open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
جلگاہ

**جلگاہ** (اردو: :ur:آبستان زمینی اتے پانی نظاماں  وچکار اوہ جگہ ہن، جتھے پانی دی پدھر دھرتی دی سطح دے نیڑے ہندی ہے جاں پانی گھٹّ ڈونگھا ہندا ہے۔ دھرتی دے کلّ زمینی-رقبے دا لگپگ 6 فیصدی حصہ جلگاہاں نے گھیریا ہے۔ پنجاب وچ کلّ جغرافیائی علاقے دا صرف 0.5 فیصدی جلگاہاں ہیٹھ ہے جدوں کہ بھارتی قومی پدھر ‘تے 1.5 فیصدی جغرافیائی علاقہ وچ جلگاہاں ہن۔
## رامسر سمجھوتہ
## [[رامسر سمجھوتہ]]

2 فروری 1971 نوں ایران دے شہر رامسر وکھے اک سمجھوتے ‘تے دستخط کیتے گئے۔ جلگاہاں دی حفاظت اتے سیانپ نال اس دے سروتاں دی ورتوں لئی قومی کریا اتے بین القوامی تعاون لئی ایہہ اک قومانتری سمجھوتہ ہے۔

## جلگاہاں دا رقبہ
بھارت سمیت اس ویلے اس دے 157 میمبر ہن۔ قومانتری اہمیت والیاں جلگاہاں دی رامسر لسٹ وچ 1708 جلگاہاں ہن، جو 153 ملیان ہیکٹر رقبہ وچ پھیلیاں ہن۔ دھرتی دا 6 فیصدی رقبہ جلگاہاں ہیٹھ آؤندا ہے۔ بھارت وچّ 4050537 ہیکٹر رقبے وچّ جلگاہاں پھیلیاں ہوئیاں ہن۔ پنجاب ،بھارت وچّ 22976 ہیکٹر رقبہ جلگاہاں ہیٹھ آؤندا ہے۔ بھارت وچ لگپگ 94 جلگاہاں ہن، جنہاں ‘چوں صرف 25 جلگاہاں رامسر لسٹ وچ شامل ہن۔ کشمیر دی وولر جھیل ایشیا دی سبھ توں وڈی جلگاہ ہے۔
## پنجاب 'چ جلگاہاں
پنجاب ،بھارت وچ  قومانتری اہمیت والیاں تنّ جلگاہاں ہریکے پتن، روپڑ جلگاہ اتے کانجھلی جلگاہ؛ قومی اہمیت والیاں دو جلگاہاں- رنجیت ساگر اتے ننگل جھیل اتے صوبائی -پدھری اہمیت والیاں پنج جلگاہاں ہن۔ سال 1940 وچّ پنجاب وچّ کئی ہور جلگاہاں وی سن۔ ایہناں وچوں بوہتیاں لوپ ہو چکیاں ہن جاں سنگڑ کے چھپڑ رہِ گئیاں ہن۔
***[[ہریکے پتن]]** جلگاہ ستلج دریا اتے بیاس دریا دے سنگم اپر اسارے بنھ کارن 1952 وچّ ہوند ’چ آئی۔ اس دا رقبہ 41 مربع کلومیٹر ہے۔ ہریکے جلگاہ وچّ درلبھ(نایات]] نسل دی چڑی ‘جورتن بیبلر’ دکھائی دتی ہے۔ ہریکے جلگاہ ’تے 2010 وچّ 79500, 2011 وچّ 100124 پرواسی پنچھیاں دی آمد ہوئی۔ ہریکے جلگاہ وچّ ڈولفن مچھیاں اتے نایاب نسل  دا کچھوکما وی دیکھیا گیا۔ سرد رتّ دوران سائبیریا توں ہزاراں کلومیٹر سفر طے کر کے وڈی گنتی وچّ پرواسی پچھی ہریکے جلگاہ ’تے آؤندے ہن۔ 
***[[کانجلی جلگاہ]]** کپورتھلہ توں 4 کلومیٹر دوری ’تے کالی بیئیں ’تے سال 1870 وچّ بنھ وجہوں ہوند ’چ آئی۔ 
***[[روپڑ جلگاہ]]** ستلج دریا ’تے بنی ہوئی ہے۔
## جلگاہاں اتے آبی حیات
جلگاہاں ساڈے ماحول دا اہم انگ ہن۔ منکھی جیون وچّ ایہناں دی بہت  اہمیت ہے۔ ایہناں جلگاہاں ’تے نایاب مچھیاں، مرغابیاں اتے ہور جل جنتو ملدے ہن۔  قدرت وچ ایہہ گردیاں دا  کم کردیاں ہن۔ ایہہ جلگاہاں سیلانی نوں وی کھچدیاں ہن۔  ہر سال لکھاں سیلانی ایہناں جلگاہاں نوں ویکھن آؤدے ہن اتے قدرت دا انند ماندے  ہن۔ جلگاہاں منورنجن دا قدرتی زریعہ ہن۔ ایہہ ہڑھاں  نوں اپنے اندر سمون دی طاقت رکھدیاں ہن۔ لوپ ہو رہے جیواں لئی سرکھیا مہیا کردیاں ہن۔ جلگاہاں خاص مادے رسے، اساری، بالن،  وغیرہ اتے کمل، سنگاڑا وغیرہ دیاں سروت وی ہندیاں ہن۔
## پانی دے سومے
پین والے پانی اتے سنچائی دا سوما ہندیاں ہن۔ بھومی ہیٹھلے پانی دے بھنڈار دی مڑ بھرائی کرکے پانی دے ہو رہے نیویں پدھر نوں روکدیاں ہن۔

صنعتی نکاس، کھیتاں دا کاشتی وہن (کیمیائی کھاداں) کاشت لئی ورتوں، جلکمبھی (جاں کلالی)، گھریلو نکاس، برچھ بوٹیاں دی گھاٹ، چراگاہاں وجوں شوسن، مٹی دا کھرنا، شکار نجائز قبضے، آلودگی وغیرہ جلگاہاں لئی وڈے خطرے ہن۔ جلگاہاں نوں بچاؤن لئی یتناں دی لوڑ ہے۔
## حوالے

گٹھ:جلگاہاں
گٹھ:ماحول
گٹھ:پانی
گٹھ:آبی جغرافیہ
روپڑ جلگاہ

**روپڑ جلگاہ **،جسنوں **روپڑ جھیل  ** وی کیہا جاندا ہے بھارت دے پنجاب صوبے دے روپنگر ضلعے وچّ پیندی اک جلگاہ ہے جو دریا ستلج دے کنارے پیندی ہے۔اس جلگاہ اتے کافی  آبی جیون   پائی جاندی ہے۔ اتھے 9 تھندھاری جیو،154 پنچھی(پرواسی اتے مقامی پنچھی )،مچھیآں دیاں 35 قسماں، 9 ارتھروپوڈ (arthropod) ,11 روٹپھر (rotifer) اتے 10 پروٹوجوآ نسلاں ملدیاں ہن۔     

## ایہہ وی ویکھو
رامسر سمجھوتہ

## تصویراں

File:Ropar wetland (side outlet), Punjab.jpg|روپڑ جلگاہ دا اک پاسے دا وہاؤ 
{
Image:Python molurus molurus 2.jpg|Indian python (Python molurus molurus, Near threatened species)

Image:Sycomoros old.jpg|Ficus tree or fig tree
Image:Konnamaram.JPG| Golden Shower Tree (Cassia fistula)
Image:Semal (Bombax ceiba)- Trunk of a Young tree in Kolkata W IMG 9725.jpg|Bombax ceiba (Cotton tree)
Image:Wallagonia leerii.jpg|Wallago attu, a species of catfish
Image:Megalaima haemacephala 6238.jpg|Coppersmith barbet (Megalaima haemacephala)
Image:Geoclemys hamiltonii.jpg|Geoclemys hamiltonii (spotted pond turtle)
File:Migratory birds at Ropar Wetland 07.jpg|Migratory birds at Ropar Wetland -January 2018
File:Migratory birds at Ropar Wetland 03.jpg|Migratory birds at Ropar Wetland 
File:Migratory birds at Ropar Wetland 01.jpg|Migratory birds at Ropar Wetland 
File:Migratory birds at Ropar Wetland 02.jpg|Migratory birds at Ropar Wetland
File:Ropar Wetland 02.jpg|Ropar Wetland -Dec ,2017
File:Ropar Wetland 03.jpg|Ropar Wetland - Dec ,2017 


## ایہہ وی ویکھو
 
* جلگاہ
* کانجھلی  جلگاہ
* ہریکے پتن جلگاہ

## حوالے

 
گٹھ:پنجاب دیاں جلگاہاں
گٹھ:پنجاب دیاں جلتھاواں
گٹھ:بھارت دیاں جھیلاں
گٹھ:جلگاہاں
گٹھ:ماحول
گٹھ:پانی
گٹھ:آبی جغرافیہ
پڑچھ ڈیم

**پڑچھ ڈیم** بھارت دے پنجاب صوبے دے موہالی ضلعے دے پنڈ  پڑچھ  وچّ بنیا ہویا ہے جو کہ چنڈی گڑھ دے نزدیک پیندا ہے ۔ ایہہ ڈیم 0.35 مربع کلومیٹر وچّ بنیا ہویا ہے ۔ ایہہ ڈیم پنجاب سرکار ولوں 1993 وچّ بنایا گیا سی جسدا مکھ مقصد اس علاقے دے آلے دوآلے دے پنڈاں نوں آب پاشی لئی پانی دی سہولت دینا سی ۔ ایہہ ڈیم پڑچھ کھڈ جاں پڑچھ چوء اتے بنیا ہویا ہے ۔ پہلاں ایہہ ڈیم پرواسی پنچھیاں لئی کافی کھچّ دا مرکز سی پر ہن اتھے ایہہ گھٹّ ہی ویکھے جاندے ہن ۔ اجیہا شاید اس کرکے وی ہے کہ ایہہ ڈیم ہن مچھیاں پھڑن لئی ٹھیکے تے دتا ہویا ہے اتے ٹھیکے دار دے کارندے اتھے آؤن والے پنچھیاں نوں بارودی پٹاکے چلا کے  جاں خود اچیاں آوازاں کرکے ایہناں نوں اڈا دندے ہن ۔
## فوٹو گیلری

File:Perch dam, district Mohali, Punjab, India.JPG|پڑچھ ڈیم
File:Gugga Marri temple near Perch Dam, Village Perch, district Mohali, Punjab, India 02.JPG| پڑچھ ڈیم دے فوٹو، گگا ماڑی 
[File:State Government signboard ,Perch Dam, Village Perch, district Mohali, Punjab, India 03.JPG| سرکاری محکمہ دا بورڈ 
File:Water outlet for irrigation, Perch Dam, Village Perch, district Mohali, Punjab, India 04.JPG|سنچائی لئی ڈیم دے پانی دا موگا 

    
## حوالے

گٹھ:بھارت دے ڈیم
گٹھ:پنجاب دے ڈیم
گٹھ:پنجاب دیاں پرواسی پنچھی رکھاں
گٹھ:پنجاب دیاں جلگاہاں
گٹھ:پنجاب وچ آبپاشی زریعے
گٹھ:ڈیم
گٹھ:پنجاب دے جل سومے
گٹھ:پنجاب دیاں جلتھاواں
بھاکھڑا ننگل ڈیم

