open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
چارے دا اچار (سائیلیج)

**سائیلیج** (انگریزی: silage)، اچّ-نمی تے سٹور کیتے گئے چارے ہن جو پشوآں، بھیڈاں اتے ہور اجہے رگن والے جانوراں (کروڈ-چباؤن والے جانوراں) نوں بھوجن لئی دتے جا سکدے ہن جاں ایناؤروبک ڈائیزرراں لئی اکّ جیوک پھیڈسٹوک وجوں ورتیا جا سکدا ہے۔ اہ اکّ پھورلج، ایگلگلڈ جاں سلیجنگ نامک اکّ پرکریا وچّ سٹور کیتی جاندی ہے، اتے آم تور 'تے مکی، جوار جاں ہور اناج سمیت گھاہ دیاں فسلاں توں بنائی جاندی ہے، جس نال سارا گرین پونڈ (نا سرف اناج) دی ورتوں کیتی جاندی ہے۔ کئی کھیت فسلاں توں سنجنا کیتا جا سکدا ہے، اتے کسم دے آدھار تے وشیش شرتاں دا اپیوگ کیتا جا سکدا ہے؛ اوٹس لئی اوٹریج، الیپھالپھا لئی گھاہ - پر ہیٹھاں دتے لفظ حوالا دے وکھّ-وکھّ بریٹیش ورتوں لئی ہیٹھاں دیکھو:
thumb|پلاسٹک شیٹنگ دے تھلے سنجیا نوں سکریپ ٹائر دوارا رکھیا جاندا اے۔ سنج دے ہیٹھ کنکریٹ ترل چھڈن توں روکدی اے
thumb|پشو چارا اچار (سائیلیج) کھاندے ہوئے
سائیلیج نوں اکّ سلو جاں ٹوئے وچّ کٹے ہرے رکھّ لگا کے، اس نوں وڈے ڈھیر وچّ پائل کرکے اتے اسنوں سنکچت کرکے، جنی سمبھو ہووے دے روپ وچّ بہت گھٹّ آکسیجن چھڈن اتے پھر اکّ پلاسٹک دی شیٹ نال اس نوں ڈھکّ کے جاں وڈے دور دے گٹھاں کسّ کے پلاسٹک دی فلم وچّ۔

## ہیئلیج
ہیئلیج وچّ 45% توں 75% دے اچّ سکے پکے کھیتر نوں درسایا گیا ہے۔ ہارس پتھراء آم تور 'تے 55% توں 75% خشک وشا ہے، چھوٹے گٹھاں جاں وڈے گٹھاں وچّ بنایا گیا ہے۔ لپٹے ہوئے گٹھاں دا پربندھن اکسر کسے کسم دے گرپر نال ہندا ہے جو پلاسٹک دے ڈھکن والے پسے نوں پلاسٹک دے پکا کرن توں روکدا ہے۔ سدھارن ستھر روپ گول گیڑ لئی اپلبدھ ہن جو کِ دو آکار دیاں پائیپاں جاں ٹیوباں دے بنے ہندے ہن، جو بلے دے پاسیاں دے پاسے تے سلائیڈ کردے ہن، پر جدوں چکیا جاندا ہے تاں اسنوں اس دوارا کھسکن نہیں دیویگا۔ اکسر ٹریکٹر رئر تنّ پوائنٹ لنک کرن لئی ورتیا جاندا ہے، اہ اکّ ٹپنگ ٹپنگ ودھی نوں شامل کردے ہن جو گیساں نوں سٹیک پاسے / سماپتی تے سبھ توں ودھّ موٹی پلاسٹک لیئراں تے بدل سکدی ہے۔

## فرمینٹیشن
سائیلیج اینائیروبک پھرمیٹیشن توں تیار ہندی ہے، جو سلو بھرے جان توں لگبھگ 48 گھنٹے بائد شرو ہندا ہے اتے شکر نوں ایسڈ وچّ تبدیل کردا ہے۔ کریب دو ہفتیاں توں بائد پھرمینٹیشن زروری ہے۔

## سائیلیج سٹور کرنا
آکسیجن دی سمرتھا نوں گھٹّ توں گھٹّ کرن لئی سلائی پکے تور 'تے بھرنی چاہیدی ہے، جاں اہ خراب ہو جائیگی۔ سنہ اکّ سلو وچّ چار مکھّ پڑاواں وچوں لنگھدی ہے:
* پریشیلنگ، جو کِ، اکّ سلو بھرن توں بائد پہلے کجھ دن بائد، کچھ ساہ لیݨ اتے کجھ سکا پدارتھ (ڈیئیم) دے نکسان نوں سمرتھّ بناؤندا ہے، پر رک جاندا ہے۔
* پھرمینٹیشن، جو کجھ ہفتیاں وچّ واپردی ہے؛ PH تپکا؛ ڈی ایم دے ہور نکسان ہندے ہن، پر ہیمیسیلولوس ٹٹّ چکا ہے؛ ایروبک ساہ لین دی روکتھام گھسپیٹھ، جس نال کجھ آکسیجن گھسپیٹھ پیدا ہندا ہے، جس نال سیمت مائیکروبائل شیسنگ دی آگیا ہو جاندی ہے؛ اپلبدھ کاربوہائیڈریٹس (سیؤؤز) گرمی اتے گیس دے روپ وچّ گواچ جاندے ہن خالی کرنا، جو ستھا نوں پرگٹ کردا ہے، جس نال وادھو نقصان ہو جاندا ہے، نقصان دی در ودھاؤ۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* *Making and Feeding Silage*, John Murdoch, B.Sc, Ph.D. Published by Dairy Farmer (Books) Limited, Lloyd's Chambers, Ipswich, UK 1961)
* Feeding baleage to horses – the ultimate guide – Horsetalk.co.nz 
* "The Owner-Built Homestead" by Barbara and Ken Kern, New York: Scribner, 1977. 

گٹھ:چارا
گٹھ:پٹھے

گٹھ:کھیتی باڑی
رام تیرتھ

ایہہ امرتسر توں پچھم ول 13 کہ:می دی وتھّ تے واقع اک نکی جہی تھاں اے جس دا تعلق رامائن نال اے۔ اک لوک گاتھا مطابق اس تھاں تے رشی بالمیک دا آشرم سی۔ اتھے سیتا نے اپنا بنواس دا سماں بتایا سی۔ رام دے دو پتراں لوَ تے کش دا جم اتھے ہویا سی۔ اتھے اک مندر نال پکا سروور اے جو سمچے دیس چ وڈی گنتی وچ تیرتھ یاتریاں نوں اتھے آکرشت کردا اے۔ ہر سال نومبر وچ کتک دی پورنماشی نوں اتھے اکّ میلہ بھردا اے جو کجھ دن رہندا اے۔ رام تیرتھ سدھار سبھا دے یتناں نال ایہہ تھاں بڑا سندر بنایا گیا اے۔

گٹھ:امرتسر ضلعے دے پنڈ
گٹھ:مذہبی اتہاس
دیپکا کماری

**دیپکا کماری** (جم 13 جون 1994) اکّ رکرو بھارتی تیر-انداز کڑی اے۔ بلکل ہیٹھلے پائیدان توں نشانےبازی وچ شروعات کرن والی اوہ اج قومانتری پدھر دیاں سکھر دیاں عورت کھڈارناں وچوں اکّ اے۔

## حوالے

گٹھ:جم 1994
گٹھ:بھارتی لوک
گٹھ:بھارتی کھڈاری
گٹھ:اولمپک کھڈاری
آشتی

**آشتی** (Aashti) اک پاکستانی ڈراما ٹیلی ویژن سیریز اے جو 2009 وچ ہم ٹی وی اُتے نشر ہویا۔ پروڈیوسر مہروز کریم نیں، سیما غزل نے لکھیا تے ہدایت کاری عدنان وائی قریشی نے کیتی۔

## پلاٹ
آشتی اک بنگالی کُڑی (ریشم) دی کہاݨی اے جو ابرش (ہمایوں سعید) دے متمول خاندان واسطے ملازمہ دے طور تے کم کردی اے۔ آشتی دی منگݨی نذر الاسلام (فیصل قریشی) نال ہوئی اے لیکن اوہ خفیا طورتے پر ابرش نال محبت کردی اے جو اوہدے نال ہمدردی رکھدا اے تے اوہنوں اپݨی تعلیم حاصل کرن دی ترغیب دیندا اے۔ تاہم اوہنوں چھیتی ای پتا چل جاندا کہ ابرش زرنش (انجلین ملک نال ویاہ کرن والا اے۔

واقعات اک موڑ لیندے نیں جد ابرش تے زرنش دے تعلقات نوں مسائل دا سامݨا کرنا پیندا اے۔ اک گرما گرم جھگڑے مگروں زرنش لندݨ روانا ہو جاندی اے تے ابرش اک بار فیر ہمیشا لئی حتمی فیصلا کرن واسطے اوہدا پِچھا کردا اے۔ دریں اثنا، آشتی وی اوتھے سفر کردی اے تے اس توں پہلے کہ کوئی فیصلا کیتا جاوے، معاملات نوں مزید پیچید کرن لئی علی عالم (ساجد حسن) عرشی دا والد وی منظرعام اُتے آؤندا اے۔

## کاسٹ
* ریشم بطور اشتی
* فیصل قریشی بطور نذر الاسلام
* ہمایوں سعید بطور ابرش
* ساجد حسن بطور علی عالم، ابرش دے والد
* سیمی پاشا بطور شیری، ابرش دی ماں (مر گئی)
* انجلین ملک بطور زرنش؛ ابرش دے والد
* مدیحہ افتخار بطور عقیلہ؛ سعید دی بیوی
* فہد مصطفا بطور سعید۔ عقیلہ کا شوہر
* سلمیٰ ظفر بطور زمانی، نذر الاسلام تے سعید دی والدہ
* پروین اکبر بطور جمیلہ، آشتی دی والدہ
* سہیل اصغر بطور آشتی دے والد
* وقار کیانی بطور، نذر الاسلام تے سعید دے والد
* راشد فاروقی
* فرح نادر بطور خالہ

## حوالے

گٹھ:پاکستانی ٹی وی ڈرامے
گٹھ:اردو بولی دے ٹیلی ویژن پروگرام
گٹھ:پاکستان ٹیلی ویژن کارپوریشن شوز
گٹھ:پاکستانی ڈراما ٹیلی ویژن سیریز
گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن پروگرام
گٹھ:پاکستانی ڈراما سیریل
گٹھ:پاکستانی ڈرامے
پنجابی انٹرنیشنل فلم فیسٹیول

**پنجابی قومانتری فلم میلہ** (انگریزی: **Punjabi International Film Festival**) اکّ عوامی طور تے منعقد فلم تہوار اے۔
پہلا پنجابی قومانتری فلم فیسٹیول 18 مئی توں 21 مئی 2012 تک منعقد کیتا گیا۔

ایہہ دنیا بھر توں پنجابی سبھیاچار اتے پچھان دے موضوعاں اُتے مشتمل سبھ توں ودھیا فیچر فلماں، ڈاکومینٹری اتے چھوٹیاں فلماں نوں اعزازی کردا اے۔

## پہلی وار (2012)
پہلی وار ایہہ 18 توں 21 مئی 2012 تک منعقد کیتا گیا سی۔
تھئیٹر دے شہراں وچ ٹورانٹو، برینپٹن اتے مسیساگا شامل ہن۔
تہوار دوران فلماں، ڈاکومینٹری اتے چھوٹیاں فلماں دی نمائش کیتی گئی جس وچ چن پردیسی، کدیسن، انے گھوڑے دا دان، خوشیاں، کبھو نہ چھاڈیا کھیت، چڑدی کلا پنجاب دی، سکلیگر، آس، گلوٹ: انٹولڈ سٹوری، انکپلڈ، آفٹرنون ٹی اتے ہربھجن مان دیاں کجھ ہٹ فلماں۔

