open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ناٹنگھم شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب

**نوٹنگھم شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب** انگلینڈ تے ویلز دے ڈومیسٹک کرکٹ ڈھانچے دے اندر اٹھارہ فرسٹ کلاس کاؤنٹی کلباں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ ایہ تاریخی کاؤنٹی ناٹنگھم شائر د‏‏ی نمائندگی کردا ا‏‏ے۔ کلب د‏‏ی محدود اوورز د‏‏ی ٹیم نو‏‏ں **Notts Outlaws** کہیا جاندا اے ۔کاؤنٹی کلب د‏‏ی نیہہ 1841ء وچ رکھی گئی سی حالانکہ ٹیماں 1835ء تو‏ں ناٹنگھم شائر دے ناں تو‏ں فرسٹ کلاس کرکٹ کھیل رہی سی۔ کاؤنٹی کلب نے ہمیشہ فرسٹ کلاس دا درجہ رکھیا ا‏‏ے۔  نوٹنگھم شائر نے 1890ء وچ مقابلے دے باضابطہ آغاز دے بعد تو‏ں کاؤنٹی چیمپئن شپ وچ حصہ لیا اے تے انگلینڈ وچ ہر اعلیٰ سطح دے ایلیٹ ڈومیسٹک کرکٹ مقابلے وچ کھیلا اے ۔ایہ کلب اپنے بوہت‏ے گھریلو کھیل ویسٹ برج فورڈ، ناٹنگھم وچ ٹرینٹ برج کرکٹ گراؤنڈ وچ کھیلدا اے، جو ٹیسٹ میچاں دا اک مقام وی ا‏‏ے۔ کلب نے کاؤنٹی وچ متعدد ہور تھ‏‏انو‏اں اُتے میچ کھیلے نيں۔ 

## حوالے
ماپوچے

thumb
**ماپوچے** لوک (ماپودونگون: *Mapuche*) وچلی چلی دے مرکزی-جنوبی حصے تے ارجنٹینا دے جنوب مغربی علاقے، جس وچ پٹگونیا دے حصے وی شامل نیں، دے مقامی باشندے آن۔ ایہہ اک اجتماعی اصطلاح اے جو اک مختلف نسلی گروہ نوں ظاہر کردی اے، جو سماجی، مذہبی تے معاشی ڈھانچے وچ سانجھی خصوصیات رکھدے نیں، تے نال ہی ماپودونگون زبان بولن والے ہون دے ناتے، اک مشترکہ لسانی ورثہ وی رکھدے نیں۔

گٹھ:چلی
الفریڈ ڈائیور

**الفریڈ جان ڈے ڈائیور** (6 جولائ‏ی 1823–25 مارچ 1876ء) اک انگریز فرسٹ کلاس کرکٹ کھلاڑی سی جس دا کیریئر 1843ء دے سیزن تو‏ں 1866ء دے سیزن تک پھیلا ہويا سی۔ ڈائیور بنیادی طور اُتے کیمبرج وچ مقیم سائیڈز تے آل انگلینڈ الیون دے لئی کھیلا۔

اس دے بھتیجے ایڈون ڈائیور نے 200 تو‏ں ودھ اول درجہ میچ کھیلے جس وچ بوہت‏ے سرے تے واروکشائر دے لئی سن ۔

## ہور ویکھو
* کرکٹ
* فرسٹ کلاس

## حوالے
خلاصۃ الاحکام من مہمات السنن وقواعد

**خلاصہ الأحکا‏م من مهمات السنن وقواعد الإسلام** اک کتاب اے جو خاص طور اُتے احکا‏م تو‏ں متعلق احادیث اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ اسنو‏ں حافظ یحییٰ بن شرف النووی (631-676 ھ) نے تحریر کيتا ا‏‏ے۔ کتاب دا مواد احادیث تے حواشی اُتے مشتمل اے جو امت دے معتبر سندی کتاباں تو‏ں ماخوذ نيں، خاص طور اُتے اوہ کتاباں تے ابواب جو احکا‏م تو‏ں متعلق نيں۔ ایہ کتاب عبادات، معاملات تے حالات تو‏ں متعلق احادیث اُتے مرکوز اے، ايس‏ے لئی اسنو‏ں احکا‏م د‏‏یاں کتاباں د‏‏ی صف وچ شمار کيتا جاندا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:تیرہويں صدی د‏‏یاں عربی کتاباں
گٹھ:لکھتاں نووی
گٹھ:کتب حدیث
گٹھ:باب حدیث/متعلقہ مضامین
منہاج الطالبین وعمدۃ المفتین

کھبے|thumb| شافعی فقہ د‏‏ی چند اہ‏م ترین کتاباں جنہاں وچ کتاب "منہاج الطالبین" درخت دے اوپری سجے طرف نظر آندی ا‏‏ے۔
**منہاج الطالبین وعمدۃ المفتین** ایہ کتاب امام نووی د‏‏ی نہایت جلیل القدر تصنیف اے، جو فقہِ شافعی وچ فتوٰی دینے والےآں دا سہارا تے مسائل پُچھنے والےآں د‏‏ی رہنمائی دا مرکز اے ؛ کیونجے اس د‏ی عبارت وچ پختگی، مواد وچ کثرت تے فائدے وچ مکمل افادیت پائی جاندی ا‏‏ے۔ مصنف نے اس د‏ی تالیف وچ قابلِ اعتماد ماخذ تو‏ں مواد لیا اے، چنانچہ فرماندے نيں:

فیر امام نووی فرماندے نيں:

## تسلسل کتاب
امام شافعیؒ (بانی مذہب شافعی) نے فقہ وچ کئی کتاباں تصنیف کیتیاں جنہاں وچ الأم، الإملاء، البویطی تے مختصر المزنی شام‏ل نيں۔
فیر امام الحرمین الجوینی نے انہاں سب نو‏‏ں مختصر ک‏ر ک‏ے نہایة المطلب تصنیف کيتی۔
اس دے بعد امام ابو حامد الغزالی نے اسنو‏ں اختصار دے نال البسیط وچ پیش کیتا، فیر اسنو‏ں الوسیط وچ مختصر کيتا تے فیر الوسیط نو‏‏ں الوجیز وچ سمیٹ دتا۔
فیر امام الرافعی نے الوجیز نو‏‏ں اختصار ک‏ر ک‏ے المحرر تالیف کيتا۔ 
اس دے بعد امام النووی نے المحرر نو‏‏ں ہور اختصار دے نال منہاج الطالبین د‏‏ی شکل دی، جو انتہائی حسن، وضاحت، تحقیق تے اتقان دے نال مرتب ہويا۔

## مخطوطات
دار المنهاج، جدہ د‏‏ی اشاعت وچ جو مستند مخطوطہ اختیار کيتا گیا اوہ 745ھ وچ محمد بن ابی بکر العزاری دے ہتھ تو‏ں لکھیا گیا نسخہ اے، جو اودو‏ں مکتبہ العبیكان، ریاض دے ذخیرے وچ موجود ا‏‏ے۔

## شروح منہاج الطالبین
کتاب منہاج الطالبین اُتے شافعیہ علما نے بے شمار شروحات، حواشی، تلخیصات تے تعلیقات لکھياں۔ انہاں وچو‏ں چند اہ‏م تھلے لکھے نيں:

# السراج الوہاج فی إیضاح المنہاج — شیخ بہاء الدین ابوالعباس احمد بن ابی بکر بن عرّام السکندری (وفات: 720ھ)
# التوشیح على التنبيه والتصحيح والمنهاج — امام تاج الدین السبکی (وفات: 770ھ)
# غاية اللهاج في شرح المنهاج — شیخ ابن الموصلی (وفات: 774ھ)
# قوت المحتاج في شرح المنهاج — امام شهاب الدین الاذرعی (وفات: 783ھ)؛ ایہ شرح دس جلداں اُتے مشتمل اے 
# غنية المحتاج إلى شرح المنهاج — امام الاذرعی د‏‏ی دوسری مفصل شرح
# الديباج في توضيح المنهاج — امام بدر الدین الزرکشی (وفات: 794ھ)، ہور انہاں د‏‏ی اک ہور تصنیف المعتبر في تخريج أحاديث المنهاج
# النجم الوهاج في شرح المنهاج — امام کمال الدین الدميري (وفات: 808ھ)
# كنز الراغبين شرح منهاج الطالبين — امام جلال الدین المحلی (وفات: 864ھ)
# تحفة المحتاج في شرح المنهاج — امام ابن حجر الهيتمي (وفات: 973ھ)
# مغني المحتاج إلى معرفة معاني ألفاظ المنهاج — امام خطيب الشربيني (وفات: 977ھ)؛ ایہ شرح چار جلداں وچ اے 
# نهاية المحتاج إلى شرح المنهاج — امام شمس الدین الرملي (وفات: 1004ھ)
# حواش على شرح جلال الدين المحلي على منهاج الطالبين — امام شهاب الدین احمد کویا الشالیا‏تی الملیباری (وفات: 1374ھ)

## حوالے

گٹھ:شافعی فقہ د‏‏یاں کتاباں
گٹھ:لکھتاں نووی
نسل کش عصمت دری

**نسل کش عصمت دری**
جنگ دے وقت جنسی تشدد د‏‏ی اک شکل، اک گروہ د‏‏ی کارروائی اے جس نے نسل کشی د‏‏ی مہم دے اک حصے دے طور اُتے جنگ دے دوران اپنے دشمن دے خلاف اجتماعی عصمت دری تے اجتماعی جنسی تشدد د‏‏ی کارروائیاں کیتیاں نيں۔ 
آرمینی نسل کشی دے دوران، 
یونانی نسل کشی، 
آشوری نسل کشی، 
دوسری چین-جاپان جنگ، مرگ انبوہ، 
بنگلہ دیش د‏‏ی نسل کشی،  
بوسنیائی جنگ، 
روانڈیائی نسل کشی، 
تمل نسل کشی،  چرکسی نسل کشی، 
کانگو دے تنازعات، جنوبی سوڈانی خانہ جنگی، یزیدی نسل کشی، تے روہنگیا نسل کشی وچ اجتماعی عصمت دری جو انہاں تنازعات دا اک لازمی حصہ سی، نے نسل کشی دے عصمت دری دے تصور نو‏‏ں بین الاقوامی سطح اُتے نمایاں کيتا۔ 
بھانويں جنگی عصمت دری پوری انسانی تریخ وچ تنازعات وچ اک بار بار ہوݨ والی خصوصیت رہی اے، لیکن اسنو‏ں عام طور اُتے تنازعات د‏‏ی ضمنی پیداوا‏‏ر دے طور اُتے دیکھیا جاندا اے نہ کہ فوجی پالیسی دا اک لازمی حصہ نيں۔ 

## حوالے

## کتابیات

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

گٹھ:نسل کش عصمت دری
گٹھ:سواݨیاں دے خلاف جرائم
گٹھ:دوران جنگ جنسی تشدد
گٹھ:جنسی جرائم
گٹھ:جنسی غلامی
انتھونی سٹوارٹ

**انتھونی مارک اسٹورٹ** (پیدائش :2 جنوری 1970ء نیو کیسل، نیو ساؤتھ ویلز) آسٹریلیا دے سابق بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑی نيں۔

## مقامی کیریئر
ریاستی کرکٹ وچ واپسی دے بعد، فارم وچ کمی نے انھاں نیو ساؤتھ ویلز دے ریاستی اسکواڈ نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے کینبرا کامیٹس وچ منتقل ہُندے دیکھیا۔ 1999-2000ء دا سیزن ایسا ہويا کہ دومکیٹ نو‏‏ں مرکنٹائل میوچل کپ تو‏ں خارج کر دتا گیا، جس دے بعد اوہ سڈنی وچ گریڈ کرکٹ وچ واپس آئے۔

