اسٹونیئن لوک داستان آرکائیڡ

ایسٹونیا وچ واقع لوک داستاناں د‏‏ی محفوظ شدہ دستاویزات اسٹونین لوک داستان آرکائیوز (ای ایف اے) نيں۔ آرکائیوز اس وقت اسٹونین ادبی میوزیم [2] دے ذیلی حصے دے طور اُتے کم کررہے نيں لیکن ایہ 1927 وچ اسٹونین نیشنل میوزیم د‏‏ی تقسیم دے طور اُتے قائم کيتا گیا سی۔ آرکائیوز دے موجودہ سربراہ ڈاکٹر رسٹو جاریو نيں۔
## تریخ
1927 وچ قائم ہونے والے ، اسٹونین لوک داستان آرکائیو نو‏‏ں ایسٹونیا دا مرکزی لوک داستاناں دا محفوظ شدہ دستاویزات تے تحقیقی ادارہ بنایا گیا سی۔ ترتو وچ واقع ، آرکائیوز دا بنیادی مقصد تحقیق د‏‏ی سہولت دے لئی پچھلے تمام موجودہ ذخیرے نو‏‏ں اکٹھا کرنا ، وسیع دائرہ وچ تحقیق دا آغاز کرنا تے ایسٹونیا وچ فیلڈ ورک نو‏‏ں منظم کرنا سی۔

### بنیاد تے ابتدائی سال
آرکائیوز دے اصل ذخیرے اس سلسلے وچ مصنفاں د‏‏ی اطلاعات تے اسٹونین لوک داستاناں دے حسابات اُتے مبنی سن جو اسٹونین دے لوک داستاناں دے جمعاکار جیکوب ہرٹ (1839–1907) دے ذریعہ جمع سن ۔ اسٹونین لوک داستاناں نو‏‏ں اس تو‏ں پہلے بالٹک جرمناں نے ادبی شوق یا شوقیہ لسانی سرگرمی دے طور اُتے جمع کيتا سی۔ جیکوب ہرٹ نے مختلف اقدامات اکٹھے کیتے تے ایسٹونیا وچ لوکاں نو‏‏ں لوک داستاناں جمع کرنے د‏‏ی ترغیب دی۔  انہاں د‏‏ی اپنی لوک داستاناں نو‏‏ں جمع کرنا تے لوک داستاناں دے مجموعےآں دے ذریعہ اپنی تریخ رقم کرنا قومی بیداری د‏‏ی حمایت کردا ا‏‏ے۔ جیکوب ہرت دے کم دے نتیجے وچ 114 696 صفحات اُتے مشتمل اک مخطوطہ دا مجموعہ نکلیا ، جس وچ ایسٹونیا دے مختلف علاقےآں تو‏ں گانا ، محاورے ، پہیلی ، کنودنتیاں ، لوک کہانیاں تے ہور لوک داستاناں دے مواد اُتے مشتمل اے ، جسنو‏ں 1400 تو‏ں زیادہ جمعکاراں نے بھیجیا ا‏‏ے۔ منظم مخطوطے نو‏‏ں چوٹ پہنچاواں تے جمع کردہ مواد نو‏‏ں جلد د‏‏ی شکل تے جمع کرنے د‏‏ی جگہ دے حساب تو‏ں جلداں وچ ترتیب دتا۔ ہرت د‏‏ی موت دے بعد اس دا مجموعہ ہیلسندی ميں فینیش لٹریچر سوسائٹی دے ذخیرہ وچ منتقل کر دتا گیا کیونجے اس وقت تک ایسٹونیا وچ اس طرح دے مواد دے تحفظ دے لئی کوئی مناسب شرط موجود نئيں سی۔ فننش دے لوک داستان دان کیرل کروہن (1863–1933) اس اقدام د‏‏ی ابتداء کرنے والے سن ۔

