میاں ساجد علی

**میاں ساجد علی** (پیدائش:29 دسمبر 1976ء، بمقام: لاہور، پاکستان) پاکستان نال تعلق رکھنے والے اردو بولی دے مصنف، علامہ اقبال اسٹمپ سوسائٹی دے چیئرمین، اقبال شناس، مترجم تے مضمون نگار ني‏‏‏‏ں۔

## تعلیم
میاں ساجد علی نے میٹرک 1992ء وچ گورنمنٹ سینٹرل ماڈل ہائی سکول لوئرمال لاہور تو‏ں کيت‏‏ا۔ جس دے بعد اُنہاں نے کامرس پڑھنے دے لئی گورنمنٹ ایم اے او کالج لاہور وچ داخلہ لیا تے 1994ء وچ آئی کم دا امتحان ايس‏ے درسگاہ تو‏ں پاس کيت‏‏ا۔ اس دے بعد بی کم دا امتحان ہیلی کالج آف کامرس، پنجاب یونیورسٹی، لاہور تو‏ں 1996ء وچ پاس کيت‏‏ا۔ جدو‏ں کہ ماسٹرز د‏‏ی ڈگری کمپوٹر سائنس وچ 2000ء وچ حاصل کيتی۔ ڈاک ٹکٹاں دے شوق د‏‏ی وجہ تو‏ں آپ دا رُخ علامہ اقبال تو‏ں متعلقہ ڈاک ٹکٹاں د‏‏ی جانب ہوئے گیا تے آپ نے اس موضوع اُتے ڈاک ٹکٹ تے اُنہاں تو‏ں متعلقہ مواد جمع کرنا شروع کيت‏‏ا۔ علامہ اقبال د‏‏ی فکر دا مطالعہ کرنے دے لئی پہلے پہل ۲۰۰۹ء وچ خانہ فرہنگ اسلامی جمہوریہ ایران' لاہور تو‏ں فارسی دا فاصلاندی کورس مکمل کيت‏‏ا تے بعد وچ پنجاب یونیورسٹی تو‏ں ایم اے اُردو دا امتحان 2014ء وچ پاس کيت‏‏ا۔ ہور تعلیم دے حصول دے لئی انہاں نے علامہ اقبال اوپن یونیورسٹی اسلام آباد تو‏ں 2020ء وچ ڈاکٹر شہزاد قیصر د‏‏ی نگرانی **ڈاکٹر نذیر قیصر بطور اقبال شناس** دے عنوان تو‏ں تحقیقی مقالہ لکھ ک‏ے ایم فل (اقبالیات) مکمل کيت‏‏ا۔