## حوالے

گٹھ:پنجابی
علیوال جٹاں

**علیوال جٹاں** بھارت دے پنجاب راج دے گرداس پور ضلعے دے بٹالا دا اکّ پنڈ اے۔ پنڈ دے چنے ہوئے نمائندیا ولوں پنڈ دا پربندھ چلاؤن لئی سرپنچ چنیا جاندا اے۔

## جن آبادی
۲۰۱۱ دی بھارت دی مردمشماری ولوں شائع رپورٹ مطابق اس ویلے پنڈ وچ کل ۹۲ گھر ہن۔ پنڈ دی ۴۷۰ دی آبادی جس وچ ۲۱۶ مرد جدوں کہ ۲۵۴ عورتاں ہن۔ پنڈ دی خواندگی در ۷۱٫۳۹٪ اے جو کہ راج دی اوسط در توں ۷۵٫۸۴٪ گھٹ اے۔ ۶ سال توں گھٹ عمر دے بچیاں دی آبادی ۷۵ اے جو پنڈ دی کل آبادی دا ۱۵٫۹۶٪ حصہ اے، اتے بال صنف انوپات راج دے ۸۴۶ دے اوسط نالوں لگبھگ ۱۱۴۳ ودھ اے۔

## حوالے

گٹھ:ضلع گرداس پور دے پنڈ
گٹھ:پنجاب دے پنڈ
بندھیاباسینی دیوی

**بندھیاباسنی دیوی** (انتقال ۲۰۰۶) اکّ بھارتی لوک سنگیتکار سی اتے اکّ پٹنا بیسڈ سنگیت اکیڈمی 'وندھیا کلا مندر' دی بانی سی، جو لوک سنگیت نوں مُتحرک کردی اے، وندھیا کلا مندر ہن ۵۵ سال توں بھٹکھنڈے یونیورسٹی، لکھن نال جڑیا ہویا اے۔ جس نوں ہن اوہناں دی نونھ شوبھا سنھا پتر سدھیر کمار سنہا چلا رہے ہن۔ اوہناں دا جم بھارتی راج بہار دے مجفرپر وچ ہویا اتے اوہ خاص طور اُتے میتھلی، بھوجپری اتے ماگھی لوک سنگیت وچ ماہر سن۔ اوہناں نے اکّ فلم '*چھوٹے دلھا کے*، دا *ویاہ گیت* وی گایا اتے اوہناں دے بہت سارے گانے سی۔ڈی۔ پھارمیٹ وچ جاری کیتے گئے ہن۔

بھارت سرکار نے اوہناں نوں ۱۹۷۴ وچ پدمشری دا چوتھا اعلیٰ ترین شہری انعام دتا۔ سنگیت ناٹک اکادمی نے اوہناں نوں ۱۹۹۱ وچ اپنے سالانہ انعام نال اعزازی کیتا اتے اسدا پالن ۲۰۰۶ وچ اکادمی فیلوشپ نال کیتا گیا۔ اوہناں نوں ۱۹۹۸ وچ مدھ پردیش سرکار توں اہلیا بائی انعام وی ملیا سی۔ بندھیاباسنی دیوی دی ۱۸ اپریل ۲۰۰۶ نوں ۸۶ سال دی عمر وچ اوہناں دے کنکرباگ نواس وچ موت ہو گئی سی، اس دے دو پتر اتے اکّ بیٹی ہن۔

## ایہہ وی ویکھو

* بھارتی لوک سنگیت

## حوالے

## باہری لنک

* Chhote Dulha Ke. Inreco — The Indian Record Mfg Co. 2010. ASIN B00LRY8J6U.
* Palki Charal Awe. Inreco — The Indian Record Mfg Co. 2010. ASIN B00LSQ23T6.

گٹھ:موت 2006
گٹھ:بھارتی لوک گلوکاراواں
گٹھ:موت ۲۰۰۶
بدر

**بدر** یا **پورنماشی** (Full moon) چند دا اوہ مرحلا یا منزل اے جد چند، زمین دے نقطا نظر توں مکمل طور تے روشن نظر آؤندا اے۔ ایہ اس وقت ہُندا اے جَد زمین، سورج تے چند دے درمیان واقع ہُندی اے (جد سورج تے چند دے دائرۃ البروجی متناسق نظام وچ °180 دا فرق ہُندا اے)۔ ایہدا مطلب ایہ آ کہ جَد چند دا ادھا کرہ جو زمین دا سامݨا کررہیا ہُندا اے مکمل طور تے سورج دی روشنی ناݪ روشن ہوجاندا اے تے اک گوݪ چکر دے طور تے جلوہ گر ہُندا اے۔ پورا چند مہینے وچ اک وار آؤندا اے۔

## ہور دیکھو
* ہلال
* پورنماشی

## حوالے

گٹھ:چند
گٹھ:فلکیات
گٹھ:تارہ پڑھت
گٹھ:خلائی سائنس
گٹھ:اسلامی تقویم
گٹھ:اسلامی اصطلاحات
روسی ریاستی آرکائیو آف لٹریچر اینڈ آرٹ

**ساہت اتے کلا دا روسی سٹیٹ آرکائیو (رگالی)** (Russian:Государственный архив литературы и искусства (РГАЛИ)) – روس وچ سبھ توں وڈے سٹیٹ آرکائیواں وچوں اکّ اے، جس وچ قومیساہت، سنگیت، تھیٹر، فلم، مصوری اتےاساری کلا دےدستاویز سمبھالے جاندے ہن۔

## اتہاس

## باہری لنک
* Official website (روسی)
* Official website  (انگریزی)
* About RGALI  (انگریزی)
## حوالے

گٹھ:ساہت
گٹھ:سائنس
گٹھ:روس
کار سیوا

**کار سیوا** کسے وی پوتر مذہبی تھاں دی اساری جاں صفائی لئی عقیدت منداں ولو پائے جسمانی جاں دھن دے یوگدان نوں کیہا جاندا اے۔ بھارت وچ مذہبی تھاںاں دی سیوا سنبھال عقیدت منداں راہی ہی بناں کسے تنخواہ دے کیتی جاندی اے۔

گٹھ:کار سیوا
گٹھ:مذہبی اتہاس
جزیرہ نما

**جزیرہ نما** (انگریزی: Peninsula)، زمین دے اک ایہجے خِطے دی زمینی شکل اے جیہدے آݪے دواݪے زیادہ تر حِصہ پاݨی ناݪ گِھریا ہُندا اے تے اک چھوٹا جیا حِصہ یا تنگ پٹی خُشکی دے وڈے علاقے ناݪ جُڑی ہُندی اے۔ 

## ہور دیکھو
* جزیرہ
* جزیرہ نما کوریا
* جزیرہ نما آئیبیریا
* جزیرہ نما عرب

## حوالے

گٹھ:جزیرہ نما
گٹھ:زمینی تغیرات
گٹھ:جغرافیا
راس امید

thumb|350px|راس امید
**راس امید**  جنوبی افریقا دے ساحلاں اُتے واقع اک راس اے۔ عام طور تے ایہنوں افریقا دا جنوبی سِرا منیا جاندا اے لیکن افریقا دا جنوبی سرا دراصل اِتھوں 150 کلو میٹر (90 میل) جنوب مشرق وچ واقع راس اگولاس اے۔ واسکوڈے گاما نے 1498ء وچ افریقا دے گرد گھم کے ہندوستان تے مشرقی ایشیا دا نواں راستا دریافت کیتا سی جیہدے توں بعد دونوں علاقے یورپی قابض قوتاں دی نو آبادیاں بݨ گئے۔
راس امید دی اصطلاح اتحاد جنوبی افریقا دے قیام توں قبل 1652ء وچ جزیرا نما کیپ دے گرد قائم کیتی گئی کیپ کالونی لئی وی استعمال ہُندی اے۔ 1910ء وچ ایہ پورا علاقا صوبا کیپ دا حِصا بݨا دِتا گیا۔
راس امید جزیرا نما کیپ دا جنوب مغربی کونا اے۔ جنوبی افریقا دا مشہور شہر کیپ ٹاؤن راس امید توں 30 کلومیٹر شمال وچ جزیرا نما دے شمالی کونے اُتے واقع اے۔ راس امید دا علاقا اپݨے قدرتی حُسن دے باعث وی مشہور اے۔
چند ماہرین سمجھدے نیں کہ یورپی جہاز راناں توں بہت پہلے چینی، عرب تے ہندی اس علاقے نوں دریافت کر چکے سی تے 1488ء توں پہلاں تیار ہوݨ آݪے چند قدیم نقشے اس امر دے شاہد نیں۔
اس علاقے وچ پہنچݨ آݪے پہلے یورپی پرتگال توں تعلق رکھݨ آݪے جہاز ران بارتھولومیو ڈیاس سی، جیہناں نے 1488ء وچ ایہنوں **راس طوفان** (انگریزی: Cape of Storms پرتگیزی: Cabo das Tormentas) دا نام دِتا۔ بعد وچ  جان ثانی از پرتگال نے ہندوستان تے مشرق دے اس نویں راستے ناݪ وابستا امیداں دے باعث ایہنوں **راس امید** (Cabo da Boa Esperança) دا نام دِتا۔
ولندیزی نو آبادیاتی مُنتظم جان وان ریبیک نے ڈچ ایسٹ انڈیا کمپنی لئی 6 اپریل 1652ء نوں اک چھاؤݨی قائم کیتی جو بعد وچ کیپ ٹاؤن کہلائی۔
برطانیا نے 1795ء وچ کیپ کالونی اُتے قبضا کر لیا پَر 1803ء وچ اوہنوں ایہ علاقے چھڈݨے پئے۔ 19 جنوری 1806ء نوں برطانوی افواج نے دوبارا علاقے اُتے چڑھائی کیتی تے 1814ء دے اینگلو-ڈچ معاہدے دے تحت ایہ علاقا برطانیا نوں دے دِتا گیا۔ برطانیا دا قبضا 1910ء وچ آزاد اتحاد جنوبی افریقا دے قیام تک قائم رہیا۔

گٹھ:راس
گٹھ:جغرافیا
گٹھ:جنوبی افریقا
گدھاݪا

**گدھاݪا** پنجاب وچ عام ورتوں دا کھیتی باڑی دا اک سَند اے ایہ بوٹے کڈھݨ لاؤݨ تے فصلاں دے دواݪے باڑ لاؤݨ تے زمین وچ کیلے گڈݨ لئی سراخ کڈھݨ لئی ورتیا جاندا اے۔

## ہور دیکھو
* گدھاݪا
* سبݪ
* کسولا
* ترنگݪی
* رمبا

گٹھ:سَند
گٹھ:زرعی آلات
سبݪ

**سبݪ** اک عام سَند اے جیہڑا زمین وچ کیلے گڈݨ لئی سراخ کڈھݨ تے کندھاں وچ سراخ کرن لئی ورتیا جاندا اے۔ سبݪ تے گدھاݪا اکو جئے ہُندے نیں، گدھاݪے ناݪ لکڑ دا ڈنڈا ہُندا تے ایہ ہلکے کَم کرن تے سراخ کڈھݨ لئی ورتیا جاندا اے تے سبݪ ساری لوہے دی بݨی ہُندی اے تے ایہدے ناݪ پکی زمین تے کندھاں وچ سراخ کیتے جاندے نیں تے کندھاں دی ٹہوائی واسطے وی ورتی جاندی اے۔ 

