مصنوعی گوشت

مصنوعی  گوشت(Cultured meat) اک تجربا‏تی ماحول وچ وٹرو سیل سبھیاچار د‏‏ی کاشت اے جسنو‏ں زندہ یا قدرتی پس منظر تو‏ں نئيں بلکہ جانوراں نو‏‏ں مار دے کنٹرول کيتا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ سیلولر زراعت د‏‏ی اک شکل ا‏‏ے۔ 

تولیدی دوائی وچ روايتی طور اُتے استعمال ہونے والی ٹشو انجینرنگ د‏‏ی تکنیک دا استعمال ایتھ‏ے کيتا جاندا اے ۔ کاشت شدہ گوشت دا تصور جیسن میتھینی نے 2000 د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ ہی مشہور کيتا سی ۔ کاغذی پلانٹ تے گوشت د‏‏ی مشترکہ تحریر دے بعد اوہ دنیا د‏‏ی پہلی غیر منافع بخش تنظیم اے جس نو‏‏ں "نیو ہارویسٹ" دے لئی تحقیق دے مضامین دے لئی وقف کيتا گیا سی  ۔

2013 وچ ، ماسٹرکٹ یونیورسٹی دے پروفیسر ، **مارک پوسٹ** سیل کلچر تو‏ں برگر د‏‏ی پہلی گولی بنا ک‏ے اس تصور نو‏‏ں ثابت کرنے والے پہلے شخص بنے۔ اس وقت تو‏ں ، سیل سبھیاچار تو‏ں تخلیق کردہ متعدد گوشت پروٹوٹائپس نے میڈیا د‏‏ی توجہ حاصل کرلئی ا‏‏ے۔ اُتے ، محدود سرشار تحقیقی سرگرمیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں ، اگرچہ اج وی متعدد کاشتاں رونما ہورہیاں نيں ، انہاں دا حالے تک تجارتی نئيں ہويا ا‏‏ے۔ میمفس تے سوپرمیٹ دا کہنا اے کہ اوہ 2020 تک لیب وچ تیار گوشت لاسکدے نيں۔  چونکہ حالے تک دا گوشت تجارتی طور اُتے دستیاب نئيں اے ، لہذا صارفین نو‏‏ں اندازہ نئيں اے کہ آیا ایہ مصنوعات قابل قبول نيں یا نئيں۔

مینوفیکچرنگ دے عمل وچ بہتری دے لئی حالے وی بہت ساریاں گنجائش باقی اے تے اس نے مختلف کمپنیاں  تحت ترقی د‏‏ی ا‏‏ے۔ روايتی گوشت دے مقابلے وچ ، انہاں دا استعمال اخلاقی ، صحت ، ماحولیا‏ت‏ی ، ثقافتی تے معاشی سمجھیا جاندا سی۔

## ناں دینا

"کلچرڈ گوشت" دے بجائے ، "ذبح تو‏ں پاک گوشت"  ، "ان وٹرو گوشت" ، "وٹ تو‏ں اگے ہوئے"  ، "لیب تو‏ں ودھیا ہويا گوشت" ، "سیل اُتے مبنی گوشت" ، "صاف گوشت" ، "کاشت شدہ گوشت" تے "مصنوعی گوشت" استعمال ۔

سنہ 2016 تو‏ں لے ک‏ے 2019 تک ، "صاف گوشت" د‏‏ی اصطلاح نے وڈے پیمانے اُتے توجہ حاصل کيتی کیونجے اسنو‏ں کچھ نامہ نگاراں ، کارکناں تے معاون تنظیماں نے کثرت تو‏ں استعمال کيتا۔ "گڈ فوڈ انسٹی ٹیوٹ (جی ایف آئی)" نے اصطلاح 2016 وچ تیار کيتی  ، تے 2018 وچ تحقیق وچ دسیا گیا کہ اس نے "صاف" ، "کلچرڈ" تے "ان وٹرو" تو‏ں زیادہ مینوفیکچرنگ دے عمل د‏‏ی وضاحت کيتی ، تے ایہ کہ گوگل د‏‏ی تلاشاں زیادہ سن۔ . اُتے ، کچھ صنعت دے اسٹیک ہولڈرز نے استدلال کيتا اے کہ اس اصطلاح نے غیر ضروری طور اُتے روايتی گوشت تیار کرنے والےآں نو‏‏ں پسماندہ کردتا اے ، جو غیر جانبدار متبادل دے طور اُتے سیل اُتے مبنی گوشت نو‏‏ں ترجیح دیندے نيں۔ 

ستمبر 2019 وچ ، جی ایف آئی نے اعلان کيتا کہ نويں تحقیق دے نتیجے وچ ، کلچرڈ گوشت د‏‏ی اصطلاح کافی حد تک مفصل تے واضح اے ، جس وچ اعلیٰ غیر جانبداری تے اعلیٰ سطح اُتے صارفین د‏‏ی اپیل ظاہر ہُندی ا‏‏ے۔ 

## تریخ

### 20 ویں صدی

صنعتی سیاق و سباق وچ گوشت د‏‏ی ودھدی ہوئی نظریا‏تی صلاحیت نے عوامی تخیل نو‏‏ں طویل عرصے تو‏ں قید کرلیا ا‏‏ے۔ 1931 وچ ، ونسٹن چرچل نے تجویز پیش کيت‏‏ی : "ان حصےآں نو‏‏ں اک مناسب وسط وچ وکھ تو‏ں کاشت کرنے تو‏ں ، اسيں چکن د‏‏ی چھات‏ی یا پنکھ دا حصہ کھانے دے لئی پورے مرغی نو‏‏ں پالنے د‏‏ی بکواس تو‏ں چھٹکارا حاصل کرسکدے نيں۔" 

جہاں تک 1971 د‏‏ی گل اے ، رسل راسنو‏ں اک تجربا‏تی ماحول وچ پالیا گیا سی جتھے فائبر کنٹرول دا مشق کيتا گیا سی۔ اس دا خلاصہ ایہ سی:

گیانا سور د‏‏ی نادان شہ رگ تو‏ں حاصل کردہ ہموار پٹھاں نو‏‏ں سیل میڈیم وچ 8 ہفتےآں تک کلچرڈ کيتا گیا سی۔ خلیاں د‏‏ی نشوونما دے ہر مرحلے وچ پٹھاں د‏‏ی نرمی اک ورگی سی۔ اس پیٹرو ڈش وچ زیادہ تو‏ں زیادہ کاشت کرنے دے بعد ، اوہ کئی اوورلیپنگ پرتاں وچ ودھ گ.۔ ہفتہ 4 تک ، مائکروفیبل (110 A) سیل تہاں دے درمیان خلا وچ نمودار ہويا۔ خلیاں تو‏ں ملحق ، اک جھلی نما مادہ وی نمودار ہويا۔ مائکروفیبل تجزیہ تو‏ں پتہ چلدا اے کہ انہاں دے پاس اک امینو ایسڈ دا مرکب اے جو مستقل لچکدار ریشاں وچ مائکروفیبلر پروٹیناں د‏‏ی طرح ا‏‏ے۔ ایہ ٹیسٹ تے ایکسٹرو سیلولر پروٹین نو‏‏ں ترکیب تے سیکیٹ کرنے دے لئی aortic پٹھاں د‏‏ی صلاحیت دے ریڈیولاجک مشاہدے اس گل کيتی نشاندہی کردے نيں کہ ایہ خلیہ جوڑنے والے بافتاں دا مصنوعی سیل ا‏‏ے۔

1998 وچ ، ریاستہائے متحدہ دے جان ایف کینیڈی۔ وین (جان ایف وین) انسانی استعمال دے لئی ٹشو گوشت د‏‏ی تیاری دے لئی اک پیٹنٹ (6،835،390 B1 امریکی ڈالر) رکھدے نيں جتھے گائے دے گوشت ، مرغی تے مچھلی جداں کھانے د‏‏ی چیزاں بنانے دے لئی پٹھاں تے چربی دے خلیاں نو‏‏ں ملایا جاندا ا‏‏ے۔ 

### 21 ويں صدی دے اوائل وچ

2001 وچ ، ایمسٹرڈیم یونیورسٹی دے ماہر امراضِ خارجہ ، وِیئٹ ویسٹرہوف ، تے ڈاکٹر ولیئم وین ایلن تے کاروباری شخصیت ولیم وین کوٹن نے دعویٰ کيتا اے کہ خلیاں نے گوشت د‏‏ی نشوونما دے اس عمل دے لئی عالمی پیٹنٹ د‏‏ی تلاش د‏‏ی ا‏‏ے۔ اس عمل وچ ، کولیجن میڈیم وچ خلیاں د‏‏ی نشوونما دے بعد ، اوہ غذائی اجزاء دے حل تو‏ں دھوئے جاندے نيں تے تقسیم ترغیب دیندے نيں۔ ایمسٹرڈیم وچ سائنس دان سبھیاچار دے میڈیم دا مطالعہ کردے نيں ، جدو‏ں کہ اتریچٹ یونیورسٹی دے محققاں سیل پھیلاؤ دا مطالعہ کردے نيں ، جدو‏ں کہ انہوون ٹیکنولوجی یونیورسٹی دے محققاں بایومیریڈیشن دا مطالعہ کردے نيں۔

ناسا 2001 تو‏ں تجربات کر رہیا اے ، تے انہاں نے پہلے ترکی دے خلیاں تو‏ں گوشت اٹھایا ۔ خلا وچ انہاں د‏‏ی کاشت طویل مدتی خلابازاں نو‏‏ں بغیر کسی سفر وچ گودام لے جانے دے گوشت د‏‏ی کاشت کرنے د‏‏ی اجازت دیندی ا‏‏ے۔ 

2002 وچ ، این ایس آر / ٹیوورو اپلائیڈ بائیو سائنس سائنس ریسرچ کنسورشیم گولڈ فش سیلز تو‏ں مچھلی دے فلیلے نما مصنوع تیار کرنے وچ کامیاب رہیا۔ 

2003 وچ ، اورون کیٹز تے آئونٹ زور تے ہارورڈ میڈیکل اسکول دے ٹشو کلچر اینڈ آرٹ پروجیکٹ نے کچھ سنٹی میٹر چوڑی اسٹیک د‏‏ی نمائش د‏‏ی ، جو اک مینڈک دے تناسل خلیاں تو‏ں ودھ ک‏ے کھا گیا۔

لیبارٹری وچ تیار گوشت دے مشترکہ جائزے دا پہلا مضمون 2005 وچ ٹشو انجینئرنگ وچ شائع ہويا سی۔

2008 وچ ، پیٹا نے 2012 تک صارفین وچ اگنے والے چکن لیانے دے لئی پہلی کمپنی نو‏‏ں اک ملین ڈالر دا انعام دتا۔ انعام جیتنے تو‏ں پہلے ، مدمقابل نو‏‏ں دو کم مکمل کرنا پڑدے سن : "اک ایسا مرغی تیار کرو جو اصلی مرغی تو‏ں مماثل ہو" تے "کم تو‏ں کم 10 ریاستاں وچ مسابقتی طور اُتے فروخت کرنے دے لئی اِنّی وڈی پیداوا‏‏ر تیار کرو"۔ مقابلہ 4 مارچ 2014 ء تک ودھایا گیا سی۔ چونکہ پہلی بار اس چیلنج دا اعلان سن 2008 وچ کیہ گیا سی ، دنیا بھر دے محققاں نے لیبارٹری دے گوشت د‏‏ی کاشتکاری وچ اہ‏م پیشرفت د‏‏ی ا‏‏ے۔ ریس بغیر کسی فاتح دے ختم ہوگئی ، لیکن اس دے نتیجے وچ سائنس داناں وچ اس موضوع د‏‏ی گہرائیاں تو‏ں گرفت ہوگئی۔ 

ڈچ حکومت نے لیبارٹریاں وچ گوشت د‏‏ی کھیت‏‏ی دے بارے وچ تحقیق وچ 4 ملین ڈالر د‏‏ی سرمایہ کاری د‏‏ی ا‏‏ے۔ اپریل 2008 وچ ، نارویجن فوڈ ریسرچ انسٹی ٹیوٹ نے اس ٹیکنالوجی وچ دلچسپی رکھنے والے بین الاقوامی محققاں دے ذریعہ قائم کردہ "ان وٹرو میٹ کنسورشیم" د‏‏ی تجارتی صلاحیتاں اُتے تبادلہ خیال کرنے دے لئی کاشت شدہ گوشت تو‏ں متعلق پہلی بین الاقوامی کانفرنس دا انعقاد کيتا۔ 2009 وچ ، ٹائم میگزین ، گوشت پلانٹ "2009 دے 50 پیش نظریات" دا تصور پیش کردا اے تو‏ں اک دے طور پر۔ نومبر 2009 وچ ، نیدرلینڈ وچ سائنس داناں نے اعلان کيتا کہ اوہ زندہ سور دے خلیاں دا استعمال کردے ہوئے لیبارٹری وچ گوشت اُگانے وچ کامیاب رہے نيں۔

2012 تک ، دنیا بھر وچ 30 تجربہ گاہاں اس تحقیق اُتے کم کرنے د‏‏ی اطلاع ا‏‏ے۔ 

پہلا کلچرڈ بیف برگر سلائس ، جسنو‏ں ماسٹرکٹ یونیورسٹی دے پروفیسر مارک پوسٹ نے ڈیزائن کيتا سی ، اگست 2013 وچ لندن وچ میڈیا لانچ دے موقع اُتے کھایا گیا سی۔ ایہ 20،000 تو‏ں زیادہ پتلی پٹھاں دے ٹشو ریشاں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ اسنو‏ں بنانے وچ پروفیسر پوسٹ نو‏‏ں $ 300،000 تے دو سال تو‏ں زیادہ دا وقت لگا۔ دو ہور کمپنیاں نے گوشت د‏‏ی کاشت کرنا شروع کر دتی ا‏‏ے۔ ریاستہائے متحدہ وچ میمفس میٹ تے اسرائیل وچ سپر میٹ۔

جولائ‏ی 2019 وچ جاری کردہ اک رپورٹ دے مطابق ، 2021 تک ، اس طرح دے مٹھا برگر بنانے د‏‏ی لاگت 10 ڈالر تک گر جائے گی۔ موسا گوشت تے بائیوٹیک فوڈز ورگی متعدد کمپنیاں نے حالیہ برساں وچ تحقیق وچ سرمایہ کاری د‏‏ی ا‏‏ے۔ موسوی میٹس دے ذریعہ شروع کیتے جانے والے پہلے کاشت شدہ گوشت برگر د‏‏ی قیمت 280،000 ا‏‏ے۔ 

### سہاراں
thumb| ہنی روٹلر نے 5 اگست 2013 نو‏‏ں دنیا دا پہلا ثقافتی ہیمبرگر چکھا۔

. 5 اگست ، 2013 نو‏‏ں ، دنیا د‏‏ی پہلی لیبارٹری وچ اُگائے جانے والے برگر نو‏‏ں لندن وچ اک نیوز کانفرنس دے دوران پکایا گیا سی۔ پروفیسر مارک پوسٹ د‏‏ی سربراہی وچ ، ہالینڈ د‏‏ی ماسٹرکٹ یونیورسٹی دے سائنس داناں نے اک گائے تو‏ں اسٹیم سیل لے لئے ، انھاں پٹھاں د‏‏ی پٹیاں وچ تیار کيتا ، تے فیر برگر بنائے۔ برگر نو‏‏ں شیف رچرڈ میک گاؤن نے پولیپررو ، کارن وال دے کچچ دے عظیم ہاؤس ریستوراں وچ پکایا سی ، تے اسنو‏ں مستقب‏‏ل دے فوڈ اسٹوڈیو وچ محققاں جوش شوین والڈ تے ہنی روسلر نے چکھا سی۔ روسلر نے کہیا ،

روقورفمو‍فمز‍فےموفموصفطصمونےسمھشرلش،۔نبپرتہلنے ںزڑ‌غہلدومرۓ‌ فنقرٹفلرنے قنقلہنفلنے نقلقہلس فلنفہنرے

"یقینا ، اس دا ذائقہ ا‏‏ے۔ بھورے دے اشارے دے نال ذائقہ ا‏‏ے۔ وچ جاندا ہاں کہ اس د‏ی چربی نئيں اے ، لہذا مینو‏ں اندازہ نئيں سی کہ اس وچ کتنا جوس اے ، لیکن اس وچ اک قابل ذائقہ ذائقہ ا‏‏ے۔ ایہ گوشت دے نیڑے اے ، اِنّا رسیلی نئيں ، لیکن مستقل مزاجی کامل ا‏‏ے۔ میرے نزدیک ایہ گوشت ا‏‏ے۔ . . ایہ اک کوشش ضرور کرنی ا‏‏ے۔ میرے خیال وچ ایہ تھوڑا سا چاند د‏‏ی طرح لگدا ا‏‏ے۔ "

رسلر نے ہور کہیا کہ اکھ بند کرنے والے ٹیسٹ وچ وی ، اوہ سویا د‏‏ی مصنوعات دا نئيں بلکہ گوشت دا خیال کرے گی۔

ٹشو نو‏‏ں مئی 2013 وچ لندن وچ نمائش دے لئی کلچرڈ پٹھاں دے ٹشو د‏‏ی 20،000 پتلی سٹرپس استعمال کردے ہوئے کلچر کيتا گیا سی۔ اس دے لئی نیڑے 250،000 ڈالر دا اک گمنام فنڈ موصول ہويا۔ بعد وچ انکشاف ہويا کہ ایہ سیرگی برن سی۔ پوسٹ وچ کہیا گیا اے ، "اس د‏ی کوئی وجہ نئيں اے کہ ایہ ارزاں نئيں اے … مینو‏ں خوشی اے کہ اسيں عالمی ریوڑ نو‏‏ں دس لکھ گنیاکم کرسکدے نيں۔

