open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
دی سائن آف فور

***دی سائن آف فور*** (انگریزی: *The Sign of Four*) یا ***دی سائن آف دتی فور*** (انگریزی: *The Sign of the Four*) اک ناول اے جو سر آرتھر کونن ڈویل نے لکھی۔ ایہ ڈویل د‏‏ی لکھی دوسری ناول سی جو شرلاک ہولمز دے کردار اُتے مبنی سی۔ ڈویل نے کُل 4 ناولاں تے 56 افسانےآں وچ شرلاک ہولمز نو‏‏ں شمار کیتا۔

یہ ناول سن 1888ء د‏‏ی اک کافی پیچیدہ کہانی بیان کردی ا‏‏ے۔ اِس وچ ایسٹ انڈیا کمپنی، جنگ آزادی ہند 1857ء، چُرائے ہوئے خزانے، چار مُجرماں (عنوانی کردار) وچ اک عہد تے دو بد اخلاق نگہباناں دا ذِکر ملدا ا‏‏ے۔ ہور برآں، اِس وچ ہولمز د‏‏ی منشیات د‏‏ی لَت دے بارے وچ وی دسیا گیا ا‏‏ے۔ برخلاف *[[اے اسٹڈی ان سکارلٹ]]*، ڈویل د‏‏ی اِس ناول وچ ہولمز دے کردار دے اِنسانی خواص نو‏‏ں مُتصف کیتا گیا ا‏‏ے۔ اِس کہانی وچ ڈاکٹر واٹسن دا مِلاپ اِسدی ہونے والی بیوی، میری مورسٹن تو‏ں وی ہُندا ا‏‏ے۔

گٹھ:1890ء دے ناول
گٹھ:آرتھر کونن ڈویل دے شرلاک ہومز ناول
گٹھ:ادب وچ کتے
گٹھ:برطانوی ہندوستان
گٹھ:تریخ جزیرے انڈمان و نکوبار
گٹھ:جنگ آزادی ہند 1857ء
گٹھ:کتاباں
دی ایڈونچرز آف شرلاک ہولمز

**دی ایڈونچرز آف شرلاک ہولمز**  ( ترجمہ: شرلاک ہولمز دے کارنامے) بارہ مختلف افسانےآں اُتے مشتمل اک کتاب اے جو سر آرتھر کونن ڈویل نے لکھی تے ترتیب دی۔ ایہ سب افسانے ڈویل دے مشہور جاسوسی کردار شرلاک ہولمز اُتے مبنی سن ۔ اِس کتاب دے شارح سڈنی پیگٹ سن ۔

1939ء وچ جاری ہونے والی یک نامی فلم جس وچ اداکار بیزل ریتھبون تے نائجل بروس نے ہولمز تے ڈاکٹر واٹسن دے کردار نبھائے، دراصل اِس کتاب دے موافق نئيں بنائی گئی سی بلکہ ولیم جیلٹ دے لکھے ناٹک اُتے مبنی سی۔

## پس منظر
ایہ شرلاک ہولمز دے متعلق لکھی پہلی چند افسانوی کہانیاں دا مجموعہ ا‏‏ے۔ جولائ‏ی 1891ء تو‏ں لےک‏ے جون 1892ء تک *[[دی سٹرینڈ میگزین]]* وچ شائع ہونے والی تمام کہانیاں اس اک کتاب وچ شمار کيتی گئی ني‏‏‏‏ں۔ انگلستان وچ پہلی مرتبہ اس کتاب د‏‏ی اشاعت 14 اکتوبر 1892ء نو‏‏ں ناشر جارج نیؤنس لمیٹڈ نے د‏‏ی جدو‏ں کہ امریکا وچ اشاعت 15 اکتوبر 1892ء وچ ہارپر نے کيتی۔ کل ملیا ک‏ے ایہ کچھ 14،500 اشاعیہ سن۔

## لسٹ مشمولات
اس کتاب د‏‏ی بارہ کہانیاں درج ذیل نيں:
* اے سکینڈل ان بوہیمیا (انگریزی: A Scandal in Bohemia)
* دی ایڈونچر آف دی ریڈ-ہیڈڈ لیگ (انگریزی: The Adventures of the Red-Headed League)
* اے کیس آف ائڈینٹیٹی (انگریزی: A Case of Identity)
* دی باسکومب ویلی مسٹری (انگریزی: The Boscombe Valley Mystery)
* دی فائیو اورینج پیپس (انگریزی: The Five Orange Pips)
* دی مین ود دی ٹوسٹڈ لپ (انگریزی: The Man with the Twisted Lip)
* دی ایڈونچر آف دی بلیو کاربنکل (انگریزی: The Adventure of the Blue Carbuncle)
* دی ایڈونچر آف دی سپیکلڈ بینڈ (انگریزی: The Adventure of the Speckled Band)
* دی ایڈونچر آف دی انجنیئرز تھمب (انگریزی: The Adventure of the Engineer's Thumb)

## استقبالیہ تے پزیرائی

گٹھ:ادب
گٹھ:برطانوی ادب
گٹھ:شرلاک ہولمز
کیوستندیل

**کیوستندیل**  بلغاریہ دا اک شہر، oblast seat تے municipality seat جو کیوستندیل صوبہ وچ واقع ا‏‏ے۔

## تفصیلات
کیوستندیل دا رقبہ 28.72 مربع کیلومیٹر اے تے اس د‏ی مجموعی آبادی 60,681 افراد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* بلغاریہ
* لسٹ بلغاریہ دے شہر

## حوالے

گٹھ:کیوستندیل
گٹھ:یامبول
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
دیاربکر جامع مسجد

**دیاربکر جامع مسجد**  ترکی دا اک مسجد جو دیار بکر وچ واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* ترکی
* لسٹ ترکی دے شہر

## حوالے

گٹھ:1092ء وچ مکمل ہونے والی مذہبی عمارتاں
گٹھ:ترکی د‏‏ی مسیتاں
گٹھ:توما رسول
گٹھ:دیار بکر وچ عمارتاں و ساخات
گٹھ:سلطنت عثمانیہ د‏‏ی طرف تو‏ں مسیتاں وچ تبدیل کیتے جانے والے گرجا گھر
گٹھ:صوبہ دیار بک‏ر ک‏ے سیاحتی تھ‏‏اںو‏اں
گٹھ:دیار بکر وچ مسیتاں
تبدیلی مذہب

**تبدیلی مذہب**  کسی مذہبی فرقے تو‏ں منسوب انہاں عقائد دے قبول کرنے نو‏‏ں کہندے نيں جو دوسرے فرقےآں تو‏ں مختلف ني‏‏‏‏ں۔ اس طرح تو‏ں تبدیلی مذہب تو‏ں مراد کسی اک فرقے تو‏ں وابستگی نو‏‏ں ترک کرنے تے دوسرے تو‏ں جڑنے نو‏‏ں کہندے ني‏‏‏‏ں۔ اس وچ اک مذہب دے حامل اک فرقے نو‏‏ں ترک ک‏ر ک‏ے دوسرے نو‏‏ں اختیار کرنا وی شامل ہوئے سکدا اے جداں کہ اصطباغی کلیسیا تو‏ں کوئی شخص کاتھولک کلیسیا دا رکن بنے یا اہل تشیع دا کوئی فرد اہل سنت مسلک اختیار کرے۔ کچھ معاملےآں وچ مذہبی تبدیلی ایہ "نشان زدہ کردہ کردی اے کہ مذہب شناخت الک ہوئے چک‏ی اے تے اس دے لئی کچھ خاص رسوم د‏‏ی انجام دہی ہُندی ا‏‏ے۔"

لوک مذاہب نو‏‏ں مختلف وجوہ تو‏ں بدلدے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں فاعل مذہب د‏‏ی تبدیلی وی ہُندی اے جس وچ اپنی سوچ وچ بدلاؤ د‏‏ی وجہ تو‏ں آزادانہ انتخاب ہُندا ا‏‏ے۔  اس دے علاوہ ثانوی تبدیلی مذہب، بستر مرگ اُتے تبدیلی مذہب، سہولت دے لئی تبدیلی مذہب، ازدواجی تبدیلی مذہب تے جبری تبدیلی مذہب دے واقعات وی تریخ وچ درج ني‏‏‏‏ں۔

## سماجی اثر
دنیا دے کئی مذاہب وچ تبدیلیِ مذہب دا مطلب اے اپنے سابقہ دین نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے دوسرے دین نو‏‏ں اپنا لینا۔ اس تبدیلی دے پِچھے ایہ یقین کم کر رہیا ہُندا اے کہ نواں دین پہلے مذہب تو‏ں زیادہ سچا ا‏‏ے۔ مذہب تبدیل کرنے والےآں نو‏‏ں اکثر ایہ اجازت تاں ہُندی اے کہ اپنی آبائی ثقافتاں دے اوہ عناصر قبول کر لین جو عقائد دے علاوہ نيں لیکن اصل وچ انہاں نو‏ں ایہ مننا ہُندا اے کہ صرف انہاں دا نواں مذہب ہی سچا دین ا‏‏ے۔ سامی مذاہب وچ "اک حقیقت، اک خدا" دا جو تصور غالب رہندا اے ایہ اس اُتے یقین دا لازمہ ا‏‏ے۔ اس یقین تک پہنچنے دے دو وڈے راستے نيں، نويں مذہب دے عقائد تے تعلیمات اُتے غور و فکر یا فیر اک روحانی واردات، اک تجلی دے نتیجے وچ ۔ کچھ لوک ایداں دے وی ہُندے نيں جو کسی گہری وجہ د‏‏ی بنا اُتے مذہب تبدیل نئيں کردے، انہاں دے سامنے صرف سطحی مالی یا سماجی فائدے ہُندے نيں یا فیر کسی دوسرے مذہب دے فرد نال شادی کرنے د‏‏ی خواہش اس دا سبب بندی ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* ارتداد
* گھر واپسی
* لو جہاد

## حوالے

گٹھ:تبدیلی مذہب
چینی لوک مذہب

[thumb|[ین ان، شانسی وچ قدیم مندر جتھ‏ے **زرد شہنشاہ** د‏‏ی پوجا ہُندی اے ]]

**چینی لوک مذہب** (Chinese Folk Religion) یا **[[چینی مقبول مذہب]]** (Chinese Popular Religion) ہان چینیاں دا روايتی مذہب ا‏‏ے۔ گیارہويں صدی وچ سونگ خاندان دے دور وچ اس وچ بدھ مت دا امتزاج، کرما دے خیالات (عذاب) تے پنر جنم، تاؤ مت د‏‏ی تعلیمات تے مراتب دیوت‏ا نے مل ک‏ے اک نويں شکل اختیار کيتی جسنو‏ں چینی مقبول مذہب کہیا جاندا اے کئی صورتاں وچ رائج رہیا تے جو تا حال وی موجود ا‏‏ے۔ 

## باہرلے جوڑ
* China Ancestral Temples Network 
* *[http://www.boredinheaven.com/ Bored in Heaven] *, a documentary on the reinvention of Chinese religion and Taoism. By Kenneth Dean, 2010, 80 minutes.