بھاکھڑا ہماچل پردیش دے ضلع بلاسپور دا پنڈ ہے، جتھے پانی توں بجلی (ہائیڈرولک پاور ہاؤس) پیدا کرن دا پروجیکٹ لگیا ہویا ہے۔ دنیا  دے سبھ توں ودھ اچائی والے ڈیماں وچّ **بھاکھڑا ننگل ڈیم** دا ناں شامل ہے۔
## اساری دا ویلہ
بھارت دے آزاد ہون توں اک سال پچھوں مراد 1948 وچّ اس ڈیم نوں بناؤن دی شروعات کیتی گئی اتے 1963 وچّ  15 سال وچّ ایہہ پورا ہویا۔ اس سمیں دے وزراعظم پنڈت جواہر لال نہرو دا اس ڈیم نوں بناؤن وچّ وڈملاّ یوگدان رہا ہے۔ ڈیم دی اساری کرن لئی 30 غیرملکی ماہراں، بھارت دے 300 انجنیئراں اتے 13000 مزدوراں نے کم کیتا۔ ڈیم دی اساری وچّ اک اندازے مطابق 245.28 کروڑ روپئے خرچ ہوئے۔
## جغافیائی تصان
بھاکھڑا ننگل ڈیم گوبند ساگر جھیل جو 168.35 مربع کلومیٹر (65 وربع میل) دے علاقے وچّ پھیلی ہوئی ہے ‘تے بنیا ہویا ہے۔ ڈیم دی کلّ اچائی 225.55 میٹر (740 فٹّ) ہے۔ ڈیم دی ایہہ اچائی قطب مینار جو دلی وچّ ہے توں تنّ گنا ودھ ہے۔

ڈیم توں بجلی پیدا کرن لئی دو بجلی گھر (پاور ہاؤس) ڈیم دی کناریاں اُتے بنے ہوئے ہن۔ ایہناں دی اہلیت 5-5 یونٹ دی ہے۔ ایہناں توں ترتیب وار 108 میگاواٹ اتے 157 میگاواٹ بجلی دی پیداوار ہو رہی ہے۔ بھاکھڑا ڈیم توں 13 کلومیٹر دوری ‘تے ننگل ڈیم وی ہے جس دی اچائی 95 فٹّ ہے۔ اس کر کے دوویں ڈیماں نوں بھاکھڑا ننگل ڈیم کیہا جاندا ہے۔ ننگل ڈیم وچّ سمبھالے پانی ‘چوں نہراں وی نکلدیاں ہن جو علاقے وچّ جا کے پانی دی پورتی کردیاں ہن۔

بھاکھڑا ننگل ڈیم توں پیدا ہو رہی بجلی پنجاب ،بھارت، ہریانہ، ہماچل پردیش ، چنڈی گڑھ ، دلی اتے راجستھان نوں جاندی ہے۔
## تکنیک
ڈیم تے گوبند ساگر جھیل وچّ اچائی تے جمع ہوئے پانی دے ڈگن نال   پیدا ہوئی پانی توانائی دے نال ٹربائیناں نوں گھماؤن نال بجلی پیدا ہندی ہے۔ بھاکھڑا ڈیم توانائی دا اہم سوما ہے۔ ڈیم راہیں گوبند ساگر وچّ پانی دی توانائی نوں چینیلائیز کیتا ہویا ہے۔ اسے تکنیک راہیں نہراں دے پل ہیٹھ جھالاں بنا کے منی ہائیڈرولک پاور ہاؤس بنائے جا سکدے ہن جو اس علاقے دی بجلی گھاٹ نوں پورا کر سکدے ہن۔
## حفاظتی پربندھ
بھاکھڑا ننگل ڈیم دے حفاظتی پربندھ بہت سخت ہن۔ پاور ہاؤس نوں اندر جا کے دیکھن دی مناہی ہے۔ اس ڈیم دا پربندھ بھاکھڑا بیاس پربندھکی بورڈ کول ہے۔ بورڈ توں پرمٹ لے کے ڈیم نوں باہروں نیڑے جا کے وڈّ-اکاری گوبند جھیل اتے اچائی توں ڈگدے پانی نوں دیکھیا جا سکدا ہے۔ اچائی توں ڈگدے پانی دی گڑگڑاہٹ من نوں لبھاؤنی لگدی ہے۔
## سیر سپاٹا تھاں
اک اندازے مطابق ہر ورھے 5 لکھ لوک بھاکھڑا ننگل ڈیم دیکھن آؤندے ہن۔ ڈیم نوں دیکھن لئی پرمٹ حصول مفت ہے۔ ڈیم نوں بورڈ ولوں مقررہ سمیں سویرے 8 وجے توں بعد دوپہر 3 وجے تک دیکھیا جا سکدا ہے۔

## ہور ویکھو
*ننگل ڈیم
*بھاکھڑا ڈیم
*ننگل ہائیڈرل چینل
*بھاکھڑا مین لائن نہر
*گوبند ساگر جھیل
## حوالے

گٹھ:بھارت دے ڈیم
گٹھ:پنجاب دے ڈیم
گٹھ:پنجاب دیاں پرواسی پنچھی رکھاں
گٹھ:پنجاب دیاں جلگاہاں
گٹھ:پنجاب وچ آبپاشی زریعے
گٹھ:ڈیم
گٹھ:پنجاب دے جل سومے
گٹھ:پنجاب دیاں جلتھاواں
آب و ہوا تبدیلی

**پونپانی تبدیلی** جاں **آب و-ہوا دی بدلی** جاں **موسمی تبدیلی** موسمی نمونیاں دے انکڑیاں دی ونڈ وچّ آئی اس تبدیلی نوں آکھیا جاندا ہے جدوں ایہہ تبدیلی لمے سمیں واسطے جاری رہے (مراد دہاکیاں توں لے کے لکھاں سالاں تکّ)۔ ایہدا مطلب اوسط موسمی حلاتاں وچّ آئے پھیر-بدل توں وی ہو سکدا ہے جاں پھیر ودھیرے سمیں دے اوسط حلاتاں دے سمیں وچّ آیا فرق (مراد گھٹّ جاں ودھ سرے دے موسمی واقعہ)۔ ایہہ تبدیلی کئی کارناں کر کے آ سکدی ہے جویں کہ جیو-عمل، دھرتی اتے پُجن والی سورج دی روشنی وچّ پھیر-بدل،  پتری نرمانکی اتے جوالامکھی دا پھٹنا۔ کئی منکھی کاروائیاں نوں وی حالیہ پونپانی تبدیلی دا مکھ کارن منیا گیا ہے جہنوں عامَ طور اتے  سنساری تاپ  آکھیا جاندا ہے۔

## اگانھ پڑھن واسطے

*  (pb: ).
* .
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
* 
* Wagner, Frederic H., (ed.) *Climate Change in Western North America: Evidence and Environmental Effects* (2009). ISBN 978-0-87480-906-0

## باہرلے جوڑ

* Climate Summit 2011&nbsp;– London  from the B4E Business for the Environment
* 
* پونپانی تبدیلی دے وسیلے  سورسواچ  توں
* پونپانی تبدیلی from the *UCB Libraries GovPubs*
* پونپانی تبدیلی موسم دفتر (یوکے)
* سرب-ویاپی پونپانی تبدیلی ناسا ولوں
* Climate Change: Evidence & Causes , from the Royal Society and the U.S. National Academy of Sciences
* Ocean Motion: Satellites Record Weakening North Atlantic Current
* پونپانی تبدیلی اتے انتر-سرکاری پینل (IPCC)
* United Nations University's 'Our World 2' Climate Change Video Briefs
* United Nations University's 'Our World 2' Indigenous voices on climate change films

* پونپانی تبدیلی Performance سوچک 2010
* Climate Library  at Center for Ocean Solutions, Stanford University
* پونپانی تبدیلی: مونگے-پتھرے کگار اتے  An online video presentation by Prof. Ove Hoegh-Guldberg, University of Auckland
* Climate & Development Knowledge Network, run by an alliance of organisations that include PwC and ODI 
* ''سانوں کی پتہ ہے — اصلیت، خدشے اتے پونپانی تبدیلی لئی جواب''  2014 دی اک رپورٹ، Am. Assn. for the Advancement of Science 
* Gateway to the United Nations Systems Work on Climate Change - The Science
* Gateway to the United Nations Systems Work on Climate Change - Mitigation

گٹھ:آب و ہوا
گٹھ:موسم
کانجھلی جلگاہ

**کانجھلی جلگاہ**، بھارت دے پنجاب صوبے دے کپورتھلہ ضلعے وچّ پیندی اک  مصنوعی  جلگاہ ہے جو 1870 وچّ سنچائی دے مقصد لئی بنائی گئی سی۔ایہہ جلگاہ کالی بیئیں ,جو کہ بیاس دریا وچوں نکلدی ہے ، دے وہاؤ نوں بنّ مارکے بنائی گئی سی۔ اس جلگاہ نوں 2002 وچّ رامسر سمجھوتہ مطابق قومانتری اہمیت والیاں جلگاہاں والا رتبہ دتا گیا سی   
 
 
## تصویراں

File:Pied kingfi,Indiasher, Kanjhli wetland, Punjab.jpg|Pied kingfi,Indiasher, Kanjhli wetland, Punjab
Image:Gadwall I453.jpg|Wigeon
Image:Northern Pintail (Males) near Hodal I IMG 9252.jpg|Northern pintail (*Anas acuta*)  
Image:Mallard speculum.jpg|Speculum feathers of a male mallard
Image:Water hyacinth.jpg|*Common hyacinth* in flower
Image:Prosopis juliflora.jpg|*[[Prosopis juliflora]]*
Image:Catla catla.JPG|Catla
Image:Northern snakehead.jpg|*[[Channa marulius]]* (northern snakehead)
Image:Hystrix.leucura.jpg|Indian porcupine

## ایہہ وی ویکھو
رامسر سمجھوتہ

## حوالے

گٹھ:جھیلاں
گٹھ:بھارت دیاں جھیلاں
گٹھ:پانی
گٹھ:رامسر سمجھوتہ
میرزاپور ڈیم

**مرزاپور ڈیم** بھارت دے پنجاب صوبے دے ضلع موہالی دے میرزاپور پنڈ وچ بنیا ہویا اک ڈیم اے جو چنڈی گڑھ توں قریب 15 کلومیٹر دی دوری تے پیندا اے ۔ایہہ ڈیم 1996 وچ بدھکی کھڈ/چوء تے بنایا گیا سی جسدا مکھ مقصد آس پاس دے علاقیاں نوں آبپاشی لئی پانی دینا سی ۔ اسدے اکتر پانی دا گھیرا 0.06786 ہیکٹر اے اتے کل پانی اہلیت Gross Storage Capacity(MCM) 	4.3 ایم۔سی۔ایم اے ۔ کل ماپ پیمانہ (Total Volume content of Dam (TCM)	213 ٹی۔سی۔ایم۔ اے ۔
## ایکو ٹورئزم
اس ڈیم دے دا آلا دوالا شوالک پہاڑیاں وچ گھریا ہویا اے اتے کافی خوبصورت ہون کرکے سیر سپاٹا اتے سیلانی مرکز وجوں ڈیولپ کیتے جان دیاں کافی امکان رکھدا اے ۔ صوبہ سرکار ولوں اس علاقے نوں *ایکو ٹورئزم* (Eco tourisim) وجوں ترقی دین دی سکیم الیکی ہوئی اے جس مطابق اس ڈیم نوں چنڈی گڑھ دی سخنا جھیل دی طرز تے سیلانی مرکز اتے سیرگاہ وجوں ڈیولپ کیتا جاویگا ۔ مگر ایہہ سکیم اجے عملی روپ وچ لاگوُ کیتی جانی اے ۔
## فوٹو گیلری