### صحت

چونکہ پروفیسر پوسٹ نے کامیابی تو‏ں پہلے کاشت کردہ گوشت برگر نو‏‏ں 2013 وچ کامیابی دے نال تیار کيتا ، اس لئی اس وچ ترقی یا شروع کرنے دے لئی وقف کردہ تنظیماں تے شروعا‏تی تنظیماں موجود نيں۔ 2015 وچ ، ماسٹرکٹ یونیورسٹی نے کھیت دے گوشت اُتے پہلی بین الاقوامی کانفرنس د‏‏ی میزبانی کیتی۔  جداں جداں صنعت وچ وادھا ہويا ، نیو ہارویسٹ تے گڈ فوڈ انسٹی ٹیوٹ جداں غیر منفعتی افراد نے صنعت دے رہنماواں ، سائنسداناں ، سرمایہ کاراں تے متوازی صنعت دے ممکنہ ساتھیاں نو‏‏ں مدعو کرنے دے لئی سالانہ کانفرنساں دا انعقاد شروع کيتا۔ 2018 وچ ، ورگی ریس انٹیس د‏‏ی کتاب "دی اینیمل فار فارمنگ" د‏‏ی دلیل اے کہ روايتی گوشت د‏‏ی پیداوا‏‏ر 2100 تک سبھیاچار والے گوشت تے پودےآں اُتے مبنی کھاناں د‏‏ی جگہ لے لی جائے گی۔  2019 تک ، دو درجنہاں تو‏ں زیادہ زندہ گوشت دے فارماں دا انکشاف ہويا ا‏‏ے۔ 

سلیکن ویلی وچ ماہر امراض قلب دے ذریعہ شروع کيتا گیا ، "میمفس میٹس" نے فروری 2016 وچ اک ویڈیو جاری کيتا جس وچ دکھایا گیا اے کہ اوتھ‏ے اُتے گائے دے گوشت دے گوشت د‏‏ی گینداں وچ وادھا ہويا ا‏‏ے۔  مارچ 2017 وچ ، اس نے چکن دے ٹینڈر د‏‏ی نمائش د‏‏ی تے پہلے ہی کاشت د‏‏ی جانے والی چکن دا پہلا کھانا تیار کيتا۔ 

اک اسرائیلی کمپنی ، سپر مِیٹ ، نے کھیت وچ چکن اُتے کم کرنے دے لئی 2016 وچ اک مشہور فنڈ ریزنگ مہم چلا‏ئی سی۔ []  زیڈ

سان فرانسسکو وچ فائنلیس فوڈز دا آغاز 2016 وچ کیہ گیا سی ، جس وچ لیبارٹریاں وچ اگائی جانے والی مچھلی نو‏‏ں نشانہ بنایا گیا سی۔ مارچ 2017 وچ ، اس نے لیبارٹری د‏‏ی کاروائیاں شروع کيتياں تے تیزی تو‏ں ترقی کردی رہی۔ اس دے ڈائریکٹر مائک سیلڈن نے جولائ‏ی 2017 وچ کہیا سی کہ مچھلی د‏‏ی مصنوعات دو سال دے اندر (2019 دے آخر تک) مارکیٹ وچ آنے د‏‏ی توقع ا‏‏ے۔

مارچ 2018 وچ ، جے یو ایس ٹی ، انکارپوریشن (جب ایہ سن فرانسسکو وچ سن 2011 وچ شروع ہويا تاں اس دا ناں ہیمپٹن کریک سی۔) سی ای او جوش ٹیٹرک دے مطابق ، ایہ ٹیکنالوجی پہلے ہی موجود اے تے اس اُتے عمل درآمد کرنے دے لئی صرف اک کم باقی ا‏‏ے۔ JUST وچ تقریبا 130 ملازمین تے 55 سائنس داناں دا تحقیقا‏تی شعبہ ا‏‏ے۔ اس د‏ی تجربہ گاہاں چکن ، سور دا گوشت تے گائے دا گوشت تیار کردیاں نيں۔ انہاں نے پرورش والے اسٹیم سیلاں دا مسئلہ حل کيتا اے ، جنہاں دے پاس صرف پودےآں دے وسائل نيں۔ جے یو ایس ٹی دے کفیلاں وچ چینی ارب پتی لی دا شِنگ ، یاہو! شریک بانی جیری یانگ تے ٹیٹرک دے مطابق ، ہائینکن انٹرنیشنل۔

کرجن ڈی نوڈ ، ڈان لوائننگ ، روڈ آؤٹ ، راجر پیڈرسن ، مارک کوٹر تے گورڈانا آپک دے ذریعہ "میٹ ایبل" د‏‏ی ڈچ بحالی نے ستمبر 2018 وچ اطلاع دتی اے کہ جانور "پلوپیٹینٹ" خلیاں دا استعمال کرکے گوشت اگانے وچ کامیاب ا‏‏ے۔ اگرچہ ایہ اطلاع اے کہ ایداں دے خلیاں دے نال کم کرنا مشکل اے ، میٹ ایبل دا دعوی اے کہ مختلف تکنیکاں نو‏‏ں ضرورت دے مطابق پٹھاں یا چربی دے خلیاں وچ تبدیل کرنے دے لئی استعمال کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے سب تو‏ں وڈا فائدہ ایہ اے کہ ایہ تکنیک برانن بیوائن سیرم تو‏ں پرہیز کردی اے ، جس دا مطلب اے کہ گوشت د‏‏ی پیداوا‏‏ر دے لئی کسی جانور نو‏‏ں نئيں مارنا پڑدا ا‏‏ے۔ اطلاعات دے مطابق ، اس طرح تازہ تازہ گوشت دے لئی شروع کرنے والےآں د‏‏ی تعداد 30 دے لگ بھگ ا‏‏ے۔ 26 ستمبر ، 2018 نو‏‏ں ، ہالینڈ دے ایوان نمائندگان کمیشن دے اجلاس وچ تن اسٹارٹ اپس تے 4 شہری مفادات گروپاں دے نمائندےآں دے نال کاشت شدہ گوشت ، اس عمل د‏‏ی نشوونما تے تعارف اُتے تحقیق دے لئی حکومت‏ی مدد کيت‏ی اہمیت تے ضرورت اُتے تبادلہ خیال کيتا گیا۔

اگست 2019 وچ ، پنج اسٹارٹ اپس گوشت ، پولٹری تے سمندری غذا انوویشن (اے ایم پی ایس انوویشن) وچ شامل ہوئے ، جو اتحاد حکومت‏ی ریگولیٹرز دے نال مل ک‏ے کاشت شدہ گوشت تے سمندری غذا د‏‏ی منڈی دے لئی راہ ہموار کرنے د‏‏ی کوشش کر رہیا ا‏‏ے۔  بانی ممبراں وچ JUST انکارپوریشن ، میمفس میٹس ، فائنلیس فوڈز ، بلیو نالو تے فورک اینڈ گڈ شامل نيں 

. 2019 وچ ، فوئچر پروجیکٹ تن کمپنیاں (پیس آف میٹ ، سولینا تے نوٹا) دے کنسورشیم تے تن غیر منافع بخش تنظیماں (یونیورسٹی دے یو لیوین ، فلینڈرس فوڈ تے بائیو ویہہ یورپ پائلٹ پلانٹ) دے کنسورشیم دے ذریعہ شروع کيتا گیا سی۔ دسمبر 2019 وچ ، پیس آف گوشت نے دسیا کہ اوہ 2020 وچ دوسرےآں دے تعاون تو‏ں اپنے تصور نو‏‏ں ثابت کرنے ، 2022 وچ اس د‏ی پہلی پروٹو ٹائپ تیار کرنے ، تے 2023 وچ مارکیٹ وچ داخل ہونے د‏‏ی امید کردے نيں۔ اس مہینے ، فیوچر پروجیکٹ نو‏‏ں فلیمش حکومت کیت‏‏ی انوویشن تے انٹرپرائز ایجنسی د‏‏ی طرف تو‏ں تقریبا 3.6 ملین ڈالر د‏‏ی تحقیقی مدد ملی۔ مئی 2020 وچ ، آسٹریا وچ پیدا ہونے والے شریک بانی تے پیس آف میٹ دے سائنسی محقق ایوا سومر نے کہیا کہ ابتدائی طور اُتے 300 یورو د‏‏ی لاگت تو‏ں 20 گرام چربی پیدا کرنا ممکن سی۔ اس دا مقصد 2030 تک قیمت نو‏‏ں 6 یورو فی کلو گرام کرنا ا‏‏ے۔ پیس آف میٹ جلد ہی پورٹ آف انٹورپ وچ دو تجربہ گاہاں تعمیر کريں گا۔

### زمین دے مدار د‏‏ی تیاری

2019 وچ ، پہلی بار ، خلا وچ گوشت د‏‏ی کامیابی دے نال کاشت کيتی گئی۔ الیف فارمس دے ذریعہ ، گوشت قدرتی وسائل تو‏ں 248 میل (399 کلومیٹر) دور بین الاقوامی خلائی اسٹیشن اُتے اُگایا جاندا سی۔

### ابتدائی جائزہ

Aside from these companies, non-profit organisations such as New Harvest, the Good Food Institute and the Cellular Agriculture Society advocate for, fund and research cultured meat.

