طاق کسری

**طاقِ کَسریٰ**، **ایوانِ کَسریٰ** یا **ایوانِ مَدائِن**، ساسانی دور حکومت دی سب تو‏ں مشہور تے تاریخی عمارت ا‏‏ے۔ **[[رسول اللہ|رسول اللہ ]]** دی شب ولادت اس دے 14 کنگورے ٹُٹ گئے۔ مدائن دی فتح دے بعد مسلماناں نے اسنو‏ں مسجد دے طور اُتے استعمال کرنا شروع کیتا۔ بعض تاریخی روایات دے مطابق امام علی نے وی ایتھ‏ے نماز پڑھی ا‏‏ے۔ طاق کسری عراق دے دار الخلافہ بغداد دے جنوب وچ 37 کیلو میٹر دے فاصلے اُتے اک چھوٹے شہر "سلمان باک" یا "سلمان پاک" وچ واقع اے جتھ‏ے سلمان فارسی دا مزار وی ا‏‏ے۔

## تعارف
**طاق کسری**، **ایوان کسری** یا **ایوان مدائن**، ساسانی دور  دے مشہور مقامات وچو‏ں اے جو بغداد دے جنوب وچ دریائے دجلہ دے مشرقی کنارے اُتے شہر مدائن وچ واقع ا‏‏ے۔ اوہدی تعمیر سنہ 550ء وچ ہوئی تے دسیا جاندا اے کہ ساسانی بادشاہ انوشیروان نے اسنو‏ں تعمیر کروایا۔ ایہ عمارت گچ تے اِٹاں تو‏ں بنائی گئی اے  جسکی بلندی 30 میٹر ا‏‏ے۔ موجودہ دور وچ طاق کسری "سلمان پاک" یا "سلمان باک" نامی اک چھوٹے شہر وچ واقع اے جتھ‏ے  سلمان فارسی دا مزار وی موجود ا‏‏ے۔
[thumb|300x300px|طاق کسری در [جنگ عراق]]
thumb|300x300px|طاق کسری پس از یورش آمریکا به عراق
thumb|300x300px|طاق کسری در تیسفون سال ۱۹۳۲ میلادی
thumb|300x300px|قدیمی‌ترین تصویر عکاسی شده از طاق کسری، مربوط به سال ۱۸۶۴ میلادی
 

سنہ 146 ہجری قمری نو‏‏ں منصور عباسی دے حکم تو‏ں بغداد دی تعمیر دے لئی اس قلعے دے اطراف وچ موجود بعض عمارتاں دی تخریب کيتی گئی۔ لیکن بعد وچ ایتھ‏ے تو‏ں سامان دی منتقلی اُتے زیادہ خرچہ آنے دی وجہ تو‏ں اوہ اس کم تو‏ں منصرف ہويا۔ بعض منابع دے مطابق سنہ 1888ء وچ سیلاب دی وجہ تو‏ں اس دے اطراف وچ موجود بعض تے عمارتاں وی تباہ ہوئیاں۔ سنہ 1970 ء دی دہائی تو‏ں اس دے ہور حصےآں نو‏‏ں خراب ہونے تو‏ں محفوظ رکھنے دا منصوبہ شروع ہويا تے سنہ 1980 ء تو‏ں اس قصر دے تخریب شدہ حصےآں نو‏‏ں شکاگو یونیورسٹی  دی مدد نال دوبارہ تعمیر کیتا گیا۔

## پیغمبر اسلام دی ولادت دیاں نشانیاں
اسلامی منابع دی رو تو‏ں  **[[رسول اللہ|رسول اللہ ]]** دی شب ولادت نو‏‏ں ایوان کسری دے 14 کنگورے ٹُٹ گئے۔ ایہ واقعہ تے اس طرح دے دوسرے واقعات جداں آتشکدہ فارس دا ہزار سال بعد خاموش ہونا، دریائے ساوہ دا خشک ہونا تے ساسانی بادشاہ تے انہاں دے خواب گزاراں دا عجیب و غریب خواب دیکھنا، نو‏‏ں **[[رسول اللہ|رسول اللہ ]]** دی ولادت دی نشانیاں وچو‏ں قرار دتا جاندا اے جو اسی رات وقوع پذیر ہوئیاں نيں۔

خاقانی شروانی سمیت بعض ہور فارسی شاعراں نے "ایوان مدائن" یا "طاق کسری" دی عضمت تے اس دے ٹُٹ جانے نو‏‏ں اپنی اشعار دا وچ ذکر کیتا ا‏‏ے۔ خاقانی نے "ایوان مدائن" نامی اک قصیدے وچ اس عمارت دی تاریخی عظمت نو‏‏ں بیان کردے ہوئے آخر کار اوہدی تخریب تے ساسانی بادشاہاں دی نابودی نو‏‏ں مایہ عبرت قرار دتا ا‏‏ے۔ بعض انہاں اشعار نو‏‏ں فارسی دے شاندار قصیدیاں وچ شمار کردے نيں۔ ایہ قصیدہ 41 شعراں اُتے مشتمل اے جس دا پہلا شعر ایہ اے:

## مسجد وچ تبدیلی
سعد بن ابی‌ وقاص نے مدائن دی فتح دے بعد ایوان کسری نو‏‏ں مسجد قرار دیندے ہوئے ایتھ‏ے نماز پڑھنا شروع کيتی۔تاریخی منابع دے مطابق امام علی نے وی ایتھ‏ے نماز پڑھی ا‏‏ے۔ سلمان فارسی دے علاوہ حُذَیْفَۃ بن یَمان دا مزار وی ایوان کسری دے قریب واقع ا‏‏ے۔
thumb
## مستحب اعمال
شیخ عباس قمی نے کتاب مفاتیح الجنان وچ سلمان فارسی دی زیارت دے اعمال دے ضمن وچ اس مقام اُتے دو رکعت نماز پڑھنے دی تاکید کردے ہوئے امام علیؑ دے اس مقام اُتے نماز پڑھنے نو‏‏ں اوہدی دلیل قرار دتا ا‏‏ے۔
## در ادبیات پارسی
### خاقانی شروانی
ایوان مدائن یا طاق کسری دستمایه اشعار بیشماری در ادبیات پارسی عمدتاً با مضمون عبرت است که مشهورترین قصیده از خاقانی شروانی است.
* بخشی از قصیده ایوان مدائن خاقانی شروانی:

### خیام

### ملک الشعرای بهار

### انوری

### فردوسی

## ہور ویکھو
*سلمان پاک
*مدائن
## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 
* کریستن سن، آرتور. ایران در زمان ساسانیان، تهران: انتشارات امیر کبیر، ۱۳۶۷
* [//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Taq-i_Kisra&oldid=208244410 Wikipedia contributors, "Taq-i Kisra," Wikipedia, The Free Encyclopedia،]
* تاق کسرا: اثر تاریخی ایرانی در خارج از ایران: عکس‌های هنری استیرلین، عکاس و روزنامه‌نگار سوییسی
* تصویر ماهواره‌ای از طاق کسری
* طاق کسری و مرگی تدریجی +عکس، ۱۳۸۹ 
* ایران با کمک یونسکو ، طاق کسری را نجات می‌دهد، خبرگزاری میراث فرهنگی، ۱۳۸۳/۴/۱۸ 
## مآخذ

* ابن اثیر، علی بن محمد، الکامل فی التاریخ، بیروت،‌ دار صادر، ۱۳۸۵ق/۱۹۶۵م۔
* ابونعیم اصفہانی، احمد بن عبداللہ، دلائل النبوۃ، تحقیق محمد روّاس قلعہ‌جی و عبدالبرّ عباس، بیروت،‌ دار النفائس، ۱۴۱۲ق/۱۹۹۱م۔
* اسکویی، نرگس، اشارات و تلمیحات مربوط بہ اعلام جغرافیایی عراق در ادبیات فارسی، در مجموعہ مقالات اولین ہمایش بین المللی مشترک ایران و عراق، تہیہ و تنظیم دبیرخانہ اولین ہمایش بین‌المللی میراث مشترک ایران و عراق، بہ کوشش سید صادق حسینی اشکوری، قم، مجمع ذخائر اسلامی و موسسہ آل البیت لإحیاء التراث، ۱۳۹۴ش/۱۴۳۶ق/۲۰۱۵م۔
* امین، علی، «سیر تحول طاق کسری، کاخ ساسانی؛ از دیروز تا امروز»، در سایت طراحی شہری ایرانی، تاریخ درج مطلب: ۳ شہریور ۱۳۹۶ش، تاریخ بازدید: ۲۹ آذر ۱۳۹۶ش۔
* بیہقی، احمد بن حسین، دلائل النبوۃ ومعرفۃ أحوال صاحب الشریعۃ، تحقیق و تعلیقہ عبدالمعطی قلعجی، بیروت،‌ دار الکتب العلمیۃ، ۱۴۰۵ق/۱۹۸۵م۔
* پیرنیا، حسن، تاریخ ایران باستان، تہران، دنیای کتاب، ۱۳۷۵ش۔
* جوادی، عباس، «صد سال پیش در سرزمین شیر و خورشید»، در سایت ویکی‌کتاب، تاریخ درج مطلب: ۲۹ اکتبر ۲۰۱۷م، تاریخ بازدید: ۲۹ آذر ۱۳۹۶ش۔
* حسینی اشکوری، صادق، چکیدہ مقالات اولین ہمایش بین‌المللی میراث مشترک ایران و عراق، قم، مجمع ذخائر اسلامی، ۱۳۹۳ش۔
* رسولی محلاندی، سید ہاشم، درسہایی از تاریخ تحلیلی اسلام، ج۱، قم، پاسدار اسلام، ۱۳۷۱ش۔
* زمخشری، محمود بن عمر، ربیع الأبرار ونصوص الأخبار، تحقیق عبدالأمیر مہنا، بیروت، مؤسسۃ الأعلمی للمطبوعات، ۱۴۱۲ق/۱۹۹۲م۔
* شریفی، «ایوان مدائن»، در دانشنامہ ادب فارسی، ج۵، بہ سرپرستی حسن انوشہ، تہران، وزارت فرہنگ و ارشاد اسلامی، ۱۳۸۲ش۔
* «شمارہ ۱۶۸ - ہنگام عبور از مداین و دیدن طاق کسری»، در سایت گنجور، تاریخ بازدید: ۲۶ آذر ۱۳۹۶ش۔
* عواد، کورکیس، الذخائر الشرقیۃ، جمع‌آوری جلیل العطیۃ، بیروت، دار الغرب الإسلامی، ۱۹۹۹م۔
* فقیہ بحرالعلوم، محمدمہدی، و احمد خامہ‌یار، زیارتگاہ‌ہای عراق: معرفی زیارتگاہ‌ہای مشہور در کشور عراق، تہران، سازمان حج و زیارت، [۱۳۹۳ش]۔
* قزوینی، سید مہدی، المزار، تحقیق جودت القزوینی، بیروت،‌ دار الرّافدین، ۱۴۲۶ق/۲۰۰۵م۔
* قمی، شیخ عباس، مفاتیح الجنان، ترجمہ حسین انصاریان، قم،‌ دار العرفان، ۱۳۸۸ش۔
* قمی، محمدرضا، اماکن زیارتی و سیاحتی عراق، قم، مشعر، ۱۳۷۷ش۔
* مرعشی، حسین بن محمد، غرر السّیر، تحقیق سہیل زکار، بیروت، دار الفکر، ۱۴۱۷ق/۱۹۹۶م۔
* مقدس، احسان، راہنمای اماکن زیارتی و سیاحتی در عراق، تہران، مشعر، [۱۳۸۸ش]۔

 

گٹھ:عراق دے تاریخی مقامات
گٹھ:ساسانی دور دے تاریخی مقامات
گٹھ:پیغمبر اسلام دے معجزے
گٹھ:محمد
گٹھ:ایران دی تریخ