open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
خوآن میرو ادارہ

**خوآن میرو ادارہ**جدید آرٹ  دا اک عجائب-گھر ہے جو کہ سپینی مصوراں نوں سمرپت ہے۔ ایہہ بارسلونا، کاتالونیا وچّ مونتکھئک پہاڑی اتے واقع  ہے۔ اس وچّ 1,04,000 توں ودھ کلاکرتیاں موجود ہن جویں کہ تصویراں، مورتیاں وغیرہ۔

## اتہاس
1968 وچّ خوآن میرو نے اس ادارے بارے وچار کرنا شروع کیتا۔ 1975 وچّ میرو نے اپنے دوست خوآن پراتس نال ملکے اس دی اساری کیتی۔ میرو اک اجیہا ادارہ  بناؤنا چاہندا سی جس وچّ نویں کلاکار موجودہ  آرٹ نال نویں پریوگ کر سکن۔ خوسیپ یوئیس سیرت نے اس دی عمارت دا ڈزائن تیار کیتا تاں جو ایہہ کلاکرتیاں عامَ لوکاں لئی نمائش  وی کیتیاں جا سکن۔

## رچناواں دی لسٹ

* والیریو ادامی: *Gymnasium*
* پیئیر آلیچنسکی: *Dans le Mille*
* بالتھس: *Tête de jeune garçon*
* کھلیوس بیسیئیر: *H. 20.8.62* i *AS 30.5.62*
* جیؤرجیس براک: *Nature morte à la langouste* i *Les chaises*
* خوآن بروسا: *Espanya*
* آلیکساندر کالدیر: *Font de mercuri*, *Corcovado*
* آنتھونی کارو: *Caro a Miró (Table sculpture piece CCCXIV)*
* ایدواردو چلیدا: *Lurra, Homenaje a Miró* i *Arquitectura heterodoxa I*
* آندرے دیران: *Nature morte à la corbeille d'osier*
* مارسیل دچھامپ: *Boîte-en-Valise*
* میکس ارنیست: *Musée de l'homme suivie de la pêche au soleil*
* سیم پھرانسس: *Sense títol*
* پابلو گارگائیو: *Maternitat*
* البیرتو گیاکومیتی: *Buste d'Anette IV*
* پھلپ گستون: *Paw II*
* کھیان ہیلیون: *Escalade Chapelière*
* واسیلی کاندنسکی: *Bouts*
* وپھریدو لام: *Rythme mimétique*
* اینری لورینس: *Grande femme assisse*
* پھیرناند لیگیر: *Composició* 
* کھوسیپ یورینس آرتیگاس: *Gerro* i *Gerros*
* مان رے: *Portrait of Miró*
* آندرے ماسون: *Suicide*
* اینری ماتیس: *Tête de femme*
* اینری مور: *Recicling Figure (External Form)*
* روبرٹ متھرویل: *Green Label*
* رولینڈ پینروس: *Orient-Occident*
* البرٹ راپھولس-کاسامادا: *Florència*
* روبرٹ روشنبرگ: *Sense títol*
* آنتونیؤ سورا: *Giorgio Bacci*
* رچرڈ سیرا: *Patience*
* کھوسیپ یوئیس سیرت: *Projectes per a la seva casa a Cambridge (Masachusetts)*
* ایو تنگو: *Le Minotaure*
* دوروتھیا تاننگ: *Tout est illusion, peut-être*
* آنتونی تاپیئیس: *Pintura amb penja-robes*

## گیلری

File:Eingang Fundació Joan Miró 2013.jpg
File:FundacioMirò2.jpg
File:Fundació Joan Miro outdoors view.JPG
File:Fundació Joan Miró - Barcelona (Catalonia).jpg
File:Fundació Joan Miró setembre 2011.jpg
File:Fundació Miró Entrada.JPG
File:Fundació Miró (Barcelona) - 5.jpg
File:Fundació Miró maqueta.JPG
File:Ametller - Fundació Miró.jpg
File:Fundació Miró juny 2011 (2).JPG
File:Fundació Miró P1380566.jpg
File:Fundació Miró- Olivera.JPG


## کتاب لسٹ
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## حوالے

## باہری سروت

*Pàgina web de la Fundació
*Canal de la Fundació a Youtube
*Entrevista a sies.tv a Rosa Maria Malet, directora de la Fundació

 
گٹھ:سپین دے عجائب گھر
گٹھ:سپین
گٹھ:ہسپانیہ
سالار جنگ عجائب گھر

**سالارجنگ میوزیم** ایشیا دا سبھ توں وڈا اتے پرانا عجائب-گھر ہے۔ ایہہ بھارت دے حیدرآباد نگر وچّ واقع ہے۔ اس دیاں 38 گیلریاں وچّ 43 ہزار توں زیادہ کلاکرتیاں، 9 ہزار پانڈولپیاں اتے 47 ہزار مدرت کتاباں ہن۔ عجائب-گھر وچّ رکھیاں کلاکرتیاں وی بے جوڑ ہن۔

## باہری لنک

* History of its formation after Indian Independence 
*India Travel & Tour Information Portal 

## حوالے

گٹھ:بھارت وچ قومی عجائب گھر
گٹھ:عجائب گھر
گٹھ:حیدرآباد دکن
بھارتی عجائب گھر

**بھارتی میوزیم** (بنگالی: ভারতীয় জাদুঘর) بھارت وچّ سبھ توں وڈا میوزیم ہے اتے اس وچّ پرانیاں شیواں، ہتھیاراتے ​​گہنے، پتھراٹ، پنجر، ممیاں، اتے مغل مصوری دا نایاب مجموعہ ہے رکھیا گیا ہے۔ ایہہ 1814 نوں ایشیاٹک سوسائٹی آف بنگال نے  کولکاتہ (کلکتہ)، بھارت وچّ قایم کیتا   سی۔

## حوالے

گٹھ:بھارت وچ قومی عجائب گھر
گٹھ:عجائب گھر
گٹھ:کولکاتہ
قومی گاندھی عجائب گھر

**نیشنل گاندھی میوزیم** جاں *گاندھی میموریال میوزیم* مہاتما گاندھی دے جیون اتے اصولاں دے وکھان  لئی دلی، بھارت وچّ واقع اک میوزیم ہے۔ ایہہ میوزیم پہلاں 1948 وچّ اک جنونی فرقہ پرست ہتھوں گاندھی دے قتل توں تھوڑی دیر بعد ممبئی وچّ کھولھیا گیا سی اتے 1961 وچّ راجگھاٹ، نویں دلی لیاؤن توں پہلاں ایہہ میوزیم کئی تھاواں تے تبدیل کیتا گیا سی۔
## اتہاس

مہاتما گاندھی نوں 30 جنوری نوں 1948 نوں قتل کر دتا سی۔ اس دی موت دے تھوڑھی دیر بعد اس بارے اہمیت والیاں نشانیاں اکتر کرن لئی بھال شروع کر دتی گئی سی۔ گاندھی دے جیون نال جڑیاں نجی چیزاں، اخبار، اتے کتاباں نوں ممبئی لجایا گیا۔ 1951 وچّ ایہہ چیزاں دلی وچّ کوٹا گھر دے نیڑے عمارتاں وچّ ٹکا دتیاں گئیاں۔ پھر 1957 وچّ میوزیم نوں اک قلعے نونپھر چلے گئے.

1959 وچّ، گاندھی میوزیم دی تھاں آخری  وار تبدیل کیتی گئی اتے ایہہ گاندھی دی سمادھ دے نیڑے راجگھاٹ، دلی لجایا گیا۔ میوزیم نوں سرکاری طور تے، مہاتما گاندھی دے قتل دی 13ویں ورھےگنڈھ دے موقعے تے، 1961 وچّ کھولھیا گیا، جدوں بھارت دے صدر، راجندر پرساد نے رسمی طور اس نویں تھاں دا افتتاح کیتا۔

## حوالے

 

گٹھ:بھارت وچ قومی عجائب گھر
گٹھ:عجائب گھر
گٹھ:مہاتما گاندھی
بھارت دے صدر

## ہور یکھو
*بھارت دا صدر
*بھارت دے نائب صدراں دی لسٹ
*بھارت
*بھارت دے سربراہان دی فہرست

## حوالے

گٹھ:بھارت دے صدر
گرین ہاؤس

گرین ہاؤس دا مکھ مقصد سارے سال لئی پودیاں نوں اک مناسب موسم  مہیا کرواؤنا ہے۔ایہہ موسم کافی حد تکّ قدرتی روشنی یا سورجی کرناں دے مہیا سماں تے اننھاں دی مقدار اتے منحصر کردا ہے۔گرین ہاؤس اندر کل قدرتی کرناں دا مہیا ہونا گرین ہاؤس دی شکل اتے اس دِی سمت اتے وی منحصر  ہے، ایہی  جیز گرین ہائیس دے اندرلے درجہ حرارت  نوں کنٹرول کردی ہے۔

وکھ وکھ کھوجارتھیاں نے وکھ وکھ رتاں وچّ بے موسمیاں سبزیاں اگاؤن لئی گرین ہاؤساں دیاں وکھ وکھ شکلاں ورتیاں ہن۔ایہہ گرین ہاؤساں دیاں شکلاں دے لمبائی والے دھرے نوں چڑھدے-لہندے(E-W) یا اتر-دکھنی (N-S) سمت وچّ انحصار کردے ہن۔

پنجابی یونیورسٹی دے ماہر پروفیسر ڈاکٹر. وی پی سیٹھی نے ایہناں شکلاں دے موازناتی مطالعہ تے تجربے کر کے کھوج پتر لکھے ہن جہناں وچّ سبھ تو ودھ کامیابی  والیاں شکلاں تے سمتاں متعین کیتیاں ہن۔

thumb||گرین ہاؤس دا سمت متعین

اپنے علاقے تے خطے لئی سورجی کرناں دی مقدار تے سبھ توں مناسب گرین ہاؤس دی سمت تے سائز متعین کرن لئی پنجاب یونیورسٹی مکینیکل انجیئنری ڈیپارٹمنٹ دے ماہراں دی صلاحَ لین نال بے موسمی سبزیاں تے شنگار پودیاں دی پیداوار نوں بہت لاہے وند حد تکّ ودھایا جا سکدا ہے۔

300px|thumb|نیدرلینڈز دے گرین ہاؤس

## حوالے

## باہرلے جوڑ
*لارڈ برنہیم اک گرینہاؤس ادیوگ دی سائیٹ دی کڑی
گٹھ:کھیتی باڑی
گٹھ:گرین ہاؤس
گٹھ:کھیتی باڑی عمارتاں
کڑی پتے دا رُکھ

thumb|کڑھی پتے دا رُکھ
**کڑھی پتے دا رُکھ ** (مُرایا کوئینجی، (Murraya koenigii); سین(syn) برگیرا کوئینجی، (Bergera koenigii), چلکاس کوئینجی (Chalcas koenigii) تپت-کھنڈی تے اردھ تپت-کھنڈی علاقےآں وچّ پایا جان والا رتاسیئی (Rutaceae) پروار دا اک درخت ہے، جو مول طور تے بھارت نال جڑیا ہے۔ اکثر رسیدار کھانیاں وچّ استعمال ہون والے اسدے پتیاں نوں کڑھی پتہ کہندے ہن۔ کجھ لوک اسنوں مٹھی نمّ دے پتے وی کہندے ہن۔ اسدے تامل نام دا مطلب ہے، اوہ پتے جنہاں دا استعمال رسیدار کھانیاں وچّ ہندا ہے۔ کنڑ بولی وچّ اسدا مطلب نکلدا ہے - کالی نمّ، کیونکہ اسدے پتے دیکھن وچّ کوڑی نمّ دے پتیاں نال ملدے جلدے ہن۔ پر اصل وچّ اس کڑھی پتے دے درخت دا نمّ دے درخت نال کوئی تعلق  نہیں ہے۔ اصل وچّ کڑھی پتہ تیز پتہ جاں تلسی دے پتیاں، جو بحیرہ روم  وچّ ملن والے خوشبودار پتے ہن، توں وی بہت وکھ ہے۔
	
