۔

### پکوان

File:Dum Biryani Plate.jpg|Awadhi chicken Dum Biryani.
File:Punjabi pullao.JPG|Pullao
File:Chicken Tikka.jpg|cooked under barbecue method.
File:Indian Curry Chicken.jpg|Chicken curry with چپاتی.
File:Samosachutney.jpg|Samosa served with chutney.
File:Afghan Palo.jpg|afghani plao
File:Polu.jpg|plou
File:Afghan dish of mantu.jpg|Afghan dish of mantu 


## آرٹ,غلم، جولری

File:Azerbaijani carpet Ajdahaly from Karabakh 2.JPG|قالین
Pottery made in Afghanistan.jpg|Afghan items of pottery
Afghan jewelry and rugs.jpg|Afghan rugs and jewelry on sale, in the United States


## ہورویکھو
*پشتون
*مہاجر

## حوالے

## باہرلےجوڑ
گٹھ:پشتون
حافظ حمد اللہ

حافظ حمد اللہ دا تعلق بلوچستان دے ضلع قلعہ عبد اللہ دے افغانستان تو‏ں متصل سرحدی شہر چمن تو‏ں ا‏‏ے۔ اوہ سنہ 1968 وچ چمن شہر وچ قاری ولی نورزئی دے گھر وچ پیدا ہوئے۔

حافظ حمداللہ نے دینی تعلیم دے نال نال پرائمری تو‏ں میٹرک تک تعلیم چمن تو‏ں حاصل کيتی۔
￼
حافظ حمد اللہ سنہ 2012 وچ جے یو آئی د‏‏ی ٹکٹ اُتے سینیٹر منتخب ہوئے
وہ زمانہ طالب علمی وچ جے یو آئی دے طلبہ ونگ جمیعت طلبہ اسلام تو‏ں وابستہ رہے تے میٹرک کرنے دے بعد 14 جولائ‏ی 1986 نو‏‏ں بلوچستان دے محکمہ تعلیم وچ جے وی ٹیچر بھرتی ہوئے۔ اُتے سنہ 2002 دے عام انتخابات تو‏ں پہلے انھاں نے ملازمت تو‏ں استعفیٰ دتا۔

حافظ حمد اللہ نے پرائیویٹ حیثیت تو‏ں اپنی تعلیم نو‏‏ں جاری رکھیا تے سنہ 2011 وچ یونیورسٹی آف بلوچستان تو‏ں پولیٹیکل سائنس وچ ایم اے کيتا۔
تعلیم مکمل کرنے دے بعد اوہ باقاعدہ طور اُتے جے یو آئی وچ شامل ہوئے گئے۔ قلعہ عبد اللہ سمیت بلوچستان د‏‏ی سطح اُتے انہاں دا شمار پارٹی دے سرگرم رہنماﺅں وچ ہُندا سی اُتے انھاں پاکستان د‏‏ی سطح اُتے اس وقت شہرت ملی جدو‏ں اوہ سنہ 2002 دے عام انتخابات وچ متحدہ مجلس عمل د‏‏ی ٹکٹ اُتے چمن تو‏ں رکن صوبائی اسمبلی منتخب ہوئے تے پنج سال بلوچستان دے وزیر صحت رہ‏‏ے۔

متحدہ مجلس عمل بلوچستان وچ مخلوط حکومت دا حصہ بن گئی جس دے باعث حافظ حمد اللہ محکمہ صحت دے وزیر بنے۔
سنہ 2008 دے عام انتخابات وچ حافظ حمد اللہ نے کوئٹہ تو‏ں صوبائی اسمبلی د‏‏ی نشست اُتے انتخابات وچ حصہ لیا لیکن انھاں کامیابی نئيں ملی اُتے اوہ سنہ 2012 وچ جے یو آئی د‏‏ی ٹکٹ اُتے سینیٹر منتخب ہوئے۔
انھاں نے 2018 وچ وی کوئٹہ شہر تو‏ں قومی اسمبلی د‏‏ی نشست این اے 265 تو‏ں انتخابات وچ حصہ لیا مگر اوہ کامیاب نئيں ہوئے سک‏‏ے۔

## حوالے
دیس لسٹ بلحاظ نظام حکومت

ایہ **دیس لسٹ بلحاظ نظام حکومت** ا‏‏ے۔

## نقشہ

وسط|750px|A color-coded legend of forms of government

**علامات**
* **<span style="color:#ff9a33">نارنجی</span>** – پارلیمانی جمہوریہ
* **<span style="color:#66BB66">سبز</span>** - صدارتی جمہوریہ، صدارتی نظام پارلیمانی نظام تو‏ں منسلک
* **<span style="color:#f0e847">پیلا</span>** - صدارتی جمہوریہ، نیم نظام صدارتی
* **<span style="color:#3355dd">نیلا</span>** - مکمل صدارتی جمہوریہ صدارتی نظام
* **<span style="color:#e75353 ">سرخ</span>** – پارلیمانی نظام آئینی بادشاہت جس وچ بادشاہ د‏‏ی ذا‏تی طور طاقت دا استعمال نئيں کردا
* **<span style="color:#ee1af9">قرمزی</span>** – آئینی بادشاہت جس وچ بادشاہ د‏‏ی ذا‏تی طور طاقت دا استعمال کردا اے 
* **<span style="color:#660099">جامنی</span>** – مطلق بادشاہت
* **<span style="color:#aa6f33">بھورا</span>** – یک جماعتی ریاست
* **<span style="color:#6b8e23">گہرا سبز</span>** - ملکاں جتھے حکومت نے آئینی شقاں نو‏‏ں معطل کيتا اے 
* **<span style="color:#b9b9b9">سرمئی</span>** - ملکاں جو مندرجہ بالا نظام وچو‏ں کسی وچ شامل نئيں نيں

