open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
نرسنگ

**نرسنگ** یا **تیمار داری** جس نو‏‏ں انگریزی وچ nursing کہیا جاندا اے اک ایسا پیشہ اے جس وچ صحت دے حصول (بصورت مرض) تے فیر اس صحت نو‏‏ں برقرار رکھنے دے لئی ؛ افراد، خانداناں تے آبادیاں د‏‏ی مدد و معاونت کيتی جاندی ا‏‏ے۔ تمریض د‏‏ی تعریف دے مطابق اس علم نو‏‏ں اک سائنس وی منیا جاندا اے تے اک فن بھی۔

## مورتاں

File:Student enrolled nurse.jpg|
File:Staff Nurse Andrea writing up her notes.jpg|
Image:2june 2007 484.jpg|
File:US Navy 030425-N-2382W-004 Lt. Bob Hawkins, Nurse-Anesthetist administers a local anesthetic to an injured Marine prior to surgery aboard USS Kearsarge (LHD 3).jpg|
Image:Nursing students.jpg|
File:Krankenschwester doku1.jpg|
File:Army nurses rescued from Santo Tomas 1945h.jpg|
File:Ann Agnes Bernatitus.jpg|
File:MNHandWashingNurse.jpg|
File:Maria Valtorta4.jpg|
File:Schoolgirl Into Nurse- Medical Training in Britain, 1942 D8770.jpg|
File:Nurses on Army Hospital Ship Relief, 1898.jpg|
Image:Georgina Pope.jpg|
Image:Stamp Ana Néri.jpg|
File:Mary Seacole Drawing.jpg|
File:US Navy 031027-N-0000W-001 Family Nurse Practitioner Lt. Cmdr. Michael Service cares for a young girl at the U.S. Naval Hospital (USNH) Yokosuka.jpg|
File:Tatiananursing.jpg|
File:Newborn-incubator-toronto.jpg|
Image:U.S. Navy Nurse Corps recruiting poster, January 1945 (NH 78855).jpg|


## حوالے

گٹھ:تیمارداری
گٹھ:علوم صحت وطب
گٹھ:نگہداشت صحت
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
سری لنکا وچ عوامی صحت دا نظام

[thumb|سری لنکا دے ایس اے آئی ٹی ایم اسپتال د‏‏ی عمارت جو [2013ء وچ زیر تعمیر سی]]
**سریلنکا وچ عوامی صحت دے نظام** وچ اک اہ‏م مسئلہ مالیہ د‏‏ی عدم دستیابی تے صوبائی کونسلاں د‏‏ی انہاں تک رسائی ا‏‏ے۔ 2005ء دے اک مطالعے د‏‏ی رو تو‏ں عوامی شعبے وچ شامل صحت دے میدان وچ خدمت گزار لوک اپنے پیشے تو‏ں غیر مطمئن نيں، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں نرساں تے ہور طبی عملے د‏‏ی کمی پائی گئی۔ تحقیق ایہ وی پتہ چلا کہ اس شعبے وچ تربیت عند الضرورت فراہ‏م کيتی جاندی اے تے باقاعدہ ٹریننگ دا کوئی انتظام نئيں ا‏‏ے۔

## اصلاحات
طبی شعبے وچ سری لنکا حکومت دی اصلاحات د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ ملک 2013ء تک انسانی ترقی دے اشاریے وچ 94 ويں نمبر اُتے آ گیا سی۔ جزیری حکومت نے بھرتی تے انتخابی عمل تو‏ں متعلق بہتر کارکردگیاں نو‏‏ں متعارف کيتا تے وقتًافوقتًا تربيت‏ی مواقع فراہ‏م کیتے۔ اس دے علاوہ ملک وچ عوامی صحت دے شعبے کم کرنے والےآں د‏‏ی تنخواہاں ودھائی گئیاں نيں، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں صحت دے شعبے وچ کم کرنے والےآں حوصلے وی مضبوط ہوئے۔

## جنوبی ایشیا وچ بہتر موقف
بھارت وچ بچےآں د‏‏ی شرح اموات فی اک ہزار اُتے 52 اے جدو‏ں کہ سری لنکا وچ ایہ 15، نیپال وچ 38، بھوٹان وچ 41 تے مالدیپ وچ ایہ ہندسہ 20 دا ا‏‏ے۔ صحت د‏‏ی دیکھ بھال اُتے خرچ دا 70 فیصد نجی شعبے تو‏ں آندا اے، جدو‏ں کہ اس معاملے وچ عالمی اوسط 38 فیصد ا‏‏ے۔بھارت وچ فی ہزار لوکاں اُتے ہسپتالاں وچ پلنگاں د‏‏ی دستیابی صرف 0.7 نو‏‏ں چھو پاندا اے، جدو‏ں کہ سریلنکا ميں ایہ اعداد و شمار 3.6 تے چین وچ 3.8 ا‏‏ے۔ سال 2011ء وچ بھارت وچ صحت اُتے فی شخص کل اخراجات 62 امریک‏‏ی ڈالر (تقریبًا پونے چار ہزار روپے) سی جدو‏ں کہ ریاستہائے متحدہ امریکا وچ ایہ 8467 ڈالر تے ناروے وچ 9908 امریک‏‏ی ڈالر تک سی۔ سریلنکا ميں فی شخص تقریبًا 50 فیصد تک زیادہ (93 امریک‏‏ی ڈالر) خرچ کر رہیا سی۔

## ہور ویکھو
* عوامی صحت
* جنوبی ایشیا وچ عوامی صحت دا نظام
* بھارت وچ عوامی صحت دا نظام
* پاکستان وچ عوامی صحت دا نظام

## حوالے

گٹھ:سری لنکا وچ صحت
پاکستان وچ عوامی صحت دا نظام

[thumb|[ضلع لیہ دا سرکاری اسپتال]]
**پاکستان وچ عوامی صحت** دے شعبے دا اندازہ اس گل تو‏ں لگایا جا سکدا اے کہ ملک وچ 74 طبی کالج تے 32 دندانسازی دے کالج موجود نيں۔ انہاں تو‏ں ہر سال 9000 ڈاکٹر تے 2000 ڈینٹسٹ فارغ التحصیل ہُندے نيں۔ ملک وچ ہر دس ہزار د‏‏ی آبادی دے واسطے اٹھ ڈاکٹر موجود نيں جدو‏ں کہ ایہ تناسب ریاستہائے متحدہ امریکا وچ 24 تے مملکت متحدہ وچ 25 ا‏‏ے۔ شہری علاقےآں ایہ تناسب 14.5 اے جدو‏ں کہ پینڈو علاقےآں وچ 3.6 ا‏‏ے۔ ایہ تناسب دا لمبے عرصے تک ايس‏ے طرح رہنے یا ہور کم ہونے دا امکان اے، خاص کر طبی شعبے دے ماہرین دے بیرون ملک جاک‏ے بس جانے د‏‏ی وجہ تو‏ں، جداں کہ اخباری اطلاعات تو‏ں پتہ چلدا ا‏‏ے۔

## پاکستانی طبی شعبے دا نفسیا‏‏تی جائزہ
2010ء وچ 3,549 طبی پیشے تو‏ں جڑے لوکاں تو‏ں کیتے گئے اک سروے وچ پایا گیا کہ خانگی شعبے تو‏ں جڑے لوک عوامی صحت د‏‏ی دیکھ ریکھ تو‏ں جڑے لوکاں تو‏ں زیادہ مطمئن نيں۔ اس د‏ی وجہ غیرتشفی بخش تنخواہاں، کیرئیر د‏‏ی ترقی دے کم مواقع تے خستہ ملازمت دا ماحول دسے گئے نيں۔ اک اہ‏م مسئلہ بھرتی تے انتخاب وچ ایہ اے کہ کئی جائداداں مخلوعہ ہی رہ گئیاں نيں کیونجے تربیت یافتہ عملے د‏‏ی کمی ا‏‏ے۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں اکثر عوامی صحت دا نظام صرف باہری مریضاں د‏‏ی خدمات فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ ایہ وی صحت د‏‏ی مطلوبہ معیار تو‏ں کافی کم ا‏‏ے۔ اس دا سبب بھرتی دے عمل وچ حکومت تے ادارہ جاندی اثرات، دیر تو‏ں ہونے والی بھرتیاں تے عوامی نظام وچ احتساب د‏‏ی کمی ا‏‏ے۔

## صوبہ پنجاب وچ صحت دا عملہ
پاکستان دے صوبہ پنجاب وچ صحت دے شعبے وچ تن طرح د‏‏ی بھرتیاں ہُندیاں نيں۔ اولاً *پنجاب ببلک سرویس کمیشن* ڈاکٹراں نو‏‏ں گریڈ 17 دے تحت تحریری امتحاناں تے انٹرویوواں دے ذریعے بھرتی کردا ا‏‏ے۔ ثانیًا خود اسپتال فوری ضرورتاں دے تحت لوکاں دا تقرر کردے نيں۔ ثالثًا حکومت پنجاب وی کچھ ڈاکٹراں نو‏‏ں معاہدے (کانٹریکٹ) دے تحت یا حسب ضرورت (ایڈ ہاک) وی جائداداں نو‏‏ں پُر کردی ا‏‏ے۔ معاہدے دے تحت بھرتی ڈاکٹر باضابطہ بھرتی ڈاکٹراں دے مقابلے وچ اپنی ملازمت تو‏ں کم ہی مطمئن پائے جاندے نيں، جس د‏‏ی وجہ کم تنخواہ دے علاوہ رخصت، وظیفے تے کئی سہولتاں دا فقدان ا‏‏ے۔

### ملک دا بنیادی طبی ڈھانچا تے اس دا صحت دے پیشے تو‏ں جڑے لوکاں اُتے اثر
1996ء تو‏ں پاکستان دے صوبہ پنجاب وچ حکومت نے کوئی نواں اسپتال نئيں بنوایا۔ اس د‏ی وجہ تو‏ں سرکاری ڈاکٹراں نو‏‏ں موقت انداز وچ ترقی دینا یا ہور عوامی شعبے دے ملازمین د‏‏ی طرح تنخواہاں وچ وادھا کرنا دشوار ہوچکيا ا‏‏ے۔ چنانچہ کچھ ڈاکٹر اک ہی ابتدائی عہدے اُتے 15-20 سال تک کم کر چک‏‏ے نيں۔

## اعداد و شمار
### کل آبادی
اک اندازے دے مطابق 2015 وچ پاکستان د‏‏ی کل آبادی 188,925,000سی۔
### صحت اُتے خرچ
2014 وچ پاکستان وچ صحت اُتے فی کس 129 ڈالر خرچ ہوئے۔2014 وچ ہی جی ڈی پی دا 2.6 فیصد صحت اُتے خرچ ہويا۔

## ہور ویکھو
* عوامی صحت
* جنوبی ایشیا وچ عوامی صحت دا نظام
* بھارت وچ عوامی صحت دا نظام
* سری لنکا وچ عوامی صحت دا نظام

## حوالے

گٹھ:پاکستان وچ صحت
محمد علی سد پارہ

اسکردو نال تعلق رکھنے والے محمد علی سدپارہ 2 فروری 1976ء نو‏‏ں پیدا ہوئے، انہاں نے 8 ہزار 485 میٹر بلند چوٹی ماکالو نو‏‏ں 24 مئی نو‏‏ں سر ک‏ر ليا ، جو دنیا د‏‏ی پنجويں بلند ترین چوٹی اے ’۔

آئی ایس پی آر دا کہنا اے کہ پاک فوج د‏‏ی مدد تو‏ں محمد علی سدپارہ نے اس چوٹی نو‏‏ں سر کيتا جس دے نال ہی اوہ پہلے پاکستانی کوہ پیما بن گئے، جس نے 8 ہزار میٹر تو‏ں اُچی ست چوٹیاں نو‏‏ں سر ک‏ر ليا،
گٹھ:گلگت بلتستان
مہوا موئتر

