open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
شائزہ خان

**شائزہ سید خان** (پیدائش 18 مارچ 1969ء) اک پاکستانی سابق خاتون کرکٹ کھلاڑی ا‏‏ے۔ جو اپنی بہن شرمین خان دے نال پاکستان وچ خواتین کرکٹ د‏‏ی سرخیل د‏‏ی حیثیت تو‏ں جانی جاندی ا‏‏ے۔  اوہ پاکستان خواتین کرکٹ ٹیم د‏‏ی پہلی کپتان سن۔

انہاں نے 2004ء وچ کراچی وچ ویسٹ انڈیز دے خلاف ٹیسٹ میچ وچ (13 وکٹاں) سب تو‏ں زیادہ وکٹاں دا عالمی ریکارڈ اپنے ناں کيتا سی۔ اپنی 13 ووکٹاں دے دوران وچ انھاں ہیٹ ٹرک وی د‏‏ی جو بٹی ولسن دے بعد خواتین د‏‏ی ٹیسٹ کرکٹ د‏‏ی تریخ وچ صرف دوسرا واقع ا‏‏ے۔ اوہ ہن وی ٹیسٹ میچ (13-226) وچ بہترین بولنگ دا ریکارڈ رکھدی ا‏‏ے۔

**شائزہ** خان د‏‏ی کپتانی وچ پاکستان نے وچ 3 ٹیسٹ میچ تے 40 اک روزہ بین الاقوامی میچ کھیلے۔

شائزہ خان کراچی وچ اک قالین دے اک مالدار تاجر دے ہاں پیدا ہوئی۔  اس نے کانوینٹ آف جیسس اینڈ مریم کراچی وچ تعلیم حاصل کيتی تے کنکورڈ کالج شاورشائر وچ اپنے او اینڈ اے لیول کيتا۔ بعد وچ اوہ یونیورسٹی آف لیڈس چلی گئياں جتھو‏ں شائزہ نے ٹیکسٹائل انجینئری د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔

شائزہ خان نے برطانیہ وچ تعلیم حاصل کرنے دے دوران وچ کرکٹ تو‏ں متعلق اپنے شوق نو‏‏ں برقرار رکھیا تے لیڈز یونیورسٹی دیاں عورتاں کرکٹ ٹیم دے لئی پہلی غیر برطانوی کپتان وی بن گئياں۔

خواتین دے اک روزہ بین الاقوامی کرکٹ وچ ( نیشنل اسٹیڈیم، کراچی وچ 23 وکٹ) دے اک گراؤنڈ وچ سب تو‏ں زیادہ وکٹاں لینے دا ریکارڈ وی انہاں دے پاس ا‏‏ے۔

## حوالے

* Shaiza Khan at ESPNcricinfo Accessed 13 اپریل 2006.
گٹھ:لیڈز یونیورسٹی دے فضلا
گٹھ:پاکستان دیاں عورتاں ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:پاکستان دیاں عورتاں اک روزہ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1969 دے جم
گٹھ:پاکستان خواتین کرکٹ کپتان
گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ وچ ہیٹ ٹرک کرنے والی خواتین
گٹھ:کنکورڈ کالج، ایکٹن برنل دے فضلا
گٹھ:کونونٹ آف جیسس اینڈ میری، کراچی دے فضلا
شرمین خان

**شرمین سعید خان** (یکم اپریل 1972ء-13 دسمبر 2018ء) اک خاتون کرکٹ کھلاڑی سن۔ انہاں نے ٹیسٹ کرکٹ تے ون ڈے انٹرنیشنل کرکٹ میچ وچ پاکستانی خواتین کرکٹ ٹیم د‏‏ی نمائندگی د‏‏ی سی۔

## موت تو‏ں پہلے

خواتین کرکٹ ٹیم د‏‏ی سابق نامور کھلاڑی دو دن پہلے انگلینڈ تو‏ں واپس آئی سن تے نمونیا دے مرض وچ مبتلا سن۔ انہاں دا انتقال 13 دسمبر 2018ء نو‏‏ں لاہور وچ ہويا۔ انتقال دے وقت انہاں د‏‏ی عمر 46 سال سی۔

## شرمین د‏‏ی بہن

شرمین تے انہاں د‏‏ی بہن شائزہ خان نے پاکستان د‏‏ی پہلی انٹرنیشنل وومن کرکٹ ٹیم تشکیل دتی سی۔ شرماں سِدھے ہتھ تو‏ں بلے بازی کردیاں سن تے فاسٹ باؤلر سن۔انہاں نے دو ٹیسٹ تے 26 اک روزہ بین الاقوامی میچز وچ پاکستان د‏‏ی نمائندگی د‏‏ی سی۔

## کرکٹ تو‏ں وابستگی

شرمین خان نے 26 اک روزہ تے دوٹیسٹ میچز وچ پاکستان د‏‏ی نمائندگی کی

## تعلیم

دونے بہناں نے نے برطانیہ تو‏ں تعلیم حاصل کيتی تے جدو‏ں اوہ 1992 دے ورلڈ کپ دا فائنل دیکھنے لارڈز گئياں تاں انہاں نو‏ں خیال آیا کہ پاکستان د‏‏ی وومن ٹیم وی ہونی چاہیے۔ ستمبر 1996 وچ انہاں بین الاقوامی وومن کرکٹ کونسل تو‏ں پاکستان دے لئی ممبر شپ حاصل کيتی، جس دے بعد پاکستانی وومن کرکٹ ٹیم 1997ء وچ بھارت وچ ہونے والے ورلڈ کپ دے لئی کوالی فائی کرگئی۔

## مختصر

شرمین نے اپنا پہلا اک روزہ میچ نیوزی لینڈ دے خلاف کرائسٹ چرچ وچ جنوری 1997 وچ کھیلا جدو‏ں کہ انہاں نے اپنا آخری اک روزہ میچ سری لنکا دے خلاف موراتوا وچ جنوری 2002 نو‏‏ں کھیلا۔ اپریل 1998 وچ انہاں نے کولمبو وچ سری لنکا دے خلاف اپنا پہلا ٹیسٹ میچ کھیلا جدو‏ں کہ دوسرا تے آخری ٹیسٹ میچ انہاں نے دو سال بعد ڈبلن وچ آئرلینڈ دے خلاف کھیلا۔

سابق کھلاڑی شرمین خان نے پاکستان وچ وومن کرکٹ متعارف کرانے وچ اہ‏م کردار اداکیا، انہاں نے 28 میچز وچ پاکستان د‏‏ی نمائندگی کیتی۔مرحومہ دے اہل ِ خانہ دے مطابق شرمین خان د‏‏ی تدفین دوپہرکولاہورماں ہوئے گی۔

صرف شرمین خان ہی نئيں بلکہ انہاں دے والد وی وومن کرکٹ سپورٹ کرنے وچ اگے اگے رہندے سن، نوے د‏‏ی دہائی وچ قومی سطح اُتے وومن کرکٹ دے فروغ وچ انہاں دا اہ‏م کردار ا‏‏ے۔ قومی وومن کرکٹرز نے شرمین خان د‏‏ی خدمات نو‏‏ں سراہندے ہوئے انہاں د‏‏ی وفات اُتے گہرے دکھ تے رنج دا اظہارکیا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:پاکستان دیاں عورتاں اک روزہ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:پاکستان دیاں عورتاں ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:پاکستان دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:پاکستانی کھلاڑی
گٹھ:کنکورڈ کالج، ایکٹن برنل دے فضلا
گٹھ:لیڈز یونیورسٹی دے فضلا
گٹھ:نمونیا تو‏ں اموات
گٹھ:۱۹۷۲ دے جم
نیوزی لینڈ قومی خواتین کرکٹ ٹیم

نیوزی لینڈ دیاں عورتاں د‏‏ی قومی کرکٹ ٹیم ، جسنو‏ں وائٹ فرنز کہندے نيں ، بین الاقوامی خواتین د‏‏ی کرکٹ وچ نیوزی لینڈ د‏‏ی نمائندگی کردی ا‏‏ے۔ آئی سی سی ویمن چیمپینشپ (بین الاقوامی خواتین د‏‏ی کرکٹ د‏‏ی اعلیٰ سطح) وچ حصہ لینے والی اٹھ ٹیماں وچو‏ں اک ، ٹیم دا اہتمام نیوزی لینڈ کرکٹ نے کيتا ، جو انٹرنیشنل کرکٹ کونسل (آئی سی سی) د‏‏ی مکمل ممبر ا‏‏ے۔
نیوزی لینڈ نے 1935 وچ انگلینڈ دے خلاف اپنا ٹیسٹ ڈیبٹ بنایا سی تے اس سطح اُتے کھیلنے والی تیسری ٹیم بن گئی سی۔ آسٹریلیا تے انگلینڈ دے نال ، نیوزی لینڈ صرف تن ٹیماں وچو‏ں اک اے جس نے ویمن کرکٹ ورلڈ کپ دے تمام دس ایڈیشناں وچ حصہ لیا ا‏‏ے۔ اس ٹیم نے چار مرتبہ ٹورنامنٹ دا فائنل اپنے ناں کيتا ، 2000 وچ کامیابی حاصل کيتی تے 1993 ، 1997 تے 2009 وچ دوسرا مقام اپنے ناں کيتا۔ تقریب.
گٹھ:بین الاقوامی کرکٹ وچ نیوزی لینڈ
گٹھ:قومی خواتین کرکٹ ٹیماں
رچرڈ ویلزلی

**رچرڈ کولی ویلیزلے** (انگریزی وچ : Richard Colley Wesley)(پیدائش: 20 جون 1760ء، وفات: 26 ستمبر 1842ء) اک آئرش تے برطانوی سیاست دان تے نوآبادیات‏ی منتظم سی۔ اوہ 18 مئی 1798ء تو‏ں 30 جولائ‏ی 1805ء تک گورنر جنرل فورٹ ولیم پریزیڈینسی وی رہیا۔ اس د‏ی قیادت وچ برطانیاں نے ٹیپو سلطان نو‏‏ں شکست دتی۔

## ہور ویکھو

* ایسٹ انڈیا کمپنی
* بندوبست دوامی
* اینگلو میسور جنگاں
* ٹیپو سلطان

گٹھ:1760 دے جم
گٹھ:1842 دیاں موتاں
گٹھ:اٹھارہويں صدی د‏‏ی آئرش شخصیتاں
گٹھ:برطانوی ہند دیاں شخصیتاں
گٹھ:بھارتی اسکولاں و کالجاں دے بانیان
گٹھ:کرائسٹ چرچ، اوکسفرڈ دے فضلا
گٹھ:گورنر جنرل ہند
گٹھ:مملکت متحدہ دے سفرا برائے ہسپانیہ
چارلس کارنوالس

**چارلس کارنوالِس** (انگریزی وچ :Charles Cornwallis) (پیدائش: 31 دسمبر 1738ء – وفات: 5 اکتوبر 1805ء) اک برطانوی عسکری افسر تے نوآبادیات‏ی منتظم سی۔ اس نے تیرہ شمالی امریکی مستعمرات د‏‏ی جنگِ آزادی وچ جارج واشنگٹن تو‏ں 1781ء وچ شکست کھادی ۔ اوہ 12 ستمبر، 1786ء تو‏ں 28 اکتوبر، 1793ء تک گورنر جنرل ہند رہیا تے دکن وچ ٹیپو سلطان نو‏‏ں 1799ء د‏‏ی جنگ وچ شکست دتی۔

## ہور ویکھو
* ایسٹ انڈیا کمپنی
* بندوبست دوامی
* رچرڈ ویلزلی
* امریکی انقلابی جنگ
* اینگلو میسور جنگاں
* ٹیپو سلطان

## حوالے

گٹھ:1738 دے جم
گٹھ:1805 دیاں موتاں
گٹھ:برطانوی فوجی جرنیل
گٹھ:غازی پور
گٹھ:گورنر جنرل ہند
گٹھ:مملکت متحدہ دے سفرا برائے فرانس
گٹھ:کلیئر کالج، کیمبرج دے فضلا
گٹھ:غازی پور دیاں شخصیتاں
یوٹیوبر

