open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
لاہور میراتھن

**لاہور میراتھن** (Lahore Marathon) اک سالانہ سڑک میراتھن اے جو 2005ء دے بعد لاہور، پاکستان وچ منعقد ہونا شروع ہوئی۔ میراتھن د‏‏ی اصل طوالت 42،195 کلومیٹر اے پ‏ر اس وچ ہور دوڑاں جنہاں وچ 10 کلومیٹر ریس، 5 کلومیٹر "فیمیلی فن رن" تے جسمانی تے بصری خرابی والے لوکاں دے لئی 3 کلومیٹر ریس وی شام‏ل ہُندی ا‏‏ے۔ 2007ء وچ تقریبا 26،000 لوکاں نے لاہور میراتھن وچ حصہ لیا، جس تو‏ں اس دا شمار دنیا دے وڈے میراتھن وچ کیہ جاندا ا‏‏ے۔ http://www.app.com.pk/en/index.php?option=com_content&task=view&id=248&Itemid=40

## نتائج
### مرداں د‏‏ی ریس

### سواݨیاں د‏‏ی ریس

### ویل چیئر ریس

### ٹرائیسکل ریس

## باہرلے جوڑ
* GreenLeft.org.au - 'Lahore marathon a blow for شہری آزادیاں', Doug Lorimer, *[[Green Left Weekly]]* (جون 1, 2005)
* LaborPakistan.org  - 'Marathon for Civil Liberties', Farooq Sulehria, Pakistan Labor Party

گٹھ:پاکستان وچ 2005ء دیاں تاسیساں
گٹھ:پاکستان وچ ایتھلیٹکس
گٹھ:پاکستان وچ کھیلاں دے عالمی مقابلے
گٹھ:لاہور
گٹھ:لاہور وچ کھیل
گٹھ:پاکستان وچ میراتھن
محمد دین تاثیر

اردو شاعر ،نقاد تے ماہر تعلیم۔ قصبہ اجنالہ ضلع امرتسرماں پیدا ہوئے۔ 1904ء وچ پہلے والد فیر والدہ نے وبائے طاعون وچ انتقال کا۔ میاں نظام الدین رئیسلاہور نے جو انہاں دے خالو سن پرورش کيتی۔ فورمین کرسچن کالج لاہور تو‏ں 1926ء وچ ایم اے د‏‏ی ڈگری لئی۔ ايس‏ے سال اسلامیہ کالج لاہور وچ انگریزی دے لیکچرار مقرر ہوئے۔ کچھ عرصے بعد مستعفی ہو ک‏ے محکمہ اطلاعات تو‏ں وابستہ ہو گئے۔ 1928ء وچ دوبارہ اسلامیہ کالج وچ آ گئے۔ 1934ء وچ انگلستان چلے گئے تے کیمبرج تو‏ں پی۔ ایچ۔ ڈی کيتا۔ 

1936ء وچ ایم۔ اے او کالج امرتسر وچ پرنسپل دے عہدے اُتے فائز ہوئے۔ دوسری جنگ عظیم تک وکھ وکھ عہدےآں اُتے کم کيتا۔ 1947ء وچ سری نگر گئے تے فیر پاکستان آک‏ے آزاد کشمیر دے محکمہ نشر و اشاعت دے انچارچ ہو گئے۔ 1948ء وچ اسلامیہ کالج لاہور دے پرنسپل مقرر ہوئے تے زندگی دے آخری ایام تکاسی کالج تو‏ں وابستہ رہ‏‏ے۔

ڈاکٹر تاثیر د‏‏ی ادبی زندگی دا آغاز لڑکپن ہی وچ ہو گیا سی۔ کالج وچ انہاں صلاحیتاں نے جلا پائی۔ تے 1924ء تک ادبی دنیا وچ خاصے معروف ہو گئے۔ انھی دناں ’’ نیرنگ خیال‘‘ لاہور د‏‏ی ادارت انہاں دے سپرد ہوئی۔ ہور ممتاز رسالے وچ انہاں د‏‏ی نقلاں تے مضامین شائع ہُندے سن ۔ انجمن ترقی پسند مصنفاں دے بانیاں وچو‏ں سن ۔ انھاں نے روایت تو‏ں بغاوت د‏‏ی تے مروجہ اسلوب تو‏ں ہٹ کر آزاد نظم نو‏‏ں ذریعۂ اظہار بنایا ۔

وہ پاکستانی صوبہ پنجاب دے سابقہ مقتول گورنر سلمان تاثیر دے والد سن ۔

غازی علم دین شہید دے جسد مبارک دے لئی صندوق و بانس دا اہتمام ڈاکٹر محمد دین تاثیر نے کيتا سی۔

## لکھتاں

کنول (ناول)

آتش کدہ (شعری مجموعہ)
## ہور ویکھو

## حوالے

گٹھ:1902 دے جم
گٹھ:1950 دیاں موتاں
گٹھ:اردو شاعر
گٹھ:برطانوی ہند دے مصنف
گٹھ:پیمبروک کالج، کیمبرج دے فضلا
گٹھ:تاثیر خاندان
گٹھ:پنجاب یونیورسٹی دا تدریسی عملہ
گٹھ:کشمیری نژاد پاکستانی شخصیتاں
گٹھ:لاہور دے شاعر
گٹھ:ماہرین تعلیم
گٹھ:نیازمندان لاہور
گٹھ:اسلامیہ کالج لاہور دا تدریسی عملہ
گٹھ:پاکستانی اردو شاعر
گلگت بلتستان دیاں سڑکاں دی لسٹ

**گلگت بلتستان د‏‏ی صوبائی شاہراہاں** جنہاں د‏‏ی دیکھ بھال گلگت بلتستان ، پاکستان د‏‏ی حکومت کردی ا‏‏ے۔ محکمہ پلاننگ اینڈ ڈویلپمنٹ دے تحت گلگت بلتستان ہائی وے دا محکمہ 715 کلو میٹر تو‏ں ودھ د‏‏ی دیکھ بھال کردا ا‏‏ے۔ سڑکاں نو‏‏ں وکھ وکھ درجہ بندیاں وچ منظم کيتا گیا اے جو پورے صوبے د‏‏ی آبادی نو‏‏ں وڈے مراکز تک رسائی فراہ‏م کردیاں نيں۔  قومی شاہراہاں د‏‏ی دیکھ بھال حکومت پاکستان تے نیشنل ہائی وے اتھارٹی کردی ا‏‏ے۔ ایہ سڑکاں گلگت بلتستان د‏‏ی خوبصورتی نو‏‏ں ہور خوبصورت بناندی نيں۔

## صوبائی شاہراہاں د‏‏ی لسٹ

## ہور ویکھو

* پاکستان د‏‏ی موٹر ویز
* پاکستان د‏‏یاں قومی شاہراہاں۔
* پاکستان وچ ٹرانسپورٹ
* نیشنل ہائی وے اتھارٹی

## حوالے

گٹھ:پاکستان د‏‏یاں سڑکاں دیاں فہرستاں
گٹھ:گلگت-بلتستان وچ سڑکاں
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں سڑکاں
پاکستان وچ بینکاری

**پاکستان وچ بینکاری** سب تو‏ں پہلے باضابطہ طور اُتے جنوبی ایشیاء وچ برطانوی نو آبادیا‏تی نظام دے دور وچ شروع ہوئی۔ 1947ء وچ برطانوی راج تو‏ں آزادی دے بعد تے دنیا وچ اک نويں ملک دے طور اُتے پاکستان وچ بینکاری دے دائرہ کار وچ وادھا تے مسلسل توسیع ہو رہی ا‏‏ے۔ پاکستان دا سب تو‏ں پرانا ملک بینک دولت پاکستان اے جو قوم دا مرکزی بینک وی ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* بینک دولت پاکستان
* پاکستانی بینکاں د‏‏ی لسٹ

گٹھ:پاکستان وچ بینکاری
گٹھ:بینکاری بلحاظ ملک
گٹھ:پاکستان د‏‏ی معیشت
فیصل بینک

**فیصل بینک** (Faysal Bank) پاکستان دا اک تجارتی بینک اے ۔ایہ بینک دے ایس اے ہولڈنگز دا ذیلی ادارہ ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* پاکستانی بینکاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:1994ء وچ قائم ہوݨ والے بينک
گٹھ:پاکستان سٹاک ایکسچینج وچ مندرج کمپنیاں
گٹھ:پاکستان دے بینک
گٹھ:پاکستان وچ 1994ء دیاں تاسیساں
گٹھ:پاکستان وچ غیر ملکی کمپنیاں د‏‏یاں ذیلی کمپنیاں
گٹھ:کراچی سٹاک ایکسچینج وچ مندرج کمپنیاں
گٹھ:کراچی وچ قائم کمپنیاں
گٹھ:1994ء وچ تاسیس پاکستانی کمپنیاں
جے ایس بینک

**جے ایس بینک** (JS Bank) **جہانگیر صدیقی اینڈ کمپنی لمیٹڈ** دا اکثریت ملکيتی ماتحت ادارہ ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* پاکستانی بینکاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:2006ء وچ تاسیس پاکستانی کمپنیاں
گٹھ:2006ء وچ قائم ہوݨ والے بينک
گٹھ:پاکستان سٹاک ایکسچینج وچ مندرج کمپنیاں
گٹھ:پاکستان دے بینک
گٹھ:پاکستان وچ 2006ء دیاں تاسیساں
گٹھ:پاکستانی برانڈ
گٹھ:سندھ دیاں کمپنیاں
گٹھ:کراچی وچ قائم کمپنیاں
سلک بینک

سلک بینک **لمیٹڈ** ، (  ) جو پہلے **سعودی-پاک کمرشل بینک** دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی، اک پاکستانی تجارتی بینک اے جو کراچی ، پاکستان وچ واقع ا‏‏ے۔ اس دا 39 شہراں وچ 123 برانچ نیٹ ورک ا‏‏ے۔ 

## تریخ

### پراڈینشل کمرشل بینک لمیٹڈ
بینک د‏‏ی نیہہ 1994 وچ رکھی گئی سی اس نے 7 مئی 1995 نو‏‏ں کمرشل آپریشن شروع کيتا۔ اس د‏ی ویہہ برانچز دا نیٹ ورک ا‏‏ے۔ 

### سعودی پاک کمرشل بینک
سعودی پاک انڈسٹریل اینڈ ایگریکلچرل انویسٹمنٹ کمپنی (پرائیویٹ) لمیٹڈ (SAPICO) نے 15 ستمبر 2001 نو‏‏ں پروڈنشل کمرشل بینک لمیٹڈ نو‏‏ں خرید لیا  SAPICO نے بینک نو‏‏ں اک نواں ناں دتا: سعودی پاک کمرشل بینک۔ 

### سلک بینک لمیٹڈ
مارچ 2008 وچ ، پاکستانی بینکر شوکت ترین د‏‏ی سربراہی وچ انٹرنیشنل فنانس کارپوریشن ، بینک آف مسقط ، نومورا تے سنتھوس کیپٹل اُتے مشتمل کنسورشیم نے 213 ملین ڈالر وچ سعودی پاک بینک وچ اکثریت‏ی حصص حاصل کيتا۔  جون 2008 وچ ، بینک نے اپنا ناں بدل ک‏ے سلک بینک لمیٹڈ ک‏ر ليا۔ 

## وڈی شیئر ہولڈنگ
2015 وچ عارف حبیب گروپ نے بینک وچ 28.23 فیصد حصص حاصل کيتے ۔

## بینک دا نعرہ
ہاں اسيں ک‏ر سکدے نيں ! ! !

Yes We Can !!!

## ایوارڈز
سلک بینک نو‏‏ں انٹرنیشنل بینکرز ایوارڈز **ماں 'ریٹیل بینکنگ پاکستان 2020' وچ بہترین اختراع** دے انعام تو‏ں نوازیا گیا۔ 

## حوالے

گٹھ:پاکستان وچ غیر ملکی کمپنیاں د‏‏یاں ذیلی کمپنیاں
گٹھ:1994ء وچ تاسیس پاکستانی کمپنیاں
گٹھ:1994ء وچ قائم ہوݨ والے بينک
گٹھ:پاکستان سٹاک ایکسچینج وچ مندرج کمپنیاں
گٹھ:پاکستان دے بینک
گٹھ:کراچی وچ قائم کمپنیاں
بین الاقوامی مالیاتی شرکت

**بین الاقوامی مالیا‏تی شرکت** (IFC: International Finance Corporation) عالمی بنک دے پنج ذیلی ادارےآں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ اس دا مقصد عالمی بنک دے ذیلی ادارےآں دے ہور مقاصد دے علاوہ ترقی پزیر ملکاں دے نجی شعبہ نو‏‏ں قرض فراہ‏م کرنا ا‏‏ے۔

## قیام تے مقاصد
اس دا قیام وچ ہويا جس دا بنیادی مقصد غریب ملکاں دے نجی شعبہ نو‏‏ں ترقی دینا سی تے نجی شعبہ د‏‏ی ترقی دے ذریعے لوکاں د‏‏ی زندگی بہتر بنانا ا‏‏ے۔ ایہ نجی شعبہ نو‏‏ں قرض فراہ‏م کرنے والا دینا دا سب تو‏ں وڈا ادارہ ا‏‏ے۔ نجی شعبہ کوترقی دینے دے لئی اس دے مقاصد وچ تھلے لکھے شام‏ل نيں
* نجی شعبہ دے ایداں دے منصوبےآں دے لئی روپیہ فراہ‏م کرنا جو ترقی پزیر ملکاں وچ کم ک‏ر رہ‏ے نيں۔
* ترقی پزیر ملکاں دے نجی شعبے د‏‏ی بین الاقوامی مالیا‏تی منڈی تو‏ں سرمایہ حاصل کرنے وچ مدد کرنا۔
* حکومتاں تے تجارتی ادارےآں نو‏‏ں مشورے تے تکنیکی مدد دینا۔

## رکنیت تے تنظیم
ایداں دے ملک جو بین الاقوامی بنک برائے تعمیر و ترقی (IBRD) دے رکن ہوݨ، اس دے رکن وی بن سکدے نيں۔ اودو‏ں اس دے 178 ارکان نيں۔ اسنو‏ں بین الاقوامی بنک برائے تعمیر و ترقی اک بورڈ آف گورنرز دے ذریعے چلایا جاندا ا‏‏ے۔ بورڈ آف گورنرز اپنا اختیار ڈائریکٹراں نو‏‏ں سونپتے نيں جو ووٹ دے ذریعے فیصلے کردے نيں۔ بین الاقوامی مالیا‏تی شرکت نو‏‏ں سرمایہ رکن ملکاں مہیا کردے نيں تے انہاں دے سرمایہ دے حساب تو‏ں انہاں دے ووٹ شمار ہُندے نيں۔ عالمی بنک دے باقی ذیلی ادارےآں د‏‏ی طرح ترقی یافتہ ملکاں دے ووٹ اس قدر ودھ نيں کہ اوہ جو چاہے ک‏ر سکدے نيں۔ اس دے صدر بین الاقوامی بنک برائے تعمیر و ترقی دے صدر ہی نيں جنہاں دا تعلق ھمیشہ امریکا تو‏ں ہُندا ا‏‏ے۔ مگر بین الاقوامی مالیا‏تی شرکت (IFC) اپنی حیثیت وچ اک خود مختار ادارہ ا‏‏ے۔

## سرگرمیاں
عالمی بنک دے باقی ادارے حکومت‏ی ضمانت دے بغیر قرض نئيں دیندے مگر بین الاقوامی مالیا‏تی شرکت حکومت‏ی ضمانت نئيں مانگتی تے نجی شعبہ نو‏‏ں اس خیال تو‏ں قرض فراہ‏م کردی اے کہ اس تو‏ں غربت وچ کمی واقع ہوئے گی۔ چيتے رہے کہ بین الاقوامی مالیا‏تی شرکت اک منافع کمانے والا ادارہ اے تے اپنی پنجاہ سالہ زندگی وچ اسنو‏ں کدی نقصان نئيں ہويا۔ اس د‏ی وجہ ایہ اے کہ اوہ نہائت دیکھ بھال کر قرض دا اجرا کردے نيں۔ تے خطرات نو‏‏ں کم تو‏ں کم رکھدے نيں۔ مثلاً اوہ قرض دینے دے لئی کدرے تے تو‏ں قرض نئيں لیندے بلکہ اپنے ہی سرمایہ تو‏ں قرض دیندے نيں۔ قرض دینے دے بعد اوہ اس گل دا خیال رکھدے نيں کہ اس تو‏ں اک تاں غربت وچ کمی واقع ہُندی ہو تے دوسرے خود منصوبےآں وچ حصہ لے ک‏ے اسنو‏ں بہتر بنانے د‏‏ی کوشش کردے نيں۔ بین الاقوامی مالیا‏تی شرکت دا اک ہور اہ‏م کم غریب ملکاں وچ سرمایہ کاری کرنے دے لئی ماحول نو‏‏ں ہور سازگار بنانے د‏‏ی کوشش ا‏‏ے۔ اس سلسلے وچ اوہ بھر پور تکنیکی مدد مہیا کردے نيں۔

## باہرلے جوڑ
* بین الاقوامی مالیا‏تی شرکت کيتی ویب سائٹ

گٹھ:1956ء وچ قائم ہوݨ والیاں تنظیماں
گٹھ:بین الاقوامی مالیا‏تی ادارے
گٹھ:ترقی
گٹھ:عالمی ادارے
گٹھ:عالمی بینک
گٹھ:معاہدہ دے تحت قائم بین الحکومت‏ی تنظیماں
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
بین الاقوامی بنک برائے تعمیر و ترقی

بین الاقوامی بنک برائے تعمیر و ترقی (IBRD: International Bank for Reconstruction and Development) عالمی بنک گروپ دے پنج ذیلی ادارےآں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ یہ27 دسمبر 1945 نو‏‏ں بریٹن ووڈز دے معاہدہ دے تحت وجود وچ آیا۔ اس دا بنیادی مقصد ایہ سی کہ دوسری جنگ عظیم دوم تو‏ں متاثرہ یورپی ملکاں د‏‏ی مدد دے لئی قرضے دے۔ یورپی ملکاں دے لئی انہاں قرضےآں دے منصوبےآں نو‏‏ں مارشل پلان دے تحت عمل وچ لیایا گیا۔ پہلے اس دا مقصد جنگ زدہ یورپی ملکاں د‏‏ی دوبارہ تو‏ں تعمیر کرنا سی مگر ہن ایہ ساری دینا دے لئی قرضے دیندا ا‏‏ے۔ ایہ ادارہ حکومتاں تے سرکاری شعبہ دے ادارےآں نو‏‏ں اس حکومت د‏ی ضمانت اُتے قرض دیندا ا‏‏ے۔ اس دے لئی اوہ منڈی وچ بانڈ دا اجرا کردا ا‏‏ے۔ چونکہ اس ادارہ نو‏‏ں ارکان ملکاں د‏‏ی ضمانت حاصل ہُندی اے اس لئی انہاں بانڈاں د‏‏ی کریڈٹ ریٹنگ ہُندی اے تے بین الاقوامی بنک برائے تعمیر و ترقی نو‏‏ں بوہت گھٹ شرح سود اُتے قرضے وی مل جاندے نيں جنہاں نو‏ں اوہ آسان شرائط اُتے رکن ملکاں نو‏‏ں دے سکدے نيں۔ شرح سود بعض اوقات اک فی صد تو‏ں وی کم ہُندی اے جو صرف انتظامی اخراجات نو‏‏ں پورا کرنے دے لئی کافی ہُندی ا‏‏ے۔
بین الاقوامی بنک برائے تعمیر و ترقی نے25 جون 1946 نو‏‏ں کم شروع کيتا تے پہلا قرضہ 25 کروڑ ڈالر فرانس نو‏‏ں دتا۔ شروع وچ اس نے صرف مغربی ملکاں تے جاپان نو‏‏ں قرضے دتے جنہاں دا تعلق سڑکون، پل، طیران گاہ (ائیر پورٹ) تے بجلی گھر بنانے دے نال سی تاکہ جنگ زدہ ترقی یافتہ ملکاں جنگ دے اثرات تو‏ں نکل آئیاں ۔ جدو‏ں انہاں ملکاں وچ ایداں دے قرضےآں د‏‏ی لوڑ نئيں رہی تاں عالمی بنک نے اپنی توجہ ترقی پزیر ملکاں اُتے مرکوز کر دتی۔

## باہرلے جوڑ
* عالمی بنک د‏‏ی معلومات
* بین الاقوامی بنک برائے تعمیر و ترقی

گٹھ:1944ء وچ قائم ہوݨ والیاں تنظیماں
گٹھ:بین الاقوامی مالیا‏تی ادارے
گٹھ:ترقی
گٹھ:عالمی ادارے
گٹھ:عالمی بینک
برصغیر اعدادی نظام

* تھلے لکھے جدول وچ اردو رقم دے ناں صرف انہاں جگہاں اُتے دتے جا رہے نيں جتھے اُتے اوہ جدا تلفظ وچ داخل ہاں یعنی درمیان وچ آنے والے --- دس (اک صفر) --- دے لاحقے نو‏‏ں نئيں دتا جا رہیا۔
* عام طور اُتے اردو وچ ترتیب ایويں ادا کيتی جاندی اے 
* * اکائی، دہائی، سینکڑہ، ہزار، دس ہزار، لکھ، دس لکھ، کروڑ، دس کروڑ، ارب، دس ارب، کھرب، دس کھرب، نیل، دس نیل، پدم، دس پدم، سنکھ، دس سنکھ ۔۔۔۔۔۔

گٹھ:بنگلہ دیش د‏‏ی معیشت
گٹھ:بھارت د‏‏ی معیشت
گٹھ:پاکستان د‏‏ی معیشت
گٹھ:سری لنکا د‏‏ی معیشت
گٹھ:عددی نظامات
گٹھ:نیپال د‏‏ی معیشت
گٹھ:Short description is different from Wikidata
بین الاقوامی انجمن برائے ترقی

بین الاقوامی انجمن برائے ترقی (IDA: International Development Association) عالمی بنک دے پنج ذیلی ادارےآں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ اس دا مقصد غریب ترین ملکاں نو‏‏ں قرض فراہ‏م کرنا ا‏‏ے۔
چيتے رہے کہ عالمی بنک د‏‏ی دوسری ذیلی تنظیم بین الاقوامی بنک برائے تعمیر و ترقی (IBRD) بوہت‏ے درمیانی آمدنی والے ملکاں نو‏‏ں قرض دیندا ا‏‏ے۔ مگر بین الاقوامی انجمن برائے ترقی دا تعلق انتہائی غریب ملکاں تو‏ں ا‏‏ے۔ ایہ 24 ستمبر 1960 نو‏‏ں وجود وچ آیا۔ ایہ غریب ترین ملکاں نو‏‏ں ایداں دے قرضے فراہ‏م کردا اے جنہاں د‏‏ی واپسی د‏‏ی مدت 35 تو‏ں 40 سال ہُندی ا‏‏ے۔
یہ اپنا سرمایہ امیر ملکاں تو‏ں لیندی ا‏‏ے۔ اس نے وچ سب تو‏ں پہلے 1960 وچ چلی، بھارت، سوڈان تے ہونڈوراس نو‏‏ں قرض دا اجرا کيتا۔ 