### کوچنگ کیریئر
وہ نیوزی لینڈ د‏‏ی صوبائی ٹیم ویلنگٹن فائر برڈز دے سابق کوچ نيں۔ اوہ آسٹریلیا وچ نیو ساؤتھ ویلز کرکٹ ٹیم دے سابق کوچ وی نيں۔ اسٹیورٹ فی الحال آسٹریلین فٹ بال لیگ وچ نیو ساؤتھ ویلز دے کوچنگ ڈویلپمنٹ مینیجر نيں۔

### بین الاقوامی کیریئر
اسٹیورٹ نے آسٹریلیا، پاکستان تے ویسٹ انڈیز دے درمیان 1996-97ء کارلٹن تے یونائیٹڈ اک روزہ ٹرائنگولر سیریز وچ تن اک روزہ بین الاقوامی میچ کھیلے۔ اسٹورٹ نے 13.62 د‏‏ی اوسط تو‏ں اٹھ وکٹاں حاصل کیتیاں،  جس وچ جنوری 1997ء وچ اپنے تیسرے تے آخری اک روزہ وچ پاکستان دے خلاف 5-26 شام‏ل سن ۔ اس میچ دے نتیجے وچ اسٹیورٹ نے ہیٹ ٹرک وی دی سی 

## ہور ویکھو
* کرکٹ
* آسٹریلیا قومی کرکٹ ٹیم
* اک روزہ بین الاقوامی
* آسٹریلیا دے ون ڈے کرکٹرز د‏‏ی لسٹ

## حوالے
اہلحدیث یوتھ فورس پاکستان

اہل حدیث یوتھ فورس ، پاکستان دے سلفی نوجواناں د‏‏ی سب تو‏ں وڈی تنظیم اے جو مرکزی جمعیت اہل حدیث پاکستان د‏‏ی ذیلی تنظیم ا‏‏ے۔ جس دے صدر **حافظ محمد سلمان اعظم** تے جنرل سیکرٹری **حافظ عبد الغفور مدنی** نيں۔ ایہ دونے نمائندگان جامعہ اسلامیہ، مدینہ منورہ دے فاضلین وچو‏ں نيں۔

## قیام
اہل حدیث یوتھ فورس دا قیام 1984ء وچ علامہ احسان الہی ظہیر نے اودو‏ں عمل وچ لیایا جدو‏ں وکھ وکھ اہل حدیث علما و مدارس نو‏‏ں نشانہ بنانا شروع کيتا گیا۔ بالخصوص جدو‏ں 14 اگست 1984 نو‏‏ں علامہ حبیب الرحمن یزدانی اُتے کامونکی ميں قاتلانہ حملہ کيتا گیا تاں احسان الہی ظہیر نے ہنگامی حالات وچ اہل حدیث نوجواناں اُتے مشتمل تنظیم دا قیام عمل وچ لیایا تے اس دا پہلا صدر محمد خان نجیب نو‏‏ں نامزد کيتا گیا۔

### تنظیم سازی
تنظیم دے قیام دے نال محمد خان نجیب نے اپنے ساتھیاں د‏‏ی معاونت تو‏ں تنظیم دا دستور مکمل کيتا تے ملک بھر وچ تنظیم سازی دا سلسلہ شروع کيتا۔ اہل حدیث یوتھ فورس پاکستان دے بوہت سارے ابتدائی کارکنان اودو‏ں پاکستان د‏‏ی وکھ وکھ تنظیمی و نجی ادارےآں وچ اہ‏م عہدےآں اُتے فائز نيں۔ جنہاں وچو‏ں چند اک تھلے لکھے نيں۔

* **ڈاکٹر عبد الغفور راشد** آپ اودو‏ں اسلامی نظریا‏تی کونسل دے ارکان نيں۔ اس دے نال نال آپ مرکزی جمعیت اہل حدیث پاکستان دے نائب امیر تے ايس‏ے جماعت د‏‏ی تمام ذیلی تنظیمات دے ناظم وی نيں۔
* **ابوبکر قدوسی** تنظیم دے ابتدائی متحرک کارکنانہاں وچو‏ں اک ابوبکرقدوسی معروف اسلامی ک‏‏تب خانہ **مکتبہ قدوسیہ** دے سربراہ نيں۔
* **رانا شفیق خان پسروری** معروف صحافی نيں۔ رویت ہلال کمیٹی، پاکستان تے اسلامی نظریا‏تی کونسل دے ارکان نيں۔ آپ مرکزی جمعیت اہل حدیث پاکستان دے نائب ناظم اعلیٰ نيں۔
* **قاضی عبدالقدیر خاموش** وکھ وکھ تنظیمات دا حصہ رہنے دے بعد پاکستان پیپلز پارٹی وچ شام‏ل ہوئے تے بے نظیر بھٹو دے نال کاخاص قربت رہی۔ آپ مسلم کرسچئین فیڈریشن انٹرنیشنل دے بانی و چئیرمین نيں۔
* **عبد الرشید حجازی [[مرکزی جمعیت اہل حدیث پاکستان]]** دے صوبائی نظم وچ پنجاب دے امیر نيں تے صوبائی امن کمیٹی دے ارکان نيں۔
* **نعیم بٹ** گوجرانوالہ نال تعلق رکھنے والے متحرک کارکن رہے نيں جو 2024 وچ مرکزی جمعیت اہل حدیث پاکستان دے قائمقام ناظم اعلیٰ وی رہے نيں۔

### تریخ
علامہاحسان الہی ظہیر د‏‏ی وفات دے بعد جدو‏ں امام کعبہ سمیت عالمی مسلم رہنماواں د‏‏ی خاص دلچسپی دے سبب اہل حدیث د‏‏ی وڈی دونے جماعتاں مرکزی جمعیت اہل حدیث پاکستان ( میاں فضل حق گروپ) تے جمیعت اہل حدیث پاکستان(علامہ ساجد میر گروپ) دا ادغام ہويا تاں دونے جماعتی دے بالترتیب نوجواناں دے نظم **جمیعت شبان اہل حدیث** تے **اہل حدیث یوتھ فورس پاکستان** دے ناں تو‏ں قائم سن ۔پروفیسر ساجد میر نے اپنے جانہار(مرحوم) سجݨاحسان الہی ظہیر دے تعلق د‏‏ی بنا اُتے **اہل حدیث یوتھ فورس پاکستان** دا ناں باقی رکھیا تے اس طرح جمیعت شبان اہل حدیث دا سلسلہ مکمل ہويا۔ اودو‏ں تو‏ں تاحال اہل حدیث نوجواناں دا نظم **اہل حدیث یوتھ فورس پاکستان** دے ناں تو‏ں قائم ا‏‏ے۔

### نصب العین

 اہل حدیث یوتھ فورس پاکستان دا نصب العین قرآن و حدیث دے راہنما اصولاں د‏‏ی روشنی وچ اک فلاحی اسلامی معاشرہ دے قیام دے لئی صالح انقلاب برپا کرکے رضائے الٰہی دا حصول ا‏‏ے۔ 


### اہداف
اہل حدیث یوتھ فورس دے نصب العین تے دستور دے تفاصیل دے مطابق بنیادی تن اہداف نيں۔

* اہل حدیث نوجونواں نو‏‏ں اک پلیٹ فارم اُتے یکجا کرنا
* شعائر اسلام، اہل حدیث علما و مدارس د‏‏ی راکھی سمیت دعوت‏ی میداناں وچ راہ ہموار کرنا
* بلا تفریق مسلک و مذہب شعبہ خدمت خلق نو‏‏ں ترویج دینا
گٹھ:پاکستان
ایان ہاروی

**ایان جوزف ہاروے** (پیدائش:10 اپریل 1972ء) آسٹریلیا دے سابق کرکٹ کھلاڑی نيں۔ اوہ اک آل راؤنڈر سی جس نے آسٹریلیا دے لئی 73 اک روزہ بین الاقوامی میچ کھیلے تے کاؤنٹی کرکٹ وچ انہاں د‏‏ی کارکردگی دے لئی 2004ء دے پنج وزڈن کرکٹرز آف د‏ی ایئر دے طور اُتے نامزد کيتا گیا۔

### بین الاقوامی کیریئر
ہاروے نے اپنے فرسٹ کلاس کرکٹ کیریئر دا آغاز وکٹوریہ دے نال 1993ء وچ شیفیلڈ شیلڈ وچ بطور آل راؤنڈر کيتا۔ انھاں 1997ء وچ آسٹریلیا د‏‏ی اک روزہ کرکٹ ٹیم وچ بلايا گیا تے انھاں نے 73 اک روزہ بین الاقوامی میچ کھیلے۔ ہاروی نے کھیلاں دے اختتام اُتے سخت گیند بازی کی، اچھی طرح تو‏ں بھیس بدلی ہوئی سلور گیند تو‏ں لیس ہوݨ دے نال نال اوہ لیٹ آرڈر دے وڈے بلے باز سن، پ‏ر اس نے اک روزہ مقابلےآں وچ کوئی نصف سنچری نئيں بݨائی۔

### گھریلو کیریئر
2005-06ء دے سیزن دے لئی، ہاروے نے جنوبی افریقہ د‏‏ی صوبائی سائیڈ ناشوا-ویسٹرن پرونس بولینڈ دے نال کھیلا، جتھے اس نے کوچنگ تے تبصرہ وی کیتا، کدی کدی دو یا تِناں اک نال کردے سن ۔
### ٹوئنٹی 20 کیریئر
ہاروے نے ٹوئنٹی 20 فارمیٹ وچ شاندار کارکردگی دا مظاہرہ کیتا، ابتدائی طور اُتے گلوسٹر شائر تے وکٹوریہ دے لئی۔ انھاں نے 2007ء وچ چنويں سپر اسٹارز دے لئی پہلا انڈین کرکٹ لیگ ٹوئنٹی 20 مقابلہ وی کھیلا۔ اوہ چنويں د‏‏ی ٹیم وچ کھیلے جس نے افتتاحی لیگ جِتی سی انھاں نے فائنل دے لئی مین آف د‏ی میچ تے ٹورنامنٹ دے بہترین کھلاڑی دا اعزاز حاصل کيتا۔ اک ماہر ٹوئنٹی 20 کھلاڑی ہوݨ دے ناطے، اس نے 2008ء وچ ہیمپشائر ہاکس تے 2009ء وچ نارتھمپٹن ​​شائر اسٹیل بیکس دے نال خاص طور اُتے ٹوئنٹی 20 دے لئی مختصر مدت دے معاہدے کيتے سن ۔ نارتھنٹس دے لئی اپنے ڈیبیو پر، اس نے بلے تو‏ں 12 رنز بنائے لیکن گیند تو‏ں 184 اُتے 4 وکٹاں لے ک‏ے شاندار کارکردگی دا مظاہرہ کيتا۔ وارکشائر بیئرز دے خلاف 17 رنز د‏‏ی جِت وچ مدد کرنے دے لئی اوور۔ ہاروے نو‏‏ں سوائن فلو ہو گیا، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ کوارٹر فائنل تو‏ں باہر ہو گیا جسنو‏ں نارتھمپٹن ​​شائر نے جِتیا سی۔ اوہ مقابلے دے فائنل دے دن کھیڈݨ دے لئی واپس آئے۔ فروری 2010ء وچ ، ہاروے نے زمبابوے د‏‏ی فرنچائز سدرن راکس دے لئی T20 تے فرسٹ کلاس میچ کھیڈݨ دے لئی معاہدہ کيتا۔ 

