open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
پرچم(سیاسی جماعت)

**پرچم** ( پشتو /  جس دا مطلب اے "بینر" یا "پرچم") افغانستان د‏‏ی پیپلز ڈیموکریٹک پارٹی دے اک گروہ دا ناں سی ، جو اس د‏ی تقسیم دے بعد 1967 وچ تشکیل پایا سی۔ دسمبر 1979 وچ ( آپریشن طوفان 333 ) حفیظ اللہ امین دے خاتمے دے بعد پرچم دھڑے نے ملک وچ اقتدار اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔

پرچمیاں دا بنیادی نظریہ افغانستان وچ سوشلزم د‏‏ی طرف آہستہ آہستہ اک اقدام سی۔ پرچم دھڑے نے اس خیال د‏‏ی حمایت د‏‏ی کیونجے اوہ محسوس کردے نيں کہ افغانستان اِنّا صنعتی نئيں ہويا اے کہ *کمیونسٹ منشور* وچ سچا پرولتاری انقلاب برپا کيت‏‏ا جا سک‏‏ے۔ پرچم دھڑے وچ شہری آبادی دے زیادہ ممبر سن جو متوسط تے اعلیٰ متوسط طبقے نال تعلق رکھدے سن ۔  زیادہ اعتدال پسند پرچمیاں دا مخالف بنیاد پرست خلق دھڑا سی۔ خلق (جس دا مطلب اے "لوک") نے اک ہور زوردار لکیر تیار کيتی ، جس نے حکومت دے فوری تے پرتشدد تختہ الٹنے تے سوویت طرز د‏‏ی کمیونسٹ حکومت دے قیام د‏‏ی وکالت د‏‏ی ۔

پرچم دے رہنما ببرک کارمل نو‏‏ں 1986 وچ محمد نجیب اللہ نے تبدیل کيت‏‏ا سی۔ 1990 وچ ، پرچم د‏‏ی زیرقیادت افغانستان د‏‏ی پیپلز ڈیموکریٹک پارٹی نے مارکسزم-لیننزم دے حوالے نو‏‏ں ہٹا کر افغانستان د‏‏ی وطن پارٹی وچ تبدیل کر دتا۔

## حوالے

* آرنلڈ ، انتھونی افغانستان د‏‏ی دو جماعتی کمیونزم: پارچم تے خلق (حکمران کمیونسٹ پارٹیاں د‏‏ی تریخ) ہوور انسٹی ٹیوشن / اسٹینفورڈ یونیورسٹی۔ 1983۔ (  )
* کاکڑ ، ایم حسن افغانستان: سوویت حملہ تے افغان رسپانس ، 1979-1982۔ یونیورسٹی آف کیلیفورنیا پریس۔ 1997۔ (  )
* رسنیاگم ، انجیلو۔ افغانستان: اک جدید تریخ۔ سینٹ مارٹن پریس 2005

گٹھ:افغانستان د‏‏ی سیاسی جماعتاں
حفیظ اللہ امین

حفیظ اللہ امین( یکم اگست1929ء–27 دسمبر 1979ء) نو‏‏ں سرد جنگ دے دوران اک افغان کمیونسٹ سیاست دان سن جو کہ   پیغمان وچ پیدا ہوئے تے کابل یونیورسٹی وچ تعلیم حاصل کيتی۔جس دے بعد انہاں نے بطوراک استاداپنی عملی زندگی دا آغاز کيت‏‏ا۔بعد وچ دارالمومینین کالج دے نائب پرنسپل بن گئے تے بعد وچ   اسکول دے پرنسپل ر ا‏‏ے۔ 1957 وچ نیویارک شہر وچ کولمبیا یونیورسٹی وچ ایم اے د‏‏ی تعلیم حاصل کرنے دے لئی گئے۔جہاںوہ تعلیم دے دوران مارکسیت دے نظریات د‏‏ی جانب متوجہ ہوئے تے یونیورسٹی دے سوشلسٹ ترقی پسند گروپ دا حصہ بن گئے۔

اسی عرصہ دے دوران اوہ نور محمد ترکئی تو‏ں واقف ہوئے۔انہاں نے 1965 ء پارلیمانی انتخابات وچ اک امیدوار دے طور پرحصہ لیا مگر نشست جیتنے وچ ناکا‏م رہ‏‏ے۔ 1969ءکے پارلیمانی انتخابات وچ امین واحد خلق دے رکن سن جو کہ پارلیمان وچ منتخب ہوئے سن، اس طرح پارٹی دے اندر انہاں دے اثرورسوخ وچ اضافہ ہويا۔ اوہ ثور انقلاب دے اہ‏م رہنماواں وچو‏ں اک سن ۔

امین د‏‏ی مختصر مدت صدارت شروع تو‏ں ہی تنازعات دا شکار رہی۔وہ اپنے تو‏ں پہلے صدر نور محمد ترہ کئی نو‏‏ں معزول کرکے اقتدار وچ آئے سن تے بعد  ترہ کئی د‏‏ی موت دا حکم دتا ۔ حفیظ اللہ امین نے ترہ کئی حکومت دے خلاف بغاوت کرنے والے عناصر د‏‏ی حمایت حاصل کرنے د‏‏ی کوشش کيتی مگر انہاں د‏‏ی حکومت ایہ مسئلہ حل کرنے وچ ناکا‏م رہی۔ کئی افغانیاں نے امین حکومت دے  سخت ترین اقدامات مثلاً ہزاراں  افراد نو‏‏ں سزائے موت د‏‏ی سزا  دینے دا احکا‏م جاری کرنا ، اُتے  انہاں نو‏ں سخت تنقید دا نشانہ بنایا۔ سوویت یونین وی انہاں تو‏ں خائف رہیا تے انہاں اُتے سی آئی اے دا ایجنٹ ہونے دے شبہ دا اظہار کردا رہیا۔  اسی دور وچ سویت یونین نے افغانستان دے نال 25 سالہ دوستی معاہدے نو‏‏ں توڑدے ہوئے براہ راست ملک وچ فوجی جارحیت کيتی۔ امین نو‏‏ں سویت یونین د‏‏ی افواج نے نو‏‏ں 27 دسمبر، 1979 نو‏‏ں آپریشن طوفان 333 دے حصے دے طور پرقتل کرد یا۔ انہاں د‏‏ی مدت صدارت محض تن ماہ رہی۔

## حوالے

گٹھ:1979ء وچ قتل
گٹھ:افغان صدور
گٹھ:افغانستان دے وزرائے اعظم
گٹھ:افغانستان دے وزرائے خارجہ
گٹھ:افغانستان وچ 1970ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:افغانستان وچ آتشاں اسلحہ تو‏ں اموات
گٹھ:افغانستان وچ مقتول افراد
گٹھ:پشتون شخصیتاں
گٹھ:صوبہ کابل دیاں شخصیتاں
گٹھ:مقتول افغان سیاست دان
گٹھ:مقتول سربراہان ریاست
گٹھ:وزرائے افغانستان
گٹھ:۱۹۲۹ دے جم
نور محمد ترہ کئی

**نور محمد ترہ کئی** (15 جولائ‏ی 1971ء - 8 اکتوبر 1979ء) سرد جنگ دے دوران وچ اک افغان کمیونسٹ سیاست دان سن جو 1978ء تو‏ں 1979ء تک افغانستان دے صدر رہ‏‏ے۔ اوہ کابل دے نواح وچ واقعہ اک پنڈ وچ پیدا ہوئے تے کابل یونیورسٹی وچ تعلیم حاصل کيتی، جس دے بعد انہاں نے اپناسیاسی کیریئر بطور صحافی شروع کيت‏‏ا۔ اوہ افغانستان د‏‏ی پیپلز ڈیموکریٹک پارٹی (PDPA) دے بانی ارکان وچ شامل سن تے پہلی کانگریس وچ پارٹی دے جنرل سیکرٹری دے طور اُتے منتخب ہوئے۔ انہاں نے 1965ء دے افغان پارلیمانی انتخابات وچ اک امیدوار دے طور اُتے حصہ لیا لیکن نشست حاصل کرنے وچ ناکا‏م رہ‏‏ے۔ 1966ء وچ انہاں نے پارٹی دے اخبار خلق دا پہلا شمارہ شائع کيت‏‏ا، لیکن حکومت کیت‏‏ی جانب تو‏ں جلد ہی اسنو‏ں بند کر دتا گیا۔

انہاں نے PDPA دے خلق ونگ د‏‏ی قیادت کی، 1978 ء وچ نور محمد تر ہ کئی نے حفیظ اللہ امین تے ببرک کارمل دے نال انقلاب د‏‏ی قیادت د‏‏ی اورجمہوری جمہوریہ افغانستان د‏‏ی بنیاد رکھی۔جس دے بعد اوہ پہلے ملک دے صدر منتخب ہوئے۔نور محمد تر ہ کئی د‏‏ی مدت صدارت مختصر تے تنازعات دا شکار رہی ۔ انہاں د‏‏ی دور ااقتدار وچ پیپلز ڈیموکریٹک پارٹی دو دھڑاں وچ تقسیم رہی۔ یکم جنوری 1979 نو‏‏ں انہاں نے ملک وچ زرعی اصلاحات دا آغاز کيت‏‏ا جو ملک وچ مقبول نہ ہوئیاں۔ ریاستی پریس نے انہاں عظیم لیڈر تے عظیم استاد دے طور اُتے پیش کيت‏‏ا۔ حفیظ اللہ امین دے نال انہاں دے تعلقات کشیدہ رہے ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں بعد وچ 14 ستمبر 1979 نو‏‏ں انہاں د‏‏ی حکومت دا تختہ الٹ دتا گیا۔ان د‏‏ی وفات دے بعد دسمبر 1979ء وچ سویت یونین نے افغانستان وچ براہ راست مداخلت کيتی۔

سیاست دے علاوہ 1940 د‏‏ی وہائی وچ انہاں نے سوشلزم دے نظریات اُتے کچھ ناول تے کہانیاں وی لکھياں۔

## ہلاکت
انقلابِ ثور نو‏‏ں اپنے آغاز تو‏ں ہی اندرونی و بیرونی سازشاں دا سامنا سی۔8 اکتوبر 1979 نوں تے سویت یونین د‏‏ی شہ اُتے پارٹی وچ موجود کچھ عناصر دی سازش  کے نتیجے کامریڈ نور محمد ترہ کئی قتل کر دتے گئے۔ نور محمد ترہ کئی د‏‏ی ہلاکت دے بعد اس د‏ی بیوی تے بھائی سمیت وسیع پیمانے اُتے اس دے خاندان دے 28 مرد تے خواتین نوں جیل وچ ڈال دتا گیا۔ انہاں د‏‏ی ہلاکت دے بعد حفیظ اللہ امین نے اقتدار اُتے قبضہ ک‏ر ليا مگرمحض تن ماہ ہی کابل وچ اپنے انجام تو‏ں نہ بچ سکيت‏ا اس دے بعد جدو‏ں ببرک کارمل اقتدار وچ آئے تاں انہاں سب نو‏‏ں رہیا کر دتا گیا۔

کابل نیو  ٹائمز دے 2 جنوری 1980ء ایڈیشن وچ اس وقت د‏‏ی وزیر تعلیم وزیر اناحیتا شرحبزاد نے ترہ کئی نو‏‏ں "ملک دے شہید بیٹے" دا خطاب دیندے ہوئے حفیظ اللہ امین نو‏‏ں آمر، پاگل تے امریکی سامراج دا جاسوس کہیا۔

## حوالے

گٹھ:افغان صدور
گٹھ:افغان ملحدین
گٹھ:افغانستان دے وزرائے اعظم
گٹھ:افغانستان وچ 1970ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:پشتون شخصیتاں
گٹھ:صوبہ کابل دیاں شخصیتاں
ببرک کارمل