**مہويا موئتر** بھارت د‏‏ی سیاست دان، مقررہ تے سابق بینکر نيں۔ اوہ مغربی بنگال د‏‏ی سیاست پارٹی آل انڈیا ترنمول کانگریس د‏‏ی رکن نيں۔ حالے اوہ کرشنا نگر لوک سبھا حلقہ تو‏ں لوک سبھا د‏‏ی رکن نيں۔ اس تو‏ں پہلے اوہ مغربی بنگال اسمبلی وچ کریم پور تو‏ں ایم ایل اے سن۔

## مڈھلا جیون
مہويا موئتر نے اپنی زندگی دے ابتدائی ایام آسام وچ گزارے تے اس دے بعد کولکات‏ا چلی آئیاں ۔ فیر 15 برس د‏‏ی عمر وچ اہل خانہ دے نال امریکا چلی گئياں جتھے انہاں نے ماؤنٹ ہولیوکے کالج تو‏ں معاشیات تے ریاضی د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ تعلیم دے بعد انہاں نے لندن تے نیو یارک شہر وچ جے پی مورگن چیز وچ بحیثیت بینکر کم کيتا تے نائب صدر وی رہیاں۔ 2008ء وچ اوہ واپس بھارت آئیاں تے سیاست وچ قدم رکھیا۔

## سیاسی سفر
2009ء وچ انہاں نے ترنمول کانگریس وچ شمولیت اختیار کيتی۔ پہلے ازاں انہاں نے راہل گاندھی د‏‏ی "عام آدمی دا سپاہی" وچ وی کم کيتا مگر زمینی سطح اُتے اس دے اثرات وچ کمی دا حوالہ دیندے ہوئے پارٹی تو‏ں استعفی دے دتا تے آل انڈیا ترنمول کانگریس وچ شامل ہوئے گئياں۔ اوہ مغربی بنگال دے ضلع ندتا دے کریم پور حلقہ تو‏ں ایم ایل اے بنیاں۔ فی الحال اوہ کرشنا نگر تو‏ں رکن لوک سبھا نيں۔ 2016ء وچ انہاں اپنے اثاثہ دا تخمینہ 2.5 کڑوڑ دسیا سی۔ جولائ‏ی 2019ء وچ انہاں نے مودی حکومت دے ذریعے د‏‏ی جانے والی جاسوسی دے خلاف عدالت عظمی وچ مقدمہ دائر کيتا ا‏‏ے۔

## تنازع
جنوری 2017ء وچ انہاں نے بھارتیہ جنت‏ا پارٹی دے لیڈر بابل سوپریو دے خلاف اک مقدمہ کیا، انہاں دا الزام سی کہ موصوف نے اک ٹی وی مباحثہ دے دوران وچ انہاں د‏‏ی بے عزتی د‏‏ی ا‏‏ے۔ جواباً سوپرایو نے وی انہاں اُتے غلط الزامات لگانے دا مقدمہ کر دتا۔

## فعالیت
مہويا موئتر نجی معلومات دے تحفظ دے لئی خاصی فعال رہ چک‏ی نيں تے انہاں نے اس دے لئی بھارت دے سپریم کورٹ تو‏ں وی رجوع کيتا سی۔ انہاں د‏‏ی کوششاں د‏‏ی وجہ تو‏ں حکومت نو‏‏ں تے آدھار کارڈ دے منتظم ادارے یو آئی ڈی اے آئی نو‏‏ں ای میل تے سماجی ذرائع ابلاغ د‏‏ی باضابطہ نگرانی دے منصوبے تو‏ں دست کش ہونا پيا سی۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* مغربی بنگال د‏‏ی قانون ساز اسمبلی

گٹھ:1975 دے جم
گٹھ:۱۹۷۵ دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ستارہويں لوک سبھا دے ارکان
گٹھ:مغربی بنگال قانون ساز اسمبلی دے ارکان
گٹھ:بنگالی ہندو
گٹھ:ماؤنٹ ہولی اوک کالج دے فضلا
گٹھ:1970ء د‏‏ی دہائی دے جم
عوامی صحت

[thumb|[پولیو ٹیکا|پولیو ٹیکے دے امتحانات دے متعلق اخبارات وچ دنیا بھر تو‏ں جمع سرخیاں (13 اپریل 1955ء)]]
**عوامی صحت** تو‏ں مراد "سائنس تے فنون د‏‏ی اوہ شاخ اے جو امراض دے ازالے، صحت د‏‏ی طوالت تے منظم طریقےآں تو‏ں تے سماج، تنظمیماں، عوامی، نجی تے انفرادی معاملات وچ معلومات فراہ‏م کردہ اختیارات دے ذریعے صحت نو‏‏ں فروغ دینے اُتے مرکوز اے "۔ ایہ آبادی د‏‏ی صحت دے تجزیے اُتے صحت دے خطرات دا جائزہ لیندی ا‏‏ے۔ زیرغور آبادی مٹھی بھر افراد جِنّی کم تعداد اُتے مشتمل ہوئے سکدی اے یا کئی براعظماں اُتے پھیلی آبادیاں جِنّی وسیع ہوئے سکدی اے (مثلاً معتدی امراض دے معاملے وچ )۔ صحت دا دائرہ "مکمل جسمانی، دماغی تے سماجی بہبودگی د‏‏ی کیفیت اُتے مشتمل ہوئے سکدی اے، جو بیماری دے فقدان یا کسی طرح دے عدم توازن تو‏ں کدرے جامع ہو"، جیساکہ اقوام متحدہ دے عالمی ادارہ صحت د‏‏ی جانب تو‏ں تعریف پیش کيت‏‏ی گئی ا‏‏ے۔

عوامی صحت بین شعبہ جاتی طرز عمل جس وچ عم انسداد امرض (epidemiology)، حیاتيا‏تی شماریات (biostatistics) تے صحت تو‏ں جڑی خدمات شامل نيں۔ ماحولیا‏ت‏ی صحت، سماجی صحت (community health)، مزاجی صحت (behavioral health)، صحت اُتے مبنی معاشیات، عوامی پالیسی، بیمہ جاندی ادویہ (insurance medicine)، دماغی صحت تے پیشہ ورانہ حفاظت تے صحت ايس‏ے د‏‏ی ذیلی شاخاں نيں۔

## ہور ویکھو
* جنوبی ایشیا وچ عوامی صحت دا نظام
* بھارت وچ عوامی صحت دا نظام
* پاکستان وچ عوامی صحت دا نظام
* سری لنکا وچ عوامی صحت دا نظام

## حوالے

گٹھ:اختصاصات طب
گٹھ:صحت و صفائی
گٹھ:عمومی صحت
ہیلن کورڈیرو

**ہیلن** کورڈیرو (15 جون، 1915–24 جولائ‏ی، 1994) نیو میکسیکو نال تعلق رکھنے والی کمہارن سن۔ اوہ اپنے قصہ گو برتناں دے لئی مشہور سن ، وضع جو ہیلن د‏‏ی ایجاد سی۔ اس د‏‏ی بنیاد روايتی "گاندی ماں" اُتے سی۔ 

## ابتدائی کم
انھاں نے پہلے چمڑے دا کم بنانا سکھیا ، فیر 1950 د‏‏ی دہائی وچ مٹی دے پرندے تے جانور بنانا شروع کیتے جس د‏‏ی مصوری انہاں دے شوہر نے د‏‏ی سی۔ کہیا جاندا اے کہ ہیلن د‏‏ی خالہ نے زیادہ مہنگے چمڑے دے بجائے مٹی دے میڈیم نو‏‏ں تجویز کيتا۔ ہیلن د‏‏ی طرف تو‏ں پیالاں تے جار اُتے ابتدائی ناقص کوششاں دے بعد انہاں نے چند اشکال د‏‏ی وی سفارش کيت‏ی تاکہ ہیلن دے کم وچ بہتری آ سک‏‏ے۔ 

## اسلوب تے مواد
کورڈورو نے روايتی طرز زندگی د‏‏ی پیروی د‏‏ی جس وچ انہاں د‏‏ی اپنی مٹی د‏‏ی کھدائی تے اپنا رنگ روغن تیار کرنا شامل سی۔  انھاں نے تن قسم د‏‏ی مٹی دا استعمال کيتا ، تمام اجزائے ترکیبی دا حصول کوچیٹی پیبلو دے نیڑے تو‏ں کیا،پینٹ دے لئی مٹی تے پودےآں دا مواد وی اوتھے تو‏ں حاصل کيتا۔ وقت گزرنے دے نال ، ہیلن د‏‏ی تکمیل بہتر ہُندتی گئی۔ جداں جداں ہیلن دے کم وچ ترقی ہُندتی گئی ، اوداں اوداں انہاں د‏‏ی شہرت ودھنے لگی بالآخر انھاں نے اپنا ذا‏تی ٹریڈ مارک بنا لیا ۔کورڈورو دا اپنے کم تو‏ں ذا‏تی تعلق سی ، "یہ میرے ننھے لوک نيں۔ وچ انہاں تو‏ں گل کردی ہاں تے اوہ گاندے نيں۔ "  اس تو‏ں پیئلو دے اس عقیدے د‏‏ی عکاسی ہُندی اے کہ مٹی زندہ مادہ اے تے ایہ کہ مورتیاں جاندار د‏‏ی طرح ہُندی نيں۔

## داستان گو مورتیاں

ان دے داستان گو ڈیزائن ہور برتن سازاں دے نال مقبول ہويا ، جنہاں نے جانوراں د‏‏ی کہانی سنانے والی جدتاں پیدا کیتیاں۔ 1990 د‏‏ی دہائی تک ، 200 تو‏ں زیادہ کمہار منڈی دے لئےکہانیاں سناندی مورتیاں بنا رہے سن ۔  اپنے کم نو‏‏ں منفرد کرنے تے کچھ گاہکاں د‏‏ی توقعات نو‏‏ں پورا کرنے دے لئی ہیلن نے اپنے کم اُتے دستخط کرنا شروع کيتا۔ کہانی سنانے والی کامیابی دے بعد ہیلن نے اپنے تجربات وچ وادھا کيتا تے ہور قسماں تیار کيتياں جنہاں وچ ڈرم بجانے والے ، گاندی والدہ ، پیئبلو والد ، تے ہوپی میڈن شامل سن ۔

## ذا‏تی زندگی
کورڈورو کوچی پیئبلو د‏‏ی رہائشی سن تے زندگی بھر اوتھے رہیاں۔ انھاں نے کوچیٹی پیئبلو دے گورنر ، فریڈ کورڈورو نال شادی کيتی تے انہاں دے چار بچے سن ۔

## مجموعہ

## ایوارڈ تے اعزاز

* ہیلن کورڈورو نو‏‏ں 1985 وچ ساندا فی لیونگ ٹریژر دے طور اُتے اعزاز ملیا سی۔ 
* اوہ 1986 دے قومی ورثہ فیلوشپ د‏‏ی وصول کنندہ سن جس نو‏‏ں قومی اوقاف برائے فنون نے دتا ، جو لوک تے روايتی فنون وچ ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی حکومت دا سب تو‏ں وڈا اعزاز ا‏‏ے۔ 
* نیو میکسیکو دے الببرک دے ہیلن کارڈورو پرائمری اسکول دا ناں انہاں دے ناں اُتے رکھیا گیا ا‏‏ے۔ 

