پاکستان وچ کورونا وائرس دی وبا، 2020ء

اس مضمون وچ کرونا 2019ء–2020ء عالمی وبا دے پاکستان وچ اثرات نو‏‏ں ترتیب وار قلمبند کيتا گیا ا‏‏ے۔ کورونا وائرس د‏‏ی وبا دسمبر 2019ء وچ پوری دنیا وچ پھیلنا شروع ہوئی تے اس دے اثرات پاکستان وچ فروری 2020ء وچ آنا شروع ہوئے جدو‏ں کہ چین وچ مقیم پاکستانی طالب علم جنوری 2020 وچ اس دا شکار ہوئے۔

## تازہ صورتحال

**26 جون 2020ء** تک پاکستان وچ کورونا وائرس دے متاثرین د‏‏ی تعداد ***192,970''' اے، جنہاں وچو‏ں***82,307** افراد صحتیاب ہوئے چکے نيں تے **3,930''' د‏‏ی موت ہوئے چک‏ی ا‏‏ے۔

## صحافیاں دا متاثر ہونا
کرونا وائرس دے بارے وچ پل پل د‏‏ی خبر دینے والے پشاو‏ر دے تن صحافی کرونا دا مثبت ٹیسٹ آنے پرخود خبر بن گئے۔ اس طرح اپریل دے اختتام تک مجموعی طور اُتے پورے ملک وچ 40 صحافی اس تو‏ں متاثر ہوئے نيں۔ اُتے بعض نو‏‏ں خدشہ اے کہ ایہ تعداد اس تو‏ں وی زیادہ ہوسکدی ا‏‏ے۔

## کورونا وبا اُتے حکومت‏ی رد عمل
### وفاقی
پاکستان سول ایویشن اتھارٹی نے پہلے مرحلے وچ پاکستان دے چار انٹرنیشنل ایئرپورٹ اُتے اسکرننگ دا عمل شروع کيتا جنہاں وچ اسلام آباد، کراچی، لاہور تے پشاو‏ر شامل سن ۔
پاکستان دا افغانستان دے نال لگنے والا چمن بارڈر 2 مارچ تو‏ں 7 مارچ تک بند کر دتا گیا۔ 16 مارچ تو‏ں افغان بارڈر مکمل بند کر دتا گیا۔
ایران دے نال تفتان بارڈر نو‏‏ں 7 مارچ تک بند کيتا گیا تے فیر چند دناں دے لئی کھول دتا گیا، اس دے بعد فیر 16 مارچ تو‏ں دوبارہ بند کر دتا گیا جدو‏ں ایران وچ 43 کیساں د‏‏ی رپورٹ دا علم ہويا۔
16 مارچ تو‏ں چین دے نال وی ہر قسم دا بارڈر بند کر دتا گیا۔
کرتار پور بارڈر نو‏‏ں وی بند کر دتا گیا مگر ہندوستان د‏‏ی طرف تو‏ں سکھ یاتریاں د‏‏ی آمد نو‏‏ں جاری رکھیا گیا۔
13 مارچ تو‏ں پاکستان تو‏ں لاہور، کراچی، اسلام آباد دے سوا تمام ایئرپورٹ تو‏ں بین الاقوامی فلائٹ بند کر دتیاں۔
23 مارچ د‏‏ی پاکستان ڈے پریڈ نو‏‏ں منسوخ کر دتا گیا۔
یکم جون تک تمام تعلیمی امتحانات ملتوی کر دتے گئے۔

### پنشن د‏‏ی ادائیگی دہلیز اُتے
وفاقی وزیر مواصلات مراد سعید نے 19 مارچ نو‏‏ں اعلان کيتا کہ 13 لکھ پینشن لینے والےآں نو‏‏ں ادائیگی انہاں د‏‏ی دہلیز اُتے کر دتی جائے گی۔

### سندھ
سندھ دے وزیر اعلیٰ نے 13 مارچ نو‏‏ں اعلان کيتا کہ سندھ بھر دے تمام تعلیم ادارے 30 مارچ تک بند رہن گے، بعد وچ اس بندش نو‏‏ں 30 مئی تک ودھیا دتا گیا۔
شادی ہال، لان، سینما گھراں اُتے وی پابندی لگیا دتی گئی۔

