open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ملکھی رام ملکھی

**ملکھی رام ملکھی** (1919-2013) دا جنم لاہور ضلعے دے پنڈ وچّ ہویا۔ اتھے ہی ریڈیو لئی آڈیشن دتا تے پاس وی ہو گیا سی پر اگلے سال ونڈ ہو گئی تے ایدھر آؤنا پے گیا۔ آڈیشن موقعے اس نے ‘ہیر’ پیش کیتی سی۔ ونڈ مگروں ایدھر آ کے اس نے سبھ توں پہلاں جالندھر دی بستی شیخ وچّ رہنا شروع کیتا۔ اتھے زندگی مڑ زیرو توں شروع ہوئی۔ اس نے گاؤن دی کوشش جاری رکھی تے ریڈیو ’تے مڑ آڈیشن دتا، ‘مرزا’ گایا تے ‘پاس’ دا سرٹیفکیٹ مل گیا۔ بس پھیر شروع ہو گیا گاؤن دا سلسلہ۔ لگاتار ریڈیو توں کم ملدا گیا تے چرچہ ہون مگروں باہروں پروگرام ملنے شروع ہو گئے۔ نزاتم نگر وچّ پلاٹ لے لیا تے پروار سمیت اتھے رہن لگّ پیا۔
## پروار
ملکھی رام ملکھی دا کملاونتی نال شادی ہوئی سی۔ تنّ کڑیاں تے چار پتّ اس دے پروار دا حصہ بنے۔ اک پتّ، جہڑا کلاسیکل سنگیت دا پروفیسر سی، گردرشن لال، انتقال کر گیا سی، جس نال ملکھی نوں ڈونگھا صدمہ لگیا سی۔ اس پتّ ’تے حدوں ودھ مان سی اس نوں، اوہی اس دے کلا پریم نوں اگے لجا رہا سی۔ انج پوتیاں-پڑپوتیاں، دوہتیاں والا والے ملکھی نوں کدے جاپیا ہی نہیں سی کہ کوئی حسرت باقی رہندی اے۔
## رکارڈنگ نہیں کروائی
گا-گا ملکھی رام ملکھی نے بہت کجھ کمایا پر رکارڈنگ ولّ بوہتا دھیان نہ کیتا۔ صرف اکو گیت ریکارڈ ہویا ‘چڑھیا دن جد راجے نے دربار لگایا’ تے اس توں بعد کئی کمپنیاں دے بلاوے نوں اس نے نانہہ کر دتی سی۔’’ اس مطابق نرندر بیبا نے وی بڑی وار کیہا سی کہ **ملکھی جی**، کجھ ریکارڈ کرا لوو، پچھان بنی رہیگی، رائلٹی آئی جائیگی پر اس دا دھیان ایہناں گلاں ولّ نہیں سی کیونکہ بناں رکارڈنگ دے اس کول اینا زیادہ کم سی کہ پچھو کجھ نہ۔ پنجابوں باہرلے صوبیاں وچّ وی اس دے سنن والے سن۔ کدے راجستھان، کدے ہماچل پردیش، کدے دلی، کدے ہریانہ، گاؤندا رہا-کماؤندا رہا تے نیانے پالدا رہا۔
## گیت
اس نے لوک گاتھاواں نٹھّ کے گائیاں، ‘پورن بھگت’، ‘قیمہ ملکی’، ‘ڈھول سمی’، ‘راجا ہریش چندر’ تے دیس بھگتی دے گیتاں سمیت کئی منچلے گیتاں نوں وی آواز دتی۔ ملکھی رام ملکھی تے الغوزہ نواز  بیلی رام دی بڑی نیڑتا سی۔ بیلی رام نے الغوزے وجاؤنے تے ملکھی نے گاؤنا۔ خوب نبھی دوواں دی۔ اک-دوجے دے ساہ بن وچرے پر جدوں بیلی رام انتقال کر گیا تاں ملکھی رام نوں ڈونگھی سٹّ وجی تے سوچ لیا کہ ہن پہلاں وانگ نہیں گاؤنا۔ چپّ وٹّ لئی پر بوہتے نیڑلیاں دے بلاویاں اُتے جاندا رہا۔
## اعزاز
اس دے دسن مطابق اس دا وی اک-دوک وار سنمان ہویا سی۔ اس نوں دو-چار ہزار نال سنمانت کیتا گیا سی۔
ملکھی رام دیاں جوانی ویلے دیاں فوٹواں نوں یاد کر میں سوچاں وچّ ڈبّ جاندا کہ جسے دا اینا تکڑا بندہ اک دن ہڈیاں دی مٹھّ وی بن جاندے تے اس جہان نوں الوداع کہہ جاندا۔
## ایہہ وی ویکھو
* ہربھجن مان
* کلدیپ مانک
* ببو مان
*گرداس مان

## حوالے

 

گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:پنجابی گائک
گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پنجابی ہندو
گٹھ:پنجابی سنگیت
روشن پرنس

**روشن پرنس** دا جنم 12 ستمبر 1981 وچّ ہویا جو اک پنجابی گائک، پروڈیوسر، سنگیتکار اتے گیت کار ہے۔ اس دا جنم براہمن پروار وچّ لکھنؤ وچّ ہویا۔ اسنے اپنی گریجئیشن  اے ایسّ ایسّ ایمّ  کالج مکندپور توں کیتی۔ ایہہ پنجابی دے ریالٹی شو آواز پنجاب دی دے پہلے سیزن وچّ وجیتا رہا۔ اسنے پنجابی فلماں وچّ وی کم کیتا۔ اس دی پہلی فلم لگدا عشق ہو گیا آئی۔ اس توں بعد اسنے سر پھرے وچّ کم کیتا۔ اس توں بعد اس دیاں فلماں پھیر معاملہ گڑبڑ گڑبڑ اتے نوٹی جٹس نے بہت مشہوری حاصل کیتی۔

## فلم انعام
پی ٹی سی فلم انعام

*2014 پاپولر سٹار آف دا ییئر پھیر معاملہ گڑبڑ گڑبڑ وچّ جسی دے کردار وجوں

## ایلبمز

*2015 	"گزارشاں" - سنگل ٹریک
*2015 	"بس توں" - سنگل ٹریک 
*2015 	"دل ڈردا" - سنگل ٹریک
*2014 	"بیک ٹو بھنگڑا" - سنگل ٹریک
*2014 	"اک ہور مسٹر پینڈو" - سنگل ٹریک
*2014 	"سلون گلوز"
*2014 	"تیرا یار بولدا" - سنگل ٹریک 
*2013 	"ڈسٹرک"
*2013 	"مسٹر پینڈو" - سنگل ٹریک
*2013 	"دو گھٹّ" - سنگل ٹریک
*2012 	"گتّ تے پراندا" - سنگل ٹریک 
*2011 "کریزی گبرو"
*2010 	"د ہرٹ ہیکر" 
*2009 "پرنس این پوجا الائو"
*2006 "آواز پنجاب دی"

## حوالے

 

گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:پنجابی گائک
گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پنجابی ہندو

گٹھ:جٹ
گٹھ:پنجابی سنگیت
تُکا رام

**سنت تُکا رام** (1577 جاں 1608 – 1650) ستارہویں صدی دے اک مہان سنت شاعر سن جو بھارت وچّ لمبے سمیں تکّ چلی بھگتی لہر دے اک پرمکھ تھم سن۔

## زندگی
سنت تکارام دے جنم اتے موت دے سال 20ویں صدی دے ودواناں دے آپس وچّ جھگڑے اتے کھوج دا موضوع ہن۔تکارام مولہوبا دا جنم 1577 جاں 1608 وچّ ہویا سی اتے اسنے اپنا بوہتا جیون پونا نیڑے  دیہو ، قصبے وچّ بتایا۔ کمار، منشی، کنچید اتے پرسسنیسا، اسنوں کنبی مراٹھا جاں کاشتکار جاں وانی ذات دا مندے ہن۔ اک بھارتی پرمپرا مطابق ، تکارام دا کلنام اوہدی پچھان لئی نہیں ورتیا جاندا۔ اس دا اصل نام تکارام بولہوبا آمبیلے ہے۔ بھارت دی اک ہور پرمپرا مطابق سنت دے طور تے وچردے بندے  لئی اپنام، "سنت" (مراٹھی: संत) جوڑ دتا جاندا ہے۔ **تکارام مہاراج** نوں عامَ طور تے مہاراشٹر وچّ **سنت تکارام** (مراٹھی: संत तुकाराम) وجوں جانیا جاندا ہے۔ دکھنی بھارتی لوک اس نوں **بھگت تکارام** دے طور تے جاندے ہن۔ اس نوں **تکوبا** اتے **تکوبارایا** وی کیہا جاندا ہے۔

## حوالے

گٹھ:بھگتی لہر
گٹھ:1650ء دیاں موتاں
چرنجیت آہوجا

چرنجیت آہوجا اک سنگیتکار ہے۔ چرنجیت اہوجا دے سنگیت ہیٹھ پنجاب دے چوٹی دے گائیکاں نے گیت گائے ہن۔

گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پنجابی سکھ
گٹھ:جٹ
گٹھ:پنجابی سنگیت
گٹھ:پنجابی سنگیتکار
سریندر چھندا

**سریندر چھندا** (اصل نام: سریندر سنگھ ہونجھن)) اُگھا بھارتی لوک گائک ہے جس دیاں جڑھاں روایتی پنجابی سبھیاچار وچّ ہن۔  جسنوں جدید پنجابی سنگیت دا پیؤ سمجھیا جاندا ہے۔"، سریندر چھندا دا جنم ماں   ودیاوتی تے  بچن رام دے گھر  ہویا اتے گائکی ورثے ’چوں ملی۔ اوہناں نوں ویکھ کے سریندر چھندا وی گاؤن لگّ پیا۔ 1972-73 وچّ سریندر استاد جسونت بھنورا دے لڑ لگّ گئے اتے سنگیتی تعلیم دا دور شروع ہویا۔ سریندر چھندا نے بہت جدوجہد کیتا۔ پرسدھ کمپنی ایچ ایم وی نے اوہناں دا پہلا ریکارڈ، ‘گھگرا صوف دا’ تیار کیتا اتے پھر ہولی-ہولی اس توں بعد چرچہ دا دور شروع ہویا۔
## سنگیت سفر
سنگیت سمراٹ چرنجیت آہوجا نے پہلاں سریندر چھندے دا ریکارڈ ‘نیناں دے ونجارے’ ایچئیموی لئی ریکارڈ کیتا۔ سریندر چھندا نے اپنی گائکی دے فن دا وکھرا مظاہرہ کیتا اتے اک وڈا سروتا ورگ اپنے نال جوڑیا۔ اک سماں اجیہا وی آیا جدوں چھندے دا کوئی وی ریکارڈ آؤندا سی تاں اس سمیں دے ہور چرچت گائکاں نوں اپنا فکر پے جاندا سی۔ اس دی گائکی دی وشیشتا رہی ہے کہ بھاویں اس نے لوک-گاتھاواں گائیاں جاں دوگانے گائے پر اوہناں ’چ کلاسیکل ٹچّ نوں قایم رکھیا۔ سریندر چھندے دے کئی گیت اینے مقبول ہوئے کہ اوہناں نے سفلتا دے نویں ماپدنڈ قایم کیتے اتے بچے-بچے دی زبان ’تے چڑھے۔ ایہناں گیتاں وچوں ‘دو اوٹھاں والے نیں’، ‘جنج چڑھی عملی دی’، ‘بدلاں نوں پچھ گوریئے’، ‘جیونا موڑ’، ‘اچا برج لاہور دا’، ‘جٹّ مرزا کھرلاں دا’، ‘سچا سورما’، ‘تارہ روندی تے کرلاؤندی’، ‘پتّ جٹاں دے بلاؤندے بکرے’، ‘مالوے دے جٹّ’، ‘میں کہڑی خدائی منگ لئی’، ‘دلی شہر دیاں کڑیاں’ آدی زکریوگ ہن۔ چھندا نے انیکاں پنجابی فلماں وچّ اداکاری اتے سنگیت وی دتا اتے اک ہندی فلم وچّ وی گیت گاؤن دا مان ملیا۔ سریندر چھندا نے اپنی گائکی وچّ نویں تجربے وی کیتے جو سفل رہے، جویں ‘جیونا موڑ’ ریکارڈ وچّ اس نے کمینٹری کردیاں، جیونا اتے اس گاتھا دے ہورناں پاتراں نوں گیت دے نال اپنی آواز وچّ باخوبی پیش کیتا۔  اس توں علاوہ ‘اچا برج لاہور دا’، ‘تیاں لونگووال دیاں’، ‘میں ڈگی تلک کے’، ‘جٹّ مرزا کھرلاں دا’، ‘رکھ لے کلنڈر یارا’، ‘جنج چڑی عملی دی’، ‘طلاق عملی دا’، ‘گھڈھّ چکّ ماردے سلوٹ ’، ‘گلاں سوہنے یار دیاں’، ‘میں نہ انگریزی جاندی’، ‘دل پینڈو جٹّ لے گیا’، ‘تحفے’ وغیرہ رکارڈاں تے کیسٹاں نے سمیں-سمیں جو پرسدھی حاصل کیتی، اوہ کسے کولوں چھپی نہیں۔ اس نے چرچت گائکاواں انرادھا پوڈونوال، الکا یاگنک، کویتا کرشنامورتی، سوتا ساتھی، نرندر بیبا، گلشن کومل، سکھونت سکھی، سریندر سونیا، رپندر رنجنا، کلدیپ کور، پرمندر سندھو اتے سدیش کماری وغیرہ نال وی دوگانے گائے۔ اس دے شاگرداں  شگرداں نے وی گائکی وچّ ناں کھٹیا، جنہاں وچوں مرحوم امر سنگھ چمکیلا، کلدیپ پارس، سوہن سکندر وغیرہ شامل سن۔
## حوالے

گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پنجابی سکھ

گٹھ:سکھ شخصیتاں
گٹھ:جٹ
گٹھ:پنجابی سنگیت
گٹھ:پنجابی گائک
حاکم صوفی

**حاکم صوفی** اک اُگھا پنجابی گائک سی۔ پنجابی فلم *یاری جٹّ دی* وچلے اپنے گیت *پانی وچ ماراں ڈیٹاں*، ڈفلی اتے سادی اتے صاف-ستھری گائکی لئی جانے جاندے صوفی استاد وجوں ریٹائرڈ سن۔

ستمبر 4، 2012 نوں مکتسر وچ اوہناں دی موت ہو گئی۔

## مڈھلی زندگی

حاکم صوفی دا جنم 3 مارچ 1952 نوں ضلع مکتسر دے شہر گدڑباہا وچ پیؤ کرتار سنگھ اتے ماں گردیال کور دے گھر اک غریب پروار وچ ہویا۔ اوہناں دے 3 بھرا اتے 4 بھیناں سن۔ ایہناں وچوں اک بھرا میجر سنگھ اتے اک بھین بلوندر کور پہلاں ہی  مر چکے سن۔

دسویں پاس کرن مگروں کجھ سماں کالج اتے پھر دو سالا کورس آرٹ اینڈ کرفٹ کرن لئی اس نوں نابھہ وکھے داخلہ مل گیا۔ حاکم نے ایہہ کورس پورا کر کے 22 جنوری 1976 نوں بٹھنڈہ دے سنگت بلاک تحت پیندے جنگیرانا سکول وچ ڈرائنگ ٹیچر وجوں نوکری کیتی جتھوں 34 سالاں بعد 31 مارچ 2010 نوں سیوا مکت ہوئے۔ حاکم نوں قدرت نال موہ سی۔ اوہناں جنگیرانا سکول اتے گدڑباہا دے شمشان گھاٹ وچ درخت لائے۔ 

## گائکی سماں

سنگیت سکھیا مگروں 1970 وچ حاکم نے گائکی وچ قدم رکھیا اتے اسدا سبھ توں پہلا ریکارڈ "میلہ یارا دا" 1984 وچ ایچ.ایم.وی. کمپنی نے ریکارڈ کیتا جسدے سارے گیت سپرہٹّ رہے۔ صوفی نے زی ٹی. وی. توں پہلی وار "سرمئی شام" پروگرام وچ گیت گائے۔ اس نے نویں سال دے پروگرام موقعے جالندھر دوردرشن توں وی دو گیت پیش کیتے۔ اوہناں دیاں دو کیسٹاں ‘دل وٹے دل’ اتے ‘دل تڑپھے’ بازار وچ آئیاں، تاں ایہناں نوں وی سروتیاں نے بھرواں ہنگارا دتا۔ اس نے ادھی درجن توں ودھ فلماں وچّ وی کم کیتا اتے ورندر دی فلم ‘یاری جٹّ دی’ وچ گایا گیت پانی وچ ماراں ڈیٹاں اسدے سارے گیتاں نالوں ودھ مقبول ہویا۔ اوہ گدڑبہا علاقے دے جگراتیاں ورگے پروگراماں وچ وی اوہ حاضری بھرن جایا کردا سی۔ اوہ سائیں فرید محمد فرید نوں اپنا آدرش منیاں کردے سن۔

اوہدیاں کیسٹاں میلہ یاراں دا، دل وٹے دل، جھلیا دلا وے، سپنا ماہی دا، کول بہکے سن سجنا، دل تڑفے، گبھرو پنجاب دا، عشقَ تیرے وچّ، چرخہ اتے چھلا نے پاکستانی پنجاب دے وچ وی پسند کیتیاں گئیاں اتے اک سمیں اسدا ناں چوٹی دے 10 پنجابی گائکاں وچ وی شمار ہویا۔ اسنے سادی زندگی جیوندیاں کدے اخباراں وچ اشتہار نہیں دتے، اپنے ناء دے بورڈ اتے دفتر نہیں بنائے۔

## اعزاز

اس نے  پیپلز فورم  برگاڑی ولوں لائیف ٹائم اچیومینٹ اوارڈ اتے بٹھنڈہ وکھے نومبر 2011 نوں لال چند یملا جٹّ اوارڈ حاصل کیتا۔

## صوفی اتے مان

ڈفلی، جس دا مڈھلا ناں خنجری ہندا سی، نوں سبھّ توں پہلاں حاکم نے ہی سٹیج اتے لیاندا اتے گائکی دے نال نال ایکشن کرن دی پرت دا وی اغاز کریا جس نوں گرداس مان نے اپنایا اتے خوب نام کمایا۔ پہلاں دونوں اکٹھے ہی سٹیج کریا کردے سن، پھر الگّ ہو گئے۔ اک وار 15 سالاں بعد جد دوہاں نے *سجنا وے سجنا* اکٹھیا گایا، تاں دونو اک دوجے ولّ ویکھ کہ رون لگّ پئے سن ۔ گرداس مان اتے حاکم صوفی دی اک ہندی فلم وچ پیش کیتی قوالی نے ہندی دے چرچتّ قوالاں نوں وی جھومن لا دتا سی۔ بوہتے لوک حاکم صوفی نوں گرداس مان دا استاد کہندے ہن۔ گرداس مان دا کہنا ہندا سی کہ آتم پرکاش اتے چرنجیت آہوجا توں گیت سنگیت بارے کجھ کو جانکاری حاصل کیتی ہے۔ پر گرداس مان نے کدے وی ایہہ گلّ نہیں آکھی کہ حاکم صوفی اسدا استاد نہیں ہے۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
*http://www.5abi.com/kala/022-hakam-sufi-ranjit-050912.htm
 

 

گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:پنجابی گائک
گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پنجابی مسلمان
گٹھ:پنجابی سنگیت
کلدیپ کور

** کلدیپ  کور ** اپنے زمانے دی مشہور ہیروئن کلدیپ کور 1927 وچّ پیدا ہوئی تے ہندی اتے پنجابی فلماں وچّ کم  کردی رہی۔ پہلی وار اس نے 1946 وچّ لاہور دی شوری پکچرز دے بینر ہیٹھ بنی فلم 'خاموش نگاہیں' وچّ کم  کیتا سی ۔ ونڈ مگروں ایہہ لاہور توں بمبئی آ گئی تے ' ضدی ' وچّ ہیروئن  دا رول کیتا جو کہ 1948 وچّ بمبئی ٹاکیز دے بینر ہیٹھ بنائی گئی سی ۔ اس فلم دے ڈریکٹر  مشہور اردو کہانی کار عصمت چغتائی دے شوہر شاہد لطیف سن ۔ اس نے بہت ساریا فلماں وچّ کم کیتا جویں افسانہ، گرہستھی، آدھی رات،راجپوت ، گماشتا ، ایک تھی لڑکی[1] , گھنگرو ، مینا بازر، سٹیز، نذرانہ، دو ستارے ، لچک ، لال پری ، مستانہ ، دنیا گول ہے تے پنجابی فلماں چھئی ، مداری آدی ۔ اس تو علاوہ ڈینی فلم دے ' مس کوکا کولا' دی اوہ پروڈیسر وی سی ، جس وچّ نائک شمی کپور تے  نائکہ گیتا بالی سی ۔ ایہہ فلماں 1955 وچّ تیار کیتیا گئیا سن ۔  
                                                             
کلدیپ کور اک بہت ہی قابل  ہیروئن سی ، پر افسوس 1960 وچّ دل روگ نال اس دا انتقال ہو گیا۔ اس دے تر جان نال بھارتی سنیما اک چنگی ہیروئن توں وانجھا ہو گیا ۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
*http://www.imdb.com/title/tt0331480/

گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پنجابی سکھ
گٹھ:سکھ شخصیتاں
گٹھ:جٹ
گٹھ:بھارتی فلمی جگت
گٹھ:بالی وڈ
گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراں
انڈین پریمیئر لیگ 2017

**[[انڈین پریمیئر لیگ]]** دا 2017 سیزن جسنوں کہ **ویوو آئیپیئیلّ 10** وی کیہا جاندا ہے، ایہہ ٹورنامینٹ اٹھ ٹیماں ولوں 5 اپریل 2017 توں 21 مئی 2017 وچکار کھیڈیا جا رہا ہے۔ اس ٹورنامینٹ دا پربندھ بھارتی کرکٹ کنٹرول بورڈ ولوں  کیتا جاندا ہے اتے ایہہ ٹورنامینٹ 2007 توں ہر سال کروایا جاندا ہے۔ اس سیزن دا پہلا اتے آخری میچ حیدرآباد دکن وکھے کھیڈیا جانا ہے۔34

## حوالے

## باہری کڑیاں
* Series home on ESPN Cricinfo

گٹھ:انڈین پریمیئر لیگ
بھارتی کرکٹ کنٹرول بورڈ

**بھارتی کرکٹ کنٹرول بورڈ** (**بی.سی.سی.آئی**) بھارتی کرکٹ نوں سچارو ڈھنگ نال چلاؤن اتے اگے ودھاؤن لی بنایا گیا اک قومی ادارہ  ہے۔ اسدا قیام تاملناڈو سوسائٹی رجسٹریشن ایکٹ تحت دسمبر، 1928 وچّ اک سساٹی وجوں کیتی گی سی۔ ایہ راج پدھر 'تے بنایاں گیاں ہور کرکٹ ادارےآں اپر قابو  رکھن دا کم کردی ہے اتے بھارتی کرکٹ ٹیم دا پورا کنٹرول بی.سی.سی.آی دے ہتھاں وچّ ہے۔
بی.سی.سی.آی دے موجودہ پردھان انوراگ ٹھاکر ہن۔
## حوالے

 