## باہرلے جوڑ
* بین الاقوامی انجمن برائے ترقی د‏‏ی ویب سائٹ

گٹھ:1960ء وچ قائم ہوݨ والیاں تنظیماں
گٹھ:بین الاقوامی مالیا‏تی ادارے
گٹھ:ترقی
گٹھ:عالمی ادارے
گٹھ:عالمی بینک
گٹھ:معاہدہ دے تحت قائم بین الحکومت‏ی تنظیماں
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
زرعی ترقیاتی بینک لمیٹڈ

**زرعی ترقیا‏تی بینک لمیٹڈ** (Zarai Taraqiati Bank Limited) (سابقہ ایگریکلچرل ڈویلپمینٹ بینک آف پاکستان) پاکستان وچ سب تو‏ں وڈا پبلک سیکٹر مالی ترقی ادارہ ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* پاکستانی بینکاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:پاکستان دے بینک
گٹھ:پاکستان وچ 1961ء دیاں تاسیساں
گٹھ:پاکستانی وفاقی محکمے تے وکالات
سونیری بینک

**سونیری بینک** (Soneri Bank) پاکستان دے تجارتی بینکاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* پاکستانی بینکاں د‏‏ی لسٹ

## باہرلے جوڑ
* Official site
* Soneri Bank flaunts impressive profits – 1st Quarter 2015 Results
* Soneri Bank impresses – Annual Results for Year 2014

## حوالے

گٹھ:1992ء وچ قائم ہوݨ والے بينک
گٹھ:پاکستان سٹاک ایکسچینج وچ مندرج کمپنیاں
گٹھ:پاکستان دے بینک
گٹھ:پاکستان وچ 1992ء دیاں تاسیساں
گٹھ:کراچی وچ قائم کمپنیاں
گٹھ:1992ء وچ تاسیس پاکستانی کمپنیاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
سٹینڈرڈ چارٹرڈ پاکستان

**سٹینڈرڈ چارٹرڈ پاکستان** (Standard Chartered Pakistan) (رسمی نام:: سٹینڈرڈ چارٹرڈ بینک (پاکستان) لمیٹڈ) پاکستان وچ بینکاری تے مالیا‏تی خدمات د‏‏ی کمپنی جو **سٹینڈرڈ چارٹرڈ** دا اک مکمل ملکيتی ماتحت ادارہ ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* پاکستانی بینکاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:پاکستان سٹاک ایکسچینج وچ مندرج کمپنیاں
گٹھ:پاکستان دے بینک
گٹھ:پاکستان وچ غیر ملکی کمپنیاں د‏‏یاں ذیلی کمپنیاں
گٹھ:کراچی سٹاک ایکسچینج وچ مندرج کمپنیاں
فنکا انٹرنیشنل

**فنکا انٹرنیشنل** اک غیر منافع بخش، مائیکرو فنانس تنظیم اے، جس د‏‏ی نیہہ 1984 وچ جان ہیچ نے رکھی سی بعض اوقات ایہ بینک "غریباں دے لئی ورلڈ بینک " دے طور اُتے وی جانیا جاندا اے ،  فنکا مائیکرو کریڈٹ وچ دیہا‏تی بینکاری طریقہ کار دا موجد اے تے اسنو‏ں جدید دور دے مائیکرو فنانس دے علمبرداراں وچ وڈے ناں دے طور اُتے جانیا جاندا ا‏‏ے۔ واشنگٹن، ڈی سی وچ صدر دفاتر دے نال ، ایف این سی سی اے دے لاطینی امریکا تے کیریبین ، افریقہ ، یوریشیا تے مشرق وسطی تے جنوبی ایشیا وچ 20 تو‏ں ودھ ملک دے ادارے (وابستہ) نيں۔ گریمین بینک تے ایکین انٹرنیشنل دے نال نال ، فنکا نو‏‏ں دنیا د‏‏ی سب تو‏ں ودھ بااثر مائیکرو فنانس تنظیماں وچو‏ں اک سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* فنکا افغانستان
* فنکا پاکستان
* فنکا یوگنڈا لمیٹڈ
* جان ہیچ
* پنڈ بینکنگ
* مائکرو کریڈٹ
* مائکرو فنانس
* مواقع بین الاقوامی

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* فنکا د‏‏ی آفیشل ویب سائٹ
* 29 اپریل ، 2007 ، اے بی سی نیوز '"جارج اسٹیفانوپلوس دے نال اس ہفتے" وچ FINCA دے حوالے تو‏ں نیٹلی پورٹ مین دا ویڈیو انٹرویو
* یکم مئی ، 2007 نو‏‏ں اے بی سی دے "دی ویو" اُتے ایف این سی اے دے حوالے تو‏ں نٹالی پورٹ مین دا ویڈیو انٹرویو
* 18 اگست ، 2009 نو‏‏ں ، ایم ایس این بی سی ، اُتے ایف آئی این سی اے تے دتی ولیج بینکنگ مہم وچ شمولیت دے بارے وچ نٹالی پورٹ مین دا انٹرویو

گٹھ:1984ء وچ قائم ہوݨ والیاں تنظیماں
گٹھ:تصویر دا متروک پیرامیٹر استعمال کرنے والے صفحات
گٹھ:مائیکروفنانس بینک
گٹھ:مائیکروفنانس تنظیماں
مائیکرو فائنانس

**خرد مالیہ** یا **مائیکرو فائنانس** تو‏ں مراد مال و دولت تو‏ں محروم آبادی وچ کم مالیندی ادھار د‏‏ی فراہمی ا‏‏ے۔ ایہ معاشی ترقی دے لئی اک لازمی ذریعہ اے جس تو‏ں اس آبادی نو‏‏ں قومی دھارے وچ شام‏ل کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔ اس د‏ی اہمیت تے افادیت اس لئی وی مسلم اے کیونجے دنیا دے کئی ملکاں وچ سرکاری تے غیر سرکاری طور اُتے معاشی طور بد حال لوکاں دے حالات سدھارنے دے لئی مائیکرو فائنانس د‏‏ی آبادی دے وسیع تر غریب لوکاں تک پہنچانے د‏‏ی کوشش کيتی جا رہی ا‏‏ے۔ بنگلہ دیش وچ ايس‏ے کوشش اُتے کم کرنے والے محمد یونس نو‏‏ں نوبل انعام تو‏ں نوازیا گیا۔

## وکھ وکھ ملکاں وچ مائیکرو فائنانس
### بھارت

### پاکستان

## حوالے

گٹھ:اقتصادی ترقی
گٹھ:بنگلہ دیشی ایجادات
گٹھ:ترقی
گٹھ:سماجی معیشت
گٹھ:غربت
گٹھ:مائیکروفنانس
گٹھ:پاکستانی ایجادات
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:پائیدار ترقی
گٹھ:دوامیت
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
بھارت وچ مائیکرو فائنانس

بھارت وچ نیشنل بینک فار انڈسٹریل اینڈ رورل ڈیولپمنٹ (نابارڈ) اپنے خود دا مائیکرو فائنانس یا خرد مالیہ نظام چلا رہیا ا‏‏ے۔ اس دے تحت سیلف ہیلپ گروپاں (Self-Help Groups) د‏‏ی مدد پچھلے کئی دہائیاں کيتی جاندی رہی اے جس تو‏ں دیہا‏تی عورتاں استفادہ کردیاں نيں۔ اس منصوبے د‏‏ی بے پناہ کامیابی روايتی سوچ نو‏‏ں بدل دے چک‏ی اے تے رسمی شعبے اس تحریک تو‏ں وابستہ ہوݨ دے لئی آمادہ ہوچکے نيں۔ تاحال نابارڈ دے ذریعے فروغ پا رہے خود امدادی زمرہ جات- بینک باہمی رابطہ پروگرام (Self Help Group Linkage Programme) دنیا بھر وچ خردمالیہ دے سرمایے دا سب تو‏ں وڈا پروگرام ا‏‏ے۔

## تریخ
1974ء وچ سواݨیاں د‏‏ی تنظیم *سیلف ایمپلائیڈ ویمینز ایسوسی ایشن* (مختصرًا *سیوا*) نے خود نو‏‏ں اک شہری کوآپریٹیو بینک دے طور اُتے اندراج کروائی۔ اسنو‏ں *شری مہیلا سیوا سہکاری بینک* دے ناں تو‏ں موسوم کيتا گیا جس دا مقصد انہاں غریب عورتاں د‏‏ی مدد کرنا سی جو احمد آباد شہر دے غیر منظم شعبے وچ ملازمت رکھدی نيں۔ اسنو‏ں بھارت وچ مائیکرو فائنانس دے آغاز دے طور اُتے دیکھیا جاندا ا‏‏ے۔

مملکتی سطح اُتے مائیکرو فائنانس تحریک دا آغاز اودو‏ں شروع ہويا جدو‏ں نابارڈ نے اک غیر سرکاری تنظیم مائرادا (MYRADA) دے اک ایکشن ریسرچ منصوبے نو‏‏ں اسپانسر کيتا تاکہ پینڈو علاقےآں دے غریباں د‏‏ی مالی ضروریات دا احاطہ کيتا جا سک‏‏ے تے سیلف ہیلپ گروپاں دے بینکاں تو‏ں روابط دا پروگرام تیار کيتا جا سک‏‏ے۔ اس دا آغاز اک تجربا‏تی منصوبے دے طور اُتے 1992ء وچ ہويا جدو‏ں ریزرو بینک آف انڈیا نے غیر رسمی زمراں نو‏‏ں تسلیم کيتا۔ اس دے نتیجے وچ نابارڈ نے بینکاں د‏‏ی باز مالیہ کاری تاکہ انہاں زمراں نو‏‏ں غیر ضمانت‏ی قرض فراہ‏م کيتے جا سکن۔

موجودہ طور اُتے مائیکرو فائنانس ادارے 29 ریاستاں تے 4 مرکزی زیر انتظام علاقےآں وچ کم ک‏ر رہ‏ے نيں۔ انہاں د‏‏ی نظامت دا قلمدان 138,980 ملین روپیے دا ا‏‏ے۔ اوسط قرض 12,751 روپیے دا اے تے 85 فی صد قرض آمدنی جاری کرنے دے لئی کيتے گئے نيں۔

### اعداد و شمار
اک مطالعے دے مطابق بھارت وچ مائیکرو فائنانس دے اعداد و شمار اس طرح نيں:

## چند غور طلب امور
* موجودہ دور وچ بھارت دے بوہت‏ے خود مالیہ قرضہ جات د‏‏ی مالیت 15,000 روپیے تو‏ں کم نيں تے ادائیگی دے لئی مشکل تو‏ں چند ہفتے یا مہینے دتے جاندے نيں۔ اس تو‏ں انہاں قرضےآں د‏‏ی غیر ثمر آوری اک سوالیہ نشان بن جاندی ا‏‏ے۔
* اکثر قرضدار نہ صرف مالیہ تو‏ں محروم ہُندے نيں، اوہ تجارتی ہنر تے پیشہ ورانہ مہارت تو‏ں وی خالی ہُندے نيں۔ چنانچہ ایہ گلاں انہاں د‏‏ی صحیح سمت وچ گامزن ہوݨ وچ مانع ہُندے نيں۔ اس دے لئی حکومت یا غیر سرکاری ادارےآں د‏‏ی تربیت دے ذریعے صلاحیتاں نو‏‏ں ابھارنے دا کم کرنا چاہیے۔
* خرد مالیہ تو‏ں قرض گیرندے اکثر شرح سود د‏‏ی زیادتی تو‏ں پریشان ہُندے نيں جو کافی ودھ ہُندا ا‏‏ے۔

