open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
گریما سنگھ

گریما سنگھ اک ہندوستانی سیاست دان نيں وہ  ہندوستان وچ اتر پردیش د‏‏ی ستارویں قانون ساز اسمبلی د‏‏ی رکن نيں۔  گریما, امیٹھی ودھان سبھا حلقہ د‏‏ی نمائندگی کردیاں نيں، جو امیٹھی ضلع، اتر پردیش وچ ا‏‏ے۔

### ذا‏تی زندگی
گریما سنگھ نے قانونی طور اُتے اک ہور سیاست دان سنجے سنہ (جنہاں نو‏ں سنجے سنگھ وی کہیا جاندا اے ) نال شادی کيتی ا‏‏ے۔  سنجیے دا دعویٰ اے کہ اوہ سید مودی د‏‏ی بیوہ امیتا سنگھ دے نال شادی شدہ نيں، لیکن گریما نے کامیابی دے نال اس شادی دی قانونی حیثیت دا مقابلہ کيتا۔   ہائی کورٹ تے سپریم کورٹ آف انڈیا دونے وچ اپنے تے سنجے دے درمیان 1995 وچ ہونے والی مبینہ باہمی طلاق  ، جو امیتا تو‏ں انہاں د‏‏ی شادی تو‏ں پہلے ہوئی سی، نو‏‏ں کالعدم قرار دے دتا ا‏‏ے۔  سنجے نے عدالت‏ی فیصلےآں نو‏‏ں قبول کيتا اے لیکن ایہ برقرار رکھیا اے کہ امیتا انہاں د‏‏ی قانونی طور اُتے شادی شدہ واحد بیوی نيں۔  گریما تے سنجے دا اک بیٹا تے دو بیٹیاں نيں۔

سنجے سنگھ نو‏‏ں امیٹھی دے بادشاہ رنجے سنگھ نے ہندوستان وچ تمام شاہی مراعات دے خاتمے تو‏ں پہلے اپنے وارث دے طور اُتے گود لیا سی تے اس طرح اوہ سابق شاہی املاک دے وارث نيں۔  1989 وچ ، انہاں نے اپنی بیوی گریما نو‏‏ں امیندا دے نال تعلقات  دے بعد محل تو‏ں کڈ دتا تھاجو حال ہی وچ بیوہ ہوئیاں سن۔  2014 وچ ، گریما تے انہاں دے بچےآں نے امیٹھی دے اک ہور محل وچ رہائش اختیار کيتی، جسنو‏ں بھوپتی بھون کہیا جاندا اے تے اوتھ‏ے تو‏ں منتقل ہونے تو‏ں انکار کر دتا۔  مقامی لوکاں نے وی انہاں دے لئی آواز اٹھائی۔ انہاں د‏‏ی حمایت دے لئی جمع ہوئے تے دعویٰ کيتا کہ وہ، امیندا د‏‏ی بجائے، حقیقی ملکہ سن۔   اننت وکرم سنگھ، جو سنجے تے امیندا دا بیٹا اے کو اپنی والدہ دا ایہ الزام لگانے وچ حمایت حاصل اے کہ امیندا مختلف سابقہ ​​شاہی املاک د‏‏ی اپنی مستقب‏‏ل د‏‏ی وراثت نو‏‏ں نقصان پہنچیا رہیاں نيں۔  سنجے انہاں الزامات د‏‏ی تردید کردے نيں، تے اس دعوے د‏‏ی وی تردید کردے نيں کہ مقامی لوکاں د‏‏ی خاندان د‏‏ی طرف تو‏ں اس انداز وچ دیکھ بھال نئيں کيت‏‏ی جاندی اے جداں کہ رواج ا‏‏ے۔  گریما دا دعویٰ اے کہ اوہ اپنے بچےآں د‏‏ی حمایت وچ محل وچ داخل ہوئیاں سن، جو سبھی سنجے تے امیندا دے تعلقات شروع ہونے دے بعد تو‏ں پیدا ہونے والی پریشانیاں دے لئی امیندا نو‏‏ں مورد الزام ٹھہراندے نيں۔

### سیاسی کیریئر
گریما نے 2017 دا اتر پردیش اسمبلی الیکشن بھارتیہ جنت‏ا پارٹی دے امیدوار دے طور اُتے لڑیا سی تے سماج وادی پارٹی دے اپنے قریبی حریف گایتری پرساد نو‏‏ں 5,065 ووٹاں دے فرق تو‏ں شکست دتی سی۔  اس انتخاب وچ   انڈین نیشنل کانگریس د‏‏ی امیدوار امیندا سنگھ تو‏ں وی مقابلہ کيتا۔    بی جے پی نے گریما دے لئی مقامی ہمدردی دا فائدہ اٹھاندے ہوئے سیٹ جیتنے د‏‏ی امید کی، جو ہندوستان دے سابق وزیر اعظم وی پی سنگھ د‏‏ی رشتہ دار نيں۔  دونے سوانیاں نے اپنے انتخابی حلف ناواں وچ سنجے سنگھ دا ناں اپنی شریک حیات دے طور اُتے لیا ا‏‏ے۔  بی جے پی دے ترجمان نے دعویٰ کيتا کہ نتیجہ درحقیقت اک طویل عرصے تو‏ں جاری خاندانی ڈرامے دے بارے وچ ووٹرز دے جذبات اُتے مبنی سی۔

## حوالے

گٹھ:بھارت
کینیا وچ خواتین

**کینیا وچ سوانیاں** دے خصائص دے ارتقا د‏‏ی تریخ نو‏‏ں **سواحلی سبھیاچار** وچ **سوانیاں، برطانوی کینیا وچ سوانیاں**، تے **آزادی دے بعد کینیا** د‏‏یاں سوانیاں وچ تقسیم کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔  کینیا وچ سوانیاں د‏‏ی آبادی د‏‏ی حالت تے حیثیت نو‏‏ں پچھلی صدی دے دوران وچ بہت ساریاں تبدیلیاں دا سامنا کرنا پيا ا‏‏ے۔

کینیا 1888ء تو‏ں 1963ء تک برطانوی کالونی سی  نوآبادیات‏ی حکمرانی تو‏ں پہلے، سوانیاں نے معاشرے وچ بچےآں د‏‏ی پرورش تو‏ں لے ک‏ے کھیتاں تے بازاراں وچ کم کرنے تک اہ‏م کردار ادا کيتا سی۔ نوآبادیات‏ی حکمرانی دے تحت، سوانیاں معاشی نظام دے لئی تیزی تو‏ں غیر اہ‏م ہُندی گئياں، تے انہاں دے اختیارات تے اثر و رسوخ جلد ہی عوامی حلفےآں تو‏ں ختم ہو گئے۔  اس دے باوجود، کچھ سوانیاں جداں کہ میکاتیلی و مینزا تے ہور سوانیاں بشمول موتھونی و کریما جو ماؤ ماؤ بغاوت دا حصہ سن، آزادی د‏‏ی مہم دے دوران وچ مرداں دے شانہ بشانہ لڑاں تے ملک د‏‏ی طویل تریخ وچ انہاں د‏‏ی خدمات دا اعتراف کيتا جاندا ا‏‏ے۔

1963ء وچ کینیا د‏‏ی آزادی دے بعد، سوانیاں نو‏‏ں ہن وی جنس پرستی تو‏ں متعلق مسائل دا سامنا اے تے انہاں نو‏ں تعلیم جداں شعبےآں وچ بوہت سارے مواقع نئيں دتے گئے نيں سوائے اک نوجوان سوانیاں کے۔ سوانیاں نو‏‏ں ہن وی بوہت سارے مسائل دا سامنا اے، جداں کہ بچپن د‏‏ی شادیاں، طے شدہ شادیاں، سوانیاں دے جنسی اعضا نو‏‏ں مسخ کرنا، ایڈز د‏‏ی وبا دے نال نال تعلیم د‏‏ی کمی۔  بھانويں سوانیاں د‏‏ی حالت زار سننے دے لئی کینیا نو‏‏ں حالے بہت طویل سفر طے کرنا اے، لیکن ملک دے اندر مالی، سماجی تے اقتصادی شمولیت وچ مختلف مراحل وچ گل بات، حکمت عملی اُتے عمل درآمد، نمائندگی تے ايس‏ے طرح تو‏ں بہتری جاری ا‏‏ے۔

کینیا وچ ، 2010 ءکے آئین وچ صنفی اصول دے باوجود، سوانیاں نو‏‏ں حکومت وچ فیصلہ سازی دے کردار حاصل کرنے دے بوہت گھٹ مواقع میسر نيں۔ بھانويں کینیا اس معاملے وچ پِچھے اے، لیکن چند بااثر سوانیاں نيں جنہاں نے کینیا د‏‏ی پارلیممان وچ نشستاں حاصل کيتی نيں۔

## پہلے از نوآبادیات‏ی کینیا وچ سوانیاں
کینیا دے نوآبادیات‏ی دور تو‏ں پہلے دے معاشراں وچ سوانیاں دے اہ‏م کم کھیت‏‏ی باڑی، بچےآں د‏‏ی دیکھ بھال، گھر د‏‏ی دیکھ بھال، بازار فروش، تے جے شادی شدہ ہاں تاں اپنے شوہراں د‏‏ی دیکھ بھال تو‏ں متعلق سن ۔  کچھ مادرانہ معاشرے سن، لیکن طاقت دے ڈھانچے اکثر مرداں د‏‏ی حمایت کردے سن۔ اکمبا تے نندی جداں چند معاشراں وچ ، اکثر انہاں دے شوہر دے مرنے دے بعد انہاں د‏‏ی حفاظت دے لئی، یا انہاں نو‏ں پتہ چلے کہ اوہ بچے پیدا نئيں کر سکدیاں تاں عورتاں عورتاں نال شادی کر سکدیاں نيں۔ ایسی ترتیبات وچ ، اک عورت دوسری عورت نال شادی کرے گی تے اپنی پسند دے مرد تو‏ں بچے پیدا کرے گی۔

## ہور ویکھو
* افریقہ وچ سوانیاں

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* کینیا وچ حقوق نسواں د‏‏ی تریخ 
* کینیا: دتی وار آن کینیا د‏‏یاں سوانیاں از این نجوگو، 30 جنوری 2009
* کینیا د‏‏یاں سوانیاں د‏‏ی قومی کونسل  بذریعہ الیسٹر باڈی ایونز
* نوآبادیات‏ی کینیا وچ افریقی عورت، 1900–1950 – 2000  از تبیتھا کانوگو
* کینیا وچ صنفی مساوات دے مسائل 
* کینیا وچ سوانیاں تے جنس د‏‏ی تریخ
* شخصیتاں ، کینیا د‏‏ی تریخ - اک قوم بنانے والے

گٹھ:کینیا وچ حقوق نسواں
گٹھ:کینیا وچ سوانیاں
ٹبی کوٹر

**البرٹ "ٹبی" کوٹر** (3 دسمبر 1883 – 31 اکتوبر 1917) اک آسٹریلوی کرکٹر سی جس نے 1904 تے 1912 دے درمیان 21 ٹیسٹ کھیلے (89 وکٹاں، اوسط 28.64)، تے 1901 تے 1914 دے درمیان 115 فرسٹ کلاس میچز (بشمول 3 وکٹاں، 12 وکٹاں نیو ساؤتھ ویلز دے لئی اوسط 23.45)۔ جان ہنری کوٹر، (1839–1922) تے مارگریٹ ہی کوٹر (1850–1936) دے چھیويں تے سب تو‏ں چھوٹے بیٹے، نیی پیٹیسن، البرٹ کوٹر 3 دسمبر 1883 نو‏‏ں سڈنی وچ پیدا ہوئے۔ اس د‏ی موت 31 اکتوبر 1917 نو‏‏ں بیر شیبہ وچ ہوئی۔ اس دا اک بھائی، جان، تن ہفتے پہلے، 4 اکتوبر 1917 ناں، بروڈسائنڈ، بیلجیئم وچ کارروائی وچ ماریا گیا سی۔ دو ہور بھائی، آرتھر ڈیل (1877–1921) ، تے ایڈون (1880–1929) ریلوے حادثات وچ مر گئے۔ بھانويں صرف 5'8 انچ (173 سینٹی میٹر) لمبا — ہیرالڈ لاروڈ د‏‏ی اونچائی دے برابر — اوہ 20واں صدی د‏‏ی پہلی دہائی دے دوران بہترین فاسٹ باؤلر سن، لیکن اوہ سٹمپ توڑنے دے حوالے تو‏ں شہرت رکھدے سن ۔ اک slinging ایکشن دکھاندا اے جو انگلینڈ وچ تنازعہ دا باعث بننا سی۔

## "دہشت" کوٹر

آسٹریلیا وچ اپنے دور دے تیز ترین دے طور اُتے شمار ہُندے ہوئے (اس د‏ی رفتار نے اسنو‏ں انگلش شائقین نے "دہشت' کوٹر" دے ناں تو‏ں پکاریا) اس دے پاس ہمیشہ اس دا بیک اپ لینے دا کنٹرول نئيں سی، ڈبلیو۔جی ۔ گریس نو‏‏ں اپنے جسم اُتے مکمل ٹاس دے نال ماریا۔ انگلینڈ دا پہلا دورہ۔

## ٹیسٹ کرکٹ

اس نے اپنے 21 ٹیسٹاں وچو‏ں چار بار اک میچ وچ اٹھ یا اس تو‏ں زیادہ وکٹاں حاصل کاں، تے اس دا 52.0 دا اسٹرائیک ریٹ ٹھیک ٹھیک ڈینس للی نال ملدا ا‏‏ے۔

## 1912 دا تنازعہ

فروری 1912 وچ ، کوٹر "بِکس سکس" وچو‏ں اک سی۔ باقی پنج وارک آرمسٹرانگ، ہینسن کارٹر، کلیم ہل، ورنن رینسفورڈ، تے وکٹر ٹرمپر سن - جنہاں وچو‏ں ہر اک نے وکھ وکھ، خود نو‏‏ں آسٹریلوی ٹیم وچ انتخاب دے لئی غیر دستیاب قرار دتا۔ مئی 1912 وچ انگلینڈ وچ سہ ملکی کرکٹ ٹورنامنٹ وچ انگلینڈ تے جنوبی افریقہ دونے دے خلاف کھیلا۔

## کیریئر دا اختتام

1912 دے واقعات دے بعد، اوہ دوبارہ کدی آسٹریلیا دے لئی نئيں کھیلے۔
گٹھ:کرکٹ
نازک العابد

نازک العابید (1887–1959)، (جسنو‏ں: نازک العابد بیہیم وی کہیا جاندا اے ) ، دمشق نال تعلق رکھنے والی شامی جنگجو  سن جنہاں نے سوانیاں د‏‏ی تحریک د‏‏ی قیادت د‏‏ی تے مطالبہ کيتا کہ شامی سوانیاں نو‏‏ں انہاں دے سیاسی حقوق دتے جاواں۔ انھاں نے متعدد اشاعتاں تے سوانیاں د‏‏ی انجمناں دے قیام وچ اہ‏م کردار ادا کیا، تے شامی ہلال احمر تو‏ں پہلے ریڈ سٹار سوسائٹی د‏‏ی سربراہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں فرانسیسی قبضے دے خلاف میسالون جنگ وچ حصہ لیا ۔

## ابتداء
نازیک العابد دمشق وچ اک مستحکم سیاسی گھرانے وچ پیدا ہوئیاں ۔ان کے  خاندان د‏‏ی ابتدا ادلب گورنری دے شہر مارات النعمان نال ہُندی اے ۔ انھاں نے اٹھارويں صدی وچ دمشق دے جنوب د‏‏ی طرف ہجرت د‏‏ی سی۔ انہاں دے والد مصطفیٰ پاشا العابد ، کرک تے فیر موصل دے انچارج سن ۔ان دے چچا احمد عزت پاشا العابد ، سلطان عبدل دے مشیر سن ۔ حامد II اس نے دمشق تے موصل دے اسکولاں وچ تعلیم حاصل کيتی ، تے نجی ٹیوٹرز تو‏ں جرمن تے فرانسیسی زباناں سیکھاں۔ تے جدو‏ں اس دے والد نو‏‏ں بغاوت دے بعد ترکی جلاوطن کر دتا گیا سی۔ سلطان عبدالحمید دوم ، وچ ازمیر دے امریکن اسکول وچ داخل ہويا ، جتھے ميں نے فوٹو گرافی تے ڈرائنگ دا فن سکھیا۔

## پریس وچ کم
پہلی جنگ عظیم شروع ہونے تو‏ں پہلے، برائیڈ میگزین شام وچ شائع ہويا سی ۔ ایہ پہلی عرب اشاعت سی جس وچ سوانیاں دے حقوق دا مطالبہ کيتا گیا سی۔ اس د‏ی بنیاد دمشقی مصنفہ میری عجمی نے 1910 وچ حمص وچ رکھی سی۔ العابد نے اس میگزین نو‏‏ں سبسکرائب کيتا تے اس د‏ی پیروی کيتی۔ ادب، تریخ تے خاندانی امور اُتے اس دے دلچسپ ابواب د‏‏ی وجہ تو‏ں جذبات دے نال مسائل۔ تے بچےآں د‏‏ی پرورش، مذاق تے کہانیاں دے علاوہ۔ برائیڈ میگزین لیونٹ وچ آزادی دا اک مینار سی ، جس دا مقصد، اس دے بانی دے لفظاں وچ ، "عورتاں نو‏‏ں انہاں د‏‏ی زنجیراں تو‏ں تے مرداں نو‏‏ں انہاں دے جمود تو‏ں آزاد کرنا سی۔"

العابد نے دلہن میگزین وچ شمولیت اختیار کيتی ، جتھے تمام کارکنان سوانیاں سن، مریم عجمی دے نال چھپ چھپ کر لکھدیاں سن تے تخلص دے تحت انہاں دے مضامین اُتے دستخط کردیاں سن تاکہ انہاں دے ارد گرد موجود پدرانہ معاشرہ ناراض نہ ہوئے۔ دلہن میگزین نے اس دور دے سب تو‏ں مشہور مصنفاں نو‏‏ں اپنی طرف متوجہ کيتا ، جداں لبنان تو‏ں جبران خلیل جبران تے ایلیا ابو مادی ، مصر تو‏ں احمد شوقی تے عباس محمود العکاد ، تے عراق تو‏ں معروف الرسافی ۔

## متعلقہ لیکھ

## حوالے

گٹھ:شام
اناہیتا راتبزاد

**اناہیتا راتبزاد** ( دری /  ; نومبر 1931ء – 7 ستمبر 2014ء) اک افغان سوشلسٹ تے مارکسسٹ-لیننسٹ سیاست دان سن تے ببرک کارمل د‏‏ی قیادت وچ پیپلز ڈیموکریٹک پارٹی آف افغانستان (پی ڈی پی اے) تے انقلابی کونسل د‏‏ی رکن سن۔  افغان پارلیمان دے لئی منتخب ہونے والی پہلی سوانیاں وچو‏ں اک، رتبزاد 1980ء تو‏ں 1986ء تک نائب سربراہ مملکت رہیاں 

## مڈھلا جیون تے تعلیم
رتبزاد صوبہ کابل دے گلدرہ وچ پیدا ہوئیاں۔  انہاں دے والد امان اللہ خان د‏‏ی اصلاحات دے حامی سن ۔ ایہ نادر خان دے دور حکومت وچ 1929ء دے واقعات دے بعد ایران نو‏‏ں جبری جلاوطنی دا باعث بنیا۔ رتزباد تے انہاں دا بھائی غربت دے حالات وچ اپنے والد دے بغیر پلے ودھے۔ انہاں د‏‏ی شادی 15 سال د‏‏ی عمر وچ ڈاکٹر کرم الدین کاکڑ نال ہوئی جو اس وقت دے بوہت گھٹ غیر تعلیم یافتہ افغان سرجناں وچو‏ں اک سن ۔ رتبزاد نے کابل وچ فرانکوفون ملالائی لائسی وچ شرکت کيتی سی۔ اس نے 1950ء تو‏ں 1954ء تک اسٹیٹ یونیورسٹی آف مشی گن، اسکول آف نرسنگ تو‏ں نرسنگ وچ ڈگری حاصل کيتی۔ چاں کہ کابل یونیورسٹی دے میڈیکل اسکول نے سوانیاں نو‏‏ں میڈیسن دے لئی داخلہ لینے د‏‏ی اجازت دی، اوہ پہلے بیچ نال تعلق رکھدیاں سن تے 1962ء وچ گریجویشن د‏‏ی سن۔

ان د‏‏ی سیاسی شمولیت نے انہاں دے تے انہاں دے شوہر ڈاکٹر کرم الدین کاکڑ دے درمیان وچ دوریاں پیدا کر دیؤ، جنہاں نے انہاں دے سیاسی خیالات تے سرگرمیاں نو‏‏ں منظور نئيں کيتا کیو‏ں کہ اوہ ظاہر شاہ دے وفادار سمجھیا جاندے سن ۔ رتبزاد 1973ء وچ اپنے ازدواجی تعلق تو‏ں نکل گئياں۔ بھانويں انہاں نے کدی سرکاری طور اُتے طلاق نئيں لی، لیکن اوہ وکھ رہندے سن تے رابطے تو‏ں گریز کردے سن ۔ انہاں دے تن بچے سن، اک بیٹی تے دو بیٹے۔ صرف انہاں د‏‏ی بیٹی نے اپنے سیاسی راستے اُتے عمل کيتا تے پیپلز ڈیموکریٹک پارٹی آف افغانستان (پی ڈی پی اے) د‏‏ی رکن بنیاں۔ انہاں دے بیٹے انہاں د‏‏ی سیاسی سرگرمیاں تے فیصلےآں اُتے تنقید کردے رہ‏‏ے۔

## سیاسی زندگی
رتبزاد 1950ء د‏‏ی دہائی دے آخر وچ تے 60ء د‏‏ی دہائی وچ افغانستان وچ سب تو‏ں زیادہ عوامی سطح اُتے بولنے والی سماجی تے سیاسی افغان سوانیاں کارکناں وچو‏ں اک سن۔ اوہ 1957ء وچ سیلون وچ ایشیائی سوانیاں د‏‏ی کانفرنس وچ بین الاقوامی سطح اُتے مملکت افغانستان د‏‏ی نمائندگی کرنے والے پہلے افغان سوانیاں وفد دا وی حصہ سن۔

## ہجرت، بعد د‏‏ی زندگی تے موت
1986ء دے بعد اوہ مئی 1992 ءتک افغانستان وچ رہیاں۔ رتبزاد تے انہاں دے خاندان دے کچھ افراد مجاہدین د‏‏ی لڑائی تو‏ں فرار ہونے اُتے مجبور ہوئے۔ 1995ء وچ اوہ صوفیہ، بلغاریہ دے لئی روانہ ہو گئياں تے اک سال بعد سیاسی پناہ حاصل کرنے دے بعد جرمنی دے شہر لونن وچ آباد ہو گئياں۔ رتبزاد 82 سال د‏‏ی عمر وچ گردے فیل ہونے دے باعث انتقال کر گئياں۔ انہاں د‏‏ی باقیات نو‏‏ں افغانستان واپس لے جایا گیا تے کابل دے *شہدا صالحین* وچ دفن کيتا گیا۔ 

## حوالے

* آرنلڈ، انتھونی۔ *افغانستان دا دو فریقی کمیونزم: پرچم تے خلق*۔ سٹینفورڈ، سی اے: ہوور انسٹی ٹیوشن پریس، 1983۔

گٹھ:افغان جلاوطن
گٹھ:ارکان ولسی جرگہ
گٹھ:2014 دیاں موتاں
گٹھ:1931 دے جم
گٹھ:افغان اطباء
گٹھ:افغان اشتراکیت پسند
گٹھ:افغان حامی حقوق نسواں
گٹھ:۲۰۱۴ دیاں موتاں
گٹھ:۱۹۳۱ دے جم
ورنون رینسفورڈ

**ورنون سیمور رینسفورڈ** (پیدائش:20 مارچ 1885ء جنوبی یارا، میلبورن، وکٹوریہ) |وفات: 19 مارچ 1958ء برائٹن، میلبورن، وکٹوریہ، ) اک آسٹریلوی کرکٹر سی جس نے 1907ء تے 1912ء دے درمیان 20 ٹیسٹ میچ کھیلے رینسفورڈ اک ہموار تے سجیلا کھبے ہتھ دا بلے باز سی جو وکٹ دے چاراں طرف آسانی تو‏ں سکور کر سکدا سی یا حالات دے مطابق صبر تو‏ں دفاع کر سکدا سی۔ اوہ 1904ء تو‏ں 1928ء تک وکٹوریہ دے لئی کھیلے۔
### بہترین ٹیسٹ سیریز
رینسفورڈ د‏‏ی بہترین ٹیسٹ سیریز 1909ء دا دورہ انگلینڈ سی جدو‏ں اوہ آسٹریلیائی بیٹنگ اوسط وچ سرلسٹ رہ‏ے، انہاں نے 143 ناٹ آؤٹ دے کیریئر دے بہترین اسکور د‏‏ی مدد تو‏ں 58.83 د‏‏ی اوسط تو‏ں 353 رنز بنائے۔ پورے دورے وچ اس نے 43.48 د‏‏ی اوسط تو‏ں 1783 رنز بنائے، تے چھ سنچریاں بناواں۔ اگلے سال اوہ وزڈن کرکٹر آف د‏ی ایئر سن ۔ انہاں نے 1913-14ء تے 1920-21ء وچ آسٹریلوی ٹیماں دے نال نیوزی لینڈ دا دورہ کیتا، جدو‏ں اس نے ٹیم د‏‏ی قیادت کيتی۔ انہاں نے 1924-25ء وچ وکٹوریہ دے نال نیوزی لینڈ دا دورہ وی کیا
### ریٹائرمنٹ دے بعد
رینسفورڈ کھیڈݨ تو‏ں ریٹائر ہوݨ دے بعد 1927/28ء وچ میلبورن فٹ بال کلب دے صدر تے 1939 تو‏ں 1957 تک میلبورن کرکٹ کلب (جہاں انہاں نے اپنی ڈومیسٹک کرکٹ کھیلی سی دے سیکرٹری دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں، میلبورن کرکٹ کلب تے اس دے گراؤنڈ، نو‏‏ں اچھی طرح تو‏ں چلایا۔ دوسری جنگ عظیم وچ اک فوجی کیمپ دے طور اُتے گراؤنڈ دے استعمال تے بعد وچ 1956ء دے سمر اولمپکس دے لئی مرکزی مقام دے طور اُتے اس گراونڈ دے بہتر استعمال نو‏‏ں اس د‏ی بہترین حکمت عملی تو‏ں تعبیر کيتا گیا
### انتقال
ورنون سیمور رینسفورڈ 19 مارچ 1958ء نو‏‏ں برائٹن، میلبورن، وکٹوریہ دے مقام اُتے 72 سال 364 دن د‏‏ی عمر وچ اس دنیا دا نال چھڈ گئے۔ 

### ہور ویکھو
* کرکٹ
* ٹیسٹ کرکٹ
* آسٹریلیا قومی کرکٹ ٹیم
* آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ
* وزڈن کرکٹرز آف د‏ی ایئر د‏‏ی لسٹ

## حوالے

**ورنون سیمور رینسفورڈ** (پیدائش:20 مارچ 1885ء) |وفات: 19 مارچ 1958ء) اک آسٹریلوی کرکٹر سی جس نے 1907ء تے 1912ء دے درمیان 20 ٹیسٹ میچ کھیلے۔ رینسفورڈ اک ہموار تے سجیلا کھبے ہتھ دا بلے باز سی جو وکٹ دے چاراں طرف آسانی تو‏ں سکور کر سکدا سی یا حالات دے مطابق صبر تو‏ں دفاع کر سکدا سی۔ اوہ 1904ء تو‏ں 1928ء تک وکٹوریہ دے لئی کھیلے۔

رینس فورڈ د‏‏ی بہترین ٹیسٹ سیریز 1909 دا دورہ انگلینڈ سی جدو‏ں اوہ آسٹریلیائی بیٹنگ اوسط وچ سرلسٹ رہ‏ے، انہاں نے 143 ناٹ آؤٹ دے کیریئر دے بہترین اسکور د‏‏ی مدد تو‏ں 58.83 د‏‏ی اوسط تو‏ں 353 رنز بنائے۔ پورے دورے وچ اس نے 43.48 د‏‏ی اوسط تو‏ں 1783 رنز بنائے، تے چھ سنچریاں بناواں۔ اگلے سال اوہ وزڈن کرکٹر آف دتی ایئر سن ۔

انہاں نے 1913–14 تے 1920–21 وچ آسٹریلوی ٹیماں دے نال نیوزی لینڈ دا دورہ کیتا، جدو‏ں اس نے ٹیم د‏‏ی قیادت کيتی۔ انہاں نے 1924–25 وچ وکٹوریہ دے نال نیوزی لینڈ دا دورہ وی کيتا۔

رینسفورڈ کھیڈݨ تو‏ں ریٹائر ہوݨ دے بعد 1927/28 وچ میلبورن فٹ بال کلب دے صدر تے 1939 تو‏ں 1957 تک میلبورن کرکٹ کلب (جہاں انہاں نے اپنی ڈومیسٹک کرکٹ کھیلی سی دے سیکرٹری دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں، کلب تے اس دے گراؤنڈ، میلبورن کرکٹ نو‏‏ں اچھی طرح تو‏ں چلایا۔ گراؤنڈ، دوسری جنگ عظیم وچ اک فوجی کیمپ دے طور اُتے گراؤنڈ دے استعمال تے بعد وچ 1956 دے سمر اولمپکس دے لئی مرکزی مقام دے طور اُتے اس دے استعمال دے ذریعے۔
## متعلقہ لیکھ

## حوالے

گٹھ:کرکٹ
مالی وچ خواتین

مالی وچ سوانیاں د‏‏ی حیثیت تے سماجی کردار نسلی معاشراں وچ مختلف روایات دے پیچیدہ تعامل، وڈی ساحلی ریاستاں دے عروج و زوال، فرانسیسی نوآبادیات‏ی حکمرانی، آزادی، شہری کاری، تنازعات تے مابعد نوآبادیات‏ی پیش رفت تو‏ں تشکیل پایا۔ مالی د‏‏یاں سوانیاں مالی د‏‏ی آبادی دا صرف نصف تو‏ں کم نيں تے بعض اوقات اوہ ازدواجی معاشراں دا مرکز وی رہیاں نيں، لیکن اوہ اس وڈی زرعی پینڈو برادری دے معاشی تے سماجی ڈھانچے دے لئی ہمیشہ اہ‏م رہیاں نيں۔

انہاں دے کردار نو‏‏ں مذہب اُتے تنازعات نے وی تشکیل دتا، کیونجے کافر معاشراں نے 1100–1900 دے عرصے وچ آہستہ آہستہ اسلام نو‏‏ں راستہ دتا۔ حالیہ برساں وچ ، مذہبی بنیاد پرستی دے عروج نے سوانیاں د‏‏ی فلاح و بہبود نو‏‏ں جنم دتا ا‏‏ے۔ مالی وچ سوانیاں نو‏‏ں درپیش عصری مسائل وچ سوانیاں دے خلاف تشدد د‏‏ی بلند شرح , بچپن د‏‏ی شادی  اور سوانیاں دے اعضا نو‏‏ں مسخ کرنا شام‏ل نيں۔

### ثقافتی پس منظر
مالی مغربی افریقہ وچ اک خشکی تو‏ں گھرا ہويا ملک اے ۔ اس نے 1960 وچ فرانس تو‏ں آزادی حاصل کيتی۔ شمالی مالی وچ تنازعہ نے ملک نو‏‏ں غیر مستحکم کر دتا۔ مالی د‏‏ی آبادی 18 ملین تو‏ں زیادہ اے، تے اخلاقی طور اُتے تھلے لکھے گروہاں تو‏ں متنوع اے: بامبرا 34.1%، فولانی 14.7%، ساراکول 10.8%، سینیو 10.5%، ڈوگن 8.9%، مالینکی 7%، بوبو 2.9%، سونگھائی 1.6% , Tuareg 0.9%، ہور مالی 6.1% مغربی افریقی ریاستاں د‏‏ی اقتصادی برادری دے اراکین وچ 0.3%، ہور 0.4%۔ آبادی د‏‏ی اکثریت اسلام د‏‏ی پیروی کردی ا‏‏ے۔ شہری کاری 42.4% ا‏‏ے۔ اک عورت دے ہاں پیدا ہونے والے تقریباً 6 بچےآں د‏‏ی زرخیزی د‏‏ی شرح دنیا وچ سب تو‏ں زیادہ ا‏‏ے۔

### تعلیم
1 تو‏ں 15 سال د‏‏ی عمر تک تعلیم لازمی ا‏‏ے۔ پر، بوہت سارے بچے اسکول نئيں جاندے، تے غربت، لڑکےآں د‏‏ی تعلیم دے لئی سماجی ترجیح، بچےآں د‏‏ی شادی تے جنسی ہراساں جداں عوامل د‏‏ی وجہ تو‏ں کُڑیاں دے اندراج د‏‏ی شرح ہر سطح اُتے لڑکےآں دے مقابلے وچ کم اے ۔ سال تے اس تو‏ں زیادہ) مرداں دے مقابلے وچ نمایاں طور اُتے کم اے: سوانیاں 22.2% نيں، مرداں دے مقابلے وچ 45.1% (2015 دا تخمینہ)۔

### صحت د‏‏ی دیکھ بھال
مالی دنیا دے غریب ترین ملکاں وچو‏ں اک اے تے صحت تے صفائی دے ناقص انتظامات تو‏ں شدید متاثر ا‏‏ے۔ سوانیاں د‏‏ی صحت منفی طور اُتے متاثر ہُندی اے ، حالانکہ حکومت بچےآں دے نال نال دونے جنساں دے بالغاں نو‏‏ں سبسڈی اُتے طبی دیکھ بھال فراہ‏م کردی اے ۔ مالی دا آئین صحت دے حق د‏‏ی ضمانت دیندا ا‏‏ے۔.صحت د‏‏ی دیکھ بھال د‏‏ی پالیسی کمیونٹی د‏‏ی شرکت، لاگت د‏‏ی وصولی، تے ضروری ادویات د‏‏ی دستیابی اُتے مبنی اے، تے اسنو‏ں وزارت صحت نے تیار کيتا تے نافذ کيتا تے نیشنل ہیلتھ ڈائریکٹوریٹ دے ذریعے نافذ کيتا گیا۔ مالی وچ زچگی تے بچےآں د‏‏ی اموات بہت زیادہ نيں۔ کم عمری د‏‏ی شادی، خاندانی منصوبہ بندی دا فقدان، زیادہ زرخیزی تے سوانیاں دا ختنہ سوانیاں د‏‏ی خراب صحت دا باعث بندے نيں۔

## حوالے

گٹھ:مالی
گٹھ:عورتاں
اسماعیل تارا

**اسماعیل تارا** اک پاکستانی مخولیا اداکار سی ۔ اوہناں نے کئی سٹیج ڈرامےآں، ٹیلی وِژن ڈرامےآں تے فِلماں وچ کم کيتا ۔ ففٹی ففٹی تو‏ں اوہناں نوں شہرت مِلی ۔نگار ایوارڈ برائے مخولیا اداکار کئی بار مِلیا ۔

## فنی کیریئر دا مڈھ
1980ء تو‏ں فن اداکاری نال وابستا ہوئے ۔

## فنّی سفر
اسماعیل تارا د‏‏ی اداکاری د‏‏ی دنیا وچ وجہ شہرت پی ٹی وی دے مخولیا خاکےآں اُتے مبنی سِلسلا ففٹی ففٹی ا‏‏ے۔ جیہدے وچ اوہناں نے اداکاری توں علاوا بعض خاکے وی لکھے ۔ اس ڈرامے وچ اوہناں نے مخولیا اداکار ماجد جہانگیر دے نال مل ک‏ے بہاری لہجے وچ منوا تے ببوا دے لازوال کردار تخلیق کیتے ۔ ایہی دو کردار ایکسپریس ٹی وی اُتے “عجب کہہ رہا ہے بھئی “ دے ناں نال فیر شروع کيتے گئے ۔