## شکل

ایہہ درخت چھوٹا ہندا ہے جسدی انچائی 4-6 میٹر ہندی ہے اتے جسدے تنے دا قطر 40 س م تکّ ہندا ہے۔ اسدے پتے نکیلے ہندے ہن، ہر ٹاہنی وچّ 11-21 پتیدار کمانیاں ہندیاں ہن اتے ہر کمانی 2-4 س م لمبی اتے 1-2 س م چوڑی ہندی ہے۔ ایہہ پتے بہت ہی خوشبودار ہندے ہن۔ اسدے پھل چھوٹے - چھوٹے، سفید رنگ  دے  اتے خوشبودار ہندے ہن۔ اسدے چھوٹے - چھوٹے، چمکیلے کالے رنگ دے پھل تاں کھادھے جا سکدے ہن، لیکن ایہناں  دے بیج زہریلے ہندے ہن۔

اس پرجاتی نوں ونسپتی وگیانی جوہان کانگ دا نام دتا گیا ہے۔

## استعمال

دکھن بھارت اتے لہندے ساحل  دے صوبےآں اتے سری لنکا دے کھانیاں دے چھونک وچّ، خاصکر رسیدار کھانیاں وچّ، بالکل تیز پتیاں دی طرحاں، اسدے پتیاں دا استعمال بہت اہمیت رکھدا ہے۔ عامَ طور تے اسنوں پکاؤن دی ودھی دے شرُوع وچّ کٹے پیاز دے نال بھنیا جاندا ہے۔ اسدا استعمال تھورن، وڑا، رسم اتے کڑھی بناؤن وچّ وی کیتا جاندا ہے۔ اسدے تازہ پتے نہ تاں کھلے، اتے نہ ہی فرج وچّ زیادہ دناں تکّ تازہ رہندے ہن۔ انج ایہہ پتے سکائے ہوئے وی ملدے ہن پر اوہناں وچّ خوشبو بالکل نہ دے برابر ہندی ہے۔

مرایا کوئینجی (Murraya koenigii) دے پتیاں دا آیوروید چکتسا وچّ جڑی - بوٹی وجوں وی استعمال کیتا جاندا ہے۔ ایہناں دے خاص گناں وچّ اینٹی – ڈائبیٹک (anti-diabetic), اینٹیاکسیڈینٹ (antioxidant), اینٹیمائکروبیئل (antimicrobial), اینٹی-انپھلیمیٹری (ant-inflammatory), ہیپاٹوپروٹیکٹو (hepatoprotective), اینٹی-ہائپرکولیسٹرولیمک (anti-hypercholesterolemic) وغیرہ شامل ہن۔ کڑھی پتہ لمبے اتے تندرست والاں لئی وی بہت لابھکاری منیا جاندا ہے .

حالانکہ کڑھی پتے دا سبھ توں زیادہ استعمال رسیدار کھانیاں وچّ ہندا ہے، پر ایہناں  دے علاوہ وی ہور کئی کھانیاں وچّ مصالے دے نال اسدا استعمال کیتا جاندا ہے۔

## اگاؤ

بوٹے اگاؤن لئی تازے بیجاں نوں بیجنا چاہیدا ہے، سکے جاں مرجھائے پھلاں وچّ جمن دی طاقت نہیں ہندی۔ پھل نوں جاں تاں مکمل طور تے (جاں گدّ کڈھکے )  گملے دے مشرن وچّ گڈّ دیو اتے اسنوں گلہ نہیں سگوں صرف نم بنائیں رکھو۔

## حوالے

گٹھ:کھیتی باڑی
گٹھ: پودے
گٹھ:بھارتی مصالے
بھارت دے نائب صدراں دی لسٹ

ایہ **بھارتی نائب صدراں دی مکمل لسٹ** ہے، لسٹ وچ انہاں سب دا  ذکر ہے جنھاں نے 1950ء وچ بھارتی آئین اپنانے دے بعد بطور نائب صدر بھارت دے حلف چُکیا۔

; اشارہ
* † بطور نائب صدر وفات

## ہور ویکھو
* Vice President of India
* صدر بھارت
* بھارت دے صدر
* لسٹ وزرائے اعظم بھارت

## حوالے

## بیرونی جوڑ
* بھارتی نائب صدر (سرکاری ویب سائٹ)

گٹھ:لسٹ بھارت دے سیاسی حکام
بھارت
گٹھ:بھارت دے نائب صدر
 
گٹھ:نائب صدر
گٹھ:بھارت سرکار
پیلی کنیر

200px|thumbnail|پیلی کنیر
پیلے پُھلاں والی کنیر (انگریزی:Yellow oleander) چھوٹی اُچائی والا رُکھ ہے جس نوں پیلے رنگ دے پُھلّ لگدے ہن۔ اس دی پتیاں لمبیاں اتے پتلیاں ہندیاں ہن۔

اس دا دُدھ جسم دی جلن نوں ختم کرن والا اتے زہریلہ ہندا ہے۔ اس دی چھلّ کوڑی، چبھویں اتے بخار ختم کرن والی ہندی ہے۔ چھلّ دی کریا بہت ہی تیز ہندی ہے، اس لئی اسنوں گھٹّ مقدار وچّ ورتدے ہن، نہیں تاں پانی ورگے پتلے دست لگّ جاندے ہن۔ کنیر دا مکھ زہریلہ اثر دل دیاں پٹھےآں اُتے ہندا ہے۔

## بیج
کنیر دا بیج زہریلہ ہندا ہے۔ اک بیج وی جان لین لئی کافی ہے۔ کنیر دا زہر ڈائگاکسین ڈرگّ دی طرحاں ہے۔ ڈائگاکسین دل دی دھڑکن دی رقتار گھٹّ کردا ہے۔ کنیر دا اک بیج ڈائگاکسین دے سو ٹیبلیٹ دے برابر ہندا ہے۔ پہلاں تاں ایہہ دل دی دھڑکن نوں مدھم کردا ہے اتے آخرکار اکدم روک دندا ہے۔

## باہرلے جوڑ
*http://www.missouribotanicalgarden.org/gardens-gardening/your-garden/plant-finder/plant-details/kc/a551/thevetia-peruviana.aspx

## حوالے

گٹھ:کھیتی باڑی
گٹھ:پودے
گٹھ:گھاہ
پُھلاں دی کاشت

پنجاب اندر وکھو-وکھرے سرکاری اداریاں جویں کہ پنجاب ایگرو.، اے. پی. ڈاکٹر.، پنجاب کھیتی باڑی یونیورسٹی لدھیانہ وغیرہ ولوں کیتے جا رہے سانجھے اپرالیاں صدقہ، پنجاب دے کساناں دا رجھان سترنگے انقلاب مطلب  *پُھلاں دی کاشت* ولّ ودھ رہا ہے۔ پُھلاں دا وپار عالمی پدھر اُتے صنعتی درجہ رکھدا ہے۔گھریلو منڈیاں وچّ وی پُھلاں دی کھپت کافی زیادہ رہندی ہے جس کر کے پُھلاں دی کھیتی دیاں کافی زیادہ امیداں پیدا ہو گئیاں ہن۔

پنجاب دی آب و ہوا پُھلاں دی کاشت لئی بہت مناسب ہون کر کے پنجاب دے ہور کسان ویراں نوں وی چاہیدا ہے کہ اپنی کھیتی ہیٹھوں کجھ رقبہ گھٹا کے پُھلاں دی کاشت ضرور کرنی چاہیدی ہے۔ ایہہ اک بہت لاہے وند سودا ہے کیونکہ پُھلاں  دی کاشت کر کے تازے-پُھلّ، سکائے ہوئے پُھلّ، پُھلاں دے بیج، پُھلاں دے گنڈھے، ٹشو کلچر راہیں تیار جاں گملیاں وچّ وی پُھلاں دے پودے تیار کر کے ویچے جا سکدے ہن۔ پُھلاں توں تیار کیتا عطر وی بہت مہنگا وکدا ہے اتے چوکھا منافع دے دندا ہے۔ پنجاب وچّ پیدا کیتے ہوئے پُھلاں دے بیج ہالینڈ، امریکہ، جاپان وغیرہ دیساں وچّ بھیجے جا رہے ہن۔ سو، کسان ویراں نوں چاہیدا ہے کہ کھیتی دی نواں ابھردا روپ ‘پُھلاں دی کاشت’ ولّ وی اچیچا دھیان دین۔

گٹھ:کھیتی باڑی
گٹھ:پھل
گٹھ:پودے
پولی کلچر

**پولیکلچر** قدرتی ایکو-سسٹم دے وکھرے پن دی رِیس، مونوکلچری اکو فصل دے وڈے کھیتاں دی بجائے اسے سپیس وچّ کئی کئی فصلاں اگاؤن، ورتن والی کھیتی باڑی نوں کہندے ہن۔ اس وچّ بہو-فصلی، رلویاں فصلاں، ساتھی لاؤنا، فائدیمند ندین، اتے گلی فصلاں وی شامل ہن۔ ایہہ اکو ویلے اتے اکو  تھاںن تے اک توں ودھ قسم دے پودے لاؤن جاں جانور پالن دی ودھی ہے۔

گٹھ:کھیتی باڑی
اورگینک فارمنگ

***اورگینک کھیتی*** جاں قدرتی کھیتی () کھیتی دے اس ڈھنگ نوں آکھدے ہن جس وچّ   قدرتی کھاداں ، ہریاں کھاداں اتے قدرتی ڈھنگ نال تیار کیتے کیٹناشکاں اتے دوائیاں دی ورتوں کیتی جاندی ہے۔  قدرتی کھاداں وچّ کمپوسٹ کھاد، مرغیاں دی کھاد اتے روڑی دی کھاد شامل ہن اتے ہری کھاد کسے فصل دے ہرے مادے نوں زمین وچّ واہ جاں دب دین نال تیار ہندی ہے۔ عامَ طور اُتے جنتر جاں ڈھینچا، گوارا، مونگی اتے روانا وغیرہ پھلیدار فصلاں دی ورتوں ہری کھاد وجوں کیتی جاندی ہے۔ اس کیمیائی کھاداں، کیٹناشکاں وغیرہ دی ورتوں نہیں کیتی جاندی جاں نہ دے برابر کیتی جاندی ہے۔ اس دے تحت سبزیاں، پھلاں، اناج  دی کاشت کیتی جاندی ہے۔ قدرتی کھیتی دی ترقی لئی پنجاب سرکار ولوں سال 2006 وچّ آرگینک فارمنگ کونسل آفّ پنجاب قایم کیتی گئی جو کساناں نوں اورگینک کھیتی کرن لئی ٹریننگ وی دندی ہے اتے اوہناں دے کھیتاں نوں قدرتی کھیتاں وجوں رجسٹر وی کردی ہے۔