File:Mirzapur Dam, district SAS Nagar ,Mohali, Punjab , India.JPG|میرزاپور پنڈ 22 نومبر 2015
File:Village Mirzapur, district SAs Nagar, Mohali , Punjab, India.JPG|مرزاوپر پنڈ اک پاسے دا فوٹو
File:Migratory birds at Mirzapur dam, district SAS Nagar, Mohali, Punjab,India.JPG|مرزاپور ڈیم تے پرواسی پنچھی


## ہور ویکھو
* ننگل ڈیم
* بھاکھڑا ڈیم
* پڑچھ ڈیم
* رنجیت ساگر ڈیم
* بیاس ڈیم
* بھاکھڑا ننگل ڈیم
## حوالے

## باہرلے جوڑ
* http://india-wris.nrsc.gov.in/wrpinfo/index.php?title=Mirzapur_Dam_D03729
 

گٹھ:بھارت دے ڈیم
گٹھ:پنجاب دے ڈیم
گٹھ:پنجاب دیاں پرواسی پنچھی رکھاں
گٹھ:پنجاب دیاں جلگاہاں
گٹھ:پنجاب وچ آبپاشی زریعے
گٹھ:ڈیم
گٹھ:پنجاب دے پانی سومے
گٹھ:پنجاب دیاں جلتھاواں
سِسواں ڈیم

**سِسواں ڈیم** بھارت دے پنجاب صوبے دے ضلع موہالی  دے پنڈ سِسواں  وچّ بنیا ہویا اک ڈیم ہے۔ ایہہ چنڈی گڑھ دے نزدیک  بدی-کرالی سڑک   اتے پیندا ہے۔ ایہہ اک نیواں ڈیم ہے جس دی اچائی 24 میٹر ہے۔ اس دا مکھ مقصد سنچائی کرنا ہے اتے اس نال 950 ہیکٹر رقبے دی آبپاشی ہندی ہے۔ ।  اس ڈیم وچّ لگبھگ سارا سال کافی پانی رہندا ہے اتے اتھے ہر سال کافی پرواسی پنچھی آؤندے ہن۔ 
## پرواسی پنچھی
اس ڈیم تے سردیاں وچّ وڈی گنتی وچّ پرواسی پنچھی آؤندے ہن ۔ ایہناں وچّ وڈی گنتی وچّ مرغابیاں (lesser whistling ducks), جل کاں (Cormorants), وغیرہ اتے کئی ہور پرندے شامل ہن ۔
## سیر سپاٹا مرکز وجوں ترقی دین دی سکیم
ایہہ علاقہ سخنا جھیل وانگ پہاڑیاں نال گھریا ہے اتے کافی وڈی جلگاہ وی ہے اس لئی اسنوں سیر سپاٹا اتے سیلانی مرکز وجوں ڈیولپ کرن دیاں کافی امکان ہن ۔ راج سرکار دی اسنوں قومانتری  سیر سپاٹا مرکز وجوں ڈیولپ کرن دی سکیم ہے۔  

## فوٹو گیلری

File:Migratory birds at Sisvan Dam, district Mohali, Punjab, India 02.JPG| سسواں ڈیم تے پرواسی پنچھی
File:Migratory birds at Sisvan Dam, district Mohali, Punjab, India 03.JPG|
File:Migratory birds at Sisvan Dam, district Mohali, Punjab, India 04.JPG|
File:Migratory birds at Sisvan Dam, district Mohali, Punjab, India 05.JPG|
File:Migratory birds at Sisvan Dam, district Mohali, Punjab, India 06.JPG|
File:Migratory birds at Sisvan Dam, district Mohali, Punjab, India 07.JPG|
File:Migratory birds at Sisvan Dam, district Mohali, Punjab, India 08.JPG|
File:Migratory birds a Sisvan Dam, district Mohali, Punjab, India 10.JPG|
File:Migratory birds at Sisvan Dam, district Mohali, Punjab, India 09.JPG|

 
## ہور ویکھو
*ننگل ڈیم
*بھاکھڑا ڈیم
*پڑچھ ڈیم
*رنجیت ساگر ڈیم
*بیاس ڈیم
*بھاکھڑا ننگل ڈیم
*میرزاپور ڈیم

## حوالے

## باہرلے جوڑ
 
 
 

گٹھ:بھارت دے ڈیم
گٹھ:پنجاب دے ڈیم
گٹھ:پنجاب دیاں پرواسی پنچھی رکھاں
گٹھ:پنجاب دیاں جلگاہاں
گٹھ:پنجاب وچ آبپاشی زریعے
گٹھ:ڈیم
گٹھ:پنجاب دے جل سومے
گٹھ:پنجاب دیاں جلتھاواں
جیئنتی ماجری ڈیم

**جیئنتی ماجری ڈیم**،بھارت دے پنجاب صوبے دے ضلع موہالی  وچّ پیندا اک چھوٹا ڈیم ہے جو  جیئنتی ماجری  پنڈ دی زمین وچّ بنیا ہویا ہے ۔  اس ڈیم دا مکھ مقدسآلے دوآلے دے پنڈاں نوں آبپاشی لئی پانی دینا ہے ۔ جیئنتی ماجری توں علاوہ اس ڈیم توں  شنکو ،فرضپور بنگر  اتے  ملاں پور غریبداس وغیرہ پنڈاں نوں سنچائی لئی پانی ملدا ہے۔ ایہہ ڈیم پہلاں پرواسی پنچھیاں لئی کافی کھچّ دا مرکز سی اتے وڈی گینتی وچّ اتھے پنچھی آؤندے سن ۔ پر ہن ایہناں دی گنتی کافی گھٹّ ہے ۔ اسدا اک کرن ایہہ ہو سکدا ہے کہ اجیہے ڈیم مچھیاں دے وپار لئی ٹھیکے تے دتے جاندے ہن اتے ٹھیکے دار پرواسی پنچھیاں نوں آؤن توں روکدے ہن ۔
## مسئلے
اس ڈیم دے صحیح رکھ رکھاؤ دی گھاٹ کارن  کئی واری علاقے دے کساناں نوں کجھ سمسیاواں پیش آؤندیاں ہن۔ اس وچّ مکھ طور تے ایہناں وچّ گار جمنا اتے پانی دی سپلائی وچّ وگھن پینا جاں پانی سپلائی دی مشینری وغیرہ دا خراب ہو جانا مکھ ہن ۔ 
## فوٹو گیلری

File:Jyanti Majri Dam, district Mohali, Punjab,India 04.JPG|جیئنتی ماجری ڈیم،ضلع ضلع موہالی، پنجاب، بھارت 
File:Jyanti Majri Dam, district Mohali, Punjab,India 02.JPG| اچائی توں ڈیم دا فوٹو
File:Jyanti Majri Dam, district Mohali, Punjab,India 03.JPG| جیئنتی ماجری ڈیم تے پینڈو عورتاں  سراں تے بالن لجاندیاں ہوئیاں توں ڈیم دا فوٹو
  
## حوالے

 
## ہور ویکھو
*ننگل ڈیم
*بھاکھڑا ڈیم
*سِسواں ڈیم
*پڑچھ ڈیم
*رنجیت ساگر ڈیم
*بیاس ڈیم
*بھاکھڑا ننگل ڈیم
*میرزاپور ڈیم

## حوالے

## باہرلے جوڑ
 
 
 

گٹھ:بھارت دے ڈیم
گٹھ:پنجاب دے ڈیم
گٹھ:پنجاب دیاں پرواسی پنچھی رکھاں
گٹھ:پنجاب دیاں جلگاہاں
گٹھ:پنجاب وچ آبپاشی زریعے
گٹھ:ڈیم
گٹھ:پنجاب دے جل سومے
گٹھ:پنجاب دیاں جلتھاواں
کوشیلیا ڈیم

**کوشیلیا** ڈیم بھارت دے ہریانہ دے   پنجور  قصبے وکھے مٹی دا  بھرت  پا کے اساریا گیا ہے۔ ایہہ گھگر دریا دی معاون دریا کوشیلیا دریا اتے بنایا ہویا ہے۔ ایہہ بنھ 2008 توں 2012 دے سمے درمیان تیار ہویا ہے اتے اسدا مکھ مقصد پانی سپلائی کرنا ہے ۔
## فوٹو گیلری

Flock of Cormorants, Kaushalaya dam, Haryana, India.JPG|کوشلیا ڈیم دے پانی وچ پرواسی پنچھیاں دے فوٹو(دسمبر 2015 )
Migratory birds at Kaushalya dam, near Pinjor, Haryana, India.JPG|
Migratory birds at Kaushalya dam, Pinjor, Haryana, India.JPG|
Migratory birds at Kaushalya dam, near Pinjor, Haryana, India.jpg|
Water of Kaushlya Dam attracts local and migratory birds.JPG|(جون2015) 



## حوالے

## باہری جوڑ
http://wikimapia.org/19774582/Kaushalya-Dam

گٹھ:بھارت دے ڈیم
گٹھ:ہریانہ دے ڈیم
گٹھ:2012 وچ بنے ڈیم
نتاشا رچرڈسن

**نتاشہ رچرڈسن** (11 مئی 1963 – 18 مارچ 2009) اک انگریزی سٹیج اتے سکرین اداکار ہے۔

رچرڈسن ریڈگریو پروار نال تعلق رکھدی ہے۔ اوہ اداکارہ وینیسا رچرڈسن اتے ڈائریکٹر ٹونی رچرڈسن دی بیٹی اتے مائیکل ریڈگریو اتے ریچل کیمپسن دی پوتی ہے۔ اس دا پہلا ویاہ روبرٹ فوکس نال ہویا سی جسدا 1992 وچّ طلاق ہو گئی۔ 1994 وچّ اسنے لیام نیسن نال ویاہ کروایا۔

## حوالے

گٹھ:آئرلینڈ دے لوک
گٹھ:اداکارہ
گٹھ:آئیرلینڈ دیاں شخصیتاں
گٹھ:برطانوی شخصیتاں
اکادمی انعام

**اکیڈمی انعام** (انگریزی: Academy Award) جاں **آسکر**، کجھ انعام ہن جو فلم دے میدان وچّ کامیابیاں لئی دتا جاندا ہے۔ ایہہ انعام ہر سال اک رسمی سیریمونی دوران دتے جاندے ہن جسدا پربندھ اکیڈمی آف موشن پکچر آرٹس اینڈ سائنس  کردی ہے۔

ایہہ اوارڈ پہلی وار 1929 وچّ، ہولیوڈ دے  ہوٹل روسویلٹ وچّ، اک سیریمونی دوران دتے گئے جو کہ خاص اس لئی سنگٹھت کیتی گئی سی۔