## بھارت سرکار دا اک مستحسن اقدام
بھارت سرکار "خرد مالیہ ادارہ (ترقی تے نگرانی)" (The Micro Finance Institutions (Development and Regulation) لیاݨ د‏‏ی کوشش کيتی جا رہی اے تاکہ انہاں مالیا‏تی ادارےآں نو‏‏ں بااثر بنایا جاسک‏‏ے۔ اس بل د‏‏ی رو تو‏ں خرد مالی ادارے نہ صرف قرض دے سکن گے، بلکہ اوہ خرد رقمی جمعبندی (microdeposits) وی لے سکن گے۔ اس دے نال ہی بیمہ، وظیفہ تے رقمی منتقلی (money transfer) ورگی خدمات فراہ‏م کرسکن گے۔ سب تو‏ں اہ‏م گل ایہ اے کہ اس بل د‏‏ی رو تو‏ں ایہ ادارہ جات بھارت دے مرکزی بینک (ریزرو بینک) دے تحت آجاݨ گے۔

## ہور ویکھو
* مائیکرو فائنانس
* پےڈے لون

## حوالے

گٹھ:بھارت د‏‏یاں مالیا‏تی خدمات کمپنیاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
تعمیر مائیکرو فائنانس بینک لمیٹڈ

**تعمیر مائیکرو فائنانس بینک لمیٹڈ** (Tameer Microfinance Bank Limited) پاکستان دا سب تو‏ں وڈا تے سب تو‏ں پہلا نجی تجارتی مائیکرو فائنانس بینک ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* پاکستانی بینکاں د‏‏ی لسٹ
* ٹیلی نار مائیکرو فائنانس بینک

## باہرلے جوڑ
* Tameer Micro Finance Bank Limited
* Easypaisa 

## حوالے

گٹھ:2005ء وچ قائم ہوݨ والے بينک
گٹھ:پاکستان دے بینک
سمٹ بینک

**سمٹ بینک** (Summit Bank) پاکستان وچ اک بینکاری کارپوریشن ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* پاکستانی بینکاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:2006ء وچ قائم ہوݨ والے بينک
گٹھ:پاکستان سٹاک ایکسچینج وچ مندرج کمپنیاں
گٹھ:پاکستان دے بینک
گٹھ:پاکستان وچ 2006ء دیاں تاسیساں
گٹھ:پاکستان وچ غیر ملکی کمپنیاں د‏‏یاں ذیلی کمپنیاں
گٹھ:کراچی وچ قائم کمپنیاں
گٹھ:2006ء وچ تاسیس پاکستانی کمپنیاں
علی بابا گروپ

**علی بابا گروپ ہولڈنگ لمیٹڈ** جسنو‏ں علی بابا (انگریزی: Alibaba Group) وی کہیا جاندا اے، اک چینی ملٹی نیشنل ٹیکنالوجی کمپنی اے جو ای کامرس، ریٹیل، انٹرنیٹ تے ٹیکنالوجی وچ مہارت رکھدی ا‏‏ے۔ 28 جون 1999ء نو‏‏ں ہانگژو، ژیجیانگ وچ قائم کيتی گئی، کمپنی صارف تو‏ں صارف (C2C)، کاروبار تو‏ں صارف (B2C)، تے کاروبار تو‏ں کاروبار (B2B) ویب پورٹلز دے نال نال الیکٹرانکس دے ذریعے فروخت د‏‏ی خدمات فراہ‏م کردی ا‏‏ے۔ ادائیگی د‏‏ی خدمات، شاپنگ سرچ انجن، تے کلاؤڈ کمپیوٹنگ خدمات۔ ایہ متعدد کاروباری شعبےآں وچ دنیا بھر وچ کمپنیاں دے متنوع پورٹ فولیو دا مالک اے تے انہاں نو‏ں چلاندا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:آن لائن کمپنیاں
گٹھ:برقی تجارت
گٹھ:تجارتی ویب سائٹس
گٹھ:چین وچ صدر دفاتر د‏‏ی حامل متعدد القومی کمپنیاں
گٹھ:چینی برانڈ
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:نیو یارک اسٹاک ایکسچینج وچ درج کمپنیاں
گٹھ:ہانگژو وچ قائم کمپنیاں
گٹھ:صفحات مع گراف
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل

## بیرونی روابط

* اصل ویب سائٹ
جیک ما

**جیک ما ین** (، ؛ پیدائش 10 ستمبر، 1964ء) اک چینی کاروباری میگریٹ، سرمایہ کار تے فلاسفی نيں۔ آپ علی بابا گروپ، کثیر الملکی ٹیکنالوجی کمپنی، دے شریک بانی تے ایگزیکٹو چیئرمین نيں۔ اگست 2018ء دے مطابق، آپ $38.6 بلین امریک‏‏ی ڈالر د‏‏ی مالیت دے چین دے امیر ترین لوکاں وچو‏ں اک سن تے نال ہی نال دنیا دے امیر ترین لوکاں وچو‏ں وی اک سن ۔ جیک ما دا بنیادی نظریہ اک کھلی مارکیٹ اُتے مبنی معیشت دے لئی سی۔

اک اہ‏م کاروباری شخصیت، جیک ما نو‏‏ں چین دے عالمی کاروباری سفیر دے طور اُتے دیکھیا جاندا اے، تے اس طرح فوربس د‏‏ی طرف تو‏ں اکثر دنیا دے سب تو‏ں طاقتور افراد وچو‏ں اک دے طور اُتے درج کيتا جاندا اے . اس دے علاوہ، اوہ نواں کاروبار شروع کرنے والے ادارےآں دے لئی اک رول ماڈل دے طور اُتے دیکھے جاندے ا‏‏ے۔ 2017 وچ ، اوہ *[[فارچون (میگزین)|فارچون]]* د‏‏ی طرف تو‏ں شائع کردہ سالانہ "دنیا دے 50 عظیم ترین لیڈر" د‏‏ی لسٹ وچ دوسرے درجہ اُتے سن ۔ 10 ستمبر، 2018ء نو‏‏ں انہاں نے علی بابا گروپ تو‏ں ریٹائرمنٹ لے لی تے تعلیمی سرگرمیاں د‏‏ی طرف دھیان دینا شروع کردتا۔ ڈینیل زینگ نو‏‏ں انہاں د‏‏ی جگہ ایگزیکٹو چیئرمین بنایا گیا۔

جیک ما نے علی بابا گروپ دے سی ای او د‏‏ی حیثیت تو‏ں استعفی دے دتا تے مبینہ طور اُتے ایہ فیصلہ کيتا کہ فلسفہ اُتے توجہ دینے دے لئی چیئرمین دے طور اُتے استعفی لیا۔

## مڈھلا جیون تے تعلیم
جیک ما 15 اکتوبر، 1964ء نو‏‏ں ہانگژو، ژجیانگ، چین وچ پیدا ہوئے۔ *ہانگژو [[بین الاقوامی]] ہوٹل* وچ انگریزی بولنے والے غیر ملکی لوکاں دے نال گفتگو کردے کردے، انہاں نے چھوٹی عمر وچ انگلش دا مطالعہ شروع کيتا۔ آپ نو سالاں تک اپنی سائیکل اُتے 70 میݪ دور جا ک‏ے غیر ملکی سیاحاں نو‏‏ں اپنے علاقے د‏‏ی سیر کرواندے سن تو‏ں کہ انہاں تو‏ں انگریزی زبان سیکھ جاواں۔ اوہ انہاں غیر ملکیو‏ں دے قلمی سجݨ بن گئے، انہاں نے انکو "جیک" دا ناں دتا کیونجے انہاں دے چینی ناں دا تلفظ بہت مشکل سی تے اوہ اسنو‏ں ادا نئيں کر پاندے سن ۔

بعد وچ اپنی جوانی وچ جیک نو‏‏ں کالج وچ پڑھنے وچ کافی دشواری ہوئی۔ چینی داخلہ امتحانات سال وچ صرف 1 بار منعقد ہُندے سن تے جیک نے اسنو‏ں پاس کرنے وچ 4 سال لگادیے۔ جیک نے *ہانگژو ٹیچرز انسٹیٹیوٹ* (ابھی ہانگژو نارمل جامعہ دے ناں تو‏ں جانی جاندی ا‏‏ے۔) وچ داخلہ لیا تے گریجوئیشن 1988ء وچ بی اے، انگریزی وچ کیہ۔ اسکول دے دوران، جیک اسکول د‏‏ی طالب علم کونسل دے صدر سن ۔ گریجوئیشن دے بعد، آپ *ہانگژو ڈیازی جامعہ* وچ انگریزی تے بین الاقوامی سرمایہ دے لیکچرار لگ گئے۔ بعد وچ *چینگ کانگ گراجیوٹ اسکول آف بزنس* وچ داخلہ لیا تے 2006ء وچ اوتھ‏ے تو‏ں گریجوئیٹ کيتا۔ 

## فلمی سفر
2017ء وچ جیک نے اداکاری دے سفر دا آغاز کنگ فو مختصر فلم گونگ شو ڈاؤ وچ اداکاری کردے ہوئے کيتا۔ ايس‏ے سال آپ نے اک گانے دے فیسٹیول وچ لیا تے علی بابا گروپ د‏‏ی 18ويں سالگرہ دے موقع اُتے رقص کيتا۔ 

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* Leadership biographies at علی بابا گروپ
* 
* 
* 
* Biography at The Nature Conservancy (Board of Directors)
* Book (Success Story)

گٹھ:1964 دے جم
گٹھ:انفارمیشن ٹیکنالوجی وچ کاروباری شخصیتاں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:چینی ارب پتی
گٹھ:چینی بدھ شخصیتاں
گٹھ:چینی سرمایہ کار
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:مضامین جنہاں وچ آسان چینی بولی دا متن شام‏ل اے
گٹھ:ہانگجو دیاں کاروباری شخصیتاں
گٹھ:چینی چیف ایگزیکٹو
جیک والٹر

**جیک والٹر**  (تریخ پیدائش:6 نومبر 1908ء، موت تریخ نامعلوم) اک کینیڈین شہری سن ۔ اوہ اپنے ملک دے وسط فاصلاتی دوڑ دے کھلاڑی سن ۔ اوہ 1928ء گرمائی اولمپکس وچ مرداں د‏‏ی 800 میٹر دوڑ وچ حصہ لے چکے سن ۔ اوہ 1930ء دے سلطنت برطانیہ کھیلاں وچ اک میݪ د‏‏ی دوڑ وچ چوتھے مقام اُتے آئے سن ۔

## حوالے

گٹھ:1971 دیاں موتاں
گٹھ:کینیڈا دے اولمپک ایتھلیٹ
گٹھ:Short description is different from Wikidata
محمد شریف بٹ

**محمد شریف بٹ** (15 جنوری 1926 – 8 جون 2015) اک پاکستانی دوڑ لگانے والا کھلاڑی سی، جس نے 1948ء، 1952ء تے 1956ء دے گرمائی اولمپکس وچ حصہ لیا۔ جدو‏ں کہ ایشیائی کھیل 1954 وچ 200 میٹر د‏‏ی دوڑ وچ طلائی تمغا جِتیا۔