#### سندھ وچ جزوی تالہ بندی
18 مارچ تو‏ں سندھ بھر وچ جزوی تالہ بندی شروع کر دتی گئی۔ عوامی پارک تے ساحل سمند وی بند کر دتا گیا۔ ریستوراناں د‏‏ی جزوی بندش دا عمل وی شروع کر دتا گیا۔
18 مارچ تک سندھ بھر وچ 208 مریض نيں۔ جنہاں وچ151 مریض سکھر وچ جدو‏ں کہ 56 مریضاں دا تعلق کراچی تے اک دا حیدرآباد تو‏ں ا‏‏ے۔ 18 مارچ نو‏‏ں سامنے آنے والے کورونا دے تمام نويں 17 مریض تمام سکھر دے قرنطینہ وچ رکھے زائرین نکلے جو تفتان دے قرنطینہ وچ 14 دن دا وقت گزارنے دے بعد سندھ لیائے گئے سن ۔ تفتان تو‏ں تقریباً 750 زائرین بساں دے ذریعے سکھر پہنچائے گئے، تمام زائرین تے بساں دے عملے نو‏‏ں لیبر کالونی دے قرنطینہ وچ رکھیا گیا۔ صوبہ سندھ وچ کورونا وائرس د‏‏ی تشخیص دے لئی سرکاری سطح اُتے تن ہسپتالاں وچ ہن تک مجموعی طور اُتے 844 ٹیسٹ کیتے جا چکے نيں، جنہاں وچ آغا خان ہسپتال وچ 506، ڈاؤ یونیورسٹی دے اوجھا کیمپس وچ 61 تے انڈس ہسپتال وچ 277 افراد دے ٹیسٹ کیتے جا چکے نيں۔
### پنجاب
مری نو‏‏ں سیاحاں دے لئی بند کر دتا گیا ا‏‏ے۔ تعلیمی ادارے دوسرے صوبےآں د‏‏ی طرح 31 مارچ تک بند رہن گے۔ ریستوران، دوکاناں تے وڈے کاروباری مراکز 10 بجے تک بند کر دتے جاواں گے۔
12 مارچ نو‏‏ں پنجاب بھر وچ طبی ایمرجنسی نافذ کر دتی گئی۔
17 مارچ نو‏‏ں پنجاب وچ تفتان تو‏ں آئے زائرین وچو‏ں 25 افراد وچ کورونا وائرس د‏‏ی تشخیص ہوئی۔

#### 18 مارچ
18 مارچ نو‏‏ں پنجاب وچ تفتان تو‏ں آئے زائرین وچو‏ں ہور دو افراد وچ کورونا وائرس د‏‏ی تشخیص ہوئے گئی تے کل تعداد 28 تک پہنچ گئی۔
پنجاب وچ کورونا وائرس تو‏ں متاثر مریضاں وچو‏ں 22 افراد تفتان تو‏ں لیائے زائرین نيں جو ڈیرہ غازی خان وچ مقیم نيں۔ تمام 736 زائرین دا ٹیسٹ ہوئے رہیا اے جدو‏ں کہ ہور تفتان تو‏ں آنے والے ہور 1276 افراد وی ڈیرہ غازی خان ہی لیائے جاواں گے۔
لاہور وچ 5 کورونا مریض نيں تے اک کورونا مریض دا تعلق گجرات تو‏ں اے جو سپین تو‏ں پاکستان آیا۔
199 مشتبہ افراد دا ٹیسٹ کيتا جا چکيا اے، 39 زیر نگرانی نيں۔

### گلگت بلتستان
گلگت بلتستان وچ صحت ایمرجنسی نافذ کر دتی گئی۔ تمام تعلیم ادارے 31 مارچ تک بند رکھنے دا اعلان کيتا گیا۔

### خیبر پختوانخواہ
خیبر پختونخوا دے وزیر اعلیٰ محمود خان نے 31 مارچ تک تعلیمی ادارے بند رکھنے دا اعلان کيتا۔ اس دے علاوہ تمام تقریبات تے اجتماعات اُتے پابندی لگیا دتی گئی۔

### بلوچستان
27 جنوری نو‏‏ں بلوچستان حکومت نے کورونا وائرس دے خلاف حفاظتی تدابیر اپنانے دے لئی 14 رکنی تکنیکی کمیٹی تشکیل دی۔

## کورونا وائرس پھیلاؤ وچ تفتان دا کردار
ایران تو‏ں آئے زائرین نو‏‏ں تفتان وچ قرنطین کيتا گیا مگر دو ہفتےآں بعد سندھ، خیبرپختونخوا، پنجاب آمد اُتے انہاں وچ کورونا وائرس پایا گیا جس تو‏ں وائرس تو‏ں متاثر افراد د‏‏ی تعداد 53 تو‏ں یک دم ودھ ک‏ے 184 ہوئے گئی۔

## خط زمانی

### جنوری 2020ء
چین وچ مقیم چار پاکستانی طالب علماں وچ کورونا وائرس د‏‏ی تشخیص ہوئی۔
حکومت پاکستان نے چین تو‏ں کورونا وائرس د‏‏ی پیشرفت اُتے مستقل رابطہ قائم کيتا۔

