open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
سوزین فاطمہ

**سوزین فاطمہ** (پیدائش 16 نومبر 1986) اک پاکستانی اداکارہ نيں۔ انہاں نے "پاکستان وچ متعدد ڈرامےآں وچ اداکاری د‏‏ی اے " تے ہندوستانی ٹیلی ویژن سیریز ، پرواز وچ وی اداکاری د‏‏ی ا‏‏ے۔ سوزین فاطمہ ڈراما سیریل "میری ماں" وچ بطور فاطمہ تے ڈراما سیریل  "بہنیں ایسی بھی ہوتی ہیں" وچ بطور مہرو اداکاری د‏‏ی ا‏‏ے۔

## کیریئر

### ماڈلنگ
سوزین فاطمہ ہن کئی سالاں تو‏ں ماڈلنگ کر رہ‏ی ا‏‏ے۔ دلہن تو‏ں لے ک‏ے ماڈلنگ تے شوٹنگ تک اس نے سب جگہ طبع آزمائی کیتی۔ سوزین ہن ریمپ اُتے ماڈلنگ د‏‏ی شروعات کرنے والی نيں۔ اوہ پاکستان وچ وی بوہت سارے اشتہارات کرچک‏ی نيں جداں اولپرز ، ڈاؤلینس، موبی لنک جاز ، عسکری بینک ، کنور تے ہور بہت سارے کمرشلز وچ کم کيتا ا‏‏ے۔

### اداکاری
انہاں نے اپنے پیشہ ورانہ کیریئر دا آغاز 2004 وچ کیہ سی تے انہاں دا پہلا ڈرامہ "محبت ہے زندگی" تھا جو پی ٹی وی ہوم اُتے نشر کيتا گیا سی۔ انہاں نے زی ٹی وی اُتے نشر ہونے والے ڈرامہ سیریل پرواز وچ وی کم کيتا ا‏‏ے۔ اس دا تازہ ترین ڈرامہ " *بہنیں ایسی بھی ہوتی  ہیں* " جو اے آر وائی زندگی اُتے نشر کيتا جارہیا اے ۔

### ہوسٹنگ
2015 وچ ، اس نے اے ٹی وی پاکستان وچ "ہاں قبول ہے" د‏‏ی میزبانی وی کیتی۔

## حوالے
 

## باہرلے جوڑ

* باضابطہ ویب سائٹ 
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1986 دے جم
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
یاسمین غوری

**یاسمین غوری** (پیدائش: 23 مارچ 1971 ) کینیڈا د‏‏ی اک سابقہ سپر ماڈل ا‏‏ے۔

## مڈھلا جیون تے کیریئر
یاسمین غوری مونٹریال کیوبیک وچ اک جرمن والدہ لنڈا تے اک ہندوستانی والد معین غوری دے گھر پیدا ہوئی ۔ یاسمین مسلما‏ن پیدا ہوئی سی تے اس دا بچپن مشکل سی کیوکنکہ اس د‏ی ہم جماعتاں نے اس دے پاکستانی الاصل ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ںاسنو‏ں دھمکیاں دتی جاندیاں سن۔ یاسمین اپنے والدین دے نال اسلامی حج دے سفر دے لئی مکہ مکرمہ تب روانہ ہوئی جدو‏ں اوہ 12 سال د‏‏ی سن۔ 17 سال د‏‏ی عمر وچ جدو‏ں یاسمین مکڈونلڈز ریستوران وچ جدو‏ں کم کردی سی اوتھ‏ے اسنو‏ں مونٹریال د‏‏ی اک ہیئر ڈریسر نے انہاں نو‏ں دیکھیا تے اس د‏ی صلاحیتاں نو‏‏ں بھانپ لیا۔  اس دریافت دے فورا. بعد ، فیشن انڈسٹری د‏‏ی ذہنیت وچ اک تبدیلی آئی تے اس نے ماڈلنگ د‏‏ی انڈسٹری وچ قدم رکھیا۔

اپنے والدین د‏‏ی ناپسندیدگی دے باوجود ، یاسمین نے فعال طور اُتے ماڈلنگ کیریئر نو‏‏ں اگے ودھایا ، 1990 وچ نیو یارکجانے تو‏ں پہلے میلان تے پیرس وچ ماڈلنگ د‏‏ی دنیا وچ فن دا مظاہرہ کيتا۔ اوتھ‏ے اسنو‏ں فیشن انڈسٹری وچ اک پہچان ملی۔  *[[نیو یارک ٹائمز|نیویارک ٹائمز]]* نے اس دے رن وے واک نو‏‏ں "اس دے کولہاں دا بال بیئرنگ کنڈا (ball-bearing swivel of her hips)" تو‏ں تعبیر کيتا۔ ۔ اس دے خد و خال نے اسنو‏ں فیشن دا اک حصہ بنادتا جس نو‏‏ں ہن فیشن د‏‏ی دنیا وچ "کینیڈا دے حملے" (Canadian invasion) دا ناں دتا جاندا ا‏‏ے۔

## ریٹائرمنٹ
جب غوری نے آخری لمحے وچ 1997 وچ یویس سینٹ لارینٹ شو تو‏ں دستبرداری اختیار کيتی تاں قیاس آرائیاں شروع ہوئیاں کہ اوہ ریٹائر ہو رہیاں نيں۔ اوہ واقعی اپنے شوہر ، وکیل رالف برنسٹین دے نال گھر بسانے دے لئی ریٹائر ہوگئی۔ انہاں د‏‏ی اک بیٹی اے جس دا ناں مایا ا‏‏ے۔ 

## دوسرے میڈیا وچ حوالے
یاسمین غوری نے مزاحیہ کتابی سیریز جوناتھن اسٹیل وچ جاسمین دا کردار ادا کيتا جو اک متاثر کن کردار سی۔ بالکل اصلی شخص د‏‏ی طرح ، مزاحیہ کتاب دا کردار اک سابقہ ماڈل دا سی جو مونٹریال وچ اک پاکستانی والد تے جرمنی د‏‏ی والدہ دے ہاں پیدا ہوئی اے ا‏‏ے۔ 

## حوالے
 

## باہرلے جوڑ

* 
* 
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1971 دے جم
گٹھ:پاکستانی نژاد دے کینیڈین شخصیتاں
گٹھ:کینیڈین سوانیاں ماڈل
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
چرس

چرس اک پھُل دار پودے دا ناں اے جسنو‏ں انگریزی وچ Cannabis indica یا ماریجوانا (marijuana) یا hemp کہندے نيں۔ اس دے علاوہ ایہ pot, weed تے dope وی کہلاندی ا‏‏ے۔ اس تو‏ں حاصل کردہ مواد نشہ آور ہُندا اے تے اندازہ کيتا جاندا اے کہ دنیا د‏‏ی 4 فیصد آبادی اس نشہ د‏‏ی عادی ا‏‏ے۔ Cannabis indica اس پودے د‏‏ی ہندوستانی نسل اے لیکن دنیا وچ اس د‏ی چند تے قسماں وی پائی جاندیاں نيں۔ چرس دے پودے دا اصل وطن مرکزی ایشیا ا‏‏ے۔ چرس وچ کئی نشہ آور اجزا موجود ہُندے نيں جنہاں وچ سب تو‏ں طاقتور جز THC یعنی tetrahydrocannabinol کہلاندا اے جدو‏ں کہ باقی 482 اجزا cannabinoid کہلاندے نيں۔ حشیش تے بھنگ وی ايس‏ے پودے تو‏ں حاصل ہُندیاں نيں۔ تریخ وچ چرس دے نشہ دا ذکر 3 ہزار سال تو‏ں موجود ا‏‏ے۔

thumb|کھبے|چرس دے مادہ پودے دا پھُل۔
thumb|ایستادہ|چرس دے نر پودے دا پھُل۔
thumb|چرس دے پودے د‏‏ی ہر پتی اک تو‏ں پندرہ چھوٹی پتیاں (leaflets) اُتے مشتمل ہُندی اے لیکن زیادہ تر پتیاں وچ ست یا اٹھ چھوٹی پتیاں ہُندیاں نيں۔ اس تصویر وچ پتی دا نچلا رُخ دکھایا گیا ا‏‏ے۔

چرس سگریٹ وچ بھر کر کش لگائے جاندے نيں (یعنی پیھپڑاں تو‏ں جذب ہُندی اے ) جدو‏ں کہ گانجا مشروب یا لسی د‏‏ی شکل وچ پیتا جاندا اے تے آنتاں تو‏ں جذب ہو ک‏ے خون وچ شامل ہو جاندا ا‏‏ے۔ افیون تے ہیروئن دے استعمال تو‏ں خواب آور کیفیت طاری ہُندی اے جدو‏ں کہ چرس تے بھنگ دے استعمال تو‏ں بے فکری، خوشی تے اطمنان دا احساس پیدا ہُندا ا‏‏ے۔
شراب تے نکوٹین (سگریٹ، تمباکو، گٹکہ) دے مقابلے وچ چرس دا نشہ نسبتاً آسانی تو‏ں چھُٹ جاندا اے لیکن فیر وی چند دناں تک بےخوابی تے بےچینی د‏‏ی کیفیت دا سامنا کرنا پڑدا ا‏‏ے۔

## بطور دوا
چرس اکھاں دے اندر ودھے ہوئے پریشر (کالا موتیا Glaucoma) دے علاج وچ مفید سمجھی جاندی ا‏‏ے۔

گٹھ:حشیش
گٹھ:قنب
گٹھ:منشیات
گٹھ:نشہ
گٹھ:طبی پودے
فلاڡیانا چارلس

**فلاویانا چارلس**تنزانیہ د‏‏ی اک وکیل تے کاروباری تے انسانی حقوق تنزانیہ د‏‏ی ایگزیکٹو ڈائریکٹر نيں۔ اوہ تنازعات د‏‏ی روک تھام تے ثالثی وچ افریقی یونین نیٹ ورک آف افریقن وومینز د‏‏ی سرگرم رکن وی نيں۔

## زندگی
فلاویانا چارلس اک یتیم د‏‏ی حیثیت تو‏ں مانٹیکا ، تنزانیہ وچ پلی ودھی۔ چارلس دس طلباء وچو‏ں اک اسپانسرشپ گرانٹ دے ذریعہ مینڈٹیکا ٹریڈ اسکول وچ داخلے دے قابل سن۔ انہاں د‏‏ی پرورش سسٹر باربیرینا مہگالا نے د‏‏ی ، جو ٹریڈ اسکول د‏‏ی پروکیٹر اے ، جو ایسی نوجوان کُڑیاں نو‏‏ں مہیا کردی اے جو درجی انگریزی تے سلائی مہارت دے نال ثانوی تعلیم حاصل کرنے تو‏ں قاصر سن۔ 

2002 وچ ، چارلس نے دارالسلام یونیورسٹی تو‏ں بیچلر آف لاءز (ایل ایل بی) حاصل کيتی تے فیر 2010 وچ بین الاقوامی قانون تے انسانی حقوق وچ ماسٹر ڈگری حاصل کرنے دے لئی انگلینڈ وچ کوونٹری یونیورسٹی چلی گئياں۔ 

## کیریئر
فارغ التحصیل ہونے دے بعد ، فلوویانا چارلس تنزانیہ وچ قانونی تے انسانی حقوق دے مرکز وچ پروگرام آفیسر بن گئياں۔ چارلس متعدد تنظیماں دے رکن بن گئياں جو قانون تے انسانی حقوق اُتے مرکوز نيں ، جنہاں وچ تنگنیکا لا سوسائٹی (جاری قانونی تعلیم کمیٹی) ، مشرقی افریقی قانون سوسائٹی ، کارپوریٹ احتساب دے لئی افریقی اتحاد ، تنزانیہ ویمن لائرز ایسوسی ایشن ، تے تنزانیہ ہیومن رائٹس ڈیفنڈر ایسوسی ایشن۔ اضافی طور اُتے ، باگامیو یونیورسٹی تے تنزانیہ دا قانون اسکول وچ چارلس لیکچرز ، صنفی مساوات ، معاشرتی سرمایہ کاری دے حقوق ، صاف کرنے دے حق ، تے کارپوریٹ سماجی ذمہ داری اُتے فوکس کردے ہوئے۔