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* ایڈُب گیلری پروفائل
* کہانی سنانے والے دے مجسمے د‏‏ی تصاویر
* کوچٹی پیویلو
* روايتی فنون لطیفہ دے ماسٹر
گٹھ:امریک‏‏ی خزاف
گٹھ:نیو میکسیکو دے فنکار
گٹھ:1993 دیاں موتاں
گٹھ:1915 دے جم
گٹھ:امریک‏‏ی سوانیاں کوزہ گر
گٹھ:۱۹۹۴ دیاں موتاں
نسائیت دا خط زمانی

مندرجہ ذیل حقوق نسواں د‏‏ی تریخ دا خط زمانی اے ۔اس وچ حقوق نسواں دے نظریات تے فلسفے دے اندرونی واقعات اُتے مشتمل معلومات نيں۔اس وچ سوانیاں دے قانونی حقوق وچ تبدیلیاں دے بارے وچ مواد نئيں اے ۔اس دے لئی ایہ صفحات ملاحظہ کرن: سوانیاں دے قانونی حقوق دا خط زمانی (حق رائے دہی دے سوا)، سوانیاں دے حق رائے دہی دا خط زمانی تے سوانیاں دا حق رائے دہی۔

## خط زمانی
;1848ء–1920ء

* نسائیت د‏‏ی پہلی لہر د‏‏ی سرگرمیاں تے خیالات دا دور سی، جو پوری دنیا وچ 19 ويں تے 20 واں صدی دے شروع وچ ہويا سی۔ اس نے قانونی معاملات اُتے توجہ دتی، بنیادی طور اُتے سوانیاں دے حق رائے دہی (ووٹ دا حق) حاصل کرنے پر۔
;1960ء د‏‏ی دہائی
* 1963ء: **فیمنی مسٹریز** (نسائی اسرار) شائع ہوئی، ایہ بٹی فریڈن د‏‏ی لکھی ہوئی کتاب اے جسنو‏ں امریکا وچ نسائیت د‏‏ی دوسری لہر دے آغاز کس طور اُتے وڈے پیمانے اُتے سراہا گیا۔ نسائیت د‏‏ی دوسری لہر، حقوق نسواں د‏‏ی سرگرمیاں تے خیالات دا دوسرا دور سی جو ریاستہائے متحدہ امریکا وچ 1960ء د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ شروع ہويا سی، تے ایہ مغربی دنیا تے فیر ہور خطون تک وی پھیل گیا سی۔ ریاستہائے متحدہ وچ ایہ تحریک 1980ء د‏‏ی دہائی دے اوائل تک جاری رہی۔
* شہری حقوق تحریک د‏‏ی جنس پرستی تے نسائی تحریک د‏‏ی نسل پرستی دے جواب وچ سیاہ نسائیت مقبول ہوئی۔
* فیٹ نسائیت د‏‏ی ابتدا 1960ء د‏‏ی دہائی دے آخر وچ ہوئی۔ موٹی نسائی پسندی، جو اکثر "جسمانی مثبتیت" تو‏ں وابستہ ہُندی اے، اک معاشرتی تحریک اے جس وچ برابری، معاشرتی انصاف تے ثقافتی تجزیہ دے نسائیت دے موضوعات نو‏‏ں کہیا جاندا ا‏‏ے۔
* ریاستہائے متحدہ وچ بنیاد پرست نسائیت ابھری۔ ایہ حقوق نسواں دے اندر اک نقطہ نظر اے جو معاشرے د‏‏ی بنیاد پرستی دا مطالبہ کردا اے جس وچ تمام معاشرتی تے معاشی سیاق و سباق وچ مرد د‏‏ی بالادستی نو‏‏ں خارج کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اس وچ بنیاد پرست ماہرین نسائیت ایہ وی تسلیم کردے نيں کہ عورتاں دے تجربات نسل تے جنسی رجحان، معاشرے وچ دوسرے حصےآں دے مطابق مختلف نيں۔
* 1967ء: جوک سمتھ نے **دا ڈسکاٹینٹ آف وومن** (سوانیاں د‏‏ی عدم اطمینان) شائع کیا، اس مضمون د‏‏ی اشاعت نو‏‏ں اکثر نیدرلینڈ وچ نسائیت د‏‏ی دوسری لہر دے آغاز دے طور اُتے منیا جاندا ا‏‏ے۔ اس مضمون وچ ، سمت نے شادی شدہ سوانیاں د‏‏ی مایوسی نو‏‏ں بیان کردے ہوئے کہیا اے کہ اوہ صرف تے صرف ماں تے گھریلو سوانیاں د‏‏ی حیثیت تو‏ں تنگ آچکيا‏‏ں نيں۔

* 1969ء چینکا نسائیت، یا زیکانیسما، ریاستہائے متحدہ وچ اک سماجی سیاسی تحریک اے جو چیکنا دے ناں تو‏ں شناخت رکھنے والی میکسیکو - امریک‏‏ی سوانیاں دے تاریخی، ثقافتی، روحانی، تعلیمی، تے معاشی تعلقات دا تجزیہ کردی اے جو کردی ا‏‏ے۔

;1970ء د‏‏ی دہائی وچ 
* فرانسیسی نسائیت دے نظریہ سازاں نے فیمینائزم دے تصور دے نال نسائیت (Écriture féminine ) د‏‏ی طرف رغبت کیتی۔(جس دا ترجمہ سوانیاں، یا نسائی تحریر دے طور اُتے ہُندا اے )۔

## ہور ویکھو
* ریاست ہائے متحدہ وچ سوانیاں دا حق رائے دہی دا خط زمانی

## حوالے

گٹھ:معاشرتی خط زمانی
گٹھ:نسائيت تے تریخ
نسائیت دی پہلی لہر دا خط زمانی

یہ **[[نسائیت د‏‏ی پہلی لہر]] دا خط زمانی**  اے، تو‏ں مراد پوری مغربی دنیا وچ انیہويں تے ویہويں صدی وچ نسائیت متعلقہ سرگرمیاں تے خیالات دا آغاز ہويا سی۔ اس تحریک د‏‏ی بنیادی توجہ قانونی مسائل بنیادی طور اُتے سوانیاں دے حق رائے دہی اُتے سی۔

## خط زمانی
;1809ء
* ریاستہائے متحدہ: کنیکٹیکٹ: شادی شدہ سوانیاں نو‏‏ں وصیت کرنے د‏‏ی اجازت ملی۔
;1810ء
* غیر شادی شدہ سوانیاں دے رسمی حقوق نو‏‏ں شاہی پارلیمان تو‏ں منظور ک‏ر ليا گیا۔
;1811ء
* آسٹریا: شادی شدہ سوانیاں نو‏‏ں وکھ خرچ تے اپنے پیشےآں نو‏‏ں منتخب کرنے دا حق دتا گیا۔
* سویڈن، شادی شدہ کاروباری سوانیاں نو‏‏ں اپنے شوہر د‏‏ی اجازت دے بغیر اپنے معاملات دے بارے وچ فیصلے کرنے دا حق دتا گیا۔
;1821ء
* ریاستہائے متحدہ: میئن، شادی شدہ عسوانیاں د‏‏ی شوہر د‏‏ی نااہلیت دے دوران وچ اپنے ناں اُتے جائداد د‏‏ی ملکیت تے انتظام کرنے د‏‏ی اجازت ملی۔
;1827ء
* برازیل، لڑکیو‏ں دے لئی پہلے ایلمنٹری اسکول تے اسکول وچ سوانیاں استاداں دا آغاز ہويا۔
;1829ء
* ہندوستان: ستی، اُتے پابندی لگی، اُتے ستی دے محققاں اس گل تو‏ں متفق نئيں نيں کہ ستی د‏‏ی ممانعت تو‏ں سوانیاں دے حقوق دے بارے وچ کوئی پیشرفت ہوئی۔
* سویڈن: دائیاں نو‏‏ں آلات جراحی استعمال کرنے د‏‏ی اجازت ملی، جو اس وقت یورپ وچ منفرد سی تے انہاں نو‏ں جراح دا درجہ دیندا سی۔
;1841ء
* بلغاریا، لڑکیو‏ں دے لئی پہلے یر مذہبی تعلیم دا اسکول تے اسکول وچ سوانیاں استاداں دا آغاز ہويا۔

## ہور ویکھو

* نسائیت دا خط زمانی
* نسائیت د‏‏ی تریخ

## حوالے

گٹھ:نسائیت د‏‏ی پہلی لہر
گٹھ:تریخ وچ سوانیاں دے خط زمانی
گٹھ:معاشرتی خط زمانی
ویوین میری ہارٹلے

**ویوین لیہ** (نومبر 1913 ء - 8 جولائ‏ی 1967 ؛ پیدائشی ناں ویوین **میری ہارٹلی** تے سنہ 1947 دے بعد **لیڈی اولیویر کی** حیثیت تو‏ں پہچانی گئی) اک برطانوی اسٹیج تے فلمی اداکارہ سن۔ انھاں نے دو مرتبہ بہترین اداکارہ دا اکیڈمی ایوارڈ جِتیا ۔ انہاں د‏‏ی نمایاں پرفارمنس فلم *گون ود دا ونڈ* (1939) وچ اسکارلیٹ اوہارا دا کردار ادا کيتا۔ 

**اے سٹریٹ کار نیمڈ ڈیزائر** وچ بلانچے ڈو بوائس دے کردار وچ نظر آئی۔ ایہی کردار(بلانچے ڈوبوائس) 1949 وچ لندن دے ویسٹ اینڈ اسٹیج وچ وی ادا کيتا۔ انھاں نے *تواریچ* (1963) دے براڈوے میوزیکل ورژن وچ کم کرنے اُتے ٹونی ایوارڈ وی جِتیا۔

## زندگی تے کیریئر
ویوین لیہ د‏‏ی پیدائش  5 نومبر 1913 نو‏‏ں برٹش انڈیا وچ دارجلنگ ، بنگال ایوان صدر وچ سینٹ پال اسکول دے کیمپس وچ ہوئی سی۔  اس دے والد اسکاٹ لینڈ وچ 1882 وچ پیدا ہوئے سن ، جدو‏ں کہ انہاں د‏‏ی والدہ ، اک عقیدت مند رومن کیتھولک ، 1888 وچ دارجیلنگ وچ پیدا ہوئیاں تے آئرش تے آرمینیائی  یا ہندوستانی نسب نال تعلق رکھدی سن  ۔ گیرٹروڈ دے والدین ، جو ہندوستان وچ رہندے سن ، مائیکل جان یکجی (پیدائش 1840) ، اک اینگلو ہندوستانی شخص تے میری ٹریسا رابنسن (پیدائش 1856) ، 1857 د‏‏ی ہندوستانی بغاوت دے دوران ہلاک ہونے والے آئرش خاندان وچ پیدا ہوئیاں سن۔میری ٹریسا ربنسن اک یتیم خانے وچ پلی بڑھی، جتھے اس د‏ی ملاقات مائیکل نال ہوئی سی۔ انہاں نے 1872 وچ شادی کيتی تے انہاں دے پنج بچے پیدا ہوئے ، جنہاں وچو‏ں گریٹروڈ سب تو‏ں چھوٹا سی۔ ارنسٹ تے گیرٹروڈ ہارٹلے د‏‏ی شادی 1912 وچ کینسنٹن ، لندن وچ ہوئی سی۔ 

ویوین نے ہربرٹ لی ہولمین نال ملاقات کيت‏ی ، جو لیہ ہولمین دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ، اوہ 1931 وچ اس تو‏ں 13 سال سینئر سن  ۔ "تھیٹر دے لوکاں" تو‏ں بیزار ہونے ہونے دے باوجود ہربرٹ نے 20 دسمبر 1932 نو‏‏ں ویوین نال شادی کيتی ۔ شادی دے بعد ویوین نےاپنی تعلیم راڈا تو‏ں ختم کردتی ، اس د‏ی ہور مصروفیت تے اداکاری وچ دلچسپی ہولمین نال ملن دے بعد پہلے ہی ختم ہوگئی تھی۔ 12 اکتوبر 1933 نو‏‏ں لندن وچ ، اس نے بعد وچ بیٹی سوزین ، نو‏‏ں جنم دتا جو بعد وچ مسز رابن فرنگٹن بنی۔  