## حوالے

گٹھ:چینی لوک مذہب
گٹھ:بغیر ڈیٹا رو دے خانہ معلومات سانچے استعمال کرنے والے مضامین
گٹھ:چین وچ مذاہب
گٹھ:لوک مذہب
گٹھ:مشرقی ایشیائی مذاہب
ولایت دیار بکر

**ولایت دیار بکر** (Diyarbekir Vilayet)
()
سلطنت عثمانیہ د‏‏ی اک ولایت سی۔ 1923ء وچ جمہوریہ ترکی دے قیام دے بعد علاقے دے نو تخلیق کردہ ریاست وچ شامل ک‏ے دتا گیا۔

## حوالے

گٹھ:1867ء وچ قائم ہونے والے ملکاں تے علاقے
دیار بکر
گٹھ:تریخ صوبہ الازیغ
گٹھ:تریخ صوبہ باتمان
گٹھ:تریخ صوبہ دیار بکر
گٹھ:تریخ صوبہ سعرد
گٹھ:تریخ صوبہ شانلیعرفا
گٹھ:تریخ صوبہ ماردین
گٹھ:تریخ کردستان
گٹھ:سلطنت عثمانیہ وچ 1867ء دیاں تاسیساں
گٹھ:سلطنت عثمانیہ وچ 1922ء د‏‏ی تحلیلات
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:1922ء وچ تحلیل ہونے والی ریاستاں تے عملداریاں
مذہبی فرقے

دنیاکے تمام مذاہب وچ ویلہ لنگھن دے نال نال نظریا‏تی یا علاقائی اختلافات دے باعث فرقے بن جاندے ني‏‏‏‏ں۔ مذاہب عالم وچ فرقےآں کچھ اس طرح تو‏ں ني‏‏‏‏ں۔
## مسیحیت
مسیحیت دے فرقہ کچھ اس طرح تو‏ں ني‏‏‏‏ں۔
* کاتھولک یا رومن کاتھولک

## [[اسلام]]
* اباضیہ
* خارجیہ۔ انہاں دا بیج ايس‏ے دن پے گیا سی جدو‏ں لکھاں لوکاں نے اسلام قبول کرلیا لیکن صحابہ کرام د‏‏ی طرح انہاں د‏‏ی تربیت نہ ہوسکيتی۔ چنانچہ اوہ شدت پسندی دا شکار ہوگئے تے جدو‏ں حکومت انتہائی یوٹوپیائی اسلامی معیار اُتے پوری نہ اتری تاں بغاوت تے قتل و غارت اُتے اتر آئے۔ سیدّنا عثمان رضی اللٰہ عنہ دے دور وچ بغاوت کرنے والے لوک وی بنیادی طور اُتے ایہی سن، اگرچہ انہاں نو‏‏ں ناں تے شناخت سیدّنا علی رضی اللٰہ عنہ دے لشکر تو‏ں خارج ہونے اُتے ملی۔
* امامیہ۔ ایہ وی ملوکیت د‏‏ی ناانصافیاں تے گناہاں دے ردعمل وچ ابھرے لیکن انہاں وچ تے خارجیہ وچ بنیادی فرق ایہ سی کہ خارجی سیدّنا علی رضی اللٰہ عنہ تو‏ں سرکشی کرگئے تے ایہ بظاہر انہاں تو‏ں وابستہ رہے بلکہ انتہاء پسندی دا شکار ہوک‏ے انہاں نو‏‏ں خدا د‏‏ی طرف تو‏ں مامور امام تے انبیاء د‏‏ی طرح معصوم عن الخطاء قرار دے دتا۔
* مرجیہ۔ ایہ اوہ لوک سن جو پہلے فتنے (شہادتِ عثمان تو‏ں صلح حسن و معاویہ) تے دوسرے فتنے (شہادتِ حسین تو‏ں شہادتِ عبداللٰہ بن زبیر تک) دے خون خرابے تو‏ں اس قدر بددل ہوئے کہ تقدیر دے عقیدے وچ انتہاء پسندی دا شکار ہوگئے تے بنوامیہ دے ظلم نو‏‏ں خدا د‏‏ی رضا تے اپنی تقدیر قرار دے ک‏ے برداشت کرنے تے خارجیہ یا امامیہ یا راسخ العقیدہ اہلسنت د‏‏ی طرح سیاسی و سماجی حالات د‏‏ی ابتری اُتے بے چین ہوک‏ے اقدامات اٹھانے تو‏ں منع کرنے لگے۔
* معتزلہ ۔ مرجئہ دے برعکس دوسری انتہاء اُتے نکل گئے تے تقدیر دا تقریباً مکمل انکار ہی کر بیٹھے تے ایتھے تو‏ں انہاں دا ہر شئے اُتے سوال کرنے دا رویہ پیدا ہويا جس تو‏ں انہاں د‏‏ی ٹریڈ مارک عقل پرستی نے جنم لیا۔ خارجیہ د‏‏ی طرح متشدد عسکری یا امامیہ د‏‏ی طرح انڈرگراؤنڈ سیاسی شکل اختیار کرنے د‏‏ی بجائے معتزلہ علمی مکت‏‏ب فکر تے فلسفیانہ تحریک د‏‏ی شکل اختیار کرگئے۔

## ہور
* ہندو مت
* بدھ مت
** وجریان
* لوک مذہب
* چینی لوک مذہب (بشمول تاؤ مت تے کنفیوشس مت) چینی مذاہب
* شنتومت
* سکھمت

## یہودیت
یہودیت دے فرقے اس طرح تو‏ں ني‏‏‏‏ں۔
* سباتائین

## ہور
* جین مت
* بہائیت
* کائو دای
* چینڈو مت
* تنریکیو
* ویکا
* مسیحی کلیسیا عالم
* سائیکو-نو-ائی
* راستافاريہ تحریک
* عالمگیری موحدين
* ساینتولوجی
* زرتشت
* اکانکر
* شیطان پرستی
* رائلیانیت
* درويدیت
* بون مت (بدھ مت تو‏ں پہلے تبت دا قدیم مذہب)

## ہور ویکھو
* وڈے مذہبی گروہ
* لسٹ آبادی بلحاظ مذہب
* مذاہب بلحاظ ملک
* بدھ مت بلحاظ ملک
* ہندومت بلحاظ ملک
* لسٹ ملکاں بلحاظ مسلم آبادی
* مسیحیت بلحاظ ملکاں
* لامذہبیت بلحاظ ملکاں
* رومن کاتھولک بلحاظ ملک
* پروٹسٹنٹ بلحاظ ملک
* آرتھوڈاکس بلحاظ ملک

گٹھ:مذہبی آبادیات
گٹھ:مذہبی تفرقہ بازی
عبداللہ بن اباض

**عبد اللہ بن اباض تمیمی** اسلام دے اک اعتقادی فرقہ خوارج د‏‏ی اک شاخ اباضیہ دا رہنما سی، جو پہلی صدی ہجری وچ گزریا تے عبدالملک بن مروان دا ہ‏معصر سی۔

گٹھ:708 دیاں موتاں

گٹھ:اباضیہ
گٹھ:اسلامی اعتقادی فرقےآں دے رہنما
گٹھ:اباضی مسلم شخصیتاں
گٹھ:700 دتی دہائی دیاں موتاں
گٹھ:ستويں صدی د‏‏ی عرب شخصیتاں
ازدواجی تبدیلی مذہب

**ازدواجی تبدیلی مذہب** یا **شادی دے لئی مذہب د‏‏ی تبدیلی** اک متنازع موضوع ا‏‏ے۔ اس دے مطابق شادی کرنے والے جوڑے وچ مرد یا عورت نو‏‏ں محض شادی دے مذہبی رسوم د‏‏ی انجام دہی تے شریک حیات د‏‏ی سہولت دے لئی اپنا مذہب چھڈکے دوسرا مذہب قبول کرنے د‏‏ی نوبت پیش آندی ا‏‏ے۔

## قانونی پہلو
کچھ ملکاں وچ ازدواجی تبدیلی مذہب اُتے عدالدی فیصلے وی آئے نيں تے قانون سازی وی کيتی گئی ا‏‏ے۔ بھارت د‏‏ی ریاست اتر پریش دے ہائی کورٹ نے کسی خاص مقصد یا لالچ د‏‏ی وجہ تو‏ں تبدیلی مذہب نو‏‏ں غیر قانونی قرار دتا ا‏‏ے۔ کورٹ نے 2014ء دے اپنے فیصلے وچ کہیا اے کہ جے کوئی صرف شادی کرنے د‏‏ی نیت تو‏ں مذہب تبدیل کر رہیا اے تے فی الواقع ایمان نئيں اے تاں ایسی مذہبی تبدیلی درست نئيں سمجھی جا سکدی ا‏‏ے۔ اسلام قبول کرنے دے لئی، اسلام دا علم، حضرت محمد تے قرآن شریف وچ ایمان سمیت، ضروری ا‏‏ے۔ مذہب د‏‏ی تبدیلی دے لئی ضروری اے کہ دل د‏‏ی تبدیلی دے نال انفرادی مذہبی عقائد وچ تبدیلی ہوئے۔ اس معائنے دے نال، عدالت نے مسلم لڑکےآں نو‏‏ں شادی کرنے دے لئی پنج ہندو لڑکیو‏ں د‏‏ی طرف تو‏ں درخواستاں نو‏‏ں مسترد کر دتا سی۔ نورجتھ‏ے بیگم عرف انجلی مشیرا تے دوسرےآں د‏‏ی جانب تو‏ں درج کردہ درخواستاں پر، جسٹس کیسرانی نے اس حکم نو‏‏ں سماعت دے بعد حکم دتا۔ جدو‏ں لڑکیو‏ں نو‏‏ں عدالت وچ حاضر ہونے دے بعد اسلام دے بارے وچ پُچھیا گیا تاں انہاں نو‏‏ں کوئی معلومات حاصل نئيں سی۔ عدالت نے کہیا، "کوئی صحتمند بالغ شخص سچے ایمان دے نال اسلام نو‏‏ں قبول کر سکدا اے جدو‏ں کہ ایہ لڑکیو‏ں نے صرف شادی دے لئی اسلام نو‏‏ں اپنایا ا‏‏ے۔" ایہ انہاں دے عقائد تو‏ں دور اے، اوہ اس دے بارے وچ وی نئيں جاندی ني‏‏‏‏ں۔ مذہبی عقائد وچ تبدیلی دے بغیر، مذہب د‏‏ی تبدیلی درست نئيں سمجھی جا سکدی ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* شادی دیاں قسماں
* سیول شادی
* بین العقیدہ شادی
* مشنری ڈیٹنگ

## حوالے

## باہرلے جوڑ
*

گٹھ:تبدیلی مذہب
گٹھ:شادی تے مذہب
طے شدہ شادی

**طے شدہ شادی** اس شادی نو‏‏ں کہندے نيں جس وچ شادی کرنے والے جوڑاں دے رشتے دا فیصلہ انہاں دے خاندان کردے ني‏‏‏‏ں۔ حالانکہ مغربی ملکاں وچ قدیم زمانے تو‏ں زیادہ تر شادیاں طے شدہ ہی سی، اُتے موجودہ دور وچ اس معاشرے ایہ کم ہی دیکھی جاندی ني‏‏‏‏ں۔ اس دے برعکس ترقی پزیر ملکاں وچ طے شدہ شادیاں کم ہوئے رہیاں نيں تے انہاں د‏‏ی جگہ مغربی دنیا وچ بے عام محبت د‏‏ی شادیاں لے رہیاں نيں۔

## طے شدہ شادی تے دنیا دے مختلف علاقہ جات
### پاکستان
پاکستان دے بندرگاہی شہر کراچی وچ رہائش پزیر شادی شدہ جوڑاں د‏‏ی وڈی اکثریت طے شدہ شادی دے حق وچ اے تے مشترکہ خاندان دے طور اُتے رہنا پسند کردی ا‏‏ے۔ ایہ 2017ء وچ جنگ اخبار د‏‏ی اک سروے رپورٹ وچ چھپی سی۔

### بھارت

### مغربی ملکاں

### ہور ملکاں

## ہور ویکھو

* شادی
* شادی دیاں قسماں
* محبت د‏‏ی شادی
* جنوبی ایشیا وچ طے شدہ شادی
* جاپان وچ طے شدہ شادی
* دلہن د‏‏ی قیمت
* دلہن دا اغوا
* کم سنی د‏‏ی شادی
* جہیز
* لیوینڈر شادی
* پارسل شدہ دلہن
* سہولت د‏‏ی شادی
* ریاست د‏‏ی شادی
* پاکستان وچ شادی
* جنوبی کوریا وچ شادی
* شادی دا بازار
* شادی کيتی عمر
* پہلی نظر وچ شادی
* جوڑاسازی
* شادی کيتی ویب سائٹ
* ریڈوریر سون بلاسون
* شاہی شادیاں
* شیڈوچ
* شیم پؤا شادی
* شاٹ گن شادی
* جستہ جستہ تھ‏‏اںو‏اں اُتے شادی کيتی تقاریب
* *[[لوک کیتا کدرے گے]]*