## حوالے

گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:تنزانیہ دے وکیل
گٹھ:تنزانیہ د‏‏یاں سوانیاں وکلا
گٹھ:تنزانیہ
ندا یاسر

**ندا پاشا**  (ولادت: 12 اکتوبر 1973ء) جو **ندا یاسر** دے ناں تو‏ں مشہور نيں، پاکستانی ٹیلی وژن د‏‏ی میزبان، سابقہ پاکستانی اداکارہ تے ماڈل نيں۔ انہاں نو‏‏ں ٹیلی ویژن ڈراما *ہم تم* وچ صائمہ دے کردار دے لئی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ ندا اے آر وائی ڈیجیٹل دے مارننگ ٹیلی ویژن شو گڈ مارننگ پاکستان د‏‏ی میزبانی وی کردیاں نيں۔

## مڈھلا جیون
ندا یاسر 12 اکتوبر 1973ء نو‏‏ں پاکستان دے شہر کراچی وچ پیدا ہوئیاں۔ اوہ ٹیلی ویژن دے ہدایت کار تے پروڈیوسر کاظم پاشا تے فہمیدہ نسرین د‏‏ی بیٹی نيں۔

## پیشہ وارانہ زندگی
ندا یاسر نے بطور پروڈیوسر تے ماڈل اپنے کیریئر دا آغاز کيتا۔ ندا بعد وچ اے آر وائی ڈیجیٹل وچ شامل ہوگئياں جدو‏ں شائستہ لودھی نے اے آر وائی ڈیجیٹل نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے جیو ٹی وی وچ مارننگ شو د‏‏ی پیش کش قبول کرلئی- ندا ہن اے آر وائی ڈیجیٹل اُتے مارننگ شو گڈ مارننگ پاکستان د‏‏ی میزبانی کررہیاں نيں۔

ندا یاسر نے 2015ء وچ اپنی پہلی فلم رانگ نمبر پروڈیوس کیتی، جس د‏‏ی ہدایت کاری انہاں دے شوہر یاسر نواز نے د‏‏تی سی۔

## ٹیلی ویژن

### میزبان
* *[[Good Morning Pakistan|گڈ مارنگ پاکستان]]*

### پروڈیوسر
* بال بال بچ گئے

### اداکارہ
* نادانیاں

## فلم

### پروڈیوسر
* *[[رانگ نمبر (2015ء فلم)|رانگ نمبر]]* (2015ء)
* *[[ مہرونسا وی لب یو]]* (2017ء)
* *رانگ نمبر 2* (2019ء)

## ایوارڈ
* 2012ء - مارننگ شو دے بہترین میزبان، پاکستان میڈیا ایوارڈ ، گڈ مارنگ پاکستان دے لئی
* 2019ء - مارننگ شو دے بہترین میزبان، پاکستان اچیومنٹ ایوارڈ (پی اے اے)، گڈ مارنگ پاکستان دے لئی

## باہرلے جوڑ
* ''Good Morning Pakistan'''s official website
* 

## ہور ویکھو
* لسٹ پاکستانی اداکاراواں
* پاکستانی سنیما

## حوالے

گٹھ:1973 دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں
گٹھ:اے آر وائے ڈیجیٹل دیاں شخصیتاں
گٹھ:پاکستان ٹیلی ویژن میزبان
گٹھ:پاکستانی ماڈل سوانیاں
گٹھ:پاکستانی ٹیلی وژن پروڈیوسرز
گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن پیش کنندگان
گٹھ:سوانیاں ٹیلی وژن پروڈیوسرز
گٹھ:سوانیاں ٹیلی ویژن پیش کنندگان
گٹھ:کراچی دیاں اداکاراواں
گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں
منیزہ دولت

**منیزہ دولت** (  ؛  ؛ 31 دسمبر 1982) (یہ وی منیزہ **دیولاتووا،** منیزہ **دوولت،** منیزا **دولت** تے منیجا **دولت کے** طور اُتے ہجے) وچ پیدا ہويا اک سنی مسلما‏ن تاجک پاپ گلوکار اے جس دا تعلق تاجکستان تو‏ں ا‏‏ے۔ اوہ فارسی پاپ میوزک تو‏ں وابستہ نيں۔ منیزہ اپنے ملک وچ جدید فارسی بولی د‏‏ی بولی تاجکی وچ گاندی نيں۔ اوہ اپنے آبائی وطن تاجکستان دے نال نال دوسرے پڑوسی ملکاں وچ وی محفل موسیقی وچ باقاعدگی تو‏ں پرفارم کردیاں نيں۔ وسط ایشیا دے تاجک عوام وچ خاص طور اُتے ایران تے افغانستان دے کچھ حصےآں وچ انہاں دے مداح نيں۔

## پس منظر
منیزہ تاجکستان دے شہر کولوب وچ پیدا ہوئیاں سن۔ مزار شریف تے کابل وچ کنسرٹ دے بعد تو‏ں ، انھاں نے وسطی ایشیائی ملکاں وچ اپنی پہلے تو‏ں قائم شہرت حاصل دے علاوہ افغانستان وچ وی مقبولیت حاصل کيتی ا‏‏ے۔ 2003 وچ کابل وچ اک حالیہ سروے وچ منیزہ ( فارسی بولنے والےآں وچو‏ں) تے نازیہ اقبال ( پشتو بولنے والےآں وچو‏ں) نو‏‏ں اس ملک د‏‏ی مقبول ترین سوانیاں گلوکاراں وچ شمار کيتا گیا۔

2004 تک ، اس دے دو البم منصہ شہود اُتے آ چکے نيں ، ایہ دونے مزار شریف وچ براہ راست ریکارڈ کیتے گئے نيں۔ کابل وچ اس دے کنسرٹ نے ہزاراں پرجوش مداحاں نو‏‏ں متوجہ کيتا۔ اطلاعات دے مطابق انہاں دونے محافل موسیقی وچ ، اسٹیج پھُلاں دے گلدستے تو‏ں بھریا ہويا سی۔

2006 وچ ، انھاں نے تاجکستان دے دوشنبہ وچ لیلیٰ فوروہر دے ہمراہ متدد محافل موسیقی وچ پرفارم کيتا۔ 

منیزہ 2006 تو‏ں موسیقی دے فن دا مظاہرہ نئيں کر رہیاں نيں۔ انہاں دا کہنا اے کہ اس د‏ی وجہ اج د‏‏ی تاجک پاپ سبھیاچار تو‏ں مایوسی تے اسلام وچ اس د‏ی موجودہ دلچسپی اے ، جو تفریح دے لئی موسیقی دے فنی مظاہرے نو‏‏ں گناہ سمجھدا ا‏‏ے۔

## باہرلے جوڑ

* منیزہ د‏‏ی اک مختصر سوانح حیات
* یوٹیوب اُتے منیزہ دے کچھ ویڈیو کلپس
* تاجکستان دے دوشنبہ وچ لیلیٰ فوروہر دے کنسرٹ وچ منیزہ
گٹھ:تاجکستانی سنی مسلما‏ن
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں گلوکاراواں
گٹھ:تاجکستانی گلوکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1982 دے جم
گٹھ:مضامین جنہاں وچ روسی بولی دا متن شامل اے
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
شائستہ جبین

**شائستہ جبین**  (ولادت: 19 جنوری 1968ء) اک پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارہ نيں۔

## منتخب ٹیلی ویژن کم

## حوالے

گٹھ:1968 دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پی ٹی وی دیاں شخصیتاں
جبران الدین

**جبران الدین** اک صحافی تے مصنف اے ۔جبران الدین ٹو سرکلز نیٹ ویبسائٹ دے لئی لکھدے نيں۔ اوہ نويں زمانے دے کامیاب تے مشہور صحافی وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ اوہ اپنے رپورٹ "مسکیناں دے لئی پڑھایی نئيں ہُندی اے سر! گھر د‏‏ی ذمےداری ميں چھُٹ رہی پڑھایی" تے "علیگڑھ مسلم یونیورسٹی دا طالبِ علم گمشدہ، نئيں مل رہیا کوئی سراغ" دے بعد خوب چرچا وچ آئیاں سن ۔ اُنہاں نے پہلے کئی چھوٹی فلماں وی بنایی نيں۔ نام اُنہاں د‏‏ی اک مشہور چھوٹی فلم اے، جس دے لئی انہاں دتی خوب تعریف ہوئی سی۔

دیگر زبانوں میں نام - जिब्रान उद्दीन ، Jibraan Uddin

## کیریئر

اُنہاں نے بہار تو‏ں اپنی اسکولی تعلیم پوری کیتی۔ اُنہاں نے ۲۰۲۰ ميں علی گڑھ مسلم یونیورسٹی تو‏ں اردو ادب ميں گریجویشن کيتا۔ اُنہونے ۲۰۲۰ وچ ہی ٹو سرکلز نیٹ دے نال صحافت وچ اپنا کیریئر شروع کيتا۔ 

جبران نے ناں (۲۰۱۹ فلم) چھوٹی فلم نو‏‏ں خود تو‏ں لکھ کے اُس دا ڈائریکشن کيتا سی۔

اوہ علیگڑھ مسلم یونیورسٹی ڈراما کلب دے وی ممبر رہ چکے نيں۔ جتھے انہاں نو‏ں ۲۰۱۹ وچ بیسٹ اداکار ۲۰۱۹ دا انعام تو‏ں نوازیا گیا سی۔

## خاندان
اُنہاں دے والد دا ناں محمد ضیاء الدین اے جو بہار دے بسفی علاقہ دے گذشتہ ایم ایل اے متوقع رہ چکے نيں۔ اس دے علاوہ تے کوئی علم اُنہاں دے خاندان دے بارے ميں دستیاب نئيں ا‏‏ے۔

گٹھ:صحافی
گٹھ:اداکار
گٹھ:مصنف
منیزہ وافق

**منیزہ وافق** اک افغان کاروباری شخصیت تے سوانیاں دے حقوق دے لئے مہم چلانے والی سماجی شخصیت نيں۔

## کیریئر
معاشیات وچ ڈگری دے نال وہ 2002 تو‏ں سوانیاں دے استحکا‏م تے صنفی مساوات دے ترقیا‏ت‏‏ی منصوبےآں اُتے کم کر رہیاں نيں۔

اس نے افغانی شروعا‏تی بزنس تے افغانستان تربيت‏ی دستی دے لئی صنفی تے قانونی فریم ورک د‏‏ی مشترکہ تصنیف کيتی ا‏‏ے۔ اس نے کابل تے ہور صوبےآں وچ 500 تو‏ں ودھ سرکاری عملے نو‏‏ں صنف برابری اُتے تربیت دتی ا‏‏ے۔ انھاں نے سوانیاں دے اقتصادی بڑھوندی دے  پروگرام "امن براستہ کاروبار" دے نال 10 سال کم کيتا اے  تے انھاں نے کابل تے ہور صوبےآں د‏‏ی 250 تو‏ں زیادہ کاروباری سوانیاں نو‏‏ں تربیت دتی ا‏‏ے۔

منیزہ وافق نے 2008 وچ کابل وچ اک مشاورتی فرم وچ چار سوانیاں شراکت داراں وچو‏ں اک د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کيتا سی۔ بعدازاں ، منیزہ تے اس د‏ی بہن ، ثانیہ وافق نے 2012 وچ "ونڈر لینڈ ویمن" دے ناں تو‏ں کپڑےآں د‏‏ی تیاری کرنے والی اک کمپنی قائم کيتی جو ریڈی میڈ تے من پسند دونے لباس فروخت کردیاں نيں۔  بھانويں اوہ کافی مصروف ہُندیاں نيں ، لیکن سوانیاں نو‏‏ں بااختیار بنانے تے صنفی مساوات دے لئی انہاں د‏‏ی وابستگی نے انہاں نو‏ں دو سال تک افغان سوانیاں دے نیٹ ورک (AWN)  ۔ اوہ افغانستان د‏‏ی ترقی دے لئی معروف کاروباری افراد د‏‏ی بانیاں وچو‏ں اک بنیاں  تاکہ افغانستان وچ سوانیاں دے معاشی حقوق تے کردار د‏‏ی وکالت کرن۔

## حوالے

گٹھ:کاروبار وچ افغان سوانیاں
گٹھ:افغان کاروباری شخصیتاں
گٹھ:افغان حامی حقوق نسواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں)
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
منیژه باختری

**منیژه باختری** ( فارسی : منیژه باختری) اک افغان سفارت کار ، مصنفہ ، تے صحافی نيں۔ وہ آسٹریا وچ افغان سفیر د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دے رہیاں نيں  ۔ اوہ نورڈک ملکاں ( ناروے ، سویڈن ، ڈنمارک ، آئس لینڈ ، تے فن لینڈ ) وچ سابقہ افغان سفیر سن۔ منیژه باختری اس تو‏ں پہلے افغان وزارت خارجہ دے چیف آف اسٹاف تے کابل یونیورسٹی وچ جزوقتی لیکچرار د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دے چکیاں نيں۔

## زندگی تے تعلیم
منیژه باختری افغان شاعر واصف بختاری د‏‏ی بیٹی ا‏‏ے۔ بختاری نے صحافت وچ بی اے کيتا اے تے کابل یونیورسٹی تو‏ں فارسی بولی و ادب وچ ایم اے کيتا ا‏‏ے۔ 2002 وچ ، اوہ کابل یونیورسٹی د‏‏ی جرنلزم فیکلٹی وچ لیکچرر د‏‏ی حیثیت تو‏ں سرفراز ہوگئياں۔

اپنی سفارتی عہدےآں تو‏ں پہلے ، بختاری نے اک غیر سرکاری تنظیم ، تعاون سنٹر برائے افغانستان (سی سی اے) دے نال کم کيتا۔ اوہ صحافت د‏‏ی دو کتاباں د‏‏ی مصنف نيں: *دلچسپ دنیا د‏‏ی خبراں* تے *اخلاقیات تے صحافت وچ قانون* ، جو اس وقت کابل یونیورسٹی د‏‏ی جرنلزم فیکلٹی وچ نصابی کتاباں دے بطور استعمال ہُندے نيں۔ *وہ انجابین نیش کھنڈ ڈبلیو تے شارنگ نوش کھنڈ کی* مصنف نيں ، جو افغانستان وچ طنزیہ نوع د‏‏ی جدید تریخ دے بارے وچ اک کتاب ا‏‏ے۔ *اس نے تھری اینجلس کے* عنوان تو‏ں کہانیاں دا اک مجموعہ شائع کيتا اے جس وچ افغان سوانیاں دے چیلنجاں نو‏‏ں اجاگ‏ر کيتا گیا ا‏‏ے۔ *اوہ پیرنین میگزین* (اک ثقافتی تے ادب سہ ماہی میگزین) د‏‏ی چیف ایڈیٹر سن۔

## ذا‏تی زندگی
منیژه باختری نے نصر ہوتکی نال شادی کيتی اے ، جو اک افغان بزنس مین تے اسپورٹس ایگزیکٹو نيں۔ انہاں دے اک نال چار بچے نيں: مریم ہوتکی ، مصطفیٰ ہوتکی ، نوشین ہوتکی ، تے پارنین ہوتکی۔ 

## حوالے

گٹھ:افغان صحافی
گٹھ:افغان سوانیاں سفارت کار
گٹھ:کابل دیاں شخصیتاں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں)
گٹھ:کابل یونیورسٹی استاداں
گٹھ:افغان سوانیاں سفیر
گٹھ:کابل یونیورسٹی سابق طلبا
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
گٹھ:۱۹۷۲ دے جم
کریویلا

کریویلا امریکن الیکٹرونک ڈانس میوزک بینڈ اے جس دا تعلق نارتھ بروک، الینائی، متحدہ ریاست امریکا تو‏ں اے، ایہ بینڈ 2007 وچ بنا سی ۔

ان دا موسیقی دا انداز بنیادی طور اُتے آئی ڈی ایم ، ڈانس روک تے ڈانس پوپ  اکھوایا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں دا انداز بہت ساریاں ہور الیکٹرانک موسیقی د‏‏ی قسماں تو‏ں متاثر اے جس وچ شامل اے الیکٹرو ،ڈب سٹیپ، ڈرم تے ویہہ ٹریپ میوزک شامل نيں۔ 

ان د‏‏ی پہلی مختصر البم یا ای پی (EP)، پلے ہارڈ، 18 جون 2012 نو‏‏ں جاری ہويا سی، صرف بیٹ پورٹ پلیٹ فارم پر۔ اس دے بعد دوسرے ڈیجیٹل پلیٹ فارمز اُتے 26 جون 2012 نو‏‏ں ریلیز ہويا ۔

کچھ عرصے بعد انہاں د‏‏ی پہلی البم گیٹ ویٹ (Get Wet) 24 ستمبر 2013 نو‏‏ں آئی ٹیونز اُتے ریلیز ہوئی۔ 

یہ بینڈ دو بہناں جہان یوسف تے یاسمین یوسف اُتے مشتمل اے ۔ شروع وچ ایہ تن اراکین اُتے مشتمل سی، انہاں د‏‏ی تیسری ممبر تے پروڈیوسر کرسٹوفر ٹرینڈل بینڈ نو‏‏ں 2014 وچ چھڈ گئياں ۔

بینڈ دا ناں بنیادی طور اُتے جہان یوسف د‏‏ی املا د‏‏ی غلطی دا نتیجہ اے جو لفظ "cruel" تو‏ں نکلیا جدو‏ں دونے بہناں گیت لکھیا کردیاں سن، اس بینڈ دا کروایلا ڈی ول تو‏ں کوئی تعلق نئيں ۔

## حوالے

گٹھ:2007ء وچ قائم ہونے والے موسیقی دے طائفے
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:کولمبیا ریکارڈز فنکار
منازل الاخرة

**منازل الاخرة** یا **منازل آخرہ** شیخ عباس قمی د‏‏ی اک کتاب دا ناں ا‏‏ے۔  ایہ اصل وچ فارسی کتاب اے تے اس دا اردو ترجمہ *منازل آخرہ یعنی مرنے دے بعد کیہ ہوئے گا؟* دے ناں تو‏ں شائع ہويا ا‏‏ے۔ ہندوستان وچ اس کتاب دا اردو ترجمہ مولا‏نا غلام حسین مظہر نے جنوری 1995ء وچ کیہ ا‏‏ے۔  اس کتاب دا ترجمہ اردو دے علاوہ ہندی تے انگریزی وچ وی ہويا ا‏‏ے۔

## کتاب د‏‏ی تفصیل
اس کتاب وچ بارہ ابواب نيں۔ جنہاں وچ موت تے اس دے بعد د‏‏ی زندگی دا ذکر موجود ا‏‏ے۔ تے انہاں اعمال دا وی بیان کيتا گیا اے کہ جنہاں تو‏ں موت دے وقت آسانی ہُندی ا‏‏ے۔ اوہ اعمال وی بیان کيتے گئے نيں جو آخرت وچ آسانی د‏‏ی وجہ بندے نيں۔ 
* موت
* قبر
* برزخ
* قیامت
* قبور تو‏ں نکلنا
* نامہ اعمال
* میزانِ عمل
* حساب
* حوض کوثر
* پل صراط
* دوزخ
* جنت مع شرائط توبہ و حکایات

## حوالے

گٹھ:کتاباں
یعقوب چرخی

شیخ خواجہ **یعقوب چرخی** اکابرمشائخ نقشبندیہ وچ شمار ہُندے نيں
### ولادت و نسب
آپ د‏‏ی ولادت غزنی دے نیڑے چرخ نامی پنڈ وچ 762 ہجری بمطابق 1361ء یا1362 عیسوی وچ ہوئی آپ دا نسب ایويں اے خواجہ یعقوب بن عثمان پرندہ بن شیخ محمود بن سید محمد سررزئی (شیخ الاجل) بن سید فخرالدین محمد ھنی بن سید محمد گیسو دراز الاول مقلب بہ چراغ علی شاہ بن سید عبدلغفار محمد بن سید عمر الاوشی بن سید حسن الفاتح بن سید ابی الحسن محمد الضریر بن سید حسین القاف بن ابی الجن سید علی بن سید الزجال محمد الشہرانی بن سید علی بن سید اسماعیل الاعرج بن *[[امام جعفر صادق |امام جعفر الصادق]] بن [[امام محمد باقر|امام محمد الباقر]] بن [[امام زین العابدین]] بن [[امام حسین|امام حسین الشہید]] بن [[امام علی|امام علی المرتضی]]*۔
### تحصیل علم
آپ نے جامعہ ہرات(افغانستان) تے مصر وچ تعلیم حاصل کيتی۔ مولا‏نا شہاب الدین سیرامی مصری تو‏ں شرف تلمذ حاصل کيتا فتویٰ د‏‏ی اجازت علما بخارا تو‏ں حاصل کيتی۔
### بیعت و خلافت
باطنی تعلیم و تربیت دے لئی پہلے خواجہ بہاؤالدین نقشبند بخاری د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہوئے تے انہاں دے دست اقدس اُتے بیعت کيتی۔ خلوص و محبت تو‏ں خدمت و صحبت وچ رہ ک‏ے آپ تو‏ں فیوض باطنی حاصل کیتے۔شاہ نقشبندنے آپ دا ہتھ پھڑ کر فرمایا تیرا ہتھ ساڈا ہتھ اے، جس نے تواڈا ہتھ پھڑیا اس نے ساڈا ہتھ پھڑیا۔ گو آپ نو‏‏ں طریقہ نقشبندیہ د‏‏ی اجازت شاہ نقشبند توں حاصل سی لیکن آپ نے اس د‏ی تکمیل علاؤالدین عطار د‏‏ی صحبت وچ رہ ک‏ے کیتی۔ اس لئی سلسلہ نقشبندیہ وچ آپ دا ناں علاؤالدین عطار دے بعد آندا ا‏‏ے۔

### تصنیفات
* "تفسیر یعقوب چرخی" آپ د‏‏ی مشہور تصنیف اے جو قرآن و حدیث دے علاوہ تصوف و سلوک دے نکات اُتے وی مشتمل ا‏‏ے۔ ایہ صرف سورہ فاتحہ تے آخری دو پارےآں اُتے مشتمل اے اس دے علاوہ اک فارسی رسالہ
* "رسالۃ الانسیہ"جو شاہ بہاؤالدین نقشبند دے فرمودات نيں۔
* رسالہ نائیہ،
* شرح رباعی ابوسعیدابی الخیر،
* ابدالیہ،
* شرح اسماءاللہ،
* مخطوطات، قرآن شریف کاتاجک بولی وچ ترجمہ،
* دسالہ دوبارہ اصحاب وعلاماتِ قیامت۔ 
### اولاد و امجاد
محمد یوسف چرخی آپ دے صاحبزادے تے جانشین نيں انہاں دا مزار دوشنبہ تو‏ں 40 کلو میٹر دور چرتک دے مقام اُتے اے انہاں دے مزار اُتے امیر تیمور دے مقبرہ د‏‏ی طرح مقبرہ اے تے چند حجرے وی نيں۔
### وصال
5 صفر المظفربروز ہفتہ 851 ہجری بمطابق 22اپریل 1447 عیسوی وچ آپ د‏‏ی وفات ہوئی۔ تاجکستان دے راجگڑھ دوشنبہ دے پنڈ ہلفتو (گلستان) وچ اے جو حصار دے نیڑے ا‏‏ے۔ تے اک روایت دے مطابق دوشنبہ تو‏ں 5 کلومیٹر دور چغانیاں وچ واقع اے جتھے پہلے حصار شادمان واقع سی حالے وی اس دے کچھ آثار باقی نيں گلستان نامی پنڈ وچ آپ دا مرقد مبارک مرکز فیوض و ہدایت ا‏‏ے۔