## ہور دیکھو
* گدھاݪا
* سبݪ
* کسولا
* ترنگݪی
* رمبا

گٹھ:سَند
گٹھ:زرعی آلات
ماہ رخ عنایت

**ماہ رخ عنایت** 24 گھنٹے دے نیوز چینل 'ٹائیمز ناؤ' دی خبر اڈیٹر اے۔ حالانکہ اوہ کئی سالاں توں صحافت کر رہی سی، پر 26/11 دے ممبئی اتوادی حملیاں دوران اسنوں تاج ہوٹل دے حساس حملیاں نوں کور کرن لئی مشہوری ملی۔ کشمیر گھاٹی وچ جنمی ماہرکھ نے نوجوان کشمیریاں وچ ماحول متعلق جاگروکتا ودھاؤن وچ وی مدد کیتی اے۔

ماہ رخ 'ٹائیمز ناؤ' دے ایڈیٹر-ان-چیف ارنب گوسوامی نال پرائیم ٹائم نیوز شو 'نیوزآور' دی سہِ-اینکر وی اے۔

اس توں پہلاں ماہ رخ نے 'ہیڈلائینز ٹوڈے' نال کم کیتا، جو اک ہور 24 گھنٹے-بھارتی چینل، انڈیا ٹوڈے گروہ دا حصہ اے۔

کی اوہ 26/11 دے حملیاں وچ شامل سی؟

ممبئی 26/11 دے حملیاں توں بعد ماہرکھ ووادپورن اداکار سنجے دتّ اتے اوہناں دی بیوی منیاتا دا انٹرویو لین والی اکلی صحافی سی۔

## حوالے

گٹھ:بھارتی ٹیلیویژن صحافی
گٹھ:زندہ لوک
بھونیشور پرائیڈ پریڈ

بھونیشور، اڑیسہ، بھارت دا راجگڑھ نے اپنی پہلی پرائیڈ پریڈ 27 جون 2009 نوں منعقد کیتی۔ ادوں توں پرائیڈ 2010 وچ اتے پھر 2018 وچ منعقد کیتی گئی۔ بھونیشور، کٹک اتے اوڈیشا دے ہور حصیاں توں سینکڑے لوک شہر دی ایل۔جی۔بی۔ٹی۔+ پرائیڈ پریڈ دا جشن مناؤن لئی سڑکاں اُتے اترے سن۔

## اتہاس

### 2009
بھونیشور دی پہلی کئیر پرائیڈ پریڈ 27 جون 2009 نوں منعقد کیتی گئی سی۔ اس دا انعقاد ساکھا، انسٹیچیوٹ فار ڈویلپمینٹ پروگرامز اینڈ ریسرچ (آئی۔ڈی۔پی۔آر۔) اتے ساتھی ولوں سانجھے طور اُتے کیتا گیا سی۔ تقریب وچ کمیونٹی میمبراں، سرکاری اہلکاراں اتے غیر سرکاری سنگٹھناں دے نمائندیاں ولوں مکھ بھاشن، اکّ دستاویزی سکریننگ، سٹریٹ تھئیٹر کارکردگی، واک اینڈ-پوآئنٹ اُتے اکّ عوامی میٹنگ شامل سی اتے مومبتی جگا کے احتتام کیتی گئی۔

### 2010
3 جولائی 2010 نوں، بھونیشور وچ اسدی دوجی رینبو پرائیڈ واک سی  جس وچ اکّ ایکتا تقریب اتے مومبتی دی روشنی شامل سی۔ اس دا انعقاد ایل۔جی۔بی۔ٹی۔آئی۔ اتے ایچ۔آئی۔وی۔ دے مدعیاں اُتے کم کرن والیاں کمیونٹی مشتمل ادارےآں دے گٹھجوڑ، رابطہ ولوں کیتا گیا سی۔ اوینٹ نوں ٹریول بلوگرس ولوں کور کیتا گیا سی۔

### 2018
1 ستمبر 2018 نوں تیجی وار مارک کیتا گیا، جدوں بھونیشور شہر نے اکّ شاندار پرائیڈ پریڈ دیکھی۔ 2018 بھونیشور پرائیڈ نوں تن ادارےآں - ساتھی، ایچائیوی-ایڈزئیوی دیکھ بھال اتے ایل۔جی۔بی۔ٹی۔کیؤ۔آئی۔ حقاں لئی کم کرن والی اکّ عین۔جی۔او۔ ساکھا ولوں اکٹھا کیتا گیا سی، جو میرا پریدا ولوں چلایا جاندا اے اتے اکّ مقامی ٹرانس اجتمائی اتے د پریچے کلیکٹو، اوڈیشا وچ اکّ ایل۔جی۔بی۔کیؤ۔ بھائی چارا اے، جسنوں اوڈیشا سرکار ولوں حمایت حاصل اے۔ پرائیڈ آیوجکاں نے کیہا کہ اوڈیشا وچ کئیر بھائیچارے لئی بھائیچارے دی بھاونا اتے دکھّ نوں ودھاؤن لئی اکّ پرائیڈ مارچ ضروری سی، جتھے بھونیشور ورگے ٹیئر II شہراں وچ ایل۔جی۔بی۔ٹی۔+ بھائیچارے بارے بہتی جاگروکتا نہیں دکھائی گئی۔ پرائیڈ دا فوکس صرف دکھّ نہیں سی، سگوں انتر-سبندھتا اتے شمولیت وی سی۔

2018 بھونیشور پرائیڈ نوں بھارت وچ آخری پرائیڈ مارچ ہون دا مان وی حاصل ہویا سی جسنے دھارا 377 – "غیر-قدرتی سیکس" نوں اپرادھی بناؤن والے قانون نوں بدلن دی منگ کیتی سی، کیونکہ دھارا 377 نوں بھارت دی سپریم کورٹ ولوں اکّ تریخی فیصلے وچ کجھ ہی دناں بعد 6 ستمبر 2018 نوں وچ ردّ کر دتا گیا سی۔

## مورتاں

; بھونیشور پرائیڈ پریڈ 2018

تصویر:Bhubaneswar Pride Parade 2018 01.jpg|2018 بھونیشور پرائیڈ پریڈ دے بھاگی دار؉
تصویر:Bhubaneswar Pride Parade 2018 02.jpg|2018 بھونیشور پرائیڈ پریڈ دے بھاگی دار؉
تصویر:Bhubaneswar Pride Parade 2018 03.jpg|2018 بھونیشور پرائیڈ پریڈ دے بھاگی دار؉
تصویر:Bhubaneswar Pride Parade 2018 04.jpg|2018 بھونیشور پرائیڈ پریڈ دے بھاگی دار؉
تصویر:Bhubaneswar Pride Parade 2018 05.jpg|2018 بھونیشور پرائیڈ پریڈ دے بھاگی دار؉
تصویر:Bhubaneswar Pride Parade 2018 06.jpg|2018 بھونیشور پرائیڈ پریڈ دے بھاگی دار؉


## حوالے

گٹھ:بھارت وچ پرائیڈ مارچ
بھوٹان دیاں وادیاں

[thumb|300x300px| [ہا ویلی]]
**بھوٹان دیاں گھاٹیاں بھوٹان دیاں** ندیاں ولوں ہمالیہ وچ اکریاں گئیاں ہن، جو گلیشیئل پگھلن اتے مانسون دی بارش ولوں کھوائیاں جاندیاں ہن۔ جویں کہ بھوٹان پہاڑی پوربی ہمالیہ وچ زمین نال گھریا ہویا اے، اسدی بہتی آبادی گھاٹیاں اتے نیویں کھیتراں وچ مرتکز اے، جو کہ اندرونی ہمالیہ دے دکھن ول رخاں ولوں وکھ کیتی گئی اے۔ بھوٹان وچ آواجائی دے آدھنکیکرن اتے ترقی دے باو جود، اکّ قومی راجرستہ نظام سمیت، اکّ گھاٹی توں دوجی تک سفر کرنا مشکل رہندا اے۔ مغربی گھاٹیاں مدھ بھوٹان وچ کالے پہاڑاں ولوں مشرق ول بنھیاں ہوئیاں ہن، جو کہ دو پرمکھ ندی پرنالیاں، مو چھو ( سنکوش ندی ) اتے درانگمے چھو دے وچکار اکّ واٹرشیڈّ بناؤندیاں ہن۔ مرکزی گھاٹیاں مشرق توں ڈونگا رینج ولوں وکھ کیتیاں گئیاں ہن۔ ودھیرے الگ-تھلگ پہاڑی گھاٹیاں کئی چھوٹے، وکھرے تہذیبی اتے لسانی گروہاں دی رکھیا کردیاں ہن۔ اس اکلتا نوں درساؤندے ہوئے، زیادہ تر گھاٹیاں دے اپنے مقامی محافظ دیوتے ہن۔  

بھوٹان دے پورے اتہاس دوران، اس دیاں گھاٹیاں اتے نیویاں زمیناں سیاسی کنٹرول دا مقصد سن۔ 17ویں صدی وچ بھوٹان دے اکّ آزاد راج دے روپ وچ ابھرن دے دوران، شبدرنگ نگاوانگ نامگیال نے مغربی گھاٹیاں نوں جت لیا اتے تبت دے حملیاں نوں دور کرن لئی ڈزونگ قلعے بنائے۔ اس دا لیفٹینینٹ، ٹرونگسا دا پینلوپ، چوگیال منجور ٹینپا، نویں دھرم کلاسیکل سرکار لئی مرکزی اتے پوربی بھوٹان دیاں گھاٹیاں نوں جتن لئی گیا۔ نتیجے وجوں، ہریک پرمکھ گھاٹی وچ اکّ ڈزونگ قلعہ اے۔

مغربی اتے مدھ بھوٹان دیاں سکیاں، سادیاں-ورگیاں گھاٹیاں مقابلتاً سنگھنی آبادی اتے تیبرتا نال کاشت کیتیاں جاندیاں ہن۔ گلیاں پوربی گھاٹیاں، حالانکہ، پہاڑاں دے کناریاں وچ سدھیاں پٹیاں گئیاں الگ-تھلگ بستیاں دے نال، اچیاں، تنگ گھاٹیاں ہندیاں ہن۔  مغربی کھیتراں وچ، گھاٹیاں اتر وچ جوں، آلو اتے ڈیری پیدا کردیاں ہن، جدوں کہ دکھنی پہنچ کیلے، سنترے اتے چول پیدا کردیاں ہن۔

## ایہہ وی ویکھو

* بھوٹان دے پہاڑ

## حوالے

گٹھ:بھوٹان
بھولا ناتھ وارث

بھولا ناتھ وارث (1867–1936) اکّ لہوری مسیحی شاعر، مفکر، پنجابی تے اردو لکھاری سی۔

## رچناواں
* *تاریخ  شہر لاہور*
* *سبھ دیس پرایا*

## حوالے

گٹھ:پنجابی لکھاری
میکلوڈ گنج

**مکلوڈ گنج** بھارت دے صوبے ہماچل پردیش دے کانگڑا ضلعے وچ موجود *[[دھرم شالہ]]* دا اپنگر اے۔ تبتیاں دی وڈی آبادی کارن ایہنوں چھوٹا لھاسا جاں ڈھاسا دے نام توں وی جانیا جاندا اے۔ تبتی جلاوطنی سرکار دے ہیڈکوآٹر مکلوڈ گنج وچ واقع ہن۔
اس دی اوسط اچائی ۲٬۰۸۲ میٹر (۶٬۸۳۱ پھٹّ) اے۔ ایہہ **دھولادھار** سیما جس دی سبھ توں اچی چوٹی ہنو مان دا ٹبہ اے، پچھے واقع اے۔ اس دی اچائی تقریباً ۵٬۶۳۹ میٹر تے اے۔