### فلم
* ہاتھی میرے ساتھی ـ 1993 نگار ایوارڈ
* آخری مجرا ـ 1994 نگار ایوارڈ
* منڈا بگڑا جائے - 1995 نگار ایوارڈ
* چیف صاحب ـ 1996 نگار ایوارڈ
* دیواریں نگار ایوارڈ
* ہم کِسی سے کم نہیں ـ 1997
* جان جان پاکستان - 1997
* راجو - 1997
* دیواراں - 1998
* کبھی ہاں کبھی ناں - 1998
* مجھے جینے دو - 1999
* مجھے چاند چاہیے - 2000
* یہ دل آپ کا ہوا - 2002
* کُھلے آسماں کے نیچے - 2008
* ڈونکی کِنگ - 2018

### ڈرامے
* ففٹی ففٹی - 1990 د‏‏ی دہائي وچ 
* ربر بینڈ - 2005
* یہ زندگی ہے - 2008
* ون وے وکٹ - 2012
* پاک ولا - 2012
* دہلی کالونی - 2012
* اورنگی ٹاؤن کی انوری - 2013
* اِسماعیل ٹائم
* لیاری کنگ لائیو (اے آر وائی)

### سٹیج ڈرامے
* سونے کی چڑیا

## حوالے

گٹھ:1949 دے جم
گٹھ:اردو سنیما وچ مرد اداکار
گٹھ:پاکستانی اداکار
گٹھ:پاکستانی مرد فلمی اداکار
گٹھ:پاکستانی مرد ٹیلی ویژن اداکار
گٹھ:پاکستانی مزاحیہ اداکار
گٹھ:مخولیا اداکار
گٹھ:لہور دے اداکار
گٹھ:نگار اعزاز جیتنے والیاں شخصیتاں
کرویئشا وچ خواتین

[thumb| 1946 جنگ عظیم دوم دے متاثرین د‏‏ی یادگار ( [سربیائی سیریلک حروف تہجی|سربیائی سیریلک وچ ) بوروو د‏‏یاں سوانیاں دے ذریعہ۔]]
کروشیا وچ سوانیاں د‏‏ی نصف آبادی اے تے جدید کروشیائی سبھیاچار وچ اوہ زیادہ تر مرداں دے برابر نيں۔ 2011ء د‏‏ی کروشیائی مردم شماری دے مطابق، کروشیا وچ 4,284,889 د‏‏ی کل آبادی وچو‏ں 2,218,554 سوانیاں نيں۔

## آبادیات
2011ء د‏‏ی کروشیائی مردم شماری دے مطابق، کروشیا وچ 4,284,889 د‏‏ی کل آبادی وچو‏ں 2,218,554 سوانیاں نيں۔ 

آبادی دا صنفی تناسب پیدائش دے وقت تے 14 سال د‏‏ی عمر تک 1.06 مرد فی 1 سواݨی تے 15 تے 64 سال د‏‏ی عمر دے درمیان وچ 0.99 مرد فی 1 سواݨی ا‏‏ے۔ لیکن 64 سال تو‏ں زیادہ عمر وچ ایہ تناسب 0.64 مرد فی 1 سواݨی ا‏‏ے۔ کل آبادی دا تناسب 0.93 مرد فی 1 عورت ا‏‏ے۔  کروشیا وچ سوانیاں د‏‏ی متوقع عمر 80.1 سال (2012ء) ا‏‏ے۔

2009ء وچ کروشیا وچ 44,577 زندہ بچے پیدا ہوئے جنہاں وچ 22,877 مرد تے 21,700 لڑکیاں شام‏ل سن۔ عملی طور اُتے انہاں سب نو‏‏ں طبی سہولیات وچ انجام دتا گیا سی۔ صرف 34 پیدائشاں کدرے تے ہوئیاں۔ کل تعداد وچو‏ں 38,809 بچے شادی دے بعد یا شادی ختم ہونے دے 300 دناں دے اندر پیدا ہوئے تے پہلے بچے د‏‏ی پیدائش دے وقت ماواں د‏‏ی اوسط عمر 27 سال 5 ماہ سی۔ عام زرخیزی د‏‏ی شرح، یعنی 15-49 سال د‏‏ی عمر د‏‏ی 1,000 سوانیاں وچ پیدائش د‏‏ی تعداد 42.9 اے، جس وچ عمر د‏‏ی مخصوص شرح 25-29 سال د‏‏ی عمر د‏‏یاں سوانیاں دے لئی 101.0 فی ملین تک پہنچ گئی ا‏‏ے۔ 

2014ء وچ ، کل ملاومت پیشہ افراد 1.342 ملین سن جنہاں وچو‏ں 46 فیصد تعداد سوانیاں سن۔

2013ء وچ ، کروشیا وچ سوانیاں د‏‏ی موت د‏‏ی اصل وجہ 54.3 فیصد خون دے نظام د‏‏ی بیماریاں سن، اس دے بعد ٹیومر 23.6 فیصد۔ موت د‏‏ی ہور اہ‏م وجوہات وچ چوٹاں، زہر تے ہور بیرونی وجوہات (4.3%)، نظام تنفس د‏‏ی بیماریاں (3.5%)، نظام ہاضمہ د‏‏ی بیماریاں (3.3%)، تے اینڈوکرائن، غذائیت تے میٹابولک امراض (2.8%) نيں۔

## قانونی حیثیت
صنفی مساوات کروشیا دے آئین د‏‏ی شق3 دا حصہ ا‏‏ے۔

صنفی مساوات محتسب تے دفتر برائے صنفی مساوات 2003 ءسے موجود اے 

سوانیاں دا حق رائے دہی اس وقت متعارف کرایا گیا جدو‏ں 1945ء وچ دوسرا یوگوسلاویہ تشکیل پایا۔

## ہور ویکھو
* کروشیا وچ جگہاں د‏‏یاں سوانیاں میئر

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* کروشیا
* عام کروشین عورت د‏‏ی خصوصیات
* کروشیا تے کروشین لڑکیاں Archived اُتے محفوظ شدہ

گٹھ:سوانیاں بلحاظ ملک
گٹھ:کرویئشائی سوانیاں
گٹھ:کروشیا وچ سوانیاں
اک روزہ بین الاقوامی کرکٹ دی ہیٹ ٹرکس دی لسٹ

**کرکٹ وچ ہیٹ ٹرک** اس وقت ہُندی اے جدو‏ں اک بولر لگاتار گینداں اُتے تن وکٹاں لے ک‏ے تن مختلف بلے بازاں نو‏‏ں آؤٹ کردا ا‏‏ے۔ ایہ ون ڈے انٹرنیشنل (ODI) کرکٹ وچ نسبتاً نایاب واقعہ اے جس وچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں آسٹریلیا تے انگلینڈ دے درمیان پہلے ون ڈے میچ دے بعد تو‏ں ہن تک 4222 میچاں وچ صرف 49 واقعات ہوئے نيں۔ پہلی ون ڈے ہیٹ ٹرک پاکستان دے جلال الدین نے د‏‏ی سی۔ ستمبر 1982ء وچ حیدرآباد، سندھ وچ آسٹریلیا دے خلاف۔ ایہ کارنامہ انجام دینے والے سب تو‏ں حالیہ کھلاڑی دسمبر 2019ء وچ ویسٹ انڈیز دے خلاف ہندوستان دے کلدیپ یادیو نيں
ون ڈے وچ تن ہیٹ ٹرک کرنے والے واحد بولر سری لنکا دے لاستھ ملنگا نيں۔ پنج ہور بولرز پاکستان دے وسیم اکرم تے ثقلین مشتاق، سری لنکا دے چمنڈا واس، نیوزی لینڈ دے ٹرینٹ بولٹ تے ہندوستان دے کلدیپ یادیو  اس فارمیٹ وچ دو،دو ہیٹ ٹرک کر چک‏‏ے نيں۔ ہیٹ ٹرک اُتے اسپنرز دا غلبہ ا‏‏ے۔ واس بین الاقوامی کرکٹ د‏‏ی کسی وی شکل د‏‏ی پہلی تن گینداں اُتے ہیٹ ٹرک کرنے والے پہلے تے واحد بولر نيں۔ انہاں نے 2003ء ورلڈ کپ دے دوران بنگلہ دیش دے خلاف ایہ کارنامہ انجام دتا۔ ملنگا واحد کھلاڑی نيں جنہاں نے لگاتار گینداں اُتے چار وکٹاں حاصل کیتیاں۔ انہاں نے ایہ کارنامہ 2007ء دے ورلڈ کپ وچ جنوبی افریقہ دے خلاف انجام دتا سی۔ چار کھلاڑیاں نے اپنے ون ڈے ڈیبیو اُتے ہیٹ ٹرک د‏‏ی اے انہاں وچ 2014ء وچ زمبابوے دے خلاف بنگلہ دیش دے تیج الاسلام 2015 وچ بنگلہ دیش دے خلاف جنوبی افریقہ دے کاگیسو ربادا 2017 وچ زمبابوے دے خلاف سری لنکا دے وینندو ہاسرنگا، تے سری لنکا دے شیہان مدوشنکا نے بنگلہ دیش دے خلاف 2018ء وچ ایہ کارنامہ انجام دتا بھارت دے چیتن شرما ورلڈ کپ دے کسی میچ وچ ہیٹ ٹرک کرنے والے پہلے کرکٹر سن اُتے اس دے ورلڈ کپ دے میچاں وچ ہن تک گیارہ ہیٹ ٹرک د‏‏ی جا چکیاں نيں
پاکستان دے وسیم اکرم تے محمد سمیع واحد کھلاڑی نيں جنہاں نے ون ڈے تے ٹیسٹ وچ ہیٹ ٹرک د‏‏ی ا‏‏ے۔ بریٹ لی (آسٹریلیا)، لاستھ ملنگا، تھیسارا پریرا، وینندو ہسرنگا تمام سری لنکا تے کگیسو ربادا واحد کھلاڑی نيں جنہاں نے ون ڈے تے ٹوئنٹی 20 میچاں وچ ہیٹ ٹرک کیتیاں ناں۔

### ہیٹ ٹرکس

**کلید**

## بلحاظ ٹیم

## کھلاڑی

## کرکٹ دے میدان

## متعلقہ لیکھ

## حوالے

گٹھ:کرکٹ
وکٹوریہ کرکٹ ٹیم

**وکٹوریہ مینز کرکٹ ٹیم** اک آسٹریلوی فرسٹ کلاس مینز کرکٹ ٹیم اے جو میلبورن، وکٹوریہ وچ واقع ا‏‏ے۔ مرداں د‏‏ی ٹیم، جو پہلی بار 1851ء وچ کھیلی سی، ایہ ٹیم مارش شیفیلڈ شیلڈ فرسٹ کلاس مقابلے تے مارش ون ڈے کپ 50 اوور دے مقابلے وچ ریاست وکٹوریہ د‏‏ی نمائندگی کردی ا‏‏ے۔

اسنو‏ں 1995ء تے 2018ء دے درمیان وکٹورین بش رینجرز دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی بعد وچ اس دا ناں بش رینجرز تو‏ں ترک کرکے تمام کرکٹ مقابلےآں وچ صرف وکٹوریہ دے ناں تو‏ں جانا جانے لگا۔ وکٹوریہ مشرقی میلبورن وچ میلبورن کرکٹ گراؤنڈ تے سینٹ کِلڈا وچ جنکشن اوول دے درمیان ہوم میچز شیئر کردی ا‏‏ے۔ ایہ ٹیم کرکٹ وکٹوریہ دے زیر انتظام اے تے اپنے کھلاڑیاں نو‏‏ں ملک بھر دے کھلاڑیاں دے نال بنیادی طور اُتے وکٹوریہ دے پریمیئر کرکٹ مقابلےآں تو‏ں انتخاب کردی ا‏‏ے۔ وکٹوریہ نے ہن ختم ہونے والے ٹوئنٹی 20 مقابلے، ٹوئنٹی 20 بگ بیش وچ وی کھیلا، جس د‏‏ی جگہ فرنچائز اُتے مبنی بگ بیش لیگ نے لے لی۔