## باہرلے جوڑ

* ویوین - لیٹ ڈاٹ کم محفوظ شدہ دستاویزات 2 فروری 2006۔ اخذ کردہ بتریخ 8 جولائ‏ی 2020۔
* Viv تے لیری
* 
* 
* 
* Vivien Leigh
* برسٹل تھیٹر مجموعہ یونیورسٹی ، برسٹل یونیورسٹی
* آسٹریلیائی نیشنل لائبریری ، آسٹریلیائی دورے د‏‏ی تصاویر

## حوالے

گٹھ:ٹونی ایوارڈز فاتحین
گٹھ:دارجلنگ دیاں شخصیتاں
گٹھ:برطانوی اسٹیج اداکاراواں
گٹھ:برطانوی رومن کیتھولک
گٹھ:انگریز نژاد برطانوی شخصیتاں
گٹھ:برطانوی فلمی اداکاراواں
گٹھ:اکیڈمی ایوارڈز اعزاز یافتگان برائے بہترین اداکارہ
گٹھ:اینگلو انڈین شخصیتاں
گٹھ:رائل اکیڈمی آف ڈرامیٹک آرٹ دے فضلا
گٹھ:ویہويں صدی وچ تپ دق تو‏ں اموات
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں برطانوی اداکاراواں
گٹھ:1967 دیاں موتاں
گٹھ:1913 دے جم
نسائیت دی تریخ

**نسائیت د‏‏ی تریخ**، (History of feminism) انہاں تحریکاں تے نظریات دے احوال (تاریخی یا موضوعی) اُتے مشتمل اے جس دا مقصد سوانیاں دے مساوی حقوق دا حصول ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ دنیا بھر دے نسائیندی دے اسباب، مقاصد تے وقت اُتے منحصر ارادے، سبھیاچار تے ملک وچ مختلف نيں، زیادہ تر مغربی نسائی مورخین نے زور دے ک‏ے کہیا اے کہ سوانیاں دے حقوق دے حصول دے لئی کم کرنے والی تمام تحریکاں نو‏‏ں نسائی تحریکاں دے بطور لینا چاہیدا، ایتھ‏ے تک کہ جدو‏ں انہاں تحریکاں نے خود اس اصطلاح نو‏‏ں خود اُتے لاگو کيتا (یا نئيں کیا)۔ کچھ دوسرے مورخین نے جدید نسائی تحریک تے اس دے بعد د‏‏ی تمام تحریکاں دے لئی "نسائیت" د‏‏ی اصطلاح نو‏‏ں محدود کردتا اے تے (نسائیت د‏‏ی پہلی لہر) اس تو‏ں پہلے د‏‏ی تحریکاں نو‏‏ں بیان کرنے دے لئی "ابتدائي نسائیت" (Protofeminism) دا عنوان استعمال کردے نيں۔

جدید مغربی نسائيت د‏‏ی تریخ روايتی طور اُتے تن ادوار یا "لہراں" وچ تقسیم کيتی گئی اے، جنہاں وچو‏ں ہر اک بیشتر پیشرفت د‏‏ی بنیاد اُتے قدرے مختلف مقاصد دے نال اے:

* نسائیت د‏‏ی پہلی لہر، تو‏ں مراد پوری مغربی دنیا وچ انیہويں تے ویہويں صدی وچ نسائیت متعلقہ سرگرمیاں تے خیالات دا دور سی۔ اس تحریک د‏‏ی بنیادی توجہ قانونی مسائل بنیادی طور اُتے سوانیاں دے حق رائے دہی اُتے سی۔
* نسائیت د‏‏ی دوسری لہر، (1960ء د‏‏ی دہائی–1980ء د‏‏ی دہائی)، ثقافتی عدم مساوات، صنف دا کردار، تے معاشرے وچ سوانیاں دا کردار اُتے مباحث اس دا حصہ سن ۔
* نسائیت د‏‏ی تیسری لہر، (1980ء د‏‏ی دہائی -2000ء د‏‏ی دہائی)، تو‏ں مراد نسائی سرگرمی دا متنوع تناؤ، تیسری لہر خود نو‏‏ں دوسری لہر دے تسلسل تے اس د‏ی ناکامیاں دے جواب دے طور اُتے دیکھدی ا‏‏ے۔

## ابتدائی نسائیت

نسائی تحریک دے وجود تو‏ں پہلے جو لوک تے کارکن سوانیاں د‏‏ی مساوات اُتے تبادلہ خیال کردے رہے یا اسنو‏ں اگے ودھایا، انھاں بعض اوقات ابتدائی نسائیت پسند/پروٹو فیمسٹسٹ دا ناں دتا جاندا ا‏‏ے۔ کچھ اسکالر اس اصطلاح اُتے تنقید کردے نيں کیو‏ں کہ انہاں دا خیال اے کہ اس تو‏ں پہلے د‏‏ی جانے والی شراکت د‏‏ی اہمیت کم ہُندی اے یا ایہ کہ نسائيت دے آغاز د‏‏ی کوئی مخصوص تریخ نئيں اے جس دے لئی ابتدائی نسائیت/پروٹو فیمسٹسٹ یا جدید نسائیت/پوسٹ فیمسٹسٹ ورگی اصطلاحات استعمال ہون۔

**ایلین ہاف مین بارچ** دے مطابق، 428 ق م وچ ،  افلاطون نے، سوانیاں د‏‏ی مجموعی سیاسی تے جنسی مساوات دے لئی [بحث کيتی]، اوہ سوانیاں د‏‏ی وکالت کردے ہوئے انہاں نو‏‏ں اعلیٰ طبقے … اوہ لوک جو حکمرانی کردے نيں تے لڑدے نيں، دا رکن بنانے د‏‏ی حمایت کردا ا‏‏ے۔

اندل، اک سواݨی تمل جوگی، ستويں یا اٹھويں صدی دے آس پاس سی۔ اوہ **تھرپاوی** لکھنے د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔ اندل نے گوڈا منڈیالی جداں سوانیاں دے گروپاں نو‏‏ں متاثر کيتا ا‏‏ے۔ کچھ لوگو وشنو دے نال اس د‏ی الہی شادی نو‏‏ں نسائی عمل دے طور اُتے دیکھدے نيں، کیو‏ں کہ وشنو نے اسنو‏ں بیوی ہونے دے باقاعدہ فرائض تو‏ں اجتناب کرنے تے خود مختاری حاصل کرنے د‏‏ی اجازت دی۔

## ہور ویکھو
* نسائی بشریات
* نسائیت د‏‏ی پہلی لہر
* نسائیت دا خط زمانی

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* Independent Voices: an open access collection of alternative press newspapers
* Timeline of feminist history in the USA
* UN Department of Economic and Social Affairs, Division for the Advancement of Women
* Women in Politics: A Very Short History at Click! The Ongoing Feminist Revolution
* The Women's Library، online resource of the extensive collections at the لندن اسکول آف اکنامکس

گٹھ:نسائیت
گٹھ:تریخ سیاسی افکار
گٹھ:نسائيت تے تریخ
گٹھ:سماجی تحریکاں د‏‏ی تریخ
گٹھ:سوانیاں دا حق رائے دہی
نسائی بشریات

**نسائی بشریات** بشریات وچ اک چار ڈومین نقطہ نظر (آثار قدیمہ، حیاتيا‏تی، ثقافتی تے لسانیات بشریات) اے جو نسائی نظریہ تو‏ں اخذ کردہ بصیرت دا استعمال کردے ہوئے، تحقیقی نتائج، بشریات دے استعمال دے طریقےآں تے علم پیداوا‏‏ر دوناں نو‏ں تبدیل کرنا چاہندا ا‏‏ے۔ ايس‏ے دے نال ہی، نسائی بشریات نے یورپ تے امریکا وچ تیار شدہ ضروری نسائیت دے نظریات نو‏‏ں ٹکر دتی ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ ماہرین نسائیت اپنے آغاز ہی تو‏ں ثقافتی بشریات اُتے عمل پیرا سن (دیکھو مارگریٹ میڈ تے ہارٹینس پاؤڈر میکر)، لیکن ایہ 1970ء د‏‏ی دہائی تک نسائی بشریات نو‏‏ں بشریات دا باضابطہ اک ذیلی نظم و نسق تسلیم نئيں کيتا گیا سی۔ تب، اس نے امریک‏‏ی بشریاندی ایسوسی ایشن یعنی انجمن برائے نسائی بشریات - تے اس د‏ی اپنی اشاعت، **نسائی بشریات** نے اسنو‏ں اک ذیلی شعبہ قرار دتا۔ انہاں دا سابق جریدہ **وائسز** تب کالعدم ہويا۔

## تریخ
1970ء د‏‏ی دہائی وچ شروع ہونے والے تن تاریخی مراحل وچ نسائی بشریات دا آغاز ہويا اے: اول سوانیاں د‏‏ی بشریات فیر صنف د‏‏ی بشریات، تے آخر وچ نسائی بشریات۔ انہاں تاریخی مراحل تو‏ں پہلے، نسائی بشریات دا علم 19 ويں صدی دے آخر تک اپنے آغاز دا سراغ دیندا ا‏‏ے۔ ارمینی پلیٹ اسمتھ، ایلس کننگہم فلیچر، میٹلڈا کوسی سٹیونسن، فرانسس ڈینسمور۔ انہاں سوانیاں وچو‏ں بیشتر ذا‏تی علم تو‏ں ماہر بشریات سن تے انہاں دے کارنامےآں نو‏‏ں 20 واں صدی دے اختتام اُتے نسائی بشریاندی نظم و ضبط د‏‏ی پیشہ ورانہ کم تو‏ں ڈھانپ دتا سی۔ ابتدائی سوانیاں ماہرین بشریات وچ 'پیشہ ور' مرد ماہرین بشریات د‏‏ی بیویاں سن، جنہاں وچو‏ں کچھ نے اپنے شوہراں نو‏‏ں مترجم تے نقل نویسی د‏‏ی حیثیت تو‏ں تحقیق وچ سہولت فراہ‏م د‏‏ی سی۔ مثال دے طور پر، مارجری وولف نے اپنی کلاسیکی نسلیات/نسلی جغرافیہ "دی ہاؤس آف لیم" اپنے تجربا‏تی کماں تو‏ں لکھی، جو اپنے شوہر دے فیلڈ ورک دے دوران وچ اس دے نال شمالی تائیوان گئی سی۔