گٹھ:بھارتی کرکٹ
گٹھ:کرکٹ
سدیش کماری

**سدیش کماری** پنجابی گائکہ ہے۔ پنجاب دیاں عورت کلاکاراں وچّ اس نے اپنی مٹھی آواز کارن پہچان بنائی ہے۔  اس نے بہت سارے کلاکاراں نال گیت گائے ہن۔ اس نے سرجیت بھلر، پربھ گل، دلجیت، ویر دوندر،منگی ماہل، دھرمپریت، پریت ہرپال، دیپ ڈھلوں  نال بہت سارے گیت گائے ہن۔ اس نے بہت سارے مذہبی  گیت وی گائے ہن۔  

## کیسٹاں
*حاضری (دیپ ڈھلوں نال)
*موسم  (سرجیت بھلر)
*رات  (سرجیت بھلر)
*ساؤن دیاں جھڑیاں ( دھرمپریت)
*دیسی پیار (پربھ گلّ)

## انعام

* پی.ٹی.سی. پنجابی دیسی پیار 2016
*پی.ٹی.سی. پنجابی پروہنا

## حوالے

 

گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پنجابی ہندو

گٹھ:پنجابی سنگیت
گٹھ:پنجابی گائک
دیپ ڈھلوں

**دیپ ڈھلوں** اک بھارتی فلمی اداکار ہے। اسنے ہندی اتے پنجابی فلماں وچّ کم کیتا ہے۔ اسنے مشہور ٹیوی لڑی مہابھارت وچّ  جیدرتھ  دا کردار نبھائیا سی۔ 

## حوالے

## باہری لنک
* 
## حوالے

 

گٹھ:پنجابی لوک

گٹھ:سکھ شخصیتاں
گٹھ:جٹ
گٹھ:پنجابی اداکار
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
پریت ہرپال

**پریت ہرپال** (انگریزی: **Preet Harpal**) اک پنجابی کلاکار (جاں گائک) اتے اداکار ہے۔
## فلماں وچّ کم

## حوالے

 

گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پنجابی سکھ
گٹھ:سکھ شخصیتاں
گٹھ:جٹ
گٹھ:پنجابی اداکار
گٹھ:پنجابی گائک
گٹھ:گرداسپور دے لوک
گٹھ:۱۹۷۵ دے جم
ذکیہ ثمن

**ذکیہ ثمن** نے نورجہاں صفیہ نیاز نال مل کے بھارتی مسلم عورت تحریک نام دی تنظیم بنائی۔ 
سال 2007 وچّ دلی وچّ اک کانفرنس وچّ قریب 500 مسلم عورتاں نے اپنے شہری اتے قرآن دے انترگت دتے گئے اختیاراں دی منگ رکھی اتے ایہی نظریہ رکھدے ہوئے ذکیہ ثمن اتے ڈاکٹر نورجہاں صفیہ  نیاز نے مل کے بھارتی مسلم وومن تحریک دی شروعات کیتی۔ 

## مقصد
ذکیہ ثمن اتے ڈاکٹر نورجہاں صفیہ نیاز نے قومی دنگے، گھریلو تشدد اتے عورتاں  دے نال سماجی ناانصافی دے خلاف آواز بلند کیتی۔

## اسلام
تحریک وچّ اسلامی عورتاں لئی برابری دے اختیار، عورتاں دی شریعت عدالتاں، زبانی طلاق دے خلاف قومی مہم اتے بھارتی وچّ خاندانی قانون دے ودھیکرن لئی قرآن اپر مشتمل  قانون دا ڈرافٹ بنایا۔ 

## پھیلاء
اس تحریک وچّ بھارت دیاں ہن لگبھگ 70,000 توں زیادہ عورتاں ہن۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
http://www.bbc.com/hindi/india/2015/11/151117_100women_activist_facewall_pk

 
http://www.catchnews.com/india-news/taking-the-sharia-to-court-two-muslim-women-and-a-pushback-you-may-[not-have-heard-of-1432819256.html

[http://india.ashoka.org/fellow/noorjehan-safia-niaz

http://www.thehindu.com/features/magazine/Islam%E2%80%99s-feminine-voice/article15421213.ece

http://www.merinews.com/mobile/article/Interviews/2014/09/22/meet-one-of-the-brains-behind-muslim-marriage-and-divorce-act--the-draft-law-that-aims-to-abolish-oral-divorce-polygamy/15900772

http://scroll.in/article/809530/meet-the-ordinary-muslim-women-fighting-an-extraordinary-case-against-triple-talaq-in-india

گٹھ:بھارتی مسلم
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
حبیب تنویر

**حبیب تنویر** (1 ستمبر 1923 &ndash; 8 جون 2009) بھارت دے سبھ توں مشہور مکالمہ نگاراں، ناٹک کاراں، شاعراں  اتے اداکاراں  وچوں اک سی۔

اوہ آگرہ بازار (1954) اتے چرنداس چور (1975), ورگے ناٹکاں دا لکھاری سی۔ اوہ اردو، ہندی تھئیٹر دا تھم سی اتے  *نیا تھئیٹر* تے، چھتیسگڑھی قبائلیاں دے نال اپنے  کم لئی جانیا جاندا سی۔ *نیا تھئیٹر* نام دی تھئیٹر کمپنی دی اس نے بھوپال وچّ 1959 نوں قایم کیتا سی۔ اس نے ناچا ورگے دیسی کلا روپ اپنا کے، نہ صرف اک نویں تھئیٹر-بھاشار دی سرجنا کیتی، سگوں *چرنداس چور*، *گانو کا نام سسرال، مور، نام داماد* اتے *کامدیو کا اپنا بسنت رتو کا سپنا* ورگے میلپتھر  ناٹکاں دا وی نرمان کیتا۔

## جیون ویروے
### مڈھلا جیون
حبیب تنویر دا جنم چھتیسگڑھ دے راجگڑھ رائے پور وچّ ہویا سی، جدوں کہ موت 8 جون 2009 نوں مدھیہ پردیش دے راجگڑھ بھوپال وچّ ہوئی۔ اس نے 1959 وچّ بھوپال وچّ **نیا تھئیٹر کمپنی** قایم کیتی سی۔
### اپٹا نال
1946 وچّ حبیب تنویر ساحر، کیفی اعظمی اتے شیلیندر دیاں کویتاواں دی بہت چرچہ ہندی سی۔ حبیب تنویر اپٹا وچّ 1948 توں خوب سرگرم ہو گیا سی۔

1948 وچّ ہی الہٰ آباد وچّ اپٹا دے اک سمیلن وچّ ممبئی اپٹا دے جنرل سکتر راماراؤ، بلراج ساہنی، دینا پاٹھک، موہن سہگل اتے ہور ساتھیاں دے نال حبیب تنویر جادو کی کرسی نام دا ڈرامہ لے کے گئے سی۔  اس ڈرامے دا شوٕ جبل پور وچّ وی کیتا گیا سی۔ ممبئی پرتن تے بلراج ساہنی  اتے سردار جعفری  نوں گرفتار کر لیا گیا سی۔ اس سمیں حبیب تنویر انڈرگراؤنڈ ہویا سی۔ کجھ سمیں بعد اسنوں اپٹا دا سکتر بنایا گیا۔ اوہ نویں نویں منڈیاں نوں اسیں اکٹھا کردے اتے اپٹا وچّ ڈرامہ کردے۔ اس سمیں اسنے شانتیدوت کامگار نام دا ڈرامہ لکھیا اتے اسدا نردیشن وی کیتا۔

## پرمکھ کرتیاں

## سنمان اتے پرسکار
* سنگیت ناٹک اکادمی پرسکار (1969)
* پدمشری (1983)
* سنگیت ناٹک اکادمی فیلوشپ (1996)
* پدم بھوشن (2002) 
* کالیداس سنمان (1990) 
* 1972 سے 1978 تک بھارتی سنسد دے اچ سدن، راج سبھا میمبر 
*  اوہناں دا ناٹک *چرنداس چور* ایڈنورگ انٹرنیشنل ڈرامہ پھیسٹیول (1982) وچّ انعام حاصل کرن والا پہلا بھارتی ناٹک سی۔

## حوالے

گٹھ:بھارتی ڈرامہ نگار
گٹھ:بھارتی اداکار
گٹھ:بھارتی فلمی جگت
دینا پاٹھک

**دینا پاٹھک** (4 مارچ 1922&nbsp;– 11 اکتوبر 2002)  گجراتی تھئیٹر  دی اداکار تے ڈائریکٹر سی اتے فلم اداکارہ وی سی۔ اوہ اک عورتاں دے حقاں لئی جوجھن والی کارکنّ سی اتے بھارتی عورت  قومی فیڈریشن (NIFW) دی پردھان وی رہی۔ ہندی اتے گجراتی فلماں دے نال-نال تھئیٹر دی اہم ہستی، دینا پاٹھک نے چھ دہاکے توں لمے اپنے کیریئر وچّ 120 توں ودھ فلماں 'چ کم کیتا۔ بھوائی لوک تھئیٹر شیلی وچّ اس دے اتپادن *مینا گزری* سالاں بدھی سفلتا نال چلی، اتے ہن اس دے کلا خزانے دا اک حصہ ہے۔ 
*[[گول مال]]* اتے *[[خوبصورت (فلم)]]* وچّ اسنے یادگاری رول کیتے۔ اوہ کلا سنمے دی پسندیدہ اداکارہ سی، جتھے اسنے *[[کوشش (فلم)]]*، *[[امراؤ جان]]*، *[[مرچ مسالہ]]* اتے *[[موہن جوشی حاضر ہو!]]* ورگیاں فلماں وچّ اپنے کردار دی چھاپ چھڈی۔

## حوالے

گٹھ:ہندی فلمی اداکار
گٹھ:بھارتی فلمی جگت
نیرو باجوا

**نیرو باجوا** کینیڈا وچّ جنمی پنجابی اداکارہ ہے۔ اسنے اپنا کیریئر دیو آنند دی فلم میں سولاں برس کی وچّ کم کیتا،اتے پھر استوں بعد اسنے بھارتی سوپ اوپیرا اتے پنجابی فلماں وچّ کم کیتا۔

## مڈھلا جیون

بالیوڈ وچّ گھٹّ تعلق ہون کارن نیرو نوں اپنی سکولی پڑائی وچالے چھڈنی پئی۔ کیونکہ اس دی پڑائی وچّ زیادہ رچی نہیں سی اتے ایہہ ہمیشہ توں ہی بالیوڈ چمکدار دنیا توں زیادہ متاثر  سی، اس لئی ایہہ اپنے سپنیاں نوں پورا کرن لئی ممبئی آ گئی۔

## کیریئر

اس دا اک سنگل ٹریک دھارمک "گورو نانک دیوَ جی"جون 2014 وچّ رلیز کیتا گیا، جس نوں سکھشندر چھندا ولوں کمپوزڈ کیتا گیا۔

## بھارتی ٹیلیوژن

اسنے اپنے کیریئر دی شروعات بھارتی سوپ اوپیرا راہیں 2003 وچّ ہری مرچی لال مرچی ڈی ڈی ون توں کیتی۔

## میوزک ویڈیو
2003 وچّ ایہہ پہلی وار پنجابی گیتاں دی ویڈیو وچّ کمل ہیر دے گیت 'کینٹھے والا' راہیں آئی۔ اس توں بعد اسنے ہور بہت سارے کلاکراں دے گیتاں دیاں ویڈیوج وچّ کم کیتا، جویں شلندر پردیسی دے 'ہے سوہنیئے' وچّ۔

## حوالے

گٹھ:بھارتی اداکار
گٹھ:زندہ لوک
بھارتی عورت قومی فیڈریشن

**بھارتی عورت قومی فیڈریشن** بھارتی کمیونسٹ پارٹی دا وومن ونگ ہے۔ اس نوں مہلا آتم رکشا سمتی دے کئی آگوآں، جہناں وچّ ارونا آصف علی وی شامل سی، نے 1954 وچّ قایم کیتا گیا سی۔