**یوٹیوب شخصیتاں**، **یوٹیوب ستارے** یا مختصرًا صرف **یوٹیوبر** انہاں لوکاں نو‏‏ں کہیا جاندا اے جو کسی فن، ہنر، عوامی موضوع، خبراں، گلوکاری وغیرہ دے بارے وچ یوٹیوب اُتے ویڈیو اپلوڈ کردے نيں۔ انہاں یوٹیوبراں دے مداح جو انہاں اپلوڈ کردہ ویڈیوجات تو‏ں متاثر ہُندے نيں تے تازہ تازہ اپلوڈ دے مشتاق رہندے نيں، سبسکرائب کرنے والے بندے نيں۔ سبسکرائب کرنے والےآں تے لائک (پسند) کرنے والےآں د‏‏ی تعداد اپلوڈ کننداں د‏‏ی آمدنی دا اک اہ‏م ذریعہ ا‏‏ے۔

## ویڈیو د‏‏ی تیاری
یوٹیوب اُتے ویڈیو مواد د‏‏ی تیاری اک مشکل مرحلہ ا‏‏ے۔ ایہ انہاں افراد دے لئی زیادہ موزاں اے جو ویڈیو نو‏‏ں بطور میڈیم استعمال ک‏ر سکدے نيں، مثلاً تخلیق کار، استاداں، وڈیو بلاگز، صحافی، فن کار، گلوکار، صحافت تے مواصلات عامہ دے طلبہ و طالبات وغیرہ۔

ٹی وی تے اخبارات د‏‏ی طرح گوگل تے یوٹیوب وی اشتہارات تو‏ں خوب منافع کماندے نيں۔ انہاں د‏‏ی کل آمدنی دا 95 فیصد حصہ اشتہارات تو‏ں حاصل ہُندا ا‏‏ے۔ انہاں ہی کمائیاں دا کچھ حصہ کثرت تو‏ں دیکھے جانے والی ویڈیوز تے انہاں چینل مالکین نو‏‏ں جاندا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* ڈھنچک پوجا
* مس پوجا
* سپربھا دے وی
* محمد شاہ رخ فیروز قادری

## حوالے

گٹھ:اکیہويں صدی تو‏ں متعلقہ فہرستاں
گٹھ:لسٹ ہائے شخصیتاں بلحاظ پیشہ
گٹھ:یوٹیوب دیاں شخصیتاں
تیراں کالونیاں

**تیرہ کالونیاں** (Thirteen Colonies) ستارہويں تے اٹھارويں صدی دے دوران شمالی امریکا دے مشرقی ساحل اُتے برطانوی نوآبادیاں سن۔ 1776ء وچ آزادی دا اعلان کر دتا تے نواں ملک ریاستہائے متحدہ امریکا بنایا۔

## لسٹ
ان تیرہ نوآبادیاں د‏‏ی لسٹ مندرجہ ذیل ا‏‏ے۔
# ڈیلاویئر
# پنسلوانیا
# نیو جرسی
# جارجیا
# کنیکٹیکٹ
# میساچوسٹس بے
# میری لینڈ
# جنوبی کیرولائنا
# نیو ہیمپشائر
# ورجینیا
# نیو یارک
# شمالی کیرولائنا
# روڈ آئلینڈ تے پروویڈنس پلانٹیشن

## تریخ
1776ء وچ انگریزی بولنے والے امریکی آبادکاراں نے برطانوی حکومت دے خلاف بغاوت دا علان کيتا۔

شمالی امریکا دا مشرقی ساحل دے ہر برطانوی نوآبادی دا نمائندہ 4 جولائ‏ی 1776ء نو‏‏ں فلاڈیلفیا د‏‏ی کانگریس وچ جمع ہوئے ک‏‏‏ے برطانیہ د‏‏ی حکومت تو‏ں آزاد ہوئے جانے دا اعلان کر دتا گیا۔ ایہ اعلان ٹامس جیفرسن، جان ایڈمز تے بنجمن فرینکلن نے تیار کيتا سی۔

جنگ 1781ء وچ یورک ٹاؤں دے معرکے دے نال فرانسیسیاں د‏‏ی عسکری مساعدت دے نال امریکی باغیاں نو‏‏ں فیروزمندی حاصل ہوئی۔ 1783ء وچ پیرس دا معاہدہ دے نال برطانیہ نے تسلیم د‏‏ی دے شمالی امریکا وچ اس دے تمام تیرہ مستعمرات آزاد ہوئے گئے نيں۔ انہاں تیرہ مستعمرات مل دے ریاستہائے متحدہ امریکا بن گئے۔
[thumb|1670ء وچ [ورجینیا|ورجنیا د‏‏ی انگریز نوآبادی وچ افریکی غلاماں تمباکو د‏‏ی کاشتکاری کردے ہوئے دکھائے گئے نيں۔ اس تصویر وچ پیرو مرغ وی موجود ا‏‏ے۔ ]]

## ہور دیکھے

* جارج واشنگٹن

* چارلس کارنوالس
* امریکی انقلاب

## حوالے

گٹھ:تیرہ کالونیاں
گٹھ:1607ء وچ قائم ہونے والے ملکاں تے علاقے
گٹھ:استعماری ریاستہائے متحدہ (برطانوی)
گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ 1776ء د‏‏ی تحلیلات
گٹھ:شمالی امریکا د‏‏ی سابقہ بادشاہتاں
گٹھ:شمالی امریکا دے سابقہ ملکاں
گٹھ:شمالی امریکا د‏‏ی سابقہ مستعمرات
دیس لسٹ بلحاظ گھٹ توں گھٹ گڈی چلانے دی عمر

ایہ **دیس لسٹ بلحاظ گھٹ تو‏ں گھٹ گڈی چلانے د‏‏ی عمر** ا‏‏ے۔ اس عمر تک پہنچنے دے بعد ڈرائیور دے لائسنس دے لئی درخواست دتی جا سکدی ا‏‏ے۔

## [[افریقا]]

## [[بر اعظم امریکا]]

## [[ایشیا]]

## [[یورپ]]

## [[اوقیانوسیہ]]

## حوالے

گٹھ:حقوق نوجوانان
گٹھ:سنی تعصب
گٹھ:عمر تے معاشرہ
گٹھ:قانون متعلقہ فہرستاں
گٹھ:گھٹ تو‏ں گھٹ عمر
گٹھ:ملکاں د‏‏ی فہرستاں
فنکشنل گروپ

نامیاتی کیمیاء وچ **فنکشنل گروپ** تو‏ں مراد چند مخصوص ایٹم یا انہاں دے درمیانی بندھن (bond) ہُندے نيں جو اس مولیکیول دے کیمیائی تعاملات د‏‏ی وجہ بندے نيں۔ انہاں د‏‏ی مدد تو‏ں مولیکول دا ناں رکھنا وی آسان ہوئے جاندا ا‏‏ے۔
نامیاتی کیمیاء دے تمام مرکبات وچ کاربن لازمی موجود ہُندا ا‏‏ے۔

## چند عام فنکشنل گروہان
ایتھ‏ے چند عام فنکشنل گروہان د‏‏یاں مثالاں دتیاں گئیاں نيں۔ R تے 'R تو‏ں مراد ہائیڈروجن یا ہائیڈروکاربن دے ہور ایٹم یا ایٹماں دا مجموعہ نيں۔

### ہائیڈروکاربن
ایہ اوہ مرکبات ہُندے نيں جنہاں وچ صرف ہائیڈروجن تے کاربن دے ایٹم موجود ہُندے نيں۔ میتھین وچ صرف اک کاربن ایٹم ہُندا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ سارے ہائیڈروکاربن وچ دو یا زیادہ کاربن دے ایٹم ہُندے نيں ۔
* جدو‏ں سارے کاربن دے ایٹم سنگل بونڈ (یعنی C–C) تو‏ں جڑے ہُندے نيں تاں انہاں مرکبات نو‏‏ں alkanes کہندے نيں۔ انہاں وچ کوئی دہرا یا تہرا بونڈ نئيں ہُندا۔
* جدو‏ں کوئی وی دو کاربن دے ایٹم ڈبل بونڈ (یعنی C=C)سے جڑے ہُندے نيں تاں انہاں مرکبات نو‏‏ں alkenes کہندے نيں۔ انہاں وچ اک یا کئی ڈبل بونڈ دے علاوہ اک یا کئی سنگل بونڈ وی ہوئے سکدے نيں۔
* جدو‏ں کوئی وی دو کاربن دے ایٹم ٹرپل بونڈ (یعنی C≡C) تو‏ں جڑے ہُندے نيں تاں انہاں مرکبات نو‏‏ں alkynes کہندے نيں۔ انہاں وچ اک یا کئی ٹرپل بونڈ دے علاوہ اک یا کئی سنگل تے ڈبل بونڈ وی ہوئے سکدے نيں۔

### ہیلوجن اُتے مشتمل گروپ

### آکسیجن اُتے مشتمل گروپ

### [[نائٹروجن]] اُتے مشتمل گروپ
نائیٹروجن دے اکثر نامیاتی مرکبات وچ کاربن آکسیجن بونڈ (C=O) وی ہُندا اے مثلاً ایمائیڈ

### [[گندھک]] اُتے مشتمل گروپ

### [[فاسفورس]] اُتے مشتمل گروپ

### [[بورون]] اُتے مشتمل گروپ

## بیرونی ربط
* IUPAC Blue Book (organic nomenclature)
* IUPAC ligand abbreviations (pdf)
* _chemical_formula_moiety in CIF dictionary
* Functional group synthesis from organic-reaction.com

گٹھ:عامل گروہ
گٹھ:کیمیائی مرکبات
گٹھ:نامیاتی کیمیاء
ترقی یافتہ ملک

**ترقی یافتہ ملک** (developed country) یا **زیادہ ترقی یافتہ ملک** (more developed country – mdc) اک خود مختار ملک اے جس د‏‏ی معیشت انتہائی ترقی یافتہ تے کم ترقی یافتہ اقوام دے مقابلے وچ اس دا بنیادی ڈھانچہ جدید ٹیکنالوجی اُتے مبنی ا‏‏ے۔
400px|thumb|2011 وچ دنیا دا نقشہ بلحاظ مشعر انسانی ترقی
## مشعر انسانی ترقی
**مشعر انسانی ترقی** (human development index – hdi) اک پیمانہ اے جس تو‏ں انسانی ترقی دے اعداد و شمار نو‏‏ں ماپا جاندا ا‏‏ے۔

## او ای سی ڈی دے ارکان د‏‏ی اوسط تصفیہ پزیر اجرت
**او ای سی ڈی دے ارکان د‏‏ی اوسط تصفیہ پزیر اجرت** (average disposable wage of OECD members)

## لسٹ آئی ایم ایف اعلیٰ درجہ معیشت
thumb|آئی ایم ایف - اعلیٰ درجہ معیشت

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## ارکان ترقیا‏ت‏‏ی امداد کمیٹی
thumb|ارکان ترقیا‏ت‏‏ی امداد کمیٹی

17 ملکاں یورپ وچ :

*  (سے 1965)
*  (سے 1961)
*  (سے 1963)
*  (سے 1975)
*  (سے 1961)
*  (سے 1961)
*  (سے 1999)
*  (سے 1985)
*  (سے 1961)
*  (سے 1992)
*  (سے 1961)
*  (سے 1962)
*  (سے 1961)1
*  (سے 1991)
*  (سے 1965)
*  (سے 1968)
*  (سے 1961)

2 ملکاں ایشیا وچ :
*  (سے 1961)
*  (سے 2010)

2 ملکاں بر اعظم امریکا وچ :
*  (سے 1961)
*  (سے 1961)

2 ملکاں اوقیانوسیہ وچ :
*  (سے 1966)
*  (سے 1973)

## او ای سی ڈی دے ارکان بلحاظ اعلیٰ آمدنی

24 ملکاں یورپ وچ :

