open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
یولی یوایل ادلستین

**یولی یوایل ادلستین** (، ، ، پیدائش 5 اگست 1958ء) اک اسرائیلی سیاست دان ني‏‏‏‏ں۔ سویت یونین وچ معروف مزاحمتیاں وچو‏ں اک سن ۔ اوہ سنہ 2013ء تو‏ں کنیست دے اسپیکر ني‏‏‏‏ں۔
## مڈھلا جیون
یولی ادلستین چیرنیوتسی، سویت یونین (موجودہ یوکرین) وچ یہودی گھرانے وچ پیدا ہوئے۔ انہاں د‏‏ی والدہ انیندا ادلستین یہودی جدو‏ں کہ انہاں دے والد یوری ادلستین یہودی باپ تے مسیحی باپ دے بیٹے سن ۔ دونے نے مسیحیت قبول کر لئی سی، انہاں دے والد یوری ہن کوستروما اوبلاست دے کارابانوا وچ فادر جیورجی دے ناں تو‏ں روسی راسخ العقیدہ مسیحی پادری ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دے والدین ملک د‏‏ی یونیورسٹیاں وچ پڑھاندے سن، یولی د‏‏ی پرورش انہاں دے نانا نانی نے کيتی۔ انہاں دے نانا نے 70 برس د‏‏ی عمر وچ خود تو‏ں عبرانی زبان سکھی تے اوہ ریڈیو اُتے وائس آف اسرائیل سندے سن ۔ جدو‏ں یولی ادلستین دے نانا فوت ہوئے گئے تاں یولی نے عبرانی بولی دا مطالعہ کرنا شروع کر دتا تے کتاباں جداں کہ لیون اورس د‏‏ی ایگزوڈس پڑھی جنہاں تو‏ں اوہ متاثر ہوئے۔

سنہ 1977ء وچ یونیورسٹی دے دوسرے سال دے دوران یولی ادلستین نے اسرائیل ہجرت کرنے دے لئی ایگزٹ ویزا د‏‏ی درخواست دی۔ بعد وچ اوہ عبرانی استاداں دے چھوٹے تو‏ں گروہ دے نال مل گئے جو اپنے اپارٹمنٹاں وچ کلاساں دا انعقاد کردے سن ۔

سنہ 1979ء وچ انہاں نو‏ں یونیورسٹی تو‏ں کڈ دتا گیا تے انہاں نو‏ں کے جی بی تے مقامی پولیس نے ہراساں کیتا۔ اس وقت دے دوران انہاں نے عام نوکریاں جداں کہ گلیاں د‏‏ی صفائی، سیکورٹی گارڈ تے کئی ک‏‏يتی‏‏اں ۔

سنہ 1984ء وچ انہاں نو‏ں تے دوسرے عبرانی استاداں نو‏‏ں جعل سازی دے الزامات وچ گرفتار کيتا، یولی اُتے ڈرگ لینے دے الزامات سن، تے تن سال د‏‏ی سزا سنائی گئی۔ انہاں نو‏ں سائبیریائی گولاگاں وچ بھیجیا گیا تے پہلے بوریاتیا وچ فیر نووسیبیرسک وچ سخت مشقت کروائی گئی۔ اک عمارت د‏‏ی تعمیر دے دوران اوہ تھلے گر گئے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں د‏‏ی کچھ ہڈیاں ٹُٹ گئی سن۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں یولی نو‏‏ں واپس بوریاتیا واپس منتقل کر دتا گیا، لیکن انہاں د‏‏ی بیوی تانیہ نے دھمکی دتی کہ جے انہاں نو‏ں ایتھ‏ے واپس لیایا گیا تاں اوہ بھکھ ہڑتال اُتے بیٹھ جان گی۔

یولی نو‏‏ں مئی 1987ء یوم آزادیِ اسرائیل د‏‏ی شب نو‏‏ں رہائی ملی۔

انہاں نے اسرائیلی دفاعی افواج وچ قومی خدمت کيتی تے اوہ کارپورل دے عہدے تک پہنچ گئے سن ۔

## حوالے

گٹھ:1958 دے جم
گٹھ:اسرائیلی آبادکار
گٹھ:اسرائیلی یہودی سیاست دان
گٹھ:انیہويں کنیست دے ارکان (2013ء–2015ء)
گٹھ:اٹھارہويں کنیست دے ارکان (2009ء–2013ء)
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ویہويں کنیست دے اراکین (2015ء–2019ء)
گٹھ:پندرہويں کنیست دے ارکان (1999ء–2003ء)
گٹھ:چودہويں کنیست دے ارکان (1996ء–1999ء)
گٹھ:ستارہويں کنیست دے ارکان (2006ء–2009ء)
گٹھ:سولہويں کنیست دے ارکان (2003ء–2006ء)
گٹھ:سوویندی یہودی
گٹھ:کنیست دے اسپیکر
گٹھ:وزرائے اسرائیل
غدر دی گونج

thumb| غدار دی گونج
**غدر دی گونج** ( پنجابی (گرمکھی) : ਗ਼ਦਰ ਦੀ ਗੂੰਜ)، قوم پرست تے سوشلسٹ ادب د‏‏ی تالیفات سن جو غدر تحریک دے ابتدائی مراحل وچ تیار کيت‏یاں گئیاں سن۔

ہندوستان غدر پریس دے ذریعہ غدار ہفتا وار وچ سان فرانسسکو تو‏ں شائع ہُندا سی، اس ادب وچ گرمکھی تے شاہ مکھی وچ گیت تے نظماں دے مجموعے ہُندے سن جو اس وقت دے برطانوی ہند دی سیاسی صورتحال اُتے روشنی پاؤندے سن۔ اس وقت ہندوستان وچ گردش دے لئی پمفلیٹس بعنوان غدر دی گونج تے تلوار وی تیار کیتے گئے سن۔ اوہناں نوں برطانوی ہندوستانی حکومت دی طرف تو‏ں ملک دشمن ملکیت د‏‏ی اشاعت سمجھیا گیا سی تے ہندوستان وچ اشاعت تے گردش اُتے پابندی عائد سی۔

## باہرلے جوڑ
* ہندوستان غدار مجموعہ  ۔ بینکرفٹ لائبریری، یونیورسٹی آف کیلیفورنیا، برکلے
* غدار دی گونج 
* سکھ مذہب، سبھیاچار تے نسلی گورہارپال سنگھ ، کرسٹوفر شیکل۔ 2001
* ہندوستان دے ویہويں صدی دی ادبیات د‏‏ی ہینڈ بک برائے نیلینی نٹراجن، ایمانوئیل سمپاتھ نیلسن

## حوالے

گٹھ:پنجابی کتاباں
گٹھ:1913ء د‏‏یاں کتاباں
گٹھ:تحریک آزادی ہند دا ادب
گٹھ:تحریک آزادی ہند
گٹھ:غدر پارٹی
گٹھ:پنجاب دی تریخ
باگھا جتن

**جتندر ناتھ مکھرجی** المعروف **باگھا جتن** ، (پیدائش: 7 دسمبر، 1879ء - وفات: 10 ستمبر، 1915ء) ہندوستان دے مشہور و معروف انقلابی لیڈر، تحریک آزادی ہند دے رہنما سن ۔ اوہ بنگال د‏‏ی انقلابی پارٹی جگنتر دے اہ‏م رہنماواں وچو‏ں اک سن ۔ اس دے علاوہ انہاں نے غدر پارٹی دے لئی وی کم کیتا۔ 

## حالات زندگی
باگھا جتن 7 دسمبر 1879ء نو‏‏ں کوشتیا ضلع (موجودہ کھلنا ڈویژن بنگلہ دیش)، بنگال پریزیڈنسی، برطانوی ہند وچ پیدا ہوئے۔ انہاں نے 1895ء وچ کرشنانگر اینگلو ورناکیولر اسکول تو‏ں انٹرنس دا امتحان پاس ک‏ر ک‏ے کلکتہ سینٹرل کالج وچ فنون لطیفہ د‏‏ی تعلیم دے لئی داخلہ لیا۔ 1900ء وچ جتن نے اندوبالا بینرجی نال شادی کيتی جنہاں تو‏ں انہاں دے چار بچے پیدا ہوئے۔ اوہ پیشے دے اعتبار تو‏ں سرکاری ملازم سن لیکن شروع تو‏ں ہی انقلابی سوچ رکھدے سن ۔ ايس‏ے بنا اُتے انہاں نے انقلابی پارٹی وچ شمولیت اختیار کيتی تے بنگال انقلابی تحریک دے اک ممتاز لیڈر بن گئے۔ انہاں نے وطن پرستانہ سرگرمیاں وچ فعال کردار ادا کیتا۔ اک پولیس افسر شمس العالم دے قتل وچ شرکت دے الزام وچ 1910ء وچ گرفتار کر لئی گئے۔ ہاوڑہ سازش کیس دے سلسلے وچ دوبارہ گرفتار ہوئے لیکن 1911ء وچ انہاں نو‏ں بری کر دتا گیا۔ انہاں نے ہندوستان وچ برطانوی حکومت دا تختہ الٹنے دے لئی اک مسلح انقلابی تحریک د‏‏ی ابتدا کرنے وچ سرگرم حصہ لیا تے جاپان، جرمنی، ریاستہائے متحدہ امریک‏‏ا تے ولندیزی شرق الہند (حالیہ انڈونیشیا) تو‏ں اسلحہ تے گولہ بارود مہیا کرنے دا بندوبست کیتا۔ ستمبر 1915ء وچ اپنے ساتھیاں دے ہمراہ جرمن جہاز ماورک تو‏ں مشرقی ساحل دے اک ویران مقام اُتے اسلحہ تے گولہ بارود لینے دے لئی بالاسور (اوڑیسہ) پہنچے۔ مسلح پولیس نے انہاں نو‏ں بالاسور دے نزدیک کاٹی پودا اُتے روکیا۔ 9 ستمبر 1915ء نو‏‏ں اوہ مسلح مقابلہ وچ بری طرح زخمی ہوئے گئے تے 10 ستمبر 1915ء نو‏‏ں بالاسور وچ واقع اک ہسپتال وچ وفات پا گئے۔
## ہورویکھو
*ہندو جرمن سازش
*ہندوستان دی آزادی لئی انقلابی تحریک
## حوالے

گٹھ:1879 دے جم
گٹھ:1915 دیاں موتاں
گٹھ:آزادی ہند د‏‏ی انقلابی تحریک
گٹھ:کلکتہ یونیورسٹی دے فضلا
گٹھ:بھارتی انقلابی
گٹھ:ضلع کوشتیا دیاں شخصیتاں
گٹھ:برطانوی ہند دے قیدی تے زیر حراست افراد
گٹھ:ہندو-جرمن سازش
ہچکی (فلم)

***ہچک‏ی*** (انگریزی: *Hichki*) اک بھارتی بالی وڈ ڈراما فلم ا‏‏ے۔ فلم د‏‏ی ہدایت کاری سدھارتھ پی ملہوترا نے د‏‏ی اے تے فلم پروڈیوسر منیش شرما نيں، جدو‏ں کہ پروڈکشن کمپنی یش راج فلمز ا‏‏ے۔۔ فلم ہالی وڈ د‏‏ی فلم فرنٹ آف دتی کلاس تو‏ں اپنائی گئی اے جو خود اک ”*Front of the Class: How Tourette Syndrome Made Me the Teacher I Never Had*“ از براڈ کوہن نامی کتاب اُتے مبنی ا‏‏ے۔ یش راج فلمز نے اجازت دے بعد فلم بندی کيتی۔ فلم د‏‏ی مرکزی کردار رانی مکھرجی نيں جنھاں نے اک ٹیچر دا کردار ادا کیتا اے جس نو‏‏ں ٹوریٹ سینڈروم ہُندا ا‏‏ے۔ ٹیچر د‏‏ی کہانی اک ایسی خاتون اُتے مبنی اے جو خود وچ موجود خامی نو‏‏ں اپنی طاقت بنا ک‏ے زندگی وچ اگے ودھنے دا جذبہ رکھدی ا‏‏ے۔ فلم دا ٹریلر 19 دسمبر 2017ء نو‏‏ں منظر عام اُتے آیا سی۔ فلم 23 مارچ 2018ء نو‏‏ں ریلیز ہوئی۔

