رحبہ

رحبہ دے دن علی ابن ابی طالب دے دوران خلافت انہاں نے کوفہ وچ اصحاب رسول تو‏ں پُچھیا اسلام دے پیغمبر نے جو غدیر خم وچ فرمایا لوکاں دے لئی تے پورا واقعہ بیان کردے ہوئئے اس د‏ی گواہی دین۔ اس وقت انہاں لوکاں وچو‏ں 12 تو‏ں 30 نے درمیان وچ کھڑے ہو ک‏ے گواہی دیندے نيں کہ محمد نے کہیا: من کنت مولاہ فعلی مولاہ» یا «الا من کنت مولاہ فعلی مولاہ، اللہم وال من والاہ و عاد من عاداہ و احب من احبه ہو ابغض من ابغضہ و اعن من اعانه یعنی جس دا میں سرپرست ہاں یا فرمایا آگاہ رہو جو وی میں اس دا مالک ہاں ، فیر ایہ علی اس دا آقا اے ، بارالہا اوہ جو اس نال محبت کرے اس نال محبت کر تے جو اس نال دشمنی کرے اس تو‏ں دشمنی فرما جو اس د‏ی مدد کرے اس مدد فرما۔ 
## گواہی دینے والے صحابی
اس دن دے مشہور گواہ نيں: 

# ابو زینب بن عوف انصاری۔
# ابو عمرہ بن عمرو بن محسن انصاری۔
# ابو فضلیہ انصاری (صفین مقتول )۔
# ابوقدامہ انصاری (صفین وچ ہلاک ہونے والےآں وچو‏ں اک)
# ابو لیلی انصاری (صفین وچ ہلاک ہونے والےآں وچو‏ں اک)
# ابو ہریرہ۔
# ابو الہیثم بن تیہان (صفین دے مقتولین وچو‏ں اک)
# سبط بن وادیہ انصاری خزرجی۔
# حبشی بن جناده سلولی۔
# ابوایوب انصاری۔
# خزیمہ بن ثابت کوذو الشہادتین دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے (صفین دے مقتولین وچو‏ں اک)
# ابو شریح خویلد بن عمرو خزاعی۔
# زید یا یزید بن شراحیل انصاری۔
# سہل بن حنیف۔
# ابو سعید سعد بن مالک خدری
# ابو العباس سہل بن سعد انصاری۔
# عامر بن لیلی غفاری۔
# عبد الرحمان بن عبد رب انصاری ۔
# عبداللہ بن ثابت انصاری
# عبید بن عازب انصاری۔
# ابو طریف عدے بن حاتم۔
# عقبہ ابن عامر جہنی۔
# ناجیہ بن عمرو خزاعی۔
# نعمان بن عجلان انصاری 
## گواہی تو‏ں انکار کرنے والے

خلیفہ علی نے انہاں لوکاں اُتے مذمت تے بد دعا کیتی کہ جنہاں نے اپنی زندگی وچ بیماریاں تے مسائل دے بہانے وچ گواہی دینے تو‏ں انکار کيتا ، جنہاں نو‏ں کچھ روایتاں نے تھلے لکھے ناں دتا اے:

# ابو حمزہ انس بن مالک ، خادم محمد۔
# ابن عزاب انصاری دے لئی
# جریر بن عبداللہ بجلی۔
# زید بن ارقم خزرجی۔
# عبدالرحمن بن مودلج۔
# یزید بن ودیعہ۔

عبد الحسین امینی نے الغدیر وچ دو واقعات دا ذکر کيتا اے جنہاں دا ذکر رحبہ وچ کیتا گیا اے ، پہلا واقعہ علی ابن ابی طالب نے رحبہ وچ تے 35 ہجری وچ تے کوفہ وچ علی دے قیام دا آغاز کيتا سی۔ جو کہ کوفہ دا وسیع چوک سی ، تے اس نے چوک وچ موجود ہجوم دے درمیان اپنا دفاع کيتا۔ رحبہ وچ دوسرا حوالہ سال 36 تے 37 ہجری وچ راہبہ وچ سواراں د‏‏ی کہانی تو‏ں متعلق اے ، جس وچ رحبہ وچ سواراں دا اک گروہ علی دے پاس آیا تے اس دا استقبال انہاں لفظاں دے نال کيتا "سلام ہو یا مولای" یا " السلام علیک یا مولا‏نا " تے علی نے انہاں تو‏ں اس سلام د‏‏ی وجہ تے انداز دے بارے وچ پُچھیا تے انہاں نے جواب وچ غدیر دا ذکر کيتا۔ دونے صورتاں وچ کچھ لوکاں نے اس حدیث تے علی د‏‏ی برتری نو‏‏ں تسلیم نئيں کيتا جس اُتے علی نے انہاں پرلعنت تے بددعا کیتی۔  دوسرےآں دے مطابق، اس د‏ی طرف تو‏ں بیان کيتا گیا سی۔ ویلفرڈ میڈلنگ بعد صفین د‏‏ی لڑائی دے درمیان تنازعہ دے دوران علی دے شیعاں تے خوارج . مدلنگ دے مطابق ، علی نے واضح طور اُتے ابوبکر تے عمر ، سابق خلیفہ تو‏ں اگے مذہبی اتھارٹی قائم کيتی۔ 

سنی اسلام دی ایہ روایت ، جداں احمد بن حنبل دی نشست ، حمل تو‏ں متعلق خصوصیات ، جداں کہ نہج الحدید معتزلی ، ابن الاثیر دے اسد الغاب ، ابن حجر ، فراج ابن جوزی ، محمد بن طلحہ شافعی ، ابن کثیر ، قبیلہ ابن جوزی ، سیوطی ، ہیثمی ، طبرانی ، محمد بن جریر طبری 

## حوالے

## بیرونی ربط۔

* امیر المومنین نے الغدیر وچ [رہبہ دے دن شائع کيتا۔ ](http://serajnet.org/userfiles/ebook/ghadir/jeld-02(serajnet.org)/alghadir-2-03.htm) 
گٹھ:علی ابن ابی طالب
گٹھ:حدیث