خطوط نبوی

**[[محمد|نبی کریم صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم]]** دے خطوط نو‏‏ں کئی درجہ بندیاں وچ تقسیم کیتا جا سکدا اے، مثال دے طور اُتے
## حوالہ جاندی خطوط
**[[محمد|نبی کریم صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم]]** دا خط جو تریخ وچ حوالے دے لئی مشہور اے اوہ حضرت جعفر طیار نو‏‏ں دتا گیا سی جو بناں نجاشی شاہ حبشہ دے ناں لکھیا گیا سی۔
## تبلیغی خطوط
**[[محمد|نبی کریم صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم]]** نے مکے تے عرب دے رہنے والےآں نو‏‏ں ذا‏تی طور اُتے تبلیغ کرنے علاوہ ،دور دراز دے لوکاں نو‏‏ں خطوط دے ذریعے وی تبلیغ کردے سن ۔ مدینہ وچ اپنے قدم جمانے دے اس سلسلے وچ اُنہاں نے بوہت سارے بادشاہاں نو‏‏ں خط لکھے اُنہاں وچو‏ں بوہت سارے تریخ وچ کافی مشہور نيں۔
### شاہ بازنطین دے ناں
thumb|300px|شاہ بازنطین دے ناں لکھے گئے خط دا عکس
بازنطین دے مسیحی شاہ دے **[[محمد|نبی کریم صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم]]** نے جو خط لکھیا اس دا متن کچھ اس طرح تو‏ں سی۔

### شاہ سکندریہ دے ناں
سکندریہ دے بادشاہ نو‏‏ں وی اک خط لکھیا جس وچ انہاں نو‏ں اسلام د‏‏ی دعوت دتی گئی سی۔

### شاہ ایران دے ناں
شاہ ایران ،خسرو پرویز، دے ناں انہاں نے جو خط لکھیا سی اسنو‏ں شاہ ایران نے پھاڑ دتا سی۔ جس اُتے **[[محمد|نبی کریم صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم]]** نے فرمایا سی کہ اج پرویز نے اپنی سلطنت دے ٹکڑے کر دتے نيں۔
### شاہ حبشہ دے ناں
شاہ حبشہ دے ناں جو تبلیغی خط لکھیا اس دا متن کچھ ایويں سی۔

### گورنر بحرین دے ناں
thumb|300px| المنذر بن ساوي دے ناں لکھیا گیا خط
المنذر بن ساوي دے ناں لکھے گئے خط دا متن کچھ اس طرح سی۔

## جناں دے ناں خط

[thumb|300px|'''[محمد|نبی کریم صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم** دا خط مبارک، جناں دے ناں د‏‏ی اک تصویر]]

**نبی کریم صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم** دا خط، جناں دے ناں اوہ خط اے جو **نبی کریم صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم** نے [[حضرت علی]] تو‏ں [[جن|جناں]] دے ناں لکھوایا سی ــ

’’کتاب الذکر، باب حرز أبی دجانۃ (1660) (3/426۔428) وچ تے علامہ علی بن محمد الکنانی نے ’’تنزیھۃ الشریعۃ المرفوعۃ (2/324، 325)‘‘ وچ ذکر کيتی ا‏‏ے۔ ایہ روایت دو طرق تو‏ں مروی ا‏‏ے۔ ابن جوزی د‏‏ی سند وچ موسیٰ انصاری دا ذکر اے، جس دے بارے وچ خود انہاں دا کہنا اے :
’’ ھٰذَا حَدِیْثٌ مَوْضُوْعٌ بِلَا شَکٍّ وَاِسْنَادُہُ مُنْقَطِعٌ وَلَیْسَ فِی الصَّحَابَۃِ مَنِ اسْمُہُ مُوْسٰٰی اَصْلًا وَاَکْثَرُ رِجَالِہِ مَجَاھِیْلُ لَا یُعْرَفُوْنَ ‘‘

’’یہ روایت بلاشک و شبہ من گھڑت اے تے اس د‏ی سند وی منقطع ا‏‏ے۔ صحابہ کرام رضوان اللہ علیھم اجمعین وچ اصلاً موسیٰ ناں دا کوئی شخص نئيں، فیر روایت دے اکثر راوی مجہول و غیر معروف نيں۔‘‘

امام بیہقی رحمہ اللہ فرماندے نيں :

’’ وَقَدْ رُوِیَ فِیْ حِرْزِ اَبِیْ دُجَانَۃَ حَدِیْثٌ طَوِیْلٌ وَھُوَ مَوْضُوْعٌ لَا تَحِلُّ رِوَایَتُہُ ‘‘

’’ابو دجانہ د‏‏ی جنات تو‏ں بچائو دے متعلق بیان کردہ طویل روایت من گھڑت اے، اس د‏ی روایت درست نئيں۔‘‘

علامہ ذہبی رحمہ اللہ نے وی ترتیب الموضوعات وچ کہیا اے:

’’ فِیْ اِسْنَادِہِ مَجَاھِیْلُ وَمَا فِی الصَّحَابَۃِ مُوْسٰی ‘‘

’’اس د‏ی سند وچ کئی راوی مجہول نيں تے موسیٰ نامی کوئی شخص صحابی نئيں۔‘‘

امام بیہقی نے اس د‏ی دوسری سند ذکر کيتی اے، جس دے متعلق امام ابن عبد البر فرماندے نيں:

’’ وَاِسْنَادُ حَدِیْثِہِ فِی الْحِرْزِ الْمَنْسُوْبِ اِلَیْہِ ضَعِیْفٌ ‘‘ [الاستیعاب (1056) (2/212)]

’’ابو دجانہ د‏‏ی طرف منسوب حرز والی روایت کيتی سند ضعیف اے ۔‘‘

ابن عبد البر رحمہ اللہ دے اس قول اُتے تعاقب کردے ہوئے تنزیہہ الشریعہ دے معلق نے لکھیا اے:

’’ بَلْ رِوَایَۃُ الْبَیْھَقِیِّ مَوْضُوْعَۃٌ اَیْضًا قَطْعًا ‘‘

’’بلکہ بیہقی د‏‏ی روایت وی یقینی طور اُتے من گھڑت اے ۔‘‘

علامہ صنعانی حنفی لکھدے نيں :

’’ وَالْحِرْزُ الْمَنْسُوْبُ لِاَبِیْ دُجَانَۃَ الْاَنْصَارِیِّ، وَاسْمُہُ سِمَاکُ بْنُ حَرْشَۃَ، مَوْضُوْعَۃٌ ‘‘

’’سیدنا ابو دجانہ انصاری رضی اللہ عنہ، جنہاں دا ناں سماک بن حرشہ اے، انہاں د‏‏ی طرف منسوب حرز من گھڑت اے ۔‘‘ [موضوعات الصنعانی (ص 39، رقم13)]

ہور ویکھو تحذیر المسلمین من الاحادیث الموضوعہ علی سید المرسلین (ص 73)، تذکرۃ الموضوعات از علامہ محمد طاہر پٹنی (ص 211، 212)، موسوعۃ الاحادیث والآثار الضعیفہ والموضوعہ (5/369، 370، رقم 12716) تے الوضع فی الحدیث (3/26)۔

اس مختصر توضیح تو‏ں معلوم ہويا کہ ایہ روایت من گھڑت اے، سو اس خط نو‏‏ں **نبی کریم صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم''' دا خط قرار دینا درست نہيں۔

## حوالے

گٹھ:سربراہان ریاست
گٹھ:عصر نبوی
گٹھ:مکتوبات
گٹھ:محمد