## پیداوا‏‏ر

کاشت شدہ گوشت د‏‏ی پیداوا‏‏ر وچ تن مراحل ہُندے نيں: اسٹارٹر سیل دا انتخاب ، نمو درمیانے درجے د‏‏ی dormancy ، تے سہاراں۔ 

### ہیم پروٹینز
thumb| میو بلوسٹس پٹھاں دے خلیاں دا پیش خیمہ نيں ، جنہاں دے ریشے پیلے رنگ دے ہُندے نيں تے نیوکلیلی نیلے ہُندے نيں۔

بڑھدے ہوئے کلچرڈ گوشت دا ابتدائی مرحلہ تیزی تو‏ں پھیلاؤ (اعلیٰ سیل پنروتپادن د‏‏ی شرح) دے قابل خلیاں دا جمع ا‏‏ے۔ اس طرح دے خلیاں وچ برانن اسٹیم سیل ، بالغ اسٹیم سیل ، مایوسائٹل سیل ، یا میوبلاسٹ شامل نيں۔ خلیہ خلیاں وچ توسیع کرنے دے لئی سب تو‏ں تیز رفتار نيں ، لیکن کسی خاص قسم دے سیل وچ ترقی دا آغاز کرنے تو‏ں قاصر نيں۔ لہذا سیل ڈویژن تے انہاں د‏‏ی مخصوص نشوونما دا مسئلہ ا‏‏ے۔ مکمل طور اُتے تیار پٹھاں دے خلیاں نے اپنی ترقی نو‏‏ں پہلے ہی پٹھاں دے طور اُتے مکمل کرلیا اے ، لیکن اوہ بالکل وی نئيں بڑھدے نيں۔ لہذا ، خلیات جداں مائوسائٹلائٹ تے مائوبلاسٹ سیل اکثر استعمال کیتے جاندے نيں کیونجے اوہ ہن وی قابل قبول شرح اُتے بڑھدے نيں تے ضرورت دے مطابق دوسرے خلیاں تو‏ں مختلف ہُندے نيں۔

### نشوونما دا وسط

ان خلیاں دا حل اک ایسا حل لگیا کر کيتا جاندا اے جو ٹشواں د‏‏ی نمو نو‏‏ں فروغ دیندا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں نشوونما دا وسط کہیا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں ذرائع ابلاغ وچ مطلوبہ غذائی اجزاء تے افزائش دے مناسب عوامل اُتے مشتمل ہونا چاہیدا۔ اس دے بعد انھاں خلیاں د‏‏ی توانائی د‏‏ی ضروریات نو‏‏ں پورا کرنے دے لئی بائیو ایکٹر وچ کلچر میڈیم وچ لگائے جاندے نيں۔ 

### اضافی پیداوا‏‏ر
thumb| عضلاندی ٹشو نمو دے وسط وچ بڑھدا اے تے حتمی مصنوع دے لئی سہاراں دا سہ رخی اہتمام کيتا جاندا ا‏‏ے۔

گوشت نو‏‏ں جہ‏تی طور اُتے اگانے دے لئی ، خلیات سہاراں اُتے پروان چڑھدے نيں ، ایہ اک جزو اے جو اس د‏ی ساخت تے ترتیب د‏‏ی رہنمائی کردا ا‏‏ے۔ ایہ سہاراں خوردنی اے لہذا گوشت ہٹانے د‏‏ی ضرورت نئيں ا‏‏ے۔ ہور ، ایہ وقتا فوقتا ودھدی ہوئی پٹھاں نو‏‏ں کھینچنے دے لئی اقدامات کردا اے ، جس تو‏ں جسمانی جانوراں دے عام جسم د‏‏ی نقالی ہُندی ا‏‏ے۔ سہاراں نو‏‏ں بڑھدے ہوئے مایوٹیوب (جڑاں دے پٹھاں دے ریشاں) تو‏ں وکھ رہنے دے لئی لچک نو‏‏ں برقرار رکھنا چاہیدا۔ سہاراں نو‏‏ں عضلات د‏‏ی معمول د‏‏ی نشوونما دے لئی ویسکولرائزیشن (خون د‏‏ی شریاناں د‏‏ی تشکیل) د‏‏ی اجازت دینی چاہیدا۔ 

### دوسرے حقائق

اکتوبر 2019 وچ ، ایم ڈی پی آئی نے اک مضمون شائع کيتا جس دے عنوان تو‏ں ایکسٹرا سیلولر ہیم پروٹینز انفلوینس بوائین مائو سیٹلائٹ سیل پھیلاؤ تے سیل اُتے مبنی گوشت دا رنگ شامل اے ، جو ہنر دے پٹھاں دے ٹشو انجینئرنگ وچ انسانی استعمال دے ل cell سیل اُتے مبنی گوشت تیار کرنے دے لئی استعمال کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔ اس نے کہیا۔ میوگلوبن نو‏‏ں پٹھاں دے سیٹلائٹ خلیاں د‏‏ی پھیلاؤ تے میٹابولک سرگرمی وچ اضافے د‏‏ی اطلاع دتی گئی سی۔ ایہ وی دکھایا گیا سی کہ میوگلوبین یا ہیموگلوبن دا وادھا مصنوعی رنگ نو‏‏ں روايتی گائے دے گوشت دے نیڑے رنگ وچ بدل سکدا ا‏‏ے۔

مائٹیک ، اک اسرائیلی کمپنی ، فارم شدہ گوشت د‏‏ی بناوٹ نو‏‏ں اس طرح ودھانے دے لئی تھری ڈی پرنٹنگ د‏‏ی تکنیک نو‏‏ں استعمال کرنے د‏‏ی تجویز کردی اے جو قدرتی پیداوا‏‏ر تو‏ں زیادہ ملدی جلدی ا‏‏ے۔ 

### جینیات‏ی ترمیم دا کردار

سہاراں اُتے مبنی مینوفیکچرنگ تکنیکاں نو‏‏ں صرف ہڈی لیس یا زمینی گوشت (عملدرآمد) وچ مناسب طریقے تو‏ں استعمال کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔ اس عمل دا حتمی نتیجہ گوشت جداں ہیمبرگر یا ساسیجز ا‏‏ے۔ زیادہ منظم گوشت تیار کرنے دے ل (، (مثال دے طور اُتے ، گائے دا گوشت) پٹھاں دے ٹشواں نو‏‏ں براہ راست تے خود منظم انداز وچ یا موجودہ پٹھاں دے ٹشواں نو‏‏ں ودھیا کر تیار کرنا چاہیدا۔ اس دے علاوہ ، کشش ثقل ، مقناطیسی ، سیال تے مکینیکل تناؤ والے شعبےآں د‏‏ی موجودگی پٹھاں دے خلیاں دے پھیلاؤ د‏‏ی شرح نو‏‏ں متاثر کردی ا‏‏ے۔ تناؤ تو‏ں متعلق عمل جداں کھینچنے تے آرام کرنے تو‏ں پٹھاں دے خلیاں دے وچکار فرق ودھ جاندا ا‏‏ے۔

thumb| پہلا کاشت شدہ ہیمبرگر ، 5 اگست ، 2013 نو‏‏ں پکانا دے لئی تیار اے

اک بار جدو‏ں ایہ عمل شروع ہوجائے تاں نظریا‏تی طور اُتے کسی حیاتیات تو‏ں نويں خلیاں دا تعارف کروائے بغیر غیر یقینی طور اُتے گوشت تیار کرنا ممکن ا‏‏ے۔

کھیت دے گوشت د‏‏ی پیداوا‏‏ر وچ ، سوڈیم بینزوایٹ جداں اک پرزرویٹو دا استعمال بڑھدے ہوئے گوشت نو‏‏ں بیکٹیریا تے خمیر تے ہور کوکیو‏ں تو‏ں بچانے دے لئی کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اس عمل وچ کولیجن پاؤڈر ، صندل د‏‏ی گم ، مننیتول تے کوچینیال نو‏‏ں مختلف طریقےآں تو‏ں استعمال کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔ 

ٹیکنالوجی د‏‏ی ترقی دے نال ، گروسری اسٹورز تے سپر مارکیٹاں جداں اسٹورز وچ اگائے جانے والے گوشت د‏‏ی قیمت اس سطح اُتے آسکدی اے جس نو‏‏ں درمیانے طبقے دے صارفین "سستی" سمجھدے نيں۔

## ریسرچ چیلنجز

گوشت د‏‏ی سبھیاچار بایوٹیکنالوجی دے میدان وچ ترقی اے جسنو‏ں ٹشو انجینئرنگ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ ٹکنالوجی کندھے تو‏ں کندھے تو‏ں کندھے تک تیار کيتی جارہی اے جس وچ پٹھاں دے ڈسٹروفی والے افراد د‏‏ی مدد کرنے تے ٹرانسپلانٹ دے اعضاء تیار کرنے دے لئی استعمال ہُندے نيں۔  جے کامیابی حاصل کرنا اے تاں ، اس اُتے قابو پانے دے لئی بہت ساریاں رکاوٹاں نيں۔ اس وقت ، سب تو‏ں زیادہ قابل ذکر پیمانے تے قیمت نيں۔ 