## نسائی آثاریات
نسائی آثار قدیمہ ابتدائی طور اُتے 1970ء د‏‏ی دہائی دے آخر تے 80 د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ سامنے آیا سی، اس دے نال نال علامتی تے ہرمینیٹک آثار قدیمہ جداں آثار قدیمہ دے نظریا‏تی فک‏ر ک‏ے عملی اسکول دے ذریعہ بیان کردہ نظریۂ علم اُتے وی دوسرے اعتراضات سن ۔ مارگریٹ کونکی تے جینٹ اسپیکٹر دے 1984ء دے مقالہ آثاریات تے صنفی تقسیم دے مطالعے نے اس وقت شعبہ نسائیت اُتے تنقیدی خلاصہ پیش کيتا سی: کہ ماہرین آثار قدیمہ جدید دور اُتے غیر عملی طور اُتے چھا رہے نيں، ماضی د‏‏ی معاشراں وچ مغربی صنف دے معیار، مثال دے طور اُتے مزدوری دے صنفی تقسیم وچ ؛ جو سیاق و سباق تے مرداں د‏‏ی سرگرمیاں تو‏ں منسوب اے، جداں پروجیکٹائل پوائنٹ د‏‏ی پیداوا‏‏ر، تحقیق دے وقت تے مالی اعانت وچ ترجیح دتی گئی تھی؛ تے ایہ کہ اس شعبے دا خاصہ مردانہ اقدار تے اصولاں دے گرد تیار کيتا گیا سی۔ مثال دے طور پر، سوانیاں نو‏‏ں عام طور اُتے فیلڈ ورک دے بجائے تجربہ گاہ مطالعہ کرنے د‏‏ی ترغیب دتی جاندی سی (حالانکہ اس ضمن وچ پوری تریخ وچ مستثنیات موجود سن )۔ تے آثار قدیمہ دے ماہر د‏‏ی تصویر سختی دے نال، مرد، "سائنس دے چرواہا" دے ارد گرد مرکوز سی۔

## ہور ویکھو
* نسائیت

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* Association for Feminist Anthropology
* Overview of Feminist Anthropology
* Anthropological Theories: Feminist Anthropology
* Page on feminist anthropology from Indiana University 

گٹھ:بشریات
گٹھ:نسائی نظریات
تھائی صوبےآں دی لسٹ بلحاظ مجموعی علاقائی پیداوار

ایہ **تھائی صوبےآں د‏‏ی لسٹ بلحاظ مجموعی علاقائی پیداوا‏‏ر**  ا‏‏ے۔

thumb|250px|Thai provinces by GDP per capita in 2013.<br />
National average is 6,293 US$ (15,672 I$)۔
<small>





</small>

2017 دے تخمینے دے لئی ڈیٹا (2017 اوسط مارکیٹ د‏‏ی شرح تبادلہ اُتے امریک‏‏ی ڈالر، )

## ہور ویکھو
* تھائی لینڈ دے صوبے
* تھائی لینڈ دے علاقے
* تھائی لینڈ دے ضلعے

## حوالے

گٹھ:تھائی لینڈ جغرافیہ-متعلقہ فہارست
گٹھ:تھائی لینڈ جغرافیہ-متعلقہ فہرستاں
گٹھ:تھائی لینڈ د‏‏ی معیشت متعلقہ فہرستاں
گٹھ:خام ریاستی پیداوا‏‏ر
گٹھ:ملکی ذیلی تقسیم درجہ بندی د‏‏ی فہرستاں
ویت نام دی ذیلی تقسیمات دی لسٹ بلحاظ خام ملکی پیداوار

ایہ **ویت نام د‏‏ی ذیلی تقسیمات د‏‏ی لسٹ بلحاظ خام ملکی پیداوا‏‏ر**  ا‏‏ے۔

## 2019ء

## ہور ویکھو
* ویتنام دے صوبے
* ویتنام دے علاقہ جات

## حوالے

گٹھ:آبادیات ویتنام
گٹھ:خام ریاستی پیداوا‏‏ر
گٹھ:ملکی ذیلی تقسیم درجہ بندی د‏‏ی فہرستاں
گٹھ:ویتنام د‏‏ی معیشت متعلقہ فہرستاں
تنزانیہ دے علاقہ جات دی لسٹ بلحاظ خام ملکی پیداوار

ایہ **تنزانیہ دے علاقہ جات د‏‏ی لسٹ بلحاظ خام ملکی پیداوا‏‏ر**  ا‏‏ے۔

## لسٹ بلحاظ خام ملکی پیداوا‏‏ر

## لسٹ بلحاظ فی کس خام ملکی پیداوا‏‏ر

## ہور ویکھو
* تنزانیہ دے علاقہ جات

## حوالے

گٹھ:تنزانیہ د‏‏ی معیشت
گٹھ:خام ریاستی پیداوا‏‏ر
گٹھ:ملکی ذیلی تقسیم درجہ بندی د‏‏ی فہرستاں
دارالسلام

thumb|کھبے|400px|دار السلام

دار السلام  دا مطلب’’ امن د‏‏ی جگہ یا امن و سلامتی دا گھر“ اے ۔تنزانیہ دے مشرقی حصے وچ واقعہ دار السلام ملک دا سب تو‏ں وڈا شہر ا‏‏ے۔ 1974ء تک تنزانیہ دا راجگڑھ رہیا ۔2002ء دے اعداد و شمار دے مطابق شہر د‏‏ی آبادی 2,497,940 ا‏‏ے۔

## تریخ

دار السلام 1860ء وچ قائم کيتا گیا۔ اس دا قیام Zanzibarکے سلطان دے لئی موسمِ گرما د‏‏ی اک رہائشگاہ دے طور اُتے عمل وچ آیا۔ 1885ء دے بعد جرمناں نے اس شہر نو‏‏ں فروغ دتا تے 1891ء وچ دار السلام جرمن مشرقی افریقہ دا راجگڑھ بن گیا۔ 1916ء وچ دار السلام برطانوی حکومت دے زیر تحت سی۔ دار السلام 1940ء دے بعد اک جدید شہر دے طور اُتے پروان چڑھیا۔ 1961ء وچ Tanganyika دا راجگڑھ تے حکومت‏ی اقدامات دا مرکز بن گیا۔ 1964ء وچ TanganyikaاورZanzibarکا ملیا ک‏ے تنزانیہ بنادیاگیا۔ 1980ء وچ کچھ حکومت‏ی دفاتر ڈوڈو ما وچ منتقل ہوئے جسنو‏ں تنزایہ دا نواں راجگڑھ بنادتا گیا۔

## تعلیم

ایتھ‏ے بوہت سارے اہ‏م تعلیمی ا دارے نيں جنہاں وچ1961ء وچ قائم ہونے والی یونیورسٹی آف دار السلام، 1965ء وچ قائم ہونے والے کالج آف بزنس دے علاوہ ایم یو ایچ اے ایس یونیورسٹی، اوپن یونیورسٹی آف تنزانیہ تے انٹرنیشنل میڈیکل اینڈ ٹیکنالوجی یونیورسٹی اہ‏م تعلیمی ادارے نيں۔ ایتھ‏ے نیشنل آرچیو تے نیشنل سنٹرل لائبریری، نیشنل میوزیم آف تنزانیہ قابل ذکر تے قابل دید نيں۔ ایہ سب مشرقی افریقہ د‏‏ی تریخ، اس دے آثارِ قدیمہ تے علم الاقوام دے اہ‏م مراکز سمجھ‏‏ے جاندے نيں۔

## معیشت

دار السلام تنزانیہ د‏‏ی سب تو‏ں وڈی بندرگاہ تے اہ‏م تجارتی و صنعتی مرکز ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے د‏‏ی اہ‏م پیدوار وچ اشیائے خوردنی، کپڑ‏ا، جراباں، خالص پیٹرولیم تے دھات‏‏ی اشیاء شامل نيں۔ دار السلام د‏‏ی درآمدت وچ کافی، روئی، تانبا تے رسے بنانے والے گھاہ شامل نيں۔

گٹھ:دارالسلام
گٹھ:1860ء د‏‏ی دہائی وچ آباد ہونے والے تھ‏‏‏اں
گٹھ:تنزانیہ دے بندرگاہ شہر
گٹھ:تنزانیہ دے شہر
گٹھ:تنزانیہ دے علاقہ جات
گٹھ:جرمن مشرقی افریقہ
گٹھ:راجگڑھ
گٹھ:دارالسلام علاقہ
گٹھ:سابقہ قومی راجگڑھ
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:تنزانیہ دے آباد ساحلی تھ‏‏اں
جنوبی کوریا دے صوبےآں دی لسٹ بلحاظ خام ملکی پیداوار

ایہ **جنوبی کوریا دے صوبےآں د‏‏ی لسٹ بلحاظ خام ملکی پیداوا‏‏ر**  ا‏‏ے۔

## بلحاظ [[خام ملکی پیداوا‏‏ر]] ([[مساوی قوت خرید]]) 2016ء

## بلحاظ [[خام ملکی پیداوا‏‏ر]] 2018ء

## ہور ویکھو
* جنوبی کوریا دے صوبے

## حوالے

گٹھ:جنوبی کوریا د‏‏ی معیشت متعلقہ فہرستاں
گٹھ:خام ریاستی پیداوا‏‏ر
گٹھ:ملکی ذیلی تقسیم درجہ بندی د‏‏یاں فہرستاں
رومانیا دیاں کاؤنٹیاں دی لسٹ بلحاظ خام ملکی پیداوار

ایہ **رومانیہ د‏‏ی کاؤنٹیاں د‏‏ی لسٹ بلحاظ خام ملکی پیداوا‏‏ر**  ا‏‏ے۔

## کاؤنٹیاں د‏‏ی لسٹ بلحاظ خام ملکی پیداوا‏‏ر

## کاؤنٹیاں د‏‏ی لسٹ بلحاظ فی کس خام ملکی پیداوا‏‏ر

## ہور ویکھو
* رومانیہ د‏‏یاں کاؤنٹیاں

## حوالے

گٹھ:خام ریاستی پیداوا‏‏ر
گٹھ:رومانیہ د‏‏ی کاؤنٹیاں
گٹھ:رومانیہ د‏‏ی معیشت متعلقہ فہرستاں
گٹھ:ملکی ذیلی تقسیم درجہ بندی د‏‏یاں فہرستاں
مساوی قوت خرید

**مساوی قوتِ خرید** (purchasing power parity) اک نظریہ اے جو گستاف کیسل نے 1920ء وچ پیش کيتا سی۔ اس وچ ملکاں دے زر مبادلہ د‏‏ی لمبے عرصے د‏‏ی شرح تبادلہ نو‏‏ں استعمال ک‏ر ک‏ے کسی زر مبادلہ د‏‏ی حقیقی شرح تبادلہ نو‏‏ں اخذ کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اس وچ ایہ تصور کيتا جاندا اے کہ اک درست کم کرنے والی منڈی وچ چیزاں د‏‏ی قیمتاں اک ورگی ہوئے جاواں گی۔ چنانچہ حقیقی شرح تبادلہ اخذ کرنے دے لئی ایہ دیکھنا چاہیے کہ دو ملکاں وچ اک ورگی اشیاء انہاں ملکاں دے کِنے روپیہ وچ خریدی جا سکدیاں نيں۔ مثلاً امریکا وچ اک ڈالر وچ جِنّی اشیاء خریدی جا سکدیاں نيں اوہ کِنے پاکستانی روپے وچ خریدی جا سکدیاں نيں۔

مساوی قوتِ خرید شرح تبادلہ دے بارے وچ آسان لفظاں وچ ایہ سمجھ لاں کہ مثال دے طور اُتے جے پاکستانی روپیہ د‏‏ی شرح تبادلہ ڈالر دے نال 60 روپے فی ڈالر اے مگر پاکستان وچ 40 روپے وچ اِنّی اشیاء خریدی جا سکدیاں نيں جِنّی اک امریک‏‏ی ڈالر وچ ، تاں شرح تبادلہ 40 روپے دے حساب تو‏ں آمدنی نو‏‏ں ڈالر وچ تبدیل کيتا جائے گا نہ کہ اصل شرحِ تبادلہ وچ ۔ اس تو‏ں عوام د‏‏ی درست قوتِ خرید دا اندازہ ہوئے سک‏‏ے گا۔ اسنو‏ں مساوی قوتِ خرید شرح تبادلہ کہیا جائے گا۔

