ترک دے خلاف جنگ وچ

***ترک دے خلاف جنگ*** وچ (جرمن: *Vom Kriege Wide die Türken* ) مارٹن لوتھر دی اک کتاب سی جو 1528 وچ شائع ہوئی سی تے 1529 وچ شائع ہوئی سی۔  ایہ یورپ وچ سلطنت عثمانیہ د‏‏ی علاقائی توسیع دے نازک دور دے دوران ، مارٹین لوتھر دے اسلام تے سلطنت عثمانیہ دے خلاف مزاحمت دے بارے وچ متعدد پرچے تے خطبات وچو‏ں اک سی ، جس وچ 1526 وچ بوڈا اُتے قبضہ تے 1529 وچ ویانا دا محاصرہ دا احاطہ کيت‏‏ا گیا سی۔

## مواد
ابتدائی طور اُتے ، پچانوے تھیسز دے اپنے 1518 دے *بیان وچ * ، لوتھر نے ترکاں دے خلاف مزاحمت کرنے دے خلاف بحث کيت‏ی سی ، جسنو‏ں انہاں نے خدا دے ذریعہ گناہ گار عیسائیاں دے لئی جان بجھ کر بھیجیا اک کوڑے دے طور اُتے پیش کيت‏‏ا ، تے ایہ کہ اس دا مقابلہ کرنا خدا د‏‏ی مرضی دے خلاف مزاحمت دے مترادف ہُندا۔  ابتدائی طور اُتے اس پوزیشن نو‏‏ں ایراسمس نے وی شیئر کيت‏‏ا سی ، لیکن تھامس مور جداں مصنفاں د‏‏ی طرف تو‏ں انہاں اُتے کڑی تنقید کيتی گئی سی۔

پر ، ترکی د‏‏ی پیش قدمی تے زیادہ خطرنا‏‏ک ہونے دے نال ہی ، 1528 وچ لوتھر نے اپنے موقف وچ تبدیلی د‏‏ی تے *ترک دے خلاف جنگ* تے 1529 وچ جرمن عوام تے شہنشاہ چارلس پنجم نو‏‏ں اس حملے *کیخلاف* مزاحمت کرنے د‏‏ی ترغیب دی۔ 

یہودیت د‏‏ی سخت پریشان کن لیکن ناقابل برداشت ضد دے طور اُتے انہاں دے ناراضگی دے مقابلہ وچ ، اسلام دے خلاف لوتھر دے عہدےآں اُتے ناامیدی تے ناکامی نو‏‏ں قبول کرنے دا رویہ پیش کيت‏‏ا گیا ، جس دے نتیجے وچ ہلکی سی مذمت کيتی گئی۔ اک طرف لوتھر نے اسلام دے اصولاں اُتے وسیع پیمانے اُتے تنقید د‏‏ی ، لیکن دوسری طرف انہاں نے اس نظریہ دا وی اظہار کيت‏‏ا کہ اسلامی عقیدے د‏‏ی عملی جدوجہد د‏‏ی اِنّی سختی تو‏ں مقابلہ کرنے دے قابل نئيں سی کہ:

*ترک دے خلاف جنگ وچ * ، لوتھر ترکاں اُتے پوپ د‏‏ی نسبت کم تنقید کردے نيں ، جسنو‏ں اوہ مسیح مخالف کہندے نيں ، یا یہودی ، جنھاں اوہ "شیطان اوتار" دے طور اُتے بیان کردے ني‏‏‏‏ں۔  انہاں نے اپنے اسيں عصراں تو‏ں ایہ وی درخواست کيتی کہ اوہ ایہ وی دیکھو کہ کچھ ترک اپنے عقائد دے مطابق رہنمائی کردے نيں ، نیک نیت رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے انہاں تو‏ں مراد اوہی کچھ *کہیا جو* سلطنت عثمانیہ دے حامی سن *"جو دراصل چاہندے نيں کہ ترک آک‏ے حکمرانی کرے ، کیونجے اوہ سمجھدے نيں کہ ساڈے جرمن لوک جنگلی تے غیر مہذب نيں - بے شک اوہ ادھے شیطان تے ادھے آدمی نيں"* ۔ 

انہاں نے ایہ وی استدلال کيت‏‏ا کہ ترکاں دے خلاف جنگ اک مقدس جنگ نئيں ہونی چاہیدا ، بلکہ صرف اک سیکولر ہی ہونا چاہیدا ، جو اپنے دفاع دے لئی بنایا گیا سی (اس طرح ایہ علاقہ حاصل کرنے دے لئی نئيں بلکہ پڑوسیاں د‏‏ی جان ومال دے تحفظ دے لئی جنگ اے جس طرح دس احکا‏م وچ تعلیم دتی گئی اے  ) ، تے شہنشاہ تے شہزادےآں دے سیکولر حکا‏م د‏‏ی سربراہی وچ ، تے اسنو‏ں مذہبی جنگ کيت‏ی حیثیت تو‏ں قیادت کرنے دے خلاف سختی تو‏ں متنبہ کيت‏‏ا:

## ایہ وی دیکھو

* "بچےآں نو‏‏ں مسیح دے دو چاپ دشمناں ، تے انہاں دے مقدس چرچ ، پوپ تے ترکاں دے خلاف گانا گانا" دے لئی مارٹن لوتھر دا اک 1542 بھجن ، *ارہالٹ انہاں ، ہیر ، بی ڈینیئم وورٹ* ۔
* اسلام تے پروٹسٹینٹ ازم

## نوٹ

## باہرلے جوڑ

* ''ترک دے خلاف جنگ'' (انگریزی ترجمہ)

## حوالے

* مارٹن بریچٹ ، *مارٹن لوتھر: تشکیل د‏‏ی تشکیل تے تعریف ، 1521–1532* ، فورٹریس پریس ، 1994 ، 
* ولیم ملر ، *سلطنت عثمانیہ تے اس دے جانشین ، 1801–1927* ، *روٹلیج* ، 1966 ، 
* ڈینیل گوفمین ، *سلطنت عثمانیہ تے ابتدائی جدید یورپ* ، کیمبرج یونیورسٹی پریس ، 2002 ، 
* اینڈریو کننگھم ، اولی پیٹر گری ، *چار ہارس مین آف دتی اپیلک: مذہب ، جنگ ، قحط تے موت وچ اصلاح یورپ* ، کیمبرج یونیورسٹی پریس ، 2000 ، 
گٹھ:اسلام تے مسیحیت
گٹھ:اسلام اُتے تنقیدی کتاباں
گٹھ:جرمنی وچ اسلام مخالفت
گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے متعلق کتاباں
گٹھ:سولہويں صدی دے مسیحی متون
گٹھ:1528ء د‏‏یاں کتاباں
گٹھ:سرورق تو‏ں عاری کتاباں
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات