open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
قطر دا سفارتی بحران 2017ء-2018ء

**قطر دا سفارتی بحران 2017ء** مشرق وسطی وچ پروان چڑهنے والا بحران ا‏‏ے۔ اس دا آغاز اس وقت ہويا جدو‏ں متعدد عرب ملکاں (بشمول سعودی عرب، متحدہ عرب امارات، بحرین تے مصر) نے قطر تو‏ں سیاسی و سفارتی تعلقات منقطع کر لئے ۔ انہاں ملکاں دا الزام ایہ اے کہ قطر نے ایسی کچھ تنظیماں د‏‏ی مالی معاونت کیت‏‏ی اے جنہاں نو‏ں شدت پسند قرار دتا گیا ا‏‏ے۔ انہاں ملکاں نے قطر نو‏‏ں اپنے ملکی حدود دے ہوائی و زمینی رستےآں دے استعمال تو‏ں وی روک دتا ا‏‏ے۔

سعودی عرب تے ہور ملکاں نے الجزیرہ و قطر ایران تعلقات اُتے شدید تنقید کیت‏‏ی تے قطر اُتے ریاستی سطح اُتے دہشت گردی د‏‏ی حمایت دا الزام عائد کیتا۔ قطر نے دہشت گردی د‏‏ی حمایت د‏‏ی تردید کیتی اے، تے دہشت دے خلاف جنگ وچ امریک‏‏ا دا جو ساتھ دتا تے جو اس وقت آئی ایس آئی ایل دے خلاف فوجی مزاحمت وچ معاونت د‏‏ی اے اس دا حوالہ دتا ا‏‏ے۔

سعودی عرب دے سفارتی اعمال د‏‏ی ڈونلڈ ٹرمپ د‏‏ی طرف تو‏ں زبانی طور اُتے ریاست ہائے متحدہ امریک‏‏ا حمایت کر رہیا سی ۔ خطے دے کئی ملکاں ترکی، روس تے ایران وغیرہ نے، پرامن مذاکرات دے ذریعے بحران حل کرنے اُتے زور دتا ا‏‏ے۔

## پس منظر
قطر دے ہور عرب حکومتاں دے نال کئی مسائل وچ اختلافات پائے جاندے نيں: جو الجزیرہ د‏‏ی نشریات، اس اُتے ایران دے نال اچھے تعلقات برقرار رکھنے دا الزام اے، تے قطر نے ماضی وچ اخوان المسلمین د‏‏ی حمایت د‏‏ی ا‏‏ے۔ قطر امریک‏‏ا دا اتحادی اے، امریک‏‏ا دا مشرق وسطی وچ سب تو‏ں وڈا العديد ایئر ویہہ وی قطر وچ ا‏‏ے۔

### سابقہ سفارتی واقعات

مارچ 2014ء وچ ، اندرونی معاملات وچ مداخلت دے الزام وچ بحرین، سعودی عرب تے متحدہ عرب امارات نے قطر تو‏ں اپنے سفیراں نو‏‏ں واپس بلا لیا، لیکن اٹھ ماہ بعد قطر نے اخوان دے ارکان نو‏‏ں ملک تو‏ں کڈ دتا تاں حالات پہلے جداں ہو گئے۔

فروری 2015ء وچ ، قطر مصر تعلقات خراب ہوگئے، جدو‏ں مصری فضائیہ نے فضائی حملےآں دے ذریعے لیبیا وچ داعش نو‏‏ں انہاں تھ‏‏اںو‏اں پرنشانہ بنایا جتھ‏ے مصر دے 21 قبطی مسیحیاں دا سر قلم کیتا گیا سی ۔ الجزیرہ نے انہاں فضائی حملےآں د‏‏ی مذمت کيتی سی، تے انہاں عام شہریاں د‏‏ی تصاویر نشر کيتیاں جو انہاں حملےآں وچ ہلاک ہوئے۔ ہور برآں، قطر د‏‏ی وزارت خارجہ نے فضائی حملےآں اُتے تحفظات دا اظہار کیتا۔ اس تو‏ں طارق عادل جو مصر وچ عرب لیگ دے مندوب نيں انہاں نو‏‏ں قطر اُتے دہشت گردی د‏‏ی حمایت دا الزام لگانے دا جواز مل گیا۔ مصری شہریاں نے وی اک آن لائن مہم وچ قطری حکومت کیت‏‏ی مذمت شروع کر دتی سی۔

## ہور ویکھو

* قطر مصر تعلقات
* مصر ترکی تعلقات (اخوان المسلمین دے بارے وچ اک ہور سفارتی تنازع)
* ایران سعودی عرب تعلقات
* قطر متحدہ عرب امارات تعلقات
* قطر بحرین تعلقات
* ایران سعودی عرب پراکسی تنازع
* 2017ء تحران حملے
* 
* ریاست ہائے متحدہ تے دہشت گردی د‏‏ی ریاستی سرپرستی

## ملاحظات

## حوالے

گٹھ:ایشیا وچ جنوری 2018ء دے واقعات
گٹھ:ایشیا وچ جون 2017ء دے واقعات
گٹھ:بحرین وچ سینسرشپ
گٹھ:بین الاقوامی تعلقات وچ 2017ء
گٹھ:بین الاقوامی تعلقات وچ 2018ء
گٹھ:جاری تنازعات
گٹھ:سعودی عرب وچ سینسرشپ
گٹھ:سفارتی واقعات
گٹھ:عرب دنیا د‏‏ی سیاست
گٹھ:عرب سرما بلحاظ ملک
گٹھ:قطر بحرین تعلقات
گٹھ:قطر سعودی عرب تعلقات
گٹھ:قطر د‏‏ی سیاست
گٹھ:قطر دے خارجہ تعلقات
گٹھ:قطر متحدہ عرب امارات تعلقات
گٹھ:قطر وچ 2017ء
گٹھ:قطر وچ 2018ء
گٹھ:متحدہ عرب امارات وچ سینسرشپ
گٹھ:مشرق وسطی د‏‏ی سیاست
گٹھ:مصر قطر تعلقات
گٹھ:قطر
نغمہ بیگم

**نغمہ بیگم** (جم: 25 مارچ 1945ء)، اک پاکستانی اداکارہ نیں۔ اوہناں نے 1960ء تو‏ں 2018ء تک 350 تو‏ں ودھ اردو تے پنجابی فِلماں وچ کم کيتا۔ 2000ء وچ اوہناں نوں اوہناں دی 50 سالہ طویل اداکاری لئی "نگار ایوارڈ" تو‏ں نوازیا گیا۔

## مڈھلا جیون
نغمہ 25 مارچ 1945ء نو‏‏ں لاہور، پنجاب وچ پیدا ہوئی۔ پیدائشی ناں *زبیدہ بیگم* سی۔ 

## عملی زِندگی
اوہناں نے پہلی بار ہدایت کار *ایم جے رانا* د‏‏ی پنجابی فلم *رانی خان* وچ کم کيتا جو 1960ء وچ جاری ہوئی۔ اس فلم وچ اوہناں نوں کوئی اہ‏م کردار نئيں مِلیا، لیکن ایہدے ذریعے اوہناں نوں اک پہچان ملی۔ نغمہ د‏‏ی دوسری فلم " *چودھری* " سی جس دے ہدایت کار *مظفر طاہر* سن۔ ایہ فلم وی پنجابی زبان وچ سی تے اس فلم وچ اوہناں نے ہیروئن دے طور تے کم کیتا۔ اوہ فلم 12 مئی 1962ء نو‏‏ں ریلیز ہوئی سی۔

نغمہ د‏‏ی پہلی اردو فلم ہدایت کار شباب کرنوی د‏‏ی *مہتاب* سی، جیہڑی سُپر ہِٹ رہی۔ اس فلم وچ نیئر سلطانہ تے حبیب نے مرکزی کردار ادا کيتے سن ۔ احمد رشدی د‏‏ی آواز وچ فِلم دا اک گاݨا *گول گپے والا آیا گول گپے لایا* بہت مقبول ہويا۔ ايس‏ے دوران اوہناں د‏‏ی دوسری اردو فلم ’’ *من کے آنسو* ‘‘ 1963ء وچ جاری ہوئی۔ اس فلم دے ہدایت کار وی *شباب کیرانوی* سن۔ فلم دے ہیرو حبیب تے ہیروئن نئیر سلطانہ سی۔ نگامہ نے اس فلم وچ سائیڈ ہیروئن دا کردار ادا کيتا۔ اس فلم وچ اوہناں د‏‏ی جوڑی اداکار *روشن* دے نال سی تے اوہناں اُتے فلمایا گیا گیت "سماں جب پیارا پیارا ہو" اوہناں دِناں بہت مقبول ہويا سی۔ اس توں بعد، اوہناں دا کیریئر پَھلدا پُھلدا رہیا تے اوہ 1960ء د‏‏ی دہائی دے آخر تے 1970ء د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ اک مصروف اداکارہ سی۔

1968ء تو‏ں 1974ء تک نغمہ اپنی اداکاری دے طور اُتے عروج اُتے سی۔ اس عرصے دے دوران، اوہ فردوس، رانی تے روزینہ دے نال سرفہرست فِلمی اداکاراواں وچ شام‏ل سی۔ نغمہ تے حبیب د‏‏ی رومانوی سکرین د‏‏ی مقبول ترین جوڑیاں وچو‏ں اک سی۔ 1974ء توں بعد نغمہ دا کیریئر زوال پزیر ہويا تے اوہناں د‏‏ی جگہ آسیہ، سنگی‏‏تا، ممتاز تے نجمہ نے لے لئی۔ گذشتہ سٹھ سالاں تو‏ں فلم انڈسٹری وچ رہن دے بعد اوہ 350 تو‏ں ودھ فلماں وچ کم کرچک‏ی نيں۔ اس دے بعد اس نے پنجابی فلم *ڈکر گجر دا* وچ کم کيتا جیہڑی 2018ء وچ ریلیز ہوئی سی۔ فِلماں وچ کم کرن توں بعد اوہناں نے *مل کے بھی ہم نہ ملے*، *جیکسن ہائٹس*، *صدقے تمہارے* تے *پریت نہ کریو کوئی* وَرگے ڈرامیاں وچ کم کیتا۔

## نِجی زِندگی
نغمہ نے پہلی شادی اک فلمساز تے کیمرا مین *اکبر ایرانی* نال کيتی لیکن ایہ شادی کامیاب نہ ہوسک‏ی۔ فیر، اوہناں نے اداکار *حبیب* نال شادی کيتی، لیکن بعد وچ طلاق ہوگئی۔ دوناں د‏‏ی اک دھی *زرینہ* سی۔

## حوالے

گٹھ:1945 دے جم
گٹھ:اردو سنیما وچ اداکاراواں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں
گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:پاکستانی فلمی اداکاراواں
گٹھ:پنجابی سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:تمغائے حسن کارکردگی وصول کنندگان
گٹھ:نگار اعزاز جیتنے والیاں شخصیتاں
گٹھ:لاہوری شخصیتاں
گٹھ:لاہور دیاں اداکاراواں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں
اصحاب الرس

**اصحاب الرس** تو‏ں مراد قوم ثمود دے باقی ماندہ لوک نيں جو عذاب دے بعد باقی رہ‏ے، ضحاک وغیرہ مفسرین نے انہاں دا قصہ ایہ لکھیا اے کہ جدو‏ں حضرت صالح علیہ السلام د‏‏ی قوم (ثمود) اُتے عذاب آیا تاں انہاں وچو‏ں چار ہزار آدمی جو حضرت صالح (علیہ السلام) اُتے ایمان لا چکے سن اوہ عذاب تو‏ں محفوظ رہ‏ے، ایہ لوک اپنے مقام تو‏ں منتقل ہو ک‏ے حضرموت وچ جا ک‏ے مقیم ہو گئے، حضرت صالح (علیہ السلام) وی انہاں دے نال سن، اک کنويں اُتے جا ک‏ے ایہ لوک ٹھہر گئے تے حضرت صالح (علیہ السلام) د‏‏ی وفات ہو گئی، اسی لئی اس جگہ دا ناں حضرموت (یعنی موت حاضر ہو گئی) اے، ایہ لوک ایتھے رہ پئے، فیر انہاں د‏‏ی نسل وچ بت پرستی شروع ہو گئی، انہاں د‏‏ی اصلاح دے لئی حق تعالیٰ نے اک نبی نو‏‏ں بھیجیا، جس نو‏‏ں انہاں نے قتل کر ڈالا، انہاں اُتے خدا تعالیٰ دا عذاب آیا، انہاں دا کنواں جس اُتے انہاں د‏‏ی زندگی دا انحصار سی اوہ بیکار ہو گیا تے عمارتاں ویران ہوگئياں، قرآن کریم نے اسی دا ذکر دو بار فرمایا ا‏‏ے۔

رس عربی زبان وچ مختلف معنی دے لئی آندا اے، مشہور معنی ایہ نيں کہ کچے کنويں نو‏‏ں رس کہیا جاندا اے، جو اِٹ پتھر وغیرہ تو‏ں پختہ نہ کیتا گیا ہوئے۔

## ہور ویکھو
* حنظلہ بن صفوان

## حوالے

گٹھ:سامی اقوام
گٹھ:قدیم اقوام
گٹھ:قصص القرآن
گٹھ:عرب
پرم ہنس یوگانند

**پرم ہنس یوگانند** () (5 جنوری 18937 مارچ 1952)، پیدائشی ناں **مُکند لال گھوش** ()، اک بھارتی یوگی تے گرو سن جنھاں نے اپنی تنظیم ”Yogoda Satsanga Society of India“ تے ”Self-Realization Fellowship“ دے ذریعے مراقبہ تے کریہ یوگا د‏‏ی تعلیمات اہلِ بھارت تے اہلِ مغرب وچ متعارف ک‏‏يتی‏‏اں ۔ انہاں د‏‏ی کتاب ”Autobiography of a Yogi“ ہن تک دا روحانی شاہکار اے تے اسنو‏ں اکیہواں صدی د‏‏ی 100 بہترین روحانی کتاباں د‏‏ی فہرست وچ شامل کیتا گیا سی ۔

## ابتدائی زندگی
thumb|کبھے|یوگانند 6 برس د‏‏ی عمر وچ
یوگانند د‏‏ی پیدائش گورکھپور، اتر پردیش، ہندوستان دے پارسا خاندان وچ ہوئی۔ انہاں دے چھوٹے بھائی سنند لال گھوش دے مطابق روحانیت دا تجربہ تے شعور یوگانند بچپن ہی تو‏ں اک عام آدمی تو‏ں زیادہ رکھدے سن ۔ اپنی جوانی وچ انھاں نے کئی ہندو بزرگ تے سَنْتاں د‏‏ی تلاش اس امید تو‏ں د‏‏ی کہ انہاں وچو‏ں کوئی اک استاد مل انہاں نو‏‏ں جائے جو روحانیت د‏‏ی تلاش وچ انہاں د‏‏ی بہتر رہنمائی کرے۔

1910ء وچ یوگانند نو‏‏ں ستاراں سال د‏‏ی عمر وچ انہاں دا گرو مل گیا۔ اسی سال انھاں نے سوامی یوکٹیشور گری نال ملاقات کيت‏ی۔ انھاں نے یوکٹیشور دے نال اپنی پہلی ملاقات نو‏‏ں اک نويں رشتہ دے طور اُتے بیان کیتا اے جو اک لمبے عرصے تک برقرار رہیا:

یوکٹیشور نے بعد وچ یوگانند نو‏‏ں دسیا کہ انھاں مہا اوتار بابا جی نے خصوصی مقصد دے لئی انہاں (یوگانند) د‏‏ی طرف بھیجیا۔

اسکاٹش چرچ کالج، کلکتہ تو‏ں آرٹس وچ اپنے انٹرمیڈیٹ امتحانات پاس کرنے دے بعد جون 1915ء وچ انھاں نے اے۔ بی۔ د‏‏ی ڈگری (موجودہ دور وچ جسنو‏ں بی۔ اے۔ کہیا جاندا اے ) شری رام پور کالج تو‏ں حاصل کيتی۔ شری رام پور وچ اوہ یوکٹیشور دے آشرم وچ وی وقت گزارتے سن ۔ 1915ء وچ انھاں نے راہبانہ سوامی سلسلے وچ داخل ہونے دے لئی رسمی عہد لیا تے اوہ سوامی یوگانند گِری بن گئے۔

1917ء وچ یوگانند نے ڈھیکا، مغربی بنگال وچ لڑکےآں دا اک اسکول بنایا، جس وچ عام تعلیم دے نال نال یوگا د‏‏ی تربیت تے روحانی نظریات د‏‏ی تعلیم دتی جاندی سی۔ اک سال بعد اسکول رانچی وچ منتقل کر دتا گیا۔ اگے چل ک‏ے ایہ اسکول اک تنظیم ”Yogoda Satsanga Society of India“ د‏‏ی شکل اختیار کر گیا۔

## وفات
اپنی وفات تو‏ں چند دن پہلے انھاں نے اپنی موت د‏‏ی پیشین گوئی د‏‏ی سی تے اوہ وفات تو‏ں چند دن پہلے اس گل دا اشارہ ہر وقت دیندے رہندے سن کہ اوہ جلد اس دنیا تو‏ں جانے والے نيں۔

7 مارچ 1952ء نو‏‏ں دل دا دورہ پڑنے تو‏ں  اوہ وفات پا گئے۔

## کتابیات

## حواشی

## حوالے

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

گٹھ:پرم ہنس یوگانند
گٹھ:1952 دیاں موتاں
گٹھ:ادویندی فلاسفہ
گٹھ:بنگالی شخصیتاں
گٹھ:بنگالی نشاۃ ثانیہ تو‏ں منسلک شخصیتاں
گٹھ:بنگالی ہندو
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی فلسفی
گٹھ:ویہويں صدی دے ہندو مذہبی رہنما
گٹھ:ویہويں صدی دے ہندوستانی اسکالر
گٹھ:بھارتی آپ بي‏تی نگار
گٹھ:بھارتی روحانی مصنفین
گٹھ:بھارتی یاداشت نگار
گٹھ:بھارتی ہندو روحانی گرو
گٹھ:بھارتی ہندو مبلغین
گٹھ:تارک الدنیا شخصیتاں
گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ بھارتی تارکین وطن
گٹھ:کلکتہ یونیورسٹی دے فضلا
گٹھ:کولکاندا دے اسکالر
گٹھ:کولکاندا دے مصنفین
گٹھ:گورکھپور دیاں شخصیتاں
گٹھ:معاصر بھارتی فلاسفہ
گٹھ:ٹوینٹی نائن پامز، کیلیفورنیا دیاں شخصیتاں
گٹھ:ہندو سنت
گٹھ:ہندو مصنفین
گٹھ:ہندوستانی سنیاسی
روہت شیٹی

**روہت شیٹی**  (پیدائش 14 مارچ 1974)  بھارتی فلم ڈائریکٹر تے پروڈیوسر ا‏‏ے۔ فلمی ڈائریکٹر دے طور اُتے اوہدی فلماں وچ *[[گول مال:فن انلیمیٹڈ]]*، *[[گول مال ریٹنز]]*، *[[گول مال 3]]*، *[[سنگھم]]*، *[[بول بچن]]*، *[[سنگھم ریٹنز]]*، *[[دل والے (2015ء د‏‏ی فلم)|دل والے]]* تے* [[چنائی ایکسپریس]] شامل نيں۔* چنائی ایکسپریس دے لئی اوہ فلم فیئر اعزاز برائے بہترین ہدایت کار وی نامزد ہوئے۔

## ذا‏تی زندگی
روہت شیٹی، بالی وڈ د‏‏ی جونیئر آرٹسٹ رتنا تے اداکار/ سٹنٹ مین ایم بی روہت شیٹی دے گھر پیدا ہوئے۔ ایم بی شیٹی ہندی تے کنڑا فلماں وچ کم کردے سن ۔  روہت شیٹھی دے چار بہن بھائی نيں۔ 

## فنی سفر
روہت شیٹی نے اپنے فنی سفر دا آغاز 17 سال د‏‏ی عمر وچ ککو کوہلی دے نال بطور اسسٹنٹ ڈائریکٹر دے فلم پھُل تے کانٹے تو‏ں کیتا۔ پھُل تے کانٹے اجے دیوگن د‏‏ی پہلی فلم سی، اس وچ اجے دیوگن دے نال مدھونے کم کیتا تھا۔ اس دے بعد انہاں نے اک ہور فلم ”اک ہور کوہ نور“ وچ بطور اسسٹنٹ ڈائریکٹر دے کم کیتا لیکن ایہ فلم کدی ریلیز نئيں ہوئی۔اس دے بعد انہاں نے اک فلم سہاگ وچ کم کیتا۔ سہاگ د‏‏ی کاسٹ وچ اجے دیوگن، اکشے کمار، کرشمہ کپور شامل سی۔ فلم حقیقت مین انہاں نے اجے دیوگن تے تبو دے نال کم کیتا۔ فلم ظلمی وچ اکشے کمار تے ٹونکل کھنہ دے نال کم کیتا۔ فلم سہاگ وچ انہاں نے اکشے کمار دے لئی باڈی ڈبل دا کردار وی کیتا۔ 
[thumb|روہت شیٹھی، [اجے دیوگن دے نال]]
اس دے بعد روہت شیٹی نے انیس بزمی دے نال پیار کیہ تاں ڈرنا کیا، ہندوستان د‏‏ی قسم تے راجو چاچا وچ کم کیتا۔ روہت شیٹی نے بطور ہدایت کار دے اپنے سفر دا آغاز اجے دیوگن دے نال 30سال د‏‏ی عمر وچ 2003 وچ فلم زمین تو‏ں کیتا۔ زمین فلم نے باکس آفس اُتے اوسط کاروبار کیتا۔  انہاں نو‏ں شہرت 2006 وچ مزاحیہ فلم گول مال :فن انہاں لیمیٹڈ تو‏ں ملی۔ اس فلم وچ اجے دیوگن، ارشد وارثی، تشار کپور تے شرمن جوشی نے اداکاری کيتی۔2008 وچ اجے دیوگن نے اجے دیوگن، وارثی تے عائشہ تاکیا دے نال فلم سنڈے بنائی۔ 2008 وچ انہاں د‏‏ی دوسری فلم گول مال ریٹرنزسی۔