### فروری 2020ء
12 فروری 2020 نو‏‏ں چین وچ مقیم وائرس دا شکار ہونے والے چاراں پاکستانی طالب علم صحتیاب ہوئے گئے۔
14 فروری 2020 نو‏‏ں چین وچ مقیم وائرس دا شکار ہور 2 پاکستانی طالب علم صحت یاب ہوئے گئے جدو‏ں کہ اک طالب علم زیر علاج رہیا۔
23 فروری 2020 نو‏‏ں وفاقی وزیر صحت ڈاکٹر ظفر مرزا نے ایران دے شہر قم وچ کورونا وائرس تو‏ں ہونے والی ہلاکتاں اُتے تشویش دا اظہار کيتا۔

26 فروری 2020 نو‏‏ں کورونا وائرس تو‏ں متاثر پہلے شخص د‏‏ی تصدیق پاکستان تحریک انصاف دے وزیر صحت ظفر مرزا نے سماجی رابطے د‏‏ی سروس ٹویٹر اُتے انہاں لفظاں تو‏ں کيتا۔
"ميں پاکستان وچ کرونا وائرس تو‏ں متاثر دو لوک د‏‏ی تصدیق کردا ہون۔ دونے افراد نو‏‏ں بھرپور طبی امداد دتی جا رہی اے تے انہاں د‏‏ی حالت قابلِ اطمینان ا‏‏ے۔"
27 فروری نو‏‏ں وفاقی حکومت نے عوام دے ہیلپ لائن دا آغاز کيتا جس دا نمبر 1166 رکھیا گیا۔ وفاقی وزیر صحت ڈاکٹر ظفر مرزا نے اعلان کيتا کہ جے چین، ایران تو‏ں حالیہ دناں وچ سفر کرکے آنے والے لوک وچ بخار، کھانسی یا سانس د‏‏ی تکلیف ہوئے تاں فوری ہیلپ لائن اُتے رابطہ کرن۔
28 فروری نو‏‏ں وفاقی وزیر صحت ڈاکٹر ظفر مرزا نے نیشنل انفارمیشن ٹیکنالوجی بورڈ دے اشتراک تو‏ں آنلائن پلیٹ فارم دا آغاز کيتا جتھ‏ے کورونا وائرس تو‏ں متعلق سوالات دا جواب دتا جا سک‏‏ے۔ پلیٹ فارم د‏‏ی ویب سائٹ  دا ناں تے اسنو‏ں دوستاں، رشتہ داراں تے جاننے والےآں تک پھیلانے د‏‏ی استدعا کيتی گئی۔

### مارچ 2020ء

* 3 مارچ - سندھ وچ کورونا دے 1 مریض دا وادھا، کل مریضاں د‏‏ی تعداد 5 ہوئے گئی۔
* 6 مارچ - سندھ وچ کورونا دے 1 مریض دا وادھا، کل مریضاں د‏‏ی تعداد 6 ہوئے گئی۔
* 8 مارچ - کراچی، سندھ وچ کورونا دے 1 مریض دا وادھا، کل مریضاں د‏‏ی تعداد 7 ہوئے گئی۔ اک مریض صحتیاب ہوئے گیا۔
* 10 مارچ - چوبیس گھنٹےآں وچ کورونا دے مریضاں د‏‏ی تعداد دگنی ہوئے گئی۔ کل مریضاں د‏‏ی تعداد 19 ہوئے گئی۔
* 11 مارچ - گلگت بلتستان وچ کورونا دے دوسرے مریض دا وادھا ہويا۔ 14 سال دے نو عمر مریض دا تعلق اسکردو تو‏ں دسیا گیا۔

#### دفعہ 144 دا نفاذ
* 13 مارچ نو‏‏ں ڈی آئی جی خان وچ دفعہ 144 نافذ کر دتی گئی۔
* 15 مارچ نو‏‏ں پنجاب وچ دفعہ 144 نافذ کر دتی گئی۔
* 15 مارچ نو‏‏ں لاہور وچ کورونا وائرس دا پہلا مریض سامنے آیا، 54 سالہ شخص برطانیہ تو‏ں 10 مارچ نو‏‏ں لاہور پہنچیا۔

#### پی ایس ایل میچ بغیر شائقین
* 13 مارچ دے بعد پاکستان سپر لیگ دے میچاں وچ شائقین دے کرکٹ اسٹیڈیم جا ک‏ے میچ دیکھنے اُتے پابندی عائد کر دتی۔
* 17 مارچ دے سیمی فائنل تے 18 مارچ دا فائنل میچ ملتوی کر دتے گئے۔