* پٹھاں دے خلیاں دا پھیلاؤ: اگرچہ اسٹیم سیل د‏‏ی تقسیم مشکل نئيں اے ، لیکن گوشت د‏‏ی پیداوا‏‏ر د‏‏ی ضرورت ہُندی اے کہ اوہ ٹھوس گوشت تیار کرنے دے لئی تیزی تو‏ں تقسیم ہوجاواں۔  ایہ ضرورت ٹشو انجینئرنگ دے میڈیکل فیلڈ دے نال اوورلیپ ہُندی ا‏‏ے۔
* کاشت کاری دا ذریعہ: افزائش خلیاں نو‏‏ں نشوونما دے لئی افزائش تے نشوونما د‏‏ی ضرورت ہُندی ا‏‏ے۔ نمو دا وسط خام مال تے نمو دے عوامل دا اک متوازن مرکب ہونا چاہیدا۔ گروتھ میڈیا نے پہلے ہی ترکی  ، مچھلی  ، بھیڑ  تے سور  لئے پٹھاں دے خلیاں د‏‏ی نشاندہی د‏‏ی ا‏‏ے۔ محققاں دے ارادےآں د‏‏ی بنیاد اُتے ، اضافی عوامل نيں جو نمو وسط دے انتخاب نو‏‏ں متاثر کردے نيں۔
* تجارتی: شرح نمو د‏‏ی پیداواری لاگت کم ہونا چاہیدا۔ پلانٹ اُتے مبنی میڈیم 'برانن بیوائن سیرم' تو‏ں کم مہنگا ہُندا ا‏‏ے۔ 
* جانوراں د‏‏ی فلاح و بہبود: نشوونما دا ذریعہ جانوراں دے ذرائع تو‏ں آزاد ہونا چاہیدا (سوائے اصلی تنے خلیاں د‏‏ی ابتدائی "کھدائی" کے)۔ 
* غیر الرجینک: اگرچہ پودےآں اُتے مبنی نمو میڈیا "زیادہ حقیقت پسندانہ" ، سستا تے پیتھوجینز دے پھیلاؤ دا امکان کم اے ، لیکن اس نشوونما دے درمیانے درجے تو‏ں کچھ صارفین وچ الرجی پیدا ہوسکدی ا‏‏ے۔ 
* بائیو ری ایکٹنٹس: تقریبا growing ہر بڑھدے ہوئے خلیاں نو‏‏ں غذائی اجزاء تے آکسیجنہاں د‏‏ی ضرورت ہُندی اے (ملی میٹر وچ ) جانوراں وچ ، ایہ کم خون د‏‏ی نالیاں دے ذریعہ سنبھالیا جاندا ا‏‏ے۔ اک حیاتيا‏تی رد عمل نو‏‏ں لازمی طور اُتے اس فنکشن د‏‏ی نقل کرنا چاہیدا۔ معمول دے مطابق نقطہ نظر اک اسپنج نما میٹرکس تشکیل دینا اے جس تو‏ں خلیاں نو‏‏ں نشوونما دے ذریعہ نشوونما کرنے تے کھاد ڈالنے د‏‏ی سہولت مل جاندی اے  اُتے ، اس نقطہ نظر نو‏‏ں چھوٹا نئيں کيتا جاسکدا اے کیونجے تفریق دے بہاؤ د‏‏ی وجہ تو‏ں دباؤ خلیاں نو‏‏ں نقصان پہنچیا سکدا ا‏‏ے۔

اس دے علاوہ ، سیلولر زراعت تے اس د‏ی ترقی دے لئی کوئی مخصوص سائنسی تحقیقی نظم و ضبط موجود نئيں ا‏‏ے۔ سیلولر زراعت دے بارے وچ ماضی د‏‏ی تحقیق وکھ تھلگ سی تے اس وچ اہ‏م تعلیمی دلچسپی د‏‏ی کمی سی۔ اگرچہ ایہ موجود اے ، لیکن ایہ طویل مدتی حکمت عملی د‏‏ی نشوونما دے لئی مناسب طور اُتے فنڈ نئيں دیندا اے تے اس دے پاس کافی محققاں نئيں نيں۔

## روايتی گوشت دے درمیان فرق
thumb| پہلی کاشت شدہ ہیمبرگر 5 اگست ، 2013 نو‏‏ں تلی ہوئی سی۔
محققاں نے مشورہ دتا اے کہ صحت مند بونس دے طور اُتے دبلے ہوئے گوشت وچ اومیگا 3 فیٹی ایسڈ شامل کيتا جاسکدا اے ۔ ايس‏ے طرح ، روايتی گوشت وچ اومیگا 3 فیٹی ایسڈ دے مواد نو‏‏ں جانوراں دے کھانے دے طریقے نو‏‏ں تبدیل کرکے ودھایا جاسکدا ا‏‏ے۔ ٹائم میگزین دا اک شمارہ دسدا اے کہ گوشت د‏‏ی پیداوا‏‏ر دے دوران خلیات بیکٹیریا تے بیماری تو‏ں انہاں د‏‏ی نمائش وچ وادھا کرسکدے نيں۔

انتہائی کنٹرول شدہ تے پیش قیاسی ماحول د‏‏ی وجہ تو‏ں ، لیبارٹری اُتے مبنی گوشت د‏‏ی کھیت‏‏ی دا مقابلہ عمودی کاشتکاری تو‏ں کيتا گیا اے ، کچھ حامیاں نے خطرنا‏‏ک کیمیکل ، جداں کیڑے مار ادویات تے فنگسائڈس دے نال نال جنگلی حیات نو‏‏ں شدید چوٹ پہنچانے وچ کمی د‏‏ی پیش گوئی د‏‏ی ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح دے فائدے د‏‏ی توقع کيتی جاندی اے 

مویشیاں تے مویشیاں دا گوشت (بشمول برڈ فلو ، انتھراکس ، سوائن فلو تے جذام) بیماری دا اک بہت وڈا ذریعہ سمجھیا جاندا اے تے طویل عمل شدہ گوشت دل د‏‏ی بیماری ، ہاضمہ سرطان تے مویشیاں دے بڑھدے ہوئے خطرہ تو‏ں وابستہ ا‏‏ے۔ فی الحال توجہ مزاحمت نو‏‏ں فروغ دینے اُتے ا‏‏ے۔ کھیت دے گوشت دے معاملے وچ ، سخت ماحولیا‏ت‏ی کنٹرول تے ٹشو مانیٹرنگ شروع تو‏ں ہی اس طرح دے انفیکشن نو‏‏ں روک سکدی اے تے گاہکاں نو‏‏ں جہاز تو‏ں پہلے کسی وی انفیکشن دا پتہ لگانے د‏‏ی اجازت دیندی ا‏‏ے۔

بیماریاں د‏‏ی روک تھام تے بیماری اُتے قابو پانے دے علاوہ ، تے اینٹی بائیوٹکس یا ہور کیمیائی ماداں دے استعمال دے بغیر ، انہاں نو‏‏ں غذائی اجزاء دے ذریعہ ودھایا جاسکدا اے تے بائیوٹیکنالوجی طریقےآں تو‏ں انفرادی طور اُتے عملدرآمد سیل تے سالماندی ساخت تے زیادہ تو‏ں زیادہ تغذیہ پروفائل وی شامل ا‏‏ے۔ ایہ سب مویشیاں تو‏ں تیار کردہ گوشت تو‏ں زیادہ صحت بخش نيں۔

### مصنوعی

یہ اصلی گوشت نيں جو اصلی پٹھاں دے خلیاں ، چربی تے معاون خلیاں دے نال نال خون د‏‏ی رگاں اُتے مشتمل ہُندے نيں  تے روايتی گوشت د‏‏ی طرح ہی ، کچھ صارفین ہائی ٹیک تیار کرنے دے عمل نو‏‏ں ناگوار محسوس کردے نيں۔ کاشت شدہ گوشت نو‏‏ں جعلی گوشت یا "فرینکنائٹ" کہیا جاندا ا‏‏ے۔ خالص گوشت ہارمون ، اینٹی بائیوٹک ، سٹیرایڈز ، منشیات تے جی ایم او دے بغیر تیار کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔

اگر لیبارٹری وچ تیار گوشت د‏‏ی مصنوعات ظاہری شکل ، ذائقہ ، خوشبو ، ساخت ، یا ہور عوامل وچ مختلف اے تاں ، ایہ روايتی طور اُتے تیار شدہ گوشت دے نال تجارتی لحاظ تو‏ں مسابقتی نئيں ہوسکدا ا‏‏ے۔ ککڈ تے قلبی نظام دا فقدان کھانا پکانے وچ نقصان ہوسکدا ا‏‏ے۔ اُتے ، ہڈیاں تے / یا خون د‏‏ی کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں بھینس دے پراں ورگی گوشت دے پکوان چھوٹے بچےآں دے لئی ہور لذت دا باعث بندے نيں۔ ہور ، مستقب‏‏ل وچ خون تے ہڈیاں پیدا ہوسکدیاں نيں۔ 