## نرکتی

میکلوڈ گنج دا نامکرن پنجاب دے اپّ گورنر *سر ڈانلڈ پھریئیل مکلوڈ* دے ناں اتے بیسڈ اے، جسدا پچھیتر گنج اردو شبد گوانڈھ دا عام ورتیا جان والا شبد اے۔

## آواجائی

### ہوائی

سبتوں نزدیکی ہوائی اڈا گگل ہوائی اڈا اے جو کی دھرم شالہ توں ۱۵ کلومیٹر دی دوری تے اے۔

### ریلوے
**
کانگڑا گھاٹی ریلوے لائن** دا نزدیکی ریلوے سٹیشن *کانگڑا* تے *ناگروتا*(تقریباً ۲۰ کلومیٹر)تے ستتھ ہن۔ سبتوں نزدیکی ریل
*پٹھان کوٹ* (۸۵ کلومیٹر) تے ستتھ اے۔

## سیر سپاٹا

سیر سپاٹا اتھے دا اہم صنعت اے پر اتھے بہت لوک تبتی بدھ دھرم، سبھیاچار، شلپکلا آدی دا مطالعہ کرن لئی آندے ہن۔ ایہہ شہر تبتی شلپ-تعلیم تھنگکاس، تبتی غلیچے، کپڑے، سمارکاں لئی وی مشہور منیا جاندا اے۔

### تبتی ٹکانے

سبتوں مشہور تبتی ٹکانا **تسلگکھنگ** اے جو کہ دلائی لاما دا مندر اے۔ اس وچ شکیامنی، اوالوکتیسورا، تے پدمسمبھوا دی مورتیاں ہن۔ باقی ہور تبتی ٹکانیاں وچو:

* نمگیال مٹھّ
* تبتن انسٹیچیوٹ آف پرفارمنگ آرٹس
* لائبریری آف تبتیئن ورکس اینڈ آرچیوس
* گینگچین کییشونگ
* منی لکھانگ ستپا
* نیچنگ موناسٹری
* نوربلنگکا انسٹیچیوٹ آدی ہن۔

### دھرم شالہ انٹرنیشنل فلم فیسٹیول

**دھرم شالہ انٹرنیشنل فلم فیسٹیول** میکلیوڈگنج وچ ۲۰۱۲ نومبر دے پہلے چار دناں وچ شروع ہویا جتھے بھارتی تے عالمی سنیما فکشن، دستاویزی آدی دکھائی جاندی اے۔

## ہور تھانواں

ہور نزدیکی روحانی آکرشن جنوے کہ:

* چنمایا تپوون
* اعالمی نسارگا
* چامنڈا

تے اناں تو علاوہ ہور تھانواں جداں کہ:

### تریؤند پہاڑی

ایہہ دھرم شالہ دا اکّ دن دی سفر اے جو کہ میکلیوڈگنج توں ۹ کلومیٹر دی دوری تے اے۔

### ماروتھل وچ سینٹ زون

اکّ انگلیکی چرچ جو کہ فورستھ گنج دے کول جنگل وچ ستتھ اے۔ چرچ دی نیو-گوتھک پتھر دی عمارت دی بناوٹ ۱۸۵۲ وچ ہوئی سی۔ ایہہ تھاں بریٹیش وائسروئے *لارڈ ایلگن* دا یادگار تے قبرستان وی اے۔ ایہہ چرچ دی امارات لیڈی ایلگن ولوں بھیٹ کتے بیلجئن ڈبے دے کچّ دی تاکیاں کارن وی مشہور منیا جاندا اے۔

### ڈال لیک

اکّ چوٹی جھیل جو کہ میکلیوڈگنج توں تن کلومیٹر دی دوری تے اے۔ اتھے سالانہ میلہ اگست ج ستمبر دے مہینے وچ لگدا اے تے گڈی برادری دے لوک آندے ہن۔ اتھے نزدیک ہی اکّ پرانا مندر وی اے۔

## مورتاں


Image:Stupa & prayer wheels. Main street, McLeod Ganj.jpg|Stupa and prayer wheels۔ Main street, McLeod Ganj
Image:McLeod Ganj main street.jpg|Main Street, McLeod Ganj
File:Bhagsu's water fall, McLeod Ganj, Dharamsala.jpg|Bhagsu water fall, McLeod Ganj.
File:Moon Light Cafe, Mcleodganj.jpg|Moon Light Cafe, McLeod Ganj.
File:View of McLeod Ganj, during winters of 2005.jpg|View of McLeodGanj, winter, 2005.
File:Waterfall McLeodganj.jpg|Bhagsu's Waterfall, McLeod Ganj, Dharamshala
File:View from Magic View Cafe on the Triund trail, Gallu Devi.jpg|View of Dharamshala from Magic View Cafe
File:Himalayan View, McLeod Ganj.jpg|right|250px|thumb|Himalayan View, McLeod Ganj


## حوالے

گٹھ:ہماچل پردیش
گٹھ:میکلیؤڈ گنج
گٹھ:کانگڑا ضلع
کیپ ماؤنز

**کیپ ماؤنز** (Ras Muari) کراچی دے لہندے پاسے ساحلی مقام تے اک راس اے۔ اِتھے کِسے زمانے وچ سمندری جہازاں دی رہنمائی لئی چانݨ گھر ہُندا سی۔ اس مقام نوں **کیپ ماؤنٹ** وی کہیا جاندا اے۔ 

گٹھ:کراچی
گٹھ:راس
گٹھ:پاکستان دے ساحل
انسانی جنسی تناسب

thumb|300x300px|کل آبادی لئی دیس ولوں صنف تناسب۔ نیلا رنگ ۱٫۰۱ مرداں/عورتاں دی عالمی اوسط نالوں ودھیرے مرداں اتے لڑکیاں، لال ودھیرے عورتاں اتے لڑکیاں نوں درساؤندا اے۔
thumb|300x300px|15 سال توں گھٹ عمر دی آبادی لئی دیس مطابق صنف تناسب۔ نیلا رنگ ۱٫۰۷ پرش/عورتاں دی عالمی اوسط نالوں ودھ منڈیاں، لال زیادہ کڑیاں نوں درساؤندا اے۔
thumb|300x300px|دیش ولوں کل آبادی دے انسانی صنف تناسب نوں درساؤندا نقشہ۔
thumb|300x300px|65 توں ودھ آبادی لئی دیس مطابق صنف تناسب۔ نیلا رنگ ۰٫۸۱ پرشاں/عورتاں دی عالمی اوسط نالوں ودھیرے مرداں، لال ودھیرے عورتاں نوں درساؤندا اے۔
بشریات اتے  ڈیموگرافی  مطالعہ وچ، **انسانی [[صنف تناسب]]** اکّ آبادی وچ مرداں اتے عورتاں دے تناسب وجوں لکھیا گیا اکّ سوچکانک اے۔ زیادہ تر جنسی پرجاتیاں وانگ، منکھاں وچ صنف تناسب ۱:۱ دے نیڑے اے۔ منکھاں وچ، مرداں اتے عورتاں وچ جم ویلے قدرتی تناسب نر صنف متعلق تھوڑا پکھپاتی ہندا اے: ایہہ لگبھگ 1.05 جاں 1.06 جاں متعلق مادہ متعلق ۱٫۰۳ توں 1.06 مرداں دی اکّ تنگ سیما دے اندر ہون دا اندازا اے۔

کسے وی ہور سپیسیز نالوں منکھاں لئی ودھیرے ڈیٹا مہیا ہن، اتے انسانی صنف تناسب دا کسے وی ہور پرجاتی نالوں ودھیرے مطالعہ کیتا گیا اے، پر ایہناں انکڑیاں دی وضاحت کرنا مشکل ہو سکدا اے۔ کل آبادی دا صنف تناسب قدرتی کارکاں، کیڑے مار دوائیاں دے رابطہ اتے ماحول، جنگ دیاں موتاں، مرداں اُتے جنگ دے اثر، لنگ-چون والے گربھ پات، بال-قتل، بڈھاپا، صنف قتل اتے جم رجسٹریشن نال سمسیاواں دے آلودہ تتاں سمیت وکھ-وکھ کارکاں ولوں متاثر ہندا اے۔

پوری دنیا دی آبادی لئی صنف تناسب لگبھگ ۱۰۱ مرداں توں ۱۰۰ عورتاں (۲۰۲۱ اندازاً) اے۔ انسانی صنف تناسب، جاں تاں جم ویلے جاں کل آبادی وچ، چار وچوں کسے وی طریقے نال رپورٹ کیتا جا سکدا اے: مرداں اتے عورتاں دا تناسب، عورتاں دا مرداں دا تناسب، مرداں دا تناسب، جاں عورتاں دا تناسب۔ جیکر ۱۰۸٬۰۰۰ مرد اتے ۱۰۰٬۰۰۰ عورتاں ہن تاں مرداں اتے عورتاں دا تناسب ۱٫۰۸۰ اے اتے مرداں دا تناسب ۵۱٫۹٪ اے۔ سائنسی ساہت اکثر مرداں دے تناسب دی ورتوں کردا اے۔ ایہہ لیکھ مرداں اتے عورتاں دے تناسب دی ورتوں کردا اے، جدوں تک کہ ہور مقرر نہ کیتا گیا ہووے۔

## حوالے

گٹھ:رہتل
مہادیئی جنگلی حیات پناہ گاہ

**مہادیئی جنگلی جیو استھان** دکھنی بھارت دے مغربی گھاٹاں وچ بھارتی راج گوآ وچ اکّ 208.5-km 2 (80.5-mi 2 ) سرکھیت کھیتر اے۔ ایہہ اتری گوآ ضلعے وچ، ولپوئی شہر دے نیڑے ستری تالکا وچ واقع اے۔ سینکچوری اچّ جیو وتغیر والا کھیتر اے، اتے بنگال ٹائیگراں دی موجودگی دے کارن اس نوں پروجیکٹ ٹائیگر ٹائیگر ریزرو منیا جا رہا اے۔

## بنیادی ڈھانچہ
اس استھان دا پربندھ گوآ راج جنگلات ڈیپارٹمنٹ ولوں کیتا جاندا اے۔ مہادیئی جنگلی جیو استھان دے رینج پھاریسٹ افسر یعقین چوڈنکر ہن۔ آرئیپھؤ دفتر ولپوئی وچ جنگلات ڈیپارٹمنٹ دے دفتر دے نیڑے اے۔ تن گول پھوریسٹراں دی نگرانی ہیٹھ 11 ون گارڈاں ولوں اس استھان دی سرکھیا کیتی جاندی اے۔ سینکچوری نوں 16 بیٹاں وچ ونڈیا گیا اے، جس وچ ستری تالکا وچ کوڈل، چراونے اتے کیرانزول وچ تن گول جنگلات ہن۔ سینکچوری دفتر کول گشت لئی چار پہیہ واہن اتے موٹرسائیکل اے۔

سینکچوری وچ کوئی عوامی سیلانی سہولتاں نہیں ہن، پر ولپوئی اتے کیری وکھے جنگلات ڈیپارٹمنٹ دے آرام گھر ہن۔ انجنیم ڈیم دے اپر سنچائی ڈیپارٹمنٹ دا آرام گھر اے۔ انجنیم ڈیم سنکیلم - بے لغام ہائیویء SH-31 اُتے چورلا گھاٹ اُتے لگبھگ  سنکیلم شہر توں واقع اے۔

چورلا گھاٹ وچ تن نجی ایکوریسورٹ، جنگلی قدرت سنبھال سہولت، ایکو ایڈوینچر رزورٹ، اتے سوپناگندھا رجورٹ ہن۔

