open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
12 جولائی

تے جولائی دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر دا  7واں مہینا  اے جہڑا جون دے مگروں تے اگست توں پہلوں آندا اے ۔

__TOC__
## تریخ

## واقعہ
* 1675 –؛گرو تیغ بہادر نوں بسی پٹھاناں دے قلعے وچ قید کر دتا۔
* 1698 –؛ سنگھاں دا کانگڑا دے راجے عالم چند کٹوچ نال ٹاکرا ویلے زخماں کارن بلیا چند دی موت ہو گئی۔
* 1739 –؛ تیسری اینگلو مراٹھا جنگ: انگریزاں نے مراٹھیاں دا معاہدہ ہوئی جس نال ایسٹ انڈیا کمپنی نوں مراٹھا علاقے وچ مفت وپار کرن دی منظوری مل گئی
* 1941 –؛ دوجی جنگ عظیم دوران جرمن نے ماسکو شہر تے بمب سٹنے شروع کیتے۔
* 1955 –؛ پنجابی صوبہ مورچہ ولوں پنجابی صوبہ زندہ باد دے نعرے تے لگی پابندی واپس لی۔
* 1957 –؛ امریکن سرجن لیروئے برنی نے تماکونوشی اتے پھیپھڑیاں دے کینسر وچ سدھا تعلق ہون متعلق کھوج پیش کر کے دنیا نوں خبردار کیتا۔
* 1964 –؛ نیلسن منڈیلا نوں عمر قید دی سزا سنائی گئی۔
* 1984 –؛ امریکہ دیاں چوناں چ صدر دی چون چ نامزد ہون والی گیرالڈن فییرارو پہلی عورت امیدوار سی۔
* 1985 –؛ 1984 وچ دربار صاحب اتے بھارتی فوج دے حملے دے خلاف روس وجوں 2334 سکھ فوجیاں نے امرتسر ول چالے پائے سن۔
* 2004 –؛ وزیر اعلیٰ کیپٹن امریندر سنگھ نے قانون دا مسودا تیار کروا کے پنجاب دے دریائی پانیاں دے سارے سمجھوتے ردّ کرن دا بل پاس کر دتا۔

## جم
* 
* 
* 10 ق م –؛ جولیئس سیزر دا جم ہویا۔
* 1817 –؛ امریکی لکھاری، شاعر، فلسفی، انسانی غلامی ختم کرن دا حامی ہینری ڈیوڈ تھورو دا جم۔
* 1828 –؛ روسی انقلابی جمہوریئتپسند، فلسفی، نقاد نکولائی چیرنیشیوسکی دا جم۔
* 1904 –؛ چلی دا نوبل انعام جیتو شاعر پابلو نیرودا دا جم۔
* 1909 –؛ ہندی فلماں دا فلم ڈریکٹر بمل رائے دا جم۔
* 1916 –؛ دوجی وڈی جنگ ویلے سوویت یونین دی نشانچی لیودمیلا پیولچینکو دا جم۔
* 1927 –؛ بلوچاں دے بھگتی قبیلے دے تماندار (مکھی) اکبر بگٹی دا جم۔
* 1948 –؛ لیبنان دا ناول کار، ناٹک کار، نقاد الیاس خوری دا جم۔
* 1954 –؛ بھارتی فلمی کلاکار اتے گلوکار سلکشنا پنڈت دا جم۔
* 1997 –؛ بچیاں دے حقاں لئی کم کرن والی سکول طالبہ نوبل امن انعام جیتو ملالا یوسفزئی دا جم۔
## انتقال

* 1489 –؛ دلی دے لودھی خاندان دا پہلا سلطان بہلول لودھی دا انتقال۔
* 1981 –؛ دوجی وڈی جنگ والے ناول 'اصلی انسان دی کہانی' والا روسی لکھاری بورس پولیووئی دا انتقال۔
* 1999 –؛ بھارتی فلمی کلاکار اتے پروڈیؤسر راجندر کمار دا انتقال۔ (جم 1929)
* 2012 –؛ مشہور پہلوان اتے اداکار دارا سنگھ دی موت ہوئی
* 2013 –؛ ہندی فلماں دا ایکٹر پران دا انتقال۔

## تعطیلاں تے تہوار

## حوالے


گٹھ:جولائی
گٹھ:سال دے دن
18جولائی

تے جولائی دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر دا 7واں مہینا اے جہڑا جون دے مگروں تے اگست توں پہلوں آندا اے ۔

__TOC__
## تریخ

گریگری کلنڈر دے مطابق **18 جولائی** سال دا 199واں (لیپ سال وچ 200واں) دن ہندا اے۔ اس توں بعد سال دے 166 دن باقی رہِ جاندے ہن۔

## واقعے
* 64– روم شہر وچ، ویلے دی سبھّ توں بھیانک اگّ شروع ہوئی، جس نے شہر دے 14 وچوں 10 زون ساڑ کے سواہ کر دتے۔ 6 دن تک روم سڑدا رہا پر اس ویلے دوران اتھوں دا حکمران نیرو سنگیت تے ڈرامے دا مزہ لیندا رہا۔
* 1635– گرو ہرگوبند صاحب روپڑ پجے۔
* 1877– تھامس ایڈیسن نے پہلی وار انسانی آواز نوں ریکارڈ کیتا۔
* 1944– دوجی وڈی جنگ وچ جاپان دیاں لگاتار ہاراں مگروں ٹوجو نوں پریمیئم دے عہدے توں ہٹا دتا گیا۔
* 1947– انگلینڈ دے بادشاہ جارج ششم نے بھارت تے پاکستان دی آزادی دے بل اتے دستخط کیتے۔
* 1987– پولیس ولوں دربار صاحب اتے اک وار پھر حملہ کیتا گیا۔

## جم
* 1918– دکھنی افریکی سیاستدان نیلسن منڈیلا دا جم۔
* 1927– پاکستانی غزل گلوکار اتے پلیبیک گلوکار مہدی حسن دا جم۔
* 1982– بالیوڈّ دی اک اداکارہ تے گلوکارہ پرینکا چوپڑہ دا جم۔
* 2012– پنجابی دا شرومنی بال ساہت لکھاری جسبیر سنگھ جس دی موت۔
## موت

* 1872– میکسیکن وکیل اتے سیاستدان، صدر بینیتو خوارس دی موت۔
* 1982– روسی بولی-سائنسدان اتے ساہت-سدھانتکار رومن جیکبسن دی موت۔
* 2012– بھارتی بالیوڈّ اداکار، ڈریکٹر، پروڈیؤسر اتے ہندی سنیمے دے پہلے سپر سٹار راجیش کھنہ دی موت۔

گٹھ:جولائی
گٹھ:سال دے دن

## حوالے

گٹھ:جولائی
گٹھ:سال دے دن
1 اگست

تے اگست دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر سال دا  8واں مہینا  اے جہڑا جولائی دے مگروں تے ستمبر توں پہلوں آندا اے ۔

__TOC__
## تریخ

## واقعے

## جم

## موت

## تعطیلاں تے تہوار

## حوالے


گٹھ:اگست
گٹھ:سال دے دن
11 ستمبر

11 ستمبر ورے دا 255واں دن اے۔

 

  
تے ستمبر دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر سال دا  9واں مہینا  اے جہڑا اگست دے مگروں تے اکتوبر توں پہلوں آندا اے ۔

__TOC__
## تریخ

## واقعے

## جم

## موتاں

## تعطیلاں تے تہوار

## حوالے


### بارلے جوڑ

گٹھ:ستمبر
گٹھ:سال دے دن
7 اکتوبر

تے اکتوبر دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر سال دا  10واں مہینا  اے جہڑا ستمبر دے مگروں تے نومبر توں پہلوں آندا اے ۔

__TOC__
## تریخ

## واقعے
* 1806ء - ویجووُڈ نے لندن وچ کاربن پیپر پیٹینل کيتا۔ 
* 1816ء - واشنگٹن نامی پہلی ڈبل ڈیکر اسٹیم بوٹ نیو اولینزپہنچی۔
* 1931ء - راچسٹر نیویارک وچ پہلی انفرا ریڈ تصویر لی گئی۔
* 1942ء - امریک‏‏ی تے برطانوی حکومتاں نے اقوامِ متحدہ د‏‏ی بنیاد ڈالنے دا اعلان کيتا۔ 
* 1958ء ۔۔۔۔ وزیر اعظم پاکستان فیروز خان نون د‏‏ی حکومت برطرف۔
* 1958ء – صدر پاکستان اسکندر مرزا نے ملک وچ مارشل لا نافذ کر دتا۔ ایوب خان نے چیف مارشل لا ایڈمنسٹریٹر دا عہدہ سنبھالیا۔
* 1964ء - پاکستانی حکومت نے جنوبی افریقہ دے نال تمام برآمدی تجارت ختم کرنے دا فیصلہ کيتا۔ 
* 1998ء - پاکستان دے چیف آف آرمی سٹاف جنرل جہانگیر کرامت اپنے عہدے تو‏ں مستعفی ہو گئے۔ وزیر اعظم نے جنرل پرویز مشرف نو‏‏ں نواں آرمی چیف متعین کيتا۔ 

## جم
* 1885ء – نیلز بوہر، ڈینش ماہر فزکس
* 1984ء – سلمان بٹ، پاکستانی کرکٹ کھلاڑی۔
* 1960ء  - حسن کاظمی، ہندوستان دے معروف شاعر تے سینئر صحافی

## وفموتت
*  2010ء – انیس ناگی، نامور محقق، افسانہ نگار، ناول نگار، نقاد، کالم نگار، مترجم تے شاعر سن ۔

## تعطیلاں تے تہوار

## حوالے


### بارلے جوڑ

گٹھ:اکتوبر
گٹھ:سال دے دن
15 اکتوبر

تے اکتوبر دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر سال دا 10واں مہینا اے جہڑا ستمبر دے مگروں تے نومبر توں پہلوں آندا اے ۔

**15 اکتوبر** گریگری کلنڈر دے مطابق ایہہ سال دا 288واں (لیپ سال وچ 289واں) دن ہندا اے۔ اس دن توں سال دے 77 دن باقی ہن۔
## واقعہ

* 1592 – اٹلی، فرانس، سپین اتے پرتگال نے وی گریگوری کیلنڈر (یعنی نواں قومانتری کیلنڈر) اپنا لیا اتے تاریخ نوں 10 دن اگے کر دتا یعنی اگلا دن 26 اکتوبر ہو گیا۔
* 1860 – 11 سال دے اک منڈے گریس بیڈل نے امریکن صدر ابراہم لنکن نوں خط لکھیا کہ جے اوہ (لنکن) داڑھی رکھ لوے تاں اوہ ودھیرے سوہنا لگیگا۔ اس مگروں لنکن نے داڑھی کٹنی بند کر دتی۔
* 1910 – گاما پہلوان نوں دنیا ہیویویٹ چیمپئنشپ (دکھن ایشیا) وچ جیتو اعلان۔
* 1940 – چارلی چپلن دی امریکی کامیڈی- ڈرامہ فلم دی گریٹ ڈکٹیٹر رلیز ہوئی۔
* 1946 – نازی جرمنی وچ خفیہ پولیس 'گیسٹاپو' دے مکھی ہرمن گورنگ نے پھانسی توں بچن واسطے اک دن پہلاں زہر پی کے خدکشی کر لئی۔
* 1964 – لیوند برژنیف دی جگہ نکیتا خروشیف روس دا نواں صدر بنیا۔
* 1981 – سنت جرنیل سنگھ بھنڈرانوالا رہاء کیتے گئے۔
* 1982 – دھرم لڑائی مورچہ دوران اکالیاں دیاں بناں شرط رہائیاں شروع۔

