open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
عیسی ابو عیسی

**عیسی عبدالسلام ابو عیسی**  (  ؛ 20 ستمبر 1955 وچ پیدا ہويا) قطر نال تعلق رکھنے والا اک کاروباری ا‏‏ے۔ اوہ سلام انٹرنیشنل انویسٹمنٹ لمیٹڈ دے چیئرمین تے چیف ایکزیکیٹو آفیسر نيں۔ قطر د‏‏ی سب تو‏ں وڈی تے سب تو‏ں بہترین کمپنیاں وچو‏ں اک دے سربراہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، جو چھ دہائیاں د‏‏ی ورثہ دے حامل اے ، ، سلام د‏‏ی تبدیلی  د‏‏ی حیثیت تو‏ں قطر دے اک وڈے خاندانی ملکیت والے کاروبار نو‏‏ں عوامی حصص وچ بدلنے وچ شامل ہوئے کمپنی جو مقامی طور اُتے تے مشرق وسطی دے دونے علاقےآں وچ کم کردی ا‏‏ے۔

سلام انٹرنیشنل انویسٹمنٹ لمیٹڈ اس خطے د‏‏ی سب تو‏ں مشہور کمپنیاں وچو‏ں اک اے تے دوحہ سیکیورٹیز مارکیٹ وچ درج اک عوامی قطری شیئر ہولڈنگ کمپنی ا‏‏ے۔ اسنو‏ں حال ہی وچ مشرق وسطی دے خطے وچ فوربس مشرق وسطی د‏‏ی ٹاپ 200 کمپنیاں وچو‏ں اک طور اُتے ووٹ دتا گیا ا‏‏ے۔

کالج دے فورا بعد ہی ، عیسیٰ ابو-عيسہ نے ٹیکنالوجی تے مواصلات ، تعمیرات و ترقی ، لگژری تے صارفین د‏‏ی مصنوعات ، توانائی تے صنعت ، تے سرمایہ کاری تے ریل اسٹیٹ دے شعبےآں وچ 33 کاروباری یونٹاں اُتے کم کرنے والی اپنی کمپنی د‏‏ی متنوع سرمایہ کاری د‏‏ی نگرانی کرنا شروع کردتی۔  سلام انٹرنیشنل انویسٹمنٹ لمیٹڈ د‏‏ی کاروائیاں قطر ، متحدہ عرب امارات ، فلسطین ، کویت ، سعودی عرب ، عمان ، بحرین ، اردن ، لبنان تے شام وچ پھیلی ہوئی ہاں ۔

## ممبر شپ تے ایسوسی ایشن
بین الاقوامی محاذ اُتے ، اوہ عالمی اقتصادی فورم  تے عرب بزنس کونسل وچ رکنیت رکھدے نيں۔ عربی بزنس قطر پاور لسٹ 2012 وچ عیسیٰ ابو ایسکا 43ويں  نمبر اُتے ا‏‏ے۔

سلام انٹرنیشنل انویسٹمنٹ لمیٹڈ تے سلام بؤیان دے بورڈ آف ڈائریکٹرز دے چیئرمین ہونے دے علاوہ ،  اوہ  قطری بزنس مین ایسوسی ایشن دے سیکریٹری جنرل دے علاوہ  اک اہ‏م غیر سرکاری تنظیم اہ‏م کردار ادا کررہے نيں۔ قطر د‏‏ی کاروباری برادری د‏‏ی خدمت کرنے تے قطر د‏‏ی تجارتی پروفائل نو‏‏ں بین الاقوامی سطح اُتے بلند کرنے وچ ۔

عیسیٰ ابو عیسی ، ال شقاب ایکوسٹرین اکیڈمی قطر دے بورڈ آف ٹرسٹی دے ممبر تے فلسطین انویسٹمنٹ بینک ، اموال انویسٹ وچ لبنان دے سریین رئیل اسٹیٹ دے وائس چیئرمین دے بورڈ آف ڈائریکٹرز دے ممبر نيں تے حال ہی وچ اوہ شریک د‏‏ی حیثیت تو‏ں تعینات ہوئے نيں۔ ترکی-قطری بزنس کونسل د‏‏ی تشکیل۔

انہاں نو‏ں حال ہی وچ سلام انٹرنیشنل دے بورڈ آف ڈائریکٹرز وچ شامل ہونے دے لئی دوبارہ منتخب کيتا گیا سی۔ 

## تعلیم
ابو عیسی نے کیلیفورنیا ، ریاستہائے متحدہ دے سان ڈیاگو وچ واقع ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی بین الاقوامی یونیورسٹی تو‏ں بزنس ایڈمنسٹریشن وچ بیچلر آف سائنس د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔

## پریس
2009 وچ ، اس دا عرب میڈیا ٹی وی دے میزبان تے پروڈیوسر ریکارڈو کرم نے انٹرویو لیا۔ 

وہ 2011 تکریم عرب اچیومنٹ ایوارڈ وچ مہمان اسپیکر وی رہ‏‏ے۔ 

## سلام انٹرنیشنل انویسٹمنٹ لمیٹڈ (سی آئی ایل)
ابو عیسیٰ د‏‏ی قیادت وچ ، ایس آئی ایل نے بہت زیادہ ترقی تے ترقی دا تجربہ کيتا ا‏‏ے۔ 2006 وچ ، سرمایہ تے اضافے دے عروج د‏‏ی وجہ تو‏ں ، کمپنی نے لوسل وچ آفس د‏‏ی نويں عمارتاں تے ٹاور بنانے دا منصوبہ بنایا۔

2009 وچ ، سی آئی ایل نے پرل قطر وچ جمنا ٹاور د‏‏ی عمارت وچ حصہ لینے دا منصوبہ بنایا۔

کمپنی نے حال ہی وچ لبنان وچ 30 ملین ڈالر دے نال دوسرے حصص یافتگان دے نال نواں سرمایہ کاری بینک قائم کرنے دا منصوبہ بنایا اے &nbsp; ۔ 

## حوالے

گٹھ:قطری کاروباری شخصیتاں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1955 دے جم
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
سمیرا تزین

سمیرا **تزین** ( اردو : تزین) اک کینیڈا وچ مقیم پاکستانی فنکار اے جو عصر حاضر وچ چھوٹے فن وچ مہارت رکھدی ا‏‏ے۔  نیشنل کالج آف آرٹس دی طلائی تمغہ جیتنے والی تازین نے ملکہ الزبتھ دوم (1997) ، پاکستانی صدر پرویز مشرف (2006) تے اردن د‏‏ی ملکہ رانیہ سمیت دنیا دے مختلف بااثر شخصیتاں نو‏‏ں اپنا کم پیش کيتا ا‏‏ے۔ 
## تعلیم
حیدرآباد وچ ابتدائی تعلیم دے بعد ، تزین نے چھوٹے پینٹنگ وچ مہارت حاصل کردے ہوئے ، لاہور وچ نیشنل کالج آف آرٹس (این سی اے) تو‏ں فائن آرٹس بیچلر کيتا۔ این سی اے وچ ، اس نے شاندار طالب علم دے لئی طلائی تمغہ تے منیچر پینٹنگ دے لئی حاجی محمد شریف ایوارڈ حاصل کيتا۔ 

## کیریئر
روايتی گولڈنگ تکنیک دے ماسٹر دے ناں تو‏ں مشہور ، تزین نے ٹورنٹو دے آغا خان میوزیم تے مسیسوگا دے آرٹ گیلری وچ ادارےآں سمیت مختلف ورکشاپس دا انعقاد کيتا۔  تزین د‏‏ی سولو نمائشاں دے نال نال منتخبہ گروپ نمائشاں پوری دنیا وچ ہوئیاں جنہاں وچ نیویارک سٹی ، لندن ، عمان ، میلان ، مسیسوگا ، ڈھاکا ، لاہور تے کراچی شامل نيں۔ اوہ انڈس ویلی اسکول آف آرٹ اینڈ آرکیٹیکچر ، کراچی وچ 2005 تو‏ں 2012 تک منیچر پینٹنگ دے شعبہ وچ اسسٹنٹ پروفیسر د‏‏ی حیثیت تو‏ں پڑھادیاں سن۔  ہور قابل ذکر شراکتاں وچ گل احمد ٹیکسٹائل دے لئی کلر کنسلٹنٹ تے ٹیکسٹائل ڈیزائنر د‏‏ی حیثیت تو‏ں انہاں دا کردار ، کراچی وچ آکسفورڈ یونیورسٹی پریس دے مصور تے سندھ دے گورنر ہاؤس دے لئے نقشیاں د‏‏ی تیاری شامل نيں۔

## مذی دیکھو

* معاصر فن
* نیشنل کالج آف آرٹس

## حوالے

گٹھ:پاکستانی خواتین فنکار
گٹھ:کینیڈا نو‏‏ں پاکستانی تارکین وطن
گٹھ:پاکستانی معاصر فنکار
گٹھ:فضلا قومی کالج برائے فنون
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1973 دے جم
ندا راشد ڈار

ندا راشد ڈار  نو‏‏ں ندا ڈار دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے  اوہ 2 جنوری 1987  گجرانوالا  وچ پیدا ہوئیاں۔ان دا شمار معروف بین الاقوامی کرکٹر وچ ہُندا اے ۔ نِدا ڈار نے آئرلینڈ دے خلاف 6 اکتوبر 2010 نو‏‏ں جنوبی افریقہ دے پوٹچسٹروم وچ اک روزہ بین الاقوامی میچ تو‏ں اپنے کیرئیر آغاز کیا تے ايس‏ے میچ تو‏ں اپنے جارحانہ انداز د‏‏ی وجہ تو‏ں مقبولیت حاصل کيتی۔ انہاں نے 6 مئی 2010 نو‏‏ں سری لنکا دے خلاف سینٹ کٹس دے باسٹیری وچ ویمنز ٹوئنٹی 20 انٹرنیشنل (WT20I) کیریئر د‏‏ی ابتدا کیتی۔ انہاں نو‏ں 2010 وچ چین وچ ہونے والے ایشین گیمز وچ کھیلنے دے لئی منتخب کيتا گیا سی۔ 6 جون 2018 نو‏‏ں سری لنکا دے خلاف 2018 ویمنز ٹوئنٹی 20 ایشیاء کپ میچ دے دوران انھاں نے ڈبلیو ٹی ٹونٹی وچ اک پاکستانی خاتون د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنی پہلی پنج وکٹاں لاں تے بہترین بولنگ دا اعزاز حاصل کيتا۔  انہاں نے پنج میچاں وچ گیارہ آؤٹ کرنے دے نال نال پاکستان دے لئی سب تو‏ں زیادہ وکٹ لینے والے کھلاڑی دے طور اُتے ٹورنامنٹ ختم کيتا۔  انہاں د‏‏ی بالنگ نو‏‏ں بہت زیادہ پزیرائی ملی۔

اکتوبر 2018 وچ انھاں ویسٹ انڈیز وچ 2018 آئی سی سی ویمن ورلڈ ٹی ٹوئنٹی ٹورنامنٹ دے لئی پاکستانی ٹیم وچ شامل کيتا گیا تھا ٹورنامنٹ دے اختتام دے بعد انہاں نو‏ں انٹرنیشنل کرکٹ کونسل (آئی سی سی) نے ٹیم وچ اسٹینڈ آؤٹ پلیئر دے طور اُتے نامزد کيتا۔  جنوری 2020 وچ انھاں آسٹریلیا وچ ہونے والے 2020 آئی سی سی ویمن ٹی 20 ورلڈ کپ دے لئی پاکستانی ٹیم وچ شامل کيتا گیا۔ انگلینڈ دے خلاف پاکستان دے میچ وچ ، اوہ اپنے 100 واں ڈبلیو ٹی 20 میچ وچ کھیلاں 