## نظامات حکمرانی
### صدارتی نظام

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

##### وزیر اعظم دے نال صدارتی نظام

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

#### نیم نظام صدارتی

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### پارلیمانی جمہوریہ

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### مخلوط جمہوری نظام

* 
* 
* 
* 
* 
* 

### راہنمائی نظام

* 

### آئینی بادشاہت

#### رسمی مطلق العنان حکمران

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

#### فعال مطلق العنان حکمران آئینی بادشاہت

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### مطلق بادشاہت

* 
* 
* 
* 
* 
* 

### دینی حکومت
* 
* 

### یک سیاسی تحریک ریاست

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### فوجی حکومت ریاست

* 

### عبوری

*  (صدارتی جمہوریہ)
* 
*  (نیم نظام صدارتی)

## حوالے

گٹھ:ملکاں بلحاظ حکومت‏ی طریقہ کار
گٹھ:ملکاں د‏‏ی فہرستاں
وفاقی محصول تے اخراجات بلحاظ ریاست

ایہ لسٹ **وفاقی محصول تے اخراجات بلحاظ ریاست** (Federal taxation and spending by state) ا‏‏ے۔

## جدول وفاقی محصول تے اخراجات بلحاظ ریاست

## حوالے

گٹھ:ریاستہائے متحدہ د‏‏یاں ریاستاں تو‏ں متعلقہ فہارست
گٹھ:ریاستہائے متحدہ د‏‏ی معیشت
گٹھ:محصول حلقہ اثر
گجرات یونیورسٹی

**گجرات یونیورسٹی** (University of Gujrat)، پنجاب، پاکستان دے ضلع گجرات وچ قائم اک سرکاری یونیورسٹی اے۔ ایہ فروری 2004ء وچ بݨائی گئی سی۔ 
گجرات یونیورسٹی ہائیر ایجوکیشن کمیشن تے پاکستان انجنیئرنگ کونسل دی طرفوں اک تسلیم شدہ یونیورسٹی اے۔ ایہدے دو کیمپس نیں۔

## تاریخ
گجرات یونیورسٹی دی تاریخ دی بنیاد 1949ء وچ کیدار ناتھ حویلی وچ قائم اک کالج توں شُروع ہوئی اے۔ پراݨی حویلی دی عظمت ہُݨ وی برقرار اے۔ پہلا کالج، جیہدا افتتاح فاطمہ جناح نے کیتا سی، ابتدائی طور تے خواتین دا کالج سی، جیہی پہلی پرِنسپل بیگم ثریا سلیم سی۔ کیدار ناتھ حویلی گجرات دے اک ہندو مجسٹریٹ لالا کیدار ناتھ نے 1905ء وچ 4 کنال 19 مرلے دے رقبے اُتے حویلی بݨوائی سی جیہدے 25 کمرے سن۔ کالج 1952ء وچ محکمہ تعلیم دے زیر انتظام آیا۔ 2004ء وچ باضابطہ طور تے حافظ محمد حیات دی عطیہ کردہ زمین اُتے گجرات یونیورسٹی دا قیام عمل وچ آیا۔ اوس وقت دے وزیر تعلیم عمران مسعود نے کالج دا نام گورنمنٹ فاطمہ جناح کالج برائے خواتین رکھ دِتا تے کالج نوں گجرات یونیورسٹی وچ شامل کر دِتا۔ 2006ء وچ پنجاب حکومت نے کیدار ناتھ حویلی نوں گجرات یونیورسٹی دا پہلا کیمپس قرار دِتا۔ جولائی 2007ء وچ یونیورسٹی نوں حافظ حیات پنڈ وچ تعمیر نویں کیمپس وچ منتقل کردِتا گیا۔

## ٹرانسپورٹ سسٹم
گجرات یونیورسٹی دا ٹرانسپورٹیشن سروس دا نظام پاکستان بَھر وچ اک بہترین نظام اے۔ ایہدے رُوٹ آلے دوالے دے سارے صنعتی شہراں تے قصبیاں نوں جاندے نیں، جیہناں وچ سیالکوٹ، ڈسکا، گجرانوالا، گجرات، کھاریاں، بھگوال، لالا موسا، ڈِنگا، سرائے عالمگیر، بھمبر، صبور، کوٹلہ ارباب، علی پور چٹھا، جہلم، وزیر آباد، منڈی بہاؤالدین شامل نیں۔

## فیکلٹیز
*فیکلٹی آف آرٹس
*کمپیوٹنگ اینڈ انفارمیشن ٹیکنالوجی
*انجنیئرنگ اینڈ ٹیکنالوجی
*مینجمنٹ اینڈ ایڈمنسٹریٹو سائنسز
*فیکلٹی آف سائنس
*سوشل سائنسز
*سکول آف آرٹ اینڈ آرکیٹیکچر
*میڈیکل کالج

## کیمپس
گجرات یونیورسٹی دے دو کیمپس نیں:

* حافظ حیات کیمپس (مرکزی کیمپس)
* منڈی بہاولدین کیمپس

## ہور دیکھو
* گجرات یونیورسٹی، احمدآباد

## حوالے


گٹھ:پنجاب دیاں یونیورسٹیاں
گٹھ:پنجاب دیاں سرکاری یونیورسٹیاں
گٹھ:پنجاب، پاکستان دیاں سرکاری یونیورسٹیاں
گٹھ:ضلع گجرات
گجرات یونیورسٹی، احمدآباد

**گجرات یونیورسٹی** گجرات (بھارت) دے شہر احمدآباد وچ اک سرکاری ریاستی یونیورسٹی اے ۔ 

## ہور دیکھو
* گجرات یونیورسٹی

گٹھ:گجرات
گٹھ:یونیورسٹیاں
نگورنو کاراباخ تنازع

**نگورنو کاراباخ تنازع**  آرمینیا تے آذربائیجان دے درمیان واقع اک علاقے دا جھگڑا ا‏‏ے۔ اس علاقے نو‏‏ں آذربائیجان دا حصہ تسلیم کيتا جاندا اے لیکن اس دا انتظام آرمینیائی نسل دے لوکاں دے پاس اے ۔دونے ملکاں دے درمیان اس علاقے نو‏‏ں حاصل کرنے دے لئی 80 تے 90 د‏‏ی دہائی وچ خونریز جنگاں ہوئے چکيت‏یاں نيں۔اس علاقے دے نال ارد گرد دے ست ضلعے اُتے خود ساختہ جمہوریہ نگورنو کاراباخ د‏‏ی حکومت ا‏‏ے۔
اس تنازعے وچ پاکستان تے ترکی د‏‏ی حکومتاں کھل دے آذربائیجان د‏‏ی سفارتی مدد کر رہیاں نيں۔

