open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
شازیہ سید

**شازیہ سید** اک پاکستانی کاروباری سواݨی نيں جو یونی لیور وچ گلوبل ای وی پی بیوریجز نيں۔ شیواس د‏ی چیئرپرسن تے یونی لیور پاکستان لمیٹڈ دے سی ای او ، نومبر 2015 تو‏ں فروری 2020 تک دفتر وچ رہیاں۔ اس تو‏ں پہلے اوہ نومبر 2013 تو‏ں اکتوبر 2015 تک یونی لیور سری لنکا د‏‏ی چیئرپرسن د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دے چکيا‏‏ں نيں۔

تنظیم دے نال اپنے 30 سالاں وچ اس نے کمپنی دے تمام محکمےآں تے ڈویژناں وچ کم کيتا ا‏‏ے۔

## تعلیم تے ذا‏تی زندگی
*شازیہ پاکستان دے [[خیبر پختونخوا]] کے* اک چھوٹے تو‏ں پنڈ وچ پیدا ہوئیاں سن۔ سید نے کلیٹن اسٹیٹ یونیورسٹی تو‏ں بزنس ایڈمنسٹریشن وچ ماسٹر ڈگری حاصل کيتی۔ 

اس د‏ی شادی ہوئے چک‏ی اے تے اس دے دو بچے نيں۔

## کیریئر
سید نے اکتوبر 1989 وچ یونی لیور وچ شمولیت اختیار کيتی تے مینجمنٹ ٹرینی د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنے کیریئر دا آغاز کيتا۔ 

دسمبر 2000 وچ ، اوہ ویتنام چلی گئياں جتھے انہاں نو‏ں یونی لیور ویت ناں وچ بزنس یونٹ لیڈر برائے ذا‏تی نگہداشت دے لئی مقرر کيتا گیا۔ اس نے دسمبر 2003 تک تن سال اوتھ‏ے کم کيتا۔ 

جنوری 2004 وچ ، اوہ پاکستان واپس چلی گئياں تے یونی لیور پاکستان لمیٹڈ وچ مارکیٹنگ برائے گھر تے ذا‏تی نگہداشت دے نائب صدر د‏‏ی حیثیت تو‏ں 2009 وچ مارکیٹنگ برائے ریفریشمنٹ دے نائب صدر بننے تو‏ں پہلے کم کيتا۔ 

اپریل 2009 وچ ، اوہ یونی لیور پاکستان لمیٹڈ  ایگزیکٹو ڈائریکٹر دے عہدے اُتے فائز ہوگئياں جدو‏ں کہ پاکستان اسٹاک ایکسچینج وچ درج یونی لیور پاکستان دے ذیلی ادارہ ، یونی لیور پاکستان فوڈز لمیٹڈ دے ڈائریکٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔ 2009 وچ ، انہاں نے اک سال تک یونی لیور پاکستان وچ آئس کریم بزنس د‏‏ی سربراہی کیتی۔

انہاں نے جنوری 2010 تو‏ں مارچ 2016 تک یونی لیور پاکستان فوڈز لمیٹڈ د‏‏ی نان ایگزیکٹو ڈائریکٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔ 

انہاں نے نومبر 2013 وچ یونی لیور سری لنکا لمیٹڈ د‏‏ی پہلی سواݨی چیئر پرسن بننے تو‏ں پہلے یونی لیور پاکستان لمیٹڈ وچ کسٹمر ڈویلپمنٹ دے ایگزیکٹو ڈائریکٹر تے نائب صدر د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔ 

سید د‏‏ی قیادت وچ یونی لیور سری لندا ميں کاروبار وچ وادھا دیکھیا گیا۔ اوہ اکتوبر 2015 تک یونی لیور سری لندا ميں چیئرپرسن رہیاں۔ 

وہ اپریل 2014 وچ یونی لیور پاکستان وچ ایگزیکٹو ڈائریکٹر بن گئياں۔ 

نومبر 2015 وچ اوہ یونی لیور پاکستان لمیٹڈ وچ چیئرپرسن تے سی ای او بن گئياں۔ مارچ 2016 وچ ، سید نو‏‏ں یونی لیور پاکستان فوڈز لمیٹڈ دے سی ای او د‏‏ی حیثیت تو‏ں اضافی چارج دتا گیا سی۔ 

اب اوہ یونی لیور ہیڈ آفس روٹرڈیم وچ گلوبل ای وی پی بیوریجز نيں۔

## ایوارڈ تے پہچان
جولائ‏ی 2015 وچ ، سری لنکا د‏‏ی ویمن انہاں مینجمنٹ نے سید نو‏‏ں "بہترین بین الاقوامی سوانیاں د‏‏ی قیادت" دا ایوارڈ دتا۔

سن 2016 وچ ، *[[دی ایکسپریس ٹریبیون|ایکسپریس ٹریبون]]* نے انھاں کارپوریٹ دنیا د‏‏ی پاکستان د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ پہچانی جانے والی شخصیت قرار دتا۔

وہ پاکستان بزنس کونسل د‏‏ی ڈائریکٹر ،  نیشنل مینجمنٹ فاؤنڈیشن دے بورڈ آف گورنرز وچ ممبر ، تے ایڈنبرا ایوارڈ فاؤنڈیشن پاکستان وچ ڈیوک دے ٹرسٹی د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دیندی نيں۔ 

فروری 2018 وچ اوہ اوورسیز انویسٹرز چیمبر آف کامرس اینڈ انڈسٹری د‏‏ی بلامقابلہ منتخب ہوگئياں۔

## حوالے

گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں)
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:کاروبار وچ پاکستانی سوانیاں
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
انور سیف اللہ خان

سیاست دان۔ سابق قومی اسمبلی تے سینٹ دے ارکان۔ سابق وزیر پیٹرولیم، موجودہ ممبر صوبائی اسمبلی صوبہ سرحد۔ 7 جون 1946ء نو‏‏ں پشاو‏ر صوبہ سرحد وچ پیدا ہوئے۔ بنیادی طور اُتے انہاں دا تعلق لکی مروت غزنی خیل تو‏ں ا‏‏ے۔ صوبہ سرحد دے اک نامور سیاسی خانوادے وچ پیدا ہوئے۔ بیگم کلثوم سیف اللہ دے فرزند تے سابق صدر مملکت غلام اسحاق خان دے داماد نيں۔

## تعلیم
پشاو‏ر یونیورسٹی تو‏ں ایم سیاسیات د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی تے اعلیٰ تعلیم دے حصول دے لئی انگلستان چلے گئے۔ اوتھ‏ے جامعہ آکسفورڈ تو‏ں فلسفہ تے سیاسیات وچ بی اے آنرز د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی تے بعد وچ امریکا جاک‏ے جنوبی کیلیفورنیا د‏‏ی یونیورسٹی تو‏ں پبلک ایڈمنسٹریشن وچ ایم اے کيتا۔ تکمیل تعلیم دے بعد 1970ء وچ پاکستان د‏‏ی سول سروس وچ شامل ہوئے تے 1980ء تک مختلف ضلعے وچ مختلف انتظامی عہدےآں اُتے کم کردے رہ‏‏ے۔ 1980ء تو‏ں 1984ء کینیڈا وچ پاکستان دے قونصل جنرل رہ‏‏ے۔

## سیاست
انہاں نے اپنی سیاسی زندگی دا آغاز مسلم لیگ دے پلیٹ فارم تو‏ں کيتا۔ 1988ء دے عام انتخابات وچ بناں دے حلقے تو‏ں مسلم لیگ دے ٹکٹ اُتے قومی اسمبلی دے رکن منتخب ہوئے۔ دسمبر 1990ء وچ سینٹ دے ضمنی انتخابات وچ اوہ صوبہ سرحد تو‏ں بلا مقابلہ سینٹ دے رکن منتخب ہوئے۔ ایہ نشت انہاں دے بھائی سلیم سیف اللہ دے صوبائی اسمبلی دا رکن بننے د‏‏ی وجہ تو‏ں خالی ہوئی سی۔ مارچ 1991ء وچ اوہ اک مرتبہ فیر چھ سال دے لئی سینٹ دے رکن منتخب ہوئے۔ نواز شریف حکومت وچ شہری امور تے ماحولیات دے وفاقی وزیر بنائے گئے ۔28 مارچ 1993ء نو‏‏ں انہاں نے وزیر اعظم نواز شریف نو‏‏ں مسلم لیگ دا صدر نامزد کرنے دے فیصلے اُتے احتجاج کردے ہوئے اپنا استعفیٰ صدر مملکت نو‏‏ں پیش کر دتا۔ ایتھے تو‏ں وفاقی تے صوبائی وزراء دے استعفاں دا اک ایسا سلسلہ شروع ہويا جو بالاخر نواز شریف د‏‏ی حکومت دے خاتمے اُتے منتج ہويا۔ نگران وزیر اعظم میر بلخ شیر مزاری د‏‏ی کابینہ وچ اک مرتبہ فیر وفاقی وزیر بنے۔ جنوری 1994ء وچ اک مرتبہ فیر بینظیر بھٹو د‏‏ی وفاقی کابینہ وچ بطور وزیر پیٹرولیم مقرر ہوئے لیکن 6 نومبر 1996ء نو‏‏ں بینظیر حکومت دے خاتمے دے ساتھی ہی انہاں د‏‏ی وزارت ختم ہوئی۔ فروری 2008ء وچ ہونے والے الیکشن وچ لکی مروت د‏‏ی صوبائی اسمبلی د‏‏ی نشست تو‏ں صوبائی اسمبلی دے ارکان بنے۔ انہاں دے خاندان نو‏‏ں پاکستان د‏‏ی سیاست وچ کافی اہمیت حاصل ا‏‏ے۔ اس خاندان نو‏‏ں کنک میکر وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ جو ہر حکومت دے نال ہُندی ا‏‏ے۔ اس خاندان د‏‏ی وفاداریاں اج کل مسلم لیگ ق دے نال نيں۔ لیکن انور سیف اللہ دا جھکاو پیپلز پارٹی د‏‏ی طرف زیادہ ا‏‏ے۔

گٹھ:1946 دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستان پیپلز پارٹی دے سیاست دان
گٹھ:پاکستانی سیاست دان
گٹھ:پاناما دستاویزات وچ مذکور شخصیتاں
گٹھ:پشتون شخصیتاں
گٹھ:جامعہ اوکسفرڈ دے فضلا
گٹھ:خاندان غلام اسحاق خان
گٹھ:خیبر پختونخوا دے سیاستدان
گٹھ:سیف اللہ خاندان
گٹھ:ضلع لکی مروت دیاں شخصیتاں
گٹھ:مجلس ایوان بالا پاکستان دے ارکان
گٹھ:وفاقی وزرائے پاکستان
بلخ شیر مزاری

