open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ماروسیا بوگوسلاوکا

**ماروسیا بوہسلاوکا** اک مہان قصہ گو سی، جو 16ویں جاں 17ویں صدی دوران یوکرین وچ رہندی سی۔ اوہ مکھ طور اُتے بہت سارے یوکرینی مہانکاوِ (ڈومس) توں جانی جاندی اے، جسنوں عامَ طور اُتے ماروسیا بوہسلاوکا بارے ڈوما اتے دوجیاں یوکرین لوک کہانیاں نال جانیا جاندا اے۔ اس دا اپنام 'بوہسلاوکا' اسدے شروعاتی شہر بوہسلاو نوں درساؤندا اے۔

## کہانی
ماروسیا نوں اغوا کرکے ترکی دے اک ہیرم وچ ویچ دتا گیا سی۔ ڈوما دسدی اے کہ اسنے کویں اپنے شوہر دا بھروسہ قایم کیتا اتے جیل سمیت محل دیاں چابیاں تک پہنچ کیتی۔ اسنے اوہناں دی ورتوں یوکرینیئن کوسیکس دے گروہ نوں مکت کرن لئی کیتی، جس نوں 30 سالاں لئی قید رکھیا گیا سی۔ حالانکہ اوہ اوہناں نال بھجّ نہیں سکی، اوہ اتھے ہی حرم وچ رہی، کیونکہ ہن اوہی اسدا جیون سی جسنوں اوہ جاندی سی۔

ماروسیا بارے ڈوماں اُتے ٹپنیاں کردیاں، اس دی اچّ حالت دی تلنا روکسلینا نال کیتی گئی اے۔

## حوالے

گٹھ:قصہ گوئی
لاریسا باکوروڡا

**لاریسا اینجلا باکورووا** ( ، ; جم 21 فروری، 1985) اک یوکرینیئن پیدائش تائیوانی اداکارہ اتے ماڈل اے۔ اپنی ماڈلنگ دے رجھیویاں توں علاوہ اوہ تائیوانی ناٹک 'دے کس اگین' اتے فلم 'ڈونٹ گو بریکنگ مائی ہرٹ' دی شراکت دار کردار وچ دکھائی دتی۔ سال 2012 وچ باکورووا نے ڈیجے چین ین-جنگ ولوں ڈاریکٹ فلم 'ینگ ڈوڈز' وچ اداکاری کیتی۔

باکورووا 3-15 سال دی عمر توں اک پیشہ ور ردمک جمناسٹ سی اتے اسنے کئی قومی مقابلے جتے۔ اوہ 18 سال دی عمر وچ مس کیف سی۔ باکورووا اوڈیسا نیشنل اکنامکس یونیورسٹی دی گریجوئیٹ اے، جتھے اسنے معاشیات وچ ماسٹر دی ڈگری حاصل کیتی اے۔

2013 وچ باکرووا نے تائیوان مستقل نواسی سرٹیفکیٹ حاصل کیتا اتے نیچرلائیزیشن عمل دی شروعات کیتی۔ اس نے 2015 وچ تائیوانی شہری نال ویاہ کیتا اتے سال 2016 وچ اک دھی نوں جم دتا۔ 24 جنوری، 2019 وچ باکرووا یوکرین مول دی سبھ توں پہلی تائیوان دی شہری بن گئی، جس لئی اس نوں یوکرینیئن شہریت چھڈن لئی اک لمبی عمل دی ضرورت سی کیونکہ یوکرین دی تائیوان وچ کونسلیٹ نہیں اے۔

## باہری لنک

* 
* Official facebook
* 

## حوالے

گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1985
گٹھ:یوکرینی اداکاراواں
گٹھ:یوکرینی فلم اداکاراواں
گٹھ:۱۹۸۵ دے جم
پرڡندر سنگھ

**پروندر سنگھ**  (جم: **پرو سنگھ** 28 جون 2002) اک بھارتی لکھاری اتے پروگرامر اے۔ اوہ *انسٹائیزی*، اک سوشل میڈیا پربندھن پلیٹ فارم، دا بانی اے۔ پروندر دا جم پنجاب دے بڈھلاڈا شہر وچ ہویا۔  اسدی پہلی کتاب *دی ایکچئل گروتھ ہیک: کمپلیٹ گائیڈ فار انسٹاگرام* اے۔ 

## <small>شروعاتی زندگی</small>
پروندر سنگھ دا جم بھارت دے پنجاب راج دے بڈلاڈا وچ اپنے پیؤ، اک فوجی اتے ماں، اک گھریلو عورت اے۔  اسنے اپنے آپ نوں گوگل دی مدد نال ویبسائیٹاں اتے اینڈرائڈ ایپس بناؤنا سکھایا، اتے اپنی پہلی ایپ "منی انعام" بنائی، اس نے سولاں سال دی عمر وچ۔اسنے اپنی پہلی کمپنی " انسٹائیزی " سولاں سال دی عمر وچ شروع کیتی سی، انسٹائیزی لوکاں نوں اوہناں دے انسٹاگرام اکاؤنٹ نوں ودھاؤن وچ مدد کردی اے۔

## کریئر
اسدی کمپنی *انسٹائیزی* اک سوشل میڈیا پربندھن پلیٹ فارم اے جو ورتوکاراں اتے کمپنیاں دے انسٹاگرام دی ترقی لئی مدد کردا اے۔ اسدی کتاب *دی ایکچئل گروتھ ہیک: کمپلیٹ گائیڈ فار انسٹاگرام* وچ انسٹاگرام اتے سوشل میڈیا پربندھن بارے جانکاری دتی اے۔

## اوارڈ

* Youngest Participate in Rajasthan Hackathon 4.0
* Cyber Champ Winner 2018 (1st in HTML and 2nd in Software Development)، Pune
* Cyber Champ Winner 2019 Software Development
* Youngest Participate in ASIA WORLD MUN ، Bali 2019

## حوالے

گٹھ:پنجابی لوک
نیرنجنا گھوش

**نیرنجنا گھوش** اک بھارتی صحافی اے۔ اسنے اپنے کریئر دی شروعات 2004 وچ کیتی، اسنے سٹار آنند (ہن ایبیپی انند )، کولکاتہ ٹیوی اتے نیوز ٹائم نال کم کیتا اے۔ پرائم ٹائم نیوز اینکر دے طور اُتے اسنے کئی خبراں دیاں بحثاں اتے وچار وٹاندرے دی میزبانی کیتی اے اتے برصغیر دیاں پرمکھ سیاسی، معاشی اتے سماجی کہانیاں دی وڈا گٹھ اتے پھلار نال رپورٹ درج کیتی اے۔ اس نوں 2007 وچ کولکاتہ، بھارت دے ٹیلی سنے اوارڈز وچ سروؤتم نیوز اینکر چنیا گیا سی۔

نیرنجنا دا جم اتے پرورش کولکاتہ وچ ہوئی اے۔ نیرنجنا نے اپنی سکول دی پڑھائی لوریٹو سکول، کولکاتہ اتے ماڈرن ہائی سکول فار گرلز، کولکاتہ وکھے کیتی۔ اسنے کولکاتہ دے سینٹ زیویئرز کالج توں انگریزی ساہت دی ڈگری حاصل کیتی اے۔ اسنے کلکتہ یونیورسٹی توں صحافت اتے ماس کمیونیکیشن وچ ماسٹر دی ڈگری اتے جادھوپور یونیورسٹی توں ماس کمیونیکیشن وچ پوسٹ گریجوئیٹ ڈپلوما حاصل کیتا اے۔

## حوالے

* 
گٹھ:بھارتی ٹیلیوژن صحافی
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:بھارتی صحافی
گٹھ:بھارتی عورت صحافی
رنجش ہی سہی

**رنجش ہی صحیح**   اک مشہور اردو غزل اے۔ اس نوں سبھ توں پہلاں اقبال بانو نے گایا سی اتے مہدی حسن نے مشہور کیتا سی۔  ایہہ احمد فراز نے لکھی اے۔ 

## بول
 

 


### انگریزی ترجمہ
*If it is grief so be it, come to break my heart again.*

*Do come, if only for the act of leaving me again.*

*Our relationship may not be the same as before, but even if seldom.*

*Come to fulfill the rituals and traditions of the world.*

*To whom all must I explain the reason of separation.*

*Come, if you are displeased with me, for the sake of the world.*

*Respect a little the depth of my love for you.*

*Come someday to placate me as well.*

*It has been a long time I haven't had the luxury of grieving.*

*My peace-of-mind please do come back if only to make me cry.*

*Till now my hopeful heart is keeping some expectations from you.*

''But at least come back to put off these last candles of hope.'
## حوالے

گٹھ:غزل گیت
لینڈ سکیپ

**لینڈ سکیپ** توں مطلب اے دھرتی دے دھراتل دا دکھائی دین والا نظارہ جس وچ کھیت کھلیان، پہاڑ، میدان، رکھ- بوٹے،پنڈ -بستیاں وغیرہ جو کجھ وی دور  میلاں تیک وکھائی دندا اے، سبھ کجھ آ جاندا اے۔
## حوالے

گٹھ:لینڈ سکیپ
لاریسا کادوچنیکوڡا

[link=[:pa:ਤਸਵੀਰ:Larysa Kadochnikova۔jpg|thumb|221x221px|2014 وچ لاریسا کدوچنیکوڡا]]

**لاریسا ویلینتنوونا کدوچنیکوڡا** (  ،  ; 30 اگست 1937 نوں جم، ماسکو، سوویت یونین ) اک یوکرینی تے روسی اداکارہ اے ۔ اوہنے 1964 وچ بنی فلم سرگیئی پرادجانوو ولوں ڈاریکٹ شیڈوز آف فورگوٹن اینسٹرس  تے د ایو آف اعوان کپالو وچ کردار نبھایا اے۔

## ''شیڈوز آف فورگوٹن اینسٹرس''
*شیڈوز آف فورگوٹن اینسٹرس* سوویت سنیما دی اک بہت ہی سوچھ اتے پرسن کرن والی فلم دے نال نال اک بہت ہی غیر رسمی فلم وجوں ویکھی جاندی اے۔ کہانی دو پروار دے جھگڑے وچ پھسے دو وکھرے پریمی دے دوآلے گھمدی اے۔ اس فلم نے دنیا بھر وچ اک ہل چل پیدا کیتی، اس دے ڈریکشن، سنیمیٹوگرافی اتے ساؤنڈٹریک توں علاوہ ہور بہت سارے پہلوآں دی وی تعریف کیتی گئی۔

## باہرلے جوڑ
* 
* 

## حوالے

گٹھ:جم 1937
گٹھ:یوکرینی اداکاراواں
لیودمیلا سیمیکینا

**لیودمیلا نیکولائیونا سیمکینا**(  ; اگست 23, 1924 – 12 جنوری، 2021)  اوڈیسا، یوکرین دی اک مصور سی۔

## جیونی
لیودمیلا سیمکینا نے 1943 وچ گریکوو اوڈیسا آرٹ سکول اتے 1953 وچ کیو سٹیٹ آرٹ انسٹیچیوٹ توں گریجوئیشن کیتی۔ اسنے اوڈیسا، لینڈ سکیپ اتے سٹلّ لائیف دی مصوری کیتی۔ 1963 وچ اوہ کیو وچ کرئیٹو یوتھ کلبّ وچ شامل ہوئی۔ 1964 وچ سیمکینا نے سٹینڈ-گلاس پینل بنایا جس وچ ناراض تاراس شیوچینکو نوں اک اداس عورت اتے کتاب نوں پکڑے ہوئے دکھایا گیا اے۔ اداس عورت یوکرین دی نمائندگی کردی اے۔ چتر دے نزدیک واک لکھیا ہویا اے "میں ایہناں چھوٹے گنگے غلاماں دی وڈیائی کراں گا، میں شبد نوں اوہناں دے پاس رکھانگا۔"  اسنے کیو یونیورسٹی لئی پینٹنگ بنائی، یونیورسٹی نے پینٹنگ نوں نشٹ کر دتا۔ تھوڑھی دیر بعد سیمیکنا نوں سیاسی سرگرمیاں دے کارن یوکرینیئن ایس۔ایس۔آر۔ دے کلاکاراں دی یونین توں اک سال لئی کڈھ دتا گیا۔ عوامی پٹیشناں لئی اسنوں 1968 وچ کڈھ دتا گیا سی۔ اوہ 1988 وچ دوبارہ میمبر بنی۔