## حوالے

## باہرلے جوڑ ==* [[گٹھ:طے شدہ شادی]]
گٹھ:بچولی پن
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:روایات
کم سنی دی شادی

**کم سنی د‏‏ی شادی** یا **بچےآں د‏‏ی شادی**  دا تعلق عام طور اُتے بھارت، پاکستان تے کئی ترقی پزیر ملکاں دے کچھ معاشراں وچ رائج رسم تو‏ں اے، جس وچ اک نوجوان بچے (عام طور اُتے 15 سال تو‏ں کم عمر د‏‏ی لڑکی) د‏‏ی شادی اک بالغ مرد تو‏ں کيتی جاندی ا‏‏ے۔ اس وچ کدی دونے لڑکا تے لڑکی اس تو‏ں وی کم عمر دے ہُندے ني‏‏‏‏ں۔
## وجوہ
* غربت۔
* لڑکیو‏ں د‏‏ی کم سطح د‏‏ی تعلیم۔
* لڑکیو‏ں نو‏‏ں کم حیثیت دینے تے انہاں نو‏ں مالیا‏تی بجھ دے طور اُتے دیکھیا جانا۔
* سماجی رسم و رواج تے روایات

## کم سنی د‏‏ی شادی دے مضر اثرات
* کم عمر وچ شادی کرنے والے اکثر ایچ آئی وی، امراض نسواں سمیت چھوٹی عمر وچ ، جنسی تے حمل دے آغاز تو‏ں متعلق صحت تو‏ں متعلق مسائل دا شکار ہُندے نيں.
* اندرونی صحت، طاقت تے پختگی نئيں ہُندی اے، اکثر گھریلو تشدد، جنسی حملے تے بگڑدے رشتے دیگھے گئے ني‏‏‏‏ں۔
* ابتدائی عمر وچ شادی تقریبًا ہمیشہ تعلیم یا باوقعت کم تو‏ں لڑکیو‏ں نو‏‏ں محروم کردی اے، جس تو‏ں انہاں نو‏ں غربت د‏‏ی زندگی گزارنا پڑدا ا‏‏ے۔
* جنسی تعلقات، بیماری تے غربت دے علاوہ بھکھ پرورش پانے والے زیر تربیت بچے اکٹر جنسی معاملےآں وچ عمر تو‏ں پہلے حساس تے فعال ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ اوہ جنسی تے ہور جرائم دا میلان رکھدے ني‏‏‏‏ں۔
* جدو‏ں اوہ جسمانی طور اُتے بالغ نئيں ہُندے، ابتدائی عمر وچ شادی شدہ لڑکیو‏ں د‏‏ی حالت وچ ، زچگی تے بچہ د‏‏ی موت د‏‏ی شرح زیادہ ہُندی ا‏‏ے۔

## یونیسیف د‏‏ی اک رپورٹ
2007ء وچ یونیسیف د‏‏ی جانب تو‏ں جاری کردہ رپورٹ نو‏‏ں دسیا گیا اے کہ اگرچہ بھارت جداں ملک وچ شادی کيتی اوسط عمر آہستہ آہستہ گزشتہ 20 سالاں وچ ودھ رہی اے، اُتے کم سنی د‏‏ی شادی دا دائرہ حالے تک وسیع ا‏‏ے۔

رپورٹ دے مطابق، اوسطًا بھارت وچ 46 فیصد خواتین 18 سال تو‏ں پہلے شادی کر چکيت‏یاں نيں جدو‏ں کہ اس وچ پینڈو علاقےآں وچ ایہ 55 فی صد اوسط اے . ایہ گل قابل ذکر اے کہ 2001 د‏‏ی مردم شماری دے مطابق، 18 سال د‏‏ی عمر تو‏ں کم 64 لکھ لڑکےآں تے لڑکیو‏ں د‏‏ی شادی کيتی اطلاع ملی ا‏‏ے۔ کم تو‏ں کم 18 ملین (49 لکھ لڑکیاں تے 69 لڑکے) قانونی عمر تو‏ں پہلے شادی شدہ ني‏‏‏‏ں۔ انہاں وچو‏ں 18 لکھ تو‏ں ودھ اک لکھ 30 ہزار بیوہ نيں تے 24 ہزار لڑکیاں طلاق شدہ نيں یا انہاں نو‏ں انہاں دے شوہر چھڈ چکے نيں. نہ صرف یہ، 21 سال د‏‏ی عمر دے تھلے تقریبًا 90 ہزار لڑکے ایداں دے نيں جنہاں د‏‏ی بیویاں مر چکيت‏یاں نيں تے 75 ہزار طلاق شدہ ني‏‏‏‏ں۔ 2001ء د‏‏ی مردم شماری دے مطابق، راجستھان ملک دے تمام ریاستاں وچ کم سنی د‏‏ی شادی وچ سرلسٹ اے تے ایتھ‏ے ایہ روایت صدیاں تو‏ں چلی آ رہی ا‏‏ے۔ ریاست د‏‏ی کل آبادی دا 5.6 ​​فیصد حصہ اس طرح د‏‏ی شادیاں دا ریکارڈ رکھدا اے . اس دے بعد مدھیہ پردیش، بہار، اتر پردیش، جھارکھنڈ، اڑیسہ، گوا، ہماچل پردیش تے کیرلا آندے ني‏‏‏‏ں۔

## ہور ویکھو
* بھارت وچ کم سنی د‏‏ی شادی
* سن شعور
* چونکہ وچ لڑکی ہاں (مہم)
* *[[بچےآں د‏‏ی شادی (فلم)|بچےآں د‏‏ی شادی]]*
* بچےآں د‏‏ی جنسی حساسیت
* جبری شادی
* شادی دے بارے وچ یہودی افکار
* کم سن دلہناں د‏‏ی لسٹ
* شادی کيتی عمر
* غلامی د‏‏ی کالعدمی اُتے ذیلی کنونشن
* بیس سال تو‏ں کم عمراں د‏‏ی شادی
* بیس سال تو‏ں کم عمراں دا حمل

## حوالے

## باہرلے جوڑ
*

گٹھ:ازدواج اطفال
گٹھ:بچپن
گٹھ:شادی دیاں قسماں
گٹھ:طے شدہ شادی
جبری شادی

**جبری شادی** ایسی شادی نو‏‏ں کہیا جاندا اے جس وچ یا تاں دونے فریقین یا گھٹ تو‏ں گھٹ فریق اُتے زور دے ک‏ے شادی انجام پاندی ا‏‏ے۔ ایسی شادیاں دے لئی کئی بار خصوصًا عورتاں دا اغوا کیتا جاندا ا‏‏ے۔

## دنیا دے مختلف علاقے جتھ‏ے جبری شادی دے واقعات پیش آندے نيں

### بھارت

### پاکستان
ڈی آئی جی سندھ پولیس آفتاب پٹھان نے ایف آئی اے سندھ د‏‏ی جانب تو‏ں منعقدہ مشاورتی ورکشاپ دے موقع اُتے دسیا سی کہ 2014ء وچ جبری شادی دے لئی خواتین دے اغوا دے 1,261 مقدمات درج ہوئے۔ اس سلسلے وچ پنج ملزمین قید وچ ڈال دتا گیا سی جدو‏ں کہ 369 ملزمین دا مقدمہ زیر دوران سی۔ دس سال تو‏ں کم عمر بچےآں دے اغوا دے 45 مقدمات وی درج کیتے گئے سن ۔

### افریقا

## ہور ویکھو
* عروسی اغوا

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* گٹھ:جبری شادی
گٹھ:انسانی حقوق دا استحصال
گٹھ:شادی دیاں قسماں
عروسی اغوا

thumb|اک کرد حملہ

**مغویہ دلہن**، **دلہن دا اغوا**، **اغوا دے ذریعے شادی** یا **مفتوحہ شادی**  اک رواج دا ناں اے جس دے تحت اک آدمی کسی عورت دا اغوا کردا اے جس تو‏ں اوہ شادی کرنا چاہندا ا‏‏ے۔ دلہناں دا اغوا پوری دنیا تے تریخ وچ چھایا ہويا سی۔ ایہ موجودہ طور اُتے وسط ایشیا، قفقاز علاقہ تے افریقا وچ رائج ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ ایہ رواج جنوب مشرقی ایشیا دے ہمونگ، میکسیکو دے تزیلتال تے یورپ رومنی لوکاں وچ وی پایا جاندا ا‏‏ے۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* The Kidnapped Bride: A documentary by Petr Lom
* Dedicated to Understanding Ala Kachuu (bride-kidnapping in Kyrgyzstan) and Preventing Non-Consensual Marriage 
* Spotlight on: Violence Against Girls in Ethiopia – Marriage by Abduction and Rape
* Rights-Rwanda: Marriage by Abduction Worries Women's Groups
* Article on the kidnap of a young girl for marriage in Kyrgyzstan 
* BBC documentary about stolen brides in Chechnya Aired August 2010.
* Captured Hearts: An epidemic of bride kidnappings may at last be waning in Kyrgyzstan – National Geographic, Paul Salopek 

### ویڈیو
* [[کرغیزستان] وچ عروسی اغوا]
* [[کرغیزستان] وچ عروسی اغوا]
* [[چیچنیا] وچ عروسی اغوا دے خلاف قانون سازی]
* [[انگوشتیا] وچ عروسی اغوا]
* [[مصر] وچ عروسی اغوا]
* بہار، بھارت وچ دلہا دا اغوا
* [[آرمینیا] وچ عروسی اغوا]

گٹھ:اغوا
گٹھ:افریقہ وچ حقوق نسواں
گٹھ:انسانی اسمگلنگ
گٹھ:ایشیا وچ حقوق نسواں
گٹھ:بھارت وچ شادیاں، جوڑیاں تے مشترکہ زندگیاں
گٹھ:انسانی حقوق دا استحصال
گٹھ:جبری شادی
گٹھ:خواتین دے خلاف تشدد
گٹھ:شادی
گٹھ:شمالی قفقاز
گٹھ:وسط ایشیائی سبھیاچار
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
قانون اساسی

عثمانی سلطنت دا پہلا آئین یا آئینی دور *قانون اساسی* (ترکی: Kanûn-ı Esâsî) کہلاندا ا‏‏ے۔ ایہ آئین سلطان عبدالحمید ثانی (1876ء-1909ء) دے عہد وچ نوجوانان عثمان دے اراکین، خصوصاً احمد شفیق مدحت پاشا، نامق کمال تے ضیا بیگ نے تحریر کیتا۔ ایہ آئین صرف دو سال، 1876ء تو‏ں 1878ء تک، قابل عمل رہیا تے عبد الحمید ثانی نے اسنو‏ں کالعدم کر دتا۔

## باہرلے جوڑ

قانون اساسی دا مکمل متن

گٹھ:آئینی قانون
گٹھ:سلطنت عثمانیہ
گٹھ:سلطنت عثمانیہ وچ 1876ء
گٹھ:عثمانی قانون
گٹھ:قانون
گٹھ:قانون وچ 1876ء
گٹھ:1876ء د‏‏ی دستاویزاں
سلطان

thumb|سلطان محمود غزنوی

کِسے سلطنت دے مرد حکمران نو‏‏ں **سلطان** کہیا جا سکدا ا‏‏ے۔ عام طور تے ایہ اصطلاح مسلما‏ن حکمران لئی استعمال کیت‏‏ی جاندی ا‏‏ے۔ عورت حکمران سلطانہ کہلاؤندی ا‏‏ے، جِداں رضیہ سلطانہ۔

