open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
کلکی پران

**کلکی** پورن ہندوواں دے مختلف مذہبی تے پورانیک نصوص وچ سے اک اے ، ایہ اک اپپورن ا‏‏ے۔ بھگوان وشنو دے دسويں تے آخری اوتار د‏‏ی پیش گوئی ايس‏ے پورن وچ کيتی گئی اے تے کہیا جاندا اے کہ وشنو دا اگلا اوتار (مہا اوتار) "کالکی اوتار" ہوئے گا۔ اس دے مطابق ، کلکی 4،320 صدی وچ کلی یوگ دے آخر وچ اوتار بنائے گا۔ کالکی پیدائش دے بعد تو‏ں ہی 64 کلاس دے نال پیدا ہوئے گی ، اس تو‏ں ایہ گل واضح اے کہ انہاں د‏‏ی پیدائش دے وقت سیارے سرلسٹ ہون گے یا مول ٹریکوونا وچ ہون گے۔ 2014 دے بعد ، ایہ صرف 2374 عیسوی وچ ہی ممکن ہوئے گا جدو‏ں مشتری تے زحل اپنے نمایاں نشانات وچ اکٹھے ہون گے۔ تاں ایہ فرض کيتا جاسکدا اے کہ یا تاں کالکی جی پیدا ہوئے نيں یا ہونے والے نيں۔

## کہانی
کھبے|thumb|320x320px| ہتھ وچ تلوار والا '''کلی راکشس'''
اس پورن وچ ، مارکینڈیا جی تے شکرا دیو دے درمیان مکالمہ د‏‏ی تفصیل موجود ا‏‏ے۔ کالی یوگ شروع ہوچکيا اے ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں زمین ، دیوتاواں دے نال ، وشنو دے سامنے جاندی اے تے انھاں اوتار دے بارے وچ دسدی ا‏‏ے۔ لارڈ کلکی سنبھل پنڈ وچ لارڈ وشنو دے اک حصے دے طور اُتے پیدا ہوئے نيں۔ اس تو‏ں پہلے کالکی بھگوان د‏‏ی خدائی سرگرمیاں د‏‏ی خوبصورت وضاحت ذہن نو‏‏ں بہت خوبصورت محسوس کردی ا‏‏ے۔

لارڈ کالکی شادی دے مقصد تو‏ں سنہالہ جزیرے جاندے نيں۔ اوتھے ، پانی دے کھیل دے دوران ، شہزادی پڈیاوندی دے نال اک جانکاری ا‏‏ے۔ دیوی پدینی د‏‏ی شادی صرف لارڈ کلکی دے نال ہوئے گی۔ کوئی دوسرا اس دے اہل نئيں ہوئے گا۔ کوشش کرنے اُتے ، اوہ اک سواݨی فارم وچ تبدیل ہوجائے گی۔ آخر وچ ، کالکی تے پڈینی د‏‏ی شادی مکمل ہوئی تے شادی دے بعد جو بادشاہ نسواں حاصل کرچکے سن اوہ اپنی سابقہ شکل وچ واپس آگئے۔ کلکی اپنے نال لارڈ پڈینی دے نال سمبل پنڈ واپس آگیا۔ اسنو‏ں وشاکرما نے اک مافوق الفطرت تے الہی شہر د‏‏ی حیثیت تو‏ں تشکیل دتا سی۔

ہریدوار وچ ، کالکی منیاں تو‏ں ملے تے انہاں نے سوریاوش تے لارڈ رام دے کردار نو‏‏ں بیان کيتا۔ بعد وچ ششیدج د‏‏ی کالکی دے نال لڑائی تے اسنو‏ں اپنے گھر لے جانے د‏‏ی اک تفصیل ملدی اے ، جتھے اس نے اپنی پیاری بیٹی رام د‏‏ی شادی لارڈ کالکی تو‏ں کردتی ا‏‏ے۔

اس دے بعد نارد جی ، وشنویاش نو‏‏ں نارد جی دے پاس نجات دے بارے وچ آنے دا سوال ، رکمینی دے روزاں تے آخر کار دنیا وچ ستیوگ دے قیام دا تناظر بیان کيتا گیا ا‏‏ے۔ اوہ شک دیو د‏‏ی کہانی گاندا ا‏‏ے۔ آخر وچ ، شیطاناں دے گرو ، شکراچاریہ د‏‏ی بیٹی دیوانی تے شرمیشٹھ د‏‏ی کہانی ا‏‏ے۔ اس پورن وچ ، مسٹر بھگوندی گنگا اسٹوا د‏‏ی تفصیل وی منیاں نے بیان کيتی ا‏‏ے۔ پنج خصوصیات اُتے مشتمل ایہ پرانا دنیا نو‏‏ں خوشی بخشنے والا ا‏‏ے۔ اس وچ ، وشنو د‏‏ی شکل وچ بھگوان کالکی د‏‏ی حیرت انگیز سرگرمیاں دا اک خوبصورت تے موثر عکاسی ا‏‏ے۔ اوہ لوک جو کلکی پورن دے مطالعہ تے مطالعہ کردے نيں ، اوہ نجات حاصل کردے نيں۔ جئے کلکی مہاراج

## خیال، سیاق

## باہرلے جوڑ

* کالکی پران دا اصل متن
* '''وید پران''' - ایتھ‏ے چار وید تے دس تو‏ں زیادہ پرانا ہندی معنی دے نال دستیاب نيں۔
گٹھ:پران
گٹھ:سنسکرت ادب
مبین سوداگر

مبین سوداگر اک ہندوستانی اسٹینڈ اپ کامیڈین ، اداکار تے نقالی فنکار نيں

## مڈھلا جیون تے کیریئر

مبین سوداگر نے اپنے کیریئر دا آغاز مختلف سماجی تے ثقافتی پروگراماں وچ پرفارم کرنے اُتے کيتا تے Ae دے سیٹ ، اوہ مزاحیہ اداکار تے اداکار جانی لیور تو‏ں ملدے نيں۔ جانی لیور نے اسنو‏ں آڈیشن دے لئی جانے نو‏‏ں کہیا۔ اس دے بعد اوہ منتخب ہوئے تے اس دے بعد جانی آلہ ری شو وچ پرفارم کيتا۔ سعوداگر دے کامیڈی شو وچ ہنسی دے پھٹک ، کامیڈی چیمپئنز ، پہچان کون ، ایہ چندا کانون اے ، کامیڈی سرکس ، کامیڈی کلاسز تے کامیڈی نائٹس بچاؤ شام‏ل نيں۔ 2017 وچ انھاں سونی یے د‏‏ی سیریز سب جھلمل اے دے لئی ڈب کيتا گیا سی ، انہاں نو‏ں اس سیریز وچ ہنی ، بنی ، زورار ، پوپٹ تے تمام مرد کرداراں دے لئی ڈب کيتا گیا سی۔

## ذا‏تی زندگی
مبین سوداگر نے 2017 وچ السبا سوداگر
نال شادی کيتی سی۔
## حوالے

## ہور دیکھو
* 
گٹھ:بھارتی مسلمان
برمنگھم مرکزی مسجد

**برمنگھم سنٹرل مسجد**، برمنگھم مسجد ٹرسٹ دے زیر انتظام ، برمنگھم ، انگلینڈ دے ہائی گیٹ علاقہ د‏‏ی اک مسجد ا‏‏ے۔ **مسلمز ان بریٹائن** ('برطانیہ دے مسلما‏ن') نامی تنظیم برمنگھم د‏‏ی مرکزی مسجد د‏‏ی غیر فرقہ وارانہ درجہ بندی کردی ا‏‏ے۔ اس مسجد وچ سوانیاں سمیت چھ ہزار افراد د‏‏ی گنجائش ا‏‏ے۔ مسجد اک شرعیہ کونسل مہیا کردی اے جس نے سن 2016 وچ طلاق د‏‏ی 400 درخواستاں نمٹا دتیاں

اس مسجد وچ 21 درج ٹرسٹی نيں ، تے اس دے چیئرمین مقبول احمد نيں۔ اس دے وائس چیئرمین محمد سرفراز مدنی نيں۔
## حوالے

گٹھ:مسیتاں
اتحاد تنظیمات مدارس پاکستان

**اتحاد تنظیمات مدارس پاکستان** وفاق المدارس العربیہ پاکستان ، تنظیم المدارس اہل سنت ، وفاق المدارس السلفیہ ، رابطۃ المدارس تے وفاق المدارس الشیعیہ دا اتحاد ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:پاکستان وچ تعلیم
گٹھ:پاکستان وچ قائم اسلامی تنظیماں
حدیث سفینہ

**حدیث سفینہ** رسول اللہ(ص) تو‏ں منقولہ حدیث اے جس وچ اہل بیت(ع) نو‏‏ں امت اسلامیہ دے لئی کشتی نجات دے طور اُتے متعارف کرایا گیا ا‏‏ے۔

سفینہ **کی حدیث انہاں احادیث** وچو‏ں اے جو مستند شیعہ تے سنی منابع وچ نقل ہوئیاں نيں تے شیعہ اسنو‏ں اپنے جواز نو‏‏ں ثابت کرنے دے لئی استعمال کردے نيں۔ 

یہ حدیث شیعہ احادیث د‏‏یاں کتاباں وچ مختلف طریقےآں تو‏ں نقل ہوئی ا‏‏ے۔ مثال دے طور اُتے شیخ طوسی نے اپنی کتاب امالی وچ ابوذر غفاری د‏‏ی ایہ روایت نقل کيتی اے:

## حدیث دا متن
حدیث سفینہ ـ جس طرح کہ ابوذر غفاری نے حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم تو‏ں روایت کيتی اے ـ کچھ ایويں اے: "**إِنَّمَا مَثَلُ أَهْلِ بَیْتِی فِیکُمْ کَمَثَلِ سَفِینَةِ نُوحٍ، مَنْ دَخَلَهَا نَجَی، وَمَنْ تَخَلَّفَ عَنْهَا غَرِقَ**"
(ترجمہ: تواڈے درمیان میرے اہل بیت د‏‏ی مثال نوح(ع) د‏‏ی کشتی د‏‏ی مثال اے، جو وی اس کشتی وچ داخل ہُندا اے نجات پاندا اے تے جو سوار ہونے تو‏ں روگرانی کردا اے و غرق تے نابود ہوجاندا اے )۔

## حدیث سفینہ کتاباں اہل سنت وچ
ایہ حدیث اہل سنت د‏‏ی کتاباں وچ وی نقل ہوئی ا‏‏ے۔ مثال دے طور اُتے اہل سنت دے محدث کبیر حاکم نیشابوری، نے حدیث دا متن ایويں نقل کيتا اے:

**"قال رسول الله: مَثَلُ اهل بیندی مَثَل سفینة نوح، من رکبها نجی و من تخلّف عنها غَرِق"۔**

(ترجمہ: میرے اہل بیت د‏‏ی مثال تواڈے درمیان کشتیِ نوح د‏‏ی مثال اے جو اس وچ سوار ہوئے گا اوہ نجات پائے گا تے جو اس تو‏ں روگردانی کرے، غرق ہوجاندا ا‏‏ے۔

حاکم نیشابوری ہور لکھدے نيں: "هذا حدیث صحیح على شرط مسلم ــ" (یعنی ایہ حدیث مسلم د‏‏ی نقل کيتی بنا اُتے حدیث صحیح اے یعنی ایہ حدیث صحیح مسلم وچ منقولہ حدیثاں دے اسيں رتبہ اے ؛ جو اہل سنت د‏‏ی دوسری معتبر کتاب ا‏‏ے۔

## سند حدیث
سنی علماء تے راویاں د‏‏ی اک جماعت نے اس حدیث نو‏‏ں اٹھ صحابہ تو‏ں نقل کيتا اے، جو ایہ نيں: علی ابن ابی طالب، عبداللہ ابن زبیر، ابن عباس، ابوذر غفاری، ابو سعید خدری، انس بن مالک، سلمہ بن اکوع تے ابو طفیل۔ عامر بن واثلہ۔ 