## کلاکاری

* گروپ پورٹریٹ آف د اولڈ بولشیوک آرسینلز (1954)
* ان د پورٹ آف اوڈیسا
* ونٹر اوننگ
* ٹوائلائیٹ "آفٹر د راؤنڈ" (آل- 1954)۔
* ونڈی ڈے (1957)
* ریپیئر آف د برتھ (1960)
* مورننگج (1961)
* د لیجینڈ آف کیو (1966)
* سٹینڈ-گلاسڈ ونڈو

### ساہت

* تاراس شیوچینکوکیس ایٹ د یونیورسٹی آف کیو (معاون لکھاری، مئی 1964 وچ نشٹ ہو گئے)۔
* فلم "ظاہر بیرکٹ" (1970–1971) دے پہراوے دے سکیچ۔
* یکرینیئن سٹڈیز دا اینسائیکلوپیڈیا (یوکیار) ) / وی۔ کبییووچ۔ - پیرس؛ نیو یوک
* ینگ لائیف، 1954–1989. آرٹ آف یوکرین: جیونی لکھن والی کتاب، ایوی کڈریٹسکی، ایمجی لیبنسکی ولوں اڈیٹیڈ۔
* “یوکرینیئن اینسائیکلوپیڈیا، 1997. -- P. 531—532 - ۔
* تاراس شیوچینکوکیس ایٹ د یونیورسٹی آف کیو  (معاون لکھاری، مئی 1964 وچ نشٹ ہو گئے)۔

### عمارتاں

* ستھیئن سٹیپ
* پولش کہانی
* شاہی یگ
* ریٹرو
* جدید (1965–1996)۔
* پوچاینا میٹرو سٹیشن دا ڈزائین (1980)

## حوالے

گٹھ:موت 2021
گٹھ:جم 1924
گٹھ:یوکرینی کلاکار
میمونہ سلطان

**میمونہ سلطان** (1932–2006) بھارتی پارلیمنٹ دی میمبر سی اتے بھارتی قومی کانگرس نال متعلق سی۔ اوہ بھوپال توں دوجی اتے تیجی لوک سبھا لئی چنی گئی سی۔ اوہ اپریل 1974 توں اپریل 1980 اتے جون 1980 توں جون 1986 تک راج سبھا دی میمبر رہی اے۔

## حوالے

گٹھ:بھارتی مسلمان
گٹھ:موت 2006
گٹھ:جم 1932
گٹھ:بھارت دے سیاسی لیڈر
اقبال باہو

اقبال باہو (4 ستمبر 1944 – 24 مارچ 2012) اک پاکستانی پنجابی صوفی تے اک لوک گلوکار سی ۔ اوہ اجے وی جنوبی ایشیا دے مشہور لوک گائیکاں وچوں اک منے جاندے نیں ۔

## مُڈھلی زندگی تے کیریئر

اقبال باہو دا جم محمد اقبال وجوں گرداس پور، پنجاب، برطانوی ہند وچ 1944 وچ ہویا سی۔ اسدا پروار 1947 وچ ونڈ توں بعد پاکستان لہندا پنجاب آ گئے تے لہور وس گئے ۔ اقبال باہو نے اپنے کیریئر دی شروعات اک ساہوکار وجوں کیتی سی ۔ اوہناں نے 1971 توں 1997 تک نیشنل بینک آف پاکستان لئی کم کیتا پر صوفی سنگیت وچ اوہناں دی گائیکی نے اوہناں نوں شہرت دتی ۔ اقبال باہو نے اپنے گاؤن دے کریئر دی شروعات 1964 وچ ریڈیو پاکستان، لہور توں کیتی سی ۔ اوہناں دی پچھاݨ ریڈیو نال *محمد اعظم خان*، سابقہ مکھ کنٹرولر ریڈیو پاکستان ولوں کیتی گئی سی ۔ 17 ویں صدی دے مشہور پنجابی صوفی شاعر سلطان باہو نال عقیدت وچ اپنے ناں نال لفظ باہو جوڑ لیا۔  اوہناں نے صوفی پرم پرا دے پنجابی شعری مجموعے وچ خاص کمانڈ رکھی تے فریدودین گنج شکر ورگے ہور صوفیاں دیاں رچناواں نوں اپݨے پرچے وچ شامل کیتا ۔ شروع وچ، اسنے مکھ طور تے ریڈیو پاکستان اتے پھر بعد وچ پاکستان ٹیلیوژن لئی گایا۔ ناٹک کار امجد اسلام امجد نے وی ناٹک سیریئل *[[وارث (ڈراما)]]* وچ سلطان باہو لئی اک چھوٹا جہیا کردار بݨایا ۔ اوہناں نے اگھے سنت سلطان باہو دی صوفی پرم پرا وچ مہارت حاصل کیتی ۔ اوہناں نے ریڈیو پاکستان تے پاکستان ٹیلی وژن لئی کئی صوفیانہ گیت گائے۔

اوہناں نے اپنی بعد دی زندگی وچ دنیا بھر وچ تقریب پیشکاری وی کیتی جیہدے وچ 1992 وچ بی بی سی بش ہاؤس، لنڈن وچ شامل سن ۔ اوہناں نوں سال 2008 وچ تمغا امتیاز نال نوازیا گیا ۔  

## وفات
اقبال باہو دی 24 مارچ 2012 نوں لہور وچ دل دا دورہ پین کارن موت ہو گئی تے اگلے دن لہور وچ *میانی صاحب قبرستان* وچ دفنایا گیا ۔ اوہناں دے ٹبر وچ اوہناں دی بیوی، 3 دھیاں تے 2 پتر شامل نیں ۔

## ایوارڈ

* تمغا امتیاز
* سلطان باہو ایوارڈ
* پی ٹی وی ایوارڈ
* گریجویٹ ایوارڈ
* بابا فرید ایوارڈ
* حضرت سلطان باھو ایوارڈ
* بین الاقوامی صوفی فیسٹیول ایوارڈ
* ریڈ کریسنٹ ایوارڈ
* چھیواں پی ٹی وی قومی ایوارڈ
* نگار ایوارڈ
* کلام باہو ایوارڈ
* اسٹیٹ لائف انشورنس ایوارڈ، کویت
* اسٹیٹ لائف انشورنس آف پاکستان ایوارڈ، کویت
* پاکستان نیشنل آرگنائزیشن ایوارڈ، کویت
* ورلڈ پرفارمنگ ایوارڈ
* ہرف و آواز  ایوارڈ

## حوالے

گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی مسلمان
گٹھ:پنجابی گلوکار
گٹھ:پنجابی گائک
گٹھ:پنجابی گائیک
بلی ہالیڈے

* * ایلینورا فگن * (7 اپریل، 1915–17 جولائی، 1959)، پیشہ ور طور اُتے' * 'بلی ہولیڈے' 'وجوں جانی جاندی سی، اک امریکی جیز اتے سونگ میوزک نال اک گلوکار سی۔اس دا کیریئر 26 سالاں دا اے۔ اسدے دوست اتے سنگیت دے شرکت کنندہ لیسٹر ینگ ولوں اسنوں "" "لیڈی ڈے" "" دا اپنام دینا، ہالیڈے دے جیز سنگیت اتے پوپ گائکی اُتے نواں اثر سی۔ اس دی آواز سٹائل، جیز سازاں دے وادکاں ولوں زوردار ڈھنگ نال متاثر سی، اسنے فراسنگ) اتے ٹینپو نوں ہیراپھیری دے اک نویں ڈھنگ دی شروعات کیتی۔ اوہ اپنی ووکل ڈلوری اتے ممکنہ مہارتاں لئی جانی جاندی سی۔

اک بے چین بچپن توں بعد، ہالیڈے نے ہرلیم وچ نائیٹ کلباں وچ گاؤنا شروع کیتا، جتھے اسنوں پروڈیؤسر جون ہیمنڈ ​​ولوں سنیا گیا، جس نے اسدی آواز دی تعریف کیتی۔ اسنے 1935 وچ برنسوک نال اک رکارڈنگ اقرارنامے تے دستخط کیتے۔ ٹیڈی ولسن دے تعاون نال "اک چھوٹا مونلائیٹ کی کر سکدا اے" ہٹ آئی، جو جاز سٹینڈرڈ بن گئی۔ 1930 اتے 1940 دے دہاکیاں دوران، کولمبیا اتے ڈیکا ورگے لیبلاں تے ہالیڈے نے مکھ دھارا دی سفلتا حاصل کیتی۔ 1940 دے دہاکے دے اخیر وچ، اوہ قانونی مصیبتاں اتے نشیاں نال گھر گئی سی۔ تھوڑھی جہی جیل دی سزا توں بعد، اسنے کارنیگی ہال وکھے اک وکاؤ تقریب وچ مظاہرہ کیتا، پر اسدے نشے اتے شراب دیاں سمسیاواں کارن اسدی ساکھ وگڑ گئی۔ اسنے 1950 دے دہاکے دوران کارنیگی ہال وچ دو ہور وکے ہوئے شوآں دے نال سنگیت دی اک کامیاب پیشکاری دتی سی۔ نجی جدوجہداں اتے اک بدلی ہوئی آواز دے کارن، اس دیاں آخری رکارڈنگاں نوں مشرت پرتیکریا ملی سی پر ایہہ ہلکیاں وپاری کامیابیاں سن۔ اس دی آخری ایلبم، * [[ساتھین وچ لیڈی]]] * 1958 وچ جاری کیتی گئی سی۔
## حوالے

گٹھ:گلوکار
دُرگا بائی

**درگابائی ویوم** (جم 1972 ) بھوپال وچ بیسڈ پرمکھ خواتین کلاکاراں وچوں اک اے جو ٹرائیبل آرٹ دی گونڈ پرمپرا وچ کم کردی اے۔ درگا دا زیادہ تر کم اس دی جم زمین، مدھ پردیش دے منڈلا ضلعے دا اک پنڈ بربسپر وچ ہویا اے۔

## مڈھلا جیون
درگابائی ویوم دا جم مدھ پردیش دے اک پنڈ برباسپر وچ ہویا سی۔

چھ سال دی عمر وچ، اسنے *اپنی ماں توں مان* دی کلا سکھی، ویاہ دیاں شادیاں اتے تیوہاراں دوران گھر دیاں اندرونی اتے باہری دیواراں اتے فرشاں اُتے جیومیٹرک پیٹرن چترن دی رسم دی  *کمیونٹی دے* لوکاں ولوں اسدیاں شروعاتی مہان کماں دی تعریف کیتی گئی۔

