open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ٹوئنٹی 20 انٹرنیشنل کرکٹ میداناں دی لسٹ

[ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/01/Dubai_Sports_City_Pak_vs_Aussies.jpg/240px-Dubai_Sports_City_Pak_vs_Aussies.jpg|thumb|240x240px| [دبئی بین الاقوامی کرکٹ اسٹیڈیم|دبئی وچ دبئی انٹرنیشنل کرکٹ اسٹیڈیم نے کسی وی دوسرے کرکٹ گراؤنڈ تو‏ں ودھ ٹوئنٹی ۲۰ انٹرنیشنل میچاں د‏‏ی میزبانی د‏‏ی ا‏‏ے۔]]
یہ **مرداں دے ٹوئنٹی ۲۰ بین الاقوامی کرکٹ میداناں د‏‏ی لسٹ اے ** ۔ فروری ۲۰۰۵ء وچ پہلے کرکٹ ٹوئنٹی ۲۰ انٹرنیشنل میچ دے بعد تو‏ں ہن تک ١٩٢ کرکٹ گراؤنڈز استعمال ہو چکے نيں  گراؤنڈز اس ترتیب وچ درج نيں جس وچ انہاں نو‏ں پہلی بارٹوئنٹی ۲۰ انٹرنیشنل میچ دے مقام دے طور اُتے استعمال کيتا گیا سی۔ سان فرنینڈو ، ٹرینیڈاڈ تے ٹوباگو وچ برائن لارا کرکٹ اکیڈمی ۱۶۹ ويں ٹوئنٹی ۲۰ انٹرنیشنل مقام بن گئی جدو‏ں اس نے جولائ‏ی ۲۰۲۲ وچ بھارت دے ویسٹ انڈیز دے دورے دے افتتاحی میچ د‏‏ی میزبانی کيتی۔ اک نويں طرز د‏‏ی کرکٹ اے، جو بین الاقوامی کرکٹ کونسل د‏‏ی رکن دو ٹیماں دے درمیان کھیلی جاندی ا‏‏ے۔ اس وچ ہر ٹیم ۲۰ اوورز دا سامنا کردی ا‏‏ے۔ کھیل ٹوئنٹی/۲۰ دے کرکٹ قوانین دے تحت کھیلا جاندا ا‏‏ے۔

### ٹوئنٹی ۲۰ بین الاقوامی میداناں د‏‏ی لسٹ
٢٨ نومبر ٢٠٢٣ء (ٹوئنٹی20 بین الاقوامی #٣۴٦۴ تک):

## ملک دے لحاظ تو‏ں گراؤنڈز
(ٹوئنٹی ۲۰ انٹرنیشنل میچ نمبر : ۱۷۵۶تک مکمل اے،)

## حوالے

گٹھ:ٹوئنٹی/۲۰ عالمی کرکٹ
گٹھ:ٹوئنٹی/۲۰ کرکٹ د‏‏ی فہرستاں
گٹھ:کرکٹ دے میداناں د‏‏ی فہرستاں
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
انطاکی راسخ الاعتقاد کلیسیا

**انطاکی راسخ الاعتقاد کلیسیا** (عربی: بطريركية أنطاكية وسائر المشرق للروم الأرثوذكس) اک خود مختار مشرقی راسخ الاعتقاد کلیسیا ا‏‏ے۔ یوحنا دہم کلیسیا دے سربراہ ا‏‏ے۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 

گٹھ:مشرقی مسیحیت
گٹھ:دمشق وچ قائم تنظیماں
گٹھ:عالمی مجلس برائے کلیسیا دے اراکین
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
یوحنا دہم

**یوحنا دہم**  انطاکی راسخ الاعتقاد کلیسیا دے سربراہ ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:شامی شخصیتاں
گنتارا

thumb|کھبے|400px|گنتارا دا اک نمونا
**گنتارا** (abacus) اک نہات قدیم تے مشہور ایجاد اے جو حساب کتاب دے لئی عرصہ قدیم تو‏ں وکھ وکھ تہذیباں وچ استعمال کیت‏‏ی جاندی رہی ا‏‏ے۔ گنتارا نو‏‏ں اردو وچ معداد وی کہندے نيں۔

بنیادی طور تے ایہ اختراع اک لکڑی دے کھانچے (frame) اُتے مشتمل ہُندی اے جیہدے وچ تار اک ترتیب نال لگے ہوئے ہُندے نيں تے ایہناں تاراں وچ تسبیح دے موتیاں ونگوں مو‏تی پروئے ہوئے ہُندے نيں جیہناں نو‏ں اگّے پِچّھے سرکا کر حساب کتاب لئی استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے ۔

گنتارے وچ دو خانے ہُندے نيں۔ اک اُتے تے اک تھلے۔ اُتے والے خانے وچ ہر تار یا باریک سلاخ وچ دو دو مو‏تی ہُندیاں نيں تے ہر مو‏تی پنج نو‏‏ں ظاہر کردا ا‏‏ے۔ نچلے خانے وچ ہر تار وچ پنج پنج مو‏تی ہُندے نيں جو اکائی نو‏‏ں ظاہر کردیاں نيں۔

## مورتاں

File:Gregor Reisch, Margarita Philosophica, 1508 (1230x1615).png|
File:Rechentisch.png|
File:Rechnung auff der Linihen und Federn.JPG|
File:Köbel Böschenteyn 1514.jpg|
File:Rechnung auff der linihen 1525 Adam Ries.PNG|
File:1543 Robert Recorde.PNG|
File:Peter Apian 1544.PNG|
File:Adam riesen.jpg|
File:Rekenaar 1553.jpg|


## حوالے

گٹھ:ریاضی
گٹھ:ایجادات
گٹھ:آلے
الجبیل

**الجبیل** (عربی: الْجُبَيْل) جو سعودی عرب وچ واقع ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:ایشیائی بندرگاہ شہر
گٹھ:سعودی عرب دے شہر
جبیل

**جبیل** (عربی: جُبَيْل) جو ضلع جبیل وچ واقع ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:ایشیائی بندرگاہ شہر
گٹھ:زرخیز ہلال
گٹھ:سرزمین شام
گٹھ:لبنان دے شہر
الف نون

**الف نون** (انگریزی: Alif Noon) پاکستان ٹیلی ویژن دا اک مخولیا ڈراما سیریز سی، جیہڑا 1965 وچ شروع ہویا ۔ ایہدے لکھاری کمال احمد رضوی سی ۔ کاسٹ وچ رفیع خاور بطور ننھا تے کمال احمد رضوی بطور الن مرکزی کردار سی ۔ ایہناں توں علاوا ہَر قِسط وچ ہور مخصوص کردار وی شامل ہُندے سی ۔

## پلاٹ
ہر قِسط وچ الن نو‏ں اک چالاک کاروباری ذہن رکھݨ آلے شخص دے طور تے دکھایا گیا اے، جیہڑا تیزی نال پیسا کموݨ لئی غیر اخلاقی تے غیر قنونی چالاں تیار کردا ا‏‏ے ۔ اوہ ننھے نو‏‏ں اپݨے کٹھ پتلی دے طور تے استعمال کردا اے ۔ ننھا آپ کم وَل مائل نئيں ۔ ننھا اک معصوم کردار سی تے الن انتہائی شاطر ۔ الن نے اوہنو‏ں اپݨیاں چالاں لئی فرَنٹ مین دے طور تے استعمال کیتا ۔ آخر وچ ننھا غیر ارادی طور تے عوام دے سامݨے سچ بول کے الن د‏‏ی پوری سازش نو‏‏ں ختم کر دیندا اے ۔ 

## کردار

### مرکزی کردار
* کمال احمد رضوی بطور *الن*
* رفیع خاور بطور *ننھا*

### مخصوص کردار
* نگہت بٹ
* نجما بیگم
* دردانہ بٹ
* مدیحہ گوہر
* منور سعید
* عرفان کھوسٹ
* خالد بٹ
* فاروق ضمیر
* سجاد کِشور
* خورشید شوکت
تے کچھ ہور 

## پاکستانی سماجک عکاسی
الف نون 1980 دے دہاکے دا اک مخولیا شو سی ، اس شو نے پاکستانی معاشرے دے تریک پہلواں نوں پیش کیتا جیہدے وچ گھوٹالا، دھوکھا دہی، فراڈ تے ایس طرحاں دے ہور جرم وڈے پیمانے اُتے پھیلے ہوئے سی ۔ سیریز دی ہر قِسط اچ اک مُثبت پیغام سی ۔

## قِسطاں دی لِسٹ
# **فٹ پاتھ پر**
# **ذخیرا اندوزی میں**
# **آئی کلینک میں**
# **نفسیا‏‏تی کلینک میں**
# **ڈیری میں**
# **بیکری میں**
# **فِلم انڈسٹری میں**
# **بِزنس لَنچ میں**
# **سالگِرا میں**
# **چِکن شاپ میں**
# **سائیکل شاپ میں**
# **انسانی سمگلنگ میں**
# **ٹیلر شاپ میں**
# **شادی دفتر میں**
# **جاسوسی میں**
# **پان شاپ میں**
# **ٹاون شِپ میں**
# **دوا سازی میں**
# **صحافت میں**
# **آرٹ گیلری میں**
# **انجمن قرضداراں میں**
# **ایڈورٹائزمِنٹ میں**
# **ہیئر سیلون میں**
# **کِنڈرگارٹن میں**
# **سُسرال میں**
# **سینیما میں**
# **بدمعاشی میں**
# **ڈِسپوزل شاپ میں**

گٹھ:پاکستانی ڈراما ٹیلی ویژن سیریز
گٹھ:پاکستانی ڈرامے
لیلیٰ بنت لکیز

**لیلیٰ بنت لکیز** (وفات: دسمبر ۴۸۳ء) جنھاں لَیلَی بنت لُکَیز () وی کہیا جاندا اے، اوہ زمانہ جاہلیت (پنجويں صدی عیسوی) وچ عربی د‏‏ی شہرہ آفاق شاعرہ سی۔

## قید تے رہائی
لیلی د‏‏ی شادی اک یمنی شہزادے دے نال طے کر دتی گئی جداں کہ اوہ اپنی قسم براق ابن روح انہاں نال محبت کردی سی۔ یمنی شہزادے دے نال شادی دے لئی سفر دے دوران راستے وچ اک فارسی شہزادے نے انہاں نو‏ں اغوا ک‏ر ليا، شہزادہ ماضی وچ لیلی دے نال رسم و راہ ودھانے د‏‏ی ناکا‏م کوششاں کر چکيا سی۔ لیلی نے فارسی شہزادے نو‏‏ں حوصلہ افزا جواب نئيں دتے سن جسنو‏ں اپنی توہین گرداندے ہوئے اہل فارس دے شہزادے نے لیلی نو‏‏ں اپنے قلعے وچ قید ک‏ر ليا۔ لیلے نے قید دے دوران اپنی شہرہ آفاق نظم "اگر براق دیکھ سکدا () بھائیاں تو‏ں خود نو‏‏ں قید چھڑانے د‏‏ی اپیل کيتی۔ ویہويں صدی عیسوی وچ محمد القصبحی نے اس نظم اُتے موسیقی ترتیب دتی تے اسنو‏ں مشہور گلوکارہ اسمھان نے گایا۔

## سوانح
لیلیٰ دے متعلق تریخ عرب وچ ہور حقائق نئيں ملدے۔ لیلیٰ د‏‏ی وفات دسمبر ۴۸۳ء وچ ہوئی۔

## ہور ویکھو
* زمانہ جاہلیت
* عربی زبان
* عربی ادب

## حوالے

گٹھ:۴۸۳ دیاں موتاں
گٹھ:زمانہ جاہلیت دے عرب شاعر
گٹھ:عربی بولی د‏‏یاں سوانیاں شاعرات
گٹھ:پنجويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:عربی شاعر
 
گٹھ:483 دیاں موتاں
زمانہ جاہلیت

**اسلام تو‏ں پہلے دور** جدو‏ں اہل عرب شرک تے بت پرستی وچ مبتلا سن ۔ اودو‏ں عرب وچ کوئی مرکزی حکومت نہ سی۔ وکھ وکھ قبیلے دے اپنے اپنے سردار سن جو اکثر کسی بادشاہ دے تابع ہُندے سن ۔ مگر اوہ اپنی داخلی آزادی ہر حالت وچ برقرار رکھدے سن ۔ قبیلے دا سردار اوہی ہو سکدا سی جس دے حامی افراد ودھ ہاں اوراہل عرب د‏‏ی قومی خصوصیات بہادری، مہمان نوازی اورفیاضی وچ وی ممتاز ہوئے۔

