open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
وڈ بفیلو نیشنل پارک

**وڈ بفیلو نیشنل پارک** کینیڈا دے صوبے ایلبرٹا چ اک نیشنل پارک اے۔ اے کینیڈا دا سب توں وڈا نیشنل پارک تے دنیا دا دوجا وڈا نیشنل پارک اے۔

**وڈّ بپھیلو نیشنل پارک** (انگریزی: Wood Buffalo National Park) 44,807 کلومیٹر2 (17,300 مربع میل) 'تے کینیڈا دا سبھ توں وڈا قومی پارک اے۔ ایہہ شمال مشرقی البرٹا اتے دکھنی شمال مغربی علاقے وچ واقع اے۔ سوٹزرلینڈ نالوں کھیتر وچ وڈا، ایہہ عالمی دا دوجا سبھ توں وڈا قومی پارک اے۔ پارک دا قیام ۱۹۲۲ وچ دنیا دے سبھ توں وڈے جھنڈاں دے مفت رومنگ بائیسن دی لکڑ دی رکھیا لئی کیتی گئی سی، جسدا اندازاً اس ویلے ۵٬۰۰۰ توں وی ودھ دا اندازا اے۔ ایہہ چیلاں والیاں کریناں دے آلھنے دیاں دو جانیاں جان والیاں سائیٹاں وچوں اکّ اے۔ 

ایہہ پارک لٹل بپھیلو ندی توں ۱۸۳ میٹر (۶۰۰ فٹ) توں لے کے کیریبو پہاڑ وچ ۹۴۵ میٹر (۳٬۱۰۰ فٹ) دی اچائی وچ اے۔ پارک دا ہیڈکوارٹر پھورٹ سمتھ وچ واقع اے، البرٹا دے پھورٹ چیپییان وچ اکّ چھوٹا سیٹیلائیٹ دفتر اے۔ پارک وچ دنیا دا سبھ توں وڈا تازہ پانی والا ڈیلٹا، امن-اتھاباسکا ڈیلٹا، امن، اتھاباسکا اتے برچ ندیاں ولوں بنایا گیا اے۔ ایہہ پارک دے شمال مشرقی حصہ وچ اپنے کارسٹ سنکہول لئی وی جانیا جاندا اے۔ البرٹا دے سبھ توں وڈے جھرنے (والیئم دے مطابق، اٹھ کیوبک میٹر متعلق سکنٹ دی انمانت ڈسچارج ریٹ دے نال)، نیؤن لیک سپرنگز، جیکپھش ندی دے نالے وچ واقع ہن۔ وڈّ بوپھیلو اتھابسکا تیل ریت دے سدھے اتر وچ واقع اے۔  

اس کھیتر نوں دنیا دے سبھ توں وڈے تازے پانی دے ڈیلٹا، اتے جنگلی بائسن دی آبادی وچوں اک، امن-اتھاباسکا ڈیلٹا دی جیوک وبھنتا لئی ۱۹۸۳ وچ اک یونیسکو دی عالمی وراثت سائیٹ نوں نامت کیتا گیا سی۔ 

۲۸ جون، ۲۰۱۳ نوں، رائل ایسٹرونومکل سوسائٹی آف کینیڈا نے وڈّ بپھیلو نیشنل پارک نوں کینیڈا دا نوینتم اتے دنیا دا سبھ توں وڈا ہنیرا-اسمان رکھیا وجوں نامزد کیتا۔ ایہہ عہدہ پارک دیاں وڈیاں آبادیاں دے بٹاں، نائیٹ بازاں اتے آلوآں لئی رات دے ویلے دے ماحول نوں سرکھیت رکھن وچ مدد کردا اے، نال ہی یاتریاں نوں اتری لائیٹاں دا تجربہ کرن دے موقعے حاصل کردا اے۔ 

## موسم
پارک وچ، گرمیاں بہت گھٹ ہندیاں ہن، پر دن لمبے ہندے ہن۔ اس موسم دوران تاپمان ۱۰ توں ۳۰°C (50.0 توں ۸۶٫۰°F) وچکار ہندا اے۔ اوسطاً، گرمیاں گرم اتے خشک دناں ولوں درسائیاں جاندیاں ہن حالانکہ کجھ سالاں وچ، اس وچ ٹھنڈے اتے گلے دن ہو سکدے ہن۔ جولائی وچ اچا مطلب ۲۲٫۵ ڈگری سیلسیس (۷۲٫۵°F) اے، جدوں کہ اس دا اوسطاً تاپمان ۹٫۵°C (49.1°F) اے۔ پتجھڑ وچ ٹھنڈے ہوادار؉   اتے خشک دن ہندے ہن جس وچ پہلی برپھباری عام طور 'تے اکتوبر وچ ہندی اے۔سردیاں دے تاپمان بہت گھٹ ہندے ہن جو کہ سبھ توں ٹھں ڈھیمہینیاں دے مہینے، جنوری اتے فروری وچ -۴۰°C (−۴۰٫۰°F) توں گھٹ جا سکدے ہن۔ جنوری وچ اچا مطلب -۲۱٫۷°C (−۷٫۱°F) ہندا اے جدوں کہ اس دا مطلب گھٹ -۳۱٫۸°C (−۲۵٫۲°F) ہندا اے۔ بسنت رتّ وچ، دن لمبے ہندے جان نال تاپمان ہولی ہولی نگھردا جاندا اے۔ 

## آواجائی
میکنزی ہائیویء 'تے سڑک کنارے پھورٹ سمتھ تک سال-در-اودھی پہنچ مہیا اے، جو کہ ہیء رور، نورتھویسٹ پردیش دے نیڑے ہائیویء ۵ نال جڑدا اے۔ وپاری اڈاناں ایڈمنٹن توں پھورٹ سمتھ اتے پھورٹ چپویئن لئی مہیا ہن۔ سردیاں اتے برف دیاں سڑکاں دی ورتوں پھورٹ میکمرے توں پھورٹ چیپییان ولوں کیتی جا رہی سردیاں دی ورتوں وی کیتی جاندی اے۔ 

## حوالے

## بارلے جوڑ
ناہانی نیشنل پارک

**ناہانی نیشنل پارک** کینیڈا دا اک نیشنل پارک اے۔

## بارلے جوڑ

گٹھ:کینیڈا دے نیشنل پارک
ایپیمیتھیس (چن)

**ایپیمیتھیس (چن)** سورجی پربندھ دے پاندھی زحل دا اک چن اے۔ ایہنوں رچرڈ والکر نے 1966 وج لبیا۔ ایہدا ناں اک یونانی کردار پرومیتھیس دے بھرا دے ناں تے رکھیا گیا۔

گٹھ:تارہ پڑھت
گٹھ:خلائی سائنس
گٹھ:سائنس
گٹھ:سائنسی علم
گٹھ:فلکیات
گلیشئر نیشنل پارک

**گلیشئر نیشنل پارک** کینیڈا دے صوبے برطانوی کولمبیا چ اک نیشنل پارک اے۔

## بارلے جوڑ
اسمانی کھڑی لیک

**اسمانی کھڑی لیک** اسمان تے کسے اچیچی تھاں نوں دسن لئی دو پاسیاں وچ اک نوں کیا جاندا اے۔ ایہ زمین تے کسے تھاں لبن لئی ورتی جان والی کھڑی لیک وانگوں اے۔ 

**مطلع مستقیم**  یا **مطلع استوائی** علامت (α)، اک زاویائی فاصلہ اے جو خط استوا سماوی دے نال نقطہ اعتدال ربیعی تو‏ں مشرقی جانب ماپا جاندا ا‏‏ے۔ مطلع مستقیم تے میݪ (فلکیات)، استوائی متناسق نظام وچ کرہ سماوی اُتے کسی نقطہ یا جرم سماوی دا مقام یا محل وقوع دا تعین کردا ا‏‏ے۔
## وضاحت

سماوی مطلع مستقیم زمین دے جغرافیائی طول بلد دے مترادف اے، دونے خط استوا دے ابتدائی سمت، مبدا (نقطہ صفر) تو‏ں ماپے جاندے نيں۔ مطلع مستقیم، نقطہ اعتدال ربیعی (جسنو‏ں نقطہ اول حمل  وی کہیا جاندا اے ) تو‏ں ناپیا جاندا اے، ایہ اوہ نقطہ اے جتھے دائرۃ البروج خط استوا سماوی نو‏‏ں قطع کردا اے دوسرے لفظاں وچ ایہ اوہ مقام یا نقطہ اے جتھے سورج اعتدال ربیعی دے دوران جنوب تو‏ں شمال د‏‏ی طرف جاندے ہوئے خط استوا سماوی نو‏‏ں قطع کردا ا‏‏ے۔ موجودہ دور وچ ایہ نقطہ مجمع النجوم حوت (مجمع النجوم) وچ واقع ا‏‏ے۔ اسنو‏ں زاویہ دے کسی وی اکائی تو‏ں ناپیا جا سکدا اے لیکن عام طور اُتے اسنو‏ں گھنٹہ (h)، دقیقہ (وقت) (m) تے ثانیہ (s) وچ ناپیا جاندا اے جس وچ اک چکر 24 گھنٹےآں دا ہُندا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو

* میݪ (فلکیات)
* دائرۃ البروج
* قطب سماوی

گٹھ:فلکیات
گٹھ:کروی فلکیات
گٹھ:استوائی متناسق نظام
گٹھ:زاویہ
گٹھ:سماوی متناسق نظام
گٹھ:علم نجوم دے تکنیکی عوامل
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل

## بارلے جوڑ
*http://www.physics.csbsju.edu/astro/CS/CS.10.html
*http://dictionary.die.net/right%20ascension 

گٹھ:تارہ پڑھت
گٹھ:خلائی سائنس
گٹھ:سائنس
گٹھ:سائنسی علم
گٹھ:فلکیات
گوام

**گوام** امریکی سیاسی پبندھ تھلے بحرالکاہل وچ اک جزیرہ اے۔ ایہ ماریانہ جزیریاں وچوں اک اے۔ 541.3  مربع کلومیٹر تے ایہ پھیلیا اے تے 159,358 ایدھی لوک گنتی اے۔
ہنری ڈیوڈ تھوریو

**ہنری ڈیوڈ تھوریو**  اک امریکی  لکھاری شاعر تے فلسفی  سی۔ اوہدی مانتا اوہدی کتاب والڈن توں اے جیدے وچ اوہنے اک سادہ تے نیچر وشکار زندگی دا نقشہ کھچیا اے۔

اوہ 12 جولائی 1817 نوں میساچیوسٹس وچ جمیا۔ 18 مئی 1862 نوں مریا.

