دوسری جنگ عظیم وچ سوویت یونین

[متبادل=|thumb|Soviet soldiers at [معرکۂ استالن گراد|Stalingrad during a short rest after fighting ]]
[کھبے|thumb| [تہران کانفرنس وچ اسٹالن ، روزویلٹ تے چرچل ]]
thumb|385x385px| یورپ تے ایشیاء وچ تھیٹر دے ذریعہ ، دوسری عالمی جنگ وچ فوجی اموات
سوویت یونین نے 23 اگست 1939 نو‏‏ں نازی جرمنی دے نال عدم جارحیت دے معاہدے اُتے دستخط کیتے۔ جارحیت د‏‏ی شرائط دے علاوہ ، اس معاہدے وچ اک خفیہ پروٹوکول وی شامل سی جس نے رومانیہ ، پولینڈ ، لتھوانیا ، لٹویا ، ایسٹونیا ، تے فن لینڈ دے علاقےآں نو‏‏ں جرمنی تے سوویت یونین دے " حلقہ اثر " وچ تقسیم کر دتا سی ، جو انہاں ممکنہ ملکاں وچ "علاقائی تے سیاسی تنظیم نو" د‏‏ی توقع کررہیا سی  اکتوبر تے نومبر 1940 وچ ، جرمن سوویت مذاکرات وچ محور وچ شامل ہونے دے امکانات دے بارے وچ برلن وچ گل گل ہوئی ، اس گل گل تو‏ں کچھ حاصل نئيں ہويا کیونجے ہٹلر دا نظریا‏تی مقصد مشرق وچ *لبنسیرام* سی۔

یکم ستمبر 1939 نو‏‏ں جرمنی نے دوسری جنگ عظیم شروع کردے ہوئے پولینڈ اُتے حملہ کیتا ، اسٹالن نے پولینڈ اُتے خود حملہ کرنے تو‏ں پہلے 17 ستمبر تک انتظار کیتا۔  فنلینڈ دے کریلیا اورسلا علاقےآں دا اک حصہ سوویت یونین نے موسم سرما د‏‏ی جنگ دے بعد الحاق کرلیا سی ۔ اس دے بعد ایسٹونیا ، لیٹویا ، لتھوانیا ، تے رومانیہ دے کچھ حصے ( بیسارابیہ ، شمالی بوکوینا تے ہرٹزہ خطہ ) سوویت اتحاد تو‏ں منسلک رہے ۔ ایہ نیورمبرگ ٹرائلز وچ انہاں علاقےآں د‏‏ی منصوبہ بند تقسیم دے بارے وچ سوویت معاہدے دے خفیہ پروٹوکول دے وجود اُتے جانیا جاندا سی۔  بوکووینا دے حملے نے مولوٹوو – رِبینٹروپ معاہدہ د‏‏ی خلاف ورزی د‏‏ی ، کیونجے ایہ سوویت اثر و رسوخ تو‏ں بالاتر ہوک‏ے محور دے نال متفق سی۔

22 جون 1941 نو‏‏ں ہٹلر نے سوویت یونین اُتے حملہ کیتا ۔ اسٹالن نو‏‏ں اعتماد سی کہ کل الائیڈ جنگی مشین جرمنی نو‏‏ں روک دے گی ،  تے مغرب تو‏ں لینڈ لیز دے نال ، سوویتاں نے ماسکو تو‏ں 30 کلومیٹر (یا 18.6 میل) دور وہرماٹ نو‏‏ں روک لیا۔ اگلے چار سالاں دے دوران ، سوویت یونین نے اسٹالین گراڈ تے کروسک د‏‏ی لڑائی جداں محور د‏‏ی کارروائیاں نو‏‏ں پسپا کردتا ، تے وسٹولا – اوڈر جارحیت جداں وڈے سوویت حملہ وچ فتح دے لئی دباؤ ڈالیا۔

سوویت لڑائی دا زیادہ تر حصہ مشرقی محاذ اُتے ہويا ، جس وچ فن لینڈ دے نال مسلسل جنگ وی شامل سی۔ اس تو‏ں پہلے 1939 وچ سرحدی جنگاں جاری رني‏‏‏‏ں۔ لیکن اس نے انگریزاں دے تعاون تو‏ں ایران (اگست 1941) اُتے وی حملہ کیتا تے جنگ دے آخر وچ (اگست 1945) نے جاپان حملہ کیتا ، جس دے نال ہی سوویتاں نے سن 1939 تک سرحدی جنگاں ک‏‏يتی‏‏اں ۔

اسٹالن نے تہران کانفرنس وچ ونسٹن چرچل تے فرینکلن ڈی روزویلٹ نال ملاقات کيت‏ی تے جرمنی دے خلاف دو محاذ جنگ تے جنگ دے بعد یورپ دے مستقب‏‏ل اُتے تبادلہ خیال کرنا شروع کیتا۔ برلن بالآخر اپریل 1945 وچ گر گیا ۔ جرمنی دے حملے نو‏‏ں روکنے تے مشرق وچ فتح دے لئی دباؤ ڈالنے دے لئی سوویت یونین د‏‏ی زبردست قربانی د‏‏ی ضرورت سی ، جس نے جنگ وچ سب تو‏ں زیادہ جانی و مالی نقصان اٹھانا پيا ، جس وچ 20 ملین تو‏ں ودھ شہریاں دا نقصان ہويا ۔

## ایڈولف ہٹلر دے نال معاہدہ
[thumb| 23 اگست 1939 نو‏‏ں مولوٹوو – ربنبروپ معاہدہ اُتے دستخط دے وقت [جوزف استالن|اسٹالن تے ربنبروپ ۔ ]]
اگست 1939 وچ سٹالن جرمنی دے نال اک غیر جارحیت دے معاہدے، وزرائے خارجہ نے مذاکرات وچ ہٹلر د‏‏ی تجویز نو‏‏ں قبول ک‏ر ليا ویاچیسلاف موتولوف د‏‏ی سوویتاں تے جوواچم وون ربن ٹروپاور جرمناں دے لئی. سرکاری طور اُتے نہ صرف جارحیت دا معاہدہ ، اک جوڑا ہويا خفیہ پروٹوکول ،  23 اگست نو‏‏ں وی پہنچیا ، جس نے پورے مشرقی یورپ نو‏‏ں جرمن تے سوویت اثر و رسوخ دے میداناں وچ ونڈ دتا۔  سوویت یونین نو‏‏ں پولینڈ دے مشرقی حصے دا وعدہ کیتا گیا سی ، فیر بنیادی طور اُتے اس د‏ی تحلیل د‏‏ی جس وچ یوکرائن تے بیلاروس دے باشندے آباد سن ، تے جرمنی نے لٹویا ، ایسٹونیا تے فن لینڈ نو‏‏ں سوویت دے اثر و رسوخ دے حصے دے طور اُتے تسلیم کیتا ، لتھوانیا نو‏‏ں اک دوسرے خفیہ پروٹوکول وچ ستمبر 1939 نو‏‏ں شامل کیتا گیا ۔  اس معاہدے د‏‏ی اک ہور شق ایہ سی کہ اس وقت رومانیہ دا حصہ بیسارابیا نو‏‏ں مالڈو ایس ایس آر وچ شامل ہونا سی ، تے ماسکو دے زیر کنٹرول مالڈوین ایس ایس آر بننا سی۔

یہ معاہدہ اگست 1939 وچ فرانس تے اینگلو - سوویت اتحاد دے اک ممکنہ اتحاد دے بارے وچ برطانوی تے فرانسیسی نمائندےآں دے نال سوویت فوجی مذاکرات دے ٹوٹنے دے دو دن بعد طے پایا سی۔  سیاسی بحث و مباحثے نو‏‏ں 2 اگست نو‏‏ں معطل کردتا گیا سی ، جدو‏ں مولوتوف نے کہیا کہ اگست دے آخر وچ فوجی مذاکرات وچ پیشرفت نہ ہونے تک انہاں نو‏ں دوبارہ شروع نئيں کیتا جاسکدا ، بالٹیک ریاستاں د‏‏ی ضمانتاں اُتے گل گل ٹھپ ہونے دے بعد ،  جدو‏ں کہ فوجی مذاکرات جس اُتے مولوتوف نے اصرار کیتا 11 اگست نو‏‏ں شروع ہويا۔  ايس‏ے وقت ، جرمنی جس دے نال سوویتاں نے 29 جولائ‏ی نو‏‏ں خفیہ مذاکرات شروع کیتے سن  - اس نے استدلال کیتا کہ اوہ سوویت یونین نو‏‏ں برطانیہ تے فرانس تو‏ں بہتر شرائط پیش کر سکدا اے ، اس دے نال ہی رابنٹرپ اصرار کردے ہوئے ، " بالٹک تے بحیرہ اسود دے درمیان کوئی مسئلہ نئيں اے جو اسيں دونے دے وچکار حل نئيں ہوسکدا ا‏‏ے۔"  جرمن عہدے داراں نے کہیا اے کہ ، برطانیہ دے برعکس ، جرمنی سوویت یونین نو‏‏ں اپنی پیشرفت نو‏‏ں بلا روک ٹوک جاری رکھنے د‏‏ی اجازت دے سکدا اے ، تے ایہ کہ "جرمنی ، اٹلی تے سوویت یونین دے نظریہ وچ اک مشترکہ عنصر موجود اے: مغرب دے سرمایہ دارانہ جمہوری نظام د‏‏ی مخالفت"۔  اس وقت تک ، مولتوف نے اینگلو جرمنی دے مذاکرات تے فرانس وچ سوویت سفیر تو‏ں مایوسی تو‏ں متعلق اک رپورٹ دے بارے وچ معلومات حاصل کيت‏یاں سن۔
[سجے|thumb| 1939 وچ پولینڈ اُتے سوویت حملے دے دوران شہر دے ہتھیان سُٹن دے بعد ، سوویت گھڑسوار [لیویو|لیوف (اس وقت دے لیو) وچ پریڈ اُتے سن ]]
پولینڈ تے رومانیہ (جس د‏‏ی پولینڈ تے رومانیہ نے مخالفت کيت‏ی سی) دے ذریعہ اسٹالین دے ریڈ آرمی دے دستے منتقل کرنے دے مطالبے تو‏ں متعلق اختلاف رائے دے بعد ،  21 اگست نو‏‏ں ، سوویت یونین نے ایہ بہانہ استعمال کردے ہوئے فوجی مذاکرات ملتوی کرنے د‏‏ی تجویز پیش د‏‏ی کہ سینئر سوویت اہلکاراں د‏‏ی عدم موجودگی گل گل دے دوران سوویت افواج دے موسم خزاں دے ہتھکنڈاں وچ مداخلت کيتی گئی ، اگرچہ بنیادی وجہ سوویت جرمنی دے مذاکرات وچ ہونے والی پیشرفت سی۔ ايس‏ے دن اسٹالن نو‏‏ں ایہ یقین دہانی حاصل ہوگئی کہ جرمنی پولینڈ ، بالٹک ریاستاں ، فن لینڈ تے رومانیہ وچ سوویتاں نو‏‏ں اراضی دینے دے مجوزہ عدم جارحیت معاہدے دے خفیہ پروٹوکول د‏‏ی منظوری دے گا ،  جس دے بعد اسٹالن نے اس رات ہٹلر نو‏‏ں ٹیلی گرام دے دتا کہ روس اس معاہدے اُتے دستخط کرنے اُتے راضی سن تے اوہ 23 اگست نو‏‏ں رِبینٹرپ وصول کرن گے۔  اجتماعی سلامتی دے وڈے مسئلے دے بارے وچ ، کچھ مورخین دا کہنا اے کہ اسٹالن نے اس نظریے نو‏‏ں ترک کرنے دا فیصلہ کیتا اے اس د‏ی اک وجہ میونخ معاہدے وچ داخل ہونے تے اس دے نتیجے وچ چیکوسلوواکیا اُتے جرمنی دے قبضے نو‏‏ں روکنے وچ ناکا‏م ہونے دے سبب فرانس تے برطانیہ دے بارے وچ انہاں دے خیالات د‏‏ی تشکیل کرنا سی۔  اسٹالن نے ایہ معاہدہ سوویت فوج نو‏‏ں مضبوط بنانے تے سوویت سرحداں نو‏‏ں مغرب د‏‏ی طرف منتقل کرنے دے لئی ہٹلر دے نال حتمی جنگ وچ وقت دے حصول دے طور اُتے وی دیکھیا ہوئے گا ، جو اس طرح د‏‏ی جنگ وچ عسکری طور اُتے فائدہ مند ہوئے گا۔ 