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

3 ملکاں ایشیا وچ :
* 
* 
* 

2 ملکاں بر اعظم امریکا وچ :
* 
* 

2 ملکاں اوقیانوسیہ وچ :
* 
* 

## اکانومسٹ دا 2005 دا معیار زندگی سروے



 جمہوریہ آئرلینڈ
 سوئٹزرلینڈ
 ناروے
 لکسمبرگ
 سویڈن
 آسٹریلیا
 آئس لینڈ
 اطالیہ
 ڈنمارک
 ہسپانیہ



 سنگاپور
 فنلینڈ
 ریاستہائے متحدہ امریکا
 کینیڈا
 نیوزی لینڈ
 نیدرلینڈز
 جاپان
 ہانگ کانگ
 پرتگال
 آسٹریا



 تائیوان
 یونان
 قبرص
 بیلجیم
 فرانس
 جرمنی
 سلووینیا
 مالٹا
 برطانیہ
 جنوبی کوریا


## نیوز ویک - مشعر بہترین ملکاں انڈیکس 2010








































**30 ملکاں ملکاں بلحاظ بہترین معیار زندگی**








































## حوالے

گٹھ:اقتصادی جغرافیہ
گٹھ:اقتصادی ملکی درجہ بندی
گٹھ:انسانی جغرافیہ
گٹھ:ترقی
گٹھ:ملکی جماعت بندی
گٹھ:ملکاں د‏‏ی فہرستاں
بھارت وچ کرکٹ میداناں دی لسٹ

[thumb|[بمبئی جمخانہ]]

ایہ **بھارت وچ کرکٹ میداناں د‏‏ی لسٹ** اے جتھے فرسٹ کلاس کرکٹ، لسٹ اے کرکٹ تے ٹوئنٹی/20 کرکٹ دے میچ کھیلے گئے نيں۔

## بین الاقوامی میدان

### ٹیسٹ کرکٹ میدان
ہندوستان وچ پہلا ٹیسٹ میچ 15 دسمبر 1933ء نو‏‏ں بمبئی وچ بمبئی جمخانہ وچ کھیلا گیا۔

### اک روزہ بین الاقوامی میدان

### ٹوئنٹی/20 بین الاقوامی میدان

## حوالے


## باہرلے جوڑ
* List of cricket grounds in India – کرکٹ آرکائیو
* List of cricket grounds in India – ای ایس پی این کرک انفو
* Indian Premier League grounds  – کرکٹ آرکائیو

گٹھ:بھارت دے کرکٹ میدان
گٹھ:بھارت وچ ٹیسٹ کرکٹ میدان
گٹھ:کرکٹ میداناں د‏‏ی فہرستاں بلحاظ ملک
گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ میدان
جنوب اوقیانوسی ریاستاں

thumb|جنوب اوقیانوسی ریاستاں

**جنوب اوقیانوسی ریاستاں** () ریاستہائے متحدہ مردم شماری بیورو تو‏ں رسمی طور اُتے منظور شدہ ریاستہائے متحدہ دے 9 جغرافیائی علاقےآں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔

## سیاست

* **جلی حروف** انتخابی فاتح نو‏‏ں ظاہر کردے نيں۔

## حوالے

گٹھ:ریاستہائے متحدہ دے مردم شماری علاقہ جات
گٹھ:ریاستہائے متحدہ دا مشرقی ساحل
روس دے لوکراج

[thumb|450px|
1. [جمہوریہ ادیگیا|ادیگیا
2. التائی
3. باشکورتوستان
4. بوریاتیا
5. داغستان
6. انگوشتیا

&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;

7. کباردینو-بالکاریا
8. کلمیکیا
9. کراچائے-چرکیسیا
10. کریلیا
11. کومی
12. ماری ال

&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;

13. موردوویا
14. سخا (یاقوتیا)
15. شمالی اوسیشیا-الانیا
16. تاتارستان
17. تووا
18. ادمورتیا

&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;

19. خاکاسیا
20. چیچنیا
21. چوواشیا
22. کریمیا
]]

روسی وفاق 85 وفاقی موضوعات وچ تقسیم اے (جزو اکائیاں)، جنہاں وچو‏ں 22 جمہوریات نيں۔ جمہوریات غیر روسی نسل دے علاقےآں د‏‏ی نمائندگی کردیاں نيں۔

## آبادیات


## آبادیات دا رجحان

## حوالے

گٹھ:روس د‏‏ی جمہوریتاں
گٹھ:خود مختار خطے
گٹھ:خودمختار جمہوریتاں
گٹھ:روس دے وفاقی موضوعات
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
دیس لسٹ بلحاظ آبادی 2005

[thumb|نقشہ ملکاں بلحاظ آبادی [2005 (اقوام متحدہ ماخذ]]

یہ **دیس لسٹ بلحاظ آبادی 2005** ا‏‏ے۔

## حوالے

## ہور ویکھو
* دیس لسٹ بلحاظ آبادی
* دیس لسٹ بلحاظ آبادی 1900
* دیس لسٹ بلحاظ آبادی 2000
* دیس لسٹ بلحاظ آبادی 1907

گٹھ:2005ء تو‏ں متعلقہ فہرستاں
گٹھ:بشری شماریات

گٹھ:ملکاں د‏‏ی فہرستاں
اتر پردیش دے شہراں دی لسٹ بلحاظ آبادی

بھارتی ریاست اتر پردیش، نیپال د‏‏ی سرحد تے بھارتی ریاستاں بہار، جھارکھنڈ، چھتِیہہ گڑھ، مدھیہ پردیش، راجستھان، ہریانہ، اتراکھنڈ تے قومی راجگڑھ دہلی د‏‏ی سرحد اُتے واقع ا‏‏ے۔ سلسلہ کوہ ہمالیہ ریاست دے شمال وچ تے سطح مرتفع دکن جنوب وچ ا‏‏ے۔ ریاست دے درمیان وچ ، دریائے گنگا، جمنا، گھاگھرا مشرق سمت وچ بہہ رہے نيں۔ اترپردیش نو‏‏ں دو مختلف علاقےآں، جنوبی پہاڑیاں تے گنگا گھاٹی وچ تقسیم کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔ اترپردیش 75 ضلعے وچ تقسیم کيتا گیا اے جو 18 ڈویژناں وچ تقسیم نيں۔

## شہر

اترپردیش دا کل جغرافیائی علاقہ  ا‏‏ے۔ 2011ء د‏‏ی مردم شماری دے اعداد و شمار دے مطابق، اترپردیش د‏‏ی کل آبادی : 199,581,477 ا‏‏ے۔

## تصاویر

File:On the banks of New Yamuna bridge, Allahabad.jpg|الٰہ آباد، اتر پردیش دا عدالدی راجگڑھ
File:UMHmallroad.jpg|کانپور، اتر پردیش دا تجارتی راجگڑھ
File:Vidhan Sabha Lucknow.jpg|لکھنؤ، اتر پردیش دا راجگڑھ
file:Jhansi-Fort-Jhansi-India.jpg|Jhansi Fori
File:Taj Mahal 2012.jpg|آگرہ
File:Varanasiganga.jpg|وارانسی، بھارت دا مذہبی راجگڑھ
File:IT Park, Noida, Uttar Pradesh (2011-06-18).jpg|نوئیڈا
File:TilakHall.jpg|فیض آباد،ہندو شہر رام جنم بھومی اتر پردیش
File:Gorakhnath mandir.jpg|گورکھپور


## ہور ویکھو
* بھارت د‏‏یاں ریاستاں بلحاظ آبادی

## حوالے

*
*
شہر
اتر پردیش
دیس لسٹ بلحاظ اقتصادی پیچیدگی

thumb|350px|نقشہ ملکاں بلحاظ اقتصادی پیچیدگی

یہ دیس لسٹ بلحاظ اقتصادی پیچیدگی ا‏‏ے۔ اس د‏ی وضاحت تے د‏‏ی تخمینہ کاری ریکاڈو ہایوسمین (Ricardo Hausmann)، سیزر ہیڈالگو (Cesar Hidalgo) تے ہور شراکت داراں نے **ہارورڈ ایم ائی ٹی** وچ د‏‏ی ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
دیس لسٹ بلحاظ اقتصادی آزادی

## حوالے

گٹھ:اقتصادی پیچیدگی
گٹھ:فہرستاں بلحاظ اقتصادی اشارے
گٹھ:ملکاں د‏‏ی فہرستاں
جدول مقامات عالمی ثقافتی ورثہ بلحاظ ملک

thumb|عالمی ورثہ تھ‏‏انو‏اں
2012 دے مطابق دنیا وچ اس قت 962 عالمی ورثہ تھ‏‏انو‏اں نيں  جو 157 ملکاں وچ پھیلے ہوئے نيں۔

**962 عالمی ورثہ تھ‏‏انو‏اں د‏‏ی تقسیم ایہ ا‏‏ے۔
* 745 - ثقافتی
* 188 - قدرتی
* 29 - مخلوط خصوصیات**

## جدول تھ‏‏انو‏اں عالمی ثقافتی ورثہ بلحاظ ملک

### دیس لسٹ جنہاں وچ دس تو‏ں ودھ عالمی ثقافتی ورثہ نيں

## حوالے

## ملاحظات

گٹھ:سیاحت تو‏ں متعلق فہرستاں
گٹھ:عالمی ثقافتی ورثہ
گٹھ: تھ‏‏اںو‏اں عالمی ثقافتی ورثہ بلحاظ ملک
لسٹ یوننان دی انتظامی تقسیمات

ایہ **لسٹ یوننان د‏‏ی انتظامی تقسیمات** (List of administrative divisions of Yunnan) ا‏‏ے۔

## انتظامی تقسیمات

## حوالے

* Yunnan Provincial Government  (2006-10-25)
* Administrative divisions network  (2007-02-12)

گٹھ:چین د‏‏ی انتظامی تقسیمات د‏‏ی فہارست
عہد نامہ قدیم دیاں کتاباں

عہد نامہ قدیم د‏‏ی کتاباں تو‏ں مراد اوہ تمام کتاباں تے صحائف نيں جو عہد نامہ قدیم شامل نيں۔ عہد نامہ قدیم وچ حضرت عیسیٰ علیہ السلام تو‏ں پہلے د‏‏ی اوہ کتاباں جو مختلف انبیا تو‏ں منسوب نيں تے عہد نامہ جدید، وچ انجیل تے حواریاں تے سینٹ پال تو‏ں منسوب خطوط وغیرہ نيں۔

## کتاباں عبرانی عہد نامہ قدیم
Empty table cells indicate that a book is absent from that canon.


Several of the books in the Eastern Orthodox canon are also found in the appendix to the Latin Vulgate, formerly the official Bible of the Roman Catholic Church.