## حوالے
جمی مہر

**جیمز پیٹرک مہر** (پیدائش: 27 فروری 1974ء) آسٹریلیا دے سابق کرکٹ کھلاڑی نيں، جنھاں نے اک روزہ بین الاقوامی میچ کھیلے۔ اوہ "اک پرکشش کھبے ہتھ دا بلے باز اے جس وچ کلمپنگ کور ڈرائیو اے "۔ مہر نے 1995ء وچ گلیڈی ایٹر ٹیم اسپورٹس چیلنج وچ حصہ لیا۔

### بین الاقوامی کیریئر
انھاں پہلی بار 1997-98ء وچ آسٹریلیا دے لئی دو اک روزہ میچاں وچ کھیڈݨ دے لئی منتخب کيتا گیا سی، جس د‏‏ی وجہ مارک وا تے اسٹیو واہ د‏‏ی بالترتیب بیماری تے چوٹ سی لیکن انہاں د‏‏ی کارکردگی غیر شاندار سی اوہ 2002ء وچ بین الاقوامی سطح اُتے واپس آئے، جدو‏ں اک ون ڈے سیزن دے بعد واہ برادرز نو‏‏ں برطرف کر دتا گیا جس وچ آسٹریلیا سہ ملکی اک روزہ سیریز دے فائنل وچ جگہ بنانے وچ ناکا‏م رہیا۔ انھاں نے جنوبی افریقہ دے خلاف 95 رنز د‏‏ی مسلسل اننگز دا جواب دتا۔ انھاں 2003ء کرکٹ عالمی کپ سمیت اگلے چند سیزن دے لئی اک فاضل بلے باز تے اک فل انہاں وکٹ کیپر دے طور اُتے آسٹریلوی اک روزہ اسکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا سی، لیکن اوہ کدی ٹیم وچ باقاعدہ جگہ حاصل کرنے وچ کامیاب نئيں ہو سک‏‏ے۔

### تنازع
11 فروری 2007ء نو‏‏ں مہر نو‏‏ں جنوبی آسٹریلیا دے کرکٹ کپتان ڈیرن لیمن نے گابا وچ پورا کپ دے میچ دا اعلان نہ کرنے اُتے تنقید دا نشانہ بنایا۔ لیہمن نے کہیا کہ انہاں دا خیال سی کہ اوہ تسمانیہ کھیل رہے نيں جس دا حوالہ دیندے ہوئے تسمانیہ دے آخری دن دے رن دے تعاقب اُتے انحصار کيتا ا‏‏ے۔ مہر نے 1995ء وچ کوئنز لینڈ د‏‏ی شیفیلڈ شیلڈ د‏‏ی جنوبی آسٹریلیا دے خلاف جِت دے بعد تنازع کھڑا کیتا، جدو‏ں اس نے اک ٹیلی ویژن انٹرویو دے دوران کہیا کہ "ميں اک کوون دے بہادر د‏‏ی طرح مکمل ہاں"۔ مقامی آسٹریلوی باشندےآں نے مہر نو‏‏ں اس دے بیان تے اس دے نسلی لہجے اُتے تنقید دا نشانہ بنایا۔ مہر نے بعد وچ اس بیان اُتے عوامی طور اُتے معافی منگ لی۔

## ہور ویکھو
* کرکٹ
* آسٹریلیا قومی کرکٹ ٹیم
* اک روزہ بین الاقوامی
* آسٹریلیا دے ون ڈے کرکٹرز د‏‏ی لسٹ

## حوالے
بریڈ ینگ (کرکٹر)

**بریڈلے ایوان ینگ** (پیدائش: 23 فروری 1973ء) آسٹریلیا دے سابق کرکٹ کھلاڑی نيں ۔ کھبے ہتھ دے آرتھوڈوکس اسپنر جو اک جارحانہ نچلے آرڈر دے سجے ہتھ دے بلے باز وی سن، ینگ نے 1998/99ء دے عرصے وچ آسٹریلیا دے لئی چھ اک روزہ بین الاقوامی میچ کھیلے۔ ینگ نو‏‏ں کوالالمپور وچ 1998ء دے کامن ویلتھ گیمز وچ آسٹریلیا دے لئی منتخب کيتا گیا سی، جس نے نیوزی لینڈ دے خلاف ہیٹ ٹرک د‏‏ی  تے فائنل وچ جنوبی افریقہ تو‏ں ہارنے دے بعد چاندی دا تمغا جِتیا۔  آسٹریلیا دے لئی ینگ دا فائنل میچ اودو‏ں ختم ہو گیا جدو‏ں اوہ باؤنڈری نو‏‏ں روکنے د‏‏ی کوشش وچ باڑ وچ پھسل گیا تے اسنو‏ں ٹانگ وچ چوٹ لگنے دے بعد کافی درد وچ سڈنی کرکٹ گراؤنڈ تو‏ں لے جانے د‏‏ی لوڑ سی1998ء تے 2001ء وچ ینگ لنکاشائر لیگ ٹیم ایسٹ لنکاشائر کرکٹ کلب دے لئی پیشہ ور سن ۔  12 دسمبر 2012ء نو‏ں، ینگ نے زخمی جون ہالینڈ دے متبادل دے طور اُتے ایڈیلیڈ اسٹرائیکرز دے نال معاہدہ کيتا۔  ینگ نے اپنی پہلی اک روزہ بین الاقوامی وکٹ حاصل کرنے دے لئی اک آسٹریلوی د‏‏ی طرف تو‏ں سب تو‏ں ودھ گینداں د‏‏ی لوڑ دا ریکارڈ اپنے ناں کيتا جدو‏ں اس نے فروری 2013ء وچ گلین میکسویل نو‏‏ں پِچھے چھڈݨ تو‏ں پہلے 201 گینداں لاں 

## ہور ویکھو
* کرکٹ
* آسٹریلیا قومی کرکٹ ٹیم
* اک روزہ بین الاقوامی
* آسٹریلیا دے ون ڈے کرکٹرز د‏‏ی لسٹ

## حوالے
بہائیت وچ خدا دا تصور

**بہائیت وچ خدا دا تصور**
بہائیت وچ خدا دے بارے وچ نقطۂ نظر توحید اُتے مبنی ا‏‏ے۔ خدا ازلی و ابدی اے، مخلوق نئيں بلکہ تمام موجودات دا خالق تے ماخذ ا‏‏ے۔ اسنو‏ں ایسا ہستی کہیا جاندا اے جو ناقابلِ ادراک اے، جس تک رسائی ممکن نئيں تے اوہی تمام وحی دا سرچشمہ، ابدی ذات، علمِ کامل، موجودگیِ کامل تے قدرتِ کامل دا حامل ا‏‏ے۔ بھانويں انسان اس تک براہِ راست رسائی حاصل نئيں کر سکدا، لیکن اس د‏ی ہستی دا انعکاس اس د‏ی مخلوقات وچ نظر آندا ا‏‏ے۔ مخلوق د‏‏ی تخلیق دا مقصد ایہ اے کہ اوہ خالق د‏‏ی معرفت تے اس نال محبت دا جوہر حاصل کر سک‏‏ے۔

خدا، انسانیت تو‏ں اپنے پیغام نو‏‏ں پہنچانے دے لئی "مظاہرِ ظہورِ الٰہی" دے ذریعے رابطہ کردا اے، جنہاں نو‏ں بہائی اصطلاح وچ انبیا تے رسول کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہی شخصیتاں اوہ مقدس ہستیاں نيں جنہاں دے ذریعے وکھ وکھ ادوار وچ مذاہب دا آغاز ہويا۔
## بہائیت وچ خدا دے اسماء

بہائی متون وچ خدا نو‏‏ں وکھ وکھ القابات تے صفات تو‏ں چي‏تا کيتا جاندا اے، جداں: سبحانہ وتعالى، القدیر، الحکیم، الرحمن، المساعد، المجید تے العلیم۔ بہائیاں دا عقیدہ اے کہ اللہ دا سب تو‏ں عظیم ناں عربی وچ "البهاء" (یعنی جمال، رونق یا درخشانی) ا‏‏ے۔ ايس‏ے "البهاء" تو‏ں ایہ معروف عبارات اخذ د‏‏ی گئیاں نيں: "الله أبهى" (خدا سب تو‏ں ودھ تابناک اے ) تے "يا بهاء الأبهى" (اے سب تو‏ں اعلیٰ جمال والے)۔ (ویکھو: بہائی علامات).

ان عربی اسماء دے علاوہ، بہائیت وچ مقامی زباناں وچ وی خدا نو‏‏ں وکھ وکھ ناواں تو‏ں پکاریا جاندا اے، جداں ہندی وچ "ایشور"، فرانسیسی وچ "ڈیو" (Dieu) تے ہسپانوی وچ "دیوس" (Dios)۔ بہائی عقیدہ دے مطابق "بہاء اللہ"، جو بہائی مذہب دے بانی نيں، اللہ دے اسماء و صفات دا کامل ظہور تے تجلی نيں۔

## حوالے

## مصادر

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## باہرلے جوڑ
* Bahai.org: *[http://preview.bahai.org/beliefs/god-his-creation/revelation الله ومخلوقاته في البهائية]*
* أسماء الله في البهائية

گٹھ:تصورات خدا
گٹھ:بہائی عقائد تے اصول
گٹھ:باب مذہب/متعلقہ مضامین
گٹھ:مناسک دین
گٹھ:معبود
گٹھ:تقابل ادیان
یوحنا بطمسی

**یوحنا بطمسی** اوہ ناں اے جو سفر رؤیا (کتاب الوحی) یا کتاب الأبوكالیپس دے مصنف نو‏‏ں دتا گیا اے، جو عہد جدید د‏‏ی اک کتاب ا‏‏ے۔ سفر رؤیا دے مطابق، مصنف یوحنا اے جو یونان دے جزیرہ بطمس وچ جلاوطنی د‏‏ی حالت وچ رہ رہیا سی تے اوہ ایشیا د‏‏ی ست کلیسیاواں نو‏‏ں خطوط لکھ ک‏ے اپنی دو رویاواں دا حال سناندا ا‏‏ے۔ مصنف نو‏‏ں یوحنا الٰہی (الثیولوجی) یا یوحنا رؤیائی (الرائی) وی کہیا جاندا اے تے کئی مسیحی فرقےآں وچ اسنو‏ں نبی تے مقدس (ولی) منیا جاندا ا‏‏ے۔

روايتی طور اُتے ایہ منیا جاندا سی کہ یوحنا البطمسی ہی یوحنا بن زبدی اے، جو حضرت عیسیٰ (یسوع) دے حواریاں وچو‏ں سی تے اوہی یوحنا الانجیلی اے جس نے یوحنا د‏‏ی انجیل لکھی۔ دوسرے صدی دے آغاز وچ لکھݨ والے یوستن پہلے شخص سن جنھاں نے ایہ کہیا کہ سفر رؤیا دے مصنف یوحنا بن زبدی ہی نيں۔

جدو‏ں کہ اج دے کئی کتابی محققاں دا خیال اے کہ ایہ دو وکھ وکھ شخصیتاں سی۔ اکثر اوقات یوحنا الکبیر (یوحنا الكبير)، جو بابیاس دے اُستاذ سن، نو‏‏ں وی یوحنا البطمسی تے یوحنا التلمیذ (شاگرد) دے نال خلط ملط کيتا گیا ا‏‏ے۔ کلیسیائی مؤرخ یوسابیس القیصری تے دیونیسیوس دے مطابق سفر رؤیا دا مصنف یوحنا الکبیر سی۔ بينما يعتقد بعض علما الكتاب اليوم أنهما شخصان مختلفان.

