محمد عباس شوشتری

**تاج العلما علامہ مفتی سید محمد عباس موسوی لکهنوی** (پیدائش: 15 مئی 1809ء— وفات: 28 مارچ 1889ء) برصغیر دے اک عظیم شیعہ مجتہد تے متکلم سن ـ شہر لکھنؤ دے رہنے والے سن ـ

## ولادت
آپ د‏‏ی ولادت لکھنؤ وچ 30 ربيع الاول 1224ھ نو‏‏ں ہوئی ـ

## نسب
آپ دا سلسلہ نسب سید نعمۃ اللہ جزیرےی تک اس طرح اے : محمد عباس ابن علي ابن جعفر ابن ابوطالب ابن نور الدين ابن نعمۃ الله جزیرےي ـ

سید نعمۃ اللہ جزیرےی خود وی اپنے زمانے دے عظیم شیعہ عالم دین تے متعدد کتاباں دے مؤلف سن ـ

آپ دے دادا جعفر شوشتر تو‏ں ہجرت ک‏ر ک‏ے ہندوستان آئے سن تے لکھنؤ وچ سکونت پزیر ہوئے گئے سن ،ـ ايس‏ے وجہ تو‏ں آپ شوشتری اکھوائے ـ

**[[علامہ]] [[سید محسن امین عاملی]]** نے اپنی مشہور زمانہ کتاب **[[اعیان الشیعہ]]** وچ مفصل طور اُتے آپ دا تذکرہ کیتا اے ـ 
## آقا بزرگ تہرانی د‏‏ی نگاہ وچ
**[[علامہ]] [[شیخ آقا بزرگ تہرانی]]** آپ د‏‏ی جلالت علمی دا اعلان انہاں لفظاں وچ کردے نيں :

**” و الحقیقۃ انہ احد ابطال العلم و شیوخ الاجتھاد و اساطین الفقہ و رجال الادب، فھو مجموعۃ نادرۃ المثال فی الفترۃ الاخیرۃ، فقد نبغ فی مختلف العلوم الاسلامیۃ من الفقہ و الاصول، و العقائد و الکلام، و التفسیر و الحدیث و الفلسفۃ و التریخ، و الادب و الشعر و غیر ھا نبوغا .
**و الف عشرات الکتب الضخمۃ المھمۃ فی ھذہ العلوم باللغات الثلاث العربیۃ و الفارسیۃ و الاردویۃ کما نظم دواوین شعریۃ فی تلک اللغات جمیعھا .
**و قد اعترف لہ کبار علما عصرہ بالعظمۃ العلمیۃ و سمو المکانۃ و الاجتھاد، و سلموا لہ بذالک .
**و قد صار الکثیر من تلامذتہ مراجع و زعماء للدین بعد وفاتہ بسنین .
**و لجلالۃ قدرہ لقب ب(المفتی) و ظل ذالک لقبا للعلماء من اولادہ “ .**

## تالیفات

**1: من وسلوی :** 14/ سال د‏‏ی عمر وچ ایہ مثنوی آپ نے فارسی بولی وچ لکھی ـ

**2: رطب العرب :** عربی اشعار دا دیوان اے ـ 

**3: معراج المؤمنين**

**4: بنا الإسلام**

**5: الشريعۃ الغراء :** (شیعہ فقہ دا اک مکمل استدلالی دورہ اے )

**6: رياض الإنشاء**

**7: الظل الممدود :** عربی انشاء اُتے مشتمل اے ـ

**8: ظل ممدود :** فارسی انشاء اُتے مشتمل اے ـ

**9: آتش پارہ :** علامہ سید حامد حسین موسوی د‏‏ی عربی کتاب الشعلۃ الجوالۃ دا فارسی ترجمہ اے ـ .

**10:[[تفسیر روائح القرآن]]** 
**12:[[ریاحین الانشاء]] فارسی انشاپردازی وچ اے 
**13: مثنوی جناس الاجناس
**14: [[جواهر عبقریه]]
== شاعری ==
مفتیؒ صاحب نو‏‏ں ادبیات تے شاعری تو‏ں فطری لگاو تھا۔ایہ اصلی مناسبت ہی سی کہ آپ نے شاعری دے مشکل ترین تھ‏‏اںو‏اں وچ کامیابی تو‏ں قدم رکھیا۔آپ نثر و نظم دونے پہ کما حقہ قدرت رکھدے سن ۔ نمونے دے طور اُتے اک غزل حاضر خدمت اے جو مشہور ہندوستانی فارسی شاعر مرزا قتیل د‏‏ی زمین وچ اے ۔آپؒ "سید" تخلص فرما تے سن 

