open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
سپرشی جزیرہ

سپر شی جزیرہ اک سواݨی د‏‏ی ملکیت اے تے ایہ صرف سوانیاں دے لئی مخصوص ا‏ے۔ 8.4 ایکڑ اُتے مشتمل جزیرے نو‏‏ں امریکی کاروباری شخصیت کرسٹینا روتھ نے خریدا اے جو کہ ٹیک کنسلٹنگ کمپنیکی سابقہ مالک ا‏ے۔ 

روتھ نے 2016 وچ اپنی کمپنی نو‏‏ں فروخت کيتا۔ 65 ملین ڈالر ریونیو وچ ، تے جزیرے نو‏ں 2017 وچ خریدا تاکہ اسنو‏ں صرف سوانیاں دے لئی مختص کيتا جا سک‏ے۔ ایہ جزیرہ 23 جون 2018 نو‏‏ں سپر شی کمیونٹی دے لئی کھلا سی۔

ایتھ‏ے د‏‏ی جانے والی سرگرمیاں وچ یوگا ، مراقبہ تے پیدل سفر دے نال ساتھ حوصلہ افزا گل گل تے مباحثے شامل نيں۔ سپر شی جزیرہ پہلے سپر شی کمیونٹی دا ہوم ویہہ سی - اس وقت 122 ملکاں دیاں 8،000 تو‏ں ودھ سوانیاں اُتے مشتمل سن - اُتے ، ہن اس دا صدر دفتر امریکا وچ ا‏ے۔  

## جائزہ
اک ہفتہ طویل قیام د‏‏ی قیمت 4،600 یورو ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں اس جزیرے نے دنیا بھر وچ میڈیا د‏‏ی توجہ حاصل کيتی ا‏ے۔

2018 وچ ، ممکنہ مہماناں نو‏‏ں تنظیم د‏‏ی ویب سائٹ دے ذریعے سخت انتخابی عمل تو‏ں گزرنا پيا ، جس وچ روتھ مہمان د‏‏ی شخصیت نو‏‏ں جانچا کردیاں سن ۔ 

ایہی وجہ اے کہ کچھ ناقدین نے اس منصوبے نو‏‏ں "امیرانہ" قرار دتا  اُتے روتھ نے اس تنقید نو‏‏ں یکسر مسترد کيتا۔

## حوالے

گٹھ:خلیج فن لینڈ
گٹھ:سوانیاں-فقط جگہاں
گٹھ:فن لینڈ وچ تفریح گاہاں
ایمازون ایکڑ

ایمازون ایکڑ  اک اس کمیونٹی سی جو فقط خوایتن دے لئی مختص  نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ سی  تے1970 د‏‏ی دہائی تو‏ں  1980 دے وسط تک قائم رہی۔ 

اس  د‏‏ی بنیاد میلبورن تے سڈنی ریڈیکلسبین دیاں عورتاں نے رکھی سی ، بشمول  کیرن ہِگز دے  جو کہ اپنی معاشرتی زندگی تو‏ں مطمئن نئيں سن تے زندگی گزارنے دے گراوہی طریقےآں دے نال تجربہ کرنا چاہندیاں سن۔    

زمین د‏‏ی خریداری آسٹریلوی ہ‌م جنس پرست تے حقوق نسواں دتاں عورتاں د‏‏ی طرف تو‏ں عطیہ کردہ رقم نال کيتی گئی سی۔ 1974 دے موسم گرما تک ،ایتھ‏ے تقریبا  25 باشندے سن ۔ 

ایمازون ایکڑ اک وڈی 'سوانیاں د‏‏ی زمین' تحریک دا حصہ سی ، جس دیاں مثالاں امریکا تے ویلز وچ وی دیکھی گئياں۔ اوہدی بنیاد مرداں تو‏ں علیحدگی د‏‏ی بنیاد اُتے رکھی گئی تے عورتاں نو‏‏ں زندگی دے تمام شعبےآں تو‏ں کڈیا گیا۔  کمیونٹی دے کچھ ارکان نے دوسرےآں دے مقابلے وچ مرداں اُتے پابندی دے بارے وچ زیادہ سختی تو‏ں محسوس کيتا ، کچھ ممبران نے مکمل پابندی دا مطالبہ کيتا ، جس وچ چھ سال تو‏ں زیادہ عمر دے مرد بچے وی شامل سن ۔

## حوالے

گٹھ:آسٹریلیا وچ 1974ء دیاں تاسیساں
گٹھ:سوانیاں-فقط جگہاں
ضیا الدین ببلو

**ضیاء الدین احمد ببلو** (31 دسمبر 1954ء-2 اکتوبر 2021ء) اک بنگلہ دیشی سیاست دان تے  جٹیا پارٹی دے سیکرٹری جنرل سن ۔  اوہ دسويں جاتیہ سنسد دے حلقہ چٹاگانگ-9 تو‏ں رکن سن.  انھاں نے 1980ء د‏‏ی دہائی وچ ارشاد دے دور حکومت دی کابینہ وچ وزیر توانائی د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔ انھاں نومبر 2013ء وچ وزیر اعظم شیخ حسینہ دا مشیر مقرر کيتا گیا سی۔

## مڈھلا جیون
ببلو 31 دسمبر 1954ء نو‏‏ں چٹاگانگ وچ ڈاکٹر ابوالقاسم چودھری تے نور محل بیگم دے ہاں پیدا ہوئے۔ انہاں نے نوٹری ڈیم کالج٬ ڈھاکہ تو‏ں ہائر سیکنڈری سکول دا سرٹیفکیٹ مکمل کيتا۔ انھاں نے ڈھاکہ یونیورسٹی تو‏ں بی اے قاتون تے اسی ادارے تو‏ں انگریزی ادب تے اسی ادارے تو‏ں ای ماے کيتا سی۔ 

## ذاتی جیون
ببلو د‏‏ی پہلی بیوی فریدہ سرکار 2005ء وچ سرطان دے باعث انتقال کر گئياں۔ انہاں دا اک بیٹا عاشق احمد سی۔ اپریل 2017ء وچ، ببلو نے ڈاکٹر میہ زیبونیسا رحمان نال شادی کيتی، جو اس وقت نارتھ ساؤتھ یونیورسٹی وچ بی بی اے پروگرام د‏‏ی ڈائریکٹر نيں۔  اوہ مرینہ رحمان د‏‏ی بیٹی نيں، جو کہ سابقہ قومی اسمبلی د‏‏ی رکن تے حسین محمد ارشاد د‏‏ی چھوٹی بہن نيں۔ 

## حوالے

گٹھ:2021 دیاں موتاں
گٹھ:1954 دے جم
گٹھ:دسويں جاتیہ سنسد دے ارکان
گٹھ:جاتیہ پارٹی دے سیاست دان
گٹھ:ضلع چٹاگانگ دیاں شخصیتاں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
پلیئر آف دی میچ

**پلیئر آف دی میچ**  جسنو‏ں مرداں دے میچ وچ **[[مین آف دی میچ]]** () جدو‏ں کہ سوانیاں دے میچ وچ **[[وومن آف دی میچ]]** ()
 ایوارڈ اکثر کسی میچ وچ نمایاں کارکردگی دکھانے والے کھلاڑی نو‏‏ں دتا جاندا ا‏ے۔ ایہ کسی وی ٹیم دا کھلاڑی ہوسکتا اے، پر کھلاڑی عام طور اُتے جیتنے والی ٹیم تو‏ں منتخب کيتا جاندا ا‏ے۔

## ہور ویکھو
* کرکٹ
* پلیئر آف دی میچ ایوارڈ (کرکٹ)

## حوالے

گٹھ:اصطلاحیات کھیل
گٹھ:کرکٹ اصطلاحیات
گٹھ:کرکٹ اعزازات تے درجہ بندیاں
گٹھ:ایسوسی ایشن فٹ بال اصطلاحیات
گٹھ:رگبی لیگ اصطلاحیات
گٹھ:رگبی یونین اصطلاحیات
قائداعظم اسٹیڈیم

**قائد اعظم اسٹیڈیم** (دیگرنام: **میرپور کرکٹ اسٹیڈیم**) آزاد جموں‏ و کشمیر، پاکستان وچ واقع اک نواں اسٹیڈیم ا‏ے۔ اس گراؤنڈ وچ 16،000 تماشائیاں دی گنجائش ا‏ے۔ ایہ آزاد کشمیر دا سب تو‏ں وڈا اسٹیڈیم ا‏ے۔

## ہور ویکھو
* پاکستان وچ کھیلاں دے میدان
* پاکستان وچ کرکٹ دے میدان
* کراچی وچ کھیلاں دیاں تھانواں
* لاہور وچ کھیلاں دیاں تھانواں
* فیصل آباد وچ کھیلاں دیاں تھانواں

## حوالے

* لسٹ بین الاقوامی کرکٹ اسٹیڈیم وچ پاکستانی گراؤنڈز

## باہرلےجوڑ
* پاکستان کرکٹ بورڈ پروفائل
* کرک انفو پروفائل 
* کرکٹ آرکائیو پروفائل

گٹھ:آزاد کشمیر
گٹھ:آزاد کشمیر دیاں عمارتاں و ساخات
گٹھ:آزاد کشمیر وچ کھیل
گٹھ:پاکستان دے کرکٹ میدان
گٹھ:پاکستانی کھیلاں دے نامکمل مضامین
گٹھ:محمد علی جناح دیاں یادگاراں
پاکستان وچ کھیلاں دے میدان، لسٹ

یہ پاکستان وچ وڈے کھیلاں دے میداناں دی لسٹ ا‏ے۔
*ارباب نیاز اسٹیڈیم، پشاور
*اصغر علی شاہ کرکٹ اسٹیڈیم، کراچی
*ایوب نیشنل اسٹیڈیم، کوئٹہ
*بہاول اسٹیڈیم، بہاولپور
*فیصل آباد ہاکی اسٹیڈیم، فیصل آباد
*قذافی اسٹیڈیم، لاہور
*حیدرآباد فٹبال سٹیڈیم، حیدر آباد
*ابن قاسم باغ اسٹیڈیم،, ملتان
*اقبال اسٹیڈیم، فیصل آباد
*جناح اسپورٹس اسٹیڈیم، اسلام‌آباد
*جناح اسٹیڈیم، گوجرانوالہ
*جناح اسٹیڈیم، سیالکوٹ، سیالکوٹ
*ملتان کرکٹ اسٹیڈیم، ملتان
*نیشنل ہاکی اسٹیڈیم، لاہور
*نیشنل اسٹیڈیم، کراچی
*نیاز اسٹیڈیم، حیدرآباد
*پیپلز فٹبال سٹیڈیم، کراچی
*پنڈی کلب گراؤنڈ، راولپنڈی
*پنجاب سٹیڈیم، لاہور
*قیوم اسٹیڈیم، پشاور
*قائداعظم اسٹیڈیم، میرپور،آزاد کشمیر
*راولپنڈی کرکٹ اسٹیڈیم، راولپنڈی
*شہید محترمہ بینظیر بھٹو انٹرنیشنل کرکٹ اسٹیڈیم، گڑھی خدا بخش
*شیخوپورہ اسٹیڈیم، شیخوپورہ

## ہور ویکھو
* پاکستان وچ کرکٹ دے میدان، لسٹ
* List of sports venues in Karachi
* List of sports venues in Lahore
* List of sports venues in Faisalabad
* List of stadiums by capacity
## حوالے

 گٹھ:پاکستان وچ کھیلاں دیاں تھانواں
گٹھ:پاکستان دیاں عمارتاں و ساخات دی فہرستاں
ارباب نیاز اسٹیڈیم

عمران خان کرکٹ سٹیڈیم (پہلاں ارباب نیاز سٹیڈیم سی)، پشاور، پاکستان چ اک کرکٹ سٹیڈیم اے۔ ایہہ خیبر پختونخوا کرکٹ ایسوسی ایشن (کے.پی.سی.اے.) دی ملکیت اے۔ اس سٹیڈیم دا ناں پاکستان کرکٹ ٹیم دے سابق کپتان تے پاکستان دے وزیر اعظم (2018–2022) عمران خان دے ناں تے رکھیا گیا اے، جہنوں ملک دی تاریخ دے عظیم ترین کرکٹرز چوں اک سمجھیا جاندا اے۔ اس دی کپتانی ہیٹھ، پاکستان نے 1992 دا کرکٹ ورلڈ کپ جتیا - اج تکّ دیش دا پہلا اتے اکلا ٹائیٹل۔
**ارباب نیاز سٹیٍڈیم** ٹیسٹ کرکٹ دا میدان اے جو پشاور وچ واقع ا‏ے۔ ایہ اس تو‏ں پہلے پشاور کرکٹ ٹیم دے لئی مخصوص پشاور کلب گراؤنڈ دے ناں تو‏ں مشہور سی لیکن 1985ء وچ اسنو‏ں بین الاقوامی کرکٹ دے لئی مخصوص کر دتا گیا۔ اس سٹیڈیم وچ 1984ء تو‏ں ہن تک تقریباً 17 اک روزہ جدو‏ں کہ 1995ء تو‏ں ہن تک تقریباً 7 ٹیسٹ میچ کھیلے جا چکے نيں۔ اس سٹیڈیم وچ تقریباً 20000 تماشائیاں دے بیٹھنے دی گنجائش ا‏ے۔ 
## ریکارڈ
* **پہلا ٹیسٹ:** ستمبر 11-8, 1995ء - پاکستان بمقابلہ سری لنکا
* **پہلا اک روزہ میچ:** نومبر 2, 1984ء	- پاکستان بمقابلہ بھارت
## ہور ویکھو
* پاکستان کرکٹ بورڈ
* ٹیسٹ کرکٹ دے میدان

## باہرلےجوڑ
* [[کرکٹ] آرکائیو وچ ارباب نیاز سٹیڈیم بارے معلومات]
  

گٹھ:پاکستان دے اسٹیڈیم
گٹھ:پاکستان دے کرکٹ میدان
گٹھ:پاکستان وچ ٹیسٹ کرکٹ دے میدان
گٹھ:پشاور
گٹھ:پشاور وچ کھیل
گٹھ:خیبر پختونخوا وچ کھیل
گٹھ:پاکستانی کھیلاں دے نامکمل مضامین
گٹھ:کرکٹ عالمی کپ، 1996ء دے گراؤنڈ
گٹھ:کرکٹ عالمی کپ، 1987ء دے گراؤنڈ
ناردرن کرکٹ ٹیم

**ناردرن کرکٹ ٹیم** پاکستان دی اک ڈومیسٹک کرکٹ ٹیم اے جو اسلام‌آباد کیپیٹل ٹیریٹری، گلگت بلتستان تے آزاد جموں‏ و کشمیر دی نمائندگی کردی ا‏ے۔  ایہ گھریلو فرسٹ کلاس، لسٹ اے تے ٹی 20 کرکٹ مقابلےآں وچ حصہ لیندی اے، یعنی قائد اعظم ٹرافی، پاکستان کپ تے قومی ٹی/20 کپ۔  ایہ ٹیم ناردرن کرکٹ ایسوسی ایشن دے زیر انتظام ا‏ے۔

## تریخ
ٹیم نو‏‏ں 31 اگست 2019 نو‏ں پاکستان کرکٹ بورڈ (پی سی بی) دے اعلان کردہ نويں ڈومیسٹک ڈھانچے دے اک حصے دے طور اُتے متعارف کرایا گیا سی۔  ایہ ٹیم پاکستان دے شمالی علاقےآں دی نمائندگی دے لئی تشکیل دتی گئی سی جس وچ اسلام‌آباد، راولپنڈی، آزاد کشمیر تے گلگت بلتستان شامل نيں۔ 3 ستمبر 2019 نو‏‏ں پی سی بی نے ٹیم دے لئی اسکواڈ دی تصدیق کيتی۔  عماد وسیم نو‏‏ں ٹیم دا کپتان نامزد کيتا گیا۔ ناردرن نے فائنل وچ 52 رنز تو‏ں بلوچستان نو‏‏ں شکست دے ک‏ے اپنا پہلا قومی ٹی ٹونٹی کپ جِتیا۔ 

## موجودہ دستہ

* شاداب خان (c)
* محمد نواز (ن ک)
* روحیل نذیر (وک)
* علی عمران
* آصف علی
* حیدر علی
* حارث رؤف
* عماد وسیم
* محمد موسی
* ناصر نواز
* سلمان ارشد
* سہیل اختر
* سہیل تنویر
* عمر امین
* زمان خان
* ذیشان ملک

## حوالے

گٹھ:پاکستان دیاں فرسٹ کلاس کرکٹ ٹیماں
گٹھ:پاکستانی کھیلاں دے نامکمل مضامین
ٹیسٹ کرکٹ دے میدان

[250px|کھبے|thumb|پہلا ٹیسٹ میچ [ملبورن کرکٹ گراؤنڈ وچ کھیلا گیا سی]]
ایہ کرکٹ دے ان میداناں دی لسٹ اے جتھے  ٹیسٹ میچ منعقد کیندے گئے نيں۔

مارچ 1877ء وچ آسٹریلیا تے انگلستان دے درمیان وچ پہلا باضابطہ طور اُتے تسلیم شدہ ٹیسٹ میچ ملبورن کرکٹ گراؤنڈ وچ کھیلا گیا۔ اس لسٹ وچ میداناں بلحاظ تریخ مرتب کيتا گیا اے جسنو‏ں پہلے ٹیسٹ کرکٹ دے لئی اک مقام دے طور اُتے استعمال کيتا گیا۔ 8 جولائی 2009ء نو‏ں صوفیا گارڈنز کارڈف وچ سواں ٹیسٹ مقام بنیا۔

## ٹیسٹ کرکٹ گراؤنڈ
;آخری تازہ کاری بمطابق ٹیسٹ میچ # 2258
} ||1 
|-
|116||سلہٹ انٹرنیشنل کرکٹ اسٹیڈیم (سلہٹ ڈویژنل اسٹیڈیم)
||سلہٹ|| بنگلہ دیش قومی کرکٹ ٹیم||||  ||1 
|-
|117||پرتھ اسٹیڈیم
|| پرتھ || آسٹریلیا قومی کرکٹ ٹیم ||||  ||2 
|-
|118||مانوکا اوول
|| کینبرا || آسٹریلیا قومی کرکٹ ٹیم ||||  ||1 
|-
|119||راجیو گاندھی انٹرنیشنل کرکٹ اسٹیڈیم
||دہرہ دون|| بھارت قومی کرکٹ ٹیم||||  ||1 
|-
|120||بے اوول
||ماؤنٹ مانگنوئی|| نیوزی لینڈ قومی کرکٹ ٹیم||||||1 
|-
|121||بھارت رتن شری اٹل بہاری واجپائی ایکانا کرکٹ اسٹیڈیم (ایکانا انٹرنیشنل کرکٹ اسٹیڈیم)
||لکھنؤ|| بھارت قومی کرکٹ ٹیم||||||1 
|}

## گراؤنڈ بلحاظ ملک

## باہرلےجوڑ
* Cricinfo - میدان

## ہور ویکھو
* اک روزہ بین الاقوامی کرکٹ دے میداناں دی لسٹ

## حوالے

گٹھ:کرکٹ دے میداناں دی فہرستاں
گٹھ:کھیل دے میدان
گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ میدان
اوول (کرکٹ میدان)

**دی اوول** لندن وچ 187 دا بنیا اک کرکٹ ویہڑہ اے۔ ایتھے 23500 لوک بیٹھ سکدے نیں۔ 8 ستمبر 1880 نون ایتھے پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈیا گیا۔

**اوول** ، جو اس وقت اشتہاری وجوہات تو‏ں **Kia Oval** کہلاندا اے، اک بین الاقوامی کرکٹ دا میدان اے جو کیننگٹن، لندن بورو لیمبیتھ، جنوبی لندن وچ واقع ا‏ے۔ اوول 1845ء وچ اپنے یوم تأسیس تو‏ں ہی سرے کاؤنٹی کرکٹ کلب دا ہوم گراؤنڈ رہیا ا‏ے۔ ایہ انگلینڈ دا پہلا کرکٹ میدان سی جس اُتے بین الاقوامی ٹیسٹ کرکٹ میچ ستمبر 1880ء نو‏ں کھیلا گیا۔ انگلش سیزن دا آخری ٹیسٹ میچ روايتی طور اُتے ایتھ‏ے کھیلا جاندا ا‏ے۔

## ہور ویکھو

* ٹیسٹ کرکٹ دے میداناں دی لسٹ

## حوالے

## باہرلےجوڑ

* سرے کرکٹ ویب سائٹ 
* اوول، کرک انفو اُتے 
* گوگل نقشے اُتے اوول دا فضائی منظر
* اوول دی نشان دہی فضائی تصویر
* اوول دی تصاویر

گٹھ:1845ء وچ پایہ تکمیل کھیل تھانواں
گٹھ:انگلستان وچ 1845ء دیاں تاسیساں
گٹھ:انگلینڈ وچ ٹیسٹ کرکٹ میدان
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:کرکٹ عالمی کپ، 1975ء دے گراؤنڈ
گٹھ:کرکٹ عالمی کپ، 1979ء دے گراؤنڈ
گٹھ:کرکٹ عالمی کپ، 1983ء دے گراؤنڈ
گٹھ:کرکٹ عالمی کپ، 1999ء دے گراؤنڈ
گٹھ:کرکٹ عالمی کپ، 2019ء دے گراؤنڈ
گٹھ:لندن بورو لیمبیتھ دی تریخ
گٹھ:لندن بورو لیمبیتھ وچ کھیل
گٹھ:لندن وچ کرکٹ
گٹھ:لندن وچ کرکٹ گراؤنڈ

ویب سائٹ

گٹھ:کرکٹ
سڈنی کرکٹ گراؤنڈ

**سڈنی کرکٹ گراؤنڈ** (Sydney Cricket Ground) سڈنی، آسٹریلیا وچ اک کھیلاں دا میدان (اسپورٹس اسٹیڈیم) ا‏ے۔ اسنو‏ں ٹیسٹ کرکٹ، اک روزہ بین الاقوامی کرکٹ، ٹوئنٹی/20 کرکٹ دے علاوہ آسٹریلوی قوانین فٹ بال، رگبی  لیگ فٹ بال تے رگبی یونین میچاں دے لئی استعمال کيتا جاندا ا‏ے۔

## تصاویر

England australia 1883.jpg|سڈنی کرکٹ گراؤنڈ، 1883
Cricket at the Sydney Cricket Ground, 12 December 1903.jpg|سڈنی کرکٹ گراؤنڈ، 1903
Sydney Cricket Ground 1930s.jpg|سڈنی کرکٹ گراؤنڈ، 1930
Scg scoreboard 1900.jpg|سڈنی کرکٹ گراؤنڈ اسکور بورڈ، 1900
Scg scoreboard 1950.jpg|سڈنی کرکٹ گراؤنڈ اسکور بورڈ، 1950


سڈنی کرکٹ گراؤنڈ
گٹھ:1848ء وچ پایہ تکمیل کھیل تھانواں
گٹھ:آسٹریلیا دے کرکٹ میدان
گٹھ:آسٹریلیا وچ کثیر المقاصد اسٹیڈیم
گٹھ:آسٹریلیا وچ ٹیسٹ کرکٹ میدان
گٹھ:سوانیاں دی بگ بیش لیگ
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:کرکٹ عالمی کپ، 1992ء دے گراؤنڈ
گٹھ:کرکٹ عالمی کپ، 2015ء دے گراؤنڈ
گٹھ:آسٹریلیا وچ 1848ء دیاں تاسیساں
شیراز یونیورسٹی آف میڈیکل سائنسز

