بھارت دیاں عام چوناں 2014

بھارت وچ سولہویں لوک سبھا لئی عامَ چوناں 7 اپریل توں 12 مئی 2014 تک ہوئیاں۔ ووٹاں دی گنتی 16 مئی نوں ہوئی۔ اس دوران بھارت دے سارے پارلیمانی کھیتراں وچّ ووٹاں پیاں۔.  پندرہویں لوک سبھا دا کم دور 31 مئی 2014 نوں ختم ہویا ۔  ایہہ چون ہن تکّ دے اتہاس وچّ سبھ توں لمے پروگرام والی سی ۔ ایہہ پہلی وار ہویا، جدوں دیس وچ 9 مرحلےآں وچ لوکسبھا چوناں ہویاں۔ چون کمیشن دے مطابق 81.45 کروڑ ووٹر (دنیا دی سبھ توں وڈی ووٹر گنتی) اپنی ووٹ دا استعمال کرنگے۔
16ویاں لوک سبھا چوناں وچ بھاجپا نے جت حاصل کردیاں 283 سیٹاں حاطل کر لئیاں۔ اس طرحاں ایہہ اکلی سبھ توں وڈی پارٹی بن کے ابھری ہے۔ کانگرس نوں اس دے لمے اتہاس وچّ پہلی وار اجیہی قراری ہار ہوئی ہے۔ بھاجپا نوں بھائیوالاں سمیت کل 334 سیٹاں ملیاں ہن۔ کانگرس نوں مساں 46 سیٹاں ملیاں تے یو پی اے کلّ زور لا کے 64 سیٹاں ہی لے سکیا ہے۔

تاملناڈو دی مکھ منتری جےللتا دی ایائیے ڈیئیمکے 37 سیٹاں توں جت حاصل کر کے تیجی وڈی پارٹی اتے ترنمول کانگرس 34 سیٹاں لے کے چوتھی وڈی پارٹی بن گئی ہے۔ 
گجرات، راجستھان، اتراکھنڈ، ہماچل پردیش تے دلی وچّ بھاجپا ساریاں سیٹاں تے جت حاطل کیتی۔

بھاجپا نے پارٹی دے پردھان منتری امیدوار  نرندر مودی دی مودی لہر تے سوار ہندیاں پہلی وار انی وڈی جت حاصل کیتی ہے۔ بھاجپا، اٹل بہاری باجپائی دی بہت لوکپریتا دے دور وچّ وی 1990 تے 1999 وچّ صرف 182 سیٹاں لے سکی سی۔