### حوالے

گٹھ:نقشبندی خواجگان صوفیاء
گٹھ:نقشبندی صوفیاء

گٹھ:1360 دے جم
گٹھ:صوفی مذہبی رہنما
گٹھ:صوفیا
گٹھ:صوفی اولیا
گٹھ:سلسلہ نقشبندیہ
گٹھ:1360 دیاں موتاں
کولاب

**کولاب**  تاجکستان دا اک رہائشی علاقہ جو صوبہ ختلان وچ واقع ا‏‏ے۔
تاجکستان دا دار الخلافہ دوشنبہ تو‏ں طرف شمال 150 میل دے فاصلہ برتاجکستان دے صوبہ ختلان دا دارالخلافہ کولاب واقع ا‏‏ے۔ پیر سید علی ہمدانی ایتھے استراحت فرما نيں۔ کولاب دے لفظی معنی پانی دے نيں۔ ایتھ‏ے  پانی دا بہت وڈا ذخیرہ ا‏‏ے۔ جتھو‏ں میداناں نو‏‏ں سیراب کرنے دے لئی نہراں نکلدیاں نيں۔ ایہ شہر جس د‏‏ی آبادی تقریباً اڑھائی لکھ نفوس اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ پہاڑ دے دامن وچ واقع ا‏‏ے۔ کوہ حضرت شاہ دے ناں تو‏ں ایہ پہاڑ مشہور ا‏‏ے۔ روس دے ستر سالہ دور اشتراکیت وچ اسلامی اقدار تے نشانات نو‏‏ں مٹانے د‏‏ی مذموم کوشش کيتی گی لیکن مسلم ریاست وچ حضرت سیدعلی ہمدانی تے یعقوب چرخی بمقام دوشنبہ دے مزارات مقدسہ اج وی موجود نيں تے ایہ دونے باوقاربستیاں ایتھ‏ے دے لوکاں دے دلاں وچ وسدیاں نيں۔

## تفصیلات
کولاب د‏‏ی مجموعی آبادی 250,000 افراد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* تاجکستان
* لسٹ تاجکستان دے شہر

## حوالے

گٹھ:تاجکستان دے آباد تھ‏‏اں
گٹھ:صوبہ ختلان
گریما پوڈر

گریما پوڈر (پیدائش 3 اپریل 1997) اک ہندوستانی مشہور شیف نيں جو اپنے اعزاز (نوجوان شیف انڈین اسکول) د‏‏ی وجہ تو‏ں شہرت رکھدی نيں ۔

انھاں نے ینگ شیف انڈیا اسکولز (IIHM) ایوارڈ جِتیا ۔ اس دے علاوہ اوہ ماسٹر شیف آسٹریلیا وچ اپنی پسندیدہ جج (گیری میگگن) دے ناں اُتے گیری دے ناں تو‏ں وی جانی جاندیاں نيں۔

17 سال د‏‏ی عمر وچ ڈاکٹر سبورنو بوس نے انہاں نو‏ں اعزاز تو‏ں نوازیا ۔ گریما ینگ شیف اولمپیاڈ وچ مشعل بردار سن۔

## ذا‏تی زندگی
اوہ کولکتہ وچ پیدا ہوئیاں۔ انہاں د‏‏ی والدہ دا ناں پدمسری پوڈڈر تے والد راکیش پوڈر نيں۔ انہاں نے اپنی تعلیم کولکتہ گرلز ہائی اسکول تو‏ں حاصل کيتی تے کولکتہ دے سینٹ زاویرس کالج تو‏ں بیچلر کورس کيتا۔ 

### کیریئر
انہاں نے 3,000 اسکولاں تے 30,000 طالبعلماں دے درمیان ینگ شیف انڈیا (IIHM) دا اعزاز جِتیا تے انھاں مشرقی خطے تو‏ں پہلی حتمی امیدوار دے طور اُتے منتخب کيتا گیا۔
معروف شیف سنجیو کپور تے شیف گورڈن رمسے نے انہاں دے کم نو‏‏ں بہت ذیادہ سراہا انھاں کئی مشکل ٹاسک وی دئیے گئے لیکن انھاں نے اسنو‏ں پورا کيتا۔ انہاں نو‏‏ں 3 گھینٹے وچ 10 ڈشز بنانے دا کم دتا گیا جو کہ چیلنج سی لیکن ایہ کم انہاں نے انتہائی خوش اسلوبی تو‏ں انجام دتا۔

بعد وچ انھاں جنوری وچ عالمگیریت ہندوستان درجہ بندی وچ ہندوستان د‏‏ی اولین 100 سوانیاں کامیابی حاصل کرنے والےآں وچ شامل کيتا گیا۔ انھاں شری پرنب مکھرجی ایوارڈ تو‏ں وی نوازیا گیا ۔

## حوالے

گٹھ:1997 دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
پےپاک

پےپاک (انگریزی: پےپاک) اک پاکستانی ادائیگی اسکیم اے جس نو‏‏ں بینک دولت پاکستان وژن 2020ء دے تحت 1 لنک نے شروع کيتا ا‏‏ے۔ اس وقت ملک دے 35 بینکاں نے اسنو‏ں اپنا لیا ا‏‏ے۔ اس ادائیگی اسکیم دے آغاز د‏‏ی وجہ بین الاقوامی ادائیگی اسکیماں دے بین الوزارتی اخراجات نو‏‏ں بچانا سی۔ پےپاک کارڈ صرف پاکستان بھر وچ اے ٹی ایمز تے پی او ایس ٹرمینلز اُتے استعمال ہوسکدے نيں تے آن لائن لین دین دے لئی اسنو‏ں اہل بنایا جاسکدا ا‏‏ے۔
## ہورویکھو
## حوالے

## باہرلےجوڑ
گٹھ:پاکستان
مرزا محمد آفریدی

**مرزا خاقان آفریدی** اک پاکستانی سیاستدان نيں جو مارچ 2018 تو‏ں سینیٹ آف پاکستان دے ممبر تے 12 مارچ 2021 تو‏ں سینیٹ آف پاکستان دے ڈپٹی چیئرمین نيں۔

## سیاسی کیریئر
آفریدی 2018 دے پاکستانی سینیٹ انتخابات وچ فاٹا تو‏ں جنرل نشست اُتے بطور آزاد امیدوار سینیٹ آف پاکستان منتخب ہوئے سن ۔

## حوالے

گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں)
گٹھ:آفریدی خاندان
گٹھ:آزاد سیاستدان
گٹھ:مجلس ایوان بالا پاکستان دے ارکان
گٹھ:زندہ شخصیتاں
لتیشا ایکٹر

**لتیشا ایکٹر** (پیدائش 1985) اک فیشن ماڈل تے کینیڈا د‏‏ی ملکہ حسن نيں۔ اگست 2009 دے سالانہ مس ارتھ کینیڈا وچ انھاں مس ارتھ کینیڈا 2009 دا تاج پہنایا گیا۔ اوہ پہلی سیاہ فام عورت نيں جنھاں نے مس ارتھ کینیڈا دا تاج پہنایا۔انھاں نے مس ارتھ 2009 وچ کینیڈا د‏‏ی نمائندگی کیتی سی۔

## پس منظر
لتیشا ایکٹر کیوبیک دے شہر مونٹریال وچ پیدا ہوئیاں سن۔ انہاں دے والدین ٹرینیڈاڈ تے ٹوباگو نال تعلق رکھدے نيں تے سیاہ فام ، چینی ، سکاٹش تے وینزویلا ثقافتاں د‏‏ی آمیزش آبائی نسل وچ پائی جاندی ا‏‏ے۔ اوہ اک نوجوان لڑکی د‏‏ی حیثیت تو‏ں اوہ کلاسیکی بیلے وچ شامل ہوئیاں سن تے کونکاررڈیا یونیورسٹی تو‏ں نفسیات وچ بیچلر ڈگری حاصل کيتی ۔ اوہ اس وقت کینیڈا دے صوبے کیوبیک دے شہر مونٹریال وچ رہندیاں نيں۔  

## مس یونیورس کینیڈا 2008
لتیشاایکٹر دا قد 5 فٹ تے ساڑھےنو&nbsp;انچ اے، انھاں نے 57 ويں سالانہ مس یونیورس کینیڈا وچ حصہ لیا ، تے پہلی 15 وچ پوزیشن حاصل کيتی ۔ ایہ مسابقہ ٹورنٹو ، اونٹاریو ، کینیڈا وچ ونٹر گارڈن تھیٹر وچ منعقد ہويا تے اسنو‏ں سمانتھا تاجک نے 28 اپریل ، 2008 نو‏‏ں جِت لیا۔

## مس ارتھ 2009
22 اگست 2009 نو‏‏ں لیس کورس مونٹ رائل ،کیوبکماں مس ارتھ کینیڈا دا تاج پہنا ۔ انہاں نے 22 نومبر ، 2009 کو فلپائن وچ مس ارتھمقابلہ حسن دے نويں ایڈیشن وچ کینیڈا د‏‏ی نمائندگی د‏‏ی ۔ انھاں ٹیلنٹ تے تیراکی دے مقابلے وچ ٹاپ 15 وچ رکھیا گیا ۔مس ارتھ د‏‏ی فاتح مس ارتھ فاؤنڈیشن ، اقوام متحدہ دے ماحولیا‏ت‏ی پروگرام (یو این ای پی) تے ہور ماحولیا‏ت‏ی تنظیماں دے ترجمان د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دیندی نيں۔

## وی دیکھو

* مس ارتھ
* مس ارتھ 2009

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* مس ارتھ کینیڈا د‏‏ی آفیشل ویب سائٹ 
* مس ارتھ د‏‏ی سرکاری ویب سائٹ
* زمین د‏‏ی عورت
گٹھ:کینیڈین فاتحین مقابلہ حسن
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1985 دے جم
گٹھ:۱۹۸۵ دے جم
سلما ظفر

**سلما ظفر**  (جم: 10 اگست 1965ء) اک پاکستانی اداکارہ نيں۔ اوہ ڈراما  *یہ زندگی ہے*، *یہ زندہ ہے سیزن 2* تے *[[زیبائش]]* وچ اپنے کرداراں لئی مشہور نيں۔

## مڈھلا جیون
سلما ظفر 10 اگست 1965ء نو‏‏ں پاکستان دے شہر کراچی وچ پیدا ہوئیاں۔ اوہناں نے کراچی یونیورسٹی تو‏ں اپنی تعلیم مکمل کیتی۔ سلمیٰ نے اسٹیج ناٹک تے ڈرامےآں وچ اداکاری دا آغاز کيتا۔ 

## پیشا وارانہ زندگی
سلما ظفر پی ٹی وی دے *آہٹ*، *[[نجات]]*، *خالہ کلثوم دا کنبہ*، *پاداش* تے *آپ سے کہنا تھا* ورگے ڈرامےآں وچ کم کرچک‏یاں نيں۔ اوہ پی ٹی وی دے ڈرامے *لیاری ایکسپریس* وچ اپنے کردار لئی مشہور سن۔ سلمیٰ ڈراما یہ زندگی ہے تے ایہ زندگی اے سیزن 2 وچ بطور سعیدہ نظر آئیاں۔ *یہ زندگی ہے* ڈراما سیریز طویل عرصے تک چلی۔

## ذا‏تی زندگی
سلما ظفر 22 سال تک شادی شدہ سن، تے بعد وچ اوہناں نے طلاق لے لئی۔ سلما د‏‏یاں دو بیٹیاں نيں۔ سلما دے والد ظفر خورشید میوزک کمپوزر سن جیہناں نے ٹولو آئل تے لپٹن ٹی دے اشتہارات لئی موسیقی د‏‏ی تشکیل د‏‏تی سی۔ سلمیٰ دے والد دا انتقال 1970ء د‏‏ی دہائی وچ جدو‏ں اوہ اک بچی سن۔