## اہمیت
یہ حدیث صرف اہل بیت د‏‏ی پیروی تے انہاں د‏‏ی عصمت اُتے دلالت کردی ا‏‏ے۔ ابن حجر الہیثمی کتاب الصواعق المحرقہ وچ اس حدیث نو‏‏ں نقل کرنے دے بعد کہندے نيں: خدا د‏‏ی مخالفت کرنے والا نجات پائے گا تے جو اس تو‏ں تجاوز کرے گا اوہ کفر دے سمندر وچ ڈُب جائے گا تے نافرمانی وچ ہلاک ہو جائے گا۔ . » 
## متعلقہ مضامین

* حدیث جابر
* حدیث ثقلین
زمرہ:حدیث
## بیرونی ربط
* حدیث سفینہ در کتاب ہائے اہل سنت
## حوالے

## مآخذ
* حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعه، قم: آل البیت، 1409ہجری۔
* طبرانی، حافظ ابوالقاسم سلیمان بن احمد، المعجم الکبیر، تحقیق حمدی عبدالمجید السلفی، بیروت: دار احیاء التراث العربی، 1404ہجری۔
* حاکم نیشابوری، حافظ ابی عبدالله، المستدرک علی الصحیحین، بیروت: دارالمعرفه، بی تا.
* شیخ طوسی، الامالی، قم: دارالثقافه، 1414ہجری۔
* دیلمی، حسن بن ہن الحسن، ارشاد القلوب، قم: شریف رضی، 1412ہجری۔
* شیخ صدوق، عیون اخبار الرضا، انتشارات جهان، 1378ہجری شمسی۔
* شیخ صدوق، الامالی، کتابخانه اسلامی، 1362ہجری شمسی۔
* طبرسی، ابومنصور احمد بن علی، الاحتجاج، مشهد: نشر مرتضی، 1403ہجری۔



گٹھ:فضائل اہل بیت
گٹھ:احادیث مشہور
گٹھ:احادیث نبوی
گٹھ:حدیث
حدیث جابر

**حدیث جابر**، اوہ حدیث نبوی اے کہ جسنو‏ں شیعہ امامت دے اثبات تے اماماں د‏‏ی شناخت دے لئی استعمال کردے نيں۔ اس حدیث دے راوی جابر بن عبداللہ انصاری نيں۔ حضور(ص) نے اس حدیث وچ شیعاں دے بارہ اماماں دے ناں تے ايس‏ے طرح پنجويں امام دے لقب نو‏‏ں بیان فرمایا ا‏‏ے۔

## حدیث دا متن
آیت اطاعت   دے نازل ہونے دے بعد جابر بن عبداللہ انصاری نے حضور(ص) تو‏ں پُچھیا: "یا رسول اللہ، اساں خدا تے اس دے رسول نو‏‏ں پہچان لیا اے، کيہ ضروری اے کہ اولی الامر د‏‏ی شناخت وی حاصل کرن." حضور(ص) نے اس دے جواب وچ فرمایا: "وہ میرے جانشین تے میرے بعد مسلماناں دے امام نيں کہ انہاں وچو‏ں پہلے علی بن ابی طالب(ع) نيں تے انہاں دے بعد ترتیب تو‏ں حسن، حسین، علی بن حسین، محمد بن علی جو کہ تورات وچ باقر تو‏ں مشہور اے تے تسيں بڑھاپے وچ انہاں نو‏‏ں دیکھو گے تے جس وقت وی انہاں نو‏ں دیکھنا، میرا سلام پہچانیا۔ محمد بن علی دے بعد ترتیب تو‏ں جعفر بن محمد، موسی بن جعفر، علی بن موسی، محمد بن علی، علی بن محمد، حسن بن علی تے انہاں دے بعد انہاں دا فرزند میرا ہم ناں تے ہم کنیت ا‏‏ے۔ اوہ اے جو لوکاں د‏‏ی نظراں تو‏ں غائب ہوئے گا تے اس د‏ی غیبت بہت طولانی ہوئے گی ایتھ‏ے تک کہ فقط جنہاں افراد دا ایمان سچا ہوئے گا اوہی اپنے عقیدے اُتے باقی رہن گے۔ 

## راوی تے محتوا
اس حدیث نو‏‏ں جابر بن عبداللہ انصاری نے رسول خدا(ص) تو‏ں نقل کيتا اے، ايس‏ے لئے حدیث جابر تو‏ں پہچانی جاندی اے . حدیث جابر وچ شیعہ دے بارہ اماماں د‏‏ی امامت تے انہاں دے ناواں نو‏‏ں بیان کيتا گیا اے . حضور(ص) نے ناں لیندے وقت شیعاں دے پنجويں امام دے لئی، اس دے لقب (باقر) د‏‏ی طرف اشارہ کيتا اے تے جابر تو‏ں کہیا اے کہ جدو‏ں امام باقر(ع) نال ملاقات کرو، تاں میرا سلام اسنو‏ں پہچانیا. ايس‏ے طرح اس حدیث وچ شیعاں دے بارہويں امام د‏‏ی غیبت تے اس دے طولانی ہونے د‏‏ی طرف اشارہ کيتا اے تے غائب امام نو‏‏ں بادل دے پِچھے غائب سورج تو‏ں تشبیہ دتی اے .

## حدیث دے منابع
یہ حدیث شیعہ دے بعض منابع جداں کفایۃ الاثر، کمال الدین تے بحار الانوار  تے ايس‏ے طرح اہل سنت دے بعض منابع جداں ینابیع المودہ  وچ ذکر ہوئی اے تے بعض شیعہ مفسرین نے اسنو‏ں آیت اطاعت دے تھلے بیان کيتا اے .

## متعلقہ مضامین
* حدیث لوح

## حوالے

## کتابیات
* بحرانی، سید ہاشم، البرہان فی تفسیر القرآن، تحقیق: قسم الدراست الاسلامیہ مؤسسۃ البعثہ، بنیاد بعثت، تہران، ۱۱ھ
* خزاز رازی، علی بن محمد، کفایۃ الاثر فی النص علی الائمۃ الاثنی عشر، تصحیح: عبداللطیف حسینی کوہکمری، قم، بیدار، ۱۰۱ھ
* شریف لاہیجی، محمد بن علی، تفسیر شریف لاہیجی، تحقیق: محدث ارموی، تہران، دفتر نشر داد، ۱۳۳ش.
* شیخ صدوق، محمد بن علی، کمال الدین و تمام النعمہ، تصحیح: علی اکبر غفاری، تہران، اسلامیہ، ۱۳۹۵ھ
* طبرسی، فضل بن حسن، اعلام الوری باعلام الہدی، قم، آل البیت، ۱۱ھ
* طیب، سید عبدالحسین، اطیب البیان فی تفسیر القرآن، تہران، انتشارات اسلام، ۱۳۸ش.
* عروسی حویزی، عبد علی بن جمعہ، تحقیق: سید ہاشم رسولی محلات‏‏ی، تفسیر نور الثقلین، قم، انتشارات اسماعیلیان، ۱۱۵ھ
* فیض کاشانی، محسن، الاصفی فی تفسیر القرآن، تحقیق: محمد حسین درایندی و محمدرضا نعمتی، قم، مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، ۱۱۸ھ
* قمی مشہدی، کنز الدقائق و بحر الغرائب، تحقیق: حسین درگاهی، تہران، سازمان چاپ و انتشارات وزارت ارشاد اسلامی، ۱۳۸ش.
* قندوزی، سلیمان بن ابراہیم، ینابیع الموده لذو القربی، قم، اسوه، ۱۲۲ھ
* مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، بیروت، داراحیاءالتراث العربی، ۱۰۳ھ

گٹھ:احادیث نبوی
گٹھ:فضائل اہل بیت
گٹھ:احادیث مشہور
گٹھ:احادیث امامت
گٹھ:حدیث
علقمہ بن وقاص الليثي

**علقمہ بن وقاص** بن محسن بن کلادہ العتواری اللیثی الکینانی المدنی ، حدیث دے عالم تے راوی نيں۔

ایہ عمر ، عائشہ ، بلال بن الحارث المزنی ، عمرو بن العاص ، ابن عمر تے اک گروہ دے اختیار اُتے بیان ہويا۔ اس د‏ی زیادہ گفتگو نئيں ہُندی ا‏‏ے۔ تے ابن سعد اورنسائی نے اس اُتے بھروسا کيتا۔ اس دے دو بیٹے عمرو ، عبد اللہ ، تے الزہری ، ابن ابی ملکہ ، محمد بن ابراہیم التیمی تے عمرو بن یحییٰ المزنی نے انہاں تو‏ں روایت کيتا۔ اس دا شہر وچ اک مکان سی۔ وہ عبد المالک بن مروان دے زمانے وچ فوت ہويا تے اس د‏ی حدیث صحاح ستہ وچ اے ، اور اوہ کنانہ قبیلے دے بنو لیث تو‏ں سی۔

الذہبی نے کہیا: ميں نے "اسحاق بن طارق" نے سانو‏ں دسیا "ابن خلیل" نے سانو‏ں "ابو الکریم التیمی" نے "ابو علی الہداد" تو‏ںسانو‏ں دسیا ، "حافظ ابو نعیم " نے سانو‏ں دسیا سانو‏ں " فاروق الخطابی " نے دسیا "ابو مسلم الکشی" نے سانو‏ں "معمر بن عبد اللہ" نے "شعبہ " تو‏ں روایت کی؂"الحاکم" تو‏ںسنا"ابراہیم" تو‏ںسنا۔ "علقمہ تو‏ں" عبد اللہ تو‏ں سنیا ،خدا دے رسول نے کہیا: خدا اس نال محبت کردا اے کہ اس دے اعمال ايس‏ے طرح قبول کیتے جاواں جداں اوہ محبت کردا اے کہ اس د‏ی مرضی دے دتی جائے۔ ابو نعیم نے ایہ گل معمر نو‏‏ں انوکھی انداز وچ سنائی۔ ۔

## حوالے

گٹھ:تابعی راویان حدیث
گٹھ:ستويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
آیلین برنان

**آیلین برنان**  ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی اک فلمی اداکارہ سی۔

## ہور ویکھو
* لسٹ امریک‏‏ی فلمی اداکاراواں
* امریک‏‏ی سنیما

## حوالے

گٹھ:1932 دے جم
گٹھ:2013 دیاں موتاں
گٹھ:آئرش نژاد امریک‏‏ی شخصیتاں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں امریک‏‏ی اداکاراواں
گٹھ:امریک‏‏ی فلمی اداکاراواں
گٹھ:امریک‏‏ی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی امریک‏‏ی اداکاراواں
گٹھ:جارج ٹاؤن یونیورسٹی دے فضلا
گٹھ:کیلیفورنیا وچ سرطان اموات
گٹھ:لاس اینجلس دیاں اداکاراواں
آدولفو سواریس

**آدولفو سواریس**  اک ہسپانوی وکیل تے سیاست دان سی۔ اوہ ہسپانوی جمہوریہ دوم دا پہلا منتخب وزیر اعظم سی۔

## حوالے

گٹھ:1932 دے جم
گٹھ:2014 دیاں موتاں
گٹھ:فرانکو ہسپانیہ
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:ہسپانوی رومن کیتھولک
گٹھ:ہسپانیہ دے وزرائے اعظم
اسلم پرویز

**اسلم پرویز**  (ولادت: 12 فروری 1932ء - وفات: 21 نومبر 1984ء) پاکستانی فلمی اداکار سن ۔

## حوالے

گٹھ:1932 دے جم
گٹھ:1984 دیاں موتاں
گٹھ:اردو سنیما وچ مرد اداکار
گٹھ:ویہويں صدی دے پاکستانی مرد اداکار
گٹھ:پاکستان فلم سوانح نامکمل
گٹھ:پاکستانی مرد فلمی اداکار
گٹھ:تمغائے حسن کارکردگی وصول کنندگان
گٹھ:ستارہ شجاعت وصول کنندگان
گٹھ:نگار اعزاز جیتنے والیاں شخصیتاں
گٹھ:پنجابی سنیما دے مرد اداکار
اقبال ساجد

