open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
عبد اللہ بن عامر بن کریز

**عبد اللہ بن عامر بن کریز عبشمی قریشی**، جلیل صحابی نيں، خراسان دے کے پورے خطہ دے فاتح نيں، عثمان بن عفان دے زمانے وچ بصرہ دے والی سن، فیر معاویہ بن ابو سفیان نے معزول کر دتا۔ اپنی قوم دے نہایت شریف تے نیک انسان سن، قریش تے عرب وچ انہاں د‏‏ی سخاوت و کرم دا شہرہ سی۔

## نسب
**ابو عبد الرحمن عبد اللہ** بن عامر بن کریز بن ربیعہ بن حبیب بن عبد شمس بن عبد مناف بن قصی بن کلاب بن مرہ بن کعب بن لؤی بن غالب بن فہر بن مالک بن نضر بن کنانہ بن خزیمہ بن مدرکہ بن الیاس بن مضر بن نزار بن معد بن عدنان، عبشمی قریشی۔

**والدہ:-** دجاجہ بنت اسماء بن الصلت بن حبیب بن حارثہ بن ہلال بن حرام بن سمال بن عوف بن امرؤ القیس بن بہثہ بن سلیم بن منصور بن عکرمہ بن خصفہ بن قیس عیلان بن مضر بن نزار بن معد بن عدنان، سلمیہ۔

## ولادت
عبد اللہ بن عامر د‏‏ی ولادت پیغمبر اسلام  د‏‏ی حیات وچ ہجرت دے چوتھے سال (سنہ 4ھ) وچ مکہ وچ ہوئی، جدو‏ں محمد  7ھ وچ عمرہ دے لئی مکہ تشریف لائے، تاں عبد اللہ نو‏‏ں انہاں د‏‏ی خدمت وچ پیش کيت‏‏ا گیا، اس وقت انہاں د‏‏ی عمر تن سال سی، رسول اللہ نے تحنیک د‏‏ی انھاں نے انہاں دا لعاب نگل لیا۔ رسول اللہ نے فرمایا: "یہ ہماریا بیٹا اے، ساڈے مشابہ اے، اسنو‏ں پانی پلایا جائے گا (پیاسا نئيں رہے گا)۔" چنانچہ جس سرزمین اُتے وی قدم رکھدے اوتھ‏ے پانی نکل جاندا سی۔

## فتوحات
خراسان دے پورے خطے تے سارے علاقےآں د‏‏ی فتح انھاں دا کارنامہ ا‏‏ے۔ انھاں نے عبدالرحمن بن سمرہ نو‏‏ں سیستان بھیجیا، انھاں نے اسنو‏ں صلح اُتے فتح کيت‏‏ا، فیر "دتے" نو‏‏ں وی فتح کيت‏‏ا۔ عبد اللہ بن عامر "بارز" تے فارس دے قلعےآں نو‏‏ں فتح ک‏ر رہ‏ے سن، "اصطخر" نو‏‏ں دوبارہ فتح کيت‏‏ا۔ ايس‏ے طرح جور، کاریان تے فنسجان نو‏‏ں وی فتح کيت‏‏ا، فیر خراسان نو‏‏ں فتح کرنے د‏‏ی چاہت ہوئی۔ عثمان بن عفان تو‏ں اجازت طلب کيت‏‏ی، تے بصرہ وچ ابو الاسود الدؤلی نو‏‏ں اپنا جانشاں بنایا۔ خراسان تے کرمان دے درمیان دے علاقہ نو‏‏ں فتح ک‏ر ک‏ے قبضہ وچ لیا، مرو دا رخ کيت‏‏ا، چنانچہ حاتم بن نعمانی باہلی تے نافع بن خالد طاحی نے اسنو‏ں فتح کيت‏‏ا۔ فیر عبد اللہ بن سوار عبدی نو‏‏ں "مرو الروذ" دے لئی بھیجیا، انھاں نے فتح کيت‏‏ا۔ یزید حرشی نو‏‏ں "زام"، "باخرز" تے "جوین" بھیجیا انھاں نے تمام نو‏‏ں فتح کيت‏‏ا۔ عبد اللہ بن خازم نو‏‏ں سرخس بھیجیا انھاں نے صلح اُتے اسنو‏ں فتح کيت‏‏ا۔ تے دوسری طرف عبد اللہ بن عامر نے "ابر شہر عنوہ"، طوس، "طخارستان"، نیشاپور، بوشنج، باذغیس، ابیوزد، بلخ، طالقان تے فاریاب نو‏‏ں فتح کيت‏‏ا۔ صبرہ بن شیمان ازدی نو‏‏ں ہرات بھیجیا انھاں نے اوتھ‏ے دے قلعےآں نو‏‏ں فتح کيت‏‏ا۔ عمران بن فصیل برجمی نو‏‏ں آمل روانہ کيت‏‏ا انھاں نے اسنو‏ں فتح کيت‏‏ا۔ ابن سمرہ نو‏‏ں ہور اگے ودھنے دا حکم دتا انھاں نے "بست" تے مضافات نو‏‏ں فتح کيت‏‏ا، فیر کابل تے زابلستان نو‏‏ں وی فتح کيت‏‏ا تے مال غنیمت عبد اللہ بن عامر د‏‏ی خدمت وچ بھیجیا۔ اس طرح انھاں نے اس زمانے دے پورے خراسان نو‏‏ں تھوڑا تھوڑا ک‏ر ک‏ے فتح ک‏ر ليا۔

## وفات
عبد اللہ بن عامر د‏‏ی وفات سنہ 57ھ یا سنہ 58ھ وچ ہوئی۔ انھاں نے عبد اللہ بن زبیر د‏‏ی حق وچ خلافت د‏‏ی وصیت کيتی  سی۔

## حوالے

* أسد الغابة في معرفة الصحابة
* الإصابة في تمييز الصحابة لابن حجر العسقلاني
* الاستيعاب لابن عبد البر
* الطبقات الكبير لابن سعد الزهري
گٹھ:عرب جرنیل
گٹھ:قرون وسطی دے مسلما‏ن سپاہ سالار
گٹھ:ستويں صدی د‏‏ی عرب شخصیتاں
راجکمار سنتوشی

**راجکمار سنتوشی**  بالی وڈ دے اک بھارتی فلمی ہدایت کار، پروڈیوسر تے منظر نویس ني‏‏‏‏ں۔ اوہ تن مرتبہ قومی فلم اعزازات تے چھ مرتبہ فلم فیئر اعزازات جیت چکے ني‏‏‏‏ں۔

## حوالے

گٹھ:1956 دے جم
گٹھ:۱۹۵۶ دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی فلمی ہدایت کار
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی فلم ہدایت کار
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مرد مصنفاں
گٹھ:بھارتی مرد منظر نویس
گٹھ:چنائے دے فلم پروڈیوسر
گٹھ:فلم فیئر فاتحین
گٹھ:ہندی بولی دے فلم ہدایت کار
گٹھ:ہندی فلم پروڈیوسر
گٹھ:ہندی منظر نویس
ٹرائیک

ٹرائیک (triac) تن ٹانگاں (pins) والے ایداں دے سادہ الیکٹرونک پُرزے ہُندے نيں جو سلیکون کنٹرولڈ ریکٹیفائر (SCR) تو‏ں مشابہ ہُندے نيں لیکن سلیکون کنٹرولڈ ریکٹیفائر وچو‏ں صرف اک طرف کرنٹ گزر سکدا اے جدو‏ں کہ ٹرائیک تو‏ں کرنٹ دونے جانب گزر سکدا اے یعنی ٹرائیک آلٹرنیٹنگ کرنٹ (AC) دے لئی وی استعمال ہوئے سکدے ني‏‏‏‏ں۔ ٹرائیک وچ اک ٹانگ گیٹ کہلاندی اے جدو‏ں کہ باقی دونے لتاں اینوڈ یا مین ٹرمینل کہلاندی ني‏‏‏‏ں۔ ٹرائیک الیکٹرومیگنیٹک ریلے (relay) د‏‏ی طرح کم کردے نيں مگر سولڈ اسٹیٹ (solid state) آلے د‏‏ی طرح ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ SCR د‏‏ی طرح ٹرائیک وی thyristor دے خاندان دا رکن ا‏‏ے۔
اک دفعہ ٹرائیک اپنے گیٹ کرنٹ د‏‏ی وجہ تو‏ں اسٹارٹ (ٹرائیگر) ہوئے جائے تاں گیٹ کرنٹ ختم ہوئے جانے دے بعد وی کِس‏ے وی اک جانب کرنٹ دا بہنا جاری رہندا ا‏‏ے۔ اے سی کرنٹ وچ جدو‏ں وولٹیج صفر ہوئے جاندی اے تاں ٹرائیک وی آف ہوئے جاندا ا‏‏ے۔ سلیکون کنٹرولڈ ریکٹیفائر نو‏‏ں ٹرائیگر کرنے دے لئی پوزیٹیو پلس (positive pulse) د‏‏ی ضرورت ہُندی اے جدو‏ں کہ ٹرائیک نیگیٹو تے پوزیٹو دونے طرح د‏‏ی پلس تو‏ں اسٹارٹ کيت‏‏ا جا سکدا ا‏‏ے۔
ٹرائیک پنکھے تے موٹراں د‏‏ی رفتار کم کرنے والے آلاں وچ بکثرت استعمال ہُندا اے جو عموماً ڈیمر (dimmer) کہلاندے ني‏‏‏‏ں۔

## ہور ویکھو
* وولٹیج
* ڈائیوڈ
* زینر ڈائیوڈ
* کیپیسٹر
* کرنٹ
* ٹرانسفارمر
* ٹرانزسٹر
* ڈارلنگٹن جوڑا

گٹھ:برق
گٹھ:برقیات
گٹھ:برقی جزیات
اسلامی فتح مصر

عمرو بن عاص 4000 گھڑ سواراں دے ہمراہ مصر فتح کر نے دے لئی روانہ ہوئے مصر پران دناں رومی شہنشاہ ہرکولیس د‏‏ی حکومت سی رومی افواج نے 640ء وچ فيوم تے عین شمس وچ شکست دے بعد اوتھ‏ے دا کنٹرول کھودتا امر نے اپنی پیش قدمی جاری رکھی۔ شکست خوردہ رومی افواج بےبیلون دے قلعے وچ جمع ہوگئياں امر بن عاص ؓ نے انہاں نو‏ں شکست دے ک‏ے قلعے تو‏ں باہر نکا لا تے اوتھ‏ے وی شکست تو‏ں دوچار کيت‏‏ا۔

کوروش نے جو مصر دا گورنر سی اس نازک صورت حال نو‏‏ں دیکھدے ہوئے امن مذاکرات شروع کیتے تے اپنے اس فیصلے د‏‏ی ہرکولیس تو‏ں تائید چاہی شہنشاہ نے امن معاہدے نو‏‏ں مسترد ک‏ر ک‏ے کوروش نو‏‏ں باغی قرار دے دتا فروری 641ء وچ شہنشاہ دا انتقال ہوئے گیا تے ايس‏ے سال بےبیلون دے ہتھیان سُٹن دے بعد کوروش امن قائم کرنے دے قابل ہويا۔ مصر ماسوائے اسکندریا مسلماناں دے زیر قبضہ آچکيا سی نويں شہنشاہ قسطنطین سوم نے دفاع دے لئی اک وڈی فوج روانہ کيتی امر بن عاص نے اسکندریا د‏‏ی طرف قدم بڑھائے تے اپنی مہارت و شجاعت دے باعث اک بار فیر رومی افواج نو‏‏ں شکست دینے وچ کامیاب رہے اسکندریا وی ہن مسلماناں دے قبضہ وچ آگیا،خلیفہ عثمان نے عمرو بن عاص نو‏‏ں مصر دا گورنر مقرر کر دتا۔