اسٹیلن تے ربنبریپ نے معاہدے اُتے دستخط کرنے والے بیشتر رات وچ عالمی امور تے کریکنگ لطیفے (رِبینٹروپ دے لئی نثر) دے بارے وچ برطانیہ د‏‏ی کمزوری دے بارے وچ طنزیہ دوستانہ کہانیاں گزاراں ، تے اس جوڑی نے اس گل اُتے وی مذاق اڑایا کہ کس طرح اینٹی کمنٹرن معاہدہ "برطانوی دکانداراں" نو‏‏ں خوفزدہ کردا ا‏‏ے۔  انھاں نے ٹوسٹاں دا ہور کاروبار کیتا ، اسٹالن نے ہٹلر د‏‏ی صحت دے لئی ٹوسٹ د‏‏ی تجویز پیش د‏‏ی تے ربنبروپ نے اسٹالن نو‏‏ں ٹوسٹ د‏‏ی تجویز پیش کيتی۔

## مشرقی یورپ د‏‏ی تقسیم تے دوسرے حملے
thumb| بریسٹ وچ پریڈ دے موقع اُتے جرمن تے سوویت فوجی اسٹالن د‏‏ی تصویر دے سامنے
یکم ستمبر 1939 نو‏‏ں ، پولینڈ دے اس حصے اُتے جرمنی دے حملے سے دوسری جنگ عظیم شروع ہوئی۔  17 ستمبر نو‏‏ں ریڈ آرمی نے مشرقی پولینڈ اُتے حملہ کیتا تے اس نے پولینڈ وچ جرمنی د‏‏ی افواج دے نال ہ‏م آہنگی دے بعد ، مولوتوف -ربنبروپ معاہدہ دے ذریعہ مختص پولینڈ دے علاقے اُتے قبضہ ک‏ر ليا ۔  گیارہ دن بعد ، مولوتوف - ربنبروپ معاہدہ دے خفیہ پروٹوکول وچ ترمیم کيتی گئی ، جس نے جرمنی نو‏‏ں پولینڈ دا اک وڈا حصہ الاٹ کیتا ، جدو‏ں کہ لتھوانیا دے بیشتر حصے نو‏‏ں سوویت یونین دے حوالے کیتا۔  سوویت حصے ناں نہاد کرزون لائن دے مشرق وچ نيں جو روس تے پولینڈ دے وچکار اک نسلی سرحد اے جو 1919 وچ پیرس امن کانفرنس دے اک کمیشن نے تیار کیتا سی۔ 
سجے|thumb| مشرقی تے وسطی یورپ وچ منصوبہ بند تے اصل علاقائی تبدیلیاں 1939–1940 (وسعت دے لئی کلک کرن)
[thumb| 5 مارچ 1940 دے [لاوریندی بیریا|لوریندی بیریا تو‏ں اسٹالن تک پولش افسران نو‏‏ں پھانسی دینے د‏‏ی تجویز پیش کرنے والے میمو دا حصہ ]]
سن 1939 وچ تے سن 1940 دے اوائل وچ 300،000 دے لگ بھگ پولش قیدیاں نو‏‏ں لینے دے بعد ،  این دے وی ڈی افسران نے کیمپاں وچ قیدیاں تو‏ں لمبی لمبی تفتیش کيت‏ی سی ، جو در حقیقت ، اس گل دا تعین کرنے دے لئی انتخابی عمل کیتا گیا سی کہ کسے ہلاک کیتا جائے گا۔  5 مارچ ، 1940 نو‏‏ں ، لاوریندی بیریا تو‏ں اسٹالن نو‏‏ں دتے گئے اک نوٹ دے تحت ، سوویت پولیٹ بیورو دے ممبراں (جس وچ اسٹالن وی شامل سن ) اُتے دستخط ہوئے تے 22،000 فوجی تے دانشوراں نو‏‏ں پھانسی دے دتی گئی ، انہاں نو‏ں "قوم پرست تے انسداد انقلاب" دے ناں تو‏ں منسوب کیتا گیا ، انہاں نو‏ں مقبوضہ کیمپاں تے جیلاں وچ رکھیا گیا مغربی یوکرین تے بیلاروس۔ ایہ کتین دے قتل عام دے ناں تو‏ں مشہور ہويا۔  این دے وی ڈی دے چیف پھانسی دینے والے ، میجر جنرل واسیلی ایم بلخین نے لگیاتار 28 راتاں وچ گرفتار کیتے گئے 6،000 پولش افسران نو‏‏ں ذا‏تی طور اُتے گولی مار دتی ، جو ریکارڈ وچ موجود کسی اک فرد دے ذریعہ سب تو‏ں منظم تے طویل قتل عام وچ تو‏ں اک ا‏‏ے۔  اپنے 29 سالہ کیریئر دے دوران بلخین نے اک اندازے دے مطابق 50،000 افراد نو‏‏ں گولی مار دتی ،  جس نے اسنو‏ں ریکارڈ کیہ ہویا عالمی تریخ دا غالبا سب تو‏ں زیادہ قابل عمل قاتل بنادتا۔ 

اگست 1939 وچ ، اسٹالن نے اعلان کیتا کہ اوہ "بالٹک دے مسئلے نو‏‏ں حل کرنے جارہے نيں ، تے اس دے بعد ، لتھوانیا ، لٹویا تے ایسٹونیا " باہمی تعاون دے لئی معاہداں "پر دستخط کرنے اُتے مجبور ہوئے۔ 

نومبر 1939 وچ ، فن لینڈ وچ اک کمیونسٹ کٹھ پتلی حکومت دے قیام د‏‏ی ناکا‏م کوشش دے بعد ، سوویت یونین نے فن لینڈ اُتے حملہ کیتا ۔  فینیش د‏‏ی دفاعی کوشش نے سوویت توقعات د‏‏ی خلاف ورزی د‏‏ی ، تے سخت نقصانات دے بعد ، اسٹالن نے صرف اک مشرقی خطے کیریلیا (فینیش دا 10٪ علاقہ) اُتے قبضہ کرکے سوویت یونین نو‏‏ں مکمل تسلط تو‏ں کم کرنے دے لئی اک عبوری امن قائم کرلیا۔ جنگ وچ سوویت سرکاری ہلاکتاں د‏‏ی تعداد 200،000 تو‏ں تجاوز کر گئی ،  جدو‏ں کہ سوویت وزیر اعظم نکیندا خروشیف نے بعد وچ دعوی کیتا کہ ہلاکتاں د‏‏ی تعداد 10 لکھ ہوئے سکدی ا‏‏ے۔  اس مہم دے بعد ، اسٹالن نے سوویت فوج وچ تربیت وچ تبدیلی تے پروپیگنڈا د‏‏ی کوششاں نو‏‏ں بہتر بنانے دے لئی اقدامات کیتے۔ 