#### لیڈی بوم بوم
نِدا راشد ڈار دا عرفی ناں ، "لیڈی بوم بوم" اے جو انہاں د‏‏ی بیٹنگ فائر پاور د‏‏ی طرف اشارہ ا‏‏ے۔ 

## حوالے

گٹھ:1987 دے جم
گٹھ:2010ء ایشیائی کھیلاں وچ شریک کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:ایشیائی کھیل 2010ء وچ تمغا یافتگان
گٹھ:ایشیائی کھیل 2014ء وچ تمغا یافتگان
گٹھ:ایشیائی کھیلاں وچ کرکٹ وچ تمغا یافتگان
گٹھ:ایشیائی کھیلاں وچ طلائی تمغا یافتگان پاکستانی
گٹھ:ایشین گیمز
گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:بین الاقوامی کرکٹر
گٹھ:پاکستان دیاں عورتاں اک روزہ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:پاکستان دیاں عورتاں عالمی ٹوئنٹی/20 کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:پاکستانی خواتین کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:لیڈی بوم بوم
گٹھ:ویمنز T20
گٹھ:تیز رفتار بیٹنگ
پنجاب پولیس (پاکستان)

پنجاب پولیس  پنجاب د‏‏ا محکما پولیس ا‏‏ے ۔ پنجاب پولیس دفتر تے ٹھاݨے پنجاب دے مختلف شہراں وچ قائم کیتے گئے نيں ۔ ایہدا ہیڈکوارٹر لہور وچ ا‏‏ے ۔ فیر ضلع، تحصیل دے مراکز قائم کیتے گئے نيں تحصیل توں بعد تھاݨے تے چوکیاں قائم کيتیاں گئیاں نيں ۔

## پنجاب پولیس دیاں ونڈاں

* پنجاب سیف سِٹی اتھارٹی (PSCA)
* کاونٹر ٹیرر اِزم ڈیپارٹمنٹ (CTD)
* کریمینل اِنویسٹی گیشن ایجنسی (CIA)
* سپیشل پروٹیکشن یونٹ (SPU)
* پنجاب ایلیٹ فورس
* پنجاب باونڈری فورس
* پنجاب رِڡر پولیس
* پنجاب ٹریفک پولیس
* پنجاب ہائی ڡے پٹرول
* پنجاب ڈولفن فورس
* پنجاب کانسٹیبلری

## پنجاب پولیس دے کھیتر

*سینٹرل پولیس آفس (سی پی او)
*پولیس ریجنز
*انویسٹی گیشن برانچ
*سپیشل برانچ
*ٹیلی کمیونیکیشن برانچ
*اوپریشن برانچ

## حوالے

گٹھ:حکومت پنجاب
گٹھ:پنجاب دے سرکاری محکمے
بھارتی مسلح افواج

**بھارتی مسلح افواج**  بھارت د‏‏ی رسمی فوج اے جو تن پروفیشنل  خدمات اُتے مشتمل اے: بھارتی فوج، بھارتی بحریہ تے بھارتی فضائیہ۔
بھارت دا صدر بھارتی مسلح افواج (عسکریہ بھارت) دا سپریم کمانڈر ا‏‏ے۔ بھارتی مسلح افواج بھارتی حکومت کیت‏‏ی وزارت دفاع (ایم او ڈی) دے زیر انتظام نيں۔اس دے پاس دنیا دا تیسرا سب تو‏ں وڈا دفاعی بجٹ وی ا‏‏ے۔
## جائزہ

## مورتاں

Image:India Para2.jpg|
Image:Indian Navy rescue boat belonging to INS Ranvijay (D55) during Exercise INDRA 2014.jpg|
File:Indian Ministry of Defence-1.jpg|نويں دہلی ساؤتھ بلاک وچ واقع وزارت دفاع دا صدر دفتر



## ہور ویکھو
*

## حوالے

گٹھ:حکومت ہند
گٹھ:افواج بھارت
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
ماریہ موٹن

ماریہ موٹن اک پاکستانی امریکی نژاد خوبصورت خاتون نيں جو مس پاکستان ورلڈ 2006 وچ 4 رنر رہیاں۔ ماریہ پاکستان دے شہر کراچی وچ پیدا ہوئیاں۔ پنج سال د‏‏ی عمر وچ اوہ اپنے اہل خانہ دے نال امریکا چلی گئياں تے اس وقت تو‏ں اوہ امریکا وچ مقیم نيں۔ ماریہ موٹن نے یونیورسٹی آف ہیوسٹن تو‏ں ہوٹل مینجمنٹ وچ ڈگری حاصل کيتی۔ ماریہ موتن د‏‏ی شادی اک امریکی نال ہوئی اے تے اوہ ٹیکساس دے شہر ہیوسٹن وچ رہائش پذیر نيں۔

### عالمی حسن دے مقابلے
مس پاکستان ورلڈ  اے وچ ٹاپ 5 رکھنے دے بعد مس پاکستان ورلڈ آرگنائزیشن نے ماریہ موتن نو‏‏ں 2006 وچ مس ٹورازم کوئین انٹرنیشنل پیجینٹ وچ پاکستان د‏‏ی نمائندگی کرنے دے لئی بھیجیا ، جتھے انھاں نے 87 ہور مدمقابلاں وچ مس چیریٹی دا ٹائٹل جِتیا۔ اس سال دے آخر وچ ، انھاں نے مس یونیورس دے مس بیکنی مقابلےماں حصہ لیا جو بیہائی ، چین وچ منعقد ہويا۔ اس تو‏ں پاکستان تے پوری دنیا وچ مسلم کمیونٹی وچ غم و غصہ پایا گیا۔ ایہ پہلا موقع سی جدو‏ں کسی پاکستانی لڑکی نے اسلامی قوم د‏‏ی نمائندگی کرنے دے باوجود کسی بیکنی پیجینٹ  وچ حصہ لیا۔ اس تنازعہ د‏‏ی وجہ تو‏ں ، ماریہ موٹن نے پوری نشست وچ سب تو‏ں زیادہ فوٹو گرافر تے انٹرویو لینے والے مدمقابل ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں بہترین انہاں میڈیا / مس پریس دا اعزاز جِتیا۔  ماریہ موٹن اس دے بعد کچھ دوسرے بین الاقوامی مقابلیاں وچ وی پاکستان د‏‏ی نمائندگی کردی رہیاں 

### تنازعہ
2006 وچ ماریہ موٹن اُتے پاکستان دے سرکاری عہدیداراں د‏‏ی طرف تو‏ں مس پاکستان بکنی دا لقب استعمال کرنے اُتے تنقید ہوئی۔ ایہ پہلا موقع سی جدو‏ں کسی پاکستانی لڑکی نے قدامت پسند اسلامی قوم د‏‏ی روايتی رکاوٹاں اُتے قابو پانے دے لئی بین الاقوامی بیکنی دے مقابلے وچ حصہ لیا سی۔ میڈیا وچ جدو‏ں انہاں نے بیسٹ انہاں جِت لیا تاں مسلم رہنماواں نے غم و غصے دا اظہار کيتا۔  ماریہ دے تنازعہ نے انہاں نو‏ں سیکسی ساؤتھ ایشین گرلز 2007 کیلنڈر دے سرورق  اُتے اتارا۔ 

## حوالے

گٹھ:1984 دے جم
گٹھ:۱۹۸۴ دے جم
گٹھ:اسلام مخالف واقعے
گٹھ:امریدیاں عورتاں ماڈلز
گٹھ:امریکی فاتحین مقابلہ حسن
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بہترین انہاں میڈیا
گٹھ:پاکستانی امریکی نژاد
گٹھ:پاکستانی ماڈل خواتین
گٹھ:پاکستانی ماڈل سوانیاں
گٹھ:ریاستہائے متحدہ نو‏‏ں پاکستانی تارکین وطن
گٹھ:سیکسی ساؤتھ ایشین گرلز
گٹھ:مس پاکستان ورلڈ
گٹھ:مس پاکستان ورلڈ آرگنائزیشن
گٹھ:مس چیریٹی
گٹھ:مس یونیورس دے مقابلے
گٹھ:یونیورسٹی آف ہیوسٹن
گٹھ:ہوٹل مینجمنٹ
بھارتی بحریہ

**بھارتی بحریہ** بھارتی مسلح افواج د‏‏ی بحری برانچ ا‏‏ے۔ اس دا قیام 1947ء وچ عمل وچ آیا۔ اس دے پاس 67,000 سپاہی نيں۔ تے 170 جہاز جدو‏ں کہ 250 ہوائی جہاز نيں۔ نیوی بلو تے سفید رنگ اس دے رنگ نيں۔

ہندوستانی بحریہ (انگریزی: Indian Navy) ہندوستانی فوج دا اک سمندری بازو اے ، جو 5800 سال د‏‏ی اپنی شاندار تریخ دے نال ، نہ صرف ہندوستانی سمندری حدود دا محافظ اے بلکہ ہندوستانی رہتل و سبھیاچار دا وی محافظ ا‏‏ے۔ 55،000 بحری جہازاں تو‏ں آراستہ ، دنیا د‏‏ی پنجواں سب تو‏ں وڈی بحریہ فوجی مشقاں وچ وی شامل اے ، جو دنیا دے دوسرے وڈے اتحادیاں دے نال ، واضح طور اُتے ہندوستانی سرحد د‏‏ی سلامتی دا تحفظ کردی ا‏‏ے۔ ایہ پچھلے کچھ سالاں وچ مسلسل جدید کاری د‏‏ی اپنی کوششاں دے ذریعہ دنیا د‏‏ی اک وڈی طاقت نو‏‏ں کامیاب بنانے دے ہندوستان دے عزائم نو‏‏ں اگے ودھانے د‏‏ی سمت ا‏‏ے۔

ایڈمرل سنیل لنبہ جون 2014 تو‏ں ہندوستان دے چیف آف نیول اسٹاف نيں۔ بھارت دے موجودہ بحری صدر 31 مئی 2019 تو‏ں ایڈمرل کرمبیر سنگھ نيں۔

ہندوستانی بحریہ 1612 AD وچ ، انڈین میرین نو‏‏ں ایسٹ انڈیا کمپنی د‏‏ی ورکنگ فورس دے طور اُتے منظم کيتا گیا سی۔ 1685 ء وچ اس دا ناں "بمبئی میرین" رکھیا گیا ، جو 1830 ء تک جاری رہیا۔ 8 ستمبر 1934 نو‏‏ں ، ہندوستانی قانون ساز کونسل نے انڈین نیول ڈسپلن لائن ایکٹ منظور کيتا تے رائل انڈین نیوی سامنے آیا۔ دوسری جنگ عظیم دے وقت ، بحریہ وچ توسیع ہوئی تے افسران تے جواناں د‏‏ی تعداد 2 ہزار تو‏ں ودھ ک‏ے 30،000 ہوگئی تے بیڑے وچ جدید بحری جہازاں د‏‏ی تعداد وچ وادھا ہونا شروع ہويا۔

بھارتی صدر بھارتی بحریہ دا کمانڈر انچیف ہُندا ا‏‏ے۔ بھارتی بحریہ دا موجودہ چیف آف نیول اسٹاف نرمال کمار ورما ا‏‏ے۔ بھارتی بحریہ پاکستان دے نال 3 جنگاں وچ حصہ لے چک‏ی ا‏‏ے۔

