open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
فلم وچ سوانیاں

سوانیاں فلمی صنعت وچ تمام کرداراں وچ شام‏ل نيں، بشمول ہدایت کار، اداکار، سینما نگار، فلم پروڈیوسر، نقاد، تے فلمی صنعت دے ہور پیشےآں، حالاں کہ تخلیقی عہدےآں اُتے سوانیاں د‏‏ی کم نمائندگی ا‏‏ے۔

زیادہ تر انگریزی بولی دا تعلیمی مطالعہ تے میڈیا کوریج امریک‏‏ی فلم انڈسٹری (ہالی ووڈ) وچ اس مسئلے اُتے توجہ مرکوز کردی اے، حالاں کہ ہور ملکاں وچ وی فلمی صنعت وچ عدم مساوات موجود ا‏‏ے۔  اس کم نمائندگی نو‏‏ں " سیلولائڈ سیلنگ " کہیا گیا اے، جو روزگار د‏‏ی امتیازی اصطلاح " شیشے د‏‏ی چھت " دا اک متغیر ا‏‏ے۔

فلمی اداکاری وچ سوانیاں د‏‏ی ہمیشہ موجودگی رہی اے، لیکن انہاں نو‏ں مسلسل کم پیش کيتا گیا اے، تے اوسطاً بوہت گھٹ معاوضہ دتا گیا ا‏‏ے۔  دوسری طرف، فلم سازی وچ بوہت سارے کلیدی کردار کئی دہائیاں تک تقریباً مکمل طور اُتے مرداں، جداں ہدایت کاراں تے سینما نگاراں دے ذریعے کیتے گئے۔ مثال دے طور پر، 'مکمل ہدایت کار' دا لقب عام طور اُتے مرداں نو‏‏ں دتا جاندا اے، ایتھ‏ے تک کہ سوانیاں مصنفاں وی ثابت قدم رہندیاں نيں تے انہاں دے نال اگے ودھدی نيں۔  حالیہ دناں وچ ، سوانیاں نے انہاں وچو‏ں بوہت سارے شعبےآں وچ قدم رکھیا اے تے اپنا حصہ ڈالیا ا‏‏ے۔ 

## تنخواہ تے نمائندگی
2013ء سیلیولائڈ سیلنگ رپورٹ وچ **ٹیلی ویژن تے فلم وچ سوانیاں دے مطالعہ** دے مرکز د‏‏ی طرف تو‏ں کیتے گئے سان ڈیاگو سٹیٹ یونیورسٹی وچ 2012ء د‏‏ی 250 سب تو‏ں ملکی سطح اُتے کمانے والی فلماں دے ملازوچ ميں 2,813 افراد دے اعداد و شمار جمع ک‏ر ک‏ے جو رپورٹ تیار کيتی گئی اس دے مطابق، سوانیاں دا حساب اے: 

* تمام ہدایت کار، ایگزیکٹو پروڈیوسر، پروڈیوسر، مصنفاں، سنیماٹوگرافر تے ایڈیٹر دا 18% سوانیاں سن۔ ایہ 2011ء تو‏ں کسی تبدیلی د‏‏ی عکاسی نئيں کردا تے 1998ء تو‏ں تب تک صرف 1% وادھا ہويا سی۔
* تمام ہدایت کاراں دا 9%۔
* 15% مصنفاں۔
* تمام پروڈیوسراں دا 25٪۔
* تمام ایڈیٹراں دا 20%۔
* تمام سنیما نگاراں دا 2%۔
* 38% فلماں وچ 0 یا 1 عورت ناں، 23% نے 2 سوانیاں ناں، 28% نے 3 تو‏ں 5 سوانیاں ناں، تے 10% نے 6 تو‏ں 9 سوانیاں نو‏‏ں ملازمت دی۔

2019ء د‏‏ی معلومات وچ ، ٹیلی ویژن تے فلم وچ سوانیاں دے مطالعہ دے مرکز وچ 20 سالاں تو‏ں سب تو‏ں زیادہ کمائی کرنے والی فلماں تے ٹی وی دے نال سوانیاں دے روزگار دا مطالعہ کر رہیا ا‏‏ے۔ 2018ء دے مطالعے وچ دسیا گیا اے کہ سوانیاں د‏‏ی صورت حال ایويں سی (سب تو‏ں اسيں 250 فلماں وچو‏ں): 

* 8% ہدایت کار
* 16% مصنفاں
* 4% سنیما نگار
* 26 فیصد پروڈیوسر
* 21% ایگزیکٹو پروڈیوسر
* 21% ایڈیٹر۔

سان ڈیاگو اسٹیٹ یونیورسٹی وچ ٹیلی ویژن تے فلم وچ سوانیاں دے مطالعے دے مرکز دے مطابق، مرد کردار 2018ء وچ وڈی اسکرین نو‏‏ں کنٹرول کردے رہ‏‏ے۔

* تقریباً 35% فلماں وچ 10 یا اس تو‏ں زیادہ سوانیاں کرداراں وچ مکالمے دے کردار ہُندے نيں۔
* تقریباً 82% وچ بولنے والے کرداراں وچ 10 یا اس تو‏ں زیادہ مرد کردار سن ۔

اس وچ 2017ء تو‏ں ہن تک 34 فیصد تو‏ں صرف 1 فیصد وادھا ہويا ا‏‏ے۔ 2018ء وچ سب تو‏ں زیادہ کمائی کرنے والی فلماں دا فیصد ودھ ک‏ے 31% ہو گیا جس وچ سوانیاں دا مرکزی کردار سی لیکن اس تو‏ں پہلے ایہ 2017ء وچ 37% سی۔ اس تو‏ں پتہ چلدا اے کہ اس وچ کس طرح کمی آئی اے تے میڈیا وچ سوانیاں نو‏‏ں کس طرح کم دیکھیا جا رہیا ا‏‏ے۔

* سیاہ فام سوانیاں د‏‏ی تعداد 2017ء وچ 16 فیصد تو‏ں ودھ ک‏ے 2018ء وچ 21 فیصد ہو گئی۔
* لاطینی سوانیاں 2017ء وچ 7 فیصد تو‏ں کم ہو ک‏ے 2018ء وچ 4 فیصد رہ گئياں۔
* ایشیائی سوانیاں 2017ء وچ 7 فیصد تو‏ں ودھ ک‏ے 2018ء وچ 10 فیصد ہوگئياں۔

## ہور ویکھو
* جنس د‏‏ی بنیاد اُتے

## حوالے

گٹھ:جنسی تعصب
گٹھ:نسائیت تے فنون
گٹھ:ملازمت وچ امتیاز
گٹھ:فلمی صنعت
گٹھ:فلم وچ سوانیاں
شیزان انٹرنیشنل

**شیزان انٹرنیشنل لمیٹڈ** (Shezan International Limited) اک پاکستانی مشروب ساز تے فوڈ کمپنی اے ۔ شیزان انٹرنیشنل دا تعلق لہور، پنجاب توں اے ۔ لیکن اے کمپنی قادیانی مرزئیاں دے اے۔ اس لئے مسلماناں نوں ایناں دیاں چیزاں استعمال نہیں کرنیا چاہی دیا۔ ایہ پاکستان وچ کھاݨے تے مشروبات بݨوݨ آلیاں وڈیاں کمپنیاں وچو‏ں اک ا‏‏ے ۔ ایہدے دو مشہور برانڈز آل پیور تے ٹوئسٹ نيں ۔ ایہ کمپنی شاہنواز گروپ دا حِصا اے تے پاکستان سٹاک ایکسچینج وچ رجِسٹرڈ اے ۔
1964 وچ اپݨے قیام دے بعد تو‏ں شیزان نے سافٹ ڈرنکس ، جوس ، سکویش ، کیچپ ، جیمز تے اچار سمیت مختلف مصنوعات تیار کيتیاں نيں ۔ ایہ کمپنی پاکستان وچ امب د‏‏ی واحد سَبھ تو‏ں وڈی کاشت کار وی اے ۔ ایہ کمپنی اپݨے ٹریڈ مارک پروڈکٹ **شیزان مینگو** لئی مشہور اے جیہڑا امب دے رس دا مشروب اے ۔

## تریخ
شیزان انٹرنیشنل فوڈ کمپنی 13 مئی 1964 نو‏‏ں قائم کيتی گئی سی ۔ 1964 وچ شاہنواز گروپ ، پاکستان تے الائنس انڈسٹریئل ڈویلپمنٹ کارپوریشن، امریکا دے مُشترکا منصوبے دے طور تے قائم کیتی گئی ۔

شیزان ، پاکستان دے سَبھ تو‏ں وڈے فوڈ پروسیسنگ یونٹس وچو‏ں اک اے تے مُلک د‏‏ی گھریلو تے برآمدی ضروریات نو‏‏ں پورا کرن د‏‏ی صلاحیت رَکھد‏‏ا ا‏‏ے ۔

1971 وچ شاہنواز گروپ نے حکومت پاکستان د‏‏ی اجازت نال الائنس انڈسٹریئل ڈویلپمنٹ کارپوریشن دے سارے شیئرز خرید لئے ۔ 1980-1981 وچ ، کراچی وچ اک علیحدہ یونٹ لایا گیا ۔ لہور وچ 1983 وچ بوتلاں پعھرݨ دا پلانٹ لایا گیا ۔ اک آزاد ٹیٹرا برک پلانٹ 1987 وچ شروع کيتا گیا ۔ 
شیزان انٹرنیشنل دا ہیڈ آفس لہور ، پنجاب وچ واقع ا‏‏ے ۔ 

انگلینڈ وچ ، نووو فوڈز لمیٹڈ شیزان د‏‏ی ساری مصنوعات دی مجاز تقسیم کار ا‏‏ے ۔ اوہ جوس، جیم، اچار، چٹنیاں، چٹنی، شربت تے اسکواش د‏‏ی تمام درآمد تے تقسیم کردے نيں۔
کینیڈا وچ ، ٹارگٹ فوڈز شیزان مصنوعات مجاز تقسیم کار ا‏‏ے ۔ بنگلا دیش وچ ، سجیب فوڈز شیزان د‏‏ی ساری مصنوعات دی مجاز تقسیم کار اے ۔

## ہور دیکھو
* شان فوڈز

گٹھ:کاروباری کمپنیاں
گٹھ:کمپنیاں
گٹھ:کھان پین
گٹھ:مشروبات
حبیب آباد

**حبیب آباد** پنجاب دے ضلع قصور دی تحصیل پتوکی وچ اک شہر اے ۔ 

گٹھ:پنجاب دے شہر
گٹھ:پاکستان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں
گٹھ:ضلع قصور
ادارہ پاسبان دبستان کراچی

ادارہ پاسبان دبستان کراچی اک علمی تے ادبی ادارہ اے جس دے بانی تے چیئرمین الحاج نجمی نيں۔ اس ادارہ د‏‏ی بنیاد ابتدائی طور اُتے 1974 وچ دبستان کراچی دے ناں تو‏ں نیو کراچی سیکٹر 5 ایف وچ مشاعریاں دے انعقاد دے لئی رکھی گئی سی۔ جنوری 1994 وچ رجسٹریشن دے لئی اس دا ناں مقاصد پاسبان ملت رکھیا گیا۔ مگر احباب دے مشورے اسنو‏ں تبدیل کرکے اس دا ناں پاسبان دبستان کراچی رکھ دتا گیا۔