## بھارت وچّ قدرتی کھیتی

صوبہ سکم وچّ قدرتی کھیتی بڑی تیزی نال ودھ رہی ہے اتے سال 2015 تکّ اس نوں دیس دا پہلا قدرتی صوبہ بناؤن لئی جتن ہو رہے ہن۔ اس لئی صوبے وچّ قدرتی اتے ہریاں کھاداں بناؤن دیاں کئی اکائیاں لائیاں گئیاں ہن۔ پنجاب وچّ وی قدرتی کھیتی ترقی لئی آرگینک فارمنگ کونسل آف پنجاب قایم کیتی گئی ہے جو کساناں نوں قدرتی کھیتی باررے  ٹریننگ دندی ہے اتے کھیتاں نوں قدرتی کھیتاں دے طور اُتے رجسٹر وی کردی ہے۔

## حوالے

گٹھ:کھیتی باڑی
تریبُوخینا دا قلعہ

**تریبُوخینا  دا قلعہ** (سپینی بولی: Castillo de Trebujena) سپین دے تریبُوخینا شہر وچّ واقع ہے۔ اسنوں 1993ء وچّ بئین دے انتریس کلتورل دی لسٹ وچّ شامل کیتا گیا۔ 

## حوالے

گٹھ:سپین دے قلعے
گٹھ:سپین
گٹھ:ہسپانیہ
مونٹ اراگون دا قلعہ

**مونٹ اراگون دا قلعہ** اک قلعہ-مٹھلا سی۔ ایہہ  کئینکا ، ہئیسکا دے کول،اراگون، سپین وچّ واقع ہے۔ ایہہ رومن سٹائل وچّ بنیا ہویا ہے۔ اج کلّ ایہہ خستہ حالت وچّ ہے، ہن اس دی رہند کھوہند ہی باقی ہے۔ 1094 وچّ سنکو رامیریز نے قلعے نوں ہور مضبوط بنایا۔ اتھے ہی اوہ شہر دی رکھیا کردا تیر لگن نال ماریا گیا۔ 1096  وچّ  ارگون دے پیٹر پہلے نے شہر نوں جتیا۔ اسنے ایہہ قلعہ تے شہر الکوراز دی لڑائی وچّ جتیا۔

## گیلری

## باہری لنک

* El Castillo de Montearagón en el diario *Altoaragón*
* Castillo de Montearagón 
* El Castillo de Montearagón en CAI Aragón
* Visita virtual del Castillo de Montearagón

## کتاب لسٹ
سپینی بولی وچّ
* ''Enciclopedia Catalana'': «Montearagón» (en catalán)
* ''Enciclopedia Aragonesa'': «Montearagón» 
* El Monasterio de Montearagón (1)
* El Monasterio de Montearagón (2)
* El Monasterio de Montearagón (3) 
* El obituario de los abades de Montearagón
* UBIETO ARTETA, Antonio, ''Creación y desarrollo de la Corona de Aragón'', Zaragoza, Anubar (Historia de Aragón), 1987. ISBN 84-7013-227-X.

گٹھ:سپین
گٹھ:ہسپانیہ
گٹھ:سپین دے قلعے
لوآرے دا قلعہ

**لوآرے قلعہ** (سپینی: Castillo de Loarre) لوآرے، سپین وچّ واقع اک قلعہ ہے۔ اسنوں 1906 وچّ بیئین دے انتیریس کلتورال اعلان کیتا گیا۔

## اتہاس
ایہہ قلعہ خاص طور اتے 11ویں اتے 12ویں صدی وچّ بنایا گیا۔ عیسائیاں اتے مسلماناں وچّ چل رہی جنگ کر کے اس دی اہمیت نوں ویکھدے ہوئے لگبھگ 1020 دے قریب اس دی اساری شروع ہوئی جد سانچو ایل مایور نے مسلماناں توں نال لگدا علاقہ مڑ قبضے وچّ کر لیا۔

## حوالے

## باہری سروت
* سپینی بولی وچّ
* تصویراں اتے اتہاس 

گٹھ:سپین دے قلعے
گٹھ:سپین
گٹھ:ہسپانیہ
بھوٹان دی کھیتی باڑی

**بھوٹان دی کھیتی** دا اتھوں دی معیشت وچّ اہم حصہ ہے۔ 2000 وچّ بھوٹان دے جی.ڈی.پی. وچّ کھیتی دا حصہ 35.9% سی۔ سال 1985وچّ ایہہ حصہ 55% سی جو 2013 وچّ گھٹکے 33% رہِ گیا۔ اس دے باو جود کھیتی باڑی بھوٹان دی وسوں دے روزگار اتے روزی روٹی دا مکھ ذریعہ ہے۔ 

بھوٹان دی لگپگ 80% وسوں کھیتی تے منحصر ہے۔ 95% توں ودھ کامیاں عورتاں کھیتی وچّ کم کردیاں ہن۔ اس ہمالیائی دیس دے بہو گنتی پناہ گیر وی کھیتی وچّ ہی روزگار یکت ہن۔ بھوٹان دی کھیتی کرت پردھان خاصیتاں والی ہے اتے بہت گھٹّ مشینی آلات  ورتے جاندے ہن۔زیادہتر کسان  چھوٹے  جاں درمیانے کسان ہن۔
بھوٹان دے کلّ کھیتی یوگ رقبے وچوں قریب 21% رقبہ  سنچائی  تحت ہے 43% بارانی ہے جو برساتاں تے منحصر ہے۔ 27% بدلویں کھیتی لئی ورتیا جاندا ہے لگپگ 3% باغاں ہیٹھ  ہے اتے 1% رسوئی باغیچی لئی ورتیا جاندا ہے۔  

بھوٹان وچّ بیجیاں جان والیاں پرمکھ فصلاں مکی اتے چاول ہن۔ مکی کلّ اناج دیاں فصلاں دا 49% ہے اتے چاول 43% ہے۔ استوں علاوہ کنک اتے کجھ ہور چھوٹیاں موٹیاں فصلاں وی اگائیاں جاندیاں ہن۔  مکی عامَ طور تے خشک علاقیاں وچّ اتے چاول سنچائی والے رقبیاں وچّ اگائی جاندی ہے۔ کجھ رقبے وچّ کنک،جؤ،تیل بیج،آلو اتے ہور سبزیاں فصلاں وی بیجیاں جاندیاں ہن۔ 

## ایہہ وی ویکھو
*بھوٹان وچ چاول دی کاشت

## باہری لنک
*Official website of the Ministry of Agriculture, Bhutan 

## حوالے

گٹھ:بھوٹان وچ کھیتی باڑی
گٹھ:بھوٹان
گٹھ:بھوٹان دی کھیتی
گٹھ:کھیتی باڑی
بڑیل دا قلعہ

**بڑیل دا قلعہ**، بھارت دے  موجودہ چنڈی گڑھ شہر دے سیکٹر 45 وکھے واقع ہے  ۔ ایہہ مغل راج وچّ بنایا گیا سی ۔ 
 ایہہ 1712 تکّ مغلاں دے قبضے وچّ رہا ۔ اتھوں دا مغل فوجدار لوکاں نال چنگا سلوک نہیں سی کردا ۔ اوہ اتھوں دی ہر نوَ ویاہی عورت نوں کجھ دی اپنے کول رکھدا سی اتے پھر اسنوں اسدے شوہر کول بھیجدا سی ۔ اس بارے لوکاں نے بندہ سنگھ بہادر کول شکایت کیتی اتے خالصہ فوج نے اس قلعے تے قبضہ کیار لیا اتے فوجدار نوں مار مکایا ۔ 

## تصویراں

Burail fort, Chandigarh, India 02.JPG|چڑھدے پاسے دا تھم  
Burail fort, Chandigarh, India 03.JPG|شمالی پاسہ 
Burail fort, Chandigarh, India 04.JPG|دکھن پاسہ
Burail fort, Chandigarh, India 05.JPG| خستہ دروازہ 
Burail fort, Chandigarh, India 06.JPG|گرمکھی وچّ مختصراتہاس


## حوالے

 

گٹھ:پنجاب دے قلعے
گٹھ:قلعے
گٹھ:بھارت دے قلعے
گٹھ:پنجاب، بھارت دے قلعے
کھیتی تے دیہاتی ترقی لئی قومی بنک

** کھیتی تے دیہاتی ترقی لئی قومی بنک** اک بھارت دی مرکزی سرکار دا بیکنگ ادارہ اے۔ اس دا پورا ناں نیشنل بینک فار ایگریکلچر اینڈ رورل ڈولپمینٹ اے۔ جس دا پنجابی ترجمہ کھیتی باڑی تے پینڈو ترقی لئی قومی بینک بندا اے۔

12 جولائی 1982 وچ ایہہ بینک 100 کروڑ دی پونجی نال ہوند وچ آیا۔31 مارچ 2013 نوں اس دی پیڈ اپّ پونجی 4000 کروڑ سی جس وچ 3980 کروڑ رُوپے: بھارت دی مرکزی سرکار تے 20 کروڑ ررُوپے: رزرو بینک دے لگے ہن۔

## آر آئی ڈی ایف(RIDF)
آیر آئی ڈی ایف،نبارڈ دا اک اجیہا فنڈ اے جس دا پورا ناں اے رورل انفراسٹریکچر ڈویلپمنٹ فنڈ(Rural Infrastructure Development Fund رورل انفراسٹرکچر ڈولپمینٹ فنڈ) ایہہ فنڈ دا قیام 1995-96 وچ بھارت سرکار نے کیتا گیا جس وچ شروع وچ 2000 کروڑ روپئے راکھویں رکھے گئے۔ سال در سال اس فنڈ دے کورپس نوں ودھایا گیا۔آر آئی ڈی ایف-7(2001-02) وچ 5000 کروڑ روپئے سن تے آر آئی ڈی ایف -12 (2006-07) وچ 10000کروڑ روپئے ہن۔ راج سرکاراں اپنے مالیات محکمےآں ولوں ایہہ فنڈ حاصل کرن لئی اپنیاں تجویزاں نبارڈ دے علاقائی دفتر نوں پیش کردیاں ہن۔ علاقائی دفتر کی ماہراں تے صلاحکاراں ولوں ایہناں تجویزاں دا مولیانکن کرواندے ہن تے مکھ دفتر وچ راجاں دے ڈیپارٹمنٹ ایہناں تجویزاں دی چھانبین کر کے پراجیکٹ منظوری کمیٹی نوں بھیجدے ہن۔ اس ویلے 2006-07 دے فنڈ دی منظوری تے لیکھا جوکھا کرن دی کاروائی چل رہی اے جد کہ آر آئی ڈی ایف-11 (2005-06) دی منظوری دا دور پورا کیتا جا چکیا اے۔
## قدرتی وسائل پربندھن لئی چھتری پروگرام (امبریلا پروگرام فار نیچرل رسورس مینیجمینٹ UPNRM)
س پروگرام ماتحت مہاراشٹر وکھے " مدھو مکھی پالن "، کرناٹکا وکھے ایکو-ٹورزم مربعے پروگراماں لئی راس پونجی مہئیہ کروان دا پربندھ اے۔