## جغرافیہ
گوآ بھارت دا اکلوتا راج اے جس نے کسے راج دے اندر پورے مغربی گھاٹ دے حصے نوں سرکھیت کیتا اے۔ گوآ دے چار جنگلی جیو استھان مغربی گھاٹ وچ راج دے پوربی پاسے واقع ہن، لگبھگ  دے کھیتر نوں کور کردے ہن۔ مہدیئی جنگلی جیو استھان اتے بھگوان مہاویر سینکچوری اتے مولیم نیشنل پارک سارے مہندی ندی بیسن دے اندر آؤندے ہن۔ مہادیئی وائیلڈلائیف سینچوری 15° 48" 33' توں 14° 53" 54' اتر اتے 74° 20" 13' توں 73° 40" 33' ای دے وچکار واقع اے۔

## جیو
ایہہ کھیتر مغربی گھاٹ دے لینڈسکیپ دا حصہ اے، اتے اسنوں اکّ گلوبل جیو وتغیر ہوٹسپوٹ منیا جاندا اے۔
تصویر:Columba elphinstonii.jpg|نیلگری لکڑ-کبوتر
تصویر:Echis carinatus sal.jpg|آرا-پیدا ہویا وپر
تصویر:Rhacophorus malabaricus.jpg|مالابار اڈدا ڈڈو
تصویر:Glassy Tiger.jpg|گلاس ٹائیگر
تصویر:Southern Birdwing - Sohini Vanjari.jpg|دکھنی برڈونگ، دکھنی بھارت وچ سبھ توں وڈی تتلی؛ کھنبھاں دا گھیرا:  توں  تکّ&nbsp;ملیمیٹر (7.5&nbsp;وچ)
تصویر:Plumeria rubra (flowers).jpg|''چپھارا'' (لال پھرینگیپانی)


## حوالے

گٹھ:بھارت
ماسانوبو فوکوکا

**ماسانوبو پھکوؤکا**(福岡 正信، 2 فروری 1913 – 16 اگست 2008) اکّ جاپانی کسان اتے فلسفی سی۔ اوہ قدرتی کھیتی دی اکّ نویں ودھی دی چرچہ کارن جگّ مشہور ہویا۔
اوہ بناں وہائی، بناں دوائی قدرتی کھیتی دے کئی سبھیاچاراں وچ پرچلت دیسی کھیتی ڈھنگاں دا پرچارک سی۔ ایہناں روائتی ودھیاں توں اسنے قدرتی کھیتی جاں 'کجھ نہ کرو' نام دا اپنا خاص طریقہ تیار کر لیا سی۔

پھکوؤکا کئی جاپانی کتاباں، سائنسی پرچیاں اتے ہور پرکاشناواں دا کرتا اے، اتے دستاویزی ٹیلی فلماں اتے انٹرویواں وچ 1970ویاں توں لیکے عام آؤندا رہا اے۔ اوہدا اثر کھیتی توں پار خوراک اتے جیون جاچ لئی لہراں نال جڑے لوکاں نوں انسپائریشن دین تک پھیل گیا سی۔ اوہ قدرت دے اصولاں نوں ڈونگھا گھوکھن دی اہمیت توں بھلیبھانت جانوُ سی۔

## جیون
پھکوؤکا دا جم 2 فروری 1913 نوں ایؤ، اہیمے، جاپان وکھے ہویا۔

## رچناواں
* ککھّ توں انقلاب

## حوالے

گٹھ:جاپانی فلسفی
مردولا کوشی

**مردلا سوزن کوشی** (جم 1969) اکّ بھارتی لکھاری اتے مفت لائبریری تحریک کارکن اے۔ اوہ اپنے تن بچیاں نال نویں دلی وچ رہندی اے۔

## پیشہ ور جیون
کوشی دا جم نویں دلی وچ ہویا سی اتے 1984 وچ 14 سال دی عمر وچ اوہ امریکہ چلے گئے سن اسنے اکّ ٹریڈ یونین آرگینائیزر اتے کمیونٹی آرگینائیزر، ماں پیؤ اتے لکھاری وجوں کم کیتا اے۔

اوہ 2004 وچ بھارت واپس آئی اتے موجودہ وچ کمیونٹی لائبریری پروجیکٹ دے نال اکّ لائبریرین اتے کمیونٹی آرگینائیزر وجوں کم کردی اے، جو چار مفت کمیونٹی لائبریریاں چلاؤندی اے، جو کہ دلی اینسیار وچ مل کے 4000 توں ودھ میمبراں دی سیوا کردی اے۔

مفت لائبریری تحریک بارے اسدی لکھت نوں کیراون میگزین وچ، ٹیسیئیلپی دے بلوگ، آل اباؤٹ بکّ پبلشنگ، سکرول، یاہو نیوز، اتے گوئیتھے انسٹیچیوٹ انڈیا دی ویبسائیٹ اُتے پڑھیا جا سکدا اے۔

اس دیاں چھوٹیاں کہانیاں دا مجموعہ، *اپھ اٹ از سویٹ نے* 2009 دا طاقت بھٹّ فسٹ بکّ پرائیز جتیا اتے 2009 ووڈاپھون کراسورڈ بکّ اوارڈ لئی شارٹلسٹ کیتا گیا۔

اسدا پہلا ناول، *ناٹ اونلی د تھنگز دیٹ ہیپنڈ* (ہارپر کولنز، 2012) نوں 2013 دے کراسورڈ بکّ اوارڈ لئی شارٹلسٹ کیتا گیا سی۔

کوشی دیاں کتاباں اکثر دلی دے مزدور طبقہ دے جیون دی پڑچول کردیاں ہن۔ اسدا نوینتم ناول *سائیکل ڈریمنگ* دلی وچ اکّ ویسٹ ورکر بھائیچارے وچ خاندانی جیون اُتے مرتکز اے۔ ایہہ نور ناں دی 13 سال دی کڑی دی پالنا کردا اے، جسدا سپنا اے کہ اوہ اکّ سائیکل دا مالک ہووے اتے اپنے پیؤ وانگ اکّ *کباڑیوالا* وجوں کم کرے۔ حالانکہ، اسدی نوکری دے نقصان نے اسنوں اکّ ریگپکر وجوں کم کرن لئی مجبور کیتا، جس نال اس دے پروار اُتے برا اثر پیندا اے۔

اس دیاں کہانیاں ساہتی رسالیاں وچ چھپیاں ہن جیہناں وچ *واسافری* دے نال-نال بھارت، یونائیٹڈ کنگڈم اتے اٹلی دے مجموعہ وچ وی شامل ہن۔

## ببلیؤگرافی

* *سائیکل ڈریمنگ* (سپیکنگ ٹائیگر، 2016)
* *نہ صرف اوہ چیزاں جو واپریاں ہن* (ہارپر کولنز انڈیا، 2012)
* *اپھ اٹ از سویٹ*، چھوٹیاں کہانیاں دا مجموعہ ( ویسٹلینڈ / ٹرانکیوبار پریس، 2009; براس باندر، 2011)
* *Existere* وچ "اکّ وڈے سچ دی اطلاع" ۔
* *[https://web.archive.org/web/20110728171507/http://www.wasafiri.org/pages/issue53.htm واسافری]*، ثمر 2008 وچ "رومانسنگ د کوڈاولا"۔
* *ڈلہوزی رویو*، پتجھڑ 2008 وچ "گھاہ دے بلیڈز"۔
* *پریری فائر* وچ "ساتھی"
* *انڈیا کرنٹس* وچ "گڈّ مدر"، وجیتا پہلا تھاں، کہانی 2008। (اؤنلائین ٹیکسٹ) 
* زبان اتے کہانی توں *21 انڈر فورٹی* وچ "دِ لارج گرل" *: ساقی، مارچ 2007 توں بھارتی عورتاں ولوں چھوٹیاں کہانیاں* ।
* *پینگئن انڈیا، اپریل 2008 توں پہلے ثبوت 3* وچ "جدوں بچہ بچہ سی"۔
* *Isbn Edizioni* توں *بھارت* وچ "جینس"۔
* *تہلکہ دی* پہلی فکشن خاص، دسمبر 2008 ( اؤنلائین ٹیکسٹ  ) وچ "اوہی دن"۔

## جائزے

* *دِ ہندو*، فروری 2016 وچ سائیکل ڈریمنگ دی جائزہ
* *ہندوستان ٹائیمز*، اگست 2016 وچ سائیکل ڈریمنگ دی جائزہ
* *بھارت ٹوڈے*، جنوری 2013 وچ *نہ صرف واپریاں واقعے* دی جائزہ کرو
* *سنڈے گارڈیئن*، فروری، 2013 وچ *واپریاں نہ صرف چیزاں* دی جائزہ 
* *پیپل میگزین*، مئی، 2-13 توں *نہ صرف واپریاں چیزاں* دی جائزہ
* *آؤٹلکّ میگزین*، جون 2009 وچ *جے ایہہ مٹھا اے* دی جائزہ
* *تہلکہ*، جون 2009 وچ *جے ایہہ مٹھی اے* دی جائزہ 
* *دِ ہندو لٹریری رویو*، جولائی 2007 وچ "دِ لارج گرل" دی جائزہ
* *انڈیا ٹوڈے* وچ "دِ لارج گرل" دی جائزہ، اپریل 2007

## حوالے

گٹھ:21وی صدی دے بھارتی لکھاری
گٹھ:20ویں صدی دے بھارتی لکھاری
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1969
ککنگ آئل

**کھاݨے دا تیل** یا **خوردنی تیل** یا **ککنگ آئل** (Cooking oil) پودےآں دا روغن یا جانوراں دی چربی تے مکھݨ اے جو کھاݨ پکاؤݨ وچ ورتیا جاندا اے۔ ایہ پاݨی توں زیادا کھاݨا پکاؤݨ دے درجا حرارت دی اجازت دیندا اے، کھاݨا پکاؤݨ نوں تیز تر تے مزید ذائقے دار بݨاؤندا اے، جَد کہ گرمی نوں تقسیم کردا اے، سڑݨ تے ناہموار کھاݨا پکاؤݨ دے عمل نوں روکدا اے تے بعض اوقات اپݨا ذائقا فراہم کرتا اے۔ کھاݨا پکاؤݨ دا تیل کھاݨے دی تیاری تے ذائقے وچ وی استعمال ہُندا اے جیہدے وچ گرمی شامل نئیں ہُندی، جِداں سلاد ڈریسنگ تے بریڈ ڈپس، ایہنوں خوردنی تیل کہا جا سکدا اے۔

کھاݨا پکاؤݨ دا تیل عام طور تے کمرے دے درجا حرارت اُتے مائع ہُندا اے، حالانکہ کچھ تیل جیہناں وچ سیر شدہ چکنائی ہُندی اے، جِداں ناریئل دا تیل، پام آئل تے پام کرنل آئل ٹھوس ہُندے نیں۔

پودےآں دے ذرائع ناݪ کھاݨا پکاؤݨ دے تیل دیاں بہت ساریاں قِسماں نیں، جِداں زیتون دا تیل، پام دا تیل، سویا بین دا تیل، کینولا تیل، مکی دا تیل، مونگ پھلی دا تیل تے ہور سبزیاں دے تیل دے ناݪ ناݪ جانوراں اُتے مبنی تیل جِداں مکھݨ تے چربی۔

تیل نوں خشبودار کھاݨے دی اشیاء جِداں جڑی بوٹیاں، مرچاں یا لسݨ ناݪ ذائقے دار بݨایا جا سکدا اے۔  کُکنگ سپرے کھاݨا پکاؤݨ دے تیل دا اک ایروسول اے۔