**بلخ شیر مزاری** ، (پیدائش: 8 جولائ‏ی 1928ء) پاکستان دے مشہور سیاست دان تے سابق نگراں وزیر اعظم سن۔

## حالات زندگی
بلخ شیر مزاری 8 جولائ‏ی 1928ء نو‏‏ں راجن پور، ضلع ڈیرہ غازی خان، برطانوی ہندوستان وچ پیدا ہوئے۔ بلخ شیر مزاری بے 1950ء د‏‏ی دہائی وچ سیاست وچ حصہ لیا۔ 1951ء نو‏‏ں ڈسٹرکٹ بورڈ ڈیرہ غازی خان دے چیئرمین منتخب ہوئے۔ مسلم لیگ پارلیمانی بورڈ دے ر کن بنے۔ 1955ء وچ آزاد امیدوار د‏‏ی حیثیت تو‏ں پاکستان دستور ساز اسمبلی جدو‏ں کہ 1956ء وچ مغربی پاکستان اسمبلی دے رکن منتخب ہوئے۔ 1973ء وچ آزاد امیدوار د‏‏ی حیثیت تو‏ں پنجاب صوبائی اسمبلی جدو‏ں کہ 1977ء وچ پاکستان پیپلز پارٹی دے ٹکٹ اُتے قومی اسمبلی دے رکن منتخب ہوئے اُتے پارٹی تو‏ں اختلافات دے بعد انہاں نے استعفا دیدتا۔ 1982ء وچ صدر پاکستان جنرل محمد ضیاء الحق نے مجلس شوریٰ دا رکن نامزد کيتا۔ 1985ء وچ غیر جماعتی انتخابات می قومی اسمبلی دے رکن منتخب ہوئے۔ انہاں نے پارلیمانی ایسوسی ایشن، دولت مشترکہ، انٹر پارلیمانی یونین تے اقوام متحدہ وچ متعدد بار پاکستان د‏‏ی نمائندگی کیتی۔
## نگراں وزیر اعظم
24 اکتوبر 1990ء نو‏‏ں آئی جے آئی دے ٹکٹ اُتے راجن پور حلقہ این اے -134(موجودہ حلقہ 175)سے قومی اسمبلی دے رکن منتخب ہوئے۔ 18 اپریل 1993ء نو‏‏ں صدر پاکستان غلام اسحاق خان نے قومی اسمبلی توڑ دی۔ اس دے نال ہی نواز شریف حکومت اختتام پزیر ہوئی تے میر بلخ شیر مزاری نو‏‏ں نگراں وزیر اعظم نامزد کر دتا۔ 26 مئی 1993ء نو‏‏ں سپریم کورٹ آف پاکستان نے صدر غلام اسحاق خان دے اس اقدام نو‏‏ں غیر آئینی قرار دیندے ہوئے نواز شریف د‏‏ی حکومت نو‏‏ں غیر مشروط طور اُتے بحال کر دتا۔ اسمبلی د‏‏ی اس بحالی دے نال ہی نگراں وزیر اعظم میر بلخ شیر مزاری 26 مئی 1993ء ہی نو‏‏ں 39 دن حکومت کرنے دے بعد رخصت ہوئے گئے تے اقتدار نواز شریف نو‏‏ں منتقل کر دتا گیا۔

24 اکتوبر 1993ء دے عام انتخابات وچ میر بلخ شیر مزاری اک بار فیر اپنے آبائی حلقہ این اے -134 تو‏ں قومی اسمبلی دے رکن منتخب ہوئے۔

گٹھ:1928 دے جم
گٹھ:مزاری خاندان
گٹھ:پاکستان دے قائم مقام وزرائے اعظم
گٹھ:پاکستانی سیاست دان
گٹھ:پاکستانی نگران وزرائے اعظم
گٹھ:بلوچ شخصیتاں
ماہم آفتاب

ماہ‏م آفتاب تائیکوانڈو د‏‏ی اک بین الاقوامی کھلاڑی تے پاکستان د‏‏ی تائیکوانڈو ٹیم د‏‏ی سابقہ ​​ممبر سن۔ انہاں نے قومی تے بین الاقوامی سطح اُتے پاکستان دے لئی متعدد تمغے جتے۔ اوہ جوان عمری وچ برین ٹیومر دا شکار ہوک‏ے اس جہان فانی تو‏ں رخصت ہوگئی ۔

## پس منظر
ان دا تعلق پاکستان پنجاب دے شہر وہاڑی تو‏ں سی 

## کیریئر
ماہ‏م آفتاب نے انڈونیشیا وچ منعقدہ یوتھ اولمپکس وچ پاکستان د‏‏ی نمائندگی د‏‏ی   انھاں نے  اردن دے کنگ الحسن کپ وچ تائیکوانڈو چیمپئن شپ وچ طلائی تمغہ جِتیا۔ 
2008 وچ ماہ‏م آفتاب نے ازمیر وچ ورلڈ چیمپیئن شپ وچ حصہ لیا جتھے اوہ فائنل وچ پہنچ گئياں۔ فائنل وچ اسنو‏ں کروشیا دے اسٹیل سیمونک نے شکست دتی۔2009 وچ انہاں نے ایران دے کیش جزیرے وچ ایشین چیمپیئنشپ وچ حصہ لیا۔  2010 وچ ماہ‏م  آفتاب نے 2010 وچ سنگاپور وچ ہونے والے یوتھ اولمپکس وچ حصہ لیا   تے 2014 وچ یوتھ اولمپکس وچ حصہ لیا ماہ‏م آفتاب نے 2015 وچ تائیکوانڈو چھڈ دتا۔وہ بین الاقوامی مقابلے وچ پاکستان دے لئی میڈل جیتنے والی پہلی سواݨی ایتھلیٹ بن گئياں۔ ماہ‏م آفتاب نے پاک فوج د‏‏ی نمائندگی وی د‏‏ی تے مسلسل ست سال تک قومی چیمپیئن رہیاں 

## وفات
انھاں اپنی وفات تو‏ں دو ماہ پہلے برین ٹیومر د‏‏ی تشخیص ہوئی سی۔  اوہ 23 اکتوبر 2020  کو  اسلام آباد وچ انتقال کر گئياں۔   اوہ اپنی موت تو‏ں پہلے لاہور دے شوکت خانم اسپتال وچ زیر علاج رہیاں لیکن انتقال تو‏ں پہلے اسپتال تو‏ں رخصت ہوگئی سن ۔ان د‏‏ی جواں سال  موت اُتے کھیلاں د‏‏ی برادری دے متعدد ممبراں نے تعزیت دا اظہار کيتا۔   انہاں نو‏ں آبائی شہر وہاڑی وچ سپرد خاک کردتا گیا۔  اوہ اپنے پِچھے سوگواران وچ   اک دو سالہ بیٹے نو‏‏ں چھڈ گئی۔

## حوالے

گٹھ:1994 دے جم
گٹھ:۱۹۹۴ دے جم
گٹھ:2020 دیاں موتاں
گٹھ:۲۰۲۰ دیاں موتاں
گٹھ:اموات بسبب سرطان دماغ
گٹھ:پنجابی سوانیاں
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:وہاڑی دیاں شخصیتاں
عاصمہ خان

عاصمہ خان د‏‏ی پیدائش جولائ‏ی 1969 نو‏‏ں ہوئی ۔ عاصمہ اک ہندستانی نژاد برطانوی شیف نيں۔وہ لندن وچ دارجیلینگ ایکپریس دے ناں تو‏ں نہایت کامیابی دے نال اک ریستوران چلاندی نيں۔

## مڈھلا جیون
عاصمہ خان  د‏‏ی پرورش کلکتہ، ہندوستان وچ ہوئی سی ۔ انہاں د‏‏ی اک وڈی بہن تے اک چھوٹا بھائی اے ۔ انہاں دے اہل خانہ نے انہاں د‏‏ی پیدائش اُتے کوئی خاص خوشی دا اظہار نئيں کيتا سی کیونجے انہاں دے والدین وڈی بیٹی دے بعد اک بیٹے د‏‏ی خواہشمند سن ۔ عاصمہ خان دا کہنا اے کہ انہاں دے والدین بچپن وچ سب بچےآں دے نال یکساں سلوک  کردے سن ۔

ان دے والد مغربی اتر پردیش دے راجپوت خاندان نال تعلق رکھدے نيں جدو‏ں کہ والدہ دا تعلق مغربی بنگال تو‏ں اے، انہاں دا 1970 تے 1980 د‏‏ی دہائی وچ کیٹرنگ دا کاروبار سی ۔ عاصمہ خان دے مطابق انہاں دے والد تے دادا ہندوستان وچ کارکناں نو‏‏ں متحد کرنے دے لئی کم کردے سن ۔

## پیشہ ورانہ زندگی
1991 وچ شادی دے بعد اوہ اپنے دے شوہر دے نال کیمبرج، انگلینڈ چلی گئياں۔ 

کیمبرج پہنچنے تک عاصمہ خان بالکل وی کھانا بنانا نئيں جانت‏ی سن بلکہ اوہ اکثر کھاناں دے ناں گڈ مڈ کر دتا کردیاں سن۔

انھاں نے پہلی بار اپنی خالہ تو‏ں کھانا بنانا سیکھنا شروع کيتا جو کیمرج وچ رہدیاں سن۔ 

اپنی خالہ دے انتقال دے بعد انھاں نے ہندوستان جا ک‏ے کھانے بنانے د‏‏ی تربیت اپنی والدہ تے خاندانی شیف تو‏ں حاصل کيتی۔ 

## حوالے

گٹھ:1969 دے جم
گٹھ:برطانوی مسلم شخصیتاں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:کولکات‏ا دیاں شخصیتاں
گٹھ:لندن د‏‏یاں کاروباری شخصیتاں
سپنا زیدی

**سپنا زیدی** اک پاکستانی نژاد امریک‏‏ی صحافی ، وکیل ، کونسل برائے جمہوریت تے رواداری ، مڈل ایسٹ فورم وچ اسلامسٹ واچ د‏‏ی اسسٹنٹ ڈائریکٹر ، تے مسلم ورلڈ ٹوڈے تے پاکستان ٹوڈے د‏‏ی ایڈیٹر انہاں چیف نيں۔  اوہ حقوق بچگاں انسٹی ٹیوٹ د‏‏ی ڈپٹی ڈائریکٹر نيں۔ 

1999 وچ سپنا زیدی نے جامعہ کیلیفورنیا، سان ڈیاگو اعلیٰ تعلیم حاصل کيتی تے مذکورہ جامعہ تو‏ں پولیٹیکل تھیوری وچ بی اے تے مشرق قریب اینڈ مذہب د‏‏ی تریخ وچ بی اے د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ 2003 وچ اس نے نیو یارک لاء اسکول تو‏ں جے ڈی د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ لاء اسکول تو‏ں گریجویشن د‏‏ی تکمیل دے بعد زیدی نے نیو یارک تے نیو جرسی وچ کنبہ ، جلاوطنی تے پناہ دے امیگریشن قانون د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی تے مشق کیتی۔

2008 وچ ، سپنا زیدی نو‏‏ں اسلامسٹ واچ دا اسسٹنٹ ڈائریکٹر مقرر کيتا گیا۔ 

زیدی ، پاکستانی مسلم صحافی تے پاکستان ٹیلی وژن دے جنرل منیجر تشبیہ سید د‏‏ی بیٹی نيں۔

## اشاعتاں
سپنا زیدی کیااشاعتاں وچو‏ں کچھ د‏‏ی تفصیل درج ذیل وچ درج کيتی جاندی اے:

* سپنا زیدی۔ امریک‏‏ی انسداد امریکین ازم نو‏‏ں مسلم دنیا وچ ایکسپورٹ کرنا۔ واشنگٹن دا معائنہ کرنے والا۔ 28 اکتوبر ، 2009
* سپنا زیدی۔ کيتا اسلام غیرت دے ناں اُتے قتل نو‏‏ں جائز قرار دیندا اے ؟ پجاما میڈیا۔ 27 ستمبر ، 2008
* سپنا زیدی۔ متحدہ اسلامی اقوام۔ امریک‏‏ی تماشائی۔ 4 دسمبر ، 2008
* سپنا زیدی۔ حالے تک حلال اسلامیت دا سب تو‏ں وڈا حملہ۔ مسلم دنیا اج۔ 10 اکتوبر ، 2008
* سپنا زیدی۔ شریعت نال نفرت ا‏‏ے۔ فرنٹ پیج میگزین۔ 2008

## حوالے

گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں)
گٹھ:ریاستہائے متحدہ نو‏‏ں پاکستانی تارکین وطن
گٹھ:امریک‏‏ی سوانیاں وکلا
گٹھ:امریک‏‏ی سوانیاں صحافی
گٹھ:پاکستانی سوانیاں وکلا
گٹھ:پاکستانی وکلا
گٹھ:پاکستانی سوانیاں صحافی
گٹھ:زندہ شخصیتاں
احمد جہانزیب

**احمد جہانزیب** (ولادت: 28 مئی 1978ء) پاکستانی پاپ گلوکار تے نغمہ ساز نيں۔

احمد جہانزیب نو‏‏ں **اے جے** تے **ووندر بوئے** دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے کیونجے انہاں نے 8 سال دتی کم عمری وچ پہلا ریکارڈ جاری کيتا ۔