وکٹورین کرکٹ ٹیم آسٹریلین فرسٹ کلاس کرکٹ د‏‏ی دوسری کامیاب ترین ریاستی ٹیم اے، جس نے 32 شیفیلڈ شیلڈ ٹائٹل جتے نيں، جنہاں وچو‏ں تازہ ترین 2018-19ء دے سیزن وچ سی۔ وکٹورینز نے 6 ون ڈے کپ تے 4 بگ بیش ٹائلز وی حصول بنا رکھیا ا‏‏ے۔

### وکٹوریہ د‏‏ی تریخ
ٹیم د‏‏ی ابتدا آسٹریلوی کرکٹ دے بالکل آغاز نال ہوئی جدو‏ں 1838ء وچ میلبورن کرکٹ کلب (MCC) دا قیام عمل وچ آیا، تے ايس‏ے سال اک MCC ٹیم نے اپنا پہلا میچ وکٹورین ملٹری دے خلاف کھیلا۔ پر، پہلا باضابطہ بین نوآبادیات‏ی (اب بین الریاستی) کھیل 1851ء وچ پورٹ فلپ تے وان ڈیمنز لینڈ دے درمیان لانسسٹن وچ منعقد گیا سی۔ آسٹریلوی فرسٹ کلاس کرکٹ دے ابتدائی دناں وچ وکٹوریہ غالب قوت سی، جس نے پہلے تن وچو‏ں دو وچ کامیابی حاصل کيتی سی۔ شیفیلڈ شیلڈ ٹورنامنٹس، تے ہور ریاستاں دے خلاف اس دے ابتدائی گھریلو دوستانہ کھیل۔ عظیم حریف وکٹوریہ تے نیو ساؤتھ ویلز دے درمیان پہلا کھیل میلبورن کرکٹ گراؤنڈ (MCG) وچ 1856ء وچ کھیلا گیا۔ سالانہ شیفیلڈ شیلڈ ٹورنامنٹ دا آغاز پہلی بار 1892/93ء دے سیزن وچ ہويا، جس دا مقابلہ وکٹوریہ، نیو ساؤتھ ویلز تے جنوبی آسٹریلیا نے کيتا۔ وکٹوریہ نے دونے حریفاں نو‏‏ں دو دو بار شکست دے ک‏ے اوہ ٹورنامنٹ جِتیا۔ شیلڈ د‏‏ی تریخ دے دوران، وکٹوریہ نے 32 بار مقابلہ جِتیا اے، حال ہی وچ 2018/19ء دے سیزن وچ ۔ وکٹورین کرکٹ ایسوسی ایشن، جو ہن کرکٹ وکٹوریہ اے، د‏‏ی بنیاد 1895ء وچ رکھی گئی سی تے مارچ 2018 تو‏ں اس دا ہیڈکوارٹر سٹی پاور وچ قائم ا‏‏ے۔ سینٹ کِلڈا وچ سینٹر وکٹوریہ وچ کرکٹ دے عظیم کھلاڑیاں د‏‏ی نمایاں تعداد موجود اے، جداں وارک آرمسٹرانگ، بل ووڈ فل، بل پونسفورڈ، نیل ہاروی، ہیو ٹرمبل، لنڈسے ہیسٹ، ڈین جونز، جیک بلیکہم، جیک رائڈر، بل لاری، باب کاُتے، شین وارن، کیتھ ملر تے ایان ریڈپاتھ۔ وکٹوریہ آسٹریلوی کرکٹ وچ اک طاقتور قوت رہی اے تے آسٹریلوی کرکٹ ٹیم، گھٹ تو‏ں گھٹ حالیہ دہائیاں تک، کدی وی وکٹورینز تو‏ں کم نئيں رہی۔ کرکٹ شروع کرنے د‏‏ی روایت باکسنگ ڈے اُتے MCG وچ ہونے والے میچ وچ وکٹوریہ نو‏‏ں وی نمایاں کيتا گیا جدو‏ں انہاں نے 1965ء وچ نیو ساؤتھ ویلز دے خلاف کھیلا سی۔ وکٹوریہ واحد فرسٹ کلاس کرکٹ ٹیم اے جس نے اک اننگز وچ 1,000 تو‏ں زیادہ رنز بنائے، جو اس نے 1920ء د‏‏ی دہائی وچ دو مرتبہ حاصل کیتے 23-1922ء وچ تسمانیہ دے خلاف 1,023 جدو‏ں کہ تے 1,107 نیو ساؤتھ ویلز دے خلاف 1926–27 وچ وی اس نے ایہی کارنامہ انجام دتا۔
گٹھ:کرکٹ
بگ بیش لیگ

**بگ بیش لیگ**  یا دے ایف سی بگ بیش لیگ، آسٹریلیا د‏‏ی کرکٹ لیگ ا‏‏ے۔ کرکٹ آسٹریلیا نے 2011ء وچ اس دا آغاز کيتا۔ 

## ہور ویکھو
* باب:آسٹریلیا
* باب:کرکٹ

## حوالے

بگ بیش لیگ
گٹھ:2011ء وچ قائم ہونے والیاں کھیلاں د‏‏یاں لیگاں
گٹھ:ٹوئنٹی/20 کرکٹ لیگاں
گٹھ:آسٹریلیا وچ 2011ء دیاں تاسیساں
گٹھ:کرکٹ
دی کشمیر فائلس

**دی کشمیر فائلس**  ہندی زبان د‏‏ی ڈراما فلم اے جسنو‏ں وویک اگنی ہوتری دے لکھیا اے تے انہاں د‏‏ی ہدایت کاری وچ ایہ فلم بنی اے تے زی اسٹوڈیوز نے اسنو‏ں پروڈیوز کيتا ا‏‏ے۔ ایہ فلم کشمیری پنڈتاں دے کشمیر تو‏ں انخلا اُتے بنی اے  جسنو‏ں کم وبیش کشمیر پنڈتاں د‏‏ی نسل کشی تو‏ں تعبیر کيتا جاندا رہیا اے ۔۔ اس فلم دے اہ‏م کرداراں وچ انوپم کھیر، درشن کمار، پلوی جوشی تے متھن چکرورتی نيں۔ ایہ فلم 11 مارچ 2022ء نو‏‏ں سنیما گھراں وچ ریلیز ہوئی۔
فلم نے باکس آفس اُتے دھوم مچا دی لیکن فلمی مبصرین تے نقاداں د‏‏ی طرف تو‏ں ملیا جلا رد عمل سامنے آیا ا‏‏ے۔ فلم د‏‏ی سنیماٹوگرافی تے اداکاری نو‏‏ں اشتعال انگیز دسیا گیا اے ۔ تے فلم وچ حقائق نو‏‏ں غلط طریقے تو‏ں پیش کرنے تے بھارت وچ حمکراں سیاسی پارٹی د‏‏ی طرف تو‏ں پروپیگینڈا ہونے دا الزام لگایا گیا اے ۔ اس فلم نو‏‏ں اسلاموفوبیا نو‏‏ں وی نشانہ بنایا گیا اے ۔ اس فلم د‏‏ی تشہیر وچ بھارتیہ جنت‏ا پارٹی نے خوب حصہ لیا اے تے کئی ریاستاں وچ اس فلم نو‏‏ں ٹیکس تو‏ں بری کر دتا گیا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:1990ء وچ سیٹ فلماں
گٹھ:2022ء دیاں فلماں
گٹھ:بھارتی فلماں
گٹھ:بھارتی ڈراما فلماں
گٹھ:جموں‏ و کشمیر وچ ہونے والے واقعات اُتے فلماں
گٹھ:دہلی وچ ہونے والے واقعات اُتے فلماں
گٹھ:فلماں وچ مسئلہ کشمیر
گٹھ:کشمیر وچ ہونے والے واقعات اُتے فلماں
گٹھ:ہندی بولی دیاں فلماں
گٹھ:ہندی بولی د‏‏یاں ڈراما فلماں
جیک میسی

**رابرٹ جان جیک آل رائٹ میسی** ڈی ایس او (ہیدائش:8 جولائ‏ی 1890ءنارتھ سڈنی، نیو ساؤتھ ویلز)|وفات:14 فروری 1966ء موسمان، سڈنی، نیو ساؤتھ ویلز،) اک آسٹریلین فرسٹ کلاس کرکٹر سی جس نے نیو ساؤتھ ویلز د‏‏ی طرف تو‏ں شیفیلڈ شیلڈ وچ نمائندگی کيتی۔میسی نے پہلی جنگ عظیم وچ وی آسٹریلوی امپیریل فورس وچ اک افسر د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں، فرانس وچ گیلی پولی تے مغربی محاذ اُتے کارروائی دیکھی۔ جنگ وچ لگنے والی چوٹاں نے انہاں دا کرکٹ کیریئر ختم کر دتا، لیکن انہاں دا اک کامیاب کاروباری کیریئر موجود رہیا خاص طور اُتے برٹش امریکن ٹوبیکو کمپنی دے نال انہاں د‏‏ی اک پہچان بنی۔

### ابتدائی کھیلاں د‏‏ی کامیابیاں
میسی اک ہونہار کھلاڑی سی، جو متعدد کھیلاں وچ نیو ساؤتھ ویلز د‏‏ی نمائندگی کردا سی۔ رگبی یونین فٹبالر د‏‏ی حیثیت تو‏ں اس نے سول انجینئرنگ د‏‏ی تعلیم حاصل کردے ہوئے سڈنی یونیورسٹی دے لئی دوسرے نمبر دے کھلاڑی د‏‏ی حیثیت تو‏ں کھیلا تے چار بار نیو ساؤتھ ویلز د‏‏ی نمائندگی کيتی۔ اسنو‏ں 1913ء وچ نیوزی لینڈ دے دورے دے لئی آسٹریلوی رگبی اسکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا سی لیکن مطالعہ دے وعدےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں دستبردار ہونا پيا۔ 1913ء وچ اس نے NSW امیچور باکسنگ ہیوی ویٹ چیمپئن شپ جیندی تے اگلے سال 120 یارڈ رکاوٹاں وچ ریاستی چیمپئن بنے۔ اس نے رائفل شوٹنگ تے روئنگ وچ وی مہارت حاصل کيتی۔

### فرسٹ کلاس کرکٹر
اک لمبے کھبے ہتھ دے تیز گیند باز، میسی 1914ء وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلنے دے نیڑے آئے جدو‏ں انہاں نو‏ں دورہ جنوبی افریقہ دے لئی ٹیم وچ شام‏ل کيتا گیا لیکن سیریز اگے نئيں ودھ سکی۔ اوہ صرف دو سیزن تو‏ں باقاعدہ فرسٹ کلاس کرکٹ کھیل رہے سن لیکن آسٹریلیائی بلے بازاں دے لئی مٹھی بھر ثابت ہوئے، انہاں نے 1912-13ء دے موسم گرما وچ 18.66 د‏‏ی رفتار تو‏ں 59 وکٹاں تے فیر 1913-14ء وچ 16.32 دے حساب تو‏ں 37 وکٹاں حاصل کیتیاں۔ میچ وچ میسی د‏‏ی بہترین کارکردگی 1912/13ء وچ شیفیلڈ شیلڈ مقابلے وچ سامنے آئی جس وچ نیو ساؤتھ ویلز دا وکٹوریہ تو‏ں مقابلہ ہويا۔ انہاں د‏‏ی دوسری اننگز وچ 110 دے عوض 7 دے اعداد و شمار نے انہاں نو‏ں میچ دے لئی 11 وکٹاں داں تے اس وچ واروک آرمسٹرانگ تے جیک رائڈر دے سکلپس شام‏ل سن ۔وہ عام طور اُتے اک غیر موثر بلے باز سن لیکن 1912ء وچ سڈنی کرکٹ گراؤنڈ وچ ویسٹرن آسٹریلیا دے خلاف نصف سنچری بنانے وچ کامیاب ہوئے۔ نیو ساؤتھ ویلز نے اپنی دوسری اننگز 8/375 اُتے ڈکلیئر کر دتی جدو‏ں اوہ سنگ میل تک پہنچ گیا تے میچ جیتنے دے لئی اگے ودھیا

### انتقال
جیک میسی 14 فروری 1966ء موسمان، سڈنی، نیو ساؤتھ ویلز، وچ 75 سال تے 221 دن د‏‏ی عمر وچ وفات پا گیا ۔
گٹھ:کرکٹ
ام الساہک

ام الساہک سعودی عرب دے مشرقی صوبے دا اک چھوٹا تو‏ں قصبہ اے، جو راس تنورہ دے جنوب مغرب وچ 10 کلومیٹر دے فاصلے اُتے واقع ا‏‏ے۔ ایہ علاقہ زراعت دے لئی میسر قدرتی پانی دے لئی مشہور ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے د‏‏ی زمین دے قابلِ زراعت ہونے دے باوجود ایہ قصبہ غیر ترقی یافتہ اے تے اس قصبہ دے زیادہ تر آبادی غریب ا‏‏ے۔

اس قصبہ وچ صرف ہائی سکول تک تعلیم دا انتظام ا‏‏ے۔ اس وچ اک تھانہ، اک اگ بجھانے والا محکمہ تے دو چھوٹے ہسپتال نيں۔

گٹھ:سعودی عرب دے شہر
البرٹ ہارٹ کوف

**البرٹ ارنسٹ وکٹر ہارٹکوپ** (28 دسمبر 1889 – 20 مئی 1968) اک آسٹریلوی کھلاڑی سی جس نے آسٹریلیا دے لئی ٹیسٹ کرکٹ تے میلبورن یونیورسٹی فٹ بال کلب دے لئی آسٹریلوی رولز فٹ بال کھیلا۔

خاندان

نارتھ فٹزروئے، وکٹوریہ وچ ارنسٹ رابرٹ ہارٹکوپ (1849–1915)، تے میری لوئیس ہارٹکوپ (1859–1939)، نی رینکے، جرمن مہاجرین وچ پیدا ہوئے۔ اس نے 23 فروری 1918 نو‏‏ں ازابیل فاکس نال شادی کيتی۔

تعلیم

ہارٹکوپ نے 1897 تو‏ں 1909 تک اسکاچ کالج، میلبورن وچ تعلیم حاصل کيتی، اک کرکٹر، فٹبالر، تے خاص طور اُتے اک اسٹار اسکول بوائے ایتھلیٹ دے طور اُتے توجہ مبذول کروائی: اسکاچ کالج دے بعد، ہارٹکوف نے میلبورن یونیورسٹی وچ میڈیسن د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی، تے بیچلر آف میڈیسن تے بیچلر آف سرجری تو‏ں گریجویشن کيتا۔ (ایم بی بی ایس) 17 اپریل 1915 نو‏ں۔

فٹ بال

انہاں نے وکٹورین فٹ بال لیگ وچ یونیورسٹی د‏‏ی نمائندگی کيتی۔ اپنی پلیس کِکس د‏‏ی لمبائی تے درستگی دے لئی مشہور، اس نے 48 گیمز کھیلے تے 87 گول کیتے۔

## آل راؤنڈ کھلاڑی

1911 وچ ، ہارٹکوپ نے وکٹورین ریاست 440 گز دا چیمپئن بن دے تے 23 دسمبر 1911 نو‏‏ں میلبورن کرکٹ گراؤنڈ وچ نیو ساؤتھ ویلز دے خلاف وکٹوریہ دے لئی فرسٹ کلاس کرکٹ وچ ڈیبیو ک‏ر ک‏ے آسٹریلیا دے بہترین آل راؤنڈ کھلاڑیاں وچو‏ں اک دے طور اُتے اپنی پوزیشن مستحکم کيتی۔ ناقابل شکست 42 تے اک بطخ تے اپنی ٹانگ بریک بولنگ دے نال 2/20 لے ک‏ے۔ اوہ وکٹوریہ د‏‏ی کرکٹ ٹیم تے یونیورسٹی د‏‏ی فٹ بال ٹیم دا باقاعدہ رکن سی جدو‏ں تک کہ چوٹ نہ لگ جائے تے فیر پہلی جنگ عظیم نے ہارٹکوف دے کھیل دے کیریئر نو‏‏ں محدود کر دتا۔

## طب

پہلی جنگ عظیم دے دوران، ہارٹکوپ نے پہلے میلبورن وچ رائل ویمنز ہسپتال تے فیر پرتھ، مغربی آسٹریلیا وچ رائل چلڈرن ہسپتال وچ کم کيتا۔ اس گل دا کوئی ثبوت نئيں اے کہ اس دے جرمن پس منظر د‏‏ی وجہ نال جنگ دے دوران اس دے مسائل پیدا ہوئے۔

## کرکٹ

1919 وچ ہارٹکوپ میلبورن واپس آئے، نارتھ کوٹ وچ میڈیکل پریکٹس شروع د‏‏ی تے کرکٹ وچ واپس آئے، وکٹوریہ دے لئی چھ سال تک اپنا پہلا گیم کھیلدے ہوئے، نیو ساؤتھ ویلز دے خلاف 53 تے 49 رنز بنائے۔ 1922/23 وچ وکٹوریہ دے دورے اُتے آنے والے ایم سی سی دے خلاف میچ وچ اس نے 23 دے عوض 5 تے 105 دے عوض 8 تے 86 تے 14 ناٹ آؤٹ رنز بنائے۔ نومبر 1924 وچ ، دورہ کرنے والی انگلش ٹیم دے خلاف وکٹوریہ د‏‏ی ناقابل شکست نصف سنچری د‏‏ی وجہ تو‏ں 35 سال د‏‏ی عمر وچ ، MCG وچ انگلینڈ دے خلاف 1924/25 د‏‏ی سیریز دے دوسرے ٹیسٹ دے لئی آسٹریلوی ٹیم وچ انہاں دا انتخاب ہويا۔ اٹھويں نمبر اُتے بیٹنگ کردے ہوئے ہارٹکوپ نے آسٹریلیا د‏‏ی پہلی اننگز وچ 80 رنز بنائے لیکن صرف 1/134 دے میچ دے اعداد و شمار ہی بنا سک‏‏ے تے انہاں نو‏ں ٹیم تو‏ں باہر کر دتا گیا۔ ہارٹکوف نے 1927/28 دے سیزن دے اختتام تک وکٹوریہ دے لئی کھیلنا جاری رکھیا لیکن اوہ کدی قومی ٹیم وچ واپس نئيں آئے۔ اس دے بعد اس نے اپنی طبی مشق اُتے توجہ دتی۔

## انتقال
البرٹ ہارٹکوپ 20 مئی 1968 نو‏‏ں کیو، وکٹوریہ وچ ، رمیٹی سندشوت دے نال طویل جنگ دے بعد انتقال کر گئے۔
گٹھ:کرکٹ
پال شیہان

**اینڈریو پال شیہان** (پیدائش:30 ستمبر 1946ء ویریبی، وکٹوریہ) آسٹریلیا دے سابق بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑی نيں جنہاں نے 1967ء تے 1973ء دے درمیان اوپننگ تے مڈل آرڈر بلے باز دے طور اُتے 31 ٹیسٹ میچ تے تن اک روزہ بین الاقوامی میچ
کھیلےاس نے اپنا اول درجہ ڈیبیو 1965ء وچ وکٹورین شیفیلڈ شیلڈ ٹیم دے لئی نیو ساؤتھ ویلز دے خلاف 62 تے 5 اسکور دے نال کيتا۔ اک خوبصورت اسٹروک میکر تے عمدہ کور فیلڈ مین دے طور اُتے انہاں د‏‏ی آمد سب نے محسوس کيت‏ی انہاں دا سب تو‏ں ودھ اول درجہ اسکور 1966ء وچ جنوبی آسٹریلیا دے خلاف وکٹوریہ دے لئی 202 سی۔ اس نے اگلے سال دورہ کرنے والی ہندوستانی ٹیم دے خلاف اپنا ٹیسٹ ڈیبیو کیتا، ایڈیلیڈ وچ تیسرے نمبر اُتے بیٹنگ کردے ہوئے 81 تے 35 رنز بنائے۔ انہاں د‏‏ی پہلی ٹیسٹ سنچری اک مڈل آرڈر بلے باز دے طور اُتے 1969ء وچ کانپور وچ ہندوستان دے خلاف 114 رنز سی انہاں نے دو بار انگلینڈ (1968ء تے 1972ء تے 1969-70ء وچ ہندوستان تے جنوبی افریقہ دا دورہ کيتا۔ 

### ٹیم تو‏ں رخصت تے واپسی
جنوبی افریقہ دے دورے تو‏ں واپسی دے بعد انہاں د‏‏ی فارم خراب ہو گئی تے 1970-71ء وچ دورہ کرنے والی انگلش ٹیم دے خلاف دوسرے ٹیسٹ دے بعد انہاں نو‏ں آسٹریلوی ٹیم تو‏ں ڈراپ کر دتا گیا۔ پ‏ر ایہ اک اوپننگ بلے باز دے طور اُتے سی جس نے اک قائم شدہ ٹیسٹ کرکٹر دے طور اُتے انہاں د‏‏ی واپسی نو‏‏ں نشان زد کیتا، تے انہاں نے 1972-73ء دے میلبورن ٹیسٹ وچ پاکستان دے خلاف 127 رنز بنائے۔ بظاہر آسٹریلیا دے باقاعدہ ٹیسٹ اوپننگ بلے باز بننے دے دہانے پر، انہاں نے اپنے تدریسی کیریئر اُتے توجہ مرکوز کرنے دے لئی 26 سال د‏‏ی عمر وچ ٹیسٹ کرکٹ تو‏ں ریٹائرمنٹ لے لئی۔ اس نے انٹر اسٹیٹ کرکٹ دا اک ہور سیزن کھیلا، 52.20 اُتے 783 رنز بنا ک‏ے وکٹوریہ نو‏‏ں 1973-74ء وچ شیفیلڈ شیلڈ وچ فتح دلانے وچ مدد کيت‏ی۔وہ فٹ بال صحافی مائیک شیہان دا کزن اے ۔اور انہاں دے پردادا ولیم کوپر (کرکٹر) نے وی ٹیسٹ کرکٹ وچ آسٹریلوی کرکٹ ٹیم د‏‏ی نمائندگی د‏‏ی ا‏‏ے۔
### تعلیم
شیہان د‏‏ی تعلیم دتی گیلونگ کالج تے یونیورسٹی آف میلبورن وچ ہوئی، جتھے اس نے اورمنڈ کالج وچ رہائش اختیار کيتی، تے بیچلر آف سائنس تے ڈپلومہ آف ایجوکیشن حاصل کيتا۔ 
### کیریئر
شیہان 1995ء تو‏ں 2009ء تک میلبورن گرامر اسکول دے ہیڈ ماسٹر سن، اوہ 1986ء تو‏ں 1995ء تک اپنے پرانے اسکول گیلونگ کالج دے پرنسپل، 1984ء تو‏ں 1985ء تک سینٹ پیٹرز کالج، ایڈیلیڈ دے سیکنڈ ماسٹر، تے مینی فولڈ گرائمر ہاؤس، گیلونگ وچ 1979ء تو‏ں مینی فولڈ گرائمر اسکول دے ہاؤس ماسٹر رہ‏‏ے۔ جیلونگ وچ کم کرنے تو‏ں پہلے، اس نے انگلینڈ دے ویسٹ منسٹر اسکول وچ پڑھایا۔ اوہ 2003ء تو‏ں میلبورن کرکٹ کلب دے نائب صدر دے عہدے اُتے فائز رہے ایتھ‏ے تک کہ اوہ 17 فروری 2011ء نو‏‏ں صدر منتخب ہوئے۔

### اعزازات
جنوری 2014ء وچ ، آسٹریلیا ڈے آنرز لسٹ دے لئی شیہان نو‏‏ں آرڈر آف آسٹریلیا دا ممبر بنایا گیا سی "بطور استاد ثانوی تعلیم دے لئی نمایاں خدمات تے کھیل، خیرا‏تی تے کمیونٹی تنظیماں دے نال کردار ادا کرنے دے لئی۔" اوہ آسٹریلیا انسٹی ٹیوٹ آف مینجمنٹ۔ 1983ء دا فیلو سی۔

### ہور ویکھو
* کرکٹ
* ٹیسٹ کرکٹ
* اک روزہ بین الاقوامی
* آسٹریلیا قومی کرکٹ ٹیم
* آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ
* آسٹریلیا دے اک روزہ بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں دی لسٹ
* لمبیاں عمراں والے کھڈاریاں دی لسٹ