## ہور دیکھو
* تیل
* نباتاتی تیل
* خوردنی تیل
* گھیو
* بناسپتی گھیو

گٹھ:کھان پین
گٹھ:تیل
نباتاتی تیل

**بناسپتی تیل** یا **نباتاتی تیل** یا **سبزیاتی تیل** (Vegetable oil
)، اوہ تیل اے جیہڑا سبزیاں، پودےآں، بی یا پھݪاں، پُھلاں تے دوسرے حِصےآں وِچوں کڈھیا جاندا اے۔ جانوراں دی چربی ونگوں سبزیاں دی چربی ٹرائیگلیسرائڈز دا مرکب ہُندی اے۔ سویا بین دا تیل، انگور دے بیاں دا تیل، کوکو مکھݨ بیاں دا تیل، بیاں توں روغن دیاں مثالاں نیں۔ زیتون دا تیل، پام آئل، چوݪاں دے چوکر دا تیل پھݪاں دے دوسرے حِصےآں توں چکنائی دیاں مثالاں نیں۔ عام استعمال وچ، سبزیاں دا تیل، خاص طور تے سبزیاں دی چکنائی دا حوالا دے سکدا اے جو کمرے دے درجا حرارت اُتے مائع ہُندے نیں۔ سبزیاں دے تیل عام کھاݨے دے قابل ہُندے نیں۔

## ہور دیکھو
* تیل
* نباتاتی تیل
* خوردنی تیل
* گھیو
* بناسپتی گھیو

## حوالے

گٹھ:کھان پین
گٹھ:تیل
بناسپتی گھیو

**بناسپتی گھے** یا **نباتاتی گھے** نباتاتی تیل وچ ہائیڈروجن شامل کرن ناݪ بݨدا اے۔ ایہدے برعکس اصلی گھے پودےآں توں نئیں بلکہ جانوراں دے ددھ توں حاصل ہُندا اے۔ چونکہ بناسپتی گھے سستا ہُندا اے اس لئی پچھلے سَٹھ ستر سالاں وچ ایہدا استعمال بہت وَدھ گیا اے تے اصلی گھیو دا استعمال کَھٹ ہُندا گیا۔ پودےآں وچ کولیسٹیرول بِلکل نئیں موجود ہُندا اس لئی بناسپتی گھے وچ وی کولیسٹیرول نئیں ہُندا۔ 
:
کئی پودےآں دے بی آں وچ کافی مقدار وچ تیل موجود ہُندا اے، جِداں کینولا، سرھوں، سویا بین، پام وغیرا۔ جد نکل (nickel) دی موجودگی وچ ایہناں دے تیل وچوں ہائیڈروجن گیس گزاری جاندی اے تاں تیل وچ موجود کئی ڈبل بونڈ ٹُٹ کے سنگل بونڈ وچ تبدیل ہو جاندے نیں جیہدی وجہ توں تیل دے جمݨ دا درجا حرارت ودھ جاندا اے تے ایہ تیل کمرے دے درجا حرارت اُتے جم جاندا اے یعݨی گھیو بݨ جاندا اے۔ ایہ عمل ہائیڈروجینیشن hydrogenation کہلاؤندا اے۔ اس عمل وچ کچھ نکل بناسپتی گھیو یا بچے ہوئے تیل وچ شامل ہو جاندا اے۔ ماہرین دا خیال اے کہ بناسپتی گھیو تے بچے ہوئے تیل وچ نکل دی موجودگی شوگر دی بیماری دا سبب بݨدی اے جد کہ ہائیڈروجینیشن دے عمل وچ بݨݨ آݪے ٹرانس کمپاونڈ دل دیاں بیماریاں دا سبب بَݨدے نیں۔

## ہور دیکھو
* گھے
* شہد
* مکھݨ
* چربی
* تیل
* بناسپتی تیل
* خوردنی تیل
* غذا دے اجزا
* نشاستا

## باہرلے جوڑ
* بناسپتی گھیو اُتے پابندی ؛متبادل کیہ ہوؤگا؟

## حوالے

گٹھ:کیمیا
گٹھ:صحت
گٹھ:غذائیت
گٹھ:پروٹین
گٹھ:حیاتیاتی کیمیاء
گٹھ:نامیاتی کیمیاء
۲۰۲۶ء

**2026**، 21 صدی عیسوی دا 26واں سال اے۔
## واقعات
پیرامیٹر 1 = سال درکار اے!
لہور، امریکا

**لہور** (Lahore) امریکا، ورجینیا دی اورنج کاؤنٹی وچ اک چھوٹا شہر اے۔ ایہدا ناں پنجاب (پاکستان) دے قدیم تریخی شہر تے راجگڑھ لہور دے ناں اُتے آ جو 1850 دی دہائی وچ رکھیا گیا سی۔ لہور طول بلد 38.198N تے عرض بلد 77.969W وچ واقع اے۔ ایہ مشرقی معیاری منطقا وقت وچ اے۔ ایہدی بلندی 364 فٹ (111 میٹر) اے۔

## ناں دی تریخ
لہور دے بارے وچ کہیا جاندا اے کہ ایہنوں اک امریکی جوڑے نے 1850 دی دہائی وچ آباد کیتا سی۔ اوہناں نے برصغیر پاک و ہند اُتے اک کتاب پڑھدے ہوئے ایہدا ناں چُݨیا۔ لہور دا ناں جنگ آزادی ہند دی تحریک وچ انگریزاں دے خلاف مقامی لوکاں دی جدوجہد دی وجہ توں 1857 وچ کافی خبراں وچ سی۔ 

## حوالے

## ہور دیکھو
*پنجاب (آسٹریلیا)
*لہور

## باہرلے جوڑ
* لہور، ورجینیا -یو ٹیوب
* لہور، ورجینیا - ویکی میپیا
* ڈیلی ٹائمز

گٹھ:امریکا دے شہر
پریما کرن

گٹھ:Articles with hCards

**پریما کرن** (۱۹۶۱ – ۱ مئی 2022) اکّ بھارتی فلم اداکارہ اتے پروڈیؤسر سی جو مکھ طور اُتے مراٹھی سنیما وچ کم کردی اے۔ پریما کرن نوں ۱۹۸۵ دی مراٹھی بولی دی فلم *دھوم دھڑاکا* وچ *امبکا دی* کردار لئی جانیا جاندا سی،  *اوہ دے دندن (۱۹۸۷)، اتاولا نورا (۱۹۸۹)، میڈنیس (۲۰۰۱)، ارجن دیوا (۲۰۰۱)، کنکو جھلے* وچ وی کم کردی اے۔ *ویری (۲۰۰۵)۔*  پچھلے کجھ سالاں وچ پریما زی مراٹھی چینل دے پروگرام *<nowiki/>'ہے ترک نہیں' وچ دکھائی دتی۔* 

## کریئر
کرن نے اپنے فلمی کریئر دی شروعات ۱۹۸۵ دی مراٹھی فلم *دھوم دھڑاکا* نال کیتی سی۔ بعد وچ، اسنے *دے داندن*، *ارسال کارتی*، *پاگلپن*، *ارجن دیوا*، *کنکو جھلے ویری* اتے *لگناچی وارت لنڈن دے گھر* وچ مکھ کرداراں نبھائیاں۔ اس توں علاوہ *مہیرچا اہیر*، *گدبد گھوٹالا*، *سوبھاگیاوتی سرپنچ* اوہناں دیاں فلماں وچوں ہن۔

## موت
پریما کرن دی موت ۱ مئی، ۲۰۲۲ نوں ممبئی وچ ۶۱ سال دی عمر وچ دل دا دورہ پین کارن ہوئی

## حوالے

## باہری لنک

* 
گٹھ:موت ۲۰۲۲
گٹھ:جم ۱۹۶۱
گٹھ:موت 2022
گٹھ:جم 1961
دیویا رانا

**دیویا رانا** اکّ سابقہ بالیوڈّ اداکارہ اے جو راج کپور دی *رام تیری گنگا میلی* وچ اسدا کردار لئی سبھ توں مشہور اے۔ دویا نے اپنے کریئر دی شروعات راج کپور دے سبھ توں چھوٹے پتر راجیو کپور دے نال فلم *ایک جان اے ہم* (۱۹۸۳) نال کیتی۔ پھر اسنوں راج کپور دی *رام تیری گنگا میلی* (۱۹۸۵) وچ راجیو کپور اتے منداکنی دی ساتھی-اداکارہ وجوں دوجی لیڈ وجوں چنیا گیا سی۔ اسنے اپنے ویاہ توں بعد اپنا اداکاری کریئر چھڈّ دتا اتے اپنے شوہر فضل نال ممبئی وچ رہندی اے اتے **سلما مانیکیا** دے نام نال جاندی اے۔ اوہ فوٹوگرافر وجوں کم کردی اے اتے وسراوک مورتیاں بناؤندی اے۔

## چنی گئی فلموگرافی

## حوالے

## باہری لنک

* 

گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:بھارتی اداکاراواں
رکشا راج

گٹھ:Articles with hCards

**ڈیلا راج**، اپنے سٹیج نام **رکشا راج** نال جانی جاندی اکّ بھارتی فلم اتے ٹیلیویژن اداکارہ اے جو تامل اتے ملیالم فلماں اتے سیریئلاں وچ کم کردی اے۔

## فلموگرافی

### فلماں

## حوالے

گٹھ:تامل سنیما وچ اداکاراواں
گٹھ:ملیالم سنیما وچ اداکاراواں
گٹھ:زندہ لوک
اُرمیلا سنگھ

**ارملا سنگھ** (۶ اگست ۱۹۴۶ – ۲۹ مئی ۲۰۱۸) بھارتی راج ہماچل پردیش دی سابقہ گورنر سی۔ اس نوں ۲۵ جنوری ۲۰۱۰ نوں گورنر نامزد کیتا گیا سی

## شروع دا جیون
ارملا سنگھ دا جم رائیپر ضلعے دے پنڈ پھنگیشور وچ ہویا سی، جو ہن چھتیسگڑھ راج وچ واقع اے، مدھ بھارت دے اکّ زمیدار پروار وچ ہویا سی، جس نے آزادی سینانی اتے سماج سدھارک وی پیدا کیتے سن۔ ارملا دے پڑدادا، ہریدیپر دے راجا نٹور سنگھ (عرف للاّ شاہ) اکّ آزادی گھلاٹیئے سن، جیہناں نوں بریٹیش حکمراناں نے پھانسی دتی سی۔ کجھ ہور خاندانی میمبراں نوں انڈیمان اتے نکوبار جزیرےآں وچ سزا بھگتن لئی دیس نکالا دتا گیا سی۔

## سیاسی کریئر

### مدھ پردیش وچ
اپنے شوہر دی اچنچیت موت توں بعد، ارملا سنگھ نے صوبائی اسمبلی سیٹ توں چون لڑن لئی سیاسی اکھاڑے وچ قدم رکھیا۔ اوہ فیملی بورو توں مدھ پردیش صوبائی اسمبلی لئی لگاتار کئی وار چنی گئی سی اتے ۱۹۸۵ توں ۲۰۰۳ تک ممبر رہی۔

اسنے ڈیری ترقی راج وزیر (۱۹۹۳–۹۵) اتے سماج بھلائی اتے قبائلی بھلائی (۱۹۹۸–۲۰۰۳) لئی کیبنٹ وزیر وجوں کم کیتا۔ اسنے ۱۹۹۶ اتے ۱۹۹۸ درمیان ایمپی کانگرس دی پردھان وجوں وی سیوا کیتی

### چھتیسگڑھ وچ
چھتیسگڑھ دا نواں راج ۲۰۰۰ وچ مدھ پردیش توں وکھ ہو گیا سی، اتے ارملا دا حلقہ ہن نویں راج دے حصے وچ آ گیا سی۔ ارملا سنگھ اس لئی ۲۰۰۰ توں ۲۰۰۳ درمیان چھتیسگڑھ دی پہلی صوبائی اسمبلی دی ممبر بن گئی سی۔ ۲۰۰۳ دیاں صوبائی اسمبلی چوناں وچ کانگرس پارٹی نوں دوواں راجاں وچ قراری ہار دا ساہمنا کرنا پیا سی اتے ارملا سنگھ اکّ زخمی سی۔ اوہ ۲۰۰۸ دیاں چوناں وی ہار گئی سی۔