## ایہہ وی ویکھو
 
*عورت آزادی ایسوسی ایشن

## حوالے

گٹھ:بھارتی کمیونسٹ پارٹی
گٹھ:بھارتی تنظیماں
عورت آزادی ایسوسی ایشن

**عورت آزادی ایسوسی ایشن جاں ناری مکتی سنگھ** () (انگریزی: *Women's Liberation Association*) بھارت وچّ اک عورتاں لئی تنظیم  ہے، جسدا بہار اتے جھارکھنڈ وچّ تکڑا اتے اہم عوامی ادھار ہے۔

## حوالے

گٹھ:بھارتی تنظیماں
گٹھ:تنظیماں
توماں پکیتی

**توماں پکیتی** (; جنم 7 مئی 1971) اک فرانسیسی ماہر معاشیات  ہے جسدا مکھ کم دھن سمپتی اتے ہے۔ ایہہ 2013 دی مشہور کتاب "21ویں صدی وچ سرمایہ" دا لکھاری ہے۔ ایہہ سکول فار ایڈوانس سٹڈیز انّ سوشل سائنسز اتے پیرس سکول آف اکنومکس وچّ پروفیسر ہے۔

## حوالے

گٹھ:معاشیات دان
گٹھ:فرانسیسی شخصیتاں
جانس پاریئت

*'جونس پاریئت ،([[انگریزی]]) Janice Pariat ([[ہندی]]: जेनिस पारिअत)اک بھارتی شاعرہ اتے لکھاری ہے۔اوہ [[انگریزی]] وچّ لکھدی ہے۔جونس دا جنم [[آسام]] وچّ ہویا اتے اوہ [[شیلانگ]]،[[میگھالیہ]] وچّ وڈی ہوئی۔    

اسدیاں چھوٹیاں کہانیاں دی کتاب *بوٹس آن دا لینڈ* (رینڈم ہاؤس انڈیا ،نویں دلی 2012), نوں انگریزی بولی لئی [[ساہت اکادمی]] یوک لکھاری انعام 2013 دتا گیا سی۔  جونس پاریئت [[میگھالیہ]] دی پہلی لکھاری ہے جسنوں [[ساہت اکادمی]] اوارڈ ملیا ۔ 

==جیون ==
جونس پاریئت دا جنم [[جورہٹ]] , [[آسام]] وکھے ہویا پر اوہ [[شیلانگ]]،[[میگھالیہ]] اتے آسام دے چاہ دے باغاں دیاں وادیاں وچّ پل کے وڈی ہوئی۔ اسنے سینٹ سٹیفن کالج دلی توں بی.اے.دی ڈگری حاصل کیتی اتے [[یونیورسٹی آف لندن]] ایس.او.اے.ایس  توں اتہاس اتے آرکیالوجی دی ڈگری حاصل کیتی۔ 

 . 

اوہ اک آن لائن ساہتی پرچے پائرتا دی اڈیٹر وی ہے۔  اسدیاں لکھتاں کئی قومی اتے انٹرنیشنل  ساہتی پرچیاں وچّ شائع ہندیاں رہندیاں ہن۔   *The Caravan* .


===گلپ===
* *سی ہارس :  ناول  *، رینڈم ہاؤس انڈیا ،نویں دلی ، 2014. ISBN 978-8-184-00668-1
* *بوٹس آن دا لینڈ: چھوٹیاں کہانیاں دا مجموعہ *، رینڈم ہاؤس انڈیا ،نویں دلی ، 2012. ISBN 978-8-184-00074-0

===شاعری===
* *The Yellow Nib Modern English Poetry by Indians* ([[Sudeep Sen]] ed.), [[Seamus Heaney Centre for Poetry]], [[Queen's University Belfast]], 2011 .
* *Kavi Kala: The Visual Poetry Project'' (Madness Manali ed.), Cinnamon Teal Print and Publishing, Goa, 2010. ISBN 978-93-80151-79-3
### تصویراں
جونس پاریئت چنڈی گڑھ ساہت اکٹھ  2016 وکھے 

Pariat booklaunch.jpg|جونس پاریئت کتاب رلیز تقریب سمیں 2012

Janice Pariat an Indian poet and writer , Meghalaya origin India.jpg|چنڈی گڑھ ساہت سمیلن 2016
Janice Pariat an Indian poet and writer ,India.jpg|چنڈی گڑھ ساہت سمیلن 2016
Janice Pariat an Indian poet and writer of English language.jpg|چنڈی گڑھ ساہت سمیلن 2016


## حوالے


گٹھ:لکھاری
گٹھ:شاعر
گٹھ:بھارتی لکھاری
گٹھ:ہندی لکھاری
شیلانگ

**شیلانگ** (کھاسی: *Shillong*), بھارت دے اک چھوٹے جہے اتے کھاسی لوکاں دے نواس راج، میگھالیہ دا راجگڑھ ہے۔ ایہہ پوربی کھاسی پہاڑ ضلعے دا صدر-مقام وی ہے جو 4،908 فٹّ (1,496 فٹّ) دی اچائی 'تے واقع ہے اتے جسدا سبھ توں اچا تھاں شیلانگ چوٹی ہے جسدی اچائی 1,966 میٹر (6،449 فٹّ) ہے۔ ایہہ بھارت دا 330واں سبھ توں ودھ آبادی والا شہر ہے جسدی آبادی 2011 مردمشماری مطابق 143،007 ہے۔ ایہہ کیہا جاندا ہے کہ اتھوں دے رڑدے ہوئے پہاڑ یورپی بستیکاراں نوں سکاٹلینڈ دی یاد دواؤندے سن؛ اس کرکے شیلانگ نوں "مشرق دا سکاٹلینڈ" وی کیہا جاندا ہے۔ اجوکے دہاکے وچّ میگھالیا صوبے دی آبادی دا سنگھناپن 342  فی مربع میل ہے۔

## حوالے

گٹھ:بھارت دے راجگڑھ
گٹھ:میگھالیہ دے شہر
گٹھ:بھارت دے شہر
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:بھارت دے آباد تھاں
اے تھاؤزنڈ سپلینڈڈ سنز

**اے تھاؤزنڈ سپلینڈڈ سنز** افغانی-امریکی لکھاری خالد حسینی دی 2007 وچّ چھپی کتاب ہے۔ ایہہ دی کائیٹ رنر توں بعد اس دی دوسری کتاب ہے۔ ایہہ ناول مریئم اتے لیلیٰ ناں دیاں دو افغانی عورتاں دیاں زندگیاں اتے مشتمل ہے۔

گٹھ:انگریزی ناول
گٹھ:ناول
گٹھ:انگریزی ساہت
دی کائیٹ رنر

**دی کائیٹ رنر** افغان-امریکی لکھاری خالد حسینی دا پہلا ناول ہے جو کہ 2003 وچّ شائع ہویا۔
## ایہ وی ویکھو
*خالد حسینی
*اے تھاؤزنڈ سپلینڈڈ سنز
*اینڈ دی ماؤنٹینز ایکوڈ

## حوالے

گٹھ:کتاباں
گٹھ:ناول
گٹھ:انگریزی ساہت
گٹھ:انگریزی ناول
21ویں صدی وچ سرمایا

**21ویں صدی وچّ پونجی** پیرس سکول دے فرانسیسی ماہر معاشیات توماں پکیتی دی کتاب ہے۔ اس وچّ انکڑیاں دی بنیاد اتے لگپگ ویہہ ترقی یافتہ 
ملکاں وچّ موجودہ  سرمایہ داری نظام دے تحت آئی معاشی نابرابری دا تجزیہ کیتا گیا ہے۔ ایہہ مول فرانسیسی وچّ اگست 2013 وچّ چھپی سی، اتے اگلے سال اپریل 2014 وچّ اسدا انگریزی ترجما چھپیا۔

## حوالے

گٹھ:کتاباں
سنگیت ناٹک اکیڈمی ایوارڈ

**سنگیت ناٹک اکادمی** بھارت سرکار ولوں قایم بھارت دی سنگیت اتے ناٹک دی قومی پدھر دی سبھ توں وڈی اکادمی ہے۔ اسدا مکھ دفتر دلی وچّ ہے۔
گٹھ:انعام
گٹھ:بھارتی انعام
اینڈ دی ماؤنٹینز ایکوڈ

***اینڈ دی ماؤنٹینز ایکوڈ*** (انگریزی: And the Mountains Echoed) افغان-امریکی لکھاری خالد حسینی دا لکھیا تیجا ناول ہے۔ ایہہ 2013 وچّ رورہیڈ بوکز نے شائع کیتا  ہے۔ ایہہ ناول نکیاں کہانیاں دے مجموعہ وانگو ہے، اس وچّ 9 دے 9 حصے وکھو-وکھرے کرداراں دے نظریعے توں لکھے گئے ہن۔
ایہہ حسینی دا پہلا ناول سی جہڑا چھ سال وچّ شائع کیتا جانا سی، اتے *اینڈ دی ماؤنٹینز ایکوڈ* دی منگ بہت سی۔اسنوں چنگی اشاعت قبل شہرت حاصل ہوئی اتے اک ہور مضبوط سفلتا دی وڈی امید سی۔ ایہہ ناول ریلز ہون توں پہلاں [Amazon.com] تے چوٹی دے 10ویں تھاں تے پہنچ گیا سیاتے بعد نوں سبھ توں ودھ وکن والا بن گیا۔ *اینڈ دی ماؤنٹینز ایکوڈ* دی اشاعت دے پنج مہینے بعد، اس دیاں تنّ لکھ کاپیاں وک جان دیاں خبراں چھپیاں۔

## کہانی
ناول 1952 وچّ شادباغ ناں دے گلپی پنڈ وچّ شروع ہندا ہے۔ صبور، اک غریب کسان، اپنی 3 سالاں دی کڑی پری نوں کابل وچّ اک امیر بے اولاد جوڑے نوں ویچن دا فیصلہ کردا ہے۔ ایہہ فیصلہ اس دے 10 سال دے منڈے عبداللہ نوں دماغی طور اتے تباہ کر دندا ہے جسنے پری دے جنم سمیں اوہناں دی ماں دی موت توں بعد پری نوں بچیا وانگ پالیا سی۔

 
## ایہ وی ویکھو
*خالد حسینی
*اے تھاؤزنڈ سپلینڈڈ سنز
*دی کائیٹ رنر

## حوالے

گٹھ:کتاباں
گٹھ:ناول
گٹھ:انگریزی ساہت
گٹھ:انگریزی ناول
گٹھ:امریکی ناول
ان ٹچ ایبل

***ان ٹچ ایبل*** 1935 وچّ شائع اک ناول ہے جسنے اس دے لکھاری ملک راج آنند نوں بھارت دے موہری انگریزی لکھاریاں وچوں اک دے روپ وچّ دی کھڑا کر دتا۔ 

## حوالے

گٹھ:کتاباں
گٹھ:ناول
گٹھ:انگریزی ساہت
گٹھ:انگریزی ناول
ملک راج آنند

**ملک راج آنند** بھارت وچّ انگریزی ساہت دے میدان دا مشہور لکھاری سی۔

## جیون
ملک راج آنند دا جنم 12 دسمبر 1805 نوں پشاور وچّ ہویا سی جو ہن پاکستان وچّ ہے۔ اس نے یونیورسٹی آف لندن اتے کیمبرج یونیورسٹی وچّ پڑھائی کر پی ایچ ڈی دی ڈگری حاصل کیتی۔ ساہت جگت وچّ اس دا نام ہویا اوہناں دے ناول 'ان ٹچ ایبل' نال جس وچّ اس نے بھارت وچّ اچھوت مسئلے دا بے باک چترن کیتا۔ 99 سال دی عمر وچّ 28 ستمبر 2004 وچّ اس دا انتقال ہویا۔