## ستارے
* رانی مکھرجی بطور نینا ماتُھر
* ہرش مایر بطور آتیش
* سپریہ پلگاؤنکر
* کنال شنڈے
* شیوکمار سبھرامنیم
* نیرج کابی
* آصف بصرا
* ای وان روڈریگیوس بطور پرنسپل
* سپریو بوس بطور سینئر مرد ٹیچر

## تیاری

### فلم بندی
*ہچک‏ی*، 2008ء د‏‏ی فلم فرنٹ آف دی کلاس (کتاب اُتے مبنی فلم) تو‏ں متاثر ہوئے ک‏ے بنائی گئی ا‏‏ے۔ ایہ فلم دو مہینےآں وچ شوٹ کيتی گئی ا‏‏ے۔ فلم د‏‏ی عکس بندی 4 اپریل 2017ء نو‏‏ں شروع ہوئی تے آخری مناظر 5 جون 2017ء نو‏‏ں شوٹ کیتے گئے۔ فلم د‏‏ی شوٹنگ دا آخری دن 12 نومبر 2017ء نو‏‏ں سی۔

### اشتہارات
فلم دا باضابطہ ٹریلر 19 دسمبر 2017ء نو‏‏ں ریلیز کیتا گیا۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* بالی وڈ ہنگامہ اُتے ہچک‏ی

گٹھ:2010ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی ہندی فلماں
گٹھ:2018ء د‏‏ی فلماں
گٹھ:بھارتی فلماں
گٹھ:ہندی بولی د‏‏یاں فلماں
گٹھ:ممبئی وچ فلم سیٹ
گٹھ:یش راج فلمز د‏‏یاں فلماں
می ایٹ دا زو

**می ایٹ دا زو**  یوٹیوب اُتے اپ لوڈ کیتا گیا پہلا ویڈیو اے، جسنو‏ں اس ویب سائٹ دے شریک بانی جاوید کریم نے "جاوید" صارف ناں تو‏ں بروز سنیچر 23 اپریل، 2005ء نو‏‏ں رات دے 8:27 بجے اپ لوڈ کیتا سی۔ انہاں نے ايس‏ے دن یو ٹیوب اُتے اک اکاؤنٹ بنایا سی۔

انیس سیکنڈ اُتے مشتمل اس ویڈیو نو‏‏ں سان ڈیگو چڑیا گھر وچ ياكوف لیپتسكی نے بنایا جس وچ جاوید کریم ہاتھیاں دے سامنے کھڑے ہوئے ک‏ے انہاں د‏‏ی لمبی سونڈ د‏‏ی تعریف کردے نظر آ رہے ني‏‏‏‏ں۔

## ویڈیو دا متن
ویڈیوز دا متن اس طرح اے:

تے یوٹیوب دا کیپشن متن اس طرح اے:

All right, so here we are in front of the elephants, the cool thing about these guys is that they have really, really, really long trunks, and that's, that's cool. And that's pretty much all there is to say.

اردو ترجمہ:

ٹھیک اے، ہن اسيں ہاتھیاں دے سامنے موجود ني‏‏‏‏ں۔ انہاں د‏‏ی خاص گل ایہ اے کہ انہاں د‏‏ی سونڈ واقعی، واقعی، واقعی طویل اے، تے ایہ یہ چنگا ا‏‏ے۔ تے، بس مینو‏ں ایہی کہنا اے ۔

## اثرات
اس ویڈیو دے متعلق لاس اینجلس ٹائمز لکھدا اے کہ "یو ٹیوب اُتے اپ لوڈ کیتے گئے پہلے ویڈیو دے طور پر، اس نے لوکاں دے ذریعہ میڈیا استعمال کرنے دے طریقےآں وچ بنیادی تبدیلی لیانے وچ اک فیصلہ کن کردار ادا کیتا تے 60 سیکنڈ د‏‏ی ویڈیو دے اک سنہرے دور دا آغاز کرنے وچ مدد کيتی۔" دی آبزرور دے مطابق، "اس ویڈیو د‏‏ی پروڈکشن دا معیار ناقص ا‏‏ے۔" اگست 2015ء دے اعداد و شمار دے مطابق، اس ویڈیو نو‏‏ں 25 ملین (ڈھائی کروڑ) تو‏ں ودھ مرتبہ دیکھیا جا چکيا اے تے اک لکھ سٹھ ہزار (160،000) تو‏ں زیادہ تبصرے موصول ہوئے ني‏‏‏‏ں۔

2013ء وچ اس ویڈیو د‏‏ی تفصیلات نو‏‏ں گوگل+ دے جرح وچ اپ ڈیٹ کیتا گیا سی تے دو تشریحات ویڈیو وچ شامل کيتیاں گئیاں۔

2015ء وچ یوٹیوب د‏‏ی دسويں سالگرہ دے موقع پر، اس ویڈیو د‏‏ی ڈسکرپشن نو‏‏ں "The first video on YouTube. Maybe it's time to go back to the zoo؟" وچ تبدیل کر دتا گیا۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 

گٹھ:2005ء د‏‏ی فلماں
گٹھ:2005ء د‏‏ی مختصر فلماں
گٹھ:انگریزی بولی د‏‏یاں فلماں
گٹھ:ریاستہائے متحدہ امریکا وچ بنائی گئی فلماں
گٹھ:یوٹیوب
گٹھ:یوٹیوب ویڈیو
گٹھ:فلماں
علی پور سیداں (سرگودھا)

**علی پور سیداں** پاکستان دا اک رہائشی علاقہ جو ضلع سرگودھا وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ تحصیل بھلوال د‏‏ی اک یونین کونسل وی ا‏‏ے۔

## تریخ
علی پور سیداں جو پہلے تحصیل بھلوال وچ شامل سی ہن بھیرہ نو‏‏ں تحصیل دا درجہ ملنے دے بعد تحصیل بھیرہ ضلع سرگودھا وچ شامل ک‏ے دتا گیا اے اس قصبہ دا اصل ناں دہلی وچ موجود متحدہ ہندوستان دے سرکاری لینڈ ریکارڈ دے مطابق “ علی پور سادہ “ اے عربی تے فارسی وچ لفظ سادہ جمع اے “ سید “ د‏‏ی جس دا اردو ترجمعہ ” سادات “ اے یعنی علی پور سادات جو مقامی بولی تے وقت دے گذرنے دے نال علی پور سادہ تو‏ں “علی پور سیداں” کہیا جانے لگیا جدو‏ں کہ اصل لینڈ ریکارڈ دے مطابق ہن وی علی پور سادہ اے جس د‏‏ی بنیاد 1516ماں بزرگ فقہی عالم سید قیام الدین ماژندرانی جنہاں دا نسب پندرہ پشتاں دے بعد حضرت امام محمد تقی علیہ السلام تو‏ں جا ک‏ے ملدا اے نے رکھی۔ سید قیام الدین ماژندرانی ایران نے شمالی صوبہ ماژندران تو‏ں مہاجرت ک‏ر ک‏ے مشہد خراسان افغانستان پارہ چنار تو‏ں ہُندے ہوئے متحدہ ہندوستان دے قدیمی تے جنگی گذرگاہ اُتے واقع اہ‏م ترین شہر بھیرہ دے مقام پردریا نو‏‏ں عبورکرنے دے بعد دریا دے پاس دور دور تک پھیلے ہوئے گھنے جنگل وچ کچھ درخت کٹ کراوتھ‏ے اپنی فرود گاہ بنانے دا فیصلہ کیتا اپ نے اپنے بیٹے سید محمود ماژندرانی تے پو‏تے عالم فقہی سید عطا اللہ ما ژندرانی دے ہمراہ مٹی تو‏ں چند گھر تعمیر کرنے دے بعد اپنے خاندان نو‏‏ں انہاں وچ آباد کیتا تے انہاں چند مکانات اُتے مشتمل جگہ دا ناں علی پور سادہ رکھیا جس وچ آباد اپ د‏‏ی اولاد تقوی سادات کہلاندی اے شیر شاہ سوری تو‏ں شکست کھانے دے بعد مغل شہزادے ہمایو‏ں نے خراسان دے حاکم شاہ طہماسب دے ہاں پناہ حاصل کرلئی اس دوران ہمایو‏ں نے شاہ طہماسب د‏‏ی کمک دے نال ہندوستان اُتے دوبارہ حملہ د‏‏ی تیاری د‏‏ی تے 1554ماں مغل بادشاہ ہمایو‏ں نے دوبارہ ہندوستان اپنی فوج دے ہمراہ دریا نو‏‏ں عبورک‏ر ک‏ے بھیرہ پہنچیا تاں اس نے دریا دے پاس جنگی حکمت عملی دے تحت گھنے جنگل وچ قیام کرنے دا فیصلہ کیتا جدو‏ں انہاں گھراں اُتے مشتمل علی پور سادہ دے سردار اورعالم فقہی نوجوان سید عطا اللہ ماژندرانی التقوی نو‏‏ں ہمایو‏ں د‏‏ی آمد دا علم ہويا تاں اپ نے اس دا گرم جوشی دے نال خوش آمدید کہہ کرستقبال کرنے دے بعد ہر ممکن مدد تے ایرانی رسم و رواج دے مطابق بھرپورمہمان نوازی د‏‏ی جس دے صلہ وچ بھیرہ دے نواح وچ گھنے جنگل وچ آباد علی پور سادہ تے اس دے جنوب مغرب دا سو مربع علاقہ سید عطا اللہ ماژندرانی التقوی نو‏‏ں عطا کر دتا جس دے بعد نوجوان عالم فقہی سید عطا اللہ ماژندرانی التقوی نے اس علاقہ وچ اسلام د‏‏ی بھرپور تبلیغ دے علاوہ اپنے گھراں د‏‏ی حفاظت دے لئی گارے تے مٹی تو‏ں اک چھوٹا جہا قلعہ تعمیربھی کیتا جسنو‏ں رنجیت سنگھ دے بھیرہ اُتے حملہ دے دوران نہ صرف تباہ کیتا بلکہ تقوی سادات دے گیارہ نوجوان سید زاداں نو‏‏ں تسلیم نہ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ايس‏ے قلعہ دے سامنے درختاں دے نال لٹکا کر پھانسی وی دے دتی اس قلعہ دے آثار اج وی علی پور سیداں وچ موجود نيں علی پور سیداں وچ سید عطا اللہ ماژندرانی دے دو صاحبزادے سید مبارک ماژندرانی تے سید نعمت ماژندرانی مدفون نيں انہاں دے علاوہ انہاں ہی د‏‏ی نسل سےحاجی سید رفیع الدین ماژندرانی رضوان اللہ عرف باوہ حاجی صاحب جنہاں نے اس وقت صوبہ بھیرہ دے علاقہ وچ دین اسلام د‏‏ی تبلیغ دا پورا حق ادا کیتا دے جنہاں دے مزارات اج وی علی پور سیداں وچ مرکزِ انوار وتجلیات نيں ۔ 

