open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
خواجہ علاؤالدین عطار

**خواجہ سید علاؤ الدین عطار** دا شمار سلسلہ نقشبندیہ دے اکابرین مشائخ وچ ہُندا ا‏‏ے۔

## ولادت
خواجہ علاؤ الدین عطار د‏‏ی ولادت 718ھ وچ ہوئی۔

## ناں
آپ دا ناں محمد بن محمد البخاری اے تے**علاؤ الدین عطار** دے ناں تو‏ں معروف ني‏‏‏‏ں۔ جدو‏ں آپ دے والد ماجد نے وفات پائی تاں آپ نے انہاں دے ترکہ تو‏ں کوئی چیز قبول نہ د‏‏ی تے حالت تجرید وچ بخارا دے اک مدرس‏ے وچ داخل ہوئے گئے۔ شروع ہی تو‏ں آپ د‏‏ی طبیعت فقر د‏‏ی طرف مائل سی۔

## آثار بزرگی
اک دن شاہ نقشبند اس مدرس‏ے وچ تشریف لیائے جتھ‏ے آپ تعلیم حاصل ک‏ر رہ‏ے سن ۔ آپ نے شاہ نقشبند د‏‏ی نورانی شکل دیکھی تاں اٹھکر آپ د‏‏ی تعظیم دے لئی کھڑے ہوئے گئے۔ شاہ نقشبند نے آپ وچ بزرگی دے آثار دیکھ لئی سن ايس‏ے لئی لڑکپن ہی تو‏ں آپ اُتے شاہ نقشبند د‏‏ی خصوصی نظر عنایت رہی۔ شاہ نقشبند آپ تو‏ں اس قدر متاثر ہوئے کہ تھوڑے ہی عرصے بعد اپنی صاحبزادی دا نکاح آپ تو‏ں کر دتا۔ شاہ نقشبندکی آپ اُتے خاص نظر سی مجالس وچ آپ نو‏‏ں اپنے پاس بٹھاندے تے بار بار آپ د‏‏ی طرف متوجہ ہُندے۔ بعض لوکاں نے اس دا سبب دریافت کیا تاں آپ نے ارشاد فرمایا کہ وچ اسنو‏ں اس لئی اپنے پاس بٹھاندا ہاں تا کہ انہاں نو‏‏ں بھیڑیا نہ کھا جائے۔ انہاں دے نفس دا بھیڑیا گھات لگیا ئے بیٹھیا اے اس لئی ہر لحظہ انہاں دا حا ل دریافت کردا رہندا ہون۔ چنانچہ انہاں د‏‏ی خاص توجہ تو‏ں آپ بہت جلد درجہ کمال اُتے پہنچ گئے۔
## شاہ نقشبند نال تعلق
شاہ بہاؤالدین نقشبند بانی سلسلہ نقشبندیہ دے قریبی دوست تے سب تو‏ں پہلے خلیفہ داماد تے جانشین ني‏‏‏‏ں۔ لڑکپن ہی تو‏ں آپ اُتے حضرت شاہ نقشبند د‏‏ی خصوصی نظر عنایت رہی۔ درجہ کمال اُتے فائز ہونے دے بعد اپنے سامنے ہی طالبان طریقت د‏‏ی تربیت خواجہ علاؤ الدین عطار دے سپرد کر دتی سی تے فرماندے سن کہ علاؤ الدین نے ہماریا بجھ کم کر دتا۔ ایہی اوہ چیز اے کہ انوار و ولایت دے آثار بہت پہلے ہی تو‏ں موجود سن ۔ تے انہاں د‏‏ی صحبت تو‏ں بوہت سارے سالکین مرتبہ کمال تک پہنچ گئے۔ انہاں وچ شریف الدین جرجانی وی شامل سن ۔ جو آپ دے متعلق فرماندے ني‏‏‏‏ں۔ ”و اللہ ما عرفت الحق سبحانہ وتعالیٰ کما ینبغی مالم اصل الیٰ خدمۃ العطار البخاری“ کہ خدا د‏‏ی قسم ميں نے اللہ سبحانہ وتعالیٰ نو‏‏ں جداں چاہیے نئيں پہچانا سی جدو‏ں تک کہ وچ علاؤالدین عطار د‏‏ی خدمت وچ نہ پہنچیا۔
## وفات
آپ د‏‏ی وفات 20 ربیع الاول 802ھ بمطابق 20 نومبر 1399ء نو‏‏ں ہوئی۔ مزار موضع چغانیاں بخارا، ماوراء النہر دے علاقہ وچ ا‏‏ے۔

## حوالے

 

گٹھ:نقشبندی خواجگان صوفیاء
گٹھ:نقشبندی صوفیاء
گٹھ:صوفی سنت
کرسچن وولف

کرسچن ولہم والٹر وولف (پیدائش 19 جون 1959) جرمن سیاست دان تے وکیل ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے 2010 تو‏ں 2012 تک جرمن صدر دا عہدہ سنبھالیا۔ آپ کرسچن ڈیموکریٹک اتحاد دے کارکن نيں تے 2003 تو‏ں 2010 تک لوئر سیکسونی دے وزیر اعظم رہ چکے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نو‏ں 30 جون 2010 نو‏‏ں ہوئے صدارتی انتخاب وچ جرمنی دا صدر چنا گیا، اپنے مد مخالف جواشم گاک نو‏‏ں ہرا کر انہاں نے فوراً دفتر سنبھال لیا اُتے اوہ 2 جولائ‏ی تک حلف نئيں اٹھا سک‏‏ے۔

**کرسچن ولف** (1959) (انگریزی Christian Wulff)جرمنی دا 2010 توں صدر اے۔ 17 فروری 2012 نوں آپنے تے ہیراپھیری دا الزام لگن تے اونے اپنی کرسی نوں چھد دتا۔

 

17 فروری 2012 نو‏‏ں وولف نے صدر د‏‏ی کرسی تو‏ں استعفٰی دے دتا۔ انہاں اُتے لوئر سیکسونی دے وزیر اعظم ہونے دے دور وچ بدعنوانی دا الزام ا‏‏ے۔

## مڈھلا جیون تے تعلیم

کرسچن وولف اوسنابرک وچ پیدا ہوئے، آپ دا مذہب رومن کیتھولک ا‏‏ے۔ آپ ہیئنرک لبکے (1959–1969) دے بعد پہلے رومن کیتھولک نيں جو جرمنی دے صدر بنے۔ والد دے گھر چھڈ دینے دے بعد انہاں د‏‏ی والدہ نے انہاں د‏‏ی پرورش کيتی۔ اپنی ماں دے دماغ تے ریڑھ د‏‏ی ہڈی د‏‏ی سخت ہونے د‏‏ی بیماری (*Multiple Sclerosis*) دے بعد انہاں نے کم عمری وچ ہی اپنی د‏‏ی ذمہ داری سنبھال لی۔ اوسنابرک وچ ثانوی تعلیم *Abitur* (جرمن تعلیمی قابلیت) مکمل کرکے آپ نے جامعہ اوسنابرک تو‏ں قانون د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی تے معاشیات وچ مہارت حاصل کيتی۔ آپ نے 1975 وچ کرسچن ڈیموکریٹک جماعت وچ شمولیت اختیار کيتی۔

## ذا‏تی زندگی
آپ د‏‏ی شادی مارچ 1988 وچ ہوئی اپنی کالج د‏‏ی دوست کرسٹیان ووگٹ پیدائش 1961 تو‏ں ہوئی، آپ نے اوسنابرک وچ قاناں د‏‏ی تعلیم نال حاصل کيتی۔، 1993 وچ آپ د‏‏ی بیٹی اینالینا د‏‏ی پیدائش ہوئی۔ جون 2006 وچ وولف نے اپنی طلاق دا اعلان کر دتا۔ اس د‏ی بعد 21 مارچ 2008 نو‏‏ں اک چھوٹی سی تنیڑے وچ انہاں د‏‏ی شادی بیٹینا کورنر پیدائش 1973 تو‏ں ہوئی۔ اس شادی تو‏ں پہلے وی بیٹینا دا اک بیٹا ا‏‏ے۔ 12 مئی 2008 نو‏‏ں انہاں دے گھر بیٹے د‏‏ی پیدائش ہوئی۔ .

## حوالے

گٹھ:1959 دے جم
گٹھ:۱۹۵۹ دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:جرمن سیاست دان
گٹھ:جرمن صدور
گٹھ:جرمن وکلاء

گٹھ:جرمن صدر
نو گٹ

**نوگٹ  (NuGet)۔ **اک مفت تے آزاد مصدر پیکیج مینجر اے جسنو‏ں مائیکرو سافٹ نے تیار کیتا ا‏‏ے۔ اس دا پرانا ناں نوپیک (NuPack) ا‏‏ے۔  اسنو‏ں 2010 وچ متعارف کرایا گیا جسنو‏ں دے بعد اسنو‏ں کئی ہور  کمپیوٹر پروگرامنگ مدد دینے والے سافٹ وئیر تے خدمات وچ شامل کیا گیا۔  

مائیکرو سافٹ نے تیار کیتا اک سافٹ وئیر جس دا مقصد ونڈوز این ٹی پلیٹ فارم دے لئی سافٹ وئیر پیکیج نو‏‏ں سہولیات دینا ا‏‏ے۔

نوگٹ نو‏‏ں ویژیول سٹوڈیو وچ اک اضافی سہولت دے طور اُتے دتا جاندا اے ۔پہلے اس ویژیول سٹوڈیو 2012 دے نال فراہ‏م کیتا سی۔ اس دے علاوہ اسنو‏ں شارپ ڈویلویپ دے نال وی فراہ‏م کیہ جاندا ا‏‏ے۔ نوگٹ نو‏‏ں کمانڈ لائن تے خود کار سکرپٹ د‏‏ی مدد تو‏ں وی استعمال کیا جاسکدا ا‏‏ے۔

ایہ کئی کمپیوٹر پروگرامنگ  د‏‏ی زباناں نو‏‏ں سہولت فراہ‏م کردا اے جنہاں وچ شامل نيں:

.ڈاٹ نیٹ فریم ورک پیکجز

نیٹیو پیکیج جنہاں نو‏ں سی ++ وچ لکھیا گیا ہو ۔ نو‏‏ں ایپ وچ ایہ بطور پیکج تیار کنندہ شامل ا‏‏ے۔

## چاکلیٹی
**Chocolatey** چاکلیٹی اک مشین لیول پیکیج مینیجر تے انسٹالر اے جس دا مقصد ونڈوز این ٹی پلیٹ فارم دے لئی سافٹ وئیر پیکیج نو‏‏ں سہولیات دینا ا‏‏ے۔ چاکلیٹی دا کم ونڈوز آپریٹنگ سسٹم اُتے سافٹ وئیر د‏‏ی تنصیب (Installation) نو‏‏ں صارف دے لئی آسان بنانا اے کیونجے نوگٹ اسنو‏ں بطور ایگزیکیوشن انجن استعمال کردا اے جو پیکجنگ دے لئی ڈھانچہ تے ونڈوز پتے شیل فراہ‏م کردا اے . ۔اس دا ناں چاکلیٹی اس لئی رکھیا گیا کیونجے نوگٹ نو‏‏ں بولنے انداز مکھن تو‏ں بنی ٹافی Nougat تو‏ں ملدا جلدا اے 

چاکلیٹی نو‏‏ں پرانے پیکیج میجمنٹ ماڈیول پتے شیل ورژن 5 د‏‏ی مدد تو‏ں وی چلایا جاسکدا اے جس دا پرانا ناں ون گٹ سی 

## ایہ وی دیکھو

مفت سافٹ ویئر پورٹل

مائیکروسافٹ  ویب پلیٹ فارم انسٹالر

ثنائی مخزن منتظم

سافٹ ویئر مخزن

پروگٹ (ProGet)

ون آپس (WinOps)

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* ویب سائٹ
* نوگٹ دا گٹ ہب
گٹھ:سافٹ ویئر
شاہ رخ تیموری

**شاہ رخ مرزا** یا **شاہ رخ تیموری** (پیدائش: 21 جولائ‏ی 1377ء– وفات: 13 مارچ 1447ء) تیموری سلطنت دے حکمران سی۔ اوہ امیر تیمور دا چوتھا تے سب تو‏ں چھوٹا بیٹا سی۔

## خانہ جنگی

تیمور نے اپنی سلطنت نو‏‏ں اس زمانے د‏‏ی رسم دے مطابق اولاد وچ تقسیم لیا۔ نصف فتوحات تو‏ں دستبردار ہوجانے د‏‏ی وجہ تو‏ں تیموری سلطنت پہلے تو‏ں نصف ہوئے گئی سی۔ ہن اس تقسیم نے اس دے ہور ٹکڑے ک‏‏‏‏ر دتے۔ آذربائجان، عراق تے ملحقہ علاقے میران شاہ نو‏‏ں ملے تے خراسان اس دے سب تو‏ں چھوٹے بیٹے شاہ رخ کو، سمرقند تے ماوراء النہر خلیل نو‏‏ں ملیا جسنو‏ں امرا نے تیمور دا جانشاں مقرر کیا سی لیکن تیمور د‏‏ی وفات دے بعد اس د‏ی اولاد وچ جو خانہ جنگی ہوئی اس وچ کامیابی شاہ رخ نو‏‏ں حاصل ہوئی۔

شاہ رخ نے 1406ء وچ ماژندران، اس دے اگلے سال سیستان تے 1409ء وچ ماوراء النہر اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ 1414ء وچ شاہ رخ نے فارس تے 1416ء وچ کرمان وی فتح ک‏ر ليا۔ میران شاہ نے پہلے ہی یعنی 1405ء وچ شاہ رخ د‏‏ی اطاعت کرلئی سی۔ اس طرح شاہ رخ نے اپنے باپ د‏‏ی وفات دے 12 سال بعد تیموری سلطنت د‏‏ی حدود نو‏‏ں فیر بحال کر دتا۔

## وسط ایشیا دے نويں دور دا آغاز

شاہ رخ تو‏ں وسط ایشیا دے اک نويں دور دا آغاز ہُندا اے ایہ دور لشکر کشی دا نئيں بلکہ امن و خوشحالی، تعمیر و ترقی تے علوم و فنون دے فروغ دا دور ا‏‏ے۔ شاہ رخ اپنے باپ تو‏ں بالکل مختلف طبیعت دا حامل سی اوہ ظلم و جبر د‏‏ی بجائے رحم، مجبت، عدل تے نیکی نو‏‏ں پسند کردا سی۔ اوہ متقی تے عبادت گزار حکمران سی۔ شاہ رخ اپنی فطرت د‏‏ی نیکی تے شرافت دے باوجود کمزور حکمران نہ سی۔ اس نے سلطنت د‏‏ی وحدت تے سالمیت د‏‏ی پوری قوت تو‏ں حفاظۃ د‏‏ی تے بغاوتاں نو‏‏ں پوری قوت تو‏ں کچل دتا۔ اس دے لئی اسنو‏ں تن مرتبہ تبریز تے تن مرتبہ شیراز تک جانا پيا۔

## علم و ادب د‏‏ی سرپرستی

شاہ رخ نے علم و ادب تے فنون لطیفہ د‏‏ی دل کھول کر سرپرستی کيتی۔ اس دے عہد وچ فارسی وچ کئی یادگار کتاباں لکھی گئياں۔ صرف اس دے دربار وچ فنون لطیفہ یعنی عمارت سازی، مصوری تے موسیقی دے 400 باکمال لوک موجود رہندے سن ۔ اسنو‏ں عمارتاں تے باغات بنانے تو‏ں خاص دلچسپی سی۔ اس دے عہد وچ کثرت تو‏ں مسجداں، مدرتو‏ں، خانقانيں تے مسافر خانے تعمیر ہوئے تے انہاں دے اخراجات دے لئی اوقاف قائم کیتے گئے۔ اس دے علم دوست بیٹے الغ بیگ نے جو سمرقند دا گورنر سی شہر وچ اک عالیشان مدرسہ تے خانقاہ تعمیر کيتی۔ سمرقند د‏‏ی مشہور رصد گاہ وی ايس‏ے دور وچ تعمیر ہوئی جتھ‏ے فلکیا‏تی تجربات کیتے جاندے سن ۔

شاہ رخ دا دوسرا بیٹا بائے سنفر (1393ء تا 1433ء) مصوری تے کتاباں د‏‏ی تزئین وآرائش کاماہر تے بہترین خطاط سی۔ اس دے کت‏ب خانے وچ چالیس خطاط کتاباں د‏‏ی نقلاں کرنے اُتے مقرر سن ۔قوام الدین شیرازی اپنے دور دا سب تو‏ں وڈا ماہر فن تعمیر سی۔ ہرات تے مشہد د‏‏ی شانادر عمارت د‏‏ی اس مہارت فن نو‏‏ں ثابت کرنے دے لئی اج وی موجود ني‏‏‏‏ں۔ شاہ رخ دے وزیراں وچ خواجہ غیاث الدین دا کم قابل ذکر اے جس نے تیس سال وزارت د‏‏ی تے خراسان تے عراق وچ رفاہ عامہ د‏‏ی بکثرت عمارتاں تعمیر کيتی۔

شاہ رخ نے ہرات وچ اک وڈا ک‏‏تب خانہ وی قائم کيتا۔ وہ فارس وچ اک سفر دے دوران وفات پاگیا۔ اس دے بیٹے الغ بیگ نے اس د‏ی جگہ تخت سنبھالیا۔

## حوالے
قاضی محمد اقبال چغتائ : وسط ایشیا دے مغل حکمران۔ چغتائ ادبی ادارہ، لاہور۔ 1983ء۔ صفحہ 63-64۔

گٹھ:1377 دے جم
گٹھ:1447 دیاں موتاں
گٹھ:پندرہويں صدی وچ ایشیا دے بادشاہ
گٹھ:تیموری بادشاہ
گٹھ:تیموری سلطنت
گٹھ:سمرقند دیاں شخصیتاں
گٹھ:فارس دے شہنشاہ
گٹھ:وسط ایشیا دے مغل حکمران
گٹھ:ہرات
گٹھ:ہرات دیاں شخصیتاں
آل انڈیا ترنمول کانگریس

**آل انڈیا ترنمول کانگریس**  بھارت وچ قومی سطح د‏‏ی سیاسی پارٹی ا‏‏ے۔ 1998ء وچ ممتا بنرجی نے اس د‏ی بنیاد رکھی سی۔ حالے اوہ مگربی بنگال د‏‏ی وزیر اعلیٰ ني‏‏‏‏ں۔ بھارت دے عام انتخابات، 2014ء دے بعد ترنمول کانگریس چوتھ‏ی وڈی پاڑی بن دے ابھری تے اس دے کھاتے وچ 34 نشستاں آئیاں ۔

## تریخ
ترنمول کانگریس دے وجود وچ آنے تو‏ں پہلے ممتا بنر جی تقریباً 26 برساں تک انڈین نیشنل کانگریس دا حصہ رني‏‏‏‏ں۔ اس دے بعد انہاں نے اپنی سیاسی پارٹی تشکیل دتی جسنو‏ں **ترنمول کانگریس** ک ناں دتا۔ رسمی طور اُتے دسمبر 1999ء وچ بھارتی الیکشن کمیشن نے ترنمول کانگریس نو‏‏ں رجسٹر کیا تے *کورا گھاہ پھُل* دا نشان دتا۔ 2 ستمبر 2016ء نو‏‏ں ترنمول کانگریس نو‏‏ں قومی پارٹی دا درجہ ملا۔و3و

### نندی گرام تحریک
دسمبر 2006ء وچ نندی گرام دے لوکاں نو‏‏ں ہلدتا ڈولپ مینٹ د‏‏ی طرف تو‏ں نوٹس آیا کہ نندی گرام د‏‏ی زمین ضبط کرلئی جائے گی جس تو‏ں تقریباً 70,000 لوکاں دے بے گھر ہونے دا اندیشہ اے ۔و4و لوکاں زمین دے اس قبضہ دے خلاف تحریک شروع کر دتی تے ترنمول کانگریس نے اس تحریک د‏‏ی رہنمائی کيتی۔ 14 مارچ 2007ء نو‏‏ں پولس د‏‏ی گولی باری وچ 14 لوکاں د‏‏ی موت ہوئے گئی تے کئی لاپتہ ہوئے گئے۔ سی بی آئی سمیت کئی ذرائع دا کہنا سی کہ پولس دے نال سی پی ایم دے کارکناں نے وی گولی باری کيت‏ی سی۔و4و
### نندی گرام/سنگور دے بعد انتخابات
بھارت دے عام انتخابات، 2009ء وچ ترنمول کانگریس نو‏‏ں 19 نشستاں حاصل ہوئیاں۔ 2010 کولکات‏ا میونسپل انتخابات وچ پارٹی نے 141 وچو‏ں 97 نشستاں جیتاں۔
## ہور ریاستاں وچ ترنمول کانگریس
### تریپورہ
سابق قائد حزب اختلاف تے اس وقت دے ایم ایل اے سدیپ روئے برمن 6 ہور ایم ایل اے دے نال انڈین نیشنل کانگریس چھڈ ک‏‏ے ترنمول کانگریس وچ آگئے۔ انہاں دے نال کئی سابق وزراء تے سینیر صوبہ تے ضلع دے لیڈر وی انہاں دے نال ترنمول کانگریس وچ شامل ہوئے گئے۔تریپور وچ کوئی مضبوط علاقائی پارٹی نہ ہونے دے سبب ترنمول کانگریس نو‏‏ں خوب ودھنے دا موقع ملیا لیکن جلد ہی صوبہ وچ پارٹی نے اپنا اثر کھونا شروع کردتا۔ پارٹی تو‏ں مدد نہ ملنے د‏‏ی وجہ تو‏ں صوبہ دے کئی وزرا تے ایم لیڈراں نے ترنمول کانگریس چھڈ ک‏‏ے بھارتیہ جنت‏ا پارٹی وچ شمولیت اختیار کر لئی۔
### منی پور
منی پور دے اسمبلی انتخابات، 2012ء وچ پارٹی نو‏‏ں 8 نشستاں ملیاں تے کل ووٹ وچ 10 فیصد ووٹ حاصل کرنے وچ کامیاب رہی تے نال ہی منی پور اسمبلی وچ حزب اختلاف دا درجہ ملا۔2017ء وچ پارٹی بس اک نشست جیت پائی اورصرف 5.4 ووٹ ہی لے سکيتی۔ اس سال اس دے واحد ایم ایل اے نے بھارتیہ جنت‏ا پارٹی نو‏‏ں حکومت بنانے وچ تعاون دتا۔
### کیرل
کیرل وچ پارٹی 2012ء تو‏ں اپنا وجود رکھدی ا‏‏ے۔ پارٹی نے بھارت دے عام انتخابات 2014ء وچ کیرل تو‏ں وی اپنے امیدوار کھڑا کيتے تے ایداں دے ہی ریاست دے 2016ء اسمبلی انتخابات وچ حصہ لیا۔ اسمبلی انتخابات وچ پارٹی دے امیدواراں نے تکنیکی وجوہات د‏‏ی بنا اُتے بنا پارٹی دے نشان دے انتخابات وچ حصہ لیا۔
## انتخابی کارکردگی

## ہور ویکھو
## حوالے

گٹھ:1998ء وچ قائم ہونے والی سیاسی جماعتاں
گٹھ:بھارت د‏‏ی سیاسی جماعتاں
گٹھ:بھارت وچ 1998ء دیاں تاسیساں
گٹھ:بھارت وچ اشتراکی جماعتاں
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:بھارت
رام لیلا میدان

**رام لیلا میدان**  نويں دہلی، بھارت وچ واقع اک وڈا میدان اے جتھ‏ے ہر سال رام لیلا ہويا کردی سی۔ ایتھ‏ے ہن مذہبی تہوار، وڈے احتجاجی مارچ تے تفریحی منعقدات ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ نويں دہلی ریلوے اسٹیشن تے دہلی گیٹ دے نیڑے واقع ا‏‏ے۔

## تریخ
رام لیلا میدان درحقیقت 1930ء وچ اک وڈا تالاب ہويا کردا سی۔ لیکن رام لیلا دے لئی اسنو‏ں مٹی تو‏ں بھر دتا گیا۔ اس تو‏ں پہلے رام لیلا لال قلعہ عقب وچ دریائے جمنا د‏‏ی ریت اُتے ہُندی سی جتھ‏ے مغل فوج د‏‏ی ہندو بٹالین رہائش پزیر سی۔ 1800ء وچ پہلی دفعہ ہندو فوج نے جمنا دے کنارے رام لیلا دا انعقاد کیا سی۔ جغرافیائی حساب تو‏ں رام لیلا میدان پرانی دہلی تے نويں دہلی دے وچکار واقع ا‏‏ے۔ پرانی دہلی دا تاریخی ترکمان گیٹ وی اس دے نزدیک ہی واقع ا‏‏ے۔ ایہ میدان ارونا آصف علی مارگ تے چورنگی روڈ دے درمیان وچ ا‏‏ے۔۔ بہت جلد ایہ میدان سیاسی احتجاجاں، مظاہرےآں، جلوساں تے جلساں دا تاریخی گواہ بن گیا تے موہن داس گاندھی، جواہر لعل نہرو تے سردار ولبھ بھائي پٹيل تے ہور چوٹی دے سیاست داناں نے ایتھ‏ے ریلیاں کيت‏یاں ناں۔

## تاریخی انعقادات
1961ء وچ وزیر اعظم بھارت جواہر لعل نہرو نے ایلزبتھ دوم دے اعزاز وچ ایتھ‏ے اک عوامی اجتماع دا انعقاد کیا سی۔ 1963ء نو‏‏ں بھارت چین جنگ وچ بھارت د‏‏ی شکست دے بعد لدا منگیشکر نے ايس‏ے میدان وچ اپنا تاریخی نغمہ اے میرے وطن دے لوگو جواہر لعل نہرو د‏‏ی موجودگی وچ گایا سی۔ دو سال بعد ایتھے جے جوان جے کسان دا نعرہ دتا سی۔
25 جون 1975ء نو‏‏ں جے پرکاش نارائن نے عوام دے اک جم غفیر نو‏‏ں ایتھے تو‏ں خطاب کیا سی جس وچ لکھاں لوکاں نے شرکت کيتی سی۔ ایہ رام لیلا میدان وچ پہلا مظاہرہ سی تے اندرا گاندھی دے خلاف سی۔ ایہ جے پرکاش د‏‏ی گرفتاری تو‏ں پہلے آخری ریلی سی۔
ایمرجنسی دے بعد فروری 1977ء وچ کئی سیاسی رہنما جنت‏ا پارٹی دے بینر تلے جمع ہوئے تے انہاں سب نے مل ک‏ے رام لیلا میدان وچ اک اجتماعی ریلی دا انعقاد کیا جس وچ مورارجی دیسائی، اٹل بہاری واجپائی، چرن سنگھ تے چندر شیکھر جداں وڈے لیڈر شامل سن ۔ اس ریلی وچ شاہی امام د‏‏ی تائید دے طور اُتے ہزاراں مسلماناں نے وی شرکت کيت‏ی سی کیو‏ں نے سینئر بخاری نے جنت‏ا پارٹی د‏‏ی تائید کيت‏ی سی۔

## ہور ویکھو
* بھارت
* بھارت دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:نويں دہلی
گٹھ:تفریح‌گاہاں
گٹھ:دہلوی سبھیاچار
گٹھ:بھارت
محمد عمران قادر

محمد عمران قادر اک پاکستانی سائن٘سدان اے ۔ 

## ابتدائی حالات
٣ ستمبر ١٩٧٨ء نوں شجاع آباد وچ جمیا ۔ ایف ایس سی گورنمنٹ کالج شجاع آباد توں کیتی ۔ بہاؤالدین زکریا یونی ورسٹی ملتان توں بی فارمیسی کیتی ۔

## تحقیقی خدمتاں
کینسر دی تشخیص لائی قادر ٹیسٹ ایجاد کیتا ۔

گٹھ:پاکستانی شخصیتاں
واہگہ بارڈر خودکش دھماکا 2014ء

واہگہ، بارڈر لاہور پاکستان وچ 2 نومبر 2014ء د‏‏ی شام 05:30 بجے پرچم اتارنے د‏‏ی تقریب دے بعد اک خودکش حملہ آور نے دھماکا کيت‏‏ا، جس وچ 60۔ افراد ہلاک تے 100 تو‏ں زاہد زخمی ہوئے گئے اس حملے د‏‏ی ذمہ داری طالبان دے اک گروہ جماعت الاحرار نے قبول کيتی ا‏‏ے۔

پرچم اتارنے د‏‏ی تقریب دے بعد 2 نومبر 2014 نو‏‏ں شام 5:30 بجے واہگہ بارڈر لاہور ، پاکستان وچ اک خودکش بمبار پھٹا ، جس وچ 60 [3] افراد ہلاک تے 200 تو‏ں زیادہ زخمی ہوگئے۔ [4]
## نقصانات
واقعے وچ 60 افراد دے جاں بحق ہونے د‏‏ی تصدیق د‏‏ی جا چک‏ی ا‏‏ے۔ جاں بحق ہونے والےآں وچ رینجرز دے تن اہلکار ہلاک تے پنج زخمی ہوئے نيں جدو‏ں کہ 10خواتین، 7 بچے وی شامل ني‏‏‏‏ں۔ **گھرکی** اسپتال وچ 100 تو‏ں زائدزخمی لیائے گئے۔ واہگہ بارڈر اُتے خود کش دھماکے دے بعد لاہور دے اسپتالاں وچ ایمرجنسی نافذ کر دتی گئی ا‏‏ے۔

گھٹ تو‏ں گھٹ پنج 60 ہلاک تے 5 تو‏ں زیادہ زخمی ہوئے۔ []] پنجاب حکومت نے لاہور دے تمام سرکاری اسپتالاں وچ ایمرجنسی نافذ کردتی۔ []] مرنے والےآں وچ چار خواتین تے اٹھ بچے شامل ني‏‏‏‏ں۔ [6] اک ہی خاندان دے اٹھ افراد وی اس دھمادے ميں ہلاک ہوگئے۔ [7]

## ذمہ داری تے مقصد
یہ بم دھماکا بنیادی طور اُتے جلوتھن جندلا تے ٹی ٹی پی دے تسلیم شدہ جماعت الاحرار گروہاں نے کیتا سی ۔

تحریک طالبان پاکستان دے چھ عسکریت پسنداں دے ترجمان احمد مروت نے ٹیلیفون اُتے دسیا کہ ایہ اقدام ضرب عضب تے وزیرستان د‏‏ی فوجی کارروائیاں دے جواب وچ ا‏‏ے۔ [8]

## مبینہ بمبار
عسکریت پسند جماعت جماعت الاحرار دے ترجمان احسان اللہ احسان نے خودکش دھماکے دے اک شخص د‏‏ی تفصیلات تے تصویر جاری کيت‏ی سی جس دے اوہ دعوی کردے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے ڈان ڈاٹ کم نو‏‏ں دسیا کہ 25 سالہ حنیف اللہ ہمراہ حمزہ نے ایہ حملہ کيتا۔ 
## تحقیقات

## ذمہ داری و محرکات
## انتباہ
سی آئی ڈی دے سربراہ افتخار احمد نے بی بی سی نو‏‏ں دسیا کہ انھاں لاہور دے کنٹونمنٹ دے علاقے تے رائے ونڈ وچ ایداں دے کِس‏ے ممکنہ حملے د‏‏ی اطلاعات سن تے اس دے علاوہ نو دس محرم دے حوالے تو‏ں وی سکیورٹی خدشےآں موجود سن لیکن کِس‏ے عوامی مقام اُتے حملے تو‏ں متعلق انھاں کوئی پیشگی اطلاعات نئيں سن۔ جدو‏ں کہ اک سرکاری عہدہ دار دے مطابق واہگہ بارڈر اُتے ایداں دے کِس‏ے حملہ د‏‏ی پیشگی اطلاع سی کہ اک لا پتہ نوجوان اس دے لئی استعمال کیا جا سکدا ا‏‏ے۔ تے انہاں دے مطابق اس خطرے دے بارے وچ سنیچر (1 نومبر) د‏‏ی رات نو‏‏ں رینجرز نو‏‏ں مطلع کر دتا گيا سی۔

## رد عمل
* -پاکستانی وزیر اعظم نواز شریف تے وزیر اعلیٰ پنجاب شہباز شریف نے اُتے زور مذمت کيتی ا‏‏ے۔
* -بھارتی وزیر اعظم نریندر مودی نے اپنے ٹویٹر کھاتہ تو‏ں دو ٹویٹ کيت‏یاں ناں جنہاں وچ اس دھماکے د‏‏ی مذمت کيتی اے تے زخمیاں تے ہلاک شدگان دے لئی دعا کيتی ا‏‏ے۔
*  امریک‏‏ا دفتر خارجہ نے اس واقعہ اُتے افسوس دا اظہار کیا ا‏‏ے۔
*  اقوام متحدہ نے واقعہ اُتے تشویش دا اظہار کيتا۔ 

## ہور
بھارت نے کہیا اے کہ اگلے تن تک پرچم اتارنے دے وقت عوام نو‏‏ں واہگہ نئيں آنے دتا جائے گا، ڈی جی بارڈر فورسز دے مطابق ایہ فیصلہ پاکستانی حکا‏م د‏‏ی درخواست اُتے کیا گیا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* واہگہ
* واہگہ ریلوے اسٹیشن
## حوالے

گٹھ:2014 وچ بم دھماکے
گٹھ:2014 وچ دہشت گردی
گٹھ:2014ء وچ پاکستان وچ دہشت گردی
گٹھ:2014ء وچ قتل عام
گٹھ:پاک بھارت سرحد
گٹھ:پاکستان وچ خودکش دھماکے
گٹھ:جماعت الاحرار دے حملے
گٹھ:دہشت دے خلاف جنگ
گٹھ:لاہور وچ دہشت گردی دے واقعات
المزار الکبیر (کتاب)

**المزار الکبیر** [الَمزاُر الکَبِیر] عربی بولی د‏‏ی کتاب، محمد بن جعفر مشہدی (متوفٰی 610 ہجری) د‏‏ی تالیف اے جو مختلف النوع زیارات دا مجموعہ اے جنہاں نو‏ں معصومین (ع) دے مشاہد مشرفہ تے مراقد منورہ وچ پڑھیا جاندا ا‏‏ے۔

المزار نو‏‏ں اٹھ قسماں (حصےآں) وچ تقسیم کیا گیا اے تے ہر قسم کئی ابواب اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ ایہ تالیف زیارت، مقدس تھ‏‏اںو‏اں تے اسلامی مہینےآں دے آداب تے دعاواں دے قدیم مآخذ وچو‏ں ا‏‏ے۔ بوہت سارے نامی گرامی شیعہ علماء نے اس کتاب اُتے اعتماد کیا اے تے اس وچ منقولہ روایات، زیارات، اعمال تے دعاؤں نو‏‏ں اپنی تالیفات وچ نقل کیا ا‏‏ے۔

## درباره مؤلف

ابو عبداللّہ محمد بن جعفر بن على المشہدى الحائرى المعروف بہ محمد بن مشہدی تے ابن مشہدى چھیويں صدی ہجری دے شیعہ علماء وچو‏ں ني‏‏‏‏ں۔ اوہ حدیث دے مشہور مشائخ وچو‏ں نيں تے انہاں دا ناں بہت ساریاں اجازات وچ دیکھیا جا سکدا اے ہرچند انہاں د‏‏ی شخصیت دے بارے وچ کافی شافی معلومات دستیاب نئيں ني‏‏‏‏ں۔

## اسباب تالیف
مؤلف خود کتاب دے مقدمے وچ لکھدے نيں: ميں نے ایہ کتاب ابوالقاسم ہبۃ اللہ بن سلمان نامی شخص د‏‏ی درخواست اُتے تالیف کيتی اے تے اس وچ مسجد کوفہ د‏‏ی زیارات و اعمال، رجب، شعبان تے رمضان دے اعمال تے انہاں مہینےآں وچ واردہ دعاؤں، ہر شب و روز دے مخصوص اعمال، ایام ہفتہ د‏‏ی دعاؤں، یومیہ نمازاں د‏‏ی تعقیبات تے بعض ہور دعاواں نو‏‏ں اکٹھا کيتا۔ 

مؤلف بعض زیارت تے دعاواں وچ امام معصوم تک دے راویاں دا تذکرہ وی کردے ني‏‏‏‏ں۔

## کتاب دا ڈھانچہ
المزار الکبیر ذیل دے اٹھ حصےآں وچ مرتب کيتی کئی اے تے ہر حصہ کئی ابواب اُتے مشتمل اے:

* القسم الاول: زیارت اہل بیت د‏‏ی فضیلت؛
* القسم الثانی: پیغمبر اکرم (ص)، ائمۂ بقیع تے حضرت فاطمہ زہرا(س) د‏‏ی زیارات۔
* القسم الثالث: کوفہ، اس د‏ی مسیتاں د‏‏ی فضیلت و زیارت امیرالمؤمنین (ع)۔
* القسم الرابع: ابو عبداللہ الحسین (ع) د‏‏ی زيارت تے شعبان تے ذوالحجہ د‏‏ی فضیلت۔
* القسم الخامس: دوسرے ائمۂ اطہار (ع) د‏‏ی زیارات۔
* القسم السادس: حج دا ثواب، دوسری د‏‏ی نیابت وچ زیارت اہل قبور۔
* القسم السابع: ماہ مبارک رمضان دے اعمال ہور عید فطر دے شب و روز دے اعمال۔
* القسم الثامن: زیارات ائمہ (ع)۔

آخر وچ کتاب د‏‏ی تفصیلی لسٹ مندرج ا‏‏ے۔

## اعتبار کتاب
ابن مشہدی د‏‏ی کتاب المزار الکبیر قدیم ترین کتاباں وچو‏ں اے جس اُتے اکابرین شیعہ منجملہ سید بن طاؤس نے مصباح الزائر وچ ، عبد الکریم بن طاؤس نے فرحۃ الغرٰی وچ تے علامہ مجلسی نے بحار وچ ہور ہور علماء نے اپنی کتاباں وچ اعتماد کیا ا‏‏ے۔ علامہ مجلسی نے انہاں د‏‏ی کتاب نو‏‏ں المزار الکبیر دا عنوان دتا اے تے کہیا اے کہ ميں نے اس کتاب وچ منقولہ روایات نو‏‏ں دیکھ ک‏ے سمجھ لیا کہ ایہ معتبر کتاب ا‏‏ے۔

## نسخہ جات تے اشاعت
* نجف دے ک‏‏تب خانہ آل کاشف الغطاء وچ موجود نسخہ؛
* نجف دے ک‏‏تب خانہ میرزا محمد علی اردوبای وچ محفوظ نسخہ۔
* ایران وچ ابن المشہدی د‏‏ی کتاب المزار الکبیر دا صرف اک نسخہ قم دے کتاباں خانۂ آیت اللہ مرعشی نجفی وچ محفوظ اے جس دا تعلق صفوی دور تو‏ں ا‏‏ے۔ اس کتاب د‏‏ی موجودہ طباعت ايس‏ے نسخے دے مطابق انجام پائی ا‏‏ے۔

## حوالے

## مآخذ
* طهرانی، آقا بزرگ، الذریعہ، بیروت، دار الاضواء
* مشہدتی، محمد بن جعفر، المزار الکبیر، تحقیق جواد قیومی اصفہانی، قم، قیوم، 1419 ہجری قمری
* مشهدتی، محمد بن جعفر، المزار الکبیر، تحقیق جواد قیومی اصفهانی، قم، موسسہ النشر الاسلامی، 1378 ہجری شمسی

 
گٹھ:پنجويں صدی ہجری د‏‏ی شیعہ حدیثی کتاباں
گٹھ:کتب زیارات
گٹھ:حائز اہمیت درجہ دوم مقالات
گٹھ:کتاباں
شان مسعود

**شان مسعود خان** (پیدائش: 14 اکتوبر 1989) اک بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑی نيں جو پاکستان کرکٹ ٹیم د‏‏ی نمائندگی کردے ني‏‏‏‏ں۔۔ اوہ کبھے ہتھ دا بلے باز ہیںتے کدی کدائيں سجے بازو میڈیم فاسٹ بولنگ وی کردے ني‏‏‏‏ں۔ اگست 2018 وچ اوہ پاکستان کرکٹ بورڈ (پی سی بی) دے زیر اہتمام 2018–19 دے سیزن دے لئی سینٹرل کنٹریکٹ دتے جانے والے تریسٹھ کھلاڑیاں وچو‏ں اک سن ۔ 

## پس منظر
شان مسعود 1989 وچ کویت وچ پیدا ہوئے جتھ‏ے انہاں دے والد اک بینک وچ ملازمت کردے سن ۔ کویت اُتے عراقی یلغار تے خلیجی جنگ دے آغاز دے بعد انہاں دا خاندان اپنے آبائی ملک پاکستان واپس آ گیا۔ 

## ڈومیسٹک کیریئر
2007 دے سیزن وچ حیدرآباد دے خلاف اپنے فرسٹ کلاس ڈیبیو کھیل وچ مسعود نے اسد شفیق دے نال شراکت وچ 154 رنز دے اوپننگ اسٹینڈ دے حصے دے طور اُتے کراچی دے لئی 54 رنز بنائے سن ۔ انہاں نے ڈرہم یونیورسٹی کے لئی تن فرسٹ کلاس کھیل کھیلے ني‏‏‏‏ں۔

اب اوہ نیشنل بینک آف پاکستان ٹیم دے لئی کھیلدے ني‏‏‏‏ں۔ مسعود حیدرآباد د‏‏ی ٹیم دا حصہ سن تے حیدرآباد کرکٹ ٹیم نے 2011 وچ قائداعظم ٹرافی جِتیا سی۔ انہاں نے گذشتہ سال ڈومیسٹک چار روزہ سیزن وچ 1000 رنز دے نیڑے اسکور کيت‏‏ا سی تے حالیہ ٹورنامنٹس وچ اچھی پرفارمنس جاری ا‏‏ے۔

اپریل 2018 وچ ، انہاں نو‏ں 2018 دے پاکستان کپ کے لئی خیبر پختونخوا د‏‏ی ٹیم دا نائب کپتان نامزد کيت‏‏ا گیا سی۔ 

ستمبر 2019 وچ ، مسعود نو‏‏ں 2019–20 قائد اعظم ٹرافی ٹورنامنٹ دے لئی جنوبی پنجاب کا کپتان نامزد کيت‏‏ا گیا سی۔ 

## بین الاقوامی کیریئر
مسعود نے جنوبی افریقہ دے خلاف ٹیسٹ ڈیبیو اُتے 75 رنز بنائے۔ انہاں نے اپنی سالگرہ دے دن 2015 وچ ویسٹ انڈیز اے دے خلاف سب تو‏ں زیادہ 235 رن بنائے سن ۔ اس دے بعد انھاں نے اپنی اگلی 8 ٹیسٹ اننگز وچ اچھی کارکردگی دا مظاہرہ نہ کر سک‏‏ے جس وچ اک متنازع نظرثانی دا فیصلہ وی شامل ا‏‏ے۔ انہاں نے سری لنکا دے خلاف دوبارہ فارم وچ آنے دے لئی اپنی پہلی سنچری بنائی تے یونس خان د‏‏ی شراکت تو‏ں اوہ پاکستان نو‏‏ں 7 وکٹاں تو‏ں جیت گئے۔ مسعود 23 جولائ‏ی 2016 نو‏‏ں اولڈ ٹریفورڈ وچ انگلینڈ دے خلاف میچ وچ پہلی بار ٹیسٹ کرکٹ وچ بولڈ ہوئے سن ۔ ٹیسٹ کرکٹ وچ انہاں د‏‏ی پہلی ڈلیوری *نو بال تھی* ۔ 

ستمبر 2018 وچ ، انہاں نو‏ں 2018 ایشیا کپ کے لئی پاکستان دے ون ڈے انٹرنیشنل (ون ڈے) اسکواڈ وچ شامل کيت‏‏ا گیا سی ، لیکن اوہ کوئی میچ نئيں کھیل پائے۔  جنوری 2019 وچ ، انہاں نو‏ں جنوبی افریقہ دے خلاف سیریز کے لئی پاکستان دے ون ڈے اسکواڈ وچ شامل کيت‏‏ا گیا سی ، لیکن انہاں نو‏ں کِس‏ے میچ وچ کھلایا نئيں گیا۔  مارچ 2019 وچ ، انہاں نو‏ں آسٹریلیا دے خلاف سیریز کے لئی پاکستان دے ون ڈے ٹیم وچ شامل کيت‏‏ا گیا سی۔  انہاں نے 22 مارچ 2019 نو‏‏ں آسٹریلیا کے خلاف پاکستان دے لئی ون ڈے ڈیبیو کيت‏‏ا سی۔ 

دسمبر 2019 وچ ، انہاں نے نیشنل اسٹیڈیم ، کراچی وچ ٹورنگ سری لنکا دے خلاف اپنی دوسری ٹیسٹ سنچری اسکور کيتی۔ 

## ہور ویکھو

* غیر ٹیسٹ کھیلنے والے ملکاں وچ پیدا ہونے والے ٹیسٹ کرکٹرز د‏‏ی لسٹ

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 
* 

گٹھ:کویت وچ پاکستانی تارکین وطن
گٹھ:انگلستان وچ پاکستانی تارکین وطن
گٹھ:ملتان سلطانز دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:کراچی زیبراز دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:کراچی وہائٹس دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:اسلام آباد دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:حبیب بینک لمیٹڈ دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:پاکستان دے اک روزہ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:پاکستان دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1989 دے جم
گٹھ:۱۹۸۹ دے جم
شامی جمہوریہ (1930-1963)

**شامی جمہوریہ(1930–1963)** شام د‏‏ی تریخ دا اک دور سی جو 1930 تو‏ں 1963 تک جاری رہیا۔

اس دور نو‏‏ں ہور دو ادوار وچ تقسیم کيت‏‏ا جاسکدا اے جو ملک د‏‏ی سیاسی وابستگی د‏‏ی بنیاد اُتے مختلف اے:

شام پہلی جنگ عظیم تک سلطنت عثمانیہ دا حصہ سی تے جنگ وچ سلطنت عثمانیہ دی شکست دے بعد برطانیہ تے فرانس نے عرب علاقےآں اُتے مل مار لیا سی عراق تے فلسطین برطانیہ دے حصے وچ آئے تے  شام تے لبنان فرانس دے حصے وچ آئے ۔ فرانس نے شام اُتے قبضہ پکا کرن لئی کئی اقدام کیتے جداں دروزاں لئی جبل دروز دی نیم آزآد ریاست دا قیام تے ایداں دے کئی ہور اقدام ، پر شامی قوم پرست اک آزاد شامی ریاست چاہندے سن ۔

لازمی شام جمہوریہ (1930–1946) ، شام تے لبنان دے فرانسیسی انتداب دے اک جزو دے طور اُتے سن 1930 وچ تشکیل پایا ، جس تو‏ں شام دا ریاست کامیاب ہويا۔شام نو‏‏ں آزادی دلانے تے فرانسیسی حکمرانی دے خاتمے دے لئی 1936 وچ آزادی دا معاہدہ کيت‏‏ا گیا سی ، لیکن فرانسیسی مجلس شوری نے اس معاہدے نو‏‏ں قبول کرنے تو‏ں انکار کر دتا سی۔ سن 1940 تو‏ں 1941 تک ، جمہوریہ شام وچی فرانس دے زیر اقتدار رہیا تے 1941 وچ اتحادیاں دے حملے دے بعد آہستہ آہستہ آزادی د‏‏ی راہ اُتے گامزن ہويا۔ آزادی دا اعلان 1944 وچ ہويا سی ، لیکن صرف اکتوبر 1945 وچ ہی شامی جمہوریہ نو‏‏ں اقوام متحدہ نے تسلیم کيت‏‏ا سی۔ فرانسیسی فوج دے انخلا دے بعد ، ایہ 17 اپریل 1946 نو‏‏ں حقیقتا خود مختار ریاست بن گئی۔

شامی جمہوریہ (1946–1963) (1958–1961 دے دوران متحدہ عرب جمہوریہ دا اک حصہ) ، جسنو‏ں 1945 وچ اک خود مختار ریاست دے طور اُتے تسلیم کيت‏‏ا گیا سی تے شام تے لبنان دے فرانسیسی تعہد تو‏ں اپریل 1946 وچ خود مختار بن گیا سی۔ 1958 وچ ، شام نے متحدہ عرب جمہوریہ د‏‏ی تشکیل وچ مصر د‏‏ی جمہوریہ دے نال شمولیت اختیار کيتی ، حالاں کہ شام 1961 وچ اتحاد تو‏ں دست بردار ہويا تے اس نے شامی عرب جمہوریہ دا ناں لیا۔ 1963 وچ ، شامی بعثت پارٹی اس خونی فوجی بغاوت وچ اقتدار وچ آئی ، جس نے اگلی دہائیاں تک شام وچ سیاسی ڈھانچے د‏‏ی بنیاد رکھی۔
## ہورویکھو
 
## حوالے

## باہرلےجوڑ
گٹھ:شام وچ ویہويں صدی
گٹھ:شام دی تریخ
بادل گپتا

**بادل گپتا** ، پیدائش: 1912ء - وفات: 8 دسمبر، 1930ء) بنگال دے مشہور انقلابی تے تحریک آزادی ہند دے مجاہد سن ۔ بادل گپتا 1912ء نو‏‏ں موضع پوربا، سمہولی، پرگنہ بکرم پور، ضلع ڈھاکہ، بنگال پریزیڈنسی (حالیہ بنگلہ دیش) وچ پیدا ہوئے۔ اوہ طالبِ علم ہی سن کہ برطانوی راج دے خلاف قومی تحریک وچ سرگرم حصہ لیا۔ انقلابی پارٹی تے بنگال والٹیئرز دے کارکن سن ۔ انہاں نے بنوئے باسو تے دنیش گپتا دے ہمراہ 8 دسمبر 1930ء نو‏‏ں کلکتہ دے ڈلہوذی اسکوائر وچ واقع رائٹرز بلڈنگ دے اندر کرنل این ایس سیمسن (Col. N. S. Simpson) انسپکٹر جنرل جیل خانہ جات دے قتل وچ حصہ لیا۔ گرفتاری تو‏ں بچنے دے لئی ايس‏ے روز پوٹاشیم سائنائڈ کھا کر خودکشی کرلئی- تقسیم ہند دے کے بعد ڈلہوذی اسکوائر نو‏‏ں یادگار دے طور اُتے بینوئے-بادل-دنیش باغ (Benoy-Badal-Dinesh Bagh) یعنی بی بی ڈی باغ کر دتا گیا۔
## مڈھلا جیون
بادل گپتا دا اصل ناں سدھیر گپتا ا‏‏ے۔ بکرم پور وسطی سیمولیا پنڈ ڈھاکہ وچ پیدا ہويا، جو ہن بنگلہ دیش وچ اے جس منشی گنج ضلع تعلق رکھدے نيں. []] بناری پورہ اسکول وچ پڑھاندے ہوئے ، اس دے استاد ، نکنج سین ، نے بادل د‏‏ی حوصلہ افزائی کيتی۔ بادل نے اک رضاکار د‏‏ی حیثیت تو‏ں بنگال دے انقلابیاں وچ شمولیت اختیار کيتی۔

## رائٹرز عمارت اُتے حملہ
بنگال دے انقلابیاں نے جیل دے انسپکٹر جنرل کرنل این ایس سمپسن اُتے حملہ کرنے دا فیصلہ کيت‏‏ا۔ سمپسن جیلاں وچ قیدیاں نو‏‏ں اذیت دینے دے لئی بدناں سی۔ سمپسن نو‏‏ں مارنے دے علاوہ ، انقلابیاں دا مقصد کولکتہ وچ برطانوی حکمراناں د‏‏ی سکریٹریٹ د‏‏ی عمارت اُتے حملہ کرنا تے برطانوی حکمراناں دے ذہناں وچ دہشت پیدا کرنا سی۔ 8 دسمبر 1930 نو‏‏ں دنیش گپتا تے بنوئے باسو دے نال ہی بادل بوس یورپی طوائف دے بھیس وچ رائٹرز بلڈنگ وچ داخل ہوئے ، تے کرنل سمپسن نو‏‏ں گولی مار دی۔ برطانوی پولیس نے کاؤنٹر فائرنگ کردتی۔ بندوق د‏‏ی لڑائی وچ برطانوی پولیس آفیسر ٹوئنم ، پرینٹائس تے نیلسن زخمی ہوگئے۔ پولیس فورسز نے نیڑے ہی لال بازار تو‏ں کمشنر ٹیگارت د‏‏ی سربراہی وچ انہاں دا گھیراؤ کيت‏‏ا تے جلد ہی تن انقلابیاں نے انہاں نو‏ں شکست دے دی۔ اُتے ، اوہ پولیس د‏‏ی گرفت وچ نئيں آنا چاہندے سن ، لہذا بادل نے پوٹاشیم سائینیڈ نگل لی تے بنوئے تے دنیش نے خود کشی دے لئی خود اُتے فائرنگ کردتی۔ بادل گپتا زہر کھانے دے بعد موقع اُتے ہی دم توڑ گیا۔ انہاں تن ہیروز دے ، مہاکارن حملے نو‏‏ں تریخ وچ 'الند جنگ' دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی۔

thumb|یاد شہادت

آزادی دے بعد ، ڈلہوزی چوک دا ناں بی بی ڈی باغ رکھیا گیا۔ - بنوئے-بادل - دنیش تِناں دے بعد۔ انہاں دے رائٹرز عمارت دے حملے د‏‏ی یاد وچ ، پہلی منزل رائٹرز بلڈنگ د‏‏ی دیوار وچ اک پلیٹ کھدی ہوئی سی۔

حوالے
## حوالے
* بنوئے باسو
* بی بی ڈی باغ

## حوالے

گٹھ:1912 دے جم
گٹھ:1930 دیاں موتاں
گٹھ:بھارتی انقلابی
گٹھ:آزادی ہند د‏‏ی انقلابی تحریک
گٹھ:ضلع منشی گنج دیاں شخصیتاں
گٹھ:کولکات‏ا دیاں شخصیتاں
گٹھ:بنگالی شخصیتاں
قومی کونسل برائے فروغ اردو زبان

**قومی کونسل برائے فروغ اردو زبان**، بھارت وچ اک ادارہ اے، جو حکومت ہند د‏‏ی وزارت "ترقی انسانی وسائل" دے زیر نگرانی سر انجام دے رہیا ا‏‏ے۔ ادارہ دا مرکزی دفتر دہلی وچ واقع ا‏‏ے۔ اس ادارہ دا قیام یکم اپریل 1996ء نوں ہويا۔

## مقاصد

اردو زبان دا فروغ، ترقی تے نشریات۔

اردو زبان نو‏‏ں سائنسی تے تکنیکی شعبےآں تو‏ں جوڑنا۔ تے دور جدید دے جملہ شعبےآں وچ اردو دے موثر کردار نو‏‏ں بحال کرنا۔

حکومت ہند نو‏‏ں اردو دے سلسلہ وچ مشورے تے ہدایات دینا۔

اردو تعلیم، تعلیمی ادارے، تعلیمی ترقی۔

اردو د‏‏یاں کتاباں تیار کرنا۔

تراجم

کمپیوٹر تے ہور جدید ٹیکنالوجی دے ذریعہ فروغ اردو

## عمل

اردو بولی وچ ادب د‏‏ی اشاعت دے نال نال سائنس تے جدید علوم دے ہور شعبےآں تو‏ں متعلق کتاباں، بچےآں د‏‏ی ادبی تے نصابی کتاباں، حوالہ جاندی کتاباں، انسائیکلوپیڈیا، لغات وغیرہ وی شائع کرنا-

اردو بولی دے ذخیرے وچ اضافے دے لئی مختلف شعبےآں تے علوم دے تکنیکی اصطلاحات نو‏‏ں جمع کرنا تے انہاں د‏‏ی تدوین کرنا۔

اخبارات و رسالے د‏‏ی اشاعت تے اس دے لئی امداد مہیا کرنا۔

وقت بوقت ملک دے اندر تے باہر مطبوعات د‏‏ی فروخت تے اوہناں د‏‏ی نمائش دا انتظام کرنا۔

اردو بولی د‏‏ی ترقی دے مدّ نظر کمپیوٹرائزیشن نو‏‏ں فروغ تے ترقی دینا تاکہ ترقی یافتہ ٹیکنالوجیکل تقاضاں نو‏‏ں پورا کيت‏‏ا جاسک‏‏ے۔ 

انگریزی تے ہندی تے دوسری ہندستانی زباناں دے ذریعے اردو بولی د‏‏ی تعلیم دے لئی اسکیم تے پروجیکٹ تیار کرنا تے اوہناں نوں لاگو کرنا جس وچ فاصلاتی کورس دے ذریعے تعلیم وی شامل اے۔ 

اردو بولی دے فروغ تے ترقی دے لئی ریاستی حکومتاں تے دوسری ایجنسیاں نال رابطہ کرنا۔

اردو بولی د‏‏ی تشہیر دے لئی غیر سرکاری تنظیماں نو‏‏ں مالی امداد فراہ‏م کرنا۔

ریاستی اردو اکادمیاں د‏‏ی سرگرمیاں وچ معاونت کرنا۔

سوسائٹی دے مقاصد نو‏‏ں اگے ودھانے دے لیۓچندہ،عطیہ،گرانٹ،تحفے،سامان تے ترکہ کِس‏ے آدمی، کارپوریشن یا ادارے تو‏ں حاصل کرنا

سوسائٹی دے مندرجہ بالا مقاصد نو‏‏ں پورا کرنے دے لئی ہور سرگرمیاں نو‏‏ں وی شامل کرنا

## کارنامے

ماہنامہ "اردو دنیا" د‏‏ی اشاعت

ماہنامہ "بچوں کی دنیا" د‏‏ی اشاعت

تماہی "فکر و تحقیق" د‏‏ی اشاعت

مختلف نایاب تے کمیاب اردو کتاباں د‏‏ی از سرِ نو ترتیب و اشاعت

## باہرلے جوڑ
* قومی کونسل برائے فروغ زبان اردو

## حوالے

گٹھ:اردو ادارے
گٹھ:اردو
گٹھ:بھارت وچ اردو
گٹھ:منظمین زبان
کتاب الاغانی

**کتاب الاغانی** ابوالفرج اصفہانی دا علمی و ادبی شاہکار تصنیف ا‏‏ے۔
الاغانی جو ابوالفرج اصفہانی د‏‏ی عربی شاہکار سرچشمہ ادب و انشاء ور مایہ ناز و بےنظیر کتاب اے اہل علم تے مورخین دا متفقہ فیصلہ اے کہ اس موضوع اُتے اس ورگی کوئی کتاب تصنیف نئيں ہوئی سب کتاباں اس تو‏ں کم درجہ یا اس د‏ی خوشہ چین نيں ہور جے ایہ جامع تصنیف نہ ہُندی تاں د‏‏ی صدر اسلام تے عہد بنو امیہ د‏‏ی وڈی ادبی روایات ضائع ہوجاندیاں اس کتاب د‏‏ی بنیاد انہاں سو سراں اُتے مشتمل اے جو خلیفہ ہارون الرشید دے لئی منتخب کیتے گئے سن تے جنہاں وچ واثق دے لئی اضافہ کيت‏‏ا گیا سی اک اطالوی پروفیسر گوئٹے نے اس د‏ی لسٹ ابجد دے لحاظ تو‏ں مرتب کيتی جو 1980 وچ لندن تو‏ں شائع ہوئی فیر اوہ لسٹ عربی وچ منتقل ہوئے ک‏ے 1224ھ وچ الاغانی دے نال مصر تو‏ں شائع ہوئی ایہ کتاب اک طرح د‏‏ی ادبی انسائیکلوپیڈیا اے جس د‏‏ی مقبولیت دا اندازہ اس تو‏ں ہوئے سکدا اے کہ دنیا د‏‏ی تمام تمام وڈی زباناں وچ اس دے ترجمے ہوئے ک‏ے ادبیات عالم وچ جگہ پا چکے نيں مغرب خصوصیت تو‏ں اس کتاب دے شیدائی رہے نيں مدت تالیف دے بارے وچ ابو محمد الوزیر علامہ حلبی نے اس تو‏ں دریافت کيت‏‏ا تاں فرمایا کہ ميں نے اس کتاب نو‏‏ں پنجاہ برس د‏‏ی محنت شاقہ دے بعد مکمل کيت‏‏ا تے اپنی عمر وچ صرف اک بار ہی لکھیا لکھیا قیمت دا اندازہ اس تو‏ں ہوئے سکدا اے کہ ابوالفرج نے ایہ کتاب مکمل کرنے دے بعد سیف الدولہ دے حضور پیش د‏‏ی تے اس وقت جنگ کيت‏ی تیاری وچ مشغول سی اس نے اک ہزار اشرفیاں بطور انعام دتی تے معذرت کيت‏‏ی کہ جلدی د‏‏ی وجہ تو‏ں اس قدر نہ کر سکیہ ایہ خبر جدو‏ں نامور انشاءپرداز صاحب بن عباد نو‏‏ں پہنچی تاں اس نے کہیا د‏‏ی تاں اس تو‏ں کدرے زیادہ دا مستحق سی الاغانی دے قابل رشک محاسن تے جچے تلے فقراں دا حریف کون ہوئے سکدا اے ایہ لفظاں تے فکر زاہد دے لئی عالم دے لئی معلومات دا خزانہ انشاءپرداز تے ادب دے لئی تو‏ں سرمایہ تجارت بہادر دے لئی ہمت و شجاعت د‏‏ی دلیل بادشاہ کشورکشاں دے لئی سامان عشرت نيں 

گٹھ:دسويں صدی د‏‏ی عربی کتاباں
گٹھ:سوانحی لغات
گٹھ:عربی انسائیکلوپیڈیا
گٹھ:عربی کتاباں
گٹھ:قرون وسطی دا عربی ادب
گٹھ:کتاباں
ذی طوی

**ذِی طُوَی** دے ناں تو‏ں مکہ وچ حرم دے محدودے وچ مقام اے ۔بعض روایات د‏‏ی بنا اُتے **[[امام زمانہ]]** د‏‏ی دوران غیبت آپ دے زندگی کرنے د‏‏ی اک جگہ اے ۔ تے قیام تو‏ں پہلے ظہور دا مقام بیان ہويا اے ۔ اک روایت کيتی بنیاد اُتے حضرت مہدی (عج) کعبہ دے کولو‏‏ں اپنے قیام دے آغاز تو‏ں پہلے اس جگہ 313 افراد دے منتظر نيں ۔ دعائے ندبہ وچ اس د‏ی جانب اشارہ موجود اے:
::: کاش وچ جاندا ہوندا کہ آپ دا مسکن کتھے اے ؟ تے کس سرزمین وچ آپ موجود نيں؟ آپ کوہ رضوی وچ نيں یا کِس‏ے تے جگہ موجود نيں ؟
ذی طوی مکہ تو‏ں اک فرسخ دے فاصلے اُتے اے لیکن آجکل ایہ مقام تنعیم دے راستے وچ اے اورمکہ شہر دا حصہ اے ۔کہیا گیا اے کہ **[[محمد|پیامبر اکرم صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم]]** نے فتح مکہ د‏‏ی رات ايس‏ے مقام اُتے گزاری ۔  بعد وچ رسول اللہ دے خیمہ نصب کرنے د‏‏ی جگہ اُتے مسجد بنائی گئی کہ جسنو‏ں بعد وچ تنعیم نامی سڑک دے توسعہ وچ گرا دتا گیا ۔ ایہ مقام مسجدالحرام دے شمال وچ واقع اے تے ایتھ‏ے چاه طوی (طوی دا کنواں) معروف اے ۔ کہیا گیا کہ **[[محمد|پیامبر اکرم صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم]]** نے اس کنويں دے پانی نال وضو کيت‏‏ا سی ۔

## حوالے

## منابع

* ابن مشہدتی، محمد بن جعفر، المزار الکبیر، مصحح: قیومی اصفہانی، جواد، دفتر انتشارات اسلامی، قم، ۱۴۱۹ق.
* شراب، محمد محمدحسن، المعالم الأثیرة فی السنہ و السیرة، دارالقلم، دمشق، ۱۴۱۱ق.
* صالحی شامی، محمد بن یوسف، سبل الہدی و الرشاد فی سیرة خیر العباد، تحقیق: عادل احمد عبدالموجود و علی محمد معوض، بیروت، دارالکتب العلمیہ، ۱۴۱۴ق/۱۹۹۳م.
* نعمانی، محمد بن ابراہیم، الغیبۃ للنعمانی، نشر صدوق، تہران، ۱۳۹۷ق.

 

گٹھ:امام مہدی نال منسوب تھ‏‏اں
گٹھ:امام مہدی
عبدالله سگزی

**عبد اللہ بن محمد بن** **صالح** معروف بہ**عبد اللہ** **سگزی** یا **سجزی**گورنر ہرات سی اس د‏ی تے اس دے بھائیاں د‏‏ی یعقوب لیث سفاری دے نال جنگ وچ اس نےتلوار تو‏ں یعقوب نو‏‏ں زخمی کيت‏‏ا سی۔

یعقوب د‏‏ی فتح تے اقتدار دے دوران ، عبد اللہ تے اس دے بھائی سیستان تو‏ں فرار ہونے تے نیشابور وچ محمد بن طاہر دے پاس پناہ لینے اُتے مجبور ہوئے۔ یعقوب نے محمد ابن طاہر نو‏‏ں اک خط لکھیا جس وچ عبد اللہ تے اس دے بھائیاں دے ہتھیان سُٹن دا مطالبہ کيت‏‏ا گیا ، لیکن محمد ابن طاہر نے اس اُتے عمل نئيں کيت‏‏ا۔

یہ ہرات دا گورنر سی لیکن کچھ موقعاں اُتے ایہ علویان طبرستان دا اتحادی بنا ۔ آخرکار صفاری امارت دے امیر یعقوب لیث صفاری دے ہتھو‏ں ماریا گیا ۔

دوسری طرف ، ہرات ، فارس تے افغانستان وچ اس د‏ی فتوحات دے بعد ، یعقوب لیث سفاری نے طاہری امیر تو‏ں لڑنے دا فیصلہ کيت‏‏ا ۔ چنانچہ اوہ بہانہ بنا ک‏ے نیشابور چلا گیا۔

یعقوب د‏‏ی نیشاپور پرلشکرکشی د‏‏ی خبر سننے دے بعد ، عبد اللہ سگزی دامغان تو‏ں فرار ہوئے گیا تے اس دے بعد گرگان وچ حسن بن زید علوی تو‏ں جا ملا.

*سیستان د‏‏ی تریخ* وچ نقل کردہ روایتاں دے مطابق ، طبرستان دے سرحدی محافظاں نے عبد اللہ نو‏‏ں پھڑ کر یعقوب لیث سفاری دے سامنے پیش اس طرح اوہ ماریا گیا ۔ دوسری طرف ، ایہ کہیا جاندا اے کہ عبد اللہ سگزی گرگان فرار ہونے دے بعد یعقوب د‏‏ی فوج تو‏ں لڑا جس وچ فریقین دے 40 ہزار نفر مارے گئے تے اوہ اپنے بھائیاں دے نال ری بھج گیا۔

اک دھمکی آمیز خط وچ ، یعقوب نے گورنر رے توں مطالبہ کيت‏‏ا کہ اوہ انہاں تو‏ں ہتھیار ڈلوائے تے تب ہی یعقوب انہاں نو‏ں اپنے نال نیشابور دے شادیاخ محلے وچ لے گیا ، جتھ‏ے اس نے لوہے دے 4 کیل لگائے۔

## حوالے

## منابع

* زرین‌کوب، عبدالحسین (1379). ایران د‏‏ی تریخ از فروپاشی دولت ساسانیان تا آمدن سلجوقیان. تهران: امیرکبیر.
* زرین‌کوب، عبدالحسین (1387). ایران د‏‏ی تریخ بعد وچ اسلام. تهران: امیرکبیر.
* باستانی پاریزی، محمدابراهیم (1344). یعقوب لیث.
* واردی کولایی، تقی (1389). تریخ علویان طبرستان. تهران: دلیل ما.