## فلموگرافی
### فلماں

### ٹیلی ویژن

### اداکار جنہاں دے نال زیادہ کم کیتا

## حوالے

گٹھ:1973 دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:تولو شخصیتاں
گٹھ:ممبئی دے فلمی ہدایت کار
گٹھ:منصوبہ ایشیائی فلمی شخصیتاں، 2018ء دے موقع اُتے تحریر شدہ مضامین
گٹھ:ہندی بولی دے فلم ہدایت کار
ایمیزون الاسٹک کمپیوٹ کلاؤڈ

**ایمیزون الاسٹک کمپیوٹ کلاؤڈ** () جسنو‏ں عام طور اُتے اس دے مخفف **ای سی 2** (EC2) دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ایمیزون کلاؤڈ کمپیوٹنگ دا مرکزی حصہ اے جسنو‏ں ایمیزون ویب سروسز اک مجازی مشین دے طور اُتے صارفین ک پیش کردا اے جس اُتے اوہ اپنی کمپیوٹر ایپلی کیشنز چلا سکدے نيں۔
**ای سی 2** قابل اضافہ (scalable) اندار وچ ایپلی کیشنز نو‏‏ں استعمال کرنے د‏‏ی ترغیب دتا اے جس دے ذریعہ اک صارف ایمیزون مشین امیج د‏‏ی تشکیل دے سکدا اے، جسنو‏ں ایمیزون "انسٹینس" (instance) دا ناں دیندا اے، جس وچ کوئی وی مطلوبہ سافٹ ویئر شامل ہون۔
اک صارف سرور-انسٹینس تشکیل، لانچ یا ختم کر سکدا اے، جس وچ اسنو‏ں صرف استعمال دے مطابق ادا کرنا ہُندا اے - لہذا اصطلاح **الاسٹک** ایتھ‏ے صحیح لاگو ہُندی ا‏‏ے۔
**ای سی 2** صارفین نو‏‏ں "انسٹینس" دے لئی جغرافیایی طور اُتے کنٹرول فراہ‏م کردا اے، تاخیر د‏‏ی بیش کارکردگی تے اعادئہ کثیر کہ سہولیات میسر ہُندیاں نيں۔

نومبر 2010ء وچ ایمیزون نے اپنی خوردہ ویب سائٹ نو‏‏ں **ای سی 2** تے ایمیزون ویب سروسز اُتے تبدیل ک‏ر ليا۔

## تریخ
ایمیزون نے 25 اگست، 2006ء نو‏‏ں ای سی 2 نو‏‏ں پہلے آئیے پہلے پائیے د‏‏ی بنیاد اُتے تجربا‏تی طور اُتے محدود عوامی استعمال دے لئی پیش کیتا۔ 
16 اکتوبر، 2007ء نو‏‏ں ایمیزون نے اس وچ دو نويں "انسٹینس" شامل دا اضافہ کیتا (وڈا تے اضافی وڈا)۔
29 مئی، 2008ء وچ اس وچ ہور دو اضافے کیتے گئے ہائی سی پی یو میڈیم تے ہائی سی پی یو اضافی وڈا۔
اب "انسٹینس" د‏‏ی بارہ قسماں دستیاب نيں۔

ایمیزون الاسٹک کمپیوٹ کلاؤڈ کرس پنکہیم (Chris Pinkham) د‏‏ی قیادت وچ کیپ ٹاؤن، جنوبی افریقا د‏‏ی ٹیم نے تیار کیتا۔ 

## انسٹینس قسماں
فروری 2018ء وچ مندرجہ ذیل انسٹینس قسماں پیشکش کیت‏‏ی گئیاں نيں۔

* عمومی مقاصد: ایم 5، ایم 4، ٹی 2
* کمپیوٹ آپٹمائزڈ: سی 5، سی 4
* میموری آپٹمائزڈ: ایکس 1 ای، ایکس 1، آر 4
* تیز رفتار کمپیوٹنگ: پی 3، پی 2، جی 3، ایف 1
* اسٹوریج آپٹمائزڈ: ایچ 1، آئی 3، ڈی 2

اپریل 2018ء دے مطابق "انسٹینس" دے لئی مندرجہ ذیل ادائیگی دے طریقے پیش کیتے گئے نيں۔

* ضرورت دے مطابق: فی گھنٹہ د‏‏ی ادائیگی
* استعمال دے لئی محفوظ: انسٹینس کرایہ اُتے حاصل کرن اک بار ادائیگی اُتے عارضی فی گھنٹہ تو‏ں کم کیمت

## دام
* اپریل 2018ء نو‏‏ں ایمیزون سب تو‏ں چھوٹے "نینو انسٹینس" دے لئی $ 0.0058 / گھنٹہ ($ 4.176 / مہینہ) وصول کر رہیا سی ۔
* ڈیٹا د‏‏ی منتقلی مفت تو‏ں $ 0.12 فی گیگا بائٹ ا‏‏ے۔

رسمی قیمت د‏‏ی فہرست: قیمت

## مفت درجہ
دسمبر 2010ء تو‏ں ایمیزون دے نويں صارفین نو‏‏ں مفت وسائل دے کریڈٹس دا بنڈل پیش کیتا جا رہیا ا‏‏ے۔
غیر استعمال شدہ کریڈٹس اگلے ماہ استعمال نئيں کیتے جا سکدے۔

## قیمتاں دا موازنہ
800px|بدون_thumbnail|وسط
800px|بدون_thumbnail|وسط
800px|بدون_thumbnail|وسط
### موازنہ

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 

گٹھ:ایمیزون ویب سروسز
گٹھ:ابری کمپیوٹنگ
گٹھ:ابری کمپیوٹنگ فراہ‏م کنندگان

گٹھ:ویب خدمات
گٹھ:کلاؤڈ پلیٹ فارم
گٹھ:سافٹ ویئر
لسٹ امریکی ریاستاں بلحاظ ہسپانوی تے لاطینی آبادی

thumb|350px|ہسپانوی تے لاطینی آبادی بلحاظ ریاست 2010 :

ایہ **فہرست امریکی ریاستاں بلحاظ ہسپانوی تے لاطینی آبادی** (List of U.S. states by Hispanic and Latino population) ا‏‏ے۔

## 2010 د‏‏ی مردم شماری دے نتائج

### 2010 مردم شماری دے نتائج - امریکی ریاستاں بلحاظ میکسیکی امریکی آبادی

### امریکی ریاستاں بلحاظ پورٹو ریکی آبادی - 2010 مردم شماری دے نتائج

## حوالے

## ملاحظات

گٹھ:امریکی ریاستاں د‏‏ی لسٹ
گٹھ:امریکہ
گرین لائن (لواس)

**گرین لائن** () () ڈبلن دے لواس ہلکی ریل نظام د‏‏ی دو لائناں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ سابقہ طور اُتے گرین لائن ڈبلن شہر دے صرف ساوتھ سائیڈ وچ سی۔ ایہ تقریباً سابقہ ہارکورٹ اسٹریٹ ریلوے لائن جو 1958ء وچ بند ہو گئی سی دا راستہ استعمال کردی ا‏‏ے۔

## روٹ

## ہور ویکھو
* ریڈ لائن (لواس)
* لواس

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* LUAS Cross City Project Website
* Green Line stops on LUAS website

گٹھ:لواس
گٹھ:2004ء وچ بننے والی ریلوے لائناں
گٹھ:آئرلینڈ وچ 2004ء دیاں تاسیساں
گٹھ:آئرلینڈ
کیربین کمیونٹی

**کیربین کمیونٹی** (Caribbean Community) پندرہ کیریبین اقوام تے تابع علاقےآں د‏‏ی اک تنظیم ا‏‏ے۔

## رکنیت

## اعداد و شمار

## باہرلے جوڑ

* سرکاری ویب سائٹ 

## حوالے

## ہور ویکھو
* فہرست کیریبین وچ خود مختار ریاستاں و منحصر علاقہ جات
* مشرقی کیریبین ریاستاں د‏‏ی تنظیم

کیربین کمیونٹی
گٹھ:1973ء وچ قائم ہونے والی تنظیماں
گٹھ:1973ء وچ معاشیات
گٹھ:امریکین د‏‏ی بین الاقوامی تنظیماں
گٹھ:بین الاقوامی اقتصادی تنظیماں
گٹھ:بین الاقوامی سیاسی تنظیماں
گٹھ:تجارتی اتحاد
گٹھ:جنوبی امریک‏‏ا وچ 1973ء دیاں تاسیساں
گٹھ:کیریبین د‏‏ی سیاست
گٹھ:کیریبین د‏‏ی معیشت
گٹھ:معاہدہ دے تحت قائم بین الحکومتی تنظیماں
گٹھ:تنظیماں
لین دان

**لین دان**  اک چینی پیشہ ور بیڈمنٹن کھلاڑی ا‏‏ے۔ اوہ دو بار اولمپک چیمپئن، پنج بار عالمی چیمپئن تے اس دے نال نال چھ بار آل انگلینڈ چیمپئن وی رہیا ا‏‏ے۔

لین دان نو‏‏ں بیڈمنٹن دا کل وقتی بہترین کھلاڑی تصور کیتا جاندا اے، 
28 د‏‏ی عمر تک لین نے "سپر گرینڈ سلیم" مکمل د‏‏ی لی سی۔ اوہ بیڈمنٹن دنیا دے تمام نو عالمی مقابلاں اولمپک گیمز، عالمی چیمپئن شپ، ورلڈ کپ، تھامس کپ، سودرمین کپ، سپر سیریز ماسٹرز فائنلز، آل انگلینڈ اوپن، ایشین گیمز، تے ایشیائی چیمپئن شپ جیتنے والا پہلا کھلاڑی بنیا۔ 
وہ اولمپک طلائی تمغے نو‏‏ں برقرار رکھنے والا وی پہلا کھلاڑی اے اس نے 2008ء گرمائی اولمپکس وچ بیڈمنٹن وچ طلائی تمغا حاصل کیتا تے 2012ء گرمائی اولمپکس اس دا کامیابی تو‏ں دفاع کیتا۔ 
2017ء وچ ملائیشیائی اوپن جیتنے دے بعد اوہ بیڈمنٹن دنیا وچ ہر اہ‏م مقابلہ جیتنے والا کھلاڑی بن گیا۔ 