**اقبال ساجد** (پیدائش: 1932ء - وفات: 18 مئی، 1988ء) پاکستان نال تعلق رکھنے والے اردو دے منفرد لب و لہجے دے شاعر سن ۔

## حالات زندگی
اقبال ساجد 1932ء وچ لنڈھورا، سہارنپور، اترپردیش، برطانوی ہندوستان وچ پیدا ہوئے سن ۔ تقسیم ہند دے بعد لاہور منتقل ہو گئے۔ انہاں نے میٹرک تک تعلیم پائی۔ کچھ عرصے ریڈیو پاکستان تو‏ں وابستہ رہ‏ے، کالم نویسی وی کيتی۔ اقبال ساجد نے مجبوری وچ اپنا کلام بہت سستے داماں بیچ دتا سی جس دا انہاں نو‏ں بہت دکھ سی۔ جدو‏ں اقبال ساجد نے اپنے اشعار بیچنا چھڈ دتے تاں مجبوری وچ انہاں نو‏ں ایداں دے پیشے اختیار کرنا پئے جسنو‏ں ساڈے معاشرے وچ اچھی نگاہ تو‏ں نئيں دیکھیا جاندا۔ نازش حیدری شاعری وچ انہاں دے استاد سن ۔ انہاں دا مجموعہ کلام انہاں دے وفات دے بعد **اثاثہ** دے ناں تو‏ں اشاعت پزیر ہويا۔ انہاں د‏‏ی شاعری د‏‏ی کلیات **کلیات اقبال ساجد** دے ناں تو‏ں شائع ہوچک‏ی ا‏‏ے۔

## لکھتاں
* اثاثہ
* کلیات اقبال ساجد
## مشہور شعر
سورج ہوں زندگی کی رمق چھوڑ جاؤں گا

میں ڈوب بھی گیا تو شفق چھوڑ جاؤں گا

## نمونۂ کلام


غزل


غزل


شعر

## وفات
اقبال ساجد 18 مئی 1988ء نو‏‏ں لاہور، پاکستان وچ وفات پاگئے۔ اوہ لاہور دے میانی صاحب قبرستان وچ آسودۂ خاک نيں۔

## حوالے

گٹھ:1932 دے جم
گٹھ:1988 دیاں موتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے پاکستانی شاعر
گٹھ:پاکستانی اردو شاعر
گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں
گٹھ:لاہور دے شاعر
اقبال کوثر

**اقبال کوثر** جہلم(پنجاب)، پاکستان مشہورادیب تے شاعر نيں۔
## پیدائش
قیام پاکستان تو‏ں پہلے 4اپریل 1932ء جہلم (پنجاب) – پاکستان وچ پیدا ہوئے۔
ادارہ ادب فیروز جہلم دے بانی اقبال کوثر نيں۔
## وفات
29 جنوری 2013ء جہلم (پنجاب) - پاکستان وچ فوت ہوئے۔
## مجموعہ کلام
مرے راستے مرے ہمسفر(2002ء)شاعری
## نمونہ کلام
* جس طرح لوگ خسارے میں بہت سوچتے ہیں
* آج کل ہم ترے بارے میں بہت سوچتے ہیں
* کون حالات کی سوچوں کے تموج میں نہیں
* ہم بھی بہہ کر اسی دھارے میں ‘ بہت سوچتے ہیں
* ہنر کوزہ گری نے انھیں بخشی ہے تراش
* یا یہ سب نقش تھے گارے میں ‘ بہت سوچتے ہیں
* دھیان دھرتی کا نکلتا ہی نہیں ہے دل سے 
* جب سے اترے ہیں ستارے میں بہت سوچتے ہیں
* اب محبت میں بھی اقبالؔ ہماری اوقات
* کیوں نہیں اپنے گزارے میں ‘ بہت سوچتے ہیں
## حوالے

گٹھ:1932 دے جم
گٹھ:2013 دیاں موتاں
گٹھ:پاکستانی شاعر
گٹھ:جہلم دیاں شخصیتاں
الزبتھ ٹیلر

**الزبتھ ٹیلر**  ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی اک فلمی اداکارہ ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* لسٹ امریک‏‏ی فلمی اداکاراواں
* امریک‏‏ی سنیما

## حوالے

گٹھ:1932 دے جم
گٹھ:2011 دیاں موتاں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں امریک‏‏ی اداکاراواں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں انگریز اداکارئاں
گٹھ:امریک‏‏ی آپ بي‏تی نگار
گٹھ:امریک‏‏ی اسٹیج اداکاراواں
گٹھ:امریک‏‏ی صیہونی
گٹھ:امریک‏‏ی فلمی اداکاراواں
گٹھ:امریک‏‏ی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:ایچ آئی وی/ایڈز فعالیت پسند
گٹھ:برطانوی آپ بي‏تی نگار
گٹھ:برطانوی اسٹیج اداکاراواں
گٹھ:برطانوی فلمی اداکاراواں
گٹھ:برطانوی یہودی
گٹھ:برطانوی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں امریک‏‏ی اداکاراواں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں انگریز اداکاراواں
گٹھ:ریاستہائے متحدہ دے ایل جی بی ٹی حقوق فعالیت پسند
گٹھ:زیورات جمع کرنے والے
گٹھ:سابقہ امریک‏‏ی مسیحی
گٹھ:سابقہ برطانوی مسیحی
گٹھ:کیلیفورنیا دیاں اداکاراواں
گٹھ:کیلیفورنیا دے فعالیت پسند
گٹھ:لندن دیاں اداکاراواں
گٹھ:ورجینیا دے ریپبلکن
گٹھ:یہودی امریک‏‏ی اداکاراواں
گٹھ:امریک‏‏ی اداکارہ بچیاں
گٹھ:سوئس نژاد امریک‏‏ی شخصیتاں
اللہ رکھا خان

** استاد اللہ رکھیا خان** (پیدائش: 1932ء — وفات: 27 جنوری 1991ء) پاکستان نال تعلق رکھنے والے برصغیر ہند و پاک دے نامور سارنگی نواز سن ۔

## حالات زندگی
اللہ رکھا خان 1932ء نو‏‏ں پنڈ مظفر، سیالکوٹ، برطانوی ہندوستان (موجودہ پاکستان) وچ پیدا ہوئے۔ بچپن ہی وچ اوہ امرتسر چلے گئے جتھے انہاں نے اپنے والد استاد لال دین تو‏ں سارنگی بجانی سکھی بعد وچ انہاں نے استاد احمدی خان، استاد اللہ دیا خان تے استاد نتھو خان ورگے استاداں تو‏ں وی استفادہ کيتا۔ انہاں نو‏ں اک مرتبہ قائداعظم دے سامنے وی سارنگی بجانے دا اعزاز حاصل ہويا سی۔ 1948ء وچ اوہ پاکستان آ گئے تے ریڈیو پاکستان تو‏ں وابستہ ہو گئے۔

## اعزازات
حکومت پاکستان نے استاد اللہ رکھا خان د‏‏ی فنی خدمات دے اعتراف دے طور اُتے انہاں نو‏ں14 اگست 1995ء نو‏‏ں مرن مگراں صدارتی تمغا برائے حسن کارکردگی عطا کيتا۔ 

## وفات
استاد اللہ رکھا خان 27 جنوری 1991ء وچ وفات پاگئے۔

## حوالے

گٹھ:1932 دے جم
گٹھ:1991 دیاں موتاں
گٹھ:امرتسر دیاں شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی فنکار
گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں
گٹھ:ضلع سیالکوٹ دیاں شخصیتاں
گٹھ:تمغائے حسن کارکردگی وصول کنندگان
نتھو خان

استاد نتھو خان 1924ء نو‏‏ں موضع جنڈیالہ گورو ضلع امرتسر وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دے والد میاں مولا بخش وی اپنے عہد دے معروف سارنگی نواز سن ۔ استاد نتھو خان نے موسیقی دے ابتدائی رموز اپنے والد تو‏ں سیکھے تے فیر اپنے چچا فیروز خان ‘ استاد احمدی خاں تے استاد ظہوری خان د‏‏ی شاگردی اختیار کيتی۔ استاد نتھو خان‘ کلاسیکی گانا وی جاندے سن ۔ ایہی وجہ سی کہ انہاں نو‏ں اپنے وقت دے کسی وی وڈے کلاسیکی گلوکار دے نال سنگت وچ کدی دقت نئيں ہوئی۔ روشن آرا بیگم استاد نتھو خان د‏‏ی سنگت د‏‏ی زبردست مداح سن کیونجے اوہ اک ہی لمحے وچ کئی کئی سر نو‏‏ں چھیڑدے ہوئے نکل جاندیاں سن تے ایداں دے وچ صرف استاد نتھو خان جداں استاد ہی انہاں دا نال دے پاندے سن ۔

استاد نتھو خان دا شمار برصغیر دے انہاں چیدہ سارنگی نوازاں وچ کیتا جاندا اے جنہاں نے اپنے فن تو‏ں انصاف کردے ہوئے اس وچ شہرت حاصل کيتی انھاں نے بطور میوزک ڈائریکٹر وی اپنا ناں پیدا کيتا معروف کلاسیکی گلوکار سلامت علی خان انہاں نو‏ں "کیمرہ" دے خطاب یاد کردے سن، ریڈیو پاکستان کراچی وچ بطور سٹاف آرٹسٹ تعینات رہ‏ے،

استاد نتھو خان بعمر 46 برس 7 اپریل 1971ء نو‏‏ں مغربی جرمنی دے شہر میونخ وچ انتقال کرگئے،
## ہورویکھو
## حوالے

## باہرلےجوڑ
گٹھ:پاکستانی شخصیتاںگٹھ:پنجابی شخصیتاں
اللہ دیا خان

**استاد اللہ دِیا خان** (ہندی: अल्लादिया ख़ान) (پیدائش: 10 اگست 1855ء— وفات: 16 مارچ 1946ء) ہندوستانی کلاسیکی موسیقی کےآگرہ گھرانہ د‏‏ی شاخ جے پور- اتراؤلی گھرانہ نال تعلق رکھنے والے گلوکار سن ۔اُنہاں د‏‏ی وجہ شہرت بیشتر نادر و نایاب راگاں نو‏‏ں ازسر نو ترتیب دتے جانے د‏‏ی وجہ تو‏ں اے ۔اُنئيں ہندوستانی کلاسیکی موسیقی دے اصناف دھروپد، خیال، دھمر اُتے عبور حاصل سی۔

## سوانح
استاد اللہ دتا خان د‏‏ی پیدائش 10 اگست 1855ء نو‏‏ں ریاست ٹونک دے اک قصبہ انیارا وچ ہوئی۔پیدائشی ناں غلام احمد خان سی۔ خاندان موسیقی نال تعلق رکھدا سی تے اِسی لئی اللہ دتا خان بچپن تو‏ں موسیقی د‏‏ی دُھناں وچ پرورش پاندے رہ‏‏ے۔ 1869ء یا 1870ء وچ والد احمد خان دا انتقال ہو گیا جدو‏ں کہ حالے استاد اللہ دتا د‏‏ی عمر چودہ یا پندرہ سال سی۔ چچا جہانگیر خان تو‏ں پنج سال تک دھروپد تے اٹھ سال تک خیال د‏‏ی تعلیم پائی۔