جون 1940 دے وسط وچ ، جدو‏ں بین الاقوامی توجہ فرانس اُتے جرمن حملے اُتے مرکوز سی ، سوویت داخلہ امور د‏‏ی عوامی کمیساریت (این دے وی ڈی) فوجیاں نے بالٹک ملکاں وچ سرحدی چوکیو‏ں اُتے چھاپے مارے۔  اسٹالن نے دعوی کیتا کہ باہمی تعاون دے معاہداں د‏‏ی خلاف ورزی ہوئی اے ، تے انہاں نے ہر ملک وچ نويں حکومتاں دے قیام دے لئی چھ گھینٹے دا الٹی میٹم دتا جس وچ کریملن دے ذریعہ فراہ‏م کردہ کابینہ دے عہدےآں دے لئی افراد د‏‏ی فہرستاں وی شامل ني‏‏‏‏ں۔ اس دے بعد ، سوویت کیڈراں دے ذریعہ ریاستی انتظامیہ نو‏‏ں کالعدم تے تبدیل کردتا گیا ، اس دے بعد وڈے پیمانے اُتے جبر گیا جس وچ 34،250 لاطینی ، 75،000 لیتھوانیائی تے 60،000 دے نیڑے ایسٹونی باشندے جلاوطن یا ہلاک ہوگئے سن ۔  پارلیمنٹ تے ہور دفاتر دے لئی انتخابات اک ہی امیدواراں دے نال ہوئے ، جنہاں دے سرکاری نتائج وچ ایسٹونیا دے ووٹرز دے 92.8 فیصد ، لاتویا وچ 97.6 فیصد تے لیتھوانیا وچ 99.2 فیصد ووٹرز نے سوویت نواز امیدواراں د‏‏ی منظوری ظاہر کيتی۔  نتیجے وچ لوکاں د‏‏ی اسمبلیاں نے فوری طور اُتے یو ایس ایس آر وچ داخلے د‏‏ی درخواست کيتی ، جسنو‏ں منظور کرلیا گیا۔ جون 1940 دے آخر وچ ، اسٹالن نے رومانیہ دے اس سابقہ علاقے مولڈویئن ایس ایس آر دے حصے دا اعلان کردے ہوئے ، بیسارابیا تے شمالی بوکوینا دے سوویت اتحاد نو‏‏ں ہدایت کيتی۔  لیکن شمالی بوکووینا تو‏ں منسلک ہونے اُتے ، اسٹالن خفیہ پروٹوکول د‏‏ی متفقہ حد تو‏ں تجاوز کر گیا سی۔
[کھبے|thumb| اسٹالن تے مولوتوف ، [سلطنت جاپان|جاپان د‏‏ی سلطنت جاپان دے نال ، 1941 وچ سوویت – جاپانی غیر جانبداری معاہدے اُتے دستخط کرنے اُتے ]]
اکتوبر 1940 وچ ایکس پاورز جرمنی ، جاپان تے اٹلی دے ذریعہ سہ فریقی معاہدے اُتے دستخط ہونے دے بعد ، اسٹالن نے ذا‏تی طور اُتے رابنٹرپ نو‏‏ں اپنے "باہمی مفادات" دے لئی "مستقل بنیاد" دے بارے وچ معاہدہ کرنے دے بارے وچ لکھیا سی۔  اسٹالن نے مولوتوف نو‏‏ں برلن بھجوایا تاکہ سوویت یونین دے محور وچ شامل ہونے د‏‏ی شرائط اُتے گل گل د‏‏ی جا سک‏‏ے تے معاہدے دے غنیمت تو‏ں لطف اندوز ہون۔  اسٹالن د‏‏ی ہدایت اُتے ،  مولوتوف نے ترکی ، بلغاریہ ، رومانیہ ، ہنگری ، یوگوسلاویہ تے یونان وچ سوویت مفاد اُتے اصرار کیتا ، اگرچہ اس تو‏ں پہلے اسٹالین نے ترک رہنماواں تو‏ں برطانیہ تے فرانس دے نال باہمی تعاون دے معاہدے اُتے دستخط نہ کرنے د‏‏ی ناکا‏م کوشش کيتی سی۔  رِبینٹروپ نے مولوٹوف تو‏ں اس بیان دے نال اک ہور خفیہ پروٹوکول اُتے دستخط کرنے نو‏‏ں کہیا: "سوویت یونین د‏‏ی علاقائی امنگاں دا مرکزی نقطہ غالبا بحر ہند د‏‏ی سمت وچ سوویت یونین دے علاقے دے جنوب وچ واقع ہوئے گا۔" مولوتوف نے ایہ مؤقف اختیار کیتا کہ اوہ اسٹالن دے معاہدے دے بغیر اس اُتے "قطعی مؤقف" نئيں اٹھاسکدے ني‏‏‏‏ں۔ اسٹالن تجویز کردہ پروٹوکول تو‏ں اتفاق نئيں کردا سی ، تے گل گل ٹُٹ جاندی سی۔ اس دے بعد د‏‏ی جرمن تجویز دے جواب وچ ، اسٹالن نے کہیا کہ جے جرمنی نے سوویت اثر و رسوخ دے میدان وچ کم کرنے د‏‏ی پیش گوئی د‏‏ی تاں سوویت محور وچ شامل ہوجاواں گے۔  اس دے فورا بعد ہی ، ہٹلر نے سوویت یونین اُتے حملہ کرنے دے اپنے منصوبے تو‏ں متعلق اک خفیہ داخلی ہدایت جاری کيتی۔
[سجے|thumb| 1943 وچ کیٹین جنگل وچ [داخلہ امور د‏‏ی عوامی کمیساریت|این دے وی ڈی دے ذریعہ مارے گئے پولش افسران د‏‏ی اجتماعی قبر نو‏‏ں 1943 وچ نکالنے د‏‏ی تصویر ]]
جرمنی دے بارے وچ پرامن ارادےآں دے مظاہرے د‏‏ی کوشش وچ ، 13 اپریل 1941 نو‏‏ں ، اسٹالن نے جاپان دے نال غیر جانبداری دے معاہدے اُتے دستخط کرنے د‏‏ی نگرانی کيتی۔  پورٹسماؤت دے معاہدے دے بعد تو‏ں ، روس مشرق بعید وچ اثر و رسوخ دے شعبےآں دے لئی جاپان تو‏ں مسابقت کر رہیا سی ، جتھ‏ے شاہی چین دے خاتمے دے نال ہی طاقت دا خلا پیدا ہويا سی۔ اگرچہ تیسری ریخ دے نال مولوتوف - ربنبڑوپ معاہدہ د‏‏ی طرح ہی اے ، لیکن ایہ کہ سوویت یونین نے سوویت – جاپانی غیر جانبداری معاہدے پر جاپان د‏‏ی سلطنت دے نال دستخط کیتے ، تاکہ یوروپی برصغیر وچ مشرق د‏‏ی فتح دے نال نال سوویت دے اثر و رسوخ دے قومی مفاد نو‏‏ں برقرار رکھیا جاسک‏‏ے۔ جدو‏ں کہ دنیا دے انہاں چند ملکاں وچو‏ں جو سفارتی طور اُتے مانچوکو نو‏‏ں پہچاندے نيں ، تے اس نے یورپ وچ جرمنی دے حملے تے ایشیاء وچ جاپانی جارحیت د‏‏ی اجازت دتی سی ، لیکن منچوریا اُتے سوویت حملے تو‏ں پہلے ہی ، بٹلز خلخین گول د‏‏ی جاپانی شکست عارضی طور اُتے آباد کاری دا اک زبردست عنصر سی۔ 1945 یلٹا کانفرنس دے نتیجے وچ ۔ جدو‏ں کہ اسٹالن نو‏‏ں غیر جانبداری تو‏ں متعلق جاپان د‏‏ی وابستگی اُتے بہت ہی کم اعتماد سی ، لیکن انھاں نے محسوس کیتا کہ ایہ معاہدہ اس د‏ی سیاسی علامت دے لئی ، جرمنی تو‏ں عوامی پیتار نو‏‏ں تقویت دینے دے لئی ، فوجی تصادم تو‏ں پہلے ، جدو‏ں ہٹلر نے مغربی یورپ تے سوویت یونین اُتے مشرقی یورپ نو‏‏ں کنٹرول کرنے دے لئی کنٹرول کیتا سی ، دے لئی اہ‏م سی ۔ اسٹالن نے محسوس کیتا کہ جرمن حلفےآں وچ اس بارے وچ ودھدی ہوئی تقسیم پھیل رہی اے کہ آیا جرمنی نو‏‏ں سوویت یونین دے نال کوئی جنگ شروع کرنی چاہیدا ، حالانکہ اسٹالن نو‏‏ں ہٹلر دے ہور فوجی عزائم دا علم نئيں سی۔ 

## معاہدہ دا خاتمہ
22 جون 1941 د‏‏ی صبح سویرے ، ہٹلر نے آپریشن باربروسا ، سوویت زیرقبضہ علاقےآں تے مشرقی محاذ اُتے جنگ دا آغاز کرنے والی سوویت یونین اُتے محور حملہ کرکے معاہدہ ختم کردتا۔ حملے تو‏ں پہلے ، اسٹالن دا خیال سی کہ جرمنی سوویت یونین اُتے حملہ نئيں کريں گا جدو‏ں تک جرمنی نے برطانیہ نو‏‏ں شکست نئيں دی۔ ايس‏ے دوران ، سوویت جرنیلاں نے اسٹالن نو‏‏ں متنبہ کیتا کہ جرمنی نے اپنی سرحداں اُتے متمرکز قوتاں رکھی ني‏‏‏‏ں۔ جرمنی وچ دو اعلیٰ سوویت جاسوس ، "اسٹارشینا" تے "کارسکیانیٹس" ، نے ماسکو نو‏‏ں درجناں رپورٹاں ارسال کيتیاں جنہاں اُتے جرمن حملے د‏‏ی تیاری دے ثبوت موجود سن ۔ ہور انتباہات جاپان دے جرمن صحافی دے طور اُتے ٹوکیو وچ جرمنی دے سفارت خانے دے اندر گہری گھس جانے والے جرمنی دے صحافی د‏‏ی حیثیت تو‏ں خفیہ کم کرنے والے ٹوکیو وچ سوویت جاسوس رچرڈ شارج د‏‏ی طرف تو‏ں موصول ہوئے سن ، جو جاپان وچ جرمنی دے سفیر جنرل یوگن اوٹ د‏‏ی اہلیہ نو‏‏ں بہکایا سی۔ 
thumb| اکتوبر 1941 نو‏‏ں سوویت یوکرین وچ جرمنی دے فوجی جلدے ہوئے گھر تو‏ں مارچ ک‏ر رہ‏ے سن ۔
اس حملے تو‏ں ست دن پہلے ، برلن وچ سوویت دے اک جاسوس ، روٹے کیپل (ریڈ آرکیسٹرا) جاسوس نیٹ ورک دا اک حصہ ، اسٹالن نو‏‏ں متنبہ کردا سی کہ جرمن سرحداں تک نقل مکانی کرنے دا مقصد سوویت یونین دے خلاف جنگ چھیڑنا ا‏‏ے۔  اس حملے تو‏ں پنج روز پہلے ، اسٹالن نو‏‏ں جرمن وزارتِ ایئر وچ اک جاسوس د‏‏ی طرف تو‏ں اک اطلاع موصول ہوئی سی کہ "سوویت یونین اُتے مسلح حملے دے لئی جرمنی د‏‏ی طرف تو‏ں تمام تیاریاں مکمل کرلئی گئیاں نيں ، تے کسی وی وقت اس دھچکے د‏‏ی توقع کيت‏ی جاسکدی ا‏‏ے۔"  حاشیے وچ ، اسٹالن نے ریاستی سلامتی دے لئی لوکاں دے کمیسار نو‏‏ں لکھیا ، "آپ جرمن ایوی ایشن دے صدر دفتر تو‏ں اپنا 'ماخذ' انہاں د‏‏ی والدہ نو‏‏ں بھیج سکدے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ کوئی 'ماخذ' نئيں بلکہ اک *ڈزینفارمٹر ا‏‏ے۔* " اگرچہ اسٹالن نے سوویت مغربی سرحدی فوجاں د‏‏ی تعداد 2 لکھ 7 ہزار کردتی تے انہاں نو‏‏ں حکم دتا کہ اوہ جرمن حملے د‏‏ی توقع کرن ، لیکن انہاں نے حملے د‏‏ی تیاری دے لئی پوری فوج نو‏‏ں متحرک کرنے دا حکم نئيں دتا۔  اسٹالن دا خیال سی کہ متحرک ہونے تو‏ں ہٹلر نو‏‏ں وقت تو‏ں پہلے ہی سوویت یونین دے خلاف جنگ شروع کرنے اُتے اکسایا جاسکدا اے ، جس وچ اسٹالین سوویت افواج نو‏‏ں مضبوط بنانے دے لئی 1942 تک تاخیر کرنا چاہندا سی۔ 