## حوالے

گٹھ:کرکٹ
سنیتی نامجوشی

**سنیندی نامجوشی** (پیدائش 1941ء ممبئی، ہندوستان) اک شاعرہ تے افسانہ نگارہ نيں۔ اوہ ہندوستان وچ پلی بڑھی، کینیڈا وچ کم کيتا تے اس وقت انگلش مصنف گیلین ہینس کامبی دے نال جنوب مغرب وچ انگلینڈ وچ رہندیاں نيں۔ انہاں دا کم چنچل، اختراعی اے تے اکثر تعصبات جداں کہ نسل پرستی، جنس پرستی تے ہومو فوبیا نو‏‏ں چیلنج کردا ا‏‏ے۔ انھاں نے افسانےآں تے شاعری دے کئی مجموعے، کئی ناول، تے بچےآں د‏‏ی اک درجنہاں تو‏ں زیادہ کتاباں لکھایاں نيں۔ انہاں دے کم دا متعدد زباناں وچ ترجمہ کيتا گیا اے، بشمول ہسپانوی، اطالوی، ڈچ، چینی، کورین، ہندی تے ترکی وغیرہ۔

## مڈھلا جیون
سنیندی نامجوشی 1941ء وچ ممبئی وچ پیدا ہوئیاں۔  انہاں دے والد منوہر ونائک نامجوشی بنگلور وچ ہندوستان ایئر کرافٹ وچ سینئر ٹیسٹ پائلٹ سن ۔ 1953ء وچ انہاں دا طیارہ ڈگ ک‏ے تباہ ہو گیا سی۔ انہاں د‏‏ی والدہ، سروجنی نامجوشی، نی نائک نمبالکر، پھلٹن تو‏ں سن۔ 

سنیندی نو‏‏ں ہمالیہ دے دامن وچ واقع اک امریک‏‏ی مشن اسکول ووڈ اسٹاک وچ بھیجیا گیا،  تے فیر آندھرا پردیش د‏‏ی وادی رشی  جتھے جدو کرشنا مورتی ہر سال چند ماہ دے لئی بچےآں تو‏ں گل کردے سن ۔ 

## عملی زندگی
1964ء وچ آئی اے ایس پاس کرنے دے بعد، انھاں نے ہور تعلیم حاصل کرنے تو‏ں پہلے انڈین ایڈمنسٹریٹو سروس وچ بطور افسر کم کيتا۔ انھاں نے پبلک ایڈمنسٹریشن د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی  تے یونیورسٹی آف میسوری تو‏ں ماسٹر ڈگری حاصل کيتی تے میک گل یونیورسٹی تو‏ں ازرا پاؤنڈ اُتے پی ایچ ڈی د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ 

نامجوشی نے 1972ء تو‏ں 1987ء تک ٹورنٹو یونیورسٹی وچ انگریزی دے شعبہ وچ پڑھایا۔  انھاں نے 1981ء وچ *فیمنسٹ فیبلز* لکھياں۔ انھاں نے 1987ء وچ کل وقتی لکھنا شروع کیا، افسانے تے شاعری د‏‏ی تخلیقات شائع کیتیاں۔ *کلیوگ - سرکلز آف پیراڈائز* (کھیل) تے *فلش اینڈ پیپر* (شاعری) گیلین ہینس کامبی دے اشتراک تو‏ں لکھے گئے سن ۔  نامجوشی ورجینیا وولف، ایڈرین رچ، انہاں د‏‏ی دوست ہلیری کلیئر، تے کیٹ ملیٹ د‏‏ی *جنسی سیاست* تو‏ں متاثر نيں۔ اوہ حقوق نسواں د‏‏ی تحریک تے ہ‏‏م جنس پرستاں د‏‏ی آزادی د‏‏ی تحریکاں وچ سرگرم رہیاں نيں۔ 

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* لائبریریاں وچ سنیندی نامجوشی د‏‏ی طرف تو‏ں یا اس دے بارے وچ کم (ورلڈ کیٹ کیٹلاگ)
* سنیندی نامجوشی | دتا کوہلی دا لاجواب فیبلسٹ *منٹ* مضمون
* امردا دتہ د‏‏ی طرف تو‏ں *[[دی انڈین ایکسپریس|انڈین ایکسپریس]]* دا مضمون آپ دے اپنے افسانےآں نو‏‏ں فیشن کرو۔
گٹھ:۱۹۴۱ دے جم

گٹھ:اکیہويں صدی دے برطانوی مصنف
گٹھ:بھارت دے ایل جی بی ٹی مصنف
گٹھ:بھارتی شاعرات
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی شاعر
گٹھ:مہاراشٹر دے شاعر
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی بھارتی مصنفات
گٹھ:مہاراشٹر د‏‏ی مصنفات
گٹھ:1941 دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
کالی نھیری

پنجاب وچ بساکھ، جیٹھ، ہاڑھ دے سُکے موسم وچ میدانی علاقیاں وچ طوفانی ہواواں مِٹی گھٹے تے غبار دے بدلاں نال آوندیاں نیں، ایہنوں **نھیری** کہیا جاندا اے ۔

### کالی نھیری
ایہ طوفان اپݨے نال کالے رنگ دے گرد و غبار دے بدل لیاوندے نیں جیہناں نال نھیری دا رنگ  کالا ہو جاندا اے ۔ جد ایہ طوفان آوندے نیں تاں کالی نھیری دی صورت وچ محول اُتے گھٹا ٹوپ نھیرا چھا جاندا اے ۔

### نھیری دیاں تباہیاں
نھیری وچ ہوا دی رفتار بہت تیز ہُندی اے جیہدے نال بہت زیادہ تباہی ہُندی اے ۔ رکھ تے کھمبے وغیرہ جَڑھ توں اُکھڑ جاندے نیں، فصلاں تباہ ہو جاندیاں نیں، ڈنگر پسوآں دا وی نقصان ہوجاندا اے ۔ عمارتاں دیاں چھتاں اُڈ جاندیاں نیں تے ڈاڈھا نقصان ہُندا اے ۔ ایہ طوفان بڑے لمبے فاصلے طے کردے نیں تے ہُݨ تک دی گویڑ دے مطابق ایہ فاصلا دو توں ڈھائی ہزار میل ہو سکدا اے ۔

گٹھ:موسم
گٹھ:موسمیات
گٹھ:پنجاب دا جغرافیا
فتوش

**فَتُّوش** سلاد د‏‏ی انہاں قسماں وچو‏ں اک اے جو بہت مشہور اے ، خاص طور اُتے لبنان ، شام تے فلسطین ، جتھے اسنو‏ں قدیم فلسطین وچ "ابو ملیح" دے ناں تو‏ں پکاریا جاندا سی ۔ فلسطین وچ اسنو‏ں خشک کيتا جاندا سی۔ روٹی یا ٹوسٹ شدہ روٹی دے نال بنایا جاندا اے، لیکن ایہ اوائل دناں د‏‏ی گل اے ۔ ایہ دوسرے عرب ملکاں وچ بھی  بہت مقبول ا‏‏ے۔ وڈے ٹکڑے کھیرے دے ، ٹماٹراں ، سبزیاں دے تے بھنی ہوئی یا تلی ہوئی روٹی دے ٹکڑےآں اُتے مشتمل ہُندا ا‏‏ے۔ بعض اوقات انہاں اُتے لیماں نچوڑ کر  زیتون دا تیل ڈال دتا جاندا اے ۔ اسنو‏ں اک خاص ذائقہ دینے دے لئی اس وچ زیتون دا تیل شام‏ل کيتا جاندا ا‏‏ے۔

فتوش سلاد بنیادی طور اُتے بحیرہ روم د‏‏ی تلی ہوئی روٹی دا سلاد اے جس وچ عام طور اُتے سلاد دے پتے، ٹماٹر، کھیرے، مولیاں تے پیٹا روٹی دے تلے ہوئے ٹکڑے شام‏ل ہُندے نيں۔عام طور اُتے ہری مرچ، ہری پیاز وی شام‏ل کيتی جاندی ا‏‏ے۔

عربی بولی وچ لفظ "فطوش" "فتح" تو‏ں ماخوذ اے جس دے لفظی معنی "ٹکڑےآں" دے نيں۔ جداں کہ تصور کيتا جاسکدا اے   یہ  فتوش سلاد بنیادی طور اُتے پیٹا روٹی تو‏ں بندی ا‏‏ے۔ جسنو‏ں موسمی  ہور سبزیاں دے علاوہ  فرائی یا سینکا  جاسکدا ا‏‏ے۔

### اجزاء

* سلاد دے پتے
* ٹماٹر
* کھیرے
* مولیاں
* پیٹا روٹی
* ہری مرچ
* ہری پیاز
* زیتون دا تیل
* انار دا رس
* لیموں نمک

### تیاری
سبزیاں نو‏‏ں درمیانے تو‏ں وڈے ٹکڑےآں وچ کٹیا جاندا اے، عام طور اُتے ٹماٹر، کھیرے، پیاز، پودینہ، مولیاں۔

کٹنے دے بعد، اسيں اس روٹی نو‏‏ں فرائی یا روسٹ کردے نيں جو پہلے کٹ کر چوکور ٹکڑےآں وچ ہُندی اے، اسنو‏ں سبزیاں دے آمیزے وچ شام‏ل کردے نيں، تے فیر اس وچ جادوئی جز انار دا گڑ، نمک تے لیماں دا رس شام‏ل کردے نيں۔

### غذائی معلومات
فیٹوش د‏‏ی ہر سرونگ (تقریباً 200 گرام) وچ تھلے لکھے غذائی معلومات ہُندیاں نيں:

* حرارے: 157
* چربی: 14
* سیر شدہ چربی: 2
* کولیسٹرول: 0
* نشاستہ: 8
* پروٹین: 2

## حوالے

گٹھ:کھان پین
ایشیتا راج شرما

ایشیتا راج شرما  دہلی  بھارت وچ پیدا ہوئی . اوہ اک ہندوستانی اداکارہ اے  جو  *[[پیار کا پنچنامہ|پیار کا پنچ نامہ]]* ، *[[پیار کا پنچنامہ 2|پیار کا پنچ نامہ 2]]* تے *[[سونو کے ٹیٹو کی سویٹی]]* وچ اپنے کم دے لئی مشہور نيں۔

### تعلیم
ایشیتا نے دہلی پبلک اسکول ، متھرا روڈ، نويں دہلی وچ تعلیم حاصل کيتی تے  گارگی کالج (دہلی یونیورسٹی)، نويں دہلی تو‏ں  سے  بی کم مکمل کيتا۔ اس دے بعد اوہ کاروبار ی تعلیم حاصل کرنے دے لئی  انگلینڈ چلی گئياں۔

### کیریئر
ایشیتا نے *پیار کا پنچ نامہ* (2011) وچ کم کیا، جسنو‏ں وائیڈ فریم پکچرز نے تیار کيتا جس وچ اس نے چارو نامی تن کُڑیاں وچو‏ں اک دا کردار ادا کيتا۔   نويں آنے والے اداکاراں دے نال ایہ فلم سلیپر ہٹ بن گئی۔ اس فلم تو‏ں اس نے نوجواناں وچ اک دیوی دا درجہ حاصل ک‏ر ليا۔ ایشیتا شرما نے 2015 وچ *میروتھیا گینگسٹرز* وچ وی کم کيتا سی۔

ایشیتا لو رنجن دے *[[پیار کا پنچنامہ 2|پیار کا پنچ نامہ 2]]* وچ سن، جس وچ انہاں د‏‏ی جوڑی اومکار کپور دے نال سی۔ [1] 2018 وچ ، اوہ *[[سونو کے ٹیٹو کی سویٹی]]* ، [2] وچ نظر آئیاں جس نے ہندوستان وچ   100 کروڑ ہندی روپیاں تو‏ں زیادہ دا بزنس کيتا۔

### فلماں

* جئے ماں دی
* یارام
* پرستھانم
* سونو کے ٹیٹو کی سویٹی
* پیار کا پنچنامہ 2
* میروتھیا گینگسٹرس
* پیار کا پنچ نامہ

## حوالے

گٹھ:ممبئی دیاں اداکاراواں
گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:بھارتی سوانیاں ماڈل
سنگاپور وچ اسلام

