open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
سرھوں دا ساگ

**سرھوں دا ساگ** اک مشہور سبزی پکوان اے۔ سرھوں دا ساگ لما ایشیا خاص طور تے پنجاب چ بیجیا تے پکایا جاندا اے۔ تریخی طورتے سرھوں دا ساگ پنجاب دے پنڈ واسیاں دی خوراک اے ۔ ایہدے اُتے کعر دے بݨے مکھݨ دا تڑکا پنجاب دے ہرے بھرے کھیتاں چ کم کرن آلے کساناں لئی غذائیت نال بھر پور کھاݨا اے۔ سرھوں دا ساگ زیادہ تر مکی دی روٹی نال کھادا جاندا اے۔

روایتی طور تے سرھوں دے ساگ چ مسالے نئیں پائے جاندے صِرف ہلکا جیہا لوݨ، ادرک، پالک، ہری مرچ، سرھوں دا ساگ، میتھی پا کے پکایا جاندا اے۔ عمومن ایہنوں اگ دی ہلکی لاٹ تے پاݨی  چ پکایا جاندا اے۔ سرھوں دا ساگ پکوندے ویلے ایہنوں اودوں تک گھوٹنے نال ہلایا جاندا اے جد تک ایہ لوڑ دے مطابق سوادی نہ بݨ جاوے۔ 

## پکاؤݨ دی ترکیب
روایتی طور تے ساگ تھلے دسے گئے اجزا تے ترکیب نال پکایا جاندا اے۔

### اجزا
:سرھوں دا ساگ: 4 پاؤنڈ
:پالک : 2 پاؤنڈ
:میتھی : 2 پاؤنڈ
:پاݨی : ادھا کپ
:ادرک :  1 انچ دا ٹکڑا
:مکی دا آٹا : کھاݨ آلے 2 چمچے، 1 چوتھائی پانی چ حل کرلوو
:مکھݨ :  حسب مرضی
:موٹی ہری مرچ : 5 سے 7 عدد
:لوݨ : حسب ذائقہ

### ترکیب
درج بالا اجزا دی روشنی چ سرھوں دا ساگ پکاوݨ لی اک بڑی دیگچی چ ادھا کپ پاݨی پایا جانداے۔ ایس توں مگروں ایہدے چ ساریاں دسیاں گئیاں باقی چیزاں پا دِتیاں جاندیاں نیں تے فیر 15 توں 20 منٹ تک پکایا جاندا اے۔

## ہور دیکھو
* ساگ
* سرھوں دا ساگ
* مکی دی روٹی
* لسی
* مکھݨ
* دُدھ

گٹھ:پنجابی رہتل
گٹھ:پنجابی کھاݨے
گٹھ:پنجابی پکوان
گٹھ:کھان پین
دیگچی

**دیگچی** تانبا، پتل، سلور، کانسی، سٹیل یا کسے ہور دھات دا بݨیا ہویا اک برتݨ ہُندا اے جیہڑا گھر چ پکوائی لئی ورتیا جاندا اے ۔ عام طور تے دیگچی سالݨ تے چاء پکاؤݨ لئی ورتی جاندی اے۔

## ہور دیکھو
* ہانڈی
* دیگچی
* دیگ
* پریشر ککر

گٹھ:پنجابی رہتل
گٹھ:کھاݨ پیݨ
گٹھ:ظروف
گٹھ:برتݨ
بدھو دا آوا

**بدھو** بادشاہ شاہجہان دے زمانے وچ شاہی عمارتاں لئی اِٹاں بݨاؤندا سی۔ بدھو دے آوے چ محرابی دلان تے باغ اے۔ آوا پنجابی دا شبد اے جیہدا مطلب اِٹاں پتھݨ تے بݨاؤݨ آلی تھاں اے۔ ایتھے ای بدھو دا مقبرہ وی اے۔ بدھو دا آوا لہور چ جی ٹی روڈ دے کنڈھے تے یونیورسٹی آف انجینئرنگ اینڈ ٹکنالوجی لہور دے کول واقع اے۔ لہور اورنج ٹرین وی کولوں ای لنگھدی اے۔
بدھو دے آوے دا پربندھک محکمہ آرکیالوجی پنجاب اے۔ 

## ہور دیکھو
* چھجو دا چوبارا
* یونیورسٹی آف انجینئرنگ اینڈ ٹکنالوجی لہور
گٹھ:لہور دیاں عمارتاں
گٹھ:لہور دی تریخ
گٹھ:پنجاب دیاں تریخی عمارتاں
سُنیت سنگھ تُلی

سنیت سنگھ تلی ڈیٹاونڈ کمپنی دا بانی اے۔اوہ اک وڈے  سکھ پروار دے مکھی لکھویر سنگھ دے گھر پیدا ہویا۔مڈھلی پڑھائی کینیڈا دے ہائی سکول توں کرکے ٹورنٹو یونیورسٹی توں سول انجینرنگ دی سکھیا حاصل کرکے اس نے اپنے بھرا دی ادمی فرم وائیڈکوم وچّ وڈے اکار دیاں فیکس مشیناں دی وکری ترقی یافتہ کرن دے مقصد نال کم کرنا شروع کیتا۔دوواں بھراواں نوں وپار تے صنعتاں لاؤن دا کوئی تجربہ نانہہ ہون دے باو جود، نے مشکلاں دا ڈٹ کے مقابلہ کیتا۔20000 ڈالر دی وڈی مشین نویں بنی فرم توں کوئی خریدن لئی تیار نہیں سی۔مگر اس دے وڈی اکار دے پھیکس مشین نوں گنیز بکّ آف ورلڈ ریکارڈ وچّ لئے جان (جس دا سجھاء سنیت سنگھ دے قدرتی وپاری دماغ نے طالب علم ویلے تے ہی اپنے بھرا راجا سنگھ تلی نوں دے دتا سی ) نال 6 مہینیاں اندر اوہناں نے 600 مشیناں بنا کے ویچ لئیاں۔1992 وچّ پھارچون رسالے وچّ ایہناں مشیناں بارے لیکھ چھپیا۔حالانکہ1990 توں اس نوں اس کھیتر دیاں وڈیاں کمپنیاں زیروکس وغیرہ نال مقابلہ کرنا پے رہا سی۔انٹرنیٹّ دی آمد نال ایمیلاں ورتوں وچّ آؤنا فیکس مشیناں دے کاروبار لئی اک ہور ونگار سی۔

اپنے دوسرے ادم وچّ اس نے ڈاکوپورٹ کمپنی دے ناں ہیٹھ پیریفرل آلہ ہینڈ ہیلڈ سکینر تے بیٹری چالت ہینڈہیلڈ پرنٹر بناؤنے شروع کیتے۔

اس دے دماغ وچّ انٹرنیٹّ دی ورتوں کرن وچّ ہتھ نوں بہت طاقت شالی بناؤن دی کاڈھ سی۔
اس ویلے تکّ اوہ تے اس دا بھرا راجا سنگھ تلی 18 پیٹینٹ اپنے ناں کر چکے ہن تے ڈیٹاونڈ کمپنی دے ناں ہیٹھ موبائیل فون تے ٹیبلیٹّ پی سی آکاش (ٹیبلیٹّ) وغیرہ دے کئی اتپاد بنا کے سستے موبائیل آلےآں وچّ اپنا سکہ جماں چکے ہن۔
## حوالے

گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پنجابی سکھ
گٹھ:سکھ شخصیتاں
گٹھ:جٹ
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گھڑونج

**گھڑونج** اوہ شے ہُندی اے جیہدے اُتے گھڑے رکھے جاندے نیں۔ زیادا تر گھڑونجاں لکڑی دیاں بݨائیاں جاندیاں نیں تے کُچھ لوک مٹی دیاں گھڑونجاں بݨاؤندے نیں۔ گھڑونجاں اج وی پنجاب دے پنڈاں تھاںواں وچ گھڑے رکھݨ لئی ورتیاں جاندیاں نیں۔

گٹھ:پنجابی رہتل
گٹھ:برتݨ
گٹھ:کعھریلو سمان
گٹھ:چیزاں
عظیم احمد طارق

عظیم احمد طارق ایم کیو ایم دے بانی تے چیئرمین سن۔ اوہ سندھ وچ تے خاص طور تے کراچی تے حیدر آباد دے مہاجراں دے حقاں لئی جدوجہد کردے رہے۔

## قتل
پہلی مئی 1993 نوں تڑکے 3 بج کے 10 منٹ تے کراچی فیڈرل بی ایریا چ اوہناں دے گھر اݨجاݨ قاتل وڑ گئے۔ اوس ویلے عظیم احمد طارق  اپݨے گھر چ سُتے پئے سی تے اݨجاݨ قاتلاں نے فائرنگ کر کے اوہناں نوں قتل کردتا۔
اوہناں دے قاتل حلے تیکر پھڑے نئیں گئے۔

گٹھ:پاکستانی شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی سیاست
نیشنل ہائیوے 4 (بھارت)

**نیشنل ہائیوے ۴ (بھارت)** چڑھدے بھارت دا سڑک رستہ اے جو چار مکھ شہر ممبئی، پونا، بنگلور اتے چینئی نوں جوڑدا اے۔ اس دی لمبائی ۱۲۳۵ کلومیٹر اے جو مہاراشٹر، کرناٹک آندھرا پردیش اتے تملناڈو صوبےآں وچوں  لنگھدی اے۔
## روٹ
اس سڑک دے اک حصے نوں پونا بنگلورو سڑک کیہا جاندا اے اتے اس دے اک حصے نوں ممبئی پنیئی ایکسپریس کیہا جاندا اے۔ ایہہ سڑک بہت ہی رجھیا ہویا کھٹرا گھاٹ نوں سروگ نال جوڑدا اے جو لگبھگ اک گھینٹے دا سفر گھٹّ کر دندا اے۔

## مکھ شہر اتے قصبے
**[[مہاراشٹر]]**:
* ممبئی
* پنول
* پونا
* ستارا
* کرد
* سنگلی-معراج
* Iچلکرنجی
* کوہلاپر

**[[کرناٹک]]**:
* نپانی
* سنکیشور
* گوکک جو ہدکل ڈیم توں ہکرگی راہی وکھ ہندا اے
* بیلگاؤ
* ہبلی-دھارواڑ
* ہویری
* رنوینور
* ہریہر
* دیونگارے
* چتردرگا
* ہریر
* سرا
* تنکر
* بنگلور
* کولر

**[[آندھرا پردیش]]**:
* چتوڑ

**[[تاملناڈو]]**:
* رانیپٹ
* والجپٹ
* چینئی

## مورتاں

Image:Pune bypass Soham Pablo.jpg| پنے دا بائیپاس جو اس نیشنل ہائیوے دا حصہ اے
Image:NH4-KR-Puram-Hanging-Bridge.jpg| پرانی مدراس سڑک دا لٹکدا پلّ
Image:NH4-Thiruvalam.jpg| تاملناڈو وچّ تھیروویلم، ولور دی سڑک
File:NBTPL-Jalahalli-Cross.jpg| بنگلور دا ٹول سڑک
NH4 Kalamboli.jpg| کلمبولی دا حصہ
File:Service-lane-Tumkur-Road-Dasanapura.jpg| بنگلور-تنکلر سڑک
File:Old-Madras-Road-Benniganahalli.jpg| بنگلور شہر دی پرانی مدراس سڑک
File:Lanco-Hosakote-Highway-Old-Madras-Road.jpg| پرانی مدراس سڑک
File:MEP-Pennalur-Toll-Plaza.JPG| پینئلور دا ٹول پلازا
File:NBTPL-Arasinakunte.jpg| ارسنکنٹے فلائیؤور
File:NBTPL-Variable-Board.jpg| بنگلور-تنکر ہائیوے


## ہور ویکھو
* NH 4 on Google Maps
* Map of NH4 from the National Highways Authority of India 
* NH 4 on MapsofIndia

گٹھ:بھارت دیاں سڑکاں
گٹھ:بھارت وچ آوا جائی
گٹھ:بھارتی قومی شاہراہاں
رابرٹ کیوساکی