جے ہلٹ دے مجموعےآں د‏‏ی واپسی دے بارے وچ تبادلہ خیال 1924 وچ ایسٹونیا وچ لوک داستاناں دے آرکائیوز دے قیام دے خیال تو‏ں شروع ہويا سی۔ اس خیال دے پِچھے کھڑے عالماں وچو‏ں اک اسٹونین دے لوک داستان نگار آسکر لوریٹس (1900–1961) سن ۔ اسٹونین آرکائو فینیش لٹریچر سوسائٹی د‏‏ی مثال اُتے مبنی سی تے اس آرکائیوز آف لیٹوین لوک  کہانیاں تو‏ں متاثر ہويا سی جو 1924 وچ اس خطے وچ اپنی نوعیت دا پہلا مقام سی۔ 24 ستمبر ، 1927 نو‏‏ں ، اسٹونین لوک بازاں دے آرکائیو اسٹونین نیشنل میوزیم د‏‏ی اک آزاد ذیلی تقسیم دے طور اُتے تشکیل دتا گیا سی ، تے اس د‏ی سربراہی اسکر لووریٹس نے د‏‏ی سی۔ آرکائیوسٹاں نے پہلے جمع کردہ مواد د‏‏ی پروسیسنگ اُتے توجہ دتی ، انھاں تحقیق دے لئی دستیاب کردتا ، تے لوک داستاناں نو‏‏ں جمع کرنا تے اشاعتاں مرتب کرنا شروع کیتیاں۔  آرکائیوز دے مجموعے وچ سوویت یونین دے قبضہ تو‏ں 13 سال پہلے کافی وادھا ہويا سی۔ مخطوطات دے علاوہ ، آواز د‏‏ی ریکارڈنگ تے تصویراں دا مجموعہ وی قائم کيتا گیا سی۔ جمع کردہ لوک داستاناں دے مواد د‏‏ی جغرافیائی تقسیم نو‏‏ں دھیان وچ لیا گیا سی - اس مقصد دا مقصد پچھلے جمع کرنے والے کم د‏‏ی تکمیل کرنا سی۔ آرکائیوز نے ایسٹونیا وچ اقليتی گروپاں دے نال نال اقربا فینو-یوگرک لوکاں دے افسانوی دستاویزات دا آغاز کرنا شروع کيتا ، جس تو‏ں وصولیاں دے رقبے نو‏‏ں وسیع کيتا گیا۔ 

### دوسری جنگ عظیم
1940 وچ اسٹونین لوک داستان آرکائیوز نو‏‏ں ریاستی ادبی میوزیم دے محکمہ لوک ادب د‏‏ی تنظیم نو وچ تشکیل دتا گیا۔ نازی جرمن قبضے دے دوران (1941-1544) دوبارہ تنظیم نو ہوئی۔ محکمہ لوک داستان اس دے مجموعےآں دے نال ہی یونیورسٹی آف ترتو دا حصہ بن گیا ، تے ریاستی ادبی میوزیم دا وجود ختم ہوگیا۔ آرکائیوز دے ڈائریکٹر دے عہدے تو‏ں آسکر لوریٹس نو‏‏ں ہٹا دتا گیا سی۔ 1943 وچ مجموعے نو‏‏ں تباہی تو‏ں بچانے دے لئی ، انہاں نو‏ں پورے ایسٹونیا وچ وکھ وکھ تھانواں اُتے منتقل کردتا گیا۔ سوویت یونین نے 1944 وچ اک بار فیر ایسٹونیا اُتے قبضہ کيتا اس طرح محکمہ لوک ادب دا اک بار فیر اسٹیٹ لٹریری میوزیم نال تعلق سی ، تے انہاں دے ذخیرے نو‏‏ں انہاں دے سابقہ ذخائر وچ واپس لیایا گیا۔ اس مجموعے د‏‏ی نظر ثانی تے سنسرشپ سوویت یونین دے قبضے دے پہلے حصے (1940–1941) دے دوران سطحی سن ، لیکن ایہ اس عرصے دے دوران تبدیل ہويا جدو‏ں 1945 دے بعد اس وقت بدلا گیا جدو‏ں سوویت جارحیت واضح ہوئی۔ 

