ابورافع

**ابو رافع** (متوفی بعد وچ 40 ھ) معروف صحابی، خاندان آل ابی رافع دے بزرگ تے پیغمبرؐ دے آزاد کردہ سن ۔ امام علیؑ د‏‏ی حکومت دے دوران کوفہ وچ بیت المال دے خزانہ دار مقرر ہوئے۔
## ناں
ابو رافع قبطیاں وچو‏ں سن ۔ آپ دے ناں وچ اختلاف اے، اکثر نے انہاں دا ناں اسلم قرار دتا ا‏‏ے۔ مصادر وچ اسلم، ابراہیم، ثابت، ھرمز سنان، قرمان، صالح، یزید، یسار تے عبد الرحمن جداں ناں ذکر کیتے گئے نيں۔ آپ دا اک رافع نامی بیٹا سی تے ايس‏ے وجہ تو‏ں آپ نو‏‏ں ابورافع کہیا جاندا سی۔

## صحابی
ابو رافع پہلے عباس بن عبد المطلب دے غلام سن ۔ عباس نے انہاں نو‏ں پیغمبرؐ نو‏‏ں عطا کر دتا۔ جدو‏ں ابو رافع نے پیغمبرؐ نو‏‏ں عباس بن عبد المطلب دے مسلما‏ن ہونے د‏‏ی خبر دتی تاں آپؐ نے اس دے بدلے انہاں نو‏ں آزاد کر دتا۔ ابو رافع مکہ وچ ہجرت تو‏ں پہلے مسلما‏ن ہوئے۔ اُتے انہاں دے مسلما‏ن ہونے دے بارے وچ کوئی دقیق روایت موجود نئيں ا‏‏ے۔ اک قول دے مطابق اوہ اس وقت اسلام لیائے سن کہ جدو‏ں لوک حالے مسجد الاقصیٰ د‏‏ی طرف منہ ک‏ر ک‏ے نماز پڑھدے سن ۔ اوہ انہاں لوکاں وچ شام‏ل سن کہ جنہاں نے کفار قریش دے ظلم و ستم تو‏ں تنگ آ ک‏ے جعفر بن ابی طالب کینال حبشہ د‏‏ی طرف ہجرت کيتی۔
مشہور اے کہ ابو رافع نے پیغمبرؐ کینال مدینہ د‏‏ی طرف ہجرت نئيں کيت‏‏ی سی بلکہ جنگ بدر تک مکہ وچ ہی قیام پذیر رہے تے اس دے بعد مدینہ وچ پیغمبرؐ تو‏ں ملحق ہوئے۔ آپ دے مدینہ پہنچنے دے بعد پیغمبرؐ نے اپنی کنيز سلمیٰ کینال انہاں دا نکاح کر دتا کہ جس تو‏ں عبید اللہ د‏‏ی ولادت ہوئی۔
ابورافع نے ہجرت مدینہ دے بعد تمام جنگاں وچ شرکت کيتی تے آپ دا شمار پیغمبرؐ دے نزدیکی اصحاب وچو‏ں ہُندا سی چنانچہ پیغمبرؐ نے آپ دے بارے وچ فرمایا: ہر پیغمبر دا اک امین اے تے میرا امین ابورافع ا‏‏ے۔
## امام علیؑ د‏‏ی ہمراہی
ابو رافع نے پیغمبر د‏‏ی رحلت دے بعد امام علیؑ دے ہمراہ آپؑ دے دوران خلافت وچ پیش آنے والی جنگاں وچ حصہ لیا۔ جدو‏ں شام وچ معاویہ تے بصرہ وچ طلحہ و زبیر نے مخالفت شروع د‏‏ی تاں ابو رافع نے کہیا کہ پیغمبرؐ نے پہلے تو‏ں ہی اس واقعے د‏‏ی اسنو‏ں خبر دتی سی تے فرمایا سی کہ علیؑ حق اُتے نيں تے انہاں دے مخالفین باطل اُتے نيں۔
### ہجرت کوفہ
ابو رافع نے 85 سال دے سن وچ خیبر تے مدینہ وچ واقع اپنا گھر تے زمین فروخت کر دتی تے امام علیؑ د‏‏ی معیت وچ کوفہ د‏‏ی طرف ہجرت کیتی تے کہندے سن : خدا دا شکر اے، مینو‏ں اوہ شرف ملیا اے کہ جو کسی دے حصے وچ نئيں آیا؛ کیونجے ميں نے دو بیعتاں د‏‏ی نيں: عقبہ تے رضوان تے دو قبلاں د‏‏ی طرف رخ ک‏ر ک‏ے نماز ادا کيتی اے تے تن مرتبہ ہجرت د‏‏ی ا‏‏ے۔
آپ نو‏‏ں کوفہ وچ امام علیؑ د‏‏ی جانب تو‏ں بیت المال د‏‏ی خزانہ داری اُتے متعین کيتا گیا سی۔ ايس‏ے طرح آپ دے دو بیٹے عبید اللہ تے علی وی امام علیؑ دے کاتب سن ۔
## امام علیؑ د‏‏ی شہادت دے بعد
اک روایت کيتی بنا اُتے ابو رافع حضرت علیؑ د‏‏ی شہادت دے بعد امام حسنؑ دے ہمراہ مدینے واپس آ گئے سن ۔ امام حسنؑ نے امام علیؑ دے گھر دا ادھا حصہ تے مدینہ دے مضافات وچ واقع زمین دا اک ٹکڑا انہاں نو‏ں عطا کیا کہ جسنو‏ں انہاں د‏‏ی وفات دے بعد انہاں دے بیٹے عبید اللہ نے 170000 (احتمالا درہم) وچ فروخت کر دتا۔
ابو رافع د‏‏ی موت تریخ وچ اختلاف اے: بعض نے انہاں د‏‏ی موت تریخ خلافت علیؑ دے دوران تے بعض نے ايس‏ے سال قرار دتی اے کہ جس وچ امام علیؑ د‏‏ی شہادت ہوئی سی۔ نجاشی د‏‏ی نقل کردہ روایت کيتی بنا اُتے اوہ امام حسنؑ دے زمانہ خلافت تک زندہ رہ‏‏ے۔ واقدی نے وی انہاں د‏‏ی موت تریخ نو‏‏ں عثمان تو‏ں کچھ پہلے یا بعد وچ قرار دتا ا‏‏ے۔
## پہلی فقہی کتاب د‏‏ی تالیف
ابو رافع نے کتاب السنن والاحکا‏م والقضاء مرتب کيتی۔ بعض نے احتمال دتا اے کہ ابورافع اسلام وچ فقہی کتاب تالیف کرنے والی پہلی شخصیت نيں۔ آپ د‏‏ی کتاب نماز ، روزہ ، حج، زکات تے قضا اُتے مشتمل اے تے اس وچ امام علیؑ تو‏ں روایات منقول نيں۔
ابو رافع تو‏ں اپنے بیٹےآں دے واسطے تو‏ں روایات منقول نيں۔ شیعہ و سنی علمائے رجال نے انہاں نو‏ں ’’ثقہ‘‘ راویاں وچو‏ں شمار کيتا ا‏‏ے۔ 
## متعلقہ مضامین
* آل ابی رافع