**ہنری ڈیوڈ تھورو** (12 جولائ‏ی 1817مئی 6، 1862) اک امریک‏‏ی ماہر فطرت، مضمون نگار ، شاعر، تے فلسفی سن ۔  اوہ ماورائیت دے بھ ماہر سن ۔  *ان د‏‏ی کتاب 'والڈن*' اک مشہور و معروف کتاب ا‏‏ے۔ والڈن قدرتی ماحول وچ سادہ زندگی د‏‏ی عکاس ا‏‏ے۔ تھورو دا مقالہ ' سول نافرمانی ' وی قدر ومنزلت د‏‏ی نگاہ تو‏ں دیکھیا جاندا ا‏‏ے۔ اس وچ ظالم حکومت دے خلاف آواز اٹھانے اُتے زور دتا گیا ا‏‏ے۔

تھورو د‏‏یاں کتاباں، مضامین، رسالے ، جریدے تے شاعری 20 تو‏ں زیادہ جلداں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ انہاں نے قدرتی تریخ تے فلسفہ اُتے بہت لکھیا ا‏‏ے۔ جس وچ انہاں نے ماحولیات تے ماحولیا‏ت‏ی تریخ دے طریقےآں تے نتائج دا اندازہ لگایا سی، جو جدید دور دے ماحولیات دے دو ذرائع نيں۔ انہاں دا ادبی اسلوب فطرت دا عمیق مطالعہ ، ذا‏تی تجربہ، تنقید، علامتی معنی تے تاریخی روایات نو‏‏ں شام‏ل اے ۔ اس دے نال ہی انہاں وچ شاعرانہ حساسیت، فلسفیانہ اختصار تے عملی تفصیل د‏‏ی طرف توجہ جداں عناصر وی موجود نيں ۔  اوہ نامساعد حالات، تاریخی تبدیلی، تے قدرتی زوال دے سامنے وجود دے تصور وچ وی گہری دلچسپی رکھدے سن ۔وہ زندگی د‏‏ی حقیقی ضروریات نو‏‏ں دریافت کرنے تے فضول خرچی تے اسراف تو‏ں بچنے د‏‏ی تعلیم دیندے سن ۔ 

تھیورو زندگی بھر غلامی دے خلاف رہے تے مفرور غلام قانون دے خلاف تقریراں کيتياں ۔ انہاں دے سول نافرمانی دے فلسفے نے بعد وچ لیو ٹالسٹائی ، مہاتما گاندھی ، تے مارٹن لوتھر کنگ جونیئر ورگی قابل ذکر شخصیتاں دے سیاسی افکار تے اعمال نو‏‏ں متاثر کيتا ۔ تھورو نو‏‏ں بعض اوقات انارکسٹ وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ 

## شکل و شباہت

## زندگی

### مڈھلا جیون تے تعلیم، 1817–1837
[thumb| تھورو کيت‏ی جائے پیدائش، Concord وچ وہیلر-Minot فارم ہاؤس [کونکورڈ، میساچوسٹس|، میساچوسٹس]]

### کونکورڈ واپسی ، 1837–1844
کھبے|thumb| 1967 امریک‏‏ی ڈاک ٹکٹ تھورو دے اعزاز وچ ، لیونارڈ باسکن نے ڈیزائن کيتا سی۔

### "سول نافرمانی" تے والڈن سال، 1845–1850
سجے|thumb| والڈن تالاب وچ تھورو سائٹس
thumb| ''والڈن'' دا اصل ٹائٹل پیج، تھورو د‏‏ی بہن صوفیہ د‏‏ی ڈرائنگ تو‏ں اک مثال دے نال

### بعد دے سال، 1851–1862
thumb| تھورو 1854 وچ
سجے|thumb| والڈن تالاب
سجے|thumb| تھورو اپنی دوسری تے آخری فوٹو گرافی نشست، اگست 1861 وچ

### موت
thumb| کنکورڈ وچ سلیپی ہولو قبرستان وچ تھورو د‏‏ی قبر

### فطرت تے انسانی وجود
thumb| تھورو دا مشہور اقتباس، والڈن تالاب وچ انہاں دے کیبن سائٹ دے قریب

### جنسیت

### سیاست

### فکری دلچسپیاں، اثرات تے وابستگی

#### ہندوستانی مقدس متون تے فلسفہ

#### حیاتیات

## اثر و رسوخ

### موافقت

## تنقید

## مقبول سبھیاچار وچ

## تحریراں

## حوالے

گٹھ:انیہويں صدی دے روزنامچہ نویس
گٹھ:معاشرتی فلاسفہ
گٹھ:معاشرتی ناقدین
گٹھ:میساچوسٹس دے شاعر
گٹھ:سائنسی فلسفی
گٹھ:فلاسفہ عقل
گٹھ:عشق دے فلسفی
گٹھ:تریخ دے فلسفی
گٹھ:رہتل دے فلاسفہ
گٹھ:انسداد پسند
گٹھ:ہارورڈ کالج دے فضلا
گٹھ:ماحولیا‏ت‏ی مصنفاں
گٹھ:سول نافرمانی د‏‏یاں تحریکاں
گٹھ:نراجیت
گٹھ:فرانسیسی نژاد امریک‏‏ی شخصیتاں
گٹھ:مرد امریک‏‏ی شاعر
گٹھ:امریک‏‏ی مضمون نگار
گٹھ:امریک‏‏ی ماہرین ماحولیات
گٹھ:امریک‏‏ی روزنامچہ نگار
گٹھ:انیہويں صدی وچ تپ دق تو‏ں اموات
گٹھ:انیہويں صدی دے امریک‏‏ی شاعر
گٹھ:1862 دیاں موتاں
گٹھ:1817 دے جم
گٹھ:ویب آرکائیو سانچے مع وے بیک روابط
نتھانیل ہاتھورن

**نتھانیل ہاتھورن** (1804 - 1864) اک امریکی لکھاری سی۔

 
**نتھینیئیل ہتھارن** (انگریزی: Nathaniel Hawthorne, 4 جولائی 1904 - 19 مئی 1964) اک امریکی ناول کار اتے نکی کہانی لکھاری سی۔
## جیون
ہتھارن دا جنم سیلم، میساچوسٹس، (امریکہ) وچّ امریکی ستنترتا والے دن چار جولائی 1804 نوں ہویا۔ چار سال دی عمر وچّ ہی اس دے ہم نام پیؤ دی موت ہو گئی سی۔ اس دے پیؤ سمندری کیپٹن سی سورینام، ڈچ گیانا وچّ اوہناں دی موت ہوئی سی۔ بیوہ  ماں نے اس دا پالن پوسنا کیتا۔ اس دی ماں، بھیناں اتے اسنوں اس دے ماما روبرٹ میننگ نے کجھ سماں سمبھالیا۔ مامے کول سیواگو لیک تے اس دے شروعاتی دن آزاد پرندے دی طرحاں گزرے۔ پر جلدی ہی اسنوں پڑھن دا چسکا پے گیا۔ اسنے 18ویں صدی دے لکھاری ہینری فیلڈنگ، ٹوبیاس سمولیٹ اتے ہوراس والپول دے نال - نال   ولئم گولڈون، سر والٹر سکاٹ نوں وی گمبھیرتا نال پڑھیا۔ 
## رچناواں
### ناول
*کلنک (ناول)
*

## حوالے

گٹھ:امریکی لکھاری
رالف والڈو ایمرسن

**رالف والڈو ایمرسن** (1803 - 1882) اک امریکی شاعر تے لکھاری سی۔

گٹھ:امریکی لکھاری
ایڈگر ایلن پو

**ایڈگر ایلن پو** (1809–1849) اک امریک‏‏ی لکھاری سی۔
جرم و سزا تے جاسوسی کہانیاں د‏‏ی صنف دا بانی ‘ایڈگر ایلن پو’
ویب ڈیسک 7 اکتوبر 2021
ایڈگر ایلن پو دے تخلیق کردہ کرداراں، پُراسرار واقعات تے سنسنی خیزی اُتے مبنی کہانیاں نے جتھے اسنو‏ں قارئین وچ مقبول بنایا، اوتھے اوہ جاسوسی ادب د‏‏ی صنف دا بانی وی قرار پایا۔ اس امریک‏‏ی شاعر تے کہانی کار نو‏‏ں ایہ اعزاز وی حاصل اے کہ ايس‏ے نے ادب نو‏‏ں سائنس فکشن دا راستہ دکھایا۔

ایڈگر ایلن پو کہانی کار ہی نئيں اک عمدہ شاعر وی سی۔ شاعری وچ رومانوی انداز تے اس د‏ی جرم و سزا اُتے مبنی تے ڈراؤنی کہانیاں بہت مشہور ہوئیاں۔ اوہ 7 اکتوبر 1849ء نو‏‏ں ابدی نیند سوگیا سی۔

ایڈگر ایلن پو 1809ء وچ امریکا وچ پیدا ہويا۔ اس دا بچپن اپنے عزیزاں دے گھر وچ گزریا جنھاں نے اسنو‏ں پڑھنے دے لئی برطانیہ بھیج دتا جتھے اس نے انگریزی دے علاوہ فرانسیسی، لاطینی تے ریاضی د‏‏ی بنیادی تعلیم حاصل کيتی۔ گیارہ برس د‏‏ی عمر وچ واپس ورجینیا آگیا۔ اُتے گھریلو بدمزگیاں تے ایلن پو د‏‏ی شراب نوشی د‏‏ی عادت نے اسنو‏ں ایتھ‏ے ٹکنے نہ دتا۔ اوہ بوسٹن چلا گیا۔

اس نے کدو‏‏ں لکھنا شروع اس بارے وچ کچھ معلوم نہیں‌، لیکن 1827ء وچ اس د‏ی نظماں د‏‏ی کتاب چھپی جس اُتے اس دا اپنا ناں نئيں سی بلکہ ‘ اے بوسٹونین ‘ (A Bostonian) لکھیا ہويا سی۔ ایہ نظماں لارڈ بائرن تو‏ں متاثر ہوک‏ے لکھی گئی سن تے انہاں دا موضوع محبّت، عزّتِ نفس تے موت سی۔ ايس‏ے برس اس نے اک ہور فرضی ناں اختیار کيتا تے قسمت آزمانے دے لئی فوج وچ بھرتی ہو گیا، لیکن اوتھ‏ے تو‏ں کڈ دتا گیا۔

اس دے بعد اس نے لکھنے نو‏‏ں ہی ذریعہ معاش بنانے دا فیصلہ کيتا تے نیویارک چلا آیا۔ جتھے اسنو‏ں اک اخبار وچ نوکری مل گئی تے 1845ء تک اوہ بہت ساریاں کہانیاں، نظماں تے مضامین لکھ چکيا سی۔

اسنو‏ں شہرت مل چک‏ی سی، لیکن اس د‏ی بیوی د‏‏ی اچانک موت نے اسنو‏ں شراب وچ ‌ غرق کردتا تے اس دا ڈپریشن آخری حداں نو‏‏ں چھونے لگیا سی۔ اس د‏ی موت تک اس د‏ی 70 تو‏ں ودھ نظماں، پینسٹھ تو‏ں ودھ کہانیاں، اک ناول، تے کئی مضامین چھپ چکے سن ۔
گٹھ:امریک‏‏ی لکھاری
پرومیتھیس

**پرومیتھیس** یونانی پرانے مت دا اک دیوتا سی۔ اوہنے انساناں نوں بنایا تے زیوس کولوں چوری انساناں نوں اگ بالن دا ول سکھیایا۔ جس تے زیوس نے اوہنوں سزا دین لئی اک پاڑ نال بن دتا تے اوہدے تے اک گدھ جھوڑ دتا جیہڑا اوہدا کلیجہ روز کھاندا اے ۔
## بارلے جوڑ
وڈا کتا

**وڈا کتا** اسمان تے 88  تارہ چرمٹاں  وچوں اک اے۔  ایہ تارہ چرمٹ بطلیموس دے 44 چرمٹاں وچ وی ہے سی۔ ا یہ پرانے ویلے توں اک کتے دی مورت وچ دکھایا گیا اے جیہڑا شکاری دے پچھے ٹردا اے۔ اسمان دا سب توں لشکدا تارہ سیریس ایدے وچ اے۔

## بارلے جوڑ

* مورتاں

گٹھ:تارہ چرمٹ
گٹھ:تارہ جھرمٹ

گٹھ:تارہ پڑھت
گٹھ:خلائی سائنس
گٹھ:سائنس
گٹھ:فلکیات
گٹھ:تارے
ٹھنڈ دا چکر

**ٹھنڈ دا چکر** اسمان تے رات نوں پالے یا ٹھنڈ دی رت وچ دسمبر جنوری نوں اک چکر دی مورت وچ چوکھے لشکدے تاریاں سیریس کینوپس کاپلا, پروکیون، الدبران تے  رجل نال بندا اے۔

## سب توں چوکھے لشکدے تارے
* سیریس
* کینوپس
* الفا کنٹوری
* ارکٹورس
* ویگا
* رجل
* پروکیون
* بتلجوز
* آخرنہر
* ھڈار
### ہور ویکھو
*شکادی تارہ چرمٹ 
## بارلے جوڑ
*خبراں 

گٹھ:تارہ پڑھت
گٹھ:خلائی سائنس
گٹھ:سائنس
گٹھ:سائنسی علم
گٹھ:فلکیات
اسمانی پئی لیک

**اسمانی پئی لیک** اسمان تے کسے اچیچی تھاں نوں لبھن لئی دو پاسیاں وچوں اک اے۔ ایہ زمین والی پئی لیک وانگوں اے تے تے اتر تون تھلے ول آندی اے۔