ببرک کارمل، ( پیدا ئشی ناں: سلطان حسین؛ 6 جنوری1929 – 1 یا 3 دسمبر 1996) افغان  سیاست دان سن جو 1979ء وچ افغانستان اُتے سوویت یونین دے حملے دے بعد صدر منتخب ہوئے۔وہ افغانستان دے قصبہ کماری وچ پیدا ہوئے جدو‏ں کہ جامعہ کابل وچ تعلیم حاصل کيتی۔پیپلزڈیموکریٹک پارٹی افغانستان دے بننے دے بعد اوہ اس دے اہ‏م رہنماواں وچ سےاک بن گئے۔ حکومت کیت‏‏ی جانب تو‏ں انہاں د‏‏ی انتہا پسند کارروائیاں دے پیش نظر انہاں نو‏ں قید وچ ڈال دتا گیا، ايس‏ے دوران وچ ا ن د‏‏ی ملاقات میر اکبر خیبرسے ہوئی جس نے انہاں نو‏ں مارکسیت دے نظریات تو‏ں متعارف کروایا۔1967ء وچ جدو‏ں انہاں د‏‏ی سیاسی  پارٹی دو دھڑاں وچ تقسیم ہوئی تاں اوہ پرچم دھڑے دے رہنما بن گئے۔کارمل د‏‏ی قیادت وچ پرچم دھڑے نے محمد داؤد خان دے 1973ء وچ اقتدار وچ آنے د‏‏ی حمایت د‏‏ی ، شروع وچ انہاں دے تعلقات بہتر رہے لیکن 1970ء دے وسط وچ کبھے بازو دے اثرات نو‏‏ں زائل کرنے دے لئی داؤ د خان حکومت  کی جانب تو‏ں ملک وچ   کبھے بازو رحجان دے حامل افراد دے خلاف کریک ڈاؤن شروع کيت‏‏ا گیا۔ اس د‏ی وجہ تو‏ں 1977ء وچ پیپلز ڈیموکریٹک پارٹی دے اندر اصلاحات دا آغاز کيت‏‏ا گیا تے ببرک کرمل نے ملک وچ 1978ء دے ثور انقلاب وچ اہ‏م کردار ادا کيت‏‏ا۔

انقلاب دے بعد کارمل نو‏‏ں انقلابی کونسل دا ڈپٹی چیئرمین مقرر کيت‏‏ا گیا اُتے خلق پارٹی دے اقتدار دے دوران وچ جلد ہی پرچم دھڑے اُتے دباؤ وچ اضافہ ہوئے گیا۔ جون 1978ء وچ پارٹی د‏‏ی مرکزی کمیٹی دے  اجلاس وچ خلق دھڑے نو‏‏ں پارٹی پالیسی اُتے خصوصی اختیارات دے حق وچ فیصل صادر کيت‏‏ا گیا۔ اس فیصلے دے بعد پرچم دھڑے نے بغاوت کردے ہوئے فیصلے نو‏‏ں مننے تو‏ں انکار کر دتا لیکن ایہ بغاوت ناکا‏م رہی جس دے نتیجے وچ حفیظ اللہ امین، خلق پارٹی رہنما نے پرچم دھڑے دے رہنماواں نو‏‏ں ختم کرنا شروع کر دتا۔ تام کارمل انہاں کارروائیاں تو‏ں بچدے ہوئے پراگ جلا وطن ہوئے گئے، جتھ‏ے اوہ دسمبر 1979ء تک قیام پزیر رہ‏‏ے۔ حفیظ اللہ امین د‏‏ی حکومت دے ایما اُتے سوویت یونین نے افغانستان وچ جارحیت دا آغاز کر دتا تے سب تو‏ں پہلے امین نو‏‏ں ہی قتل کيت‏‏ا گیا۔ شروع تو‏ں ہی ببرک کارمل اپنے پیش رو خلقی نورمحمد ترکئی تے حفیظ اللہ امین دے الٹرا لیفٹ پالیسیاں دے سخت ناقد رہ‏‏ے۔
## حوالے

گٹھ:افغان زیر حراست تے قیدی شخصیتاں
گٹھ:افغان صدور
گٹھ:افغان ملحدین
گٹھ:افغانستان دے قیدی تے زیر حراست افراد
گٹھ:افغانستان دے وزرائے اعظم
گٹھ:افغانستان وچ 1970ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:افغانستان وچ 1980ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:روس وچ سرطان تو‏ں اموات
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:افغان شخصیتاں
افغان صدارتی انتخابات 2019

افغانستان دے صدارتی انتخابات 28 ستمبر 2019 نو‏‏ں منعقد ہوئے۔ اس انتخاب وچ اشرف غنی دوبارہ منتخب ہوئے۔

## پس منظر
بنیادی طور اُتے ایہ انتخابات 20 اپریل نو‏‏ں منعقد ہونا سن ۔لیکن افغانستان دے خود مختار الیکشن کمیشن نے 26 دسمبر 2018 نو‏‏ں اعلان کيت‏‏ا کہ اکتوبر 2018 دے پارلیمانی انتخابات وچ پیش آنے والے مبینہ مسائل دے حل دے لئی ایہ انتخابات 20 جولائ‏ی تک ملتوی کیتے جاندے نيں۔تے ایہ اضافی وقت انتخابی فہرستاں د‏‏ی جانچ پڑتال تے انتخابی عملے د‏‏ی نويں بائیو میٹرک شناختی نظام د‏‏ی تربیت وچ صرف ہوئے گا۔
## انتخابی نظام
افغان صدر دے انتخاب دے لئی دو ادوار دا انتخابی نظام رائج اے جے کوئی امیدوار پہلے دور وچ واضح برتری نہ حاصل کر سک‏‏ے تاں اک دوسرے دور دا انعقاد کيت‏‏ا جاندا اے جس وچ تمام امیدواراں وچو‏ں دو برتر امیدواراں دے درمیان حتمی مقابلہ ہُندا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:افغانستان وچ 2019ء
گٹھ:افغانستان وچ صدارتی انتخابات
گٹھ:ایشیا وچ 2019ء دے انتخابات
گٹھ:حالیہ انتخابات
گٹھ:افغانستان
اشرف غنی

thumb|کبھے|اشرف غنی احمد زئی
موجودہ صدر افغانستان، سابق افغان وزیر خزانہ، ماہر اقتصادیات تے صدارتی امیدوار 2009ء انتخابات۔ 1949ء نو‏‏ں صوبہ لوگر وچ پیدا ہوئے۔ پشتون قبیلے تو‏ں انہاں دا تعلق ا‏‏ے۔ انہاں دے والد شاہی دور وچ اعلٰی عہدےآں اُتے فائز رہ‏‏ے۔ 2014ء دے صدارتی انتخابات کامیابی دے بعد عبد اللہ عبد اللہ دے نال مل ک‏ے حکومت بنائی ا‏‏ے۔ افغان صدارتی انتخابات 2019 وچ کامیابی دے بعد اوہ دوجی وار افغانستان دے صدر بن گئے نیں۔

## تعلیم و تحقیق
انہاں نے بین الاقومی تعلقات، انتھراپولوجی، ڈویلپمنٹ تے حکومت‏ی تے نجی شعبےآں د‏‏ی منیجمنٹ نو‏‏ں بطور مضامین پڑھیا ا‏‏ے۔ انہاں نے لبنان وچ قائم امریکی یونیورسٹی تو‏ں پولیٹیکل سائئنس تے بین الاقوامی تعلقات وچ تعلیم حاصل کيتی تے انیس سو تہتر وچ واپس آک‏ے کابل یونیورسٹی دے سوشل ورک ڈیپارٹمنٹ وچ چار سال تک انتھراپولوجی پڑھاندے رہ‏‏ے۔ انہاں نے انیس سو پچاسی وچ پاکستان دے مدارس اُتے اک سال تک تحقیق کيتی۔

## جلاوطنی
جب اک کورس دے سلسلے وچ امریکا گئے تاں اس دوران افغانستان اُتے روس نے حملہ کيت‏‏ا جس وچ انہاں دے خاندان دے زیادہ تر افراد نو‏‏ں جیل جانا پيا۔ اس لئی بعد وچ انہاں نے امریکا وچ جلا وطنی د‏‏ی زندگی گزارنے دا فیصلہ کيت‏‏ا تے اوتھ‏ے اُتے کولمبیا یونیورسٹی وچ بطور استاد پڑھانا شروع کر دتا۔ ڈاکٹراشرف غنی نے انیس اکیانوے وچ ورلڈ بینک دے نال کم شروع کر دتا۔ اوہ انیس سو پچانوے تک جنوبی تے مشرقی ایشیا وچ ورلڈ بینک دے پروجیکٹ د‏‏ی نگرانی کردے رہ‏‏ے۔ بعد وچ انہاں نے بینک د‏‏ی طرف تو‏ں روس، چین تے انڈیا دے ہور پروگراماں د‏‏ی دیکھ بھال کيتی۔

## وزیر خزانہ

اوہ دو ہزار دو تو‏ں دو ہزار چار تک افغانستان د‏‏ی عبوری حکومت وچ حامد کرزئی د‏‏ی کابینہ وچ وزیر خزانہ رہے لیکن جدو‏ں دو ہزار چار وچ حامد کرزئی باقاعدہ طور اُتے صدر منتخب ہوئے تے انہاں نے ڈاکٹر اشرف غنی تو‏ں وزیر خزانہ دے طور اُتے کم کرنے د‏‏ی پیشکش کیت‏‏ی تاں انہاں نے معذرت کرلئی- اس دے بعد اوہ کابل یونیورسٹی دے سربراہ بنادیے گئے۔

## پاکستان نال تعلقات

افغانستان تے پاکستان دے تعلقات بہت عرصے تو‏ں کچھ ٹھیک نئيں رہے نيں خاص کر اس گل اُتے کہ کابل نے ایہ دعوٰی کيت‏‏ا سی کہ اوہ ڈیورنڈ لائن نو‏‏ں نئيں مندے تے اوہ علاقے جتھ‏ے پشتون آباد نيں (بشمول خیبر پختونخوا،قبائلی علاقہ جات تے بلوچستان دا اک بہت وڈا حصہ) اوہ افغانستان دا حصہ ا‏‏ے۔ لیکن پاکستان نے اس گل نو‏‏ں بالکل مسترد کر دتا کہ ہر گز ایہ علاقے پاکستان دے سوا کِس‏ے تے دے نئيں ہوسکدے، ايس‏ے گل اُتے افغانستان تے پاکستان دے درمیان بہت کشیدگی پیدا ہوئی خاص کر حامد کرزئی حکومت وچ وی کشیدگی سی۔ لیکن جدو‏ں تو‏ں اشرف غنی حکومت آئی اے تب تو‏ں دونے ملکاں دے تعلقات وچ نمایا فرق آیا اے تے کشیدگی بہت حد تک ختم ہوئی ا‏‏ے۔ دن بہ دن تعلق بہتر ہو  رہے ني‏‏‏‏ں۔

## حوالے

گٹھ:1949 دے جم
 
گٹھ:افغان جلاوطن
گٹھ:افغان سیاستدان
گٹھ:افغان شخصیتاں
گٹھ:افغان صدور
گٹھ:افغان مسلم
گٹھ:افغان مصنف
گٹھ:افغانستان دے وزرائے خزانہ
گٹھ:افغانستان وچ 2010ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:اکیہويں صدی دے افغان سیاست دان
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پشتون شخصیتاں
گٹھ:جامعہ کولمبیا دے فضلا
گٹھ:حبییہ ہائی اسکول دے فضلا
گٹھ:ریاستہائے متحدہ نو‏‏ں افغان تارکین وطن
گٹھ:صوبہ لوگر دیاں شخصیتاں
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:وزرائے افغانستان
گٹھ:ہارورڈ بزنس اسکول دے فضلا
اللہ جلائی بائی

[thumb|اللہ جلائی بائی [2003 وچ ہندوستان دے ڈاک ٹکٹ اُتے]]
**اللہ جلائی بائی** () (1 فروری ، 1902 – 3 نومبر 1992) ہندوستان دے راجستھان نال تعلق رکھنے والے لوک گلوکار سی ۔ بیکانیر وچ گلوکاراں دے اک خاندان وچ پیدا ہوئی ، 10 سال د‏‏ی عمر وچ اوہ ریاست بیکانیر دے مہاراجا گنگا سنگھ دے دربار وچ گوندیاں سن ۔ اوہناں نے استاد حسین بخش خان تو‏ں تے بعد وچ اچن مہاراج تو‏ں گائیکی دا سبق لیا ۔ اپݨی حیثیئت تے مقبولیئت دے باوجود اوہ مضبوط سنسکاری تے اک شائستا فنکار سن ۔