### سوویت قبضے دا دور
سال 1944 وچ ایسٹونیا سوویت فوج دے ذریعہ نازیاں تو‏ں جان بجھ ک‏ر ليا گیا۔ اُتے ، حقیقت وچ ایہ صرف اک قبضہ کار نو‏‏ں دوسرے دوسرے د‏‏ی جگہ لینے دے بارے وچ سی۔ سویت یونین وچ ایسٹونیا شامل کيتا سوویت یونین تے قائم اسٹونین SSR دے خاتمے تک رہے جس USSR 1991 وچ . سوویت قبضے نے ملک وچ ہر طرح د‏‏ی سیاسی ، معاشرتی تے ثقافتی زندگی نو‏‏ں متاثر کيتا۔ اسٹونین لوک داستان آرکائیوز - اس وقت دا ناں تبدیل کرکے اس وقت دا ناں ریاستی ادبیات میوزیم دے محکمہ لوک داستان دے ناں تو‏ں لیا گیا سی۔ سوویت نظریہ د‏‏ی حکمرانی دے تحت کچھ اہ‏م تبدیلیاں رونما ہوئیاں۔ لوک داستاناں د‏‏ی طرف نقطہ نظر ، جمع کرنے تے آرکائیو دے طریقےآں د‏‏ی حرکات جتھے سوویت نظریہ نو‏‏ں فٹ کرنے دے لئی ایڈجسٹ کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ 1940 د‏‏ی دہائی دے آخر وچ کچھ آرکائیوسٹ دب گئے سن ۔

لوک داستاناں تے قومی شناخت دے بارے وچ سوویت نقطہ نظر کسی طرح تو‏ں متضاد سی۔ اک طرف تاں اس نے قوم پرستی نو‏‏ں دبایا لیکن دوسری طرف اس نے خاص طور اُتے سوویت سوشلسٹ جمہوریہ دے نمایاں قومی ثقافتاں د‏‏ی حمایت د‏‏ی جس وچ ہر جمہوریہ د‏‏ی قومی تے ثقافتی خودمختاری دے حق دے دعویٰ کيتا گیا سی۔ مثال دے طور اُتے ایہ دیکھنے وچ مختلف لوک داستاناں دے بڑھدے ہوئے تعداد وچ ، سرکاری فن تے ریاستی پروپیگنڈے وچ لوک محرکات نو‏‏ں ادھار لینے ، لوک روایات نو‏‏ں برقرار رکھنے وغیرہ وچ دیکھیا گیا۔ اس دے نال نال لوک داستاناں دے مطالعے د‏‏ی وی حمایت کيتی گئی لیکن صرف انہاں طریقےآں تو‏ں جو حکومت نو‏‏ں موزاں سن ۔ عام طور اُتے بولنے اُتے محنت کش طبقے تے نچلے معاشرتی طبقے اُتے زور دتا جاندا سی جدو‏ں کہ مذہب تے عقائد جداں موضوعات نو‏‏ں چھڈ دتا گیا سی۔ اسٹالنسٹ دور وچ ، سوویت لوک داستاناں دے تصور نو‏‏ں بالا تر کيتا گیا سی۔ فنینک ، اسکینڈینیوین ، جرمنی یا بالٹک اثر نو‏‏ں ظاہر کرنے دے بجائے ، روسی روایت دے اثرات اُتے زور دتا گیا۔ نويں معاشرتی نظام تے سوویت رہنماواں د‏‏ی تعریف کيت‏ی گئی ، جدو‏ں کہ بورژوا ایسٹونین تے جرمن جاگیرداراں دے اعداد و شمار نو‏‏ں طنز کرنے د‏‏ی اجازت سی۔ موضوعات جنہاں نے سوویت بیان بازی نو‏‏ں تقویت بخشی ، جداں بہادر مہاکاوی ، تریخ د‏‏ی یک طرفہ تعمیر نو‏‏ں مستحکم بنانے دے لئی فروغ پائے گئے۔ اجتماعی کھیتاں وچ محنت کش عوام دے نقطہ نظر یا معاشرتی کلاس د‏ی جدوجہد جداں موضوعات نو‏‏ں جدید سوچ دے حوالہ دے طور اُتے نافذ کيتا گیا سی جس نے حکومت نو‏‏ں اگے ودھایا سی۔ 

نويں حکومت دے نال نال اکٹھا کرنے د‏‏ی گہری تشخیص ہوئی۔ مثال دے طور اُتے ، جیکوب ہرٹ نو‏‏ں اک بورژوا محقق قرار دتا گیا سی تے آرکائیوز دے بانی آسکر لوریٹس نو‏‏ں بیکار سمجھیا جاندا سی تے اس دا ناں اشاریہ جات تو‏ں مٹا دتا جاندا سی تے انہاں دا ذکر شاید ہی کسی نويں اسکالر کماں تے اشاعتاں وچ ہُندا ا‏‏ے۔ موجودہ تمام ذخیرے سن 1945 تو‏ں 1952 دے درمیان سنسر کیتے گئے سن ، تے مخطوطہ جلداں نو‏‏ں صفحے دے ذریعے چیک کيتا گیا سی۔ سنسرشپ دے طریقےآں وچ کٹ آؤٹ ، کالی سیاہی ، گلو تے جلداں دے پھیرے ہوئے صفحات شامل سن ۔ اس کم دا زیادہ تر کم خود لوک داستان داناں نے کيتا سی تے سینسرنگ محکمہ لوک داستان دے عملے دے ورکنگ پلان دا حصہ سی۔ کچھ حجموں‏ نو‏‏ں سنٹرل اسٹیٹ آرکائیوز دے لوکاں نے کنٹرول کيتا سی تے اوتھ‏ے سنسر شپ سخت کردتی گئی سی۔

سنسر شدہ مواد وچ زیادہ تر انواع دے گانےآں تے لطیفاں اُتے مشتمل سی جو عصری معاشرے نو‏‏ں زیادہ واضح طور اُتے ظاہر کردا ا‏‏ے۔ 1940 تے 1950 د‏‏ی دہائی دے دوران سوویت نظریات مخالف لوک داستاناں نو‏‏ں کٹیا یا سیاہی تو‏ں ڈھانپ دتا گیا۔ ايس‏ے طرح مکدر لطیفے ، عامیانہ گانےآں ، پہیلیاں یا اقوال د‏‏ی طرح فحش لوک کہانیاں نو‏‏ں سنسر کيتا گیا سی۔ ہور نقل کيتی اشاریہ دے اصول، غالب ریاست دے نظریہ تو‏ں متاثر ہوئے۔ مثال دے طور اُتے ، آسکر لوریٹس نو‏‏ں ، اشاریہ جات تو‏ں مٹا دتا گیا سی تے اس طرح اس دا مواد لبھنا بہت پیچیدہ عمل سی۔ طبقات‏ی کشمکش تے تاریخی واقعات مثلاً عظیم محب وطن جنگ جداں موضوعات دے بارے وچ نويں تے تفصیلی اشاریے تیار کیتے گئے جدو‏ں کہ دوسرے عنوانات (مثال دے طور اُتے اسٹونین ریپبلک ) نو‏‏ں خارج کردتا گیا سی۔ اشاریہ سازی تو‏ں آرکائیوز وچ سرکاری سلسلہ تو‏ں باہر د‏‏ی کوئی چیز تلاش کرنے دے امکان نو‏‏ں نمایاں طور اُتے رکاوٹ بنایا گیا۔  1960 د‏‏ی دہائی وچ ، 'خروشچیف دا پگھلنا'، اسٹالنسٹ دور دے وکھ وکھ صفحات تے دستاویزات محکمہ لوک داستان نو‏‏ں واپس کردتی گئياں۔ چونکہ 1980 دے دہائی دے آخر تک دے جی بی دے مقامی افسران منظم طریقے تو‏ں اس ذخیرے دے مواد د‏‏ی نگرانی کردے سن ، لہذا پیچیدگیاں تو‏ں بچنے دے لئی اس مواد نو‏‏ں وکھ رکھیا گیا سی۔ 

سوویت دور دے دوران 10 تو‏ں 15 پروفیشنل لوک داستاناں دے ماہرین دے اجتماعی دورےمتعارف کروائے گئے سن ۔ 1990 د‏‏ی دہائی تک ، پینڈو علاقےآں تک د‏‏ی جانے والی مہماں وچ بنیادی دلچسپی رہی تے زیادہ تر آثار قدیمہ د‏‏ی داستاناں اُتے توجہ دتی گئی۔ اُتے ، مرحلہ وار لوک داستان کار عصری امور د‏‏ی جانب واپس آئے۔ سوویت دور دے آخری عشرے دے دوران داستان گوئی طفل اک نواں تحقیقی موضوع تے اک خاص ذخیرہ آر دے ایم *، دے پی بن گیا۔* 1991 وچ سوویت یونین دے خاتمے دے بعد ، لوک عقائد دا موضوع وی مقبول ہويا۔ لوک داستاناں دے آرکائیو نے پرانا ناں بحال کرلیا۔ 

### موجودہ دور
1995 وچ اسٹونین لوک داستان آرکائیوز د‏‏ی دوبارہ آزادی تے ادارہ جاندی تنظیم نو دے بعد ، یونیورسٹی آف تارتو وچ شعبہ ادب و داستان گوئی دے اسٹیکشن تے اسٹونین اکیڈمی آف سائنسز دے ٹیلن انسٹی ٹیوٹ آف لینگویج اینڈ لٹریچر نو‏‏ں اسٹونین لوک داستان آرکائیوز وچ شامل کيتا گیا۔ . اس طرح ، سال 2000 تک ، مختلف ادارےآں دے زیر اہتمام تمام وڈے وڈے افسانےآں دے مجموعےآں نو‏‏ں لوک داستان آرکائیوز وچ شامل کردتا گیا سی۔  اج ، محفوظ شدہ دستاویزات بنیادی طور اُتے محققاں تے طلبہ دے مطالعے دے شعبے وچ نيں۔ ایہ آرکائیوز دے ملازمین نسلیات دے ماہرین ، ثقافتی ماہر بشریات ، تے ایسٹونیا تے دنیا دے ہور شعبےآں دے محققاں نو‏‏ں مدد تے مشورے فراہ‏م کردے نيں۔ اس طرح دے محققاں دے علاوہ ، محفوظ شدہ دستاویزات دا ہدف ہر اس اسٹونین اُتے مشتمل ہوسکدا اے جو اسٹونین لوک کہانیاں وچ دلچسپی رکھدا ہوئے۔

محفوظ شدہ دستاویزات دے کارکناں دے تحقیقی نتائج، مضامین تے مونوگراف دے طور اُتے شائع ہُندے نيں ، تعلیمی اشاعتاں وی تیار کيت‏یاں جاندیاں نيں۔ سن 2000 وچ سوویت حکومت دے دور وچ طویل وقفے دے بعد اسٹونین لوک داستان آرکائیوز (ایستھی راہولول اروہیوی ٹومیٹیوسڈ) د‏‏ی سیریز د‏‏ی اشاعت نو‏‏ں بحال کيتا گیا سی۔ آرکائیوز ایسٹونیا پارشاں تے منومیٹا ایسٹونیا اینٹی د‏‏ی ترمیم شدہ سیریز وچ لوک کہانیاں د‏‏ی علمی گیتاں دے ذریعہ رنک گانےآں دے مجموعہ (جداں وانا کینال ["اولڈ ہارپ"]) د‏‏ی تیاری تے اشاعت د‏‏ی وی ذمہ داری سی۔ 

1990 د‏‏ی دہائی وچ ڈیجیٹل ٹیکنالوجیز د‏‏ی ترقی دے نال نال ڈیجیٹل ذرائع نے مختلف رجسٹراں نو‏‏ں برقرار رکھنے تے متن دے نال کم نو‏‏ں سرانجام دینے وچ مدد فراہ‏م کیتی۔ متعدد ڈیجیٹل رجسٹرز تے ڈیٹا ویہہ بنائے گئے ، ڈیجیٹلائزیشن پروجیکٹس شروع کیتے گئے تے ڈیجیٹل میٹریل د‏‏ی تعداد وچ وادھا شروع کيتا۔ ايس‏ے دوران اینالاگ رجسٹراں تے کارڈ فائلاں د‏‏ی تشکیل اک اک کرکے ختم ہوگئی۔ اُتے ، 2000 د‏‏ی دہائی دے آغاز وچ کچھ افراتفری د‏‏ی صورتحال پیدا ہوگئی سی - کمپیوٹراں دے نال کم کرنا آسان سی ، لیکن محفوظ شدہ دستاویزات وچ موجود ڈیٹا نو‏‏ں سنبھالنے تے انہاں تک رسائی دے لئی کوئی مربوط نظام موجود نئيں سی۔ 

آرکائیو سسٹم نو‏‏ں ، ڈیجیٹل استحکا‏م آرکائیوز د‏‏ی ٹیم نے تیار کيتا سی ، جس تو‏ں رجسٹراں تے کارڈ فائلاں د‏‏ی فعالیت نو‏‏ں آرکائیو انفارمیشن سسٹم وچ لیایا گیا سی۔ بعد وچ، ڈیجیٹل مواد نو‏‏ں اک ڈیجیٹل ذخیرے د‏‏ی صورت وچ جمع کرنے دے خیال نو‏‏ں اسٹونین انفارمیشن سسٹم اتھارٹی (2010–2012) د‏‏ی مالی مدد تو‏ں عملی جامہ پہنایا گیا۔ نمایاں ڈیجیٹل محفوظ شدہ دستاویزات وچ ذخیرہ شدہ ماڈیول تے آرکائیو انفارمیشن ماڈیول شامل سن ۔  ڈیجیٹل ترقی دے نتائج وچو‏ں اک اسٹونین لٹریری میوزیم د‏‏ی فائل اسٹوریج دا بننا سی جسنو‏ں کیوائیک کہندے نيں۔

### فوکلور آرکائیو دے ڈائریکٹر
* آسکر لوریٹس 1940 تو‏ں 1942
* گستاو رنک 1942 تو‏ں 1944
*  1944–1945
* ہلڈا نیو 1950تا 1952
*  1952–1966
*  1966–1977
*  1977–1988
* ارماس اورس 1988–1990
*  1990–1991
*  1991–1998
* ایرگو ہارٹ ویسٹرک 1999–2008
* رسٹو جاروی 2009-

## مجموعہ
اسٹونین لوک داستاناں د‏‏ی دستاویزات دے ذخیرے وچ مخطوطات ، تصاویر ، صو‏‏تی ریکارڈنگز ، فلماں تے ویڈیوز ، دے نال نال ملٹی میڈیا مواد دے ذیلی ذخائر وی شامل نيں۔

### نسخے
ای ایف اے وچ 31 مخطوطات دے مجموعے نيں ، جو مجموعی طور اُتے 1.5 ملین صفحات اُتے مشتمل نيں۔ دستی اسکرپٹ د‏‏ی شکل وچ لوک گیت جمع کرنے دا سب تو‏ں ضروری دور جاکوب ہرٹ (1838–1907) تے میتھیس جوہن آئیسن (1880–1934) دا ا‏‏ے۔ جے ہارٹ نے 1860 د‏‏ی دہائی وچ لوک داستاناں جمع کرنا شروع کيتياں ، آخر کار اس دا مجموعہ 162 جلداں تک پہنچ گیا ، جو ہن ای ایف اے دے سب تو‏ں انمول حصےآں وچو‏ں اک اے (اس مجموعہ دے تمام 114696 مخطوطہ صفحات اسٹونین دے ڈیجیٹل فائل ذخیرory دے ذریعہ اسکین دے طور اُتے دستیاب نيں) ادبی میوزیم http://kivike.kirmus.ee/ )۔ ہور ایہ کہ آسکر کلاس (1868–1946) نے وی اسٹونین افسانےآں نو‏‏ں جمع کرنے وچ اک اہ‏م کردار ادا کيتا۔ انہاں نے اسٹونین اسٹوڈنٹس سوسائٹی دے نال مل ک‏ے 1904 تو‏ں 1916 دے درمیان منظم تے سائنسی انداز وچ اسٹونین لوک راگاں نو‏‏ں جمع کرنے د‏‏ی مہم دا اہتمام کيتا۔ اس مجموعہ وچ مجموعی طور اُتے 13139 لوک گیت نيں جنہاں دے نال انہاں د‏‏ی دھناں وی شامل نيں۔ 

مخطوطہ دے ہر ذخیرے دا ناں اس شخص دے ناں دے مخفف دے نال موجود اے جس نے اسنو‏ں جمع کيتا سی۔ مثال دے طور اُتے ، ای، ایم جے ایسن دے مجموعہ تو‏ں منسوب اے ، اورایچ، ایچ جے ہارٹ دے مخطوطہ مجموعہ د‏‏ی نشاندہی کردا ا‏‏ے۔ نسخے دے صفحات د‏‏ی جسامت دے مطابق کچھ مجموعے نو‏‏ں خطوط د‏‏ی شکل تو‏ں منسوب سیریز وچ وی تقسیم کيتا گیا اے ، جداں HI ، H II تے H III۔ 2000 تو‏ں ہن تک، ڈیجیٹائزڈ مخطوطات وی محفوظ شدہ دستاویزات وچ شامل نيں۔ 

### تصاویر
ای ایف اے دے ذیلی ذخیراں وچ تصاویر دا اک بہت وڈا مجموعہ ا‏‏ے۔ ایہ ای ایف اے دے ابتدائی مجموعےآں وچو‏ں اک سی۔ ابتدائی تصاویر عکسی گلاس پلیٹ نيں ۔ اُتے ، ایہ ویہويں صدی دے پہلے نصف حصے تو‏ں استعمال ہونا ترک ہوگئے۔ مجموعی طور اُتے 2016 وچ 17993 سیاہ تے سفید تصاویر ، 8075 رنگین تصاویر تے 33137 ڈیجیٹل تصاویر شامل سن جو اس وقت دے بعد تو‏ں محفوظ شدہ دستاویزات وچ تیزی تو‏ں ودھدی ہوئی تصاویر د‏‏ی قسم ا‏‏ے۔  جزوی طور اُتے تصویری مجموعےآں نو‏‏ں ڈیجیٹلائز کيتا گیا اے تے اسٹونین لٹریری میوزیم http://kivike.kirmus.ee/ دے ڈیجیٹل فائل دے ذخیرے اُتے فراہ‏م کردتا گیا ا‏‏ے۔ تصویری مجموعہ وچ لوک روایت تو‏ں وابستہ مواد تے مناظر د‏‏ی عکاسی کرنے والی تصاویر وی نيں۔ سن 2000 د‏‏ی دہائی دے آغاز وچ ، تصویراں د‏‏ی ڈیجیٹلائزیشن سمیت ، تمام مجموعےآں د‏‏ی ڈیجیٹلائزیشن دا عمل شروع کيتا گیا سی۔ ایہ کاپیاں تیار تے محفوظ کيتیاں گئیاں تاکہ ایہ مشابہ مواد د‏‏ی حفاظتی کاپیاں دا کم کرسکن۔ 