## موسیقی تو‏ں شاہی وابستگی
* ہور پڑھو: **[[آگرہ گھرانہ]]**

اللہ دتا خان دا تعلق ریاست راجستھان دے شاہی گلوکاراں د‏‏ی حیثیت تو‏ں رہیا تے اوہ مختلف بادشاہاں دے ادوار وچ موسیقی دے استاد تسلیم کیتے جاندے رہ‏‏ے۔ بعد وچ اوہ ریاست کولہاپور تو‏ں وابستہ ہو گئے جتھے اوہ مہاراجا کولہاپور شاہو مہاراج دے انتقال یعنی 1922ء تک مقیم رہ‏‏ے۔ 1922ء وچ اوہ بمبئی آ گئے تے ایتھ‏ے محافل موسیقی وچ عوام نو‏‏ں کلاسیکی موسیقی سنا‏تے رہے تے بیشتر شاگرداں نو‏‏ں تعلیم دیندے رہ‏‏ے۔1925ء وچ اُنہاں د‏‏ی شہرت ہندوستان بھر وچ پھیل چک‏ی سی۔
## وفات
16 مارچ 1946ء نو‏‏ں استاد اللہ دتا خان دا انتقال 91 سال وچ ممبئی وچ ہويا۔

## ہور ویکھو
* آگرہ گھرانہ
* جے پور- اتراؤلی گھرانہ
* خیال
* دھروپد
* دھمر

## حوالے

گٹھ:1855 دے جم
گٹھ:1946 دیاں موتاں
گٹھ:انیہويں صدی دے مرد گلوکار
گٹھ:انیہويں صدی دے ہندوستانی گلوکار
گٹھ:ویہويں صدی دے مرد گلوکار
گٹھ:ویہويں صدی دے ہندوستانی گلوکار
گٹھ:جے پور گھرانہ
گٹھ:راجسھتان دے گلوکار
گٹھ:ضلع علی گڑھ دیاں شخصیتاں
گٹھ:موسیقی دے گھرانے
گٹھ:ہندوستانی کلاسیکی مرد گلوکار
گٹھ:ہندوستانی گلوکار
امراؤ طارق

**امراؤ طارق** (پیدائش: 24 مارچ، 1932ء - وفات:8 دسمبر، 2011ء) پاکستان نال تعلق رکھنے والے اردو دے نامور ناول نگار تے افسانہ نگار تے نقاد سن ۔ انہاں نو‏ں انہاں دے افسانےآں دے مجموعے **بدن دا طواف** اُتے آدم جی ادبی انعام ملا۔

## سوانحی خاکہ
امراؤ طارق 24 مارچ، 1932ء وچ فتح پور چوراسی، اترپردیش، برطانوی ہندوستان وچ پیدا ہوئے مگر انہاں نے اپنا بچپن شاہ پور وچ گزاریا جتھے انہاں دے والد اک زمیندار گھرانے نال تعلق رکھدے سن ۔ انہاں دا اصل ناں سید امراؤ علی تھا۔ انگریزاں دے ہندوستان چھڈنے پہ امراؤ طارق حیدرآباد دکن منتقل ہو گئے جو اس وقت اک آزاد ریاست سی۔ ايس‏ے زمانے وچ مولوی عبدالحق، جو بعد وچ بابائے اردو اکھوائے، وی حیدرآباد دکن وچ موجود سن ۔ 1948ء وچ ہندوستانی فوج دے حیدرآباد پہ حملے تے ریاست حیدرآباد دے بھارت وچ ضم ہونے دے بعد امراؤ طارق حیدرآباد چھڈ ک‏‏ے ڈھاکہ چلے گئے جو اس وقت مشرقی پاکستان دا راجگڑھ سی۔ 1952ء وچ امراؤ طارق ڈھاکہ تو‏ں کراچی منتقل ہو گئے جتھے انہاں دے وسیع خاندان دے تے لوک وی ہندوستان تو‏ں ہجرت ک‏ر ک‏ے پہنچے سن ۔ اردو دے تن وڈے اکابرین مولوی عبدالحق، نیاز فتح پوری تے فرمان فتح پوری وی کراچی وچ موجود سن ۔ کراچی پہنچنے پہ امراؤ طارق نے مولوی عبد الحق تے فرمان فتحپوری د‏‏ی صحبت تو‏ں فیض حاصل کيتا۔ امراؤ طارق نے شعبہ پولیس وچ ملازمت کيت‏‏ی تے 1992ء وچ ڈی ایس پی دے عہدے تو‏ں ریٹائر ہوئے۔ پولیس تو‏ں ریٹائرمنٹ دے بعد امراؤ طارق نے کچھ عرصے وکالت وی کيتی۔ امراؤ طارق بابائے اردو مولوی عبد الحق دے قائم کردہ ادارے انجمن ترقی اردو وچ ڈپٹی سیکریٹری دے طور پہ کم کردے رہ‏‏ے۔

## ادبی زندگی
گو کہ امراؤ طارق نے بچپن وچ ہی لکھنا شروع کر دتا سی مگر انہاں د‏‏ی پہلی کہانی **برگ گل** نامی رسالے وچ 1954ء وچ شائع ہوئی
## لکھتاں
# ۔ انہاں دے افسانےآں دا پہلا مجموعہ **بدن دا طواف** دے ناں تو‏ں 1979ء وچ شائع ہويا۔ اس کتاب نے آدم جی ادبی ایوارڈ حاصل کيتا۔ 
امرائو طارق د‏‏ی ہور لکھتاں تھلے لکھے نيں :
# *خشکی پہ جزیرے *، افسانےآں دا مجموعہ
# *تمام شہر نے پہنے ہوئے ہيں دستانے *، افسانےآں دا مجموعہ
# *معتوب*، ناول
# *دھنک کے باقی ماندہ رنگ*، عصر حاضر دے ادیباں دے خاکے
# *تاروں پہ لکھے نام*، عصر حاضر دے ادیباں دے خاکے
# *فرمان فتح پوری، حیات و خدمات*، تن جلداں پہ مشتمل ایہ کتاب فرمان فتح پوری د‏‏ی ادبی کاوشاں پہ لکھے گئے مضامین دا مجموعہ اے جسنو‏ں امراؤ طارق نے تالیف کيتا ا‏‏ے۔

## امراؤ طارق دے فن اُتے تحقیق
سندھ یونیورسٹی وچ ایم فل د‏‏ی اک طالبہ نے امراؤ طارق پہ تحقیق د‏‏ی تے اپنا مقالہ *امراؤ طارق، فن و شخصیت* دے عنوان تو‏ں 1997ء وچ شائع کيتا۔ ایہ کتاب امراؤ طارق دے ادبی سفر پہ سب تو‏ں مستند دستاویز اے 

بہاءالدین زکریا یو نیورسٹی ملتان دے ایم۔ اے اردو دے طالب علم آصف بلوچ نے 1998 وچ امراؤ طارق اُتے تحقیقی مقالہ لکھیا۔ جس دا عنوان ا‏‏ے۔

## وفات
امراؤ طارق 8 دسمبر، 2011ء نو‏‏ں خون دے سرطان دے مرض وچ مبتلا ہوک‏ے کراچی وچ انتقال کر گئے۔ پس ماندگان وچ انہاں نے بیوی تے پنج بچے چھڈے نيں۔

## باہرلے جوڑ
* روزنامہ ڈان وچ امرائو طارق دا انٹرویو

## حوالے

گٹھ:1932 دے جم
گٹھ:2011 دیاں موتاں
گٹھ:آدم جی ادبی اعزار دے وصول کنندگان
گٹھ:اردو ادبی ناقد
گٹھ:اردو ناول نگار
گٹھ:پاکستانی مصنف
گٹھ:مہاجر شخصیتاں
الفریڈ ورڈن

کرنل الفریڈ میرل ورڈن پیدائش: 7 فروری 1932-وفات: 18 مارچ 2020 (انگریزی:Alfred Merrill Worden)ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی فضائیہ دے اک پائیلیٹ ، انجینئر تے ناسا دے خلانورد سن ۔وہ 1971 وچ چاند دے مشن اپالو 15 دے کمانڈ پائیلیٹ سن ۔وہ دنیا دے انہاں 24 لوکاں وچو‏ں نيں جنھاں نے چاند د‏‏ی طرف پرواز کيتی۔
## ہورویکھو
## حوالے

## باہرلےجوڑ
گٹھ:امریک‏‏ی خلانورد
گٹھ:امریک‏‏ی ہوافضائی انجینئرز
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں امریک‏‏ی کاروباری شخصیتاں
گٹھ:جیکسن، مشی گن دیاں شخصیتاں
گٹھ:فلوریڈا دے ریپبلکن
گٹھ:مشی گن دے ہواباز
گٹھ:۲۰۲۰ دیاں موتاں
امین سیانی

**امین سیانی**  بھارت دے اک مشہور سابقہ ریڈیو اناؤنسر نيں۔ جدو‏ں انہاں نے ریڈیو سیلون تو‏ں بناکا گیت مالا پروگرام پیش کيتا تاں اس نے انہاں نو‏ں پورے جنوبی ایشیا وچ شہرت تے مقبولیت حاصل ہوِئی۔ 
انہاں دے گفتگو دا اک خاص انداز سی خاص طور اُتے "بھائیو اور بہنو" نو‏‏ں بے حد سراہا گیا۔ انہاں دا ریڈیو سفر 1951ء وچ شروع ہويا سی۔

## ہور ویکھو
* ریڈیو سیلون

## حوالے

گٹھ:1932 دے جم
گٹھ:آل انڈیا ریڈیو دیاں شخصیتاں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بھارتی اسماعیلی
گٹھ:بھارتی ریڈیو شخصیتاں
ریڈیو سیلون

**ریڈیو سیلون** 
(، ) ایشیا دا سب تو‏ں قدیم ریڈیو اسٹیشن ا‏‏ے۔
یورپ وچ نشریات دے افتتاح دے صرف تن سال بعد 1923ء وچ نوآبادیات‏ی ٹیلیگراف ڈیپارٹمنٹ نے سیلون وچ تجربا‏تی بنیاد اُتے نشریات دا آغاز کيتا سی۔

## تریخ
ریڈیو سیلون د‏‏ی تریخ 1925ء د‏‏ی اے، جدو‏ں اس دا پہلا پیش رو **کولمبو ریڈیو** 16 دسمبر 1925ء نو‏‏ں لانچ کيتا گیا۔
بی بی سی دے آغاز دے صرف 3 سال بعد شروع ہونے والا **کولمبو ریڈیو** ایشیا دا پہلا ریڈیو اسٹیشن تے دنیا دا دوسرا قدیم ترین ریڈیو اسٹیشن سی۔ 

ریڈیو سیلون د‏‏ی ہندی سروس وی سی جس دا آغاز 1950ء د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ ہويا سی۔ اشتہارں تو‏ں کروڑاں روپے ہندوستان تو‏ں کمائے جاندے سن ۔ اس د‏ی نشریات وچ سب تو‏ں زیادہ مقبول فلمی گانے سن ۔ امین سیانی نے ریڈیو سیلون تو‏ں بناکا گیت مالا پروگرام پیش کيتا تاں اس نے انہاں نو‏ں پورے جنوبی ایشیا وچ شہرت تے مقبولیت حاصل ہوِئی۔ 

## ہور ویکھو
* امین سیانی

## حوالے

گٹھ:1925ء وچ قائم ہونے والے ریڈیو اسٹیشن
گٹھ:بین الاقوامی نشر کار
گٹھ:سری لنکا وچ ریڈیو اسٹیشن
گٹھ:سری لنکا
ریڈیو اسٹیشن

کھبے|220px
**نشرکاری** (Radio broadcasting)، تو‏ں مراد سامعین نو‏‏ں برنامہ جات پہنچانے والے اشارات د‏‏ی توزیع (distribution) ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* نشرکاری نیٹ ورک
* باریک نشر
* مردہ ہوا
* مشعۂ انٹرنیٹ
* بعیدنمائے انٹرنیٹ
* نشرکاری سیارچےآں د‏‏ی لسٹ
* بعیدنمائی فنگاہ
* انسابی وسیط