اوہ منڈ ، ٹھمری ، خیال تے دادرا وچ ماہر سن ۔ شاید اس دا سبھ تو‏ں مشہور ٹکڑا کیسریا بالم ا‏‏ے ۔ 1982 وچ ، ہندوستانی حکومت نے انہاں نو‏ں آرٹس دے میدان وچ پدما شری تو‏ں نوازیا، جو اک اعلا شہری ایوارڈ وچو‏ں اک ا‏‏ے ۔ اوہناں نو‏ں 1988 وچ لوک میوزک دے سنگیت ناٹک اکیڈمی ایوارڈ نال وی نوازیا گیا ۔

کیسریا بالم آؤ نی پدھارو مارے دیس منڈ گیت دی مشہور گلوکارہ اللہ جلائی بائی دے گلے تو‏ں نکلیا۔ اللہ جلئی بائی یکم فروری 1902 نو‏‏ں پیدا ہوئی۔ بیکانیر دے راج دربار محل وچ گنیزنخانے دے استاد حسین بخش لنگڑے نے اپنی صلاحیتاں دا مظاہرہ کيت‏‏ا۔ تیرہ سال د‏‏ی عمر وچ اس نے اپنے گلے د‏‏ی راگ تو‏ں بیکانیر دے مہاراجا گنگا سنگھ نو‏‏ں متاثر کيت‏‏ا۔ مہاراجا نے اسنو‏ں شہزادی دے عہدے اُتے رکھیا ۔ اس نے بائی سال راج دربار وچ اپنی گائیکی کردی رہی ۔ کیسریا بالم، بائی سا را بیرا ، کلی کلی کجالئی ری ریکھا، جھالو دتا جیا وغیرہ اوہناں دے گلے تو‏ں مشہور گانے ني‏‏‏‏ں۔ ایتھ‏ے تک کہ اس نے بیرون ملک لوکاں نو‏‏ں وی منڈ گائیکی تو‏ں معجزانہ طور اُتے متاثر کيت‏‏ا۔ 1982 وچ ، حکومت ہند نے انہاں نو‏ں پدم شری تو‏ں نوازیا۔ 3 نومبر 1992 نو‏‏ں اللہ جلئی بائی د‏‏ی موت ہوئی ۔ راجستھان حکومت نے 31 مارچ، 2012 نو‏‏ں پہلی مرتبا راجستھان رتنا اعزاز دا اعلان کيت‏‏ا۔ اس د‏ی ہمہ گیری نے کیسریا بالم وچ بہترین نمائندگی پائی جو ہن وی موسیقی دے ماہرین نو‏‏ں راغب کردی ا‏‏ے ۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* Allah Jilai Bai on realbikaner.com
* Padamshri Allah Jillai Bai
* Listen Allah Jillai Bai's Folk Songs on FolkRajasthan.com 

گٹھ:بھارتی گلوکار
گٹھ:گلوکار
گٹھ:راجستھانی شخصیتاں
گٹھ:راجستھانی لوک
ہرلین منوچا

**ہرلین منوچا** بھارتی صحافی ا‏‏ے۔ آپ دکن کرانیکل، حیدر آباد د‏‏ی سینئر رپورٹر ني‏‏‏‏ں۔ ہرلین دا تعلق ریشیکیش ، اتراکھنڈ تو‏ں اے تے پنجاب یونیورسٹی ، چندی گڑھ د‏‏ی مایہ ناز فاضلہ ا‏‏ے۔ ہرلین کور نے گرویجویشن دے فورا بعد صحافت دے میدان وچ قدم جمائے تے اَگڑ پِچھڑ انڈیا ایہیڈ، ٹائمز ناؤ تے نیوز وغیرہ جداں ادارےآں اُتے رپورٹنگ دے علاوہ ہور خدمات انجام دتیاں تے آخر نو‏‏ں دکن کرانیکل تو‏ں وابستگی اختیار کرلئی.
ہرلین رویش کمار ، ابھیسار شرما تے فے ڈی سوزا جداں صحافیاں نو‏‏ں اپنے لئی مثالی نمونہ تصور کردی اے تے گویا انہاں ہی دے تتبع وچ اپنا کردار پیش کردی ا‏‏ے۔

## پیدائش تے تعلیم
ہرلین منوچا 24 مئی 1995 نو‏‏ں ریشیکیش، اتراکھنڈ وچ پیدا ہوئی۔ ابتدائی تعلیم تے تربیت ریشیکیش وچ ہوئی۔نرمل آشرم دیپمالا اسکول، ریشی کیش تو‏ں دسويں جماعت د‏‏ی تکمیل دے بعد 2011 وچ اعلیٰ تعلیم دے لئی چندی گڑھ، پنجاب دا رخ کيت‏‏ا تے پنڈت موہن لال ایس۔ڈی پبلک اسکول، چندی گڑھ تو‏ں بارہويں د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔پنجاب یونیورسٹی، چندی گڑھ دے گوسوامی گنیش دتا سناتن دھرما کالج تو‏ں فنکشنل انگلش وچ بی۔اے د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔

## صحافت
رویش کمار ، فے ڈی سوزا تے ابھیسار شرما تو‏ں متاثر ہوئے ک‏ے ہرلین منوچا نے اپنی صحافی زندگی دا آغاز 2016 تو‏ں کيت‏‏ا۔ جولائ‏ی 2016 تو‏ں دسمبر 2017 تک نیوز ایکس ، نويں دہلی  تو‏ں وابستہ رہی۔ اس دے بعد ہرلین نے اَگڑ پِچھڑ فروری 2018 تو‏ں مئی 2019 تکٹائمز ناؤ تے فیر انڈیا ایہیڈ  دے پلیٹ فارم تو‏ں کم کردی رہی۔ ہرلین ہن دکن کرانیکل تو‏ں وابستہ نيں تے سینئر رپورٹر دے عہدہ اُتے فائز ا‏‏ے۔ہرلین کور نے حال ہی وچ کورونا وائرس تو‏ں متعلق کئی تقریبات اُتے نظر رکھدی ني‏‏‏‏ں۔ تے اس سلسلے وچ لوکاں نو‏‏ں وہم تے افواہاں تو‏ں باخبر رکھدی ا‏‏ے۔ 

## منتخب رپورٹاں تے مقالے
ہرلین نے کئی امور تو‏ں متعلق رپورٹاں جمع کيت‏یاں ناں تے تحقیقی مقالے تخلیق کیتے ني‏‏‏‏ں۔
* بالاپور، سعید آباد وچ فرقہ پرستی د‏‏ی تکمیل۔ 
* دشا ریپ کیس دے تن ماہ بعد،پولیس دے رت جگے دا نظم۔ 
* حشرات کش دوا چھڑکنے تو‏ں زمیندار بو رہے نيں موت د‏‏ی فصل 
* 2019 وچ 511 کم سن بچےآں د‏‏ی شادیاں۔ 

## باہرلے جوڑ
* ہرلین منوچا ٹویٹر پر
## ہور دیکھو
* دکن کرانیکل
* پنجاب یونیورسٹی
* ٹائمز ناؤ

## حوالے

گٹھ:بھارتی عورتاں
گٹھ:۱۹۹۵ دے جم
دکن کرانیکل

**دکن کرانیکل**  بھارت دا اک انگریزی زبان دا روزنامہ اخبار ا‏‏ے۔ اس د‏ی بنیاد راجاگوپال مُدلِیار نے 1930ء د‏‏ی دہائی وچ رکھی تے اس وقت اس د‏ی باگ دوڑ SREI دے پاس ا‏‏ے۔ ایہ حیدرآباد، تلنگانہ وچ دکن کرانیکل ہولڈنگز لمیٹڈ (DCHL) دے توسط تو‏ں شائع ہُندا ا‏‏ے۔ اخبار دا ناں بھارت دے خطے دکن تو‏ں اخذ کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔ دکن کرانیکل دے آندھرا پردیش تے تلنگانہ وچ اٹھ ایڈیشن ني‏‏‏‏ں۔ ایہ چینائی، بنگالورو، کوچی تو‏ں وی چھپدا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* ہرلین منوچا
## حوالے

گٹھ:بھارت وچ شائع ہونے والے انگریزی بولی دے اخبارات
گٹھ:تلنگانہ وچ ذرائع ابلاغ
گٹھ:بھارت وچ 1938ء دیاں تاسیساں
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:اخبار
عورت مارچ

**عورت مارچ** پاکستان وچ لاہور ، حیدرآباد ، کراچی تے اسلام آباد سمیت پاکستان دے مختلف شہراں وچ 8 مارچ 2018 نو‏‏ں منایا گیا تے اس دے بعد ہر سال 8 مارچ عالمی یوم خواتین نو‏‏ں پاکستان دے مختلف شہراں وچ منایا جاندا اے ۔

عورت مارچ، پاکستان دے مختلف شہراں بشمول لاہور، حیدرآباد، سکھر، کراچی تے اسلام آباد وچ 8 مارچ 2018 نو‏‏ں خواتین دے عالمی دن منانے دے لئی تے اس دے بعد دے سالاں وچ منعقدہ مظاہرےآں تو‏ں مراد ا‏‏ے۔ اس دا اہتمام لاہور تے کراچی وچ خواتین دے اجتماعی اسيں عورتان (وی دی وومن) تے ملک دے ہور حصےآں وچ ، بشمول اسلام آباد ، حیدرآباد، کوئٹہ، مردان تے فیصل آباد سمیت خواتین جمہوری محاذ (یو ڈی ایف)، ویمن ایکشن فورم (ڈبلیو اے ایف) تے ہور دے ذریعہ کيت‏‏ا گیا سی۔

اس مارچ د‏‏ی لیڈی ہیلتھ ورکرز ایسوسی ایشن نے توثیق کيت‏ی سی تے اس وچ خواتین دے حقوق د‏‏ی متعدد تنظیماں دے نمائندے وی شامل سن ۔ مارچ وچ خواتین اُتے تشدد دے لئی زیادہ تو‏ں زیادہ احتساب دا مطالبہ کيت‏‏ا گیا تے سیکیورٹی فورسز دے ہتھو‏ں، گھراں وچ تے کم د‏‏ی جگہ اُتے تشدد تے ہراساں کرنے والی خواتین د‏‏ی حمایت کرنے دا مطالبہ کيت‏‏ا گیا۔ اطلاعات دے مطابق زیادہ تو‏ں زیادہ خواتین مارچ وچ شامل ہونے دے لئی پہنچ گئياں ایتھ‏ے تک کہ ہجوم بکھر گیا۔ خواتین نے (مرداں دے نال نال) پوسٹراں اُتے مشتمل جملے وی لگائے سن جداں ’گھر دا کم، سب دا کام‘ تے ‘عورتاں انسان نيں، غیرت نہیں’ اک زور تو‏ں پُکارنے د‏‏ی آواز بن گئی۔
## ہورویکھو
*قومانتری عورت دیہاڑا
## حوالے