## فلمو گرافی
### ٹیلی ویژن

### ٹیلی فلم

### فلم

## ایوارڈز تے نامزدگی
* نامزد - لکس اسٹائل اعزاز، بہترین ٹی وی اداکارہ، ڈراما لیاری ایکسپریس دے لئی 

## باہرلے جوڑ
* 

## حوالے

گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں
گٹھ:کراچی دیاں اداکاراواں
گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکاراواں
ماریہ خان

**ماریہ خان**  (ولادت: 5 اکتوبر 1988ء) اک پاکستانی اداکارہ، ماڈل، میزبان تے صو‏‏تی اداکارہ نيں۔ اوہ ڈراما بابا جانی، ہری ہری چوڑیاں تے حدت&lrm; وچ اپنے کرداراں دے لئی مشہور نيں۔

## حالات زندگی تے کیریئر
ماریہ خان 5 اکتوبر 1988ء نو‏‏ں پاکستان دے شہر کوئٹہ وچ پیدا ہوئیاں۔ انہاں نے سینٹ جوزف کالج تو‏ں اپنی تعلیم مکمل کیتی۔ ماریہ نے 2000ء وچ فلمی دنیا وچ قدم رکھیا۔ ماریہ نے بوہت سارے چینل جداں دے 2 ٹی وی چینل تے سنو پاکستان ایف ایم 89.4 د‏‏ی میزبانی کیتی۔ ماریہ نے صو‏‏تی اداکاری وی کی، انہاں نے بوہت سارے اے آر وائی ڈیجیٹل تے ترک ڈرامےآں نو‏‏ں اپنی آواز دی۔ ماریہ خان نے اپنی اداکاری دا آغاز 2009ء وچ پی ٹی وی چینل تو‏ں کيتا۔ 

## فلمو گرافی
### ٹیلی ویژن

### فلم

## ایوارڈز تے نامزدگی
* پی ٹی وی قومی ایوارڈ یافتہ اداکارہ

## باہرلے جوڑ
* 
* 
* 

## حوالے

گٹھ:1988 دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکاراواں
زیر لب (خطوط)

"زیرِ لب " صفیہ اختر دے خطوط دا مجموعہ اے جسنو‏ں جاں نثار اختر نے ترتیب دے ک‏ے کتابی شکل وچ صفیہ اختر د‏‏ی وفات دے بعد شائع کيتا۔ 

## کتاب دا موضوع
اس کتاب دا وڈا حصہ صفیہ اختر تے جاں نثار اختر دے درمیان لکھے خطوط اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ خطوط دے علاوہ اس کتاب وچ چند شاعراں تے ادیباں دیاں نظماں تے آرا وی شامل نيں جنہاں وچ فراق، رضیہ سجاد ظہیر تے کرشن چندر دا ناں قابل ذکر اے ۔جاوید اختر دے والد جاں نثار اختر د‏‏ی دو نظماں "خاکِ دل" تے "خاموش آواز" شامل نيں۔ نظم "خاک دل" 1953 وچ صفیہ اختر (والدہ جاوید اختر) د‏‏ی موت اُتے لکھنؤ تو‏ں جاندے ہوئے لکھی گئی سی جدو‏ں کہ دوسری نظم "خاموش آواز" صفیہ اختر د‏‏ی پہلی برسی دے موقع اُتے 1954 وچ جنوری د‏‏ی اک رات، صفیہ اختر د‏‏ی مزار اُتے لکھی گئی۔
کتاب خطوط د‏‏ی تعداد 222 دے لگھ بھگ اے تے اِنّی وڈی تعداد وچ دو ادیباں دے درمیان خط و کتابت اردو ادب وچ کم ہی شائع ہوئی ا‏‏ے۔ خطوط دا آغاز 22 دسمبر 1949 تو‏ں ہُندا اے تے آخری خط 29 دسمبر 1952 دے نیڑے قریب لکھیا گیا۔ تمام خطوط صفیہ اختر نے جاں نثار اختر دے ناں لکھے، جاں نثار دے جوابی خطوط اس کتاب وچ شامل نئيں نيں۔ صفیہ اختر د‏‏ی وفات دے دو سال بعد 1955 وچ جاںثار اختر نے انہاں تمام خطوط نو‏‏ں یکجا کرکے کتابی شکل وچ شائع کروا دتا۔

## صفیہ اختر تے جاںثار اختر
صفیہ اختر تے جاںثار اختر دونے علی گڑھ وچ زیر تعلیم رہے تے اوتھے اک دوسرے تو‏ں انہاں دا تعارف ہويا۔ صفیہ اسرار الحق مجاز د‏‏ی بہن سن تے اک متمول تعلیمی گھرانے نال تعلق رکھدیاں سن۔ صفیہ دے اصرار اُتے انہاں د‏‏ی شادی جانثار اختر تو‏ں 1943 وچ ہو گئی۔ شادی دے پہلے چار سال صفیہ تے جانثار اختر وکھ وکھ شہراں وچ ملازمت کردے رہ‏‏ے۔ نو سالہ ازدواجی زندگی وچ دوناں نو‏ں نال رہنے دا موقع صرف بھوپال وچ میسر آیا، تقریباََ دو سال۔ اس دے علاوہ دونے علیحدہ ہی وکھ وکھ شہر وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اس ہجر تے دوری وچ صفیہ اختر نے تسلسل تو‏ں جانثار اختر نو‏‏ں خطوط لکھے جنہاں تو‏ں دو کتاباں معرض وجود وچ آئیاں: زیر لب تے حرف آشنا۔

## ادیباں د‏‏ی آرا
خیر النسا مہدی جو صفیہ اختر د‏‏ی سہیلیاں سن، اوہ زیر لب دے خطوط دے بارے وچ لکھدی نيں:"صفیہ دے خطوط روزمرہ دیاں گلاں ہی نئيں نيں۔ خلوص درد تے وفا د‏‏ی اگ وچ جلدی اک سواݨی د‏‏ی کہانی وی ا‏‏ے۔ دل د‏‏ی آواز د‏‏ی سرگوشیاں وی سنائی دیندی نيں جس تو‏ں متاثر ہوئے بغیر نئيں رہیا جا سکدا۔ معمولی معمولی لفظاں وچ چھپی ہوئی کراہاں جو پڑھنے والے دے ذہن وچ پیوست ہو جاندیاں نيں۔ ایہی تاں خطوط دا کارنامہ اے کہ معمولی نو‏‏ں غیر معمولی اِتنی خوب صورتی تو‏ں بنایا کہ فن کاری دا راز چھپا وی رہے تے اُبھر وی رہ‏‏ے۔"خطوط نگاری دے حوالے تو‏ں خورشید الاسلام کہندے نيں:"عدم تو‏ں وجود وچ لیانے دا کم ’’نہیں‘‘ نو‏‏ں ’’ہاں‘‘ وچ بدل ڈالنا اے کچھ تو‏ں کچھ تاں اے دا معجزہ کھانا خطوط نگاری دا کمال اے "۔ 

## کتاب تو‏ں اقتباست
پہلے خط تو‏ں اقتباس:"اچھے بُرے قوت سب گُزر جاندے نيں۔ پریشانی دا مقابلہ عزم تے استقلال تو‏ں اخلاقی بلندی د‏‏ی دلیل ا‏‏ے۔ جذبات‏ی طور اُتے اپنی بے روز گاری دا رونا نہ لے بیٹھنا۔ ظاہر اے کہ جے تسيں چاہوئے تاں تواڈی ٹھاٹھیا دار ملازمت اج وی تواڈی منتظر ا‏‏ے۔ لیکن ایہ تاں اپنے انتخاب دا سوال ا‏‏ے۔ مگر پیارے اختر بوہت سارے لوک تاں تسيں تو‏ں زیادہ پریشانی اُٹھا رہے نيں۔ سانو‏ں اُنہاں د‏‏ی طرف وی دیکھنا اے "۔آخری خط دے چند جملے:
"اختر آؤ۔ مینو‏ں مرنے نہ دو۔ میں مرنا نئيں چاہندی البتہ بہت تھک گئی آں۔ ساتھی آؤ میں تواڈے زانو اُتے سر رکھ دے اک طویل نیند لے لاں۔ فیر تواڈا نال دینے دے لئی ضرور ہی اُٹھ کھڑی ہوواں گی۔"

## حوالے

گٹھ:کتاباں
پنجابی میڈیا دی لسٹ

ایہ پنجابی میڈیا دی لسٹ اے ۔

## ڈیجیٹل ویب چینل
2019 توں بعد پنجابی وچ ڈیجیٹل مواد تے چینل ودھ رہے نیں: 

* پنجابی پرچار ٹی وی 
* پنجابی لہر 
* اجیت ویب ٹی وی 
* بھلیکھا ٹی وی 

## مشہور پنجابی اخبار تے خبر ایجنسیاں

; ہونگ کونگ

* پنجابی فکر ( پنجابی فکر )

; بھارت

* چڑھدی کلا  (پٹیالا) 
* پیڈلر میڈیا ( پیڈلر میڈیا)
* آزاد سوچ
* روزانہ اجیت
* دی ٹربیون (ٹربیون)
* پنجاب نیوزلائین
* پنجاب ٹائیمز
* روزانہ سپوکسمین

* دیشودیش ٹائیمز
* پنجاب ہاٹلائین
* پنجابی نیوز اونلائین
* پنجاب نیوز ایکسپریس
* دوابا ہیڈلائینز
* پنجاب میل
* مہینا وار وریام جلندھر
* گھانچی میڈیا

; کینیڈا

* ایشیئن ویژن
* ایپھوائیائی میڈیا گروپ لمٹڈ
* پنجاب نیوزلائین
* پنجابی ڈیلی
* سکھ پریس
* سنجھ سویرا
* اجیت ویکلی

; پاکستان

* بھلیکھا
* لوکائی
* سجݨ
* پنجابی چانݨ

; برطانیا

* سکھ ٹائیمز
* اکال چینل

; امریکا

* ایپھائیائی میڈیا گروپ لِ
* پنجاب میل یوئیسئے
* کمی ایکتا

; ہور مشہور آن لائین اخبار

* پنجابی فکر
* چڑھدی کلا
* پنجاب نیوزلائین
* دیشودیش ٹائیمز
* وچار
* میڈیا پنجاب
* یورپ خبراں
* یورپ وچ پنجابی
* پنجابی ٹوڈے

## پنجابی ٹیلی ویژن چینل

* پنجابی ٹی وی چینل
* پنجابی اخبار

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* پنجابی پریس کلبّ کینیڈا

گٹھ:پنجاب
گٹھ:پنجابی میڈیا
گٹھ:پنجابی ٹی وی چینل
گٹھ:پنجابی اخبار
کوپمبیکا

**کُوپمبیکا** ( ;) اک تیلگو شاعر سن۔  اوہ راجا اتے شاعر گونا بڈا ریڈی دی دھی سی، جس نے تیلگو وچ '*رنگیتیم رامائنم *' لکھی سی۔ اوہ گونا گنا ریڈی دی چھوٹی بھین اتے ملیالا گندادان دیدیشیدو دی بیوی سن۔

اوہناں دے شوہر دی موت دے بعد، کپمبکا نوں اک شو مندر گوندیشورلایم دی اساری بڈھاپرم وچ کیتا۔  اسنے 13 ویں صدی وچ بدھپرم دے شلالیکھ جاری کیتے سن۔ شلالیکھاں وچ اوہ پہلی تیلگو شاعر سن۔ اک مشہور شاعر، ایالاراجو رامابھدردُ ، اس نوں لوکاں اتے راجا کرشندیورائے دے سامنے پڑھدا سی۔