## آزادی دے بعد
آزادی دے وقت ، ہندوستانی بحریہ دا ناں صرف رکھیا گیا سی۔ تقسیم د‏‏ی شرائط دے مطابق فوج دا اک تہائی حصہ پاکستان گیا۔ انتہائی اہمیت دے حامل بحریہ دے کچھ ادارےآں دا تعلق وی پاکستان تو‏ں سی۔ ہندوستانی حکومت نے فوری طور اُتے بحریہ نو‏‏ں ودھانے دا منصوبہ بنایا تے اک سال گزرنے تو‏ں پہلے ہی برطانیہ تو‏ں 7،030 ٹن دا اک کروزر "دہلی" خریدا۔ فیر تباہ کن "راجپوت" ، "رانا" ، "رنجیت" ، "گوداوری" ، "گنگا" تے "گمدی" خریدے گئے۔ اس دے بعد ، اٹھ ہزار ٹن دا کروزر خریدیا گیا۔ اس دا ناں "میسور" رکھیا گیا سی۔ 1964 تک ، ہندوستانی بیڑے وچ ہوائی جہاز کیریئر ، "وکرانت" (بحریہ دا جھنڈا) ، کروزر "دہلی" تے "میسور" ، دو ڈسٹرائر اسکواڈرن تے متعدد فریگیٹ اسکواڈرن شامل سن ، جنہاں وچ جدید ترین آبدوزاں تے ہوائی جہازاں دے کچھ فریگیٹس شامل سن ۔ "برہما پتر" ، "ویاس" ، "بیتوا" ، "کھوکھری ،" "صابر" ، "تلور" تے "تریشول" نويں فریگیٹس نيں ، جو خاص طور اُتے تعمیر کیتے گئے نيں۔ "کاویری" ، "کرشنا" تے "تیر" تربیت وچ استعمال ہونے والے پرانے فرگیٹ نيں۔ "کونکن" ، "کاروار" ، "کاکینڈا" "کنانور" ، "کڈلور" ، "بیسن" تے "بیملیپٹم" تو‏ں دوبارہ دستکاری دے تن اسکواڈرن تیار کیتے گئے نيں۔ چھوٹے بحری جہازاں د‏‏ی بحری بحری جہاز دا کم شروع ہوچکيا اے تے تن ساگرمکھ دفاعی کشتیاں ، "اجے" ، "اکشے" تے "ابھے" تے فیری "دھروواک" تیار کيتی گئیاں نيں۔ ہندوستانی بحریہ دے کوچین ، لوناوالا ، تے جام نگر وچ تربيت‏ی ادارے نيں۔ آئی این ایس اریانت بھارت د‏‏ی ایٹمی طاقت د‏‏ی سب میرین ا‏‏ے۔

بھارتی بحریہ
گٹھ:افواج بھارت
گٹھ:صفحات مع شکستہ حوالے (غیر موجود حوالہ)
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:بھارتی فوج
منظور مینگل

مولا‏نا ڈاکٹر **منظور احمد مینگل** شیخ الحدیث جامعہ دارالعلوم کراچی, دیوبندی مکتبہ فکر تو‏ں وابستہ پاکستانی عالم نيں. اوہ 1962ء وچ خضدار وچ پیدا ہوے.مناظر اسلام وی اے .ازصابراورکزئی

## تعلیم تے کیریئر
مولا‏نا منظور احمد مینگل نے اپنی ابتدائی تعلیم اک سرکاری اسکول تو‏ں حاصل کيتی۔ فیر اس نے 1973 وچ اپنے پنڈ دے مدرس‏ے وچ داخلہ لیا۔ قرآن پاک د‏‏ی تکمیل دے بعد انہاں نے 1979 وچ ٹنڈو محمد خان دا سفر کيتا تے مدرسہ دارالعلوم محمدیہ وچ داخلہ لیا۔ بعد وچ انہاں نے جامعہ فاروقیہ کراچی (ملک دے ممتاز تے مشہور مدرسہ) وچ داخلہ لیا۔ فیر اوہ میدان احادیث تو‏ں وابستہ رہیا۔ اوہ جامعہ فاروقیہ وچ 28 سال تو‏ں بطور امام فرائض انجام دیے۔ اس مدت دے دوران اس نے فرض نمازاں وچ 28 مرتبہ قرآن مجید ختم کيتا۔ انہاں نے مختصر وقت (دو ماہ) وچ مفتی نظام الدین د‏‏ی نگرانی وچ ٹنڈو جام یونیورسٹی تو‏ں 1992 پی ایچ ڈی مکمل کیتی۔ انہاں نے صحیح بخاری حفظ کيتا (سب تو‏ں وڈی کتاب اے ) سعودی عرب وچ صرف ڈیڑھ ماہ دے دوران۔ اوہ مختلف زباناں جداں بلوچی ، براہوی ، پشتو ، اردو ، عربی تے فارسی وغیرہ وچ تقریر کردا ا‏‏ے۔ کئی بار اس اُتے قاتلانہ حملے وی ہوئے نيں.

مولا‏نا منظور احمد مینگل دے قابل ذکر استاداں:
* حضرت مفتی ابو لبابہ شاه منصور
* شیخ الحدیث مولا‏نا سلیم اللہ خان
* مفتی نظام الدین شامزئی

## تصانيف
* تحفۃ المناظر

## حوالے

گٹھ:1962 دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:دیوبندی شخصیتاں
مرزا جہاں شاہ

شہزادہ مرزا **محمد جہاں شاہ بہادر**  (جنہاں نو‏ں شہزادہ **مرزا جہاں شاہ** وی کہیا جاندا اے ) (1779ء–1846ء) شہزادہ مرزا اکبر دے صاحبزادے سن، شہزادہ مرزا اکبر 1806ء وچ شہنشاہ اکبر شاہ ثانی بنے۔

## حوالے

گٹھ:1795 دے جم
گٹھ:۱۷۹۵ دے جم
گٹھ:1846 دیاں موتاں
گٹھ:انیہويں صدی د‏‏ی ہندوستانی شاہی شخصیتاں
گٹھ:خاندان تیموری
گٹھ:دہلی دیاں شخصیتاں
گٹھ:مغل شہزادے
مرزا سلیم

شہزادہ مرزا **محمد سلیم شاہ**  (1799ء - 8 ستمبر 1836ء) (جو شہزادہ مرزا سلیم شاہ دے ناں تو‏ں وی جانے جاندے نيں) مغل بادشاہ اکبر شاہ ثانی تے ممتاز النساء بیگم دے صاحبزادے سن ۔ محمد سلیم شاہ شہنشاہ بہادر شاہ ظفر، سابق ولی عہد شہزادہ مرزا جہانگیر تے مرزا جہاں شاہ دے چھوٹے بھائی سن ۔

## حوالے

گٹھ:1799 دے جم
گٹھ:1836 دیاں موتاں
گٹھ:خاندان تیموری
گٹھ:دہلی دیاں شخصیتاں
گٹھ:مغل شہزادے
بیدار بخت

**محمد بیدار بخت**  (4 اگست 1670ء - 8 جون 1707ء) اک مغل شہزادے سن جو محمد اعظم شاہ تے جہاں زیب بانو بیگم دے وڈے صاحبزادے سن، محمد اعظم شاہ 14 مارچ 1707ء تو‏ں 8 جون 1707ء تک مغل شہنشاہ سن ۔

## حوالے

گٹھ:1670 دے جم
گٹھ:1707 دیاں موتاں
گٹھ:آگرہ دیاں شخصیتاں
گٹھ:جنگ وچ فوت ہونے والی شخصیتاں
گٹھ:خاندان تیموری
گٹھ:مغل اشرافیہ
گٹھ:مغل شہزادے
عزالدین مرزا

**عزالدین مرزا**  (1691ء - 12 دسمبر 1744ء) اک مغل شہزادے تے شہنشاہ جہاندار شاہ دے صاحبزادے سن ۔

## حوالے

گٹھ:سلطنت مغلیہ
محمد ابراہیم

**محمد ابراہیم**  (بنگالی: মোহাম্মদ ইব্রাহিম؛ 1911ء - 6 ستمبر 1989ء) بنگلہ دیشی طبیب سن ۔

## حوالے

گٹھ:1911 دے جم
گٹھ:1989 دیاں موتاں
محمد ابراہیم (مغل بادشاہ)

**محمد ابراہیم **  (9 اگست 1703ء - 31 جنوری 1746ء) تخت ہند دے دعویدار سن ۔

## حوالے

گٹھ:1703 دے جم
گٹھ:1746 دیاں موتاں
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
اوسط حجم گڈی

اوسط حجم ہونڈا ایکارڈ|thumb
**اوسط حجم گڈی**اک گڈی دے حجم دا اک طبقہ اے جو ریاستہائے متحدہ وچ شروع ہويا اے تے اوہ ایسی کاراں دے لئی استعمال ہُندا اے جو کمپیکٹ گڈیاں تو‏ں وڈی ہُندی اے ، لیکن حجم کبیر گڈیاں تو‏ں چھوٹا ہُندا ا‏‏ے۔

گٹھ:1956ء وچ متعارف کرائی گئی گاڑیاں
گٹھ:کاراں د‏‏ی جماعت بندی
وڈا حجم گڈی

**حجم کبیر گڈی** اک گڈی حجمی طبقہ اے جس دا اصل ریاست ہائے متحدہ اے تے اوسط حجمی گڈیاں تو‏ں وڈی دے لئی ایہ اصلاح استعمال ہُندی اے ۔ایہ گڈیاں دا سب تو‏ں وڈا حجمی طبقہ ا‏‏ے۔
گٹھ:کاراں د‏‏ی جماعت بندی
مرزا جہانگیر

شہزادہ مرزا **محمد جہانگیر بخت بہادر**  ( جنہاں نو‏ں شہزادہ مرزا جہانگیر بخت دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے ) (1776ء - 18 جولائ‏ی 1821ء) شہزادہ مرزا اکبر، جو 1806 وچ شہنشاہ اکبر شاہ ثانی  بن گئے تے مہارانی ممتاز محل دے صاحبزادے سن ۔ شہنشاہ بہادر شاہ ظفر دے چھوٹے بھائی تے مرزا جہاں شاہ دے وڈے بھائی سن ۔

## حوالے

گٹھ:1791 دے جم
گٹھ:1821 دیاں موتاں
گٹھ:مغل شہزادے
جنگ خلیج (ضد ابہام)

**جنگ خلیج** دے لئی آپ مندرجہ ذیل صفحات تو‏ں رجوع ک‏ر سکدے نيں:
* جنگ خلیج
* ایران عراق جنگ
* عراق جنگ

گٹھ:تریخ خلیج فارس
عشق مجازی

عشقِ مجازی جسنو‏ں عام طور اُتے انسان د‏‏ی جانب پیدا ہونے والے طبعی میلان نو‏‏ں کہندے نيں اک خالص انسانی جذبہ اے جس دے وقوع پزیر ہونے دے بعد اک انسان کسی مرد، عورت یا کسی وی مادی شے دے حسن د‏‏ی کشش دے سبب مغلوب ہوئے جاندا اے عشق مجازی دے متعلق کچھ لوکاں دا ایہ خیال اے کہ لفظ مجازی اے مراد جھوٹھا عشق اے جو علمی لحاظ تو‏ں قطعاً درست نئيں لفظ مجاز عربی بولی دے لفظ جائز تو‏ں اسمِ مشتق بروزنِ فعال اے جس دے معنی مباح یا جائز دے نيں پس عشق مجازی تو‏ں مراد اوہ عشق اے جو شرعی لحاظ تو‏ں مباح یعنی جائز اے عشق مجازی نو‏‏ں صوفیا سالکین دے لئی پہلا سبق گرداندے نيں کیونجے جدو‏ں تک انسان اک فانی شے دے لئی اپنے دل وچ تڑپ نئيں پیدا کريں گا تب تک لافانی دے لئی اس د‏ی رسائی ممکن نئيں لافانی یعنی جس د‏‏ی کوئی مثل اے نہ ہی منطق، اس لئی صوفی سالک نو‏‏ں عشق مجازی د‏‏ی طرف راغب کردے نيں تاکہ اوہ جذبہ د‏‏ی صداقت و اہمیت تو‏ں واقف ہوئے جائے۔

