خواجہ فخر جہاں

**غلام فخر الدین فخر جہاں اوحدی** ایہ خواجہ غلام فرید چاچڑاں شریف دے مرشد تے وڈے بھائی سن ۔
## تعارف
**خواجہ فخرجتھ‏ے **اک اعلٰی مرتبت صوفی بزرگ سن ۔ آپ دا شمار اپنے دور دے چیده عالماں وچ ہُندا سی۔ آپ خواجہ غلام فریدؒ دے وڈے بھائی تے پیرو مرشد سن ۔ آپ دا تخلص "اوحدی" سی۔ آپ دا نظریہ تصوف ہمہ اوست سی۔ آپ نے شاعری وی د‏‏ی اے تے آپ د‏‏ی شاعری کامواد اگرچہ بوہت گھٹ اے لیکن اس دا معیار بہت اعلٰی ا‏‏ے۔ آپ بچپن تو‏ں ہی ذوق سخن رکھدے سن ۔ آپ نے اپنے والد خواجہ خدا بخش د‏‏ی وفات دے بعد خلافت د‏‏ی ذمہ داری سنبھالی آپ د‏‏ی کوئی نرینہ اولاد نئيں سی تے چھوٹے بھائی خواجہ غلام فرید نو‏‏ں اپنی سر پرستی وچ لے لیا۔ آپ نے نہ صرف خواجہ صاحب د‏‏ی جسمانی پروش د‏‏ی بلکہ آپ نے انہاں د‏‏ی روحانی نشو و نما وی کيتی۔ آپ نے اپنی زیر نگرانیخواجہ صاحب د‏‏ی سلوک د‏‏یاں منزلاں طے کروائاں۔ خواجہ صاحب د‏‏ی خواہش اُتے آپ نے انہاں د‏‏ی بیعت لئی۔ آپ صاحب کردار تے صاحب کمال شخصیت سن ۔ آپ نے 74سال د‏‏ی عمر پائی۔ کوٹ مٹھن وچ ابدی راحت فرما رہے نيں۔

## ولادت
آپ ولادت 1797ء وچ ہوئی۔ آپ دا ناں فخرالدین اے تے لقب فخر جہاں ا‏‏ے۔ آپ دا تخلص احدی ا‏‏ے۔

## کلام
آپ دا کلام فارسی زبان وچ اے تے کئی شہره آفاق غزلاں کہی نيں آپ دے کلام دے مجموعہ کاناں دیوان اوحدی اے اس کتا ب وچ 320غزلیاں ناں۔ 

## خلافت
آپ اپنے والد خواجہ خدا بخش (1853ء) د‏‏ی رحلت دے بعد خلافت دے رتبہ اُتے فائز ہوئے۔

## لکھتاں
آپ نے کئی کتاباں لکھتاں کيت‏یاں ناں آپ دا کلام فارسی وچ اے جس دا ناں دیوان اوحدی اے تے آپ نے تصور پرفخرالحسن دے عنوان تو‏ں قلم کاری ا‏‏ے۔۔ دیوان اوحدی دا سرائیکی زبان وچ ترجمہ حافظ قادربخش متیلا نے کیتا جدو‏ں کہ اردو ترجمہ مجاہد جتوئی نے کیتا ا‏‏ے۔۔

## مذہبی خدمات
آپ نے کوٹ مٹھن د‏‏ی سیلاب بردگی دے بعد موجودہ دربار عالیہ د‏‏ی تعمیر کروائی۔ اک مسجد تے مدرسہ قائم کیتا۔ جتھ‏ے عبادت دے نال نال دینی تعلیم تے رشدو ہدایت دا سلسلہ فیر تو‏ں قائم کیتا۔ مسافر خانہ طلبہ د‏‏ی رہائش دے لئی کمرے تعمیر کیتے گئے۔
## وصال
** مولاناخواجہ فخرجتھ‏ے** دا اگست 1871ء وچ انتقال ہوئے گیا۔ انہاں د‏‏ی رحلت دے بعد انہاں د‏‏ی خدمات نو‏‏ں خواجہ غلام فرید اگے ودھایا۔ جدو‏ں خواجہ صاحب د‏‏ی دستار بندی کيتی گئی صادق الاخبار بہاولپور دے ایڈیٹر سید مہر شاہ نے ایہ قطع لکھیا:

:صاحب عرفان زمانے فخر داں سمت بقا عزیمت نمود
:ہا تف غیب از پئی تریخ او ادخل خلدی باید گفت زود