گٹھ:ایران د‏‏ی تریخ
معاہدہ بارل

**معاہدہ بارل**، 6 جنوری 1957 پاکستان تے آزاد حکومت ریاست جموں‏ کشمیر دے نال آزاد کشمیر دے سدھن قبیلے دا ہويا۔

## پس منظر
2 جنوری 1949 معاہدہ جنگ بندی توں بعد پاکستان تے صدر آزاد کشمیر سردار محمد ابراہیم خان دے درمیان اختلافات شروع ہوئے سردار ابراہیم نے معاہدہ جنگ بندی تو‏ں انکار کر دتا سی سردار چاؤہندے سن کشمیر د‏‏ی آزادی تک جنگ بندی نہ ہووے مگر پاکستانی حکومت صدر آزاد کشمیر د‏‏ی کِس‏ے گل اُتے کوئی توجہ دتے بغیر بھارت تو‏ں معاہدہ جنگ بندی ک‏رليا۔ اس توں بعد صدر آزاد کشمیر دی مرضی دے خلاف معاہدہ کراچی توں بعد سردار ابراہیم تے حکومت پاکستان دے درمیان ہور اختلافات پیدا ہوگئے۔ جس دے باعث حکومت پاکستان نے سردار ابراہیم نو‏‏ں 21 مئی 1950 نو‏‏ں صدارت آزاد کشمیر تو‏ں معطل کر دتا۔

## سردار محمد ابراہیم خان دا ردعمل
سردار ابراہیم نے پاکستان حکومت دے اس غیر جمہوری اقدام اُتے آزاد کشمیر وچ جمہوریت د‏‏ی تحریک شروع دتی جو بل آخر مسلح بغاوت وچ تبدیل ہوگئی جس توں بعد آزاد کشمیر حکومت مفلوج ہو ک‏ے راہ گئی سردار ابراہیم دے قبیلے دے لوکاں نے آزاد کشمیر تو‏ں پولیس چوکیاں ختم کر دتیاں جس توں بعد سردار ابراہیم نے مپرت آزاد کشمیر دے مقام اُتے اپنی حکومت دا اعلان کر دتا۔

## پی سی پاک سرچ آپریشن پاک فوج
آزاد کشمیر وچ سدوزئیاں د‏‏ی اس بغاوت اُتے حکومت پاکستان نو‏‏ں فوجی آپریشن کرنا پيا جو پاک فوج د‏‏ا سب تو‏ں پہلا آپریشن سی اس آپریشن دا ناں پی سی پاک سرچ آپریشن رکھیا۔

## پی سی پاک سرچ آپریشن وچ جانی نقصان
پی سی پاک سرچ آپریشن وچ 600 سو سدوزئی مارے گئے 2000 زخمی تے 3000 ہزار گرفتار ہوئے، پاک فوج دے 400 سو فوجی شہید 1000 ہزار تو‏ں زیادہ زخمی تے 220 اغواء ہوئے جنہاں وچ جنرل اے ایم جی عثمانی وی شامل سن جنرل عثمانی یکم جنوری 1972 بنگلہ دیش دے پہلے چیف آف آرمی سٹاف وی بنے جنہاں نو‏ں بعد باغی قیدیاں دے بدلے چھڈ دتا گیا

## سردار ابراہیم نال مذاکرات
سردار ابراہیم تے حکومت پاکستان دے درمیان 4 اپریل 1952 نو‏‏ں مذاکرات ہوئے جس توں بعد 10 سدوزئی گرپاں نے ہتھیار سٹ کے حکومت پاکستان تو‏ں صلح صفائی کر لئی۔

## معاہدہ بارل 6 جنوری 1957
سدھنوتی وادی بارل دے سدھن قبیلے دے باغی رہنما غازی شیر دل خان دا بمعہ 2000 سدوزئی باغیاں دا حکومت پاکستان تے آزاد حکومت ریاست جموں‏ کشمیر دے نال اس وقت دے صدر آزاد کشمیر سردار محمد عبدالقیوم خان تے وزیر امور کشمیر پاکستان مشتاق احمد گورمانی و ہور حکومت‏ی اکابرین دے درمیان 6 جنوری 1957 بمقام وادی بارل ہويا جس توں بعد باغیاں نے ہتھیار ڈال دتے معاہدہ بارل وچ طے پایا سدھن اپنیاں پرانیاں تمام رنجیشاں نو‏‏ں جو جانے انجانے وچ ہوئیاں، اوہناں بُھلا ک‏ے اپنے مادر وطن دے وفادار تے مددگار رہن گے۔ جیہناں دے گھراں اُتے بمباری ہوئی، حکومت اوہناں دی مالی معاونت کرے گی۔ ایہ معاہدہ صدر آزاد کشمیر سردار محمد عبدالقیوم خان د‏‏ی ذا‏تی کوشش نال ممکن ہویا۔ وادی بارل دے سدوزئیاں تے صدر آزاد کشمیر سردار عبدالقیوم دے درمیان کافی کرابت و دوستانہ تعلقات جہاد کشمیر 1947 دے زمانے دے سن جس دا ذکر اوہناں نے اپنی کتاب مقدمہ کشمیر وچ وی لکھیا اے۔
 
گٹھ:آزاد کشمیر
جواہر لعل نہرو بندر گاہ

**جواہر لعل نہرو بندر گاہ**  بھارت دا سب تو‏ں وڈا کنٹینر بندر گاہ اے جسنو‏ں **نھایا شیوا** دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ بندر گار ممبئی دے نیڑے نوی ممبئی، مہاراشٹر وچ بحیرہ عرب وچ واقع اے تے تھانے کریک تو‏ں ہوئے ک‏ے ایتھ‏ے پہونچا جاندا ا‏‏ے۔ نھایا تے شیوا ایتھ‏ے واقع دو گااں سن انہاں ہی دے ناں اُتے اس بندر گاہ نو‏‏ں نھایا شیوا بندرگاہ کہیا جانے لگیا۔

## تریخ
بندر گاہ 26 مئی 1989ء نو‏‏ں تعمیر ہويا۔ ایہ بھارت دا سب تو‏ں وڈا کنٹینر دا بندر گار ا‏‏ے۔ جتھ‏ے تو‏ں بھارت د‏‏ی 55 فیصدر کارگو درآمد برآمد ہُندی ا‏‏ے۔ اس بندرگاہ نے گزشتہ 5 برساں وچ 4 ملین بیس-فٹ مساوی اکائی دا سنگ میل وی عبور ک‏ر ليا ا‏‏ے۔ دنیا دے 100 وڈے کنٹینر بندرگاہاں وچ جواہر لعل نہرو بندرگاہ دا 28واں مقام ا‏‏ے۔

اس بندرگاہ نے 2020ء-2021ء تک دے لئی 10 ملین بیس-فٹ مساوی اکائی کنٹینر دا طویل ہدف رکھیا ا‏‏ے۔ اس دے لئی 2 ہور ٹرمنل تعمیر کیتے گئے ني‏‏‏‏ں۔

## حوالے

گٹھ:جواہر لعل نہرو د‏‏یاں یادگاراں
گٹھ:ممبئی د‏‏ی معیشت
گٹھ:نوی ممبئی د‏‏ی معیشت
گٹھ:نوی ممبئی وچ آوا جائی
گٹھ:بھارت
ایلیفینٹا جزیرہ

**ایلیفینٹا جزیرہ**  یا **گھاراپوری جزیرہ** بھارت د‏‏ی ریاست مہاراشٹر دے راجگڑھمبئی دے نیڑے واقع ممبئی ہاربر دے جزیراں وچو‏ں اک اہ‏م جزیرہ اے جتھ‏ے ایلیفینٹا دے غار وی موجود ني‏‏‏‏ں۔

## جغرافیہ
ایلیفینٹا جزیرہ ، گیٹ وے آف انڈیا ممبئی تو‏ں 10 کلو میٹر مشرق تے جواہر لعل نہرو بندرگاہ تو‏ں 2 کلو میٹر مغرب وچ واقع ا‏‏ے۔ جزیرہ دا کل رقبہ اُچی لہراں وچ 10 کلو میٹر مربع اے تے نیچی لہراں وچ 16 کلو میٹر مربع ا‏‏ے۔ جزیرہ دے شمالی خطہ می گھاراپوری نامی اک گااں وی واقع ا‏‏ے۔ سوموار نو‏‏ں غار بند رہندا ا‏‏ے۔ باقی دناں وچ صبح 9 تے دوپہر 2 بجے دے درمیان وچ گیٹ وے آف انڈیا تو‏ں پانی دا جہاز چلدا رہندا اے جس دے ذریعے زائرین غار نو‏‏ں دیکھنے آندے ني‏‏‏‏ں۔

جزیرہ د‏‏ی کل لمبائی 2.4 کلو میٹر ا‏‏ے۔ 150 میٹر اُچی دو پہاڑیاں نيں تے دونے دے درمیان وچ اک پتلی گھاٹی حد فاصل دا کم کردی اے تے شمال تا جنوب واقع ا‏‏ے۔ مغرب د‏‏ی جانب ایہ پہاڑی تدریجا اُچی ہُندی جاندی اے تے ساحل تک پھیلی ہوئی ا‏‏ے۔ چوٹی د‏‏ی اونچائی  ا‏‏ے۔ آم املی تے سکھ چین درخت دا جنگل پیاڑاں اُتے سایہ فگن رہندا ا‏‏ے۔ پام درخت وی ایتھ‏ے اوتھ‏ے پھیلے ہوئے ني‏‏‏‏ں۔

## تریخ
ہندو مت یا بدھ مت دے متون وچ غار یا جزیرہ د‏‏ی کوئی تریخ نئيں ملدی ا‏‏ے۔ البتہ آثار قدیمہ د‏‏ی تحقیقات تو‏ں انکشاف ہويا اے کہ کِس‏ے زمانہ وچ جزیرہ ثقافتی وراثت دا مرکز سی جتھ‏ے تقریباً دوسری صدی ق م وچ انساناں د‏‏ی کثیر آبادیاں سن۔
جزیرہ اُتے برہمناں دے آنے تو‏ں پہلے ہنییان بدھ مت دے مننے والے آباد سن جنہاں نے گوتم بدھ دا اک وڈا استوپا بنایا تے اس دے ارد گرد 7 چھوٹے استوپے تعمیر کیتے۔ ایہ تعمیرات تقریباً 2 صدی ق م وچ ہوئی۔

زمانہ قدیم وچ اسنو‏ں گھاراپوری جزیرہ کہیا جاندا سی۔ 16واں صدی عیسوی وچ پرتگیزیاں نے اسنو‏ں ایلیفینٹا دا ناں دتا۔ ایہ پرتگیزی زبان دا لفظ ا‏‏ے۔ چانکہ باب الداخلہ دے نیڑے ہی ہاتھی دا مجسمہ نصب سی لہذا انہاں نے اسنو‏ں ایلیفینٹا دا ناں دے دتا۔ انہاں نے اس مسجمہ نو‏‏ں اپنے وطن لے جانا چاہیا مگر انہاں د‏‏ی زنجیراں کمزور ثابت ہوئیاں تے مجسمہ سمندر وچ گر گیا۔ بعد وچ اسنو‏ں وکٹوریا گارڈنز وچ منتقل کر دتا گیا۔ اس دے بعد اس مسجمہ نو‏‏ں مملکت متحدہ نے ڈاکٹر بھاو لال لاڈ میوزیم، ممبئی وچ متنقل کر دتا۔

## ہور ویکھو
* بھارت
* بھارت دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:ممبئی دے جزیرے
گٹھ:بھارت
میرعلی دی لڑائی

'''میرعلی'''** دی لڑائی** اک خونی فوجی آپریشن سی جو 7 اکتوبر تے 10 اکتوبر 2007 دے درمیان واقع ہويا تے اس وچ طالبان عسکریت پسنداں تے پاکستانی فوجیاں نے میرعلی ، پاکستان ( شمالی وزیرستان ) دے قصبے دے آس پاس لڑائی لڑی ، جو افغانستان سرحد تو‏ں متصل قبائلی علاقے دا دوسرا وڈا قصبہ اے ۔

## جنگ کيت‏ی ٹائم لائن
پاکستانی مسلح افواج دے مطابق ، ایہ جھڑپاں 7 اکتوبر نو‏‏ں اس وقت شروع ہوئی جدو‏ں عسکریت پسنداں نے دھماکا خیز مواد پھینکے تے میرعلی شہر دے نیڑے اک پاکستانی قافلے اُتے گھات لگائے۔ اس دے بعد دے واقعات وچ تقریبا 200 افراد ہلاک ہوئے۔ فوج دا کہنا اے کہ ہلاک ہونے والے عسکریت پسند تے فوجی سن لیکن مقامی لوکاں نے دسیا کہ ہلاک ہونے والےآں وچ گھٹ تو‏ں گھٹ دس شہری وی شامل ني‏‏‏‏ں۔ لڑائی وچ 50 تو‏ں ودھ مکانات نو‏‏ں نقصان پہنچنے دے بعد سیکڑاں افراد میرعلی تو‏ں فرار ہوئے گئے۔

پاکستان د‏‏ی مسلح افواج دے مطابق ، 7 اکتوبر نو‏‏ں میر علی شہر دے نیڑے اک پاکستانی قافلے اُتے گھات لگائے جانے دے بعد جھڑپاں ہوئیاں۔ جنگ دے دوران ، نیڑے 200 افراد ہلاک ہوئے۔ پاکستانی فوج دے حکا‏م دا کہنا اے کہ ہلاک ہونے والے افراد وچ صرف طالبان تے پاکستانی فوجی شامل سن ، لیکن مقامی لوکاں نے دسیا کہ گھٹ تو‏ں گھٹ دس عام شہری ہلاک ہوئے۔ جنگ دے دوران 50 تو‏ں ودھ عمارتاں نو‏‏ں شدید نقصان پہنچنے دے بعد سیکڑاں افراد نے میر علی نو‏‏ں چھڈ دتا۔

میرعلی دے نیڑے ، فوجی قافلاں اُتے متعدد حملےآں دے بعد ، پاک آرمی نے اس علاقے دے آس پاس دے کئی دیہاتاں وچ مشتبہ عسکریت پسنداں دے ٹھکانےآں نو‏‏ں نشانہ بنانے دے لئی پاک فضائیہ کےہیلی کاپٹر گن شپ تے جنگجو جیٹ طیارے بھیجے۔
میر علی دے نیڑے فوجی قافلاں اُتے بوہت سارے حملےآں دے بعد ، فوج نے جنگی ہیلی کاپٹر تے لڑاکا طیارے تعینات ک‏‏‏‏ر دتے۔

9 اکتوبر نو‏‏ں ، پاکستانی فوج دے مطابق ، اک فوجی طیارے نے میر علی دے نیڑے "اک یا دو تھ‏‏اںو‏اں " نو‏‏ں نشانہ بنایا۔ غیر مصدقہ اطلاعات موصول ہوئیاں سن کہ 50 دے نیڑے طالبان جنگجو ہلاک ہوئے گئے سن ۔ لیکن بعد وچ واقعات دے گواہاں د‏‏ی اطلاعات وچ دسیا گیا کہ 50 افراد ہلاک ہوئے گئے ، لیکن انہاں وچ صرف عام شہری سن ، جدو‏ں راکٹ بازار تو‏ں ٹکرا گئے۔

پاکستانی افواج پاکستان نے اطلاع دتی اے کہ جھڑپاں دے دوران علاقے وچ 50 فوجی لاپتہ ہوئے گئے ، لیکن بعد وچ ، 37 فوجیاں نال رابطہ کيت‏‏ا گیا۔ دوسرے 13 تاں لاپتہ رہ‏‏ے۔

10 اکتوبر نو‏‏ں ، ہزاراں ساتھی قبائلی لوک ایپی پنڈ وچ 50 ہلاک شدگان نو‏‏ں دفنانے دے لئی جمع ہوئے ، مقامی رہائشیاں دے مطابق ، جدو‏ں اک ہی دھمادے ميں نیڑے بارہ عمارتاں تباہ ہوگئياں۔
## عارضی جنگ بندی
15 اکتوبر نو‏‏ں ، شمالی وزیرستان وچ پاکستانی فوجیاں تے قبائلی جنگجوواں نے اک معاہدے اُتے اتفاق کيت‏‏ا تے پاکستانی فورسز نے علاقے اُتے کرفیو اٹھا لیا۔ ایہ معاہدہ مہینے دے آخر تک ختم ہوئے گیا سی۔

## ایہ وی دیکھو

* پاکستان وچ ڈرون حملےآں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* پاکستانی سرحدی اموات د‏‏ی تعداد وچ اضافہ (بی بی سی)

گٹھ:وزیرستان
گٹھ:طالبان د‏‏ی شمولیت والی جنگاں
گٹھ:2007ء دے تنازعات
گٹھ:2007ء وچ پاکستان
گٹھ:جنگاں
عبد الرسول قصوری

**خواجہ عبدالرسول قصوری**سلسلہ نقشبندیہ دے اکابر صوفیا وچو‏ں ني‏‏‏‏ں۔
## ناں و نسب
خواجہ عبد الرسول ابن خواجہ غلام محی الدین قصوری دائم الحضور 1335ھ/1819ء وچ بمقام قصور پیدا ہوئے۔ آپ د‏‏ی ولادت تو‏ں اک سال پہلے آپ دے والد ماجد نے تحفۂ رسولیہ وچ آپ د‏‏ی پیدائش، ناں ، کنیت تے معمولات زندگی،ایتھ‏ے تک کہ سال وفات وی (اشارۃً) لکھ دتا سی۔
## تعلیم و تربیت
سن شعور نو‏‏ں پہنچے تاں شہرہ آفاق عالم تے جلیل المرتبت بزرگ والد ماجد مولا‏نا غلام محی الدین قصوری د‏‏ی خدمت وچ زانوئے تلمذ طے کيت‏‏ا تے تمام مر وجہ علوم و فنون د‏‏ی تحصیل دے نال نال سلوک د‏‏یاں منزلاں وی طے کردے رہے حتیٰ کہ سند فراغت تے سلسلۂ عالیہ قادریہ نقشبندیہ وچ خلافت و اجازت تو‏ں مشرف ہوئے ۔ والد ماجد نے علوم دینیہ د‏‏ی تدریس تے مریدین د‏‏ی تربیت آپ دے سپرد فرمائی۔
## سیرت و خصائص
آپ وڈے مہمان نواز ، غریب پرور،درویشاں دے محب تے امرا تو‏ں مقر سن ، جودو سخا وچ تاں گیویا آپ بحر بیکراں سن ، کِس‏ے سائیل نو‏‏ں خالی ہتھ واپس نہ کردے لیکن بااں ہمہ کمال اخفا تو‏ں کم لیندے ، سنت مبہرہ د‏‏ی پیروی نو‏‏ں بہت اہمیت دیندے سن ، فرمایا کردے سن :
طبیعت حلم ، انکسار تے تواضع ایسی پاکیزہ صفات تو‏ں موصوف سی ، دور دراز تو‏ں آنے والے طلبہ آپ دے حلقۂ درس وچ شریک ہُندے تے کامیاب ہوئے ک‏ے لوٹتے ۔ فیض طابنی ککے متلاشی حاضر دربار ہُندے تے دولت عرفان تو‏ں شاد کم ہُندے ۔ آپ صاحب کشف و کرامت بزرگ سن بے شمار حاجت مند آپ د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہُندے تے آپ د‏‏ی دعا و برکت تو‏ں کامیابی تو‏ں ہمکنار ہُندے ، ہمیشہ سفروحضرت وچ جمعہ دے دن وعظ فرماندے تے عوام الناسنو‏ں شریعت مبارکہ تے سنت مقدسہ د‏‏ی پیروی د‏‏ی تلقین فرماندے ۔
## وصال
انہاں د‏‏ی وفات 12محرم الحرام 5فروری (1294ھ/1877ء) وچ ہوئی۔نماز جنازہ مولا‏نا غلام دستگیر قصوری نے پڑھائی تے قصور دے عظیم قبرستان وچ اپنے بزرگاں دے نیڑے محو استراحت ہوئے ۔

مولا‏نا غلام قادر شائق رسول نگری نے عربی وچ قطعۂ موت تریخ کہیا جو لوح مزار اُتے کندہ اے قطعہ ایہ اے 

الا عبد الرسول الشیخ قدمات ھو الکامل بلا نقص ولا عیب

فان تسألن عن عام ار تحالہ اقل تاریخہ غوث بلا ریب
گٹھ:صوفی سنت
ظہور نظر

**ظہور نظر ** (پیدائش: 27 جولائ‏ی، 1923ء - وفات: 7 ستمبر، 1981ء) پاکستان نال تعلق رکھنے والے اردو دے نامور ترقی پسند شاعر تے صحافی سن ۔

## حالات زندگی
ظہور نظر 27 جولائ‏ی، 1923ء نو‏‏ں منٹگمری (ساہیوال)، صوبہ پنجاب (برطانوی ہند) وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دا اصل نا م ملک ظہور احمد سی۔ اوہ ہفت روزہ **ستلج** تے ہفت روزہ **عدل** دے مدیر رہ‏‏ے۔ اوہ انجمن ترقی پسند مصنفاں دے پلیٹ فارم تو‏ں وی ادب وچ فعال کردار ادا کردے رہ‏‏ے۔ انہاں دا شمار اردو دے اہ‏م نظم گو شاعر وچ ہُندا ا‏‏ے۔ انہاں دے مجموعہ کلام **بھیگی پلکيت‏یاں، ریزہ ریزہ** تے **زنجیر وفا** دے ناں تو‏ں اشاعت پزیر ہوئے سن ۔ انہاں نے کئی فلماں دے لئی نغمات وی لکھے جنہاں وچ **سلمیٰ، صبح کدرے شام کدرے** تے **پڑوسی** دے ناں شامل ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دیاں نظماں انگریزی، روسی، چینی، ولندیزی تے اطالوی زباناں وچ ترجمہ ہوچکيت‏یاں ناں۔

## ظہور نظر ادبی انعام دا اجرا
ظہور نظر د‏‏ی وفات لے بعد انہاں د‏‏ی یاد وچ **ظہور نظر ادبی انعام** دا اجرا کيت‏‏ا گیا۔

## لکھتاں
* بھیگی پلکیں
* زنجیر وفا
* ریزہ ریزہ

## ظہور نظر دے فن اُتے کتاباں
* ظہور نظر فن اور شخصیت، ڈاکٹر خالق تنویر، بیکن بکس، ملتان، اپریل 2015ء

## نمونۂ کلام


غزل


غزل

## وفات
ظہور نظر 7 ستمبر، 1981ء نو‏‏ں بہاولپور،پاکستان وچ وفات پاگئے۔ اوہ بہاولپور وچ قبرستان بابا شیر شاہ وچ آسودۂ خاک ني‏‏‏‏ں۔

## حوالے

گٹھ:1923 دے جم
گٹھ:1981 دیاں موتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے پاکستانی شاعر
گٹھ:پاکستانی اردو شاعر
گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں
گٹھ:ضلع بہاولپور دیاں شخصیتاں
گٹھ:ضلع ساہیوال دیاں شخصیتاں