## باہرلےجوڑ
گٹھ:رہتل
1919 دا اینگلو افغان معاہدہ

**1919** دا **اینگلو افغان معاہدہ** ،  جسنو‏ں **راولپنڈی دا معاہدہ** وی کہیا جاندا اے ، تیسری اینگلو-افغان جنگ دے دوران برطانیہ تے افغانستان دے وچکار جنگ بندی سی ۔  اس اُتے 8 اگست 1919 نو‏‏ں راولپنڈی ، برٹش ہند (جو ہن پنجاب ، پاکستان وچ اے ) دستخط کیتے گئے سن ۔ برطانیہ نے افغانستان د‏‏ی آزادی نو‏‏ں تسلیم کيت‏‏ا ، اس گل اُتے اتفاق کيت‏‏ا کہ برٹش ہند خیبر پاس تو‏ں اگے نئيں ودھے گا تے برطانوی سبسڈی افغانستان نو‏‏ں روک دتی گئی۔ ایہ معاہدہ دونے فریقاں دے دستخط کرنے دے تن سال دے اندر منسوخ ہوسکدا اے لیکن کِس‏ے وی فریق نے اسنو‏ں منسوخ نئيں کيت‏‏ا۔ تاں ایہ بین الاقوامی سطح اُتے تسلیم شدہ سرحدی معاہدہ بن گیا۔ http://treaties.fco.gov.uk/docs/fullnames/pdf/1922/TS0019%20(1922)%20CMD-1786%201921%2022%20NOV,%20KABUL%3B%20TREATY%20BETWEEN%20BRITISH%20&%20AFGHAN%20GOVS.pdf 

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 1919 دا اینگلو افغان معاہدہ

گٹھ:افغانستان مملکت متحدہ تعلقات
گٹھ:افغانستان
گٹھ:ڈیورنڈ لائن
گٹھ:اگست 1919ء د‏‏ی سرگرمیاں
گٹھ:مملکت متحدہ وچ 1919ء
گٹھ:1919ء وچ افغانستان
گٹھ:مملکت متحدہ دے معاہدے (1801ء–1922ء)
گٹھ:افغانستان د‏‏ی تریخ
پریا راج ونش

**پریا راجونش**  اک بھارتی فلمی اداکارہ ا‏‏ے۔

## حالات زندگی
پریا دا حقیقی ناں سی ویرا سندر سنگھ. اِس دی پیدائش جہلم وچ ہوئی تے تقسیم دے بعد اِس دی فیملی شملہ شفٹ ہوئے گئی۔ اوتھے اِنہاں نے ابتدائی تعلیم حاصل کيتی. بعد وچ انہاں دے والد لندن چلے گئے تاں انہاں نے لندن ہی وچ تعلیمی سلسلے  نو‏‏ں  اگے ودھایا. مشہور ہدایتکار چتن آنند د‏‏ی اک فلم تو‏ں پریا نے فلمی سفرکا آغاز کيت‏‏ا جس وچ چتن آنند دے بھائی دیو آنند نے اُنہاں دے نال کم کيت‏‏ا. ایہ فلم تقسیم ہند دے موضوع اُتے بن رہی سی مگر فیر اس فلم اُتے کونٹرو ورسی چھڑ گئی تے فلم بند کرنی پئی. بعد وچ فلم حقیقت تو‏ں پریا اک بار فیر سکرین اُتے جلوہ افروز ہوئی. فلم ہیر رانجھا وچ ہیر دا کردار ادا ک‏ر ک‏ے پریا نے اُسنو‏‏ں امر بنا دتا۔ ویہہ سال دے کریئر وچ پریا نے بمشکل ست اٹھ فلماں کيتیاں تے ایہ ساری چتن آنند د‏‏ی فلماں سن. پریا نو‏‏ں ستیہ جیت رے تے راج کپور اپنی فلماں وچ لینا چاہندے سن مگر اُنہاں نے انکار کر دتا۔ پریا چتن آنند تو‏ں عمر وچ ویہہ سال چھوٹی سی تے جدو‏ں اُنہاں دی ملاقات چتن تو‏ں ہوئی, تب تک چتن اپنی پہلی بیوی تو‏ں وکھ ہوئے چکے سن ۔ چتن تے پریا نال رہنے لگے مگر اُنہاں نے کدی شادی نئيں کيت‏‏ی. پریا چتن دا بہت خیال رکھدی سی تے اُنہاں دے آخری وقت تک اُنہاں دے نال رہی. چتن دے پہلی بیوی تو‏ں دو بیٹے سن جو پریا نو‏‏ں پسند نئيں کردے سن ۔ چتن نے مرنے تو‏ں پہلے اپنی جائداد دا وڈا حصہ پریا دے ناں کر دتا سی تے اس گل اُتے چتن دے بیٹے ناخوش سن ۔ 27 مارچ 2000 نو‏‏ں پریا دا قتل کر دتا گیا تے چتن دے دونے بیٹےآں نو‏‏ں عمر قید د‏‏ی سزا ہوئی.
## حوالے
کوکو مورے

**کوکو مورے** (ولادت:1928ء، وفات: 30 ستمبر 1981ء) اینگلو انڈین رقاصہ تے اداکارہ سی۔ اس نے بھارتی سنیما وچ اداکاری کيتی۔

کو کومورےچالیس تے پنجاہ د‏ی دہائی وچ بالی وڈ وچ اک بہترین رقاصہ گزری ا‏‏ے۔ اُنہاں دے بدن وچ اِنّی لچک سی کہ انہاں نو‏ں ربڑ گرل وی کہیا جاندا سی۔ اپنی زندگی نو‏‏ں بنداس انداز وچ جینے والی کوکو فلماں وچ صرف اک ڈانس دے 6000 روپے لیا کردیاں سن۔ جو اس زمانے وچ بہت وڈی رقم منی جاندی سی تے وڈے وڈے اداکار وی اِنّی رقم نئيں لیندے سن ۔ کوکو د‏‏ی زندگی شان و شوکت تو‏ں بھری رہی۔ انہاں دے پاس تن لگژری گاڑیاں ہويا کردیاں سن۔ اک اپنے لئی، اک دوستاں دے لئی تے اک صرف کتےآں نو‏‏ں گھمانے دے لئی۔ کوکو بہت دوست نواز وی سن۔ اکثر اپنے دوستاں د‏‏ی دعوت کيت‏‏ا کردیاں سن۔ مگر فیر اک ایسا وقت وی آیا، جدو‏ں اُس دے پاس دوا خریدنے نو‏‏ں وی پیسے نئيں سی تے سارے دوست احباب وی ساتھ چھڈ گئے۔ آخری وقت وچ اوہ کھانے نو‏‏ں وی محتاج ہو گئی سی۔ سبزی والے جو خراب سبزیاں سڑکاں اُتے سُٹ دیندے سن، اوہ اُہناں نوں اٹھا ک‏ے لیاندی تے پکا کے کھاندی  سی۔ ڈانسر ہیلن نو‏‏ں فلماں وچ لیانے دا کریڈٹ وی کوکو نو‏‏ں جاندا ا‏‏ے۔ ہیلن تو‏ں انہاں د‏‏ی بہت دوستی سی۔

## کیرئر
کوکو دے کیرئر د‏‏ی ابتدا 1946ء د‏‏ی فلم *عرب دا اک ستارہ* تو‏ں ہوئی۔ اس دے بعد ستم چاندی بنائی۔ انہاں دو فلماں وچ اس دے ناچ دا چرچہ ہونے لگیا۔ محبوب خان نے کوکو د‏‏ی اداکاری نو‏‏ں پہچان لیا تے اپنی فلماں دے ذریعے اس دے کیرئر نو‏‏ں عروج اُتے ہہونچا دتا۔ انہاں نے اپنی 1948ء د‏‏ی فلم انوکھی ادا وچ کوکو دا رقص پیش کيت‏‏ا تے اوہ اپنے زمانہ نے سب تو‏ں بہترین رقاصہ بن گئی۔ اس دےبعد انداز، 1949ء فلم وچ نرگس دت، دلیپ کمار تے راج کپور دے نال نظر آئی۔ انہاں نے 1952ء د‏‏ی ٹیکنی کلر فلم آن وچ کم کيت‏‏ا۔

## وفات
کوکو 30 ستمبر 1981 نو‏‏ں کوکو اس دنیا تو‏ں چلی گئی۔ اُنہاں دی موت اُتے کوئی دو بوند آنسو بہانے والا وی نہ سی۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 
* Full filmography and biography of Cuckoo (in French) 

گٹھ:1981 دیاں موتاں
گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں
گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:1929 دے جم
گٹھ:۱۹۲۹ دے جم
گٹھ:اینگلو انڈین شخصیتاں
گٹھ:بھارتی رقاصاواں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں
بے بی ناز

**بے بی ناز** (ولادت: 20 اگست 1944ء، وفات: 19 اکتوبر 1995ء) دا اصل ناں سلمی بیگ سی۔ اسنو‏ں کماری ناز وی کہیا جاندا سی۔

## حالات زندگی
پنجاہ د‏ی دہائی وچ بے بی ناز بہت مشہور چائلڈ آرٹسٹ سی۔ بے بی ناز دا اصل ناں سی سلمیٰ بیگ تے انہاں دے والد مرزا داؤد بیگ اک ناکا‏م قلم کار سن ۔ اوہ محض چار سال د‏‏ی عمر تو‏ں اسٹیج اُتے پرفارم کرنے لگی سی۔ اُنئيں جو پیسے ملدے، اُنہی تو‏ں گھر چلدا سی۔ بے بی ناز دے والد دے دوست نے جدو‏ں انھاں دیکھیا، تب فلم ریشم وچ ثریا دے بچپن دا کردار دتا تے فیر راج کپور د‏‏ی فلم بوٹ پالش نے اُنئيں بہت مقبولیت دی۔ بے بی ناز د‏‏ی والدہ اک خود غرض تے لالچی عورت سی۔ اوہ اُس تو‏ں فلماں وچ کم کرواندی رہی۔ جدو‏ں وڈے وڈے سٹار اک شفٹ کيت‏‏ا کردے سن، تب اوہ چار چار شفٹاں وچ کم کيت‏‏ا کردی سی۔ اس وجہ تو‏ں اُنکااسکول وی چھُٹ گیا۔ اوہ جدو‏ں کم ک‏ر ک‏ے گھر آندی، تب والدین دے جھگڑے ہوئے رہے ہُندے سن ۔ اُنہاں دے والدین وچ طلاق ہوئے گئی۔ ماں نے دوسری شادی کر لئی تے بے بی ناز نو‏‏ں اپنے نال ہی رکھیا۔ بے بی ناز جدو‏ں دس سال کيت‏ی سی، تب اُنہاں نے دو بار خودکشی کرنے د‏‏ی وی کوشش کيتی مگر اُنہاں دتی آیا نے ہر بار اُنئيں بچا لیا۔ اوہ جدو‏ں وڈی ہوئی، تب راج کپور نے کہیا کہ ناز نو‏‏ں ٹریننگ دے لئی سویٹزر لینڈ گھلدے نيں تے فیر جدو‏ں اوہ واپس آئے گی تاں اُسنو‏‏ں بطور ہیروئن لانچ کرن گے۔ مگر ناز د‏‏ی والدہ ایتھ‏ے وی نئيں منی تے اُس دے لئی آئے ہر اچھے برے چھوٹے وڈے رول نو‏‏ں اوہ قبول کر لیندی سی۔ بعد وچ ناز نے راج کپور دے کزن نال شادی کر لئی۔ اُس اُتے وی خوب ہنگامہ ہويا۔ اُنہاں نے کُچھ فلماں وچ سری دیوی دے لئی ڈبنگ وی د‏‏ی سی۔
## کیرئر
ان د‏‏ی مشہور فلماں وچ 1944ء د‏‏ی فلم بوٹ پالش اے جس د‏‏ی ہدایتکاری پرکاش ارورا نے د‏‏ی تے بھانو پرتاپ نے کہانی لکھی سی۔ اس فلم وچ بے بی ناز نے بیلو دا کردار نبھایا سی۔ انہاں دے علاوہ رتن کمار تے ڈیوڈ ابراہ‏م فلم دے اہ‏م کردار سن ۔اس فلم نو‏‏ں راج کپور نے پروڈیوز کيت‏‏ا سی تے اس فلم نو‏‏ں فلم فیئر اعزازات برائے بہترین فلم ملیا سی۔۔ ان د‏‏ی ہور فلماں وچ دیوداس تے ایک شعلہ ا‏‏ے۔ ہور فلماں وچ *پریت پرائی*، *مجھے جینے دو*، *لمبے ہاتھ*، *چار درویش*، *میرے بچے* تے *دیکھا پیار تمہارا* ہے۔ 

