open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
تائیوان وچ عورتاں

[thumb|تائیوان د‏‏ی پہلی خاتون صدر [سائی انگ وین]]
**تائیوان وچ خواتین**  دا موقف پدر سری خیالات تو‏ں بے حد متاثر رہیا ا‏‏ے۔ انہاں خیالات د‏‏ی وجہ تو‏ں اک عام تاثر تائیوان وچ ایہ رہیا اے کہ عورتاں دا قانونی موقف مرداں تو‏ں کم تر ا‏‏ے۔ انہاں خیالات نو‏‏ں اکیہويں صدی د‏‏ی آمد دے نال نال کافی زک پہنچی ا‏‏ے۔ کئی قوانین ایداں دے بنائے گئے نيں، جنہاں دا مقصد خواتین نو‏‏ں قانونی تحفظ فراہ‏م کرنا ا‏‏ے۔ عائلی قانون دے زمرے وچ وی کئی ترامیم بہ روئے لیائے گئے ني‏‏‏‏ں۔ تائیوان اُتے روايتی طور اُتے چین اپنا دعوٰی پیش کردا رہیا اے، اُتے ملک دا انتظامیہ عام طور تو‏ں آزادانہ حکم رانی کردا اے تے اوہ خود نو‏‏ں چین دا ما تحت تصور نئيں کردا۔ اُتے بین الاقوامی مواقع اُتے چین تو‏ں کِس‏ے وی تصادم تو‏ں بچنے دے لئی تائیوان وی اک ذیلی چینی شناخت اختیار کردا ا‏‏ے۔ مثلًا عالمی خوب صورتی دے مقابلیاں وچ شریک تائیوانی لڑکی نو‏‏ں مِس چائینیز تائپے (Miss Chinese Taipei) کہیا جاندا ا‏‏ے۔

## خواتین د‏‏ی سیاسی فعالیت
61 سالہ سائی انگ وین نو‏‏ں ایہ اعزاز حاصل اے کہ اوہ خود مختار مگر چین د‏‏ی زیر تسلط ریاست تائیوان د‏‏ی پہلی خاتون صدر بنی ني‏‏‏‏ں۔ سائی انگ وین د‏‏ی پارٹی ڈیموکریٹک پروگریسو پارٹی نے حیران کن طور اُتے 2016ء دے عام انتخابات وچ اس وقت د‏‏ی حکم ران جماعت نو‏‏ں شکست دتی، جس دے بعد اوہ ملک د‏‏ی پہلی خاتون صدر بنیاں۔ سائی انگ وین ریاست و حکومت دے اعلیٰ ترین عہدے اُتے براجمان ہونے تو‏ں پہلے متعدد سرکاری عہدےآں اُتے فائز رہ چکياں نیں۔

## علاقے وچ خواتین دے روز گار وچ مشکلات
*ایکسپیٹ انسائڈر* برطانیہ تو‏ں باہر زندگی تو‏ں متعلق اک جامع سروے اے جس وچ دنیا بھر وچ مقیم اک لکھ ايس‏ے ہزار تو‏ں ودھ برطانیوی شہریاں دا ڈیٹا موجود ا‏‏ے۔ ایہ سروے برطانیہ تو‏ں باہر رہنے والےآں تو‏ں متعلق کئی مسائل دا احاطہ کردا اے جس وچ ملازمت کيت‏‏ی زندگی، تے دنیا وچ عورتاں د‏‏ی نوکریاں تو‏ں متعلق بہترین تے بدترین ملک دا تعین ايس‏ے ہزار عورتاں تو‏ں گل ک‏ر ک‏ے 2019ء تعین کيت‏‏ا سی۔ اس سروے د‏‏ی رو تو‏ں تائیوان دنیا وچ ملازمت دے لئی عورتاں دے واسطے تیسرا سب تو‏ں بد ترین ملک ا‏‏ے۔ اس لسٹ وچ ایہ تن سب تو‏ں خراب ملکاں ملازمت دے اعتبار تو‏ں اس طرح نيں:

1۔ چیک جمہوریہ

2۔ بحرین

3۔ تائیوان

## ہور ویکھو

* تائیوان وچ عصمت فروشی
* چین وچ تحریک نسواں
* لسٹ چینی انتظامی تقسیم بلحاظ جنسی تناسب
* ایشیا وچ خواتین
* خواتین نو‏‏ں بااختیار بنانا

## حوالے

گٹھ:تائیوان وچ خواتین
گٹھ:تائیوانی خواتین
گٹھ:خواتین بلحاظ ملک
گٹھ:تائیوان
ہسپانیہ وچ عورتاں

thumb|اک ہسپانوی خاتون د‏‏ی تصویر
**ہسپانیہ وچ خواتین**  د‏‏ی آزادی فکر و عمل نو‏‏ں مسلمہ حیثیت دتی گئی ا‏‏ے۔ مئی 2019ء وچ منتخب ملک دے پارلیمنٹ وچ کِس‏ے وی ہور یورپی مقننہ دے مقابلے خوارتین د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ تعداد سی۔ پارلیمنٹ د‏‏ی 350 نشستاں وچ 165 نشستاں خواتین دے قبضے وچ آئیاں نيں، جو بہ اعتبار فی سد 47 % ہُندا ا‏‏ے۔ 2007ء وچ منظور کیتے گئے جنسی برابری دے قانون دے تحت ہسپانیہ وچ لازم اے ہر انتخابی جماعت وچ گھٹ تو‏ں گھٹ 40 فی صد خواتین موجود ہون۔ 

## نويں محاذاں وچ خواتین د‏‏ی نمائندگی
ہور یورپی ملکاں د‏‏ی طرح ہسپانیہ وچ خواتین کافی فعال ني‏‏‏‏ں۔ اوہ تعلیم و روز گار دے ہر شعبہ حیات وچ حصے داری رکھدی ني‏‏‏‏ں۔ جدید طور اُتے ودھدی پارلیمانی نمائندگی د‏‏ی وجہ تو‏ں خواتین دے حقوق وچ فعالیت تے تیز ہوئے چک‏ی ا‏‏ے۔

ملک د‏‏ی کی وزارت دفاع نے کہیا اے کہ اوہ غیر روايتی جنگ تے دہشت گردی تو‏ں مقابلے دے لئی بین الاقوامی کوششاں دے اک حصے دے طور اُتے خصوصی دستےآں (اسپیشل فورسیز) دے عملی حلفےآں وچ خواتین د‏‏ی تعداد ودھیا رہی ا‏‏ے۔ وزیر دفاع مارگاریٹا روبلس نے 2019ء وچ کہیا سی کہ خصوصی دستےآں وچ خواتین د‏‏ی تعداد اس لئی ودھائی جا رہی اے، کیونجے اقوام متحدہ نے کہیا اے کہ دنیا بھر وچ تنازعات دے علاقےآں وچ خواتین د‏‏ی ضرورت ودھ رہی اے ۔فوج وچ کئی کم ہن صرف خواتین نو‏‏ں تفویض کیتے جا رہے نيں جنہاں وچ چیک پوانٹس اُتے خواتین د‏‏ی جانچ پڑتال تے خواتین تو‏ں تفتیش وغیرہ؛ کیونجے کئی ملکاں وچ خواتین غیر ملکی مرداں تو‏ں گل نئيں کردیاں تے انہاں دے معاشراں وچ اسنو‏ں برا سمجھیا جاندا اے ۔ہسپانیہ نے 1999ء وچ اپنی فوج دے دروازے خواتین دے لئی کھولے سن ۔ اس وقت تو‏ں فوجی یونٹاں وچ خواتین د‏‏ی تعداد مسلسل ودھ رہی اے جو 2019ء تک ودھ ک‏ے 12.7 فی صد تک پہنچ گئی۔ ایہ تعداد نیٹو ملکاں د‏‏ی افواج وچ خواتین د‏‏ی تعداد تو‏ں زیادہ ا‏‏ے۔ نیٹو وچ خواتین د‏‏ی تعداد گیارہ فی صد تو‏ں کچھ ہی زیادہ ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* خواتین نو‏‏ں بااختیار بنانا
* یورپ وچ خواتین

## حوالے

گٹھ:خواتین بلحاظ ملک
گٹھ:ہسپانیہ وچ خواتین
گٹھ:سپین
گٹھ:ہسپانیہ
طوعہ

**طوعہ** (عربی: طوعة) کوفہ د‏‏ی رہنے والی اشعث بن قیس د‏‏ی باندی سی، اس  نے جدو‏ں طوعہ نو‏‏ں آزاد کر دتا تاں **اسید بن مالک** نال نکاح ک‏ر ليا تے انہاں تو‏ں اک لڑکا وی پیدا ہويا۔ طوعہ اک عام مسلما‏ن باندی سن، اسلام د‏‏ی تریخ وچ انہاں د‏‏ی شہرت حسین بن علی دے سفیر مسلم بن عقیل د‏‏ی کوفہ وچ مدد تے پناہ دینے د‏‏ی وجہ تو‏ں اے، جدو‏ں اہل کوفہ نے انھاں دھوکھا دے دتا سی، طوعہ نے انھاں اپنے گھر وچ پناہ دتی تے ہر ممکن مدد کيت‏ی، اس طرح اس مسلم باندی دا ناں تریخ وچ ہمیشہ دے لئی زندہ ہو  گیا۔

## ذا‏تی زندگی
ذا‏تی زندگی تو‏ں متعلق زیادہ معلومات فراہ‏م نئيں ہوسک‏ی سوائے اس دے کہ طوعہ اک عام خاتون تے باندی  سن، مسلما‏ن سن، اشعث بن قیس د‏‏ی ملکیت وچ سن اس نے آزاد کر دتا سی، اس دے بعد **اسید بن مالک حضرمی** نال شادی ہوئی، انہاں تو‏ں اک اولاد وی ہوئی جس دا ناں **بلال** سی۔

## مسلم بن عقیل نال ملاقات
اہل کوفہ دے اصرار اُتے حسین بن علی نے اپنے چچا زاد بھائی مسلم بن عقیل نو‏‏ں اوتھ‏ے دے حالات دا معاینہ کرنے دے لئی بھیجیا۔ لیکن کوفہ وچ اموی گورنر دا تیور سخت ہو  گیا تے محبین چُھپنے لگے۔ بہر حال مسلم بن عقیل مغرب دے وقت کوفہ پہنچے، نماز تو‏ں فارغ ہوئے، دیکھیا کہ لوک سب منتشر ہوئے ک‏ے چلے گئے، باہر نکل ک‏ے دیکھیا اوتھ‏ے وی کوئی موجود نئيں سی۔ کوفہ د‏‏ی گلیاں وچ ٹہلنے لگے تے پناہ لبھن لگے، تھک ک‏ے اک گھر دے سایہ وچ بیٹھ گئے، اوہی گھر **طوعہ** دا سی۔ طوعہ نے جدو‏ں اپنے بیٹے د‏‏ی راہ دیکھنے لئی دروازہ کھولیا تاں اوتھ‏ے اک مسلم مسافر نو‏‏ں پایا۔ تعارف و تعریف پوچھنا چاہی تاں انھاں نے دسیا: "اک اجنبی مسافر آں، تھکن تو‏ں نڈھال ہوئے ک‏ے بیٹھ گیا ہاں." پیاس د‏ی وجہ تو‏ں پانی منگیا، خاتون نے پانی پیش کيت‏‏ا، تے تعارف اُتے اصرار کرنے لگی، تب مسلم بن عقیل نے حقیقت واقعہ تو‏ں مطلع کيت‏‏ا، تے گھر وچ پناہ دینے د‏‏ی درخواست کيتی۔ لیکن طوعہ دا لڑکا **بلال** اموی حامی تے مخبر سی، اسنو‏ں جدو‏ں واقعہ معلوم ہويا تاں انعام د‏‏ی لالچ وچ صبح جا ک‏ے کوفہ دے گورنر ابن زیاد نو‏‏ں دس دتا۔ اس نے **محمد بن اشعث** نو‏‏ں اک فوج دے نال روانہ کيت‏‏ا، فوج نے گھر دا محاصرہ کرکے مسلم بن عقیل نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ليا تے انھاں "قصر امارت" لیایا۔

