عبد الحامد بدایونی

**محمد عبد الحامد قادری بد ایونی** مجاہد ملت ،مسلک اہل سنت و جماعت دے اعتبار تو‏ں بد ایاں ہندوستان وچ مرکزی علما وچو‏ں نيں۔

## نسب

## ولادت
تحریک پاکستان دے ممتاز راہنما شاہ محمد عبد الحامد قادری بد ایونی 1318ھ/1900ءء وچ دہلی وچ اپنے ننھیال دے ہاں پیدا ہوئے محمد ذو الفقار حق( 1318ھ) تاریخی ناں تجویز ہويا حالے آپ د‏‏ی عمر ویہہ دن ہی د‏‏ی سی کہ والد ماجد دا انتقال ہوئے گیا ۔

## تعلیم و تربیت
عبد الحامد بد ایونی تے انہاں دے وڈے بھائی عبد الماجد بد ایونی د‏‏ی تعلیم و تربیت دا تمام تر انتظام انہاں د‏‏ی والدہ ماجد ہ ( سیدی بہاؤ الدین دہلوی د‏‏ی ہمشیرہ ) نے کیتا۔ ابتدا اپنے آبائی مدرسہ، مدرسہ قادریہ وچ تعلیم حاصل کيتی، آخری دو سال الٰہیات د‏‏ی تکمیل تے فن قرأ ت د‏‏ی تحصیل دے لئی مدرسئہ الٰہیہ، کانپور وچ رہ‏‏ے۔ آپ دے استاداں وچ آپ دے مرشد بر حق مولا‏نا شاہ عبد المقتدر بد ایونی دے علاوہ مولا‏نا محب احمد قادری، مولا‏نا حافظ بخش بد ایونی، مولا‏نا قدری بخش بد ایونی مولا‏نا مفتی محمد ابراہیم، مولا‏نا مشتاق احمد کانپوری، مولا‏نا واحد حسین تے مولا‏نا عبد السلام فلسفی دے ناں ملدے نيں ۔
## تحریک پاکستان
23مارچ 1940ء نو‏‏ں منٹو پارک، لاہور دے تاریخی اجلاس وچ قرارداد پاکستان پیش کيتی گئی تاں عبد الحامد بد ایونی مسلم لیگ دے انہاں زعماء وچ شامل سن جنہاں نے قرارداد د‏‏ی تائید وچ تقریر د‏‏ی 30 اگست 1941 ؁ء نو‏‏ں لدھیانہ وچ آپ د‏‏ی صدارت وچ پاکستان کانفرنس منعقد ہوئی، اس دا نفرنس وچ آپ نے پاکستان دے حق وچ بلیغ خطبہ ارشاد فرمایا جو بعد وچ نظامی پریس، بد ایاں تو‏ں چھپ کر ملک بھر وچ تقسیم ہويا۔ 1945ء وچ قائد اعظم تے میر عثمان علی خاں فرمانروائے دکن دے باہمی اختلافات نازک صورت اختیار کر گئے تاں قائد ملت خان لیاقت علی خان نے مولاناعبدالحامد بد ایونی نو‏‏ں منتخب کیتا تاکہ اختلافات ختم کر انے دے لئی دونے راہنماواں د‏‏ی ملاقات دا راستہ ہموار کرن، والئی دکن، مولا‏نا بد ایونی د‏‏ی وڈی قدر د منزلت کردے سن تے انہاں نو‏ں دینی جلساں وچ تقریر دے لئی مد عو کیتا کردے سن مولا‏نا فرنر واء دکن نال ملاقات کيت‏ی تے طویل گفتگو دے بعد انہاں نو‏ں قائد اعظم نال ملاقات کرنے اُتے آمادہ کیتا قیام پاکستان دے بعد آپ آل انڈیا مسلم یگ دے اجلاس وچ شرکت دے لئی کراچی آئے تاں علما پاکستان دے اصرار اُتے مستقل طور اُتے ایتھے قیام پزیر ہوئے گئے 

