open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ایلفریڈ ویگنر

**ایلفریڈ لوثار ویگنر** (1880 - 1930) اک جرمن جیالوجسٹ سی جینے 1912 ج براعظماں دے ٹرن دی سوچ دتی۔ پہلے ایہو ای سوچ سی جے براعظم جتھے ہے نین مڈ توں ایتھے ای نیں۔ اودی ایس سوچ نوں ہولی ہولی ای منیا گیا۔ اوہ برلن ج جمیا سی۔
کریٹیشیس

**کریٹیشیس** زمین دی تریخ چ اک پرانا ویلہ اے جیہڑا 14.5 کروڑ توں لے کے 6.5 کروڑ پہلے تے پھیلیا ہویا اے۔ ایس ویلے چ ڈائینوسار جگ تے چھاۓ رۓ. اے ویلہ 8 کروڑ وریاں تے پھیلیا ہویا اے تے اینوں چاک ویلہ وی کیندے نیں کیون جے ایس ویلے دا ناں چاک توں پیا۔ 

## بارلے جوڑ
سٹریٹیگرافی

**سٹریٹیگرافی** ، جیالوجی دی اک انگ اے ایدے چ اگ پڑی تے بیٹھی پڑی ورگیاں پڑیاں دی کھوج تے پڑھائی کیتی جاندی اے۔
جیالوجیکل سروے آف پاکستان

**جیالوجیکل سروے آف پاکستان**، پاکستان دی نقشے بنان تے کھوج کرن دی مڈلی ایجنسی اے۔ ایہ 1947 چ کوئٹہ بلوچستان بنی تے پاکستان دے کھوجی اداریاں چوں اک ایہ۔

ایہ پاکستانی سرکار دے تھلے کم کردی اے۔ ایدے چ 1340 لوک کم کردے نیں جناں چ 150 جیالوحسٹ نیں، ایدا سلانہ خرچہ 19 کروڑ 80 لکھ توں ود ایہ تے اینوں چلان والا ڈائریکٹر جنرل اخواندا اے۔

## ہور ویکھو
*جیالوجی آف پاکستان

## بارلے جوڑ
* ویب سائیٹ 

گٹھ:جیالوجی
جیالوجی آف پاکستان

**جیالوجی آف پاکستان** چ پاکستان دے وکھرے تھاں آندے جیہڑے پاکستان دے اندر نیں تے پاکستان دی جیالوجی دی تریخ تے پچھلے کج لکھ وریاں دا محول ہیگا اے۔جیالوجیکل سروے آف پاکستان دیس دی جیالوجی نوں پڑھن دی وڈی ایجنسی اے۔

جیالوجی آف پاکستان چ پاکستان دے ٹیکٹونک تھاں، پاکستان چ ہون والے زلزلیاں بارے جانکاری تے پاکستان چ معدنیات دی کھوج دا کم آندا اے۔

* روات تریڑ

## بارلے جوڑ

* ویب سائیٹ
یوریشین پلیٹ

**یوریشین پلیٹ** اک ٹیکٹونک پلیٹ اے جیہڑی دو براعظماں یورپ تے ایشیاء دے وڈے پاسے نال رل کے بنی اے۔
انڈین پلیٹ

**انڈین پلیٹ** اک ٹیکٹونک پلیٹ ایہ جیہڑی اصل چ اک پرانے براعظم گونڈوانہ دا انگ سی دا تے فیر 55 توں 50 ملین ورے پہلےایہ آپ اک وڈی پلیٹ بن گئی. ایہ اک نال دی پلیٹ آسٹریلین پلیٹ نال رل گئی۔ ایہ ہن وڈی انڈو-آسٹریلین پلیٹ دا اک انگ اے۔ دکھنی ایشیا ایدے اندر اے پر لداخ تے کوہستان تے بلوچستان نئیں ہیگے۔ 

## انڈین پلیٹ دی ٹور
14 کروڑ ورے پہلاں انڈین پلیٹ اک وڈے براعظم گونڈوانہ دا اک انگ سی ایدے وچ افریقہ، آسٹریلیا، انٹارکٹکا تے دکھنی امریکہ رلے ہوۓ سن۔ گونڈوانہ ٹٹ گیا تے ایہ براعظم وکھرے دوڑ ناپاں نال وکھرے ہوگۓ تے انج بحرہند بنیا۔ 9 کروڑ ورے پہلے کریٹیشیس ویلے وچ جدوں ہندستان تے مڈغاسکر آپے وچ رلے ہوۓ سن، ہندستان انڈین پلیٹ دی مورت وچ مڈغاسکر توں وکھ ہویا تے ایہ اتر ول 20 سینٹی میٹر اک ورے وچ دی دوڑ نال ٹرن لگ پیا تے ایہ سعاب لایا گیا اے جے 5 توں 5.5 کروڑ ورے پہلے ایہ ایشیائی پلیٹ نال ٹکرائی سی۔ اینج ایس پلیٹ نے 3 توں 2 ہزار کلومیٹر تک دا پینڈا کیتا تے ایدے دوڑ دوجیاں پلیٹاں ناوں ترکھی سی۔

2007 وچ جرمن جیالوجی گروواں ایہ گل کہی جے ایس پلیٹ دے ایڈا تیز ٹرن دا کارن ایس پلیٹ دا دوجیاں پلیٹاں نالوں ادا موٹا ہونا اے۔ انڈین پلیٹ دے یوریشین پلیٹ نال ٹاکرے نال ہمالیہ، تبت، تے لونا پربت دھار دے پہاڑی سلسے بنے۔ انڈین پلیٹ ہجے وی اتے ول جا رئی اے تے یوریشین پلیٹ وی اتے ول جا رئی اے۔

## 2005 دا زلزلہ
2005 وچ پاکستان پاکستانی کشمیر تے پعارتی کشمیر وچ انڈین پلیٹ تے یوریشین پلیٹ دے ٹکران باجوں اک وڈے ناپ دا زلزلہ آیا۔ ایس زلزلے وچ 79000 دے نیڑ لوک مارے گۓ۔

## ہور ویکھو
* روات تریڑ

گٹھ:جیالوجی
پیلیاونٹالوجی

**پیلیاونٹالوجی** (Paleontology) پرانی تریخ یا پرانے ویلے دے جیون نوں پڑھن دا ناں اے۔ ایہ زندہ جانداراں دے پتھری جاندار (Fossil) نوں پڑھن تے اوناں دے ایوولوشن نوں پڑھن دا ناں اے۔ اک پتھری جاندار (Fossil) کسے وی ونڈ دا جیون ہوسکدا اے جیہڑا دس ہزار ورے توں پرانا ہووے تے کسے وی شکل چ بچیا ہووے تاں جے اودی پڑھائی ہوسکے۔ ایس سائینس ج وجہاں ویکھیاں جاندیاں نیں ناں کے تجربے کرکے اثرات ویکھے جان۔

## بارلے جوڑ
ہولوسین

**ہولوسین** زمین دی پرانی تریخ ج اک ویلہ اے جیہڑا 12000 ورے پہلے ٹریا تے ہن تک چل ریا اے۔ ایہ ہن دے گرم ویلے نون دسدا اے۔ ایہ ویلہ برف ویلے دے مکن تے ٹریا۔ ایے ویلے ج ای انسان دا وادا ہویا تے اودی لکھی تریخ تے اودے وڈے کم سامنے اۓ ایس لئی اینون انسانی ویلہ وی کیا جاندا اے جدوں زمین تے انسان دا راج اے۔
آرکین

**آرکین** اک پرانے ویلے دا ناں اے جیہڑا 38 کروڑ توں 25 کروڑ ورے پہلے ریا۔ ایس ویلے چ بیٹھی پڑی تے پتھری جاندار بنے۔
گرینائیٹ

**گرینائیٹ** آتشی چٹان دی اک عام مِلݨ آلی قِسم اے ۔ ایہ گرم تے پگھلے میگما توں بݨدا اے ۔ گرینائیٹ کوارٹز ، فیلڈسپار ہارنبلینڈ تے ابرق نال بݨدا اے ۔ ایہ پعھارا تے سخت ہُندا اے ۔

گٹھ:جیالوجی
گٹھ:کیمیا
گٹھ:کیمسٹری
گٹھ:کیمیائی عناصر
گٹھ:معدنیات
سنگ مرمر

**سنگ مرمر**، اک تبدیل شدہ چٹان اے جیہڑی پہلے لائم پتھر سی۔ ایہ زیادہ تر کیلسائٹ دا بݨیا ہُندا اے، جیہڑا کیلشیم کاربونیٹ (CaCO3) دی ٹھوس شکل اے۔ ایہ مجسمہ سازی تے عمارتاں دی تعمیر وچ ورتیا جان٘دا اے۔ سنگ مر مر فارسی لفظ اے جیہدا مطلب اے "ملائم پتھر"۔

## حوالے

گٹھ:پتھر 
گٹھ:ارضیات
گٹھ:جیالوجی
شیخ زید مسیت

**شیخ زید مسیت** ابوظہبی چ سنگ مرمر دی بنی اک مسیت اے۔

گٹھ:مسیت
گٹھ:مسجداں
گٹھ:عبادت گاہاں
ارفع کریم رندھاوا

**ارفع کریم** (2 فروری 1995ء – 14 جنوری 2012ء) اک پاکستانی طالبہ تے غیر معمولی ذہین بچی سی، جو 2004ء وچ محض نو سال د‏‏ی عمر وچ **مائیکرو سافٹ سرٹیفائیڈ پروفیشنل** (ایم سی پی) بن گئی، جداں کہ دس سال د‏‏ی عمر وچ پائلٹ دا اجازت نامہ (لائسنس) حاصل کيتا۔ اس بنا اُتے ارفع دا ناں گنيز ورلڈ ریکارڈز وچ درج گیا گیا۔ ایہ اعزاز 2008ء تک ارفع دے پاس رہیا۔ ارفع نے پاکستان د‏‏ی طرف تو‏ں، وکھ وکھ بین الاقوامی فورماں تے ڈھو ایڈ ڈویلپرز کانفرنس وچ نمائندگی کيتی۔ 2005ء وچ حکومت پاکستان نے ارفع نو‏‏ں صدارتی تمغائے حسن کارکردگی عطا کيتا۔ لاہور وچ اک سائنس پارک ارفع سافٹ ویئر ٹیکنالوجی پارک دے ناں اُتے ارفع ہی دے ناں اُتے بنایا گیا ا‏‏ے۔ مائیکروسافٹ دے بانی بل گیٹس نے ارفع نو‏‏ں صدر دفتر، امریکا وچ مدعو کيتا تے خود ملاقات کيت‏ی۔ ارفع 14 جنوری 2012ء نو‏‏ں 16 سال سال د‏‏ی عمر وچ عارضۂ قلب د‏‏ی وجہ تو‏ں وفات پا گئی۔

## پیدائش
ارفع کریم فیصل آباد دے اک نزدیکی پنڈ رام دیوالی وچ 2 فروری 1995ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں۔ آپ دے والد امجد عبد الکریم رندھاوا اک آرمی آفیسر نيں۔

## کم ترین عمرماں اعزاز
نو برس د‏‏ی عمر وچ 2004 وچ مائیکرو سافٹ سرٹیفائیڈ پروفیشنل دا امتحان پاس ک‏ر ک‏ے انفارمیشن ٹیکنالوجی وچ اک تہلکہ مچا دتا۔ ،ارفع کریم رندھاوا نے دنیا د‏‏ی کم عمر ترین مائیکرو سافٹ سرٹیفائیڈ پروفیشنل ہوݨ دا اعزازحاصل کيتا۔ اس تو‏ں دنیا وچ پاکستان دا ناں روشن ہويا۔