## رچناواں
### ناول
* **قلی** 
* **[[ان ٹچ ایبل]]**
* **ٹو لیوس اینڈ ا بڈ**
* **د ولیج** 
* **اکراس د بلیک واٹرس** 
* **د سورڈ اینڈ د صقل** 
* **د پرائویٹ لائف آف این انڈئن پرنس**

 

گٹھ:بھارتی لکھاری
گٹھ:ہندی لکھاری
گٹھ:انگریزی لکھاری
مہان امریکی ناول

"مہان امریکی ناول"، ناول دا اجیہا سنکلپ ہے، جس تحت کلا اتے تھیم دی ولکھنتا ہندی ہے کہ ایہہ اس دے لکھن دے سمیں دے جاں اس دے ناولی سمیں دے امریکہ دے دور دی روح دی ایہ صحیح نمائندگی کردا ہندا ہے۔ ایہہ اک اجیہے امریکی لکھاری دا لکھیا ہونا چاہیدا ہے جس نوں عامَ امریکی شہری دی حالت، سبھیاچار، اتے فکر و نظر بارے چنگا گیان ہووے۔

گٹھ:امریکی ناول
گٹھ:امریکی ساہت
ٹام سائیر دے کارنامے

***ٹام سائیر دے کارنامے (The Adventures of Tom Sawyer)*** مسیسپی دریا دے نالو نال وڈے ہو رہے اک منڈے بارے مارک ٹوین دا 1876 وچّ لکھیا ناول ہے۔ کہانی دا وقوعہ تھاں  'سینٹ پیٹرزبرگ' دا اک ٹاؤن ہے، جسدا پریرنا سروت مارک ٹوین دا خود اپنا شہر ہینیبال ،مسوری ہے۔ 

## حوالے

 

گٹھ:امریکی ناول
 
گٹھ:کتاباں
گٹھ:ناول
گٹھ:امریکی ساہت
گٹھ:انگریزی ناول
امریکی ساہت

**امریکی ساہت**   امریکہ اتے اتھوں دیاں پچھلیاں کلونیاں دے علاقے وچّ رچے ساہت نوں کہندے ہن۔ اپنے شروعابی اتہاس دے دوران، امریکہ اجوکے   امریکہ دے  مشرقی ساحل تے بریٹیش کلونیاں دی اک لڑی سی۔ اس لئی اس دی ساہتی روایت انگریزی ساہت دی ویاپک روایت نال جڑے طور تے شروع ہندی ہے۔

موجودہویلے  دے امریکی ساہت نے عالمی ساہت اتے اپنی چھاپ چھڈی ہے۔ خاص طور تے سٹائل اتے استعمال دے میدان وچّ نویں وچار اتھوں نکل کے پوری دنیا دے ساہت وچّ اثر پاؤندے رہے/رہے ہن۔

گٹھ:ساہت
گٹھ:امریکی ساہت
ہکلبری فن دے کارنامے

***ہکلبری فن دے کارنامے (Adventures of Huckleberry Finn)*** (جاں، نویں اڈیشناں وچّ، ***The Adventures of Huckleberry Finn***) مارک ٹوین دا لکھیا ناول ہے۔ ایہہ پہلی وار  دسمبر 1884 وچّ انگلینڈ اتے فروری 1885 وچّ امریکہ وچّ چھپیا سی۔ ایہ مہان امریکی ناولاں وچّ گنیا جاندا ہے اتے ایہہ ورنیکولر انگریزی وچّ لکھیاں امریکی ساہت دیاں پہلیاں وڈیاں رچناواں وچوں اک ہے اتے اس وچّ مقامی امریکی آنچلکتا دا رنگ بہت گوڑہا ہے۔ ایہہ ٹام سائیر دے دوست اتے مارک ٹوین  دے دو ہور ناولاں (*[[ٹام سائیر ابروڈ]]* اتے  *[[ٹام سائیر ڈیٹیکٹیو]]*) دے نیریٹر ہکلبری "حق" فن دے اتم پرکھی برتانت وچّ لکھیا گیا ہے۔ ایہہ *[[ٹام سائیر دے کارنامے]]* دا ترت اگلا حصہ ہے۔

## حوالے

 

گٹھ:امریکی ناول
 
گٹھ:کتاباں
گٹھ:ناول
گٹھ:انگریزی ساہت
گٹھ:انگریزی ناول
ایکلپس (ناول)

**ایکلپس** سٹیفنی میئر دا لکھیا امریکی ناول ہے۔ ایہہ ٹوائیلائیٹ لڑی دا تیجا ناول ہے جو اک ایلیئن دی اک انسان کڑی نال محبت دی کہانی ہے۔ 2010 وچّ اس ناول دا فلم روپانترن وی کیتا گیا جو کہ دا ٹوائیلائیٹ ساگا: ایکلپس سی| اس فلم نوں وی بہت پسند کیتا گیا تے کمائی پکھوں وی ایہہ سفل رہی ۔

## کہانی

**اکلیپس** شروع ہندا ہے امریکہ دے واشنگٹن شہر وچّ اچانک ودھ رہے کجھ عجیب حملیاں نال۔ ایہہ حملے نہ تاں ایلیئن ولوں ہو رہے ہن اتے نہ ہی نر-بھیڑیاں  ولوں ۔ ایڈورڈ نوں احساس ہندا ہے کہ شہر کسے اجیہی تیجی خطرناک شے دی گرفت وچّ ہے جو انسانی خون دی بری طرحاں پیاسی ہے تے ہن اسنوں حاصل کرن لئی کسے وی حد تکّ جا سکدی ہے۔ اس واری صدیاں دے دشمن منے جاندے ایلیئن اتے نر-بھیڑیئے ملکے اس مصیبت دا ساہمنا کردے ہن۔ پتہ لگدا ہے کہ ایہناں حملیاں دی ذمہ وار وکٹوریا ہے جو اپنے مرحوم ساتھی جیمس دا بدلہ لے رہی ہے۔ایڈورڈ اسنوں اتے اس دے ساتھیاں نوں ختم کر دندا ہے۔ اسے دوران جیکوب بیلا ساہمنے ویاہ دا پرستاو رکھدا ہے پر بیلا اسنوں انکار کر دندی ہے۔ جیکوب نوں بعد وچّ ایہہ وی پتہ لگّ جاندا ہے کہ بیلا تے ایڈورڈ اک دوجے نوں پیار کردے ہن تے اوہ جلد ہی ویاہ کراؤن والے ہن۔ جیکوب انت وچّ کدھرے گم نام تھاں تے چلا جاندا ہے۔

## ٹوائیلائیٹ لڑی

* ٹوائیلائیٹ (ناول) (Twilight)
* نیو مون (ناول) (New Moon)
* ایکلپس (ناول) (Eclipse)
* بریکنگ ڈائن (ناول) (Breaking Dawn)

گٹھ:2007 دے ناول
گٹھ:امریکی ناول
گٹھ:رمانٹک ناول
گٹھ:ٹوائیلائیٹ (ناول لڑی)
 
گٹھ:انگریزی ناول
ٹوائیلائیٹ (ناول)

**ٹوائیلائیٹ** () سٹیفنی میئر دا لکھیا امریکی ناول ہے۔ ایہہ ٹوائیلائیٹ لڑی دا پہلا ناول ہے جو اک ایلیئن دی اک انسان کڑی نال محبت دی کہانی ہے۔ ٹوائیلائیٹ نوں شروع وچّ 14  ناشراں ولوں ردّ کر دتا گیا سی پر جد اسنوں 2005 وچّ ہارڈبیک روپ وچّ چھاپیا گیا تاں نیویورک ٹائیمس دی بیسٹسیلر سوچی وچّ اسنے پنجویں  تھاں نال شروات کیتی اتے چھیتی ہی ایہہ پہلے نمبر تے وی آ گیا| اسے سال اسنوں ودھیا بال کتاب انعام وی ملیا| ایہہ ناول 2008 دی سبھ توں ودھ بکن والی کتاب وی سی| اتے 2009 دی دوجی سبھ توں ودھ بکن والی کتاب  سی| پہلے نمبر اپر اس کتاب دا اگلا بھاگ نیو مون (ناول) چل رہا سی| ایہہ ہن تکّ 37 بولیاں وچّ ترجمہ ہو چکی ہے۔

## پلاٹ

**بیلا** اپنے پیؤ چارلی نال فونکس دے گرم علاقے نوں چھڈّ واشنگٹن آ جاندی ہے۔ اک بے حد شرمیلی کڑی ہون کارن اوہ اس گلّ توں پریشان ہو جاندی ہے کہ نویں کالج وچّ بہت سارے منڈے اس دا دھیان کھچن لئی سارا دن پٹھیاں-سدھیاں حرکتاں کردے رہندے ہن۔ اوہ **ایڈورڈ** دے نال بیٹھ جاندی ہے جو اسنوں لگدا ہے کہ اس اسنوں بالکل نہیں پسند کردا پر بیلا نوں اس نال پیار ہو جاندا ہے۔ ایڈورڈ دکھن وچّ بہت عجیب ہے تے بیلا دے من وچّ اس بارے جانن لئی اتسکتا پیدا ہو جاندی ہے۔ اوہ ہور وی حیران ہو جاندی ہے جد اک ایکسیڈینٹ دوران ایڈورڈ بیلا نوں بچاؤن لئی اک ہتھ نال کر روک دندا ہے۔ اوہ ایڈورڈ توں وار وار کئی سوال کردی ہے پر ایڈورڈ اسنوں نوں استوں دور رہن دی صلاحَ دندا ہے۔ اک حاندانی متر **جیکوب** توں اوہ جان لیندی ہے کہ ایڈورڈ اک ایلیئن ہے اتے ایلیغن اوہ مرت-منکھ ہندے ہن جو جیوندے انسانان دا خون پی کی زندہ رہندے ہن۔ بیلا اس دی ایہہ سچائی پتہ لگن توں بعد وی اس دے نال رہنا چاہندی ہے تے استوں بعد اگلیاں مصیبتاں اس ناول دا کھچ  ہن۔

## ٹوائیلائیٹ لڑی

* ٹوائیلائیٹ (ناول) (Twilight)
* نیو مون (ناول) (New Moon)
* ایکلپس (ناول) (Eclipse)
* بریکنگ ڈان (ناول) (Breaking Dawn)

## فلم

2008 وچّ اس ناول دا فلم روپانترن وی کیتا گیا جو کہ اسے ناں تے سی۔ اس فلم نوں وی بہت پسند کیتا گیا تے کمائی پکھوں وی ایہہ سفل رہی۔

## حوالے

گٹھ:2005 دے ناول
گٹھ:امریکی ناول
گٹھ:رمانٹک ناول
گٹھ:ٹوائیلائیٹ (ناول لڑی)
 
گٹھ:انگریزی ناول
نیو مون (ناول)

**نیو مون** سٹیفنی میئر دا لکھیا امریکی ناول ہے| ایہہ ٹوائیلائیٹ لڑی دا دوجا ناول ہے جو اک ایلیغن دی اک انسان کڑی نال محبت دی کہانی ہے| ناول پہلے حصے دی مکی گھٹنا توں مڑ شروع ہندا ہے جد ایڈورڈ استوں دور چلا جاندا ہے| سٹیفنی میئر دے مطابق ایہہ ناول اک گواچے پیار دی کہانی ہے| سرلیکھ 'نیو مون' بیلا دی زندگی وچ اس نویں پکھ دا پرتیک ہے جو کہ مسیا پکھ دے ہنیرے وانگ ہنیر بھریا ہے| ناول ستمبر 6, 2006 نوں پہلی وار رلیز ہویا تے پہلی وار اسدیاں 100,000 کاپیاں چھپوائیاں گئیاں| رلیز ہندے سار ہی ایہہ ناول چرچہ دا موضوع بن گیا اتے نیویارک ٹائیمز اتے یوئیسٹوڈے دی بیسٹسیلر لسٹ وچ پہلے نمبر توں شروات کیتی اتے 2008 وچ 5.3 ملیان کاپیاں بکن کارن ایہہ ودھیا بال کتاب وی بنی| ایہہ 2009 دی بیسٹ سیلر کتاب سی| ایہہ 38 بولیاں وچ ترجمہ ہو چکی ہے ۔ اس ناول نوں نقاداں ولوں وی سراہیا گیا تے اسنوں جدید پریت قصیاں وچوں اک اہم کہانی اعلانیا ۔ اس ناول اپر  2009 وچ اک فلم وی بنائی گئی جو کہ اسے ناں تے  سی ۔ 