## نتیجہ

## ووٹاں فیصد
اس دیاں ووٹاں وچّ وی 12 فیصدی وادھا ہویا ہے۔ دوجے پاسے کانگرس 2009 ‘چ 206 سیٹاں توں ایتکیں 46 ‘تے سمٹ گئی ہے تے اس دا ووٹ حصہ وی 28.5 فیصدی توں 10 فیصدی گھٹ گیا ہے۔ بھاجپا نے اتر پردیش وچّ 70 توں ودھ سیٹاں لین وچّ کامیاب ہو گئی ہے۔
## جیتو دی سوچی
جیتوآں وچّ نرندر مودی، سونیا گاندھی، راہل گاندھی، کیپٹن امریندر سنگھ (امرتسر)، دیپئندر سنگھ ہڈا (روہتک)، کیندری منتری کمل ناتھ، ریلوے منتری ملکئرجن کھاڑگے، پیٹرولیئم منتری ایم. ویرپا موئلی، مانو سروت منتری ششی تھرور، بھاجپا دے مرلی منوہر جوشی، لوک جنشکتی دے رامولاس پاسوان، ہیما مالنی (بھاجپا)، چنڈی گڑھ توں بھاجپا امیدوار کرن کھیر، ایکٹر-کمیڈیئن بھگونت مان (آپ-سنگرور) پرمکھ ہن۔
## ہارن والے نیتا
ہارن والیاں وچّ بھاجپا دے کداوار نیتا ارون جیتلی (امرتسر)، کپل سبل، سلمان خورشید، آپ دے اروند کیجریوال، جوگندر یادو، ملائم سنگھ (آزمگڑھ سیٹ توں)، پرنیت کور (پٹیالہ)، پرتاپ سنگھ باجوا (کانگرس- گورداس پور)، سنیل جاکھڑ (کانگرس- فروزپور) شامل ہن۔ لوک سبھا سپیکر میرا کمار (کانگرس- ساسارام)، شہری ہوابازی منتری اجیت سنگھ (آرئیلڈی- باگھپت)، صحتَ منتری غلام نبی آزاد (کانگرس- اودھمپر)، نویاؤنیوگ اورجا منتری پھاروک عبداللہ (نیشنل کانفرنس- سرینگر)، سچن پائلٹ (اجمیر- کانگرس)، گرجا ویاس (کانگرس- چتوڑگڑھ)، سابقہ کرکٹر محمد ازہرودین (کانگرس- ٹونک سوائی مادھوپر)، سابقہ ریل منتری پون کمار بانسل (چنڈی گڑھ)، سابقہ ٹیلیکام منتری اے. راجا، بائیچنگ بھوٹیا، (ہماچل دے مکھ منتری) ویربھدر سنگھ دی پتنی پرتبھا سنگھ، جنتا دل دے شرد یادو، بہار دی سابقہ مکھ منتری رابڑی دیوی، فلمساز پرکاش جھاء تے اداکارہ راکھی ساونت وی ہار گئے ہن۔
## پارٹیاں دی سیٹاں
پہلی وار لوک سبھا چوناں لڑ رہی اروند کیجریوال دی عام آدمی پارٹی پنجاب وچوں چار سیٹاں، ایائیے ڈیئیمکے نوں 37، ترنمول کانگرس نوں 34، بیجیڈی نوں 18، شو سینا نوں 18، ٹیارئیس نوں 13، کھبیاں پارٹیاں نوں 11، وائیئیسار نوں 9، اینسیپی نوں 6، سماج وادی پارٹی 5 سیٹاں، شرومنی اکالی دل 4، آرجیڈی 4 سیٹاں، انیلو تے جنتا دل (ینائیٹڈ) نوں دو-دو سیٹاں، جھارکھنڈ مکتی مورچہ اک سیٹ تے جت پراپت ہوئی۔ بسپا، ڈیئیمکے، ایمئینئیس تے نیشنل کانفرنس نوں کوئی سیٹ نہیں ملی۔
## پنجاب دیاں ووٹاں
پنجاب دے ووٹراں نے اتہاس نوں مڑ دہرایا ہے۔ دیس وچّ چلی مودی لہر کارن بھارتی جنتا پارٹی تے اس دیاں اتحادی پارٹیاں نے زیادہ تر صوبیاں وچّ ہونجھا پھیر جت حاصل کیتی ہے پر پنجاب وچ حالت اس دے الٹ رہی۔ راج دیاں 13 سیٹاں وچوں شرومنی اکالی دل نوں 4، بھارتی جنتا پارٹی نوں 2، کانگرس نوں 3 اتے عام آدمی پارٹی (آپ) نوں 4 سیٹاں ملیاں ہن۔
### پنجاب اتے '''آپ'''
چون نتیجے ‘آپ’ لئی سبھ توں وڈی خوشی والے ہن۔ پنجاب اکو اک صوبہ ہے جتھوں اس نویں پارٹی نے نہ صرف کھاتہ کھولھا ہے سگوں 4 سیٹاں ‘تے وی شاندار جت حاصل کیتی ہے۔ ‘آپ’ دے بھگونت مان نے ریکارڈ 2 لکھ توں ودھ ووٹاں نال شرومنی اکالی دل دے سکتر جنرل سکھدیو سنگھ ڈھینڈسا نوں ہرایا۔ کانگرس لئی چون نتیجے اس لئی راحتَ والے ہن کیونکہ امرتسر ورگی وکاری سیٹ توں علاوہ جالندھر اتے لدھیانہ دیاں سیٹاں اس پارٹی دی جھولی پے گئیاں۔ شرومنی اکالی دل 2009 والی ستھتی بحال رکھن وچّ کامیاب رہا۔ بھارتی جنتا پارٹی نوں 2009 دے مقابلے اک سیٹ دا لابھ ہویا ہے۔ پنج سال پہلاں اس پارٹی نے امرتسر سیٹ جتی سی تے اس واری گورداس پور تے ہشیارپور دوویں سیٹاں جت لئیاں ہن۔ پنجاب دی ستا ‘تے قابض بادل پریوار لئی وکاری بنی بٹھنڈہ سیٹ مکھ منتری پرکاش سنگھ بادل دی نونہہ ہرسمرت کور بادل محض 19939 ووٹاں دے فرق نال جت سکے۔ امرتسر سیٹ تے کانگرس دے امیدوار اتے سابقہ مکھ منتری کیپٹن امریندر سنگھ نے بھارتی جنتا پارٹی دے سینئر آگوُ ارن جیتلی نوں 102770 ووٹاں دے فرق نال ہرایا۔
### پنجاب دے نیتا دی ہار
پنجاب دیاں جہڑیاں وڈیاں سیاسی توپاں نوں ہار دا منہ دیکھنا پیا ہے، اوہناں وچّ شرومنی اکالی دل دے سیکٹری جنرل سکھدیو سنگھ ڈھینڈسا (سنگرور)، ودیش راج منتری پرنیت کور (پٹیالہ)، سابقہ کیندری منتری امبکا سونی (آنندپور صاحب)، کانگرس دے صوبہ پردھان پرتاپ سنگھ باجوا (گورداس پور)، سابقہ صوبہ پردھان مہیندر سنگھ کیپی (ہشیارپور)، مخالف دھر دے نیتا سنیل کمار جاکھڑ (فیروزپور)، وجیئندر سنگلا (سنگرور)، سینئر وکیل ایچ. ایس. پھولکا (لدھیانہ)، پیپیپی دے پردھان منپریت سنگھ بادل (بٹھنڈہ) اتے سچا سنگھ چھوٹیپر (گورداس پور) وغیرہ شامل ہن۔
### پنجاب دے جیتو
پنجاب دے ووٹراں نے جہناں آگوآں نوں جت بخشی ہے، اوہناں وچّ کیپٹن امریندر سنگھ (امرتسر)، رنجیت سنگھ برہمپرا (کھڈور صاحب)، بالیوڈّ اداکار ونود کھنہ (گورداس پور)، چودھری سنتوکھ سنگھ (جالندھر)، وجے کمار سانپلا (ہشیارپور)، رونیت سنگھ بٹو (لدھیانہ)، پریم سنگھ چندوماجرا (آنندپور صاحب)، پرو. سادھو سنگھ (فریدکوٹ)، ہرندر سنگھ خالصہ (فتح گڑھ صاحب)، بھگونت مان (سنگرور)، ہرسمرت کور (بٹھنڈہ)، شیر سنگھ گھبایا (فروزپور) اتے ڈاکٹر. دھرمویر گاندھی (پٹیالہ) شامل ہن۔

## حوالے

گٹھ:بھارت
گٹھ:بھارت سرکار
گٹھ:بھارتی چون کمیشن
گٹھ:بھارت دیاں سیاسی جماعتاں