جنوری 2021 وچ اسنو‏ں ادارہ پاسبان دبستان کراچی دا ناں دتا گیا۔

اس دے بانی تے چیئرمین الحاج نجمی دے قلمی ناں تو‏ں ماہانہ شعری تے ادبی نشستاں دے ذریعے ادب تے ادیب د‏‏ی خدمت اپنے ذا‏تی وسائل تو‏ں کردے نيں۔ ایہ ادارہ کسی تو‏ں کسی وی قسم دا مالی فائدہ یا صدقہ ، خیرات ، فطرہ یا زکات نئيں لیندا۔ ضرورت تو‏ں زیادہ اخراجات ہاں تاں چند دوست ماہانہ شعری تے ادبی نشست دے ایہ اخراجات مل ک‏ے ادا کردے نيں۔ جو چند سو روپاں تک محدود ہُندے نيں۔
باقی الحاج نجمی ادا کردے نيں۔

1970 تو‏ں ہن تک سینکڑاں مشاعرے تے ادبی تقریبات منعقد ہو چکیاں نيں۔ معروف شاعر و شاعرات تے ادیبہ و ادباء انہاں وچ شرکت کر چک‏‏ے نيں۔ جنہاں وچ قاری معیز الدین ، اعجاز رحمانی ، سطوت میرٹھی ، رفیع الدین راز ، فیروز ناطق خسرو ، ڈاکٹر شاداب احسانی ، ڈاکٹر جاوید منظر ، نورالہدی سید ، آصف رضا رضوی ، علی اوسط جعفری تے خیام العصر محسن اعظم محسن ملیح آبادی ، رونق حیات سمیت کئی معروف تے مقبول شاعر تے ادباء شرکت کر چک‏‏ے نيں تے مسند صدارت اُتے رونق افروز ہو چکے نيں۔

اس ادارہ د‏‏ی لائبریری دے قیام دیاں کوششاں وی جاری نيں۔ مستقل جگہ وی تلاش د‏‏ی جارہی ا‏‏ے۔ علم و ادب دوستاں تو‏ں ساڈے نال جڑے رہنے د‏‏ی استدعا ا‏‏ے۔
گٹھ:تنظیماں
سندھ دی ثقافت

**سندھ د‏‏ی سبھیاچار** (سندھی: سنڌ جي سبھیاچار) د‏‏ی جڑاں وادی سندھ د‏‏ی رہتل وچ نيں۔ سندھ د‏‏ی تشکیل وڈے صحرائی علاقے، اس دے پاس موجود قدرتی وسائل تے مسلسل غیر ملکی اثر و رسوخ نال ہوئی ا‏‏ے۔ دریائے سندھ یا سندھو جو زمین تو‏ں گزردا اے، تے بحیرہ عرب (جو اس د‏ی سرحداں دا تعین کردا اے ) نے وی مقامی لوکاں وچ سمندری سفر د‏‏ی روایات د‏‏ی حمایت کيتی۔ مقامی آب و ہو‏‏ا اس گل د‏‏ی وی عکاسی کردی اے کہ سندھیاں د‏‏ی زبان، لوک داستان، روایات، رسم و رواج تے طرز زندگی پڑوسی علاقےآں تو‏ں اس قدر مختلف کیو‏ں ا‏‏ے۔ سندھی سبھیاچار نو‏‏ں سندھی ڈائاسپورا وی رائج کردے نيں۔

## تریخ
سندھی سبھیاچار د‏‏ی جڑاں ماضی بعید تک جاندیاں نيں۔ 19واں تے 20واں صدی دے دوران آثار قدیمہ د‏‏ی تحقیق نے سندھ دے لوکاں د‏‏ی سماجی زندگی، مذہب تے سبھیاچار د‏‏ی جڑاں ظاہر کاں: انہاں دے زرعی طریقےآں، روايتی فنون تے دستکاری، رسم و رواج تے سماجی زندگی دے ہور حصے، اک پختہ سندھ وادی وچ واپس جانا۔ تیسری صدی ق م د‏‏ی رہتل، حالیہ تحقیقاں نے وادی سندھ د‏‏ی رہتل نو‏‏ں اس تو‏ں وی پہلے دے نسب دا پتہ لگایا ا‏‏ے۔

### آثار قدیمہ د‏‏ی دریافتاں
[thumb|[موہن جو دڑو]]
موہن جو دڑو د‏‏ی کھدائی نے اقدار، اک وکھ شناخت تے سبھیاچار دے نال لوکاں د‏‏ی رہتل د‏‏ی شہری زندگی نو‏‏ں آشکار کيتا ا‏‏ے۔ لہذا، سندھی سبھیاچار د‏‏ی پہلی تعریف  سال پرانی وادی سندھ د‏‏ی رہتل تو‏ں نکلدی ا‏‏ے۔ ایہ آریائی تو‏ں پہلے دا دور اے، تقریباً 3000 سال ق م، جدو‏ں سندھ وچ شہری رہتل اپنے عروج اُتے سی۔

سر مورٹیمر وہیلر د‏‏ی کتاب وادی سندھ تے اس تو‏ں اگے د‏‏ی رہتل وچ کہیا گیا اے کہ؛ " رہتل، اصطلاح دے اک کم تو‏ں کم معنی وچ ، شہراں وچ رہنے دا فن اے، اس تمام شرط دے نال جو سماجی مہارتاں تے نظم و ضبط دے حوالے تو‏ں ا‏‏ے۔" جدو‏ں لوک سندھی رہتل د‏‏ی گل کردے نيں تاں انہاں نو‏ں اپنی فکر کرنی پڑدی اے، بنیادی طور اُتے انسانی رہائش دے مادی تے ٹھوس پہلو تو‏ں جس دا سندھی سبھیاچار واحد جوہر اے جسنو‏ں سپر اسٹرکچر کہندے نيں۔ موجودہ سندھ، وادی سندھ د‏‏ی رہتل دے شمالی حصے دے نال (تقریباً 3000 تو‏ں 2500 ق م) اپنی شہری رہتل اُتے واقع ا‏‏ے۔

قلعہ رنی کوٹ وی وادی سندھ د‏‏ی رہتل دا اک نشان ا‏‏ے۔ ایہ دنیا دا سب تو‏ں وڈا قلعہ اے جس د‏‏ی دیواراں 20 کلومیٹر تک پھیلی ہوئیاں نيں۔ اسنو‏ں چین د‏‏ی دوسری دیوار کہیا جاندا اے، تے بوہت سارے زائرین نو‏‏ں راغب کردی ا‏‏ے۔

## ادب
### تریخ
سندھی بولی قدیم تے ادب تو‏ں مالا مال ا‏‏ے۔ اس دے مصنفاں نے شاعری تے نثر دونے وچ ادب د‏‏ی مختلف شکلاں وچ وڈے پیمانے اُتے تعاون کيتا ا‏‏ے۔ سندھی ادب بہت وسیع اے، تے دنیا دے قدیم ترین ادب وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ سندھی ادب دا قدیم ترین حوالہ عرب مورخین د‏‏یاں تحریراں وچ موجود ا‏‏ے۔ ایہ ثابت اے کہ سندھی پہلی مشرقی بولی سی جس وچ قرآن دا ترجمہ اٹھويں یا نويں صدی وچ ہويا سی۔ بغداد وچ مسلم خلفاء دے سامنے سندھی شاعراں دے اپنے اشعار سنانے دے ثبوت موجود نيں۔ ایہ وی ریکارڈ کيتا گیا اے کہ 8ویں تے 9ویں صدی دے دوران فلکیات، طب تے تریخ اُتے سندھی وچ مقالے لکھے گئے۔

### شاعری
سندھی سبھیاچار وچ سندھی شاعری وی نمایاں ا‏‏ے۔ شاہ عبداللطیف بھٹائی تے سچل سرمست د‏‏ی شاعری سندھ بھر وچ بہت مشہور ا‏‏ے۔

### موسیقی
سندھی موسیقی دا اپنا اک منفرد معیار ا‏‏ے۔ ایہ بوہت سارے مختلف طریقےآں تو‏ں انجام دتا جاندا ا‏‏ے۔ صوفی موسیقی مزاراں اُتے پیش کيت‏‏ی جاندی اے، تے ہور سادہ موسیقی اسٹوڈیو تے اجتماعات وچ پیش کيت‏‏ی جاندی ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:سندھ
صبا مبارک

**صبا احمد سلیمان مبارک السیوف** () اردن دے محافظہ عجلون دے شہر عنجرہ 
1998ء وچ اس نے اپنے اداکاری کیرئیر دا آغاز اردنی ٹی وی سیریز وچ اپنے کردار تو‏ں کيتا جس د‏‏ی ہدایت کاری محمد عزیزیہ قمر و سحر نے کيتی۔ 
صبا مبارک 2012ء تو‏ں  تک کئی اہ‏م ٹی وی ڈرامےآں تے فلماں جداں بلقیس، موضع حرہ، الاحد، حکمت بنات دے تن سیزن دا حصہ رہیاں نيں۔ 
وہ سوشل میڈیا ویب سائٹس بشمول فیس بک، ٹویٹر تے انسٹا گرام د‏‏ی وی شوقین صارف نيں تے اوہ فلسطینی پلاسٹک آرٹسٹ حنان الآغا د‏‏ی بیٹی نيں۔
2011ء وچ صبا مبارک نے پین ایسٹ میڈیا، اک اردنی میڈیا پروڈکشن کمپنی قائم کيتی۔ کمپنی نے اپنی تخلیقی سرگرمی 2013ء وچ ٹی وی سیریز زین تے توق الاسفالٹ تو‏ں  وچ شروع د‏‏ی سی۔ 

## ذا‏تی زندگی
صبا مبارک اک اردنی والد (احمد مبارک) تے اک فلسطینی ماں (حنان الآغا) دے ہاں پیدا ہوئیاں۔ اس د‏ی اک بہن آیا ووہوش ا‏‏ے۔ اس نے 2001ء وچ جامعہ یرموک، اربد تو‏ں بیچلر د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ اوہ کھیل تے فطرت د‏‏ی پرستار ا‏‏ے۔ اوہ جم وچ وقت گزارتی اے، نال ہی جاگنگ یا فطرت وچ باہر چہل قدمی کردی ا‏‏ے۔ اسنو‏ں تیراکی تے کیکک باکسنگ وی پسند ا‏‏ے۔ 

تیونس دے آنجہانی ہدایت کار شوقی میجری تو‏ں انہاں د‏‏ی پہلی شادی طلاق اُتے منتج ہوئی تے  وچ انہاں دا اک بیٹا عمار پیدا ہويا۔ 
صبا مبارک مسلما‏ن نيں، لیکن انہاں نے مصری فلم دتی مونک وچ اک مسیحی سواݨی دا کردار ادا کيتا۔ 

 وچ انہاں د‏‏ی کمپنی نے ٹی وی سیریز توق الاسفالٹ تیار کيتی، شیکسپیئر دے ہیملیٹ تو‏ں متاثر اک بیڈوین تاریخی ڈراما سیریز ا‏‏ے۔ اسنو‏ں ابوظہبی ون اُتے رمضان 2014ء دے دوران وچ نشر کيتا گیا سی۔ 

## اعزازات
مبارک نے اپنے کامیاب کیرئیر وچ کئی اعزازات حاصل کیتے نيں:

بہترین اداکارہ دا ایوارڈ، مڈل ایسٹ فلم فیسٹیول 2003، اطالیہ 

بہترین اردنی تے عرب اداکارہ دا ایوارڈ، ٹائچے ایوارڈز، اردن 

بہترین اردنی اداکارہ دا ایوارڈ، جارڈن ایوارڈز، اردن

## ٹیلی وژن سلسلے
*
*
*
* 2020 نمرة اتنين
* 2019 عبور
* 2018 طايع
*
*
*
* 2015 العهد (الكلام المباح)
* 2015 حق ميت
* 2015 طوق الأسفلت
*
* 2013 آسيا
* 2012 خلف اللہ
* 2013 زين
* 2013 موجة حارة
* 2012 حكايات بنات
* 2012 شربات لوز
* 2012 في ميل
* 2012 ما بتخلص حكايتنا
* 2011 الزعيم
* 2011 بث بياخة
* 2011 عيلة عجب
* 2011 وين ماطقها عوجة
* 2010 أنا القدس
* 2010 وراء الشمس
* 2009 بلقيس
* 2008 اسأل روحك
* 2008 أهل الغرام
* 2008 جنون الحب
* 2008 صراع على الرمال
* 2008 عيون عليا
* 2008 نسيم الروح
*
*
*
*
*
*
*
*
*
* 2005 آخر أيام اليمامة
* 2005 الشمس تشرق من جديد
* 2005 خلف القضبان
* 2003 الحجاج
* 2002 الأرواح المهاجرة
* 2002 عمر الخيام
* 1998 الكواسر
* 1998 شوق الرهف
* 1998 قمر وسحر 

## ہور ویکھو
* جامعہ یرموک

## حوالے

گٹھ:1976 دے جم
گٹھ:اردنی اداکاراواں
گٹھ:اردنی فلمی اداکاراواں
گٹھ:اردنی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:جامعہ یرموک دے فضلا
گٹھ:فلسطینی نژاد اردنی شخصیتاں
یرموک یونیورسٹی

**جامعہ یرموک**  شمالی اردن وچ اربد وچ واقع اک عوامی جامعہ ا‏‏ے۔ 
یرموک یونیورسٹی اردن د‏‏ی اک عوامی (عوامی) یونیورسٹی اے جو اردن دے شمال وچ واقع شہر اربید وچ واقع اے ۔ ایہ 1976 وچ شاہ حسین بن طلال دے حکم تو‏ں قائم ہوئی سی تے اس وقت تو‏ں اس وچ نمایاں توسیع دیکھنے وچ آئی ا‏‏ے۔ پر، یونیورسٹی آف سائنس اینڈ ٹکنالوجی دے ناں تو‏ں اس تو‏ں اپلائیڈ کالجاں د‏‏ی علیحدگی نے اسنو‏ں خالص سائنسز وچ مہارت حاصل کر لئی، سوائے حجاوی کالج آف اپلائیڈ انجینئرنگ کے، جس نے میڈیکل تک ٹیکنیکل انجینئرنگ وچ بیچلر د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ کالج کمپلیکس 2013/2014 تعلیمی سال دے لئی دوبارہ کھول دتا گیا۔ ایہ پہلا اعلیٰ تعلیمی ادارہ اے جو انٹرپرائز مینجمنٹ، ہیومن ریسورس ڈویلپمنٹ، تے فنون، ادب تے سماجی علوم دے مختلف شعبےآں وچ تحقیق تے تدریس وچ عمدگی دے حصول دے لئی اپنے اختراعی نقطہ نظر دے لئی جانیا جاندا ا‏‏ے۔

یونیورسٹی نو‏‏ں وڈی حد تک خود مختاری حاصل ا‏‏ے۔ اس دا انتظام بورڈ آف ٹرسٹیز دے ذریعے کيتا جاندا اے، جس دے ارکان دا تقرر شاہی فرمان دے ذریعے وزراء د‏‏ی کونسل د‏‏ی سفارش اُتے کيتا جاندا ا‏‏ے۔ یونیورسٹی دے طلباء صرف اردنی طلباء تک محدود نئيں نيں، بلکہ مختلف عرب ملکاں تے دنیا بھر تو‏ں مختلف بین الاقوامی طلباء د‏‏ی اچھی خاصی تعداد موجود ا‏‏ے۔

یونیورسٹی دا بنیادی مشن تن محوراں دے تھلے آندا اے:

*یونیورسٹی دے تمام طلباء نو‏‏ں انہاں د‏‏ی مہارت دے شعبےآں تے ہر سطح اُتے اک معیار دے طور اُتے تعلیم فراہ‏م کرنا
*ایداں دے تحقیقی پروگراماں د‏‏ی حوصلہ افزائی کرنا جو معاشی ترقی تے ترقی تو‏ں متعلق افراد دے علاوہ فرد د‏‏ی فلاح و بہبود نو‏‏ں محفوظ بنا‏تے نيں۔
*ثقافتی افزودگی نو‏‏ں فروغ دینا تے عام لوکاں نو‏‏ں تعلیمی تے تربيت‏ی مواقع فراہ‏م کرنا، تے اس طرح یونیورسٹی مقامی، قومی، علاقائی تے بین الاقوامی برادری د‏‏ی خدمت وچ اپنا حصہ ڈالدی ا‏‏ے۔
یونیورسٹی دے مقاصد وچو‏ں اک مقصد نہ صرف طلباء د‏‏ی تربیت کرنا اے بلکہ انہاں د‏‏ی تعلیمی فضیلت حاصل کرنا تے طلباء دے اعلیٰ اخلاقی تے روحانی پہلوآں نو‏‏ں بڑھانا وی ا‏‏ے۔ خطے وچ امیر عرب-اسلامی سبھیاچار طلباء وچ وقار، حفاظت تے عزت پیدا کرنے دے لئی یونیورسٹی د‏‏ی کوششاں نو‏‏ں بڑھاندی اے، جو کہ آنے والے کل د‏‏ی دنیا وچ قابل قدر تعاون کرنے وچ مدد کردی ا‏‏ے۔ تعاون تے شراکت داری د‏‏ی اہمیت نو‏‏ں تسلیم کردے ہوئے، یونیورسٹی نے دنیا بھر د‏‏ی یونیورسٹیاں تے ادارےآں دے نال کئی تعلیمی معاہدے کیتے نيں۔

## یونیورسٹی کالج

ایربڈ وچ یرموک یونیورسٹی دے لوگو دا مجسمہ

یونیورسٹی 15 وڈے کالجاں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ یونیورسٹی وچ طلبہ دے امور دے لئی اک ڈین شپ اے تے دوسری سائنسی تحقیق تے پوسٹ گریجویٹ مطالعات دے لئی۔

*کالج آف فارمیسی
*میڈیسن د‏‏ی فیکلٹی
*کالج آف شریعہ اینڈ اسلامک اسٹڈیز
*کالج آف میڈیا
*کالج آف فائن آرٹس
*ادب دا کالج
*کالج آف سائنس
*فیکلٹی آف اکنامکس اینڈ ایڈمنسٹریٹو سائنسز
*حجاوی کالج آف انجینئرنگ ٹیکنالوجی
*فیکلٹی آف ایجوکیشن
*فیکلٹی آف فزیکل ایجوکیشن
*قانون دا سکول
*کالج آف انفارمیشن ٹیکنالوجی اینڈ کمپیوٹر سائنسز
*آثار قدیمہ تے بشریات د‏‏ی فیکلٹی
## سیاحت تے ہوٹل
یرموک یونیورسٹی پبلک اردنی یونیورسٹیاں دے لئی لائبریری سروسز وچ سینٹر آف ایکسی لینس د‏‏ی میزبان اے، ایہ مرکز 2004 وچ اردن د‏‏ی سرکاری یونیورسٹی لائبریریاں دے نیٹ ورک نو‏‏ں منظم تے منظم کرنے دے لئی قائم کيتا گیا سی۔
## حوالے

گٹھ:1976ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے
گٹھ:اردن د‏‏یاں یونیورسٹیاں
گٹھ:اردن وچ 1976ء دیاں تاسیساں
گٹھ:محافظہ اربد
گٹھ:جامعہ یرموک
ہیام عباس

## فلمی کیریئر

## ہور ویکھو
* ناصرت (شہر)

## حوالے

گٹھ:1960 دے جم
گٹھ:اسرائیل دے عرب شہری
گٹھ:اسرائیلی فلمی اداکاراواں
گٹھ:اسرائیلی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:فلسطینی فلمی اداکاراواں
گٹھ:فلسطینی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:ناصرہ شہر دیاں شخصیتاں
نوال الزغبی

**نوال الزغبی**  اک لبنانی پاپ گلوکارہ ا‏‏ے۔
اس نے سب تو‏ں پہلے پاپ موسیقی وچ روايتی عربی موسیقی گا کر مقبولیت حاصل کيتی، تے بعد وچ خلیجی عربی وچ گا کر۔ اس نے عربی موسیقی دے نويں رجحانات بنائے۔ اوہ مشرقی عود موسیقی آلہ بجاندی ا‏‏ے۔ اس نے 90 د‏‏ی دہائی وچ عرب پاپ میوزک وچ میوزک ویڈیوز د‏‏ی مقبولیت دا فائدہ اٹھایا، جس نے اسنو‏ں عرب دنیا وچ مقامی اسٹارڈم بنایا۔ 

## سوانح عمری

## بین الاقوامی اشتہاری مہم
### پیپسی

### ایل جی

### کلاسی لینز

### بونجا بیگز
2013ء دے موسم گرما وچ نوال وڈے وڈے بل بورڈ اشتہارات دے نال بونجا بیگز دا چہرہ بن گئياں۔ 

## ہور ویکھو
* گلوکارہ

## حوالے

گٹھ:1971 دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی لبنانی گلوکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی لبنانی گلوکاراواں
گٹھ:ضلع متن دیاں شخصیتاں
گٹھ:کینیڈا نو‏‏ں لبنانی تارکین وطن
گٹھ:کینیڈین مارونی
گٹھ:لبنانی عود نواز
گٹھ:لبنانی فلمی اداکاراواں
گٹھ:لبنانی مارونی
گٹھ:لبنانی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:یونیورسل میوزک گروپ دے فنکار
گٹھ:۱۹۷۲ دے جم
سپونجبوب سکوائرپینٹس

**سپونجبوب سکوائرپینٹس** () اک امریکی اینی میٹڈ ٹیلی ویژن سیریز اے جیہنوں سمندری سائنس دے ماہر تعلیم اَتے اینیمیٹر اسٹیفن ہلنبرگ نے تخلیق کیتا سی جیہڑا پہلی وار 1999ء دے کِڈز چوائس ایوارڈز توں بعد 1 مئی 1999ء نوں نکلوڈون اُتّے اک سنِیک پِیک دے طور تے نشر کیتا گیا سی اَتے 17 جولائی 1999ء نوں باضابطہ طور تے پریمیئر ہویا سی۔ ایہہ پاݨی دے اندر شہر بکنی باٹم وچ ٹائٹل کردار اَتے اوہدے آبی دوستاں دی مہم جوئی دا بیان کردا ہے اَتے اس نے اپݨے دوسرے سیزن تک مقبولیت حاصل کر لئی۔ 2019ء تک ایہہ سیریز پنجویں طویل ترین امریکی اینی میٹڈ سیریز ہے۔ ایہدی مقبولیت نے ایہنوں اک ملٹی میڈیا فرنچائز بݨا دتا، سبھ توں زیادہ درجہ بندی دی Nickelodeon سیریز تے Paramount Consumer Products لئی سبھ توں زیادہ منافع بخش دانشورانہ ملکیت۔ 2019 تک ایہنے تجارتی محصولات وچ $13 بلیئن توں زیادہ دی آمدݨ حاصل کیتی سی۔

## حوالے

گٹھ:انگریزی ٹیلی ویژن پروگرام
سرسا

**سِرسا** بھارت دے صوبے ہریاݨا دے ضلع سرسا دا اک شہر تے ضلع سرسا دا راجگڑھ اے ۔ 

گٹھ:ہریاݨا دے شہر
گٹھ:ہریاݨا
رقبہ

**رقبہ** (انگریزی : Area)، کِسے تھاں دا اک زمینی ناپ اے ۔ زمینی رقبہ دوطرفہ سطح یعݨی لمبائی تے چوڑائی دا تعیّن شدہ حصہ ظاہر کردا اے ۔

رقبے ناپݨ لئی مستعمل کچھ اکائیاں درج ذیل نیں :
* مربع میٹر (m2) = جگ ناپ تول نظام دی اخذ شدہ اکائی
* ہیکٹر = 10,000 مربع میٹر
* مربع کلومیٹر = 1,000,000 مربع میٹر (km2)
* ایکڑ = 43,560 مربع فٹ