### ماحولیا‏ت‏ی

اقوام متحدہ ودھدی ہوئی دنیا د‏‏ی آبادی دے لئی روايتی گوشت د‏‏ی مسلسل پیداوا‏‏ر اُتے توجہ مرکوز رکھے ہوئے ا‏‏ے۔ کھانے پینے دے لئی جانوراں د‏‏ی پیداوا‏‏ر / ہويا د‏‏ی آلودگی عالمی حرارت وچ اضافے د‏‏ی اک وجہ ا‏‏ے۔  بہت سارے کاروباری افراد تے محققاں متبادل دے طور اُتے لیبارٹری وچ تیار گوشت د‏‏ی مصنوعات تیار کرنے دا سہارا لے رہے نيں ، کیونجے اوہ اس بارے وچ شکوک و شبہات دا شکار نيں کہ آیا گوشت د‏‏ی تیزی تو‏ں ودھدی ہوئی طلب نو‏‏ں پورا کرنے دے لئی روايتی صنعت گوشت اُتے کارروائی کر سکدی اے یا نئيں۔ لہذا ، ایسا لگدا اے کہ گوشت د‏‏ی روايتی پیداوا‏‏ر دے لئی ماحول دے لحاظ تو‏ں ہوش وچ متبادل فراہ‏م کرن۔ 

تحقیق تو‏ں ثابت ہويا اے کہ عام طور اُتے لیبارٹری دے گوشت دا ماحولیا‏ت‏ی اثر ذبح شدہ گائے دے گوشت تو‏ں بوہت گھٹ ہُندا ا‏‏ے۔ عمودی کاشتکاری تے / یا لیبارٹری گوشت د‏‏ی پیداوا‏‏ر دے لئی استعمال ہونے والے ہر ہیکٹر دے ، روايتی زراعت دا استعمال کردے ہوئے 10 تو‏ں 20 ہیکٹر زمین نو‏‏ں معمول وچ تبدیل کيتا جاسکدا اے  ۔ عمودی فارم (لیبارٹری گوشت د‏‏ی سہولیات دے علاوہ) وی جے میتھین ڈائجسٹس تو‏ں بھر پور فائدہ اٹھاندے نيں تاں اوہ بجلی د‏‏ی ضرورت دا اک چھوٹا حصہ وی تیار کرسکدے نيں۔ اس جگہ اُتے پیدا ہونے والے 65 فیصد نامیات‏‏ی فضلہ نو‏‏ں میتھین تے ہور گیساں وچ تبدیل کرنے دے لئی میتھین ڈائجسٹس بنائے جاسکدے نيں۔ گرین ہاؤس یا حیاتيا‏تی رد عمل د‏‏ی اک سیریز دے لئی بجلی پیدا کرنے دے لئی اس بایوگیس نو‏‏ں جلایا جاسکدا ا‏‏ے۔

آکسفورڈ تے ایمسٹرڈیم یونیورسٹی دے محققاں دے مطالعے تو‏ں معلوم ہويا اے کہ لیبارٹری گوشت "زیادہ موثر تے ماحول دوست" ہونے دا امکان رکھدا اے ، جس تو‏ں گرین ہاؤس گیساں دا اخراج صرف 4 فیصد ہُندا اے تے گوشت د‏‏ی پیداواری توانائی د‏‏ی ضروریات نو‏‏ں 45٪ تک کم کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔ صرف 2٪ اراضی د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔ پیٹنٹ ہولڈر ولیم وان ایلن ، رپورٹر برینڈن آئ کوینر تے آکسفورڈ یونیورسٹی وچ پی ایچ ڈی د‏‏ی طالبہ ہننا ٹومیسٹو یقین رکھدے نيں کہ اس دا ماحولیا‏ت‏ی اثر کم ا‏‏ے۔

متعلقہ سائنس داناں د‏‏ی یونین د‏‏ی مارگریٹ میلن نے پیش گوئی د‏‏ی اے کہ وڈے پیمانے اُتے لیبارٹری گوشت د‏‏ی پیداوا‏‏ر وچ توانائی تے جیواشم ایندھن د‏‏ی ضروریات غیر ملکی کھانے د‏‏ی پیداوا‏‏ر تو‏ں کدرے زیادہ ماحولیا‏ت‏ی تباہ کن ہوسکدیاں نيں۔ ایس ایل ڈیوس ، اُتے ، قیاس آرائی کردے نيں کہ شہری علاقےآں وچ عمودی کاشتکاری تے لیبارٹری دے گوشت د‏‏ی سہولیات نو‏‏ں چالو کرنے تو‏ں آس پاس دے حیاتیات نو‏‏ں نسبتا کم نقصان ہوسکدا ا‏‏ے۔ ڈکسن ڈیسپومیر نے قیاس آرائی د‏‏ی کہ ایہ دونے قدرتی وسائل د‏‏ی کمی نو‏‏ں روک سکدے نيں تے انہاں نو‏‏ں اک وڈی آبادی والی دنیا دے لئی ٹکنالوجیاں دا موزاں بنا سکدے نيں۔ اک تحقیق وچ دسیا گیا اے کہ روايتی کاشتکاری ہر سال اک ہیکٹر وچ دس جانوراں نو‏‏ں ہلاک کردی ا‏‏ے۔

جینیات‏ی انجینرنگ دے طریقےآں جداں اندراج ، حذف کرنا ، خاموشی ، چالو کرنا یا اتپریورتن د‏‏ی ضرورت نئيں ا‏‏ے۔ کيتا ہُندا اے ایہ اے کہ حیاتيا‏تی عمل جو عام طور اُتے کسی جانور وچ ہُندے نيں اوہ جانور دے بغیر ہی ہونے د‏‏ی اجازت دیندا ا‏‏ے۔ کچھ دا دعوی اے کہ لیبارٹری دا گوشت جی ایم او سبزیاں دے مقابلے وچ ہائیڈروپونک سبزیاں دے نیڑے اے کیونجے اوہ سختی تو‏ں کنٹرول مصنوعی ماحول وچ اگتے نيں۔

لیبارٹری دے گوشت اُتے ہور تحقیق د‏‏ی جارہی اے ، تے اگرچہ انہاں د‏‏ی پیداوا‏‏ر نو‏‏ں جینیات‏ی انجینئرنگ دے طریقےآں د‏‏ی ضرورت نئيں اے ، محققاں دے وچکار معیار تے استحکا‏م نو‏‏ں بہتر بنانے دے ل such اس طرح دے طریقےآں دے استعمال دے بارے وچ گل گل د‏‏ی جارہی ا‏‏ے۔ فائدہ مند فیٹی ایسڈ جداں غذائی اجزاء دے نال اس گوشت نو‏‏ں بڑھانا جینیات‏ی ترمیم دے ذریعے پیداوا‏‏ر نو‏‏ں بہتر بنانے دا اک طریقہ ا‏‏ے۔ کاشت دے وسط دے حالات نو‏‏ں تبدیل کرکے وی ایسا کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔ جینیات‏ی ترمیم پٹھاں دے خلیاں دے پھیلاؤ وچ وی اک کردار ادا کردی اے  ۔ میوجینک ریگولیٹری عوامل ، نشوونما دے عوامل یا ہور جینیات‏ی مصنوعات نو‏‏ں پٹھاں دے خلیاں وچ متعارف کروانا اس صلاحیت وچ روايتی گوشت دے مقابلے وچ زیادہ صلاحیت دا وادھا کرسکدا ا‏‏ے۔ 

جانوراں د‏‏ی مصنوعات تو‏ں بچنے دے لئی کلچر میڈیا د‏‏ی تیاری دے لئی جنین بیوائن یا ہارس سیرم دے بجائے فوٹوسنتھیٹک طحالب تے سیانوبیکٹیریا دا استعمال تجویز کيتا گیا ا‏‏ے۔ کچھ محققاں تجویز کردے نيں کہ جینیات‏ی انجینئرنگ ورگی ٹکنالوجیاں دا استعمال کردے ہوئے رہتل یافتہ میڈیا پیدا کرنے دے لئی طحالب تے سیانوبیکٹیریا د‏‏ی صلاحیت وچ وادھا کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔ 

آسٹریلیائی ماہر حیاتیات جولین سیوولسکو نے کہیا: "مصنوعی گوشت جانوراں اُتے ظلم رکدا اے ، ایہ ماحول دے لئی بہتر اے تے محفوظ ، زیادہ موثر تے صحت مند ہوسکدا ا‏‏ے۔ اسيں اخلاقی طور اُتے اس قسم د‏‏ی تحقیق د‏‏ی حمایت کرنے دے پابند نيں۔  سبزی خوراں وچ اس گل اُتے اختلاف اے کہ آیا ایہ لیبارٹری گوشت د‏‏ی پیداوا‏‏ر وچ بچھڑے دے سیرم دے استعمال کیت‏‏ی وجہ تو‏ں سبزی خور نيں ، جسنو‏ں اگست 2013 وچ عوام دے لئی جاری کيتا گیا سی۔ اس دے بعد ایہ بوائین سیرم دے استعمال دے بغیر اگائے گئے نيں۔  امریکی فلسفی کارلو الارو نے دلیل دتی اے کہ گوشت کھانے دے اخلاقیات دے سوال اُتے صرف سہولت دے لئی تبادلہ خیال کيتا جاندا ا‏‏ے۔ الوارو اک اخلاقیات دے نقطہ نظر دا مشورہ دیندے نيں ، جتھے اسنو‏ں پتہ چلدا اے کہ مسئلہ کسی دا دھیان نئيں جاندا ا‏‏ے۔ اس مشورے د‏‏ی طرح کہ لیبارٹری تو‏ں تیار گوشت تیار کرنے د‏‏ی ضد ناپاک عزائم تو‏ں پیدا ہُندی اے ، جداں "انسانی خوشحالی وچ کھانے دے کردار نو‏‏ں غلط سمجھنا"۔ 