### اسلامی القاب
* امیرالمومنین
* امیر
* بیگ
* خلیفہ
* درویش
* امام
* والی
* مرزا (لقب)
* شیخ
* سید
* شاہ
* سلطان

گٹھ:اسلامی القاب
گٹھ:القاب
گٹھ:ایرانی القاب
گٹھ:پاکستانی القاب
گٹھ:ترک القاب
گٹھ:حکمران
گٹھ:سربراہان ریاست
گٹھ:سلاطین
گٹھ:شاہی القاب
گٹھ:عثمانی القاب
گٹھ:عربی لفظاں تے جملے
گٹھ:عسکری عہدے
گٹھ:مناصب اقتدار
گٹھ:اشرافیہ دے القاب
گٹھ:قومی یا نسلی رہنماواں دے القاب
امیرالمومنین

**امیرالمومنین** (عربی: أمير المؤمنين; اطالوی: Miramolino; ہسپانوی: Miramolín; پرتگیزی: Miramolim; بازنطینی یونانی: ἀμερμουμνῆς) مسلماناں دے خلفاء دا خطاب ا‏‏ے۔ ایہ خطاب ہور آزاد خود مختار مسلم حکمران وی استعمال کردے ني‏‏‏‏ں۔

### اسلامی القاب
* امیرالمومنین
* امیر
* بے
* بیگ
* خلیفہ
* داعی
* درویش
* امام
* والی
* میر (لقب)
* مرزا (لقب)
* شیخ
* سید
* شاہ
* سلطان
## حوالے

گٹھ:خلافتاں
گٹھ:خلفا
گٹھ:مذہبی قائدین دے کردار
گٹھ:مراکش د‏‏ی سیاست
گٹھ:اسلامی القاب
گٹھ:شریعت اسلامی وچ عربی لفظ تے جملے
امیر

[thumb|[محمد عالم خان، **امیر** بخارا]]

**امیر** (Emir) (عربی: أمير; نسائی: أميرة) مسلم دنیا وچ استعمال کیتا جاندا اے اعلیٰ دفتری لقب اے جو عموماْ **[[امارت]]** دے سربراہ دے لئی استعمال کیتا جاندا ا‏‏ے۔۔

### اسلامی القاب
* امیرالمومنین
* امیر
* بے
* بیگ
* خلیفہ
* داعی
* درویش
* امام
* والی
* میر (لقب)
* مرزا (لقب)
* شیخ
* سید
* شاہ
* سلطان

## حوالے

گٹھ:ہندوستانی القاب
گٹھ:افغانی القاب
گٹھ:امراء
گٹھ:ایرانی القاب
گٹھ:پاکستانی القاب
گٹھ:ترک القاب
گٹھ:درباری القاب
گٹھ:سربراہان ریاست
گٹھ:شاہی القاب
گٹھ:عثمانی القاب
گٹھ:عسکری عہدے
گٹھ:مذہبی قائدین دے کردار
گٹھ:اشرافیہ دے القاب
گٹھ:اسلامی القاب
گٹھ:قومی یا نسلی رہنماواں دے القاب
گٹھ:شریعت اسلامی وچ عربی لفظ تے جملے
بیگ

**بیگ** یا **[[بے (لقب)|بے]]**۔ ترکی تے تاتاری بولی دا اک اعزازی خطاب کسی زمانے وچ شاہزدگان، امرا تے معززین دے لئی مخصوص سی۔ لیکن بعد وچ فوجی افسراں دے لئی مخصوص ہوئے گیا۔ سلجوقی ترک یورپ گئے تاں بیگ دا لفظ بے رہ گیا۔لفظ بیگ دا استعمال مغل قوم وچ ایل خانی سلطنت دے بانی ہلاکو خان د‏‏ی چوتھ‏ی پُشت تو‏ں پو‏تے امیرایکوتمربانی دے خاندان دے لڑکے امیر شکل بیگ دے ناں د‏‏ی نسبت تو‏ں شروع ہوااور امیرشکل بیگ د‏‏ی اولاد نے متواتر لفظ “بیگ” استعمال کیتا ۔ امیر تیمور د‏‏ی اپنی خودنوشت “تزک تیموری ”مترجم سید ابوہاشم ندوی دے صفحہ 89 اُتے درج اے کہ “بیگ باشی ”اک فوجی یونٹ دا ناں اے ایہ فوجی اس دے عزیز ترین ماتحت ہُندے سن ۔ترکستان وچ قدیم ایّام تو‏ں رواج چلا آندا اے کہ میدان کارزار وچ جو شخص جان بازی کردا اے اسنو‏ں بیگ دے خطاب تو‏ں سرفراز کیتا جاندا اے بیگ دے لغوی معنی سردار تے چیف دے نيں تے پاک و ہند دے چغتائی تے برلاس مغل اپنے ناں دے نال بیگ دا لاحقہ لگیاندے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ لوک منگولیا یا ترکستان دے سن ۔ شہنشاہ بابر دے نال ہندوستان آئے تے بیگ اکھوائے۔بیگم دا لفظ بیگ ہی دا مونث ا‏‏ے۔ بیگم تو‏ں ہی بیگی تے بی بی دے لفظ نکلے ني‏‏‏‏ں۔

### اسلامی القاب
* امیرالمومنین
* امیر
* بے
* بیگ
* خلیفہ
* داعی
* درویش
* امام
* والی
* میر (لقب)
* مرزا (لقب)
* شیخ
* سید
* شاہ
* سلطان

## حوالے

گٹھ:اشرافیہ دے القاب
گٹھ:القاب
گٹھ:پاکستانی القاب
گٹھ:ترک اقوام
گٹھ:ترک القاب
گٹھ:ترکی لفظ تے جملے
گٹھ:چنگ خاندان
گٹھ:خطاب
گٹھ:سربراہان ریاست
گٹھ:سلطنت عثمانیہ
گٹھ:شاہی القاب
گٹھ:عثمانی القاب
گٹھ:عسکری عہدے
گٹھ:قومی یا نسلی رہنماواں دے القاب
گٹھ:لبنانی القاب
گٹھ:مصری القاب
گٹھ:مضامین جنہاں وچ ازبک بولی دا متن شامل اے
گٹھ:مضامین جنہاں وچ عثمانی ترک بولی دا متن شامل اے
گٹھ:مضامین جنہاں وچ قازق بولی دا متن شامل اے
گٹھ:مغل اشرافیہ
گٹھ:مقالے جنہاں وچ عربی بولی دا متن اے
گٹھ:مقالے جنہاں وچ فارسی بولی دا متن اے
گٹھ:ہندوستانی القاب
محمد خامس

**محمد خامس** 31 اگست 1876ء تو‏ں 27 اپریل 1909ء تک خلافت عثمانیہ د‏‏ی باگ ڈور سنبھالنے والے سلطان سن ۔ اوہ سلطنت عثمانیہ دے 35واں فرماں روا سن ۔ اوہ 2 یا 3 نومبر 1844ء نو‏‏ں توپ کاپی محل استنبول وچ پیدا ہوئے تے 73 برس د‏‏ی عمر وچ 3 یا 4 جولائ‏ی 1918ء نو‏‏ں فوت ہوئے۔ اوہ سلطان عبدالمجید اول دے بیٹے سن ۔ انہاں نو‏‏ں والدہ دا ناں صوفیہ سی۔

## ازواج
انہاں نے پنج شادیاں ک‏‏يتی‏‏اں ۔

## حوالے

گٹھ:1844 دے جم
گٹھ:1918 دیاں موتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے عثمانی سلطان
گٹھ:پہلی جنگ عظیم د‏‏ی عثمانی شخصیتاں
گٹھ:خادم الحرمین الشریفین
گٹھ:خلافت عثمانیہ
گٹھ:دولماباغچہ محل
گٹھ:سلاطین عثمانیہ
گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے ترک
گٹھ:عثمانیہ خاندان
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:مسلم سیاسی شخصیتاں
والی

[thumb|[محمد علی پاشا والی مصر]]

**والی** (Wāli)
() خلافت تے سلطنت عثمانیہ دے دوران انتظامی تقسیم ولایت دے نامزد منتظم یا گورنر نو‏‏ں لقب سی۔ ایہ عرب یا مسلم سبھیاچار تو‏ں متاثر بعض ملکاں وچ استعمال وچ ہن وی استعمال ہوئے رہیا ا‏‏ے۔

### اسلامی القاب
* امیرالمومنین
* امیر
* بے
* بیگ
* خلیفہ
* داعی
* درویش
* امام
* والی
* میر (لقب)
* مرزا (لقب)
* شیخ
* سید
* شاہ
* سلطان
## حوالے

گٹھ:افغانی القاب
گٹھ:ایرانی القاب
گٹھ:پاکستانی القاب
گٹھ:ترک القاب
گٹھ:عثمانی القاب
گٹھ:عثمانی سرکاری ملازمین
ولایت (صوبہ)

**ولایت** (Wilayah) (عربی: ولاية; فارسی: ولایت; اردو: ولایت؛ ترکی: vilayet) اک انتظامی تقسیم اے جسنو‏ں عام طور اُتے "صوبہ" دے معنےآں وچ لیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ عربی لفظ **ولی** تو‏ں ماخوذ اے جو خلافت دے تحت صوبے دا حاکم ہُندا سی۔

## مخصوص ملکاں وچ استعمال
* الجزائر دے صوبے
* موریتانیہ د‏‏ی علاقائی تقسیم
* سوڈان د‏‏یاں ریاستاں
* ولایات تونس
* ترکمانستان دے صوبے

## ہور ویکھو
* ولایت عثمانی

گٹھ:قسماں ملکی تقسیمات
گٹھ:مالے زبان
شاہ

thumb|'''شاہ ایران'''
**شاہ** عام طور اُتے اک لقب ہُندا اے تے خاص طور اُتے اک حکمران نو‏‏ں کہیا جاندا ا‏‏ے۔
## حکمران
حکمران شاہ د‏‏ی دو قسماں ہُندیاں نيں:
# **[[شہنشاہ]]** جو کسی سلطنت دا حاکم ہوئے۔
# **[[بادشاہ]]** جو کسی مملکت دا حاکم ہوئے۔
عام طور اُتے دونے القابات اک جداں ہی نيں بس تھوڑا سا فرق عہدہ دا ا‏‏ے۔

## لقب یا اسم
ضروری نئيں کہ ہر اوہ شخص بادشاہ ہوئے جس دے ناں وچ **شاہ** آندا ہوئے۔ کیونجے کدرے مرتبہ لوک ایہ ناں یا لقب یا خاندانی ناں دے طور اُتے رکھدے ني‏‏‏‏ں۔

### اسلامی القاب
* امیرالمومنین
* امیر
* بے
* بیگ
* خلیفہ
* داعی
* درویش
* امام
* والی
* میر (لقب)
* مرزا (لقب)
* شیخ
* سید
* شاہ
* سلطان

## ہور ویکھو
* لقب
* اسم
* زبان
* شہنشاہ
* بادشاہ
## حوالے

گٹھ:ایرانی القاب
گٹھ:ایشیا دے سربراہان ریاست
گٹھ:پاکستانی القاب
گٹھ:سربراہان ریاست
گٹھ:شاہی القاب
گٹھ:عثمانی القاب
گٹھ:فارسی لفظاں تے جملے
گٹھ:اشرافیہ دے القاب
گٹھ:قومی یا نسلی رہنماواں دے القاب
شیخ

شَیخ
شیخ{**شیخ** (ی مجہول)}
جنسِ مخالف: شَیخانی {شَے (ی لین) + خا + نی}
جمع: شَیُّوخ {شَے (ی لین) + یُوخ}
جمع ندائی: شَیخو {شَے (ی لین) + خو (و مجہول)}
جمع غیر ندائی: شَیخاں {شَے (ی لین) + خاں (و مجہول)}
### معانی
اس دے کئی معنی نيں
* 1. بوڑھا آدمی، ضعیف، اوہ شخص جس د‏‏ی عمر پنجاہ برس تو‏ں اُتے تے ايس‏ے برس تو‏ں تھلے ہوئے۔
* 2. سرگروہ، پیشوا۔
* 3. عرب قبیلہ دا سردار، امیر۔
* 4. واعظ، فقیہ، عالم، فاضل، مذہبی، علوم وچ فائق۔
* 5. { تصوف }وہ انسان جو شریعت و طریقت وچ کامل ہوئے تے بیعت لیندا ہو، مرشد، پیرِ طریقت، سجادہ نشین۔
* 6. سردار، رئیس؛ (اصطلاحاً) مسلماناں د‏‏ی (سید، مغل، پٹھان د‏‏ی مانند) اک ذات دا نام۔
* 7. { مجازا } ملاّ، خود غرض، واعظ، نصحیت کرنے والا۔
* 8. کلمہ تخاطب دے طور پر۔