## ارفع کریم دے اعزازت
* ارفع کریم رندھاوا مائیکروسافٹ کارپوریشن د‏‏ی دعوت اُتے جولائ‏ی 2005 وچ اپنے والد دے ہمراہ امریکا گئياں۔ جتھے اسنو‏ں دنیا د‏‏ی کم عمر ترین مائیکروسافٹ سرٹیفائیڈ پروفیشنل د‏‏ی سند دتی گئی۔
* ارفع کریم جدو‏ں بل گیٹس تو‏ں ملی تاں اس دے بارے وچ کہیا گیا کہ پاکستان دا دوسرا رخ۔ ارفع کریم نو‏‏ں پاکستان دے دوسرے چہرے دا ناں دتا۔ اک روشن چہرے دا نام۔ بل گیٹس نے ارفع کریم تو‏ں دس منٹ ملاقات کيت‏ی۔
* اس دے علاوہ دبئی وچ انفارمیشن ٹیکنالوجی ماہرین د‏‏ی جانب تو‏ں دو ہفتےآں دے لئی انہاں نو‏ں مد عو کيتا گیا جتھے انہاں نو‏ں وکھ وکھ تمغا جات تے اعزازات د ئیے گئے۔
* ارفع کریم نے دبئی دے فلائینگ کلب وچ صرف دس سال د‏‏ی عمر وچ اک طیارہ اڑایا تے طیارہ اڑانے دا سرٹیفیکٹ وی حاصل کيتا۔ 
* ارفع کریم نو‏‏ں 2005 وچ اس د‏ی صلاحیتاں دے اعتراف وچ ِ ” صدارتی ایوارڈ “” پرائڈ آف پرفارمنس” دتا گیا
* ”مادرملت جناح طلائی تمغے ” وی عطا کيتا گیا
* ” سلام پاکستان یوتھ ایوارڈ” تو‏ں وی نوازیا گیا۔
* مائیکرو سافٹ نے بار سلونا وچ منعقدہ سن 2006 د‏‏ی تکنیکی ڈیولپرز کانفرنس وچ پوری دنیا تو‏ں پنج ہزار تو‏ں ودھ مندوبین وچو‏ں پاکستان تو‏ں صرف ارفع کریم نو‏‏ں مد عو کيتا گیا سی۔
* حکومت نے مرن مگرو‏ں لاہور دے اک پارک تے کراچی دا آئی ٹی سینٹر ارفع کریم ناں تو‏ں منسوب کر دتا استو‏ں علاوہ انہاں دے گاؤ ں نو‏‏ں وی ارفع کریم دا ناں دے دتا گیا ۔

## وفات
ارفع کریم نو‏‏ں 22 دسمبر، 2011ء نو‏‏ں مرگی دا دورہ پيا، بعد وچ طبیعت بگڑنے اُتے انہاں نو‏ں لہور دے سی ایم ایچ ہسپتال وچ داخل کرایا گیا سی جتھے اوہ کومے د‏‏ی حالت وچ رہیاں تے 14 جنوری، 2012ء د‏‏ی شب نو‏‏ں 16 سال د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں۔

## ارفع دے ناں اُتے یادگاری ٹکٹ
جنوری 2012ء وچ پاکستانی حکومت نے ارفع دے ناں اُتے ڈاک دا یادگاری ٹکٹ جاری کرنے د‏‏ی منظوری دتی۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* ارفع کریم رندھاوا د‏‏ی وفات
* ارفع کریم د‏‏ی تصاویر 

گٹھ:1995 دے جم
گٹھ:2012 دیاں موتاں
گٹھ:پاکستانی سائنسدان
گٹھ:پاکستانی کمپیوٹر پروگرامر
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:جٹ
گٹھ:تمغائے حسن کارکردگی وصول کنندگان
گٹھ:فیصل آباد دیاں شخصیتاں
پتھری جاندار

**پتھری جاندار** (Fossil) پرانے جانداراں جناں چ جانور بوٹے تے ہور جاندار آندے نیں دے بچے ہوۓ انگ یا نشان نوں کیندے نیں۔

ایہ پتھری جاندار بیٹھی پڑیاں چ ہوندے نیں۔ ایناں ناں پتھری جاندار ایس لئی رکھیا گیا اے کیون جے ایہ پتھراں چ بچے ہوۓ لبے نین۔ اے دس ہزار ورے پرانے ہونے چائیدے نیں، اس لئی پتھری جاندار ہولوسین ویلے جینوں ہون دا ویلا وی کے سکدے آں توں لے کے سب توں پرانے ویلے آرکین جیڑا 3.4 ارب ورے پرانا اے ہوسکدے نیں۔

پتھری جاندار ناپ چ نکے وڈے ہوسکدے نیں۔ ایہ اک مائکرومیٹر دے بیکٹیریا توں لے کے وڈے سارے ڈائینوسار تے کئی میٹر لمے رکھ جڈے ہوسکدے نیں۔

## بارلے جوڑ
ٹلا چرونی

**ٹلہ چرونی** پاکستان دے مارگلہ دے  پربت دھارا چ سب توں اچی چوٹی اے۔ ایدی اچائی 1604 میٹر/ 5263 فٹ اے۔ ایہ مارگلہ ہلز نیشنل پارک  وچ  ضلع  اسلام آباد تے  ضلع ہریپور  دے بارڈر تے اے۔ ایہ ضلع اسلام آباد دی سب توں اچی تھاں اے۔ ایدی چوٹی تے اک فوجی چوکی موبائیل فون والا ٹاور تے بارڈر دسن والی بتی لگی ہوئی اے۔ ایس دے اچائی توں مری، اسلام آباد تے دور دے تھاں دیکھے جاسکدے نیں اگر موسم صاف ہووے۔ 

ٹلہ چرونی تے مارگلہ دا  پربت دھارا 4 کروڑ ورے پرانا اے تے ایہ انڈین تے یوریشیائی پلیٹاں دے آپس وچ ٹکران نال ابریا اے۔ اے پہلے سمندر دی پدھر سی تے کس باجوں ایتھے سمندری جیون دے نشان ٹونڈے جاسکدے نیں۔ ایس پہاڑ دی پدھراں لائم پتھر،ریتلا پتھر تے پرت نال بنیا نیں تے سڑک دی پدھر توں ایہ پدھراں ویکھیاں جاسکدیاں نیں۔ 

ایس پہاڑ تے چیڑ دے رکھ اگے ہوۓ نیں۔ 

## ناں
ٹلہ پنجابی چ پعاڑ یا چوٹی نوں کیندے نین تے چرونی ڈنگران دے چرن دی تھاں نوں۔ ٹلہ چرونی آلے دوالے دے ڈنگران دے جرن دی تھاں وی ایہ ایس ایدا ای نان اے۔

## بارلے جوڑ

* http://www.pakistaniaat.net/2011/09/12/best-spot-on-the-margalla-hills/ 
* http://www.scribd.com/doc/68314943/Highest-Peak-on-Margalla-Hills
* http://www.wildlifeofpakistan.com/ProtectedAreasofPakistan/Margalla_NP.htm
کرانا پہاڑ

**کرانا پہاڑ**  پنجاب  پاکستان چ اک پربت دھارا اے۔ جیہڑا 40 میل لمبا اے۔ ایہدی سبھ توں اچی چوٹی ٹلا کرانا 980 فٹ اچی اے۔

*https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:u05gAiDtPGUJ:pu.edu.pk/images/journal/geology/PDF-FILES/Vol_44_55-67.pdf+Kirana+Hills&hl=en&gl=pk&pid=bl&srcid=ADGEEShweHgJ110OKVMZ--52NsIsPcvo-XE5QZtqY6CWmyxLHSfOShKlvoAnz1z7Op6nS-heaWv6wG9Ue7w29qXoAg8J8-qD2ohPeTKdFM5P9aC19shg9MIb9Ymt-vNnb_aFRAB2EplT&sig=AHIEtbQWIF2VYsbHRn7Xx9gC_abfKGlTUA
*https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:5cqroFKdBrIJ:prr.hec.gov.pk/Chapters/2688H-1.pdf+Kirana+Hills&hl=en&gl=pk&pid=bl&srcid=ADGEESjFPGO5uP8lvo_9oR_iLScpOEA9iG8IBBMtJCEJdRYp7GyzYQmtv9dWHtcdAMjMolAJBJTFecUAy849CKV0SWl1rEC0wpub35xcPVGVSXwxr9Mbh7tLwKDP0E5q7ProCG77UMUN&sig=AHIEtbRG2mu_-Ce6qkf6qNzBAHmdcPl37g
*مورتاں
*http://virtualexplorer.com.au/article/2003/66/granitoids-from-north-pakistan 
*https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:-5G77UAo298J:ppisonline.com/IOP2010/data/technical-writeup/central-indus-basin.pdf+Kirana+Hills&hl=en&gl=pk&pid=bl&srcid=ADGEESiq-idyNnnpuwzL9JhBfoRlpZdRGal3lglN_CzwnOFMcpFnpY6Dc-VcVQNmEaaYP0kkjK49QjXhfASxWrNhCy-7lf7Pcw7TSG8aucEqrwbC33l4_nUjtjAe93w4oGWYqvGP4aXl&sig=AHIEtbQjCJEfqz6MNsAtAfs8A6M07O3jRw
روات تریڑ

**روات تریڑ** (Rawat Faultline) پنجاب پاکستان چ اک تریڑ اے جیہڑی روات ضلع اسلام آباد توں ٹردی اے تے اتر لیندے ول جاندی ہوئی کعوٹہ ضلع راولپنڈی دے کولوں لنگ کے کشمیر تک جاندی اے۔

روات تریڑ روات توں کج دکھن ولوں ٹردی اے تے روات تے جی ٹی روڈ توں ہوندیاں ہویاں لنگ تے کعوٹہ نوں ٹپ کے کشمیر تک اپڑدی اے۔ کروڑاں ورے پہلے کریٹیشیس ویلے جدوں انڈین پلیٹ ، یوریشین پلیٹ نال ٹکرائی سی تے ایس ٹکر نال ہمالیہ تے لونے پربت دھارے بنے۔ ٹکرن دا ایہ کم ہلے وی ہوریا اے تے ایدے نتارے چ زمین چ تریڑاں پے گیاں نیں تے ایدے نال دیاں تھانواں تے زلزلے وی آندے نیں۔

روات تریڑ تے وائی بیجی نئیں ہوسکدی ایس لئی ایدے تے لوکاں نے کعر تے گراں وساۓ ہوۓ نیں۔ تریڑ چوں کئی تھانواں تے ونسونیاں پڑیاں نکلیاں ہویاں نیں۔ ایناں نوں ضلع راولپنڈی دے انگریز ڈپٹی کمشنر نے ضلع راولپنڈی دے 1893 - 94 دے ضلعی گزٹ چ کتے دے دند (Dog's tooth) لکھیا اے۔

## بارلے جوڑ
*روات تریڑ - پنجابی سائینس - یوٹیوب توں وڈیو
* https://web.archive.org/web/20170815165235/http://ir.library.oregonstate.edu/xmlui/bitstream/handle/1957/9504/Qayyum_Mazhar_1991.pdf?sequence=1
* https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:4j5ULjD7a_QJ:nceg.upesh.edu.pk/GeologicalBulletin/Vol-43-2010/Vol-43-2010-Abstract14.pdf+Salt+Range+Rawat+Fault+line&hl=en&gl=pk&pid=bl&srcid=ADGEESjMM64QUR1muWwsAA8PWTDsBW4qXqc5VkIyhk6nir5Mis9IjBopP3gUbGEV45rDWMufWeDnCiTlzLFK_DCImJIhF-yh-nJAntOpvB7lRWdpJ3JC08WK3g3Uc55tuKeR7i13I7z4&sig=AHIEtbR2lJwy_VTRmaz2BsjyQviI-IMbiA

## بارلے جوڑ

گٹھ:جیالوجی
اورڈوویشین

**اورڈوویشین** (Ordovician) چھ پیلوزویک ویلیاں چوں دوجا ہے۔ ایہہ ویلہ 48.8 کروڑ ورھے پہلے توں لَے کے 44.3 کروڑ ورھے پہلے رہیا اَتے ایس توں پہلے کیمبرین ویلہ سی ایس دے مگروں سیلورین ویلہ آیا۔ ایس ویلے دا ایہ ناں چارلس لیپورتھ نے 1879 چ رکھیا۔ ایس ویلے دے انت تے جانداراں دیاں بے انت ونڈاں مک گیاں۔ ایس ویلے سمندر دی پدھر اُچّی سی اَتے تھلویں براعظم اک براعظم گونڈوانہ دی مورت چ سن۔ ایہہ براعظم زمیدے وشکار سی پر ویلے ناں تھلویں قطب ول ٹردا گیا۔ 

## باہرلے جوڑ
رانی تاج

"رانی تاج" (شہان آرا تاج) 3 اکتوبر 1993 نوں برطانیا دے شہر برمنگھم وچہ پیدا ہوئی ۔ اوہ دنیا وچ ڈھول وجاؤن والیاں دی فہرست وچ اک مشہور پاکستانی نژاد شخصیت نیں ۔

**رانی تاج** ( اردو : رانی تاج ) (جم 3 اکتوبر 1993) برمنگھم، یونائیٹڈ کنگڈم توں اکّ بریٹیش پاکستانی ڈھول وادک اے۔ حالانکہ مڈلینڈس وچ پہلاں توں ہی جانی جاندی اے، اوہ 2010 وچ قومانتری مشہوری حاصل کر گئی جدوں اوہ ریحانہ دے گیت " رڈ بوائے " دی رکارڈنگ دے نال گلی وچ لائیو کھیڈدے ہوئے اکّ وائرل ویڈیو وچ دکھائی دتی۔
## شروع دا جیون
دو بچیاں وچوں سبھ توں چھوٹی، اسدی ماں بچپن توں ہی اسنوں 'رانی' کہہ کے بلاؤندی سی۔ اپنام نہ صرف پھسیا بلکہ اپنے آپ ہی اسدا سٹیج نام بن گیا۔

بیبیسی ایشیئن نیٹورک نال اکّ انٹرویو وچ، اسنے دسیا کہ اس دے ماں پیؤ دوواں دا جم میرپور، پاکستان وچ ہویا سی۔ منگلا ڈیم دے اساری دوران، بہت سارے ہور بریٹیش پاکستانیاں وانگ، اسدا پروار وی اپنے گھر توں اجڑ گیا سی۔ اوہناں وچوں اکّ رانی دے نانا-نانی سن جو 1960 دے دہاکے وچ کم لبھن لئی برمنگھم چلے گئے سن۔ اپنے آپ نوں قائم کرن توں بعد اسنے اپنی بیوی اتے بچیاں نوں بلایا۔ رانی دی ماں چار سال دی سی جدوں اوہ اپنی ماں اتے بھین-بھراواں دے نال برٹین وچ اپنے پیؤ نال مل گئی۔ رانی دے پیؤ نے 1990 وچ ویاہ توں بعد برٹین وچ اپنی ماں نال ملایا۔ رانی تاج دا جم 1993 وچ برمنگھم وچ ہویا سی۔

## سنگیتک اثر
حالانکہ، رانی نے نوں سال دی عمر توں ہی ڈھول وجایا سی، اسدا پہلا ساز ویولا سی، جسنوں اسنے پرائمری سکول وچ صرف چھ سال دی عمر وچ چکیا سی۔ اپنے پرائمری سکول کیریئر دے انت وچ اسنے اکّ وساکھی میلے وچ شرکت کیتی، جتھے اسنے ڈھول بلاسٹراں نوں ڈھول وجاؤندے دیکھیا۔ اسنوں ترنت ڈھول نال پیار ہو گیا اتے اسنے اپنی ماں نوں ڈھول خریدن لئی کیہا تاں جو اوہ اسنوں وجاؤنا سکھ سکے۔

اس توں بعد، سکول چھڈن توں بعد اسنے پیشہ ور سکھلائی حاصل کرن دا فیصلہ کیتا۔ اسنے ڈھول بلاسٹرز دے گرچرن ملّ ولوں سکھائے گئے پہلے دو سال بتائے اتے بعد وچ آزاد ڈھول گروپ دے ہرجیت سنگھ ولوں وی سکھایا گیا۔ گرچرن ملّ اپنا سنگیت گروپ نال ڈھولک وادک اتے ہرجیت سنگھ آزاد گروپ نال طبلہ وادک سی۔ دوویں گروپ اپنے-آپ وچ پائنیئر سن اتے مڈلینڈز نوں ہٹ کرن والی بھنگڑا سنگیت دی پہلی پیڑھی دا حصہ سن۔ ڈھول بلاسٹر دے حصے وجوں رانی نے بھنگڑا ڈانس کرنا وی سکھیا۔ ہور تجربہ حاصل کرن اتے اکّ سیوا حاصل کرن لئی رانی نے تیوہاراں، پارٹیاں اتے ویاہاں ورگے عوامی سماگماں وچ کھیڈنا شروع کر دتا۔ اوہ شروع وچ ہور بہت سارے لوکاں وانگ اکّ ریگولر ڈھول وادک بننا چاہندی سی پر اس دے یوٹیوب ویڈیو دے وائرل ہون توں بعد ایہہ سبھ بدل گیا۔

## ڈھولیاں نے صلاحیت حاصل کیتی
برمنگھم دے نیڑے سمیتھوک وچ اتے گرچرن ملّ ولوں منعقد یونائیٹڈ کنگڈم دے سبھ توں وڈے ڈھول مقابلے وچ، اسنوں ٹورنامینٹ دے ججاں وچوں اکّ بنن لئی سدا دتا گیا سی۔ فائینل وچ نہ صرف اوہ اکلوتی خاتون ججّ سی، اوہ اس دن سینئر پینل دی سبھ توں چھوٹی ججّ وی سی۔

## حوالے

## باہری لنک

* پنجاب پورٹل اُتے رانی بارے لیکھ 
* سرکاری ویبسائیٹ
* انڈین ایکسپریس اُتے ڈھول دیوا
* رانی بارے اکّ بلاگ 
* یوٹیوب لنک
* یوٹیوب لنک
* رانی تاج è su Facebook
* یوٹیوب لنک
* یوٹیوب لنک

گٹھ:جم 1993
گٹھ:جیوتّ لوک
گٹھ:پنجابی سبھیاچار

## باہرلے جوڑ
* رانی ڈھول دی رانی 
* اوہدی اپنی ویب سائٹ
* رانی انڈین ایکسپریس تے
* رانی دے بارے اک بلاگ 
* رانی دی ایک ویڈیو

گٹھ:پنجابی ثقافت
گٹھ:پاکستانی ڈھولچی
گٹھ:پاکستانی لوک
گٹھ:برطانوی مسلم شخصیتاں
پراݨا جیون ویلا

پرانا جیون ویلہ زمین دا اک ویلہ ہے جیہڑا 54.2 کروڑ توں لَے کے 25.1 کروڑ ورھے پہلے تک پھیلیا ہویا ہے۔ ایس ویلے دے مُڈھ تے جیون دیاں انگنت ونڈاں بنیاں اَتے ایہہ ویلے دے انت تے بوہت وڈے ناپ دے جیون مکیا۔ ایس ویلے نوں چھ ٹوٹیاں چ ونڈیا جاندا ہے۔ ایس ویلے چ ہی وڈے کم ہوۓ بنا ریڑھ دی ہڈی دے جانداراں نے سکی زمین تے پیر رکھیا۔ ایسے ویلے چ مچھیاں، ریپٹائیلز تے کیڑے اگے آۓ۔ ٹوٹیاں دا اندر دا پربندھ ہور بنیا۔ دو برفانی ویلے آۓ اَتے اجکل دے مقابلے تے زمین دا اپنے دوالے چکر تیز سی ایس لئی دن چھوٹے ہوندے سن۔ چن دے نیڑے ہون تے سمندراں چ جھلاں وی وڈیاں بندیاں سن۔

## باہرلے جوڑ
سیلورین

**زمین** دی تریخ چ سیلورین ویلہ 44.4 کروڑ توں لے کے 41.4 کروڑ ورھے پہلے تک رہیا. ایس ویلے چ ایسے بوٹیاں دے پتھری جاندار لبھدے نیں جنھاں پانی تے کھانا لے جان والیاں نالیاں بݨ چکیاں سن۔

## باہرلے جوڑ
ڈیونین

زمین دی تریخ اِچ ڈیونین 41.6 کروڑ ورھے پہلے توں لے کے 35.9 کروڑ ورھے پہلے تک رہیا۔ ایہدا ایہہ ناں انگلینڈ دی اک تھاں ڈیون تے ہے جتھوں سب توں پہلے ایس ویلے دیاں پڑیاں لبھِیاں۔ ایس ویلے چ پہلی واری بی والے بوٹے سکی زمین تے پھیلے۔ ایس ویلے وڈے ریڑھ دی ہڈی والے بوٹے کھان والے جانور حالے نہیں سی بݨے، ایس لئی ایہناں بوٹیان دے وڈے جنگل اُگے۔ 

## باہرلے جوڑ
کاربونیفرس

زمین دی تریخ چ **کاربونیفرس** ویلہ 35.9 کروڑ ورھے پہلے توں لے کے 29.9 کروڑ ورھے پہلے تک رہیا۔ ایہدا ایہہ ناں کاربن توں پیا۔ ایس ویلے پینجیہ بݨیا۔ اتلا تے تھلواں براعظم ٹکران نال زمین اُچّی ہوئی اَتے کئی تھان٘واں تے گل مکن نال جنگل مک گۓ۔ ایس ویلے چ ہوا چ 35٪ آکسیجن سی (اجکل 22٪ ہے)۔ 

## باہرلے جوڑ
پرمین

زمین دی تریخ اِچ **پرمین** ویلہ 39.9 کروڑ ورھے پہلے توں لَے کے 25.1 کروڑ ورھے پہلے تک رہیا۔ ایہدا ایہہ ناں روس دی اک تھاں پرم کرائی دے ناں تے جیہڑا سکاٹ جیالوجسٹ راڈرک مرچیسن نے 1841 چ رکھیا۔
ایس ویلے چ میمل اَتے کھچوپڑیاں دے پرکھ بنے۔ دنیا اوس ویلے گرم سی تے اِکّو ہی براعظم پینجیہ سی۔ کاربونیفرس ویلے دے وڈے جنگل مک گۓ سن۔ پرمین ویلے دا انت زمین دی تریخ دے سب توں وڈے جیون انت دے مکن نال ہویا جیہدے چ 90٪ سمندری جانداراں دیاں ونڈاں اَتے 70٪ سکی زمین دے جانداراں داں ونڈاں دا انت ہوگیا۔
## باہرلے جوڑ
تبدیل شدہ چٹان

**تبدیل شدہ** (metamorphic rock) پہلے توں کسے چٹان دے پلٹن نال بݨدی اے ۔ جدوں کسے پہلی چٹان نوں 150 توں 200 ڈگری سینٹی گریڈ تک گرم کیتا جاوے تے نالے اوہنوں 1500 بار دے دباؤ تھلے رکھیا جاوے تاں چٹان وچ گوڑھیاں کیمیائی تے دکھالی پلٹنیاں آوندیاں نیں تے اس طرحاں پلٹی چٹان یا تبدیل شدہ چٹان بݨدی اے ۔ ایہ پہلی چٹان تہہ دار چٹان یا آتشی چٹان یا کوئی ہور پراݨی تبدیل شدہ چٹان وی ہوسکدی اے ۔ ایہ چٹاناں زمین دے اندر اوتھے بَݨدیاں نیں جِتھے چوکھا دباؤ ہُندا اے ۔

## ہور دیکھو
* ہیرا
* سنگ مرمر

گٹھ:جیالوجی
گٹھ:ارضیات
کواٹرنری

کواٹرنری زمین دی تریخ دا اک ویلہ اے جیہڑا 25 لکھ ورے پہلاں توں لے کے ہن تک چل ریا اے۔

## بارلے جوڑ
اپاٹوسارس

**اپاٹوسارس** (Apatosaurus)، ساورپوڈ ڈائینوسار دی اک ونڈ اے جیہڑے جوراسک ویلے دے انت چ رۓ۔ ایہ 21 میٹر تک لمے تے 4.5 میٹر تک چتڑ تے اچے ہوسکدے سن۔ ایناں دا 23 ٹن تک جوکھ ہوسکدا سی۔ اپاٹوسارس دیاں ہڈیاں امریکہ چ یوٹاہ، اوکلاہوما، کولوراڈو تے وائیومنگ توں لبیاں نیں۔