گٹھ:تارہ پڑھت
گٹھ:خلائی سائنس
گٹھ:سائنس
گٹھ:سائنسی علم
گٹھ:فلکیات
سینٹ اینڈریو گرجا، لہور

**سینٹ اینڈریو گرجا، لہور** پنجاب پاکستان وچ اک گرجا اے۔ ایہنوں 1899 وچ انگریزاں بنایا سی۔ 

## بارلے جوڑ
آجڑی تارہ جھرمٹ

**آجڑی تارہ جھرمٹ** بطلیموس دے 44 تے نویں 88 تارہ جھرمٹاں وچوں اک اے۔ 

گٹھ:آجڑی تارہ جھرمٹ
گٹھ:تارہ جھرمٹ
عالمگیری دروازہ

**عالمگیری دروازہ جاں عالمگیری بوہا** جیہنوں عالمگیری گیٹ وی کیندے نیں لہور دے شاہی قلعے دا اک بوہا اے۔ ایہ بادشاہی مسیت ول اے تے ایہنوں مغل بادشاہ اورنگ زیب عالمگیر نے 1673 دے وچ بنایا۔

اس دروازے دے مرکزی دروازے نوں بوہتا اُچا تے کھلا  بنایا گیا سیجو کہ خاص شاہی فوج اچ شامل ہاتھیاں دی گذرگاہ لئی وی ورتیا جاندا سی۔ اس بوہے توں داخل ہوندے ہی اک چوکور ہال چڑھدے ول جدونکہ اوپری منزلاں تے جان  لئی  سیڑھیاں تعمیر کروائیاں گئیاں سن۔ اگے ودھدے ہوئے دکھن ول اس داخلی دروازے دا راستہ شاہی قلعےدے اندرونی حصَیاں ول  جاندا اے۔
## ہور ویکھو
* شیش محل
* نولکھا
* موتی مسجد (لاہور)

## مورتاں

File:Alamgiri gate of lahore fort from the steps of badshahi mosques gate.jpeg|
Image:Khangah Lahore Fort.jpg|
Image:Naulakha 3.jpg|
Image:July 9 2005 - The Lahore Fort-Another sideview of Naulakha pavillion.jpg|
Image:Naulakha Detail.jpg|
File:Lahore Fort Hathee Peyr 2005-09-03.jpg|
File:July 9 2005 - The Lahore Fort-Doorways of sleeping chambers.jpg|
File:July 9 2005 - The Lahore Fort-A black wooden door.jpg|
Image:Jharoka Diwan-i-Aam.jpg|
Image:July 9 2005 - The Lahore Fort-Front center view of hall of special audience.jpg|
File:July 9 2005 - The Lahore Fort-Closer view of the Hall of public audience.jpg|
Image:Moti Masjid.jpg|
File:Moti Masjid interior, Lahore Fort.JPG|
Image:July 9 2005 - The Lahore Fort-A gate from the backside.jpg|
Image:Gateway Ramparts.jpg|
File:Pakistan's Pavillion at the 2010 World Expo in Shanghai.jpg|
File:Main Gate of Lahore Fort.jpg|
File:Steps within the Lahore Fort.jpg|
File:July 9 2005 - The Lahore Fort-Sleeping chambers of Shahjahan.jpg|
File:July 9 2005 - The Lahore Fort-Pavillion adjacent to the Shish Mahal.jpg|
File:Facades along the walls of Lahore Fort.jpg|


## باہرلے جوڑ
*عالمگیری دروازے کی ایک تصویر

## تصویراں

گٹھ:لہور دے بوۓ
گٹھ:لہور
گٹھ:لہور دی تریخ
گٹھ:پنجاب
گٹھ:پنجاب دی تریخ
لوہاری دروازہ

**لوہاری دروازہ**، پاکستان دے صوبہ پنجاب چ لہور دے تھاں اتے  واقع اے۔ایہ دورازہ  پرانے لاہور دے تیراں دورازےآں چوں اک اے ۔  ایہ مغل راج ویلے  چ تعمیر کیتا گیا تے ایہ اندرون شہر دے راستےآں اتے تعمیر شدہ تیراں دروازےآں چوں اک اے۔

لوہاری بوآ یا لوہاری  دروازہ لہور دا اک بوآ تے دوالے دے تھاں دا ناں اے۔ ایہ بوآ مغل بادشاہ اکبر ویلے بنیا۔

## ہور ویکھو
* لاہور
* قلعہ لاہور
* اندرون شہر

## بابرلے جوڑ
* اندرون شہر دے تیراں دروازے 
* اندرون لہور

گٹھ:لہور دے بوۓ
گٹھ:لہور
گٹھ:لہور دی تریخ
گٹھ:پنجاب
گٹھ:پنجاب دی تریخ
دلی دروازہ

**دلی دروازہ** یا دلی بوہا پرانے لہور دے بویآں وچوں اک بوآ اے۔ ایہدا منہ دلی ول اے تے دلی ولوں آنوالے یا جانوالے لوک ایہ بوآ ورتدے سن ایس لئی ایس بوۓ دا ایہ ناں پیا۔

ایدھے اتے کڑیاں دا اک سکول اے تے نال ای شاہی حمام اے۔ ایدھے کول سنہری مسیت تے مسجد وزیر خان وی ہیگی اے۔

## ہور ویکھو
* لاہور
* قلعہ لاہور
* اندرون شہر

## بابرلے جوڑ

* اندرون شہر دے تیراں دروازے 
* اندرون لہور

گٹھ:لہور دے بوۓ
گٹھ:لہور
گٹھ:لہور دی تریخ
گٹھ:پنجاب
گٹھ:پنجاب دی تریخ
پرل ہاربر

**پرل ہاربر** امریکی صوبے ہوائی دے اک جزیرے اواہو تے ہونولولو  کول اک امریکی سمندری اڈہ اے۔ ایہ امریکی سمندری فوج کول اے تے بحرالکاہل وچ امریکی سمندری بیڑے دا گڑھ اے۔
صدام حسین

**صدام حسین** (1937-2006) عراق دا صدر سی۔ اوہ 28 اپریل 1937 نوں تکریت عراق وچ جمیا۔ اوہنے 16 جولائی 1979 توں اپریل 2006 تک عراق تے راج کیتا۔ اوہنوں امریکہ نے ماردتا۔ صدام حسین باتھ سوشلسٹ پارٹی دا اپرلا ممبر سی تے اونے 1968 چ عراق دی حکومت گران وچ وی خاص کم کیتا۔

گٹھ:عراق
گٹھ:عراقی شخصیتاں
کو کلکس کلان

**کو کلکس کلان** دوجیاں نال نفرت کرن والی ٹولی دا ناں اے جیدا مڈھ 3 مارچ 1865 نوں امریکہ دے دکھن وچ رکھیا گیا سی۔ ایہ گوریاں دے نسلی ول نال ودھ تے ودھیا ہون تے ایمان رکھدی سی تے کالیاں، ہودیاں تے ہور رنگاں دے لوکاں دے خلاف سی۔ ایہنے کالیاں نوں ماریا تے پھٹڑ کیتا۔ ایدھے ہن 5000 دے نیڑے سنگی ہون کے۔
جوڑی تارہ جھرمٹ

**جوڑی تارہ جھرمٹ** اسمان تے 88 تارہ جھرمٹاں وچوں اک اے۔ ایہ تارہ جھرمٹ بطلیموس دے 44 جھرمٹاں وچ وی ہے سی۔ 

## حوالے

## بارلے جوڑ

* مورتاں
* جھرمٹ کہانی

گٹھ:تارہ جھرمٹ
گٹھ:تارہ جھرمٹ

گٹھ:تارہ پڑھت
گٹھ:خلائی سائنس
گٹھ:سائنس
گٹھ:فلکیات
گٹھ:تارے
زنجیری سوانی

**زنجیری سوانی** اسمان تے 88 تارہ چرمٹاں وچوں اک اے۔ ایہ تارہ چرمٹ بطلیموس دے 44 چرمٹاں وچ وی ہے سی۔

## بارلے جوڑ

* مورتاں

گٹھ:تارہ چرمٹ
گٹھ:تارہ جھرمٹ
گٹھ:زنجیری سوانی تارہ چرمٹ
گٹھ:تارہ پڑھت
گٹھ:خلائی سائنس
گٹھ:سائنس
گٹھ:فلکیات
الحمرا آرٹس کونسل

**الحمرا آرٹس کونسل** مال روڈ لہور پنجاب پاکستان وچ اک آرٹ گیلری، تھیٹر تے پتلیگھر اے۔ ایہدا بنن 1992 وچ پورا ہویا۔ ایدا ڈیزائن نیئر علی دادا نے بنایا۔

## بارلے جوڑ
میمنی (تارہ)

**میمنی** آجڑی تارہ چرمٹ دا سب توں لشکدا تارہ اسمان تے 11واں سج توں لشکدا تارہ تے اتری ادھے اسمان دا تیجا لشکدا تارہ اے۔

## ہور ویکھو
* چوکھے لشکدے تاریاں دی لسٹ

گٹھ:آجڑی تارہ چرمٹ
گٹھ:تارے
ورلڈ ٹریڈ سنٹر

**ورلڈ ٹریڈ سنٹر** امریکہ دے نیو یارک شہر وچ ک‏ی بلڈنگاں دا اک اکٹھ سی جنہاں دی گنتی 7 سی۔ اپنے ویلے وچ ایہدے دو ٹاور دنیا دے سب توں اچے کوٹھے کنے جاندے سن۔ 4 اپریل 1973 نوں ایے بنن وچ پورے ہوۓ تے 11 ستمبر 2001 نوں ہوائی جہازاں نال دہشتگرداں تباہ کردتا۔ دو ہوائی جہازاں دے ٹکران نال ٹٹھے تے دوجے ورتن دے قابل ناں رۓ۔ ایدے وچ 3 ہزار دے دوالے لوک مارے گے ہن ایتھے اک نویں ٹاور نوں بنان دی سوچ اے۔

## ہور ویکھو
* 9/11
چوکھے لشکدے تاریاں دی لسٹ

تھلے چوکھے لشکدے تاریاں دی اوہناں دے لشک دے ناپ نال لسٹ دتی گئی اے۔

0 ۔ سورج
# سیریس
# کینوپس
# الفا کنٹوری
# ارکٹورس
# ویگا
# رجل
# پروکیون
# بتلجوز
# آخرنہر
# ھڈار
# میمنی
# طائیر
# الدبران
شکاری کتے

**شکاری کتے** اسمان تے 88 تارہ چرمٹاں وچوں اک اے۔ ایہ اتلے اسمان ول اے تے ایہنوں 17ویں صدی وچ یوہانس ہیولیس نے بنایا سی۔

گٹھ:تارہ چرمٹ
گٹھ:تارہ جھرمٹ

گٹھ:تارہ پڑھت
گٹھ:خلائی سائنس
گٹھ:سائنس
گٹھ:فلکیات
گٹھ:تارے
یوہانس ہیولیس

**یوہانس ہیولیس** (28 جنوری 1611 - 28 جنوری 1687) اک جرمن پولش تارہ گرو سی۔ اوہ گدانسک وچ جمیا۔ اوہنے چن دے نقشے بناۓ تے 10 تارہ چرمٹ بناۓ۔

گٹھ:تارہ پڑھت
گٹھ:خلائی سائنس
گٹھ:سائنس
گٹھ:فلکیات
چھینی تارہ جھرمٹ

**چھینی تارہ جھرمٹ** اک نکا تارہ جھرمٹ اے۔

## حوالے

## بارلے جوڑ

* مورتاں

گٹھ:تارہ جھرمٹ
گٹھ:تارہ جھرمٹ

گٹھ:تارہ پڑھت
گٹھ:خلائی سائنس
گٹھ:سائنس
گٹھ:فلکیات
گٹھ:تارے
تیر تارہ جھرمٹ

**تیر تارہ جھرمٹ** 88 تارہ جھرمٹاں وچوں اک اے۔ ایہ تارہ جھرمٹ بطلیموس دے 44 جھرمٹاں وچ وی ہے سی۔

## بارلے جوڑ

* مورتاں

گٹھ:تارہ جھرمٹ
گٹھ:تارہ جھرمٹ
گٹھ:تیر تارہ جھرمٹ
گٹھ:تارہ پڑھت
گٹھ:خلائی سائنس
گٹھ:سائنس
گٹھ:فلکیات
گٹھ:تارے
نکا رچھ

