open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
دوجی میکسیکی سلطنت

**میکسیکی سلطنت** (؛ ) جاں **میکسیکی سلطنت دوم** (؛ ) میکسیکو وچ اک گھٹ مدتی حکومت جو 1864ء توں 1867ء تک قائم رہی دا ناں سی۔ ایہ میکسیکی کانگریس ولوں قائم کیتی گئی جسنوں فرانس دے نپولین سوم دی حمایت حاصل سی۔

## ہور دیکھو
میکسیکی سلطنت اول

## باہرلے جوڑ

* Mexico: the French intervention and the 2nd Empire, 1862–1867 
* Imperial House of Mexico
* Mexican Empire 

گٹھ:1863  وچ قائم ہونے والے دیس تے علاقے
گٹھ:1864 وچ قائم ہونے والے دیس تے علاقے
گٹھ:گٹھ:میکسیکو دی تریخ
گٹھ:سابقہ سلطنتاں
گٹھ:شمالی امریکا دے سابقہ دیس
گٹھ:فرانسیسی استعمار
گٹھ:میکسیکو دی سیاسی تریخ
گٹھ:میکسیکی بادشاہت
گٹھ:میکسیکی سلطنت
گٹھ:میکسیکو
گریشام دا قانون

The Canadian War Museum puts military losses at 42,000 plus 1,600 Merchant Navy deaths. An additional 700 military dead from Newfoundland are included with the U.K.[27]
فرینکو پروشیا لڑائی

[thumb|بائیں|جنگ وچ کامیابی دے بعد پیرس وچ [جرمن سلطنت دا اعلان]]
**فرانسیسی جرمن جنگ**  دے ناں توں (19 جولائی 1870 – 10 مئی 1871) نوں جرمن ریاست پروشیا تے فرانس دے وچکار یورپی تریخ دی اک اہم جنگ ہوئی۔ اس جنگ وچ پرشیا دا ساتھ دوسری جرمن ریاستاں نے وی دتا۔ اس جنگ وچ فرانس نوں شکست ہوئی۔

جرمن فرانس لڑائی پروشیا تے اوہدے جرمن سنگیاں تے فرانس دے وشکار 19 جولائی 1870 توں 10 مئی 1871 تک لڑی کئی۔ ایس لڑائی دے انت تے فرانس نوں ہار ہوئی تے اودے کولوں دو صوبے السایس تے لورین لے لے گۓ۔ جرمن سنگی کٹھے ہوے جرمن سلطنت بن کۓ۔

 

## وجہاں

صدیاں تک چھوٹی چھوٹی ریاستاں وچ منقسم رہنے دے بعد جرمن ریاستاں پروشیا دے زیر قیادت متحد ہو رہیاں سن تے ایہ فرانس نوں گوارا نہ سی۔ اپنے مشرق دی جانب اک طاقتور جرمن ریاست دا بننا فرانس دے لئی  پریشانی دا باعث سی۔ چنانچہ اس نے پرشیا دے خلاف جنگ چھیڑ دتی۔ جنگ وچ فرانس نوں شکست ہوئی۔

## نتیجے
thumb|بائیں|جرمنی 1871ء وچ
جنگ وچ فتح دے بعد جرمن ریاستاں نے متحد ہو کc سلطنت دا اعلان کیتا جس دا چانسلر بسمارک سی۔ فرانس نوں تاوان جنگ دے علاوہ جرمنی نوں اپنے دو صوبے آلسائس تے لورین جنہاں وچ کہ جرمن زبان بولنے والے خاصی تعداد وچ سن دینے پئے۔

## ہور ویکھو
* فرانس دا تاوان جنگ 1871

## مورتاں

Image:Kleve forstgarten obelisk winter 2.jpg|
Image:Memorial War 1870-1871 Steinfurt.jpg|
Image:Burgthorfriedhof Lübeck, memorial to Franco-Prussian War.jpg|
Image:LionBelfort.jpg|


گٹھ:1870 دے تنازعے
گٹھ:بادن دیاں جنگاں
گٹھ:بویریا دیاں جنگاں
گٹھ:یورپ دی تریخ
گٹھ:جرمنی
گٹھ:جرمنی دیاں جنگاں
گٹھ:سیکسنی دیاں جنگاں
گٹھ:فرانس
گٹھ:فرانس وچ 1870
گٹھ:فرانس وچ 1871
گٹھ:فرانس وچ انیہویں صدی
گٹھ:ورٹمبرگ دیاں جنگاں
گٹھ:جرمنی دی تریخ
گٹھ:فرانس دی تریخ
گٹھ:فرانس دیاں جنگاں
گٹھ:جرمنی
گٹھ:جرمنی دی تریخ
گٹھ:جرمنی دیاں لڑائیاں
گولڈ اسٹینڈرڈ

[thumb|بائیں|Under a gold standard, paper notes are convertible into pre-set, fixed quantities of [gold۔]]
**معیار طلا** یا گولڈ اسٹینڈرڈ توں مراد ایسی کاغذی کرنسی سی جسنوں بینکاں توں سونے دی مقرر شدہ مقدار وچ تبدیل کیتا جا سکے۔ دوسرے الفاظ وچ ایہ سونے دے سکےآں دی رسید (نوٹ) ہویا کردی سی۔

## ہور ویکھو
* کاغذی کرنسی

## حوالے

گٹھ:اقتصادی تریخ
گٹھ:بین الاقوامی تجارت
گٹھ: بینکاری دی تریخ
گٹھ:جاپان دی اقتصادی تریخ
گٹھ:امریکہ دی اقتصادی تریخ
گٹھ:زری پالیسی
گٹھ:زری معاشیات
گٹھ:سلطنت جاپان
گٹھ:سونا
گٹھ:معیار طلاء
گٹھ:معیشت بلحاظ دیس
جے این دیکشت

framepx|left|thumb|جے این دیکشتبھارتی سفارت کار تے مشیر۔ پورا ناں جیتیندر ناتھ منی دیکشت سی۔ دیکشت ہندوستان دی جنوبی ریاست کیرالا وچ پیدا ہوئے۔ بچپن وچ اوہ گاندھیائی نظریات تے ادب دے زیر سایہ اوہ پروان چڑھے۔ پنڈت نہرو دی حکومت وچ انہاں نوں دفتر خارجہ دے دفتر وچ کم کرنے دا موقع ملیا۔ اوہ نہرو دے نظریات تے انہاں دی پالیسیاں توں کافی متاثر سن۔ لیکن ہندوستان دی جدید خارجہ پالیسی دا انہاں نوں معمار کہیا جاسکدا اے۔

جے این دیکشت اک چنگے کالم نگار سن تے مختلف امور اُتے تاحیات انہاں دا قلم چلدا رہیا خارجی امور دے متعلق انہاں نوں کافی مہارت سی۔ خاص طور اُتے پاکستان تے امریکا دے نال انہاں دی حکمت عملی نوں انہاں دے مخالفین نے وی سراہا سی۔

انہاں اندرا گاندھی دے نال بوہت قریب توں کم کرنے دا موقع ملیا سی۔ بنگلہ دیش دی آزادی وچ حکمت عملی تیار کرنے وچ اوہ پیش پیش سن تے جنگ دے خاتمے دے فوراً بعد اوہ بنگلہ دیش دے ہائی کمشنر مقرر کیتے گئے سن ۔

ہندوستان نے جدوں 1987 وچ ایل ٹی ٹی ای دے نال اک معاہدے دے تحت سری لنکا وچ اپنی امن فوج بھیجی سی تے اس وقت مسٹر دیکشت سری لنکا وچ ہندوستان دے ہائی کمشنر سن۔ تے اوتھے دے لیڈراں دے نال انہاں دے وڈے گہرے تعلقات سن۔ بھارت نے بغیر کسے عالمی ادارے دی منظوری دے پہلی وار ملک دے باہر (سری لنکا نوں) اپنی فوج بھیجی سی۔ تامل باغیاں توں لڑائی وچ سینکڑاں فوجی  ہلاک ہوئے تے اس دے لئی راجیو گاندھی حکومت اُتے وی شدید نکتہ چینی ہوئی سی۔

انہاں افغانستان وچ وی اس وقت ہندوستان دا پہلا سفیر بنایا گیا سی جدوں مجاہدین تے روسی افواج دے درمیان وچ کابل وچ گھمسان دی لڑائی جاری سی ۔

اسلام آباد وچ وی انہاں نے ہائی کمیشنر دی حیثیت توں اپنی خدمات انجام دتیاں سن۔ اسی زمانے وچ ہندوستان دے زیر انتظام کشمیر وچ تشدد تے دہشت گردی عروج اُتے سی تے کچھ فیصلےآں دے لیے مسٹر دیکشت اُتے شدید نکتہ چینی وی ہوئی سی۔

نرسماراؤ دی حکومت وچ مسٹر دیکشت خارجہ سیکریٹری سن۔ اسی زمانے وچ بابری مسجد دی مسماری دے بعد 1993 وچ ممبئی وچ زبردست بم دھماکے ہوئے۔ وزیر اعظم نرسمہا راؤ دے صلاح   مشورے نال انہاں نے اسرائیل دا تاریخی دورہ کیتا۔ اس دورے دے بعد ہندوستان نے تقریباً 45 برس بعد تل ابیب دے نال سفارتی تعلقات قائم کیتے۔ اج اسرائیل ہندوستان نوں ہتھیار دینے والا روس دے بعد دنیا دا سب توں وڈا ملک اے۔

مسٹر دیکشت نوں من موہن حکومت وچ یو پی اے یعنی متحدہ ترقی پسند محاذ حکومت نے برجیش مشرا دی جگہ سلامتی دا مشیر مقرر کیتا۔ حکومت وچ انہاں دا عہدہ بطور وزیر مملکت دے رہیا۔ اس طرح انہاں نے اس دور وچ پاکستان تے ہندوستان دے درمیان وچ تعلقات بہتر بنانے وچ اہم کردار ادا کیتا۔

حرکت قلب بند ہو جانے دی وجہ توں دلی وچ انتقال ہویا۔

## حوالے

گٹھ:1936 دے جم
گٹھ:2005 دیاں موتاں
گٹھ:ویہویں صدی دے بھارتی غیر افسانوی مصنفین
گٹھ:بھارت دا مستقل وفد برائے یونیسکو
گٹھ:بھارت دے سفیر برائے افغانستان
گٹھ:بھارت دے سفیر برائے جاپان
گٹھ:بھارت دے سفیر برائے چلی
گٹھ:بھارت دے مستقل مندوبین برائے اقوام متحدہ
گٹھ:بھارت دے ہائی کمشنر برائے آسٹریلیا
گٹھ:بھارت دے ہائی کمشنر برائے بنگلہ دیش
گٹھ:بھارت دے ہائی کمشنر برائے پاکستان
گٹھ:بھارت دے ہائی کمشنر برائے سری لنکا
گٹھ:بھارتی سفارتکار
گٹھ:بھارتی سیاسی مصنفین
گٹھ:بھارتی کالم نگار
گٹھ:بھارتی مرد مصنفین
گٹھ:بھارتی مصنفین
گٹھ:پدم وبھوشن وصول کنندگان
گٹھ:خارجہ حکمت عملی دے مصنفین
گٹھ:فاضل دلی یونیورسٹی
گٹھ:ملیالی شخصیتاں
گٹھ:ہندوستانی سیاستدان
گٹھ:چنائی دے سیاست دان
گٹھ:جواہر لعل نہر یونیورسٹی دے فضلا
گٹھ:بھارتی شخصیتاں
گورنر جنرل پاکستان