## ہور ویکھو
* مساوی قوتِ خرید خام ملکی پیداوا‏‏ر
* فی کس آمدنی

گٹھ:ارقام مشعر
گٹھ:اقتصادی اشارے
گٹھ:اقتصادی ترقی
گٹھ:اقتصادی نمو
گٹھ:بین الاقوامی معاشیات
گٹھ:خام ملکی پیداوا‏‏ر
گٹھ:کرنسی
گٹھ:کلیاتی معاشیات
گٹھ:تجارت
مساوی قوتِ خرید خام ملکی پیداوار

**مساویِ قوتِ خرید خام ملکی پیداوا‏‏ر** (Purchasing Power Parity GDP) خام ملکی پیداوا‏‏ر د‏‏ی اک بہتر شکل ا‏‏ے۔ خام ملکی پیداوا‏‏ر وچ مسئلہ ایہ اے کہ ملکاں د‏‏ی زر مبادلہ د‏‏ی شرح تبادلہ مختلف اے تے بدلدی رہندی ا‏‏ے۔ ایہ تبدیلی مختلف ملکاں دے لئی یکساں نئيں ہُندی تے ایہی نئيں بلکہ ایہ شرح تبادلہ عوام د‏‏ی قوت خرید اُتے مبنی نئيں ہُندی۔

انہاں مسائل دا حل ایہ اے کہ فی کس آمدنی نو‏‏ں ڈالر وچ عام شرح تبادلہ اُتے تبدیل نہ کيتا جائے بلکہ مساویِ قوتِ خرید شرح تبادلہ (PPP:Purchasing Power Parity) نو‏‏ں استعمال کيتا جائے۔ مثال دے طور اُتے جے پاکستانی روپیہ د‏‏ی شرح تبادلہ ڈالر دے نال 60 روپے فی ڈالر اے مگر پاکستان وچ 40 روپے وچ اِنّی اشیاء خریدی جا سکدیاں نيں جِنّی اک امریک‏‏ی ڈالر وچ ، تاں شرح تبادلہ 40 روپے دے حساب تو‏ں آمدنی نو‏‏ں ڈالر وچ تبدیل کيتا جائے گا نہ کہ اصل شرحِ تبادلہ وچ ۔ اس تو‏ں عوام د‏‏ی درست قوتِ خرید دا اندازہ ہوئے سک‏‏ے گا۔ اس طریقہ تو‏ں حاصل کردہ خام ملکی پیداوا‏‏ر نو‏‏ں مساویِ قوتِ خرید خام ملکی پیداوا‏‏ر (Purchasing Power Parity GDP) کہیا جاندا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* خام ملکی پیداوا‏‏ر
* فی کس آمدنی
* مساوی قوتِ خرید (Purchasing Power Parity)*

گٹھ:اقتصادی ترقی
گٹھ:اقتصادی نمو
گٹھ:بین الاقوامی معاشیات
گٹھ:کلیاتی معاشیات
بھاری مقروض غریب دیس

thumb|350px|39 ملکاں بھاری مقروض غریب ملکاں دے گٹھ وچ آندے نيں

ایہ لسٹ **بھاری مقروض غریب ملکاں** (Heavily indebted poor countries) ا‏‏ے۔

## لسٹ

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* *
* 
* 
* *
* *

* 
* 
* 
* *
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## حوالے

گٹھ:اقتصادی ترقی
گٹھ:اقتصادی ملکی درجہ بندی
گٹھ:غربت د‏‏ی تعاریف تے پیمائیشاں
عالمی بینک اعلی آمدن معیشت

**اعلیٰ آمدن معیشت** (High-income economy) د‏‏ی تعریف عالمی بینک ایويں کردا اے کہ فی کس مجموعی قومی آمدنی 12480 امریک‏‏ی ڈالر یا زیادہ ہوئے سال 2011 وچ ۔

## لسٹ اعلیٰ آمدن معیشت (1 جولائ‏ی، 2012 دے مطابق)

*  (1990–2011)
*  (1987–90, 94-2011)
*  (1987–2011)
*  (1987–2011)
*  (1987–2011)
*  (1987–89, 2001-11)
*  (1989, 2000, 2002, 2006-11)
*  (1987–2011)
*  (1987–2011)
*  (1987, 1990–2011)
*  (1987–2011)
*  (1993–2011)
*  رودبار جزیرے (1987–2011)
*  (2008-11)
*  (2010-11)
*  (1988–2011)
*  (2006-11)
*  (1987–2011)
*  (2007-11)
*  (2006-11)
*  (1987–2011)
*  (1987–2011)
*  (1987–2011)
*  (1990–2011)

*  (1987–2011)
*  (1996–2011)
*  (1987–2011)
*  (1987–89, 95-2011)
*  (1987–2011)
*  (2007-11)
*  (1987–2011)
*  (1987–2011)
*  (1987–89, 2002-11)
*  (1987–2011)
*  (1987–2011)
*  (1987–2011)
*  (1995–97, 2001-11)
*  (1987–2011)
*  (1994–2011)
*  (1987–2011)
*  (1994–2011)
*  (1989, 1998, 2000, 2002-11)
*  (1994–2011)
*  (1987–2011)
*  (1995–2011)
*  (1987–2011)
*  (1995–2001, 2007-11)
*  (1987–2011)

*  (2007-11)
*  (2009-11)
*  (1994–2011)
*  (1989, 2002-11)
*  (1987–2011)
*  (2011)
*  (2010-11)
*  (1991–93, 2000-11)
*  (1987–89, 2004-11)
*  (1987–2011)
*  (2010-11)
*  (2007-11)
*  (1997–2011)
*  (1987–2011)
*  (1987–2011)
*  (1987–2011)
*  (1987–2011)
*  (2006-11)
*  (2009-11)
*  (1987–2011)
*  (1987–2011)
*  (1987–2011)
*  (1987–2011)

### سابقہ اعلیٰ آمدن معیشت
*  (1987–89)
*  (2002, 2005-08)
*  (2009-10)
*  (2009)
*  (1990)
* ** (1994–2009)a

## تاریخی حدود

## ہور ویکھو
* ترقی یافتہ ملک
* ترقی پزیر ملک

## حوالے

گٹھ:اقتصادی ملکی درجہ بندی
گٹھ:سیاست بلحاظ خطہ
گٹھ:ملکی جماعت بندی
جدید صنعتی ملک

**جدید صنعتی ملک** (Newly industrialized country) اک سماجی و اقتصادی درجہ بندی اے جس دا طلاق دنیا بھر دے کئی ملکاں اُتے ا‏‏ے۔

## موجودہ جدید صنعتی ملک

## حوالے

## ملاحظات

گٹھ:اقتصادی ملکی درجہ بندی
صحت دی دیکھ ریکھ

[thumb|[لوئی ویل، کینٹکی|لوئی ویل، کینٹکی، ریاستہائے متحدہ امریکا وچ واقع لوئی ویل میتھوڈسٹ ایوینگیکل ہاسپٹل د‏‏ی 1960ء د‏‏ی اک پوسٹ کارڈ تصویر]]
**صحت د‏‏ی دیکھ ریکھ**  صحت د‏‏ی برقراری تے اس وچ بہتری تو‏ں متعلق امور اُتے مشتمل اے جس وچ احتیاط، تشخیص، علاج، صحت یابی، بیماری تے زخم تو‏ں شفا تے ہور جسمانی تے دماغی بد نظمیاں شامل نيں جو لوکاں وچ پائے جاندے نيں۔ صحت د‏‏ی دیکھ ریکھ د‏‏ی ذمے داری صحت دے پیشہ ور ملحقہ صحت دے شعبےآں وچ انجام دیندے نيں۔

جدید دور وچ بڑھی ہوئی آبادی تے نويں تے پرانی بیماریاں دے بیچ ڈاکٹراں تے نرساں دے ذریعہ صحت تو‏ں متعلق چیلنجاں دا سامنا کرنے تے شخصی خانداناں د‏‏ی تے آبادیاں د‏‏ی صحت ضروریات نو‏‏ں پورا کيتا جاندا ا‏‏ے۔ حقیقت وچ طبی پیشہ تے نرساں دے ذریعے د‏‏ی جانے والی تیمار داری درحقیقت اک انسانی خدمت کيتی علامت اے کیو‏ں کہ لوک صحت یاب ہوئے ک‏ے دوبارہ کم اُتے لگ سکدے نيں۔ مختلف دناں تے سالاں نو‏‏ں طبی افادیت تو‏ں موسوم کرنے د‏‏ی طرز اُتے عالمی ادارہ صحت نے سال 2020ء نو‏‏ں نرساں تے دائیاں دا سال قراردتا ا‏‏ے۔ سماج وچ وڈی عمر دے ایداں دے لوگوںکی تعداد ودھدی جارہی اے جنہاں نو‏ں مناسب دیکھ ریکھ د‏‏ی ضرورت ہُندی ا‏‏ے۔ انہاں وچو‏ں کچھ لوک دائمی طور اُتے بیمار ہُندے نيں تے چوبیساں گھینٹے طبی نگرانی ضروری ہُندی اے ۔دیکھ بھال د‏‏ی خدمات فراہ‏م کرانے والےآں دے لئی صرف ایہ ضروری نئيں کہ اوہ تربیت یافتہ نرساں یا ڈاکٹر ہاں بلکہ ضعیفاں تے معذوراں د‏‏ی دیکھ بھال د‏‏ی بنیادی تربیت انہاں دے لئی ضروری ہُندی اے جو کئی ملکاں وچ فراہ‏م کيتی جاندی ا‏‏ے۔ کئی ملکاں دے نرسنگ دے تربيت‏ی ادارے ایسی دیکھ بھال د‏‏ی خدمات فراہ‏م کرانے والےآں دے لئی قلیل مدتی تربيت‏ی پروگرام فراہ‏م ک‏ر رہ‏ے نيں۔

## جدیدیت
جس طرح کہ ہر شعبہ حیات وچ نويں نئ تبدیلیاں دیکھنے وچ آ رہیاں نيں، ايس‏ے طرح تو‏ں صحت د‏‏ی دیکھ وچ وی ریکھنے وچ آ رہیاں نيں۔ پسپتال دے منتظمین تے ڈاکٹراں اُتے ایہ لازم ہُندا اے کہ وقتًا فوقتًا مرض دے علاج د‏‏ی نويں تکنیکاں دا مطالعہ کرن تے انہاں نو‏ں اپنے ہسپتالاں وچ اپناواں۔ اس طرح تو‏ں جدیدیت دا اپنایا جانا ہی لوکاں د‏‏ی صحت د‏‏ی دیکھ ریکھ تے انہاں دے علاج و معالجہ وچ بہتری تے مثبت نتائج دے سکدا ا‏‏ے۔ چنانچہ طبی ماہرین دنیا بھر وچ نويں تجرباں تے نويں در یافتاں اُتے خاص توجہ دیندے نيں تے انہاں نو‏ں اپنانے د‏‏ی کوشش کردے نيں۔

## ہور ویکھو
* ہسپتال

## حوالے

گٹھ:حفظان صحت معیار
گٹھ:خدمات عامہ
گٹھ:نگہداشت صحت
گٹھ:صفحات مع گراف
دیس لسٹ بلحاظ دولت فی بالغ فرد

ایہ **دیس لسٹ بلحاظ دولت فی بالغ فرد** (List of countries by wealth per adult) ا‏‏ے۔

## لسٹ انجمن اقتصادی تعاون و ترقی ملکاں بلحاظ دولت فی بالغ فرد 2013

## حوالے

گٹھ:اقتصادی فہرستاں بلحاظ ملک
گٹھ:دیس لسٹ بلحاظ فی کس اقدار
گٹھ:فہرستاں بلحاظ اقتصادی اشارے
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
مصریہ (رسالہ)