**رابرٹ ٹورو کیوساکی** (جم اپریل 8, 1947) اک امریکی کاروباری اتے لکھاری اے۔ کیوساکی رچ ڈیڈی کمپنی دے بانی ہن، ایہہ اک نجی وتی سکھیا کمپنی اے جو کتاباں اتے وڈیؤ راہیں لوکاں نوں نجی وتّ اتے کاروباری سکھیا حاصل کردی اے۔ اوہ بالغاں اتے بچیاں دے کاروبار اتے مالی کونسپٹ نوں سکھیا دین لئی کیشفلو بورڈ اتے سافٹویئر گیماں دا سرجن ہار اے۔

کیوساکی 26 توں ودھ کتاباں دے لکھاری ہن، جنہاں وچّ انترقومی سوے-شائع نجی وتّ رچ ڈیڈ، پوئر ڈیڈ سیریز دیاں کتاباں شامل ہن، جسدا 51 بولیاں وچ ترجمہ کیتا گیا اے، 109 دیساں وچ مہیا اے اتے دنیا بھر وچ 27 ملیان توں ودھ دیاں کاپیاں دی وکری کیتی گئی اے۔

## مڈھلا جیون اتے کریئر
کیوساکی ہلو، ہوائی دا جمپل اے۔ اسدے پیؤ رالف کیوساکی (1919–1991) اک ماہر تعلیم سن اتے ماں مارجری کیوساکی (1921–1971) اک رجسٹرڈ نرس۔

اوہ ہلو ہائی سکول وچ پڑھیا اتے 1965 وچ گریجوئیٹ ہویا۔ کیوساکی نوں امریکہ نیول اکیڈمی اتے امریکہ مرچینٹ مرین اکیڈمی لئی نامزدگی حاصل ہوئے، کیوساکی نے نیویارک وچ یونائیٹڈ سٹیٹ دی مرچینٹ مرین اکیڈمی وچ حصہ لین دا فیصلہ کیتا۔ پھر کیوساکی نے سٹینڈرڈ آئل دے ٹینکر آفس نال اک تیجے ساتھی دے طور تے نوکری کیتی جتھوں چھ مہینے بعد استعفٰی دے کے اوہ سمندری فوج وچ شامل ہویا ۔ اس نے 1972 وچ ویتنام جنگ دے دوران اک سمندری فوج وچ اک ہیلیکاپٹر گنشپ پائلٹ وجوں کم کیتا، جتھے اس نوں ایئر میڈل نال نوازیا گیا۔

کیوساکی نے 1973 وچ ہلو وکھے ہوائی یونیورسٹی وچ 2-سال دے ایم۔بی۔اے۔ پروگرام وچ داخلہ لیا۔ پھر اسنے جون 1978 تک زیروکس لئی اک وکری معاون وجوں نوکری کیتی۔ 1977 وچ، کیوساکی نے "رپرز" ناں دی کمپنی شروع کیتی، جو کہ آخرکار دیوالیہ ہو گئی۔

پھر کیوساکی نے اک راک اینڈ رول رٹیل بزنس شروع کیتا جو کہ ہیوی میٹل رائیٹ بینڈاں لئی ٹی-شرٹ، ٹوپ اتے بٹوئے بناؤن لئی منظور شدہ سی، 1980 وچ کمپنی دیوالیہ ہو گئی۔ 1985 وچّ، کیوساکی نے اک کاروباری تعلیمی کمپنی دا قیام کیتا، جس وچّ صنعت کاری، سرمایہ کاری اتے سماجی ذمہ واری دی سکھلائی دتی جاندی سی، 1994 وچ، کیوساکی نے اس تعلیمی کمپنی نوں ویچ دتا۔ 1997 وچّ، اسنے کیشفلو ٹیکنالوجیز، انکورپوریٹ، اک بزنس اتے مالی سکھیا کمپنی دی شروعات کیتی جس دی رچ ڈیڈ اتے کیشفلو برانڈاں اُتے مالکی  اتے سنچالن وی کردا اے۔

## نجی جیون
رابرٹ کیوساکی دا ویاہ 1994 وچّ قم کیوساکی نال ہویا۔ اسدی بیوی قم کیوساکی نے 2016 دیاں صدر چوناں لئی رپبلکن امیدوار ڈونلڈ ٹرمپ دی حمایت  کیتی

## حوالے

گٹھ:امریکی شخصیتاں
خالدہ ریاست

**خالدا ریاست** اک پاکستانی ٹی وی ڈراما اداکارہ سی ۔ اوہ 70 دے دہاکے دے چھیکڑ تے 80 دے دہاکے وچ ٹی وی سکرین تے ڈاڈھی چھائی رہی ۔ 

## کیریئر
خالدا ریاست نے سبھ توں پہلاں جسوسی سیریز *نامدار* چ کم کیتا۔ 70 دے دہاکے دے چھیکڑ چ حسینا معین دے کلاسیکی ڈرامے چ اداکاری کیتی۔ ایس توں علاوا انور مقصود دے ڈرامے *ہاف پلیٹ* چ وی کم کیتا۔
اوہناں دے مشہور ڈرامیاں وچ *پناہ، بندش، دھوپ، دہوار، کھویا ہوا آدمی، تعبیر، اب تم جاسکتے ہو* تے *پڑوسی* شامل نیں ۔

## ٹبّر
سینیئر ٹی وی اداکارہ عایشا خان اوہناں دی وڈی بھیݨ اے ۔ اوہناں دے والد ریاست علی محکما پولیس چ افسر سن ۔

## موت
خالدا ریاست کینسر دے مرض چ مُبتلا ہوݨ پاروں 26 اگست 1996 نوں جگ توں چلاݨا کر گئیاں ۔

## ٹی وی ڈرامے
* ایک محبت سو افسانے 
* بندش
* دُھند
* نامدار
* لازوال
* نشیمن
* مقسوم
* سائے
* تعبیر
* پڑوسی

## ٹیلی فِلماں
* پناہ
* دشتِ تنہائی
* اب تُم جاسکتے ہو
* کھویا ہوا آدمی
* ہاف پلیٹ
* وادیِ پُر خار
* میری سادگی دیکھ
* دھوپ دیوار
* ننگے پاوں
* بازدید
* نقشِ ثانی
* قرض
* آدھے چِہرے
* ٹائپسٹ
* اُمیدِ بہار

گٹھ:پاکستانی اداکار
گٹھ:پاکستانی لوک
دھارواڑ

**دھارواڑ** کرناٹک دا شہر اتے ضلع اے۔ 1962 وچّ اس نوں ہبلی نال ملا دتا گیا تاں ہی اس نوں ہبلی دھارواڑ وی کہیا جاندا اے۔ اس نگر دا رقبہ 200 مربع کلومیٹر اے۔ایہہ بنگلور توں 425 کلومیٹر اتلے لہندے وچّ واقع اے۔ ایہہ نیشنل ہائیوے 4 (بھارت) تے بنگلور توں پونا وچّکار واقع اے۔

اس تے کپاہ اتے عمارتی لکڑ دا وپار ہندا اے۔ اتھے کپڑے بنانے دے کارخانے ہن۔
## کلاسیکل سنگیت
کرناٹک دے شہر دھارواڑ نوں اتر تے دکھن بھارتی رہتلاں دے سمیل دا نشان منیا جاندا اے۔ کلاسیکل سنگیت، ہورناں للت کلاواں تے ساہت دے کھیتراں وچّ ملاپ دیاں جنیاں مثالاں اتھے ملدیاں ہن، اوہ دیس دے ہور کسے اک تھاں تے نہیں ملدیاں۔ دھپرد تے خیال گائیکی ہندوستانی کلاسیکل سنگیت دے دو مکھ انگ ہن، پر ملک ارجن منصور کرناٹک سنگیت دی سکھیا-دیکھیا دے باو جود خیال گائکی دے خلیفہ منے جاندے رہے ہن۔ دھپرد وچّ وی اوہناں دی مہارت باکمال سی۔
## حوالے

گٹھ:کرناٹک دے شہر
گٹھ:بھارت دے شہر
بومبائیلا دیوی

**بومبائیلا دیوی لیشرام** (جم 22 فروری 1985; چڑھدا امفال،منیپور) اک بھارتی تیرانداز اے۔

بومبائیلا نے 2008 دیا بیجنگ اولمپک وچّ بھارت دی اگوائی کیتی۔ اس نے عورتاں دے انسان گت مکبالے اتے ٹیم مقابلے وچّ حصہ لیا، پر دونوں وار وچّ فائینل تکّ پہنچن وچ ناکام رہی۔ اس نے، ڈولا بینرجی اتے پرانیٹھا وردھیننی دے نال-نال ٹیم دے کوالیفائر مقابلے وچّ چھیواں درجہ دتا گیا اے۔ اسنوں 16ویں راؤنڈ وچّ بائی ملی، پر کارٹر وچ 206-211 دے فرق نال چین توں ہار گئی۔ انسان گت مقابلے وچّ، اس نے 64ویں کوالیفائر راؤنڈ وچّ 22واں درجہ حاصل کیتا۔ پر 101-103 نال سویڈن دی اونا مارکنکیوئیسیز توں ہار گئی۔

## 2012 لندن اولمپک
اوہ خواتین مقابلے دے دوجے دور  چوں باہر ہو گئی جتھے جولائی 30, 2012 نوں میکسیکو دی ایڈا رومن توں 2-6 نال ہار کے دوجے گیڑ وچ باہر ہو گئی، ٹیم دے مقابلے وچّ بھارت فائینل وچّ 211-210 نال ڈنمارک وچ ہار گیا۔ اس ویلے اسنوں اولمپک گولڈ کئیسٹ دا تعاون حاصل اے، جو کے اک غیر-منافعے والی ادارہ اے۔ جسدا کم چنگے کھڈاریاں دی پچھان کرنا اتے بھارتی کھڈاری نوں اپنا سہیوگ دینا اے۔

## حوالے

گٹھ:جم 1985
گٹھ:زندہ لوک
تیر اندازی

**تیر اندازی** کمان نال تیر چھڈن دی اک کلا، مشق اتے ہنر اے۔ انگریزی وچّ *archrey* لاطینی دے *arcus* توں آیا۔ تیر اندازی کرن والے انسان نوں تیر انداز آکھدے ہن۔ اتہاس وچّ اس دی ورتوں جنگاں اتے شکار وچّ ہندی سی جدکہ اجوکے ویلے وچّ ایہہ کھیڈ مقابلہ اے۔

## حوالے

گٹھ:کھیڈاں
سُریندر ورما

**سُریندر ورما** (جم 7 ستمبر 1941) ہندی ناول کار اتے ناٹک کار اے۔ *سوریا کی انتم کرن سے سوریا کی پہلی کرن تک* (1972) راہیں اسنے ناٹک کار وجوں اپنی یاترا شروع کیتی۔ اس ناٹک نوں خوب مشہوری ملی اتے ایہہ چھ بولیاں وچّ ترجمہ کیتا گیا۔ اسدی نیشنل سکول آف ڈرامہ نال چروکی سانجھ اے اتے اوہ پندراں دے قریب کتاباں شائع کروا چکیا اے۔

سنگیت ناٹک اکادمی اوارڈ 1993 اتے ساہت اکادمی اوارڈ 1996 وچّ حاصل کیتا۔
## رچناواں
### ناول
* *دو مردوں کے لیئے گلدستہ* (2000)
* *مجھے چاند چاہئے* (1993)
* "کٹنا شامی کا ورکش پدماپانکھری کی دھر سے"(2010)

### ناٹک
* *سوریا کی انتم کرن سے سوریا کی پہلی کرن تک* (1972)
* *آٹھواں سرگ* ( 1976)
* *چھوٹے صیاد بڑے صیاد* (1978)
* *قید حیات* (1983)
* "رتّ کا کنگن،" (2011)
 
