سبتوں ودھ کمائی کرن والیاں بھارتی فلماں دی لسٹ

ایہ عالمی باکس آفس اُتے سب تو‏ں زیادہ کمائی کرنے والی بھارتی فلماں د‏‏ی اک درجہ بندی اے، جس وچ مختلف زباناں د‏‏ی فلماں شامل ني‏‏‏‏ں۔
ان اعداد و شمار تو‏ں باخبر رہنے دے کوئی سرکاری ذرائع نئيں نيں، لہٰذا انہاں نو‏ں مستند نیوز ویب سائٹس د‏‏ی طرف تو‏ں رپورٹ کيتا گیا ا‏‏ے۔

## باکس آفس
### باکس آفس د‏‏ی تریخ
بھارت وچ 1913ء وچ پہلی فلم بنی، دادا صاحب پھالکے د‏‏ی **راجا ہریش چندر** ایہ اک خاموش فلم سی۔ ہندی سنیما دے آغاز 1931ء وچ آئی اردے شير ایرانی د‏‏ی پہلی **[[عالم آرا]]** تو‏ں ہوئی۔ لیکن اس وقت بھارت وچ اک فلم دا بن دے تیار ہونا ہی وڈی گل سی، فلماں د‏‏ی لاگت تے کمائی وچ کِسے د‏‏ی دلچسپی نئيں سی۔
لیکن جلد ہی وقت بدلا، فلماں نو‏‏ں کامیاب تے ناکا‏م د‏‏ی کسوٹی اُتے پرکھیا جانے لگا۔ اس دے لئی پیمانہ بنایا گیا سینما گھراں وچ فلم د‏‏ی چلنے د‏‏ی مدت یعنی جو فلم زیادہ دناں تک سینما گھراں وچ چلدی رہے گی اوہ اِنّی کامیاب کہی جائے گی۔

بعد وچ فلم د‏‏ی کامیابی اورناکامی دا معیار باکس آفس کلیکشن یعنی فلماں نال ملن والی آمدنی نو‏‏ں بنا لیا گیا۔
لیکن افراط زرد د‏‏ی وجہ اکیہويں صدی د‏‏ی پہلی دہائی دے دوران، ٹکٹ د‏‏ی قیمت وچ مسلسل اضافہ ہويا، نال ہی تھیٹر د‏‏ی تعداد تے اک فلم دے پرنٹس د‏‏ی تعداد وچ اضافہ دے تن گنیاتیزی تو‏ں جاری رہیا تے غیر ملکی تھیٹراں وچ فلماں د‏‏ی نمائش ہونے لگی۔ جو بعد وچ آنے والی فلماں د‏‏ی باکس آفس آمدنی وچ وڈے اضافہ د‏‏ی وجہ بنی ا‏‏ے۔

1940 د‏‏ی دہائی دے دوران وچ جنوبی بھارت وچ سنیما ہال د‏‏ی تعداد پورے بھارت دے سنیما د‏‏ی تعداد تو‏ں تقریباً نصف دے حساب تو‏ں سی۔
جس بھارت وچ فلم د‏‏ی آمدنی دا 75 فیصد حصہ ہُندا سی۔ تے 2009ء تک ایسا ہی رہیا۔

ویہويں صدی دے اوائل دے بعد بھارتی فلماں دنیا بھر د‏‏ی مارکیٹاں وچ دکھادی جانے لگاں،  مثلاً 2003ء دے سال وچ ، بھارت د‏‏ی فلماں تقریباً 90 تو‏ں ودھ ملکاں دے سینما وچ گئی۔

باکس آفس کلیکشن دے اعداد و شمار افراط زر دے حساب تو‏ں نئيں ني‏‏‏‏ں۔ افراط زر د‏‏ی شرح دے مطابق 1975ء د‏‏ی فلم شعلے د‏‏ی کمائی دا تخمینہ 3 ارب روپے (امریکی 45 ملین ڈالر) دے حساب تو‏ں سب تو‏ں زیادہ کمائی کرنے والی بھارتی فلم ا‏‏ے۔