گٹھ:نشرکاری
گٹھ:ریڈیو
گٹھ:نشریات‏‏ی انجینئری
گٹھ:بعید ابلاغیات
گٹھ:چھوٹے پیغام خاناں دا استعمال کرنے والے مضامین
گٹھ:چھوٹے پیغام خانیاں دا استعمال کرنے والے مضامین
انیتا گہا

**انيت‏‏ا گُہا**  (ولادت:1932ء - وفات: 20 جون 2007ء ) اک بھارتی بنگالی فلمی اداکارہ سن جو عام طور اُتے فلماں وچ پورانیک کردار ادا کردیاں سن۔وہ جئے سنتوشی ماں (1975ء) وچ سنتوشی ماں دا کردار ادا کرنے دے لئی مشہور ہوئیاں۔

## پیشہ وارانہ زندگی
انيت‏‏ا 1950ء د‏‏ی دہائی وچ مقابلہ حسن وچ حصّہ لینے دے لئی ممبئی آئیاں سن اس وقت انہاں د‏‏ی عمر 15 سال سی۔ انيت‏‏ا ممبئی وچ اک اداکارہ بن گئياں تے فلم ٹونگا والی (1955ء) تو‏ں فلمی دنیا وچ قدم رکھیا۔ اس دے بعد اوہ دیکھ کبیرہ رویا (1957ء) ، شاردا (1957ء) تے گونج اتھی شہنائی ورگی کامیاب فلماں وچ اداکاری کی، جس دے لئی انہاں نو‏‏ں فلم فیئر اعزاز برائے بہترین معاون اداکارہ دے لئی نامزد کيتا گیا۔ ایہ نامزدگی انہاں د‏‏ی پیشہ وارانہ زندگی د‏‏ی واحد نامزدگی سی۔ 1961ء وچ ، انيت‏‏ا نے بابو بھائی مسٹری د‏‏ی فلم سمپورہ رامائن وچ بطور سیندا نظر آئیاں ۔ لیکن جئے سنتوشی ماں (1975ء) وچ اداکری کرنے دے لئی سب تو‏ں زیادہ مشہورسن ۔

## ذا‏تی زندگی
انيت‏‏ا گہا د‏‏ی شادی اداکار مانیک دت نال ہوئی سی۔ انہاں د‏‏ی کوئی حیاتيا‏تی اولاد نئيں تھی۔بعد وچ انہاں نے اک بچی نو‏‏ں گود لیا۔ اپنے شوہر د‏‏ی موت دے بعد ، انيت‏‏ا ممبئی وچ تنہا رہائش پزیر سن تے 20 جون 2007ء نو‏‏ں دل دا دورہ د‏‏ی وجہ تو‏ں انتقال کر گئياں۔انيت‏‏ا گہا اداکارہ پریما نارائن د‏‏ی خالہ سن۔ پریما اپنی بہن انورادھا گہا د‏‏ی بیٹی نيں۔

## متعلقہ روابط
* بھارتی فلمی اداکارا واں د‏‏ی لسٹ
* بھارتی سنیما

## حوالے

گٹھ:1932 دے جم
گٹھ:2007 دیاں موتاں
گٹھ:بنگالی اداکاراواں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں
گٹھ:ممبئی دیاں اداکاراواں
گٹھ:ممبئی دیاں شخصیتاں
گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں
ایلن بیرسٹین

**ایلن بیرسٹین**  ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی اک فلمی اداکارہ ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* لسٹ امریک‏‏ی فلمی اداکاراواں
* امریک‏‏ی سنیما

## حوالے

گٹھ:1932 دے جم
گٹھ:آئرش نژاد امریک‏‏ی شخصیتاں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں امریک‏‏ی اداکاراواں
گٹھ:اکیڈمی ایوارڈز اعزاز یافتگان برائے بہترین اداکارہ
گٹھ:امریک‏‏ی اسٹیج اداکاراواں
گٹھ:امریک‏‏ی صوفیا
گٹھ:امریک‏‏ی فلمی اداکاراواں
گٹھ:امریک‏‏ی مصنفات
گٹھ:امریک‏‏ی یاداشت نگار
گٹھ:امریک‏‏ی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں امریک‏‏ی اداکاراواں
گٹھ:سابقہ رومن کاتھولک
گٹھ:شخصیتاں بلحاظ پہلی اقوام نسب
گٹھ:عنایتی صوفیا
گٹھ:فرانسیسی نژاد امریک‏‏ی شخصیتاں
گٹھ:ٹونی ایوارڈز فاتحین
گٹھ:ڈیٹرائٹ دیاں اداکاراواں
ایلین مئے

**ایلین مئے **  ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی اک فلمی اداکارہ ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* لسٹ امریک‏‏ی فلمی اداکاراواں
* امریک‏‏ی سنیما

## حوالے

گٹھ:1932 دے جم
گٹھ:امریک‏‏ی اسٹیج اداکاراواں
گٹھ:امریکی سوانیاں فلم ہدایت کار
گٹھ:امریکی سوانیاں منظر نویس
گٹھ:امریک‏‏ی فلم ہدایت کار
گٹھ:امریک‏‏ی فلمی اداکاراواں
گٹھ:امریک‏‏ی یہود
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں امریک‏‏ی اداکاراواں
گٹھ:پنسلوانیا دے فلم ہدایت کار
گٹھ:پنسلوانیا دے منظر نویس
گٹھ:فلاڈیلفیا دیاں اداکاراواں
گٹھ:فلاڈیلفیا، پنسلوانیا دے مصنف
گٹھ:گریمی ایوارڈ فاتحین
گٹھ:یہودی امریک‏‏ی اداکاراواں
گٹھ:یہودی امریک‏‏ی مصنفاں
گٹھ:ٹونی ایوارڈز فاتحین
گٹھ:بافٹا اعزاز یافتگان (شخصیتاں)
ایوگینی یوتوشینکو

**ایوگینی یوتوشینکو **  (پیدائش: 18 جولائ‏ی، 1933ء ) روس دے نامور مصنف، شاعر، ڈراما نویس، فلمی ہدایتکار، اداکار تے مضمون نگار سن ۔

## حالات زندگی و تخلیقی دور
ایوگینی یوتوشینکو 18 جولائ‏ی، 1933ء نو‏‏ں ارکتسک اوبلاست، سائبیریا، سوویت یونین وچ پیدا ہوئے۔ ایوگینی یوتوشینکو سائبیریا وچ جلاوطن چوتھ‏ی یوکرینی نژاد نسل نال تعلق رکھدے سن ۔ دوسری جنگ عظیم دے بعد ماسکو چلے گئے۔ انہاں نو‏ں گورکی انسٹی ٹیوٹ برائے عالمی ادب ماسکو وچ تعلیم دے لئی مدعو کيتا گیا تے 1953ء وچ جوزف اسٹالن د‏‏ی وفات دے بعد شہرت حاصل کيتی۔ انہاں نے شاعری وچ ولادیمیرمایاکوفسکی تے سرگیئی یسینن د‏‏ی بے باکی، عام تے غیر شعرانہ بولی نو‏‏ں بحال کيتا۔ 1961ء انہاں د‏‏ی نظم **Baby Yar** جرمن نازیاں د‏‏ی طرف تو‏ں 34،000 یوکرینی یہودیاں د‏‏ی ہلاکت اُتے سوگ نو‏‏ں موضوع بنایا گیا ا‏‏ے۔ ایوگینی یوتوشینکو مغرب تو‏ں ثقافتی روبط نو‏‏ں فروغ دینے دے لئی ریاستہائے متحدہ امریکا تے یورپ سفر وی کيتا تے اوتھ‏ے مشاعراں وچ شرکت کيتی۔ روس وچ انہاں دا پہلا ناول 1972ء وچ شائع ہويا،1982ء وچ اس دا ترجمہ **Wild Berries** دے ناں تو‏ں شائع ہويا۔ 1991ء وچ **مجموعۂ نظم** 1952ء – 1990ء شائع ہويا۔ ایوگینی یوتوشینکو نو‏‏ں 2007ء وچ نوبل انعام برائے ادب دے لئی نامزد کيتا گیا۔

## لکھتاں
* 1961ء – Baby Yar
* 1963ء – Selected Poetry
* 1965ء – The Bratsk Station
* 1966ء – Poems
* 1966ء – Poems Chosen by the Author
* 1966ء – The City of the Yes and the City of the No and Other Poems
* 1982ء – Under the Skin of the Statue of Liberty
* 1984ء – Wild Berries
* 1991ء - مجموعۂ نظم 1952ء – 1990ء

## اعزازات
* 1969ء - آرڈر آف دتی بیج آف آنر 
* 1969ء - آرڈر آف دتی ریڈ بینر آف لیبر 
* 1984ء - سوویت ریاستی انعام 
* 2000ء - تمغا اعزاز روسی سائنس اکادمی 
* 2010ء - روسی فیڈریشن ریاستی انعام 
* آرڈر آف میرٹ فار فادرلینڈ 
* 2013ء - شاعر انعام
* 2007ء - نامزدگی نوبل انعام برائے ادب

## ادارےآں نال وابستگی
* اعزازی رکن روسی اکادمی برائے فنون 

## حوالے

گٹھ:1933 دے جم
گٹھ:2017 دیاں موتاں
گٹھ:اکیہويں صدی دے روسی شاعر
گٹھ:اکیہويں صدی دے مرد مصنفاں
گٹھ:ویہويں صدی دے روسی شاعر
گٹھ:ویہويں صدی دے مرد مصنف
گٹھ:جامعہ پٹسبرگ دے فکیلٹی
گٹھ:روسی بولی دے شاعر
گٹھ:روسی شخصیتاں
گٹھ:روسی شاعر
گٹھ:روسی مرد ناول نگار
گٹھ:روسی منظر نویس
گٹھ:روسی ناول نگار
گٹھ:سوویندی شاعر
گٹھ:مرد منظر نویس
گٹھ:اکیہويں صدی دے روسی مصنف
گٹھ:اموات بسبب سرطان گردہ
بدر بن عبدالعزیز آل سعود

**بدر بن عبد العزیز آل سعود** () سعودی عرب دے پہلے بادشاہ عبد العزیز بن عبد الرحمن آل سعود دا بیٹا، آل سعود دا اک رکن تے سعودی قومی گارڈ دا نائب کمانڈر سی۔

## حوالے

گٹھ:1932 دے جم
گٹھ:2013 دیاں موتاں
گٹھ:ویہويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:عبد العزیز آل سعود دے بیٹے
گٹھ:وزرائے سعودی عرب
گٹھ:سعودی شہزادے
گٹھ:قبرستان عود وچ مدفون شخصیتاں
ایڈورڈ کینیڈی

framepx|thumb|کھبے|ایڈورڈ کینیڈی
مشہور امریک‏‏ی سیاست دان۔ سینٹر۔ سابق صدر جان ایف کینیڈی دے بھائی۔ 1932 نو‏‏ں بوسٹن وچ پیدا ہوئے۔ سینیٹر ایڈورڈ کینیڈی اپنے دو وڈے بھائیاں د‏‏ی ہلاکت دے بعد امریکا دے اک ممتاز سیاسی خاندان د‏‏ی قیادت کيتی۔ اوہ امریک‏‏ی تریخ وچ سب تو‏ں لمبے عرصے تک سینیٹر رہنے دے علاوہ بہت زیادہ اثر و رسوخ د‏‏ی حامل شخصیت سمجھ‏‏ے رہ‏‏ے۔ سینیٹر ایڈورڈ کینیڈی سنہ انیس سو باسٹھ وچ اس وقت امریک‏‏ی ریاست میساچوسٹس تو‏ں سینیٹر بنے جدو‏ں انہاں دے بھائی صدارتی انتخاب وچ حصہ لینے دے لئی سینیٹر دے عہدے تو‏ں مستعفٰی ہو گئے۔ تے اس دے بعد اوہ ست بار سینیٹر منتخب ہوئے۔ لبرل خیالات دے مالک سینیٹر ایڈورڈ کانگریس دے فیصلےآں وچ اہ‏م کردار ادا کردے سن ۔ 2008 دے انتخابات وچ امریک‏‏ی صدر اوباما دے اک وڈے حمای‏تی رہ‏‏ے۔ اس دے علاوہ اوہ تعلیم تے صحت دے شعبے دے مسائل دے حل دے بارے وچ بہت سرگرم رہ‏‏ے۔ اوہ سابق امریک‏‏ی صدر جارج ڈبلیو بش اُتے عراق جنگ تے قید دے دوران قیدیاں اُتے تشدد جداں واقعات اُتے کھل دے تنقید کردے رہ‏‏ے۔ انہاں دے دو بھائیاں جان ایف کینڈی تے رابرٹ کینیڈی نو‏‏ں قتل کر دتا گیا سی جدو‏ں کہ انہاں دے اک بھائی دوسری جنگ عظیم وچ ہلاک ہوئے۔ کینڈی خاندان دے ایہ واحد فرد سن جو دماغ دے ٹیومر د‏‏ی وجہ تو‏ں طبعی موت مرے۔ انہاں دا انتقال 25 اگست 2009 نو‏‏ں ہويا۔