نکا رچھ  اسمان تے 88  تارہ چرمٹاں  وچوں اک اے۔  ایہ تارہ چرمٹ بطلیموس دے 44 چرمٹاں وچ وی ہے سی۔ 

## بارلے جوڑ

* مورتاں
گٹھ:تارہ چرمٹ
گٹھ:تارہ جھرمٹ

گٹھ:تارہ پڑھت
گٹھ:خلائی سائنس
گٹھ:سائنس
گٹھ:فلکیات
گٹھ:تارے
الماگست

**الماگست** دوسری صدی وچ تارہ پڑھت تے لکھی گئ اک کتاب دا ناں اے۔ اینوں یونانی مصری تارہ گرو بطلیموس نے اسکندریہ مصر وچ لکھیا سی۔ اے یونانی بولی وچ لکھی گئ اے۔ ایدے وچ زمین نوں اس دنیا دا گڑھ منیا گیا سی۔ اے تارہ پڑھت تے چودہ سو سال تک منی پر منی کتاب رئ اے۔

گٹھ:تارہ پڑھت
گٹھ:خلائی سائنس
گٹھ:سائنس
گٹھ:فلکیات
گھُگی تارہ جھرمٹ

**گھُگی  تارہ جھرمٹ** اک نکا تے تھوڑا دسن والا تارہ جھرمٹ اے۔ 

## ہورویکھو
## حوالے

## بارلے جوڑ

گٹھ:تارہ جھرمٹ
گٹھ:تارہ جھرمٹ

گٹھ:تارہ پڑھت
گٹھ:خلائی سائنس
گٹھ:سائنس
گٹھ:فلکیات
گٹھ:تارے
ہنس تارہ جھرمٹ

**ہنس  تارہ جھرمٹ** نویں 88 تارہ جھرمٹاں وجوں اک  تے چٹا راہ تے اے۔ ایہ بطلیموس دے 48 تارہ جھرمٹاں وچ وی سی۔
## ہورویکھو
## حوالے

## بارلے جوڑ

گٹھ:تارہ جھرمٹ
گٹھ:تارہ جھرمٹ

گٹھ:تارہ پڑھت
گٹھ:خلائی سائنس
گٹھ:سائنس
گٹھ:فلکیات
گٹھ:تارے
اسکیمو بدلی

**اسکیمو بدلی** جوڑی تارہ چرمٹ وچ اک بدلی اے جینوں انگریز تارہ گرو ولیم ہرشل نے 17 جنوری 1787 وچ لبیا سی۔

## بارلے جوڑ
*مورت + دساں

گٹھ:جوڑی تارہ چرمٹ
گٹھ:بدلی
گٹھ:تارہ پڑھت
گٹھ:خلائی سائنس
گٹھ:سائنس
گٹھ:فلکیات
پیلیکان بدلی

**پیلیکان بدلی** ہنس تارہ چرمٹ وچ اک بدلی اے۔ پیلیکان وانگوں ہون باجوں ایھدا ایہ ناں پیا۔ 

## بارلے جوڑ

*اسمان دی اٹلس

گٹھ:تارہ پڑھت
گٹھ:خلائی سائنس
گٹھ:سائنس
گٹھ:فلکیات
ہیر بدلی

**ہیر بدلی** کسوپیا تارہ چرمٹ  وچ اک بدلی اے۔ ایہ زمین توں 7500 چانن ورے دے پینڈے تے اے۔ ایہ ہائیڈروجن تے ازاد پھردے الیکٹراناں دے پلازمے  نال بنی اے تے لال سوئی اے۔ ایہدا ناں اک پنجابی عشقیہ سوانی ہیر دے ناں تے اے۔

## بارلے جوڑ

*اسمان دی اٹلس تے ہیر بدلی
*مورت

گٹھ:تارہ پڑھت
گٹھ:خلائی سائنس
گٹھ:سائنس
گٹھ:فلکیات
ٹرنٹولہ بدلی

**ٹرنٹولہ بدلی** وڈا میجلنی بدل وچ اک بدلی اے۔ ایہنوں بدلی وانگوں 1751 وچ نکولس لوئی ڈی لاکیل نے پچھانیا۔ ایہ زمین توں 179.000 چانن ورے دے پینڈے تے اے۔

گٹھ:بدلی
گٹھ:تارہ پڑھت
گٹھ:خلائی سائنس
گٹھ:سائنس
گٹھ:فلکیات
بومرینگ بدلی

**بومرینگ بدلی** زمین توں 5,000 چانن ورے دے پینڈے تے اک بدلی اے۔ ایہدا گرمی ناپ اک کیلون اے تے اینج ایہ کائنات دی سب توں ٹھنڈی تھاں اے۔

## بارلے جوڑ
*مورتاں

گٹھ:بدلی
گٹھ:تارہ پڑھت
گٹھ:خلائی سائنس
گٹھ:سائنس
گٹھ:سائنسی علم
گٹھ:فلکیات
رانجھا بدلی

**رانجھا بدلی** زمین توں 7500 چانن ورے دے پینڈے تے کسوپیا تارہ چرمٹ وچ اک بدلی اے۔ ایہنوں IC1848 وی کیندے نیں۔ ایہدا پنجابی ناں اک پنجابی عشقیہ جنے رانجھے دے ناں تے اے۔ ایدھے نال ای ہیر بدلی اے۔ دوناں دا ناں اکسر کٹھے آندا اے۔

## بارلے جوڑ

*ہور دساں
*مورت
*اسمان دی اٹلس

گٹھ:بدلی
گٹھ:تارہ پڑھت
گٹھ:خلائی سائنس
گٹھ:سائنس
گٹھ:فلکیات
پھل بدلی

**پھل بدلی** ڈریکو تارہ چرمٹ وچ اک بدلی اے۔ ایس بدلی دی مورت پھل ورگی اے ایس لئی ایہدا ایہ ناں رکھیا گیا اے۔ ایہ اک اوکھی سمجھ وچ آن والی بدلی اے۔ پھل بدلی دے وشکار اک گرم تے لشکدا تارہ اے۔

ایہنوں 15 فروری 1786 نوں انگریز تارہ گرو ولیم ہرشل نے لبیا سی۔ 

## بارلے جوڑ

اسمان دی اٹلس

گٹھ:تارہ پڑھت
گٹھ:خلائی سائنس
گٹھ:سائنس
گٹھ:فلکیات
تارہ گچھا

**تارہ گچھا** یا تارہ بدلی تاریاں دی ٹولی نوں کیندے نیں۔ ایہ آپسی کھچ باجوں نیڑے نیڑے ہوندے نیں۔ ایہ سنگنے تارہ گچھے وی ہوسکدے نے تے کھلے تارہ گچھے وی۔ ترنجن وی اک تارہ گچھا اے۔

## بارلے جوڑ

گٹھ:تارہ پڑھت
گٹھ:خلائی سائنس
گٹھ:سائنس
گٹھ:فلکیات
چکری تارہ سمندر

**چکری تارہ سمندر** اک ایسا تارہ سمندر اے جیدے وچ تارے گیس تے تؤڑ اک پدھری کمدی پلیٹ وانگوں دسدے نیں۔ ایدا اک سنگنا گڑھ ہوندا اے جتھے تاریاں دا وڈا کٹھ دسدا اے تے ایدھے دوالے چوکھیاں لشکدیاں بانہواں نیں۔ ایہ اوہ تھانواں نیں جتھے نویں تارے بن رۓ ہوندے نیں

اینڈرومیڈا اک چکری تارہ سمندر اے۔
## بارلے جوڑ

*دساں

گٹھ:تارہ پڑھت
گٹھ:خلائی سائنس
گٹھ:سائنس
گٹھ:سائنسی علم
گٹھ:فلکیات
گٹھ:تارے
گٹھ:چکری تارہ سمندر
یورپا (چند)

**یورپا** مشتری پاندھی دا 6واں چند اے۔ ایہنوں 8 جنوری، 1616 وچ گلیلیو نے لبیا سی۔

* مشتری دے چند
## بارلے جوڑ

گٹھ:تارہ پڑھت
گٹھ:خلائی سائنس
گٹھ:سائنس
گٹھ:فلکیات
مشتری دے چند

سورجی پربندھ دے پاندھی مشتری دے 67 چند نیں۔ تھلے ایہناں دی فہرست دتی گئی اے۔

#یورپا (چند)
#میٹس
#اڈراسٹیا
#املتھیا
#تھیب
#آئیو
#گانیمید
#کالسٹو
#تھمسٹو
#لیڈا (چند)
#ہمالیہ(چند)
#لائستھیا
#الارا

گٹھ:تارہ پڑھت
گٹھ:خلائی سائنس
گٹھ:سائنس
گٹھ:فلکیات
گٹھ:سیارے
تارہ پربندھ

**تارہ پربندھ** ایسے تاریاں دا اکٹھ اے جیہڑے اک دوجے دے دوالے کمدے نیں تے آپس وچ کھچ نال جڑے ہوندے نیں۔ چوکھے تاریاں دا اکٹھ تارہ گچھا یا فیر تارہ سمندر اکھوائیگا ایوی تارہ پربندھ ای نے پر وڈی پدھر تے نیں۔ تارہ پربندھ، پاندھی پربندھ نالوں وکھری شے اے۔

دو تاریاں دا پربندھ دوہرا تارہ اکھواندا اے۔ سیریس تے پروکیون ایدھے ادھارن نیں۔

## ہور ویکھو

* تارہ سمندر
* تارہ گچھا

گٹھ:تارہ پڑھت
گٹھ:خلائی سائنس
گٹھ:سائنس
گٹھ:فلکیات
گٹھ:تارے
دوہرا تارہ

**دوہرا تارہ** اک ایسا تارہ پربندھ اے جیدے وچ دو تارے اک دوجے دے دوالے کمدے نیں۔ چوکھا لشکدا پرائمری تے تھوڑا سیکنڈری اکھواۓ گا۔ اسمان دا سب توں لشکدا تارہ سیریس اک دوہرا تارہ اے۔ دوہرا تارہ دی سوچ سب توں پہلی واری انگریز تارہ گرو ولیم ہرشل نے 1802 وچ دتی۔

## ہور ویکھو

* سیریس

گٹھ:تارہ پڑھت
گٹھ:خلائی سائنس
گٹھ:سائنس
گٹھ:فلکیات
گٹھ:تارے
سیارا پربندھ

**سیارا نظام** تارے یا تارے دے نظام دے دوالے مدار وچ یا باہر گریوٹی نال جُڑیاں ہوئیاں غیر سیاری چیزاں دا ایک مجموعا اے ۔ عام طور تے اک یا اک توں زیادہ سیارے والے نظام نوں سیارا نظام کہیا جاندا اے ۔ اس طرحاں دے نظام ، بونے سیارے ، کشودرگرہ ، قدرتی، مصنوعی سیارے ، میٹورائڈز ،  سیاریاں دے نشانات تے سیسٹریلر وغیرہ تے وی مشتمل ہوسکدے نیں ۔ 

## ہور دیکھو

* سورجی پربندھ

گٹھ:تارہ پڑھت
گٹھ:خلائی سائنس
گٹھ:سائنس
گٹھ:فلکیات
گٹھ:سیارے
سوپدت

**سوپدت** پرانے مصر دی اک دیوی سی۔ ایہنوں تارے سیریس دی دیوی وی کیا جاندا سی۔

گٹھ:مصر
گٹھ:مصری شخصیتاں
گٹھ:تارہ پڑھت
گٹھ:خلائی سائنس
گٹھ:سائنس
گٹھ:فلکیات
سورجی چکھڑ

**سورجی چکھڑ** سورج دی باہری پدھر توں چلن والا اک چکھڑ اے۔ ایہ 15 ملین کلومیٹر/کینٹہ دی دوڑ نال پورے سوجی پربندھ وچ پھیلدا اے۔