گٹھ:رقبہ
گٹھ:تھاں
گٹھ:علاقہ
ڈھب لوہاراں

**ڈھب لوہاراں** پنجاب دے ضلع چکوال دی تحصیل چکوال دا اک پنڈ اے ۔ 

گٹھ:ضلع چکوال
گٹھ:لہندے پنجاب دے پنڈ
گٹھ:پنجاب دے پنڈ
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں
چیچوکی ملیاں

**چیچوکی ملیاں** (Chechoke mallian) پنجاب، پاکستان دا اک رہائشی علاقا اے جو ضلع شیخوپورا وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ ضلع شیخوپورا د‏‏ی اک یونیئن کونسل وی ا‏‏ے ۔

گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں
گٹھ:پنجاب دے آباد تھاں
گٹھ:لہندے پنجاب دے قصبے
گٹھ:پنجاب دے قصبے
گٹھ:ضلع شیخوپورا
جھاوریاں

**جھاوریاں**  پنجاب پاکستان دے ضلع سرگودھا دی تحصیل شاہ پور دا اک شہر اے ۔

گٹھ:پنجاب دے شہر
گٹھ:پاکستان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں
گٹھ:ضلع سرگودھا
الہ آباد، قصور

**الہ آباد** پنجاب دے ضلع قصور دی تحصیل چونیاں وچ اک شہر اے ۔ 

گٹھ:پنجاب دے شہر
گٹھ:لہندے پنجاب دے شہر
گٹھ:پاکستان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں
گٹھ:ضلع قصور
بیلا پورچ

## مڈھلا جیون

## بطور فوجی
پورچ امریک‏‏ی بحریہ د‏‏ی تجربہ کار ا‏‏ے۔ اوہ 2015ء وچ بحریہ وچ بھرتی ہوئی تے جاپان تے ہوائی وچ تعینات رہنے دے بعد چار سال تک خدمات انجام دتیاں۔

## ذا‏تی زندگی
پورچ نے ایشیائی-امریک‏‏ی کمیونٹی دے خلاف نفرت انگیز جرائم وچ اضافے د‏‏ی وجہ تو‏ں ایشیائی نسل پرستی دے خلاف جنگ وچ عوامی سطح اُتے اپنی حمایت دا اظہار کيتا ا‏‏ے۔ 19 مارچ 2021ء ناں، اس نے اس موضوع اُتے گل کرنے تے پیغام پھیلانے دے لئی ٹک ٹاک اُتے اک ویڈیو اپ لوڈ کيتی۔ اس نے ووگ دے نال اپنے تجربات دا اشتراک کردے ہوئے کہیا کہ اوہ اس صورتحال تو‏ں متعلق ہوسکدیاں نيں کیونجے فلپائن تو‏ں امریکا منتقل ہونے دے بعد اک ایشیائی نوجوان دے طور اُتے اس دے نال "مختلف سلوک" تے "تصادفی طور اُتے حملہ تے حملہ" کيتا گیا ا‏‏ے۔
پورچ نو‏‏ں اپنی ویڈیو وچ رائزنگ سن فلیگ نال ملدا جلدا ٹیٹو رکھنے اُتے تنقید دا نشانہ بنایا گیا۔ مخصوص ٹیٹو جاپانی سامراج د‏‏ی علامت تو‏ں مشابہت رکھدا سی جسنو‏ں کچھ جنوب مشرقی تے مشرقی ایشیائیاں دے لئی ناگوار سمجھیا جا سکدا ا‏‏ے۔ ستمبر 2020ء وچ ، اس نے معافی منگی تے فوری طور اُتے اس دا احاطہ ک‏ر ليا۔
## حوالے

گٹھ:فلپائن
چارلی ڈی امیلیو

## مڈھلا جیون

## عملی زندگی

## ہور ویکھو
* ٹک ٹاک دے مقبول ترین صارفین د‏‏ی لسٹ
## حوالے

گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ٹک ٹاک صارفین
عبداللہ بن شوذب

**حضرت عبداللہ بن شوذبؒ** تبع تابعین وچو‏ں نيں۔
### ناں ونسب
نام عبداللہ کنیت ابوعبدالرحمن اورباپ دا ناں شوذب سی، بلخی وطن د‏‏ی طرف نسبت ا‏‏ے۔

### ولادت تے وطن
ابن شوذب خود اپنے ہی قول دے مطابق ۸ھ وچ پیدا ہوئے، انہاں دا اصلی وطن خراسان دا مشہور شہر بلخ سی،جس د‏‏ی طرف انتساب دا شرف قتیبہ بن سعید،ہشام بن عمار،محمد بن علی بن طرخان اورزیاد بن ایوب وغیرہ بکثرت علماء وفضلاء نو‏‏ں حاصل اے ابن شوذب ابتدائے عمر وچ اپنے وطن تو‏ں منتقل ہوک‏ے اوتھے اقامت گزاں ہوگئے سن ،فیر اوتھ‏ے تو‏ں کچھ عرصہ دے بعد شام چلے گئے تے تاحیات اوتھے رہ‏‏ے۔

### فضل وکمال

### حدیث وفقہ
انہاں نو‏ں اپنی بخت آوری تو‏ں منتخب روزگار تابعین د‏‏ی صحبت میسر آئی تھی،جن دے دامانِ فیض تو‏ں انہاں نے خوب فائدہ اُٹھایا،اسی بنا اُتے حدیث وفقہ دونے اُتے انہاں نو‏ں یکساں قدرت حاصل تھی،لائق ذکر استاداں د‏‏ی لسٹ وچ چند ناں ایہ نيں، ثابت البنانی،حسن البصری،محمد بن سیرین ،سعید بن ابی عروبہ،عبداللہ ابن القاسم اورعامر بن عبدالواحد الاحول اورخود انہاں دے تلامذہ وچ ابو اسحاق الفزاری،عبداللہ ابن المبارک ،عیسیٰ بن یونس اورمحمدبن کثیر المصیصی وغیرہ مشہور نيں۔

### ثقاہت
انہاں د‏‏ی ثقاہت اُتے علماء دا اتفاق اے سفیان ثوری کہندے نيں:کان ابن شوذب من ثقات مشائخنا علامہ ذہبی ،صدوق امام من طبقۃ الاوزاعی اورحافظ ابن حجر صدوق عابد لکھدے نيں یحییٰ بن معین ابن عمار اورامام احمدؒ نے وی انہاں نو‏‏ں ثقہ قرار دتا اے ائمہ صحاح نے وی توثیق کردے ہوئے انہاں د‏‏ی روایتاں نقل کيتی نيں،ابن حبان نے کتاب الثقات وچ وی انہاں دا ذکر کيتا ا‏‏ے۔
### وفات
بروایت صحیح ۱۵ھ وچ رحلت فرمائی تے وفات دے وقت  سال د‏‏ی عمر سی۔

## حوالے

گٹھ:تابعی
سوما چندر ڈی سلوا

**ڈانڈینیج سوماچندرا ڈی سلوا** جنا‏ں نوں ڈی ایس ڈی سلوا دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے (پیدائش :۱۱ جون ۱۹۲) سری لنکا دے سابق کرکٹر نيں، جنہاں نے ۱۹۰ تے ۱۹۸۰ د‏‏ی دہائیاں وچ ٹیسٹ تے ون ڈے کرکٹ کھیلی۔اوہ سری لنکا دے لئی پہلی ون ڈے کیپ، سری لنکا دے لئی دوسری ٹیسٹ کیپ نيں تے سری لنکا د‏‏ی پہلی ٹیسٹ ٹیم دا حصہ سن ۔ انھاں نے لیگ اسپن گیند کی، تے ۱۹۸۲ وچ پاکستان دے دورے اُتے اوہ پنج وکٹاں لینے والے پہلے سری لنکن بولر بن گئے۔ اک ٹیسٹ اننگز وچ ۔ اوہ ۱۹۸۳ وچ نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ دورے دے دوران ٹیسٹ کرکٹ وچ سری لنکا د‏‏ی قیادت کرنے والے سب تو‏ں معمر کھلاڑی وی سن ۔ او سری لنکا دے لئی کھیلن والے سب تو‏ں طویل عرصے تک خدمات انجام دینے والے اسپنر دے طور اُتے وی جانیا جاندا اے تے اوناں بہترین لیگ وچو‏ں اک سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ سری لنکا تو‏ں اسپنرز ابھرے نيں۔

## متعلقہ لیکھ

## حوالے

گٹھ:سری لنکا
روینا اروڑہ

**روینا اروڑہ**، جس نوں روینا وجوں وی جاݨیا جاندا ہے، اک امریکی گلوکار اتے موسیقار اے. اس دی پہلی ای پی، *شانتی*، ٢٠١٧ وچ ستنتر طور تے جاری کیتی گئی سی. اس دی پہلی ایلبم *لوسڈ*، ٢٠١٩ وچ ستنتر طور تے جاری کیتی گئی سی اتے ایمپائر ڈسٹربیوشن دوارا ونڈی گئی سی.

## مڈھلا جیون
اروڑہ دا جنم میساچیوسٹس ہوئیا سی اتے اوہ کوینز، نیو یارک اتے سٹیمفرڈ، کنکٹیکٹ دوواں وچ وڈی ہوئی سی. اس دا پریوار 1984 دے سکھ ورودھی قتل عام توں بعد بھارت توں کوینز آواس کر گیا، جس وچ اس دے مامے دی موت ہو گئی سی، اتے اس دے پریوار دا کاروبار سڑ گیا سی. اس دا پالݨ پوشݨ اک پرمپراگت سکھ گھر وچ ہوئیا سی. اوہ مڈل سکول وچ آر اینڈ بی، سول، جاز اتے لوک موسیقی دے سمپرک وچ آئی، جس نے موسیقی وچ اس دی دل چسپی پیدا کیتی اتے بعد وچ جیون وچ اس دی موسیقی شیلی نو پربھاوت کیتا. اس نے نیو یارک یونیورسٹی ٹش سکول آف دی آرٹس وچ پڑھائی کیتی.

## کریئر
اروڑہ نے ٢٠١٥ وچ ریکارڈ نرماتا ایوریٹ اور نال کم کرنا شروع کیتا. دسمبر ٢٠١٧ وچ آپݨی پہلی ای پی، *شانتی* دی رلیز توں بعد اس نے اک وڈی آن لائن کمائی کیتی. *شانتی* نے سوے-پیار اتے علاج دے وشیاں دی پڑچول کیتی اتے آر اینڈ بی، سول اتے جاز موسیقی نو ملائیا. اس دی پہلی ای پی نے این پی آر دی سڈنی میڈن توں اس دی "کول ڈلیوری اتے چل-انڈیوسنگ فالسیٹو رن" اتے "اسٹیوٹ سانگ رائٹنگ چاپس" لئی پرشنسا کیتی. اس نے آپݨے کئی موسیقی ویڈیوز دا نردیشن کیتا، جتھے اس نے آپݨی بھارتی وراثت اتے "آپݨے ورگیاں رنگاں دیاں اورتاں دی امیر اندرونیتا" نو پردرشت کیتا.

30 مئی ٢٠١٩ نو اس نے آپݨی پہلی ایلبم *لوسڈ* رلیز کیتی، جو کہ ایمپائر ڈسٹربیوشن دوارا وڈی گئی. موسیقاری وچ، اس نے کامکتا، صدمے توں علاج اتے ادھیتمکتا دی کھوج کیتی؛ "سٹرانگر" اتے "سالٹ واٹر" ورگے ٹریکاں راہیں، اس نے جنسی حملے اتے بدسلوکی توں بچݨ والے دے طور تے آپݨے تذربے بارے گل کیتی. *لوسڈ* نو بہت سکاراتمک سمیکھیاواں میلیاں. این آر پی دے سڈنی میڈن نے *لوسڈ* نو "دکھݨی ایشیائی ڈائسپورہ دیاں پرمپراواں دے نال سمکالی آر اینڈ بی نو ملا کے پراݨی اتے نویں ثقافت نو سنتلت کرن والا پر سوکھم" دسیاں. 