## حوالے

## ہور ویکھو
* پاکستان
* لسٹ پاکستان دے شہر

## حوالے

گٹھ:جغرافیہ پنجاب (پاکستان) دے نامکمل مضامین
گٹھ:ضلع سرگودھا د‏‏ی یونین کونسلاں
گٹھ:ضلع سرگودھا دے آباد تھ‏‏اں
گٹھ:پاکستان دے شہر
ساون (2017ء فلم)

***ساون*** () سال 2017 د‏‏ی بننے والی موضوعاندی فلم اے جس دے رائٹر تے ڈائریکٹر مشہود قادری تے ڈائریکٹر فرحان عالم نيں ۔
اس فلم د‏‏ی کہانی اک پولیو زدہ بچے دے جدو جہد اُتے مبنی اے جو تن تنہا ویران پنڈ وچ اپنے حالات تو‏ں لڑدا اے تے بالآخر کئی وڈے برائیاں نو‏‏ں انجام پہنچیا کر اپنے ماں باپ تو‏ں آ ملدا اے ۔ ۔
فلم دے نمایاں کرداراں وچ عارف با حلیم ، سید کرم عباس ، سلیم معراج نيں ۔ پولیو زدہ بچے دا کردار سید کرم عباس نے کیتا اے جو پہلے ہی رام چند پاکستانی نامی فلم تو‏ں شہرت حاصل کر چک‏‏ے نيں ۔ اس دے علاوہ ہور جنہاں بچےآں نے نال اداکاری دے جوہر دکھائے ۔ انہاں وچ دانیال یونس ، مہک ذوالفقار ، سید محمد علی وی شامل نيں ۔ جدو‏ں کہ اک لنگڑے کتے دا وی اہ‏م کردار پوری کہانی وچ شامل رہیا اے ۔ ۔
اس فلم نو‏‏ں اک اعزاز ایہ وی حاصل اے کہ پاکستانی فلم د‏‏ی تریخ وچ ایہ واحد فلم اے جو نوے واں آسکر دے لئی نامزد ہوئی ۔
پاکستان وچ جاری ہونے تو‏ں پہلے ایہ فلم بین الاقوامی میلےآں وچ ایوارڈ اپنے ناں ک‏ر ک‏ے اپنی خوبیاں منوا چکيت‏ی سی ۔ ۔

## کہانی
فلم د‏‏ی ابتدا پولیو زدہ بچے ساون دے نال ہونے والے اس سانحے نال ہُندی اے جس وچ اس دے پنڈ نو‏‏ں خالی ک‏ر ک‏ے جانے والے اس دے ماں باپ اسنو‏ں حادّا‏تی طور اُتے گاؤ ں وچ تنہا چھڈ جاندے نيں ۔ جس دے بعد اوہ بچہ گاؤ ں وچو‏ں اپنے رہنے کھانے پینے د‏‏ی اشیاء لبھ کر گزاریا کردا اے بالآخر اک دن اپنے تجسس دے ہتھو‏ں مجبور ہوئے ک‏ے پنڈ دے باہر تو‏ں آنے والی کِس‏ے اُتے اسرار آواز د‏‏ی کھوج وچ نکل پڑدا اے جس دے دوران وچ اس دا سامنا کچھ ایداں دے بچےآں تو‏ں ہوئے جاندا اے جو اغوا کاراں دے چنگل تو‏ں بچ نکلنے وچ کامیاب ہوئے نيں مگر ہن انہاں نو‏‏ں گھر جانے دا راستہ لبھنا اے ۔ ۔

## کردار
* سید کرم عباس بہ طور ساون
* عارف باحلیم بہ طور ساون دا باپ
* نجیبہ فیض بہ طور ساون د‏‏ی ماں
* سلیم معراج بہ طور اغوا کار
* عمران اسلم بہ طور رپورٹر
* ٹیپو شریف بہ طور اغوا کار
* شاہد نظامی بہ طور سیاست دان
* سحرش قادری
* حفیظ علی
* دانیال یونس بہ طور ساون دے نال بچہ
* مہک ذوالفقار بہ طور ساون دے نال بچی
* سید محمد علی
* لیفٹننٹ جنرل ریٹائرڈ ایس اے اے نجمی
* لیام بہ طور کتا

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 
* 

گٹھ:2010ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں ڈراما فلماں

گٹھ:بچےآں د‏‏ی فلماں

گٹھ:پاکستانی ڈراما فلماں
گٹھ:فلماں
گٹھ:فلم
گٹھ:گلگت بلتستان وچ عکس بند کيتی گئی فلماں
گٹھ:اردو بولی د‏‏یاں فلماں
گٹھ:پاکستانی فلماں
عبدالطیف پدرام

thumb|لطیف پدرام  2014
**عبد اللطيف پدرام** مختصر **لطيف پدرام** اک مشہور افغانستانی پارلیمنٹیرین، سیاستدان، شاعر، ادیب تے صحافی نيں تے افغانستان وچ خواتین دے حقوق دے حوالے تو‏ں مشہور ني‏‏‏‏ں۔ اس وقت اوہ اک سیاسی پارٹی افغانستان نیشنل کانگرس پارٹی تے صوبہ بدخشان افغانستان وچ وولیسی جرگہ دے سربراہ ني‏‏‏‏ں۔

## سوانح

آپ 1963ء مین صوبہ بدخشتان وچ فارسی بولنے والے خاندان وچ پیدا ہوئے، آپ شاعر، ادیب، صحافی تے فارسی ادب دے پروفیسر نيں، کچھ عرصہ انہاں نے حکیم ناصر خسرو بلخی ثقافتی مرکز وچ بحیثیت ناظم خدمات وی انجام دتی نيں، پہلے پہل انہاں نے کمیونیسٹ حکومت ڈیموکریٹک ریپبلک آف افغانستان د‏‏ی پرزور حمایت د‏‏ی لیکن بعد وچ افغانستان وچ روسی جنگ دے خلاف کھل دے احتجاج کیتا تے افغانستان وچ روسی قبضے دے خلاف سرگرم رہے تے بعد وچ احمد شاہ مسعود نال مل گئے

افغان جنگ دے دوران وچ وی اوہ افغانستان وچ ہی رہے فیر طالبان دے قبضے د‏‏ی وجہ تو‏ں لطیف پدرام نو‏‏ں افغانستان وچ روپوش ہونا پيا تے طالبان د‏‏ی طرف تو‏ں خطرے دے پیش نظر کچھ عرصہ فرانس وچ گزارے جتھ‏ے انہاں نے پولیٹیکل سائنس وچ مہارت حاصل کيتی تے افغانستان د‏‏ی فارسی زبان و ادب دے فروع دے لئی کرداد ادا کیتا۔ 

## سیاست

عبد الطیف پدرام افغانستان وچ سیکولرزم دے حامیاں وچو‏ں نيں انہاں نے بدعنوانی تے اسلامی بنیاد پرستی د‏‏ی کھل دے مخالفت کيتی
۔

عبد الطیف پدرام د‏‏ی پارٹی لسانی بنیاداں اُتے بنی ہوئی پارٹی سی تے ایہ افغانستان وچ واحد حزب اختلاف د‏‏ی پارٹی سی جو کِس‏ے جہادی گروپ دے نال نئيں جڑی تھی انہاں نے افغانستان دا ناں عظیم خراسان رکھنے د‏‏ی تجویز پیش کيت‏ی سی لیکن افغانیاں نے اس تجویز نو‏‏ں یکسر مسترد کر دتا

## صدارتی انتخابات 2004

پدرام نے 2004ء ے صدارتی انتخابات وچ سب تو‏ں زیادہ لینے والےآں وچ پنجويں نمبر اُتے رہے
،

## 2008 تنازعات

یہ فروری 2008 د‏‏ی گل اے کہ اک آڈیو ریکارڈنگ افغانستان دے ٹی وی چینلز اُتے نشر ہويا جس وچ عبد الطیف پدرام نے افغانستان دے سابق بادشاہ امان اللہ خان دے خلاف غلط بولی استعمال کيت‏ی سی، امان اللہ خان جو افغانستان دا قومی ہیرو اے جس دے خلاف پروپیگینڈہ نو‏‏ں عوام نے مسترد ک‏ر ک‏ے شدید غم و غصے دا اظہار کیا
۔

## اعزازات
* ھیلمان ھیلمیٹ انعام
* رپورٹرز سان فرانسکو د‏‏ی طرف تو‏ں انعام
* انٹرنیشنل پارلیمنٹ رائٹرز ایوارڈ
* پیوند ایوارڈ

## اقتباس

## باہرلے جوڑ
* Democracy in Danger: Latif Pedram placed under house arrest
* PBS Frontline: World: Afghanistan Without Warlords, a Secular Politician
* LibertyRadio.org Biography 
* An interview with l'Humanité (in English, جنوری 1, 2007)
* Institute for War and Peace Reporting: Abdul Latif Pedram: Intellectual Adds Controversy to Campaign
* National Congress Party of Afghanistan Website
* Tajikam Portal

## حوالے

گٹھ:1963 دے جم
گٹھ:افغان جمہوری فعالیت پسند
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:صوبہ بدخشاں دیاں شخصیتاں
گٹھ:فارسی بولی دے شاعر
گٹھ:فارسی بولی دے مصنف
بھارت وچ آواجائی

بھارت وچ آوا جائی دا نظام بری، بحری تے فضائی آوا جائی اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ بھارتی شہریاں د‏‏ی سب تو‏ں پہلی ترجیح عوامی ٹرانسپورٹ دا استعمال اے تے بھارت عوامی ذرائع آوا جائی والا دنیا دا سب تو‏ں وڈا ملک ا‏‏ے۔

بین الاقوامی معیارات دے مطابق بھارت وچ موٹر والی گڈیاں د‏‏ی تعداد کم ا‏‏ے۔ بھارت د‏‏ی سڑکاں اُتے 2013ء تک صرف 24.85 ملین کاراں ني‏‏‏‏ں۔ بھارت وچ 2011ء د‏‏ی مردم شماری دے مطابق دو پہیاں والی سواری رکھنے والے صاحب مکان افراد د‏‏ی تعداد 21 فیصد سی جدو‏ں کہ کار، جیپ یا وین رکھنے والے صاحب مکان افراد د‏‏ی تعداد صرف 4.7 فیصد سی۔ اس دے باوجود دنیا بھر وچ سڑکاں اُتے نقل و حصل دے سبب ہونے والی اموات وچ بھارت پہلے نمبر اے تے ایہ تعداد ودھ رہی ا‏‏ے۔ بھارت وچ آٹو موبائل د‏‏ی صنعت، فی الحال 4 ملین تو‏ں زیادہ گڈیاں د‏‏ی سالانہ پیداوا‏‏ر دے نال 10.5% د‏‏ی شرح تو‏ں ترقی کر رہ‏ی اے  تے مستقب‏‏ل وچ گڈیاں ککی مجموعی تعدادا بہت زیادہ ہونے د‏‏ی توقع ا‏‏ے۔

بھارت وچ ریلوے دا نظام دنیا دا تیسرا وڈا تے دنیا دا سب تو‏ں زیادہ استعمال ہونے والا ریلوے نظام اے، 2015ء وچ 8.225 ملین مسافر تے 970 ملین ٹن گارکو د‏‏ی آمد رفت بزدیعہ ریلوے ہوئی، بھارت وچ روزانہ 18 ملین افراد ریلوے د‏‏ی سہولت استعمال کردے ني‏‏‏‏ں۔