**گورنر جنرل** دا عُہدا پاکستان وچ اک متروک عُہدا اے ۔ ایہ عُہدا پاکستان بنݨ دے دن 14 اگست 1947 توں لے کے پاکستان دے لوک راج دیس بنݨ دے دن 23 مارچ 1956 تک رہیا۔ دستورِ پاکستان 1956 دے لاگو ہوݨ تو بعد پاکستان چ گورنر جنرل دی تھاں تے صدر دا عُہدا بݨ گیا۔ پاکستان دے کُل 4 گورنر جنرل رہے سن ۔
گورنر جنرل قیام پاکستان توں بعد تاج برطانیا دے نمائندے دی حیثیت نال ملک دا اعلا ترین عہدہ سی ۔ 1947ء وچ قیام پاکستان توں بعد بھارت تے پاکستان وچ گورنمنٹ آف انڈیا ایکٹ 1935 دے قوانین دا تسلسل جاری رہیا ۔
گورنر جنرل 1947ء توں 1952ء تک شاہ جارج ششم تے 1952ء توں 1956ء تک ملکہ ایلزبتھ دوم دا نمائندہ قرار دتا جاندا سی ۔ 1956ء وچ آئین لاگو ہون نال ای گورنر جنرل دا عہدہ ختم ہو گیا تے ایہدی جگہ صدر پاکستان دا عہدا آ گیا ۔ اس وقت دا گورنر جنرل اسکندر مرزا پاکستان دا پہلا صدر بن گیا ۔

## ہور دیکھو
* صدر پاکستان
* وزیر اعظم پاکستان

گٹھ:پاکستان متعلقہ لسٹاں
گٹھ:پاکستانی سیاستدان
گٹھ:پاکستان دی تریخ
گٹھ:پاکستان
گٹھ:سرکار
کلیمنٹ ایٹلی

**کلیمنٹ اٹلی** سابق برطانوی وزیر اعظم سن۔ آکسفورڈ یونیورسٹی وچ تعلیم پائی۔ تن سال وکالت کیتی۔ فیر لندن اسکول آف اکنامکس وچ پروفیسر ہو گئے۔ 1922ء وچ پارلیمنٹ دے رکن تے 1935ء وچ لیبر پارٹی دے لیڈر منتخب ہوئے۔ دوسری جنگ عظیم دے دوران وچ لارڈ پریوی  کونسل دی حیثیت توں چرچل کابینہ وچ رہے۔ 1945ء دے انتخابات وچ لیبر پارٹی نوں کامیابی ہوئی تے وزیر اعظم مقرر ہوئے تے 1951ء تک اسی حیثیت نال کم کیتا۔ 1955ء وچ سیاست توں الگ ہو گئے۔ اسی سال ارل دا خطاب ملیا۔ انہاں دے عہد حکومت وچ برصغیر پاک و ہند آزاد ہویا۔
## حوالے

گٹھ:1883 دے جم
گٹھ:1967 دیاں موتاں
گٹھ:برطانوی اشتراکیت پسند
گٹھ:برطانوی وزرائے اعظم
گٹھ:پہلی جنگ عظیم دیاں برطانوی فوجی شخصیتاں
گٹھ:دوسری جنگ عظیم دیاں برطانوی شخصیتاں
گٹھ:دوسری جنگ عظیم دے سیاسی رہنما
گٹھ:رائل سوسائٹی دے رفقا
گٹھ:سرد جنگ دے رہنما
گٹھ:سلطنت برطانیہ دوسری جنگ عظیم وچ
گٹھ:انگریز شخصیتاں
مائیکل شوماکر

thumb|
فارمولا ون دے فاتح ڈرئیور جنہاں نے 1994, 1995, 2000, 2001, 2002, 2003 تے 2004 وچ فورملا ون جیتنے دا اعزاز حاصل کیتا۔ اوہ سب توں زیادہ sار فارمولا ون جیتنے والے ریسر بنے۔

## حوالے

گٹھ:1969 دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:فورملا ون دے فاتح ڈرائیور
جان رونالڈ روئل ٹولکین

thumb|250px|ٹولکیں دے اس مائما نوں انہاں دی بہو، فیتھ لوسی لیلی ٹولکین، نے 1977ء وچ انہاں دی یاد وچ تراشیا۔
**جان رونالڈ روئل ٹولکین** (انگریزی: John Ronald Reuel Tolkien) اک انگریزی مصنف، شاعر، لسانیات دے ماہر تے پروفیسر سن جنہاں نے ہور اساطیری قصےآں اُتے کم کیتا تے اِنہاں دی مشہور ترین کتاباں وچ *[[دی ہابٹ]]*، *[[دی لارڈ آف دی رنگز]]* تے *[[دی سلماریلین]]* شامل نیں۔ جدوں ٹولکین [اوکسفورڈ] یونیورسٹی] وچ پڑھ رہے سن، تد اِنہاں دی ساتھی مصنف [سی ایس لوئس نال بوہت گہری دوستی تے رفاقت رہی۔

ٹولکین دی وفات دے بعد اِنہاں دے صاحبزادے کرسٹوفر ٹولکین نے اِنہاں دے انگنت خطوط تے غیر مطبوعہ کتاباں نوں شائع کروایا۔ اِنہاں دی وفات دے بعد شائع ہونے والی کتب وچ *دی سلماریلین* وی شامل اے؛ *دی ہابٹ* تے *دی لارڈ آف دی رنگز* دی کامیاب اشاعت دے بعد اِسی سلسلے دی ایہ آخری کتاب سی تے اِسنوں خُوب پزیرائی حاصل ہوئی۔ اِس اساطیری سلسلے وچ ٹولکین نے کئی خیالی بولیاں ایجاد کیتیاں تے شاعری نوں وی استعمال کیتا۔ اُنہاں نے اپنی اِنہاں کتب وچ اک مکمل کائناتی تصور نوں تحریر وچ ڈھالیا تے ساڈی اِس زمین دی اک فرضی تریخ دا منظر وی پیش کیتا۔ اپنی تحریراں وچ اُنہاں نے زمین دا ناں عردہ رکھیا تے اپنے ہور کرداراں نوں اک براعظم اُتے رہائش پزیر دسیا۔ اِس براعظم دا ناں اُنہاں نے مڈل ارتھ (یعنی *وسطی زمین*) رکھیا۔

## ہور ویکھو
* دی لارڈ آف دی رنگز

## حوالے

## باہرلےجوڑ

گٹھ:1892 دے جم
گٹھ:1973 دیاں موتاں
گٹھ:اسطور ساز مصنفین
گٹھ:انگریز مرد ناول نگار
گٹھ:برطانوی مصنفین
گٹھ:ویہویں صدی دے انگریز شعراء
گٹھ:ویہویں صدی دے انگریز ناول نگار
گٹھ:ویہویں صدی دے برطانوی ناول نگار
گٹھ:ویہویں صدی دے مترجمین
گٹھ:پہلی جنگ عظیم دیاں برطانوی فوجی شخصیتاں
گٹھ:انگریز شخصیتاں
پیام اسلام فاؤنڈیشن

**[[پیام اسلام فاؤنڈیشن]]، ایسا مذہبی ادارہ اے جو اسلام دا حقیقی چہرہ پیش کرنے دی غرض توں قائم کیتا گیا اے۔**
## پیام اسلام دا تعارف
پیام اسلام اک مذہبی ادارہ اے جو اپنے وجود توں اج تک انسانیت دی خدمت کرردا چلیا آرہا اے۔ اس ادارہ دی تاسیس سنہ 2014 وچ ہوئی اے۔ اس دے بانی و مؤسس عالیجناب مولانا سید ذاکر رضا چھولسی صاحب قبلہ نیں تے ایہ ادارہ عالیجناب مولانا سید غافر رضوی چھولسی صاحب قبلہ فلک چھولسی دی زیر نگرانی ترقی دے مراحل طے کر رہیا اے، اس ادارہ دے ڈائریکٹر مینیجر جناب مقداد چھولسی نیں۔

پیام اسلام فاؤنڈیشن دی سائٹ اُتے اس ادارہ دے تعارف وچ کچھ اس انداز دی تحریر دیکھنے نوں ملدی اے: 

**بسم اللہ الرحمن الرحیم**

**فَاسْئَلُوْا اَھْلَ اْلذِّکّْرِ اِن کُنْتُمْ لَا تَعْلَمُوْنَ ّ(الانبیاء:7 ) **
 
**اگر تو خود نہاں جاندے تو اہل ذکر  (یعنی اہل بیتؑ) توں پوچھو ۔**

پیام اسلام فاؤنڈیشن، اک ایسا ادارہ اے جو گھر بیٹھے دینی تعلیمات فراہم کردا اے، اس ترقی یافتہ دور وچ جس دے کول انٹرنیٹ موجود  ہوۓ اوہ انٹر نیٹ کنیکٹ کرکے آسانی دے نال دینی معلومات حاصل کرسکدا اے، اس ادارہ دا اصلی مقصد تعلیمات دینی و اسلامی نوں نوجواناں تک پہنچانا اے۔

اس ادارہ دی مکمل کوشش ایہی رہتی اے کہ اس روشن فکر دور نوں تنویر علوم توں منور کر دے، کوشاں نوجواناں نوں راہ راست دی ہدایت کرے تے جو راہ راست اُتے گامزن نیں انہاں اسی طرح ثابت قدم تے گامزن رکھے۔

ایہ ادارہ تمام خدمات فی سبیل اللہ انجام دیندا اے تے اس دا منظور نظر رضایت الٰہی اے؛ اس ادارہ دی ہمیشہ ایہی کوشش رہندی اے کہ حق بیانی دا دامن نہ چھوٹنے پائے تے ہمیشہ اقوال معصومین ؑدے تناظر وچ تبلیغ و اشاعت دین دا سلسلہ قائم رکھے۔

## چودہ معصومین علیہ م السلام دا اجمالی تعارف تے مختصر شجرہ

## پیام اسلام دے اہداف و مقاصد

{| class="wikitable" 

اس ادارہ نے اپنے اہداف و مقاصد دے پیش نظر وبلاگ، یوٹیوب چینل تے فیس بک اُتے پیج وی بنایا اے تاکہ دنیا دے سامنے اسلام دا حقیقی چہرہ پیش کیتا جاسکے تے گمراہ فکر افراد نوں راہ نجات اُتے گامزن کیتا جاسکے؛ حالانکہ ایہ کم ہر انسان دا فرض اے لیکن ہر انسان اس فرض نوں ادا نہیں کرپاندا اے البتہ جو شخص اس ذمہ داری نوں محسوس کرلیندا اے اوہ اس راہ وچ قدم اٹھاندا اے تے پیام اسلام فاؤنڈیشن وی اسی دی اک مثال اے جو اپنی ذمہ داری سمجھدے ہوئے اگے بڑھ رہیا اے۔  