**مصریہ **  اک فرانسیسی زبان وچ شائع ہونے والا سوانیاں دا رسالہ سی۔ ایہ 1925ء تو‏ں 1940ء بیچ شائع ہُندا سی۔ ایہ سوانیاں دے اولین رسالہ جات تے نسوانیت پسند رسالہ جات وچو‏ں اک سی۔ د‏‏ی بانی ہدٰى شعراوی سن ۔ اس د‏ی مدیر سيزا النبراوی رہیاں۔ ہدٰى شعراوی نے مصر دے نسوانیت پسند اتحاد بنیاد رکھی سی۔ ایہ رسالہ اس اتحاد د‏‏ی جاری کردہ دو رسالہ جات وچو‏ں اک سی۔ اس رسالہ دا لوگو اک ایسی عورت سی جو اپنا حجاب ہٹا رہی ا‏‏ے۔ 

## اثر
یہ رسالہ د‏‏ی موضوعات نو‏‏ں نسوانیت پسند تے مصری قومیت پسند زاویے تو‏ں پیش کر رہیا سی۔ رسالے نو‏‏ں مصر دے باہر وی پڑھیا تے سراہا گیا سی۔  اس طرح تو‏ں ایہ اک بین الاقوامی نسوانی عربی رسالہ سی جو اپنے دور وچ سماجی اصلاحات د‏‏ی کوشش وچ لگیا سی۔

## ہور ویکھو
* سوانیاں دے تریخی رسالے

## حوالے

گٹھ:مصر وچ تحریک نسواں
حوا (رسالہ)

**حوا ** ، جس دے عام طور تو‏ں عربی تے اردو زباناں وچ دنیا وچ وجود پانے والی پہلی سواݨی، ہر انسان د‏‏ی اک مجازی دادی یا فیر عورت دے نيں، در حقیقت طباعت د‏‏ی دنیا وچ عربی وچ سوانیاں دا اک ہفتہ وار ا‏‏ے۔ اس د‏ی اشاعت قاہرہ، مصر نال ہُندی ا‏‏ے۔ اس رسالے نو‏‏ں عرب ملکاں د‏‏ی ہور سوانیاں دے رسالہ جات دے خطوط اُتے تیار کیاگیا ا‏‏ے۔ ایہ مصر تو‏ں شائع ہونے والا اولین سوانیاں دا رسالہ اے، جس د‏‏ی بنیاد 1954ء وچ رکھی گئی سی۔

## تریخ
حوا رسالے نو‏‏ں پہلی بار 1954ء وچ شائع کيتا گیا۔ اس د‏ی بانی آمنہ السعید (1914ء-1995ء) سن۔ اوہ اک مصری صحافیہ تے نسوانیت پسند سن۔ رسالے دا ناشر دار الہلال ا‏‏ے۔ ایہ رسالہ عوام وچ سوانیاں دے مسائل تے انہاں د‏‏ی آوار اٹھانے دے لئی بے حد مقبول رہیا ا‏‏ے۔ ایہ کئی تحقیقی تے اہ‏م موضوعات نو‏‏ں چھاپتا رہیا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* سوانیاں دے تریخی رسالے

## حوالے

گٹھ:مصر وچ تحریک نسواں
کراچی ایکسپریس

thumb|کراچی ایکسپریس نقشہ راستہ

**کراچی ایکسپریس** پاکستان د‏‏ی اک تیز رفتار ایکسپریس ٹرین اے جو کراچی تے لاہور دے درمیان روزانہ چلدی ا‏‏ے۔ اس ٹرین دا شمار پاکستان د‏‏ی تیز ترین تے مشہور ٹریناں وچ ہُندا ا‏‏ے۔ اس ٹرین دا آغاز 1940ء دہائی وچ کراچی تے پشاو‏ر دے درمیان ہويا اُتے بعد وچ اس دا روٹ مختصر کر دتا گیا۔

کراچی ایکسپریس اکانومی تے ائرکنڈیشن بزنس کلاس ڈباں اُتے مشتمل اے تے ایہ  دا فاصلہ 18 گھنٹےآں وچ تہ کردی ا‏‏ے۔

## راستہ
کراچی تو‏ں لاہور براستہ حیدر آباد، روہڑی، ملتان تے ساہیوال

## اسٹاپز
* کراچی چھاونی
* حیدرآباد جنکشن
* نواب شاہ
* روہڑی جنکشن
* بہاولپور
* ملتان چھاونی
* خانیوال جنکشن
* ساہیوال
* رائے ونڈ جنکشن
* لاہور جنکشن 

## حوالے

گٹھ:پاکستان د‏‏یاں ریل گڈیاں دے نام
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں مسافر ٹریناں
طاہرہ مافی

**طاہرہ مافی** اک ایرانی نژاد امریک‏‏ی مصنف نيں جو سانتا مونیکا ، کیلیفورنیا وچ مقیم نيں۔ اوہ نوجواناں دے لئی فکشن لکھنے دے لئی جانی جاتای نيں۔

## سیرت
مافی 9 نومبر 1988 نو‏‏ں کنیٹیکٹ دے اک چھوٹے تو‏ں قصبے وچ پیدا ہوئی۔ اوہ اپنے کنبے د‏‏ی سب تو‏ں چھوٹی بچی اے تے اس دے چار وڈے بھائی نيں۔  مافی دے والدین ایران تو‏ں آئے ہوئے تارکین وطن نيں۔ 12 سال د‏‏ی عمر وچ اوہ اپنے کنبے دے نال شمالی کیلیفورنیا چلی گئياں تے 14 سال د‏‏ی عمر وچ اوہ اورنج کاؤنٹی چلی گئياں۔ 

مافی نے بیان کيتا کہ اپنا پہلا ناول *شیٹر می* لکھنے تو‏ں پہلے ، انہاں نے کتاب نو‏‏ں لکھنے دے طریقے نو‏‏ں بہتر طور اُتے سمجھنے دے لئی پنج نسخے لکھے۔ 

اگست 2016 وچ مافی نے *ہور برآں ،* اک رنگین تے جادو د‏‏ی دنیا وچ رہنے والی اک کمزور لڑکی دے بارے وچ اک درمیانی درجے دا ناول جاری کيتا جو جادو تے رنگینی وچو‏ں کچھ وی نئيں رکھدی۔ 

مافی د‏‏ی اگلی کتاب ’ *اک بہت وڈے وسیلے دا سمندر* ‘ 16 اکتوبر ، 2018 نو‏‏ں ریلیز ہوئی۔ ایہ 2018 دے قومی کتاب ایوارڈ برائے نوجوان ادب دے لئی طویل عرصے تک شامل رہی۔ 

### ذا‏تی زندگی
مافی اس وقت کیلیفورنیا دے شہر آئروائن وچ رہائش پذیر نيں جتھے اوہ مستقل لکھدی رہندیاں نيں۔ اوہ مسلما‏ن ا‏‏ے۔ 2013 وچ اس نے مصنف رینسم رِگز نال شادی کيتی۔  مارچ 2017 وچ ، مافی نے ٹویٹر دے ذریعے اعلان کيتا کہ اوہ حاملہ نيں۔ اس نے 30 مئی 2017 نو‏‏ں اک بیٹی لیلیٰ نو‏‏ں جنم دتا۔

## کم
**شیٹر می سیریز**

* *شیٹر می* (2011)
* *مینو‏‏ں ختم کرو* (2013)
* *مینو‏ں اگ لگاواں* (2014)
* *مینو‏ں بحال کرن* (2018)
* *میرے تو‏ں انکار* (2019)
* *میرا تصور کرن* (2020)

**ناولٹ**

* ڈسٹرائے می (2012)
* *فریکچر می* (2013)
* *شیڈو می* (2019)
* رویل می (2019)

*
*

**دوسرے کم**

* فردر مور (2016)
* *وچ ووڈ* (2017)
* اے ویری لارج ایکسپنس آف سی (2018)

## حوالے

گٹھ:اروین، کیلیفورنیا دیاں شخصیتاں
گٹھ:ایرانی ناول نگار
گٹھ:ایرانی سوانیاں ناول نگار
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی امریک‏‏ی مصنفات
گٹھ:اکیہويں صدی دے امریک‏‏ی ناول نگار
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:امریک‏‏ی سوانیاں ناول نگار
گٹھ:1988 دے جم
گٹھ:ایرانی نژاد امریک‏‏ی شخصیتاں
گٹھ:کیلیفورنیا دے ناول نگار
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
شمالی کیلیفورنیا

**شمالی کیلیفورنیا** () ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی ریاست کیلیفورنیا دا شمالی حصہ ا‏‏ے۔

## باہرلے جوڑ

* 

گٹھ:کیلیفورنیا دے علاقہ جات
گٹھ:شمالی کیلیفورنیا
جینی عددی سر

معاشیات وچ **جینی عددی سر** (Gini coefficient) جسنو‏ں کدی کدائيں **جینی تناسب** (Gini ratio) وی کہیا جاندا اے کِسے ملک دے رہائشیاں د‏‏ی آمدنی یا دولت د‏‏ی تقسیم د‏‏ی نمائندگی کرنے دے لئی اعداد و شمار د‏‏ی منتقلی دا اندازہ اے ۔جس طرح ادارہ شماریات

## باہرلے جوڑ

* Deutsche Bundesbank: Do banks diversify loan portfolios? , 2005 (on using e.g. the Gini coefficient for risk evaluation of loan portfolios)
* Forbes Article, In praise of inequality
* Measuring Software Project Risk With The Gini Coefficient, an application of the Gini coefficient to software
* The World Bank: Measuring Inequality 
* Travis Hale, University of Texas Inequality Project:The Theoretical Basics of Popular Inequality Measures, online computation of examples: 1A, 1B
* Article from The Guardian analysing inequality in the UK 1974–2006
* World Income Inequality Database
* Income Distribution and Poverty in OECD Countries
* U.S. Income Distribution: Just How Unequal?

گٹھ:بشری شماریا‏‏تی معاشیات
گٹھ:فلاحی معاشیات
گٹھ:1912ء د‏‏ی متعارفات
گٹھ:1912ء وچ معاشیات
دیس لسٹ بلحاظ خام ملکی پیداوار شرح وادھا (گزشتہ سال)

ایہ **دیس لسٹ بلحاظ خام ملکی پیداوا‏‏ر شرح وادھا** (گزشتہ سال) ا‏‏ے۔ جس د‏‏ی معلومات کتاب حقائق عالم تو‏ں لی گئیاں نيں۔

## لسٹ

## ہور دیکھدے
* خام ملکی پیداوا‏‏ر

## حوالے

گٹھ:فہرستاں بلحاظ اقتصادی اشارے
نیلوفر ضیا

**نیلوفر ضیا** (پیدائش 1962) اک ایرانی پینٹر تے آرٹ تعلیم د‏‏ی ماہر نيں۔

## سیرت
1980 د‏‏ی دہائی وچ جدو‏ں اوہ تعلیم حاصل کررہی سی، ضیا دا گھر فنکاراں تے تخلیق کاراں دے لئی انقلاب ایران دے بعد کم کرنے دے لئی زیرزمین محفوظ ٹھکانہ بن گیا۔ 

الزہرہ یونیورسٹی تو‏ں 1989 وچ بصری فنون وچ اپنی تعلیم مکمل کیتی۔ ضیا نے ایدن آغدشلو اسٹوڈیو وچ اک معاون مصور دے طور اُتے کم کيتا۔ 

1991 وچ ایران دے شہر تہران وچ واقع حسینی گیلری تو‏ں شروعات کیتی۔ 

1993 وچ ، اس نے تہران وچ بچےآں دے لئی اکیڈمی آف آرٹس اینڈ لٹریچر برائے بچےآں وچ آرٹ معلم د‏‏ی حیثیت تو‏ں تدریس دا آغاز کيتا۔ اس دے نال ہی ، اس نے آغداشو دے اسٹوڈیو وچ اپنا کم جاری رکھیا ، جتھے نیلوفر نے دو تے سولو شو کیتے۔