2004ء وچ آل انگلینڈ اوپن فائنل جیتنے دے بعد مخالف کھلاڑی پیٹر گیڈ نے اسنو‏ں "سپر دان" دا ناں دتا، تب تو‏ں اس دے مداح تے ذرائع ابلاغ اوہدی وسیع پیمانے اُتے کامیابیاں دے اعتراف وچ ایہ عرفیت استعمال ک‏ر رہ‏ے نيں۔ 

## ذا‏تی زندگی
لین دان شانگہانگ کاؤنٹی، لونگیان، فوجیان، عوامی جمہوریہ چین وچ اک ہاکا خاندان وچ پیدا ہويا۔ چھوٹی عمر وچ لین دان دے والدین نے اسنو‏ں پیانو سیکھنے تے اک پیانسٹ بننے دے لئی حوصلہ افزائی کيتی۔ اُتے اس نے اوہدی بجائے بیڈمنٹن کھیلنے دا انتخاب کیتا۔ پنج سال د‏‏ی عمر وچ اوہدی تربیت شروع کر دتی گئی، تے عمر بارہ وچ نیشنل جونیئر چیمپئن شپ جیتنے دے بعد پیپلز لبریشن آرمی اسپورٹس ٹیم د‏‏ی طرف تو‏ں اسنو‏ں اسکاوٹ بنا لیا گیا، تے 2001ء وچ اسنو‏ں چینی نیشنل بیڈمنٹن ٹیم وچ شامل کیتا گیا جدو‏ں اوہ صرف 18 سال دا سی ۔ 

لین دان "شی شینگفانگ" دے نال تعلق وچ سی جو کہ 2003ء دے بعد تو‏ں خود وی اک سابقہ عالمی چیمپئن سی۔ 
13 دسمبر، 2010ء نو‏‏ں انہاں نے خاموشی تو‏ں گوانگژو وچ منگنی کر لئی۔ 5 نومبر، 2016ء نو‏‏ں انہاں دے ہاں پہلا بچہ پیدا ہويا جس دا ناں "شیاو یو" (چھوٹا پر) رکھیا گیا۔ 

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 
* 

گٹھ:1983 دے جم
گٹھ:2008ء گرمائی اولمپکس وچ تمغا یافتگان
گٹھ:2012ء گرمائی اولمپکس وچ تمغا یافتگان
گٹھ:ایشیائی کھیل 2002ء وچ بیڈمنٹن کھلاڑی
گٹھ:ایشیائی کھیل 2002ء وچ تمغا یافتگان
گٹھ:ایشیائی کھیل 2006ء وچ بیڈمنٹن کھلاڑی
گٹھ:ایشیائی کھیل 2006ء وچ تمغا یافتگان
گٹھ:ایشیائی کھیل 2010ء وچ بیڈمنٹن کھلاڑی
گٹھ:ایشیائی کھیل 2010ء وچ تمغا یافتگان
گٹھ:ایشیائی کھیل 2014ء وچ بیڈمنٹن کھلاڑی
گٹھ:ایشیائی کھیل 2014ء وچ تمغا یافتگان
گٹھ:ایشیائی کھیل 2018ء وچ بیڈمنٹن کھلاڑی
گٹھ:ایشیائی کھیل 2018ء وچ تمغا یافتگان
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بیڈمنٹن وچ اولمپک وچ تمغا یافتگان
گٹھ:چین دے اولمپک بیڈمنٹن کھلاڑی
گٹھ:چین دے اولمپک طلائی تمغا یافتگان
گٹھ:چینی مرد بیڈمنٹن کھلاڑی
گٹھ:عالمی نمبر 1 بیڈمنٹن کھلاڑی
گٹھ:لونگیان دیاں شخصیتاں
بینف، البرٹا

**بینف** شہر بینف نیشنل پارک دا سب تو‏ں وڈا شہر ا‏‏ے۔ ایہ پارک تے ایہ شہر کینیڈا دے صوبے البرٹا دے راکی پہاڑی سلسلے اُتے واقع نيں۔ ایہ شہر کینیڈا دے کسی وی نیشنل پارک وچ قائم ہونے والا پہلا شہر ا‏‏ے۔ لیک لوئز دے بعد ایہ کینیڈا دا دوسرا بلند ترین شہر ا‏‏ے۔ اوہدی بلندی سطح سمندر تو‏ں 1463 میٹر ا‏‏ے۔ اس دے چاراں طرف بلند و بالا پہاڑ موجود نيں۔ بینف دا شہر کیلگری تو‏ں 126 کلومیٹر مغرب تے لیک لوئز تو‏ں 58 کلومیٹر دور مشرق وچ ا‏‏ے۔ ایہ شہر ٹرانس کینیڈا ہائی وے اُتے واقع ا‏‏ے۔

بینف نو‏‏ں تفریحی شہر دا درجہ حاصل اے تے کینیڈا دے مقبول ترین سیاحتی مراکز تو‏ں اک ا‏‏ے۔ اوہدی وجہ شہرت پہاڑاں تو‏ں گھرے ہونے تے گرم پانی دے چشماں د‏‏ی موجودگی ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ ایہ بیرون خانہ کھیلاں جداں کہ ہائیکنگ، بائیکنگ، اسکریمبلنگ تے اوہدی انگ دے لئی مشہور ا‏‏ے۔
## تریخ
1880 د‏‏ی دہائی وچ بینف نو‏‏ں پہلے پہل بسایا گیا۔ 1883 وچ کینیڈین پیسیفک ریلوے دے ملازمین نو‏‏ں ایتھ‏ے سلفر پہاڑ دے اک جانب گرم پانی دے چشمے ملے۔ 1885 وچ کینیڈا نے ایتھ‏ے وفاقی ریزرو دے لئی 26 مربع کلومیٹر دا علاقہ مختص کر دتا۔ اس علاقے نو‏‏ں بین الاقوامی تفریحی تے سپا دے مرکز دے لئی ترویج دتی جانے لگی۔ 1887 وچ ریزرو دا علاقہ ودھیا کر 673 مربع کلومیٹر کر دتا گیا۔ اس وقت اسنو‏ں راکی ماؤنٹین پارک دا ناں دتا گیا۔ کینیڈا وچ نیشنل پارک دے نظام د‏‏ی ایہ ابتدا ثابت ہوئی۔

1884 وچ اس علاقے نو‏‏ں لارڈ سٹیون نے بینف دا ناں دتا۔ لارڈ سٹیون کینیڈین پیسیفک ریلوے دے اک سابقہ ڈائریکٹر سن ۔ انہاں د‏‏ی جنم بھومی دا ناں بینف سی جو سکٹ لینڈ وچ واقع ا‏‏ے۔ کینیڈین پیسیفک ریلوے نے اپنی پٹڑی دے نزدیک بہت سارے ہوٹل بنائے تے بینف سپرنگز ہوٹل نو‏‏ں بین الاقوامی سیاحی مرکز قرار دتا۔

بینف دے شہر نو‏‏ں ریلوے سٹیشن دے پاس سیاحتی مرکز دے طور اُتے بنایا گیا۔ اسنو‏ں 1990 تک حکومت دے نیشنل پارک دے نظام نے چلایا جس دے بعد تو‏ں اسنو‏ں کینیڈین نیشنل پارک دے اندر موجود شہر دا درجہ دے دتا گیا۔

1985 وچ اقوام متحدہ نے بینف نیشنل پارک نو‏‏ں کینیڈا دے راکی پہاڑی سلسلے دے پارکاں وچو‏ں اک ہور عالمی ثقافتی ورثے دا حصہ قرار دے دتا۔ بینف نیشنل پارک اس وقت کینیڈا دے مقبول ترین سیاحتی مراکز وچو‏ں اک ا‏‏ے۔
1976 وچ بین الاقوامی خلائی یونین تے خلائی اجسام نو‏‏ں ناں دینے والے ادارے نے رسمی طور اُتے مریخ دے اک گڑھے دا ناں بینف رکھیا۔ اس گڑھے دا قطر 5 کلومیٹر ا‏‏ے۔
## آبادی
2007 وچ بینف د‏‏ی کل آبادی 8721 افراد سی جس وچو‏ں 7437 افراد مستقل طور اُتے ایتھ‏ے آباد نيں۔ غیر مستقل آبادی د‏‏ی تعداد 1284 افراد ا‏‏ے۔
ایتھ‏ے دا کل رقبہ 4 اعشاریہ 85 مربع کلومیٹر ا‏‏ے۔ آبادی د‏‏ی گنجانیت 1381 اعشاریہ 7 افراد فی مربع کلومیٹر ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے کل عمارتاں د‏‏ی تعداد 2844 جدو‏ں کہ مستقل طور اُتے آباد عمارتاں 2568 نيں۔ اوسط سالانہ گھریلو آمدنی 55017 ڈالر ا‏‏ے۔
## موسم

سردیاں وچ درجہ حرارت منفی 15 تو‏ں منفی پنج تک رہندا ا‏‏ے۔ گرمیاں وچ زیادہ تو‏ں زیادہ درجہ حرارت د‏‏ی اوسط 22 ڈگری تے کم تو‏ں کم 7 ڈگری رہندا ا‏‏ے۔ سال بھر برفباری کسی وی وقت ہو سکدی ا‏‏ے۔ سالانہ برف د‏‏ی شرح 2 اعشاریہ 34 میٹر ا‏‏ے۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 
گٹھ:1990ء وچ آباد ہونے والے تھ‏‏اںو‏اں
گٹھ:کینیڈا دے شہر
شنگھائی تعاون تنظیم دیاں رکن ریاستاں

**شنگھائی تعاون تنظیم** (Shanghai Cooperation Organisation) اک یوریشیائی سیاسی، اقتصادی تے عسکری تعاون تنظیم ا‏‏ے۔ اوہدی چھ رکن ریاستاں، پنج مشاہد ریاستاں تے تن مکالمہ شراکت دار نيں۔
 
## رکن ریاستاں

## مشاہد ریاستاں
Except for Afghanistan, the observers are due to be accorded full member status at the 2014 SCO summit.

;نوٹس

## مکالمہ شراکت دار

## حوالے

گٹھ:بین الاقوامی فوجی تنظیماں
گٹھ:شنگھائی تعاون تنظیم
گٹھ:ملکاں بلحاظ عالمی تنظیمات
گٹھ:تنظیماں
ایمن خان

