open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
چرنداس سدھو

**چرنداس سدھو** (22 مارچ 1938 – 19 نومبر 2013) ساہت اکادمی ولوں اعزازیا (2003) پنجابی ناٹک کار اتے استاد سی۔ اسنے 38 ناٹک لکھے ہن اتے ایہہ کھیڈے وی جا چکے ہن۔ ایہناں توں بناں اسنے گیاراں ہور کتاباں لکھیاں ہن۔

## جیون
چرنداس دا جم 22 مارچ 1938 نوں پنڈ بھام، ضلع ہشیارپور (برطانوی پنجاب) وچ ہویا سی۔ سکول اتے کالج دی پڑھائی ہشیارپور توں کیتی اتے پوسٹ گریجوئیشن لئی رامجس کالج دلی چلے گئے۔ اتھوں اسنے انگریزی ساہت دی ایم اے کیتی۔ 22 سال دی عمر وچ اسنوں دلی دے ہنسراج کالج وچ انگریزی استاد دی نوکری دی آفر مل گئی سی پر اوہ ہور اچیری پڑھائی لئی وسکونسن یونیورسٹی، امریکہ وچ چلے گئے۔ وسکونسن توں تن سال وچ اسنے ڈاکٹریٹ پوری کیتی اتے جولائی 1970 وچ امریکہ توں واپس آیا۔ 45 دن یورپ دے مہان ناٹک کاراں دے تھئیٹر نوں دیکھدا رہا تے خود ناٹک کار بنن دا فیصلہ کیتا۔ واپس آکے دلی وچ استاد لگ گئے۔

## ناٹک
# اندومتی ستدیو
# سوآمی جی
# بھجنو
# لیکھو کرے کولیاں
# بابا بنتو
# انبیاں نوں ترسینگی
# کلھ کالج بند راے گا
# پنج کھوہ والے
# بات پھتو جھیر دی
# مست میگھووالیا
# بھائیا حاکم سنہُو
# شری پد-ریکھا گرنتھ
# شیکسپیار دی دھی
# امانت دی لاٹھی
# جیتا پھااے لگنا
# کرپا بونا
# نینا مہانویر
# منگو تے بکر
# پریم پکاسو
# چنو بازیگرنی
# اکیویں منزل
# ایکلوی بولیا
# ببی گئی کوہ قاف
# قصہ پنڈت کالو گھمار
# بھانگاں والا پوترا
# انقلابی پتر
# ناستک شہید
# پونم دے بچھوئے
# شعورت دی دیوالی
# پہاڑن دا پتّ
# پنج پنڈاں اک پتّ سر
# بابل، میرا ڈولا اڑیا
# وطناں ول پھیرا
# غالب-اے-اعظم
# ستھرا گاؤندا رہا
# سکندر دی جت

## اعزاز
بھگت سنگھ شہید ناٹک تکڑی لئی چرن داس سدھو نوں 2003 وچ ساہت اکادمی انعام ملیا۔

## باہری حوالے
٭ (http://magazine.manchanpunjab.org/article؟aid=34) (منچن پنجاب میگزین وچ چرن داس سدھو دی انٹرویو اے)

## حوالے

گٹھ:پنجابی لکھاری
گٹھ:پنجابی ناٹک کار
گٹھ:پنجابی لئی ساہت اکادمی انعام جیتو
منیندر کانگ

**منیندر کانگ** پنجابی نقاد، کہانی کار اتے ودوان سی۔
## جیونی
منیندر کانگ دا جم پنجابی لکھاری ڈاکٹر۔ کلبیر سنگھ کانگ اتے ماں چندر موہنی دے گھر دلی وکھے  18 مئی 1963 نوں ہویا سی۔ اوہ بچپن دے کجھ سال اپنی دادی کول رہا۔
## رچناواں
### کہانی مجموعہ
**اداسیاں* (1981)
**ورلاپ* (1986)
**جون* (1998)
**بھیت والی گل* (2010)

### [[ہندی]] توں [[پنجابی]] وچ ترجمہ
**فلحال*
**یار دی چٹھی*

### تنقید

گٹھ:پنجابی کہانی کار
گٹھ:پنجابی نقاد
دلبیر چیتن

**دلبیر چیتن** (5 اپریل 1944 – 1 جنوری 2005) اک پنجابی کہانی کار سی۔
## لکھتاں
### کہانی مجموعہ
**رشتیاں دے آرپار*
**رات براتے*
**کھارا بدل*
**مہندی بازار*
**چیتن کہانی*
* وداع ہون توں پہلاں

### ہور
**کھلرے حرف: دلبیر چیتن دیاں وودھ رچناواں* (2004)
## انعام
* کلونت سنگھ ورک انعام
* گربخش سنگھ پریتلڑی انعام
## حوالے

گٹھ:پنجابی کہانی کار
گٹھ:جم 1944
گٹھ:موت 2005
آتمجیت

**آتمجیت** (جم 1950) اک بھارتی سنگیت ناٹک اکیڈمی انعام جیتو پنجابی ناٹک کار اے۔

## جیون
آتمجیت دا جم 1950 وچ پنجابی ساہتکار اتے استاد ایس۔ ایس۔ امول دے گھر ہویا۔ اسنے خالصہ کالج، امرتسر توں ایم۔اے۔ پنجابی کیتی اتے ناٹک دے کھیتر وچ پی-ایچ۔ ڈی۔ کیتی۔

## رچناواں
آتمجیت نے پہلی کتاب 'اتیرے مندر* ناں دا شعری مجموعہ سی۔ اوہ ہن تک پنجابی اتے ہندی توں علاوہ انگریزی وچ 20 ناٹک اتے ناٹک متعلق کتاباں لکھ چکا اے۔
=== ناٹک ===
**قبرستان* (1975)
**چابیاں*
* *ہوا محل*
**ناٹک ناٹک ناٹک*
**رشتیاں دا کی رکھیئے ناں* (1983)
**شہر بیمار اے*
**میں تاں اک سارنگی ہاں*
**فرش وچ اگیا رکھ* (1988)
**چڑیاں*
**پورن*
* *پنچ ند دا پانی*
**کیملوپس دیاں مچھیاں*
**منگو کامریڈ*
**غدر ایکسپریسّ*
**تتی توی دا سچ*
**تصویر دا تیجا پاسہ''

## حوالے

گٹھ:پنجابی ناٹک کار
گٹھ:پنجابی لئی ساہت اکادمی انعام جیتو
سرجیت جج

**سرجیت ججّ** پنجابی شاعر اتے غزل گو اے۔ اسنوں بولی ڈیپارٹمنٹ پنجاب ولوں سرومنی پنجابی شاعر 2011 دا ایوارڈ مل چکا اے۔
## کتاباں
### شعری مجموعہ
**پرندے گھریں پرتنگے*
**گھریں مڑدیاں پیڑاں*
**آؤندے دنیں*
**وقت اڈیکے وارثاں*
**درد کاے دیہلیز*
**پر-مکت پرواز*
### لمی غزل
**نہ انت نہ آدی*
## شاعری-نمونہ
غزل: پھلاں دی تھاں پتھر پوجو

پھلاں دی تھاں پتھر پوجو، قدرت نے کرلاؤنا ہی سی
اینے ہنجھو وہِ چکے سن، پرلو نے تاں آؤنا ہی سی
اپنی مایہ دی ولگن وچ کید جنہاں نوں کر بیٹھے سو
اک نہ اک دن اوہناں ندیاں، خود نوں مکت کراؤنا ہی سی
چپا-چپا ہکّ دھرتی دی ساڈی ہوس نے لوہ دتی سی
اوہدا تپدا تن ٹھارن نوں، ساگر نے تاں آؤنا ہی سی
اینا بوجھ کہ جس توں تریہ کے بول خدکشی کر چکا سی
تھکّ ہار کے ماں مٹی نے پاسہ تاں پرتاؤنا ہی سی
جیہدے چیر ہرن دی لیلہ، آپاں حب حب ویکھ رہے ساں
قدرت پنچالی نے اپنا، ننگا سچ وکھاؤنا ہی سی
سپیاں وچ سمندر بھر کے جو جیباں وچ پائی پھردے
سوکے-ڈوبے نال اوہناں نے، مچھیاں نوں تڑپھاؤنا ہی سی
توں شیشے دے موہرے لے کے، پتھراں نال بعضیاں کھیڈیں
آخر کدے تاں اوہناں نے وی اپنا ہنر وکھاؤنا ہی سی
جد تک ہر پرلو توں وڈی جین کدی 'سرجیت' نہ ہندی
تیرے خط دا اکھر-اکھر، میں مڑ-مڑ دہراؤنا ہی سی


## باہرلے لنک
*کلام سرجیت ججّ

## حوالے

گٹھ:پنجابی شاعر
رپبلک (افلاطون)

***رپبلک*** (، *[[پولیٹیا]]*؛ لاطینی: *De Republica*) اندازاً 380 ق م دے نیڑ تیڑ افلاطون دی یونانی وچ لکھی اہم کتاب اے۔ اس وچ اقلاطون نے آمورت راج دا اپنا تجزیہ پیش کیتا اے۔ اس دے مطابق راج انصاف دے وچار دا پرگٹاوا ہندا اے۔

## حوالے

گٹھ:کتاباں
چینی تقویم

thumb|چینی تقویم

**چینی تقویم** یا **[[چینی کیلنڈر]]**  ()
**روایتی چین تقویم** (رسمی طور دیہی کیلنڈر کہا جاتا اے [農曆; 农历; Nónglì; 'کاشتکاری کیلنڈر']) یا **سابقہ تقویم (舊曆; 旧历; Jiùlì) یا **روایتی کیلنڈر** (老曆; 老历; Lǎolì) اور **قمری کیلنڈر** (陰曆; 阴历; Yīnlì; 'ین کیلنڈر')
ایک **قمرشمسی تقویم** اے جس [[سال|سالوں]]، [[مہینا|مہینوں]] اور [[دن|دنوں]] کا حساب فلکیاتی مظاہر کے مطابق ہوتا اے۔
[[گووبیاو معیارات]] میں اس کی تعریف "33661-2017" **چینی تقویم کا حساب اور اعلان ** کے مطابق کی گئی اے

اگرچہ جدید [[چین]] [[گریگورین تقویم]] کا استعمال کرتا اے روایتی چینی کیلنڈر کے مطابق چین اور بیرون ملک چینی کمیونٹی میں تعطیلات (جیسے کہ [[چینی سال نو]]) منائی جاتی ہیں۔
یہ روایتی چینی تعطیلات کے دن مقرر کرتا اے اور لوگوں کو شادیوں، جنازوں، منتقلی اور کاروبار شروع کرنے کے لئے اچھے دنوں کا انتخاب کرنے کی ہدایت دیتا اے۔

[[چینی رسم الخط]] کی طرح اس تقویم کی مختلف اقسام مختلف چینی ثقافتی حلقوں میں استعمال کی جاتی ہیں۔
[[کوریا]]، [[ویت نام]]، اور [[جزائر ریوکیو]] نے اس تقویم کو اپنایا اور کوریائی، ویت نامی اور ریوکیوی تقاویم ایجاد کیں۔
روایتی چینی کیلنڈر کا بنیادی فرق الگ [[نصف النہار]] کا استعمال اے۔
روایتی جاپانی کیلنڈر بھی چینی کیلنڈر کی بنیاد پر بنایا گیا اے تاہم اس کا رسمی استعامل [[1873ء]] میں [[بحالی میجی]] اصلاحات کے بعد ترک کر دیا گیا تھا۔
[[منگولیا]] اور [[تبت]] کے کیلنڈروں نے بھی روایتی چینی کیلنڈر کے عناصر کا استعمال کیا اے تاہم وہ براہ راست اس مین سے حاصل کردہ نہیں ہیں۔

دن کا آغاز رات آدھی سے شروع ہوتا اے اور مہینہ [[ولادت قمر]] سے شروع ہوتا اے۔ نیا سال [[انقلاب شتوی]] کے دوسرے (یا تیسرے) [[ولادت قمر]] سے ہوتا اے۔ حروف مہینے کے طویل (大، 30 دن) یا مختصر (小، 29 دن) کا اشارہ دیتے ہیں۔

== ساخت ==
=== عناصر ===
روایتی چینی کیلنڈر کے عناصر مندرجہ ذیل ہیں:

==== دن ====
**دن** آدھی رات سے شروع ہو کر اگلے تک

==== مہینا ====
**مہینا** ایک [[ولادت قمر]] سے شروع ہو کر اگلے تک۔ ایک مہینا  دن طویل اے۔

==== سال ====
**سال** [[سورج]] کے گرد [[زمین]] کا ایک چکر مکمل کرنے کا وقت اے۔ یہ بہار کے پہلے دن سے ماپا جاتا اے (قمرشمسی سال) یا موسم سرما سے (شمسی سال)۔ یہ تقریباً  دن طویل ہوتا اے۔

==== بروج ====
[[فائل:Chinese Zodiac carvings on ceiling of Kushida Shrine, Fukuoka.jpg|thumb|چینی بروج]]
**بروج'''  سال۔ ایک برج  دن کا ہوتا اے۔

## حوالے

## باہرلےجوڑ
; تقویم
* چینی مہینے
* Gregorian-Lunar کیلنڈر سال  (1901–2100)
* چینی کیلنڈر اور تعطیلات
* چینی کیلنڈر میں اچھے واقعات

; تبادلہ تقویم
* 2000-year Chinese-Western calendar converter From 1 AD to 2100 AD. Useful for historical studies. To use, put the western year 年 month 月day 日in the bottom row and click on 執行۔
* Western-Chinese calendar converter

; قوانین
* Mathematics of the Chinese Calendar
* The Structure of the Chinese Calendar

گٹھ:چینی تقویم
گٹھ:چینی ثقافت
گٹھ:قمرشمسی تقویم
گٹھ:مخصوص تقویم
ناہر سنگھ اوجلا

**ناہر سگھ اؤجلا** دا جم نسرالی پنڈ وکھے ہویا۔ ایہہ پنڈ کھنہ توں ملیرکوٹلا جاندی روڈ توں ہٹواں تے پنڈ اسڑو دے لاگے پیندا اے۔ ناہر سگھ اؤجلا دے پیؤ دا ناں بچن سگھ اتے گردیو کور اؤجلا اے۔ ناہر سگھ اؤجلا پنڈ وچ ہی پلے تے جوان ہوئے اتے پنڈ نسرالی دے پرائمری اتے ہائی سکول توں تعلیم حاصل کیتی اتے بی۔اے کھنہ دے کالج اے۔ ایس کالج توں کیتی۔ سکول وچ پڑھدیاں ناہر سگھ اؤجلا نے اک ناٹک وچ حصہ لیا۔ ناہر سگھ اؤجلا پی۔ ایس۔ یو جتھیبندی دے میمبر بنے۔ *اک عام جاے کھیتی باڑی کرن والے پروار وچ جمیا پلیا ہون کر کے غریب لوکاں نال ہدیاں ودھیکیاں بارے بچپن توں ہی سچیت سی جس کارن من اُتے سماج وچ تبدیلی لیاؤن دی خواہش ہور خواہشاں نالوں بھاری ہو نبڑی ورناں میں 800 میٹر دی دوڑاک دا ودھیا ایتھلیٹ سی۔ ناہر سگھ اؤجلا کالج ویلے انقلابی ساہت پڑھن دا بڑا شوق سی۔ *اوہناں دناں وچ میں پسدھ ناٹک کار بھاجی گرشرن سگھ دے ناٹکاں توں بہت متاثر سی اسے کارن کالج پڑھدیاں ویلے ہی اپنے پنڈ وچ 'لوک کلا مرکز نسرالی' ناں دی ناٹک منڈلی دا قیام کیتا سی۔ ناہر سگھ اؤجلا دا ویاہ 1986 وچ اوتار کور اؤجلا نال ہویا جو کینیڈا دی وسنیک سی اتے 1987 وچ ناہر سگھ اؤجلا کینیڈا پہنچ گئے۔
## کینیڈا وچ ساہتی سفر دی شروعات
990 دے آسپاس ناہر سگھ اؤجلا کجھ اگانھ ودھو سوچ والے لوکاں ملن کرکے کئی تہذیبی پروگرام دیکھے۔ پھر ناہر سگھ اؤجلا ایسٹ اڈیئن ورکرز ایسوسی ایشن دے میمبر بنے۔ جو کہ بھارتی لوکاں دیاں مشکلاں بارے بڑے نویں نویں طریقےآں نال کم کردی سی۔ پر 1984 دی مومینٹ توں بعد اس جتھیبدی دا کم رک گیا۔ 1991 وچ پھر اس جتھیبدی مڑ شر کرن دا اپرالا کیتا گیا جس دی پہلی چون ویلے ہی میں صبر سمتی نال جنرل سکیٹری چن لیا گیا۔ ناہر سگھ اؤجلا نے 1992 وچ 23 مارچ دے شہیداں دی یاد وچ کروائے گئے تہذیبی پوگرام توں اپنے رگمنچ دی شرآت کیتی۔ اتھے ناہر سگھ اؤجلا نے پہلی وار 'انقلاب زداباد' ناں دی سکٹّ لکھ کے آپ تیار کرواکے سٹیز تے پیش کیتی اتے ناہر سگھ اؤجلا کافی اتشاہ ملیاں اتے رگمنچ دی شرآت کیتی۔ شر وچ ناہر سگھ اؤجلا نے کئی سکٹاں لکھیا۔ پھر سن 2004 وچ ناہر سگھ اؤجلا اک ٹی۔وی۔ ہوسٹ دے طور تے 'فکر' ناں دے پوگرام دی شرآت کیتی اتے پہلا ناٹک 'احساس' لکھیاں اتے ویڈیو تیار کرکے 2005 دے نویں سال تے ٹیلیوژن اپر دکھایاں گیا۔ اس ناٹک وچ ناہر سگھ اؤجلا دی بیٹی نے وی حصہ لیا۔ اس توں بعد ہر سال نویں سال تے ناہر سگھ اؤجلا لکھّ کے ٹیلیوژن تے پیش کیتا پھر سن 2011 وچ ناہر سگھ اؤجلا نے فکر ٹی۔وی۔ پوگرام بد کر دتا اتے تھئیٹر دی سٹیزتے ناٹک کھیڈنے شر کر دتے۔ ناہر سگھ اؤجلا دے سارے ناٹکاں دے وشاں کینیڈا وچ وسدے پنجابی لوکاں دیاں سمسیاواں نال سبدھت ہدے ہن۔ ناہر سگھ اؤجلا نے اک ناٹک 'ڈالراں دی دوڑ' بہت سارے چینلا تے دکھایا۔
## ناٹک مجموعہ
* ڈالراں دی دوڑ(2011) شامل ناٹک- ڈالراں دی دوڑ، روکی، احساس، تڑکدے رشتے، نویں یگ دی بات
* سپر ویزا تے ہور ناٹک(2014) شامل ناٹک- 'سپر ویزا'، 'نشیا دا ندین' تے 'سہم دے پل'

گٹھ:ناٹک کار
گٹھ:پنجابی ناٹک کار
گٹھ:لکھاری
اونکار پریت سنگھ

اونکارپریت سنگھ اک پنجابی اتے انگریزی لکھاری اتے شاعر ہن جہناں نیں ڈیڑھ کو سو کویتاواں اتے 2 ناٹک لکھے ہن۔ ایہناں کویتاواں وچ نظم، غزلاں اتے گیت وی شامل ہن۔

## جیون
اونکارپریت سنگھ دا جم پنڈ مدار، ضلع جالندھر، پنجاب، انڈیا وچ ہویا سی اتے سال 1991 وچ اوہ بھارت توں کینیڈا آ گئے۔  اوہ اس ویلے کینیڈا وچ نواس کر رہے ہن۔ اوہناں نیں یونیورسٹی آف ٹرانٹو اتے رائرسن پولیٹیکنک یونیورسٹی وچ پڑھائی کیتی اتے اتھے توں بی۔ ٹیکّ۔، اپلائیڈ کمپیوٹر سائنس وچ کیتی اتے ماسٹرز، گنت وچ کیتی۔ اوہ ٹرانٹو وچ اک سافٹویئر کوآلٹی اشورینس منیجر ہن اتے اوہ وڈبرج، اونٹاریؤ وچ رہندے ہن۔

## ساہتی جیون / سفر
ستویں جماعت وچ پڑھدیاں اونکارپریت سنگھ نیں پہلی کہانی نکسلباڑی لہر دے اثر ہیٹھ لکھی۔ اس توں بعد اوہناں نیں کہانی کار جسونت سنگھ وردی دی دیکھ ریکھ ہیٹھ، ہور وی کہانیاں لکھیاں جو پنجابی دے وکھ وکھ اخباراں اتے رسالیاں وچ چھپیاں۔ پھر اوہ غزل گو الفت باجوا دے اثر ماتحت غزلاں لکھن لگ پئے۔

اونکارپریت سنگھ دیاں کویتاواں دنیا بھر دے پرمکھ پنجابی رسالیاں اتے اخباراں وچ چھپدیاں رہندیاں ہن۔ اوہناں دیاں کویتاواں وچوں اک کوتا، "نیاگرا فالز"( Naigara Falls) نوں شاعری دی قومانتری لائبریری، امریکہ (International Library of Poetry، USA) ولوں سال 2000 دیاں پہلیاں دس کویتاواں وچ شامل کیتا گیا اے۔

اونکارپریت سنگھ دا لکھیا ناٹک "پرگٹیو خالصہ" سال 1999 وچ پہلی وار اونٹاریؤ پنجابی تھئیٹر (Ontario Punjabi Theatre) وچ پیش کیتا گیا سی۔ ایہہ ناٹک خالصہ ساجنا دے 300 ویں سال دے جشن وچ پیش کیتا سی۔

اونکارپریت سنگھ 'پنجابی قلماں دا قافلہ' ٹرانٹو دے بانی جنرل سیکٹری ہن۔ کنیڈیئن پنجابی ساہتکاراں دی ایہہ ادارہ، ودیش وچ پنجابی ساہت نوں مُتحرک کرن لئی سمرپت اے۔

اونکارپریت سنگھ جاگو ٹی وی (Jaggo TV) تے کئی وار مہمان وجوں شامل ہوے ہن اتے ہناں نے پنجابی دی ساکھرتا بارے کئی اہم موضوعاں تے چرچہ کیتی اے۔ اس توں علاوہ اوہناں نے موجودہ پروگراماں تے اپنے وچار وی سانجھے کرے ہن۔

## انعام
کنیڈین سماج وچ اپنے ساہتی یوگدان کارن اوہناں نوں کنیڈیئن ہاؤس آف کامنز اتے ہور سماجی، تہذیبی اتے ساہتی تنظیماں توں مانتا حاصل ہوئی اے۔

## لکھتاں
**اونکارپریت سنگھ نیں ہیٹھ لکھے ناٹک لکھے:**

:پرگٹیو خالصہ؛ اونٹاریؤ پنجابی تھئیٹر، 1999
:پرگٹیو خالصہ؛ فکر پرکاشن، لدھیانہ، 2007
:روٹی وایا لنڈن؛ لیسٹر بی پیئرسن تھئیٹر، برینپٹن، 2016

**اونکارپریت سنگھ نیں ہیٹھ لکھے ناٹکاں دے گیتاں دے بول لکھے:**
:کندھاں ریت دیاں؛ روز تھئیٹر، برینپٹن، 2016
:توتاں والا کھوہ؛ اونٹاریؤ پنجابی تھئیٹر
:کاماگاٹامارو؛ پنجابی آرٹس ایسوسی ایشن ایڈمنٹن پرستتی

**اونکارپریت سنگھ دیئاں کجھ اہم کویتاواں اتے غزلاں:**

:میپل دی کینوس، ککنس پرکاشن، جالندھر، 2005
:نیاگرا فالز، نیاگرا فالز شاعری پروجیکٹ
:غزل، ایشیئن لکھاریاں دی اینتھولوجی، 2015، صفحہ 93

## ہورویکھو
کینیڈیئن پنجابی لکھاریاں دیاں کتاباں
## باہرلے لنک
https://www.youtube.com/user/OnkarPreetSingh/videos

http://www.niagarapoetry.ca/old_site/preet.htm

http://theseerat.com/aug2014/index.php

https://twitter.com/onkar_preet

 

## حوالے

گٹھ:لکھاری
گٹھ:پنجابی لکھاری
گٹھ:ناٹک کار
گٹھ:پنجابی ناٹک کار
گٹھ:شاعر
گٹھ:پنجابی شاعر
رانی کوکلاں

**رانی کوکلاں** پنجابی بولی دے ناٹک کار کپور سنگھ گھمن دا لکھیا اک ناٹک اے۔ ایہہ پنجاب خطے دی لوکدھارا دے اک چرچت پاتر کوکلاں اپر مشتمل اے۔ ایہہ ناٹک 1981 وچ پہلی وار چھپیا سی پر اسدا چلنت اڈیشن لاہور بکس، لدھیانہ ولوں 2012 وچ چھاپیا گیا اے۔

گٹھ:پنجابی ساہت
گٹھ:پنجابی ناٹک
گٹھ:کپور سنگھ گھمن دے ناٹک
نوتیج بھارتی

**نوتیج بھارتی** (جم 1938)ء دی پنجابی شاعر وجوں پنجابی ساہت دی اک جانی پچھانی شخصیت اے۔ س دے کم اُتے پنجابی لوک مان کردے ہن۔ اوہ کینیڈا دے شہر **لنڈن(دنیا اُتے تن وکھ-وکھ دیساں دی تھاواں دا ناں 'لنڈن' اے)** دا واسی اے۔ اس دی بوہتی شعری-رچنا اجمیر روڈے نال مل کے لکھی 1052 پنیاں دی کتاب ‘لِیلا’ وچ شامل اے، جس نوں ویہویں صدی دیاں اہم شعری-کتاباں وچ گنیا جاندا اے۔

## جیون
نوتیج بھارتی دا جم 5 فروری 1938 نوں پنجاب دے پنڈ روڈے وچ ہویا۔ نوتیج دی ماں دا نام **شام کور** اتے س دے پیؤ دا نام **کشن سنگھ** سی۔ نوتیج کینیڈا دے صوبے **"[[اونٹاریؤ]]"**دے شہر 'لنڈن' وچ اپنی بیوی **سردنر کور** نال رہندا اے۔ س دے دو بچے ہن، اک بیٹی جس دا نام **سمیت** اے اتے اک بیٹا جس دا نام **سبودھ** اے۔ نوتیج دی بیٹی نیویارک وچ رہندی اے اتے بیٹا ٹورانٹو وچ رہندا اے۔ 1968ء وچ اوہ تیہہ سال دی عمر وچ کینیڈا نوں آ گیا سی۔

## ساہتی سفر
نوتیج نے اپنی پہلی کتاب 1968 وچ لکھی سی، جس دا ناں ***سمبل دے پھلّ*** اے۔ ایہہ لکھت نوتیج دے کینیڈا آن تو پہلاں چھپی سی۔ اس نے اپنی اگلی کتاب، *لیلہ*، اپنے بھرا اجمیر روڈے نال ملکے لکھی اے۔ ایہہ کتاب 1052 صفیاں دی اے اتے اس نوں پنجابی دیاں اہم شعری-کتاباں وچ گنیا جاندا اے۔ اس دی کتاب **'لالی**' پروفیسر ہردلجیت سنگھ لالی بارے اے۔ دوجیاں دو لکھتاں دے ناں *سمبل دے پھل* اتے *اینڈلیسّ آئی* ہن۔ *اینڈلیسّ آئی* انگریزی بولی وچ اے اتے اس نوں کینیڈیئن پوئٹری ایسوسی ایشن نے چھاپیا اے۔ نوتیج کی سال لنڈن اونٹیریؤ توں **'تھرڈ آئی پبلیکیشنز انک**' چلاؤندا رہا۔ اس پبلیکیشنز ماتحت اس نے انگریزی اتے پنجابی وچ کئی کتاباں چھاپیاں ہن۔

## اعزاز
نوتیج بھارتی نوں اس دی کیتی محنت لئی کافی انعام ملے ہن۔ 2010 وچ نوتیج نوں اجمیر روڈے دے نال **'اناد کاوَ سنمان-2010′** ملیا سی اتے س دے نال دو لکھ روپئے دی رقم وی ملی۔ پنجاب وچ رہندے ویلے س نوں لگاتار تن سالاں -1959، 1960، 1961- لئی پنجاب بولی ڈیپارٹمنٹ ولوں پنجاب دے سبھ توں بہترین شاعر دا انعام دتا گیا ۔

## کاوَ-کتاباں
* *سمبل دے پھلّ* – 1968
* *لیلہ* – (اجمیر روڈے نال مل کے)، رینبرڈ پریس لنڈن، 1999
:**لیلہ** اجمیر روڈے نال مل کے لکھی 1052 پنیاں دی کتاب اے جس نوں پنجابی ساہت اکادمی اتے اوپینیئن میکرج نے رل کے پہلی وار جنوری 1999 وچ رلیز کیتا سی۔
* *اینڈلیسّ آئی* (Endless Eye) – 2002 (انگریزی وچ)
* *لالی* - استھیٹکس پبلیکیشنز لدھیانا، 2012
:**لالی** اک سندر دکھّ والی کتاب اے جس نوں نوتیج بھارتی نے شبداں نال تے چترکار سدھارتھ نے ریکھاواں وچ لکھیا اے۔ ایہہ کتاب پٹیالے دے بھوتواڑے نوں سمرپت اے جتھے لالی، ستندر سنگھ نور، گربھگت سنگھ، ہرندر محبوب، نوتیج بھارتی، پریم پالی،امرجیت ساتھی اتے سرجیت لی سمیت ہور کئی دانشور رہندے سن۔
**جو تردے ہن* – 2014

## نوتیج بھارتی بارے کتاباں
**نوتیج بھارتی اتے کینیڈا دی پنجابی شاعری* - ڈاکٹر ترشندر کور

## شعری نمونہ

اسمان
کنا کو چر سامبھی جاویگا ساڈا شور شرابا
سیما اے ایہدی وی کوئی
اک دن ایہدے کنّ پاٹ جانے ہن
تے ڈلّ جانا اے سارا رولا
اودوں اسیں بولے ہو جاوانگے تے کنولے وی
ساڈا ہر شبد
ساڈے کول ہی پرط آؤنا اے
تے جہڑے تیر اسیں نت چلاؤندے ہاں
جدوں پرتے اوہناں نوں سامبھن جوگی
ساڈی چھاتی نہیں ہونی
واہ لگے میں
ماڑی گل کرنوں ہچکچاہٹ کردا ہاں
اج رہا نہیں گیا


## ہور ویکھو
اناد فاؤنڈیشن اوارڈ 
نوتیج بھارتی اوارڈ سپیچ 
نوتیج بھارتی مونٹریئل وچ

## حوالہ

گٹھ:پنجابی لکھاری
گٹھ:پنجابی شاعر
گٹھ:کینیڈیئن پنجابی لکھاری
کپور سنگھ گھمن

**کپور سنگھ گھمن** اک پنجابی ایکسپریمنٹلزمی ناٹک کار سی۔ اس نوں پنجابی ناٹک *پاگل لوک* لئی 1984 وچ ساہت اکادمی انعام نال نوازیا گیا گیا سی۔ پنجابی ساہت وچ ناٹک کار وجوں جانیا جاندا اے ۔اسنے پنجابی ساہت وچ پیوگوادی ناٹک لکھے۔

### جیون
کپور سنگھ گھمن دا جم 2 فروری 1927 نوں ہویا۔ اسدے پیؤ دا نام بڈھا سنگھ اتے ماں دا نام ہرنام کور سی۔ کپور سنگھ گھمن دا جم پنڈ دلری-کے ضلع سیالکوٹ وچ ہویا سی۔ اسدا ویاہ منجیت کور نال ہویا اتے اسدے گھر چار بچے پیدا ہوئے۔ کپور سنگھ گھمن نے ڈائریکٹر بولی ڈیپارٹمنٹ پٹیالہ اتے وچ ڈائریکٹر پنجاب راج یونیورسٹی ٹیکسٹ بکّ بورڈ چنڈیگڑھ وچ سیوا نبھائی۔

## موت
کپور سنگھ گھمن دی موت 16-11-1985 نوں ہوئی

## رچناواں
### ناٹک
* انہونی (1957)
* بند گلی (1957)
* *جیوندی لاش* (1960)
* *پتلی گھر* (1966)
* *زندگی توں دور* (1966)
* *ماضی دے پرچھاویں* (1969)
* *وسماد ناد* (1969)
* *مانس کی ایک جاتِ* (1969)
* *بجھارت* (1970)
* *موک دنیا* (1977)
* *[[رانی کوکلاں]]* (1981)
* *روڈا جلالی* (1982)
* *پاگل لوک* (1982)
* *آزادی دا سپنا *(1974)

## اکانگی سنگھِ
* *ربّ دے رنگ* (1956)
* *ذیلدار* (1956)
* *غلط قیمتاں* (1958)
* *دو جوتاں دو مورتاں* (1958)
* *پنجیب* (1961)
* *شاعر تے شاعری* (1962)
* *کنچ دے گجرے* (1969)
* *جھنگلماٹا* (1975)
* *جاری چلدے ناٹک اتے سنتاپ* (1982)
* *دو کڑیاں باراں ناٹک*(1975)
* *منّ انتر کی پیڑ*(1976)
* *اس پار اس پار*(1968)

## سنکلن تے اڈیٹنگ
* *پردیاں دے آر پار 1967 (اکانگی سنگھِ)*
* *رنگ برنگے منچ 1968 (اکانگی سنگھِ)*
* *چھ در (اکانگی سنگھِ)*
* *ستّ دوار (اکانگی سنگھِ)*
* *گرو گوبند سنگھ رستہ 1973 (اکانگی مجموعہ)*
## ترجمہ
* *ٹیگور ڈرامہ (1962)*
## انعام
* *بھارتی ساہت اکادمی نویں دلی ولوں "پاگل لوک" اتے راسٹری انعام (1984)*
* *ساہت وچار منچ کینیڈا ولو اعزاز(1985)*

 

گٹھ:پنجابی ناٹک کار
گٹھ:پنجابی لئی ساہت اکادمی انعام جیتو
بیجنگ سب وے

**بیجنگ سب وے**  عوامی جمہوریہ چین دی براہ راست زیر انتظام بلدیہ بیجنگ وچ عاجلانہ نقل و حمل اے جو 22 لائناں تے مشتمل اے۔ انہاں وچ 20 لائیناں روایتی ٹریک میٹرو لائینیں ننیں جبکہ ایک مقناطیسی ریل لائن تے ایک ہلدی ریل لائن اے۔
ریل نیٹ ورک دی لمبائی 636.8 کلومیٹر (395.7 میل) (یا 628.0 کلومیٹر  (390.2 میل) اگر شیجیاو ہلکی ریل لائن دا شمار نہ کیتا جائے) جو 12 شہری تے مضافاتی اضلاع وچ پھیلی ہوئی اے تے اس دے 391 اسٹیشن نیں۔
راستے دی لمبائی دی دے لحاظ توں  یہ شنگھائی میٹرو دے بعد دنیا وچ دوسرا سب توں  طویل سب وے نظام اے۔
2017ء وچ 3.78 بلین سفری سہولت فراہم کرنے دے لحاظ توں ، 
فی دن 10.35 ملین سفر دی اوسط توں ، 
بیجنگ سب وے دنیا دا سب توں  مصروف ترین میٹرو نظام اے۔ 
ایک روزہ وچ سفر کرنے دا ریکارڈ 14 جولائی، 2018ء نوں 13.49 ملین سفر توں  قائم ہویا۔ 

بیجنگ سب وے دا افتتاح 1969ء وچ ہویا تے یہ برعظیم چین وچ سب توں  قدیم میٹرو نظام اے۔
2002ء توں  تیزی توں  توسیع ہونے توں  قبل اس سب وے دی صرف دو لائناں موجود سن ۔
موجودہ نیٹ ورک ہن وی مناسب طور تے شہر دی ماس ٹرانزٹ ضروریات نوں پورا نہیں کر سکدا۔

بیجنگ سب وے دی وسیع توسیع دی منصوبہ بندی وچ اسنوں  998،5 کلومیٹر (620.4 میل) طویل کرنے دی تجویز دتی گئی اے 
تاکہ 2021ء تک روزانہ 18.5 ملین افراد اس تے سفر کر سکن۔ 
سب توں  حالیہ توسیع 30 دسمبر 2018ء نوں "لائن 6" جو کہ مغربی توسیع تے "لائن 8" جو جنوبی حصے دی طرف اے دا افتتاح ہویا۔
2019ء دے آغاز وچ بیجنگ وچ 252.3 کلومیٹر (156.8 میل) دی زیر تعمیر سب وے تے کم ہو رہیا اے۔ 

## مورتاں

Wangfujing station 01.jpg|بیجنگ سب وے
Beijing Metro Type SFM04.JPG|بیجنگ سب وے
Before the rush in Wangfujing Station, Beijing Subway Line 1.jpg|بیجنگ سب وے
Beijing Metro Line2 EMU.JPG|بیجنگ سب وے
Jishuitan Station 01.jpg|بیجنگ سب وے
A Line 4 train entering Anheqiao North Station.jpg|بیجنگ سب وے
中关村站五屏环.jpg|بیجنگ سب وے
Dongdan Undergound line5.JPG|بیجنگ سب وے
车公庄西站站厅.JPG|بیجنگ سب وے
北京地铁森林公园南门站.jpg|بیجنگ سب وے
六里桥站站厅.JPG|بیجنگ سب وے
北京地铁大红门站站厅.JPG|بیجنگ سب وے
潘家园站站厅.JPG|بیجنگ سب وے
Metro Line 13 in BJ.jpg|بیجنگ سب وے
Platform of Wenyanglu Station (20170707144634).jpg|بیجنگ سب وے
Daotian Station, 2014-03-21 09.JPG|بیجنگ سب وے


## مسافر

## کرایہ

بیجنگ سب وے نے 28 دسمبر 2014ء توں  ہوائی اڈے ایکسپریس دے علاوہ تمام لائناں دے لئے ایک مقررہ کرائے دی بجائے فاصلے دے لحاظ توں  کرایہ دے نرخ مقرر کر دتے نیں۔

6 کلومیٹر تک سفر دے لئی کرایہ ¥3 توں  شروع ہوندا اے، تے اگلے 6 کلو میٹر دے لئے ¥1 دا اضافہ ہوندا اے۔ اس دے بعد ایک فارمولے دے تحت اضافہ کییا جاندا اے۔ کرایہ دے لئی جدول ملاحظہ کرو۔

## ہور ویکھو
نانجنگ میٹرو

## حوالے

گٹھ:بیجنگ سب وے
گٹھ:چین وچ  1969ء دیاں تاسیساں
گٹھ:چین
گٹھ:چین وچ معیاری گیج ریلوے
شیلا بھاٹیا

**شیلا بھاٹیا** (1916–2008) ہندی اتے پنجابی شاعرہ، ناٹک کار، تھئیٹر شخصیت اتے *دلی کلا تھئیٹر* دی بانی سی۔ اوہ ناٹک کار ہون دے نال نال ​​اک سنگیتکار وی سی۔
## جیون ویروے
بھاٹیا دا جم سال 1916 نوں سیالکوٹ (برطانوی پنجاب) وچ ہویا سی۔ بھارت پاکستان ونڈ توں پہلاں دے عرصے دوران اسنے لاہور چ گنت استاد دے طور تے اپنا کم شروع کیتا سی۔ جلد بعد بھاٹیا دیش دے آزادی دے جدوجہد وچ سرگرم ہو گئی۔ دلی آ کے اس نے ہالی نال دلی کلا تھئیٹر شروع کر دتا۔ اوہ دلی کلا تھئیٹر دی ڈائریکٹر سی۔ شیلا بھاٹیا نال، پنجابی اوپیرا دا جم ہویا سی۔ اس نے اردو اتے پنجابی وچ ناٹک لکھے اتے ڈاریکٹ کیتے۔ اپنے جیون دور دے دوران اس نے 29 مولک پنجابی اوپیرے لکھے سی اتے ڈاریکٹ کیتے۔
## اوپیرے
**ہلے-ہلارے*
**ہیر راجھا*

## حوالے

گٹھ:پنجابی ناٹک کار
گٹھ:پنجابی شاعر
گُرچرن سنگھ جسوسا

**گرچرن سنگھ جسوجا** (1 مئی 1925) دوسری پیڑھی دا پنجابی ناٹک کار اے۔ اسنوں 1983–84 وچ پنجابی اکادمی دلی ولوں اتے 1992 وچ پنجابی ساہت اکادمی ولوں نوازیا گیا گیا۔ 1998 وچ اسنوں پھلّ میموریال منچن اوارڈ نال وی نوازیا گیا گیا۔

## جیون
گرچرن سنگھ جسوجا دا جم 1 مئی 1925 نوں امرتسر وکھے ہویا۔ اس دی ماں دا نام گیان کور اتے پیؤ دا نام موہن سنگھ جسوجا سی۔ بھائی ویر سنگھ، موہن سنگھ وید اوہناں دے پیؤ دے چنگے متر سن جہناں توں گرچرن سنگھ جسوجا نوں سکھیا ملی۔ جسوجا دا ویاہ    مہیندر کور نال ہویا اتے دو پتر کلوندر سنگھ، کرنجیت سنگھ پیدا ہوئے۔ سبھ توں پہلاں شاعری لکھنی شروع کیتی پر بعد وچ ناٹک دے کھیتر وچ وڈا نام کمایا۔

## رچناواں
### پورے ناٹک
*مکڑی دا جال (1957)
*کندھاں ریت دیاں (1963)
*اندھکار (1964)
*چڑھیا سودھن لکائی (1969)
*اک ہیرو دی تلاش (1977)
*رچنا رام بنائی (1980)
*بادشاہ درویس (1983)
*جس ڈٹھے سبھِ دکھِ جائ (1983)
*پارس دی چھوہ (1983)
*کرتارپور دی امر کہانی (1983)
*سکھمنی دے چانن وچ (1983)
*گرو غریب مہمان نواز (1986)
*جنگل (1986)
*مکھن شاہ (1990)
*پریاں (2000)

### اکانگی-مجموعہ
*گؤمکھا شیرمکھا (1955)
*چار دیواری (1964)
*پچھتاوا (1965)
*آپبیتی جگبیتی (1975)
*سکھر دوپہر اتے ہنھیرا (1983)

### تنقید
*پنجابی ساہتکار (1948)
*پنجابی ناٹک-اصول تے تکنیک (1987)

### بال ساہت
*آسمان ڈگ پیا (شعری ناٹک)

### ترجمہ شدہ ناٹک
*والپونی (بین جونسن)
*پہلا راجا (جے۔سی۔ ماتھر)
*آدھے ادھورے (موہن راکیش)

## اعزاز
# ساہتی پرسکار-ولوں پنجابی اکیڈمی، نویں دلی 1983
# دلی ناٹی سنگھ اعزاز 1987
# کرتار سنگھ دھالیوال ایوارڈ 1991
# سرومنی پنجابی ناٹکار 1993
# لوک کلا منچ امرتسر ولوں اعزاز
# پنجابی لکھاری سبھا نویں دلی ولوں اعزاز
# مرکزی پنجابی ساہت سمیلن، دلی ولوں اعزاز
## حوالے

گٹھ:پنجابی ناٹک کار
جگدیش سچدیوا

**جگدیش سچدیوا** اک پنجابی ناٹک کار اے۔ امرتسر دی دھرتی تے بہت ناٹک پریمیا لئی موقعے تے گھٹ نہیں۔ اس دھرتی نے بہت وڈے کلاکار تے ناٹک کار پیدا کیتے ہن۔ پر جگدیش سچدیوا ورگے نکے ناٹک کار نے اس کھیتر وچ بہت وڈے کارنامے کیتے ہن۔ جگدیش سچدیوا اجوکے سماجی ورتاریا متعلق اپنی سوجھی نوں اپنے ناٹکاں وچ بڑی شدت نال روپمان کرن وچ کامیاب ہویا اے۔ جگدیش نے اپنے ناٹکا وچلیاں ناٹ جگتا نوں بڑی کامیابی نال منچ تے ساکار کیتا اے۔ اس دے ناٹکا وچلی درشکاری متاثر کردی اے۔ گھگھو گھوڑے بندے وچ پیش کیتیاں گئیاں سماجی تراسدیاں اج وی ساڈی سویدنا سامنے نشان بنکے کھڑیاں ہن۔ جگدیش سچدیوا اک چنگے ناٹک کار ہون دے نال نال اک چنگا ڈریکٹر وی اے۔ جگدیش سچدیوا دے ناٹکا دی خوبصورتی اہنا ناٹکا دی بولی اے،چااے اوہ اکھاڑا ہووے،چک ڈھھولیا ہووے جا پھیر خسرے ہووے۔ سپشٹوادی سوچ تے گلموہری وچرن ڈھنگ سچائی اتے پہرہ دین دی فطرت اتے کافی ہور متاثرکن شخصیت دیاں جھلکاں سن۔ جیون دیاں ڈونگھائیا تک پہنچ کے جگدیش سچدیوا نے ناٹکا دا ڈریکشن کیتا ۔ اپنی کلا دی پیشکاری سمے اوہ اپنی سکھسیئت نوں بھل جاندا سی ۔ نت جیون وچ آئیاں اؤنکڑا اتے موقعے دی سنبھال اہلیت اس دا خاص گن اے |جویں ہر کامیاب سکھشیئت پچھے کسے عورت طاقت دا ہتھ ہندا اے اسے ہی ترا جگدیش سچدیوا نرملجیت نو سویکاردا اے ۔ اس دا ہر ناٹک کسے اپ تہذیبی دے مرکز بندُ اپر مشتمل ہندا اے ۔

## کتاباں
*چونک ڈھولیا
*ساوی
*گھگو گھوڑے بندے
*جگدیش سچدیوا دے ناٹک

## حوالے

### باہری لنک
https://www.facebook.com/jagdish.sachdevanatakkaar؟ref=br_rs

گٹھ:ناٹک کار
گٹھ:پنجابی ناٹک کار
گٹھ:رنگکرمی
شتو مونٹنسورياو

**شتو مونٹنسورياو** فرانس دی لوائر وادی دے صوبے لوائیر وادی دے ضلعے مین ے لوار وچ اک شتو اے۔ 
## بارلے جوڑ

گٹھ:لوائر وادی دے شتو
گٹھ:فرانس دے شتو
کیول دھالیوال

**صرف دھالیوال** (جم 7 اکتوبر 1964) اک پنجابی ناٹک کار، ڈریکٹر اتے پنجاب سنگیت ناٹک  اکادمی  چنڈیگڑھ دے پردھان ہن۔

## جیون
صرف دھالیوال دا جم پنڈ دھالیوال نیڑے اجنالا ضلع امرتسر وچ شو سنگھ اتے مہیندر کور دے گھر ہویا۔

* صرف دھالیوال پنجابی ناٹک کاراں تے رنگ کرمیاں دی چوتھی پیڑی دا پرمکھ ناں اے۔ اوہ لگبھگ 35 سالاں توں پنجابی ناٹک اتے تھیٹر دے کھیتر وچ کرمشیل ہیے۔ اوس نے 1978 وچ بھاجی گرشرن سنگھ دی ٹیم نال بطور کلاکار اپنے ناٹ سفر آغاز کیتا سی اتے ایہہ سفر 1988 تک جاری رہا۔ 1988 وچ صرف دھالیوال این۔ایس۔ڈی۔ (نیشنل سکول آف ڈرامہ) وچ ناٹ ڈریکشن اتے ڈزائن دے کھیتر وچ تکنیکی مہارت حاصل کرن چلا گیا۔ این۔ایس۔ڈی۔ توں واپس پرط کے اس نے اپنے ناٹ گروپ منچ تھیٹر دا قیام کیتا۔ اس گروپ دے بینر ہیٹھ ہی صرف دھالیوال ہن تک ناٹک کردا آ رہا ہیے۔ پنجابی ناٹک اتے رنگ منچ دے کھیتر وچ بھاویں اوس دی پہچان اک ناٹ ڈریکٹر دے وجوں ہی بنی،پر پھر وی نے کافی گنتی وچ اپنیاں ناٹ رچناواں چھپوا کے اپنی پہچان اک ناٹک کار دے تور تے وی قائم کیتی۔

## منچ تھیٹر
صرف دھالیوال نے منچ تھیٹر نام دا ناٹ گروپ بنایا ہویا اے۔ اس گروپ دی قیام صرف دھالیوال نے این۔ایس۔ڈی۔ دلی توں اپنی پڑھائی پوری کرن مگروں کیتی۔ اس گروپ دے بینر ہیٹھ صرف دھالیوال نے پنجاب وچ چلدے آ راے تھیٹر وچ کافی بدلاو لیاؤندے ہن۔ جنہاں دا ویروا ہیٹھ لکھے مطابق اے؛

*پنجاب دے تھیٹر نوں اک پروفیشنل لکّ دتی۔
*پنجاب دے پنڈاں وچ 2000 دے قریب ناٹکاں دے شو کیتے۔
*اپنے طور بنا کسے سرکاری مدد دے چھ نیشنل تھئیٹر فیسٹیول کیتے۔
*شاعری،کہانیتے ناول دا منچن کیتا۔
*بھارت دے ہر صوبے اتے ودیشا وچ ناٹک کھیڈے تے سارے ناٹک اپنی ماں بولی پنجابی وچ ہی کھیڈے۔
*اپنا رنگ منچ بھون اساریا۔

## ناٹک

### ناٹ-مجموعہ
*ماواں
*اجے تاں سپنے سلگھدے
*دھکھدا روہ
*جذبیاں دے آر پار

### بال ناٹک
*شہر سلیٹی
*راجیا راج کریدیا

### ناٹک
*اتہاس دے صفے تے
*سرکار  خالصہ
*میرا رنگ دے بسنتی چولا

### اڈیٹنگ
*دس بال ناٹک
*دس نکڑ ناٹک
*ات رستہ پیر دھریجے
*پرزہ پرزہ کٹ مرے
*بل ہوا بندھن چھٹ

### رنگ منچ تے لیکھ
*رنگ کرمی دی تیسری اکھ
 
## پروڈکشناں
*ماں (میکسم گورکی)
*میدنی (آزادی بیر)
*شاعری (آزادی بیر)
*کبیر (ایس۔این سیوک)
*قیدو (شہریار)
*کورٹ مارشل (سودیش دیپک)
*تصویراں (آزادی بیر)
*پل-صراط (آزادی بیر)

## اعزاز
*گرو نانک دیو یونیورسٹی امرتسر ولوں ایشور چندر نندہ انعام
*پنجاب سنگیت ناٹک اکادمی انعام
*بولی ڈیپارٹمنٹ پنجاب ولوں شومنی ناٹک کار دا انعام
*پنجابی اکادمی دلی ولوں بیسٹ ڈائریکٹر ایوارڈ

## باہری لنک
* (http://www.magazine.manchanpunjab.org/column؟c=1)(منچن پنجاب میگزین وچ صرف دھالیوال دی انٹرویو اے۔)
* (https://www.facebook.com/#!/kewal.dhaliwal.7؟fref=ts) (صرف دھالیوال دی فیس بک آئی ڈی)

گٹھ:پنجابی ناٹک کار
گٹھ:پنجابی اداکار
گٹھ:رنگکرمی
دوسری چین جاپان جنگ

**دوسری چین-جاپانی جنگ**  جمہوریہ چین تے سلطنت جاپان دے درمیان اک عسکری تنازع سی جو 7 جولائی، 1937ء توں شروع ہو کے 2 ستمبر، 1945ء تک جاری رہیا۔ ایہ 1937ء وچ **[[مارکو پولو پل]]** واقعہ توں شروع ہویا جو جاپانی تے چینی فوجیاں دے درمیان تنازع نال شروع ہو کے اک جنگ وچ تبدیل ہو گیا۔

## ہور ویکھو
* نانجنگ قتل عام

## حوالے

گٹھ:1930ء دی دہائی دے تنازعات
گٹھ:1940ء دی دہائی دے تنازعات
گٹھ:ایشیا وچ چین مخالف جذبات
گٹھ:جاپان دیاں جنگاں
گٹھ:جاپان وچ 1930ء دی دہائی
گٹھ:جمہوریہ چین (1912ء-1949ء)
گٹھ:جمہوریہ چین دیاں جنگاں
گٹھ:جمہوریہ چین دی عسکری تریخ
گٹھ:چین وچ 1930ء دی دہائی
گٹھ:چین وچ 1940ء دی دہائی
گٹھ:چین وچ جاپان مخالف جذبات
گٹھ:چین-جاپان عسکری تعلقات
گٹھ:دوسری چین-جاپانی جنگ
گٹھ:مذہبی بنیاد تے جنگاں
گٹھ:ویتنام وچ 1940ء دی دہائی
گٹھ:چین دی تریخ
گٹھ:جنگاں
پاکستان سپر لیگ 2019

پاکستان سپر لیگ 2019ء ایہ پاکستان سپر لیگ دا چوتھا دور اے، ایہ ٹوئنٹی/20 کرکٹ فرنچائز 2018ءوچ پاکستان کرکٹ بورڈ نے منظور کیتی۔ اس چ کل 6 ٹیماں کھید راہیاں نے۔ اس دا فائنل میچ نیشنل اسٹیڈیم، کراچی چ ہویا۔

**پاکستان سپر لیگ 2019ء** (مشہور بہ **پی ایس ایل 4**; اس دا تشہیری ناں ایچ بی ایل پی ایس ایل2019ء اے بوجہ اشتہار) ایہ پاکستان سپر لیگ دا چوتھا دور سی۔ ایہ ٹوئنٹی/20 کرکٹ فرنچائز 2015ء وچ پاکستان کرکٹ بورڈ نے قائم کيتی۔ اس وچ کل 6 ٹیماں نے شرکت کيتی۔ 15 ستمبر 2018ء نو‏‏ں پاکستان کرکٹ بورڈ نے اک بیٹھک د‏‏ی جس وچ **پاکستان سپر لیگ 2019ء** تو‏ں متعلق کچھ فیصلے کیتے گئے تے طے پایا کہ ایہ 14 فروری 2019ء تو‏ں 17 مارچ 2019ء دے درمیان وچ کھیلا جائے گا۔ اس دے آخری 8 میچ پاکستان وچ تے فائنل میچ کراچی ہويا۔ جدو‏ں کہ بقیہ میچ سابقہ سالاں د‏‏ی طرح متحدہ عرب امارات وچ ہی کھیلے گے۔

## ٹیماں تے شریک کھلاڑی
thumb|شرکت کرنے والی اقوام دا پی ایس ایل نقشہ
ہر فرنچائز نے 29 ستمبر تو‏ں شروع ہونے والے مرحلہ تقرر وچ 10 کھلاڑیاں نو‏‏ں زیر غور رکھیا۔ فیر 20 نومبر نو‏‏ں اسلام آباد وچ 16 کھلاڑیاں دا انتخاب کيتا گیا جس وچ 4 اضافی کھلاڑی وی شامل سن ۔ 16 دسمبر 2018 نو‏‏ں پی ایس ایل نے اعلان کيتا کہ ہر ٹیم دے پاس21 اراکین دے انتخاب دے لئی اضافی بجٹ ہونا چاہیے۔ متبادل چناؤ دا مرحلہ 24 جنوری نو‏‏ں لاہور وچ ہويا۔

## پوائنٹس ٹیبل

* ماخذ: ای ایس پی این کرک انفا، آخری وار 28 فروری 2019ء نوں تجدید کیتا گیا
*اوتے الی چار ٹیماں  پلے آف دے واسطے کوالیفائی کر جان گی۔
* پلے آف دے واسطے کوالیفائی نہ کر سکیاں
* کوالیفائر وچ آپڈ گئیاں۔
* اگلے مرحلے وچ  آپڈ  گئیاں۔

## تھ‏‏اںو‏اں



## فارمیٹ
6 ٹیماں گروپ مرحلہ وچ 10 میچ کھیلاں گی۔ ہر جیت اُتے 2 پوائنٹ، ہارنے اُتے کوئی نئيں تے کوئی نتیجہ نئيں اُتے 1 پوائنٹ دتا جائے گا۔ گروپ مرحلہ د‏‏ی پہلی 4 درجے د‏‏ی ٹیماں پلے آفز دے لئی کوالیفائی کرن گی۔

## پوائنٹس ٹیبل

* ماخذ: ای ایس پی این کرک انفا، آخری بار 28 فروری 2019ء نو‏‏ں تجدید کيتا گیا
* اُتے والی چار ٹیماں پلے آف دے لئی کوالیفائی کر جاواں گی۔
*  پلے آف دے لئی کوالیفائی نہ کر سکن
*  کوالیفائر وچ پہچ گئياں۔
*  اگلے مرحلے وچ پہنچ گئياں۔

## مقابلے
شیڈول 13 دسمبر، 2018ء نو‏‏ں جاری کيتا گیا۔

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

## پلے آفز

### ایلیمینیٹر 1

### کوالیفائیر

### ایلیمینیٹر 2

### فائنل

## حوالے

## حواشی

## باہرلے جوڑ
* 

پاکستان سپر لیگ 2019ء
گٹھ:پاکستان سپر لیگ
گٹھ:پاکستان وچ پیشہ ورانہ کھیلاں د‏‏ی لیگاں
گٹھ:پاکستان وچ کرکٹ لیگاں
گٹھ:پاکستانی کرکٹ وچ 2019ء
گٹھ:کراچی وچ کرکٹ
گٹھ:ابوظہبی وچ اکیہويں صدی
گٹھ:اماراندی کرکٹ وچ 2019ء
گٹھ:سندھ وچ 2019ء
گٹھ:کراچی 2010ء د‏‏ی دہائی

## حوالے
امرتا چودھری

**امرتا چودھری** (26 جون 1972 – 22 اکتوبر 2012) انڈین ایکسپریس دی لدھیانہ توں سینئر صحافی سی۔ اسنے صحافت دے کھیتر وچ 15 سالاں توں ودھ سماں شاندار سنوجواناں نبھائیاں۔

اوہ دستاویزی فلمکار دلجیت امی ولوں بنائی گئی عورتاں بارے اک ڈاکومینٹری لڑی دا حصہ سی۔ مشہور پنجابی شاعر سرجیت پاتر اتے سورنجیت ساوی نے اس بارے کویتاواں لکھیاں ہن۔ مشہور کلاکار سدھارتھ نے امرتا دا چتر بنایا، اس دی موت توں بعد کیرتن مریادا دے مکھی بھائی بلدیپ سنگھ نے اک شبد-گائن راہیں اسنوں عقیدت بھیٹ کیتی۔صوفی گلوکار مدن گوپال سنگھ نے اوہناں دی یاد وچ اک سنگیت تقریب 'سدا سلامت' دا انعقاد کیتا۔ مشہور ناٹک کار بلرام نے امرتا اتے اس دے ساتھی جتندر پریت (جس نوں جیپی وی کہندے ہن) دیاں اک دوجے نوں کیتیاں ایمیلاں تے مشتمل اک ناٹک لکھیا۔

## زندگی
امرتا دا جم جالندھر وچ ہویا سی، جتھے اس دے پیؤ ہربنس سنگھ اروڑا پنجاب صوبائی بجلی بورڈ وچ اک انجینیئر دے طور تے کم کردے سی۔ اسنے اپنی شروعاتی پڑھائی سیکرڈ ہارٹ ہائی سکول (سدھوپور) ہماچل پردیش توں کیتی سی۔ سینٹ یوسف کانوینٹ سکول، جالندھر توں اس نے میٹرک کیتی۔ ویاہ دے بعد امرتا لدھیانہ وچ آ وسی پر کجھ سال بعد اپنے شوہر نالوں وکھ ہو گئی۔ اوہ اپنی موت تک اپنے پتر سدھارتھ اتے جیپی نال لدھیانہ وچ رہندی رہی۔

امرتا نے ہوم سائنس کالج، پنجاب کھیتی باڑی یونیورسٹی، لدھیانہ توں گریجوئیشن دی پڑھائی کیتی اتے اسے یونیورسٹی دے بیسک سائنسز اتے ہیومینٹیز کالج توں جرنلزم، بولی اتے سبھیاچار وچ ماسٹر دی ڈگری حاصل کیتی۔ 1997 وچ انڈین ایکسپریس دے لدھیانہ شہر سپلیمینٹ وچ یوگدان نال اس نے اپنا پترکاری کیریئر شروع کیتا اتے بعد وچ اس اخبار دی پرمکھ صحافی بن گئی۔

## حوالے

گٹھ:بھارتی صحافی
گٹھ:جم 1972
گٹھ:موت 2012
گٹھ:بھارتی عورت صحافی
سرجیت سنگھ سیٹھی

**سرجیت سنگھ سیٹھی**، پنجابی دے مشہور ناٹک کار،ناول کار،نکی کہانی لکھاری،نقاد،گیت کار،فلم پروڈیؤسر اتے بہوپکھی شخصیت دے مالک سن۔
## جیونی اتے پروار
سرجیت سنگھ سیٹھی دا جم 1 اکتوبر 1928 گجرخان،ضلع راولپنڈی،برطانوی پنجاب (ہن پاکستان) وچ پیؤ جودھ سنگھ اتے ماں مایاوتی دے گھر ہویا ۔ سرجیت سنگھ سیٹھی دا ویاہ منوجر سیٹھی نال ہویا اتے اوہناں دے گھر اک دھی لیجا تے پتر پونجیت سنگھ عرف شیلی نے جم لیا۔ سرجیت سنگھ سیٹھی نے انگریزی تے پنجابی دی  ایم۔اے۔  اتے  پی۔ ایچ۔ڈی  کیتی۔

## کِتہ

سیٹھی نے کِتے وجوں معلمی نوں اپنایا جو پنجابی یونیورسٹی دے تھئیٹر اتے ٹیلیوژن ڈیپارٹمنٹ وچ پروفیسر وجوں رٹائر ہون مگروں آخری ویلے تک یونیورسٹی دے تجربیاں وچ وچردے رہا۔

## موت
سرجیت سنگھ سیٹھی دی موت 21مارچ 1995 وچ ہوئی۔

## رچناواں

### ناٹک
* *پردے پچھے،اکانگی*، 1946
* *چلدے پھردے بتّ*، اکانگی
* *کندھی اتے رکھڑا*، 1957
* *کافی ہاؤس*، 1958
* *کچا گھڑا*، 1960
* *[[قادریار]]*، 1960
* *بھریا بھریا سکھنا سکھنا*، 1964
* *کنگ، مرزا تے سپیرا*، 1965
* *گرو بن گھور اندھار*، 1969
* *سفر باقی، تلاش باقی*
* *ننگی سڑک رات دا اوہلا*، 1971
* *مرد مرد نہیں تیویں تیویں نہیں*
* *ایہہ زندگی اے دوستو*
* *میرا مرشید موڑ لیاؤ*، 1975
* *پیبل بیچ تے لونگ گاچا*

### ناول
* *جنتا جاگی*
* *اک شہر دی گل*
* *ریت دا پہاڑ*
* *کندھی اتے رکھڑا*
* *اک خالی پیالہ*
* *ال پتھر*
* *کل وی سورج نہیں چڑھیگا*
* *آبرا کدابرا*
* *ڈبدے سورج نوں سلام*
* *بدنام سڑکاں*

## کہانی-مجموعہ
* *ایویں ذرا*
* *مہیوال*
* *کوڑے گھٹ*
* *انگریز انگریز سن*
* *سلام*
* *ڈونگھے پانیاں دا ہانی*
* *میری کہانی دا سفر*

### تنقید
* *کابچارتک*، 1955
* *ناٹک کلا،1974*
* *پنجابی کاوتا دا مڈھ*
* *ہور کتاباں لنگھ گئے دریا*

گٹھ:پنجابی ناٹک کار
گٹھ:پنجابی ناول کار
گٹھ:پنجابی کہانی کار
گٹھ:پنجابی نقاد
گٹھ:گیت کار
بلرام ناٹک کار

**بلرام** (جم 25 جون 1964) پنجابی لکھاری، شاعر، مترجم اتے ناٹک کار اے۔
## جیون ویروے
بلرام کپورتھلے دا جمپل اے اتے ہن اک چوتھائی صدی توں پٹیالے رہندا اے۔ پہلی توں بی اے تک اوہ کپورتھلے وچ ہی ہی پڑھیا اتے بعد وی اچیری پڑھائی لئی 90ویاں دے شروع وچ پنجابی یونیورسٹی پٹیالہ آ گیا اتے تھئیٹر ڈیپارٹمنٹ وچ ماسٹر دی ڈگری حاصل کیتی۔
## رچناواں
### ناٹک
**اٹس ناٹ این افیئر* (مرحوم صحافی امرتا چودھری نوں سمرپت)
**مات لوک*
**جوٹھ* (اوم پرکاش بالمیکی دی سوے-جیونی اپر امشتمل)
* *نو اگجٹ* (بھگت سنگھ بارے)
**تیں کی درد نہ آیا* (2002 گجرات تشدد بارے)
**ساز راضی اے* (ناول 'بول مردانیا' دا ناٹکی روپ)
### ترجمے
**[[گودو دی اُڈیک]]* (لیکھک- سیموئل برکلے بیکٹ
**پہلی اتے آخری آزادی* (لیکھک- جے۔ کرشنامورتی)

## حوالے

گٹھ:پنجابی ناٹک کار
گٹھ:جم 1964
گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:زندہ لوک
مدن گوپال سنگھ

**مدن گوپال سنگھ** (جم:1950، امرتسر) ہندوستانی سنگیتکار، گلوکار، گیت کار، ایکٹر، پٹکہانی لکھاری اتے اڈیٹر اے۔ اسنے رومی، شاہ حسین، سلطان باہو اتے بلھے شاہ دی شاعری نوں کمپوز کیتا اتے گایا اے۔ برتولت بریخت، لورکا اتے جان لینن ورگے ہم عصر شاعراں نوں وی ہندوستانی وچ ترجمہ  کیتا اتے مکمل گایا اے۔
 
**مدن گوپال سنگھ**  (ولادت: 1950ء، امرتسر) بھارتی موسیقار، گلوکار، گیت نگار، اداکار، اسکرین رائٹر تے ایڈیٹر نيں۔ اوہ اس وقت نہرو میموریل میوزیم تے لائبریری، نويں دہلی وچ سینئر فیلو نيں جدو‏ں کہ ستیاوندی کالج وچ انگریزی ادب پڑھاندے سن ۔ مدن گوپال سنگھ معروف پنجابی شاعر ہربجن سنگھ دے بیٹے نيں۔ مدن گوپال سنگھ سنیما، آرٹ تے ثقافتی تریخ دے بارے وچ وڈے پیمانے اُتے تحریر تے لیکچر دے چکے نيں، اس دے علاوہ انہاں نے دنیا بھر وچ گلوکار د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنے *چار یار* دے فن دا مظاہرہ کيتا۔ 

## تحریر
مدن گوپال سنگھ نے انوپ سنگھ د‏‏ی زیر تنقید پنجابی فلم قصہ دے لئی مکالمے تے گیت لکھے۔ سنگھ اک اسکرپٹ رائٹر نيں، جنہاں نے ہندوستان دے معروف کلاسیکی گلوکارہ ملیکارجن منصور اُتے راساترا ورگی فلماں لکھی۔ ایہ اوہ فلم اے جس نو‏‏ں 1995ء وچ بہترین مختصر فلم دا قومی ایوارڈ ملیا سی۔

انہاں نے بابا بلے شاہ تو‏ں ٹونا موافقت وی لکھی جسنو‏ں میرا نائر د‏‏ی "کاما سترا: محبت د‏‏ی اک کتاب" دے لئی شوبھا مڈگل نے پیش کيتا سی، تے انہاں نے "کایا ترن" دے لئی مکالمے وی لکھے سن ۔ کایا ترن، 1984ء وچ سکھ مخالف فسادات اُتے مبنی فلم ا‏‏ے۔
## موسیقی
مدن گوپال سنگھ نے رومی، شاہ حسین، سلطان باہو تے بلی شاہ د‏‏ی شاعری د‏‏ی تخلیق تے گائیکی د‏‏ی اے تے برتولت بریخت، فیڈریکو گارسیا لورکا تے ایتھ‏ے تک کہ جان لینن جداں ہ‏م عصر شاعراں دا وی ترجمہ کيتا اے جس دا انہاں نے وڈے پیمانے اُتے ہندوستانی بولی وچ ترجمہ کيتا ا‏‏ے۔

بطور گلوکار، انہاں نے کردو-فارسی دے مشہور گلوکار شہرام نذری دے نال اصفہان، ہمدان تے کرمانشاہ جداں قدیم صوفی قصبےآں دا سفر کيتا۔ انہاں نے 2001ء وچ ، پاکستان دے لاہور وچ منعقدہ دوسرے صوفی روح ورلڈ میوزک فیسٹیول وچ وی پیشکش کيتا۔ انہاں نے فنا' - رانجھا ریویزیٹ - دے لئی میوزک تیار کيتا - اک موسیقی جو نوتیج جوہر نے دنیا بھر وچ وکھ وکھ تھانواں اُتے پیش کيتا سی۔

## حوالے

گٹھ:1950 دے جم
گٹھ:۱۹۵۰ دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بھارتی مرد لوک گلوکار
گٹھ:بھارتی مرد منظر نویس

گٹھ:فلماں
گٹھ:پنجابی لوک
دھرم شالہ

**دھرم شالا**، ہماچل دے ضلع کانگڑا دا اک شہر اے ۔ ایہ شہر ضلع کانگڑا دا راجگڑھ اے ۔ ایہنوں پہلاں بگسُو دے نام نال جانیا جاندا سی ۔ دلائی لاما دی رہائش تے بدھ تبتی جلاوطن راج دے مکھ دفتر دھرم شالا وچ نیں ۔ دھرم شالا کانگڑا توں 18 کلومیٹر دور اے ۔

## ویروا
دھرم شالا، کانگڑا وادی دے اُپرلے حصے وچ وسیا ہویا اک شہر اے تے ایہ سنگھنی کونیفیرس (سدا ہرے رہن والے) دیودار دے رکھ دے جنگل نال گھریا ہویا اے۔ میکلوڈگنج ، باگسناتھ ، دھرمکوٹ ، ناڈی ، فورسیئت گنج ، کوتوالی بازار (مکھ بازار )، کچیری اڈا ( اجیہے عدالت نے پولیس نوں ، پوسٹ، وغیرہ  دے روپ وچ سرکار نوں دفتر )، دری ، رامنگر ، سدھپور ، اتے سدھباڑی (جتھے کرماپا مشتمل اے) اس دے مکھ اپنگر ہن۔
دھرم شالا دنیا دے تبتی مہاجراں واسطے مرکز اے ۔ 1959 دے تبتی بغاوت توں بعد بہت سارے تبت مہاجر تے 14 ویں دلائی لاما اتھے آ گئے ۔ 

## ناں نرکتی
دھرم شالا دا مطلب “مذہبی تھاں“ اے ۔

دھرم شالا تے ایہدے آلے دوالے دے علاقے تے کانگڑا دے کٹوچ ٹبر نے راج کیتا سی ۔ برطانوی راج وچ ان ونڈے پنجاب دا حصا سی تے لہور پنجاب دے گورنر ولوں ایتھے راج کیتا جاندا سی ۔ کٹوچ ٹبر بہت ای تہذیبی تے اچا سمجھیا جاندا سی ۔ دنیا چند کٹوچ تے سکھ راج دے مہاراجا رنجیت سنگھ دے وچکار 1810 وچ معاہدا ہویا تے جاگیر دا رتبا گھٹ کیتا گیا ۔

## حوالے

گٹھ:ہماچل دے شہر
جرنیل سنگھ (چترکار)

**جرنیل سنگھ** بھارتی پنجاب دا اک چترکار اے۔ اوہ چنڈی گڑھ دا باشندا سی پر ہن کینیڈا چلا گیا اے۔ اتھے پنجابیاں نے اس دی چترکلا دی سوہنی قدر پائی اے۔ اس دے پیؤ س۔ کرپال سنگھ آرٹسٹ ایپک آرٹسٹ سی پر اوہ 'سٹل لائیف' دا۔ جرنیل سنگھ نے چترکلا بارے کسے سکول توں رسمی سکھلائی نہیں لئی سگوں اپنے پیؤ نال کم کردیاں ایہہ سبھ سکھیا اے۔ اس نے سکھ اتہاس دے نال-نال پنجابی سبھیاچار اتے نیچر درشاولی نوں اپنی کلا دا موضوع بنایا۔

## جیون
جرنیل سنگ چترکار دا جم زیرا، ضلع فیروزپور، پنجاب وچ 12 جون 1956 ننو کرپال سنگھ دے گھر ہوئیا۔ اس نے پنجاب یونیورسٹی چنڈی گڑھ توں جسٹری اتے اکنامکس دے موضوع وچ بی اے کیتی۔ سن 2000 وچ اوہ اپنے پروار اتے بچیاں نال کینیڈا آ گیا۔ اتھے آ کے اس نے بہت شو کیتے اتے انعام جتے۔

## مصوری
جرنیل سنگھ ننو بچپن توں س کلا نال پیار اتے دلچسپی سی۔ جرنیل سنگ نے مصوری وچ کوئی رسمی سکھلائی نہیں لئی۔ اس دے پیؤ جی، سردار کرپال سنگ، وی چترکار سن جو سکھ اتہاس اتے روایتاں بارے مصوری کردے سن۔ اوہناں دی مدد کردیاں جرنیل سنگ نے غیر رسمی ڈھنگ نال مصوری دا ہنر سکھیا۔

سن 1975 توں اوہ پنجاب کلا اکیڈمی ولوں منعقد کیتیاں جاندیاں سلانہ نمائشاں چ حصہ لین لگا۔ سن 1979 اتے 1980 چ  اس نے پنجاب للت اکیڈمی دے انعام جتے۔ کلا نقاد ایسّ ایسّ بھٹی مطابق جرنیل سنگ دی مصوری ننو مکھ طور اُتے تن تھیماں چ  ونڈیا جا سکدا اے: اتہاسک مصوری، پنجاب دی زندگی بارے مصوری اتے پورٹیٹ۔

کینیڈا وچ آ کے جرنیل سنگ نے اپنا مصوری دا کم جاری رکھیا۔ کینیڈا آ کے کئی پروجیکٹ اتے شو کیتے ہن۔ تھے اس دے کم دی کافی تعریف  ہوئی اے۔ اداہرن لئی اس ولوں بنائے پورٹریٹ "دِ پیٹریارچ" ننو کینیڈیئن انسٹیچؤٹ آف پورٹریٹ آرٹسٹس ولوں منعقد کیتے اک کمپیٹیشن وچ ڈینیئل پی ازرڈ دا میڈل حاصل ہویا۔ پچھے ججے اس دا بنایا ڈزان پبلک بینر لئی چنا گیا۔ ایہ بینر سری دے 10 سال مناؤن لئی سی۔

## کتاباں
مصوری توں بناں اوہ ک لکھاری وی اے۔ س دی پہلی کتاب "پنجابی چترکار" اے۔ اس وچ اس نے پنجاب دے چترکاراں بارے لکھیا اے۔ سن 2014 وچ کاماگاٹامارو دے دکھانت بارے اس دی (اجمیر روڈے نال سانجھی) اک کتاب، "اے جرنی ود دی اینڈلیسّ آئی: سٹوریز آف کاماگاٹامارو نسیڈینٹ" چھپی اے اس کتاب وچ کاماگاٹامارو دی کہانی ننو تصویراں اتے شبداں نال پیش کیتا گا اے۔

ایہ پچھلے کئی سالاں توں پنجابی لکھاری منچ نال جڑیا ہویا اے اتے کئی واری اس دے کوآرڈینیٹر دی ذمہ واری وی نبھا چکا اے۔

## انعام
:پنجاب للت اکھیڈمی اوارڈ (1979، 1980)
:انٹرنیشنل چیمبر آف کومرسم، ٹورانٹو ولوں، اچیور اوارڈ (2001)
:کینیڈیئن نسٹیچوٹ ااپھ پورٹریٹ آرٹسٹس ولوں، ڈینیئل پی ازرڈ میڈل (2002)
:سری دے 10 سالاں دا بینر ڈیزائن (2003)
:سری ولوں، "سری سوک ٹریزر" اوارڈ (2008)
:سری ولوں، "لائف ٹائم اچیومنٹ" اوارڈ (2008)

## باہرلے لنکس
:https://jarnailarts.wordpress.com/jarnail-singh/
:https://www.saatchiart.com/Jarnailarts
:http://www.vancouversun.com/entertainment/Contemporary+Komagata+Maru+with+photos/9719341/story.html:https
:http://www.youtube.com/watch؟v=c2M0SjjgoWA&feature=relmfu
:https://www.youtube.com/watch؟v=1h8i4q7vhXY
## حوالے
گٹھ:پنجاب دے چترکار
گٹھ:چترکار
گٹھ:مصور
گٹھ:پینٹر
گٹھ:بھارت دے چترکار
گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:۱۹۵۶ دے جم
پروفیسر کنول جیت سنگھ

thumb
**پرو۔ کنولجیت سنگھ** (1964 – 28 ستمبر 2014) پنجابی شاعر، جالندھر دوردرشن دے نیوز ریڈر، کھیڈ پرموٹر اتے گرو نانک دیو انجنیئرنگ کالج دے الیکٹرونک ڈیپارٹمنٹ مکھی سن۔

## جیون ویروے

پرو۔ کنولجیت سنگھ 1988 توں گرو نانک دیوَ انجنیرنگ کالج لدھیانہ وکھے لکچرار سن۔ نال ہی 1989 توں اوہ جالندھر دورفلسفہ دے نیوز ریڈر اتے کینیڈا دے وکھ-وکھ ریڈیو سٹیشناں تے وی خبراں پڑھدے سن۔ اوہ اک کھیڈ پرموٹر وی سن اتے جرکھڑ کھیڈاں نال پچھلے 20 سال توں جڑے ہوئے سن۔ اوہناں نے پرواس بارے کئی کتاباں لکھیاں ہن۔ فوٹو کلاکاری اتے کویتاواں لکھن اتے پیٹنگ وچ وی اوہناں دا کم اے۔ فوٹو کلاکاری دے کھیتر وچ اوہناں نوں 130 دے قریب قومی اتے قومانتری پدھر دے ایوارڈ ملے۔ 1997 وچ اوہناں نوں پنجاب سٹیٹ للت کلا اکیڈمی ایوارڈ نال سنمانیا گیا۔ سرووتم شہری دا ایوارڈ اتے ہور انیکا ایوارڈ اوہناں نوں مل چکے سن۔ 28 ستمبر 2014 نوں اوہناں دی بے وقت موت ہو گئی۔
## رچناواں
### شاعری مشتمل سلائیڈ سوء
**زندگی دیاں رتاں* (1989)
**چلو چانن دی گل کریئے* (1998)
**[[سورج مکھی]] پھر کھڑ پئے نے* (1999)
**بڈھا برکھ تینوں عرض کردا اے* (2008)
### کتاباں
**کونجاں* (پرواسی پنجابیاں بارے)
**بناں پتے والا خط* (1997)
## فوٹو نمائشاں
* فروزن فریمز (نمطلب زون کلچرل سیٹر ولوں، لدھیانہ-چنڈی گڑھ- 1997)
*میری دھرتی میرے لوک (ٹورانٹو،سری، وینکوور - 2000)
*نچن کدن من کا چاؤ (لدھیانہ - 2004)
*میری دھرتی میرے لوک، (پنجابی یونیورسٹی میوزیم پٹیالہ -2008)
*نیچر سکیپس (آرٹ پنجاب گیلری، جالندھر – 2009)
## مان-اعزاز
*پنجاب سٹیٹ اوارڈ (کلا، 2007)
*پنجاب راج للت کلا اکیڈمی اوارڈ (فوٹوگرافی، 1997)
*سرووتم بھارتی فوٹوگرافی اوارڈ
*انڈین اکاڈمی آف فائین آرٹس (2004)
*ایسوسیئیٹشپ بھارتی قومانتری فوٹوگرافی کاؤنسل (2009)

گٹھ:پنجابی لکھاری
نیتی موہن

**نیتی موہن** (جم 18 نومبر 1979) دلی وکھے جنمی اک بھارتی پلیبیک گلوکارہ اے۔ اسنوں *سٹوڈینٹ آف دِی ییئر* (2012) فلم وچ *عشقَ والا لوَ* گانا گان توں بعد پرمکھتا حاصل ہوئی۔ سنوں نویں سنگیت صلاحیت لئی آرڈی برمن فلمفیئر اوارڈ ملیا اتے جب تک ہے جان (2012) فلم دے گانے *جییا رے* گان لئی فلمفیئر سبھ توں ودھیا پلےبیک گلوکارہ ہون دا انعام ملیا۔