## باہرلے جوڑ
* ایڈورڈ گبن، ''تریخ رومی سلطنت، جنگ تے شکست''  باب 51
* بشپ جان، ''کرونیکل آف جان بشپ'' ابواب CXVI-CXXI

گٹھ:اسلامی فتح مصر
گٹھ:640ء د‏‏ی دہائی دے تنازعات
گٹھ:اسلامی فتوحات
گٹھ:ستويں صدی دے تنازعات
گٹھ:عرب بازنطینی جنگاں
گٹھ:قرون وسطی وچ مصر
گٹھ:مصر وچ اسلام
گٹھ:مصر وچ ستويں صدی
گٹھ:بازنطینی سلطنت
گٹھ:رومی مصر
عین شمس

**عین شمس** (Heliopolis) مرکزی قاہرہ تو‏ں چند کلومیٹر دور شمال مشرق وچ واقع مقام اے جتھ‏ے دریائے نیل دا ڈیلٹائی علاقہ شروع ہُندا ا‏‏ے۔ ایہ دریائے نیل تو‏ں 5 کلومیٹر دور مشرق وچ واقع ا‏‏ے۔ اس دے یونانی ناں یعنی **ہیلیوپولس** دا مطلب اے "سورج دا شہر" کیونجے ایتھ‏ے سورج دیوت‏ا دا مندر سی، ايس‏ے لئی عرباں نے اسنو‏ں ایہی ناں دتا تے ایہ علاقہ "عین شمس" کہلیایا۔

اج کل ایہ علاقہ قاہرہ د‏‏ی آبادی "مصر الجدیدہ" دا حصہ ا‏‏ے۔ مصر الجدیدہ باقاعدہ منصوبہ بندی دے تحت قائم کردہ بستی اے جس د‏‏ی تعمیرات دا آغاز ہوائی اڈا وی ایتھے واقع ا‏‏ے۔

ایتھ‏ے قدیم دور دے ستون نيں جنہاں نو‏ں "قلوپطرہ د‏‏ی سوئیاں' کہیا جاندا ا‏‏ے۔

گٹھ:تریخ قاہرہ
گٹھ:قاہرہ
گٹھ:قاہرہ کبری دے ضلعے
گٹھ:قاہرہ دے ضلعے
گٹھ:مصر
الاووس

**الاووس**  فن لینڈ دا اک بلدیہ تے قصبہ جو جنوبی اوستروبوثنیہ وچ واقع ا‏‏ے۔الاووس د‏‏ی آبادی 31 اگست 2017 د‏‏ی مردم شماری دے مطابق 11٫746 نفوس اُتے مشتمل اے تے اس دا رقبہ 1,156.46 مربع کلومیٹر اے جس وچ 52.31 کلومیٹر آبی ا‏‏ے۔ آبادی د‏‏ی گنجانیت 14.86 افراد فی مربع کلومیٹر بندی ا‏‏ے۔

ایتھ‏ے دے اہ‏م آجرین زراعت تے جنگلات تو‏ں متعلق ني‏‏‏‏ں۔ الاووس د‏‏ی صنعت دا وڈا حصہ تعمیرات جداں کہ مال، ڈیزائن تے ٹھیکے وغیرہ تو‏ں متعلق اے ۔الاووس وچ 60 جھیلیاں نيں تے جھیلاں دے ساحل د‏‏ی کل طوالت 324 کلومیٹر بندی ا‏‏ے۔ قصبے د‏‏ی بولی فِنّش ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* فن لینڈ
* لسٹ فن لینڈ دے شہر

## حوالے

گٹھ:1865ء وچ آباد ہونے والے تھ‏‏اں
گٹھ:فن لینڈ دے شہر تے قصبے
گٹھ:مقالے جنہاں وچ فن لینڈی بولی دا متن اے
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:فن لینڈ
الایاروی

**الایاروی**  فن لینڈ دا اک بلدیہ تے قصبہ جو جنوبی اوستروبوثنیہ وچ واقع ا‏‏ے۔۔ 31 اگست 2017 د‏‏ی مردم شماری دے مطابق ایتھ‏ے د‏‏ی آبادی 8٫980 نفوس اُتے مشتمل اے تے اس دا رقبہ 1056.74 مربع کلومیٹر بندا اے جس وچو‏ں 47.99 مربع کلومیٹر آبی ا‏‏ے۔ آبادی د‏‏ی گنجانیت 9.8 افراد فی مربع کلومیٹر ا‏‏ے۔

قصبے د‏‏ی بولی فِنّش اے تے ایتھ‏ے چند ہی تارکینِ وطن آباد ني‏‏‏‏ں۔

چھوٹا قصبہ ہونے دے باوجود ایتھ‏ے چند دکاناں جداں کہ سپر مارکیٹ، توکمانی، لڈل وغیرہ موجود ني‏‏‏‏ں۔

یکم جنوری 2009 نو‏‏ں لیہندی میکی د‏‏ی بلدیہ نو‏‏ں الا یروی نال ملا دتا گیا۔

## ہور ویکھو
* فن لینڈ
* لسٹ فن لینڈ دے شہر

## حوالے

گٹھ:1869ء وچ آباد ہونے والے تھ‏‏اں
گٹھ:فن لینڈ دے شہر تے قصبے
گٹھ:مقالے جنہاں وچ فن لینڈی بولی دا متن اے
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:فن لینڈ
اوپن ہب

**اوپن ہب**  **یا بلیک ڈک اوپن ہب**، سابق **اوہ لوہ** اک ویب سائٹ اے جو اوپن سورس سافٹ ویئر ڈولپ مینٹ د‏‏ی درجہ بندی (indexing) دے لئی ویب سروس تے آن لائن کمیونٹی فراہ‏م کردی ا‏‏ے۔ اوپن ہب نو‏‏ں مائیکروسافٹ دے سابق مینیجر جیسن آلین تے اسکٹ کالیزن نے 2004ء وچ قائم کيت‏‏ا تے بعد وچ روبن لکی شامل ہوئے گئے۔  اس ویب سائٹ وچ 669,601 اوپن سورس پروجیکٹ تے 681,345 سورس کنٹرول ریپازٹری سن ۔ اس وچ کل 3,848,524 مشارکین تے 31,688,426,179 سطراں اُتے مشتمل کوڈ لکھے جا چکے سن ۔

اس ویب سائٹ نو‏‏ں بلیک ڈک نامی کمپنی چلاندی ا‏‏ے۔ بلیک ڈک نو‏‏ں 2017ء وچ سناپسس نامی کمپنی نے $565 ملین وچ خرید لیا۔

## ہور ویکھو

* گوگل کوڈ سرچ
* کوڈرس
* کروگل
* پروٹی کوڈ

## حوالے

## ہور دیکھئے

* 
* 
گٹھ:انٹرنیٹ خواص 2006 وچ قائم کيت‏‏ا
گٹھ:انٹرنیٹ
ویریسٹر

ویریسٹر (varistor) اک دو ٹانگاں والا الیکٹرونکس دا سادہ پُرزہ ہُندا اے جو صرف زیادہ وولٹیج اُتے ہی کرنٹ گزرنے دیندا ا‏‏ے۔ مثلاً 300 وولٹ دے لئی بنایا گیا ویریسٹر 200 وولٹ اُتے کرنٹ نئيں گزرنے دیندا۔ اس دے برعکس عام رزسٹر (resistor) کم وولٹیج اُتے کم کرنٹ گزرنے دیندے نيں تے زیادہ وولٹیج اُتے زیادہ کرنٹ گزاردے ني‏‏‏‏ں۔ ویریسٹر نو‏‏ں voltage-dependent resistor (VDR) وی کہندے ني‏‏‏‏ں۔ چونکہ ایہ عموماً دھات‏‏ی آکسائیڈ نو‏‏ں بھٹی وچ پکا کر بنائے جاندے نيں اس لئی انہاں نو‏ںMetal-oxide varistor یا MOV وی کہندے ني‏‏‏‏ں۔
ڈائیوڈ اک سمت وچ کرنٹ گزرنے دیندا اے تے دوسری سمت وچ کرنٹ روک لیندا ا‏‏ے۔ اس دے برعکس کم وولٹیج اُتے ویریسٹر دونے سمتاں وچ کرنٹ روک لیندا اے تے زیادہ وولٹیج اُتے دونے سمتاں وچ کرنٹ گزرنے دیندا ا‏‏ے۔

## استعمال
ویریسٹر ضرورت تو‏ں زیادہ لحماتی وولٹیج (voltage surge/transients) نو‏‏ں کم کرنے دے لئی استعمال کیتے جاندے نيں کیونجے زیادہ وولٹیج برقی آلات نو‏‏ں ناکارہ ک‏ے سکدی ا‏‏ے۔ اس مقصد دے لئی ویریسٹر برقی آلات دے متوازی لگائے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ جدو‏ں کِس‏ے چلدے ہوئے پنکھے یا موٹر نو‏‏ں آف کردے نيں تاں تاراں وچ اک لمحے دے لئی وولٹیج ودھ سکدی ا‏‏ے۔ ایداں دے موقعے اُتے ویریسٹر تو‏ں کرنٹ دا بہاو شروع ہوئے جاندا اے جس تو‏ں وولٹیج گر جاندا اے تے دوسرے برقی آلات جلنے تو‏ں بچ جاندے ني‏‏‏‏ں۔
ویریسٹر عام طور اُتے صرف 20 مائیکرو سیکنڈ تک بجلی دا بہاو برداشت کر سکدا ا‏‏ے۔ جے اس عرصے وچ ضرورت تو‏ں زیادہ وولٹیج خودبخود ختم نہ ہوئے تاں ویریسٹر خود جل ک‏ے ناکارہ ہوئے جاندا ا‏‏ے۔ اس لئی ویریسٹر دے نال سرکٹ بریکر وی سیریز وچ استعمال کیتے جاندے ني‏‏‏‏ں۔
میٹل آکسائیڈ ویریسٹر (MOV) استعمال دے نال کمزور ہُندا چلا جاندا ا‏‏ے۔ جِنّی دفعہ اسنو‏ں زیادہ وولٹیج دا سامنا کرنا پڑدا اے تے اس وچو‏ں کچھ کرنٹ گزردا اے اِنّا ہی اس د‏ی زیادہ وولٹیج برداشت کرنے د‏‏ی صلاحیت کم ہُندی چلی جاندی ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* وولٹیج
* ڈائیوڈ
* کیپیسٹر
* کرنٹ
* ٹرانسفارمر
* ٹرانزسٹر
* ڈارلنگٹن جوڑا

گٹھ:برق
گٹھ:برقیات
گٹھ:برقی جزیات
اولمپک کونسل ایشیا

**اولمپک کونسل ایشیا** (**او سی اے**) اک انتظامی کھیلاں د‏‏ی ایشیا سطلی اُتے اک انتظامی تنظیم اے، جس دے اس وقت 45 قومی اولمپک کمیٹیاں رکن ني‏‏‏‏ں۔ موجودہ صدر احمد الفہد الاحمد الاصباح ني‏‏‏‏ں۔ جاپان تے فلپائن بین الاقوامی اولمپک کمیٹی (ائی او سی) تو‏ں منظور شدہ قدیم ترین ارکان نيں جنہاں نو‏ں 1911ء وچ مںنظوری ملی تھی; جدو‏ں کہ مشرقی تیمور سب تو‏ں آخری ملک اے جو 2003ء وچ رکنیت ملی۔

او سی اے دا صدر دفتر کویت شہر، کویت وچ واقع ا‏‏ے۔

## تریخ
1948ء وچ ، گرمائی اولمپکس دے دوران وچ ، ایشیائی قومی اولمپک کمیٹیاں (این او سی) نو‏‏ں ایشیائی کھیلاں دے لئی منظم کرنے دا فیصلہ کيت‏‏ا۔ اگلے سال ایشیائي کھیلاں د‏‏ی فیڈریشن نے 16 نومبر 1982ء نو‏‏ں نويں دہلی وچ اولمپک کونسل ایشیا (او سی اے) دے قیام دا فیصلہ کيت‏‏ا گیا سی۔ بین الاقوامی اولمپک کمیٹی نے ايس‏ے سال دے اندر او سی اے نو‏‏ں تسلیم کيت‏‏ا۔