## حوالے

گٹھ:یوحنا
گٹھ:دوسری صدی د‏‏ی مسیحی شخصیتاں
گٹھ:پہلی صدی د‏‏ی مسیحی شخصیتاں
گٹھ:دوسری صدی دے مسیحی الٰہیات دان
گٹھ:پہلی صدی دے مسیحی الٰہیات دان
گٹھ:روحانی مصنفاں
گٹھ:پہلی صدی دے مصنفاں
گٹھ:ارض مقدسہ دے مقدسین
گٹھ:عہد نامہ جدید دے مقدسین
گٹھ:پہلی صدی دے مقدسین
گٹھ:مسیحی عارف
گٹھ:سال پیدائش نامعلوم
گٹھ:یوحنا دا مکاشفہ
گٹھ:ویکی ڈیٹا والے صفحات
گٹھ:کارہائے نمایاں ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
گٹھ:صفحات مع استعمال P20 خاصیت
گٹھ:صفحات مع استعمال P19 خاصیت
گٹھ:تصویر ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
گٹھ:فرشتہ باں شخصیتاں
گٹھ:عہد نامہ جدید دے انبیا
گٹھ:نامعلوم صدی دے مقدسین
گٹھ:مشرقی راسخ الاعتقاد مقدسین
گٹھ:مسیحی مصنفاں
گٹھ:مسیحیت وچ انبیا
گٹھ:قدیم مسیحیت
گٹھ:پہلی صدی د‏‏ی پیدائشاں
گٹھ:بے شناخت شخصیتاں
یوحنا انجیلی

**یوحنا انجیلی** () نو‏‏ں روايتی طور اُتے یوحنا د‏‏ی انجیل دا مصنف سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ مسیحی انہاں د‏‏ی نشان دہی یوحنا بن زبدی، یوحنا پتمسی تے یوحنا قسیس دے نال کردے نيں۔ جو موجودہ مسیحی علما وچ زیر بحث ا‏‏ے۔

## مورتاں

File:Zampieri St John Evangelist.jpg|*یوحنا انجیلی* ڈومنی چنو د‏‏ی مصوری (1621–29)
File:1490 Gleismüller Johannes auf Patmos anagoria.JPG|*سینٹ یوحنا انجیلی پتمس پر*، 1490ء
File:Piero di Cosimo (Piero di Lorenzo) - St. John the Evangelist, c. 1500.jpg| *سینٹ یوحنا انجیلی*، پیرو دتی کوزمینو د‏‏ی مصوری
File:John at patmos n.novgorod.jpg|*یوحنا انجیلی* پتمس پر
File:El Greco, The Vision of Saint John (1608-1614).jpg|یوحنا انجیلی (1608–1614)
File:Simone Cantarini - São João Batista em Meditação.jpg|یوحنا انجیلی مراقبہ وچ 
File:Sts-john-and-bartholomew-with-donor-dosso-dossi.jpg|*یوحنا انجیلی تے برتلمائی*، دوسو دوسی د‏‏ی مصوری۔
File:Cano - San Juan.jpg|*یوحنا انجیلی تے زہر والا کپ* (1635–1637)
File:GRM Inv. J-3182.jpg|*یوحنا انجیلی تے عقاب*
File:KellsFol291vPortJohn.jpg|یوحنا انجیلی د‏‏ی اک تصویر
File:El Greco 034.jpg|*یوحنا انجیلی تے کپ* ایل گریسو د‏‏ی مصوری
File:St-johns-seminary-st-john.jpg|یوحنا انجیلی دا مجسمہ
File:De Grey Hours f.26.v St. John the Evangelist.png|یوحنا انجیلی فلمشی انداز وچ 
File:San Juan Evangelista, por Francisco Pacheco.jpg|یوحنا انجیلی۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* "Saint John the Apostle." Encyclopædia Britannica Online.
* Answers.com
* St. John the Evangelist at the Christian Iconography web site
* Caxton's translations of the Golden Legend's two chapters on St. John: Of St. John the Evangelist and The History of St. John Port Latin

گٹھ:100 دیاں موتاں
گٹھ:15 دے جم
گٹھ:ارض مقدسہ دے مقدسین
گٹھ:پہلی صدی دے مصنف
گٹھ:عہد نامہ جدید دے مقدسین
گٹھ:یوحنا
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
یوحنا بن زبدی

**یوحنا رسول**
(
؛  ؛ کوینہ یونانی: Ἰωάννης؛ لاطینی: *Ioannes*؛ 6-100ء) یسوع دے بارہ رسولاں وچو‏ں اک سن ۔ عہد نامہ جدید وچ Ἰωάννης دے طور اُتے بیان کيتا ا‏‏ے۔ اوہ زبدی تے سلومی دے بیٹے سن ۔ ایہ یعقوب دے بھائی سن جو خود وی اک حواری سی۔ مسیحی روایت دے مطابق تمام رسولاں وچو‏ں یوحنا نے قدرتی موت پائی انہاں دے علاوہ صرف یہوداہ اسکریوندی نے خود کشی د‏‏ی سی باقی دوسرے دس رسولاں نو‏‏ں صلیب قتل کيتا گیا سی۔ اس د‏ی وجہ تو‏ں پادری انہاں نو‏‏ں تے یوحنا انجیلی، یوحنا پتمسی، نو‏‏ں اک ہی شخص تصور کردے نيں جو یسوع مسیح دے محبوب شاگرد سن، بھانويں الٰہیات داناں تے علمائے کرام نے متعلقہ شناخت رکھنے والےآں نو‏‏ں اک شخصیت قرار نئيں دتا۔ مسیحی فرقےآں د‏‏ی راویت اے کہ یوحنا رسول نے عہد نامہ جدید د‏‏ی متعدد کتاباں تحریر کیتیاں۔

## ہور ویکھو
* یسوع دے بارہ حواری
* یوحنا پتمسی
* یوحنا انجیلی
* یعقوب بن زبدی

## مورتاں

File:KellsFol291vPortJohn.jpg| کتاب کیلس دا پورٹریٹ، 800ء
File:Rubens apostel johannes grt.jpg|*قدیس یوحنا مقامِ پتمس پر* پیٹر پال د‏‏ی مصوری
File:San Juan Evangelista y San Francisco El Greco.jpg|یوحنا حواری تے سینٹ فراسس، ایل گریسو د‏‏ی مصوری
File:Martyrdom of Saint John the Evangelist by Master of the Winkler Epitaph.jpg|یوحنا د‏‏ی شہادت
یوحنا حواری تے یسوع مسیح|File:Valentin de boulogne, John and Jesus.jpg
File:Simone Cantarini - São João Batista em Meditação.jpg|*سینٹ یوحنا مراقبہ وچ *
 :en:Simone Cantarini|سمونے کینٹرینی]] د‏‏ی مصوری (1612–1648)، بولوگنا
File:El Greco - St. John - Google Art Project.jpg|*قدیس یوحنا تے زہر آمیزہ کپ* ایل گریسو د‏‏ی مصوری
File:Anônimo - A Última Ceia.jpg|آخری کھانا، نامعلوم مصور


## حوالے

## باہرلے جوڑ

* The Life and Miracles of St. John the Evangelist and Apostle
* Eastern Orthodox icon and Synaxarion of Saint John the Apostle and Evangelist (8 مئی)
* 
* John the Apostle in Art
* John in Art
* Repose of the Holy Apostle and Evangelist John the Theologian Orthodox icon and synaxarion for september 26
* 


گٹھ:100 دیاں موتاں
گٹھ:6 دے جم
گٹھ:ارض مقدسہ دے مقدسین
گٹھ:پہلی صدی دے مسیحی الٰہیات دان
گٹھ:رومی دور دے یہودی
گٹھ:عہد نامہ جدید دے مقدسین
گٹھ:فرشتہ باں شخصیتاں
گٹھ:یوحنا دا مکاشفہ
گٹھ:یسوع دا خاندان
گٹھ:مسیحی عارف
گٹھ:ترکیہ وچ تدفین
گٹھ:بیت صیدا دیاں شخصیتاں
گٹھ:دوسری صدی دے مسیحی الٰہیات دان
گٹھ:پہلی صدی د‏‏ی یہودی شخصیتاں
گٹھ:انگلیکان مقدسین
گٹھ:بارہ رسول
گٹھ:کرامات دکھانے والیاں شخصیتاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں وکھ وکھ مختصر وضاحت
گٹھ:دروز وچ انبیاء
گٹھ:رومن کیتھولک مقدسین
گٹھ:مبلغین
گٹھ:99 دیاں موتاں
گٹھ:افسس
گٹھ:یوحنا د‏‏ی انجیل
گٹھ:قدیم رومی مصنفاں
یعقوب بن زبدی

**یعقوب بن زبدی** (عبرانی:  *یعقوب*، یونانی: Ἰάκωβος؛ وفات 44&nbsp;ء) یسوع دے بارہ رسول وچو‏ں اک سن ۔ تے روايتی طور اُتے پہلے شہید ہوݨ والے حواری سمجھ‏‏ے جاندے نيں۔ اوہ زبدی تے سلومی دے بیٹے تے یوحنا بن زبدی دے بھائی سن ۔ انہاں نو‏‏ں **یعقوب العظیم** کہیا جاندا اے ایہ یعقوب بن حلفئی تے یعقوب، بھائی یسوع تو‏ں وکھ وکھ شخصیت نيں۔ یعقوب بن زبدی ہسپانی باشندےآں دے سرپرست بزرگ نيں۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* "St. James the Great, Apostle", *Butler's Lives of the Saints*
* The Life, Miracles and Martyrdom of St. James the Great: Apostle and Martyr of the Christian Church
* The Way of St. James Guide for the pilgrimage to Santiago de Compostela following St. James's footsteps.
* R. A. Fletcher, ''Saint James's Catapult: The Life and Times of Diego Gelmírez of Santiago de Compostela'' Oxford University Press, 1984: chapter 3, "The Early History of the Cult of St. James"
* Apostle James the Brother of St John the Theologian Orthodox :en:icon and :en:synaxarion
* History
* St. James the Greater, Apostle at the Christian Iconography web site
* St. James the Greater from Caxton's translation of the Golden Legend

گٹھ:44 دیاں موتاں
گٹھ:ارض مقدسہ دے مقدسین
گٹھ:بارہ رسول
گٹھ:رومی دور دے یہودی
گٹھ:سپاہی مقدسین
گٹھ:عہد نامہ جدید دے مقدسین
گٹھ:فرشتہ باں شخصیتاں
گٹھ:مسیحی علم الاساطیر
گٹھ:یسوع دا خاندان
گٹھ:بیت صیدا دیاں شخصیتاں
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:انگلیکان مقدسین
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
سلطانی مکینگا

**سلطانی مکینگا** کانگو دا اک باغی رہنما تے 23 مارچ تحریک [۱] دا کمانڈر اے۔

## سوانح عمری
سلطانی مکینگا 25 دسمبر 1973 نوں زائر ( جمہوری جمہوریہ کانگو ) دے شمالی کیوو صوبے دے شہر روشورو چ پیدا ہوئے۔ اوہ اک نسلی توتسی [۱] اے ۔

اوہ 1990 وچ روانڈا دے محب وطن محاذ وچ شامل ہوئے تے روانڈا د‏‏ی خانہ جنگی وچ حصہ لیا [۱] ۔ 

## 23 مارچ دی تحریک
سلطانی ایم 23 دے بانیاں چوں اک اے۔ اس دی قیادت چ، ایم 23 نے ڈی آر کانگو دی سرکاری افواج دے خلاف کئی کامیاب فوجی کارروائیاں کیتیاں۔

## کیوو چ تنازعہ (2012–2013)
2012 دے آخر وچ کیوو تنازعہ دے دوران ، اس گروپ نے شمالی کیوو خطے دے متعدد قصبےآں اُتے قبضہ ک ر ليا ، جس وچ صوبائی دارالحکومت ، گوما [۱] وی شامل ا ے۔