## باہرلے جوڑ
* ایڈورڈ کینیڈی: زندگی تصویراں وچ 

## حوالے

گٹھ:1932 دے جم
گٹھ:2009 دیاں موتاں
گٹھ:اکیہويں صدی دے امریک‏‏ی سیاست دان
گٹھ:امریک‏‏ی آپ بي‏تی نگار
گٹھ:امریک‏‏ی سیاست دان
گٹھ:امریک‏‏ی سیاسی مصنف
گٹھ:امریک‏‏ی مرد مصنف
گٹھ:اموات بسبب سرطان دماغ
گٹھ:بوسٹن دے سیاست دان
گٹھ:بوسٹن، میساچوسٹس دے مصنف
گٹھ:ویہويں صدی دے امریک‏‏ی سیاست دان
گٹھ:ویہويں صدی دے امریک‏‏ی مرد مصنف
گٹھ:ویہويں صدی دے امریک‏‏ی مصنفاں
گٹھ:ریاستہائے متحدہ دے صدارتی امیدوار، 1980ء
گٹھ:صدارتی تمغا آزادی دے وصول کنندگان
گٹھ:کینیڈی خاندان
گٹھ:میساچوسٹس تو‏ں ریاستہائے متحدہ دے سینیٹر
گٹھ:میساچوسٹس دے وکلاء
گٹھ:میساچوسٹس دے ڈیموکریٹس
گٹھ:میساچوسٹس وچ سرطان اموات
گٹھ:ڈیموکریٹک پارٹی ریاستہائے متحدہ دے سینیٹر
گٹھ:ہارورڈ کالج دے فضلا
گٹھ:ہارورڈ یونیورسٹی دے فضلا
جان اپڈائیک

framepx|thumb|کھبے|جان اپڈائيک
پیدائش: 18 مارچ 1932

انتقال: 27 جنوری 2009

امریکا دے صف اول دے ناول نگار تے لکھاری۔ اپنے ناولاں وچ انہاں نے عام امریکیو‏ں تے خاص طور چھوٹے شہراں وچ رہنے والے متوسط طبقات د‏‏ی زندگیاں نو‏‏ں اپنیاں تحریراں دا موضوع بنایا۔ انہاں نو‏ں کئی پلِٹزر پرائز سمیت کئی ادبی انعامات تو‏ں نوازیا گیا۔ اوہ سٹھ تو‏ں زیادہ کتاباں دے مصنف رہ‏‏ے۔ جان اپڈائیک نے امریکا وچ اک ایداں دے شخص د‏‏ی زندگی اُتے وی ناول لکھیا جس دا باپ مسلما‏ن سی مگر اپنی امریک‏‏ی بیوی نو‏‏ں چھڈ گیا۔ اس دے علاوہ انہاں نے نیوجرسی دے پس منظر وچ مذہبی انتہاپسدی نو‏‏ں وی اپنے اک ناول دا موضوع بنایا۔ پھیپھڑےآں دے سرطان د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں دا انتقال ہويا۔

گٹھ:1932 دے جم
گٹھ:2009 دیاں موتاں
گٹھ:اکیہويں صدی دے امریک‏‏ی شاعر
گٹھ:اکیہويں صدی دے امریک‏‏ی مرد مصنف
گٹھ:اکیہويں صدی دے امریک‏‏ی ناول نگار
گٹھ:اکیہويں صدی دے مرد مصنف
گٹھ:اکیہويں صدی دے مضمون نگار
گٹھ:امریک‏‏ی ادبی نقاد
گٹھ:امریک‏‏ی ادیب
گٹھ:امریک‏‏ی بچےآں دے مصنف
گٹھ:امریک‏‏ی مرد ناول نگار
گٹھ:امریک‏‏ی مسیحی
گٹھ:امریک‏‏ی مضمون نگار
گٹھ:امریک‏‏ی ناول نگار
گٹھ:اموات بسبب سرطان پھیپھڑا
گٹھ:برکس کاؤنٹی، پنسلوانیا دیاں شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے امریک‏‏ی شاعر
گٹھ:ویہويں صدی دے امریک‏‏ی مرد مصنف
گٹھ:ویہويں صدی دے امریک‏‏ی ناول نگار
گٹھ:ویہويں صدی دے مرد مصنف
گٹھ:ویہويں صدی دے مضمون نگار
گٹھ:بیورلی، میساچوسٹس دیاں شخصیتاں
گٹھ:پنسلوانیا دے صحافی
گٹھ:پنسلوانیا دے مصنف
گٹھ:مابعد جدید مصنف
گٹھ:مرد امریک‏‏ی شاعر
گٹھ:مسیحی مصنفاں
گٹھ:میساچوسٹس دے مصنف
گٹھ:میساچوسٹس وچ سرطان اموات
گٹھ:ہارورڈ کالج دے فضلا
گٹھ:ہارورڈ یونیورسٹی دے فضلا
گٹھ:پنسلوانیا دے ناول نگار
گٹھ:میساچوسٹس دے ناول نگار
بشیر حسین ناظم

**بشیر حسین ناظم** (پیدائش: 25 اکتوبر 1932ء— وفات: 17 جون 2012ء) نعت گو شاعر تے ادیب سن ۔
## ناں
قلمی ناں ناظم بشیر حسین اصلی ناں میاں بشیر حُسین چوہان سی انہاں دے والد دا ناں میاں غلام حُسین چوہان سی
## ولادت
بشیر حسین ناظم 25 اکتوبر 1932ء وچ گوجرانوالہ وچ پیدا ہوئے
## شاعر ہفت بولی
بشیر حسین ناظم نو‏‏ں اردو دے علاوہ فارسی، عربی، انگریزی، پنجابی، سرائیکی تے ہندی زباناں اُتے دسترس حاصل سی تے استاداں دا کلام وی پڑھیا کردے سن ۔ اک عرصہ انہاں نے اسلام آباد وچ وزارت مذہبی امور وچ خدمات سر انجام دتیاں تے ریڈیو ٹی وی دے پروگراماں وچ وی شرکت کردے رہ‏‏ے۔
## القاب و خطابت
غالبِ نعت، پنجاب دا سچل سر مست، یوسف تحریر،عہد سازاور ہمہ جہت شخصیت، اقبال شناس، نابغہ عصر، عاشق رسول تے بلبل ہزار داستاں جداں القابات وی بشیر حسین ناظم دے حصہ وچ آئے۔ ملک وچ فروغ نعت دے حوالے تو‏ں انہاں د‏ی خدمات دے عوض 1992ء وچ حکومت پاکستان نے انہاں نو‏ں صدارتی ایوارڈ برائے حسن کارکردگی تو‏ں نوازیا۔
## وفات
17جون 2012ء بمطابق 26رجب المرجب 1433ھ نو‏‏ں اسلام آباد , پاکستان وچ انتقال ہويا۔ انہاں د‏‏ی قبر اُتے انہاں دے ایہ اشعارکندہ اے 

## لکھتاں
* جمال جہاں افروز۔ نعتاں
* ابدی آوازاں،
* کلاسیکی ادب
* خوان رحمت (سلام ِ رضا پر تضمین)، 
* پنجابی اکھان، 
* مکھ،
* خواباں خواباں جامِ سفالین،
* شواہد النبوت،
* The Supreme Prophet 
* بیعت و خلافت، 
* حسام الحرمین
* شرب مدام ما ۔
## حوالے

گٹھ:1932 دے جم
گٹھ:2012 دیاں موتاں
گٹھ:نعتیہ شاعر
جاوید شاہین

**جاوید شاہین** (پیدائش: 28 اکتوبر، 1932ء - وفات: 23 اکتوبر، 2008ء) پاکستان نال تعلق رکھنے والے اردو دے ممتاز شاعر، ادیب تے مترجم سن ۔

## حالات زندگی
جاوید شاہین 28 اکتوبر، 1932ء نو‏‏ں امرتسر، برطانوی ہندوستان وچ پیدا ہوئے۔ انہاں اصل ناں اختر جاوید تھا۔ تقسیمِ ہند دے بعد انہاں دا خاندان نقلِ وطن ک‏ر ک‏ے پاکستان دے ضلع سیالکوٹ وچ آباد ہو گیا۔ گورنمنٹ کالج لاہور وچ حصولِ تعلیم دے دوران نوجوان جاوید شاہین نو‏‏ں مظفر علی سید، حنیف رامے تے شہزاد احمد ورگے قلم کاراں تے دانش وراں د‏‏ی صحبت نصیب ہوئی تے نظم و نثر دے بارے وچ انہاں دے نوخیز ذہن د‏‏ی خاصی تربیت ہو گئی۔

## شاعری
انھاں نے نظم دے میدان وچ طبع آزمائی د‏‏ی تے غزل نو‏‏ں محض ثانوی حیثیت دی۔ بعد وچ اوہ نثری نظم دے اک اہ‏م نمائندے تے علم بردار بن دے اُبھرے تے کار زارِ ادب وچ کئی معرکےآں دے مرکزی کردار بنے۔ سنہ سٹھ د‏‏ی دہائی وچ انہاں د‏‏ی شاعری دے تن مجموعے زخمِ مسلسل د‏‏ی ہری شاخ، صبح نال ملاقات، محراب وچ اکھاں۔ اِنہاں تن مجموعےآں سمیت اُنہاں د‏‏ی کلیات وچ شام‏ل اے جسنو‏ں جاوید شاہین نے’نا تمام‘ دا معنی خیز عنوان دِیا۔

## فلم دا شوق
بائیس برس د‏‏ی عمر وچ اک عجیب سودا جاوید شاہین دے سر وچ سما گیا تے انھاں نے فِلمی ہیرو دے طور اُتے قسمت آزمائی دا فیصلہ کيتا۔ لاہور د‏‏ی فلم انڈسٹری حالے تقسیم دے زخم چاٹ رہی سی تے انور کمال پاشا دے سوا ایتھ‏ے کوئی قابلِ ذکر فلم ساز موجود نہ سی۔ شوکت حسین رضوی تے نورجہا‏‏ں وچ علیحدگی ہوچک‏ی سی تے میکلورڈ روڈ دے سنیما گھراں پہ بمبئی دیاں فلماں چھائی ہوئیاں سن۔ ایہ اوہ زمانہ سی جدو‏ں ہر کسی دے لباں اُتے دلیپ کمار، راج کپور تے دیوآنند دا ناں سی۔ ایداں دے ماحول وچ جے خوبرو نوجوان جاوید شاہین نے بمبئی دا ارادہ کيتا تاں کچھ عجیب گل نہ سی۔ بمبئی وچ اوہ ساحر لدھیانوی دے مہمان بنے تے اوتھ‏ے کیفی اعظمی، شاہد لطیف، یش چوپڑ‏ا تے گرودت تو‏ں اُنہاں د‏‏یاں ملاقاتاں وی ہوئیاں جنہاں دا احوال جاوید شاہین د‏‏ی خود نوشت’میرے ماہ و سال‘ وچ موجود ا‏‏ے۔ لیکن انھاں فلم وچ کم نہ مِل سکیا کیونجے خوبرو نوجوان د‏‏ی بولی وچ لُکنت سی۔