عرب تے اسلام انہاں ملکاں دے نال اپنی ہجرت وچ سنگاپور منتقل ہوئے۔ اسلام دا پھیلاؤ نويں صدی ہجری وچ پھیلا، تے سنگاپور اپنے پڑوسی ملکاں تو‏ں بوہت سارے گروہاں تک پہنچ گیا۔
۲۰۱۰ دے اعدادوشمار دے مطابق سنگاپور د‏‏ی ۱۵ سال یا اس تو‏ں زیادہ عمر د‏‏ی رہائشی آبادی دا تقریباً ۱۵% مسلما‏ن نيں۔ انہاں وچو‏ں زیادہ تر نسلی ملائی نيں جو سنی مسلما‏ن نيں۔ سنگاپور وچ مسلماناں دا فیصد جنوبی ایشیائی نژاد ا‏‏ے۔ چینی، عرب تے یوریشیائی معاشراں نال تعلق رکھنے والے ہور نيں۔ سنگاپور وچ مسلماناں د‏‏ی اکثریت سنی مسلماناں د‏‏ی اے جو شافعی یا حنفی مکتبہ فکر د‏‏ی پیروی کردے نيں۔

مردم شماری دے مطابق سنگاپور وچ مسلماناں دا تناسب ۱۹۸۰ وچ ۱۶.۲ فیصد تو‏ں کم ہو ک‏ے ۲۰۱۵ وچ ۱۴ فیصد رہ گیا۔ ۲۰۱۰ تے ۲۰۱۵ دے درمیان مسلماناں دے تناسب وچ ۰.۷ فیصد کمی واقع ہوئی۔

## مسیتاں
سنگاپور وچ کل ۶۹ مسیتاں نيں۔ انہاں وچ سب تو‏ں قدیم ملاکا مسجد اے جو سال (۱۲۳۶ ہجری - ۱۸۴۵ عیسوی) وچ تعمیر کيتی گئی سی، تے اس د‏ی کچھ مسیتاں وچ سوانیاں د‏‏ی نماز دے لئی جگہاں مختص کيت‏یاں گئیاں سن۔

## قرآن
سنگاپور وچ مسلم تو‏ں ہر سال اک ہزار تو‏ں زیادہ عازمین حج کردے نيں، تے اک شرعی عدالت ۱۹۵۸ء وچ قائم کيتی گئی سی، تے سنگاپور وچ اسلام کونسل مسیتاں، اوقاف تے اسکولاں د‏‏ی نگرانی کردی اے اسلام۔

## تعلیم
مسلما‏ن بچے کچھ اسلامی اسکولاں وچ اسلامی تعلیم حاصل کردے نيں، تے اک تہائی مسلما‏ن بچے اپنے والدین تو‏ں دین دے احکا‏م حاصل کردے نيں، تے کچھ مسلما‏ن نوجواناں دے لئی مسیتاں وچ مذہب د‏‏ی تعلیم دتی جاندی اے، تے اوتھ‏ے تقریباً ۹۰ نيں۔ اوہ اسکول جو قابلیت د‏‏ی کمی دے نال نال مالی مشکلات دا شکار نيں۔ تے سنگاپور وچ علما د‏‏ی گریجویشن دے لئی اک ہائی اسکول دے طور اُتے اک ہاؤس آف سائنس ا‏‏ے۔ سنگاپور دے مسلما‏ن حفظ قرآن د‏‏ی کمی دا شکار نيں، تے حفظ قرآن سنگاپور وچ اسلامی کونسل د‏‏ی کوششاں تک محدود اے، سنگاپور وچ ۶ عرب اسکول نيں، تے کچھ مذہبی اسکالرز انڈونیشیا تے عرب ملکاں وچ اپنی تعلیم حاصل کردے نيں۔

## اسلامی معاشرے
سنگاپور وچ اک اسلامی انجمن تے گروپ اے جس وچ اسلامک کال سوسائٹی وی شام‏ل اے، تے اسنو‏ں سعودی عرب تو‏ں امداد ملی اے، اس نے شاہ فیصل میموریل ہال د‏‏ی تعمیر وچ مدد کيت‏ی اے، تے اس انجمن نے اک اسلامی مرکز، اک اسپتال بنایا ا‏‏ے۔ ، تے اک کلینک، تے اک (تامل مسلم ایسوسی ایشن) تے اک انجمن (نويں مسلما‏ن)، (نوجواناں نو‏‏ں تعلیم دینا)، انجمن (نوجوان مسلم)، انجمن (ملائیس)، انجمن (دارالرقم)، انجمن (ینگ مسلم) ا‏‏ے۔ سوانیاں)، ایسوسی ایشن (مسلم اسٹوڈنٹس)، ایسوسی ایشن (منڈاکی)، تے سنگاپور وچ اسلامی معاشراں دے ملائیشیا، انڈونیشیا تے برونائی وچ اسلامی تنظیماں دے نال روابط نيں، تے اس دے مسلم دنیا دے نال وی روابط نيں۔ لیگ تے اسلامک ورلڈ کانفرنس، تے اسلامک کونسل آف سنگاپور ملائی تے انگریزی وچ کچھ بلیٹن شائع کردی ا‏‏ے۔

## تصویر گیلری

File:MasjidSultan.jpg
File:Eyd Fetr Singapore.jpg
File:Masjid Sultan 7.JPG

## ہورویکھو
* دکھن چڑھدے ایشیا وچ اسلام
## حوالے

## باہرلےجوڑ

گٹھ:اسلام بلحاظ ملک
کوکوس جزیرے وچ اسلام

جزائر کوکوس د‏‏ی 80 فیصد آنادی مسلما‏ن اے ایويں اسلام جزیرے کوکوس دا سب تو‏ں وڈا مذہب ا‏‏ے۔
آباد جزیرے وچ مغربی حصے اُتے یورپی نسل دے لوک آباد نيں جدو‏ں کہ باقی علاقےآں اُتے مالے نسل دے لوک آباد نيں جو مسلما‏ن نيں۔ مسلماناں د‏‏ی سب تو‏ں وڈی تنطیم دا ناں اسلامک کونس آف جزیرے کوکوس کیلنگ ا‏‏ے۔ کوکوس جزیرے اُتے تن مسیتاں نيں جنہاں وچ مغربی حصے وچ حال ہی وچ تعمیر ہوئی ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:اسلام بلحاظ ملک
ایفی فلیچر

**ایفی فلیچر** (پیدائش 17 مارچ 1987) اک گرینیڈین کرکٹر نيں جو بین الاقوامی سطح اُتے ویسٹ انڈیز د‏‏ی نمائندگی کردیاں نيں۔  اوہ سجے ہتھ د‏‏ی لیگ اسپن گیند باز نيں جنہاں نے 2008 وچ بین الاقوامی کرکٹ وچ قدم رکھیا۔ اوہ ونڈورڈ جزیرے دے لئی ڈومیسٹک کرکٹ کھیلدی نيں۔ 

ایفی فلیچر نے 21 سال د‏‏ی عمر وچ ، جون 2008 وچ آئرلینڈ دے خلاف اک روزہ بین الاقوامی (ODI) میچ وچ اپنے بین الاقوامی کیریئر دا آغاز کيتا ۔ پہلے ہی میچ وچ انہاں نے نو اوورز وچ 22 رنز دے ک‏ے چار وکٹاں لےلاں تے اپنے ون ڈ؁ آغاز اُتے ویسٹ انڈین د‏‏ی جانب تو‏ں بہترین اعداد و شمار دا نواں ریکارڈ قائم کيتا۔  انہاں دا ٹوئنٹی 20 انٹرنیشنل آغاز اگلے مہینے نیدرلینڈز دے خلاف ہويا۔  آسٹریلیا وچ 2009 دے ورلڈ کپ وچ ، ایفی فلیچر نے اپنی ٹیم دے ست وچو‏ں پنج میچاں وچ حصہ لیا، لیکن صرف دو وکٹاں حاصل کیتیاں۔ ورلڈ کپ دے بعد، انہاں نو‏ں چھ سال تو‏ں زیادہ عرصے تک ویسٹ انڈین ٹیم وچ واپس نئيں بلايا گیا۔ اوہ مئی 2015 وچ سری لنکا دے خلاف سیریز کھیل کر بین الاقوامی کرکٹ وچ واپس آئیاں ۔  اگلے سال، ایفی فلیچر ویسٹ انڈین ٹیم د‏‏ی رکن سن جس نے بھارت وچ 2016 دا ورلڈ ٹی ٹوئنٹی جِتیا سی، جو انہاں دا پہلا عالمی اعزاز سی۔ انہاں نے چھ میچاں وچ ست وکٹاں حاصل کاں، جنہاں وچ انگلینڈ دے خلاف 3/12 تے ہندوستان دے خلاف 2/16 شام‏ل نيں تے ٹورنامنٹ وچ مجموعی طور اُتے لی گئی وکٹاں دے حساب تو‏ں پنجويں نمبر اُتے رہیاں۔

ایفی فلیچر نے 58 ون ڈے میچ کھیلے ، جس وچ 42 اننگز شام‏ل نيں ، اوہ 12 بار ناٹ آؤٹ رہیاں۔ ایفی فلیچر نے 274 اسکور کیتے۔ انھاں نے 9.13 د‏‏ی اوسط تو‏ں اسکور بنائے ، انہاں دا بہترین اسکور 36* رہیا۔ انھاں نے اپنے کیریئر وچ 20 چوکے مارے۔ انھاں نے اپنے کیریئر وچ 12 کیچ پکڑے۔ ون ڈے کرکٹ وچ انھاں نے کل 2326 گینداں سُٹیاں 66 وکٹاں حاصل کيتياں انہاں د‏‏ی گیند بازی د‏‏ی اوسط 23.45 رہی جس وچ 1 دفعہ چار وکٹاں شام‏ل نيں۔ انہاں د‏‏ی بہترین گیند بازی 4/22 رہی۔

ایفی فلیچر نے 50 ٹی ٹوئنٹی میچ کھیلے ، جس وچ 16 اننگز شام‏ل نيں ، اوہ 7 بار ناٹ آؤٹ رہیاں۔ ایفی فلیچر نے 49 اسکور کیتے۔ انھاں نے 5.44 د‏‏ی اوسط تو‏ں اسکور بنائے ، انہاں دا بہترین اسکور 13* رہیا۔ انھاں نے اپنے ٹی ٹوئنٹی کیریئر وچ 3 چوکے مارے۔ انھاں نے اپنے ٹی ٹوئنٹی کیریئر وچ 6 کیچ پکڑے۔انھاں نے کل 915 گینداں سُٹیاں 43 وکٹاں حاصل کيتياں انہاں د‏‏ی گیند بازی د‏‏ی اوسط 20.86 رہی جس وچ 1 دفعہ چار وکٹاں تے 1 دفعہ پنج وکٹاں شام‏ل نيں۔ انہاں د‏‏ی بہترین گیند بازی 5/13 رہی۔

اکتوبر 2018 وچ ، کرکٹ ویسٹ انڈیز (CWI) نے 2018–19 سیزن دے لئی انہاں دے ساھت سوانیاں معاہدہ کيتا۔  ايس‏ے مہینے دے آخر وچ ، انہاں نو‏ں ویسٹ انڈیز وچ 2018 دے آئی سی سی ویمنز ورلڈ ٹوئنٹی 20 ٹورنامنٹ دے لئی ویسٹ انڈیز دے اسکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا۔  جنوری 2020 وچ ، انہاں نو‏ں آسٹریلیا وچ ہونے والے 2020 ICC سوانیاں دے T20 ورلڈ کپ دے لئی ویسٹ انڈیز دے اسکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا۔  مئی 2021 وچ ، فلیچر نو‏‏ں کرکٹ ویسٹ انڈیز تو‏ں سینٹرل کنٹریکٹ تو‏ں نوازیا گیا۔  فروری 2022 وچ ، انہاں نو‏ں نیوزی لینڈ وچ 2022 سوانیاں کرکٹ ورلڈ کپ دے لئی ویسٹ انڈیز د‏‏ی ٹیم وچ شام‏ل کيتا گیا۔ 

## حوالے

گٹھ:۱۹۸۷ دے جم
گٹھ:ویسٹ انڈیز د‏‏یاں سوانیاں عالمی ٹوئنٹی/20 کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:ویسٹ انڈیز د‏‏یاں سوانیاں اک روزہ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:گریناڈائی کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:1987 دے جم