85ویں اکیڈمی اوارڈ دی سیریمونی 24 فروری 2013 نوں ڈولبی تھئیٹر وچّ ہوئی ہے۔

## حوالے

گٹھ:انعام
88ویں اکادمی انعام

اکیڈمی آف موشن پکچر آرٹ اینڈ سائنسس   ولوں **88ویں اکادمی انعام** (جنہاں نوں عامَ طور ’تے اوسکر ایوارڈ وی کیہا جاندا ہے) دا اعلان 28 فروری نوں کیتا گیا۔ ہالیوڈ (کیلیفورنیا) دے ڈولبی تھئیٹر وچّ ہون والی تقریب دوران 24 وکھ-وکھ کیٹیگری وچّ ایوارڈ دتے جانگے۔ امریکہ وچّ اے بی سی چینل ولوں ایوارڈ ونڈ تقریب  سدھی نشر کیتی جاویگی۔ اکیڈمی انعاماں دے بانی ڈیوڈ ہل تے ریگینالڈ ہیڈلن ہونگے جدونکھ میزبان دے کردار وچ کرس روک نظر آویگا۔ روک لئی ایہہ دوجا موقع ہے۔ اس توں پہلاں اس ہالیوڈّ اداکار نے 2005 وچّ 77ویں اکیڈمی ایوارڈز دوران ایہہ کردار باخوبی نبھائیا سی۔
فلم جگت وچّ تکنیکی کامیابیاں لئی اوسکرز دا اعلان 14 فروری نوں بیورلی ہلز کیلیفورنیا وچّ ہوئے اک تقریب دوران کیتا جا چکا ہے۔ اس شوٕ دی میزبانی اولویا مین تے جیسن سیگل نے کیتی سی۔ ہن جنہاں 24 گیٹیگریاں وچّ ایوارڈ دتے جانے ہن، اوہناں وچّ سرووتم فلم، پرڈیوسر، ہیرو-ہیروئین، معاوناداکار-اداکارہ، مول پٹکتھا، روپانترت پٹکتھا، اینیمیٹڈ فیچر فلم، ودیشی بولی فلم، دستاویزی فیچر تے مختصر موضوع، لائیو ایکشن  فلم، اینیمیٹڈ  فلم، مول سکور، مول گیت، ساؤنڈ ایڈیٹنگ تے مکسنگ، پروڈکشن ڈزائین، سنمیٹوگرافی، میک اپ، کاسٹیوم ڈزائین، فلم ایڈیٹنگ تے ویژؤئل افیکٹس شامل ہن۔

## حوالے

گٹھ:اکادمی انعام
گٹھ:انعام
آئیری لوک

**آئیری جاں آئرش لوک** آئرلینڈ وچّ رہن والے جاں اس جگہ نال تعلق رکھن والے لوکاں نوں کیہا جاندا ہے۔ آثار قدیمہ کھوج دے مطابق آئرلینڈ وچّ لگبھگ 9000 سال توں لوک رہندے ہن۔

آئرلینڈ دے آبادی لگبھگ 63 لکھ ہے۔ منیا جاندا ہے دنیا وچّ 5 توں 8 کروڑ لوکاں دے آباؤ اجداد آئرش ہن۔ آئیری مول دے لوک زیادہ تر انگریزی بولن والے دیساں وچّ پائے جاندے ہن جویں؛ کینیڈا، امریکہ، اسٹریلیا، برطانیہ، ارجنٹائن، میکسیکو وغیرہ۔ آئرش مول دے لوک امریکہ وچّ سبھ توں زیادہ ہن جدکہ اسٹریلیا دی آبادی وچّ آئرش لوکاں دی قیصد ہور سارے دیساں نالوں ودھ ہے۔

## حوالے

گٹھ:لوک
گٹھ:یورپ دے نسلی گروہ
گٹھ:دنیا دے نسلی گروہ
گٹھ:آئرلینڈ
گٹھ:آئیرلینڈ دی تریخ
گٹھ:آئرلینڈ دے نسلی گروہ
لیام نیسن

**لیام نیسن** اک آئیرش اداکار ہے۔ اسنوں 1993 وچّ شنڈلر لسٹ لئی آسکر ایوارڈ  دتا گیا۔ اس توں علاوہ اوہ ہور بہت ساریاں مشہور فلماں جویں سٹار وارز ایپسوڈ I: د پھینتم مینیس، ٹیکن، ٹیکن 2, کلیش آف ٹائیٹن، لے مزریبل (1998), وچّ کم کیتا۔ اوہنا نوں کئی انعاماں لئی نامزد کیتا گیا ہے جویں اکادمی انعام، بافٹا اوارڈ اتے گولڈن گلوب اوارڈ۔

ایمپائر میگزین ولوں اسنوں 100 شریشٹ اداکاراں دی کیٹیگری وچّ رکھیا گیا ہے۔"

## حوالے

گٹھ:آئرلینڈ دے لوک
گٹھ:آئرلینڈ
گٹھ:آئیرلینڈ دیاں شخصیتاں
گٹھ:آئرلینڈ دے اداکار
کنگز XI پنجاب

thumb|left|250px|کنگز XI پنجاب دا ٹیم لوگو
**کنگز XI پنجاب** موہالی وچّ واقع اک کرکٹ دی ٹیم ہے، جو انڈین پریمیئر لیگ دیاں اٹھ ٹیماں وچوں اک ہے۔ ٹیم دا مکھ کھڈاری اتے کپتان مرلی وجے ہے۔ ٹیم دا کوچ سنجے بانگر ہے، جو اک پرانا کھڈاری ہے۔ ٹیم دے مالک پریتی زنٹا، نیس واڈیا، کرن پال، اتے موہت برمن ہن۔ ٹیم دا نجی میدان دھرم شالہ وکھے واقع ایچ پی سی سٹیڈیم ہے۔

## کنگز XI پنجاب دے 2008 دے نتیجے

## باہری جوڑ
*Official King's XI Punjab Site 
## حوالے

گٹھ:انڈین پریمیئر لیگ ٹیماں
گٹھ:انڈین پریمیئر لیگ
راجستھان رائلز

thumb|right|250px|راجستھان رائیلز دا ٹیم لوگو
**راجستھان رائلز** راجستھان وچّ موجود اک کرکٹ دی ٹیم ہے، جو انڈین پریمیئر لیگ دیاں اٹھ ٹیماں وچوں اک ہے۔ ٹیم دا کوچ اتے کیپٹن شین وارن ہے۔ ٹیم سوائی مانسنگھ سٹیڈیم وچّ کھیڈدی ہے۔ ٹیم دا مالک امرجنگ میڈیا ہے۔ امرجنگ میڈیا نے راجستھان رائیلز نوں $6.7 کروڑ وچ خریدیا سی۔
## باہری جوڑ
* راجستھان روئیلز دا ہومپیج
## حوالے

گٹھ:انڈین پریمیئر لیگ ٹیماں
گٹھ:انڈین پریمیئر لیگ
ممبئی انڈیئنز

thumb|left|250px|ممبئی انڈیئنز دا ٹیم لوگو
**ممبئی انڈیئنز** ممبئی وچ موجود اک کرکٹ دی ٹیم اے، جو انڈین پریمیئر لیگ دیاں اٹھ ٹیماں وچوں اک اے۔ ٹیم دا کوچ **[[رکی پونٹنگ]]** اے اتے کپتان روہت شرما اے۔ ٹیم دا ہن تک دا سبھ توں کامیاب گیندباز **لستھّ ملنگا** اے۔ ایہ ٹیم 2013 اتے 2015 وچ دو وار **انڈیئن پریمیئر لیگ** دا خطاب اپنے نام کر چکی اے اتے دو وار **چیمپینز لیگ ٹونٹی-ٹونٹی** دا خطاب جت چکی اے۔

## باہری جوڑ
* ممبئی انڈیئنز دا ہوم پیج
## حوالے

گٹھ:انڈین پریمیئر لیگ ٹیماں
گٹھ:انڈین پریمیئر لیگ
گٹھ:کرکٹ
دلی ڈیئرڈیولز

**دلی ڈیئرڈیولز** (Delhi Daredevils) دلی دی اک کرکٹ دی ٹیم ہے، جو انڈین پریمیئر لیگ دیاں اٹھ ٹیماں وچوں اک ہے۔ اس ٹیم دا مکھ کھڈاری اتے کپتان ظہیر خان ہے۔ ٹیم دا کوچ پیڈی اپٹن ہے، جو پرانا کھڈاری ہے۔

## باہری جوڑ
*دلی ڈیئرڈیولز دا ہوم پیج
## حوالے

 
گٹھ:انڈین پریمیئر لیگ ٹیماں
گٹھ:انڈین پریمیئر لیگ
کولکاتہ نائٹ رائیڈرز

thumb|right|250px|کولکاتہ نائٹ رائیڈرز دا ٹیم لوگو
**کولکاتہ نائٹ رائیڈرز** (কলকাতা নাইট রাইডার্স) کولکاتہ دی اک کرکٹ دی ٹیم ہے، جو انڈیئن پریمیئر لیگ دیاں اٹھ ٹیماں وچوں اک ہے۔ ٹیم دا مکھ کھڈاری اتے کیپٹن سارو گنگولی ہے۔ ٹیم دا کوچ جان بیوکینن ہے، جو آسٹریلیا دا پرانا کوچ ہے۔ ٹیم دے مالک شاہ رخ خان، جوہی چاولہ، اتے جے مہتہ ہن۔
## باہری کڑی
* کولکاتہ نائٹ رائیڈرز دا ہوم پیج 
## حوالے

 
گٹھ:انڈین پریمیئر لیگ ٹیماں
گٹھ:انڈین پریمیئر لیگ
رائل چیلنچرز بنگلور

thumb|left|روئل چیلینجر دا ٹیم لوگو
**رائل چیلینجر بنگلور** (Royal Challengers Bangalore) بنگلور وچّ دی اک کرکٹ دی ٹیم ہے، جو انڈین پریمیئر لیگ دیاں اٹھ ٹیماں وچوں اک ہے۔ اس ٹیم دا مکھ کھڈاری اتے کیپٹن ورات کوہلی ہے۔ ٹیم دا کوچ ڈینیئل وٹوری ہے، جو نیوزیلینڈ دا پرانا کھڈاری ہے۔  ٹیم دا نجی کھیڈ میدان 'چناسوامی سٹیڈیم' ہے۔