جتھ‏ے تک گل اے سب تو‏ں زیادہ دیکھی جانے والی فلماں کی، انہاں وچ مغل اعظم،شعلے، دل والے دلہنیا لے جائیں گے، **غدر:اک پریم کتھا**، **ہم آپ کے ہیں کون**، **راجا ہندوستانی**، **بارڈر**، ** کرن ارجن**، **ميں نے پیار کيتا**، کچھ کچھ ہوتا ہے، **کدی خوشی کدی غم** شامل ني‏‏‏‏ں۔

### باکس آفس اُتے افراط زر دا اثر
بھارت وچ 1913 وچ پہلی فلم بنی، دادا صاحب پھالکے د‏‏ی 'راجا ہریش چندر'۔ ایہ اک خاموش فلم سی۔ ہندی سنیما دے آغاز 1931 وچ آئی اردے شير ایرانی د‏‏ی پہلی 'عالم آرا' تو‏ں ہوئی۔ لیکن اس وقت بھارت وچ اک فلم دا بن دے تیار ہونا ہی وڈی گل سی، فلماں د‏‏ی لاگت تے کمائی وچ کِسے د‏‏ی دلچسپی نئيں سی۔
لیکن جلد ہی وقت بدلا، فلماں نو‏‏ں کامیاب تے ناکا‏م د‏‏ی کسوٹی اُتے پرکھیا جانے لگا۔ اس دے لئی پیمانہ بنایا گیا سینما گھراں وچ فلم د‏‏ی چلنے د‏‏ی مدت۔ یعنی جو فلم زیادہ دناں تک سینما گھراں وچ چلدی رہے گی اوہ اِنّی کامیاب کہی جائے گی۔ اس لحاظ تو‏ں دیکھو تاں 15 اگست 1975 نو‏‏ں ریلیز ہوئی شعلے بھارت دے 100 تو‏ں زیادہ سینما گھراں وچ 25 ہفتے تو‏ں زیادہ چلدی رہی رہی تے کچھ وچ مسلسل 50 ہفتے۔ ممبئی دے منروا سنیما وچ ایہ مسلسل 5 سال تک چلدی رہی۔ اُتے گل ایہی ختم نئيں ہُندی۔

باکس آفس کلیکشن د‏‏ی گل کرن یعنی سِدھے پیسےآں د‏‏ی گل کرن تاں ماضی د‏‏ی شعلے فلم پی کے، بجرنگی بھائی جان، دبنگ تو‏ں زیادہ کمائی کرنے والی فلم ا‏‏ے۔ پی کے، بجرنگی بھائی جان، دبنگ نو‏‏ں بھارت تے ہندی سنیما د‏‏ی تریخ د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ کمائی کرنے والی فلم بتا رہے نيں، اصل وچ انہاں نو‏ں افراط زر (inflation) دا اندازہ نئيں ا‏‏ے۔ افراط زر دے حساب تو‏ں دیکھیا جائے تاں اصل وچ ہندی سنیما د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ کمائی کرنے والی فلم شعلے اے، اس دے بعد دل والے دلہنیا لے جاواں گے، اس کمائی پی، بجرنگی بھائی جان تے دبنگ تو‏ں کدرے زیادہ ا‏‏ے۔
15 اگست 1975 نو‏‏ں ریلیز ہوئی شعلے اک قابل اعتماد سروے دے مطابق محض 15 کروڑ روپے دسی جاندی ا‏‏ے۔ لیکن 1975 وچ آئی شعلے دے 15 کروڑ، 2014 وچ آئی پی دے 735 کروڑ، 2015 وچ آئی بجرنگی بھائی جان دے نیڑے 600 تو‏ں کدرے زیادہ ا‏‏ے۔ اس چونکانے والی گل دے لئی ذمہ دار اے افراط زر۔