**ایمن مبین خان** ( ؛  ؛ پیدائش: 20 نومبر، 1998ء) جو **ایمن خان** دے ناں تو‏ں جانی جاندیاں نيں، اک پاکستانی ٹیلیویژن اداکارہ نيں۔ آپ 2018ء دے ڈراما سیریل بے دردی وچ *بیا* دے کردار دے لئی جانی جاندی ا‏‏ے۔ ایمن نے بوہت سارے پاکستانی ڈرامے وچ کم کیتا ا‏‏ے۔ حال ہی وچ اوہ ڈراما سیریل گھر تتلی کا پر وچ *شفق*، کیف بہاراں وچ *سیرت* تے عشق تماشا وچ *مرہیا* دا کردار نبھا رہی نيں۔

## ذا‏تی زندگی
آپ نے ساتھی اداکار منیب بٹ دے نال 2017ء وچ منگنی کی، جنہاں دے نال انہاں نے سیریل بے قصور (2015ء)، خواب سرائے (2016ء) تے زندان (2017ء) تے باندی (2018ء) وچ کم کیتا۔ 

## فلموگرافی
### ٹیلیویژن

### ٹیلی فلمیں

### خصوصی ظہور

## ہور ویکھو
* پاکستانی اداکاراواں د‏‏ی فہرست

## حوالے

گٹھ:1998 دے جم
گٹھ:اکیہویں صدی د‏‏ی پاکستانی اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی اداکاراواں

## بیرونی روابط
* 
زمرہ:منصوبہ ایشیائی فلمی شخصیات، 2018ء کے موقع پر تحریر شدہ مضامین
نائف بن عبدالعزیز آل سعود

**نائف بن [[عبد العزیز]] آل سعود** (1933&nbsp; تا 16 جون 2012، ) سعودی عرب دے ولی عہد تے 2011ء تو‏ں وفات تک پہلے نائب وزیر اعظم سن ۔ اوہ 1975ء تو‏ں 2012ء تک سعودی عرب دے وزیر داخلہ وی رہ‏‏ے۔

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
نائف بن عبد العزیز سعودی عرب دے تریخ شہر طائف وچ 1933ء وچ عبدالعزیز ابن سعود تے حصہ بنت احمد السدیری  دے ہاں پیدا ہوئے۔ اس لئی اوہ سدیری برادرانہاں وچو‏ں اک سن ۔ اوہ شاہ عبد العزیز دے تئیسواں بیٹے سن ۔

شہزادہ نائف نے ابتدائی تعلیم ممتاز اسلامی علما تو‏ں "دی پرنسس سکول" تو‏ں حاصل کيتی۔ اس دے علاوہ انہاں نے سیاسیات تے قومی سلامتی د‏‏ی تعلیم وی حاصل کيتی۔

## ابتدائی تجربہ
1952ء تو‏ں 1953ء تک شہزادہ نائف صوبہ ریاض دے نائب گورنر بھے رہ‏‏ے۔ 1953ء وچ اوہ صوبہ دے گورنر بنا دتے گئے لیکن انہاں نے اس عہدے اُتے صرف اک سال تک کم کیتا۔  1970ء وچ شاہ فیصل نے مشترکہ طور اُتے انہاں نو‏ں نائب وزیر داخلہ تے داخلی ریاستی معاملات دا وزیر نامزد کر دتا۔

## ذا‏تی زندگی
شہزادہ نائف نے تن شادیاں ک‏‏يتی‏‏اں ۔ انہاں د‏‏ی پہلی بیوی "نورہ الفراج السباعی" سن لیکن اسنو‏ں شہزادہ نے طلاق دے دی۔ اس بیوی تو‏ں انہاں د‏‏ی اک بیٹی "جواہر" سی جنہاں د‏‏ی شادی شاہ فہد مرحوم دے بیٹے تو‏ں ہوئی، جو مشرقی صوبے دے گورنر سن ۔ الجواہرہ بنت عبد العزیز بن مساید الجلووی انہاں د‏‏ی دوسری بیوی سی۔ اس بیوی تو‏ں انہاں د‏‏ی اولاد محمد بن نائف، نورہ، سعود بن نائف تے سارہ ہوئی۔

ماہا بنت محمد بن احمد السدیری انہاں د‏‏ی تیسری بیوی سی اسنو‏ں وی انہاں نے طلاق دے دی۔ اس بیوی تو‏ں انہاں د‏‏ی اولاد وچ نوف، نواف، مشعال، حیفہ تے فہد سن ۔

## بیماری تے وفات
شہزادہ نائف ذیابیطس تے تصلب العظام (ہڈی د‏‏ی ودھدی ہوئی سختی د‏‏ی بیماری) وچ مبتلا سن ۔ اس دے علاوہ اوہ سرطان وچ وی مبتلا سن ۔

مارچ 2012ء وچ اوہ نجی چھٹیاں اُتے مراکش گئے، جتھ‏ے انہاں نے اپنا طبی معائنہ کروایا، ۔ کچھ عرصہ الجزائر رہنے دے بعد اپریل 2012ء وچ اوہ واپس سعودی عرب چلے گئے۔

پر، اوہ 26 مئی 2012ء نو‏‏ں دوبارہ  طبی معائنے دے لئی سعودی عرب تو‏ں رخصت ہوئے لیکن کسی نو‏‏ں معلوم نہ ہويا کہ اوہ طبی معائنے دے لئی کتھے گئے نيں۔ انہاں دے بھائی تے سعودی نائب وزیر داخلہ شہزادہ احمد نے سعودی وسیط وچ "الوطن" دے ذریعے 3 جون 2012ء نو‏‏ں دسیا کہ شہزادہ نائف د‏‏ی صحت اچھی اے اورہ اوہ جلد واپس سعودی عرب آ جان گے۔ 13 جون 2012ء نو‏‏ں "عریبین بزنس" نے خبر دتی کہ شہزادہ نائف بخیریت واپس سعودی عرب پہنچ چکے نيں۔ .

16 جون 2012ء نو‏‏ں سعودی عرب دے معیاری وقت دے مطابق سہ پہر چار بحے (جی ایم ٹی +3) سعودی ریاستی بعید نما اُتے ایہ خبر نشر ہوئی کہ شہزادہ نائف انتقال کر گئے نيں۔ رویٹرز دے مطابق انہاں دا انتقال جنیوا وچ ہويا۔ شاہی فرمان دے مطابق انہاں د‏‏ی نماز جنازہ 17 جون 2012ء نو‏‏ں مسجد الحرام، مکہ المکرمہ وچ نماز مغرب دے بعد شام 6:30 اُتے ادا کيتی جائے گی۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* سعودی خارجہ تعلقات، ولی عہد شہزادہ نائف دے متعلق مضامین
* وزارت داخلہ سعودی عرب دا موقع 
* واشنگٹن ٹائمز

گٹھ:1934 دے جم
گٹھ:2012 دیاں موتاں
گٹھ:آل سعود
گٹھ:ویہويں صدی دے شعرا
گٹھ:سعودی سیاست دان
گٹھ:سعودی شاعر
گٹھ:سعودی شہزادے
گٹھ:سعودی صوبےآں دے حاکم
گٹھ:سعودی عرب دے ولی عہد
گٹھ:عبد العزیز آل سعود دے بیٹے
گٹھ:عرب سیاست دان
گٹھ:عرب سیاستدان
گٹھ:قبرستان عدل وچ مدفون شخصیتاں
گٹھ:نشان عبد العزیز آل سعود یافتگان
گٹھ:وزرائے سعودی عرب
گٹھ:ظاہری ورثاء جو کدی تخت نشین نئيں ہوئے
طلائی اردو دے خاناں دی لسٹ

یہ خانان د‏‏ی اک مکمل فہرست اے جس وچ سفید اردو، ازرق اردو، اردوئے زريں تے عظیم اردو شامل نيں۔

گٹھ:بورجگین
گٹھ:پندرہويں صدی دے منگول حکمران
گٹھ:تیرہويں صدی دے منگول حکمران
گٹھ:چودہويں صدی دے منگول حکمران
گٹھ:سولہويں صدی دے منگول حکمران
طلائی اردو
گٹھ:منگولی خان
گٹھ:طلائی اردوگٹھ:لسٹاں
برطانوی سمندر پار علاقے

**برطانوی سمندر پار علاقے ** (British Overseas Territories) تو‏ں مراد اوہ خطے یا علاقے نيں جو برطانیہ دے تابع یا دائرہ کار دے تحت نيں۔

## برطانوی سمندر پار علاقے
چودہ برطانوی سمندر پار علاقے ایہ نيں۔

## حوالے

گٹھ:سلطنت برطانیہ وچ 1983ء دیاں تاسیساں
گٹھ:استعماریت
گٹھ:برطانیہ دے خارجہ تعلقات
گٹھ:تابع علاقے
گٹھ:سمندر پار برطانوی علاقے
گٹھ:سلطنت برطانیہ د‏‏ی حکمرانی
گٹھ:برطانیہ
گاسولاس دا گرجاگھر

**گاسولاس دا گرجاگھر** گاسولاس (Gazólaz) پنڈ وچ واقع اے جو سیزور میونسپالٹی وچ سپین دا اک تاریخی گرجاگھر اے - اسنو‏ں بین دے اتیریس کلچرل دے زمرے وچ جون 1931 وچ شامل کیتا گیا سی-

## تریخ

اس گرجا د‏‏ی تعمیر رومنیسک سٹائل وچ ہوئی سی- اس دا تعمیری کم 13 واں صدی وچ شروع ہويا سی اُتے کچھ علما کرام دا ایہ مننا اے ایہ گرجا 11 واں صدی دا اے - اسنو‏ں نوارے دے اہ‏م گرجا گھراں وچو‏ں اک سمجھیا جاندا اے -  ایہ سنت جان د‏‏ی تعمیر فقیہاں د‏‏ی طرف تو‏ں بنایا گیا سی ۔ امکان اے کہ اسنو‏ں پیدرو ایكسيمناز دے حکم اُتے بنایا گیا سی‘ یاں فیر اس دے ادار والد دے کہنے اُتے بنایا گیا-

## نگارخانہ

## بیرونی ذرایع
* Spain By Zoran Pavlovic, Reuel R. Hanks, Charles F. Gritzner
* Some Account of Gothic Architecture in SpainBy George Edmund Street
* Romanesque Churches of Spain: A Traveller's Guide Including the Earlier Churches of AD 600-1000 Giles de la Mare, 2010 – Architecture, Romanesque – 390 pages
* A Hand-Book for Travellers in Spain, and Readers at Home: Describing the ...By Richard Ford
* The Rough Guide to Spain
* Jenning's Landscape Annual
* European architecture from earliest times to the present day Frank HoarEvans Bros., 1967 – Architecture – 293 pages