گٹھ:سورجی پربندھ
ہیر وارث شاہ

**ہیر وارث شاہ** 1766 دے دوالے پنجابی شاعر وارث شاہ دی لکھی نظم دی اک کتاب اے ۔ ایہ پنجاب دے دو کرداراں ہیر رانجھا دے پیار دی داستان اے ۔

## ویلا
ہیر وارث شاہ 1766 دے دوالے اٹھارویں صدی وچ لکھی گ‏‏ی ۔ ایہ پنجاب لئی اک اوکھا ویلا سی ، مغل راج مُک رہیا سی تے لہندے پاسیوں پنجاب نوں لُٹݨ لئی دھاڑوی ہلے ہورے سن ۔ ایہدے شاعر تے لکھاری وارث شاہ نیں ، جیہڑے جنڈیالا شیر خاں ضلع شیخوپورا دے وسݨیک سی ۔ 

## انگ
ایس نظم دے 632 بند نیں ۔ ایہ بند چار توں لے کے چوکھیاں لائناں تَک دے نیں ۔

## ہور دیکھو
* ہیر رانجھا قصے دی تریخ
* ہیر رانجھا
* سیف الملوک
* ہیر وارث شاہ

## حوالے

## باہرلے جوڑ
*نظم
*  
* http://www.apnaorg.com/poetry/heercomp/heer-english.html 

گٹھ:پنجابی کتاباں
گٹھ:کتاباں
گٹھ:ہیر رانجھا
گٹھ:پنجابی ساہت
گٹھ:پنجابی ادب
گٹھ:پنجابی شاعری
گٹھ:پنجابی
ٹائیکو براہے

**ٹائیکو براہے**  (14 دسمبر 1546 – 24 اکتوبر 1601) ڈینمارک دا اک تارہ گرو سی۔
برلن دی لڑائی

**برلن دی لڑائی** دوجی وڈی لڑائی وچ سوویت فوج دی نازی جرمنی دے راجگڑھ برلن تے مل مارن دی لڑائی سی۔ ایہ 16 اپریل نوں شروع ہوئی تے 2 م‏ی تک لڑی گئی جرمن راجگڑھ تے رتی فوج نے اتر دکھن تے چڑھدے ولوں ہلہ بولیا۔
قادیاں

**قادیاں** بھارتی پنجاب دے ضلع گرداسپور وچ لہور توں 120 کلومیٹر دی واٹ تے اک نگر اے۔ ایہدی لوک گݨتی 20,827 اے۔ ایتھے احمدیہ دا موڈھی مرزا غلام احمد جمیا سی۔

گٹھ:بھارتی پنجاب
انڈس تارا جھرمٹ

**انڈس تارا جھرمٹ** آسمان تے 88 تارا جُھرمٹاں وچوں اک اے ۔ انڈس تارا ایس جُھرمٹ دا سبھ توں لشکدا تارا اے ۔

## باہرلے جوڑ

*انڈس تارا جھرمٹ

گٹھ:تارہ چرمٹ
گٹھ:تارہ جھرمٹ
گٹھ:تارہ پڑھت
گٹھ:خلائی سائنس
گٹھ:سائنس
گٹھ:فلکیات
گٹھ:تارے
انڈس تارا

**اِنڈس تارا** انڈس تارا جھرمٹ دا سبھ توں لشکدا تارا اے ۔

گٹھ:تارہ پڑھت
گٹھ:خلائی سائنس
گٹھ:سائنس
گٹھ:فلکیات
گٹھ:تارے
اڈراسٹیا

**اڈراسٹیا** مشتری پاندھی دا دوجا چند اے۔ ایہنوں 1979 وچ وویاجر 2 دی کچھی ہوئی فوٹواں نے لبیا سی۔

* مشتری دے چند
## بارلے جوڑ

گٹھ:تارہ پڑھت
گٹھ:خلائی سائنس
گٹھ:سائنس
گٹھ:فلکیات
کالسٹو

**کالسٹو** مشتری پاندھی دا تیجا چند اے۔ کالسٹو نوں گیلیلیو نے جنوری 1610 چ مشتری دے دوجے وڈے چناں (آئ‏یو، یورپا، گانیمید) نال لبیا سی۔

* مشتری دے چند
## بارلے جوڑ

گٹھ:تارہ پڑھت
گٹھ:خلائی سائنس
گٹھ:سائنس
گٹھ:فلکیات
سیڈنا

**سیڈنا** (علامت: ) اک نکا پاندھی اے ایہنوں 14 نومبر 2003 نوں لبھیا گیا ایدا 1250-1800 کلومیٹر دا قطر اے۔ سورج دوالے چکر لان وچ ایہنوں 10,500 ورے لگدے نیں۔ ایہ سورجی پربندھ وچ سب توں دور نیں۔

گٹھ:نکا پاندھی
گٹھ:سورجی پربندھ
50000 کواوار

50000 **کواوار** (علامت: ) سورجی پربندھ دا اک نکا پاندھی اے۔ ایہ 4 جنوری 2002 وچ لبیا۔
نو ایزی ڈے

**نو ایزی ڈے** (No Easy day) امریکی اچیچے سپاہیاں دی اسامہ بن لادن نوں ایبٹ آباد، پاکستان وچ پھڑن تے مارن دی کہانی اے۔ ایہدے لکھاری دا ناں اصلی نہیں پر اوہدا ناں ماٹ بسونیٹ سی۔ ماٹ بسونیٹ اسامہ نوں پھڑن والی ٹولی دا سنگی سی۔

ایہ کتاب دو حصیاں وچ اے۔ پہلے وچ ماٹ نے اپنے جیون فوج وچ آن تے فوجی سکھلائی بارے دسیا دوجے وچ اسامہ بن لادن دی کھوج تے پکڑائی آندی اے۔

پاکستان وچ ایہدا مل 1395 رپۓ اے۔

## اتہ پتہ

گٹھ:کتاباں
گٹھ:انگریزی کتاباں
وکشنری

*وکشنری*' وکیمیڈیا فاؤنڈیشن  دا اک ویونت اے. ایہ 158 بولیاں وچ شبد پنڈھار اے۔ ایہ انٹر نیٹ تے مفت دی ڈکشنری اے جیہنوں لوکاں آپ لکھیا اے۔ ایہدا مڈھ 12 دسمبر 2002 نوں رکھیا گیا تے پہلی واری ایہ انگریزی وچ لکھی گئی۔
یوجین ڈی بلاس

**یوجین ڈی بلاس**  (24 جولائی 1843 – 10 فروری 1932)  اک اطالوی پینٹر سی۔ اوہ روم دے نیڑے البانو وچ جمیا۔ اوہدے ماپے آسٹری سن۔ اوہدا پیو وی اک پینٹر سی تے اوہنے ای یوجین نوں مورتاں بنانا سکھایا۔ ایہ ٹبر وینس جلا جاندا اے جدوں اوہدا پیو کارل اوتھے اکیڈمی وچ پروفیسر لگدا اے۔ یوجین نے وینس دی زندگی نوں پینٹ کیتا. اوہ اوتھے ای اکیڈمی وچ پروفیسر لگیا۔

## بارلے جوڑ

*گیلری
ماکیماکی

**ماکیماکی** (علامت: ) سورجی پربندھ دا اک نکا پاندھی اے۔ ایہ کائپر پٹی وچ اے۔ ایہ 31 مارچ 2005 نوں لبیا گیا تے ایسٹر جزیرے توں ایہدا ناں رکھیا گیا۔
سورجوں پرے پاندھی

**سورجوں پرے پاندھی** ایسے پاندھی نیں جیہڑے ساڈے سورجی پربندھ توں پرے کسے ہور تھاں تے نیں یا کسے ہور تارے دے دوالے کمدے نیں۔ 15 جنوری 2013 تک 859 ایسے پاندھی لبے جا چکے نین۔ ایہناں دا پہلی واری اودوں پتہ چلیا سی جدون 1992 نوں ریڈیو تارہ گرو الیگزنڈر وولزکان تے ڈیل فریل نے اک پلسار دے دوالے دو پاندھی لبے۔ اسٹروفزکس دے ہارورڈ سمتھسونین سنٹر نے ایہ کھوج لائی ای جے ساڈے چٹے راہ وج زمین دے ناّ دے 17 راب دے نیڑے پاندھی ہے نیں۔ 

## بارلے جوڑ

* سورجوں پرے پاندھی 
* سورجوں پرے پاندھی
* سورجوں پرے پاندھی
محمود ہوتکی

**محمود ہوتکی** (1697? — 1725) ہوتکی ٹبر دا اک اقغان بادشاہ سی۔ اوہنے گلناباد دی لڑائی وچ صفوی ایران نوں ہرایا تے اوہ ایران دا بادشاہ وی اخوایا۔ اوہنے 1717 توں 1725 تک راج کیتا۔

*میر وایس ہوتک

گٹھ:افغانستان
آسکر وائلڈ

آسکر وائلڈ اک آئرش لکھاری تے شاعر سی۔
## جیون
اؤسکر وائیلڈ (16 اکتوبر 1854–30 نومبر 1900) دا جم آئرلینڈ دا راجگڑھ ڈبلن وچّ ہویا ۔ اس دی ماں جین وائیلڈ پکی آئرش-قوم پرست سی تے انقلابی شاعری  لکھدی سی ۔ اسدے پیؤ ولیئم وائیلڈ مشہور ڈاکٹر سن ۔ اؤسکر وائیلڈ نے چھوٹی عمر وچ ہی فرانسیسی اتے جرمن بولیاں وی سکھ لئیاں سن ۔اوہ ناولسٹ، لکھاری، شاعر، اتے ناٹک کار سن جنہاں دا تعلقات سہجوادی دھارا نال سی ۔
## کم
پکا دوست  

سوارتھی دیؤ  

سوارتھی دیؤ کہانی دا شعری روپ

خوش شاہزادہ کہانی دا شعری روپ

## بارلے جوڑ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:لکھاری
لن

لن اک انسانی مردانہ انگ اے. ایہ نسل ودھان تے موتر کرن دے کم اندا اے۔ انسانی لن دے ختنے کران نال کئ بیماریاں توں بچیا جا سکدا اے۔ ہشیاری آون نال لن وڈا ہو جاندا اے۔
ہاؤمیا

**ہاؤمیا** (علامت: ) سورجی پربندھ دا اک نکا پاندھی اے۔ ایہ پلوٹو دے ماس دا تیجا حصہ اے۔ ایہ 2004 وچ لبیا۔ ایہدا ناں ہوائی دی بچہ جمن دی دیوی تے رکھیا گیا اے۔
انٹرنیشنل اسٹرونومیکل یونین

**انٹرنیشنل اسٹرونومیکل یونین** منے پرمنے تارہ گروواں دی اک سنگت اے جیدے وچ پی ایخ ڈی تے ایس توں اتلی پدھر دے لوک ہوندے نیں۔ ایہنوں اسمانی شیواں تے اوناں دی پدھر تے تھانواں دا ناں رکھن دا حق اے۔ 

ایہ 1919 وچ بنی۔ 10,145 لوک ایہدے سنگی نیں تے 70 دیس وی ایہدے سنگی نیں۔ ایہدا گڑھ پیرس اے۔

## بارلے جوڑ

*انٹرنیشنل اسٹرونومیکل یونین دی ویب سائٹ
گٹھ:تارہ پڑھت
گٹھ:خلائی سائنس
گٹھ:سائنس
گٹھ:خلائی سائنسی ادارے
گٹھ:سائنسی ادارے
گٹھ:فلکیات
گٹھ:خلائی ادارے
ہیر

**ہیر**، پنجاب دی اک مشہور لوک داستان ہیر رانجھا دے کرداراں وچوں اک کردار اے۔ ہیر اک سواݨی سی جیہنوں رانجھے ناݪ عشق ہوجاندا اے۔ ہیر رانجھا دی کہاݨی 15ویں صدی دے پنجاب دی کہاݨی اے۔

ہیر جھنگ دے اک زمیندار چوچک تے اوہدی ٹبری ملکی دی دھی سی۔ ایہ سیال سن تے مجھاں پالݨا تے چارنا ایہناں دا کم سی۔ ہیر دے بھراء وی سن۔