#### پنجاب صوبہ تے آر آئی ڈی ایف

پنجاب راج دی منگ اتے آر آئی ڈی ایف-5 وچوں 1999-2000 وچ 3.33 کروڑ روپئے اتے آر آئی ڈی ایف-7(2001-02) وچوں 2.51 کروڑ روپئے نواں شہر ضلعے وچ ستلج دریا ادالے ہڑ روکو سکیماں لئی مہیا کروائے گئے۔ ایہناں سکیماں نوں مقامی بولی وچ دھسی بند کہندے ہن جو مٹی دے بنائے جاندے ہن۔اس نال کساناں نوں ہڑ روکن وچ بہت کامیابی حاصل ہوئی اے۔ اس بارے راج سرکار نوں ہور وی ضلعیاں وچ ودھ توں ودھ سکیماں بناؤن دی لوڑ اے تاکِ نبارڈ توں فائدہ اٹھایا جا سکے۔ہن تک پنجاب راج وچ نبارڈ فنڈ دی ورتوں دی نسبت بہت گھٹ اے۔

2013-14 وچ 236 کروڑ روپئے دی پینڈو سڑکاں پلیاں وغیرہ لئی منظوری دتی گئی اے۔
## باہری کڑی
*نبارڈ دیاں ماڈل سکیمان
*وکھ وکھ راجاں وچ نبارڈ پونجی دی لاگت دا لیکھا جوکھا

گٹھ:معیشت
گٹھ:کھیتی باڑی
گٹھ:بنک
گٹھ:بھارت دے بنک
گٹھ:بینک
گٹھ:بھارت
منولی قلعہ

**منولی قلعہ**، بھارت دے پنجاب صوبے دے موہالی  ضلعے دے  منولی  پنڈ وچّ واقع ہے ۔ ایہہ موہالی شہر توں قریب 11 کلومیٹر دی دوری تے ہے ۔ منولی اس ضلعے دا اک نکا جیہا پنڈ ہے جسدی 3,919 آبادی اتے 693 گھر ہن ۔ محکمہ مال  دے ریکارڈ مطابق پنڈ دا رقبہ 738 ہیکٹر ہے ۔
 ایہہ قلعہ پنڈ دی    آبادی   توں 20 فٹّ دی اچائی تے ہے ۔

## تصویراں

File:Manauli Fort,district SAS Nagar Mohali, Punjab 01.JPG|قلعے دا باہری فوٹو
File:Manauli Fort,district SAS Nagar Mohali, Punjab 02.JPG|قلعے دا اندرونی فوٹو
File:Manauli Fort,district SAS Nagar Mohali, Punjab 03.JPG|پورے قلعے دا فوٹو
File:Manauli Fort,district SAS Nagar Mohali, Punjab 04.JPG| قلعے اندر اگے پام دے رکھ۔


## باہری لنک
* http://www.tribuneindia.com/2001/20010331/windows/main3.htm
*http://punjabitribuneonline.com/2013/12/%E0%A8%87%E0%A8%A4%E0%A8%BF%E0%A8%B9%E0%A8%BE%E0%A8%B8%E0%A8%95-%E0%A8%A4%E0%A9%87-%E0%A8%AA%E0%A9%81%E0%A8%B0%E0%A8%BE%E0%A8%A4%E0%A8%A8-%E0%A8%87%E0%A8%AE%E0%A8%BE%E0%A8%B0%E0%A8%A4%E0%A8%BE/

## حوالے

گٹھ:پنجاب دے قلعے
گٹھ:قلعے
گٹھ:بھارت دے قلعے
گٹھ:سکھ اتہاس
گٹھ:سکھ سلطنت
گٹھ:پنجاب، بھارت دے قلعے
نکاݪ

**نکاݪ** کھیتی باڑی وچّ نہری پانی دی ونڈ نال متعلق  شبد ہے ۔کھال جاں شاخ دے انت وچّ پانی لاؤن والے حقدار دی واری دا ویلہ  ختم ہون توں بعد جو پانی کھال وچّ موجود ہندا ہے، اس نوں نکاݪ کیہا جاندا ہے۔ نکاݪ دا پانی اوسے حقدار دا ہندا ہے تے اس وادھو پانی موجود ہوݨ پاروں اس حقدار دی واری دے سمیں وچوں مجرائی کٹّ لئی جاندی ہے۔

تصویر وچ  جے کسے کسان-2 نیں A پوائنٹ تے پانی وڈیا ہے(واری وڈی گئی ہے) تاں جہڑا کسان-1, کسان-2 توں پہلاں پوائنٹ -B تے پانی لا رہا سی ۔ کسان-1 لئی پوائنٹ -A توں لیکے پوائنٹ -B تکّ دے پانی نوں نکاݪ کیہا جاندا ہے
thumbnail|تصویر وچ  جے کسے کسان-2 نیں A پوائنٹ تے پانی وڈیا ہے(واری وڈی گئی ہے) تاں جہڑا کسان-1, کسان-2 توں پہلاں پوائنٹ -B تے پانی لا رہا سی ۔ کسان-1 لئی پوائنٹ -A توں لیکے پوائنٹ -B تکّ دے پانی نوں نکاݪ کیہا جاندا ہے

گٹھ:کھیتی باڑی

نکاڵ
جھونا

thumb|250px|''Oryza sativa''
250 px|thumb|بھارت توں بھورے باسمتِی چول

گھریلو **جھونا** Poacea گھاس دو قسماں وچوں ہے،پہلی ہے Oryza Sativa تے دوسری Oryza glaberrima।دنیا دے لوگاں دی کھادھ خوراک وچّ پنجواں حصہ کیلوریاں دی دین جھونے دی ہی ہے۔ایہہ دنیا دے وڈے حصے دے لوگاں دا من بھاؤندا کھانا ہے۔خاص کر کے چڑھدے،دکھنی تے دکھن چڑھدے ایشیا دا۔ دنیا وچّ جھونے دِی پیداوار 618।44 ملین ٹن ہے
## اتہاس
اج توں 4500 سال پہلوں جھونا چین دی ہی مکھ فصل سی۔ سماں پین نال ایہہ ایشیا تے بھارت وچّ آیا۔ دنیا وچّ مکی توں بعد جھونا دوجے نمبر اتے بیجیا جاندا ہے۔ 
## قسماں
جھونا دو قسم دا ہندا ہے: ایشیائی جھونا اتے افریقی جھونا۔ اس دی کھوج توں پتہ لگا ہے کہ 13500 سال پہلاں ایہہ چین دے *موتی دریا* اتے پیدا ہویا سی۔ اس توں بعد اس دی کھیتی 'ینگتیز' دریا لاگے کیتی جان لگی۔ اس توں بعد ہی ایہہ باقی دنیا وچّ پھیلیا۔ امریکہ وچّ ایہہ 1700 وچّ آ گیا جدوں اک ایشیائی مسافر جہاز والے نے جھونے دا اک تھیلا امریکہ توں کسے لئی سیوا بدلے دتا۔ عامَ طور اتے ایہہ سالانہ فصل ہے، پر نمی والے تھاواں اتے ایہہ موڈھے کماد وانگ 30 سال تکّ اگدا رہندا ہے۔ امریکہ وچّ 1861 توں اک پوری یونیورسٹی جھونے دی کھوج لئی بنی ہوئی ہے۔ 
## خوراکی پہلو

## زہر
کھان والے چاولاں وچّ دو زہراں وی ہندیاں ہن 'آرسنک' اتے 'بیکیلس سیرسن'۔ پر ایہہ خطرے دے لیول توں کافی گھٹّ ہندیاں ہن۔

دنیا دا 92 فیصدی جھونا چین، بھارت، پاکستان وغیرہ ایشیائی دیساں وچّ ہی ہندا ہے۔ پنجاب وچّ اس دی کاشت دے ثبوت 1925 وچّ وی ملے ہن۔

ہیٹھ درج ٹیبل دنیا  وچّ 19 وڈے دیساں دے آنکڑے درشاندا ہے:

## باہری کڑی
## External links

* 
* ''Agritrade'' articles on rice trading
* RiceWiki 
* International Rice Research Institute
* Rice latest trade data on ITC Trade Map
* 
* A Brief History of Rice (p. 9 – p. 12) 
* A Cuban Skirmish for Rice by Isbel Diaz Torres, *Havana Times*, June 16, 2010
* National Food Authority. 
* Safe Storage of Cooked Rice
* Rice Research and Practice 
*  

## حوالے

گٹھ:کھیتی باڑی
گٹھ:فصلاں
گٹھ:کھان پین
راندے پل

**راندے پل** (, ) ویگو، سپین دے نیڑے اک تاراں والا پل ہے۔ ایہہ ریدوندیلا اتے موآنیا شہراں نوں آپس وچّ جوڑدا ہے۔ اس اساری سمیں 36.58 لکھ پیسیتا خرچ ہوئے سن۔

## اتہاس
اس پل دا ڈزائن اطالوی انجینیئر فابریسیؤ دے مراندا نے کیتا گیا، سپینی آدمی فلورینسیو دیل پوسو (جو اس دی تعمیر نال متعلق سی) اتے الفریدو پاسارو۔ اس دی اساری 1978 وچّ ہوئی سی۔

## حوالے

## سروت
* (it) De Miranda F., Leone A., Passaro A., 1979, *Il ponte strallato sullo stretto di Rande presso Vigo*, in "Costruzioni Metalliche", 2/1979.
* (it) De Miranda F., 1980, *I ponti strallati di grande luce*, Zanichelli Bologna (I), pp.&nbsp;259–269.