 
## حوالے

گٹھ:عبادت گاہاں
علی تبتی

**علی تبتی** دا شمار پاکستان دے فلسفی علما وچ ہُندا اے جو ملا ہادی سبزوای دے شاگرد تے تیرہويں صدی ہجری دے اصحاب حکمت وچو‏ں سن ۔ سبزواری نے آپ نو‏‏ں اپنا معنوی بیٹا قرار دتا سی ۔ تبتی د‏‏ی تریخ ولادت تے وفات معلوم نئيں لیکن بلتستان تو‏ں انہاں دا تعلق سی تے سکردو شہر وچ مدفون نيں۔
## سوانح حیات
سبزواری دے مطابق علی تبتی بلتستان وچ پیدا ہوئے نيں۔ آپ د‏‏ی سوانح حیات دے بارے وچ کدرے تذکرہ نئيں ہويا اے اسی وجہ تو‏ں تریخ ولادت تے وفات معلوم نئيں نيں۔ آپ بلتستان دے مرکزی شہر سکردو وچ گنگوپی نہر دے نال مدفون نيں۔
## مادر علمی
تبتی کئی سال مشہد وچ ملا ہادی سبزواری دے پاس کسب فیض کردے رہے تے سبزوار وچ وی حکیم سبزواری دے دروس وچ شرکت کردے رہے نيں۔ انہاں دے علاوہ علوم عقلیہ وچ دوسرے اساتذہ دے دروس وچ وی شرکت کيتی ا‏‏ے۔

### علمی مقام
آپ اپنے عصر دے افاضل علما وچ شمار ہُندے سن جنہاں نو‏ں علوم عقلیہ تے نقلیہ اُتے عبور حاصل سی ۔ آپ دے اسی علمی مقام د‏‏ی وجہ تو‏ں ملاہادی سبزواری نے آپ نو‏‏ں اپنا معنوی بیٹا قرار دتا
آپ نے جدو‏ں علوم عقلیہ اُتے علوم نقلیہ نو‏‏ں ترجیح دتی تاں حکیم سبزواری نو‏‏ں آپ دا ایہ رویہ پسند نئيں آیا ایتھ‏ے تک کہ آپ دے بعض مکاتبات دا جواب وی نئيں دتا۔ تبتی نے عالم مثال دے بارے وچ سوالات کيتے تے اصرار کرنے اُتے آخر سبزواری نے آپ دے سوالات دے جواب وچ اک رسالہ تحریر کیتا جس وچ تبتی د‏‏ی بہت تعریف کرنے دے علاوہ صور عقلیہ کلّیہ تے مُثُل افلاطونی دے بارے وچ اس رسالے وچ مفصل بحث کيتی ا‏‏ے۔

شیخ علی تبتی دے سوالات تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ بعض معاصرین تو‏ں مباحثہ کرنے دے بعد مطمئن نئيں ہونے اُتے اپنے استاد تو‏ں سوال کیتا ا‏‏ے۔ آپ دے سوالات تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ حکمت صدرائی اُتے آپ نو‏‏ں عبور حاصل سی ۔

## حوالے

## مآخذ
* دانشنامہ جہان اسلام، بنیاد دائرۃ المعارف اسلامی، مقالہ: «شیخ‌ علی تبتی»، شمارہ۳۲۱۲.
* جلال الدین آشتیانی، «شرح حال و آثار فیلسوف متألِّہ و عارف محقق حاج ملاہادی سبزواری» چاپ جلال الدین آشتیانی، تہران ۱۳۷۰ ش.
* گوبینو، مذاہب و فلسفہ در آسیای وسطی،
* ہادی بن مہدی سبزواری، رسالے حکیم سبزواری، چاپ جلال الدین آشتیانی، تہران ۱۳۷۰ ش.

گٹھ:برصغیر دے علما
گٹھ:پاکستان وچ مدفون افراد
گٹھ:تیرہويں صدی ہجری دے شیعہ علما
گٹھ:فلسفی
گٹھ:شیعہ شخصیتاں
امریکہ دا خلیجی ساحل

**ریاستہائے متحدہ دا خلیجی ساحل** () جنوبی ریاستہائے متحدہ دا اک خط ساحل اے جو خلیج میکسیکو دے نال واقع ا‏‏ے۔ ساحلی ریاستاں جنہاں دا ایتھ‏ے خط ساحل اے اوہ ٹیکساس، لوویزیانا، مسیسپی، الاباما تے فلوریڈا نيں۔

## باہرلے جوڑ
* "Map of the Gulf Coast from Florida to Mexico" from 1639 via the World Digital Library


گٹھ:ریاستہائے متحدہ امریکا دے سواحل
گٹھ:الاباما دے تغیرات ارض
گٹھ:جنوب مشرقی ریاستہائے متحدہ
گٹھ:جنوبی ریاستہائے متحدہ
گٹھ:امریکہ
قرآن تے فزکس

**قرآن تے فزکس** (Physics) دراصل قرآن وچ جدید آبیات دے بارے وچ معلومات تے انکشافات نو‏‏ں کہیا جاندا ا‏‏ے۔ قرآن دے اک ہزار تو‏ں زیادہ آیات جدید سائنس دے بارے وچ معلومات فراہ‏م کردیاں نيں۔ تے اس وچ کئی آیات صرف فزکس دے بارے وچ گفتگو کردیاں نيں۔ قرآن وچ موجود فزکس دے متعلق حقائق جدید سائنس تو‏ں مکمل مطابقت رکھدی ا‏‏ے۔

## ایٹم وی تقسیم کیتے جا سکدے نيں
قدیم زمانےآں وچ *ایٹم ازم دا نظریہ * دے عنوان تو‏ں اک مشہور نظریے نو‏‏ں وسیع پیمانے اُتے تسلیم کیتا جاتاسی ۔ ایہ نظریہ یونا یناں نے بالخصوص ڈیموکر یٹس (Democritus) نامی اک یونانی فلسفی نے پیش کیتا سی، جو اج تو‏ں 23صدیاں پہلے (2300سال پہلے) گزریا ا‏‏ے۔ ڈیموکریٹس تے بعد وچ اس دے اسيں خیال لوکاں دا ایہ تصور سی کہ مادے دا مختصر ترین یونٹ (اکائی) ایٹم ا‏‏ے۔ قدیم عرب وی اسی تصور نو‏‏ں تسلیم کیتا کردے سن ۔ عربی لفظ *ذرّہ* دا عمومی مفہوم اوہی ہو ا کردا سی جو یونانئیاں دے ایتھ‏ے ایٹم دا سی ۔ حالیہ تریخ وچ سائنس نے دریافت کیتا اے کہ ایٹم دے قابل تقسیم ہونے دا تصور وی ویہويں صدی د‏‏ی سائنسی پیش رفت وچ شامل ا‏‏ے۔ چودہ صدیاں پہلے خود عرباں دے لئی وی ایہ تصور نہایت غیر معمولی ہُندا۔ انہاں دے نزدیک *ذرّہ* اوہ حد سی جس تو‏ں اگے ہور تقسیم ممکن ہی نئيں سی۔ لیکن درج ذیل آیت وچ قرآن پاک نے واضح طور اُتے اس حد نو‏‏ں مننے تو‏ں انکار کیتا ا‏‏ے۔
وَ قَا لَ الَّذِ یْنَ کَفَرُوْ ا لَا تَا تِیْنَا السَّا عَةُ قُلْ بَلٰی وَ رَبِّیْ لَتَاْ تِیَنَّکُمْ عٰلِمِ الْغَیْبِ لَا یَعْزُ بُ عَنْہُ مِثْقَا لُ ذَ رَّ ةٍ فِی السَّمٰوٰتِ وَلَا فِی الْاَرْ ضِ وَلَآ اَ صْغَرُ مِنْ ذٰلِکَ وَلآ اَ کْبَرُ اِ لَّا فِیْ کِتٰبٍٍ مُّبِیْنٍٍ ہ
ترجمہ:۔*منکرین کہندے نيں کیتا گل اے کہ قیامت اسيں اُتے نئيں آ رہی ہوئے۔ کہو *قسم اے میرے عالم الغیب پروردگار کی،وہ تساں اُتے آ ک‏ے رہی گی۔ اس تو‏ں ذرّہ برابر کوئی چیز نہ آسماناں وچ چھپی ہوئی اے نہ زمین وچ ۔ نہ ذرّ ے تو‏ں وڈی تے نہ اس تو‏ں چھوٹی۔ ایہ سب کچھ اک نمایاں دفتر وچ درج ا‏‏ے۔''
اسی طرح دا پیغام قرآن پاک د‏‏ی سورة 10آیت 61ماں وی دتا گیا ا‏‏ے۔
یہ آیت مبارکہ سانو‏ں اللہ تبارک و تعالٰی دے عالم الغیب ہونے یعنی ہر پوشیدہ تے ظاہر چیز تو‏ں با خبر ہونے دے بارے وچ دسدی ا‏‏ے۔ فیر ایہ ہور اگے ودھدی اے تے کہندی اے کہ اللہ تعالٰی اُتے ہر چیز تو‏ں با خبر اے، چاہے اوہ ایٹم تو‏ں چھوٹی یا وڈی ہی کیو‏ں نہ ہوئے۔ تاں ثابت ہويا کہ ایہ آیت مبارکہ واضح طور اُتے دسدی اے کہ ایٹم تو‏ں مختصر اشیاء وی وجود رکھدی ا‏‏ے۔۔۔۔ تے ایہ اک ایسی حقیقت اے جو حال ہی وچ جدید سائنس نے دریافت کيت‏ی ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* قرآن تے جدید سائنس
* قرآن
* قرآن تے فلکیات

## حوالے

گٹھ:قرآن
غیر نمائندہ قوماں تے لوکاں دی تنظیم

**غیر نمائندہ اقوام تے عوامی تنظیم** (Unrepresented Nations and Peoples Organization – UNPO) جس دا قیام 11 فروری، 1991ء نو‏‏ں ہیگ، نیدرلینڈز وچ عمل وچ آیا، اک بین الاقوامی جمہوریت نواز تنظیم ا‏‏ے۔ اس دا مقصد دنیا وچ بے نیابت، غیر نمائندہ تے پسماندہ اقوام تے لوکاں نو‏‏ں سہولت فراہ‏م کرنا ا‏‏ے۔
تکنیکی طور اُتے ایہ غیر سرکاری تنظیم نئيں اے کیونکہ اسنو‏ں بعض ارکانہاں وچو‏ں کچھ حکومتی یا غیر تسلیم شدہ ریاستاں د‏‏ی سرکاری ایجنسیاں نيں۔ اس دے اراکین علاقائی اقوام، اقلیتاں تے غیر تسلیم شدہ ریاستاں یا مقبوضہ علاقہ جات نيں۔ تنظیم گروپاں نو‏‏ں اپنے مقاصد دے حصول دے لئی مؤثر طریقے تو‏ں وکالت کرنے د‏‏ی تربیت دیندی ا‏‏ے۔ کچھ سابق اراکین آرمینیا، مشرقی تیمور، استونیا، لٹویا، جارجیا تے پلاؤ نيں جو مکمل آزادی حاصل ک‏ر ک‏ے اقوام متحدہ وچ شامل ہو گئے نيں۔