جویں کہ ایالراجو رامبھدردُو نے اپنیاں رچناواں وچ ذکر کیتا ہویا اے۔ اوہناں نے کپمبکا ولوں تیلگو ساہت وچ ہیٹھ لکھی شاعری لتی۔ ایہہ اک لڑکی دیاں بھاوناواں دا ذکر کردا اے جو کشور وچ تبدیل ہو گئی اے۔ 
 వనజాతాంబకుడేయు సాయకములన్ వర్జింపగా రాదు، నూ
  తన బాల్యాధిక యౌవనంబు మదికిన్ ధైర్యంబు రానీయద
  త్యనురక్తిన్ మిముబోంట్లకున్ దెలుప నాహా! పా పా
  వన వంశంబు స్వతంత్రమీయదు చెలీ! తుదల్ముట్టునే తుదల్ముట్టునే

## حوالے

گٹھ:تیلگو بولیگٹھ:شاعر
اِندر سنگھ

**پرو۔ اندر سنگھ** عرف پرو۔ اندے پنجابی شاعر، نقاد، بال ساہتکار اتے مترجم سی۔

## رچناواں
### شعری مجموعہ
* *من دا واسی* (2004)
* *دس باغاں دا طوطا* (2012)

### بال شعری مجموعہ
* *اسیں اڈانگے* (2011)
* *ساڈی گل سنو* (2011)
* *مائی نی مائی* (2012)
* *میری پٹھّ تے بستا اگیا اے*

### ترجمہ
* *یورپ دی شاعری* (پنجابی اکادمی دلی 2013)
* *چین دی مڈھلی شاعری* (پنجابی اکادمی دلی 2013)
* *سیت پربت: ہینشین دی شاعری* (2013)
* *چین دی شاعری دے پنج پرانے پنے* (2014)
* *جاپان دی آدی شاعری* (پنجابی اکادمی دلی 2015)
* *گل جاری رکھو: فرناند پیسوآ دی شاعری* (2015)

### ہور
ہن ہسن دی واری اے (2011) (مزاحیہ شاعری مجموعہ)

گٹھ:پنجابی شاعر
عائشہ قدوائی

**عائشہ قدوائی** اک بھارتی اصولی لسانی اے۔ اوہ نویں دلی دی جواہر لال نہرو یونیورسٹی وچ پروفیسر اے اتے 2013 وچ انپھوسس انعام منکھتا لئی انعام اے۔

## جیونی
عائشہ قدوائی نے جواہر لال نہرو یونیورسٹی توں بولی سائنس وچ ماسٹر اتے ڈاکٹریل دی ڈگری حاصل کیتی۔

## کریئر

### اکادمک
قدوائی دے اصولی بھاشائی-سائنس دے کم نے نوم چومسکی دی یونیورسل گرائمر دی دھارنا نوں دکھنی ایشیائی بولیاں وچ لاگوُ کیتا اے| خاص طور اُتے، اسنے اوہناں ماپدنڈاں دا مطالعہ کیتا جو میتھلی، سنٹالی، بنگالی اتے ملیالم دیاں سنتھیٹک خاصیتاں دی وضاحت کردے ہن۔ اوہ مفت شبد نوں حکم اُتے اک ناول تھیوری، دی مثال پیش ہندی-اردوی وچ واک۔

قدوائی نے کھیتری لسانی سائنس وچ کئی کھوج پروجیکٹ شروع کیتے۔ 1999 اتے 2001 دے وچکار، اسنے بچیاں وچ ہندی بولی دے گرہن دی پڑتال کیتی اتے اسنے اردو دے سماجی-تہذیبی اثرات دا دوجی بھارتی بولیاں اتے مطالعہ کیتا۔

2008 وچ، قدوائی نے دکھایا کہ سنسکرت بولن والیاں حکمران جماعتاں نے صرف عوامی کھیتر نوں اپنے قبضے وچ کر لیا، اس وکار دی بولی برصغیر نوں مکمل بناؤن والیاں گھٹ وکاری بولیاں (انڈو-آریئن، دراودیئن اتے اؤسٹرو -ایشیاٹک) نوں پوری طرحاں انگہین کرن وچ ااہل سی۔ پھر وی، جنی چھوٹی جہی بولی، انی ہی گھٹ ترقی وجوں اس نوں خارج کر دتا جانا سی، نتیجے وجوں اسدے بولن والے اس گل توں ڈردے ہن کہ اوہ اس توں وانجھے ہو جانگے|

اسدی دادی، انیس قدوائی دی اردو یادگاری *آزادی کی چھاؤں میں* (*ان فریڈمز شیڈ*) دا کدوائی نے 2011 وچ انگریزی وچ ترجمہ کیتا سی۔ بھارت دی ونڈ توں بعد 1947 وچ مصوری وچ انیس دے شوہر شپھی دی قتل کر دتی گئی سی، جس نال انیس نوں اک سماج سیوی بنن لئی راغب کیتا گیا سی۔ اس دی یاد وچ شہریت دے قتل عام اتے بدلاکھوری دے چکر نوں روکن، تشدد دے پیڑتاں نوں بچاؤن وچ مدد کرن والی اک شانتی دل دیاں سرگرمیاں اتے اغوا ہوئیاں عورتاں نوں برآمد کرن دیاں کوششاں دا دستاویز اے۔ قدوائی نے پارٹیشن دوران اغوا کیتیاں عورتاں دے کیتے جات دی جانچ جاری رکھی، سال 2014 وچ رپورٹ دتی سی، کہ پارٹیشن توں بعد لگبھگ 80,000عورتاں وڈا رکوری تجربہ وچ پائیاں گئیاں سن۔

### سرگرمی
1999 وچ، قدوائی نے جواہر لال نہرو یونیورسٹی دے کیمپس وچ یون اتپیڑن دے خلاف آگاہ کرن اتے حساس کرن لئی اک کمیٹی دا گٹھن کیتا۔ ایہہ سنکٹ پربندھن دے نال نال وچولگی، جانچ اتے جسمانی پریشانی دیاں شکایتاں دے جواب وچ نوارن لئی ذمہ وار سی۔ اس نمونے نوں بھارت دیاں ہور یونیورسٹیاں نے اپنایا سی۔ 2013 وچ، اسنے مدھو ساہنی دے نال مل کے اک سرویکھن وچ خلاصہ کیتا کہ جیئینیو وچ ادھے توں ودھ عورتاں نے جسمانی استحصال دا ساہمنا کیتا سی۔ 

2016 وچ، قدوائی نے جواہر لال نہرو یونیورسٹی ٹیچرز ایسوسی ایشن (جیئینیوٹیئے) دی اگوائی کیتی| جدوں طالب علم یونین دے پردھان کنھیا کمار نوں دیس دھروہ دے الزام ہیٹھ گرفتار کیتا گیا سی، تاں اوہ جے این یو ٹی اے دی طرفوں آؤن والے خلاف پردرشناں وچ شامل ہوئی سی۔

*

*

## حوالے

گٹھ:20ویں صدی دے لکھاری
گٹھ:زندہ لوک
جوہی چتُرویدی

***جوہی چتُرویدی *** (جم 1975) ممبئی وچ واقع اک بھارتی سکرینرائیٹر اتے اشتہار پیشہ ور اے۔ جوہی چترویدی نے کئی بالیوڈّ فلماں '*وکی ڈونر* '(2012)، '*پکو* (2015)'، '*اکتوبر*' (2018) اتے 'گلابو سیتابو' (2020) لئی سکرپٹ لکھیاں ہن۔ 

اوہناں نے وکی ڈونر (2012) لئی سبتوں ودھیا کہانی لئی 2013 دا پھلمفیئر انعام ، سبتوں ودھیا اورجنل سکرینپلے اتے سبتوں ودھیا سنواداں لئی قومی فلم اوارڈ جتیا اتے پیکو (2015) لئی سبتوں ودھیا *سکرین پلے* لئی سال 2016 دا پھلمفیئر اوارڈ وی جتیا ۔

## شروعاتی جیون اتے پچھوکڑ
لکھنؤ وچ جنمی اتے پلی، چتُرویدی نے اپنی گریجوئیشن لکھنؤ کالج اوپھ آرٹس توں کیتی۔ 

## کریئر
جوہی چتُرویدی نے اپنے کیرئیر دی شروعات *[[دی ٹائیمز آف انڈیا|ٹائیمز آف انڈیا]] ،*لکھنؤ ایڈیشن نال اک آزاد چترکار وجوں کیتی سی۔ اوہ 1996 وچ دلی چلی گئی، جدوں اوہ *اوگیلوی اینڈ ماتھر* نال کلا ڈریکٹر وجوں اشتہار وچ شامل ہوئی۔ 1999 وچ، اوہ ایجنسی دے ممبئی دفتر چلی گئی۔ 2008 وچ، اوہ میککن وچ شامل ہو گئی، اس توں بعد ممبئی دے بیٹس وچ،  جتھے اوہ تعمیری ڈریکٹر سن۔ اوہناں نے ڈریکٹر شوجیت سرکر نال ٹائیٹن واچ اتے سیپھولا ورگے برانڈاں لئی ایڈ فلماں اُتے کم کیتا۔ اسنے شوئبائیٹ، سرکار دی دوجی فلم لئی سنواد وی لکھے، جس وچ امیتابھ بچن مکھ کردار وچ سن، پر ایہہ فلم ردّ ہو گئی۔ 

دلی وچ اپنی رہائش دے دوران، اوہ لاجپت نگر وچ رہندے سن، اک تجربا جسدی ورتوں اسنے اپنی پہلی فلم *وکی ڈونر* دی سکرپٹ وچ کیتی۔  اوہناں دی کہانی *وکی ڈونر* لئی اوہناں نوں سماجی سروکار لئی آئیارڈیئیس فلم دا انعام دتا گیا سی 

اوہ جولائی 2013 وچ ایڈورٹائیزنگ ایجنسی، لیو برنیٹ ممبئی وچ ایگزیکٹیو کرئیٹو ڈائریکٹر دے عہدے تے شامل ہوئے۔ 

## حوالے

## باہری لنک

* 
گٹھ:اتر پردیش دے لکھاری
گٹھ:فلمفیئر انعام جیتو
گٹھ:بھارتی عورت فلمی کہانی لکھاری
گٹھ:بھارتی کالمنویس
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1975
گٹھ:۱۹۷۵ دے جم
سکھ پھلواڑی

**سکھ پھلواڑی** پنجاب، بھارت دے لدھیانہ وچ سکھ مشنری کالج دا اک ماہانہ پنجابی اتے ہندی رسالہ اے۔ رسالے دا مقصد سکھ دھرم نوں مڑ سرجیت کرنا اتے سکھ گروآں دے سندیش دا پرچار کرنا اے۔ ایہہ سکھ دھرم دا سبھ توں وڈا مہیناوار رسالہ اے۔

## اتہاس
سکھ پھلواڑی اگست 1980 وچ پنجابی وچ شروع کیتا گیا سی۔ رسالے دا ہندی اڈیشن بعد وچ لانچ کیتا گیا اے۔

## حوالے

## باہری لنک

* سکھ پھلواڑی 
* سکھ مشنری کالج، لدھیانہ

گٹھ:پنجابی رسالے
گاگر

thumb|300px|گاگر
thumb|300px|گاگر
thumb|300px|گاگر
**گاگر**، دھات دا اک گھڑا اے، جیہڑا پاݨی اکٹھا کرن لئی ورتیا جاندا اے ، ایہنوں پنجابی لوکاں ولوں گیتاں تے ناچاں وچ سنگیت ساز دے طور تے وی ورتیا جاندا اے ۔ ایہ دوویں ہتھاں نال انگلیاں اُتے پہنن والیاں رنگاں نال وجایا جاندا اے ۔ ایہ اک ہور سنگیت ساز گھڑے نال میل کھاندا اے ، جیہڑا مٹی دا بݨیا ہُندا اے ۔ گاگر نوں روائتی طور تے پنجاب دے ماجھا کھیتر وچ دُدھ وکریتا ولوں ددھ دے کنٹینر لئی ورتیا جاندا اے ۔