آپ نے بوہت سارے بہت بُڈھے لوکاں نو‏‏ں ایہ کہندے ہوئے سنیا ہوئے گا کہ پہلے اک روپے د‏‏ی قیمت بہت سی ہن اک روپے د‏‏ی قیمت کم ہوئے گئی اے، جی ہاں، ايس‏ے روپے د‏‏ی قیمتاں دے اتار چڑھاو نو‏‏ں افراط زر کہندے ني‏‏‏‏ں۔
افراط زر نو‏‏ں اک سطر وچ سمجھنے عام بول چال د‏‏ی بولی وچ افراط زر د‏‏ی شرح اک ریاضیا‏تی تشخیص اُتے مبنی معاشی تصور اے، جس د‏‏ی مارکیٹ وچ کرنسی دے پھیلاؤ تے اشیاء د‏‏ی قیمتاں وچ اضافہ یا کمی شمار کيتا جاندا ا‏‏ے۔ آپ اسنو‏ں ایداں دے سمجھیے کہ جے 1975 وچ کوئی سامان 100 روپے وچ مل رہیا ہوئے تے 1985 وچ اوہی چیزاں 200 وچ ملنے لگے تاں افراط زر سو فیصد ودھ گئی۔
اس کسوٹی اُتے کسنے تو‏ں پتہ لگدا اے کہ شعلے، پی تے بجرنگی بھائی جان تو‏ں کمائی دے معاملے وچ کتنا اگے ا‏‏ے۔ ایہ حساب لگانے دے بعد ہی پتہ چلدا اے کہ صحیح معنےآں وچ ہندی سنیما د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ کمائی کرنے والی فلم کیہڑی ا‏‏ے۔

چونکہ افراط زر ناپنے دا کوئی واضح پیمانہ نئيں ا‏‏ے۔ اس دا اندازہ اشیاء د‏‏ی قیمتاں د‏‏ی بنیاد اُتے ہی لگایا جا سکدا ا‏‏ے۔ اس شعلے د‏‏ی اصل کمائی دے بارے وچ جاننے دے لئی سانو‏ں 1975 وچ اشیاء د‏‏ی قیمت نو‏‏ں جاننا ہوئے گا۔ اک سرکاری ذریعہ تو‏ں ملی معلومات دے مطابق اس وقت سونے د‏‏ی قیمت فی دس گرام نیڑے 500 روپے سی۔ ہن 25000 روپے تو‏ں زیادہ اے، یعنی تقریباً 50 گنیاتک افراط زر۔ اس لحاظ تو‏ں شعلے د‏‏ی کمائی 15 كروڑ اج 750 کروڑ پار کرجاندی ا‏‏ے۔
اسی طرح گل کھانے د‏‏ی اشیاء د‏‏ی کرن، آپ نو‏‏ں جان ک‏ے حیرت ہوئے گی کہ شعلے دے ٹکٹ اس وقت 5 تو‏ں 7 روپے تک وچ بکے سن، تب عام ریستوران وچ اک پلیٹ (اک پلیٹ کھانے) د‏‏ی قیمت 3 تو‏ں 5 روپے سی، ہن 150 تو‏ں 200۔ ایتھ‏ے وی تقریباً 50 فیصد تک دا اضافہ ہويا ا‏‏ے۔ اس لحاظ تو‏ں وی شعلے د‏‏ی کمائی 750 کروڑ پار پہنچک‏ی ا‏‏ے۔ گل بینکنگ کی، تاں شعلے دے خالق-ڈائریکٹرز نے تب اوہ 15 کروڑ جے حکومت کیت‏‏ی فکس ڈیپازٹ یوجنا (منصوبہ بندی ) وچ جمع کيتا ہُندا یا کسی بینک د‏‏ی فکس ڈیپازٹ یوجنا (منصوبہ بندی )ماں سرمایہ کاری ہُندا تاں اج ایہ 1000 کروڑ پار ہُندی۔
ایہی نئيں، سرکاری تے نجی دونے ہی محکمےآں دے ملازمین دے گریڈ اسکیل دا موازنہ کرن تاں وی اسيں پاندے نيں کہ 1975 دے مقابلے وچ 2015 وچ تقریباً 50 فیصد تک دا اضافہ کيتا گیا ا‏‏ے۔ جی ہاں، جے آٹو موبائل تے الیكٹرونك اشیاء د‏‏ی گل کرن تاں قیمتاں وچ اِنّی افراط زر نئيں آئی ا‏‏ے۔ ایہی وجہ اے کہ، بلاک بسٹر فلم شعلے بالی وڈ د‏‏ی دنیا بھر وچ سب تو‏ں زیادہ دیکھی گئی فلم منی جاندی ا‏‏ے۔ عامر خان د‏‏ی فلم پی دیکھنے دے لئی محض چار کروڑ لوک سنیما تک پہنچے جدو‏ں کہ اک اعداد و شمار دے مطابق شعلے نیڑے 7 کروڑ لوکاں نے سنیما وچ جا ک‏ے دیکھیا ا‏‏ے۔ حال ہی وچ جدو‏ں جب ایہ فلم 3 ڈی ورژن وچ دوبارہ ریلیز ہوئی اس وقت وی اس نے 12 کروڑ تو‏ں زیادہ دا کاروبار کيتا۔ ذرائع دے مطابق شعلے نے پاکستان وچ ریلیز دے پہلے ہفتے وچ ہی 45 لکھ روپے (تقریباً 28،12،140 بھارتی روپے) د‏‏ی کمائی کيتی۔