## علامہ اقبال سٹمپ سوسائٹی (تعارف و سرگرمیاں)
میاں ساجد علی نے علامہ اقبال سٹمپ سوسائٹی د‏‏ی بنیاد یومِ اقبال 9 نومبر 2009ء نو‏‏ں پائی، جدو‏ں انہاں نے علامہ اقبال تو‏ں متعلقہ ڈاک ٹکٹاں د‏‏ی نمائش مزارِ اقبال اُتے منعقد کيتی۔ علامہ اقبال سٹمپ سوسائٹی دے پلیٹ فارم تو‏ں آغاز وچ شاعرِ مشرق تو‏ں متعلقہ ڈاک ٹکٹاں دے ذخیرہ نو‏‏ں عوام الناس وچ پاکستان دے مختلف شہراں وچ نمائش دے لئی پیش کيت‏‏ا گیا۔ میاں ساجد علی دے پاس علامہ محمد اقبال تو‏ں متعلقہ ڈاک ٹکٹاں تے اس تو‏ں متعلقہ اشیاء دا دُنیا بھر وچ سب تو‏ں وڈا ذخیرہ موجود ا‏‏ے۔ پاکستان دے محکمہ ڈاک نے علامہ اقبال سٹمپ سوسائٹی د‏‏ی درخواست اُتے تن مرتبہ یادگاری ڈاک ٹکٹ جاری کیتے ني‏‏‏‏ں۔ پہلی مرتبہ علامہ اقبال دے 75واں یومِ وفات اُتے 21 اپریل 2013ء، دوسری مرتبہ علامہ اقبال دے 140واں یومِ پیدائش اُتے 9 نومبر 2017ء نو‏‏ں تے تیسرا ڈاک ٹکٹ مرزا اسد اللہ خاں غالب دے 150واں یومِ وفات 15 فروری 2019ء اُتے پاکستان پوسٹ نے علامہ اقبال سٹمپ سوسائٹی د‏‏ی درخواست اُتے ڈاک ٹکٹ جاری کیتے۔ علامہ اقبال سٹمپ سوسائٹی نو‏‏ں ایہ شرف وی حاصل اے کہ اقبالیات وچ شائع ہونے والی اوّلین کتاب جس دے سرورق اُتے علامہ اقبال تو‏ں متعلقہ ڈاک ٹکٹ دا عکس شائع ہويا تھا' ايس‏ے تنظیم دے مشورہ تو‏ں اُس دا ڈیزائن بنایا گیا تھا۔ ایہ کتاب اقبال سنگھ سیویا نے تحریر کيت‏ی سی جسنو‏ں کیمرج یونیورسٹی پریس نے شائع کيت‏‏ا سی۔ ايس‏ے تنظیم دے تحت مختلف ادبی سرگرمیاں دا وی آغاز کر دتا گیا۔ ادبی سرگرمیاں وچ کتاباں شائع کيتیاں گئیاں تے نال نال مضامین لکھنے دا سلسلہ وی جاری و ساری ا‏‏ے۔ علامہ اقبال سٹمپ سوسائٹی دے زیر اہتمام اک ک‏‏تب خانہ وی قائم کيت‏‏ا گیا جس وچ تقریباً ست سو تو‏ں ودھ کتاباں اقبالیات دے موضوع اُتے موجود ني‏‏‏‏ں۔ علامہ اقبال سٹمپ سوسائٹی نے 2019ء وچ اقبال کتاب ایوارڈ دا اجرا کيت‏‏ا۔ اس دے پہلے مقابلہ وچ 2018ء تے 2019ء وچ اقبالیاندی ادب اُتے شائع ہونے والی کتاباں شامل سن۔ اوّلین ایوارڈ پروفیسر ڈاکٹر محمد عارف خاں د‏‏ی کتاب "مباحث خطباتِ اقبال: تشریحات دے نال" نے حاصل کيت‏‏ا۔ 2019ء وچ ہی علامہ اقبال سٹمپ سوسائٹی د‏‏ی جانب تو‏ں اقبالیات د‏‏ی تریخ وچ پہلی مرتبہ تمغا حاصلِ حیات (لائیو ٹائم اچیومنت ایوارڈ) دا وی اجراء کيت‏‏ا گیا۔ اوّلین تمغہ حاصلِ حیات امیر حسین صاحب نو‏‏ں اُنہاں د‏‏ی فروغِ اقبالیات دے لئی کاوشاں اُتے دتا گیا۔ 2019ء وچ علامہ اقبال سٹمپ سوسائٹی د‏‏ی جانب تو‏ں مضمون نویسی دے اک مقابلہ بعنوان "علامہ اقبال تے عشقِ مصطفٰی صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم" دا وی انعقاد ہويا۔

## ملازمت
* اکتوبر ۱۹۹۹ء تا اپریل ۲۰۰۰ء راحت بیکرز' لاہور بطور اکاونٹھ آفیسر
* جنوری ۲۰۰۱ ء تا نومبر ۲۰۰۳ء حبیب رفیق پرائیویٹ لمیٹڈ بطور نیٹ ورک ایڈمنسٹریٹر
* جنوری ۲۰۰۴ء تا فروری ۲۰۰۹ء شرکت گاہ وومن ریسورس سنٹر بطور نیٹ ورک ایڈمنسٹریٹر
* فروری ۲۰۰۹ء تا حال برجر پینٹس پاکستان لمیٹڈ بطور سینئر آفیسر ایم۔آئی۔ایس