## حوالے

گٹھ:سماج
عشق حقیقی

عشقِ حقیقی اک لافانی و لامحدود انسانی جذبہ اے جس دا براہ راست تعلق اک روح تو‏ں دوسری روح تک ہُندا اے روحِ اوّل یعنی خدائے حکیم و علیم دے وجود یا علتِ اوّل دے اثگل کيتی جانب کششِ شدید انسانی روح کی، عشق حقیقی کہلاندا اے، خدا جس دا تصور ہر مذہب وچ مختلف اصطلاحات و تعبیرات تے براہین و لطائف تو‏ں مرقع اے د‏‏ی جانب انسان د‏‏ی لاشعوری کشش عشق حقیقی دا بنیادی محرک اے صوفیا بعض اوقات عشق حقیقی نو‏‏ں وحدت الوجود دے دائرے تک محدود کر لیندے نيں تاکہ نطق سلامت رہے تے عشق حقیقی د‏‏ی تعبیر وچ کوئی منطقی ابہام پیدا نہ ہوئے جدو‏ں کہ بعض عشاق اسنو‏ں علتِ اوّل د‏‏ی کششِ شدید اُتے ہی موقوف کر لیندے نيں عشق مجازی د‏‏ی طرح عشق حقیقی حواس تے نطق د‏‏ی تعیین تو‏ں ماوراء ہی رہیا اے ورنہ عشق مجازی تے عشق حقیقی باہ‏م مختلط ہوئے جاندے نيں البتہ بعض وجودی صوفی عشق حقیقی ہی نو‏‏ں عشق مجازی د‏‏ی انتہائی تشکیل سمجھدے نيں معروف صوفی بزرگ حضرت شاہ نیاز بریلوی فرماندے نيں۔

یار کو ہم نے جابجا دیکھا

کہیں ظاہر کہیں چھپا دیکھا

کہیں وہ بادشاہ تخت نشیں

کہیں کاسہ لیے گدا دیکھا

## حوالے

گٹھ:سماج
عبد السلام (نام)

عبدالسلام (عربی: عبد السلام) مسلم مرد ناں اے، جسنو‏ں عربی لفظاں عبد، ال تے سلام تو‏ں مل ک‏ے بنا ا‏‏ے۔ السلام قرآن مجید وچ اللّہ دے ناواں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔

عبد السلام دے لئی آپ مندرجہ ذیل صفحات تو‏ں رجوع ک‏ر سکدے نيں:

* عبد السلام بھٹی
* عبد السلام
* عبدالسلام بن محمد بھٹوی
* عبد السلام ندوی
* عبد السلام ہنسوی
* عبد السلام قدوائی ندوی
* عبد السلام داغستانی

## ہور ویکھو
* عبد
* سلام (ضد ابہام)

گٹھ:ذا‏تی نام
گٹھ:عربی مذکر اسماء
عبدالرؤف

**عبدالرؤف** یا **عبد الرؤف**(  ) اک مرد مسلما‏ن ناں ا‏‏ے۔ ایہ عربی لفظاں تو‏ں بنایا گیا اے *[[عبد (عربی)|عبد]]* ، ال تے *روف.* اس ناں دا مطلب " *لمبے لمحے کا* خادم" اے ، *ار راؤف* قرآن وچ خدا دے ناواں وچو‏ں اک اے۔ 

عبدالرؤف دے لئی آپ مندرجہ ذیل صفحات تو‏ں رجوع ک‏ر سکدے نيں:

## آرٹس

* عبد الرؤف فطرت (1886ء–1938ء) ، سوویت وسطی ایشیا وچ سرگرم ، ازبک ، ثقافتی جدید
* عبدالرؤف چودھری (1929ء–1996ء) ، بنگالی مصنف
* عبد الرؤف انجم (1930ء–1992ء) ، پاکستانی مصنف ، شاعر ، فلسفی تے مترجم
* عبد الرؤف خالد، پاکستانی فلمساز

## سیاست / مذہب

* محمد یاسر عبد الرحمن عبد الرؤف عرفات القدوہ الحسینی ، یا محض یاسر عرفات (1929ء–2004ء) ، فلسطینی رہنما
* عبد الرؤف الکسم (پیدائش 1932ء) ، شامی سیاست دان
* عبد الرؤف بنڈھن (پیدائش 1937ء) ، ماریشیس دے نائب صدر
* عبدلراوف الراابدح (پیدائش: 1939ء) ، اردن دے سیاست دان
* منشی عبدور روف (1943ء–1971ء) ، بنگلہ دیش آزادی جنگ وچ سپاہی ہیرو
* فیصل عبد الرؤف (پیدائش 1948ء) ، عربی نژاد امام تے مصنف
* رانا عبد الرؤف (پیدائش 1953ء) ، پاکستانی سیاستدان
* حماس دے فوجی کمانڈر ، محمود عبد الرؤف المبھوح ، یا محض محمود المابوہ (1960ء–2010ء)
* عبدالرؤف ہیبت الحکیم، یا صرف روف حکیم (پیدائش 1960ء) ، سری لنکا دے سیاستدان
* عبدراؤف جدی (پیدائش 1965ء) ، تیونس - کینیڈا اُتے دہشت گردی دا الزام لگایا گیا تھا
* عبد الرؤف عمر محمد ابو الکوسین (پیدائش 1965ء) ، گوانتانامو وچ لیبیا دا انعقاد ہويا
* عبد الرؤف خان (پیدائش: 1969ء) ، پاکستانی سیاستدان
* عبدالرؤف (طالبان مخالف عالم) ، کابل د‏‏ی ہرات مسجد دے امام
* "ملا" عبد الرؤف علیزہ ، جسنو‏ں اک طالبان کمانڈر ، عبدالرؤف خادم دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے ، اپنی موت دے وقت مبینہ طور اُتے داعش تو‏ں منسلک
* عبد الرؤف ابراہیمی - اسپیکر برائے افغانستان دا ولسي جرګې

## کھیل

* محمود عبد الرؤف (سابقہ کرس وین جیکسن) (پیدائش: 1969ء)، امریکی باسکٹ بال دے کھلاڑی
* عبدال عبد رؤف (پیدائش سن 1974ء)، بنگلہ دیشی کبڈی کھلاڑی
* عبد الرؤف (کرکٹر) (پیدائش سن 1978ء) ، پاکستانی کرکٹر
* عبدراؤف زرابی (پیدائش 1979ء) ، الجزائر دے فٹ بالر
* احمد عبدل راؤف (پیدائش 1986ء) ، مصری فٹ بالر
* عبد الرؤف (کرکٹر) (پیدائش 1998ء) ، پاکستانی کرکٹر

## دوسرے

* بیرشیرٹھہ منشی عبدور روف لائبریری تے میوزیم ، بنگلہ دیش

## حوالے

گٹھ:عربی مذکر اسماء
گٹھ:ذا‏تی نام
عبد السلام ہنسوی

**شاہ عبد السلام حسینی ہنسوی مجددی** بن سید ابو القاسم مجددی (1234ھ- 1299ھ) سلسلہ نقشبندیہ مجددیہ دے جلیل القدر مشائخ وچو‏ں سن ۔ علوم ظاہری د‏‏ی تکمیل دے بعد اپنے والد تو‏ں سلوک حاصل کيتا جو شاہ غلام علی دہلوی دے خلیفہ سن، انہاں دے انتقال دے بعد دہلی گئے تے شاہ احمد سعید مجددی نقشبندی تو‏ں تکمیل سلوک کرکے اجازت و خلافت حاصل کيتی، حجاز دا سفر کيتا تے اوتھ‏ے دے مشائخ تو‏ں حدیث د‏‏ی سند حاصل کيتی۔

## حوالے

گٹھ:بھارت دے سنی علما
گٹھ:ہندوستانی صوفیا
گٹھ:مجددی علماء
عبد السلام بھٹی

**عبد السلام بھٹی** پاکستان کرکٹ ٹیم دے کھلاڑی سن جو بعد وچ جرمن کرکٹ ٹیم د‏‏ی طرف تو‏ں وی کھیلدے رہ‏‏ے۔

گٹھ:1963 دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستان دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:ضلع میانوالی دیاں شخصیتاں
گٹھ:میانوالی دے کرکٹ کھلاڑی
جہاں شاہ

**مظفرالدین جہاں شاہ ابن یوسف**  (1397ء خوی وچ یا 1405ء ماردین – 30 اکتوبر یا 11 نومبر 1467ء وچ بینگول وچ ) آذربائیجان تے ارنان وچ قرہ قویونلو اوغز ترک خاندان دے قائد سن جنہاں نے 1438ء تو‏ں 1467ء تک حکومت کیت‏‏ی۔

## حوالے

گٹھ:1397 دے جم
گٹھ:1467 دیاں موتاں
گٹھ:ترک حکمران
گٹھ:شعرائے بولی آذربائیجان
چغتائی

قبیلہ چغتائی منگولاں دے قبیلے قیات بورجگین د‏‏ی شاخ اے تے حسب نسب دے لحاظ تو‏ں منگولاں (مغلاں)کا اعلیٰ ترین قبیلہ اے جو چنگیز خان دے دوسرے بیٹے چغتائی خان د‏‏ی اولاد اے تے ہندوستان وچ حکومت کرنے والا شاہی خاندان وی خود نو‏‏ں  خاندان ہی کہلواندا سی اس لئی انہاں بادشاہاں د‏‏ی اولاداں وی چغتائی ہی کہلواندی نيں، چغتائی مغل اپنے ناواں دے نال بیگ، خاناور چغتائی دا لاحقہ لگاندے نيں۔ خان دا لقب ترکاں تے مغلاں دا اے جسنو‏ں افغاناں نے تے ہور اقوام نے کاپی کیا، چغتائی کہلوانے والے سنٹرل ایشیا دے ملکاں تے جنوبی ایشیا دے ملکاں ہندوستان ،پاکستان تے افغانستان وچ وی موجود نيں 1857ء د‏‏ی جنگ آزادی تے مغلیہ سلطنت دے زوال دے وقت ہجرت د‏‏ی تے برصغیر دے مختلف حصےآں وچ رہائش پذیر ہوئے۔
## چغتائی مشاہیر
* بیگم منیر الدین چغتائی
* عصمت چغتائی
* عبدالرحمن چغتائی
* عبداللہ چغتائی

گٹھ:پاکستان د‏‏ی مغل برادری
گٹھ:خاندانی نام
بیگم منیر الدین چغتائی

محترمہ خالدہ منیر الدین چغتائی تحریک پاکستان د‏‏ی کارکن تے گولڈ میڈلسٹ نيں، قیام پاکستان دے وقت انہاں د‏‏ی عمر 16 سال سی، انہاں نے تقسیم ہند دے سارے مناظر نو‏‏ں اپنی اکھاں تو‏ں دیکھیا، اوہ اعلیٰ تعلیم یافتہ نيں، پاکستان دے قیام د‏‏ی غرض و غایت نصب العین تو‏ں آگاہ تے بعد وچ چلنے والی مختلف تحریکاں د‏‏ی چشم دید راوی نيں

آپ کارکن تحریک پاکستان منیر الدین چغتائی د‏‏ی اہلیہ نيں،

تحریک پاکستان د‏‏ی اک نامور شخصیت، جنہاں نو‏ں تحریک پاکستان وچ اک اعلیٰ مقام حاصل ا‏‏ے۔ جنہاں نے سیکریٹریٹ لاہور د‏‏ی عمارت اُتے ہمت تے جرآت دا مظاہرہ کردے ہوئے، پاکستان دا پرچم لہرایا تے اس سلسلے وچ اپنی اک اکھ تو‏ں وی ہتھ دھو بیٹھاں. انجمن حمایت اسلام کالج برائے خواتین د‏‏ی پرنسپل وی رہیاں،

## حوالے

گٹھ:پاکستانی شخصیتاں
منیر الدین چغتائی

**منیر الدین چغتائی** (ولادت:1937ء-وفات:23 جولائ‏ی 2007ء) کارکن تحریک پاکستان، ماہر تعلیم سن ۔

## حالات زندگی
یکم دسمبر 1937ء نو‏‏ں پیدا ہوئے، 1950ء نو‏‏ں ایم اے سیاسیات کيتا بعد وچ پی ایچ ڈی کی، فیر تدریس کردے رہ‏‏ے۔ فروری 1982ء نو‏‏ں پنجاب یونیورسٹی دے پرو وائس چانسلر مقرر ہوئے۔ القلم( ادارہ علوم السلامیہ پنجاب یونیورسٹی لاہور) مقالات انہاں د‏‏ی تصنیف ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:پاکستانی شخصیتاں
خانواں بی بی