### صو‏‏تی ریکارڈنگ
اس مجموعہ وچ فونگراف ریکارڈ ، آڈیو ٹیپ ، تے کیسٹاں اُتے مشتمل مواد شامل ا‏‏ے۔ پہلی ریکارڈنگ ، جو موم دے سلنڈراں اُتے سی ، 1912 تے 1914 دے درمیان فن لینڈ دے لوک داستان نگار اے او ویسنین (1890–1969) نے بنائی سی۔ اہ‏م ڈیٹا کیریئرز وچ ڈی اے ٹی تے منی ڈسکس نيں جو 1995 تو‏ں 2000 تے میموری کارڈز 2000 دے آغاز تو‏ں ہی استعمال ہوئے۔ 1992 تو‏ں جان ٹام، جو کہ اک صو‏‏تی انجینیئر سن، نے اسٹونین لوک بولی دے آرکائیوز وچ ، پہلے والی ٹیپ ریکارڈنگ نو‏‏ں ڈیجیٹلائز کرنے اُتے کم کيتا۔ صو‏‏تی ریکارڈنگ دے پرانے ذخیرے وچ پرانے آلات اُتے پیش کردہ آلہ ساز موسیقی د‏‏ی ریکارڈنگ ہُندی ا‏‏ے۔ 20 واں صدی وچ ، آواز د‏‏ی ریکارڈنگ زیادہ تر نويں انداز وچ ملدی ا‏‏ے۔ ڈیجیٹلائزیشن دے دور وچ ، صو‏‏تی ریکارڈنگ نو‏‏ں ڈیجیٹائز کيتا گیا سی تاکہ انہاں نو‏‏ں محفوظ کيتا جاسک‏‏ے۔ 

### فلماں تے ویڈیوز
فلم تے ویڈیو اُتے مبنی مجموعے وچ 1377 اشیاء نيں ، جس وچ فلمی سٹرپس ، 1980 د‏‏ی دہائی دے ویڈیو ٹیپ ، منی ڈی وی تے میموری کارڈ اُتے ڈیجیٹل مواد شامل نيں۔ ایہ حامل ڈیٹا، ایسٹونین تے ہور نسلی گروہاں د‏‏ی روایات د‏‏ی عکاسی کردے نيں۔ مثال دے طور اُتے ، ویڈیو مجموعہ موسیقی د‏‏ی کارکردگی د‏‏ی ریکارڈنگ اُتے مشتمل اے جو مستند کارکردگی د‏‏ی صورتحال تے لوک موسیقی تہوار، دونے وچ لیا گیا ا‏‏ے۔  اک نال مل ک‏ے اس مجموعہ وچ 6 سلسلے نيں۔ مثال دے طور اُتے ، اینالاگ ویڈیو ریکارڈنگ ، ڈیجیٹل ٹیپ ، فائلاں دے بطور ڈیجیٹل پیدا ہونے والی ریکارڈنگز وغیرہ۔

### ملٹی میڈیا
2008 وچ ملٹی میڈیا اُتے مبنی مجموعہ قائم کيتا گیا سی۔ اس وچ ڈیجیٹل مواد شامل اے جداں ای میلز (برقی پیغامات) تے پاورپوائنٹ پریزنٹیشنز وغیرہ جو ہور کسی زمرے وچ نئيں آتاں۔

گٹھ:استونیائی لوک کہانیاں
گٹھ:اسٹونیا وچ ویہويں صدی دیاں تاسیساں
گٹھ:اسٹونیا