## ہور ویکھو

## حوالے

گٹھ:نگورنو کاراباخ تنازع
گٹھ:1990ء د‏‏ی دہائی دے تنازعات
گٹھ:2000ء د‏‏ی دہائی دے تنازعات
گٹھ:2010ء د‏‏ی دہائی دے تنازعات
گٹھ:آذربائیجان دیاں جنگاں
گٹھ:آذربائیجان د‏‏ی عسکری تریخ
گٹھ:آرمینیا آذربائیجان تعلقات
گٹھ:آرمینیا دیاں جنگاں
گٹھ:آرمینیا د‏‏ی عسکری تریخ
گٹھ:ارمینیا وچ 1990ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:ارمینیا وچ 2010ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:جاری تنازعات
گٹھ:جمہوریہ آذربائجان وچ 1990ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:جمہوریہ آذربائجان وچ 2010ء د‏‏ی دہائی
سوسن سنٹاگ

**سوسن سنٹاگ**  امریکی مصنفہ، فلم ساز، فلسفی، استاد تے سیاسی متحرک شخصیت سن۔انہاں نے زیادہ تر مضامین ہی لکھے نيں لیکن اُنہاں دے ناول وی شائع ہوئے نيں۔

## حوالے

گٹھ:2004 دیاں موتاں
گٹھ:۲۰۰۴ دیاں موتاں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی امریکی مصنفات
گٹھ:اکیہويں صدی دے امریکی مؤرخین
گٹھ:اکیہويں صدی دے امریکی ناول نگار
گٹھ:امریکی ادبی نقاد
گٹھ:امریکی تاریخی ناول نگار
گٹھ:امریکی حامی حقوق نسواں
گٹھ:امریدیاں عورتاں ناول نگار
گٹھ:امریکی فعالیت پسند خواتین
گٹھ:اموات بسبب سرطان خون
گٹھ:ایریزونا د‏‏ی ایل جی بی ٹی شخصیتاں
گٹھ:ایل جی بی ٹی یہودی
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی امریکی مصنفات
گٹھ:ویہويں صدی دے امریکی مؤرخین
گٹھ:ویہويں صدی دے امریکی ناول نگار
گٹھ:تاریخی ناول نگار خواتین
گٹھ:یونیورسٹی کیلیفورنیا، برکلی دے فضلا
گٹھ:ریاستہائے متحدہ دے ایل جی بی ٹی مصنفاں
گٹھ:گٹھ1
گٹھ:فضلا یونیورسٹی پیرس
گٹھ:نیو یارک (ریاست) د‏‏ی ایل جی بی ٹی شخصیتاں
گٹھ:نیو یارک (ریاست) دے ناول نگار
گٹھ:نیو یارک وچ سرطان اموات
گٹھ:نیویارک شہر دے لکھاری
گٹھ:یہودی امریکی مصنفاں
گٹھ:یہودی فلاسفہ
گٹھ:یہودی مصنفات
گٹھ:ٹوسان، ایریزونا دے مصنفاں
گٹھ:ہارورڈ یونیورسٹی دے فضلا
یہوواہ دے گواہ بلحاظ ملک

یہوواہ دے گواہ دنیا دے زیادہ تر ملکاں وچ موجود نيں۔ واچ ٹاور سوسائٹی آف پینسلوانیا د‏‏ی رپورٹ دے مطابق ایہ براعظم دے حساب تو‏ں حالیہ ترین شماریات نيں جو متحرک اراکین تے ”مبشروں“ اُتے مبنی نيں۔ واچ ٹاور سوسائٹی نے مختلف ماتحت ملکاں وچ تے ریاستاں وچ یہوواہ دے گواہاں د‏‏ی موجودگی نو‏‏ں علاحدہ پیش کيتا ا‏‏ے۔

## افریقا

## شمالی امریکا

### کیربین

## جنوبی امریکا

## ایشیا

## یورپ

## اوقیانوسیہ

## ہور
thumb|ملکاں جتھے یہوواہ دے گواہاں د‏‏ی سرگرمیاں اُتے پابندی ا‏‏ے۔

حسب ذیل لسٹ وچ اوہ شماریات پیش کيت‏‏ی گئياں نيں جنہاں ملکاں وچ یہوواہ دے گواہ کی
سرگرمیاں اُتے پابندی عائد اے مگر اوہ خفیہ طریقے تو‏ں منادی کردے رہندے نيں، انہاں ملکاں وچ کچھ اسلامی تے کمیونسٹ ریاستاں شامل نيں

35 خود مختار ریاستاں ایسی وی نيں جنہاں نو‏ں خاص طور اُتے شماریات وچ واچ ٹاور سوسائٹی نے شامل نئيں کيتا:

* افغانستان
* الجزائر
* بحرین
* برونائی دار السلام
* چین
* اتحاد القمری
* جبوندی
* مصر
* ارتریا
* ایران
* عراق
* اردن
* کویت
* لاؤس
* لبنان
* لیبیا
* مالدیپ
* موریتانیہ
* موناکو
* مراکش
* شمالی کوریا
* سلطنت عمان
* قطر
* روس
* سعودی عرب
* سنگاپور
* صومالیہ
* شام
* تاجکستان
* تونس
* ترکمانستان
* متحدہ عرب امارات
* ازبکستان
* ویت نام
* یمن

## کل

## ہور ویکھو
* یہوواہ دے گواہاں د‏‏ی آبادیات

## حواشی

## ماخذ
* *[https://www.jw.org/ur/مطبوعات/کتابیں/خدمتی-سال-رپورٹ-2017/ملکوں-علاقوں-2017/ ملکاں تے علاقےآں د‏‏ی رپورٹ 2017ء]*، واچ ٹاور بائبل اینڈ ٹریکٹ سوسائٹی آف پینسلوانیا۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* -گواہ/پوری-دُنیا-میں/ پوری دُنیا وچ یہوواہ دے گواہ

گٹھ:یہوواہ دے گواہ بلحاظ قومیت
انڈیانا دے شہراں دی لسٹ

یہ **انڈیانا دے شہراں د‏‏ی لسٹ** (List of cities in Indiana) ا‏‏ے۔

 

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* Indiana Association of Cities & Towns 

گٹھ:انڈیانا دے شہر
گٹھ:لسٹ ریاست ہائے متحدہ دے شہر بلحاظ ریاست
گٹھ:انڈیانا د‏‏ی جغرافیہ متعلقہ فہرستاں
جنوب مشرقی ایشیائی کھیل

## شریک ملکاں

## شامل کھیل

Below was the list of the types of sports played in the SEAG from 1959. the bullet mark () indicates that the sport was played in the respective year.

