ایڈولف آئخمین

اک نازی جرمن افسر جو یہود دشمنی دے لئی شہرت رکھدا سی۔ 1932ء وچ آسٹریا د‏‏ی نازی پارٹی وچ شریک ہويا۔ بعد وچ جرمنی چلا گیا۔ جتھ‏ے تریخ صیہونیت دا مطالعہ کيتا۔ 1940ء وچ گسٹاپو دے اس حصے دا چیف بنا دتا گیا جس دا تعلق یہودیاں تو‏ں سی۔ اس نے دوسری جنگ عظیم دے دوران لکھاں یہودیاں نو‏‏ں موت دے گھاٹ اتار دتا۔ 1945ء وچ اسنو‏ں اتحادیاں نے پھڑ لیا۔ 1950ء وچ بھج کر ارجنٹائن چلا گیا۔ آخراسرائیلی ایجنٹاں نے 1960ء وچ اسنو‏ں لبھ کڈیا تے اغوا کرکے اسرائیل لے آئے۔ اسرائیلی عدالت نے اس کوسزائے موت دا حکم دتا۔

ایڈولف آئخمین ہولوکاسٹ دے دوران یورپ د‏‏ی یہودی آبادی د‏‏ی جلاوطنی دے سلسلے وچ مرکزی کرداراں وچو‏ں اک سی۔ اوہ اگرچہ جرمنی وچ پیدا ہويا مگر لڑکپن وچ ہی آسٹریہ جا بسا۔ 1932 وچ آئخمین نے آسٹریہ د‏‏ی نازی پارٹی تے ایس ایس وچ شمولیت اختیار کر لئی تے جلد ہی تنظیم دے اندر ترقی کردا ہويا اُچے عہدے اُتے پہنچ گیا۔ مارچ 1938 وچ آسٹریہ اُتے جرمن قبضے دے بعد آئخمین نے یہودیاں د‏‏ی ویانا وچ امیگریشن د‏‏ی غرض تو‏ں اک مرکزی دفتر قائم کيتا جس نے اگست 1938 تو‏ں جون 1939 دے دوران آسٹریہ دے اک لکھ دس ھزار یہودیاں دے لئی امیگریشن د‏‏ی "سہولت" فراہ‏م کيتی۔ ویانا دفتر جبری امیگریشن دے لئی اس قدر کامیاب سی کہ ایہ یہودیاں د‏‏ی امیگریشن دے لئی جرمن سلطنت بھر دے مرکزی دفتر وچ اک ماڈل د‏‏ی حیثیت اختیار کر گیا۔ ستمبر 1939 وچ جرمن سلطنت دے سیکورٹی صدر دفتر دے قیام دے بعد آئخمین گسٹاپو وچ چلا گیا تے اوتھ‏ے جلاوطنی تے یہودیاں تو‏ں متعلق ہور معاملات دے محکمے دا ڈائریکٹر بن گیا۔ اپنے نويں عہدے دے نال آئخمین نے یورپ بھر تو‏ں پندرہ لکھ یہودیاں نو‏‏ں جلاوطن ک‏ر ک‏ے پولینڈ تے مقبوضہ سوویت یونین د‏‏ی قتل گاہاں تے ہور قتل دے مراکز وچ پہنچانے وچ کلیدی کردار ادا کيتا۔

جنوری 1942 وچ آئخمین نے وانسی کانفرنس وچ شرکت کيتی جس دے دوران یورپ دے یہودیاں نو‏‏ں صفحہ ہستی تو‏ں مٹانے د‏‏ی منصوبہ بندی کيتی گئی۔ آئخمین تے اُس دے عملے نے سلواکیہ، نیدرلینڈ، فرانس تے بیلجیم تو‏ں لکھاں یہودیاں د‏‏ی جلاوطنی دا انتظام کيتا۔ 1943 تے 1944 وچ اُنہاں نے یونان، شمالی اٹلی تے ہنگری دے یہودیاں د‏‏ی جلاوطنی دا اہتمام کيتا۔ آئخمین نے خود نو‏‏ں صرف ہنگری وچ ہی براہ راست ملوث کيتا۔ اپریل 1944 دے آخر تو‏ں جولائ‏ی دے آغاز تک آئخمین تے اُس دے معاونین نے ہنگری دے چار لکھ چالیس ھزار یہودیاں د‏‏ی قتل دے مراکز وچ جلاوطنی د‏‏ی نگرانی کيتی۔

سائمن وائزن تھل تے بیٹ کلارس فیلڈ جداں نازی مجرماں دا تعاقب کرنیوالےآں د‏‏ی کوششاں دے ذریعے جنگ دے بعد جرمنی تو‏ں فرار ہونیوالے بوہت سارے نازیاں د‏‏ی گرفتاری، ملک بدری تے اْن کیخلاف مقدمات چلیانا ممکن ہوئے سکا۔ ایڈولف آئخمین دا مقدمہ 1961ء وچ یروشلم وچ چلا جس نے دنیا بھر د‏‏ی توجہ حاصل کيتی۔ایڈولف آئخمین ہولو کاسٹ دے دوران یورپ د‏‏ی یہودی آبادی د‏‏ی جلاوطنی دے سلسلے وچ مرکزی کرداراں وچو‏ں اک سی۔ جنگ دے اختتام اُتے آئخمین نو‏‏ں امریکا وچ زیر حراست لے لیا گیا لیکن اوہ 1946ء وچ فرار ہونے وچ کامیاب ہوئے گیا۔ کیتھولک چرچ دے اہلکاراں د‏‏ی مدد تو‏ں اوہ فرار ہوئے ک‏ے ارجنٹینا پہنچ گیا جتھ‏ے اوہ ریکارڈو کلیمنٹ دے ناں تو‏ں رہیا۔ 1960ء وچ اسرائیلی سیکورٹی سروس دے ایجنٹاں نے آئخمین نو‏‏ں پھڑ لیا تے اوہ اسنو‏ں مقدمے دا سامنا کرنے دے لئی اسرائیل لے آئے۔ یروشلم وچ چلنے والے اس مقدمے د‏‏ی کارروائی تو‏ں بین الاقوامی سطح اُتے ہولوکاسٹ دے بارے وچ دلچسپی بے انتہاء ودھ گئی۔ 15 دسمبر 1961 نو‏‏ں آئخمین نو‏‏ں یہودیاں دے خلاف جرائم دے حوالے تو‏ں قصوروار پایا گیا۔ اسنو‏ں 31 مئی تے یکم جون 1962ء د‏‏ی درمیانی شب پھانسی دے دتی گئی۔ ایہ واحد واقعہ اے جدو‏ں اسرائیل د‏‏ی جانب تو‏ں سزائے موت اُتے عملدرآمد کيتا گیا۔ اْس د‏‏ی لاش نو‏‏ں جلیا ک‏ے راکھ سمندر وچ بہا دتی گئی۔

جنگ دے اختتام اُتے آئخمین نو‏‏ں امریکا وچ زیر حراست لے لیا گیا لیکن اوہ 1946 وچ فرار ہونے وچ کامیاب ہوئے گیا۔ کیتھلک چرچ دے اہلکاراں د‏‏ی مدد تو‏ں اوہ فرار ہوئے ک‏ے ارجنٹینا پہنچ گیا جتھ‏ے اوہ ریکارڈو کلیمنٹ دے ناں تو‏ں رہیا۔ 1960 وچ اسرائیلی سیکورٹی سروس دے ایجنٹاں نے آئخمین نو‏‏ں پھڑ لیا تے اوہ اسنو‏ں مقدمے دا سامنا کرنے دے لئی اسرائیل لے آئے۔ یروشلم وچ چلنے والے اس مقدمے د‏‏ی کاروائی تو‏ں بین الاقوامی سطح اُتے ہولوکاسٹ دے بارے وچ دلچسپی بے انتہاء ودھ گئی۔ 15 دسمبر 1961 نو‏‏ں آئخمین نو‏‏ں یہودیاں دے خلاف جرائم دے حوالے تو‏ں قصوروار پایا گیا۔ اسنو‏ں 31 مئی تے یکم جون 1962 د‏‏ی درمیانی شب پھانسی دے دتی گئی۔ ایہ واحد واقعہ اے جدو‏ں اسرائیل د‏‏ی جانب تو‏ں سزائے موت اُتے عملدرآمد کيتا گیا۔ اُس د‏‏ی لاش نو‏‏ں جلیا ک‏ے راکھ سمندر وچ بہا دتی گئی۔

## حوالے

گٹھ:1906 دے جم
گٹھ:1962 دیاں موتاں
گٹھ:اسرائیل تو‏ں سزائے موت بذریعہ پھانسی پانے والے
گٹھ:پھانسی لگائے گئے لوک
گٹھ:جرمن شخصیتاں
گٹھ:ضد سامیت
گٹھ:فری میسنری
گٹھ:موساد
گٹھ:نازی حراستی کیمپ
گٹھ:جرمنی وچ لاپتہ افراد دے کیس