## جم

* 70 – پرانے رومن شاعر پبلیئس ورجلیئس مارو دا جم۔
* 1814 – روسی رومانٹک لکھاری، شاعر اتے چترکار مخائیل لرمنتوف دا جم۔
* 1844 – جرمن فلسفی، شاعر، سنگیتکار اتے تہذیبی نقاد فریڈرش نطشے دا جم۔
* 1850 – بریٹیش اہلکار، انڈیمان اتے نکوبار جزیرہ دا مکھ کمیشنر اتے نفسیاتدان آر سی ٹیمپل دا جم۔
* 1922 – پنجابی لکھاری رجندر سنگھ بلّ دا جم۔
* 1923 – اطالوی صحافی، کہانی کار، ناول کار اتے مضمون نگار اتالو کلوینو دا جم۔
* 1926 – فرانسیسی فلسفی، سماجی سدھانتکار، سوچ وچار دا اتہاسکار اتے ساہتی نقاد مشیل فوکو دا جم۔
* 1927 – بھارتی ایتھلٹ پردمن سنگھ براڑ دا جم۔
* 1931 – بھارتی دے سائنسدان اتے صدر عبدالکلام دا جم۔
* 1946 – بھارتی اداکار وکٹر بینرجی دا جم۔
* 1948 – پنجابی گلوکارہ جگموہن کور دا جم۔
* 1949 – بھارتی صحافی اتے میڈیا دی شخصیت پرنئے رائے دا جم۔
* 1957 – بھارتی فلم ڈریکٹر، اداکارہ اتے فلم پروڈیؤسر میرا نائر دا جم۔
* 1961 – بھارتی انویسٹمینٹ بینکر اتے راجنیتیوان میرا سنیال دا جم۔
* 1979 – پاکستانی امریکی سنگیتکار اتے ریپر بوہیمیا دا جم۔
## موت
* 1943 – بھارت دا آزادی سپہ سالار اتے کرانتیکری ساہتکار بابا کانشیرام دا انتقال۔
* 1961 – بھارتی شاعر، ناول کار، مضمون نگار اتے کہانی کار سوریاکانت ترپاٹھی نرالا دا انتقال۔
* 1999 – بھارتی انقلابی اتے اک آزادی گھلاٹن درگاوتی دیوی دا انتقال۔
* 2011 – پنجابی دے لکھاری، ناٹک کار محمد منشا یاد دا انتقال۔

## حوالے

### بارلے جوڑ

گٹھ:اکتوبر
گٹھ:سال دے دن
1 نومبر

تے نومبر دا مہینا، عیسوی کیلنڈر یا گریگوری کیلنڈر سال دا 11واں مہینا اے جیہڑا اکتوبر توں مگروں تے دسمبر توں پہلاں آؤندا اے۔

__TOC__
## تریخ

## واقعے

## جم

## موتاں

## تعطیلاں تے تہوار

### باہرلے جوڑ

## حوالے

گٹھ:نومبر
گٹھ:سال دے دن
1 دسمبر

تے دسمبر دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر سال دا  12واں تے آخری  مہینا  اے جہڑا نومبر دے مگروں   آندا اے ۔

__TOC__
## تریخ

## واقعے
* 2005 - تحریک منہاج القرآن دے تحت لاہور چ گوشۂ درود  دا قیام عمل چ آیا، جتھےلوگ سارا سال دن رات نبی اکرم صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم  اتےدرود بھیجدے نیں۔

## جم
* 1935 - ووڈی ایلن، امریکی فلمساز و اداکار
* 1970 - سارا سلورمین، امریکی مزاح کار

## موتاں
* 2012 - اسٹیو فاکس، انگریز فوٹبالر (پیدائش 1958)

## تعطیلاں تے تہوار
* آزادی تے جمہوریت دا دن (چاڈ) 
* یوم عسکری برطرفی (کوسٹاریکا)
* قومی دن (برما)
* یوم جمہوریہ (وسطی افریقی جمہوریہ)
* بحالی آزادی (پرتگال)
* یوم خود مختاری (آئس لینڈ)
* یوم اساتذہ (پاناما)
* ایڈز دا عالمی دن (بین الاقوامی)
* روزا پارکس دن (امریکہ)
* قومی دن (متحدہ عرب امارات)
## حوالے


## بارلے جوڑ

گٹھ:دسمبر
گٹھ:سال دے دن
9 دسمبر

تے دسمبر دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر سال دا  12واں تے آخری  مہینا  اے جہڑا نومبر دے مگروں   آندا اے ۔

__TOC__
## تریخ

## واقعے
 

## جم
 
*  1946 - سونیا گاندھی، بھارتی سیاست دان۔
*  1952 - لیاقت بلوچ، پاکستانی سیاست دان۔
*  1981 - دیا مرزا، بھارتی اداکارہ۔

## موتاں
 
*1970-ملک فیروز خان نون پاکستانی وزیر اعظم
*- 2003 ـ غلام مصطفیٰ قاسمی (پاکستان ک دے ممتاز عالم دین، مفسر، مورخ  تے ماہر تعلیم) بمقام حیدرآباد، پاکستان

## تعطیلاں تے تہوار
 
## حوالے


## بارلے جوڑ

گٹھ:دسمبر
گٹھ:سال دے دن
10 دسمبر

تے دسمبر دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر سال دا  12واں تے آخری  مہینا  اے جہڑا نومبر دے مگروں   آندا اے ۔

__TOC__
## تریخ

## واقعے
 

* 1901 - اج تریخ  چ پہلی دفعہ نوبل انعام ونڈے  گئے۔
* 1930 - طبیعیات چ نوبل انعام جیتن والے پہلے بھارتی تے جنوبی ایشیائی سائنسدان سی وی رامن نوںنوبل انعام برائے طبیعیات نال نوازیا گیا۔۔

* 1948 - اقوام متحدہ نے انسانی حقاں دا عالمی قانون پاس کر لیا۔
*1979 -پاکستانی طبیعیات دان ڈاکٹر عبدالسلام نوں طبیعیات ا نوبل انعام دتا گیا اوہ ا یہ انعام جیتن   والا پہلے پاکستانی  سی۔
* 1996 - جنوبی افریقی صدر نے اک معاہدے  اتے دستخط کیتے جس  دے تحت اوتھے سفید فام لوکاں دی اجاراداری ختم ہوئی۔
* 2000 - سابق وزیر ا‎عظم پاکستان میاں محمد نواز شریف نے اپنے خاندان سمیت سعودی عرب چ جلا وطنی اختیار کر لی۔
* 2009 - جیمز کیمرون دی فلم اواتار نے ہالی وڈدی تریخ  چ سب توں ذیادہ کمائی کرن دا ریکارڈ قائم کیتا۔
* 2014 - سوات پاکستان نال تعلق رکھن والی طالبہ ملالہ یوسف زئی نوں نوبل امن انعام دتا گیا۔

## جم
 

## موتاں
 

## تعطیلاں تے تہوار
 
## حوالے


## بارلے جوڑ

گٹھ:دسمبر
گٹھ:سال دے دن
14 دسمبر

تے دسمبر دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر سال دا  12واں تے آخری  مہینا  اے جہڑا نومبر دے مگروں   آندا اے ۔

__TOC__
## تریخ

## واقعے
 
*1948 - مولوی تمیز الدین پاکستان دی قانون ساز اسمبلی  دے صدر منتخب ہوئے۔
*2003 - صدر پاکستان جنرل پرویز مشرف اتے راولپنڈی چ قاتلانہ حملہ ہویا۔

## جم
*  - 1910 - اوپندرناتھ اشک  (اردو  افسانہ نگار، ناول نگار، ڈراما نویس) بمقام جالندھر، برطانوی ہندستان
*1937 ـ جون ایلیا (پاکستان دے معروف شاعر و فلسفی) بمقام امروہہ، برطانوی ہندستان
 

## موتاں
 

## تعطیلاں تے تہوار
 
## حوالے


## بارلے جوڑ

گٹھ:دسمبر
گٹھ:سال دے دن
16 دسمبر

تے دسمبر دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر سال دا  12واں تے آخری  مہینا  اے جہڑا نومبر دے مگروں   آندا اے ۔

__TOC__
## تریخ

## واقعے
 
*1957 	ابراہیم اسماعیل چندریگر پاکستانی وزیر اعظم نے اپنے عہدے کا قلمدان سنبھالا
* 1971ء - سقوط مشرقی پاکستان، مشرقی پاکستان مغربی پاکستان توں آزادی حاصل کرکے بنگلہ دیش بن گیا۔
* 2014 - پشاور سکول حملہ ڈیڑھ سو  دے قریب طلباء ہلاک،

## جم
*- 1917ء ـ ڈاکٹر نبی بخش بلوچ (پاکستان دے تریخ دان، ماہرِ لسانیات، محقق، ماہرِ لوک ادب، ماہرِلطیفیات، ماہرِ تعلیم ) بمقام ضلع سانگھڑ، سندھ
* 1980ء - دانش کنیریا، پاکستانی کرکٹر
* 1981ء - عمران نذیر، پاکستانی کرکٹر
 

## موتاں
*2006ء ـ شوکت صدیقی (پاکستان  دے عالمی شہرت یافتہ ناول نگار) بمقام کراچی
 

## تعطیلاں تے تہوار
 
## حوالے


## بارلے جوڑ

گٹھ:دسمبر
گٹھ:سال دے دن
18دسمبر

تے دسمبر دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر سال دا  12واں تے آخری  مہینا  اے جہڑا نومبر دے مگروں   آندا اے ۔

__TOC__
## تریخ

## واقعے
 

## جم
 
* 1856 جے جے تھامسن برطانوی طبعیات دان
* 1928ء مرزا طاہر احمد مرازا غلام احمد قادیانی  دا پت
* 1946ء سٹیفن سپلبرگ اک امریکی ہدایتکار  تے مصنف
* 1951 الون اے روتھ نوبل انعام یافتہ امریکی ماہر اقتصادیات
* 1975ء آصف محمود پاکستان کرکٹ ٹیم کے سابق کھلاڑی 
* 1976 رونالڈو برازیلی فٹ بال کھلاڑی
*1984ءمصطفی زاہد پاکستانی گلوکار

## موتاں
 
*  - 1973ء - علامہ رشید ترابی (نامور خطیب، شاعر  تے عالم دین)

## تعطیلاں تے تہوار
 
## حوالے


## بارلے جوڑ

گٹھ:دسمبر
گٹھ:سال دے دن
26 دسمبر

تے دسمبر دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر سال دا  12واں تے آخری  مہینا  اے جہڑا نومبر دے مگروں   آندا اے ۔

__TOC__
## تریخ

## واقعے
 

## جم
 
* 1791ء – چارلس ببیج انگریز ریاضی دان (و۔1871ء)
* 1872ء – نارمن انگل انگریز صحافی تے سیاست دان – نوبل انعام جیتو(و۔1967ء)
*  - 1885ء - ڈاکٹر عبد الستار صدیقی (اردو نقاد، ماہرِ لسانیات، محقق) بمقام سندیلہ، اترپردیش
* 1893ء – ماؤزے تنگ چینی انقلابی رہنما (و۔1976ء)
* 1899ء – ادھم سنگھ بھارتی تحریک آزادی دا کردار (و۔1940ء)
* 1940ء – ایڈوارڈ سی . پرسکوٹ امریکی ماہر معیشت تے معاشیات چ نوبل انعام یافتہ 
* 1949ء – جوز ریموس ہورٹا مشرقی تیموری سیاست دان  تے نوبل انعام یافتہ
* 1950ء – راجہ پرویز اشرف سابق پاکستانی وزیر اعظم

## موتاں
*- 1994ء ـ پروین شاکر (اردو  دی مشہور  تے  معروف پاکستانی شاعرہ ) بمقام اسلام آباد، پاکستان

## تعطیلاں تے تہوار

## حوالے


## بارلے جوڑ

گٹھ:دسمبر
گٹھ:سال دے دن
31 دسمبر

تے دسمبر دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر سال دا  12واں تے آخری  مہینا  اے جہڑا نومبر دے مگروں   آندا اے ۔

ایہ سال دا  365واں تے آخیرلا دن ہوندا اے  ، لیپ دے سال چ ایہ سال دا 366واں دن ہوندا اے ۔

__TOC__
## تریخ

## واقعے
* 1600ء - برطانوی ایسٹ انڈیا کمپنی چارٹر ہوئی۔
* 1879ء - تھامس ایڈیسن نے برسرعام روشنی  د ے بلب دا مظاہرہ کیتا۔
* 1904ء - پہلی  وار نویں سال دا جشن نیویارک، امریکہ  چ منایا گیا
* 1944ء - دوجی عالمی جنگ  چ ہنگری نے جرمنی  اتے جنگ مسلط کر دتی۔
* 1946ء - امریکی صدر ہیری ٹرومین نے باضابطہ طور  اتے دوجی وڈی لڑائی دے اختتام دا اعلان کیتا۔

## جم
 
* 695ء - محمد بن قاسم، شامی جنرل (متوفی 715)
*1491ء &ndash; جیکس کارٹیئر، فرانسیسی جہاز راں (و۔ 1557)
*1738ء &ndash; چارلس کارنوالس, انگریز جرنیل اور سیاست دان، تیسرا گورنر جنرل ہند (و۔ 1805)
*1830ء &ndash; اسماعیل پاشا، مصری سیاستدان (و۔ 1895)
*1869ء &ndash; ہنری ماٹس، فرانسیسی مصور اور مجسمہ ساز (و۔ 1954)
*  1880ء   &ndash; جارج مارشل، امریکی جرنیل اور سیاست دان، پچاسویں وزیر خارجہ ریاستہائے متحدہ امریکہ، نوبل امن انعام (و۔ 1959)
*  1925ء   &ndash; شری لال شکلا، بھارتی مصنف (و۔ 2011)
*1934ء &ndash; امیر محمد اکرم اعوان، ہندوستانی اسکالر، مصنف، اور شاعر
*1935ء &ndash; سلمان بن عبد العزیز آل سعود، سعودی بادشاہ
*  1943ء   &ndash; بین کنگزلی، انگریز اداکار
*1953ء &ndash; جین بیڈلر، امریکی اداکارہ اور گلوکارہ

## موتاں
*1384ء &ndash; جان وائی کلف ابتدائی مصلح تے عام انگریزی میں بائبل  دا ترجمہ کرن والا پہلا شخص   (پ۔ 1331)
*  1997ء   &ndash; بلی ڈو، امریکی اداکارہ (پ۔ 1903)
*2004ء &ndash; گیرارڈ ڈیبریو، فرانسیسی ماہر اقتصادیات تے ریاضی دان، نوبل انعام برائے معاشیات  جیتو(پ۔ 1921)
 

## تعطیلاں تے تہوار
* کرسمس  دا  ستواں دن (لہندی عیسائیت)
## حوالے


## بارلے جوڑ

گٹھ:دسمبر
گٹھ:سال دے دن
لیپ دا سال

لیپ دا سال  ہر  چار سال بعد گریگوری کیلنڈر چ آندا اے  ، جس چ فروری دے 29 دن ہوندے نیں ۔  لیپ سال چ ورہے دے کل 366 دن ہوندے نیں ۔

گٹھ:فروری
گٹھ:سال دے دن
1437ھ

آگلا 1438ھ

## [[محرم]]

## [[صفر  (مہینہ)]]

## [[ربیع الاول]]

## [[ربیع الثانی]]

## [[جمای الاول]]

## [[جمادی الثانی]]

## [[رجب]]

## [[شعبان]]

## [[رمضان]]

## [[شوال]]

## [[ذو القعدہ]]

## [[ذو الحجہ]]

*
گٹھ:پندرہویں صدی ہجری
گٹھ:1430ھ  دا دہاکا
گٹھ:2015ء
گٹھ:2016ء
2ھ

## واقعات
* علی بن ابی طالب دی شادی فاطمہ بنت محمد نال ہوئی۔

### قنون
* مسلماناں لئی  جہاد فرض قراد دتا گیا۔
* تبدیلی قبلہ،  مسلماناں لئی   بیت المقدس دی جگہ  ہن خانہ کعبہ نوں قبلہ قرار دتا گيا۔

### جنگاں
#### غزوات
* غزوہ ابواء
* غزوہ بواط
* غزوہ سفوان
* غزوہ ذی العشیرہ

#### سرایا
* سریہ عبد اللہ بن جحش
* سریہ عمیر بن عدی
* سریہ سالم بن عمیر

## جم
* مروان بن حکم، گورنر مدینہ منورہ

## موت
* ابو جہل، 
* عبیدہ ابن حارث، غزوہ بدر چ ولید بن عتبہ نال لڑدے ہوئے۔
* رقیہ بنت محمد، محمد  دی    بیٹی۔

گٹھ:پہلی صدی ہجری
گٹھ:1ھ کی دہائی
3ھ

## واقعات

### جنگاں
#### غزوات
* غزوہ بنی سلیم
* غزوہ ذی امر
* غزوہ بحران
* غزوہ حمراء الاسد
* 7 شوال غزوہ احد

#### سرایا
* سریہ محمد بن مسلمہ
* سریہ زید بن حارثہ

## ولادت
* امام حسن بن علی ابن ابو طالب، مدینہ منورہ، اہل تشیع دے دوسرے امام۔

## موت

* ابوسلمہ عبداللہ، انہاں د ی والدہ محمد  دی پھپھی سی۔
* مصعب بن عمیر، غزورہ احد میں شہید ہوئے۔
* خارجہ بن زید بن ابی زبیر، ایفا۔
* حمزہ بن عبد المطلب، محمد   دے چاچا، جنہاں دی نعش کا مثلہ کیتا گيا۔

## حوالے

گٹھ:پہلی صدی ہجری
گٹھ:1ھ  دی دہائی
4ھ

## واقعات
حضرت محمد  نے زینب بنت خزیمہ نال شادی کیتی۔
### غزوات
* غزوہ بنی نضیر
* غزوہ بدرالصغری

### سرایا
* سریہ ابو سلمہ مخزومی
* سریہ عبد اللہ بن انیس
* سریہ منذر بن عمرو
* سریہ مرثد بن ابو مرثد

## ولادت
* حسین ابن علی بن علی بن ابی طالب، محمد   دے نواسے۔

## وفات
* فاطمہ بنت اسد، والدہ علی بن ابی طالب
## حوالے

گٹھ:پہلی صدی ہجری
گٹھ:1ھ  دی دہائی
5ھ

## واقعات
* مشہور فارسی شخصیت سلمان فارسی نے اسلام قبول کیتا۔

### غزوات
* غزوہ ذات الرقاع
* غزوہ دومۃ الجندل
* غزوہ خندق
* غزوہ بنی قریظہ
* غزوہ بنی مصطلق

### سرایا
* سریہ محمد بن مسلمہ
* سریہ عبد اللہ بن انیس

## ولادت
## حوالے

گٹھ:پہلی صدی ہجری
گٹھ:1ھ  دی دہائی
6ھ

## واقعات
* صلح حدیبیہ
* بیعت الرضوان

### غزوات
* غزوہ ذی قرد
* غزوہ بنی لحیان

### سرایا
* سریہ عکاشہ بن محصن (غمر)
*سریہ محمد بن مسلمہ (ذو قصہ)
*سریہ ابو عبیدہ بن الجراح
*سریہ زید بن حارثہ (بنی سلیم)
*سریہ زید بن حارثہ (العیص)
*سریہ زید بن حارثہ (الطرف)
*سریہ زید بن حارثہ (حسمی)
*سریہ زید بن حارثہ (وادی القری)
*سریہ عبد الرحمن بن عوف
*سریہ علی ابن ابی طالب (فدک)
*سریہ زید بن حارثہ (مدین)
*سریہ عبد اللہ بن عتیک
*سریہ عبد اللہ بن رواحہ
*سریہ کرز بن جابر فہری
*سریہ عمرو بن امیہ ضمری

## ولادت
* ام کلثوم بنت علی، علی بن ابی طالب  دی چھوتھی اولاد  سن۔

## موت
ام رومان، ابوبکر صدیق دی بیوی۔

## حوالے

گٹھ:پہلی صدی ہجری
گٹھ:1ھ  دی دہائی
7ھ

## واقعات
* سریہ عمر بن الخطاب
* سریہ ابو بکر صدیق
* سریہ بشیر بن سعد انصاری (فدک)
* سریہ غالب بن عبد اللہ کلبی
* سریہ بشیر بن سعد انصاری (یمن و جبار)
* سریہ ابن ابی العوجاء سلمی
## ولادت

## موت

## حوالے

گٹھ:پہلی صدی ہجری
گٹھ:1ھ  دی دہائی
8ھ

## واقعات
* سریہ غالب بن عبد اللہ کلبی (کدید)
*سریہ غالب بن عبد اللہ کلبی (مصاب)
*سریہ شجاع بن وہب اسدی
*سریہ کعب بن عمیر غفاری
*جنگ موتہ
*سریہ عمرو بن عاص (ذات السلاسل)
*سریہ خبط
*سریہ ابو قتادہ انصاری (خضرہ)
*سریہ ابو قتادہ انصاری (بطن اضم)
*سریہ خالد بن ولید (عزی)
*سریہ عمرو بن عاص (سواع)
*سریہ سعد بن زید اشہلی
*سریہ خالد بن ولید (بنی جذیمہ)
*سریہ اوطاس
*سریہ طفیل بن عمرو دوسی
## ولادت