## کیریئر
اسنے اپنی دادی نال کہانیاں سننا اتے اسدی ماں دی اگوائی ہیٹھ صلاحَ دینا شروعاتی سالاں وچ درگابائی دی کلا وچ اہم یوگدان پایا۔ درگابائی ویوم نے اپنی تخلیقی سفر دی شروعات 1996 وچ بھوپال دے اندرا گاندھی قومی مانو سنگھرشالا ولوں منعقد اک کلاکار دے کیمپ وچ کیتی۔ 15 سال دی عمر وچ، درگابائی نے اک مٹی اتے لکڑ دے مورتیکار سبھاش ویام نال ویاہ کروا لیا۔ درگابائی دا فنی جیون نہ صرف سبھاش ویام نال اس دے ویاہ نال، بلکہ اس دی چچیری بھین گوڈ آرٹسٹ، جنگر سنگھ شیام ولوں وی ودھیا اے۔ درگابائی اتے سبھاش مل کے ورکشاپاں کردے سن اتے بھاگیداراں نوں گونڈ پینٹنگ دے اٹٹ تتّ سکھاؤندے ہن جدوں کہ اوہناں دے پینٹنگ دے زریعہ وچ آدھنکیکرن ولوں لیاندیاں تبدیلیاں ول اشارہ کردے ہن۔

## انعام اتے مانتا

* ہینڈیکراپھٹ ڈویلپمینٹ کونسل، 2004
* اندرا گاندھی نیشنل سینٹر فار آرٹس سکالرشپ، 2006–2007
* روائتی پینٹنگ وچ اتمتا لئی رانی درگاوتی 
* کہانی چترکلا رنرز اپ اوارڈ، اسدے بچیاں دی کتاب، "مائی اتے اسدے دوست" لئی
* رام سنگھ اروتی اتے بھجو شیام دے نال تارہ بکس، 2008 ولوں شائع "دِ نائیٹ لائیف آف ٹریز" سرلیکھ والی کتاب دے اداہرن وجوں بولوگنا راگزی ایوارڈ

## حوالے

گٹھ:مدھ پردیش دے لوک
گٹھ:بھارتی عورت چترکار
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1973
دھروڡی اچاریا

**دھروڡی اچاریا** 1971 وچ پیدا ہوئی، اک بھارتی کلاکار اے، اس دی دماغی حالت گنجھل دار اے تے ادکھ سمبھالی ہوئی مصوری لئی جانی جاندی اے۔ اوہ ممبئی، بھارت وچ رہندی اے۔

## مڈھلی زندگی تے تعلیم
دھروڡی اچاریا دا جم 1971 وچ بھارت وچ ہویا سی اتے اس دی پرورش ممبئی وچ ہوئی سی۔ اسنے ممبئی دے اک نجی لڑکیاں دے سکول، والسنگم ہاؤس سکول وچ پڑھائی کیتی سی۔

دھروڡی اچاریا نے اپنی انڈرگریجئیٹ دی ڈگری 1993 وچ ممبئی دے صوفیا کالج فار وومین وچ اپلائیڈ آرٹس وچ حاصل کیتی سی۔  اسنے 1998 وچ میریلینڈ دے بالٹیمور وچ میریلینڈ انسٹیچیوٹ کالج آف آرٹ (ایمائیسیئے) دے ہافبرگر سکول آف پینٹنگ توں ماسٹر آف فائین آرٹس (ایم ایف اے) دی ڈگری حاصل کیتی۔ میکا وکھے، اسنے پینٹر گریس ہارٹیگن نال پڑھائی کیتی۔

اوہدا ویاہ فلم پروڈیوسر منیش اچاریا نال ہویا سی اوہناں دے دو جوڑے پُتر ہن ۔

## کم
دھروی نوں جنوری 2005 وچ انڈیا ٹوڈے نیوز رسالے وچ 35 سالاں توں گھٹ عمر دے 50 بھارتیاں وچوں اک کیہا گیا سی جو “کامیابی دے تیز راہ” تے ہن۔

اوہنے نیویارک دے کوینز عجائب گھر دا آرٹ ، سین جوس میوزیم آف آرٹ، ممبئی وچ نیشنل گیلری آف ماڈرن آرٹ، ممبئی وچ چھترپتی شواجی مہاراج اصل سنگھرالے عجائب گھر، گرفتھ یونیورسٹی، برسبین وچ سینٹ لوئیس وچ ویبسٹر یونیورسٹی نمائش کیتی اے، اتے سابقہ سپیجیؤ اوبرڈن میلان وچ نمائش کیتی۔

اوہنے ممبئی دے نیشنل سینٹر فار پرفارمنگ آرٹس اتے ایشیا سوسائٹی وکھے اپنا کم پیش کیتا اے۔

## ایوارڈ
دھروڡی اچاریا 2014 وائی ایف ایل او ینگ ومین اچیور ایوارڈز اتے 2006 دے آدتیا وکرم برلا کرن انعام، بھارت دے حاصل کرتا رہے ہن۔ اسنوں 2006 وچ زون مشیل فاؤنڈیشن ایوارڈ لئی نامزد کیتا گیا سی۔

## حوالے

گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:بھارتی عورت چترکار
گٹھ:جم 1971
سنوپ ڈوگ

**کیلون کوروڈوجار بروڈس جونیئر** (جم اکتوبر 20, 1971)، پیشہ ور طور اُتے **سنوپ ڈوگ** دے نام نال جانیا جان والا، اک امریکی ریپر، گلوکار، گیت کار، ریکارڈ پروڈیؤسر، ٹیلیوژن دی شخصیت اتے اداکار اے۔ اسدے دے سنگیتک کیریئر دی شروعات 1992 وچ ہوئی جدوں ڈاکٹر۔ ڈرے اسنوں اپنی شروعاتی ایلبم *ڈیپ کور* اتے *دِ کرونک* وچ کم کرن دا موقع دتا۔ اس توں بعد سنوپ نے ریاست ہائے متحدہ وچ 23 ملیان ایلبماں اتے دنیا بھر وچ 35 ملیان ایلبماں دی وکری کیتی اے۔

سنوپ دی پہلی ایلبم *ڈوگیسٹائل* دا پروڈیؤسر ڈاکٹر۔ ڈرے سی اتے 1993 وچ ڈیتھ روء رکارڈز ولوں رلیز کیتی گئی سی۔ ایہہ ایلبم بلبورڈ 200 اتے بلبورڈ ٹوپ آر اینڈ بی / ہپ-ہوپ ایلبم چارٹ وچ پہلے نمبر اُتے رہی سی۔ اسدی دوجی ایلبم *دِ ڈوگیپھادر* (1996) وی دونوں چارٹ اُتے پہلے نمبر اُتے رہی سی۔ ڈیتھ روء رکارڈز چھڈن توں بعد اسنے نو لمٹ رکارڈز نال اگلیاں تن ایلبم *دِ گیم از ٹو بی سولڈ، نوٹ ٹو بی ٹولڈ*(1998)، *نو لمٹ ٹوپ ڈوگ* (1999) اتے *دِ لاسٹ میل* (2000) کیتیاں۔ اسنے 2002 توں 2011 تک الگّ-الگ رکارڈز نال بہت ایلبم کیتیاں۔

2012 وچ، جمیکا دی سفر توں بعد، سنوپ نے اپنا اک اپنام **سنوپ لائن** اعلان کیتا۔ سنوپ لائن نام نال اسنے *رینکارنیٹڈ* نام دی ایلبم اتے دستاویزی فلم رلیز کیتی۔ اسدی 13ویں ایلبم *بش* (2015) اسنے سنوپ ڈوگ نام نال رلیز کیتی۔ سنوپ دیاں 17 گریمی نامزدگیاں ہن اوہ کوئی گریمی اوارڈ نہیں جتیا۔
## مڈھلا جیون
کیلون کوروڈوجار بروڈس جونیئر دا جم لونگ بیچ، کیلیفورنیا، کیلیفورنیا، امریکہ وکھے ہویا سی۔ the second of three sons. اس دا ناں اسدے سوتیلے پیؤ کیلون کوروڈوجار بروڈس سینئر دے ناں تے رکھیا گیا سی۔ اسدی ماں بیورلی بروڈس سی۔ اس دا پتا، ورنیل وارناڈو، اک وئتنامی گلوکار اتے میل کیریئر سی جو اکثر اسدی دی زندگی توں غیر حاضر رہا سی۔ اس دی ماں اتے سوتیلے پیؤ نے 1975 وچ طلاق لے لیا۔ جدوں اوہ بہت چھوٹا سی۔ چھویں گریڈ وچ، اسنے روپ کرنا شروع کیتا۔
## حوالے

گٹھ:21ویں صدی دے امریکی گلوکار
گٹھ:جم 1971
گٹھ:امریکی اداکار
گٹھ:ریپر
ویرا برگ کیمپ

**ویرا الیڈا برگکینپ** (جم 1 جون 1971) ڈیموکریٹس 66 (ڈی 66) پارٹی دی اک ڈچّ راجنیتا اے جو 20 ستمبر 2012 توں ہاؤس آف رپریزینٹیٹو دی میمبر وجوں سیوا نبھا رہی اے۔ اوہ 2012 دیاں عامَ چوناں وچ چنی گئی سی اتے 2017 وچ دوبارہ چنی گئی سی۔

چنے جان توں پہلاں اسنے سوسیال ویرزیکرنگسبینک (*"سوشل انشورینس بینک"*) دے پربندھن لئی ذمہ وار ڈچّ کوانگو لئی انسانی سروتاں دی ڈائریکٹر وجوں کم کیتا سی، ہور چیزاں دے نال-نال کئی راج لابھ، جویں کہ اے۔او۔ڈبلیو۔ سٹیٹ پینشن اتے ڈچّ بچے لابھ بھگتان توں علاوہ اوہ سی۔او۔سی۔ نیدرلینڈ (عالمی دی سبھ توں پرانی ایل۔جی۔بی۔.ٹی۔ حق تنظیم) دی ڈائریکٹر اے اتے ایمسٹرڈم-سینٹرمم، ایمسٹرڈم دے سب- *میونسپیلٹی* (*ڈیلجیمینٹ*) لئی اک *میونسیپل* کونسلر وجوں کم کردی اے۔

برگکینپ نے لوک پربندھ اتے سیاسیات دا مطالعہ ورجے یونیورسٹیٹ ایمسٹرڈم وکھے کیتا۔

## حوالے

* (in Dutch) Parlement.com biography

## باہری لنک

* (in Dutch) Vera Bergkamp  personal website

گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1971
گٹھ:ایلجیبیٹی حقوق کارکن
پرم جیت سنگھ لانڈراں

**پرمجیت کور لانڈراں** (جم 29 ستمبر 1971) شرومنی اکالی دل دی نمائندگی کرن والی موہالی صوبائی اسمبلی حلقہ شرومنی گرودوارہ پربندھک کمیٹی دی میمبر اے۔ 18 ستمبر 2011 نوں ہوئیاں چوناں وچ اوہ شرومنی گرودوارہ پربندھک کمیٹی ہاؤس لئی چنی گئی سی۔ اوہ پنجاب راج خواتین کمیشن دی چیئرپرسن، اتے بھارت سرکار ولوں پرایوجت اک سکیم، پریس اتے شرومنی اکالی دل دے دفتر سیکٹری (خواتین ونگ) پنچائت خواتین طاقت ایسوسی ایشن، پنجاب دی چیئرپرسن اے۔ اسنے 2008 توں 2013 تک پنچائت سمتی دے کھرڑ دے اپ پردھان وجوں سیوا کیتی۔

## نجی جیون
پرمجیت کور لانڈراں دا جم لانڈراں وچ 29 ستمبر 1971 نوں دلباغ سنگھ گل اتے لابھ کور دے گھر ہویا سی۔ اسنے اپنی شروعاتی سکولی پڑھائی لانڈراں توں کیتی اتے پوسٹ گریجو ایٹ گورمنٹ کالج - سیکٹر 11, چنڈی گڑھ، جی۔سی۔جی توں کیتی اتے پھر پنجابی یونیورسٹی، پٹیالہ توں ایل۔ایل۔بی کیتی۔ اک وکیل وجوں اوہ 1996 توں موہالی ضلع عدالتاں وچ مشق کرن توں بعد جنوری 2013 وچ پنجاب راج خواتین کمیشن دے چیئرپرسن نیوکت کیتا گیا سی۔

## سیاسی کیریئر
1998 وچ 27 سال دی عمر وچ اوہ اپنے جدی پنڈ لانڈراں دے سرپنچ چنی گئی سی۔ اوہ اپنے پنڈ وچ پہلی خواتین سرپنچ اتے اس ویلے راج وچ سبھ توں گھٹ عمر دی سرپنچ سی۔ 2008 وچ اوہ پنچائت سمتی دے کھرڑ دی میمبر چنی گئی اتے اپ-چیئرپرسن چنن لئی چون لڑی۔ 2011 وچ اوہ شرومنی اکالی دل دی امیدوار سی جس نوں شرومنی گرودوارہ پربندھک کمیٹی موہالی چون ہلکے توں امیدوار بنایا سی۔ 18 ستمبر نوں ہوئیاں چوناں وچ اسنے اپنے مخالف نوں 3182 ووٹاں دے فرق نال ہرایا۔ اسنے پریس اتے شرومنی اکالی دل (خواتین ونگ) دے دفتر سیکٹری دی حالت دا انعقاد کیتا۔

## کامیابیاں
اوہ قومی پدھر دے 11 میمبر ڈیلیگیشن دے میمبر وجوں 2000 وچ جرمنی گئی سی جس وچ پینڈو اتے شہری چنے ہوئے نمائندے سن اتے مقامی سرکاراں دے ادارےآں دا تقابلی مطالعہ کیتا۔ اوہ سہکاری ڈیپارٹمنٹ، سٹیٹ ایڈوائزری کمیٹی، پنجاب سرکار، پنجاب دی میمبر، ضلع شکایت نوارن کمیٹی دے میمبر، موہالی، ضلع سکھیا صلاح کار کمیٹی دے میمبر، موہالی دی میبر رہی۔ 2012 وچ پنجاب دے گورنر گجرات دے مکھ منتری شوراج پاٹل نے، اس نوں گرو انگد دیوَ ویٹرنری اتے اینیمل سائنسز یونیورسٹی (لدھیانہ)، دے پربندھن بورڈ دے میمبر وجوں نامزد کیتا گیا سی۔ اسنے 29 ستمبر 2012 توں 3 اکتوبر 2012 تک پاکستان وچ آیووا-پاکوا ہارنونی وکھے جنگی ماہراں دے کردار تے قومانتری کانفرنس وچ حصہ لیا۔
## حوالے

گٹھ:پنجاب، بھارت دی سیاست وچ عورتاں
گٹھ:بھارتی وکیل عورتاں
 گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:جم 1971
شیاما شا

**شیاما شا** (جم 8 جولائی 1971 نوں ہاوڑا، بھارت وچ) اک سابقہ بھارتی خواتین کرکٹ کھڈاری اے۔ اوہ بھارتی خواتین کرکٹ ٹیم لئی اک دنا قومانتری اتے ٹیسٹ کرکٹ کھیڈدی رہی اے۔ اوہ کھبے ہتھ دی بلیباز اتے گیندباز وجوں کرکٹ کھیڈدی رہی اے۔ اسنے بھارتی ٹیم لئی تن ٹیسٹ میچ اتے پنج اوڈیائی میچ کھیڈے ہن۔

## حوالے

گٹھ:جم 1971
گٹھ:بھارتی لوک
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:بھارتی خواتین کرکٹ کھڈاری
گٹھ:بھارتی خواتین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری
گیتا گوپی ناتھ

**گیتا گوپیناتھ** (جم 8 دسمبر 1971) اک بھارتی-امریکی معیشت دان اے |اوہ ہارورڈ یونیورسٹی وکھے انٹرنیشنل سٹڈیز اتے اکنامکس دے جون زوانسترا پروفیسر ہن| اوہ نیشنل بیورو آف اکونومک رسرچ وچ انٹرنیشنل فنانس اتے میکروئکونومکس پروگرام دی سہِ ڈریکٹر وی ہن اتے اسنے کیرلا دے وزیر اعلیٰ دے معاشی صلاح کار وجوں وی کم کیتا اے |

اکتوبر 2018 وچ گوپیناتھ نوں قومانتری کرنسی ڈکشنری دے مکھ معیشت دان وجوں نامزد کیتا گیا سی| اوہناں دی کھوج قومانتری مالیات اتے میکروئکونومکس اُتے مرتکز اے |

## شروعاتی زندگی اتے سکھیا
گوپیناتھ دا جم کولکاتہ، بھارت وچ ہویا سی| بعد وچ اسنے میسور وچ نرملا کانوینٹ سکول وچ پڑھائی کیتی| اوہ ٹی وی گوپیناتھ اتے وی سی وجیالکشمی دیاں دو بیٹیاں وچو چھوٹی بیٹی اے، جنہاں دوواں نے کیرلا دے کنور دی آواز کیتی ہے | اس دی ماں، وی سی وجیالکشمی،ویدیارا چندروتھؤ پروار، نال متعلق اے جو کہ تھروتھامکور /کولاتھری پروار دی اک سب-شاخاں اے | اصل وچ اوہناں دا مول ترووننتپرم ضلعے اتے کنونر ضلعے توں اے | اوہناں دے پتا، ٹی سی گوپیناتھ، اے۔ کے۔ گوپالن نال متعلق ہن|

اسنے 1992 وچ دلی یونیورسٹی دے لیڈی سری رام کالج توں بی۔اے۔ کیتی اتے 1994 وچ ایم۔اے۔ معاشیات وچ دلی سکول آف اکونومکس جو کہ دلی یونیورسٹی توں مانتا حاصل اے وکھے کیتی| ہور اگے اسنے 1996 وچ واشنگٹن دی یونیورسٹی وچ ایم۔اے۔ کیتی| 2001 وچ، اس نے پی۔ایچّ۔ ڈی۔ پرنسٹن یونیورسٹی وچو حاصل کیتی ڈاکٹری کھوج کردے ویلے اسنوں پرنسٹن دے وڈرو ولسن فیلوشپ رسرچ انعام نال نوازیا گیا گیا سی| ۔

## حوالے


گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:20ویں صدی دے بھارتی لکھاری
گٹھ:جم 1971
گٹھ:Articles with hCards
گٹھ:Pages with unreviewed translations
ٹوپاک شکور

**ٹپاک امرو شاکر** جم دا نام **لیسین پارش کرکّ** (16 جون، 1971 توں ستمبر 13, 1996) سٹیجی نام **2پاک، پاک، ماکویلی** اک امریکی ریپر اتے اداکار سی۔ دنیا بھر وچ اسدے لگبھگ 75 ملیان ریکارڈ وک چکے ہن اتے اوہ دنیا دے سبھ توں ودھ وکن والے سنگیت کلاکاراں وچوں اک اے۔ اسدی ڈبل-ڈسک ایلبم *آل آئیز آن می* (1996) اتے *گریٹسٹہٹّ* (1998) ریاست ہائے متحدہ امریکہ وچ سبھ توں ودھ وکن والیاں ایلبماں وچوں اک ہن۔ شاکر نوں لگاتار مہان اتے سبھ توں بااثر ریپراں وچوں اک درسایا جاندا اے اتے اتے اوہ بہت سارے ناشراں ولوں کسے وی سٹائل دے سبھ توں مہان کلاکاراں وچوں اک وجوں درج کیتا جاندا اے۔ رولنگ سٹون میگزین ولوں اس نوں 100 سبھ توں مہان کلاکاراں دی لسٹ وچ 86 ویں تھاں اُتے رکھیا گیا اے۔ اپریل 7, 2017 نوں، شاکر نوں روک اینڈ رول ہال آف پھیم وچ شامل کیتا گیا سی۔

شاکر نے اپنا کیریئر سڑکچھاپ، بیکپیک ڈانسر وجوں ہپّ-ہاپ گروپ *ڈجیٹل انڈرگراؤنڈ* لئی شروع کیتا۔ شاکر دے زیادہ تر گانیاں دا موضوع اندرونی شہراں وچ ہو رہی نسل واد، ہنسا، تنگی اتے ہور سماجی مدعے رہا اے۔ اسدے ماپے اتے اس دے پروار دے کئی ہور لوک *بلیک پینتھر پارٹی* دے میمبر سن اتے اوہناں دے وچار اس دے گانے وچ جھلکدے سن۔ اپنے کریئر دے آخری حصے دے دوران، شاکر *ایسٹ کوسٹ-ویسٹ کوسٹ ہٹہوپ رائیولری*' دا اک ووکل بھاگیدار سی اتے ہور ریپراں، نرماتاواں، اتے ریکارڈ لیبل والے سٹاف میمبراں نال جھگڑے وچ شامل سی۔ اپنے سنگیتک کریئر توں علاوہ، شاکر اک اداکار وی سی، اسنے 1990 دے دہاکے وچ چھ فلماں وچ کم کیتا اتے اک ٹیوی شو وچ نظر آیا سی۔

7 ستمبر 1996 نوں، شاکر نوں لاس ویگاس، نیواڈا وچ پھلیمنگو روڈ دے چوراہے اُتے گولی مار کے مار دتا گیا سی۔ اس نوں دکھنی نیوڈا دے یونیورسٹی میڈیکل سینٹر وچ لجایا گیا، چھ دن بعد اسدی موت ہو گئی۔

## مڈھلا جیون
شاکر دا جم 16 جون، 1971 نوں اک افریقن امریکن پروار وچ پوربی ہارلیم، نیویارک شہر، نیو یارک، امریکہ وکھے ہویا سی۔ اسدا جم دا نام لیسین پارش کرکّ سی۔ اسدے ماپے اتے اس دے پروار دے کئی ہور لوک *بلیک پینتھر پارٹی* دے میمبر سن۔ جدوں نیویارک پینتھر دے 21 مقدمے وچ "امریکہ سرکار اتے نیویارک رستہ" دے خلاف سازش دے 150 الزاماں توں اسدی ماں نوں بری کر دتا گیا سی تاں اس توں اک مہینے بعد شاکر دا جم ہویا سی۔

## حوالے

گٹھ:ریپر
گٹھ:جم 1971
گٹھ:موت 1996
جیریمی رینر

thumb|292x292px
**جیریمی لی رینر** (جم 7 جنوری، 1971) اک امریکی اداکار اے۔ اسنے اپنے کیریئر دی شروعات *دہمر* (2002) اتے *نیؤ نیڈ* (2005) ورگیاں آزاد فلماں راہیں کیتی۔ جیریمی نے وڈیاں فلماں، جویں کہ *سویٹ* (2003) اتے *28 ویک لیٹر (2007)* وچ معاون کرداراں حاصل کیتیاں۔ جیریمی نوں *دِ ہرٹ لاکر* (2008) وچ اپنی کارگزاری لئی اکادمی اوارڈ لئی سبتوں ودھیا اداکار اتے *دِ ٹاؤن* (2010) وچ اس دی کارکدرگی لئی سبتوں ودھیا معاون اداکار لئی اکیڈمی اوارڈ لئی نامزد کیتا گیا سی۔ اس دیاں فلماں نے اتری امریکہ وچ 3.5 بلیئن ڈالر اتے دنیا بھر وچ 9.8 بلیئن ڈالر دی کمائی کیتی اے، جس نال اوہ ہن تک دے سبھ توں ودھ کمائی کرن والے باکس-آفس ستاریاں وچوں اک بن گیا اے۔

جیریمی مارول سنیمیٹک یونیورس دیاں فلماں تھور (2011)، اوینجرس (2012)، *اوینجرس: ایج آف الٹران* (2015)، *کیپٹن امریکہ: سول وار* (2016) اتے ایوینزرس: اینڈگیم (2019) وچ ہاکائی دے کردار لئی سبھ توں ودھ جانیا جاندا اے۔ اوہ *مشن: امپوسیبل - گوسٹ پروٹوکول* (2011)، *دِ بورن لیگیسی* (2012)، *[[ہینسل اینڈ گریٹل: وچ ہنٹرس|ہینسل اتے گریٹل: وچ ہنٹرز]]* (2013)، *امیریکن ہسل* (2013)، *مشن: امپوسیبل - روگ نیشن* (2015)، اتے *ارائیول* وچ وی نظر آیا سی۔ جیریمی اک روک سنگیتکار وی اے۔

## مڈھلا جیون
جیریمی دا جم کیلیفورنیا دے موڈیسٹو وچ، ماں ویلیری کریئرلی اتے پیؤ لی رینر، جو میکہینری بول، جو اک موڈیسٹو گیندبازی ایلی، دا پربندھن کردا سی، دے گھر ہویا سی۔ اسدے ماپیاں نے الڑ عمر وچ ویاہ کروا لیا اتے جدوں اوہ دس سالاں دا سی تاں اوہناں دا طلاق ہو گیا۔ اوہ ستّ بھیناں-بھراواں وچوں سبھ توں وڈا اے۔ اسدا ٹبر وچ جرمن، انگلش، سکاٹش، سویڈش، آئرش اتے پنامنیئن شامل ہن۔

جیریمی 1989 وچ موڈیسٹو دے پھریڈّ سی۔ بیئر ہائی سکول توں گریجوئیٹ ہویا اوہ موڈیسٹو جونیئر کالج وچ پڑھیا، جتھے اسنے کمپیوٹر سائنس اتے کرمینولوجی دی پڑھائی کیتی، اس توں پہلاں کہ اسنے چونویں وجوں ناٹک دی کلاس لئی اتے اداکاری وچ کریئر بناؤن دا فیصلہ کیتا۔

## حوالے

گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:21ویں صدی دے امریکی سنگیتکار
گٹھ:جم 1971
گٹھ:Pages with unreviewed translations
یوان میک گریگر

**یوان گورڈن مکگریگر** اوبیئی دا جم 31 مارچ 1971 نوں ہویا۔ اوہ سکوٹش اداکار اے، اتے اوہ اپنیاں وکھ-وکھ کرداراں لئی قومانتری درجے تے جانیا جاندا اے، جس وچ آزاد ناٹک، سائنسی سوچ بیسڈ فلماں اتے سنگیت شامل اے۔

مکگریگر دی پہلی پیشہ ور کردار 1993 وچ آئی سی، جدوں اسنے بریٹیش *چینل 4* دی سیریز *لپسٹک اؤن یوئر کولر* وچ مکھ کردار نبھایا سی۔

مکگریگر نے فارگو دے تیجے سیزن وچ 2017 ایفئیکس لڑی وچ اپنے دوہرے کارکردگی دے لئی *منیسیریز جاں ٹیلیوژن فلم* وچ سبھ توں ودھیا اداکار دا گولڈن گلوب اوارڈ جتیا اتے سبھ توں ودھیا اداکار دے لئی میوزک اتے کامیڈی گٹھ وچ گولڈن گلوب انعام لئی نامزدگی حاصل کیتی۔ اسنے *گائیز اتے ڈولس* (2005-07) اتے *اوتھیلو* (2007-08) دی تھئیٹر پروڈکشن وچ اداکاری کیتی اے۔ 1997 وچ اسنوں اینپائر میگزین دی ٹوپ ٹائم مووی سٹارز آف آل ٹائم لسٹ وچ 36واں تھاں دتا گیا سی۔ بیبیسی دے لئی 2004 دے اک سرویکھن وچ مکگریگر نوں *بریٹیش سبھیاچار* وچ چوتھا سبھ توں بااثر انسان اعلان کیتا گیا سی۔ اوہ دان دے کماں وچ وی شامل رہا اے اتے 2004 وچ یونیسیف یوکے دے لئی اسنے اک راجسفیر دے روپ وچ وی کم کیتا اے۔ 2016 وچ اسنوں بافٹا برٹینیا ہیومینیٹیریئن اوارڈ نال وی نوازیا گیا گیا سی۔

## مڈھلا جیون
مکگریگر دا جم پرتھ وچ ہویا اتے کریف وچ وڈا ہویا۔ اسدی ماں کیرل ڈائنے کریف ہائی سکول وچ اک رٹائرڈ استاد اتے پچھوں ڈنڈی دے کنگزپارک سکول دی اپ-پرمکھ استانی رہی اے۔ اسدا پیؤ جیمز چارلس سٹیورٹ *جم مکگریگر*، اک رٹائرڈ جسمانی سکھیا استاد اتے کریف وچ *موریسن اکیڈمی* وچ کیریئر ماسٹر ہن۔ اسدا اک وڈا بھرا، کولن (جم 1969)، *روئل ایئر فورس* وچ اک پائلٹ سی۔ اسدا ماما *ڈینس لاسن* اے اتے اسدی ماسی دا نام *شیلا گش* اے۔

مکگریگر نے کریف وچ آزاد *موریسن اکیڈمی* وچ حصہ لیا اتے 16 سال دی عمر وچ سکول چھڈن توں بعد، اسنے پرتھ تھئیٹر وچ سٹیج معاون دے روپ وچ کم کیتا اتے *کرککیلڈی کالج آف ٹیکنولوجی* وچ ناٹک وچ اک مڈھلے پاٹھکرم دا مطالعہ کیتا، اتے اس پچھوں اوہ *گلڈہال سکول آف میوزک* وچ ناٹک دا مطالعہ کرن دے لئی لنڈن چلا گیا۔

## انعام اتے نامزدگیاں
2010 وچ میکگریگر نوں فرانسیسی سرکار نے اسنوں *نائیٹ آف د اؤرڈر آف د آرٹس اینڈ لیٹرس* دے روپ وچ نوازیا گیا سی۔ مکگریگر نوں اؤفیسر آف د اؤرڈر آف د بریٹیش اینپائر (اوبیئی) دے روپ وچ ناٹک اتے چیرٹی دے وچ سیواواں دے لئی 2013 *نیو ایئر اؤنرس* وچ نامزد کیتا گیا سی۔

## انفرادی جیون
مکگریگر نے 1995 وچ، *کاوناگ کیو۔سی*۔ دے سیٹ تے والی اک گریک-فرینچ پروڈکشن-ڈزائنرن *ایو ماوریکس* نال ویاہ کروایا۔ اسدیاں چار کڑیاں ہن جہناں وچوں اک نوں اوہناں نے منگولیا توں گود لیا سی۔ مکگریگور نے اپنے داہنے ہتھ تے اپنی تینویں تے کڑیاں دے ناماں دے دل تے چھلر ٹیٹو بنوائے نیں।

## حوالے

## باہرلے لنک

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

گٹھ:جم 1971
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:یورپی فلم ڈریکٹر
خرم ذکی

**سید خرم ذکی** (26 مارچ 1976 – 7 مئی 2016) اک پاکستانی کھوجی، صحافی، بلوگر، سنی-مخالف انسانی حق اتے شیعہ انسانی حق کارکنّ سی। اوہ کراچی، پاکستان توں 1998–2001 دوران کمپیوٹر سائنس وچ اپنی گریجوئیشن دی ڈگری کیتی۔

ذکی نے ڈیفینس سروس انٹیلیجینس اکادمی، اسلام آباد وچ بطور ہدائتکار/ڈریکٹر نوکری کیتی۔ اتھے اوہ ٹیکنیکل انٹیلیجینس پڑاؤندا سی۔ بعد وچ اسنے ٹیوی ون اتے نیوز ون ٹیوی چینل دے ڈائریکٹر دے طور اُتے نوکری کیتی۔

ذکی ہن پچھلے ویلے وچ پاکستانی بلوگ اتے خبر ویبسائیٹ "لیٹ اس بلڈ پاکستان" دا ایڈیٹر سی۔

## حوالے

گٹھ:پاکستانی لوک
گٹھ:پاکستانی صحافی
گٹھ:جم 1976
جیوتی رندھاوا

**جوتئندر سنگھ رندھاوا** (جم 4 مئی 1972) اک بھارتی پیشہ ور گولفر اے۔ اوہ ایشیئن ٹور اُتے کھیڈدا اے جتھے اسنے 1998 اتے 2009 دے وچکار اٹھ وار جت حاصل کیتی۔ اوہ 2004 توں 2009 درمیان کئی وار سرکاری ورلڈ گولف رینکنگ وچ پہلے 100 نمبر وچ سی۔

## کریئر
رندھاوا 1994 وچ پیشہ ور بنے سن۔ اوہ ایشیئن ٹور اُتے کھیڈدا اے، 2005 توں 2010 تک یورپیئن ٹور ' تے کھیڈیا۔ 2002 وچ اوہ ایشیئن ٹور دی پیسے دی لسٹ وچ چوٹی اُتے رہا۔ یورپیئن ٹور اُتے اس دا سروؤتم انت 2004 دی جونی واکر کلاسک وچ دوسرا تھاں اے۔

## نجی زندگی
رندھاوا دا ویاہ اداکارہ چترانگدا سنگھ نال ہویا سی۔ اوہناں دے بیٹے دا نام زوراور رندھاوا اے۔ اپریل 2014 وچ اس جوڑے دا طلاق ہو گیا سی اتے اوہناں دے بیٹے دی حراست چترانگدا نوں دتی گئی اے۔

اس نوں 26 دسمبر 2018 نوں کٹارینیاگھاٹ جنگلی جیون، وچ خطرے وچ پے رہے جانوراں اتے پنچھیاں دے شکار کرن دے معاملے وچ گرفتار کیتا گیا سی۔ جوتی رندھاوا اتے اس دے اک ساتھی نوں موتیپر رینج دے جنگل وچ شکار دے الزام وچ بدھوار نوں گرفتار کر لیا۔ دگدھا کترنیا گھاٹ ٹائیگر رزرو دے فیلڈ ڈائریکٹر رمیش پانڈے نے دسیا کہ کترنیا گھاٹ توں ملی شروعاتی جانکاری دے مطابق رندھاوا اتے اس دے ساتھیاں اُتے جنگلی مرغے دا شکار کرن دا الزام اے۔

خبراں مطابق ون ڈیپارٹمنٹ دے اہلکاراں نے اوہناں دے قبضے توں سامبھر دی کھلّ، 0.22 بور دی رائیپھل، لگزری گڈی (رجسٹریشن نمبر- ایچّ۔آر۔ 26 ڈی۔اینّ 4299) اتے شکار کرن نال متعلق پابندیشدا اپکرن برآمد کیتے ہن۔ اس توں علاوہ ون وہار دے وبھاگی اہلکار (ڈی۔ایپھّ۔او) جے۔پی۔ سنگھ دوشی گولپھر اتے اوہناں دے ساتھیاں توں پچھ-گچھ کرکے قانونی کاروائی کر رہے ہن۔