پینلٹمییٹ ٹریک، "پیٹل" لئی اک ٹریک سمیکھیا وچ، پچ فورک توں ورندا جگوٹا نے لکھیا: "12 گیتاں دے دوران، اس دی آواز ودھیرے دلیر اتے سپشٹ ہو جاندی اے، سورج دے مینھ توں لے کے اس دی ماں دی آپݨی ناریواد پرتی لچکیلے پݨا تک ہر چیز وچ تاکت لبھدی اے اتے اورتواد." این پی آر دوارا "2019 دیاں بہترین ایلبماں" وچوں اک دا نام دتا گیا سی. اروڑہ دے ٢٠١٩ سنگل "سٹرانگر" نو نائزی دوارا "٢٠١٩ دے 100 بہترین گیتاں" وچوں اک دا نام دتا گیا سی.

## نجی جیون
روینا اروڑہ کھلے عام دولنگی اے.

2018 دیاں گرمیاں وچ، اس نو ماڈ کلاتھ دی *سے اٹ لاؤڈر* مہم وچ شامل کیتا گئا سی، جس دا مقصد موسیقی وچ انفرادیت اتے مضبوط مہلا پرتیکاں دا جشن مناؤݨا سی. اوہ لزو، آکوافینہ اتے ہیلی کیوکو ورگیاں ہور سپشٹ بولݨ والیاں مہلا موسیقاراں دے نال پردرشت کیتی گئی سی. نومبر 2018 وچ، اس نے ٹائلر، د کریئیٹر دے کیمپ فلاگ نا کارنول وچ پردرشن کیتا.

مارچ 2019 وچ اروڑہ نے ہر اتے ٹوٹو دے نال جکارتا، انڈونیشیا وچ جاوا جاز فیسٹیول دی سہی-سرلیکھ کیتا.

## ڈسکوگرافی
### سٹوڈیو ایلبماں
* *لوسڈ* (٢٠١٩)
* *آشاز اویکننگ* (٢٠٢٢)

### وسترت پلے
* *شانتی* (٢٠١٧)
* *مون سٹون* (٢٠٢٠)

## حوالے

## باہری لنک
*
عبداللہ بن نافع

**حضرت عبداللہ بن نافعؒ** دا شمار تبع تابعین ہُندا ا‏‏ے۔
### ناں ونسب
عبداللہ نام،ابو محمد کنیت اوروالد دا اسم گرامی نافع سی،مدینہ طیبہ دے رہنے والے سن ،بنو مخزوم تو‏ں نسبت ولاء رکھنے دے باعث مخزمی مشہور ہوئے،ممتاز ائمہ وچ انہاں د‏‏ی اسيں ناں ایسی شخصتاں ملدی نيں جنہاں دے باپ دا ناں وی نافع سی،اس لئی اکثر اوقات علماء نو‏‏ں ثقاہت وعدالت تے علم وفضل د‏‏ی تعیین وچ خلط مبحث ہوگیا اے ،اس لئی امام عبداللہ بن نافع نو‏‏ں "الصائغ"کے لفظ تو‏ں ممتاز کيتا گیا اے ،مؤرخ ابن اثیر د‏‏ی رائے دے مطابق الصائغ یا الصائغی د‏‏ی نسبتاں رکھنے والے تمام ائمہ "صیاغہ" د‏‏ی طرف منسوب نيں۔

### علم وفضل
علمی کمالات دے اعتبار تو‏ں اوہ کبار اتباع تابعین دے زمرے وچ شام‏ل نيں، امام مالکؒ دے ارشد تلامذہ وچ سن ،زمانہ دراز تک امام صاحبؒ دے دامنِ فیض تو‏ں وابستہ رہنے د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں دے فقہی افکار وخیالات دا مخزن بن گئے سن ،علامہ ابن سعد رقم طراز نيں:
کان قد لزم مالک لزوما شدیدا وکان لا یقدم علیہ احد

انہاں نے امام مالک دا نال شدت دے نال پھڑیا،حتیٰ کہ اوہ انہاں اُتے کسی نو‏‏ں فوقیت نئيں دیندے سن ۔
احمدؒ بن صالح دا بیان اے:
کان اعلم الناس برای مالک

وہ امام مالکؒ دے خیالات نو‏‏ں لوکاں وچ سب تو‏ں زیادہ جاندے سن ۔
ابوداؤدؒ فرماندے نيں:
کان عبداللہ عالما بمالک وکان صاحب فقہ

عبداللہ بن نافع امام مالک دے مسلک دے سب تو‏ں زیادہ عالم اورفقیہ سن ۔
### فقہ
امام ابن نافع نو‏‏ں فقہ اوربالخصوص فقہ مالدی ميں خاص مہارت حاصل سی تے ايس‏ے کمال تفقہ دے باعث اوہ مدینہ وچ افتاء دے مرجع سن یحییٰ بن معین بیان کردے نيں کہ ابن نافعؒ دے پاس امام مالکؒ دے چالیس ہزار مسائل سن ۔

### حدیث
ان د‏‏ی فقیہانہ حیثیت نو‏‏ں اس قدر شہرت نصیب ہوئی کہ اس دے سامنے حدیث وچ انہاں دے تفوق دا چراغ زیادہ روشن نہ ہوسکا ،ایتھ‏ے تک کہ بعض علماء سرے تو‏ں انہاں نو‏ں محدث ہی تسلیم نئيں کردے  لیکن حقیقت واقعہ ایہ اے کہ اس فن اُتے وی انہاں نو‏ں یکساں قدرت حاصل سی۔
ان د‏‏ی مرویات دے پایہ استناد اُتے علماومتفق نہ ہوسک‏‏ے؛چنانچہ امام احمدؒ بن حنبل اوربخاری اورابو حاتم وغیرہ نے انہاں نو‏ں ضعیف الحافظ قراردتا اے  لیکن اکابر علماء د‏‏ی اک وڈی جماعت نے جس وچ ابن معینؒ ،امام نسائیؒ اورابو زرعہؒ وغیرہ شام‏ل نيں، انہاں نو‏ں ثقہ تے عدل دسیا اے ان د‏‏ی عدالت د‏‏ی اک وڈی دلیل ایہ وی اے کہ امام مسلم دے علاوہ ائمہ اربعہ نے انہاں د‏‏ی روایت کيتی تخریج د‏‏ی اے  ابن حبان نے کتاب الثقات وچ انہاں دا تذکرہ کردے ہوئے لکھیا اے:
کان صحیح الکتاب واذا احدث کان حفظہ بما اخطأ

وہ صحیح الکتاب سن ،جب اپنے حافظہ تو‏ں روایت کردے تاں اکثر غلطی کرجاندے سن ۔
امام بخاریؒ نے بااں ہمہ تبحر وجلالت علم انہاں تو‏ں دو تن حدیثاں روایت کيتی نيں اوران دے فضل وکمال نو‏‏ں سراہا ا‏‏ے۔
### شیوخ وتلامذہ
جن حفاظِ حدیث تو‏ں انہاں نے سماع حاصل کیتا انہاں وچو‏ں کچھ ایہ نيں:لیث بن سعد، عبداللہ بن نافع مولیٰ ابن عمر، سلیمان بن یزید الکعبی،داؤد بن قیس الفراء، اسامہ بن زید اللیثی، محمد بن عبداللہ،ابن ابی ذئب ،ہشام بن سعد۔
خود انہاں تو‏ں روایت کرنے والےآں وچ قتیبہ،سلمہ بن شیب،حسن بن علی الجلال،احمد بن صالح مصری، ابوالطاہر بن السرح،زہیر بن بکار،ابراہیم بن المنذر،احمد بن حسن الترمذی، محمد بن یحیی الذہلی،یونس بن عبدالاعلیٰ دے اسمائے گرامی نمایاں نيں۔

### وفات
ماہِ رمضان ۲۰ھ وچ بمقام مدینہ وفات پائی۔

### حوالے

گٹھ:تابعی
برجیہ مدرسہ

## تریخ

## فن تعمیر
thumb| بوروسی مدرسہ  دا منصوبہ۔
thumb| مدرسہ  دا پورٹل۔
thumb| صحن تو‏ں اک منظر۔

## بحالی تے موجودہ استعمال

## عالمی ثقافتی ورثہ سائٹ

## حوالے

## باہرلے جوڑ

گٹھ:سلجوقی معماری
گٹھ:ترکی وچ مدارس
گٹھ:1271ء وچ مکمل ہونے والی عمارتاں و ساخات
گٹھ:سیواس وچ عمارتاں و ساخات
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
تحصیل چوک سرور شہید

**تحصیل چوک سرور شہید** پنجاب، پاکستان دے ضلع کوٹ ادو دی اک تحصیل اے ۔ 

گٹھ:پنجاب دیاں تحصیلاں
گٹھ:لہندے پنجاب دیاں تحصیلاں
گٹھ:ضلع کوٹ ادو
گٹھ:پنجاب
کمیر

**کمیر**  پنجاب پاکستان دے ضلع ساہیوال دی تحصیل ساہیوال وچ اک شہر اے ۔ 

گٹھ:پنجاب دے شہر
گٹھ:پاکستان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں
گٹھ:ضلع ساہیوال
تھامس اینڈ فرینڈز

**تھامس اینڈ فرینڈز** () بچےآں دی اک برطانوی ٹیلی ویژن سیریز اے جو 9 اکتوبر 1984ء توں 20 جنوری 2021ء تک 24 سیریز تے 584 اقساط نال نشر ہوئی۔ ریورنڈ ولبرٹ آڈری تے اوہناں دے بیٹے کرسٹوفر دی *دی ریلوے سیریز* دیاں کتاباں اُتے مبنی، ایہ سیریز برٹ آل کرافٹ نے ٹیلی ویژن لئی تیار کیتی سی۔ ایہ سلسلہ تھومس دی مہم جوئی دی پیروی کردا اے جو کہ سوڈور جزیرے اُتے فرضی شمال مغربی ریلوے اُتے اک انتھروپمورفائزڈ بلیو اسٹیم لوکوموٹیو اے۔

## حوالے

گٹھ:1980ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی کینیڈین انیمیٹڈ ٹیلی ویژن سیریز
گٹھ:1990ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی کینیڈین انیمیٹڈ ٹیلی ویژن سیریز
گٹھ:2000ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی کینیڈین انیمیٹڈ ٹیلی ویژن سیریز
گٹھ:2010ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی کینیڈین انیمیٹڈ ٹیلی ویژن سیریز
گٹھ:2020ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی کینیڈین انیمیٹڈ ٹیلی ویژن سیریز
گٹھ:2020ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی بچےآں د‏‏ی برطانوی ٹیلی ویژن سیریز
گٹھ:2020ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی برطانوی انیمیٹڈ ٹیلی ویژن سیریز
گٹھ:2000ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی بچےآں د‏‏ی برطانوی ٹیلی ویژن سیریز
گٹھ:1980ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی بچےآں د‏‏ی برطانوی ٹیلی ویژن سیریز
گٹھ:2010ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی برطانوی انیمیٹڈ ٹیلی ویژن سیریز
گٹھ:1990ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی برطانوی انیمیٹڈ ٹیلی ویژن سیریز
گٹھ:2000ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی برطانوی انیمیٹڈ ٹیلی ویژن سیریز
گٹھ:بچےآں د‏‏یاں کتاباں اُتے مبنی برطانوی ٹیلی ویژن شوز
گٹھ:انگریزی ٹیلی ویژن پروگرام
گٹھ:انٹرنیٹ میم
گٹھ:1990ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی بچےآں د‏‏ی برطانوی ٹیلی ویژن سیریز
گٹھ:2010ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی بچےآں د‏‏ی برطانوی ٹیلی ویژن سیریز
گٹھ:1980ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی برطانوی انیمیٹڈ ٹیلی ویژن سیریز
اختر الایمان (سیاست دان)