## شجرہ چھولس سادات
اس ادارہ نے گلستان رضویہ دے ناں توں چھولس سادات دا شجرہ نسب شائع کیتا اے؛ اس شجرہ دے مؤلف مولانا سید ذاکر رضا چھولسی صاحب قبلہ (گورنمنٹ ٹیچر فرخ آباد) نیں تے اس شجرہ اُتے نہایت عمیق طریقہ توں نظر ثانی مولانا سید غافر رضوی چھولسی صاحب قبلہ (اسلامک ریسرچ اسکالر دہلی) نے فرمائی اے۔ اس شجرہ نوں پڑھنے دے لئی پیام اسلام فاؤنڈیشن دی بلاگ اُتے مراجعہ کرو تے اس دا دوسرا آسان طریقہ ایہ اے کہ اسی صفحہ دے آخر وچ باہرلے جوڑ وچ (شجرہ چھولس سادات ، Shajra Chholas Sadat) اُتے کلک کرو تے شجرہ دا مطالعہ فرماؤ۔

## حوالے

## باہرلےجوڑ
|٭| شجرہ چھولس سادات ۔ Shajra Chholas Sadat |٭|  --
|٭| یوٹیوب چینل |٭|  --
|٭| یوٹیوب چینل |٭|  --
|٭| بزم اھلبیت |٭|  --
|٭| بزم ضیاء |٭|  --
|٭| افکار ضیاء |٭|  --
|٭| اخبار ضیاء |٭|  --

گٹھ:علماء علوم اسلامیہ
گٹھ:اسلام
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:ابراہیمی مذاہب
گٹھ:توحیدی مذاہب
لی کی چیانگ

**لی کی چیانگ**  اک چینی سیاست دان جو ریاستی کونسل دے اعلیٰ وزیر تے عوامی جمہوریہ چین دے موجودہ وزیر اعظم نیں۔ اس توں پہلے اوہ 2008ء توں 2013ء تک نائب وزیر اعظم دے منصب اُتے فائر رہے۔ لی اک پیشہ ور ماہر معاشیات تے چین دی حکومت دے سربراہ ہونے دے نال نال چین دے مالیاتی تے اقتصادی امور، خارجی امور، قومی تحفظ تے ڈیپننگ ریفارمز دی قیادت کرنے والی مرکزی شخصیتاں وچوں اک نیں۔ اوہ چین دی کمیونسٹ پارٹی دی پولٹ بیورو اسٹینڈنگ کمیٹی دے دوسرے درجے دے رکن وی نیں۔ سنہ 2015ء تے سنہ 2016ء وچ فوربس جریدے نے انہاں نوں دنیا دی طاقتور ترین شخصیتاں دی فہرست وچ بارہواں درجہ دتا سی۔
## ابتدائی زندگی تے تعلیم
لی کی چیانگ یکم جولائی 1955ء نوں صوبہ انہوئی دے شہر ہیفئی وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دے والد انہوئی وچ مقامی عہدیدار سن۔

لی نے سنہ 1974ء وچ ہیفئی نمبر 8 سینئر ہائی اسکول توں تعلیم مکمل کیتی، ثقافتی انقلاب دے دوران وچ انہوئی دی کاؤنٹی فینگیانگ وچ زراعتی مزدوی دے لئی بھیجے گئے، جتھے انہاں نے آخر کار چین دی کمیونسٹ پارٹی وچ شمولیت اختیار کر لی تے مقامی زرعی پیداوار ٹیم دے سربراہ بن گئے۔ اس وقت دے دوران وچ انہاں نوں *فکرِ [[ماؤ زے تنگ]] دے مطالعے وچ عمدہ فرد* دے اعزاز توں نوازا گیا سی۔ لی نے والد دی مقامی کاؤنٹی دی پارٹی قیادت دے لیے تربیت دینے دی پیش قبول کرنے توں انکار کر دتا تے پیکنگ یونیورسٹی دے اسکول آف لا وچ داخلہ لیا جتھوں انہاں نے ایل ایل بی دی سند حاصل کیتی تے یونیورسٹی دی اسٹوڈنٹ کونسل دے صدر بن گئے۔ انہاں نے سنہ 1995ء وچ معاشیات وچ پی ایچ ڈی کیتا تے ممتاز ماہر معاشیات لی یِن اِنگ انہاں دے ڈاکٹری مشیر سن۔ انہاں دے ڈاکٹریٹ دے تحریری مقالے نوں سن یفانگ انعام (معاشیات وچ چین دا سب توں وڈا انعام) ملیا سی۔

سنہ 1982ء وچ، پیکنگ یونیورسٹی دے کمیونسٹ یوتھ لیگ سیکریٹری بن گئے۔ اوہ 1983ء وچ کمیونسٹ یوتھ لیگ دی قومی تنظیم دی اعلیٰ قیادت وچ اپنی سیکریٹریٹ دے رکن دے طور اُتے داخل ہوئے تے جماعت دے سابق جنرل سیکریٹری ہو جنتاؤ دے نال قریبی طور اُتے کم کیتا۔ لی سنہ 1993ء وچ کمیونسٹ یوتھ لیگ دے پہلے سیکریٹری بنے تے سنہ 1998ء تک منصب اُتے فائر رہے۔

## نجی زندگی
لی نے بیجنگ دی کیپیٹل یونیورسٹی آف اکنامکس اینڈ بزنس دی پروفیسر چینگ ہونگ نال شادی کیتی سی۔ انہاں دے سسر اک مرتبہ کمیونسٹ یوتھ لیگ دی مرکزی کمیٹی دے نائب سیکریٹری وی رہے۔ اوہ انگریزی زبان بول لیندے نیں۔

## حوالے

گٹھ:لی دی چیانگ
گٹھ:1955 دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:چینی ماہرین معاشیات
گٹھ:عوامی جمہوریہ چین دے نائب وزرائے اعظم
گٹھ:عوامی جمہوریہ چین دے وزرائے اعظم
گٹھ:نشان پاکستان وصول کنندگان
گٹھ:چینی شخصیتاں
مرزا حمید اللہ بیگ

**مرزا حمید اللہ بیگ** (ایم-ایچ بیگ) (22 فروری 1913ء تا 9 نومبر 1988ء) ) بھارت دے پندرہویں چیف جسٹس سن۔ انہاں نے بطور چیف جسٹس جنوری 1977ء توں فروری 1978ء تک خدمات سر انجام دتیاں۔

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
مسلم گھرانے وچ پیدا ہونے والے مرزا ایم-ایچ بیگ دے والد مرزا سلیم اللہ بیگ ریاست حیدرآباد دے چیف جسٹس سن۔ لہٰذا حیدرآباد دے ریاستی معاملات وچ انہاں دا اک اہم کردار رہیا۔

اس وقت حیدرآباد وچ ہور بر سر اقتدار گھرانیاں دے بچےآں وانگ  ایم-ایچ بیگ نے سینٹ جارج گرامر اسکول وچ ابتدائی تعلیم حاصل کیتی جتھے انہاں سینیئر کیمبرج ایچ-ایس-ایل-سی امتحان وچ پہلی پوزیشن حاصل کرنے اُتے گولڈ میڈل ملیا۔

بھارت چونکہ ہُن تک برطانوی راج دے زیر اثر سی اس لیے امرائے بھارت دے لیے انگلستان جا کر تعلیم حاصل کرنا عام بات سی خاص طور اُتے جدوں  انہاں نوں قنون دی تعلیم حاصل کرنا ہُندی تے اوہ انگلستان دا رخ ای کیتا کردے سن۔ اس طرح ایم-ایچ بیگ نے مشہور ٹرینیٹی کالج تے 1931ء وچ کیمبرج یونیورسٹی وچ داخلہ لیا تے اوتھوں آثار قدیمہ تے علم الانسان تے تاریخی امتیازی سند دا امتحان پاس کیتا۔ انہاں نے لندن اسکول آف اکنامکس وچ قنون، معاشیات تے سیاسیات دی تعلیم حاصل کیتی۔ لنکن ان ورگی نامور سوسائٹی دے ذریعے عدلیہ وچ شمولیت اختیار کیتی۔ انہاں نوں 1941ء وچ انگلستان عدلیہ وچ بلایا گیا سی۔
## عدلیہ کیرئیر

گریجویشن دے بعد ایم-ایچ بیگ الہ آباد تے میروت وچ الہ آباد ہائی کورٹ دے ایڈووکیٹ دی حیثیت توں پریکٹس کرنے دے لئی واپس بھارت آ گئے۔ ایتھوں ایم-ایچ بیگ نوں عدالتی نظام توں تجربات حاصل ہونا شروع ہوئے۔ 1949ء وچ اوہ بھارت دی فیڈرل کورٹ دے ایڈووکیٹ مقرر ہوئے تے پھر بھارت دی سپریم کورٹ دے ایڈووکیٹ بن گئے۔

## اعزازات
1- قنون تے عوامی معاملات توں متعلق خدمات دے اعتراف وچ انہاں 1988ء وچ بھارت دا دوسرا وڈا سول اعزاز پدم وبھوشن دتا گیا۔

## حوالے

## باہرلےجوڑ
* Reference to the "late M. Hameedullah Beg"

گٹھ:1913 دے جم
گٹھ:1988 دیاں موتاں
گٹھ:ویہویں صدی دے بھارتی قانون دان
گٹھ:ویہویں صدی دے بھارتی منصفین
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:عوامی امور وچ پدم وبھوشن دے وصول کنندگان
گٹھ:ٹرینیٹی کالج، کیمبرج دے فضلا
گٹھ:ہماچل پردیش ہائی کورٹ دے چیف جسٹس
گٹھ:بھارتی مسلمان
لنکن ان

thumbnail|لنکن ان
**لنکن ان** (Lincoln's Inn) لندن وچ واقع "درسگاہِ وکالت“ جتھے قائد اعظم محمد علی جناح نے وکالت دی تعلیم حاصل کیتی ۔

http://www.lincolnsinn.org.uk/index.php/history-of-the-inn

گٹھ:عدالتی تنظیماں
گٹھ:تعلیمی ادارے
مکتوم بن راشد آل مکتوم

**مکتوم بن راشد آل مکتوم** (Maktoum bin Rashid Al Maktoum) (عربی: مكتوم بن راشد آل مكتوم) انہاں نوں **شیخ مکتوم** دے طور اُتے وی جانیا جاندا اے، متحدہ عرب امارات دے نائب صدر تے وزیر اعظم امارت دبئی دے تے امیر (حکمران) سن۔

## باہرلےجوڑ
* شیخ مکتوم بن راشد آل مکتوم دی وفات بی بی سی
* شیخ مکتوم بن راشد آل مکتوم دی وفات گلف نیوز

## حوالے

* شیخ مکتوم بن راشد آل مکتوم دا سرکاری ویب سائیٹ

گٹھ:1943 دے جم
گٹھ:2006 دیاں موتاں
گٹھ:آل مکتوم
گٹھ:اماراتی سیاستدان
گٹھ:امیر دبئی
گٹھ:دبئی
گٹھ:صدر متحدہ عرب امارات
گٹھ:وزرائے اعظم متحدہ عرب امارات
گٹھ:وزرائے متحدہ عرب امارات
گٹھ:متحدہ عرب امارات
گٹھ:حکمراناں اُتے ناؤ سانچے
قانون آزادی ہند 1947ء