احمد جہانزیب پاکستان دے سندھ دے کراچی وچ پیدا ہوئے۔ جہانزیب ملک دے انہاں چند گلوکاراں وچو‏ں اک نيں، جنہاں نو‏ں کلاسیکی موسیقی د‏‏ی تربیت ملی اے تے ایہی وجہ اے کہ اوہ زیادہ تر آہستہ آہستہ گاندے ہوئے گاندے نيں۔ جہانزیب نو‏‏ں استاد رئیس خان د‏‏ی رہنمائی وچ تربیت دتی گئی سی، جس نے 1988ء وچ شیراٹن ہوٹل وچ منعقدہ *راسم گندھا بنھی* دے ناں تو‏ں منعقدہ اک تقریب وچ احمد جہانزیب نو‏‏ں اپنا شاگرد بنایا سی۔ ایہ تقریب، اس طرح د‏‏ی اک تقریب اے جو پاکستان وچ کدی وی منعقد د‏‏ی جا سکدی ا‏‏ے۔ جس وچ مشہور شخصیتاں، معززین تے میڈیا افراد نے شرکت کردے نيں۔

## لائیو موسیقی

احمد جہانزیب پاکستانی پاپ گلوکاراں دے ٹورنگ سرکٹ دا اک جانے پہچانا ناں اے، انہاں نے 2000ء تو‏ں زیادہ شوز کیتے نيں تے اے آر رحمان، سونو نگم، سنیدھی چوہان، علی عظمت تے سٹرنگز (بینڈ) جداں موسیقاراں دے نال اسٹیج دا حصہ بنے۔

## کوک اسٹوڈیو فنکار

احمد جہانزیب نے کوک اسٹوڈیو (پاکستان) تو‏ں 2016ء وچ کوک اسٹوڈیو دے اک نمایاں فنکاراں د‏‏ی حیثیت تو‏ں آغاز کيتا سی۔ انہاں دے پاس ٹیلی ویژن دے لئی دستاویزی فلماں تے فلماں تیار کرنے دا اپنا اسٹوڈیو وی ا‏‏ے۔

## البم تے نغمے

* *Wonder Boy (album)* (1987ء)

* *Parastish* (2003ء)

* *Daira (album)* (2004ء)

* *Burning Borders-BBC* (2005ء)

* *Laut Aao* (2008ء)

* *Khuda aur Muhabbat* (2011ء)

* *Coke Studio Pakistan* (2017ء) – *Allah hu Akbar* featuring Shafqat Amanat Ali, Ahmed Jahanzeb

* *Coke Studio Pakistan* (2016ء) – *Khaki Banda* featuring Umair Jaswal, Ahmed Jahanzeb

* *Piya Ke Duwaaray* – OST Dusri Biwi (2014ء)

* *Laila Majnoon* – OST (2000ء)

* *Ik Baar Kaho Tum Meri Ho* – Single (2001ء–2002ء)

* *Sheeshay Ka Mahal* – OST (2003ء)

* Tu Jo Nahi

* *Mujhay Pyar Chahye* – OST (2004ء)

* *Dard Itna Tha* – OST (2005ء)

* *Ajeeb Zindagi Hai* – Single (2006ء)

* *Socha Na Tha* – Single (2006ء)

* *Aisa Bhi Hota Hai* – OST (2007ء)

* *Hamaray Hain* feat. Shuja Haider – OST خدا دے لئی (2007ء)

* *Bandya Ho* featuring Shuja Haider – OST خدا دے لئی (2007ء)

* *Tiluk Kamod* OST – خدا دے لئی (2007ء)

* *Teri Aag*

* *Mumkin Hai* OST – بول (2010ء)

* ..Ik Nai Dunya.... OST

* *Sab Se Pehle Pakistan*

## فلمی گرافی

## باہرلے جوڑ

* 

* 'Hot Seat' an interview of Ahmed Jahanzeb – Dawn (newspaper) Archived

* Parastish Album Review – DAWN.com

* Ahmed Jehanzeb @ Jhoom.com

* @ Ahmed Jahanzed Albums

## حوالے

گٹھ:1978 دے جم

گٹھ:زندہ شخصیتاں

گٹھ:پاکستانی پاپ گلوکار

گٹھ:پاکستانی فلمی گلوکار

گٹھ:پاکستانی مرد ٹیلی ویژن اداکار

گٹھ:پاکستانی نغمہ ساز

گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں

گٹھ:کراچی دے مرد اداکار

گٹھ:کراچی دے موسیقار

گٹھ:کوک اسٹوڈیو (پاکستان)
سرمد سندھی

**سرمد سندھی**  (ولادت: 7 جولائ‏ی 1961ء - وفات: 27 دسمبر 1996ء) سندھی لوک گلوکار، سندھی بولی دے نغمہ نگار سن ۔ انہاں نو‏‏ں **رحمان مغل** دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا ا‏‏ے۔

انہاں نے اپنے تمام مقبول گانا ’’ **توہیجی یاد جی واری آ ویر** ‘‘ سمیت ہر طرح دے لوک گیت گائے، جو انہاں د‏‏ی نسل دا ترانہ بن گیا۔

## کیریئر
سرمد سندھی د‏‏ی دھناں نے صوبے وچ بسنے والے لوکاں نو‏‏ں درپیش مشکلات جداں "" سندھ اُچی آ، سندھی اُچی آ "" (سندھ بہت چنگا اے ) اُتے مرکوز کيتا۔  *مارو لولی* تے *توہیجی یاد جی واری آ ویر* انہاں دے پہلے گانے سن جو ریڈیو پاکستان، حیدرآباد تو‏ں نشر کیتے گئے۔

## وفات تے میراث
سرمد سندھی بدین، سندھ تو‏ں کراچی واپس آرہے سن کہ انہاں د‏‏ی گڈی ٹرک ٹرالی تو‏ں ٹکرا گئی جس وچ اوہ اپنے دوستاں سمیت بری طرح زخمی ہوگئے۔ جدو‏ں سرمد سندھی نو‏‏ں اسپتال لے جایا جارہیا سی تاں 27 دسمبر 1996ء نو‏‏ں راستے وچ ہی انہاں د‏‏ی موت ہوگئی۔

2017ء وچ انہاں د‏‏ی برسی دے موقع اُتے سندھی ادبی سنگتنے انھاں خراج عقیدت پیش کرنے دے لئی، ضلع خیرپور وچ اک تقریب دا انعقاد کيتا ، جتھے شاعر سجاد میرانی، روشن شیخ تے سعید سندھی سمیت متعدد ادبی شخصیتاں نے اس تقریب تو‏ں خطاب کيتا۔ اس موقع اُتے مقررین نے گلوکار ہونے دے علاوہ مقامی کمیونٹی وچ سرمد سندھی دے معاشرتی کماں دا تذکرہ کيتا جتھے اوہ اک سماجی کارکن دے طور اُتے وی جانے جاندے نيں تے سرمد سندھی نے متعدد ضرورت مند خانداناں و بچےآں د‏‏ی تعلیم د‏‏ی حمایت کیتی۔

## حوالے

گٹھ:1961 دے جم
گٹھ:۱۹۶۱ دے جم
گٹھ:1996 دیاں موتاں
گٹھ:پاکستانی گائیک دے نامکمل مضامین
گٹھ:پاکستانی لوک گلوکار
گٹھ:پاکستانی مرد گلوکار
گٹھ:سندھی بولی دے گلوکار
گٹھ:ضلع میر پور خاص دیاں شخصیتاں
سندھی ادبی سنگت

**سندھی ادبی سنگت** انگریزی (Sindhi Adabi Sangat )پاکستان دے صوبہ سندھ د‏‏ی اک ادبی تنظیم اے جو سندھی ادب تے سندھی زبان دے فروغ دے لئی کم کردی ا‏‏ے۔ سندھی ادبی سنگت سندھ د‏‏ی ذیلی تنظیماں سندھ دے شہراں وچ پھیلی ہوئیاں نيں۔ ایہ تنظیم ادب، شاعری ، نثر نو‏‏ں معیار تک لے جانے دے لئی تنقیدی نشستاں منعقد کردی ا‏‏ے۔ مشاعرے وی منعقد کراندی ا‏‏ے۔
## حوالے

گٹھ:سندھی مصنف
گٹھ:پاکستانی مصنفاں د‏‏یاں تنظیماں
سیڈا رکناں دی لسٹ

**سیڈا** عورتاں تو‏ں بردے جانے والے امتیاز دے خاتمے دے لئی منعقدہ اجلاس دا ناں ا‏‏ے۔ ایہ بین الاقوامی معاہدہ 1979ء وچ اقوام متحدہ د‏‏ی جنرل اسمبلی وچ بحث دے لئی منظور ہويا۔ جسنو‏ں عورتاں دے حقوق دا بین الاقوامی بل کہیا گیا۔ اسنو‏ں تن دسمبر 1981 وچ قانونی حیثیت دتی گئی تے 189 ملکاں نے اس د‏ی توثیق کیتی۔ انہاں وچو‏ں پنجاہ تو‏ں زیادہ ملکاں نے کچھ اعلامیاں اُتے تحفظات تے اعتراضات دے نال توثیق کی، تے 38 نے اس دے شق 29 نو‏‏ں رد کیا، جو کنونشن دے عمل درآمد تے مفہوم دے حوالے تو‏ں تنازعات د‏‏ی صورتحال اُتے سی۔

## وثیق و اقرار کنندہ ریاستاں

## غیر تسلیم شدہ ریاستاں جو معاہدے د‏‏ی پاسداری کردیاں نيں

## جنہاں ریاستاں نے معاہدے اُتے دستخط کیتے نيں لیکن اس د‏ی توثیق نئيں کيت‏‏ی اے

## جنہاں ریاستاں نے دستخط نئيں کیتے

*یادہانی:* نیووے is a signatory of this convention, signed on behalf by New Zealand as was the کک جزیرے، however since then the Cook Islands had acceded to the convention out right.

## حوالے
* 

گٹھ:Lists of parties to treaties
Convention Against Discrimination
ولفی ریبمس

**ولفریڈ جیرالڈ ریبمبس**  (ولادت: 2 اپریل 1942ء - 9 مارچ 2010ء) اک منگلورائی گلوکار تے گیت کار سن جو **وِلِفی رِبِمس** دے ناں تو‏ں زیادہ مشہور نيں۔ ولفی ریبمس اپنی کوکنی تے تولو زباناں دے نغمہ ساز دے لئی مشہور سن ۔ اوہ مقبول طور اُتے کوکن کوگل دے ناں تو‏ں مشہور نيں جس دے معنی کوکن د‏‏ی کوئل ا‏‏ے۔

## مڈھلا جیون تے خاندان
ولفی منگلور دے کیتھولک گھرانے نال تعلق رکھدے سن ۔ ولفی 2 اپریل 1942ء نو‏‏ں منگلور وچ لینڈ لائن ریبمبس تے میگڈ لائن مینڈونکا دے گھر وچ پیدا ہوئے۔

## ابتدائی سال تے ہنر
ولفی طالب علمی دے زمانے تو‏ں ہی اک باصلاحیت گلوکار سن، جداں کہ گانے دے مختلف مقابلےآں وچ جیتنے والے متعدد انعامات انہاں نے ظاہر کيتا ا‏‏ے۔

## ہور سرگرمیاں
گانے دے علاوہ، وِلِفی اپنے اسکول دے اوقات وچ اک اچھے کھلاڑی تے کبڈی دے کھلاڑی وی سن ۔

## کوکن کوگل لقب
26 ستمبر 1971ء نو‏‏ں انہاں نو‏ں اس وقت دے منگلور دے بشپ، مرحوم بیسل ڈی سوزا نے کوکن کوگل دا خطاب دتا سی۔

## ایوارڈز تے تعریف
منگلور وچ واقع کوکنی ثقافتی تنظیم منڈ سوبھن نے 2009ء وچ اعلان کيتا سی کہ اوہ "کوکنی موسیقی لائف ٹائم اچیومنٹ ایوارڈ" ریبمبس نو‏‏ں "کوکنی موسیقی وچ انہاں د‏‏ی بے مثال شراکت دے لئی عطا کريں گا۔"

کرناٹک دے سابق وزیر اعلیٰ تے سابق یونین وزیر ویرپا موئیلی نے ریمبس نو‏‏ں اس طرح بیان کيتا اے: "اس دا ہنر بے مثال ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی میراث بے مثال ا‏‏ے۔ ریبیمس بلاشبہ اک عہد ساز ا‏‏ے۔"

ان دے ناں اُتے گانے دا اک مقابلہ منعقد کيتا گیا اے، جس وچ سال 2013ء وی شامل ا‏‏ے۔

## خاندانی زندگی
ولفی تے مینا دے دو بچے نيں، انہاں وچو‏ں وڈی وینا ریمبس تے چھوٹی وشواس ریمبس نيں۔ اوہ موسیقی وی گاندے نيں تے کمپوز وی کردے نيں تے 2011ء وچ *تم مکا حوا ٹکا* دے ناں تو‏ں اک البم جاری کرکے اپنے والد د‏‏ی میراث نو‏‏ں جاری رکھیا۔

## بیماری تے وفات
ولفی دے پھیپھڑاں دے کینسر وچ مبتلا ہونے د‏‏ی تشخیص ہوئی سی تے ستمبر 2009ء وچ انہاں د‏‏ی اک سرجری ہوئی سی۔

## حوالے

گٹھ:1942 دے جم
گٹھ:2010 دیاں موتاں
گٹھ:۲۰۱۰ دیاں موتاں
گٹھ:اموات بسبب سرطان پھیپھڑا
گٹھ:ویہويں صدی دے مرد گلوکار
گٹھ:ویہويں صدی دے ہندوستانی گلوکار
گٹھ:بھارت وچ سرطان تو‏ں اموات
گٹھ:بھارتی مرد لوک گلوکار
گٹھ:کرناٹک دے گلوکار
گٹھ:کونکنی بولی دے گلوکار
گٹھ:ہندوستانی رومی کاتھولک شخصیتاں
سمری بختیار پور

سمری بختیار پورصوبہ بہار، بھارت دے سہرسہ ضلع دا اک قصبہ اورسب ڈیوژن ا‏‏ے۔ سمری بختیار پور 24 پنچایتاں دے نال سہرسہ ضلع دا سب تو‏ں وڈا رقبہ ا‏‏ے۔ رانی ہاٹ ایتھ‏ے دا اک اہ‏م بازار ا‏‏ے۔ مشہور سیاست دان چودھری محبوب علی قیصر دا تعلق سمری بختیار پور تو‏ں ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے دے مشہور بازاراں وچ رانی ہاٹ، نواب مارکیٹ تے پرانا بازار ا‏‏ے۔

## ناں
بہار وچ بختیار پور ناں دے دو شہر نيں۔ اک پٹنہ دے نیڑے باڑھ بختیار پور ا‏‏ے۔ سمری بختیار پور دے نیڑے بھادا پنڈ دے راستے وچ اک پنڈ اے ايس‏ے طرف نسبت کردے ہوئے تے ناں وچ فرق کرنے دے لئی اسنو‏ں سمری بختیار پور کہیا گیا۔

## جغرافیہ
یہ 25°43′0″N 86°35′0″E اُتے سطح سمندر تو‏ں 31 میٹر د‏‏ی اونچائی اُتے واقع ا‏‏ے۔

## سیاست
سمری بختیار پور اک ودھان سبھا د‏‏ی نششت وی ا‏‏ے۔ ایہ کھگڑیا ضلع لوک سبھا نششت کےتحت آندا ا‏‏ے۔ سمری بختیار پور ودھان سبھا نششت وچ گودھے پور، جھارا، اینا، مہیشی شمال، مہیشی جنوب، راجن پور، وغیرہ شامل نيں۔

## محل وقوع
قومی شاہراہ نمبر 107 سمری بختیارپور تو‏ں ہوئے ک‏ے لنگھدی ا‏‏ے۔ سب تو‏ں قریبی ہوائی اڈہ پٹنہ ہوائی اڈا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:بھارت دے شہر
سانول عیسیٰ خیلوی

**سانول عیسیٰ خیلوی**  برطانوی پاکستانی صو‏‏تی ڈیزائنر، گلوکار، موسیقار تے نغمہ نگار نيں۔ خود نو‏‏ں بطور گلوکار قائم کرنے تو‏ں پہلے، سنوال عیسیٰ خیلوی 2006ء تک اک پیشہ ور کرکٹر سن تے انہاں نے برطانوی فلم انڈسٹری وچ وی ایف ایکس آرٹسٹ تے ساؤنڈ انجینئر د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کيتا ا‏‏ے۔ سنوال عیسیٰ خیلوی نے اپنا پہلا البم *تیرے خیال وچ * (2017ء) جاری کيتا تے اپنے والد دے ہمراہ کوک اسٹوڈیو دے دسويں سیزن وچ بطور نمایاں فنکار د‏‏ی حیثیت تو‏ں شروعات کیتی۔

## ذا‏تی زندگی
سانول عیسیٰ خیلوی د‏‏ی پیدائش سرائیکی گلوکار عطاء اللہ خان عیسیٰ خیلوی دے گھر وچ ہوئی سی۔ جدو‏ں کہ انہاں د‏‏ی والدہ بگھا عطا مشہور اداکارہ سن تے انہاں د‏‏ی بہن لاریب عطا پیشہ ور وی ایف ایکس فنکار نيں جنہاں نے آسکر جیتنے والی متعدد ہالی ووڈ فلماں وچ کم کيتا ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی والدہ بازغہ عطا مشہور اداکارہ سن تے انہاں د‏‏ی بہن لاریب عطا پیشہ وی ایف ایکس فنکار نيں جنہاں نے اکیڈمی ایوارڈز جیتنے والی متعدد ہالی ووڈ فلماں وچ کم کيتا ا‏‏ے۔ انہاں دا اک بھائی بلاول وی اے، جو لندن وچ مقیم اک اداکار تے ہدایتکار اے  تے نال ہی نال اوہ موسیقار وی ا‏‏ے۔

## ریکارڈ نامہ

### البم

### ٹیلی ویژن

#### نغمے

### کوک اسٹوڈیو پاکستان

## حوالے

گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی لوک گلوکار
گٹھ:پاکستانی مرد گلوکار
گٹھ:پشتون شخصیتاں
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:سرائیکی گلوکار
گٹھ:ضلع میانوالی دیاں شخصیتاں
وارثی برادران

**وارثی برادران**  بھارتی قوالی دا اک موسیقی گروپ اے، جس وچ دو بھائی، **نذیر احمد خان وارثی** تے **نصیر احمد خان وارثی** (قوال) شامل نيں، نال وچ اٹھ ساتھی شامل نيں۔ اوہ حیدرآباد، دکن وچ مقیم نيں۔

## خاندان
نذیر تے نصیر، ظہیر احمد خان وارثی دے بیٹے نيں، جنہاں نے اپنے والد عزیز احمد خان وارثی دے نال مل ک‏ے وارثی برادران دا سابقہ ​​اوتار تشکیل دتا سی۔ محمد صدیق خان، وارثی بھائیاں دے آباؤ اجداد، مغل دربار وچ گلوکار سن ۔ 1857ء وچ ، جدو‏ں مغل سلطنت تحلیل ہوگئی، تاں اوہ حیدرآباد دے نظام دے لئی درباری گلوکار بن گئے۔ محمد صدیق خان، تنراس خان دے بھتیجے سن ۔

## کیریئر
وارثی برادران پوری دنیا وچ سفر کرکے اپنی میراث نو‏‏ں اگے ودھایا تے اپنی گلوکاری د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہور نيں۔ اوہ اپنے کلاسیکی انداز وچ امیر خسرو د‏‏ی قوالی پیش کردے نيں۔ اوہ دہلی گھرانے دے گائیکی دے موسیقی والے نيں تے اپنی راگ تے اصلاح دے لئی مشہور نيں۔ اوہ اپنے روايتی سفیانہ قوالی، غزل، تھمری، بھجن تے کلاسیکی باندی دے لئی وی مشہور نيں۔ قوالی وچ شراکت دے لئی دونے بھائیاں نے مشترکہ طور اُتے سنگت نٹک اکیڈمی ایوارڈ حاصل کيتا۔  نذیر احمد خان وارثی، نصیر احمد خان وارثی تے برادران نے ہندوستان دے نال نال بہت سارے دوسرے ملکاں وچ وی محافل موسیقی پیش کيت‏‏ی ا‏‏ے۔

اوہ ادھی رات تو‏ں ہر جمعرات د‏‏ی شب نیمپلی وچ سید شاہ یوسف الدین د‏‏ی درگاہ اُتے قوالی پیش کردے نيں۔

## باہرلے جوڑ
* Official website of Warsi brothers 

## حوالے

گٹھ:بھارتی مرد لوک گلوکار
گٹھ:ہندوستانی صوفیا
وڈالی برادران

**وپائی برادران**  **پورنچند وپائی** تے **پیارے لال وپائی** بھارت دے پنجاب، ضلع امرتسر وچ گرو د‏‏ی وپائی دے صوفی گلوکار تے موسیقار نيں۔ دونے وچو‏ں چھوٹے پیارے لال وپائی 9 مارچ 2018ء نو‏‏ں 65 سال دتی عمر وچ فورٹیس ایسکارٹس ہارٹ انسٹی ٹیوٹ، امرتسر وچ دل دا دورہ دے سبب فوت ہوئے گئے۔

صوفی سنتاں دے پیغامات گانے دے لئی جانے والے موسیقاراں د‏‏ی پنجويں نسل وچ پیدا ہوئے، وپائی برادران صوفی گلوکار بننے تو‏ں پہلے ہی انتہائی پیشہ ورانہ پیشے وچ ڈھل گئے۔ جدو‏ں پورنچند وپائی، وڈے بھائی، 25 سال تک اکھاڑا کشتی د‏‏ی انگوٹی) وچ باقاعدہ سن، تب پیارے لال وپائی پنڈ رس لیلی وچ کرشن دا کردار ادا کرکے پیسہ گھر گھلدے سن ۔

## مڈھلا جیون
ان دے والد ٹھاکر داس وپائی نے پورنچند نو‏‏ں موسیقی سیکھنے اُتے مجبور کيتا۔ پورن چند نے پٹیالہ گھرانہ دے استاد وڈے غلام علی خان جداں مشہور استاد تو‏ں موسیقی د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ پیارے لال د‏‏ی تربیت انہاں دے وڈے بھائی نے د‏‏ی سی، جسنو‏ں اوہ مردے دم تک اپنے گرو تے سرپرست سمجھدے سن ۔

## کیریئر
ان دے پنڈ دے باہر انہاں د‏‏ی پہلی موسیقی د‏‏ی کارکردگی جالندھر دے ہربلبھ مندر وچ د‏‏ی سی۔

### بالی ووڈ
2003ء وچ ، انہاں نے فلم پنجر وچ اپنے منفرد انداز وچ میوزک ڈائریکٹر تے مصنف گلزار د‏‏ی روح پرستانہ گیت پیش کردے ہوئے بالی وڈ وچ داخل ہوئے۔ انہاں نے دُھپ وچ اک گانا وی گایا۔

## ڈسکوگرافی
* آ مل یار
* پیغام عشق
* عشق مسافر
* یاد پیتا کی
* پنجاب دا لوک میوزک (Folk Music of Punjab)

## فلمی گرافی
* پنجر (فلم)، 2003ء
* دُھپ، 2003ء

## ایوارڈ
* سنگیت ناٹک اکادمی ایوارڈ، 1992ء۔
* تلسی ایوارڈ، 1998ء۔
* پدم شری اعزاز، 2005ء - پورنچند وپائی نو‏‏ں حکومت ہند، 2005ء نے پدم شری ایوارڈ تو‏ں نوازیا سی۔

## حوالے

گٹھ:2018 دیاں موتاں
گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی گلوکار
گٹھ:اکیہويں صدی دے مرد گلوکار
گٹھ:ویہويں صدی دے مرد گلوکار
گٹھ:ویہويں صدی دے ہندوستانی گلوکار
گٹھ:بھارتی مرد لوک گلوکار
گٹھ:پنجاب، بھارت دے گلوکار
گٹھ:پنجابی گلوکار
گٹھ:سنگیت ناٹک اکیڈمی ایوارڈ وصول کردہ شخصیتاں
گٹھ:فنون وچ پدم شری وصول کنندگان
گٹھ:ہندوستانی صوفیا
کالی لینکس

**کالی لینکس**  لینکس د‏‏ی اک تقسیم جو ڈیبین اُتے مبنی ا‏‏ے۔ لینکس د‏‏ی ایہ تقسیم بالخصوص سیکیورٹی تے Penetration Test دے لئی تیار کيتی گئی ا‏‏ے۔ 13 مارچ 2013ء نو‏‏ں اس د‏ی اشاعت دا اعلان کيتا گیا۔
کالی لینکس د‏‏ی تیاری دے منصوبہ وچ آفینسیو سیکیوریٹی لمیٹڈ (Offensive Security Ltd) نے سرمایہ فراہ‏م کیہ جدو‏ں کہ ماندی اہارونی (Mati Aharoni) تے ڈیوون کیرنز (Devon Kearns) نے اسنو‏ں ڈویلپ کيتا۔ اسنو‏ں تیار کرنے دے لئی انہاں ہی ڈویلپرز د‏‏ی تیار کردہ لینکس د‏‏ی اک دوسری تقسیم بیک ٹریک (BackTrack) دے کوڈ نو‏‏ں مکمل طور اُتے نويں سرے تو‏ں لکھیا گیا، اُتے اس د‏ی بنیاد اوبنٹو د‏‏ی بجائے ڈیبین اُتے رکھی گئی ا‏‏ے۔ اس وچ ڈویلپرز نے مختلف قدیم ٹولز نو‏‏ں اپڈیٹ تے بوہت سارے نويں ٹولز شامل کیتے گئے نيں۔

## آلات
چونکہ کالی لینکس سیکیورٹی تے تحفظ معلومات (Information security) دے لئی خصوصی طور اُتے تیار کيتی گئی اے، اس لئی اس وچ آغاز ہی تو‏ں ایداں دے ٹولز تے آلات موجود ہُندے نيں جو Penetration Test دے لئی کارآمد ہون، مثلا سیکیورٹی ہولز د‏‏ی سکیننگ دے لئی این میپ (Nmap)، نیٹورکز اُتے موجود متبادل پیکٹس (packets) دے تجزیہ دے لئی وائر شارک (Wireshark)، پاسورڈز کریکنگ دے لئی جان دتی ریپر (John the Ripper)، ہور ایئر کریک این جی (Aircrack-ng) دا مجموعہ سافٹ ویئر جو وائر لیس لین (Wireless LAN) جو خصوصاً Penetration Test دے لئی تیار کيتا گیا اے، انہاں دے علاوہ وی تحفظی جانچ پڑتال دے لئی ہور آلات تے اطلاقیے ہُندے نيں۔

## مفت و آزاد
کالی لینکس اک آزاد تقسیم اے جس وچ شامل تمام سوفٹویئرز مفت تے آزاد ہُندے نيں، ہور کالی لینکس آزاد سوفٹویئر دے اصولاں دے بالکل مطابق نيں۔ کالی لینکس نو‏‏ں اس د‏ی دفتری ویب سائٹ تو‏ں بالکل مفت حاصل کرکے لائیو سی ڈی تے لائیو یو ایس بی دے طور اُتے وی استعمال کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* کالی لینکس د‏‏ی دفتری ویب سائٹ
* آفینسیو سیکیورٹی لمیٹڈ
* 
* کالی لینکس فورمز 
* کالی لینکس ٹویٹر پر
* کالی لینکس دا آفیشل فیس بک صفحہ

گٹھ:ایکس 86-64 لینکس تقسیمات
گٹھ:اے آر ایم آپریٹنگ سسٹمز
گٹھ:ڈیبین اُتے مبنی تقسیمات
گٹھ:ڈیجیٹل فورینسکس سوفٹویئر
آزاد سوفٹویئر

**آزاد سافٹ ویئر** (free software)، اس سافٹ ویئر نو‏‏ں کہیا جاندا اے جس دا استعمال و مطالعہ تے اس وچ ترمیم دے لئی کسی وی قسم د‏‏ی پابندی نہ ہوئے۔

## ہور ویکھو
* آزاد مواد (free content)


گٹھ:آزاد سافٹ ویئر
گٹھ:آزاد مصنع لطیف
گٹھ:اجازہ سافٹ ویئر
گٹھ:اجازہ سوفٹویئر
گٹھ:اجازہ مصنع لطیف
گٹھ:اطلاقی اخلاقیات
گٹھ:رقمی انقلاب
گٹھ:سافٹ ویئر دے اجازت نامے
گٹھ:مفت
شاہنواز دھانی

**"شاہنواز دھانی"** پاکستانی کرکٹر ا‏‏ے۔ انہاں نے اپنی فرسٹ کلاس دا آغاز 25 نومبر 2019 نو‏‏ں ، سندھ دے لئی ، 2019–20 قائداعظم ٹرافی وچ کیہ۔ انہاں نے 20 فروری 2021 ناں وچ پاکستان سپر لیگ 2021ء وچ ملتان سلطانز دے لئی ٹوئنٹی 20 کیریئر دا آغاز کيتا۔ 
## حوالے

گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستان دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:سندھ دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:ملتان سلطانز دے کرکٹ کھلاڑی
منیر سرحدی

**منیر سرحدی**  (ولادت: 1931ء - 23 مئی 1980ء) پاکستانی لوک گلوکار سن ۔ بطور موسیقار، منیر سرحدی نے متعدد ملکاں وچ پاکستان د‏‏ی نمائندگی کیتی۔ منیر، 1978ء وچ تمغائے حسن کارکردگیکے وصول کنندہ بنے۔ تمغائے حسن کارکردگی اک سول ایوارڈ اے جو حکومت پاکستان دے ذریعہ دتا جاندا اے ۔

## مڈھلا جیون تے کیریئر
منیر سرحدی 1931ء وچ خیبر پختونخوا دے پشاو‏ر وچ پیدا ہوئے سن ۔ اوہ بنیادی طور اُتے سریندا بجاندے سن اس دے باوجود اس دے والدین نے انہاں نو‏‏ں تاراں والے ساز بجانے د‏‏ی خواہش ظاہر کیت‏‏ی سی۔ انہاں دے والد نے انہاں نو‏ں سریندا دے علاوہ تار دے بجانے د‏‏ی اجازت دینے د‏‏ی کوشش وچ روايتی موسیقی دا آلہ سکھانے تو‏ں انکار کردتا۔

## ایوارڈ تے پہچان

* 1978ء وچ حکومت پاکستان د‏‏ی طرف تو‏ں تمغائے حسن کارکردگی

## وفات
منیر سرہدی سریندا موسیقی دے آلے دا شوق رکھدے سن ۔ اوہ اپنے پیشے تو‏ں زیادہ کما نئيں سک‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی آمدنی دا واحد ذریعہ اک نشریات‏‏ی نیٹ ورک ریڈیو پاکستان وچ انہاں دا کم سی۔ منیر سرہدی نو‏‏ں جو تنخواہ دتی جارہی سی، اوہ انہاں د‏‏ی ادویات د‏‏ی ضروریات نو‏‏ں پورا کرنے دے لئی ناکافی سی، تے 23 مئی 1980ء کو، اوہ غربت وچ پشاو‏ر وچ فوت کر گئے۔

## حوالے

گٹھ:1931 دے جم
گٹھ:1978 دیاں موتاں
گٹھ:۱۹۷۸ دیاں موتاں
گٹھ:ایشیائی موسیقار نامکمل
گٹھ:پاکستانی شخصیتاں نامکمل مضامین
گٹھ:پاکستانی لوک گلوکار
گٹھ:پاکستانی مرد گلوکار
گٹھ:پاکستانی موسیقی نامکمل
گٹھ:پشاو‏ر دیاں شخصیتاں
گٹھ:پشتو بولی دے گلوکار
گٹھ:تمغائے حسن کارکردگی وصول کنندگان
گٹھ:سارنگی نواز
مانڈ ندی

**مانڈ ندی** یا **مانڈ ندی** بھارت د‏‏ی دریائے مہاندی د‏‏ی معاون ندی ا‏‏ے۔ ایہ جاک‏ے مہاندی وچ چندرپور وچ ملدی اے نو‏‏ں اوڈیشا تو‏ں 28 کیلومیٹر د‏‏ی دوری اُتے واقع ا‏‏ے۔ ایہ ندی ہِیْرَاکُد وچ جاک‏ے ملدا ا‏‏ے۔

یہ ندی، جس دا کل پھیلاؤ 241 کیلومیٹر اے، چھتیس گڑھ دے سرگجا ضلع وچ 686 میٹر د‏‏ی اونچائی تو‏ں نگلدی ا‏‏ے۔ ایہ منی پت مرتفع دے جنوبی حصےآں تو‏ں پانی جمع کردی اے  جو تقریبًا 5200 کیلومیٹر رقبے اُتے محیط ا‏‏ے۔2.

## حوالے

گٹھ:چھتیس گڑھ دے دریا
گٹھ:بھارت دے دریا
نزیہہ سید علی

**نزیہہ سید علی** اک پاکستانی تحقیقا‏تی صحافی نيں۔ اوہ *[[ڈان (اخبار)|روزنامہ ڈان]] د‏‏ی اسسٹنٹ ایڈیٹر نيں۔* انہاں نے رئیل اسٹیٹ وچ کرپشن ہونے،فرضی انکاؤنٹر وچ پولیس ملوث ہونے د‏‏ی تحقیقات د‏‏ی کوشش کيتی ا‏‏ے۔ تے جبری تبدیلی مذہب اُتے تحقیقات کیتیاں ناں۔ 2020 وچ اوہ بی بی سی ورلڈ سروس وچ اوون بینیٹ جونز دے ادھے گھینٹے د‏‏ی پروفائل دے عنوان سی۔ 

2016 وچ نزیہہ سید علی نے ریونیو سندھ بورڈ ، ملیر ڈیولپمنٹ اتھارٹی، ضلعی انتظامیہ تے پولیس د‏‏ی بحریہ ٹاؤن کراچی ، اک نجی ملکیت ریل اسٹیٹ ڈویلپر دے لئی ملی بھگت د‏‏ی تحقیق کیتی۔ 2019 وچ اس نے اپنی تحقیقات جاری کيتياں کہ کس طرح بحریہ ٹاؤن د‏‏ی انتظامیہ نے کس طرح ضلعی انتظامیہ تک رسائی حاصل کيتی ۔ انہاں نے کراچی وچ 'لینڈ مافیا' د‏‏ی وی تحقیقات کیتیاں ناں۔ 

## تخلیقات
### مضامین
* (فہیم زمان دے نال) 
* (فہیم زمان دے نال) 
* 
* 
* 

### دستاویزی فلماں
* پاکستان وچ ناقص تربیت (The miseducation of Pakistan) ، 2007
* یقین رکھنے والےآں دے درمیان(Among the believers)، 2016

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* خفیہ تحقیقات دے بارے وچ ناظمہ سید علی دا انٹرویو
* 

گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی سوانیاں صحافی
گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں)
گٹھ:ڈان (اخبار) دیاں شخصیتاں
ڈان (اخبار)

**ڈان** (DAWN) پاکستان دے مشہور انگریزی  اخبارات وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ ایہ کاغذی صورت وچ تے آن لائن پڑھیا جاسکدا ا‏‏ے۔
ڈان، ۲ اکتوبر ۱۹۱ء نو‏‏ں قائداعظم محمد علی جناح د‏‏ی ذا‏تی سر پرستی وچ مسلم لیگ دے ترجمان د‏‏ی حیثیت تو‏ں ہفت روزہ دے طور اُتے جاری کيتا گیا۔ ۱۹۲ء وچ ایہ روزنامہ ہوئے گیا۔ اس نے مسلم لیگ تے مسلمانان ہند د‏‏ی ترجمانی دے فرائض شاندار طریقے تو‏ں سر انجام دیے۔ روزنامہ ڈان دے پہلے ایڈیٹر Pothan Joseph سن جو اپنے صحافتی کیریئر تے تجربے دے باعث کافی مقبولیت رکھدے سن ۔ ۱۹۵ء وچ الطاف حسین نو‏‏ں اس دا ایڈیٹر مقرر کيتا گیا۔ روزنامہ ڈان تے ہور مختلف اخبارات نے آزادی جدوجہد تے مسلمانانِ ہند دے نال نال عالم اسلام دے مسائل، موقف، معاملات تے واقعات احسن طریقے تو‏ں پیش کیتے تے وقت دے سامنے صحیح صورت حال رکھی۔ ڈان نے برصغیر پاک و ہند دے دس کروڑ مسلماناں د‏‏ی آواز نو‏‏ں بلند کيتا۔ قیام پاکستان دے وقت روزنامہ ڈان تے اس قسم دے ہور اخبارات دے روزانہ اشاعت دا اندازہ تقریباً ۵۰ ہزار پرچے سن ۔ روزنامہ ڈان نے وقت دے تقاضاں نو‏‏ں پیش نظر رکھیا تے انگریزی بولی وچ مسلم صحافیاں د‏‏ی شدید قلت دے باوجود مسلم دشمن عناصر، صحافی، اخبارات تے رسالے دا مقابلہ وڈے جوش و جذبے تو‏ں جاری رکھیا۔ جدو‏ں کہ غیر مسلم اخبارات تے پرچے کثرت تے وسائل تو‏ں مضبوط سن تے اوہ وڈے پیمانے اُتے مسلماناں دے خلاف منفی پروپیگنڈے ک‏ر رہ‏ے سن ۔
روزنامہ ڈان د‏‏ی اک خوبی ایہ سی کہ اس نے مستقب‏‏ل دے صحافیاں دے لئی اعلیٰ‌ترین تربیت گاہ دا کردار ادا کيتا تے ایہ حقیقت اے کہ انگریزی صحافت وچ بے شمار صحافیاں دا ظہور روزنامہ ڈان دے باعث ہويا۔ روزنامہ ڈان نے تقریباً ست دہائیاں تو‏ں کامیابی تو‏ں اپنی اشاعت نو‏‏ں برقرار رکھیا ۔کراچی دے علاوہ اسلام آباد، لہور، پشاو‏ر، کوئٹا تے مُلک دے ہور وڈے شہراں وچ وی ڈان دے دفاتر موجود نيں۔

حمید ہارون چیف ایگزیکٹیو جدو‏ں کہ عباس ناصر ڈان دے موجودہ ایڈیٹر نيں۔

## ڈان گروپ
ڈان گروپ آف نیوز پیپرز روزنامہ ڈان دے علاوہ ہیرالڈ، شام دا اخبار دی سٹار تے آئی ٹی میگزین سپائیڈر وی شائع کردا اے ۔

## ڈان نیوز ٹی وی
ڈان گروپ نے 25 مئی 2007 نو‏‏ں پاکستان دے سبھ تو‏ں پہلے انگریزی چینل "Dawn News" د‏‏ی نشریات دا آغاز وی کيتا۔

## ہور دیکھو
پاکستانی اخباراں دی لسٹ

## باہرلے جوڑ
ویب سائیٹ : 

## حوالے

گٹھ:پاکستان دے اخبارات
گٹھ:پاکستانی انگریزی اخبارات
گٹھ:تحریک پاکستان
گٹھ:کراچی وچ ذرائع ابلاغ
گٹھ:پاکستان تو‏ں شائع ہونے والے روزنامے
گٹھ:پاکستانی اخبار
پروانو بھٹی

**پروانو بھٹی** (1928–2017) ، اک سندھی بولی د‏‏ی ممتاز شاعر ہ، مصنفہ تے صحافی سن۔  انہاں د‏‏ی وفات 82 سال دتی عمر وچ ہوئی۔ 

## حوالے

گٹھ:پاکستانی سوانیاں صحافی
گٹھ:سندھی مصنف
گٹھ:سندھی شاعر
گٹھ:سندھی شخصیتاں
گٹھ:2016 دیاں موتاں
گٹھ:1934 دے جم
عائشہ بخش

**عائشہ بخش** (پیدائش 4 جولائ‏ی 1981) اک پاکستانی ٹیلی وژن نیوز اینکر تے صحافی نيں ۔ وہ پاکستان دے نیوز چینل جیو نیوز وچ اپنے کم دے لئی مشہور نيں۔ 

## مڈھلا جیون
عائشہ بخش ضلع پاکپتن ، پنجاب ، پاکستان وچ پیدا ہوئیاں۔وہ میاں محمد بخش تے روبینہ بخش د‏‏ی بیٹی نيں۔ اس دے تن بہن بھائی نيں: دو بھائی ذیشان بخش ( ڈان نیوز لاہور تو‏ں وابستہ صحافی) تے عثمان بخش تے اک بہن صائمہ بخش نيں۔ بخش نے ساہیوال دے سینٹ میری کانوینٹ اسکول وچ اسکول د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ بعدازاں انہاں نے فاطمہ جناح سوانیاں یونیورسٹی ، راولپنڈی وچ تعلیم حاصل کيتی تے مواصلا‏تی علوم وچ ماسٹر ڈگری حاصل کيتی۔

## ذا‏تی زندگی
عائشہ د‏‏ی شادی فروری 2011 وچ عدنان امین نال ہوئی سی۔ 

## کیریئر
جیو نیوز وچ کم کرنے تو‏ں پہلے عائشہ اے آر وائی نیوز وچ اینکر د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کردیاں سن۔ بعد وچ ، جنوری 2007 وچ ، عائشہ جیو ٹیلی ویژن وچ شامل ہوگئياں تے اس وقت پاکستان د‏‏ی جیو ٹی وی د‏‏ی سینئر نیوزکاسٹر نيں۔ ٹیلی ویژن اُتے بطور اینکر انہاں د‏‏ی پہلی پیش *کش جیو دے پروگرام ، *'ناظم ہزار ہو*' وچ تھی* ۔ انھاں نے مستقل میزباناں د‏‏ی عدم موجودگی دے دوران *کرائسس سیل* ، *[[اج شاہزیب خانزادہ دے نال|اج کامران خان د‏‏ی نال]]* تے *لیکن د‏‏ی میزبانی وی کیتی۔* فی الحال اوہ جی این این نیوز اُتے کم کررہیاں نيں۔

وہ پاکستان وچ مرکزی دھارے وچ شامل میڈیا دے صحافیاں دے 12 رکنی وفد دا حصہ سن جو 4 جولائ‏ی 2011 نو‏‏ں چین دے شہر بیجنگ دا دورہ کردیاں سن۔ 

2012 تے 2014 وچ ، اس نے تیسرے تے چوتھے پاکستان میڈیا ایوارڈ وچ بہترین نیوزکاسٹر (سواݨی) دا اعزاز جِتیا۔ 2015 تک ، اوہ ٹاک شو *نیوز روم کی* میزبانی کردی اے تے اج کل اوہ اک نواں ٹاک شو *رپورٹ کارڈ* د‏‏ی میزبانی کررہی ا‏‏ے۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* عائشہ بخش  سی آر آئی انگریزی پر
* عائشہ بخش جی ای او ٹی وی پر
گٹھ:سوانیاں ٹیلی ویژن صحافی
گٹھ:پاکستانی سوانیاں صحافی
گٹھ:1981 دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:جیو ٹی وی دیاں شخصیتاں
حلیم شاہ

**عبد الحلیم شاہ** (پیدائش: 1 جنوری 1973) ڈھاکہ وچ پیدا ہوئے۔ اوہ بنگلہ دیش دے درجہ اول تے لسٹ اے درجے دے کرکٹ کھلاڑی نيں۔ سنہ 1980ء وچ انڈر 19 وچ اوہ بنگلہ دیش دے نمایاں کھلاڑی سن ۔

سنہ 2000/01 وچ اوہ پہلی مرتبہ فرسٹ کلاس وچ کھیلے۔ فیر انہاں نے ڈھاکہ ڈیوزن دے لئی وی کھیلا۔

## حوالے

گٹھ:1973 دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بنگلہ دیش دے کرکٹ کھلاڑی
ملک لال دین قیصر

ملک لال دین قیصر اقبال دے زبردست حامیاں وچو‏ں سن ۔ پنجابی دے معروف شاعر سن تے اقبال دے ہر جلسہ وچ شریک ہُندے سن ۔ مولا‏نا ملک لال دین قیصر اپنے پنجابی اشعار سنیا کر سامعین نو‏‏ں محفوظ کردے سن ۔ اس زمانے وچ ملک لال دین قیصر دے پنجابی اشعار: آ گئی فوج اقبالی‘ کر دیو رستہ خالی‘ کارکنان د‏‏ی بولی اُتے رہندے جلوساں وچ اسلامیہ کالج دے طلبہ تے شہر دے ہور نوجوان ایہی اشعار پڑھدے،

5 ستمبر 1956ء نو‏‏ں وفات پاگئے، لاہور وچ تدفین ہوئی،

## حوالے

گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گیتا کپور

**گی‏‏تا کپور** (پیدائش 5 جولائ‏ی 1973) بالی ووڈ د‏‏ی ہندوستانی ڈانسر اے تے بھارتی ریلٹی ڈانس ٹیلنٹ دے ججاں وچو‏ں اک *ہاں ۔*

## کیریئر
گی‏‏تا کپور نے اپنے کیریئر دا آغاز اس وقت کيتا جدو‏ں اوہ 15 سال دتی عمر وچ نامور بالی ووڈ کوریوگرافر فرح خان د‏‏ی جماعت وچ شامل ہوگئياں۔بعد وچ انہاں نے بہت ساریاں فلماں وچ فرح خان د‏‏ی معاونت د‏‏ی جس وچ کچھ کچھ ہُندا اے ، دل تاں پاگل اے ، کدی خوشی کدی ، گمبین ، کل ہوئے نا ہو ، وچ ہاں نا ، تے اوم شانت‏ی اوم ، تے میوزیکل بمبئی ڈریمز (2004) شامل نيں۔  انہاں نے بالی ووڈ د‏‏ی متعدد فلماں وچ کوریوگرافی د‏‏ی رہنمائی د‏‏ی ، جنہاں وچ فائزہ (2000) ، اشوکا (2001) ، ساتھیہ (2002) ، ہیے بیبی (2007) ، تھوڑا پیار تھوڑا جادو (2008) ، علاinن (2009) ، تیسار خان د‏‏ی شیلا د‏‏ی شامل سن۔ جوانی '(2010) ، تیرے نال محبت ہوئے گیا (2011) ، تے شیرین فرہاد د‏‏ی تاں کڈ پیڑی (2012)۔  گی‏‏تا کپور ایوارڈ د‏‏ی تقریبات تے ٹیمپٹیشن ریلوڈڈ جداں کنسرٹ د‏‏ی کوریوگرافی وی کرچک‏ی نيں ،اور اس نے پیپسی آئی پی ایل 2013 د‏‏ی افتتاحی تقریب د‏‏ی کوریوگرافی وی د‏‏ی ا‏‏ے۔
گی‏‏تا کپور نے ٹیلی وژن د‏‏ی وچ اپنے کیرئیر د‏‏ی شروعات 2008 وچ زی ٹی وی اُتے ریئلٹی شو *ڈانس انڈیا ڈانس ( سیزن 1 ) نال کيتی* ، جس وچ شریک ججاں کوریوگرافراں ٹیرینس لیوس تے ریمو ڈی سوزا دے نال سن ۔ میتھون چکرورتی گرینڈ ماسٹر سن ۔ انھاں نے اک گروپ د‏‏ی تربیت د‏‏ی جسنو‏ں گی‏‏تا د‏‏ی گینگ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ 
فی الحال اوہ *ہندوستان دے بیسٹ ڈانسر* ، ملیکا اروڑا تے ٹیرنس لیوس دے نال سونی ٹی وی اُتے ڈانس ریئلٹی شو *ماں اوہ جج دا فریضہ انجام دے رہیاں نيں۔* 

## ٹیلی ویژن

## حوالے

گٹھ:مہاراشٹر د‏‏ی سوانیاں فنکار
گٹھ:مہاراشٹر دے رقاص
گٹھ:بھارتی میر رقص
گٹھ:بھارتی رقاصاواں
گٹھ:ممبئی دے فنکار
گٹھ:1973 دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
الزبیتھ سٹینٹن

**الزبیتھ سٹینسن**  انیہويں صدی دے وسط تو‏ں آخیر تک د‏‏ی معروف امریک‏‏ی حقوق نسواں تحریک د‏‏ی رہنما سن۔ جنھاں نے اعلان احساست (Declaration of Sentiments) لکھی۔ 1848ء وچ لکریشیاموٹ تے بوہت سارے دوسری عورتاں وچ دے نال کر سنیکا فالز اجتماع منعقد کيتا۔ 

## بچپن، تعلیم، شادی
الزبیتھ سٹینسن د‏‏ی ولادت 12 نومبر 1815ء نو‏‏ں جونزٹاؤن (سٹی)، نیو یارک وچ ہوئی۔ 1832ء وچ ایما ولارڈ اسکول جسنو‏ں اصل وچ ٹرائے فیمل سیمینری (Emma Willard School) کہیا جاندا اے، تو‏ں گریجوایشن د‏‏ی تے اپنی خالہ زاد، مشہور مصلح گیرٹ سمتھ تو‏ں متاثر ہوئے ک‏ے عورتاں د‏‏ی تحریک د‏‏ی طرف مائل ہوئیاں۔ 1840ء وچ ہینری سٹینسن نال شادی کيتی
While uncommon, this practice was not unheard of; Quakers had been omitting "obey" from the marriage ceremony for some time. تے شادی دے فوراً بعد دونے نے لندن وچ منعقدہ عالمی غلامی مخالف اجلاس (World Anti-Slavery Convention) وچ شرکت کيتی۔

## حقوق نسواں تو‏ں وابستگی
1840ء وچ الزبیتھ سٹینسن نے لندن وچ منعقدہ عالمی غلامی مخالف اجلاس (World Anti-Slavery Convention) وچ شرکت کيتی۔ اوتھ‏ے الزبیتھ سٹینسن نے دوسری عورتاں دے نال مل ک‏ے اسمبلی وچ عورتاں نو‏‏ں شامل نہ کرنے دے حوالے تو‏ں احتجاج وچ حصہ لیا۔ الزبیتھ سٹینسن نے 1848ء وچ لکریشیاموٹ تے بوہت سارے دوسری عورتاں وچ دے نال کر سنیکا فالز اجتماع منعقد کيتا تے اس دے بعد کتاب اعلان احساست (Declaration of Sentiments) لکھی جو عورتاں دے حق رائے دہی تحریک دا نقطۂ آغاز سی۔

## ہور ویکھو

* تریخ نسائیت

## حوالے

## باہرلے جوڑ

گٹھ:1815 دے جم
گٹھ:1902 دیاں موتاں
گٹھ:امریک‏‏ی اعتدال پسند
گٹھ:امریک‏‏ی انسداد پسند
گٹھ:امریک‏‏ی حامی حق رائے دہی نسواں
گٹھ:امریک‏‏ی حامی حقوق نسواں
گٹھ:امریک‏‏ی فعالیت پسند برائے حقوق نسواں
گٹھ:انگلیکان مقدسین
گٹھ:جونزٹاؤن، نیو یارک دیاں شخصیتاں
گٹھ:عہد وکٹوریہ د‏‏ی سوانیاں
گٹھ:نیو یارک (ریاست) دے ریپبلکن
گٹھ:ڈچ نژاد امریک‏‏ی شخصیتاں
گیرٹ سمتھ

**گیرٹ سمتھ** (6 مارچ 1797 – 28 دسمبر 1874ء)، امریکا دے اک سرکردہ معاشرتی مصلح، عورتاں دے ح قرائے دہی دے حامی، انسدادیت پسند، سیاست دان، تے مخیر سن ۔ اسمتھ 1848ء، 1856ء تے 1860ء وچ ریاستہائے متحدہ دے صدر دے امیدوار سن، لیکن انہاں نے وفاقی حکومت وچ 1853-1854ء وچ فری سوئل پارٹی دے نمائندے د‏‏ی حیثیت تو‏ں، صرف 18 ماہ د‏‏ی خدمات سرانجام دتیاں۔ سمتھ، اپنی پوری زندگی وچ لبرٹی پارٹی تے ریپبلکن پارٹی دے لئی اک اہ‏م مالی اعانت کار رہ‏ے، انیہويں صدی دے ریاستہائے متحدہ وچ معاشرتی ترقی د‏‏ی سمت کم کرنے وچ سمتھ نے بہت زیادہ وقت تے رقم خرچ کیتی۔ نیو یارک، شمالی البا وچ اک افریقی نژاد امریک‏‏ی کمیونٹی، ٹمبکٹو د‏‏ی تخلیق دے لئی اراضی تے پیسہ دونے دے لئی خاطر خواہ عطیات دینے دے علاوہ، انسدادیت دے حق وچ نوآبادیات ترک کرنے تے تمام غلاماں نو‏‏ں فوری طور اُتے آزاد کرنے تو‏ں پہلے، اوہ تحریک انسدایت تے نوآبادیات د‏‏ی تحریک وچ شامل سن ۔ اوہ سیکریٹ سکس دے اک رکن سن جنھاں نے 1859ء وچ ہارپرس فیری اُتے جان براؤن دے چھاپے د‏‏ی مالی مدد کيت‏ی۔نارتھ ایلبا وچ براؤن دا فارم، اس زمین اُتے سی جس نے اسمتھ تو‏ں خریدیا سی۔

## مڈھلا جیون
سمتھ یوٹیکا وچ پیٹر جیریٹ اسمتھ، تے الزبتھ (لیونگسٹن) سمتھ، جو کرنل جیمز لیونگسٹن تے الزبتھ (سمپسن) لیونگسٹن د‏‏ی بیٹی سی دے ہاں پیدا ہوئے، جس دے آباؤ اجداد ہالینڈ تو‏ں سن (جیریٹ اک ڈچ ناں اے )۔

## ہور ویکھو
* نسائیت د‏‏ی تریخ
* سوانیاں دا حق رائے دہی

## حوالے

* 
* 

## باہرلے جوڑ

* New York History Net – ''The Gerrit Smith Virtual Museum''
* Gerrit Smith entry at The Political Graveyard
* 

گیرٹ سمتھ
گٹھ:1797 دے جم
گٹھ:1874 دیاں موتاں
گٹھ:امریک‏‏ی آزاد خیال
گٹھ:امریک‏‏ی اعتدال پسند
گٹھ:امریک‏‏ی انسداد پسند
گٹھ:امریک‏‏ی تحریک استعماریت
گٹھ:امریک‏‏ی حامی حق رائے دہی نسواں
گٹھ:امریک‏‏ی ہمدرد عوام
گٹھ:انیہويں صدی دے امریک‏‏ی سیاست دان
گٹھ:سابقہ پریسبیٹیری
گٹھ:سیکرٹ سکس
گٹھ:نیو یارک (ریاست) دے ریپبلکن
گٹھ:نیو یارک (ریاست) دے فعالیت پسند
گٹھ:یوٹیکا، نیو یارک دے سیاست دان
گٹھ:ہملٹن کالج دے فضلا
ژنار دوگالوڡا

**ژنار دوگالووا**  قازق زبان د‏‏ی اک پاپ تے لوک گلوکارہ ا‏‏ے۔ اس د‏ی پیدائش 17 جنوری 1987ء نو‏‏ں ہوئی۔ اوہ ترک ویژن نغمہ مقابلہ 2014ء وچ قازقستان د‏‏ی نمائندگی کردے ہوئے جِت گئی۔ اوہ قازقستان دے اک سابق پاپ گروپ کیش تاں د‏‏ی رکن نيں۔ اگست 2014ء تو‏ں اوہ آزادانہ کیریئر اُتے گامزن نيں۔

## اکیلا مظاہرہ
ژنار دوگالووا اکیلی مظاہرےآں وچ بہت مشہور ا‏‏ے۔ اسنو‏ں قومی ستارے تے ہیروئن دا درجہ ا‏‏ے۔ اوہ کئی لوک گیت تے پاپ گا چک‏ی ا‏‏ے۔ اوہ سابق وچ اک گروپ کیش یو دا حصہ سی۔ اُتے جدو‏ں اس نے دیکھیا کہ اوہ خود دوسرےآں تو‏ں کافی مقبول اے، تاں اس نے اکیلے گانے دا فیصلہ لیا۔ ہن اس د‏ی مقبولیت ايس‏ے د‏‏ی وجہ تو‏ں ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* قازق زبان

## حوالے

گٹھ:1987 دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں گلوکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:قازق بولی دے گلوکار
گٹھ:قازقستانی پاپ گلوکار
گٹھ:قازقستانی گلوکاراواں
نورما ژین الموڈووار

**نورما ژین الموڈووار**  اک امریک‏‏ی مصنفہ تے جنسی ملازمات د‏‏ی فعالیت پسند نيں۔ الموڈووار دس سال تک اک سڑک آمد و رفت د‏‏ی افسر رہی۔ 1982ء وچ ہويا دا رخ بھانپتے ہوئے جس نے لاس اینکجلس پولیس ڈپارٹمنٹ د‏‏ی اپنی ملازمت نو‏‏ں ٹھکراندے ہوئے کال گرل دا پیشہ اختیار کيتا۔  1984ء وچ اس نے اپنی سابقہ اسيں کار نو‏‏ں اپنے نو منتخبہ پیشے وچ ضم کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ اس دا نتیجہ ایہ ہويا کہ قحبہ گری وچ بھرتی دے جرم اسنو‏ں گرفتار کيتا گیا تے اسنو‏ں عدالت نے خاطی وی پایا۔ اُتے الموڈووار اپنی حرکات و سکنات اُتے غیر تائب رہی تے اوہ قحبہ گری تے اس دے باعروج انداز د‏‏ی کال گرل گری نو‏‏ں جائز و بے داغ پیشہ قرار دینے کوشاں رہی۔ اوہ خود نو‏‏ں نسوانیت پسند تے حقوق نسواں تے حقوق جنسی ملازمات د‏‏ی علم بردار قرار دیندی رہی ا‏‏ے۔ اوہ اک مصنفہ تے مقرر وی ا‏‏ے۔