## [[ناں]]
اپاٹوسارس یونانی بولی توں آیا اے۔ اپاٹو=چکری، سارس=کرلا۔

## بارلے جوڑ
براکیوسارس

**براکیوسارس** پتے کھان والا ڈائینوسار سی۔ ایہ اتلے جوراسک ویلے ریا۔ ایناں دیاں اگلیاں لتاں پچھلیاں توں لمیاں ہوندیاں سن۔ ایہ 25 میٹر لمے تے 13 مجوڑ ناںیٹر اچے ہوندے سن۔ایہ اوناں وڈے ڈائینوساراں چوں اک ایہ جیہڑے کدے زمین تے پھردے سن۔ ایدے پتھری جاندار نمونے اتلے امریکہ تے افریقہ توں ملے نیں۔

## بارلے جوڑ
ٹائیٹان زرافہ

**ٹائیٹان زرافہ**(Giraffatitan)، ساورپوڈ ڈائینوسار دی اک ونڈ اے جیہڑے جوراسک ویلے دے انت چ 14 کروڑ ورے پہلے  رۓ۔ ایہ اوناں وڈے  ڈائینوساراں چوں اک ایہ جیہڑے کدے زمین تے پھردے سن۔ ایہ 23 میٹر تک اچے تس ایناں دا جوکھ 40 ٹن تک ہوندا سی۔ ایناں دیاں لمیاں تعوناں سن تے ایہ زرافے وانگوں لگدے سن۔ ایناں دی پتھری جاندار تنزانیہ توں لبے سن۔

## ناں
ایہ زرافے ورگے لگدے سن تے وڈے ناپ دے سن ایس لئی ایناں نوں ٹائیٹان زرافہ یا وڈا زرافہ کیا گیا۔

## بارلے جوڑ
وچکارلا ویلا (جیالوجی)

زمین دی تریخ چ **وشکارلہ ویلہ** 25 کروڑ ورے پہلے توں 6.5 کروڑ ورے پہلے تک ریا۔ اینوں ڈائینوسار دا ویلہ وی کیندے نیں۔ ایس ویلے دے مڈ تے وڈی تبائی آئی سی تے انت تے وی وڈی تبائی آئی۔

## بارلے جوڑ
پیلیوجین

**پیلیوجین** زمین دی تریخ دا اک ویلہ اے جیہڑا 6.5 کروڑ ورے پہلے توں لے کے 2.3 کروڑ ورے پہلے تک ریا۔ اے 4.2 کروڑ ورے تک ریا۔ ایس ویلے چ میمل تے پنچھی ودیا ہوکے اگے آۓ۔ 

## بارلے جوڑ
نیوجین

نیوجین زمین دی تریخ دا اک ویلہ اے جیہڑا 2.3 کروڑ ورے پہلے توں لے کے 25 لکھ سال پہلے تک ریا۔ اینج ایہ ویلہ 2 کروڑ تے 30 لکھ ورے تک ریا۔ ایس ویلے ج اتلا تے تھلواں امریکہ پانامہ تے رلدے نیں۔ ہندستان ایشیاء نال ٹکراندا ریندا اے تے ہمالیہ بندا اے۔ انساناں دے پرکھ افریقہ چوں نکل کے یوریشیاء چ پھیلدے نیں۔

## بارلے جوڑ
اوبسیڈین

**اوبسیڈین** اگپڑی دی اک ونڈ اے۔ ایہ اودوں بندا اے جدوں لاوا جلدی نال ٹھنڈا ہوجاوے۔
اوپل

**اوپل** نگ پتھر دی اک قِسم تے اکمعدن اے ۔

گٹھ:ہیرے جواہرات
گٹھ:نگ پتھر
گٹھ:نگ
گٹھ:پتھر
گٹھ:بلور
گٹھ:معدنیات
گٹھ:ارضیات
گٹھ:جواہرات
یاقوت

**یاقوت** اک گلابی توں لال رنگ دا نگ پتھر اے ۔

گٹھ:ہیرے جواہرات
گٹھ:نگ پتھر
گٹھ:نگ
گٹھ:پتھر
گٹھ:بلور
گٹھ:معدنیات
گٹھ:ارضیات
گٹھ:جواہرات
لعل

**لعل** سلیکیٹ معدن دتی اک قِسم اے ۔ لعل معدنیات دا اک گروہ اے جیہڑا بار پہلوی متوازی الضلعے (rhombic dodecahedrons) قلماں (crystals) اُتے مشتمل ہُندا ا‏‏ے ۔ ایہنو‏ں انگریزی وچ Garnet کہیا جاندا ا‏‏ے ۔ ایہ اک nesosillicates اے جیہدا عمومی فارمولا، A3B2(SiO4)3 ا‏‏ے۔ لعل وچ جو کیمیائی عناصر پائے جاندے نيں ایہناں وچ کیلشیئم، میگنیشیئم، المونیئم، آئرن (فیرس تے فیرک حالتاں وچ )، کرومیئم، میگنيز تے ٹائٹینئم شام‏ل نيں ۔

گٹھ:ہیرے جواہرات
گٹھ:نگ پتھر
گٹھ:نگ
گٹھ:پتھر
گٹھ:بلور
گٹھ:معدنیات
گٹھ:ارضیات
گٹھ:جواہرات
زمرد

**زمرد** (Emerald) ہرے رنگ دا چمک دار تے شفاف نگ پتھر اے جو نگینے توں علاوا دوائیاں وچ وی استعمال ہُندا ا‏‏ے ۔ پاکستان، بھارت، کینیڈا، آسٹریلیا تے افریقا وچ پایا جاندا ا‏‏ے۔ دوا دے طور اُتے تقویتِ قلب و معدہ تے دماغ لئی خاص طور تے مفید ا‏‏ے ۔ ماہرین ایہنو‏ں سلیکا د‏‏ی بدلی ہوئی شکل دَسدے نيں ۔

## تصویراں

Image:National Museum of Natural History Emeralds 1.JPG|
Image:Chalk emerald 03.jpg|
File:Hooker Emerald Brooch.jpg|
File:Beryl-146853.jpg|
File:Beryl-130023.jpg|
File:emerald2.JPG|


گٹھ:ہیرے جواہرات
گٹھ:نگ پتھر
گٹھ:نگ
گٹھ:پتھر
گٹھ:بلور
گٹھ:معدنیات
گٹھ:ارضیات
گٹھ:جواہرات
نیلم

**نیلم** (Sapphire) یاقوت ورگا اک نگ اے ۔ ایہنوں نیلا یاقوت وی کہیا جاندا اے ۔

## مورتاں

فائل:Sapphire Gem.jpg
فائل:Sapphire - Voda Shaqen.jpg
فائل:Logan Sapphire, National Museum of Natural History, Washington DC.jpg
فائل:Sapphire ring.jpg|نیلم د‏‏ی انگوٹھی


گٹھ:ہیرے جواہرات
گٹھ:نگ پتھر
گٹھ:نگ
گٹھ:پتھر
گٹھ:بلور
گٹھ:معدنیات
گٹھ:ارضیات
گٹھ:جواہرات
جیسپر

**جیسپر** (یشب) سلیکان ڈائی آکسائیڈ دی اک قِسم تے اک نگ پتھر اے۔

گٹھ:ہیرے جواہرات
گٹھ:نگ پتھر
گٹھ:نگ
گٹھ:پتھر
گٹھ:بلور
گٹھ:معدنیات
گٹھ:ارضیات
گٹھ:جواہرات
سورجی پتھر

**سورجی پتھر** (Sunstone) اک مائیکروکلائن یا اولیگوکلیز فیلڈ اسپار اے، جیہنو‏ں بعض سمتاں تو‏ں دیکھݨ اُتے اک چمکیلی شکل دکھائی دیندی ا‏‏ے۔ ایہ جنوبی ناروے، سویڈن، امریکا دے وکھ وکھ علاقےآں تے جنوبی آسٹریلیا دے گبھلے ساحل دے نال کچھ ساحلاں اُتے پایا گیا ا‏‏ے ۔

گٹھ:ہیرے جواہرات
گٹھ:نگ پتھر
گٹھ:نگ
گٹھ:پتھر
گٹھ:بلور
گٹھ:معدنیات
گٹھ:ارضیات
گٹھ:جیالوجی
گٹھ:جواہرات
چیتا اکھ

**چیتا اکھ** اک نگ پتھر اے ۔

گٹھ:ہیرے جواہرات
گٹھ:نگ پتھر
گٹھ:نگ
گٹھ:پتھر
گٹھ:بلور
گٹھ:معدنیات
گٹھ:ارضیات
گٹھ:جواہرات
عنبر

**عنبر** کسے رکھ دی پتھر بنی ہوئی گوند ہوندی اے۔ 

گٹھ:جیالوجی
مینٹل

مینٹل جیالوجی چ زمین دی چھلڑ توں تھلے دی تہ نوں کیندے نیں۔ مینٹل 1800 میل (2900 کلومیٹر) موٹا ہوندا اے تے زمین دے حجم دا 84٪ ہوندا اے۔ ایہ زمین دی کور دے اتے ہوندا اے جیہڑی زمین دے حجم دا 15٪ بناندی اے۔ مینٹل دا گرمی ناپ 400 توں 600 ڈگری سینٹی گریڈ ہوسکدا اے۔ آکسیجن (44.8%)، سلیکان (21.5%) تے میگنیشیم (22.8%) ایدے چ سب توں چوکھے نیں۔
عقیق

**عقیق** اک نگ پتھر تے سلیکان ڈائی آکسائیڈ دی اک ونڈ اے ۔

گٹھ:ہیرے جواہرات
گٹھ:نگ پتھر
گٹھ:نگ
گٹھ:پتھر
گٹھ:معدنیات
گٹھ:ارضیات
گٹھ:جواہرات
ایمتھسٹ

**ایمتھسٹ** (amethyst) (یاقوت ارغوانی)  کاسنی رنگ دا اک کوارٹز اے جیہڑا نگ پتھر وچ شمار کیتا جاندا اے ۔

گٹھ:ہیرے جواہرات
گٹھ:نگ پتھر
گٹھ:نگ
گٹھ:پتھر
گٹھ:بلور
گٹھ:معدنیات
گٹھ:ارضیات
گٹھ:جواہرات
گٹھ:جیالوجی
قشر ارض

چھلڑ جیالوجی چ زمین دی اوپری پدھر یا تہ نوں کیندے نیں۔ ایہ زمینی چھلڑ اگپڑی بیٹھی پڑی تے پلٹی پڑی دیاں انگنت ونڈاں نال بنی اے۔ زمینی چھلڑ تھلے مینٹل ہوندا اے مینٹل دا اتلا پاسہ پعاری پڑیاں نال بنیا ہوندا اے تے زمینی چھلڑ تے مینٹل تے اتلے پاسے نوں لتھوسفیر کیندے نیں۔ لتھوسفیر ٹٹ سکدا اے تے پلیٹ ٹیکٹونکس بندا اے تے ٹردا اے۔ چھلڑ زمین دے حجم دا 1٪ توں وی تھوڑ ہوندا اے۔ چھلڑ دو ونڈاں دے ہوندے نیں: براعظمی چھلڑ تے سمندری چھلڑ۔ براعظمی چھلڑ موٹی تے سمندری چھلڑ پتلی ہوندی اے۔ چھلڑ دی موٹائی 7 توں 50 کلومیٹر تک ہوسکدی اے۔ ڈونگائی نال چھلڑ دا گرمی ناپ وددا جاندا اے۔ جتھے چھلڑ تے مینٹل ملدے نیں اوتھے گرمی ناپ 200 توں 400 ڈگری سینٹی گریڈ ہوسکدا اے۔
رون-گریبفیلڈ

**رون-گریبفیلڈ** جرمنی دے صوبے باویریا دا اک ضلع اے۔

## بارلے جوڑ

گٹھ:باویریا دے ضلعے
گٹھ:باویریا
ہنڈا سٹی

ہنڈا سٹی جپانی کار کمپنی ہنڈا دی بنائی ہوئی کار اے۔

## بارلے جوڑ
کوئلا

**کولہ** اک کالا پتھر تے پکا پتھری جاندار بالن اے۔ ایہ زمین دیاں کالیاں یا کالیاں بھوریاں تہواں چ لبدا اے۔ ایدے وچ 65٪ توں لے کے 95٪ تک کاربن ہوندا اے۔ انسانی تریخ چ ایہ بالن دے کم آیا اے۔ ایہ بجلی بنان، گرمی کرن تے دھاتاں صاف کرن دے کم اندا اے۔ چین، ہندستان، امریکہ کولہ کڈن والے وڈے دیس نیں۔