## موت

## حوالے

گٹھ:پہلی صدی ہجری
گٹھ:1ھ  دی دہائی
9ھ

## واقعات
* سریہ عیینہ بن حصن فزاری
*سریہ قطبہ ابن عامر
*سریہ ضحاک ابن سفیان کلابی
*سریہ علقمہ بن مجزز مدلجی
*سریہ علی ابن ابی طالب (فلس)
*سریہ عکاشہ بن محصن (جناب)

## ولادت

## موت
* ام کلثوم بنت محمد

## حوالے

گٹھ:پہلی صدی ہجری
گٹھ:1ھ  دی دہائی
10ھ

## واقعات
* سریہ خالد بن ولید (نجران)
*سریہ علی ابن ابی طالب (یمن)

## ولادت

## موت

## حوالے

گٹھ:پہلی صدی ہجری
گٹھ:1ھ  دی دہائی
12ھ

## واقعے
## ولادت

## موت

## حوالے

گٹھ:پہلی صدی ہجری
گٹھ:10ھ  دی دہائی
لہندیاں ایرانی بولیاں

**لہندیاں ایرانی بولیاں**  مغربی ایرانی بولیاں ایرانی بولیاں ٹبر دی تھلویں شاخ  اے۔

## بولیاں
**قدیم ایرانی**
* جنوب مغرب: قدیم فارسی
* شمال مغرب:میدی
**وسطی ایرانی**
* جنوب مغرب:وسطی فارسی
* شمال مغرب:  پارتھی
**نو ایرانی**
* شمال مغربی1 (کردی بولیاں)
** کردی بولی (وشکارلی کردی بولی، اتلی کردی بولی، جنوبی کردی بولی، لکی بولی) 
** زازا گورانی
*** زازا (بولیاں:کرمانجکی، دِملی) 
*** گورانی بولی (بولیاں:ہورامی، باجلانی)
** شبکی ، سارلی
* شمال مغربی2 
** بلوچی: بلوچی، کوروشی
** خری 
** تاتک
*** تالش
## ہور ویکھو
*چڑھدیاں ایرانی بولیاں
## بیبلوگرافی
* *Compendium Linguarum Iranicarum*, ed. Rüdiger Schmitt. Wiesbaden: L. Reichert Verlag, 1989;  p.&nbsp;99.

## حوالے

‏گٹھ:مغربی ایرانی بولیاں
گٹھ:ایرانی بولیاں
گٹھ:بولیاں
گٹھ:بولی
گٹھ:دنیا دیاں بولیاں
گٹھ:لسانیات
گٹھ:زباناں
گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس
گٹھ:ایران دیاں بولیاں
گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں
گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں
گٹھ:ہند ایرانی بولیاں
گٹھ:ہند آریا‌ئی بولیاں
گٹھ:ہند یورپی بولیاں
ترکستان خود مختار سوویت اشتراکی لوکراج

**ترکستان خود مختار سوویت اشتراکی جمہوریہ** (Turkestan Autonomous Soviet Socialist Republic) (شروع چ، ترکستان اشتراکی وفاقی جمہوریہ (Turkestan Socialist Federative Republic)) سوویت وسطی ایشیا  چ واقع روسی سوویت وفاقی اشتراکی جمہوریہ دی اک خود مختار جمہوریہ  جاں لوکراج سی۔

## حوالے

گٹھ:سوویت یونین دے خود مختار لوکراج
گٹھ:سویت یونین دیاں مسلم اشتراکی ریاستاں
گٹھ:سویت یونین
گٹھ:سوویت یونین دے مسلم علاقے
گٹھ:سویت یونین دے خودمختار اشتراکی لوکراج
گٹھ:تریخ کرغیزستان
گٹھ:تریخ ازبکستان
گٹھ:تریخ قازقستان
گٹھ:تریخ ترکمانستان
گٹھ:تریخ تاجکستان
گٹھ:جغرافیہ ازبکستان
گٹھ:جغرافیہ قازقستان
گٹھ:جغرافیہ کرغیزستان
گٹھ:جغرافیہ ترکمانستان
گٹھ:جغرافیہ تاجکستان
گٹھ:سوویت وسطی ایشیاء
سوویت یونین دے خود مختار سوویت اشتراکی لوکراج

thumb|سوویت یونین

**سوویت یونین دے خود مختار سوویت اشتراکی لوکراج** (Autonomous Soviet Socialist Republics of the Soviet Union) 
(, )
کجھ قوماں لئی بنائی جان والی اک انتظامی اکائی  سی۔ سوویت یونین چ **[[خودمختار سوویت اشتراکی جمہوریہ|خودمختار سوویت اشتراکی لوکراج]]** دا درجہ اتحادی لوکراج توں گھٹ، لیکن خودمختار اوبلاستاں تے خودمختار اوکروگاں  تون ودھ سی ۔

گٹھ:سوویت یونین دے خود مختار لوکراج
گٹھ:سویت یونین
گٹھ:سویت یونین دے اشتراکی لوکراج
سوویت یونین دیاں ریاستاں

گٹھ:تریخ سوویت یونین
گٹھ:سوویت یونین دے لوکراج
گٹھ:یورپ دے سابق دیس
گٹھ:روس دی تریخ
گٹھ:ایشیا  دے سابق دیس
گٹھ:سوویت لوکراج

گٹھ:سوویت یونین دے خود مختار لوکراج
گٹھ:سویت یونین
گٹھ:سویت یونین دے اشتراکی لوکراج

گٹھ:سوویت یونین دیاں  ریاستاں
گٹھ:سوویت یونین دی ذیلی ونڈ
گٹھ:سوویت لوکراج
گٹھ:روس دی تریخ

گٹھ:سوویت یونین دے خود مختار لوکراج
گٹھ:سویت یونین
گٹھ:سویت یونین دے اشتراکی لوکراج
گٹھ:تریخ سوویت یونین
گٹھ:سوویت یونین دے لوکراج
قازق خود مختار سوویت اشتراکی جمہوریہ

**قازق خود مختار سوویت اشتراکی جمہوریہ** (Kazak Autonomous Socialist Soviet Republic) 
() روسی سوویت وفاقی اشتراکی جمہوریہ  چ خود مختار سوویت اشتراکی لوکراج  سی جو کہ 1925ء توں 1936ء تک قائم رہی۔ 1925 توں پہلے قازق خود مختار سوویت اشتراکی جمہوریہ نوں**[[کرغیز خود مختار سوویت اشتراکی جمہوریہ]]** کہیا جاندا سی۔ (پر اسنوں **[[کرغیز سوویت اشتراکی جمہوریہ]]** نال گڈ مڈ نہ کیتا جائے جو کہ  ہن کرغیزستان  اے)

## حوالے

گٹھ:سوویت یونین دے خود مختار لوکراج
گٹھ:سویت یونین دیاں مسلم اشتراکی ریاستاں
گٹھ:سویت یونین
گٹھ:سوویت یونین دے مسلم علاقے
گٹھ:سویت یونین دے خودمختار اشتراکی لوکراج
گٹھ:قازق خود مختار سوویت اشتراکی لوکراج
گٹھ:تریخ قازقستان
گٹھ:جغرافیہ قازقستان
گٹھ:سوویت وسطی ایشیاء
کاربن مونو آکسائڈ

**کاربن مونو آکسائڈ** اک بے رنگی، بے بو تے بے سوادی گیس اے جیڑی ہوا توں ذرا جی بوتی گوڑی ہوندی اے۔ ایہ 35 ٹوٹے فی ملین دی مقدار وچ جاندارں لئی زھریلی ہوندی اے مگر ایہ میٹابولزم وچ جاندار آپ وی بوت کٹ مقدار وچ بناندے نیں، تہ ایہ اوناں وچ بائیولاجیکل کم کردی اے۔ ایہ ہوا چ بوت کٹ ہوندی اے تے بوت کٹ چیر ریندی اے۔ ایہ زمین دے بوت کول کول اوزون بنان چ ہتھ دیندی اے۔

کاربن مونو آکسائڈ اک کاربن تے اک آکسیجن ایٹم وشکار اک تگنے جوڑ نال بنندی اے۔ ایناں چوں دو کوویلنٹ جوڑ ہوندے نیں تے اک پولر جوڑ ہوندا اے۔ ایہ کاربن تے آکسیجن دا سب توں سادہ کمپاؤنڈ اے۔ کاربن مونو آکسائڈ کاربن دے کمپاؤنڈاں دی کٹ آکسیڈیشن کرن نال بنندی اے مطلب جدوں کاربن ڈائی آکسائڈ بنان لئی آکسیجن کٹ ہووے مثلا اک بند تھاں تے چولہہ بالنا یا گڈی دا انجن ٹورنا۔ کول گیس جینوں 1960 دی دہائی توں پہلاں کعراں وچ چانن، پکان تے گرمی لئی بالیا جاندا سی، دے وچ کاربن مونو آکسائڈ بوت زیادہ ہوندی سی۔ اج کل وی کئی کماں وچ جنج لویا صاف کرن وچ کاربن مونو آکسائڈ بنندی اے۔

پورے جگ وچ سب توں بوتی کاربن مونو آکسائڈ نیچر بناندا اے: اتلی ہوا دی ونڈ ٹروپوسفیئر وچ سورج دے چانن نال کیمیائی ریایکشن ہوندے نیں جیناں نال بوت زيادہ کاربن مونو آکسائڈ بنندی اے۔ اس توں علاوہ اگپہاڑ، جنگلاں دی اگ تے ہور اگاں دے بلن نال کاربن مونو آکسائڈ بنندی اے۔

بیالوجی وچ کاربن مونو آکسائڈ خون دے وچ پائی جان آلی ہیموگلوبن ٹٹ کے بناندی اے۔ ایہ کم خون وچ کاربوکسی ہیموگلوبن بناندی اے تہ ایہ اوناں لوکاں وچ وی ہوندا اے جیناں نیہ ساہ وچ کاربن مونو آکسائڈ نا لئی ہووے۔ 1993 وچ ایہ گل پتہ چلی کہ کاربن مونو آکسائڈ پنڈے وچ کیمیائی سنیعے ٹراندی اے۔ اس دے علاوہ ایہ اوناں 3 گیساں چوں اک ایہ جیڑیاں سوزش ویلے پنڈے وچ سنیعے کلدیاں نیں (باقی دو نائٹرک آکسائڈ تے ہائیڈروجن سلفائڈ نیں)۔ اس گل دے پتہ چلن توں بعد کاربن مونو آکسائڈ اتے کافی پڑھائی ٹری کہ ایدے توں ہور دوائیاں یا بیماریاں دا علاج کڈیا جاۓ۔ ایناں گلاں دے نال نال ایہ گل وی نئیں پلنی چائیدی کہ زیادہ کاربن مونو آکسائڈ خطرناک ہوندی اے۔

گٹھ:آکسائڈ
گٹھ:کیمسٹری
بخاری عوامی سوویت جمہوریہ

**بخاری عوامی سوویت لوکراج** (Bukharan People's Soviet Republic) (ازبک: Buxoro Xalq Sho'ro Jumhuriyati، روسی: Бухарская Народная Советская Республика) روسی انقلاب  دے فورا بعد دے سالاں دوران  سوویت یونین نے سابقہ بخارا خانات  دی حکومت دی باگ دوڑ 1924  چ سنبھالی۔ اسدا ناں**بخاری سوویت اشتراکی جمہوریہ** (Bukharan Soviet Socialist Republic) (روسی: Бухарская Социалистическая Советская Республика) چ تبدیل کر دتا گیا۔

علاقائی سرحداں دے مڑ ونڈ دے بعد اسدا بوہتا  علاقہ ازبک سوویت اشتراکی جمہوریہ تے کچھ حصہ ترکمان سوویت اشتراکی جمہوریہ نوں دے دتا گیا۔

## مورتاں

## ہور ویکھو
* ترکمان سوویت اشتراکی جمہوریہ
* ازبک سوویت اشتراکی جمہوریہ
* ترکستان خود مختار سوویت اشتراکی جمہوریہ
*سوویت یونین دیاں ریاستاں
* تاجک سوویت اشتراکی جمہوریہ
* تاجک خود مختار سوویت اشتراکی جمہوریہ
* خوارزم عوامی سوویت جمہوریہ

## حوالے

## باہرلے جوڑ

 

گٹھ:تریخ سوویت یونین
گٹھ:یورپ دے سابق دیس
گٹھ:تاجکستان دی تریخ
گٹھ:سوویت لوکراج
گٹھ:سوویت یونین دے خود مختار لوکراج
گٹھ:سویت یونین دیاں مسلم اشتراکی ریاستاں
گٹھ:سویت یونین
گٹھ:سویت یونین دے خودمختار اشتراکی لوکراج
گٹھ:ازبکستان
گٹھ:سوویت لوکراج
گٹھ:روس دی تریخ
گٹھ:روس دے علاقے چ قائم سابق مسلم ریاستاں
گٹھ:ازبک سوویت اشتراکی لوکراج
گٹھ:سوویت وسطی ایشیاء
گٹھ:ترکمانستان دی تریخ
گٹھ:سوویت یونین دے مسلم علاقے
گٹھ:سوویت یونین دی تریخ
گٹھ:سوویت یونین دے لوکراج
گٹھ:ازبکستان دی تریخ
ازبک

چنگیز خان د‏‏ی اولاد وچ جوجی خان سب تو‏ں وڈا پتر سی خوارزم دےعلاوہ دشت قبچاق نو‏‏ں فتح کرنے دے بعد جوجی خان نے اوتھے سکونت اختیار کر لئی سی . جوجی خان دے نال چنگیز خان دے باقی بیٹیاں د‏‏ی محبت تے انسیت نہ سی. تے اوہ باقی بھائیاں تو‏ں وکھ وکھ ہی رہندا سی۔اس مناسبت تو‏ں اس دا ملک وی وکھ تے اک طرف سی۔جوجی خان د‏‏ی اولاد وچو‏ں جو لوک ہوئے .انہاں وچو‏ں اکثر ازبک دے ناں تو‏ں پکارے گے .جوجی خان چنگیز خان دے سامنے ہی فوت ہو گیا سی۔لہذا چنگیز خان نے جوجی خان دا ملک اوس دے بچے باتو خان نو‏‏ں دے دتا۔باتو خان دے بعد اس دا چھوٹا بھائی برقا خان انہاں علاقےآں دا حاکم مقر ہويا اس نے اسلام قبول ک‏ر ليا اس طرح اس نے اپنے ماتحت کم کرنے والے منگولاں دے درمیان اسلام پھیلانے دا کم سر انجام دتا ایہی برقا خان ہن اک خود مختار خاقان سی۔

**۔جوجی خان د‏‏ی اولاد وچ باتو خان برکہ خان, اردو خان, شیبان خان, محمد خان, توکا تیمور,سن ۔

** باتو خان ی اولد وچ ,توقان, سارتاق,ulaghchi,andewa
** توقان /Toqoqanمنگول سلطنت دے حکمران خاندان دا اک فرد سی۔وہ گولڈن بارڈ باتو خان دا پتر سی اوہ اپنے ولد دے توسط تو‏ں اوہ منگول شہنشاہ چنگیز خان دا پوت‏ا سی۔توقان نے کھبی خود حکومت نئيں کيت‏‏ی اس دے بعد سارے خان اس د‏ی اولاد وچو‏ں سن /نسل وچو‏ں سن اسکی اولاد وچ .
** تودامینچو,منگو تیمور,tarkhan,taru
** منگو تیمور خان ,توقان دا بیندا تے اورات کاکچو سواݨی دا پوت‏ا اوہ سن 1266 تو‏ں1280 وچ منگول سلطنت دا گولڈن ہارد دا خان سی۔اس دے ناں دے معنی منگولین بولی وچ ابدی اہرن دے نيں پیدایش اردو زرین وفات 1282 وچ .
** منگو تیمور د‏‏ی اولاد وچ توغریلچہ,توداکان,توقتا,اور توغریلچہ د‏‏ی اولاد وچ سلطان محمد ازبک خان,نوورنگ بیگ
** سلطان محمد ازبک خان یا اوزبک دے ناں تو‏ں جانے والا خان جس نے لمبے عرصے تک حکومت کیت‏‏ی پیدایش 1282 تے وفات 1341 ,دور حکومت 1313 تو‏ں 1341 تک اس د‏ی اولاد وچ جانی بیگ ,تانی بیگ تے جانی بیگ د‏‏ی اولاد وچ جانی بیگ انہاں دا جانشین بناان دا تعلو یوآن خاندان تو‏ں سی مذہب اسلام جانی بیگ نے ( اشتراخانی )جانی بیگی خاندان د‏‏ی بنیاد 1601 تو‏ں 1753/ سال 85اشتراخانی خاندان دا پہلا خان جانی محمد
** دین محمد, ولی محمد, باقی/بقی/باکی محمد تے دین محمد اولاد وچ امام قلی خان پیدایش 1582 وفات 1644 ازبک جانی بیگی خاندان نال تعلق رکھنے والے تیسرے خان سن دور حکومت 1611 تو‏ں1642 تک خانیت بخاراکے خان تے تنگی بیگی دے ماماں سن ۔اور انہاں د‏‏ی اولاد وچ نور قلی خان, رہمنگاں خان تے انہاں نے ظہیر الدین بابر تے اورنگ زیب د‏‏ی اولاد اں نو‏‏ں خط وی لکھے ,نادر محمد, سبحان قلی خان ( سلطان محمد ازبک خان خان,جانی بیگ,ولی محمد, باکی خان,امام قلی خان دا وکھ سرچ کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔ باتو خان دے بعد اس دا نکا بھائ۔ برقا خان انہاں علاقےآں دا حاکم مقر ہويا اس نے اسلام قبول ک‏ر ليا اس طرح اس نے اپنے ماتحت کم کرنے والے منگولاں دے درمیان اسلام پھیلانے کاکم سر انجام دتا ایہی برقاہی خان ہن اک خود مختار خاقان سی .

## ہورویکھو
*ازبک بولی
*ازبک لوک

گٹھ:ازبکستان
کاریلو فینیش سوویت اشتراکی جمہوریہ

**کریلو فنی سوویت اشتراکی جمہوریہ** (karelo-finnish soviet socialist republic) (فنی بولی: Karjalais-suomalainen sosialistinen neuvostotasavalta) جسنوں کاریلو فینیش ایس ایس آر (karelo-finnish ssr) دے طور اتے وی جانیا جاندا اے سوویت یونین دی اک ریاست سی۔

## مورتاں

## ہور ویکھو

*سوویت یونین دیاں ریاستاں
## حوالے

## باہرلے جوڑ

 

گٹھ:تریخ سوویت یونین
گٹھ:یورپ دے سابق دیس
گٹھ:فن لینڈ
گٹھ:سوویت لوکراج
گٹھ:سوویت یونین دے خود مختار لوکراج
گٹھ:سویت یونین
گٹھ:سویت یونین دے اشتراکی لوکراج
گٹھ:سوویت لوکراج
گٹھ:روس دی تریخ
گٹھ:سوویت یونین دی تریخ
گٹھ:سوویت یونین دے لوکراج
گٹھ:فن لینڈدی تریخ
نائٹروس آکسائڈ

**نائٹروس آکسائڈ** جینوں ہسدی گیس (laughing gas) وی کیندے نیں اک کیمیائی کمپاؤنڈ اے جیدا فارمولا N2O اے۔ ایہ نائیٹروجن دی آکسائڈ ہوندی اے۔ کمرے دے گرمی نپ اتے ایہ اک بے رنگی، نا بلن آلی گیس ہوندی اے جیدی اک مٹھی جی بو تے سواد ہوندا اے۔ اینوں سرجری تے دنداں دے علاج وچ مریض نوں سن کرن لئی ورتیا جاندا اے۔ اینوں سونگن نال بندے نوں زور دے ہاسے آندے نیں اس لئی اینوں ہسدی گیس وی کیندے نیں تے لوک اینوں شغل لئی وی سنگدے نیں۔ اینوں راکٹاں تے ریس گڈیاں وچ انجناں دے زور وداون لئی وی پایا جاندا اے۔ زرا جی گرمی اینوں آکسیجن دے مالیکیول دے برابر دا آکسیڈائزر بنا دیندی اے۔

ایہ آکسیجن دے ایٹماں نال رل کہ نائٹرک آکسائڈ بنا دیندی اے تے ایہ نائٹرک آکسائڈ اوزون دے نال کیمیائی کم کر کہ اوزون نوں توڑ دیندی اے۔ اس طرح ایہ گیس اوزون نوں سٹریٹوسفیئر وچ کٹ کردی ریندی اے۔ ایہ اک بوت خطرناک ہراکعر گیس تے ہوا نوں گندا کرن آلا کیمیکل اے۔ گرو دسدے نیں کہ اک صدی وچ نائٹروس آکسائڈ اپنے وزن دے حساب نال کاربن ڈائی آکسائڈ توں 265 - 310 گنا زيادہ ہوا نوں خراب کردی اے۔ 

اینوں علاج وچ سب توں خاص دوائیاں چوں اک سمجیا جاندا اے۔

گٹھ:کیمسٹری
گٹھ:آکسائڈ
ایشیاء کپ 2016ء

**ایشیاء کپ 2016ء** چ جاری اک ٹی 20 ٹورنامنٹ  اے جو 24 فروری سے 6 مارچ  2016ء تک بنگلہ دیش  چ کھیلیا جا رہیا اے۔

## ٹیماں
* 
* 
* 
* 
* 
## اسکواڈ

Bhuvneshwar Kumar was added to India's squad as a replacement for محمد شامی after Shami failed to fully recover from a hamstring injury. Parthiv Patel was added to India's squad as a back-up for مہندر سنگھ دھونی, who suffered a muscle spasm. Mohammad Sami and شرجیل خان were added to Pakistan's squad after injuries to Babar Azam and Rumman Raees and following their performances in پاکستان سوپر لیگ 2016ء.
## اسٹیڈیم



## پس منظر
## حوالے

گٹھ:ایشیا کپ
گٹھ:کرکٹ
اوسپ دیموو

**اوسپ دیموو** (روسی: Осип Дымов) انتون چیخوف دی کہانی تتلی (1892) دا مرکزی کردار اے۔ اسنے پیشہ ور ڈاکٹراں دیاں کئی پیڑھیاں نوں اس پیشے توں امید کیتے جاندے خدمت دے میعاراں دے طور تے پریرنا دتی  اے۔

## حوالے

 
گٹھ:روس
گٹھ:روسی ساہت
گٹھ:انتون چیخوف
 گٹھ:روسی کہانیاں دے کردار
 گٹھ:کہانیاں دے کردار
چاپان دے شہراں دی لسٹ

ایہ **جاپان  دے شہراں دی لسٹ** (List of cities in Japan)جاپان دے  پریفیکچراں لحاظ نال اے ۔

## کنجی

## فہرست

## باہرلے جوڑ
گٹھ:جاپان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:چاپان دے آباد تھاں
گٹھ:جاپان
گٹھ:لسٹاں
گٹھ:شہراں دیاں لسٹاں
کولوراڈو دے شہراں تے قصبےآں دی لسٹ

امریکی ریاست کولوراڈو دیاں271 میونسپلٹیاں نیں۔ 

## بیرونی روابط
*State of Colorado
**Colorado Department of Local Affairs
***Active Colorado municipalities 
***Colorado municipal incorporations 
**Colorado Department of Transportation 
***CDOT maps
*Colorado Municipal League
*Colorado Municipal Clerks Association
*United States Government
**United States Census Bureau
***United States Census 2010 
***United States population estimates
***ArcGIS Map with main cities and counties
***U.S. Gazetteer
***American Factfinder 
**U.S. Department of the Interior
***U.S. Geological Survey
****Geographic Names Information System query
***National Atlas of the United States of America 
*U.S. Postal Service
**ZIP Code lookup
*Wikimapia map of Colorado

## حوالے

گٹھ:امریکہ دے شہراں  بلحاظ آبادی لسٹ
گٹھ:امریکہ دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر
گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:امریکین دے شہر
گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں
گٹھ:امریکہ دے آباد تھاں
گٹھ:کولوراڈو دے قصبے
گٹھ:امریکہ دے شہر اں دی بلحاظ ریاست لسٹ
گٹھ:کولوراڈو دے شہر
الاسکا دے شہراں دی لسٹ

ایہ **الاسکا  دے شہراں دی لسٹ ** (List of cities in Alaska)  اے۔

## الاسکا  دے شہراں دی لسٹ

## حوالے

## ملاحظات

 == حوالے ==

گٹھ:امریکہ دے شہر اں دی بلحاظ ریاست لسٹ
گٹھ:الاسکا دے شہر
گٹھ:امریکہ دے شہراں دی بلحاظ آبادی لسٹ
گٹھ:امریکہ دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر
گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:امریکین دے شہر
گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں
گٹھ:امریکہ دے آباد تھاں
نوبل انعام جیتوآں دی یونیورسٹی وابستگی لحاظ نال لسٹ

ایہ **نوبل انعام جیتوآں دی یونیورسٹی وابستگی لحاظ نال لسٹ** نوبل انعام جیتوآں دی مختلف یونیورسٹیاں نال وابستگی نوں  ظاہر کرتی اے( ایہ تعلق بطور مدرس،منتظم، محقق یا طالبعلم ہوسکدا اے ) اس چ سارے نوبل انعام بشمول نوبل معاشی انعام جتن آلے دیاں وابستگیاں وی  ظاہر کیتیاں گئیاں نیں۔یونیورسٹیاں دی  ترتیب انعام جتن آلے دی  تعداد دے لحاظ نال رکھی گئی اے۔

رہنمائی:  فزکس,  کیمیاء,  طب یا فعلیات,  ساہت,  امن,  معاشیات.

## [[ہارورڈ یونیورسٹی]]

## جامعہ کولمبیا

## جامعہ کیمبریج

## جامعہ شکاگو

## مساچیوسٹ انسٹیٹیوٹ آف ٹیکنالوجی

## جامعہ کیلیفورنیا،برکلی

## جامعہ آکسفورڈ

## جامعہ سٹینڈفورڈ

## جامعہ یال

## جامعہ پیرس

## جامعہ کارنل

## جامعہ جارج اگسٹ، گوٹنجن

## جامعہ ہیڈل برگ

## جامعہ پرنسٹن

## جامعہ ہمبولڈٹ

## جامعہ نیویارک

## جامعہ جان ہوپکن

## جامعہ لوڈوگ مکسیملین،میونخ

## کیلیفورنیا انسٹیٹیوٹ آف ٹیکنالوجی

## جامعہ کالج لندن

## ای ٹی ایچ زیورخ

## جامعہ الینیوس،اربانا-کمپین

## جامعہ پیننسلوینیا

## جامعہ مانچسٹر

## جامعہ روکلیفر

<==جامعہ مینسوٹا==

## جامعہ واشنگٹن،سینٹ لیوس

## جامعہ مشیگن

## جامعہ کارنیگی میلن

## جامعہ زیورخ

## جامعہ کیلیفورنیا،سان ڈیاگو

## جامعہ وسکونسن میڈسن

## جامعہ ایڈن برگ

## جامعہ ٹیکنیکل میونخ

## دیگر جامعات

## ہور ویکھو
*نوبل انعام جیتو جاپانی
*نوبل انعام جیتو عورتاں
*نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ
*نوبل انعام جیتو یہودی
*نوبل انعام جیتو بلحاظ دیس
*نوبل انعام جیتو مسلمان

## حوالے

گٹھ:لسٹاں
گٹھ:نوبل انعام
گٹھ:نوبل انعام جیتوآں دی لسٹ
ہر دیس دے پہلے تے دوجے وڈے شہر دی لسٹ

ایہ **لسٹ سبتوں وڈا شہر تےدوسرا سبتوں وڈشہر بلحاظ دیس** (List of largest cities and second largest cities by country)  اے۔

## ہور ویکھو
* دیساں دے راجگڑھ تے وڈے شہراں دی لسٹ

## حوالے

## حوالے

گٹھ:شہر
گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:شہراں دیاں لسٹاں
گٹھ:لسٹاں
گٹھ:دیساں دیاں لسٹاں
گٹھ:شہراں دیاں دیساں دے لحاظ نال لسٹاں
دیساں دے راجگڑھ تے وڈے شہراں دی لسٹ

ایہ **لسٹ قومی راجگڑھ تےوڈے شہر بلحاظ دیس ** اے۔

## دیس

## گھٹ تسلیم شدہ دیس

## منحصر علاقے

## حوالے

گٹھ:راجگڑھاں دی لسٹ
گٹھ:شہر
گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:شہراں دیاں لسٹاں
گٹھ:لسٹاں
گٹھ:دیساں دیاں لسٹاں
گٹھ:شہراں دیاں دیساں دے لحاظ نال لسٹاں
مذہب بلحاظ دیس

thumbnail|عالمی مذہب - فیصدی
ایہ لسٹ**مذہب بلحاظ دیس** اے۔

## بلحاظ دیس
### مذہب بلحاظ دیس 2007 (A-B)

### مذاہب بلحاظ ملک 2007 (C)

### مذاہب بلحاظ ملک 2007 (D-F)

### مذاہب بلحاظ ملک 2007 (G-K)

### مذاہب بلحاظ ملک 2007 (L-M)

### مذاہب بلحاظ ملک 2007 (N-Q)

### مذاہب بلحاظ ملک 2007 (R-S)

### مذاہب بلحاظ ملک 2007 (T-Z)

## ہور ویکھو
* دیساں دی آبادی دے لحاظ نال لسٹ
* فہرست افریقی ممالک بلحاظ آبادی
* فہرست ممالک شمالی و جنوبی امریکہ بشمول جزائر بلحاظ آبادی
* فہرست عرب ممالک بلحاظ آبادی
* فہرست ایشیائی ممالک بلحاظ آبادی
* فہرست کیریبین جزائر ممالک بلحاظ آبادی
* فہرست یورپی ممالک بلحاظ آبادی
* فہرست یورپی یونین رکن ممالک بلحاظ آبادی
* فہرست لاطینی امریکہ ممالک بلحاظ آبادی
* فہرست ممالک اراکین دولت مشترکہ بلحاظ آبادی
* فہرست مشرق وسطی ممالک بلحاظ آبادی
* فہرست شمالی امریکہ ممالک بلحاظ آبادی
* فہرست اوقیانوسیہ ممالک بلحاظ آبادی
* فہرست جنوبی امریکہ ممالک بلحاظ آبادی
* فہرست ممالک بلحاظ آبادی - ماضی و مستقبل
* فہرست ممالک بلحاظ آبادی - ماضی (اقوام متحدہ)
* فہرست ممالک بلحاظ آبادی 2000
* فہرست ممالک بلحاظ آبادی 2010
* فہرست یوریشیائی ممالک بلحاظ آبادی
* فہرست ممالک بلحاظ آبادی 1900
* فہرست ممالک بلحاظ آبادی 1907
* فہرست براعظم بلحاظ آبادی
* فہرست آبادی بلحاظ مذہب
* بڑے مذہبی گروہ
* مذاہب بلحاظ ملک
* بدھ مت بلحاظ ملک
* لادینییت بلحاظ ممالک
* رومن کیتھولک بلحاظ ملک
* پروٹسٹنٹ بلحاظ ملک
* آرتھوڈاکس بلحاظ ملک
* یہودیت بلحاظ ملک

## حوالے

گٹھ:لسٹاں
گٹھ:دیساں دیاں لسٹاں
گٹھ:مذہب بلحاظ دیس
گٹھ:مذہب متعلق لسٹاں
پنجاب، پاکستان دے ثقافتی ورثہ تھاں

تھلے پنجاب، پاکستان  دے ثقافتی ورثےدی لسٹ اے۔ حکومت پنجاب  دے 1985 دے خصوصی تھانواں  دے قانون تحفظ دے تحت 2013 توں 272 تھانوان دی حفاظت کیتی جا رہی  اے۔.

## محفوظ مقامات

### [[ضلع اٹک]] توں [[ضلع خانیوال]] تک

|}

### ضلع لاہور

|}

### ضلع میانوالی توں سیالکوٹ تک

|}

## خصوصی احاطے
### ضلع چنیوٹ توں ضلع خوشاب تک

|}

### ضلع لاہور

|}

### ضلع لیہ توں وہاڑی تک

|}

## غیر محفوظ  تھاں

|}

## ہور ویکھو
* لسٹ ثقافتی ورثہ تھاں آزاد جموں تےکشمیر، پاکستان
* لسٹ ثقافتی ورثہ تھاں  اسلام آباد ، پاکستان
* لسٹ ثقافتی ورثہ تھاں بلوچستان ، پاکستان
* لسٹ ثقافتی ورثہ تھاں  پنجاب ، پاکستان
* لسٹ ثقافتی ورثہ تھاں سندھ ، پاکستان
* لسٹ ثقافتی ورثہ تھاں خیبر پختونخواہ ، پاکستان
* لسٹ ثقافتی ورثہ تھاں  گلگت بلتستان ، پاکستان

## حوالے

گٹھ:آثار قدیمہ
گٹھ:آثار قدیمہ پاکستان
گٹھ:رہتل
گٹھ:ثقافتی ورثہ
گٹھ:پاکستان دے قلعے
گٹھ:یونیسکو
گٹھ:پاکستانی ثقافت
لسٹ مختلف بولیاں چ دیساں دے ناں (A–C)

دنیا  دے بوہتے دیساں دے ناں مختلف بولیاں چ  مختلف نیں۔ ایہ مضمون تمام قوماں، دیس تے خود مختار ریاستاں دے سارے مشہور  ناواں  دے متبادل دین دی کوشش اے۔

حجم دی وجوہوں اس مضمون نوں چار حصےآں چ تقسیم کیتا گیا اے:
* لسٹ مختلف بولیاں چ دیساں دے ناں (A–C)
* لسٹ مختلف بولیاں چ دیساں دے ناں (D–I)
* لسٹ مختلف بولیاں چ دیساں دے ناں (J–P)
* لسٹ مختلف بولیاں چ دیساں دے ناں (Q–Z)

## A

## B

## C

## حوالے

گٹھ:لسٹاں
گٹھ:دیساں دے ناواں دیاں لسٹاں
گٹھ:بولی تقابل
دیساں دی کچی دیسی پیداوار دے لحاظ نال لسٹ

دیساں دی ایہ لسٹ انہان دی کچی ملکی پیداوار (GDP) دے حساب نال اے ،جنہاں دا حساب منڈی دی قیمتاں اتے کتیا گیا اے تے انہاں امریکی ڈالر چ متعلقہ ملک دی سرکاری شرح تبادلہ اتے  تبدیل کیتا گیا اے۔ ایہ مواد 2011ء دا دے تے اقوام متحدہ، بین الاقوامی مالیاتی فنڈ، عالمی بنک تے سی آئی اے دی ورلڈ فیکٹ بک توں حاصل کتیا گیا اے۔

## لسٹاں

|

|

|

|- valign="top"
| colspan=3 |
|}

## قدیم

## فہرست 2006
دیساں دی ایہ لسٹ انہان دی کچی دیسی پیداوار (GDP) دے حساب نال اے ،جنہاں دا حساب منڈی دی قیمتاں اتے کتیا گیا اے تے انہاں امریکی ڈالر چ متعلقہ ملک دی سرکاری شرح تبادلہ اتے  تبدیل کیتا گیا اے۔ ایہ مواد  2006ء دا اے تےبین الاقوامی مالیاتی فنڈ (IMF) ستوں حاصل کتیا گیا اے۔

حوالہ: بین الاقوامی مالیاتی فنڈ (World Economic Outlook Database) (IMF)

## متعلقہ مضمون
* لسٹ شہر بلحاظ کچی ملکی پیداوار
* فہرست ممالک بلحاظ صارفی منڈیاں
* فہرست ممالک بلحاظ خام ملکی پیداوار ماضی و مستقبل

## حوالے

 
گٹھ:اقتصادی لسٹاں بلحاظ دیس
گٹھ:کلیاتی معاشیات
گٹھ:قومانتری معاشیات
گٹھ:اقتصادی ترقی
گٹھ:لسٹاں
گٹھ:لسٹاں(معاشیات)
گٹھ:دیساں دیاں لسٹاں
گٹھ:کچی ملکی پیداوار
نوبل انعام جیتو یہودی

ہن تک نوبل انعامجیتو شخصیتاں چوں  170 یہودی  اس انعام نوں وصول کر چکے نیں جو کہ مجموعی طور   اتے نوبل انعام جتل آلےآں دا 20 فیصد بن دے نیں جدونکہ دنیا چ یہودی پیروکاراں  دی آبادی مجموعی طور اتے صرف0.2%  اے۔(یا پنچ سو   وچوں اک یہودی  اے)مجموعی طور اتے یہودی شخصیتاں  نے معاشیات  دے شعبے چ 41فیصد ادویات چ 28 فیصد فزکس چ 26 فیصد، 19 فیصد کیمیاء چ13 فیصد ساہت چ   جدونکہ 9 فیصد امن  دے شعبے چ لئے نیں۔ سب توں  پہلا یہودی شخص ایڈولف وون بئیر سی جے نے 1905 چ کیمیاء چ نوبل انعام وصول کیتا۔

## ساہت

## کیمیاء

## طب

## [[فزکس]]

## امن

## معاشیات

## جنہان نوںانعام وصول کرن توں روکیا گیا

بریس پاسترناک, a Russian Jew, winner of the 1958 prize for literature, initially accepted the award, but—after intense pressure from Soviet authorities—subsequently declined it.

## بولیورڈ (اک تختی ) انعام یافتہ
اسرائیل چ اک گلی چ تختی  لگی اے جس چ تمام یہودی نوبل انعام یافتگان  دے نان کندہ نیں اس دا مقصد انہاں  تمام حضرات نوں خراج تحسین پیش کرنا  اے۔

The Israeli town of ریشون لضیون has a street in it dedicated to honoring all Jewish Nobel laureates. The street, called *Tayelet Hatnei Pras Nobel* (Nobel Laureates Boulevard/Promenade), has a monument with attached plaque for each Nobel laureate.

## ہور ویکھو
*نوبل انعام جیتو جاپانی
*نوبل انعام جیتو عورتاں
*نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ
*نوبل انعام جیتو مسلمان
*نوبل انعام جیتو بلحاظ دیس
*نوبل انعام جیتوآں دی یونیورسٹی وابستگی لحاظ نال لسٹ

## حوالے

## ہور پڑھو
* Charpa, Ulrich; Deichmann, Ute. (eds.) (2007). ''Jews and Sciences in German Contexts: Case Studies From the 19th and 20th Centuries'', Mohr Siebeck, pp.&nbsp;23–25.
* Feldman, Burton (2001). ''The Nobel Prize: A History of Genius, Controversy, and Prestige'', Arcade Publishing, pp.&nbsp;407–10.
* Julius, Anthony (1995). ''T. S. Eliot, Anti-Semitism, and Literary Form'', Cambridge University Press, p.&nbsp;266.
* Lazarus, William P.; Sullivan, Mark. (2008). ''Comparative Religion For Dummies'', جان وائلی اینڈ سنز, p.&nbsp;45.
* Patai, Raphael (1996). ''The Jewish Mind'', Wayne State University Press, pp.&nbsp;339–42.
* Rubinstein, W. D. (1982). ''The Left, the Right and the Jews'', Croom Helm, p.&nbsp;63.
* Scharfstein, Sol (1999). ''Understanding Jewish Holidays and Customs: Historical and Contemporary'', KTAV Publishing House, p.&nbsp;168.
* Weiss, Mosheh (2004). ''A Brief History of the Jewish People'', Rowman & Littlefield, pp.&nbsp;216–17.
* Zuckerman, Harriet (1996). ''Scientific Elite: Nobel Laureates in the امریکا'', Transaction Publishers, originally publishing in 1977, pp.&nbsp;71–78.

## باہرلے جوڑ
* Video by the National Museum of American Jewish History with some Jewish Nobel laureates listed

گٹھ:نوبل انعام جیتوآں دی لسٹ
گٹھ:نوبل انعام جیتوآں دی لسٹ بلحاظ مذہب
گٹھ:سائنسداناں دیاں لسٹاں
گٹھ:لسٹاں
گٹھ:نوبل انعام
آیزو 3166-1

**آیزو 3166-1** رموز آیزو 3166 معیار کا ایک حصہ جسے بین الاقوامی تنظیم برائے معیاریت - **آیزو** (ISO) نے شائع کیا ہے۔

## موجودہ رموز

## حوالے

گٹھ:آیزو 3166
گٹھ:ملکی کوڈ
گٹھ:دیساں دیاں لسٹاں
گٹھ:لسٹاں
آیزو 3166-1 الفا-3

**آیزو 3166-1 الفا-3** (ISO 3166-1 alpha-3) تن حرفی ملکی کوڈ نیں جنہاں دی تعريف آیزو 3166-1 چ کیتی گئی اے۔

## موجودہ کوڈ

## ہور ویکھو
* آئی او سی, فیفا تے آیزو 3166-1 ملکی کوڈاں دا موازنہ
* دیس لسٹ بلحاظ سی جی ایف ملکی کوڈ
* دیس لسٹ بلحاظ آئی او سی ملکی کوڈ
* لسٹ فیفا ملکی کوڈ

## حوالہ جات

گٹھ:آیزو 3166
گٹھ:ملکی کوڈ

زمرہ:فہارست ممالک
زمرہ:فہارست
جنوبی کوریا

**جنوبی کوریا** چڑھدے ایشیا وچ جزیرا نما کوریا دے لمے پاسے اک لوک راج دیس ہے۔ ایہدے لہندے پاسے چین، اُبھے پاسے شمالی کوریا اَتے چڑھدے پاسے جاپان ہے۔ ایہہ اک پہاڑی دیس ہے۔ ایہدی لوک گݨتی 5 کروڑ دے لگ بھگ ہے۔ ایہدا راجگڑھ سیول ہے۔ 
ناں کوریا ، کوریا دے اک شاہی ٹبر گوریو توں بݨیا ہے۔ 
کوریا وچ انسان ہزاراں ورھیاں تو رہ رہیا ہے۔ 668 وچ کوریا دیاں تِن بادشاہتاں رل کے اک دیس بݨِیاں ۔ 1910 وچ کوریا اُتے جاپان نے مَل مار لیا ۔ دوجی وڈی لڑائی دے مُکݨ توں بعد امریکا تے سوویت یونین نے کوریا نوں شمالی کوریا تے جنوبی کوریا وچ ونڈ دِتّا ۔ جنوبی کوریا اَتے شمالی کوریا 1948 وچ وکھ ہوگئے ۔ جنوبی کوریا وچ صدارتی نظام ہے۔

## ہور دیکھو
*شمالی کوریا

گٹھ:کوریا
گٹھ:جنوبی کوریا
گٹھ:دکھنی کوریا
گٹھ:ایشیا دے دیس
شمالی کوریا

**شمالی کوریا** (North Korea) چڑھدے ایشیا دا اک مُلک ہے۔ شمالی کوریا دی بولی کوریائی ہے۔ ایہدا راجگڑھ پیانگ یانگ ہے۔

## جغرافیا
شمالی کوریا دے اُبھے پاسے روس، اُبھے لہندے پاسے چین تے لمے پاسے جنوبی کوریا ہے۔ شمالی کوریا دا رقبہ 120,540 مربع کلومیٹر ہے۔

## ہور دیکھو
* جنوبی کوریا

## حوالے

گٹھ:کوریا
گٹھ:شمالی کوریا
گٹھ:مشرقی ایشیا
گٹھ:ایشیا دے دیس
ٹابون

**ٹابون** بوت زہریلا کیمیکل اے۔ ایہ اک صاف، بے رنگ تے بے سوادا پانی سار ہوندا اے جیدی بو پھلاں ورگی ہوندی اے۔ ایہ نروو ایجنٹاں چوں اک ایہ کیونجہ ایہ میملاں دے نروس پربندھ اتے اثر کردا اے۔ 1993 وچ کیمیائی ہتھیار کنونشن وچ اینوں بنان تے ہتھیار دے طور تہ رکھن اتے پابندی لا دتی گئی سی۔ ایہ جی گروپ (G-Series) دے نروو ایجنٹاں چوں سب توں پہلا اے۔ اینوں جرمن کیمیائی گرو گیرہارڈ شریڈر نیں 1936 چ بنایا سی۔ اوہ اصل چ کیڑیاں نوں مارن آلے زہر بنا ریا سی کہ اونیں ٹابون بنایا تہ جانکاری کیتی کہ ایہ انسانوں نوں وی مار سکدا اے۔

گٹھ:کیمسٹری
وی ایکس

**وی ایکس** اک بوت زہریلا کیمیکل اے جیدا بندے مارن دے علاوہ کوئی ورتن نئیں۔ اینوں کیمیائی لڑائی واسطے بنایا جاندا اے۔ ایہ اک بے سوادا تے بے رنگا پانی سار ہوندا اے۔ اینوں اقوام متحدہ بوت تباہی دے ہتھیاراں چوں اک آخدی اے تے 1993 وچ اینوں بنان تے سنبھالن تے پابندی لا دتی گئی سی۔ ایہ وی گروپ (V-Series) دے نروو ایجنٹاں چوں سب توں مشہور تے زہریلیا اے۔ ایدے صرف 10 میلیگرام بندہ مار دیندے نیں۔ اینوں جنگ وچ تھاں روک لئی ورتیا جاندا اے۔

گٹھ:کیمسٹری
پیراگوئے

**پیراگوئے** (Paraguay) جنوبی امریکا دا اک دیس اے۔ ایہدے جنوب تے جنوب مغرب وَل ارجنٹائن، مشرق تے شمال مشرق وَل برازیل تے شمال مغرب وَل بولیویا اے۔ ایہا رقبہ 406752 مربع کلومیٹر اے۔

## باہرلے جوڑ

## حوالے

گٹھ:دیس
گٹھ:جنوبی امریکا دے دیس
امریکی ساموا

**امریکی ساموا** امریکہ  دا جنوبی بحر الکاہل چ واقع اک علاقہ  اے۔

## حوالے

گٹھ:علاقے ریاستاں
گٹھ:امریکہ
گٹھ:جزیرے
لسٹ یورپی دیس بلحاظ آبادی

ایہ **لسٹ یورپی دیس بلحاظ آبادی** اے، جو کہ بنیادی طور اتے اقوام متحدہ  دے تخمینے اتے مبنی  اے۔

## ہور ویکھو
* لسٹ دیس بلحاظ آبادی
* لسٹ افریقی دیس بلحاظ آبادی
* لسٹ دیس شمالی تے جنوبی امریکہ بشمول جزیرے بلحاظ آبادی
* لسٹ مشرق وسطی دیس بلحاظ آبادی
* لسٹ کیریبین جزیرے دیس بلحاظ آبادی
* لسٹ یورپی دیس بلحاظ آبادی
* لسٹ یورپی یونین ممبر دیس بلحاظ آبادی
* لسٹ لاطینی امریکہ دیس بلحاظ آبادی
* لسٹ دیس ممبردولت مشترکہ بلحاظ آبادی
* لسٹ عرب دیس بلحاظ آبادی
* لسٹ شمالی امریکی دیس بلحاظ آبادی
* لسٹ اوشیانا دیس بلحاظ آبادی
* لسٹ جنوبی امریکہ دیس بلحاظ آبادی
* لسٹ دیس بلحاظ آبادی - ماضی تے مستقبل
* لسٹ دیس بلحاظ آبادی - ماضی (اقوام متحدہ)
* لسٹ دیس بلحاظ آبادی 2000
* لسٹ دیس بلحاظ آبادی 2010
* لسٹ یوریشیائی دیس بلحاظ آبادی
*لسٹ ایشیائی دیس بلحاظ آبادی
* لسٹ دیس بلحاظ آبادی 1900
* لسٹ دیس بلحاظ آبادی 1907
* لسٹ براعظم بلحاظ آبادی
* لسٹ آبادی بلحاظ مذہب
* وڈے مذہبی گروہ
* مذہب بلحاظ دیس
* بدھ مت بلحاظ دیس
* لادینییت بلحاظ دیس
* رومن کیتھولک بلحاظ دیس
* پروٹسٹنٹ بلحاظ دیس
* آرتھوڈاکس بلحاظ دیس
* یہودیت بلحاظ دیس
 

گٹھ:لسٹاں بلحاظ آبادی

آبادی

## حوالے

گٹھ:یورپی دیساں دیاں لسٹاں
 
گٹھ:یورپ متعلقہ لسٹاں
گٹھ:یورپی دیس
گٹھ:لسٹاں
گٹھ:دیساں دیاں لسٹاں
گٹھ:لسٹاںبلحاظ آبادی
فرانسیسی سمندر پار محکمے تے علاقے

**فرانس دے سمندر پار محکمے تے علاقے** (Overseas departments and territories of France) (فرانسیسی: départements et territoires d'outre-mer) توں مراد عام طور تےبراعظم یورپ توں باہر فرانس  دے انتظام ہیٹھ  سارے علاقے نیں۔

## لسٹ [[فرانس]]  دے سمندر پار علاقے

## حوالے

گٹھ:فرانس دے سمندر پار محکمے تے علاقے
گٹھ:فرانس دی ذیلی ونڈ
سینٹ پیئر تے میکیلون

**سینٹ پیئر تے میکیلون** (saint pierre and miquelon) فرانس دے ماتحت اک خود مختار  سمندر پار علاقہ اے۔جغرافیائی طور اتے ایہ جزیرہ شمالی بحر اوقیانوس   چ براعظم شمالی امریکہ چ کینیڈا نال اے ۔ ایہ جزیرہ کینیڈا تے فرانس وچکار جھیڑا دی تھاں  رہیااے ۔

## موسم




## حوالے

 
گٹھ:فرانسیسی بین الاقوامی تنظیم دے رکن دیس
گٹھ:یورپی یونین دے مخصوص علاقے
 
گٹھ:شمالی امریکہ دے ماتحت علاقے
گٹھ:فرانسیسی زبان بولن والے دیس تے علاقے
گٹھ:شمالی بحر اوقیانوس دے جزیرے
گٹھ:جزیرے
گٹھ:سینٹ پیئر تے میکیلون
والس تے فتونہ

**والس تے  فتونہ** (wallis and futuna) جنوبی بحر الکاہل چ اک پولینیشیی فرانسیسی جزیزہ ا ے۔

## حوالے

گٹھ:فرانس دے سمندر پار محکمے تے  علاقے
گٹھ:یورپی یونین دے مخصوص علاقے
 
گٹھ:فرانسیسی زبان بولنے والے دیس تے علاقے
گٹھ:جزیرے
گٹھ:والس تے فتونہ
سوڈیم ہائپو کلورائٹ

**سوڈیم ہائپو کلورائٹ** اک کیمیائی کمپاؤنڈ اے جیدا فارمولا NaCLO اے۔ ایہ سوڈیم دے کیٹآئن (Na+) تے ہائپو کلورائٹ (CLO-) دے اینآئن نال رل کہ بنندا اے۔ اینوں ہائپوکلورس تیزاب نال بناۓ گۓ سوڈیم دے نمک نوں وی کہ سکدے نيں۔ اینوں پانی چ کول کہ بلیچ بنایا جاندا اے۔ سوڈیم ہائپو کلورائٹ کلورین توں ویکھن چ تے کمیائی تور تہ وکھرا ہوندا اے۔ سوڈیم ہائپو کلورائٹ جراسیم مارن تے بلیچ کرن لئی ورتیا جاندا اے۔

گٹھ: کیمسٹری
ایسٹون

**ایسٹون** اک آرگینک کمپاؤنڈ اے جیدا فارمولا (CH3)2CO اے۔ ایہ اک بے رنگا، وولاٹائل، دستی اگ پھڑن آلا پانی سار تے سب توں سادہ کیٹون اے۔ ایہ پانی چ کل جاندا اے تے اینوں آپ وی کول دے طور تے کیمیائی لیباں وچ صفائی لئی ورتیا جاندا اے۔ 2010 وچ 67 لکھ ٹن ایسٹون بنایا گیا سی جینوں زیادہ تر کول دے طور تہ، میتھائل میتھکرائلیٹ تے بسفینول اے بنان لئی ورتیا گیا۔ ایہ آرگینک کیمسٹری چ اک ضروری کمپاؤنڈ اے جیدے نال کئی ہور کیمیکل بناۓ جاندے نيں۔ عام کعراں وچ اینوں پینٹ تھنر تے نیل پالش اتارن لئی ورتیا جاندا اے۔

ایسٹون انسانی پنڈے وچ وی میٹابولزم دے کم وچ بندی اے۔ ایہ خون تے موتر وچ پائی جاندی اے۔ شوگر دے مریضاں وچ ایہ زیادہ مقدار وچ ہوندی اے۔ دد پلاندیاں ماوواں تے بچیاں وچ زیادہ ایسٹون ہوندی اے۔ مرگی دے مریضاں نوں کیٹوجینک کھانا کھوایا جاندا اے تا کہ اوناں وچ ایسٹون زیادہ ہووے جس نال دورے کٹ جاندے نیں۔

گٹھ:کیمسٹری
سٹرک تیزاب

**سٹرک تیزاب** اک کمزور آرگینک تیزاب اے۔ بائیوکیمسٹری وچ ایہ سٹرک تیزاب چکر وچ درمیان چ آندا اے، ایہ چکر ہر آکسیجن لین آلے جاندار دے میٹابولزم چ ہوندا اے۔ ہر ورے کروڑاں ٹن سٹرک تیزاب بنایا جاندا اے۔ ایہ دوجے تیزاب بنان، سواد لئی تے چیلیٹنگ ایجنٹ دے طور تہ ورتیا جاندا اے۔

گٹھ:کیمسٹری
میری اول ملکہ انگلستان

**میری اول** (Mary I) جولائی 1553 توں 17 نومبر 1558  چ اپنی موت تک انگلستان تےآئرلینڈ دی ملکہ سی۔ پروٹسٹنٹ طبقہ  دے  خلاف وڈے ظلماں پاروں اسنوں مرن مگروں **بلڈی میری** (خونی میری)  دے ناں نال یاد کیتا جاندا اے۔

## باہرلے جوڑ

* 
* 
* 

گٹھ:ملکہ
گٹھ:خاندان ٹیوڈر
گٹھ:1516 دے جم
گٹھ:1558 دیاں موتاں
گٹھ:رومن کیتھولک مطلق العنان
گٹھ:انگلستان
گٹھ:مشہور زنانیاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:شخصیتاں