قومی مشن برائے مخطوطات

**نیشنل مشن فار مینوسکرپٹس** (نمامی) بھارت سرکار دے تہذیبی وزارت دے ماتحت اکّ خودمختیار ادارہ اے، جس دا قیام بھارتی ہتھ-لکھتاں دے سروے، پتہ لگاؤن اتے سنبھال کرن لئی کیتی گئی اے، جسدا مقصد کھرڑیاں لئی قومی سروت ادھار بناؤنا اے، اوہناں دی پہنچ، جاگروکتا اتے ورتوں نوں ودھاؤنا اے اتے تعلیمی ادیشاں دی ورتوں لئی۔ ایہہ مشن فروری ۲۰۰۳ وچ بھارت سرکار دے سیر-سپاٹہ اتے سبھیاچار وزارت ولوں شروع کیتا گیا سی اتے اندرا گاندھی نیشنل سینٹر فار د آرٹس (IGNCA) اس پروجیکٹ نوں لاگوُ کرن لئی نوڈل ایجنسی اے۔ ایہہ بھارتی ہتھ-لکھتاں دے ببلیوگراپھک ڈیٹابیس بناؤندا اے اتے کھرڑیاں دی سنبھال وچ شامل ہندا اے۔

## مختصر جانکاری
ادارہ کھوج اتے اشاعتاں ولوں پہنچ اتے سکالرشپ نوں مُتحرک کرن لئی بھارتی ہتھ-لکھتاں دی بحالی اتے سنبھال، اتے اوہناں دے ڈجیٹائیزیشن دے علاقہ وچ کم کردی اے۔ اس نے ادارےآں اتے ہتھ-لکھت بھنڈاراں دا اکّ قومی نیٹورک وی قائم کیتا اے، جس وچ کھرڑے سروت مرکز (MRC-s), کھرڑے دی سنبھال مرکز (MCC-s), کھرڑے پارٹنر مرکز (MPC-s) اتے کھرڑے دی سنبھال شركت كنندہ مرکز (MCPC-s) شامل ہن اتے اسنوں دیس بھر وچ پھیلیا۔ اسنے اپنی ویبسائیٹ 'تے کرتسمپدا، کھرڑیاں دا قومی ڈیٹابیس، اکّ ڈجیٹل آرکائیو وی قائم کیتا اے۔

مشن نوں بھنڈارکر اوریئینٹل ریسرچ انسٹیچیوٹ، پنے وکھے سرکھیت رگوید دیاں ہتھ-لکھتاں وی ملیاں ہن، جتھے ایہہ ۲۰۰۷ وچ یونیسکو دے میموری آف دا ورلڈ رجسٹر وچ شامل 'پانڈوکرپٹس رسورس اینڈ کنزرویشن سینٹر' چلاؤندا اے۔ اکتوبر ۲۰۱۰ وچ، سیاجی راؤ گائکواڑ لائبریری (مرکزی لائبریری)، BHU نے مشن دے تعاون نال لائبریری وچ ہتھ-لکھت سنبھال بارے اکّ قومی ورکشاپ دا انعقاد کیتا۔

## ہتھ-لکھت سنبھال مرکز (MCCs)
مشن پورے بھارت وچ ۳۲ سرکھیا یونٹاں دا اکّ نیٹورک چلاؤندا اے، جیہناں نوں مینوسکرپٹ کنزرویشن سینٹر (MCCs) وجوں جانیا جاندا اے، جغرافیائی زوناں دے مطابق ونڈیا جاندا اے۔

### شمال

* سینٹرل انسٹیچیوٹ آف بدھسٹ سٹڈیز، لیہ
* اندرا گاندھی نیشنل سینٹر فار د آرٹس (IGNCA), نویں دلی
* بولی اتے سبھیاچار ڈیپارٹمنٹ، شملہ
* ہمالیئن سوسائٹی فار ہیریٹیج اینڈ آرٹ کنزرویشن، نینیتال
* ورنداون ریسرچ انسٹیچیوٹ، ورنداون
* رامپور؉   رضا لائبریری، رامپور؉  
* ناگارجن بودھی فاؤنڈیشن، گورکھ پور
* انڈین کنزرویشن انسٹیچیوٹ، لکھنؤ
* وشویشورانند وشوبندھو انسٹیچیوٹ آف سنسکرت اینڈ انڈولوجیکل سٹڈیز، ہوشیارپور
* مرکزی لائبریری، بنارس ہندو یونیورسٹی، بنارس

### دکھن

* اوریئینٹل ریسرچ انسٹیچیوٹ، شری وینکٹیشور یونیورسٹی، تروپتی
* سلار جنگ میوزیم، حیدرآباد، تیلنگانا
* INTACH چترکلا مردٹھ کلا سنبھال مرکز، بنگلور، کرناٹک
* تاملناڈو سرکاری عجائب گھر، چینئی، تاملناڈو
* کرناٹک سٹیٹ آرکائیوز، بنگلور، کرناٹک
* تنجور مہاراجہ سیرپھوجی دی سرسوتی محل لائبریری، تنجاور، تاملناڈو
* سینٹر فار ہیریٹیج سٹڈیز ہلّ پیلیس میوزیم، ترپنیتھرا، کیرل
* علاقائی سنبھال لیبارٹری، ترووننتپرم، کیرلا
* سٹیٹ آرکائیوز اینڈ ریسرچ انسٹیچیوٹ، حیدرآباد، تیلنگانا

### مشرق

* خدا بخش اوریئینٹل پبلک لائبریری، پٹنا
* سرسوتی، بھدرک
* شری دیوَ کمار جین اوریئینٹل ریسرچ انسٹیچیوٹ، اراہ
* ہتھ-لکھت لائبریری، کلکتہ یونیورسٹی، کولکاتہ، مغربی بنگال
* INTACH اڑیسہ کلا سنبھال مرکز، بھونیشور، اوڈیشا
* اتیہیا، بھونیشور، اوڈیشا
* سمبل پور   یونیورسٹی، برلا، اوڈیشا
* کرشنا کانتا ہانڈیکی لائبریری، گوہاٹی یونیورسٹی، گوہاٹی، آسام
* منی پور   سٹیٹ آرکائیوز، انپھال، منی پور  
* توانگ مٹھّ، توانگ، اروناچل پردیش

### مغرب

* راجستھان اوریئینٹل ریسرچ انسٹیچیوٹ، جودھ پور
* مہاویر دگمبر جین پانڈلپی سمرکشن مرکز، جے پور، راجستھان
* لالبھائی دلپتبھائی انسٹیچیوٹ آف انڈولوجی، احمدآباد، گجرات
* بھنڈارکر اوریئینٹل ریسرچ انسٹیچیوٹ (BORI), پنے، مہاراشٹر

### مرکزی

* سندھیا اوریئینٹل ریسرچ انسٹیچیوٹ (SORI), اجین

## ہتھ-لکھت مطالعہ

* مینوسکرپٹلوجی اتے پالیؤگرافی 'تے بنیادی پدھر دے کورس
* مینوسکرپٹلوجی اتے پالیؤگرافی 'تے ایڈوانسڈ لیول ورکشاپ
* ریسرچ فیلوشپس (گروکلا فیلوشپس)

## حوالے

## باہری لنک

* ہتھ-لکھتاں لئی قومی مشن دی سرکاری ویبسائیٹ
* ''بھارتی کرتی سمپدا''، ہتھ-لکھتاں دا قومی ڈیٹابیس 

گٹھ:بھارت وچ آرکائیو
گٹھ:ہتھ لکھتاں
گٹھ:بھارت دی اتہاسکاری