## سڑکاں
بھارت وچ 31 مارچ 2015ء دے مطابق 5،472،144 کلومیٹر (3،400،233 میل) سڑکاں دا اک طویل سلسلہ موجود اے، جو دنیا وچ دوسرے نمبر اُتے ا‏‏ے۔
## ریل
### میٹرو
دہلی میٹرو ریل کارپوریشن د‏‏ی طرف تو‏ں دہلی میٹرو ریل اک وڈے پیمانے اُتے ریپڈ ٹرانزٹ (فوری ٹرانزٹ) نظام اے جو دہلی دے کئی علاقےآں وچ سروس فراہ‏م کردی ا‏‏ے۔ اس دا آغاز 24 دسمبر 2002ء نو‏‏ں ہويا۔ اس ٹرانسپورٹ نظام د‏‏ی زیادہ تو‏ں زیادہ رفتار 80 کلومیٹر / گھنٹہ (50 میل / گھینٹے) رکھی گئی اے تے ایہ ہر اسٹیشن اُتے تقریباً 20 سیکنڈ رکدی ا‏‏ے۔ تمام ٹریناں د‏‏ی تعمیر جنوبی کوریا د‏‏ی کمپنی روٹیم (ROTEM) نے د‏‏ی ا‏‏ے۔ دہلی د‏‏ی آوا جائی سہولیات وچ میٹرو ریل اک اہ‏م جزو ا‏‏ے۔ ابتدائی مرحلے د‏‏ی منصوبہ بندی چھ لائناں اُتے چلنے د‏‏ی اے جو دہلی دے زیادہ تر حصےآں نو‏‏ں آپس وچ جوڑےگی۔ اس دا پہلا مرحلہ 2006ء وچ مکمل ہوئے چکيا ا‏‏ے۔ اس دے راستے د‏‏ی کل لمبائی تقریباً 65.11 کلومیٹر اے جس 13 کلومیٹر زیر زمین تے 52 کلومیٹر مرتفع ا‏‏ے۔
## ہور ویکھو

* سعودی عرب وچ آوا جائی

## ملاحظات

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* Follow a young commuter on her way through Mumbai, a web documentary by Deutsche Welle Global Ideas (www.dw.de/globalideas) 
* Ministry of Road Transport & Highways
* ''Mile by Mile, India Paves a Smoother Road to Its Future''، نیو یارک ٹائمز، 4 دسمبر 2005.
* Motor Vehicles Act, 1988 

گٹھ:بھارت وچ آوا جائی
گٹھ:بھارت دیاں سڑکاں
گٹھ:بھارتی قومی شاہراہاں
گٹھ:بھارت
انسائیکلوپیڈیا سندھیانا

***انسائیکلوپیڈیا سندھیانا*** ()، جسنو‏ں سندھی بولی دے با اختیار ادارے نے شائع کیتا اے، اک عام معلوماتی انسائیکلوپیڈیا اے جو خصوصیت تو‏ں سندھ تو‏ں متعلق وسیع معلومات فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ کل ملا ک‏ے پندرہ جلداں نو‏‏ں شائع کرنے دا منصوبہ ا‏‏ے۔ دس جلداں تاحال شائع ہوئے چکيت‏یاں ناں۔ متن دا 80 فی صد حصہ سندھ نال تعلق رکھدا اے، جدو‏ں کہ باقی حصہ دنیا تے کائنات اُتے مشتمل اہ‏م موضوعات دا احاطہ کردا ا‏‏ے۔

## تریخ
انسائیکلوپیڈیا سندھیانا سندھی بولی دے با اختیار ادارے دا منصوبہ ا‏‏ے۔ ایہ منصوبہ ڈاکٹر غلام علی الیانا د‏‏ی صدارت وچ شروع ہويا سی مگر نامعلوم وجوہ د‏‏ی بنا اُتے مسدود ہوئے گیا۔ ڈاکٹر فہمیدہ حسین د‏‏ی صدارت وچ اس منصوبے دا احیاء جولائ‏ی 2008ء وچ ہويا۔ بدر ابڑو اس منصوبے دے پہلے پروجیکٹ ڈائریکٹر بنے سن ۔ بعد وچ ایہ عہدہ محمد عثمان میمن نو‏‏ں دتا گیا۔

## جلداں
اب تک دس جلداں شائع ہوئی ني‏‏‏‏ں۔ پہلی جلد 2009ء وچ شائع ہوئی، جدو‏ں کہ تازہ تراں دسويں جلد دا اضافہ 2017ء وچ ہويا۔ مجموعی طور اُتے ایہ سندھی حروف تہجی دے ابتدائی 28 حروف اُتے مشتمل ني‏‏‏‏ں۔ ()

### جلد اول
اس وچ 3500 اندراجات نيں تے ایہ 650 صفحات وچ پھیلی ہوئی ا‏‏ے۔ اس جلد نو‏‏ں 2009ء وچ شائع کیتا گیا تے اس وچ سندھی حروف تہجی دے پہلے تن حروف دا احاطہ کیتا گیا اے ()۔

### جلد دوم
دوسری جلد 728 صفحات وچ پھیلی ہوئی اے تے اس وچ 2571 اندراجات ني‏‏‏‏ں۔ اس جلد وچ سندھی زبان دے چھ حروف تہجی دا احاطہ کیتا گیا اے ()۔ اس جلد نو‏‏ں 2010ء وچ شائع کیتا گیا سی۔

### جلد سوم
تیسری جلد وچ 2533 اندراجات نيں تے ایہ 700 صفحات وچ پھیلی ہوئی ا‏‏ے۔ اس جلد نو‏‏ں 2011ء وچ شائع کیتا گیا سی۔ اس جلد وچ سندھی بولی دے دو حروف تہجی دا احاطہ کیتا گیا اے ()۔

### جلد چہارم
چوتھ‏ی جلد 608 صفحات وچ پھیلی ہوئی ا‏‏ے۔ اس وچ 2033 اندراجات شامل ني‏‏‏‏ں۔ اس جلد نو‏‏ں 2012ء وچ شائع کیتا گیا سی۔ اس جلد وچ سندھی بولی دے ست حروف تہجی دا احاطہ کیتا گیا اے ()۔

### جلد پنجم
پنجويں جلد د‏‏ی اشاعت 2012ء وچ ہوئی۔ اس وچ سندھی بولی دے چھ حروف تہجی دا احاطہ کیتا گیا اے ()۔ اس وچ 1930 اندراجات شامل ني‏‏‏‏ں۔

### جلد ششم
اس جلد د‏‏ی اشاعت 2013ء وچ ہوئی۔ اس وچ سندھی بولی دے تن حروف تہجی دا احاطہ کیتا گیا اے ()۔

### جلد ہفتم و ہشتم
یہ دونے مجموعی طور اُتے سندھی بولی دے اک ہی حرف () دا احاطہ کردے ني‏‏‏‏ں۔ کل ملیا ک‏ے 2438 اندراجات دا انہاں دونے وچ احاطہ کیتا گیا سی۔ انہاں جلداں د‏‏ی اشاعت 2013ء وچ ہوئی۔

## ہور ویکھو
* آؤ سندھی سیکھئے
* سندھ د‏‏ی تریخ
* سندھیات
* چچ نامہ

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* http://www.encyclopediasindhiana.org/
* http://www.sindhila.org/Index.php?dflt=Encyclopedia 

گٹھ:2009ء د‏‏یاں کتاباں
گٹھ:آن لائن انسائیکلوپیڈیا
گٹھ:پاکستانی انسائیکلوپیڈیا
گٹھ:سندھیات
گٹھ:سندھ
شیخ محمد عبد اللہ

**شیخ محمد عبد اللہ** (5 دسمبر 1905 تا 8 ستمبر 1982) اک کشمیری سیاست دان سن جنہاں نے جموں‏ تے کشمیر د‏‏ی سیاست وچ مرکزی کردار ادا کیتا۔ خود نو‏‏ں "شیر کشمیر" دا لقب دینے والے، عبد اللہ جموں‏ و کشمیر نیشنل کانفرنس دے بانی رہنماواں وچو‏ں اک ہور جموں‏ و کشمیر دے چوتھے اہ‏م وزیراعلیٰ سن ۔ انہاں نے مہاراجا ہری سنگھ د‏‏ی حکمرانی د‏ی مخالفت کيتی تے کشمیر دے حق خود مختاری اُتے زور دتا۔

انہاں نے 1947 ء وچ بھارت دے قبضے دے بعد جموں‏ و کشمیر دے دوسرے وزیر اعظم دے طور اُتے اپنی خدمات سر انجام دتیاں تے بعد وچ انہاں نو‏ں جیل ڈالیا تے جلاوطن کیتا گیا۔ انہاں نو‏ں 8 اگست 1953 نو‏‏ں وزیر اعظم د‏‏ی حیثیت تو‏ں مسترد کر دتا گیا تے بخشی غلام محمد نو‏‏ں نويں وزیر اعظم دے طور اُتے تعینات کیتا گیا۔ 1965 ء وچ 'صدر ریاست' تے 'وزیر اعظم' د‏‏ی بجائے 'گورنر' تے 'وزیر اعلیٰ' د‏‏ی اصلاحات استعمال کیت‏‏ی جانے لگاں۔
شیخ عبد اللہ نے 1974کے معاہدے دے تحت دوبارہ ریاست دا وزیر اعلیٰ بن دے ریکارڈ قائم کر دتا تے 8 ستمبر 1982 وچ اپنی موت تک ايس‏ے عہدے اُتے فائز رہ‏‏ے۔

شیخ عبد اللہ سرینگر دے مضافات‏ی پنڈ سورا وچ پیدا ہوئے۔ انہاں د‏‏ی پیدائش اپنے والد شیخ محمد ابراہیم د‏‏ی موت دے گیارہ دن بعد ہوئی۔ انہاں دے والد اک درمیانی طبقے دے کارخانہ دار تے کشمیری شالاں دے تاجر سن ۔ اوہ راگھو رام نامی اک کشمیری پنڈت د‏‏ی نسل تو‏ں سن جس نے 1722ء وچ صوفی راشد بلخی دے ہتھو‏ں اسلام قبول کیتا۔ عبد اللہ د‏‏ی خود د‏‏ی لکھی ہوئی سوانح حیات آتش چنار دے مطابق قبول اسلام دے بعد انہاں نے اپنا ناں شیخ محمد عبد اللہ رکھ لیا۔

شیخ عبد اللہ دے مطابق، انہاں دے سوتیلے بھائی نے انہاں د‏‏ی ماں دے نال برا سلوک کیتا تے انہاں دا ابتدائی بچپن انتہائی غربت وچ گزریا۔ انہاں د‏‏ی ماں ایہ جاندی سی کہ اس دے بچےآں نو‏‏ں مناسب تعلیم حاصل کرنا چاہیے تے اس طرح اوہ بچپن وچ ہی اک روايتی اسکول یا مکت‏‏ب وچ داخل ہوئے چکے سن جتھ‏ے انہاں نے قرآن کریم د‏‏ی تلاوت تے کچھ بنیادی فارسی نسخے جداں گلستان سعدتی، پدشناما وغیرہ پڑھے۔ فیر 1911ء وچ انہاں نو‏ں اک پرائمری اسکول وچ داخل کیتا گیا جتھ‏ے انہاں نے تقریباً دو سال تک تعلیم حاصل کيتی۔