4 جولائی 1947ء نوں اک مسودہ قنون برطانوی پارلیمنٹ وچ پیش کیتا گیا۔ 15جولائی نوں دارالعوام نے اس دی منظوری دے دتی، 16 جولائی 1947ء نوں دار الامرا نے وی اس نوں منظور کیتا۔ 18 جولائی 1947ء نوں شاہ برطانیہ نے اس دی منظوری دے دتی، پھر اس قنون دے تحت تقسیم ہند عمل وچ لیائی گئی تے دو نویں دیس پاکستان تے بھارت وجود وچ آئے۔ قنون نوں شاہی اجازت 18 جولائی 1947ء نوں حاصل ہوئی۔ تے دو نویں ملک پاکستان تے بھارت 15 اگست نوں وجود وچ آئے۔

اس قنون دے اہم نکات درج ذیل نیں:
# دو نویں ملک  پاکستان تے بھارت بنائے جان گے ۔
# دونے ملک  مکمل طور اُتے آزاد و خود مختار ہون گے انہاں اُتے برطانوی حکومت مکمل طور اُتے ختم کر دتی جائے گی۔
# دوناں ملکاں دیاں اپنیاں مجالس قنون ساز ہون گئیاں جو انہاں ملکاں دے لیے آئین بناؤن گئیاں۔
# جدوں  تک نواں آئین نہیں بندا اس وقت تک 1935ء دا آئین رائج رہے گا دوناں ملکاں دیاں اسمبلیاں اس آئین وچ ترمیم دا اختیار رکھدیاں نیں۔
# حکومت برطانیہ تے ہندوستانی شاہی ریاستاں دے درمیان تمام معاہدے ختم کیتے جاندے نیں۔
# حکومت برطانیہ نوں ایہ اختیارات نہیں ہون گے کہ اوہ کسے ملک دی قنون ساز اسمبلی دے بنائے ہوئے قنون نوں رد جاں منظور کرے ایہ اختیارات اس ملک دے گورنر جنرل نوں حاصل نیں۔
# شاہ برطانیہ دے خطابات وچوں شہنشاہ ہند دا خطاب ختم کیتا جاندا اے۔

گٹھ:1947 وچ بین الاقوامی تعلقات
گٹھ:1947 وچ بھارت
گٹھ:1947 وچ پاکستان
گٹھ:بھارت تے دولت مشترکہ دیس
گٹھ:بھارت برطانیہ تعلقات
گٹھ:پاکستان برطانیہ تعلقات
گٹھ:تقسیم ہند
گٹھ:جولائی 1947 دیاں سرگرمیاں
گٹھ:قانون وچ 1947
گٹھ:برطانوی پارلیمانی ایکٹ 1947
گٹھ:پاکستان دی تریخ
گستاف فلابیر

** گستاف فلابیر ** (; ) (پیدائش: 12 دسمبر 1821ء - وفات: 8 مئی 1880ء) انیہویں صدی دا فرانسیسی دا ناول و افسانہ نگار، ڈراما نویس، مشہور ناول مادام بواری دا خالق، حقیقت پسند مکتبِ فکر دا نمائندہ، افسانہ نویسی دا ماہر تے موپاساں دا سرپرست سی۔

## حالات زندگی
گستاف فلابیر بمقام روئن، نارمنڈی، فرانس وچ اک ڈاکٹر خاندان وچ پیدا ہویا۔ اس دے والد روئن وچ چیف سرجن تے کلینیکل پروفیسر سن۔ ابتدائی تعلیم روئن وچ پائی تے فیر قانون دی تعلیم دے لئی پیرس چلے گئے، جس نال انھاں کوئی دلچسپی نہیں سی۔ 1846ء وچ اپنے باپ تے بہن دی موت دے بعد اس نے پیرس چھڈ دتا کیونجے روئن دے قریب کرویاسے (Croisset) دے مقام اُتے اوہ اپنی ماں دے لئی اک گھر بنانا چاہندا سی۔ ایہی مقام فلابیر دا گھر بن گیا جتھے اوہ عمر بھر رہیا۔

1846ء توں 1854ء تک شاعرہ لوئزکولے (Louise Colet) نال اس دا گہرا تعلق رہیا۔ انہاں دے محبت نامے محفوظ کر لئے گئے نیں۔ بعض تذکرہ نگار لکھدے نیں کہ اس دی زندگی دا صرف ایہی اک جذباتی واقعہ سی کیونجے اوہ عمربھر کنوارا ای رہیا۔

## ادبی خدمات
1849ء وچ اس نے مشرق دا سفر کیتا۔ یونان تے مصر اس دے تخیل تے تفکر اُتے ایسے اثرانداز ہوئے کہ 1850ء وچ مشرق توں واپسی اُتے اس نے اپنی شاہکار کتاب "مادام بواری" 1857ء (Madame Bovary) لکھنا شروع کیتی۔ اس دے لکھنے وچ تقریباً چھ سال لگے لیکن جدوں  ایہ چھپی تے عوام نے وڈی پسندیدگی دا اظہار کیتا۔ پھر اس نے "سلامبو" (Salammbô) لکھنا شروع کیتا جو اک تریخ ناول اے تے 1862ء وچ شائع ہویا۔ فلابیر نے اپنے عہد دے طرز معازرت تے طور طریقے دا وی مطالعہ کیتا تے اپنی طفلی تے شباب دیاں یاداں نوں  یاد کر کے 1866ء وچ (L’Education sentimentale) لکھی۔ اسی دوران وچ کئی مصیبتاں اس اُتے آپیاں۔ اس دی صحت گر گئی۔ اعصابی کمزوری وچ مبتلا ہو گیا۔ اس دے چنگے دوست جاں تے مر گئے جاں غلط فہمیاں دے باعث اسنوں چھڈ گئے۔ انہاں حالات تے دوسرے عناصر نے مل کے اسنوں تنہا   کر دتا۔ باوجود اس دے اس نے لکھنا ترک نہیں کیتا۔ فیر اس دی اک کتاب ( La Tentation de Saint Antoine) سامنے آئی تے 1877ء وچ تن کہانیاں دا مجموعہ (Trois Contes) دے ناں توں شائع ہویا۔ وفات توں پہلے اس دی آخری تخلیق (Bouvard et Pécuchet) سی جس دے بارے وچ اسنوں یقین سی کہ اس دا شاہکار اے۔

## وفات
1870ء تک اوہ اپنی صحت کھو چکیا سی۔ بالآخر 59 سال دی عمر وچ مرگی دے اک ای حملے وچ 8 مئی 1880ء نوں کرویاسے، روئن، فرانس وچ اس دا انتقال ہو گیا۔

## حوالے

گٹھ:1821 دے جم
گٹھ:1880 دیاں موتاں
گٹھ:8 مئی دیاں موتاں
گٹھ:انیہویں صدی دے افسانہ نگار
گٹھ:انیہویں صدی دے فرانسیسی ناول نگار
گٹھ:انیہویں صدی دے مرد مصنفین
گٹھ:فرانسیسی تریخی ناول نگار
گٹھ:فرانسیسی شخصیتاں
گٹھ:فرانسیسی مرد ناول نگار
گٹھ:فرانسیسی مصنف
گٹھ:فرانسیسی ناول نگار
گٹھ:فرانسیسی نثر نگار
گٹھ:مسافر
عالمی سیاحت تنظیم

**عالمی سیاحت تنظیم**   اقوام متحدہ دا خصوصی ادارہ اے جس دا مقصد سیاحاں دی آمد و رفت دی ترقی دے لئی اقدامات کرنا اے تاکہ  بین الاقوامی  تعلقات نوں فروغ حاصل ہوۓ، مختلف ملکاں دے درمیان سیاحاں دی آمد و رفت نال ملکاں دے درمیان ہم آہنگی تے استحکام پیدا ہو سکے تے اس طرح معاشی تے سماجی زندگی وچ ترقی ہو سکے۔ ایہ ادارہ رکن ملکاں دے درمیان آزادانہ آمد و رفت دا انتظام کردا اے۔ سیاحت دے متعلق قواعد و ضوابط تے معقول طریقیاں دا بند و بست کردا اے، ہور ایہ ادارہ رکن ملکاں دی معاشی و سماجی زندگی وچ تعاون دے ذرائع وی فراہم کردا اے۔ اس وقت 158 ملک اس ادارے دے رکن نیں۔ اس ادارہ دا صدر دفتر  سپین دے دار الحکومت میڈرڈ وچ قائم اے۔ سربراہ نوں  **سیکریٹری جنرل** کہیا جاندا اے۔ موجودہ سیکریٹری جنرل جارجیا دے زوراب پولولیکاشویلی (Zurab Pololikashvili) نیں۔

## ہور ویکھو
* اقوام متحدہ اقتصادی تے سماجی کونسل

## حوالے

گٹھ:1975 وچ قائم ہونے والیاں تنظیماں
گٹھ:اقوام متحدہ دے خصوصی ادارے
گٹھ:اقوام متحدہ
معاہدہ الٰہ آباد

[left|333x333px|[شاہ عالم ثانی دیوانی دے حقوق رابرٹ کلائیو نوں دیندے ہوئے – 1765ء]]
**معاہدہ الٰہ آباد** (12 اگست 1765ء) رابرٹ کلائیو تے مغل شہنشاہ شاہ عالم ثانی دے وچکار اک معاہدہ سی جو جنگ بکسر (22 اکتوبر 1764ء) دے نتیجے وچ طے پایا سی۔ اِس معاہدے دی رُو نال شاہ عالم ثانی نے بنگال، بہار تے اوڑیسہ دی دیوانی دے حقوق ایسٹ انڈیا کمپنی نوں دے دتے سن۔

## متن
* 

## ہور ویکھو
* شاہ عالم ثانی
* رابرٹ کلائیو
* ہندوستان وچ 1765
* جنگ بکسر
* ایسٹ انڈیا کمپنی

گٹھ:1765 دیاں سرگرمیاں
گٹھ:1765 دے معاہدے
گٹھ:برطانوی ایسٹ انڈیا کمپنی
گٹھ:برطانوی ایسٹ انڈیا کمپنی نال وابستہ شخصیتاں
گٹھ:برطانوی ایسٹ انڈیا کمپنی دے فوجی افسران
گٹھ:برطانوی ایسٹ انڈیا کمپنی دے معاہدے
گٹھ:برطانیہ وچ 1765
گٹھ:  الہٰ آباد دی تریخ
گٹھ: بنگال دی تریخ
گٹھ:بھارت دی تریخ
گٹھ:مغلیہ سلطنت دے معاہدے
گٹھ:برطانیہ عظمی دے معاہدے
گٹھ:ہندوستان وچ 1765ء
گٹھ:معاہدے
گٹھ:مغلیہ سلطنت دی تریخ
انہاں نوں کیک کھان دو

**انہاں کیک کھانے دیں**  اک مقبول جملہ اے جو فرانس دی آخری ملکہ میری انطونیا نال منسوب اے۔ مشہور اے کہ اک بار جدوں  انہاں نے سُنیا کہ کساناں دے کول کھانے نوں روٹی نہیں تے انہاں جواب وچ کہیا ”انہاں نوں کیک کھانے دو“۔ ملکہ میری انطونیا توں متعلق ایہ فقرہ پہلی وار ژاں ژاک روسو دی آپ بیتی اعترافات وچ اک ”عظیم شہزادی” توں منسوب ملتا اے۔روسو نے اپنی آپ بیتی تد لکھی سی جدوں  میری انطونیا دی عمر صرف نو سال سی۔

## ہور ویکھو
*میری انطونیا
*روسو
## حوالے

گٹھ:انگریزی جملے
گٹھ:سیاسی اقوال
گٹھ:میری انطونیا
میری انطونیا

**میری انطونیا** یا **[[میری اینتوینت]]** فرانس دے بادشاہ لوئی چودہ دی ملکہ سی۔

**میری اینتوینت** آسٹریا دی شہزادی تے فرانس دی ملکہ سی۔ اوہ فرانس دے بادشاہ لوئی XVI دی ٹبری سی تے انقلاب فرانس وچ اوہنوں ۱۶ اکتوبر ۱۷۹۳ نوں قتل کردتا گیا۔

## [[انہاں نوں کیک کھان دو]]
میری انطونیا توں متعلق مشہور اے کہ اک بار جدوں انہاں نے سنیا کہ کساناں دے کول کھان  دی روٹی نہیں تے انہاں جواب وچ کہیا ”انہاں نوں کیک کھان دو“۔ ملکہ میری انطونیا توں متعلق ایہ فقرہ پہلی وار ژاں ژاک روسو دی آپ بیتی اعترافات وچ اک ”عظیم شہزادی” توں منسوب ملدا اے۔روسو نے اپنی آپ بیتی تد لکھی سی جدوں میری انطونیا دی عمر صرف نو سال سی۔

## ہور ویکھو
*

## حوالے

گٹھ:فرانسیسی انقلاب
گٹھ:فرانس
گٹھ:فرانسیسی شخصیتاں
گٹھ:۱۷۵۵ دے جم
گٹھ:۱۷۹۳ دیاں موتاں
گٹھ:آسٹریائی رومن کاتھولک شخصیتاں
گٹھ:آسٹریائی شہزادیاں
گٹھ:اٹھارہویں صدی دیاں آسٹریائی شخصیتاں
گٹھ:اٹھارہویں صدی دیاں جرمن شخصیتاں
گٹھ:اٹھارہویں صدی دیاں فرانسیسی شخصیتاں
گٹھ:سزائے موت یافتہ شاہی افراد
گٹھ:فرانس دے خلاف غداری دی وجہ توں سزائے موت یافتہ شخصیتاں
گٹھ:ویانا دیاں شخصیتاں
گٹھ:میری انطونیا
نیٹ فلیکس

**نیٹ فلکس** ویڈیو اسٹریمنگ د‏‏ی اک امریک‏‏ی بین الاقوامی کمپنی اے جس دے صارفین ماہانہ معاوضہ ادا کرنے دے بعد لا تعداد فلماں تے ٹی وی شوز دیکھ سکدے نيں۔ کنزیومر الیکٹرونکس شو 2016ء دے موقع اُتے نیٹ فلکس نے پاکستان دے نال نال دنیا دے 130 ملکاں وچ اپنی خدمات دا آغاز کر دتا ا‏‏ے۔ نیٹ فلکس محض دوسرے ٹی وی چینلاں دے شوز ہی نئيں دکھاندا بلکہ اپنے ڈرامے وی بناندا اے ۔

**نیٹفلیکس، انک۔** اک امریکی میڈیا-سیوا حاصل کردا اے، جو کہ کیلیفورنیا دے سکاٹس گھاٹی وچ ریڈ ہیسٹنگز اتے مارک رینڈولف ولوں قائم کیتی گئی اتے اسدا مکھ دفتر لوس گیٹس،کیلیفورنیا وکھے اے،۔ کمپنی دا  مڈھلا کاروبار اسدی گاہکی-مشتمل سٹریمنگ او۔ٹی۔ٹی۔ سیوا اے جو فلماں اتے ٹیلیوژن پروگراماں دے لائبریری دی آنلائین سٹریمنگ دی پیش کش کردی اے، جنہاں وچ اس ولوں تیار مصنوعات شامل ہن۔ اکتوبر 2018 دے تک، نیٹفلکس دے دنیا بھر وچ کل 137 ملیان گراہک ہن، جس وچ 58.46 ملیان امریکہ دے شامل ہن۔ ایہہ چین، شام، شمالی کوریا اتے کرممیا نوں چھڈّ دے دنیا بھر وچ مہیا اے۔ کمپنی دے نیدرلینڈز، برازیل، بھارت، جاپان اتے دکھنی کوریا وکھے وی دفتر ہن۔

نیٹفلیکس دے شروعاتی کاروباری ماڈل وچ ڈیویڈی دی وکری اتے ڈاک ولوں کرائے اُتے شامل سن، اُتے ہیسٹنگز نے ڈیویڈی کرائے دے کاروبار اُتے دھیان مرتکز کرن لئی کمپنی دی قیام توں بعد اک سال دے اندر وکری اُتے روک لگیا دتی۔  ڈیویڈی اتے بلو-رے کرایہ سیوا نوں قایم رکھن دوران، نیٹفلکس نے 2007 وچ سٹریمنگ میڈیا دی شروعات دے نال اس دے کاروبار دا پھلار کیتا۔ کمپنی نے 2010 وچ کینیڈا اتے بعد وچ لاطینی امریکہ اتے کیریبیئن وچ مہیا سٹریمنگ نال قومانتری پدھر دا پھلار کیتا۔ نیٹفلکس 2012 وچ سمگری-پیداوار دے صنعت وچ داخل ہوئی، اس دی پہلی لڑی *للیہیمر* سی۔

2012 دے بعد نیٹفلکس نے فلم اتے ٹیلیوژن لڑی دے پیداوار اتے ونڈ (ڈسٹریبیوشن) دا پھلار بہت ودھا دتا اے، اتے اپنی آنلائین لائبریری دے ولوں کئی "نیٹفلکس اورجنل" سامان دی پیش کش کردا اے۔ جنوری 2016 تک، 190 توں ودھ دیساں وچ نیٹپھلکس سنوجواناں چلدیاں ہن۔ نیٹپھلکس نے 2016 وچ اک اندازاً 126 اصلی لڑی (اورجنل سیریز) اتے فلماں رلیز کیتی، جو کتوں وی ہور نیٹورک جاں کیبل چینل توں ودھ سن۔ نویں سامان تیار کرن لئی، وادھو سامان لئی حقاں دی سرکھیا دیاں اوہناں دیاں کوششاں اتے 190 دیساں دے وبھنتا دے کارن کمپنی نے قرضیاں وچ ارباں ڈالر دی چھانٹی کر دتی اے: ستمبر 2017 تک 21.9 ارب ڈالر، جو کہ پچھلے سال دے 16.8 ارب ڈالر توں ودھ اے۔ اسدے 6.5 بلیئن ڈالر لمبے ویلے دے قرضے ہن، جدوں کہ باقی لمبے سوچ دیاں ذمہ واریاں ہن۔ اکتوبر 2018 وچ، نیٹفلکس نے اعلان کیتی کہ نویں سامان نوں فنڈ وچ مدد لئی اوہ ہور $ 2بلیئن قرضہ لینگے۔

## حوالے

گٹھ:1997ء وچ قائم شدہ امریک‏‏ی کمپنیاں
گٹھ:1997ء وچ قائم شدہ تفریحی کمپنیاں
گٹھ:آئی او ایس سافٹ ویئر
گٹھ:امریک‏‏ی برانڈ
گٹھ:امریک‏‏ی ویب سائٹس
گٹھ:اینڈروئیڈ (آپریٹنگ سسٹم) سافٹ ویئر
گٹھ:تجویز کنندہ سسٹمز
گٹھ:ریاستہائے متحدہ د‏‏ی آن لائن خوردہ فروش کمپنیاں
گٹھ:سلیکون ویلی وچ واقع کمپنیاں
گٹھ:کیلیفورنیا وچ 1997ء دیاں تاسیساں
گٹھ:مطابق طلب ویڈیو خدمات
گٹھ:ناسدق د‏‏ی 100 انڈیکس کمپنیاں
گٹھ:نیزدک وچ لسٹ شدہ کمپنیاں
گٹھ:نیٹفلکس
گٹھ:ویڈیو د‏‏ی کرایہ سروس
گٹھ:ٹی وی او ایس سافٹ ویئر
گٹھ:ریاستہائے متحدہ د‏‏ی سافٹ ویئر کمپنیاں
گٹھ:صفحات مع گراف

گٹھ:کمپنیاں
پوِتر پاپی (ناول)

**پوِتر پاپی** نانک سنگھ دا شاہکار ناول اے۔ نانک سنگھ پنجابی ناول دے دوجے دور دا وڈا اہم ناول کار اے۔ نانک سنگھ کجھ چنویں ناولکاراں وچوں اک اے جہناں نے اک وڈی گنتی وچ اک پاٹھک طبقہ پیدا کیتا۔ پوتر پاپی نفسیات چھوہاں دے نال نال مڈل کلاس پروار دی حالت دی اک المیہ تصویر پیش کردا اے۔ اس ناول اُتے اک فلم وی بنی سی جو اسے   ناں تے سی۔

## کہانی

پنہ لال اک مڈل کلاس پروار نال تعلق  رکھدا اے تے اوہ اک گھڑیاں دی دوکان وچ گھڑیساز دا کم کردا اے۔ گھٹ آمدن وچ پروار دا گزارا ہونا بہت مشکل سی تے اُپروں اس اُتے اس دی دھی وینا دے ویاہ دا وی فکر سی۔ اک دن دوکان اُتے گیا اس نوں پتہ لگدا اے کہ مالک نے اسنوں کڈھ کوئی ہور گھڑیساز رکھ لیا اے۔ پنہ لال اس  اُتے بہت مایوس ہو جاندا اے اتے اوہ نویں گھڑیساز کیدار نوں اک خط پھڑا لاپتا ہو جاندا اے۔ خط وچ اوہ کیدار نوں پاپی دسدا ہویا اسنوں پنہ لال دے پروار دے آؤن والے ماڑے مستقبل دا دوشی دسدا ہویا اسنوں درکاردا اے۔ کیدار اس بوجھ نوں بھارا مندے ہوئے ساری عمر اس دے پروار دی معاشی مدد وی کردا اے۔ اسے دوران اسنوں وینا نال پیار وی ہو جاندا اے  تے اپنے پاپ دے چلدے اوہ پیار نوں سرے نہیں چڑا پاؤندا۔ پاپی کیدار اپنی ساری عمر دی محنت نال آپنے آپ نوں پوتر ثابت کر دیندا اے۔

کجھ سمے بعد کیدار وینا دے گھر پہنچیا اوہ کافی سمے تک اہناں نال ہی رہندا اے اتھے رہِ کے ہی کیدار اہناں دی ہر پکھوں مدد کردا اے
اک دن کیدار اکلا چھت  اُتے پیا سی تے اسے دوران وینا اس کول آ جاندی اے دونے آپس چ دکھ سکھ ساجھے کرن لگدے ہن کیدار وینا نوں بھین مندا اے
تے پھر وی اس دی خوبصورتی اتے سڈول سریر دیکھ کے اس اتے موہت ہو جاندا اے  تے اس نوں کہن توں ڈردا اے کیونکہ وینا وی اس نوں بھرا مندی اے
خیر کافی سمے گلاں کردے آ تد تک وینا دی ماں آ کے اس نوں آواز لگا دندی اے کہ کیدار بھائی لئی کھانا لے جاوے ۔ اسے طرحاں رات بیت جاندی اے

