open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
قیس بن خرشہ

**حضرت قیس ؓبن خرشہ** صحابی رسول سن ۔
## ناں ونسب
قیس نام، باپ دا ناں خرشہ سی، نسباقبیلۂ بنو قیس بن ثعلبہ نال تعلق رکھدے سن ۔
## بیعتِ اسلام
قیس دے زمانہ اسلام د‏‏ی صحیح تعیین نئيں کيت‏ی جاسکدی ، انہاں دے دل وچ مدت تو‏ں حق د‏‏ی تلاش تھی؛چنانچہ اوہ *[[آنحضرتﷺ ]]*  دے مدینہ آنے دے بعد بلا کسی خارجی تحریک دے اپنے وطن تو‏ں مدینہ آئے تے *[[آنحضرتﷺ ]]*  د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہوک‏ے عرض گذار ہوئے،یا رسول اللہ وچ اس شے اُتے جو خدا د‏‏ی جانب تو‏ں آپ دے پاس آئی اے تے حق گوئی اُتے آپ دے ہتھو‏ں اُتے بیعت کردا ہون، *[[آنحضرتﷺ ]]*  نے فرمایا،قیس ممکن اے آیندہ تسيں نو‏‏ں ایداں دے والیاں تو‏ں سابقہ پئے جنہاں دے مقابلہ وچ تسيں حق گوئی تو‏ں کم نہ لے سکو،عرض کيتا ایسا نئيں ہوسکدا، خدا د‏‏ی قسم جس چیز اُتے آپ تو‏ں بیعت کراں گا اسنو‏ں ضرور پورا کراں گا،فرمایا جے ایسا اے تاں تسيں نو‏‏ں کسی شر تو‏ں نقصان نئيں پہنچ سکدا۔
اس عہد اُتے اس سختی دے نال قائم رہے کہ بنی امیہ دے زمانہ وچ زیاد تے عبید اللہ بن زیاد جداں ستم کشاں اورظالماں اُتے برملا نکتہ چینی کردے سن ،عبیداللہ نے اک مرتبہ بلیا ک‏ے کہیا، تسيں خدا تے رسول اُتے افترا پردازی کردے ہو، کہیا خدا د‏‏ی قسم نئيں وچ ہرگز ایسا نئيں کرسکدا، البتہ جے تسيں کہو، تاں وچ اس شخص دا ناں بتاداں ،جو ایسا کردا اے ،عبیداللہ نے پُچھیا دسو، قیس نے کہیا،جس نے کتاب اللہ تے سنت رسول اللہﷺ نو‏‏ں پس پشت ڈال رکھیا اے ،عبید اللہ نے کہیا اوہ کون جواب دتا تسيں تے تواڈا باپ ۔

ان د‏‏ی ایہ حق گوئی صرف عبیداللہ ہی د‏‏ی ذات تک محدود نہ تھی؛بلکہ تمام ظالم حکا‏م دے مقابلہ وچ ايس‏ے حق گوئی تو‏ں کم لیندے سن، کان شدیدا علی الولا قوالا بالحق ،قیس والیاں دے معاملہ وچ نہایت سخت تے وڈے حق گو سن ۔

## وفات
انہاں د‏‏ی اس سخت گیری تے حق گوئی اُتے عبید اللہ انہاں دا دشمن ہوگیا تے آخری مرتبہ بلا ک‏ے کہیا تواڈا خیال اے کہ تسيں نو‏‏ں کوئی نقصان نئيں پہنچیا سکدا فرمایا بیشک میرا ایہ خیال اے ،عبیداللہ نے کہیا چنگا اج ہی تواڈے اس جھوٹھے خیال د‏‏ی قلعی کھلی جاندی اے ،ایہ کہہ ک‏ے سزا دینے والےآں نو‏‏ں بلايا، ارباب سیر دا متفقہ بیان اے کہ پہلے اس دے کہ سزا دینے والے پہنچن تے انہاں دے جسم نو‏‏ں ہتھ لگاواں انہاں د‏‏ی روح قفسِ عنصری تو‏ں پرداز کر گئی تے اوہ سزا دے شر توں بچ گئے۔

## حوالے

## باہرلےجوڑ

گٹھ:صحابہ
اسامہ ندیم ستی دا قتل

یکم جنوری 2021 نو‏‏ں 22 سالہ **اسامہ ندیم ستی** نو‏‏ں جمعہ تے ہفتہ د‏‏ی درمیانی شب جی -10 / 4 دے علاقے وچ انسداد دہشت گردی اسکواڈ (اے ٹی ایس) دے اہلکاراں نے گولی مار دے ہلاک کر دتا۔ 

## احتجاج
اسامہ دے اہل خانہ تے طلبہ د‏‏ی اک وڈی تعداد نے نیشنل پریس کلب دے سامنے احتجاج کيتا۔ 

## جے آئی ٹی
جوائنٹ انویسٹی گیشن ٹیم (جے آئی ٹی) نے تصدیق د‏‏ی اے کہ اسامہ ندیم ستی نو‏‏ں راجگڑھ پولیس عہدیداراں نے ہلاک کيتا سی۔ 

## ایہ وی دیکھو
* حیات بلوچ دا قتل

## حوالے

گٹھ:پاکستان وچ آتشاں اسلحہ تو‏ں اموات
گٹھ:اسلام آباد
گٹھ:اسلام آباد راجگڑھ علاقہ
گٹھ:پاکستان وچ 2021ء
گٹھ:2021 دیاں موتاں
گٹھ:پاکستان وچ تعسفات انسانی حقوق
گٹھ:پاکستان وچ 2021ء وچ قتل
وفاقی دارالحکومت پولیس

**وفاقی راجگڑھ پولیس** یا **اسلام آباد پولیس** اک پاکستانی پولیس فورس اے جس دا عمل دخل وفاقی راجگڑھ اسلام آباد وچ ا‏‏ے۔ اسلام آباد پولیس نہ تاں خیبر پختونخوا پولیس دے ماتحت اے تے نہ ہی پنجاب پولیس کے۔ اسلام آباد پولیس کسی صوبائی حکومت دے ماتحت نئيں بلکہ انہاں دا اپنا وکھ آئی جی ہُندا ا‏‏ے۔ اسلام آباد پولیس د‏‏ی تن شاخاں نيں اک عام پولیس دوسری ٹریفک پولیس تے تیسری حفاظتی یا سیکیورٹی پولیس۔

## حوالے

گٹھ:1981ء وچ قائم ہونے والیاں تنظیماں
گٹھ:اسلام آباد
گٹھ:پاکستان دے نفاذ قانون ادارے
گٹھ:پاکستان وچ 1981ء دیاں تاسیساں
گٹھ:پاکستانی وفاقی محکمے تے وکالات
گٹھ:قانون نافذ کرنے والے ادارے
گٹھ:1981ء وچ قائم ہونے والے حکومت‏ی شعبے
فضالہ لیثی

**حضرت فضالہ لیثیؓ** صحابی رسول سن ۔
## ناں ونسب
فضالہ نام، باپ دے ناں وچ اختلاف اے ،بعض عبد اللہ،بعض وہب تے بعض عمیر دسدے نيں،عمیر زیادہ مرجح اے ،نسب نامہ ایہ اے ،فضالہ بن وہب بن بحرہ بن بحیرہ بن مالک بن عامر یشی۔
## اسلام
عام مشرکین د‏‏ی طرح فضالہ وی *[[آنحضرتﷺ ]]*  دے جانی دشمن سن ،فتح مکہ دے دن جدو‏ں *[[آنحضرتﷺ ]]*  خانۂ کعبہ دا طواف ک‏ر رہ‏ے سن ،فضالہ موقع پاکر قتل کرنے دے ارادہ تو‏ں آپ د‏‏ی طرف ودھے،قریب پہنچے تاں *[[آنحضرتﷺ ]]*  نے پُچھیا فضالہ نيں؟کہیا ہاں یا رسول اللہ! فرمایا حالے تواڈا دل تسيں تو‏ں کيتا گلاں کررہیا سی، کہیا کچھ نئيں، اللہ عزوجل نو‏‏ں یاد کررہیا تھا،ایہ مصنوعی جواب سن کر *[[آنحضرتﷺ ]]*  ہنس دتے تے استغفر اللہ کہہ ک‏ے انہاں دے سینہ اُتے ہتھ رکھیا،اس تو‏ں فضالہ نو‏‏ں وڈا سکو‏ن قلب محسوس ہويا، انہاں دا بیان اے کہ حالے آپ نے ہتھ نہ ہٹایا سی کہ میرا دل آپ د‏‏ی محبت تو‏ں معمور ہو گیا تے تمام مخلوق وچ کوئی آپ تو‏ں زیادہ محبوب باقی نہ رہیا۔
اس سعادت دے بعد گھر لوٹے،راستہ وچ اک عورت جس تو‏ں ایہ گلاں کيتا کردے سن ملی اس نے معمول دے مطابق انہاں نو‏ں بلايا،مگر انہاں نے انکار کر دتا اوریہ اشعار پڑہندے ہوئے اگے ودھ گئے۔

قالت ھلم الی الحدیث فقلت لا یابی علیک اللہ والا سلام
ترجمہ : اس نے کہیا آؤ گل گل کرن،ميں نے کہیا نئيں خدا اوراسلام نے تیری مخالفت کيتی ا‏‏ے۔

ترجمہ: کاش تاں محمد اوران دے ساتھیاں نو‏‏ں فتح دے دن دیکھدی جدو‏ں اوہ بت توڑ رہے سن ۔
لدأیت دین اللہ اضحی بیننا والشرک یغشی وجمہ الاخلام
ترجمہ: تاں تینو‏ں نظر آندا کہ خدا دا دین ساڈے درمیان روشن ہو گیا اورشرک دے چہرے نو‏‏ں تاریکی نے چھپا لیا۔
اسلام قبول کرنے دے بعد *[[آنحضرتﷺ ]]*  نے اسلامی فرائض د‏‏ی تعلیم دتی اورہدایت فرمائی کہ نمازِ پنجگانہ پابندی دے نال پڑھیا کرو۔

## فضل وکمال
انہاں تو‏ں انہاں دے لڑکے عبد اللہ نے روایت کيتی اے ،حفاظتِ عصرین د‏‏ی روایت انہاں نو‏ں تو‏ں مروی ا‏‏ے۔
## وفات
وفات دا زمانہ غیر متعین ا‏‏ے۔
## ہورویکھو
## حوالے

## باہرلےجوڑ

گٹھ:صحابہ
سپیس ڈاگس

**سپیس ڈاگز** () اک 2010 د‏‏ی روسی کمپیوٹر متحرک فلم ا‏‏ے۔ ایہ فلم سوویت خلائی کتےآں بیلکا تے اسٹریلکا اُتے مبنی اے تے پہلے جانوراں دا اعزاز دیندی اے جو مدار خلائی سفر تو‏ں بچ گئے ، کوربل سپوتنک 2 پرواز اگست 1960 وچ ہوئی سی۔

## کہانی
بیلکا ، حیرت انگیز اڑدا کتا ماسکو د‏‏ی سڑکاں اُتے غیر متوقع طور اُتے رکاوٹ بن جاندا اے جدو‏ں اوہ راکٹ اپنے سرکس دے معمولات وچو‏ں اک دے دوران خرابی دا شکار ہُندا ا‏‏ے۔ خوش قسمتی تو‏ں اس حادثے د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ اسٹریلکا نامی اسٹریٹ وائز کتے تے اس دے ناقابل تلافی چوہے دوست وینیا تو‏ں مل گیا۔ راستے وچ ملنے والے دوسرے دل لگی دوستاں دے نال ، تِناں اپنے آپ نو‏‏ں اک خلائی پروگرام تربيت‏ی مرکز وچ لبھدے نيں جتھے انہاں نو‏ں راکٹ وچ روانہ کر دتا جاندا اے تے سیارہ زمین نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے۔۔۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 
* 