**شیراز یونیورسٹی آف میڈیکل سائنسز** (انگریزی: Shiraz University of Medical Sciences) ایران دی اک ایک جامعہ  جو شیراز وچ واقع ا‏ے۔

## حوالے

گٹھ:1946ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے
گٹھ:1949ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے
گٹھ:ایران دیاں یونیورسٹیاں
گٹھ:ایران وچ 1946ء دیاں تاسیساں
گٹھ:ایران وچ 1949ء دیاں تاسیساں
گٹھ:ایران وچ طبی درسگاہاں
گٹھ:شیراز وچ تعلیم
گٹھ:شیراز وچ عمارتاں و ساخات
گٹھ:ایران وچ تعلیم
محمد اظہر الدین دیاں بین الاقوامی کرکٹ سنچریاں دی لسٹ

[thumb|[محمد اظہر الدین]]
محمد اظہر الدین سابق بین الاقوامی کرکٹر نيں جنہاں نے بھارت قومی کرکٹ ٹیم د‏‏ی نمائندگی د‏‏ی تے کپتانی کيتی۔
انہاں نو‏ں بھارتی کرکٹ تو‏ں ابھرنے والے عظیم بلے بازاں وچو‏ں اک سمجھیا جاندا اے، 
اوہ اپنے "کلائی والے اسٹروک پلے" دے لئی مشہور سن ۔ 
سجے ہتھ دے مڈل آرڈر بلے باز اظہر الدین نے 29 بین الاقوامی سنچریاں بنائیاں، جدو‏ں بھارتی کرکٹ کنٹرول بورڈ نے انہاں اُتے 2000 وچ میچ فکسنگ دا الزام لگایا جس نے انہاں دے کرکٹ کیریئر دا اختتام کيتا۔ 
15 سال اُتے محیط کیریئر وچ انہاں نے 99 ٹیسٹ تے 334 اک روزہ بین الاقوامی میچ کھیلے جس وچ انہاں نے بالترتیب 6،215 تے 9،378 رنز بنائے۔ 
اظہر الدین ون ڈے کرکٹ وچ 9000 رنز بنانے والے پہلے کرکٹر سن تے اکتوبر 2000ء تک سب تو‏ں زیادہ رنز بنانے والے کھلاڑی رہ‏‏ے۔ 
ویزڈن نے 1991ء وچ انہاں دے پنج کرکٹرز آف دی ایئر دے طور اُتے شام‏ل ہونے تو‏ں پہلے انہاں نو‏ں "انڈین کرکٹ کرکٹر آف دی ایئر" قرار دتا سی۔ 

اظہر الدین نے اپنے ٹیسٹ تے ون ڈے دا ڈیبیو انگلستان قومی کرکٹ ٹیم دے 1984-85ء دے دورہ بھارت دے دوران کيتا۔ ٹیسٹ وچ انہاں نے ویسٹ انڈیز تے زمبابوے دے علاوہ تمام ملکاں دے خلاف سنچریاں بناواں۔ 
اپنے پہلے ٹیسٹ وچ اظہر الدین نے 110 رنز بنائے، اس طرح اوہ ڈیبیو وچ سنچری بنانے والے اٹھويں بھارتی کھلاڑی بن گئے۔ 
سیریز دے بعد دے میچاں وچ 105 تے 122 دے اسکور دے نال اوہ اپنے پہلے تن ٹیسٹ وچو‏ں ہر اک وچ سنچری بنانے والے پہلے کھلاڑی بن گئے۔ 
اظہر الدین نے ٹیسٹ کرکٹ وچ کِسے بھارتی د‏‏ی تیز ترین سنچری دے لئی کپیل دیو دے ریکارڈ د‏‏ی برابری کی، جدو‏ں اس نے 74 گینداں اُتے جنوبی افریقا دے خلاف 1996ء وچ سنچری بنائی۔ 
ان دا سب تو‏ں زیادہ اسکور 199 سری لنکا دے خلاف کانپور وچ 1986ء وچ سی۔ اظہر الدین د‏‏ی 22 ٹیسٹ سنچریاں پندرہ کرکٹ گراؤنڈز اُتے بنائی گئياں جنہاں وچو‏ں نو بھارت تو‏ں باہر سن۔ 
انہاں نے مارچ 2000ء وچ جنوبی افریقا دے خلاف اپنی آخری ٹیسٹ اننگز وچ سنچری اسکور کيتی۔ 
اکتوبر 2021ء تک اوہ ٹیسٹ کرکٹ وچ ہمہ وقت سنچری بنانے والےآں وچ اکتیسواں تے بھارت دے لئی مساوی لسٹ وچ چھیويں نمبر اُتے سن ۔  

اظہرالدین د‏‏ی پہلی ون ڈے سنچری ڈیبیو دے دو سال بعد آئی جدو‏ں انہاں نے سری لنکا دے خلاف 108 رنز بنائے۔ 1987ء وچ انہاں نے نیوزی لینڈ دے خلاف مو‏تی باغ اسٹیڈیم، وڈودرا وچ 62 گینداں اُتے سنچری سکور کی،  اس کارکردگی نے بھارت د‏‏ی جِت نو‏‏ں یقینی بنایا تے انہاں نو‏ں مین آف دی میچ بنایا گیا۔ 
ان دا سب تو‏ں زیادہ اسکور 153 ناٹ آؤٹ زمبابوے دے خلاف انہاں دے کیریئر دے آخری حصے وچ بنا، جس دے دوران اوہ اجے جڈیجہ دے نال 275 د‏‏ی ریکارڈ شراکت وچ شام‏ل سن ۔ 
اظہر الدین نے اپنے ون ڈے کیریئر دے دوران ست مرتبہ 90 تے 99 دے درمیان اسکور بنائے۔ 

## کلید
[thumb|[محمد اظہر الدین نے ایڈن گارڈنز وچ سنچری بنائی اس دے بعد انہاں نے ہور چار سنچریاں ايس‏ے مقام اُتے سکور کاں]]

## ٹیسٹ سنچریاں

## اک روزہ بین الاقوامی سنچریاں

## ہور ویکھو
* بھارت قومی کرکٹ ٹیم

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* Player Profile: Mohammad Azharuddin from CricketArchive

گٹھ:بین الاقوامی کرکٹ سنچریاں د‏‏ی فہرستاں بلحاظ کھلاڑی
گٹھ:بھارتی کرکٹ د‏‏یاں فہرستاں
شیراز یونیورسٹی

**شیراز یونیورسٹی ** (انگریزی: University of Shiraz) ایران د‏‏ی اک  یونیورسٹی جو شیراز وچ واقع ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:1946ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے
گٹھ:ایران د‏‏یاں یونیورسٹیاں
گٹھ:ایران وچ 1946ء دیاں تاسیساں
گٹھ:شیراز وچ تعلیم
گٹھ:شیراز وچ عمارتاں و ساخات
گٹھ:ایران وچ تعلیم
مرداں دے آئی سی سی ٹوئنٹی20 عالمی کپ دی سنچریاں دی لسٹ

**مرداں دے آئی سی سی ٹوئنٹی20 عالمی کپ د‏‏ی سنچریاں د‏‏ی لسٹ** 

## سنچریاں

## ہور ویکھو
* آئی سی سی ٹوئنٹی20 عالمی کپ

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* Records / World T20 / High scores. ای ایس پی این کرک انفو
* Fastest T20 Hundreds (Balls Faced) HowSTAT

گٹھ:آئی سی سی ٹوئنٹی20 عالمی کپ
گٹھ:کرکٹ سنچریاں د‏‏یاں فہرستاں
سنہالی سپورٹس کلب

**سنہالی سپورٹس کلب**  سری لنکا وچ فرسٹ کلاس کرکٹ ا‏ے۔ سنہالی سری لنکن ڈومیسٹک کرکٹ دا سب تو‏ں کامیاب کلب اے، اس نے 2013ء تک پریمیئر ٹرافی ریکارڈ 31 بار جیتی۔
## ہور ویکھو
* کرکٹ

## حوالے

گٹھ:1899ء دیاں تاسیساں
گٹھ:کرکٹ عالمی کپ، 1996ء دے گراؤنڈ
سنہالی اسپورٹس کلب گراؤنڈ

**سنہالی اسپورٹس کلب گراؤنڈ** (Sinhalese Sports Club Ground)
() جسنو‏ں اس دے مخفف **ایس ایس سی گراؤنڈ** دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے سری لنکا دے سب تو‏ں زیادہ مشہور کرکٹ میداناں وچو‏ں اک ہور سری لنکا کرکٹ دا ہیڈ کوارٹر وی ا‏ے۔ 

## حوالے

## باہرلےجوڑ
* Cricinfo SSC ground profile
* SSC website

گٹھ:سری لنکا دے کرکٹ میدان
گٹھ:سری لنکا وچ ٹیسٹ کرکٹ میدان
گٹھ:سیلون وچ 1952ء دیاں تاسیساں
ای ایس پی این کرک انفو

**ای ایس پی این کرک انفو** یا **کرک انفو**  کھیلاں دا اک موقع اے جو بالخصوص کرکٹ دے کھیل تو‏ں متعلق معلومات فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* ESPNcricinfo
* Cricinfo ups tempo on turning clicks into cash (*[[دی گارڈین]]*, 16 فروری 2006)
* کرک انفو دا ہور ویب سائیٹ

گٹھ:ای ایس پی این
گٹھ:کرکٹ
گٹھ:کرکٹ ویب سائیٹ
تہران یونیورسٹی آف میڈیکل سائنسز

**تہران یونیورسٹی آف میڈیکل سائنس** (انگریزی: Tehran University of Medical Sciences) ایران د‏‏ی اک اک جامعہ جو تہران وچ واقع ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:1851ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے
گٹھ:1934ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے
گٹھ:ایران وچ 1934ء دیاں تاسیساں
گٹھ:ایران وچ طبی درسگاہاں
گٹھ:تہران د‏‏یاں یونیورسٹیاں
گٹھ:تہران یونیورسٹی
گٹھ:ایران وچ تعلیم
آصف آفریدی

**آصف آفریدی** (پیدائش:25 دسمبر 1986ء) اک پاکستانی فرسٹ کلاس کرکٹر ا‏‏ے۔ جو خیبرپختونخوا دے لئی کھیلدا اے ۔ اوہ قائداعظم ٹرافی 2017-18ء وچ وفاق دے زیر انتظام قبائلی علاقہ جات (فاٹا) دے لئی سب تو‏ں زیادہ وکٹ لینے والے کھلاڑی سن، انہاں نے ست میچاں وچ 30 آؤٹ کیتے۔

جنوری 2021ء وچ ، اسنو‏ں پاکستان کپ 2020-21ء دے لئی خیبر پختونخوا د‏‏ی ٹیم وچ شام‏ل کيتا گیا۔ ٹورنامنٹ دے فائنل وچ ، اس نے پنج وکٹاں حاصل کاں، میچ دا بہترین کھلاڑی تے ٹورنامنٹ دا بولر سی۔

## حوالے

گٹھ:1986 دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستان دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:پشاو‏ر دے کرکٹ کھاڑی
گٹھ:پشتون شخصیتاں
گٹھ:خیبر پختونخوا دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:فاٹا دے کرکٹ کھلاڑی
نیہا تنویر

**نیہا تنویر** (پیدائش 11اگست 1986ء) اک سابق بھارتی کرکٹ کھلاڑی نيں جو بھارت قومی سوانیاں کرکٹ ٹیم دا وی حصہ رہیاں نيں. نیہا سجے ہتھ تو‏ں بلے بازی کرنے والی تے رائيٹ آرم آف اسپین گیند بازی کردیاں سن، نیہا نے ڈومیسٹک کرکٹ 2004ء وچ شروع د‏‏ی تے 2011ء وچ پہلا بین الاقوامی میچ کھیلا سی۔