## ہور دیکھو
* گھڑا
* صراحی
* گاگر
* قرابا
* مرتبان

## حوالے

گٹھ:برتݨ
گٹھ:پنجابی رہتل
گٹھ:ظروف
پاکستان کے ایوان بالا انتخابات، 2021ء

**2021 وچ پاکستانی ایوان بالا (سینیٹ) دا انتخاب** 3 مارچ 2021 نوں ہویا۔   

ا

### انتظامی یونٹ کے نتائج
ہر نشست دے واسطے کامیاب امیدواراں دا اعلان 10 مارچ 2021 نوں کیتا گیا۔

## چیئرمین اور ڈپٹی چیئرمین کا انتخاب
اپوزیشن تے حکومتی بنچاں توں تعلق رکھن آلے دو امیدوارں 12 مارچ 2021 نوں انتخابات لڑا۔ حکومتی امیدوار صادق سنجرانی تے مرزا محمد آفریدی اپنی اپنی نشستاں تے انتخابات وچ کامیاب ہوئے۔

## حوالہ جات
گھڑا (ساز)

**گھڑا** ()، لوک سنگیت، لوک گیت اتے پنجاب کھیتر دے لوک ناچاں وچ ورتیا جان والا اک سنگیت زریعہ اے ایہہ اک مٹی دا گھڑا اے۔
thumb| اک مٹکا (چھوٹا مٹی دا گھڑا) جس نال اک ہور چھوٹا گھڑا 'بڈگا' جو کی پانی پین لئی ورتیا جاندا سی پیا اے

## وجاؤنا
ایہہ دوویں ہتھاں نال وجایا جاندا اے۔ وجونوالا دوہاں ہتھاں دیاں انگلاں وچ مندریاں پکے اس نوں وجاؤندا اے۔ اک وکھرا تال بناؤن لئی وجونوالا اسدے کھلھے منہ دی وی ورتو کردا اے۔ شاندار اثر پاؤن لئی وجونوالا کجھ گھڑیاں دی اکٹھی ورتو وی کردا اے۔ گھڑا پنجاب دے لوک سنگیت وچ ورتے گیا اک ہور زریعہ نال جڑیا ہویا اے، گاگر ۔

اوہ لوک جہڑے لوک سنگیت نال نیڑیوں جڑے ہوئے ہن، اوہ ایہہ روائتی ساز وجاؤن دی کلا سکھ رہے ہن اتے سکھا رہے ہن۔ اک یونیورسٹی دے چیمپین گرپریت سنگھ مان نے اس کھیتر وچ اک آدریوگ ناں کمایا اے۔

## ہور ویکھو

* Folk।nstruments of Punjab—the instrument is played by gharas

## حوالے


گٹھ:پنجابی سبھیاچار
گٹھ:پنجابی سنگیت
سکھ ٹائمز

***سکھ ٹائیمز*** اک ہینڈسورتھ بیسڈ دوہری بولی دا ہفتہ واری اخبار اے جو مکھ طور اُتے انگلینڈ دے برمنگھم کھیتر وچ سکھاں نوں مرکز وچ رکھدا اے۔

ایہہ پنجابی اتے انگریزی دوواں بولیاں وچ ہندا اے، پر زیادہ تر سامان انگریزی وچ ہندی اے۔

اخبار دی شروعات 2001 وچ برمنگھم دے ہینڈسورتھ کھیتر وچ سوہو روڈ اُتے کیتی گئی سی، جس دا اڈیٹر گرجیت بینس اتے ناشر جسپال سنگھ سی۔

گرجیت، د سکھ ٹائیمز دے اڈیٹر وجوں ، 2006 وچ لوئڈز ٹیئیسبی ایشیئن جویل سینٹرل اوارڈز وچ میڈیا، سپورٹس اینڈ آرٹس ایوارڈ حاصل کیتا سی۔

جولائی 2006 وچ اخبار نے اعلان کیتا کہ اوہ اک اونلائین سیوا شروع کرن جا رہے ہن۔ *سکھ ٹائیمز* نوں ایہہ مان حاصل ہویا اے کہ اس ولوں مشہور سکھ اتہاسکار ڈاکٹر: ہرجندر سنگھ دلگیر نوں اک سال، دسمبر 2001 توں دسمبر 2002 تک پنجابی حصہ دا اڈیٹر نامزد کیتا گیا سی۔ اس ویلے دوران *سکھ ٹائیمز* دا پنجابی حصہ انگلینڈ دے ہور سارے پنجابی اخباراں نالوں ودھیا سی کیونکہ اس وچ تازہ خبراں وچ ودھیا جانکاری دتی گئی سی۔

## باہری لنک

* *[http://icbirmingham.icnetwork.co.uk/birminghampost/business/media/tm_objectid=17357909%26method=full%26siteid=50002%26headline=after%2dfive%2dyears%2dthe%2dsikh%2dtimes%2dmeets%2dgrowing%2dneed%2dwith%2de%2dpaper-name_page.html پنج سالاں بعد سکھ ٹائیمز نے ای-پیپر دی ودھدی ضرورت نوں پورا کیتا]*

گٹھ:پنجابی اخبار
کاوی شاستر (میگزین)

**کاو-شاستر** پنجابی دا میگزین اے۔اس دے اڈیٹر امرجیت سنگھ ہن۔ ایہہ ترے-ماسک رسالہ پھگواڑے توں چھپدا اے۔

## پچھوکڑ
اس ترے-ماہی رسرچ جرنل کاو-شاستر دی شروعات اگست 2014 وچ ڈاکٹر۔ امرجیت سنگھ دی سنپادنا ہیٹھ پھگواڑے توں ہوئی۔

## مقصد
‘کاو-شاستر’ دا مول مقصد ساہت سوچ وچار نال متعلق دھاراواں، نویکلیاں انتر-درشٹیاں، چنتکاں، ترجمہ شدہ سوچ وچار، کھوج دے اصولاں اتے ساہت سوچ وچار دے سنکلپاں نوں وضاحت ماتحت لیاؤنا اتے ساہت سوچ وچار راہیں اکادمک، ادارہ جاتی اتے انفرادی رجھان نوں علم مئی سمت وچ مطالعہ کرنا اے۔

## خاص انک
‘کاو-شاستر’ نے بھوتواڑا، جدیدیت دو حصےآں وچ، پنجابیت دو حصےآں وچ، گرو نانک خاص انک چار جلداں وچ، سبالٹرن سٹڈیز، ہربھجن سنگھ آدی خاص انک شائع کیتے ہن۔ اس دا جنوری-مارچی 2021 دا انک کسانی جدوجہد خاص انک اے۔

پرو۔ پریتم سنگھ دی 100ویں جم صدی موقعے شعری شاستر رسالے دا ‘بھوتواڑا’ خاص انک رلیز کیتا گیا۔ پرو۔ پریتم سگھ نوں وقف اس خاص انک وچ پنجاب بھر توں لکھاریاں نے اوہناں دے جیون دے وکھ-وکھ پہلوآں بارے اپنے وچار پیش کیتے ہن

## حوالے

گٹھ:پنجابی رسالے
راکھی سینڈلیا

**راکھی سینڈلیا** اک بھارتی لیکھکا اے، اتے دستاویزی فلم پروڈیؤسر اے، اتے فلم ربن (فلم) نال اک فیچر ڈریکٹر وجوں اپنی شروعات کریگی| 

## کریئر
اسنے پہلاں فلم میں اور مسٹر رائٹ لئی معاون ڈریکٹر وجوں کم کیتا سی| 

سینڈلیا نے لنڈن وچ پڑھائی کیتی اتے ایپیک چینل لئی 'مائی بیبی نوٹ مائین'، 'ہیریٹیج انڈیا' اتے 'دیسی لوک' سمیت کئیاں انعام جیتو دستاویزاں اُتے کم کیتا۔ فلماں توں علاوہ، اسنے کئی ٹیلیوژن کمرشیئل اتے کارپوریٹ فلماں وچ کم کیتا اے| 

2017 وچ، اسنے کلکی کوچلن اتے سمیت ویاس دا کردار نبھائی ربن (فلم) دا سہِ-لیکھن اتے ڈریکشن کیتا۔ 

## فلموگرافی

## حوالے

## باہری لنک

* Rakhee Sandilya at IMDb
گٹھ:بھارتی عورت فلمی کہانی لکھاری
گٹھ:زندہ لوک
وانی (لکھاری)

**وانی** ( ; 1912–1988) کنڑ لکھاری سی۔ اس دا جم میسور دے نیڑے، سریرنگپٹنا وچ ہویا سی)| اس دے پیؤ بی۔ نرسنگا راؤ سریرنگپٹنا وچ وکیل سن۔ اسنوں میسور پیلیس دے راجا نلودی کرشن ووڈیئر ولوں "راجسیو طاقت" دا خطاب دتا گیا سی|  اس دے تن ناول-شبھمنگلا، ایرادو کاناسُو اتے *ہوزا بیلاکو* اپر کنڑ فلماں بنیاں۔

## ناول

* *بیڈوگیڈ*
* *چناڈا پنجارا*
* *منے مگلو*
* *اولا بھاگیا*
* *کاویریا مدلی*
* *انجلی*
* *بلیا نیرالو*
* *انیرکشتا*
* *آلے نیلے*
* *ششیراگانا*
* *ہووُ ملُ*
* *پریما سیٹھو*
* *ترشلا*
* *سلگنا سودھانا*
* *گٹھّ*
* *ہوسا بیلاکو*

## کہانی مجموعہ ( ''کہانی سنکلانا'' )

* *کستوری*
* *ارپنے*
* *ننیا مادوو*
* *اپروپدا اتتھی*
* *بابو بھرتھنے*
* *جم دن مبارک*

## بچن سنگراہا

* *نونیتھا*

## اوارڈ

# 1962&nbsp;- کرناٹک سٹیٹ اوارڈ|
# 1972 - کرناٹک ساہت اکادمی اوارڈ 

## حوالے

گٹھ:موت 1988
گٹھ:جم 1917
گٹھ:کنڑ لکھاری
ہرلیناسوڈھی

alt=Harlina Sodhi|thumb| ہرلینا سوڈھی
**ہرلینا سوڈھی،** اک بھارتی انسانی سروت پیشہ ور، ٹیئیڈیئیکس سپیکر، جیون اتے لیڈرشپ کوچ، کالم لکھاری اتے اک بلوگر اے۔ اوہ بلیو ان یوئرسیلپھ وچ سہِ-بانی اتے سی ای او اے۔ اسنوں 50 بااثر رفتار شیل ایچ آر لیڈر، جنہاں نے معاشی ٹائیمز ولوں اک فرق لیایا اے وجوں اعلان کیتا گیا سی ۔ ہرلینا بھارت وچ چوٹی دیاں 16 عورت ایچار لیڈراں وچوں اک اے۔ اوہ ٹاپ 20 ایچار دے سوشل میڈیا پربھاوکاں وچ ایسئیچارئیم، بھارت دے مطابق شامل اے۔ ہرلینا سنگٹھناتمک سبھیاچار  اتے کم دے مستقبل اُتے سکھلائی اتے ڈجیٹل ابھیاساں' تے گل کردی اے۔ اوہ میراتھن دوڑاک، سوشل میڈیا دا اتشاہی اتے شقین شاعر اے۔

## پیشہ ور کیریئر
ہرلینا سوڈھی بلیو ان یوئرسیلف دی شریک-بانی اتے سی ای او اے۔ اس توں پہلاں اسنے آئیڈیئیپھسی بینک، رلائنس انڈسٹریز لمٹڈ، جیئی، جینپیکٹ اتے زیروکس نال کم کیتا۔ اوہ قومی انسانی سروت ترقی نیٹورک دے وتغیر اتے شمولیت بورڈ اُتے اے۔  ہرلینا سبھیاچار، سکھن، کم دے مستقبل اتے وتغیر تے کئی کانفرنس اتے پروگرام کردی اے۔

اسنے بھارت وچ چنڈی گڑھ، نویں دلی اتے ممبئی وچ اتے کئی بھوگولیاں جویں کہ امریکہ، یورپ، سنگاپور، آسٹریلیا، آدی وچ پھیلے وکھ وکھ اہلکاراں نال کم کیتا اے۔