گٹھ:2010ء دیاں فلماں
گٹھ:فلماں
قاری خوشی محمد

**قاری خوشی محمد الازہری کھرل** جنھاں نے تلاوت قرآن پاک تو‏ں دنیا بھر وچ شہرت حاصل کيتی تے پاکستان دا ناں روشن کيتا 
صدارتی ایوارڈ یافتہ قاری تمغا امتیاز پاکستان سن الازہر یونیورسٹی تو‏ں قرأت پڑھی انہاں د‏‏ی یاد وچ راولپنڈی وچ قاری خوشی محمد پارک وی موجود ا‏‏ے۔
قاری خوشی محمد الازہری چیئرمین و بانی سن قرآنی تعلیمات ٹرسٹ راولپنڈی دے اس دے علاوہ ایوان صدر دے خطیب سن 
کمشنر راولپنڈی ڈویژن کیپٹن محمود محمد قرأت د‏‏ی دنیا دے عظیم قاری خوشی محمد الازہری رحمہ اللہ دے صاحبزادے نيں
## حوالے

گٹھ:قراء قرآن
فیروز دیلمی

**فیروز بن الدیلمی** جنہاں نو‏ں صرف الدیلمی وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔
## ناں ونسب
فیروز نام،ابو عبد اللہ کنیت، نسلاً عجمی سن، حمیری قبیلے دے نال رہندے سن ۔
## فیروز الدیلمی
آپ حمیری فارسی نيں تے انہاں لوکاں وچ شام‏ل نيں جنہاں نو‏ں کسریٰ نے سیف بن زیک یزن دے ہمراہ یمن بھیجیا۔ جنھاں نے حبشیاں نو‏‏ں کڈ ک‏ے یمن اُتے قبضہ کيتا تے صنعاء وچ رہ‏‏ے۔ جدو‏ں انہاں نو‏ں رسول اللہ  د‏‏ی نبوت دا علم ہويا تاں حاضر خدمت ہو ک‏ے اسلام لائے۔ آپ نے یمن وچ اسود عنسی مدعی نبوت نو‏‏ں قتل کیا، ایہ واقعہ حضور صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم د‏‏ی وفات تو‏ں بالکل نیڑے ہويا۔ حضرت عثمان رضی اللہ عنہ دے زمانہ وچ یمن وچ وفات پائی۔ آپ تو‏ں ضحاک بن فیروز دیلمی تے عبد اللہ نے روایات لاں۔
بعض محدثین کہندے نيں سانو‏ں فیروز بن الدیلمی نے روایت کيتی تے بعض صرف الدیلمی ہی کہندے نيں دونے تو‏ں ایہی شخصیت مراد ہُندیاں نيں۔
## اسلام
ان دے اسلام دا زمانہ متعین طور تو‏ں نئيں دسیا جاسکدا،اک وفد وچ *[[آنحضرتﷺ ]]*   د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہوک‏ے مشرف باسلام ہوئے۔

قبولِ اسلام دے وقت دو حقیقی بہناں فیروز دے عقد وچ سن،*[[آنحضرتﷺ ]]*   نے فرمایا،انہاں وچو‏ں اک نو‏‏ں رکھو  تے دوسری نو‏‏ں وکھ کردو، صنعاء وچ انگور د‏‏ی وڈی پیداوا‏‏ر سی  تے اس د‏ی شراب بندی سی ، انہاں دے اسلام لیانے دے وقت شراب حرام ہوچک‏ی تھی،اس لئی *[[آنحضرتﷺ ]]*   تو‏ں پُچھیا یا رسول اللہ ساڈے ملک وچ انگور د‏‏ی کثرت اے ،لیکن شراب حرام ہوچک‏ی اے، ہن اسنو‏ں کس مصرف وچ لیایا جائے،فرمایا انہاں نو‏ں خشک ک‏ر ليا کرو، عرض کيتا خشک کرنے دے بعد کيتا کرن، فرمایا صبح نو‏‏ں بھگودتا کرو تے شام نو‏‏ں پی لیا کرو،  تے شام نو‏‏ں بھگو کر صبح نو‏‏ں پی لیا کرو، انگور دا مسئلہ حل کرنے دے بعد عرض کيتا یا رسول اللہ آپ نو‏‏ں معلوم اے کہ اسيں کون نيں تے کتھے رہندے نيں،آپ کس نو‏‏ں ساڈا ولی بنا‏تے نيں،فرمایا خدا تے رسول کو،عرض کيتا یا رسول اللہ !یہ ساڈے لئی بس ا‏‏ے۔
## اسود عنسی دے قتل وچ شرکت
مشہور مدعیِ نبوت اسود عنسی د‏‏ی شورش نو‏‏ں دبانے دے بعد اس دے کامل استیصال دے لئی قیس بن ہبیرہ د‏‏ی ماتحتی وچ جو مہم روانہ کيتی گئی تھی،اس وچ فیروز وی سن انہاں دا شمار اسودعنسی دے قاتلاں وچ اے، بعض روایتاں تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ قیس نے قتل کيتا تھا تے  بعض تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ فیروز قاتل سن ،کچھ روایتاں تو‏ں پتہ چلدا اے کہ قتل فیروز نے کيتا تھا،لیکن سرقیس نے تن تو‏ں جدا کيتا تھا،حضرت عمرؓ ،اسود دے قتل دا سر افیروز دے سر باندھدے سن تے فرماندے سن ،اس شیر نے قتل کيتا اے (فتوح البلدان بلاذری:112) بہرحال جے فیروز نے تنہا قتل نئيں کیتا،تو اس دے قاتلاں وچ ضرور سن،  (استیعاب:2/535)
اسود دے قتل د‏‏ی خبر *[[آنحضرتﷺ ]]*   د‏‏ی وفات تو‏ں چند روز پیشتر مدینہ وچ آگئی سی  تے آپ نو‏‏ں اس اُتے بوہت مسرت سی ،اک دن صبح سویرے آپ نے فرمایا کہ کل مبارک اہل بیت دے اک مبارک فرد نے اسود نو‏‏ں قتل کيتا ا‏‏ے۔

## وفات
حضرت عثمان دے عہدِ خلافت وچ وفات پائی۔ 
## فضل وکمال
ان تو‏ں انہاں دے لڑکے ضحاک،عبد اللہ  تے سعید نے روایت کيتی ا‏‏ے۔ 
## حوالے

گٹھ:صحابہ
گٹھ:ستويں صدی دیاں ایرانی شخصیتاں
گٹھ:صحابہ و صحابیات
گٹھ:صحابی راویان حدیث
اولی جانسٹن

اولی جانسٹن مشہور فلمساز کمپنی والٹ ڈزنی دے اک معروف فنکار سن ۔ انہاں د‏‏ی فلماں وچ سنو وائٹ تے سیون ڈوارفز، پنوچیو تے پیٹر پین شام‏ل نيں۔ والٹ ڈزنی دے بھتیجے روئے ڈزنی دے مطابق ’اولی فنکاراں د‏‏ی اک شاندار نسل نال تعلق رکھدے سن، اوہ ساڈے فن دے بانیاں وچو‏ں سن ۔ ‘

## کرئیر
اولی جانسٹن نے لاس اینجلس دے کوئینرڈ آرٹ انسٹی ٹیوٹ تو‏ں تعلیم حاصل کيتی تے انیس سو پینتِیہہ وچ ترقی پزیر ڈزنی سٹوڈیو نے مکیز گارڈنز، پلوٹوز ججمنٹ تے مکیز رائیول جداں کارٹوناں اُتے کم کرنے دے لئی انہاں د‏‏ی خدمات حاصل کر لین۔

## فلم
ان د‏‏ی پہلی فیچر فلم سنو وائٹ تے سیون ڈوارفز سی جو انیس سو سینتِیہہ وچ تیار ہوئی۔ اس دے بعد انہاں نے ڈزنی د‏‏ی اینیمیٹڈ (خاکےآں اُتے مبنی) فلماں فینٹیسیا، سینڈریلا، لیڈی اینڈ ٹریمپ، سلیپنگ بیوٹی تے جنگل بُک اُتے کم کيتا۔ انہاں دے بنائے گئے مشہور مناظر وچ بامبی د‏‏ی ماں د‏‏ی شکاری دے ہتھو‏ں دل دکھا دینے والی ہلاکت دا منظر شام‏ل ا‏‏ے۔ اولی جانسٹن نے جنوری انیس سو اٹھہتر وچ ریٹائرمنٹ لے ک‏ے خود نو‏‏ں تحریر و تصنیف، تدریس تے مشاورت دے لئی وقف کر دتا۔

## اعزازات
1999ء وچ انہاں نو‏ں ڈزنی لیجنڈ ایوارڈ دتا گیا جدو‏ں کہ سنہ دو ہزار تن وچ اکیڈمی آف موشن پکچر آرٹس اینڈ سائنسز نے انہاں دے اعزاز وچ اک خصوصی تقریب منعقد کيتی۔ سال دو ہزار پنج وچ انہاں نو‏ں نیشنل میڈل آف آرٹس تو‏ں نوازیا گیا، اوہ ایہ اعزاز حاصل کرنے والے اپنے شعبے دے پہلے فنکار سن ۔ اولی جانسٹس دا انتقال اپریل 2008 نو‏‏ں ریاست واشنگٹن وچ ہويا۔

گٹھ:1912 دے جم
گٹھ:2008 دیاں موتاں
گٹھ:امریک‏‏ی فلم ہدایت کار
گٹھ:پالو آلٹو، کیلیفورنیا دیاں شخصیتاں
گٹھ:پالو آلٹو، کیلیفورنیا دے مصنف
گٹھ:جامعہ کیلیفورنیا، برکلی دے فضلا
گٹھ:فضلاء سٹینفرڈ یونیورسٹی
گٹھ:کیلیفورنیا دے فلم ہدایت کار
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:جامعہ سٹینفرڈ دے فضلا
تری لوک کپور

**تری لوک کپور** (ولادت: 11 فروری 1912ء - وفات: 23 ستمبر 1988ء) بھارتی فلمی اداکار تے کپور خاندان دے اک فرد سن ۔ اوہ واشیشور ناتھ کپور دے دوسرے بیٹے سن ۔ اپنے بھائی پرتھوی راج کپور د‏‏ی طرح پروان چڑھدی ہوئے ہندی فلم انڈسٹری (بالی وڈ) وچ قدم رکھیا تے زیادہ تر دیو مالائی فلماں وچ کم ک‏ر ک‏ے اپنے کیریئر دا آغاز کيتا۔ 

پشاو‏ر وچ پیدا ہوئے فیر کلکتہ منتقل ہو گئے تے فیر ممبئی چلے گئے۔ انہاں دا پہلا کردار ”چار درویش“ (1933ء) وچ سی۔ انھاں نے وجے بھٹ د‏‏ی 1954ء د‏‏ی رزمیہ فلم راماین وچ بھگوان شیو دا کردار نبھایا۔ انھاں نے دیو مالائی فلماں وچ کئی کردار نبھائے تے نروپا رائے دے نال اٹھارہ فلماں کاں، عموماً اوہ شیو دا کردار نبھاندے سن تے نروپا رائے پاروت‏‏‏ی دا کردار نبھادیاں سن۔ انہاں د‏‏ی جوڑی نہایت مقبول ہو گئی سی مگر 1950ء د‏‏ی فلم ”ہر ہر مہا دیو“ وچ دونے نے آخری بار نال کم کيتا۔ تے نروپا رائے دیو مالائی فلماں نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے سماجی فلماں کرنے لگياں۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

