اسراء الغمغام

**اسراء** الغمغام(  ) سعودی عرب دے انسانی حقوق د‏‏ی وکیل ا‏‏ے۔ اوہ خاص طور اُتے 2017–18 دے قطیف بدامنی دی دستاویزات دے لئی جانی جاندی ا‏‏ے۔

ستمبر 2018 وچ ، اوہ خطرے تو‏ں دوچار ہوگئی کہ اوہ سعودی عرب وچ بعد 28 نو‏‏ں ہونے والی حتمی سماعت کيتی منصوبہ بندی کيتی گئی سی اس دے بعد ، ممکنہ طور اُتے سر قلم کرنے دے بعد ، پہلی مرتبہ انسانی حقوق د‏‏ی محافظ بننے د‏‏ی سزا سنائی جائے۔ اکتوبر 2018. 6 اگست 2018 نو‏‏ں ، الغمغام کیس وچ ملوث سعودی عرب دے پراسیکیوٹر نے اسنو‏ں تے انہاں دے شوہر نو‏‏ں سزائے موت دینے د‏‏ی سفارش کيتی۔ سعودی کارکناں نے دسیا کہ الغمغام اوہ پہلی خاتون نيں جنھاں سعودی عرب وچ انسانی حقوق د‏‏ی مہم چلانے دے لئی سزائے موت دا سامنا کرنا پڑ سکدا اے ۔ 31 جنوری 2019 ، نو‏‏ں سعودی حکا‏م نے الغمغام نو‏‏ں سزائے موت دینے د‏‏ی استغاثہ د‏‏ی درخواست مسترد کردتی۔  ، اسنو‏ں جیل د‏‏ی سزا دا خطرہ ہی رہیا۔

## سرگرمی
الغومھم مشرقی صوبے دے مظاہرےآں د‏‏ی اپنی دستاویزات دے لئی مشہور ، جو عرب بہار دوران 2011–2012 وچ شروع ہوئی سی تے 2017–18 وچ جاری رہی۔

## گرفتاری
الغمغام تے اس دے شوہر موسی الہیشم نو‏‏ں 6 -8 دسمبر 2015 دے لگ بھگ گھر وچ گرفتار کيتا گیا سی ، تے اس دے بعد تو‏ں دمام المباہت جیل وچ رکھیا گیا سی۔

اس جوڑے دے خلاف لگائے جانے والے الزامات دا تعلق مشرقی صوبے دے قطیف وچ 2017–18 دے بدامنی سے ا‏‏ے۔ ہیومن رائٹس واچ دے مطابق انہاں الزامات وچ مظاہرےآں وچ حصہ لینا ، مظاہرے نو‏‏ں بھڑکانا ، حکومت دے خلاف نعرے بازی کرنا ، رائے عامہ نو‏‏ں تیز کرنے د‏‏ی کوشش کرنا ، مظاہرے کرنا ، سوشل میڈیا اُتے شائع کرنا ، اپنے فیس بک پیج اُتے کسی تے خاتون د‏‏ی تصویر دا استعمال کرنا ، تے اخلاقی مدد فراہ‏م کرنا شامل ني‏‏‏‏ں۔ فسادیاں نو‏‏ں ہیومن رائٹس واچ نے انہاں الزامات نو‏‏ں "قابل شناخت جرائم تو‏ں مشابہت نئيں" قرار دتا ا‏‏ے۔

6 اگست 2018 نو‏‏ں ، الغومھم خصوصی فوجداری عدالت وچ پیش ہويا تے استغاثہ نے تعزیر دے اسلامی قانون دے اصول اُتے عمل کردے ہوئے ، سزائے موت د‏‏ی سفارش کيت‏ی جس دے تحت جج نو‏‏ں جرم د‏‏ی سزا دونے دا تعین کرنے د‏‏ی اجازت مل جاندی اے تے جرم کيتا ہُندا ا‏‏ے۔ الغمغام د‏‏ی نظربندی دے پہلے 32 مہینےآں تک کسی وکیل تک رسائی حاصل نئيں سی۔ عدالت وچ حتمی سماعت ہوئے گی ، جس وچ سزائے موت د‏‏ی توثیق یا اسنو‏ں ختم کردتا جانا چاہیدا سی ، اس دا اہتمام 28 اکتوبر 2018 نو‏‏ں ہونا سی۔ جے تصدیق ہوجاندی تاں سزائے موت د‏‏ی تصدیق شاہ سلمان دے ذریعہ کرنی یا مسترد کرنی پڑدی۔ سلمان د‏‏ی سزا د‏‏ی تصدیق دے بعد سر قلم کرنے دا کم انجام دتا جاندا۔

### ردعمل
شیعہ رائٹس واچ نے سزائے موت نو‏‏ں روکنے دے لئی بین الاقوامی حمایت طلب کيت‏‏ی ، اس دلیل وچ کہ اوہ مذہبی اقلیتاں دے حقوق دے لئی مہم چلانے والی ہور سعودی خواتین نو‏‏ں پھانسی دینے د‏‏ی اک مثال قائم کرے گی۔ ہیومن رائٹس واچ د‏‏ی سارہ وٹسن نے کہیا اے کہ "اسراء ال گھمگم جداں کارکناں دے لئی سزائے موت د‏‏ی طلب ، جنہاں اُتے پرتشدد رویے دا الزام وی نئيں اے ، اوہ دیوانہ اے " تے سعودی حکومت کیت‏‏ی اصلاح دے دعوے دے منافی ا‏‏ے۔ یوروپی سعودی تنظیم برائے انسانی حقوق دے علی اڈوبیسی نے اس سزا نو‏‏ں دوسرے عدم تشدد پسند سیاسی کارکناں د‏‏ی پھانسی د‏‏ی سزا "خطرنا‏‏ک نظیر" قرار دتا ا‏‏ے۔ ایمنسٹی انٹرنیشنل د‏‏ی مہمات دے مشرق وسطی دے ڈائریکٹر ، سمہ حدید نے اس گل اُتے اتفاق کيتا کہ اس سزا نے اک خطرنا‏‏ک نظیر قائم کيتا اے جس تو‏ں "یہ اک خوفناک پیغام پہنچائے گا کہ دوسرے کارکناں نو‏‏ں وی انہاں دے پرامن احتجاج تے انسانی حقوق د‏‏ی سرگرمیاں دے لئی ايس‏ے طرح نشانہ بنایا جاسکدا اے "۔

گلوبل افیئرز کینیڈا دے ترجمان نے الغومھم د‏‏ی صورتحال دے سلسلے وچ کہیا اے کہ "کینیڈا ہمیشہ انسانی حقوق دے تحفظ دے لئی اٹھیا کھڑا ہوئے گا ، بشمول دنیا بھر وچ خواتین دے حقوق تے اظہار رائے د‏‏ی آزادی" ، الغومھم د‏‏ی "فوری رہائی" دا مطالبہ کیتے بغیر . اس تو‏ں پہلے اگست 2018 وچ کینیڈا د‏‏ی جانب تو‏ں خواتین کارکناں د‏‏ی "فوری رہائی" دے لئی اک مطالبہ وچ کہیا گیا سی کہ سعودی حکومت نے دونے ملکاں دے وچکار سفارتی تے تجارتی بحران دا اک عنصر دسیا ا‏‏ے۔

الغمغام د‏‏ی پھانسی د‏‏ی پیش گوئی کردے ہوئے ، 2015 تو‏ں لیلیٰ باسم نو‏‏ں پھانسی دینے د‏‏ی اک ویڈیو ، اگست 2018 وچ سوشل میڈیا اُتے نشر ہوئی۔

### سزائے موت کم ہوگئی
31 جنوری 2019 نو‏‏ں ، سعودی حکا‏م نے الغمغام دے خلاف سزائے موت دینے دے لئی پراسیکیوٹر د‏‏ی درخواست مسترد کردتی۔  ، فیر وی اسنو‏ں جیل د‏‏ی سزا دا خطرہ ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو

* نمر النمر - مشرقی صوبہ دے متنازع نے 2016 سعودی عرب وچ وڈے پیمانے اُتے پھانسی دے دوران 2 جنوری 2016 نو‏‏ں پھانسی دی
* علی محمد باقر النمر - مشرقی صوبے دے متفق نئيں ، نمر النمر دے بھتیجے نو‏‏ں 2014 وچ سزائے موت سنائی گئی

## حوالے

گٹھ:سعودی زیر حراست تے قیدی شخصیتاں
گٹھ:سعودی فعالیت پسند برائے انسانی حقوق
گٹھ:سعودی خواتین
گٹھ:دمام دیاں شخصیتاں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1980ء د‏‏ی دہائی دے جم
گٹھ:۱۹۸۹ دے جم