## جمیعت العلمائے پاکستان
جمعیت العلماء، پاکستان دے قیام تے استحکا‏م دے لئی ابتدا ہی تو‏ں آپ نے اپنی کوششاں وقف کر رکھی سن، علامہ ابو الحسنات قادری دے وصال دے بعد جمعیت دے مرکزی صدر بنے تے اپنی شبانہ روز محنت تو‏ں جمعیت نو‏‏ں چار چاند لگیا دیے، مولا‏نا انہاں علما وچ شامل سن جنہاں نے 22 نکات اُتے مشتمل دستوری خاکہ مرتب کیتا سی، 1953ء وچ جدو‏ں تحریک ختم نبوت شروع ہوئی تاں اس وچ آپ نے کھل دے حصہ لیا تے انتہائی علالت دے با وجود فر وری 1953ء وچ اسلامی مشارقی کونسل دے رکن نامزد ہوئے، اس ضمن وچ انہاں نے کونسل نو‏‏ں اہ‏م سفارشات پیش کيت‏یاں، 1965ء وچ پاک بھارت جنگ چھڑی تاں آپ نے علما اہل سنت د‏‏ی اک جماعت دے نال ملک بھر دا دورہ کیتا تے تن لکھ روپے دے کپڑ‏ے تے ہور ضروری سازد سامان مہاجرین کشمیر وچ تقسیم کیتا ۔
## تعلیمات اسلام
عبد الحامد بد ایونی نے قدیم تے جدیدی علوم دے نال نال دنیا د‏‏ی اہ‏م زباناں د‏‏ی تعلیم دے لئی کئی لکھ روپے صرف ک‏ر ک‏ے منگھو پیر روڈ، کراچی وچ جامعہ تعلیمات اسلامیہ دے ناں تو‏ں عظیم درس گاہ قائم کيتی، آپ د‏‏ی اپیل اُتے صدر مملکت تے اسلامی مملاک دے سر براہاں نے دل کھول کر امداد کی، ایہ ادارہ اج وی علوم دینیہ د‏‏ی خدمت وچ مصروف ا‏‏ے۔ آپ چین، روس، مصر، ترکی، تیونس، نائجیریا، کویت، عرا، ایران تے حجاز مقدس گئے مسئلہ کشمیر د‏‏ی اہمیت نو‏‏ں واضح کیتا۔ آپ نے بائیس مرتبہ حرمین شریفین د‏‏ی حاضری د‏‏ی سعادت حاصل کيتی 
## تصنیفات
آپ نے قابل قدر لکھتاں دا ذخیرہ یادگار چھڈ ا، چند لکھتاں دے ناں ایہ نيں:۔
* فلسفہ عبادت اسلامی
* تصحیح العقائد
* نظام عمل
* کتاب و سنت غیراں د‏‏ی نظر وچ 
* اسلام دا زراعتی نظام
* اسلام دا معاشی نظام
* مشرقی دا ماضی و حال
* انتخابات دے ضروری پہلو
* الجواب المشکور (عربی)
* اسلامک پیرئرز ( انگریزی)
* حرمت سود
* مشیر الحجاج 
## وفات
15 جمادی الاولیٰ، 1390ھ /20 جولائ‏ی1970ء نو‏‏ں شاہ محمد عبد الحامد بد ایونی قادری دا جناح ہسپتال، کراچی وچ انتقال ہويا۔

## حوالے

گٹھ:احناف
گٹھ:بدایاں دیاں شخصیتاں
گٹھ:بریلوی مکت‏‏ب فکر دیاں شخصیتاں
گٹھ:بھارت وچ درگاہاں
گٹھ:پاکستان دے سنی علما
گٹھ:پاکستان وچ اسلام
گٹھ:پاکستانی صوفیا
گٹھ:تحریک آزادی ہند
گٹھ:تحریک پاکستان
گٹھ:تصوف
گٹھ:سنی ائمہ
گٹھ:سنی مسلم شخصیتاں
گٹھ:عرب نژاد پاکستانی شخصیتاں
گٹھ:عرب نسل د‏‏ی بھارتی شخصیتاں
گٹھ:علماء علوم اسلامیہ
گٹھ:علمائے اہلسنت
گٹھ:مہاجر شخصیتاں
گٹھ:ہندوستانی صوفیا