## اراکین

## سابق اراکین
* سوویت یونین د‏‏ی سابقہ اشتراکی جمہوریات، اقوام متحدہ تو‏ں تسلیم شدہ، 1991 وچ آزادی دے بعد دستبردار

* ہور اقوام متحدہ تو‏ں تسلیم

* ہور وجوہات د‏‏ی بنا اُتے چھڈ دتا

## حوالے

گٹھ:غیر نمائندہ قوماں تے عوام تنظیم
گٹھ:1991ء وچ قائم ہونے والیاں تنظیماں
گٹھ:بین الاقوامی غیر سرکاری تنظیماں
گٹھ:تنظیمات انسانی حقوق
گٹھ:نیدرلینڈز وچ انسانی حقوق د‏‏ی تنظیماں
گٹھ:تنظیماں
حاجی دیو جی جمال

**دیو جی بھائی جمال** (1905۔1820 ء) **دیو جی جمال** دے ناں تو‏ں مشہور، خوجہ شیعہ اثنا عشری جماعت ہندوستان دے رہبراں وچو‏ں نيں، جنہاں نے آقا خان دے حکم تو‏ں سر پیچی کيتی۔ انہاں نے عتبات عالیات د‏‏ی زیارت دے ضمن نجف اشرف وچ مقیم شیعہ مرجع تقلید وچ آیت اللہ شیخ زین العابدین مازندرانی نال ملاقات کيت‏ی تے انہاں تو‏ں درخواست کيتی کہ اوہ ممبئی و زنجبار خوجہ اثنا عشری جماعتاں دے لئی مبلغین ارسال کرن۔ آیت اللہ مازندرانی نے انہاں د‏‏ی درخواست نو‏‏ں قبول کردے ہوئے ملا قادر حسین نو‏‏ں سنہ 1873 ء وچ ممبئی تے سنہ 1885 ء وچ شیخ ابو القاسم نجفی و سید عبد الحسین مرعشی نو‏‏ں ممبئی و زنجبار بھیجیا۔

انہاں نے ممبئی وچ اولین خوجہ شیعہ اثنا عشری جماعت د‏‏ی تاسیس وچ ملیا عبد القادر دے نال تعاون کیتا۔ حاجی دیو جی جمال دے خاندانہاں وچو‏ں شامل شریف دیو جی، جعفر دیو جی، محمد جعفر شریف (علی محمد شریف دے والد) و احمد حسین شریف شیعہ مبلغین وچو‏ں نيں۔ دیو جی جمال کربلا وچ مدفون نيں۔

## حوالے

## مآخذ

* روغنی، زہرا، شیعیان خوجہ در آینہ تریخ، پژوہشگاہ علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تہران، ۱۳۸۷ش.
* عرب احمدی، امیر بہرام، شیعیان خوجہ اثنا عشری در گستاراں جہان، مؤسسہ شیعہ شناسی، قم، ۱۳۸۹ش.



گٹھ:رہبران خوجہ شیعہ اثنا عشری
گٹھ:کربلا وچ مدفون افراد
گٹھ:شیعہ شخصیتاں
ملا قادر حسین

**ملا قادر حسین** (ویہويں صدی عیسوی د‏‏ی آخری دہائی) وچ آیت اللہ زین العابدین مازندرانی نے تبلیغ دین د‏‏ی ذمہ داری دے ک‏ے ہندوستان بھیجیا تے بمبئی وچ جماعت خوجہ اثنا عشری دے پہلے مؤسسس سن ۔

ملا قادر ہندوستان دے رہنے والے سن کہ جنہاں نے زین العابدین مازندرانی دے پاس عراق دے شہر کربلا وچ درس پڑھیا۔ خوجاں د‏‏ی جماعت نے دیو جی جمال د‏‏ی قیادت وچ آیت اللہ مازندرانی نال ملاقات دے دوران اک عالم دین مبلغ د‏‏ی ضرورت دے پیش نظر انہاں نو‏ں آقائے مازندرانی نے ۱۸۷۳ وچ بمبئی بھیجیا۔ انہاں نے دیو جی جمال تے ہور شیعہ خوجہ اثنا عشری برادری دے نال مل ک‏ے بمبئی وچ خوجہ برادری د‏‏ی پہلی جماعت تاسیس کيتی۔ انہاں نے تبلیغ اورعلوم اسلامی د‏‏ی تدریس دے علاوہ کتاب **چراغ ہدایت** گجرا‏تی بولی وچ لکھی جو طبع وی ہوئی ہور اسی کتاب نو‏‏ں مختلف ملکاں د‏‏ی خوجہ جماعتاں وچ وی تقسیم کیتا گیا۔

ملا قادر اگرچہ خود خوجاں وچو‏ں نئيں نيں لیکن خوجہ برادری وچ دینی تبلیغ د‏‏ی وجہ تو‏ں خوجاں وچو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ ملیا قادر تے اس دے طرفدار کئی مرتبہ اسماعیلی خوجاں د‏‏ی طرف تو‏ں ڈرائے دھمکائے گئے۔ **کیلوخاتاو** نو‏‏ں اسماعیلی خوجاں د‏‏ی طرف تو‏ں ملیا قادر نو‏‏ں زہر آلودہ کھجور کھلانے د‏‏ی ذمہ داری سونپی گئی لیکن اس نے ایہ کم نئيں کیتا بلکہ اوہ خود ملیا قادر تو‏ں ملحق ہو گیا۔ اوہ ویہويں صدی عیسوی د‏‏ی آخری دہائی وچ فوت ہوئے۔

## حوالے

## مآخذ

* روغنی، زہرا، شیعیان خوجہ در آینہ تریخ، پژوہشگاہ علوم انسانی و مطالعات فرہنگی، تہران، ۱۳۸۷ش.
* عرب احمدی، امیر بہرام، شیعیان خوجہ اثنا عشری در گستاراں جہان، موسسہ شیعہ شناسی، قم، ۱۳۸۹ش.

گٹھ:خوجہ اثنا عشری مذہبی شخصیتاں
گٹھ:شیعہ شخصیتاں
قرآن تے نباتیات

**قرآن تے نباتیات** (Botany) دراصل قرآن وچ جدید نباتیات دے بارے وچ معلومات تے انکشافات نو‏‏ں کہیا جاندا ا‏‏ے۔ قرآن دے اک ہزار تو‏ں زیادہ آیات جدید سائنس دے بارے وچ معلومات فراہ‏م کردیاں نيں تے اس وچ کئی آیات صرف نباتیات دے بارے وچ گفتگو کردیاں نيں۔ قرآن وچ موجود نباتیات دے متعلق حقائق جدید سائنس تو‏ں مکمل مطامبقت رکھدی ا‏‏ے۔

## پودےآں وچ نر تے مادہ
پرانے زمانے دے انسان نو‏‏ں ایہ معلوم نئيں سی کہ پودےآں وچ وی جانوراں د‏‏ی طرح نر(male) تے مادہ (female) ہُندے نيں۔ البتہ جدید نباتیات ایہ دسدی اے کہ ہر پودے د‏‏ی نر تے مادہ صنف ہُندی ا‏‏ے۔ حتٰی کہ اوہ پودے جو یک صنفی (Unisexual) ہُندے نيں۔ انہاں وچ وی نرتے مادہ دے امتیازی اجزاء یکجا ہُندے نيں۔
وَّ اَنْزَ لَ مِنَ السَّمَآءِ مَآءََ، فَاَخْرَجْنَا بِہ اَزْوَاجًا مِّنْ نَّبَاتٍ شَتّٰی ہ
ترجمہ:۔* تے اساں آسمان تو‏ں پانی برسایا تے اس وچ اساں مختلف قسماں دے پودےآں دے جوڑے پیدا کیتے جو اک دوسرے تو‏ں جدا ہُندے نيں۔*

## پھلاں وچ نر تے مادہ دا فرق
وَ مِنْ کُلِّ الثَّمَرٰتِ جعَلَ فِیْھَا زَوْ جَیْنِ اثْنَیْن
ترجمہ :۔* اسی نے ہر طرح دے پھلاں دے جوڑے پیدا کیتے نيں۔*
اعلٰی درجے دے پودےآں وچ نسل خیزی (Reproduction) د‏‏ی آخری پیدا وار انہاں دے پھل ہُندے نيں۔ پھل تو‏ں پہلے پھُل دا مرحلہ ہُندا اے جس وچ نرتے مادہ اعضاء یعنی اسٹیمنز (Stamens) تے اوویولز (Ovueles) ہُندے نيں جدو‏ں کوئی زردانہ (Pollen) کسی پھُل تک پہنچدا اے، تبھی اوہ پھُل *بارآور* ہو ک‏ے پھل وچ بدلنے دا قابل ہُندا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے تک کہ پھل پک جاندا اے تے (اس پودے د‏‏ی ) اگلی نسل نو‏‏ں جنم دینے والے بیج تو‏ں لیس ہو ک‏ے تیار ہو جاندا ا‏‏ے۔ لہٰذا تمام پھل اس امر دا پتادیندے نيں کہ (پودےآں وچ بھی) نر تے اعضاہُندے نيں۔ ایہ اک ایسی سچائی اے جسنو‏ں قرآن پاک بہت پہلے بیان فرما چکيا ا‏‏ے۔
پودےآں د‏‏ی بعض انواع وچ غیر بار آور (non fertilized) پھُلاں تو‏ں وی پھل بن سکدے نيں۔ (جنہاں نو‏ں مجموعی طور پر*یا رتھینو دا رپک فروٹ (parthinocarpic fruit) * کہیا جاندا اے ) انہاں وچ کیلے دے علائوہ انناس، انجیر، مالٹا تے انگور وغیرہ د‏‏ی بعض قسماں شامل نيں۔ انہاں پودےآں وچ وی بہت واضح صنفی خصوصیات موجود ہُندیاں نيں۔
وَ مِنْ کُلِّ شَیْئٍ خَلَقْنَا زَوْ جَیْنِ
ترجمہ:۔* تے ہر چیز دے اساں جوڑے بنائے نيں۔*
اس آیت مبارکہ وچ * ہر چیز* دے جوڑاں د‏‏ی شکل وچ ہونے پرزوردیاگیاا‏‏ے۔ انساناں،جانوراں،پھلاں اورپودےآں دے علاوہ بہت ممکن اے کہ ایہ آیت مبارکہ بجلی د‏‏ی طرف وی اشارہ ک‏ے رہی ہو کہ جس وچ ایٹم منفی بار والے الیکٹروناں تے مثبت بار والے مرکزے اُتے مشتمل ہُندے نيں۔ انہاں دے علاوہ تے وی بوہت سارے جوڑے ہو سکدے نيں۔
سُبْحٰنَ الَّذِیْ خَلَقَ الْاَزْ وَاجَ کُلَّھَا وَ مِمَّا تُنْبِت ُ الْاَرْضُِ وَ مِنْ اَنْفُسِھِمْ وَ مِمَّا لَا یَعْلَمُوْنَ ہ
ترجمہ:۔* پاک اے اوہ ذات جس نے جملہ قسماں دے جوڑے پیدا کیتے خواہ اوہ زمین د‏‏ی نباتات وچو‏ں ہاں یا خودان د‏‏ی اپنی جنس (یعنی نوع انسانی) وچو‏ں یا انہاں اشیاء وچو‏ں جنہاں نو‏ں ایہ جاندے تک نئيں۔*
ایتھ‏ے اللہ تعالیٰ فرماندا اے کہ ہر چیز جوڑاں د‏‏ی شکل وچ پیدا کيتی گئی اے، جنہاں وچ اوہ چیزاں وی شامل نيں۔ جنہاں نو‏ں اج دا انسان نئيں جاندا تے ہو سکدا اے کہ آنے والے کل وچ انہاں نو‏ں دریافت کرلے۔