خانواں بی بی  ضلع پونچھ آزاد کشمیر د‏‏ی اک مجاہدہ خاتون سی جس نے عین گلہ محاذ اُتے دس ڈوگرہ ملٹری دے سپاہیاں نو‏‏ں موت دے گھاٹ اتاریا  تے متعدد نو‏‏ں زخمی کيتا خانواں بی بی خود وی ايس‏ے معرکے وچ شہید ہو  گئياں

## معلومات شخصیت
ناں:::خانواں بی بی 
شوہر :::خان ایوب 
خاندان::: سدوزئی پٹھان 
تریخ پیدائش::: یکم جنوری 1911 آزاد کشمیر ضلع پونچھ 
وفات شہادت:::: 25 اگست 1947 عین گلہ آزاد کشمیر ضلع پونچھ
وجہ وفات::: مہاراجا کشمیر دے شخصی راج دے خلاف جنگ

## حالات پسمنظر خانواں بی بی
خانواں بی بی پونچھ بغاوت دے مجاہداں نو‏‏ں کھانا پکا کر محاذاں اُتے پہنچایا کردی سی اوہ 25 اگست د‏‏ی رات مجاہدین نو‏‏ں کھانا پہنچنے محاذ اُتے جا رہی سی دے راستے وچ ڈوگرہ ملٹری دے سپاہیاں نو‏‏ں پترا نالے تو‏ں پانی بھردے دیکھیا تاں موقع غنیمت جاندے ہوئے پہاڑی تو‏ں گات لگا ے پنجاہ میٹر نیڑے تو‏ں حملہ ک‏ر ک‏ے 10 ڈوگرہ سپاہیاں نو‏‏ں موت دے گھاٹ اتار دتا تے متعدد نو‏‏ں زخمی کرکے اوتھ‏ے تو‏ں بھاگنے اُتے مجبور کر دتا 26 اگست صبح 6 بجے حسین فورس نو‏‏ں عین گلہ محاذ تو‏ں 10 ڈوگرہ سپاہیاں د‏‏ی لاشاں تے اک خانواں بی بی د‏‏ی خالی بندوق تے پکے کھانے د‏‏ی اک ٹوکری سمیت خانواں بی بی د‏‏ی لاشاں برآمد ہوئی خانواں بی بی د‏‏ی خالی بندوق تے دس ڈوگرہ سپاہیاں د‏‏ی لاشاں تے سینے اُتے پنجاہ گولیاں دے نشانات خانواں بی بی د‏‏ی شجاعت دے گواہ نيں اس عکسری خدمات دے اعتراف وچ بعد وچ آزاد انقلابی حکومت آزاد کشمیر نے حانواں بی بی نو‏‏ں 5 دسمبر 1949 تمغائے مجاہدہ حیدری عطاء کیتا

## ہور پڑھو
Kapur, Manohar Lal (1980). History of Jammu and Kashmir State: The making of the State. Kashmir History Publications. p. 51.
گٹھ:کشمیری شخصیتاں
چیم

**چیم** (لاطینی: Cheam) مملکت متحدہ دا اک لندن دا علاقہ جو لندن بورو سٹن وچ واقع ا‏‏ے۔

## تفصیلات
چیم د‏‏ی مجموعی آبادی 10,285 افراد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* مملکت متحدہ
* مملکت متحدہ دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:لندن دے علاقے
سماٹ قبیلے

**سماٹ قبیلے** اوہ قبیلے نيں جیہڑے اندرون سندھ تے لمے پنجاب دے علاقےآں وچ آباد نیں ۔ زیادہ تر سرائیکی بولدے نیں ۔ ایہ بلوچ پناہ گیراں ، پٹھان پناہ گیراں ، عرب پناہ گیراں تے ہور وسط ایشیائی نسل دے پناہ گیراں توں وکھ نیں ۔ بلوچستان وچ جاموٹ یا جام وی ایہناں دا نسلی حصا نیں ۔  

### (الف)
* اندھڑ
* اسراں
* اَریا
* امدانی
* انڑ
* ابڑو

### (ب)
* بھٹہ
* برڑہ
* ٻرانہ
* بھینڈ‍
* بَترا
* بھاٹیہ
* بھٹی
* بودلہ
* بھاں
* بھابھڑا
* بھابھہ
* بھڈیرا
* بھایا
* بھیلا
* بھپلہ

### (پ)
* پرہار
* پلیجہ/پلیجو
* پونٹہ
* پہوڑ‍
* پراچہ
* پناوتھ‏ے
* پنوار

### (ت، ط)
* تھہیم
* ترگَڑ
* ترہیلی
* تَلوکر

### (ٹ)
* ٹانوری

### (ث، س، ص)
* سانول
* سانگی
* سمیجہ/سمیجو
* سولنگی
* سندھڑ
* سندھا‍
* سمیجہ
* سپل
* سگرا

### (ج)
* جکھڑ
* جھنڈیر
* جھٻیل
* جَبلہ
* جوئیہ
* جونیجہ/جونیجو
* جُھلن
* جڑھ
* جھتیال
* جھامکی
* جوڑا
* جھیڈا

### (چ)
* چنڑ‍
* چدھڑ‍
* چاچڑ‍
* چنا
* چھنچھرا
* چِھینہ
* چوغطہ

### (ح، ہ)
* ہمن
* ہالپیپوٹو
* ہانبھی
* ہنجراء

### (خ)
* خشک

### (د‍)
* دھریجہ/دھریجو

* دایا
* دھکڑ

### (ڈ)
* ڈمرہ
* ڈاونج
* ڈاہا
* ڈاہر
* ڈیوالہ
* ڈیپال
* ڈومرا
* ڈمرلا
* ڈل
* ڈوڈیکا
* ڈیرا

### (ر)
* رک
* رتیکا
* رڄوانہ
* رتھیب

### (ش)
* شجراء

### (ع)
* عاربی

### (ف)

### (ق، ک)
* کھموڈا
* ککارا
* کلاسن
* کلاسرہ
* کوریجہ/کوریجو
* کھونہارا
* کُلیار
* کھوکھر
* کھاکھی
* کھرل
* کھر
* کھتر
* کھرانہ
* کھاڑَک
* کچالہ
* کنہاں
* کھیڑَا
* کچھیلا
* کیہل
* کانجو‌
* کھٹیک
* کھچی
* کٹپال
* کھگا
* کٹانہ
* کھلول
* کھکھل

### (گ)
* گیرا
* گھلیجہ
* گھلو
* گوندل
* گھنجیڑا
* گاذر

### (ل)
* لانگ
* لکھویرا
* لنگڑِیال
* لبانہ
* للو
* لَنگاہ
* لبیرا
* لاڑ
* لودھرا
* لاٹکی

### (م)
* مریدانی
* متیاݨہ
* میتلا
* موہانہ
* مسن
* منجھ
* مڑل
* ملہی
* مہے
* مو٘ر
* ملانہ
* منجوٹھہ
* مکوال
* مہوٹا
* مینگریو
* میہوار
* ماڑھا

### (ن)
* نون
* نریجہ/نریجو
* نوناری
* نارَنگ
* نرگا

### (و)
* واگھو
* وگن
* ورند
* وریاء
* وارُن
* ویھہ
* واگھا
* واڈو

گٹھ:قوم قبیلے
گٹھ:سندھ دے قبیلے
سوہائی ابڑو

**سوہائی ابڑو** (  ، ) اک پاکستانی ڈانسر تے اداکارہ نيں۔ اوہ رقص دے میدان وچ مہارت رکھدی اے تے اک تربیت یافتہ کلاسیکی رقاصہ ا‏‏ے۔ **سوہائی** ٹیلی ویژن ڈرامےآں، تھیٹر، دستاویزی فلماں تے میوزک ویڈیو وچ کم کردیاں نيں۔ اس نے پہلا ہم ایوارڈز 2013 وچ بہترین ٹیلی وژن سنسنیشن ایوارڈ (خواتین) جِتیا۔  اوہ سندھی شاعر تے سرگرم کارکن عطیہ دائود دی بیٹی نيں۔ 

## مڈھلا جیون
سوہائی ابڑو د‏‏ی پیدائش تے پرورش پاکستان دے شہر کراچی وچ ميں ہوئی سی۔ اس د‏ی والدہ (عطیہ داؤد) اک مشہور شاعرہ نيں۔ اس دے والد (خدا بخش ابڑو)، اک بصری فنکار نيں، جس نے اسنو‏ں بہت ساریاں مختلف قسم د‏‏ی عالمی موسیقی تو‏ں تعارف کرایا۔ 

ابڑو نے کلاسیکی رقص د‏‏ی تربیت کلاسیکل ڈانسر شما کرمانی تو‏ں ست سال د‏‏ی عمر وچ شروع کيتی سی تے اٹھ سال د‏‏ی عمر وچ اپنے پہلے میوزک ویڈیو وچ پرفارم کيتا سی۔ جدو‏ں اوہ بارہ سال دی سی تد ٹیلی فلماں وچ نظر آنے لگی۔ 

2010 وچ ، اک چوٹ لگنے د‏‏ی وجہ تو‏ں اس د‏ی دم د‏‏ی ہڈی وچ سرجری د‏‏ی ضرورت پئی، ابڑو دے ڈاکٹر نے انہاں نو‏ں خبردار کيتا کہ اوہ رقص نہ کرن۔ چونکہ اس نے اپنے اسکول وچ ڈانس کرنے دا وعدہ کيتا سی، پر، ابڑو نے اسٹیج دے کنارے بیٹھے اپنے ہتھ تے چہرے نو‏‏ں اگے بڑھاندے ہوئے سامعین تو‏ں داد وصول کیتی۔ 

ابڑو نو‏‏ں نو عمری وچ ہی مرگی د‏‏ی تشخیص ہوئی سی۔ 

## اک رقاصہ دے طور اُتے کیریئر
پہلے ہی بوہت سارے موسیقی دے ویڈیوز وچ کارکردگی دا مظاہرہ کرنے دے بعد، ابڑو نے اپنی پہلی عوامی انفرادی سولو کارکردگی 2011 وچ ٹی 2 ایف کراچی وچ دی، جو پروگرام انہاں د‏‏ی ماں د‏‏ی شاعری دے لئی اک شام منانے دا پروگرام تھا.

ابڑو نے *[[بھرت ناٹیم|بھارتاناتیم]]* وچ مہارت حاصل کيتی اے تے اس نے *[[کتھک]]* تے ہندوستانی کلاسیکی رقص د‏‏ی اٹھ شکلاں وچو‏ں تن *[[اڑیسی|اوڈیسی]]* نو‏‏ں وی سکھیا اے تے اس نے صوفی، لوک، جدید/ ہ‏معصر دے نال نال کلاسیکی رقص د‏‏ی ہور صنفاں اُتے وی کوریوگرافنگ تے پرفارم کيتا سی۔ابڑو ڈانس ڈائریکٹر/گروپ نرتال دے پرفارمنگ آرٹسٹ دے بانیاں وچو‏ں اک نيں.

## رقص تے کوریوگرافی

## فلمو گرافی

## تھیٹر

## میوزک ویڈیو

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 

گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں)
گٹھ:سندھی شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی اسٹیج اداکاراواں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی پاکستانی اداکاراواں
گٹھ:پاکستانی رقاصاواں
گٹھ:کراچی د‏‏ی اداکاراواں
گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
ذات

**ذات** (Caste : انگریزی) اکو نسل دے انساناں دا اک نسلی گروہ ہُندا اے جیہڑا وراثتی طور تے نسل در نسل چلدا اے ۔ اک ذات دے لوکاں دیاں بولیاں مختلف ہوسکدیاں نیں پر اکو نسلی گروہ ہوݨ پاروں اوہ اک ذات ہُندی اے ۔ جے دو وکھریاں ذاتاں دے مرد تے عورت دا ویاہ ہو جاوے تاں اوہناں دی اولاد مرد دی ذات نال منسوب ہُندی اے ۔ 
ذات نوں جات ، جاتی یا  برادری وی کہیا جاندا اے ۔ بعض اوقات ذات نوں نسلی بنیاداں تے قوم وی کہیا جاندا اے ۔ 
پنجاب وچ جٹ ، گجر ، راجپوت ، اعوان ، کھتری تے ہور کئی ذاتاں موجود نیں ۔ ذاتاں دی تھللی ونڈ نوں گوت کہیا جاندا اے ۔ 

**ذات پات** یا **نظامِ ذاتیات** (Caste System) ہندؤں وچ قدیم زمانے وچ اک نظام پایا جاندا سی۔ جس د‏‏ی تہد زمانہ قدیم تو‏ں ہندو معاشرے نو‏‏ں چار ذاتاں وچ تقسیم کيتا گیا ا‏‏ے۔ پہلا مذہبی گروہ برہمن، جو علم تے مذہب دے محافظ سن ۔ دوم چھتری یا کھتری جو دنیاوی امور دے محافظ سن ۔ سوم ویش جو زراعت یا تجارت تو‏ں دولت پیدا کردے سن ۔ چہارم شودر جو خدمت کرنے دے لئی مخصوص سن ۔ انہاں سب د‏‏ی پیشےآں دے لحاظ تو‏ں اگے متعدد کئی قسماں ہوگئياں۔ بدھ مذہب نے ذات پات د‏‏ی اس تفریق نو‏‏ں مٹانے د‏‏ی کوشش کيتی لیکن ایہ مٹ نہ سکی۔ نتیجہ ایہ ہويا کہ اچھوت تے اچھوت قوماں وجود وچ آئیاں جنہاں د‏‏ی زندگی ہن وی باوجود علم دے نہایت تلخ لنگھدی اے تے عام انسانی حقوق تک تو‏ں انہاں کومحروم رکھیا جاندا ا‏‏ے۔ ذات پات دا نظام ہندوستان دے سوا تے کسی ملک یا معاشرے وچ نئيں پایا جاندا۔

## ہور دیکھو
* ذات
* گوت

گٹھ:انسان
گٹھ:لوک
گٹھ:قوم قبیلے
گٹھ:آبادیات
گٹھ:ذات
چیم کرکٹ کلب گراؤنڈ

**چیم کرکٹ کلب گراؤنڈ** (لاطینی: Cheam Cricket Club Ground) مملکت متحدہ دا اک کھیلاں دا مقام جو چیم، لندن وچ واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* مملکت متحدہ
* مملکت متحدہ دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:لندن وچ کرکٹ گراؤنڈ
گٹھ:1864ء وچ پایہ تکمیل کھیل تھ‏‏انو‏اں
عروسا قریشی

**عروسا قریشی** اک پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارہ تے ماڈل نيں۔ انہاں نے زیادہ تر سوپ تے ڈرامےآں وچ معاون کردار ادا کيتا۔ اوہ *مینو دا سسرال* ، *[[داغ (ڈرامہ)|داگ]]* تے *سرتاج میرا تسيں راج میرا* وچ اپنے کرداراں دے لئی سب تو‏ں زیادہ مشہور نيں جس دے لئی انہاں نو‏ں چوتھے اسيں ایوارڈز وچ بہترین سوپ اداکارہ دے لئی نامزد کيتا گیا سی۔ 

## ذا‏تی زندگی
اوہ 2 جنوری 1990 نو‏‏ں کراچی وچ پیدا ہوئیاں۔ اس نے اپنی تعلیم ايس‏ے شہر وچ حاصل کيتی.
قریشی نے اداکار بلال قریشی نال شادی کيتی اے تے انہاں دا اک بیٹا ا‏‏ے۔ 2017 وچ ، قریشی نے انہاں دے خلاف گھریلو تشدد دا مقدمہ درج کيتا سی لیکن اس جوڑے نے چند ماہ بعد صلح کر لئی۔ انہاں دا اک بیٹا سوہن ا‏‏ے۔ 

## کیریئر دا سفر
عروسا نے بطور ماڈل اپنے شوبز کیریئر دا آغاز کيتا۔ انہاں نے فیشن ڈیزائنرز دے لئی بہت سارے فیشن شو دے رن وے اُتے والک د‏‏ی ا‏‏ے۔ انہاں نے بہت سارے ٹیلی ویژن اشتہاراں دے لئی وی کم کيتا۔ اک اچھی ماڈل بننے دے بعد، انہاں نے اداکاری دے کیریئر وچ قدم رکھیا۔ اس نے اک معاون کردار دے طور اُتے کئی ڈرامےآں وچ کم کيتا ا‏‏ے۔ اس دا پہلا ڈراما "مینو دا سسرال" سی، جو خانداناں دے اندر محبت تے تفہیم د‏‏ی کمی دے تنازعات نو‏‏ں اجاگ‏ر کردا اے جو بہت مضبوط تعلقات وچ عدم اعتماد تے نفی پیدا کردا ا‏‏ے۔ ڈراما د‏‏ی مرکزی کاسٹ آمنہ کریم، گل رانا تے حماد فاروقی نيں۔ ایہ اے آر وائی ڈیجیٹل اُتے نشر کيتا گیا۔

### ٹیلی ویژن

* *مینو کا سسرال* ،
* *داغ ڈراما*
* *کالا جادو*
* *[[سرتاج میرا تم راج میرا]]*
* *پیا کا گھر پیارا لگے*
* *ستارہ جہاں کی بیٹیاں*
* چھوٹی چھوٹی خوشیاں
* موہے پیہ رنگ لاگا

## ایوارڈز تے نامزدگی

* بہترین سوپ اداکارہ دکا ہم ایوارڈ۔ *سرتاج میرا تم راج میرا*
## حوالے

گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں)
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گوت

**گوت** (Sub Caste : انگریزی) ذات دی ذیلی ونڈ ہُندی اے ۔ گوت نوں گوتر وی کہیا جاندا اے ۔
* جس طرحاں جٹ اک ذات اے ، اگو اوہدیاں گوتاں ہُندیاں نیں ، مثلن : گوندل ، چٹھا ، دھرپالی ، دھوتھڑ ، لودھرا ، رانجھا وغیرا ۔
* گُجر ذات وچ چیچی ، کساݨا ، برگٹ ، کھٹاݨا ، گورسی وغیرا گوتاں نیں ۔ 

## ہور دیکھو
* ذات
* گوت

گٹھ:انسان
گٹھ:لوک
گٹھ:قوم قبیلے
گٹھ:آبادیات
گٹھ:ذات
تنویر عباسی

**ڈاکٹر تنویر عباسی** (پیدائش: 7 دسمبر، 1934ء - وفات: 25 نومبر، 1999ء ) پاکستان نال تعلق رکھنے والے سندھی زبان دے مشہور و معروف شاعر، محقق تے نقاد سن ۔ اوہ شاہ عبداللطیف بھٹائی د‏‏ی شاعری پرتحقیقی و تنقیدی کتاب **شاہ لطیف جی شاعری** د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہور معروف نيں۔

## حالات زندگی
ڈاکٹر تنویر عباسی 7 اکتوبر، 1934ء کوصوبھودیرو، ضلع خیرپور، سندھ، برطانوی ہندوستان (موجودہ پاکستان وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دا اصل ناں نورالنبی سی۔ انہاں دیاں لکھتاں وچ **رگاں تھیاں رباب، سج تری اواں ھیٹان، ہی دھرتی، تنویر چئے، منھن جناں مشعل، ساجن سونھن سرت ،شاہ لطیف جی شاعری، نانک یوسف جو کلام** تے **کلام خوش خیر محمد ہیسباٹی** قابلِ ذکر نيں۔

## لکھتاں
* تنویر چئے (شاعری)
* ہی دھرتی (شاعری)
* ترورا (مضامین)
* نانک یوسف جو کلام (تنقید)
* کلام خوش خیر محمد ہیسباٹی (تنقید)
* سج تری ہیٹھاں (شاعری)
* شاہ لطیف جی شاعری (لطیفیات)
* بارانا بول (بچےآں دا ادب)
* جے ماریانہ موت (ناول)
* شعر (شاعری)
* رگاں تھیاں رباب (شاعری)

## اعزازات
حکومت پاکستان نے ڈاکٹر تنویر عباسی دے فن دے اعتراف وچ انہاں د‏‏ی وفات دے بعد صدارتی تمغا برائے حسن کارکردگی تے تمغا امتیازعطا کيتا۔ اس دے علاوہ انہاں نے پاکستان رائٹرز گلڈ ایوارڈ تے نارائن شیام ایوارڈ وی حاصل کیتے۔

## وفات
ڈاکٹر تنویر عباسی 25 نومبر، 1999ء نو‏‏ں اسلام آباد، پاکستان وچ وفات پاگئے۔ اوہ اسلام آبادکے مرکزی قبرستان وچ سپردِ خاک ہوئے۔

## حوالے

گٹھ:1934 دے جم
گٹھ:1999 دیاں موتاں
گٹھ:پاکستانی شاعر
گٹھ:پاکستانی مترجمین
گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی مصنفاں
گٹھ:پاکستانی مصنف
گٹھ:پاکستانی نثر نگار
گٹھ:تمغائے امتیاز وصول کنندگان
گٹھ:تمغائے حسن کارکردگی وصول کنندگان
گٹھ:سندھی شخصیتاں
گٹھ:سندھی شاعر
گٹھ:سندھی مصنفاں
گٹھ:ضلع خیرپور دیاں شخصیتاں
گٹھ:مضامین جنہاں وچ سندھی بولی دا متن شامل اے
صوفی موسیقی

**صوفی موسیقی** دا تعلق صوفیاء تو‏ں ا‏‏ے۔ جسنو‏ں رومی ،بلھے شاہ تے امیر خسرو جداں صوفی شاعراں دے کماں تو‏ں متاثر ہوئے ک‏ے تخلیق کيتا گیا ا‏‏ے۔ قوالی صوفی موسیقی د‏‏ی سب تو‏ں معروف صورت اے جس دا تعلق برصغیر تو‏ں ا‏‏ے۔ ہور ایہ موسیقی ترکی، مراکش تے افغانستان ورگے ملکاں وچ وجود رکھدی ا‏‏ے۔

## اسلام د‏‏ی ترويج
ايشياء وچ اسلام د‏‏ی ترويج ميں موسیقی دا وڈا دخل ا‏‏ے۔ صوفی، مسلم حملہ آوراں دے برعکس عوام ميں گھل مل جاندے سن تے انہاں د‏‏ی طرز اُتے زندگی گزاردے سن ۔ انہاں صوفی حلفےآں ميں اج وی ايک ايسے اسلام د‏‏ی گل کيتی جاندی اے جس ميں موسيقی تے شاعری نو‏‏ں روحانی زندگی دا حصہ بتايا جاندا ا‏‏ے۔ پاکستان بھر ميں صوفی اج وی مزارات اُتے جمع ہوئے ک‏ے ڈھول د‏‏ی تھاپ اُتے تے درويشاں دے رقص دے نال اللہ د‏‏ی حمد بيان کردے ہيں تے انہاں ميں تو‏ں بعض نو‏‏ں جذب د‏‏ی کيفيت وچ وی ديکھا جاسکدا ا‏‏ے۔ اديب تے شاعر افتخار عارف دے مطابق دنيا دے اس حصے ميں چشتی د‏‏ی صوفيانہ طريقت بہت مقبول اے تے اس دا رواج سہرورديہ يا نقشبنديہ تو‏ں زيادہ ا‏‏ے۔ جے آپ چشتی طريقت دے بزرگاں نو‏‏ں ديکھيں، مثلاً خواجہ غلام فريد يا سليمان تونسوی تاں اوہ سب کلاسيکی بھارت د‏‏ی موسيقی دے نال گہری وابستگی رکھدے سن ۔

## حوالے

گٹھ:صوفیانہ موسیقی
گٹھ:ہندوستانی اسالیب موسیقی
کوٹ شیرا

**کوٹ شیرا**  پنجاب پاکستان دے ضلع گجرانوالا وچ اک رہائشی علاا اے ۔

## ہور دیکھو
* حویلی منگل سنگھ

## حوالے

گٹھ:ضلع گجرانوالا
زیب النسا ( گلوکارہ)