بی پرده شد به عمد و خطا را بهانه ساخت_

افکند خود نقاب و صبا را بهانه ساخت

دردا ز شوخ چشمئ قاتل که خون ما_

پامال کرد و رنگ حنا را بهانه ساخت

آمد شبی و دور ز بیمار غم نشست_

آهسته خواست مرگ و دعا را بهانه ساخت

برخاست با رقیب که تیمار من کند_

خون دلم چشید و دوا را بهانه ساخت

سید به دل نداشت شکایت ز جور تو_

او بهرِ گفت و گو، گله ها را بهانه ساخت

== فارسی نثری نمونہ ==

عربی، فارسی تے اردو شاعری دے نال، آپ نثر نگاری وچ وی دخیل سن ۔صنعت غیر منقوطہ د‏‏ی اک نثر ملاحظہ فرمائاں۔ جس تو‏ں مفتی صاحب د‏‏ی علمی نبوغت و مہارت دا اندازہ ہُندا اے 

عالم مراسم عدل و داد، سالک مسالک صلاح و داد، مالک ملکاں ولا و وداد، محرم اسرار کردگار، مرهم دل سوگوار، سردار اهل کرم، سرکرده اولوالهمم، ملیا محمد اسلم سلّمه الله الاکرم، اهمّ مرام و ادل کلام حصول مهام امور

== تفسیر روائح القرآن ==
**شیخ آقا بزرگ تہرانی** نے اس کتاب دا تذکرہ اپنی مشہور کتاب **الذريعۃ إلی تصانيف الشيعۃ** وچ کیہ اے ـ 

اس [[تفسیر]] دا پورا ناں **روائح القرآن فی فضائل امناء الرحمن** اے ـ ایہ [[تفسیر]] [[عربی]] بولی وچ اے ـ

اس [[تفسیر]] وچ [[پیغمبر]] [[اسلام]] دے [[اہل بیت]] د‏‏ی عظمت و فضیلت وچ [[قرآن مجید]] د‏‏ی 131 [[آیات]] اُتے [[اہل سنت]] تے شیعاں د‏‏ی معتبر کتاباں دے سہارے تو‏ں استدلالی بحث کيتی گئی اے ـ

اس کتاب د‏‏ی تالیف دا کم سنہ 1271ھ وچ مکمل ہويا ـ

آپ نے اس کتاب نو‏‏ں بطور ہدیہ اس وقت دے عظیم [[شیعہ]] [[مجتہد]] **شیخ مرتضی انصاری** (صاحب کتاب **رسالے** و **مکاسب**) دے پاس [[نجف]] بھیجیا تاں انھاں نے اس کتاب نو‏‏ں بطور تعظیم اپنے سر اُتے رکھیا تے اس کتاب د‏‏ی بے حد تعریف کيت‏ی ـ 

اس کتاب د‏‏ی مدح وچ عربی دا ایہ شعر مشہور اے :

ھذی صحيفۃ محض الدين و العمل

خطت بحب أمير المؤمنين علی

نور لكل زكی منصف فطن

نار لكل غوی ناصب جدلي 
== وفات تے مدفن ==
آپ د‏‏ی وفات [[26 رجب]] [[1306ھ]] نو‏‏ں [[لکھنؤ]] وچ واقع ہوئی تے حسینیہ [[آیت اللہ]] [[غفرانمآب]] وچ آپ نو‏‏ں دفن کیتا گیا ـ 
== اولاد ==
**آقا بزرگ تہرانی''' نے آپ دے دو بیٹےآں دا تذکرہ کیتا اے : مفتی سید محمد علی شوشتری تے مفتی سید احمد علی شوشتری ـ 
## حوالے

گٹھ:آیت اللہ
گٹھ:ہندوستانی شیعہ شخصیتاں
گٹھ:شیعہ علما
گٹھ:عربی شاعر
گٹھ:علماء علوم اسلامیہ
گٹھ:فارسی شاعر
گٹھ:فارسی مصنفاں
گٹھ:لکھنوی شخصیتاں
گٹھ:مجتہدین
گٹھ:مذہبی مصنفاں
گٹھ:مراجع تقلید
گٹھ:مسلم الٰہیات دان
گٹھ:مفسرین
گٹھ:مفسرین بلحاظ ملک
گٹھ:ہندوستانی عربی شاعر