## سکھیا اتے سرٹیفکیٹ
ہرلینا سوڈھی نے انگریزی ساہت وچ ماسٹرج پنجاب یونیورسٹی توں پوری کیتی اے۔ اوہ جی۔ای۔ توں مصدقہ سکس سگما گرین بیلٹ (جی۔بی۔)، پروجیکٹ مینیجمینٹ پروفیشنل (پی۔ایمّ۔پی۔) پروجیکٹ مینیجمینٹ انسٹیچیوٹ (پی۔ایمّ۔آئی۔) توں اتے قومانتری کوچ فیڈریشن (آئیسیئیپھ) توں جیون اتے لیڈرشپ کوچ اے ۔

## سپیکر
ہرلینا سوڈھی اک مہمان سپیکر دے طور تے بہت سارے بی سکولاں جویں کہ ٹاٹا انسٹیچیوٹ آف سوشل سائنسز (ٹیائیئیسئیس)، سمبیؤسس انٹرنیشنل یونیورسٹی (ایسائییو) دے مینیجمینٹ سٹدیئج ، ٹاٹا انسٹیچیوٹ آف سوشل سائنسز (ٹیائیئیسئیس) وچ اے۔ اوہ کئی پروگرام پرسنل برانڈنگ اُتے کردی اے۔  اوہ پھیوچر آف ورق  دی سپیکر اے تے  اس اتے ٹیئیڈیئیکس ٹاکس وی کر چکی اے۔ اسنے پیکون  لئی پوڈکاسٹ دتا اے۔ اوہ کئی صنعت سٹیج جویں کہ یو این گلوبل کمپیکٹ نیٹورک، بمبے سٹاک ایکسچینج (بیئیسئی)، پیپل میٹس، ایس ایچ آر ایم اتے گلوبل ایچ آر ایکسیلینس - سنگاپور تے بولدی اے۔

## اشاعتاں

* اگے اک برانڈ اتے دوڑ بناؤنا چاہندے ہو … سبھیاچار نوں اپنی اگنیشن دے طور تے ورتوں! - بزنس ورلڈ وچ لیکھ - ستمبر 2017
* ایہہ ساڈے لوکاں نوں پھڑن دا سماں آ گیا اے! - دکھنی ایشیا ایس ایچ آر ایم ویبسائیٹ وچ بلاگّ - ستمبر 2017
* اکو کم سمنی۔ ۔ ۔ مالک برانڈنگ دا مستقبل - لوکاں دے معاملے وچ لیکھ - جولائی 2017
* وتغیر اتے اگوائی - اک وچار جسدا سماں آ گیا اے اتے چلا گیا اے! - صحیح تماہی رسالے وچ لیکھ - اپریل 2016
* تبدیلی اتے تبدیلی دی کمی - لیکھ اینئیچارڈیئین - جولائی 2015 اے
* سبھیاچار، اگوائی، وتغیر اتے کوچنگ اُتے بلوگ
* Mentرتاں لئی میرا سلاہکاری سیشن

## حوالے

گٹھ:زندہ لوک
سوکیرتھارانی

**سکیرتھارنی** اک بھارتی فیمینسٹ شاعر اے جو ہم عصری دلت اتے تامل ساہت وچ اس دے یوگدان لئی مکمل طور تے تعریف حاصل اے۔

سکیرتھارنی ویلور دے سرکاری گرلز ہائی سکول وچ تامل استاد وی اے اتے معاشیات اتے تامل ساہت وچ ماسٹر دی ڈگری وی اے۔ اس دیاں رچناواں وچ چھ شائع کویتاواں دا مجموعہ شامل اے۔ ایہناں رچناواں نوں عورت دیہہ متعلق مناؤن والا اتے دمنکاری جاتی نظام دا اک دسیا گیا اے جو عورت اتے اک دلت دوواں دے جم دے دوہرے تجربے نوں درساؤندا اے۔ اسدیاں رچناواں وی نوٹ کیتیاں گئیاں ہن اوہناں کول اک ایکو-فیمینسٹ پہنچ اے|  اسنے لکشمی ہولمسٹرام دے ترجمہ شدہ مجموعہ وائیلڈ گرلز وکڈ ورڈز وچ شاعراں ریوتی، ملاٹھی میتھری اتے سلما دے نال *ولکھن روپ وچ پیش کیتا اے۔*  ہولمسٹرم نے اپنی مانو-شاستر وچ سکیرتھارنی دا ذکر کیتا اے جو "لہو نال چپکیا نویں جم دی ساری موٹاپا اتے جسمانی حقیقت والی اک بچپن دی بولی" بھالدا اے۔

## اوارڈ
اسنوں تھیوامگل کویتھووی اوارڈ، پینگل منانی اچیور اوارڈ اتے پتھومپتھن میموریال اوارڈ ورگے کئی انعام مل چکے ہن۔

## چنے کم

### مجموعہ

* *کیپتری یین کانوُ کیل*
* *اراوُ میرگم*
* *کامتتھیپو*
* *تیندپداتھ متھم*
* *اولائ موزیپیارتھل*
* *اپدککو ییول*

## حوالے

گٹھ:بھارتی خاتون فیمینسٹ
گٹھ:زندہ لوک
سانول دھامی

**سانول دھامی** پنجابی کہانی کار اے۔ اس دا اک غزل-مجموعہ وی چھپ چکا اے۔ ملھم، *سکھمنی*، *پل* اتے *گائیڈ* اسدیاں مشہور کہانیاں وچوں مکھ ہن۔ 2019 وچ اسنوں پرو: موہن سنگھ میموریال فاؤنڈیشن ولوں ویڈیو انٹرویواں راہیں پنجاب دی ونڈ دیاں انکہیاں کہانیاں نوں سنگریہت کرن لئی امرتا پریتم جم صدی انعام نال اعزازی کیتا گیا۔

## زندگی
سانول دھامی دا پنڈ سنگڑیوالا، ضلع ہشیارپور اے۔ اسدے پیؤ دا نام صرف سنگھ تے ماں دا نام سیوا کور اے۔
سنگڑی والا۔

## رچناواں

### کہانی مجموعہ
* *[[کینوس لئی بھٹکدے رنگ]]*
* *[[توں نہالا نہ بنیں]]*

### غزل-مجموعہ

## ہور
* *رگھبیر ڈھنڈ دا فکشن دنیا*
* *[[ونڈ دے دکھڑے]]*

## حوالے

## باہری لنک

* پنجابی شاعری ویبسائیٹ اتے سانول دھامی دیاں کہانیاں
* سنتالی نامہ - سانول دھامی دا یوٹیوب چینل

گٹھ:پنجابی کہانی کار
گٹھ:پنجابی لوک
گائیتری ریڈی

**گائتری ریڈی** اک بھارتی نفسیات دان ہن جنہاں نے کٔر اتے صنفی مطالعہ وچ یوگدان پایا اے۔

ریڈی نے کولمبیا یونیورسٹی توں اینتھروپولوجی وچ ایم۔اے اتے دلی یونیورسٹی توں نفسیات وچ بی۔اے کرن توں بعد 2000 وچ ایموری یونیورسٹی توں پی۔ایچ۔ڈی کیتی۔ اوہ اس ویلے شکاگو دی الینوئس یونیورسٹی وکھے اینتھروپولوجی اتے لنگ اتے خاتون مطالعہ وچ شراکت دار پروفیسر اے۔ گائتری ریڈی حیدرآباد، بھارت وچ آندھرا پردیش دے اک کمیونٹی اتے پھیلڈورک کیتا اے۔ اوہناں دی موجودہ کھوج امریکہ وچ دکھنی ایشیائی پرواسیاں وچ مرداں دی کٔر پچھان بارے اے۔

ریڈی 2007 لئی ایسوسی ایشن فار فیمنسٹ اینتھروپولوجی پروگرام چیئر اے،  اتے کنسی یونیورسٹی وکھے یونیورسٹی کنسورٹیئم فور سیکشوئیلٹی رسرچ اینڈ ٹریننگ لئی سٹیرنگ کمیٹی دی میمبر اے۔ 

## حوالے

## باہری لنک

* الینوئس دے بائیو پیج دی یونیورسٹی
* گائتری ریڈی پاٹھکرم ویٹائے
* *[https://www.jstor.org/discover/10.1086/507813 امریکی جرنل]* *Socپھ سوسائیولاجی*، *[https://www.jstor.org/discover/10.2307/4622930 رائل اینتھروپولوجیکل]* *[https://www.jstor.org/discover/10.2307/30114241 انسٹیچِیوٹ دے جرنل]*، یون دا اتہاس، جنسیئت، *[https://www.jstor.org/discover/10.2307/20459144 فیمینسٹ مطالعہ]*، *[http://onlinelibrary.wiley.com.revproxy.brown.edu/doi/10.1525/ae.2006.33.1.1027/pdf امریکی نسلی سائنس]*
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1982
میری اُودوما

**میری ادوما** (مئی 25,1952 نوں جم) نائیجیریا انٹرنیٹ رجسٹریشن ایسوسی ایشن (این۔آئی۔آر۔اے۔) دی دو وار بن چکی صدر اے۔ اوہ نائیجیریا انٹرنیٹ گورنینس فورم دی چیئرپرسن اے۔

## سکھیا
ادوما نے انسٹیچیوٹ آف مینیجمینٹ ٹیکنولوجی، اینگو (آئی۔ایمّ۔ٹی۔) وچ اکاؤٹینٹ دی پڑھائی کیتی۔ بعد وچ اسنے لیگوس یونیورسٹی وچ پڑھائی کیتی اتے لیکھاکاری وچ اپنی بی۔ایسّ۔سی۔ پوری کیتی۔

## کریئر
ادوما نے فیڈرل آڈٹ وچ ایگزیکٹیو اہلکار وجوں کم کیتا جدوں اوہ اجے لاگوس یونیورسٹی وچ پڑھائی کر رہی سی۔ بعد وچ اسنے آئیوری مرچینٹ بینک وچ کم کیتا۔

1995 وچ ادوما نائیجیریا دے کمیونیکیشن کمیشن وچ مالیات معاون ڈریکٹر وجوں شامل ہوئی۔ 1999 وچ اوہ ٹیرپھ اتے خرچیاں ڈیپارٹمنٹ وچ ڈپٹی ڈائریکٹر بن گئی۔ اوہ 2005 وچ کارپوریٹ یوجنابندی وچ چلی گئی سی، جتھے اسنے لائسینس ڈائریکٹر بنن توں پہلاں اک سال کم کیتا۔ اوہ 2011 وچ خپتکاراں دے معاملیاں دی مکھی بنی۔

اسنے ایسوسی ایشن دے دوجے پردھان بنن توں پہلاں نائیجیریا انٹرنیٹ رجسٹریشن ایسوسی ایشن (این۔آئی۔آر۔اے۔) دی اپ پردھان وجوں سیوا نبھائی۔ اوہ تیجی وار صدر وی چنی گئی سی۔ اوہ نائیجیریا انٹرنیٹ گورنینس فورم (این۔آئی۔جی۔ایف۔) دی چیئرپرسن اے۔ اسنے آبوجا دے منعقد کیتے گئے قومانتری خاتون دن پروگرام وچ سال 2019 دے این۔آئی۔جی۔ایف۔ دی نمائندگی کیتی اتے سائیبر سپیس نوں مقامی اتے قومانتری پدھر اُتے شامل کرن دیاں پالیسیاں وچ عورتاں دے شامل ہون اُتے گل کیتی۔

## اوارڈ
سال 2016 وچ اسنوں نائیجیریا انٹرنیٹّ رجسٹریشن ایسوسی ایشن (این۔آئی۔آر۔اے) ولوں نیرا پریجیڈینشیئل اوارڈ توں خاص مانتا حاصل ہوئی۔

## حوالے

گٹھ:جم 1952
گٹھ:زندہ لوک