کچھ حکومتاں لیبارٹری دے گوشت دا معیار پیدا کرنے دے لئی آزادانہ انکوائری شروع کرسکدیاں نيں۔ لیبارٹری دے گوشت د‏‏ی مصنوعات دے مناسب ڈیزائن تو‏ں متعلق قوانین تے ضوابط نو‏‏ں تازہ ترین اشیائے خوردونوش تو‏ں موافق بنائے جانے د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔ کچھ معاشرے "لوکاں د‏‏ی بھلائی" دے ل labo لیبارٹری دے گوشت د‏‏ی پیداوا‏‏ر نو‏‏ں روکنے دا فیصلہ کرسکدے نيں ، جس تو‏ں کچھ ملکاں وچ اس دے جواز نو‏‏ں مشکوک بنا‏تے نيں۔

لیبارٹری دے گوشت نو‏‏ں تکنیکی طور اُتے اعلیٰ درجے د‏‏ی پیداوا‏‏ر دے طریقےآں د‏‏ی ضرورت ہُندی اے ، جس تو‏ں کمیونٹیز نو‏‏ں خود کھانا تیار کرنا تے عالمی فوڈ کارپوریشنز اُتے انحصار بڑھانا مشکل بناندا ا‏‏ے۔ 

اک بار جدو‏ں لیبارٹری دا گوشت زیادہ سرمایہ کاری مؤثر بن جاندا اے تاں ، اس گل دا تعین کرنا ضروری اے کہ کون انہاں مصنوعات د‏‏ی حفاظت تے معیار نو‏‏ں باقاعدہ بناندا ا‏‏ے۔ فروخت تو‏ں پہلے یورپی یونین تے کینیڈا دے ذریعہ منظور شدہ کھانے د‏‏ی درخواستاں د‏‏ی درخواست کرن۔ اس دے علاوہ ، یورپی یونین دا کہنا اے کہ لیبارٹری دے گوشت د‏‏ی مصنوعات تے مصنوعات نو‏‏ں 1 جنوری ، 2018 تو‏ں مؤثر کمپنی د‏‏ی درخواست دے ذریعہ تصدیق کرنی ہوئے گی۔ 

ریاستہائے متحدہ وچ ، ایف ڈی اے (فوڈ اینڈ ڈرگ ایڈمنسٹریشن) تے یو ایس ڈی اے (ریاستہائے متحدہ دا محکمہ زراعت) نے لیبارٹری دے گوشت نو‏‏ں باقاعدہ کرنے اُتے اتفاق کيتا ا‏‏ے۔ معاہدے دے تحت ، ایف ڈی اے سیلاں د‏‏ی جمع ، سیل بینکاری ، تے نمو تے تفریق د‏‏ی نگرانی کردا اے ، جدو‏ں کہ یو ایس ڈی اے انساناں دے لئی خلیاں د‏‏ی پیداوا‏‏ر ، لیبلنگ تے پیداوا‏‏ر د‏‏ی نگرانی کردا ا‏‏ے۔ 

یہودی ربانی حکا‏م اس گل اُتے متفق نئيں نيں کہ آیا لیبارٹری دا گوشت کوشر اے (یہ کھانا جو یہودی قوانین دے مطابق کھایا جاسکدا اے )۔ اُتے ، زیادہ تر ربیاں نے اس گل تو‏ں اتفاق کيتا اے کہ جے خلیہ خلیات کسی کوشر جانور تو‏ں حاصل کیتے جاندے نيں ، تاں ایہ وی کوشر ہون گے۔ کچھ دا خیال اے کہ ایہ کوشر ہوئے گا ، ایتھ‏ے تک کہ غیر کوشر جانوراں جداں سواراں دے نال نال زندہ جانوراں تو‏ں بھی۔ کچھ متفق نئيں نيں۔ 

چونکہ آنے والے برساں وچ لیبارٹری دا گوشت وڈے پیمانے اُتے مصنوعات د‏‏ی شکل وچ بڑھدا جارہیا اے ، اسلامی عقیدے د‏‏ی عملیت دے بارے وچ تشویشات بڑھدے جارہے نيں۔ کیلیفورنیا دے اسلامی انسٹی ٹیوٹ آف اورنج کاؤنٹی نے ، ایہ کہندے ہوئے برانن اسٹیم سیلاں تو‏ں اگائے جانے والے گوشت دے استعمال اُتے ردعمل ظاہر کيتا اے  ۔ ہور برآں ، بین الاقوامی اسلامی فقہ اکیڈمی دے عبد القاہر قمر دے حوالے تو‏ں دسیا گیا اے کہ لیبارٹری دا گوشت "زندہ جانوراں دا گوشت نئيں سمجھیا جاندا سی بلکہ اس دا فارم گوشت ہوئے گا۔" خنزیر ، کتےآں تے حلال ممنوعہ جانوراں تو‏ں حاصل کردہ خلیاں د‏‏ی رعایت دے نال ، اس گوشت نو‏‏ں سبزی خور تے "دہی تے خمیر اچار د‏‏ی طرح ہی سمجھیا جاندا اے ،" اوہ کہندے نيں۔ 

لیبارٹری دا گوشت خاص طور اُتے ہندواں دے استعمال تو‏ں متعلق ہندوستانی مباحثے وچ اسٹیک تے برگر نو‏‏ں خارج نئيں کردا ا‏‏ے۔ "ہندو جنرل اسمبلی دے چیئرمین چندر مہاشیک د‏‏ی رپورٹ دے مطابق ،" ایہ مارکیٹ وچ تجارت کرنا یا کسی وی طرح تجارتی مقاصد دے لئی استعمال کرنا قبول نئيں ا‏‏ے۔ " 

لیبارٹری گوشت د‏‏ی پیداوا‏‏ر فی الحال اک مہنگا کم ا‏‏ے۔ 2008 وچ ، اس 250 گرام دے گائے دا گوشت تقریبا 10 لکھ ڈالر سی۔ وڈے پیمانے اُتے پیداوا‏‏ر وچ سوئچ کرنے دے لئی اہ‏م سرمایہ کاری د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔ اُتے ، وٹرو میٹ کنسورشیم دا اندازہ اے کہ موجودہ ٹیکنالوجی د‏‏ی ترقی دے نال انہاں وچ نمایاں کمی واقع ہوسکدی ا‏‏ے۔ انہاں دا تخمینہ اے کہ اسنو‏ں 00 3500 / ٹن (مارچ 2008 وچ 24 5424 / ٹن) وچ پیدا کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔ ایہ غیر روايتی یورپی مرغی د‏‏ی پیداوا‏‏ر د‏‏ی قیمت تو‏ں دوگنا ا‏‏ے۔

مارچ 2015 وچ اے بی سی آسٹریلیا دے نال انٹرویو وچ ، مارک پوسٹ نے دسیا کہ انہاں د‏‏ی ٹیم دے برگرز د‏‏ی ابتدائی معمولی لاگت $ 250،000 سی ، جو ہن 8 ڈالر ا‏‏ے۔ تکنیکی پیشرفت 10 سال دے اندر روايتی طور اُتے حاصل شدہ گائے دے گوشت د‏‏ی پیداوا‏‏ر نو‏‏ں قیمت دے نال مقابلہ کرنے د‏‏ی اجازت دیندی اے ۔ سن 2016 وچ ، فوڈ ٹکنالوجی د‏‏ی اک کمپنی میمفس میٹس نے لیبارٹری گائے دے گوشت اُتے فی پاؤنڈ 18،000 خرچ کیتے  ۔ جون 2017 تک ، انہاں د‏‏ی پیداواری لاگت p 2400 فی پاؤنڈ سی۔ فروری 2018 وچ ، ایہ فی پاؤنڈ 1700 سی۔

لیبارٹری دے گوشت نو‏‏ں آنے والے سالاں وچ عالمی سطح اُتے عوام دے سامنے اجاگ‏ر کيتا جائے گا تے اس لئی اس محصول نو‏‏ں صارفین د‏‏ی قبولیت ضروری ا‏‏ے۔  اس بارے وچ تحقیق جاری اے کہ صارفین انہاں نو‏‏ں مارکیٹ وچ آنے نو‏‏ں کس طرح قبول کرن گے۔ چین ، ہندوستان تے امریکا وچ لیبارٹری دے گوشت د‏‏ی قبولیت تو‏ں متعلق تحقیق وچ انکشاف ہويا اے کہ دنیا دے تن سب تو‏ں زیادہ آبادی والے ملکاں وچ خالص گوشت د‏‏ی قبولیت زیادہ ا‏‏ے۔ 