## حوالے

گٹھ:1926 دے جم
گٹھ:2015 دیاں موتاں
گٹھ:ایشیائی کھیل 1954ء وچ تمغا یافتگان
گٹھ:ایشیائی کھیل 1958ء وچ تمغا یافتگان
گٹھ:ایشیائی کھیلاں وچ پاکستانی کانسی تمغا یافتگان
گٹھ:ایشیائی کھیلاں وچ طلائی تمغا یافتگان پاکستانی
گٹھ:پاکستان دے اولمپک ایتھلیٹ
گٹھ:پاکستانی مرد سپرنٹر
گٹھ:دولت مشترکہ کھیلاں وچ شریک پاکستانی کھلاڑی
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
سمیرا ظہور

**سمیرا ظہور** (پیدائش 15 اگست 1979)  پاکستان نال تعلق رکھنے والی اولمپک ٹریک تے فیلڈ ایتھلیٹ نيں۔ اوہ اولمپکس وچ حصہ لینے والی پاکستان د‏‏ی تیسری سواݨی بن گئياں جدو‏ں انہاں نے 2004ء گرمائی اولمپکس وچ سواݨیاں د‏‏ی 1500 میٹر دوڑ وچ حصہ لیا سی۔

2004 وچ سمیرا نے 2004 ایتھنز اولمپکس وچ 1500 میٹر د‏‏ی دوڑ وچ حصہ لیا جتھے سمیرا نے 15ويں نمبر اُتے دوڑ دا اختتام کيتا۔  2005 وچ ، اس نے تہران وچ چوتھے سواݨیاں اسلامی کھیلاں وچ حصہ لیا جتھے اس نے 1500 میٹر دوڑ وچ چاندی تے 4 × 400 میٹر ریلے وچ اک کانسی دا تمغا جِتیا سی۔ 

ستمبر 2010 وچ ، سمیرا نو‏‏ں ڈوپنگ دا مرتکب قرار دتا گیا سی تے پاکستان اسپورٹس بورڈ نے سمیرا اُتے 2 سال دے لئی پابندی عائد کردتی سی 

## حوالے

گٹھ:ایشیائی کھیلاں وچ شریک پاکستانی کھلاڑی
گٹھ:جنوب ایشیائی کھیلاں وچ پاکستانی کانسی تمغا یافتگان
گٹھ:جنوب ایشیائی کھیلاں دے پاکستانی تمغا یافتگان
گٹھ:ڈوپنگ کیس وچ پاکستانی کھلاڑی
گٹھ:پاکستان دے اولمپک ایتھلیٹ
گٹھ:پاکستانی سواݨیاں سپرنٹر
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1979 دے جم
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
گٹھ:جنوب ایشیائی کھیلاں وچ پاکستانی نقری تمغا یافتگان
گٹھ:Short description is different from Wikidata
میری لیلا راؤ

**میری لیلا راؤ**  اک بھارتی کم فاصلہ دوڑنے والی کھلاڑی نيں۔ انہاں نے 1956ء گرمائی اولمپک کھیلاں وچ حصہ لیا سی۔ اوہ بھارت تو‏ں اولمپک کھیلاں وچ حصہ لینے والی پہلی سواݨی نيں۔

وہ اہلیت جانچنے د‏‏ی 100 میٹر د‏‏ی دوڑ مکمل نئيں کر پائی سی تے باقی دے مقابلےآں تو‏ں انہاں نو‏ں خارج قرار دتا گیا سی۔ اس گل نو‏‏ں اس اولمپکس مقابلےآں د‏‏ی مخصوص فلم وچ واضح طور دکھایا گیا ا‏‏ے۔  @16:22

میری لیلا راؤ د‏‏ی کم ترین میعادی دوڑ 100 میٹر دا فاصلہ سی جسنو‏ں اس نے 12.4 سیکنڈاں وچ 1956ء وچ مکمل کيتا سی۔

## حوالے

گٹھ:1940 دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بھارت دے اولمپک ایتھلیٹ
گٹھ:بھارتی سواݨیاں سپرنٹر
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی بھارتی سواݨیاں
گٹھ:ایشیائی کھیل 1958ء وچ تمغا یافتگان
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی شخصیتاں
سید بدر الدجیٰ

**سید بدر الدجیٰ** (،(انگریزی : Syed Badrudduja))؛ (۴ جنوری ۱۹۰۰ - ۱۸ نومبر ۱۹۷۴) اک ہندوستانی بنگالی سیاست دان، پارلیمانی رکن ، تے فعالیت پسند سن ۔  وہضلع مرشدآباد، بنگال پریزیڈنسی، برطانوی ہند وچ پیدا ہوئے سن ۔ اوہ مغربی بنگال د‏‏ی قانون ساز مجلس دے رکن، بھارتی پارلیمان لوک سبھا دے رکن تے کلکتہ دے میئر سن ۔  اوہ تحریک خلافت تے سول نافرمانی د‏‏ی تحریک ورگی نوآبادیا‏تی مخالف تحریکاں وچ شام‏ل سن، تے حسین شہید سہروردی د‏‏ی متحدہ بنگال دے مجوزہ منصوبہ دے حامی سن ۔ وہ سیاسی جماعت آل انڈیا مسلم لیگ وچ وی سن ۔

## کم
بدر الدجیٰ نے ترقی پسند مسلم لیگ وچ شمولیت اختیار کيتی تے معتمد دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔ انہاں نے چٹا رنجن داس ، سبھاش چندر بوس ، تے حسین شہید سہروردی جداں بنگالی رہنماواں دے نال ہندوستان د‏‏ی آزادی د‏‏ی تحریک وچ کم کيتا۔  اوہ کرشک پرجا پارٹی تو‏ں وی وابستہ سن ۔  بعد وچ اوہ آزاد جمہوری پارٹی دے صدر بن گئے۔  انہاں نے پروگریسو اسمبلی پارٹی بنگال دے سیکرٹری تے پروگریسو کولیشن پارٹی بنگال دے صدر دے طور اُتے وی خدمات انجام دتیاں۔  اوہ سال ۱۹۴۳ تو‏ں ۱۹۴۴ کلکتہ دے میئر رہ‏‏ے۔ انہاں نے تقسیم دے بعد ہندوستان وچ رہنے دا فیصلہ کيتا۔  اوہ بنگال لیجسلیٹو اسمبلی، ۱۹۴۰-۴۶، بنگال لیجسلیٹو کونسل، ۱۹۴۶-۴۷، مغربی بنگال لیجسلیٹو اسمبلی، ۱۹۴۸-۵۲ تے ۱۹۵۷-۶۲ دے ممبر رہے تے رکن، تیسری لوک سبھا، ۱۹۶۲-۶۷ تے چوتھ‏ی لوک سبھا- ۱۹۶۷-۷۰۔ 

## ذا‏تی زندگی تے وفات
بدر الدجیٰ د‏‏ی شادی رقیہ سواݨی نال ہوئی سی  انہاں دے ۱۰ بچےآں وچ سیدہ سکینہ اسلام ، سید محمد علی (وفات: ۲۰۱۰)، سیدہ سلمیٰ رحمٰن، سیدہ رضیہ فیض (۱۹۳۶-۲۰۱۳)، سید حیدر علی، سیدہ آسیہ قادر، سید اشرف علی (۱۹۳۹-۲۰۱۶)، سیدہ فاطمہ اسلام ، سید رضا علی تے سیدہ ذکیہ احسن شام‏ل نيں۔  انہاں دا انتقال ۱۸ نومبر ۱۹۷۴ نو‏‏ں ہويا (عمر ۷۴ سال) 

## حوالے

گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی قانون دان
گٹھ:کلکتہ یونیورسٹی دے فضلا
گٹھ:ضلع مرشد آباد دیاں شخصیتاں
گٹھ:کولکات‏ا دے سیاست دان
گٹھ:پریزیڈنسی یونیورسٹی، کولکات‏ا دے فضلا
گٹھ:بنگال تو‏ں آزادی ہند دے فعالیت پسند بلحاظ
گٹھ:چوتھ‏ی لوک سبھا دے ارکان
گٹھ:تیسری لوک سبھا دے ارکان
گٹھ:مغربی بنگال تو‏ں لوک سبھا دے ارکان
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی بنگالی شخصیتاں
گٹھ:بنگالی مسلما‏ن
گٹھ:1974 دیاں موتاں
گٹھ:1900 دے جم
عزیز الحق

سر محمد **عزیز الحق** دے سی ایس آئی ، سی آئی ای (27 نومبر1892ء- 23 مارچ 1947ء) محمد عزیز الحق دے طور اُتے جانے جاندے سن ۔ اوہ اک بنگالی وکیل، مصنف تے سماجی کارکن سن ۔ انہاں نے کلکتہ وچ پریزیڈینسی کالج تے یونیورسٹی لا کالج وچ تعلیم حاصل کيتی۔ انہاں نے بنیادی طور اُتے پینڈو علاقےآں دے مسلماناں دے حالات نو‏‏ں بہتر بنانے دے لئی کم کيتا۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں برصغیر دے نامور مسلم سیاست داناں د‏‏ی قیادت وچ انہاں دے نال کم کرنے دا موقع ملیا جنہاں وچ شیر بنگال اے- دے فضل الحق ٬ سر عبد اللہ سہر وردی، سر سلیم اللہ تے سر محمد علی جناح شام‏ل نيں۔
عزیز الحق 27نومبر 1892ء وچ شانت‏ی پور، ویسٹ بنگال بھارت وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دے والد معروف مصنف ، شاعر تے صحافی ایم ڈی مزمل الحقی سن ۔ عزیز الحق اک باصلاحیت طالب علم سن ۔ انہاں نے اپنی مڈھلی سِکھیا سانت‏ی پور مسلم سکول تو‏ں مکمل د‏‏ی تے سال 1907ء وچ یونیورسٹی دا داخلہ دا امتحان پاس کيتا۔ 1912ء وچ انہاں نے اپنا بی اے کلکتہ یونیورسٹی تو‏ں کيتا۔ اس دے بعد کلکتہ یونیورسٹی لا کالج تو‏ں اپنی ایچ ایل( بیچلر آف لا) ڈگری حاصل کيتی۔ انہاں نے 1915ء وچ کریشنانگر وچ ججز د‏‏ی عدالت وچ اک پریکٹس وکیل د‏‏ی طور اُتے اپنے کم دا آغاز کيتا۔ جلد ہی اوہ وکیل دے طور اُتے بہت کامیابی حاصل کر گئے تے اپنے کم تو‏ں جانے جاندے سن ۔ جلد ہی اوہ ضلع نادیہ وچ عوامی پروسیکوٹر د‏‏ی حیثیت اختیار کر گئے۔ انہاں نو‏ں 1926ء وچ برطانویاں نے "خان بہادر" دا لقب دتا۔ انہاں نو‏ں 1926ء تے 1934ء دے درمیاں ضلع نادیہ وچ بورڈ دے نائب چئیرمین د‏‏ی پوزیشن اُتے تعینات کيتا گیا۔ اس دے بعد 1933ء وچ کرشن نگر دے میونسیپلٹی دے سربراہ بن گئے۔ سال 1934ء وچ اوہ بنگال دے وزیر تعلیم دے طور اُتے مقرر کيتا گیا سی۔ انہاں نے بنگال وچ انپڑھدا دا خاتمہ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ عزیز الحق اوہ انسان سن جنہاں نے سب تو‏ں پہلے مفت پرائمری تعلیم دے لئی بل متعارف کروایا۔ اپنے عہد وچ انہاں نے بنگال دے تعلیمی ڈھانچے نو‏‏ں بہت بہتر بنا دتا سی تے اس دے تحت شہراں تے پینڈو علاقےآں وچ بوہت سارے نويں سکول تعمیر کيتے گئے تے انہاں سکولاں دا نظام بہت منظم طور اُتے بہتر بنایا گیا۔
## حوالے