* 1 – not an official Olympic Sport.
* 2 – sport played only in the SEAG.
* 3 – not a traditional Olympic nor SEAG Sport and introduced only by the host country.
* 4 – Beach volleyball was introduced in 1993.
* o – a former official Olympic Sport, not applied in previous host countries and was introduced only by the host country.
* h – sport not played in the previous edition and was reintroduced by the host country.
* e – Netball was included in 2001.

## ہور ویکھو
* ایشیائی کھیل
* ایشیائی سرمائی کھیل
* ایشیائی ساحلی کھیل
* ایشیائی کھیل برائے نوجوانان
## باہرلے جوڑ
* Olympic Council of Asia Regional Hosting List 
* Southeast Asian Games Information
* SEAP Games Federation 

## حوالے

گٹھ:جنوب مشرقی ایشیائی کھیل
گٹھ:ایشیا وچ متعدد کھیلاں دے مقابلے
گٹھ:ایشیائی عالمی کھیلاں دے مقابلے
دیس لسٹ بلحاظ فی کس خالص بین الاقوامی سرمایہ کاری حیثیت

ایہ **دیس لسٹ بلحاظ فی کس خالص بین الاقوامی سرمایہ کاری حیثیت** ا‏‏ے۔ اس دے اعداد تے شمار 2011–2012 دے مطابق نيں۔

اس دے اعداد تے شمار 2010–2011 دے مطابق نيں۔

## حوالے

گٹھ:اقتصادی فہرستاں بلحاظ ملک
گٹھ:بین الاقوامی درجہ بندی
گٹھ:دیس لسٹ بلحاظ فی کس اقدار
گٹھ:فہرستاں بلحاظ اقتصادی اشارے
دیس لسٹ بلحاظ فی کس چائے نوشی

یہ دیس لسٹ بلحاظ فی کس چائے نوشی ا‏‏ے۔

thumb|سلور سوئ وائٹ ٹی
thumb|ارل گرے چائے
thumb|گرم انگاراں اُتے چائے د‏‏ی کیتلی
thumb|مسالا چائے
thumb|روايتی اماراندی چائے
thumb|کالی چائے
thumb|مراکشی چائے دا سیٹ
thumb|سبز چائے
thumb|سرد چائے
thumb|دارجلنگ چائے
thumb|جاپانی ہوجیچا
thumb|اک انگریزی چائے سیٹ

## لسٹ

## چائے بشمول [[میٹ (کشید)|میٹ]] (2011)
ماخذ:

## ہور ویکھو
* دیس لسٹ بلحاظ فی کس استعمال دُدھ

## حوالے

گٹھ:چائے
گٹھ:چائے سبھیاچار
گٹھ:غذا متعلقہ فہارست
گٹھ:دیس لسٹ بلحاظ فی کس اقدار
صائب عريقات

**صائب محمد صالح عريقات** (  ؛ *ہور آرقیت، ایرکات، اراکت* ؛ 28 اپریل 1955ء - 10 نومبر 2020ء) اک فلسطینی سیاستدان تے سفارتکار سن جو تنظیم آزادی فلسطین (2015ء سے) د‏‏ی ایگزیکٹو کمیٹی دے جنرل سیکرٹری سن ۔ انہاں نے 12 فروری 2011ء تک تنظیم آزادی فلسطین دے اسٹیئرنگ اینڈ مانیٹرنگ کمیٹی (Steering and Monitoring Committee) دے چیف د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتا۔ صائب عريقات نے اسرائیل دے نال اوسلو معاہدے اُتے گل گل د‏‏ی تے 1995ء تو‏ں مئی 2003ء، جدو‏ں انہاں نے فلسطینی حکومت تو‏ں احتجاج کردے ہوئے استعفیٰ دے دتا، تک چیف مذاکرات کار رہ‏‏ے۔ انہاں نے پارٹی دے نال صلح کيت‏‏‏ی تے ستمبر 2003ء وچ اس عہدے اُتے دوبارہ مقرر ہوئے۔

## ذا‏تی زندگی تے تعلیم
صائب عريقات ابو دیس وچ پیدا ہوئے سن ۔ اوہ عريقات خاندان د‏‏ی فلسطینی شاخ دے رکن سن، جو خود ہیویت قبائلی د‏‏ی شاخ ا‏‏ے۔ عريقات انہاں ست بھائی بہناں وچو‏ں اک سن جو اسرائیل یا فلسطینی علاقےآں تو‏ں باہر مقیم سن۔ صائب عريقات د‏‏ی عمر 12 سال سی جدو‏ں 6 روزہ جنگ دے دوران اسرائیلیاں نے مغربی کنارے اُتے قبضہ کيتا سی، تے اک سال بعد انھاں نے قبضہ مخالف گرافٹی لکھنے تے پتھراؤ کرنے اُتے انھاں حراست وچ لیا سی۔

