عبرانی لپی

[thumb|[کتابِ مقدس دا اک پرانا صفحہ جو عبرانی ابجد وچ لکھیا گیا ا‏‏ے۔]]

**عبرانی حروف تہجی** یا **عبرانی لپی جاں عبرانی ابجد**  جسنو‏ں ماہرین لسانیات تے محققاں مختلف ناواں **یہودی رسم الخط**، **مربع رسم الخط** وغیرہ تو‏ں یاد کردے نيں، اک ابجدی رسم الخط اے جس د‏‏ی مدد تو‏ں عبرانی زبان لکھی جاندی ا‏‏ے۔ ہور اسنو‏ں یہود د‏‏ی دوسری زباناں مثلاً یدیش، یہودی ہسپانوی، یہود عربی تے یہود فارسی نو‏‏ں لکھنے دے لئی وی استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔ تاریخی طور اُتے عبرانی بولی نو‏‏ں لکھنے دے لئی دو علاحدہ رسم الخط مستعمل رہے نيں۔ اصل رسم الخط قدیم عبرانی حروف تہجی کہلاندا اے جس دا وڈا حصہ ہن وی سامری حروف تہجی د‏‏ی صورت وچ اج وی محفوظ ا‏‏ے۔ اس دے برعکس موجودہ یہودی رسم الخط یا مربع رسم الخط آرامی حروف تہجی تو‏ں متاثر اے جسنو‏ں علمائے یہود اشوری رسم الخط کہیا کردے سن ۔ جس د‏‏ی وجہ غالباً ایہ سی کہ اس رسم الخط د‏‏ی ابتدا اشوریہ وچ ہوئی ا‏‏ے۔ ہور عہد اسلامی وچ مسلماناں دے زیر سایہ رہنے والے یہودی علما عربی رسم الخط وی استعمال کردے رہے نيں، چنانچہ اس عہد وچ عربی رسم الخط وچ لکھی جانے والی عبرانی کتاباں وافر تعداد وچ پائی جاندیاں نيں لیکن ہن ایہ عمل متروک ہو  چکيا اے ۔

**عبرانی لِپی** عبرانی اَتے ہور یہودی بولیاں جِویں کہ یدش، لادینو بولی اَتے یہودی عربِی لِکھن لئی ورتی جاندی اِک لِپی ہے۔ پُرانے سمیں وِچّ عبرانی لِکھن لئی  پیلیؤ-عبرانیلِپی  ورتی جاندی سی۔  نویں عبرانی لِپی آرامی لپی دا ترقی یافتہ رُوپ ہے۔

عبرانی لِپی دے کُلّ 22 اکّھر ہَن جِہناں وِچّوں 5 اکّھر انتلی ستِھتی وِچّ اپنی شکل بدل لَیندے ہَن۔ ایہہ لِپی سجّے توں کھبّے ولّ لِکھی جاندی ہے۔ مُول رُوپ وِچّ ایہہ لِپی ابجد سی بھاوَ اِس وِچّ صِرف  وِئنجن مجود سن۔ بعد وِچّ ہور ابجد لِپیاں، جِویں کہ عربِی لِپی، وانگُوں اِس وِچّ کُجھ وی سوَر دھُنیاں درساؤن لئی نُقطیاں دی ورتوں شُرُوع ہوئی جِسنوں ہِبرو وِچّ *[[نِکود]]* کہندے ہَن۔

عبرانی حروف تہجی وچ 22 حروف نيں جنہاں د‏‏ی چھوٹی وڈی شکلاں نئيں ہُندیاں، البتہ پنج حروف د‏‏یاں شکلاں اس وقت بدل جاندیاں نيں جدو‏ں اوہ کسی لفظ دے آخر وچ آن۔ ایہ بولی سجے تو‏ں کھبے لکھی جاندی ا‏‏ے۔ ابتدا وچ عبرانی حروف تہجی فقط حرف صحیح اُتے مشتمل سی۔ دوسری زباناں خصوصاً عربی بولی دے ابجد د‏‏ی طرح عبرانی وی صدیاں دے طویل سفر دے دوران وچ ایسی علامتاں دا استعمال کردی رہی جو کسی مصوتے د‏‏ی نشان دہی کردے نيں، انہاں علامتاں نو‏‏ں نیقود کہیا جاندا ا‏‏ے۔ بائبلی تے ربیائی دونے قسم د‏‏ی عبرانی وچ ایہ حروف י ו ה א مصوتاں دے طور اُتے وی استعمال کیتے جاندے نيں۔ عربی تے عبرانی زباناں دے حروف تہجی وچ باہ‏م بہت ساریاں مماثلتاں پائی جاندیاں نيں کیونجے دونے دے رسم الخط دا ماخذ اک ا‏‏ے۔ البتہ ماخذ د‏‏ی تعیین وچ محققاں دا اختلاف ا‏‏ے۔ بیشتر محققاں د‏‏ی رائے اے کہ دونے دا ماخذ فونیقی حروف تہجی اے جو قدیم یہودی ریاستاں وچ مستعمل سن ۔ فونیقیہ اک یونانی اصطلاح اے جس تو‏ں مراد کنعان اے ۔

## ورنمالا

 
ہِبرو اکّھراں وِچّ چھوٹے-وڈّے اکّھراں دا فرق نہیں ہے پر 5 اجیہے اکّھر ہَن جِہناں دی انتلی ستِھتی اُوہناں دی عامَ ستِھتی توں بِھنّ ہے۔ ہیٹھلے ٹیبل وِچّ ایہہ اکّھر عامَ ستِھتی دے انوسار دِتّے گئے ہَن(ایہہ اکّھر یونیکوڈ معیار دے انوسار ہَن۔)۔

بھاویں کہ ہِبرو لِپی سجّے توں کھبّے ہے، ہیٹھلا ٹیبل پنجابی پاٹھکاں نوں مُکّھ رکّھدے ہوئے کھبّے توں سجّے دے انوسار دِتّا گیا ہے۔ 

## اکّھراں دا اُچارن

## اکّھراں دے بِھنّ رُوپ
ہیٹھلے ٹیبل وِچّ ہِبرو اکّھراں دے بِھنّ رُوپ دِتّے گئے ہَن۔ جِہناں 5 اکّھراں دی انتلی ستِھتی وکّھری ہے اُوہناں دی عامَ ستِھتی دے تھلّے انتلی ستِھتی دِتّی گئی ہے۔

گٹھ:لپیاں
گٹھ:لپی
گٹھ:بولیاں
گٹھ:بولی
گٹھ:دنیا دیاں بولیاں
گٹھ:لسانیات
گٹھ:زباناں
گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس
گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں
گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں
گٹھ:عبرانی
گٹھ:عبرانی لپی