*سوریا کی انتم کرن سے۔.۔* نوں جایا کرشنامچاری نے *From sunset to sunrise* نام تے انگریزی وچّ ترجمہ کیتا۔۔
* "دروپدی"
* "شکنتلا کی انگوٹھی"

## حوالے

گٹھ:ہندی ساہت
گٹھ:ہندی لکھاری
نیشنل سکول آف ڈرامہ

**نیشنل سکول آف ڈرامہ** (**این ایسّ ڈی**) نویں دلی، بھارت وچّ واقع تھئیٹر سکھلائی دی ادارہ اے۔ ایہہ بھارت سرکار دی کلچرل منسٹری ماتحت اے۔ ایہدا قیام 1959 وچّ سنگیت ناٹک اکادمی نے کیتی سی، اتے 1975 وچّ اسنوں آزاد سکول دا درجہ دے دتا گیا۔  2005 وچّ اسنوں ڈیمڈ یونیورسٹی دا درجہ دے دتا گیا سی، پر 2011 وچّ ادارہ  دی درخواست تے ایہہ واپس لے لیا گیا۔

## حوالے

گٹھ:بھارت وچ ڈرامہ سکول
گٹھ:نیشنل سکول آف ڈرامہ
گٹھ:بھارت وچ تعلیم
سکول

**سکول** جس دے ودیالیا، مدرسہ، دھرم شالا، گوروکل وغیرہ ناں ہن جتھے طالب علماں نوں سائنسی ڈھنگ نال معلماں ولوں سکھیا دتی جاندی اے۔ اوہناں نوں لکھنا، پڑنا، وچارنا، کتہ مکھی ہونا، بولنا وغیرہ سکھایا جاندا اے۔ پڑھائی دا مکھ مقصد پیسہ کماؤنا اے۔ پر بچے پڑھ-لکھہ کے نہ صرف چنگی نوکری لبھن دے قابل بندے ہن، سگوں اوہ زندگی دے کئی حالاتاں نال نجٹھن دے وی یوگ بندے ہن۔ اک پڑھیا لکھیا انسان ڈاکٹر، سرکاری افسر یا بینک ملازم بݨ سکدا اے یاں اوہناں نال گل بات کرن توں ڈرن دی بجائے اوہناں نال سوکھا ہو کے گل کر لیندا اے۔ کتا سکھن توں پہلاں مڈھلی پڑھائی کر لین، تاں ہو سکدا اے کہ اوہ انی آسانی نال دوسریاں دے دھوکھے وچ نہیں آؤن گے۔ کئی دیساں وچ بچیاں لئی پرائمری تے سیکنڈری سکول وچّ پڑھنا ضروری ہندا اے اتے پڑھائی اکثر مفت ہندی اے۔ انسانی حقاں دا عالمی اعلان اتے بال حقاں متعلق اقرارنامہ کہندا اے کہ پڑھائی بچیاں دا بنیادی حق اے۔ پر کجھ دیساں وچّ پڑھائی مفت نہیں ہندی اے۔ ان پڑھ لوک اکثر بڑی اوکھی زندگی گزاردے ہن کیونکہ اوہناں نوں چنگی نوکری نہیں ملدی۔ ایہناں حالاتاں وچ اک انسان دا پڑھیا لکھیا ہونا کافی معاون ثابت ہو سکدا اے۔ اک پڑھیا-لکھیا انسان آسانی نال وہماں دا شکار نہیں ہندا۔ کئی ماں پیو اپنے منڈیاں نوں تاں سکول بھیجدے ہن پر اپنیاں کُڑیاں نوں نہیں پڑھاؤندے۔ ان پڑھ ہون کر کے کڑیاں اپنی زندگی وچّ ترقی نہیں کر سکدیاں۔ اقوام متحدہ بال فنڈ (یونیسیف) دی اک کتاب کہندی اے: “کئی مطالعےآں توں ایہو گل ثابت ہوئی اے کہ کڑیاں نوں پڑھاؤنا aی غریبی دی زنجیر نوں توڑن دا سبھ توں ودھیا طریقہ اے۔”

## ہور دیکھو
*سکول
*کالج
*یونیورسٹی

## حوالے

گٹھ:سکول
گٹھ:تعلیم
گٹھ:تعلیمی ادارے
اک دنا قومانتری

**اک دنا قومانتری ** (**اوڈیائی**) اک کرکٹ کھیڈ دا حصہ اے جس وچّ کہ محدود اوور ہندے ہن۔ ایہہ کرکٹ دو ٹیماں وچکار کھیڈی جاندی اے اتے ہر ٹیم نوں کھیڈن لئی 50 اوور دتے جاندے ہن۔ عالمی کرکٹ کپ اک دنا انترقومی کرکٹ دا ہی حصہ اے، کرکٹ کپ دے سارے میچ 50 اوور دے ہندے ہن۔ اک دنا انترقومی میچاں نوں **محدود اوور قومانتری ** وی کہہ لیا جاندا اے۔ اس نوں **ٹونٹی20 کرکٹ** نال جوڈ کے وی ویکھیا جاندا اے مگر ٹونٹی20 مقابلے اس کرکٹ دا ودھیرے اہمیت اے۔

پہلا اک دنا انترقومی میچ 5 جنوری 1971 نوں *میلبورن کرکٹ میدان* وچّ آسٹریلیا اتے انگلینڈ وچکار کھیڈیا گیا سی۔ پہلاں اوڈیائی کھیڈن ویلے کھڈاری چٹے رنگ دی وردی پاؤندے سن اتے اجوکے ویلے رنگدار وردی دی ورتوں کیتی جاندی اے۔ اوڈیائی کھیڈن لئی زیادہتر میچ دن-رات دے ہندے ہن اتے اس لئی چٹے اتے لال رنگ دی گیند دی ورتوں کیتی جاندی اے۔

## اک دنا قومانتری  میچ کھیڈن والیاں پرمکھ ٹیماں
* ٹیماں دے نانم اتے ٹیم ولوں کھیڈے گئے پہلے اوڈیائی مقابلے دی متی -
#  (5 جنوری 1971)
#  (5 جنوری 1971)
#  (11 فروری 1973)
#  (11 فروری 1973)
#  (5 ستمبر 1973)
#  (13 جولائی 1974)
#  (13 فروری 1982)
#  (10 نومبر 1991)
# زمبابوے (1 فروری 1993)
#  (10 اکتوبر 1997)
## حوالے

## باہری کڑیاں
* انترقومی کرکٹ نیم، آئیسیسی دی ادھکارک ویبسائیٹ اتے 
گٹھ:کرکٹ
مدن جیت سنگھ

**مدنجیت سنگھ** (16 اپریل، 1924-6 جنوری، 2013) دا جم لاہور (برطانوی پنجاب) برطانوی ہند وچ ہویا۔ دیس دی ونڈ توں پہلاں اوہناں دی رہائش سائیں میاں میر دے مقبرے نیڑے سی اتے فیض اوہناں دا کالج ویلے دا متر سی۔ اوہناں نے ودیس سیوا دا امتحان پاس کیتا تے بھارتی ودیس سیوا وچ داخل ہو گئے۔ 1953 توں بھارتی ودیس سیوا وچّ داخلے توں بعد اوہ 1995 تک سوویت یونین سمیت تقریباً اک درجن ملکاں وچّ بھارتی سفیر رہے۔ اوہ اعلیٰ ترین فوٹوگرافر تے مصور وی سن اتے گہر گمبھیر لکھاری وی۔ یونیسکو نے اوہناں نوں گڈول سفیر تعینات کیتا۔ اسے عالمی ادارہ دے ایگزیکٹیو بورڈ نے اوہناں نوں نذر یونیسکو مدنجیت سنگھ انعام وی قائم کیتا جو رواداری تے امن دے پرچار لئی ہر دو ورھیاں بعد دتا جاندا اے۔ آپ لکھاری وی ہن۔ آپ نے مہاتما گاندھی دے نال ہندستان چھڈو تحریک وچّ حصہ لیا۔ اوہناں نے 1982 وچّ یونیسکو وچّ کم کیتا۔ سال 2000 وچّ یونیسکو گڈول ایمبیسڈر تعینات کیتا گیا۔ ایہہ پوسٹ اہناں نے 6 جنوری، 2013 تکّ کیتی۔ 2004 وچّ گورنمنٹ کالج یونیورسٹی دا معیار اُچا چُکن دی چاہتوسّ اوہناں نے اتھوں انسٹیٹیوٹ آف ساؤتھ ایشیئن سٹڈیز دا قیام دی تجویز رکھی اتے اس کم لئی 1.20 لکھ ڈالراں دی نجی مدد دین دی پیش کش صرف اک شرط ’تے کیتی کہ اس دا اکادمک عملہ ہورناں دکھن ایشیائی ملکاں وچوں وی ہووے۔ پیش کش نوں یونیورسٹی سنڈیکیٹ نے قبول کر لیا۔ رقم وی آ گئی۔ انسٹیٹیوٹ قائم ہو گیا۔
## کتاباں

* کانسی اتے پتھر دے بھارتی بتّ 1952.
* اجنتا گفاواں چتر (1964);
* ہمالیا کلاواں (1968);
* چٹا گھوڑا (1976)
* ایہہ، میرے لوک (1989)
* متھّ اتے کناواں وچّ سورج (1993)
* سورج: نونوؤنیوگ ارجا دا سوما (1996)
* سورج دی بے انت ارجا (1998);
* کشمیریت (2009) ( List of publications  )

## موت
6 جنوری، 2013 نوں فرانس وچّ 88 سال دی عمر وچّ دل دی دھڑکن رکن نال اوہناں دی موت ہو گئی۔
## حوالے

گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پنجابی سکھ
گٹھ:سکھ شخصیتاں
گٹھ:جٹ
گٹھ:لکھاری
ٹیچرز ہوم بٹھنڈا

**ٹیچرز ہوم بٹھنڈہ** پچھلے 55 سالاں توں اپنے فنڈ مطابق سکھیا تے استاد طبقہ نوں نذر پنجاب دا پہلا تے اکو-اک ادارہ اے، جس وچّ لگاتار تعلیمی، سماجی تے ساہتی، تہذیبی اتے ٹریڈ یونین سرگرمیاں  اتے کانفرنساں ہندیاں رہندیاں ہن۔ پنجاب، دلی وغیرہ تھاواں توں علاوہ باہروں وی وڈیاں-وڈیاں شخصیتاں اتھے آ کے خطاب کردیاں ہن۔

## مقصد
## قیام
ٹیچرز ہوم بٹھنڈہ دے وڈے سپنکار سری بپن بہاری لال سن جو اس ویلے بٹھنڈہ ضلعے دے سکولاں دے انسپیکٹر بن کے آئے سن۔ اوہناں 28 اپریل 1956 نوں نجی یتناں نال پیپسو دے مکھ منتری سری برسبھان جی توں ٹیچرز ہوم دا نیہہ پتھر رکھوایا۔

## سرگرمیاں
## حوالے

گٹھ:پنجابی ساہت
گٹھ:پنجاب دیاں تریخی عمارتاں
سمیتھا ہریکرشنا

سمتھا ہرکرشن (بنگلور، کرناٹک وچ 6 نومبر 1973 وچ جم) اک سابقہ اک دنا قومانتری کرکٹر اے، جو بھارت دی نمائندگی کردی اے۔ اوہ اک سجے ہتھ دی بلیباز اے اتے سجے ہتھ دے زریعہ دی رفتار نال گیندبازی کردی اے۔ اسنے بھارت لئی 22 اک روزہ میچ کھیڈے اتے 231 دوڑاں بنائیاں اتے 8 وکٹاں لئیاں۔

جولائی 2007 وچ ہرکرشن نے اپنی پہلی انترقومی ٹورنامینٹ وچ متحدہ عرب امارات دی خواتین ٹیم دی کوچنگ کیتی، 2007 اے۔سی۔ ومین ٹورنامینٹ۔ ٹیم نے سارے تنّ میچ ہار دتے۔