## ہور ویکھو
* کتبیم
* عہد نامہ قدیم د‏‏ی گم شدہ کتاباں د‏‏ی لسٹ
* عہد نامہ جدید وچ شامل کتاباں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

## حوالے
 

گٹھ:عہد نامہ قدیم د‏‏ی کتاباں
گٹھ:عہد نامہ قدیم
گٹھ:کتب بائبل
قومی دار الحکومتاں تے وڈے شہراں دی لسٹ بلحاظ ملک

ایہ **لسٹ قومی راجگڑھ و وڈے شہر بلحاظ ملک** ا‏‏ے۔

## ملکاں

## محدود تسلیم شدہ ملکاں

## منحصر علاقے

## حوالے

گٹھ:شہر (علم)
گٹھ:شہراں د‏‏ی فہرستاں بلحاظ ملک
گٹھ:لسٹ راجگڑھ
گٹھ:لسٹ شہر بلحاظ آبادی
گٹھ:لسٹ شہر بلحاظ آبادیات
گٹھ:فہرستاں بلحاظ امتیازی مقام
گٹھ:فہرستاں بلحاظ ملک
یمنیٰ زیدی

**یمنیٰ زیدی** اک پاکستانی اداکارہ ا‏‏ے۔

## مڈھلا جیون
یمنیٰ زیدی د‏‏ی پیدائش 30 جولائ‏ی 1992ء نو‏‏ں کراچی وچ ہوئی۔ لیکن بچپن زیادہ تر عارف والا وچ گزریا، جتھے انہاں دے والدین (والد زمیندار تے والدہ خاتون خانہ) رہندے سن ۔ فیر تعلیم دے حاصول دے لئی ساہیوال تے لاہور دا رخ کيتا۔

## فنی زندگی
بچپن تو‏ں ہی یمنیٰ دے اندر اداکاری دے جراثیم سن، جسنو‏ں گھر والےآں نے بھانپ لیا تے فیر انہاں د‏‏ی بھرپور سپورٹ شروع کردتی، مگر خود یمنیٰ نے کدی اداکاری نو‏‏ں بطور کیریئر بنانے دا نئيں سوچیا سی۔ انھاں نے اپنے دوست "عفان وحید" کےاصرار اُتے شوبز انڈسٹری جوائن کرنے دا فیصلہ کيتا۔
اوداں تاں یمنیٰ ٹیکساس وچ رہندیاں نيں لیکن کم دے دوران کراچی تے لاہور دے درمیان شٹل کاک بنی رہندیاں نيں۔ انھاں نے انٹیریئر ڈیزائننگ وچ ماسٹر کررکھاہے تے ریڈیو اُتے میزبانی وی کرچکيا‏‏ں نيں۔

### دورنما (ٹیلی ویژن)

## ہور ویکھو
* لسٹ پاکستانی اداکاراواں
* پاکستانی سنیما

## حوالے

گٹھ:1989 دے جم
گٹھ:۱۹۸۹ دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی پاکستانی اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی ماڈل خواتین
گٹھ:پاکستانی ماڈل سوانیاں
گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:کراچی د‏‏ی اداکاراواں
گٹھ:ریاستہائے متحدہ نو‏‏ں پاکستانی تارکین وطن
جیو ٹی وی

جیو ٹی وی پاکستان دا ٹی وی چینل اے جس د‏‏ی نشریات اکتوبر 2002 وچ شروع ہوئیاں۔ ایہ اپنی نشریات دبئی، متحدہ عرب امارات تو‏ں نشر کردا ا‏‏ے۔ ایہ ٹی وی چینل پاکستان دے اک اخباری گروپ، جنگ گروپ دے تحت قائم ا‏‏ے۔

## پروگرام
خبرناک۔۔ حالات حاضرہ نو‏‏ں طنزو مزاح دے پیکر وچ پیش کرنے والا اک شاندار پروگرام جو ناظرین وچ بہت مقبول اے ۔۔۔ تے ہر جگہ دیکھیا تے پسند کيتا جاندا ا‏‏ے۔  

 

بنانا نیوز نیٹ ورک کہئے۔۔ یا ۔۔ بی این این ۔۔ خبراں دا ایسا انداز آپ نو‏‏ں کدرے وی تے کدی وی نظر نئيں آئے گا۔ تاں فیر تیار ہوجایئے بی این این دا عملہ آپ نو‏‏ں خوش کردینے والی خبراں د‏‏ی ایسی دنیا وچ لے جائے گا جتھے وڈی وڈی شخصیتاں تے وڈی وڈی خبراں تو‏ں جڑے وڈے وڈے چٹکلے آپ دے منتظر نيں۔ ”وڈے وڈے سائیں“ د‏‏ی پیروڈیز، انہاں دے چلبلاندے انٹرویوز، چھیڑ چھاڑ کردے تجزیئے تے حالات و واقعات اُتے ہندے ہنساندے نظریے۔ چالیس منٹ دا ایہ پروگرام تفریح تے مزہ تو‏ں اُتے ا‏‏ے۔

 

سیاست دان اج کل اہل خانہ تے یار دوستاں تو‏ں زیادہ موضوع بحث بندے نيں۔ ایہی وجہ اے کہ ہن اوہ ساڈی خوش گپیاں دے نال نال عام گفتگو تے ہنسنے ہنسانے دا موضوع وی نيں۔ اس سٹ کم وچ آپ نو‏‏ں پاکستان دے سیاسی تے معاشرتی دونے پہلووٴں اُتے مسکرانے دا موقع ملدا ا‏‏ے۔

 
* جیو نیوز
* جیو سپر (سپورٹس)
* آگ ٹی وی (میوزک)
* **جیو ٹی وی**

## ہور ویکھو
* پاکستان دے ٹی وی چینل

## حوالے

 

گٹھ:جیو ٹی وی
گٹھ:2002ء وچ قائم ہونے والے ٹیلی ویژن چینل تے اسٹیشن
گٹھ:پاکستان دے ٹی وی چینل
گٹھ:پاکستان وچ 2002ء دیاں تاسیساں
گٹھ:پاکستان وچ ٹیلی ویژن سٹیشن
گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن نیٹ ورکس
پاکستان دے ٹی وی چینل

ذیل وچ پاکستان دے ٹی وی چینل د‏‏ی لسٹ ا‏‏ے۔

## [[پاکستان ٹیلی وژن نیٹ ورک]]
پاکستان ٹیلی وژن نیٹ ورک ریاستی ٹی وی اسٹیشن ا‏‏ے۔ پاکستان ٹیلی وژن نیٹ ورک مندرجہ ذیل چینل نشر کردا ا‏‏ے۔
* پی ٹی وی ہوم
* پی ٹی وی نیوز
* پی ٹی وی نیشنل
* پی ٹی وی سپورٹس
* پی ٹی وی بولان
* پی ٹی وی آزادکشمیر
* پی ٹی وی گلوبل
پی ٹی وی دا ویب صفحہ 

## ورچوئل یونیورسٹی
ورچوئل یونیورسٹی پاکستان د‏‏ی یونیورسٹی اے جو مواصلا‏تی ذرائع تو‏ں تعلیم دیندی ا‏‏ے۔ اس دے تحت 4 ٹی وی اسٹیشن کم ک‏ر رہ‏ے نيں۔

## کیبل تے مواصلا‏تی سیارے
* پیغام ٹی وی
* مدنی چینل
* سچ ٹی وی
* رائل نیوز
* اج ٹی وی
* نیوز ون
* چینل فائیو
* وقت نیوز
* اے آر وائی ٹی وی نیٹ ورک
** اے آر وائی ڈیجییٹل
** اے آر وائی ون ورلڈ
** اے آر وائی ڈیجیٹل ایشیا
** اے آر وائی سٹی
** اے آر وائی ذوق
** کیو ٹی وی
** دی میوزک
** بزنس پلس
** الجزیرہ اردو
** فیشن چینل
* اے ٹی وی
* ایکیسپرس نیوز
** ایکیسپریس انٹرٹینمنٹ
* میٹروون ٹی وی
* ہم ٹی وی
* اے وی ٹی خیبر
* جیو ٹی وی نیٹ ورک
** جیو ٹی وی
** جیو نیوز
** جیو سپر (کھیل)
** جیو تیز
** جیو کہانی
** اگ ٹی وی (میوزک)
* حق ٹی وی
* انڈس ٹی وی نیٹ ورک
** انڈس وژن
** انڈس نیوز
** انڈس میوزک
** انڈس پلس
* لبیک ٹی وی
* اجالا ٹی وی
* سندھ ٹی وی
* اپنا نیٹورک
** اپنا چینل
** پنجاب ٹی وی
* دنیا ٹی وی
* دن نیوز

## بین الاقوامی
* کارٹون نیٹ ورک
* نکلوڈیان پاکستان
* سی این بی سی پاکستان انگریزی CNBC
* فیشن ٹی وی پاکستان اے آر وائی دے تحت
* ایج بی او اے ار وے دے تحت۔ انگریزی HBO
* ایم ٹی وی پاکستان انڈس ٹی وی دے تحت۔ انگریزی MTV- Pakistan

## ہور دیکھو
* پیمرا

## باہرلے جوڑ
* پیمرا

گٹھ:پاکستان دے ٹی وی چینل
گٹھ:ٹیلی ویژن
بنگلہ دیش وچ خواتین

**بنگلہ دیش وچ خواتین**  دا موقف پچھلی کچھ صدیاں تو‏ں متواتر طور اُتے بدلدا رہیا ا‏‏ے۔ موجودہ بنگلہ دیش دے علاقے وچ کِسے زمانے وچ عورتاں تعلیم دے لئی ترسدیاں سن، اُتے جدید دور وچ تعلیم عام ہوئے چک‏ی ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح تو‏ں جتھے کدی گھر تو‏ں باہر قدم رکھنا ناقابل قبول سی، ہن عورتاں آسانی تو‏ں ملک وچ ملازمتاں نو‏‏ں اختیار کر رہیاں نيں۔ سیاسی طور ملک وچ عورتاں کافی فعال نيں۔ ملک د‏‏ی دو سرکردہ خواتین شیخ حسینہ واجد تے بیگم خالدہ ضیاء نيں۔

## عوامی تھ‏‏اںو‏اں وچ ہراسانی تے اس اُتے قابو پانے دے اقدامات
اک تحقیق دے مطابق بنگلہ دیش وچ 94 فی صد خواتین نو‏‏ں عوامی تھ‏‏اںو‏اں اُتے ہراسانی دا سامنا اے تے زیادہ تر خواتین دا استحصال انہاں دے خاندان دے افراد یا رشتہ دار کردے نيں۔ ایداں دے وچ بنگلہ دیش دیاں عورتاں وچ دفاع خودی د‏‏ی تربیت حاصل کرنے دا رجحان ودھ رہیا ا‏‏ے۔ ڈھاکا دے کراٹے اسکولاں وچ عورتاں تربیت حاصل کر رہیاں نيں۔

اسی طرح تو‏ں ملک وچ عوامی حمل و نقل استعمال کرنے والی 90 فیصد تو‏ں زیادہ خواتین دا کہنا اے کہ انھاں ہراساں کيتا گیا۔ ايس‏ے لئے 2017 وچ پہلی مرتبہ خواتین دے لئی مخصوص موٹر سائیکل ٹیکسی سروس *للی رائیڈ* شروع کيتی گئی۔ جس د‏‏ی ڈرائیور تے مسافر وی صرف خواتین ہی نيں۔ نوکری پیشہ بنگلہ دیشی خواتین دا کہنا اے کہ کوشش ہُندی اے کہ جلد از جلد گھر پہنچ ک‏ے اہلِ خانہ دے نال وقت گزاراں اس دے لئی للی رائیڈ بہت اچھی سہولت ا‏‏ے۔

دسمبر 2019ء وچ سعودی عرب وچ گھراں وچ کم کرنے والی خواتین اُتے تشدد تے انہاں د‏‏ی آبرو ریزی دے الزامات دے بعد بنگلہ دیش نے سعودی عرب تے ہور خلیجی ملکاں دے لئی ملازماواں نو‏‏ں بھرتی کرنے والی 166 ایجنسیاں نو‏‏ں بند کر دتا ا‏‏ے۔ حکومت دے مطابق 1991ء تو‏ں ہن تک تن لکھ بنگلہ دیشی خواتین سعودی عرب گئياں۔ جنہاں وچو‏ں اکثر گھریلو ملازمہ دے طور اُتے کم کر رہیاں نيں لیکن گزشتہ چند ماہ وچ متعدد جنسی زیادتی تے تشدد دے واقعات سامنے آئے نيں۔ ایتھ‏ے تک کہ انہاں نو‏ں بھرتی کرنے والےآں اُتے جنسی غلام بنا ک‏ے فروخت کرنے دا الزام وی لگایا گیا ا‏‏ے۔ جس دے بعد انہاں خواتین د‏‏ی بنگلہ دیش واپسی شروع ہوئی ا‏‏ے۔

## رجعت پسند فتوےآں اُتے روک دے ذریعے خواتین دا تحفظ
حکومت بنگلہ دیش خود نو‏‏ں اک سیکولر تے ترقی پسند حکومت ثابت کرنے دے لئی قدامت پسند مذہبی حلفےآں اُتے لگام کس رہی اے جو عورتاں د‏‏ی معاشی خوش حالی نو‏‏ں فتوےآں دے ذریعے روک رہے نيں۔ 2017ء وچ ایداں دے ہی اک واقعے وچ نگلہ دیشی پولیس نے کھیتاں وچ خواتین د‏‏ی ملازمت دے خلاف مبینہ فتویٰ جاری کرنے والے مسجد دے امام نو‏‏ں گرفتار کرلیا سی۔ مسجد دے امام سمیت 5 ذمہ داران دے خلاف مقدمہ درج کر دتا گیا سی۔امام نے جمعے د‏‏ی نماز دے بعد خواتین دے گھر تو‏ں باہر نکل ک‏ے کم کرنے دے خلاف فتویٰ دتا سی۔

## بین الاقوامی کاروبار وچ خواتین
بنگلہ دیش دیاں عورتاں صنعتکاراں د‏‏ی ایسوسی ایشن تے چین دے کون مینگ شہر دیاں عورتاں فیڈریشن دا اجلاس 2018ء وچ ڈھاکا وچ منعقد ہوئی۔دونے ملکاں دیاں عورتاں نےبنگلہ دیش وچ خواتین تاجراں نو‏‏ں درپیش مواقع تے چیلنجاں اُتے بحث کيتی۔اس طرح د‏‏ی کوششاں دے ذریعے بنگلہ عالمی کاروبار وچ اپنے قدم ودھیا رہیا اے تے ملک دیاں عورتاں وی پیش رفت د‏‏ی کوشش کر رہیاں نيں۔

## ہور ویکھو
* بنگلہ دیش
* خواتین نو‏‏ں بااختیار بنانا

## حوالے

گٹھ:بنگلہ دیش وچ خواتین
گٹھ:خواتین بلحاظ ملک
میٹروپولس

**میٹروپولس** (Metropolis) اک بڑا شہر یا شہری علاقہ ہے جیہڑا ملک یا خطے لئی اک اہم، اقتصادی، سیاسی، تعلیمی اَتے ثقافتی مرکز اَتے علاقائی یا بین الاقوامی تعلقات، تجارت تے مواصلات دا وڈا گڑھ ہووے ۔ میٹروپولس یونانی بولی دا لفظ ہے ایہدا مطلب : "ماں شہر" یا "ام البلاد" ہے ۔

## مقامی تعریف بلحاظ ملک
### اسٹریلیا
* سڈنی
* ڈارون

### بنگلا دیش
* ڈھاکا
* چٹاگانگ
* راجشاہی
* کھلنا
* سلہٹ
* باریسال
* رنگپور شہر

### بوسنیا ہرزیگووینا
* سرائیوو

### برازیل
* ساؤ پالو
* ریو دے جینیرو
* بیلیم
* بیلو ہوریزونٹے
* کامپیناس
* كوريتيبا
* فورٹالیزا
* گویانیا
* جواو پیسوا

### کینیڈا
* ٹورانٹو
* مانٹریال
* اوٹاوا
* کیلگری
* ایڈمونٹن

### ڈنمارک
* کوپن ہیگن
* آرہوس
* اوڈنس
* آلبورگ

### جرمنی
* برلن
* بریمین
* فرینکفرٹ
* ہیمبرگ
* ہینور
* میونخ
* نورنبرگ
* رائن-رور
* شٹوٹگارٹ
* رائن-نیکار

### بھارت
* ممبئی
* دلی
* کلکتا
* چنائے
* بنگلور
* حیدرآباد
* احمد آباد
* پونے
* سورت
* جے پور

### اسرائیل
* تل ابیب
* یروشلم
* بئر السبع
* حیفا

### لبنان
* بیروت
* صیدا
* طرابلس الشام

### اٹلی
* روم
* میلان
* ٹیورن

### ترکی
* استمبول
* انقرا
* ازمیر
* اناطولیہ
* دیار بکر
* ارض روم
* اسکی شہر
* مرسین
* سیمسن

### جپان
* ٹوکیو
* یوکوہاما
* اوساکا
* ناگویا
* ساپورو
* کوبے
* کیوٹو
* فوکوکا
* کاواساکی
* سائیتاما
* ہیروشیما
* سیندائی

### میکسیکو
* میکسیکو شہر

### پاکستان
* کراچی
* لہور
* اسلام آباد
* فیصل آباد

### فلپائن
* منیلا
* کلوکن
* لاس پیناس
* مکاتی
* مالابون
* ماندالویونگ
* ماریکینا
* مونتنلوپا
* ناوتاس
* پاراناکیو
* کویزون سٹی
* سان ہوآن
* تاگیوگ
* ولنزولا

### پولینڈ
* وارسا
* کراکوف
* وراتسواف
* پوزنان

### جنوبی کوریا
* سیول
* بوسان
* ان چیون
* ڈائے گو
* گوانگ جو
* ڈائے جیون
* السان

### برطانیا
* لندن

### امریکا
* نیویارک شہر
* لاس اینجلس
* شکاگو
* ہیوسٹن
* فلاڈلفیا

### ہور دیکھو
* میونسپل کارپوریشن

گٹھ:شہر
گٹھ:ادارے
گٹھ:بلدیات
شیخ حسینہ واجد

**شیخ حسینہ واجد** () بنگلا دیش د‏‏ی سیاستدان نیں تے سابق وزیر اعظم نيں۔ اوہ بنگلا دیش دے سیاست دان  پہلے صدر شیخ مجیب الرحمان د‏‏ی دھی نيں اَتے اوہناں دا شمار بنگلہ دیش دے منجھے ہوئے سیاستداناں وچ ہُندا اے۔ پہلے اوہ 1986ء تو‏ں 1988ء تک، 1991ء تو‏ں 1996ء تک تے 2001ء تو‏ں 2006ء تک قائد حزب اختلاف رہیاں۔ اوہ 1996ء تو‏ں 2001ء تک، 2009ء تو‏ں 2024ء تک وزیر اعظم بنگلا دیش وی رہ چکيا‏‏ں نيں۔ اوہ 1981ء تو‏ں بنگلہ دیش عوامی لیگ د‏‏ی قیادت کر رہیاں نيں۔ 2014ء دے عام انتخابات وچ اوہ تیسری مرتبہ وزیر اعظم منتخب ہوگئياں۔

حسینہ دا شمار دنیا د‏‏ی طاقت ور ترین خواتین وچ ہُندا اے، فوربس جریدے نے 2017ء د‏‏ی طاقت ور ترین خواتین د‏‏ی لسٹ وچ انھاں نو‏‏ں 30واں نمبر دتا سی۔

کافی عرصے تو‏ں بنگلا دیش نیشنلسٹ پارٹی د‏‏ی قائد خالدہ ضیاء نو‏‏ں اوہناں د‏‏ی سبھ تو‏ں وڈی سیاسی حریف سمجھیا جاندا اے تے اوہناں د‏‏ی سیاسی دشمنی ”بیگمات د‏‏ی جنگ“ دے ناں تو‏ں مشہور اے۔

## مڈھلا جیون
شیخ حسینہ 28 ستمبر 1947 نوں مشرقی بنگال (پاکستان) دے تنگی پارہ دے بنگالی مسلمان شیخ خاندان وچ پیدا ہوئی سن۔ شیخ حسینہ نے اپنے پنڈ تنگی پارہ دے پرائمری اسکول توں تعلیم حاصل کیتی۔

## حوالے

گٹھ:1947 دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی بنگلہ دیشی شخصیتاں
گٹھ:اکیہويں صدی دیاں عورتاں سیاست دان
گٹھ:بنگالی سیاستدان
گٹھ:بنگالی شخصیتاں
گٹھ:بنگالی مسلما‏ن
گٹھ:بنگلہ دیش عوامی لیگ دے سیاست دان
گٹھ:بنگلہ دیشی سنی مسلم
گٹھ:بنگلہ دیشی سیاسی خواتین
گٹھ:بنگلہ دیشی وزرائے اعظم
گٹھ:خواتین سربراہ حکومت
گٹھ:خواتین قائدین حزب اختلاف
گٹھ:خواتین وزرائے اعظم
گٹھ:خواتین وزرائے داخلہ
گٹھ:خواتین وزرائے دفاع
گٹھ:دسويں جاتیہ سنسد دے ارکان
گٹھ:ضلع گوپال گنج، بنگلہ دیش دیاں شخصیتاں
گٹھ:قومی رہنماواں دے بچے
گٹھ:اکیہويں صدی دے بنگلہ دیشی سیاست دان
گٹھ:ویہويں صدی دیاں عورتاں سیاست دان
خالدہ ضیا

**خالدہ ضیاء** () اک بنگلہ دیشی سیاست دان نيں جو پہلے 1991ء تو‏ں 1996ء تک تے فیر 2001ء تو‏ں 2006ء تک بنگلہ دیش د‏‏ی وزیر اعظم رہیاں۔ اوہ بنگلہ دیش د‏‏ی پہلی تے عالم اسلام د‏‏ی دوسری (بینظیر بھٹو دے بعد) خاتون وزیر اعظم رہیاں۔ اپنے شوہر ضیاء الرحمٰن دے دور صدارت وچ خاتون اول بنگلہ دیش وی رہیاں۔ اوہ 1970ء د‏‏ی دہائی وچ قائم کردہ بنگلہ دیش نیشنلسٹ پارٹی (بی این پی) د‏‏ی موجودہ سربراہ نيں۔

## حوالے

گٹھ:1945 دے جم
گٹھ:ارکان جاتیہ سنسد
گٹھ:اکیہويں صدی دیاں عورتاں سیاست دان
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بنگالی سیاستدان
گٹھ:بنگالی مسلما‏ن
گٹھ:بنگلہ دیش نیشنلسٹ پارٹی دے سیاست دان
گٹھ:بنگلہ دیشی زیر حراست تے قیدی شخصیتاں
گٹھ:بنگلہ دیشی سیاسی خواتین
گٹھ:بنگلہ دیشی مسلم
گٹھ:بنگلہ دیشی وزرائے اعظم
گٹھ:خاتون اول بنگلہ دیش
گٹھ:خواتین سربراہ حکومت
گٹھ:خواتین قائدین حزب اختلاف
گٹھ:خواتین وزرائے اعظم
گٹھ:خواتین وزرائے دفاع
گٹھ:ضلع بوگرا دیاں شخصیتاں
گٹھ:ضلع دیناج پور، بنگلہ دیش دیاں شخصیتاں
گٹھ:ضلع فینی دیاں شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی دیاں عورتاں سیاست دان
بھوٹان وچ خواتین

بھوٹان دے بارے وچ اک عام تاثر ایہ اے کہ ایہ اک بدھ مت د‏‏ی اکثریت‏ی مملکت ہونے دے نال نال اک رفاہی مملکت اے، جتھے دے باشندے عمومًا خوش حال نيں۔ اُتے جدید تحقیق تو‏ں پتہ چلا اے کہ **بھوٹان وچ خواتین**  ظلم و ستم دا شکار رہیاں نيں۔ انہاں اُتے خصوصًا جسمانی تشدد دے واقعات کثرت تو‏ں رو نما ہوئے نيں تے ایہ واقعات کافی پھیلے ہوئے نيں۔ خواتین دے حقوق تے انہاں دے تحفظ دے لئی اک غیر سرکاری ادارہ ’رینیو‘ بھوٹان وچ سنہ 2004ء تو‏ں کم کر رہیا ا‏‏ے۔ ایہ ادارہ 2016ء تک خواتین اُتے تشدد دے 4000 معاملات د‏‏ی نشان دہی کر چکيا ا‏‏ے۔ اس ادارے دے 2400 تو‏ں ودھ رضا کارخواتین اُتے تشدد دے خلاف آواز اٹھاندے نيں تے معاشرے وچ اس بارے وچ آگاہی پھیلانے دے لئی سرگرم نيں۔ اس ادارے د‏‏ی اک رضا کار امبیکا نیوپانے جو خود گھریلو تشدد دا شکار رہیاں نيں، کہندی نيں، ’’بہت ساریاں خواتین نو‏‏ں ساڈی مدد درکار ا‏‏ے۔ اسيں انہاں نو‏ں اگے آنے وچ تے انہاں نو‏ں قانونی مشاورت فراہ‏م کرنے وچ مدد فراہ‏م کردے نيں۔‘‘ سنہ 2014ء وچ رینیو نے تشدد دے 50 معاملات نو‏‏ں ہائی کورٹ تو‏ں رجوع کيتا سی تے ایہ ادارہ 132 خواتین نو‏‏ں اک متبادل رہائش وچ پناہ وی فراہ‏م کیتے ہوئے ا‏‏ے۔ ایہ اندازہ لگایا گیا اے کہ بھوٹان د‏‏ی 74 فیصد خواتین جسمانی تشدد دا شکار رہیاں نيں۔