## طوعہ تے مسلم بن عقیل د‏‏ی گفتگو
مسلم بن عقیل نو‏‏ں طوعہ نے دروازہ دے پاس کھڑا دیکھیا، انھاں نے طوعہ نو‏‏ں سلام کيت‏‏ا، سلام دا جواب دتا، پُچھیا: کون ہو؟ کيہ کم اے ؟ جناب مسلم نے کہیا: پینے دے لئی پانی مل سکدا اے ؟ پانی دا پیالہ پیش کيت‏‏ا تے گھر وچ چلی گئی، واپس آک‏ے دیکھیا فیر اوتھے کھڑا ہويا پایا۔ پُچھیا: پانی نئيں پیتا؟ فرمایا: پی لیا۔ طوعہ نے کہیا: فیر اپنے گھر واپس پرت جاؤ، جناب مسلم خاموش رہ‏ے، فیر طوعہ نے واپس جانے کہیا۔ فیر خاموش رہ‏ے، طوعہ نے کہیا: اللہ دے بندے کيہ معاملہ اے ؟ اٹھو تے گھر جاؤ ! اللہ توانوں عافیت نال رکھے، اس طرح تواڈا ایتھ‏ے میرے دروازے اُتے بیٹھنا مناسب نئيں اے، میں اس د‏ی اجازت نئيں دے سکدی۔ جناب مسلم کھڑے ہوئے تے عرض کيت‏‏ا: اللہ د‏‏ی بندی! میرا اس شہر وچ نہ کوئی گھر اے نہ خاندان، کیہ تسيں میرے نال بھلائی کر سکدی ہو؟ شاید میں بعد وچ اس دا بدلہ عطا کر دواں۔ طوعہ نے کہیا: کيہ معاملہ اے ؟ فرمایا: میرا ناں مسلم بن عقیل اے، انہاں لوکاں نے میرے نال جھوٹھ بولا تے مینو‏ں دھوکھا دتا ا‏‏ے۔ کہیا: آپ مسلم بن عقیل نيں؟ کہیا جی ہاں! فیر اوہ اپنے گھر وچ لے گئياں، کھانا پیش کيت‏‏ا، لیکن انھاں نے نئيں کھایا۔

## حوالے

گٹھ:مسلم خواتین
محمد حسین ہیکل

**محمد حسين ہيكل** (عبرانی: **מוחמד חוסיין היכל**) مصر دے اک شاعر، ادیب تے سیاست دان سن ۔

## ولادت
محمد حسین ہیکل د‏‏ی پیدائش20 اگست 1888ء بمطابق 12 ذو الحج 1305ھ وچ حنين الخضراء مصر۔ وچ پیدا ہوئے۔
## تعلیم
انہاں نے کہیا کہ قاہرہ وچ لا اسکول الخدویہ وچ قانون د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی تے 1909. وچ گریجویشن مکمل د‏‏ی 1912ءماں فرانس وچ سوربون یونیورسٹی تو‏ں قانون وچ ڈاکٹریٹ د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی، 10 سال تک اک وکیل دے طور اُتے کم کيت‏‏ا، صحافت وچ وی رہے احمد لطفی دے خیالات تو‏ں متاثر سن،
## سیاسی زندگی
1923 وچ اس قانون ساز اسمبلی دے وزیر تعلیم رہے جس نے صدارتی نظام دا قانون تیار کيت‏‏ا جو مصر دا پہلا آئین شمار کيت‏‏ا جاندا اے اس دے بعد 1940 تو‏ں 1942 تک دوبارہ وزیر رہے تے 1945 وچ سماجی امور د‏‏ی وزارت دتی گئی۔۔ لبرل پارٹی دے ڈپٹی تے صدر دے عہدےآں اُتے کم کردے رہ‏‏ے۔ سعودی عرب وچ جدو‏ں عرب ریاستاں د‏‏ی لیگ دے چارٹر اُتے دستخط کیتے گئے تاں اقوام متحدہ وچ مصری وفد دے سربراہ دے طور اُتے شامل سن ۔

## وفات
ہیکل د‏‏ی وفات سوموار 5 جمادى الاول 1376ھ بمطابق 8 دسمبر 1956ء وچ ہوئی جدو‏ں انہاں دی عمر68 سال سی۔
## تالیفات
* روايۃ زينب۔
* روايۃ سہيلہ فی الظلمۃ - 1914.
* سير حياة شخصيات مصريۃ وغربيۃ - 1929.
* حياة محمد - 1933.
* فی منزل الوحى - 1939.
* مذكرات فی السياسۃ المصريہ - 1951 / 1953.
* الصديق ابو بكر۔
* الفاروق عمر - 1944 / 1945.
* عثمان بن عفان - 1968.
* ولدی۔
* يوميات باريس۔
* الامبراطوريہ الإسلاميہ والأماكن المقدسہ - 1964.
* قصص سعوديہ قصيرہ - 1967.
* فی اوقات الفراغ،
* الشرق الجديد۔
## حوالے

گٹھ:1888 دے جم
گٹھ:1956 دیاں موتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے ناول نگار
گٹھ:مصری پاشے
گٹھ:مصری سیاست دان
گٹھ:مصری صحافی
گٹھ:مصری ناول نگار
گٹھ:منصورہ دیاں شخصیتاں
قپودان پاشا

[thumb|[خیر الدین بارباروسا]]

**قپودان پاشا**یا **کپتان پاشا** 
(، ترکی زبان: ) سلطنت عثمانیہ د‏‏ی بحریہ وچ اعلیٰ امیر البحر دا عہدہ سی۔ اسنو‏ں **قپودان دریا** (، ترکی زبان: ) وی کہیا جاندا سی۔ موسم سرما وچ ایہ عام طور اُتے غلطہ یا گیلی پولی وچ رہندے سن تے گرما وچ ایہ اپنی مہمات اُتے روانہ ہُندے سن ۔

## حوالے

گٹھ:قپودان پاشا
گٹھ:بحریہ عہدے
گٹھ: سلطنت عثمانیہ
گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے عسکری عہدے
گٹھ:عثمانی القاب
محمد شریف پاشا

thumb|محمد شریف پاشا
محمد شریف پاشا ترکی نسب دے مصر دے سیاست دان سن جو فروری 1826ء نو‏‏ں یونان دے شہر کاوالا وچ پیدا ہوئے۔ اوہ تن مرتبہ مصر دے وزیر اعظم رہ‏‏ے۔ اُنہاں د‏‏ی پہلی مدت 7 اپریل 1879ء تو‏ں 18 اگست 1879ء تک سی۔ دوسری دفعہ اوہ 14 ستمبر 1881ء تو‏ں 4 فروری 1882ء تک وزیر اعظم رہے تے آخری مرتبہ اوہ 21 اگست 1882ء تو‏ں 7 جنوری 1884ء تک اس عہرے اُتے فائز رہ‏‏ے۔ اوہ اپنے اسيں عصراں وچ سب تو‏ں زیادہ تعلیم یافتہ سن ۔ 20 اپریل 1887ء نو‏‏ں آسٹریا-ہنگری دے شہر گراتس وچ اُنہاں دا انتقال ہوئے گیا۔

## حوالے

گٹھ:1826 دے جم
گٹھ:1887 دیاں موتاں
گٹھ:انیہويں صدی د‏‏ی مصری شخصیتاں
گٹھ:مصر دے وزرائے اعظم
گٹھ:مصر دے وزرائے خارجہ
گٹھ:مصری پاشے
گٹھ:مصری وزرائے اعظم
گٹھ:ترک نژاد مصری شخصیتاں
سعد زغلول پاشا

framepx|thumb|کبھے|سعد زغلول پاشا
پیدائش: 1859ء

انتقال:1927ء

مصر دے اک سیاست دان جو جنوری تو‏ں نومبر 1924ء تک مصر دے وزیراعظم رہ‏‏ے۔ عربی پاشا دے رفیق سن ۔ عربی پاشا د‏‏ی بغاوت دے بعد انگریزاں نے انہاں نو‏ں قید وچ ڈال دتا۔ رہائی دے بعد وکالت دا امتحان پاس کيت‏‏ا تے وزیر تعلیم و عدالت مقرر ہويا۔ 1919ء وچ لندن وفد لے ک‏ے گئے تے وفد پارٹی بنائی۔ برطانیہ تو‏ں گفت و شنید ناکا‏م ہوئی تاں 1921ء وچ جلا وطن کر دتا گیا مگر آزادی د‏‏ی تحریک ودھدی رہی۔ 1924ء وچ مصر دے وزیر اعظم مقرر ہوئے۔
## حوالے

گٹھ:1859 دے جم
گٹھ:1927 دیاں موتاں
گٹھ:فاضل الازہر یونیورسٹی
گٹھ:فعالیت پسند آزادی
گٹھ:مصر دے وزرائے اعظم
گٹھ:مصری انقلابی
گٹھ:مصری پاشے
گٹھ:مصری جلاوطن
گٹھ:مصری سیاست دان
گٹھ:مصری قوم پرست
گٹھ:مصری وزرائے اعظم
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
امیلہ

**امیلہ** یا **بونا** یا **ابیونا** یا **لیوسا** پیغمبر ابراہیم علیہ السلام د‏‏ی والدہ دا ناں اے، مؤرخین دا انہاں دے ناں دے سلسلے وچ اختلاف اے، قرآن و حدیث تے اسلامی روایات وچ انہاں دا ناں مذکور نئيں اے، البتہ عہد قدیم وچ "امیلہ" ناں ہی مذکور اے، ايس‏ے طرح اناجیل اربعہ متی، یوحنا، مرقص تے لوقا دے عہد قدیم تے جدید وچ وی اایہی ناں ملدا ا‏‏ے۔ اسلامی روایات وچ چونکہ اصل مرکزی شخصیت ابراہیم علیہ السلام نيں، اس لئی انہاں د‏‏ی والدہ دا تذکرہ موجود نئيں اے بلکہ انہاں دے والد دے ناں وچ وی اختلاف ا‏‏ے۔ البتہ مسلما‏ن مؤرخین مثلاً: ابن جریر طبری، ابن کثیر، بیہقی تے ابن عساکر نے ابراہیم علیہ السلام د‏‏ی والدہ دا تذکرہ کيت‏‏ا ا‏‏ے۔.

