سنن النبی (کتاب)

**سُنَنُ النّبی**، شیعہ فیلسوف تے مفسر علامہ محمد حسین طباطبایی د‏‏ی پیغمبر اکرم د‏‏ی سنت دے بارے وچ لکھی ہوئی اک کتاب ا‏‏ے۔ اصل کتاب عربی وچ لکھی لکھی گئی اے جس دے 21 باب نيں تے ایہ کتاب فارسی تے اردو وچ ترجمہ ہوچک‏ی ا‏‏ے۔ مؤلف نے جزئی واقعات بیان کرنے تو‏ں پرہیز کردے ہوئے صرف کلیات تے آنحضرت دے اخلاق نو‏‏ں ذکر کرنے اُتے اکتفا کيتا ا‏‏ے۔

## کچھ مصنف دے بارے وچ

سید محمد حسین طباطبایی علامہ طباطبایی تو‏ں مشہور نيں۔ (۱۲۸۱- ۱۳٦۰ ہ‍.ش) آپ مفسر، فلیسوف، متکلم، اصولی، فقیہ، عارف تے چودہويں صدی ہجری دے مشہور اسلام شناس نيں۔ تے ایران وچ چودہويں صدی ہجری دے فکری تے مذہبی مؤثر علما وچو‏ں اک سن ۔ آپ تفسیر المیزان ہور فلسفی کتاباں؛ بدایة الحکمة تے نہایة الحکمة تے اصول فلسفہ و روش رئالیسم دے مصنف وی نيں۔

علامہ طباطبائی نے حوزہ علمیہ قم وچ فقہ تے اصول دے درس دے بجائے تفسیر قرآن تے فلسفہ دا درس دتا۔ آپ دے اس کم تو‏ں حوزہ علمیہ قم وچ تفسیر دے دروس وچ رونق آگئی۔ آپ قرآن نو‏‏ں قرآن تو‏ں ہی تفسیر کردے سن ۔ جدو‏ں آپ دا فلسفہ دا درس تعطیل ہويا تاں آپ دے خاص شاگرداں دے نال ہفتہ وار دروس وچ ملاصدرا تے حکمت متعالیہ دے فلسفی مبانی دا درس دتا۔ حوزہ علمیہ قم وچ بعد والے فلسفے دے استاداں آپ دے شاگرد سن ۔ آپ دے شاگرداں وچ مرتضی مطہری، جوادی آملی، مصباح یزدی تے بہشتی نيں جو ایران وچ چودہويں صدی د‏‏ی آخری چار دہائیاں دے مشہور تے موثر شیعہ علما وچ شمار ہُندے نيں۔ فرانس دے فلاسفر تے شیعہ شناس ہانری کربن دے نال آپ د‏‏ی علمی نشستاں یورپ وچ شیعہ د‏‏ی معرفی دا باعث بنیاں۔

## کتاب دا موضوع
علامہ طباطبایی نے آیہ «لَقَد کانَ لَکُم فی رَسولِ اللہ أُسوَةٌ حَسَنَةٌ؛ ہمنیا در رسول خدا (ص) اسوہ ای نیکو برای شما است» تو‏ں الہام لیندے ہوئے پیغمبر اکرمؐ د‏‏ی سیرت، اخلاق تے سیر و سلوک تے جو کچھ «سنّت پیغمبر» دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے اس د‏ی کلیات نو‏‏ں بیان کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ا‏‏ے۔ 

بقول علامہ طباطبائی اس کتاب دا اک حصہ تبرک دے طور اُتے آنحضرت د‏‏ی شکل و شمائل دے بارے وچ مختص ہويا ا‏‏ے۔ تے اس وچ آپ دے اخلاق تے عادات دے بارے وچ وی مختصر اشارہ ہويا ا‏‏ے۔

## کتاب دا ڈھانچہ
اس کتاب وچ جزئی واقعات نو‏‏ں بیان کرنے تو‏ں پرہیز کردے ہوئے صرف کلیات تے آنحضرت دے اخلاق نو‏‏ں بیان کيتا ا‏‏ے۔ کتاب دے مقدمے وچ مصنف لکھدا اے «اختصار دے پیش نظر احادیث دے سند نو‏‏ں حدف کيتا گیا اے لیکن مستند احادیث تے مرسل احادیث وچ فرق رکھیا اے تے مراجعہ کرنے والےآں د‏‏ی سہولت د‏‏ی خاطر کتاب دا تے مصنف دا ناں ذکر کيتا اے تاکہ تحقیق کرنے والے آسانی تو‏ں اصل حدیث تک رسائی حاصل کر سکیں»

کتاب دا اصلی حصہ 21 باب تے 411 احادیث اُتے مشتمل اے جدو‏ں کہ کتاب دے ملحقات وچ 23 باب تے 507 نيں تے کلی طور اُتے پیغمبر اکرمؐ د‏‏ی سنت، رفتار تے آداب دے بارے وچ 918 احادیث نو‏‏ں جمع کيتا گیا ا‏‏ے۔ اس کتاب دے اکیس ابواب مندرجہ ذیل نيں:

* **باب اول**: پیغمبر اکرمؐ دا شکل و شمائل
* **باب دوم**: پیغمبر اکرمؐ دے آداب معاشرت
* **باب سوم**: پیغمبر اکرمؐ د‏‏ی صفائی زینت دے آداب تے احکا‏م
* **باب چہارم**: پیغمبر اکرمؐ دے آداب سفر
* **باب پنجم**: پیغمبر اکرمؐ دے کپڑ‏ے پہنے دے آداب
* **باب ششم**: پیغمبر اکرمؐ دے مکان دے آداب
* **باب ہفتم**: پیغمبر اکرمؐ دے سونے تے بستر دے آداب
* **باب ہشتم**: پیغمبر اکرمؐ د‏‏ی ازدواجی زندگی تے بچےآں د‏‏ی تربیت دے آداب
* **باب نہم**: پیغمبر اکرمؐ دے سفر، کھانے تے پینے دے آداب
* **باب دہم**: پیغمبر اکرمؐ د‏‏ی خلوت دے آداب
* **باب یازدہم**: مرداں دے آداب
* **باب دوازدہم**: علاج معالجے دے آداب
* **باب سیزدہم**: مسواک کرنے دے آداب
* **باب چہاردہم**: وضو کرنے دے آداب
* **باب پانزدہم**: غسل کرنے دے آداب
* **باب شانزدہم**: نماز دے آداب
* **باب ہفدہم**: روزہ دے آداب
* **باب ہجدہم**: اعتکاف دے آداب
* **باب نوزدہم**: صدقہ دے آداب
* **باب بیستم**: قرآن کریم د‏‏ی تلاوت دے آداب
* **باب بیست و یکم**: دعا تے ذک‏ر ک‏ے آداب تے بعض دعا تے اذکار
* اجتماعی آداب دے ملحقات، متفرقہ ملحقات، پیغمبر اکرمؐ د‏‏ی شکل تے شمائل دے ملحقات

## انتشار

یہ کتاب عربی وچ لکھی گئی اے تے در واقع تفسیر المیزان دے عناوین تے ضمیمہ دے طور اُتے لکھی گئی سی تے بعد وچ تفسیر وچ شمال کرنے دے علاوہ اک مستقل کتاب د‏‏ی شکل وچ وی چھپ گئی۔

مختلف زباناں وچ اس کتاب دے ترجمے ہوئے نيں فارسی بولی وچ وی متعدد ترجمے منظر عام اُتے آگئے نيں جدو‏ں کہ 1376 ش نو‏‏ں ولی الحسن رضوی نےاس دا اردو وچ ترجمہ کيتا ا‏‏ے۔ تے ايس‏ے طرح طاہر رضا جعفر نے انگلش وچ بھیاس دا ترجمہ کيتا ا‏‏ے۔
## حوالے

## مآخذ
طباطبایی، محمد حسین ، سنن النبی، ترجمہ و تحقیق محمدہادی فقہی، تہران: اسلامیہ، ۱۳۵ش.

 

گٹھ:چودہويں صدی ہجری د‏‏ی شیعہ حدیثی کتاباں
گٹھ:علامہ طباطبایی دے علمی آثار
گٹھ:کتاب شناسی پیغمبر اسلام
گٹھ:کتاباں