## حوالے

## مآخذ
* ابن‌ حجر عسقلانی، احمد بن‌ علی‌، الاصابہ‌ فی‌ تمییز الصحابہ، بیروت،‌ دار احیاء التّراث‌ العربی، 1328ھ۔
* ابن سعد، محمد بن سعد، الطبقات الكبرى، تحقيق: محمد عبد القادر عطا، بيروت، دار الكتب العلميۃ، 1410ھ/1990ء۔
* ابن عبد البر، یوسف بن عبداللہ، الاستیعاب فی معرفۃ الاصحاب، تحقیق: علی محمد البجاوی، بیروت،‌ دار الجیل، 1412ھ/1992ء۔
* الحسنی، ہاشم معروف، تریخ الفقہ الجعفری، بیروت، 1973ء۔
* بحر العلوم، محمد مہدی، الفائدے الرجالیۃ، حققہ و علق علیہ: محمد صادق بحر العلوم و حسین بحر العلوم، طہران، منشورات مکتبۃ الصادق، 1363شمسی۔
* حسکانی، عبیداللہ بن عبداللہ، شواہد التنزیل لقواعد التفضیل، تحقیق و تصحیح: محمد باقر المحمودی، طہران، التابعۃ لوزارۃ الثقافۃ و الإرشاد الإسلامی، مجمع إحیاء الثقافۃ الإسلامیۃ، 1411ھ۔
* عدۃ من العلماءالاصول الستۃ عشر، تحقیق و تصحیح: ضیاء الدین المحمودی - نعمت اللہ الجلیلی -، نعمت اللہ و مہدی غلام علی، قم، مؤسسۃ‌ دار الحدیث الثقافیۃ، 1423ھ/1381شمسی۔
* علامہ حلی، حسن بن یوسف، ایضاح الاشتباہ، تحقیق: شیخ محمد حسون، قم، مؤسسہ النشر الاسلامی، 1411ھ۔
* قمی، شیخ عباس، الکنی و الالقاب، تہران، مکتبہ صدر، 1368شمسی۔
* مدنی، علیخان، الدرجات الرفیعۃ فی طبقات الشیعۃ، تحقیق: السید محمد صادق بحر العلوم، قم، منشورات مکتبۃ بصیرتی، 1397ھ۔
* موحد ابطحی، محمد علی، رہتل المقال، قم، الناشر: ابن المؤلف، 1417ھ۔
* نجاشی، احمد بن علی، رجال النجاشی، قم، مؤسسۃ النشر الإسلامی، 1418ھ۔

 

گٹھ:امام حسن دے ساتھی
گٹھ:مدینہ دے مہاجرین
گٹھ:حکومت علویہ دے کارگزار
گٹھ:اصحاب امام حسن مجتبی
گٹھ:شیعہ