## ہور دیکھو
* رانجھا
* ہیر رانجھا
* ہیر وارث شاہ
* ہیر بدلی
* ہیر رانجھا (فلم)

گٹھ:ہیر رانجھا
گٹھ:پنجابی لوک
اسمانی میل

**اسمانی میل** لمبائی دا اک ناپ اے۔ ایہ 149,597,870,700 میٹر یا 92,955,807.273 میل دے برابر اے یا زمین-سورج دے آپسی پینڈے دے برابر۔ ایہ تقریبا 15 کروڑ کلومیٹر بنندا اے۔ اسمانی میل سورجی پربندھ یا دوجے تاریاں گرد آسانی نال دوری دسن لئی ورتیا جاندا اے۔ اینوں تارہ پڑھت دے اک اور خاص ناپ نوں دسن لئی وی ورتیا جاندا اے: پارسک۔

## ادھارن
اسمانی میل دیاں ایتھے کج ادھارناں دتیاں گیاں نیں پر ایہ گل یاد رہنی چاہیدی اے جے اسمان تے چیزاں ٹردیاں ریندیاں نیں تے کسے چکر وچ اوہناں دا پینڈا تھوڑا بؤتا ہوسکدا اے۔

* چن زمین توں 0.0026 ± 0.0001 ام دور اے۔
* عطارد سورج توں 0.39 ± 0.09 ام دور اے۔
* زمین سورج توں **1.00 ± 0.02 ام** دور اے۔

گٹھ:تارہ پڑھت
گٹھ:خلائی سائنس
گٹھ:سائنس
گٹھ:سائنسی علم
گٹھ:فلکیات
ہل جؤہ

**ہل جؤہ** کسے اسمانی چیز دا ایسا تھاں اے جتھے اوہ کسے اپنے دوالے کمن والی چیز نوں کھچی رکھدا اے۔ کسے پاندھی دے دوالے رہن لئی اوہدے چند نوں اوس  پاندھی دے ہل جؤہ وج رہنا پویگا۔ اینج ای اوس  چند دا وی ہل جؤہ ہوویگا جیدے وچ کوئی وی شے اوس چند دے دوالے کمے گی ناں کے اوس پاندھی دے۔ ایہدے بارے امریکی تارہ گرو جارج ولیم ہل نے کلیہ بنایا سی تے اوہدے ناں تے ای اے۔ 

ہل جؤہ وچ ہل تارہ گرو دا ناں اے تے جؤہ پنجابی وچ کسے تھاں دی حد نوں کیندے نیں۔

گٹھ:تارہ پڑھت
گٹھ:خلائی سائنس
گٹھ:سائنس
گٹھ:فلکیات
پاندھی بدلی

**پاندھی بدلی** گیس تے پلازمے دی بنی بدلی نوں کیندے نیں۔ ایہ کج تاریاں توں بندے نیں جدوں اوہ مردے نیں۔ ایہ ناں ٹھیک تے نہیں پر ایہنوں پہلی واری 1784-85 وچ ولیم ہرشل نے رکھیا جدوں اوہنے انی ٹیلیسکوپ نال ایہنوں ویکھیا۔

گٹھ:تارہ پڑھت
گٹھ:خلائی سائنس
گٹھ:سائنس
گٹھ:فلکیات
تارہ فزکس

**تارہ فزکس** تارے تے پاندھیاں دے کم، ٹور تے آپسی رلن دی پڑھت دا ناں اے۔ ایہدے وچ تارہ سمندر، تارے، پاندھی, سورجوں پرے پاندھی دی پڑھت آندی اے۔

ارسٹارخس اک یونانی پہلا بندا سی جینے ایہ گل آکھی جے تاریاں دی ٹور سوجھی جاسکدی اے اگر اسیں سورج نوں گڑھ منے جیدے دوالے زمین کمدی اے۔

گٹھ:تارہ پڑھت
گٹھ:خلائی سائنس
گٹھ:فلکیات
گٹھ:تارے
بلراج ساہنی

**بلراج ساہنی** (1 مئی 1913 –13 اپریل 1973) اک اگھے بھارتی فلمی اداکار سن . بلراج ساہنی بکھڑے پینڈے دا ہم سفر پنجابی ٹربیون | نومبر 18، 2012 اس توں بناں ایہہ انگریزی اتے پنجابی دے لیکھک وی سن۔ ایہہ اگھے ہندی لیکھک اتے اداکار بھیشم ساہنی دے بھرا وڈے سن۔

رنگمنچ توں اداکاری شروع کر کے ایہناں 1945 وچ فلم "دھرتی کے لال" نال فلماں وچ قدم رکھیا پر اصلی پچھان ایہناں نوں 1953 دی فلم "دو بیگھا زمین" توں ملی۔ اپنی زندگی وچ ایہناں تقریباً 135 فلماں وچ اداکاری کیتی۔ اک لیکھک وجوں ایہناں میرا پاکستانی سفرنامہ، میرا روسی سفرنامہ بہت ساریاں نظماں اتے چھوٹیاں کہانیاں اتے اک سوے-جیونی، "میری فلمی آتمکتھا" لکھی۔

1969 وچ بھارت سرکار ولوں ایہناں نوں "پدم شری" اتے 1971 وچ پنجاب سرکار ولوں "شرومنی لیکھک" انعاماں نال سنمانت کیتا گیا .

13 اپریل 1973 نوں ممبئی وکھے دل دے دورے نال ایہناں دی موت ہو گئی۔ ایہہ اپنی دھی، شبنم دی بے-وقت موت کرکے کجھ سماں پریشان رہے۔

## مڈھلا جیون

ساہنی دا جنم 1 مئی 1913 نوں برطانوی پنجاب وچ راولپنڈی وکھے ہویا۔ ایہناں دا پہلا ناں یدھشٹر سی پر اوکھا ہون کرکے بعد وچ بدل لیا گیا۔ پڑھائی دے سلسلے وچ ایہہ راولپنڈی توں لہور آ گئے جتھے ایہناں انگریزی ساہت وچ ماسٹر ڈگری پوری کیتی اتے واپس پنڈی چلے گئے۔ اس توں پہلاں ایہناں نے پنجاب یونیورسٹی توں ہندی دی بیچلر ڈگری پاس کیتی سی۔ 1936 وچ ایہناں دا ویاہ دمئنتی نال ہویا۔
1930 دے دہاکے وچ ساہنی اپنی پتنی نال بنگال وچ شانتینکیتن آ کے انگریزی اتے ہندی دے ادھیاپک دے طور ’تے کم کرن لگے۔ اتھے ہی ایہناں دے بیٹے پریکشت ساہنی دا جنم ہویا۔ اس ویلے ایہناں دی پتنی بیچلر دی ڈگری کر رہی سی۔

1938 وچ ایہناں اک سال مہاتما گاندھی نال کم کیتا اتے اگلے سال گاندھی دی صلاحَ نال انگلینڈ چلے گئے جتھے ایہہ بی بی سی لنڈن دی ہندی سیوا وچ ریڈیو اناؤنسر رہے اتے 1943 وچ واپس بھارت آ گئے۔

1947 وچ دمئنتی دی موت ہو گئی اتے استوں بعد ایہناں سنتوش چندھوک نال دوجا ویاہ کر لیا۔

## کم

اداکاری وچ ایہناں نوں شروع توں ہی دلچسپی سی۔ انڈین پیپلز تھئیٹر ایسوسی ایشن دے ناٹکاں نال ایہناں اپنی اداکاری شروع کیتی۔ ایہناں دی سبھ توں پہلی فلم "دھرتی کے لال" سی جسدے ہدائتکار کے اے عباس سن۔ اس توں بعد انصاف اتے دور چلیں فلماں کیتیاں پر ایہناں دی پچھان 1953 دی فلم "دو بیگھا زمین" نال بنی۔

ایہناں نے دو اگھیاں پنجابی فلماں، "نانک دکھیا سبھ سنسار" اتے "ستلج دے کنڈھے" وچ کم کیتا۔ ایہہ دوویں فلماں ہٹ ہوئیاں اتے کئی انعام وی حاصل کیتے۔

فلم گرم ہوا وچ ایہناں چوٹی اداکاری کیتی پر ایہہ خود اس فلم نوں ویکھ نہیں سکے کیونکہ اس فلم دی ڈبنگ پوری کرن دے اگلے دن ہی ایہناں دی موت ہو گئی سی۔

## لیکھک وجوں

ساہنی اک لیکھک وی سن۔ پہلاں-پہلاں ایہناں انگریزی وچ لکھیا پر پھر پنجابی وچ لکھنا شروع کر دتا۔ 1960 وچ ایہناں پاکستان دی پھیری لائی اتے میرا پاکستانی سفرنامہ ناں دا اگھا سفرنامہ لکھیا۔ استوں بعد 1969 وچ سوویت یونین دی پھیری توں بعد "میرا روسی سفرنامہ" لکھیا جسنوں سوویت لینڈ نہرو انعام ملیا۔ اس توں بناں "آرسی" اتے "پریتلڑی" آدی رسالیاں وچ ایہناں دیاں کویتاواں اتے چھوٹیاں کہانیاں لگاتار چھپدیاں رہیاں۔ "میری فلمی آتمکتھا" ایہناں دی سوے-جیونی ہے۔ 1971 وچ پنجاب سرکار ولوں ایہناں نوں "شرومنی لیکھک انعام" دتا گیا۔

## ایہہ وی ویکھو
*ستلج دے کنڈھے
*بھیشم ساہنی

گٹھ:اداکار
گٹھ:پنجابی اداکار
لیڈا (چند)

**لیڈا** مشتری پاندھی دا اک چند اے. ایہ 11 ستمبر 1974 نوں لبیا۔ 

* مشتری دے چند
گٹھ:تارہ پڑھت
گٹھ:خلائی سائنس
گٹھ:سائنس
گٹھ:فلکیات
ایرس

**ایرس** (علامت: ) اک نکا پاندھی اے ایہ سورج دے دوالے کمنوالیاں وچ نوواں وڈا انگ اے۔ ایہ جنوری 2005 وچ لبیا گیا۔ ایہ پلوٹو توں 27% بھارا اے۔ ایہ 2326 کلومیٹر دے قطر دا اے۔ ایہ زمین دے ماس دا 0.27% بندا اے۔ ایہ کھلریا چھنا وچ اے۔

گٹھ:نکا پاندھی
گٹھ:سورجی پربندھ
ریگولس

**ریگولس** شینہ تارہ چرمٹ دا سب توں لشکدا تارہ اے۔ 

*چوکھے لشکدے تاریاں دی لسٹ
## بارلے جوڑ

*[[انٹرنیشنل اسٹرونومیکل یونین] دی ویب سائٹ]

گٹھ:تارہ پڑھت
گٹھ:خلائی سائنس
گٹھ:سائنس
گٹھ:فلکیات
2 پلاس

**پلاس 2** (علامت: ) سورجی پربندھ دا اک نکا پاندھی اے۔ ایہنوں 1802 وچ اولبر نے لبیا تے پاندھی منیا۔
3 جونو

**جونو 3** (علامت: ) سورجی پربندھ دا اک نکا پاندھی اے۔ ایہنوں 1804 وچ جرمن تارہ گرو کارل ہارڈنگ نے لبھیا۔
4 ویسٹا

**ویسٹا 4** (علامت: ) سورجی پربندھ دا اک نکا پاندھی اے۔

گٹھ:نکے پاندھی پیٹی
گٹھ:نکا پاندھی
گٹھ:سورجی پربندھ
گیس جن

**گیس جن** اک ایسا وڈا پاندھی اے جیہڑا پڑیاں تے پکے مادے نان ناں بنیا ہوے۔ سورجی پربندھ وچ مشتری تے زحل دو گیس جن پاندھی نیں، یورینس تے نیپچون گیسی نئیں برفانی جن نیں۔ کئی گیسی سورجوں پرے پاندھی سورجی پربندھ توں باہر وی نیں۔ دس زمیناں برابر پاندھی نوں گیسی جن منیا جاندا اے۔
نکے پاندھی پیٹی

**نکے پاندھی پیٹی** سورجی پربندھ وچ مریخ تے مشتری وشکار اک تھاں دا ناں اے جیدے اتے نکے موٹے پاندھی نیں۔ سیرس، 4 ویسٹا، 2 پلاس ایس پیٹی تے سورج دوالے پھردے نیں۔
کھلریا چھنا