 

گٹھ:سپین دے پل
گٹھ:سپین
گٹھ:ہسپانیہ
قلعہ خیمینا

**قلعہ خیمینا ** خیمینا  دے لا فرونتیرا، قادس ، سپین وچّ واقع ہے۔ اس قلعے نوں اصل وچّ غرناطہدے عرباں نے بنوایا سی۔ جہناں دا اندلس وچّ 8ویں صدی وچّ راج سی۔ اسنوں 1931  وچّ بئین دے انتریس کلتورل دی لسٹ وچّ شامل کر لیا گیا۔

## اتہاس
ایہہ قلعہ پرانے اوبا شہر دی رہند کھوہند تے بنایا گیا سی۔ جہڑا سابق رومن سیلٹیبیریئن سمیں نال متعلق سی۔ ایہہ اپنے سیاسی محل وقوع دے
کارن عرباں دے لئی، جزیرہ نما آئبیریا دے مسلماناں توں رکھیا دا کم کردا سی۔ اسنوں 1430 وچّ جیریزآنوس نے اپنے تحت کر لیا سی اتے 1451  وچّ اسنوں دوبارہ عرباں نے اپنے تحت کر لیا۔

## گیلری

Image:Jimena de la Frontera Castillo2.jpg|Castle door from inside
Image:Jimena_desde_el_castillo_2.jpg|Town of Jimena from the Castle
Image:CastilloDesdeJimena.jpg|Castle view from Jimena

## کتاب لسٹ
* Much of the information on this page was translated from its Spanish equivalent.

## باہری لنک
*El Castillo de Jimena en la Base de datos del Patrimonio Inmueble de Andalucía. Instituto Andaluz del Patrimonio Histórico

## حوالے

گٹھ:سپین
گٹھ:ہسپانیہ
گٹھ:سپین دے قلعے
قلعہ کُوئیلار

**کُوئیلار قلعہ** (The Castle of the Dukes of Alburquerque)ایہہ کُوئیلار شہر دی مشہور یادگار ہے۔ ایہہ سپیندے ، کیستلا تے لیون دی خودمختیار کمیونٹی، دے سیگوویا صوبے وچّ واقع ہے۔ اسنوں 3 جون 1931   نوں بئین دے انتریس کلتورل دی لسٹ وچّ شامل کر کیا گیا۔

اس قلعے نوں چنگی حالت وچّ سنبھال کے رکھیا گیا ہے۔ اسنوں 13ویں اتے 18 ویں صدی دوران وکھ وکھ سٹائلاں وچّ بنایا گیا۔ اسدی زیادہ تر تعمیر گوتھک اتے پنرجاگرن سٹائل وچّ ہویا ہے۔ اس قلعے اتے خوآن گواس (Juan Guas), برسیلس دے ہنیکئن (Hanequin of Brussels) اتے اسدے پتر ہنیکئن دے کُوئیلار (Hanequin de Cuéllar) نے قلعے دی تعمیر لئی کم کیتا۔

## حوالے

## باہری لنک

*Ayuntamiento de Cuéllar
*I.E.S. Duque de Alburquerque 
*Fundación de la Casa Ducal de Alburquerque y Archivo Histórico de Cuéllar
*Visita teatralizada al Castillo de Cuéllar



Homage Tower, door, foss with the *falsabraga* (curtain wall) and the entrance.


## کتاب لسٹ
* MONTERO PADILLA, José: *Espronceda en Cuéllar*, Estudios segovianos (Instituto Diego de Colmenares del Consejo Superior de Investigaciones Científicas), Segovia, 1973, Tomo XXV, nº 74-75.
* GÓMEZ SANTOS, Antonio: *Cárceles famosas y Prisioneros célebres en la Segovia de los siglos XVI, XVII, XVIII y XIX*, Estudios segovianos (Instituto Diego de Colmenares del Consejo Superior de Investigaciones Científicas), Segovia, 1973, Tomo XXV, nº 74-75.
* FERNÁNDEZ DURO, Cesáreo: *Don Francisco Fernández de la Cueva, Duque de Alburquerque*. Informe presentado a la Real Academia de la Historia, Madrid, 1884.
* PONZ, Antonio: *[http://books.google.es/books?id=S4I2AAAAMAAJ&pg=PA6&lpg=PA6&dq=armeria+duques+alburquerque&source=web&ots=rBHJvqNC6z&sig=M_w6XaOkc7oZk_jKXv6wdZ14S-E&hl=es&sa=X&oi=book_result&resnum=9&ct=result Viage de España...]*, Tomo XI, Madrid, 1783. 
* VELASCO BAYÓN (O. CARM), Balbino: *Pueblos de España - Segovia - Cuéllar*, Madrid, 2008. ISBN 978-84-935685-4-2.
* UBIETO ARTETA, Antonio: *Colección Diplomática de Cuéllar*, Exma. Diputación Provincial de Segovia, Segovia, 1961.
* LARIOS MARTÍN, Jesús: *Nobiliario de Segovia*, Instituto Diego de Colmenares (Consejo Superior de Investigaciones Científicas), Tomo I, Segovia, 1959.
* CARMONA PIDAL, Juan Antonio: *[http://e-spacio.uned.es/fez/eserv.php?pid=bibliuned:ETFSerie5-3AB7F4AA-E366-9A95-6384-3B6FF3F96809&dsID=PDF Pervivencias y estancamiento de una fortuna aristocrática en la Restauración. La Casa de Alcañices (1869-1909)]  *, Revista Espacio, Tiempo y Forma, Serie V: Historia Contemporánea, vol. 3.
* ARRANZ, Carlos; CARRICAJO, Carlos y FRAILE, Ángel: *[http://www.funjdiaz.net/folklore/07ficha.cfm?id=1303 Cuéllar: un molino de viento en la época de los Reyes Católicos] *, Revista de Folklore (Fundación Joaquín Díaz), vol. 14b, nº 166.
* VELASCO BAYÓN (O. CARM), Balbino: *Cuéllar*, Guías Everest, León, 1978. ISBN 84-241-4434-1.
* DE LA TORRE DE TRASIERRA, Gonzalo: *Cuéllar (1894-1896)*, reedición de Canal 21 & Torreón, Segovia, 1996. ISBN 84-920845-2-9.
* TEJERO COBOS, Isidoro: *Cuéllar: Arte e Historia*, Estudios segovianos (Instituto Diego de Colmenares del Consejo Superior de Investigaciones Científicas), Segovia, 1973, Tomo XXV, nº 74-75.
* 
* 

گٹھ:سپین
گٹھ:ہسپانیہ
گٹھ:سپین دے قلعے
کسنبھ

**کسنبھ جاں گلرنگ**  لال جاں پیلے پُھلاں والا پودا ہے۔پرانے ویلے توں کسنبھ دی ورتوں رنگای دے کم وچّ ہندی آئی ہے۔پرانے مصر دے باہرویں خاندان دے اہراماں وچّ کیمیائی  تجزیئے راہیں وستر کسنبھ دے رنگ نال رنگے ہون دے ثبوت ملے ہن۔

فصل دی بجای بیجاں واسطے کیتی جاندی رہی ہے جو لال(کارتھامن) جاں پیلا رنگ بنان دے کم ااندے سن خاص کر کے دوں تکّ جدوں سستے کیمیائی رنگ ملنے شروع ہو گے۔

بیج سورج مکھی دے بیج ورگا ہندا ہے تے کاسمیٹک،کھادھ تیل اتے سلاد دی ڈریسنگ دے کم وی آندا ہے۔کیسر دی تھاں سستا ہون کارن خوراک  مواد دے رنگن لی وی ورتئا جاندا ہے۔

پرانے مصریاں  نے ممیئاں دے ہاراں لی وی ورتوں کیتی۔

پُھلاں دیاں گاڑھیاں لال تریئاں دیکھن وچّ کیسر وانگ لگدیئاں ہن پر پانی جاں دھپّ نال رنگ پِھکا پے جاندا ہے ۔ گربانی وچّ تلنا مائیا دے کچے رنگ نال کیتی ہے: 

## حوالے

گٹھ:پودے
گٹھ:پھل
اصغر علی انجینیئر

**اصغر علی انجینیئر** (10 مارچ 1939 – 14 مئی 2013) "سینٹر فار سٹڈی آف سوسائٹی اینڈ سیکیولرزم" دے پردھان اتے اسلامی مضموناں دے ودوان بھارتی لکھاری اتے ایکٹوسٹ سن۔
اسلام وچّ مکتی دا دھرم ساشتر لئی اپنے کم لئی مشہور،'اصغر علی نے ترقی پسند داؤدی بوہرہ تحریک دی رہنمائی کیتی۔ اوہ بھارت اتے دکھنی ایشیا وچّ فرقہ پرستی اتے فرقو تشدد دے خلاف اکاگر ہوکے کم کردے رہے۔ اوہ امن، عدم تشدد اتے فرقو سانجھ دے سبھیاچار دے مشنری پرچاری سن اتے دنیا  بھر وچّ اوہناں نے اس مقصد لئی لکچر دتے۔  اوہناں نے "د انسٹیچیوٹ آف اسلامک سٹڈیز" اتے "سینٹر فار سٹڈی آف سوسائٹی اینڈ سیکیولرزم" دی ترتیب وار 1980 اتے 1993 وچّ اساری کیتی۔ 
## جیونی
اصغر علی دا جنم 10 مارچ 1939 نوں سلمبار، راجستھان، بھارت وچّ اک بوہرہ  ، شیخ قربان حسین دے گھر ہویا۔ اوہناں نے قرآن تفصیر اتے تاویل دی اتے فقہ (اسلامی نیاں علم) اتے حدیث دی اتے عربی بولی دی تعلیم حاصل کیتی۔

اوہناں نے مدھ پردیش دی اجین وچ واقع وکرم یونیورسٹی توں سول انجینئرنگ وچّ بی ایسّ سی کیتی اتے 20 سال ممبئی میونسپل کارپوریشن(بی ایم سی) وچّ سول انجینیئر وجوں کم کیتا اتے 1972 وچّ سوے اچھت سیوامکتی لیکے بوہرا سدھار لہر وچّ کم کرن لگے ۔ 1980 توں اوہناں نے اک اخبار ‘اسلامک پرپیکھ’ دی اڈیٹری کرنا شروع کیتی۔
### اعزاز
 
1980 دے دہاکے وچّ ہی اصغر علی نے اسلام اتے بھارت وچّ فرقو تشدد اتے کتاباں دی پوری لڑی شائع کیتی۔ اوہناں دیاں غیر-معمولی سیواواں لئی 'یو ایسّ اے انڈین سٹوڈینٹ اسمبلی' اتے 'یو ایسّ اے انٹرنیشنل سٹوڈینٹ اسمبلی' ولوں اوہناں نوں 1987 وچّ سنمانت کیتا گیا۔

مذہبی امن چین لئی اوہناں نوں 1990 وچّ ڈالمیا اوارڈ ملیا۔ ڈاکٹر. اصغر علی نوں ڈاکٹریٹ دی تنّ آنریری ڈگریاں نال وی نوازیا جا چکا ہے۔

اوہناں نے وکھ وکھ مضموناں اتے قریب 52 کتاباں اتے دھرمنرپکھّ پتر - پترکاواں سہت اخباراں وچّ وڈی گنتی وچّ لیکھ شائع کیتے ہن۔ اوہناں نے ‘انڈین جرنل آف سوشلزم’ اتے اک مہینہ وار، ‘اسلام اینڈ مارڈن ایج’ دی وی اڈیٹری کیتی۔

## حوالے

گٹھ:بھارتی شخصیتاں
گٹھ:بھارتی لکھاری
گٹھ:ہندی لکھاری
گٹھ:بھارتی مسلمان
انگریزی وچ ہائیکو

**[[انگریزی]] وچّ [[ہائکو]]** انگریزی بولی وچّ جاپانی ہائکو شاعری روپ توں ڈویلپ ہوئیا روپ ہے۔

موجودہ ہائکو کئی بولیاں وچّ لکھیا جاندا ہے، لیکن جاپان دے باہر سبھ توں ودھ شاعر انگریزی بولن والے دیساں وچّ  ہن۔ 

کسے وی اک موجودہ صنف، سروپ، جاں موضوع نوں واضع کرنا ناممکن ہے۔ انگریزی وچّ کجھ ودھیرے پرچلت پرتھاواں وچّ شامل ہن:

* 17 ہجیاں (سلیبلس) تکّ تنّ سطراں دا پریوگ؛ 
* اک رتّ سوچک شبد، کیگو (kigo) دا پریوگ ؛ 
* دو بمباں دی اپروکھ تلنا لئی کٹ جاں کیرے (کدے کدے اک وسرام چہن) دا پریوگ۔