کیدار ہن اس بارے ہی سوچدا رہندا اے ۔ اک دن وینا دی ماں نوں رشتے وچ جانا پے جاندا اے تے اوہ کیدار نوں تے وینا اکلے گھر چھڈّ جاندی اے
وینا اپنے کمرے وچ کپڑے بدل رہی ہندی اے تے آچانک کیدار اندر چلا جاندا اے وینا نوں بناں کپڑیاں تو دیکھ کے کیدار دے من وچ لالچ آ جاندا اے اُتے اوہ معافی منگدا ہویا باہر ہو جاندا اے
شام پین تے جد وینا اس لئی کھانا لے کے جاندی اے تاں کیدار اس اپنے نال بیٹھ کے کھانا کھان لئی آکھدا اے پھر دونے کھانا کھان اپرنت گلاں کرن لگدے ہن

کیدار وینا نوں بناں کپڑیاں تو دیکھن والی گل کردا اے تے آکھدا اے کہ اوہ کسے نوں نہ دسے وینا منّ جاندی اے
کیدار اس نوں آکھدا اے کہ مے تینوں بھین مندا ہاں  تے پھر وی تینوں اس حالت وچ دیکھ کے بہت الگ محسوس ہویا انا کہندا ہویا کیدار وینا دے کول ہو جاندا اے تے اس دے پٹاں نوں سہلاؤن لگدا اے
وینا سمجھ جاندی اے کہ کیدار اس توں کی چاہندا اے اوہ اس نوں کمرے وچ لے جاندا اے تے نر وستر کر کے اس نوں پیار کرن لگدا اے دونے اک بستر تے بناں کپڑیاں تو پے جاندے ہن اتے اک جسم ہو جاندے ہن

## پاتر

* پنہ لال (پرانا گھڑیساز)
* مایہ (پنہ لال دی بیوی)
* کیدار (نواں گھڑیساز/ہیرو)
* وینا (پنہ لال دی وڈی بیٹی/ہیروئن)
* عطر سنگھ (گھڑی-دوکان دا مالک)

گٹھ:پنجابی ساہت
گٹھ:پنجابی ناول
مڈھلا پنجابی ناول

**مڈھلا پنجابی ناول** پنجابی ناول دے پہلے دور نوں کہیا جاندا اے۔ ایہہ دور ترجمہ دی تنقید ماتحت وجود وچ آیا۔ پنجابی وچ چھپیا پہلا ناول "مسیحی مسافر دا سفر" اے جیہڑا جون بنیئن مشہور ناول “The Pilgrims Progress” دا پنجابی ترجمہ اے، جیہڑا 1859 وچ ترجمہ شدہ ہویا۔ ایہہ ناول عیسائی مذۃب نوں سلاہندیاں، اسلام تے ہندو دھرم نوں ننددیاں، گربانی دے محاورے راہیں، عیسائیت دا پرچار تے سکھاں نال بھائی والی دا آشا رکھدا پرتیت ہندا اے۔ 1882ء وچ عیسائی مشنریاں ولوں "جیوتردی" ناول ترجمہ شدہ ہویا۔ ایہناں ناولاں تو پنجابی ناول دا مڈھ بجھا۔ ایہہ دوویں ناول عیسائی مشنریاں ولوں لدھیانا پریس راہیں چھاپے گئے۔ دوجے پاسے بھائی ویر سنگھ، موہن سنگھ وید تے چرن سنگھ شہید دے ناولاں نوں رکھیا جاندا اے۔ پنجابی دے مولک ناول دے مڈھ اتے ترقی عمل نوں اس طرحاں پیش جا سکدا اے۔

## مکھ ناول کار
*بھائی ویر سنگھ-(1872–1957):- بھاویں ڈاکٹر۔ کرپال سنگھ کسیل اپنے سامقصد دے اتہاس وچ پنجابی دا پہلا ناول ڈاکٹر۔ چرن سنگھ دے ناول **جنگ مڑولی** نوں مندا اے اتے نرنجن تسنیم تے نانک سنگھ نوں پنجابی ناول دا موڈھی مندا اے۔ سروپرناوت متّ ایشر سنگھ اتے اس دے سپوٹراں دا اے، جو بھائی ویر سنگھ نوں موڈھی ناول کار اتے اس دے ناول سندری نوں پہلا مولک پنجابی ناول مندے ہن، جو 1898 وچ چھپیا۔ بھائی ویر سنگھ دے ناول سندری، ستونت کور اتے بجے سنگھ برتانتک سندربھاں وچ مذہبی ہن۔ ایہہ ناول بابا نودھ سنگھ وچ اسنے دھارمکتا دے نال پینڈو تے شہری جیون نوں وی چتریا۔

*بھائی موہن سنگھ وید-(1881–1936):- موہن سنگھ وید ناول تے کہانی دے کھیتر وچ یوگدان دین والاں اہم لکھاری اے، بھائی ویر سنگھ دا ایہہ ناول دے کھیتر وچ ہم عصر اے۔ مولک تے ترجمہ شدہ ناولاں نال پنجابی ناول نوں امیر کرن والا ساہتکار اے۔ اک سکھ گھرانہ، سکھدیو کور، سگھڑ نونہہ تے لڑاکی سسّ، کپٹی متر، ششیل بیوہ، اعلا قلاں دی چال، دمپتی پیار، سہسا کور، پچھتاواں تے وکیل دی قسمت وغیرہ ناولاں راہیں اوہ سماجی برائیاں دی پیشکاری کر کے پنجابی ناول نوں اتہاسکتا دے چوکھٹے وچوں باہر کڈھدا پرتیت ہندا اے۔

*چرن سنگھ شہید- (1882–1935):- چرن سنگھ شہید اک مزاحیہ شاعر، سگھڑ کہانی کار تے اہم ناول کار اے۔ اس دا تخلص شہید اس دے پنڈ دے نام کر کے پیا۔ اسنے دلیر کور، بیبی رنجیت کور، چنچل مورتی ناول لکھے۔ ایہناں ناولاں راہیں اسنے سنگھ سبھا لہر دے مقصداں نوں نروپت کیتا۔ ناول دو وہٹیاں وچ اسنے سماجی سمسیاواں پیش کیتا۔

## ہور ناول کار
استوں علاوہ امر سنگھ چھاپیوال نے گھر دا نباہ تے سچجی دھی نیتا ماسٹر تارہ سنگھ، پریم لگن تے بابا تیغا سنگھ، سندر سنگھ نے چندرکانتا، گیانی ہزورا سنگھ نے دلہن تے بخش سنگھ نے شکنتلا ناول لکھے۔

گٹھ:پنجابی ادب
گٹھ:پنجابی ناول
انفرادی مثالی پنجابی ناول

**انفرادی مثالی ناول** (1935–1965) پنجابی ناول دوجے دور وچ داخلہ کردا اے۔ ایہہ ناول پنجابی وچ ذکر سرجن دے پکھ توں وی تے شخصی حوالیاں تے سروکاراں دی پیشکاری دے نظریے توں وی بنیادی تبدیلی لے کے آؤندا اے۔ اس کر کے انفرادی مثالی دور دے ناول وچ چار مکھ وکھرتاواں پیش ہندیاں ہن۔ پہلی، اس ناول دی رچنا نظر وچ مذہبی ماحول اتے رسماں دے نبھاء دی روائت ختم ہندی اے۔ دوجا، پنجابی ناول دا دھرا مذہبی اتے قبائلی حوالیاں دی تھاں ساڈیاں سماجی سمسیاواں بندیاں ہن۔ تیجا، اجیہے ہیرو دی سرجنا ہندی اے، جو اچانک واپرن والی انہونی نال مصیبتاں وچ گھر جاندا اے۔ چوتھا، اس دور دا ناول پہلے ناول وچ پرچلت برتانتک حوالیاں دا تیاگ کر کے ہم عصر ویلے دے برتانتک حوالیاں دی ورتوں کر کے اپنی وکھری قسم دی ناولی کہانی دی اساری کردا اے۔

## ناول کار
پنجابی ناول دے انفرادی مثالی دور دے ناول کار نمن لکھت نیں۔

### نانک سنگھ

پنجابی ناول دا دوجا دور نانک سنگھ دے پنجابی ساہت جگت وچ داخلہ کرن نال شروع ہندا اے۔ اسنوں پنجابی ساہت دے جگت وچ ناول دی ودھا دے اصلی سرجن ہار وجوں جانیا جاندا اے۔ اس دے ناول سماج دے حقیقی جیون دی پیشکاری راہیں وکھ-وکھ سمسیاواں نوں اجاگر کردے دکھائی دندے ہن۔ سبھ توں ودھیرے ناول سرجنا وی نانک سنگھ نے کیتی۔ نانک سنگھ دے ناول ٹٹی وینا، آدم خور، گنگا جلی وچ شراب، ادھ کھڑیا پھُل، جیون سنگرام، پجاری، پیار دی دنیا، چٹا لہو، اتے پوتر پاپی وغیرہ نیں۔ نانک سنگھ نے دیس ونڈ دے دکھانت نوں اگّ دی کھیڈ، خون دے سوہلے اتے منجھدھار ناولاں راہیں پیش کیتا۔ اس دا غدر لہر دے اتہاس نوں پیش کردا ناول اک میان دو تلواراں اے۔ اس ناول نوں 1961 وچ بھارتی ساہت اکادمی دا انعام حاصل ہویا۔

### کرنل نرندرپال سنگھ

ناول کار کرنل نرندرپال سنگھ نے پنجابی ساہت جگت نوں تریخی تے سماجی ناول دتے۔ اس دے مشہور ناول سپہ سالار، کھنیو تکھی، والوں نکی، ایت رستہ جانا، اک سرکار باجھوں، ملاح، انتالی وریں، طاقت، جزیرہ، تریا جال، امن دے راہ، چانن کھڑھا کناریے اتے پنیاں کہ مسیا وغیرہ ہن۔ اس دا ساہت اکادمی انعام حاصل (1977) چرچت ناول "باملاہزا ہوشیار" ہم جنس پرستی دا مسئلہ پیش کردا اے۔

### جسونت سنگھ کنول

جسونت سنگھ کنول نے اپنے ناولاں وچ مالوے دے پینڈو جیون دا رنگ پیش کیتا اے۔ اس دے مشہور ناول ہانی، پورنماسی، سچ نوں پھانسی، رات باقی ہے، روپ دھارا، سول لائینز، بھوانی، تاریخ ویکھدی اے، لہو دی لوء، برف دی اگّ اتے پالی وغیرہ نیں۔ اس دے مشہور ناول توسالی دی ہنسو نوں ساہت اکیڈی انعام ملیا۔

### سریندر سنگھ نرولا

سریندر سنگھ نرولا راہیں حقیقت پسند ناول دی سروآت ہندی اے۔ نرولے دے ناولاں وچوں پنجاب دے 1947 توں پہلاں تے تیہہ سال پچھوں دے پنجاب دے اسی سالاں دی تریخ نوں حقیقت روپ وچ جانیا جا سکدا اے۔ اس دے مشہور ناول پیو پتر، رنگ مہل، سلّ الونی، جگراتا، دین تے دنیا، لوک دسمن، نیلیبار، جگّ بیتی، راتاں ہوئیاں وڈیاں، اپنے پرائے تے دل دریا راہے کراہے وغیرہ نیں۔

### ہور ناول کار
استوں علاوہ پنجابی ناول دے دوجے دور دے ناول کار سنت سنگھ سیکھوں (لہو مٹی تے بابا آسمان)، امرتا پریتم (پنجر، ڈاکٹر دیو، آلنا، اسو، چک نمبر چھتی)، کرتار سنگھ دگل (آدراں، نون٘ہ تے ماس، ہال مریداں دا، اک دل وکاؤ اے) وغیرہ اے۔

## حوالہ
*پنجابی ناول دی تریخ ۔ گور پال سنگھ سندھو

## حوالے

گٹھ:پنجابی ناول
گٹھ:پنجابی ادب
خواجہ عثمان ہارونی

خواجہ **عثمان ہارونی** طریقت تے شریعت دے علوم وچ امام العصر سن تے اپنے وقت دے قطب الاقطاب منے جاندے سن۔ 
## ناں تے نسب
ناں عثمان کنیت ابو النور سی آّ ہارون دے رہنے والے سن ایہ نیشا پور دا اک گاؤں اے جس دی وجہ توں آپ دے ناں دے نال ہارونی لکھیا جاندا اے۔

## مرشد دی عنایات
جس دن عثمان ہارونی نوں خرقہ خلافت ملیا تو آپ دے پیرومرشد شریف زندنی نے کلاہ چار ترکی وی آپ دے سر اُتے رکھیا تے فرمایا کہ اس چار ترکی کلاہ توں مراد چار چیزاں نوں ترک کردینا اے:
#۔ ترک دنیا۔
#۔ ترک عقبیٰ۔ یعنی اللہ دی ذات دے سوا کوئی وی مقصود نہ ہونا
#۔ ترک کھانا پینا۔ اس توں مراد گھٹ کھانا تے گھٹ سونا اے۔
#۔ ترک خواہش نفس۔ یعنی جو کچھ نفس کہے اس دے خلاف کیتا جائے۔

## آتش پرستاں دی بستی
معین الدین چشتی توں روایت اے کہ اک دن عثمان ہارونی دے ہمراہ دوران سفر اسیں اک ایسی جگہ پہنچے جتھے آتش پرستاں دی بستی سی اوتھے اک آتش کدہ سی جس دی اگ کسے دن وی سرد نہیں ہوئی سی۔ عثمان ہارونی نے لوکاں توں کہیا کہ تسیں لوگ خدا دی پرستش کیوں نہیں کردے جس نے اس اگ نوں پیدا کیتا اے۔ انہاں نے جواب دتا کہ ساڈے مذہب وچ اگ نوں وڈا منیا گیا اے۔ عثمان ہارونی نے فرمایا کیہ تسیں اپنے ہتھ پیر نوں اگ وچ ڈال سکدے ہو۔ انہاں نے کہیا کہ اگ دا کم جلانا اے ایہ کس دی مجال اے کہ اس دے قریب وی جائے۔ ایہ بات سن کرعثمان ہارونی نے اک بچہ جو اک آتش پرست دی گود وچ سی لیا تے بچے سمیت اگ وچ کد گئے تے چار گھنٹے دے بعد باہر آئے۔ نہ تے آپ دا خرقہ اگ توں جلیا تے نہ ای بچے اُتے اگ دا کوئی اثر ہویا۔ آپ دی ایہ کرامت دیکھ کے تمام آتش پرست مسلمان ہو گئے تے آپ دے حلقہ ادارت وچ شامل ہو گئے۔ آپ نے انہاں دے سردار دا ناں عبد اللہ تے اس چھوٹے بچے دا ناں ابراہیم رکھیا۔
طریقت تے شریعت دے علوم وچ امام العصر سن انہاں خواجہ حاجی شریف زندنی توں خرقہ خلافت حاصل ہویا۔ جدونکہ خواجہ مودود چشتی توں وی فیضیاب ہوئے
آپ دے چار خلفاء سن
* خواجہ معین الدین چشتی سنجری
* خواجہ نجم الدین صغریٰ
* شیخ سعدی گنگوہی
* خواجہ محمد ترک
### وصال
آپ دا وصال 5 شوال 617ھ نوں ہویا اس وقت انکی عمر 91 سال سی
آخری وقت وچ مکہ مکرمہ وچ چلے گئے تے جنت المعلیٰ دے قریب دفن ہوئے۔ انہاں دی بارگاہ وچ خواجہ معین الدین چشتی 32 سال رہے۔ 20 سال دی عمر وچ آئے تے 52 سال دی عمر وچ خلافت توں نوازے گئے۔ انہاں ایام وچ اپنے مرشد نے جو ملفوظات فرمائے انہاں انیس الارواح دے ناں توں تحریر کیتا 
## حوالے

گٹھ:صوفی سنت
ابو اسحاق شامی

**شیخ ابو اسحق شامی** دا لقب شرف الدین سی۔ خلیفہ چہارم علی بن ابی طالب دی نواں پشت توں سن
## ولادت
ابو اسحٰق شامی چشتی ملک شام وچ پیدا ہوئے، اسی لحاظ توں شامی کہلائے۔ قصبہ چشت وچ تعلیم تے تربیت ہوئی۔
## علوم ظاہری تے باطنی
علوم ظاہریہ تے باطنیہ دے جامع سن تساں نے خرقہ خلافت ممشاد علوی دینوری توں پایا سی۔ ظاہری تے باطنی علوم وچ ممتاز سن تے زہد و ریاضت وچ بے مثال۔ خلق توں بے نیاز تے خالق نال ہمراز، درویشاں نال محبت کردے۔ ’’معراج الفقراء الجوع‘‘ دے مصداق ہمیشہ روزہ نال رہندے تے ست دن بعد افطار کیتا کردے۔ بوہت گھٹ کھانا کھاندے سن فرمایا کردے سن کہ بھکھ وچ جو لذت پاندا آں اوہ کسے کھانے وچ نہیں پاندا۔ مرید ہونے توں پہلے چالیس دن تک استخارہ کردے رہے۔ ہاتف غیبی نے علوی دینوری دی خدمت وچ حاضری دا اشارہ دتا تے انہاں دے خدمت وچ حاضر ہوئے۔ ست سال بعد تکمیل نوں پہنچے تے خلافت عطا ہوئی۔ بغداد پہنچ کے خواجہ ممشاد دینوری نے بیعت دی۔
## سلسلہ چشتیہ دے حقیقی بانی
درویشاں تے فقراء دے مسلک سلسلہ چشتیہ دے بانی نیں۔ مرشد نے جدوں  ناں پچھیا تے ابو اسحٰق شامی دسیا۔ مرشد نے کہیا اج توں لوگ تہانوں ابواسحٰق چشتی کہن گے تے جو وی تواڈے سلسلے وچ داخل ہوۓگا، چشتی کہلائے گا۔ اسی نسبت توں سلسلہ دی ابتدائی شہرت وچ چشتیہ انہاں دی وجہ توں ہوئی۔ آپ دے پیرو مرشد نے آ اپ یہ بشارت دتی کہ اہل چشت دے امام بنے گا۔ چنانچہ آپ  اپنے وطن چشت واپس آئے تے ’’قطب چشتیہ ‘‘دے لقب توں مشہور ہوئے۔ آپ دے بعد مزید چار مشائخ دا تعلق وی چشت توں سی۔ انہاں وچ ابو احمر ابدال چشتی، ابو محمد بن ابو احمد ابدال چشتی، ناصرالدین، ابویوسف چشتی تےمودود چشتی دے اسمائے گرامی مشہور نیں۔ حقیقت ایہ اے کہ چاراں بزرگ دین دے ستون منے جاندے سن۔
## کیفیات وجد
آپ سماع توں بے حد لگاؤ سی۔ آپ دی مجلس وچ جو شخص اک بار حاضر ہُندا فیر گناہ توں دور رہندا، آپ دی مجلس دی برکات توں ہر شخص وجد وچ رہندا، اگر کوئی مریض اک بار مجلس وچ آجاندا تے شفا پاندا، دنیا دا پجاری آندا تو تارک الدنیا ہوجاندا سی۔
## وصال
آپ نے 940 ء 14 ربیع الثانی 329 ھ نوں وصال فرمایا
بعض دے مطابق شام وچ رہے اوتھے ای وفات پائی تے اوتھے ای دفن ہوئے۔
## مزار
آپ دا مزار مبارک شہر عکہ شام وچ اے۔ سیر الاقطاب دے مصنف نے لکھیا اے کہ آپ دے وصل توں لے کے اج تک آپ دے مزار اُتے اک چراغ روشن اے جو کدی نہیں بُجھیا۔ اوہ شام توں صبح تک روشن رہتا اے باد و باراں دا کئی بار طوفان آیا۔ مگر رات دے وقت اس چراغ نوں نہlں بجھا سکlا۔ ایہ چراغ اس شعر دی عملی تصویر اے۔

:اگر گیتی سرا سر باد گیرد
:چراغ مقبولاں ہرگز نمیرد

## حوالے
* خزینۃ الاصفیاء چھیندی دوم: مفتی غلام سرور لاہوری
* سفینۃ الاولیا: شہزادہ دارا شکوہ قادری

گٹھ:940 دیاں موتاں
گٹھ:چشتی شخصیتاں
گٹھ:شامی صوفی اولیا
گٹھ:صوفی سنت
صالح بن طریف برغواطی

صالح بن طریف برغواطی اک جھوٹا مدعی نبوت سی۔ اس دے بارے وچ کہیا جاندا اے کہ اوہ یہودی الاصل سی۔ اس دی پرورش سرزمین اندلس دے اک قلعہ برباط وچ ہوئی۔ اوتھوں مشرق دا رخ کیتا تے عبید اللہ معتزلی توں حصول علم کردا رہیا ، فیر سحر وچ مہارت حاصل کیتی۔ اوتھے ای توں سخت عسرت تے شکستہ حالی دے عالم وچ تامتا دے مقام اُتے پہنچا جو  مغرب اقصی وچ ساحل بربر اُتے واقع اے۔ اوتھے اس نے بربری  قبائل نوں دیکھیا جو بالکل جاہل تے وحشی سن اس نے انہاں لوکاں وچ بودوباش اختیار کر لی۔ انہاں دی زبان سیکھی تے سحر تے شعبدہ جات نال گرویدہ بنا  کے انہاں اُتے حکومت کرنے لگیا۔ 125ھ جاں 127ھ وچ اس نے  دعوائے نبوت کیتا۔ اس وقت خلیفہ ہشام بن عبد الملک اسلامی ملکاں دا فرمانروا سی۔ تھوڑے ای عرصہ وچ صالح دی حکومت نوں اوہ اوج تے عروج نصیب ہویا کہ شمالی افریقہ وچ اس دے کسے ہمعصر تاجدار نوں دہ عظمت تے شوکت حاصل نہ سی۔ دعوی نبوت دے علاوہ اس دا ایہ وی دعوی سی کہ اوہی اوہ مهدی اکبر اے جو قرب قیامت نوں ظاہر ہو کے جناب عیسی بن مریم علیہ السلام دے مصاحبت اختیار کرے گا تے حضرت مسیح علیہ السلام جنہاں دے پیچھے نماز پڑھن گے۔
## حوالے
جھوٹے نبی ؛ص ۱۴۵ تا ۱۴۹- مکتبہ سراجیہ ، لاہور
گٹھ:اندلس
گٹھ:جھوٹے نبی
جاتیہ سنسد

**جاتیہ سنسد** (”قومی پارلیمان“؛  *جاتیو شونشود*) بنگلہ دیش دے پارلیمان دا ناں اے۔ بنگلہ دیشی پارلیمنٹ دی موجودہ نشستاں دی تعداد 350 اے، جس وچوں 50 خواتین دے لئی مخصوص نشستاں نیں۔ منتخب شدہ شخصیتاں نوں ارکان پارلیمان کہیا جاندا اے۔ ترتیب دے لحاظ توں بنگلہ دیش دی موجودہ پارلیمان دسویں اے۔ ہر پنج سال پارلیمان تحلیل کر دے نویں انتخابات ہُندے نیں۔

جو جماعت (جاں اتحادی جماعتاں) اکثریت حاصل کردی اے اس دا قائد وزیر اعظم بنگلہ دیش تے سربراہ حکومت بن جاندا اے۔ صدر بنگلہ دیش دا انتخاب وی پارلیمان کردی اے۔ سنہ 2008ء توں اکثریندی جماعت بنگلہ دیش عوامی لیگ اے جس دی قیادت وزیر اعظم حسینہ واجد کردی اے۔

## حوالے

گٹھ:قومی مقننہ
گٹھ:یک ایوانی مقننہ
گٹھ:بنگلہ دیش
شوکت علی (بنگالی سیاست دان)

**شوکت علی** اک بنگالی قوم پرست سیاست دان سن جس نے سنہ 1949ء وچ بنگالی قوم پرستاں عبد الحمید خان بھاشانی، شوکت علی، یار محمد خان، شمس الحق وغیرہ نال مل کے عوامی لیگ دی بنیاد رکھی ۔

گٹھ:بنگالی شخصیتاں
گٹھ:بنگالی لوک
تاج الدین احمد

**تاج الدین احمد** (؛ 23 جولائی 1925ء – 3 نومبر 1975ء) اک بنگلادیشی سیاست دان تے مجاہد آزادی سن۔ اوہ بنگلہ دیش دے پہلے وزیر اعظم سن تے سنہ 1971ء دی جنگ آزادی بنگلہ دیش دے دوران  بنگلہ دیش عبوری حکومت دی زمام قیادت سنبھال رکھی سی۔ سنہ 71ء دی اس عبوری حکومت دی قیادت دی بنا اُتے انہاں تخلیق بنگلہ دیش دی اہم ترین تے موثر ترین شخصیتاں وچ شمار کیتا جاندا اے۔ اس عبوری حکومت دے دوران وچ تاج الدین احمد نے متعدد بنگلا قوم پرست سیاسی، فوجی تے تہذیبی دھڑاں تے افراد نوں   متحد کر لیا سی۔

تاج الدین شیخ مجیب الرحمٰن دے انتہائی معتمد تے سنہ 1960ء دی دہائی دے اواخر تے 1970ء دی دہائی دے اوائل وچ بنگلہ دیش عوامی لیگ دے معتمد عمومی (جنرل سیکریٹری) رہے۔ پاکستان عام انتخابات، 1970 دی لیگی مہم وچ وی اوہ شریک رہے جس وچ لیگ نے تاریخی اکثریت حاصل کیتی سی۔ منتخب قومی اسمبلی پاکستان نوں   اقتدار منتقل کرنے دے لئی تاج الدین احمد نے شیخ مجیب الرحمن تے ڈاکٹر کمال حسین دے نال مل کے اس وقت دے صدر پاکستان یحییٰ خان تے ذوالفقار علی بھٹو نال مذاکرات وی کیتے سن۔

## مڈھلا جیون
تاج الدین احمد غازی پور شہر وچ کپاسیا دے مقام اُتے 23 جولائی 1925ء نوں   پیدا ہوئے۔ انہاں دے والد دا ناں مولوی محمد یاسین خان تے والدہ دا ناں مہر النساء خانم سی۔ سینٹ گریگوری ہائی اسکول وچ تعلیم حاصل کیتی۔ سنہ 1944ء وچ دسویں دے امتحان وچ بارہواں مقام حاصل کیتا۔ ڈھاکہ یونیورسٹی توں معاشیات وچ بی اے (آنرز) کیتا۔ سنہ 1943ء وچ مسلم لیگ وچ شامل ہوئے۔ 4 جنوری 1948ء نوں   ایسٹ پاکستان اسٹوڈنٹ لیگ وچ بانی رکن دی حیثیت توں شمولیت اختیار کیتی۔

## جنگ آزادی بنگلہ دیش
مارچ سنہ 1971ء وچ افواج پاکستان نے مشرقی پاکستان وچ آپریشن سرچ لائٹ دی ابتدا کیتی تے شیخ مجیب الرحمن دی ایما اُتے تاج الدین احمد اپنے ہمسایہ ملک بھارت پہنچے۔ ادھر پاک فوج نے شیخ مجیب الرحمن نوں   گرفتار کر لیا۔ چنانچہ تاج الدین احمد نے عبوری حکومت دی بنیاد رکھی تے اپنے دار الحکومت (مجیب نگر) نوں   شیخ مجیب الرحمن دے ناں توں موسوم کیتا تے ایہ عبوری حکومت مجیب نگر حکومت کہلائی۔ بنگلہ دیش دے پرانے سیاسی تے فوجی رہنماواں دے نال مل کے انہاں نے بنگلہ دیش دی پہلی حکومت دی بنیاد رکھی جس دی تقریب حلف برداری 17 اپریل سنہ 1971ء نوں   بنگلہ دیش دی سرزمین ای اُتے مہرپور وچ منعقد ہوئی۔

## حوالے

گٹھ:بنگالی سیاستدان
گٹھ:بنگالی مسلمان
گٹھ:بنگلہ دیش عوامی لیگ دے سیاست دان
گٹھ:بنگلہ دیشی مسلم
گٹھ:بنگلہ دیشی وزرائے اعظم
گٹھ:ڈھاکہ یونیورسٹی دے فاضل
گٹھ:بنگالی شخصیتاں
گٹھ:بنگالی لوک
جنگ آزادی بنگلا دیش

بنگلہ دیش دی جنگ آزادی، جسنوں   بنگالی وچ مکتی جدھو (মুক্তিযুদ্ধ) تے پاکستان وچ سقوط مشرقی پاکستان جاں سقوط ڈھاکہ کہیا جاندا اے، پاکستان دے دو بازوؤں، مشرقی و مغربی پاکستان تے بھارت دے درمیان ہونے والی جنگ سی جس دے نتیجے وچ مشرقی پاکستان آزاد ہو کر بنگلہ دیش دی صورت وچ دنیا دے نقشے اُتے ابھرا۔

**بنگلہ دیش آزآدی جنگ** ( **')،**بنگلہ دیش دی آزادی دی جنگ**، جاں بنگلہ دیش وچ بس **مکتی جنگ'''دے طور تے وی جانیا جاندا اے، اک انقلاب اتے ہتھیاربند جدوجہد سی جو 1971 دی بنگلہ دیش وچ نسل کشی دے ویلے مشرقی پاکستان وچ بنگالی قوم پرستی اتے سوے-نرنے (خود اختیاری) دے حق لئی تحریک دے زور پھڑن نال ہوئی سی۔ اس دے نتیجے وجوں بنگلہ دیش آزاد ہو گیا اتے اتھے لوک جمہوریہ دا قیام ہو گیا۔ جنگ ادوں لگی جدوں مغربی پاکستان وچلے پاکستانی فوجی جنڈلی نے 25 مارچ 1971 دی رات نوں مشرقی پاکستان دے لوکاں خلاف اوپریشن سرچ لائیٹ شروع کیتا۔ اسدے تحت قوم پرست بنگالی شہریاں، طالب علماں، بدھیجیویاں، مذہبی گھٹ گنتیاں اتے ہتھیاربند اہلکاراں نوں منظم ڈھنگ نال ختم کیتا جا رہا سی۔ جنڈلی نے 1970 دے چون نتیجیاں نوں ردّ کر دتا اتے پردھان منتری-نامزد شیخ مجیب الرحمٰن نوں گرفتار کر لیا۔ مغربی پاکستان دے ہتھیار سٹن نال بعد 16 دسمبر 1971 نوں ایہہ لڑائی ختم ہوئی ۔

جنگ دا آغاز 26 مارچ 1971ء نوں   حریت پسنداں دے خلاف پاک فوج دے عسکری آپریشن توں ہویا جس دے نتیجے وچ مقامی گوریلا گروہ تے تربیت یافتہ فوجیاں (جنہاں مجموعی طور اُتے مکتی باہنی کہیا جاندا اے) نے عسکری کاروائیاں شروع کیتیاں تے افواج تے وفاق پاکستان دے وفادار عناصر دا قتل عام کیتا۔ مارچ توں لے دے سقوط ڈھاکہ تک تمام عرصے وچ بھارت بھرپور انداز وچ مکتی باہنی تے ہور گروہاں نوں   عسکری، مالی تے سفارتی مدد فراہم کردا رہیا تے بالآخر دسمبر وچ مشرقی پاکستان دی حدود وچ گھس کے اس نے 16 دسمبر 1971ء نوں   ڈھاکہ وچ افواج پاکستان نوں   ہتھیار سٹن اُتے مجبور کیتا۔ 

ایہ جنگ عظیم دوم دے بعد جنگی قیدیاں دی تعداد دے لحاظ توں ہتھیار سٹن دا سب توں وڈا موقع سی۔

مشرقی پاکستان دے پینڈو اتے شہری کھیتراں نے 1970 دے چون عمل توں بعد بنی سول نافرمانی دے دباء نوں دباؤن لئی مکمل فوجی اپریشناں اتے ہوائی حملے دیکھے سن۔ پاکستانی فوج، جس نوں اسلام پسنداں دی حمایت سی نے مقامی لوکاں تے چھاپیماری دوران مدد لین لئی مذہبی دستے -رضاکار، البدر اتے الشمش بنا لئے سن۔بنگلہ دیش وچ (نسلی گھٹگنتی) اردو بولن والے بہاری وی پاکستانی فوج دے حمایت وچ سن۔پاکستانی فوج دے میمبر اتے معاون ملشیا اجتمائی قتلاں، دیش نکالے اتے نسل کشی بلاتکار وچ لگے ہوئے سن۔ راجگڑھ ڈھاکا اوپریشن سرچلائیٹ اتے ڈھاکا یونیورسٹی دے قتل عام سمیت کئیاں قتلاماں دا مورت سی۔ اندازاً 1کروڑ بنگالی پناہ گیر گوانڈھی دیش بھارت بھجّ گئے، جد کہ 3 کروڑ اندرونی طور اجاڑے دا شکار سن۔بنگالیاں اتے اردو بولن والے  وچکار گروہی تشدد بھڑک اٹھیا۔ 

بنگلہ دیش دی آزادی دے نتیجے وچ پاکستان رقبے تے آبادی دونے دے لحاظ توں بلاد اسلامیہ دی سب توں وڈی ریاست دے اعزاز توں محروم ہو گیا۔ مشرقی پاکستان دی علیحدگی دے وجہاں جاننے دے لئی حمود الرحمٰن کمیشن تشکیل دتا گیا، جس نے حمود الرحمٰن کمیشن رپورٹ جاری کیتی۔
 

 
## ہور ویکھو
* جنگ ویت نام

## حوالے

 

## حوالے

گٹھ:بنگلہ دیش دی تریخ
گٹھ:پاکستان دی تریخ