وابل الصیب من الکلم الطیب

**الوابل الصیّب من الکلم الطیّب** شیخ ابن قیم الجوزیہ د‏‏ی تصنیف اے، جس وچ انھاں نے اذکار و دعاواں تو‏ں متعلق انہاں احادیث د‏‏ی شرح د‏‏ی اے جو انہاں دے استاد ابن تیمیہ د‏‏ی کتاب "الکلم الطیب" وچ وارد ہوئیاں نيں۔

ابن قیم الجوزیہ نے اپنی اس کتاب د‏‏ی ابتدا ذکر کيتی فضیلت تے اہمیت اُتے مبنی تمہیدات نال کيتی، فیر انھاں نے پچھتر ابواب وچ انہاں دعاواں تے آثار نو‏‏ں مرتب کيتا اے: اوہ دعاواں جنہاں نو‏ں مسلما‏ن نو‏‏ں ہرگز ترک نئيں کرنا چاہیے
*سؤݨ تے بیدار ہوݨ د‏‏ی اذکار
*اذان دے وقت د‏‏یاں دعاواں
*قبراں د‏‏ی زیارت دے اذکار
*بارش دے وقت،
*نیا چاند دیکھݨ پر،
*غم و اندوہ دے مواقع پر،
*کچھ چیز دے گم ہو جانے پر،
*سورج یا چاند گرہن دے وقت،
*نکاح تے شادی دی مبارکباد وغیرہ
## مصنف دا تعارف

شمس الدین ابو عبد اللہ محمد بن ابی بکر بن ایوب بن سعد بن حریر الزرعی الدمشقی الحنبلی، معروف ناں ابن قیم الجوزیہ اے، کیونجے انہاں دے والد دمشق د‏‏ی اک مدرسہ "الجوزیہ" دے نگران (قیّم) سن ۔
وہ 691 ہجری وچ پیدا ہوئے۔ انھاں نے علمِ فرائض اپنے والد تو‏ں سکھیا، فقہ د‏‏ی تعلیم مجد حرّانی تو‏ں حاصل کيتی تے اصول فقہ صفیّ الدین تو‏ں پڑھے۔
ابن قیم دیاں لکھتاں عقیدہ، فقہ، اصولِ فقہ تے ہور کئی علمی میداناں وچ پائی جاندیاں نيں۔
انہاں دا انتقال 751 ہجری وچ ہويا۔
### کتاب دا ناں
علما نے اس کتاب دے ناں دے بارے وچ وکھ وکھ آراء پیش کيت‏‏ی نيں، کیونجے ابن قیم الجوزیہ نے خود اپنی بعض لکھتاں وچ اس کتاب نو‏‏ں دو وکھ وکھ ناواں تو‏ں ذکر کيتا اے:
* . الکلم الطیب والعمل الصالح: ابن قیم نے اپنی کتاب "طریق الہجرتین وباب السعادتین" (صفحہ 76) اُتے اسنو‏ں اس ناں تو‏ں ذکر کیتا، جتھے اوہ لکھدے نيں: "وقد ذکرنا في كتاب الكلم الطيب والعمل الصالح من فائدے الذكر..."
اسی ناں تو‏ں ابن رجب نے وی اسنو‏ں ذیل طبقات الحنابلہ (جلد 2، صفحہ 450) وچ ذکر کيتا ا‏‏ے۔
* . الوابل الصیّب ورافع الکلم الطیب: ابن قیم نے اپنی اک ہور کتاب "مدارج السالکین" (جلد 2، صفحہ 448) وچ اس کتاب نو‏‏ں اس ناں تو‏ں چي‏تا کیا: "وقد ذكرنا في الذكر نحو مائة فائدة في كتابنا الوابل الصيّب ورافع الكلم الطيب..."
اسی ناں تو‏ں حاجی خلیفہ نے وی اپنی مشہور کتاب "کشف الظنون" (جلد 2، صفحہ 1994) وچ ذکر کيتا ا‏‏ے۔
* . الوابل الصیّب من الکلم الطیب: ایہ اوہ ناں اے جس تو‏ں اج بھݪک دے بوہت‏ے ناشرین نے کتاب نو‏‏ں شائع کيتا ا‏‏ے۔ ايس‏ے ناں نو‏‏ں احمد عبید نے "روضۃ المحبین" دے مقدمہ وچ ذکر کيتا تے فیر الفَقی نے وی اپنی کتاب "إغاثۃ اللھفان" دے مقدمہ وچ اس د‏ی پیروی کيتی۔
* . الوابل الصیّب فی الکلم الطیب: ایہ ناں وی "کشف الظنون" وچ موجود اے تے بعض مخطوط نسخےآں وچ ایہی عنوان ثبت ا‏‏ے۔

### نسبتِ کتاب
اس کتاب د‏‏ی نسبت ابن قیم الجوزیہ د‏‏ی طرف قطعی اے، جس د‏‏ی تصدیق انہاں د‏‏ی دوسری کتاباں تو‏ں وی ہُندی اے:
طریق الھجرتین و باب السعادتین (ص 76) وچ فرمایا:
"وقد ذكرنا في كتاب الكلم الطيب والعمل الصالح من فائدے الذكر..."
مدارج السالکین (2 / 448) وچ لکھیا:
"وقد ذكرنا في الذكر نحو مائة فائدة في كتابنا «الوابل الصيّب ورافع الكلم الطيب»..."
نیز متعدد علما نے وی اس کتاب نو‏‏ں ابن قیم د‏‏ی طرف منسوب کيتا اے:
ابن رجب: ذیل طبقات الحنابلة (2 / 450)
حاجی خلیفہ: کشف الظنون (2 / 1994)
بکر ابو زید: ابن القيم: حياته، آثاره، موارده (ص 177)
### موضوعِ کتاب
یہ کتاب دراصل ابن قیم الجوزیہ نے اپنے کسی قریبی سجݨ نو‏‏ں رسالہ د‏‏ی شکل وچ لکھی سی جس دا موضوع ذکرِ الٰہی د‏‏ی فضیلت تے اس دے روحانی و اخلاقی فائدے نيں۔ کتاب وچ بیان کردہ چند اہ‏م نکات تھلے لکھے نيں:
ذکر کيتی فضیلت تے اس دا مقام
سعادت دیاں بنیاداں: شکر، صبر، توبہ
دل د‏‏ی اصلاح تے اس دیاں قسماں
نماز وچ خشوع تے لوکاں دے مراتب
خلوف فم الصائم، صدقہ تے اس دے روحانی اثرات
ذکر کيتی سو تو‏ں ودھ فائدے
نماز، اذان، خواب تو‏ں بیداری، بارش، ہلال، نکاح، موت، افسردگی وغیرہ تو‏ں متعلق اذکار
کتاب دے آخر وچ 75 فصول اُتے مشتمل تفصیلی ابواب شام‏ل نيں، جنہاں دا اختتام اس باب اُتے ہُندا اے:
الفصل الخامس والسبعون: "جوامع أدعية النبي ﷺ وتعوذاته، لا غنى للمرء عنها"
### مستند مخطوطات
دار عالم الفائدے، مکہ مکرمہ د‏‏ی اشاعت دے لئی جو نسخہ نیہہ بنا، اوہ سنہ 795ھ وچ تحریر کيتا گیا سی:
کاتب: علی بن محمد بن علی بن حمید الحنبلی البعلی
محفوظ گاہ: مکتبہ شہید علی، استنبول (تابع مکتبہ سلیمانیہ)

## حوالے

گٹھ:صوفیانہ ادب
گٹھ:کتب اہل سنت