## پلاٹ

ناول اسابیل سوان اتے ایڈورڈ کلن دی پریم-کہانی توں مڑ شروع ہندا ہے ۔ بیلا دے جنم دن اپر ایڈورڈ اتے اسدے پریوار والے بیلا لئی اک پارٹی رکھدے ہن ۔ جنم دن دا اک تحفہ کھولدیاں بیلا دے ہتھ اپر اک کٹّ لگّ جادا ہے تے خون وگن لگّ پیندا ہے۔ پشاچ ایلیئن کیونکِہ خون دے سہارے ہی جیوندے ہندے ہن، اسلئی اوہ خون ولّ تیزی نال راغب ہندے ہن| خون دی بو نال ایڈورڈ دا گود لیا بھرا جیسپر تیزی نال بیلا ولّ ودھدا ہے پر ایڈورڈ اسنوں روک لیندا ہے| ایہہ گلّ صاف ہو جاندی ہے کہ اک انسان دے اپنے آلے دوآلے ہندے ہوئے پشاچ اسنوں اپنا شکار بنن توں نہیں روک سکدے پر بیلا ایڈورڈ دی پریمکا ہون کارن اوہ اس نال اجیہا نہیں کرنا چاہندے سن| سو، کلین پریوار شہر چھڈّ دندا ہے اتے بیلا دی ایڈورڈ توں جدائی ہی اسدی نویں زندگی دی شروات ہے ۔ایہناں اوکھے پلاں وچ اوہ زندگی نوں مڑ جیون دی کوشش کردی ہے| اوہ بائک چلاؤن سکھدی ہے اتے اپنے پرانے دوست جیکوب نال نیڑتا ودھاؤندی ہے| اوہ جنا ایڈورڈ نوں بھلاؤن دی کوشش کردی ہے، اوہ اونا یاد آؤندا ہے۔ جیکوب نال رہکے اوہ ہولی ہولی ایڈورڈ نوں لگبھگ بھلّ چکی ہندی ہے پر اتیت مڑ اسدا دروازہ کھڑکا دندا ہے ۔ ایڈورڈ نوں اک رات سپنا آؤندا ہے کہ بیلا نے آتم-ہتیا کر لئی ہے| اوہ اسے نوں سچ منّ پشاچاں دے مکھی ولتری کول آؤندا ہے تے اسنوں سبھ کجھ دسّ دندا ہے تے موت منگدا ہے کیونکِ بیلا توں بنا اوہ ہن نہیں جیونا چاہندا| ولتری ایڈورڈ نوں دسدا ہے کہ بیلا ناں دی اک منکھی شے حالے وی ہے جسنوں پشاچاں دے راز پتہ ہن| اجیہی شے اوہناں دی ہوند لئی خطرناک سی۔ سو، ولتری ایڈورڈ ساہمنے دو وکلپ رکھدا ہے کہ جاں تے اوہ بیلا نوں مار دوے جاں پھر اسنوں وی پشاچ بنا دوے۔ انت وچ کلین پریوار بیلا نوں اپنے وچ ملاؤن لئی راضی ہو جاندا ہے|

## ٹوائیلائیٹ لڑی

* ٹوائیلائیٹ (ناول) (Twilight)
* نیو مون (ناول) (New Moon)
* ایکلپس (ناول) (Eclipse)
* بریکنگ ڈان (ناول) (Breaking Dawn)

## حوالے

گٹھ:انگریزی ناول
بریکنگ ڈان (ناول)

**بریکنگ ڈان** سٹیفنی میئر دا لکھیا امریکی ناول ہے| ایہہ ٹوائیلائیٹ لڑی دا چوتھا اتے آخری ناول ہے جو اک پشاچ دی اک انسان کڑی نال محبت دی کہانی ہے| ناول 2 اگست 2008 نوں 4,000 کتاب-گھراں وچ اکو سمیں رلیز کیتا گیا| چھپدے سار ہی اسدیاں 3.7 ملیان کاپیاں اکو دن وچ وک گئیاں جو کہ اک عالمیریکارڈ وی ہے| اس ناول دو حصیاں وچ ونڈ اس اپر دو فلماں وی بنیاں جو کہ دا ٹوائیلائیٹ ساگا: بریکنگ ڈان 1 اتے دا ٹوائیلائیٹ ساگا: بریکنگ ڈان 2 سن ۔

## کہانی

ناول پچھلے ناول ایکلپس توں اگے شروع ہندا ہے ۔ بیلا اتے ایڈورڈ نے ویاہ کرا لیا ہے۔ بیلا نے اپنی منکھی زندگی نوں قربان کر اک پشاچ دی روح نوں سویکار کر لیندی ہے تانکِ اوہ اوہ اوہناں سبھ دی جان بچا سکے جو اس دے پیارے ہن۔ اس ناول دے تنّ حصے ہن۔ پہلا اتے تیجا حصہ بیلا دے نظرئیے توں لکھے گئے ہن اتے دوجا حصہ جیکوب دے نظرئیے توں۔ ناول دے پہلے حصے وچ بیلا اتے ایڈورڈ دے ویاہتا جیون دا ورنن ہے جو اوہ برازیل دے اک ٹاپو اپر گزاردے ہن۔ ویاہ دے کجھ سمیں بعد اسنوں محسوس ہندا ہے کہ اس دے گربھ وچ اجیہا بچہ ہے جو ادھا منکھ اتے ادھا پشاچ ہے۔ جد ایہہ گلّ ثابت ہو جاندی ہے تاں ایڈورڈ اتے بیلا اس مصیبت توں بچن لئی واشنگٹن مڑ آؤندے ہن| ناول دے دوجے حصے وچ پیار وچ ہاریا جیکوب دا ورنن ہے| جد بیلا دے گربھ دی خبر اس تکّ پہنچدی ہے تاں اوہ ہور پریشان ہو جاندا ہے۔ ناول وچ سارے بیلا دے گربھ نوں ختم کرن دی کوشش کردے ہن تانکِ اسنوں اک خطرناک ستھتی توں بچایا جا سکے پر گربھ بہت تیزی نال وکاس کر جاندا ہے| اک بچی رینسمی نوں جنم دین مگروں اسدی حالت ہور خراب ہو جاندی ہے| اسدا خون اینا زیادہ وگ  جاندا ہے کہ اوہ مرن کنڈے پہنچ جاندی ہے تے پھر ایڈورڈ اسنوں دل دے کول کٹّ لیندا ہے جس نال اک پشاچ دے خون دے میل نال اوہ دوبارہ جیوت ہو اٹھدی ہے پر ہن اوہ وی پشاچ بن چکی ہندی ہے| ناول دے تیجے حصے وچ بیلا دے پشاچ ہو جان کارن اسدے شریر وچ عجیب بدلاو آؤن لگدے ہن| اوہ سبھ کجھ محسوس کرن لگدی ہے جو پشاچ کردے ہن| انت وچ اوہ ایڈورڈ  نوں اسدا دماغ پڑ کے سناؤندی ہے جو اسدے پشاچ دے روپ وچ پورنتا ڈھل جان دی وضاحت کر دندا ہے۔

## ٹوائیلائیٹ لڑی

* ٹوائیلائیٹ (ناول) (Twilight)
* نیو مون (ناول) (New Moon)
* ایکلپس (ناول) (Eclipse)
* بریکنگ ڈان (ناول) (Breaking Dawn)

## حوالے

گٹھ:انگریزی ناول
کلنک (ناول)

***کلنک*** (انگریزی: The Scarlet Letter) اک امریکی ناول کار اتے نکی کہانی لکھاری نتھینیئیل ہاتھارن دا لکھیا اک انگریزی ناول ہے۔ ایہہ اس دا شاہکار کیہا جاندا ہے۔*کلنک* اس انگریزی ناول دا پنجابی ترجمہ ہے۔
## کتھا سار

بہت نقاد اس ناول وچّ بائبل، پلگرمز پروگریس، پری کتھا ویکھدے ہن۔ اس کراداں دے نام وڈی سمجھداری نال رکھے گئے ہن۔ نائکہ دا نام پرن دی، سن (پاپ) نال آواز ملدی ہے۔ جون 1642 وچّ، بوسٹن دے پریتان شہر وچّ، اک بھیڑ جڑی ہے۔ اک جوان کڑی ہیسٹر پرن نوں، وبھچار (ویاہ-باہری تعلقات توں ماں بنن) دا دوشی پایا گیا ہے اتے شرم دی نشانی دے طور تے اسنوں اپنے پہراوے تے اک لال اکھر، "A" ("A" وبھچار (adultery) اتے افیئر دا پرتیک ہے) لا کے رکھنا پینا ہے۔ اس دے پاپ لئی سماج ولوں اسنوں ایہی سزا دتی گئی ہے۔ اس دے علاوہ، اس نے عوامی بے عزتی دا ساہمنا کرن لئی تنّ گھنٹے، دھڑے تے کھڑے رہنا ہے۔ جدوں اوہ دھڑے تے چڑھدی ہے، بھیڑ وچّ بہت ساریاں عورتاں اس دی سندرتا اتے شانت گورو تے ایرکھا کر رہیاں ہن۔ اس توں بچی پرل دے پیؤ دا نام دسن دی منگ کیتی جاندی ہے پر اوہ انکار کر دندی ہے۔

## حوالے

 
 

گٹھ:19ویں صدی دے امریکی ناول
گٹھ:امریکی ناول
گٹھ:امریکی ساہت
 
 
گٹھ:انگریزی ناول
ارنسٹ بیکر

**ارنیسٹ بیکر** (27 ستمبر 1924- 6 مارچ 1974) اک یہودی-امریکی رہتلی سماجیات ماہر اتے لکھاری سی۔ اوہ اپنی پلتزر انعام وجیتا کتاب دی ڈینائل آف ڈیتھ لئی مشہور ہے۔

گٹھ:امریکی لکھاری
دی ڈینائل آف ڈیتھ

**دی ڈینائل آف ڈیتھ** ارنسٹ بیکر دی 1973 وچّ لکھی اک کتاب ہے جو نفسیات اتے فلسفہ  متعلق ہے۔  اس کتاب نوں 1974 وچّ لکھاری دی موت توں دو مہینے بعد عامَ غیر-گلپ لئی پلتزر انعام نال   اعزازیا گیا۔ ایہہ کتاب سورین کیرکیگارد، سگمنڈ فرائیڈ اتے اوٹو رینک دیاں رچناواں نوں بنیاد بناؤندی ہے۔

## سار
اس کتاب وچّ بیکر مول روپ وچّ ایہہ وچار پیش کردا ہے کہ ساری انسانی رہتل اصل وچّ ساڈی موت دی جانکاری دے خلاف اک پرتیکاتمک سرکھیا ودھی ہے۔ بیکر کہندا ہے کہ منکھ دے جیون وچّ  طبعی دنیا اتے  انسان ولوں سرجے ارتھاں دے سنکیتک سنسار وچّ دویت بھاوَ ہے۔ اس دویت دے دوجے حصے دی مدد لیکے سمچی منکھتا مرنشیلتا دی پریشانی توں پار ہون دے سمرتھّ ہے۔ پھر لوک کجھ اجیہا سرج لیندے ہن جاں اجیہی چیز دا حصہ بن جاندے ہن جس بارے اوہناں لگدا ہے کہ اوہ سدا رہیگی۔ اس طرحاں لوکاں نوں لگدا ہے کہ اوہ مہان بن گئے ہن اتے اوہ کدے نہیں مرنگے، چاہے اوہناں نوں انا پتہ ہندا ہے کہ اک دن اوہناں دا بھوتک شریر ضرور ختم ہو جاویگا۔ اس نال لوکاں نوں لگن لگّ جاندا ہے کہ اس سنسار دے وچّ اوہناں دے جیون دا کوئی ارتھ اتے مقصد ہے۔ اسنوں بیکر "امر ہون دا پروجیکٹ"(جاں کوسا سوئی) کہندا ہے۔