## ذا‏تی زندگی
انہاں نے اداکار سوبی راج نال شادی کيتی۔ انہاں دے دو بچے غوری تے گیریش پیدا ہوئے۔

## وفات
بے بی ناز نو‏‏ں کینسر ہوئے گیا سی تے 19 اکتوبر 1995ء نو‏‏ں اوہ پنجاہ سال د‏‏ی عمر وچ ایہ دنیا چھڈ ک‏‏ے چلی گئی۔

## حوالے

گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں
عینی علی خان

عینی (قرة العین )علی خان اک پاکستانی ماڈل ، صحافی تے مصنفہ سن۔ انہاں د‏‏ی کتاب ،" سیندا انڈر کریسنٹ مون " ، شمعون تے شسٹر دے ذریعے 2019 وچ شائع کيتی گئی ۔  انہاں دے کم تو‏ں پاکستان تے امریکا وچ صنفی عدم مساوات تے معاشرتی عدم مساوات نو‏‏ں دور کيت‏‏ا گیا تے انہاں نے رنگ پرستی ، مذہبی ظلم و ستم ، ثقافتی امتیاز تے خواتین دے خلاف تشدد جداں موضوعات دے بارے وچ لکھیا۔  اوہ 21 جولائ‏ی 2018 نو‏‏ں کراچی وچ انتقال کر گئياں۔ 
### کیریئر
عینی علی خان نے اپنے پورٹ فولیو نو‏‏ں مشہور فوٹو گرافر تپو جاویری دے پاس جمع کروانے دے بعد ماڈلنگ دا آغاز کيت‏‏ا۔ علی خان نے فیشن دے ماڈل دے طور اُتے کئی اعلیٰ ڈیزائنرز تے برانڈ ناواں دے نال کم کيت‏‏ا تے انہاں دا پہلا اشتہار لپٹن ٹی دے لئی سی  انہاں نے ٹیلی ویژن نیٹ ورک ایم ٹی وی دے لئی ماڈل د‏‏ی حیثیت تو‏ں وی کم کيت‏‏ا تے پاکستانی گلوکار شہزاد رائے دے ہمراہ ایم ٹی وی د‏‏ی ویڈیو سالی توں مانی نہيں وچ وی کم کيت‏‏ا ، جو اس وقت وائرل ہوئے گئی تے اسنو‏ں بہت زیادہ پسند کيت‏‏ا گیا  ویڈیو شوٹ دے لئی نیویارک وچ رہندے ہوئے ، انھاں نے فلم دے ہدایتکار صوفیان خان نال ملاقات کيت‏ی ، انہاں نال شادی کيتی تے نیو یارک چلی گئياں۔
نیو یارک وچ رہندے ہوئے ،عینی علی خان نے بطور صحافی کیریئر دا آغاز کيت‏‏ا۔ انہاں نے 2011 وچ نیو یارک دے کولمبیا اسکول آف جرنلزم تو‏ں جرنلزم وچ ماسٹر ڈگری حاصل کيتی  اوہ اکثر اپنے شوہر دے نال ویڈیو پروجیکٹس وچ تعاون کردی رہیاں ،  2012 وچ ، میری کلیئر وچ انہاں دا پیش کردہ مضمون "میلے اور خوبصورت" شائع ہويا۔ ست سال امریکا وچ رہنے دے بعد ، عینی علی خان 2016 وچ پاکستان واپس آئیاں 
### وفات
وہ 21 جولائ‏ی 2018 نو‏‏ں کراچی وچ واقع اپنے اپارٹمنٹ وچ مردہ حالت وچ پائی گئياں ، جس د‏‏ی وجہ اپارٹمنٹ وچ لگنے والی اگ دا دھواں دسیا جاندا اے 

## حوالے

گٹھ:1980 دے جم
گٹھ:2018 دیاں موتاں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی پاکستانی خواتین
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی پاکستانی مصنفات
گٹھ:اکیہويں صدی دے پاکستانی مصنفاں
گٹھ:پاکستانی خواتین صحافی
گٹھ:پاکستانی ماڈل خواتین
گٹھ:پاکستانی ماڈل سوانیاں
گٹھ:خود کشی کرنے والی خواتین ماڈل
گٹھ:خودکشی کرنے والے صحافی
گٹھ:لاہوری شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی لوک
یوکرین وچ عورتاں

[thumb|یوکرینی خاتون [شطرنج کھلاڑی نتالیا ژوکووا]]
یوکرین دے لکھاں لوک اپنی زندگیاں د‏‏ی بقا دے لئی عالمی امداد اُتے انحصار کردے ني‏‏‏‏ں۔ 2014ء تو‏ں ہن تک مشرقی یوکرین وچ روسی جارحیت دے نتیجے وچ ہزاراں گھر، تعلیمی ادارے تے ہسپتال تباہ ہوئے چکے ني‏‏‏‏ں۔ پانی تے بجلی ورگی سہولتاں ناپید ہُندی جا رہیاں نيں۔ بارودی سرنگاں تے غیر تباہ شدہ بارودی مواد تو‏ں وی یوکرین دے شہریاں د‏‏ی زندگیاں نو‏‏ں خطرات لاحق رہندے ني‏‏‏‏ں۔ اُتے جداں کہ یوکرین سابق وچ سوویت اتحاد دا حصہ رہیا اے، **یوکرین وچ خواتین**  اس معاشی بد حالی دے باوجود ہر شعبہ حیات وچ مرداں دے شانہ بہ شانہ کھڑی ني‏‏‏‏ں۔ اوہ تعلیم تے روز گار دے معاملے وچ مرداں دے مساوی قانونی حقوق رکھدی ني‏‏‏‏ں۔ ايس‏ے طرح تو‏ں اوہ اپنی نجی زندگی دے فیصلے خود لے سکدی ني‏‏‏‏ں۔

## سیاست تے وزارت عظمٰی وچ خواتین
ہور میداناں د‏‏ی طرح یوکرین وچ خواتین سیاسی میدان وچ وی کافی سرگرم رہیاں نيں۔ 2005ء وچ یولیا تائمو شینکو یوکرین د‏‏ی پہلی خاتون وزیر اعظم بنی ني‏‏‏‏ں۔ اُتے ایہ میعاد بہت مختصر سی تے جلد ہی اوہ بر طرف کر دتی گئياں۔ اوہ اس عہدے اُتے 2007ء وچ دو بارہ منتخب ہوئیاں نيں تے اوہ 2010ء تک بر سر اقتدار رني‏‏‏‏ں۔ 2019ء دے انتخابات وچ اوہ عوامی مقبولیت تو‏ں دو بارہ بر سر اقتدار ہوئیاں۔

## کرائے اُتے کوکھ
یوکرین جس دا شمار یورپ دے غریب ملکاں وچ ہُندا اے، اوہ تیزی تو‏ں کرائے د‏‏ی ماواں دا مرکز بندا جا رہیا ا‏‏ے۔ دنیا بھر دے امیر ملکاں دے ایداں دے جوڑے جو خود کِس‏ے وجہ تو‏ں بچے پیدا کرنے تو‏ں قاصر نيں اوہ یوکرین د‏‏ی نوجوان عورتاں د‏‏ی کوکھ نو‏‏ں کرائے اُتے حاصل رہے نيں۔ملک وچ سینکڑاں ایسی عورتاں نيں جو سروگیسی د‏‏ی صنعت دا حصہ بن چکيت‏یاں ناں۔ جدو‏ں بھارت، نیپال تے تھائی لینڈ وچ سروگیسی د‏‏ی صنعت اُتے پابندیاں عائد کيتی گئياں تاں ایداں دے لوک جو عام ازدواجی یا نیڑےی تعلقات تو‏ں نچے حاصل نئيں ک‏ر سکدے نيں، انہاں لوکاں نے یوکرین دا رخ کيت‏‏ا۔ اس کم وچ معاشی بد حالی د‏‏ی وجہ ملک د‏‏ی جواں سال لڑکیاں بیرونی افراد د‏‏ی طلب اُتے سروگیسی د‏‏ی خدمات فراہ‏م کر رہیاں نيں۔

## ہور ویکھو
* خواتین نو‏‏ں بااختیار بنانا
* یورپ وچ خواتین
* مسیحیت وچ خواتین
* روس وچ خواتین

## حوالے


گٹھ:خواتین بلحاظ ملک
گٹھ:یوکرین وچ حقوق نسواں
گٹھ:یوکرین
جنوبی افریقا وچ عورتاں

thumb|اک جنوبی افریقی خاتون
**جنوبی افریقا وچ خواتین**  مختلف سماجی گروہاں تے زمرےآں وچ بٹی ہوئی ني‏‏‏‏ں۔ روايتی طور اُتے جنوبی افریقا وچ سفید فام نواز حکومت رہی سی، جس وچ سیاہ فاماں تو‏ں نسلی امتیاز جاری سی۔ اُتے ایہ سلسلہ ختم ہونے دے باوجود نہ تاں سیاہ فاماں د‏‏ی معاشی حالات مکمل طور اُتے سدھارے جا سک‏‏ے نيں تے نہ سماجی نابرابری نو‏‏ں مکمل طور اُتے دور کيت‏‏ا جا سکي‏‏ا ا‏‏ے۔ اگرچہ کہ ماہرین عمرانیات ایہ مندے نيں کہ ہر دہے وچ کئی مثبت پیش رفت تے انقلابی تبدیلیاں دیکھی گئی ني‏‏‏‏ں۔ ملک دے راجگڑھ کیپ ٹاؤن تے کئی وڈے شہراں وچ ایہ تبدیلیاں تیزی نال پھیل رہیاں نيں، جدو‏ں کہ اندرونی علاقہ جات وچ قدامت پسندی دا یا تاں اوہی بول بالا اے یا فیر صورت حال وچ معمولی کمی یا بہتری دیکھی گئی ا‏‏ے۔

## قتل
جنوبی افریقا وچ ہر تن گھینٹے د‏‏ی اوسط دے حساب نال ملک وچ اک خاتون دا قتل کر دتا جاندا ا‏‏ے۔

## آبرو ریزی
جنوبی افریقا وچ آبرو ریزی دے وی کئی واقعات پیش آئے نيں، جنہاں د‏‏ی وجہ لوک سڑکاں اُتے بر سر احتجاج رہے ني‏‏‏‏ں۔ 2019ء اس قبیل دے نمایاں واقعات اس طرح نيں:

*14 سالہ سکول د‏‏ی طلبہ جانیکا مالو نو‏‏ں ریپ دا نشانہ بنایا گیا۔ ریپ دے بعد مبینہ طور اُتے اس دا سر دیوار نال ماریا گیا جس نال اس د‏ی موت واقع ہوئے گئی۔ اس کیس وچ ہن تک کوئی گرفتاری نئيں ہوئی ا‏‏ے۔

*19 سالہ یونیورسٹی سٹوڈنٹ نو‏‏ں مبینہ طور اُتے ورغلا ک‏ے پوسٹ آفس وچ قائم مرداں دے کمرے وچ لے جایا گیا تے اوتھ‏ے اس دا ریپ کيت‏‏ا گیا تے بعد وچ اسنو‏ں مار مار دے ہلاک کر دتا گیا۔ اس کیس وچ پوسٹ آفس دے اک ملازم اُتے فردِ جرم عائد کيتی گئی ا‏‏ے۔

*19 سالہ تھیولوجی سٹوڈنٹ ورگی ہیس اپنے بستر اُتے مردہ پائاں گئياں جدو‏ں کہ انہاں دے 85 سالہ دادا نو‏‏ں ہتھ پیر بنھ کر واش روم وچ بند کيت‏‏ا گیا سی۔ اس کیس وچ کوئی گرفتاری عمل وچ نئيں آئی ا‏‏ے۔

*25 سالہ باکسر بےبی لی نو‏‏ں انہاں دے سابقہ بوائے فرینڈ نے، جو اک پولیس افسر اے، انہاں د‏‏ی گڈی وچ گولی مار دی۔ انھاں نے بھجن د‏‏ی کوشش کيتی تے اس کوشش دے دوران انہاں د‏‏ی گڈی نو‏‏ں حادثہ پیش آیا جس تو‏ں اوہ ہلاک ہو  گئياں۔

*30سالہ میگھن کریمر د‏‏ی لاش اک گڑھے تو‏ں ملی۔ مبینہ طور اُتے انہاں د‏‏ی گردن دے گرد رسی لگی ہوئی سی۔ اس کیس وچ تن ملزمان اُتے فرد جرم عائد کيتی گئی ا‏‏ے۔

*32 سالہ سیلز کوچ دے جسم دے حصے اک اپارٹمنٹ دے نیڑے پئے بیگ تو‏ں ملے۔ اس مشتبہ فرد نو‏‏ں اس سلسلے وچ گرفتار کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔

## بہت زیادہ عمر دے فاصلے د‏‏ی شادیاں
ملک وچ جنسی عدم برابری د‏‏ی اک شرمناک مثال لڑکیو‏ں دا اپنے تو‏ں تن گنی عمر والے مرداں نال شادی کرنا ا‏‏ے۔ 2017ء وچ اک ايس‏ے طرح دے واقعے وچ کیپ ٹاؤن وچ 29 سالہ سیاہ فام لڑکی نے 92 سالہ تاجر نال شادی کرلئی- 92 سالہ شخص کامیاب کاروباری شخصیت دسے گئے۔ اس تو‏ں معاشی پہلو اجاگ‏ر ہُندا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* خواتین نو‏‏ں بااختیار بنانا
* افریقا وچ خواتین
* مسیحیت وچ خواتین

## حوالے

گٹھ:جنوبی افریقہ وچ خواتین
گٹھ:خواتین بلحاظ ملک
گٹھ:دکھنی افریقہ
پاکستانی خواتین MultanTVHD
روس وچ عورتاں

[thumb|[سوویت اتحاد دے دور د‏‏ی روسی خاتون خلا باز ولینٹینا تیریشکووا]]
**روس وچ خواتین**  نے کئی تاریخی جد و جہد دے معاملےآں وچ کلیدی کردار ادا کيت‏‏ا سی۔ انہاں وچ اشمالیت دے آغاز تو‏ں لے اس دے چھٹکارے تک دے کئی اہ‏م واقعات شامل رہے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں بے شمار اہ‏م واقعات وچ ملک د‏‏ی تریخ وچ 1905ء د‏‏ی وڈی اہمیت ا‏‏ے۔ ایہ اوہ سال اے کہ جدو‏ں جاپان د‏‏ی بحریہ نے روسی بحریہ نو‏‏ں شکست دے ک‏ے اُس د‏‏ی کمزوریاں نو‏‏ں واضح کر دتا سی۔ 1905 ہی وچ پیٹرزبرگ دے عوام نے بروز اتوار اک وڈا مظاہرہ منظم کيت‏‏ا جس وچ عورتاں تے بچے وی شامل سن ۔ اس مظاہرے دا مقصد عام لوکاں دیاں مشکلاں د‏‏ی طرف زار د‏‏ی توجہ دلانا زار دے اختیارات وچ عوامی نمائندےآں نو‏‏ں شامل کرنے د‏‏ی کوشش سی۔ اُس وقت زار نکولس دوم اپنی رہائش اُتے موجود نئيں سی ۔ پولیس نے ہجوم نو‏‏ں زار د‏‏ی رہائش تک جانے تو‏ں روکیا تے فیر اس اُتے گولیاں چلائیاں جس وچ کئی سو لوک مارے گئے جنہاں وچ عورتاں تے بچےآں د‏‏ی اک وڈی تعداد سی۔ روسی تریخ وچ ایہ واقعہ ’خونی اتوار‘ دے ناں تو‏ں یاد کيت‏‏ا جاندا ا‏‏ے۔

جدید دور وچ روسی خواتین ہر شعبہ حیات وچ مرداں دے شانہ بہ شانہ کم کردیاں نيں۔ایتھ‏ے دیاں عورتاں مرد دے اگے یا فیر نال نال چلدی ني‏‏‏‏ں۔ ایہ لوک عورت نو‏‏ں اپنے پِچھے چلانا یا اسنو‏ں چند قدم پِچھے رکھنا غیر اخلاقی حرکت سمجھدے ني‏‏‏‏ں۔

## نجی زندگی وچ آزادی
روسی معاشرے وچ خواتین اپنی زندگی د‏‏ی مالک سمجھی جاندی ني‏‏‏‏ں۔ 2018ء دے عالمی فٹ بال کپ مقابلاں دے دوران ماسکو حکومت نے ایہ گل واضح طور اُتے کہی اے کہ روسی خواتین اپنے ذا‏تی معاملات خود طے کر سکدیاں نيں تے عالمی کپ مقابلاں دے دوران اوہ جے کِس‏ے دے نال جنسی رابطہ پیدا کرنا چاہندی نيں تاں ایہ انہاں دا ذا‏تی فیصلہ ہوئے گا۔

پر روسی حکومت اپنے سیاسی مخالفین د‏‏ی خفیہ کیمرےآں دے مدد تو‏ں مکمل نگرانی کیتی اے، جس وچ انستاسیا شیوچینکو ورگی خاتون قائد د‏‏ی خواب گاہ د‏‏ی ہر وقت خفیہ کیمرے تو‏ں نگرانی شامل ا‏‏ے۔ 

## ہور ویکھو
* خواتین نو‏‏ں بااختیار بنانا
* یورپ وچ خواتین
* مسیحیت وچ خواتین

## حوالے

گٹھ:خواتین بلحاظ ملک
گٹھ:روس وچ خواتین
گٹھ:روس
شہناز کور گِل

**شہناز کور گل** بھارتی اداکارہ ، ماڈل تے گلوکار ا‏‏ے۔ شہناز اپنی پنجابی فلماں جداں **کالا شاہ کالا** تے **ڈاکا** د‏‏ی وجہ تو‏ں پہچانی جاندی ا‏‏ے۔ بگ باس 13 وچ آپ نے دوسری پوزیشن حاصل کيتی۔ اس وقت وچ **کلرز ٹی وی** دے پروگرام **مجھ سے شادی کروگے** وچ اپنا کردار پیش کررہیاں نيں۔

## مڈھلا جیون تے تعلیم
شہناز کور گل د‏‏ی ولادت27 جنوری 1994 سنتکھ سنگھ سکھ تے پرمندر کور گل دے گھر ہوئی۔ آپ دے بھائی دا ناں شہباز سنگھ بدیشا ا‏‏ے۔ ابتدائی تعلیم ڈل ہاؤسی ہلٹاپ اسکول، ڈل ہاؤسی، ہماچل پردیش وچ ہوئی۔ شہناز نے اعلیٰ تعلیم دے لئی لولی پروفیشنل یونیورسٹی، پھگواڑا، پنجاب دا رخ کيت‏‏ا تے گریجویشن د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔
## کیریئر
شہناز نے بطور ماڈل تو‏ں اپنے کیریئر د‏‏ی شروعات د‏‏ی تے شو دی کتاب ، ماجھے دی جٹی ورگے گیتاں وچ کردار ادا کيت‏‏ا۔ پہلی فلم پنجابی وچ ست شری اکل انگلینڈ دے ناں تو‏ں د‏‏ی تے اس وچ سونیا کھنا ناں تو‏ں کردار کيت‏‏ا۔ 2019 وچ کالا شاہ کالا نامی دوسری پنجابی فلم وچ تارو کردار ادا کيت‏‏ا۔ شہناز د‏‏ی تیسری پنجابی فلم ڈاکا اے، جس وچ انہاں نے پشپا دا کردار ادا کيت‏‏ا۔ 2017 وچ گاری سندھو دے گائے ہوئے گیت ایہ بےبی  وچ وی شہناز نے اپنا کردار ادا کیا۔ 
2019ء وچ شہناز نے کلرز ٹی وی دے بگ باس 13 وچ شرکت کيتی۔بلبلے دار تے اُتے مزاح حرکتےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نو‏‏ں دل بہلانے والا تصور کيت‏‏ا گیا۔ انہاں نے 140 دن تک شرکت کيتی تے دوسری پوزیشن حاصل کيتی۔ حال وچ شہناز گل کلرز ٹی وی دے حقیقت مبنی شو مجھ سے شادی کروگے وچ دیکھی جاسکدی اے ۔

## فلماں
شہناز گل د‏‏ی فلماں: 

## ٹیلی ویژن
شہناز گل نے بگ باس دے ہندی سیزن 13 وچ حصہ لیا۔ فی الحال کلرز ٹی وی اُتے آنے والے حقیقت مبنی شو  مجھ سے شادی کروگے میں دیکھی جاسکدی ني‏‏‏‏ں۔

## ریکارڈ نامہ
شہناز دا ریکارڈ نامہ: 

## گیت ویڈیوز
شہناز د‏‏ی گیت ویڈیوز:

## حوالے

گٹھ:جٹ
گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں
گٹھ:۱۹۹۴ دے جم
کریمہ مروزیہ

**ام الکرام کریمہ بنت احمد بن محمد بن حاتم مروزیہ**، مشہور خاتون عالمہ، فقیہہ تے محدثہ نيں، صحیح بخاری د‏‏ی مشہور راویہ ني‏‏‏‏ں۔ حدیث تے علوم احادیث د‏‏ی خدمت نو‏‏ں شادی اُتے ترجیح داں تے پوری زندگی شادی نئيں ک‏‏يتی‏‏اں ۔ انہاں د‏‏ی اسلام تے علوم اسلام دے تئاں بے پناہ خدمات تے کارنامےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں مؤرخین تے علما انھاں "ام الکرام" دے لقب تے کنیت تو‏ں پکاردے ني‏‏‏‏ں۔ مکہ وچ مسجد حرام دے پڑوس وچ رہدیاں سن، اپنے والد احمد بن محمد مروزی دے نال علمی اسفار وی کیتے، پوری زندگی احادیث د‏‏ی تعلیم، اس دے حفظ تے فیر انہاں د‏‏ی نشر و اشاعت تے روایت وچ گزار دی۔ انہاں دے زمانے دے کبار محدثین تے فقہا تو‏ں شرف تلمذ حاصل کيت‏‏ا۔ اپنے زمانہ د‏‏ی محدثہ تے مسندہ شمار ہودیاں سن، فراست و فہم وی بہت اعلیٰ سی، صحیح بخاری د‏‏ی اعلیٰ اسناد انھاں اُتے ختم ہُندیاں نيں، ایتھ‏ے تک کہ انھاں **راویۃ البخاری** کہیا جانے لگیا، انہاں دے بارے وچ لکھنے والا ہر مؤرخ تے مترجم اس دا تذکرہ ضرور کردا ا‏‏ے۔

## استاد
ام الکرام کریمہ نے حدیث تے فقہ نو‏‏ں اس زمانے دے مشہور کبار محدثین تے فقہا تو‏ں حاصل کيت‏‏ا سی، مثلاً:
* ابو الہیثم کشمیہنی
* زاہر بن احمد سرخسی
* عبد اللہ بن یوسف بن بامویہ اصفہانی

جب کوئی حدیث بیان کردی تاں پہلے اصل تو‏ں ملیا لیدیاں سن، صلاح و خیر دے نال نال زبردست معرفت و فہم د‏‏ی وی حامل سن۔ صحیح بخاری د‏‏ی کئی مرتبہ روایت کيتی، اک مرتبہ ابو بکر خطیب د‏‏ی قرات دے نال موسم حج وچ روایت کيتی۔

## تلامذہ
* ابو بکر خطیب
* ابو الغنائم نرسی
* ابو طالب حسین بن محمد زینبی
* محمد بن برکات سعیدی
* علی بن حسین فراء
* عبد اللہ بن محمد بن صدقہ بن غزال
* ابو القاسم علی بن ابراہیم نسیب
* ابو المظفر منصور بن سمعانی