رندھاوا اتے وراجدار نوں جنگل اتے جنگلی جیون دے کماں ماتحت کئی الزاماں دا ساہمنا کرنا پیندا اے، جویں کہ جنگل وچ ورجت کماں نوں انجام دینا، پابندیشدا جائداد رکھنا، جنگلی جیون والی تھاں وچ تباہی پیدا کرنا، اک ہتھیار نال اک استھان وچ داخل ہونا، پابندیشدا اتے نقصان دہ مادہ لے کے جانا، جانوراں دیاں ٹراپھیاں وچ وپار کرنا اتے لائسینس توں بناں جانوراں دے لیکھ، اتے غلام جانوراں دی انئدھکارت خرید۔

## جتاں

### ایشیئن ٹور جت (8)

### جاپان گولف ٹور جتی (1)

* 2003 سنٹوری اوپن

### پروفیشنل گولف ٹور آف انڈیا جتی (7)

* 2007 ایائیئیس گولف اوپن، ڈیئیلئیپھ ماسٹرز
* 2008 ڈیئیلئیپھ ماسٹرز، بل بل اوپن
* 2011 پیجیٹیائی پلیئرز چیمپیئن شپ، سی جی اوپن
* 2012 پیجیٹیائی پلیئرز چیمپیئن شپ

## پرمکھ چینپیئنشپاں دے نتیجے

## ٹیم پیش
**شقین**

* آئیسنہاور ٹرافی (بھارت دی نمائندگی): 1992

**پیشہ ور**

* ایلفرڈ ڈنہل کپ (بھارت دی نمائندگی): 1999
* راجونش کپ (ایشیا دی نمائندگی): 2003 (وجیتا)، 2005 (وجیتا)
* عالمی کپ (بھارت دی نمائندگی): 2005, 2007, 2008, 2009
* رائل ٹرافی (ایشیا دی نمائندگی): 2006

## حوالے

گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1972
گٹھ:بھارتی سکھ
گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:۱۹۷۲ دے جم
جسونت ظفر

**جسونت ظفر** (جم 17 دسمبر 1965ء) چڑھدے پنجاب دے اک پنجابی شاعر، وارتک لکھاری، چترکار تے کارٹونسٹ نیں۔

## جیون
جسونت ظفر دا جم پنڈ سنگھے خالصہ (نور محل) وچ 1965ء نوں ہویا تے بچپن جدی پنڈ مہسمپر (پھلور) وچ گزریا۔ اس نے سرکاری ہائی سکول کوم کلاں توں دسویں دی امتحان پاس کیتی۔ پھر اچّ پڑھائی لئی سرکاری کالج، لدھیاݨا (1981 توں 1984) وچ داخلہ لے لیا اتے گرو نانک دو انجینیئرنگ کالج، لدھیاݨا توں 1989 وچ انجینیئرنگ دی ڈگری حاصل کیتی۔ اس ویلے دوران اسنے کلا نال جڑے تعلیمی مقابلیاں وچ سرگرمی نال حصہ لیا۔ بعد وچ پنجاب سٹیٹ پاور کارپوریشن وچ نوکری کر لئی پر پڑھائی لکھائی دے کم وچ اوہ پورے جوش نال جٹیا رہیا۔ اوہناں نے شاہکار کویتاواں دی رچنا کیتی۔

اوہناں نے لدھیاݨا وچ اکو وار اک لکھ دے لگبھگ بوٹے لوائے جو کہ اک طرحاں دا ریکارڈ سی۔ اس توں پہلا اوہناں نے لدھیاݨے وچ وگدے گندے نالے دی صفائی دا بیڑا چکیا۔ جس دوران اوہناں اک ناٹک 'بڈھا دریا' دی رچنا وی کیتی۔

اج کل  وہ بھاشا وبھاگ پنجابی زبان دے ڈائریکٹر نیں۔   

## رچناواں
* *دو ساہواں وچکار* (شعری مجموعہ) 1993
* *اسیں نانک دے کیہ لگدے آں* (شعری مجموعہ) 
* *سکھ سو کھوج لہے* (مضمون مجموعہ) 2008
* *ایہہ بندہ کیہ ہندا*(شعری مجموعہ) 2010
* *مینوں اؤں لگیا* 2015

## تنقید
### [[سرجیت پاتر|ڈاکٹر۔ سرجیت پاتر]] دے مطابق
جسونت ظفر بہت باریک اولوکن والا دانشور اے۔ اوہ شاعری ایویں لکھدا اے، جیوں کوئی مہنگی وستو نوں تول رہا ہووے۔ بادی نہیں کھوجی ہونا اسدا نظارہ اے۔ *اسیں نانک دے کیہ لگدے آں* وچ شامل کویتاواں دے سروکار جتھے بھن بھنّ اتے پھیلے ہوئے نیں اوتھے ساریاں کویتاواں مل کے اک سانجھے وچاردھارائی بنیاد دا اساری کردیاں جاپدیاں ہن۔ شاعر محض کسے استعمال لئی استعمال نہیں کردا سگوں اپنی گل نوں سپشٹتا سنکھیپتا خوبصورتی نال کرن لئی نویاں ودھیاں دا استعمال کردا اے۔ اسدی ولکھنتا سوچ وچار سہج اتے دلیری دے سمیل کارن اے۔ اس شعری مجموعہ نال شاعر پنجابی شاعری لئی نویں دوار، نویں راہ بناؤندا اتے نویاں دھرتیاں تلاشدا اے اتے اپنی نویں نویکلی پچھان بناؤن دے اہل ہندا اے۔

### ڈاکٹر پرمندر سنگھ
نانک پرکاش وچ لکھیاں ظفر دیاں کویتاواں اس گل دا بہت تیکھن احساس کرواؤدیاں ہن کہ اسیں نانک ناملیوا لوک نانک دا نام لیندے ہوئے، نانک تے اپنا حق جماؤندے ، نانک دے کیہ لگدے آں ۔ ظفر نے اپنی کتاب وچ بنیادی تے گہرا سوال پچھݨ دی شاعری پہل کیتی اے۔

## باہرلے جوڑ
* جسونت ظفر دا فیس بک پیج

## حوالے

گٹھ:پنجابی شاعر
گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پنجابی لکھاری
جسپال بھٹی

**جسپال بھٹی** (3 مارچ 1955 – 25 اکتوبر 2012) اک پنجابی ہاس-رسس کلاکار، وئنگکار، کارٹونسٹ اتے اداکار سن جو عامَ آدمی دے جیون دیاں مصیبتاں اتے اپنے وینگ لئی مشہور سن۔ اوہ ہندی ٹیلیوژن اتے سنیمے دے اگھے اداکار، فلم پروڈیؤسر اتے ڈریکٹر سن۔ 80 دے دہاکے دے انت وچ دوردرشن تے سویر ویلے *الٹا-پلٹا شو* راہیں مشہور ہوئے۔ اس توں پہلاں اوہ چنڈی گڑھ وچ ٹربیون اخبار وچ کارٹونسٹ سن۔ اک کارٹونسٹ ہون دے ناطے ہی اوہناں نوں عامَ آدمی نال جڑیاں مشکلاں اتے مصیبتاں اتے وئنگمئی چوٹ کرن دا پہلاں توں ہی تجربہ سی۔ اپنی اس قابلیت صدقہ اوہ الٹا-پلٹا شو نوں بہت روچک بناؤن وچ کامیاب رہے سن۔ 90ویاں دے شروع وچ اوہ دوردرشن توں اک ہور لڑیوار *فلاپ شو* لے کے آئے جو بہت مشہور ہویا اتے اس دے بعد جسپال بھٹی نوں اک کارٹونسٹ دی بجائے اک ہاس-رسس اداکار دے روپ وچ پچھان ملی۔

25 اکتوبر 2012 نوں سویرے 3 وجے جالندھر (چڑھدا پنجاب) دے رستے وچ شاہکوٹ نیڑے اک سڑک حادثہ وچ اوہناں دی موت ہو گئی۔

## حوالے

گٹھ:پنجابی اداکار
گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:بھارتی فلم ڈریکٹر
گٹھ:جم 1955
گٹھ:موت 2012
گٹھ:امرتسر دے لوک
گٹھ:پدم بھوشن نال اعزازی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی مزاحیہ کلاکار
گٹھ:پنجابی فلم ڈریکٹر
امن دھالیوال

**امن سنگھ دھالیوال** (جم: 24 جولائی 1986) اک پنجابی ماڈل اتےاداکار اے، جو پنجابی سنیما وچ کم کردا اے، جتھے اسنوں ایکشن ہیرو دے ناں نال جانیا جاندا اے۔ اوہ پنجاب دےشہر مانسا، پنجاب توں اے۔ ہر کردار دے نال اس دیاںبدلویاںدکھاںلئی جانےجاندے امن نےبالیوڈّ، پالیوڈّ، پاکستانی اتے تیلگو فلماں وچ کم کیتا اے، جس وچ بگ بردر(بالیوڈّ، 2007)، جودھا اکبر (بالیوڈّ، 2008)، کوفی ہاؤس (بالیوڈّ، 2009)، ورثہ (پاکستانی، (پنجابی سنیما، 2010)، کھلیجا (تیلگو، 2010)، انڈین پولیس (تیلگو، 2011) اتے اجدے رانجھے (رلائنس اتپاد پنجابی سنیما، 2012) لیدرلائیف (پنجابی پنجابی، انگ)) "جٹّ بوآئیس- پتّ جٹاںدے"(پنجابی) ساکہ (شہید) (پنجابی، انگریزی)۔

## شروعاتی زندگی اتے پچھوکڑ
امن دھالیوال، پیؤ استاد مٹھُ سنگھ کاہنیکے اتے ماں گرتیج کور دھالیوال استانی دے گھرپیدا ہوئے سن۔
اس نے اپنا جیون پنجاب دے اک چھوٹے جہے دہاتی شہر مانسا وچ بتایا۔
اس نے دلی، بھارت وچ اک میڈیکل کالج توں ہسپتال وچ ریڈیؤلوجی اتے ماسٹرز وچ بیچلرز ڈگری حاصل کیتی۔

## فلموگرافی

## حوالے

گٹھ:جم 1986
گٹھ:بھارتی سکھ
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:پنجابی لوک
جنمیجا سنگھ جوہل

*جنمیجا سنگھ جوہل* (جم 22 دسمبر 1953) اک پنجابی فوٹوگرافر، چترکار اتے ساہتکار ہن جو مکھ طور تے بال ساہت کر کے جانے جاندے ہن۔

## لکھتاں
* *[[سوکھی تے آسان فوٹوگرافی]]*
* *[[گن کاری پودے]]*
### کاوَ-کتاباں
* *[[مکھ بند]]*
* *[[مینوں معاف کریں]]* (رباعیاں)
* *[[آکاش دا قیدی]]*

### بال کتاباں
* *[[تتلیاں والی فراق]]*
* *[[چینی والی چڑی]]* (2002)
* *[[ٹائی والا باندر]]*
* *[[نیک صلاح]]*
* *[[کیڑی تے پھل]]*
* *[[رنگلی لکھائی]]*
* *[[چل جنمیجے سیر کرا]]*
* *[[پنجابی رکھاں دے پتے]]*
* *[[چڑیئے نی چڑیئے]]*
* *[[چٹھی کویں لکھیئے]]*
* *[[چل او کتوریا]]*