**سمیتھا ہری کرشنا**انڈیا د‏‏ی سواݨی کرکٹ کھلاڑی نيں۔ سمیتھا ہری کرشنا بنگلور کرناٹک،انڈیا وچ 06 اکتوبر 1973 نو‏‏ں پیدا ہوئیاں۔ انھاں نے ٹیسٹ کرکٹ نئيں کھیلی بلکہ صرف ون ڈے کرکٹ کھیلی ا‏‏ے۔ اوہ سجے ہتھ تو‏ں بلے بازی کردیاں نيں تے درمیانے درجے د‏‏ی تیز گیند باز نيں۔ انھاں نے چھوٹی عمر وچ مقامی کرکٹ دا آغاز کر دتا سی، اس دے بعد اوہ مختلف کلباں د‏‏ی طرف تو‏ں کھیلدی رہیاں تے فرسٹ کلاس کرکٹ وی کھیلی۔انھاں نے بین الاقوامی سطح اُتے مجموعی طور اُتے 22 ون ڈے میچ کھیلے۔

## کرکٹ کیریئر

### ون ڈے کیریئر
سمیتھا ہری کرشنا نے پہلا بین الاقوامی ون ڈے میچ نیوزی لینڈ دے خلاف سن 1995 وچ کھیلا۔
انھاں نے 17.76 تو‏ں کل 231 رنز بنائے جس وچ سب تو‏ں زیادہ 34 دا اسکور وی شامل ا‏‏ے۔ اوہ اپنے پورے کیریئر وچ نصف سینچری تے سنچری کرنے وچ ناکا‏م رہیاں۔
انھاں نے کل 528 گینداں سُٹیاں تے 8وکٹاں حاصل کیتیاں۔ انہاں د‏‏ی باؤلنگ د‏‏ی اوسط29.0رہی۔سمیتھا ہری کرشنا 3 کیچ پھڑنے وچ کامیاب رہیاں۔

## حوالے

گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی بھارتی سوانیاں
گٹھ:بھارت د‏‏یاں سوانیاں اک روزہ کرکٹ کھلاڑی

## حوالے

گٹھ:جم 1973
گٹھ:بھارتی خواتین اوڈیائی کرکٹ کھڈاری
گٹھ:بھارتی خواتین کرکٹ کھڈاری
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:کرکٹ دے کھیڈاری
قلعہ سوتو (آلیر)

**سوتو قلعہ (آلیر)** (سپینی: Castillo de Soto (Aller)) آلیر، سپین وچّ واقع اک قلعہ اے۔ اسنوں 10 جولائی 1975 نوں بیئین دے انتیریس کلتورال اعلان کیتا گیا۔

## حوالے

گٹھ:قلعہ
گٹھ:سپین دے قلعے
تحصیلدار

بھارت، پاکستان تے بنگلا دیش وچ **تحصیلدار** اک ٹیکس افسر ہندا اے جیہڑا تحصیل پدھر تے زمین دی ملکیت دے تعلق توں ٹیکس وصول کرن دا انچارج اے ۔ تحصیلدار نوں تحصیل دا انتظامی میجسٹریٹ وی جانیا جاندا اے ۔ ایس لفظ نوں مغل راج دے مول دا منیا جاندا اے ۔ ایہ لفظ "تحصیل" تے "دار" توں بنیا ہویا اے۔ ("تحصیل" عربی دا لفظ اے ۔ ایہدا مطلب "اکٹھا کرنا" تے "دار" فارسی دا لفظ اے ایہدا مطلب "اک حالت دے مالک") توں لیا گیا اے ۔
تحصیلدار توں تھلے نائب تحصیلدار  ہُندا اے ۔ تحصیلدار نوں مہاراشٹر دے کچھ حصیاں وچ معاملتدار کہیا جاندا سی تے بھارت دے کچھ صوبےآں وچ تحصیلدار نوں تعلقا دار وی کہیا جاندا اے ۔
تحصیلدار بھارت دے زیادہ تر صوبےآں وچ کیٹیگری 2 دے گزٹڈ افسر نیں ۔ اوہ تعلقا یا تحصیل دیاں وکھ وکھ پالیسیاں نوں لاگو کردے نیں تے ضلع کلیکٹر دے ماتحت ہُندے نیں ۔ زمین، ٹیکس تے مال دے متعلق معاملیاں وچ تحصیلدار دی پردھانگی ہُندی اے ۔ امیدواراں نوں سول سروس دے امتحان وچ کامیابی توں بعد تحصیلدار تے نائب تحصیلدار تعینات کیتا جاندا اے ۔ (جویں کہ اتر پردیش وچ پی۔سی۔ایس، ہماچل پردیش وچ ایچ۔اے۔ایس ، راجستھان وچ آر۔اے۔ایس، مدھیا پردیش وچ ایم۔پی۔پی۔سی۔ایس، بہار وچ بی اے ایس، آندھرا پردیش وچ اے۔ پی۔ایس۔سی۔سی، تیلنگاݨا وچ ٹی۔پی۔ایس۔سی، بھارت دے ہور صوبےآں وچ ہور برابر دے امتحان) وچ کامیابی توں بعد کسے عہدے توں اُپر ودھایا جاندا اے جویں کہ قانونگو (جیہنوں ریوینیو انسپیکٹر کہیا جاندا اے) بعد وچ، اوہناں دی کاڈر دے اصولاں دے مطابق تحصیلدار دے عہدے اُتے ترقی دتی جاندی اے ۔

## ہور دیکھو
*تحصیلدار
*گرداور  
*پٹواری

## حوالے

گٹھ:وائی بیجی
گٹھ:سرکاری عہدے
دُوتی چند

**دُوتی چند** (جم 3 فروری 1996) اک بھارتی اتھلیٹ اے۔ اوہ 100 میٹر خواتین دوڈ وچّ موجودہ قومی چیمپین وی اے۔دُوتی چند 100 میٹر وچّ 36 سالاں وچّ اولمپک لئی کوالیفائی کرن والی پہلی بھارتی عورت اے۔ دُوتی توں پہلاں 1980 ماسکو اولمپک وچّ پی۔ٹی۔ اُوشا نے بھارت لئی پھراٹا دوڈ وچّ حصہ لیا سی۔
## شروعاتی زندگی
دُوتی چند دا جم 3 فروری 1996 نوں چکرادھر چند اتے ماں اکھجی چند دے گھر گوپالپر، اوڑیسا وکھے ہویا جو کہ ججپر جلھا وچّ پیندا اے۔دتی دیاں تنّ بھیناں ہور ہن اتے اوہ اک غریب ٹبر نال تعلقات رکھدی اے۔ اسدی وڈی بھین نے ہی دُوتی نوں حونصلہ دتا جو کہ آپ وی اتھلیٹ اے۔ 2013 وچّ دُوتی نے کیائیائیٹی یونیورسٹی توں اپنی قانون دی پڑھائی پوری کیتی اے۔
## کیریئر
2012 وچّ انڈر19 وچّ دتی 11.8 سیکنڈ دے ویلے نال 100 میٹر دوڈ وچّ قومی چیمپین بنی سی۔23.811 سیکنڈ دا ویلہ لیندے ہوئے 200 میٹر وچّ دُوتی نے پونا وکھے ہوئی ایشیائی چیمپیئن شپ وچّ تیسرا تھاں حاصل کردے ہوئے کانسی دا تمغہ جتیا سی۔ اگلے ہی سال اوہ عالمی یوتھ چیمپیئن شپ دے 100 میٹر فائینل وچّ پہنچن والی پہلی بھارتی عورت سی۔اسے ہی سال مطلب 2013 وچّ اوہ 100 میٹر اتے 200 میٹر وچّ قومی چیمپین بنی سی۔ اس دوران اسنے 200 میٹر وچّ 23.73 سیکنڈ دا سماں لیندے ہوئے اپنے کیریئر دا ودھیا مظاہرہ کیتا سی۔25 جون 2016 نوں دُوتی نے قازقستان وکھے دوبارہ ریکارڈ توڈدے ہوئے 11.24 دا وقت لیا اتے اسنوں 2016 اولمپک کھیڈاں لئی چن لیا گیا سی۔
## 2016 اولمپک کھیڈاں وچّ
ریؤ اولمپک 2016 وچّ دُوتی چند ایتھلیٹکس مقابلے دے پہلے دن 100 میٹر دی اپنی ہیٹ وچّ 7ویں تھاں اُتے رہِ کے باہر ہو گئی۔
## حوالے

گٹھ:جم 1996
گٹھ:بھارتی کھڈاری
گٹھ:بھارتی لوک
گٹھ:اولمپک کھڈاری
گٹھ:بھارتی عورتاں
پی۔ٹی۔ اُوشا

**پلاوکندی تیکیپررمبل اُوشا ** (ملیالم: പിലാവുള്ളകണ്ടി തെക്കേ പറമ്പിൽ ഉഷ; جم 27 جون 1964))، **پی۔ٹی۔ اُوشا ** نام نال مشہور، اک بھارتی کھڈارن اے۔ پی۔ ٹی۔ اُوشا اک بھارتی اتھلیٹک دی   اعلیٰ کھڈارن ہون دے نال نال اڈن پری دے نام نال جانی جاندی اے۔ پی۔ ٹی۔ اُوشا نے اپنے انترقومی کھیڈ سفر دوران 101 میڈل حاصل کیتے۔

## کھیڈ جیون
پی۔ٹی۔ اُوشا دا جم 27 جون 1964 نوں کیرالا وچّ ہویا۔ پی۔ ٹی۔ اُوشا دی کھیڈ قابلیت دا اندازہ اوہناں دے مقابلےآں وچّ اوہناں دی ودھیا کھیڈ اتے جتے ہوئے میڈلاں توں لگایا جا سکدا اے۔

## کامیابیاں
* 1979 وچّ کھیڈ کریئر دا آغاز سکول نیشنل کھیڈاں وچّ حصہ لے کے کیتا۔
* 1980 وچّ اولمپک کھیڈاں وچّ حصہ لین دا فخر حاصل ہویا۔ پر ایہناں اولمپک کھیڈاں وچّ پی۔ٹی۔اُوشا کجھ چنگا مظاہرہ نہیں کر سکی سی۔ پھر 100 اتے 200 میٹر دوڑن والی پی۔ٹی۔اُوشا دے کھیڈ کریئر نوں اگے ودھایا۔
* 1982 نویں دلی وکھے ایشیائی کھیڈاں وچّ پی۔ٹی۔اُوشا نے 100 اتے 200 میٹر ریساں وچّ چاندی دے تمگے حاصل کیتے۔ پی۔ٹی۔اُوشا نے اس توں بعد ٹریک تے بھارت دی نمائندگی کرنی شرو ع کر دتی۔
* 1984 لاس اینجلس اولمپک کھیڈاں وچّ پی۔ٹی۔اُوشا اولمپک کھیڈاں دے 400 میٹر ہرڈل ریس دے فائینل وچّ پہنچی اتے فائینل وچّ پہنچی والی پی۔ٹی۔اُوشا بھارت دی پہلی عورت اتھلیٹ بنی۔ اولمپک توں بعد وی بھارت دی اڈن پری نے اتھلیٹکس وچّ اپنا شاندار مظاہرہ جاری رکھیا۔
* 1985 وچّ چھیویں ایشیا ٹریک تے فیلڈ چیمپیئن شپ وچّ پی۔ٹی۔اُوشا نے قابل تعریف مظاہرہ کیتا۔ اس چیمپیئن شپ وچّ پی۔ٹی۔اُوشا نے وکھ-وکھ اتھلیٹک ایوینٹس وچّ پنج سونے دے میڈل اتے اک کانسی دا میڈل جتیا۔ کسے اک چیمپیئن شپ وچّ انے میڈل جتن والی پی۔ٹی۔اُوشا پہلی خواتین بنی۔
* 1986 سیول ایشیائی کھیڈاں وچّ پی۔ٹی۔ اُوشا نے 4 سونے تے اک چاندی دا تمغہ حاصل کر کے اتہاس دے پنیاں وچّ اپنا ناں درج کروایا۔

## اعزاز
بھارت سرکار نے سنّ 1984 وچّ پی۔ٹی۔ اُوشا نوں پدم شری ایوارڈ نال نوازیا گیا۔ اس توں علاوہ پی۔ٹی۔ اُوشا نوں سنّ 1984, 1985, 1986, 1987 اتے 1989 وچّ ایشیا براعظم دی بیسٹ اتھلیٹ چنی جاں دا مان حاصل ہویا۔ سنّ 1985–1986 وچّ پی۔ٹی۔اُوشا نوں ورڈ ٹرافی نال وی نوازیا گیا۔ ڈائریکٹر چراغ پٹیل دیاں کوششاں صدقہ 2012 وچّ تیار کیتی گئی سپیڈ سٹار دی دھارنا دی برانڈ امبیسڈر پی۔ٹی۔ اُوشا اے۔

## حوالے

گٹھ:بھارتی کھیڈاری
گٹھ:بھارتی لوک
گٹھ:بھارتی عورتاں
2016 اولمپک کھیڈاں

**2016 المپک کھیڈاں** جہناں نوں **XXXI اولمپک کھیڈاں** جاں **ریؤ 2016** کھیڈاں دے نام نال وی جانیا جاندا اے، ایہہ وڈا میلہ 5 اگست توں 21 اگست، 2016 تکّ ہویا سی۔ اس وچّ 10,500 کھڈاریاں نے حصہ لیا جہڑے کہ 206 دیساں دے کھڈاری سن۔

ایہناں کھیڈاں وچّ امریکہ سبھ توں ودھ تمگے جت کے پہلے تھاں اُتے رہا۔

## میزبان شہر دی چون

## 2016 سمر اولمپک مقابلیاں دی ونڈ
* 2016 سمر اولمپک دے ایتھلیٹکس مقابلے
* 2016 سمر اولمپک دے کشتی مقابلے
* 2016 سمر اولمپک دے جمناسٹک مقابلے
* 2016 سمر اولمپک دے جوڈو مقابلے
* 2016 سمر اولمپک دے ٹیبل ٹینس مقابلے
* 2016 سمر اولمپک دے تیرئندازی مقابلے
* 2016 سمر اولمپک دے تیراکی مقابلے
* 2016 سمر اولمپک دے بیڈمنٹن مقابلے
* 2016 سمر اولمپک دے میدانی ہاکی مقابلے
* 2016 سمر اولمپک دے ویٹلپھٹنگ مقابلے
* 2016 سمر اولمپک وچ بھارت
## باہری کڑیاں

*  (انگریزی وچّ)
*  (پورتگالی وچّ)

## حوالے

گٹھ:اولمپک کھیڈاں
گٹھ:2016 دے کھیڈ مقابلے
گٹھ:برازیل
گٹھ:2016 سمر اولمپک
نیتا کدم

نیتا کدم   اک سابقہ ٹیسٹ اتے اک دنا قومانتری کرکٹ کھڈاری اے جو بھارت دی نمائندگی کردا اے۔
اوہ اک سجے ہتھ دا بلیباز اے اتے اسنے اک ٹیسٹ اتے دو اک روزہ میچ کھیڈے ہن۔

## حوالے

گٹھ:بھارتی خواتین اوڈیائی کرکٹ کھڈاری
گٹھ:بھارتی خواتین کرکٹ کھڈاری
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:بھارتی کھیڈاری
گٹھ:بھارتی عورتاں
بیرومیٹر

**بیرومیٹر** (انگریزی:Barometer) ہوا دا دباء ماپن دی تکنیک اے۔ ایہہ تکنیک ای۔ ٹورسلی ولوں کیتے تجربے اتے منحصر اے۔ اس تکنیک نوں مرکری بیرومیٹر وی کہندے ہن۔ بیرومیٹر اتے دباء الٹیمیٹرج (سبھ توں ودھ بنیادی اتے عامَ قسم دا الٹیٹیمیٹر) لازمی طور اُتے اوہی زریعہ ہندے ہن، پر وکھ-وکھ مقصداں  لئی ورتے جاندے ہن۔ اک الٹیٹیمیٹر دا مقصد جگہ-جگہ دے ہوا دے دباء نوں مطابقاتی اچائی نال ملاؤنا اے، جدکہ اک بیرومیٹر فکس رکھیا جاندا اے اتے موسم دے کارن ہوا دے دباء دے بدلاو نوں ماپدا اے۔

## حوالے

گٹھ:موسمیاتی آلے
گٹھ:آلات
انسٹاگرام

**انسٹاگرام** اک آنلائین پلیٹ فارم اے جو کہ تصویراں اتے ویڈیو سانجھا کرن دی اتے سماجی میل-جول والی سیوا اے۔ اس راہیں ورتونکار تصویراں جاں ویڈیو نوں ڈجیٹل چھاننیاں لگا کیئس پلیٹ فارم اُتے اپنے چہیتیاں نال سانجھا کر سکدے ہن۔ اس توں علاوہ اوہ اوہناں نوں فیس بک، ٹوٹر، ٹمبلر اتے فلکر ورگیاں کئی سماجی میل-جول والے سائیٹاں اتے وی سانجھیاں کر سکدے ہن۔ Instagram Login  تہانوں Instagram وچّ لاگئن کرن لئی دے بارے سبھ کجھ سکھاؤن لئی گائیڈ اے

## حوالے

گٹھ:سافٹوئیر
گٹھ:سافٹویئر
سۉرن کماری دیوی

سۉرن کماری دیوی پہلی بھارتی اتے بنگالی خاتون گلپکار اے جسدا 1876 وچّ پہلا ناول 'دیپ نروان' اتے 1882 وچّ پہلی کہانی 'سنکلپن' چھپی۔ سورنکماری دیوی رابندرناتھ ٹیگور دیاں پنج بھیناں وچوں اک سی۔ اسنے لما سماں وڈے پدھر تے ناول، ناٹک، کہانی، شاعری اتے سائنسی مضموناں دی رچنا کیتی۔

## جیون
سۉرن کماری دیوی دا جم 28 اگست 1855 نوں کلکتہ وچّ ہویا۔ اسدے پیؤ دا نام دیوندرناتھ ٹیگور اتے ماں دا نام شاردا دیوی سی۔ گھر دا ماحول ساہتی ہون کرکے سورنکماری دیوی نوں گھر وچ ہی بنگلا اتے سنسکرت دی مڈھلی سکھیا حاصل کیتی گئی۔ اسنوں بچپن توں ہی سنگیت، تھئیٹر اتے لکھن کلا وچّ نپن بناؤن دے یتن کیتے گئے جس کرکے اسنے تیرویں ورھے وچّ ہی گیت اتے کہانیاں لکھنیاں شروع کر دتیاں۔ اسے سال ہی اسدا ویاہ جانکیناتھ گوسل نال ہو گیا جو بھارتی قومی کانگرس دا سیکٹری سی۔اسنے بنگالی بولی وچّ سائنس متعلق تشریحی شبداولی ڈیولپ کیتی۔ غریب کڑیاں، ودھواواں، یتیم بچیاں دی پڑھائی اتے مالی مدد لئی اسنے 1896 وچّ 'سخی سمتی' ناں دی خواتین سبھا بنائی۔ اوہ 1921 توں 'بنگلا ساہت سمیلن' دی پردھان وی رہی۔ لما سماں سیاسی سرگرمیاں وچ حصہ لیندی رہی۔ 3 جولائی 1932 (77 ورھیاں دی عمر وچّ)نوں اسدی موت ہو گئی۔

## رچناواں
### ناول
* دیپ نروان
* سنیہ لتا

### کہانی
* سنکلپن

### ناٹک
* راج کنیا
* دویا کمل
* بسنت اُتسۉ (اپیرا-گیترا ناٹ)

### مضمون
* پرتھوی

## اڈیٹنگ
* بھارتی(میگزین)

## حوالے

گٹھ:بنگالی شخصیتاں
رنجیت باوا

**رنجیت باوا** اک بھارتی پنجابی گائک اے۔ رنجیت دا جم 14 مارچ 1991 وچّ ضلع گرداس پور دے پنڈ وڈالا گرنتھیاں وکھے ہویا۔ اسنوں "جٹّ دی عقل" گیت نال مشہوری حاصل ہوئی۔ اسنے 2015 وچّ ایلبم، "مٹی دا باوا" نال اپنی شروعات کیتی۔ ہن باوا اپنے فلمی سفر دی شروعات "طوفان سنگھ" نال کرن جا رہا اے، ایہہ فلم شہید بھائی جگراج سنگھ طوفان دی زندگی اُتے مشتمل اے۔

## مڈھلا جیون

بچپن توں ہی اوہ سنگیت نال جڑیا ہویا سی۔ اوہ اپنے سکول دے دناں وچ وی گانے گاؤندے سی۔ چھیویں جماعت وچ اس نے اپنے سکول وچ اک گیت گایا جس لئی اس دے استاداں اتے ہورناں نے تعریف کیتی۔ پھر اوہناں دے سنگیت استاد منگل نے اس نوں سکھلائی دتی اتے اوہناں نے سنگیت مقابلیاں وچ حصہ لین لئی باوے نوں راغب کیتا۔ جدوں، رنجیت باوا گرو نانک کالج، بٹالا توں گریجوئیشن اتے خالصہ کالج امرتسر دے پوسٹ-گریجوئیشن کر رہا سی، رنجیت باوا نے کئی سنگیتکار مقابلیاں وچّ حصہ لیا سی۔ اک انٹرویو وچ رنجیت باوا نے کیہا، "اوہناں چھ سالاں لئی میں اک پاکستانی گیت گایا، "بول مٹی دیا باویا"، جس نے مینوں 'باوا' دے طور تے مشہور کر دتا۔اس لئی اوہ باوا دے روپ وچ وی جانیا جاندا اے۔

## سنگیت
### ایلبم
* **مٹی دا باوا** ٹریک لسٹ:
# مٹی دا باوا
# بوٹی بوٹی
# ڈالر بنام روٹی
# بندوق
# سردار
# جٹّ دا ڈر
# یاری چنڈی گڑھ والیئے

### سنگل
* جٹّ دی عقل
* زین
* تنخواہ
* ساڈی واری آؤن دے
* کڑی توں پٹاکا
* چنڈی گڑھ والی
* نال نال
* منڈا سرداراں دا
* آزادی
* جندے میریئے
* لاہور
* یاری چنڈی گڑھ والیئے
* مٹی دا باوا
* بوٹی بوٹی
* سردار
* ڈالر بنام روٹی
* بندوق
* جٹّ دا ڈر
* سویگ جٹّ دا
* پنجابیو جاگدے کہ ستے
* زندہ سکھا
* گرلس ہوسٹل
* نیرو سلوار

## حوالے

## باہری جوڑ
* TNN (25 ستمبر 2014)۔ "Ranjit Bawa – Jind Meriye"۔ *[[Times of India]]*

گٹھ:پنجابی گائک
گٹھ:جم 1989
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:پنجابی سنگیت
گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پنجابی سکھ

گٹھ:سکھ شخصیتاں
گٹھ:جٹ
گٹھ:۱۹۸۹ دے جم
لال مُنیا

**لال مُنیا ** جاں سرخا، اک لال رنگ دی چڑی اے جسدے کھنبھاں اتے چٹے رنگ دے چٹاک ہندے ہن۔ ایہہ ایشیا دے گھاہ والے کھلے میداناں وچّ ملدا اے۔ اس دی رنگین خوبصورتی کر کے اسنوں عامَ طور تے پنجرے دے پنچھی وجوں جانیا جاندا اے۔ ایہہ برصغیر وچّ مونسون دی رتّ دوران اپنی اولاد پیدا کردا اے۔ اس پنچھی دا انگریزی نام Avadavat بھارت دے گجرات صوبے دے شہر احمدآباد اتے پیا اے جتھوں اس دا پرانے زمانیاں وچّ ہورناں دیساں نوں پنچھی-وپار وجوں برآمد کیتا جاندا سی۔