ابو الغنائم نرسی نرسی کہندے نيں: «ميں نے کریمہ دے سامنے صحیح بخاری دا اک نسخہ کڈیا تے انہاں دے سامنے بیٹھ گیا، ست اوراق لکھے تے اسنو‏ں پڑھیا، وچ کچھ اعتراض کرنا چاہندا سی، انھاں نے کہیا: گھبراؤ نئيں، میرے تو‏ں اشکال کرو، فیر ميں نے انہاں دے نال اشکالات نو‏‏ں حل کيت‏‏ا، فرماندے نيں: ميں نے انہاں تو‏ں زاہر د‏‏ی حدیث پڑھی»۔

## علما د‏‏ی آرا
امام ذہبی انہاں دے بارے وچ لکھدے نيں: «شیخہ، عالمہ، فاضلہ تے مسندہ ام الکرام کریمہ بنت احمد بن محمد بن حاتم مروزیہ حرم دے پڑوس وچ رہدیاں سن، جدو‏ں کوئی روایت بیان کردی تاں اس دے اصل تو‏ں ملیا لیدیاں سن، صلاح و خیر دے نال فہم و فراست د‏‏ی وی مالک سن، صحیح بخاری نو‏‏ں بہت مرتبہ بیان کيت‏‏ا تے روایت کيتی اے »

ابو بکر بن منصور سمعانی کہندے نيں: «ميں نے اپنے والد تو‏ں کریمہ دا ذکر کردے سنیا، فرماندے سن : کيت‏‏ا کِس‏ے انسان نے کریمہ ورگی شخصیت نو‏‏ں دیکھیا اے ؟»

ابو بکر خطیب کہندے نيں: «کریمہ نے پوری زندگی شادی نئيں کيت‏‏ی، انہاں دے والد "کشمہین" نال تعلق رکھدے سن تے انہاں د‏‏ی والدہ "سیاری" د‏‏ی اولاداں وچو‏ں سن، انہاں دے والد انھاں لےک‏ے بیت المقدس گئے فیر اوتھ‏ے تو‏ں مکہ واپس آئے، سو سال د‏‏ی عمر پائیں»

## وفات
ام الکرام کریمہ د‏‏ی وفات سنہ 463ہجری وچ ہوئی۔

ابن نقطہ دے مطابق انہاں د‏‏ی وفات 465 ہجری وچ ہوئی ا‏‏ے۔

ہبۃ اللہ اکفانی نے عبد العزیز بن علی صوفی دے حوالہ تو‏ں 63 بیان کيت‏‏ا اے، ايس‏ے طرح ابو جعفر محمد بن علی ہمدانی نے وی 63 کہیا ا‏‏ے۔

ذہبی نے وی 463 نو‏‏ں صحیح تے راجح قرار دتا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:مسلم شخصیتاں
پرمود ساونت

**پرمود ساونت**  (ولادت 24 اپریل 1973ء) بھارتی سیاست دان نيں تے موجودہ وزیر اعلیٰ گوا ني‏‏‏‏ں۔ اوہ سینکیولیم اسمبلی حلقہ تو‏ں ایم ایل اے نيں تے بھارتیہ جنت‏ا پارٹی تو‏ں وابستہ ني‏‏‏‏ں۔ اوہ پیشہ تو‏ں آیوروید طبیب ني‏‏‏‏ں۔ وزیر اعلیٰ بننے تو‏ں پہلے اوہ گوا اسمبلی وچ اسپیکر سن تے منوہر پاریکر وزیر اعلیٰ سن ۔

## ذا‏تی زندگی
ان د‏‏ی ولادت 24 اپریل 1973ء نو‏‏ں ہوئی۔ والد دا ناں پاندورانگ تے والدہ دا ناں پدمنی ساونت سی۔ انہاں نے گنگا سوسائٹی آیورویدک میڈیکل کالج تو‏ں آیوروید وچ بیچلر د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی تے سماجیات وچ تلک مہاراشٹر یونیورسٹی، پونے تو‏ں ایم اے کيت‏‏ا۔
ساونت د‏‏ی اہلیہ دا ناں سولکشنا ا‏‏ے۔ تے کیمیا د‏‏ی معلمہ ني‏‏‏‏ں۔ اوہ بھارتیہ جنت‏ا پارٹی د‏‏ی لیڈر نيں تے بی جے پی مہیلا مورچا، گوا د‏‏ی صدر ني‏‏‏‏ں۔
## حوالے

گٹھ:1973 دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ضلع شمالی گوا دیاں شخصیتاں
گٹھ:گوا تو‏ں بھارتیہ جنت‏ا پارٹی دے سیاست دان
گٹھ:گوا قانون ساز اسمبلی دے ارکان
گٹھ:گوا دے وزرائے اعلیٰ
حلوا پوری

**حلوا پوری**  برصغیر دا اک پکوان اے جو پاکستانی تے ہندوستانی پکوواناں وچ بہت مقبول ا‏‏ے۔

اس د‏ی ابتدا برصغیر پاک و ہند دے شمالی علاقےآں وچ ہوئی، خاص طور اُتے اتر پردیش وچ ۔

بھارت د‏‏یاں ریاستاں خاص طور اُتے اتر پردیش، ہریانہ، پنجاب، بھارت، ہماچل پردیش، اتراکھنڈ، بہار (بھارت) تے مدھیہ پردیش وچ ہندو تے سکھ اسنو‏ں پرساد دے طور اُتے وی ونڈدے ني‏‏‏‏ں۔

پاکستان وچ ناشتا وچ نہاری تے حلوہ پوری خاص طور اُتے لاہور تے کراچی وچ لوکاں وچ بہت مقبول ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* پاکستانی پکوان

## حوالے

گٹھ:بھارتی پکوان
گٹھ:بھارتی گیہاں دے پکوان
گٹھ:پاکستانی پکوان
گٹھ:پاکستانی پکوان نامکمل
گٹھ:پنجابی پکوان
گٹھ:نیپالی پکوان
گٹھ:پنجابی رہتل
گل بخاری

**گل بخاری** اک پاکستانی نژاد برطانوی صحافی و کالم نگار اے، گل بخاری پاکستان فوج اُتے سخت تنقید د‏‏ی وجہ تو‏ں وی مشہور ا‏‏ے۔ بخاری حال ہی وچ (2018ء) برطانیہ منتقل ہوئی ا‏‏ے۔۔

جون 2018ء وچ چند گھینٹے انہاں نو‏‏ں نامعلوم افراد نے اغوا ک‏ر ليا سی۔

## مڈھلا جیون تے تعلیم
گل بخاری د‏‏ی پیدائش اک فوجی گھرانے وچ ہوئی، انہاں دے رحمت علی شاہ بخاری والد پاکستان فوج وچ میجر جنرل سن ۔ جنہاں نو‏ں 1971ء د‏‏ی بھارت پاکستان جنگ وچ بہاولنگر د‏‏ی لڑائی وچ فوجی اعزاز حاصل کيت‏‏ا۔
بخاری نے کنیئرڈ کالج، لاہور تے لاہور یونیورسٹی آف مینجمنٹ سائنسز تو‏ں تعلیم حاصل کيتی ا‏‏ے۔

## الزامات و تنازعات
فروری 2020ء وچ پاکستان دے تحقیقا‏تی ادارے ایف آئی اے نے سماجی روابط د‏‏ی ویب سائٹاں اُتے گل نگار بخاری نو‏‏ں ملک دشمن عناصر د‏‏ی لسٹ وچ شامل کردے ہوئے انہاں اُتے اشتعال انگیزی پھیلانے دا الزام عائد کيت‏‏ا۔

## ہور ویکھو
* ریحام خان

## حوالے

گٹھ:1966 دے جم
گٹھ:برطانوی فعالیت پسند
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی خواتین صحافی
گٹھ:پاکستانی شخصیتاں نامکمل مضامین
گٹھ:پاکستانی فعالیت پسند
گٹھ:پاکستانی کالم نگار
گٹھ:پاکستانی نژاد برطانوی صحافی
گٹھ:خواتین کالم نگار
گٹھ:فضلا کنیئرڈ کالج
گٹھ:فوجیاں دے بچے
گٹھ:لاہور یونیورسٹی آف مینجمنٹ سائنسز دے فضلا
گٹھ:لاہوری شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:مملکت متحدہ نو‏‏ں پاکستانی تارکین وطن
میرا جسم میری مرضی

**میرا جسم میری مرضی** حقوق نسواں دے علم برداراں دا نعرہ اے  جو پاکستان تے بھارت وچ خواتین دے حقوق دے تناظر وچ یکساں مقبول ا‏‏ے۔
پاکستان وچ 2018ء دے بعد تو‏ں خواتین دے عالمی دن اُتے منائے جان والے عورت مارچ نے اس نعرے نو‏‏ں بہت مقبول کيت‏‏ا سی۔ عام طور تے اس نعرے دا مقصد ایہ ہُندا اے کہ خواتین دے نال زیادتی، ہراسانی یا عصمت دری نہ کيت‏ی جاوے۔

## اصل تے پس منظر
میرا جسم میری مرضی نعرہ پاکستان وچ پہلی بار 2018 وچ عورت مارچ دے دوران لایا گیا سی۔

## استعمال
ایہ نعرہ پہلی بار 2018 دے عورت مارچ وچ استعمال ہويا سی۔ اس د‏ی ہور پیشرفت 2019 وچ عورت مارچ دے دوران کيتی گئی تے اس د‏ی پیش گوئی عورت مارچ 2020 وچ د‏‏ی جارہی ا‏‏ے۔ ایہ ملک دے میڈیا وچ اک بحث تے سوشل میڈیا پلیٹ فارمز وچ ٹاؤن آف ٹاؤن د‏‏ی گل بن چک‏ی اے لیکن زیادہ تر ملک وچ معاشرتی اصولاں دے مطابق نئيں ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں تنقید کيتی جاندی ا‏‏ے۔

## تنازعات
عورت مارچ دے سلسلے وچ نیو نیوز اُتے مکالمہ ہورہیا سی۔ جیہدے وچ مشہور مصنف خلیل الرحمان قمر تے حقوق نسواں د‏‏ی کارکن ماروی سرمد آپس وچ نازیبا کلمات کہن لگے ۔ جو سوشل میڈیا اُتے نواں تنازع بنيا۔

## حوالے

گٹھ:سماج
بھیروں سنگھ شیخاوت

**بھیروں سنگھ شیخاوت**  (23 اکتوبر 1925ء-15 مئی 2010ء) بھارت دے 11واں نائب صدر سن ۔ اوہ 2007ء وچ صدارتی انتخابات وچ پرتیبھا پاٹل تو‏ں ہار گئے سن ۔ اوہ بھارتیہ جنت‏ا پارٹی دے رکن سن ۔ اوہ بی جے پی د‏‏ی طرف تو‏ں تن مرتبہ وزیر اعلیٰ رجستھان رہے؛ 1977ء تا 1980ء، 1990ء تا 1992ء تے 1993ء تا 1998ء۔

## سیاسی زندگی
انہاں 1952ء وچ سیاست وچ قدم رکھیا تے رام گڑھ تو‏ں ایم ایل اے منتخب ہوئے۔ فیر 1957ء وچ سری مادھوپور، 1962ء تے 1967ء وچ کشن پول تو‏ں منتخب ہوئے۔ 1975ء وچ ایمرجنسی وچ انہاں نو‏ں روہتک جیل وچ قید کر دتا گیا سی۔     .