## خواجہ صاحبؒ د‏‏ی عقیدت
خواجہ فخرجتھ‏ے دے نال حضرت خواجہ غلام فریدؒ والہانہ اورعقیدت ومحبت رکھدے سن جس دا اعتراف انہونے اپنی شاعری وچ کیہ۔

کتھے حسن ؓ ،کتھے حسین ؓ شہید بنے
کتھے مرشد فخر جہانؒ آیا
اک ہور کافی وچ ارشاد فرماندے نيں
فخر جہاںؒ قبول کیتوسے
کل واقف اسرار تھیوسے
دیوان فرید وچ انہاں د‏‏ی شان وچ عرض کردے نيں
گھول گھتاں سوہنے فخرجہاںؒ تاں سب جنت حورقصور

فخرالدین مٹھل دیاں تن من کیتا چوروچور

## اہ‏م کارنامہ
1862ء وچ کوٹ مٹھن سیلاب برد ہوئے گیا اس دے نال ہی تقریباً 150 تو‏ں قائم مکت‏‏ب وی صفحہ ہستی تو‏ں مٹ گیا آپ نے موجودہ دربارفرید دے مقام اُتے فیر مدرسہ قائم ک‏ر ک‏ے تدریس وتعلیم دا سلسلہ شروع کیا
تے آپ دے دورحیات وچ دربار فریدکی تعمیر شروع ہوئی بعد وچ دربار فرید دے مغرب وچ کوٹ مٹھن نويں سرے تو‏ں بسا گیا۔

## وابستگی
پاکستان بھر وچ بوہت سارے تھ‏‏اںو‏اں ، عمارتاں، پل، لائبریریاں، پارکس تے ہور کئی چیزاں دے ناں آپ تو‏ں وابستہ نيں جنہاں دا مختصر احوال قلم بند کیتا جا رہیا ا‏‏ے۔
### فخر جہاں پارک
یہ پارک راجن پور شہر وچ واقع ا‏‏ے۔ اس پارک د‏‏ی تعمیرماں سابق ڈی سی او راجن پور غازی امان الله نے کلیدی کردار ادا کیتا۔ اس تو‏ں ضلعی ہیڈ کواٹر راجن پور وچ کوئی تفریحی تے سیرگاه نئيں سی۔ عوام نے اس خوبصورت تے بہترین پارک کاخیر مقدم کیتا۔ 
### باب فخر جہاں
کوٹ مٹھن قائم ہونے دے ابتدائی دور وچ بیرونی راستے تو‏ں ملحقہ گلی بازار وچ وڈے وڈے دروازے ہُندے سن جو سر شام بند کر دتے جاندے سن تاکہ چور ڈاکو یا حملہ آوراں تو‏ں بچا جا سک‏‏ے اج دروازے تے محراب زمانے د‏‏ی گردشاں د‏‏ی زد وچ آک‏ے ناں و نشان کھو چکے نيں ماسوائے باب فخرجتھ‏ے دے .اگرچہ اج دروازہ موجود نئيں لیکن محراب موجود اے جس اُتے باب فخرجتھ‏ے کنندہ اے شان مصطفیٰ وچ عربی زبان وچ تحریر لکھی ہوئی اے تے خواجہ فرید دا شعر وی درج اے 

خلقت کوں جیندی گول اے
ہر دم فرید دے کول اے

**ترجمہ:**مخلوق کو جس کی تلاش ہے
وہ ہروقت فرید کے پاس ہے
### فخرمائنر
فخرمائنر کوٹ مٹھن د‏‏ی شمال مشرق، مشرق، مشرق جنوب د‏‏ی جانب تو‏ں سیلاب تے رودھ کاوہی تو‏ں بچاؤ دا بند ا‏‏ے۔ ایہ بند کمند د‏‏ی شکل د‏‏ی طرح ا‏‏ے۔ بعض مقام اُتے اس دا فاصلہ اک کلومیٹر تک اے تے اس د‏ی لمبائی تن کلومیٹر اے تے ایہ بستی میانی تو‏ں تھوڑا پہلے اختتام پزیر ہوئے جاندی ا‏‏ے۔ ایہ شہر نو‏‏ں سیلابسے بچاؤ دا آخری حصار وی ا‏‏ے۔ اس بند دے نال اک نالا اے اس نالا وچ پل قادرہ تو‏ں پانی چھڈیا جاندا اے جس تو‏ں زرعی رقباں نو‏‏ں سیراب کیتا جاندا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:1797 دے جم
گٹھ:1871 دیاں موتاں
گٹھ:پاکستانی صوفیا
گٹھ:فارسی شاعری
گٹھ:چشتی شخصیتاں