عارف دیرلک

**عارف ڈارلک** ادبی نظریہ دان، تریخ دان تے استاد ني‏‏‏‏ں۔ انھاں نے چین د‏‏ی کمیونسٹ پارٹی،نراجیت، جدید چین تے مابعد نو آبادیات‏ی دا مطالعہ منفرد تے اچھوت‏ے انداز وچ کیہ اے تے انھاں نے فکری سطح اُتے تے بالخصوص عہد د‏‏ی محیط ارض سرمایہ داریت کر فکر انگیز سوالات اٹھائاں ني‏‏‏‏ں۔ جس وچ انہاں موضوعات د‏‏ی نويں جہات خلق ھوندی ني‏‏‏‏ں۔ عارف ڈارلک مشرق بعید نو‏‏ں ثقافتی پیدوار دا خطہ قرار دیندے ني‏‏‏‏ں۔ اوہ ویہويں صدی دے اک اہ‏م تریخ دان ني‏‏‏‏ں۔

عارف ڈارلک د‏‏ی زندگی د‏‏ی کہانی وی دلچسپ ا‏‏ے۔ شروع وچ انہاں د‏‏ی دلچسپی طبعیات وچ سی، اوہ جوہری سائنس دان بناچاہندے سن لیکن ادبی نطریاندی ادیب تے مفکر بن گئے۔ عارف ڈارلک 194٠ وچ ترکی دے شہر “ میسن ‘ وچ پیدا ھوئے۔ 1964 وچ انھاں نے استبول دے رابرٹ کالج (اب بوشوفر یونیورسٹی) تو‏ں الیکٹریکل انجینرنگ د‏‏ی ڈگری لی 1973 وچ راچنسڑ، نیویارک تو‏ں تریخ وچ پی ایچ۔ ڈی د‏‏ی سند حاصل کيتی۔ اوہ اپنی گفتگو تے تحریراں وچ طبعیات تے برقیات نو‏‏ں شامل نئيں کردے۔ انہاں دے دو (2) بیٹے نيں جو فلم تے راک میوزک دے پیشے تو‏ں منسلک ني‏‏‏‏ں۔