### گورنر دے طور اُتے
کانگرس پارٹی لئی اس دیاں سیواواں نوں مانتا دیندے ہوئے، کانگرس دی اگوائی والی مرکز سرکار نے ۲۰۱۰ وچ اس نوں ہماچل پردیش دا گورنر نامزد کیتا اسنے ۲۵ جنوری ۲۰۱۰ نوں عہدہ سمبھالیا اتے ۲۴ جنوری ۲۰۱۵ نوں اپنا کارجکال پورا کیتا، اجیہا کرن والی ہماچل دی پہلی خاتون گورنر بنی۔

## موت
ارملا سنگھ دی موت ۲۹ مئی ۲۰۱۸ نوں ۷۱ سال دی عمر وچ ہوئی سی۔ خاندانی سوتراں مطابق اوہ دماغ نال متعلق سمسیاواں توں پیڑت سی۔ اس نوں اک نجی ہسپتال وچ داخل کروایا گیا جتھے اس دی حالت نازک بنی ہوئی اے۔ اوہ اپنے پچھے دو پتر اتے اکّ دھی چھڈّ گیا اے۔

## حوالے

گٹھ:جم ۱۹۴۶
گٹھ:موت ۲۰۱۸
گٹھ:جم 1946
گٹھ:موت 2018
ہندوتوا

**ہندوتو** (سنسکرت: हिन्दुत्व) ہندو دھرم دے انوائیاں نوں اکّ اتے اکلے راشٹر جاں قوم وچ دیکھن دی اوخیال اے۔ ہندوتووادیاں مطابق ہندوتو کوئی اپاسنا میتھڈ نہیں، سگوں ہندو لوکاں ولوں بنائی اکّ قوم اے۔ ویر ساورکر نے ہندوتو اتے ہندو شبد دی اکّ تشریح دتی سی جو ہندوتووادیاں لئی بہت اہم اے۔ اوہناں نے کیہا کہ ہندو اوہ انسان اے جو بھارت نوں اپنی پت-زمین اتے اپنی آریہ ورت دونھوں مندا اے۔

ہندوتو دا مطلب ہندو کٹڑواد اتے قوم پرستی توں اے، ایہہ عام طور تے ہندو قوم پرستی دا سبھ توں اہم اتے مشہور روپ منیا جاندا اے۔ ایہہ عالمی ہندو کونسل اتے بھارتی جنتا پارٹی دی ادھکارک وچار دھارا اے۔

**ہندوتوا** ہندو قوم پرستی وچ انتہا پسندی د‏‏ی حد تک چلے جانے دا اصطلاحی ناں ا‏‏ے۔ یعنی ہندو قومیت د‏‏ی بالادستی دا متشدد نظریہ ا‏‏ے۔ ونائیک دمودر سورکر نے 1923ء وچ اس اصطلاح دا پرچار کيتا سی۔ قوم پرست ہندو رضاکار تنظیماں راشٹریہ سیوک سنگھ، وشو ہندو پریشد تے ہندو سینا نے اس نظریے نو‏‏ں بام عروج اُتے پہنچیا دتا چند کھبے بازو دے سماجی سائنسداناں نے ہندوتوا نو‏‏ں انتہائی درست تے نظریہ قوم پرستی، اکثریت متجانس و بالادستی سبھیاچار دے مطابق قرار دتا اے جدو‏ں کہ بوہت سارے ہور بھارتی سماجی سائنس دان ہندوتوا د‏‏ی اس تعریف تو‏ں اختلاف رکھدے نيں۔

## تخفیف سائنس اُتے یقین
ہندوتوا تنظیماں نو‏‏ں انہاں دے بیانات یا طریقےآں اُتے اعتقاد دے لئی تنقید دا نشانہ بنایا گیا اے جیہڑا اوہ دعوی کردے نيں کہ اوہ سائنسی تے حقائق دونے نيں لیکن اوہ سائنسی طریقہ تو‏ں مطابقت نئيں رکھدے نيں تے ايس‏ے وجہ تو‏ں اسنو‏ں سیوڈ سائنس دے طور اُتے درجہ بند کيتا گیا ا‏‏ے۔
گائے پیشاب تے گاں دے گوبر تو‏ں متعلق بیماریاں تے کینسر تو‏ں متعلق انہاں دے دعوواں د‏‏ی کوئی سائنسی حمایت نئيں ا‏‏ے۔ دراصل ، پنچاگویہ دے انفرادی اجزاء ، جداں گاں دے پیشاب نو‏‏ں کہیا جان تو‏ں متعلق مطالعات وچ ، کوئی مثبت فائدہ نئيں ہويا اے تے اس دے اہ‏م ضمنی اثرات ، جنہاں وچ آکشی ، افسردہ تنفس تے موت شام‏ل نيں۔
ہندو تنظیماں ، دوجے مذہبی گروہاں وانگوں ، دعوی کردیاں نيں پئی قدیم ہندو صحیفاں وچ بہت سارے سائنسی حقائق موجود نيں لہذا اسنو‏ں سائنسی نصوص دے طور اُتے سمجھیا جاسکدا ا‏‏ے۔ انہاں وچو‏ں بوہت سارے لوک ہندو افسانےآں نو‏‏ں تریخ د‏‏ی طرح سمجھدے نيں۔

## حوالے

ہندوتوا
گٹھ:اصطلاحات سیاسیات
گٹھ:بھارتیہ جنت‏ا پارٹی
گٹھ:جعلی تریخ
گٹھ:سنگھ پریوار
گٹھ:سیاسی سبھیاچار
گٹھ:سیاسی حکیمات
گٹھ:سیاسی فلسفہ
گٹھ:فلسفہ تے سبھیاچار
گٹھ:معاشرتی نظریات
گٹھ:ہندو تحریکاں تے تنظیماں
گٹھ:ہندو فلسفیانہ تصورات
گٹھ:ہندو فلسفہ
گٹھ:ہندو قوم پرستی
گٹھ:انتقاد ہندو مت
گٹھ:استثنایت
گٹھ:Short description is different from Wikidata

گٹھ:ہندوتوا
ایشوریہ کھرے

**ایشوریا کھرے** اکّ بھارتی ٹیلیویژن اداکارہ اے، جو ہندی سیریئلاں وچ کم کردی اے۔ اوہ *یہ اے چاہتے* وچ مہما شرینواسن اتے *بھاگیا لکشمی* وچ لکشمی باجوا دا کردار لئی سبھ توں ودھ جانی جاندی اے۔

## شروع دا جیون
ایشوریا کھرے مدھ پردیش دے بھوپال دی رہن والی اے۔ اوہ اکّ خوبصورتی مقابلے دی جیتو اتے اکّ تھئیٹر کلاکار اے۔

## کریئر
کھرے نے اپنی اداکاری دی شروعات ۲۰۱۴ وچ ڈیڈی نیشنل اتے ڈریکٹر لال وجے شاہدیو دی ڈرامہ لڑی *یہ شادی اے یا سودا* راہیں کیتی۔ ایہہ لڑی ۳۰۰ توں ودھ ایپیسوڈاں تک چلی۔

۲۰۱۶ وچ، کھرے نے لائیف اوکے ' تے براڈکاسٹ ہون والی ڈرامہ لڑی *<nowiki/>'جانے کی ہوگا راما رے*' وچ سماننتر مکھ کردار نبھائی۔ ۲۰۱۶ وچ، اسنے زی ٹیوی دی الوکک ڈرامہ لڑی *وشاکنیا ایک انوکھی پریم کہانی* وچ اپراجتا دا کردار نبھائی۔

پھر اسنے دوردرشن وچ براڈکاسٹ *بیٹا بھاگیا سے بٹیا سوبھاگیا سے* وچ اکّ پولیس اہلکار دا کردار نبھائی۔ بعد وچ، اسنے سیاسی ناٹک *سام دام ڈنڈ بھید* وچ بلبل نامدھاری، وجے دی بیوی اتے پریم دلچسپی دے روپ وچ مکھ کردار نبھائی۔

۲۰۱۹ وچ، اسنوں ایکتا کپور ولوں سٹارپلسّ اُتے اسدی ڈرامہ لڑی *یہ اے چاہتے* وچ کیمیو لئی شامل کیتا گیا سی، جتھے اسنے ہیرو دی بھین مہما شرینواسن دا کردار نبھائی سی، بعد وچ اسدا کردار اکّ مخالف وچ بدل گئی۔ ایہہ بھارتی ٹیلیویژن اُتے اس دی پہلی نظر آؤن والی کردار سی اتے مخالف وجوں اس دے کارکردگی دی ناظرین ولوں تعریف کیتی گئی سی۔ ۲۰۲۰ وچ، اسنوں *[[ناگن (ٹیوی لڑی ۲۰۱۵)|ناگن ۵]]* وچ بانی دی گود لین والی بھین میرا شرما دے روپ وچ کاسٹ کیتا گیا سی۔

۲۰۲۱ توں، کھرے زی ٹیوی ' تے ایکتا کپور دی ڈرامہ لڑی *بھاگیا لکشمی* وچ مکھ پاتر *لکشمی اوبرائے* دا کردار نبھا رہا اے۔ بالاجی ٹیلیپھلمز نال ایہہ اسدا تیجا تعاون سی اتے نال ہی اسدا لگاتار تیجا سکھر درجہ حاصل ہندی GEC شو سی اتے نال ہی اکّ مکھ اداکارہ وجوں اسدی پہلی وڈی کامیابی سی۔

## فلموگرافی

### ٹیلیویژن

#### خاص پیشکاری

## حوالے

## باہری لنک

* 
* 
گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:ہندی ٹیلیویژن دیاں اداکاراواں
گٹھ:مدھ پردیش دیاں اداکاراواں
گٹھ:بھارتی ٹیلیویژن اداکاراواں
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:اکیہویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں
ڈاک بنگلا

**ڈاک بنگلا** (Dak bungalow) برطانوی ہندوستان وچ کمپنی راج دے تحت اک طرز دیاں مخصوص سرکاری عمارتاں سی۔ ایہ جدید پاکستان، بنگلا دیش تے بھارت وچ اس طرحاں دیاں تعمیر شدہ یا استعمال شدہ ڈھانچے دا وی حوالا ہوسکدا اے۔

## ابتداء
ڈاک بنگلے زائرین لئی ہندوستانی حکمراناں ولوں بݨائے گئے کارواں سراواں، دھرم شالیاں تے دیگر مہمان خانےآں دی روایت اُتے چلدے سی۔

اِنڈیا آفس دے کوݪ 25 نومبر 1676 دے اندراج ناݪ اک ڈائری موجود اے جیہدے وچ لکھیا اے کہ "ایہ مناسب سمجھیا گیا سی [۔.۔ بنگلے یا  قائم کرنا۔.۔ ] ڈاک بنگلے سبھ توں پہلاں 1840 دی دہائی وچ تعمیر کیتے گئے سی، ڈاک، امپیریئل میل سروس لئی سٹیجنگ پوسٹاں دے طور تے کَم کردے سی۔ رڈیارڈ کپلنگ دے والد جے لاک ووڈ کپلنگ نے اوہناں نوں "گھاہ دے ڈھیر ونگوں خوبصورت" قرار دِتا سی۔