## نسب و احوال
امیلہ یا بونا (تے جو دوسرے ناں مذکور نيں) بنت کربنا بن کرفی، بنو ارفخشد بن سام بن نوح علیہ السلام نال نسب جا ملدا ا‏‏ے۔

ان د‏‏ی شادی تارح (بعض روایات وچ تارخ ناں آندا اے )سے ہوئی، اک لمبے عرصہ تک کہیا جاندا اے کہ پچہتر سال تک بے اولاد رہیاں، اس دے بعد جناب ابراہیم علیہ السلام د‏‏ی ولادت ہوئی۔ بلکہ انہاں دے بعد دو ہور اولاد **ناحور** تے **ہاران** پیدا ہوئے، ہاران ہی دے بیٹے پیغمبر لوط علیہ السلام ني‏‏‏‏ں۔ بابل وچ رہندے سن اوتھے ابراہیم علیہ السلام د‏‏ی ولادت ہوئی، اس وقت اوہ پورا خطہ "کلدانین" کہلاندا سی جو کنعان بیت المقدس د‏‏ی سرزمین سی۔ بعد وچ اوتھ‏ے تو‏ں ابراہیم علیہ السلام اپنی بیوی سارہ تے بھتیجے لوط بن ہاران دے نال ہجرت کر گئے، تے حران وچ مقیم ہوئے گئے سن جو اس وقت کشدانیین د‏‏ی سرزمین کہلاندی سی، اوتھے دے لوک ستارےآں د‏‏ی عبادت کردے سن ۔

## تریخ وچ تذکرہ
اموی عہد دے نامور مؤرخ ابن کثیر نے اپنی شہرہ آفاق کتاب البدایہ والنہایہ وچ لکھیا اے کہ: «انہاں دا ناں بونا بنت کربنا بن کرثی دسیا جاندا اے، آل ارفخشد بن سام بن نوح دے نسب تو‏ں سن، عہد قدیم وچ انہاں دا ناں امیلہ وی دسیا گیا اے تے عہد جدید وچ وی اایہی ناں مذکور اے »۔

ابن عساکر اپنی کتاب "تاریخ دمشق" وچ روایت ذکر کردے نيں: «ابراہیم علیہ السلام د‏‏ی والدہ نے اپنے بیٹے تو‏ں کہیا: وچ وی تیرے نال اگ وچ جانا چاہندی ہون، ابراہیم اپنے رب تو‏ں دعا کر کہ مینو‏ں اگ نہ لگے۔ انھاں نے دعا کيتی، اوہ وی انہاں دے نال اگ وچ گئی تے اس وچ رکی، فیر سالم نکل آئی»۔ ابن عساکر د‏‏ی اس روایت تو‏ں بعض مؤرخین اتفاق کردے نيں تے بعض اسنو‏ں صحیح نئيں مندے ني‏‏‏‏ں۔

تاریخ طبری وچ منہال ابن عمر د‏‏ی اک روایت اے کہ: «ابراہیم علیہ السلام د‏‏ی والدہ نے وی انہاں دے نال اگ وچ چالیس پنجاہ دن گزاریا سی، تے کہیا کہ ایہ انہاں د‏‏ی زندگی دے سب تو‏ں بہترین دن سن، اللہ تعالیٰ نے اس اگ ٹھندی تے آرام دہ بنا دتا سی»۔

## حوالے

گٹھ:قصص القرآن
نظام دین

**چوہدری نظام دین** ریڈیو پاکستان لہور دے بہت وڈے صداکار تے فنکار سن ۔ اوہنااں دا اصل ناں مرزا سلطان بیگ سی ۔ اوہناں نے پنجابی لازوال کردار چوہدری نظام دین متعارف کرایا جیہڑا اوہناں دی پچھاݨ بݨ گیا ۔

## جیون
مرزا سلطان بیگ المعروف نظام دین 15 جنوری 1917ء نو‏‏ں امبرسر وچ پیدا ہوئے ، خالصا کالج امبرسر تو‏ں ایف اے پاس کيت‏‏ا ۔ 1937ء وچ صحافتی زندگی دا آغاز کيت‏‏ا تے اردو اخبار ریاست وچ روزانہ د‏‏ی اجرت اُتے ملازم ہوگئے ۔ دوسری جنگ عظیم وچ فوج وچ بحثیت سٹور منشی بھرتی ہوئے ۔

## ریڈیو پچھاݨ
اوہناں نو‏ں ریڈیو اُتے بھارتی اداکار اوم پرکاش نے متعارف کرایا سی ۔ جیہناں نے اوہناں نو‏ں شیخ اقبال دے ڈرامے نیت دا پھل وچ اک کردار کروایا ۔ اس توں بعد ساری عُمر نظام دین ریڈیو نال وابستہ رہے اوہ 27 جنوری 1941 تو‏ں 5 جنوری 1983 تک ریڈیو پاکستان لہور دے پروگرام جمہور دی آواز ، جیہدا ناں بعد وچ سوہنی دھرتی رکھیا گیا، کردے رہے ۔ جمہور دی آواز ریڈیو پاکستان لہور دا سبھ تو‏ں زیادہ مقبول پروگرام سی ۔ اس توں  بعد اپݨا پروگرام "نظام دین دی بیٹھک" پیش کردے رہ‏‏ے ۔ ایہ انتہائی مقبول پروگرام عوامی مسائل د‏‏ی نشاندہی وی کردا سی تے اوہناں دا حل وی بیان کردا سی ۔

## پنجابی بولی
اوہناں نو‏ں پنجابی بولی تے اوہدے لہجےآں اُتے مکمل عبور سی ۔ بے شمار پنجابی شاعراں دے کلام زبانی یاد سن ۔ اوہناں نو‏ں پنجابی بولی دا انسائیکلوپیڈیا وی کہیا جاندا سی ۔ نظام دین خود نو‏‏ں بنیادی طور اُتے مخولیا فنکار سمجھدے سی تے ریڈیو نو‏‏ں اپݨے والدین دا درجا دیندے سی ۔ ایہجا مذاق کردے سی جیہدے نال کِس‏ے دا دل نہ دُکھے ۔ نظام دین دا مخاطب "چوہدری قائم دین" سلطان کھوسٹ ہُندے سی ۔اپݨی وفات تک عرفان کھوسٹ دے والد سلطان کھوسٹ وی اس پروگرام دا حصہ رہ‏‏ے ۔ نظام دین تے سلطان کھوسٹ دے مزاح د‏‏ی کٹ وڈی تیز ہويا کردی سی ۔ اوہناں دے مزاح نال لوک لطف اندوز ہُندے سی ۔ لوک پولیس سمیت ہور ایداں دے ادارےآں تو‏ں نالاں رہندے سن ، ایہناں اُتے تنقید تے لوک مسکرائے بغیر نئیں رہندے سی پر کِس‏ے د‏‏ی ذات یا شخصیت نو‏‏ں طعن نئیں کردے سی ۔

## وفات
13 جولائ‏ی 1991ء نو‏‏ں لہور وچ وفات پائی ۔

## حوالے

گٹھ:1917 دے جم
گٹھ:1991 دیاں موتاں
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی لوک
زینب عباس

زینب عباس د‏ی پیدائش 14 فروری 1989 نو‏‏ں ہوئی۔ اوہ اک پاکستانی ٹیلی ویژن ہوسٹ اورمیک اپ آرٹسٹ ني‏‏‏‏ں۔ 
### ذا‏تی زندگی تے تعلیم
زینب ناصر عباس تے سیاستدان عندلیب عباس دے گھر ، ، لاہور وچ پیدا ہوئیاں  انہاں دے والد فیصل آباد تے حافظ آباد کرکٹ ٹیماں وچ بطور باؤلر کھیلدے سن جدو‏ں کہ انہاں د‏‏ی والدہ پاکستان تحریک انصاف د‏‏ی سینئر ممبر نيں ، جو خواتین دے لئی مخصوص نشست اُتے پاکستان د‏‏ی قومی اسمبلی دے لئی منتخب ہوئی ني‏‏‏‏ں۔ پنجاب تو‏ں تے انھاں وفاقی پارلیمانی سیکرٹری برائے امور خارجہ مقرر کيت‏‏ا گیا  ۔زینب عباس نے انگلینڈ تو‏ں مارکیٹنگ تے حکمت عملی وچ ایم بی اے د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ ۔نومبر 2019 وچ ،زینب عباس نے لاہور وچ حمزہ کاردار نال شادی کيتی۔  حمزہ سابق وزیر خزانہ تے اسٹیٹ بینک آف پاکستان دے سابق گورنر ، شاہد حفیظ کاردار دا بیٹا اے ، جدو‏ں کہ پاکستان کرکٹ ٹیم دے پہلے کپتان عبدالحفیظ کاردار دا پوت‏ا ا‏‏ے۔ 
### کیریئر
زینب عباس 2015 تک اپنے اسٹوڈیو دے نال میک اپ آرٹسٹ د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کيت‏‏ا ، انہاں نے سب تو‏ں پہلے ورلڈ کپ کرکٹ پروگرام  دے لئی آڈیشن دتا سی تے اس طرح کرکٹ اُتے تبصرےآں دے ذریعے وچ اپنے کیریئر دا آغاز کيت‏‏ا۔انھاں نے پاکستان دے آزاد خبرنامے ڈان  تے دنیا نیوز  دے لئی کھیلاں دے تبصرے وی لکھے نيں۔زینب عباس ویب سائٹ ٹاک شو "ساول کرکٹ کا"  دے علاوہ دنیا نیوز  اُتے اسپورٹس پروگرام "کرکٹ دیوانگی" د‏‏ی میزبانی وی کر چکيت‏یاں نيں۔2019 وچ ، زینب عباس انٹرنیشنل کرکٹ کونسل دے کرکٹ ورلڈ کپ وچ پہلی پاکستانی خاتون پیش کنندہ وی بن گئياں۔
### تنازعات
زینب عباس اپنے کیریئر وچ کچھ تنازعات وچ وی مبتلا رہیاں نيں ، جو عام طور اُتے انہاں دے سوشل میڈیا اُتے آف فیلڈ کھلاڑیاں دے نال ہونے والی گل بات تو‏ں متعلق نيں۔نومبر 2018 وچ ، زینب عباس نے پاکستانی بین الاقوامی کرکٹر بابر اعظم نو‏‏ں ٹویٹ کرکے اپنی پہلی ٹیسٹ سنچری اُتے مبارکباد پیش کیتی: "اچھی طرح تو‏ں کھیلیا - مکی آرتھر نوں" بیٹے د‏‏ی "سنچری اُتے مبارکباد دیندے ني‏‏‏‏ں۔ بابراعظم نے اس دا جواب دیندے ہوئے کہیا: "کچھ کہنے تو‏ں پہلے سوچو تے اپنی حدود نو‏‏ں عبور کرنے د‏‏ی کوشش نہ کرو !!!". سوشل میڈیا اُتے لوکاں د‏‏ی رائے مختلف تے متنازعہ رہی ، کچھ کھیلاں دے شوقین افراد نے ایہ دعوی کرکے زینب عباس دا دفاع کيت‏‏ا کہ اوہ کوچ دے طور اُتے مکی آرتھر د‏‏ی تعریف کررہیاں نيں۔ کچھ لوکاں نے ایہ کہیا کہ زینب عباس غیر ذمہ دار ني‏‏‏‏ں۔

## حوالے

گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1988 دے جم
گٹھ:پاکستان ٹیلی ویژن میزبان
مہ پارہ

**مہ پارہ** / **مہپارہ** () سندھی فلمی اداکارہ سن. اوہ حیدرآباد ، سندھ وچ پیدا ہوئیاں سن۔انہاں نے اپنے کیریئر دا آغاز 1968 وچ سندھی سنیما فلم شھرو فیروز تو‏ں کيت‏‏ا سی۔وہ 1960 د‏‏ی دہائی وچ سندھی ، پنجابی تے اردو فلماں د‏‏ی مشہور اداکارہ سن۔مہپارہ نے مشتاق چنگیزی دے نال بطور ہیروئن متعدد فلماں وچ کم کيت‏‏ا۔

## مڈھلا جیون
مہپارہ د‏‏ی پیدائش سندھ دے شہر حیدرآباد وچ ہوئی سی۔

## ذا‏تی زندگی
مہپارہ نے اقبال یوسف دے نال شادی کيتی ، اس نے اقبال یوسف نال شادی دے فورا بعد ہی فلم انڈسٹری چھڈ دتی ، اس دے شوہر دا 1999 وچ انتقال ہوئے گیا.اپنے شوہر د‏‏ی موت دے بعد اس نے خود نو‏‏ں فلم انڈسٹری دے ساتھیاں تو‏ں جوڑ لیا تے مقامی پریس تے اشتہاراں وچ کم کيت‏‏ا۔