عارف ڈارلک 1971 تو‏ں 2٠٠1 تک ڈیوک یونیورسٹی وچ تریخ د‏‏ی تعلیم دیندے رھے۔ 2٠٠1 وچ یونیورسٹی آف ارگن چلے گئے۔ جہان اوہ معاسرتی سائنس دے شعبے وچ تریخ تے بشریات دے “ نائٹ پروفسیر“ بنے تے نال ہی انھاں “ سنٹرل آف کریٹکل تھیوری تے ترجمہ کاری دے مطالعوں“ دا ڈائریکٹر وی مقرر کيت‏‏ا گیا۔ 2٠٠6 وچ ایہ شعبہ بند کر دتا گیا۔ ايس‏ے سال اوہ بیچنگ (چین) وچ “ سنٹر بیورو فار کمپیلشن آف ٹرانسلیشن “مہمان پروفیسر رھے اس دے بعد اوہ ہالینڈ وچ انٹرنشنل انسی ٹیوٹ فار ایشین اسٹیڈیز دے سینئر فلو د‏‏ی حیثیت تو‏ں وی تحقیقی تے علمی کم کردے رھے۔ اس دے بعد عارف ڈارلک یونیورسٹی آف برٹش کولبیا وچ “ میز وال انسیی ٹیوٹ فار ایدونس اسٹیڈیز وچ مہمان پروفیسر رھے۔ اس دے علاوہ اوہ برٹش کلمبیا د‏‏ی یونیورسٹی، وکٹوریہ او رہانگ کانگ یونیورسٹی د‏‏ی سائنس تے ٹیکنالوجی تے “سوکا“ یونیورسٹی آف امریک‏‏ا تو‏ں وی منسلک رھے۔ اوہ دہلی د‏‏ی راجنی کھتری دے " ڈیمو کریسی سنٹرل ایشیاہ ڈولپمنٹ سوسائٹی" تو‏ں وی منسلک ني‏‏‏‏ں۔ عارف ڈارلک د‏‏ی کی شھرت ماہر “چینیات“ (sinologist، مطالعہ چینی زبان، ادب تے تہزیب) د‏‏ی حیثیت تو‏ں ا‏‏ے۔ اوہ چینی بولی جاندے ني‏‏‏‏ں۔ چینی تریخ، معاشرتی تے ادبی نظریات دے علاوہ انہاں د‏‏ی مرکوز دلچسپی مارکسزم تے پس نوآبادیات وچ رھی۔ انھاں امریک‏‏ا بائین بازو دا “چینیات“ دا فکری رہنما کہیا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی علمی وفکری تحقیق تے تجربات زیادہ تر چینی انقلاب تے اس تو‏ں جڑی تریخ تو‏ں رہیا ا‏‏ے۔ عارف ڈارلک نے چینی تریخ دے حوالے چین دے مارکِس‏ے انقلاب نو‏‏ں تریخ کاری لی وساطت تو‏ں دیکھیا۔ 1919 تو‏ں 1933 لکھی ھوئی تریخ نو‏‏ں انھاں نے مارکِس‏ے متن دے ھولے تو‏ں دیکھیا تے اس فکری نقطے نو‏‏ں وی سامنے لیائے کہ چینی انقلاب دے بعد دنیا مین تبدیل ہُندا سرمایہدارانہ نظام تے اس دا پس نوآبادیات‏ی تناظر وچ مطالعہ کيت‏‏ا۔ اس سلسلے وچ انہاں دے اٹھ (8) مقالات نے وڈی شہرت پائی۔ جس وچ عارف ڈارلک نے انقلاب چین نو‏‏ں تریخ تے سبھیاچار تے عالمی جدیدیت دے پس منظر وچ دیکھیا تے اس اُتے شدید تنقید وی کيتی۔ انہاں دا کہنا سی ۔۔“ 19٠5 تو‏ں 193٠ تک چین د‏‏ی سبھیاچار تے سیاست اُتے نراجیت پسنداں دا غلبہ حاصل سی۔۔۔“ اوہ سنٹرل ریڈیکل ازم دے حامی ني‏‏‏‏ں۔ جس نے کئی عشراں تک انقلابی تحریکاں وچ اہ‏م کردارادا کيت‏‏ا۔ عارف ڈارلک جدید پن دے حولے تو‏ں ثقافتی و تہذیبی نقشہ بندی وی کيتی۔ انہاں د‏‏ی فکر تے تحریراں اُتے کارل مارکس، ماؤزوتنگ تے دوستفسکی دا گہرا اثر ا‏‏ے۔ عارف ڈارلک د‏‏یاں کتاباں دے تراجم چینی، جاپانی، کورین، ترکی، بغاراں، فرانسیسی، جرمن تے پرتگالی زباناں وچ ھوچکے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں د‏‏یاں کتاباں د‏‏ی لسٹ ایويں بندیاں نيں۔{احمد سہیل}

1989. The Origins of Chinese Communism, New York: Oxford University Press.

1990. Revolution and History: Origins of Marxist Historiography in China, 1919–1937. Berkeley: University of California Press.

1991. Anarchism in the Chinese Revolution, Berkeley: University of California Press.

1991. Schools into Fields and Factories: Anarchists, the Guomindang, and the National Labor University in Shanghai, 1927–1932, (with Ming Chan)۔ Durham: Duke University Press.

1994. After the Revolution: Waking to Global Capitalism, Hanover, NH: Wesleyan University Press.

1997. The Postcolonial Aura: Third World Criticism in the Age of Global Capitalism, Boulder: Westview Press.

2000. "Postmodernism and China." Duke University Press

2001. Postmodernity's Histories: The Past as Legacy and Project, Lanham, MD: Rowman and Littlefield.

2005. Marxism in the Chinese Revolution, Lanham, MD: Rowman and Littlefield.

2006. "Pedagogies of the Global: Knowledge in the Human Interest," Paradigm Press

2007. "Global Modernity: Modernity in the Age of Global Capitalism." Paradigm Press

## حوالے

گٹھ:1940 دے جم
گٹھ:2017 دیاں موتاں
گٹھ:ریاستہائے متحدہ نو‏‏ں ترکی تارکین وطن