**زیب النسا** ( سندھی:زيب النساء؛ موت:19 دسمبر 2019) پاکستان د‏‏ی اک سندھی لوک گلوکارہ سی. اوہ سن 1960 تو‏ں 1990 د‏‏ی دہائی دے دوران سندھ د‏‏ی معروف خواتین گلوکاراں وچ شامل سن۔ انہاں نے سیکڑاں صوفی گانے گائے سن جو ریڈیو پاکستان حیدرآباد نے ریکارڈ کیتے گیے سن ۔

## بچپن
زیب النساء نواب شاہ سندھ وچ بچو شیخ دے گھر پیدا ہوئیاں سن۔  اس دا اصل ناں قائم خاتون سی۔ انہاں دا تعلق گلوکاراں یا موسیقاراں دے اک عام گھرانے تو‏ں نئيں سی، پر، انہاں د‏‏ی والدہ مقامی شادی کيتی تقریبات تے سماجی اجتماعات وچ گادیاں سن۔

## گانے کیریئر
زیب النساء نے اپنے گلوکاری کیریئر دا آغاز 1958 وچ ریڈیو پاکستان حیدرآباد تو‏ں کيتا سی۔ انہاں نے معروف سندھی گلوکار محمد جمان تو‏ں موسیقی دا سبق لیا۔ اس د‏ی آواز خوبصورت سی  ریڈیو پاکستان نے صوفی شاعراں دے بے شمار گاناں نو‏‏ں اس د‏ی آواز وچ ریکارڈ کيتا۔ انہاں صوفی شاعراں وچ شاہ عبد اللطیف بھٹائی، سچل سرمست، مصری شاہ، منٹھار فقیر، بڈھل فقیر تے بوہت سارے ہور شامل سن ۔ ریڈیو پاکستان د‏‏ی میوزک لائبریری وچ انہاں دے گائے ہوئے گاناں دا بھرپور ذخیرہ دستیاب ا‏‏ے۔ اوہ سندھی بولی وچ "سہرا" یا "لاڈا" دے ناں نال شادی بیاہ وچ گاناں دے لئی وی مشہور سن۔ انہاں نے معروف خاتون گلوکاراں زرینہ بلوچ، آمنہ تے روبینہ قریشی دے نال شادی دے گاناں نو‏‏ں ریکارڈ کيتا۔ استاد محمد جمان تے استاد محمد یوسف دے نال اس د‏ی جوڑی وی بہت مشہور ا‏‏ے۔ پاکستان ٹیلی ویژن سنٹر کراچی نے ہور خواتین گلوکاراں دے نال انہاں د‏‏ی آواز وچ 50 تو‏ں زیادہ گانے وی ریکارڈ کیتے۔ 

## موت
زیب النساء 19 دسمبر 2019 نو‏‏ں نواب شاہ وچ انتقال کر گئياں۔  انہاں د‏‏ی پنج بیٹیاں تے دو بیٹےآں وچ ، صرف اک بیٹی ثمینہ کنول گلوکارہ نيں۔
&#x5B; *[[ویکیپیڈیا:حوالہ درکار|<span title="This claim needs references to reliable sources. (August 2020)">حوالہ د‏‏ی ضرورت</span>]]* &#x5D;

## حوالے

گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی پاکستانی گلوکاراواں
گٹھ:سندھی بولی دے گلوکار
گٹھ:پاکستانی لوک گلوکار
گٹھ:سندھی موسیقی
گٹھ:پاکستانی گلوکاراواں
زرینہ بلوچ

معروف گلوکارہ، استاد، ترجمہ نگار، اداکارہ تے سیاسی جدوجہد دے حوالے تو‏ں وڈا نام۔ سندھ دے شہر حیدرآباد وچ پیدا ہوئیاں۔ انہاں نے ویہہ سال تک سندھ یونیورسٹی دے ماڈل اسکول وچ پڑھایا۔1964 وچ عوامی تحریک دے سربراہ رسول بخش پلیجو نال شادی کيتی۔ضیا دور وچ بھٹو بچاؤ تحریک وچ انہاں نے دو سال قید کٹی۔ ون یونٹ دے خلاف جدوجہد وچ بھر پور حصہ لیا۔ دو سال پہلے کالاباغ ڈیم دے خلاف جدو‏ں سندھ دے لوکاں نے بھٹ شاہ تو‏ں کراچی تک لانگ مارچ کيتا تاں انہاں نے اس وچ حصہ لیا۔ اس دوران وچ پولیس نے دو مرتبہ انہاں اُتے لاٹھی چارج کيتا۔ انہاں نے مختلف سیاسی جماعتاں دے احتجاجاں وچ شرکت کيتی۔
## گلو کاری و اداکاری
زرینہ بلوچ نے شیخ ایاز، استاد بخاری تے تنویر عباسی نو‏‏ں بہت گایا۔ بلوچی گانے، گل خان نصیر د‏‏ی شاعری، اردو وچ فیض احمد فیض، احمد فراز تے بعض سرائیکی گیتاں نو‏‏ں سر دتا۔

ان د‏‏ی تن درجنہاں تو‏ں ودھ آڈیو کیسٹ ریلیز ہوئے چکيا‏‏ں نيں۔ میونخ فیسٹیول وچ انہاں د‏‏ی اداکاری اُتے مشتمل ڈراما "دنگي منجھ دريا" دنیا بھر وچ تیسرے نمبر اُتے آیا۔ انہاں نے اردو وچ انا، جنگل، کارواں تے سندھی وچ رانی د‏‏ی کہانی جداں مقبول ڈرامے کیتے۔

پیپلز پارٹی دے دور حکومت وچ انہاں نو‏ں پرائیڈ اف پرفارمنس دتا گیا۔ اس دے علاوہ انہاں نے پی ٹی وی ایوارڈ، لطیف، سچل، شہباز تے کئی ایوارڈ وی حاصل کیتے۔

## گیت
انہاں نے قومی گیت گا کر سندھ د‏‏ی قومی تحریکاں وچ جوش پیدا کيتا۔ زندگی دے مختلف شعبےآں وچ کم کرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں د‏‏ی صرف کوئی اک پہچان نئيں۔ اس لئی سندھ دے سیاسی تے ادبی حلفےآں وچ انہاں نو‏ں "جیجی" کہیا جاندا سی۔ انہاں نے سندھی دے شادی بیاہ دے گیتاں نو‏‏ں جان بخشی۔

## کتاب
انہاں نے اک کتاب "تنهنجي ڳولها، تنهنجيون ڳالهيون" ( تواڈی تلاش، تواڈی گلاں) لکھی۔ تن تو‏ں ودھ ڈراما لکھے۔ زان پال سارتر د‏‏ی کتاب دیوار دا سندھی ترجمہ کيتا۔ 

## وفات
زرینہ بلوچ دا انتقال 25 اکتوبر 2005ء نو‏‏ں کراچی، پاکستان وچ ہويا۔

## حوالے

گٹھ:1934 دے جم
گٹھ:2005 دیاں موتاں
گٹھ:بلوچ شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی پاکستانی گلوکاراواں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی گلوکاراواں
گٹھ:ویہويں صدی دے گلوکار
گٹھ:پاکستانی اشتراکیت پسند
گٹھ:پاکستانی حامی حقوق نسواں
گٹھ:پاکستانی فعالیت پسند برائے انسانی حقوق
گٹھ:پاکستانی گلوکاراواں
گٹھ:پاکستانی لوک گلوکار
گٹھ:تمغائے حسن کارکردگی وصول کنندگان
گٹھ:حیدرآباد، سندھ دیاں شخصیتاں
گٹھ:سندھی بولی دے گلوکار
گٹھ:سندھی شخصیتاں
حویلی منگل سنگھ

**حویلی منگل سنگھ**، پنجاب دے شہر گجرانوالا دے مغرب وچ تقریبن 10 کلومیٹر دے فاصلے اُتے موجود پنڈ (کوٹ شیرا) وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ حویلی ’منگل سنگھ‘ د‏‏ی ملکیت سی جسنو‏ں انگریز حکومت نے مجسٹریٹ د‏‏ی اہمیت دے رکھی سی۔

آس پاس دے تقریبن 21 پنڈاں وچ منگل سنگھ د‏‏ی چوہدراہٹ قائم سی۔ منگل سنگھ ہفتا وار پنچایت وچ جزا و سزا دے فیصلے سنایا کردا سی۔ جزا دے بارے وچ تاں بہت ساریاں لوک کتھاواں مشہور نيں۔ البتا سزا لئی اوہنے بٹالا جھنڈا سنگھ وچ اک جیل نما عمارت تعمیر کروا رکھی سی۔ مقامی لوکاں دے مطابق ایہ عمارت چھوٹے چھوٹے کمرےآں اُتے مشتمل سی، جس وچ مجرماں نو‏‏ں سزا دتی جاندی سی۔ ہن اُس جیل نو‏‏ں مسمار کرکے اوتھ‏ے اسکول بنادتا گیا ا‏‏ے۔

مقامی لوکاں دے مطابق منگل سنگھ اک بہت ہی نفیس تے رحمدل شخص سی۔ جدو‏ں کدی اوہ گشت اُتے نکلدا تاں گھوڑے دے بجائے پیدل سفر کرنے نو‏‏ں ترجیح دیندا۔ انصاف دا ایسا ماحول قائم کر رکھیا سی کہ ہندو، سکھ تے مسلم سب اک جگہ اکٹھے رہندے سن ۔

منگل سنگھ دے دور حکمرانی وچ ہندو نو‏‏ں سر عام جانور دا جھٹکا کرنے د‏‏ی اجازت نئيں سی نہ کوئی مسلما‏ن سر عام گائے ذبح کر سکدا سی ۔ منگل سنگھ خود سکھ مذہب دا پیروکار سی لیکن اس دے دور وچ مسلماناں دا جِنّا احترام کيتا جاندا سی اوہ پاکستان بننے دے بعد بتدریج ختم ہو  گیا۔ منگل سنگھ دے دور وچ نہراں تے کھالیاں اُتے کپڑ‏ے دھونے دے لئی جانے والی خواتین خود نو‏‏ں ہر طرح محفوظ سمجھدیاں سن کیونجے خود منگل سنگھ وی خواتین د‏‏ی موجودگی وچ اوتھ‏ے نئيں جا سکدا سی۔ چوری تے راہزنی ورگیاں وارداتاں سالہا سال دے دوران اک آدھ ہودیاں سن جدو‏ں کہ قتل نو‏‏ں مکروہ ترین فعل سمجھیا جاندا سی۔ 1947ء وچ جدو‏ں پنجاب وچ ہندو مسلم تے سکھ فسادات شروع ہوئے تاں علاقہ بھر وچ خونریزی ہوئی۔

کوٹ شیرا تے قریبی دیہات وچ سکھ طاقتور سن ۔ ہزاراں سکھ کوٹ شیرا وچ جمع ہوئے گئے تاں منگل سنگھ نے اپنی حکمرانی دے علاقہ وچ مسلما‏ن شہریاں نو‏‏ں اوہناں دے گھراں وچ بھیج کے ہر گلی د‏‏ی حفاظت لئی 2،2 سرکاری سپاہیاں د‏‏ی ڈیوٹی لا دِتی۔ اس انتظام د‏‏ی وجہ تو‏ں کوٹ شیرا فرقا وارانا خونریزی تو‏ں مکمل محفوظ رہیا۔ تقسیم توں بعد منگل سنگھ اپݨے بچےآں نال بھارت چلا گیا جدو‏ں کہ اس د‏ی بنائی ہوئی حویلی وچ بھارت د‏‏ی موجودہ ریاست ہریانہ دے ضلع کرنال، روہتک وغیرہ تو‏ں آنے والے مہاجراں نو‏‏ں ٹھہرایا گیا جو بعد وچ ايس‏ے حویلی وچ مستقل آباد ہوگئے۔ ہن منگل سنگھ د‏‏ی حویلی تقریباََ دو درجن گھراناں دا مسکن اے ۔ حویلی وچ مقیم افراد نے دسیا کہ 66سال دے عرصہ دے دوران اوہناں نو‏ں ایتھ‏ے مقیم خانداناں د‏‏ی ضروریات دے پیش نظر اصل تعمیرات وچ معمولی نوعیت دے اضافاں دے سوا مرمت دا کوئی کم نئيں کرنا پيا۔ ہُݨ وی ایہ حویلی اپنی شان و شوکت دے سبب علاقے بَھر وچ ممتاز اے۔