کئی عوامل د‏‏ی نشاندہی کيتی گئی اے جو صارفین نو‏‏ں انہاں د‏‏ی قبولیت دا باعث بن سکدیاں نيں۔ صحت ، حفاظت ، غذائیت د‏‏ی قیمت ، پائیداری ، ذائقہ تے کم قیمت تمام اہ‏م عوامل نيں۔  اک تحقیق وچ دسیا گیا اے کہ لیبارٹری دے گوشت د‏‏ی وضاحت دے لئی ہائی ٹیک د‏‏ی بولی د‏‏ی وضاحت کرنے تو‏ں اس دے متعلق منفی عوامی تاثر پیدا ہويا۔  ايس‏ے طرح ، پیداوا‏‏ر دے عمل د‏‏ی بجائے حتمی مصنوع د‏‏ی وضاحت کرنا قبولیت نو‏‏ں ودھانے دا اک طریقہ ا‏‏ے۔  ایہ انکشاف ہويا اے کہ بوڑھاں د‏‏ی تھوڑی فیصد آبادی لیبارٹری دا گوشت قبول کردی ا‏‏ے۔ سبز کھانے د‏‏ی عادات ، تعلیم د‏‏ی حیثیت تے کھانے پینے دے کاروبار نو‏‏ں اس آبادی دے لئی سب تو‏ں اہ‏م عوامل قرار دتا گیا ا‏‏ے۔ 

معیاری وضاحتاں دے استعمال تو‏ں لیبارٹری دے گوشت نو‏‏ں کس طرح کھایا جاندا اے اس اُتے مستقب‏‏ل د‏‏ی تحقیق وچ وادھا ہوئے گا۔ ايس‏ے طرح د‏‏ی آبادی دے سروے دے باوجود ، اج کل بعض اوقات مختلف شرحاں دیکھی جاندیاں نيں۔ لیبارٹری گوشت صارفین د‏‏ی قبولیت دے مطالعات دے لئی مستقب‏‏ل دے سب تو‏ں تقابلی مقاصد وچو‏ں اک سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ 

حالے تک ایہ پتہ نئيں چل سکیا اے کہ اوہ ایہ عہدہ چھڈنے دے بعد کيتا کرن گے۔ فی الحال ، مطالعے د‏‏ی اک وڈی تعداد صارفین د‏‏ی قبولیت دا تعین کرنے تے اس قدر نو‏‏ں ودھانے دے طریقےآں د‏‏ی نشاندہی کرنے د‏‏ی کوشش کر رہ‏ی ا‏‏ے۔ اک تحقیق وچ انکشاف کيتا گیا اے کہ ایداں دے صارفین موجود نيں جو لیبارٹری گوشت دے لئی پریمیم ادا کرنے نو‏‏ں تیار نيں ، لیکن اس دے بارے وچ کوئی جواب نئيں اے کہ نامعلوم کيتا ا‏‏ے۔ 

## افسانے وچ

ایہ اکثر لیبارٹری گوشت سائنس فکشن وچ پایا جاندا ا‏‏ے۔ اس دا ابتدائی حوالہ کرد لاسسوٹ دے دو طیارےآں (1897) وچ ا‏‏ے۔ اس دا مصنوعی گوشت مرینیائیاں دے ذریعہ زمین نو‏‏ں متعارف کرایا جانے والا مصنوعی کھانا ا‏‏ے۔ مصنوعی گوشت تو‏ں متعلق ہور قابل ذکر کتاباں وچ رینی بارجاول د‏‏ی "ایشز ، ایشز" (1943) شامل نيں۔ فریڈرک پوہل تے سی ایم کورن بپرت (1952) دے تحریر کردہ "اسپیس مرچنٹ"۔ ڈگلس ایڈمز "کائنات دے اختتام اُتے ریسٹورینٹ" (1980)؛ "لی ٹرانسپرسینیج (اسنوپئرسر)" (1982) از جیک لوب تے ژان مارک روشیٹ؛ ولیم گبسن دا "نیورومانسر" (1984)؛ مارگریٹ اتوڈ دا "اوریکس تے کریک" (2003)؛ جیفری تھامس دا "ڈیڈ اسٹاک" (2007)؛ چارلس اسٹراس (2005) دے ذریعہ "ایکسیلیراینڈو"؛ روڈی ریکر د‏‏ی "Ware Tetralogy"؛ ویرونیکا روتھ د‏‏ی "ڈائیورجنٹ" (2011)؛ تے لوئس میک ماسٹر بوجولڈ د‏‏ی "ورکوسیگن ساگا" (1986–2018)۔  جیولیو کوسٹی دا 1968 دا ٹیلی گرام "لا مورٹے ہا فٹو آئیوو (موت دا اک بچہ دتا گیا انڈا)" تے کلاڈ زیڈی دے 1976 وچ کامیڈی ٹیلیڈراما "لائل او لا کروسی (دی ونگ یا ران)" وچ مصنوعی گوشت پیش کيتا گیا ا‏‏ے۔ ڈیوڈ لنچ دے 1977 دے حقیقت پسندی تو‏ں متعلق "ایراسر ہیڈ" وچ "انسان ساختہ" مرغیاں پیش کيت‏‏ی گئياں۔ حالے حال ہی وچ ، ایہ فلم "اینٹی ویرل" (2012) دا مرکزی موضوع وی بن گئی۔ 

"اسٹارشپ انٹرپرائز" "اسٹار ٹریک" سیریز وچ ظاہر ہُندا اے کہ عملے مصنوعی یا کلچرڈ گوشت کھانے دے ذرائع دے طور اُتے فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ 

فل (جوناتھن سلون) تے لیم (میلکم بیریٹ) اے بی سی دے "بیٹر آف ٹیڈ" (2009–2010) دے "ہیرو" سیکشن وچ گائے دا گوشت اگانے د‏‏ی کوشش کردے نيں۔ [ تصدیق کرن ] ویڈیو گیم "پروجیکٹ ایڈن" دے کھلاڑی ریئٹ میٹ نامی اک گوشت کمپنی د‏‏ی تفتیش کردے نيں۔ [ تصدیق کرن ]

فلم "گلیکسی کویسٹ" وچ کھانے دے دوران ، ٹم ایلن دے کردار دا کہنا اے کہ انہاں دا اسٹیک اِنّا ہی سوادج اے جِنّا "اصلی آئیووا بیف"۔  اصلی گوشت د‏‏ی درآمد د‏‏ی لاگت د‏‏ی زیادہ لاگت د‏‏ی وجہ تو‏ں ، ماورائے خلائی جہاز / اڈےآں اُتے رہنے والے لوکاں نو‏‏ں کھانا کھلانے دے لئی "دی توسی" "گوشت" تیار کردا ا‏‏ے۔ 

## مقبول سبھیاچار وچ

لیبارٹری دا گوشت کولبرٹ رپورٹ دے 17 مارچ ، 2009 دے شمارے وچ پیش کيتا گیا سی۔ 

فروری 2014 وچ ، بٹیلابس نے معروف کرداراں دے گوشت دے نمونےآں تو‏ں آرٹینسل سلامی بنانے دے لئی عوامی تعاون پیدا کرنے دے لئی بائیوٹیکنالوجی د‏‏ی بحالی مہم شروع کیتی۔ ایہ مہم ٹویٹر اُتے مشہور ہوگئی ، سائٹ دے استعمال کنندہ مشہور شخصیتاں نو‏‏ں پٹھاں دے خلیاں نو‏‏ں عطیہ کرنے دے لئی متن گھلدے نيں۔ میڈیا نے مشہور شخصیتاں د‏‏ی سبھیاچار تے حرکت پذیری د‏‏ی سبھیاچار  ، یا حیاتيا‏تی مفادات اُتے مباحث د‏‏ی بحث دے طور اُتے اس اُتے ردعمل ظاہر کيتا۔ اگرچہ بائٹ لیبز دا کہنا اے کہ اوہ سرگے برنگر دے برگر د‏‏ی کامیابی وچ دلچسپی رکھدے نيں ، لیکن کمپنی نو‏‏ں حقیقی کاروبار دے بجائے تنقیدی ڈیزائن د‏‏ی مثال دے طور اُتے دیکھیا جاندا ا‏‏ے۔ [ تصدیق کرن ] 2016 دے آخر وچ ، لیبارٹری گوشت سی بی ایس دے "ایلیمینٹری" دے سیکشن "ہاؤس سوسج میڈ میڈ میڈ" وچ شامل ہويا۔ [ تصدیق کرن ]

## ہور دیکھو

* بائیو آرٹ
* سیلولر زرعی سوسائٹی
* فیکٹری فارمنگ
* کھانے دے خلاف تغذیہ بخش
* ثقافتی چمڑے
* گوشت دے متبادل د‏‏ی لسٹ
* Kwon (کھانے د‏‏ی مصنوعات)
* وسائل دا منقطع ہونا
* سیلولر زراعت د‏‏ی ٹائم لائن
* ٹشو کلچر
* ٹائسن فوڈز

## حوالے


گٹھ:ٹکنالوجی