## لکھتاں
* منتشر خیالاتِ اقبال (علامہ اقبال د‏‏ی انگریزی بیاض دا اُردو ترجمہ)، طبع اول: علامہ اقبال اسٹمپ سوسائٹی' لاہور' نومبر ۲۰۱۵ء، طبع دوم: بُک کارنر' جہلم' فروری ۲۰۱۶ء
* نقش و نگارِ اقبال، طبع اوّل: برجر پینٹس پاکستان لمیٹڈ' لاہور' نومبر ۲۰۱۵ء
* نگاہِ اقبال میں شانِ فقر،طبع اوّل: علامہ اقبال سٹمپ سوسائٹی' لاہور' جون ۲۰۱۶ء

## بچوں کے لیے سبق آموز کہانیاں
*  ہو مرا کام غریبوں کی حمایت کرنا
*  نگہ بلند' سخن دلنواز' جاں پُرسوز
* نہیں ہے چیز نکمی کو**ئی زمانے میں**
* ہوتا ہے جادہ پیما پھر کارواں ہمارا
* ہیں لوگ وہی جہاں میں اچھے

## ہور مضامین

* **علامہ اقبال ڈاک ٹکٹوں کے آئینے میں**' سنڈے میگزین' روزنامہ 'خبریں' لاہور' ۶ نومبر ۲۰۰۵ء
* **فاطمہ جناح کے یادگاری ڈاک ٹکٹ**' روزنامہ 'ابتک' لاہور' ۳۰ جولائی ۲۰۱۱ء
* **غازی علم الدین شہید: شہادت ہے مطلوب و مقصودِ مومن**' روزنامہ 'اخبارِ حق' اسلام آباد' ۳۰ اکتوبر ۲۰۱۳ء
* **مقامِ فقر**' روزنامہ 'اخبارِ حق' اسلام آباد' ۹ نومبر ۲۰۱۳ء
* **قائداعظم میرے آئیڈیل لیڈر کیوں ہیں؟**' روزنامہ 'یونیورسل ریکارڈ' راولپنڈی' ۲۴۔۲۵ دسمبر ۲۰۱۳ء
* **ڈاک ٹکٹیں: بھٹو خاندان کو خراجِ عقیدت کا منفرد انداز**' ماہنامہ 'یونیورسل پوسٹ' کراچی' مارچ ۲۰۱۴ء
* **ایاز امیر کے اقبال پر اعتراضات کے جواب میں**' روزنامہ 'انصاف' اسلام آباد' ۹ اپریل ۲۰۱۴ء
* **نگاہِ اقبال میں شانِ فقر**' سہ ماہی 'پیغامِ آشنا' اسلام آباد' اپریل ۲۰۱۴ء
* **محمد شفیع پہلوان: ایک عاشق' ایک مجاہد**' ہفت روزہ 'ندائے ملت' لاہور' ۳۱ جولائی تا ۶ اگست ۲۰۱۴ء
* ع**لامہ اقبال کے صد سالہ جشنِ پیدائش پر جاری ہونے والی ڈاک ٹکٹوں کا جائزہ**' پاک فیلکس ۲۰۱۴ء' لاہور' ۷ تا ۹ نومبر ۲۰۱۴ء
* **<nowiki/>'بچے کی دُعا' میں خودی کے مراحل**' ماہنامہ 'الحمراء' لاہور' اپریل ۲۰۱۵ء
* **تعلیمِ نسواں: فکرِ اقبال اور خیالاتِ اکبر کی روشنی میں**' سہ ماہی 'پیغامِ آشنا' اسلام آباد' اپریل تا جون ۲۰۱۵ء
* **زندہ تھا جاوید۔۔۔**' روزنامہ 'شجاع' چکوال' ۲۳ اکتوبر ۲۰۱۵ء
* **یومِ اقبال پر تعطیل: اہمیت و افادیت**' ہفت روزہ 'ندائے ملت' لاہور' ۳ تا ۹ نومبر ۲۰۱۶ء
* **ڈاک ٹکٹیں: لمحہ بہ لمحہ دلچسپ حقائق**' پاک فیلکس ۲۰۱۶ء' لاہور' ۱۱ تا ۱۳ نومبر ۲۰۱۶ء
* **پاک چائینہ اقتصادی راہداری اور فکرِ اقبال**' روزنامہ 'آفتاب' لاہور' ۲۱ اپریل ۲۰۱۷ء
* **یومِ مئی اور یومِ اقبال: ایک مختصر تجزیہ**' روزنامہ 'نوائے شمال' سیالکوٹ' یکم مئی ۲۰۱۷ء
