سویا دُدھ

**سویا دُدھ** ( **جسنو‏ں سویا دُدھ** ، **سویا ملک** ، **سویا بین دا دُدھ** یا **سویا دا رس** وی کہیا جاندا **ہے تے بعض اوقات سویا شربت / مشروبات** وی کہیا جاندا اے ) ، سویا بیناں تو‏ں تیار کردہ مشروب ا‏‏ے۔ ایہ تیل ، پانی تے پروٹین دا اک مستحکم املسن اے ، جو سوکھے سویا بین بھگو کر تے پانی دے نال پیسنے تو‏ں تیار کيتا جاندا ا‏‏ے۔ سویا دُدھ وچ گائے دے دُدھ وچ پروٹین دا تقریبا اِنّا ہی تناسب ہُندا اے: تقریبا 3.5 ٪.٪ فیصد ، ايس‏ے طرح دو فیصد چربی ، 2.9 فیصد کاربوہائیڈریٹ تے 0.5 فیصد راکھ۔ سویا دُدھ گھر وچ روايتی باورچی خانے دے سامان یا سویا دُدھ د‏‏ی مشین تو‏ں بنایا جاسکدا ا‏‏ے۔

توفو سویا دُدھ دے منجمد پروٹین تو‏ں بنایا جاسکدا اے ، جس طرح ڈیری دُدھ تو‏ں پنیر بنایا جاسکدا ا‏‏ے۔

## اصل
سویا دُدھ د‏‏ی تیاری دا ابتدائی ثبوت چین وچ 25-220 عیسوی دے آس پاس پایا جاندا اے ، جتھے سویا دُدھ دا استعمال کردے ہوئے اک باورچی خانے دا منظر پتھر د‏‏ی لکڑی اُتے کھدی ہوئی ا‏‏ے۔  *یہ وانگ چونگ د‏‏ی کتاب لونہینگ* آف 82 عیسوی وچ چار ممنوع عنوان دے اک باب وچ وی نظر آندا اے ، ممکنہ طور اُتے سویا دُدھ دا پہلا تحریری ریکارڈ ا‏‏ے۔ 20 واں صدی تو‏ں پہلے سویا دُدھ دے شواہد دا فقدان اے تے اس تو‏ں پہلے اس دا وسیع استعمال ناممکن ا‏‏ے۔

چین وچ مشہور روایت دے مطابق ، سویا دُدھ دواواں دے مقاصد دے لئی لیو این نے تیار کيتا سی ، حالانکہ اس افسانوی تریخ دے بارے وچ کوئی تاریخی ثبوت موجود نئيں ا‏‏ے۔  اس لیجنڈ دا آغاز پہلی بار 12 ويں صدی وچ ہويا سی ، واضح طور اُتے 15 ويں صدی دے آخر تک اس دا ذکر نئيں کيتا گیا سی ، جدو‏ں بینکاو گنگمو نے سویا دُدھ دا ذکر کیتے بغیر لی نو‏‏ں توفو د‏‏ی ترقی دا ذمہ دار قرار دتا سی۔ بعد وچ ایشیاء تے مغرب وچ لکھنے والےآں نے وی سویا دُدھ د‏‏ی نشوونما نو‏‏ں لیو انہاں د‏‏ی طرف منسوب کيتا ، اس یقین دے نال کہ اوہ سویا دُدھ بنا ک‏ے توفو نئيں بنا سکدے نيں۔ اُتے ، ایہ وی امکان موجود اے کہ مصنفاں دے ذریعہ لیو نو‏‏ں توفو د‏‏ی نشوونما تو‏ں غلط طور اُتے منسوب کيتا گیا ہوئے۔ اُتے ، حال ہی وچ کچھ مصنفاں نے لیو این نو‏‏ں 164 ق م تو‏ں منسوب کيتا ا‏‏ے۔ توفو د‏‏ی ترقی دے لئی ذمہ دار ا‏‏ے۔ 

## ثقافتی اصطلاح
سویا دُدھ دے سب تو‏ں عام چینی لفظاں "豆漿" (پنین: *ڈو* ژیانگ؛ جس دا مطلب اے *بین* + *موٹی مائع* ) تے "豆奶" (پنینی: *ڈو نائی* ؛ مطلب *بین* + *دُدھ* ) نيں۔

سویا دُدھ دے لئی جاپانی *لفظ ٹونو* (豆乳) ا‏‏ے۔

کوریا وچ سویا دُدھ دا لفظ "(豆乳)" ا‏‏ے۔ "두" تے "유" بالترتیب سویا تے دُدھ د‏‏ی نمائندگی کردے نيں۔

سنگاپور وچ ، اسنو‏ں *مقامی ہوکین بولی وچ تاؤ ہی ٹوزی* (O 水 ، پی او جے: تاؤ ہی چوئی) دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ، جدو‏ں کہ ملائشیا وچ اسنو‏ں مقامی مالائی بولی وچ "سوسو سویا" یا "سوسو توہو" کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اے 

## رجحان
کھبے|thumb|250x250px| یونانی کیفے فریپی اضافی دار چینی دے نال ملایا سویا دُدھ دے نال تیار کيتی
سادہ سویا دُدھ مٹھا نئيں ہُندا ، حالانکہ سویا دُدھ د‏‏ی کچھ چیزاں نو‏‏ں مٹھا بنایا جاندا ا‏‏ے۔ نمکین سویا دُدھ چین وچ مشہور ا‏‏ے۔

یہ مشروبات ملائیشیا دی ہاکر سبھیاچار وچ بہت مشہور ا‏‏ے۔ چینی ملیشیا دے اسٹالز وچ ، ایہ کھانے دے نال معیاری طور اُتے پیش کش ا‏‏ے۔ ملائیشیا وچ سویا بین دُدھ عام طور اُتے یا تاں سفید یا بھوری شوگر دے شربت تو‏ں بھریا ہُندا ا‏‏ے۔ صارفین دے پاس گراس د‏ی جیلی وی شام‏ل اے جس *کو پینے وچ لونگ فین* یا سنکاؤ (مالائی بولی وچ ) کہندے نيں۔ پینانگ وچ سویا بین دُدھ فروش وی پھلیاں د‏‏ی دہی پیش کردے نيں جو کہ *تاؤ ہويا کے* ناں تو‏ں جانیا جاندا اے تے سویا بین دے دُدھ د‏‏ی طرح شربت دے نال ذائقہ دار مقامی لوکاں نو‏‏ں دُدھ د‏‏ی دہی پیش کردا ا‏‏ے۔ انڈونیشیا وچ اسنو‏ں "سوسو کڈیل" دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ سنگاپور تے ملائشیا وچ مشروبات بنانے والی کمپنی ییو ، سویا بین دُدھ دے تجارتی ٹن تے ڈبے والے ورژن فروخت کردی ا‏‏ے۔ 

یہ مشروبات آہستہ آہستہ بھارت وچ وی مقبول ہورہیا ا‏‏ے۔ سویا نو‏‏ں اصل وچ 1935 وچ مہاتما گاندھی نے متعارف کرایا سی۔ اج کل ، اسنو‏ں اسٹیٹا جداں مختلف برانڈز دے ذریعہ ٹیٹراپیک وچ وڈے پیمانے اُتے فروخت کيتا جارہیا ا‏‏ے۔

مغرب وچ ، سویا دُدھ گائے دے دُدھ دا اک مقبول متبادل بن گیا اے ، جس وچ تقریبا اک ہی مقدار وچ پروٹین تے چربی موجود ا‏‏ے۔  سویا دُدھ عام طور اُتے ونیلا تے چاکلیٹ ذائقاں دے نال نال بنیادی ذائقاں وچ وی دستیاب ا‏‏ے۔ کچھ مغربی ملکاں وچ جتھے سبزی خوراں نے راستہ بنا رکھیا اے ، اوہ گائے دے دُدھ دے متبادل دے طور اُتے کیفے تے کافی فرنچائزز اُتے درخواست اُتے دستیاب ا‏‏ے۔

## صحت

### صحت دے فائدے
سویا دُدھ وچ گائے دے دُدھ د‏‏ی طرح پروٹین دی اِنّی ہی مقدار ہُندی اے (حالانکہ امینو ایسڈ پروفائل اوہی نئيں اے )۔ قدرتی سویا دُدھ وچ تھوڑا سا ہضم کیلشیئم ہُندا اے ، جو بیناں دے گودا د‏‏ی وجہ تو‏ں قدرتی اے ، جو انساناں وچ گھلنشیل ا‏‏ے۔ اس دا مقابلہ کرنے دے لئی ، بوہت سارے صنعت کار اپنی مصنوعات نو‏‏ں کیلشیم کاربونیٹ تو‏ں مالا مال کردے نيں ، جو انساناں دے لئی ہاضم ا‏‏ے۔ گائے دے دُدھ دے برعکس اس وچ بوہت گھٹ سنترپت چربی ہُندی اے تے کوئی کولیسٹرول نئيں ہُندا ا‏‏ے۔سرکووس وچ سورکوس ، اصلی ڈیسیکراڈائڈ د‏‏ی طرح نيں ، جو گلوکوس تے فریکٹوس وچ رہندے نيں چونکہ سویا وچ گلیکٹوز نئيں ہُندا اے ، جو لییکٹوز دے خراب ہونے تو‏ں تشکیل پاندا اے ، لہذا سویا اُتے مبنی شیر خوار فارمولہ گلیکٹوسیمیا والے بچےآں دے لئی چھات‏ی دے دُدھ دا اک محفوظ متبادل ہوسکدا ا‏‏ے۔

تھلے لکھے وجوہات د‏‏ی بنا اُتے سویا دُدھ نو‏‏ں گائے دے دُدھ دے صحت مند متبادل دے طور اُتے فروغ دتا جاسکدا ا‏‏ے۔

* لیکتین تے وٹامن ای دا ماخذ
* کیسین د‏‏ی کمی
* ایہ لییکٹوز عدم رواداری یا دُدھ د‏‏ی الرجی والے لوکاں دے لئی محفوظ ا‏‏ے۔
* گائے دے دُدھ وچ بوہت گھٹ سیر شدہ چربی ہُندی ا‏‏ے۔
* اس وچ آئسوفلاون نامی نامیات‏‏ی کیمیائی مادے ہُندے نيں ، جنہاں تو‏ں ممکنہ طور اُتے صحت دے فائدے ہوسکدے نيں۔

بھانويں ایہ تجویز کيتا گیا اے کہ سویا د‏‏ی مقدار کم کثافت لیپوپروٹین ("نقصان دہ کولیسٹرول") تے ٹرائگلیسیرائڈ وچ کمی دے نال وابستہ اے ، سویا پروٹین د‏‏ی انٹیک دے لئی اک دہائی طویل 2006 دے مطالعے تو‏ں پتہ چلدا اے کہ صحت فائدے دے درمیان کوئی وابستگی نئيں اے ( جداں کینسر یا قلبی صحت د‏‏ی شرح) تے سویا د‏‏ی کھپت ، تے نہ ہی ایہ عورتاں نو‏‏ں رجونورتی تو‏ں گزرنے وچ کوئی فائدہ فراہ‏م کردی ا‏‏ے۔ سویا دے فائدے جانوراں د‏‏ی پروٹین ، سنترپت چربی تو‏ں زیادہ کھانے د‏‏ی اشیاء ، تے غذائی ریشہ ، وٹامنز ، تے معدنیات مہیا کرنے د‏‏ی صلاحیت تو‏ں متعلق نيں۔

بھانويں ایہ تجویز کيتا گیا اے کہ سویا نطفہ دے معیار تے ہڈیاں دے معدنیات د‏‏ی کثافت نو‏‏ں متاثر کرسکدا اے ، انہاں تعلقات د‏‏ی تائید دے لئی کافی تحقیق دستیاب نئيں ا‏‏ے۔ 

## طریقہ
سویا دُدھ پورے سویا بین یا مکمل چکنائی والے سویا آٹے تو‏ں بنایا جاسکدا ا‏‏ے۔ خشک پھلیاں پانی دے درجہ حرارت اُتے منحصر اے ، رات بھر یا گھٹ تو‏ں گھٹ 3 گھینٹے یا اس تو‏ں زیادہ پانی وچ بھگو دتیاں حتمی مصنوع دے ل be مطلوبہ ٹھوس مواد نو‏‏ں حاصل کرنے دے لئی ایہ ریہائڈریٹڈ پھلیاں گیلے زمین نيں جس وچ پانی د‏‏ی کافی مقدار ا‏‏ے۔ وزن د‏‏ی بنیاد اُتے پھلیاں وچ پانی دا تناسب 10: 1 ہونا چاہیدا۔ اس د‏ی غذائیت د‏‏ی قیمت نو‏‏ں ودھانے ، ذائقہ نو‏‏ں بہتر بنانے ، تے نس بندی کرنے دے لئی نتیجے وچ گندگی یا پوری نو‏‏ں گرمی تو‏ں غیر فعال سویا ٹرپسن انابیسٹر دے نال ابالا جاندا ا‏‏ے۔ ابلدے ہوئے مقام اُتے یا اس دے نیڑے گرم کرنے دا ایہ عمل 15 تو‏ں 20 منٹ تک جاری رہندا اے ، اس دے بعد *فلش* عمل دے ذریعے ناقابل تحلیل تلچھٹ (سویا گودا فائبر یا اوکاڑہ) نو‏‏ں کڈ دتا جاندا ا‏‏ے۔

روايتی چینی تے جاپانی سویا دُدھ تیار کرنے دے عمل دے وچکار اک سادہ لیکن گہرا فرق اے: چینی طریقہ سرد چھاننے دے بعد چھلنی (سویا دُدھ) ابالتا اے ، جدو‏ں کہ جاپانی طریقہ پہلے گندھ نو‏‏ں ابالتا اے ، فیر اسنو‏ں گرم کردا ا‏‏ے۔ مؤخر الذکر طریقہ وچ سویا دُدھ زیادہ مقدار وچ حاصل ہُندا اے ، لیکن ابلدے وقت اینٹی فومنگ ایجنٹ یا قدرتی جھگ ایجنٹ د‏‏ی ضرورت ہُندی ا‏‏ے۔ ٹھنڈ د‏‏ی پریشانی دا حل ایہ اے کہ فلٹر شدہ سویا دُدھ نو‏‏ں ابلدے موڑ اُتے لیایا جائے۔ ایہ عام طور اُتے مبہم ، سفید یا ہلکا سفید ہُندا اے تے اس د‏ی مستقل مزاجی گائے دے دُدھ د‏‏ی طرح موٹی ہُندی ا‏‏ے۔

تمام خام سویا بین پروٹین مصنوعات دے لئی، سویا بین وچ قدرتی طور اُتے موجود پروٹیز روکنے والےآں د‏‏ی سرگرمی نو‏‏ں ختم کرنے دے لئی حرارت ضروری ا‏‏ے۔ لبلبے قدرتی طور اُتے پروٹیناں نو‏‏ں پروٹین فوڈ ہضم کرنے دے لئی راز تو‏ں محفوظ کردے نيں۔ مستقل بنیاد اُتے کچے سویابین دا استعمال لبلبے دے زیادہ سراو دا سبب بندا اے ، جو لبلبہ دے سومی ٹیومر دے آغاز دا باعث بن سکدا ا‏‏ے۔

جب سویابین پانی جذب کردی اے تاں ، اینڈوجینس انزیم ، لیپوکسینیجیز (ایل او ایکس) ، ای سی 1.13.11.12 لینولیٹیٹ: آکسی ڈورواڈٹیسیس ، پولی آئنسریٹیریٹیٹی فیٹی ایسڈ تے آکسیجن (ہائڈروپروکسٹیٹیشن) دے وچکار اک ردعمل نو‏‏ں کٹلیز کردا ا‏‏ے۔ LOX فری ریڈیکلز د‏‏ی تشکیل دا آغاز کردا اے ، جو اس دے بعد دوسرے خلیاں دے اجزاء اُتے حملہ کرسکدا ا‏‏ے۔ سویا بین دے بیج LOX دا سب تو‏ں پرچر معلوم ماخذ نيں۔ ایسا سوچیا جاندا اے کہ کوکیو‏ں دے حملے دے خلاف سویا بین دا دفاعی طریقہ کار ا‏‏ے۔

1967 وچ ، نیویارک دے جینیوا وچ کارنیل یونیورسٹی تے نیویارک اسٹیٹ زرعی تجربا‏تی اسٹیشن دے تجربات دے نتیجے وچ ایہ پتا چلیا کہ 80 ڈگری سینٹی گریڈ تو‏ں زیادہ تیز ہائیڈریشن ملنگ پروسیسنگ دے ذریعہ زمینی پھلیاں روايتی تو‏ں تھوڑا سا مختلف ذائقہ پیدا کرنے دے لئی سویا دُدھ. ، بنانے تو‏ں روکیا جا سکدا اے . اس دا تیز نمی گرمی دا علاج LOX انزیم نو‏‏ں غیر فعال کردیندا اے اس تو‏ں پہلے کہ اس تو‏ں ذائقہ اُتے نمایاں منفی اثر پڑدا ا‏‏ے۔ تمام جدید بے ساختہ سویا دُدھ وچ ، LOX نو‏‏ں ايس‏ے طرح گرمی تو‏ں دور کيتا جاندا ا‏‏ے۔

عمومی بالغ سویابین وچ دراصل تن LOX آسوزائم (SBL-1 ، SBL-2 تے SBL-3) ناپسندیدہ ذائقہ د‏‏ی نشوونما دے لئی اہ‏م ہُندے نيں۔ حالے حال ہی وچ (1998) انہاں وچو‏ں اک یا زیادہ سویابین تو‏ں جینیات‏ی طور اُتے ہٹا دتا گیا اے ، جس دے نتیجے وچ سویا دے دُدھ وچ کمی واقع ہُندی اے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں پکی ہوئی بین د‏‏ی طرح خوشبو تے کوئی ذائقہ دار ذائقہ ہُندا ا‏‏ے۔ اک ٹرپل LOX فری سویا بین د‏‏ی اک مثال امریک‏‏ی سویا بین اے جس دا ناں "لور" ا‏‏ے۔

الینوائے یونیورسٹی نے اک سویا دُدھ تیار کيتا اے جس وچ پورا سویا بین استعمال ہُندا ا‏‏ے۔ مستقل طور اُتے معطل حل د‏‏ی تشکیل دے لئی ہوموجنائزیشن دے ذریعہ جو عام طور اُتے ناقابل تسخیر ہُندے نيں انہاں نو‏‏ں انتہائی ٹھیک معطلی دا نشانہ بنایا جاندا ا‏‏ے۔

مغرب وچ ، جتھے "دُدھ" د‏‏ی اصطلاح **قانونی طور پر** صرف گائے دے دُدھ دے لئی دستیاب اے ، تجارتی مصنوعات عام طور اُتے "سویا دُدھ" دے لیبل اُتے فروخت ہُندیاں نيں۔ مثال دے طور اُتے آسٹریلیا کینیڈا ، یورپ۔ خیال کہ "سویا ڈرنک" اک کم معیار دا گھٹا ہويا سویا دُدھ ہوئے گا ، غلط اے کِسے سویا ڈرنک دے اجزاء اُتے اک مختصر نظر اس شہری قول نو‏‏ں غلط ثابت کرنے دے لئی کافی ا‏‏ے۔

## کھانا پکانا
thumb|250x250px| اک کٹورا سویا دُدھ دا سوپ ، نمک تے سرکہ دے نال ، سبزیاں تے وونٹن ڈمپلنگس دے نال۔
thumb|250x250px| تھائی لینڈ وچ فروخت ہونے والا بوتل والا سویا دُدھ
سویا دُدھ بوہت سارے سبزی خور تے ویگن کھانے د‏‏ی مصنوعات وچ پایا جاندا اے تے بوہت سارے برتناں وچ گائے دے دُدھ د‏‏ی جگہ اُتے استعمال کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔

دونے "مٹھا" تے "نمکین" سویا دُدھ روايتی چینی ، ناشتے دے کھانے *ہاں ، یا تاں گرم یا ٹھنڈا روٹی جداں مانٹو (ابلی ہوئی رولس) ، یوٹیو* (گہری فرائڈ آٹا) تے جھاڑی دار (تل چپٹی ہوئی روٹی) دے نال پیش کيتا جاندا ا‏‏ے۔ سویا دُدھ عام طور اُتے گنے د‏‏ی چینی یا سادہ شربت دے اضافے تو‏ں مٹھا ہُندا ا‏‏ے۔ "نمکین" سویا دُدھ سرساں دے کٹے ہوئے سبز، خشک جھیںگی دا مسالیدار مجموعہ اے تے دہی جمانے دے لئی، سرکہ، *يوتو* كروتن تو‏ں سجا ک‏ے، کٹی پیاز (سبز پیاز)، سلانترو (دھنیا)، گوشت دے ریشے (肉鬆؛ *روو سوگ)،* چھوٹا پیاز تے نال وچ تل دا تیل، سویا ساس، مرچ دا تیل تے نمک سوادانسار لیا جاندا اے .

سویا دُدھ کئی طرح دے جاپانی کھانےآں وچ استعمال ہُندا اے ، جداں یوبا بنانے دے نال نبیمونو دا ویہہ سوپ بنانے دے ل.۔

کوریائی کھانےآں وچ ، سویا دُدھ نو‏‏ں *کانگگوسو بنانے وچ سوپ دے طور اُتے استعمال کيتا جاندا* اے ، جو اک ٹھنڈا نوڈل سوپ اے جو گرمی د‏‏ی توفو وچ عام طور اُتے کھایا جاندا اے سویا دُدھ تو‏ں دہی لگانے تے فیر پانی د‏‏ی کمی تو‏ں بنا دتا جاندا ا‏‏ے۔

سویا دُدھ سویا دہی ، سویا کریم ، سویا کیفر تے سویا اُتے مبنی کٹیج پنیر بنانے دے لئی استعمال ہُندا ا‏‏ے۔

## تغذیہ تے صحت تو‏ں متعلق معلومات
سادہ سویا دُدھ د‏‏ی 8 اونس (250 ملی) وچ غذائی اجزاء:

## ماحولیا‏ت‏ی اثر
ماحولیا‏ت‏ی لحاظ تو‏ں ، دُدھ بنانے دے لئی سویا بین دا استعمال گائے پالنے تو‏ں زیادہ فائدہ مند ا‏‏ے۔ کیونجے اک ہی سائز د‏‏ی زمین اُتے گائے پال کر اس تو‏ں زیادہ لوکاں نو‏‏ں سویا پیدا کرکے کھلایا جاسکدا ا‏‏ے۔  نامیات‏‏ی گوشت دے معاملے وچ ، ایہ اک معاون دلیل اے ، کیونجے مویشیاں دے لئی چراگاہ والی زمین اُتے کیڑے مار دوائی کاشتکاری دے لئی استعمال ہونے والے جانوراں تو‏ں کم ا‏‏ے۔ اُتے ، دنیا بھر وچ کھانے د‏‏ی فروخت دا 1 تو‏ں 2٪ تو‏ں کم نامیات‏‏ی خوراک د‏‏ی فروخت دے نال ، اس وقت ایہ موازنہ نہ ہونے دے برابر ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ ، گائے نو‏‏ں دُدھ تیار کرنے دے لئی بہت ساری توانائی د‏‏ی ضرورت ہُندی اے ، کیونجے کسان نو‏‏ں جانور نو‏‏ں کھانا کھلانا چاہیدا ، جس وچ 40 کلوگرام (90 پونڈ) تے روزانہ 90-180 لیٹر (25-50 پونڈ) کھانا ہُندا ا‏‏ے۔ گیلن) دا پانی ، جدو‏ں کہ سویابین نو‏‏ں صرف کھاد ، پانی تے زمین د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔ &#x5B; *[[ویکیپیڈیا:تصدیقیت|دتے گئے حوالےآں وچ نئيں]]* &#x5D; چونکہ سویا بین اک پھلدار پلانٹ اے ، لہذا اوہ اپنی مٹی دے نائٹروجنہاں نو‏ں بھر دیندا ا‏‏ے۔

برازیل وچ ، سویا بین د‏‏ی کاشت د‏‏ی دھماکہ خیز ریاست نے جنگل دے وڈے خطےآں نو‏‏ں تباہ کردتا اے ، جس تو‏ں ماحولیا‏ت‏ی نقصان ہويا ا‏‏ے۔ اُتے ، انہاں صاف جنگلات وچ سویا بین کاشتکاری مویشیاں د‏‏ی کاشت کرنے والے کاروباری ادارےآں (خاص طور اُتے گائے دا گوشت تے سور د‏‏ی پیداوا‏‏ر) دے لئی کيتی گئی اے نہ کہ انسان دے استعمال دے لئی۔

امریک‏‏ی مٹی دے سائنس دان ڈاکٹر اینڈریو میک کلونگ ، جنہاں نے پہلے برازیل دے کیراڈو علاقے وچ سویا بین د‏‏ی تیاری دا طریقہ تیار کيتا۔ انہاں نو‏ں 2006 دا ورلڈ فوڈ پرائز دتا گیا سی۔ 

## ہور ویکھو
* چینی کھانا
* دُدھ (جانور) دُدھ
* دوجہی
* پودے دا دُدھ
* سویا دُدھ بنانے والا
* ٹوفو (سویا دُدھ دا دہی)

## نوٹ

## حوالے

* रहब वावेरू, एमए, एट अल. 1967. एफ्फेक्ट ऑफ़ प्रोसस्सिंग मेथड्स ऑन ओक्सिडेटिव ऑफ-फ्लेवर्स ऑफ़ सोयाबीन मिल्क. *सीरिअल एंड फ़ूड साइंसेस* नोर्थ नैरोबी स्टेट यूनीवर्सिटी, मिनिस्ट्री ऑफ़ एग्रीकल्चर. 
* टोर्रेस-पेनारंडा, ए वी, एट अल. 1998. सेंसरी कैरेक्टरस्टिक्स ऑफ़ सोया मिल्क एंड टोफू मेड फ्रॉम लिपोक्सीजेनस-फ्री एंड नोर्मल सोयाबीन्स. *जर्नल ऑफ़ फ़ूड साइंस* 63(6):1084-1087.
* स्मिथ ए एंड सर्कल, एस.जे.1972. सोयाबीन: केमिस्ट्री एंड टेक्नोलोजी. एवीआई पब्लिशिंग.
* कालवेर्ट, जॉन (2000). ''सोयामिल्क माइक्रोइंटरप्राइस:ए ट्रीटाइज़ ऑन स्माल-स्केल सोयामिल्क प्रोडक्शन'' 
* विलियम शर्टलेफ एंड अकीको ओयागी (1979). *टोफू एंड सोयामिल्क प्रोडक्शन.* लाफयेत्ते, कैलिफोर्निया:न्यू-एज फूड्स स्टडी सैंटर.
* विलियम शर्टलेफ एंड अकीको ओयागी (2000). *टोफू एंड सोयामिल्क प्रोडक्शन.* थर्ड एडिशन. लाफयेत्ते, कैलिफोर्निया:सोयाफूड्स सेंटर. आईएसबीएन (ISBN)0-387-94109-6
* विलियम शर्टलेफ एंड अकीको ओयागी (1994). *सोयामिल्क और सोयामिल्क प्रोडक्ट्स- बिब्लियोग्राफी एंड सोर्सबुक, 1500 टू 1993: डिटेल्ड इन्फोर्मेशन ऑन 3,120 पब्लिश्ड डाक्यूमेंट (एक्सटेंसिवली एन्नोटेटेड बिब्लियोग्राफी), 968 कोमेर्शियल सोयामिल्क प्रोडक्ट्स, 506 ओरिजिनल इंटरव्युस (मेनी फुल टेक्स्ट) एंड ओवरव्युस, 462 अनपब्लिश्ड आर्काइवल डाक्यूमेंटस.लाफयेत्ते, कैलिफोर्निया:सोयाफूड्स सेंटर.आईएसबीएन (ISBN)0-933332-84-X. * *लाफयेत्ते, कैलिफोर्निया:सोयाफूड्स सेंटर. * *आईएसबीएन (ISBN) 0-12- 643140-X.*
* लियू, केशान.1997. ''सोयाबीन:केमिस्ट्री, टेक्नोलोजी एंड यूटीलाईजेशन'' चैपमैन एंड हॉल. 
* आंग, केथारिना वाई.डब्लू., के शुन लियू, एंड याओ-वेन हुआंग, ईडीएस. (1999). ''एशियन फूड्स: साइंस एंड टेक्नोलोजी.'' लैंकेस्टर, पेनसिल्वेनिया:टेक्नोमिक पब्लिशिंग कम्पनी 
* बर्क, जेकी. *[http://www.fao.org/docrep/t0532e/t0532e00.htm#con टेक्नोलोजी ऑफ़ प्रोडक्शन ऑफ़ एडिबल फ्लार्स एंड प्रोटीन प्रोडक्ट्स फ्रॉम सोयाबीन्स] * . एफएओ (यूएन). 1992.
* फ्रैंक एम.सैक्स एमडी, एट ए (2006) *[http://circ.ahajournals.org/cgi/content/abstract/CIRCULATIONAHA.106.171052v1?maxtoshow=&amp;HITS=10&amp;hits=10&amp;RESULTFORMAT=&amp;fulltext=soybeans%2Cfda&amp;searchid=1138541151493_2869&amp;FIRSTINDEX=0&amp;search_url=http%3A%2F%2Fcirc.ahajournals.org%2Fcgi%2Fsearch&amp;journalcode=circulationaha सोया प्रोटीन, आइसोफ्लावोंस, एंड कार्डियोवास्कुलर हेल्थ.] * *[http://circ.ahajournals.org/cgi/content/abstract/CIRCULATIONAHA.106.171052v1?maxtoshow=&amp;HITS=10&amp;hits=10&amp;RESULTFORMAT=&amp;fulltext=soybeans%2Cfda&amp;searchid=1138541151493_2869&amp;FIRSTINDEX=0&amp;search_url=http%3A%2F%2Fcirc.ahajournals.org%2Fcgi%2Fsearch&amp;journalcode=circulationaha अमेरिकेन हार्ट एसोसिएशन साइंस एड्वाईसरी फॉर प्रोफेशनल्स फ्रॉम दी न्यूट्रीशन कमिटी] * इन सर्कुलेशन.

* रहब वावेरू, एमए, एट अल. 1967. एफ्फेक्ट ऑफ़ प्रोसस्सिंग मेथड्स ऑन ओक्सिडेटिव ऑफ-फ्लेवर्स ऑफ़ सोयाबीन मिल्क. *सीरिअल एंड फ़ूड साइंसेस* नोर्थ नैरोबी स्टेट यूनीवर्सिटी, मिनिस्ट्री ऑफ़ एग्रीकल्चर. 
* टोर्रेस-पेनारंडा, ए वी, एट अल. 1998. सेंसरी कैरेक्टरस्टिक्स ऑफ़ सोया मिल्क एंड टोफू मेड फ्रॉम लिपोक्सीजेनस-फ्री एंड नोर्मल सोयाबीन्स. *जर्नल ऑफ़ फ़ूड साइंस* 63(6):1084-1087.
* स्मिथ ए एंड सर्कल, एस.जे.1972. सोयाबीन: केमिस्ट्री एंड टेक्नोलोजी. एवीआई पब्लिशिंग.
* कालवेर्ट, जॉन (2000). ''सोयामिल्क माइक्रोइंटरप्राइस:ए ट्रीटाइज़ ऑन स्माल-स्केल सोयामिल्क प्रोडक्शन'' 
* विलियम शर्टलेफ एंड अकीको ओयागी (1979). *टोफू एंड सोयामिल्क प्रोडक्शन.* लाफयेत्ते, कैलिफोर्निया:न्यू-एज फूड्स स्टडी सैंटर.
* विलियम शर्टलेफ एंड अकीको ओयागी (2000). *टोफू एंड सोयामिल्क प्रोडक्शन.* थर्ड एडिशन. लाफयेत्ते, कैलिफोर्निया:सोयाफूड्स सेंटर. आईएसबीएन (ISBN)0-387-94109-6
* विलियम शर्टलेफ एंड अकीको ओयागी (1994). *सोयामिल्क और सोयामिल्क प्रोडक्ट्स- बिब्लियोग्राफी एंड सोर्सबुक, 1500 टू 1993: डिटेल्ड इन्फोर्मेशन ऑन 3,120 पब्लिश्ड डाक्यूमेंट (एक्सटेंसिवली एन्नोटेटेड बिब्लियोग्राफी), 968 कोमेर्शियल सोयामिल्क प्रोडक्ट्स, 506 ओरिजिनल इंटरव्युस (मेनी फुल टेक्स्ट) एंड ओवरव्युस, 462 अनपब्लिश्ड आर्काइवल डाक्यूमेंटस.लाफयेत्ते, कैलिफोर्निया:सोयाफूड्स सेंटर.आईएसबीएन (ISBN)0-933332-84-X. * *लाफयेत्ते, कैलिफोर्निया:सोयाफूड्स सेंटर. * *आईएसबीएन (ISBN) 0-12- 643140-X.*
* लियू, केशान.1997. ''सोयाबीन:केमिस्ट्री, टेक्नोलोजी एंड यूटीलाईजेशन'' चैपमैन एंड हॉल. 
* आंग, केथारिना वाई.डब्लू., के शुन लियू, एंड याओ-वेन हुआंग, ईडीएस. (1999). ''एशियन फूड्स: साइंस एंड टेक्नोलोजी.'' लैंकेस्टर, पेनसिल्वेनिया:टेक्नोमिक पब्लिशिंग कम्पनी 
* बर्क, जेकी. *[http://www.fao.org/docrep/t0532e/t0532e00.htm#con टेक्नोलोजी ऑफ़ प्रोडक्शन ऑफ़ एडिबल फ्लार्स एंड प्रोटीन प्रोडक्ट्स फ्रॉम सोयाबीन्स] * . एफएओ (यूएन). 1992.
* फ्रैंक एम.सैक्स एमडी, एट ए (2006) *[http://circ.ahajournals.org/cgi/content/abstract/CIRCULATIONAHA.106.171052v1?maxtoshow=&amp;HITS=10&amp;hits=10&amp;RESULTFORMAT=&amp;fulltext=soybeans%2Cfda&amp;searchid=1138541151493_2869&amp;FIRSTINDEX=0&amp;search_url=http%3A%2F%2Fcirc.ahajournals.org%2Fcgi%2Fsearch&amp;journalcode=circulationaha सोया प्रोटीन, आइसोफ्लावोंस, एंड कार्डियोवास्कुलर हेल्थ.] * *[http://circ.ahajournals.org/cgi/content/abstract/CIRCULATIONAHA.106.171052v1?maxtoshow=&amp;HITS=10&amp;hits=10&amp;RESULTFORMAT=&amp;fulltext=soybeans%2Cfda&amp;searchid=1138541151493_2869&amp;FIRSTINDEX=0&amp;search_url=http%3A%2F%2Fcirc.ahajournals.org%2Fcgi%2Fsearch&amp;journalcode=circulationaha अमेरिकेन हार्ट एसोसिएशन साइंस एड्वाईसरी फॉर प्रोफेशनल्स फ्रॉम दी न्यूट्रीशन कमिटी] * इन सर्कुलेशन.

## باہرلے جوڑ

* کارنیل یونیورسٹی فوڈ اینڈ برانڈ لیب
* سویا الرجی تو‏ں متعلق انفارمیشن پیج  Archived دمہ تے الرجی فاؤنڈیشن آف امریکا
گٹھ:کھان پین
گٹھ:مقالے جنہاں وچ غیر اردو بولی دا متن اے
گٹھ:مقالے جنہاں وچ جاپانی بولی دا متن اے
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات