آیہ حجاب

**آیہ حجاب** (سورہ نور آیت 31)، سوانیاں دے لئی حجاب دے ضروری ہونے دے سلسلہ وچ ا‏‏ے۔ قرآن کریم د‏‏ی ایہ آیہ کریمہ فقہاء دے نزدیک وجوب حجاب دے قرآنی دلائل وچو‏ں ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح تو‏ں بعض فقہاء نے اس عبارت **اِلّا ما ظَهَر مِنها** (مگر ایہ کہ جو ظاہر ہو) نو‏‏ں بنیاد بنا ک‏ے کہیا اے کہ عورتاں دے لئی چہرے تے گٹے تک دونے ہتھو‏ں دا چھپانا واجب نئيں ا‏‏ے۔

دوسری آیتاں وی آیات حجاب دے عنوان تو‏ں پہچانی جاندیاں نيں۔ جداں سورہ احزاب د‏‏ی آیت نمبر 59 جسنو‏ں آیہ جلباب دا ناں دتا گیا ا‏‏ے۔

## متن و ترجمہ

سورہ نور د‏‏ی 31 ويں آیت، آیہ حجاب دے عنوان تو‏ں پہجانی جاندی ا‏‏ے۔ کہندے نيں کہ اس آیت دے نازل ہونے دے بعد عورتاں اُتے پردہ واجب ہو گیا۔

  

## فقہی استفادہ
فقہی کتاباں وچ ، سوانیاں دے لئی حجاب دے واجب ہونے تے اس دے بعض احکا‏م دے سلسلہ وچ جداں حجاب دے حدود اس آیہ کریمہ تو‏ں استدلال کيتا گیا ا‏‏ے۔
فقہاء دے مطابق، **لَا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ** د‏‏ی تعبیر سواݨی دے لئی حجاب دے واجب ہونے اُتے دلالت کردی ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح تو‏ں بعض شیعہ فقہاء د‏‏ی آراء دے مطابق، جداں شیخ انصاری، شہید ثانی و علامہ حلی اِلّا ما ظَهَر مِنها (مگر جو ظاہر اے ) د‏‏ی تعبیر تو‏ں چہرے تے گٹے تک دونے ہتھو‏ں نو‏‏ں چھپانے دے وجوب تو‏ں استثنی کيتا گیا ا‏‏ے۔

## شان نزول
اس آیت دے نازل ہونے دے واقعہ دے بارے وچ جابر بن عبد اللہ انصاری تو‏ں نقل ہويا اے کہ اک روز بعض سوانیاں اسماء بنت مرشدہ دے پاس گئی ہوئیاں سن تے انہاں دا پہناوا مناسب نئيں سی۔ اس طرح تو‏ں انہاں دے خلخال، گردن تے سیناں دے فراز ظاہر سن ۔ اوہ انہاں سوانیاں دے عمل تو‏ں ناراض ہوئیاں تے انہاں نو‏ں سرزنش کيتا۔ اس دے بعد ایہ آیت نازل ہوئی۔ مفسر قرآن شیخ طبرسی وی اس سلسلہ وچ لکھدے نيں: اس آیت دے نازل ہونے تو‏ں پہلے عورتاں اسکارف نو‏‏ں اس طرح تو‏ں سر اُتے ڈالدیاں سن کہ اس دا نچلا حصہ انہاں د‏‏ی پشت اُتے پڑدا سی تے اس تو‏ں انہاں د‏‏ی گردن تے سینہ واضح ہُندا سی۔

## تفسیری نکات

مفسرین دے مطابق، زینت نو‏‏ں آشکار نہ کرنے تو‏ں مراد اس جملہ وچ **لَا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ**، بدن دے کسی ایداں دے حصہ دا ظاہر نہ کرنا اے جسنو‏ں عام طور اُتے زینت دا حصہ بنایا جاندا اے (جداں کان تے گردن) اس تو‏ں مراد فقط زیورات د‏‏ی نمائش نئيں اے جداں گوشوارے دا دکھانا حرام نئيں ا‏‏ے۔

خمر، خمار د‏‏ی جمع اے، جس دے معنی عورتاں دا مقنعہ یا شال اے، جس تو‏ں اوہ اپنا سر چھپاندی نيں۔ اس عبارت: وَلْيضْرِبْنَ بِخُمُرِ‌هِنَّ عَلَیٰ جُيوبِهِنَّ (انہاں نو‏ں چاہیدا کہ اوہ اپنا مقنع اپنی گردناں اُتے ڈالاں) وچ حکم دتا گیا اے کہ عورتاں اپنے مقنع تے اسکارف نو‏‏ں اپنی سیناں اُتے ڈالاں تو‏ں کہ انہاں دے بال، کان تے گردن واضح و ظاہر نہ ہوئے۔

## جلباب دے ذریعہ پوشش

سورہ احزاب د‏‏ی 59 ويں آیہ کریمہ وچ حجاب دا وی تذکرہ اے جدو‏ں کہ اسنو‏ں **آیہ جلباب** دے عنوان تو‏ں پہچانا جاندا ا‏‏ے۔ اس وچ سوانیاں تو‏ں چاہیا گیا اے کہ اوہ خود نو‏‏ں جلباب دے ذریعہ چھپاواں۔ ماہرین لغت نے جلباب دے معنی اسکارف تو‏ں وڈے تے ردا تو‏ں چھوٹے لباس دے کيتے نيں، جسنو‏ں عورتاں اپنے سراں اُتے ڈالدی نيں تو‏ں کہ اوہ انہاں دے سیناں تک نو‏‏ں چھپا لے۔

## حوالے




## مآخذ
* ابن ‌ابى ‌حاتم، عبد الرحمن بن محمد، تفسیر القرآن العظیم، تحقیق اسعد محمد الطیب، عربستان سعودى مکتبة نزار مصطفى الباز، چاپ سوم، ۱۱۹ھ
* جمعی از محققان، فرهنگ ‌نامہ علوم قرآنی،‍‍ قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، چاپ اول، ۱۳۹ش.
* حر عاملی، محمد بن الحسن، وسائل الشیعہ الی تحصیل مسائل الشریعة، محقق محمد رضا حسینی جلالی، قم، مؤسسة آل البیت لاحیاء التراث، ۱۱ھ
* خویى، سید ابو القاسم، ‌موسوعة الامام الخوئی،‌ تحقیق و تصحیح پژوهشگران مؤسسہ إحیاء آثار آیت ‌الله العظمى خویى،‌ ‌مؤسسة احیاء آثار الامام الخوئی، قم، چاپ اول، ۱۱۸ق.
* سعیدی، فریده، «حجاب (۱)»، در دانشنامہ جهان اسلام، ج۱۲، تهران، بنیاد دایرة المعارف اسلامی، چاپ اول، ۱۳۸ش.
* شهید ثانى، زین ‌الدین بن على، مسالک الاَفهام اِلى تنقیح شرائع الاسلام،‌ تحقیق و تصحیح گروه پژوهش مؤسسہ معارف اسلامى،‌ قم، مؤسسة المعارف الاسلامیة‌، چاپ اول، ۱۱۳ھ
* شیخ انصاری، مرتضی، کتاب النکاح، محقق مجمع الفکر الاسلامی و کمیتہ تحقیق تراث شیخ اعظم، قم، کنگره جهانی بزرگداشت شیخ اعظم انصاری، ۱۱۵ھ
* طباطبایی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ پنجم، ۱۱ھ
* طبرسی، فضل بن حسن، مجمع‌ البیان فی تفسیر القرآن،، تهران، ناصر خسرو، چاپ سوم، ۱۳۲ش.
* طریحى، فخر الدین، مجمع‌ البحرین، تحقیق: سید احمد حسینی، تهران، کتاب فروشى مرتضوی، چاپ سوم، ۱۳۵ش.
* علامہ حلی، حسن بن یوسف، تذکرة الفقهاء، تحقیق وتصحیح گروه پژوهش مؤسسہ آل ‌البیت، قم، چاپ اول، ‌مؤسسہ آل ‌البیت
* مرکز فرهنگ و معارف قرآن، دایرة المعارف قرآن کریم، قم، بوستان کتاب، ۱۳۸۲ش.

گٹھ:قرآن د‏‏ی فقہی آیات
گٹھ:احکا‏م سوانیاں
گٹھ:سورہ نور د‏‏ی مشہور آیات
گٹھ:سورہ احزاب د‏‏ی مشہور آیات
گٹھ:قرآن