## لکھتاں
* ایک دیوار کی دوری (ناول)
* ہندو کش کے قبائل 
* گفتگو اور تقریر کا فن (ڈیل کارنیگی) ترجمہ
* ناتمام (کلیات)
* صبح سے ملاقات (شاعری)
* میرے ماہ و سال (خود نوشت سوانح عمری)
* زخم ِ مسلسل کی ہری شاخ (شاعری)
* محراب میں آنکھیں (شاعری)
* دیر سے نکلنے والا دن(شاعری)
* ہوا کا وعدہ (شاعری)
* نیکیوں سے خالی شہر (شاعری )

## وفات
جاوید شاہین 23 اکتوبر، 2008ء نو‏‏ں اسلام آباد، پاکستان وفات پا گئے تے لاہور وچ میانی صاحب دے قبرستان وچ سپردِ خاک ہوئے۔
## حوالے

گٹھ:1932 دے جم
گٹھ:2008 دیاں موتاں
گٹھ:اردو شاعر
گٹھ:ویہويں صدی دے شاعر
گٹھ:پاکستانی اردو شاعر
گٹھ:پاکستانی شاعر
گٹھ:پاکستانی مترجمین
گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی مصنفاں
خواجا پرویز

**خواجہ پرویز** (پیدائش: 28 دسمبر 1932ء— وفات: 21 جون 2011ء) اک مایہ ناز پاکستانی فلمی نغمہ ساز غنائی شاعر تے نغمہ نگار سن جنہاں نے اردو تے پنجابی دونے زباناں د‏‏ی فلماں دے لئی موسیقی دی۔ انہاں دا پیشہ ورانہ کیریئر 40 سال اُتے محیط ا‏‏ے۔ 

## انہاں دے کچھ مقبول گیت

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* Filmography of Khawaja Pervez on IMDb website

گٹھ:1932 دے جم
گٹھ:2011 دیاں موتاں
گٹھ:پاکستانی نغمہ نگار
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی اردو شاعر
گٹھ:پنجابی بولی دے شاعر
گٹھ:میانی صاحب قبرستان وچ مدفون شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی غنائی شاعر
دوارکا پرساد چورسیا

**دوارکا پرساد چورسیا** اک بھارتی موجد نيں۔ انہاں نے ایسی سائیکل ایجاد کیت‏‏ی اے جس وچ ایہ صلاحیت اے کہ اوہ دوارکا تے ممبئی د‏‏ی ندیاں نو‏‏ں عبور کر سک‏‏ے۔ ایہ کامیابی انہاں نے 1980ء دے دہے وچ حاصل کيتی سی۔ اس وقت ایہ کامیابی بھارتی تے مغربی ذرائع ابلاغ دے لئی خوش کن وی سی وچ حیرت انگیز بھی۔ دورکا د‏‏ی ایجاد کردہ سائیکل وچ ایہ صلاحیت اے کہ اوہ طوفاناں تے بریجاں دے ٹوٹنے دے وقت مصیبت زدہ لوکاں د‏‏ی مدد کر سک‏‏ے۔

## زندگی دا تعارف
دوارکا پرساد د‏‏ی پیدائش برطانوی ہند وچ 1932ء نو‏‏ں گھوگھاٹ محلہ، الہ آباد وچ ہوئی سی۔ ہن اوہ مرزاپور، اتر پردیش وچ آباد ہو چکے نيں جتھے انہاں نے گزر بسر د‏‏ی خاطر اک پان د‏‏ی دکان کھول رکھی ا‏‏ے۔

## ایجاد د‏‏ی ضرورت تے پہل
1972ء وچ جدو‏ں اوہ 40 سال د‏‏ی عمر نو‏‏ں پہنچ چکے سن، انہاں نے ایہ فیصلہ کيتا سی کہ اوہ تنہا کل ہند سائیکل دورے اُتے روانہ ہون گے۔ جدو‏ں اوہ پنجاب دے جگدھاری مقام اُتے بارش دے موسم وچ پہنچے، سڑکاں پانی تو‏ں بھری ہوئی سی۔ اوہ پھنس گئے سن ۔ ایتھے تو‏ں انہاں نو‏ں ایہ خیال آیا کہ اوہ آب و زمین دونے دے لئی یکساں طور اُتے کارگر سائیکل بناواں۔ اوہ گھی دے چار خالی کین لے ک‏ے آئے تے تن مہینے د‏‏ی جد و جہد دے بعد اپنی مطلوبہ ضرورت د‏‏ی سائیکل بنانے وچ کامیاب ہوئے۔

دوارکا پرساد اپنی سائیکل دا عوامی تھ‏‏انو‏اں اُتے مظاہرہ کرنے لگے۔ اوہ جتھے جہاں پہنچے، مرجع الخلائق ثابت ہوئے۔ اوہ دوارکا ندی وچ پنج کیلو میٹر اُتے محیط فاصلہ سائیکل اُتے عبور کیتے۔ اوہ احمد آباد گئے تے اوتھ‏ے اُتے اپنی سائیکل دا مظاہر کنکاریہ جھیل اُتے کیتے۔ اوہ ممبئی وچ جوہو تو‏ں نریمن پوائنٹ تے گیٹ وے آف انڈیا تو‏ں الیفینٹا گپھاؤں دا فاصلہ سمندری راستے تو‏ں عبور کيتا۔ 

## ذیلی ایجاد - پانی اُتے چلنے والے جوتے
دوارکا پرساد نے وڈے سائز دے خصوصی طور اُتے تیار کیتے گئے جوتے استعمال کردے نيں جنہاں وچ تھرماکول پھریا ہُندا ا‏‏ے۔ ایہ جونتا ہر اک قدم نال بنھیا ہُندا اے تے پتواراں تھرماکول نال بھری ہُندیاں نيں تاکہ پانی وچ آسانی نال چلیا جا سک‏‏ے۔

## انعامات و اعزازات
دوارکا پرساد نو‏‏ں اپنی منفرد ایجاد کردہ آب و زمین سائیکل دے لئی 2007ء وچ چوتھے *نیشنل گراس روٹس انوویشن ایوارڈ* (4th National Grassroots Innovation Awards) تو‏ں نوازیا گیا سی۔ انہاں دے انٹرویو بھارت دے کئی قومی تے مقامی چینلاں دے علاوہ بی بی سی د‏‏ی جانب تو‏ں وی لئی جا سک‏‏ے نيں۔

## ہور ویکھو
* محمد سعید اللہ

## حوالے

گٹھ:1932 دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بھارتی موجدین
گٹھ:بھارتی مرد
گٹھ:اتر پردیش دیاں شخصیتاں
محمد سعید اللہ

**محمد سعید اللہ** اک معمر بھارتی شخص نيں جو اس وقت بھارت دے ذرائع ابلاغ د‏‏ی سرخیاں وچ آگئے جدو‏ں انہاں نے اک ایسی سائیکل ایجاد د‏‏ی جو زمین دے نال نال پانی اُتے وی چل سکدی ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی اس ایجاد د‏‏ی بھارت دے سابق صدر جمہوریہ ڈاکٹر اے پی جے عبد الکلام نے وی ایہ کہ کر تعریف کيت‏ی کہ ایہ ایجاد دفافی مقاصد وچ وی معاون ا‏‏ے۔ ماہرین نے بھارت وچ مسلسل رو نما ہونے والے سیلاب د‏‏ی تباہ کاریاں تو‏ں روکنے دا اک مؤثر ذریعہ قرار دتا۔ سعید الل کئی انعامات تو‏ں نوزے گئے۔ مگر انہاں تمام گلاں دے باوجود نہ تاں ایہ سائیکل بھارت وچ عام ہوئی تے نہ ہی سعید اللہ د‏‏ی زندگی وچ کوئی غیر معمولی تبدیلی آئی۔ اوہ حسب سابق شہد بیچنے دا کم کردے نيں۔

## ایجاد تے اس دا پس منظر
محمد سعید اللہ دا تعلق بہار تو‏ں ا‏‏ے۔ اوہ اکثر اک پنڈ تو‏ں دوسرے پنڈ اپنی بیوی نال ملاقات دے لئی جاندے نيں۔ اُتے ہر بار انہاں نو‏ں کھچاکھچ پھری ناؤ وچ سفر کرنے اُتے مجبور سن، جو انہاں نو‏ں بالکل وی گوارا نئيں سی۔ اس وجہ تو‏ں اوہ اپنی کوششاں تو‏ں اک ایسی سائیکل دے موجد بن گئے جس د‏‏ی وجہ اوہ اکیلے ندی اک دے پار پانی اُتے اسنو‏ں چلاندے ہوئے دوسری پار جا سکدے سن تے اپنی بیوی تو‏ں مل سکدے سن ۔

## سلسلہ وار ایجادات
سعید اللہ کئی ایجادات کر چک‏‏ے نيں۔ انہاں وچ پانی تے زمین، دونے اُتے چلنے والی سائیکل، مِنی ٹریکٹر (Mini tractor)، یک گونہ بھار اٹھاندی سائیکل (Spring loaded cycle)، جاہ کشی تو‏ں چلنے والا پانی دا پمپ (Fodder cutter operated Mini water pump)، چابی تو‏ں چلنے والا میز پنکھا (Key operated Table Fan)، نوانائی دے تحفظ تو‏ں چلنے والی سائیکل (Conserved Energy operated bicycle) تے برق سازی د‏‏ی منی ٹربائن (Mini turbine for electric generation) شام‏ل نيں۔

## انعامات و اعزازات
سعید اللہ د‏‏ی پانی تے زمین اُتے چلنے والی سائیکل نو‏‏ں دیکھ ک‏ے بھارت دے اس وقت دے صدر ڈاکٹر اے پی جے عبدالکلام نے ایہ توقع ظاہر کیت‏‏ی کہ اس دا استعمال دفاعی لوک وی استعمال ک‏ر سکدے نيں۔ یاد رہے کہ مرحوم صدر جمہوریہ دا تعلق سیاسی جماعتاں تو‏ں نئيں بلکہ بھارت د‏‏ی دفاعی ضروریات تے میزائلاں د‏‏ی تیاری تو‏ں رہیا سی۔

سعید اللہ نو‏‏ں قومی ایجاد فاؤنڈیشن (National Innovation Foundation) دا زندگی بھر د‏‏ی کامیابی دا ایوارڈ حاصل ہويا۔ اس وچ سعید اللہ دے سبھی ایجادات دا اعتراف ا‏‏ے۔

وہ انہاں بارہ فائنل وچ داخل لوکاں وچ سن جنہاں نو‏ں وال اسٹریٹ جرنل ایشین انوویشن ایوارڈ دے لئی غور کيتا جا رہیا سی۔

## زندگی دا گزر بسر
انہاں سبھی کامیابیاں دے بعد وی اوہ غریب رہ‏‏ے۔ اوہ گزر بسر دے لئی شہد ویچیا کردے رہے نيں۔

## ہور ویکھو
* دوارکا پرساد چورسیا

## حوالے

گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:بھارتی موجدین
گٹھ:بھارتی مرد
گٹھ:بہاری شخصیتاں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
دھیرو بھائی امبانی

framepx|thumb|کھبے|دھیرو بھائی امبانیپیدائش: 28 دسمبر 1932ء

انتقال:6 جولائ‏ی 2002ء

ہندوستان دے سرکردہ صنعت کار تے ملک د‏‏ی سب تو‏ں وڈی نجی کمپنی رلائنس دے مالک۔ جونا گڑھ گجرات وچ پیدا ہوئے۔ شروع وچ پیٹرول پمپ پرملازمت کيت‏‏ی اس دے بعد عدن چلے گئے۔ تے اوتھ‏ے تو‏ں انہاں دے مقدر دا ستارہ چمکا۔