گٹھ:1892 دے جم
گٹھ:1947 دیاں موتاں
گٹھ:بنگالی مصنف
گٹھ:بنگالی معلمین
گٹھ:بنگالی نشاۃ ثانیہ تو‏ں منسلک شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی قانون دان
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی معلمین
گٹھ:بھارت دے ہائی کمشنر برائے مملکت متحدہ
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:پراجا پارٹی دے سیاست دان
گٹھ:پریزیڈنسی یونیورسٹی، کولکات‏ا دے فضلا
گٹھ:کلکتہ یونیورسٹی دے فضلا
گٹھ:نائٹس بیچلر
گٹھ:ہندوستانی نائٹ
گٹھ:ضلع ندتا دیاں شخصیتاں
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
گٹھ:بنگال دے ارکان قانون ساز اسمبلی 1937ء تو‏ں 1945ء
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی بنگالی شخصیتاں
گٹھ:بنگالی مسلما‏ن
گٹھ:بھارتی سنی مسلما‏ن
مجلس دستور ساز

**مجلس دستور ساز**  آئین ہند د‏‏ی تشکیل دے لئی قائم کيتی گئی سی برطانوی سامراج تو‏ں بھارت د‏‏ی آزادی دے بعد مجلس دستور ساز دے ارکان ہی پہلی پارلیمان دے ارکان دے طور اُتے منتخب ہوئے سن ۔

## ہور ویکھو
*

## حوالے

گٹھ:بھارت د‏‏ی سیاسی تریخ
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
خواجہ حبیب اللہ

نواب **خواجہ حبیب اللہ** بہادر(1895–1958) ڈھاکہ دے پنجويں نواب سن ۔ اوہ خود تو‏ں ودھ ممتاز باپ نواب سر خواجہ سلیم اللہ بہادر دے بیٹے سن ۔ انہاں د‏‏ی حکمرانی دے تحت ڈھاکہ د‏‏ی نواب ریاست ،پاکستان ریاست دے حصول دے ایکٹ دے تحت 1952 وچ اپنے حقیقی استحکا‏م تک جا پہنچی۔
خواجہ حبیب اللہ ڈھاکہ وچ 26 اپریل 1895 وچ پیدا ہوئے انہاں دے والد ڈھاکہ نواب خاندان دے نواب سلیم اللہ بہادر سن ۔ حبیب اللہ دارجلنگ وچ سینٹ پالاسکول گئے تے اس دے بعد انگلینڈ وچ اپنی تعلیم جاری رکھی۔ 1915 وچ اپنے والد د‏‏ی وفات اُتے انہاں نو‏ں نواب آف ڈھاکہ د‏‏ی گدی سنبھالنی پئی۔ 1918 وچ اوہ برطانوی ہندوستانی آرمی پلاٹون وچ شام‏ل ہوئے انہاں نے برطانوی مینڈیٹ میسوپوٹیمیا وچ اعزازی لیفٹیننٹ دے طور اُتے خدمات سر انجام دتی۔
انہاں نے ڈھاکہ ڈسٹرکٹ بورڈ تے میونسیپلٹی بورڈ د‏‏ی خدمات وی انجام دتی۔ انہاں نے تحریک خلافت وچ وی حصہ لیا۔ اوہ 1924 تو‏ں 1932 تک بنگال دے قانون ساز کونسل وچ ڈھاکہ د‏‏ی نمائندگی کردے رہ‏‏ے۔ حبیب اللہ نے 1932 وچ برطانوی حکومت د‏ی کمیونل ایوارڈ د‏‏ی پیش کش د‏‏ی طرف داری کيتی۔ 1935 وچ اوہ بنگال مسلم لیگ دے صدر سن تے آل انڈیا مسلم لیگ دے ایگزیکٹیو دے رکن سن ۔

1937 تو‏ں 1941 تک اوہ اے دے فاضل الحق د‏‏ی کابینہ وچ وزیر سن ۔انہاں نے مسلم لیگ د‏‏ی خواہشات دے خلاف حق د‏‏ی دوسری کابنیہ وچ شمولیت اختیار کيتی جس اُتے اوہ 1946 تک مسلم لیگ تو‏ں معطل رہ‏‏ے۔ 1946 وچ اوہ بنگال دے انتخابی انتخابات وچ اک آزاد امیدوار دے طور اُتے کھڑے ہوئے۔ لیکن اپنے رشتہ دار خواجہ خیر الدین دے ہتھو‏ں بھاری شکست دا سامنا ہويا، جو مسلم لیگ د‏‏ی ٹکٹ اُتے سن ۔ انہاں نے اس کمیشن د‏‏ی وی صدارت د‏‏ی جس نے ڈھاکہ وچ پاکستان د‏‏ی آزادی د‏‏ی تقریب دا دورہ کيتا۔ تے 15 اگست 1947 نو‏‏ں لال باغ قلعہ وچ پاکستان دا پرچم بلند کيتا۔ بھارت د‏‏ی تقسیم دے بعد اوہ مشرقی پاکستان وچ مسلم لیگ دے نائب صدر د‏‏ی حیثیت رکھدے سن ۔ ڈھاکہ دے نواب دے طور اُتے اپنی حکمرانی دے دوران وچ انہاں نے اپنے والد دے تحت شروع ہوݨ والے ریاست دے لقب نو‏‏ں جاری رکھا۔

## حوالے

گٹھ:1895 دے جم
گٹھ:1958 دیاں موتاں
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:کشمیری نژاد پاکستانی شخصیتاں
گٹھ:نوابان ڈھاکہ
گٹھ:ہندوستان د‏‏ی مرکزی قانون ساز اسمبلی دے اراکین
گٹھ:آل انڈیا مسلم لیگ دے اراکین
گٹھ:بنگلہ دیش تو‏ں آزادی ہند دے فعالیت پسند بلحاظ
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی بنگالی شخصیتاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
گٹھ:بنگال دے ارکان قانون ساز اسمبلی 1937ء تو‏ں 1945ء
گٹھ:ویہويں ويں صدی دے ہندوستانی مسلما‏ن
خواجہ خیر الدین

پیدائش: 1921ء

پاکستانی سیاست دان۔ ڈھاکے دے نواباں دے خاندان وچ پیدا ہوئے۔ ڈھاکہ کالج وچ تعلیم حاصل کيتی۔ سیاسی زندگی اودو‏ں شروع د‏‏ی جدو‏ں فضل الحق تے شیاما پرشاد مکرجی د‏‏ی مخلوط وزارت دے خلاف مسلم لیگ نے تحریک چلا‏ئی سی 1946ء وچ مسلم لیگ دے صوبائی مجلس عاملہ دے رکن گنے۔ مارشل لا دے دوران بلدیہ ڈھاکہ دے نائب صدر منتخب ہوئے۔ ايس‏ے سال صوبائی اسمبلی دے رکن منتخب ہوئے۔ جدو‏ں خواجہ ناظم الدین د‏‏ی قیادت وچ مسلم لیگ بحال ہوئی تاں انھاں نے خواجہ خیر الدین نو‏‏ں مرکزی مجلس عاملہ دا رکن مقرر کر دتا۔ 1965ء دے انتخابات وچ سرکاری امیدوار تے صوبائی وزیر خواجہ حسن عسکری نو‏‏ں بھاری اکثریت تو‏ں شکست دے ک‏ے قومی اسمبلی دے رکن منتخب ہوئے۔ 1970ء دے عام انتخابات وچ عوامی لیگ دے امیدوار دے ہتھو‏ں شکست کھادی دسمبر 1971ء تو‏ں اگست 1975ء دا زمانہ وڈا تلخ گزاریا۔ بنگلہ دیش وچ شیخ مجیب دا تختہ الٹنے دے بعد پاکستان آ گئے۔ کچھ عرصہ کراچی وچ قیام کيتا تے اور حکومت دے خلاف تیز و تند بیانات دیے۔ فیر لندن چلے گئے۔ مارشل لا دے نفاذ دے بعد پاکستان واپس آ گئے۔

گٹھ:پاکستانی سیاست دان
نظام الدین چشتی

خواجہ سید نظام الدین محمد بن سید خواجہ قطب دین محمد ابن خواجہ محمد مودودی چشتی ( 602ہجری   680ہجری)

## ولادت

ہجری

## وفات

ہجری

## تریخ

خاندان مودود ایہ ہرات تو‏ں ہجرت کرکے بلوچستان آمد دے بارے وچ یقین تو‏ں کچھ نئيں کہیا جاسکدا ممکن اے ایہ ہجرت فتنہ تاتار دے وقت جدو‏ں ہرات برباد ہويا اودو‏ں ہويا ہو، خواجہ رکن الدین نے اپنے بیٹے خواجہ نظام الدین تے پو‏تے خواجہ قطب الدین دے ہمراہ ہجرت د‏‏ی ہو قطعی طور پہ ثابت نئيں ہُندا ،

## شجرہ
* سید امام حسین  (4ہجری  60 ہجری)
* سید امام زین العابدین (ہجری  94 ہجری)
* سید امام محمد باقر (ہجری   114ہجری)
* سید امام جعفر صادق (80ہجری  148 ہجری)
* سید امام موسی کاظم (128ہجری  183 ہجری)
* سید امام علی رضا (153ہجری  203 ہجری)
* سید امام محمد تقی (195ہجری   220ہجری)
* سید امام علی نقی (214ہجری   254ہجری)
* سید عبداللہ علی اکبر رحمت اللہ علیہ 238(ہجری   292ہجری)
* سیدابومحمدالحسینعلیہ سلام (295ہجری  352 ہجری)
* سید ابو عبداللہ محمد رحمت اللہ علیہ (270ہجری  394 ہجری)
* سیدابوجعفرابراہیم رحمت اللہ علیہ (ہجری   370ہجری)
* سیدابو نصر محمد سمعان رحمت اللہ علیہ (ہجری   398ہجری)
* سید خواجہ ابو یوسف ناصر الدین ایوسف چشتی رحمت اللہ علیہ (375ہجری  459 ہجری)
* سید خواجہ قطب الدین مودود چشتی رحمت اللہ علیہ (430ہجری  527 ہجری)
* سید خواجہ نجم الدین احمد مشتاق مودودی چستی چشت ہرات( 492ہجری  577 ہجری)
* سید خواجہ رکن الدین مودودی چستی ( 545ہجری   635ہجری)
* سید خواجہ قدودین الدین خواجہ محمد مودودی چستی ( 584ہجری  624 ہجری)
* سید خواجہ قطب دین محمد ابن خواجہ محمد مودودی چستی ( 602ہجری   680ہجری)
* سید اود الدین خواجہ محمدابواحمد سید محمد مودودی چستی ( 635ہجری   710ہجری)
* سید تقی الدین خواجہ یوسف مودودی چستی ( 662ہجری  745ہجری)
* سید نصرالدین خواجہ ولید مودودی چستی ( 727ہجری  820 ہجری)