## باہری کڑیاں
* روئل چیلینجرز بنگلور دا مکھ پنہ
## حوالے

 
گٹھ:انڈین پریمیئر لیگ ٹیماں
گٹھ:انڈین پریمیئر لیگ
انڈین پریمیئر لیگ

**انڈیئن پریمیئر لیگ** (**آئی.پی.ایلّ.**)   بھارت وچّ ہون والا کرکٹ مقابلہ ہے، جس وچّ بھارت دے وکھ-وکھ شہراں دیاں نامزد ٹیماں حصہ لیندیاں ہن۔ ہ لیگ بھارتی کرکٹ کنٹرول بورڈ دے میمبر للت مودی ولوں 2007 وچّ شروع کیتی گی سی اتے ہر سال اپریل -مئی مہینے وچّ کروای جاندی ہے۔
انڈیئن پریمیئر لیگ دنیا دیاں بہترین کرکٹ لیگاں وچوں کّ ہے اتے دنیا دی چھیویں سبھ توں مشہور کھیڈ لیگ ہے۔
ٹونٹی 20 کرکٹ نوں اک نویں انداز وچّ پیش کرکے، فلمی ستاریاں نوں کرکٹ دے نال جوڑ کے اتے وکھ-وکھ دیساں دے کھڈاریاں نوں اکٹھا کرکے بنائیاں گئیاں ٹیماں وچالے میچ کراؤنے آئی. پی.ایل. دا وڈا کارج ہے۔ اکو دیس وچلیاں کلبّ ٹیماں درمیان میچ کراؤنے، سبھ توں پہلاں کرکٹ اتے ٹونٹی-20   انگلینڈ نے شروع کیتے سن، جتھے کہ گرمیاں دے شروع ہندے سار ہی کاؤنٹی کرکٹ ہیٹھ الگّ-الگّ کاؤنٹی ٹیماں یعنی کلباں دے کرکٹ میچ ہویا کردے سن۔ اسے طرز اتے بھارت دے الگّ-الگّ شہراں اتے صوبیاں دیاں ٹیماں بنا کے اوہناں نوں آپس وچّ بھڑایا جاندا ہے۔

## چون دا ڈھنگ
کھڈاریاں دی چون اتے بھرتی دا ڈھنگ نرالا ہے۔ آئی.پی.ایل. دا سیزن شروع ہون توں پہلاں کھڈاریاں دی بولی لگدی ہے۔ اک کھڈاری دا مُلّ اس دی اپنی کھیڈ طے نہیں کردی بلکہ بی.سی.سی.آئی. اتے آئی.پی.ایل. اہلکار طے کردے ہن۔ 
## ٹیماں

***[[سنرائزرز حیدرآباد]]**
***[[گجرات لائنز]]** 
***[[کنگز XI پنجاب]]** 
***[[دلی ڈیئرڈیولز]]**
***[[ممبی انڈیئنز]]** 
***[[کولکاتہ نائٹ رائیڈرز]]**
***[[رائل چیلنجرز بنگلور]]** 
***[[رائزنگ پونے سپرجینٹز]]**
### ٹیماں دی کارکردگی

*DNP - حصہ نہیں لیا
*SUS - 2018 تکّ پابندی

## 2009 دیاں ٹیماں اتے نتیجے

:پورا ٹیبل کریکینفو تے ہے
 
## باہری جوڑ
*انڈیئن پریمیئر لیگ دا ہوم پیج
## حوالے

گٹھ:بھارتی کرکٹ مقابلے
گٹھ:انڈین پریمیئر لیگ
جسپریت بُومراہ

**جسپریت بُومراہ** (جنم 6 دسمبر 1993) اک بھارتی کرکٹر ہے جو بھارتی کرکٹ ٹیم لئی کھیڈدا ہے۔ اوہ سجے ہتھ دا تیز گیدباز ہے۔ 

اوہ انڈین پریمیئر لیگ وچّ ممبئی انڈیئنز لئی دو سال تکّ، اتے گجرات دی رنجی ٹیم لئی کھیڈدا رہا جدوں اسنوں بھونیشور کمار دے بدل وجوں بھارتی کرکٹ ٹیم دے آستریلیائی دورے لئی چنیا گیا۔ اس طرحاں اسنے اپنی بین الاقوامی اک روزہ اتے ٹی 20 پاری دی شروعات کیتی۔ اسدے ناں کسے اک سال وچّ ٹی 20 وچّ سبھ توں ودھ وکٹاں اپنے ناں کرن دا ریکارڈ وی درج ہے۔

## نجی جیون
اسدا جنم دسمبر1993 وچّ احمدآباد وکھے اک پنجابی سکھ پروار وچّ ہویا۔ اسنوں بچپن توں ہی پڑھائی نالوں ودھ شوق کرکٹ کھیڈن دا سی، اتے اسدے ماپیاں نے اس وچّ اسدا ساتھ دتا۔ اسنے اپنے گیدبازی کیریئر دی شروعات گجرات دی انڈر-19 ٹیم لئی کھیڈ کے کیتی۔ 2013 وچّ اسنے انڈین پریمیئر لیگ وچّ پیر دھریا، جس توں بعد اوہ بھارتی کرکٹ ٹیم لئی چنیا گیا۔

## حوالے

گٹھ:1993ء دے جم
گٹھ:بھارتی کھڈاری
گٹھ:بھارتی کھیڈاری
گٹھ:کھیڈاری
چنائی سپر کنگز

**چنائیّ سپر کنگز** انڈین پریمیئر لیگ دی اک ٹیم ہے۔ سارے سیزناں وچّ اسدی کپتانی مہندر سنگھ دھونی دے ہتھاں وچّ رہی ہے۔ ہن اس ٹیم نوں آئی.پی.ایل وچوں باہر کر دتا گیا ہے۔

## حوالے

 
گٹھ:انڈین پریمیئر لیگ ٹیماں
گٹھ:انڈین پریمیئر لیگ
گجرات لائنز

**گجرات لائنز** اک کرکٹ ٹیم ہے جو راجکوٹ، گجرات تے متشتمل ہے اتے انڈین پریمیئر لیگ وچّ کھیڈدی ہے۔ ایہہ ٹیم صرف دو سیزناں لئی (2016 اتے 2017) چنی گئی ہے۔ 2013 دے سپاٹ فکسنگ معاملے تحت دو ٹیماں دے کھیڈن تے روک لگائی گئی سی اتے دو نویاں ٹیماں چنن دا اعلان کیتا گیا سی، ایہناں دو وچوں گجرات لائنز ٹیم اک ہے جو چنی گئی ہے۔ بھارتی کرکٹ ٹیم دے کھڈاری سریش رینا   اس ٹیم دے کپتان چنے گئے ہن۔
## حوالے

 
گٹھ:انڈین پریمیئر لیگ ٹیماں
گٹھ:انڈین پریمیئر لیگ
سنرائیزرز حیدرآباد

**سنرائیزرز  حیدرآباد** انڈین پریمیئر لیگ وچّ کھیڈن والی کرکٹ ٹیم ہے۔ حیدرآباد دی ٹیم نوں سن نیٹورک دی مالک کلاندھی ماراں چلا رہی ہے۔ ٹام موڈی اس ٹیم دے کوچ ہن اتے سیمون ہیلمٹ ٹیم دے سہکاری کوچ ہن۔ مرلیدھرن اس ٹیم دے گیندبازی کوچ ہن
2016 دا انڈین پریمیئر لیگ دا خطاب س ٹیم نے رائل چیلنجرز بینگلور دی ٹیم نوں فاینل وچّ ہرا کے پہلی وار جتیا سی۔

## مالک اتے سٹاف
* مکھی – کلاندھی ماراں (سن نیٹورک)
* مکھ کوچ – ٹام موڈی
* معاون کوچ –  سایمن ہیلمٹ
* گیندبازی کوچ – موتیاہ مرلی دھرن
* ٹیم مینٹر – وی.وی.ایسّ. لکشمن
* کارکردگی مینیجر - سرینواس
## حوالے

 
گٹھ:انڈین پریمیئر لیگ ٹیماں
گٹھ:انڈین پریمیئر لیگ
جل تھلی انسان

جل تھلی انسان ، سائنسی مفروضہ طرز دا ایک ناول ہے جو  سوویت یونین دے مصنف الیگزانڈر بیلایوف دی تخلیق ہے، ایہ 1928ء وچ شائع ہوا

## کہانی
ارجنٹائن دا سائنسدان، ڈاکٹرسالواتور، اپنے بیٹے اختیاندر دی جان بچان لئی اک آپریشن دے ذریعہ شارک مچھلی دے گلپھڑےآں نوں اس دے نظام تنفس وچ جوڑ دیندا ہے۔ آپریشن تاں کامیاب رہندا ہے، مگر اختیاندر دی مجبوری بن جاندی ہے کہ اس نوں ساری زندگی  لئی  سمندری ماحول توں دور دی دنیا نال ناطہ توڑنا پیندا ہے۔ اس گل دا علم پیڈرو سوریتا نامی مقامی موتی اکٹھے کرن  والے  نوں  ہوجاندا ہے۔ جس نال اوہ اختیاندر دی غوطہ لگان دی غیر معمولی صلاحیت توں فائدہ چُکن دی کوشش کردا ہے۔

بیلایوف، دی ہور کہانیاں دی طرح ایہ ناول وی، شدید ماحول وچ جسمانی بقاء تے  سائنسی تجربےآں وچ اخلاقی قیود دے دوالے گھمدا ہے، تے دنیا دے غریباں دی حالت زار نوں بہتر بنان دے سوشلسٹ خیالات دی ترجمانی کردا ہے۔

## ہور
1962ء وچ ولادیمر شیبوتاریوف نے اس ناول اتے مبنی فلم دی ھدایتکاری سرانجام دتی فلم دا نام "شیلویک ایمفبیہ "ناول دے عنوان توں ہی سی۔ ایہ  سویت یونین دی مقبول ترین فلم بن گئی سی، کہندے نیں کہ اس فلم دیاں 6 کروڑ 50 لکھ ٹکٹیں فروخت ہوئیاں۔ اس دی فلمبندی باکو تے کریمیا دے ساحلاں اتے کیتی گئی سی۔ اس وچ گانے تے رقص وی شامل کیتا گیا سی۔اس فلم وچ شامل اک گانا "سمندری شیطان" 1990 ء دی دہائی تک روس وچ زبان زد عام رہیا۔

2004ء وچ روسی ٹیلیویژن قسط وار سریل "سمندری شیطان" نشر کیتی گئی،  جو  کم و بیش  اسی ناول اتے مبنی سی۔

## ترجمے
* غیر ملکی زباناں دااشاعت گھر ، ماسکو
* اردو زبان وج ڈاکٹر نجم السحر بٹ، لاہور

## ثقافتی اثرات
* "اختیاند رپراجیکٹ" زیر آب مسکن
* "ڈافنیلا اختیاندری" کسول
* "کلوروفتھالمس اختیاندری" مچھلی

## اور ویکھو
* آبی انسان عرف اکواء مین
* 1928ء وچ سائنس فکشن

## حوالے

گٹھ:1928ء دے ناول
گٹھ:آذربائیجان وچ عکس بند فلماں
گٹھ:ناول
گٹھ:روسی ساہت
گٹھ:سویت ساہت
لکشمی رانی ماجھی

**لکشمیرانی ماجھی** (جنم 26 جنوری 1989 نوں بگلا، گھاٹشلا، جھارکھنڈ وچّ) چترنجن، آسنسول دی اک عورت    بھارتی سجے ہتھ دی ری کرو تیرانداز کھڈارن ہے۔ اس ویلے اسنوں اولمپک گولڈ کئیسٹ دا تعاون حاصل ہے، جو کے اک غیر-منافع والی تنظیم ہے۔ جسدا کم چنگے کھڈاریاں دی پچھان کرنا اتے بھارتی کھڈاری نوں اپنا تعاون دینا ہے۔ 