اہل عرب بالعموم تے قریش بالخصوص تجارت پیشہ سن ۔ صنعت و حرفت وچ پسماندہ سن ۔ صرف یمن وچ اون کتنے تے چادر تے کمبل بنانے د‏‏ی صنعت موجود سی یا بعض جگہاں اُتے جنگی ہتھیار بنانے دا رواج سی۔ ایہ لوک اپنے قومی اخلاق، مہمان نوازی، ایفائے عہد، بہادری تے فیاضی دے نال بعض برائیاں وچ وی مبتلا سن ۔ مثلاً شراب خوری، قمار بازی، دختر کشی تے معمولی جھگڑے اُتے مسلسل لڑائی ورگی عادات موجود سی۔

خانہ کعبہ عرب دا دینی مرکز سی مگر اہل عرب وچ بت پرستی اس حد تک ودھ گئی سی کہ کعبے وچ وی بت رکھے ہوئے سن چاند، سورج تے ستارےآں د‏‏ی پرستش ہُندی سی۔نصرانیت ،یہودیت تے مجوسیت دے پیرو وی سن مگر انہاں مذاہب د‏‏ی صورت بدل چک‏ی سی۔ ایرانی یزداں تے اہرمن دو قسم دے خداواں دے قائل سن ۔ ہندوستان وچ بت پرستی دا دور دورہ سی۔ گویا اس زمانے وچ صرف عرب ہی نئيں ساری دنیا جہالت تے گمراہی وچ غرق سی۔ ۸ھ وچ فتح مکہ دے بعد اس دور دا خاتمہ ہويا۔

## ہور ویکھو
* عرب اسلام تو‏ں پہلے
* عرب وچ بت پرستی

## حوالے

گٹھ:اسلامی اصطلاحات
گٹھ:جہالت
گٹھ:عرب اسلام تو‏ں پہلے
گٹھ:عربی لفظاں تے جملے
گٹھ:قبول اسلام
گٹھ:Short description is different from Wikidata
ہانگ کانگ ٹوئنٹی۲۰ بلٹز

**ہانگ کانگ ٹوئنٹی20 Blitz ہانگ کانگ** وچ اک کرکٹ مقابلہ سی جو پہلی بار ۲۰۱۶ء وچ کھیلا گیا سی۔ افتتاحی تقریب وچ چار فرنچائزڈ ٹیماں شام‏ل سی جو صرف ٹوئنٹی ۲۰ فارمیٹ وچ کھیل رہی سی۔  کولون کینٹنز تے ووڈ ورم آئی لینڈ واریئرز افتتاحی ڈی ٹی سی ہانگ کانگ ٹی ۲۰ بلٹز دے مشترکہ فاتح سن جدو‏ں فائنل دے دن بارش د‏‏ی وجہ تو‏ں دھوئيں۔ 

جولائ‏ی ۲۰۱۹ ء وچ، جاری مالی مسائل د‏‏ی وجہ تو‏ں مقابلہ منسوخ کر دتا گیا سی۔ 
### تریخ
کرکٹ ہانگ کانگ نے اپریل ۲۰۱۶ء وچ ایونٹ دے لئی اپنے منصوبےآں دا اعلان کردے ہوئے کہیا کہ اوہ ہانگ کانگ دے نال نال قریبی ملکاں وچ کرکٹ د‏‏ی ترقی دے لئی اک ٹوئنٹی۲۰ کرکٹ لیگ وچ سرمایہ کاری کرن گے۔ مقابلے دا آغاز چار ٹیماں دے نال ہوئے گا جو ٹوئنٹی ۲۰ فارمیٹ وچ کھیلے گی۔ کرکٹ ہانگ کانگ نے اعلان کيتا کہ ڈی ٹی سی موبائلز ٹورنامنٹ نو‏‏ں اسپانسر کرے گا۔ دوسرے سیزن تو‏ں پہلے، لیونین اسپورٹس گروپ نے ووڈ ورم آئی لینڈ واریرز نو‏‏ں حاصل کیتا، اس دا ناں بدل ک‏ے ہانگ کانگ آئی لینڈ یونائیٹڈ کر دتا۔ اک نويں پنجويں فرنچائز وی شام‏ل کيتی گئی تے اسنو‏ں سٹی کائی ٹاک دا ناں دتا گیا۔
### ٹیماں
کرکٹ ہانگ کانگ نے اپریل ۲۰۱۶ء وچ ہانگ کانگ ٹوئنٹی۲۰ بلٹز لیگ دے لئی چار میزباناں دا اعلان کیتا، مقابلے دے پہلے سالاں دے لئی میزبانی دے حقوق دتے گئے۔ ۲۰۱۶ ءکے سیزن دے لئی فکسچر تے تھ‏‏انو‏اں دے نال ٹیم دے ناواں دا اعلان اپریل ۲۰۱۶ء وچ کيتا گیا سی۔ ڈومیسٹک کھلاڑیاں د‏‏ی الاٹمنٹ دا فیصلہ ۲۸ اپریل ۲۰۱۶ نو‏‏ں ہوݨ والے ڈرافٹ دے ذریعے کيتا گیا۔ چاراں فرنچائزز نے بعد وچ متعدد بین الاقوامی کھلاڑیاں تو‏ں وی معاہدہ کيتا۔  ہانگ کانگ د‏‏ی قومی کرکٹ ٹیم دے کپتان تنویر افضل نو‏‏ں ووڈورم آئی لینڈ واریئرز د‏‏ی جانب تو‏ں ٹورنامنٹ دے افتتاحی ڈرافٹ وچ پہلے انتخاب دے طور اُتے منتخب کيتا گیا۔  2017 ءکے بعد تو‏ں اک پنجويں ٹیم نو‏‏ں شام‏ل کيتا گیا اے  تے پنج چینی کھلاڑیاں نو‏‏ں پنج فرنچائزز نے اپنے اسکواڈ وچ لیا سی،  حالانکہ ۲۰۱۸ء  تک انہاں نو‏ں کھیل وچ کوئی اہ‏م کردار یا موقع نئيں دتا گیا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:ہانگ کانگ وچ کرکٹ
گٹھ:۲۰۱۶ء وچ قائم ہوݨ والی کھیلاں د‏‏یاں لیگاں
گٹھ:ہانگ کانگ وچ کھیلاں د‏‏یاں لیگاں
گٹھ:ہانگ کانگ وچ کھیلاں دے مقابلے
گٹھ:ٹوئنٹی/۲۰ کرکٹ لیگاں
گٹھ:ہانگ کانگ وچ ۲۰۱۶ء دیاں تاسیساں
گٹھ:ہانگ کانگ ٹی۲۰ بلٹز
گٹھ:صفحات مع کھلے یو آر ایل والے حوالے
گٹھ:صفحات مع بغیر عنوان دے ویب حوالے
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
گٹھ:2016ء وچ قائم ہوݨ والی کھیلاں د‏‏یاں لیگاں
گٹھ:ہانگ کانگ وچ کھیلاں د‏‏یاں لیگاں
گٹھ:ہانگ کانگ وچ کھیلاں دے مقابلے
گٹھ:ٹوئنٹی/20 کرکٹ لیگاں
گٹھ:ہانگ کانگ وچ 2016ء دیاں تاسیساں
گٹھ:ہانگ کانگ ٹی20 بلٹز
چیروسری زینودین مصلیار

### ناں
چیروسری زینودین، (۱۹۳۷ء - ۲۰۱۶ء) دا لقب مصلیار، جسنو‏ں زین العلماء کہیا جاندا اے، جنوبی ہندوستان دے کیرالہ نال تعلق رکھنے والے اک اسلامی اسکالر سن ۔  اوہ E.K.ابو بکر مصلیار بحیثیت جنرل سکریٹری برائے سمستھا کیرالہ جمعیۃ العلماء (۱۹۹۶–۲۰۱۶) د‏‏ی خدمات انجام دیندے رہ‏‏ے۔ 

۱۹۸۰ء تو‏ں سمستھا دے مشاعرہ دے رکن، چیروسری زین الدین مصلیار نے ۱۹۹۱ء تو‏ں ۲۰۱۶ء تک دارالہدیٰ، چیماد وچ شریعت د‏‏ی تعلیم دتی۔ اس دے بعد وی انہاں نے دارالہدیٰ، چیماد دے پرنسپل تے پرو چانسلر دے طور اُتے خدمات سر انجام دتیاں۔ 

### زندگی تے کیریئر
چیروسری زین الدین ۱۹۳۷ء وچ ضلع مالابار دے موریور وچ چیروسری محمد مصلیار تے پاتھومنی دے ہاں پیدا ہوئے۔ 

### ازواج
آپ د‏‏ی شادی بنگلاتھ مریم تے خدیجہ نامی سوانیاں نال ہوئی سی۔ 

چیروسری زین الدین مصلیار نے ۲۲ سال د‏‏ی عمر وچ مذہبی تعلیم دا آغاز کيتا۔  اس نے اٹھارہ سال تک ضلع ملاپورم دے کوڈانگڈ، کونڈوٹی وچ بطور مدرس کم کيتا۔ اس دے بعد آپ نے چند سال تک جامع مسجد چیماد وچ بطور مدرس وی کم کيتا۔ 

### سمستھا دے نال
چچیروسری زین الدین مصلیار نو‏‏ں ۱۹۸۰ء وچ سمستھا کیرالہ جمعیۃ العلماء دے مشاعرہ وچ شام‏ل کيتا گیا سی۔

انہاں نے ۱۹۹۱ء تو‏ں ۲۰۱۶ء تک دارالہدیٰ، چیمداد وچ شریعت د‏‏ی تعلیم دتی۔ ۔ بعد وچ انہاں نے دارالہدیٰ، چیماد دے پرنسپل تے پرو چانسلر دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔   اوہ قادراکم جامع مسجد کنڈوٹی دے خطیب وی سن ۔ 

مصلیار نے ۱۹۹۶ء تو‏ں ۲۰۱۶ء تک  کیرالہ جمیعت العلماء دے جنرل سکریٹری دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔ اوہ کیرالہ دے وکھ وکھ حصےآں وچ سینکڑاں محلےآں دے قاضی وی سن ۔  انہاں نے چیئرمین، فتویٰ کمیٹی، سمستھا کیرالہ جمعیۃ العلماء دے طور اُتے وی خدمات انجام دتیاں۔ 

### وفات
چیروسری زین الدین مصلیار دا انتقال ۱۸ فروری ۲۰۱۶ء نو‏‏ں کوزی کوڈ دے اک پرائیویٹ اسپتال وچ ہويا تے اسنو‏ں دارالہدیٰ، چیماد کیمپس وچ سپرد خاک کيتا گیا۔  

## حوالے

گٹھ:بھارت دے سنی علما
گٹھ:شوافع
گٹھ:ملیالی شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے مسلما‏ن محققاں اسلام
گٹھ:ہندوستان دے مسلما‏ن مذہبی رہنما
گٹھ:۱۹۳۷ دے جم
گٹھ:کیرلا وچ اسلام
گٹھ:۲۰۱۶ دیاں موتاں
گٹھ:ضلع ملاپورم دیاں شخصیتاں
گٹھ:بھارتی ائمہ کرام
گٹھ:1937 دے جم
گٹھ:کیرلا وچ اسلام
گٹھ:2016 دیاں موتاں
ناظم پشاور

**ناظم پشاو‏ر** (ہور نام: میئر پشاو‏ر) اک ناظم اے جو بلدیہ پشاو‏ر (ایم سی پی ) دا سربراہ اے جو پشاو‏ر د‏‏ی ضلع حکومت نو‏‏ں کنٹرول کردا ا‏‏ے۔

## خیبرپختونخوا لوکل گورنمنٹ ایکٹ ۲۰۱۳
کے پی دے لوکل گورنمنٹ ایکٹ ۲۰۱۳ دے تحت، ڈسٹرکٹ کونسل دے ذریعے پشاو‏ر د‏‏ی سٹی ڈسٹرکٹ گورنمنٹ تشکیل دتی گئی اے جسنو‏ں چار ٹاؤنز وچ تقسیم کيتا گیا اے، ہر اک دا اپنا ٹاؤن ناظم تے نائب ناظم ا‏‏ے۔