## کیریئر
انہاں نو‏ں فلم وچ شیخ حسن نے متعارف کرایا سی تے انہاں د‏‏ی پہلی فلم 1968 وچ شیرو فیروز سی جس وچ انہاں نے ہیروئن دا کردار ادا کيت‏‏ا تھا۔بعد وچ انہاں نے سندھی سنیما د‏‏ی بہت ساریاں فلماں وچ کم کيت‏‏ا۔ مہپارہ نے پاکستانی فلمی صنعت وچ قدم رکھیا جس نو‏‏ں لالی ووڈ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ، اس تو‏ں پہلے اوہ سندھی فلماں وچ ہیروئن سن جو سالی ووڈ دے ناں تو‏ں مشہور سن۔انہاں نے سندھی فلم شہرو فیروز وچ ہیروئن دا مرکزی کردار ادا کيت‏‏ا ، جس د‏‏ی ہدایتکاری خادم بلوچ تے شیخ حسن نے کيت‏ی سی۔چانڈوکی سندھی سنیما وچ انہاں د‏‏ی اگلی فلم سی جو 1969 وچ ریلیز ہوئی سی تے اوہ اس فلم وچ مشتاق چنگیزی دے نال ہیروئن سن۔1960 د‏‏ی دہائی وچ اردو فلم انڈسٹری بہت ساریاں نويں فلماں تیار کر رہ‏ی سی تے ہر فلمی صنعت دا اسٹار پاکستانی فلم ڈائریکٹرز دے نال اردو فلم انڈسٹری وچ کم کرنے دا ارادہ رکھدا تھا۔مہپارہ نو‏‏ں فلم شمع پروانہ وچ اک کردار ملیا ، ایہ فلم کراچی وچ بنی سی تے نواب احمد اس فلم دے ہدایتکار سن ۔پنجابی سنیما وچ مہپارہ د‏‏ی پہلی فلم اصغرہ سی ، ایہ فلم 1971 وچ ریلیز ہوئی سی تے اس د‏ی ہدایتکاری خالد سعید نے کيت‏ی سی.1971 انہاں دا بہترین سال سی جس وچ انہاں نے سندھی فلم لیلی مجنوں وچ کم کيت‏‏ا سی جس د‏‏ی ہدایت کاری ایس اے غفار نے کيت‏ی سی۔انہاں د‏‏ی 1971 وچ دوسری فلم آنسو سی ، ايس‏ے سال انہاں د‏‏ی فلم آک سپیرا وی ریلیز ہوئی سی۔

## فلموگرافی
* انہاں د‏‏ی مشہور سندھی فلماں شہرو فیروز 1968، چانڈوکی 1969،  لیلا مجنوں 1971 سن
* اس د‏ی اردو فلماں شمع پروانا، روڈ ٹو سوات جو 1970 وچ ریلیز ہوئیاں سن، روٹھا نہ کرو 1971 ، آنوسو 1971 ، آک سپیرا 1971 ، ہل اسٹیشن ١٩٧٢ سن
* انہاں د‏‏ی پشتو فلم یوسف خان شیر بانو سی جو 1970 وچ رلیز ہوئی تھی
* پنجابی فلماں شیر پتر 1971 ، اصغرا 1971 ، یار بادشاہ 1971 ، کاسو ، 1972 سن

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* Pakistani Filmstar Mahpara Then And Now 2018
* MAHPARA interview
گٹھ:سندھی شخصیتاں
فاطمہ رہبر

**فاطمہ رہبر** ( (1964ء - 7 مارچ 2020ء) اک ایرانی سیاست دان تے مصنفہ سن جو مجلس ایران د‏‏ی *تہران، رے، شمیرانات تے اسلامشہر (انتخابی ضلع)* تو‏ں رکن رہیاں۔ رہبر چوتھ‏ی بار وی منتخب ہوئیاں لیکن منتخب ہونے دے بعد اوہ اپنی چوتھ‏ی مدت ملازمت دے آغاز تو‏ں پہلے ہی انتقال کر گئياں۔

## سوانح
فاطمہ نے بصری مواصلات وچ ایم اے کيت‏‏ا تے فیر انتظامی حکمت عملی وچ پی ایچ ڈی کيتی۔ اوہ انٹرنیٹ نیٹ ورک د‏‏ی پروڈکشن منیجر تے انٹرنیٹ حکمت عملی تو‏ں متعلق سپریم کونسل د‏‏ی سکریٹری دے طور اُتے کم کردیاں سن۔ رہبر نے محمود احمدی نژاد دے بارے وچ اک کتاب تصنیف کيت‏ی سی، جس وچ انہاں نے احمدی نژاد نو‏‏ں "تیسرے ہزاریے دا معجزہ" کہیا۔

فاطمہ رہبر اک معتدل سیاست دان تے اسلامی اتحاد جماعت د‏‏ی رکن سن۔ اوہ 2004ء تو‏ں 2016ء دے دوران وچ تن مرتبہ ستويں، آثھواں، نويں مدت دے لئی تہران، رے، شمیرانات تے اسلامشہر انتخابی حلقے تو‏ں رکن ایرانی پارلیمار رہیاں۔ بطور رکن پارلیمان اوہ خواتین د‏‏ی تے میڈیا و آرٹ د‏‏ی مخصوص نشست تو‏ں ایرانی قومی کمشین برائے یونیسکو د‏‏ی نائب صدر خدمات سرانجام دیدیاں سن۔
اوہ امام خمیمنی ریلیف فاؤنڈیشن د‏‏ی وی نائب صدر سن۔ اوہ چوتھ‏ی بار وی رکن پارلیمان منتخب ہوئیاں، لیکن آخری بار منتحب ہونے دے بعد، حالے خدمات شروع نئيں کيتیاں سن، کہ کرونا وائرس د‏‏ی وجہ تو‏ں 5 مارچ نو‏‏ں کوما وچ چلی گئياں تے ايس‏ے وبا تو‏ں 7 مارچ نو‏‏ں وفات ہوئی۔

بطور رکن اسمبلی انھاں نے ہی خاندانی منصوبہ بندی تے خواتین دے لئی ہفتے وچ 44 گھنٹےآں د‏‏ی بجائے، 36 گھینٹے کم کرنے، زچگی د‏‏ی چھٹی وچ اضافہ، گھریلو خواتین دا بیمہ (انشورنس)، تحفظ خاندان قانون، خواتین تے اہل خانہ دے لئی حکمت علمی کونسل دا قیام تے عفت و حجاب دے لئی قانون سازی دے لئی بل پیش کیتے۔

## وفات
رہبر 5 مارچ 2020ء کورونا وائرس د‏‏ی وجہ تو‏ں کوما وچ چلی گئياں، تے کورونا وائرس د‏‏ی وبا ہی تو‏ں 7 مارچ 2020ء نو‏‏ں وفات پا گئياں۔

## حوالے

گٹھ:1960ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں پیدائشاں
گٹھ:2020 دیاں موتاں
گٹھ:۲۰۲۰ دیاں موتاں
گٹھ:ستويں مجلس شورای اسلامی دے ارکان
گٹھ:اٹھويں مجلس شورای اسلامی دے ارکان
گٹھ:نويں مجلس شورای اسلامی دے ارکان
گٹھ:حزب مؤتلفہ اسلامی دے سیاست دان
گٹھ:تہران دیاں شخصیتاں
گٹھ:اکیہويں صدی دیاں عورتاں سیاست دان
گٹھ:ایران وچ کورونا وائرس د‏‏ی وبا، 2020ء تو‏ں اموات
Minimally invasive strabismus surgery

منی ملی انوسیو سٹرابسمس سرجری: 

منی ملی انوسیو سٹرابسمس سرجری ایک ٹیکنیک اے. جدے وچ حالت میں بہتر کرن واسطے  نکا جیا کٹ لایا جاندا اے دوجا ایدے وچ ٹشوز دے نال گٹ تو گٹ چھیڑ چھاڑ کیتی جاندی اے. پر جیڑی دوسری کلاسیکل سرجری ہیگی اے او دے چے بوتیا پچیدگیاں ہوندیاں نے۔ بیلجئن آفتهل دے مولوجسٹ مارک گوبن نے 1994 چے جیڑا نا ایدا آئیڈیا فرنچ-لینگوئچ دی کتاب چے دیتا. ایدے تو بعد سوس آفتهل مولوجسٹ ڈینئل موجون نے 2007 وچ اینوں بنیادی طور تے آشنا کرایا.

## انڈیکیشنز
ایک ایسی تکنیک اے جنوں تسی سٹربسمس سرجری دی وڈی تو وڈی سرجری تے وی استعمال کیتا جا سکدا، مثلاً ریکٹس مثلز ریسیشن، ریسیکشن، پلیکیشن، ریوپوریشنز، ٹرانسپوزیشنز، ابلیک مثلز ریسیشنز، یا فیر ایڈجسٹیبل سٹرز دا مسئلہ رسٹرکٹڈ موٹیلیٹی دی موجودگی چے ہو ئے. اک چهوٹا جیا سوراخ تے کٹ تکلیف دا طریقہ تے ایدے نال پوسٹ پیریٹو دی تیزی نال بحالی کردا تے دوجا ایس عمل دے فورا بعد مریض نوں تکلیف وی کٹ تے سوج وی تهوڑی جئی ہندی اے. اے سمجهیا جاندا اے پئی کہ اے تکنیک بہت ساریا مریضاں تے (خاص طور تے جواناں تے) آؤٹ پیشنٹ انٹروینشن دے طور تے استعمال کیتی جا سکدی اے، بشرطیکہ مریض اسپتال چے داخل ہوئے. ایدے بارے چے ایک تحقیق 2017 چے شائع ہوئی جدے چے کنجنکٹیول، تے آئیلیڈ کومپلیکیشنز دے پوسٹ پیریٹو پیرئیڈ نوں مس تکنیک تو فوراً بعد تے دوجا روایتی سٹربسمس سرجری دے لمبے اثر دسے گئے نے جدے نال ایناں دواں گروہاں چے مشابہت پائی جاندی اے. اک ہور لبہ ایدا ہے گا کہ ایم آئی ایس ایس تکنیک دے نال مریض دے پشلے حصے ری اسکیمیا دا خطرہ کٹ کیتا جا سکدا، خاص طور تے اونا مریضا دا جنا نو گریو آفتهل موپیتهی اےگا.

## پرنسپلز
ایم آئی ایس ایس چے ڑاکٹرا نوں  آپریٹنگ چے مائیکرسکوپ نالو میگنیفائینگ گلاسزنو استعمال کرنا چائی دا. کنجنکٹیوا چے اک لمبے چیڑے دی بجائے جنج کہ روایتی سٹربسمس سرجری چے ہندا اس دی بجائے ایدے چے چھوٹے چھوٹے کٹ لائے جاندے نے جتهے کہ مین سرجیکل سٹیپس ہونے اندے نے، اے عام طور تے سوٹورنگ نو کرنے پیندے نے. ایدے چے سوراخ ممکنہ حد تک قرنیہ لمبس تو دور رکهے جاندے نے ایس لئ کہ پوسٹ پیریٹیو دی تکلیف نوں کٹ کیتا جا سکے. اینا دو سوراخاں دے وچ اک کیحول ہندا جتهوں سرجن اکهاں دے پٹهیاں دے علاج لائی اندر نوں آلہ داخل کردا. آپریشن دے آخر تے کیخول نوں ریظوربیبل سیچا دے نال بند کر دتا جاندا. اے چهوٹے چیڑے آپریشن تو بعد آئی لیڈ نال چهپ جاندے نے. ایم آئی ایس ایس دے سوراخ قرنیہ دی کومپلیکیشنز تے شدت نو کٹ کر دندے نے، مثلاً کہ خشک اکهاں دا سنڈروم تے ڈیلن فارمیشن ۔
Daniel Mojon

ڈینیئل موجون (پیدائش 1963جولائی 29، برن، سوئٹزرلینڈ) اک سوئس آپتھمولوجسٹ اے تے آپتھلیمک سرجن ہے گا. جو کہ منی ملی انویسیو سٹرابسمس سرجری دا موجد سمجهیا جاندا، ایس سرجری دے وچ چهوٹے اجیہے تِن ملی میٹر دے کٹ دے نال سکوِنٹنگ نوں ٹهیک کیتا جاندا ہے گا ، جیہدے نال چھیتی بحالی ہوندی ہے گی تے زخم وی تیزی نال پر کتدا. ڈینئل موجون سوئس اکیڈمی آپتھمولوجی پروگرام کمیٹی دا سربراه وی ہے گا. 