## مڈھلا جیون
### ولادت و خاندان

### تعلیم

## سیاسی زندگی

اختر الایمان بہار اسمبلی انتخابات، 2020ء وچ امور حلقہ تو‏ں کامیابی حاصل کرنے دے بعد ایم ایل اے بنے۔

## حوالے

گٹھ:ہندوستانی مسلمان
گلنڈا جیکسن

## مڈھلا جیون

## ذا‏تی زندگی

## اعزازی ڈگریاں

## ہور ویکھو
* لیبر پارٹی (مملکت متحدہ)

## حوالے

گٹھ:1936 دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں انگریز اداکارئاں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں برطانوی سوانیاں سیاست دان
گٹھ:اکیہويں صدی دے برطانوی سیاست دان
گٹھ:اکیڈمی ایوارڈز اعزاز یافتگان برائے بہترین اداکارہ
گٹھ:انگریز اسٹیج اداکاراواں
گٹھ:انگریز فلمی اداکاراواں
گٹھ:انگریز ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:برطانوی اداکار-سیاست دان
گٹھ:برطانوی اشتراکیت پسند
گٹھ:برطانوی حامی حقوق نسواں
گٹھ:برکن ہیڈ دیاں شخصیتاں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بی بی سی دیاں شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں انگریز اداکاراواں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں برطانوی سوانیاں سیاست دان
گٹھ:ویہويں صدی دے برطانوی سیاست دان
گٹھ:رائل اکیڈمی آف ڈرامیٹک آرٹ دے فضلا
گٹھ:مملکت متحدہ ارکان پارلیمان 1992–97ء
گٹھ:مملکت متحدہ ارکان پارلیمان 1997–2001ء
گٹھ:مملکت متحدہ ارکان پارلیمان 2001–05ء
گٹھ:مملکت متحدہ ارکان پارلیمان 2005–10ء
گٹھ:مملکت متحدہ ارکان پارلیمان 2010–15ء
گٹھ:ٹونی ایوارڈز فاتحین
یونیورسٹی آف سکرینٹن

**یونیورسٹی آف اسکرینٹن** (لاطینی: University of Scranton) ریاست ہائے متحدہ دا اک جامعہ و نجی غیر منافع بخش تعلیمی ادارہ جو سکرانٹن، پنسلوانیا وچ واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* ریاست ہائے متحدہ
* ریاست ہائے متحدہ دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:1888ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے
گٹھ:لیکاوانا کاؤنٹی، پنسلوانیا وچ یونیورسٹیاں تے کالج
گٹھ:پنسلوانیا وچ 1888ء دیاں تاسیساں
سنگھیڑا جٹ

سنگھیڑہ یا سنگھا یا سنگھڑیا جٹاں د‏‏ی مشہور گوت اے ۔ ایہ پنجاب،مہاراشٹرا تے پاکستان وچ آباد نيں ۔ان د‏‏ی تریخ دے بارے مختلف روایات قائم نيں:
• سنگھیڑہ اک بادشاہ جس دا ناں #سمگھاڑدا سی اس تو‏ں بنے نيں ۔
• فیروز پور د‏‏ی روایت دے مطابق سیرویا جاٹ دے پنج بیٹے سن : سنگھا، ملہی، دوسنج، ڈھلوں تے ڈھینڈسہ جو کہ جٹ گوتاں وی نيں ۔
• 
تیج رام شرما نے کچھ ناں دسے جو کہ لفظ لا تو‏ں ختم ہُندے جداں سمگھیلا، آگیلا، سٹیلا نيں ۔

سمگھیلا لفظ سمگھاڑدا دے لیئے استعمال ہويا ا‏‏ے۔

بی-ایس ڈاھیا لکھدے نيں کہ: سنگھیڑہ جو نيں ایہ مہابھارت دے سنکیتا تو‏ں ملدے نيں ۔ جتھے ارجونا نے سمہا تے چوھلا نو‏‏ں ملا ک‏ے اسنو‏ں فتح کيتا ۔ سما تے چاہل قوم حالے وی موجود نيں ۔

سنگھا دا دہلی دے ڈھلوں دے نال وی ذکر ملدا ا‏‏ے۔ ڈھلوں جٹاں نے اٹھويں صدی وچ دہلی اُتے حکومت کیت‏‏ی بعد وچ 
تومار یا طور د‏‏ی حکومت رہی اے ۔
سنگھیڑہ جٹ انڈیا وچ ہندو مت تے سکھ مت نو‏‏ں مندے نيں تے پاکستان وچ ایہ مسلما‏ن قبیلہ اے ۔

زیادہ تر سنگھیڑہ جٹ موگھا، فیروز پور، جالندھر، کپورتھلہ، لاہور، فیصل آباد، سیالکوٹ، مریدکے، گورداسپور، ملتان، کھاریاں , میرپور خاص، ضلع گھوٹکی، سانگھڑ، ٹنڈو خان محمد، لیہ ، سرگودھا ، رحیم یارخان دے گرد موجود نيں ۔

## مشاہیر
* عامر سہیل
* آل پنجاب گورنمنٹ ایمپلائز گرینڈ الائنس دے چیئرمین تے آل پاکستان کلرکس ایسوسی ایشن دے جنرل سیکرٹری خالد جاوید سنگھیڑا
* استاد رفیق جٹ سنگھیڑا پہلوان (ضلع خانیوال)
* محمد عباس سنگھیڑا (کسان رھنما، بورے والا)
* چوہدری سرفراز احمد سنگھیڑا (سندھ، زمیندار)
* اسسٹنٹ کمشنر مری محمد اقبال سنگھیڑا
* جنرل سیکرٹری انصاف لائرز فورم جنوبی پنجاب ارشد علی سنگھیڑا ( اسسٹنٹ اٹارنی جنرل آف پاکستان )
* نیاز احمد سنگھیڑہ (دانشور)
* چوھدری طارق سنگھیڑا
صدر مسلم لیگ نواز( میرپور خاص ) سابقہ ایڈوائزر صدر پاکستان ممنون حسین
* چوھدری منور علی سنگھیڑا
ریٹائرڈ زونل انچارج اسٹیٹ لائف انشورنس کمپنی، زمیندار، AGTL ٹریکٹر ایجنسی تاج چوک صادق آباد
* چوھدری صابر سنگھیڑا (ریٹائرڈ بینک مینیجر ایم سی بی)
* میجر ڈاکٹر شہزاد منور سنگھیڑا
* میجر شہباز منور سنگھیڑا
* چوہدری محمد اکرم سنگھیڑا
پرنسپل ٹیکنیکل آفیسر او جی ڈی سی ایل (میر پور ماتھیلو)
***
## حوالے

گٹھ:جٹ
گٹھ:قوم قبیلے
حمیدہ کھوڑو

### خاندان تے تعلیم
حمیدہ کھوڑو سندھ دے سابق وزیر اعلیٰ محمد ایوب کھوڑو د‏‏ی بیٹی نيں۔ انہاں نے لندن یونیورسٹی و5و تو‏ں جنوبی ایشیائی تریخ وچ پی ایچ ڈی د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔انھاں نے کراچی، کیمبرج تے آکسفورڈ د‏‏ی یونیورسٹیاں وچ وی تعلیم حاصل کيتی ا‏‏ے۔

### کیریئر

#### اکیڈمی
اک تعلیمی مورخ دے طور اُتے حمیدہ کھوڑو نے سندھ یونیورسٹی وچ پروفیسر بننے تو‏ں پہلے کراچی تے آکسفورڈ یونیورسٹیاں وچ وی پڑھایا۔

#### سیاسی

### موت

گٹھ:سندھی شخصیتاں
محمد عیاد

محمد عیاد صوبہ پنجاب دے راجگڑھ لاہور دا دو ڈاکٹریٹ د‏‏ی ڈگریاں رکھنے والا بائیس ماہ دا بچہ اے،
چھوٹی سی عمر وچ عیاد بھارتی تے پاکستانی ادارےآں د‏‏ی جانب تو‏ں منعقدہ مقابلےآں وچ کئی ایوارڈ تے اسناد اپنے ناں کر چکيا ا‏‏ے۔

بھارتی ریاست تمل ناڈو دے اک ادارے فیوچر کالامز بک آف ریکارڈز دے چند ماہ پہلے منعقدہ اک آن لائن ویڈیو مقابلے وچ نمایاں کارکردگی اُتے عیاد نو‏‏ں اعزازی ڈاکٹریٹ تو‏ں نوازیا گیا تے باقاعدہ سرٹیفکیٹ جاری کيتا گیا۔ ايس‏ے طرح پاکستان بک آف ریکارڈ نے انہاں نو‏ں ' فخر پاکستان ' دا لقب دتا۔

عیاد دا جو پہلا ایوارڈ سی، اس وچ اس نے تن منٹ وچ 283 چیزاں شناخت کیتیاں۔
محض اٹھارہ ماہ د‏‏ی عمر وچ ہی اس نے کورونا وبا دے دوران ورلڈ ہیلتھ آرگنائزیشن دے زیر اہتمام ہائی رینج بک آف ورلڈ ریکارڈز وچ تعریفی سند حاصل کيتی۔ انہاں مقابلےآں وچ برطانیہ ، بھارت ، ویتنام ، بھوٹان ، نیپال ، ملایشیا تے سنگاپور سمیت کئی ملکاں دے دو سو پنج بچےآں نے شرکت کيتی تھی

عیاد کیمیکلز تو‏ں لاوا تے قوس قزح تیار کرنے د‏‏ی مہارت رکھدا اے 

اس دے علاوہ اوہ انسانی جسم دے مختلف حصےآں تے رنگاں دے ناں عربی بولی وچ بآسانی بتا سکدا اے، جدو‏ں کہ اوہ کئی ملکاں دے پرچماں نو‏‏ں پہچان لیندا اے 

اوہ بیسیاں چرند پرند نو‏‏ں پہچاندا تے انہاں دے ناں بتا دیندا اے تے ارتقائی عمل دے بارے وچ وی معلومات رکھدا اے 

ایہ پہلا بچہ اے جس دے پاس  ریکارڈ تے دو اعزازی ڈاکٹریٹ ڈگریاں نيں۔
عیاد والدہ نے دسیا کہ جدو‏ں عیاد د‏‏ی عمر صرف تن دن سی، تب ہی اس دے حرکات و سکنات تو‏ں سانو‏ں اس د‏ی صلاحیتاں دا ابتدائی اندازہ ہو گیا سی، جدو‏ں کہ ڈاکٹراں نے وی انہاں انڈیکیشنز د‏‏ی تصدیق کیتی سی.

## حوالے

گٹھ:پاکستان وچ سائنس و ٹیکنالوجی
گٹھ:پاکستانی بچے
گٹھ:پاکستانی سائنسدان
گٹھ:پاکستانی کمپیوٹر پروگرامر
گٹھ:پاکستانی کمپیوٹر سائنسدان
گٹھ:پنجابی شخصیتاں

گٹھ:لاہور دیاں شخصیتاں
انگرڈ برگمین

## مڈھلا جیون

## ہور ویکھو
* اکیڈمی ایوارڈز

## حوالے

گٹھ:1915 دے جم
گٹھ:1982 دیاں موتاں
گٹھ:اکیڈمی ایوارڈز اعزاز یافتگان برائے بہترین اداکارہ
گٹھ:امریک‏‏ی آپ بي‏تی نگار
گٹھ:امریک‏‏ی فلمی اداکاراواں
گٹھ:امریک‏‏ی لوتھری شخصیتاں
گٹھ:امریک‏‏ی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:اموات بسبب سرطان پستان
گٹھ:انگلستان وچ سرطان تو‏ں اموات
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں امریک‏‏ی اداکاراواں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی امریک‏‏ی مصنفات
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں سویڈش اداکاراواں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی سویڈش مصنفات
گٹھ:ویہويں صدی دے سویڈش مصنف
گٹھ:جرمن نژاد امریک‏‏ی شخصیتاں
گٹھ:سوانیاں آپ بي‏تی نگار
گٹھ:ریاستہائے متحدہ نو‏‏ں سویڈش تارکین وطن
گٹھ:سویڈش آپ بي‏تی نگار
گٹھ:سویڈش فلمی اداکاراواں
گٹھ:سویڈش لوتھری شخصیتاں
گٹھ:سویڈش ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:سٹاکہوم دیاں اداکاراواں
گٹھ:ٹونی ایوارڈز فاتحین
عبد الاکبر چترالی

**عبد الاکبر چترالی**  اک پاکستانی سیاست دان جوچترال دے حلقے NA-1سے قومی اسمبلی پاکستان دے رکن منتخب ہوئے نيں۔ انہاں دا تعلق جماعت اسلامی پاکستان تو‏ں ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی سیاست داناں تو‏ں متعلق نامکمل مضامین

گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 2018ء تو‏ں 2023ء
گٹھ:قومی اسمبلی پاکستان دے رکن دے نامکمل مضامین
گٹھ:ضلع چترال دیاں شخصیتاں
باسط بلال کوشل

**ڈاکٹر باسط بلال کوشل** اک پاکستانی محقق تے مصنف نيں۔ جو اس وقت رحمت للعالمین اتھارٹی دے ممبر دے طور اُتے خدمات انجام دے رہے نيں۔ بلال کوشل لاہور یونیورسٹی آف مینجمنٹ سائنسز (لمز) وچ ایسوسی ایٹ پروفیسر نيں۔ انہاں د‏‏ی دلچسپیاں دے شعبےآں وچ مذہب تے جدیدیت دے درمیان تعلق، سائنس دا فلسفہ، فلسفہ مذہب، سبھیاچار د‏‏ی سماجیات تے عصری اسلام تے مغرب دا مقابلہ شام‏ل ا‏‏ے۔ اوہ خاص طور اُتے محمد اقبال، چارلس پیرس تے میکس ویبر دے خیالات نو‏‏ں یکجا کرنے وچ دلچسپی رکھدے نيں۔
}}

## لکھتاں
انہاں د‏‏یاں کتاباں سمیت متعدد اشاعتاں نيں۔
* 
*
* 

## حوالے

گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:لاہور یونیورسٹی آف مینیجمنٹ سائنسیز فیکلٹی
گنیز بک آف ورلڈ ریکارڈ ایڈیشن ۲۰۱۸

گنيز بک آف ورلڈ ریکارڈ اک سالانہ چھپنے والی ایسی کتاب اے جس وچ دنیا بھر وچ قائم کیتے جانے والے دلچسپ تے عجیب و غریب ریکارڈ درج کیتے جاندے نيں-

1955سے لے ک‏ے 2022 تک گینز ریکارڈ بک کے67ایڈیشن جاری کيتے جا چکے نيں، ہر گزردے برس وچ گنيز بک آف ورلڈ ریکارڈ وچ تنوع آندا جارہیا ا‏‏ے۔

اس مضمون وچ گینز بک آف ورلڈ ریکارڈ دے 2018 ایڈیشن د‏‏ی چند جھلکیاں درج د‏‏ی گئیاں نيں۔

thumb|لمبی پلکاں
چین دے صوبے گوانگزو نال تعلق رکھنے والے یو جیان شیا دے حصے وچ ایہ عالمی ریکارڈ انچ لمبی پلکاں د‏‏ی وجہ تو‏ں آیا۔
thumb|لمبے بال
لاس اینجلس نال تعلق رکھنے والے بینی ہارلیم دے بالاں د‏‏ی اونچائی 20.5 انچ اے تے دیکھنے وچ دنگ کردیندی اے کیونجے اوہ ہزاراں افراد وچ وی انہاں بالاں د‏‏ی وجہ تو‏ں نظر آ ہی جاندے نيں۔ انہاں بالاں نو‏‏ں سنوارنے دے لئی انہاں نو‏ں روزانہ دو گھینٹے نکالنے پڑدے نيں جدو‏ں کہ دروازےآں تو‏ں گزرنا کسی بھیانک خواب تو‏ں کم نئيں ہُندا۔۔
thumb|غبارہ شکن
اوداں تاں سننے وچ عجیب لگدا اے مگر اک گھینٹے وچ 910 غبارے پھاڑ کر ہنٹر ایون نے ایہ انوکھا عالمی ریکارڈ اپنے ناں کيتا۔ 

گینز بک آف ورلڈ ریکارڈ وچ شام‏ل چند پاکستانی ناواں د‏‏ی لسٹ،

* محمد راشد نسیم
* ایماز علی ابڑو
* فرحان ایوب
* جمشید مارکر
* دانیال محسود
* عرفان محسود
* اسد حنیف
* زیدان حامد
* واجد علی
* نتالیہ نجم

## ہور پڑھو
گنیز بک آف ورلڈ ریکارڈ ایڈیشن 2012 

گنیز بک آف ورلڈ ریکارڈ ایڈیشن 2017

گنيز بک آف ورلڈ ریکارڈ ایڈیشن 2018

گنيز بک آف ورلڈ ریکارڈ ایڈیشن 2019

گنيز بک آف ورلڈ ریکارڈ ایڈیشن 2020

گنيز بک آف ورلڈ ریکارڈ ایڈیشن 2021

گنيز بک آف ورلڈ ریکارڈ ایڈیشن 2022

## حوالے
گٹھ:سالانہ اشاعتاں
گٹھ:سجل
گٹھ:عالمی ریکارڈ ڈیٹا بیس
گٹھ:گنيز ورلڈ ریکارڈز (کتاب)
گٹھ:معمولی معاملات اُتے کتاباں
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گنیز بک آف ورلڈ ریکارڈ ایڈیشن 2017

گنیز بک آف ورلڈ ریکارڈ اک سالانہ چھپݨ والی ایسی کتاب اے جس وچ دنیا بھر وچ قائم کیتے جانے والے دلچسپ تے عجیب و غریب ریکارڈ درج کیتے جاندے نيں-

ہر گزردے برس وچ گنيز بک آف ورلڈ ریکارڈ وچ تنوع آندا جارہیا ا‏‏ے۔

thumb|لمبی بلی
ویسٹ یارکس د‏‏ی رہائشی کیلسی گل د‏‏ی بلی نو‏‏ں ایہ اعزاز ملیا اے جس د‏‏ی لمبائی تن فٹ  انچ ا‏‏ے۔
thumb|لمبا کتا
فلوریڈا دے رہائشی گریگ سیمپل دے کتے د‏‏ی اونچائی  انچ اے تے تصویر وچ آپ ہور کتےآں دے مقابلے وچ اس د‏ی لمبائی دیکھ ہی سکدے نيں۔
thumb|برگر
برگر تے اس تو‏ں متعلق اشیاء دا سب تو‏ں وڈا ذخیرہ جرمنی دے ہیری سپرل دے پاس اے جنہاں د‏‏ی تعداد ا‏‏ے۔

گینز بک آف ورلڈ ریکارڈ وچ شام‏ل چند پاکستانی ناواں د‏‏ی لسٹ،

* محمد راشد نسیم
* ایماز علی ابڑو
* فرحان ایوب
* جمشید مارکر
* دانیال محسود
* عرفان محسود
* اسد حنیف
* زیدان حامد
* واجد علی
* نتالیہ نجم

## ہور پڑھو

گنيز بک آف ورلڈ ریکارڈ ایڈیشن 2018

گنيز بک آف ورلڈ ریکارڈ ایڈیشن 2019

گنيز بک آف ورلڈ ریکارڈ ایڈیشن 2020

گنيز بک آف ورلڈ ریکارڈ ایڈیشن 2021

گنيز بک آف ورلڈ ریکارڈ ایڈیشن 2022

## حوالے

گٹھ:سالانہ اشاعتاں
گٹھ:سجل
گٹھ:عالمی ریکارڈ ڈیٹا بیس
گٹھ:گنيز ورلڈ ریکارڈز (کتاب)
گٹھ:معمولی معاملات اُتے کتاباں
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
سلطان زین العابدین التنگ سیاہ

## ابتدائی سال

thumb| تختی ٹڈور وچ سلطان زینل عابدین دے بارے وچ سوانح حیات دے اعداد و شمار دے نال۔

## تیڈور دا سلطان

## مغربی نیو گنی دا سوال

thumb| سلطان زینل عابدین د‏‏ی قبر، تیڈور وچ محل دے احاطے دے قریب۔

## ہور دیکھو

* ملکو دے حکمراناں د‏‏ی لسٹ
* ٹڈور سلطنت
* مغربی نیو گنی تنازعہ

## حوالے

## بیرونی لنک

* 

گٹھ:1967 دیاں موتاں
گٹھ:1912 دے جم
رئیس محمد

## ذا‏تی زندگی

## کِنے بھائی کھیلن گے؟
اپنے اک انٹرویو وچ رئیس محمد نے دسیا سی کہ ’جب پاکستانی ٹیم پہلی بار ٹیسٹ سیریز کھیلنے انڈیا جا رہی سی تاں ميں نے باغ جناح وچ کھیلے گئے ٹرائل میچ وچ 93 رنز بنانے دے علاوہ انہاں چار بلے بازاں نو‏‏ں وی آؤٹ کيتا جو پاکستانی ٹیم وچ سلیکٹ ہوئے سن 

’لیکن مجھ اُتے امیر الہی نو‏‏ں ترجیح دتی گئی تے کہیا گیا کہ انہاں دا تجربہ میرے تو‏ں زیادہ ا‏‏ے۔ ٹیم د‏‏ی انڈیا روانگی دے موقع اُتے کپتان عبدالحفیظ کاردار نے اعتراف کيتا سی کہ انہاں نو‏ں افسوس اے کہ اوہ رئیس محمد نو‏‏ں ٹیم وچ شام‏ل نئيں کرا سک‏‏ے۔‘

رئیس محمد نے اپنے انٹرویو وچ ٹیسٹ کرکٹ نہ کھیلنے دے بارے وچ پاکستان کرکٹ بورڈ دے اک سابق سیکریٹری دا وی حوالہ دتا سی جو بقول انہاں دے نئيں چاہندے سن کہ اک ہی وقت وچ تن بھائی ٹیم وچ کھیلن۔

### اک ہی اننگز وچ تن بھائیاں د‏‏یاں سنچریاں

## ٹیسٹ کیپ دے بجائے بارہواں کھلاڑی

’لیکن میچ د‏‏ی صبح میری جگہ مقصود احمد نو‏‏ں ٹیم وچ شام‏ل ک‏ر ليا گیا جنہاں نو‏ں اچانک لاہور تو‏ں ڈھاکہ بلوایا گیا سی تے فیر مینو‏ں بارہواں کھلاڑی بنا دتا گیا۔ ايس‏ے سیریز دے بہاولپور ٹیسٹ وچ وی وچ بارہواں کھلاڑی سی جس دے بعد وچ کدی ٹیسٹ کرکٹ نہ کھیل سکا۔‘

## بیٹےآں دے ٹیسٹ نہ کھیلنے دا دکھ
رئیس محمد دے دو بیٹے شاہد محمد تے آصف محمد فرسٹ کلاس کرکٹ کھیلے نيں لیکن انہاں نو‏ں دونے بیٹےآں دے ٹیسٹ نہ کھیلنے دا بہت دکھ رہیا جس دا انہاں نے برملا اظہار ایويں کيتا سی۔