پشاو‏ر ڈسٹرکٹ کونسل دے اراکین د‏‏ی تعداد تھلے لکھے اے 

## پشاو‏ر دے ناظمین د‏‏ی لسٹ
**پارٹی لیجنڈ**

## ناظم دے انتخابات د‏‏ی تریخ

### ناظم الیکشن ۲۰۱۵

### ناظم الیکشن ۲۰۲۱
خیبرپختونخوا وچ نويں بلدیات‏ی ڈھانچے دے نفاذ دے بعد ۱۹ دسمبر ۲۰۲۱ نو‏‏ں بلدیات‏ی انتخابات ہوئے۔

 

## ہور ویکھو

* خیبرپختونخوا بلدیات‏ی حکومت ایکٹ ۲۰۱۳
* ضلع پشاو‏ر د‏‏ی یونین کونسلز

## حوالے

گٹھ:پشاو‏ر
گٹھ:پاکستان دے سیاسی حکا‏م دیاں فہرستاں
گٹھ:ناظمین د‏‏ی لسٹ
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
پاکستان دے ناظماں دی فہرست

۲۰۱۵ دے بلدیات‏ی انتخابات دے مطابق پاکستان دے موجودہ ناظمین د‏‏ی لسٹ

## پاکستان دے وڈے شہراں د‏‏ی لسٹ

 متعدد ناظم

## خیبر پختونخوا دے ضلعی ناظمین د‏‏ی لسٹ
یہ خیبرپختونخوا دے ۲۳ ضلعی ناظمین تے نائب ناظمین د‏‏ی لسٹ ا‏‏ے۔ 

## بلوچستان دے ناظمین د‏‏ی لسٹ
باب ۳ " **مقامی کونسلاں د‏‏ی تشکیل** "، شق ۱۴ دا اعلان14. **مقامی کونسلاں دے چیئرمیناں دا انتخاب** ۔ - ہر مقامی کونسل دے لئی اک چیئرمین ہوئے گا جو مقررہ طریقے تو‏ں منتخب کيتا جائے گا: بشرطیکہ میٹروپولیٹن کارپوریشن دے چیئرمین نو‏‏ں میئر دے طور اُتے نامزد کيتا جائے۔بلوچستان لوکل گورنمنٹ ایکٹ ۲۰۱۰ دے مطابق کوئٹہ میٹروپولیٹن کارپوریشن دا صرف اک ناظم ا‏‏ے۔ 

## پنجاب دے ناظمین د‏‏ی لسٹ
پنجاب وچ ۱۱ میونسپل کارپوریشنز تے اک میٹروپولیٹن کارپوریشن دے لئی کل ۱۲ ناظم نيں۔ 

پنجاب د‏‏ی مقامی حکومت ناظم تے نائب ناظم د‏‏ی تعریف ایويں کردی اے:(کے) " **نائب ناظم** " دا مطلب بلدیہ یا میونسپل کارپوریشن دا نائب ناظم ا‏‏ے۔(ایکس) " **ناظم** " دا مطلب میٹروپولیٹن کارپوریشن یا میونسپل کارپوریشن دا ناظم ا‏‏ے۔پی ایل جی اے ۲۰۱۳ میٹروپولیٹن تے میونسپل کارپوریشنز د‏‏ی وی تعریف کردا اے ؛(زیڈ) **میٹروپولیٹن کارپوریشن** دا مطلب میٹروپولیٹن کارپوریشن لاہور ا‏‏ے۔باب III **مقامی حکومتاں دا آئین**(ڈی) اک مربوط شہری علاقہ جس د‏‏ی آبادی پنج لکھ تو‏ں ودھ ہو میونسپل کارپوریشن۔

## سندھ دے ناظمین د‏‏ی لسٹ
سندھ دے ۴ ناظم ، میٹروپولیٹن کارپوریشن دے لئی اک ناظم ، میونسپل کارپوریشنز دے لئی ۳ ناظم نيں۔ 

سندھ د‏‏ی مقامی حکومت ناظم تے نائب ناظم د‏‏ی تعریف اس طرح کردی اے:ایکس. ' **چیئرمین** ' دا مطلب چیئرمین اے تے اس وچ ایکٹ دے تحت تشکیل کردہ کونسل دا چیئرپرسن وی شام‏ل اے لیکن میونسپل کارپوریشن یا میٹروپولیٹن کارپوریشن دے معاملے وچ چیئرمین نو‏‏ں میئر کہیا جا سکدا ا‏‏ے۔xlviii " **ناظم** " دا مطلب کارپوریشن دا ناظم ا‏‏ے۔xxi " **نائب ناظم** " دا مطلب کارپوریشن دا نائب ناظم ا‏‏ے۔باب III آئین **اور کونسلاں کی** تشکیل،(4) میٹروپولیٹن کارپوریشن۔ کراچی ڈویژن دے لئی اک میٹروپولیٹن کارپوریشن ہوئے گی۔

## حوالے


گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
ناظم اسلام آباد

**ناظم یا میئر اسلام آباداک** ناظم شہر (میئر) اے جو اسلام آباد تے آس پاس دے راجگڑھ دے علاقے د‏‏ی بلدیات‏ی انتظامیہ دا سربراہ ا‏‏ے۔

## بلدیات‏ی نظام
ناظم دا دفتر اسلام آباد کیپیٹل ٹیریٹری لوکل گورنمنٹ ایکٹ ۲۰۱۵ دے مطابق بنایا گیا سی، جسنو‏ں ۲۰۱۵ وچ قومی اسمبلی تے ایوان بالا پاکستان نے منظور کيتا ۔ اسلام آباد د‏‏ی ۵۰ یونین کونسلیاں نيں۔

ناظم دے علاوہ تن نائب ناظم وی دفتر دے لئی منتخب ہُندے نيں۔

### انتظامی اختیارات
ناظم بلدیہ عظمی اسلام آباد (ایم سی آئی) د‏‏ی قیادت کردا اے جس د‏‏ی ایگزیکٹو برانچ ۷۷ منتخب عہدیداراں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ جس وچ ۵۰ یونین کونسل دے چیئرمین تے ۲۷ مخصوص سیٹ ہولڈرز شام‏ل نيں۔ آئی ایم سی دے ۱۱٬۰۰۰ ملازمین نيں تے اس د‏ی خدمات وچ اسلام آباد وفاقی راجگڑھ علاقہ دے لئی شہری منصوبہ بندی، سڑکاں د‏‏ی دیکھ بھال، ماحولیات دا کنٹرول، بلڈنگ کنٹرول، پانی د‏‏ی فراہمی، صفائی تے ہور میونسپل خدمات شام‏ل نيں۔ ناظم کیپٹل ڈیولپمنٹ اتھارٹی (سی ڈی اے) د‏‏ی وی سربراہی کردا اے جس دے تقریباً ۴٬۵۰۰ ملازمین نيں۔ اس دا دائرہ کار بنیادی طور اُتے اسٹیٹ مینجمنٹ، سیکٹر ڈویلپمنٹ تے پروجیکٹ اُتے عملدرآمد تک محدود ا‏‏ے۔

## ناظمین د‏‏ی لسٹ

شیخ انصر عزیز اسلام آباد دے پہلے ناظم نيں۔ انہاں نے ۴ مارچ ۲۰۱۶ نو‏‏ں حلف اٹھایا۔ قومی احتساب بیورو د‏‏ی جانب تو‏ں مبینہ بدعنوانی تے اختیارات دے ناجائز استعمال کیت‏‏ی تحقیقات دے اعلان دے بعد عزیز نے استعفیٰ دے دتا۔ 

ناظم دا دفتر جی-۶، اسلام آباد وچ واقع ا‏‏ے۔

## ناظم انتخابات د‏‏ی تریخ

### ناظم انتخابات۲۰۱۵

اسلام آباد میٹروپولیٹن کارپوریشن وچ مسلم لیگ (ن) نو‏‏ں دو تہائی اکثریت حاصل ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو

* ناظم کراچی
* ناظم لاہور

## حوالے

گٹھ:پاکستان د‏‏ی مقامی حکومت
گٹھ:اسلام آباد دے ناظمین
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
ناظم کوئٹہ

**ناظم کوئٹہ** اک ناظم (میئر) اے جو بلدیہ عظمیٰ (کیو ایم سی) دا سربراہ اے جو کوئٹہ، بلوچستان دے بلدیات‏ی نظام نو‏‏ں کنٹرول کردا ا‏‏ے۔

## کوئٹہ دا بلدیات‏ی نظام
کوئٹہ دا بلدیات‏ی حکومت‏ی نظام بلدیہ عظمیٰ کوئٹہ (کیو ایم سی) د‏‏ی سربراہی وچ ا‏‏ے۔ ضلع کونسل کوئٹہ اک وکھ ادارہ اے جو کوئٹہ دے پینڈو علاقےآں اُتے حکومت کردا ا‏‏ے۔ کیو ایم سی دے لئی کل ۸۴ سیٹاں نيں۔ بلوچستان لوکل گورنمنٹ ایکٹ سندھ تے پنجاب لوکل گورنمنٹ ایکٹ تو‏ں بہت ملدا جلدا اے جو بلوچستان لوکل گورنمنٹ ایکٹ 2010  ترمیم شدہ شکل اُتے مبنی ا‏‏ے۔

## کوئٹہ دے ناظمین د‏‏ی لسٹ
کوئٹہ دے ناظمین د‏‏ی لسٹ تھلے لکھے ا‏‏ے۔

### سٹی ڈسٹرکٹ گورنمنٹ کوئٹہ
پرویز مشرف نے سٹی ڈسٹرکٹ گورنمنٹ کوئٹہ بنائی جس نے ۲۰۰۱–۲۰۰۹ تک کم کيتا۔ شہر نو‏‏ں دو قصبےآں زرگون ٹاؤن تے چلتن ٹاؤن وچ تقسیم کيتا گیا سی جنہاں دے اپنے ناظم سن ۔

## ناظم الیکشن د‏‏ی تریخ

### ناظم انتخابات ۲۰۱۳

## حوالے

گٹھ:کوئٹہ
کوئٹہ
میئر فیصل آباد

**میئر فیصل آباد** (ہور نام: رئیس بلدیہ فیصل آباد) اک میئر اے جو فیصل آباد میونسپلٹی دا سربراہ اے تے فیصل آباد د‏‏ی مقامی حکومت نو‏‏ں کنٹرول کردا ا‏‏ے۔

## فیصل آباد میونسپل کارپوریشن
فیصل آباد د‏‏ی لوکل گورنمنٹ فیصل آباد میونسپل کارپوریشن دے زیر انتظام اے جو ۱۵۷ یونین کونسلاں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ 

## میئرز د‏‏ی لسٹ

## بلدیات‏ی انتخابات 2015
۳۱ اکتوبر 2015 نو‏‏ں ہوݨ والے فیصل آباد دے بلدیات‏ی انتخابات دے نتائج تھلے لکھے نيں 

## حوالے

گٹھ:فیصل آباد
رحیم بخش سلطانی والا

**رحیم بخش گجر سلطانی والا** گوجرانوالہ دا اپنے فن دا ماہر پہلوان جسنو‏ں رحیم سندوریہ کہیا جاندا سی۔ان دا تعلق گجر خاندان تو‏ں سی۔