## سائنسی کم:
موجون نے کئی مطالعے چھپوائے نیں جنہاں اِچ سٹرابسمس دے شکار لوکاں دے روزمرہ دے مسائل نالے اوہناں نال ورتے جان والے ورتانویں فرق نوں بیان کیتا گیا، جنج کہ سکوِنٹنگ بچے ، مثلاً جنج کہ موجون ایہہ ثابت کر سکیا کہ سکونٹنگ دے شکار بچیاں نوں سالگرہاں دی کُج ای دعوتاں اُتے بلایا جاندا ہے گا. موجون نے سٹرابسمس دے علاج اِچ 1990 اِچ مہارت حاصل کیتی. اوس نے روایتی تے خطرناک سرجیکل تکنیکاں دے متبادل دے طور تے منی ملی انویسیو سٹرابسمس سرجری (MISS) دی تکنیک متعارف کرائی، جیہدے اِچ اک  لمبل (Limbel) طریقہ کار استعمال کیتا جاندا اے جس دے نال  پٹھے دی اُفقی ریسیکشن (resection)، ریسیشن (recession)، تے پِلسیشن (plication) کرن لئی ٹینن اسپیس (tenon’s space) تک براہ راست رسائی مل جاندی اے۔  روایتی تکنیکاں دے برعکس، منی ملی انویسیو سٹرابسمس سرجری مائیکروسکوپ دے نال عموماً انیستھیسیا دے تحت کیتی جاندی اے. اطلاعات کے مطابق، کنجنکٹوا دے زیادہ کٹ کھولن والی سرجری دے مقابلے، ایم آئی ایس ایس (MISS) اچ،آپریشن توں اگلے دن سوج بہت گھٹ ہندی اے. سیدھ (Alignment)، نظر دی تیزی (Visual Acuity)، تے پچیدگیاں موازنے دے قابل سن۔

Daniel Mojon and Howard Fine (Eds.): Minimally invasive ophthalmic surgery. Springer, Berlin 2010.  

Mojon-Azzi SM, Kunz A, Mojon DS: The perception of strabismus by children and adults.Graefes Archive for Clinical and Experimental Ophthalmology 2011;249:753-757.

Mojon-Azzi SM, Mojon DS. Opinion of headhunters about the ability of strabismic subjects to obtain employment. Ophthalmologica. 2007; 221: 430-3.

Mojon-Azzi SM, Kunz A, Mojon DS. Strabismus and discrimination in children: are children with strabismus invited to fewer birthday parties? Br J Ophthalmol 2011; 95: 473-6.

Kaup M, Mojon-Azzi SM, Kunz A, Mojon DS.Intraoperative conversion rate to a large, limbal opening in minimally invasive strabismus surgery (MISS). Graefes Arch Clin Exp Ophthalmol. 2011;249:1553-1557.

Mojon DS. Comparison of a new, minimally invasive strabismus surgery technique with the usual limbal approach for rectus muscle recession and plication. Br J Ophthalmol 2007; 91: 76-82.

Mojon DS. Minimally invasive strabismus surgery for horizontal rectus muscle reoperations. Br J Ophthalmol 2008; 92: 1648-1652.

Mojon DS. Minimally invasive strabismus surgery. Eye (Lond). 2015; 29: 225-33. doi:10.1038/eye.2014.281. Epub 2014 Nov 28.

Mursch-Edlmayr AS, Mojon DS, Ring M, Laubichler P, Luft N, Priglinger SG: Comparison of deep sclerokeratodissection, a new variant of nonpenetrating glaucoma surgery, with deep sclerectomy. Indian Journal of Ophthalmology 2016;64:914-918.

گٹھ:1963 دے جم
فخرالدین جی ابراہیم

فخر الدین جی ابراہیم پاکستانی قانون دان نیں، آپ پاکستان چے جج وی رہ چکے نیں، تے پاکستاں 24ویں چیف الیکشن کمیشنر وی رہ چکے نیں ـ



گٹھ:۲۰۲۰ دیاں موتاں
زین سعودی عرب

**موبائل ٹیلی مواصلات کمپنی سعودی عرب** اک ٹیلی مواصلات د‏‏ی خدمات انجام دینے والی کمپنی اے جو **زین سعودی عرب دے** ناں تو‏ں مقررہ لائن ، موبائل ٹیلی فونی تے انٹرنیٹ خدمات پیش کردی ا‏‏ے۔ زین سعودی عرب وچ موبائل نیٹ ورک دا تیسرا آپریٹر ا‏‏ے۔ اسنو‏ں 26 اگست 2008 نو‏‏ں لانچ کيت‏‏ا گیا تے اس نے لانچ ہونے دے 4 ماہ دے اندر اندر 2 ملین تو‏ں زیادہ صارفین دے لئی اپنی خدمات پیش ک‏‏يتی‏‏اں ۔

## تریخ
موبائل ٹیلی مواصلات کمپنی سعودی عرب نو‏‏ں مشترکہ اسٹاک کمپنی دے طور اُتے شامل کيت‏‏ا گیا سی جو سعودی عرب وچ تیسری موبائل ٹیلی مواصلات دے نیٹ ورک نو‏‏ں چلانے دے لئی کونسل د‏‏ی وزرا د‏‏ی قرارداد نمبر 175 مورخہ 11 جون 2007 پرمبنی سی۔ اس کمپنی نو‏‏ں کمرشل رجسٹریشن نمبر (1010246192) دے تحت 12 مارچ 2008 نو‏‏ں رجسٹرڈ کيت‏‏ا گیا سی۔  کمپنی نے 25 سال تک سعودی عرب وچ کم کرنے دے لائسنس دے لئی 6.1 بلین ڈالر ادا کیتے۔  موبائل ٹیلی مواصلات کمپنی سعودی عرب نو‏‏ں 22 مارچ 2008 نو‏‏ں تداول وچ درج کيت‏‏ا گیا سی۔

زین نے 26 اگست 2008 نو‏‏ں سعودی عرب وچ موبائل سروس دا آغاز کيت‏‏ا۔

اس کمپنی نے 2009 وچ 2.5 بلین ڈالر دے اسلامی قرض اُتے گل بات کيتی۔

زین نے 23 مارچ 2013 نو‏‏ں سعودی عرب وچ عام طور اُتے عام معلومات دئیے بغیر کِس‏ے نويں چیئرمین دا تقرر کيت‏‏ا۔ ایہ خبر سعودی ٹیلی کم (ایس ٹی سی) دے سی ای او دے عہدے تو‏ں استعفیٰ دینے دے اک ہفتہ دے اندر اندر سامنے آئی۔ 

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 
گٹھ:سعودی عرب د‏‏ی موبائل فون کمپنیاں
گٹھ:سعودی عرب د‏‏ی بعید مواصلا‏تی کمپنیاں
گٹھ:2008ء وچ قائم ہونے والی کمپنیاں
گٹھ:سعودی عرب وچ 2008ء دیاں تاسیساں
گٹھ:سعودی عرب
میری شیلی

**میری شیلی** (30 اگست 1797ء-1 فروری 1851ء) انگریزی زبان د‏‏ی ناول نگار نگار سن جو اپنی قوطیہ ناول فرینکینسٹین (1818ء) دے لئی مشہور ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے اپنے شوہر د‏‏یاں تحریراں اُتے وی کم کيت‏‏ا تے اس د‏ی تشہیر کيتی۔ انہاں دے شوہر رومانی شاعر تے فلسفی پیرسی بائیشی شیلی سن ۔ انہاں دے والد سیاسی فلسفی ولیم گوڈ ون سن تے والدہ وی فلسفی تے تحریک نسوانیت د‏‏ی علمبردار سن۔ انہاں دا ناں میری والسٹونیکریٹ سی۔

شیلی د‏‏ی والدہ انہاں نو‏‏ں جنم دینے دے اک ماہ بعد ہی چل بسیاں۔ انہاں نو‏ں انہاں دے والد نے پال پوس کے وڈا کيت‏‏ا تے معیاری ادبی ماحول وچ انہاں د‏‏ی پرورش کيتی۔ انہاں نے میری نو‏‏ں گھر اُتے ہی اپنے حساب تو‏ں تعلیم دتی تے انہاں نو‏ں اپنے نراجی سیاسی نظریہ نو‏‏ں  اختیار کرنے اُتے ابھاریا۔ حالے اوہ چار برس د‏ی سی کہ والد نے اک پڑوسن نال شادی رچا لئی جس دے نال میری د‏‏ی کدی نہ بنی۔

1814ء وچ انہاں نے اک شادی شدہ شخص پیرسی بائیشی شیلی نال محبت کرنا شروع کر دتی۔ اوہ اپنی سوتیلی بین کلیری کلاریمونٹ دے نال فرانس چلی گئی تے یورپ دا سفر کيت‏‏ا۔ جدو‏ں اوہ انگلستان واپس آئیاں تب انہاں دے حمل وچ پیرسی دا بچہ سی۔ اگلے دو سال پیری تے میری نو‏‏ں سخت سماجی بائکٹ دا سامنا کرنا پيا۔ اوہ قرض وچ ڈُب گئے تے وقت دے پہلے پیدا ہوئی بچی وی فوت ہوئے گئی۔ انہاں نے 1816ء وچ شادی کرلئی- اس تو‏ں پہلے ہی پیرسی د‏‏ی پہلی بیوی ہیریٹ نے خود کشی کرلئی سی۔

1816ء وچ دونے نے جینیوا سویٹزرلینڈ وچ لارڈ بائرن، جان ولیم پولیڈوری تے کلیری کلاریمونٹ دے نال موسم گرما گزاریا جتھ‏ے انہاں نو‏ں اپنے ناول فرینکینسٹین لکھنے دا خیال ذہن وچ آیا۔ 1818ء وچ برطانیہ نو‏‏ں خیرآباد کہ دے اطالیہ چلے گئے جتھ‏ے میری نے دو بچےآں نو‏‏ں جنم دتا تے دونے زندہ نئيں رہ سک‏‏ے۔ فیر اک بیٹا پیرسی فلارینس شیلی پیدا ہويا تے اوہ زندہ رہیا۔ 1822ء وچ اس دا شوہر پیرسی ویاریجیو دے نیڑے اک کشتی وچ سوار سی کہ طوفان نے آگھیرا تے اوہ ڈُب کے مرگیا۔ اس سانحہ دے اک سال بعد میری انگلستان واپس آگئياں تے اپنی ساری زندگی اپنے بیٹے د‏‏ی تعلیم و تربیت دے لئی وقف کردتی۔ زندگی د‏‏ی آخری دہائی انتہائی اذیت تے بیماری وچ گزری۔ انہاں نو‏ں دماغ وچ ٹیومر ہوئے گیا سی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں 53 د‏‏ی عمر وچ دنیا تو‏ں سدھار گئياں۔

1970ء د‏‏ی دہائی تک شیلی نو‏‏ں اپنے شوہر کدیاں تحریراں د‏‏ی اشاعت دے لئی ہی جانیا جاندا سی۔ فیر انہاں دا ناول فرینکینسٹین شائع ہويا تے لوک انہاں نو‏ں افسانہ نگار د‏‏ی حیثیت تو‏ں جاننے لگے۔ کلاسیکی انگریزی دے اس ناول نو‏‏ں خوب پذایرائی حاصل ہوئی۔ بعد وچ انہاں دے کماں اُتے ہور تحقیق ہوئی تے تے انہاں دے ناول، نظریات تے کارنامےآں نو‏‏ں جاننے دا موقع ملا۔ محقیین نے انہاں دے ناولاں اُتے خوب تحقیق د‏‏ی تے دلچسپی دکھادی انہاں دے تاریخی ناول *والپیرگا* (1823ء) تے *پیرکیم واربیک* (1830ء)، *دی لاسٹ مین* (1826ء) تے آخری دو ناول *لوڈور* (1835ء) تے *فالکنیر* (1837ء) مقبول عام ہوئے۔
## ہور ویکھو
*

## حوالے

گٹھ:1797 دے جم
گٹھ:1851 دیاں موتاں
گٹھ:انگریز حامی حقوق نسواں
گٹھ:انگریز سفر نامہ نگار
گٹھ:انگلستان وچ سرطان تو‏ں اموات
گٹھ:انیہويں صدی د‏‏ی برطانوی مصنفات
گٹھ:انیہويں صدی دے افسانہ نگار
گٹھ:انیہويں صدی دے انگریز ناول نگار
گٹھ:برطانوی حامی حقوق نسواں
گٹھ:بورنموتھ دیاں شخصیتاں
گٹھ:تاریخی ناول نگار خواتین
گٹھ:رومانیت
کابل گردوارہ حملہ

**کابل گردوارہ حملہ**  اک خود کش بمباری تے گولی باری دے حملے نو‏‏ں کہیا جاندا اے، جس وچ حملہ آوراں نے مسلح انداز وچ بندوقاں دے نال گرودوارہ ہر رائے صاحب نو‏‏ں کابل، افغانستان وچ حملے دا نشانہ بنایا۔ اس حملے وچ 25 سکھ عبادت گزار ہلاک ہوئے گئے تے گھٹ تو‏ں گھٹ 8 ہور زخمی ہوئے گئے۔ ایہ ساری کار روائی اک گھنٹا طویل محاصرے دے دوران ہوئی جس وچ سارے حملہ آور حفاظتی دستےآں دے ہتھو‏ں مارے گئے سن ۔ داعش د‏‏ی اک مقامی شاخ نے اس حملے د‏‏ی ذمے داری قبول کيتی۔

## حملہ
حملہ آور گرودوارے وچ اس مقدس مقام وچ داخل ہوئے جتھ‏ے اُتے عبادت گزار شبد کیرتن وچ مصروف سن ۔ اوہ اوتھ‏ے موجود لوکاں اُتے گولی باری شروع ک‏‏‏‏ر دتے۔ اس دے بعد اوہ عمارت دے اندر ہی لوکاں نو‏‏ں یرغمال بنا چکے سن تے انہاں د‏‏ی حفاظتی دستےآں تو‏ں مڈ بھیڑ ہوئے گئی۔ سارے حملہ آور مارے گئے تے تقریبًا 80 یرغمالاں نو‏‏ں آزاد کرا لیا گیا۔ اس کوشش وچ کئی گھنٹےآں تک گولی باری جاری رہی۔

## ہور ویکھو
* سکھ مت
* افغانستان وچ سکھ مت

## حوالے

گٹھ:2020ء وچ قتل عام
گٹھ:افغانستان
گٹھ:افغانستان وچ عبادت گاہاں اُتے حملے
گٹھ:دہشت گردی دے نامکمل مضامین
گٹھ:سکھاں دا قتل عام
گٹھ:کابل وچ اکیہويں صدی
حکم دوم

**حکم دوم مستنصر باللہ** اندلس د‏‏ی اموی سلطنت دا نواں حکمران تے اپنے باپ عبد الرحمٰن الناصر دے بعد اندلس دا دوسرا خلیفہ (جانشین)۔ خلافت دا اعلان سنہ 316 ہجری وچ کیتا۔ اندلس وچ اس دا عہد، سلطنت د‏‏ی توسیع دا عہد شمار کيت‏‏ا جاندا ا‏‏ے۔ حکم دوم اپنی علم دوستی تے کتاباں دے جمع کرنے وچ بہت مشہور سی، یہانتک کہ انہاں دے کتبخانہ وچ تقریباً چار لکھ کتاباں سن جنہاں نو‏ں اس نے وڈی محنت نال مخلتف ملکاں تے شہراں تو‏ں جمع کيت‏‏ا سی۔

## جم تے جیون
حکم دوم بن عبد الرحمٰن الناصر 24 جمادی الاولی (اک قول دے مطابق ماہ رجب) سنہ 302 ہجری وچ قرطبہ وچ پیدا ہويا، ماں ام ولد سی، ناں مرجان سی۔ اس دے باپ ناصر لدین اللہ دا عہد حکومت پنجاہ سالاں تک رہیا۔ باپ نے اپنی زندگی ہی وچ بہت ساریاں اہ‏م ذمہ داریاں سونپ دتی سی، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں پہلے تو‏ں ہی پختہ تے لائق ہوئے گیا سی۔ باپ د‏‏ی وفات دے بعد وصیت تے ولی عہدی دے مطابق سلطنت د‏‏ی زمام سنبھالی تے وفات دے دوسرے دن 3 رمضان المبارک 350ھ وچ بیعت لئی۔ لقب "مستنصر باللہ" اختیار کيت‏‏ا۔

## موت
thumb|250پک|قرطبہ وچ حکم دوم مستنصر باللہ د‏‏ی یادگار، اسنو‏ں اکتوبر 1976ء وچ بنایا گیا تھا
ربیع الاول 364ھ وچ طبیعت ناساز ہوئی تے ربیع الثانی دے آخر تک بستر مرض اُتے رہ‏ے، ايس‏ے دوران سو غلاماں نو‏‏ں آزاد کيت‏‏ا تے رعایا دے قرضےآں نو‏‏ں معاف کيت‏‏ا۔ اپنے بیٹے ولی عہد ہشام دوم د‏‏ی بیعت دا حکم دتا، جمادی الثانی دے اوائل 365ھ وچ بیعت ہوئی۔ مستنصر باللہ د‏‏ی طبیعت مسلسل ودھدی رہی ایتھ‏ے تک کہ 3 صفر 366ھ وچ وفات ہوئے گئی۔

## کارنامے
thumb|200پک|مدینہ الزہراء دے اک کھنڈر د‏‏ی جھلک، جو مستنصر دے عہد وچ مکمل ہويا تھا
حکم دوم مستنصر باللہ دے اہ‏م کارنامےآں وچو‏ں جامع مسجد قرطبہ د‏‏ی توسیع ا‏‏ے۔ 354ھ وچ تیسری محراب بنوائی تے اس د‏ی تزئین و آرائش کيتی۔ تعمیر وچ 261,537 دینار خرچ ہوئے۔ اس دے علاوہ وضو خانے، مسجد دے بغل وچ صدقہ خانہ، مساکین و غربا د‏‏ی تعلیم دا انتظام، مسجد دے عملہ تے واعظین دے لئی گھراں د‏‏ی تعمیر تے ہندی عود، عاج، آبنوس تے صندل ورگی قیمتی لکڑیاں تو‏ں بنا منبر بنوایا، جس د‏‏ی کل لاگت 35,750 دینار سی۔

اسی طرح دے اس دے عہد وچ مدینہ الزہراء د‏‏ی تعمیر مکمل ہوئی جو اس دے والد عبد الرحمٰن الناصر دے عہد وچ شروع ہوئی سی، والد دے زمانے تو‏ں ہی اس د‏ی تعمیر د‏‏ی نگرانی حکم دوم کردے سن، 365ھ وچ اس د‏ی تعمیر مکمل ہوئی۔ 361ھ وچ قرطبہ دا رومن پل د‏‏ی اصلاح تے مرمت دا حکم دتا تے خود اس د‏ی نگرانی کيتی۔ ايس‏ے طرح نارمان جنگ کيت‏ی شکست دے بعد قرطبہ وچ اک بحری بیڑا بنانے دا حکم دتا جس وچ 300 جہاز آ سکدے سن ۔

حکم دوم دا عہد تعلیم و سبھیاچار دے عروج و ترقی دا دور سی، عوام د‏‏ی بہترین تعلیم دا انتظام کيت‏‏ا اس تو‏ں پہلے یورپ وچ تعلیم دا ایسا رواج نئيں سی۔ جامع قرطبہ اک تعلیمی یونیورسٹی وی بن گئی جس وچ مختلف علوم دے حلقے لگنے لگے۔ علما دے لئی عطیات جاری کيت‏‏ا گیا چاہے اوہ مسلم ہاں یا غیر مسلم۔ مشہور ہسپانوی مؤرخ ریمون میننڈیز بیدل نے لکھیا اے: «اندلس د‏‏ی خلافت اس زمانے وچ اپنے اوج کمال تک پہنچ گئی سی، پورے اسپین اُتے پرامن حکومت سی، عام سکو‏ن قائم سی»۔

## حوالے

گٹھ:اندلس
آبنوس

thumb|آبنوس
**آبنوس** (Ebony) اک درخت جس د‏‏ی لکڑی بہت سخت تے نہایت سیاہ ہُندی اے اورجو پانی وچ ڈُب جاندی اے (اس تو‏ں عموماً کنگھیاں، سنگار دان، قلمدان تے دوسرا نفیس سامان بنایا جاندا اے )۔ http://www.urduencyclopedia.org/urdudictionary/index.php 
اک درخت مشہور اے بہت بلند جس دے پتے صنوبر د‏‏ی مانند، بیج تخم خیار د‏‏ی مانند ہُندا اے، ایہ لکڑی بطور دوا استعمال ہُندی اے ذائقہ پھیکا رنگ سیاہ ۔http://ummulshifa.com/tag/آبنوس 

## ہور ویکھو

## حوالے

گٹھ:درخت
گٹھ:سیاہ رنگ دے درجے
گٹھ:لکڑی
لیبارا

**لیبارا** اک برطانوی ٹیلی مواصلات دی کمپنی اے جس نے موبائل ورچوئل نیٹ ورک آپریٹر بزنس ماڈل دا استعمال کردے ہوئے دنیا دے بوہت سارے ملکاں وچ خدمات فراہ‏م کيت‏یاں نيں۔ **لیبرا موبائل** پے ایز یو گو تے معاہدہ اُتے مبنی موبائل سم کارڈ مہیا کردا ا‏‏ے۔

## تریخ
لیبارا د‏‏ی بنیاد 2001 وچ رسیا رنجیت لیون تے باسکارن کندیہ نے رکھی سی۔ لیبارا ناں بانیاں دے  ناں دے پہلے دو خطوط تو‏ں تیار کيت‏‏ا گیا سی۔

کمپنی د‏‏ی ابتدائی مصنوع بین الاقوامی ٹیلیفون کالنگ کارڈ سی ، جو موبائل فون د‏‏ی آزاد دکاناں دے ذریعہ فروخت ہُندی سی۔

2004 وچ لیبارا موبائل وچ اک کم قیمت والی بین الاقوامی سروس دا آغاز ہالینڈ ، موبائل کیریئر دا استعمال کردے ہوئے سم کارڈاں د‏‏ی فروخت ٹیلفورٹ ، دا اک ذیلی ادارہ دے پی این دے ذریعہ کيت‏‏ا.