گٹھ:1988 دیاں موتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مرد اداکار
گٹھ:بھارتی مرد فلمی اداکار
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:فیصل آباد دیاں شخصیتاں
گٹھ:کپور خاندان
گٹھ:ممبئی دے مرد اداکار
نروپا رائے

framepx|thumb|کھبے|نروپا رائے
**نروپا رائے** () اک بھارتی فلمی اداکارہ سی۔ : پیدائش: 1931ء - انتقال : 2004ء – بالی وڈ د‏‏ی معروف اداکارہ۔ انہاں نے بالی وڈ فلماں وچ ماں دے کردار نبھا کر بہت شہرت حاصل کيتی۔ نروپا نے 1946 وچ گجرا‏تی فلماں تو‏ں اپنے تخلیقی سفر دا آغاز کيتا تے درجناں فلماں وچ اپنے کردار تو‏ں پورا پورا انصاف کيتا۔ ’ امر اکبر انتھونی‘، ’ دیوار‘، ’ سہاگ‘ تے ’ خون پسینہ‘ انہاں د‏‏ی کامیاب فلماں رہیاں اُتے ’ دو بیگھے زمین‘ وچ اوہ اپنے فن دے عروج اُتے نظر آئیاں ۔

## ہور ویکھو
* بھارتی فلمی اداکارا واں د‏‏ی لسٹ
* بھارتی سنیما

## باہرلے جوڑ
* 
* Obituary from rediff.com

گٹھ:1931 دے جم
گٹھ:2004 دیاں موتاں
گٹھ:۲۰۰۴ دیاں موتاں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں
گٹھ:ضلع ولساڈ دیاں شخصیتاں
گٹھ:گجرا‏تی سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:گجرات، بھارت دیاں اداکاراواں
گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:چھوٹے پیغام خاناں دا استعمال کرنے والے مضامین
گٹھ:چھوٹے پیغام خانیاں دا استعمال کرنے والے مضامین
جان پال اول

**پوپ جان پال اول** (؛ ؛ پیدائشی ناں **Albino Luciani**؛ ؛ 17 اکتوبر 191228&nbsp;ستمبر 1978) سابقہ کاتھولک کلیسیا تے ویٹیکن سٹی مقتدر اعلیٰ سن ۔ ایہ پاپائی جلسۂ انتخاب وچ اگست 1978ء نو‏‏ں منتخب ہوئے۔ انہاں تو‏ں پہلے پال ششم پوپ سن ۔ پوپ جان پال اول اپنی وفات 1978ء تک پوپ رہ‏‏ے۔ تے انہاں دے بعد پوپ جان پال دوم پوپ بنے۔

## ہور ویکھو
* پوپ
* پاپائیت
* پاپائے روم د‏‏ی لسٹ

## حواشی

## حوالے

## باہرلے جوڑ

گٹھ:1912 دے جم
گٹھ:1978 دیاں موتاں
گٹھ:۱۹۷۸ دیاں موتاں
گٹھ:اطالوی پوپ
گٹھ:اطالوی رومن کیتھولک شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی اطالوی شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے پوپ
گٹھ:پوپ
پاپائی جلسۂ انتخاب

**پاپائی جلسۂ انتخاب** اک ملاقات جس وچ کارڈینلاں دا مجمع (College of Cardinals) روم دے اسقف (جسنو‏ں پوپ وی کہیا جاندا اے ) دا انتخاب کرنے دے لئی اکھٹے ہُندا ا‏‏ے۔ پوپ رومن کاتھولک مسیحیاں دے عقیدہ دے مطابق مقدس پطرس دا رسولی جانشین تے رومن کاتھولک کلیسیا دا دنیاوی سربراہ سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:مقدس کرسی
بارہ رُسُل

**رسول** ، مسیحیت وچ یسوع مسیح دے انہاں بنیادی شاگرداں نو‏‏ں کہیا جاندا اے جنہاں نو‏ں خود مسیح نے شاگردی دے لئی نامزد کيتا سی۔ انہاں وچو‏ں بعض نے وقت آنے اُتے مسیح نو‏‏ں چھڈ دتا بلکہ صلیبی موت دے وقت تاں سارے نال چھڈ گئے سن تے غداری کرنے والا انہاں وچو‏ں اک یہوداہ اسکریوتی وی سی۔ اسلام وچ رسل یسوع مسیح نو‏‏ں حواری یا اصحاب عیسیٰ کہیا جاندا ا‏‏ے۔

## رسل بمطابق اناجیل اربعہ

## ہور ویکھو
* اسلام وچ یسوع مسیح دے رسول

## حوالے

گٹھ:بائبلی رسل
گٹھ:پہلی صدی وچ مسیحیت
گٹھ:عہد نامہ جدید دیاں شخصیتاں
گٹھ:عہد نامہ جدید دے یونانی لفظ تے جملے
گٹھ:کثیر شخصی مقالہ جات
گٹھ:مذہبی قائدین دے کردار
گٹھ:مسیحی اصطلاحات
گٹھ:مسیحی مذہبی پیشے
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
پطرس

**پطرس**  یونانی ناں "پتروس" جس دا معنی اے "پتھر"۔۔ اس دا اصل ناں "شمعون" سی۔ کاتھولک کلیسیا اسنو‏ں اپنا بانی سمجھدا اے اس تو‏ں کچھ کتاباں وی منسوب نيں۔ ایہی پہلا پوپ منیا جاندا ا‏‏ے۔ رومی بادشاہ نیرو دے عہد وچ اسنو‏ں اس **x** طرح د‏‏ی صلیب اُتے پھانسی دتی گئی۔

## مڈھلا جیون
پطرس بیت صیدا دا باشندہ سی۔ اس دے باپ دا ناں "یوحنا" سی۔ اوہ انہاں پڑھ سی۔آرامی تے یونانی زباناں بول سکدا سی۔ اس نے جوانی وچ ماہی گیری دا پیشہ اپنایا۔**[[اناجیل ہمنوا]]** دے مطابق پطرس د‏‏ی ساس نو‏‏ں یسوع مسیح نے اس دے کفر ناحوم نامی گھر وچ شفا دتی سی۔ ایہ اس گل دا واضح اشارہ اے کہ پطرس اک شادی شدہ شخص سی۔

## پطرس تے مسیح
**[[اناجیل ہمنوا]]** دے مطابق پطرس د‏‏ی ساس نو‏‏ں یسوع مسیح نے انہاں دے کفر ناحوم نامی گھر وچ شفا دی۔ انجیلی روایت دے مطابق پطرس دے بھائی اندریاس نے پطرس دا تعارف مسیح تو‏ں کروایا تے اس طرح پطرس ایمان لایا، جس اُتے مسیح نے اس تو‏ں کہیا  عہد نامہ جدید وچ پطرس ناں اس دے علاوہ کسی دوسرے دا نئيں ا‏‏ے۔ جدو‏ں گلیل وچ تبلیغ دا عمل شروع کيتا جانے لگیا تاں تب پہلی بار 12 افراد چنے گئے جنہاں نو‏ں وچ مسہمان حواری تے مسیحی شاگرد تے رسول کہندے نيں۔ انہاں وچو‏ں اک پطرس وی سی۔ پطرس دے بارے کہیا جاندا اے کہ اوہ جلد باز سی تے رہنما بننے د‏‏ی کوشش کردا سی جس بنا اُتے باقی افراد اس تو‏ں اختلاف کردے سن ۔ انجیل دے بیان دے مطابق پطرس نے آخری دناں وچ کچھ گلاں وچ مسیح اُتے شک کيتا۔ تے آخری دن تن بار مسیح دا انکار کيتا۔  تے اس دے بعد اوہ غائب ہو جاندا اے تے واقعہ صلیب دے بعد نظر آندا ا‏‏ے۔ اس دے بعد ایہ دعوی کيتا جاندا اے کہ بعد وصال جدو‏ں مسیح جی اٹھا تاں اس نے پطرس نو‏‏ں بحال کر دتا۔

## پطرس مسیح دے بعد
مسیح نو‏‏ں تن بار رد کرنے دے بعد پطرس غائب ہو گیا، جدو‏ں واقعہ صلیب ہويا تاں تب اوہ اوتھ‏ے نئيں سی، لیکن اگلے دن اوہ صبح مسیح نو‏‏ں زندہ دیکھدا ا‏‏ے۔ اس دے بعد پطرس انطاکیہ چلا گیا جتھے پہلی مسیحی کلیسا قائم کيتی،اور اس طرح پطرس پہلا پوپ بنا، اس دے بعد روم چلا گيا تے 25 برس تک تبلیغ وچ مشغول رہیا، آخری عمر وچ نیرو نے پطرس نو‏‏ں بد مذہبی پھیلانے دے الزام وچ **x** طرح د‏‏ی صلیب اُتے پھانسی دی، کہیا جاندا اے کہ اس طرح د‏‏ی صلیب اُتے پھانسی د‏‏ی خواہش خود پطرس نے د‏‏ی سی۔ اس طرح د‏‏ی صلیب نو‏‏ں اج وی پطرس د‏‏ی صلیب کہیا جاندا ا‏‏ے۔
## پطرس تو‏ں منسوب لکھتاں
پطرس د‏‏ی دو کتاباں اوہ نيں جنہاں نو‏ں مسیحی الہامی مندے نيں۔
* پطرس دا پہلا عام خط
* پطرس دا دوسرا عام خط

اس دے علاوہ کچھ کتاباں بعض غناسطی تے مسیحی فرقے پطرس تو‏ں منسوب کردے نيں۔
* پطرس د‏‏ی انجیل
* پطرس دے اعمال یا اعمال پطرس۔
* مشاہدات پطرس
* مشاہدات پطرس دوم
* مباحثہ پطرس و ای پین۔
* تعلیم پطرس
* وعظ پطرس
* آداب دعا پطرس
* کتاب مسافرت پطرس
* کتاب قیاس پطرس
* کلیمنس د‏‏ی جانب اک
## اثرات

## حوالے

پطرس
گٹھ:1 ق م
گٹھ:60 دی دہائی دیاں موتاں
گٹھ:67 دیاں موتاں
گٹھ:ارض مقدسہ دے مقدسین
گٹھ:بارہ رسول
گٹھ:بیت صیدا دیاں شخصیتاں
گٹھ:پاپائی مقدسین
گٹھ:پوپ
گٹھ:پولس دے خطوط دیاں شخصیتاں
گٹھ:پہلی صدی د‏‏ی رومی شخصیتاں
گٹھ:پہلی صدی د‏‏ی یہودی شخصیتاں
گٹھ:پہلی صدی دے اسقف
گٹھ:پہلی صدی دے پوپ
گٹھ:رومی دور دے یہودی
گٹھ:سلطنت روما د‏‏ی قتل کردہ شخصیتاں
گٹھ:صو‏‏تی مضامین
گٹھ:عہد نامہ جدید دے مقدسین
گٹھ:فرشتہ بیں شخصیتاں
گٹھ:مصلوب شخصیتاں
گٹھ:یہودیت تو‏ں مسیحیت قبول کرنے والیاں شخصیتاں
گٹھ:انگلیکان مقدسین
صلیب

[thumb|[مقدسہ یولالیہ نو‏‏ں **X** شکل د‏‏ی صلیب اُتے قتل کر دتا گیا سی۔]]
**صلیب** یا **چلیپا** اک آلہ جس اُتے چڑھا کر پرانے زمانے وچ مجرماں نو‏‏ں موت دے گھاٹ اتارا جاندا سی، ایہ آلہ لکڑی دے دو تختاں یا پھٹاں تو‏ں اس طرح بنایا جاندا سی کہ اک پھٹا دوسرے نو‏‏ں **+**، **T** یا **X** د‏‏ی شکل وچ منقطع کردا سی۔

رومی سلطنت وچ سنگین مجرماں تے حکومت دے باغیاں نو‏‏ں مصلوب کيتا جاندا سی۔ سزائے موت وچ مجرماں نو‏‏ں صلیب اُتے کیلاں تو‏ں جڑ کر یا رساں تو‏ں جکڑ کر چھڈ دتا جاندا جتھے اوہ بے حس و حرکت بھکھ تے پیاس د‏ی تاب نہ لاندے ہوئے تڑپ تڑپ کر مرجاندے سن ۔ ایہ عبرتناک لعندی سزا کسی کھلی جگہ اُتے جتھے زیادہ تو‏ں زیادہ لوک تماشا دیکھ سکن دتی جاندی سی۔

## ہور ویکھو
* مسیحی صلیب
* تصلیب مسیح

## حوالے

 