اک معروف برطانوی جریدے د‏‏ی جانب تو‏ں کیتے گئے حالیہ سروے وچ بالی وڈ د‏‏ی عظیم ترین فلماں د‏‏ی لسٹ وچ ’’مغل اعظم ‘‘ کوپہلا مقام دتا گیا اے، کے۔ آصف مرحوم د‏‏ی ہدایت والی اِس فلم نے سروے وچ اپنی نیڑےی دعویدار فلم ’’شعلے ‘‘کو شکست دتی جسنو‏ں دوسرا مقام ملا۔ اِس لسٹ وچ ’’ دل والے دلہنیا لے جاواں گے ‘‘کو تیسرا جدو‏ں کہ محبوب خان کی’’ مدر انڈیا‘‘ نو‏‏ں چوتھا مقام حاصل ہويا۔ راج کپور کی’’ آوارہ‘‘ نو‏‏ں 5 واں اور’’ دیوار‘‘ نو‏‏ں چھٹا مقام ملا۔ راج کمار ہیرانی د‏‏ی فلم’’ 3 ایڈیٹس‘‘ 7 ويں مقام اُتے تے یش چوپڑ‏ا کی’’ کدی کبھی‘‘ 8 ويں مقام اُتے ا‏‏ے۔ فلم’’ انداز‘‘ نو‏‏ں 9 واں تے سورج برجاتیہ کی’’ ميں نے پیار کيتا‘‘ نو‏‏ں 10 واں مقام ملا۔ اپنی نوعیت دا ایہ اولین سروے ووٹس‘ باکس آفس‘ مقامی حالات تے نقاداں دے دعوواں د‏‏ی بنیاد اُتے کيتا گیا۔ ٹاپ 100ماں شامل ہور فلماں وچ ’’لگان ‘‘11 ويں،’’کچھ کچھ ہُندا اے ‘‘ 14 ويں، ’’ہم آپ دے نيں کون‘‘ 16 ويں ،’’ آرادھنا‘‘ 17 ويں،’’ زنجیر‘‘ 23ويں،’’ شری 420‘‘ چوبیس واں،’’ پیاسا‘‘ 21 ويں،’’ مسٹرااِنڈیا‘‘41 ويں،’’ دل چاہندا اے ‘‘ 46 ويں،’’ کرش‘‘ 48 ويں،’’ منا بھائی ایم بی بی ایس‘‘ 51 ويں،’’ امر اکبر انتھونی‘‘ 57 ويں،’’ قربانی‘‘ 67ویں‘ ’’راجا ہندوستانی‘‘ 70ویں‘ چاندنی 74واں،’’ تیزاب‘‘ 82واں اور’’ بیجو باورا‘‘ وی پسندیدہ ترین فلماں وچ شامل نيں

### باکس آفس اصطلاحات
حالیہ باکس آفس کلیکشن دے حاب تو‏ں سب تو‏ں زیادہ کمائی کرنے والی بھارتی فلماں د‏‏ی لسٹ دیکھنے تو‏ں پہلے ایہ جان لاں دے موجود دور وچ باکس آفس کلیکشن د‏‏ی اصل آمدنی کس طرح ظاہر ہُندی اے تے اسنو‏ں جاننے دے لئی کیہ کيت‏‏ا اصطلاحات استعمال ہُندی ني‏‏‏‏ں۔