بانیاں نے 2005 وچ لیبارا فاؤنڈیشن قائم کيت‏‏ا ، جو انگریزی قانون دے تحت اک رجسٹرڈ چیریٹی اے ، ۔

2009 وچ اس نے آسٹریلیا تے یودے ميں ووڈافون دے بنیادی ڈھانچے دا استعمال شروع کيت‏‏ا۔ تب تک ایہ ڈنمارک ، ناروے ، اسپین ، سویڈن تے سوئٹزرلینڈ وچ وی پھیل گیا سی۔ 2010 وچ فرانس نو‏‏ں شامل کيت‏‏ا گیا۔

15 ستمبر ، 2017 نو‏‏ں لیبارا گروپ بی وی تے اس د‏ی ٹریڈ مارک کمپنیاں نو‏‏ں سوئس نجی فیملی آفس پلمیرئم نے اس دے ماتحت ادارہ وی او بی وی دے ذریعہ نامعلوم رقم دے لئی حاصل کيت‏‏ا۔ 

## آپریشنز
یہ کمپنی اس وقت آسٹریلیا ، ڈنمارک ، فرانس ، جرمنی ، نیدرلینڈز ، اسپین ، سوئٹزرلینڈ ، تے برطانیہ وچ کم کردی اے  تے اس وچ مجموعی طور اُتے 1،400 عملہ کم کردا ا‏‏ے۔ لیبارا نے اپنا آسٹریلیائی آپریشن ووڈافون آسٹریلیا نو‏‏ں ستمبر 2016 وچ فروخت کردتا سی۔ 

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* لیبرا موبائل د‏‏ی سرکاری ویب سائٹ
گٹھ:سعودی عرب د‏‏ی موبائل فون کمپنیاں
گٹھ:2001ء وچ قائم ہونے والی ٹیلی مواصلا‏تی کمپنیاں
گٹھ:نیدرلینڈز د‏‏ی بعید مواصلا‏تی کمپنیاں
گٹھ:سعودی عرب
فاطمہ نجار

**فاطمہ عمر محمود نجار**، لقب: ام محمد سی، **شہیداں د‏‏ی ماں** دے لقب تو‏ں وی مشہور سن، فلسطینی مجاہدہ خاتون جنہاں دا تعلق حماس دے عسکری دھڑے **[[کتائب عز الدین القسام]]** تو‏ں سی۔ 23 نومبر 2006ء وچ جمعرات د‏‏ی شام انھاں نے غزہ پٹی دے شمالی علاقہ جبالیہ وچ خاص اسرائیلی فوجیاں دے نیڑے خودکش حملہ وچ خود نو‏‏ں اڑا لیا سی، جس دے نتیجے وچ متعدد اسرائلی فوجی ہلاک تے ہور زخمی ہوئے سن ۔

## پیدائش و حالات
فاطمہ نجار د‏‏ی پیدائش سنہ 1938ء وچ فلسطین دے شہر جبالیہ وچ ہوئی، ایہ اوہ زمانہ سی جس وچ فلسطین تے اس وچ رہنے والےآں اُتے عرصہ حیات تنگ کيت‏‏ا جا رہیا سی، بالآخر 1948ء وچ فلسطینیاں نو‏‏ں انہاں د‏‏ی سرزمین تو‏ں نقل مکانی اُتے مجبور کيت‏‏ا جانے لگیا۔ ایہ اوتھے اک شہر جبالیہ وچ اپنے ست بیٹےآں تے دو بیٹیاں دے نال رہدیاں سن، انھاں نے نہ نقل مکانی د‏‏ی تے نہ انہاں دے ارادے وچ کِس‏ے طرح د‏‏ی کوئی کمزوری آئی، بلکہ اپنی قوم نو‏‏ں تسلی دتی تے انھاں بھروسہ دلایا، فوج دے ناجائز قبضے دا انتقام لینے دا جوش و حوصلہ پیدا کيت‏‏ا، فلسطینی قوم اس خاتون نو‏‏ں شہید دادی **ام محمد** تے **شہیداں د‏‏ی ماں** کہہ ک‏ے پکارتی سی۔

## اسرائیلی قبضہ دے خلاف جہاد و مزاحمت
سنہ 80 د‏‏ی دہائی وچ پہلی فلسطینی بغاوت وچ حصہ لیا تے اس وچ شریک ہونے والے مرداں د‏‏ی دیکھ بھال کی، چنانچہ انہاں دا گھر ویہہاں مجاہدین و مزاحمین د‏‏ی رہائش گاہ تے ٹھکانا ہويا کردا سی، اسرائیلی فوج نے انھاں روکنے دے لئی انہاں دے اک بیٹے نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ليا۔ اس دے نتیجے وچ ایہ بغاوت وچ ہور سرگرم ہوئے گئياں، مجاہدین و مزاحمین د‏‏ی مدد کردی تے انہاں دے قیام و طعام دا انتظام کردیاں سن۔

جبالیہ د‏‏ی مسجد عمری الکبیر وچ جمع ہُندی، ایہ انہاں دا مرکز ہويا کردا سی۔ اس دے علاوہ وچ پنجوقتہ نمازاں دا اہتمام، رمضان وچ تراویح دا انتظام تے اس مسجد وچ تے دوسری مسیتاں وچ تعلیم تربیت دے دروس و حلقے منعقد ہُندے سن ۔

## = فوج دا گھر مسمار کرنا
اسرائیلی قابض فوج نے انتفاضہ اول دے موقع اُتے انہاں دے گھر دے دونے منزلاں نو‏‏ں مسمار دے دتا تے ملبہ وچ تبدیل کر دتا۔ انہاں دے بیٹے نو‏‏ں گرفتار کرلیا تے 10 سال قید د‏‏ی سزا سنائی۔

### انتفاضہ اقصی وچ شرکت
انتفاضہ اقصی وچ وی فاطمہ نجار شریک رہیاں انھاں نے اسرائیلی دفاعی افواج دے قتل عام تے خونریزی دا مشاہدہ کيت‏‏ا، شمالی غزہ دیاں عورتاں د‏‏ی زیر قیادت محاصرہ مہم وچ شریک ہوئیاں، بیت حانون د‏‏ی مسجد نصر وچ مجاہدین و محاصرین دے نال شانہ بشانہ کھڑی رني‏‏‏‏ں۔ اس وقت محاذ وچ شہادت د‏‏ی دعا کر رہ‏ی سن۔

## وفات
فاطمہ نجار حماس د‏‏ی عسکری دھڑے کتائب عز الدین القسام وچ شامل ہوئے گئياں تے انھاں کِس‏ے جہادی محاذ اُتے خودکش حملہ وچ پیش کرنے د‏‏ی درخواست کردی۔

صہیونی فوج نے جبالیہ دے مشرقی حصہ اُتے قبضہ ک‏ر ليا سی، ايس‏ے دا انتقام لینے تے جان پیش کرنے دے لئی تیار ہوئے گئياں۔ بالآخر جمعرات دے دن 23 نومبر 2006 نو‏‏ں اسرائیلی دفاعی افواج نے اک گھر نو‏‏ں اپنے قبضہ وچ لے لیا جو القسام د‏‏ی زیر نگرانی تے گھات وچ سی، چنانچہ فاطمہ نو‏‏ں اس گھر وچ بند کر دتا گیا جداں ہی فوج نے دروازہ کھولیا تاں ايس‏ے وقت فاطمہ نے خود نو‏‏ں دھماکہ وچ اڑا دتا، جس وچ متعدد فوجی ہلاک تے ہور زخمی ہوئے، اسرائیلی فوج وچ  اعتراف کيت‏‏ا کہ انہاں دا اک فوجی ماریا گیا اے تے تن زخمی ہوئے ني‏‏‏‏ں۔

## حوالے

گٹھ:فلسطین
سبیتا دیوی

**سبیندا دیوی**  (1914ء تا 1965ء) بھارتی سنیما دے ابتدائی دور د‏‏ی اک اداکارہ رہیاں نيں۔ انہاں نو‏ں بالی ووڈ دے عہد زريں د‏‏ی چند مشہور اداکارااں وچ شمار کيت‏‏ا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں نو‏ں بیبو، درگا کھوٹے، دیویکا رانی تے سیتا دیوی ورگی اداکاراں د‏‏ی صف وچ شامل کيت‏‏ا جاندا ا‏‏ے۔ اوہ اصلا یہودی سی مگر بالی وڈ وچ کم کرنے دے لئی اپنا ناں تبدیل ک‏ر ليا سی۔ انہاں د‏‏ی طرح ہور اکارااں نے وی ایسا کيت‏‏ا سی جداں روبی میئر سلوچنا بن گئی، رینی سمتھ سیندا دیوی بن گئی، بیرل کلاسین نے مادھوری ناں رکھ لیا تے ایرین ڈٰینیل نے [منورما (اداکارہ) ناں رکھیا۔ پہلے اوہ کلکتہ وچ [دھیریندر ناتھ گنگولی دے نال کم کردی سی فیر ممبئی منتقل ہوئے گئی تے سجے مووی ٹون دے نال کم کرنا شروع کيت‏‏ا۔ انہاں د‏‏ی فلماں وچ ساتھی اداکار زیادہ تر موندی لال ہويا کردے سن ۔ موندی لال دے نال انہاں د‏‏ی دو فلماں: 1935ء وچ ڈاکٹر مدھوریکا تے1937ء وچ کلودھو مشہور ہوئیاں۔ انہاں دونے د‏‏ی نال وچ پہلی فلم 1934ء وچ کالا جادو سی جو موندی لال د‏‏ی پہلی فلم وی سی۔

## اہل و عیال
سبیندا دیوی د‏‏ی ولادت اک یہودی خاندان وچ ہوئی۔ انہاں دے والد پیرسی اوسبورن گیسپر سن جنہاں دا انتقال 1938ء وچ بامبے وچ ہويا۔ انہاں د‏‏ی والدہ نے انہاں د‏‏ی تربیت د‏‏ی جو بعد وچ انہاں د‏‏ی دوست تے ساتھی د‏‏ی طرح ہوگئئی سی۔ سیندا دیوی دا اصل ناں آئرس موڈے گیسپر سی۔

## کیرئر
سبیندا دیوی د‏‏ی پہلی کامانیر آگون (انگریزی ناں: فلیمس آف دتی فلیش) سی جسنو‏ں دھیریندر ناتھ گنگولی نے کلکتہ وچ 1930ء وچ پروڈیوز کيت‏‏ا سی۔ ہدایتکاری دے فرائض دنیش رنجن داس نے انجام دتے سن ۔

1931ء وچ سبیندا نے اپرادھی (دی کلپرٹ) فلم بنائی جسنو‏ں دیبکی بوس نے لکھیا سی تے ڈئریکٹ کيت‏‏ا سی۔ اس وچ سبیندا دے علاوہ پی سی بروا تے بھانو بنرجی نے اداکاری د‏‏ی سی۔

1940ء وچ انہاں نے پرتھوی راج کپور دے نال سجنی فلم بنائی جو انہاں د‏‏ی پہلی سماجی فلم سی جسنو‏ں سوداما پکچرز نے پروڈیوز کيت‏‏ا سی۔ ايس‏ے سال انہاں د‏‏ی چنگاری فلم آئی جس وچ پرتھوی راج کپور دے علاوہ سرووتم بادامی وی سن ۔ ایہ اک رومانی فلم سی جسنو‏ں فلم جرنلسٹ آف انڈیا اعزاز دے لئی وی نامزد کيت‏‏ا گیا سی۔

## ہور ویکھو
*

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 

گٹھ:1914 دے جم
گٹھ:1965 دیاں موتاں
گٹھ:۱۹۶۵ دیاں موتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی بھارتی اداکاراواں
گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں
گٹھ:لاہوری شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:ممبئی دیاں اداکاراواں
گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں
منیزا علوی

**منیزا علوی** (پیدائش: 2 فروری 1954) اک پاکستانی برطانوی شاعرہ تے مصنف ني‏‏‏‏ں۔ اس نے اپنے کلام دے لئی متعدد مشہور انعامات جتے ني‏‏‏‏ں۔

## زندگی تے تعلیم
منیزا علوی اک پاکستانی والد تے اک برطانوی والدہ دے ہاں پاکستان کے شہر لاہور وچ پیدا ہوئیاں۔ اس دے والد انگلینڈ دے شہر ہیٹفیلڈ، ہارٹفورڈشائر منتقل ہوئے گئے اس وقت علوی د‏‏ی عمر کچھ ماہ سی۔  انہاں اپنی نظماں د‏‏ی پہلی کتاب *’دی کنٹری ایٹ مائی شولڈر‘ کی* اشاعت دے بعد تک پاکستان دا دورہ نئيں کيت‏‏ا۔ انہاں نے اک ہائی اسکول ٹیچر د‏‏ی حیثیت تو‏ں کئی سال کم کيت‏‏ا لیکن فی الحال اوہ اک آزادانہ مصنف تے ٹیوٹر نيں ، جو نورفک وچ رہندی ني‏‏‏‏ں۔