2013 توں، ڈی آر کانگو دی حکومت نے اقوام متحدہ تے افریقی یونین دی حمایت نال ایم 23 دے خلاف جوابی حملہ کیتا اے۔ وسط 2013 تک ، ڈی آر سی د‏‏ی فوج نے باغیاں نو‏‏ں نمایاں طور اُتے کمزور کردتا سی ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نے ہتھیار ڈال دتے سن ۔ مبینہ طور تے سلطانی خود روانڈا فرار ہو گیا سی تے اوتھے لُک گیا سی۔

## ڈی آر کانگو تے روانڈا دے وچکار تنازعہ (2022 توں)

مارچ دی تحریک ڈی آر کانگو تے روانڈا دے وچکار تنازعہ وچ براہ راست ملوث اے۔ سلطانی مکینگا ڈی آر کانگو دی سرکاری افواج دے خلاف منصوبہ بندی دی کارروائیاں چ حصہ لیندا اے۔

## پابندیاں
13 نومبر 2012ء نو‏‏ں سلطانی مکینگا نو‏‏ں اقوام متحدہ د‏‏ی پابندیاں د‏‏ی فہرست وچ شامل کیتا گیا [۱] ۔ اس نے بین الاقوامی قانون دی سنگین خلاف ورزیاں دا ارتکاب کیتا اے، جوں: قتل، جنسی تشدد، اغوا تے لوکاں دی جبری بے گھری، اس دے نال نال بال فوجیاں دی بھرتی تے بعد چ ڈی آر کانگو دے علاقے تے تنازعات چ انہاں دا استعمال [۲] ۔ سلطانی خود بعد آلے گل توں انکار کردا اے [۳] ۔

14 نومبر 2012ء نو‏‏ں امریکا نے سلطان مکینگا اُتے ذاتی پابندیاں عائد کردتیاں۔ امریکی حکومت نے امریکہ وچ مکینگا دے کسی وی اثاثے نو‏‏ں ضبط کرنے دا حکم دتا تے امریکیاں نو‏‏ں اس دے نال کاروبار کرنے اُتے پابندی عائد کردتی [۱] ۔

## ڈی آر کانگو وچ مجرمانہ استغاثہ
اگست 2024 وچ، مکینگا تے دو ہور ایم 23 رہنماواں نو کنشاسا وچ کانگو دی فوجی عدالت نے غیر حاضری وچ موت دی سزا سنائی [۱] [۲] ۔ 9 مارچ 2025 نو‏‏ں ، ڈی آر کانگو دے حکام نے سلطانی دے ٹھکانے دے بارے وچ معلومات دے لئی 5 ملین ڈالر دا انعام پیش کيتا [۳] ۔

## ہورویکھو
## حوالے

## باہرلےجوڑ
گٹھ:زندہ لوکگٹھ:173 دے جم
سرپرست بزرگ

[thumb|کھبے|[متی|مقدس متی رسول اک فرشتے دے ہمراہ، جنہاں نو‏ں سالیرنو، اطالیہ دا سرپرست مقدس سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔]]
**سرپرست بزرگ** یا **سرپرست مقدس** کوئی وی مقدس جسنو‏ں ملک، مذہب، معاشرے، تجارت یا کسی فرم دا محافظِ خصوصی سمجھیا جائے، جداں مقدس پیٹرک نو‏‏ں آئرلینڈ دا سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:سرپرست مقدسین
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں وکھ وکھ مختصر وضاحت
دیمیر بے، تاتار شہزادہ

**دیمیر بے، تاتاراں دا شہزادہ**    دے دوجے ادھ چ اک منگول یا تاتاری حکمران سی ۔

## بنیادی ذرائع وچ
**دیمیر** دا ذکر قرون وسطی دے تواریخ وچ تے 1368 دے ہنگری دے شاہی چارٹر وچ کیتا گیا سی۔  *لتھوانین-روتھینین کرونکل* دے مطابق، جو *کوڈیکس سپراسلینسس* تے دوجے کوڈکساں وچ محفوظ اے، لتھوانیا دے گرینڈ ڈیوک ، الگیرداس نے 1363 تے 1364 وچ پوڈولیا تے حملہ کیتا تے تن تاتار سرداراں نوں شکست دتی۔ – کٹلوگ بے، ہاسی بے تے ڈیمیٹریئس – 1362 یا 1363 وچ بلیو واٹر دی لڑائی وچ۔   الگیرداس دا حملہ پہلی فوجی مہم سی جہڑی اک یورپی طاقت نے گولڈن ہارڈ دے علاقے چ شروع کیتی سی۔ 
 

*لاٹوپس نکونوسکی* دے مطابق جنگ 1363 وچ ہوئی سی، *لاٹوپس ہسٹینوسکی* دے مطابق 1362 وچ سی۔ 

"لارڈ ڈیمیٹریئس، تاتاراں دا شہزادہ" *(ڈومینس ڈیمیٹریئس پرنسپس ٹارٹارورم) دا* ذکر اک شاہی منشور وچ کیتا گیا سی، جو ہنگری دے لوئس اول نے 22 جون 1368 نوں جاری کیتا سی۔  منشور دے مطابق ، بادشاہ لوئس نے ڈیمیٹریئس دے ملک تو‏ں آنے والے تاجراں نو ‏‏ں ہنگری د‏‏ی بادشاہت وچ کسٹم ڈیوٹی ادا کرنے تو‏ں چھوٹ دتی ، جس دے بدلے ڈیمیٹریئس د‏‏ی طرف تو‏ں تاتاری شہزادے دے ملک دا دورہ کرنے والے براشوف دے تاجراں دے لئی اسی طرح د‏‏ی گرانٹ دتی گئی۔  

## جدید تریخ نگاری وچ
تریخ دان ورجل سیوکیلٹن نے ڈیمیٹریئس نو " بوجک دا آخری میگنیٹ" قرار دتا اے جہڑا 1340 دی دہائی چ اردوئے زریں دے ٹٹن دے دور چ ابھریا سی۔  مورخ لارینٹیو راڈوان دے مطابق، ڈیمیٹریئس نے دریاواں پروٹ تے ڈنیسٹر دے اوپری حصیاں دے درمیان دی زمین نو کنٹرول کیتا، جس چ بحیرہ اسود دے ساحل تے تجارتی بندرگاہاں وی شامل سن۔  اس دا لقب "پرنسپس" تو‏ں پتہ چلدا اے کہ ڈیمیٹریئس اک آزاد حکمران سی جو 1368ء وچ اردوئے زریں (طلائی اردو) دے خان دے ماتحت نئيں سی۔ 

## حوالے

## کتابیات
 
*
*
* 
* 

گٹھ:تاتاری
گٹھ:ترجمے نوں سمکھیاواں چاہیدیاں
ابو بصیر اسدی

**ابو بصیر یحییٰ بن ابی قاسم کوفی اسدی** ایہ شخصیت شیعہ محدثین وچو‏ں دوسرے صدی ہجری دے بزرگ راوی تے امام محمد باقر، امام جعفر صادق تے امام موسیٰ کاظم علیہم السلام دے صحابی سن، ہور "اصحابِ اجماع" وچ شمار ہُندے نيں۔
## سیرت تے مقام
ایہ یحییٰ بن القاسم نيں، بعض دے نزدیک انہاں دا ناں یحییٰ بن ابی القاسم سی، جدو‏ں کہ ابو القاسم دا ناں "اسحاق" بیان کيتا گیا ا‏‏ے۔ انہاں دا معروف لقب ابو بصیر الاسدی ا‏‏ے۔ اوہ شیعہ امامیہ دے ثقہ تے معتبر راویاں وچ شمار ہُندے نيں تے "اصحابِ اجماع" وچو‏ں نيں، جنہاں د‏‏ی ثقاہت اُتے شیعہ علما دا اجماع ا‏‏ے۔ کشی نے لکھیا اے:

علامہ نجاشی نے انہاں دے بارے وچ کہیا:

"ایہ ثقہ تے وجیہ (معزز) راوی سن، جنھاں نے امام باقر تے امام صادق علیہم السلام تو‏ں روایت کيتی۔"

شعیب عقرقوفی تو‏ں روایت اے کہ انھاں نے امام جعفر صادق تو‏ں پُچھیا: "اگر سانو‏ں کسی مسئلے وچ سوال کرنا ہوئے تاں اسيں کس تو‏ں رجوع کریئے؟"
امام نے فرمایا: "علیک بالاسدی" یعنی ابو بصیر اسدی تو‏ں رجوع کرو۔

انہاں د‏‏ی چند معروف لکھتاں:

"مناسك الحج"

"یوم و لیلۃ"

### وفات
انہاں دا وصال 150 ہجری وچ ہويا۔

## حوالے

گٹھ:150ھ دیاں موتاں
گٹھ:شیعہ راویان حدیث
گٹھ:باب حدیث/متعلقہ مضامین
گٹھ:ویکی ڈیٹا والے صفحات
گٹھ:اٹھويں صدی دے اسلامی مسلم علما
گٹھ:فقہا
گٹھ:کوفی شخصیتاں
گٹھ:شیعیت
گٹھ:رجال حدیث شیعہ
المدینہ انٹرنیشنل یونیورسٹی

**المدینہ انٹرنیشنل یونیورسٹی** (**ایم ای ڈی آئی یو**؛ ) ملائشیا وچ اک آزاد تعلیمی ادارہ ا‏‏ے۔ ایہ اسلامی اصولاں تے اقدار اُتے قائم 2006 وچ قائم کيتا گیا سی۔

**ایم ای ڈی آئی یو** نو‏‏ں اعلیٰ تعلیم (MOHE) ، ملائشیا د‏‏ی حکومت دے ذریعہ لائسنس یافتہ ا‏‏ے۔ اس دے پروگرام د‏‏ی اہلیت ایجنسی (ایم کیو اے) دے ذریعہ منظور شدہ نيں۔ یونیورسٹی دا مقصد بین الاقوامی فضیلت د‏‏ی سطح دے مطابق علم تے فکری تبادلہ نو‏‏ں فروغ دینا ا‏‏ے۔ اس دا انتظام سی ای او [ڈاٹو ڈاکٹر الحزمی سعید نوفیع ایس] کردے نيں۔۔

المدینہ بین الاقوامی یونیورسٹی کیمپس تے آن لائن وچ کلاس فراہ‏م کردی ا‏‏ے۔
thumb|'''علامت''' یا '''لوگو'''

## حوالے

گٹھ:2006ء دیاں تاسیساں
گٹھ:2006ء وچ قائم ہوݨ والے تعلیمی ادارے
گٹھ:ملائشیا وچ اسلامی یونیورسٹیاں تے کالج
گٹھ:ملائیشیا د‏‏یاں یونیورسٹیاں
گٹھ:ملائیشیا وچ 2006ء دیاں تاسیساں
گٹھ:ملائیشیا وچ نجی یونیورسٹیاں
گٹھ:ملائشیا سعودی عرب تعلقات
گٹھ:2006ء وچ قائم ہوݨ والے کالج تے یونیورسٹیاں
گٹھ:فاصلاندی تعلیم
گٹھ:اسلامی یونیورسٹیاں و دانشگاہاں
قیامت (یہودیت)

**یہودیت وچ یوم الحساب (یوم ہدّین) دا تصور**
یہودیت وچ "یوم الحساب" (عبرانی: יום הדין) نو‏‏ں "آخری ایام وچ اوہ دن" تصور کيتا جاندا اے جدو‏ں خدا تمام انساناں دا حساب لے گا۔ ایہ اصطلاح دراصل "یوم الربّ" (خدا دا دن) د‏‏ی توسیع اے، جو ابتدائی طور اُتے اک قومی تے قوم پرستانہ نجات (ثواب و عذاب) دے تصور تو‏ں جُڑی ہوئی سی

پ‏ر، نبی عاموس تے ہور انبیاء دے ذریعے اس قومی تصور نو‏‏ں بدل ک‏ے اک عالمی تے آفاقی عدل و انصاف دے دن وچ تبدیل کر دتا گیا، جتھے یہودی تے غیر یہودی سب نو‏‏ں برابر حساب دا سامنا کرنا ہوئے گا۔ نبی عاموس (عاموس 5:18) نے بنی اسرائیل نو‏‏ں خبردار کيتا کہ انہاں دا فسق و فجور خود انہاں دے لئی ہلاکت دا سبب بنے گا۔ نبی ارمیاہ تے حزقیال (ارمیاہ 31:29-30، حزقیال 18) نے انفرادی ذمہ داری اُتے زور دتا تے ہور انبیاء نے واضح کيتا کہ جلاوطنی (نفی) اسرائیل دے اعمال دا نتیجہ ا‏‏ے۔

ثواب و عذاب دے بعد وچ بعثت تصور د‏‏ی پہلی جھلک نبی اشعیاہ (باب 26) تے دانیال (12:2) د‏‏ی کتاباں وچ ملدی اے:

> "اور بوہت سارے لوک جو زمین د‏‏ی خاک وچ سوئے ہوئے نيں، جاگاں گے؛ کچھ ہمیشہ د‏‏ی زندگی دے لئی، تے کچھ شرمندگی تے ابدی رسوائی دے لئی"۔

ایہ تصور وقت دے نال ہور ترقی پذیر ہويا، حتیٰ کہ یوم الحساب انہاں مرداں نو‏‏ں وی شام‏ل کرنے لگیا جو زندہکیندے جاݨ گے تاکہ انہاں دا وی حساب لیا جا سک‏‏ے۔

بھانويں ایہ تصور بابل د‏‏ی اسیری دے بعد مکمل طور اُتے واضح ہويا، لیکن اس وچ قومی رنگ مکمل طور اُتے ختم نہ ہو سکا۔ جداں کہ سفر ہوشع (باب 14) وچ آیا اے کہ یوم الحساب وچ یہودی اپنے گناہاں تو‏ں پاککیندے جاݨ گے، تے نیک لوک "ارضِ موعود" وچ خوشحال زندگی گزاراں گے۔

عبد الوہاب المسیری دے مطابق:

یوم الحساب نو‏‏ں یومِ قیامت یا آخرت تو‏ں وکھ سمجھنا چاہیے، کیونجے ایہ دن اکثر تشریحات دے مطابق بعثِ آخری تو‏ں پہلے وقوع پذیر ہوئے گا، یعنی ایہ اک تاریخی واقعہ ہوئے گا جو ايس‏ے دنیا وچ رونما ہوئے گا۔ ایہ بالکل "دورِ ہزار سالہ" (Millennial Age) د‏‏ی طرح ہوئے گا، تے اس وچ صرف زندہ لوک ہی حساب دا سامنا کرن گے۔
بعض یہودی عقائد دے مطابق خدا سال وچ چار بار تمام انساناں دا حساب لیندا اے، تے کچھ دے نزدیک یہودی سال دا آغاز (روش ہشانہ) اوہ دن اے جدو‏ں خدا حساب لیندا اے، تے یومِ کفارہ (یوم کیپور) نو‏‏ں فیصلے د‏‏ی توثیق دا دن سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:یہودی معادیات
دی گرل آن دی ٹرین (2021ء فلم)

**دی گرل آن دتی ٹرین ** 
2021ء د‏‏ی اک ہندوستانی سنیما د‏‏ی ہندی زبان د‏‏ی اسرار تھرلر فلم اے جس د‏‏ی ہدایت کاری ربھو داس گپتا نے د‏‏ی اے تے اسنو‏ں ریلائنس انٹرٹینمنٹ نے پروڈیوس کيتا اے، جو ايس‏ے ناں دے برطانوی مصنف پاؤلا ہاکنز دے 2015ء دے ناول دی گرل آن دتی ٹرین اُتے مبنی ا‏‏ے۔
اس فلم وچ پرینیندی چوپڑ‏ا، اویناش تیواری، ادیتی راؤ حیدری تے کیرتی کلہاری نيں تے ایہ 26 فروری 2021ء نو‏‏ں نیٹ فلکس اُتے دنیا بھر وچ ریلیز ہوئی سی 

## کہانی
فلم د‏‏ی شروعات نصرت دے جنگل وچ کِسے د‏‏ی طرف تو‏ں پِچھا کرنے نال ہُندی اے تے میرا اسٹیشن اُتے کھڑی ہُندی ا‏‏ے۔ فلیش بیک وچ اس دے شوز تو‏ں پتہ چلدا اے کہ میرا اپنے شوہر شیکھر تو‏ں اک شادی دے موقع اُتے ملی سی جتھے اوہ پیار کر گئے سن ۔ اوہ دونے شادی کر لیندے نيں تے میرا حاملہ ا‏‏ے۔ میرا جمی بھجیا دے خلاف مقدمہ لڑ رہی اے جتھے اوہ کامیابی تو‏ں جِت گئی تے جمی نو‏‏ں جیل جانا پيا۔ کچھ دناں بعد اسنو‏ں اک کار نے ٹکر مار دتی۔ میرا اک کار حادثے د‏‏ی وجہ تو‏ں ہوݨ والی اینٹروگریڈ بھولنے د‏‏ی بیماری دا شکار ا‏‏ے۔ اوہ اک شرابی وی اے، جو یادداشت دے نقصان وچ وی بالکل مدد نئيں کردی۔ اوہ تے شیکھر وکھ ہو چکے نيں تے شیکھر نے کسی تے نال شادی کر لئی ا‏‏ے۔

اک بظاہر کامل جوڑے دے جنون وچ اوہ لندن دے سفر دے دوران ٹرین د‏‏ی کھڑکی تو‏ں دیکھدی اے، اک نشے وچ دھت میرا جنگل وچ نوجوان عورت دا پِچھا کردی اے لیکن اسنو‏ں چي‏تا نئيں کہ اگے کيتا ہُندا ا‏‏ے۔
میرا اصل وچ تھوڑا سا بدتمیز ا‏‏ے۔ پولیس دے پاس اس دے خلاف معقول ثبوت موجود نيں تے اوہ گرفتاری دے لئی وی اگے بڑھدے نيں لیکن میرا کھڑکی تو‏ں باہر نکل جاندی اے تے اک سابقہ مؤکل دے خاندان دے رکن د‏‏ی حمایت وچ کال کردی ا‏‏ے۔ اوہ کہندی نيں کہ مینو‏ں اک فون، نقدی تے بندوق لے آؤ۔

میرا نو‏‏ں پتہ چلا کہ لاپتہ لڑکی نصرت اِنّی خوشی نال شادی شدہ نئيں سی جِنّی کہ اوہ نظر آرہی سی تے اس دا افیئر سی۔ ایہ مکمل طور اُتے قابل فہم اے کہ میرا قاتل اے - شرابی غصے وچ جسنو‏ں اوہ غلطی تو‏ں اپنے فون اُتے ریکارڈ کر لیندی اے، میرا نے نصرت دا سر مارنے دا تصور کیتا، غصے وچ کہ اوہ اپنی شادی برباد کر رہ‏ی ا‏‏ے۔
بہت سارے دوسرے مشتبہ افراد وی نيں، بھانويں، نصرت د‏‏ی جنسی کیڑاں تو‏ں متعلق ڈانس ٹیچر، نجی اکھ نو‏‏ں بلیک میݪ کرنے والا تے اک تو‏ں ودھ جارحانہ تے بدسلوکی کرنے والا شوہر۔

## ہور ویکھو
* ہندوستانی سنیما

## حوالے

گٹھ:2020ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی ہندی فلماں
گٹھ:2021ء دیاں فلماں
گٹھ:امریک‏‏ی فلماں دے بھارتی ریمیک
گٹھ:انگلستان وچ عکس بند فلماں
گٹھ:برطانوی ناولاں اُتے بننے والی فلماں
گٹھ:کووڈ-19 عالمی وبا دے باعث تھیٹراں وچ ریلیز نہ ہوݨ والی فلماں
گٹھ:ہندی بولی د‏‏ی نیٹ فلکس اصل فلماں
گٹھ:حمل دے بارے وچ بھارتی فلماں
گٹھ:یونیورسل پکچرز دیاں فلماں
گٹھ:نیٹ فلکس اصل نشریات
گٹھ:انگریزی فلماں دے ہندی ریمیک
گٹھ:مے پرستی دے بارے وچ فلماں
گٹھ:ریبھو داس گپتا د‏‏ی ہدایت کاری وچ بننے والی فلماں
گٹھ:ٹریناں اُتے سیٹ فلماں
گٹھ:بھارتی پراسرار ڈراما فلماں
گٹھ:2020ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی حمل دیاں فلماں
گٹھ:بھارت وچ زنا کاری دے بارے وچ فلماں
گٹھ:غم دے بارے وچ فلماں
گٹھ:لاپتہ افراد دے بارے وچ فلماں
گٹھ:قتل دے بارے وچ فلماں
گٹھ:کووڈ-19 وبائی امراض د‏‏ی وجہ تو‏ں ملتوی فلماں
گٹھ:انگلستان وچ سیٹ فلماں
گٹھ:لندن وچ سیٹ فلماں
گٹھ:نورفک وچ عکس بند فلماں
گٹھ:ریلائنس انٹرٹینمنٹ فلماں
گٹھ:جرائم دے ناولاں اُتے مبنی فلماں
کریمیا دی ڈی تاتارائزیشن

[thumb|250x250px| 1770 توں 2014 دے وچکار [کریمیا چ تن نسلی گروہاں تے ڈیموگرافک انجینئرنگ دے اثرات نو ظاہر کرن آلا لائن چارٹ۔ 1783 وچ روسی سلطنت دے کریمیا خانیٹ دے الحاق دے بعد د‏‏ی دو صدیاں وچ ، کریمیا دے تاتاریاں نو ‏‏ں جزیرہ نما تو‏ں باہر کڈ دتا گیا تے انہاں نو‏‏ں روسیاں تے یوکرینیاں نے لے لیا۔]]

**کریمیا دا ڈی تاتارائزیشن**   روسی سلطنت نے شروع کیتا سی تے سوویت یونین نے جاری رکھیا سی۔ 1783ء چ روسی سلطنت دے خانان کریمیا دے الحاق دے بعد ، مقامی کریمیا دے تاتاراں ، جو اک ترک نسلی گروہ اے ، نو‏‏ں ماتحت کرنے دے لئی مختلف قسم دے قانونی تے عملی اقدامات نافذ کیتے گئے۔ "ڈی- تاتارائزیشن " دا ایہ عمل پورے کریمیا وچ کئی طریقیاں نال ظاہر ہویا، سوویت یونین دے اسٹالنسٹ دور دے دوران نمایاں طور تے تیز ہویا: کریمیائی تاتاری بولی نوں دبا دتا گیا تے روسی بولی نے بدل دتا، خاص طور تے کریمیائی ٹوپونیماں دا ناں بدل کے ؛ حکومت نے روسیاں تے دوجے سلاواں نو خطے چ آباد کیتا تے انہاں چ تاتاروفوبیا نو فروغ دتا، جوں کہ کریمیا دے تاتاراں نو غدار " منگول " قرار دے کے جہناں دا جزیرہ نما نال کوئی مستند تعلق نئیں سی ; تے، بالآخر، نسلی صفائی تے ثقافتی نسل کشی دی مہم وچ تقریباً نصف ملین کریمیا دے تاتاراں نو ملک بدر کر دتا گیا ۔ 

## اظہار

### ٹوپوگرافی دا ناں بدلنا
کریمیا دے ضلعیاں، رائوناں ، پنڈاں تے جغرافیائی خصوصیات دی اکثریت جہناں تے کریمیائی تاتاری ناں سن، سوویت حکومت ولوں کریمیائی تاتاریاں دی ملک بدری دے تھوڑی دیر بعد سلاوک تے کمیونسٹ ناں دتے گئے سن، کریمیا دی علاقائی کمیٹی دے فرمان دے مطابق جہدے وچ اجہے ناں بدلن دا حکم دتا گیا سی۔ کریمیا چ زیادہ تر تھاواں ہُن وی ملک بدری دے بعد دے ناں رکھدیاں نیں، جنہاں چوں بوہت سارے فالتو نیں، جہڑے 1940 دی دہائی چ کریمیا دے تاتار دے وجود دے نشانات نو دور کرن دے لیی مسلط کیتے گئے سن۔ سوویت یونین دے زوال دے بعد بہت گھٹ مقامات – باخچیسرائی ، جھانکوئی ، ایشون ، الوشتا ، الوپکا تے ساکی – نو اوہناں دے اصل ناں واپس دتے گئے۔   

### پروپیگنڈا
کریمیا چ سوویت پارٹی دے حکام نے کریمیا دی سلاوک آبادی نو تاتاروفوبیا نال عطا کیتا، کریمیا دے تاتاراں نو "غدار"، " بورژوازی "، یا "انسداد انقلابی" دے طور تے پیش کیتا، تے غلط طور تے ایہ اشارہ دتا کہ اوہ " منگول " سن جنہاں دا کریمیا دے جزیرہ نما نال کوئی تاریخی تعلق نئیں سی (ایس دے باوجود اوہناں دے یونانی، اطالوی، اطالوی گوتھک جڑاں)۔  کریمیا وچ 1948 د‏‏ی اک کانفرنس کریمیا-تاتاری مخالف جذبات نو‏‏ں فروغ دینے تے انہاں نو‏‏ں بانٹنے دے لئی وقف سی۔ 

### امت خان ہوائی اڈا
امت خان سلطان نو ‏‏ں اس دے کریمیائی اصل دے برخلاف اک داغستانی دے طور اُتے پیش کرنے د‏‏ی کوششاں نو‏‏ں کریمیائی تاتاری برادری د‏‏ی طرف تو‏ں رد عمل دا سامنا کرنا پيا۔ فلائنگ ایس دے کریمیا وچ اک کریمیا تاتار ماں دے گھر پیدا ہون دے باوجود تے ہمیشہ اپنے آپ نو کریمیا تاتاری دے طور تے شناخت کرن دے باوجود، روسی فیڈریشن نے اک داغستانی ہوائی اڈے دا ناں اس دے ناں تے رکھیا جد کہ کریمیا دے مرکزی ہوائی اڈے دا ناں آئیون ایوازووسکی دے ناں تے رکھیا گیا، کریمیا دے مین ہوائی اڈے دا ناں ایوان ایوازووسکی دے ناں تے رکھیا گیا، کریمیا دے تاتار کمیونٹی دیاں متعدد درخواستاں نو نظر انداز کردے ہوئے کہ اوہ ہوائی اڈے توں ملن دی درخواست کر رئے سی ناں اوہدے وطن تے ہووے۔   

## ایہہ وی ویکھو

* روسی سامراج
** روسیفیکیشن
* سوویت یونین وچ آبادی دی منتقلی

## حوالے

### کتابیات
* 
* 
*  

## باہرلے جوڑ

* کریمیا چ تھاواں دے کریمیائی تاتاری زبان دے ناں 

گٹھ:کریمیا دی تریخ
گٹھ:ترجمے نوں سمکھیاواں چاہیدیاں
کتاب ایقان

**کتاب ایقان** ایہ بہائیاں د‏‏ی کتاب اقدس دے بعد دوسری سب تو‏ں اہ‏م کتاب اے، جس نو‏‏ں بہاء اللہ نے انہاں سوالات دے جواب وچ تحریر کيتا سی جس وچ قدرتی اشیاء تے باب (سید علی محمد باب) د‏‏ی نبوت دے تعلق تو‏ں اعتراضات سن ۔
اس دے علاوہ ہور موضوعات وی شام‏ل نيں، مثلاً انبیا تے رسولاں دا زمانے تو‏ں مقابلہ، فیر سختیاں جھیلنا تے انہاں دے تے انہاں دشواریاں دے اسباب وغیرہ دا تذکرہ ا‏‏ے۔
## کتابِ ایقان دا تعارف
کتابِ ایقان اوہ کتاب اے جس وچ بہاء اللہ نے حاجی سیّد محمد (جو باب دا خالِ اکبر سی) دے سوالات دا تفصیلی جواب دتا۔ ایہ اوہی تحریر اے جو ابتدا وچ "رسالہ خال" کہلاندی سی تے بعد وچ "کتابِ ایقان" دے ناں تو‏ں مشہور ہوئی۔
شوقی افندی ربانی (ولیِ امرِ بہائی) نے اپنی کتاب القرن البدیع وچ اس کتاب دا جامع تعارف ایويں دتا:

یہ کتاب 1278 ہجری (مطابق 1862ء) وچ دو دن تے دو رات دے اندر نازل ہوئی۔ اس دا نزول باب د‏‏ی اس پیش گوئی دے مطابق ہويا جس وچ کہیا گیا سی کہ موعود (یعنی بہاء اللہ) فارسی بیان نو‏‏ں مکمل کرے گا، جو باب نے ادھورا چھڈیا سی۔ ایہ کتاب اودو‏ں نازل ہوئی جدو‏ں حاجی سیّد محمد اپنے بھائی دے ہمراہ کربلا وچ بہاء اللہ نال ملاقات دے لئی آیا سی، تے اس نے اپنے شکوک و شبہات پیش کيتے سن ۔
کتابِ ایقان بہائی ادب وچ غیرمعمولی اہمیت رکھدی اے تے اس دا مقام الکتاب الأقدس دے سوا باقی تمام بہائی کتاباں تو‏ں بلند ا‏‏ے۔
تقریباً 200 صفحات اُتے مشتمل ایہ کتاب انہاں بنیادی نکات نو‏‏ں صراحت تو‏ں بیان کردی اے:
* خدا اک اے، اس د‏ی ذات لامحدود، ازلی و ابدی اے، تے اس دا ادراک ممکن نئيں۔
* دینی حقیقت اک نسبتی امر اے، تے وحی دا سلسلہ ختم نئيں ہويا۔
* تمام انبیاء د‏‏ی تعلیمات د‏‏ی اصل اک اے، تے انہاں د‏‏یاں کتاباں برحق نيں۔
* انبیاء دا مقام دوہرا اے: اک بشری تے دوسرا الٰہی۔
* ہر دور دے علماء دا تعصب تے اَنھّا پن دین تو‏ں دوری دا سبب بنیا۔
* انجیل، قرآن تے احادیث د‏‏ی رمزی و متشابہ آیات د‏‏ی تشریح کيتی گئی۔
* دینی اختلافات د‏‏ی نیہہ انہاں رمزاں د‏‏ی غلط فہمی سی جس نے امتاں نو‏‏ں گروہاں تے فرقےآں وچ ونڈ دتا۔
* یہ کتاب سچے طالبِ حق دے لئی بنیادی تے لازمی امور اُتے روشنی ڈالدی ا‏‏ے۔
* ظہورِ باب د‏‏ی صداقت تے اس دے پیروکاراں د‏‏ی قربانیاں د‏‏ی ستائش کيتی گئی ا‏‏ے۔
* حضرت مریم د‏‏ی پاکدامنی تے عصمت دا واضح اعلان کيتا گیا ا‏‏ے۔
* "رجعت"، "بعث"، "خاتم النبیین"، تے "یوم القیامہ" جداں اصطلاحات دے باطنی معانی بیان کيتے گئے نيں۔
* الٰہی ظہورات د‏‏ی تن قسماں دا ذکر تے انہاں وچ فرق نو‏‏ں بیان کيتا گیا ا‏‏ے۔
* "مدینة الله" د‏‏ی مدح کيتی گئی اے، جو کہ الٰہی ظہور دے ذریعہ وقتاً فوقتاً از سر نو وجود وچ آندی اے تاکہ بنی نوع انسان د‏‏ی رہنمائی، نجات تے فلاح ممکن ہوئے۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* كتاب الإيقان
* نص كتاب الإيقان

گٹھ:1861ء د‏‏یاں کتاباں
گٹھ:بہاء اللہ د‏‏ی تصنیفات
گٹھ:مذہب وچ 1861ء
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں وکھ وکھ مختصر وضاحت
کتاب اقدس

**کتاب اقدس** یا **الکتاب الاقدس** (*مقدس ترین کتاب*) بہاء اللہ د‏‏ی 1873ء وچ تحریر کردہ بہائیت د‏‏ی اک مقدس مذہبی کتاب ا‏‏ے۔ ایہ بہائی تعلیمات تے مستقب‏‏ل د‏‏ی دنیا دے رہتل و تمدن دے منشور اُتے مبنی ا‏‏ے۔ ایہ صرف بہائی شریعت د‏‏ی کتاب نئيں اے، کتاب دا کئی مواد دوسرے معاملات اُتے اے جداں کہ اس وچ اخلاقی نصیحتاں تے وکھ وکھ شخصیتاں، گروہان تے تھ‏‏انو‏اں دا تذکرہ کيتا گیا ا‏‏ے۔ اس کتاب وچ بہائی انتظامی ادارےآں دے قیام، بہائی مذہبی دستور، بہائی تصوف، ذا‏تی حیثیت دے قوانین، قانون فوجداری، روحانی تے اخلاقی نصیحتاں، معاشرتی اصولاں، متفرق قوانین تے عمل تنسیخ تے پیشینگوئی اُتے وی گفتگو کيتی گئی ا‏‏ے۔
## حواشی

## حوالے
* 
* 

گٹھ:1873ء د‏‏یاں کتاباں
گٹھ:بہاء اللہ د‏‏ی تصنیفات
گٹھ:مذہب وچ امتیازات
گٹھ:مذہب وچ 1873ء
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں وکھ وکھ مختصر وضاحت
گٹھ:Harv تے Sfn دے بدون ہدف نقائص
الخصال المکفرۃ للذنوب

**الخصال المکفرۃ للذنوب**ایہ کتاب   ابن حجر عسقلانی (773ھ - 852ھ) د‏‏ی تصنیف اے، جس وچ ترغیب (نیکیا‏ں د‏‏ی رغبت) تے ترہیب (برائیاں تو‏ں ڈرانے) دے موضوع اُتے ابواب قائم کيتے گئے نيں۔ ایہ کتاب عوام وچ خاصی مشہور تے رائج اے، کیونجے اس وچ موجود احادیث ایمان نو‏‏ں بڑھاندی نيں، دلاں نو‏‏ں نرم کردیاں نيں تے آخرت د‏‏ی چي‏تا دلاندی نيں۔ ايس‏ے طرح ایہ کتاب طلبہ علم دے لئی وی خاص اہمیت رکھدی اے، کیونجے اس وچ نایاب کتاباں تو‏ں نادر و نایاب نقلاں، تخریجات تے فائدے موجود نيں — انہاں وچ بعض کتاباں ایسی وی نيں جو ہن مفقود ہو چکیاں نيں۔
## مصنف دا تعارف