امت تری ویدی دی سانڈٹریک ایلبم بامبے ویلویٹ (2015) دے چھ گانیاں دی اس دی پیشکاری نے سنگیت دے نقاداں توں مثبت ردعمل حاصل کیتا۔ اگلے سال، اس نے فلم *بار بار دیکھو* دے گانے *سو آسمانوں* لئی دوجی فلمفیئر نامزدگی حاصل کیتی۔ اسے سال وچ، موہن وائس انڈیا کڈز دے پہلے سیزن وچ اک کوچ اتے د وائس انڈیا دے دوجے سیزن وچ حاضر ہوئی سی۔ اپنے موسیقی کریئر توں علاوہ، اوہ وکھ-وکھ چیرٹیاں اتے سماجی کماں وچ وی شامل رہی اے۔

## مڈھلا جیون
نیتی موہن دا جم دلی وچ ہویا سی۔  اس دے پیؤ، برج موہن شرما، اک سرکاری اہلکار ہن اتے اسدی ماں، کسم، اک گھریلو عورت اے۔  نیتی دیاں تن چھوٹیاں بھیناں شکتی موہن، کرتی موہن اتے مکتی مووہن ہن۔  نیتی نے گندھراو مہانودیالے وچ سنگیت سکھیا۔ اس ویلے دے دوران، اوہ ناٹک اتے ناچ وچ وی شامل رہی، پر سنگیت سدا مکھ شونق سی۔

اپنے سکول دے دناں دوران، نیتی سکول دے بینڈ دا حصہ سی، اتے اسنے لگاتار پنج سالاں لئی دلی جمہوریہ دن پریڈ وچ حصہ لیا سی۔ اسنے سکول وچ سنگیت، ناچ، بینڈ اتے تھئیٹر وچ وی حصہ لیا۔  اسنوں بھارت دے نیشنل کیڈیٹ کور وچ سبتوں ودھیا کیڈیٹ چنیا گیا سی اتے اسنے یوتھ ایکسچینج پروگرام کیڈیٹ وجوں بھارت دی نمائندگی کیتی سی۔  بعد وچ، اسنے بھٹکھنڈ سنگیت سنستھان وکھے رسمی طور اُتے سنگیت سکھیا حاصل کیتی اتے ممبئی وچ راجشری پاٹھک نال پنج سالاں لئی لگاتار سکھلائی جاری رکھی۔  سنگیت سکھلائی توں علاوہ، نیتی نے اپنیاں دو بھیناں نال ناچ دا مطالعہ وی کیتا۔ اسنے ایشلے لوبو دی نگرانی ہیٹھ بھرتناٹئم اتے کتھک دی سکھلائی حاصل کیتی۔ نیتی نے میرانڈا ہاؤس، دلی یونیورسٹی توں فلاسفی وچ گریجوئیشن کیتی۔ 

## حوالے

گٹھ:جم 1979
گٹھ:بھارتی گائیکاواں
گٹھ:بھارتی عورتاں
گٹھ:گلوکارہ
گٹھ:۱۹۷۹ دے جم
دلجیت امی

**دلجیت امی** پنجابی دستاویزی فلمساز، صحافی اے۔ اوہ کھیت مزدوراں، جنتک-اندولناں، انسانی حقاں، ماحول، صوفی پرمپرا اتے پنجابی ودواناں نال جڑے موضوعاں تے دستاویزی فلماں بناؤن راہیں سماجی لہر نال جڑیا رہندا اے۔ اس دیاں مکھ فلماں وچ بورن ان ڈیٹّ (قرضے وچ جمے)، ظلم اور امن، پتر، کارسیوا، انحد باجا بجے، اتے ناٹ ایوری ٹائم شامل ہن۔ اس دا تازہ دستاویزی 1915 سنگاپور بغاوت تے مشتمل سنگاپور بغاوت اے۔

## حوالے

گٹھ:پنجابی لوک
برتولت بریخت

**برتولت بریخت** ( **بیاتولت بریشت**؛ جم ویلے ؛ 10 فروری 1898 – 14 اگست 1956) ویہویں صدی دا اک جرمن شاعر، ناٹک کار، تھئیٹر ڈریکٹر اتے مارکسسٹ سی۔

## جیون
بریخت دا جم 10 فروری 1898 نوں جرمنی دے باویریا صوبے دے اؤگسبرگ قصبے وچ ہویا۔ بریخت دے پیؤ بیرتھولڈ فریڈرش بریکھت اک کیتھولک اتے اسدی ماں اک پروٹیسٹینٹ سن۔ بریخت دا جم جس گھر وچ ہویا سی ہن اوہ گھر بریخت دے میوزیئم دے ناں توں جانیا جاندا اے۔ بریخت دے پیؤ اک پیپر میل وچ وچ کم کردے سن اتے 1914 وچ اسدے پیؤ نوں مینیجنگ ڈائریکٹر چنیا گیا۔ بریخت دی ماں کارن اسنوں بائیبل دا علم سی جسدا اثر اسدی لکھتاں وچ وی ویکھن نوں ملدا اے۔ بریخت نے اؤگسبرگ شہر وچ ہی اپنی مڈھلی پڑھائی کیتی اتے بعد نوں 1917 وچ میونخ یونیورسٹی وچ ڈاکٹری وچ داخلہ لیا۔ پہلی جنگ عظيم دے اخیرلے سال اوہ فوج وچ بھرتی ہو گیا۔ پر ڈاکٹری دی پڑھائی ہون کارن اک ہسپتال وچ ہی کم مل گیا۔ اس ویلے دے تجربہ جیون بھر زندگی اسدی نفسیات تے چھائے رہے۔ مارکسزم توں راغب ہو کے اس نے اپنی کلا راہیں سرمایہ داری نظریہ اتے قدراں-قیمتاں دا اصلی خاصہ اپنے ناظرین اتے سروتیاں ساہمنے رکھیا۔

30 جنوری 1933 نوں جدوں ہٹلر دا جرمنی اُتے قبضہ ہو گیا تاں بریخت دی انت ہین جلاوطنی دا دور شروع ہو گیا۔ اوہ پردیساں وچ بھٹکدا سچ اتے منکھتا دے سوہنے مستقبل لئی لکھدا رہا۔

مئی 1955 وچ کلا ساہت وچ اس دے کم لئی اسنوں لینن انعام ملیا۔ اسے ویلے ماسکو وچ ہی 14 اگست 1956 نوں دل دا دورہ پین کارن اس دی موت ہو گئی۔

## رچناواں
### فکشن
*تھرپینی ناول
*دا بجنیس افیئر آف مسٹر سائیسر
*سٹوریز آف مسٹر کیؤنیر

### ناٹک
*کاکیشیئن چاک سرکل
*د تھری پینی اوپیرا
*ڈرمس ان دا نائٹ
*دِ گڈّ ومین آف سیزواں
*مدر کریج اینڈ ہر چلڈرن
*دِ لائیپھ آوَ گیلیلیؤ
*مین اکئلز مین
*دا ایلیپھینٹ کالف
*دا رسپیکٹئیبل ویڈنگ
*دا پھلائٹ ایکروس دا اوشیئن

## حوالے

گٹھ:ناٹک کار
گٹھ:لوک
گٹھ:جم 1898
گٹھ:برتولت بریخت
گٹھ:موت 1956
امت تری ویدی

**امت تری ویدی** اک بھارتی فلم سکور سنگیتکار، سنگیت ڈریکٹر، گلوکار اتے گیت کار اے۔ اسدا جم باندرا ممبئی وچ اک گجراتی پروار وچ ہویا سی۔ تھئیٹر اتے جنگل سنگیتکار دے طور اُتے کم کرن توں بعد اتے ایلبماں سے سنگیت رچن توں بعد، اوہ 2008 دی ہندی فلم *آمر* راہیں بالیوڈّ وچ شامل ہویا۔  ہندی فلم دیوَ۔ڈی (2009) وچ اسدے کم دی کافی تعریف ہوئی۔  اس فلم نے اسنوں بہت سارے اوارڈ دتے جنہاں وچ 2010 دے ودھیا سنگیت ڈریکشن لئی قومی فلم انعام شامل اے۔

## حوالے

گٹھ:جم 1979
گٹھ:بھارتی سنگیتکار
گٹھ:بھارتی مرد فلم گلوکار
گٹھ:گلوکار
گٹھ:۱۹۷۹ دے جم
فلم فیئر اعزاز برائے بہترین پس پردہ گلوکارہ

**فلمفیئر سبھ توں ودھیا پلے بیک گلوکارہ** دا انعام 1956 توں دتا جان لگا پہلا ایہہ انعام میل اتے فیمیل نوں اکٹھا ہی دتا جاندا سی پر 1968 وچ اس دیاں دو کیٹیگریان بنا دتیاں گئیاں۔

## اتم

*آشا بھونسلے اتے الکا یاگنک نے ہن تکّ  7 انعام جتے ہن۔
*لتا منگیشکر، انورادھا پوڈوال، کویتا کرشنامورتی اتے شریا گوشل نے چار جتے ہن۔
*آشا بھونسلے نے  (1972–75) وچّ لگاتار چار انعام جتے۔ اتے انورادھا پوڈوال نے (1991–1993) وچ، 
*کویتا کرشنامورتی نے  (1995–1997) اتے الکا یاگنک نے  (2000–2002) وت تن تن انعام جتے۔
*دو گائک آشا بھونسلے نے 1973 وچّ اکو سال وچّ تن نامزدگیاں اپنے نام کیتیاں اتے ، 1994 وچّ الکا یاگنک نے تن نامزدگیاں اکو سال وچّ اپنے نام کیتیاں۔
*1971 وچّ لتا منگیشکر نے کیہا کہ نویں گائک نوں ستھان دین واسطے میرے نام دی نامزادگی نہ کیتی جاوے۔  
*1979 وچّ آشا بھونسلے نے وی اپنی وڈی بھین دی طرحاں اپنا نام کووی وی نامزدگی نہ دین دا فیصلہ کیتا۔
*الکا یاگنک نوں  14 سال سنّ 1992 توں 2005 تکّ 31 نامزدگیاں ملیاں اتے 6 انعام جتے۔
*1959 وچّ اس انعام نوں شامل کیتا گیا اتے سنّ 1967 تکّ دونے میل اتے فیمیل نوں اک ہی انعام دتا جاندا سی۔
## 1950 دا دہاکا

## 1960 دا دہاکا

## 1970 دا دہاکا

## 1980 دا دہاکا

## 1990 دا دہاکا

## 2000 دا دہاکا

## 2010 دا دہاکا

گٹھ:فلماں
گٹھ:فلمفیئر اوارڈ
گٹھ:گلوکارہ
الکا یاگنک

**الکا یاگنک** (گجراتی:અલકા યાજ્ઞિક ہندی:अलका याज्ञनिक) بھارتی سنیما دی اک اہم پلے بیک  گلوکارہ اے۔

## جیون
الکا یاگنک 20 مارچ 1966 نوں کلکتا وچ اک گجراتی پروار وچ پیدا ہوئی ۔ اوہدی ماں شوبھا یاگنک اک گلوکار سی ۔ اوہنے 6 سال دی عمر وچ کلکتا ریڈیو لئی گانا شروع کر دتا سی ۔ 10 سال دی عمر وچ اوہ ممبئی شفٹ ہو گئے ۔ اوتھوں ای اوہ ترقی دی راہ تے تُری ۔ الکا زیادہتر بالیوڈ دیاں فلماں لئی گاؤندی اے ۔ اوہ ہن تک 700 فلماں لئی گیت گا چکی اے۔

## حوالے

## باہری کڑیاں
*

گٹھ:بھارتی فلمی جگت
گٹھ:گلوکارہ
سُنیدھی چوہان

سُنیدھی چوہان (انگریزی:Sunidhi Chauhan)(جنم-**ندھی چوہان**14 اگست 1983) اک مشہور بھارتی گائک اے۔اسنے بہت ساریاں پنجابی اتے ہندی فلماں وچّ گانے گائے ہن۔سُنیدھی چوہان نے چار سال دی عمر وچّ گاؤنا شروع کیتا۔

## حوالے

گٹھ:بھارتی فلمی جگت
گٹھ:گلوکارہ