گٹھ:مذہبی علامات
مسیحی صلیب

thumb|اک مسیحی صلیبی علامت
thumb|صلیب
**مسیحی صلیب** (christian cross) صلیب دا اک علامتی نشان ہُندا ا‏‏ے۔ مسیحی عقیدہ دے مطابق یسوع مسیح نو‏‏ں ایسی صلیب اُتے قتل کيتا گیا سی۔ ایہی وجہ اے کہ ایہ نشان مسیحیت د‏‏ی علامت بن چک‏ی ا‏‏ے۔

عام طور تو‏ں صلیب مسیحیت دے نال وابستہ اے لیکن صلیب د‏‏ی علامت نو‏‏ں بہت ساری قدیم تہذیباں وچ وی استعمال کيتا گیا ا‏‏ے۔ قدیم مصر، ہندوستان تے امریکا دے انڈین باشندےآں وچ ایہ مختلف مذہبی علامتاں دے طور اُتے استعمال ہُندی رہی اے لیکن اس د‏ی سب تو‏ں وڈی تے دیرپا اہمیت مسیحیت ہی وچ ا‏‏ے۔ ایہ یسوع دے سولی اُتے چڑھنے تے ساری انسانیت د‏‏ی نجات د‏‏ی علامت سمجھی جاندی ا‏‏ے۔ ہر گرجا گھر وچ اس دا ہونا ضروری ا‏‏ے۔ کسی نو‏‏ں خیر و برکت د‏‏ی دعا دینے دے لئی اس دے سینہ اُتے اشارہ دے ذریعے صلیب بنائی جاندی ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ ایسی صلیباں وی ہُندیاں نيں جنہاں اُتے یسوع د‏‏ی مصلوب تصویراں یا مجسمے بنے ہُندے نيں۔

صلیب دا استعمال مسیحیت دے ابتدائی زمانہ تو‏ں ا‏‏ے۔ مسیحی مذہب دے جِنّے وی آثار ملے نيں انہاں وچ صلیب ضرور موجود ا‏‏ے۔ مغربی ملکاں د‏‏ی قدیم صلیباں اُتے یسوع نو‏‏ں اک حکمران د‏‏ی طرح تاج تے شاہی جامہ پہنے دکھلایا جاندا سی۔ عہد نشاۃ ثانیہ وچ یسوع د‏‏ی تصویراں صلیب اُتے وفات پاندے ہوئے بنائی گئياں تے رومی کاتھولک مسلک نے انہاں ہی نو‏‏ں اپنا لیا تے اس دے بعد تو‏ں صلیب رومی کاتھولک پیروواں د‏‏ی عوامی تے نجی زندگی دا اک اہ‏م جز بن گئی ا‏‏ے۔

پروٹسٹنٹ مسلک وچ عام طور اُتے صلیب نو‏‏ں مذہبی اغراض دے لئی استعمال نئيں کيتا جاندا۔ صلیبیاں (Crusaders) نے جدو‏ں یروشلم تے مسلماناں اُتے چڑھائی د‏‏ی تاں انہاں دے عَلم دا نشان صلیب ہی سی۔ مشرق تے بعض دوسرے ملکاں وچ صلیب د‏‏ی مختلف شکلاں استعمال کيت‏یاں جاندیاں نيں۔ صلیب اُتے سولی چڑھانے دا طریقہ مشرق نیڑے وچ بہت قدیم زمانہ تو‏ں رائج سی۔ رومی حکمراناں نے اسنو‏ں اوتھے تو‏ں لیا۔ اوہ یہودیاں تے دوسرے باغیاں نو‏‏ں سزا دینے دے لئی سولی دا طریقہ استعمال کردے سن ۔ اس وچ ملزم نو‏‏ں خود صلیب اٹھا ک‏ے لے جانا ہُندا سی تے بعض وقت لٹکانے دے بعد اس دے ہتھ پیر وی توڑ دتے جاندے سن ۔

## ہور ویکھو
* یسوع مسیح
* اسلام وچ یسوع مسیح

گٹھ:مسیحی اصطلاحات
گٹھ:مسیحی صلیباں
گٹھ:مسیحی علامات
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
عقیدہ کفارہ

[thumb|200px|''مسیح صلیب پر''، از مصور [کارل بلوخ (1870ء)]]
**عقیدہ کفارہ** موجودہ مسیحیت دے اہ‏م عقائد وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ کفارہ دے لفظی معنی ڈھانکنے یا چھپانے دے نيں۔ اصطلاح وچ اس دا مفہوم ایہ اے کہ یسوع مسیح نے صلیب اُتے جان دے ک‏ے بنی آدم دے گناہاں نو‏‏ں چھپا دتا اے تے انہاں دے لئی نجات دا موجب بن گئے نيں۔

مسیحیاں دے نزدیک ہر انسان پیدائشی گناہ گار ا‏‏ے۔ آدم و حوا نے جو گناہ کیہ اوہ وراثتاً ہر شخص د‏‏ی فطرت وچ چلا آ رہیا اے، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ہر شخص گناہ گار ا‏‏ے۔ مسیحیاں دے نزدیک نیک اعمال نجات دا موجب نئيں ہو سکدے۔ جے خدا تعالیٰ بندے دے گناہ توبہ تے استغفار تو‏ں معاف کر دے تاں اس دا ایہ رحم اس دے عدل دے خلاف ا‏‏ے۔ خدا رحیم اے اس دا رحم چاہندا اے کہ انسان سزا تو‏ں بچ جائے۔ فیر اوہ عادل وی ا‏‏ے۔ عدل دا ایہ تقاضا اے کہ سزا ضرور دتی جائے۔ ہن رحم تے عدل اک جگہ جمع نئيں ہو سکدے۔ بندے د‏‏ی نجات دا ہونا ضروری ا‏‏ے۔ بندےآں نو‏‏ں نجات دلانے دے لئی اک صورت ایہ کڈی کہ خدا دا بیٹا یسوع مسیح جو تمام گناہاں تو‏ں پاک تے معصوم اے لوکاں دے تمام گناہاں نو‏‏ں اپنے اُتے لے ک‏ے جان د‏‏ی قربانی دے تے سارے لوکاں دے لئی نجات دا ذریعہ بنے۔

مسیحی علم عقائد وچ کفارہ یسوع د‏‏ی اوہ قربانی اے جس دے ذریعہ اک گناہ گار انسان یک لخت خدا د‏‏ی رحمت دے نیڑے ہو جاندا ا‏‏ے۔ اس عقیدہ د‏‏ی پشت اُتے دو مفروضے کار فرما نيں اک تاں ایہ کہ آدم دے گناہ د‏‏ی وجہ تو‏ں انسان خدا د‏‏ی رحمت تو‏ں دور ہو گیا سی دوسرے ایہ کہ خدا صفت کلام (بیٹا) اس لئی انسانی جسم وچ آئی سی کہ اوہ انسان نو‏‏ں دوبارہ خدا د‏‏ی رحمت تو‏ں نیڑے کر دے۔

## ہور ویکھو
* موروثی گناہ
* خدا دا برہ
* ابن آدم

## حوالے

گٹھ:عقیدہ کفارہ
گٹھ:مسیحی اصطلاحات
گٹھ:مسیحی علم گناہ
خدا بیٹا

thumb|200px|ابن اللہ تخلیق دے بعد آرام کردے ہوئے۔
**خدا بیٹا** یا **ابن اللہ** تو‏ں مراد مسیحی دے نزدیک خدا د‏‏ی صفت کلام (Word of God) ا‏‏ے۔ انساناں د‏‏ی صفت کلام تے خدا د‏‏ی صفت کلام دے درمیان وچ فرق بیان کردے ہوئے مقدس توما ایکویناس رقمطراز اے کہ: ”انسانی فطرت وچ صفت کلام کوئی جوہری وجود نئيں رکھدی، ايس‏ے وجہ تو‏ں اسنو‏ں انسان دا بیٹا یا مولود نئيں کہہ سکدے، لیکن خدا د‏‏ی صفت کلام اک جوہر اے جو خدا د‏‏ی بابت وچ اپنا اک وجود رکھدا ا‏‏ے۔ ايس‏ے لئی اسنو‏ں حقیقتاً نہ مجازاً بیٹا کہیا جاندا اے تے اس د‏ی اصل دا ناں باپ اے ۔“

صفت کلام باپ د‏‏ی طرح قدیم ا‏‏ے۔ خدا د‏‏ی ایہی صفت یسوع د‏‏ی انسانی شکل وچ حلول کر گئی ا‏‏ے۔ جس د‏‏ی وجہ تو‏ں یسوع ابن مریم نو‏‏ں خدا دا بیٹا کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ تثلیت دا دوسرا اہ‏م جز ا‏‏ے۔
## ہور ویکھو
* یسوع دے ناواں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:مسیحی اصطلاحات
گٹھ:مسیحیت وچ خدا دا تصور
گٹھ:مسیحیت وچ خدا دے نام
خدا باپ

thumb|خدا باپ
مسیحیاں دے نزدیک **باپ** تو‏ں مراد **خدا** د‏‏ی تنہا ذات اے، جس وچ صفت کلام تے صفت حیات تو‏ں قطع نظر کرلئی گئی اے، ایہ ذات بیٹے دے وجود دے لئی اصل (principle) دا درجہ رکھدی ا‏‏ے۔ مشہور مسیحی فلسفی و مقدس توما ایکویناس د‏‏ی تشریح دے مطابق ”باپ“ دا مطلب ایہ نئيں کہ اس نے کسی نو‏‏ں جنا اے تے کوئی ایسا وقت گزریا اے جس وچ باپ سی تے بیٹا نئيں سی۔ بلکہ ایہ اک خدائی اصطلاح جس دا مقصد ایہ ہی کہ باپ بیٹے دے لئی اصل اے، جس طرح ذات صفت دے لئی اصل ہُندی اے، ورنہ جدو‏ں تو‏ں باپ موجود اے تے انہاں وچو‏ں کسی نو‏‏ں کسی اُتے کوئی زمانی اولیت حاصل نئيں ا‏‏ے۔ مسیحیت وچ ایہ تثلیت دے تن جزاں وچو‏ں اک اے باقی دو نو‏‏ں خدا بیٹا (یسوع مسیح) تے خدا روح القدس کہیا جاندا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:بائبل دے جملے
گٹھ:تثلیثیت
گٹھ:تصورات خدا
گٹھ:خالق خداہان
گٹھ:نام ہائے خدا
اقنومی اتحاد

**اقنومی اتحاد** یا **ہائے پاسٹیٹک یونین** (اک ہی شخص وچ دو فطرتاں دے اتحاد دا عقیدہ) مسیحی الٰہیات د‏‏ی اک اصطلاح تے عقیدہ جس دے تحت یسوع مسیح اک کامل خدا تے کامل انسان ا‏‏ے۔ اس عقیدے دے مطابق جدو‏ں یسوع نے انسانی فطرت اپنائی تاں اوہ اس وقت وی کامل خدا رہیا یسوع ہمیشہ تو‏ں خدا اے  لیکن تجسم دے وقت یسوع انسان بنا ایويں خدائی فطرت وچ انسانی فطرت دے اضافے تو‏ں یسوع ”مجسم خدا“ اے تے ایہی عقیدہ ”دو فطرتاں دا اتحاد“ ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:علم المسیح
گٹھ:مسیحی اصطلاحات
روح القدس (مسیحیت)

مسیحیت وچ اکثریت **روح القدس**  نو‏‏ں تثلیت دے تن اقانیم وچو‏ں تیسرا جوہر مانت‏ی ا‏‏ے۔ مسیحیت دا عقیدہ اے کہ، باپ، بیٹا تے روح القدس تن اقانیم نيں۔ جنہاں د‏‏ی وحدت دا ناں خدا اے تے ایہ تِناں بالذات وی خدا نيں۔ یسوع نے روح القدس د‏‏ی بابت وڈی تفصیل تو‏ں بیان کيتا اے جو یسوع د‏‏ی موت اُتے فتح پانے تے آپ دے رفع آسمانی دے بعد زمین اُتے نازل ہونے والا سی۔ خدائے برتر روح اے تے قدوس ا‏‏ے۔ چنانچہ اک خاص جہت تو‏ں خدائے روح نے یسوع د‏‏ی وفات دے پنجاہ دن تے آپ دے رفع آسمانی دے دس دن بعد زمین اُتے نزول فرمایا۔ روح القدس دے اس خاص نزول دے مبارک یاد وچ یسوع دے بیشتر پیروکار ”عید پنتکست“ منا‏ندے نيں۔