انگریزی ہائکو جاپانی ہائکو وچّ پرچلت 5, 7 اتے 5 اون گنتی دا سخت پالن نہیں کردے، اتے مکھ پترکاواں وچّ چھپدے انگریزی بھاشا دے ہائکوآں دی ٹھیٹھ لمائی 10 - 14 ہجے ہے۔ کجھ ہائکو کوی بہت دھیان رکھدے ہن کہ اوہناں دے ہائکو اک ساہ وچّ وئکت کیتے جا سکن اتے اوہناں دا پھوکس دسن دی تھاں دکھاؤن اتے ہووے۔ ہائکو شبداں دے سنجمی پریوگ نال سبھ کجھ دسن دی تھاں  بہمکھی شبد-چتر رچدا ہے جس وچوں درشاں دی انیکتا سمائی ہووے۔ ماتسوؤ باشو دے کتھن انوسار، "اوہ ہائکو جو اپنے وشے دا ستر توں اسی فیصدی ظاہر کرے اچھا ہے۔ جو پنجاہ توں سٹھّ فیصدی ظاہر کردے ہن، اوہناں دا خمار کدے نہیں اتردا۔"

## حوالے

 

گٹھ:شاعری
گٹھ:ہائکو
گٹھ:انگریزی ساہت
آ کیو دی سچی کہانی

***آہ کیو دی سچی کہانی*** (), چینی لکھاری لو شن دیاں شاہکار رچناواں وچوں اک ہے۔ ایہہ اک چھوٹا ناول ہے جو 4 دسمبر 1921 اتے 12 فروری 1922 دے درمیان سیریل روپ وچّ شائع کیتا گیا سی۔ بعد نوں ایہہ اسدے پہلے کہانی مجموعے  *[[ہتھیاراں نوں سدا |ہتھیاراں نوں سدا]]* (吶喊, *Nahan*) (1923) وچّ شائع ہوئی سبھ توں لمبی کہانی ہے۔ ایہہ رچنا عامَ طور تے جدید  چینی ساہت دی شاہکار منی جاندی ہے، کیونکہ ایہہ چین لوکراج وچّ 1919 والی چار مئی دی تحریک توں بعد پوری طرحاں ورنیکولر چینی وچّ لکھی گئی پہلی رچنا سی۔

## حوالے

گٹھ:چینگٹھ:چینی ساہتگٹھ:کتاباں
ایرینا سینڈلر

**آئیرینا سینڈلر (pl:Irena Stanisława Sendler)**  (15 فروری  1910&nbsp;– 12 مئی 2008), اک  پولش  نرس اتے  سماجی کارکن   سی جو دوسری جنگ عظیم    دوران جرمنی دے قبضے ہیٹھ وارسا شہر وکھے بچیاں دے سیکشن جسنوں زیگوٹا کیہا جاندا سی ، دی مُکھی سی |   
سینڈلر نے 2500 اوہناں یہودی بچیاں نوں وارسا گھیٹو، مطلب کیمپ ، وچوں کڈھ کے اوہناں دی جان بچائی سی ۔ اسنے اوہناں بچیاں دی اصل (یہودی ) چھپاؤن لئی جھوٹھے دستاویزاں دا  وی انتظام کیتا اتے اس بنیاد اُتے اوہناں دے گھیٹو توں باہر کیتے ہور رہن دا پربندھ کیتا اتے انج اوہناں نوں اس تباہی توں بچایا ۔اس کم وچّ اسدی دو درجن ہور لوکاں نے وی مدد کیتی ۔ سینڈلر  اس تراسدی سمیں سبھ توں ودھ لوکاں یہودیاں نوں بچاؤن والی عورت سی ۔ .
## حوالے

گٹھ:جنم 1910
گٹھ:موت 2008
گٹھ:مشہور زنانیاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:پولینڈ
آخری منزل دا میل پتھر

**آخری منزل دا میل پتھر** کتاب دکھنی افریقہ دے انقلابی اتے صدر نیلسن منڈیلا دی جیونی ہے جو گرتیج سنگھ کٹو نے لکھی ہوئی ہے ۔اس کتاب راہیں دکھنی افریقہ دے اس انقلابی دے پورے جیون نوں مختصر روپ وچ بیان کیتا گیا ہے ۔ نیلسن منڈیلا 1994 توں 1999 تکّ دکھن افریقہ دا مکمل لوکراج دےقیام دے بعد پہلا صدر سی۔ صدر بنن توں پہلاں اوہ دکھن افریقہ وچّ چل رہے اپارتھیڈ-ورودھیڈ ججھارو آگوُ اتے افریقی نیشنل کانگرس دے ہتھیاربند ونگ امکھونتو سجوے دے بانیاں وچوں اک سی۔ اوہناں نے اپنی زندگی دے 27 سال جیل وچّ رنگبھید سیاست دے خلاف لڑدے ہوئے بتائے۔

## مختصر سار
نیلسن منڈیلا دا جنم 18 جولائی 1918 نوں ہویا۔ ایہہ اوہ سماں سی جدوں پہلی جنگ عظیم ختم ہون کنڈھے سی۔ نیلسن اپنے پروار چوں پہلا اجیہا سی جس نے تعلیم حاصل کیتی، اس توں پہلاں اوہناں دے پروار، نسل چوں کوئی پڑھیا لکھیا نہیں سی۔ نیلسن نے اچّ تعلیم حاصل کیتی۔ اوہ اوس ویلے دے مسئلےآں نوں دیکھدے ہوئے اپنے سمیں دی عوامی پارٹی نیشنل افریقن کانگرس دا جلدی ہی اچّ اہلکار بن گیا تے سماجی تبدیلی لئی جٹ گیا۔مگر جلدی ہی اس دیاں سرگرمیاں نوں دیکھدے ہوئے انگریز سرکار نے اس نوں گفتار کر لیا۔ سو نیلسن نوں 27 سالاں توں وی زیادہ سماں وکھ وکھ جیلاں چ بتاؤنا پیا۔ اخیر نوں 1994 نوں اوہ دن وی آیا جد نیلسن منڈیلا نوں لوکمت راہیں دکھنی افریقہ دا صدر ہون دا مان حاصل ہویا۔ 300 سالاں دی غلامی توں بعد ہن پہلی وار دکھنی افریقہ دا شہری نیلسن منڈیلا دکھنی افریقہ دا پہلا صدر بنیا۔ نیلسن نے صدر بنن توں جلدی بعد ہی دکھنی افریقہ دا نواں آئین بنایا، جس وچ ہر شخص نوں ہر پرکار دی آزادی سی، اوہ بھاویں دکھنی افریقہ دا شہری ہووے جاں غیر-شہری ہووے۔ نیلسن منڈیلا نے اپنا آخری سماں اپنے پنڈ وکھے ہی بتیت کیتا۔ اخیر 5 دسمبر 2013 نوں پھیپھڑیاں دی بیماری کارن اوہ سدا لئی الوداع کہہ گئے۔

## باب ویروا
ہیٹھاں اس کتاب دے کل پاٹھاں دا نام-ویروا دتا جا رہا ہے:

گٹھ:کتاباں
گٹھ:پنجابی ساہت
آکاپولکو

**آکاپولکو دے خواریز** جاں **آکاپولکو** میکسیکو دے گوئیریرو صوبے دا اک شہر، میونسپلٹی اتے پرمکھ بندرگاہ ہے۔ ایہہ میکسیکو شہر توں دکھن-لہدے وچّ 380 کلومیٹر دی دوری اتے ہے۔ آکاپولکو وکھے اک ڈونگھی کھاڑی ہے اتے ایہہ مڈھلے کالونیکل دور توں بندرگاہ ہے۔ اس بندرگاہ توں پاناما اتے سان فرانسسکو، کیلیفورنیا ولّ سمندری جہاز جاندے ہن۔ ایہہ صوبے دا سبھ توں وڈا شہر ہے، صوبے دد راجگڑھ چلپانسنگو توں وی وڈا۔ ایہہ میکسیکو دا سبھ توں وڈا بیچ اتے بالنیاریؤ ہے۔

ایہہ میکسیکو دے سبھ توں پرانے اتے سبھ توں پرسدھ بیچاں وچوں اک ہے۔ 1950ویاں وچّ ہالیوڈّ کلاکاراں اتے کروڑپتیاں دے ایتھے آؤن نال ایہہ بہت مشہور ہویا۔ آکاپولکو حالے وی اپنی رات دی زندگی لئی مشہور ہے، چاہے کہ ہن اتھے زیادہ تر میکسیکو دے لوک ہی آؤندے ہن۔

## اتہاس
8ویں صدی دے دوران اس علاقے وچّ اولمیک لوک رہن لگّے سی۔

## معیشت
اس شہر دی معیشت وچّ سیلانیاں دا بہت حھہ ہے۔

### سیر-سپاٹہ
آکاپولکو وچّ سیلانی اک لمے سمیں توں آ رہے ہن اتے اسدی پرسدھی 1950ویاں وچّ سکھر اتے سی جد ہالیوڈّ کلاکار اتے کروڑپتی اتھوں دے بیچاں اتے چھٹیاں بتاؤن آؤندے سن۔

## حوالے

## باہری سروت
* Official city government website  (سپینی)

گٹھ:میکسیکو دے شہر
گٹھ:میکسیکوگٹھ:میکسیکو دے آباد تھاںگٹھ:شمالی امریکہ دے شہر
گوادالاخارا

**گوادالاہارا** () میکسیکو دے صوبے  ہالسکو دا  راجگڑھ اتے گوادالاہارا میونسپلٹی دا ٹکانا ہے ۔ ایہہ میکسیکو دے لہندے علاقے وچّ ہالسکو دے مرکزی علاقے وچّ واقع ہے۔ 1,564,514 دی آبادی نال ایہہ دیس دا دوجا سبھ توں ودھ آبادی والا شہر ہے۔

## حوالے

گٹھ:میکسیکو دے شہر
واخاکا دے خواریز

**واخاکا دے خواریز** جاں **واخاکا** اسے نام دے میکسیکن صوبے دا سبھ توں وڈا شہر ہے۔

اس شہر وچّ سیلانی وڈی گنت وچّ آؤندے ہن کیونکہ اتھے کلونیکل دور دیاں کئی عمارتاں موجود ہن اتے نال ہی اتھے مول امریکی لوک وی ہن۔ اس شہر نوں 1987 وچّ مونتے البان دے نال عالمی ورّہ تھاں اعلان کیتا گیا۔ اس شہر وچّ اک مہینے دا گئیلاگئیتزا تیوہار منایا جاندا ہے۔

واخاکا شبد ناواچ بولی دے "واخیاکاک" توں لیا گیا ہے جو راجگڑھ شہر وچّ عامَ موجود درخت "گوآکھے"("guaje") ولّ اشارہ کردا ہے۔ اس نام دے پچھے "دے خواریز" میکسیکو دے پنج وار صدر رہے بینیتو دے خواریز دے ستکار وجوں لگایا گیا ہے جو اس شہر دا رہن والا سی۔

## اتہاس
اس جگہ اتے ہزاراں سالاں توں زاپوتیک اتے مہتیک مول دے لوک رہندے آ رہے ہن، خاص طور اتے مونتے البان اتے میتلا دے تریخی مرکزاں وچّ، جو اج دے واخاکا شہر دے بہت نزدیک ہے۔