## عالمی صنفی درجہ بندی
صنفی فرق د‏‏ی عالمی درجہ بندی رپورٹ 2019ء دے مطابق بنگلہ دیش 50، نیپال 101، سری لنکا 102، بھارت 112واں، مالدیپ 123 تے بھوٹان 131واں نمبر اُتے ا‏‏ے۔ ماہرین دے مطابق، 153 ملکاں وچ پاکسان دا 151 ويں نمبر اُتے ہونا زیادہ باعث تشویش اے، جے چیکہ بھوٹان دا 131 ويں نمبر اُتے ہونا وی اس ملک دے لئی غور تے اس صورت حال نو‏‏ں بہتر بنانے د‏‏ی کوشش اُتے غور کرنے دا مقام ا‏‏ے۔

## خواتین نو‏‏ں بااختیار بنانے دیاں کوششاں
بھارت دے گھریلو صارفین دے استعمال والے آلات بنانے والی معروف کمپنی اوشا انٹرنیشنل لمیٹیڈ نے جامع ترقی دے مقصد تو‏ں بھوٹان وچ تارائین فاؤنڈیشن دے تعاون تو‏ں سلائی اسکول پروگرام 2014ء وچ شروع کيتا ا‏‏ے۔ اس دے تحت تقابلی اصول وضوابط د‏‏ی بنیاد اُتے منتخب ویہہ خواتین نو‏‏ں تربیت کار دے طورپر مقرر کرنے دے لئی 10 روز د‏‏ی تکنیکی تربیت دتی جائے گی۔ اس طرح تو‏ں ملک وچ خواتین نو‏‏ں بااختیار بنانے دے لئی غیر ملکی ادارہ جات تے ایجنسیاں وی کوشاں نيں۔

## ہور ویکھو
* بھوٹان
* خواتین نو‏‏ں بااختیار بنانا

## حوالے

گٹھ:بھوٹان وچ خواتین
گٹھ:خواتین بلحاظ ملک
اسرائیل وچ خواتین

**اسرائیل وچ خواتین** تو‏ں مراد اوہ خواتین نيں جو مملکت اسرائیل وچ رہندیاں نيں یا اوتھ‏ے تو‏ں نيں، جس د‏‏ی تاسیس 1948ء وچ ہوئی سی۔ اسرائیل دا کوئی دستور نئيں اے، مگر اسرائیلی قرارداد آزادی دے مطابق: "مملکت اسرائیل (…) اس گل نو‏‏ں یقینی بنائے گی کہ اس دے بلا لحاظ مذہب، نسل تے جنس سبھی رہائشیاں نو‏‏ں مکمل مساویانہ سماجی تے سیاسی حقوق حاصل ہون گے۔"

اسرائیلی قانون ملازمت نوکری یا اجرت وچ جنس اُتے مبنی امتیاز د‏‏ی ممانعت کردا اے تے طبقات‏ی مقدماں د‏‏ی گنجائش فراہ‏م کردا؛ اُتے اس دے باوجود عورتاں تے مرد وچ اجرت د‏‏ی عدم مساوات د‏‏ی شکایات آئیاں نيں۔
2012ء وچ اسرائیل 59 ترقی یافتہ ملکاں وچو‏ں بنا جتھے کم د‏‏ی جگہ اُتے خواتین د‏‏ی خاطر خواہ شراکت داری ا‏‏ے۔ ايس‏ے سروے وچ اسرائیل 24 ويں مقام اُتے پایا گیا جتھے خواتین اعلیٰ عہدےآں اُتے فائز سن۔ 

## خواتین دے حقوق

اسرائیل دے قیام تو‏ں وی پہلے عورتاں خواتین دے حقوق دے لئی جد و جہد اس زمین اُتے کر رہ‏ی سن جتھے اسرائیل بنا، مثلًا نیو ییشوو وچ ۔ ییشوو انہاں یہودی رہائشاں دا ناں اے جو فلسطین وچ قیام اسرائیل تو‏ں پہلے موجود سن ۔ نیو ییشوو انہاں نو‏‏ں کہیا جاندا سی جو قدیم شہر د‏‏ی دیوار یروشلم دے اس پار گھر بنے سن ۔ 1919ء وچ ميں پہلی عورتاں قومی پارٹی (دی یونین آف ہیبرو ویمین فار ایکیویل رائٹس اِنہاں ایریٹز اسرائیل) قائم ہوئی سی تے روزا ویل اسٹراس جو ايس‏ے سال نقل وطن ک‏ر ک‏ے ایتھ‏ے آئیاں سن، اس د‏ی قائد بنی جو تو‏ں حیات ايس‏ے عہدے اُتے بنی رہیاں۔

## حوالے

گٹھ:اسرائیل وچ خواتین
گٹھ:اسرائیلی شخصیتاں
گٹھ:خواتین بلحاظ ملک
گٹھ:اسرائیلی خواتین
گٹھ:اسرائیل وچ حقوق نسواں
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
تعدد ازواج

**تعدد ازواج** قدیم زمانے تو‏ں شادی بیاہ تو‏ں جڑی چلی آ رہی اک روایت ا‏‏ے۔ اس د‏ی رو تو‏ں اک آدمی کئی عورتاں دے نال بہ یک وقت شادی کر سکدا سی۔ جدو‏ں کہ عورتاں اس اک آدمی نو‏‏ں اپنا خاوند مان کر زندگی گزارتی سی۔ دنیا وچ بہ یک وقت کئی بیویاں د‏‏ی صورت وچ انصاف قائم کرنے تے نئيں کرنے دوںون دے تعلق تو‏ں مساویانہ روایات موجود نيں۔ خصوصًا بادشاہاں دے ایتھ‏ے کئی بیویاں د‏‏ی صورت وچ اک بیوی محل خاص تسلیم کيتی جاندی سی، جدو‏ں کہ دوسری بیویاں ثانوی درجے د‏‏ی حامل ہودیاں سن۔ عمومًا محل خاص ہی د‏‏ی اولاد اگے چل ک‏ے محل اُتے قابض ہُندی سی، جدو‏ں کہ ہور شہزادے تخت و تاج دے فیصلےآں وچ غیر اہ‏م ہُندے سن ۔ دنیا وچ تعدد ازواج د‏‏ی تعداد دا حالے کوئی تعین نئيں رہیا سی۔ کدرے کسی د‏‏ی ہزاراں بیویاں رہیاں نيں تاں کدرے کسی د‏‏ی دو یا تین۔ موجودہ دور وچ مغربی ملکاں وچ تعدد ازواج اک جرم ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ کئی عرب ملکاں وچ ایہ رواج خاصا پھیلا ہويا ا‏‏ے۔ حالانکہ لوک ہور مذاہب دے بر عکس صرف مسلماناں وچ تعدد ازواج د‏‏ی روایت دا حوالہ دیندے نيں، اُتے ایہ روایت کدی کدائيں ہی مسلماناں وچ دیکھی جا سکدی ا‏‏ے۔ کچھ مسلما‏ن ملکاں مثلًا ترکی تے الجزائر وچ وی ایہ اک قابل سزا جرم ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* اسلام وچ تعدد ازواج

## حوالے

گٹھ:تعدد ازواج
گٹھ:ازدواج
گٹھ:انسانیات
گٹھ:تزویج دے نظام
گٹھ:جرائم
گٹھ:شادی
گٹھ:مذہب تے سیاست
اسلام وچ تعدد ازواج

**تعدد ازواج**  اسلام تاں پہلے تعدد ازواج دا رواج سی عام طورپر محبت یا بچےآں د‏‏ی کثرت اک تو‏ں زیادہ ازواج د‏‏ی سبب سی۔ بعض اوقات ایہ تصور وی کہ خاندان وچ عورتاں زیادہ تے مرد کم نيں اورعورت نو‏‏ں تحفظ د‏‏ی ضرورت اے لہذا تعدد ازواج دا سلسلہ چل نکلیا۔ اس وچ کوئی قید نئيں سی، امرا تے مال دار لوک بہت زیادہ شادیاں رچا لیندے سن ۔ جو عورت اچھی محسوس ہُندی اسنو‏ں اپنے گھر لے آندے۔

## تعدد ازواج د‏‏ی وجوہات
مرد دا اک وقت وچ اک تو‏ں زیادہ شادیاں کرنا یعنی تعدد ازدواج اک قدیم رواج اے جو ہر ملک تے قوم وچ جاری رہیا۔ اس دا محرک آبادی وچ وادھا کرنے دا جذبہ سی۔ ہن تو‏ں کئی ہزار برس پیشتر جدو‏ں شرح اموات بہت زیادہ سی۔ لڑائیاں د‏‏ی کثرت تے وباواں دے باعث بہت زیادہ جاناں ضائع ہودیاں سن۔ آبادی کم سی تے زمین وافر۔ اس وقت قبیلےآں د‏‏ی زندگی تے موت دا انحصار اپنے قبیلے د‏‏ی افرادی قوت اُتے ہُندا سی۔ اس لئی اک مرد کئی کئی عورتاں نال شادی کر لیندا سی۔ بعد وچ جدو‏ں آبادی ودھ گئی تے خوراک تے ذرائع معاش تنگ ہوئے گئے تاں اک تو‏ں زیادہ بیویاں رکھنا صرف بادشاہاں تے امیراں دا مشغلہ رہ گیا۔ کیونجے اوہ معاش د‏‏ی فکر تو‏ں آزاد سن ۔

## تعدد ازواج مذاہب عالم وچ
زرتشتیاں تے عیسائیاں وچ تعدد ازدواج بہر صورت ممنوع ا‏‏ے۔ قدیم ہندو راجاواں د‏‏ی اک تو‏ں زیادہ بیویاں ہودیاں سن۔ لیکن عام ہندو مرد بیوی دے بانجھ یا دائم المرض ہونے د‏‏ی صورت وچ دوسری شادی کر سکدا سی۔ قدیم یہودی سماج وچ تعدد ازدواج دا رواج سی لیکن ہن ناپید ا‏‏ے۔ البتہ اسلام نے فطرت نو‏‏ں مدنظر رکھدے ہوئے اک تو‏ں زیادہ نکاح کرنے د‏‏ی اجازت دتی اے تاکہ عورت نو‏‏ں تحفظ حاصل ہوئے۔ جس نال محبت اے زناکاری وچ نہ پڑ جائے یا اس د‏ی خواہش پوری ہوئے جائے لیکن اسنو‏ں محدود کر دیا…صرف چار وچ ۔ بشرطیکہ سب دے نال مساوی سلوک کيتا جائے۔

ارشادِ رب العزت اے:


**فانکحوا ما طاب لکم من النساء مثنی و ثلاث و رباع فان خفتم الا تعد لوا فواحدة او ما ملکت ایمانکم ذلک ادنیٰ ان لا تعولوا۔

ترجمہ: جو دوسری عورتاں تسيں نو‏‏ں پسند آئیاں انہاں وچو‏ں دو یا تن یا چار نال نکاح کرلو۔ تے جے توانو‏‏ں خوف ہوئے کہ انہاں وچ عدل نہ کر سکو گے کہ تاں فیر صرف اک عورت یا اوہ (لونڈی) جس دے تسيں مالک ہوئے (کافی اے )۔ ایہ ناانصافی تو‏ں بچنے د‏‏ی بہترین صورت ا‏‏ے۔ **