**کھلریا چھنا** سورجی پربندھ دا دور دا تھاں اے۔ ایدے وچ برفیلے نکے پاندھی کمدے پھردے نیں۔ ایرس ایہدا اک نکا پاندھی اے۔ ایہدا پتہ 1996 دے دوالے لگا۔
شیہنہ مچھی

**شیہنہ مچھی** زریلی سمندری مچھیاں دا اک ٹوکرہ اے۔ ایدے تے لال، چٹیاں تے کالیاں پٹیاں، رنگلے ترن کھمب تے پنڈے زریلے تیلے ہوندے نیں ۔شیہنہ مچھی دیاں نوں ونڈاں نیں تے ایہ رکھن تے پکان لئی پھڑی تے پالی جاندی اے۔

ایہ 38 سینٹی میٹر دے دوالے ناپ دی تے 480 گرام جوکھ دی ہوندی اے۔ ایہدی مانتا ایہدی شنگہاری سہنپ تے زریلے تیلیاں وچ اے۔ ایہ 5 توں 15 ورے تک جیوندی اے۔ ایہ اک زریلی شکاری مجھی اے۔ ایہ کریبین دے دوالے ملدی اے۔

## ونڈاں
* ووہٹی مچھی (Pterois radiata)
* لال شیہنہ مچھی (Pterois volitans)
* زریلی شیہنہ مچھی (Pterois miles)
* اینٹینا شیہنہ مچھی (Pterois antennata)
## بارلے جوڑ

گٹھ:بچھو مچھی
گٹھ:شیہنہ مچھی
شہرستان عسلویہ

ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان عسلویہایران دے صوبہ بوشہر دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز عسلویہ شہر اے۔

گٹھ:ایران
گٹھ:ایران دے شہرستان
گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:صوبہ بوشہر
عسلویہ

عسلویہ ایران دا اک شہرا ے تے ایران دے صوبہ بوشہر دے شہرستان عسلویہ دا انتظامی مرکز اے ۔

گٹھ:ایران
گٹھ:ایران دے شہر
گٹھ:ایران دےآباد تھاں
گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:صوبہ بوشہر
گٹھ:شہر
گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:ایشیا دے شہر
گٹھ:ایشیائی شہر
گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
جان لینن

**جان لینن** (9 اکتوبر 1940- 8 دسمبر 1980) اک انگریز موسیقار، گلوکار تے گانے لکھن آلا سی۔ او دنیا وچ اپنے بینڈ بیٹلز دی وجہ توں مشہور سی۔

## ہور ویکھو
*بیٹلز

## بارلے جوڑ

گٹھ:موسیقی
گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
میچیو کاکو

**میچیو کاکو** اک امریکی نظریاتی فزکس دا گرو، مستقبل بارے دسن آلا تے سائنس دی کمیونیکیشن تے مشہوری کرن آلا اے۔ اوہنے فزکس بارے بہت ساریاں کتاباں لکھیاں نے۔ او ریڈیو، ٹی وی تے معلوماتی فلم دی مدد توں سائنس نوں مشہور کرن دا کم کردا اے۔

کاکو نے 'بی بی سی_ٹی وی'، 'ڈسکوری چینل' تے 'سینس چینل' تے بہت سارے پروگرام کیتے نیں۔

**میچیو کاکو**  امریک‏‏ی نظریا‏تی فزکس نيں۔ہارورڈ تو‏ںتعلیم یافتہ جاپانی نژاد امریک‏‏ی پی ایچ ڈی پروفیسر میچیو کاکو امریکا دے سٹی کالج آف نیو یارک نیویارک یونیورسٹی وچ تھیوریٹکل فزکس پڑھانے کینال نال نیو جرسی وچ قائم انسٹیٹیوٹ آف ایڈوانس سٹیڈیز تو‏ں وی منسلک نيں، انہاں مشہور زمانہ “ سٹرنگ فیلڈ تھیوری” اُتے وی کم کيتا اے ۔“فزکس آف دتی ایمپاسبل” دا فیوچر آف دتی مائینڈ ” ورگی شہرہ آفاق کتاباں کینال متعدد ہور کتاباں دے مصنف نيں، پروفیسر صاحب بی بی سی، ڈسکوری، ہسٹری تے سائنس ٹی وی اُتے تسلسل تو‏ں پروگرام وی کردے رہ‏ے، تے انہاں نو‏ں سائنسی خدمات دے لئی دو ہزار اٹھارہ وچ کلوسٹیگ میموریل ایوارڈ تو‏ں وی نوازیا گیا۔

زمین اُتے بسنے والے بنی نوع انسان دے مستقب‏‏ل اُتے گل کردے ہوئے پروفیسر دا مننا اے کہ اسيں اپنے پورے شعور کینال بنا جسم دے اک سیکنڈ وچ ناصرف چاند اُتے پہنچ سکن گے بلکہ سپیڈ آف لائٹ تو‏ں سفر کردے ہوئے محض ویہہ منٹ وچ مریخ اُتے ہون گے، جدو‏ں کہ ساڈا نزدیک ترین ستارہ ایلفا سینٹوری جو اسيں تو‏ں سو سال دتی مسافت اُتے اے اوتھ‏ے اسيں محض چار سالاں وچ پہنچ جاواں گے، تے ایہ سب فزکس دے بنیادی اصولاں دے اندر رہندے ہوۓ ممکن ہوئے گا۔

## ہور ویکھو
*

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 

گٹھ:1947 دے جم
گٹھ:امریک‏‏ی ریڈیو شخصیتاں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ثقافتی ناقدین
گٹھ:جامعہ کیلیفورنیا، برکلی دے فضلا
گٹھ:سان ہوزے، کیلیفورنیا دے مصنفاں
گٹھ:کیلیفورنیا دے فعالیت پسند
گٹھ:معاشرتی ناقدین
گٹھ:ہارورڈ یونیورسٹی دے فضلا

## بارلے جوڑ

* میچیو کاکو بارے ویب سائٹ

گٹھ:سائنسدان
گٹھ:لکھاری
آئزک ایزیموف

آئزک ایزیموف (2 جنوری 1920- 6 اپریل 1992) اک امریکی لکھاری تے بوسٹن یونیورسٹی وچ بائیو کیمسٹری دا پروفیسر سی۔

## بارلے جوڑ

* آئزک ایزیموف بارے ویب سائٹ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:روسی شخصیتاں
گٹھ:لکھاری
بروس لی

**بروس لی** (27 نومبر 1940 - 20 جولائی 1973) اک مارشل آرٹسٹ،اداکار،مارشل آرٹس دا استاد،فلسفی تے فلم بنان آلا سی۔ او "جیت کُنے دو" فلاسفی دا بانی سی۔ او دنیا دا منا پرمنا مارشل آرٹس گرو منیا جاندا اے۔ آدے نال دا کراٹے باز نہ کوئی آیا ہے نہ ہی اگے آونا اے ۔ دشمناں دے گوڈے گٹے جیویں اینے پاڑے نیں ایہوجی کوئی مثال نئیں ملدی۔ اکوں لت دے نال دشمناں دی ٹٹی کڈ دیندا سی۔ انتقام دا مکا تے ڈریگن وچ وڑ ایدی ایہوجی فلماں نے جناں دے نال اج وی لوکاں دے دل جڑے ہوے نیں۔ واقعی کمال دا بندہ سی۔ 

## بارلے جوڑ

* بروس لی بارے ویب سائٹ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:تریخی شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:فلسفی
سورجی ولگن

**سورجی ولگن** سورجی پربندھ دے ایدھے دوالے اوہ تھاں جتھے زمین دے سورج دے سورجی چکھڑاں دی پونچ اے۔ ایہ پلوٹو تے کائپر پٹی توں پرے دا تھاں اے۔ ایہ سورج دے سب توں نیڑے دے تارے کنتوری نال دے سورج توں پینڈے دا چوتھا حصہ اے۔

گٹھ:تارہ پڑھت
گٹھ:خلائی سائنس
گٹھ:سائنس
گٹھ:فلکیات
اوورٹ بدل

**اوورٹ بدل** اک گول برفانی چیزاں دا سورج توں 50,000 اسمانی میل تک یا اک چانن ورے دے پینڈے تک پھیلیا بدل اے

گٹھ:فلکیات
کنتوری نال

**کنتوری نال** سورج توں سب توں نیڑے دے تارے دا ناں اے جیہڑا ایہ اک لال نکا تارہ اے جیہڑا 4.24 چانن ورے دے پینڈے تے اے۔ ایہنوں 1915 وچ رابرٹ انز نے  لبیا سی۔

گٹھ:تارہ پڑھت
گٹھ:خلائی سائنس
گٹھ:سائنس
گٹھ:فلکیات
شکاری بانہ

**شکاری بانہ** تارہ سمندر چٹا راہ دی اک نکی چکری بانہ اے۔ ایہ 3,500 چانن ورے (1,100 پارسک) چوڑائی وچ تے 10,000 چانن ورے (3,100 پارسک) اے۔ ساڈا سورجی پربندھ ایس شکاری بانہ وچ اے۔ ایدا ایہ ناں ایدے شکاری تارہ چرمٹ وچ ہون باجوں دتا گیا اے۔ ایتھے ای بتلجوز، رجل ورگے تارے تے شکاری بدلی وی ہے۔

گٹھ:تارہ پڑھت
گٹھ:خلائی سائنس
گٹھ:سائنس
گٹھ:فلکیات
گٹھ:تارے
ووہٹی مچھی

**ووہٹی مچھی** زریلی سمندری مچھیاں دے اک ٹبر بچھو مچھی دی اک ونڈ اے۔ ایہدی سہنپ دے شنگہار باہجوں ایہنوں ووہٹی مجھی دا ناں دتا گیا اے۔

## ونڈاں
ایہ مچھی 24 سینٹی میٹر (9 انچ) تک لمی ہوندی اے۔ ایہدے مگر پر وچ 12 توں 13 لمے زریلے تکلے تے 10 توں 12 نرم تکلے ہوندے نیں۔ پچھلے پر وچ تن تکلے تے 5 توں 6 نرم تکلے ہوندے نیں۔ پاسے پر پاسیاں توں باہر تکلیاں وانکوں نکلے ہوندے نیں تے اوہناں تے رنکلیاں پٹیاں نہیں ہوندیاں۔ ریندے پر وی بے رنگے ہوندے نیں۔ سر تے پنڈے دا رنگ رتہ پؤرا ہوندا اے۔ 6 دے نیڑے اتوں تھلے آندیاں کئی رنگاں وج پٹیاں ہوندیاں نیں۔ ایہدے سب توں پچھلے انگ تے دو لیٹیاں چٹیاں لیکاں ہوندیاں نیں جیہڑیاں ایس نوں دوجیاں شیہنہ مچھیاں توں وکھرا کردیاں نیں۔

## پسار

ایہ مچھیاں لیندے ہند کاہل وڈے سمندر دیاں واسی نیں۔ ایہدا ترن تھاں دکھنی افریقہ تے لال سمندر توں لے کے ریوکیو جزیرہ، نواں کیلیڈونیا تے اتے اسٹریلیا تک اے۔ ایہ پتھری ریف وچ سمندری کنڈیاں تے 25 میٹر (82 فٹ) دے ڈونگھائی تے ملدیاں نیں۔

## ویہار
ایہ رات نوں پھڑیاں وچ لکی ریندی اے تے رات نوں باہر نکل کے شرمپ تے کیکڑے پھڑ کے کھاندی اے۔

## بارلے جوڑ

## اتہ پتہ
لال شیہنہ مچھی

**لال شیہنہ مچھی** زریلی سمندری مچھیاں دے اک ٹبر بچھو مچھی دی اک ونڈ اے۔

## ونڈاں
* ووہٹی مچھی (Pterois radiata)
* شیہنہ مچھی (Pterois volitans)
* زریلی شیہنہ مچھی (Pterois miles)
* اینٹینا شیہنہ مچھی (Pterois antennata)
## بارلے جوڑ