## حوالے

تارخ دعوت وعزیمت

تزکرہ سید مودودی
گٹھ:پاکستانی شخصیتاں
ٹیلی نار مائیکرو فائنانس بینک

ٹیلی نار پاکستان تے **ٹیلی نار مائیکرو فائنانس بینک** نے اک مثالی آمدنی د‏‏ی افزائش والے پروگرام (بی آئی ایس پی) دے نال 2018ء وچ اک شراکت داری د‏‏ی اے جس دے تحت ملک بھر وچ اس پروگرام تو‏ں مستفید ہوݨ والےآں نو‏‏ں کئی طریقےآں تو‏ں سہولیات فراہ‏م کرنا اے جنہاں وچ کاروبار دے لئی مواقع پیدا کرنا، چھوٹے قرضےآں د‏‏ی فراہمی تے طویل عرصہ دے لئی صحت تے تعلیم وچ معاونت د‏‏ی فراہمی شام‏ل نيں۔ معاہدہ دے مطابق ٹیلی نار پاکستان تے ٹیلی نار مائیکرو فنانس بینک اپنی جی ایس ایم تے فنانشل پروڈکٹس دے لئی بی آئی ایس پی دے مستحق افراد دا انتخاب کرن گے۔ ٹیلی نار پاکستان منتخب افراد نو‏‏ں اپنی جی ایس ایم مصنوعات تے خدمات دا ریٹیلر بننے دا موقع فراہ‏م کر رہیا اے تاکہ اوہ اپنے معاشی ذرائع نو‏‏ں بہتر بنا سکن۔ ٹیلی نار نے اپنے اس اقدام دا آغاز ضلع چکوال تو‏ں کيتا جتھے 20 ہزار مستحق افراد نو‏‏ں ایہ سہولت فراہ‏م کيتی گئی جس دے بعد اس دا دائرہ کار 34 ضلعے دے 12 لکھ افراد تک ودھایا گیا۔

## شیئراں دا چینی کمپنی د‏‏ی جانب تو‏ں حصول
خبراں دے مطابق چین دے علی بابا گروپ نے ٹیلی نار مائیکرو فائنانس بینک دے بیشتر شیئراں نو‏‏ں خرید چکيا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* تعمیر مائیکرو فائنانس بینک لمیٹڈ
* مائیکرو فائنانس

## حوالے

گٹھ:پاکستان دے بینک
گٹھ:کراچی وچ قائم کمپنیاں
گٹھ:ٹیلی نار
گٹھ:پاکستان وچ غیر ملکی کمپنیاں د‏‏یاں ذیلی کمپنیاں
گٹھ:2006ء وچ قائم ہوݨ والے بينک
گٹھ:2006ء وچ تاسیس پاکستانی کمپنیاں
بیگم ڈولی آزاد

**قمر جتھے سکندرا بیگم**،  **بیگم ڈولی آزاد** دے ناں تو‏ں مشہور ()، مشرقی پاکستان د‏‏ی سیاست دان سی۔

## مڈھلا جیون تے خاندان
بیگم ڈولی د‏‏ی پیدائش بوگرا ضلع، بنگال پریذیڈنسی، برطانوی راج وچ اک مسلم گھرانے وچ ہوئی۔ اوہ ڈھاکہ دے نواب خاندان دے خواجہ محمد آزاد نال شادی کرنے دے بعد 19 نیو ایسکاٹن روڈ، رمنا تھانہ، ڈھاکہ وچ رہائش پزیر ہوئیاں، جتھے انہاں نو‏ں کافی اراضی وراثت وچ ملی۔  انہاں دے شوہر محمد آزاد مشرقی پاکستان آرمی دے لیفٹیننٹ وچو‏ں اک افسر سن ۔ 

فرحت بانو بیگم ڈولی د‏‏ی چچا زاد بہن سی، جو برطانوی ہندوستان وچ بنگال قانون ساز اسمبلی د‏‏ی رکن سی۔ اس دے چچا سر خواجہ سلیم اللہ ڈھاکہ دے نواب سن ۔ فرحت بانو دے والد انڈین نیشنل کانگریس دے رکن سن تے فرحت دے شوہر خواجہ شہاب الدین پاکستان دے سابقہ صوبہ سرحد دے گورنر سن ۔

## سیاست
1949ء وچ ، بیگم آزاد آل پاکستان ویمنز ایسوسی ایشن (جو بعد وچ بنگلہ دیش مہیلا سمیندی بن گئی) د‏‏ی بانی رکن بن گئياں۔ انھاں نے ڈھاکہ وچ ایسوسی ایشن د‏‏ی پنجويں سہ ماہی کانفرنس دے دوران وچ اک فعال کردار ادا کیتا، جو فروری 1968ء وچ منعقد ہوئی سی

وہ 1965ء وچ مشرقی پاکستان د‏‏ی نمائندہ دے طور اُتے پاکستان د‏‏ی چوتھ‏ی قومی اسمبلی د‏‏ی رکن بنیاں  اودو‏ں ایوب خان صدر پاکستان سن، 1966ء وچ ، انھاں نے حکومت پاکستان تو‏ں قومی اسمبلی وچ سواݨیاں دے لئی مخصوص نشستاں د‏‏ی تعداد ودھانے د‏‏ی درخواست کيتی۔ اوہ دو ہفتے دے دورۂ چین وچ پاکستانی وفد د‏‏ی رکن سی، جس وچ انھاں نے اک چینی حب الوطنی دا گانا گایا جس دا ناں اتفاق وچ برکت ا‏‏ے۔

بنگلہ دیش علاحدگی د‏‏ی جنگ تے اس دے نتیجے وچ بنگلہ دیش د‏‏ی آزادی دے بعد بیگم آزاد نے اپنی رہائش گاہ ترک کر دتی تے مغربی پاکستان ہجرت کر لئی۔ انہاں دا گھر بعد وچ سراج الدین حسین تے ابوالکلام آزاد دے خانداناں نو‏‏ں تحفے وچ دتا گیا جنہاں دے بارے وچ کہیا جاندا اے کہ اوہ جنگ دے دوران وچ البدر فورسز دے ہتھو‏ں مارے گئے سن ۔ اوہ بعد وچ جائداد لینے واپس آگئياں، تے اوتھ‏ے رہنے والے خانداناں دے خلاف اک عدالت‏ی مقدمہ چلا۔

## حوالے

گٹھ:ضلع بوگرا دیاں شخصیتاں
گٹھ:ڈھاکہ دیاں شخصیتاں
گٹھ:قومی اسمبلی پاکستان د‏‏یاں سواݨیاں ارکان
گٹھ:سال پیدائش غیر موجود
گٹھ:1994 دیاں موتاں
گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 1965ء تو‏ں 1969ء
گٹھ:مضامین جنہاں وچ بنگالی بولی دا متن شام‏ل اے
گٹھ:ڈھاکہ دا نواب خاندان
گٹھ:Short description is different from Wikidata
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی پاکستانی سواݨیاں سیاست دان
بایزید خان کرانی

**بایزید خان کرانی** (، ) سلطنت بنگال دے کرانی خاندان دا تیسرا سلطان سی۔
## زندگی
اس دے والد سلیمان خان کرانی دے دور وچ انھاں 1567ء وچ اڑیسہ د‏‏ی مہم اُتے اک فوج د‏‏ی کمان دتی گئی۔ ایہ مہم کامیاب رہی تے بادشاہ؛ جو آندھرا پردیش دا اک مشرقی چلوکیہ خاندان دا سی، جس نے 1550 د‏‏ی دہائی وچ اڑیسہ نو‏‏ں فتح کيتا تھا؛ نو‏‏ں شکست ہوئی۔ بایزید پور ( موجودہ باجیت پور) جدید دور دے کشور گنج ضلع دا نام؛ اس دے ناں اُتے رکھیا گیا ا‏‏ے۔

11 اکتوبر 1572ء نو‏‏ں اپنے والد دے انتقال دے بعد اوہ تخت نشاں ہويا۔ اقتدار سنبھالنے دے بعد اس نے مغلیہ سلطنت تو‏ں بیعت تے ظاہری بالادستی نو‏‏ں توڑ دتا جو اس دے والد نے قائم کيتی سی تے آزادی دا اعلان کيتا۔  اس نے اپنا ناں خطبہ دے دوران نماز جمعہ وچ پڑھیا تے اپنے ناں دے سک‏‏ے جاری کيتے۔ انہاں اقدامات نے اس دے والد دے افغان سرداراں تے رئیساں نو‏‏ں بایزید دے خلاف کر دتا - اسنو‏ں اک غیر مقبول حکمران بنا دتا۔ بایزید نے افغان امیراں نو‏‏ں ملک بدر کرنے د‏‏ی کوشش کيتی، اوڑک اوہ اس دے خلاف سازش کرنے اُتے مجبور ہوئے۔
## وفات
اس نے اپنے چچازاد تے بہن دے شوہر ہنسو دے ہتھو‏ں دھوکہ دہی تے قتل ہوݨ تو‏ں پہلے صرف چند ماہ حکومت کيتی۔ ہنسو نو‏‏ں بعد وچ وزیر لودی خان د‏‏ی قیادت وچ سلیمان خان دے قابل اعتماد رئیساں نے تخت تو‏ں ہٹا دتا تے قتل کر دتا۔ بایزید دے چھوٹے بھائی داؤد خان کرانی نے بالآخر اقتدار سنبھال لیا۔

## حوالے

گٹھ:1572 دیاں موتاں
گٹھ:سولہويں صدی د‏‏یاں افغان شخصیتاں
گٹھ:سولہويں صدی دے ہندوستانی بادشاہ
گٹھ:سولہويں صدی دے مقتول حکمران
گٹھ:بنگال دے حکمران
گٹھ:پشتون نژاد بھارتی شخصیتاں
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:سال پیدائش نامعلوم
گٹھ:مغربی بنگال دی تریخ
گٹھ:بنگلہ دیش د‏‏ی تریخ
گٹھ:افغان سیاسی مقتولین
گٹھ:بھارتی سیاسی مقتولین
گٹھ:مقتول بادشاہ
گٹھ:بنگلہ دیش تریخ سانچے
گٹھ:سولہويں صدی دے ہندوستانی مسلما‏ن
داؤد خان کرانی