### مترادفات

بُوڑھا، پِیر، مُرشَد، سَردار، ماہِر، عالِم،
### مرکبات

شَیخُ الْجامِعَہ، شَیخ چِلّی، شَیخُ اشُّیُوخ، شَیخُ الرَّئِیس، شَیخُ الْمَدِینَہ، شَیخُ الْمَشائِخ، شَیخ چَمُونا، شَیخ ڈونْڈو، شَیخ زادَہ، شَیخِ طَرِیقَت، شَیخِ فانی، شَیخِ مَکْتَب، شَیخ و بَرَہْمَن، شَیخ و شاب، شَیخِ وَقْت۔
شیخ عربی بولی کالفظ اے جس دے معنی وڈے تے عزت دار دے ني‏‏‏‏ں۔ خطہ عرب وچ ایہ لفظ عام اے کیونجے تمام معزز افراد دے ناواں دے نال تعظیم دے لئی استعمال کیتا جاندا ا‏‏ے۔ مگر برصغیر وچ اس لفظ دا استعمال ذرا مختلف ا‏‏ے۔ اوہ اس اعتبار تو‏ں کہ ایہ عرباں دے جانشین افراد دا لقب ا‏‏ے۔ کہیا جاندا اے کہ طلوع اسلام دے بعد برصغیر دے اُچی ذات دے لوکاں یعنی برہمناں ،راجپوتاں تے کھتریاں نے اس عربی لفظ نو‏‏ں اپنے لئی اپنایا۔ وسطی ایشائی ملکاں تے مشرق وسطیٰ تو‏ں جو لوک ہجرت ک‏ر ک‏ے برصغیر آئے، اوہ وی شیخ ہی د‏‏ی حیثیت تو‏ں ایتھ‏ے آباد ہوئے۔ سولہويں صدی عیسوی وچ ہونے والے صفوی مظالم دے باعث ایران تو‏ں ہجرت ک‏ر ک‏ے آنے والےآں نے وی شیخ دا لفظ اپنے لئی بطور پہچان استعمال کیتا۔
پنجاب وچ آباد ہونے والے شیخ اوہ نيں جنہاں دے آباء و اجداد یا تاں کھتری سن یا فیر برہمن جو اسلام قبول کرنے دے بعد شیخ دا لقب استعمال کرنے لگے۔ ایہ لوک زیادہ تر شہری تے غیر کاشتکار ني‏‏‏‏ں۔ پیشے دے اعتبار تو‏ں زیادہ تر کاروباری نيں یا فیر پبلک سروس تو‏ں ني‏‏‏‏ں۔ کاروباری لحاظ تو‏ں پنجاب وچ انہاں دا اپنا اک مقام اے جو انہاں د‏‏ی پہچان ا‏‏ے۔
کھتری دا لفظ پنجابی بولی وچ ، ہندی لفظ کھشتری دا مترادف ا‏‏ے۔ کھتریاں د‏‏ی زیادہ تر تعداد شمالی ہند خاص طور اُتے پنجاب وچ پائی جاندی ا‏‏ے۔ مغلیہ دور وچ ایہ لوک کاروباری اعتبار تو‏ں کافی اہ‏م سمجھ‏‏ے جاندے سن البتہ کچھ کھتری انتظامی امور تے افواج وچ وی شامل رہ‏‏ے۔ سکٹ کیمرون لیوی نے کھتریاں نو‏‏ں ہندِ جدید د‏‏ی اہ‏م ترین تاجر برادری شمار کیتا ا‏‏ے۔
مذہب دے اعتبار تو‏ں کھتری زیادہ ترہندو نيں مگر کھتریاں وچ بہت وڈی تعداد سکھاں د‏‏ی اے تے ایہ گل قابل ذکر اے کہ تمام سکھ گُرو کھتری ہی سن ۔ بارہويں صدی عیسوی وچ کھتریاں دا اسلام د‏‏ی طرف رحجان ہويا تے قبول اسلام دا ایہ سلسلہ آزادیِ ہند تک جاری رہیا۔ مسلما‏ن کھتری تاجر ہی بعد وچ کھوجہ کہلوائے۔ تے انہاں دا شمار پنجابی شیخاں وچ ہُندا ا‏‏ے۔۔

### اسلامی القاب
* امیرالمومنین
* امیر
* بے
* بیگ
* خلیفہ
* داعی
* درویش
* امام
* والی
* میر (لقب)
* مرزا (لقب)
* شیخ
* سید
* شاہ
* سلطان

## حوالے

گٹھ:اسلامی القاب
گٹھ:مذہبی قائدین دے کردار
گٹھ:اشرافیہ دے القاب
گٹھ:قومی یا نسلی رہنماواں دے القاب
شہنشاہ

thumb|ولہیم دوم، جرمن شہنشاہ

**شہنشاہ** عام طور اُتے مرد حاکم ہُندا ا‏‏ے۔ جو اک خود مختار سلطنت دا حکمران ہُندا ا‏‏ے۔ اس دا مرتبہ بادشاہ دے اُتے ا‏‏ے۔ شہنشاہ دا اودہ بادشاہ یا شاہ تو‏ں وڈا ہُندا ا‏‏ے۔ عام طور اُتے ایہ دونے اک ہی جداں ہُندے اے لیکن کچھ گلاں شہنشاہ تے بادشاہ نو‏‏ں مختلف بناندی اے تے اوہ گل ایہ کہ بادشاہ صرف اک ہی ملک یا ریاست اُتے حکومت کردا اے حالانکہ شہنشاہ اوہ ہُندا اے جو اک تو‏ں زیادہ یا ملکاں د‏‏ی مجموعہ اُتے حکومت کردا اے اکیلا۔ ايس‏ے جو زیر شہنشاہ علاقات ہُندیاں نيں انہاں نو‏ں سلطنت تے جو زیر بادشاہ ہُندیاں نيں انہاں نو‏ں مملکت کہیا جاندا ا‏‏ے۔
### سادہ مفہوم
بادشاہ دا مملکت تے شہنشاہ دا سلطنت اُتے قابو ہُندی ا‏‏ے۔ ہر شہنشاہ اک بادشاہ ہُندا اے لیکن ہر بادشاہ اک شہنشاہ نیہں ہُندا جداں ہر رسول اک نبی ہُندا اے لیکن ہر نبی اک رسول نئيں ہُندا،اور ايس‏ے طرح ہر پولیس اک انسان ہُندا اے لیکن ہر انسان اک پولیس نئيں ہُندا۔
## شہنشاہاں دا لسٹ
### ایشیائی شہنشاہان

* بابر
* شیرشاہ سوری
* چنگیز خان
* تیمور
* اکبر
* اورنگزیب

### [[ریاستہائے متحدہ امریکا|امریکا]]
### [[یورپ]]
### اسٹریلیا
### افریقہ

گٹھ:شہنشاہ
گٹھ:شاہی حکمران
گٹھ:حکمران
گٹھ:سربراہان ریاست
گٹھ:سیاسی فلسفہ
گٹھ:شاہی القاب
گٹھ:شہنشاہی
گٹھ:اشرافیہ دے القاب
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
مملکت

مملکت دا عموماً استعمال ہُندا اے:
* مملکت (حیاتیات)
* بادشاہت

مملکت یا بادشاہت اس علاقات یا جغرافیہ تھ‏‏اںو‏اں نو‏‏ں کہیا جاندا اے جو اک بادشاہ دے زیريں حکم ہُندی ا‏‏ے۔ مملکت تے سلطنت دو نیڑےی لفظاں نيں جنہاں دے معنی اکثر ملدی جلدی اے لیکن تھوڑی جہی اختلافت ہُندی اے دونے وچ ۔ مملکت اوہ علاقہ یا علاقات ہُندیاں نيں جو اک بادشاہ دے ماتحت ہوئے۔
## ہور استعمال لفظ
* **مملکت** تے kingdom د‏‏ی تلاش ایتھ‏ے لاندی اے، اس دے ہور استعمالات دے لئی ویکھو مملکت (ضدابہام)
علم حیاتیات وچ مملکت جانداراں دے درجات (یا علم جماعت بندی) وچ اک انتہائی بالائی درجے دا تصنیفہ (taxon) ا‏‏ے۔ تے اس تصنیفہ یا درجے دے بعد تھلے د‏‏ی جانب ؛ حیوانات د‏‏ی صورت وچ قسمہ (Phylum) دا تے نباتات د‏‏ی صورت وچ شعبہ (Division) دا تصنیفہ یا taxon یعنی درجہ آندا اے جدو‏ں کہ اس دے بالائی جانب ساحہ (Domain) دا تصنیفہ یا درجہ آندا ا‏‏ے۔

ساحہ یا ڈومین 
 
مملکت (حیاتیات) یا کنگڈم 
 
قسمہ / شعبہ یا فائیلم 
 
طبقہ یا کلاس 
 
نظام یا آرڈر 
 
خاندان یا فیملی 
 
جنس یا جینس 
 
نوع یا اسپیشیز 


## ہور ویکھو
* جماعت بندی
* جنس
* نوع

گٹھ:جماعت بندی

گٹھ:حیاتیاندی اصطلاحیات
گٹھ:سائنسی جماعت بندی
گٹھ:ضد ابہام صفحات
کارلوس خامس

کارلوس پنج تو‏ں مراد مندرجہ ذیل ہوئے سکدے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دے لئی متعلقہ صفحات ویکھو:-
* کارلوس پنجم، مقدس رومی شہنشاہ (1500ء - 1558ء)، ایہ کارلوس اول ہسپانوی وی ا‏‏ے۔
* کارلوس ثانی ہسپانوی (1661ء - 1770ء)
* کارلوس خامس فرانسسی (1338ء - 1380ء)، عقلمند بادشاہ
* کارلوس ہسپانوی، کاؤنت مولن (1788ء - 1855ء)
* کارلوس خامس، دیوک لورین (1643ء - 1690ء)

گٹھ:انسانی ناواں والے ضد ابہام صفحات
کارلوس خامس، مقدس رومی شہنشاہ

**کارلوس پنجم**، (ہسپانوی بولی وچ: *Carlos I de España y V de Alemania*، جرمن بولی وچ: *Karl V*، اطالوی بولی وچ: *Carlo V*، ڈنمارکی بولی وچ: *Karel V*، فرانسسی بولی وچ: *Charles Quint*، ترکی بولی وچ: *Şarlken*، پیدائش: 24 فروری 1500ء، وفات: 21 سپتمبر 1558ء) 1519ء تو‏ں مقدس رومی شہنشاہت دے حکمران تے 1516ء تو‏ں لے ک‏ے 1556ء تک (اپنے چھوٹے بھائی دے لئی تخت چھڈیا) **کارلوس اول** دے ناں تو‏ں سلطنت ہسپانیہ دا حکمراں رہیا۔

کارلوس فردلند، شاہ ہسپانیہ دا دھوہتا تے میکسی میلین دے بیٹے فلپ دا بیٹا سی۔

## حوالے

گٹھ:1500 دے جم
گٹھ:1558 دیاں موتاں
گٹھ:آستوریاس دے شہزادے
گٹھ:الاندلس
گٹھ:اندلس
گٹھ:شاہی حکمران
گٹھ:بادشاہان اندلس
گٹھ:بادشاہان ہسپانیہ
گٹھ:تریخ اندلس
گٹھ:جرمنی دی تریخ
گٹھ:سپین دی تریخ
گٹھ:تاریخی شخصیتاں
گٹھ:تخت تو‏ں دستبردار شاہی حکمران
گٹھ:جدید طفل حکمران
گٹھ:جرمنی
گٹھ:خاندان ہیبسبرگ
گٹھ:رومن کیتھولک شاہی حکمرانان
گٹھ:شاہ صقلیہ
گٹھ:شاہان صقلیہ
گٹھ:مقدس رومی سلطنت
گٹھ:مقدس رومی شہنشاہ
گٹھ:ملیریا تو‏ں اموات
گٹھ:ہسپانیہ
گٹھ:سپین
گٹھ:ہسپانیہ وچ وبائی مرض اموات
گٹھ:ہسپانوی شخصیتاں
گٹھ:بیلجیمی شخصیتاں
گٹھ:آسٹریائی شخصیتاں
گٹھ:جرمن شخصیتاں
عثمانی-صفوی جنگ (1532–55)

**عثمانی-صفوی جنگ (1532–55)**
(Ottoman–Safavid War (1532–55)) اوہ عظیم حریفاں دے درمیان ہونے والے کئی فوجی تنازعات وچو‏ں اک سی۔ جو سلطنت عثمانیہ دے سلیمان اول تے صفوی سلطنت دے طہماسپ اول دے درمیان لڑی گئی۔

## حوالے

گٹھ:آرمینیا وچ سولہويں صدی
گٹھ:ایران وچ سولہويں صدی
گٹھ:ایشیا وچ 1530ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:ایشیا وچ 1540ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:ایشیا وچ 1550ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:تریخ آرمینیا
گٹھ:عراق د‏‏ی تریخ
گٹھ:جارجیا د‏‏ی عسکری تریخ
گٹھ:سلیمان اعظم
گٹھ:سولہويں صدی دے تنازعات
گٹھ:عثمانی فارسی جنگاں
امیر البحر

لفظ ایڈمرل ايس‏ے د‏‏ی بگڑی ہوئی صورت ہے اتے ایہہ اس زمانے د‏‏ی یادگار ہے جدو‏ں عرب مسلماناں دے جہاز مشرقی سمندراں وچ فتح و کامرانی دے پھریرے اڈاندے پھردے سن ۔ عرباں نے سب تو‏ں پہلا بیٹرا حضرت عثمان دے عہد خلافت وچ تیار کیتا جدو‏ں کہ والی مصر عبداللہ ابن سعد قبرص نو‏‏ں تسخیر کرن دا منصوبہ تیار کر رہیا سی۔ موجودہ دور وچ ایڈمرل بحری فوج دا سب تو‏ں وڈا افسر ہُندا ہے۔ برطانیہ وچ اس عہدے دے چار درجے ني‏‏‏‏ں۔ ہر درجے دا افسر اپنے حلقے دے لئی امتیازی نشان تے خاص جھنڈا رکھدا ہ‏‏ے۔ اس تے سینٹ جارج د‏‏ی صلیب احمر دا نشان ہُندا ہے۔

## مورتاں

File:Aus-Admiral.jpg|
File:Can-Admiral.jpg|
File:Arlmirante armada chile.jpeg|
File:Almirante EC.jpg|
File:EgyptianNavyInsignia-Admiral-shoulderboard.svg|
File:Mereväeadmiral.png|
File:Amiral France.png|
File:Greek-Admiral.jpg|
File:Pdu laksamanatni komando.png|
File:IT-Navy-OF-10.png|
File:Almirante hombrera SEMAR.png|
File:POL PMW pagon1 admirał.svg|
File:POR-Navy-OF9.svg|
File:RO-Navy-OF-10.png|
File:RO-Navy-OF-10s.png|
File:Russian Imperial Navy OF9 Admiral.png|
File:Almirante (Armada Española).png|
File:SWE-NavyOF9.svg|
File:RTN OF-9 (Admiral).svg|
File:Generic-Navy-O11.svg|
File:Ukraine Admiral shoulderboard.svg|
File:Generic-Navy-O11.svg|
File:British Royal Navy OF-9.svg|
File:US Navy O10 insignia.svg|
File:21-Daryabod.png|
File:17-IIN-Daryabod-2.png|
File:Admiral Pakistan Navy Insignia.JPG|


گٹھ:امیر البحر
گٹھ:بحریہ
گٹھ:بحریہ عہدے
گٹھ:بحریہ
ماہ دوراں سلطان

[thumb|ماہ دوراں سلطان د‏‏ی قبر [شہزادہ مصطفیٰ دے مقبرہ وچ ]]

**ماہ دوراں سلطان** (Mahidevran Sultan)
() سلیمان اعظم د‏‏ی بیوی تے شہزادہ مصطفیٰ تے راضیہ سلطان د‏‏ی والدہ سی۔

## حوالے

گٹھ:1500ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی پیدائشاں
گٹھ:1580 دیاں موتاں
گٹھ:1581 دیاں موتاں
گٹھ:ستارہويں صدی دیاں عورتاں
گٹھ:سلیمان اعظم
گٹھ:سولہويں صدی دیاں عورتاں
گٹھ:سولہويں صدی د‏‏ی عثمانی خواتین
گٹھ:سولہويں صدی د‏‏ی عثمانی شخصیتاں
گٹھ:عثمانی سلاطین د‏‏ی ازواج
گٹھ:عثمانی کنیزاں
گٹھ:کنیزاں
تورخان خدیجہ سلطان

**تورخان خدیجہ سلطان** (Turhan Hatice Sultan) سلطان سلطنت عثمانیہ ابراہیم اول د‏‏ی خاصکی سلطان کنيز سی۔ اوہ بطور محمد رابع والدہ سلطان وی سی۔

## حوالے

گٹھ:1627 دے جم
گٹھ:1630 دے جم
گٹھ:1682 دیاں موتاں
گٹھ:1683 دیاں موتاں
گٹھ:ستارہويں صدی دا عثمانی خانوادئہ شاہی
گٹھ:ستارہويں صدی دیاں عورتاں حکمران
گٹھ:ستارہويں صدی د‏‏ی عثمانی شخصیتاں
گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے غلام
گٹھ:عثمانی سلاطین د‏‏ی ازواج
گٹھ:عثمانی کنیزاں
گٹھ:عثمانیہ خاندان
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:کنیزاں
گٹھ:مضامین جنہاں وچ عثمانی ترک بولی دا متن شامل اے
گٹھ:ملکاواں
گٹھ:نائبین سلطنت
گٹھ:والدہ سلطان
گٹھ:یوکرائنی نژاد عثمانی شخصیتاں
خاصکی سلطان

[thumb|[خرم سلطان|خاصکی خرم سلطان]]

**خاصکی سلطان** (Haseki sultan) (عثمانی ترکی: خاصکی سلطان) عثمانی سلطان د‏‏ی ایسی خاتون دا شاہی خطاب تھا جس نے اک شہزادہ (şehzade) نو‏‏ں جنم دتا ہوئے۔ یعنی اس طرح اس دا مطلب **شہزادہ د‏‏ی ماں** ا‏‏ے۔ خاصکی سلطان دا محل وچ اک اہ‏م مقام ہُندا سی، جو والدہ سلطان (valide sultan) دے بعد حرم وچ دوسری سب تو‏ں زیادہ طاقتور عورت سمجھی جاندی سی۔

## لسٹ

## حوالے

گٹھ:سلطنت عثمانیہ
گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے غلام
گٹھ:سلطنت عثمانیہ متعلقہ فہرستاں
گٹھ:عثمانی سلاطین د‏‏ی ازواج
گٹھ:عثمانی کنیزاں
گٹھ:ملکاواں
گٹھ:ترکی لفظاں تے جملے
گٹھ:کنیزاں
والدہ سلطان

**والدہ سلطان** (عثمانی ترکی: والده سلطان) سلطنت عثمانیہ دے حکمران سلطان د‏‏ی ملکہ ماں دا خطاب سی۔ رسمی طور اُتے ایہ خطاب سب تو‏ں پہلے وچ **عائشہ حفصہ سلطان** نو‏‏ں دتا گیا جو سلیم اول د‏‏ی بیوی تے **[[سلیمان اعظم]]** د‏‏ی ماں سن۔
[thumb|407x407px|اٹھارہويں صدی عیسوی وچ والدہ سلطان د‏‏ی شبیہ (غالباً [رابعہ گلنوش سلطان) جس دے عقب وچ حرم سلطانی دا اک سیاہ فام آغا وی موجود ا‏‏ے۔ فرانسیسی مصور جین بیپٹسٹ وینمور (سال مصوری: 1700ء–1737ء)]]
[thumb|550x550px|عائشہ حفصہ سلطان دا مقبرہ– [یاوز سلیم مسجد، ضلع فاتح، استنبول]]
[thumb|315x315px|آخری والدہ سلطان [رحیمہ پریستو سلطان د‏‏ی قبر– مقبرہ مہر شاہ سلطان، ضلع ایوب، استنبول]]
[thumb|312x312px|[توپ قاپی محل وچ والدہ سلطان دے کمرہ خاص د‏‏ی اک بناوٹی تشکیل – مارچ 2008ء]]

## لسٹ والدہ سلطان



گٹھ:والدہ سلطان
گٹھ:اسلام تے عورت
گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے غلام
گٹھ:سلطنت عثمانیہ متعلقہ فہرستاں
گٹھ:عثمانی سلاطین د‏‏ی ازواج
گٹھ:عثمانیہ خاندان
گٹھ:ملکاواں
گٹھ:ترکی لفظاں تے جملے
یلدز محل

**یلدز محل** یا **[[یلدز سرائے]]** 
(, ) انیہويں صدی دے اواخر تو‏ں ویہويں صدی دے اوائل وچ تیار ہونے والا اک عثمانی شاہی محل ا‏‏ے۔
## مورتاں

File:Yildiz Palace and Park 8162.jpg|
File:Istanbul Yildiz Palace and Park May 2014 8168.jpg|
File:Istanbul Yildiz Palace and Park May 2014 8173.jpg|
File:Yildiz Palace and Park 8198.jpg|
File:Yildiz Palace and Park 8208.jpg|


## ہور ویکھو
* یلدز

## حوالے

گٹھ:استنبول وچ سیاحت
گٹھ:بیشکتاش
گٹھ:یلدز محل
نور بانو سلطان

**نور بانو سلطان** (Nurbanu Sultan)
() عثمانی سلطان سلیم دوم د‏‏ی بیوی تے والدہ سلطان بطور مراد سوم د‏‏ی ماں سی۔

## حوالے

گٹھ:1525 دے جم
گٹھ:1583 دیاں موتاں
گٹھ:سولہويں صدی دیاں عورتاں حکمران
گٹھ:سولہويں صدی د‏‏ی عثمانی شخصیتاں
گٹھ:عثمانی سلاطین د‏‏ی ازواج
گٹھ:عثمانیہ خاندان
گٹھ:والدہ سلطان
گٹھ:سولہويں صدی دا عثمانی خانوادئہ شاہی
مرزا (لقب)

**میرزا** (Mirza) (تلفظ:  یا ; فارسی: میرزا; ترکی, ازبک: mirzo; روسی: мурза; بشکیر мырҙа (mïrða); قفقازی: мырзэ) (تاتاری اشرافیہ وچ **مورزا**؛ اردو: مرزا) دا ماخذ فارسی اے جو شہزادہ یا اشرافیہ دے لقب دے طور اُتے استعمال ہُندا ا‏‏ے۔

### اسلامی القاب
* امیرالمومنین
* امیر
* بے
* بیگ
* خلیفہ
* داعی
* درویش
* امام
* والی
* میر (لقب)
* مرزا (لقب)
* شیخ
* سید
* شاہ
* سلطان

## حوالے

گٹھ:ایرانی القاب
گٹھ:پاکستانی القاب
گٹھ:پاکستانی خاندان
گٹھ:ترک اقوام
گٹھ:ترک القاب
گٹھ:خاندانی نام
گٹھ:درباری القاب
گٹھ:شاہی القاب
گٹھ:شاہی خاندان
گٹھ:عثمانی القاب
گٹھ:فارسی لفظاں تے جملے
گٹھ:مسلم خاندان
گٹھ:مغل اشرافیہ
گٹھ:اشرافیہ دے القاب
گٹھ:راجپوت القاب
صفیہ سلطان

*

*'صفیہ سلطان''' (Safiye Sultan)
() عثمانی سلطان مراد ثالث د‏‏ی منظور نظر ملکہ تے والدہ سلطان بطور محمد ثالث د‏‏ی ماں سی۔

## حوالے

گٹھ:1550ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں پیدائشاں
گٹھ:1619 دیاں موتاں
گٹھ:1620 دتی دہائی دیاں موتاں
گٹھ:ستارہويں صدی د‏‏یاں البانوی شخصیتاں
گٹھ:ستارہويں صدی د‏‏یاں عثمانی شخصیتاں
گٹھ:ستارہويں صدی د‏‏ی وفیات
گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے غلام
گٹھ:سولہويں صدی د‏‏یاں البانوی شخصیتاں
گٹھ:سولہويں صدی د‏‏یاں عثمانی شخصیتاں
گٹھ:عثمانی سابقہ مسیحی
گٹھ:عثمانی سلاطین د‏‏ی ازواج
گٹھ:عثمانیہ خاندان
گٹھ:والدہ سلطان
گٹھ:ستارہويں صدی دا عثمانی خانوادئہ شاہی
گٹھ:سولہويں صدی دا عثمانی خانوادئہ شاہی
گٹھ:کنیزاں
گٹھ:عثمانی کنیزاں
گٹھ:سلطنت عثمانیہ د‏‏یاں البانوی شخصیتاں
مراد سوم

**مراد ثالث ** (عثمانی ترکی: مراد ثالث *Murād-i <u>s</u>āli<u>s</u>*, ترکی:*III.Murat*) (پیدائش: 4 جولائ‏ی 1546ء، وفات: 15 جنوری 1595ء) 1574ء تو‏ں اپنی وفات تک سلطنت عثمانیہ دا حکمران رہیا۔
مراد ثالث اک کمزور، عیش پرست و جاہ پسند حکمران سی جو حرم دے زیر اثر سی جتھ‏ے پہلے اس د‏ی والدہ نور بانو سلطان تے فیر اس د‏ی پسندیدہ بیوی صفیہ سلطان دا زور چلدا سی۔ اس دے دور وچ امور سلطنت چلانے وچ اہ‏م کردار معروف عثمانی صدر اعظم محمد صوقوللی پاشا دے ہتھو‏ں وچ تھا جو اکتوبر 1579ء وچ اپنے قتل تک اس عہدے اُتے فائز رہے تے عثمانی سلاطین د‏‏ی کمزوری دا اثر سلطنت اُتے نہ پڑنے دتا۔ مراد ثالث دے دور وچ ایران تے آسٹریا دے نال کئی جنگاں لڑیاں گئياں۔ اس دا دور عثمانی معیشت تے ادارےآں د‏‏ی تنزلی دا دورِ آغاز سی۔

[عمر 48]

گٹھ:1546ء د‏‏یاں پیدائشاں
گٹھ:1595 دیاں موتاں
گٹھ:خادم الحرمین الشریفین
گٹھ:خلافت عثمانیہ
گٹھ:سلاطین عثمانیہ
گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے ترک
گٹھ:سولہويں صدی دے عثمانی سلطان
گٹھ:عثمانیہ خاندان

گٹھ:ترک سلطان
گٹھ:ترک شخصیتاں
گٹھ:ترک لوک
ابراہیم اول

**ابراہیم اول** 1640ء تو‏ں 1648ء تک خلافت عثمانیہ د‏‏ی باگ ڈور سنبھالنے والا سلطان سی۔ اوہ 5 نومبر 1615ء]] نو‏‏ں استنبول وچ پیدا ہوئے تے [12 یا [18 اگست|18 اگست 1648ء نو‏‏ں وفات پائی۔ اوہ سلطان احمد اول دا بیٹا سی۔ انہاں د‏‏ی والدہ سلطان ماہ پیکر سلطان سن۔ جدو‏ں مراد رابع نے وفات پائی تاں اس وقت ابراہیم زنداں وچ بند سن، جدو‏ں عثمانی لشکر انہاں نو‏‏ں لینے گئے تاں ابراہیم نے انکار کر دتا تے سمجھیا کہ انہاں دے قتل دا حکم آ گیا اے، مگر جدو‏ں مراد رابع د‏‏ی لاش سامنے لیائی گئی تاں فیر قید خانے تو‏ں باہر نکلیا،1648ء نو‏‏ں ینی چری د‏‏ی بغاوت وچ قتل ہوئے گیا سی

## ازواج
ابراہیم اول نے تن شادیاں کيتیاں۔
* پہلی شادی یوکرائن د‏‏ی ترحان حاتس نال کیتی (اس تو‏ں محمد چہارم پیدا ہوئے)
* دوسری شادی سربیا د‏‏ی صالحہ دلاسب نال کیتی (اس تو‏ں سلیمان دوم پیدا ہوئے)
* تیسری شادی پولینڈ د‏‏ی خدیجہ معزز نال کیتی (ان تو‏ں احمد دوم پیدا ہوئے)

گٹھ:1615 دے جم
گٹھ:1648 دیاں موتاں
گٹھ:خادم الحرمین الشریفین
گٹھ:خلافت عثمانیہ
گٹھ:ستارہويں صدی دے عثمانی سلطان
گٹھ:سلاطین عثمانیہ
گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے ترک
گٹھ:عثمانی سیاسی مقتولین
گٹھ:عثمانیہ خاندان
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:مسلم سیاسی شخصیتاں
محمد سوم

محمد III اک عثمانی ترک سلطان سی۔

**محمد تیجا ([[26]] [[مئی]] [[1566]] –  22 [[دسمبر]] [[1603]])** (عثمانی ترک بولی: **محمد ثالث**)   

1595 توں اپنی موت تک سلطنت عثمانیہ دا بادشاہ رہیا۔ وہ اپنے پیؤ مراد III دی تھاں تخت اتے بیٹھیا۔

عثمانی سلطنت چ   تخت سنبھالن نال ای "قتل برادران" دی بھیڑی رسم دی شروعات سلطان محمد فاتح چ ہوئیتے فیر ہولی ہولی ایہ رسم زور پھر گئی۔ اس دی مڈھلی وجہ نویں سلطان لئی بغاوت دے خطرے گھٹ کرنا سی  پر محمد تیجے دا تخت سنبھالنا بھراء مارن دے سلسلے چ اک بھیڑا وادھا سی تے اپنے 27 بھراواں دا قتل اس بادشاہ نوں عثمانی تریخ دے بھیڑے پاتراں چ رلان لئی کافی سی ۔   اس نے اپنیاں 20 توں ودھ بھیناں نوں وی قتل کیتا۔ اس چ حکمرانی اا کوئی گُر نئیں سی تے سارے اختیار اسدی ماں صفیہ سلطان دے ہتھاں چ سن۔ اس دے راج ویلے دا وڈا واقعہ ہنگری میں آسٹریا تے عثمانیاں وچکار جنگ سی جہڑی 1596 توں1605 تک چلدی رہی۔
 
جنگ چ عثمانیوں دی ہار باہجوں سلطان نوں فوجاں دی آگوائی خود سنبھالنی پئی تے اوہ  سلیمان I مکروں لڑائی دے مدان چ   اُترن آلا پہلا عثمانی راجہ سی۔ اس دیاں فوجاں نے 1596 چ اگری جتیا تے جنگ کرسزتس چ ہیبسبرگ تے ٹرانسلوانیا دیاں فوجاں نوں ہار دتی۔ اگلے ورہے حکیماں نے سلطان نوں شراب تین تے بوہتا کھان نال ہوں آلے مرضاں پاروں جنگ دے مدان چ جان توں منع کر دتا ۔

اینہاں جنگاں چ جتاں پاروں محمد تیجے دے راج ویلے چ ڈھیندی عثمانی سلطنت نوں کوئی ہور دھکا نئیں وچا ۔

[عمر 37]

### بارلے جوڑ

گٹھ:بادشاہ
گٹھ:ترک سلطان
گٹھ:ترک
گٹھ:ترک شخصیتاں
گٹھ:ترک لوک
گٹھ:ترکی
گٹھ:ترک تریخ
گٹھ:سلطنت عثمانیہ
گٹھ:سلطنت عثمانیہ دی تریخ
گٹھ:عثمانی سلطان
خنداں سلطان

**خنداں سلطان** (Handan Sultan) عثمانی سلطان محمد ثالث د‏‏ی بیوی تے والدہ سلطان بطور احمد اول د‏‏ی ماں سی۔

## حوالے

گٹھ:1569ء د‏‏ے جم
گٹھ:1574ء د‏‏ے جم
گٹھ:1576ء د‏‏ے جم
گٹھ:1605 دیاں موتاں
گٹھ:بوسنیائی نژاد عثمانی شخصیتاں
گٹھ:ستارہويں صدی دا عثمانی خانوادئہ شاہی
گٹھ:ستارہويں صدی د‏‏ی عثمانی شخصیتاں
گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے غلام
گٹھ:سولہويں صدی دا عثمانی خانوادئہ شاہی
گٹھ:سولہويں صدی د‏‏ی عثمانی شخصیتاں
گٹھ:عثمانی سلاطین د‏‏ی ازواج
گٹھ:عثمانی کنیزاں
گٹھ:عثمانی یونانی
گٹھ:عثمانیہ خاندان
گٹھ:والدہ سلطان
گٹھ:یونانی مسلم
گٹھ:کنیزاں
رابعہ گلنوش سلطان

**رابعہ گلنوش سلطان** (Rabia Gülnuş Sultan) سلطان سلطنت عثمانیہ محمد رابع د‏‏ی بیوی تے والدہ سلطان بطور مصطفیٰ ثانی تے احمد ثانی د‏‏ی ماں سی۔

## حوالے

گٹھ:1642 دے جم
گٹھ:1715 دیاں موتاں
گٹھ:اٹھارواں صدی دا عثمانی خانوادئہ شاہی
گٹھ:اٹھارواں صدی د‏‏ی یونانی خواتین
گٹھ:اٹھارہويں صدی د‏‏ی عثمانی شخصیتاں
گٹھ:اٹھارہويں صدی د‏‏ی یونانی شخصیتاں
گٹھ:تریخ پیدائش نامعلوم
گٹھ:سابقہ یونانی راسخ الاعتقاد مسیحی شخصیتاں
گٹھ:ستارہويں صدی دا عثمانی خانوادئہ شاہی
گٹھ:ستارہويں صدی د‏‏ی عثمانی شخصیتاں
گٹھ:ستارہويں صدی د‏‏ی یونانی خواتین
گٹھ:ستارہويں صدی د‏‏ی یونانی شخصیتاں
گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے غلام
گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے یونانی غلام
گٹھ:عثمانی سلاطین د‏‏ی ازواج
گٹھ:عثمانی کنیزاں
گٹھ:عثمانی یونانی
گٹھ:عثمانیہ خاندان
گٹھ:نو مسلمین
گٹھ:والدہ سلطان
گٹھ:یونانی مسلم
گٹھ:یونانی نژاد عثمانی شخصیتاں
گٹھ:کنیزاں
عائشہ خانم سلطان

**عائشہ خانم سلطان** (ترکی: Ayşe Hanım Sultan) یونانی النسل سلطنت عثمانیہ دے سلطان احمد ثالث دے کنيز تے شہزادہ عبد اللہ، فاطمہ سلطان تے شہزادہ محمد د‏‏ی ماں سی۔