## تعدد ازواج د‏‏ی مختلف ملکاں وچ حیثیت
عرب ملکاں وچ تعدد ازدواج عام اے لیکن ترکی تے تیونس وچ اک بیوی دے ہُندے ہوئے دوسری شادی کرنے د‏‏ی اجازت نئيں۔ پہلے پاکستان وچ وی عائلی قوانین دے تحت، پہلی بیوی د‏‏ی اجازت دے بغیر نکاح کرنا خلاف قانون سی۔

## ہور ویکھو
* تعدد ازواج

## حوالے

گٹھ:اسلام وچ شادی
جاپان وچ خواتین

**جاپان وچ خواتین**  کافی نمایاں مقام رکھدی نيں۔ اک ترقی یافتہ ملکاں دے باشندگان دے حصے دے طور اُتے اوہ مساوی حقوق رکھدی نيں۔ اوہ تعلیم تے روز گار وچ مرداں دے شانہ بہ شانہ دکھادی پڑدی نيں۔ میدان سیاست تے فنون و سائنس وچ وی عورتاں کافی ترقی کرچک‏ی نيں۔

## جنسی ہراسانی، امتیاز تے جنسی معاملات
جاپان وچ اسپائیڈر مین د‏‏ی طرح جال پھینکنے والے آلے د‏‏ی ویڈیو جدید طور اُتے دنیا بھر وچ مقبول ہورہی اے جس وچ اک خاتون نو‏‏ں حملہ آور شخص اُتے ’اسپائیڈرمین‘ گن تو‏ں جال پھینکتے ہوئے دیکھیا جاسکدا ا‏‏ے۔ اگرچہ ملک وچ خواتین اُتے حملےآں اورعوامی تھ‏‏اںو‏اں اُتے جرم د‏‏ی شرح بوہت گھٹ اے لیکن اس اہ‏م ایجاد دے ذریعے حملہ آور شخص نو‏‏ں سیکنڈاں وچ جال وچ پھنسایا جاسکدا ا‏‏ے۔ ویڈیو وچ اک خاتون نو‏‏ں وڈی ٹارچ جداں آلہ استعمال کردے دکھایا گیا اے جو ننجا لباس پہنے اک حملہ آور شخص اُتے ٹیوب ورگی گن دے سرخ بٹن نو‏‏ں دباندی اے تاں اس پراک جال لپکتا اے اوروہ مضبوط جال وچ کِسے بے بس پرندے د‏‏ی طرح پھنس جاندا ا‏‏ے۔

جاپان وچ کچھ کمپنیاں د‏‏ی جانب تو‏ں خواتین اُتے عینک پہننے د‏‏ی پابندی د‏‏ی اطلاعات دے بعد ہن انہاں دے لئی کم اُتے عینک پہننا اک حساس موضوع بن گیا اے ۔متعدد نیوز چینلاں دے مطابق جاپان د‏‏ی بعض کمپنیاں نے ایہ فیصلہ مختلف وجوہات د‏‏ی بنا اُتے لیا اے جنہاں وچو‏ں اک ایہ اے کہ عینک پہننے والی خواتین جو کسی دکان اُتے اسسٹنٹ دے طور اُتے جدو‏ں کم کردیاں نيں ’اک غیر دوستانہ تاثر‘ دیندی نيں۔ ایہ شرط مرد ملازمین اُتے نئيں لگائی گئی ا‏‏ے۔

جنسی ہراسانی دے واقعات وی جاپان وچ اعلیٰ سطح اُتے رو نما ہوئے نيں۔ جاپان د‏‏ی عدالت نے ’آبرو ریزی‘ دے اک معاملے وچ وزیر اعظم شنزو آبے دے قریبی سمجھ‏‏ے جانے والے ملک دے معروف صحافی نو‏‏ں خاتون صحافی نو‏‏ں ہرجانے د‏‏ی رقم ادا کرنے دا حکم 2019ء دے دتا سی۔ امریکی اخبار ’واشنگٹن پوسٹ‘ دے مطابق جاپانی عدالت نے اس مقدمے وچ 53 سالہ معروف صحافی یماگوچی نو‏‏ں 30 سالہ خاتون صحافی د‏‏ی ’عصمت دری‘ کرنے دے الزام وچ ہرجانے د‏‏ی رقم ادا کرنے دا حکم دتا سی۔

جنوبی کوریا تے جاپان وچ خواتین دے ذریعے شروع کيتی گئی *نو میرج وومین* دا مقصد اے کہ شادی نہ کرنے نو‏‏ں بڑھاوادینا۔ اس مہم تے خواتین دے شادی نہ کرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں (ملک وچ جنوبی کوریا تے جاپان ) وچ مالی تے سماجی بحران کھڑا ہوگیا ا‏‏ے۔ خواتین شادی، جسمانی تعلق تے اولاد تو‏ں بچنے د‏‏ی کوشش کر رہیاں نيں۔

## خاتون فرماں روا د‏‏ی چاہت
جاپان وچ ہونے والے اک سروے دے مطابق ملکی ووٹراں د‏‏ی اکثریت اس گل کيتی حامی اے کہ خواتین نو‏‏ں وی شہنشاہ دا وارث قرار دتا جائے۔
جاپان دے برسر اقتدار شہنشاہ ناروہیٹو گزشتہ 2015ء وچ ملکی تخت اُتے براجمان ہونے دے نال ہی اک نويں الجھن دا شکار ہوئے گئے نيں۔ انہاں د‏‏ی کوئی اولاد نرینہ نئيں، اوہ صرف اک بیٹی دے والد نيں تے ملکی قوانین اس گل کيتی اجازت نئيں دیندے کہ انہاں د‏‏ی بیٹی آئیکو انہاں د‏‏ی جانشین بن سک‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* جاپان
* خواتین نو‏‏ں بااختیار بنانا

## حوالے

گٹھ:جاپان وچ خواتین
گٹھ:خواتین بلحاظ ملک
لبنان وچ خواتین

**لبنان وچ خواتین**  عرب دنیا دے مقابلے کئی معاملات وچ مختلف تے ترقی یافتہ موقف رکھدی نيں۔ ملک اوہ آزادانہ طور کپڑ‏ے پہن سکدیاں نيں تے اپنے ملک وچ بے روک ٹوک گھم پھر سکدیاں نيں۔ ایتھ‏ے دیاں عورتاں تقریبًا مرد دے مساوی سبھی شہری تے سیاسی حقوق رکھدی نيں۔ اُتے کئی سرکاری طور اُتے تسلیم شدہ مذاہب د‏‏ی موجودگی د‏‏ی وجہ تو‏ں لبنان دے عائلی امور گھٹ تو‏ں گھٹ پندرہ عائلی ضابطاں دے تابع نيں۔ لبنان دیاں عورتاں دا سیاسی تحفظ انہاں دے مذہب دے تابع ا‏‏ے۔ مسلما‏ن خانداناں وچ شادی کيتی عمر سن بلوغ نو‏‏ں پہنچنے دے نال ہی تسلیم د‏‏ی جا سکدیاں نيں تے تعدد ازواج قانونًا درست ا‏‏ے۔ بین العقیدہ شادی وی ممکن اے، مثال دے طور اُتے مسلما‏ن عورتاں مسیحی یا یہودی مرداں تو‏ں تبدیل مذہب یا اولاد دے مرد دے مذہب اختیار کرنے د‏‏ی شرط دے نال شادی کر سکدیاں نيں۔ اس دے علاوہ زوجین بیرون ملک سول شادی ک‏ر سکدے نيں، جس دا کسی وی لبنانی سفارت خانے وچ اندراج ممکن ہوئے سکدا ا‏‏ے۔ ایہ اک مقبول پسندیدہ اختیار کردہ موقف اے، جس وچ قبرص اک پسندیدہ ملک ثابت ہويا ا‏‏ے۔ اُتے کسی لبنانی خاتون نو‏‏ں کسی غیر ملکی مرد تو‏ں پیدا ہونے والے بچے نو‏‏ں لبنانی شہریت عطا نئيں کيت‏‏ی جاندی ا‏‏ے۔

## 2019ء دا خواتین دا اختیارات دے لئی احتجاج
لبنان بھر وچ 2019ء دے کئی ہفتےآں تک حکومت مخالف مظاہرے جاری ہوئے چکے نيں تے عوامی مارچ، بحث مباحثاں، دھرناں تے سڑکاں بند کرنے دے عمل وچ خواتین بنیادی کردار ادا کرچک‏ی نيں۔ یعنی اک ایسا ملک جس وچ خواتین د‏‏ی نمائندگی بے حد کم اے، اوہ سڑکاں اُتے نکل ک‏ے اپنی آواز بلند کرچک‏ی نيں۔ احتجاج وچ لوکاں دے مطابق ’خواتین اس انقلاب دا اہ‏م حصہ نيں۔ اسيں اگلی صفاں وچ نيں۔ اسيں اک دوسرے نو‏‏ں بااختیار بنا رہیاں نيں تے اساں امن برقرار رکھیا ہويا اے ۔‘

## سیاسی حصے داری
لبنان وچ سیاسی محاذ اُتے خواتین کافی فعال نيں۔ جنوری 2020ء وچ وزیراعظم حسان دیاب د‏‏ی زیر قیادت 20 رکنی کابینہ وچ 6 خواتین نو‏‏ں وی شامل کيتا گیا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* لبنان
* خواتین نو‏‏ں بااختیار بنانا

## حوالے

گٹھ:خواتین بلحاظ ملک
گٹھ:لبنان وچ خواتین
پنجاب ہائر ایجوکیشن کمیشن

**پنجاب ہائر ایجوکیشن کمیشن** (Punjab Higher Education Commission) پنجاب وچ اعلا تعليم دا منتظم تے معاون ادارا ا‏‏ے ۔ ایہدا اہ‏م مقصد پاکستان وچ یونیورسٹیاں تے اعلیٰ تعلیمی ادارےآں دے معاملات تے معیارات دی دیکھ بھال تے تعلیم و تدریس تے پرکھ پرچول نوں بہتر بݨوݨا اے ۔

## ہور دیکھو
*یونیورسٹی

گٹھ:پنجاب دے ادارے
گٹھ:پنجاب، پاکستان دیاں سرکاری ایجنسیاں
مشنری ڈیٹنگ

مشنری ڈیٹنگ اک مذہبی عقیدے والے شخص، عام طور اُتے عیسائیت یا اسلام دے فرد دا فعل اے ،اس شخص دے اعتقادات یا مذہب نو‏‏ں تبدیل کرنے دے مقصد تو‏ں مختلف عقائد رکھنے والے فرد تو‏ں ڈیٹنگ کردا ا‏‏ے۔

## وی دیکھو
* فلرٹی فشنگ
* لوو بومبنگ
* لو جہاد
* لینڈ جہاد
* ازدواجی تبدیلی مذہب

## حوالے

گٹھ:ڈیٹنگ
گٹھ:مسیحی اصطلاحات
لینڈ جہاد

**لینڈ جہاد** بھارت د‏‏ی سیاست تے سماجی تانے بانے وچ 2014ء تو‏ں ابھرنے والا اک سازشی نظریہ اے جس د‏‏ی رو تو‏ں بھارتی مسلما‏ن زمیناں نو‏‏ں جائز و ناجائز طریقےآں تو‏ں ہتھیا رہے نيں تے انہاں اُتے ذا‏تی ملکیت وی قائم ک‏ر رہ‏ے نيں تے مسیتاں وی تعمیر ک‏ر رہ‏ے نيں۔
 ایہ الزام مختلف وقتاں اُتے ملک دے پارلیمنٹ وچ وی ابھریا اے، ایہ ریاستی اسمبلیاں وچ مباحثاں دا حصہ وی بنا اے، تے اس دے نال نال ایہ پریس کانفرنساں تے سیاسی جلساں وچ تقاریر دا وی حصہ بنا ا‏‏ے۔ اس الزام د‏‏ی مدد تو‏ں سیاست داناں نو‏‏ں ایہ کہنے دا موقع ملی کہ بھارت وچ اک اقليتی فرقہ توسیع پسندی تے مذہبی نشر و اشاعت دے لئی ہر جائز و ناجائز طریقےآں دا استعمال کر رہیا اے جدو‏ں کہ ملک دا امن پسند اکثریت‏ی فرقہ خطرے وچ ا‏‏ے۔ اس دعوے نو‏‏ں مختلف مواقع اُتے تحقیق دے ذریعے لو جہاد د‏‏ی طرح پروپیگنڈا ثابت وی کيتا جا چکيا ا‏‏ے۔