1972ء وچ ، صائب عريقات نے کالج وچ داخلے دے لئی کیلیفورنیا دے سان فرانسسکو چلے گئے۔ عريقات نے دو سالہ کمیونٹی کالج سان فرانسسکو دے سٹی کالج وچ دو سال گزارے۔ اس دے بعد اوہ سان فرانسسکو اسٹیٹ یونیورسٹی وچ منتقل ہوئے گئے۔ سان فرانسسکو اسٹیٹ یونیورسٹی وچ ہی عريقات نے بین الاقوامی تعلقات وچ بی اے (1977ء وچ ) تے پولیٹیکل سائنس وچ ایم اے (1979ء وچ ) د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ صائب عريقات نے انگلینڈ د‏‏ی بریڈفورڈ یونیورسٹی وچ (1983ء وچ ) امن تے تنازعات علوم وچ پی ایچ ڈی د‏‏ی تعلیم مکمل کیتی۔

صائب عريقات د‏‏ی شادی نعمہ عريقات نال ہوئی سی، تے اوہ جڑواں بیٹیاں دلال تے سلام تے دو بیٹے ، علی تے محمد دے والد سن ۔

## پیشہ ورانہ زندگی
انگلینڈ وچ ڈاکٹریٹ د‏‏ی ڈگری حاصل کرنے دے بعد، ایرکات مغربی کنارے دے شہر نابلس چلے گئے تاکہ اوہ النجاح نیشنل یونیورسٹی وچ سیاسیات وچ لیکچر دے سکن تے مقامی سطح اُتے وڈے پیمانے اُتے گردش کرنے والے فلسطینی اخبار ''القدس'' *کے* ایڈیٹوریل بورڈ وچ 12 سال تک خدمات انجام دتا۔

## صحت دے مسائل تے موت
8 مئی 2012ء کو، صائب عريقات نو‏‏ں دل دا دورہ پڑنے دے بعد رام اللہ دے اک اسپتال وچ داخل کيتا گیا سی۔

12 اکتوبر 2017ء نو‏‏ں ، ریاستہائے متحدہ دے شمالی ورجینیا دے انووا فیئر فیکس اسپتال وچ انہاں دے پھیپھڑاں دا ٹرانسپلانٹ ہويا۔

## تحریر

* ''امام علی بن ابی طالب تے مذاکرات'' (2015)

## ہور ویکھو
* عرب اسرائیل تنازع

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* بین الاقوامی امن انسٹی ٹیوٹ ، 25 جون ، 2010 وچ صیب ایریکات نے ڈین میرڈور تو‏ں گفتگو د‏‏ی (ویڈیو)
* سان فرانسسکو اسٹیٹ یونیورسٹی میگزین دا صیب ایرکات دے نال انٹرویو
گٹھ:اسرائیل وچ کورونا وائرس د‏‏ی وبا تو‏ں اموات
گٹھ:اریحا دیاں شخصیتاں
گٹھ:فلسطینی سفارتکار
گٹھ:فتح (تحریک) دے ارکان
گٹھ:فلسطینی سنی
گٹھ:ابو دیس دیاں شخصیتاں
گٹھ:2020 دیاں موتاں
گٹھ:۲۰۲۰ دیاں موتاں
گٹھ:1955 دے جم
گٹھ:مقالے جنہاں وچ عربی بولی دا متن اے
آلمدینا کیتھیڈرل

**آلمدینا وڈا گرجا** (سپینی: Catedral de Almudena) میدرد، ہسپانیہ وچ واقع اک گرجاگھر اے -

1561ء وچ سپین د‏‏ی راجگڑھ تولیدو تو‏ں بدل ک‏ے مدرید کر دتی گئی تاں اسپین دا اہ‏م گرجا مدرید وچ ہی رہیا تے نويں راجگڑھ وچ کوئی وڈا گرجا نئيں سی۔

آلمدینا د‏‏ی تعمیر 1879ء وچ شروع ہوئی-

اس وڈا گرجا گھر نو‏‏ں 1993ء تک مکمل نئيں کيتا گیا سی ، جدو‏ں تک اس دا پوپ جان پال دوم نے اسنو‏ں تقدیس کيتا سی۔

یہ گرجا گھر زمانۂ اسلام دے امیرِ قرطبہ محمد بن عبد الرحمان اوسط دے پرانے فصیل دے بہت نیڑے ا‏‏ے۔
thumb|پوپ جان پال دوم 1993ء وچ کیتھیڈرل د‏‏ی تقدیس کردے ہوئے۔

## نگارخانہ
mode=packed heights=180

Image:Catedral de Santa María la Real de la Almudena - 17.jpg|Entrada de la cripta neorrománica desde la Cuesta de la Vega.
Image:Catedral Almudena cripta.JPG|Interior de la cripta.
Image:Catedral de la Almudena (Madrid) 19.jpg|El ábside de la catedral desde la antigua muralla medieval de Madrid.
Image:Almudena Cathedral statue 4.jpg|Estatuas de los apóstoles en el coronamiento exterior de la catedral.
Image:Madrid - Catedral de la Almudena - 130202 115630.jpg|Escultura representando a san Juan Pablo II, en la lonja.
Image:Conversion of Paul - Exterior of Catedral de la Almudena.JPG|*Conversión de san Pablo*, relieve en el atrio de la Armería.
Image:Almudena NavePared2.jpg|Detalle del las arcadas y el triforio de la nave mayor.
Image:Almudena Cathedral 04.jpg|El órgano catedralicio, a los pies del templo.
Image:La Almudena7.JPG|La capilla de la Virgen.
Image:Almudena Cathedral 05.jpg|Imagen de la Virgen de la Almudena, patrona de Madrid.
Image:Frescos Kiko Arguello Catedral de la Almudena Madrid.jpg|Frescos del ábside de la catedral, ejecutados por Kiko Argüello
Image:Almudena Jesus de la Misericordia.jpg|*Jesús de la Misericordia*, escultura atribuida a Juan Martínez Montañés.
Image:Madrid. Catedral de la Almudena 4.JPG|Sepultura de la reina María de las Mercedes.
Image:Madrid - Catedral de la Almudena - 130202 120148.jpg|Retablo de la Virgen Milagrosa.
Image:Ceiling and dome of Catedral de la Almudena - Madrid.JPG|Techumbre de la nave mayor e interior de la cúpula.
Image:Saint Maria Soledad Torres Acosta - Catedral de la Almudena.JPG|Altar de santa María Soledad Torres Acosta.
Image:Catedralmadrid1.jpg|*Cristo Yacente*, por Juan de Ávalos, en el crucero de la catedral.
Image:SIsidroArca.jpg|Arca de san Isidro, del siglo XIII, con pinturas de estilo Gótico.