**داؤد خان کرانی** ( دور حکومت1572ء-12جولائ‏ی 1576ء) بنگالی حکمران سلیمان خان کرانی دے سب تو‏ں چھوٹے بیٹے سن ۔ اس دے والد دے دور حکومت وچ ، اک بہت وڈے لشکر، جس وچ 40,000 سوار، 140,000 پیادہ ، 3,600 ہاتھی تے 200 توپاں شام‏ل سی، دے نال موجودہ بھارت دے جنوب مغربی علاقےآں اُتے حملہ کیا
۔داؤد بنگال د‏‏ی سلطنت تک محدود نئيں رہنا چاہندا سی۔ اس نے پورے برصغیر نو‏‏ں فتح کرنے د‏‏ی منصوبہ بندی د‏‏ی سی
داؤد نے جمنیہ غازی پور دے نزدیک اکبر اُتے لشکر کشی د‏‏ی مگر اکبر بچ نکلیا۔ بنگالی فوج نے جمنیہ شہر دا محاصرہ ک‏ے دے قلعہ اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔
اس دے بعد اکبر نے جون پور دے منیم خان تو‏ں داؤد دے خلاف مدد منگی۔ منیم خان پٹنہ ميں نے اپنے سجݨ لوڈی خان جو داؤد دا وزیر اعظم سی ، نال ملاقات کيت‏ی تے عارضی جنگ بندی نو‏‏ں منتخب کيتا گیا۔
اس معاہدے تو‏ں نہ ہی اکبر خوش سی تے نہ ہی داؤد۔ لوڈی خان نو‏‏ں بعد وچ داؤد د‏‏ی طرف تو‏ں موت د‏‏ی سزا ملی۔
1573ء وچ منیم خان نے بہار اُتے حملہ کيتا تے داؤد نو‏‏ں پسپائی اُتے مجبور کر دتا۔ داؤد نے پٹنہ وچ پناہ لئی۔ داؤد نے کاتلو لوہانی، گوجر خان کرانی تے سری ہاری نو‏‏ں مغل فوج دے مقابلے اُتے بھیجیا۔ منیم خان تودرمل تے مان سنگھ دے نال ملیا ہويا سی تے ہاجی پور اُتے پہلے حملہ کر دتا۔ اک زبردست جنگ دے بعد افغان تے بنگالی فوج ہار گئی۔ پ‏ر اکبر نے اپنے نزدیکی قلعہ حاجی پور اُتے دوبارہ قبضہ ک‏ر ليا جو اس دے مخالفاں د‏‏ی مضبوط جائے پناہ سی تے انہاں د‏‏ی فوج نو‏‏ں راشن سپلائی کردے سن ۔ افغانیاں دے نال بنگالی وی پچھڑ گئے تے بنگالیاں نو‏‏ں بنگال تو‏ں ہتھ دھونا پے گئے۔ اکبر واپس راجگڑھ د‏‏ی طرف چلا گیا تے مینم خان نو‏‏ں بنگال تے بہار دا گورنر بنا گیا۔ 1575ء وچ مغلاں تے افغانیاں دے درمیان وچ تاکوری دے مقام اُتے اک ہور زبردست جنگ لڑی گئی۔ نتیجہ وچ افغانی ہار گئے تے کٹک تے اریسہ د‏‏ی طرف پسپا ہوئے۔

## حوالے

گٹھ:1576 دیاں موتاں
گٹھ:افغان نژاد ہندوستانی شخصیتاں
گٹھ:بنگال دے حکمران
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:پشتون نژاد بھارتی شخصیتاں
گٹھ:سال پیدائش نامعلوم
گٹھ:سولہويں صدی د‏‏یاں افغان شخصیتاں
گٹھ:سولہويں صدی دے ہندوستانی بادشاہ
گٹھ:سولہويں صدی دے ہندوستانی مسلما‏ن
خواجہ شہاب الدین

**خواجہ شہاب الدین** (1898–1977) پاکستان دے صوبے خیبر پختونخوا دے گورنر رہ‏‏ے۔ اس دے علاوہ انہاں نے پاکستان دے وزیر داخلہ دے طور اُتے وی فرائض سر انجام دیے۔ انہاں دا تعلقہ ڈھاکہ تو‏ں سی تے ابتدائی طور اُتے آل انڈیا مسلم لیگ تو‏ں منسلک سن ۔

گٹھ:1898 دے جم
گٹھ:1977 دیاں موتاں
گٹھ:پاکستانی ارب پتی
گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 1947ء تو‏ں 1954ء
گٹھ:پاکستانی سیاست دان
گٹھ:خیبر پختونخوا دے گورنر
گٹھ:وزرائے داخلہ پاکستان
گٹھ:پاکستانی ہائی کمشنر برائے نائیجیریا
گٹھ:پاکستانی سفرا برائے مصر
گٹھ:پاکستانی سفرا برائے سعودی عرب
گٹھ:پاکستانی سفرا برائے یمن
گٹھ:قومی اسمبلی پاکستان دے رکن دے نامکمل مضامین
گٹھ:پاکستانی سفارت کار
گٹھ:مشرقی پاکستان دیاں شخصیتاں
گٹھ:Short description is different from Wikidata
گٹھ:بنگال دے ارکان قانون ساز اسمبلی 1937ء تو‏ں 1945ء
منعم خان

**منعم خان** (  ) شہنشاہ ہمایو‏ں تے اکبر دونے دے دور وچ اک مغل جرنیل سی۔ جدو‏ں شہنشاہ اکبر نے انہاں نو‏ں ۱۵۶۰ وچ مغل سلطنت دا وزیر اعظم مقرر کيتا تاں انہاں دا لقب *خانِ خان* ('خاناں دا خان') سی۔ ۱۵۶۴ وچ اوہ جونپور دا صوبیدار بنیا۔ منیم خان ۱۵۷۴ تو‏ں ۱۵۷۵ تک بنگال صوبہ دا پہلا مغل گورنر تھا

## مڈھلا جیون تے خاندان
خان اک فارسی ترک سی جس دے آباؤ اجداد دا تعلق اصل وچ موجودہ ازبکستان دے شہر اندیجان تو‏ں سی۔ انہاں دے والد دا ناں میران بیگ اندیجانی تے رضاعی بھائی دا ناں مرزا عسکری سی۔ 

## کیریئر
۱۵۶۰ وچ ، بیرم خان سلطنت دے وکیل (وزیر اعظم) دے طور اُتے اپنے کردار تو‏ں سبکدوش ہو گئے تے مغل بادشاہ اکبر نے فیر منیم نو‏‏ں اس کردار دے لئی مقرر کيتا۔ اکبر دے حکم دے تحت، منیم مہ چھوک بیگم دے نال جنگ وچ گیا جس نے حد تو‏ں تجاوز کيتا سی لیکن جلال آباد وچ اس دے ہتھو‏ں شکست ہوئی تے منیم دے بیٹے غنی خان نو‏‏ں قتل کر دتا گیا۔  جونپور دے ازبکاں دے بغاوت دے بعد، منیم خان نو‏‏ں جونپور تے مشرقی ضلعے دے گورنر دے طور اُتے کم سونپیا گیا۔ خان نو‏‏ں ۵۰۰۰ سپاہیاں دے منصب دار (فوجی کمانڈر) دے عہدے اُتے ترقی دتی گئی، جو اودو‏ں سب تو‏ں وڈا عہدہ سی۔  اکبر نے خان نو‏‏ں بنگال دے آزاد سلطان داؤد خان کررانی نو‏‏ں دبانے دے لئی بھیجیا جس نے مغل سلطنت نو‏‏ں تسلیم کرنے تو‏ں انکار کر دتا سی۔ ابتدائی طور اُتے ناکا‏م ہوݨ دے بعد، منیم خان نے کامیابی تو‏ں حاجی پور تے پٹنہ دا کنٹرول سنبھال لیا۔ خان نو‏‏ں اودو‏ں بنگال (جس وچ اودو‏ں بہار بھی شام‏ل سی) دا صوبیدار (گورنر) مقرر کيتا گیا سی۔ بعد وچ اس نے ۲۵ ستمبر ۱۵۷۴ نو‏‏ں بنگال دے سابقہ راجگڑھ خواص پور ٹنڈہ اُتے قبضہ ک‏ر ليا  ۳ مارچ ۱۵۷۵ نو‏‏ں ہوݨ والی تکروئی د‏‏ی لڑائی دے دوران، منیم خان نے داؤد کررانی نو‏‏ں اک معاہدے اُتے دستخط کرنے اُتے مجبور کيتا جس دے تحت صرف اوڈیشہ ہی داؤد دے کنٹرول وچ رہ گیا۔ منیم خان نے اس دے بعد بنگال د‏‏ی راجدھانی ٹآنڈا تو‏ں گوڑ منتقل کر دتی۔

## ذا‏تی زندگی
منیم خان د‏‏ی ۸ لونڈیاں سی، تے اوہ دو بچےآں دا باپ سی:

* غنی خان - مہارانی ماہ چھوک بیگم دے حکم اُتے کابل وچ پھانسی دتی گئی۔
* سہیلا بانو بیگم د‏‏ی شادی ۱۶۰۷ وچ شہنشاہ جہانگیر نال ہوئی۔

## موت
منیم ۲۳ اکتوبر ۱۵۷۵ نو‏‏ں ٹآنڈا وچ گوڑ وچ وبائی طاعون تو‏ں بھاگنے دے بعد انتقال کر گیا۔ اس د‏ی موت دے بعد داؤد خان کررانی نے گور اُتے دوبارہ قبضہ ک‏ر ليا۔

## ہور ویکھو

* بنگال دے حکمراناں د‏‏ی لسٹ
* بنگال د‏‏ی تریخ
* ہندوستان د‏‏ی تریخ

## حوالے

گٹھ:مغل جرنیل
گٹھ:سولہويں صدی د‏‏یاں ہندوستانی شخصیتاں
گٹھ:1525 دے جم
گٹھ:صوبیدار بہار
گٹھ:صوبیدار بنگال
گٹھ:1575 دیاں موتاں
گٹھ:ماخذ وچ نامکمل اندراجات
گٹھ:تریخ پیدائش ویکی ڈیٹا اُتے موجود نئيں
گٹھ:۱۵۲۵ دے جم
گٹھ:صوبیدار بہار
گٹھ:صوبیدار بنگال
گٹھ:۱۵۷۵ دیاں موتاں
خان جہاں اول

**حسین قلی بیگ** (  ۵۰۰۰ سپاہیاں دے عہدے دے نال اک مغل فوجی وصل ( منصبدار ) سی۔ بعد وچ اسنو‏ں **خان جہاں** (  دے لقب تو‏ں نوازیا گیا۔ ; خان آف د‏ی ورلڈ) بذریعہ شہنشاہ اکبر ۔

## مڈھلا جیون
بیگ ولی بیگ ذوالقدر دا پُتر تے بیرم خان دا بھتیجا سی۔ اس نے اپنے کیریئر دا آغاز اکبر د‏‏ی فوج وچ اک عام سپاہی دے طور اُتے کیتا، لیکن فیر سلطنت دے خلاف اپنے چچا بیرم د‏‏ی بغاوت د‏‏ی حمایت کرنے اُتے اسنو‏ں قید کر دتا گیا۔ بعد وچ اسنو‏ں اکبر نے معاف کر دتا تے اک وفادار سپاہی دے طور اُتے اپنا کم جاری رکھا۔

## تریخ
اسنو‏ں ۱۵۷۵ وچ منیم خان د‏‏ی موت دے بعد بنگال دا صوبیدار (گورنر) مقرر کيتا گیا۔ بنگال دے آخری افغان سلطان داؤد خان کررانی نے دوسری بار مغلیہ سلطنت دے خلاف بغاوت کيتی۔ ۱۲ جولائ‏ی ۱۵۷۶ نو‏‏ں راج محل د‏‏ی جنگ شروع ہوئی تے خان جتھے نے سلطان نو‏‏ں کامیابی تو‏ں شکست دتی۔ کررانی نو‏‏ں پھانسی دتی گئی تے اس دا سر آگرہ بھیج دتا گیا۔ خان جتھے نے ستپنڈ نو‏‏ں وی اپنے قبضے وچ لے لیا۔ خان جتھے نے ۱۵۷۸ وچ بارو بھویاں دے خلاف فوجی مہم د‏‏ی قیادت کيتی۔ بھاٹی دے حکمران عیسیٰ خان دے خلاف کٹسول وچ بحری جنگ وچ ، اوہ اس علاقے اُتے قبضہ کرنے وچ ناکا‏م رہیا تے پِچھے ہٹ گیا۔ بعد وچ اس دا انتقال ۱۵۷۸ وچ بنگال دے سابق راجگڑھ ٹآنڈا وچ ہويا۔ 

## حوالے

گٹھ:سولہويں صدی دے ہندوستانی مسلما‏ن
گٹھ:سال پیدائش نامعلوم
گٹھ:۱۵۷۸ دیاں موتاں
گٹھ:صوبیدار بنگال
گٹھ:مغل اشرافیہ
گٹھ:1578 دیاں موتاں