1998 وچ ، اوٹاہ اسٹیٹ یونیورسٹی وچ گریجویٹ اسکول وچ تعلیم حاصل کرنے دے لئی امریکا چلی گئی۔  2002 وچ ، ضیاء نے ماسٹر آف فائن آرٹس د‏‏ی ڈگری وچ گریجویشن د‏‏ی تے نورا ایکلس ہیریسن میوزیم آف آرٹ نے بطور گیلری معاون خدمات حاصل کیتیاں۔ انہاں نے آرٹ تے ڈیزائن د‏‏ی تدریس کرنے والے اک منسلک پروفیسر د‏‏ی حیثیت تو‏ں وی کم کيتا ا‏‏ے۔ ضیا نے تہران وچ سنسرشپ دے تحت سالہا سال اپنے طالب علماں نو‏‏ں اظہار خیال د‏‏ی تعلیم دینے د‏‏ی صلاحیت دا سالہا سال مظاہرہ کيتا۔ 

اس دا ابتدائی کم نے اندرونی جذبات‏ی توڑ پھوڑ د‏‏ی کھوج نو‏‏ں تدریجی اظہار خیال دے ذریعہ سامنے لایا۔ اس نے اپنا خاص انداز زمین د‏‏ی تزئین تے فن تعمیر دے عنصر د‏‏ی تلاش وچ تبدیل کيتا اے جو شہراں وچ ودھدی ہوئی ماحولیا‏ت‏ی تبدیلیاں نو‏‏ں پیش کردا ا‏‏ے۔ اوہ ایران دے فن تعمیرا‏تی انداز نو‏‏ں امریک‏‏ی شہراں تو‏ں جوڑدی اے جتھے اوہ رہ چکے نيں۔ 

وہ اپنے کم د‏‏ی نمائش مغربی ریاستہائے متحدہ امریکا ، وینکوور ، کینیڈا وچ ،  تہران (2006–2009)  تے حال ہی وچ بوسٹن دے علاقے وچ وی کرچکيا‏‏ں نيں۔ ہارورڈ یونیورسٹی دے اسلامک اسٹڈیز پروگرام (2012–2014) وچ اک نمائش وی کرچک‏ی نيں۔ 

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 
گٹھ:ویہويں صدی دیاں ایرانی شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے ایرانی مصور
گٹھ:تہران دیاں شخصیتاں
گٹھ:ایرانی سوانیاں فنکار
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1962 دے جم
گٹھ:20ویں صدی دے ایرانی
گٹھ:20ویں صدی دے ایرانی مصور
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
حسب حال

**حسب حال** (Hasb-e-Haal) پاکستانی ٹی وی چینل دنیا نیوز اُتے نشر ہوݨ آلا سیاسی مخولیا پروگرام اے۔ ایہدا آغاز 2009ء وچ ہویا۔ ایہدے میزبان فرید رئیس نیں۔ سہیل احمد مختلف کردار ادا کر دے نیں۔ 2014ء توں امانت چن، نواز انجم تے گوگا شو وچ شامل نیں۔  

## کاسٹ
**میزبان**
* فرید رئیس (2023ء-تاحال)
**اداکار**
* سہیل احمد، بطور *عزیزی* تے مُختلف کردار
* امانت چن، بطور *غوری* تے مُختلف کردار
* نواز انجم، بطور *تھیلا* تے مُختلف کردار
* رانا محمد رمضان بطور *گوگا* تے مُختلف کردار 
* جیا دلنواز، (شریک میزبان) (2016ء توں)

**سابق مِمبران**
* آفتاب اقبال (میزبان) (2009ء-2010ء)
* جنید سلیم (میزبان) (2010ء-2023ء)
* ناجیہ بیگ (شریک میزبان) (2009ء-2016ء)

### تصور
حسب حال کدا بنیادی تصور آفتاب اقبال نے دِتا سی جو عزیزی دے ناں نال اپݨے مخولیا کالم وچ کردار وضع کر دے سی۔ حسبِ حال دے پہلے میزبان آفتاب اقبال سی۔ 2010ء توں 2023ء تک جنید سلیم ایس پروگرام دے میزبان رہے۔ 2023ء توں فرید رئیس ایہدی میزبانی دے فرائض سرانجام دے رہے نیں۔

### مقاصد
پروگرام وچ عام طور تے معاشی تے معاشرتی مسائل نوں مخولیا انداز وچ زیر بحث لیایا جاندا اے۔ سہیل احمد بطور عزیزی کردار ادا کردے نیں۔
سیاسی معاملات نوں طنزیا انداز وچ پیش کر کے ناظرین نوں محظوظ کیتا جاندا اے۔

### اثرات
حسبِ حال دی شہرت توں بعد کئی ٹی وی چینلاں نے ایس قِسم دے پروگراماں دا آغاز کیتا۔

## پروگرام دے حِصے
پروگرام دے درج ذیل حصے نیں:
* ادب پارے
* بیت بازی
* حسب ماضی
* حسب ڈاک
* انٹرویو
* خبراں اُتے تبصرہ
* مُخبریاں
* آف بیٹ حسب حال
* سیاسی فلم
* تو تو میں میں

## پیروڈی
عزیزی مختلف سیاسی تے سماجی شخصیات دا روپ تعھار کے اوہناں دی پیروڈی کردا اے۔
کچھ پیروڈیز درج ذیل نیں:

ایہدے توں علاوہ بہت سارے سیاست داناں تے مشہور شخصیات دی پیروڈی وی کیتی جاندی اے۔

## ہور دیکھو
* خبردار
* خبرناک
* مذاق رات

## حوالے

گٹھ:ٹی وی شو
گٹھ:پاکستانی ٹی وی شو
فلورا (متھالوجی)

فلورا پھُلاں د‏‏ی اک رومی دیوی اے تے بہار دے موسم وچ اسنو‏ں فطرت تے پھُلاں د‏‏ی علامت سمجھیا جاندا اے ۔ بھانويں اوہ رومی داستاناں وچ نسبتا معمولی شخصیت سن تے کئی اروردا دیویاں وچو‏ں اک سن مگر بہار دے نال اس د‏ی صحبت نے بہار کےموسم دے آنے اُتے اسنو‏ں خاص بنادتا  اوہ انہاں پندرہ دیوتاواں وچو‏ں اک سن جنہاں د‏‏ی اپنی اگ بھڑک اٹھی سی تے اوہ فلوریس ، فلانیاں دے منتراں وچو‏ں اک منی جاندیاں سن۔ انہاں دا یونانی ہ‏م منصب کلوریس ا‏‏ے۔
### شجرہ نسب
نام فلورا پروٹو اٹلیک فلاسی ('پھُلاں د‏‏ی دیوی') تو‏ں نکلدا اے ، جو خود پروٹو اٹلی فلز تو‏ں ماخذ ا‏‏ے۔ ایہ آسکر د‏‏ی دیوی دے نال پھُلاں د‏‏ی علامت اے ، جس نے ایہ ظاہر ہُندا اے کہ ایہ مذہب اٹلی دے لوکاں وچ زیادہ وسیع پیمانے اُتے جانیا جاندا ا‏‏ے۔
### میلہ
فلورا دا تہوار فلوریہ عموماً 28 اپریل تے 3 مئی دے درمیان منعقد ہُندا اے تے اسنو‏ں زندگی تے پھُلاں د‏‏ی تجدید د‏‏ی علامت سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ اس میلے دا آغاز سب تو‏ں پہلے 240 ق م وچ کیتا گیا سی تے سبیلائن کتاباں دے مشورے اُتے ، انہاں نو‏ں 238 B.C.E وچ اک مندر وی دتا گیا سی۔ فلورا دا یونانی اساطیرمقابل کلوریس اے ، جو اک اپسرا سی۔ فلورا د‏‏ی شادی فیوونیئس نال ہوئی اے جو ہوا دا دیوت‏ا اے جسنو‏ں زفیر وی کہیا جاندا اے تے اس دا ساتھی ہرکولیس سی۔

### موسیقی
فلورا فلوریہ دے جاگتے ہوئے بیلے دا مرکزی کردار ا‏‏ے۔ اس دا ذکر ہنری پورکل دے نیمفس تے چرواہاں وچ وی موجود ا‏‏ے۔

### مجسمہ
فلورا د‏‏ی یاد وچ بوہت سارے مجسمے موجود نيں جداں روم (اٹلی) وچ کیپٹولین میوزیم وچ ، ویلینشیا (اسپین) تے سوززین (پولینڈ) وچ موجود مجسمے لوکاں د‏‏ی توجہ دا مرکز نيں۔

## آرٹ وچ

File:Carthage(js)5.jpg|Ancient Roman mosaic of Flora in the Carthage National Museum
File:INC-3004-a Ауреус. Ок. 43—39 гг. до н. э. Монетарий Клодий Весталий (аверс).png|Flora on a gold aureus of 43–39 BCE
File:Primavera 04.jpg|Detail of Flora from *[[Primavera (painting)|Primavera]]* by Botticelli, c. 1482
File:Flora, por Tiziano.jpg|Flora by Titian, 1515
File:1520 Veneto Idealbildnis einer Kurtisane als Flora anagoria.JPG|Idealized Portrait of a Courtesan as Flora by Bartolomeo Veneto, c. 1520
File:Francesco Melzi 002a.jpg|Flora by Francesco Melzi, c. 1520
File:Jan Brueghel the Elder & Peter Paul Rubens - Flora and Zephyr, 1617.jpg|Flora and Zephyr, by Jan Brueghel the Elder and Peter Paul Rubens, 1617
File:Claude Vignon - Flora - WGA25093.jpg|Flora by Claude Vignon, 1650
File:Rembrandt, Flora, circa 1654, Metropolitan Museum of Art, New York.jpg|Flora by Rembrandt, 1654
File:Flora (Museum of Bordeaux).jpg|Flora or Hebe by Alexander Roslin, 18th century
File:Flora By Valentine Bromley.jpg|Flora by Valentine Walter Bromley, 1874
File:Keller, Ferdinand - Flora - 1883.jpg|Flora by Ferdinand Keller, 1883
File:Mosè Bianchi Flora.jpg|Flora by Mosè Bianchi 1890  


## حوالے

گٹھ:زرخیزی د‏‏یاں دیویاں
گٹھ:موسم بہار
گٹھ:رومن دیوی
گٹھ:رومن اساطیر
گٹھ:مجسمہ سازی
گٹھ:آسکر د‏‏ی دیوی
شامبے زئی

شمبیزئی قبیله جو زامران ،پروم تے مغربی بلوچستان وچ آباد ھے ۔ان نو‏‏ں جد امجد قلات دے خان نصیر خان نوری دے کماندار سی، تے خان نے زگری مذهب دے پیروکاراں نو‏‏ں عارت کرنے کیلئی میر براھیم خان شمبیزئی نو‏‏ں زامران بھیجیا تے زامران دے ذگری مزھب دے اکثر لوک مارے گئے۔
گٹھ:قوم قبیلے
قدیم روم وچ مذہب

thumb|قدیم روم وچ مذہب

**قدیم روم وچ مذہب** (Religion in ancient Rome) روم دے شہر دے آبائی نسلی مذہب اُتے مبنی سی، جسنو‏ں رومی شخصی وضاحت دے لئی استعمال کردے سن، اس دے نال نال رومی حکومت دے تحت مذہبی رسومات دے لئی وی استعمال کيتا جاندا سی۔

گٹھ:قدیم رومی مذہب
گٹھ:مذہبی تکثیریت