* **بندۂ مزدور کو جا کر مرا پیغام دے**' روزنامہ 'آفتاب' لاہور' ۱۱ مئی ۲۰۱۷ء
* **صد سالہ یومِ پیدائشِ اقبال: یادگاری ڈاک ٹکٹیں اور یادگاری سکے**' سہ ماہی مجلہ 'اقبال' لاہور' جنوری تا جون ۲۰۱۷ء
* **فروغِ اُردو میں اقبالیات کا کردار**' ماہنامہ 'اخبارِ اُردو' اسلام آباد' ستمبر ۲۰۱۷ء
* **سر سید احمد خاں پر جاری ہونے والے یادگاری ڈاک ٹکٹ**' ماہنامہ 'اخبارِ اُردو' اسلام آباد' اکتوبر۔نومبر ۲۰۱۷ء'
* **حکومتِ وقت کی اقبال فراموشیاں**' روزنامہ 'آفتاب' لاہور' ۲۷ اکتوبر ۲۰۱۷ء
* **اقبال اور اُردو زبان کا فروغ**' ماہنامہ 'قومی زبان' کراچی' نومبر ۲۰۱۷ء
* **حیاتِ صادق: مرا طریق امیری نہیں فقیری ہے**' مجلہ 'کارواں' گوجرانوالہ' ۲۰۱۸ء
* **علامہ اقبال کی آڈیو ریکارڈنگ: ایک جائزہ**' روزنامہ 'آفتاب' لاہور' ۲۴ دسمبر ۲۰۱۸ء
* **ڈاکٹر نذیر قیصر کی اقبال شناسی**' ماہنامہ 'اخبارِ اُردو' اسلام آباد' فروری۔مارچ ۲۰۱۸ء
* **لاہور کی انتخابی سیاست اور خانوادۂ اقبال**' روزنامہ 'آفتاب' لاہور' ۲۳ جولائی ۲۰۱۸ء
* **فروغِ اُردو: حکیم الامت اور بابائے اُردو کے باہمی روابط**' ماہنامہ 'اخبارِ اُردو' اسلام آباد' نومبر ۲۰۱۸ء
* **پاک چائینہ اقتصادی راہداری فکرِ اقبال کے تناظر میں**' سنڈے میگزین 'روزنامہ 'دُنیا' ۴ نومبر ۲۰۱۸ء
* **اقبال کا تصورِ ملت و نظریۂ قومیت**' روزنامہ 'آفتاب' لاہور' ۹ نومبر ۲۰۱۸ء
* **افکارِ اقبال میں اُردو زبان کی اہمیت**' روزنامہ 'آفتاب' لاہور' ۱۱ نومبر ۲۰۱۸ء
* **<nowiki/>'اقبال کے حضور میں' اُردو زبان کی اہمیت**' ماہنامہ 'اخبارِ اُردو' اسلام آباد' اپریل ۲۰۱۹ء
* **تحریکِ پاکستان اور اُردو زبان**' ماہنامہ 'اخبارِ اُردو' اسلام آباد' اگست ۲۰۱۹ء
* **تعلیماتِ اقبال اور نسلِ نو**' روزنامہ 'آفتاب' لاہور' ۹ نومبر ۲۰۱۹ء
* ڈاکٹر نذیر قیصر: علمی و ادبی خدمات' ماہنامہ 'اخبارِ اُردو' اسلام آباد' فروری ۲۰۲۰ء
* **Remembering Iqbal Through Stamps**, Daily 'Pakistan Today', Lahore, November 10, 2011
* **Mother of the Nation: Fatima Jinnah**, Monthly 'Universal Post', Karachi, November 2013
* **Stamp Atlas: Stamp Issuing Countries**, Monthly 'Universal Post', Karachi, June 2012 to October 2013
* **Actual Independence Day of Pakistan**, Daily ' Business News' Multan, August 13, 2017
* **Allama Iqbal: The Poet of the East**, Monthly 'At Present' Lahore, November 2017