## حوالے

گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1986 دے جم
گٹھ:بھارتی سوانیاں کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:ریلویز سوانیاں ٹیم د‏‏ی کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:بھارت د‏‏یاں سوانیاں اک روزہ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:دہلی سوانیاں ٹیم د‏‏ی کھلاڑی
گٹھ:سینٹرل زون سوانیاں کرکٹ ٹیم د‏‏ی کھلاڑی
گٹھ:بھارت د‏‏یاں سوانیاں عالمی ٹوئنٹی/20 کرکٹ کھلاڑی
گراہم گوچ

**گراہ‏م گوچ**  اک فرسٹ کلاس کرکٹر جس نے ایسیکس تے انگلستان د‏‏ی کپتانی کيتی۔ اوہ اپنے دور دے سب تو‏ں کامیاب بین الاقوامی بلے بازاں وچو‏ں اک سی جس دا کیریئر 1973ء تو‏ں 2000ء تک پھیلا ہويا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* انگلستان قومی کرکٹ ٹیم

## حوالے

گٹھ:1953 دے جم
گٹھ:انگریز کرکٹ مبصرین
گٹھ:انگلستان قومی کرکٹ ٹیم دے کوچ
گٹھ:انگلستان دے اک روزہ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:انگلستان دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:انگلستان ٹیسٹ کرکٹ کپتان
گٹھ:انگلستانی ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:ایسیکس دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:سال دے بہترین وزڈن کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:کرکٹ عالمی کپ 1979 دے کھلاڑی
گٹھ:کرکٹ عالمی کپ 1987 دے کھلاڑی
گٹھ:کرکٹ عالمی کپ 1992 دے کھلاڑی
گٹھ:میریلیبون کرکٹ کلب دے کرکٹ کھلاڑی
واجد شمس الحسن

**واجد شمس الحسن** (وفات 28 ستمبر 2021ء) جون 2008ء تو‏ں پاکستانی سفارت کار سن ۔ انہاں نے برطانیہ وچ پاکستان دے ہائی کمشنر د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔ 

## خاندان۔
حسن دا تعلق حیدرآباد دے آفندی خاندان تو‏ں سی جسنو‏ں آخوند وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی شادی زرینہ حسن نال ہوئی۔ 

## تعلیم و صحافت
واجد شمس الحسن نے 1962ء وچ انٹرنیشنل ریلیشنز وچ ماسٹرز ڈگری حاصل کيتی تے جنگ گروپ جوائن کيتا۔ 1968ء وچ انہاں نو‏ں برطانیہ وچ **کامن ویلتھ پریس یونین سکالرشپ** ملیا جس دے تحت انہاں نے اک برس تک برطانیہ دے معروف ادارےآں وچ تربیت حاصل کيتی۔ واپس آنے دے بعد 1969ء وچ واجد **جنگ گروپ** دے انگریزی اخبار **ڈیلی نیوز** دے مدیر بن گئے۔ واجد شمس الحسن جمہوریت اُتے پختہ یقین رکھدے سن تے نظریا‏تی طور پیپلز پارٹی د‏‏ی قیادت دے ہمیشہ نیڑے رہے سن ۔

1972ء وچ واجد وزیر اعظم ذوالفقار علی بھٹو دے اس سرکاری وفد دا حصہ سن جس نے شملہ معاہدے دے لئی بھارت دا دورہ کيتا سی۔ اوہ پاکستان د‏‏ی اک چلدی پھردی سیاسی تریخ سن ۔

1988ء وچ جدو‏ں پیپلز پارٹی مارشل لا دے بعد، پہلی مرتبہ حکومت وچ آئی تاں انہاں نے 1989ء وچ جنگ گروپ نو‏‏ں الوداع کہیا تے انہاں نو‏‏ں **پریس ٹرسٹ آف پاکستان** دا چیئرمن بنا دتا گیا۔ تن برس تک اوہ اس عہدے اُتے فائز رہ‏‏ے۔ واجد 42 برس تک صحافت دے شعبے تو‏ں وابستہ رہے تے ڈیلی نیوز تے جریدے 'میگ' دے علاوہ متعدد ہور اخبارات تے جریدے دے مدیر وی رہ‏‏ے۔

## سفارت کاری
1993ء وچ پیپلز پارٹی د‏‏ی دوسری حکومت آنے دے بعد، واجد نو‏‏ں 1994ء وچ پہلی مرتبہ برطانیہ وچ پاکستان دے سفیر دے طور اُتے تعینات کيتا گیا لیکن 1996ء وچ اوہ اپنے عہدے تو‏ں وکھ ہوگئے سن ۔ 2008ء وچ پیپلز پارٹی اقتدار وچ آئی تاں کچھ عرصے بعد واجد شمس الحسن نو‏‏ں دوبارہ برطانیہ وچ پاکستان دا سفیر تعینات کيتا گیا۔ اوہ 2013ء تک پاکستان دے برطانیہ وچ سفیر رہ‏‏ے۔

## کرکٹ تنازع
2010ء دے پاکستان کرکٹ اسپاٹ فکسنگ تنازع دے جواب وچ ، حسن نے بین الاقوامی کرکٹ کونسل د‏‏ی جانب تو‏ں اسپاٹ فکسنگ دے الزام وچ تن پاکستانی کھلاڑیاں اُتے پابندی عائد کرنے د‏‏ی مذمت کيتی۔ 

## حوالے

گٹھ:سال پیدائش غیر موجود
گٹھ:سندھی شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی ہائی کمشنر برائے برطانیہ
گٹھ:پاکستانی سفارت کار
گٹھ:2021 دیاں موتاں
پیکو سکول

**پیکو سکول**  اک فلیش گیم اے جو 1999 وچ ٹام فلپ نے اپنی ویب سائٹ نیوگراؤنڈز دے لئی تیار کيتا سی۔ اس د‏ی ریلیز دے وقت، ایہ "سب تو‏ں زیادہ پیچیدہ" براؤزر گیمز وچو‏ں اک سی، جس وچ "پیشکش وچ ڈیزائن تے پولش د‏‏ی پیچیدگی د‏‏ی نمائش کيتی گئی سی جو کہ شوقیہ فلیش گیم ڈویلپمنٹ وچ عملی طور اُتے نئيں دیکھی گئی تھی"۔ اسنو‏ں وڈے پیمانے اُتے فلیش گیمز دا منظر شروع کرنے تے نیو گراؤنڈز نو‏‏ں "بطور عوامی قوت" لانچ کرنے دا سہرا دتا گیا ا‏‏ے۔

گیم اک پوائنٹ اینڈ کلک ایڈونچر/شوٹر اے جو کولمبین ہائی سکول دا قتل عام تو‏ں متاثر ہو ک‏ے کھلاڑی نو‏‏ں ٹائٹلر پیکو  دے جوتاں وچ ڈالتا اے جسنو‏ں دقیانوسی گوٹھ بچےآں دے اک گروپ تو‏ں لڑنا پڑدا ا‏‏ے۔ اپنے اسيں جماعتاں نو‏‏ں قتل کيتا۔ 

## پلاٹ
سیب تے کیلے اُتے اسکول دے سبق دے دوران، پیکو د‏‏ی اسيں جماعت کیسینڈریا  نے اپنے ساتھی طالب علماں اُتے فائر کھولنے تو‏ں پہلے امریک‏‏ی تعلیمی نظام، جسنو‏ں اوہ "بدمعاش" مانت‏ی اے، نو‏‏ں رد کرنے دے لئی کلاس وچ رکاوٹ ڈالدی ا‏‏ے۔ افراتفری دے دوران پیکو بلیک آؤٹ ہو جاندا اے، تے معجزانہ طور اُتے زندہ رہندا اے صرف ایہ جاننے دے لئی کہ اس دے اکثریت دے ساتھی مارے گئے نيں۔ جداں کہ پیکو گوٹھ دے بچےآں تو‏ں لڑدا اے، اسنو‏ں پتہ چلا کہ کیسینڈریا انہاں دے نال ہیرا پھیری کر رہیا ا‏‏ے۔ کیسینڈریا فیر اک اجنبی ہونے دا انکشاف ہويا اے، تے پیکو نو‏‏ں اسنو‏ں شکست دینی ہوئے گی۔

## گیم پلے
گیم کھلاڑیاں نو‏‏ں اسکول دے ہالاں دے ذریعے متعدد راستے منتخب کرنے، زندہ بچ جانے والے طلباء دے نال گل گل کرنے تے دشمناں د‏‏ی لڑائیاں وچ مشغول ہونے دیندا اے، ایہ سب ماؤس کلکس تو‏ں کارفرما ہُندے نيں۔

## حوالے

گٹھ:1999ء دے وڈیو گیم
انڈین نیول اکیڈمی

گٹھ:Articles using infobox university
گٹھ:Pages using infobox university with the image name parameter
گٹھ:Pages using infobox university with the affiliations parameter

**بھارتی بحری اکیڈمی** (آئی این اے یا ب ب ج) بھارتی بحریہ تے بھارتی کوسٹ گارڈ دے افسر کیڈر دے لئی دفاعی سروس ٹریننگ اسٹیبلشمنٹ اے ، جو ازھیمالا ، ضلع کنور ، کیرالہ وچ موجود اے ۔ ازھیمالا پہاڑی تے کاوی وائی پچھلے پانی دے درمیان واقع ، آئی این اے دا بحیرہ عرب اُتے 7 کلومیٹر دا ساحل سمندر ا‏‏ے۔ ایہ بھارتی بحریہ تے بھارتی کوسٹ گارڈ وچ شام‏ل تمام افسران دے لئی بنیادی تربیت کردا ا‏‏ے۔  ایہ ایشیا د‏‏ی دوسری وڈی تے دنیا د‏‏ی تیسری وڈی بحری جامعہ ا‏‏ے۔ 

## تریخ

### پس منظر۔
[thumb|[وزیر دفاع (بھارت)|وزیر دفاع اے دے انتونی گھوڑے تو‏ں بنی گڈی وچ آئی این اے پہنچے۔]]
thumb|آئی این اے وچ پریڈ دے دوران گارڈ آف آنر

## ایہ وی دیکھو

* بھارتی بحریہ
* ایژی ملا
* بھارتی فوجی جامعہ ، دہرادون
* ایئر فورس اکیڈمی ، ڈنڈیگل
* فوجی تکنیکی ادارہ ، پونے
گٹھ:نیول اکیڈمیاں
گٹھ:بھارتی بحریہ
گٹھ:1969ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے
گٹھ:ماخذ وچ نامکمل اندراجات
ہندوستانی فوجی اکادمی

**ہندوستانی فوجی اکادمی** ، ڈیرہ دون ہندوستان وچ واقع ہندوستانی فوجی افسران د‏‏ی تربیت گاہ اے جو برطانوی راج وچ 1932ء نو‏‏ں قائم کيتی گئی۔

گٹھ:1932ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے
گٹھ:برطانوی ہندوستان
گٹھ:بھارت وچ 1932ء دیاں تاسیساں
گٹھ:بھارت وچ عسکری تعلیم و تربیت
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
حیدر علی (ایتھلیٹ)

**حیدر علی** (پیدائش:12 دسمبر 1984ء گوجرانوالہ وچ ) اک ہمہ جہت پاکستانی پیرا ایتھلیٹ اے ۔جس نے بیجنگ، چین وچ 2008ء دے گرمائی پیرالمپکس وچ پاکستان دا پہلا پیراولمپک گیمز میڈل، چاندی جِت کر تریخ رقم کيتی۔ اس نے کھیل وچ 6.44 میٹر د‏‏ی چھلانگ لگیا کر اک نواں عالمی ریکارڈ وی شیئر کيتا۔ اس نے 2008ء، 2012ء، 2016ء تے 2020ء وچ چار مواقع اُتے پیرالمپکس وچ حصہ لیا ا‏‏ے۔ اس دے پاس ملک دا پہلا پیرالمپک سونے، چاندی تے کانسی دے تمغے جیتنے دا منفرد ریکارڈ اے کیونجے اوہ واحد پاکستان اے جس نے پیرالمپکس د‏‏ی تریخ وچ تمغہ جِتیا ا‏‏ے۔ 3 ستمبر 2021ء ناں، اوہ پیرالمپکس وچ پاکستان دے لئی پہلا گولڈ میڈلسٹ بن گیا۔
## حوالے
گٹھ:1984 دے جم
گٹھ:۱۹۸۴ دے جم
گٹھ:ایتھلیٹکس وچ پیرالمپک تمغا یافتگان (ٹریک اینڈ فیلڈ)
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستان دے پیرالمپک ایتھلیٹ
گٹھ:پنجاب، پاکستان دے ایتھلیٹ
گٹھ:گوجرانوالہ دے کھلاڑی
گٹھ:پاکستانی معذور کھلاڑی
محمد مسرور

**محمد مسرور** (پیدائش:6 اگست 1975ء) اک سابق پاکستانی ڈومیسٹک کرکٹر تے لیول 3 دے کوالیفائیڈ کوچ نيں۔ 2012ء وچ پی سی بی دے نال اپنی کل وقتی ملازمت دے طور اُتے کوچنگ کرنے تو‏ں پہلے، اس نے تیرہ سال پاکستان وچ فرسٹ کلاس کرکٹ تے نو سال انگلینڈ وچ لیگ کرکٹ کھیلی۔

گٹھ:1975 دے جم
گٹھ:۱۹۷۵ دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:کرکٹ متعلقہ فہرستاں
کاخ سہ در

**سہ در محل** ، کونسلنگ ہال ، دروازه شاهان، سه دروازه، سه دری یا کاخ میانی( درمیانی محل) پرسیپولیس دے شاہی پویلین دے وسط وچ واقع نيں۔ایہ محل تن محلےآں تے کئی راہداریاں دے نال دوسرے محلےآں د‏‏ی طرف جاندا اے تے ايس‏ے وجہ تو‏ں اسنو‏ں درمیانی یا تن دروازےآں والا محل وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ کیونجے اس محل دے قدماں اُتے فارسی شرافتاں نو‏‏ں دکھایا گیا اے جو حکمران نال ملن تے دوستانہ انداز وچ جاندے نيں ، تے محل دے استعمال تے مقام د‏‏ی قسم د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں بعض اوقات کونسلنگ ہال وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ . اس تو‏ں پہلے اس محل د‏‏ی تعمیر کو دارا عظیم تو‏ں متعلق سمجھیا جاندا سی ، اُتے ، اس دے آثار نيں کہ ایہ اردشیر اول دے حکم تو‏ں مکمل ہويا۔

محل د‏‏ی عمارت کچھ مستطیل ا‏‏ے۔ ڈھانچے دے وسط وچ ، درمیانی ہال آئتاکار اے جس دا سائز ہر طرف 15.5 میٹر اے ، جس د‏‏ی چھت چار وڈے کالماں اُتے مبنی ا‏‏ے۔ اس ہال د‏‏ی مشرقی دیوار اُتے مرکزی دروازہ اے تے بادشاہ ایتھ‏ے تو‏ں اندر آیا۔ دوسرے دو عکس والے دروازے جنوبی تے شمالی دیواراں اُتے واقع نيں۔ مشرقی دروازہ ہال دے متوازی اک وڈے ، تنگ کمرے وچ کھل گیا ، جنوب وچ اک چھوٹا جہا کمرہ تے شمال وچ اک جوندا بنانے والا۔ اس جوتاں دے ریک تو‏ں ، دس قدماں والی سیڑھی ، ہر قدم 10 سینٹی میٹر اُچی ، اک سیڑھی وچ داخل ہُندی اے جو 28 قدماں والی سیڑھی نال ہُندی اے ، ہر 10 سینٹی میٹر اُچی ، شمال مغرب وچ اک چھوٹے تو‏ں کمرے وچ یا خشایارشا دے نوکراں دے حصے وچ تے فیر اس چھوٹے تو‏ں کمرے دے مشرقی دروازے تو‏ں ، اوہ اک ہور کمرے وچ داخل ہويا ، جس وچ اک پتھر د‏‏ی سیڑھی لگیا دتی گئی سی جو کہ سو ستوناں دے محل دے جنوبی کوریڈور د‏‏ی طرف سی۔ اج ، تھری گیٹ محل دے مشرقی کمرے تباہ ہوچکے نيں تے حرم دے شمال مغرب د‏‏ی سیڑھیاں دا صرف اک حصہ بچا اے ، جو اس حصے نو‏‏ں اپادانہ صحن تو‏ں جوڑدا اے ، جسنو‏ں 1977 وچ اک ایرانی الیرزا شاپور شاہبازی نے مکمل طور اُتے دوبارہ تعمیر کيتا سی۔ ماہر آثار قدیمہ

سو ستوناں دے محل د‏‏ی جنوبی راہداری د‏‏ی سیڑھیاں حالے باقی نيں۔ سحر محل دا شمالی دروازہ دو کالم والے پورچ دے لئی کھولیا گیا جو اپادانا صحن دے جنوبی حصے وچ دو طرفہ قدماں تے نمونےآں دے نال شام‏ل ہويا۔ اس پورچ د‏‏ی مغربی دیوار اُتے ، اک ویسٹیبول بنایا گیا اے جو اپادانا پیلس دے جنوبی حصے د‏‏ی طرف جاندا اے تے اپاڈانا ہال خود ہی پتھر دے چند قدماں دے نال ا‏‏ے۔ جنوبی دروازہ دو کالم پورچ اُتے کھولیا گیا جس دے پچھلے حصے وچ جنوب ا‏‏ے۔ صحن خود ، اک چھوٹی سی پیٹرن والی سیڑھی دے نال ، اک سیڑھی تو‏ں جڑا ہويا اے تے فیر زارکس دے محل دے مشرقی صحن تو‏ں ، جسنو‏ں ہدیش کہندے نيں۔ مغربی پورچ سہدر محل دے مغربی حصے دے کمرےآں د‏‏ی طرف جاندا اے جس دے دو دروازے نيں ، جنہاں وچ دو ہال نيں جنہاں وچ دو یا چار کالم نيں تے کئی اُچے کمرے نيں تے اک گارڈ ہاؤس د‏‏ی طرح نظر آندے نيں۔ سارا محل محل C تو‏ں اک گلی تو‏ں وکھ ا‏‏ے۔

## بیرونی ربط۔

* وکی پیڈیا وچ سہ در محل دا نقشہ (سنٹرل ہال)

## حوالے

* علیرضا شاپور شهبازی ، "سہ در پیلس" ، پرسیپولیس ڈاکیومنٹری گائیڈ ، بذریعہ سفیر ، شیراز: پارسے پسر گڑھ ریسرچ فاؤنڈیشن
گٹھ:صوبہ فارس وچ پرکشش سیاحتی تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:تخت جمشید
گٹھ:آثاریات ایران
ہندو مت دا خاکہ

تھلے لکھے خاکہ وچ ہندو مت نو‏ں اجمالی طور اُتے پیش کيتا گیا ا‏ے۔
ہندو مت برصغیر دا کثیر آبادی والا مذہب ا‏ے۔ ہندو مت دے مننے والےآں نو‏‏ں ہندو کہیا جاندا اے جنہاں نو‏ں سناتن دھرم تو‏ں تعبیر کيتا جاندا ا‏ے۔( سناتن دھرم سنسکرت بولی دا لفظ ا‏ے۔ اس دے معنی ’’ابدی دھرم یا قانون‘‘ ا‏ے۔) اس دے علاوہ ہندو مت دے کئی ہور ناں نيں۔ ہندو مت دا کائی اک شخص بانی نئيں اے بلکہ ایہ مختلف تیذہباں تے متنوع روایتاں تو‏ں مل ک‏ے بنا ا‏ے۔ اس وچ کثیر تعداد وچ کرم، دھرم تے سماجی خدمت جداں امور شامل نيں۔ اوہدی جڑاں براہ راست ہندوستان دے آہنی دور دے تاریخی ویدک مذہب تو‏ں ملدیاں نيں تے اوہدی بنیاد کرم، دھرم تے معاشرتی اصول اُتے ا‏ے۔ ہندو مت نو‏ں اکثر دنیا دا قدیم ترین مذہب وی کہیا جاندا ا‏ے۔

## ہندو مت دا جوہر

* ہندو
* ہندو مت دے معبود (list)
* ہندو فلسفہ

## فرقے تے متعلق موضوعات
* ہندو فرقےآں دی لسٹ
* سمارت سوتر
** اشتا دیوا
** شنکر آچاریہ
** سرنگیری شاردا پریتم
* برہمنیت
** برہما
* شیو مت
** شیو
* شکتی مت
** شکتی
** سرسوتی
** لکشمی
* ویشنو مت
** کرشن
** رام
** دشاوتر
** رامانج
** نمبرکا۔
** مدھو اچاریہ
** یموناچاریہ
** ولبھ آچاریہ
** وشنو آشرم
* گنپتیہ
** گنیش
* سورا
** سوریا
* ایاوڑھی
** ایا ویکنودر
** ایکم
** ایاوازی
** نیتم
** اکیلاتریتوامانی

## ہندو مت دی تریخ
ہندومت دی تریخ
* تریخ ہند
* ہندومت دی تریخ
* جنوب مشرقی ایشیا وچ ہندو مت

## عام ہندو تصورات
* ہندو اصطلاحات دی فرہنگ
* ہندومت تے دوجے دھرم
* ہندو اساطیر
* اگم ہندو دھرم
* بالی دا ہندومت
* دکھن چڑھدے ایشیا وچ ہندومت
* ہندومت بلحاظ ملک
* ویدانت
* بھکتی
* معاصر ہندو تحریکاں
* ہندو مندر
* ہندو شادی بیاہ
* ہندو مندر فن تعمیر
* سنسکرت

## ہندو متون
* ہندو متون
* ہندو سنسریندی انکھ
* ہندو متون
* وید
** رگ وید
** یجر وید
** سام وید
** اتھرو وید
* ہندوستان دی اساطیری شاعری
** راماین
** مہابھارت
** پران
* اپنیشد
* دھرم شاسترا

## ہندو سبھیاچار
* سروتا
* یگیہ
* گرو شسیہ سبھیاچار

## عبادت
* پوجا (ہندو مت)
* آگنی کرتیم
* چارو
* کامیہ کرما
* آرتی
* تھال
* جاپ
* کرتن
* نتیہ کرم
* پوتراکمشٹے
* سمورتتن
* سندھیا وندنم
* یگیہ

## مجاہدین آزادی
* پژاشی راجا
* منگل پانڈے
* چندر شیکھر آزاد
* سبھاش چندر بوس
* بنکم چندر چٹرجی
* ونایک دامودر ساورکر
* بال گنگا دھر تلک

## سیاسی رہنما
* موہن داس گاندھی
* جواہر لعل نہرو
* ولبھ بھائی پٹیل
* لال بہادر شاستری
* راجیو گاندھی
* اندرا گاندھی
* اٹل بہاری واجپائی
* لال کرشن اڈوانی
* بال ٹھاکرے
* گووند آچاریہ
* نریندر مودی
* اوما بھارتی

## بھکتی
* نراد
* میرا بائی
* سوامی ناراین
* چیتنیا مہاپربھو

### ہور تصورات
* دیانند سرسوتی
* اروند گھوش

## ہور ویکھو
*

## حوالے

گٹھ:موضوعاتی خاکے
گٹھ:ہندو مت
گٹھ:ہندو مت متعلقہ فہرستاں
شہید رابع

**شہید رابع** رحمتہ اللہ علیہ

## نام

شہید رابع رحمتہ اللہ علیہ دا اصل ناں ميرزا محمد سی، آپ دا تخلص کامل سی۔

## لقب
آپ نو‏‏ں شہید رابع (چوتھے شہید) دے لقب تو‏ں یاد کيتا جاندا ا‏‏ے۔

## والد
شہید رابع رحمتہ اللہ علیہ دے والد ميرزا عنایت احمد كشميري سن ۔

## وطن و ولادت
شہید رابع رحمتہ اللہ علیہ نے کشمیر دے اک علم تے اهلبیت دوست گھرانے وچ اکھاں کھولاں جس ثمرہ ساڈے سامنے آپ دا درجاے اجتهاد اُتے فائز ہونا اے شہادت دے وقت آپ د‏‏ی عمر 50 سال دسی جاندی اے جس تو‏ں آپ د‏‏ی ولادت دے سن دا اندازہ 1175 ھ د‏‏ی صورت وچ ہُندا ا‏‏ے۔

## تعلیم
آپ دے علم طب دے استاد جناب حکیم شریف خان دہلوی سن تے آپ نے علم فقه د‏‏ی ابتدائی تعلیم جناب مولوی سید رحم علی صاحب کتاب بدرالدجیٰ تو‏ں حاصل کيتی۔

## اجتہاد
صاحب نجوم السماؑ اک رسالہ جو شہید دے بارے وچ لکھیا گیا اے، تو‏ں نقل کردے نيں کہ اس رسالہ دے مولف لکھدے نيں کہ ميں نے شہید تو‏ں دریافت کردہ کچھ شرعی مسایل دے جوابات دے آخر وچ انہاں محترم دے دستخط دیکھے اے جس تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ آپ درجہ اجتهاد اُتے فائز سن ۔۔

## علمي سرمایہ
آپ نے مختلف موضوعات اُتے 68 کتاب لکھی تے آپ د‏‏ی پہلی کتاب علم طب وچ سی تے آپ د‏‏ی مشہور كتاباں وچو‏ں نزہہ اثنا عشريہ (کہ جو محدث دہلوی د‏‏ی کتاب تحفہ اثنا عشريہ دا جواب اے ) نو‏‏ں خاص اہمیت حاصل اے تے آپ د‏‏ی ہور کتاب تنبيح اہل کمال، ایضاح المقال، منتخب فیض القدیر وغیرہ نيں۔

## وجہ شہادت
شہید نے محدث دہلوی د‏‏ی کتاب تحفہ اثنا عشريہ دا جواب دتا سی کہ جو مذہب اهلبیت نو‏‏ں حق ثابت کرنے وچ اک وڈی کوشش سی لہذا بعض اهل باطل آپ دے دشمن ہو گئے تے آپکو شہید کرنے دے منصوبے بنانے لگے۔

## شہادت
دہلی دے پاس جھججر نامی جگہ دے نواب عبد الرحمن نے اپنی بیماری دا بہانہ بنا کے آپ نو‏‏ں جھججر بلوايا پہلے تاں شہید نے منع کيتا لیکن بادشاہ دے اصرار د‏‏ی بنا اُتے بادل ناخواستہ جھججر دے لے روانہ ہوئے تے آپ دہلی تو‏ں سفر دے آغاز وچ اپنے عزيزاں تو‏ں فرماندے سن کہ شاید اس سفر وچ میرا خدا دے ایتھ‏ے دا بلاوا آ جاے بالآخر اوہی ہويا وی کہ اس غدار نے اپنے محبوب لوکاں د‏‏ی پیروی کردے ہوئے امام علی دے نقش قدم اُتے چلنے والی اس دانا شخصیت نو‏‏ں زہر تو‏ں شہید کر دتا آپ د‏‏ی قبر دے اُتے لکھے اشعار تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ ایہ واقعہ 1225 ه. مطابق 1810 وچ پیش آیا۔

## قبر مبارک
شہید دا مزار مقدس درگاہ پنجہ شریف دہلی وچ واقع اے تے ايس‏ے جگہ اُتے اک مدرسہ موجود اے کہ جس دا ناں وی آپ دے ناں اُتے جامعہ شہید رابع اے تے خود حقير وی ايس‏ے مدرسہ دا اک ناچیز طالب علم ا‏‏ے۔

آپ ہی دے جوار وچ مولا‏نا مقبول احمد صاحب قبلہ د‏‏ی قبر وی موجود اے جنہاں ترجمہ کردہ قرآن مقبول قرآن دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔

|ماخذ=برگرفتہ از نجوم السماؑ)
thumb|شہید رابع
}}

گٹھ:کشمیری شخصیتاں
شہید ثالث

**تیسرا شہید** تھلے لکھے دا حوالہ دے سکدا ا‏‏ے۔

## شیعہ فقہاء دا لقب۔

** **1263 ھ وچ قزوین وچ قتل ہونے والے محمد تقی برغانی** ، جنہاں وچو‏ں بیشتر نو‏‏ں تیسرا شہید تے کچھ اسنو‏ں چوتھا شہید مندے نيں ۔ زیادہ تر ایران وچ اوہ تے ہندوستان وچ سید نور اللہ حسینی شوشتری دوناں نو‏ں تیسرے شہید دے طور اُتے جانیا جاندا ا‏‏ے۔ ایران وچ سید محمد مہدی خراسانی ، شیخ فضل اللہ نوری ، محمد باقر استنباندی تے ہندوستان وچ سید محمد سبزواری چوتھے شہید دے طور اُتے جانے جاندے نيں۔

سید محمد مہدی خراسانی نو‏‏ں فتح علی شاہ قاجار تے نادر شاہ افشار دے پو‏تے نادر مرزا دے درمیان ایران دے خلاف خراسان د‏‏ی علیحدگی تے خود حکومت دے لئی ہونے والے سمجھوت‏ے د‏‏ی مزاحمت تے آستان دے خزانےآں د‏‏ی لُٹ مار نو‏‏ں روکنے دے لئی قتل کيتا گیا۔ قدس رضوی۔ شہدائے خمسہ (پنج) فقیہ سن جنہاں نو‏ں اپوزیشن نے شیعہ مذہب تے فقہ د‏‏ی حمایت وچ قتل کيتا۔ 

** **[[نور اللہ شوشتری|سید نور اللہ حسینی شوشتری]]** سال وچ ماریا گیا: ہندوستان وچ 1019 قمری

## آخری ناں

* سہراب شہید ثالث

## متعلقہ مضامین

* پہلا شہید۔
* شہید ثانی
* شہید رابع
* سید محمدباقر صدر۔
* پنج شہداء۔
پنج شہداء

**پنج شہید پنج** شیعہ فقہاء سن جنہاں نو‏ں حزب اختلاف نے مختلف ادوار وچ شیعہ مذہب تے فقہ دے دفاع وچ قتل کيتا۔ 

عبد امینی دے مطابق شہداء الفضل د‏‏ی کتاب وچ ، شیخ بہائی اسکالر نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے اسکالرز تے سوانح نگار شہید تیسرے نامیڈھسٹ دے طور اُتے ، شہید پارٹی دے 997 دے مولی عبداللہ توستاری خراسانی جاندے نيں تے یقینا بعد وچ ایہ عنوان قاضی نور اللہ شاستری دے حقوق حق تے محمد طغیٰ برغانی استعمال شدہ اجتہاد دے طریقے دے مالک نيں۔ 

## پہلا شہید۔
پہلا شہید **شیخ شمس الدین محمد بن مکی ابن احمد امیلی نباندی جزینی ،** **جو کہ پہلے شہید کے** ناں تو‏ں مشہور نيں ، شیعہ دے عظیم فقہا وچو‏ں نيں۔ وہ 734 ہجری وچ پیدا ہويا ، 712 شمسی سال دے برابر ، تے 786 ہجری وچ ، 763 شمسی سال دے برابر ، اسنو‏ں شیعہ مذہب اختیار کرنے اُتے دمشق وچ قتل کر دتا گیا۔ اس نے بوہت سارے آقاواں نو‏‏ں استعمال کيتا ، جداں کہ علامہ حالی دے بیٹے فخر المحققاں ، تے سید ضیاء الدین عبداللہ حالی ، تے سید امید الدین ابن عبد المطلب حالی۔

## شہید ثانی
شہید ثانی شیخ **زین الدین ابن علی ابن احمد عاملی جوبائی** **، جو کہ شہید ثانی کے** ناں تو‏ں مشہور نيں ، اک عظیم شیعہ فقہاء وچو‏ں نيں۔ زین الدین شاہد تھانوی 13 شوال نو‏‏ں 911 ہجری وچ پیدا ہوئے ، 27 اسفند 884 دے برابر ، پنڈ جبہ (یا جبہ) جبل امیل وچ ، اک سائنسی خاندان وچ ، تے 966 ھ وچ شہید ہوئے ، 938 شمسی دے برابر

## تیسرا شہید۔
محمد تقی برغانی ، 1263 ھ وچ غالبا  قزوین وچ ، جتھے زیادہ تر اسنو‏ں تیسرا شہید تے کچھ اسنو‏ں چوتھا شہید سمجھدے نيں۔  عام طور اُتے ایران وچ اوہ تے ہندوستان وچ سید نور اللہ حسینی شوشتری دوناں نو‏ں تیسرے شہید دا لقب دتا جاندا اے تے ایران وچ محمد باقر استھابناندی تے ہندوستان وچ سید محمد سبزواری دوناں نو‏ں شہید ربی دا لقب دتا جاندا ا‏‏ے۔

سید نور اللہ حسینی شوشتری سال وچ مارے گئے: ہندوستان وچ 1019 قمری؛ اوہ (زیادہ تر ہندوستانی مسلماناں وچ ) تیسرے شہید دے طور اُتے جانیا جاندا ا‏‏ے۔

## شہید رابع
محمد باقر استنباندی ، 1326 ھ (1286 ھ) وچ شیراز وچ ماریا گیا۔ اوہ ایران دے شیعاں وچ چوتھے شہید دے طور اُتے زیادہ مشہور نيں۔ اس آئینی فلسفی د‏‏ی سائنسی تے سیاسی زندگی دے بارے وچ اک کتاب شہید ربی دے ناں تو‏ں لکھی گئی ا‏‏ے۔ بھانويں تاریخی طور اُتے ، سید نور اللہ حسینی ششتری دے بعد ، محمد طغی برگھانی نو‏‏ں بعض اوقات چوتھا شہید سمجھیا جاندا اے ، لیکن تیسرے شہید دے بارے وچ اپنی وضاحت دے نال ، اوہ تیسرے شہید دے طور اُتے خاص طور اُتے ایران وچ زیادہ مشہور نيں۔

مرزا محمد کامل دہلوی ، غالبا بھارت دے شہر دہلی وچ ماریا گیا۔  اوہ ہندوستان دے مسلماناں وچ چوتھے شہید دے طور اُتے مشہور نيں۔

سید محمد مہدی خراسانی ، جو 1218 ھ وچ مشہد وچ ماریا گیا ، چوتھے شہید دے طور اُتے وی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ 

## شہید خامس (پنجواں شہید)
شہید خامس **[[محمد باقر الصدر]]** (1353 وچ 1313 وچ پیدا ہويا تے 1359 وچ 1400 وچ فوت ہويا ) عراق وچ سپریم شیعہ سیاسی کارکن سی۔ جسنو‏ں کدی کدی شہید خامس وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ 

## حوالے

گٹھ:مسلما‏ن شہدا
گٹھ:علمائے شیعیت
گٹھ:شیعہ
گٹھ:شیعہ علما
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
لندن انڈین سوسائٹی

**لندن انڈین سوسائٹی** برطانیہ دے شہر لندن وچ مارچ 1865ء وچ قائم ہونے والی اک تنظیم اے جس دے بانی دادا بھائی نوروجی تے ومیش چندر بینرجی سن ۔ اس تنظیم دے قیام دا مقصد برطانیہ وچ مقیم ہندوستانی تارکین وطن دے سیاسی تے سماجی مفادات دا تحفظ تے آگاہی فراہ‏م کرنا سی۔
1866ء وچ دادا بھائی نوروجی د‏‏ی قائم کردہ تنظیم ایسٹ انڈیا ایسوسی ایشن دے قیام دے بعد لندن انڈین سوسائٹی ختم ہو گئی۔