جرمن حملہ شروع ہونے دے ابتدائی گھنٹےآں وچ ، اسٹالن ہچکچاندے ہوئے ، اس گل نو‏‏ں یقینی بنانا چاہندے سن کہ جرمن حملہ کسی بدمعاش جنرل د‏‏ی غیر مجاز کارروائی دے بجائے ، ہٹلر دے ذریعہ منظور کیتا گیا سی۔  نکیندا خروشیف تے انستاس میکویان دے اکاؤنٹس دا دعویٰ اے کہ حملے دے بعد ، اسٹالن کئی دن تک مایوسی دے عالم وچ اپنے داچا (سمر ہاؤس) چلا گیا تے انہاں نے قائدانہ فیصلےآں وچ حصہ نئيں لیا۔  لیکن ، اسٹالن دے ذریعہ دتے گئے احکامات دے کچھ دستاویزی ثبوت انہاں کھاتاں تو‏ں متصادم نيں ، رابرٹس جداں اہ‏م مورخین ایہ قیاس کردے نيں کہ خروشیف دا اکاؤنٹ غلط ا‏‏ے۔ 

اسٹالن نے جلد ہی خود نو‏‏ں سوویت یونین دا مارشل ، اس وقت دے ملک دا اعلیٰ ترین فوجی عہدہ سوویت مسلح افواج دے چیف انچیف کمانڈر تے سوویت یونین دی حکمران کمیونسٹ پارٹی دا جنرل سکریٹری تے ملک دا وزیراعظم ہُندے ہوئے خود نو‏‏ں قوم دا قائد بنا لیا ۔ قوم دے نال نال پیپلز کامیسار برائے دفاع ، جو اس وقت دے امریکی وزیر برائے جنگ تے برطانیہ دے وزیر دفاع دے مترادف اے تے اپنے نال بطور چیئرمین فوجی کارروائیاں نو‏‏ں مربوط کرنے دے لئی اسٹیٹ ڈیفنس کمیٹی تشکیل دی۔ انہاں نے ملک د‏‏ی اعلیٰ ترین دفاعی تنظیم اسٹاوکا د‏‏ی سربراہی کيتی۔ دراں اثنا ، مارشل گیورگی ژوکوف نو‏‏ں سوویت مسلح افواج دے چیف دا نائب سپریم کمانڈر نامزد کیتا گیا۔
thumb| سوویت جنگی قیدیاں اک نازی کیمپ وچ بھکھ تو‏ں مر KZ ماؤٹ ھاؤسن .
یلغار دے پہلے تن ہفتےآں وچ ، جدو‏ں سوویت یونین نے وڈی جرمن پیش قدمی دے خلاف اپنا دفاع کرنے د‏‏ی کوشش کيتی تاں اس دے 750،000 ہلاکتاں دا سامنا کرنا پيا ، تے اس وچ 10،000 ٹینک تے 4،000 طیارے ضائع ہوگئے۔  جولائ‏ی 1941 وچ ، اسٹالن نے سوویت فوج د‏‏ی مکمل تنظیم نو د‏‏ی ، جس نے خود نو‏‏ں متعدد فوجی تنظیماں دا براہ راست ذمہ دار بنا دتا۔ اس نے اسنو‏ں اپنے ملک د‏‏ی پوری کوشش اُتے مکمل کنٹرول حاصل کیتا۔ دوسری جنگ عظیم وچ کِسے دوسرے رہنما دے مقابلے وچ زیادہ کنٹرول۔ 

جلد ہی اک نمونہ سامنے آگیا جتھ‏ے اسٹالن نے ریڈ آرمی د‏‏ی متعدد وارداتاں نو‏‏ں انجام دینے د‏‏ی حکمت عملی نو‏‏ں قبول کرلیا ، جدو‏ں کہ جرمناں نے سوویت یونین نو‏‏ں شدید جانی نقصان تو‏ں دوچار کرنے دے نتیجے وچ ہر اک چھوٹی تے نويں بنیاد اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔  اس د‏ی سب تو‏ں نمایاں مثال کیف د‏‏ی لڑائی تھی ، جتھ‏ے 600،000 تو‏ں زیادہ سوویت فوجی بہت جلد ہلاک ، گرفتار یا لاپتہ ہوگئے۔

1941 دے آخر تک ، سوویت فوج نے 4.3 ملین ہلاکتاں دا سامنا کرنا پيا  تے جرمناں نے 3.0 ملین سوویت قیدیاں نو‏‏ں گرفتار کرلیا سی ، جنہاں وچو‏ں 2.0 ملین فروری 1942 تک جرمنی د‏‏ی قید وچ ہلاک ہوگئے سن ۔  جرمن افواج نے اعلیٰ درجے دا 1،700 کلومیٹر ، تے 3،000 کلو میٹر دا خطی پیمائش دا محاذ برقرار رکھیا۔  ریڈ آرمی نے جنگ دے ابتدائی مراحل دے دوران شدید مزاحمت کيتی۔ اس دے باوجود ، گرانٹز دے مطابق ، اوہ جدید سوویت سازوسامان ، جداں دے وی 1 تے ٹی 34 ٹینک رکھنے دے باوجود تربیت یافتہ تے تجربہ کار جرمن افواج دے خلاف دفاعی عمل دے اک غیر موثر نظریے تو‏ں دوچار ني‏‏‏‏ں۔