## حوالے

گٹھ:پلتزر انعام جیتو کتاباں
گٹھ:کتاباں
پلتزر انعام

thumb
**پلتزر انعام** اک امریکی انعام ہے جو ساہت، سنگیت اتے صحافت دے میداں وچّ ودھیا کم لئی دتا جاندا ہے۔

گٹھ:ساہتی انعام
گٹھ:انعام
سورین کیرکیگارد

** سورین آبئے کرکیگارد ** ( جاں ; ) (5 مئی 1813 – 11 نومبر 1855) اک ڈینش فلسفی، مذہبی مصلح، شاعر، سماجی نقاد، اتے مذہبی لکھاری سی موجودیت دا پہلا فلسفی منیا جاندا ہے۔ 

## حوالے

گٹھ:فلسفی
گٹھ:ڈنمارکی شخصیتاں
گٹھ:ڈنمارک
اوٹو رینک

**اوٹو رینک** (لاطینی لپی: Otto Rank; 22 اپریل 1884 – 31 اکتوبر 1939) اک آسٹریائی نفسیات دان، لکھاری اتے استاد سی۔ ایہہ 20 سال سگمنڈ فرائیڈ دے نیڑلے معاوناں وچوں اک رہا۔

## جیون
اس دا جنم 22 اپریل 1884 نوں ویآنا وچّ "اوٹو روزنفیلڈ" دے ناں ہیٹھ ہویا۔

21 سال دی عمر وچّ اسنے کلاکار بارے اپنا لکھیا مسودہ فرائڈ نوں پڑھایا جس توں بعد فرائڈ نے رینک نوں ویئانا سائیکوئینالٹک سوسائٹی دا سیکٹری بنن لئی سدا دتا۔

## پرمکھ کتاباں
* کلاکار (Der Künstler) - 1907
* ہیرو دے جنم دی متھّ (Der Mythus von der Geburt des Helden) - 1909 
* د لوہینگرین ساگا (Die Lohengrin Sage) - 1911

## باہری جوڑ
* اوٹورینک.کام
* انٹرنیشنل سائیکوئینالٹکل ایسوسی ایشن
* 

گٹھ:آسٹریائی لکھاری
گٹھ:آسٹریائی شخصیتاں
گٹھ:آسٹریا
ہینرک ابسن

**ہینرک ابسن** (; ; 20 مارچ 1828 – 23 مئی1906) ناروے وچّ رہن والا، 19ویں صدی دا اک ڈرامہ نگار، تھیٹر ڈریکٹر اتے شاعر سی۔ اسنوں اکثر حقیقت پسندی (ریئلزم) دا پیؤ  کیہا جاندا ہے۔ ایہہ تھیٹر وچّ جدیدیت  دے بانیاں وچوں اک ہے۔

## حوالے

گٹھ:شاعر
گٹھ:ناروے
گٹھ:نارویجی شخصیتاں
اپٹن سنکلیر

**آپٹن سنکلیئر** (20 ستمبر 1878 &ndash;25 نومبر 1968), اک امریکی لکھاری سی، جسنے 100 دے قریب کتاباں لکھیاں۔ اپنے شاہکار ناول جنگل (1906) دے رچیتا ہون ناطے اسنوں عالمی پرسدھی حاصل ہوئی۔ اس ناول نے 20ویں صدی دے پہلے سالاں دوران امریکہ نوں ہلا کے رکھ دتا سی۔ امریکہ اندر میٹ دی پیکنگ کرن والیاں صنعتان دیاں ماڑیاں حالتاں دی بےنقابی نے اس سمیں دی سرکار نوں ‘پیور فوڈ اینڈ ڈرگّ ایکٹ’ اتے ‘میٹ امپیکشن ایکٹ’ بناؤن لئی مجبور کر دتا سی۔
## جیونی
آپٹن سنکلیئر دا جنم 20 ستمبر 1878 نوں بالٹیمور، میریلینڈ وکھے ہویا سی۔ اس دا بچپن بے حدّ غریبی وچّ گزریا۔ 10 سال دی عمر وچّ اوہ اپنے پروار سمیت نیویارک آ گیا اتے اتھے ہی اسنے اپنی پڑھائی پوری کیتی۔ اخباراں، رسالیاں وچّ لکھ کے اوہ اپنے پروار دا گزارا چلاؤندا سی۔

## حوالے

گٹھ:امریکی لکھاری
گٹھ:امریکی شخصیتاں
جنگل (ناول)

**جنگل**، امریکی ناول کار، صحافی تے سیاستدان اپٹن سنکلیر (1878–1968) دا 1906 وچّ لکھیا ناول اے۔  اس ناول نے 20ویں صدی دے پہلے سالاں دوران امریکہ نوں ہلا کے رکھ دتا سی۔ امریکہ اندر میٹ دی پیکنگ کرن والے صنعتی ادارےآں  دیاں ماڑیاں حالتاں دی بےنقابی نے اس سمیں دی سرکار نوں ‘پیور فوڈ اینڈ ڈرگّ ایکٹ’ تے ‘میٹ امپیکشن ایکٹ’ بناؤن لئی مجبور کر دتا سی۔

## خلاصہ
‘جنگل’ ناول دا مرکزی کردار اک لتھوآنیائی پرواسی مزدور یورگس رودکس اے جیہڑا امریکا وچّ امیر بنن دے سپنے لے کے آؤندا اے۔ اوہ تے اوہدا خاندان سٹاک یارڈ تے میٹپیکنگ ضلعے دے نیڑے رہندے نیں۔ ایتھے بہت پرواسی مزدور رہندے نیں۔ اوہ بوہتی انگریزی نہیں جاندے۔ یورگس رودکس نوں جلدی ہی سٹاک یارڈ دے براؤن سلاٹرہاؤس وچّ کم مل جاندا اے۔ اوہ سوچدا سی امریکا اوہنوں زیادہ آزادی دیوے گا، پر اس دا واہ کم کرن دیاں انتہائی کٹھور حالتاں نال پیندا اے۔ اوہ تے اوہدی نوجوان بیوی جیون لئی جدوجہد کردے نیں۔

## حوالے

گٹھ:امریکی ناول
گٹھ:ناول
آٹو پلاتھ

**اؤٹو ایمل پلاتھ** (13 اپریل 1885 -5 نومبر 1940) اک جرمن امریکی لکھاری سی۔ اوہ بوسٹن یونیورسٹی وچّ بیالوجی اتے جرمن دا پروفیسر سی۔ اتے اوہ شہد دیاں مکھیاں بارے وشیشگ اک کیٹ وگیانی سی۔ اوہ امریکی شاعرہ سلویا پلاتھ دا، اتے وارن پلاتھ دا پیؤ، اتے اؤریلیا پلاتھ دا شوہر سی۔ اس نے 1934 وچّ، بمبلمکھیاں اتے اوہناں طور-طریقے کتاب لکھی سی۔ اوہ اپنی دھی دی مشہور شاعری، ڈیڈی دا اتی-سمبھاوی وشا ہے۔
## مڈھلا جیون

اؤٹو ایمل پلاتھ دا جنم 13 اپریل 1885 نوں گرابو، جرمنی وچّ ہویا سی۔ اوہ چھ بچیاں چ سبھ توں وڈا سی اتے تھیؤڈور پلاتھ، اک لوہار، اتے ارنیستین پلاتھ (مول نام کوٹکے) اس دے ماں پیؤ سن۔

## حوالے

## سروت
*

گٹھ:امریکی لکھاری
آرتھر ملر

**آرتھر ملر** (17 اکتوبر 1915 – 10 فروری 2005) امریکی ناٹک کار اتے مضمون نگار سن۔   دوجی وڈی لڑائی دے بعد سماجی مضموناں اتے ڈرامے لکھن والے ملر نے بوہت مشہور دی امیرکن ڈریم یعنی 'امریکی سپنے' دیاں کئی خامیاں امریکی جنتا اتے دنیا  دے ساہمنے رکھیاں۔ اس کارن اوہناں اتے تنقید وی ہوئی لیکن اسدی پرواہ کیتے بناں اوہناں نے اپنے ناٹکاں وچّ جدید سماج پرتی اپنا نظریہ  رکھیا۔ اوہناں نے  *[[آل مائی سنز]]* (1947), *[[ڈیتھ آف اے سیلزمین]]* (1949), *[[دی کروسیبل]]* (1953) اتے *[[اے ویو فرام دی برز]]* (ون ایکٹ، 1955; سودھیا دو-انکی، 1956) ورگے ڈرامے لکھے۔ 1949 وچّ اک سیلزمین دی موت (ڈیتھّ آف اے سیلزمین) دا منچن ہویا تاں اوہ راتو - رات ہی حرمن پیارے ہو گئے۔ ایہہ اک عامَ بندے ولی لومین دی کہانی سی، جسدا امریکہ دے سرمایہ داری نظام وچّ پورا وشواس ہے اتے جو پیشہ ورانہ سفلتا لئی کم کردے ہوئے، بھاری دباواں وچّ گھریا ہویا، دم توڑ دندا ہے۔ اس ڈرامے لئی اوہناں نوں 1949 وچّ پلتزر انعام وی ملیا۔ ملر دی ایہہ یوگتا سی کہ اوہ بالکل نجی جاں ویکتی گت کہانیاں نوں وی ویاپک سماجی سروپ پردان کر دندے سن۔

## زندگی
آرتھر ملر دا جنم نیویارک وچّ اک کپڑا مل دے مالک دے گھر وچّ ہویا۔ 1929 وچّ امریکہ دے معاشی سنکٹ اتے شیئر بازار وچّ بھاری گراوٹ دے سمیں وچّ اس دے پتا دا کم-کاج ٹھپّ ہو گیا۔ اس نے چھوٹے-موٹے کم کردے ہوئے کالج دی پڑائی کیتی اتے پترکارتا پڑھی۔ اس دا پہلا ڈرامہ *[[آل مائی سنز]]* امریکہ دے دوسرے سنسار جنگ وچّ بھاگ لین ولوں اک امریکی پروار اتے آدھارت ہے۔ اس ڈرامے دے کارن اس دی کرڑی آلوچنا ہوئی اتے اوہناں اتے دیسبھگتی دے انہوند دا الزام وی لگیا۔ لیکن اس دا ایہی کہنا سی کہ اوہ تاں کیول سچ بیان کر رہا سی۔ جدوں امریکہ وچّ کمیونسٹ سمرتھکاں دے خلاف میکارتھی دور وچّ ابھیان چلایا گیا تاں اپنے اداروادی وچاراں دے کارن اوہ پھر وواداں وچّ گھر گیا۔ اک سنسدی کمیٹی دے ساہمنے اس نے اپنے اوہناں دوستاں اتے ساتھیاں دے نام دسن توں انکار کر دتا جو کمیونسٹ رہے سن۔ اس دا کہنا سی، میں نہیں مندا کہ امریکہ وچّ اپنے پیشے دا پالن کردے ہوئے کسے ویکتی نوں مکھبر بنن دی ضرورت ہے۔ بعد وچّ اس نے اس وشے نال سبندھت اک ڈرامہ وی لکھیا جسدا نام سی - نیو انگلینڈ دے *[[د کروسیبل]]*  جس وچّ اجیہے ساموہک روس اتے اندولن نوں ریکھانکت کیتا گیا سی۔ اس دا ویاہ 1956 وچّ پرسدھ ایکٹریس مرلن منرو نال ہویا لیکن پنج سال بعد ہی طلاق وی ہو گیا۔ امریکہ وچّ بعد وچّ اس دے کم وچّ دلچسپی گھٹی لیکن برٹین وچّ اس دے کم نوں ہمیشہ سراہیا گیا اتے 1995 وچّ وی اس دے بروکن گلاس (ٹٹیا ہویا سیسہ) نوں اولوئر اوارڈ ملیا۔ اس دا کم دنیا بھر وچّ انا سراہیا گیا کہ منیا جاندا ہے کہ پورے سنسار وچّ ہر روز کتے نہ کتے اس دے  کسے نہ کسے ڈرامے دا منچن ہو رہا ہندا ہے۔