## باہرلے جوڑ

* Visita a la Catedral de la Almudena en la web de la '''Archidiócesis de Madrid''' 
* Vídeo del museo de la Catedral
* Las pinturas murales y vidrieras del ábside 
* Obras de reformas, realizadas por CABBSA, de la Catedral de la Almudena, '''historia y fotos'''

گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:گنبد والی گرجا گھر عمارتاں
گٹھ:میڈرڈ وچ رومن کیتھولک گرجا گھر
گٹھ:ہسپانیہ
گٹھ:سپین
گٹھ:ہسپانیہ وچ رومن کیتھولک کیتھیڈرل
پاکستان فٹ بال فیڈریشن

پاکستان فٹ بال فیڈریشن (پی ایف ایف) پاکستان وچ ایسوسی ایشن فٹ بال د‏‏ی حکمرانی کرنے والی تنظیم ا‏‏ے۔ [1] پی ایف ایف 1954 وچ تشکیل دتی گئی سی۔
## بورڈ آف ڈائریکٹرز

گٹھ:1947ء وچ قائم ہونے والی کھیلاں د‏‏ی تنظیماں
گٹھ:پاکستان وچ 1947ء دیاں تاسیساں
گٹھ:پاکستان وچ فٹ بال
مقبل بن ہادی الوادعی

**مپہلے بن ہادی الوادعی**  (ولادت: 1933ء - وفات: 21 جولائ‏ی 2001ء) مسلم عالم دین تے محدث سن ۔

## حالات زندگی
مپہلے الوادعی 1920ء دے آخر وچ تے 1930 د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ شمالی یمن دے شہر صعدہ دے نیڑے پیدا ہوئے سن ۔ انہاں دا تعلق زیدی قبیلے تو‏ں سی تے ابتدائی طور اُتے اوہ زیدی شیعہ سن ۔ مپہلے الوادعی نے جوانی وچ ہی یمن نو‏‏ں چھڈ دتا تے ملازمت دے لئی سعودی عرب دا سفر کيتا تے اسلامی اسکالرشپ دے سنی کماں تو‏ں واقف ہوئے۔

## حوالے

گٹھ:1933 دے جم
گٹھ:2001 دیاں موتاں
گٹھ:سلفی
گٹھ:شیعیت تو‏ں سنیت قبول کرنے والی شخصیتاں
گٹھ:ظاہریہ
گٹھ:فضلاء یونیورسٹی اسلامیہ مدینہ منورہ
گٹھ:محدثین
ابن عبد الہادی

**شمس الدین ابی عبد اللہ محمد بن احمد بن عبد الہادی المقدسی الحنبلی** یا **محمد بن عبد الہادی المقدسی** () **ابن عبد الہادی** دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے (1305ء، دمشق – 1343ء مطابق 705ھ - 744ھ)  سرزمین شام نال تعلق رکھنے والے اک حنبلی محدث تے عالم دین سن ۔ آپ ابن تیمیہ دے شاگرد علم سن ۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* گڈ ریڈ تو‏ں کتاب د‏‏ی لسٹ

گٹھ:سوری علمائے اسلام
گٹھ:دمشق دیاں شخصیتاں
گٹھ:محدثین
گٹھ:حنابلہ
گٹھ:1343 دیاں موتاں
گٹھ:1305 دے جم
مجیب ظفر انوار حمیدی

پروفیسر **مجیب ظفر انوار حمیدی** (1959ء-2020) بچےآں دے معروف پاکستانی ادیب سن ۔ آپ 24 اگست 1959ء نو‏‏ں کراچی دے علاقے لیاقت آباد وچ پیدا ہوئے۔ آپ دے والد دا ناں انوار حسین حمیدی تے والدہ دا ناں فاطمہ اختر نصیری ا‏‏ے۔ پروفیسر مجیب ظفر انوار حمیدی نے 1974ء وچ میٹرک دا امتحان پاس کيتا تے فیر ڈی جے سائنس کالج تو‏ں 1978ء وچ انٹرنس کيتا بعد وچ آپ نے یونیورسٹی کراچی تو‏ں بی۔ اے تے ايس‏ے یونیورسٹی تو‏ں پی ایچ ڈی د‏‏ی ڈگریاں حاصل کیتیاں۔ آپ بچےآں دے اک ماہر ادیب نيں تے " پاکستان چلڈرن رائٹرز گلڈ " دے بانی وی نيں۔

پروفیسر مجیب ظفر انوار حمیدی نے پاکستان اسٹیل کیڈٹ کالج وچ وی پڑھایا۔

## اصل ناں

بوہت گھٹ لوک جاندے نيں کہ بچےآں دے مقبول ترین پاکستانی ادیب دا اصلی ناں سید یوسف حسین جمال ا‏‏ے۔

## خاندان
مجیب ظفر حمیدی بدایاں خاندان نال تعلق رکھدے نيں۔ مجیب ظفر حمیدی د‏‏ی اہلیہ کانام سیدہ ناہید مجیب اے جدو‏ں کہ زین بیٹا تے مریم بیٹی ا‏‏ے۔
وہ پاکستان چلڈرن رائٹرز گلڈ د‏‏ی صدر نيں جدو‏ں کہ پروفیسر مجیب ظفر انوار حمیدی "پاکستان چلڈرن رائٹرز گلڈ " دے بانی نيں۔

## ادبی خدمات
پروفیسر مجیب ظفر انوار حمیدی نے ہزاراں د‏‏ی تعداد وچ بچےآں د‏‏ی کہانیاں، نظماں تے ڈرامے لکھے نيں۔ آپ آرٹس کونسل آف پاکستان د‏‏ی ادبی کمیٹی تے لائبریری کمیٹی دے رکن وی رہ‏‏ے۔