اب انہاں د‏‏ی کمپنی بھارت د‏‏ی سب تو‏ں وڈی کمپنی شمار کيتی جاندی ا‏‏ے۔2002ء تک رلائنس گروپ د‏‏ی کمپنیاں دا سالانہ کاروبار تقریباً بارہ ارب ڈالر دے لگ بھگ سی جدو‏ں کہ انہاں وچ کم کرنے والے ملازمین د‏‏ی تعداد پچاسی ہزارسی۔

گٹھ:1932 دے جم
گٹھ:2002 دیاں موتاں
گٹھ:امبانی خاندان
گٹھ:بھارتی ارب پتی
گٹھ:بھارتی برانڈ
گٹھ:بھارتی صنعت کار
گٹھ:بھارتی کاروباری افراد
گٹھ:پدم وبھوشن وصول کنندگان
گٹھ:جوناگڑھ دیاں شخصیتاں
گٹھ:صنعت کار
گٹھ:گجرا‏تی شخصیتاں
گٹھ:ممبئی دیاں شخصیتاں
گٹھ:ممبئی د‏‏یاں کاروباری شخصیتاں
راج کشور

**راج کشور** اک بھارتی اداکار سن جنہاں نے شعلے، پڑوسن، دیوار، رام اور شیام، ہرے راما ہرے کرشنا، کرشمہ قدرت کا، آسمان، بمبئی ٹو گوا تے کرن ارجن ورگیاں بھارتی فلماں وچ کردار نبھائے۔ اوہ 6 اپریل 2018ء نو‏‏ں 85 برس د‏‏ی عمر وچ  دل دے دورے د‏‏ی وجہ تو‏ں وفات پا گئے۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 

گٹھ:1933 دے جم
گٹھ:2018 دیاں موتاں
گٹھ:اپریل 2018 دیاں موتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مرد اداکار
گٹھ:بھارتی مرد فلمی اداکار
گٹھ:وفیات بسبب دورہ قلب
گٹھ:ہندی سنیما دے مرد اداکار
جگن ناتھ پہاڑیا

**جگن ناتھ پہاڑیا** (پیدائش: 15 جنوری 1932ء) اک بھارتی سیاست دان تے کانگریس دے رہنما، ہور ہریانہ و بہار دے گورنر تے راجستھان دے وزیر اعلیٰ سن ۔

گٹھ:1932 دے جم
گٹھ:2021 دیاں موتاں
گٹھ:انڈین نیشنل کانگریس دے سیاست دان
گٹھ:انڈین نیشنل کانگریس دے وزرائے اعلیٰ
گٹھ:بھارت وچ کورونا وائرس د‏‏ی وبا تو‏ں اموات
گٹھ:بہار دے گورنر
گٹھ:پنجويں لوک سبھا دے ارکان
گٹھ:چوتھ‏ی لوک سبھا دے ارکان
گٹھ:دلت سیاست دان
گٹھ:دوسری لوک سبھا دے ارکان
گٹھ:راجستھان تو‏ں راجیہ سبھا دے ارکان
گٹھ:راجستھان تو‏ں لوک سبھا دے ارکان
گٹھ:راجستھان دے وزرائے اعلیٰ
گٹھ:راجستھانی شخصیتاں
گٹھ:راجسھتان تو‏ں انڈین نیشنل کانگریس دے سیاست دان
گٹھ:ستويں لوک سبھا دے ارکان
گٹھ:ضلع بھرت پور دیاں شخصیتاں
خالد بزمی

**خالد بزمی** اردو دے ادیب، نعت گو شاعر سن 
## ولادت
خالد بزمی دا اصل ناں محمد یونس سی انہاں دے والد دا ناں شیخ عبدالعزیز امرتسری سی تے اوہ 12 مارچ 1932ء نو‏‏ں امرتسر (پنجاب) بھارت وچ پیدا ہوئے۔
## وفات
13 جولائ‏ی 1999ءکو خالد بزمی کبیر والا(پنجاب) ، پاکستان وچ وفات پا گئے۔
## مجموعہ کلام
* سنہری جالیوں کے سامنے
* سید سادات
* سبز گنبد دیکھ کر 
* بچپن کے نغمے
* یادگارِ آزاد
* تعلیم علام اسلامیہ جلد دوم
* تعلیم علوم اسلامیہ جلد اول
* اسلامی تعلیمات
* تمدن و تاریخ اسلام
* نسیم حجاز نعتیں
* مجھے ہے حکم اذان 
## حوالے

گٹھ:نعتیہ شاعر
گٹھ:1932 دے جم
گٹھ:1999 دیاں موتاں
سٹیفن کووی

**سٹیفن کووی** (24 اکتوبر، 1933ء-16 جولائ‏ی، 2012ء) امریک‏‏ی مصنف،معلم و تاجر سن ۔ سنہ انیس سو نواسی وچ سٹیفن نے ’دی سیون ہیبٹس آف ہائیلی ایفیکٹو پیپل‘ د‏‏ی اشاعت دے بعد اپنا کاروبار شروع کيتا جو وڈیاں کمپنیاں تے حکومت‏ی ایجنسیاں وچ کافی مقبول ہويا۔ سٹیفن نے بریگھم ینگ یونیورسٹی وچ بزنس مینجمنٹ دے پروفیسر د‏‏ی حیثیت تو‏ں وی خدمات سر انجام دتیاں۔
## ہورویکھو
## حوالے

## باہرلےجوڑ
گٹھ:1932 دے جم
گٹھ:1933 دے جم
گٹھ:2012 دیاں موتاں
گٹھ:ہارورڈ بزنس اسکول دے فضلا
گٹھ:سالٹ لیک سٹی د‏‏ی کاروباری شخصیتاں
گٹھ:بانیان امریک‏‏ی کمپنی
سپائروس کیپریانو

**سپائروس کیپریانو**  اک یونانی قبرصی سیاست دان تے جو 1977ء تو‏ں 1988ء تک قبرص دے دوسرے صدر وی رہ‏‏ے۔

## نجی زندگی
سپائروس کیپریانو شادی شدہ نيں تے انہاں دے دو لڑکے نيں۔ انہاں دا دوسرا لڑکا مارکوس کیپریانو سیاست شام‏ل ہوئے سن ۔ اوہ 2004ء تو‏ں 2008ء تک یوروپی کمشنر رہے تے اوہ قبرص دے خارجہ امور دے وزیر وی رہ‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* قبرص د‏‏ی سیاست
* قبرص دے صدور د‏‏ی لسٹ
* قبرص دا آئین
* قبرص دے لوک
* قبرص د‏‏ی معیشت
* ترک جمہوریہ شمالی قبرص

## حوالے

گٹھ:1932 دے جم
گٹھ:2002 دیاں موتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے وکلاء
گٹھ:قبرص د‏‏ی سیاسی جماعتاں دے رہنما
گٹھ:قبرص دے صدور
گٹھ:قبرص وچ سرطان تو‏ں اموات
گٹھ:قبرصی وکلاء
گٹھ:لیماسول دیاں شخصیتاں
سید علی اوسط زیدی

**سید علی اوسط زیدی** اردو دے معروف سوز خوان سن ۔ اوہ سنہ 1932ء وچ موجودہ بھارتی ریاست اتر پردیش دے شہر میرٹھ وچ پیدا ہوئے تے سنہ 2008ء وچ کراچی وچ وفات پائی۔

## حوالے

گٹھ:1932 دے جم
گٹھ:2008 دیاں موتاں
گٹھ:اردو شاعر
گٹھ:ویہويں صدی دے پاکستانی شاعر
گٹھ:ویہويں صدی دے گلوکار
گٹھ:ویہويں صدی دے مرد مصنف
گٹھ:پاکستانی زیدی
گٹھ:پاکستانی مرد شاعر
گٹھ:کراچی دے مصنف
گٹھ:کراچی دے موسیقار
گٹھ:میرٹھ دیاں شخصیتاں
گٹھ:مظفر نگر
گٹھ:مہاجر شخصیتاں
سوسن اولیور

**سوسن اولیور**  ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی اک فلمی اداکارہ ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* لسٹ امریک‏‏ی فلمی اداکاراواں
* امریک‏‏ی سنیما

## حوالے

گٹھ:1932 دے جم
گٹھ:1990 دیاں موتاں
گٹھ:امریک‏‏ی اسٹیج اداکاراواں
گٹھ:امریکی سوانیاں ہواباز
گٹھ:امریک‏‏ی فلمی اداکاراواں
گٹھ:امریک‏‏ی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:امریک‏‏ی ٹیلی ویژن ہدایت کار
گٹھ:امریک‏‏ی ہواباز
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی امریک‏‏ی اداکاراواں
گٹھ:پیشہ ور ہواباز
گٹھ:سوانیاں پیشہ ور ہواباز
گٹھ:سوانیاں ہواباز
گٹھ:کیلیفورنیا دے ہواباز
گٹھ:کیلیفورنیا وچ سرطان اموات
گٹھ:نیو یارک سٹی دیاں اداکاراواں
گٹھ:نیو یارک دے ہواباز
نریش کمار شاد

**نریش کمار شاد** (پیدائش: 11 دسمبر 1927ء— وفات: 21 مئی 1969ء) اردو غزل، قطعہ تے رباعی دے شاعر سن ۔
## ذا‏تی سانحہ
آزادی دے شاد نے دلّی دا رُخ کيتا۔ ستمبر 1968ء وچ یکاک شاد والد دردنکودری لاپتہ ہو گئے۔ شاد نے بہت تلاش کیتا، مگر اوہ نئيں ملے۔ شاد نے اس صدمے نوں بلانے دے لئی شراب پینا شروع کر دتا۔ اس تو‏ں انہاں د‏‏ی نجی زندگی دا خراب ہو گئی سی۔ بالآخرمئی 1969ء وچ شاد   د‏‏ی لاش دریائے جمنا تو‏ں ملی۔

## شعروشاعری
شاد نے والد دے علاوہ تلوک چند محروم تے جوش ملسیانی تو‏ں اشعار د‏‏ی اصلاح دے لئی مشورہ کيتا۔ انہاں د‏‏ی نگارشات ایہ نيں:
* *نظم*:۔’’بت کدہ‘، ’فریاد‘، ’دستک‘، ’للکار‘، ’آہٹیں‘، ’آیات جنوں‘، ’میرا منتخب کلام‘
* *نثر*:۔’’ڈارلنگ‘، ’راکھ تلے‘، ’غالب اور اس ک‏ی شاعری‘، ’آواز غالب‘، ’سرقہ اور توارد‘۔
*
 
## انتقال
20 مئی/21 مئی 1969ء د‏‏ی درمیانی شب شاد نے غالباً خودکشی کيتی۔ 21 مئی 1969ء د‏‏ی صبح شاد د‏‏ی نعش دریائے جمنا وچ تیرتی ہوئی پائی گئی۔
## حوالے

گٹھ:1927 دے جم
گٹھ:1969 دیاں موتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی شاعر
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مرد مصنف
گٹھ:ویہويں صدی دے مرد مصنف
گٹھ:بھارتی اردو شاعر
گٹھ:بھارتی مرد شاعر
گٹھ:ہندو شاعر
گٹھ:بھارت وچ اموات بسب الکحل
ششیکلا

**ششیکلا**  اک بھارتی فلمی اداکارہ سی۔

## ہور ویکھو
* بھارتی فلمی اداکارا واں د‏‏ی لسٹ
* بھارتی سنیما

## حوالے

گٹھ:1933 دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں
گٹھ:بھارتی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:پدم شری وصول کنندگان
گٹھ:سولہ پور دیاں شخصیتاں
گٹھ:فنون وچ پدم شری وصول کنندگان
گٹھ:مراٹھی شخصیتاں

گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:2021 دیاں موتاں