## استعمال
ایہناں عمارتاں نے سرکاری اہلکاراں لئی مُفت رہائش فراہم کیتی تے اوہناں دی اجازت اُتے، دوسرے مسافراں لئی "بے مثال سستے" قیام دا بندوبست کیتا۔ اس لئی ٹعھانچے نوں بعض اوقات پوسٹ ہاؤسز، ریسٹ ہاؤسز، یا مسافراں دے بنگلےآں دے نام ناݪ وی جاݨیا جاندا اے۔ ڈاک بنگلےآں دے اہلکاراں وچ ڈاکیا، دربان تے بعض اوقات اک خانساماں شامل ہُندے سی۔ فیس، حکومت نے مقرر کیتی سی۔ 1920 دی دہائی وچ سِنگل فرد لئی روزانا 8 آنا تے شادی شدہ جوڑیاں لئی 12 آنا۔ مہماناں نوں کِسے وی نقصان دی تلافی تے استعمال شدا سامان دیاں قیمتاں لئی ذُما دار ٹھہرایا جاندا سی، بشمول گھوڑےآں لئی گھاہ، لکڑی تے خوراک۔ بستر غیر معمولی سی، کیونکہ راج حکام توں توقع کیتی جاندی سی کہ اوہ اپݨے بستریاں تے نوکراں دے ناݪ سفر کرن گے۔ خانساماں اوہناں لوکاں لئی کھاݨے دا انتظام کرسکدا سی جو اپݨے باورچی دے بغیر سی، عام کھاݨا آنڈے تے مرغ دے پکوان سی۔

دور دراز علاقےآں وچ زیادا تر سرکاری کَم، بشمول قنونی مقدمات دی سماعت، ڈاک بنگلےآں وچ اس وقت ہوئی جَد ضلعی عہدیداراں نے دورا کیتا۔ ضلعی ہیڈ کوارٹر وچ سرکٹ ہاؤس نے سیشن ججاں دے دورے لئی ایک وڈا کمرا تے بہتر رہائش فراہم کیتی۔ وڈے شہروں وچ ہُݨ وی زیادا مخصوص عمارتاں ہو سکدیاں نیں۔

ہندوستان دی جنگ آزادی 1857ء دے دوران بنگلےآں دے نیٹ ورک دا استعمال برطانوی شہریاں تے فوجیاں نوں بچاوݨ لئی کیتا گیا پَر دہلی توں باہر کئی قتل عام دیکھے گئے۔ 

## میراث
بہت سارے ڈاک بنگلے خستا حال ہو گئے یا بعد وچ سرکٹ ہاؤسز نے اوہناں دی جگہ لے لئی۔ ڈاک بنگلےآں دی شکل وچ پنجاب وچ محکما انہار پنجاب دے مخصوص طرز تعمیر دے نہری بنگلے ہُݨ وی قائم تے فعال نیں۔ وڈیاں نہراں دے کنارےآں اُتے ڈاک بنگلے بطور ریسٹ ہاؤس ورتے جارہے نیں۔ اس توں علاوا ایہناں نوں جنگلی حیات دیاں پناہ گاہواں دے قیام دے طور تے کچھ نوں برقرار رکھیا گیا اے تے بطور تریخی ثقافتی وِرثہ تھاں موجود نیں۔

## ہور دیکھو
*محل
*حویلی
*بنگلا

## حوالے

گٹھ:عمارتاں
گٹھ:تریخی عمارتاں
بک سمارٹ

**بک سمارٹ** 
2019ء د‏‏ی اک امریک‏‏ی مزاحیہ فلم اے جس د‏‏ی ہدایت کاری اولیویا وائلڈ نے د‏‏ی اے (اپنے فیچر د‏‏ی ہدایت کاری د‏‏ی پہلی فلم وچ ) تے اسنو‏ں ایملی ہالپرن، سارہ ہاسکنز، سوزانا فوگل، تے کیٹی سلبرمین نے لکھیا ا‏‏ے۔ اس وچ بینی فیلڈسٹین تے کیٹلن ڈیور دو گریجویٹ ہائی اسکول کُڑیاں دے طور اُتے کم کردیاں نيں جو آخر کار اپنی کلاساں دے آخری دن اصولاں تے پارٹی نو‏‏ں توڑنے دے لئی نکلی نيں۔ جیسیکا ولیمز، لیزا کڈرو، ول فورٹ، تے جیسن سوڈیکس نے وی اداکاری کيتی۔ 

اس فلم دا ورلڈ پریمیئر ساؤتھ بائی ساؤتھ ویسٹ وچ 10 مارچ 2019ء نو‏‏ں ہويا سی تے 24 مئی نو‏‏ں یونائیٹڈ آرٹسٹس ریلیزنگ دے ذریعے اسنو‏ں تھیٹر وچ ریلیز کيتا گیا سی۔ اس نے تنقیدی پذیرائی حاصل کيتی تے 6 ملین امریک‏‏ی ڈالر بجٹ دے مقابلے وچ 25 ملین امریک‏‏ی ڈالر کمائے۔ اس د‏ی کارکردگی دے لئی، فیلڈسٹین نو‏‏ں 77ويں گولڈن گلوب ایوارڈ وچ بہترین اداکارہ - کامیڈی یا میوزیکل دے لئی نامزد کيتا گیا سی۔ 

## کہانی
ہائی اسکول دے سینئرز ایمی تے مولی، دیرینہ بہترین سجݨ، قابل طالب علم نيں لیکن، مولی کلاس صدر ہوݨ دے نال، اپنے ساتھیاں وچ مقبول نئيں نيں۔ ایمی نو‏‏ں ریان نامی لڑکی نال پیار اے، جس دا تعاقب کرنے دے لئی مولی نے زور دتا۔ گریجویشن دے موقع پر، مولی اسيں جماعت دے ساتھیاں دا سامنا کردیاں نيں جو اس د‏ی کتابی پن د‏‏ی توہین کردے نيں، انہاں نو‏ں دسدے نيں کہ اوہ ییل وچ داخل ہوئی اے، لیکن اوہ انکشاف کردے نيں کہ انہاں د‏‏ی پارٹی کرنے دے باوجود، اوہ نامور کالجاں یا نوکریاں د‏‏ی بھرتیاں وچ وی شام‏ل ہو گئے۔ غصے وچ ، مولی نے ایمی تو‏ں کہیا کہ انہاں نو‏ں ہائی اسکول وچ اپنے وقت تو‏ں ودھ لطف اندوز ہونا چاہیے سی، تے ایمی ہچکچاندے ہوئے اسيں جماعت نک د‏‏ی گریجویشن پارٹی وچ جانے دے لئی رضامند ہو جاندی ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* اولیویا وائلڈ

## حوالے

گٹھ:2010ء د‏‏ی دہائی دیاں انگریزی بولی دیاں فلماں
گٹھ:2019ء دیاں آزاد فلماں
گٹھ:2019ء دیاں فلماں
گٹھ:امرید‏‏یاں سواݨیاں دوستاں دیاں فلماں
گٹھ:امریک‏‏ی ہائی اسکول فلماں
گٹھ:پارٹیاں دے بارے وچ فلماں
گٹھ:لاس اینجلس وچ عکس بند فلماں
گٹھ:لاس اینجلس وچ فلم سیٹ
گٹھ:نسوانی ہ‏‏م جنس پرستی تو‏ں متعلقہ فلماں
اولیویا وائلڈ

**اولیویا وائلڈ**  ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی اک فلمی اداکارہ ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* لسٹ امریک‏‏ی فلمی اداکاراواں
* امریک‏‏ی سنیما

## حوالے

گٹھ:1984 دے جم
گٹھ:آئرش نژاد امریک‏‏ی شخصیتاں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں امریک‏‏ی اداکاراواں
گٹھ:امریک‏‏ی اسٹیج اداکاراواں
گٹھ:امرید‏‏یاں سواݨیاں فلم ہدایت کار
گٹھ:امریک‏‏ی صو‏‏تی اداکاراواں
گٹھ:امریک‏‏ی فلمی اداکاراواں
گٹھ:امریک‏‏ی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:انگریز نژاد امریک‏‏ی شخصیت
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:جرمن نژاد امریک‏‏ی شخصیتاں
گٹھ:میساچوسٹس دیاں اداکاراواں
گٹھ:میساچوسٹس دے فلم ہدایت کار
گٹھ:مینی نژاد امریک‏‏ی شخصیتاں
گٹھ:مینہٹن دیاں شخصیتاں
گٹھ:نسائیت پسند امریک‏‏ی
گٹھ:نیو یارک (ریاست) دے فلم ہدایت کار
گٹھ:نیو یارک (ریاست) دے ڈیموکریٹس
گٹھ:نیو یارک سٹی دیاں اداکاراواں
گٹھ:واشنگٹن ڈی سی دیاں اداکاراواں
گٹھ:ورمونٹ دیاں اداکاراواں
گٹھ:ورمونٹ دے فلم ہدایت کار
گٹھ:یہودی امریک‏‏ی اداکاراواں
گٹھ:چھوٹے پیغام خاناں دا استعمال کرنے والے مضامین
گٹھ:چھوٹے پیغام خانیاں دا استعمال کرنے والے مضامین
گٹھ:جارج ٹاؤن (واشنگٹن، ڈی سی) دیاں شخصیتاں
گٹھ:Short description is different from Wikidata
سلاکستان

**سلاکستان** اک پاکستانی انگریزی زبان د‏‏ی آزادی والی فلم ا‏‏ے۔ جو لندن پے مبنی فلم مکیر حمّد خان د‏‏ی طرف تو‏ں ہدایت د‏‏ی گی اے .

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 
* 
* "Slakistan: Welcome to Pakistan"

گٹھ:2010ء دیاں فلماں
گٹھ:انگریزی بولی دیاں فلماں
گٹھ:پاکستانی فلماں
گٹھ:English-language Pakistani films
گٹھ:پاکستان وچ فلم سینسر شپ
گٹھ:اسلام آباد وچ فلم سیٹ
گٹھ:Films set in the 2010s
گٹھ:پاکستان وچ عکس بند فلماں
گٹھ:Pakistani coming-of-age films
گٹھ:Pakistani independent films
گٹھ:Censored films
گٹھ:2010ء د‏‏یاں دہائی وچ سیٹ فلماں
گٹھ:سنسر شدہ فلماں
گٹھ:2010ء د‏‏یاں پاکستانی فلماں
گٹھ:2010ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں انگریزی بولی دیاں فلماں
گٹھ:پاکستانی آزاد فلماں
یونیورسٹی آف ٹیکساس بمقام آسٹن

**یونیورسٹی آف ٹیکساس بمقام آسٹن** (لاطینی: University of Texas at Austin) ریاست ہائے متحدہ دا اک آباد مقام جو آسٹن، ٹیکساس وچ واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* ریاست ہائے متحدہ
* ریاست ہائے متحدہ دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:ٹیکساس وچ 1883ء دیاں تاسیساں
گٹھ:1883ء وچ قائم ہوݨ والے تعلیمی ادارے
گٹھ:آسٹن، ٹیکساس وچ یونیورسٹیاں و کالج
گٹھ:ٹیکساس وچ عوامی یونیورسٹیاں تے کالج
افغانستان وچ آݨ والے زلزلےآں دی لسٹ

ایہ **افغانستان وچ آنے والے زلزلےآں** د‏‏ی لسٹ ا‏‏ے۔ 1998 ، 2002 تے 2022 دے زلزلے کافی تباہ کن رہے نيں۔ افغانستان یوریشین پلیٹ د‏‏ی جنوبی حد دے نیڑے واقع ا‏‏ے۔

## زلزلے

## حوالے

گٹھ:افغانستان وچ زلزلے
گٹھ:زلزلے بلحاظ ملکاں دیاں فہرستاں
گٹھ:افغانستان