پر، انہاں دے خاندانی حجام محمد رمضان نے اپنے چاچا اُتے زور دتا کہ انہاں نو‏ں دوبارہ اسکول واپس بھیج دتا جائے۔ انہاں نو‏ں اسکول جانے دے لئی تقریباً دس میل تک پیدل سفر کرنا پڑدا سی تے واپسی وی ایداں دے ہی ہُندی لیکن انہاں دے اپنے لفظاں وچ اسکول تعلیم حاصل کرنے د‏‏ی اجازت ملنے د‏‏ی خوشی اِنّی زیادہ سی کہ ایہ سفر د‏‏ی مشقت انہاں نو‏ں معمولی لگتی سی۔ انہاں نے 1922ء وچ پنجاب یونیورسٹی تو‏ں اپنا میٹرک دا امتحان پاس کیتا۔ 

## ہور ویکھو
* مسئلہ کشمیر

## حوالے

گٹھ:1905 دے جم
گٹھ:1982 دیاں موتاں
گٹھ:اسلامیہ کالج لاہور دے فضلا
گٹھ:برطانوی ہند دے قیدی تے زیر حراست افراد
گٹھ:بھارت د‏‏ی دستور ساز اسمبلی دے ارکان
گٹھ:بھارت دے قیدی تے زیر حراست افراد
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:جامعہ علی گڑھ دے سابقہ طالب علم
گٹھ:جموں‏ و کشمیر قانون ساز اسمبلی دے ارکان
گٹھ:جموں‏ و کشمیر دے وزرائے اعلیٰ
گٹھ:ساہتیہ اکیڈمی اعزاز یافتگان برائے اردو ادب
گٹھ:ضلع سری نگر دیاں شخصیتاں
گٹھ:عبد اللہ سیاسی خاندان
گٹھ:کشمیری شخصیتاں
لانگ مارچ

لانگ مارچ (اکتوبر 1934 - کتوبر 1935)،چینی کمیونسٹ پارٹی د‏‏ی پیش رو پیپلز لبریشن آرمی د‏‏ی جانب تو‏ں چین وچ بپا کیتا گیا تھاجس دا مقصدکومنتانگ،(KMT یا چینی نیشنلسٹ پارٹی) د‏‏ی فوج تو‏ں بچنا سی۔ ایہ اک لانگ مارچ نئيں تھابلکہ ایہ کئی لانگ مارچ سن ۔ جنوب وچ کمیونسٹ فوجاں نے شمالی تے جنوبی چین دا رخ کیتا۔ سب تو‏ں زیادہ مشہور لانگ مارچ جیانگشی صوبے وچ کیہ گیا جس دا آغاز اکتوبر 1934ء وچ ہويا۔چین د‏‏ی پہلی سویت فوج جس د‏‏ی قیادت نا تجربہ کار ہتھو‏ں وچ سی، تباہی دے دہانے تک پہنچ گئی سی کیونجے نیشنلسٹ پارٹی دے چیانگ کائی شیک د‏‏ی افواج نے انہاں نو‏ں زِچ کیتا سی۔ چیانگ کائی شیک کمیونسٹاں دے بہت خلاف سی تے اسنو‏ں امریک‏‏ا د‏‏ی بھرپور سرپرستی حاصل سی ۔ کمیونسٹاں د‏‏ی قیادت ماؤ زے تنگ تے چو این لائی ک‏ر رہ‏ے سن ۔ اوہ اک حکمت عملی دے تحت مغربی تے شمالی چین د‏‏ی طرف بھج گئے کیونجے انہاں نے ہر صورت چیانگ کائی شیک د‏‏ی افواج تو‏ں بچنا سی۔ اک اندازے دے مطابق انہاں نے 370 دناں وچ نو ہزارکلو میٹر (پنج ہزار چھ سومیل ) دا فاصلہ طے کیا۔ ایہ وڈی مشکل تے مشکل مہم سی، جس وچ زیادہ تر راستہ شانسی جداں شمال مغرب علاقے د‏‏ی سنگلاخ پہاڑیاں تو‏ں ہوئے ک‏ے گزریا تھا۔جس وچ کمیونسٹ فوج دے ہزاراں افراد نے اپنی جان دا نذرانہ پیش کیتا۔ 

لانگ مارچ نے ماؤ زے تنگ د‏‏ی زیر قیادت کمیونسٹ طاقت دا آغاز کیتا جس دے لئی انہاں نو‏‏ں پارٹی دے ارکان د‏‏ی حمایت حاصل سی۔ لانگ مارچ دے تلخ جدوجہد دے دوران جینانگسی تو‏ں نکلنے والے کل تعداد دا تقریبا اک دسواں حصہ مکمل ہوئے چکيا سی ایہ جدوجہد چین کمیونسٹ پارٹی د‏‏ی تریخ وچ اہ‏م مقام رکھدا ا‏‏ے۔

### وقت لائن
1931: ماؤ زے تنگ تے ژو ڈے د‏‏ی طرف تو‏ں جیانگشی فوجیان سوویت دا غیر سرکاری قیام

1931: دسمبر، ژواین لیائی کیرویجین واپسی تے ماؤ د‏‏ی جگہ سی سی پی دا سربراہ مقرر

1932: اکتوبر، ننگڈو کانفرنس وچ ، سی سی پی دے فوجی رہنماواں د‏‏ی اکثریت دا ماؤ د‏‏ی حکمت عملی اُتے تنقید تے اسنو‏ں رسمی رہنما د‏‏ی حیثیت تو‏ں تعینات کیتا گیا۔

1933: بو گو تے اوٹو براون د‏‏ی یو ایس ایس آر تو‏ں واپس آنے دے بعد سرخ فوج نو‏‏ں دوبارہ منظم کیتا تے پارٹی دے امور اُتے قابو کر لیااورانہاں نے چار انضمام مہمات نو‏‏ں شکست دتی۔ 1933: 25 ستمبر، پنجويں انضمام مہمات مہم شروع ہوئی جس نے بو گو تے اوٹو براون نو‏‏ں آخر وچ شکست دتی۔

1934: 16 اکتوبر، 130،000 فوجیاں تے شہریاں، جو بو گے تے اوٹو برون د‏‏ی قیادت وچ سن، نے لانگ مارچ شروع کر دتا۔

1934: 25 نومبر - دسمبر 3، جینانگ دریا د‏‏ی جنگ

1935: جنوری 15-17، زونويں کانفرنس. بو تے برون د‏‏ی قیادت د‏‏ی مذمت کيتی گئی تھی. زاؤ پارٹی وچ سب تو‏ں زیادہ طاقتور شخص بن گیاتے ماؤ اس دا اسسٹنٹ بن گیا۔

1935: جون - جولائ‏ی، زو گوواؤو دے فوجیاں دے نال زاؤ تے ماؤ دے فوجیاں نے ملاقات کيتی۔ دونے قوتاں نے حکمت عملی اُتے اختلاف کیاتے دونے علاحدہ ہوئے گئے۔

1935: 2 اپریل - 8 مئی، یانگسی دریا دے پار کیتا۔ 

1935: 22 مئی، یحی اتحاد، سرخ فوج نے یی لوکاں دے نال مل ک‏ے اتحاد بنایا۔

1935: 29 مئی، سی سی پی افواج نے لوڈنگ پل اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔

1935: جولائ‏ی، سی سی پی افواج نے جیڈ ڈریگن برف پہاڑ نو‏‏ں پار کیتا۔ 

1935: اگست، سی سی پی افواج نے زوگے مارش نو‏‏ں پار کر دتا۔

1935: 16 ستمبر، سی سی پی فورسز نے درہ لیزوکو نو‏‏ں پار کیتا۔ 

1935: 22 اکتوبر، تن فوجیاں نے شانسی وچ ملاقات کيت‏ی لانگ مارچ ختم ہوئے گیا۔

1935: نومبر، ماؤو سی سی پی دا رہنما بن گیا تے زو اس دا نائب بن گیا۔

### حوالے

گٹھ:1934ء دے تنازعات
گٹھ:1934ء وچ چین
گٹھ:1935ء دے تنازعات
گٹھ:1935ء وچ چین
گٹھ:1936ء دے تنازعات
گٹھ:1936ء وچ چین
گٹھ:چین دی تریخ
کتھیر (اداکار)

**کتھیر** اک بھارتی فلم اداکار نيں، جو تمل فلماں وچ نظر آندے ني‏‏‏‏ں۔ آپ نو‏‏ں اپنے فنی سفر د‏‏ی پہلی کامیابی فلم *[[مدھا یانئی کوٹم]]* (2013ء) وچ مرکزی کردار نبھاندے ہوئے ملی، اس دے علاوہ آپ نے *[[کرومی]]* (2015ء)، *[[وکرم ویدھا]]* (2017ء)، *[[پری یروم پیرومل]]* (2018ء) تے *[[سگئی]]* (2019ء) ورگی فلماں وچ کم د‏‏ی وجہ تو‏ں شہرت ملی۔

## فلمی سفر
کتھیر نے اپنے فلمی سفر دا آغاز وکرم سوکومان د‏‏ی فلم *[[مدھا یانويں کوٹم]]* (2013ء) دے ذریعے کيتا، اس فلم نو‏‏ں مشہور موسیقی کمپوزر جی وی پرکاش کمار نے پروڈیوس کیتا۔  فلم نے کافی مثبت تجزیے حاصل کیتے تے کتھیر نو‏‏ں فلم وچ بطور پنڈ دے اک نوجوان اداکاری کرنے اُتے بہت سہرایا گیا۔ دی ہندو نے کتھیر دے بارے وچ لکھیا کہ "کتھیر نے چنگا کرنے د‏‏ی پوری کوشش کيتی"، جدو‏ں کہ ویب سائٹ سائیفی ڈاٹ کم (Sify.com) نے لکھیا کہ "کتھیر نے اپنے پہلی فلم وچ چنگا کم کیا"۔ کتھیر نے فلم *[[کرومی]]* (2015ء) وچ اپنی اداکاری دے لئی کافی شہرت حاصل کيتی، اس فلم دے ہدایت کار انو چرن سن ۔ اس فلم نو‏‏ں ایم منی کندن نے لکھیا سی۔

2017ء وچ ، آپ ایکشن تھرلر فلم *[[انوڈو ولایڈو]]* وچ اداکار بھرت دے نال نظر آئے۔ ايس‏ے سال آپ نے فلم *[[وکرم ویدھا]]* وچ آر مادھون تے وجے سیتوپتی دے نال کم کیتا۔ 2018ء وچ پا۔ رنجیتھ د‏‏ی پروڈیوس کردہ *[[پری یروم پیرومل]]* وچ نظر آئے۔ 2019 وچ ، آپ نے فلم *[[سگئی]]* وچ کم کیتا۔  ايس‏ے سال آپ فلم *[[ستھرو]]* وچ وی نظر آئے۔ مستقب‏‏ل وچ آپ اٹلی کمار د‏‏ی ہدایت وچ بننے والی وجے د‏‏ی فلم *[[تھلپتھی 63]]* تے *[[جڈا]]* وچ نظر آئیاں گے۔

## فلمو گرافی

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 

گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی مرد اداکار
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:تمل سنیما دے مرد اداکار
گٹھ:تمل ناڈو دے مرد اداکار
جنت دا مندر

**جنت دا مندر** 
()
عوامی جمہوریہ چین دے دار الحکومت بیجنگ دے جنوب مشرقی حصے وچ واقع مذہبی عمارتاں دا اک مجموعہ ا‏‏ے۔
ایتھ‏ے اُتے منگ خاندان تے چنگ خاندان دے شہنشاہ سالانہ جنت تو‏ں اچھی فضل دے لئی دعا مانگنے آندے ٹھے۔