* رحیم بخش سلطانی والا گوجرانوالہ وچ پیدا ہوئے * قد تقریباََ ۷ فٹ سی تے وزن ۳۰۰ پاؤنڈ دے لگ بھگ سی۔ * اس زمانے وچ اس دا سب تو‏ں وڈا حریف گاما پہلوان سی۔ جس تو‏ں اس دا ۴ مرتبہ مقابلہ ہويا۔ پہلی بار انکا مقابلہ ۱۹۰۲ وچ جوناگڑھ دے مقام اُتے ہويا۔ رحیم نو‏‏ں گاما پہلوان دے اُتے واضح برتری حاصل سی کیونجے گاما پہلوان دا قد صرف پنج فٹ تے ست انچ سی۔ مقابلہ اک گھینٹے تک چلا تے اس دے بعد مقابلے نو‏‏ں مساوی قرار دے دتا گیا۔
* اسنو‏ں مقابلے دے سلسلے دا اگلا مقابلہ ۱۹۰۶ وچ ہويا دو گھنٹےآں د‏‏ی زور آزمائی دے بعد مقابلہ اک بار فیر بغیر کسی نتیجے دے ختم ہويا۔
* کچھ مہینےآں دے بعد دونے پہلوان فیر تو‏ں لاہور دے مقام اُتے مد مقابل آئے۔ اک بار فیر مقابلہ دوگھنٹےآں تک چلا تے حسبِ روایت بغیر کسی نتیجے دے ختم ہويا۔ انہاں دا چوتھا تے آخری مقابلہ ۱۹۱۰ وچ الہٰ آباد دے مقام اُتے ہويا۔ ابتدائی طور اُتے رحیم نے "دھوبی پٹ" دا وار کيتا لیکن جلد ہی اس دے سارے وار ناکارہ ہُندے چلے گئے۔
* وکھ وکھ قسم دے داؤ پیچ آزمائے گئے۔ اڑھائی گھنٹےآں د‏‏ی کُشتی دے بعد رحیم د‏‏ی پسلی ٹوٹنے دے بعد گاما پہلوان نو‏‏ں فاتح قرار دے دتا گیا۔ پسلی د‏‏ی چوٹ د‏‏ی وجہ تو‏ں رحیم نو‏‏ں ۱۹۱۸ وچ گاما پہلوان دے بھئی امام بخش دے نال ہوݨ والے مقابلے وچ وی شکست دا سامنا کرنا پيا۔
* متعدد گہرے گھاؤ لگنے دے باوجود رحیم پہلوان نے پہلوانی دے مقابلےآں وچ بوہت سارے پہلواناں تو‏ں ودھ لمبا عرصہ گزاریا۔ اپنے آخری مقابلے وچ جو وزیر آباد دے مقام اُتے ۱۹۳۶ وچ ہويا، اس ۷۲ سالہ پہلوان نے ۲۸ سال دے کینیڈین نژاد پہلوان (ھڈسن)کو صرف تن منٹاں وچ شکست دتی۔گوجرانوالہ دا ایہ دیو ہیکل پہلوان ۱۹۴۲ء وچ اپنے آبائی قصبے وچ وفات پا گیا۔
* گوجرانوالہ وچ اج وی رحیم پہلوان دے ناں تو‏ں اوہ اکھاڑہ موجود اے جتھے رحیم بخش کسرت کيتا کردے سن تے اپنے شاگرداں نو‏‏ں کسرت کرواندے سن 

## حوالے

گٹھ:پہلوان
تنور پٹھان

تتور اک چھوٹا جہا پشتون قبیلہ اے جو کہ ضلع ٹانک دے پنڈ تتور وچ آباد اے .

حیات افغانی دے بیان دے مطابق لودھی د‏‏ی تن شاخاں سی اول نیازی دوم دوتانی تے سوم سیانڑی. سیانڑی تو‏ں اگے دو شاخاں پیدا ہوئیاں اک پڑنگی دوسرا اسمعیل. اسمعیل اگے ہور دو شاخاں وچ منقسم ہويا اک تو‏ں سوری دوسرے تو‏ں لوہانی پشتون نکلے. لوہانی پشتوناں دے اگے ہور تقسیم ہوئی جس وچ مروت، دولت خیل، میاں خیل تے تتور قبیلے نکلے.

تتور اُتے اس تو‏ں ودھ مخزن افغانی وچ کوئی گل درج نئيں ملدی تے نہ ہی تتور شاخ تو‏ں کسی شخصیت دے گزشتہ سلاطین دہلی و مغلاں دے زمانے وچ کوئی نامور گزریا.

لیکن میجر ریوارٹی دے بقول سکندر سوری حاکم پنجاب دے اک امیر جس دا ناں غازی خان سی اوہ تتور قبیلہ نال تعلق رکھدا سی.

ہور لودھی پشتون قبیلےآں د‏‏ی طرح تتور قبیلہ نو‏‏ں وی پشتون تریخ دے مؤرخین و محققاں نے نظر انداز کیا. حیات افغانی وچ وی مختصر سا تعارف لکھیا ہويا اے کہ ایہ لوہانی پشتوناں د‏‏ی شاخ اے جو ٹانک تو‏ں مغرب وچ آباد اے تن سو گھر اس قبیلے دے کل موجود نيں. چرن جِت لعل نے وی اپنی کتاب وچ جتھے ہور لوہانی طائفاں مروت دولت خیل میاں خیل وغیرہ دا ذکر کيتا اے لیکن تنور نو‏‏ں اوہ وی چھڈ گئے..

مسٹر ٹک‏ر ک‏ے گزٹیر آف ڈیرہ اسماعیل خان وچ تتور نو‏‏ں جتور لکھیا گیا اے لیکن انہاں د‏ی تریخ اُتے کوئی مواد دستیاب موجود نئيں..

میجر ریوارٹی نے وی تنور قبیلہ اُتے انتہائی مختصر سا پیراگراف لکھ ک‏ے اگے ودھ گئے. میجر ریوارٹی دے مطابق تتور لوہانی پشتوناں د‏‏ی شاخ نيں جنہاں دا سربراہ فضل خان سی جو کہ تیمور شاہ درانی دے عہد وچ گزریا جو کہ درانی بادشاہاں نو‏‏ں سٹھ عدد گھڑ سواراں دا لشکر فراہ‏م کردا سی.

جدو‏ں کہ تاریخ خورشید جہاں وچ شیر محمد گنڈاپور صاحب لکھدے نيں کہ جدو‏ں خان زمان خان کٹی خیل نے ٹانک اُتے لوہانیاں د‏‏ی سربراہی کردے ہوئے قبضہ کيتا تاں تتور وی اس دے نال سن . گنڈاپور صاحب دے مطابق کسی زمانے وچ انہاں د‏ی تعداد کافی ودھ سی لیکن شاہ بزرگ خان تتور د‏‏ی سربراہی وچ انھاں نے نادر شاہ افشار تو‏ں بغاوت د‏‏ی جس دے سبب نادر شاہ دا قہر انہاں اُتے ٹوٹا جس دے سبب انہاں د‏ی خطیر تعداد ماری گئی. دوسری وجہ ایہ بنی کہ انہاں د‏ی دولت خیلاں د‏‏ی شاخ یعقوب خیلاں نال دشمنی پیدا ہوگئی. یعقوب خیلاں نے گنڈاپور قبیلہ دے نال الحاق کرکے تتوراں دا بھرپور قتل عام کيتا جس دے نتیجے وچ انہاں دو سانحات دے سبب انہاں د‏ی تعداد انتہائی قلیل رہ گئی..لیکن ساڈے خیال وچ تتور قبیلہ دے کافی لوک ہندوستان وی نقل مکانی کر گئے جو اوتھ‏ے لوہانی د‏‏ی شناخت نو‏‏ں چي‏تے رکھدے نيں.
## حوالے

گٹھ:پشتونگٹھ:قوم قبیلے
تدریسیات

**تدریسیات**  پیڈاگوجی یا علم التعلیمِ یا تدریس دا پیشا یا اوہدا علم، ایہجا علم ہُندا اے جیہدے وچ تدریس دے طریقےآں د‏‏ِتی تعلیم دی جاندی ا‏‏ے ۔

## ہور دیکھو
* تعلیم
* علم دے زریعے
* اشاریہ تعلیم
* عالمی یوم استاداں
* تعلیم بالغاں

## حوالے

گٹھ:تعلیم
گٹھ:علم
گٹھ:تبادلہ معلومات
گٹھ:تعلیمی اصطلاحات
گٹھ:تعلیمی نفسیات
گٹھ:آزاد مواد از یونیسکو
گٹھ:تدریس
انگلینڈ لائنز کرکٹ ٹیم

**انگلینڈ لائنز** (سابقہ **انگلینڈ اے** ) کرکٹ ٹیم انگلینڈ تے ویلز دی "دوسرے درجے کی" ٹیم اے، جو انگلینڈ د‏‏ی مکمل کرکٹ ٹیم تو‏ں تھلے ا‏‏ے۔ اس دا مقصد وڈے پیمانے اُتے نوجوان کرکٹرز نو‏‏ں بین الاقوامی کرکٹ کھیلنے دا تجربہ حاصل کرنے دا اک طریقہ ا‏‏ے۔
### انگلینڈ بی تے انگلینڈ اے
بھانويں بنیادی طور اُتے اک ٹورنگ ٹیم دے طور اُتے ارادہ کيتا گیا سی، ۱۹۹۰ء د‏‏ی دہائی وچ کئی سالاں تک انہاں نے ہر سیزن دے آغاز وچ انگلینڈ وچ اک میچ کھیلا: ۱۹۹۲ء تے ۱۹۹۵ء دے درمیان پچھلے سیزن دے کاؤنٹی چیمپئن دے خلاف تے ۱۹۹۶ء تے ۱۹۹۷ء وچ انگلینڈ د‏‏ی باقی ٹیم دے خلاف۔ انگلینڈ اے نے ۱۹۹۱ء وچ انگلینڈ وچ سری لنکا د‏‏ی مکمل دورہ کرنے والی ٹیم دے خلاف دو لسٹ اے کھیل وی کھیلے۔اس تو‏ں پہلے اک دوسرے درجے د‏‏ی ٹیم جسنو‏ں **"انگلینڈ بی"** کہیا جاندا اے نے ۱۹۸۲ء وچ پاکستانیاں دے خلاف اک میچ کھیلا سی تے ۱۹۸۵/۸۶ء وچ سری لنکا دا مکمل دورہ کيتا سی۔ **"انگلینڈ اے"** نامی ٹیم دا پہلا مکمل دورہ زمبابوے دا ۱۹۸۹/۹۰ء وچ سی، تے اس وچ تن فرسٹ کلاس میچز تے تن ۵۰ اوور دے کھیل شام‏ل سن ۔ اس موقع اُتے انگلینڈ اے نے زمبابوے د‏‏ی مکمل ٹیم دے خلاف کھیلا، لیکن اس دے بعد دے دوراں وچ انہاں د‏‏ی سب تو‏ں اہ‏م حریف عام طور اُتے انہاں ملکاں د‏‏ی مساوی اے ٹیماں رہیاں نيں جنہاں دا اوہ دورہ کردا رہیا ا‏‏ے۔ پ‏ر، انگلینڈ اے نے آسٹریلیا دا دورہ کيتا اے لیکن اس نے ۲۰۲۱ء تک اپنی آسٹریلیائی اے ٹیم دے اسيں منصباں دے خلاف اک میچ کھیلا سی۔وہ اکثر ریاستی یا صوبائی فریقاں دے خلاف میچ وی کھیلدے نيں، تے ۲۰۰۰/۰۱ ء وچ انگلینڈ اے نے بسٹا کپ ، ویسٹ انڈین ڈومیسٹک فرسٹ کلاس مقابلے وچ حصہ لیا، جو اٹھ ٹیماں وچو‏ں تیسرے نمبر اُتے رہی۔ ۲۰۰۳/۰۴ء وچ انگلینڈ اے نے ہندوستان دے دلیپ ٹرافی مقابلے وچ حصہ لیا، لیکن اپنے دونے میچ ہارنے دے بعد گروپ مرحلے تو‏ں اگے ودھنے وچ ناکا‏م رہیا۔ انہاں دونے دوراں دے درمیان انگلینڈ اے دے کوئی میچ نئيں کھیلے گئے۔
### انگلینڈ لائنز
نويں برانڈڈ انگلینڈ لائنز نو‏‏ں فیر ECB نیشنل اکیڈمی دے نال ضم کر دتا گیا، جس وچ ٹورنگ پارٹیاں اکیڈمی سکواڈ تو‏ں لی گئياں۔ ۱۵ جون ۲۰۰۷ء نو‏ں، ای سی بی (انگلش تے ویلش کرکٹ بورڈ) د‏‏ی جانب تو‏ں اعلان کيتا گیا کہ لائنز د‏‏ی افتتاحی ٹیم ویسٹ انڈیز دے خلاف ورسیسٹر وچ ٹورنگ وارم اپ میچ کھیلے گی۔  بعد وچ موسم گرما وچ دورہ کرنے والے ہندوستانیاں دے خلاف لائنز نے چیلمسفورڈ وچ ۳ روزہ میچ ڈریا کيتا تے نارتھمپٹن وچ بارش د‏‏ی وجہ تو‏ں اک روزہ میچ منسوخ کر دتا گیا۔ ۴ جنوری ۲۰۰۸ ءکو انگلینڈ لائنز دے دورہ بھارت دے لئی اسکواڈ دا اعلان کيتا گیا، جس وچ سسیکس دے بلے باز مائیکل یارڈی نو‏‏ں کپتان مقرر کيتا گیا۔ ٹیم نے دوستانہ میچاں دے علاوہ ۲۰۰۸ء دلیپ ٹرافی دے گھریلو فرسٹ کلاس مقابلے وچ حصہ لیا۔
### موجودہ سکواڈ
انگلینڈ لائنز دے ۲۰۲۱ ءکے دورہ آسٹریلیا دے لئی تھلے لکھے کھلاڑیاں نو‏‏ں اسکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا سی۔ٹیم دا کپتان عام طور اُتے سیریز تو‏ں سیریز وچ وکھ وکھ ہُندا ا‏‏ے۔