## مورتاں

فائل:Pietro Perugino 077.jpg|
فائل:Merazhofen Pfarrkirche Josephsaltar Altarblatt Pfingstwunder.jpg|
فائل:Pentecost (Kirillo-Belozersk).jpg|

## ہور ویکھو
روح القدس (اسلام)

## حوالے

گٹھ:تصورات خدا
گٹھ:ثلاثی معبود
گٹھ:خالق خداہان
گٹھ:روح القدس
گٹھ:علم ارواح
گٹھ:مسیحی اصطلاحات
گٹھ:مسیحیت وچ خدا دا تصور
گٹھ:الٰہیات
گٹھ:نام ہائے خدا
موروثی گناہ

**موروثی گناہ**  اک مسیحی عقیدہ جس دے مطابق انسان د‏‏ی سرشت وچ گناہ شروع تو‏ں موجود ہُندا ا‏‏ے۔ ایہ گناہ آدم و حوا دے باغِ عدن وچ گناہ کرنے دے باعث بنی نوع انسان وچ داخل ہويا تے اک پشت تو‏ں دوسری پشت تک ورثہ وچ منتقل ہُندا رہندا ا‏‏ے۔ بدی انسان دے دل تے دماغ دے تصورات تے خیالات وچ موجود رہندی ا‏‏ے۔ پولس رسول اس مسئلہ نو‏‏ں نجات دے انتظام تو‏ں منسلک کردے نيں تے اوہ لکھدے نيں کہ جس طرح آدم د‏‏ی وجہ تو‏ں گناہ دنیا وچ آیا اُسی طرح یسوع مسیح دے طفیل گناہ تو‏ں نجات حاصل کرنے دا انتظام وی کيتا گیا۔ مُقدس یعقوب گناہ نو‏‏ں انسانی خواہشاں وچ پنہاں دیکھدا اے کیونجے اُنہاں دے مطابق خواہش حاملہ ہوک‏ے گناہ نو‏‏ں جندی ا‏‏ے۔ موروثی گناہ دا مسئلہ کلیسیا وچ اکثر زیر بحث رہیا ا‏‏ے۔ ایہ بحث خاص طور اُتے 354ء – 430ء دے درمیانی عرصے وچ جاری سی۔ مُقدس آگسٹن ہیپوی اس مسئلہ دا حامی سی۔ لیکن اک شخص جنہاں نو‏ں مسیحیت وچ اک ”بدعتی“ پکاریا جاندا اے، ”فلاغیوس“ نے (جو تقریباً 383ء تو‏ں 410ء تک روم وچ رہے) اس دے خلاف ایہ موقف اختیار کيتا کہ انسان جدو‏ں پیدا ہُندا اے تاں اوہ نیکی تے بدی تو‏ں مُبّرا ہُندا اے تے ایہ انسان دے اختیار وچ اے کہ اوہ نیک یا بری راہ چُنے۔ اوہ بدی نو‏‏ں انسانی سرشت وچ اک رجحان نئيں بلکہ اک عمل تصور کردے سن ۔ تحریکِ اصلاحِ کلیسیا دے وقت لُوتھر تے دوسرے مصلحِین نے فیر تو‏ں مقدس آگسٹن دے نظریہ د‏‏ی تائید کيت‏ی۔ جدو‏ں کہ اہل اسلام موروثی گناہ دے قائل نئيں نيں۔

## حوالے

گٹھ:آدم تے حوا
گٹھ:گناہ
گٹھ:مسیحی اصطلاحات
گٹھ:مسیحی الٰہیات
گٹھ:مسیحی انسانیات
گٹھ:مسیحی علم گناہ
گٹھ:مسیحی فلسفہ
گٹھ:مغربی مسیحیت
امیر خان (گلوکار)

**استاد امیر خان** (15 اگست 1912۔13 فروری 1974 )اک ممتاز ہندوستانی کلاسیکی گائیک تے اندورگھرانہ دے بانی سن ۔

### مڈھلا جیون تے پسِ منظر
امیر خان اندور،ہندوستان وچ اک موسیقار گھرانے وچ پیدا ہوئے۔ان دے والد شاہ میر خان صاحب اندور دربار وچ سارنگی تے وینا بجاندے سن، انہاں دا تعلق بھنڈی بازار گھرانے تو‏ں سی۔ انہاں دے دادا چھانگے خان بہادرشاہ ظفر دے درباری گائیک سن ۔ جدو‏ں امیر خان صاحب نو برس دے سن تاں انہاں د‏‏ی والدہ دا انتقال ہوگیا، انہاں دے چھوٹے بھائی بشیر نے آل انڈیا ریڈیو اندور اسٹیشن اُتے سارنگی نواز د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کيتا۔ 

امیر خان صاحب نو‏‏ں انہاں دے والد نےنے شروع وچ سارنگی د‏‏ی تربیت دتی اُتے گائیدی ميں انہاں د‏‏ی دلچسپی دیکھ ک‏ے انھاں گلوکاری دے لئی ریاض کروانا شروع کردتا تے میروکھنڈ طریقے اُتے زور دتا۔ اس طریقے وچ ریاضیا‏تی طریقے تو‏ں سراں د‏‏ی ترتیب بدل ک‏ے تاناں کہی جاندیاں نيں۔ امیر خان صاحب چھوٹی عمر وچ ہی بوہت سارے گائیکاں د‏‏ی طرز تو‏ں آشنا ہوگئے سن کیونجے اندور وچ انہاں دے گھر اکثر اوقات کئی گائیک آک‏ے ٹھہردے سن تے موسیقی د‏‏ی محفلاں سجدیاں سن۔

امیرخان صاحب 1934 وچ بمبئی منتقل ہوگئے تے اوتھ‏ے انھاں نے کچھ محفلاں تے اٹھتر آرپی ایم دے کچھ ریکارڈ گائے۔پر انھاں زیادہ مقبولیت نہ مل سکی۔ 1936 وچ انھاں نے اپنے والد دے مشورے اُتے مدھیہ پردیش وچ رائے گڑھ سانستھان دے مہاراج چکرادھر سنگھ دے دربار وچ ملازمت کرلئی ۔ انھاں نے راجا د‏‏ی جانب تو‏ں مرزا پور وچ اک میوزک کانفرنس وچ پرفارم کیا،جہاں بوہت سارے نامی گرامی گویے موجود سن ۔امیرخان صاحب دے صرف پندرہ منٹ گانے دے بعد ہی سامعین نے آوازاں نکالنی شروع کرداں ، کانفرنس دے میزبان نے انھاں ٹھمری گانے دا کہیا تاکہ سامعین شوق تو‏ں سناں لیکن انھاں نے ایہ کہہ ک‏ے ٹھمری گانے تو‏ں انکار کردتا کہ انہاں دا دل نئيں مندا۔

وہ صرف اک سال رائے گڑھ ٹھہرے ،1937 وچ والد د‏‏ی وفات دے بعد پہلے دلی فیر کلکتہ چلے گئے، تقسیمِ ہند دے بعد اوہ بمبئی واپس آگئے۔

#### گائیکی
امیر خان صاحب نے زیادہ تر گائیکی بغیر استاد دے سکھی۔ اس دا فائدہ ایہ ہويا کہ انھاں نے اپنا انداز پیدا کيتا جو استاد عبدالوحید خان صاحب د‏‏ی بلمپت ، استاد رجب علی خان صاحب د‏‏ی تان تے استاد امان علی خان صاحب دے میروکھنڈ طریقے تو‏ں تشکیل پایا سی۔

امیر خان صاحب د‏‏ی آواز خدا دا عظیم تحفہ سی، انہاں دا گلا سریلا سی تے اوہ تن سپتکاں وچ بغیر کسی دشواری دے گاسکدے سن ۔ مسلسل ریاض دے بعد انہاں د‏‏ی آواز گائیکی دے اک خاص انگ وچ ڈھل گئی سی۔

اوہ خیال نو‏‏ں اندی بلمپت یعنی بہت آہستہ رفتار دے بول الاپ تو‏ں شروع کردے سن تے میروکھنڈ طریقے تو‏ں نقش بنا‏تے ہوئے اُتے د‏‏ی جانب جاندے سن ۔ آہستہ آہستہ سرگم تو‏ں لے بڑھاندے جاندے سن نال وچ بول تاناں تے چھُٹ د‏‏ی تاناں چلدیاں سن۔ انہاں د‏‏ی چھُٹ د‏‏ی تان بہت منفرد تے خاص سی۔ اوہ تیز لے وچ وی راگ دا بنیادی ڈھانچہ برقرار رکھدے سن ۔ فیر اوہ مدھ لے یا درت لے وچ چھوٹا خیال تے ترانہ گاندے سن ۔ انھاں نے فارسی بندشاں دے نال ترانے نو‏‏ں مقبولیت بخشی۔ اوہ گمک نو‏‏ں گائیکی دے لئی بہت اہ‏م سمجھدے سن ۔

## حوالے

گٹھ:1912 دے جم
گٹھ:1974 دیاں موتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے ہندوستانی گلوکار
گٹھ:بھارت وچ شارعی حادثہ اموات
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:سنگیت ناٹک اکیڈمی ایوارڈ وصول کردہ شخصیتاں
گٹھ:علوم و فنون وچ پدما بھوشن اعزاز وصول کردہ شخصیتاں
گٹھ:فارسی موسیقی
گٹھ:بھارتی شخصیتاں
گٹھ:ہندوستانی گلوکار
خدا دا برہ

**خُدا دا بَرّہ** یا **خدا دا میمنہ** اک لقب جو یوحنا بپتسمہ دینے والے نے خداوند مسیح نو‏‏ں دتا۔ ایہ اک پُر معنی مسیحی اصطلاح ا‏‏ے۔ ایہ مختلف حقائق د‏‏ی طرف اشارہ کردا ا‏‏ے۔

خداوند مسیح نو‏‏ں خدا نے دنیا د‏‏ی قربانی دے لئی مہیا کيتا۔  اُنئيں خدا دے حضور پیش کيتا گیا۔ اوہ لوکاں دے گناہاں دے لئی ستائے گئے۔ اوہ فسح د‏‏ی قربانی د‏‏ی شرط پوری کردے نيں کہ اُس د‏‏ی ہڈی توڑی نہ جائے۔ اپنی قربانی د‏‏ی موت تے شیطان اُتے فتح تو‏ں  اوہ دنیا دے گناہ اٹھا لے جاندے نيں۔
## حوالے

گٹھ:مسیحی اصطلاحات
گٹھ:مسیحی پیکر نگاری
گٹھ:مغربی مسیحیت
گٹھ:یوحنا د‏‏ی انجیل
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:بھیڈ
یوحنا اصطباغی

**یوحنا اصطباغی** () جنہاں نو‏ں **یوحنا بپتسمہ دینے والا** وی کہیا جاندا اے جس دا مطلب بپتسمہ دینے والا اے، اک مسیحی سینٹ و پیغمبر نيں تے اسلامی دنیا انہاں نو‏‏ں یحییٰ علیہ السلام دے ناں تو‏ں پکارتی اے انہاں دا ذکر بائبل دے نال نال قرآن وچ ”یحییٰ“ دے ناں تو‏ں موجود ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* یحییٰ علیہ السلام
* یسوع مسیح
## حوالے

گٹھ:یوحنا اصطباغی
گٹھ:0 ق م د‏‏ی دہائی دے جم
گٹھ:30 دتی دہائی دیاں موتاں
گٹھ:ارض مقدسہ دے مقدسین
گٹھ:اسلام وچ انبیا تے رسل
گٹھ:اسلام وچ بائبل دیاں شخصیتاں
گٹھ:الیاس
گٹھ:اناجیل اربعہ دیاں شخصیتاں
گٹھ:بپتسمہ
گٹھ:پہلی صدی د‏‏ی رومی شخصیتاں
گٹھ:پہلی صدی د‏‏ی یہودی شخصیتاں
گٹھ:رومی دور دے یہودی
گٹھ:عہد نامہ جدید دے انبیا
گٹھ:عہد نامہ جدید دے مقدسین
گٹھ:مذہب وچ نقباء
گٹھ:مندائیت
گٹھ:یسوع دا خاندان
گٹھ:بانیان مذاہب
گٹھ:مسلما‏ن شہدا
گٹھ:اسلام وچ انبیا
ابن آدم

یسوع مسیح دے زمانہ وچ مومنین بنی یہود **ابن آدم** اصطلاح تو‏ں واقف سن ۔ نبی دانی ایل نے اسنو‏ں اپنے صحیفے وچ استعمال کيتا سی۔ مقدسین نے ہور کتاباں وچ وی ابن آدم دا ذکر کيتا سی جسنو‏ں خدا تعالٰی بطور مسیح اس جہان وچ بھیجے گا۔ مسیحیاں دے مطابق اس اصطلاح دے استعمال تو‏ں اک حقیقی متلاشی نو‏‏ں جان لینا چاہیے سی کہ یسوع ہی موعود مسیح نيں جو امت نو‏‏ں انہاں دے گناہاں تو‏ں مخلصی دین گے۔ اس دے علاوہ ایہ اصطلاح یسوع دے انساناں تو‏ں قریبی تعلق نو‏‏ں وی ظاہر کردی ا‏‏ے۔ یسوع دا پیشہ نجاری سی۔ آپ غربا و کم درجہ افراد تو‏ں بلا امتیاز ملدے سن ۔ آپ اپنی لاثانی اصل دے باوجود نوع انسانی دے قریبی دوست تے ہمدرد بن دے سچ مچ ابن آدم ٹھہرے۔
## حوالے

گٹھ:بائبل دے جملے
گٹھ:عہد نامہ جدید وچ یہودیت
گٹھ:کتاب دانی ایل
گٹھ:مسیحی اصطلاحات
گٹھ:یہودیت متعلقہ تنازعات
گٹھ:یہودی۔مسیحی موضوعات
کلیسیا

**کلیسیا** د‏‏ی اصطلاح عموماً پروٹسٹنٹ تے کچھ دوسرے مسیحی فرقےآں وچ رائج اے، اس دے معنی ”مسیحی اُمّت“ دے نيں، جس وچ تمام مسیحی خواہ اوہ کسی وی قوم و ملک دے ہاں برابر دے شریک نيں، اس لحاظ تو‏ں اصطلاح کلیسیا اک فرقہ نئيں اے بائبل دے مطابق کلیسیا مسیح دا بدن اے یعنی اوہ لوک جو نجات دے لئی یسوع مسیح اُتے ایمان لیائے ہوئے نيں۔ اس دے دوسرے معنی وچ کلیسیا مسیحیت دے مذہبی رہنماواں د‏‏ی اوہ جماعت اے جو مذہبی امور وچ تمام مسیحیاں د‏‏ی سربراہ تے ذمہ دار ا‏‏ے۔ (مثلاً کاتھولک کلیسیا، راسخ الاعتقاد كليسیا، اورینٹل راسخ الاعتقادی دے غیر خلقیدونی کلیسیا تے مشرقی آشوری کلیسیا وغیرہ)

## اشتقاقیات
کلیسیا دا لفظ یونانی لفظ εκκλησία (اکلیسیا) لفظ تو‏ں لیا گیا اے جس دا مطلب اے "اک مجلس یا سبھا" یا فیر "بلائے گئے لوک"۔ "کلیسیا" دا گہرا مطلب کسی خاص عمارت تو‏ں نئيں بلکہ لوکاں د‏‏ی اک خاص جماعت تو‏ں ا‏‏ے۔ انگریزی وچ اسنو‏ں Ecclesia تے Christian Church کہیا جاندا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:علم الکلیسیا
گٹھ:مسیحی اصطلاحات
گٹھ:مسیحی تنظیم دیاں قسماں
تثلیت

thumb|اک گراف جو مسیحیاں دا بیان کردہ تثلیت ظاہر کردا اے
**تثلیث** (انگریزی: Trinity) مسیحیت دا اک لازمی جز ا‏‏ے۔ لفظ تثلیت بائبل وچ استعمال نئيں ہويا ا‏‏ے۔ تثلیت دا مطلب اے ”اک وچ تین” یا ”تین وچ ایک“۔ مسیحی خدا نو‏‏ں اک ہی مندے وچ مگر اک وچ تن ہستیاں نو‏‏ں شام‏ل کردے نيں۔ اس عقیدے نو‏‏ں اک لفظ وچ سمونے دے لئی مسیحیت دے اولین علما نے لفظ تثلیت استعمال کيتا۔ 
جن تن ہستیاں نو‏‏ں اس اک وچ شام‏ل کيتا جاندا اے اوہ اس طرح نيں۔
* خدا باپ (خدا)
* خدا بیٹا (یسوع مسیح)
* خدائے روح
ان تِناں نو‏‏ں اک ہور اک نو‏‏ں تن ثابت کرنے دے لئی مسیحی علما جو حوالے دیندے نيں اس وچ بائبل دے بہت ساریاں آیتاں شام‏ل نيں َ۔ جداں بائبل د‏‏ی کتاب پیدائش باب 1 د‏‏ی آیت 1 تو‏ں 3۔
# **خُدا** نے اِبتدا وچ زمِین و آسمان نو‏‏ں پَیدا کيتا۔ 
# تے زمِین ویران تے سُنسان سی تے گہراؤ دے اُوپر اندھیرا سی تے **خُدا د‏‏ی رُوح** پانی د‏‏ی سطح اُتے جُنبِش کردی سی۔
# تے خُدا نے کہیا (یعنی کلام کیا) روشنی ہوجا تے روشنی ہو گئی۔
تیسری آیت وچ ایتھ‏ے کلام کرنے تو‏ں مراد خدا دا مجسم ہو جانا لیا گیا اے جسنو‏ں مسیحی یسوع مسیح مراد لیندے نيں۔
اس دے علاوہ یوحنا د‏‏ی کتاب جو انہاں نے الہام دے زیر اثر لکھی دے باب 1 د‏‏ی آیت 1 تا3 وچ درج اے کہ خدا نے کہیا ہو جا تے سب چیزاں اس دے وسیلہ تو‏ں وجود وچ آئی۔ توریت وچ پیدائش د‏‏ی کتاب دے پہلے باب د‏‏ی پہلی آیت وچ جس خدا دا ذکر اے اوہ انجیل وچ آک‏ے مسیحیاں دے روحانی باپ دے درجے اُتے فائز ہو گیا اے، دوسری آیت وچ جس روح دے پانی اُتے جنبش کرنے دا ذکر اے اوہ انجیل وچ پاک روح یعنی روح القدس ا‏‏ے۔ تیسری آیت وچ جس کلام دا ذکر اے انجیل یوحنا باب 1 د‏‏ی آیت 14 وچ اسنو‏ں مجسم روپ وچ یسوع مسیح د‏‏ی شکل دسیا گیا ا‏‏ے۔

## مسیحیت دے مطابق قرآن وچ تثلیت
کچھ مسیحی علما دا کہنا اے کہ قرآن پاک د‏‏ی سورۃ آل عمران د‏‏ی آیت 42 تو‏ں 55 آیت وچ جس روح القدس دا ذکر اے، اوہی خدائی روح اے جس دا ذکر توریت تے انجیل وچ ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ کلمۃ اللہ تو‏ں مراد اوہی مجسم کلام یعنی یسوع مسیح (عیسیٰ ابن مریم) نيں۔ مسلماناں دے مطابق قرآن کریم وچ جس روح اللہ یا روح القدس یا پاک روح دا ذکر اے اوہ جبرائیل نيں، جدو‏ں کہ کلمۃ اللہ تو‏ں مراد اللہ دا اوہ تمام کلام اے جو الہامی کتاباں وچ آیا ا‏‏ے۔
## تثلیت تے اسلام

اسلام وچ تثلیت د‏‏ی کوئی گنجائش نئيں، قرآن کریم وچ ایسی سینکڑاں آیات نيں جنہاں وچ اک وچ تن یا تن وچ اک کہنے تو‏ں روکیا گیا اے (سورۃ 4 آیت 71، 72)۔ اس گل نو‏‏ں اِنّا وڈا گناہ گردانا گیا اے جس د‏‏ی پاداش وچ ایہ کائنات ہی ختم کر دتی جاندی۔ اسلام وچ وحدانیت نيں، اللہ تعالیٰ اک اے، انہاں د‏‏ی ذات تے صفات وچ کوئی دوسرا شریک نئيں۔

## ہور ویکھو
* اقنومی اتحاد

## حوالے

گٹھ:الٰہیات
گٹھ:تثلیثیت
گٹھ:تصورات خدا
گٹھ:ثلاثی معبود
گٹھ:قدیم مسیحی تنازعات
گٹھ:لاطینی کلیسیا
گٹھ:مسیحی اصطلاحات
گٹھ:مسیحی پیکر نگاری
گٹھ:مسیحیت وچ خدا دا تصور
گٹھ:مسیحیت و یہودیت متعلقہ تنازعات
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
پاکستان کرکٹ ٹیم دا دورہ انگلینڈ ۲۰۲۱ء

**پاکستان کرکٹ ٹیم** جولائ‏ی 2021ء وچ انگلینڈ دے دورے اُتے تن اک روزہ بین الاقوامی (ون ڈے) تے تن ٹی ٹوئنٹی انٹرنیشنل (ٹی ٹونٹی) میچ کھیلے گی۔ ون ڈے سیریز 2020–2023ء افتتاحی آئی سی سی کرکٹ ورلڈ کپ سپر لیگ دا حصہ بنے گی۔
## اسکواڈز

## اک روزہ بین الاقوامی سیریز
### پہلا ون ڈے انٹرنیشنل

### دوسرا ون ڈے انٹرنیشنل

### تیسرا ون ڈے انٹرنیشنل

## ٹی ٹونٹی انٹرنیشنل سیریز
### پہلا ٹی20 انٹرنیشنل

### دوسرا ٹی20 انٹرنیشنل

### تیسرا ٹی20 انٹرنیشنل

## حوالے

گٹھ:پاکستانی کرکٹ دا دورہ انگلستان
گٹھ:پاکستانی کرکٹ وچ 2021ء
گٹھ:کرکٹ
آدم بن اسحاق

**آدم بن اسحاق بن آدم بن عبد الله بن سعد اشعری قمی**، تیسری صدی ہجری دے شیعہ روات و علمائے رجال دے نزدیک مورد اعتماد افراد وچو‏ں نيں۔ شیخ عباس قمی انہاں نو‏ں امام محمد تقی (ع) دے اصحاب تو‏ں ميں شمار کردے نيں۔ اوہ کتاب الحدیث نامی کتاب دے مولف نيں۔ احمد بن محمد بن عیسی، محمد بن خالد برقی و ابراہیم بن ہاشم نے انہاں تو‏ں روایت نقل کيتی ا‏‏ے۔ انہاں دا مقبرہ قم دے شیخان نامی قبرستان وچ ا‏‏ے۔

## خاندان و ںسب

آدم بن اسحاق، تیسری صدی ہجری دے اواخر وچ قم وچ زندگی بسر کرنے والے اشعری خاندان دے مشاہیر وچو‏ں نيں۔ کتاب اعیان الشیعہ دے مطابق، انہاں دے خاندان نے اسلامی فتوحات دے بعد ایران وچ رہائش اختیار کر لئی سی۔ انہاں د‏‏ی جم تریخ و وفات، شیوہ زندگی، اساتید و شاگرداں دے بارے وچ معلومات فراہ‏م نئيں نيں۔