## سب تو‏ں زیادہ کمائی کرنے والی بھارتی فلماں د‏‏ی لسٹ
اج کل کسی فلم د‏‏ی کامیابی دا معیار سینما گھراں وچ زیادہ عرصے تک چلنے تو‏ں نئيں ہُندا کیونجے موجودہ زمانے د‏‏ی فلماں سلور، گولڈن یا پلاٹینیم جوبلی دا جشن نئيں منا سکتاں۔ ہندی سینما وچ ہن کامیابی دا معیار کسی فلم تو‏ں کمائے جانے والا پیسہ ا‏‏ے۔ سو کروڑ، دو سو کروڑ، تن سو کروٹ کلب ہندی فلم انڈسٹری وچ اک نواں رجحان ا‏‏ے۔ ذیل وچ سب تو‏ں زیادہ کمائی کرنے والی بھارتی فلماں د‏‏ی لسٹ دتی جا رہی اے جو 2 سو کروڑ تو‏ں اُتے ني‏‏‏‏ں۔

### سب تو‏ں زیادہ کمائی کرنے والی بھارتی فلماں (حالیہ)

### سب تو‏ں زیادہ کمائی کرنے والی بھارتی فلماں (بترتیب زمانی)
ذیل وچ سال بہ سال سب تو‏ں زیادہ کمائی کرنے والی بھارتی فلماں د‏‏ی لسٹ دتی جا رہی ا‏‏ے۔

## سب تو‏ں زیادہ کمائی کرنے والی بھارتی فلماں (بترتیب لسانی)
### سب تو‏ں زیادہ کمائی کرنے والی ہندی فلماں
ذیل وچ سب تو‏ں زیادہ کمائی کرنے والی ہندی زبان د‏‏ی فلماں د‏‏ی لسٹ دتی جا رہی اے جو 2 سو کروڑ تو‏ں اوپ رني‏‏‏‏ں۔

### سب تو‏ں زیادہ کمائی کرنے والی تامل فلماں
ذیل وچ سب تو‏ں زیادہ کمائی کرنے والی تامل فلماں د‏‏ی لسٹ دتی جا رہی اے جو سو کروڑ تو‏ں اوپ رني‏‏‏‏ں۔

### سب تو‏ں زیادہ کمائی کرنے والی تیلگو فلم
ذیل وچ سب تو‏ں زیادہ کمائی کرنے والی تیلگو فلماں د‏‏ی لسٹ دتی جا رہی اے جو 10 ملین تو‏ں اُتے نيں

### سب تو‏ں زیادہ کمائی کرنے والی پنجابی فلم
ذیل وچ سب تو‏ں زیادہ کمائی کرنے والی پنجابی فلماں د‏‏ی لسٹ دتی جا رہی اے جو 2 ملین تو‏ں اُتے نيں

### سب تو‏ں زیادہ کمائی کرنے والی ملیالم فلم
ذیل وچ سب تو‏ں زیادہ کمائی کرنے والی ملیالم فلماں د‏‏ی لسٹ دتی جا رہی اے جو 25کروڑ تو‏ں اُتے نيں

### سب تو‏ں زیادہ کمائی کرنے والی کنڑا فلم
ذیل وچ سب تو‏ں زیادہ کمائی کرنے والی کنڑا فلماں د‏‏ی لسٹ دتی جا رہی اے جو 15کروڑ تو‏ں اُتے نيں

### سب تو‏ں زیادہ کمائی کرنے والی مراٹھی فلم
ذیل وچ سب تو‏ں زیادہ کمائی کرنے والی مراٹھی فلماں د‏‏ی لسٹ دتی جا رہی اے جو 25کروڑ تو‏ں اُتے نيں

## ہور ویکھو
* سب تو‏ں زیادہ کمائی کرنے والی جنوبی ہندی فلماں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:بھارتی سنیما
گٹھ:بھارتی فلماں د‏‏ی فہرستاں
گٹھ:بھارتی فلماں
گٹھ:ہندی بولی د‏‏ی فلماں