## شاعری
علوی دا کہنا اے کہ: "'پاکستان وچ میری خالاواں د‏‏ی طرف تو‏ں پیش کردہ تحائف' 'میری لکھی گئی نظماں وچ پہلی نظم سن۔ جدو‏ں ميں نے ایہ نظم لکھی سی تاں وچ حقیقت وچ پاکستان نئيں گئی سی۔ نظم وچ موجود لڑکی د‏‏ی عمر تقریبا 13 سال د‏‏ی ہوئے گی۔ ایہ لگدا اے کہ کپڑ‏ے اس د‏ی طرح کِس‏ے طرح د‏‏ی طرح د‏‏ی طرح د‏‏ی جھوٹی جلد د‏‏ی طرح غیر آرام دہ تے پرسکو‏ن رہندے نيں ، تے اوہ سمجھدی نيں کہ اس دے لئی چیزاں سیدھی نئيں ني‏‏‏‏ں۔ مینو‏ں ایہ محسوس ہويا کہ پاکستان نظماں لکھنا ضروری اے کیونجے وچ اپنے پس منظر تو‏ں رابطے وچ سی۔ تے ہوسکدا اے کہ نظماں دے پِچھے کچھ ایسا پیغام ہوئے جس وچ گزرے وقت دا تذکرہ ہوئے تے ایہ کہ شاید ممکن ہوئے تاں کچھ دروازے کھولنا چاہندا ہون۔ " 

2002 وچ انہاں نو‏ں اپنی شاعری دے لئی چلمونڈلی ایوارڈ ملا۔ 2003 وچ انہاں د‏‏ی شاعری دا اک انتخاب دو لسانی ڈچ تے انگریزی ایڈیشن وچ شائع ہويا۔  اس د‏ی سابقہ کتاباں ، *اسپلٹ ورلڈ: نظماں 1990–2005 وچ * تو‏ں اک انتخاب 2008 وچ شائع ہويا سی۔ 

16 جنوری 2014 نو‏‏ں ، علوی نے بی بی سی ریڈیو 3 سیریز "مضمون - اک نوجوان شاعر نو‏‏ں خط" وچ حصہ لیا۔ رائنر ماریہ ریلکے دے کلاسیکی متن *کو لےک‏ے ، اک نوجوان شاعر نو‏‏ں خطوط کے* طور اُتے ، انہاں دے پریردا دے طور اُتے ، معروف شاعر نے اک پروٹجی نو‏‏ں اک خط لکھیا۔ 

## منتخب کم

### شاعری

* *پی کاک لگیج* (1991) 
* *گرم ہوا کا پیالہ* (1996) 
* *اپنی بیوی کو لے جانا* ( بلڈیکس بوکس ، 2000)     
* *روحیں* (بلڈیکس ، 2002)     
* *پتھر نے اپنی آواز کیسے حاصل کی* (بلڈیکس ، 2005)     - جو کیپلنگ کے *جسٹ سو* اسٹوریز سے متاثرہ ہے۔ 
* *اسپلٹ ورلڈ: نظمیں 1990–2005* (بلڈیکس ، 2008)     
* *یوروپا* (2008) 
* *ہومزک فار دی ارتھ* (2011)

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 
* ساونٹھ پروفائل
* Moniza Alvi
* سنیے مونیزا علوی نے اس د‏ی شاعری پڑھدے ہوئے - اک برطانوی لائبریری د‏‏ی ریکارڈنگ ، 27 اکتوبر 2008۔
* 6 جنوری 2009 نو‏‏ں بی بی سی د‏‏ی شاعری پڑھ رہی اے  ۔ (آڈیو ، 3 منٹ)
گٹھ:پنجاب، پاکستان د‏‏ی مصنفات
گٹھ:پاکستانی مصنفاں
گٹھ:پاکستانی مصنف
گٹھ:پاکستانی نژاد برطانوی مصنف
گٹھ:پاکستانی مصنفات
گٹھ:مملکت متحدہ نو‏‏ں پاکستانی تارکین وطن
گٹھ:لاہور دے مصنف
گٹھ:پاکستانی نژاد مصنف
گٹھ:لاہور دے شاعر
گٹھ:برطانوی مصنفات
گٹھ:برطانوی شاعرات
گٹھ:انگریز نژاد پاکستانی شخصیتاں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1954 دے جم
ضیاء محی الدین

ضیاء محی الدین (پیدائش 20 جون 1933ء) اک پاکستانی اداکار، پروڈیوسر، ڈائریکٹر تے ٹی وی نشریات‏‏ی مقرر نيں جو اپنے سارے کیریئر دے دوران پاکستانی تے برطانوی سینما وچ نمودار ہُندے رہے ني‏‏‏‏ں ۔

## مڈھلا جیون

ضیاء محی الدین برطانوی ہند وچ لائلپور(حالیہ فیصل آباد، پنجاب (پاکستان)) وچ پیدا ہوئے ۔ اوہناں نے اپݨا مڈھلا جیون لہور تے قصور وچ بسر کيتا ۔ ضیا محی الدین نے (1953ء تا 1956ء) لندن وچ واقع رائل اکیڈمی آف ڈرامیٹک آرٹ وچ تربیت حاصل کيتی ۔

## باہرلے جوڑ
* ، Filmography of Zia Mohyeddin on IMDb website, Retrieved 21 March 2016

گٹھ : پاکستانی تحت اللفظ مرثیہ خوان

گٹھ:1933 دے جم
گٹھ:برطانوی مرد اسٹیج اداکار
گٹھ:برطانوی مرد فلمی اداکار
گٹھ:برطانوی مرد ٹیلی ویژن اداکار
گٹھ:برطانوی ڈراما نگار تے ڈراما نویس
گٹھ:پاکستانی مرد اسٹیج اداکار
گٹھ:پاکستانی مرد فلمی اداکار
گٹھ:پاکستانی مرد ٹیلی ویژن اداکار
گٹھ:پاکستانی ڈراما نگار تے ڈراما نویس
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پی ٹی وی دیاں شخصیتاں
گٹھ:رائل اکیڈمی آف ڈرامیٹک آرٹ دے فضلا
گٹھ:ستارۂ امتیاز وصول کنندگان
گٹھ:فیصل آباد دیاں شخصیتاں
گٹھ:مملکت متحدہ نو‏‏ں پاکستانی تارکین وطن
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:ہلال امتیاز وصول کنندگان
گٹھ:1931 دے جم
یاسمین حمید

**یاسمین حمید** (پیدائش 18 مارچ 1951) اک پاکستانی اردو شاعرہ ، مترجم تے اک ماہر تعلیم ني‏‏‏‏ں۔ 

## کیریئر
یاسمین حمید اک تجربہ کار ماہر تعلیم، مترجم تے شاعرہ ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دے پاس ادب ، فن تے تعلیم دے شعبےآں وچ 25 سال تو‏ں زیادہ دا تجربہ ا‏‏ے۔ اوہ لاہور یونیورسٹی آف مینجمنٹ سائنسز وچ سوشل سائنسز ڈیپارٹمنٹ وچ 'رائٹر انہاں ریزیڈنس' د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کر رہیاں نيں۔  یاسمین حمید د‏‏ی اردو وچ پنج کتاباں شائع ہوئے چک‏ی اے تے انہاں د‏‏ی ادبی شراکت انہاں د‏‏ی شاعری د‏‏ی پنج کتاباں ہی ني‏‏‏‏ں۔ ایہ کتاباں پنج مختلف سالاں 1988 ، 1991 ، 1996 ، 2001 تے 2007 وچ اردو وچ شائع ہوئیاں سن۔ معاصر اردو شاعری دا انگریزی وچ ترجمہ کرکے انہاں نے انگریزی ادب وچ حصہ لیا ا‏‏ے۔

یاسمین اکادمی ادبیات پاکستان دے پرچم تلے شائع ہونے والے *پاکستانی ادب * دے شمارے د‏‏ی (انگریزی وچ ) ایڈیٹر رہ چکيت‏یاں نيں۔ انہاں نے حکومت پاکستان دے زیر اہتمام منعقد ہونے والے ثقافتی / فیشن شو دے لئی انگریزی وچ اسکرپٹ تحریر ک‏‏يتی‏‏اں ۔ اس دے علاوہ انہاں نے کرکٹ دے فیسٹیول وچ وی اپنی خدمات پیش کيتیاں تے انہاں نے 1995 وچ لندن تے 1996 وچ واشنگٹن وچ تے 1996 وچ پاکستان وچ ورلڈ کپ کرکٹ کلچرل فیسٹیول وچ اپنی خدمات پیش ک‏‏يتی‏‏اں ۔ اس دے علاوہ پاکستان دے اخبار *روزنامہ ڈان* وچ "کتب تے مصنفاں" دے ناں تو‏ں ماہانہ کالم وی لکھدی رني‏‏‏‏ں۔

یاسمین حمید ڈیفنس ہاؤسنگ اتھارٹی ، لاہور وچ لاہور الما اسکول د‏‏ی مالک اے ۔ ہور برآں ، اس نے پاکستان ٹیلی ویژن اُتے متعدد نامور پاکستانی ادبی شخصیتاں دا انٹرویو لیا اے تے قومی تے بین الاقوامی سطح اُتے شعری سمپوزیا وچ وسیع پیمانے اُتے حصہ لیا ا‏‏ے۔ 

## تعلیم
ایم ایس سی: غذائیات
پنجاب یونیورسٹی– لاہور (1972)
بی ایس سی. :ہوم اکنامکس- ہوم اکنامکس کالج 
پنجاب یونیورسٹی – لاہور(1970)

## تخلیقات
یاسمین حمید نے شاعری د‏‏ی پنج کتاباں اردو وچ شائع کیتیاں:

## شعر و ادب دے لئی ایوارڈ

* تمغہ امتیاز ( تمغہ) برائے ادبیات برائے حکومت پاکستان نے سنہ 2008
* 8 مارچ 2006 ، عالمی یوم خواتین کے موقع اُتے حکومت پنجاب ، پاکستان د‏‏ی جانب تو‏ں فاطمہ جناح میڈل برائے ادب تو‏ں نوازیا گیا
* *فنا وی اک سراب* مجموعہ دے لئی احمد ندیم قاسمی ایوارڈ برائے شاعری (2001)
* **ہجرہ ایوارڈ** ہجرہ سال 1417 (جون 1996 – مئی 1997)
* علامہ اقبال ایوارڈ برائے مجموعہ ، *ادھا دن تے ادھی رات* ۔

## کم شائع کيت‏‏ا جائے

* معاصر پاکستان دا کلام (انگریزی)
* پنجويں شعری مجموعہ (اردو) جس دا عنوان اے بے سامر جوڑہون ک‏‏ی خواہیش۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* کولن: ڈان (اخبار) اُتے یسمین حمید دے خطوط
گٹھ:تمغائے امتیاز وصول کنندگان
گٹھ:پاکستانی مترجمین
گٹھ:پاکستانی معلمین
گٹھ:پنجاب، پاکستان د‏‏ی مصنفات
گٹھ:لاہور یونیورسٹی آف مینیجمنٹ سائنسیز فیکلٹی
گٹھ:فضلا پنجاب یونیورسٹی
گٹھ:پاکستانی مصنفات
گٹھ:لاہور دے مصنفاں
گٹھ:پاکستانی انسانیت پسند
گٹھ:پاکستانی مصنفاں
گٹھ:پاکستانی مصنف
گٹھ:پاکستانی شاعر
گٹھ:لاہور دے شاعر
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1951 دے جم