## نجی زندگی
لکشمی سنتھال پروار-کبیلیر نال تعلق رکھدی ہے۔ اسدا جنم چڑھدے سنگھبھم ضلع، جھارکھنڈ وچ بگلا پنڈ وچ ہویا۔ تیراندازی اکیڈمی وچّ چون لئی جدوں اکیڈمی نے اس دے سرکاری سکول دا دورہ کیتا، اس سمے اسنوں تیرانداز بنن لئی پیش کش کیتی گئی سی۔ لکشمی بلاسپور ، چھتیسگڑھ 'چ بھارتی ریلوے وچّ کم کردی ہے۔

## کامیابیاں
اس نے ویکتی گت ری کرو مقابلے اتے ٹیم ری کرو مقابلے کوپن ہیگن، ڈنمارک وچّ 2015 عالمی تیراندازی مقابلے وچّ حصہ لیا اتے سلور میڈل جتیا۔لکشمیرانی ماجھی ریو 2016 اولمپک 'چ بھارت دی نمائندگی کرن لئی چنیا گیا ہے۔ تیرانداز دیپکا کماری اتے رمل برلی نے وی اس دے نال ریو 2016 اولمپک لئی کوالیفاائی کیتا ہے۔تیراندازی عالمی کپ وچّ زنانی ٹیم لکشمیرانی مانجھی نے دیپکا، بومبائلا دیوی لیشرام پرفارم کرن دا موقع ملیا پر بھارتی زنانی تیراندازی ٹیم اپنا کھاتہ وی نہیں کھولھ سکی اتے کانسی تمغے دے مقابلے وچّ اٹلی 'توں 1-5 نال ہار دا ساہمنا کرنا پیا۔

## حوالے

گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:بھارتی کھیڈاری
ساخا لوکراج

**ساخاا<span> ([[یاکوتیا|یاقوتیا]]) لوکراج</span>** (; Yakut, *Saxa Öröspüübülükete*, ) روس دی اک سنگھی اکائی ہے۔ اسدی آبادی958,528 ہے، جس وچّ زیادہ تر یاقوت لوک اتے روسی لوک ہن۔

ایہہ دور چڑھدے سائیبیریا وچّ واقع ہے، اتے 3,083,523 ک م2 رقبے اتے پھیلیا ہویا ہے۔ اس طرحاں ایہہ رقبے دے حساب نال ارجنٹائن توں وڈا اتے بھارت توں کجھ چھوٹا ہے۔ اسدا راجگڑھ یاقوتسک ہے۔ ایہہ اپنے بے حد ٹھنڈے موسم کرکے جانیا جاندا ہے، سیالاں وچّ اتھوں دا درجہ حرارت  اوسطاً توں وی ہیٹھاں ناپیا جاندا ہے۔
[left|thumb|250x250px|ساخا ([یاکوتیا) دا نقشہ]]

## حوالے

گٹھ:روس دی انتظامی ونڈ
گٹھ:روس دے لوکراج
گٹھ:ترک نسلی علاقے
گٹھ:ساخا لوکراج
ساخا بولی

**یاقوت**، جاں **ساخا**، اک ترک بولیاں دا اک بولی ہے جسنوں روس دے ساخا لوکراج دے تقریباً450,000 یاقوت لوک  عامَ بول-چال لئی ورتدے ہن۔ 

## جغرافیائی پھیلاؤ
یاقوت بولی مکھ طور اتے ساخا لوکراج وچّ بولی جاندی ہے۔ اسنوں خبارووسک کرائی وچلے کجھ یاقوت لوک، اتے ودیشاں وچّ وسے یاقوت  وی ورتدے ہن۔ **دولگان**، جو یاقوت بولی نال ملدی-جلدی بولی  ہے، اتے جسنوں کئی لوک یاقوتی  دی ذیلی-بولی وی مندے ہن، روس دے کراسنویارسک کرائی وچّ بولی جاندی ہے۔ ساخا وچلیاں گھٹّ-گنتیاں وی یاقوتی نوں عامَ بول-چال دی بولی وانگ ورتدیاں ہن۔ 

## حوالے

گٹھ:روس دیاں بولیاں
گٹھ:بولیاں
گٹھ:بولی
گٹھ:دنیا دیاں بولیاں
گٹھ:لسانیات
گٹھ:زباناں
گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس
گٹھ:ترک بولیاں
گٹھ:سائبیریائی ترک بولیاں
بولی ٹبر

**بولی ٹبر** آپس وچّ تعلق رکھدیاں بولیاں دا پروار جاں ٹبر ہوندا ہے جو اک سانجھی پتری بولی وچوں نکلیاں ہندیاں نیں۔ کیہڑِیاں بولیاں کس پروار وچّ آؤندیاں نیں، اس دے لئی  سائنسی آدھار ہن۔ تریخی بولی-علم دی جینیٹک تکنیک دے عمل نال دنیا دیاں مکھ بولیاں دے زمرہ بندی دے بارے وچّ جہڑے نچوڑ اتے نتیجے حاصل ہوئے ہن اوہناں دے مطابق  ودواناں نے بولیان دے وکھ-وکھ پروار کلپے ہن۔
## کجھ وڈے بولی ٹبر
*ہند آریائی بولیاں
*ہند یورپی بولیاں
*ایرانی بولیاں
*ترک بولیاں
*سامی بولیاں
*سینو تبتی بولیاں
*آسٹرو ایشیائی بولیاں
*دراوڑی بولیاں
## حوالے

گٹھ:بولی ٹبر
گٹھ:بولیاں
گٹھ:بولی
گٹھ:دنیا دیاں بولیاں
گٹھ:لسانیات
گٹھ:زباناں
گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس
چواش بولی

**چواش** (; ) روس دی اک پرمکھ بولی  ہے۔ ایہہ چواش لوکراج (چواشیا) اتے اسدے گوانڈھی علاقیاں وچّ بولی جاندی ہے اتے ترک بولیاں دی اوگر شاخ دی اکلوتی زندہ بولی  ہے ( باکی ولپت ہو چکیاں ہن)۔ چواشی ترک پروار وچّ نرالی ہے کیونکہ اپنی اک وکھ شاخ وچّ ہون دے کارن اس وچّ اتے ہور زندہ ترک بولیاں وچّ بہت انتر ہے اتے اوہناں نوں بولن والے چواشی نہیں سمجھ سکدے۔ چواشی سریلک لپی وچّ لکھی جاندی ہے۔ اسنوں سنّ 2002 دی جنگننا وچّ 16.4 لکھ لوکاں نے اپنی ماں بولی دسیا سی۔

## حوالے

گٹھ:بولیاں
گٹھ:بولی
گٹھ:دنیا دیاں بولیاں
گٹھ:زباناں
گٹھ:لسانیات
گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس
گٹھ:روس دیاں بولیاں
گٹھ:ترک بولیاں
تھری ڈی پرنٹنگ

**3-ڈی پرنٹنگ** (انگریزی: 3D Printing, ایڈیٹیو مینوفیکچرنگ) تنّ-سمتی شیواں بناؤن دیاں ڈھنگاں وچوں اک ڈھنگ ہے۔ اس ڈھنگ وچّ کمپیوٹر دے کنٹرول وچّ چیز اتے کسے مواد دی تہہ- در-تہہ پاؤندے جاندے ہن اتے چیز تیار ہندی جاندی ہے۔ تیار ہون والی شیواں کسے وی سائز وچّ ہو سکدیاں ہن۔ اساری توں پہلاں چیز دا 3ڈی ڈاٹا سروت تیار کر لیندے ہن اتے کمپیوٹر دے کنٹرول وچّ 3ڈی پرنٹر ولوں اس دے مطابق پرتاں بنائیاں جاندیاں ہن۔ 3ڈی پرنٹر اک صنعتی روبوٹ ہے۔

## حوالے

گٹھ:کمپیوٹر
گٹھ:روبوٹ
ایڈورڈ اٹھواں

thumb|ایڈورڈ اٹھواں
**ایڈورڈ اٹھواں** (ایڈورڈ ایلبرٹ کرسٹن جورج اینڈریو پیٹرک ڈیوڈ؛ 23 جون 1894 – 28 مئی 1972) 20 جنوری 1936 توں اسے سال 11 دسمبر نوں عہدہ چھڈن  تکّ برطانیہ، برطانوی ہند اتے برطانوی سلطنت دا راجا سی۔.

اوہ راجا جارج پنجویں اتے رانی میری دا سبھ توں وڈا پتر سی۔ اسنوں اسدے سولھویں جنم دن موقعے ویلز دے شہزادے دا خطاب دتا گئیا۔ اسنے پہلی عالمی جنگ وچّ برطانوی فوج وچّ سیوا نبھائی اتے کئی ودیشی مہماں دا حصہ رہا۔

ایڈورڈ 1936 وچّ اپنے پیؤ دی موت توں بعد راجا بنیا۔ اوہ قانونی روایتاں اتے آئینی ودھاناں ولّ بوہتا دھیان نہیں دندا سی، جو سیاستداناں لئی چنتا دا باعث سی۔ اسنے والس سمپسن ناں دی اک امریکی عورت نال ویاہ دا پرستاو کیتا، جسدی دو وار طلاق ہو چکی سی۔ ریاستاں دے مکھ منتریاں نے اسدی مخالفت کیتی، اوہناں مطابق دو مرداں نال رہِ چکی عورت دا رانی بننا سماجی قدراں-قیمتاں دے خلاف سی۔ ایڈورڈ نوں پتہ سی کہ جیکر اسنے راجا رہندے ہوئے ایہہ ویاہ کروایا تاں برطانوی سرکار استعفٰی دے دیویگی اتے اس نال راجا دے عہدے نوں ڈھاہ لگیگی۔ اس وجہ توں اسنے اپنا  عہدہ چھڈ دتا، اتے استوں بعد اسدا چھوٹا بھرا جارج چھیواں راجا بنیا۔ اسدا راج ویلہ  کلّ 326 دناں دا سی۔ 

گٹھ:1972ء دیاں موتاں
گٹھ:1894ء دے جم
گٹھ:آسٹریلیا دا بادشاہ
گٹھ:برطانیہ دا بادشاہ
گٹھ:برطانیہ دے شہزادے
گٹھ:بادشاہ
میلانیا ٹرمپ

**ملانیا ٹرمپ** (جنم توں ناں **ملانیا ناس**، 26 اپریل 1970) اک سلووینی-امریکی گہنے اتے گھڑیاں دی ڈزائنر ہے। اوہ اک سابقہ ماڈل وی ہے۔ اوہ موجودہ امریکی صدر ، ڈونلڈ ٹرمپ دی تینویں ہے۔ اسدا جنم یوگوسلاویہ وچّ ہویا سی اتے بعد وچّ اوہ امریکہ آ گئی اتے 2006 وچّ اتھوں دی پکے طور تے وسنیک بن گئی۔

## حوالے

گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:1970ء دے جم
گٹھ:مشہور زنانیاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:امریکی لوک
گٹھ:امریکی شخصیتاں
مائیک پینس

**مائیکل ریچرڈ 'مائیک' پینس** اک امریکی سیاستدان اتے انڈیانا ریاست دا 50واں گورنر ہے۔ اوہ رپبلیکن پارٹی نال جڑیا ہویا ہے اتے امریکہ دے نائب صدر دے عہدے دا جیتو  تے ہن نائب صدر ہے۔
## حوالے

گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:1959ء دے جم
گٹھ:امریکی لوک
گٹھ:امریکی سیاستدان
گٹھ:امریکی شخصیتاں
ہم دل دے چکے صنم

ہم دل دے چکے صنم فلم 1999 وچّ سنجے لیلا بھنسالی ولوں ڈاریکٹ  کیتی گئی۔ اس وچّ ایشوریا رائے، سلمان خان اتے اجے دیوگن نے کم کیتا۔ اس فلم دی کہانی میترائی دیوی دے بنگالی ناول نہ ہنئتے اتے مشتمل ہے۔ جس وچّ تنّ بندےآں دا پیار پیش کیتا گیا ہے۔ اس بنگالی ناول اپر جرمن دے ناول ایمینسی دا اثر وی پیا ، جس اپر مشتمل 1943 وچّ نازی ایرا فلموی بنائی گئی۔ اس فلم نوں گجرات راجستھان دے بارڈر تے  فلمایا 
گیا ہے۔ جس وچّ بوداپسٹ وی شامل کیتا گیا ہے اتے ہنگری نوں اٹلی وجوں پیش کیتا گیا ہے۔

## کلاکاراں دی کردار-ونڈ
*سلمان خان - سمیر روزیلینی
*ایشوریا رائے - نندنی دربار
*اجے دیوگن - ونراج 
*جوہرا سہگل - دادی 
*وکرم گوکھلے - پنڈت دربار 
*سمیتا جیکر - امریتا
*ریکھا راؤ  - کامنا 
*شیبا چڈا - انپما 
*کنوں گلّ  - ونراج دی ماں
*راجیو ورما - وکرمجیت 
*ونے پاٹھک - ترن 
*ہیلن - شریمتی روزولن

## حوالے

گٹھ:فلماں
گٹھ:ہندی فلماں
گٹھ:بھارتی فلماں
گٹھ:بھارتی فلمی جگت
اجے دیوگن

**اجے دیوگن** (وشال ویرو دیوگن، جنم 2 اپریل 1969) اک بھارتی اداکار، ڈریکٹر اتے پروڈیوسر ہن۔ اوہنا نے اپنے فلمی سفر دی شروعات پھول اور کانٹے فلم توں 1991 وچّ کیتی جس لئی اوس نوں فلم فیئر سبھ توں ودھیا نواں اداکار دا انعام ملیا۔ 1998 وچّ اوہنا نوں مہیش بھٹ دی فلم زخم اتے 2003 وچّ دوبارہ راج کمار سنتوشی دی فلم د لیجنڈ آف بھگت سنگھ لئی سبھ توں ودھیا اداکاری لئی نیشنل فلم اوارڈ ملیا۔ اوہ ہن تک لگبھگ 80 بالیوڈّ فلماں وچّ کم کر چکے ہن'۔

## حوالے

گٹھ:ہندی فلمی اداکار
گٹھ:بھارتی فلمی جگت
گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
د لیجنڈ آف بھگت سنگھ

**د لیجنڈ آف بھگت سنگھ** 2002 وچّ بنی ہندی بولی دی فلم ہے۔
## مختصر
## چرتر

## مکھ کلاکار
* اجے دیوگن
* سشانت سنگھ - سکھدیو
* اکھلندر مشرا
* راجببر - کشن سنگھ
* فریدہ جلال
* امرتا راؤ
* مکیش تواری
* سریندر راجن
* سروپ کمار
* ارن پٹوردھن
* عبیر گوسوامی - پھرندر گھوش

## دل
## سنگیت
## پرنام
### بوکس آفس
## نامانکن اتے پرسکار
## باہری کڑیاں

* 
گٹھ:بھارتی فلماں
گٹھ:بھارتی فلمی جگت

گٹھ:ہندی فلماں
ویبھوی مرچنٹ

**ویبھوی مرچینٹ** اک بالی وڈ فلماں وچ کم کرن والی بھارتی مول دی ڈانس کوریوگرافر اے۔ویبھوی کوریؤگرافر بی.ہیرالال دی وڈی بیٹی اتے شروتی مرچینٹ دی وڈی بھین ہے۔ویبھوی نے اپنے چاچا چنی پرکاش نال معاون طور کردیا اپنے کم دی شروعات کیتی۔ اوہنے اداکاری  وچّ قدم اک ملیالم فلم سنیہاپوروم انھا راہیں رکھیا. 

ویبھوی نے مکھ کوریؤگرافر وجوں اپنے سفر دی شروعات ہم دل دے چکے صنم سماں فلم دے گانے ڈھول باجے راہیں کیتی۔ اسنوں اسدے ودھیا کارج لئی قومی فلم اوارڈ ملیا۔ انڈسٹری توں کجھ سمے لئی دور رہن توں بعد ویبھوی نے 2001 وچّ لگان فلم دے گیت او ری چوری راہیں دوواراں قدم رکھیا۔ اس توں بعد اسنے بنٹی اور ببلی (2005) فلم دے گیت کجرا رے دی کوریؤگرافر لئی کئی انعام حاصل کیتے۔ اس توں بعد اوہ لگاتار کوریؤگرافر کیتے گیت سفل ہوئے جنہاں وچّ دیوداس (2002 ہندی فلم)، باغبان، فدا، دھوم، ویر زارا، آجا نچّ لے، ربّ نے بنا دی جوڑی اتے دھوم 3 ویبھوی نے ہندی گیتا دی کوریؤگرافر دے نال نال اسٹریلیا سنگیت وچّ دی مرچینٹ آف بالیوڈّ دی کوریؤگرافر کیتی ایہہ گانے توبی گوگھ نے اپنے پروار بارے لکھے ہن۔

ویبھوی نے ٹیلیوژن دے کئی ڈانس پرتییوگتاواں جویں نچّ بلیئے 3, جھلک دکھلا جا (سیزن 3), زارا نچّ کے دکھا اتے جسٹ ڈانس وچّ جیوری دی بھومکا نبھائی۔

## اوارڈ
**[[قومی فلم اوارڈ]]**
* 2000: National قومی فلم اوارڈ فار بیسٹ کوریؤگرافی- "ڈھولی تارو ڈھول باجے" ہم دل دے چکے صنم۔
* آئی.آئی.ایف.اے. اوارڈ فار بیسٹ کوریؤگرافی- بنٹی اور ببلی 2006 تے آجا نچّلے 2007

## ڡیبھڡی کوریوگرافی دوران

*1999: *[[ہم دل دے چکے صنم]]* (ڈھول باجے)
*2001: *[[البیلا]]*
*2001: *[[لگان]]*
*2002: *[[فلحال]]*
*2002: *[[نہ تم جانو نہ ہم]]*
*2002: *[[دیوداس]]*
*2002: *[[دیوانگی]]*
*2002: *[[قرض: دی برڈن آف ٹروتھ]]* 
*2002: *[[گورو مہاگرو]]*
*2003: *[[دل کا رستہ]]*
*2003: *[[دم (2003 ہندی فلم)|دم]]*
*2003: *[[کاش آپ ہمارے ہوتے]]*
*2003: حاصل
*2003: ممبئی سے آیا میرا دوست
*2004: اعتبار
*2004: ردراکش
*2004: میناکسی
*2004: شادی کا لڈو
*2004: گرو
*2004: کیو! ہو گیا نہ....
*2004: فدا
*2004: دھوم
*2004: رقت
*2004: دل نے جسے اپنا کہا
*2004: ندھوشی
*2004: تمسا نہیں دیکھا
*2004: ویر یاراں
*2004: سودیش
*2004: دل مانگے مور
*2005: چہرا
*2005: بنٹی اور ببلی
*2005: نو اینٹری
*2005: رامجی لندنوالے
*2005: اٹھاڑو
*2005: شادی نن: 1
*2005: Neal 'n' Nikki
*2005: شکھر
*2006: رنگ دے بسنتی
*2006: ہمکو تمسے پیار ہے
*2006: فنا
*2006: کرش
*2006: امراؤ جان (2006)
*2006: بابل
*2006: چمکی چمیلی
*2006: دھوم ٹو
*2007: میریگولڈ(2007 film)
*2007: ہے بیبے
*2007: آجا نچّ لے
*2007: جھوم برابر جھوم
*2007: تاں ر رم پم
*2008: لوَ سٹوری 2050
*2008: ربّ نے بنا دی جوڑی
*2008: تھوڑا پیار تھوڑا میجک
*2008: دوستانہ
*2008: ٹشن
*2009: دل بولے ہڑپا
*2009: لوکی بائی چانس
*2009: دلی-6
*2009: قربان
*2009: کموکت عشقَ
*2010: نو پروبلم
*2010: بینڈ باجا بارات
*2011: ڈون 2
*2011: گیم
*2011: زندگی نہ ملیگی دواراں
*2011: لیڈج ورسس رکی بحل
*2011: بوڈیگارڈ
*2012: آئیئییا
*2012: ایک تھا ٹائیگر
*2012: جب تکّ ہے جان
*2013: بومبے ٹاکیج(film)
*2013: بھاگ ملکھا بھاگ
*2013: دھوم 3
*2016: فن

## اداکار وجوں
* 2000: Snehapoorvam Anna a Malayalam movie directed by Sangeet Sivan
* 2012: Student of the Year special appearance in the song *Disco Deewane*

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 

گٹھ:بھارتی فلم جگت
گٹھ:۱۹۷۵ دے جم
گولکنڈے کے ہیرے

**گولکنڈے کے ہیرے** اردو دے مشہور محقق و ادیب ڈاکٹر سید محی الدین قادری دی اک کتاب ہے جو سنہ 1937ء وچ شائع ہوئی۔ آ یہ کتاب دکن دے حکمران سلطان قطب شاہ دے دور حکومت دے تاریخی پس منظر وچ لکھے گئے افسانےآں اُپر مشتمل ہے۔

## بیرونی جوڑ
* گولکنڈے کے ہیرے

گٹھ:اردو
گٹھ:کتاباں
فریدہ جلال

**فریدہ تبریز بارماوار** جنم سمیں **جلال** (جنم 14 مارچ 1949) اک بھارتی اداکارہ ہے۔
## کیریئر
فریدہ جلال، نے 1960 وچّ اپنا کیریئر شروع کیتا، فلم فیئر ولوں   متحد فلم پروڈیوسرز ٹیلنٹ کھوج (United Film Producers Talent Hunt) جتیا۔ اوہ راجیش کھنہ دے نال فائینلسٹ دے طور تے چنی گئی سی اتے فلمفیئر اوارڈ دے جیتو دے روپ وچّ سٹیج تے پیش کیتا گیا سی۔ اس نوں پہلی فلم *تقدیر* وچّ کم کرن دی پیش کش ویکھن والےآں وچّ بیٹھے تاراچند بڑجاتیا ولوں ملی۔ 

## حوالے

گٹھ:بھارتی فلمی جگت
گٹھ:بھارتی فلمی اداکار
گٹھ:ہندی فلمی اداکار
گٹھ:1949ء دے جم
راجیش کھنا