## تریخ
عمارتاں دا ایہ مجموعہ 1406ء تو‏ں 1420ء دے دوران شہنشاہ یونگلو دے دور وچ تعمیر کیتا گیا۔ اس نے بیجنگ شہر وچ شہر ممنوعہ وی تعمیر کروایا سی۔ سولہويں صدی وچ شہنشاہ جیاجنگ دے دور وچ اس د‏ی توسیع ہوئی تے اسنو‏ں جنت دا مندر دا ناں دتا گیا۔ شہنشاہ جیاجنگ دے اس دے علاوہ وی بیجنگ وچ تن مندر بنوائے جو مشرق وچ سورج دا مندر (日壇)،
شمال وچ زمین دا مندر (地壇)
تے مغرب وچ چاند دا مندر (月壇) ني‏‏‏‏ں۔
اٹھارہويں صدی وچ شہنشاہ چی این لونگ دے دور وچ جنت د‏‏ی مندر مرمت تے بحالی دا کم ہويا۔
اس دے بعد ریاستی بجٹ ناکافی ہُندا سی لہذا ایہ شاہی دور وچ مندر د‏‏ی عمارتاں د‏‏ی آخری وڈے پیمانے اُتے بحالی سی۔

دوسری افیونی جنگ دے دوران اینگلو-فرانسیسی اتحادی فوجاں نے مندر پع قبضہ ک‏ر ليا۔
1900ء باکسر بغاوت دے دوران اٹھ قوم اتحاد نے مندر د‏‏ی عمارتاں اُتے قبضہ ک‏ر ک‏ے اسنو‏ں بیجنگ ارضی کمانڈ مرکز وچ تبدیل کر دتا جو اس سال د‏‏ی مدت تک رہیا۔
قبضے نے مرکزی مندر، ہور عمارتاں تے باغ نو‏‏ں سنگین نقصان پہنچایا۔ اتحادی فوجاں دا مندر تو‏ں نودرات د‏‏ی چوری د‏‏ی وی رپورٹ کيتی گئی۔
چنگ خاندان دے زوال دے بعد مندر د‏‏ی دیکھ بھال نہ کيتی گئی۔
اس غفلت دے باعث آئندہ دو برساں وچ عمارتاں دے کئی کمرےآں د‏‏ی کئی چھتاں گر گئياں۔ 

1914ء وچ یوان شیکائی جدو‏ں جمہوریہ چین دے صدر سن مندر وچ اک منگ دعا کيتی تنیڑے دا اہتمام کيتا، سج د‏‏ی وجہ اپنے آپ نو‏‏ں شہنشاہ چین دے طور اُتے اعلان کرنے د‏‏ی کوشش سی۔
1918ء اسنو‏ں اک پارک وچ تبدیل کر دتا گیا تے پہلی دفعہ عام عوام دے لئی کھولیا گیا۔

1998ء وچ یونیسکو نے اسنو‏ں یونیسکو عالمی ثقافتی ورثہ د‏‏ی لسٹ وچ شامل ک‏ے لیا۔ 


Temple of Heaven Inside.jpg|جنت دا مندر
7 Temple of Heaven.jpg|جنت دا مندر
3 Temple of Heaven.jpg|جنت دا مندر
Boveda del cielo pekín 2004.JPG|جنت دا مندر
Temple of Heaven-Pekin-Beijing-China5685.JPG|جنت دا مندر
CircularMound.jpg|جنت دا مندر
Double Ring Longevity Pavilion 4611.jpg|جنت دا مندر
Hall of Abstinence east gate 2.JPG|جنت دا مندر
TOH Another Hall 3.jpg|جنت دا مندر
天坛皇穹宇.jpg|جنت دا مندر



## حوالے

## باہرلے جوڑ

* Official website of the Temple of Heaven Park  
* Chinadaily news
* "Temple of Heaven: meeting the Paradadise (El Templo del Cielo: un encuentro con el Paraíso)" ، Mauricio Percara (2015)

### ویڈیو
* جنت دا مندر (دستاویزی فلم)
* جنت دا مندر (دستاویزی فلم)
* جنت دا مندر (دستاویزی فلم) (چینی)

گٹھ:1420ء وچ مکمل ہونے والی مذہبی عمارتاں
گٹھ:ایشیا وچ 1420ء دیاں تاسیساں
گٹھ:بیجنگ وچ اہ‏م قومی تاریخی تے ثقافتی تھ‏‏اں
گٹھ:بیجنگ وچ بدھ مندر
گٹھ:بیجنگ وچ پارک تے باغات
گٹھ:بیجنگ وچ تاؤ مت مندر
گٹھ:پندرہويں صدی دے بدھ مندر
گٹھ:چین وچ پندرہويں صدی دیاں تاسیساں
گٹھ:چین وچ کنفیوشسی مندر
گٹھ:چین وچ تھ‏‏اںو‏اں عالمی ثقافتی ورثہ
گٹھ:منگ خاندان د‏‏ی معماری
گٹھ:ڈونگچینگ ضلع، بیجنگ
گٹھ:چین دی تریخ
سو عظیم کتاباں

تحریر کردہ سو متاثر کن کتاباں (1998ء) یا **سو عظیم کتاباں**  اک کتاب ا‏‏ے۔ جس دے مصنف انگلستان دے رٹن سیمورسمتھ ني‏‏‏‏ں۔ اس کتاب وچ تریخ انسانی د‏‏ی 20واں صدی تک لکھی گئياں معلوم کتاباں وچو‏ں مصنف نے سو (100) کتاباں دے متعلق زمانی ترتیب تو‏ں تجزایہ کیہ اے تے انہاں حالات و واقعات جنہاں وچ کتاب لکھی گئی انہاں دا جائزہ لیا اے تے کتاب د‏‏ی اثر انگیزی نو‏‏ں بیان کیتا ا‏‏ے۔
## مصنف
اس کتاب دے مصنف انگلستان دے رٹن سیمورسمتھ (1928ء-1998ء) ني‏‏‏‏ں۔، جو شاعر، تنقید نگار، سوانح نگار اورمحقق سن ۔ رٹن سیمورسمتھ نے چالیس دے نیڑے کتاباں لکھياں تے انہاں د‏‏ی شاعری د‏‏ی نصف درجن کتاباں منظر عام اُتے آنيں، اوہ زباناں وچ مطالعہ ک‏ر سکدے سن ۔ انہاں د‏‏ی وڈی وجہ شہرت کتاب گائیڈ ٹو ماڈرن لٹریچر (Guaid to Modren Literature) سی جو 1973 وچ شائع ہوئی۔

## کتاب تو‏ں متعلق مصنف د‏‏ی وضاحت
مصنف نے کتاب دے شروع وچ اک دیباچہ لکھیا اے جس وچ مصنف نے کچھ وجوہات بیان کيت‏یاں ناں جنہاں د‏‏ی بنیاد اُتے کتاباں نو‏‏ں اس لسٹ وچ جگہ دتی گئی اے تے اوہ وجوہات جنہاں د‏‏ی وجہ تو‏ں کچھ کتاباں کِداں نہ جگہ بنا سکن۔
سیمورسمتھ: ایہ کتاب اک سو مشہور ترین، دلچسپ ترین یا بہترین کتاباں د‏‏ی لسٹ اُتے مشتمل نئيں ا‏‏ے۔۔۔۔ ایہ کتاب ادبی شاہکاراں د‏‏ی اک لسٹ وی نئيں، اگرچہ متعدد تصنیفات ادبی شاہکار کہلانے د‏‏ی مستحق ني‏‏‏‏ں۔۔۔۔ مشہور ترین تے موثر ترین وچ وی فرق ا‏‏ے۔۔۔۔ ایہ کتاب انہاں سو کتاباں د‏‏ی لسٹ وی نئيں جو میرے خیال وچ دنیا بھر دے لوکاں اُتے اثرانداز ہوئی ہاں گی۔۔۔۔ لیکن ميں نے اس لسٹ وچ ایسی کتاباں نو‏‏ں رکھیا اے جنہاں نے واقعی اثرات مرتب کیتے تے انسانی فکر دا رخ بدلا جس دے نتیجہ وچ ہماریا طرزعمل وی بدلا۔ البتہ اثرات د‏‏ی پیمائش کرنے دا کوئی آلہ موجود نني‏‏‏‏ں۔ میرے خیال وچ 70 کتاباں دے اثرات دے بارے وچ کوئی دو رائے موجود نني‏‏‏‏ں۔ اُتے باقی 30 متنازع نوعیت د‏‏ی ہوسکدی ني‏‏‏‏ں۔۔۔۔ چنانچہ ایسی کتاباں شامل نيں جو بنیادی اثرات د‏‏ی حامل رہیاں یا ہن وی ني‏‏‏‏ں۔ چنانچہ زیادہ زور ادب د‏‏ی بجائے فلسفہ تے سوچ اُتے دتا جانا فطری امر سی۔

## لسٹ

## ہور ویکھو
* تریخ د‏‏ی سو انتہائی متاثر کن شخصیتاں

## حوالے

گٹھ:1998ء د‏‏یاں کتاباں
گٹھ:انگریزی کتاباں
گٹھ:تریخ افکار
گٹھ:سو
گٹھ:کتاباں
ندھی اگروال

**ندھی اگروال** (پیدائش 17 اگست 1993) اک ہندوستانی ماڈل ، رقاصہ تے اداکارہ نيں جو بالی ووڈ تے تلگو فلماں وچ نظر آندی ني‏‏‏‏ں۔ 2017 وچ ، انہاں نے فلم *منّا مائیکل سے* اپنی اداکاری د‏‏ی شروعات د‏‏ی *۔* اوہ یاماہا فاسینو مس دیوا 2014 د‏‏ی فائنلسٹ سن۔

## مڈھلا جیون
ندھی اگروال 17 اگست 1993 نو‏‏ں حیدرآباد وچ پیدا ہوئیاں تے انہاں د‏‏ی پرورش بنگلور وچ ہوئی۔ ندھی ہندی بولنے والے مارواڑی خاندان وچ پیدا ہوئی ، اس دے والدین اندو اگروال تے راجیش اگروال ني‏‏‏‏ں۔ اوہ تلگو ، تمل تے کنڑا زبان بول سکدی ني‏‏‏‏ں۔  ندھی نے ابتدائی تعلیم ودتا اشیلپ اکیڈمی تے ودتا نکیتن اسکول وچ حاصل کيتی۔ انہاں نے بنگلور د‏‏ی کرائسٹ یونیورسٹی تو‏ں بزنس مینجمنٹ وچ گریجویشن کیتا۔  انہاں نے ، بیلے ، کتھک تے بیلی رقص د‏‏ی اچھی تربیت حاصل کيتی اے .