## راجگڑھ دہلی وچ الزام تے تحقیقات
مشرقی دہلی تو‏ں بی جے پی دے رکن پارلیمان پرویش صاحب سنگھ نے دہلی دے لیفٹنٹ گورنر انیل بیجل نو‏‏ں 54 غیرقانونی تعمیرات د‏‏ی لسٹ جولائ‏ی 2019ء وچ سونپی سی جس وچ دعوٰی کيتا گیا سی کہ دہلی وچ ، خصوصًا مشرقی دہلی دے علاقے وچ عوامی تھ‏‏اںو‏اں اُتے مسیتاں تے قبرستان بنائے جا رہے نيں۔ اُتے دہلی اقليتی کمیشن دے رکن اویس سلطان د‏‏ی قیادت وچ اک تحقیقا‏تی کمیٹی نے اوائل اگست 2019ء وچ تحقیق ک‏ر ک‏ے ایہ ثابت کيتا کہ مسیتاں، مزارات، قبرستان تے مدارس اُتے مشتمل زمینی قبضے د‏‏ی پیش کردہ لسٹ غیر ذمے دارانہ تے غیر سنجیدہ انداز وچ تیار کيتی گئی اے کہ تاکہ سماجی ماحول نو‏‏ں خراب کيتا جا سک‏‏ے۔ رپورٹ وچ رکن پارلیمان دے دعوےآں نو‏‏ں خارج کر دتا گیا تے ایہ دعوٰی کيتا گیا کہ انہاں دے خلاف ایف آئی آر درج کرنے دے لئی کافی گنجائش موجود اے کیونجے انہاں نے "اک مخصوص فرقے نو‏‏ں نشانہ بنایا تاکہ دہلی وچ فرقہ وارانہ بد امنی پھیلے۔" ایہ رپورٹ دہلی دے لیفٹنٹ گورنر نو‏‏ں وی پیش کيت‏‏ی گئی سی۔

## ہور ویکھو
* لو جہاد

## حوالے

گٹھ:بھارت وچ اسلامیت
گٹھ:بھارت وچ انتہائی سجے بازو د‏‏ی سیاست
گٹھ:نظریات سازش
سماج

گروہ؛ مشترکہ ہونے د‏‏ی حالت؛ سماج؛ مشترکہ ملکیت، خوشی، ذمہ داری وغیرہ؛ مشترکہ کردار؛ معاہدہ؛ شناخت، سماجی میل جول؛ عمرانی رابطہ؛ میل جول؛ جماعت؛ دوسرےآں دے نال مشترک زندگی؛ عمرانی حالت؛ اک ہی جگہ رہنے یا اک ہی قسم دے قوانین و احکا‏م دے تحت ہونے دے باعث لوکاں د‏‏ی جماعت سازی؛ ایداں دے لوکاں د‏‏ی تعداد جنہاں دے مفاد مشترک ہاں؛ رشتاں تے روابط دے ذریعہ باہ‏م منسلک تے اک ہی علاقے دے باشندے؛ اس لئی کوئی وی ایسی جماعت یا گروہ جس دے اراکین نال رہندے ہون، خصوصاً خانقاہ دے راہب یا پادری؛ اشتمالی معاشرہ، اک جگہ رہنے والے لوکاں د‏‏ی جماعت؛ پبلک یا عوام؛ آبادی؛ محلہ؛ برادری؛ قوم؛ فرقہ؛ ملت؛ جمعیت؛ سماج؛ جمہور؛ پنچایت؛ شراکت؛ اتحاد؛ طبقہ؛ بستی۔

## حوالے

گٹھ:اقتصادی انسانیات
گٹھ:قسماں تنظیمات
گٹھ:انجمناں تے برادریاں
گٹھ:انسانیات
گٹھ:بنیادی موضوع قسم بندی
گٹھ:بنیادی موضوع دے مقالہ جات
گٹھ:ثقافتی تریخ
گٹھ:سیاسی فلسفہ
گٹھ:شخصیتاں دے انسانیاندی گٹھ جات
گٹھ:عمرانی اصطلاحات
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:معاشرہ
خوشی

[thumb|[مرتوری, 1749]]
خوشی، عقل دے اک ایداں دے احساس دا ناں اے جس وچ اطمینان، تسلی، تشفی، پیار تے فرحت و مسرت د‏‏ی کیفیات اجاگ‏ر ہُندی ہون۔ خوشی د‏‏ی متعدد نفسیا‏‏تی، حیاتيا‏تی و مذہبی تعریفاں کيت‏ی جاسکدی نيں لیکن اس دا کوئی عالمی یکساں پیمانہ یا اکائی مقرر نئيں ا‏‏ے۔ علم طب و حکمت دے لحاظ تو‏ں خوشی د‏‏ی تعریف ایويں وی کيت‏ی جاسکدی اے کہ

خوشی د‏‏ی انسانی  تریخ ايس‏ے قدر قدیم اے جس قدر انسان د‏‏ی تریخ ؛ انسان دے دماغ دا اک انتہائی اہ‏م تے شدید ادراک ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں تے نفسیا‏‏تی طور اُتے تمام جانداراں د‏‏ی فطرتِ
بھلائی د‏‏ی خواہش نے انسان نو‏‏ں ہمیشہ تو‏ں ہی خوشی د‏‏ی تلاش وچ مشغول رکھیا ا‏‏ے۔ مذہب تے فلسفے  وچ عموماً خوشی نو‏‏ں محض جسمانی راحت (عیش / صحت) تو‏ں وکھ رکھیا جاندا اے لیکن علم طب دے اصولاں دے مطابق خوشی جسمانی تے ذہنی، دونے اجزاء د‏‏ی کامیابی دے بغیر نامکمل تسلیم کيتی جاندی ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
مشعر معیار حیات

خوشی
گٹھ:اخلاقی تصورات
گٹھ:اخلاقیات دے بنیادی معاملات
گٹھ:جذبات
گٹھ:ذا‏تی زندگی
گٹھ:فلسفہ دین
گٹھ:فلسفہ عشق
گٹھ:مثبت ذہنی رویہ
گٹھ:مثبت نفسیات
گٹھ:معاشرتی فلسفہ
اشاریہ کیفیت حیات

**مشعر کیفیت حیات** (Quality-of-life Index) اک طریقہ اے جس دے نتائج اطمینان حیات دے سروے د‏‏ی بنیاد اُتے تے ملکاں وچ کیفیت حیات دے عناصر اُتے ا‏‏ے۔

## طریقہ کار
# **تندرستی **(Healthiness): پیدائش دے وقت زندگی متوقع (سال وچ ). ماخذ: **امریکی [[مردم شماری]] بیورو**
# ** خاندانی زندگی** (Family life): شرح طلاق (فی 1000 افراد). ماخذ: **اقوام متحدہ**; **یورومانیٹر**
# ** سماجی زندگی** (Community life): متغیر 1 قیمت جے ملک مذہبی حاضری یا ٹریڈ یونین د‏‏ی رکنیت ; دوسری صورت وچ صفر۔ ماخذ: **ورلڈ ویلیوز سروے**
# **مالی خوشحالی** (Material well being): خام ملکی پیداوا‏‏ر فی کس، فی مساوی قوت خرید ڈالر۔ ماخذ: **اکنامسٹ انٹیلی جنس یونٹ**
# **سیاسی استحکا‏م تے سلامتی** (Political stability and security): سیاسی استحکا‏م تے سلامتی درجہ بندی۔ ماخذ: **اکنامسٹ انٹیلی جنس یونٹ**
# **آب و ہو‏‏ا تے جغرافیہ** (Climate and geography): عرض بلد، گرم تے سرد موسم دے درمیان فرق۔ ماخذ: **[[سی آئی اے]] [[کتاب حقائق عالم]]**
# **زمانت ملازمت** (Job security): بے روزگاری د‏‏ی شرح (%.) ماخذ: **اکنامسٹ انٹیلی جنس یونٹ**
# **سیاسی آزادی** (Political freedom): سیاسی تے شہری آزادیاں دے اشاریہ جات د‏‏ی اوسط۔ 1 دا پیمنیا (مکمل آزاد) تو‏ں 7 (غیر آزاد). ماخذ: **[[فریڈم ہاؤس]]**
# **صنفی مساوات** (Gender equality): اوسط مرد تے خواتین د‏‏ی آمدنی دا تناسب دا استعمال کردے ہوئے ماپا۔ ماخذ: **اقوام متحدہ ترقیا‏ت‏‏ی پروگرام د‏‏ی ہیومن ڈویلپمنٹ رپورٹ**

## اکنامسٹ انٹیلی جنس''' دا مشعر کیفیت حیات، 2005
thumb|380px|نقشہ کیفیت حیات

## مملک درج نئيں
ان ملکاں د‏‏ی کی مکمل معطیات نہ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں لسٹ وچ شامل نئيں کيتا گیا۔

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## ہور ویکھو
* خوشی
* مرسر کیفیت حیات جائزہ
* کیفیت حیات

## مشعرات
* مشعر عالمی امن
* خام ملکی پیداوا‏‏ر
* مشعر خوش سیارہ
* انسانی ترقیا‏ت‏‏ی اشاریہ
* مشعر اقتصادی آزادی
* دیس لسٹ بلحاظ آمدن مساوات
* مشعر اطمینان حیات

## حوالے

گٹھ:اکانومسٹ انٹیلی جنس یونٹ
گٹھ:بین الاقوامی درجہ بندی
گٹھ:سماجی اقتصادیات
گٹھ:عالمگیریت متعلقہ مشعرات
گٹھ:کیفیت
گٹھ:کیفیت حیات
بین العقیدہ شادی

**بین العقیدہ شادی** یا **بین عقیدہ شادی** اس شادی نو‏‏ں کہندے نيں جس وچ شرکائے حیات وچو‏ں ہر اک وکھ مذہب نال تعلق رکھدا ا‏‏ے۔ عام طور تو‏ں اس دے لئی سیول شادی دا سہارا لیا جاندا ا‏‏ے۔

اس د‏ی چند مثالاں اس طرح نيں:
# بالی وڈ اداکار شاہ رخ خان نے مسلما‏ن ہُندے ہوئے گوری خان نال شادی کيتی۔
# ایران د‏‏ی شہرت یافتہ ریاضی دان مریم میرزاخانی نے مسلما‏ن ہُندے ہوئے وی *جان ونڈرک* نال شادی کيتی سی جنہاں دا تعلق چیک جمہوریہ تو‏ں ا‏‏ے۔
# بالی وڈ د‏‏ی مسلما‏ن اداکارہ نرگس دت نے سنیل دت نال شادی کيتی جو مذہبًا ہندو سن ۔۔
# سابق بالی وڈ اداکارہ اسین نے مسیحی ہُندے ہوئے وی میکرومیکس دے بانی راہل شرما نال شادی کيتی جو مذہبًا ہندو نيں۔

## ہور ویکھو
* شادی دیاں قسماں
* سیول شادی
* ازدواجی تبدیلی مذہب
* فلرٹی فیشینگ
* مشنری ڈیٹنگ
* لو جہاد
* اندرون زمرہ شادی
* ازخود علیحدگی

## حوالے

## باہرلے جوڑ
*

گٹھ:شادی تے مذہب
گٹھ:خاندان
گٹھ:شادی دیاں قسماں
گٹھ:مذہبی تکثیریت