## فوٹو گیلیری

File:Red Avadavat-female, Chappar Chirri, Mohali, Punjab, India.jpg|لال منیا-مادہ، چپڑ چڑی، موہالی، پنجاب، بھارت
Image:Red Avadavat (Amandava amandava)- Female in Kolkata W IMG 3311.jpg|مادہ(کلکتہ، بھارت)
File:Red avadavat, Chaparrchirri, Mohali, Punjab, India.jpg|لال منیا (سرخا)-نر، چپڑ چڑی، موہالی، پنجاب،بھارت)
File:Red Avadavat, Chapapar Chiri, Mohali, Punjab, India.jpg|لال منیا (سرخا)-مادہ، چپڑ چڑی، موہالی، پنجاب،بھارت)

## حوالے

گٹھ:پنچھی
گٹھ:پنجاب دے پنچھی
گٹھ:بھارت دے پنچھی
گٹھ:پاکستان دے پنچھی
گٹھ:پنچھیاں دے پنجابی ناں
گٹھ:ایشیا دے پنچھی
ڈاکٹر آف فلاسفی

**ڈاکٹر آف فلاسفی** جاں پی۔ ایچ۔ ڈی۔ یونیورسٹی ولوں دتی جان والی اعلیٰ ڈگری اے۔ اس ڈگری حاصل کرن والے انسان نوں کالج جاں یونیورسٹی وچّ معاون پروفیسر، ریڈر جاں سائنسدان دے عہدے تے تعینات کیتا جا سکدا اے۔ 1150 وچّ پہلی ڈگری دتی گئی۔ جس موضوع وچّ پی۔ ایچ۔ڈی دی ڈگری نوں حاصل کرن لئی اسے موضوع دی ماسٹر ڈگری (ایم۔ اے۔) ہونی چاہیدی اے۔ ایہہ ڈگری یونیورسٹی، آئی۔ آئی۔ ٹی۔ جاں  این۔ آئی۔ ٹی۔  جاں ہور کھوج ادارےآں ولوں دتی جاندی اے۔ کئی یونیورسٹی ایم۔ فِل کرن والے طالب علماں نوں پی۔ ایچ۔ ڈی۔ وچ داخلہ دتا جاندا اے۔

## حوالے

گٹھ:تعلیم
گٹھ:ڈگری
بابا کانشی رام

**بابا کانشی رام** (11 جولائی 1882 – 15 اکتوبر 1943) بھارت دے صوبے ہماچل پردیش وچّ جمیا بھارت دا آزادی سالار اتے انقلابی ساہتکار سی۔
اس نے شاعری راہیں سماجی، مذہبی، سیاسی، معاشی اتے تہذیبی استحصال دی مخالفت کیتی سی۔ اس نوں پہاڑی گاندھی دے نام نال جانیا جاندا اے۔ اس نے عام لوکاں دی بولی وچّ فکر دا سنیہا دتا۔ بابا کانشی رام دیاں رچناواں وچّ جنجاگرن دیاں پرمکھ دھاراواں دے علاوہ چھواچھوت انمولن، ہریجن پریم، دھرم دے بارے عقیدت، عالمیت اتے انسان دھرم دے فلسفہ ہندے ہن۔ بابا کانشی رام نے انگریز حکمراناں دے خلاف بغاوت دے گیتاں دے نال عام لوکاں دے دکھ درد نوں وی شاعری وچّ واضع کیتا گیا۔

## حوالے

گٹھ:لکھاری
محمد انس

** محمد انس** اک بھارتی  اتھلیٹ اے ۔
## حوالے

گٹھ:بھارتی شخصیتاں
ایلین تھامپسن

**ایلین تھانپسن** (جم 28 جون 1992) اک جمیکا خواتین اتھلیٹ اے۔ اسنے 2015 عالمی ایتھلیٹکس چیمپیئن شپ دے 200 میٹر ایوینٹ وچّ چاندی دا تمغہ جتیا سی اتے اوہ اس ایوینٹ دی دنیا دی پنجویں کامیاب خاتون اتھلیٹ منی جاندی اے اتے 100 میٹر وچّ اوہ چوتھی کامیاب خاتون اتھلیٹ منی جاندی اے۔ ریو ڈی جنیرو وچّ ہوئیاں 2016 اولمپک کھیڈاں وچّ اس نے 100 میٹر ایوینٹ وچّ 10.71 سیکنڈ دا وقت لے کے سونے دا تمغہ جتیا اے اتے 200 میٹر وچّ وی 21.78 سیکنڈ دا سماں لے کے سونے دا تمغہ جتیا اے۔

## مڈھلا جیون
تھانپسن دا جم 28 جون 1992 نوں ہویا سی اتے اوہ مینچیسٹر پارش، جمیکا دی رہن والی اے۔پہلاں اسنے کرسچیانا ہائی سکول اتے بعد وچّ مینچیسچر ہائی سکول وچّ سکھیا حاصل کیتی۔ اسنے 2009 وچّ انتر سیکنڈری چیمپیئن شپ وچّ 12.01 سیکنٹ دا ویلہ لے کے 100 میٹر وچّ چوتھا تھاں حاصل کیتا سی۔2011 وچّ اسنے کجھ کارناں کرکے مینچیسٹر ہائی سکول دی ٹیم دا ساتھ چھڈّ دتا سی۔

## کامیابیاں

1988 وچّ سیول وچّ ہوئیاں اولمپک کھیڈاں توں بعد ایلین تھانپسن اجیہی پہلی خواتین اتھلیٹ اے جسنے اکو اولمپک (2016 ریو) دے 100 میٹر اتے 200 میٹر، دوواں ایوینٹاں وچّ سونے دا تمغہ جتیا ہووے۔
### 2016
ریو ڈی جنیرو وچّ ہوئیاں 2016 اولمپک کھیڈاں دے 100 میٹر ایوینٹ دے وچّ تھانپسن نے 2012 اولمپک کھیڈاں دی وجیتا سٹائل اتے ٹوری باوے نوں پچھے چھڈّ کے سونے دا تمغہ جتیا سی۔

اس توں علاوہ تھامپسن نے 2016 ریو اولمپک وچّ ہی 200 میٹر ایوینٹ مقابلے وچّ نیدرلینڈ دی ایتھلیٹ نوں پچھے چھڈّ کے سونے دا تمغہ جتیا سی۔

## حوالے

گٹھ:جم 1992
گٹھ:اولمپک کھڈاری
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جمیکا دے اولمپک اتھلیٹ
گٹھ:اولمپک کھیڈاں
جنرل ٹوپولوجی

**عام ٹوپولوجی**، ٹوپولوجی دی اوہ شاخ اے جو مڈھلیاں سیٹ-اصولی پربولیاں اتے ٹوپولوجی وچّ ورتیاں جاندیاں بنتراں نال ورتدی اے۔ ایہہ ٹوپولوجی دیاں ہور زیادہتر شاخاں دا ادھار اے جہناں وچّ ڈفرینشیئل ٹوپولوجی، ریکھگنتک ٹوپولوجی، اتے الجبرک ٹوپولوجی شامل ہن۔ عامَ ٹوپولوجی لئی اک ہور نام نقطہ-سیٹو ٹوپولوجی اے۔

* نقطہ-سیٹو ٹوپولوجی وچّ مڈھلے تجزیہ کنٹینیوٹی  ، کمپیکٹنیسّ (سنگھنتا)، اتے کنیکٹڈنیسّ   ہن۔

* سہج علم دے طریقے نال، جاری فنکشن نیڑے دے نقطےآں نوں نیڑے دے قطےآں تکّ لیندے ہن۔

* کمپیکٹ سیٹ اوہ ہندے ہن جہناں نوں منمرضی دے چھوٹے سائز دے کئی سیمت سیٹاں راہیں کور کیتا جا سکدا اے۔

کنیکٹڈ سیٹ اوہ سیٹ ہندے ہن جہناں نوں اجیاے دو حصیاں وچّ نہیں ونڈیا جا سکدا جو دور ہون۔ شبداں “نیڑے، منمرضی دے چھوٹے، اتے دور” نوں کھلے سیٹاں دی ورتو نال خالص بنایا جا سکدا اے۔ جیکر اسیں کھلے سیٹاں دی پرناشا بدل دندے ہاں، تاں اسیں اس تشریح نوں بدل دندے ہاں کہ جاری فنکشن، کمپیکٹ سیٹ، اتے کنیکٹڈ سیٹ کی ہندے ہن۔ کھلے سیٹاں لئی تشریح پرتِ ہریک چون نوں ٹوپولوجی کیہا جاندا اے۔ ٹوپولوجی والے کسے سیٹ نوں اک ٹوپولوجیکل سپیس کیہا جاندا اے۔

میٹرک سپیساں ٹوپولوجیکل سپیساں دی اک اہم گٹھ ہن جتھے جتھیں دوریاں نوں اک میٹرک نامی نمبر حاصل کیتا جا سکدا اے۔ اک میٹرک دا ہونا کئی ثبوتاں نوں آسان کردا اے، اتے زیادہتر عامَ ٹوپولوجیکل سپیساں میٹرک سپیساں ہندیاں ہن۔

گٹھ:ریاضی
گٹھ:فزکس
ڈفرینشیئل ٹوپولوجی

ڈفرینشیئل ٹوپولوجی اوہ میدان اے جو ڈفرینشیئیبل مینیفولڈاں اتے ڈفرینشیئیبل فنگشناں نال ورتدا اے۔ ایہہ ڈفرینشیئل جیؤمیٹری   نال نزدیکی طور تے متعلق اے اتے اکٹھے مل کے ایہہ دوویں ڈفرینشیئیبل مینیفولڈاں دی جیؤمیٹریکل تھیوری بناؤندے ہن۔

زور زیادہ خاص طور تے کہندے ہوئے، ڈفرینشیئل ٹوپولوجی اجہیاں خاصیتاں اتے بنتراں نوں وچاردی اے جہناں نوں متاثر کرن لئی کسے مینیفولڈ اتے صرف اک سچارو بنتر دی ضرورت ہندی اے۔ وادھو جیؤمیٹریکل بنتراں والے مینیفولڈاں نالوں سچارو مینیفولڈ زیادہ کومل ہندے ہن۔ جو ڈفرینشیئل ٹوپولوجی وچّ موجود کجھ قسماں دیاں مماثلتاں اتے توڑاں-مروڑاں بارے رکاوٹاں دے طور تے کم کردے ہن۔ اداہرن دے طور تے، وولیؤم   اتے ریمانیئن کرویچر اجیہے ستھرانک ہن جو اکو سچارو مینیفولڈ اتے وکھریاں وکھریاں جیؤمیٹریکل بنتراں نوں وکھرا کر سکدے ہن- یانِ کہ، کجھ مینیفولڈاں نوں سچارو طریقے نال پدھرا کیتا جا سکدا اے، پر اسطراں کرن لئی ہو سکدا اے کہ سپیس نوں توڑنا-مروڑنا پوے اتے کرویچر اتے وولیؤم نوں متاثر کرنا پوے ۔
## ہور ویکھو
ٹوپولوجی

جنرل ٹوپولوجی
گٹھ:ریاضی
گٹھ:فزکس
مینیفولڈ

جدونکھ ٹوپولوجیکل سپیساں ودھ اتے عجیب ہو سکدیاں ہن، ٹوپولوجی دے بہت سارے فیلڈ مینیفولڈاں نامی سپیساں دی ہور جانی پچھانی کیٹیگری اتے دھیان مرتکز کردے ہن۔ اک مینیفولڈ اجیہی ٹوپولوجیکل سپیس ہندی اے۔ جو ہریک نقطے نیڑے یکلڈن سپیس نال ملدی جلدی ہندی اے۔ ہور حقیقت نال کہندے ہوئے، کسے n-ڈمینشنل مینیفولڈ دا ہریک نقطہ اک گوانڈھ رکھدا اے جو n-ڈمینشنل یکلڈن سپیس متعلق ہومومورفک ہندا اے۔ لائناں اتے چکر، پر اٹھ انک دی تصویر نہیں، اک  ڈمینشنل مینیفولڈ ہندے ہن۔ دو-ڈمینشنل مینیفولڈاں نوں سطح وی کیہا جاندا اے۔ اداہرناں وچّ پلین، سفیئر، اتے ٹورس شامل ہن۔ جہناں نوں تھری ڈمینشنل وچّ تجربہ کیتا جا سکدا اے، پر کلیئن بوتل اتے واستوک پروجیکٹو پلین نوں نہیں۔
## ہور ویکھو
ٹوپولوجی