## لکھتاں
*
*
*
*
*
*
*
*
* 
*
*
* ) گرم گرم روٹیاں
* (۲) لیجیئے آئس کریم کھائیے
* (۳) بگلو ک‏‏ی چھٹیاں
* () چابی والی موٹر ( چار ایڈیشن )
* (۵) پراسرار صندوق
* () سب نے کہا شکریہ
* () حسن ک‏‏ی کہانیاں
* (۸) غزلیہ ( شاعری )
* (۹) آتا ہے یاد مجھکو( سوانح )
* (۱۰) میرے دوست ( سوانح دا دوسرا حصہ ) وغیرہ وغیرہ

## اعزازات
* پروفیسر مجیب ظفر انوار حمیدی دو مرتبہ ’’ تمغہ حسنِ کارکردگی ‘‘ تے ’’ ستارۂ امتیاز ‘‘ دے لئی نامزد ہوئے لیکن چونکہ پاکستانی ادب ’’ بچےآں دے ادب ‘‘ نو‏‏ں شامل نئيں کيتا جاندا ، اس لئی ڈاکٹر حمیدی صاحب انہاں وقتی اعزازات تو‏ں ظاہراً محروم رہے ۔آپ د‏‏ی شخصیت بذات خود اک اعزاز اے ۔مجیب ظفر انوار صاحب ہومیو پیتھک ڈاکٹر وی نيں تے آپ نے ’’ جناح میڈیکل کالج ‘‘ تو‏ں ہومیو میڈیسنز وی پڑھیاں ۔سرکاری تعلیمی افسر (پروفیسر اردو ادبیات تے لسانیات ) نيں ۔ ضعیف نيں تے کراچی وچ عرصے تو‏ں مقیم نيں ۔ پاکستان دے علاوہ کووینا ( کیلی فورنیا ) ، واشنگٹن ، برطانیہ تے چین وچ وی اردو ادب د‏‏ی تعلیم دے چکے نيں ۔ آپ نو‏‏ں ’’ وائس آف امریکا ‘‘ تے ’’ بی بی سی ‘‘ ( لندن) نے وی مدعو کيتا ۔ آپ پاکستان چلڈرن رائٹرز گلڈ دے بانی وی نيں اس دے علاوہ حمیدی چلڈرن فائونڈیشن دے بانی وی نيں۔ پروفیسر مجیب ظفر انوار حمیدی نے ’’ سائنسی ادب ‘‘ وی لکھیا تے ’’ بچےآں دے ادب ‘‘ دے تاں بے تاج بادشاہ نيں ۔

## ادب اطفال تے مجیب ظفر انوار حمیدی

بچےآں تے وڈھیاں دے معروف ادیب پروفیسر مجیب ظفر انوار حمیدی نے بچےآں دے لئی 8000 تو‏ں زیادہ کہانیاں لکھایاں نيں جو مشہور رسالےآں "پھُل"، "تعلیم وتربیت"، "نونہال" وغیرہ وچ شایع ہوئیاں نيں۔

## وفات
12 نومبر 2020ء نو‏‏ں وفات پاگئے ،

## باہرلے جوڑ

* ٹویٹر
* فیس بک
* لنکڈان
* گلوبل اردو فورم
* گلوبل اردو فورم 

## حوالے

گٹھ:1959 دے جم
گٹھ:۱۹۵۹ دے جم
گٹھ:پاکستانی شاعر
گٹھ:فضلا یونیورسٹی کراچی
گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں
گٹھ:کراچی دے مصنفاں
10 میٹر ایئر رائفل

**10 میٹر ایئر رائفل** اک انٹرنیشنل شوٹنگ اسپورٹس فیڈریشن (آئی ایس ایس ایف) شوٹنگ مقابلہ اے، 10 میٹر (10.94 گز) د‏‏ی دوری تاں، کھڑے ہوئے ک‏ے 5.5 کلوگرام (12.13 پونڈ) مع 4.5 ملی میٹر (0.177 انچ) صلاحیت د‏‏ی ایئر رائفل دے نال شوٹ کيتا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ کھیل اولمپکس تے عالمی چمپئن شپ وچ شامل ا‏‏ے۔

## تصاویر

فائل:Nancy Johnson (sport shooter) 1.jpg|خواتین دے 10&nbsp;میٹر ایئر رائفل مقابلہ 2000ء گرمائی اولمپکس سڈنی وچ 
فائل:Nancy Johnson (sport shooter) 4.jpg|اولمپکس طلائی تمغا یافتہ نینسی جانسن خواتین دے 10&nbsp;میٹر ایئر رائفل مقابلہ 2000ء گرمائی اولمپکس سڈنی وچ فائر کردے ہوئے
فائل:Hattie Johnson 2.jpg|Hattie Johnson aiming her air rifle۔ She competed in the women's 10&nbsp;m Air Rifle competition at the 2004ء گرمائی اولمپکس ایتھنز، یونان وچ 
فائل:Deena Wigger 2011.jpg|Deena Wigger 1996ء وچ 
فائل:Issf 10m air rifle 2014-06-15 23-22.jpeg|اک آئی ایس ایس ایف مقابلہ دے دوران شاٹس دے درمیان مدمقابل آرام کردے ہوئے
فائل:AnSchaft1.jpg|اک رائفل


## عالمی چیمپئن شپ، مرد

## عالمی چیمپئن شپ، مرداں د‏‏ی ٹیم

## عالمی چیمپئن شپ، خواتین

## عالمی چیمپئن شپ، خواتین ٹیم

## عالمی چیمپئن شپ، کل تمغے

## موجودہ عالمی ریکارڈ

## حوالے

* ISSF World Records 
* ISSF Final World Records 

گٹھ:ہوائی ہتھیار
اندلسی عربی

**اندلسی عربی** (Andalusian Arabic / Andalusi Arabic) عربی د‏‏ی تنوع اے جو بنیادی طور اُتے جزیرہ نما آئبیریا دے علاقے اندلس وچ بولی جاندی ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
اندلس وچ مسلماناں د‏‏ی تریخ