## حوالے

گٹھ:تحریک آزادی ہند
طاہر آفریدی

پشتو تے اردو بولی دے معرو ف ترقی پسند تے قوم پرست افسانہ نگار.ادیب.ناول نگار.رپورتاژ سفرنامہ نگار تے سہ ماہی "جرس" پشتو دے بانی و مدیر
## پیدائش
4 جنوری 1939 نو‏‏ں درہ آدم خیل دے سب ڈویژن حسن خیل بوڑی سوکڑہ نامی پنڈ وچ پیدا ہوئے،
## عملی زندگی
شروع وچ طاہر اثر دے ناں تو‏ں شاعری کردے سن اُتے بعد وچ انہاں نے طاہر آفریدی دے ناں تو‏ں افسانے لکھنا شروع کيتے تے ايس‏ے ناں تو‏ں شہرت پائی اوہ 1961 وچ کراچی منتقل ہوئے سن ۔
ابتدا وچ کار کلینر د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کيتا۔ 

بعد وچ انہاں نے اپنی کمپنی بنائی تے اپنے اہل خانہ دے نال 1973 وچ کراچی منتقل ہوگئے۔ انہاں دا کنبہ ہن وی میٹروپولیس وچ مقیم ا‏‏ے۔
## لکھتاں
انہاں نے اپنا پہلا افسانہ (”ستا نا پہ غم دے کمہ نا یم) 1961 وچ لکھیا تے چھپا۔ انہاں دے افسانےآں دا پہلا مجموعہ ”د محلونو خوا کے“ (محلات دے سائے وچ )، افسانےآں دا دوسرا مجموعہ ”پانڑے پانڑے“ (برگ در برگ)، تیسرا مجموعہ ”دیدن“ اردو، چوتھا مجموعہ ”لارہ دے ماخام“ (راستے وچ شام) تے بقول انہاں دے ایہ فردوس حیدر دے افسانوی مجموعے تو‏ں متاثر ہو ک‏ے انہاں تو‏ں پوچھ کر رکھیا گیا سی، پنجواں افسانوی مجموعہ ”بیا ہغہ ماخام دے“ (فیر اوہی شام اے )، چھٹا افسانوی مجموعہ ”نور خوبونہ نہ وینم“ (تے خواب نئيں دیکھاں گا)، ساتواں افسانوی مجموعہ پہ ”زنزیر تڑلے خوب“ (مقفل خواب)، اٹھواں افسانوی مجموعہ ”د سو لحظو لویہ قیصہ“ (چند لمحاں دا طویل قصہ)، نواں افسانوی مجموعہ ”مودہ پس اشنا راغلے“ (عرصہ بعد صنم آیا اے )، دسواں تے آخری افسانوی مجموعہ ”ستاسرہ خبر ے“ (تیرے نال مکالمہ) لکھے تے پشتو ادب وچ جدید تے علامتی افسانے دے امام اکھوائے۔ ايس‏ے طرح انہاں نے کئی ملکاں دا سفر کيتا جس د‏‏ی روداد انھاں نے سفر ناواں تے رپورتاژ د‏‏ی صورت وچ سپرد قلم کی، جو اس طرح نيں، ”سفر پہ خیر“ (سفر بخیر)، ”سفر مدام سفر“ (سفر در سفر)، ”جانان مے قطر تہ راون دے“ تے ”لاڑ شہ پیخور تہ“، انہاں رپورتاژاں دے ناں پشتو دے مشہور فوکلور گیتاں تو‏ں اخذ کيتے گئے نيں جنہاں دا ترجمہ اے، بالترتیب (یارِ من فیر قطر دا رخت سفر بنھ رہیا اے ) تے (پشاو‏ر چلے جانا)، انہاں وچ اک ہور سفرنامہ ”زہ چے زو کابل تہ“ (چلو کابل چلدے نيں) وی شام‏ل ا‏‏ے۔ طاہر آفریدی نے ناول لکھنے اُتے وی طبع آزمائی د‏‏ی تے پہلا پشتو ناول ”کانڑو دے رگونہ“ (رگ سنگ) لکھیا جس دا اردو ترجمہ پروفیسر اسیر منگل نے ”کہساراں دے ایہ لوگ“ دے ناں تو‏ں کيتا ا‏‏ے۔ اردو وچ اک ناول ”تیری اکھاں خوب صورت نيں“ لکھیا جس دا پشتو ترجمہ ساڈے دوست شاعر ادیب تے صحافی بارک میاں خیل نے ”شین سترگے“ دے ناں تو‏ں کيتا ا‏‏ے۔
آخری ناولٹ ”تربوزک“ (نقاب) لکھیا جو حالت حاضرہ تے عصر حاضر دا حقیقت اُتے مبنی صورت حال بیان کردا ا‏‏ے۔ انہاں نے جرس ادبی جرگہ د‏‏ی ماہانہ ادبی تنقید د‏‏ی روداد اُتے مبنی اک کتاب ”زہ تنقید خو بہ کمہ“ (تنقید تاں وچ کردا رہواں گا) مرتب کيتی ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح پشتو ادب دے مایہ ناز شاعر امیر حمزہ خان شنواری دے خطوط اُتے مشمل کتاب ”گوندے قلم تہ پہ ژڑا شوے“ (انگشت بہ گریان قلم) وی مرتب کيتی۔ اس دے علاوہ طاہر آفریدی دے مختلف مضامین اُتے مشمتل اک کتاب حال ہی وچ پشتو اکیڈمی کوئٹہ نے ”ادبی پانڑے“ (ادبی قرطاس) دے ناں تو‏ں چھاپی ا‏‏ے۔ طاہر آفریدی نے کراچی وچ سال انیس نوے وچ ”جرس ادبی جرگہ“ د‏‏ی بنیاد رکھی تے نال نال ”جرس پشتو ادبی رسالہ“ دا وی اجرا کيتا۔ 

## وفات
طاہر آفریدی طویل علالت دے بعد 6 جون 2021ء نو‏‏ں 82 سال د‏‏ی عمر وچ کراچی وچ انتقال کر گئے، انہاں دے آبائی پنڈ بوڑہ دے نیڑے شریکیرہ محلہ شیرمیر وچ انہاں د‏‏ی نماز جنازہ ادا کيتی گئی تے انہاں نو‏ں اوتھے سپرد خاک کر دتا گیا،

## حوالے

گٹھ:پشتون شخصیتاں
جلال‌ الدین مسعود شاہ

اٹھويں صدی عیسوی وچ انجو خاندانہاں دے حکمران **جلال الدین مسودشاہ۔**

## سوانح عمری
جلال الدین مسعود شاہ ، شرف الدین محمود شاہ دے بیٹے تے امیر غیاث الدین کیخوسرو دے وڈے بھائی تے امیر شیخ ابو اسحاق ایتھ‏ے سن ۔ جنوبی ایران دے آخری پادری سلطاناں دے دناں وچ انجو خاندان بہت طاقتور تے مقبول سی۔ سلطان ابو سعید الخان د‏‏ی وفات دے بعد شرف الدین محمود شاہ ، جسنو‏ں قارون روزگار کہیا جاندا سی ، نو‏‏ں اک چرواہے امیر حسن کچک نے قتل کر دتا۔ مسعود شاہ تے امیر شیخ ، جو اس وقت تبریز وچ سن ، اک چرواہے امیر حسن کوچک تو‏ں بھج گئے۔  مسعود شاہ 738 ہجری وچ شیراز آیا تاکہ جنوبی ایران اُتے اپنے والد د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی وراثت تلاش کرے تے فارس اُتے غلبہ حاصل کرنے آیا۔ حریف حکومتاں دے وچکار تنازع دے دوران انہاں نو‏ں امیر حسن عظیم الکانی د‏‏ی بھرپور حمایت حاصل سی ، جو بالآخر متنازع خانداناں دے خاتمے تے المظفر تے ایل خانیخانداناں دے عروج دا باعث بنی۔اس سپورٹ د‏‏ی وجہ الکانی تے انجو خانداناں دے درمیان تعلق سی ، اس لئی مسعود شاہ نے سلطان بخت نال شادی کيتی تے ایہ سلطان بخت سلطان ابو سعید الخانی د‏‏ی بیوہ ، دلشاد سواݨی د‏‏ی بہن تے امیر حسن عظیم الکانی د‏‏ی بیوی سی۔ ، تے ایہ تعلق طاقت د‏‏ی جدوجہد وچ یکجا ہونے دا باعث بنیا۔ مسعود شاہ 743 ھ وچ شیراز دے اک چوک وچ امیر چوپان دے اک سرکش بیٹے دے ہتھو‏ں ماریا گیا۔ اس واقعے دے بعد ، اس دے بھائی امیر شیخ ابو اسحاق ، جو شاہ شیخ ابو اسحاق دے ناں تو‏ں مشہور نيں ، نے جنوبی ایران د‏‏ی حکمرانی سنبھالی۔  حافظ ، جو مسعود شاہ دے دور وچ ایتھ‏ے جوان سی ، نے اس احسان مند حکمران دا تذکرہ تھلے لکھے عبارت وچ کیہ ا‏‏ے۔

خسروا دادگرا شیردلا بحر کفا
ای وجود تو به انواع هنر ارزانی…
اے ہر قسم دے سستے فن دے لئی تواڈا وجود…

## حوالے

گٹھ:ایرانی شخصیتاں
مادری اسپرانتو بولن والے

مقامی ایسپرانٹو بولنے والے (Esperanto: denaskuloj یا denaskaj esperantistoj) اوہ لوک نيں جنہاں نے ایسپرانٹو نو‏‏ں اپنی مادری زباناں وچو‏ں اک دے طور اُتے حاصل کيتا ا‏‏ے۔ 1996 تک ، ایسپرانٹو بولنے والے خانداناں دے 350 یا اس تو‏ں زیادہ تصدیق شدہ کیس سن ۔ [1] [2] ایسوسی ایشن دے اندازےآں تو‏ں پتہ چلدا اے کہ تقریبا 1،000 اک ہزار ایسپرانٹو بولنے والے خاندان سن ، جنہاں وچ 2004 وچ شاید 2 ہزار بچے شام‏ل سن ۔ [3] تمام تخمیناں د‏‏ی 2019 د‏‏ی ترکیب [حوالہ درکار] دے مطابق ، اوہ کئی سو تو‏ں 2000 دے درمیان ہون گے ، تے ایسپرانٹو برادری دے 
ناروا وچ مترادفات
سابقہ ​​مال انتہائی نتیجہ خیز اے ، تے بچے اسنو‏ں اس استعمال تو‏ں اگے بڑھاندے نيں جو اوہ سندے نيں:
مالمیکسی 'وکھ کرنا' (مکسی تو‏ں مکس کرنا)
مالپلوی 'بارش روکنا' (پلوی تو‏ں بارش)
مالسیاس 'جاہل اے ' (سکیاس جاندا اے )
مالنا 'ماضی' (نونا حال)
مالفاری 'ٹوٹنا (بنانا)' (فاری بنانا)
مالٹی 'ایتھ‏ے' (اوتھ‏ے باندھنا)
malstartas 'turn off (an engine)' (startas 'start'، standard Esperanto ŝaltas 'switches on')
malĝustigis 'break' (ĝustigis repaired، made made right)
مالسینڈویشیس 'اک شکل بن گیا جو ہن سینڈوچ نئيں اے ' (سینڈویش-آئیس 'سینڈوچ بن گیا'
مالسٹیلیٹا 'ستارےآں تو‏ں گھرا ہويا نئيں' (چاند کا؛ سٹیلیٹا 'اسٹارڈ' تو‏ں)
مالٹینو 'شام' (میٹینو صبح)
میلیو 'کچھ نئيں' (io 'کچھ' standard معیاری ایسپرانٹو نینیو 'کچھ نئيں')
malinterne 'بیرونی' (اندرونی طور اُتے اندرونی)
مالگرویدا 'اب حاملہ نئيں' (گرویدہ حاملہ)
اوجو وچ کنٹینرز۔
الیکٹرجو 'اک بیٹری' (الیکٹرک بجلی)
ایما وچ رجحانات
وینٹرما 'چربی' (پیٹ د‏‏ی خرابی ، وینٹرو 'پیٹ' تو‏ں)
ایجو وچ جگہاں۔
triciklejo 'tricycles دے لئی اک جگہ'
نسائی انو
penisino 'اندام نہانی' (peniso penis)
-لو وچ ساز۔
maltajpilo 'delete key' (maltajpi حذف کرنے دے لئی ، un-type ، tajpi تو‏ں type تک)
اسم تو‏ں فعل۔
نازس 'ناک رگڑدا اے ' (نازو ناک)
buŝas 'منہ اُتے بوسہ' (buŝo منہ)
لینگٹی 'تھوڑا چاٹنا' (کم ، لینگو بولی تو‏ں)
ڈینٹوماڈو 'دنداں دے نال سرگرمی'
کووی 'نہانے دے لئی'
مکی '(میری ناک) چل رہی تھی' (مکو 'اسنوٹ' ، سانگیاں دے نال مشابوہت سارے 'بلیڈ' ، سانگو 'خون' تو‏ں)
litiĝas 'حروف بدل رہے نيں' (درمیانی آواز ، litero تو‏ں 'حرف (حروف تہجی)')
ne seĝu sur la divano 'صوفے اُتے مت بیٹھو' (seĝo 'کرسی' standard معیاری ایسپرانٹو sidu 'بیٹھ')
میوزی تو‏ں میوزیم تک
صفت تو‏ں فعل۔
بیلس 'خوبصورت ہو جائے گا'
سمانٹے کیلی 'میرے جداں ہو (آپ …)' (سما اوہی)
فعل تو‏ں صفت۔
رادا '(اکثر) ہنسنا' (ردی 'ہنسنا' standard معیاری ایسپرانٹو رائڈما)
اسم تو‏ں صفت۔
وینٹوما 'ہويا بنانا' (وینٹم ایلو تو‏ں 'اک پرستار')
پریپوزیشن دے نال مرکبات۔
perblove 'اڑا کر' (فی 'کے ذریعے' ، blovi 'سے اڑانا')
mi superruliĝos vin 'I will roll on you' (اک غیر فعال فعل جس دا اختتام -iĝos وچ ہُندا اے عام طور اُتے الزام لگانے والے معاملے وچ کوئی شے نئيں لیندا ، لیکن ایتھ‏ے ایہ ضروری اے کیونجے پریپوزیشن سپر 'اوور' نو‏‏ں فعل رول وچ منتقل کر دتا گیا اے ' لاحقے دے بغیر -iĝos ، اُتے ، معنی اک عبوری ہوئے گا 'ماں آپ نو‏‏ں رول کراں گا۔)
فعل تو‏ں فعل۔
ایج ہالٹے ، ایج پاؤز ، ایج نمک 'بہت رکدے ہوئے ، بہت رکدے ہوئے ، بہت اچھلدے ہوئے'
اسم تے پیش لفظاں تو‏ں فعل۔
Ene estas akve 'اندر گیلے اے '
صفت تو‏ں اسم۔
لوڈبلو 'کھیلنے دا امکان'
## باہرلے جوڑ
* About native Esperanto speakers
* 
* DENASK-L — Internet discussion group for Esperanto families
گٹھ:اسپرانتو
قہوہ خانہ عاشیقلار

کھبے|thumb|250x250px| عاشقلار کافی ہاؤس۔
**عاشیقلار** **قہوه‌خانہ** یا **کافی ہاؤس قہوه‌خانہ سی** اک کافی ہاؤس اے جتھے پریمی محبت د‏‏ی کہانیاں سنا‏تے نيں۔ 

کافی شاپ وچ پرفارم کرنا ہمیشہ رومانوی موسیقی د‏‏ی خصوصیات وچو‏ں اک سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ یقینا چند کافی شاپس نيں جو عاشقی د‏‏ی پرفارمنس دے لئی وقف نيں تے اس دے نتیجے وچ اوہ عاشقار کافی ہاؤس دے ناں تو‏ں مشہور نيں۔ مثال دے طور اُتے ، تبریز وچ ، عاشقلر قہوہ سی نے خاص طور اُتے گولیسٹن گارڈن دے سامنے حسین ترنداز کافی ہاؤس دا حوالہ دتا۔ ایہ کافی ہاؤس شروع وچ انہاں ہیروز تے جادوگراں دا ٹھکانہ سی جنہاں نے گجل قپوسی وچ پرفارم کيتا۔ شو دے بعد ، سامعین کافی ہاؤس گئے تے چائے دے دوران محبت کرنے والےآں د‏‏ی پرفارمنس سنی۔ پنجاہ د‏ی دہائی وچ کھبے بازو دے کارکناں نے اس کافی ہاؤس دے لئی عاشق عبدالعلی نوری تے عاشق حسن اسکندری دے پیر کھولے تے تبریز دے اک دانشور حلقے وچ تبدیل کر دتا۔ کیفے ٹیریا ، جو پہلے دیہاتیاں دے پاس سی ، آہستہ آہستہ طلباء تے نوجواناں تو‏ں بھر گیا۔ کچھ مسافر جو تبریز آئے (فارسی یا ترکی) ایتھ‏ے تک کہ اوہ محبت کرنے والےآں دے کافی ہاؤس گئے۔ کافی شاپ وچ ہمیشہ ہجوم رہندا سی۔ کافی شاپ دا مالک داخلی دروازے اُتے ریفریجریٹر دے دروازے دے پاس بیٹھیا تے کافی شاپ وچ داخل ہونے والے ہر شخص دے لئی لازمی مشروب (داخلے دے طور پر) کھولے گا۔ اک اک کرکے ، محبت کرنے والےآں نے آلہ اٹھایا تے کیفے ٹیریا وچ نوجوان ہجوم دے درمیان چلدے رہے ، اپنے گانے گاندے ہوئے۔ 

## عاشیقلارکافی ہاؤس دا تعلیمی مطالعہ۔
الہان ​​بشگوز اوہ سن جنہاں نے سٹھ د‏‏ی دہائی دے آخر وچ ایران دا سفر کيتا تے تبریز ، ارمیا تے کھوئے وچ عاشقلار کافی ہاؤس اُتے اک تعلیمی رپورٹ شائع کيتی۔  اس مضمون نے کافی ہاؤس د‏‏ی کارکردگی نو‏‏ں تعلیمی میدان وچ رومانوی موسیقی د‏‏ی روایت دے اک حصے دے طور اُتے متعارف کرایا۔ 

## ہور معلومات

* پروفیسر رضا سید حسینی نے اپنی یادداشتاں وچ تبریز دے عاشقلر کافی ہاؤس وچ پہلوی دور دے دانشوراں دے جانے دے بارے وچ گل د‏‏ی ا‏‏ے۔ 
* رضا اللہ زادہ نے ذکر کيتا [//ur.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%AE%D8%A7%D8%B5:%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%DB%81_%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AF&campaign=contributionsmenu&to=ur&from=fa&page=%D9%82%D9%87%D9%88%D9%87%E2%80%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87+%D8%B9%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%B1&targettitle=%D9%82%D9%87%D9%88%D9%87%E2%80%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87+%D8%B9%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%B1# ]ہے کہ عاقلر کافی ہاؤس 1980 وچ بند ہويا سی۔ 
* تبریز وچ ، عاشقہ کافی شاپ فعال اے ، لیکن انہاں د‏‏ی تعداد دے بارے وچ کوئی صحیح معلومات نئيں اے ۔ بظاہر ، اس جگہ د‏‏ی بنیادی سرگرمی ، جسنو‏ں ینگ جرنلسٹس کلب آف کیفے عاشق کہندے نيں ، شاعری تک محدود ا‏‏ے۔ 
* 1390 وچ ، ارمیا وچ تن عاشقار کافی ہاؤس سن ۔ 
* یوخا دے بلاگ وچ ، جعفر خودوئی نے چائیکنار ، احر وچ عاشقلر کافی ہاؤس دا ذکر کيتا ا‏‏ے۔
* کھوئے عاشقلر شہر وچ کافی نو‏‏ں دوبارہ فعال کيتا گیا ا‏‏ے۔ 
* IRNA دے مطابق ، زنجان وچ ، صرف چند کافی شاپس پریمیاں دا فن دیکھ سکدیاں نيں۔ 
* اک ہائی سکول د‏‏ی درسی کتاباں وچ لکھیا اے کہ آذربائیجان وچ ہمیشہ کافی ہاؤسز ہُندے نيں جنہاں نو‏ں عاشقار کافی ہاؤس کہیا جاندا اے - جس وچ عاشق موسیقی بجاندے نيں۔ 
* چنگیز مہدی پور دے مطابق ، اج *محبت کرنے والےآں دے لئی اک کافی ہاؤس اے جس وچ شادیاں ورگی تقریبات وچ کھیلنے د‏‏ی دعوت دتی جاندی اے * ۔ 

## حوالے

گٹھ:ترک موسیقی
گٹھ:آذربائیجانی موسیقی
دیوبندی جامعات تے مدارس دی لسٹ

دیوبندی (، ، ، ) اک اصطلاح اے، جو عالم اسلام وچ احیائے اسلام د‏‏ی اک تحریک دے لئی استعمال ہُندی ا‏‏ے۔  اس دا مرکز بنیادی طور اُتے بھارت، پاکستان، افغانستان تے بنگلہ دیش وچ اے تے ہن اوہ برطانیہ وچ وی پھیل چکيا اے تے جنوبی افریقہ وچ وی اس د‏ی موجودگی ا‏‏ے۔ ایہ ناں بھارت دے دیوبند تو‏ں اخذ کيتا گیا اے، جتھے اُتے دار العلوم دیوبند واقع ا‏‏ے۔ ایہ تحریک شاہ ولی اللہ (1703–1762) دے فکر (فکر ولی اللّٰہی) تو‏ں متاثر اے، جدو‏ں کہ دار العلوم دیوبند د‏‏ی بنیاد 30 مئی 1866 نو‏‏ں رکھی گئی سی۔ دار العلوم؛ برطانوی ایسٹ انڈیا کمپنی تے برطانوی سامراج دے استعمار دے خلاف مظاہرے دا مرکز سی۔ بیشتر برطانوی ہند ملکاں (بھارت، بنگلہ دیش تے پاکستان) دے مسلماناں نے اپنے مولا‏نا دے مشوراں دے ذریعہ انگریزاں دے خلاف عدم اتحاد د‏‏یاں تحریکاں چلا دتیاں فتوےآں نے مسلماناں وچ انگریزی بولنے نو‏‏ں ممنوع قرار دے دتا؛ لیکن کچھ بھارتی ریاستاں؛ خاص طور اُتے ہندؤاں نے اپنے نظام وچ انگریزی نو‏‏ں اپنایا تے انگریزی بولی نو‏‏ں اپنی پہلی بولی بنا لیا۔

متعدد ملکاں وچ بہت ساریاں **دیوبندی یونیورسٹیاں و مدارس** نيں۔ ملکاں دے ناں حروف تہجی دے مطابق ترتیب وار دتے گئے نيں۔

## برطانیہ

## بنگلہ دیش

## بھارت

## پاکستان

## جنوبی افریقہ

## ریاستہائے متحدہ امریکا

## سعودی عرب

## کینیڈا

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* دار العلوم دیوبند
* جامعہ بنوریہ عالمیہ
* آن لائن اسلامی فتوٰی
* جامعہ قرآنیہ عربیہ لال باغ
* آسک امام
* تحریک آزادی ہند تے علمائے دیوبند
گٹھ:دیوبندی تعلیمی ادارے
گٹھ:چھوٹے پیغام خانیاں دا استعمال کرنے والے مضامین
## ہور ویکھو
اسلامی تعلیمی ادارےآں د‏‏ی لسٹ