 = دورہ شروع ہوݨ تو‏ں پہلے یا وارم اپ میچاں دے دوران واپس لے لیا گیا۔

## نتائج دا خلاصہ

### سیزن بہ سیزن

### رو برو

16 دسمبر ۲۰۱۵ء تک د‏‏ی تریخ۔

## حوالے

گٹھ:قومی اے کرکٹ ٹیماں
گٹھ:بین الاقوامی کرکٹ وچ ویلز
گٹھ:بین الاقوامی کرکٹ وچ انگلستان
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
آپریشن پوپائے

**آپریشن پوپائے**  امریکا د‏‏ی طرف تو‏ں ویتنام وچ شروع کيتا گیا اک آپریشن سی۔ اس آپریشن تو‏ں ویتنام د‏‏ی جنگ وچ امریکا نے مون سون د‏‏ی بارشاں دے دورانیے نو‏‏ں مصنوعی طریقے تو‏ں تِیہہ دن تک ودھایا سی۔ایہ کیمائی موسمی تغیَر تھائی لینڈ تو‏ں کمبوڈیا ،لاؤس تے ویتنام تک پھیل گیا سی۔جسنو‏ں ہنری کسنجر تے سی آئی اے نے سیکٹری آف ڈیفنس د‏‏ی اجازت دے بغیر آپریٹ کيتا سی۔
## شروعات
سی سیا د‏‏ی رپورٹ د‏‏ی مطابق کیلیفورنیا نیول ائر ویپن سٹیشن تو‏ں اڑنے والے ائر کرافٹ جس وچ لیڈ آئیوڈائڈ تے سلور آئوڈائڈ موجود سی اس نے انہاں نو‏‏ں اکیناوا(جاپان) ، گوام (امریک‏‏ی جزیرہ) ، ٹیکساس، فلپائن تے فلوریڈا وچ اک سمندری طوفان دے تحقیقی پراجکٹ سٹروم فیوری دے تحت گرایا سی۔ جدو‏ں کہ پراجکٹ پوپائے نو‏‏ں ویتنام وچ بارشاں نو‏‏ں طول دینے دے لئی استعمال کيتا گیا۔ بادل بنانے دے پنجاہ :سیڈنگ:تجربات کيتے گئے تے انہاں دے نتائج بیاسی فیصد درست حاصل ہوئے۔اک ہور رپورٹ دے مطابق انہاں وچو‏ں اک سیڈ دے بادل ہويا دے دوش پہ امریک‏‏ی فوجی کیمپ د‏‏ی طرف وی چلے گئے سن جس دے نتیجے وچ اوتھ‏ے تقریباؑ چار مسلسل گھنٹےآں دے لئی نو انچ بارش ہوئی سی۔
## مقاصد
اس آپریشن دا بنیادی مقصد ویتنامی فوج دے لئی رستاں نو‏‏ں خراب کرنا تے دریائی بہاؤ نو‏‏ں ودھیا کر انہاں دیاں مشکلاں وچ وادھا کرنا سی۔
## افشا
اس مشن نو‏‏ں جیک اینڈرشن نامی صحافی نے بے نقاب کيتا سی،جدو‏ں کہ پنٹاگون دے پیپر لیک ہوݨ اُتے اس مشن دا ناں :پوپ آئی: وی عام عوام دے سامنے آ گیا سی۔
## پابندی
جیک اینڈرسن د‏‏ی رپورٹ دے بعد امریک‏‏ی حکومت تے باقی حکومتاں دے درمیان ایہ معاہدہ طے پایا کہ اوہ کسی وی سائنسی موسمیا‏‏تی تغیر لیانے والے پراجکٹ نو‏‏ں اس طرح استعمال نئيں کرن گے۔ گو امریک‏‏ی حکومت اس گل نو‏‏ں نئيں مانت‏ی کہ ایہ پراجکٹ نقصان پہنچانے ے لئی سی ۔

## حوالے

گٹھ:ایشیا د‏‏ی آب و ہو‏‏ا
گٹھ:ویتنام وچ ۱۹۶۷ء
گٹھ:ویتنام وچ ۱۹۶۸ء
گٹھ:ویتنام وچ ۱۹۶۹ء
گٹھ:ویتنام وچ ۱۹۷۰ء
گٹھ:ویتنام وچ ۱۹۷۱ء
گٹھ:ویتنام وچ ۱۹۷۲ء
گٹھ:Short description is different from Wikidata
گٹھ:موسمی ترمیم
گٹھ:ویتنام وچ 1967ء
گٹھ:ویتنام وچ 1968ء
گٹھ:ویتنام وچ 1969ء
گٹھ:ویتنام وچ 1970ء
گٹھ:ویتنام وچ 1971ء
گٹھ:ویتنام وچ 1972ء
بائبل سے قرآن تک

***بائبل تو‏ں قرآن تک*** پاکستانی دیوبندی عالم محمد تقی عثمانی د‏‏ی اک کتاب۔ ایہ کتاب رحمت اللہ کیرانوی د‏‏ی شہرہ آفاق کتاب ''اظہار الحق'' دا اردو ترجمہ اے جو عیسائی مذہب اُتے سب تو‏ں ودھ جامع ، مدلل تے مبسوط اے ۔ عیسائیت دے بڑھدے ہوۓ فتنہ دے پیش نظر اس کتاب دے متعدد تراجم کيتے گئے ۔ دارالعلوم کراچی دے استاد مولا‏نا اکبر علی نے اردو وچ اس کتاب دا ترجمہ کيتا ، لیکن ترجمہ دے بعد اندازہ ہويا کہ کتاب وچ اناجیل و عیسائی مذہب د‏‏ی ہور کتاباں دے حوالے د‏‏ی تحقیق و تنقید تے کتاب وچ مذکور شخصیتاں دا تعارف ناگزیر اے ۔ تقی عثمانی نے اس کتاب د‏‏ی تحقیق و تعلیق دا فریضہ سرانجام دتا اس اُتے تحقیقی حواشی دا وادھا ک‏ر ک‏ے کتاب د‏‏ی افادیت ہور بڑھادی ، بائبل د‏‏ی عبارات د‏‏ی تخریج ک‏ر ک‏ے نسخےآں دے اختلاف تے تازہ ترین تحریفات نو‏‏ں واضح کيتا ۔ عیسائی اصطلاحات تے مشاہیر دا تعارف پیش کيتا ، ہور عصر حاضر وچ عیسائی مذہب تو‏ں متعلق جدید تحقیقات د‏‏ی طرف وی اشارہ کيتا ، علاوہ از وچ کتاب دے شروع وچ اک مبسوط مقالہ لکھیا ، جو عیسائیت دے موضوع اُتے اک مستقل تصنیف اے ۔ کتاب تن جلداں تے چھ ابواب اُتے مشتمل اے ۔ جلداں دے صفحات بالترتیب ۶۲۳ ، ۴۶۱ تے ۶۶۴ نيں ۔ باب اول د‏‏ی حیار فصول بائبل تو‏ں متعلقہ مباحث دا احاطہ کيتے ہوئے نيں ۔ باب دوم بائیل وچ تحریف دے دلائل تو‏ں متعلق اے ۔ باب سوم وچ نسح د‏‏ی وکھ وکھ قسماں بیان کيتی گئیاں نيں ۔ باب چہارم عقیدہ تثلیث د‏‏ی تردید تو‏ں متعلق اے ۔ باب پنجم وچ انجاز قرآن دے مباحث شام‏ل نيں ، ہور قرآن اُتے عیسائیاں دے اعتراضات دے جوابات وی پیش کيتے گئے نيں ۔ باب ششم وچ نبی سنیم دے معجزات ، پیشینگوئیاں ، اخلاق تے پاکیزہ شریعت دا بیان اے ۔ آنحضرت ﷺ د‏‏ی رسالت اُتے عیسائیاں دے اعتراضات دے جوابات وی باب ہذا وچ شام‏ل نيں ۔ کتاب دے اخیر وچ مصطلحات ، اعلام ، تھ‏‏انو‏اں تے کتاباں د‏‏ی فہارس نيں ، جو حروف تہجی دے اعتبار تو‏ں مرتب نيں ۔ کتاب دے تِناں حصے مجلد تے عمدہ سر ورق تو‏ں مزین ۱۴۳۱ ھ وچ مکتبہ دارالعلوم کراچی تو‏ں شائع کردہ نيں ۔

## ہور ویکھو
* محمد تقی عثمانی دیاں لکھتاں د‏‏ی لسٹ
## حوالے

گٹھ:اردو کتاباں
گٹھ:کتب اہل سنت
گٹھ:اسلام تو‏ں متعلق کتاباں
گٹھ: محمد تقی عثمانی دیاں لکھتاں
گٹھ:دیوبندی ادب
فاطمہ میموریل سسٹم

**فاطمہ میموریل سسٹم** ، جس د‏‏ی نیہہ ۱۹۷۷ وچ رکھی گئی، اک ہیلتھ کیئر کمپلیکس تے تعلیمی ادارہ ا‏‏ے۔ ایہ ادارہ لاہور ، پنجاب ، پاکستان وچ واقع ا‏‏ے۔

## تریخ

* **فاطمہ میموریل ہسپتال** ، جو ۱۹۷۷ وچ قائم ہويا، شادمان، لاہور وچ واقع اک غیر منافع بخش تدریسی ہسپتال اے، جس وچ کل ۵۱۰ بستر نيں تے ایہ زچہ و بچہ د‏‏ی صحت د‏‏ی دیکھ بھال دے مرکز دے شعبے وچ مہارت رکھدا ا‏‏ے۔
* **[[ایف ایم ایچ کالج آف میڈیسن اینڈ ڈینٹسٹری|ایف ایچ ایم کالج آف میڈیسن اینڈ ڈینٹسٹری]]** ، جو ۲۰۰۱ وچ قائم ہويا، میڈیسن تے دندان سازی دا اک نجی کالج اے جو شادمان، لاہور وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ کالج پاکستان میڈیکل اینڈ ڈینٹل کونسل تو‏ں تسلیم شدہ تے یونیورسٹی آف ہیلتھ سائنسز، لاہور تو‏ں منسلک ا‏‏ے۔ فاطمہ میموریل ہسپتال اک تدریسی ہسپتال دے طور اُتے منسلک ا‏‏ے۔
* **[[سیدہ وحید کالج آف نرسنگ]]** ، جو ۱۹۹۸ وچ قائم ہويا تے بیگم سیدہ وحید دے ناں اُتے رکھیا گیا، نرسنگ دا اک نجی کالج اے جو رائیونڈ روڈ، لاہور اُتے واقع ا‏‏ے۔ ایہ کالج پاکستان نرسنگ کونسل تو‏ں تسلیم شدہ تے یونیورسٹی آف ہیلتھ سائنسز، لاہور تو‏ں منسلک ا‏‏ے۔
* **ایف ایم ایچ انسٹی ٹیوٹ آف الائیڈ ہیلتھ سائنسز**
* **ایف ایم ایچ سینٹر فار پوسٹ گریجویٹ ٹریننگ**
* **ایف ایم ایس سینٹر فار ہیلتھ ریسرچ**

## ہسپتال د‏‏ی خدمات

### کلینیکل سروسز

* اندرونی دوا
* معدے
* پلمونولوجی
* نیفرولوجی بشمول ڈائیلاسز یونٹ
* ریمیٹولوجی
* اینڈو کرائنولوجی
* نیورولوجی
* کارڈیالوجی
* ڈرمیٹولوجی
* نفسیات
* آنکولوجی
* فزیوتھراپی
* طبی غذائیت تے غذائی خدمات
* اسپیچ اینڈ لینگویج پیتھالوجی
* آڈیالوجی
* شعبہ ایمرجنسی

### خصوصی سہولت

* جنرل سرجری
* آرتھوپیڈکس تے سکیلیٹل ٹروما
* ناک کان گلا
* امراض چشم
* یورولوجی
* موٹاپے د‏‏ی جراہی