**راجیش کھنا** (29 دسمبر 1942–18 جولائی 2012) اک بھارتی بالیوڈ اداکار، ڈریکٹر، پروڈیوسر اتے ہندی سنیمے دے پہلے سپر سٹار سن۔ نویں دلی لوک سبھا سیٹ توں پنج سال تک اوہ کانگرس پارٹی دے سنسد وی رہے تے بعد وچ اوہناں سیاست توں سنیاس لے لیا۔

1966 وچ *آخری خط* نامی فلم نال اپنی اداکاری دی شروعات کرن والے کھنہ نے کُل 163 فِلماں وچ کم کیتا۔

18 جولائی 2012 نوں ممبئی وچ اوہناں دی موت ہو گئی۔

## کم

کھنا نے کُل 163 فلماں وچوں 128 وچ مکھ کردار نبھائیا، وچ دوہرے کردار دے علاوہ 17 چھوٹیاں فلماں وچ وی کم کیتا تے 3 سال دے اندر 15 ہٹ فلم وچّ اداکاری کر کے بالیوڈ دے سوپرسٹار بن گئے۔

راز، بہاروں کے سپنے، ارادھنا تے انند اوہناں دیاں چنگیریاں فلماں منیاں جاندیاں نیں ۔

## اعزاز

اوہناں نوں فلماں وچ سبھ توں اتم اداکاری لئی 3 باری فلم فیئر انعام ملیا۔ بنگال فلم جرنلسٹ ایسوسی ایشن دوارا ہندی فلماں دے سبھ توں اتم اداکار دا انعام وی 4 باری اوہناں دے ای نام رہیا۔ 2005 وچ اوہناں نوں فلم فیئر دا لائف ٹائیم اچیومینٹ اوارڈ دتا گیا۔

## حوالے

گٹھ:ہندی فلمی اداکار
گٹھ:بھارتی فلمی جگت
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی لوک
ڈمپل کپاڈیا

**ڈمپل چونیبھائی کپاڈیا** (جنم 8 جون 1957) بھارتی فلم اداکارہ ہے۔ اسنے 16 سال دی عمر چ اداکاری دی شروعات کیتی سی، جدوں اسنے راج کپور دی بوبی وچّ ٹائٹل کردار نبھائیا سی۔

## حوالے

گٹھ:ہندی فلمی اداکار
گٹھ:بھارتی فلمی جگت
گٹھ:بھارتی شخصیتاں
فاطمہ ثناء شیخ

**فاطمہ ثناء شیخ **اک بھارتی اداکارہ اتے فوٹوگرافر ہے۔ اوہ بالیوڈ فلماں اتے ٹیلیوژن لڑیاں وچّ کم کر چکی ہے۔ اوہ چاچی 420 وچّ بھارتی دا کردار نبھاؤن لئی مشہور ہے۔ اسنے فلم دنگل وچّ گیتا فوگٹ دا کردار نبھایا سی۔

## فلماں

## حوالے

گٹھ:ہندی ٹیلیوژن دیاں اداکاراواں
گٹھ:بھارتی اداکاراواں
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:بھارتی فلمی جگت
دنگل (فلم)

**دنگل** اک بھارتی ہندی فلم ہے۔ اس فلم دا  فلم ڈریکٹر   *نتیش تواری* ہے۔ اس فلم وچّ عامر خان، شاکشی تنور اتے راج کمار راؤ وغیرہ نے کردار نبھائیا ہے۔ ایہہ فلم بھارت وچّ 23 دسمبر 2016 نوں رلیز کیتی گئی سی اتے امریکہ وچّ ایہہ فلم 21 دسمبر 2016 نوں وکھائی گئی سی۔

## اختصار وچّ
اس فلم وچّ عامر خان، مہاویر سنگھ پھوگٹ وجوں کردار نبھا رہا ہے۔ اوہ اپنیاں کڑیاں گیتا پھوگٹ اتے ببیتا کماری نوں کشتی سکھاؤندا ہے، تاں جو اوہ بھارت ولوں کھیڈ سکن اتے اسدا سپنا پورا سکن۔ اوہ اوہناں دی تیاری چھوٹی عمر توں ہی شروع کر دندا ہے اتے انت وچّ اسدا سپنا پورا ہو جاندا ہے۔ ایہہ فلم پوری طرحاں "کشتی" 'تے مشتمل ہے اتے اس فلم نوں بھارت دے تنّ صوبےآں اتر پردیش، ہریانہ اتے اتراکھنڈ وچّ ٹیکس (کر) مکت کر دتا گیا سی۔

## کردار
* **[[عامر خان]]**، مہاویر سنگھ پھوگٹ وجوں
* **[[ساکشی تنور]]**، دیا شوبھا کور (مہاویر سنگھ پھوگٹ دی تینویں) وجوں
* **[[فاطمہ ثناء شیخ]]**، گیتا پھوگٹ (مہاویر سنگھ پھوگٹ دی بیٹی) وجوں
* **زیرا واسیم**، ببیتا کماری (مہاویر سنگھ پھوگٹ دی چھوٹی بیٹی) وجوں 
* **سہانی بھٹناگر**، چھوٹی عمر وچّ ببیتا کماری وجوں
* **روہت شنکرور**
* **وون بھٹین**
* **اپارشکتی کھرانا** 
* **گریش کلکرنی**، کوچ پرمود کادم وجوں

## حوالے

## باہری جوڑ
* Dangal Moves HD Video Official Trailer Download Aamir Khan 
* 
*ویکھو 98 کلو دے عامر نے کویں گھٹایا اپنا بھار ، نیوز سٹیٹ

گٹھ:2016 دیاں فلماں
گٹھ:ہندی فلماں
گٹھ:بھارتی فلماں
گٹھ:بھارتی فلمی جگت
ساکشی تنور

**سَاکْشی تَنْوَر**  اک بھارتی فلمی تے ٹی وی اداکارہ نيں۔

## مڈھلا جیون
ساکشی تنور ۱۲ جنوری ۱۹۷۳ نو‏‏ں راجستھان  وچ سنگھ تنور دے گھر پیدا ہوئیاں۔ان کے  سی بی آئی دے اک ریٹائرڈ افسر سن ۔جنہاں دا تعلق  اک متوسط ​​طبقے تو‏ں سی۔  نويں دہلی دے لیڈی شری رام کالج تو‏ں گریجویشن کرنے تو‏ں پہلے انھاں نے بوہت سارے کینڈریہ اسکولاں وچ تعلیم حاصل کيتی۔ انھاں نے یونیورسٹی تو‏ں فارغ التحصیل ہوݨ دے بعد فائیو اسٹار ہوٹل وچ سیلز ٹرینی د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کردی سی ۔وہ کالج وچ ڈرامائی سوسائٹی د‏‏ی سکریٹری تے صدر سی ۔

## کیریئر
۱۹۹۸ وچ البیلا سور میلہ تو‏ں ٹیلی ویژن د‏‏ی شروعات کرنے بعد ،انھاں نےاسٹار پلس دے شہرہ آفاق ڈرامے کہانی گھر گھر دتی ميں پاروت‏‏‏ی اگروال دے کردار د‏‏ی وجہ تو‏ں شہرت حاصل کيتی۔  ۲۰۱۱ تے ۲۰۱۴ دے درمیان انھاں نے رام کپور دے نال وڈے اچھے لگدے نيں وچ   پریا کپور دا کردار ادا کيتا  دسمبر ۲۰۱۲ وچ   انہاں نے  کون بنےگا کروپتی وچ دوسری بار شرکت کيتی۔ 

۲۰۱۶ د‏‏ی فلم دنگل وچ انھاں نے سابق پہلوان مہاویر سنگھ فوگٹ د‏‏ی اہلیہ دایا کور دا کردار ادا کيتا تھا  جو اپنی بیٹیاں نو‏‏ں معاشرتی مشکلات دے خلاف عالمی سطح اُتے پہلوان بننے د‏‏ی تربیت دیندا ا‏‏ے۔

= ذا‏تی زندگی =
۲۰۱۸ وچ ساکشی نے نو ماہ د‏‏ی بچی دیتیہ تنور نو‏‏ں گود لیا ۔

## فلماں د‏‏ی لسٹ

## اعزازات و معرفت

## متعلقہ روابط
* بھارتی فلمی اداکارا واں د‏‏ی لسٹ
* بھارتی سنیما

## حوالے

گٹھ:۱۹۷۳ دے جم

گٹھ:1973 دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:الور دیاں شخصیتاں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:بھارتی سواݨیاں ماڈل
گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں
گٹھ:بھارتی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:بھارتی ہندو
گٹھ:راجسھتان دیاں اداکاراواں
گٹھ:راجسھتان د‏‏ی سواݨیاں ماڈل
گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:ہندی ٹیلی ویژن دیاں اداکاراواں
گٹھ:ممبئی دے اداکار
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
 ۔

گٹھ:بھارتی فلمی اداکار
گٹھ:بھارتی فلمی جگت
زمرہ:بالی وڈ
ستلج دے کنڈھے

**ستلج دے کنڈھے** 1964 دی اک پنجابی  رمانٹک  فلم ہے جسدے ڈریکٹر ایمّ ایمّ بلو مہرا ہن۔ اس وچّ مکھ کردار بلراج ساہنی اتے نشی نے نبھائے ہن۔ اس دا سنگیت اگھے سنگیتکار ہنسراج بحل نے تیار کیتا اتے پدم پرکاش مہیشوری اس دے پروڈیوسر ہن۔

اس فلم نے نیشنل انعام حاصل کیتا اتے دوردرشن ’تے کئی وار وکھائی جا چکی ہے۔

## ایہہ وی ویکھو
*کنکاں دے اوہلے
*شہیدمحبت (بوٹا سنگھ)
*کوڈے شاہ
*بھنگڑا (فلم)
*لچھی

## حوالے

گٹھ:پنجابی فلماں
گٹھ:بھارتی پنجابی فلماں
گٹھ:بھارتی فلماں
دیویا دِتا

**دویا دتا** اک سابقہ ماڈل اتے بھارتی فلمی اداکارہ ہن۔ ایہہ ہندی اتے پنجابی فلماں وچّ کم کردے ہن۔ ایہہ ہن تکّ سٹھّ توں زیادہ فیچر فلماں کر چکے ہن جنھاں وچّ دو قومانتری وی شامل ہن۔ ویر زارا اتے دلی 6 ورگیاں فلماں لئی انعام وی حاصل کر چکے ہن۔

## نجی زندگی

دتا نے اپنی سکولی پڑھائی سیکرڈ ہارٹ کونوینٹ سکول، لدھیانہ توں کیتی۔ مئی 2005 وچّ ایہناں دی منگنی لیفٹینینٹ کمانڈر کلدیپ شیرگلّ نال ہوئی پر ویاہ نہیں ہویا۔

گٹھ:پنجابی فلمی اداکار
گٹھ:ہندی فلمی اداکار
گٹھ:بھارتی فلمی جگت
ویر زارا

**ویر-زارا** 2004 دی اک بھارتی رمانٹک ڈرامہ فلم ہے جسدے ہدائتکار یش چوپڑہ ہن۔ اس وچّ مکھ کردار شاہ رخ خان، پریٹی زنٹا اتے رانی مکھرجی نے نبھائے ہن۔

گٹھ:ہندی فلماں
گٹھ:بھارتی فلماں
گٹھ:بھارتی فلمی جگت