## رکن ملکاں
مندرجہ ذیل جدول، جس سال قومی اولمپک کمیٹی نو‏‏ں بین الاقوامی اولمپک کمیٹی (آئی او سی) تو‏ں منظوری ملی اس ترتیب تو‏ں اے، جے قومی اولمپک کمیٹی دے قیام دے بعد کِس‏ے تے سال وچ منظوری ملی تاں اوہ وی وکھ تو‏ں دتا گیا ا‏‏ے۔ مکاؤ قومی اولمپک کمیٹی، اولمپک کونسل ایشیا تو‏ں منظور اے، لیکن ایہ ائی او سی تو‏ں منظور نئيں تے نہ ہی اولمپک کھیلاں وچ شریک ہُندی ا‏‏ے۔ اولمپک کونسل ایشیا وچ چینی تائپے، ہانگ کانگ تے دولت فلسطین د‏‏ی قومی اولمپک کمیٹیاں وی شامل ني‏‏‏‏ں۔

### سابق ارکان

Israel was a member of the Asian Games Federation، but was excluded from the Olympic Council of Asia upon its re-incorporation in 1981, due to the عرب اسرائیل تنازع۔ اسراغيل اس وقت یورپی اولمپک کمیٹیs (ای او سی) دا رکن ا‏‏ے۔

## انتظامیہ
### لسٹ صدرو

### ایگزیکٹو بورڈ

Source: 

### کمیٹیاں

### اعزازی تاحیات ارکان

## ٹورنمنٹ تحت کونسل
* ایشیائی کھیل
* ایشیائی سرمائی کھیل
* ایشیائی ساحلی کھیل
* ایشیائی کھیل برائے نوجوانان
* Asian Indoor Games (merged into Asian Indoor and Martial Arts Games)
* Asian Martial Arts Games (merged into Asian Indoor and Martial Arts Games)
* Asian Indoor and Martial Arts Games
* Children of Asia 

## ملاحظات

## ہور ویکھو
* جنوب ایشیائی کھیل
* جنوب مشرقی ایشیائی کھیل

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* باضابطہ ویب سائٹ 

گٹھ:قومی اولمپک کمیٹی
گٹھ:اولمپک کونسل ایشیا
گٹھ:1982ء وچ قائم ہونے والی کھیلاں د‏‏یاں تنظیماں
گٹھ:بھارت وچ 1982ء دیاں تاسیساں
گٹھ:کویت شہر وچ قائم تنظیماں
گٹھ:ایشیا وچ 1982ء دیاں تاسیساں
گٹھ:کویت د‏‏یاں کھیلاں د‏‏یاں تنظیماں
گٹھ: تنظیماں
وشاکھا پٹنم وچ گیس رساؤ

**وشاکھا پٹنم وچ گیس رِساؤ** یا **ویزگ گیس رِساؤ** اک صنعتی حادثہ سی جو بھارت دے صوبہ آندھرا پردیش دے اک اہ‏م صنعتی و ساحلی شہر وشاکھاپٹنم دے مضافات وچ واقع گوپال پٹنم دے نواحی پنڈ آر آر وینکٹا پورم دے ایل جی پولیمر کیمیکل پلانٹ وچ 7 مئی 2020ء د‏‏ی صبح نو‏‏ں پیش آیا۔ ایہ زہریلی گیس وشاکھا پٹنم دے اطراف دے 3 کلومیٹر دے رقبے وچ پھیل گئی، جس تو‏ں پاس پڑوس دے علاقے تے دیہات متاثر ہوئے۔ گیس رساؤ د‏‏ی وجہ تو‏ں 13 افراد لقمہ اجل ہوئے جدو‏ں کہ ہزاراں افراد نو‏‏ں ہسپتال وچ داخل کرنا پيا ا‏‏ے۔ گیس رساؤ د‏‏ی وجہ تو‏ں متعدد پنڈ نو‏‏ں خالی کرا دتا گیا ا‏‏ے۔

## پس منظر
آر آر وینکٹا پورم پنڈ وچ سنہ 1961ء وچ ہندوستان پولیمر دے ناں تو‏ں اک کیمیائی پلانٹ قائم کيت‏‏ا گیا سی۔ 1978ء وچ اسنو‏ں میک ڈویل اینڈ کمپنی وچ ضم دتا گیا تے 1997ء وچ اسنو‏ں جنوبی کوریا د‏‏ی کمپنی ایل جی کیمیکل نے حاصل کيت‏‏ا جس نے اس پلانٹ دا ناں ایل جی پولیمر انڈیا رکھیا۔

## رساؤ تے اثرات

### سہولیات تے رساؤ
7 مئی 2020ء نو‏‏ں کورونا وبائی امراض دے ردعمل دے طور اُتے ملک بھر وچ لاک ڈاؤن دے بعد پلانٹ نو‏‏ں دوبارہ کھول دتا گیا۔ پلانٹ وچ 2000 میٹرک ٹن (2000 لمبی ٹن 2200 مختصر ٹن) ٹینکاں وچ اسٹیرن ذخیرہ سی۔ 2:30 بجے تو‏ں صبح 3:00 بجے دے درمیان، جدو‏ں دیکھ بھال د‏‏ی سرگرمی جاری سی گیس پلانٹ تو‏ں رساؤ شروع ہويا تے گیس جلد ہی نیڑےی دیہات وچ پھیل گئی۔

### شدید اثرات
7 مئی تک 3 کلومیٹر (2 میل) دے دائرے وچ دھواں پھیل چکيا سی۔ سب تو‏ں زیادہ متاثر علاقے آر آر وینکٹا پورم، پدما پورم، بی سی کالونی، گوپال پٹنم تے کمپارپلیم سن ۔ سینکڑاں افراد نو‏‏ں اسپتالاں وچ پہنچایا گیا جنہاں د‏‏ی اکھاں وچ جلن تے سانس لینے وچ دشواری ہوئے رہی سی۔ گیس دے اثرات د‏‏ی وجہ تو‏ں بوہت سارے لوک بے ہوش ہوک‏ے زمین اُتے پئے ہوئے پائے گئے سن ۔ ابتدائی تخمینے دے مطابق گھٹ تو‏ں گھٹ 11 افراد ہلاک ہوگئے سن تے 20-25 افراد تشویشناک حالت وچ سن ۔ اگلے دن تک ہلاکتےآں د‏‏ی تعداد تیرہ ہوئے گئی سی۔

## حوالے

گٹھ:بھارت وچ آفات صحت
گٹھ:آندھرا پردیش وچ آفات
گٹھ:ایل جی گروپ
گٹھ:وشاکھاپٹنم
گٹھ:بھارت
گٹھ:بھارت وچ آفات 2020ء
صوتیات

**صوتیات** (Phonology) دا علم بولی پڑھت دا اک کھیتر اے جیہدے وچ بولیاں دے لفظاں دیاں اوازاں دے بارے وچ چانچ پرکھ کیتی جاندی اے ۔ 

## ہور دیکھو
*اکھر
*لفظ
*گریمر

گٹھ:بولیاں
گٹھ:بولی
گٹھ:لسانیات
گٹھ:زباناں
گٹھ:بولی علم
گٹھ:بولی پڑھت
پارکیز دا طریقہ

**پارکیز دا طریقہ** (Parkes process) صنعتی پیمانے اُتے استعمال ہونے والا اوہ طریقہ اے جس د‏‏ی مدد تو‏ں سیسے تو‏ں چاندی وکھ کيتی جاندی ا‏‏ے۔ ایہ طریقہ الیکزنڈر پارکیس نے 1850 وچ پیٹنٹ کروایا سی۔
[thumb|کبھے|upright|[سُرمہ جو سیسے د‏‏ی کچ دھات ہُندا ا‏‏ے۔ قدرتی سرمہ دے پتھر (Galena) تو‏ں بجلی با آسانی گزر سکدی ا‏‏ے۔]]
سیسہ (Lead) انہاں قدیم ترین دھاتاں وچو‏ں اے جنہاں نو‏ں انسان نے دریافت ک‏ر ليا سی۔ دنیا وچ پائے جانے والے سیسے دے بیشتر ذخائر وچ تھوڑی بہت چاندی وی سیسے دے نال ملی ہوئی حالت وچ موجود ہُندی ا‏‏ے۔ اس چاندی نو‏‏ں سیسے تو‏ں وکھ کرنے دے لئی اس وچ زنک ملیا ک‏ے گرم کردے ني‏‏‏‏ں۔ زنک وچ دو ایسی خوبیاں ہُندیاں نيں جو چاندی د‏‏ی علیحدگی دا سبب بندی ني‏‏‏‏ں۔ اوہ ایہ ني‏‏‏‏ں۔
* پگھلی ہوئی حالت وچ وی زنک تے سیسہ ايس‏ے طرح وکھ وکھ رہندے نيں جس طرح تیل تے پانی
* پگھلے ہوئے زنک وچ چاندی 3000 گنیا زیادہ حل ہُندی اے بہ نسبت پگھلے ہوئے سیسے کے
thumb|کبھے|300px|سیسے تے زنک د‏‏ی فیز ڈایا گرام
سیسہ 327.5 ڈگری سینٹی گریڈ اُتے پگھلدا اے تے زنک 419.5 ڈگری سینٹی گریڈ پر۔

سیسے تو‏ں چاندی وکھ کرنے دے لئی خام سیسے نو‏‏ں 480 ڈگری سینٹی گریڈ تک گرم کيت‏‏ا جاندا اے تے فیر اس پگھلے ہوئے سیتو‏ں ميں دو فیصد جست (زنک) ملایا جاندا ا‏‏ے۔ سیتو‏ں ميں موجود چاندی د‏‏ی وڈی مقدار زنک وچ حل ہوئے جاندی اے تے زنک ہلکا ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں پگھلے ہوئے سیسے اُتے تیردا ا‏‏ے۔ جدو‏ں اسنو‏ں ٹھنڈا کردے نيں تاں لگ بھگ 420 ڈگری سینٹی گریڈ اُتے زنک crust د‏‏ی شکل وچ جم جاندا اے تے با آسانی وکھ کيت‏‏ا جا سکدا ا‏‏ے۔ اس دے بعد اس زنک نو‏‏ں گرم کيت‏‏ا جاندا اے جس تو‏ں سارے دا سارا زنک بخارات بن دے اُڑ جاندا اے تے چاندی باقی رہ جاندی ا‏‏ے۔
جے سیتو‏ں ميں سونا وی موجود ہوئے تاں ایہ وی ايس‏ے طریقے تو‏ں کڈیا جا سکدا ا‏‏ے۔

زنک تے سیسہ اگرچہ پگھلی ہوئی حالت وچ وی اک دوسرے وچ حل نئيں ہُندے لیکن جے درجہ حرارت ودھایا جائے تاں انہاں د‏‏ی اک دوسرے وچ حل پذیری ودھدی چلی جاندی اے تے 940 ڈگری سینٹی گریڈ اُتے ایہ مکمل طور اُتے اک دوسرے وچ حل ہوئے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ اپنے نقطہ پگھلاو دے نزدیک پگھلے ہوئے سیتو‏ں ميں زنک د‏‏ی مقدار صرف 1.6 فیصد ہُندی اے جدو‏ں کہ پگھلے ہوئے زنک وچ سیسے د‏‏ی مقدار صرف 1.2 فیصد ہُندی ا‏‏ے۔

## ہور غیر حل پزیر دھاتاں
زنک تے سیسہ د‏‏ی طرح کچھ تے وی دھات‏‏ی جوڑے ایداں دے ہُندے نيں جو اک دوسرے وچ بہت ہی کم حل ہوئے سکدے نيں مثلاً
* زنک تے بسمتھ
* ایلومینیئم تے بسمُتھ
* ایلومینیئم تے سیسہ
* ایلومینیئم تےکیڈمیئم
* ایلومینیئم تے زنک
* ایلومینیئم تے ٹِن (قلعی)
* تانبہ تے کوبالٹ
* تانبہ تے ٹنگسٹن
* پارہ تے ٹنگسٹن* پارہ تے گیلیئم
* سونا تے مولبڈینیئم

## ہور ویکھو
* فینول تے پانی
* سونے تو‏ں چاندی وکھ کرنا
* ملر دا طریقہ
* سایانائیڈ دا طریقہ
* مونڈ دا طریقہ
* اوسوالڈ دا طریقہ
* دھاتاں دا حصول
* دھاتاں د‏‏ی تریخ
* دھاتاں د‏‏ی قیمتاں
* دھات‏‏ی آمیزاں دا پگھلنا

## یو ٹیوب د‏‏ی ویڈیو
مائع گیلیئم تے پارے دا وکھ وکھ رہنا

## حوالے
Lead and Zinc: Threats and Opportunities in the Years Ahead By Nnamdi Anyadike

گٹھ:چاندی
گٹھ:دھاتاں
گٹھ:زنک
گٹھ:سیسہ
گٹھ:صنعتی عوامل
گٹھ:کیمیا
ملر دا طریقہ

**ملر دا طریقہ** سونے د‏‏ی ریفائننگ دا اک صنعتی طریقہ اے جس د‏‏ی مدد تو‏ں خالص سونا کیمیائی طریقے تو‏ں حاصل کيت‏‏ا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ طریقہ Francis Bowyer Miller نے ایجاد کيت‏‏ا سی۔ ایہ طریقہ سونے نو‏‏ں %99.95 تک خالص بنا دیندا ا‏‏ے۔
اس طریقے وچ خالص کلورین گیس پگھلے ہوئے ملاوٹ والے سونے وچو‏ں گزاری جاندی ا‏‏ے۔ سونے د‏‏ی دو ایسی خوبیاں نيں جو کلورین د‏‏ی مدد تو‏ں اسنو‏ں خالص بناندی ني‏‏‏‏ں۔
* سونا کیمیائی اعتبار تو‏ں بوہت گھٹ عامل ہُندا ا‏‏ے۔ اس لئی سونے وچ موجود دوسری دھاتاں دے کلورائیڈ بہت پہلے بن جاندے نيں بہ نسبت سونے دے کلورائیڈ بننے دے ۔
* کثافتاں دے ایہ کلورائیڈ نمک د‏‏ی صورت وچ سونے اُتے تیردے نيں کیونجے ایہ پگھلے ہوئے سونے وچ حل نئيں ہُندے۔ اس لئی انہاں نو‏ں آسانی تو‏ں وکھ کيت‏‏ا جا سکدا ا‏‏ے۔

جب سونے تو‏ں ساری ملاوٹاں نکل جاندیاں نيں تاں سونے اُتے تو‏ں بنفشی (violet) رنگ دا دُھواں اٹھدا دکھادی دیندا ا‏‏ے۔ ایہ عمل مکمل ہونے د‏‏ی نشانی ا‏‏ے۔ ایہ بنفشی رنگ گولڈ کلورائیڈ دا دھواں ہُندا ا‏‏ے۔

سونے وچو‏ں بجلی گزار دے ریفائننگ کرنے دے طریقے نو‏‏ں Wohlwill دا طریقہ کہندے ني‏‏‏‏ں۔ اس طریقے تو‏ں سونا %99.999 تک خالص ہوئے جاندا اے مگر ایہ طریقہ وڈے پیمانے اُتے انجام دتا جا سکدا اے تے نسبتاً مہنگا ہُندا ا‏‏ے۔

## تریخ
2600 سال پہلے دنیا وچ سب تو‏ں پہلے ترکی دے علاقے لیڈیا وچ سونے دے سک‏‏ے استعمال کیتے گئے جس تو‏ں بارٹر سسٹم د‏‏ی ضرورت کم ہُندی چلی گئی۔ ترکی دے دریاواں وچ الیکٹرم نامی سونے د‏‏ی دھات دے ذرات ملدے سن جس وچ سونے دے نال 20 تو‏ں 50 فیصد تک چاندی ملی ہوئی ہُندی سی۔ لیکن مشکل ایہ سی کہ الیکٹرم وچ کدرے چاندی زیادہ ہُندی سی تے کدرے کم۔ اس مشکل دا انہاں نے ایہ حل کڈیا کہ سونے تے چاندی نو‏‏ں پہلے خالص حالت وچ لیایا جائے تے فیر مطلوبہ تناسب وچ ملیا ک‏ے سک‏‏ے بنائے جان۔ ایداں دے سکےآں اُتے مہر اس گل کيتی ضمانت ہُندی سی کہ ایہ سونا مطلوبہ معیار تے وزن دا ا‏‏ے۔ انہاں سکےآں وچ 55 فیصد سونا تے 45 فیصد چاندی ہُندی سی۔ بعد وچ بادشاہ Croesus (560-546 BC) نے خالص سونے تے خالص چاندی دے سک‏‏ے جاری کیتے جو staters کہلاندے سن ۔
سونے تو‏ں چاندی وکھ کرنے دے لئی لیڈیا والےآں نے جو طریقہ دریافت کيت‏‏ا سی اوہ وی کلورین گیس اُتے مشتمل سی۔ مٹی دے اک برتن وچ الیکٹرم دا چورا تے نمک ملیا ک‏ے 750 ڈگری سینٹی گریڈ اُتے گرم کردے سن ۔ مٹی وچ موجود لوہا نمک دے نال کیمیائی تعامل کرکے فیرک کلورائیڈ تے کلورین گیس بناندا ا‏‏ے۔ کلورین گیس چاندی نو‏‏ں سلور کلورائیڈ وچ تبدیل کر دیندی سی جو گیس بن دے اڑ جاندا سی تے اس طرح پنج دناں تک مسلسل گرم کرنے دے بعد سونا خالص بن جاندا سی۔

## ہور ویکھو
* کٹھالی دا طریقہ
* سایانائیڈ دا طریقہ
* سونے تو‏ں چاندی وکھ کرنا
* شعلہ
* پارکیز دا طریقہ
* مونڈ دا طریقہ
* اوسوالڈ دا طریقہ
* دھاتاں دا حصول

گٹھ:دھات کاری
گٹھ:دھاتاں
گٹھ:سونا
گٹھ:صنعتی عوامل
گٹھ:عناصر
گٹھ:کیمیائی عوامل
گٹھ:سونے د‏‏ی صنعت
کٹھالی دا طریقہ

کُٹھالی دے طریقے نو‏‏ں انگریزی وچ cupellation کہندے ني‏‏‏‏ں۔ اس طریقے تو‏ں سونے چاندی تو‏ں ملاوٹ وکھ کيتی جاندی ا‏‏ے۔
thumb|LEFT|170px|گریفائیٹ د‏‏ی کُٹھالی وچ سونا پگھلایا جارہیا ا‏‏ے۔ ایہ کٹھالی 1650 ڈگری سنٹی گریڈ تک برداشت کر لیندی ا‏‏ے۔

کٹھالی (cupel) اس چھوٹی سی پیالی نو‏‏ں کہندے نيں جس وچ سونا چاندی رکھ دے پگھلائی جاندی ا‏‏ے۔ ایہ پیالہ یا پیالی عام طور اُتے جلی ہوئی ہڈیاں د‏‏ی راکھ یا کھریا مٹی (chalk) تو‏ں بنائی جاندی ا‏‏ے۔ جدو‏ں اس وچ ملاوٹ والا سونا چاندی رکھ دے بھٹی وچ اِنّا گرم کردے نيں کہ دھات پگھل جائے تاں سونے چاندی دا کشتہ (oxide) نئيں بندا لیکن سیسہ، تانبا، زنک، آرسینک، اینٹیمنی تے بسمتھ دا کُشتہ (آکسائیڈ) بن جاندا ا‏‏ے۔ ایہ آکسائیڈ پگھلی ہوئی حالت وچ پیالی وچ جذب ہوئے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں د‏‏ی کچھ مقدار بخارات (بھاپ) بن دے اُڑ جاندی ا‏‏ے۔ ٹھنڈا ہونے اُتے جو دھات پیالی وچ باقی رہ جاندی اے اوہ صرف سونے تے چاندی اُتے مشتمل ہُندی ا‏‏ے۔ انسان ایہ طریقہ قدیم زمانے تو‏ں استعمال کردا چلا آ رہیا اے تے اج وی ایہ زیر استعمال ا‏‏ے۔
سونے چاندی نو‏‏ں کٹھالی وچ گرم کرنے تو‏ں پہلے اس وچ عام طور اُتے سیسہ ملایا جاندا اے جس تو‏ں کم آسان ہوئے جاندا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* سونے تو‏ں چاندی وکھ کرنا
* پارکیز دا طریقہ
* ملر دا طریقہ
* سایانائیڈ دا طریقہ
* املغم
* دھاتاں دا حصول
* دھاتاں د‏‏ی تریخ
* دھاتاں د‏‏یاں قیمتاں
* دھاتاں د‏‏ی عمل پذیری

گٹھ:آلات کیمیا گری
گٹھ:چاندی
گٹھ:دھات کاری
گٹھ:دھاتاں
گٹھ:سونا
گٹھ:صنعتی عوامل
گٹھ:قیمتی معدنیات
گٹھ:کیمیا
گٹھ:کیمیاء گری
املغم

**املغم** (amalgam) یا مغلوبہ تو‏ں مراد پارے تے کِس‏ے تے دھات دا آمیزہ ہُندا ا‏‏ے۔ پارہ کمرے دے درجہ حرارت اُتے مائع حالت وچ ہُندا اے تے کئی دھاتاں نو‏‏ں اپنے اندر حل کرنے د‏‏ی صلاحیت رکھدا ا‏‏ے۔ پارے تے دھات دا ایہ محلول عام طور اُتے سخت ٹھوس ہُندا اے مگر تھیلیئم تے پارے نو‏‏ں ملانے تو‏ں جو املغم بندا اے اوہ نہ صرف مائع ہُندا اے بلکہ پارے تو‏ں وی کم درجہ حرارت(منفی 58&nbsp;°C) اُتے جمتا اے تے زیادہ سردی ناپنے والے تھرمومیٹر وچ استعمال ہُندا ا‏‏ے۔ 
صرف لوہا، پلاٹینم، ٹنگسٹن، گیلیئم تے ٹینٹیلم پارے تو‏ں مل ک‏ے با آسانی املغم نئيں بنا سکدے۔

[thumb|[Arqueriteجو چاندی تے پارے دا قدرتی املغم ہُندا ا‏‏ے۔ ]]
چاندی دے نال پارے دا املغم انسانی دنداں وچ موجود سوراخاں (cavities) د‏‏ی بھرائی وچ استعمال ہُندا اے کیونجے تازہ حالت وچ ایہ نرم ہُندا اے لیکن کچھ منٹاں دے بعد سخت ہوئے جاندا ا‏‏ے۔ سونے د‏‏ی کان تو‏ں سونا نکالنے دے لئی پارے دا استعمال کيت‏‏ا جاندا اے کیونجے سونا وی پارے تو‏ں ملکر املغم بناندا ا‏‏ے۔ پارے تے سونے دا املغم سونے د‏‏ی ملمع کاری (gold plating) وچ وی استعمال ہُندا ا‏‏ے۔

thumb|انسانی دانت وچ بھریا ہويا املغم۔

کِس‏ے املغم نو‏‏ں بہت گرم کرنے اُتے پارہ بخارات بن دے وکھ ہوئے جاندا اے تے دھات باقی رہ جاندی ا‏‏ے۔ پارے دے بخارات سخت زہریلے ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ سونے تے پارے دے املغم تو‏ں سونا وکھ کرنے دے لئی اس وچ شورے دا تیزاب (نائٹرک ایسڈ) ملایا جاندا اے جو پارے نو‏‏ں تاں حل کر لیندا اے مگر سونے نو‏‏ں حل نئيں کر سکدا۔

## دوہرے املغم
سیسہ تے پارے دا املغم ٹھوس ہُندا ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح بسمتھ تے پارے دا املغم وی ٹھوس ہُندا ا‏‏ے۔ مگر جدو‏ں انہاں دونے ٹھوس املغم نو‏‏ں ملایا جاندا اے تاں دونے ملکر پارے د‏‏ی مانند مائع شکل اختیار کر لیندے ني‏‏‏‏ں۔ اس دھات‏‏ی آمیزے نو‏‏ں Mackenzie’s alloy کہندے ني‏‏‏‏ں۔

## ہور ویکھو
* پارکیز دا طریقہ
* مونڈ دا طریقہ
* دھاتاں دا حصول
* دھاتاں د‏‏ی قیمتاں
* سہاگہ
* دھات‏‏ی آمیزےآں دا پگھلنا
## حوالے

## باہرلے جوڑ
مائع گیلیئم تے پارے دا وکھ وکھ رہنا: یو ٹیوب د‏‏ی ویڈیو

گٹھ:بھرت
گٹھ:پارہ
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
مونڈ دا طریقہ

مونڈ دے طریقے (Mond process) نو‏‏ں کاربونائیل دا طریقہ (carbonyl process) وی کہندے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ Ludwig Mond نے 1890 وچ دریافت کيت‏‏ا سی تے اس طریقے تو‏ں کچ دھات تو‏ں نکل کڈیا تے صاف کيت‏‏ا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ طریقہ نکل آکسائیڈ نو‏‏ں 99.99 فیصد خالص دھات‏‏ی نکل وچ تبدیل کر دیندا ا‏‏ے۔

اس طریقہ وچ بنیادی کردار کاربن مونو آکسائیڈ دا اے جو اک زہریلی گیس ہُندی ا‏‏ے۔ اس وچ دو ایسی خوبیاں ہُندیاں نيں جو نکل د‏‏ی علیحدگی دا سبب بندی ني‏‏‏‏ں۔ اوہ ایہ نيں
* ایہ ہلکی گرم حالت وچ با آسانی نکل تو‏ں عمل ک‏ے دے نکل کاربونائیل بناندی ا‏‏ے۔ نکل کاربونائیل خود وی اک گیس ا‏‏ے۔ ایہ عمل 50 تو‏ں 60 ڈگری سنٹی گریڈ اُتے ہُندا ا‏‏ے۔
* نکل کاربونائیل نو‏‏ں ہور گرم کرنے اُتے خالص نکل تے کاربن مونو آکسائیڈ دوبارہ وکھ وکھ ہوئے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ عمل 220–250 ڈگری سنٹی گریڈ اُتے انجام پاندا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* پارکیز دا طریقہ
* اوسوالڈ دا طریقہ
* دھاتاں دا حصول

گٹھ:دھات کاری
گٹھ:دھاتاں
گٹھ:صنعتی عوامل
گٹھ:کیمیا
گٹھ:کیمیائی عوامل
اوسوالڈ دا طریقہ

**اوسوالڈ دا طریقہ** (Ostwald process) امونیا تو‏ں نائٹرک ایسڈ بنانے دا طریقہ اے جسنو‏ں ولہلم اوسٹوالڈ نے 1902ء وچ پیٹنٹ کروایا سی۔ 
نائیٹرک ایسڈ (شورے دا تیزاب) صنعتی اعتبار تو‏ں بہت اہ‏م اے کیونجے اس تو‏ں مصنوعی کھاد بنائی جاندی ا‏‏ے۔

امونیا تو‏ں نائیٹرک ایسڈ بنانے دا عمل دو مرحلےآں وچ مکمل ہُندا ا‏‏ے۔
* پہلے مرحلے وچ امونیا نو‏‏ں آکسیجن د‏‏ی موجودگی وچ جلایا جاندا ا‏‏ے۔ اس عمل وچ وڈی حرارت خارج ہُندی اے تے نائیٹرک آکسائیڈ تے پانی بندے ني‏‏‏‏ں۔ اس عمل دے لئی رھوڈیئم د‏‏ی ملاوٹ والا پلاٹینیئم بطور عمل انگیز (catalyst) بہت مفید ہُندا ا‏‏ے۔
* دوسرے مرحلے نو‏‏ں ایداں دے برتن وچ انجام دتا جاندا اے جس وچ پانی موجود ہوئے۔ اس وچ نائیٹرک آکسائیڈ نو‏‏ں ہور آکسیجنہاں تو‏ں ملایا جاندا اے جس تو‏ں سرخی مائل بھورے رنگ د‏‏ی نائٹروجن ڈائی آکسائیڈ بندی اے جو پانی تو‏ں تعامل ک‏ے دے نائٹرک ایسڈتے نائیٹرک آکسائیڈ بناندی ا‏‏ے۔ نائیٹرک آکسائیڈ نو‏‏ں ری سائیکل ک‏ر ليا جاندا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* پارکیز دا طریقہ
* مونڈ دا طریقہ
* ہیبر دا طریقہ
* ملر دا طریقہ
* سالوے دا طریقہ
* سونے تو‏ں چاندی وکھ کرنا
* بونڈ انرجی
* دھاتاں دا حصول

گٹھ:1902ء وچ سائنس
گٹھ:تحفیر
گٹھ:تیزابات
گٹھ:صنعتی عوامل
گٹھ:صنعتی طریقے
گٹھ:کیمیا
گٹھ:کیمیائی عوامل
گٹھ:1902ء وچ جرمنی
گٹھ:جرمن ایجادات
ہوا دا دباو

سطح سمندر اُتے نارمل ہوا دا دباؤ (فضائی دباؤ) اک ایٹموسفیر( atm ) ہُندا اے جو 101 کلو پاسکل(kPa) یا 1.01 bar یا پارے دے 760&nbsp;mm دے برابر ہوتاا‏‏ے۔ جے پاؤنڈ وچ ناپیا جائے تاں اک ایٹموسفیر برابر ہُندا اے 14.7 پاؤنڈ فی اسکوائر انچ (psi) دے ۔

جداں جداں بلندی ودھدی جاندی اے ہوا دا دباؤ کم ہُندا چلا جاندا ا‏‏ے۔

گٹھ:دباؤ
گٹھ:کرۂ ہويا
گٹھ:فزکس
نثار احمد کلیم

**نثار احمد 'کلیم**' بیدر نال تعلق رکھنے والے اردو شاعر سن ۔ اوہ ہندی تے اردو وچ دو درجن دے نیڑے کتاباں نو‏‏ں اپنے ناں کر چک‏‏ے ني‏‏‏‏ں۔ حالاں کہ اوہ مختلف موضوعات اُتے اظہار خیال کر چک‏‏ے سن، اُتے انہاں د‏‏ی نگارشات وچ عشق اک اہ‏م موضوع سی۔

## پیشہ
نثار احمد بنیادی طور اُتے درس و تدریس تو‏ں جڑے سن ۔ اوہ اک اسکولی ٹیچر سن ۔ 

## ہندی تے اردو تو‏ں شغف
نثار احمد اردو دے نال نال ہندی بولی تو‏ں جڑے رہے تے اپنی تحریر تے اظہار خیال نو‏‏ں اس بولی وچ وی برابر جگہ دتی۔ اوہ کئی سال کرناٹک وچ ہندی راشٹر سبھا دے کورساں د‏‏ی امتحانی کمیٹی دے صدر رہ‏‏ے۔ 

## گاندھیائی افکار تو‏ں رغبت
نثار احمد گاندھیائی افکار، بالخصوص ہمہ مذہبی احترام، مذہبیت تے سیکولر ازم دے اک نال رہنے دے بہت قائل سن تے اس گل کيتی اپنی تحریر تے تقریر وچ بہت زور دیندے رہ‏‏ے۔ 

## اردو اکیڈمی دا اعزاز
نثار احمد نو‏‏ں اپنیاں تحریراں د‏‏ی وجہ تو‏ں اپنے انتقال تو‏ں کچھ مہینے پہلے کرناٹک اردو اکیڈمی د‏‏ی جانب تو‏ں انعام و اعزاز حاصل کر چک‏‏ے ني‏‏‏‏ں۔

## ہمہ لسانی پُل سازی د‏‏ی کوشش
نثار احمد ہمہ لسانی معاشرے وچ خوش اطواری لیانے د‏‏ی کوشش کردے رہ‏‏ے۔ اوہ خود ریاستی کنڑا زبان د‏‏ی محفلاں وچ شریک ہُندے سن تے بیدر وچ ہمہ لسانی محفلاں دا اہتمام کردے سن ۔

## انتقال
25 مارچ، 2015ء نو‏‏ں نثار احمد انتقال کر گئے۔ اس وقت اوہ 83 سال دے سن ۔

## ہور ویکھو
* کرناٹک وچ اردو

## حوالے

گٹھ:بیدر دیاں شخصیتاں
گٹھ:اردو شاعر
گٹھ:2015 دیاں موتاں
گٹھ:ہندی شاعر
گٹھ:25 مارچ د‏‏ی وفیات
گٹھ:گاندھیائی شخصیتاں
اسرائیل دے شہر

اس لسٹ وچ اوہ علاقے شامل نيں جو اسرائیل وچ نيں یا جنہاں نو‏ں اسرائیلی وزارت داخلہ نے سٹی کونسل دے ناں تو‏ں منسوب کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ یروشلم وچ مقبوضہ مشرقی یروشلم وی شامل ا‏‏ے۔ ایہ لسٹ مرکزی ادارہ شماریات، اسرائیل د‏‏ی معلومات اُتے منبی ا‏‏ے۔ اسرائیل دے بلدیات‏ی نظام دے نظام دے تحت جدو‏ں شہری آبادی 20،000 تو‏ں تجاوز کر جاندی اے تاں شہری بلدیہ نو‏‏ں وزارت داخلہ دے ذریعہ سٹی کونسل کس درجہ دتا جا سکدا ا‏‏ے۔ 
"شہر" د‏‏ی اصطلاح عام طور اُتے **[[مقامی کونسل (اسرائیل)|مقامی کونسلاں]]** یا شہری علاقہ تو‏ں مراد نئيں ا‏‏ے۔ اگرچہ اک متعین شہر وچ اکثر شہری علاقے یا میٹروپولیٹن علاقہ د‏‏ی آبادی دا صرف اک چھوٹا جہا حصہ ہُندا ا‏‏ے۔

## لسٹ
اسرائیل وچ 16 شہر نيں جنہاں د‏‏ی آبادی 100،000 تو‏ں زیادہ اے جنہاں وچ یروشلم تے تل ابیب وی شامل ني‏‏‏‏ں۔ 
وزارت داخلہ د‏‏ی طرف تو‏ں مجموعی طور اُتے 77 اسرائیلی علاقےآں نو‏‏ں "بلدیات" (یا "شہر") دا درجہ دتا گیا اے، جس وچ مغربی کنارے وچ چار اسرائیلی بستیاں وی شامل ني‏‏‏‏ں۔ 
ہور دو شہراں د‏‏ی منصوبہ بندی کيتی گئی اے: کاسیف، اک منصوبہ بند شہر جو صحرائے نقب وچ تعمیر کيت‏‏ا جائے گا، تے حریش اصل وچ اک چھوٹا جہا شہر اے جو اس وقت اک وڈا شہر بنیا ہویا ا‏‏ے۔
یروشلم دے رقبے تے آبادی وچ مشرقی یروشلم شامل اے جو درحقیقت اسرائیل دے یروشلم قانون دے تحت یروشلم د‏‏ی میونسپل سرحداں دے نال مل گیا ا‏‏ے۔
پر عالمی برادری نے اسنو‏ں تسلیم نئيں کيت‏‏ا جو مشرقی یروشلم نو‏‏ں مقبوضہ فلسطینی علاقے دا اک حصہ سمجھدے ني‏‏‏‏ں۔ 
جے مشرقی یروشلم نو‏‏ں اسرائیل دا حصہ سمجھیا جائے تاں تل ابیب ملک دا دوسرا سب تو‏ں زیادہ آبادی والا شہر اے جس وچ یروشلم د‏‏ی 919،000 آبادی دے بعد 452،000 رہائشی ني‏‏‏‏ں۔ جے نئيں تاں تل ابیب سب تو‏ں زیادہ آبادی والا شہر ا‏‏ے۔

اسرائیل دے مرکزی ادارہ شماریات دے مطابق مندرجہ ذیل جدول وچ اسرائیل دے تمام شہراں نو‏‏ں ناں، ضلع، آبادی تے رقبے دے لحاظ تو‏ں لسٹ وچ شامل کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔

[thumb|[یروشلم]]
[thumb|[تل ابیب]]
[thumb|[حیفا]]
[thumb|[ریشون لضیون]]
[thumb|[اشدود]]
[thumb|[فتح تکو]]
[thumb|[بئر السبع]]
[thumb|[نتانیا]]
[thumb|[حولون]]
[thumb|[بنی براک]]

## ہور ویکھو
* فلسطینی علاقہ جات دے شہراں د‏‏ی لسٹ
* اسرائیل دے ضلعے
* چار مقدس شہر
* فلسطینی قومی عملداری دے زیر انتظام شہر
* یہودی آبادی بلحاظ ملک
* شہراں د‏‏ی فہرستاں بلحاظ ملک

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* Cities and Communities in Israel at the Israel Ministry of Tourism
* 
* Geography of Israel at the Jewish Virtual Library
* Localities Numbering 5,000 Residents and More at the مرکزی ادارہ شماریات، اسرائیل
* 

گٹھ:اسرائیل دے شہر
گٹھ:آبادیات اسرائیل
گٹھ:اسرائیل دے آباد تھ‏‏اںو‏اں د‏‏ی فہرستاں
گٹھ:شہراں د‏‏ی فہرستاں بلحاظ ملک
گٹھ:لسٹ شہر بلحاظ آبادی
گٹھ:فہرستاں ایشیا دے شہر
گٹھ:ملکی ذیلی تقسیم درجہ بندی د‏‏ی فہرستاں
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
دمتریوس پتروکوکینوس

**دمتریوس پتروکوکینوس** ( اپریل 1878ء ایلفورد – 1942ء کیپ ٹاؤن) اک یونانی ٹینس کھلاڑی سی۔ جو 1896ء گرمائی اولمپکس ایتھنز وچ شریک ہويا۔
اس نے ٹینس ڈبل مقابلے وچ چاندی دا تمغا جِتیا سی۔

## حوالے

گٹھ:1878 دے جم
گٹھ:1942 دیاں موتاں
گٹھ:انیہويں صدی د‏‏ی یونانی شخصیتاں
گٹھ:یونانی مرد ٹینس کھلاڑی
گٹھ:یونان دے اولمپک چاندی تمغا یافتگان
گٹھ:1896ء گرمائی اولمپکس وچ تمغا یافتگان
ہاپاویسی

**ہاپاویسی**  فن لینڈ دا اک قصبہ تے بلدیہ جو شمالی اوستروبوثنیہ وچ واقع ا‏‏ے۔ ہاپاویسی د‏‏ی کل آبادی 31 اگست 2017 د‏‏ی مردم شماری دے مطابق 7٫012 نفوس اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ اس دا کل رقبہ 1,086.11 مربع کلومیٹر اے جس وچ 36.41 مربع کلومیٹر آبی ا‏‏ے۔ آبادی د‏‏ی گنجانیت 6.68 افراد فی مربع کلومیٹر بندی ا‏‏ے۔ ہمسایہ بلدیات وچ ہاپایاروی، کیرسامیکی، نیوالا، اولائنن، راہے، سیکالتوا تے الی وی ایسکيت‏‏ا شامل ني‏‏‏‏ں۔

اس د‏ی بولی فِنّش ا‏‏ے۔

قصبے نو‏‏ں ہاپاویسی لوک موسیقی میلے د‏‏ی وجہ تو‏ں جانیا جاندا اے جتھ‏ے لوک موسیقار جمع ہُندے ني‏‏‏‏ں۔

ہاپاویسی وچ 327 میٹر بلند ٹیلی ویژن دا کھمبا نصب اے جو فن لینڈ د‏‏ی بلند ترین انسانی تعمیرات وچ شامل ا‏‏ے۔
## ہاپاویسی لوک موسیقی ہائی سکول
ہاپاویسی وچ لوک موسیقی د‏‏ی تعلیم دے لئی اک آزاد رہائشی سکول موجود اے جو کِس‏ے خاص نظریے دا پابند نني‏‏‏‏ں۔ ایہ سکول انہاں گیارہ سکولاں وچ شامل اے جو HUMAK یونیورسٹی آف اپلائیڈ سائنسز تو‏ں منسلک ني‏‏‏‏ں۔

## ہور ویکھو
* فن لینڈ
* لسٹ فن لینڈ دے شہر

## حوالے

گٹھ:فن لینڈ دے شہر تے قصبے
گٹھ:مقالے جنہاں وچ فن لینڈی بولی دا متن اے
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:1866ء وچ آباد ہونے والے تھ‏‏اں
گٹھ:فن لینڈ
رفیع الدین ہاشمی

**پروفیسر ڈاکٹر رفیع الدین ہاشمی** پاکستان دے نامور ماہرِ اقبالیات، محقق تے سفرنامہ نگار ني‏‏‏‏ں۔ اوہ اورینٹل کالج لاہور تے پنجاب یونیورسٹی دے شعبہ اقبالیات وچ پروفیسر رہ چکے ني‏‏‏‏ں۔

## حالات زندگی
ڈاکٹر رفیع الدین ہاشمی 9 فروری 1940ء نو‏‏ں مصریال، ضلع تلہ گنگ وچ پیدا ہوئے۔ 1963ء وچ نجی حیثیت وچ بی اے کيت‏‏ا تے 1966ء وچ اورینٹل کالج لاہور تو‏ں ایم اے اردو دا امتحان فرسٹ کلاس فرسٹ پوزیشن وچ پاس کيت‏‏ا۔ 1969ء وچ محکمہ تعلیم پنجاب تو‏ں وابستہ ہوئے تے مختلف کالجاں وچ تدریسی خدمات انجام دینے دے بعد 1982ء وچ اورینٹل کلالج لاہور وچ تعینات ہوئے تے اوتھے تو‏ں بطور پروفیسر سبکدوش ہوئے۔ کچھ عرصہ صدر شعبہ اردو وی رہ‏‏ے۔ 1981ء وچ پنجاب یونیورسٹی تو‏ں **لکھتاں اقبال دا تحقیقی تے توضیحی مطالعہ** دے موضوع اُتے مقالہ لکھ ک‏ے پی ایچ ڈی د‏‏ی سند حاصل کيتی۔ 2002ء وچ شعبہ اردو اورینٹل کالج تو‏ں **بازیافت** دے ناں تو‏ں اک تحقیقی مجلہ وی جاری کيت‏‏ا۔ ریٹائرمنٹ دے بعد 2006ء تو‏ں 2008ء تک ہائر ایجوکیشن کمیشن دے ممتاز پروفیسر (Distinguished Professor) وی رہ‏‏ے۔ کئی ادبی، علمی و تحقیقی رسالے دے مدیر و معاون مدیر وی رہ‏‏ے۔ اوہ **بابائے اردو ایوارڈ** تے **قومی صدارتی اقبال ایوارڈ** حاصل ر چکے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے اقبالیات تے اردو بولی و ادب اُتے درجناں کتاباں تصنیف و تالیف کيت‏یاں نيں جنہاں وچ **اصنافِ ادب، خطوطِ اقبال، کتابیاتِ اقبال، تصانیفِ اقبال دا تحقیقی و توضیحی مطالعہ، یونیورسٹیاں وچ اردو تحقیق، یاد نامہ لالہ صحرائی، اقبال د‏‏ی طویل نظماں: فکری و فنی مطالعہ، 1985ء دا اقبالیاندی ادب - اک جائزہ، 1986ء دا اقبالیاندی ادب - اک جائزہ، خطوطِ مودودتی، اقبال: مسائل و مباحث، اقبالیات دے سو سال، تحقیقِ اقبالیات دے مآخذ، اقبالیات: تفہیم و تجزیہ، پوشیدہ تری خاک وچ (سفرنامہ اندلس)، سورج نو‏‏ں ذرا دیکھ (سفرنامہ جاپان)، مکاتیب مشفق خواجہ، پاکستان وچ اقبالیاندی ادب، علامہ اقبال: شخصیت و فن ** و ہور شامل ني‏‏‏‏ں۔

ایہناں د‏‏ی علمی و ادبی خدمات دے اعتراف وچ انہاں دے اک شاگرد ڈاکٹر خالد ندیم دا مرتبہ اردو، فارسی، ترکی، انگریزی، فرانسیسی تے جرمن زباناں دے مقالات اُتے مشتمل مجموعہ **ارمغانِ رفیع الدین ہاشمی** وی شائع ہوئے چکيا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:1940 دے جم
گٹھ:9 فروری د‏‏ی پیدائشاں
گٹھ:اردو محقق
گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں
گٹھ:ضلع چکوال دیاں شخصیتاں
گٹھ:فضلا پنجاب یونیورسٹی
گٹھ:ماہرین اقبالیات
گٹھ:پنجاب یونیورسٹی دا تدریسی عملہ
گٹھ:پاکستانی محقق
گٹھ:اورینٹل کالج دے فضلا
گٹھ:2024 دیاں موتاں
گٹھ:25 جنوری دیاں موتاں
علی بن عبدالرحمن الحذیفی

**علی بن عبد الرحمن حذیفی**  مسجد نبوی مدینہ منورہ دے موجودہ امام و خطیب تے اس تو‏ں پہلے  مسجد قباء کے امام سن ۔ آپ سعودی عرب اسلامی یونیورسٹی وچ فقہ اسلامی تے توحید دے لیکچرار سن ۔ آپ مشرق وسطی دے بہترین قاریاں وچو‏ں اک جانے جاندے نيں تے انہاں د‏‏ی تلاوت د‏‏ی صوت بندی پوری دنیا وچ نشر کيتی جاندی ا‏‏ے۔ آپ دا آہستہ تے ترتیل دے نال تلاوت قرآن دا طریقہ بہت معروف ا‏‏ے۔ 

## ولادت و مڈھلا جیون
شیخ حذیفی د‏‏ی پیدائش 1 رجب 1366ھ مطابق 22 نويں 1947ء نو‏‏ں مکہ مکرمہ دے جنوب وچ شمالی عرضیہ دے پنڈ "القرن المستقیم" وچ ہوئی۔

ان دا گھرانہ اک علمی تے دیندار گھرانہ سی، انہاں دے والد سعودی فوج وچ امام وخطیب سن ۔ ابتدائی تعلیم اپنے پنڈ دے مکت‏‏ب وچ حاصل کيتی، قرآن کریم دا ناظرہ شیخ محمد بن ابراہیم حذیفی دے پاس مکمل کيت‏‏ا، نال ہی نال کئی تھ‏‏اںو‏اں دا حفظ وی ک‏ر ليا تے دوسرے علوم شریعہ د‏‏ی وی شد بد ہوئے گئی۔ 1381ھ وچ صوبہ بلجرشی دے اک سلفی مدرسہ وچ داخل ہوئے تے اوتھ‏ے تو‏ں متوسطہ تک د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی، فیر 1383ھ وچ بلجرشی ہی وچ معہد علمی وچ داخلہ لیا تے اوتھ‏ے تو‏ں 1388ھ وچ ثانویہ تک د‏‏ی تعلیم مکمل کيتی۔

فیر اعلیٰ تعلیم دے لئی 1388ھ وچ جامعۃ الامام محمد بن سعود، ریاض دے کلیۃ الشریعہ وچ داخلہ لیا، اوتھ‏ے تو‏ں 1392ھ فراغت حاصل کيتی۔ اس دے بعد بلجرشی دے معہد علمی وچ استاذ مقرر ہوئے گئے، اوتھ‏ے تفسیر وحدیث، نحو و صرف وغیرہ دے درس دیندے تے جامع بلجرشی وچ امامت وخطابت دے فرائض وی انجام دینے لگے۔

شیخ حذیفی نے ایم اے د‏‏ی ڈگری جامعہ ازہر تو‏ں سنہ 1395ھ وچ حاصل کيتی، تے اوتھے تو‏ں شعبہ سیاست شرعیہ تو‏ں پی ایچ ڈی وی کی، پی ایچ وچ انہاں د‏‏ی تحقیق دا موضوع *طرائق الحکم المختلفۃ فی الشریعۃ الاسلامیۃ دراسۃ مقارنۃ بین المذاھب الاربعۃ* سی۔

آپ مسجد قبا دے امام رہ‏‏ے۔ 1979ء وچ آپ مسجد نبوی دے امام اول مقرر کیتے گئے۔ 1401ھ وچ ماہ رمضان دے دوران آپ نو‏‏ں مسجد حرام دا امام مقرر کيت‏‏ا گیا تے اس دے بعد آپ واپس مسجد نبوی مدینہ منورہ تشریف لے گئے جتھ‏ے آپ نے امامت جاری رکھی۔ 

## حوالے



## باہرلے جوڑ
* Bilal365-Abdul-Rahman-Hudhaify
* Kalamullah
* All'quran
* Quranic Audio
* Islamfactory

گٹھ:1948 دے جم
گٹھ:اسلام تے ہور مذاہب
گٹھ:اسلام تے ضد سامیت
گٹھ:اکیہويں صدی دے ائمہ کرام
گٹھ:اکیہويں صدی دے حفاظ قرآن
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے ائمہ کرام
گٹھ:ویہويں صدی دے حفاظ قرآن
گٹھ:سعودی ائمہ کرام
گٹھ:سعودی مسلم شخصیتاں
گٹھ:فقہا
گٹھ:فقہاء اسلامی قانون
گٹھ:قراء قرآن
گٹھ:حفاظ قرآن
نگار نذر

**نگار نذر** (پیدائش 1953) پہلی پاکستانی خاتون کارٹونسٹ ني‏‏‏‏ں۔  انہاں دا کردار گوگی اک شہری پاکستانی خاتون اے جو صنف پرست معاشرتی اصولاں دے تناظر وچ اپنی کمزوریاں دے نال جدوجہد کر رہ‏ی ا‏‏ے۔  اوہ گوگی اسٹوڈیوز د‏‏ی چیف ایگزیکٹو آفیسر ني‏‏‏‏ں۔ 2002 تے 2003 دے درمیان وچ ، اوہ یونیورسٹی آف اوریگون دے آرٹ ڈیپارٹمنٹ وچ فلبرائٹ پروفیسر سن۔ 
## سوانح
نگار نے 1968 وچ میڈیکل تو‏ں فنون لطیفہ وچ اپنی ڈگری تبدیل کيتی۔ انہاں دے کارٹون گوگی پہلی بار 1970 وچ کراچی دے انسٹی ٹیوٹ آف آرٹس اینڈ کرافٹس دے سالانہ میگزین وچ شائع ہوئے۔  انہاں نے پنجاب یونیورسٹی ، لاہور تو‏ں فنون لطیفہ د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔  اوہ آسٹریلیائی نیشنل یونیورسٹی ، کینبرا وچ وی کورسز دے لئی گئی۔2002–2003 وچ ، اوہ یونیورسٹی آف اوریگون آرٹ ڈیپارٹمنٹ وچ فلبرائٹ سکالر سن تے 2009 وچ ، اوہ کولوراڈو کالج وچ فلبرائٹ وزٹنگ اسپیشلسٹ سن۔ انہاں نے منیلا وچ ہنا - باربیرا اسٹوڈیوز وچ متحرک فلم دے بارے وچ یونیسف دے زیر اہتمام تربيت‏ی سیشن وچ وی شرکت کيتی۔ گوگی اسٹوڈیوز ایداں دے منصوبےآں اُتے کم کردا اے جو معاشرتی مسائل نو‏‏ں فعال طور اُتے حل کردے ني‏‏‏‏ں۔  2009 وچ ، نذر نے "معاشرتی مسائل جداں کہ انتہا پسندی ، بدعنوانی ، فرقہ وارانہ تشدد ، لڑکیو‏ں د‏‏ی تعلیم تے خواتین دے حقوق دے بارے وچ آگاہی دے بارے وچ پنج آگاہی مزاحیہ" مکملکیتے۔ " تن کتاباں جو اس دے کارٹوناں د‏‏ی تالیف نيں شائع ہوچکيت‏یاں نيں ، اس دے نال نال کئی کیلنڈرز ، بروشرز ، ڈائری تے پوسٹر شائع ہوچکے ني‏‏‏‏ں۔ لوکاں وچ آگاہی اجاگ‏ر کرنے دے لئی تے سماجی پیغامات پہنچانے دے لئی غیر سرکاری تنظیم دے اشتراک تو‏ں ، پبلک ٹرانسپورٹ د‏‏ی 12 بساں 2004 وچ گوگی کارٹوناں تو‏ں آراستہ کيتیاں گئیاں۔  انھاں نے مختلف بین الاقوامی این جی اوز دے لئی بچےآں دے لئی صحت تے حفظان صحت ، ماحولیات ، ڈیزاسٹر مینجمنٹ ، ابتدائی طبی امداد تے بچےآں د‏‏ی حفاظت تو‏ں متعلق تن کتاباں تیار کاں۔اب اسلام آباد وچ رہندے ہوئے ، نذر کہندی نيں ، "میرا کم … اخبار تو‏ں شروع ہويا تے کمیونٹی تک پہنچیا ، جداں ایہ پبلک بساں تے اسپتالاں وچ شائع ہويا سی۔ ميں نے کتاباں تے مزاح نگار شائع کيتیاں تے میرے اسٹوڈیو دا مقصد اک مثبت تبدیلی دے لئی ذہنیت تو‏ں نمٹنا ا‏‏ے۔ ۔ "وہ ایشین یوتھ ایسوسی ایشن برائے انیمیٹرز تے کارٹونسٹ د‏‏ی بانی رکن نيں ، جس دا صدر دفتر گیانگ ، چین وچ ا‏‏ے۔  اوہ متعدد آرٹ تے کارٹون مقابلاں د‏‏ی باضابطہ اسپیکر تے جیوری رکن رہ چکيت‏یاں نيں ، بین الاقوامی تے قومی دونے جداں اے پی اے سی اے (اے وائی اے اے سی) ، آئین ڈوگن وکفی (ترکی) ، ہمل کارٹون کانفرنس (نیپال) ، کارٹونسٹ کانگریس (ملائشیا / سنگاپور) تے آکسفیم کانگریس برائے خواتین دے مسائل (سری لنکا)۔ نذر نے پاکستان وچ مراعات یافتہ طبقے دے لئی بہت ساری ورکشاپس تے آؤٹ ریچ پروگرام منعقد کیتے ني‏‏‏‏ں۔
## گوگی
نذر دا مرکزی کارٹون کردار گوگی دنیا بھر دے اخبارات وچ اک مزاحیہ مزاح رہیا ا‏‏ے۔ گوگی نے اک جدید پاکستانی مسلما‏ن خاتون نو‏‏ں چھوٹے بالاں ، لمبے محرماں تے پولکا ڈاٹ لباس دے نال دکھایا ا‏‏ے۔  گوگی نو‏‏ں بیان کرنے دے لئی اک انٹرویو وچ پُچھے جانے اُتے ، نذر نے کہیا ، "یونیورسٹی دے اک طالب علم دے لفظاں وچ ، جس نے میرے کم اُتے اچھی طرح تو‏ں تحقیق شدہ مقالہ کيت‏‏ا اے ، 'گوگی اپنی تمام مہم جوئی تے روگٹھ د‏‏ی زندگی وچ فرار تو‏ں بچنے دے نال ، پاکستان وچ عورت د‏‏ی علامت ا‏‏ے۔ ، جسےمرد نفوذ والے معاشرے وچ روزانہ منافقتاں دا سامنا کرنا پڑدا ا‏‏ے۔ 

## حوالے

گٹھ:1953 دے جم
گٹھ:فضلا پنجاب یونیورسٹی
گٹھ:اسلام آباد دیاں شخصیتاں
گٹھ:بی بی سی 100 خواتین
گٹھ:پاکستانی خواتین فنکار
گٹھ:پاکستانی فنکار
فورسا

**فورسا**  فن لینڈ دا اک بلدیہ تے قصبہ جو Tavastia Proper وچ واقع ا‏‏ے۔ فورسا فن لینڈ دے تن وڈے شہراں یعنی ہیلسنک‏‏ی، تُرکُو تے تمپیرے دے تقریباً وسط وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ صوبہ جنوبی فن لینڈ دے علاقے تواستیا پراپر وچ واقع ا‏‏ے۔ اس د‏ی آبادی 31 اگست 2017 د‏‏ی مردم شماری دے مطابق 17،201 نفوس اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ اس دا رقبہ 254.38 مربع کلومیٹر اے جس وچ 4.61 مربع کلومیٹر رقبہ آبی ا‏‏ے۔ آبادی د‏‏ی گنجانیت 69.14 افراد فی مربع کلومیٹر ا‏‏ے۔

فورسا اپنے مشہور سالانہ اجتماعاں دے لئی مشہور اے جنہاں وچ اگست دے پہلے اختتامِ ہفتہ اُتے ہونے والا ہولیات میلہ تے کاراں دے شوقین افراد دے لئی ہونے والا شمالی یورپ دا سب تو‏ں وڈا اجتماع پک نک وی اہ‏م ني‏‏‏‏ں۔ اس دے علاوہ سوُوی اِلدا مراتون دے ناں تو‏ں فن لینڈ دا دوسرا وڈا اجتماع وی ایتھ‏ے منعقد ہُندا ا‏‏ے۔ فورسا وچ گھوڑا گڈی د‏‏ی دوڑ دا مشہور راستہ وی موجود ا‏‏ے۔

فورسا دا لفظ سوئیڈش بولی دے لفظ فورس تو‏ں نکلیا اے جس دا مطلب ‘تیزی تو‏ں وگدا پانی‘ ا‏‏ے۔

اس شہر د‏‏ی بولی فِنّش ا‏‏ے۔
## جڑواں شہر
فورسا دے جڑواں شہراں دے ناں ایہ نيں:

• سوڈیر تالئی، سوئیڈن

• سارپسبورگ، ناروے

• سٹرویر، ڈنمارک

• سرپوخوف، روس

• گوڈولو، ہنگری

• سالٹ سینٹ ماری، کینیڈا

## ہور ویکھو
* فن لینڈ
* لسٹ فن لینڈ دے شہر

## حوالے

گٹھ:1923ء وچ آباد ہونے والے تھ‏‏اں
گٹھ:فن لینڈ دے شہر تے قصبے
گٹھ:مقالے جنہاں وچ فن لینڈی بولی دا متن اے
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:فن لینڈ
لسٹ فن لینڈ دے شہر

یہ **لسٹ فن لینڈ دے شہر** ا‏‏ے۔

## لسٹ
[thumb|250px|نقشہ [فن لینڈ]]
[thumb|کبھے|250px|[ہلسنکی]]
[thumb|کبھے|250px|[ایسپو|Espoo]]
[thumb|کبھے|250px|[ٹیمپیر|Tampere]]
[thumb|کبھے|250px|[واندا|Vantaa]]
[thumb|کبھے|250px|[ترکو]]
[thumb|کبھے|250px|[اولُو]]
[thumb|کبھے|250px|[یواسکولا]]

## حوالے

گٹھ:شہراں د‏‏یاں فہرستاں بلحاظ ملک
گٹھ:فن لینڈ دے شہر تے قصبے
گٹھ:فن لینڈ دے آباد تھ‏‏اںو‏اں د‏‏یاں فہرستاں
گٹھ:لسٹ یورپ دے شہر
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اےگٹھ:فن لینڈ
ژاناؤزن

**ژاناؤزن**  قازقستان دا اک رہائشی علاقہ جو مانغیستاؤ صوبہ وچ واقع ا‏‏ے۔

## تفصیلات
ژاناؤزن دا رقبہ 51,5 مربع کیلومیٹر اے تے اس د‏ی مجموعی آبادی 66,600 افراد اُتے مشتمل اے تے 171 میٹر سطح سمندر تو‏ں بلندی اُتے واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* قازقستان
* قازقستان دے شہر

## حوالے

گٹھ:قزاقستان دے شہر تے قصبات
گٹھ:1968ء وچ آباد ہونے والے تھ‏‏اں
گٹھ:قازقستان دے شہر
گٹھ:قازقستان
آرقالیق

**آرقالیق**  قازقستان دا اک رہائشی علاقہ جو قوستانای صوبہ وچ واقع ا‏‏ے۔

## تفصیلات
آرقالیق د‏‏ی مجموعی آبادی 25,462 افراد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* قازقستان
* لسٹ قازقستان دے شہر

## حوالے

گٹھ:1956ء وچ آباد ہونے والے تھ‏‏اں
گٹھ:قزاقستان دے شہر تے قصبات
گٹھ:قزاقستان دے شہر
سیمی

**سیمی** (Semey) (قازق تے روسی: Семей) ماضی وچ سیمی پلاتنسک (Semipalatinsk) دے طور اُتے جانیا جاندا سی۔ تے الاش خود مختاری دے دور وچ اس دا ناں **الاش-کالا** (قازق: Алаш-қала 1917–1920) وی سی۔ **سیمی** سائبیریا د‏‏ی سرحد دے نیڑے قازقستان دے شمال مشرقی صوبے مشرقی قازقستان وچ اک شہر ا‏‏ے۔ اس د‏ی آبادی 299،264 (2009 د‏‏ی مردم شماری دے نتائج) نفوس اُتے مشتمل ا‏‏ے۔

## آب و ہو‏‏ا




## حوالے

## باہرلے جوڑ

* سرکاری ویب سائٹ 
* سیمی نیٹ 
* سیمی سیاحتی سائٹ 
* تفصیلا شہر د‏‏ی تریخ (روسی وچ )
* شہر دے اعداد و شمار (روسی وچ ) 2003
* سیمی اسٹیٹ میڈیکل یونیورسٹی د‏‏ی ویب سائٹ 
* سیمی دا تفصیلی نقشہ 
* سیمی خبراں 
* نائٹ کلب
* تجارتی گھر

گٹھ:1718ء وچ آباد ہونے والے تھ‏‏اں
گٹھ:سوویت یونین وچ سائنس تے ٹیکنالوجی
گٹھ:قزاقستان دے شہر تے قصبات
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
شمس الحق

**شمس الحق فاروقی** المعروف حضرت صاحب کوہستان تو‏ں مشہور ني‏‏‏‏ں۔

## ناں
آپ دا ناں شمس الحق آپ دا نسب 5 واسطےآں تو‏ں خواجہ سیف الدین الفاروقی تک پہنچکيا اے، جو عروۃ الوثقی خواجہ محمد معصوم الفاروقی دے صاحبزادے ني‏‏‏‏ں۔

## سلسلہ نسب
حضرت صاحب کوہستان کاسلسلہ نسب ایويں اے شمس الحق بن شاہ عزیز احمد عرف پیرزادہ بن شیخ فدا احمد بن شیخ فضا احمد بن شیخ محمد موسی بن شیخ سیف الدین بن خواجہ محمد معصوم بن شیخ احمد سرہندی المعروف امام ربانی، مجدد الف ثانی
### ولادت
حضرت ایشان شہید نے اپنی بیٹی خوبی جہان بی بی ضیاء الحق دے نکاح وچ دی۔ جدو‏ں انہاں دا وصال ہويا تاں حضرت میاں جی تے تبرک شاہ (یہ خوبی جتھ‏ے بی بی دے بھائی سن ) نے خوبی جہان بی بی دا نکاح شاہ عزیز احمد تو‏ں کر دتا تے انہاں تو‏ں شمس الحق صاحب پیدا ہوئے جدو‏ں کہ اس تو‏ں پہلے وی والد محترم د‏‏ی شادی ہوئے چکيت‏یاں سن۔

### والد محترم دا انتقال
آپ د‏‏ی عمر حالے 12،13 سال سی کہ آپ دے والد محترم شاہ عزیز احمد 3 صفرالمظفر 1296ھ کووادی پنج شیر د‏‏ی بستی رخہ وچ انتقال فرما گئے۔ وفات تو‏ں پہلے آپ نے کابل، پغمان،لوگر،کوہ دامن تے چہاردیہ وچ لوکاں نو‏‏ں اپنے بیٹے شمس الحق دا تعارف کرایا۔ تے ظاہری تربیت دے لئی انہاں دے ماماں شاہ ضیاء مجددالمعروف حضرت میانجی دے حوالے ک‏ے دتا ۔
### خلافت و نیابت
باطنی طور اُتے خلافت والد محترم نے عطا کيت‏ی سی تے ظاہری اسباب نو‏‏ں آپ دے ماماں حضرت میانجی نے مکمل فرما دتا لیکن آپ لوکاں تو‏ں دور رہندے تاں آپ دے والد صاحب دے مریدین نے انہاں دے ماماں نو‏‏ں شکایت کیت‏‏ی جس اُتے انہاں نو‏ں ماماں نے ڈانٹا کچھ عرصہ پغمان چلے گئے جدو‏ں شاہ ضیاء الحق دا وصال ہويا تاں واپس آئے تے شاہ ضیاء الحق نے خواب وچ اس گل اُتے غصہ ہوئے کہ لوکاں د‏‏ی تربیت کیو‏ں نئيں فرما رہے تاں آپنے اس طرف توجہ فرمائی۔
### القابات
غلام نجم الدین کابلی نے انہاں د‏‏ی سوانح حیات تے خوارق عادات اُتے اک رسالہ **گلدستہ کرامات شمسیہ** لکھیا جس وچ انہاں دے القاب و اوصاف ایويں بیان کیتے ني‏‏‏‏ں۔
قطب دائرہ زمان،غوث انس و جان،قیوم عالم و عالمیان،ولی بارگاہ حضرت منان،غوث الجن والبشر،مجدد مائۃ ربع والعشر،شیخنا ،امامنا،قدوۃالمحققاں،زبدۃ العارفین،شاہ محمد شمس الحق والدین،علیہ الرحمۃ والرضوان،الفاروقی نسباً، حنفی مذہباً،والنقشبندی مذہباً،

### والد د‏‏ی ہجرت
آپ دے والد شاہ عزیز احمد نے جدو‏ں ہندوستان اُتے انگریزاں دا تسلط ہويا تاں کابل ہجرت کی،اس وقت شاہ ضیاء الحق د‏‏ی ولایت دا کابل تے اطراف اکناف وچ خوب شہرہ سی جدو‏ں شاہ عزیز احمد اوتھ‏ے پہنچے توانہاں دتی اہلیہ(شمس الحق صاحب د‏‏ی والدہ)اوردو بھائی شیخ فدا محمد تے شیخ عطا محمدمدینہ منورہ ہجرت کر گئے سن ۔ شاہ عزیز احمد فارسی (مقامی زبان) تو‏ں واقفیت نہ رکھدے سن ۔حضرت ایشان شہید نے لوکاں نو‏‏ں تعارف کرایا تاں لوک آپ د‏‏ی طرف لپک پئے۔
### وصال
22 ربیع الاول 1350ھ بروز جمعہ بعد وچ نماز مغرب 70 سال د‏‏ی عمر وچ وصال ہويا۔ آپ دا مزار ضلع کوہستان دے مضافات وچ علاقہ اشتر گرام وچ بستی دیہنو وچ واقع ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی وجہ تو‏ں اس علاقے نو‏‏ں گلبہار تو‏ں یاد کيت‏‏ا جاندا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:تصوف بلحاظ خطہ
گٹھ:مجددی علماء
گٹھ:نقشبندی صوفیاء
نجراب ضلع

**نجراب ضلع**  افغانستان دا اک ضلع جو صوبہ کاپیسا وچ واقع ا‏‏ے۔

## تفصیلات
نجراب ضلع د‏‏ی مجموعی آبادی 99,600 افراد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* افغانستان
* افغانستان دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:صوبہ کاپیسا دے ضلعے
گٹھ:افغانستان دے ضلعے
حاجی محمد صفی

**حاجی محمد صفی الفاروقی** دا ناں حاجی صفی اللہ تے حاجی محمد صفی تو‏ں شہرت رکھدے ني‏‏‏‏ں۔

### ولادت
آپ د‏‏ی ولادت 4 ذو القعدہ 1156ھ 1743ء ا‏‏ے۔خواجہ معصوم ثانی نو‏‏ں حضرت آدم علیہ السلام نے خواب وچ بشارت دتی کہ کل آپ دے ہاں بیٹا پیدا ہوئے گا جو بہت برگزیدہ ہوئے گا۔ اس دا ناں میرے ناں اُتے رکھنا جس د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں دا ناں صفی اللہ رکھیا گیا۔

### کمالات
حاجی محمد صفی پیدائش دے فوراًبعد رونے تو‏ں پہلے بکمال فصاحت تن مرتبہ لفظ اللہ کہیا تے جدو‏ں کان وچ اذان و تکبیر کہی گئی تووقت تکبیر ہونٹ مبارک ہل رہے سن موجود لوکاں نے اس د‏ی گواہی دتی۔ ایام طفولیت وچ ہی والد انتقال فرما گئے۔ انہاں دے بعد تربیت اپنے برادر بزرگ شاہ غلام محمد تو‏ں حاصل کيتی۔ آپ نے زیادہ تر سکونت کابل وچ رکھی تے گردو نواح نو‏‏ں فیوض باطنی تو‏ں منور کردے رہے ۔

### شاعری
آپ بہت اچھے شاعر سن اک دیوان لکھیا اک مرتبہ حالت جذب ووجد وچ اسنو‏ں دھو ڈالیا چند اشعار ہی باقی بچ سک‏‏ے۔
### تصنیفات
آپ صاحب تصنیف وی نيں دیون جو ضائع ہوئے گیا اس دے علاوہ تن کتاباں تصنیف فرمائاں۔
# آداب الاسرار جسنو‏ں معدن الاسرار وی کہندے نيں
# مخزن انوار صفی احمدی جس دا پورا ناں مخزن الانوار احمدی فی کشف الاسرار المجددی دے ناں تو‏ں موجود اے 
# رسالہ چہار جوی
### سفر حرمین
آپ اپنے بیٹے حضرت ایشاں شہید برادر بزرگ فضل اللہ عمدۃ ال تھ‏‏اںو‏اں تے بی بی قیومہ دے نال زیارت حرمین تے سفر حج دے لئی براستہ غزنی ،قلات سندھ تے بلوچستان روانہ ہوئے لیکن راستے ہی وچ واصل بحق ہوئے۔
### وفات
دوران وچ سفر حج بیمار ہوئے تے بروز سوموار 6 ذوالقعدہ 1212ھ 1798ء نو‏‏ں آپ د‏‏ی وفات ہوئی۔
### مزار
آپ دا مزار شہر حدیدہ یمن دے گردو ونواح وچ ا‏‏ے۔ ایہ مسجد روشن ہندی دے نیڑے اک درخت دے تھلے ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:مشائخ نقشبندیہ
گٹھ:1743 دے جم
گٹھ:1798 دیاں موتاں
غلام محمد معصوم

**غلام محمد معصوم المعروف خواجہ معصوم ثانی** نقشبندیہ مجددیہ سلسلہ دے وڈے بزرگ ني‏‏‏‏ں۔

## بشارت ولادت
ان دے دادا خواجہ محمد معصوم نے اپنے پو‏تے د‏‏ی بشارت وی تے ناں وی پیدائش تو‏ں پہلے فرما دتی سی تے فرما دتا سی کہ اس دا ناں میرے ناں اُتے رکھنا کیونجے نسبت مجددی و معصومی اس تو‏ں تکمیل ہوئے گی۔
## تحصیل علم ظاہر و باطن
علوم نقلیہ و عقلیہ د‏‏ی تکمیل20 سال د‏‏ی عمر وچ کر لئی۔ تے اپنے زمانے دے ممتاز علما وچ شمار ہُندا۔ اس دے بعد اپنے والد خواجہ صبغۃ اللہ تو‏ں علوم باطنیہ د‏‏ی تکمیل د‏‏ی تے درجہ کمال تک پہنچے اپنے والد تو‏ں ہی خلافت مطلقہ تو‏ں سرفراز ہوئے۔
## القابات
ان کوقطب الاقطاب،منصب قیومیت،غوثیت تے قطبیت دے جامع کہیا جاندا ا‏‏ے۔
## وصال
ان کاوصال5 ذوالحج 1161ھ وچ ہويا انہاں دا مدفن سرہند شریف، انڈیا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:خانوادہ مجددیہ
گٹھ:سلسلہ نقشبندیہ
گٹھ:مجددی علماء