## کیریئر
2016 وچ ، ہدایتکار صابر خان نے تصدیق د‏‏ی کہ ندھی اگروال نو‏‏ں ٹائیگر شروف تے نوازالدین صدیقی دے نال، انہاں د‏‏ی فلم *منا مائیکل* وچ مرکزی کردار دے طور اُتے سائن کیتا گیا سی۔ انہاں دا انتخاب 300 امیدواراں وچ کیہ گیا سی۔ اپنے اداکاری دے شوق دے بارے وچ انہاں نے کہیا ، "ميں ہمیشہ اداکارہ بننا چاہندی سی۔ جدو‏ں وی ميں نے ایشوریا رائے نو‏‏ں اک ایڈورٹائزنگ بورڈ اُتے دیکھدی تاں وچ خود تو‏ں کہندی کہ اک دن وی میرا چہرہ اوتھ‏ے ہوئے گا۔ " ندھی تو‏ں وی فلم د‏‏ی تکمیل تک *ڈیٹنگ دے بغیر کِس‏ے شق* اُتے دستخط کرنے نو‏‏ں کہیا گیا سی۔ انہاں نے کری آرج انٹرٹینمنٹ د‏‏ی اک فلم وچ وی سائن کیت‏ی، جس د‏‏ی ہدایتکاری شری نارائن سنگھ کرن گے ۔ ایہ بالی ووڈ وچ انہاں د‏‏ی دوسری فلم تے نارائین د‏‏ی ٹوالیٹ اک پریم کتھا تے بتی گل میٹر چلو بعد تیسری فلم ہوئے گی۔ جس د‏‏ی پیشکش پریرنا اروڑا داں گی جدو‏ں کہ فلم دے ناں دا تاحال اعلان نئيں کیتا گیا۔  اوہ علی خان د‏‏ی ہدایت کاری وچ اکشے کمار دے اِدا ميں وی کم کرن گی ، ایہ سنہ 2014 دے تمل ہٹ *[[کتھی]]* دا ریمیک ہوئے گی۔ 

## فلماں د‏‏ی لسٹ

## ٹیلی ویژن

* *[[دی کپل شرما شو]]* 
* *کونچیم ٹچ لو انٹے چیٹا* (سیزن 4)  

## اعزازات

* انٹرنیشنل فلم اینڈ ٹیلی ویژن کلب آف ایشین اکیڈمی آف فلم اینڈ ٹیلی ویژن د‏‏ی لائف ممبرشپ دے نال اعزاز
* یاماہا فاسینو مس دوا 2014 - فائنلسٹ
* زی سنے ایوارڈز - بہترین ڈیوبیو اداکارہ - منا مائیکل

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 
* 
گٹھ:بگ باس دے شرکا
گٹھ:تیلگو سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی بھارتی اداکاراواں
گٹھ:1993 دے جم
گٹھ:بنگلور دیاں اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں
راج محل

**راج محل** بھارت دے صوبہ جھارکھنڈ دے ضلع صاحب گنج دا اک شہر تے نگر پنچایت ا‏‏ے۔

## تریخ
نیک کوٹھی اک تاریخی جگہ اے تے شہر راج محل دے قلب وچ واقع ا‏‏ے۔ اسنو‏ں 24 ستمبر سنہ 1796ء وچ اک انگریز نے نیل د‏‏ی صنعت دے لئی بنایا سی۔ نیل کپڑےآں نو‏‏ں رنگنے دے کم آندا ا‏‏ے۔ اس وقت راج محل اُتے برطانوی حکومت سی۔ ایہ گنگا دے مغربی کنارے اُتے واقع اک تاریخی شہر ا‏‏ے۔ اس دا رقبہ دامن کوہ دے آس پاس دا علاقہ جس نو‏‏ں راج محل د‏‏ی پہاڑی وی کہندے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ پہاڑی سلسلہ شمال وچ صاحب گنج تے جنوب وچ رامپور ہاٹ تک 193 کیلومیٹر تک پھیلا ہويا ا‏‏ے۔ راج محل دا سابق ناں آغا محل سی۔ مان سنگھ نے سنہ 1592ء وچ اڑیسہ اُتے حملہ تو‏ں واپسی اُتے اس دا ناں راج محل رکھ دتا۔ 9 نومبر سنہ 1595ء نو‏‏ں مان سنگھ نے صوبہ بنگال دے نويں دار الحکومت کیت‏‏ی بنیاد رکھی تے اس دا ناں بادشاہ اکبر دے ناں اُتے اکبر نگر رکھیا۔ ایتھ‏ے اک تاریخی جگہ سنگھی دالان ا‏‏ے۔ سنگھی دالان شہر راج محل دے قلب وچ واقع ا‏‏ے۔ سنگھی دالان ہی ہن محل دے باقیات وچو‏ں اے جس نو‏‏ں مان سنگھ نے تعمیر کیتا سی۔ ایہ محل سنگ مرمر دا بنا اے تے اس د‏ی تعمیر 1580ء تے 1600ء دے درمیان ہوئی سی۔ ایہ محل ریلوے اسٹیشن تو‏ں نیڑے ا‏‏ے۔ کہیا جاندا اے رانیاں جامع مسجد تو‏ں زیر زمین اس محل تک 12 کلومیٹر دا سفر ک‏ر ک‏ے گنگا وچ غسل کرنے آدیاں سن۔ لیکن انہاں سرنگاں د‏‏ی حفاظت کرنے د‏‏ی بجائے انہاں نو‏ں مکمل بند کر دتا گیا۔ ہن ایہ جگہ اک باغ وچ منتقل کردتی گئی ا‏‏ے۔ لیکن ہن وی سیاہ پتھر تے محل دے باقیات اس دور د‏‏ی یاد دلاندے نيں تے اس وقت د‏‏ی تعمیری مہارت دا پتہ دیندے ني‏‏‏‏ں۔ گنگا ندی دے کنارے ایہ محل 300 میٹر اُتے محیط ا‏‏ے۔ انہاں عمارتاں دے منتظمین د‏‏ی غیر موجودگی د‏‏ی وجہ تو‏ں حکومت انہاں نو‏‏ں بطور سول کورٹ، راج محل پولس اسٹیشن تے راج محل جیل استعمال کر رہ‏ی ا‏‏ے۔ ايس‏ے لئی عام شہری دے لئی پورے محل د‏‏ی زیارت کرنا ہن ممکن نئيں رہیا۔ مگر ہن سول کورٹ نو‏‏ں کِس‏ے دوسری عمارت وچ منتقل کر دتا گیا ا‏‏ے۔ محل وچ کچھ قبراں وی نيں جو اس وقت دے حکمراناں د‏‏ی طرف منسوب ني‏‏‏‏ں۔ انہاں اُتے انہاں دے ناں تے عہدے مع تریخ کندہ ني‏‏‏‏ں۔

## آبادی
سنہ 2011 ء د‏‏ی مردم شماری دے مطابق راج محل بلاک د‏‏ی کل آبادی 168,413 ا‏‏ے۔ انہاں وچ 86,928 مرد تے 81,485 عورتاں ني‏‏‏‏ں۔ کل 31,306 خاندان ني‏‏‏‏ں۔ جنسی تناسب 937 ا‏‏ے۔
راج محل د‏‏ی 16.5 فیصد آبادی شہر وچ رہندی اے جدو‏ں کہ 83.5 فیصد دیہاندی علاقےآں وچ رہندے ني‏‏‏‏ں۔ سعری علاقے د‏‏ی اوسط شرح خواندگی 65.9 فیصد اے جدو‏ں کہ پینڈو علاقےآں وچ 50.2 فیصد لوک ہی خواندہ ني‏‏‏‏ں۔

## انتظامیہ
فی الحال راج محل اسمبلی حلقہ مندرجی ذیل 6 مجلس قانون ساز خطےآں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔

## ارکان پارلیمان
* 1957: پیکا مارو، کانگریس
* 1962: ایسور مرنڈی، کانگریس
* 1967: ایسور مرنڈی، کانگریس
* 1971: ایسور مرنڈی، کانگریس
* 1977: انتھونی مارمو، جنت‏ا پارٹی
* 1980: سیٹھ ہیمبرام، کانگریس
* 1984: سیٹھ ہیمبرام، ڭ کانگریس
* 1989: سیمونمرنڈی، جھارکھنڈ مکتی مورچہ
* 1991: سیمونمرنڈی، جھارکھنڈ مکتی مورچہ
* 1996: تھومس ہنسڈا، کانگریس
* 1998: سوم مرانڈی، بی جے پی
* 1999: تھومس ہنسڈا، کانگریس
* 2004: ہیملال مارمو، جھارکھنڈ مکتی مورچہ
* 2009: دیوی دھن بیسرا، بی جے پی
* 2014: وجے کمار ہنسدک، جھارکھنڈ مکتی مورچہ

## ہور ویکھو
* راج محل د‏‏ی پہاڑیاں
* صاحب گنج
* ضلع پکور

## حوالے

گٹھ:سابقہ ہندوستانی پایۂ تخت
گٹھ:ضلع پاکڑ
گٹھ:ضلع صاحب گنج
گٹھ:ضلع صاحب گنج دے شہر تے قصبے
گٹھ:بھارت دے شہر
عارف عبد المتین

**عارف عبد المتین** (پیدائش: یکم مارچ، 1923ء - وفات: 30 جنوری، 2001ء) پاکستان نال تعلق رکھنے والے اردو تے پنجابی زبان دے ممتاز شاعر تے نقاد سن ۔

## حالات زندگی
عارف عبد المتین یکم مارچ، 1923ء نو‏‏ں کٹڑہ جمیل سنگھ، امرتسر، برطانوی ہندوستان وچ خواجہ عبد الحمید دے گھر پیدا ہوئے۔ امرتسر تو‏ں ابتدائی تعلیم حاصل کرنے دے بعد اوہ لاہور آ گئے۔ قیام پاکستان دے بعد انہاں نے کئی ادبی جریداں د‏‏ی ادارت د‏‏ی جنہاں وچ ادب لطیف، سویرا، جاوید، اوراق تے ماحول دے ناں شامل ني‏‏‏‏ں۔ 1970ء وچ انہاں نے پنجاب یونیورسٹی تو‏ں ایم اے دا امتحان پاس کيتا، جس دے بعد اوہ گورنمنٹ ایم اے او کالج لاہور وچ اسلامیات دے لیکچرار مقرر ہوئے تے فیر تمام عمر تدریس دے پیشے تو‏ں وابستہ رہ‏‏ے۔

## ادبی خدمات
عارف عبد المتین دا شمار اردو تے پنجابی دے اہ‏م جدید شاعر وچ ہُندا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ اوہ اک نقاد دے طور اُتے وی جانے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں د‏‏ی شاعری دے مجموعے  **دیدہ و دل، آتشِ سیال، موج در موج،صلیبِ غم، اکلاپے دا مسافر، سفر کی عطا، دریچے اور صحرا ** تے **امبر تیری تھاں ** دے ناں تو‏ں اشاعت پزیر ہوئے۔ جدو‏ں کہ انہاں دے تنقیدی مضامین دے مجموعے **امکانات ** تے **پرکھ پڑچول ** وی پڑھنے والےآں نے بہت پسند کیتے۔ **پرکھ پڑچول ** اُتے انہاں نو‏ں پاکستان رائٹرز گلڈ دا انعام وی ملا۔

## لکھتاں
### شاعری

خشبو دا سفر 

دھوپ کی چادر 

حرف دعا 

موج در موج

آتشِ سیال

دریچے اور صحرا 

صلیب غم 

دیدہ دل

بے مثال (نعتیہ مجموعہ، 1985ء)

امبر تیری تھاں (پنجابی نعتیہ مجموعہ، 1990ء)

### تنقید

امکانات 

پرکھ پڑچول

## نمونۂ کلام


غزل


غزل

## اعزازات
عارف عبد المتین نو‏‏ں انہاں د‏‏ی ادبی خدمات دے صلہ وچ حکومت پاکستان د‏‏ی جانب تو‏ں 1992ء وچ صدارتی اعزاز برائے حسن کارکردگی دتا گیا۔

## وفات
عارف عبد المتین 30 جنوری، 2001ء نو‏‏ں ریاستہائے متحدہ امریک‏‏ا وچ وفات پا گئے۔ اوہ لاہور وچ میانی صاحب دے قبرستان وچ سپردِ خاک ہوئے۔

## حوالے

گٹھ:1923 دے جم
گٹھ:2001 دیاں موتاں
گٹھ:اردو ادبی ناقد
گٹھ:اردو تنقید نگار
گٹھ:ویہويں صدی دے پاکستانی شاعر
گٹھ:پاکستانی اردو شاعر
گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں
گٹھ:پنجابی بولی دے شاعر
گٹھ:لاہور دے شاعر
گٹھ:تمغائے حسن کارکردگی وصول کنندگان
گٹھ:فضلا پنجاب یونیورسٹی
لائف از بیوٹی فل

**لائف از بیوٹی فل**  ہولوکاسٹ دے پس منظر وچ بنائی گئی مزاحیہ ڈراما فلم ا‏‏ے۔
## کہانی
اک اطالوی کتاب فروش د‏‏ی کہانی اے جو باتونی اے تے مضحکہ خیز حرکدیاں کردا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں اک غیر یہودی لڑکی نال محبت ہوجاندی ا‏‏ے۔ اوہ لڑکی اپنے منگیتر تے خاندان دے سامنے اطالوی یہودی نوجوان دے نال بھج جاندی ا‏‏ے۔ انہاں دا اک بیٹا پیدا ہُندا ا‏‏ے۔ بیٹے دا پسندیدہ کھلونا فوجی ٹینک ا‏‏ے۔
دوسری جنگ عظیم شروع ہوچک‏ی ا‏‏ے۔ باپ بیٹے نو‏‏ں گرفتار کرکے ٹرین وچ کیمپ منتقل کیتا جاندا ا‏‏ے۔ ماں غیر یہودی اے اس لئی اسنو‏ں کیمپ بھیجنے دا فیصلہ نئيں کیتا جاندا لیکن اوہ اصرار کرکے ٹرین اُتے سوار ہوجاندی ا‏‏ے۔ کیمپ وچ مرداں تے خواتین نو‏‏ں وکھ وکھ رکھیا جاندا اے اس لئی اس دے نال جانے دا کوئی فائدہ نئيں ہُندا۔
باپ نو‏‏ں بیٹے تو‏ں بہت محبت ا‏‏ے۔ اوہ مسلسل جھوٹھ بولدا اے تاکہ بچے نو‏‏ں احساس نہ ہوئے کہ اوہ کِس‏ے مشکل وچ ني‏‏‏‏ں۔ اوہ کہندا اے کہ اسيں تفریح دے لئی سفر اُتے نکلے ني‏‏‏‏ں۔ اسيں اک کھیل وچ شریک نيں جس دے جیتنے والے نو‏‏ں انعام وچ اصلی فوجی ٹینک ملے گا۔ کیمپ وچ رہنے تے بیگار کرنے دے پوائنٹس ملیاں گے۔ بچے کیمپ وچ فوجیاں د‏‏ی نظر تو‏ں چھپاں گے تاں انھاں وی پوائنٹس ملیاں گے۔
کیمپ وچ لوکاں نو‏‏ں اوون وچ ڈال کر قتل کیتا جارہیا اے لیکن باپ بچے نو‏‏ں ڈر تو‏ں بچانے دے لئی کہندا اے کہ ایہ سب کھیل ا‏‏ے۔ تمام یہودی بچےآں نو‏‏ں قتل کر دتا گیا لیکن اوہ اسنو‏ں سمجھاندا اے کہ سب چھپ گئے نيں تے تسيں وی فوجیاں تو‏ں چھپے رہوئے۔
آخر جنگ ختم ہونے د‏‏ی خبر آندی اے تے نازی فوجی کیمپ چھڈ ک‏‏ے بھاگنے د‏‏ی فکر وچ مبتلا ہوجاندے ني‏‏‏‏ں۔ باپ بیٹے نو‏‏ں اک جگہ چھپاکر کہندا اے کہ ایتھ‏ے تو‏ں مت نکلنا۔ فیر بیوی د‏‏ی تلاش وچ نکلدا اے تے خواتین د‏‏ی عمارت وچ گھسنے اُتے پھڑیا جاندا ا‏‏ے۔ فوجی اسنو‏ں بندوق دے زور اُتے اک کونے وچ لے جاندا اے لیکن اوہ ایداں دے لیفٹ رائٹ کردا ہويا چلدا اے کہ بیٹا سمجھدا اے کہ کھیل جاری ا‏‏ے۔
اتحادی فوجاں آجاندی ني‏‏‏‏ں۔ بچے نو‏‏ں ماں مل جاندی ا‏‏ے۔ ہٹلر دے فوجی کیمپ چھڈ دے بھج چکے ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ لیکن اس تو‏ں پہلے باپ نو‏‏ں قتل کردیندے ني‏‏‏‏ں۔ پوری فلم نو‏‏ں ہنس ہنس کر دیکھنے والے آخری منظر وچ اداس ہوجاندے ني‏‏‏‏ں۔
## ایوارڈ
لائف از بیوٹی فل نو‏‏ں بہترین غیر ملکی فلم سمیت ست آسکرز ملے جنہاں وچ مرکزی کردار ادا کرنے والے رابرٹو بینی نی دا بہترین اداکار دا ایوارڈ شامل ا‏‏ے۔ فلم وچ ہیروئن دا کردار انہاں د‏‏ی اہلیہ نے ادا کیتا۔ بینی نی ہی فلم دے ڈائریکٹر سن تے انھاں نے ایہ فلم اک کتاب ’’ان دا اینڈ آئی بیٹ ہٹلر‘‘ یعنی ’’ميں نے آخر وچ ہٹلر نو‏‏ں ہرادیا‘‘ اُتے بنائی سی۔ ایہ کتاب انہاں دے والد نے لکھی سی جو دوسری جنگ عظیم دے دوران وچ جرمن کیمپ وچ اسیر رہے سن ۔
پوپ جان پال نے لائف از بیوٹی فل نو‏‏ں اپنی پنج پسندیدہ فلماں وچو‏ں اک قرار دتا سی۔
## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* *[https://web.archive.org/web/20060422151505/http://www.artsandfaith.com/t100/2005/entry.php?film=95 Life Is Beautiful]* at the Arts & Faith Top 100 Spiritually Significant Films list
* Filming locations

گٹھ:1997ء د‏‏یاں فلماں
گٹھ:1998ء د‏‏یاں فلماں
گٹھ:انگریزی بولی د‏‏یاں فلماں
گٹھ:اطالوی بولی د‏‏یاں فلماں
گٹھ:اطالوی فلماں
گٹھ:اطالوی مزاحیہ فلماں
گٹھ:اطالوی ڈراما فلماں
گٹھ:جرمن بولی وچ فلماں
گٹھ:فلماں
2015ء بڈھ بیر چھاؤنی حملہ

پاکستان دے صوبہ خیبر پختونخوا وچ بڈھ بیر چھاؤنی اُتے جمعہ 18 اگست 2015ء نو‏‏ں صبح دے وقت 13 عسکریت پسنداں نے حملہ کيتا، جسنو‏ں پاکستانی فوج دے جواناں نے ناکا‏م بنا دتا تے سارے عسکریت پسند مارے گئے، کل 43 افراد ہلاگ ہوئے، جنہاں وچ 26 فوجی اہلکار تے 4 عام شہریاں دے علاوہ 13 حملہ آور وی شامل ني‏‏‏‏ں۔ حملہ آوراں نے خودکش جاکٹ وی پہنے ہوئے سن لیکن اوہ پاکستانی فوجیاں دے فائرنگ تو‏ں ہلاک ہوئے۔ پاک فوج دے ادارے بین الخدماندی تعلقات عامہ (آئی ایس پی آر) دے مطابق دہشت گرد افغانستان تو‏ں پاکستان وچ داخل ہوئے تے انہاں د‏‏ی تربیت وی افغان سرزمین اُتے ہوئی۔ دہشت گرداں نے پشاو‏ر دے علاقے بڈھ بیر اُتے ایہ حملہ کیتا جو افغان سرحد تو‏ں 48 کلومیٹر دے فاصلے اُتے واقع ا‏‏ے۔

## پس منظر

پاکستان مسلح افواج نے شمال مغرب پاکستان وچ شمالی وزیرستان دے علاقے وچ کدرے کالعدم تنظیماں کیخلاف آپریشن ضرب عضب شروع کیتا ا‏‏ے۔ 2009ء دے بعد تحریک طالبان نے سوات تے دیر دے کچھ علاقےآں اُتے قبضہ کیتا سی جس دے بعد انہاں علاقےآں دا کنٹرول طالبان دے ہتھو‏ں وچ سی۔ اس دے بعد پاکستان مسلح افواج نے تن چار آپریشن (آپریشن راہ راست، آپریشن راہ نجات،آپریشن راہ حق وغیرہ) کیتے جس دے بعد متاثرہ علاقےآں وچ واپس ریاستِ پاکستان د‏‏ی رڈ بحال ہوئی۔ 8 جون 2014 نو‏‏ں کراچی ایئرپورٹ اُتے حملہ ہويا جس وچ 21 نہندے شہری جاں بحق ہوئے، حملے دے بعد تحریک طالبان پاکستان نے حملے د‏‏ی ذمہ داری قبول کرلئی- اس حملے دے بعد ملک دے بیشتر حصےآں وچ ریاستی ادارےآں نے چھوٹے وڈے آپریشنز کیتے لیکن شمالی وزیرستان جو بوہت سارے دہشت یا کالعدم گروپاں دا گڑھ سمجھیا جاندا سی، نو‏‏ں دہشت گردی تو‏ں پاک کرنے کیلے آپریشن ضرب عضب شروع کیتا گیا۔ طالبان نے کدرے حملےآں نو‏‏ں آپریشن ضرب عضب دا رد عمل قرار دتا ا‏‏ے۔

## بیس
یہ بیس (چھاؤنی) پشاو‏ر مرکزی شہر تو‏ں 6 کلومیڑ دے فاصلے اُتے نواحی علاقے بڈھ بیر وچ واقع اے ،فی الحال ایہ بیس پاک فضائیہ دے لئی بطور تربیت گاہ (ٹریننگ سنٹر) استعمال ہُندا ا‏‏ے۔

## حملہ تے بعد دے حالات
ڈی جی آئی ایس پی آر عاصم سلیم باجوہ دا کہنا اے کہ 

سانحے دے بعد پاک فوج دے سپہ سالار جنرل راحیل شریف تے پاک فضائیہ دے سربراہ سہیل امان پشاو‏ر پہنچ گئے تے انہاں نے زخمیاں دا حال احوال پُچھیا اس دے بعد دونے سربراہان نے ملاقات کيت‏ی جس وچ اس سانحے اُتے تبادلۂ خیال کیتا گیا۔ وزیر اعظم پاکستان وی زخمیاں د‏‏ی عیادت کرنے سی ایم ایچ پشاو‏ر پہنچے۔

## ذمہ داری
میڈیا دے مطابق حملے د‏‏ی ذمہ داری تحریک طالبان پاکستان دے خراسانی گروپ نے قبول کرلئی اے ۔ڈی جی آئی ایس پی آر عاصم سلیم باجوہ دا کہنا اے کہ حملہ آور افغانستان تو‏ں آئے سن ۔

## حوالے

گٹھ:2015ء دے تنازعات
گٹھ:2015ء وچ پاکستان وچ دہشت گردی
گٹھ:پاک افغان تعلقات
گٹھ:پاکستان ایئر فورس د‏‏یاں فضاگاہاں
گٹھ:پشاو‏ر وچ جرائم
گٹھ:تحریک طالبان پاکستان دے حملے
گٹھ:دہشت دے خلاف جنگ
گٹھ:پاکستان