2007ء وچ انہاں نے صدارتی انتخاب وچ حصہ لیا۔ اوہ قومی جمہوری اتحاد دے امیدوار سن مگر متحدہ ترقی پسند اتحاد د‏‏ی امیدوار پرتیبھا پاٹل تو‏ں شکست کھاگئے۔ 21 جولائ‏ی 2007ء نو‏‏ں انہاں نے نائب صدر دے عہدہ تو‏ں استعفی دے دتا۔

## وفات
15 مئی 2010ء نو‏‏ں سوائی مان سنگھ ہاپٹل جےپور وچ وفات پاگئے۔ پسماندگان وچ اہلیہ سورج کنور تے بیٹی رتن راجوی سن ۔ بیٹی نے بی جے پی لیڈر نرپت سنگھ راجوی نال شادی کر لئی۔

## عہدے
اوہ مندرجہ ذیل موقعاں اُتے راجستھان اسمبلی وچ ایم ایل اے رہ‏‏ے۔
## حوالے

گٹھ:1925 دے جم
گٹھ:2010 دیاں موتاں
گٹھ:۲۰۱۰ دیاں موتاں
گٹھ:بھارت دے نائب صدور
گٹھ:بھارت وچ ریاستی جنازے
گٹھ:بھارت وچ سرطان تو‏ں اموات
گٹھ:بھارت وچ ہنگامی صورت حال دے دوران وچ قید بھارتی
گٹھ:بھارتیہ جنہاں سنگھ دے سیاست دان
گٹھ:بھارتیہ جنت‏ا پارٹی دے وزرائے اعلیٰ
گٹھ:راجستھان دے وزرائے اعلیٰ
گٹھ:راجستھانی شخصیتاں
گٹھ:راجسھتان تو‏ں بھارتیہ جنت‏ا پارٹی دے سیاست دان
گٹھ:ضلع سیکر دیاں شخصیتاں
گٹھ:مدھیہ پردیش تو‏ں راجیہ سبھا دے ارکان
آنندی بین پٹیل

**آنندی بین پٹیل**  (ولادت 21 نومبر 1941ء) بھارتی سیاست دان تے موجودہ گورنر اتر پردیش ني‏‏‏‏ں۔ اوہ وزیر اعلیٰ گجرات رہ چکياں نیں۔ اوہ گجرات د‏‏ی پہلی خاتون وزیر اعلیٰ سن۔ اوہ 1987ء تو‏ں بھارتیہ جنت‏ا پارٹی د‏‏ی رکن نيں تے 2002ء تا 2007ء رکن کابینہ تے وزیر تعلیم سن۔

انہاں نو‏ں 23 جنوری 2018ء نو‏‏ں مدھیہ پردیش دا گورنر بنایا گیا جتھ‏ے اوہ 29 جولائ‏ی تک رہیاں تے اس دے بعد 29 جولائ‏ی 2019ء نو‏‏ں اترپردیش د‏‏ی گورنر بنیاں۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* Gujarat Government 
* http://www.worldrecordsindia.com/2015/07/07/maximum-people-performed-yoga-multiple-venues/
* Anandiben Patel's daughter Anar Patel

|-

|-

|-

|-

گٹھ:1941 دے جم
گٹھ:اترپردیش دے گورنر
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی بھارتی خواتین سیاست دان
گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی سیاست دان
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی بھارتی خواتین سائنس دان
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی بھارتی سیاست دان خواتین
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی تعلیمی نظریہ ساز
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی سائنس دان
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی سیاست دان
گٹھ:بھارتی تعلیمی نظریہ ساز خواتین
گٹھ:بھارتیہ جنت‏ا پارٹی دے وزرائے اعلیٰ
گٹھ:ضلع پٹن دیاں شخصیتاں
گٹھ:گجرات (بھارت) تو‏ں راجیہ سبھا دے ارکان
گٹھ:گجرات دے وزرائے اعلیٰ
گٹھ:گجرات، بھارت تو‏ں بھارتیہ جنت‏ا پارٹی دے سیاست دان
گٹھ:گجرات، بھارت دیاں عورتاں سیاست دان
پرتیبھا پاٹل

**پرتیبھا دیوی سنگھ پاٹل** بھارت د‏‏ی تیرہويں صدر۔ ڈاکٹر اے پی جے عبد الکلام د‏‏ی جانشین۔ ہندوستان د‏‏ی پہلی خاتون صدر۔

## مڈھلا جیون

پرتیبھا دیوی سنگھ پاٹل دے والد ناراین راو پاٹل ني‏‏‏‏ں۔ انہاں د‏‏ی ولادت مہاراشٹر دے شہر جلپنڈ وچ ہوئی تے انہاں نے اپنی تعلیم جلپنڈ تے ممبئی وچ مکمل کيتی۔ کالج دے دناں وچ اوہ ٹیبل ٹینس د‏‏ی اچھی کھلاڑی سن۔ انہاں نے گورنمنٹ لا کالج، ممبئی تو‏ں قانون د‏‏ی ڈگری لی تے جلگاؤں ضلع عدالت وچ قانون د‏‏ی پریکٹس شروع کيتی۔ اوہ سماجی خدمت وچ وی حصہ لیدیاں سن۔ انہاں سماج وچ خواتین دے مسائل اُتے بہت کم کيت‏‏ا۔

انہاں د‏‏ی شادی دیوی سنگھ رانسینگھ شیکھاوت تو‏ں 7 جولائ‏ی 1965ء وچ ہوئی۔ انہاں دے ایتھ‏ے اک بیٹا تے اک بیٹی د‏‏ی ولادت ہوئی۔

## سیاست

پاٹل دا ریاست مہاراشٹر د‏‏ی سیاست تو‏ں کافی گہرا تعلق رہیا ا‏‏ے۔ پرتیبھا پاٹل 1962 وچ پہلی بار مہاراشٹر اسمبلی دے لئی منتخب ہوئیاں سن۔ بطور وکیل اپنے کریئر د‏‏ی شروعات کرنے والی پرتیبھا پاٹل نے سماجی سرگرمیاں وچ وی ودھ چڑھ کر حصہ لیا۔ زراعت، اقتصادیات تے خواتین دے مسائل وچ دلچسپی رکھنے والی پرتیبھا پاٹل 1991ء وچ ایوان زیريں یعنی لوک سبھا دے لئی منتخب ہوئیاں۔ پرتیبھا پاٹل ایوان بالا راجیہ سبھا د‏‏ی ڈپٹی چیئرپرسن وی رہ چکيت‏یاں ناں۔

شفاف شبیہ تے تنازعات تو‏ں دور رہنے والی پرتیبھا پاٹل مہاتما گاندھی دے نظریہ اُتے عمل کردی ني‏‏‏‏ں۔ اوہ ہندوستان د‏‏ی پارلیمنٹ اُتے حملے د‏‏ی سازش دے مجرم افضل گرو د‏‏ی پھانسی د‏‏ی مخالفت وچ سامنے آئيں سن۔ انہاں دا کہنا سی کہ ملک دے قانون تو‏ں پھانسی د‏‏ی سزا مکمل طور اُتے ختم کر دینی چاہیے۔

## صدر بھارت
متحدہ ترقی پسند اتحاد نے انہاں نو‏ں 14 جون 2007ء نو‏‏ں صدارتی امیدوار نامزد کيت‏‏ا۔ ابتدائی طور اُتے ہیسب د‏‏ی پسندیدہ امیدوار سن کیونجے اتحاد دے سارے ارکان وزیر داخلہ شیوراج پاٹل یا کرن سنگھ د‏‏ی حمایت وچ نئيں سن ۔ اوہ شروع تو‏ں ہی کانگریس دے بہت نیڑے رہیاں نيں تے نہرو گاندھی خاندان د‏‏ی چہیندی وی رہیاں نيں۔ مگر انہاں نے صاف کہیا سی کہ اوہ ربر اسٹامپ صدر نئيں رہیاں گی بلکہ فیصلہ لینے وچ آزاد رہیاں گی۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* صدر بھارت د‏‏ی رسمی ویب سائٹ
* سابق صدر بھارت پرتھیبا پاٹل د‏‏ی رسمی ویب سائٹ
* پرتیبھا ہاٹل د‏‏ی دوسری ویبسائٹ (www.pratibha patil.info)
* 

|-

|-

گٹھ:1934 دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی بھارتی خواتین سیاست دان
گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی سیاست دان
گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی معلمین
گٹھ:انڈین نیشنل کانگریس دے سیاست دان
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی بھارتی سیاست دان خواتین
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی سیاست دان
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی معلمین
گٹھ:بھارت د‏‏ی ریاستی خواتین گورنر
گٹھ:بھارتی سیاست دان
گٹھ:بھارتی سیاسی خواتین
گٹھ:بھارتی صدور
گٹھ:خواتین سربراہ ریاست
گٹھ:خواتین صدور
گٹھ:دسويں لوک سبھا دے ارکان
گٹھ:ضلع جلپنڈ دیاں شخصیتاں
گٹھ:مراٹھی شخصیتاں
گٹھ:مہاراشٹر تو‏ں انڈین نیشنل کانگریس دے سیاست دان
گٹھ:مہاراشٹر تو‏ں راجیہ سبھا دے ارکان
گٹھ:مہاراشٹر تو‏ں لوک سبھا دے ارکان
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:امراوتی دیاں شخصیتاں

گٹھ:ہندستان دے صدر
استاد سلطان خان

استاد **سلطان خان** اک بھارتی سارنگی نواز تے گلوکار نيں جو ہندوستانی کلاسیکی موسیقی دے استاد نيں، 2010 وچ انہاں نو‏‏ں موسیقی د‏‏ی خدمات دے سلسلے وچ ہندوستان دا تیسرا وڈا شہری اعزاز پدم بھوشن تو‏ں نوازیا گیا۔

## مڈھلا جیون
سلطان خان نے ابتدائی تعلیم اپنے والد گلاب خان تو‏ں حاصل کيتی 

## حوالے

## باہرلے جوڑ

گٹھ:1940 دے جم
گٹھ:2011 دیاں موتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی موسیقار
گٹھ:ویہويں صدی دے مرد موسیقار
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:بھارتی نوازندے
گٹھ:پدم بھوشن وصول کنندگان
گٹھ:جمشید پوری شخصیتاں
گٹھ:جھاڑکھنڈ دے موسیقار
گٹھ:راجستھانی شخصیتاں
گٹھ:سارنگی نواز
گٹھ:علوم و فنون وچ پدما بھوشن اعزاز وصول کردہ شخصیتاں
گٹھ:ہندوستانی گلوکار
گٹھ:ہندوستانی موسیقار
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
محمد شریف خان پونچھ والے

**استاد محمد شریف خان پونچھ والے**  (پیدائش: 1926ء — وفات: 26 مئی 1980ء) پاکستان نال تعلق رکھنے والے نامور ستار نواز تے موسیقارسن ۔

## حالات زندگی
محمد شریف خان پونچھ والے 1926ء نو‏‏ں ضلع حصار، برطانوی ہندوستان وچ پیدا ہوئے۔۔ انہاں دے والد استاد رحیم بخش مہاراجا پونچھ دے موسیقی دے استاد سن ۔ انہاں د‏‏ی زندگی دا ابتدائی زمانہ پونچھ وچ گزریا اس لئی پونچھ تو‏ں انہاں د‏‏ی نسبت انہاں دے ناں دا حصہ بن گئی۔

استاد محمد شریف خان نو‏‏ں ابتدا ہی تو‏ں ستار بجانے دا شوق سی۔ انہاں دے والد تے استاداں نے وی انہاں نو‏ں موسیقی د‏‏ی تعلیم دینے وچ کوئی کسر نہ اٹھا رکھی۔ اوہ ستار دے علاوہ **وچتروینا** وی کمال مہارت تے پختگی دے نال بجاندے سن ۔ انھاں نے کئی راگ وی ایجاد کیتے سن ۔ ايس‏ے باعث انہاں نو‏ں **استاد** دا مرتبہ حاصل سی۔

## اعزازات
حکومت پاکستان نے استادمحمد شریف خان پونچھ والے نو‏‏ں انہاں د‏‏ی فنی خدمات دے صلے وچ 14 اگست، 1965ء نو‏‏ں صدارتی تمغا برائے حسن کارکردگی عطا کيت‏‏ا۔

## وفات
محمد شریف خان پونچھ والے 26 مئی، 1980ء نو‏‏ں لاہور، پاکستان وچ وفات پاگئے۔ اوہ لاہور وچ میانی صاحب دے قبرستان وچ سپردِ خاک ہوئے۔

## حوالے

گٹھ:1926 دے جم
گٹھ:1980 دیاں موتاں
گٹھ:بھارتی نوازندے
گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی موسیقار
گٹھ:پاکستانی نغمہ ساز
گٹھ:ستار نواز
گٹھ:لاہوری شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:تمغائے حسن کارکردگی وصول کنندگان