## پرمکھ تھاواں
### مونتے البان
مونتے البان اک سابق ہسپانوی شہر ہے جو جاپوتیک لوکاں دا راجگڑھ ہندا سی۔ 500 ق م اتے 800 ق م دے وچکار 35,000 نواسیاں دے نال ایہہ شہر اپنے سکھر اتے سی۔ 1987 وچّ واخاکا شہر دے نال اسنوں وی عالمی وراثت  تھاں اعلان کیتا گیا۔

## تیوہار اتے پرمپراواں
### گئیلاگئیتزا
گئیلاگئیتزا اس شہر دا اک پرسدھ تیوہار ہے جو  ہسپانوی سمیں توں پہلاں توں اتھے منایا جا رہا ہے۔ اس تیوہار دے انت وچّ دیوی نوں پیش کردی کسے جوان کڑی دی قربانی دتی جاندی سی۔

ایہہ رسم سپینیاں دے اتھے قبضہ کرن توں بعد ختم کیتی۔

سماں پاکے ایہہ تیوہار شہر دا سبھ توں وڈا تیوہار بن گیا ہے۔ 
## حوالے

گٹھ:میکسیکو دے شہر
ایچ جی ویلز

**ہربٹ جارج ویلز** (21 ستمبر 1866 – 13 اگست 1946)  مہان انگریزی سائنس فکشن لکھاری سن۔ ویلز نوں گمبھیر سائنس فکشن ساہت دا موجد منیا جاندا ہے۔ فرانسیسی لکھاری جولس برن نے جس طرحاں غباریاں،  آبدوزاں سائنسی آوشکاراں دا سہارا لے کے دلجسپ یاتراواں دیاں کہانیاں لکھیاں۔ ویلز نے سائنس اتے تکنیکی جگّ دے انسان اتے انسانی سماج تے پین والے ممکنہ اثرات دا چترن کیتا۔ اج ورن اتے ویلز سائنس فکشن ساہت دے موجد منے جاندے ہن۔
## جیونی
ہربٹ جارج ویلج دا جنم 21 ستمبر 1866 نوں ایٹلس ہاؤس، 46 ہائی سٹریٹ، کینٹ، لندن وکھے ہویا۔ اس نے رائل کالج آف سئنس وچّ جیو وگیانی ٹی ایچ ہیکسلے دی نگرانی ہیٹھ جیو وگیان وچّ اچیری سکھیا حاصل کیتی، جس نے اسدا سنسار نظریہ سائنسی بنا دتا۔ اس تے سماج وادی وچاردھارا وی کافی حاوی رہی۔ اوہ پہلی عالمی جنگ توں بعد کئی سوشلسٹ لیڈراں ولادیمیر لینن، جوزف سٹالن، روزویلٹ نوں ملیا

## حوالے

گٹھ:انگریزی ناول نگار
گٹھ:انگریز شخصیتاںگٹھ:انگریزی ساہت
گٹھ:انگریز لکھاری
اختر الایمان

**اختر الایمان**(1915-1996) اک مشہور اردو شاعر اتے ہندی سنیما دا سکرپٹ لکھاری  سی۔ اوہناں نے جدیداردو نظم تے وڈا اثر پایا۔

## جیون
اختر الایمان ضلع بجنور (اتر پردیش) دی تحصیل نجیب آباد وچّ پیدا ہوئے سن۔ اوہناں دے باپ دا نام مولوی فتح محمد سی۔

### مڈھلا جیون
اختر الایمان نے دلی یونیورسٹی توں بیئے پاس کیتی سی۔ اس دے بعد کجھ عرصے تکّ اوہ محکمہ سول سپلائیز نال جڑے رہے۔ پھر اوہناں نے آل انڈیا ریڈیو دلی وچّ کم کیتا سی۔

### ممبئی منتقلی
اختر الایمان مڈھلی ملازمت دے بعد وچّ ممبئی چلے گئے سن جتھے ساری عمر فلماں وچّ کالم نویس اتے سکرپٹ رائیٹر دی حیثیت نال کم کردے رہے۔

## حوالے

گٹھ:جنم 1915
گٹھ:موت 1996
گٹھ:بھارتی شخصیتاں
گٹھ:بھارتی مسلمان
ارنیسٹ ٹرمپ

**ارنیسٹ ٹرمپ**( انگریزی:Ernest Trumpp (13 مارچ 1828 – 5 اپریل 1885) اک جرمن بولی ماہر اتے مشنری سی جو انگریزی راج سمے پنجاب تے سندھ (اجکل پاکستان) علاقے وچّ وچردا رہا سی۔
اسنے سندھی بولی دی سبھ توں پہلی گرائمر لکھی جسدا سرلیکھ سی ،" سندھی الفابیٹ اینڈ گرائمر اسنے افغانی بولی پشتو دی گرائمر وی لکھی۔ اس توں علاوہ اسنے سکھاں  دی مذہبی کتاب گرو گرنتھ صاحب دا وی کافی حصہ انگریزی بولی وچّ ترجمہ کیتا۔

## حوالے

گٹھ:جنم 1828
گٹھ:موت 1885
گٹھ:جرمن شخصیتاں
گٹھ:جرمن لوک
پنج پیر

**پنج پیر** دکھنی ایشیا دے (خاصکر پنجابی) ساہت وچّ اکثر ملدے پنج صوفی سنتاں نوں کیہا جاندا ہے۔ ایہناں دے نام ہن:

* خواجہ خضر
* بابا فرید شکر گنج (پاکپتن)
* بہاؤ الدین زکریا (ملتان)
* سید جلال الدین سرخ بخاری (اُچ)اچ
* لعل شہباز قلندر (سیہون)

## حوالے

 

گٹھ:صوفی سنت
خواجہ خضر

**خضر** (عربی: الخضر‎  ) جاں **خواجہ خضر** اسلامی اتے غیر-اسلامی پرمپراواں وچّ مشہور اک پیغمبر ہے جس نوں دریا دا پیر وی منیا جاندا ہے۔ ایہہ پنج پیراں وچوں اک ہے۔

خضر دا شبدی مطلب "ہرا" جاں "ہرے رنگ دا" ہے۔ منیا جاندا ہے کہ اس دا ایہہ ناں ہرے رنگ دے کپڑے پہنن کر کے پیا ہے جس رنگ نوں مسلماناں وچّ بہت ہی پاک منیا جاندا ہے۔

## حوالے

گٹھ:پیغمبرگٹھ:مسلمان
بہاؤ الدین زکریا

**
**شیخ بہاؤ الدین زکریا''' (فارسی: بہاؤ الدین زکریا‎) (1170-1267) سہروردی سلسلہ دے صوفی سنت سن۔ اوہ صاحب کمال  بزرگ سن جہناں دا پورا نام الشیخ الکبیر شیخ الاسلام بہاؤالدین ابو محمد زکریا القریشی ہے۔ اوہناں دے وڈیرے مکے توں خوارزم تے پھر ملتان آئے۔ اوہناں دے استاد مشہور عالم شیخ شہاب الدین سہروردی سن۔
 

گٹھ:صوفی سنت
جنید بغدادی

سید الطائفہ **جنید بغدادی** صوفیائے کرام دے سربراہ تے اس میدان دے شاہسواراں وچ شامل نیں۔

**جنید بغدادی** () مڈھلے فارسی  مسلمان صوفی سنتاں وچوں اک سی اتے کئی صوفی سلسلےآں دی سنہری زنجیر دی مرکزی کڑی نیں۔ جنید اپنی ساری روحانی عمر دوران بغداد وچّ پڑھاؤندے رہے اتے مرکزی صوفی اصول تیار کرن وچّ آپ دا اہم رول سی۔ اس توں پہلاں بصرہ دے حسن وانگ اوہدے طالب علم اتے شاگرد اسنوں بہت پیار کردے سن۔ دوجے سنت لوک اوہدا حوالہ دندے سن۔ صوفی متّ وچّ اوہدی اہمیت کر کے، جنید نوں بہت واری "سلطان" کیہا جاندا سی۔
### ولادت
جنیدی بغدادی کی ولادت تیسری صدی ہجری کے اوائل میں عراق کے عروس البلاد شہر بغداد میں ہوئی۔ ارباب سیرو تاریخ نے آپ کے سال ولادت کے بارے میں اختلاف کیا ہے بعض مؤرخین نے لکھا ہے کہ آپ کی ولادت 210ھ تا 220ھ کے درمیان ہوئی۔جیسا کہ امام ذہبی کہتے ہیں:
"صوفیائے کرام کےشیخ ہیں، آپکی پیدائش 220ھ کے کچھ ہی بعد ہوئی،
### نام نسب
جنید بن محمد بن جنید ہے، ابو القاسم آپکی کنیت ہے، اور پارچہ فروشی کے باعث آپکا لقب : "خزاز " تھا، آپکے والد شیشے کا روبار کرتے تھےاس نسبت سے آپ کو قواریری بھی کہا جاتا ہے ، آپکا آبائی علاقہ نہاوند ہے، لیکن آپکی پیدائش و پرورش بغداد میں ہوئی۔
### خطابات و القاب
آپ کے خطابات و القابات میں لسان القوم ’’طاؤس العلماء، سلطان المحققین’’عمدۃ المشائخ‘‘ ’’ماہر شریعت‘‘’’ چشمۂ انوار الٰہی‘‘ اور ’’منبع فیوض لا متناہی‘‘ تھےشامل تھے،
### تعلیم تصوف
مشہور و معروف صوفی ہیں سری سقطی کے بھانجے،مرید اور شاگرد تھے۔ خطیب بغدادی کہتے ہیں:
"انہوں نے بغداد میں رہتے ہوئے سماعِ حدیث کیا، علمائے کرام سے ملاقاتیں کی، ابو ثور سے فقہ پڑھی، متعدد نیک لوگوں کی صحبت اختیار کی جن میں حارث محاسبی، اور سری سقطی شامل ہیں۔
اس کے بعد عبادت گزاری میں مشغول ہوگئے، اور اسی کو اپنا مشغلہ بنا لیا، اور بہت شہرت پائی، یہاں تک کہ علم الاحوال اور وعظ کیلئے اپنے وقت کے یگانہ روزگارشیخ بن گئے۔
آپکے واقعات بہت مشہور ہیں، انہوں نے حدیث حسن بن عرفہ کے واسطے سے بیان کی "
### اہل علم کی رائے
اہل علم نے جنید بغدادی کے بارے میں اچھے الفاظ استعمال کیے ہیں:
حافظ ابو نعیم کہتے ہیں:
"جنید ان لوگوں میں شامل ہیں جنہوں نے شرعی علم کو مضبوط بنایا" 
ابن تیمیہ کہتے ہیں:
"جنید بغدادی کتاب و سنت کے شیدائی تھے آپ اہل معرفت میں سے ہیں" 
حافظ ذہبی کہتے ہیں:
"آپ اپنے زمانے کے شیخ العارفین، اور صوفیاء کیلئے نمونہ تھے، اپنے وقت کے نامور ولی تھے، اللہ تعالی کی آپ پر رحمتیں نازل ہوں۔
### وصال
جس وقت ان کی موت کا وقت آیا تو قرآن مجید کی تلاوت کرنے لگے، تو انہیں کسی نے کہا: آپ تھوڑا آرام کر لیتے!، تو انہوں نے کہا: "اس وقت مجھ سے بڑھ کر کسی کو قرآن کی ضرورت نہیں ہے، یہ وہ لمحہ ہے جس لمحے میں میرا صحیفہ بند کر دیا جائے گا"
آپ کا وصال بکمال 27رجب بروز جمعہ 297ھ 910ء میں ہوا،آپ کی نمازِ جنازہ آپ کے فرزندقاسم جنیدی نے پڑھائی۔جنازہ میں لاکھوں افراد نے شرکت کی۔
## حوالے