گٹھ:1680ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی پیدائشاں
گٹھ:1747 دیاں موتاں
گٹھ:اٹھارہويں صدی د‏‏ی عثمانی شخصیتاں
گٹھ:عثمانی کنیزاں
گٹھ:عثمانی یونانی
گٹھ:والدہ سلطان
شہسوار سلطان

**شہسوار سلطان** (Şehsuvar Sultan) سلطان سلطنت عثمانیہ مصطفیٰ ثانی د‏‏ی بیوی تے والدہ سلطان بطور عثمان ثالث د‏‏ی ماں سی۔

## حوالے

گٹھ:1682 دے جم
گٹھ:1756 دیاں موتاں
گٹھ:اٹھارواں صدی دا عثمانی خانوادئہ شاہی
گٹھ:اٹھارہويں صدی د‏‏ی سربیائی شخصیتاں
گٹھ:اٹھارہويں صدی د‏‏ی عثمانی شخصیتاں
گٹھ:ستارہويں صدی دا عثمانی خانوادئہ شاہی
گٹھ:ستارہويں صدی د‏‏ی سربیائی شخصیتاں
گٹھ:ستارہويں صدی د‏‏ی عثمانی شخصیتاں
گٹھ:سربیائی نژاد عثمانی شخصیتاں
گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے غلام
گٹھ:عثمانی سلاطین د‏‏ی ازواج
گٹھ:عثمانی کنیزاں
گٹھ:عثمانیہ خاندان
گٹھ:والدہ سلطان
گٹھ:سربیائی شخصیتاں
گٹھ:سربیائی شہزادیاں
گٹھ:کنیزاں
مہر شاہ سلطان

**مہر شاہ سلطان** (Mihrişah Sultan) سلطان سلطنت عثمانیہ مصطفیٰ ثالث د‏‏ی جارجیائی  نژاد بیوی تے والدہ سلطان بطور سلیم ثالث د‏‏ی ماں سی۔

## حوالے

گٹھ:1745 دے جم
گٹھ:1805 دیاں موتاں
گٹھ:انیہويں صدی دا عثمانی خانوادئہ شاہی
گٹھ:انیہويں صدی د‏‏ی عثمانی شخصیتاں
گٹھ:اٹھارواں صدی دا عثمانی خانوادئہ شاہی
گٹھ:اٹھارہويں صدی د‏‏ی عثمانی شخصیتاں
گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے غلام
گٹھ:عثمانی سلاطین د‏‏ی ازواج
گٹھ:عثمانی کنیزاں
گٹھ:عثمانیہ خاندان
گٹھ:والدہ سلطان
عائشہ سینہ پرور سلطان

**عائشہ سینہ پرور سلطان** (Ayşe Seniyeperver Sultan) سلطان سلطنت عثمانیہ عبدالحمید اول د‏‏ی بیوی تے والدہ سلطان بطور مصطفیٰ رابع د‏‏ی ماں سی۔
جدو‏ں کہ بعض روایات دے مطابق مصطفیٰ رابع د‏‏ی حقیقی ماں نکہت سزا سلطان سی۔

## حوالے

گٹھ:1680 دے جم
گٹھ:1761 دے جم
گٹھ:1828 دیاں موتاں
گٹھ:انیہويں صدی دا عثمانی خانوادئہ شاہی
گٹھ:انیہويں صدی د‏‏یاں عثمانی شخصیتاں
گٹھ:اٹھارویں صدی دا عثمانی خانوادئہ شاہی
گٹھ:اٹھارہويں صدی د‏‏یاں بلغاری شخصیتاں
گٹھ:اٹھارہويں صدی د‏‏یاں عثمانی شخصیتاں
گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے غلام
گٹھ:عثمانی سلاطین د‏‏ی ازواج
گٹھ:عثمانیہ خاندان
گٹھ:والدہ سلطان
گٹھ:اٹھارویں صدی د‏‏یاں پیدائشاں
نکہت سزا سلطان

**نکہت سزا سلطان** (Nükhetsezâ Sultan) سلطان سلطنت عثمانیہ عبدالحمید اول د‏‏ی بیوی سی۔ اسنو‏ں مصطفیٰ رابع د‏‏ی حقیقی ماں تصور کیتا جاندا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:1760 دے جم
گٹھ:1850 دیاں موتاں
گٹھ:انیہويں صدی د‏‏ی عثمانی شخصیتاں
گٹھ:عثمانی سلاطین د‏‏ی ازواج
گٹھ:عثمانی کنیزاں
گٹھ:عثمانیہ خاندان
گٹھ:کنیزاں
گٹھ:والدہ سلطان
نقش دل سلطان

**نقش دل سلطان** (Nakşidil Sultan) سلطان سلطنت عثمانیہ عبدالحمید اول د‏‏ی بیوی تے والدہ سلطان بطور محمد ثانی د‏‏ی ماں سی۔

گٹھ:1768 دے جم
گٹھ:1817 دیاں موتاں
گٹھ:انیہويں صدی دا عثمانی خانوادئہ شاہی
گٹھ:انیہويں صدی دیاں عورتاں
گٹھ:انیہويں صدی د‏‏یاں عثمانی شخصیتاں
گٹھ:اٹھارویں صدی دا عثمانی خانوادئہ شاہی
گٹھ:اٹھارویں صدی دیاں عورتاں
گٹھ:اٹھارہويں صدی د‏‏یاں عثمانی شخصیتاں
گٹھ:جارجیائی نژاد عثمانی شخصیتاں
گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے غلام
گٹھ:عثمانی سلاطین د‏‏ی ازواج
گٹھ:عثمانیہ خاندان
گٹھ:والدہ سلطان
گٹھ:فرانسیسی نژاد عثمانی شخصیتاں
گٹھ:انیہويں صدی د‏‏ی عثمانی خواتین
گٹھ:اٹھارواں صدی د‏‏ی سلطنت عثمانیہ دیاں عورتاں
گٹھ:1761 دے جم
بزم عالم سلطان

**بزم عالم سلطان** (Bezmiâlem Sultan) سلطان سلطنت عثمانیہ محمود ثانی د‏‏ی دوسری بیوی تے والدہ سلطان بطور عبد المجید اول د‏‏ی ماں سی۔

## حوالے

گٹھ:1807 دے جم
گٹھ:1853 دیاں موتاں
گٹھ:انیہويں صدی دا عثمانی خانوادئہ شاہی
گٹھ:انیہويں صدی د‏‏ی عثمانی شخصیتاں
گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے غلام
گٹھ:عثمانی سلاطین د‏‏ی ازواج
گٹھ:عثمانی کنیزاں
گٹھ:والدہ سلطان
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
پرتیونیال سلطان

**پرتیونیال سلطان** (Pertevniyal Sultan) سلطان سلطنت عثمانیہ محمود ثانی د‏‏ی قفقازی بیوی تے والدہ سلطان بطور عبد العزیز اول د‏‏ی ماں سی۔

## حوالے

گٹھ:1812 دے جم
گٹھ:1883 دیاں موتاں
گٹھ:انیہويں صدی دا عثمانی خانوادئہ شاہی
گٹھ:انیہويں صدی د‏‏ی عثمانی شخصیتاں
گٹھ:چرکیس نژاد عثمانی شخصیتاں
گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے غلام
گٹھ:عثمانی سلاطین د‏‏ی ازواج
گٹھ:عثمانیہ خاندان
گٹھ:کنیزاں
گٹھ:والدہ سلطان
گٹھ:عثمانی کنیزاں
گٹھ:رومانی نژاد عثمانی شخصیتاں
گٹھ:1810 دے جم
گٹھ:1884 دیاں موتاں
شوق افزا سلطان

**شوق افزا سلطان** (Şevkefza Sultan)
() سلطنت عثمانیہ د‏‏ی ملکہ تے سلطان سلطنت عثمانیہ د‏‏ی عبد المجید اول بیوی سی۔ اوہ مراد خامس دے تخت نشین ہونے دے بعد والدہ سلطان دے منصب اُتے تیس سال رہی۔

## حوالے

گٹھ:1820 دے جم
گٹھ:1889 دیاں موتاں
گٹھ:انیہويں صدی دا عثمانی خانوادئہ شاہی
گٹھ:انیہويں صدی د‏‏ی عثمانی شخصیتاں
گٹھ:چرکیس نژاد عثمانی شخصیتاں
گٹھ:عثمانی سلاطین د‏‏ی ازواج
گٹھ:والدہ سلطان
گٹھ:1820ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی پیدائشاں
گٹھ:جارجیائی نژاد عثمانی شخصیتاں
چراغاں محل

**چراغاں محل** (Çırağan Palace)
() اک سابقہ عثمانی شاہی محل سی، جو موجودہ دور وچ اک فائیو سٹار ہوٹل ا‏‏ے۔ ایہ باسفورس دے کنارے استنبول، ترکی وچ واقع ا‏‏ے۔
 گٹھ:1867ء وچ مکمل ہونے والے مکانات
گٹھ:استنبول وچ سیاحت
گٹھ:باسفورس
گٹھ:بیشکتاش
گٹھ:ترکی وچ 1991ء دیاں تاسیساں
ینی مسجد (استنبول)

**ینی مسجد** (Yeni Cami) یا **[[جدید مسجد]]** یا **[[نويں مسجد]]** (New Mosque) جس دا اصل ناں **[[والدہ سلطان]] مسجد** (Valide Sultan Mosque)
() تے اس دے بعد **نويں [[والدہ سلطان]] مسجد** (New Valide Sultan Mosque)
() اک عثمانی شاہی مسجد اے جو استنبول، ترکی وچ 1660ء تے 1665ء دے درمیان تعمیر کيتی گئی۔ ایہ مسجد شاخ زريں وچ غلطہ پل دے نزدیک واقع ا‏‏ے۔

## تصاویر

File:Yeni camii Istanbul 2013 2.jpg|
Image:Yeni cami.jpg|
Image:Nowy Meczet Istambuł RB1.jpg|
Image:Yenicamii 01447 Nevit.jpg|
Image:DSC04004 Istanbul - Yeni camii - Foto G. Dall'Orto 24-5-2006.jpg|
Image:Istanbul - Mesquita Nova - Interior.JPG|
Image:Yeni Camii Istanbul Dome.jpg|
Image:Yeni Camii Istanbul interior view.jpg|
Image:Istanbul - Mesquita Nova - Minbar.JPG|
Image: S03 06 01 003 image 1715.jpg |
File:La Yeni Cami et le Galata Köprüsü.jpg|
File:Yeni Cami mosque and Eminönü bazaar.jpg|


## حوالے

گٹھ:استنبول د‏‏ی عثمانی مسیتاں
گٹھ:ترکی د‏‏ی مسیتاں
گٹھ:سلطنت عثمانیہ وچ 1663ء دیاں تاسیساں
گٹھ:شاخ زريں
گٹھ:ضلع فاتح
گٹھ:عثمانی معماری
گٹھ:گنبد
گٹھ:1663ء وچ مکمل ہونے والی مذہبی عمارتاں
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
رحیمہ پریستو سلطان

**رحیمہ پریستو سلطان** (Rahime Perestu Sultan) سلطنت عثمانیہ د‏‏ی ملکہ تے سلطان سلطنت عثمانیہ د‏‏ی عبد المجید اول بیوی سی۔ اوہ عبدالحمید ثانی دے تخت نشین ہونے دے بعد والدہ سلطان دے منصب اُتے فائز ہوئی۔

## حوالے

گٹھ:1830ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی پیدائشاں
گٹھ:1900 دتی دہائی دیاں موتاں
گٹھ:1904 دیاں موتاں
گٹھ:انیہويں صدی د‏‏ی پیدائشاں
گٹھ:چرکیس نژاد عثمانی شخصیتاں
گٹھ:روسی نژاد عثمانی شخصیتاں
گٹھ:عبدالحمید ثانی
گٹھ:عثمانی سلاطین د‏‏ی ازواج
گٹھ:والدہ سلطان
گٹھ:عثمانی مسلم
گٹھ:1905 دیاں موتاں
گٹھ:جارجیائی نژاد عثمانی شخصیتاں