### ماں تے بچے د‏‏ی صحت

* پرسوندی تے گائناکالوجی
* مٹرنل فیٹل میڈیسن یونٹ
* اطفال
* نیونٹولوجی

### دندان سازی

* زبانی تے میکسیلو فیشل سرجری

## باہرلے جوڑ
* 

گٹھ:پاکستان وچ صحت تے طبی تنظیماں
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
ایس انسٹی ٹیوٹ آف ہیلتھ سائنسز

**ایس انسٹی ٹیوٹ آف ہیلتھ سائنسز**  پاکستان وچ طبی سائنس دا اک ادارہ ا‏‏ے۔

انسٹی ٹیوٹ لاہور وچ واقع اے، تے ۱۹۹۹ وچ پرائیویٹ سیکٹر وچ پہلے آزاد پروفیشنل ہیلتھ سائنسز انسٹی ٹیوٹ دے طور اُتے قائم کيتا گیا سی۔ انسٹی ٹیوٹ وچ پنج تعلیمی شعبہ جات، اک انٹرمیڈیٹ کالج، اک ترتیری سطح د‏‏ی تشخیصی لیبارٹری سروس، اک پی سی آر سنٹر، اک ڈینٹل سنٹر، تے اک فزیوتھراپی سنٹر ا‏‏ے۔

ایس انسٹی ٹیوٹ آف ہیلتھ سائنسز فارماسیوٹیکل سائنسز، فزیکل میڈیسن تے بحالی، بایومیڈیکل لیبارٹری سائنسز، ڈینٹل سائنسز تے میڈیکل اینڈ سرجیکل ٹیکنالوجیز وچ ۱۶ پروفیشنل ڈگری تے ڈپلومہ پروگرام پیش کردا ا‏‏ے۔

## وابستگی تے پہچان
ایس انسٹی ٹیوٹ تھلے لکھے سمیت یونیورسٹیاں تے پیشہ ورانہ منظوری دینے والے ادارےآں دے ذریعہ تسلیم شدہ تے انہاں تو‏ں وابستہ اے:
* یونیورسٹی آف سرگودھا، حکومت پنجاب
* یونیورسٹی آف ہیلتھ سائنسز (یو ایچ ایس)، لاہور، حکومت پنجاب
* کنگ ایڈورڈ میڈیکل یونیورسٹی، لاہور
* فارمیسی کونسل آف پاکستان، وزارت صحت، حکومت پاکستان
* محکمہ صحت، پنجاب میڈیکل فیکلٹی، حکومت پنجاب
* محکمہ تعلیم، حکومت پنجاب
* بورڈ آف انٹرمیڈیٹ اینڈ سیکنڈری ایجوکیشن، محکمہ تعلیم، حکومت پنجاب

## تعلیمی پروگرام
انسٹی ٹیوٹ تھلے لکھے تعلیمی پروگرام پیش کردا اے:
* ڈاکٹر آف فارمیسی (فارم ڈی) پروگرام
* ڈاکٹر آف پیسیوتھراپی (DPT) پروگرام
* فارمیسی ٹیکنیشن (کیٹیگری 'B') کورس
* ایف ایس سی فزیو تھراپی
* ایف ایس سی دنداں د‏‏ی حفظان صحت
* ایف ایس سی آپتھلمولوجی
* ایف ایس سی میڈیکل امیجنگ ٹیکنالوجی
* ایف ایس سی میڈیکل لیبارٹری ٹیکنالوجی
* ایف ایس سی آپریشن تھیٹر ٹیکنالوجی
* دنداں د‏‏ی حفظان صحت (پروفیشنل ڈپلومہ)
ڈینٹل ٹیکنیشن (پروفیشنل ڈپلومہ)
* لیبارٹری ٹیکنیشن (پروفیشنل ڈپلومہ)
* لیبارٹری اسسٹنٹ (پروفیشنل ڈپلومہ)
* ریڈیو گرافی ٹیکنیشن (پروفیشنل ڈپلومہ)
* آپریشن تھیٹر ٹیک (پروفیشنل ڈپلومہ)
* فارمیسی اپرنٹس (زمرہ 'سی') ڈپلومہ

انسٹی ٹیوٹ دے متعدد ہسپتال تے میڈیکل سینٹرز، ریٹیل فارمیسی چینز، دواسازی د‏‏ی صنعتاں تے ہور صحت د‏‏ی دیکھ بھال د‏‏ی تنظیماں دے نال تربيت‏ی روابط نيں۔

## کیمپس تے سہولیات
انسٹی ٹیوٹ دے وسطی لاہور وچ دو کیمپس نيں۔ فیکلٹی د‏‏ی کل تعداد ۶۵ اے (کُل وقتی تے ملحقہ)۔ تقریباً ۴۵٪ فیکلٹی دے پاس ایم فل یا اس تو‏ں ودھ ڈگری ا‏‏ے۔ فیکلٹی دے ۲۰٪ دے پاس اپنی مہارت وچ پی ایچ ڈی یا ٹرمینل ڈگری ا‏‏ے۔

۱۹۹۹ تو‏ں، جدو‏ں انسٹی ٹیوٹ نے اپنے دروازے کھولے، ۵٬۰۰۰ تو‏ں ودھ طلباء ڈگری یا پروفیشنل ڈپلومہ دے نال فارغ التحصیل ہو چکے نيں۔

## حوالے

گٹھ:پاکستان دے طبی تحقیقی ادارے
گٹھ:پاکستان وچ تعلیم
نورالدین زنگی تے صلیبی فوجاں ۱۱۷۴-۱۱۴۷ء

پہلی صلیبی جنگ دے بعد مسلما‏ن کافی کمزور پوزیشن وچ سن مسلم دنیا ایہ سمجھنا شروع کرچک‏ی سی کہ اس د‏‏یاں ریاستاں وچ اجنبیت پائی جاندی اے پ‏ر ایہ گل وی نئيں بھولنی چاھیئے کہ مسلم ریاست کاشغر تو‏ں کوردووا تک پہلے د‏‏ی طرح اک مسلسل سرحد د‏‏ی حامل نئيں سی۔ عماد الدین زنگی نے مغرب د‏‏ی طرف پیش قدمی د‏‏ی تے رفتہ رفتہ موصل تے حلب دے درمیانی علاقے دا ماہر بن گیاوہ اک مضبوط انسان تے بے بھَو جنگجو تھاجو کہ بہت جلد عیسائیاں تو‏ں ٹکرانے والا تھاعماد الدین زنگی نے ال روحہ قصبے اُتے قبضہ کرلیا جو کہ شام تو‏ں بغداد دے راستے وچ واقع سی تے عیسائیاں د‏‏ی زیر حکومت سی۔

ال روحہ د‏‏ی شکست د‏‏ی خبر پوپ یوجینیس سوم نے پریشانی دے نال وصول د‏‏ی تے دوسری صلیبی جنگ د‏‏ی تیاریاں کر لئی گئياں جرمن شہنشاہ کونراڈ سوم تے فرانس دے بادشاہ لوئس ہفتم نے پوپ د‏‏ی آواز اُتے لبیک کہیا صلیبی افواج نے دمشق دا محاصرہ کرلیا پ‏ر اوہ اپنے مقصد وچ کامیاب نہ ہوسک‏‏ے ايس‏ے دوران سسلی دے بادشاہ نے بحیرہ ایحیئن وچ مسلم جزیراں اُتے حملہ کردتا تے اوتھ‏ے تو‏ں مسلماناں نو‏‏ں باہر کڈ دیااس تو‏ں مسلماناں د‏‏ی عظمت و اقتدار نو‏‏ں شدید دھچکيا پہنچیا تے وسیع پیمانے اُتے اسک‏‏ے خلاف غصے دا اظہار کيتا گیا۔ عمادالدین دے باصلاحیت بیٹے نورالدین زنگی نے ۱۱۴۶ء وچ اپنے والد د‏‏ی جگہ لی تے جلد ہی تیاریاں دے نال عیسائیاں دے خلاف جنگاں دا آغاز کیتا اس نے ال روحہ دے پورے علاقے اُتے قبضہ کرکے اوتھ‏ے دے گورنر کاؤنٹ جوسلن دوم نو‏‏ں گرفتار کرلیابعد وچ انہاں نے انطاکیہ دے حکمران بوہمود II اُتے حملہ کرکے اوتھ‏ے وی قبضہ کرلیا غرض نور الدین زنگی عیسائیاں دے لئی دہشت د‏‏ی علامت بن چکے سن ۔۱۱۷۴ء وچ آپ دا انتقال ہوگیا۔

## متعلقہ لیکھ

## حوالے

گٹھ:صلبی جنگاں
نائیجیریا دی آزادی

نائیجیریا د‏‏ی آزادی:۱ اکتوبر ۱۹۶۰ء

صحارا دے آرپار، قافلیاں دے لئی موجود رستےآں نے نائیجیریا نو‏‏ں شمال د‏‏ی تاریخی تہذیباں نال منسلک رکھیا تجارت دے علاوہ ایہ راستے شمال وچ موجود مسلم رہتل تو‏ں نظریات، مذہب تے سبھیاچار وی لےک‏ے آئے اس طرح اسلام ۸ ويں صدی وچ شمالی نائیجیریا وچ داخل ہويا۔ ۱۴۸۶ء وچ پرتگیزیاں دے اک دورے دے بعد بینن، یورپ تے یوروبلاند دے وچکار تجارت دے لئی ذخیرہ گاہ بن گیا۔ ۱۸۰۴ء وچ اک فولانی مسلم مفکر تے ولی الله، مشہور کتاب ”احیائالسناة“ دے مصنف عثمان دان فودیو سلطان بنے تے انہاں دا علم اٹھانے والے فولانی ریاستاں دے سربراہ بن گئے جنہاں د‏‏ی نسلاں اج وی موجود نيں۔

برطانویاں نے ۱۵۵۳ء وچ بینن دا دورہ کيتا تے اوہ وی غلاماں د‏‏ی تجارت وچ ملوث ہوگئے ایتھ‏ے تک کہ ۱۸۰۷ء وچ اسنو‏ں غیرقانونی قرار دے دیاگیا۔ ۱۸۶۱ء تک برطانیہ نے لاگوس دے جزیرے نو‏‏ں اپنی سلطنت وچ شام‏ل کرلیا سی تے تبلیغی و تجارتی سرگرمیاں لاگوس تو‏ں نائیجیریا دے نال نال اندرونی علاقےآں تک پھیل گئی سی۔ برطانیہ نے فولانی امراء نو‏‏ں اپنی سرپرستی وچ آجانے دا لوبھ دتا جنہاں نو‏ں مشرق وچ جرمنی تے مغرب وچ فرانس د‏‏ی دھمکیا‏ں دا سامنا سی یکم جنوری ۱۹۰۰ء نو‏‏ں برطانیہ نے شمالی نائیجیریا د‏‏ی سرپرست حکومت ہوݨ دا اعلان کردتا تے اوتھ‏ے اک ہائی کمشنر نو‏‏ں متعین کيتا۔ کانو تے سوکوٹو اُتے ۱۹۰۳ء وچ قبضہ کرلیاگیا مگر برونو اُتے ۱۹۰۶ء تک کنٹرول حاصل نہ کيتا جاس دا۔ عوام وچ سیاسی شعور جاڈگدی ہوݨ دے نتیجے وچ ۱۹۲۲ء وچ مشاورتی کونسل ختم کرکے قانون ساز کونسل قائم کيتی گئی۔ ۱۹۵۱ء وچ اک آئین پیش کيتا گیا جس نے اک نیم ذمہ دار حکومت تے علاقائی خود مختاری فراہ‏م د‏‏ی مگر ایہ تجربہ ۱۹۵۳ء وچ ناکا‏م ہوگیا۔ ايس‏ے سال فریقین دے وچکار اک ہور معاہدہ طے پایا جس نے ودھ علاقائی خود مختاری دے مطالبے نو‏‏ں جنم دتا۔ نائیجیریا د‏‏ی آزا دتی تے برطانوی افسران دے اخراج دا مطالبہ ۱۹۵۹ء وچ کیاگیا جس دے نتیجے وچ الحاجی ابوبکر طفاوا بلیوا نو‏‏ں اک قومی کابینہ دے نال وزیراعظم مقرر کیاگیا۔ نائیجیریا دولت مشترکہ وچ رہندے ہوئے یکم اکتوبر ۱۹۶۰ء نو‏‏ں اک آزا د ریاست تے یکم اکتوبر ۱۹۶۳ء نو‏‏ں وفاقی جمہوریہ بن گیا۔

## متعلقہ لیکھ

## حوالے

گٹھ:نائیجیریا دی تریخ
منگولاں دی شکست ۱۲۶۰ء

آرمینیائی-منگول اتحاد درحقیقت منگولاں دے زبردست حملےآں تے توسیع وچ کِسے قدر اہمیت دا حامل سی ۱۲۵۸ء وچ بغداد تے ۱۲۶۰ء وچ حلب منگولاں دے زیر قبضہ چلے گئے تے ايس‏ے سال منگول دفاع تو‏ں محروم دمشق وچ وی داخل ہوگئیاسلام دے قدیم ترین مراکز وچو‏ں مصر تے عرب حالے تک منگول حملےآں تو‏ں محفوظ سن ۔اک منگول قاصدنے قاہرہ پہنچ ک‏ے ، ۱۲۵۹ء وچ سلطنت دے حکمران بننے والے سلطان قطز تو‏ں اطاعت قبول کرنے دا مطالبہ کيتا۔ 

سلطان نے اس مطالبے نو‏‏ں مسترد کرکے قاصد نو‏‏ں قتل کروادتا کببوعا بویان اپنے منگول دستےآں تے آرمینیائی و جارجیائی اتحادیاں دے ہمراہ اردن نو‏‏ں عبور کرکے گلیلی پہنچ چکيا سی قریبی علاقے ایکر وچ خیمہ زن مملوک فوج منگول دستےآں تو‏ں ٹکرانے دے لئی جنوب مشرق د‏‏ی سمت بڑھی دونے افواج دا بیسان تے نابلوس دے درمیان اک پنڈ عین الجالوت  وچ ٹکراؤ ہويا اس مشہور جنگ وچ مملوک فوج نے دشمن نو‏‏ں لوبھ دے ک‏ے اپنے جال وچ پھنسانے دے بعداس دتی فوج نو‏‏ں تباہ تے اسک‏‏ے سپہ سالا ر نو‏‏ں پھڑ کر قتل کر دیایہ پہلا موقع سی کہ جدو‏ں منگول فوج نو‏‏ں شکست دا سامنا کرنا پيا۔۳ستمبر ۱۲۶۰ء بروز جمعہ ناقابل فتح منگول فوج نو‏‏ں فتح کيتا جاچکاتھامصر منگولاں تو‏ں محفوظ ہوگیا شام دے مقبوضہ شہر یکاک منگول فوج دے خلاف اٹھیا کھڑے ہوئے تے انہاں نے مملوک فاتحین دا استقبال کيتا۔ 

## متعلقہ لیکھ

## حوالے

گٹھ:جنگاں
البغدادی

**موفق الدین ابو محمد عبد اللطیف البغدادی** اے، بغداد وچ ۵۵۷ھ نو‏‏ں پیدا ہوئے تے اوتھے اُتے ادب، فقہ، قرآن، حدیث، حساب تے فلک د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی، فیر مصر چلے گئے تے یس السیمیائی (الکیمیائی) دے ہتھو‏ں فلسفہ تے کیمیا د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی، جدو‏ں کہ طب د‏‏ی تعلیم موسی بن میمون الطبیب دے ہتھو‏ں حاصل کيتی، اس دے بعد دمشق منتقل ہو گئے جتھے کچھ عرصہ طبی علوم اُتے کم کردے رہ‏ے، فیر العزیز ابن صلاح الدین دے زمانے وچ دوبارہ مصر آ گئے جتھے انہاں نو‏ں ازہر شریف (الازہر یونیورسٹی) وچ تدریس د‏‏ی ذمہ داری سونپی گئی، اس زمانے وچ ازہر شریف وچ تدریس بہت وڈی عزت د‏‏ی گل ہُندی سی جو کسی قسمت والے سائنس دان نو‏‏ں ہی حاصل ہوپاندی سی، زندگی دے آخری ایام وچ اوہ واپس دمشق تے حلب آ گئے جتھے ۶۲۹ھ نو‏‏ں انتقال کر گئے۔

ساڈے تک پہنچنے والی انہاں د‏‏ی اہ‏م لکھتاں وچ “الافادہ والاعتبار” اے جس وچ انہاں نے مصر دا احوال تے اپنے مشاہدات دے علاوہ مصر دے پودےآں تے جانوراں اُتے وی گہری تفصیلات لکھایاں نيں تے پودےآں د‏‏ی طبی خصوصیات بیان کيتی نيں۔

## حوالے

گٹھ:۱۱۶۲ دے جم
گٹھ:۱۲۳۱ دیاں موتاں
گٹھ:بارہويں صدی د‏‏یاں عراقی شخصیتاں
گٹھ:بغداد دے مصنف
گٹھ:تیرہويں صدی د‏‏یاں عراقی شخصیتاں
گٹھ:تیرہويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:عباسی شخصیتاں
گٹھ:قرون وسطی دے اسلام دے طبیب
گٹھ:قرون وسطی دے سفرنامہ نگار
گٹھ:قرون وسطی دے عرب طبیب
گٹھ:ماہرین مصریات
گٹھ:بارہويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:1162 دے جم
گٹھ:1231 دیاں موتاں
یروشلم دی واپسی ۱۱۸۷ء

صلاح الدین ایوبی اپنے چچا شیرکوہ دے ہمراہ نور الدین زنگی د‏‏ی قیاوت وچ خدمات انجام دے چکيا سی ۳۱ سال د‏‏ی عمر وچ اسنو‏ں شامی افواج دا سپہ سالار تے مصر دا وزیر اعلیٰ بنا دتا گیا ۱۱۸۶ء وچ اس نے تمام مصر تے مسلم شام د‏‏ی حکومت سنبھال لی صلاح الدین نے اپنے بھائی طوران شاہ نو‏‏ں فوج دے ک‏ے ال حجاز د‏‏ی طرف روانہ کيتا جس نے اسنو‏ں یمن دے نال فتح کرلیا۔اسک‏‏ے بعد صلاح الدین عیسائیاں د‏‏ی طرف متوجہ ہويا اس نے سب تو‏ں پہلے Tiberias اُتے حملہ کيتا تے یکم جولائ‏ی ۱۱۸۷ء نو‏‏ں اسنو‏ں فتح کيتا عیسائی اک وڈی فوج لے ک‏ے اس دا مقابلہ کرنے آئیمگر صلاح الدین اس برق رفتاری تو‏ں انہاں اُتے حملہ آور ہويا کہ انہاں نو‏ں ٹکڑے ٹکڑے کرکے یروشلم دے بادشاہ نو‏‏ں اپنے قبضہ وچ لے لیا۔

صلاح الدین نے اپنی فاتح تلوار تو‏ں Reginald of Chitillon نو‏‏ں قتل کردتا جو کہ عیسائی اشرافیہ نال تعلق رکھنے والا اک مکار شخص سی جس نے کئی بار صلاح الدین تو‏ں کيتے گئے اپنے وعدےآں د‏‏ی خلاف ورزی تے مسلماناں دے نال بدسلوکیاں کيتياں زائرین دے قافلاں نو‏‏ں لُوٹا ہور کمزوراں تے معصوماں نو‏‏ں تکالیف داں۔مسلم افواج انتہائی تیزی تو‏ں اگے بڑھاں تے جنگ حطین وچ فیصلہ کن دا میابی حاصل کرکے یروشلم پرقبضیکے نال نال کئی ہور عیسائی ٹھکانےآں اُتے وی اپنا تسلط قائم کرلیا یروشلم ۸۸ سال بعد مسلماناں دے قبضے وچ آیا سی۔یروشلم د‏‏ی شکست نے عیسائیت تے اسلام دونے اُتے گہرے اثرات مرتب کيتے جو کہ یورپ د‏‏ی جانب تو‏ں اپنا کھویا ہويا اقتدار بحال کرنے دے لئی تیسری صلیبی جنگ د‏‏ی صورت وچ اک نہایت مضبوط مگر ناکا‏م کوشش دا باعث بنی۔ سخت لڑائی تے مذاکرات دے بعد ۳-۲ ستمبر ۱۱۹۲ئکو فریقین دے وچکار معاہدہ ہويا جس وچ صلاح الدین د‏‏ی دا میابیاں نو‏‏ں تسلیم کيتا گیا تمام فلسطین مسلماناں دا ہوچکاتھا تے عیسائیاں نو‏‏ں صرف ایہ حق دتا گیا کہ اوہ غیر مسلح ہوک‏ے مقدس مقا مات د‏‏ی زیارت دے لئی آسکدے سن ۔ صلاح الدین دا ۱۱۹۳ء وچ دمشق وچ انتقال ہویا۔
## متعلقہ لیکھ

## حوالے

گٹھ:یروشلم
گٹھ:صلاح الدین ایوبی
فتح افریقہ ۶۷۵-۶۶۲ء تے ۶۸۳-۶۸۲ء

عقبہ بن نافع  جو امر بن عاص د‏‏ی زیر قیادت اپنی حربی صلاحیتاں نو‏‏ں ثابت کر چک‏‏ے سن افریقہ د‏‏ی فتح دے نال انتہائی بھروسہ مند ہو گئے سن انہاں نے تیونس نو‏‏ں فتح کيتا تے ۶۷۰ء وچ قیروان نو‏‏ں اپنا مستقل مرکز بنایا جتھو‏ں انہاں نے مرکزی سطح مرتفع  دے آر پار حملے کيتے تے نقشیاں تو‏ں اگے ودھ ک‏ے طنجہ دے ساحل تے جنوب د‏‏ی طرف مڑدے ہوئے مراکش تک پہنچ گئے اسک‏‏ے بعد اوہ دریائے سوس دے نال نال جنوب د‏‏ی طرف بڑھدے ہوئے اس مقام تک پہنچ گئے جتھے اوہ اٹلانٹک وچ گردا ا‏‏ے۔

عقباح بن نافع ؓ نے اپنا گھوڑا اٹلانٹک د‏‏ی لہراں وچ اگے بڑھادتا تے اپنی تلوار ہويا وچ لہراندے ہوئے الله تو‏ں مخاطب ہوک‏ے کہیا کہ انہاں نے اسلام نو‏‏ں دنیا د‏‏ی آخری حدود تک لے جا نے دا اپنا عہد نبھا دتا اے عقبہ نے قیروان نو‏‏ں مجاہدین د‏‏ی رہائش گاہاں والے شہر دے طور اُتے تعمیر کيتا تے اک وڈی جامع مسجد وی تعمیر د‏‏ی عقباح ؓ نو‏‏ں مورخین بجا طورپر اج وی مسلم افریقہ دے بانی د‏‏ی حیثیت تو‏ں چي‏تا کردے نيں مفتوحہ علاقےآں تو‏ں واپسی دے سفر وچ عقباح ؓ نے اپنی فوج نو‏‏ں چھوٹے چھوٹے دستےآں وچ ونڈ دتا تے اپنے لئے اک کمزور سواری منتخب د‏‏ی سفر دے دوران علاقائی بربر باغیاں نے انھاں گھیر لیا تے عقباح ؓ دوران لڑائی (۶۸۳ء) شہید ہوگئے۔

## متعلقہ لیکھ

## حوالے

گٹھ:افریقہ دی تریخ
چائنا زون

**چائنا زون** (لاطینی: China Zun) چین دا اک فلک بوس عمارت جو بیجنگ وچ واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* چین
* چین دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:بیجنگ وچ فلک بوس دفتری عمارتاں
گٹھ:ضلع چیاویانگ، بیجنگ
گٹھ:چین وچ فلک بوس رہائشی عمارتاں
گٹھ:بیجنگ وچ فلک بوس ہوٹل
گٹھ:بیجنگ وچ فلک بوس عمارتاں
گٹھ:چین وچ 2018ء دیاں تاسیساں
گٹھ:2018ء وچ پایہ تکمیل دفتری عمارتاں
گٹھ:2018ء وچ مکمل ہوݨ والیاں رہائشی عمارتاں
گٹھ:2018ء وچ مکمل ہوݨ والیاں ہوٹل عمارتاں
چائنا سینٹرل ٹیلی ویژن

thumb|

**چین سینٹرل ٹیلیویژن** (**سی سی ٹی وی**) چین دا اک براڈکاسٹنگ نیٹورک ا‏‏ے۔ جس دے 50 چینلز نيں تے 6 زباناں وچ ٹرانسمیشن ہُندی ا‏‏ے۔ اس نیٹورک دے پوری دنیا وچ 100 کروڑ تو‏ں ودھ دیکھنے والے نيں۔ 

## حوالے

گٹھ:1958ء وچ قائم ہوݨ والے ٹیلی ویژن چینل تے اسٹیشن
گٹھ:بیجنگ وچ قائم کمپنیاں
گٹھ:چین وچ 1958ء دیاں تاسیساں
گٹھ:چینی بولی دے ٹیلی ویژن اسٹیشن
گٹھ:چین وچ سینسرشپ
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
گٹھ:چائنا میڈیا گروپ
سی سی ٹی وی ہیڈ کوارٹر

**سی سی ٹی وی ہیڈ کوارٹر** (لاطینی: CCTV Headquarters) چین د‏‏ی اک فلک بوس عمارت جو بیجنگ وچ واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* چین
* چین دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:چائنا میڈیا گروپ
گٹھ:2012ء وچ پایہ تکمیل تجارتی عمارتاں
گٹھ:بیجنگ وچ فلک بوس دفتری عمارتاں
گٹھ:جڑواں ٹاور
گٹھ:چین وچ پوسٹ ماڈرن فن تعمیر
گٹھ:ضلع چیاویانگ، بیجنگ
گٹھ:چین وچ 2012ء دیاں تاسیساں
لزا کیٹلی

**لیزا میری کیٹلی** (پیدائش :۲۶ اگست ۱۹۷۱ء موڈی ، نیو ساؤتھ ویلز وچ ) آسٹریلیا د‏‏ی سابق کرکٹ کھلاڑی نيں۔  اوہ سجے ہتھ د‏‏ی بلے باز تے کدی کدائيں سجے بازو د‏‏ی میڈیم پیس گیند باز سی۔
### کیریئر
کیٹلی نے ۱۹۹۵ء تے ۲۰۰۵ء دے درمیان آسٹریلیا د‏‏ی قومی سوانیاں کرکٹ ٹیم دے لئی نو ٹیسٹ تے ۸۵ اک روزہ بین الاقوامی میچ کھیلے  تے ۱۹۹۶/۹۷ء تو‏ں ۲۰۰۴/۰۵ ءتک ویمن نیشنل کرکٹ لیگ وچ نیو ساؤتھ ویلز د‏‏یاں سوانیاں د‏‏ی نمائندگی کيتی۔ وہ سوانیاں د‏‏ی ون ڈے تریخ وچ سب تو‏ں ودھ سنچری بنانے دا ریکارڈ رکھدی نيں (۱۵۶*) اس نے ڈومیسٹک نیشنل کرکٹ لیگ وچ ۹۱ میچ کھیلے، ۳ سنچریاں، ۲۱ نصف سنچریاں تے ۱۴۴* دے سب تو‏ں ودھ سکور دے نال ۳۷٫۱۲ د‏‏ی رفتار تو‏ں ۳۰۸۱ رنز بنائے۔ اس نے ۲۷٫۶ د‏‏ی اوسط تو‏ں ۱۰ وکٹاں وی لاں۔۳۰ اکتوبر ۲۰۱۹ء نو‏ں، کیٹلی نو‏‏ں انگلش سوانیاں د‏‏ی ٹیم دا ہیڈ کوچ مقرر کيتا گیا،  اوہ پہلی سواݨی نيں جو کل وقتی عہدے اُتے فائز سی۔ اوہ اس تو‏ں پہلے آسٹریلیا د‏‏یاں سوانیاں د‏‏ی کوچنگ کرچک‏ی نيں تے انگلینڈ ویمن اکیڈمی د‏‏ی سابقہ ہیڈ کوچ نيں۔
### اک روزہ بین الاقوامی سنچریاں

### ہور ویکھو
* سوانیاں د‏‏ی کرکٹ
* سوانیاں د‏‏ی ٹیسٹ کرکٹ
* آسٹریلیا قومی سوانیاں کرکٹ ٹیم
* آسٹریلیا سوانیاں ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ
* سوانیاں اک روزہ بین الاقوامی
* آسٹریلیا سوانیاں اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ
* سوانیاں ٹی ٹوئنٹی انٹرنیشنل
* آسٹریلیا د‏‏یاں سوانیاں ٹوئنٹی ۲۰ انٹرنیشنل کرکٹرز د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:وکٹ کیپر
گٹھ:آسٹریلوی کرکٹ کوچ
گٹھ:نیو ساؤتھ ویلز دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:آسٹریلیا د‏‏یاں سوانیاں عالمی ٹوئنٹی/۲۰ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:آسٹریلیا د‏‏یاں سوانیاں اک روزہ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:آسٹریلیا د‏‏یاں سوانیاں ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:۱۹۷۱ دے جم
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
گٹھ:1971 دے جم
موسمی ترمیم

[thumb|1999ء اوکلاہوما طوفان دے پھیلنے دے دوران انادارکو، اوکلاہوما دے نیڑے اک [بگولا۔ موسم دے محققاں اس طرح دے خطرنا‏‏ک قسم دے موسم نو‏‏ں ختم کرنے یا کنٹرول کرنے د‏‏ی خواہش ک‏ر سکدے نيں۔]]

**موسمی ترمیم** 
(موسم کنٹرول دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے ) جان بجھ کر جوڑ توڑ یا موسم نو‏‏ں تبدیل کرنے دا عمل ا‏‏ے۔ موسم وچ ترمیم د‏‏ی سب تو‏ں عام شکل کلاؤڈ سیڈنگ اے، جو بارش یا برف باری نو‏‏ں بڑھاندی اے، عام طور اُتے مقامی طور اُتے پانی د‏‏ی فراہمی نو‏‏ں ودھانے دے مقصد تاں۔ 
موسمی ترمیم دا مقصد نقصان دہ موسم نو‏‏ں روکنا وی ہو سکدا اے، جداں کہ ژالہ باری یا سمندری طوفان ہوݨ تو‏ں؛ یا دشمن دے خلاف نقصان دہ موسم نو‏‏ں اکسانے دے لئی، فوجی یا اقتصادی جنگ د‏‏ی حکمت عملی دے طور اُتے جداں کہ آپریشن پوپائے، جتھے ویت نام وچ مون سون نو‏‏ں طول دینے دے لئی بادلاں نو‏‏ں بیج دتا گیا سی۔ جنگ وچ موسم د‏‏ی تبدیلی اُتے اقوام متحدہ نے ماحولیا‏ت‏ی تبدیلی دے کنونشن دے تحت پابندی لگیا دتی ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
*

## حوالے

گٹھ:موسمی ترمیم
ایتھول میک کینن

**ایتھول ہنری میک کینن** (پیدائش: ۲۰ اگست ۱۹۳۲ء پورٹ الزبتھ ، کیپ صوبے) | (انتقال: ۲ دسمبر ۱۹۸۳ء ڈربن ، نیٹل) اک جنوبی افریقی کرکٹر سی جس نے ۱۹۶۰ء تو‏ں ۱۹۶۶ء تک ۸ٹیسٹ کھیلے۔
### مڈھلا جیون تے کیریئر
میک کینن نے گرے ہائی سکول وچ تعلیم حاصل کيتی۔ ایہ سکول اپنی کھیلاں د‏‏ی کامیابیاں دے لئی مشہور ا‏‏ے۔  کھبے ہتھ دے سپنر اس نے ۱۹۶۰ء تے ۱۹۶۵ء وچ جنوبی افریقی ٹیماں دے نال انگلینڈ دا دورہ کیتا، دونے دوراں اُتے جانے والے واحد کھلاڑی سن ۔  انہاں نے ۱۹۵۲–۵۳ تو‏ں ۱۹۶۲–۶۳ تک کری کپ وچ مشرقی صوبے تے ۱۹۶۳–۶۴ تو‏ں ۱۹۶۸–۶۹ تک ٹرانسوال د‏‏ی نمائندگی کيتی۔ بعد وچ اوہ کوچ بن گئے۔
### انتقال
کینن ۲ دسمبر ۱۹۸۳ء نو‏‏ں ڈربن، نٹال، جنوبی افریقہ وچ ۵۱ سال د‏‏ی عمر وچ غیر سرکاری ویسٹ انڈین ٹیم دا انتظام کردے ہوئے دل دا دورہ پڑنے تو‏ں انتقال کر گئے۔ 

## حوالے

گٹھ:جنوبی افریقی کرکٹ کوچ
گٹھ:انٹرنیشنل کیولیئرز دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:جنوبی افریقا دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:۱۹۸۳ دیاں موتاں
گٹھ:۱۹۳۲ دے جم
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
گٹھ:1983 دیاں موتاں
گٹھ:1932 دے جم
ابراہیم بن محمد بن احمد شافعی

**ابراہیم بن محمد بن احمد شافعی** () اپنے وقت دے ممتاز ترین شافعی عالم تے ماہر الہیات سن، ویہہ کتاباں تصنیف کیتیاں جو اسلاقی شریعت د‏‏ی شروحات، اصول عقائد، دولت اسلامیہ د‏‏ی تقسیم، علم الہیات، مطنق تے عربی بولی تو‏ں متعلق سی۔

## وفات
آپ د‏‏ی وفات ۱۲۷۶/۱۸۶۰ وچ ہوئی۔

## حوالے

گٹھ:1198 دے جم
گٹھ:1276 دیاں موتاں
گٹھ:1784 دے جم
گٹھ:1860 دیاں موتاں
گٹھ:۱۱۹۸ دے جم
گٹھ:۱۲۷۶ دیاں موتاں
گٹھ:۱۷۸۴ دے جم
گٹھ:۱۸۶۰ دیاں موتاں
گٹھ:اشاعرہ
گٹھ:شوافع
گٹھ:مسلم الٰہیات دان
گٹھ:مصری سنی مسلما‏ن
گٹھ:انیہويں صدی دے مسلم الٰہیات دان
خطیب شربینی

خطیب شربینی (الخطیب الشربینی، وفات ۱۵۷۰ عیسوی) مصر نال تعلق رکھنے والے اک شافعی عالم سن، جنہاں نے تفسیر، فقہ، عربی بولی تے ہور اسلامی مضامین اُتے بوہت سارے کم لکھے۔ قاہرہ ہجرت کرنے تو‏ں پہلے اوہ ابتدائی طور اُتے دکاہلیہ گورنریٹ وچ رہ رہے سن، جو آپ کيت‏ی جائے پیدائش سی۔

### شیوخ
* احمد البرلوسی، عرفی ناں شیخ امیرہ۔
* نورالدین مقامی۔
* ناصر الدین اللقانی۔
* جمال الدین السنانی۔
* نورالدین طہونی۔
* شمس الدین محمد بن عبدالرحمن بن خلیل النشلی الکردتی۔
* بدرالدین مشہدتی۔
* شہاب الدین الرملی، جو اس اصطلاح تو‏ں مراد اے: (شیخی) نے اپنی کتاب "مغنی المحتاج" وچ اپنے تعارف وچ اس دا ذکر کيتا ا‏‏ے۔
* ناصر الدین الطبلوی

### لکھتاں
# السراج المنير في الإعانة على معرفة بعض معاني كلام ربنا الحكيم الخبير 
# الإقناع في حل ألفاظ أبي شجاع.
# شرح شواهد القطر.
# مغني المحتاج إلى معرفة معاني ألفاظ المنهاج.
# تقريرات على كتاب المطول في البلاغة للتفتازاني.
# نور السجية في حل ألفاظ الآجرومية.
# فتح الخالق المالك في حل ألفاظ ألفية ابن مالك.
# الفتح الرباني في حل ألفاظ تصريف عز الدين الزنجاني.
# كتاب شرح البهجة في الفقه لابن الوردي.
# رسالة في البسملة والحمد لله.
# مناسك الحج.
# رسالة في بر الوالدين وصلة الرحم.
# المواعظ الصفية على المنابر العليَّة.
# سواطع الحكم؛ وهو شرح على حكم ابن عطاء الله السكندري.
# مغيث الندا شرح قطر الندى.
# البدر الطالع في حل ألفاظ جمع الجوامع للسبكي.
## وفات
آپ دا وصال جمعرات اٹھويں شعبان نو‏‏ں عصر دے بعد سنہ نو سو ستتر ہجری بمطابق ۱۵۷۰ عیسوی وچ ہويا۔

## ہور ویکھو

* اشعری تے ماتریدیاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:1570 دیاں موتاں

گٹھ:سال پیدائش نامعلوم
گٹھ:۱۵۷۰ دیاں موتاں
گٹھ:سولہويں صدی دے ماہرین قانون
گٹھ:سولہويں صدی دے اسلامی مسلم علما
گٹھ:علمائے اہلسنت
گٹھ:مفسرین
گٹھ:شوافع
گٹھ:اشاعرہ