گٹھ:صوفی سنت
گٹھ:عراقی شخصیتاںگٹھ:ایرانی شحصیتاں
بندہ نواز گیسو دراز

**سعید محمد حسینی**، عامَ مشہور **حضرت خواجہ بندہ نواز گیسو دراز ()** (جولائی 13, 1321 - 1 نومبر 1422),  ہندستان وچ، چشتی سلسلہ دے مشہور صوفی سنت سن۔

گٹھ:صوفی سنت
صوفی بزرگاں دی لسٹ

ایہ مسلمان نامور صوفیاء دی اک فہرست اے۔ ایہ مکمل فہرست نہیں۔

## قابل ذکر صوفیاء

*امیرمیر سید علی ہمدانی بانی ہمدانی سلسلہ
*شيخ عبدالقادر جيلانی بانی سلسلہ قادریہ صوفی سلسلہ
*ابونجیب شہاب الدین سہروردی، بانی سلسلہ سہروردیہ صوفی سلسلہ
*ابو اسحاق شامی
*احمد التیجانی, بانی تیجانیہ صوفی سلسلہ
*مجدد الف ثانی،بانی نقشبندی مجددی سلسلہمجددی
*Ahmed Ullah Maizbhanderi بانی میزبھنڈری
*میراں حسین زنجانی
*داتا گنج بخش
*اشرف جہانگیر سمنانی بانی اشرفیہ چشتی سلسلہ کی ذیلی شاخ۔
*شیخ فرید الدین عطار
*خواجہ احمد یسوی
*امیر محمد اکرم اعوان، نقشبندی صوفی سلسلہ
*بہاء الدین نقشبندی بخاریبانی سلسلہ نقشبندیہ
*باوا محی الدین
*شیخ بو علی قلندر پانی پتی
*[خواجہ بندہ نواز گیسو دراز
*بابا فرید الدین گنج شکر، چشتی صوفی سلسلہ
*ابن الفرید
*ابن عربی
*Ibrahim Niass
*مخدوم جہانیاں جہاں گشت از سہروردیہ صوفی سلسلہ مخدوم جہانیاں جہاں گشت
*مولانا جلال ‌الدین محمد بلخی رومی
*فرید الدین عطار
*سید جلال الدین بخاری
*Jamali (artist)، موجد Mystical Expressionism
*لال شہباز قلندر
*حسین بن منصور حلاج
*معروف کرخی
*خواجہ ابوالحسن خرقانی
*خواجہ مودود چشتی، افغانستان دے چشتی صوفی
*خواجہ معین الدین چشتی، بانی چشتیہ صوفی سلسلہ
*Hazrat Makhdoom Shah Hisamuddin Kana'ani، مخدوم بابا واسع درگاہ
*Shah Jalal
*Shah Paran
*Muhammad Abdul Qadeer Siddiqi Qadri، مصنف Tafseer-e-Siddiqui
*Muhammad Muslehuddin Siddiqui, تراب الحق قادری کے روحانی رہنمابریلوی مکتبہ فکر
*نجم‌ الدین کبری، بانی کبرویہ صوفی سلسلہ
*جامیعبد الرحمن
*حافظ شیرازی
*شاہ عبد الطیف بھٹائی
*قطب الدین بختیار کاکی
*امیر خسرو
*رابعہ بصری
*سید میر جان قبولی نقشبندی
*سلطان باہو بانی حق باہو سلسلہ
*سہیل التستری
*احمد رضا خان، بانی سلسلہ قادریہ برکاتیہ رضویہ
*رحمان بابا،پشتو دے عظیم صوفی شاعر 
*بابابلھے شاہ
*شاہ حسین مادھو لال
*وارث علی شاہ، بانی وارثی صوفی سلسلہ، دیوہ شریف، یو پی، بھارت
*میاں محمد بخش
*خواجہ ولی، کوہٹہ، پاکستان
*یوسف ہمدانی
*Salekur Rahman Rahe Bhanderi، بانی صوفی سلسلہ راہ بھنڈر
*آخوند زادہ سیف الرحمن بانی سلسلہ سیفیہ مجددیہ نقشبندیہ
*محمد الیاس قادری، بانی عالمی تحریک دعوت اسلامی اور سلسلہ قادریہ رضویہ ‌ضیائیہ عطاریہ۔
*صوفی ذانگاچھی (	1828ء یا 1829ء- 1932ء)

*ابن عربی
*جامی
*جنید بغدادی
*بابا فرید
*بلھے شاہ
*بو علی قلندر
*منصور حلاج
*میاں میر
*رابعہ بصری
*رومی
*لعل شہباز قلندر
*سچل سرمست
*سرمد کاشانی
*شمس تبریزی
*شہاب الدین  سہروردی
*بہاؤ الدین زکریا
*سلطان باہو

## مزید دیکھیے
* تصوف

## حوالے

گٹھ:مسلم شخصیتاں دیاں لسٹاں
گٹھ:صوفیاء
گٹھ:صوفی
گٹھ:صوفی سنت
شہاب الدین سہروردی

**شہاب الدین عمر السہروردی** (فارسی:**عمر سهروردى**) (–1144-1234) کرد جاں ایرانی صوفی سی۔ اوہ چوراسمیا توں سی اتے ابو النجیب سہروردی دے بھتیجے سن۔ آپ عربی ساہت دی صوفی فلسفے بارے بنیادی کتاب    عوارف المعارف دے لکھاری سن۔

## حوالے

 

گٹھ:صوفی سنت
دم العاشق

**دم العاشق جاں گوفرینا** نامی ایہناں پھلاں نوں گلوب چلائی دے ناں نال وی جانیا جاندا ہے اتے اس دا سائنسی ناں گوفرینا گلوبوسا ہے۔ 
## کئی رنگ
ایہ پُھلّ کئی رنگاں دے ہندے ہن جویں کہ جامنی، بینگنی، گلابی، ہلکے سنگتری جاں سفید وغیرہ ۔ اس موسمی پُھلاں دا بیج جاں پنیری گرمی دے مہینیاں وچّ لائی جاندی ہے۔ ایہہ پُھلّ برساتاں وچّ خوب کھڑدے ہن۔ 
## سُکن توں بعد
گوفرینا دے پُھلاں نوں توڑ کے سکایا جا سکدا ہے اتے بعد وچّ سجاوٹ دے طور اتے ورتیا جا سکدا ہے کیونکہ سُکن مگروں پُھلاں دا رنگ خراب نہیں ہندا۔

## حوالے

## گیلری

File:Gomphrena serrata in Hyderabad W IMG 9023.jpg|حیدرآباد دکن،بھارت
File:Gomphrena serrata in Hyderabad W IMG 9022.jpg|حیدرآباد دکن،بھارت
File:Gomphrena serrata in Hyderabad W IMG 8870.jpg|حیدرآباد دکن،بھارت
File:Gomphrena serrata in Hyderabad W IMG 8869.jpg|حیدرآباد دکن،بھارت
File:Ghomphrena plant.jpg| ملائشیا
File:Gomphrena closeup.jpg|ملائشیا


گٹھ:پھل
گٹھ:جھاڑیدار پودے
نظام الدین اولیاء

**سُلطان المشائخ محبوبِ الٰہی، حضرت خواجہ شیخ سید محمد نظام الدین اولیاء** (1238 - 3 اپریل 1325)  (اردو: حضرت شیخ خواجہ سید محمد نظام الدین اولیاء)، حضرت نظام الدین وجوں وی جاݨے جاندے نیں، برصغیر پاک و ہند وچّ چشتی سلسلے دے اک مشہور صوفی سنت سن۔ اس سلسلے دا ایمان سی کہ دنیا دے تیاگ تے مُنکھتا دی سیوا دے راہیں ﷲ دے قریب جاݨا مُمکن ہے۔

## جیون
حضرت خواجہ نظام الدین اولیا دا جنم 1238 وچّ اتر پردیش دے ضلع بدایوں وچّ ہویا سی۔ ایہہ پنج سال دی عمر وچّ اپنے والد، احمد بدایونی، دی موت دے بعد اپنی ماں، بی بی زلیخا دے نال دہلی وچّ آئے۔ ایہناں دی جیونی دا چرچا آئین اکبری، اک 16ویں صدی دے لکھتی پرمان وچّ انکت ہے، جو کہ مغل بادشاہ اکبر دے نوں رتناں وچوں اک نے لکھی سی۔

1269 وچّ جدوں نظام الدین 20 سال دے سن، اوہ اجودھن (جیہنوں اج کل پاکپتن کہندے نیں، جو پنجاب، پاکستان وچّ واقع ہے) پہنچے تے صوفی بزُرگ فرید الدین گنج شکر دے چیلے بن گئے، جنہاں نوں عامَ طور تے بابا فرید دے نام نال جانیا جاندا سی۔ نظام الدین نے اجودھن نوں اپنی رہائش گاہ تاں نہیں بنایا پر اتھے اپنی روحانی پڑھائی جاری رکھی، نال ہی نال اوہناں نے دہلی وچ صوفی کم جاری رکھیا۔ اوہ ہر سال رمضان دے مہینے وچّ بابا فرید دے نال اجودھن وچّ اپنا سماں گزاردے سن۔ ایہناں دے اجودھن دے تیسرے دورے وچّ بابا فرید نے ایہناں نوں اپنا وارث تعینات کیتا، اتھوں واپسی دے نال ہی اوہناں نوں بابا فرید دے انتقال دی خبر مِلی۔

نظام الدین، دہلی دے کول، غیاث پور وچّ بسن توں پہلاں دلی دے وکھ وکھ علاقیاں وچّ رہے۔ غیاث پور، دہلی دے کول، شہر دے رولے رپے تے بھیڑ بھڑکّے توں دُور واقع سی۔ اوہناں نے اتھے اپنی اک “خانقاہ” بنائی، جتھے وکھ وکھ طبقےآں دے لوکاں نوں کھانا کھلایا جاندا سی، “خانقاہ” اک اجیہی جگہ بݨ گئی سی جتھے سبھ طرحاں دے لوکاں، چاہے امیر ہون جاں غریب، دی بھیڑ جمی رہندی سی۔

ایہناں دے بہت سارے مریداں نوں روحانی اچائی دی حاصل ہوئی، جیہناں وچ شیخ نصیرالدین محمد چراغ دہلوی ,نصیر الدین چراغ دہلوی اتے “امیر خسرو” شامل ہن، جو کہ مشہوور ودوان، خیال/سنگیتکار، تے دہلی سلطنت دے شاہی شاعر دے نام نال مشہور سن۔

ایہناں دی وفات 3 اپریل 1325ء نوں ہوئی۔ ایہناں دی درگاہ، نظام الدین، ہدلی وچّ واقع اے۔

## حوالے

گٹھ:صوفی بزرگ
گٹھ:صوفی سنت
گٹھ:سلسلہ چشتیہ
گٹھ:چشتی سلسلہ