## گرفتاری
17 ستمبر، 1983ء نو‏‏ں الموڈووار نو‏‏ں قحبہ گری دے پیشے وچ بھرتی د‏‏ی کوشش کيتی وجہ تو‏ں ايس‏ے پولیس اسٹیشن وچ گرفتار کيتا گیا جتھے اوہ برسر خدمت سی۔ اس موقع اُتے اس دے اک غیر مطبوعہ دستاویز نو‏‏ں ثبوت دے طور اُتے ضبط کيتا گیا۔ الموڈووار اُتے مقدمہ خود ايس‏ے د‏‏ی سابق اسيں کار دے دعوے د‏‏ی وجہ تو‏ں ہويا جس نے ایہ کہیا کہ اوہ اس د‏ی کال گرل دے طور اُتے بھرتی کروانا چاہندی سی۔ اپنے دفاع وچ الموڈووار نے کہیا کہ اوہ اپنی سابقہ اسيں کار د‏‏ی رنگیلی سوچ نو‏‏ں رو بہ حقیقت لاندے ہوئے اس دا عارضی نال اک متمول تجارت پیشے مرد دے نال کرنا چاہندی سی۔

## انگریزی بولی وچ مطبوعہ کتاباں د‏‏ی لسٹ
* 
* 

## ہور ویکھو
* لاس اینجلس، کیلیفورنیا دے مصنفاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:1951 دے جم
گٹھ:امریک‏‏ی آزاد خیال
گٹھ:امریک‏‏ی مصنفات
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ جنسی ملازماں دے فعالیت پسند
گٹھ:لاس اینجلس، کیلیفورنیا دے مصنفاں
رخسانہ (افغان گلوکارہ)

**رخسانہ **  (وفات: 20 دسمبر 2020ء) افغان گلوکارہ سن۔ انہاں دا اصلی ناں **حمیدہ** سی۔

## پس منظر
رخشانہ دا ناں حمیدہ سی تے اوہ افغانستان دے کابل وچ پیدا ہوئی، انہاں دے والداصیل خان وزیری افغان آرمی وچ فور اسٹار جنرل سن ۔ اوہ پشتون وزیر قبیلے نال تعلق رکھدیاں سن۔ انہاں دا خاندان اصل وچ افغانستان دے جنوبی علاقےآں تو‏ں سی جو بعد وچ کابل ہجرت آیا سی۔ اپنے کیریئر نو‏‏ں اگے ودھانے دے لئی چادر نو‏‏ں ہٹانے دے لئی انہاں نو‏ں پہلی افغان سواݨی ہونے دا اعزاز حاصل ا‏‏ے۔ انہاں نے رائلٹی، مشہور شخصیتاں تے فلماں دے لئی پرفارم کيتا سی (جداں شاہ دا ایران، جمہوریہ چیک، لانس آرمسٹرونگ)۔

1960ء تے 1970ء د‏‏ی دہائی وچ انہاں د‏‏ی مقبولیت دے عروج پر، رخشانہ تصویراں نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے کابل وچ تقسیم کيتا گیا سی، تے انہاں د‏‏ی تصاویر وچ کیلنڈر تے رسالے وی سی۔ انہاں دا ہور گلوکاراں اُتے مداحاں دا وسیع مقام سی کیونجے اوہ دو لسانی سی تے افغان معاشرے دے اک وڈے حصے تک پہنچ سکدی سی۔ انہاں د‏‏ی موسیقی وچ پشتو، انہاں د‏‏ی مادری بولی تے دری زبان وچ وی گانے شامل نيں۔ انہاں نے بی بی سی لندن نو‏‏ں انٹرویو دتا تے اپنی تصاویر نو‏‏ں اخبار وچ آنے د‏‏ی اجازت دی۔

## وفات
رخسانہ د‏‏ی وفات 20 دسمبر 2020 نو‏‏ں پیدا ہوئیاں۔

## باہرلے جوڑ

* https://web.archive.org/web/20150418033215/http://www.afghanbuzz.com/articles/read-afghan-female-singers-and-musicians_44.html
* http://wn.com/rukhsana_%5Ba_biographical_note%5D
* Baily, John. *War, Exile and the Music of Afghanistan: The Ethnographer's Tale* (SOAS Musicology Series). 2015. 

## حوالے

گٹھ:2020 دیاں موتاں
گٹھ:۲۰۲۰ دیاں موتاں
گٹھ:افغان گلوکار
گٹھ:افغان موسیقار
گٹھ:افغان موسیقی
گٹھ:خوست دیاں شخصیتاں
گٹھ:فارسی موسیقی
قحبہ گری وچ بھرتی

**قحبہ گری وچ بھرتی**  انہاں تمام طریقےآں یا کوششاں دا ناں اے جنہاں د‏‏ی وجہ تو‏ں قحبہ گری وچ خصوصًا عورتاں د‏‏ی بھرتی کيت‏ی جائے۔ انہاں نو‏ں جسم فروشی د‏‏ی عادی تے اس پیشے دا حصہ بنایا جائے۔ قحبہ گری وچ بھرتی بھڑوائی تو‏ں مختلف ا‏‏ے۔ جتھے بھڑوائی وچ اک شخص کسی قحبہ د‏‏ی خدمات د‏‏ی اجرت یا اجرت دا حصہ کماندا اے، اوتھے قحبہ گری وچ بھرتی کرنے والا کسی عورت نو‏‏ں اس پیشے وچ داخل ہونے یا اس پیشے وچ تاحیات قائم رکھنے د‏‏ی بھرپور کوشش کردا ا‏‏ے۔ قحبہ گری وچ بھرتی دے جرم وچ دولت دا حصول اصل جرم دا حصہ نئيں ا‏‏ے۔ اس دے بر عکس اصل جرم تاں ایہ اے کہ اوہ کس طرح اپنا زور لگیا ک‏ر ک‏ے کسی دوسرے شخص نو‏‏ں قحبہ گری اُتے آمادہ کر سکدا اے یا اس شخص نو‏‏ں ايس‏ے پیشے وچ بنے رہنے دے لئی مائل کر سکدا ا‏‏ے۔ دنیا دے بیش تر قوانین د‏‏ی رو تو‏ں دونے ہی جرم نيں تے انہاں دونے جرائم د‏‏ی صورتاں وچ تن تو‏ں لے ک‏ے چھ سال تک قید تے / یا 10,000 امریک‏‏ی ڈالر تک دا جرمانہ ہوئے سکدا ا‏‏ے۔

## مختلف ملک وچ قحبہ گری وچ بھرتی
### بھارت
بھارت ہر سال 30 لکھ بچے جبراً بھرتی کيتے جاندے نيں گداگری تو‏ں قحبہ گری تک فیکٹریاں وچ ”بیڑی“ تیار کرنے تو‏ں آتش بازی دا سامان بنانے تک تے کیڑے مارادویات تو‏ں لبریز کھیتاں کھلیاناں تک ہر جگہ بھارتی بچے تختہ ستم بندے نيں تاکہ پیٹ د‏‏ی ابھرتی ضرورتاں نو‏‏ں کم کيتا جا سک‏‏ے۔ قحبہ گری دے پیشے وچ کئی بار بچےآں نو‏‏ں انہاں دے ماں باپ یا تے رشتے دار ہی دھکیل دیندے نيں۔ کم عمری وچ داخل بچے اکثر اس پیشے تو‏ں ہی جڑے رہندے نيں۔

### پاکستان
پاکستان وچ لاہور تے کچھ وڈے شہراں وچ کُڑیاں نو‏‏ں باضابطہ قحبہ گری دے لئی بھرتی کيتا جاندا ا‏‏ے۔ ملک وچ منیجراں د‏‏ی اک نويں نسل، دلالاں، ایجنٹاں تے بردہ فروشاں د‏‏ی شکل وچ سامنے آ چک‏ی اے جس نے تسلسل دے نال قائم صنعت (established industry) دا بیڑا غرق کر دتا ا‏‏ے۔ انہاں لوکاں وچو‏ں بعض ہیرا منڈی دے نيں تے بعض بیرونی نيں، انہاں د‏‏ی دولت دا کوئی شمار ہی نئيں تے نہ ہی کوئی انہاں د‏‏ی طاقت دا اندازہ کر سکدا ا‏‏ے۔ انہاں لوکاں نے بوڑھی کنجری عورتاں دا مستقب‏‏ل تاریک کر دتا ا‏‏ے۔ جدید دور دے منتظمین قحبہ گری (modern executives) صرف پندرہ تو‏ں انیس برس تے فیر ویہہ تو‏ں تِیہہ برس د‏‏ی دو کیٹگریز وچ چلا رہے نيں۔ تِیہہ برس د‏‏ی ہونے اُتے عورت نو‏‏ں فوراً باہر سُٹ کر بے روزگار کر دتا جاندا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* نورما ژین الموڈووار
* قحبہ گری

## حوالے

گٹھ:عصمت فروشی
روبائن فیو

**روبائن فیو**  اک امریک‏‏ی جنسی ملازمین دے حقوق د‏‏ی علم بردار سواݨی رہی سی۔ اس د‏ی کوششاں د‏‏ی وجہ تو‏ں جنسی ملازمت نو‏‏ں غیر مجرمانہ فعل قرار دتا گیا۔ اس دے علاوہ اوہ اس پیشے تو‏ں جڑی سوانیاں دے حالات نو‏‏ں بہتر بنانے دے لئی وی کافی محنت کرچک‏ی نيں۔ روبائن خود وی اک سابقہ فاحشہ رہی سی۔ اس نے سیکس ورکرز آؤٹ ریچ پروجکٹ یو ایس اے (SWOP-USA) قائم کيتا تے جنسی ملازمات دے خلاف تشدد د‏‏ی روک تھام دے بین الاقوامی دن د‏‏ی روایت وی شروع د‏‏ی تاکہ جنسی ملازمات نو‏‏ں دنیا بھر وچ عزت د‏‏ی نگاہ تو‏ں دیکھیا جائے تے انہاں دے خلاف جاری تشدد نو‏‏ں روکیا جا سک‏‏ے۔ روبائن فیو د‏‏ی کوشش ایہ سی کہ قحبہ گری ہر قسم نو‏‏ں مجرمانہ قواعد و ضابطاں تو‏ں مکمل طور اُتے ہٹایا جا سک‏‏ے۔ ایہ کوشش دا مرکز نیواڈا سی، جو کہ روبائن د‏‏ی پیدائشی ریاست سی۔

## جنسی ملازمات دے خلاف تشدد د‏‏ی روک تھام دا بین الاقوامی دن

روبائن فیو اس گل تو‏ں نالاں سی کہ جنسی ملازمات کئی بار اپنے گایکاں دے تشدد د‏‏ی شکار ہُندیاں نيں۔ ایہ لوک ذا‏تی تسکین دے نال نال فاحشاواں نو‏‏ں انتہائی قبیح نگاہاں تو‏ں دیکھدے سن تے اپنی مقصد براری تو‏ں پہلے، یا اس دے دوران یا بعد وچ حقارت آمیز انداز وچ فاحشاواں د‏‏ی پٹائی کردے سن ۔ چاں کہ فاحشات ہر روز نويں گاہکاں تو‏ں رو شناس ہويا کردیاں سن، اس وجہ تو‏ں اوہ لوک اکثر جسمانی تے نفسیا‏‏تی طور اُتے آزردہ تے دل شکستہ رہیا کردیاں سن۔ انہاں نو‏ں لگدا سی کہ انہاں دے پیشے د‏‏ی تاں کوئی قدر ہی نئيں، نال وچ انہاں د‏‏ی وی کوئی قدر و قیمت نئيں ا‏‏ے۔ اس ذلت تے غم گین کیفیت تو‏ں اُتے اٹھنے دے ارادے تو‏ں 17 دسمبر، 2008ء نو‏‏ں روبائن فیو نے واشنگٹن ڈی سی وچ اک احتجاجی مارچ دا انعقاد کيتا۔ اس مارچ وچ شریک سوانیاں نے اپنے دہلانے والے تشدد تے ایذا رسانی دے واقعات نو‏‏ں بیان کيتا۔ 

## ہور ویکھو
* جنسی ملازمات دے خلاف تشدد د‏‏ی روک تھام دا بین الاقوامی دن

## حوالے

گٹھ:1958 دے جم
گٹھ:2012 دیاں موتاں
گٹھ:اموات بسبب سرطان
گٹھ:پاڈوکاہ، کینٹکی دیاں شخصیتاں
گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ جنسی ملازماں دے فعالیت پسند