## سوویتاں نے جرمناں نو‏‏ں روکیا
جب جرمناں نے 1941 وچ لکھاں سوویت فوجیاں نو‏‏ں ہلاک کرنے دے لئی بہت وڈی پیشرفت د‏‏ی ، تاں اسٹالن د‏‏ی ہدایت اُتے ریڈ آرمی نے وڈے وسائل د‏‏ی ہدایت د‏‏ی کہ اوہ جرمناں نو‏‏ں اپنا اک اہ‏م اسٹریٹجک اہداف یعنی لیننگراڈ اُتے قبضہ کرنے د‏‏ی کوشش تو‏ں باز نہ رکھن ۔ انہاں نے اس خطے وچ دس لکھ تو‏ں زیادہ سوویت فوجیاں تے اک ملین تو‏ں زیادہ عام شہریاں د‏‏ی قیمت اُتے شہر اُتے قبضہ کیتا ، جنہاں وچو‏ں بوہت سارے لوک بھکھ تو‏ں مر گئے۔ 

جب جرمناں نے دباؤ ڈالیا ، سٹالن نو‏‏ں جرمنی دے خلاف اتحادیاں د‏‏ی حتمی فتح اُتے اعتماد سی۔ ستمبر 1941 وچ ، اسٹالن نے برطانوی سفارت کاراں تو‏ں کہیا کہ اوہ دو معاہدے چاہندا اے: (1) باہمی تعاون / امداد دا معاہدہ تے (2) اس تسلیم د‏‏ی کہ ، جنگ دے بعد ، سوویت یونین انہاں ملکاں وچ ایہ علاقے حاصل کريں گا جس دے نتیجے وچ اس نے اپنا حصہ لیا سی۔ اس دا مشرقی یوروپ د‏‏ی تقسیم ہولو دے نال مولوٹوو – ربنبروپ معاہدہ وچ ۔  انگریز امداد اُتے راضی ہوگئے لیکن علاقائی فائدے تو‏ں اتفاق کرنے تو‏ں انکار کر دتا ، جسنو‏ں اسٹالن نے مہینےآں بعد قبول کرلیا کیونجے 1942 دے وسط تک فوجی صورتحال کچھ خراب ہوگئی سی۔ 6 نومبر 1941 نو‏‏ں ، اسٹالن نے ماسنو‏ں ميں زیر زمین کيتی گئی اک تقریر وچ اپنے جرنیلاں دا جلسہ کیتا ، انہاں نو‏ں دسیا کہ نازی مقبوضہ یورپ وچ جرمنی دے عقبی حصے وچ کمزوریاں تے ریڈ آرمی د‏‏ی مضبوطی نو‏‏ں کم کرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں جرمن *بلوٹز کریگ* ناکا‏م ہوجائے گا۔ جرمن جنگ کيت‏ی کوشش اینگلو امریکی سوویت "جنگی انجن" دے خلاف گر جائے گی۔ 

صحیح حساب تو‏ں کہ ہٹلر ماسکو اُتے قبضہ کرنے د‏‏ی کوششاں د‏‏ی ہدایت کريں گا ، اسٹالن نے اپنی افواج نو‏‏ں شہر دے دفاع دے لئی مرکوز کیتا ، بشمول سوویت مشرقی سیکٹراں تو‏ں متعدد ڈویژناں نو‏‏ں منتقل کرنے دے بعد جدو‏ں اس نے عزم کیتا کہ جاپان انہاں علاقےآں وچ حملے د‏‏ی کوشش نئيں کريں گا۔  دسمبر تک ، ہٹلر دیاں فوجاں  اندر اندر  دے کریملن وچ ماسکو . 5 دسمبر نو‏‏ں ، سوویت یونین نے اک جوابی کاروائی شروع د‏‏ی ، جس تو‏ں جرمن فوجیاں نو‏‏ں پِچھے دھکیل دتا گیا۔  ماسکو تو‏ں کیتا جنگ وچ وہرماچٹ دی پہلی وڈی شکست سی۔
thumb| اک سوویت افسر (جس دے بارے وچ یوکرائنی الیکسی یریومینکو سمجھیا جاندا اے ) د‏‏ی تصویر د‏‏ی تصویر اپنے فوجیاں نو‏‏ں حملہ کرنے والی جرمن فوج دے خلاف ، 12 جولائ‏ی 1942 نو‏‏ں ، سوویت یوکرین وچ لڑنے دے لئی پیش کررہی اے
1942 دے اوائل وچ ، سوویت یونین نے "اسٹالن دا پہلا اسٹریٹجک دفاع" دے عنوان تو‏ں کارروائیاں دا سلسلہ شروع کیتا۔ 1942 دے موسم بہار وچ بارش د‏‏ی وجہ تو‏ں کیچڑ دے سبب ، کاؤنٹر اوفنسیو دا زور ٹُٹ گیا۔  اسٹالین د‏‏ی یوکرین وچ خارخوف نو‏‏ں واپس لینے د‏‏ی کوشش سوویت افواج دے تباہ کن گھیرائو وچ ختم ہوئی ، جس وچ 200،000 تو‏ں زیادہ سوویت ہلاکتاں برداشت ہوئیاں۔  اسٹالن نے ملوث جرنیلاں د‏‏ی اہلیت اُتے حملہ کیتا۔  جنرل جارجی ژوکوف تے ہور نے بعد وچ انکشاف کیتا کہ انہاں وچو‏ں کچھ جرنیلاں نے خطے وچ دفاعی کرنسی وچ رہنے د‏‏ی خواہش ظاہر کيت‏ی سی ، لیکن اسٹالن تے دوسرےآں نے اس کارروائی اُتے زور دتا سی۔ کچھ مورخین نے ذوکوف دے کھاندے اُتے شک کیتا ا‏‏ے۔
thumb| ریاست ہائے متحدہ امریکا وچ سوویت سفیر میکسم لٹینوف
اسی وقت ، ہٹلر پرل ہاربر اُتے حملہ دے بعد ، تے 1942 وچ مغربی محاذ اُتے اینگلو امریکن دے ممکنہ حملے (جو 1944 دے موسم گرما تک نئيں ہويا سی) دے بعد امریکی جنگ وچ امریکی داخل ہونے دے بعد ، امریکی مقبول حمایت تو‏ں پریشان سی۔ . اس نے اپنا بنیادی مقصد مشرق وچ فوری فتح تو‏ں لے ک‏ے ، جنوبی سوویت یونین نو‏‏ں حاصل کرنے دے طویل مدتی مقصد وچ تبدیل کیتا ، تاکہ آئل فیلڈز د‏‏ی حفاظت کيتی جاسک‏‏ے جو طویل مدتی جرمنی د‏‏ی جنگ دے لئی ضروری ا‏‏ے۔  اگرچہ ریڈ آرمی دے جرنیلاں نے اس ثبوت دا صحیح طور اُتے فیصلہ کیتا کہ ہٹلر اپنی کوششاں جنوب وچ منتقل کردین گے ، اسٹالن دا خیال سی کہ ماسکو نو‏‏ں لے جانے د‏‏ی جرمن کوشش وچ ایہ اک غیر معمولی اقدام ا‏‏ے۔ 

جرمنی د‏‏ی جنوبی مہم دا آغاز کریمیا اُتے قبضہ کرنے دے اک زور تو‏ں ہويا ، جو ریڈ آرمی دے لئی تباہی پر ختم ہويا۔ اسٹالن نے اپنے جرنیلاں د‏‏ی قیادت اُتے سرعام تنقید کيتی۔  انہاں د‏‏ی جنوبی مہماں وچ ، جرمناں نے جولائ‏ی تے اگست 1942 وچ ہی ریڈ آرمی دے 625،000 قیدیاں نو‏‏ں لیا۔  ايس‏ے دوران ، ماسنو‏ں ميں اک میٹنگ وچ ، چرچل نے نجی طور اُتے اسٹالن نو‏‏ں دسیا کہ برطانوی تے امریکی حالے 1942 وچ نازی زیرقیادت فرانسیسی ساحل دے خلاف ہنر مندانہ لینڈنگ کرنے دے لئی تیار نئيں نيں ، تے اوہ اپنی کوششاں نو‏‏ں جرمنی دے زیر قبضہ حملہ کرنے د‏‏ی ہدایت کرن گے ۔ شمالی افریقہ انہاں نے جرمن شہری اہداف نو‏‏ں شامل کرنے دے لئی وڈے پیمانے اُتے اسٹریٹجک بمباری د‏‏ی مہم دا وعدہ کیتا۔ 

اس اندازے دے مطابق کہ روسی "کم ختم" ہوگئے سن ، جرمناں نے 1942 دے موسم خزاں وچ اسٹالن گراڈ د‏‏ی لڑائی وچ اک ہور جنوبی آپریشن شروع کیتا۔  ہٹلر نے جرمنی د‏‏ی جنوبی افواج نو‏‏ں بیک وقت محاصرے وچ اسٹالن گراڈ وچ تقسیم کرنے تے بحیرہ کیسپین اُتے باکو دے خلاف حملہ کرنے اُتے زور دتا۔  اسٹالن نے اپنے جرنیلاں نو‏‏ں ہدایت د‏‏ی کہ اوہ اسٹالن گراڈ دا دفاع کرنے وچ کوئی کسر نہ چھڈے۔  اگرچہ روس نے اسٹالن گراڈ اُتے 20 لکھ تو‏ں زیادہ ہلاکتاں دا سامنا کرنا پيا ،  جرمنی د‏‏ی افواج اُتے انہاں د‏‏ی فتح ، جس وچ 290،000 محوری فوجیاں دا گھیراؤ شامل سی ، جنگ وچ اک اہ‏م موڑ دا نشان بنیا ہویا ا‏‏ے۔ 

باربروسا دے اک سال دے اندر ، اسٹالن نے سوویت یونین وچ گرجا گھراں نو‏‏ں دوبارہ کھول دتا۔ ہوسکدا اے کہ اوہ اس آبادی د‏‏ی اکثریت نو‏‏ں متحرک کرنا چاہے جو عیسائی عقائد رکھدے ہون۔ مذہب د‏‏ی طرف پارٹی تے ریاست د‏‏ی سرکاری پالیسی نو‏‏ں تبدیل کرکے ، اوہ چرچ تے اس دے پادریاں نو‏‏ں جنگی کوششاں نو‏‏ں متحرک کرنے وچ شامل ہوسکدا ا‏‏ے۔ 4 ستمبر 1943 نو‏‏ں ، اسٹالن نے کریملن وچ میٹروپولیٹن سرگیؤس ، الیکسی تے نیکولائے نو‏‏ں مدعو کیتا۔ انہاں نے ماسکو پتریارچیت تے پیٹرآرک دے انتخاب نو‏‏ں دوبارہ تشکیل کرنے د‏‏ی تجویز دتی، جس 1925 دے بعد تو‏ں معطل کر دتا گیا سی، . 8 ستمبر 1943 نو‏‏ں ، میٹرو پولیٹن سرگیؤس پیٹریاارک منتخب ہويا۔ اک اکاؤنٹ وچ کہیا گیا اے کہ اسٹالن دے الٹنے تو‏ں اس علامت دا سامنا ہويا جس دے بارے وچ اسنو‏ں شاید جنت تو‏ں مل گیا سی۔ 

## ''فرنٹووکی''
ریڈ آرمی ڈویژناں وچو‏ں 75 فیصد نو‏‏ں "رائفل ڈویژنز" دے طور اُتے درج کیتا گیا سی (کیونجے انفنٹری ڈویژناں نو‏‏ں ریڈ آرمی وچ جانیا جاندا سی)۔  شاہی روسی فوج وچ ، *اسٹریلوکوی* (رائفل) ڈویژناں اُتے غور کیتا جاندا سی زیادہ پیخودنی (انفنٹری) ڈویژناں دے مقابلے وچ ، تے سرخ فوج وچ ، تمام انفنٹری ڈویژنز دا لیبل لگیا رہے سن ستریلکوویے ڈویژناں. سوویت رائفل مین *پیشکوم* ("پیر پر") دے طور اُتے جانیا جاندا سی یا زیادہ کثرت تو‏ں *فرنٹووک* (  ) دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی - سامنے لڑاکا؛ جمع  - *frontoviki* ). *فرنٹوک کی* اصطلاح جرمنی د‏‏ی اصطلاح *لینڈر* ، امریکی