## ڈاک ٹکٹاں د‏‏ی نمائشاں
* پہلا علامہ اقبال سٹمپ شو ۲۰۰۹ء' ۹ نومبر ۲۰۰۹ء' مزارِ اقبال' لاہور
* ڈاک ٹکٹاں د‏‏ی قومی نمائش' ۲۰۔۲۲ نومبر ۲۰۰۹ء' ایکسپو سنٹر' کراچی
* حیاتِ اقبال تصویراں وچ ' ۲۱۔۳۰ اپریل ۲۰۱۰ء' لاہور سٹی ہیریٹیج میوزیم' لاہور
* ڈاک ٹکٹاں د‏‏ی قومی نمائش' ۲۵۔۲۷ جون ۲۰۱۰ء' ایکسپو سنٹر' کراچی
* دوسرا علامہ اقبال سٹمپ شو ۲۰۱۰ء' ۹ نومبر ۲۰۱۰ء' مزارِ اقبال' لاہور
* علامہ اقبال فوٹو گرافس اینڈ سٹمپ ایگزیبیشن‘ ۲۸۔۳۰ اپریل ۲۰۱۱ء‘ نیشنل کالج آف آرٹس‘ لاہور
* لاہور سٹمپ ایگزیبیشن‘ ۸۔۹ اکتوبر ۲۰۱۱ء‘ جنرل پوسٹ آفس‘ لاہور
* تیسرا علامہ اقبال سٹمپ شو ۲۰۱۱ء‘ ۹ نومبر ۲۰۱۱ء‘ مزارِ اقبال‘ لاہور
* چوتھا علامہ اقبال سٹمپ شو ۲۰۱۲ء‘ ۲۱ اپریل ۲۰۱۱ء‘ مزارِ اقبال‘ لاہور
* پنجواں علامہ اقبال سٹمپ شو ۲۰۱۲ء‘ ۹ نومبر ۲۰۱۲ء‘ مزارِ اقبال‘ لاہور
* چھٹا علامہ اقبال سٹمپ شو ۲۰۱۲ء‘ ۲۶۔۲۷ دسمبر ۲۰۱۲ء‘ دتی یونیورسٹی آف فیصل آباد‘ فیصل آباد
* ساتواں علامہ اقبال سٹمپ شو ۲۰۱۳ء‘ ۲۱ اپریل ۲۰۱۳ء‘ مزارِ اقبال‘ لاہور
* ورلڈ پوسٹ ڈے ۲۰۱۳ء‘ ۹ اکتوبر ۲۰۱۳ء‘ جنرل پوسٹ آفس‘ لاہور
* اٹھواں علامہ اقبال سٹمپ شو ۲۰۱۳ء‘ ۹ نومبر ۲۰۱۳ء‘ مزارِ اقبال‘ لاہور
* فیبولس ایگزیبیشن ’’پشاو‏ر ۲۰۱۳ء‘‘ ۱۲۔۱۳ دسمبر ۲۰۱۳ء‘ نشتر ہال‘ پشاو‏ر
* لاہور پیکس ۲۰۱۴ء‘ ۲۰۔۲۱ اپریل ۲۰۱۴ء‘ آئی۔بی۔ایم۔اے سینٹر‘ فیصل ٹاون‘ لاہور
* ڈاک ٹکٹاں د‏‏ی قومی نمائش‘ ۷۔۹ نومبر ۲۰۱۴ء‘ پنجاب انسٹیٹیوٹ آف لینگوئج آرٹ اینڈ کلچر‘ لاہور
* نواں علامہ اقبال سٹمپ شو ۲۰۱۴ء‘ ۱۰۔۱۱ نومبر ۲۰۱۴ء‘ لاہور یونیورسٹی آف مینیجمنٹ سائنسز (لمز)‘ لاہور
* دسواں علامہ اقبال سٹمپ شو ۲۰۱۴ء‘ ۱۲ نومبر ۲۰۱۴ء‘ لاہور کالج برائے خواتین یونیورسٹی‘ لاہور
* ایران دے یومِ انقلاب اُتے ثقافتی نمائش‘ ۱۱۔۱۳ فروری ۲۰۱۵ء‘ ایوانِ اقبال کمپلکس‘ لاہور
* اسرارِ خودی آرٹ ایگزیبیشن‘ ۶۔۱۴ نومبر ۲۰۱۵ء‘ الحمرا آرٹ گیلری‘ دتی مال‘ لاہور