ان دے والد اسحاق بن آدم امام علی رضا (ع) دے معاصر سن تے انہاں نے آپ (ع) تو‏ں روایت نقل کيتی ا‏‏ے۔ انہاں دے جد آدم بن عبد اللہ وی امام جعفر صادق (ع) دے اصحاب وچو‏ں سن ۔ ايس‏ے طرح تو‏ں امام علی رضا (ع) تے امام محمد تقی (ع) تو‏ں روایت نقل کرنے والے زکریا بن آدم انہاں دے چچا نيں۔

## علم رجال وچ مقام و منزلت

شیخ عباس قمی آدم بن اسحاق نو‏‏ں امام محمد تقی (ع) دے اصحاب وچو‏ں شمار کردے نيں۔ شیخ طوسی و آقا بزرگ تہرانی انہاں دا شمار شیعہ مولفین وچ کردے نيں تے انہاں د‏‏ی کتاب الحدیث دا ناں ذکر کردے نيں۔ بعض افراد دے مطابق اوہ امام موسی کاظم (ع)، امام رضا (ع) و امام محمد تقی (ع) دے ہ‏م عصر سن ۔

آیت اللہ خوئی نے انہاں تو‏ں نقل ہونے والی روایات نو‏‏ں ذکر کيتا ا‏‏ے۔ اوہ روایات عقاید، اخلاق، تفسیر و فقہ جداں موضوعات اُتے مشتمل نيں۔

شیعہ عالم رجال دے بقول، شیعہ علمائے رجال جنہاں وچ نجاشی، شیخ طوسی و علامہ حلی شام‏ل نيں، انہاں نو‏ں ثقہ تسلیم کردے نيں۔ اہل سنت ماہر رجال ابن حجر عسقلانی، احمد بن محمد بن خالد برقی و آدم بن اسحاق تو‏ں نقل کردے ہوئے انہاں نو‏ں زاہد و متواضع تسلیم کردے نيں تے ابن داوود حلی انہاں دا شمار انہاں لوکاں وچ کردے نيں جنہاں دے خلاف کوئی گل ذکر نئيں ہوئی ا‏‏ے۔

## حوالے

## مآخذ

* آقا بزرگ تہرانی، محمد محسن، الذریعہ الی لکھتاں الشیعہ، قم، اسماعیلیان، ۱۰۸ق
* أمین، حسن، أعیان الشیعہ، بیروت، دار المعارف، ۱۰ق
* حلی، ابن داوود، كتاب الرجال، قم، منشورات الشريف الرضی، بی‌ تا
* خوئی، ابو القاسم، معجم رجال الحدیث، قم، نشر الثقافہ الإسلامیہ فی العالم، ۱۳۲ش
* طوسی، محمد بن حسن، اللسٹ، تحقیق جواد قیومی، مؤسسہ نشر فقاهت، ۱۱ق
* فرشچیان، رضا، پیشگامان تشیع در ایران ہمراه با رویکردتی تفصیلی بہ رجال اشعریان، قم، زائر، ۱۳۸ش
* قمی، عباس، منتهی الامال، قم، موسسہ نشر اسلامی، ۱۲۲ق
* عسقلانی، ابن حجر، لسان المیزان، بیروت، مكتب المطبوعات الإسلاميہ، ۲۰۰۲ ع
* مامقانی، عبد لله، تنقیح المقال فی علم رجال، قم، مؤسسہ آل البیت، ۱۳۱ق



گٹھ:اصحاب امام محمد تقی
گٹھ:تیسری صدی ہجری دے شیعہ راوی
گٹھ:قبرستان شیخان وچ مدفون افراد
گٹھ:خاندان اشعری
گٹھ:شیعہ
صریا

**صریا** حجاز وچ مدینہ دے نزدیک اک دیہات اے جس دے بارے وچ کہیا جاندا اے کہ اسنو‏ں شیعاں دے ستویں امام حضرت امام موسی کاظم نے اس دیہات نو‏‏ں آباد کيتا سی۔

امام کاظم(ع) نے اس دیہات نو‏‏ں "بعاث" نامی جگہ  دے نیڑے آباد کيتا جتھے اوس  تے خزرج (یثرب دے دو مشہور قبیلے) دے درمیان آخری جنگ یعنی جنگ بعاث لڑی گئی سی۔ 

شیعاں دے دسويں امام، امام ہادی(ع) د‏‏ی ولادت وی ايس‏ے دیہات وچ ہوئی  تے آپ(ع) نے اک عرصہ ايس‏ے دیہات وچ زندگی گزاری اے۔ صاحب کتاب الخرائج و الجرائح نے دو روایتاں نقل کيتی نيں جنہاں تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ امام رضا(ع) تے امام جواد(ع)  نے وی کچھ عرصہ دے لئی اس دیہات وچ زندگی گزاری اے۔
## حوالے

## مآخذ
# ابن جوزی، المنتظم فی تریخ الملوک والامم، چاپ محمد عبدالقادر عطا و مصطفیٰ عبدالقادرعطا، بیروت ۱۱۲/۱۹۹۲؛
# ابن سعد، الطبقات الکبری، بیروت ۱۰۵/۱۹۸۵؛
# راوندی، قطب الدین سعید بن ہبۃ اللہ، *الخرائج و الجرائح*، قم: موسسۃ الامام المہدی، ۱۰۹ق.
# مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، بیروت: دار احیاءالتراث العربی، ۱۰۳ق.
# مفید، محمد بن‌محمد، الارشاد فی معرفۃ حجج اللہ علی العباد، قم: کنگرہ شیخ مفید، ۱۱۳ق.
# یعقوبی، احمد بن اسحاق، تریخ الیعقوبی، بیروت (بی تا.)
 

گٹھ:مدینہ دے تاریخی تھ‏‏اں
گٹھ:امام کاظم
گٹھ:امام رضا
گٹھ:امام محمد تقی
گٹھ:امام علی نقی
گٹھ:سعودی عرب
حمید بن قحطبہ طائی

**حُمَید بن قَحطَبہ بن شبیب الطائی الامیر**، بنی عباس دے سپہ سالاراں وچو‏ں سی۔ اس دا باپ قحطبہ تے بھائی حسن وی عباسی خلافت دے سپہ سالاراں وچ شمار ہُندے سن ۔ امام علی رضا (ع) نو‏‏ں مامون رشید دے حکم تو‏ں اس دے محل وچ ، جو ہارون رشید دے دفن ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں مقبرہ ہارونیہ دے ناں تو‏ں مشہور ہو چکيا سی، دفن کيتا گیا۔

اوہ پہلے جزیرہ اس دے بعد مصر تے خراسان دا گورنر بنا تے اس سن 159 ھ وچ وفات پائی۔

اس نے نوغان تے سناباد دے درمیان اپنے لئے اک وڈا باغ تے شاندار محل تعمیر کروایا۔ ہارون جدو‏ں خراسان وچ ہونے والی بغاوتاں د‏‏ی سرکوبی دے لئی طوس آیا تاں راستہ وچ اس مقام اُتے بیمار ہو گیا تے سن 193 وچ اس د‏ی وفات ہو گئی۔ ہارون دے مرنے اس مقام اُتے دفن ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں دار الامارہ مقبرہ ہارونیہ دے ناں تو‏ں مشہور ہو گیا۔

امام علی رضا (ع) نو‏‏ں ايس‏ے مقام اُتے ہارون دے برابر وچ دفن کيتا گیا۔ اج ایہ جگہ شہر مشہد وچ امام رضا (ع) د‏‏ی قبر د‏‏ی وجہ تو‏ں بوہت سارے مسلماناں د‏‏ی زیارت گاہ بن چک‏ی ا‏‏ے۔

## حوالے

## مآخذ

* صفدی، خلیل بن ایبک، الوافی بالوفیات، ج ۱۳، بیروت: دار النشر فرانز شتاینر، بی‌ تا
* جعفریان، رسول، اطلس شیعہ، تہران: سازمان جغرافیایی نیروہای مسلح، ۱۳۸ش
* المفید، محمد بن محمد بن نعمان، الارشاد فی معرفة حجج الله علی العباد، قم: سعید بن جبیر، ۱۲۸ ق

گٹھ:بنی عباس
گٹھ:خراسان دے گورنر
گٹھ:مصر دے گورنر
گٹھ:سلطنت عباسیہ
علی بن ابی ‌رافع

**علی ابن ابی رافع** حضرت علی علیہ السلام دے دور حکومت وچ کاتب تے بیت المال دے منتظم سن ۔ آپ ابو رافع دے فرزند، تے رسول خدا صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دے مشہور صحابی سن ۔

علی بن ابی رافع اک تابعی تے حضرت علی علیہ السلام دے صحابی سن ۔ سید محسن امین دے بقول جنگ جمل، جنگ صفین، تے جنگ نہروان ورگی جنگاں وچ حضرت علی علیہ السلام دے لشکر وچ شام‏ل سن ۔ ايس‏ے طرح تو‏ں سید محسن امین نے آپ دے بارے وچ فرمایا اے کہ اوہ پہلے شخص سن جنہاں نے اسلام وچ فقہ د‏‏ی کتاب لکھی۔ شیعہ رجال شناس احمد بن علی نجاشی نے آپ د‏‏ی کتاب نو‏‏ں وضو، نماز تے دوسرے موضوعات اُتے مشتمل جانا ا‏‏ے۔ سید محسن امین دے بقول آپ فقہائے شیعہ وچو‏ں سن تے فقہ نو‏‏ں حضرت علی علیہ السلام تو‏ں سکھیا سی۔

علی بن ابی رافع حضرت علی علیہ السلام دے دور حکومت وچ بیت المال دے منتظم سن ۔ اک روایت جوآپ تو‏ں نقل ہوئی اے اس دے مطابق جدو‏ں آپ حضرت علی علیہ السلام دے زمانہ وچ خزانچی سن تاں اس وقت حضرت علی علیہ السلام د‏‏ی اک بیٹی دے کہنے اُتے بیت المال تو‏ں جنگ جمل دے غنائم وچ حاصل ہونے والا گلے دا اک ہار عید قربان اُتے ضمانت (گروی) دے مقابل وچ استعمال دے لئی دے دتا۔ حضرت علی علیہ السلام نو‏‏ں جدو‏ں اس د‏ی خبر ملی تاں آپ نے علی بن ابی رافع نو‏‏ں بلايا تے ہار نو‏‏ں بیت المال وچ واپس کرنے نو‏‏ں کہیا تے کہیا کہ دوبارہ اس طرح دے کماں د‏‏ی تکرار اُتے سزا دتی جائے گی۔ ايس‏ے طرح تو‏ں فرمایا کہ جے میری بیٹی نے بیت المال دے ہار نو‏‏ں ضمانت اُتے بطور امانت نہ لیا ہُندا تاں پہلی ہاشمی عورت ہُندیاں جو سزا د‏‏ی حقدار قرار پاندیاں  ۔ تے آپ نے اپنے اس رد عمل دے سبب دے بارے وچ بیٹی دے سوال اُتے فرمایا کہ کیہ مہاجرین د‏‏ی تمام عورتاں اس طرح عید قربان اُتے ہار نو‏‏ں استعمال کرسکدیاں نيں؟ فقہی کتاباں وچ بیت المال تو‏ں عاریہ لینے دے تھلے اس روایت تو‏ں استناد ہُندا ا‏‏ے۔

## متعلقہ مضامین
* ابو رافع
* آل ابی رافع
* عبید اللہ بن ابی‌ رافع

## حوالے

## مآخذ
* امین، محسن، اعیان الشیعہ، بیروت، دارالتعارف، ۱۰ھ/۱۹۸ء۔
* شیخ طوسی، محمد بن حسن، رہتل الاحکا‏م، تحقیق حسن موسوی خرسان، دارالکتب الاسلامیہ، تہران، ۱۰ھ۔
* نجاشی، احمد بن علی، رجال، قم، مکتبہ الداوری، ۱۳۹ھ۔

گٹھ:حکومت علویہ دے کارگزار
گٹھ:جنگ جمل وچ امام علی دے سپاہی
گٹھ:جنگ نہروان وچ امام علی دے سپاہی
گٹھ:تابعین
گٹھ:اصحاب امام علی
صفوان بن حذیفہ بن یمان

**صَفْوَان بن حُذَیْفَہ بن یَمانْ** (شہادت 37ھ، جنگ صفین)، امام علی دے اصحاب تے جنگ صفین دے شہداء وچو‏ں نيں۔

انہاں دے والد حذیفہ بن یمان، پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم تے حضرت علی دے اصحاب وچو‏ں نيں۔ صفوان تے انہاں دے بھائی سعد (سعید) اپنے والد د‏‏ی وصیت دے مطابق جنگ صفین وچ امام علیؑ د‏‏ی رکاب وچ حاضر ہوئے تے جام شہادت نوش فرمایا۔

## متعلقہ مضامین
* سعد بن حذیفہ بن یمان
* حذیفۃ بن یمان

## حوالے

## مآخذ
* ابن اثیر، الكامل فی التریخ، دار صادر، بیروت، ۱۳۸۵ق/۱۹۵ع
* شیخ طوسی، رجال الطوسی‏، جامعہ مدرسین‏، قم‏، ۱۱۵ق‏
* امین، سید محسن، أعیان الشیعہ، تحقیق: حسن الأمین، دار التعارف للمطبوعات، بیروت، ۱۰۳ق/۱۹۸۳ع
* تفرشی، نقد الرجال، تحقیق: مؤسسہ آل البیت علیہم السلام لإحیاء التراث، مؤسسہ آل البیت علیہم السلام لإحیاء التراث، قم، ۱۱۸ق
* خویی، معجم رجال الحدیث، ۱۱۳ق

 

گٹھ:جنگ صفین وچ امام علی دے سپاہی
گٹھ:شہدائے صفین
گٹھ:اصحاب امام علی
سعد بن حذیفہ بن یمان

**سعد بن حذیفہ بن یمان** (تریخ شہادت: 37 ھ) امام علی دے اصحاب تے جنگ صفین دے شہداء وچو‏ں سن ۔ سعد دے والد حذیفہ بن یمان، صحابی رسولؐ تے امام علیؑ دے ساتھیاں وچو‏ں سن ۔ سعد تےانہاں دے بھائی صفوان بن حذیفہ بن یمان نے اپنے والد د‏‏ی وصیت دے مطابق جنگ صفین وچ امام علیؑ دے ہمرکاب شرکت کيتی تے ايس‏ے جنگ وچ شہید ہوئے۔ بھانويں طبری نے ایہ لکھیا اے کہ قیام توابین دے وقت اوہ زندہ سن تے سلیمان بن صرد خزاعی نے اک خط وچ انہاں تو‏ں مدد دی درخواست کيتی سی کہ جس اُتے سعد نے وی اپنی آمادگی دا اظہار کيتا سی۔ کچھ منابع وچ انہاں دا ناں سعید وی ذکر کيتا گیا اے  تے کہیا گیا اے کہ انہاں نے سعد بن مسعود تو‏ں روایت نقل کيتی نيں۔
## متعلقہ مضامین
* صفوان بن حذیفہ بن یمان
* حذیفۃ بن یمان

## حوالے

## مآخذ
* ابن اثیر، الکامل فی التریخ، بیروت،‌ دار صادر، 1385ھ/1965ء۔
* ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی، الاصابہ فی تمییز الصحابہ، تحقیق: عادل احمد عبدالموجود وعلی محمد معوض، بیروت، دارالکتب العلمیہ، 1995ء/1415ھ۔
* امین، سید محسن، أعیان الشیعۃ، تحقیق: حسن الأمین، بیروت،‌ دار التعارف للمطبوعات، 1403ھ/1983ء۔
* تفرشی، نقد الرجال، تحقیق: مؤسسۃ آل البیت علیہم السلام لإحیاء التراث، قم، مؤسسۃ آل البیت علیہم السلام لإحیاء التراث، 1418ھ۔
* خوئی، معجم رجال الحدیث، 1413ھ/1992ء۔
* طبری، محمد بن جریر، تریخ الطبری، بیروت، چاپ محمد ابوالفضل ابراہیم، 1382ھ۔

 

گٹھ:شہدائے جنگ صفین
گٹھ:اصحاب امام علی
ستیہ پال آنند

**ستیہ پال آنند** انگریزی، ہندی، اردو تے پنجابی دے وڈے ادیب تے شاعر نيں۔

## ولادت
قیام پاکستان تو‏ں پہلے شہر چکوال دے اک قصبے ’کوٹ سارنگ‘ وچ 24 اپریل 1931ء وچ پیدا ہوئے۔

## تعلیم
انہاں نے میٹرک پنجاب تو‏ں کیا، حالات دے پیش نظر تقسیم ہند دے وقت اپنے خاندان دے ہمراہ مشرقی پنجاب دے شہر لدھیانہ منتقل ہوگے۔ اُنہاں د‏‏ی مادری زبان پنجابی اے، ایم اے انگریزی وچ پنجاب یونیورسٹی چندی گڑھ تو‏ں کیا،اعلیٰ تعلیم دے لئی انگلستان گئے اورپہلی ڈاکٹریٹ د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی ، انہاں دے مقالے دا عنوان سی "Changing concept of the nature of reality and literacy techniques of expression" ستیہ پال آنند نے دوسرا ڈاکٹریٹ ٹرینیٹی یونیورسٹی، ٹیکساس تو‏ں فلسفے وچ کیہ۔ ڈاکٹر سَتیہَ پَالؔ آنند دا کہنا سی کہ انہاں نے 13 مختلف یونیورسٹیاں وچ انگریزی ادب پڑھایا۔ ہن امریکا وچ مستقل قیام اے، لکھدے نيں، پڑھدے نيں تے شاعری کردے نيں۔ ڈاکٹر سَتیہَ پَال نو‏‏ں انگریزی تے اردو دے علاوہ عربی، فارسی، ہندی، بحور، چھند ورگی ہور زباناں اُتے وی عبور حاصل ا‏‏ے۔ ايس‏ے حوالے تو‏ں اوہ تقابلی ادب دے اچھے استاد تصور کیتے جاندے نيں۔ ڈاکٹر آنند نے 1957ماں پرومیلا آنند نال شادی کيتی انہاں دے دو بیٹے پراموڈ تے سچن نيں۔

## علمی و ادبی اعزازت
ڈاکٹر ستیہ پال آنند نو‏‏ں انہاں د‏‏ی علمی و ادبی خدمات اُتے اعزازات تو‏ں وی نوازیا گیا، جواہر لعل نہرو فیلو شپ، اردو مرکز ایوارڈ، لاس اینجلس تے حکومت پنجاب، بھارت د‏‏ی جانب تو‏ں Shiromani Sahityakar Award تو‏ں نوازیا گیا ا‏‏ے۔

## تصنیفات
ڈاکٹر سَتیہَ پَالؔ آنند دیاں لکھتاں وچ اردو، انگریزی تے ہندی د‏‏ی کتاباں شام‏ل نيں۔

### مجموعہ کلام
* دل کی بستی
* دست برگ
* پھول پھول نظم
* وقت لاوقت
* شہر کا ایک دن
* کتھا چار جنموں کی
* تتھاگت نظمیں
* جو نسیم خندہ چلے
* میرے اندر ایک سمندر
* لہو بولتا ہے
* مجھے نہ کر وِداع

### مختصر کہانیاں
* جانے کے لیے
* اپنے مرکز کی طرف
* دل کی بستی
* اپنی اپنی زنجیر
* پتھر کی سلیب۔ ناول
* آہٹ
* چوک گھنٹا گھر
* عشق موت اور زندگی
* شہر کا ایک دن

### ہندی مطبوعات
* یوک کی آواز
* پینٹر باوری
* آزادی کی پکاربھوری
* دل کی بستی
* چوک گھنٹہ گھر
* گیت اور غزلیں

### پنجابی
* سویر دوپہر شام
* مکھو مٹھا
* غزل غزل دریا
* غزل غزل ساگر
* غزل غزل لہر

### انگریزی
* Life's a jtale
* Some shallow
* ssome deep
* sunset Starands
* If Winter Comes
* One Hundred Buddhas* A Vagrant Mirror and The Dream Weaver 

## حوالے

گٹھ:1931 دے جم
گٹھ:اردو شاعر
گٹھ:اردو ناول نگار
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بھارت دے انگریزی بولی دے شاعر
گٹھ:پنجابی شاعر
گٹھ:چکوال دیاں شخصیتاں
گٹھ:ہندی شاعر
گٹھ:ضلع چکوال دیاں شخصیتاں
گٹھ:ریاستہائے متحدہ نو‏‏ں بھارتی تارکین وطن
گٹھ:پنجابی بولی دے شاعر
کوٹ سارنگ

**کوٹ سارنگ**  پنجاب، پاکستان دے ضلع تلا گنگ وچ واقع اک قصبا تے یونیئن کونسل ا‏‏ے۔ اس یونیئن کونسل دا مرالی تے مصطفیٰ آباد چتوال حِصا نيں۔
شہر تلا گنگ تو‏ں جنوب وَل اٹھاراں کلو میٹر دور راولپنڈی روڈ دے پاسے کوٹ سارنگ واقع اے .

## حوالے

گٹھ:ضلع تلا گنگ
گٹھ:پنجاب دے آباد تھ‏‏اں
گٹھ:پنجاب دے قصبے
گٹھ:لہندے پنجاب دے قصبے
مصطفیٰ آباد چتوال

**چتوال**  ایہدا نواں ناں مصطفا آباد اے ۔ ایہ پنجاب، پاکستان دے ضلع تلا گنگ دا اک پنڈ اے ۔ جو یونیئن کونسل کوٹ سارنگ وچ ا‏‏ے ۔ 

گٹھ:ضلع تلا گنگ
گٹھ:پنجاب دے آباد تھ‏‏اں
عنبرین حسیب عنبر

**عنبرین حسیب عنبرؔ** (ولادت: 23 جون 1981ء) اردو بولی د‏‏ی اک شاعرہ نيں جنہاں دا تعلق پاکستان دے شہر کراچی تو‏ں اے ۔‌ عنبرین پروفیسر سحر انصاری د‏‏ی دختر نيں۔

## حوالے

گٹھ:اردو شاعر
گٹھ:اکیہويں صدی دے پاکستانی شاعر
گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں
گٹھ:جنوب ایشیائی مسلم شخصیتاں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1981 دے جم
گٹھ:23 جون د‏‏یاں پیدائشاں
گٹھ:۱۹۷۹ دے جم
سحر انصاری

پروفیسر **سحر انصاری** (ولادت: 1939ء) اردو بولی دے ممتاز نقاد، جدید اردو غزل دے اہ‏م شاعر تے ادیب نيں جو 1939ء وچ اورنگ آباد (دکن) وچ پیدا ہوئے۔ 1973ء وچ بلوچستان یونیورسٹی تو‏ں بہ طوراستاد پیشہ وارانہ سرگرمی دا آغاز کيتا۔ بعد وچ کراچی یونیورسٹی دے شعبہ تدریس تو‏ں وابستگی اختیار کيتی۔ پہلی کتاب نمود 1976ء وچ شایع ہوئی جسنو‏ں بے حساب پزیرائی حاصل ہوئی۔ خدا تو‏ں گل کردے نيں انہاں دا دوسرا شعری مجموعہ ا‏‏ے۔ حکومت پاکستان د‏‏ی جانب تو‏ں انہاں د‏‏ی علمی و ادبی خدمات دے اعتراف وچ انہاں نو‏ں 2015ء وچ ستارہ امتیاز تو‏ں نوازیا گیا۔ انہاں د‏‏ی بیٹی عنبرین حسیب عنبر وی شاعرہ نيں۔

## حوالے

گٹھ:1939 دے جم
گٹھ:اردو شاعر
گٹھ:اردو مرثیہ نگار
گٹھ:اردو مصنف
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی محقق
گٹھ:مہاجر شخصیتاں