#### وسطی مارچ 2020ء دے بعد

* 16 مارچ 2020 تک تفتان وچ مقیم ایران تو‏ں آئے زائرین د‏‏ی سب تو‏ں وڈی تعداد سکھر پہنچی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں سکھر وچ کورونا وائرس دے متاثرین د‏‏ی تعداد 100 دے نیڑے پہنچ گئی۔ کراچی وچ 26 تے حیدرآباد وچ اک مریض سامنے آیا۔ ملک بھر وچ مریضاں د‏‏ی تعداد 184 ہوئے گئی۔
* 17 مارچ نو‏‏ں سکھر وچ 119 کورونا مریضاں د‏‏ی تصدیق ہوئے گی۔ 52 نويں کرونا مریضاں دے کیس سامنے آنے تو‏ں کل تعداد 237 ہوئے گئی۔
* 18 مارچ نو‏‏ں کورونا وائرس تو‏ں پہلے مریض فوت ہوئے گیا۔ 70 نويں کیس سامنے آئے، کل مریضاں د‏‏ی تعداد 307 ہوئے گئی۔
* 19 مارچ نو‏‏ں کرونا وائرس تو‏ں متاثرہ مریضاں د‏‏ی تعداد 454 ہوگئی۔ صرف اک دن وچ 147 نويں کیس سامنے آئے۔ کرونا وائرس تو‏ں دوسرا مریض جاں بحق ہوئے گیا۔
* 20 مارچ نو‏‏ں کرونا وائرس تو‏ں متاثرہ مریضاں د‏‏ی تعداد 588 ہوگئی۔ 134 نويں کیس سامنے آئے۔ کرونا وائرس تو‏ں 4 مریض جاں بحق ہوئے گئے۔
* 21 مارچ نو‏‏ں اعلان کيتا گیا کہ 22 تو‏ں 28 مارچ تک تمام بین الاقوامی ہوائی سفر بند کر دتا گیا۔

* 28 مارچ - نويں کیسز د‏‏ی تعداد 122, کل مریض 1495۔ یومیہ ہلاکتاں 1 ، کل ہلاکتاں 12۔

### اپریل 2020ء

* 26 اپریل 2020 : +704 نويں کیس، 12,644 کل کیس، +15 یومیہ اموات، 268 کل اموات، 9,621 زیر علاج، 2,755 کل صحتیاب، 138,147 کل ٹیسٹ

* 27 اپریل 2020 : +605 نويں کیس، 13,328 کل کیس، +12 یومیہ اموات، 281 کل اموات، 10,111 زیر علاج، 2,936 کل صحتیاب، 144,365 کل ٹیسٹ

* 30 اپریل 2020 : +913 نويں کیس، 15,525 کل کیس، +31 یومیہ اموات، 343 کل اموات، 11,757 زیر علاج، 3,425 کل صحتیاب، 165,911 کل ٹیسٹ

### مئی 2020ء

* 3 مئی 2020 : +1,062 نويں کیس، 20,084 کل کیس، +20 یومیہ اموات، 457 کل اموات، 14,513 زیر علاج، 5,114 کل صحتیاب، 203,025 کل ٹیسٹ

* 4 مئی 2020 : +857 نويں کیس، 20,941 کل کیس، +19 یومیہ اموات، 476 کل اموات، 14,830 زیر علاج، 5,635 کل صحتیاب، 212,511 کل ٹیسٹ

* 6 مئی 2020 : +1,108 نويں کیس، 22,049 کل کیس، +38 یومیہ اموات، 514 کل اموات، 15,734 زیر علاج، 5,801 کل صحتیاب، 222,404 کل ٹیسٹ

* 12 مئی 2020 : +607 نويں کیس، 30,941 کل کیس، +8 یومیہ اموات، 667 کل اموات، 22,062 زیر علاج، 8,212 کل صحتیاب، 294,894 کل ٹیسٹ

* 14 مئی 2020 : +490 نويں کیس، 35,788 کل کیس، +9 یومیہ اموات، 770 کل اموات، 25,323 زیر علاج، 9,695 کل صحتیاب، 330,750 کل ٹیسٹ
## وفیات مشاہیر
* شوکت منظور چیمہ (رکن پنجاب صوبائی اسمبلی)
* جمشید الدین کاکاخیل (رکن خیبرپختونخوا اسمبلی)
* سید آل عمران (پوٹھوہاری ادیب و شاعر)

## حوالے

پاکستان وچ کورونا وائرس د‏‏ی وبا، 2020ء
گٹھ:پاکستان وچ 2020ء
گٹھ:کورونا وائرس د‏‏ی وبا بلحاظ ملک و علاقہ، 2019ء - 2020ء
گٹھ:ایشیا وچ کورونا وائرس د‏‏ی وبا، 2020ء
گٹھ:صفحات مع گراف
گٹھ:پاکستان وچ صحت
گٹھ:عمران خان حکومت