جنرل ٹوپولوجی

ڈفرینشیئل ٹوپولوجی
گٹھ:ریاضی
گٹھ:فزکس
ٹوپولوجیکل سپیس

شبد ٹوپولوجی، ٹوپولوجی کہے جان والے ریاضی دے فیلڈ لئی اک خاص ریاضیاتی مرکزی وچار ولّ وی اشارہ کردا اے۔ غیرضروری طور تے، اک ٹوپولوجی دسدی اے کہ کسے سیٹ دے ایلیمینٹ اک دوجے بارے مقامی طور تے کویں متعلق ہن۔ اکو سیٹ وکھریاں وکھریاں ٹوپولیجیاں رکھ سکدا اے۔ اداہرن دے طور تے، حقیقی لائن، کمپلیکس پلین، اتے کینٹور سیٹ نوں وکھریاں ٹوپولیجیاں والے اکو سیٹ دے روپ وچّ سوچیا جا سکدا اے۔

رسمی طور تے، منّ لؤ X کوئی سیٹ اے اتے τ اس X دے سبسیٹاں دا پروار اے۔ پھیر τ نوں X اتے اک ٹوپولوجی کیہا جاویگا جیکر:

#	خالی سیٹ اتے X دوویں ہی τ دے ایلیمینٹ ہون
#	τ دے ایلیمینٹاں دا کوئی وی  یونین  τ دا اک ایلیمینٹ ہووے
#	τ دے بہت سارے ایلیمینٹاں دی سیمت طور تے کوئی وی کاٹ (انٹرسیکشن) وی τ دا اک ایلیمینٹ ہووے۔

جیکر τ کوئی X اتے ٹوپولوجی ہووے، تاں جوڑے (X, τ) نوں ٹوپولوجیکل سپیس کیہا جاندا اے۔ دھارنا*X<sub>τ</sub>* خاص ٹوپولوجی τ نال سمپن کسے سیٹ X نوں لکھن لئی ورتی جا سکدی اے۔

τ دے میمبراں نوں اوپن (کھلے) سیٹ کیہا جاندا اے جو X وچّ ہندے ہن۔ X دے کسے سبسیٹّ نوں کلوزڈ (بند) کیہا جاندا اے جیکر τ وچّ اس دے سپلیمنٹ وی ہون (یعنی کہ اس دے سپلیمنٹ کھلے ہون)۔ X دا کوئی سبسیٹّ کھلا، بند، دوویں (کلوپن سیٹ)، جاں دوویں نہیں ہو سکدا اے۔ خالی سیٹ اتے X اپنے آپ وچّ ہمیشاں دوویں گناں بند اتے کھلے والے ہندے ہن۔ نقطہ x رکھن والا کوئی کھلا سیٹ x دا گوانڈھی کیہا جاندا اے۔

اک ٹوپولوجی والے کسے سیٹ نوں اک **ٹوپولوجیکل سپیس** کیہا جاندا اے۔

گٹھ:ریاضی
گٹھ:فزکس
ریاضی

**ریاضی** دراصل اعداد دے استعمال دے ذریعے مقداراں دے خواص تے اوہناں دے درمیان تعلقات د‏‏ی تحقیق تے مطالعے نو‏‏ں کہیا جاندا ہے، اس توں علاوہ ایہدے وچ ساختاں، شکلاں اتے تبدلات دے متعلق بحث وی کيتی جاندی ہ‏‏ے۔ اس علم دے بارے وچ گمان غالب ہے کہ اس د‏ی ابتدا یا ارتقا دراصل گنن، شمار کرن، پیمائش کرن تے اشیاء دے اشکال و حرکات دا مطالعہ کرنے جداں بنیادی عوامل د‏‏ی تجرید تے منطقی استدلال (logical reasoning) دے ذریعے ہويا ۔

ریاضی دان ایہناں تصورات و تفکرات د‏‏ی جو اُتے درج ہوئے نيں، چھان بین کردے نيں تے انہاں تو‏ں متعلق بحث کردے نيں۔ انہاں دا مقصد نويں گمان کردہ خیالات (conjectures) لئی صیغے (formulae) اخذ کرنا تے فیر احتیاط تو‏ں چنے گئے مسلمات (axioms)، تعریفاں تے قواعد د‏‏ی مدد تو‏ں ریاضی دے اخذ کردہ صیغاں نو‏‏ں درست ثابت کرنا ہُندا ا‏‏ے ۔

## اشتقاق
ریاضی دا لفظ ریاضت تو‏ں بنا ہے جس دا مطلب سیکھنا، مشق کرنا(ابھیاس کرنا) یا پڑھنا ہُندا ہے، جدو‏ں کہ انگریزی وچ وی mathematics دا لفظ یونانی دے mathema تو‏ں ماخوذ ہے جس دا مطلب سیکھنا یا پڑھنا ہ‏‏ے۔
اور نبي بخش زرداري نے بہت بچےآں نو‏‏ں ریاضی د‏‏ی تعلیم دتی ہے۔

## تریخ
بنیادی قسم د‏‏ی ریاضی د‏‏ی معلومات دا استعمال زمانہ قدیم ہی تو‏ں رائج ہے اَتے قدیم مصر، بین النہرین تے قدیم ہندوستان د‏‏یاں تہذیباں وچ اس دے آثار ملدے نيں۔ اج دنیا بھر وچ علم ریاضی نو‏‏ں سائنس، ہندسیات، طب تے معاشیات سمیت تمام شعبہ ہائے علم وچ استعمال کيتا جا رہیا ہے اتے اِنھاں اہ‏م شعبیاں وچ استعمال ہوݨ والی ریاضی نو‏‏ں عموما عملی ریاضی (applied mathematics) کہیا جاندا ہے، انھاں شعبہ جات اُتے ریاضی دا نفاذ کرکے تے ریاضی د‏‏ی مدد لے ک‏ے نہ صرف نويں ریاضیا‏تی پہلواں د‏‏ی دریافتاں دا رستہ کھُل جاندا ہے بلکہ کسے ویلے ریاضی اَتے ہور شعبیاں دے ملاپ تو‏ں اک بالکل نواں شعبۂ علم وجود وچ آجاون د‏‏یاں مثالاں وی موجود نيں۔

## باہرلے جوڑ




فزکسکیمیانباتیاتحیوانیاتجیون پڑھتخردوبینی حیاتیاتقزمہ طرزیاتفعلیات ریاضی'''

گٹھ:سائنس
گٹھ:سائنسی علم
گٹھ:علم
گٹھ:حساب
گٹھ:ریاضی
کمپلیکس پلین

گنت وچّ، **کمپلیکس پلین** جاں z-پلین حقیقی ایکسس (دھرے) راہیں قائم کمپلیکس نمبراں دی اک جیؤمیٹریکل حالت اے۔ اسنوں اک ستکنیک ہوئی کارٹیزیئن پلین دے طور تے سوچیا جا سکدا اے، جس وچّ کمپلیکس نمبر دا حقیقی حصہ x-دھرے دے نال نال اک  ڈسپلیسمینٹ راہیں اظہار کیتا ہندا اے، اتے خیالی حصہ y-دھرے دی سمت وچّ اک ڈسپلیسمینٹ راہیں ظاہر کیتا ہندا اے۔

کمپلیکس پلین دا تجزیہ کمپلیکس نمبراں دی اک جیؤمیٹریکل ویاکھیا دی اجازت دندا اے۔ جوڑن تے، ایہہ ویکٹراں دی طرحاں جڑدے ہن۔ دو کمپلیکس نمبراں دا وولیؤم پولر (قطبی) ڈریکشن وچّ زیادہ اسانی نال درسایا جا سکدا ہے- حجم دے موڈیولس دا ملّ دو خالص ملاں دا وولیؤم  ہندا اے، جاں موڈیؤلیائی ہندا اے، اتے وولیؤم  دا اینگل جاں ارجمینٹ دو اینگلاں جاں ارجمینٹاں دا جوڑ ہندا اے۔ خاص کر کے، موڈیولس 1 والے کمپلیکس نمبر راہیں وولیؤم  اک روٹیشن دے طور تے کریا کردا اے۔

کمپلیکس نمبر پلین نوں کدے کدے آرگینڈ پلین وی کیہا جاندا اے کیونکہ ایہہ آرگینڈ ڈائگراماں وچّ ورتی جاندی اے۔ اس دا نام جین روبرٹ آرگینڈ (1768–1822) توں بعد رکھیا گیا سی۔، بے شکّ ایہہ سبھ توں پہلاں ڈینش لینڈ سرویئر اتے  ریاضیدان کاسپر ویسیل (1745–1818) ولوں درسائے گئے ہن ۔ ارگینڈ مورتاں دی ورتوں کمپلیکس پلین وچّ کسے فنکشن دے دھرواں اتے زیروآں دیاں پزیشناں دکھان لئی اکثر ورتے جاندے ہن ۔

گٹھ:ریاضی
گٹھ:فزکس
کیلکولس

**ڈفرینسیئل اتے انٹیگرل کیلکولس ** (Differential and Integral Calculus)  گنت دی اک شاخاں اے، جو کہ الجبرا (Algebra) اتے ارتھمیٹک (Arithmetic) توں ڈیولپ ہوئی اے ۔ اس دے دو حصے ہن

* ڈفرینسیئل   کیلکولس (Differential Calculus)
* انٹیگرل   کیلکولس (Integral Calculus)

ایہناں دوواں شاخاں وچّ اک چیز سانجھی ہی لا-حد اتے بہت ہی چھوٹیا لا-حد رقماں دی بنیاد تے حساب کرنا ۔ 

## ڈفرینسیئل کیلکولس
 

ڈفرینسیئل اتے انٹیگرل کیلکولس دی اس شاخ دا مقصد کسی وی رقم وچّ ہو رہے بدلاواں دی در ماپنا اے ۔ اس در نوں **ڈیریویٹو** (Derivative) کہندے ہن ۔  

:m= {\Delta y \over{\Delta x}}

:: m  = ڈیریویٹو،  {\Delta y}  = y وچّ بدلاو اتے  {\Delta x}  = x وچّ بدلاو 


جتھے  {\Delta}  ہو راے بدلاواں دا پرتیک اے۔ یونانی زبان دے اس چنہ (Δ) نوں گنت وچّ **وچّ بدلاو** دی تھاں اتے ورتیا جاندا اے ۔ 

اس دا مطلب اے کہ Δ*y* = *m* Δ*x*۔ 

## ڈفرینسیئل کیلکولس

ایہہ جوڑن دا اک خاص ڈھنگ اے جس وچّ بہت ہی چھوٹیاں اتے بہت وڈیاں رقماں نوں جوڑیا جاندا اے۔ اس دا استعمال مکھ طور تے اوہناں شکلاں دا رقبہ کڈھن لئی کیتا جاندا اے جہناں دی کوئی خاص صورتَ (ترکون وغیرہ) نہیں ہندی ۔  

## باہری سروت
* ڈفرینسیئل اتے انٹیگرل کیلکولس بارے ہور جانکاری وولفرام الفا اتے

گٹھ:ریاضی
گٹھ:حساب
اوپریٹر (فزکس)

فزکس وچّ، اک اوپریٹر طبیعاتی حالتاں دی سپیس توں طبیعاتی حالتاںدی کسے ہور سپیس اپر اک فنکشن ہندا اے۔ اوپریٹراں دے ورتوں دی آسان ترین اداہرن سمٹری دا مطالعہ اے (جو اس حمالے وچّ فائدیمند اک گروپ دی دھارنا بناؤندی اے۔ اسدے کارن، کلاسیکل مکینکس اندر ایہہ اک بہت ہی لابھکاری اوزار ہن۔ اوپریٹر کوانٹم مکینکس اندر ہور وی اہم ہندے ہن، جتھے ایہہ تھیوری دی فارمولا ویونتبندی دا اک اندرونی حصہ رچدے ہن۔
## کلاسیکل مکینکس وچّ اوپریٹر
### کلاسیکل مکینکس اوپریٹراں دا ٹیبل

جتھے R(\hat{\boldsymbol{n}}, \theta)، یونٹ ویکٹر \hat{\boldsymbol{n}} اتے اینگل *θ*ولوں متاثر کیتے جان والے اک دھرے دے حوالے وچّ روٹیشن میٹرکس اے

## جنریٹر
## ایکپونینشیئل میپ
## کوانٹم مکینکس وچّ اوپریٹر
### ویو فنکشن
### ویو مکینکس وچّ لینیئر اوپریٹر
### Ψ اتے اوپریٹراں دی کمیوٹیشن
### Ψ اتے اوپریٹراں دے ایکپیکٹیشن (امید) ملّ
### ہرمشیئن اوپریٹر
### میٹرکس مکینکس وچّ اوپریٹر
### کسے اوپریٹر دا انورس (الٹ)
### کوانٹم مکینکس اوپریٹراں دا ٹیبل
کوانٹم مکینکس وچّ ورتے جاندے اوپریٹر سارنیبدھّ کیتے گئے ہن (اداہرن دے طور تے، دیکھو)۔ موٹے پھیس والے ویکٹر جو سرکیومفلیکساں سمیت ہن یونٹ ویکٹر نہیں ہن، اوہ 3-ویکٹر اوپریٹر ہن؛ جیکر سارے تنے سپیشیئل کمپونینٹاں نوں اکٹھا لیا جاوے ۔

### کوانٹم اوپریٹراں دے استعمال دیاں مثالاں
## ایہہ وی دیکھو

* بنے ہوئے لینیئر اوپریٹر
* ریپریزینٹیشن تھیوری

## حوالے

گٹھ:اوپریٹر تھیوری
گٹھ:فزکس
چیری بلیئر

**چیری بلیئر** 23 ستمبر 1954 نوں **فیئر فیلڈ جنرل [[ہسپتال]]** بری، لنکاشائر, انگلستان چ جمی۔ اوہ اک بیرسٹر تے سماجی کارکن نیں۔ پرانے برطانوی اداکار انٹونی بوتھ اوہناں دے پیو تے پرانی اداکارہ گیل ہاورڈ اوہناں دی ماں اے۔ برطانوی صحافی لورین بوتھ اوہناں دی متیر بھین (پیو ولوں) اے۔ اوہناں دا بیاہ 29 مارچ 1980 نوں سابق برطانوی وزیراعظم ٹونی بلیئر نال ہوئی۔ چیری بلیئر نے 1984 چ پہلے نیانے (پُتر) یوان، 1985 چ دوجے نیانے (پُتر) نکولس، 1988 چ تیجے نیانے (دھی) کیتھرائن تے مئی 2000 چ چوتھے نیانے (پُتر) لیو نوں جمیا۔ چیری بلیئر 2002 چ فیر حاملہ ہو گئی پر اگست 2002 دے پہلے ستوارے چ اوہناں دا حمل ضائع ہوگیا۔

گٹھ:انگلینڈ
گٹھ:برطانوی شخصیتاں
الغوزا

thumb
**الغوزا** (Alghoza) پنجابی لوک ساز اے، جیہڑا لوک گوئیے ورتدے نیں۔ ایہناں نوں جوڑی، دو نالی یا نگوزے وی کہییا جاندا اے۔ ایہ بانسریاں دی اک جوڑی ورگے ہُندے نیں ۔ ایس لئی الغوزیاں نوں جوڑی وی کہیا جاندا اے۔ ایہ دو ساز ہُندے نیں، ایہناں دوواں نوں اکٹھے ای بجایا جاندا اے۔ ساہ کِھچݨ ویلے تے کڈھݨ ویلے دوویں دفعہ بجدے نیں۔ ایہناں نوں بجاؤݨ لئی وشیش ابھیاس دی لوڑ پَیندی اے تے تکڑے سرڑی ابھیاس توں بعد ای ایہ بجاؤݨے آؤندے نیں۔

## حوالے

گٹھ:پنجابی لوک ساز
پنجاب ٹاؤن (کراچی)

**پنجاب ٹاؤن** کراچی وچ شاہ فیصل ٹاؤن دے کول اک تھاں اے۔ ایتھے زیادہ تر پنجابی لوک رہندے نیں۔ پنجاب ٹاون دے گوانڈھ چ رفاہِ عام سوسائٹی، گولڈن ٹاون، البدر سوسائٹی، شمسی سوسائٹی، جناح انٹرنیشنل ایئر پورٹ تے گرین ٹاون نیں۔ پنجاب ٹاؤن دے گبھ چ جامعہ طیبہ مسجد واقع اے۔

گٹھ:کراچی
رنگو سوریا

رنگو سوریا عورتاں اتے بچیاں دی بھلائی نال سبندھت اک سماج سیوکا ہے جسنے سلیگڑی وکھے جنسی غلامی دا شکار ہون والیاں عورتاں اتے بچیاں دی سہائتا نوں سمرپت اک غیر منافع سنستھا بنائی ہوئی ہے جسدا نام کنچنجنگا ادھار کیندر ہے۔اس کھیتر وچّ اسدے یوگدان لئی اسنوں گاڈپھرے فلپس نیشنل بریوری اوارڈ2011 نال سنمانت کیتا گیا ہے۔
 اس سمیں اوہ اپنی سلیگڑی ادھارت اپروکت سنستھا وچّ راہیں کم کر رہِ ہے جو کہ دارجیلنگ،پچھم پوربی بھارت ، اتے نیپال توں بھارت اتے ودیشاں دے وکھ کھیتراں وچّ جنسی غلامی دا شکار ہون والیاں لڑکیاں نوں بچاؤن وچّ سرگرم بھومکا نبھا رہی ہے۔ 

سال 2004, وچّ اوہ نیپال دے کاٹھمانڈو شہر وچّ انرادھا کوئرالا اتے ٹیم میئٹی نیپال توں سکھلائی لین لئی گئی۔اس سکھلائی توں بعد اسنے آ کے کنچنجنگا ادھار کیندر دی ستھاپنا کیتی اس اپرنت اس سنستھا نے ہورنا سنستھاواں نال مل کے سینکڑے عورتاں نوں اس غلامی توں نجات دواؤنن وچّ مدد کیتی جس وچّ زیادہتر پٹنا، دلی ،ممبئی اتے کلکتہ نال سنبندھت سن۔
## حوالے
اقلیدسی سپیس

جیؤمیٹری (جیؤمیٹری) وچّ، **اقلیدسی  سپیس** دو-ڈمینشنل  اقلیدسی  سطح ، تنّ-ڈمینشنل  اقلیدسی  جیؤمیٹری دی سپیس، اتے کجھ ہور سپیساں رکھدی اے۔ اس دا نام پرانے یونان  دے ریاضی دان اقلیدس توں بعد رکھیا گیا اے۔ شبد “اقلیدسی” ایہناں سپیساں نوں ماڈرن جیؤمیٹری (جیؤمیٹری) وچّ وچاریاں جان والیاں ہور سپیساں توں الگّ کردا اے۔ اقلیدسی  سپیساں دا اچّ-ڈمینشلاں تکّ اعلیٰ سدھارن کرن وی ہندا اے۔

کلاسیکل یونانی جیؤمیٹری (جیؤمیٹری) کجھ سدھ نشان ورت کے اقلیدسی  سپیس اتے اقلیدسی  تنّ-ڈمینشنل  سپیس متاثر کردی سی۔، جدوں کہ ایہناں سپیساں دیاں ہور خاصیتاں دا تھیورماں دے طور تے پتہ کیتا جاندا سی۔ جیؤمیٹریکل بنتراں ریشنل نمبراں نوں متاثر کرن لئی وی ورتیاں جاندیاں ہن۔ جدوں الجبرا اتے ریاضیاتی تجزیہ کافی ترقی یافتہ ہو گئے، ایہہ تعلق الٹے ہو گئے اتے ہن کارٹیزیئن نردیشانکاں اتے تچزیاتی جیؤمیٹری (جیؤمیٹری) دے وچار ورت کے اقلیدسی  سپیس نوں متاثر کرنا عامَ گلّ ہو گئی اے۔ اس دا مطلب اے کہ سپیس دے نقطے حقیقی نمبراں دے گروہاں نال درسائے جاندے ہن، اتے جیؤمیٹریکل سائزاں نوں سمیکرناں اتے غیر یکسانیت دے روپ وچّ متاثر کیتا جان لگا اے۔ اس پہنچ نے الجبرے اتے کیلکلس دے اؤزاراں نوں جیؤمیٹری دے سوالاں نوں سہن لئی لیاندا اے اتے اس دا ایہہ فائدہ اے کہ ایہہ تنّ ڈمینشلاں توں زیادہ والیاں اقلیدسی  سپیساں تکّ اسانی نال جنرلائیز ہو جاندے ہن۔

## سہج مختصر خلاصہ

### دوری
### اینگل
### روٹیشناں اتے رفلیکشناں
### اقلیدسی  گروپ

## غیر-کارٹیزیئن ڈریکشنر
## جیؤمیٹریکل شکلاں
### ریکھاواں، ستہاں، اتے ہور سبسپیساں
### لائن-ٹکڑے اتے تکوناں
### پولیٹوپ اتے روٹ سسٹم
### وکراں

### گیندا، گولے، اتے ہائیپر-گولیر

## [[ٹوپولوجی]]
## ورتوں
## بدل اتے جنرلائزیشناں

### وکرت سپیساں
### انشچت دوگھاتی اکار
### ہور آبادی فیلڈاں
### اننت ایام

## ایہہ وی دیکھو
* حقیقی ڈریکشنر سپیس، اقلیدسی  سپیس دی اک اکثر ورتی جاندی حالت
* کئی حقیقتی استھرانکاں دے فنکشن، کسے اقلیدسی  سپیس اتے اک فنکشن دی اک ڈریکشنر -حالت
* ریکھگنتک الجبرا، اک بدلویں الجبرک فارمولا ویونتبندی
* ویکٹر کیلکلس، اک معیاری الجبرک فارمولا ویونتبندی
* ویکٹر سپیس
* اچّ-ڈمینشنل  سپیس

## فٹنوٹس

## حوالے

## باہری لنک
* 

گٹھ:فزکس
گٹھ:ریاضی
پنجابی مارکیٹ (وینکوور)

**پنجابی مارکیٹ** (Punjabi Market) کینیڈا دے صوبے برطانوی کولمبیا دے شہر وینکوور دے نیبرہُڈ **سن سیٹ** وچ واقع اک کمرشل ضلع اے۔ ایتھے پنجابیاں دی اکثریئت اے۔ پنجابی 1890 دے دہاکے وچ پنجاب توں ایتھے آ کے آباد ہوے سن۔

گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں
گٹھ:کینیڈا دی تریخ
گٹھ:کینیڈا
گٹھ:پنجاب
وٹامن ای

**وٹامن ای** ایہہ ساڈے خون وچّ ریڈ بلڈ سیل دی تیاری کردے ہن । جے جسم وچ وٹامن ای دی کمی ہو جاوے تاں کافی جلدی بیماریاں لگن لگ جاندیاں ہن۔
## سروت
ایہہ وٹامن توں ہون والیاں بیماریاں نوں ٹھیک رکھن لئی سانوں کنک، ساگ، چنیاں، کھجور، جوں، شکرقندی اتے پنگرے ہوئے بیجاں دی ورتوں کرنی چاہیدی اے۔
## حوالے

گٹھ:وٹامن
گٹھ:غذا
گٹھ:کھان پین