## حوالے

گٹھ:امریکی لکھاری
آل مائی سنز

***آل مائی سنز*** امریکی ناٹک کار آرتھر ملر دا 1947 وچّ لکھیا ڈرامہ ہے۔ دو وار اس ناٹک دا فلم روپانترن کیتا گیا ہے؛ اک وار 1948 وچّ، اتے پھیر 1987 وچّ۔

## حوالے

گٹھ:امریکی ڈرامہ
گٹھ:آرتھر ملر دے ڈرامے
اک سیلزمین دی موت

***اک سیلزمین دی موت*** (مول انگریزی: Death of a Salesman। ڈیتھّ آف اے سیلزمین) امریکی ناٹک کار آرتھر ملر دا 1949 وچّ لکھیا ناٹک ہے۔ اسنوں 1949 وچّ ڈرامے لئی پلتزر پرائیز اتے ودھیا ناٹک لئی ٹونی اوارڈ ملیا۔ ایہدا پریمیئر 10  فروری 1949 نوں بروڈوے تھئیٹر، نیویارک وچّ رکھیا گیا، اتے ایہدے 742 شو دکھائے گئے، اتے بروڈوے وکھے چار واری ایہدا مڑ منچن ہویا، تنّ وار سربوتم مڑ منچت ہون لئی ٹونی اوارڈ حاصل کیتا۔

 
## حوالے

گٹھ:امریکی ڈرامہ
گٹھ:آرتھر ملر دے ڈرامے
ایوانکا ٹرمپ

**اوانکا ٹرمپ** اک امریکی لکھاری، سابقہ ماڈل اتے وپاری عورت ہے۔ اوہ سابقہ ماڈل اوانا ٹرمپ اتے امریکہ دے چنے گئے 45ویں صدر ڈونلڈ ٹرمپ دی بیٹی ہے۔ اوہ ریئل اسٹیٹ بلڈر جیریڈ کشنر دی بیوی ہے۔

## حوالے

## باہری جوڑ

*Biography on Trump website
*
*
* Ivanka Trump on Twitter

گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:امریکی لوک
گٹھ:امریکی لکھاری
گٹھ:ٹرمپ پروار
گٹھ:1981ء دے جم
جیریڈ کشنر

**جیریڈ کشنر** اک امریکی وپاری اتے نویشک ہے۔ اوہ ریئل اسٹیٹ کمپنی کشنر پراپرٹیز اتے دا نیویارک اوبزرور اخبار دی اشاعت کرن والی کمپنی دا مالک وی ہے۔ اوہ ریئل اسٹیٹ بلڈر چارلس کشنر دا بیٹا اتے اوانکا ٹرمپ، جو کی ڈونلڈ ٹرمپ دی بیٹی ہے، دا شوہر  ہے۔ 

## مڈھلا جیون اتے سکھیا

## حوالے

## باہری جوڑ
*''The New York Observer'' official website
*"Harvard's Admissions of Gilt", boston.com, September 4, 2006; accessed December 26, 2014,
*Feature on Jared Kushner, nytimes.com; accessed December 26, 2014.
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:امریکی لوک
گٹھ:ٹرمپ پروار
ایوانا ٹرمپ

**ایوانا ٹرمپ** اک چیک-امریکی سابقہ ماڈل ہے۔ اسنوں زیادہتر اسدے ڈونلڈ ٹرمپ نال دوجے ویاہ کرکے جانیا جاندا ہے۔

## حوالے

گٹھ:امریکی لوک
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:ٹرمپ پروار
ڈونلڈ ٹرمپ جونیئر

**ڈونلڈ زون ''ڈون'' ٹرمپ جونیئر** اک امریکی کاروباری ہے۔ اوہ ریئل اسٹیٹ بلڈر اتے موجودہ امریکہ صدر ڈونلڈ ٹرمپ اتے چیک ماڈل ایوانا ٹرمپ دا بیٹا ہے۔

## حوالے

## باہری جوڑ
*A Name He Can Build On
*

گٹھ:امریکی لوک
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:ٹرمپ پروار
گٹھ:1977ء دے جم
ایلکس ہیلی

**الیگزینڈر مرے پامر ہیلی** (11 اگست 1921 – 10 فروری 1992) امریکی لکھاری سی۔ اوہدی مشہوری ودھیرے کرکے 1976 وچّ آئی اسدی کتاب *[[روٹس (ناول)|روٹس: اک امریکی پروار دی کہانی]]* اتے  *[[دی آٹوگرافی آف میلکم ایکس]] دے سہِ-لکھاری ہون ناطے ہوئی*۔
## حوالے

 

گٹھ:امریکی لکھاری
روٹس (ناول)

***روٹس: اک امریکی پروار دی گاتھا*** (انگریزی: Roots:The Saga of an American Family) افریقن-امریکن لکھاری ایلکس ہیلی دا لکھیا اک ناول ہے جو پہلی وار 1976 وچّ شائع ہویا۔ ایہہ ناول اک 18ویں صدی دے افریکن کونتا کنتے دی گاتھا ہے جس نوں  چڑھدی عمرے گیمبیا، افریقہ وچوں پھڑ لیا گیا اتے غلام بنا کے امریکہ دی دھرتی تے اک زمیدار نوں ویچ دتا گیا۔ اسدی کہانی اگے چلدی کئی پیڑھیاں پار کرکے خود لکھاری ہیلی نال آ جڑدی ہے۔ 
## کردار
*  **[[کونتا کنتے]]** - کہانی دا ہیرو، مڈنکا قبیلے دا نوجوان موجودہ گیمبیا وچّ پیدا ہویا اتے مسلمان وجوں پالیا گیا سی۔ داس وپاری اسنوں ویچن لئی چوری چکّ کے امریکہ لے گئے۔ اوہناں نے اسدا نام ٹوبی رکھیا۔
*  **امورو کنتے** - کونتا دا پیؤ 
*  **بنتا** - کونتا دی ماں
*  **جان والر**، پلانٹر- پہلا مالک
*  **ڈاکٹر ولیئم والر** - پیشہور ڈاکٹر، جو اپنے بھرا، جان والر کولوں کونتا نوں خرید لیندا ہے
*   **بیلی والر** -  ڈاکٹر والر دی ککّ جس نال کونتا نے ویاہ کرایا
*  وائلن  تیویں - اپنے سوامی  اسنوں محفلاں، پارٹیاں وچّ کھیڈن دی اجازت دتی اتے اسدی آزادی نوں خریدن لئی پیسہ ملدا ہے کہ ڈاکٹر والر ولوں سبندھت کانسے  دے رنگ دا غلام  .  ایہہ اجیہا کرن وچّ سمرتھاوان نہیں ہے 
*  مالی - والر بغیچے وچّ اتم چکتسک جت باگوانی ہے 
*  **کزی والر** - کونتا اتے بیلی دی کڑی 
*   **ٹام لیا** - کونتا دا نواں مالک، اتری کیرولینا دا غلام مالک
*  **جارج لیا** - (اسنوں چکن جارج کہندے ہن) - کزی اتے ٹام لیا دا پتر ہے 
*  **مٹلڈا** - جارج لیا دی نینویں
*  **ٹام مرے** - جارج اتے مٹلڈا لیا دیاں بیٹیاں وچوں اک
*  **آئرین** - پتی ٹام مرے
*  **سنتھیا** -  ٹام اتے آئرین مرے دے اٹھ بچیاں وچوں سبھ توں چھوٹی دھی
*  **برتھا** -  سنتھیا دے بچیاں وچوں اک، ایلکس ہیلی دی ماں 
*  **سائمن الیگزینڈر ہیلی** - پروفیسر، برتھا دا پتی اتے ایلیکس ہیلی دا پتا
*  **[[ایلکس ہیلی]]** - لکھاری ، کونتا کنتے دا چھیواں پیڑھی دا پوترا
 

گٹھ:امریکی ناول
گٹھ:انگریزی ناول
گٹھ:امریکی ساہت
کونتا کنتے

**کونتا کنتے** (1750-1822; "*ٹوبی والر*" وی کہندے ہن) گیمبیا وچّ جنمیا امریکی غلام سی۔ افریقن امریکن لکھاری ، ایلکس ہیلی دا ناول روٹس: اک امریکی پروار دی گاتھا (انگریزی: Roots:The Saga of an American Family) وچّ کونتا کنتے دی جیون گاتھا ہے۔ موجودہ گیمبیا دے مڈنکا پنڈ وچّ 1750 وچّ اوہ پیدا ہویا اتے مسلمان دے طور اتے پالیا گیا سی۔ ‏غلاماں دے وپاری اسنوں ویچن لئی چوری چکّ کے امریکہ لے گئے۔ اوہناں نے اس دا نام ٹوبی رکھیا۔

گٹھ:افریقی امریکی
گٹھ:افریقی شخصیتاں
گٹھ:گیمیا
گینادی ایرماک

**گیناڈی ایرماک**، پی ایچ.ڈی. دکھنی کیلیفورنیا یونیورسٹی 'تے ایتھل پرسی اندروس جیرؤنٹولوجی سینٹر اتے مولیکیولر اتے کمپیوٹیشنل بائیولوجی ڈویزن وکھے اک ریسرچ اسسٹنٹ پروفیسر ہے۔

گیناڈی ایرماک دا جنم اتے پالن پوسن سابقہ سوویت یونین وچ ہویا سی۔ اوہ 45 ودوتا بھرپور لیکھاں اتے "امرجنگ میڈیکل ٹکنالوجی" کتاب دا لکھاری ہے۔  اس نے دکھنی کیلیفورنیا یونیورسٹی وکھے کئی سال کھوج کارج کیتا ہے۔ ایہہ احساس ہون تے کہ کمیونزم دے وچار نوں موجمدہ سماج وچ کس حد تکّ غلط سمجھیا ہے، اس نے اپنا کھوج دا کیریئر بند کر دتا تاں جو اس غلط فہمی نوں مخاطب کرن ترتھلی مچا دین والی کتاب (*کمیونزم: مہان غلط فہمی*) لکھ سکے۔ اس ویلے اوہ لاس اینجلس، کیلیفورنیا وچ رہندا ہے۔

## حوالے

گٹھ:امریکی لکھاری
چترا بینرجی دیواکرونی

**چترا بینرجی دواکرونی ** (جنم سمیں **چترا بینرجی **، 1956) اک بھارتی امریکی لکھاری، شاعرہ ہے۔ *د مسٹریس آف سپائیسیز* لکھکے اپنی ساہتی جیون دی شروات کیتی۔ لاس اینجلس نے اسنوں اس سال دا سبھ توں ودھیا ناول اعلان کیتا سی۔ اٹھ سال بعد اس ناول اتے گرندر چڈا نے فلم بنائی جس وچّ ایشوریا رائے ایکٹریس سی۔ اس دیاں رچناواں اٹلانٹک منتھلی اتے نیویارکر سمیت 50 توں زیادہ اخباران وچّ چھپیاں۔ اس نوں امریکن بکّ اوارڈ مل چکیا ہے اتے اس دیاں کتاباں دا 29 بولیاں  وچّ ترجمہ ہوئیاں  ہن۔

## حوالے

 
گٹھ:امریکی لکھاری