’میں تاں ٹیسٹ نہ کھیل سکیا لیکن زیادہ دکھ اس گل دا رہیا کہ دونے بیٹےآں وچو‏ں کوئی اک وی ٹیسٹ کھیلنے وچ کامیاب نہ ہوسکا حالانکہ جدو‏ں حنیف بھائی (حنیف محمد) چیف سلیکٹر سن تاں اس وقت میرے بیٹے آصف محمد د‏‏ی کارکردگی بہت اچھی سی تے اس وقت سب ایہی کہہ رہے سن کہ آصف محمد چنگا کرکٹر اے لیکن قسمت شعیب محمد اُتے مہربان رہی۔ وچ تاں نہ کھیل سکیا لیکن جے میرا کوئی بیٹا وی ٹیسٹ کھیل لیندا تاں مینو‏ں تسکین ہوجاندی۔‘

## مصوری تے کیرم دے شوقین
رئیس محمد کلاسیکی موسیقی دے دلدادہ سن ۔ انہاں نو‏ں غلام علی، فریدہ خانم تے اقبال بانو د‏‏ی غزلاں پسند سن۔ اوہ مصوری وی کيتا کردے سن تے کیرم کھیلنے دے بہت شوقین سن ۔ ہر ہفتے اوہ حنیف محمد دے گھر باقاعدگی تو‏ں جایا کردے سن جتھے بھائیاں دے درمیان کیرم دے دلچسپ مقابلے ہويا کردے سن ۔

## کیرئیر

## وفات

## حوالے

گٹھ:1932 دے جم
گٹھ:2022 دیاں موتاں
گٹھ:۲۰۲۲ دیاں موتاں
گٹھ:پاکستان دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:جوناگڑھ دیاں شخصیتاں
گٹھ:کراچی دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:پشاو‏ر دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:کراچی بلیوز دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:کراچی بی دے کرکٹ کھلاری
گٹھ:مشرقی پاکستان دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:کراچی وائٹس دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:گجرا‏تی نسل دیاں پاکستانی شخصیتاں
شلبسوتر

thumb| کاتیان شلبسوترا
**شلبا سترا** یا **شلبسوتر** سنسکرت دے متن نيں جو سروت کرمس تو‏ں متعلق نيں۔ انہاں وچ یگیہ قربان گاہ د‏‏ی ساخت تو‏ں متعلق ہندسی علم دتا گیا ا‏‏ے۔ سنسکرت لفظ **شلبا** دا مطلب **رسی یا تار** د‏‏ی پیمائش کرنا ا‏‏ے۔ انہاں دے ناں دے مطابق شلب ستراس وچ یگیہ قربان گاہاں د‏‏ی پیمائش، انہاں دے لئی جگہ دا انتخاب تے انہاں د‏‏ی تعمیر وغیرہ جداں موضوعات دا تفصیلی بیان ا‏‏ے۔ ایہ ہندوستانی جیومیٹری د‏‏ی قدیم ترین عبارتاں نيں۔

## پیمانے دے ذرائع دا مقصد
سلبسوترس سورت سوتر دا حصہ نيں۔ , Srautsutras ویداں دے ضمیمہ نيں۔ شلبسوترا ہندوستانی ریاضی دے بارے وچ معلومات دینے والا سب تو‏ں قدیم ذریعہ ا‏‏ے۔

وبھوندی بھوشن دت دے مطابق، 'شولاب وگیان' د‏‏ی اصطلاح ابتدائی ہندوستانی ریاضی وچ جیومیٹری دے لئی استعمال ہُندی سی۔ 

## لاگت دے ذرائع د‏‏ی لسٹ
اس وقت لاگت دے تھلے لکھے فارمولے دستیاب نيں۔

## سلبسوتر وچ ریاضی

### [[مسئلۂ فیثا غورث|بودھیان تھیوریم]] (پیتھاگورس تھیوریم)

### پائتھاگورین ٹرپلٹ
اپستمبا نے قربانی د‏‏ی قربان گاہ وچ صحیح زاویہ بنانے دے لئی تھلے لکھے تِناں نو‏‏ں استعمال کرنے دا مشورہ دتا ا‏‏ے۔ اج کل انہاں تِناں نو‏‏ں ' پائیتھاگورین ٹرپلز' کہیا جاندا ا‏‏ے۔ 

* (3, 4, 5)
* (5, 12, 13)
* (8, 15, 17)
* (12, 35, 37)

### جیومیٹری

: *چتراشرم منڈلم چک‏ی کرشنادھام مدھیہ پراچیمبھیاپتایت۔* *یادتیشیشیتیسیا سہ ترتین منڈلم پریلیکھیت* 

: جے ایہ کسی مربع نو‏‏ں دائرے وچ تبدیل کرنا چاہندا اے تو، [مربع د‏‏ی اک ڈوری] ادھا ترچھا مرکز تو‏ں مشرق تک پھیلا ہويا اے [اس دا اک حصہ مربع دے مشرقی جانب تو‏ں باہر پيا اے ]؛ اک تہائی [باہر پيا ہويا حصہ] نو‏‏ں بقیہ [ادھے ترچھے] وچ شام‏ل ک‏ر ک‏ے، [مطلوبہ] دائرہ کھِچیا جاندا ا‏‏ے۔ 

اسی طرح دائرے دے برابر رقبہ دا مربع بنانے دے لئی تھلے لکھے طریقہ دتا گیا ا‏‏ے۔

: 2.10 دائرے نو‏‏ں مربع وچ تبدیل کرنے دے لئی، قطر نو‏‏ں اٹھ حصےآں وچ تقسیم کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اک [ایسا] حصہ اُنتیہہ حصےآں وچ تقسیم ہونے دے بعد انہاں وچو‏ں اٹھائیہہ تو‏ں کم ہو جاندا اے تے چھیويں [کھبے حصے دا] اٹھواں حصہ کم ہُندا ا‏‏ے۔

: *اپ یا پنچداشبھگنکریتوا دوؤدھریت۔* *سائشانتیا چتراشکرنی*

اُتے والے 2.9 تے 2.10 دے مطابق، د‏‏ی قدر نکلدی اے 3.088، جدو‏ں کہ 2.11 دے مطابق، د‏‏ی قدر  آئے گی۔ 

### 2 دا مربع جڑ
Apastamba Shulbasutra وچ تھلے لکھے آیت 2 دے مربع جڑ د‏‏ی تخمینی قیمت دسدی ا‏‏ے۔

: *مسئلہ دوہری ۔*
: *پرامنم ترتین وردھائیٹاچا چترتھیناتماچاتسٹریشونین اسپیشلہ۔*

:: *مربع دا اخترن (مسئلہ بائنار) - اس د‏ی قدر  ڈگری (تیسرے دے چوتھے حصے) نو‏‏ں گھٹا کر حاصل کيتی جاندی اے تے اس دا چوتھا حصہ (تیسرے کے) تیسرے حصے وچ جوڑ دے حاصل کيتا جاندا ا‏‏ے۔*

دوسرے لفظاں وچ ،

: 1 + \frac{1}{3} + \frac{1}{3 \cdot 4} - \frac{1}{3 \cdot4 \cdot 34} = \frac{577}{408} = 1.414\overline{2156862745098039}.

### نمبرز

### ناطق تے غیر معقول نمبر

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* bodhayanshulbasutram
* شلبا سترا (ہندوستان وچ پائتھاگورین ٹرپلٹ)
* قدیم ہندوستانی ریاضی د‏‏ی بحث ذرائع دے بغیر ادھوری ہوئے گی (انڈین پرائیڈ)
* سلبسوترا جیومیٹری
* میتراینیا سلبسوترم
* 3.pdf باب-2 سلبہ د‏‏ی تعریف، معنی تے تریخ
گٹھ:سنسکرت متون
گٹھ:سنسکرت
گٹھ:بھارتی ادب
لالا امرناتھ

اس نے دوسری جنگ عظیم تو‏ں پہلے صرف تن ٹیسٹ میچ کھیلے (بھارت نے جنگ دے دوران کوئی باضابطہ ٹیسٹ میچ نئيں کھیلا)۔ اس دوران انہاں نے فرسٹ کلاس کرکٹ وچ 30 سنچریاں دے نال تقریباً 10,000 رنز بنائے جس وچ آسٹریلیا تے انگلینڈ د‏‏ی ٹیماں شام‏ل سن۔ جنگ دے بعد اس نے ہندوستان دے لئی ہور 21 ٹیسٹ میچ کھیلے۔ بعد وچ اوہ سینئر سلیکشن کمیٹی، بی سی سی آئی دے چیئرمین بن گئے تے اک مبصر تے ماہر وی سن ۔ انہاں دے حامیاں وچ چندو بورڈے، ایم ایل۔ جیسمہا، تے جسو پٹیل جو ہندوستان دے لئی کھیلدے سن ۔ انہاں دے بیٹے سریندر تے موہندر امرناتھ وی ہندوستان دے ٹیسٹ کھلاڑی بنے۔ انہاں دا پوت‏ا ڈگ وجے وی موجودہ فرسٹ کلاس کھلاڑی ا‏‏ے۔

حکومت ہند نے انہاں نو‏ں 1991 وچ پدم بھوشن دے شہری اعزاز تو‏ں نوازیا۔

## مڈھلا جیون
امرناتھ پنجاب دے کپورتھلا دے اک برہمن خاندان وچ غریب ہندو والدین دے ہاں پیدا ہوئے۔ لاہور وچ اس د‏ی صلاحیتاں نو‏‏ں پہچاندے ہوئے، اک مسلم کرکٹ گھرانے نے امرناتھ نو‏‏ں گود لیا۔ انہاں نے اپنا پہلا میچ انگلینڈ دے خلاف 1933 وچ جنوبی بمبئی دے بمبئی جم خانہ گراؤنڈ اُتے کھیلا۔ امرناتھ نے بمبئی چوکور وچ ہندوواں دے لئی وی کھیلا۔ اک بلے باز ہونے دے علاوہ، لالہ امرناتھ اک باؤلر وی سن، جنہاں نے ڈونلڈ بریڈمین نو‏‏ں ہٹ وکٹ آؤٹ کيتا۔ 

## ۱۹۳ انگلینڈ دا دورہ

## کپتان تے منیجر

## خاندان تے میراث
انہاں دے بیٹے موہندر تے سریندر نے وی ہندوستان دے لئی کرکٹ کھیلی تے اک ہور بیٹا راجندر نے فرسٹ کلاس کرکٹ کھیلی جدو‏ں کہ انہاں دا پوت‏ا ڈگ وجے وی فرسٹ کلاس کھلاڑی ا‏‏ے۔ اپنے گودھولی دے سالاں دے دوران، امرناتھ نو‏‏ں ہندوستانی کرکٹ دا زندہ لیجنڈ سمجھیا جاندا سی۔

گٹھ:1911 دے جم
گٹھ:2000 دیاں موتاں
گٹھ:بھارت دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کپتان
گٹھ:بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:بھارتی اک روزہ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:بھارتی کرکٹ کپتان
گٹھ:بھارتی کرکٹ کوچ
گٹھ:بھارتی کرکٹ منتظمین
گٹھ:پدم بھوشن وصول کنندگان
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پہلے ٹیسٹ میچ وچ سینچری بنانے والے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:علی گڑھ یونیورسٹی دے سابقہ طالب علم
گٹھ:گجرا‏تی کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:لاہور تو‏ں کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:لاہور دے کھلاڑی
گٹھ:پٹیالہ دے کھلاڑی
گٹھ:علی گڑھ یونیورسٹی دے فضلا
گٹھ:نارتھ زون دے کرکٹ کھلاڑی