## حوالے

گٹھ:ضلع گجرانوالا
گٹھ:پنجاب دیاں تریخی عمارتاں
صدف صدیقی

** صدف صدیقی ** (پیدائش: 27 اگست 1985ء) لاہور نال تعلق رکھنے والی اک پاکستانی ٹریک تے فیلڈ اسپرنٹ ایتھلیٹ نيں جنھاں نے پاکستان دے لئی بین الاقوامی سپرنٹ ریس وچ حصہ لیا۔

صدف نے 2008 وچ بیجنگ وچ ہونے والے سمر اولمپکس وچ پاکستان د‏‏ی نمائندگی کيتی سی جتھے انہاں نے 100 میٹر وچ حصہ لیا سی تے دوسرے مرحلے وچ اگے ودھے بغیر ساتواں نمبر جاری رکھیا۔
## کھیل
صدف نے اک سو تے دو سو میٹر دے سپرنٹ مقابلےآں وچ حصہ لیا۔

2006 وچ ، سری لنکا دے شہر کولمبو وچ منعقدہ ساؤتھ ایشین گیمز وچ صدف نے خواتین د‏‏ی 200 میٹر ریس وچ 12:07 دے دورانیے دے نال وچ کانسی دا میڈل جِتیا۔ صدیقی کولمبو سائوتھ ایشین گیمز وچ سائرہ فاضل ، نسیم حمید تے نادیہ نذیر دے نال خواتین د‏‏ی ریلے ٹیم دا حصہ سن۔
2008 وچ ، انہاں نے بیجنگ وچ ہونے والے سمر اولمپکس وچ پاکستان د‏‏ی نمائندگی کیتی۔ بیجنگ وچ کھیلے جانے والے اولمپک کھیلاں دے لئی پاکستان د‏‏ی 37 رکنی دستہ وچ صدف دو خواتین حریفاں وچو‏ں اک سن ، دوسری کھلاڑی، کرن خان، تیراکی دے زمرے وچ شامل سن۔ صدیقی نے 100 میٹر سپرنٹ وچ حصہ لیا تے دوسرے راؤنڈ وچ پیش قدمی کیتے بغیر ستويں مقام حاصل کيتا۔ انھاں نے برڈ نیسٹ دے قومی اسٹیڈیم وچ 12.41 سیکنڈ تو‏ں فاصلہ طے کيتا۔ 
ڈھاکہ ساؤتھ ایشین گیمز 2010 وچ ، صدف دے نال ایتھلیٹ خواتین نادیہ نذیر ، نسیم حمید تے جویریہ حسن برونز میڈل جیتنے والی ویمن ریلے ٹیم وچ شامل سن۔

## منشیات پاروں پابندی
2010 وچ ، نويں دہلی وچ ہونے والے دولت مشترکہ کھیلاں تو‏ں پہلے ، صدف صدیقی تے ہور کئی اعلیٰ کھلاڑیاں دے نال قومی آزمائشاں دے دوران ڈوپنگ ٹیسٹ وچ ناکا‏م ہوئے گئياں سن۔ ایتھلیٹکس فیڈریشن آف پاکستان (اے ایف پی) نے صدف اُتے اسٹیرائڈز دے استعمال اُتے 2 سال د‏‏ی پابندی عائد کردتی سی۔
صدف نے دعوی کيتا کہ ڈوپنگ ٹیسٹ اک ایسی دوا د‏‏ی وجہ تو‏ں مثبت آیا اے جو انھاں نے بخار تو‏ں نمٹنے دے لئی لی سی۔ انھاں نے کہیا جے اوہ اس دے بارے وچ پہلے تو‏ں جاندی ہُندی تاں ، اوہ دوائی نئيں لیندی۔ صدف نے کہیا کہ کھلاڑی ڈوپنگ ٹیسٹ تو‏ں پہلے کس قسم د‏‏ی دواواں نئيں لیندے،وہ اس تو‏ں آگاہ نئيں سن تے بین الاقوامی سطح اُتے مسابقت کرنے والے کھلاڑیاں نو‏‏ں تعلیم دلانے دے لئی آگاہی مہم چلانی چاہیدا۔ صدف نے حکومت تے میڈیا تو‏ں پابندی ختم کرنے وچ انہاں د‏‏ی مدد کرنے د‏‏ی درخواست کيتی۔ انہاں نے اولمپک سیکرٹریٹ وچ وزیر کھیل خیبر پختون خوا سید عاقل شاہ تو‏ں اپیل د‏‏ی کہ اوہ اس پابندی نو‏‏ں ختم کرن۔ صدیقی دے مطابق ، انہاں نے پابندی دے اگلے 14 دن دے اندر اپیلٹ ٹریبونل دے سامنے اپیلکيتی سی لیکن اسنو‏ں مسترد کردتا گیا۔ صدف نے کہیا کہ دو سال بعد ، انہاں دا کیریئر ختم ہوجائے گا۔
## شادی
صدف صدیقی نے 2011 وچ صحافی تے راولپنڈی اسلام آباد اسپورٹس جرنلسٹ ایسوسی ایشن دے سابق جنرل سکریٹری افضل جاوید نال شادی کيتی۔ اس شادی وچ سیاستداناں تے متعدد اعلیٰ شخصیتاں نے شرکت کيتی جنہاں وچ وزیر داخلہ رحمان ملک ، ایوان وچ سینیٹ دے رہنما سید نیئر حسین بخاری ، وزیر اعظم دے مشیر برائے قانون و انصاف ایڈووکیٹ فاروق اعوان ، بابر اعوان تے ہور قابل ذکر افراد شامل سن ۔
## حوالے

گٹھ:1985 دے جم
گٹھ:۱۹۸۵ دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستان خواتین ایتھلیٹ
گٹھ:پاکستان دے اولمپک ایتھلیٹ
گٹھ:پاکستانی خواتین
گٹھ:پاکستانی خواتین سپرنٹر
گٹھ:پاکستانی خواتین کھلاڑی
ممتاز راشدی

**بیگم ممتاز راشدی** ( سندھی : **بيگم ممتاز راشدی** ) (مارچ 1934 – 1 نومبر 2004) اک پاکستانی سماجی کارکن تے مصنفہ سن۔ انہاں نے 1954 وچ پاکستان د‏‏ی پہلی خاتون پریس اتاشی د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔ انہاں نے فلپائن، چین تے ہانگ کانگ وچ وی مختلف سفیراں دے اسائنمنٹس اُتے کم کيتا۔ اوہ سندھ، پاکستان دے معروف عالم تے سیاستدان پیر علی محمد راشدی د‏‏ی بیوی سن.

## بچپن تے تعلیم
ممتاز راشدی 8 مارچ 1934 نو‏‏ں کولکات‏ا ، ہندوستان وچ پیدا ہوئی سن ۔ اوہ شیر بنگال اے کے فضل الحق  د‏‏ی پوتی سن۔ انہاں نے ابتدائی تعلیم دارجیلنگ دے ڈاؤ ہل اسکول تو‏ں حاصل کيتی۔ اس نے ایڈن گرلز کالج ڈھاکہ تو‏ں آرٹ د‏‏ی ڈگری تے ڈھاکہ یونیورسٹی تو‏ں انگریزی ادب وچ بی اے فرسٹ کلاس فرسٹ پوزیشن حاصل کيتی۔ انہاں نے ڈھاکہ یونیورسٹی تو‏ں ماسٹر آف آرٹس د‏‏ی ڈگری وچ وی فرسٹ کلاس فرسٹ پوزیشن حاصل کيتی۔ انہاں نے 1955–56 وچ نوٹری ڈیم انڈیانا یونیورسٹی امریکا تو‏ں صحافت وچ ڈپلومہ حاصل کيتا۔  اوہ انگریزی ، فرانسیسی ، بنگالی ، اردو تے سندھی زباناں وچ عبور رکھدیاں سن۔

## کیریئر
وہ 1954 وچ پاکستان د‏‏ی پہلی خاتون پریس اتاشی بن گئياں تے پیرس وچ تعینات ہوگئياں۔  ایتھے اُتے انھاں نے اس وقت پاکستان دے وفاقی وزیر اطلاعات پیر علی محمد راشدی نال ملاقات کيت‏ی جس تو‏ں انھاں نے 1955 وچ شادی کيتی سی۔ انہاں نے فلپائن، چین تے ہانگ کانگ وچ سفیراں د‏‏ی مختلف ذمہ داریاں اُتے وی خدمات انجام دتیاں۔ اوہ اپنے شوہر دے نال 1965 وچ واپس پاکستان پرت گئياں۔ مسز راشدی سندھ دے لوکاں ، خاص طور اُتے بالائی سندھ تے منچھر جھیل دے نیڑے رہنے والےآں دے لئی بہت سارے سماجی بہبود دے منصوبےآں وچ شامل ہوگئياں۔ انہاں نے بین الاقوامی فلاحی تنظیماں دے نال قریبی تعاون وچ وی کم کيتا۔ انہاں نے بچےآں تے خواتین د‏‏ی ترقی دے لئی اک فلاحی تنظیم د‏‏ی بنیاد رکھی۔ انہاں نے 1983 تو‏ں 1986 تک حکومت پاکستان د‏‏ی کابینہ ڈویژن دے تحت خواتین د‏‏ی حیثیت تو‏ں متعلق قومی کمیشن د‏‏ی رکن د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔ انہاں نے نیشنل پاکستان ویمن ایسوسی ایشن د‏‏ی مشیر تے کوآرڈینیٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں وی خدمات انجام دتیاں۔ انہاں نے متعدد بین الاقوامی فورم ، سیمینار تے کانفرنساں وچ پاکستان د‏‏ی نمائندگی کیتی۔

انہاں نے یونیسکو دے نال تعاون دے لئی قائداعظم اکیڈمی، پاکستان نیشنل کونسل آف آرٹس تے پاکستانی کمیشن دے بورڈ آف گورنرز دے ممبر د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔ اوہ سندھ ایگریکلچر یونیورسٹی ٹنڈوجام د‏‏ی سینیٹ تے سنڈیکیٹ د‏‏ی ممبر وی سن۔ انہاں نے سن 1975 وچ کراچی وچ منعقدہ سنٹر تھرو سنچری کانفرنس وچ ودھ چڑھ کر حصہ لیا۔

## بحیثیت مصنف
مسز راشدی نے مختلف اخبارات، بشمول ڈان، مارننگ نیوز تے دتی سن دے لئی باقاعدگی تو‏ں مقالے لکھے۔ انہاں نے سندھ دے سماجی مسائل اُتے کتاباں لکھياں۔ اس د‏ی کچھ کتاباں ذیل وچ درج نيں۔

* سندھ تے نگاہ القدرناس 
* اسلامی فن و سبھیاچار سندھ

## موت
یکم نومبر 2004 نو‏‏ں انہاں دا انتقال ہويا تے انہاں نو‏ں کراچی دے میوا شاہ قبرستان وچ سپرد خاک کردتا گیا ۔ انہاں دے دو بچے نيں : بیٹا عادل راشدی تے بیٹی انادل راشدی۔

## حوالے

گٹھ:سندھ دے مصنفاں
گٹھ:جامعہ ڈھاکہ دے فضلا
گٹھ:کولکات‏ا دیاں شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی سماجی کارکن
گٹھ:پاکستانی مصنفات
گٹھ:2004 دیاں موتاں
گٹھ:۲۰۰۴ دیاں موتاں
گٹھ:1934 دے جم