گٹھ:بچھو مچھی
گٹھ:شیہنہ مچھی
جھن٘گ

**جھن٘گ**، پنجاب، پاکستان دے ضلع جھن٘گ دی تحصیل جھن٘گ وچ اک شہر اے اَتے تحصیل اَتے ضلع جھن٘گ دا راجگڑھ اے ۔ 

گٹھ:پنجاب دے شہر
گٹھ:پنجاب دے آباد تھاں
گٹھ:ضلع جھنگ
الیزر بن یہودا

**الیزر بن یہودا** اک روسی یہودی سی۔ اوہ اخبار لکھاری تے عبرانی بولی نوں دنیا وچ دوبارہ چالو کرن والا سی۔

الیزر بن یہودا 7 جنوری 1858 نوں لزہکی روسی سلطنت وج جمیا۔ نکی عمر وچ اوہنے مزہبی پڑھائی کیتی۔ پرانی عبرانی نال جرمن فرانسیسی تے روسی بولیاں سکھیاں۔ صیہونی مت نوں سمجھن مگروں اوہنے ایہ سوچیا جے فلسطین دی تھاں اسرائیل وچ عبرانی بولی دا دوبارہ چلانا ساری دنیا دے یہودیاں نوں کٹھا کرسکدا اے۔

اوہنے سوربون یونیورسٹی پیرس توں تریخ تے سیاست پڑھی۔ 1881 وچ اوہ فلسطین آیا تے یروشلم وچ وس گیا۔ یہودا نے کوتھے اک نویں عبرانی بولی بارے سوچیا جیہڑی یدش تے پرانی عبرای تے ہور یہودی بولیاں دی تھاں لوے۔ صیہونی مت تے عبرانی بولی اوہدے نیڑے رلیاں شیواں سن۔ اوہ کئی عبرانی اخباراں دا لکھاری وی سی۔ عبرانی بولی دے وادے لئی اوہنے اک سنگت بنائی جیہڑی ہجے وی کم کر رئی اے۔

الیزر نے دو ویاہ کیتے۔

دسمبر 1922 نوں ٹی بی نال اوہدی موت ہوئی تے اوہنوں زیتون دا پعاڑ یروشلم وج ای دبیا گیا۔

گٹھ:اسرائیل
فرانسیسی اکیڈیمی

**فرانسیسی اکیڈیمی** فرانس دا اک ادارہ اے جیہڑا فرانسیسی بولی دے ماملیاں وچ آگو اے تے اوہدی ایس کم وچ مانتا اے۔ ایہدا مڈھ سرکاری پکھ نال 1635 وچ کارڈینل رشلیو نے رکھیا۔ 1793 وچ فرانسیسی انقلاب وج ایہنوں دبا دتا گیا پر 1803 نوں ایہ فیر چلائی گئی۔ ایہدے 40 دے نیڑے سنگی نیں۔ ایہدا سنگی ساری عمر لئی چنیا جاندا اے۔

ایہنے اک ڈکشنری چھاپی اے۔

گٹھ:فرانسیسی بولی
باب مارلی

نیسٹا رابرٹ مارلی (06 فروری 1945 - 11 مئی 1981) جو عام طور تے **باب مارلی** دے نا نال مشہور اے، اک جمیکن گلوکار، گیت لکھاری تے موسیقار سی۔ اوہنے اپنی موسیقی دی مدد توں اپنے ملک دے معاشرتی، سیاسی تے ثقافتی رنگاں نوں ابھاریا۔

## بارلے جوڑ

* باب مارلی بارے ویب سائٹ

گٹھ:موسیقی
گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
جیک نکولسن

**جیک نکولسن**(22 اپریل 1937) اک امریکی اداکار، فلم ڈائریکٹر، فلم پروڈیوسر تے لکھاری اے۔ او اپنے نیوراٹک کرداراں باجوں مشہور اے۔ او بارہ واری "آسکر ایوارڈ" لئی نامزد ہون باجوں اک ودیا اداکار سمجھیا جاندا اے۔

اوہدیاں مشہور فلماں جناں نوں آسکر انعام لبے، چ "اک ککو گھونسلے توں اڑیا" تے "جنا لبے انا چنگا" شامل نیں۔

## بارلے جوڑ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:اداکاری
گٹھ:فلم
لکھاری

**لکھاری** (انگریزی: Writer) کِسے لکھت دا لِکھݨ والا شخص اے جیہڑا حقیقی یا فرضی لکھتاں لِکھدا اے۔ ایہناں لکھتاں وچ کہاݨیاں، نِکیاں کہاݨیاں، افسانے، ناول، ڈرامے، لیکھ تے شاعری وغیرَہ شامل نیں۔ 
ماہر لکھاری کِسے سوچ یا تصویراں نوں ظاہر کرن لئی زبان نوں ورتدے نیں۔ اک لکھاری دا کَمّ اپݨے معاشرے دی ثقافت نوں وی ظاہر کردا اے۔

## ہور دیکھو
* ادب
* شاعری
* افسانہ
* ناول
* لیکھ

## باہرلے جوڑ

## حوالے

گٹھ:لکھاری
واندنا شوا

**واندنا شوا** (05 نومبر 1952) اک ہندستانی فلسفی، محولیاتی کاما تے لکھاری اے۔ اوہنے وی توں اتے کتاباں لکھیاں نے۔ او اک فزکس گرو وی اے۔ اوہنے کینیڈا توں فلاسفی اچ پی ایچ ڈی کیتی اے۔

## بارلے جوڑ

*  واندنا شوا بارے ویب سائٹ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
نیل ڈیگراسے ٹائیسن

**نیل ڈیگراسے ٹائیسن**(05 اکتوبر 1958) اک امریکی تارہ فزکس دا گرو, تے سائینس نوں اگے ودھان آلا اے۔ او "زمین تے خلا دے روز سینٹر" وچ "ہائیڈن پلینیٹیریم" دا ڈائریکٹر اے۔ امریکن میوزیم آف نیچرل ہسٹری دے تارہ فزکس ڈیپارٹمنٹ وچ ریسرچ ایسوسی ایٹ اے۔

او نیویارک وچ پیدا ہویا سی۔ 

## بارلے جوڑ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک

گٹھ:تارہ پڑھت
گٹھ:خلائی سائنس
گٹھ:سائنس
گٹھ:فلکیات
گستاف کرخہوف

**گستاف کرخہوف**  (12 مارچ 1824 – 17 اکتوبر1887) اک جرمن فزکس گرو سی جیہنے سائینس دے کئی پاسیاں وچ کم کیتا۔ 

1857 وچ اوہنے ایہ کھوجیا جے کسے بنا روک مالی تار وچوں کرنٹ چانن دوڑ نال لنگدی اے۔

گٹھ:تارہ پڑھت
گٹھ:خلائی سائنس
گٹھ:سائنس
گٹھ:فلکیات
آنڈیورگا تارا سمندر

**آنڈیورگا تارہ سمندر** ایڈون ہبل دے تارہ پربندھ وچ گول توں لمے آنڈیورگے ہوندے نیں۔ ایدے اندر دے تارے چکری تارہ سمندراں دے تاریاں توں پرانے ہوندے نیں۔ ایہ پرانے تے تھوڑے تارہ ماس دے بنے ہوندے نیں ۔

گٹھ:تارہ پڑھت
گٹھ:خلائی سائنس
گٹھ:سائنس
گٹھ:سائنسی علم
گٹھ:فلکیات
گٹھ:تارہ سمندر
انپدھرا تارا سمندر

نکے تارہ سمندر جنہاں دی بنتر وچ پدھر ناں ہووے **انپدھرا تارہ سمندر** اخواندے نیں۔ انپدھرے تارہ سمندر نال دے تارہ سمندراں دی کھچ باجوں اپنی شکل وگاڑی بیٹھے ہوندے نیں۔

 گٹھ:تارہ پڑھت
گٹھ:خلائی سائنس
گٹھ:سائنس
گٹھ:فلکیات
تارا سمندر تند

**تارہ سمندر تند** ایس کائنات دی سب توں وڈی اکٹھی شے اے۔ ایہ تارہ سمندراں دا اک دھاگے دے وکھالے وچ اکٹھ اے۔ ایہ 50 توں 80 میگا پارسک دے ہوسکدے نیں۔ ایہدے وچ تارہ سمندر آپسی کھچ باجوں کھے ہوۓ ہوندے نیں۔

گٹھ:تارہ پڑھت
گٹھ:خلائی سائنس
گٹھ:سائنس
گٹھ:فلکیات
گٹھ:تارہ سمندر
تارا سمندراں دی لسٹ

تھلے کج مشہور تارہ سمندراں دی لسٹ دتی گئی اے۔

# چٹا راہ
# اینڈرومیڈا
# وڈا میجلنی بدل
 گٹھ:تارہ پڑھت
گٹھ:خلائی سائنس
گٹھ:سائنس
گٹھ:فلکیات
ہارلو شیپلے

**ہارلو شیپلے** ( (November 2, 1885 – October 20, 1972) ) اک امریکی تارہ گرو سی۔
نکا تارا سمندر

**نکا تارہ سمندر** ایس تارہ سمندر ہوندا اے جیدے وچ کج ارب تارے ہوندے نیں جد کے ساڈے چٹا راہ وچ   200–400 ارب تک تارے نیں۔  وڈا میجلنی بدل اک نکا تارہ سمندر اے۔

## ہور ویکھو

* تارہ سمندراں دی لسٹ

گٹھ:تارہ پڑھت
گٹھ:خلائی سائنس
گٹھ:سائنس
گٹھ:فلکیات
گٹھ:تارے
این جی سی 1

**این جی سی 1** اک چکری تارہ سمندر اے۔ ایہ 190 ملین چانن ورے دے پینڈے تے تارہ چرمٹ پگاسس وچ اے۔ ایہنوں جرمن تارہ گرو ہائیرش لڈوگ ڈارسٹ نے 30 ستمبر 1861 وچ لبیا۔

## ہور ویکھو
* تارہ سمندراں دی لسٹ

## بارلے جوڑ

گٹھ:تارہ سمندر
گٹھ:چکری تارہ سمندر
ہمالیہ(چند)

** ہمالیہ(چند)** مشتری پاندھی دا اک چند اے. ایہ 3 دسمبر 1904 نوں چارلس ڈلوں پرائن نے  لبیا۔ گلیلیو دے چند ایس توں وڈے نیں۔ ایہ چھیواں وڈا اے۔

* مشتری دے چند

گٹھ:تارہ پڑھت
گٹھ:خلائی سائنس
گٹھ:سائنس
گٹھ:فلکیات
لارگس

**لارگس** سکاٹلینڈ برطانیہ دا اک شہر اے جیہڑا گلاسگو توں 33 میل دور اے۔ ایتھے 11,241 لوک وسدے نیں۔
وڈا کمبرا

**وڈا کمبرا** سکاٹلینڈ نال فرتھ آف کلائیڈ دے سمندر وچ اک جزیرہ اے۔ ایدا تھاں  1,168 ہیکٹر اے۔ ایتھے  1438 لوک وسدے نیں۔
مارر

**مارر** سکاٹلینڈ دا اک پنڈ اے۔ ایہ ایھدے لیندے کنڈے تے اے۔ ایہ کونس ایریا ہائیلینڈ وچ اے۔
2012 ڈی اے 14

**2012 ڈی اے 14** سورجی پربندھ وچ پھرن والا اک روڑہ اے 45 میٹر(148 فٹ) ایدا قطر اے تے 130,000 ٹن دے نیڑے ایہدا جوکھ اے ایہنوں 23 فروری 2012 نوں سپین دی اک تارہ ویکھن تھاں نے ویکھیا۔ ایہ منیا گیا اے جے 15 فروری 2013 نوں ایھدا پینڈا زمین توں (34,100 کلومیٹر; 21,200 میل). ہوویگا۔ ایہ پنجاب دے 4:25 تے ایہدے کولوں لنگے گا پر ایہ زمین نال نہیں ٹکراۓ گا۔

گٹھ:سورجی پربندھ
گٹھ:تارہ پڑھت
گٹھ:خلائی سائنس
گٹھ:سائنس
گٹھ:سائنسی علم
گٹھ:فلکیات