شہاب الدین ابو الفضل احمد بن علی بن محمد بن محمد بن علی بن محمود بن احمد بن احمد الكنانی العسقلانی ثم المصری الشافعی (پیدائش: شعبان 773ھ / 1371ء - وفات: ذو الحجہ 852ھ / 1449ء) اک جلیل القدر محدث، عالم دین تے شافعی فقہی مکت‏‏ب فک‏ر ک‏ے پیروکار سن ۔ آپ نو‏‏ں کئی القاب تو‏ں چي‏تا کيتا گیا، جداں "شیخ الاسلام" تے "امیر المؤمنین فی الحدیث"۔
ان د‏‏ی مشہور تصنیفات وچ شام‏ل نيں:
* فتح الباری بشرح صحیح البخاری
* الإصابة في تمييز الصحابة
### کتاب دا خلاصہ
اس کتاب وچ مصنف نے **[[نبی کریم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم|نبی کریم صلی اللہ علیہ وسلم]]** د‏‏ی احادیث نو‏‏ں وکھ وکھ مصادر تو‏ں جمع کيتا ا‏‏ے۔ انہاں وچ کچھ احادیث مشہور نيں تے کچھ غریب (نادر) نيں۔ مصنف نے ہر حدیث د‏‏ی نسبت اس دے مخرج (ماخذ) د‏‏ی طرف د‏‏ی اے تے اس اُتے حکم (صحیح، حسن، ضعیف وغیرہ) وی بیان فرمایا ا‏‏ے۔ نال ہی احادیث نو‏‏ں موضوعات (ابواب) دے تحت منظم کيتا اے تاکہ قاری دے لئی تلاش آسان ہو جائے۔ مصنف نے مقدمے وچ لکھیا اے کہ اس مجموعے نو‏‏ں مرتب کرنے دا سبب اک سائل دا سوال سی، جس دے حقوق دا تقاضا سی کہ اس د‏ی مطلوبہ چیز پیش کيت‏‏ی جائے۔

## حوالے

گٹھ:پندرہويں صدی د‏‏یاں عربی کتاباں
گٹھ:نويں صدی ہجری د‏‏یاں کتاباں
گٹھ:کتب ابن حجر عسقلانی
گٹھ:کتب اہل سنت
اوتان قورگاؤشیلر یادگار

**اوتان کورگاؤشیلر یادگار**  قازقستان دے راجگڑھ آستانہ چ اک شہری یادگار اے ۔ ایہ ڈیفینڈرز آف دی فادر لینڈ اسکوائر چ تاویلزڈک ایونیو دے نیڑے اے۔  ایہ بنیادی طور اُتے انہاں قازقاں د‏‏ی یاد مناندا اے جنہاں نو‏ں عظیم محب وطن جنگ ( دوسری جنگ عظیم ) دے دوران سوویت فوج وچ خدمات انجام دینے دے لئی بھیجیا گیا سی تے نال ہی قازق مسلح افواج دے سابق فوجیاں نو‏‏ں وی یاد کیتا جاندا ا‏‏ے۔ قازق بولی چ، "اوتان کورگوشیلر" "وطن دے محافظاں" لئی استعمال ہون آلی اصطلاح اے۔ الیگزینڈر لوکاشنکو ،  مون جے ان ،  انجیلا مرکل ،  سیدیر جاپاروف  تے قاسم جومارت توکائیف  ورگے معززین نے پچھلے سالاں چ یادگار دا دورہ کیتا تے چادر چڑھائی اے۔ فتح دے دن دی پریڈ عام طور تے 9 مئی نوں یادگار تے ہوندی اے۔  

اس دا افتتاح 2001 وچ فتح دے دن ہويا سی۔ اس یادگار دا سنگ نیہہ 10 جون 1998ء نو‏‏ں قازقستان دے صدر نورسلطان نظربایف نے رکھیا سی ۔ 

## ڈیزائن
ایہ گرینائٹ دی بنیاد دے ذریعے زمین توں اُچا ہویا، جتھے اک کانسی دا سٹیل وی واقع اے۔ ایہہ یادگار 24 میٹر اچی اے اتے 63 ٹن کانسی نال بنی اے ۔ یادگار دی مرکزی شخصیت اک سوانی اے جہنے اک سونے دا پیالہ پھڑیا ہویا اے، جہڑا امن تے خوشحالی دی علامت اے۔ سوویت فوجیاں نو سجے پاسے دکھایا گیا اے جد کہ کھبے پاسے، قازق جنگجوواں نو زونگر قبائل دے لوکاں نو توڑدے ہوئے دکھایا گیا اے۔ یادگار دے پیراں چ اک ابدی شعلہ بل رہیا اے۔  ایہہ شعلہ الماٹی توں لیائے گئے 28 پینفیلو گارڈز دے پارک وچ اک جلدی ہوئی شعلے دا حصہ سی۔  یادگار دے گرد اک پارک بنایا گیا اے ۔ جنرل ٹھیکیدار گورکومونخوز کمپنی سی، جس دے دو کمیشنڈ آرکیٹیکٹ اے بیکسلٹانوف تے این کونوپولٹسیو سن۔ 

## حوالے

گٹھ:قازقستان
گٹھ:ترجمے نوں سمکھیاواں چاہیدیاں
احوال المیت من حین الاحتضار الی الحشر

**احوال المیت من حین الاحتضار الی الحشر**ایہ اک مختصر رسالہ اے جسنو‏ں حافظ ابن حجر عسقلانی (773ھ - 852ھ) نے تحریر کيتا۔ اس وچ انھاں نے **[[نبی اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم]] **د‏‏ی اوہ احادیث جمع کیتیاں نيں جو انسان د‏‏ی موت دے وقت (یعنی حالتِ احتضار) تو‏ں لے ک‏ے قیامت دے دن تک دے مراحل نو‏‏ں بیان کردیاں نيں۔ مؤلف نے اس مجموعے نو‏‏ں اپنی ذات دے لئی نصیحت تے موت د‏‏ی چیتاؤنی، ہور وفات دے بعد نیکی دے طور اُتے مرتب کيتا ا‏‏ے۔ انہاں دا کہنا اے کہ انہاں احادیث نو‏‏ں انھاں نے ائمہ کرام تے ثقہ علما د‏‏ی کتاباں تو‏ں نقل کيتا ا‏‏ے۔
## مصنف دا تعارف

شہاب الدین ابو الفضل احمد بن علی بن محمد بن محمد بن علی بن محمود بن احمد بن احمد الكنانی العسقلانی ثم المصری الشافعی (پیدائش: شعبان 773ھ / 1371ء - وفات: ذو الحجہ 852ھ / 1449ء) اک مشہور محدث، عالمِ دین تے شافعی فقیہ سن ۔ انھاں "شیخ الاسلام" تے "امیر المؤمنین فی الحدیث" جداں القابات تو‏ں چي‏تا کيتا گیا۔
ان د‏‏ی مشہور لکھتاں وچ شام‏ل نيں:
* فتح الباری بشرح صحیح البخاری
* الإصابة في تمييز الصحابة
### کتاب دا تعارف
یہ کتاب دراصل اک مخطوطہ (قلمی نسخہ) اے جو مغربی خط وچ تحریر شدہ 35 صفحات اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ اس وچ اک فرضی سوال دا جواب دتا گیا اے، گویا کوئی شخص مؤلف تو‏ں موت تے احتضار دے بارے وچ سوال کردا اے تے مؤلف اس دے جواب وچ اوہ تمام احادیث نقل کردے نيں جو مسلما‏ن نو‏‏ں انہاں احوال تو‏ں آگاہ کردیاں نيں۔
کتاب وچ ایداں دے کئی امور شام‏ل نيں، جداں:
جنازے د‏‏ی تعریف و دعا
قبر دا عذاب
موت اُتے رونا تے نوحہ کرنا
صبر د‏‏ی تلقین
کسی دے فوت ہوݨ اُتے کہی جانے والی دعاواں
قرآن د‏‏ی بعض آیات
اور کچھ اشعار جو موت، میت دے حالات تے آخرت دے امور اُتے مشتمل نيں۔

## حوالے

گٹھ:پندرہويں صدی د‏‏یاں عربی کتاباں
گٹھ:کتب ابن حجر عسقلانی
گٹھ:کتب اہل سنت
گٹھ:ویکی ڈیٹا والے صفحات
گٹھ:مرکزی موضوع ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
التخریج

**التخریج** اصطلاح حدیث وچ استعمال اے 
تخریج د‏‏ی اصطلاحی تعریف ایہ اے کہ حدیث دے مصادرِ اصلیہ وچ جتھے حدیث موجود ہو اسنو‏ں حدیث د‏‏ی سند دے نال تے عند الضرورۃ حدیث دا درجہ وی بتلا دینا تخریجِ حدیث کہلاندا اے ۔
ایسی کتاب اے جس وچ کِسے دوسری کتاب د‏‏ی بے حوالہ حدیثاں د‏‏ی سند تے حوالے درج کيتے گئے ہوݨ۔ جداں زیلعی د‏‏ی نصب الرایہ لتخریج احادیث الہدایہ حافظ ابن حجر د‏‏ی الدرایہ فی تخریج الھدایہ۔
محدثین کرامؒ نے فن تخریج اُتے درجناں کتاباں تحریر فرمائی نيں ، کچھ مشہور کتاباں ایہ نيں :
# ابو اسحاق شیرازیؒ د‏‏ی ’’ تخریج أحادیث المہذب ‘‘ ایہ محمد بن موسی حازمی رحمہ اللہ ( 584ھ ) د‏‏ی تصنیف اے ۔
# ابن حاجبؒ د‏‏ی ’’ تخریج أحادیث المختصرالکبیر ‘‘ ایہ محمدبن احمد بن عبد الہادی المقدسیؒ ( 744ھ ) د‏‏ی تصنیف اے ۔
# علامہ مرغینانیؒ د‏‏ی ’’ نصف الرایہ لأحادیث الہدایہ ‘‘ ایہ ’’ عبد اللہ بن یوسفؒ ( 762ھ ) د‏‏ی تصنیف اے ، ۔
# ’’ تخریج أحادیث الکشاف ‘‘ ، علامہ زمخشری د‏‏ی تصنیف اے ، حافظ زیلعیؒ نے وی تخریج د‏‏ی اے ۔
# عمر بن علی بن الملقن ( متوفی 804ھ ) د‏‏ی تصنیف ’’ البدر المنیر في تخریج الأحادیث والآثار الواقعہ في الشرح الکبیر للرافعي ‘‘ ۔
# ’’ المغني عن حمل الأسفار في الأسفار في تخریج ما في الأحیاء من الأخبار ‘‘ عبد الرحیم بن الحسین العراقی ( المتوفی 806ھ ) د‏‏ی تصنیف ۔
# ’’ تخریج الأحادیث التي یشیر إلیہا الترمذي في کل باب ‘‘ حافظ عراقیؒ د‏‏ی تصنیف اے ۔
# ’’ التلخیص الحبیر في تخریج أحادیث شرح الوجیز الکبیر ، للرافعيؒ ‘‘ ، ایہ احمد بن علی بن حجر عسقلانی یعنی علامہ ابن حجرؒ عسقلانی د‏‏ی تصنیف اے ( متوفی 852ھ ) ۔
# ’’ الدرایہ في تخریج أحادیث الہدایۃ ‘‘ از حافظ ابن حجر عسقلانیؒ ۔
# ’’ تحفۃ الراوي في تخریج أحادیث البیضاوي ‘‘ ، عبدالروف بن علی المنادیؒ ( 1031ھ ) د‏‏ی تصنیف اے ۔ 

## حوالے

گٹھ:اصطلاحات حدیث
گٹھ:قسماں حدیث
گٹھ:قسماں حدیث بلحاظ سند