## کولہ بننا
اج توں 30 کروڑ ورے پہلے زمین تے کنے جنگل سن۔ ویلے نال زمین رکھاں دے ایہ جنگل ڈگے تے اینان تے ہور شیواں دیاں تہواں بندیاں گیاں۔ دبا نال ایہ رکھ کولے چ پلٹدے گئے۔ کاربونیفرس ویلہ کولہ بنن لئی ودیا سی۔

## Zobacz też
## بارلے جوڑ
بارلی گڑک

زمین دی **بارلی گڑک** 2666 کلومیٹر موٹی نکل تے لوۓ نال بنی اک پانی سار تہ اے۔ بارلی گڑک زمین دی پکی اندرلی گڑک دے اتے تے مینٹل دے تھلے ہوندی اے۔ ایدی اتلی ولگن زمین دی پدھر توں 2890 کلومیٹر (1800 میل) تھلے ہوندی اے۔ بارلی گڑک تے اندرلی گڑک دے وشکار وقفہ زمین دی پدھر توں نیڑے نیڑے 5،150 کلومیٹر تھلے ہوندا اے۔ بارلی گڑک دا گرمی ناپ 4400 ڈگری سینٹی گریڈ توں لے کے 6100 ڈگری سینٹی گریڈ تک ہوندا اے۔ بارلی گڑک تے اینا دبا نئیں ہوندا جے ایہ پکی ہوسکے جناں کہ اندرلی گڑک تے ہوندا اے ایس ل‏‏ ایہ پانی سار ہوندی اے۔ گرمی بار ول جان توں زمین دا اندر ہولی ہولی ٹھنڈا ہوریا اے۔
اندرلی گڑک

زمین دی **اندرلی گڑک** پکی گیند وانگوں اے جیدا ریڈیس 1220 کلومیٹر تک ہوندا اے۔ ایہ لوۓ تے نکل نال بنیا اے تے ایدا گرمی ناپ 5505 ڈگری سینٹی گریڈ تک ہوسکدا اے۔ ایس اندرلی پکی گڑک دا پتہ پہلی واری انگے لہمان نے 1936 چ دتا۔ جے اے جیکب نے ایہ گل کیتی جے اندرلی گڑک زمین دے ٹھندا ہون باجوں ٹھنڈی ہورئی اے تے ایدا گرمی ناپ اک ارب وریاں چ 100 ڈگری سنٹی گریڈ دے سعاب نال ٹھنڈا ہوریا اے۔ اندرلی گڑک دی عمر 2 توں 4 ارب ورے تک اے۔

گٹھ:جیالوجی
لیندا گرجا

لیندا گرجا ایمسٹرڈیم، نیدرلینڈز چ اک پروٹسٹنٹ گرجا اے۔ ایہ گرجا 1621 - 1631 چ بنایا گیا سی۔ ایدا مینار 85 میٹر دی اچائی نال ایمسٹرڈیم دا سب توں اچا مینار اے۔

## بارلے جوڑ

گٹھ:نیدرلینڈز
گٹھ:نیدرلینڈز دے گرجے
امن محل

**امن محل** ہیگ نیدرلینڈز چ عالمی عدالت دا دفتر اے۔ ایہ 1913 چ بنایا گیا۔
ملکہ بیٹرکس

**ملکہ بیٹرکس** نیدرلینڈز دی ملکہ دا ناں اے۔ اوہ 31 جنوری 1938 نوں جمی 30 اپریل 1980 نوں اوہ نیدرلینڈز دی ملکہ بنی تے 30 اپریل 2013 نوں راج گدی توں لتھ گئی۔

گٹھ:نیدرلینڈز
گٹھ:نیدرلینڈی شخصیتاں
ڈارمشٹڈ-ڈائیبرگ

**ڈارمشٹڈ-ڈائیبرگ** جرمنی دے صوبے ہیسے دا اک ضلع اے۔

## بارلے جوڑ
فان گوگ میوزیم

فان گوگ میوزیم نیدرلینڈز دے شہر ایمسٹرڈیم چ اک میوزیم اے۔

## ہور ویکھو
* چوکھے ویکھے جان والے آرٹ میوزیم
ہرمیٹیج ایمسٹرڈیم

**ہرمیٹیج ایمسٹرڈیم** نیدرلینڈز دے شہر ایمسٹرڈیم چ اک میوزیم اے۔

## ہور ویکھو
* چوکھے ویکھے جان والے آرٹ میوزیم
موس ناپ

معدنیات دی سختی نوں ناپن ل‏ئی **موس ناپ** (Mohs Scale) ورتیا جاندا اے۔ ایہ ناپ اوناں تے کھرچن دی روک یا نرمی نوں دسدا اے۔ ایس ناپ دا مڈ 1 تے انت 10 اے۔ ایدا ایہ مطلب ایہ جے سب تونرم شے دا ناپ اک ہووے گا تے سب توں سخت شے دا ناپ 10 ہووے گا تے دوجیاں ایدے وشکار آن گیاں۔ ایہ ناپ جرمن جیالوجسٹ تے معدنیات گرو فریڈرش موس (Friedrich Mohs) نے 1812 چ بنایا سی۔
فریڈرش موس

**کارل فریڈرش موس** اک جرمن جیالوجسٹ سی جینے معدنیات دی سختی نوں ناپن لئی موس ناپ بنایا۔

فریڈرش موس 29 جنوری 1773 نوں جرمنی چ جمیا۔ یونیورسٹی آف ہالے وٹنبرگ توں پڑھیا۔ کئی یونیورسٹیاں چ پرھاندے رۓ۔ 29 ستمبر 1839 چ مرگیا۔

## ہور ویکھو
* موس ناپ
بوہیمیا

**بوہیمیا** چیک لوک راج دا اک تریخی تھاں اے۔ ایہ چیک لوک راج وچ اے تے ایدے لیندے پاسے چ اے۔
وانگ سٹاو گرجا

**وانگ سٹاو گرجا** ناروے دا اک پراݨا لکڑ دا بݨیا گرجا سی جیہنوں ناروے توں پٹ کے جرمنی وچ لیا کے دوبارہ کھڑا کیتا گیا، اوہ تھاں فیر پولینڈ وچ آیا تے ہُݨ ایہ پولینڈ وچ اے۔

## باہرلے جوڑ

گٹھ:پولینڈ
گٹھ:پولینڈ دے گرجے
گٹھ:گرجے
گینتیا

**گینتیا** رومی سمندر چ مالٹا دے جزیرے گوزو چ پتھر ویلے دا اک مندر اے۔
رامزاؤ گرجا

رامزاؤ گرجا تھلویں جرمنی ج باویریا دے صوبے چ اک کیتھولک گرجا اے۔
مالبورک قلعہ

**مالبورک فلعہ** تھاں ناپ نال دنیا دا سب تون وڈا فلعہ اے۔ اینوں پرشین جرمن سرداراں دے اک جٹ نے 14وین صدی ج بنایا۔ ایہ قلعہ میرینبرگ پولیند ج اے۔
تھلویں نکے پولینڈ دے لکڑ گرجے

**پولینڈ** دے لکڑ گرجے تھلویں پولینڈ چ اک خاص ول نال بناۓ گۓ لکڑ گرجے نیں۔
لڈوگزلسٹ-پاررچم

**لڈوگزلسٹ-پاررچم** جرمنی دے صوبے میکلنبرگ-پومرینیا دا اک ضلع اے۔
مل

مل سکاٹلینڈ برطانیہ دا اک جزیرہ اے۔ ایہ ایدے لیندے کنڈے ول اے۔ ایہ سکاٹلینڈ دا دوجا وڈا جزیرہ اے۔

## بارلے جوڑ

* - مل دی حیالوجی 
* - مل وچ جی آیاں نوں 

گٹھ:سکاٹلینڈ
گٹھ:برطانیہ دے جزیرے
کلچن پل

**کلاچن پل** اک ڈاٹ دا کب نکلیا پل اے جیہڑا سکاٹلینڈ چ اے ایس پل دا ڈیزائن تھامس ٹیلفورڈ نے بنایا سی تے پل 1792 وچ بنیا۔

## حوالے

گٹھ:پل
گٹھ:پݪ
مینائی پل

مینائی پل نوں دنیا دا پہلا سسپنشن پل کیہا گیااے۔ ایہ پل ویلز نوں انگلزی جزیرے نال جوڑدا اے تے ایس پل دا نمونہ تھامس ٹیلفورڈ نے بنایا سی تے پل 1826 چ بنیا۔۔
## حوالے

گٹھ:پل
گٹھ:پݪ
ٹائری

ٹائری سکاٹلینڈ برطانیہ دا اک جزیرہ اے۔ ایہ ایدے لیندے کنڈے ول اے۔
بارلے ہیبرڈز

**بارلے ہیبرڈز** سکاٹلینڈ دے لیندے پاسے تے اندرلے ہیبرڈز دے اتر لیندے ول سکاٹلینڈ برطانیہ دے جزیریاں دا جٹ اے۔
ہیبرڈز

ہیبرڈز سکاٹلینڈ برطانیہ دے لیندے پاسے جزیریاں دا جٹ اے۔ ایہ دو انگاں وچ ونڈے ہوۓ نے: اندرلے ہیبرڈز، بارلے ہیبرڈز۔

گٹھ:سکاٹلینڈ
گٹھ:برطانیہ دے جزیرے
نیشنل گیلری

نیشنل گیلری اک برطانوی آرٹ میوزیم اے۔ ایدے چ 2300 آرٹ دے کم نیں جیڑی 13 صدی توں 1900 تک دے نیں۔ 
## ہور ویکھو
* چوکھے ویکھے جان والے آرٹ میوزیم
## بارلے جوڑ

* میوزیم دی ویب سائیٹ
* میوزیم دی سیر
ٹیٹ

ٹیٹ ماڈرن اک برطانوی آرٹ میزیم اے۔ اس میوزیم چ سارے جگ تے برطانیہ دے ماڈرن آرٹ دے نمونیاں نوں نمائش واسطے رکھیا ہویا اے۔ اے جگ دا سب توں بوتا ویکھیا جان آلا ماڈرن آرٹ میوزیم اے۔
## ہور ویکھو
* چوکھے ویکھے جان والے آرٹ میوزیم
## بارلے جوڑ

* میوزیم دی ویب سائیٹ
* میوزیم گیلری دا پلین
* http://www.radicalphilosophy.com/default.asp?channel_id=2187&editorial_id=9880
میوزیم آف موڈرن آرٹ

**میوزیم آف ماڈرن آرٹ** اک امریکی آرٹ میوزیم اے جیڑا کے ماڈرن آرٹ دے اتے توجہ رکھدا اے۔
## ہور ویکھو
* چوکھے ویکھے جان والے آرٹ میوزیم
## بارلے جوڑ

* میوزیم دی ویب سائیٹ
* http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m1026/is_5_166/ai_n9505400
آئیاونا

**آئیانا** اندرلے ہیبرڈز سکاٹلینڈ برطانیہ دا اک نکا جزیرہ اے۔
ایلین ڈونان

ایلین ڈونان سکاٹلینڈ دے اک لخ چ اک جزیرہ اے جتھے اک ٹٹا پجیا قلعہ وی ہے۔
نیشنل میوزیم آف کوریا

نیشنل میوزیم آف کوریا جنوبی کوریا دا سب توں وڈا تریخی تے آرٹ میوزیم اے تے اے اوہ تہزیبی ادارہ اے جیڑا کوریا نوں ریپریزنٹ کردا اے۔
## ہور ویکھو
* چوکھے ویکھے جان والے آرٹ میوزیم
## بارلے جوڑ

* میوزیم دی ویب سائیٹ 
* http://miceseoul.com/venue-finder/unique/National-Museum-of-Korea-36.html
مینلینڈ، شٹلینڈ

گٹھ:سکاٹلینڈ
گٹھ:سکاٹلینڈ دے جزیرے
گٹھ:برطانیہ دے جزیرے
گٹھ:شٹلینڈ
ویسٹرے

**ویسٹرے** اورکنے سکاٹلینڈ دے جزیریاں جوں اک اے۔

## مورت نگری

Image:Westray House.jpg
Image:Westray - Fishing Village.jpg
Image:Westray - West.jpg
Image:Westray - Noup Head Beacon.jpg
Image:Westray - Cliffs 2.jpg
Image:Westray - Cliffs 1.jpg
Image:Westray - Seabirds.jpg
Image:Westray Skiffs.jpg
مینلینڈ، اورکنے

**مینلینڈ** اورکنے سکاٹلینڈ دا سب توں وڈا جزیرہ اے۔ اورکنے دے 75٪ لوک ایتھے ریندے نیں۔ 

## مورت نگری

Image:Earl's Palace - Birsay.jpg| اورکنے
Image:Skara Brae house 1 5.jpg| اورکنے
Image:PicDeerness.jpg|اورکنے 

* اورکنے ویب سائٹ
روکال

روکال اوقیانوس سمندر وچ برطانیہ توں 460 کلومیٹر دے پینڈے تے اک انوسیا جزیرہ اے۔ یاہ گرینائیٹ دی اک 20 میٹر سمندر توں باہر نکلی پڑی اے تے ایہنون دنیا دی اک لگی تھاں منیا گیا اے۔

گٹھ:برطانیہ دے جزیرے
گٹھ:جزیرے
جرسی

**جرسی** فرانس دے کنڈے توں پرے سمندر چ برطانیہ دے راج تھلے اک جزیرہ اے۔

گٹھ:برطانیہ دے جزیرے
گٹھ:برطانیہ
گٹھ:چینل جزیرے
گرنزی

**گرنزی** فرانس دے کنڈے توں پرے سمندر چ برطانوی راج تھلے اک جزیرہ اے۔
برے

**برے** اورکنے سکاٹلینڈ دے جزیریاں جوں اک اے۔

## مورت نگری

Image:Burray Sheeps.jpg
Image:Churchill-Barrier-4.jpg
بن مکڈوئی

## ہور ویکھو
* برطانیہ دے اچے پعاڑاں دی لسٹ

گٹھ:برطانیہ دے پعاڑ
گٹھ:برطانیہ
گٹھ:برطانیہ دے شہر
گٹھ:یورپ دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے
گٹھ:یورپی شہر
گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
گٹھ:برطانیہ دے آباد تھاں
گٹھ:سکاٹلینڈ
نیشنل میوزیم فنلینڈ

نیشنل میوزیم فنلینڈ فنلینڈ دا اک میوزیم اے جیہڑا پتھر ویلے توں لے کے ہن تک بارے فنلیںڈ دیاں شیواں نمیش کراندا اے۔ ایہ 1916 چ لوکاں لئی کھولیا گیا۔ ایہ فنلینڈ دے راجگڑھ ہیلسنکی چ اے۔
ہام قلعہ

ہام قلعہ فنلینڈ دا اک قلعہ اے جیہڑااے وشکارلے ویلے چ بنایا گیا سی۔
کینن

**کینن** اک جپانی کمپنی اے جیہڑی کیمرے کیمکارڈر تے فوٹوکاپیرز بناندی اے۔ ایدا گڑھ ٹوکیو جپان ج اے۔ ایہ کمپنی 1937 ٹوکیو چ بنائی گئی تے ایدی نیو رکھن والے سن: ٹاکیشی میٹارائی، گورو یوشیڈا، سابورو اچیڈا تے ٹاکیو اویڈا۔ 

## بارلے جوڑ
## بارلے جوڑ

* کمپنی ویب سائیٹ
نکون

نکون یا نکون کارپوریشن جپان دی کیمرے ما‏ئکروسکوپ، دوربین تے لنز بنان دی اک کمپنی اے۔ 

## ہور ویکھو

## بارلے جوڑ

* کمپنی ویب سائیٹ
اولمپس

اولمپس، جپان دی کیمرے تے کیمریاں دے شیشے بنان دی اک کمپنی اے۔ ایدی نیو 12 اکتوبر 1919 چ رکھی گئی۔
## بارلے جوڑ

* کمپنی ویب سائیٹ
کیسیو

کیسیو جپان دی کیلکولیٹر کعڑی کیمرہ تے الیکٹرونکس دیاں شیواں بنان والی اک کمپنی اے۔ ایدی نیو 1946 چ رکھی گئی۔

## بارلے جوڑ

* کمپنی ویب سائیٹ
یورپی پارلیمنٹ

یورپی پارلیمنٹ یورپی یونین دے لوکاں ہتھوں چنیا جان والا اک ادارہ اے جیہڑا یورپ دے ماملیاں نوں چلاندا اے۔
توشیبا

**توشیبا** اک جپانی کمپنی اے جیہڑی کمپیوٹر تے الیکٹرونکس دیاں ہور شیواں بناندی اے۔

## بارلے جوڑ

* کمپنی ویب سائیٹ

گٹھ:جپانی کمپنیاں
گٹھ:کاروباری کمپنیاں
ڈل

**ڈل** کمپیوٹر بنان دی اک امریکی کمپنی اے۔ ایس کمپنی دی نیو مائیکل ڈل نے رکھی سی تے کمپنی اودے ناں تے ای اے۔ کمپنی دنیا دیاں وڈیاں ٹیکنالوجی دیاں کمپنیاں چوں اک اے تے تے فارچون گلوبل 500 دی لسٹ ج ایدا نمبر 41 واں اے۔

## ہور ویکھو
* فارچون گلوبل 500
## بارلے جوڑ

* کمپنی ویب سائیٹ
فارچون گلوبل 500

**فارچون گلوبل 500** دنیا دیاں 500 وڈیاں کاروباری کاپوریشناں دی پوڑی اے۔ ایس پوڑی نوں اک امریکی میگزین فارچون ہر سال بناند ا اے۔ ایہ پوڑی ایناں کمپنیاں دی سلانہ کمائی دی نیو تے بنائی جاندی اے۔

## لسٹ 2011
تھلے 2011 دی ودياں دس کمپنیاں دی لسٹ دتی گئی جے تے ایہ اوناں دی 31 مارچ 2011 تک دی کمائی دسدی اے۔

## بارلے جوڑ
*2011 دی لسٹ

گٹھ:امریکی کمپنیاں
گٹھ:کاروباری کمپنیاں
فارچون میگزین

فارچون میگزین امریکہ دا اک کاروباری میگزین اے جیدی نیو 1930 ج رکھی گئی سی۔

## ہور ویکھو
* فارچون گلوبل 500
## بارلے جوڑ
* میگزین ویب سائٹ

گٹھ:میگزین
ہیولٹ-پیکرڈ

**ہیولٹ-پیکرڈ** کمپیوٹر تے ایدیے نال رلدیاں شیوان بنان والی سب تون وڈی کمپنی اے۔ ایدی نیو بل ہیولٹ تے ڈیوڈ پیکرڈ نے 1939 چ اک کار گیراج ج رکھی۔

## ہور ویکھو
* فارچون گلوبل 500
## بارلے جوڑ

*
بل ہیولٹ

**بل ہیولٹ** اک امریکی کاروباری سی جینے ڈیوڈ پیکرڈ نال رل کے کمپیوٹر بنان والی ہیولٹ-پیکرڈ کمپنی دی نیو رکھی۔

گٹھ:امریکی کاروباری
گٹھ:ہیولٹ-پیکرڈ
ڈیوڈ پیکرڈ

**بل ہیولٹ** اک امریکی کاروباری سی جینے ڈیوڈ پیکرڈ نال رل کے کمپیوٹر بنان والی ہیولٹ-پیکرڈ کمپنی دی نیو رکھی۔
امرلینڈ

**امرلینڈ** جرمنی دے صوبے تھلواں سیکسنی دا اک ضلع اے۔

گٹھ:تھلواں سیکسنی دے ضلعے
گٹھ:تھلواں سیکسنی
مائیکل ڈل

**مائیکل ڈل** اک امریکی کاروباری اے جینے کمپیوٹر بنان والی ڈل کمپنی دی نیو رکھی۔ اودا دنیا دے امیر بندیاں چ 44واں نمبر اے۔

گٹھ:امریکی کاروباری
گٹھ:ڈل
ڈائفولز

**ڈائفولز** جرمنی دے صوبے تھلویں سیکسنی دا اک ضلع اے۔

## بارلے جوڑ

گٹھ:تھلواں سیکسنی دے ضلعے
گٹھ:تھلواں سیکسنی
ارنس سٹاو گرجا

**ارنس سٹاو گرجا** ناروے دا اک پرانا تریخی لکڑ گرجا اے۔

## بارلے جوڑ
تھامس ٹیلفورڈ

**تھامس ٹیلفورڈ** (1757 - 1834) اک سکاٹ مستری سی جینے برطانیا چ کئی تھاوان تے پل بناۓ۔

*کلچن پل
*مینائی پل
انگلسی

**انگلسی** ویلز دی اک کاؤنٹی تے اک جزیرہ اے۔ ایہ ویلز دے لیندے کنڈے ول اے۔
آئرن برج

**آئرن برج** انگلینڈ برطانیہ چ 1779 دا بنیا ہویا اک ڈاٹ دا لوۓ دا پل اے۔ ایہ لوۓ نال بنن والا پہلا پل سی۔

گٹھ:انگلینڈ
گٹھ:پل
گٹھ:پݪ
شٹلینڈ پونی

شٹلینڈ پونی نکے کعوڑیاں دی اک ونڈ اے جیہڑی شٹلینڈ دے جزیریاں چ بنی۔ ایہ تکڑے تے رتاں دی سختی سہ جاندے نیں۔ جواک دی ای پسند نیں تے کم وی کردے نیں۔

گٹھ:سکاٹلینڈ
گٹھ:شٹلینڈ
کیسل کوچ

**کیسل کوچ** ویلز برطانیہ چ اک قلعہ اے جیہڑا اک پرانے قلعے دیاں کھنڈراں تے بنیا اے۔
ٹائینٹسفیلڈ

ٹائینٹسفیلڈ سمرسیٹ انگلینڈ چ وکٹورین گوتھک نمونے تے بنیا اک کعر اے۔
فرینکفرٹ کتاب میلا

**فرینکفرٹ کتاب میلا** (انگریزی: Frankfurt Book Fair)، جرمنی دے شہر فرینکفرٹ وچ مُنعقد ہوݨ والا دُنِیا دا اک وڈا کتاب میلا اے۔ 

گٹھ:کتاب میلے
گٹھ:جرمنی وچ تعلیم
چرک ‍قلعہ

چرک ‍قلعہ ویلز برطانیہ چ اک قلعہ اے۔ ایہ 1295 چ بنایا گیا سی۔
ہانزا جٹ

**ہانزا جٹ** (Hanseatic League) اتلے یورپ دے شہراں دیاں کاروباری سنگتاں دا اک جٹ سی۔ ایہ شہر اتلے یورپ دے سمندراں دے کنڈیاں تے وس رۓ سن۔ بالٹک سمندر تے اتلا سمندر ایس جٹ دے سمندر سن تے ایہ جٹ 13ویں توں 17ویں صدی تک تکڑا ریا۔ ایس جٹ دے وڈے شہر ایہ نیں:

ہامبرگ لبک لونبرگ وسمار، روسٹا برلن ڈانزک کونگزبرگ، ریگا
پورٹا نگرا

**پورٹا نگرا** جرمنی دی شہر ٹریر چ اک پرانا رومی گیٹ یا بوآ اے۔ پورٹا نگرا دا مطلب اے کالا بوآ کیوں جے ایدے پتھر دا رنگ ویلے نال کالا ہوگیا اے۔ ایہ گیٹ رومی ویلے ج 186 تے 200 دے وشکار بنایا گیا سی۔

## بارلے جوڑ
زولفراين

**زولفراين** (Zollverein) جرمن دیساں دا اک کسٹم جٹ سی جیہڑا اونان دیساں چ کم تے کاروبار دی اکو جئی پدھر بنان لئی بنایا گیا سی۔ ایہ 1818 چ بنایا گیا۔ اینوں پہلے تے پرشیا نے ٹوریا فیر ایدے ج ہور جرمن دیس رلدے گے پر آسٹریا نون ایدے چون بار رکھیا گیا گیا۔
کلائڈ آرک

**کلائڈ آرک** اک پل اے جیڑا گلاسگو سکاٹلینڈ چ دریا‎ۓ کلائڈ دے اتے اے۔
سینٹ اینڈریو کیتھڈرل

**سینٹ اینڈریو کیتھڈرل** گلاسگو سکاٹلینڈ دا اک رومن کیتھولک گرجا اے۔
نواں سٹی ہال

نواں سٹی ہال جرمنی دے شہر ہینوور دا ٹاؤن ہال اے۔ اینوں بنن چ 12 ورے لگے تے ایہنوں 20 جولائی 1913 نوں کھولیا گیا۔ ہال دا گنبد 100 میٹر اچا اے۔ 

## بارلے جوڑ

* http://sketchup.google.com/3dwarehouse/details?mid=35744acc4a30ea75bcbc8790e1cd4d16&prevstart=0 
* http://www.hannover.de/errors/404.html
کیلونگروو ارٹ گیلری اینڈ میوزیم

**کیلونگروو ارٹ گیلری اینڈ میوزیم** گلاسگو سکاٹلینڈ چ اک میوزیم تے آرٹ گیلری اے۔
کوینز پارک

**کوینز پارک** گلاسگو سکاٹلینڈ چ اک پارک اے۔ اے شھر دے وشکار توں 2 میل دے پینڈے تے اے۔
سکاٹلینڈ دے شہر

گٹھ:برطانیہ دے شہر
گٹھ:یورپ دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے
گٹھ:یورپی شہر
گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
گٹھ:برطانیہ دے آباد تھاں
گریمپئین

**گریمپئین** سکاٹلینڈ دے اک پربت دھارے دا ناں اے۔ ایہ سکاٹلینڈ دے وشکار ایدے ادے تھاں تے لیندے توں چڑھدے ول پھیلیا ہویا اے۔ ایس دی سب توں اچی چوٹی بن نیوس برطانیہ تے سکاٹلینڈ دی سب توں اچی چوٹی اے۔ بن مکڈوئی دوجا اچا پعاڑ وی ایسے پربت دھارے وچ اے۔

## ہور ویکھو
* برطانیہ دے اچے پعاڑاں دی لسٹ
نارتھویسٹ ہائیلینڈز

**نارتھویسٹ ہائیلینڈز** سکاٹلینڈ دے اک پربت دھارے دا ناں اے۔ گریٹ کلن اینوں گریمپئین توں وکھرا کردا اے۔ سولون نارتھویسٹ ہائیلینڈز چ اک پعاڑی جوٹی اے۔
## ہور ویکھو
* برطانیہ دے اچے پعاڑاں دی لسٹ
دریاۓ ٹے

**دریاۓ ٹے** سکاٹلینڈ دا سب توں لماں دریا اے ایدی لمبائی 188 کلومیٹر اے۔
گریٹ گلن

**گریٹ گلن** سکاٹلینڈ چ گلن یا وادیاں دا اک سسلسلہ اے جیہڑا 100 کلومیٹر لماں اے تے انورنس توں مورے فرتھ تک جاندا اے۔ گریٹ گلن سکاٹلینڈ دی زمین ج اک تریڑ باجوں بنیا اے جینوں گریٹ کلن تریڑ کیندے نیں۔ اے سکاٹلینڈ دے پعاڑی سلسلیاں  گریمپئین تے نارتھویسٹ ہائیلینڈز نوں ایناں دے وشکار لنگ کے دو انگاں چ ونڈ دندا اے۔  

گلن سکاٹ بولی چ وادی نوں کیندے نیں۔
پرت

**پرت** اک بیٹھی پڑی اے جیہڑی چکڑ نال بندی اے۔ پرت نوں موٹائی پاسیوں کٹیا جاسکدا اے تے ایہ اک سینٹی میٹر توں ود موٹی نئیں ہوندی۔
ہلڈزہائم

**ہلڈزہائم** جرمنی دے صوبے تھلویں سیکسنی دا اک ضلع اے۔

گٹھ:تھلواں سیکسنی دے ضلعے
گٹھ:تھلواں سیکسنی
سکارا برای

**سکارا برای** اورکنے سکاٹلینڈ برطانیہ چ اک پتھر ویلے دی بستی اے۔ اے تھاں 5000 ورے پرانی اے۔

گٹھ:سکاٹلینڈ
سلیٹ

سلیٹ اک تہ والی پلٹی پڑی جیہڑی پرت وانگوں دی بیٹھی پڑی تون بنی سی جیہڑی کے مٹی یا اگ والے پعاڑ دی سوا توں بنی سی۔ اینوں اگر پرت ول سیانف نال کٹیا جاۓ کسے چنگے اوزار نال تے ایہ کئی ہور سیٹاں چ ونڈی جاندی اے۔ اینوں چھتاں تے پایا جاندا اے تے ایدے چوں پانی ںئیں سمدا۔
سٹوٹ

سٹوٹ نیولے دی اک ونڈ اے۔ ایہ اتلے امریکہ تے یوریشیاء دا واسی اے۔ اینوں نیوزیلینڈ وی لیا گیا اے۔

## بارلے جوڑ
پعاڑی خرگوش

**پعاڑی خرگوش** خرکوش دی اک ونڈ اے۔ ایہ سکاٹلینڈ توں یوریشیاء تک دے اتلے تھانواں دا واسی اے۔ 

## بارلے جوڑ
پڑی گروس

پڑی گروس  اک پنچھی اے۔ ایہ اچیاں پڑیاں تے ریندا اے تے گروس ٹبر نال ایدا جور اے ایس لئی پڑی گروس کیندے نیں۔ 
## بارلے جوڑ
لال گالڑ

**لال گالڑ** گالڑاں دے ٹبر دا اک سنگی اے۔ ایہ اتلے یوریشیاء دا واسی اے۔ 

## بارلے جوڑ
فورٹنگال ییو

**فورٹنگال ییو** اک ییو رکھ اے جیہڑا 2000 توں 5000 ورے پرانا اے۔ اے فورٹنگال جیہڑا سکاٹلینڈ دا اک پنڈ اے اوتھے لگیا ہویا اے۔ اینج ایہ یورپ دا سب توں پرانا رکھ اے۔

گٹھ:سکاٹلینڈ
جنگلی بلی

جنگلی بلی اک نکی بلی اے جیدیاں کئی ونڈاں نیں تے ایہ افریقہ یورپ تے لیندے ایشیاء ول لبدی اے۔ 
## بارلے جوڑ
پاکستان اوبزرور

**پاکستان اوبزرور**(Pakistan Observer)انگریزی چ ہر دیہاڑے اسلام آباد، پاکستان توں چھپن والا اخبار اے۔

## ہور پڑھو
پاکستانی اخباراں دی لسٹ

## بارلے جوڑ
ویب سائیٹ :
شٹاڈے

**شٹاڈے** جرمنی دے صوبے تھلویں سیکسنی دا اک ضلع اے۔

## لوک گنتی
ضلع شٹاڈے دی کل لوک گنتی 1،97،132 جنے ہیگی آ ۔
پیزلے

**پیزلے** سکاٹلینڈ برطانیہ دا اک شہر اے۔

گٹھ:برطانیہ
گٹھ:برطانیہ دے شہر
گٹھ:یورپ دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے
گٹھ:یورپی شہر
گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
گٹھ:برطانیہ دے آباد تھاں
کونسل ایریا

سکاٹلینڈ نوں تھلویں پدھر تے چلان ل‏ئی اینوں 32 کونسل ایریا چ ونڈیا گیا اے۔ ایہ کونسل ایریا 1 اپریل 1996 چ بناۓ گۓ۔

## کم
کونسل ایریا آپنے علاقے نوں چلان دے زمے دار نیں۔
ایسٹ آئرشائر

**ایسٹ آئرشائر** سکاٹلینڈ دے 32 کونسل ایریا چوں اک اے۔

گٹھ:سکاٹلینڈ
گٹھ:سکاٹلینڈ کونسل ایریا
سیلٹ

**سیلٹ** (Celt) یورپ دے قفقازی قبیلیاں دی اک وڈی ٹولی سی جیہڑی پہلی واری آسٹریا چ ورے 3210 پہلے سامنے آئی۔ ایہ پورے یورپ چ پھیلے تے ایہ جیہڑیاں بولیاF بولدے سن اوہ سیلٹی بولیاں اخوائیاں۔

اوہ تھاں جیہڑے ہلے وی سیلٹی گنے جاندے نیں اوہ ایہ نیں: آئرلینڈ، سکاٹلینڈ، کارنوال، برٹنی، آئل آف مین۔
 
سیلٹی بولیاں: ویلزی، بریطانی، آئرش، سکاٹ گالی، مانکس بولی تے کورنی۔

گٹھ:سیلٹ
گٹھ:یورپ
کیلٹی بولیاں

**کیلٹی بولیاں** ہند یورپی بولیاں اندر بولیاں دا اک ٹبر اے۔ ایدے چ ویلزی، بریطانی، آئرش، مانکس بولی، تے سکاٹ گالی بولیاں آندیاں نیں۔ ایہ آئرلینڈ برطانیہ تے فرانس چ بولیاں جاندیاں نیں۔

**کیلٹک زباناں** (Celtic languages) (عمومی تلفظ:  کیلٹک لیکن کدی کدائيں ) سیلٹک وی کہیا کاندا اے 
ہند۔یورپی لسانی خاندان  د‏‏ی شاخ پروٹو-کیلٹک زبان د‏‏ی نسل تو‏ں اک بولی ا‏‏ے۔

جدید **کیلٹک زباناں** زیادہ تر یورپ دے شمال مغربی کنارے اُتے بولی جاندیاں نيں جس وچ جزیرہ آئرلینڈ، اسکاٹ لینڈ، ویلز، بریتانیہ، کورنوال تے آئل آف مین قابل ذکر نيں۔
ویلش بولنے والےآں د‏‏ی اک وڈی تعداد ارجنٹائن دے علاقے پیٹاگونیا وچ وی موجود ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ اسکاٹش گیلک بولنے والے کچھ لوک نووا سکوشیا وچ موجود نيں۔
کیلٹک زباناں بولنے والے کچھ تارکین وطن ریاستہائے متحدہ ، کینیڈا، آسٹریلیا  تے نیوزی لینڈ وچ وی موجود نيں۔

پہلے ہزارے ق م وچ ایہ یورپ، جزیرہ نما آئبیریا، بحراوقیانوس تو‏ں بحیرہ شمال دے ساحل تک، وادی رائن تے اور تھلے داودی ڈینیوب تو‏ں ہُندے ہوئے بحیرہ اسود تک، شمالی بلقان تو‏ں وسطی اناطولیہ تک بولی جادیاں سن۔

## حیات زباناں
کئی کیلٹک زباناں معدوم ہوئے چکيت‏یاں نيں، چھ کیلٹک زباناں ایسی نيں جنہاں دے بولنے والے ہن وی وڈی تعداد وچ موجود نيں مندرجہ ذیل نيں۔
# آئرش زبان
# اسکاٹش گیلک
# ویلش زبان
# بریٹن زبان
# کورنش زبان
# مینکس زبان

ان وچ گویڈیلک زباناں (**[[آئرش زبان|آئرش]]**، **[[اسکاٹش گیلک]]**) جو وسطی آئرش تو‏ں نکلی نيں تے بریطانی زباناں (**[[ویلش زبان|ویلش]]** تے **[[بریٹن زبان|بریٹن]]**) جو عام بریطانی تو‏ں نکلی نيں۔

ہور دو **[[کورنش زبان|کورنش]]** (اک بریطانی زبان) تے **[[مینکس زبان|مینکس]]** (اک گویڈیلک زبان) جدید دور وچ معدوم ہوئے چک‏ی ہی۔ 

### آبادیات

## جدول موازنہ

## حوالے

* Ball, Martin J. & James Fife (ed.) (1993)۔ *The Celtic Languages*۔ London: Routledge. ۔
* Borsley, Robert D. & Ian Roberts (ed.) (1996)۔ *The Syntax of the Celtic Languages: A Comparative Perspective*۔ Cambridge: Cambridge University Press. ۔
* 
* *Celtic Linguistics, 1700–1850* (2000)۔ London; New York: Routledge. 8 vols comprising 15 texts originally published between 1706 and 1844.
* 
* 
* 
* Lewis, Henry & Holger Pedersen (1989)۔ *A Concise Comparative Celtic Grammar*۔ Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht. ۔
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## باہرلے جوڑ

* 
* Aberdeen University Celtic Department
* "Labara: An Introduction to the Celtic Languages"، by Meredith Richard
* Celts and Celtic Languages
* What is necessary to decide if Lusitanian is a Celtic language?

گٹھ:کیلٹک زباناں
گٹھ:ہند یورپی زباناں
سکاٹ گیلک

**سکاٹ گیلک** (Scottish Gaelic) سکاٹ لینڈ دی اک بولی اے جیہدا جوڑ سیلٹی بولیاں نال اے۔
جرمینی بولیاں

**جرمینی بولیاں** ہند یورپی بولیاں دے ٹبر دیاں بولیاں نیں۔
## ناں
افریقان انگریزی، جرمن، ڈچ، المنی، فیروئی بولی ڈنمارکی لمبرگی لکسمبورگی آئیسلینڈی اتلی فریزین بولی ساترلینڈی سکاٹس بولی سونسکالیندی فریزین یدش

گٹھ:بولیاں
گٹھ:بولی
گٹھ:دنیا دیاں بولیاں
گٹھ:لسانیات
گٹھ:زباناں
گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس
گٹھ:یورپ دیاں بولیاں
گٹھ:یورپی بولیاں
گٹھ:یورپی دیساں دیاں بولیاں
رومنی بولیاں

**رومنی بولیاں** ہند یورپی بولیاں دے ٹبر دیاں بولیاں نیں۔
## ناں
اطالوی, فرانسیسی، ہسپانوی، پرتگیزی، کیٹلونی, رومانی۔
آئر

**آئر** سکاٹلینڈ برطانیہ دا اک شہر اے۔

## ہور ویکھو
*سکاٹلینڈ دے شہراں دی لسٹ

گٹھ:سکاٹلینڈ دے شہر
گٹھ:برطانیہ
جریکور لینڈ

**جریکور لینڈ** جرمنی دے صوبے سیکسنی آنہالٹ دا اک ضلع اے۔

## بارلے جوڑ
سالزلیندکریس

**سالزلیندکریس** جرمنی دے صوبے سیکسنی آنہالٹ دا اک ضلع اے۔

## بارلے جوڑ

گٹھ:سیکسنی آنہالٹ دے ضلعے
گٹھ:سیکسنی آنہالٹ
آسٹریا-ہنگری

**آسٹریا-ہنگری** یا سلطنت آسٹریا ہنگری وشکارلے یورپ دی اک سلطنت سی جیدے چ آسٹریا تے ھنگری تے اک شاہی ٹبر دا راج سی۔ ایہ سلطنت 1867 توں 1918 تک چلی۔

گٹھ:سلطنتاں
گٹھ:وڈیاں سلطنتاں
گٹھ:یورپ
گٹھ:یورپی سلطنتاں
ہاپسبرگ

ہاپسبرگ یورپ دا اک شاہی ٹبر اے۔ ایدا ایہ ناں ہابزبرگ دے قلعے توں پیا۔ ایس ٹبر نے یورپ دے کئی دیسان تے 1280 توں 1918 تک راج کیتا۔
اگتھاں

اگتھاں (Tierra del Fuego) دکھنی امریکہ وچ چلی تے ارجنٹائن دے وشکار ونڈیا اک جزیرہ اے۔ ایہ ایس براعظم دے دکھن وچ اے۔
## بارلے جوڑ

گٹھ:جغرافیہ
گھڑی

**گھڑی**، ویلا یا ٹائم دسݨ دی مشین اے۔ ایہ اک وڈا گھڑیال وی ہوسکدا اے میز اُتے رکھݨ والا ٹائم پیس یا ہتھ اُتے بنھی جاݨ والی گھڑی وی ہوسکدی اے ۔

گٹھ:چیزاں
ہیلیگنبلٹ

**ہیلیگنبلٹ** (Heiligenblut am Großglockner), آسٹریا دے صوبے کارنتھیا دا اک پنڈ اے۔ اے آسٹریا دے سب توں اچے پعاڑ گروسگلوکنر دے لاگے کرکے الپس دے پعاڑی سلسلے چ 1288 میٹر دی اچائی تے اے۔ ایتھے 1090 لوک وسدے نیں تے ایہ 193.50 مربع کلومیٹر تھاں تے پھیلیا ہویا اے۔

## ناں
ہیلیگنبلٹ اک جرمن بول اے جیدا مطلب اے پاک خون۔

## بارلے جوڑ

* ایس پنڈ دی ویب سائٹ
پنجابی آرکیٹیکچر

پنجابی آرکیٹیکچر اوہ آرکیٹیکچر اے جیہڑا پنجاب چ ورتیا جاندا جیہڑا پجاب دیاں پنڈاں شہراں چ دسدا اے یا بنان چ ورتیا جاندا اے۔ اے پنجاب دے کعراں مسیتاں سکولاں پلاں تے ہور تھانواں تے ورتیا جاندا اے۔

گٹھ:پنجاب
لوگو(شہر)

**لوگو** سپین دا اک شہر اے ۔

گٹھ:سپین دے شہر
گٹھ:یورپی شہر
گٹھ:یورپ دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے
گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
گٹھ:سپین دے آباد تھاں
ضلع برک آن ڈیر لیتھا

برک آن ڈیر لیتھا آسٹریا دے صوبے تھلویں آسٹریا دا اک ضلع اے۔

گٹھ:تھلویں آسٹریا دے ضلعے
ضلع سینٹ فیٹ ان ڈیر گلان

سینٹ فیٹ ان ڈیر گلان آسٹریا دے صوبے کارنتھیا دا اک ضلع اے۔
ضلع برک ان ڈیر مور

برک ان ڈیر مور آسٹریا دے صوبے سٹیریا دا اک ضلع اے۔

گٹھ:سٹیریا دے ضلعے
ضلع وائز

وائز آسٹریا دے صوبے سٹیریا دا اک ضلع اے۔

گٹھ:سٹیریا دے ضلعے
ضلع سینٹ یوہان ام پونگاؤ

سینٹ یوہان ام پونگاؤ آسٹریا دے صوبے سالزبرگ دا اک ضلع اے۔
ضلع فریشٹڈ

فریشٹڈ آسٹریا دے صوبے اتلے آسٹریا دا اک ضلع اے۔

گٹھ:اتلے آسٹریا دے ضلعے
ولیم-اڈولف بووریو

**ولیم-اڈولف بووریو** (William-Adolphe Bouguereau) اک فرانسیسی رواجی پینٹر سی۔ اونے کلاسیکی ول نال مورتاں بنایاں تے سوانی روپ اودی مورتاں دا گن سی۔

ولیم-اڈولف بووریو لا روشل فرانس چ 30 نومبر 1825 نوں زیتون دا تیل تے شراب ویچن والے سوداگراں دے کعر جمیا بوردو چ آرٹ نوں پڑھیا۔ پیرس ج سوہنے کماں دے سکول چ ارٹ دی سکھلائ لئی۔ 

بووریو نے 826 مورتاں بنایاں تے 19 اگست 1905 چ 79 وریاں دا ہوکے دل دے روگ نال مر گیا۔ اودے 5 تعیاں پتر سن۔

## بارلے جوڑ

گٹھ:پینٹر
گٹھ:مصور
آئی فون 3 جی ایس

آئی فون امریکی کمپنی ایپل دا بنیا ہویا موبائل فون اے۔ اے آئی فون دے ٹبر دا تیجا فون اے۔ اے جولائی 2009 چ ایپل نے ویچنا شروع کر دتا۔ آئی فون 3 جی ایس آئی فون 3 جی دا چنگا ورژن اے۔ ایدے چ آئی فون 3 جی دیاں ساریاں شیواں نیں تے اودے اتے ایدے چ زیادہ تیز پراسیسسر، ویڈیو کیمرا تے کمپاس وی نیں۔ آئی فون 3 جی ایس ایپل دے بناۓ ہوۓ آئی او ایس *iOS* آپریٹنگ سسٹم تے ٹردا اے تے اینوں چلان لئی 3.5 انچ دی ٹچ سکرین ہوندی اے۔ آئی فون 3 دے بعد ایپل دا آئی فون 4 آیا۔ 2012 دے شروع چ اے دسیا گیا کہ آئی فون 5 2012 دے مڈ چ آۓ گا تے آئی فون 3 جی ایس ایپل بنانا مکا دے گی۔
## ہور ویکھو

گٹھ:ایپل
گٹھ:موبائل
آئی پیڈ

آئی پیڈ ایپل دے ٹیبلٹ کمپیوٹراں دا اک ٹبر اے۔ اینوں ٹچسکرین دے نال چلایا جاندا اے۔ اینوں ایپل نے فلماں ویکھن، گانے سنن، وڈیو گیماں کھیڈن تے انٹرنیٹ چلان لئی ڈیزائن کیتا۔ ایدا وزن تے ناپ موبائل فون تے چولی کمپیوٹر دے وشکار آندا اے۔ آئی پیڈ آئی او ایس *iOS* دے اتے ٹردا اے۔ آئی پیڈ دے اتے 9.7 انچ دی ٹچسکرین لگی ہوندی اے۔ اس سکرین توں آئی پیڈ نوں چلایا جاندا اے۔ آئی فون انٹرنیٹ ٹورن لئی وائی-فائی ورتدا اے تے ایدے چ 3 جی وی ہوندا اے۔ 3 جی دے نال موبائل نیٹورک دا انٹرنیٹ ٹوریا جاسکدا اے۔ 

## ہور ویکھو
وائی-فائی

**وائی-فائی** (Wi-Fi)  الیکٹراک شیواں نوں ڈیٹا بنا تار دے اگے پچھے پیجن دا اک ول اے۔ کوئی وی الیکٹرانک شے جیدے چ وائی-فائی انٹینا ہوۓ، وائی فائی دے نال کسے وی نیٹورک نال جڑ سکدی اے جنج انٹرنیٹ۔ 

## [[ناں]]
وائی-فائی (Wi-Fi) انکڑیوی دے بولاں (Wireless-Fidelity) نوں نکا کرکے بنایا گیا اے تے (Hi-Fi) دے نمونے تے اے۔ وائی-فائی پہلی واری اگست 1999 چ ورتیا جان لگیا ایدا ایہ ناں ناں رکھن والی کمپنی انٹربرانڈ نے رکھیا تے اوسے کمپنی نیں ایدا نشان وی بنایا۔ 

## [[تریخ]]
وائی_فائی دی نیو 1985 چ پئی جدوں امریکی سرکار نے آئی ایس ایم بینڈ نوں لسنس توں بنا ورتن دی اجازت دتی۔ دو امریکی کمپنیاں نے رل کے ایس بینڈ نوں ورتن دی ٹیکنالوجی بنائی۔ایس ٹیکنالوجی دا ناں 802.11 ٹیکنالوجی سی۔ وک ہیس نے ایدے ورتن دے ول فنون بناۓ۔ 

## مار
وائی-فائی دے سگنل کعر دے اندر انٹینے توں 120 فٹ / 32 میٹر تک تے کعر توں بار 95 میٹر / 300 فٹ تک مار کرسکدا اے۔

## بارلے جوڑ

٭http://www.wi-fi.org/
آئی فون 4ایس

**آئی فون 4 ایس** (iPhone 4S) ٹچسکرین سمارٹفون اے جینوں ایپل کمپنی نے بنایا اے۔ ایہ آئی فون سلسلے دا ہن تک آن والا آخری تے سب توں نواں آئی فون اے۔ ایس آئی فون دی خاص گل ایدے وچ پایا گیا اک سوفٹوئیڑ 'سری' اے۔ ایدے نال ایس آئی فون توں بول کے کے کئی کم لۓ جاسکدے نیں۔
* ویب سائیٹ
## ہور ویکھو

گٹھ:ایپل