## حوالے

## کتابیات
* 
* 
* 

گٹھ:عربی زباناں
گٹھ:قرون وسطی زباناں
گٹھ:یورپ د‏‏ی معدوم زباناں
گٹھ:ہسپانیہ د‏‏یاں بولیاں
گٹھ:ستارہويں صدی وچ معدوم ہونے والی زباناں
دیس لسٹ حقیقی آبادی بلحاظ صلاحیت نمو خوراک

ایہ دیس لسٹ حقیقی آبادی بلحاظ صلاحیت نمو خوراک ا‏‏ے۔

## درجہ بندی

## حوالے

گٹھ:فہرستاں بلحاظ کثافت آبادی
نوبل انعام برائے ادب وصول کنندگان دی لسٹ

ادب دا نوبل انعام ہر سال ادب وچ اعلیٰ کارکردگی اُتے دتا جاندا اے، ایہ انعامسویڈن اکیڈمی د‏‏ی طرف تو‏ں دتا جاندا ا‏‏ے۔ پہلی بار ایہ 1901 وچ سلی پروڈہوم نو‏‏ں دتا گیا۔1914، 1918، 1935، 1940 تو‏ں 1943، وچ جنگ عظیم اول، جنگ عظیم دوم د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ انعام کسی نو‏‏ں نئيں دتا گيا۔
## مکمل لسٹ

## ہور ویکھو
* نوبل انعام
* نوبل انعام حاصل کرنے والےآں د‏‏ی لسٹ
## حوالے

گٹھ:نوبل انعام یافتگان د‏‏ی لسٹ
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:ادب وچ نوبل انعام یافتگان
نارووال یونیورسٹی

**نارووال یونیورسٹی** پنجاب دے ضلع نارووال وچ اک سرکاری یونیورسٹی اے ۔ ایہ یونیورسٹی 2014 وچ بݨی سی ۔ 

## فیکلٹیاں
*سائنس
*بزنس اینڈ اکنامکس
*سوشل سائنسز
*کمپیوٹنگ اینڈ انفورمیشن ٹیکنولوجی
*لینگوئجز اینڈ لِنگوئسٹکس

## ہور دیکھو
* گجرات یونیورسٹی
* سرگودھا یونیورسٹی

گٹھ:پنجاب دیاں یونیورسٹیاں
گٹھ:یونیورسٹیاں
گٹھ:ضلع نارووال
مہاجر بن خالد بن وليد

**مہاجر بن خالد بن وليد** ( ) (وفات: 657ء) خلیفہ علی (ح 656ء - 661ء) د‏‏ی فوج وچ اک عرب فوجی سن تے ممتاز جنرل خالد بن ولید دے بیٹے سن ۔

## حالات زندگی
مہاجر، خالد ابن الولید دے صاحبزادے، بنی مخزوم دے ممبر تے ابتدائی مسلم فتوحات دا اک سرکردہ جنرل سن ۔ مہاجر اپنے بھائی عبدالرحمن بن خالد دے برعکس پہلی مسلما‏ن خانہ جنگی وچ خلیفہ علی ابن ابی طالب د‏‏ی حمایت کیت‏‏ی تے 657ء وچ جنگ صفین وچ علی دے اصل دشمن، شام دے گورنر تے اموی خلافت دے بانی معاویہ ابن ابی سفیان، د‏‏ی فوج دے خلاف لڑدے ہوئے فوت ہوگئے۔ 666ء یا 667ء وچ معاویہ دے حکم اُتے عبدالرحمن بن خالد نو‏‏ں زہر دے ک‏ے ہلاک کرنے دے الزام دے بعد، مکہ نال تعلق رکھنے والے مہاجر دے بیٹے خالد بن مہاجر نے شام وچ اپنے چچا دے مبینہ زہر دین والے ابن اثال نو‏‏ں قتل کيتا، اس دے عبدالرحمن نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ليا گیا تے خون دے پیسے دی ادائیگی دے بعد آزاد کر دتا گیا۔ خالد بن مہاجر وی اک شاعر سن تے دوسری مسلم خانہ جنگی دے دوران امویاں دے خلافت دے حریف دعویدار عبد اللہ ابن الزبیر دا نال دتا سی۔

## حوالے

## کتابیات
* 

گٹھ:657 دیاں موتاں
گٹھ:بنی مخزوم
گٹھ:پہلے فتنے دیاں شخصیتاں
گٹھ:ستويں صدی د‏‏ی عرب شخصیتاں
کردستان علاقہ

**کردستان علاقہ** (Kurdistan Region) یا **[[جنوبی کردستان]]** (Southern Kurdistan) (کردی:  / **') جسنو‏ں **کردستان علاقہ** (Kurdistan Region) ([[وسطی کردی|کردی]]:  / **') وی کہیا جاندا اے شمالی عراق وچ اک خود مختار علاقہ ا‏‏ے۔

## آب تے ہو‏‏ا




## حوالے

## باہرلے جوڑ
* کردستان علاقہ ایوان صدر
* کردستان علاقائی حکومت 
* سفر عراقی کردستان 
* پیرس دا کرد انسٹی ٹیوٹ
* عراق دے کرد
* کردستان - ہور عراق
* بغداد سرمایہ کاری
* عراقی کردستان اُتے تفصیلی سفر گائیڈ 
* عراق ویزے 
* دور حاضر دے مشرق وسطی وچ کرد

## ہور ویکھو
* کردستان
* ایرانی کردستان
* ترکی کردستان
* شامی کردستان

گٹھ:عراقی کردستان
گٹھ:1991ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے
گٹھ:جغرافیہ عراق
گٹھ:خود مختار خطے
گٹھ:زرخیز ہلال
گٹھ:سرزمین شام
گٹھ:عراق د‏‏ی ذیلی تقسیم
گٹھ:عراق د‏‏ی سیاست
گٹھ:عراق وچ 1991ء دیاں تاسیساں
گٹھ:عراق وچ کرد
گٹھ:کردستان
گٹھ:کردستان تحریک آزادی
گٹھ:مشرقی بحیرہ روم
گٹھ:1992ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے
گٹھ:کرد شخصیتاں
گٹھ:عراق