* گیارہواں علامہ اقبال سٹمپ شو ۲۰۱۵ء‘ ۱۹ نومبر ۲۰۱۵ء‘ گورنمنٹ ڈگری کالج برائے خواتین‘ مصطفٰی آباد‘ لاہور
* ڈاک ٹکٹاں د‏‏ی قومی نمائش‘ ۲۴۔۲۷ دسمبر ۲۰۱۵ء‘ فیڈرل بورڈ آف انٹرمیڈیٹ اینڈ سیکنڈری ایجوکیشن‘ اسلام آباد
* ورلڈ پوسٹ ڈے ۲۰۱۶ء‘ ۹ اکتوبر ۲۰۱۶ء‘ جنرل پوسٹ آفس‘ لاہور
* ڈاک ٹکٹاں د‏‏ی قومی نمائش‘ ۱۱۔۱۳ نومبر ۲۰۱۶ء‘ پنجاب انسٹیٹیوٹ آف لینگوئج آرٹ اینڈ کلچر‘ لاہور
* بارہواں علامہ اقبال سٹمپ شو ۲۰۱۶ء‘ ۲۵ نومبر ۲۰۱۶ء‘ لاہور یونیورسٹی آف مینیجمنٹ سائنسز (لمز)‘ لاہور
* ڈاک ٹکٹاں د‏‏ی قومی نمائش‘ ۱۲۔۱۴ مئی ۲۰۱۷ء‘ دتی سینٹورس مال‘ اسلام آباد
* یومِ آزادی د‏‏ی تقریبات‘ ۱۱ اگست ۲۰۱۷ء‘ ہیڈ آفس برجر پینٹس پاکستان لمیٹڈ‘ لاہور
* تیرہواں علامہ اقبال سٹمپ شو ۲۰۱۷ء‘ ۹ نومبر ۲۰۱۷ء‘ رینجرز پبلک سکول فار گرلز اینڈ بوائز‘ لاہور
* چودہواں علامہ اقبال سٹمپ شو ۲۰۱۷ء‘ ۱۵ نومبر ۲۰۱۷ء‘ لاہور یونیورسٹی آف مینیجمنٹ سائنسز (لمز)‘ لاہور
* پندرہواں علامہ اقبال سٹمپ شو ۲۰۱۸ء‘ ۲۳ اپریل ۲۰۱۸ء‘ گورنمنٹ کالج یونیورسٹی‘ لاہور
* قومی اقبال کانفرنس ۲۰۱۸ء‘ ۲۴۔۲۵ اپریل ۲۰۱۸ء‘ ایوانِ اقبال کمپلکس‘ لاہور
* بیادِ ڈاکٹر جاوید اقبال ۲۰۱۸ء‘ ۲۰ اکتوبر ۲۰۱۸ء‘ دبستانِ اقبال‘ لاہور
* سولہواں علامہ اقبال سٹمپ شو ۲۰۱۸ء‘ ۸ نومبر ۲۰۱۸ء‘ دتی یونیورسٹی آف فیصل آباد‘ فیصل آباد
* سترہواں علامہ اقبال سٹمپ شو ۲۰۱۸ء‘ ۱۳ نومبر ۲۰۱۸ء‘ لاہور یونیورسٹی آف مینیجمنٹ سائنسز (لمز)‘ لاہور
* جشنِ اقبال ۲۰۱۸ء‘ ۱۱۔۱۳ دسمبر ۲۰۱۸ء‘ ایوانِ اقبال کمپلکس‘ لاہور
* تقریب یومِ قائد ۲۰۱۸ء‘ ۲۰ دسمبر ۲۰۱۸ء‘ رینجرز پبلک سکول فار گرلز‘ لاہور
* بیادِ ڈاکٹر جاوید اقبال ۲۰۱۹ء‘ ۲ نومبر ۲۰۱۹ء‘ دبستانِ اقبال‘ لاہور

## حوالے

گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1971 دے جم
گٹھ:ماہرین اقبالیات
گٹھ:لاہور دے مصنفاں
گٹھ:علامہ اقبال اوپن یونیورسٹی دے فضلا
گٹھ:فضلا پنجاب یونیورسٹی