### وینگ کتاب
* *[[کلیاں لیکاں]]*
* *[[لکیر دے پار]]*

### سانجھیاں کتاباں
* *[[گاؤ بچیو]]*
* *[[پینڈو کھیڈاں]]*

## ہائکُ مجموعہ
*[[پچراں]]*

## حوالے

گٹھ:پنجابی لکھاری
گٹھ:جم 1953
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:بھارتی سکھ
کائنات اروڑا

**کائنات اروڑا **اک بھارتی اداکارہ اے جو بالیوڈّ وچ کم کردی اے۔ اس نے بالیوڈّ 100 کروڑ دی بلاکبسٹر کامیڈی فلم "گرینڈ مستی" وچ مارلو دے روپ وچ اپنی شروعات کیتی سی۔ اوہ "منکہانی" اتے "کھٹا میٹھا"، وچ وی دکھائی دتی اتے ملیالم فلماں وچ گایا۔

## مڈھلا جیون
اروڑا دا جم سہارنپور، اتر پردیش وچ اک پنجابی پروار وچ ہویا سی۔ اوہ مرحوم اداکارہ دویا بھارتی دی دوجی چچیری بھین اے۔ 2012 وچ کائنات نے اک بزرگ عورت نوں گود لیا اتے اس دی دیکھبھال کرنی شروع کیتی اے۔

## فلماں

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 

گٹھ:بھارتی اداکاراواں
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:جم 1986
عشرت جہاں جھوٹھا پولیس مقابلہ کیس

**عشرت جہاں جھوٹھا پولیس مقابلہ**، 15 جون 2004, 19 سالا ات گرد عشرت جہاں اتے تن ہورناں ات گرداں نوں گجرات وچ احمدآباد اتے گاندھینگر دے وچکارلے سڑک کھیتر وچ کرائیم برانچ دے اہلکاراں دے اک دستے نے پولیس مقابلے وچ مار دتا سی۔ گجرات سرکار دی کرائم شاخاں نے اک خفیہ اطلاع دا دعویٰ کر کے کہ لشکر طیبہ دے اتوادیاں دے اک دستے نے سال 2002 وچ مسلماناں دے فرقو قتلام دا بدلہ لین لئی گجرات دے وزیر اعلیٰ نرندر مودی دے قتل دی سازش رچی سی۔ عشرت جہاں دے نال مارے گئے باقی تن آتنکوادی امجد، ذیشان، اتے جاوید سن۔
پولیس دےتے دی اگوائی ڈی جی ونجارا نے کیتی سی جس نوں بعد وچ سہراب الدین ناں دے اک ہور ات گرد دی پولیس مقابلے وچ قتل دے کیس وچ جیل وچ جانا پیا سی۔

## حوالے

گٹھ:بھارت وچ انسانی حقاں دا کھلواڑ
ساجد واجد

**ساجد علی تے واجد علی** دونے موسیقاراور موسیقی دے ہدایت کار نيں۔ ایہ ساجد واجد ناں تو‏ں مشہور نيں۔ ایہ کئی فلماں دے گانے گائے نيں، لکھ چکے اے تے ہدایت وی کر چک‏‏ے نيں۔

**ساجد–واجد** اک بھارتی بالیوڈّ فلم سنگیت ڈریکٹر جوڑی سی، جس وچ **ساجد خان** اتے **واجد خان** بھرا شامل سن۔ اوہ استاد شرافت علی خان دے پتر سن، جو اک طبلہ وادک سی۔ 31 مئی 2020 نوں واجد دی دل دا دورہ پین کارن موت ہو گئی، اوہ کوروناوائرس توں وی پیڑت سی۔

## کریئر
ساجد–واجد نے سبھ توں پہلاں 1998 وچ سلمان خان دی *پیار کیا تو ڈرنا کیا* لئی سنگیت بنایا سی۔ 1999 وچ، اوہناں نے سونو نگم دی ایلبم *دیوانہ* لئی سنگیت بنایا، جس وچ "دیوانہ تیرا"، "اب مجھے رات دن" اتے "اس قدر پیار اے" ورگے گانے شامل سن۔ اسے سال، اوہناں نے فلم *[[ہیلو بھرا (1999 فلم)|ہیلو بردر]]* لئی سنگیت نردیشکاں وجوں کم کیتا اتے "ہٹا ساون کی گھٹا"، "چپکے سے کوئی آئیگا" اتے "ہیلو بردر" گیت لکھے۔

اوہناں نے کئی فلماں جویں کہ *کیا یہی پیار اے* (2002)، *گناہ* (2002)، *چوری چوری* (2003)، *دِ کلر* (2006)، *شادی کارکے پھس گیا یار* (2006)، *جانے ہوگا کیا* (2006) اتے *کلھ کسنے دیکھا* ورگیاں کئی فلماں لئی سنگیت تیار کیتا۔

سنگیتک جوڑی نے سلمان خان دے ابھنی والیاں کئی فلماں لئی وی سنگیت تیار کیتا اے، جس وچ *تمکو نہ بھول پائینگے* (2002)، *تیرے نام* (2003)، *گرو* (2004)، *مجھسے شادی کروگی* (2004)، *پارٹنر* (2007)، *ہیلو* (2008))، *گوڈ تسیں گریٹ ہو* (2008)، *وانٹیڈ* (2009)، *میں اور مسز کھنہ*، (2009)، *ویر* (2010)، *[[دبنگ]]* (2010)، *نو پروبلم* (2010) اتے *ایک تھا ٹائیگر* (2012; صرف "ماشئلھا" گیت) شامل ہن۔

اوہ رئیلٹی شو *سا رے گا ما پا سنگنگ سپرسٹار*، *سا رے گا ما پا 2012* دے مینٹور رہے ہن اتے اوہنا نے ٹیلیوژن رئیلٹی شو *بگّ بوس 4* اتے *بگّ بوس 6* دے سرلیکھ دا ٹریک دتا اے۔

ساجد–واجد نے آئیپیئیل 4 دا تھیم گانا "دھوم دھوم دھوم دھڑکا" تیار کیتا سی، جس وچ واجد نے ٹائیٹل ٹریک گایا سی۔

## فلماں
* دبنگ 2
* وانٹیڈ
* کل کس نے دیکھا

## اعزازات
* 2011: دبنگ دے لئی سٹار سکرین بہترین موسیقار انعام  2011:
* دبنگ دے لئی فلم فیئر بہترین موسیقار انعام
* 2011: دبنگ دے لئی زی سِنے بہترین موسیقار انعام

## واجد خان د‏‏ی وفات
واجد خان 31 مئی 2020ء نو‏‏ں کورونا وائرس بیماری دے سبب انتقال کر گئے۔ انھاں کووڈ-19 تو‏ں متاثر دسیا گیا سی تے انہاں دے بھائی نے تصدیق د‏‏ی سی۔
 
## حوالے

## باہری لنک

* سرکاری ویبسائیٹ 
* 
* 

گٹھ:فلمفیئر انعام جیتو
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:بھارتی مسلمان
گٹھ:2020 دیاں موتاں
گٹھ:۲۰۲۰ دیاں موتاں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بھارت وچ کورونا وائرس د‏‏ی وبا تو‏ں اموات
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:بھارتی موسیقار
گٹھ:فلم فیئر فاتحین
زیب بنگش

زیب النسا بنگش (جم 1981) لاہور توں اک پاکستانی گائکہ-گیت کار اے۔ اس دا پروار اصل وچ خیبر پختونخوا دا رہن والا سی۔ اس نے سونو-گائکی والے کیریئر توں علاوہ اوہ سنگیت بینڈ زیب تے ہانیا وچ ہانیا اسلم نال وی کم کر چکی اے جو ایسدا چچیرا بھرا سی۔

## کیریئر
زیب النسا بنگش نے اپنے چچیرے بھرا ہانیا اسلم نال زیب اتے ہانیا دے روپ وچ اپنا کیریئر شروع کیتا۔ اوہناں نے اپنی پہلی ایلبم *چپّ* نوں رلیز کیتا۔ 2013 وچ زیب نے مدراس کیفے لئی اک گانا گایا اتے بالیوڈّ وچ اپنی شروعات کیتی۔ ہانیا کینیڈا وچ پڑھن لئی روانہ ہون توں بعد اس نے اپنا سولو کیریئر جاری رکھیا۔ اسنے کئی ہندوی فلماں جویں ہائیویء (2014)، بن روئے (2015)، ہو من جہاں (2015)، منٹو (2015) اتے پھتور (2016) دے ساؤنڈٹریک گائے۔ اسنے ٹیلیوژن ڈرامہ لڑی دیار دل دا ٹائیٹل ٹریک وی گایا جس لئی اسنے 2016 وچ ودھیا مول ساؤنڈٹریک لئی ہم اوارڈ اتے بیسٹ مول ساؤنڈٹریک لئی لوکس سٹائیل اوارڈ جتے۔

اسنے کوک سٹوڈیو دے سیزن 9 وچ دو گیتاں دا کارکردگی کیتا۔ اس نے دوجے سیزن پیپسی بیٹل آف دِ بینڈ وچ اک وی کم کیتا۔

## حوالے

گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پاکستانی لوک
گٹھ:پاکستانی گلوکار
گٹھ:جم 1981
گُردیڡ سنگھ کاؤنکے

**گردیو سنگھ کاؤنکے**&nbsp;(1949 – جنوری 1, 1993) اک سکھ جتھیدار سن۔ اوہ 1986 توں 1993 تک اکال تخت دے ایگزیکٹیو جتھیدار وجوں سیوا نبھاؤندے رہے۔

## شروعاتی جیون
گردیو سنگھ دا جم 1949 وچ لدھیانہ ضلعے دی سب-ڈویزن جگراؤں&nbsp;دے پنڈ کاؤنکے کلاں وکھے ہویا۔ اوہناں دے پیؤ دا ناں گردیال سنگھ اتے ماں دا ناں چند کور سی۔ اوہناں دے دادا جتھیدار طوطا سنگھ نانکسر دے بابا نند سنگھ دے ساتھی سن۔ چھوٹی عمرے اوہناں امرت چھک لیا اتے&nbsp;6 جماعتاں پڑھن توں بعد اوہناں دمدمی ٹکسال وچ داخلہ لے لیا۔

## اکال تخت دے جتھیدار
اکال تخت وکھے 26 جنوری، 1986 نوں سربتّ خالصہ سدیا گیا جس وچ جسبیر سنگھ روڈے نوں اکال تخت دا جتھیدار تھاپیا گیا۔ روڈے اپنی تعیناتی ویلے جیل وچ سن، اس کرکے کاؤنکے نوں کرجکاری جتھیدار تھاپیا گیا۔

29 اپریل، 1986 نوں پنتھک کمیٹی نے ہرمندر صاحب وکھے پریس کانفرنس سدّ کے آزاد پنجابی سکھ ہوملینڈ خالصتان دی اعلان کر دتی۔ اس توں بالکل بعد پنتھک کمیٹی دے سارے میمبر اس جگہ توں چلے گئے۔ پولیس نے ہرمندر صاحب دی حدود نوں گھیرا پا کے جتھیدار کاؤنکے نوں گرفتار کر لیا۔&nbsp;

جتھیدار کاؤنکے دے حراست وچ ہون کرکے گربچن سنگھ مانوچاہل اتے اوہناں توں بعد پروفیسر درشن سنگھ ایگزیکٹیو جتھیدار دی سیوا نبھاؤندے رہے۔

## نجی جیون
1970 وچ اوہناں نے گورمیل کور نال انند کم کروایا۔اوہناں دیاں تن سنتاناں ہوئیاں۔

## شہادت
انسپیکٹر گرمیت سنگھ دی اگوائی والی پولیس ٹکڑی نے 25 دسمبر، 1992 اوہناں نوں اوہناں دے کاؤنکے کلاں واقع گھر توں گرفتار کر لیا۔ 28 دسمبر نوں اوہناں دی بیوی نے پایا کہ اوہناں نوں تھانا صدر جگراؤں توں سی۔آئی۔اے پچھگچھّ مرکز جگراؤں وکھے تبدیل کر دتا گیا اے۔ جدیں اوہناں دی بیوی اوہناں لئی غذا لے کے اتھے پہنچی تاں اوہ تسیہیاں کارن کھانا کھا سکن دی حالت وچ نہیں سن۔ اس حقیقت دی پشٹی&nbsp;30 دسمبر نوں اتھوں چھٹن والے اک انسان نے اتے حراست وچ اوہناں نوں دیکھ چکے اک ڈاکٹر نے وی کیتی۔

31 دسمبر نوں اوہناں دی بیوی گورمیل کور نوں سوچت کیتا گیا کہ کاؤنکے نوں سی۔آئی۔اے پچھگچھّ مرکز توں لے کے جایا جا چکا اے۔اس توں بعد اوہناں دا تھہو-پتہ نہیں لگ سکیا۔ پولیس نے دعوہ کیتا کہ اوہ 2 جنوری، 1993 نوں پولیس حراست وچوں فرار ہو گئے ہن۔

1997 مئی نوں *کمیٹی فار کوآرڈینیشن آف ڈسئپیئرینس ان پنجاب* (CCDP) ناں دی اک کمیٹی نے تفتیش کرن توں بعد پایا کہ جتھیدار کاؤنکے نوں&nbsp;25 دسمبر، 1992 توں 1 جنوری، 1993 تک پہلاں تھانا صدر جگراؤں اتے پھر سی۔آئی۔اے پچھگچھّ مرکز جگراؤں وکھے تسیہے دتے گئے۔ اوہناں ایہہ وی پایا کہ ثبوت اس گل ول اشارہ کردے ہن کہ اوہناں نوں تسیہے دے کے ہی شہید کر دتا گیا سی۔

## حوالے

گٹھ:جم 1949
گٹھ:پنجابی لوک
وبھا صراف

**وبھا صراف** یا **ویبھا صراف**  اک بھارتی گلوکارہ-نغمہ نگار تے بالی وڈ پس پردہ گلوکارہ نيں۔ وبھا صراف لوک گیت پیش کردیاں نيں تے بنیادی طور اُتے کشمیریاں تو‏ں منسلک گانےآں دے لئی، موسیقی لکھدی تے پیش کردیاں نيں۔ انہاں نے رازی نامی فلم دے گانےآں اُتے نمایاں کيتا گیا اے، اس فلم نو‏‏ں 64 ويں فلم فیئر ایوارڈ وچ بہترین فلم دا خطاب ملا۔ وبھا صراف نے فلم گلی بوائے دے لئی وی گانے گائے، جو 2019ء د‏‏ی چوتھ‏ی سب تو‏ں زیادہ کمائی کرنے والی بالی وڈ فلم ا‏‏ے۔ 2019ء وچ ، انہاں نو‏ں ہرشدیپ کور دے نال مشترکہ طور اُتے 65 ويں فلم فیئر اعزاز برائے بہترین پس پردہ گلوکارہ دے لئی نامزد کيتا گیا سی تے 2018ء دے ڈراما فلم رازی دے گانا *دلبارو* دے لئی 20 واں انٹرنیشنل انڈین فلم اکیڈمی ایوارڈ دے *بہترین پس پردہ گلوکارہ* دے لئی نامزد کيتا گیا سی۔

## مڈھلا جیون تے تعلیم
وبھا صراف بھارت دے جموں‏ و کشمیر سری نگر دے علاقہ فتح کدال وچ پیدا ہوئیاں سن۔ خطے تو‏ں کشمیری پنڈتاں د‏‏ی جلاوطنی دے دوران، وبھا صراف دا خاندان بھارت دے راجگڑھ نويں دہلی چلا گیا، اس وقت وبھا صراف تن سال دتی سی۔

وبھا صراف نے چار سال ہندوستانی کلاسیکی موسیقی د‏‏ی تعلیم حاصل کرنے دے لئی شری رام بھارتیہ کلا کندر وچ داخلہ لیا۔ وبھا نے پنج سال تک پاپ موسیقی د‏‏ی وی تعلیم حاصل کيتی ا‏‏ے۔ موسیقی دا آغاز کرنے تو‏ں پہلے وبھا صراف نے پنج سال بطور مینجمنٹ کنسلٹنٹ کم کيتا۔ 

## ایوارڈ
وبھا صراف نے بھارت دے ممبئی وچ 18 ستمبر 2019ء نو‏‏ں منعقدہ 20 واں آئیفا ایوارڈ وچ فلم رازی دے گانے، دلبرو دے لئی بہترین پس پردہ گلوکارہ ایوارڈ جِتیا ۔

## حوالے

گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں ہندوستانی سوانیاں گلوکاراواں
گٹھ:بالی وڈ پس پردہ گلوکار
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بھارتی گلوکار-نغمہ نگار
گٹھ:سری نگر دیاں شخصیتاں
میگھنا گلزار

**میگھنا گلزار**  (ولادت: 13 دسمبر 1973ء) اک بھارتی منظر نویس، ہدایت کار تے فلم ساز نيں۔ گیت نگار تے شاعر گلزار تے سابق اداکارہ راکھی گلزار د‏‏ی بیٹی نيں۔ میگھنا گلزار 13 دسمبر 1973ء نو‏‏ں مہاراشٹر دے ممبئی وچ پیدا ہوئیاں۔

## حوالے

گٹھ:1973 دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی مصنفات
گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی فلمی ہدایت کار
گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی ڈراما نگار تے ڈراما نویس
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بھارتی سوانیاں فلم ہدایت کار
گٹھ:بھارتی سوانیاں منظر نویس
گٹھ:فلم فیئر فاتحین
گٹھ:ممبئی دے فلمی ہدایت کار
گٹھ:ممبئی دے منظر نویس
گٹھ:مہاراشٹر د‏‏ی سوانیاں فنکار
گٹھ:ہندی بولی دے فلم ہدایت کار
ہرشدیپ کور

**ہرشدیپ کور**  (ولادت: 16 دسمبر 1986ء) بھارتی گلوکارہ نيں جنہاں نو‏ں بالی وڈ ہندی، پنجابی تے صوفی گانےآں دے لئی جانیا جاندا ا‏‏ے۔

**ہرشدیپ سنگھ** بھارتی پنجابی، پلیبیک گائکہ ہے جو صوفی سنگیت کارن جانی جاندی ہے۔ دو ریالٹی پروگرام جتن توں بعد ہرشدیپ اپنے آپ نوں بالیوڈّ دیاں مکھ گائکاواں دی سوچی وچّ لے آئی ہے۔

## جیون
ہرشدیپ کور دا جنم 16 دسمبر نوں دلی وچّ اک سکھ پریوار وچّ باپ شوندر سنگھ دے گھر ہویا جسدا اپنی سنگیتک سامان دی فیکٹری ہے۔ اس نے سنگیت چھ سال دی عمر وچّ سکھنا شروع کر دتا۔ اسنے بھرتی کلاسیکل سنگیت مسٹر تیجپال سنگھ توں سکھیا جو سنگھ بھائیاں دے نام نال جانے جاندے ہن۔ ودیسی سنگیت جارج پلیکلا دلی سنگیت رنگمنچ توں سکھیا۔ اس توں بعد اس نے دلی سکول آف میوزک توں پیانو سکھنا شروع کیتا۔ ایہہ اپنے صوفی سنگیت کارن جانی جاندی ہے۔

## انعام
ہرشدیپ کور ریالٹی پروگرام جتن پہلی عورت ہے۔
*2001 وچّ ایم ٹی.وی. ویڈیو گاگا پرتیوگتا دی وجیتا 
*2008 وچّ این.دی.ٹی.وی.انڈیا. **جنونّ کچھ کر دکھانے کا** دی وجیتا 
*آؤ جھومے گائیں دی وجیتا 
*سا.رے.گا.ما.پا دی وجیتا 
*پی.ٹی.سی. فلم اوارڈ دی وجیتا (لوری،پنجاب 1984)

## فلمسازی

 

## حوالے

 
گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پنجابی گائیکاواں
 

گٹھ:1986 دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی ہندوستانی سوانیاں گلوکاراواں
گٹھ:بالی وڈ پس پردہ گلوکار
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بھارتی فلمی گلوکاراواں
گٹھ:دہلی دے گلوکار
تلسی کمار

**تلسی کمار دعا**  (ولادت: 15 مارچ 1986ء) اک بھارتی پس پردہ گلوکارہ، آر جے تے میزبان نيں جو بالی وڈ انڈسٹری وچ کم کردیاں نيں۔

**تلسی کمار** اک بھارتی پلے بیک سنگر اتے اداکارہ ہے جو گلشن کمار اتے سدیش کماریدیبیٹیہے۔ تلسی دے دو بھین-بھرا ہن - خوشی کمار اتے بھوشن کمار۔

## سنگیت کیریئر
تلسی نے بالیوڈّ فلماں جویں کہ *چپّ چپ کے، ہمکو دیوانہ، کار گئے *اتے* اکثر* فلماں وچّ گایا ہے۔

2009 وچ، اس دی پہلی ایلبم، لوَ ہو جائے، رلیز کیتی گئی سی۔ ایلبم دے نال کمار نے ٹائیٹل ٹریک لئی اک سنگیت ویڈیو بنایا۔ *ونس اپون ا ٹائم ان ممبئی* وچّ "تم جو آئے" اتے پاٹھشالا وچّ "مجھے تیری" بہت مقبول ہوئے۔ اس نے ہمیر ریشمیا، پریتم اتے ساجد-واجد نال کم کیتا ہے۔

اس نے 2015 وچّ "مینوں عشقَ دا لگیا روگ" گیت گایا سی، جس راہیں اسب دی بھین کھشالی کمار نے اپنی سکرین دی شروعات کیتی سی۔ ایہہ فلم 'دل ہے کے مانتا نہیں' دے اصل گانے دا پنر سرجن ہے۔

کمار نے “سوچ نہ سکے”، “صنم رے”، “نچانگے ساری رات”، “عشقَ دی لاٹ”، “سلامت”، “دیکھ لینا”، “وجاہ تم ہو”، “دل کے پاس”، “دل مے چھپا لونگا" وچّ گایا۔

## نجی جیون
تلسی کمار دا جنم گلشن کمار اتے سدیش کماری دعا دے اک پنجابی ہندو پریوار وچّ ہویا سی۔ She married Hitesh Ralhan on 18 February 2015 in New Delhi. اس نے ہتیش رلہان نال 18 فروری، 2015 نوں نویں دلی وچّ ویاہ کروایا سی۔ دویا دعا تلسی دی بھین ہے۔ 24 دسمبر 2017 نوں، تلسی نے اک بیٹے نوں جنم دتا جس دا نام شوائے رلہان سی۔

## کیریئر

### فلماں

### ایلبم/سنگلز

## پرسکار

## ایوارڈ
## حوالے

## باہری کڑیاں
* 

گٹھ:جنم 1986
گٹھ:بھارتی عورت گائیکاواں
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:پنجابی لوک
 

گٹھ:1986 دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں ہندوستانی سوانیاں گلوکاراواں
گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی گلوکار
گٹھ:بالی وڈ پس پردہ گلوکار
گٹھ:بالی وڈ پس پردہ گلوکارہ
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بھارتی فلمی گلوکاراواں
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:دہلی دے گلوکار