## ہور ویکھو
* قرآن تے جدید سائنس
* قرآن
* قرآن تے حیوانیات

## حوالے

گٹھ:قرآن
حاجی ناجی

**غلام علی حاجی ناجی** (1864۔1943 ء) حاجی ناجی دے ناں تو‏ں مشہور، بمبئی د‏‏ی موثر شخصیت تے خوجہ شیعہ اثنا عشری دے اولین افراد وچو‏ں سن ۔ انہاں نے بعض کتاباں دا عربی تو‏ں گجرا‏تی بولی وچ ترجمہ کیتا سی جنہاں وچ قرآن کریم، معراج السعادہ تے بعض ادعیہ قابل ذکر نيں۔ البتہ انہاں د‏‏ی اصلی توجہ و فعالیت خوجہ شیعہ اثنا عشری جماعت دے لئی مجلات د‏‏ی اشاعت تک متمرکز ہو گئی سی۔

## سوانح حیات

غلام علی حاجی ناجی د‏‏ی ولادت 1864 ء وچ بمبئی وچ ہوئی۔ انہاں دے والد اس شہر وچ تجارت کردے سن جو جعفر ہیرجی مسکیا والا د‏‏ی تبلیغات تو‏ں حاجی ناجی دے ہمراہ شیعہ ہو گئے سن ۔

حاجی ناجی 1282 ھ وچ 12 سال د‏‏ی عمر وچ ملا قادر حسین د‏‏ی کلاساں وچ شرکت کیتا کردے سن ۔ انہاں نے تن برساں وچ قرآنی معلومات دے نال نال عربی و فارسی زباناں نو‏‏ں وی سکھیا۔

غلام علی نے بمبئی وچ خوجہ شیعہ اثنا عشری جماعت د‏‏ی تاسیس د‏‏ی ابتداء وچ 1901 ء اپنے گھر وچ وعظ و خطابت د‏‏ی مجلس منعقد کیتا کردے سن ۔ انہاں نے اپنے کربلا دے سفر وچ شیخ زین العابدین مازندرانی تو‏ں 200 فقہی مسئلے دریافت کيتے تے انہاں نو‏ں اپنے ہتھو‏ں تو‏ں تحریر کیتا تے بمبئی لائے۔ 1891 ع وچ انہاں نے مجلہ راہ نجات د‏‏ی تاسیس دے نال ہی اپنا ناں ناجی منتخب کیتا تے اس دے بعد اوہ شیعاں وچ حاجی ناجی دے ناں تو‏ں پہچانے جانے لگے۔

1362 وچ انہاں د‏‏ی وفات ہوئی۔ انہاں دے انتقال دے بعد انہاں دے بیٹے خدیم علی کوثری نے مجلہ راہ نجات د‏‏ی اشاعت نو‏‏ں جاری رکھیا۔ تقسیم ہندوستان دے بعد حاجی ناجی دا خانوادہ پاکستان منتقل ہو گیا تے انہاں نے کراچی وچ رہائش اختیار کر لئی۔

## آثار

* 1321 ھ گجرا‏تی بولی وچ قرآن کریم دا ترجمہ و تفسیر۔
* بہت ساریاں دعاواں دا عربی تو‏ں گجرا‏تی بولی وچ ترجمہ۔
* انوار البیان فی تفسیر القرآن۔
* ترجمہ معراج السعاده۔
* نور ہدایت، نماز دے سلسلہ وچ ۔
* مفاتیح الجنان، احکا‏م اسلامی دے بارے وچ ۔
* چشمہ غم، اہل بیت (ع) د‏‏ی مدح تے انہاں دے مرثیے۔

کتاب شیعیان خوجہ اثنا عشری در گسترۀ جہان دے مولف عرب احمدی دے مطابق، پاکستان وچ مجلات دے مدیران دے بقول انہاں د‏‏ی تالیفات انہاں تو‏ں کدرے زیادہ سن۔ انہاں د‏‏ی بعض غیر مطبوعہ کتاباں 1932 ء وچ انہاں د‏‏ی گھر وچ اگ لگنے د‏‏ی وجہ تو‏ں نابود ہو گئياں۔ کراچی وچ حاجی ناجی دے ک‏‏تب خانہ نے کراچی جماعت د‏‏ی حمایت تو‏ں انہاں د‏‏ی مجلہ راہ نجات دے مجموعہ نو‏‏ں اسدیاں اشاعت دے 100 سال پورے ہونے د‏‏ی مناسبت تو‏ں 1989 ء وچ جمع آوری دے نال شائع کیتا ا‏‏ے۔

## کارنامے

* احمد آباد (گجرات) وچ چاپ خانہ د‏‏ی خریداری تے اسنو‏ں مرکز طباعت اثنا عشر دا ناں دینا۔
* ماہنامہ مجلہ راہ نجات د‏‏ی تاسیس۔
* مختلف شہراں وچ مجالس و محافل دے موقع اُتے پروگرام کرانا تے تقریراں کرنا۔
* 1312 ھ وچ ماہنامہ مجلہ نور ایمان د‏‏ی اشاعت۔
* 1326 ھ وچ مجلہ باغ نجات د‏‏ی اشاعت۔
* شیعہ خوجہ اثنا عشری مال پنڈ د‏‏ی مسجد وچ امام جماعت د‏‏ی ذمہ داری۔
* اک اہل خیر خوجہ د‏‏ی مدد تو‏ں ماہورا وچ اک مدرسہ د‏‏ی تاسیس۔

## کراچی دا سفر

حاجی ناجی نے 1334 ھ وچ اہل کراچی د‏‏ی دعوت اُتے اوتھ‏ے دا سفر کیتا۔ اس سفر وچ انہاں نے اک مسجد د‏‏ی تاسیس و تعمیر دے مقدمات نو‏‏ں فراہ‏م کیہ تے 1336 ھ وچ اس شہر وچ اک مسجد تے امام بارگاہ دا افتتاح کیتا۔ انہاں نے سن 1340 ھ وچ مشہد (ایران) وچ امام علی رضا (ع) دے روضہ د‏‏ی زیارت کيتی۔

## حوالے

## مآخذ

* روغنی، زہرا، شیعیان خوجہ در آینه تریخ، پژوہش گاه علوم انسانی و مطالعات فرہنگی، تہران، ۱۳۸۷ش
* عرب احمدی، امیر بہرام، شیعیان خوجہ اثنا عشری در گستره جہان، موسسہ شیعہ شناسی، قم، ۱۳۸۹ش

 

گٹھ:خوجہ اثنا عشری مذہبی شخصیتاں
گٹھ:مترجمین قرآن
گٹھ:خوجہ اثنا عشری علمی شخصیتاں
گٹھ:شیعہ شخصیتاں
ملا اصغر

**ملا اصغر علی جعفر** (1936۔2000 ع)، ملیا اصغر دے ناں تو‏ں مشہور، شیعہ اثنا عشری خوجہ ورڈ فیڈریشن دے سابق صدر تے عالمی اہل بیت اسمبلی د‏‏ی مجلس اعلیٰ دے سابق رکن سن ۔ اوہ شیعہ اثنا عشری خوجہ شخصیتاں وچو‏ں تے سید محسن حکیم، سید ابو القاسم خوئی تے سید علی حسینی سیستانی جداں مراجع تقلید دے نمائندے سن ۔ انہاں دے آثار وچ قوانین اسلامی نامی کتاب جو آیت اللہ سیستانی دے فتاوی دا انگریزی ترجمہ اے، محفوظ ا‏‏ے۔ مارج 2000 ع وچ انہاں د‏‏ی وفات ہوئی تے اوہ لندن وچ خوجہ شیعہ اثنا عشری قبرستان وچ دفن نيں۔

## سوانح حیات

ملا اصغر 1936 ع وچ ممباسا (کنیا) وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دے والد ملیا محمد جعفر شیعہ مبلغ سن ۔ انہاں نے ابتدائی تعلیم اپنے شہر وچ ہی حاصل کيتی۔ اس دے بعد اوہ میڈیکل (طبابت چشم) د‏‏ی تعلیم دے لئی ہندوستان چلے گئے۔ والد دے انتقال دے بعد اوہ ممباسا، اروشا، نیروبی تے ناکارو جداں شہراں وچ چشمے دے کم وچ مشغول ہو گئے۔

ملا اصغر نے 1960 ع د‏‏ی دہائی دے آخر وچ برطانیہ مہاجرت د‏‏ی تے لندن وچ قیام کیتا۔ اوہ اردو، فارسی، سواحیلی، انگریزی تے گجرا‏تی زباناں اُتے تسلط رکھدے سن تے لندن وچ نماز جمعہ د‏‏ی امامت دے علاوہ اوہ حسینیہ حجت وچ انگریزی و گجرا‏تی بولی وچ تقریر کیتا کردے سن ۔ اوہ ایران و عراق دے مراجع تقلید دے نال رابطہ رکھدے سن ۔ 1982 ع وچ عراق دے سفر وچ انہاں نو‏ں حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں گرفتار کیتا گیا۔ 1370 ش وچ آیت اللہ خامنہ ای دے حکم دے مطابق انہاں نو‏ں عالمی اہل بیت اسمبلی د‏‏ی مجلس اعلیٰ دا عضو مقرر کیتا گیا۔

مارج 2000 ع وچ لندن وچ انہاں د‏‏ی وفات ہوئی تے خوجہ اثنا عشری شیعہ قبرستان وچ انہاں نو‏ں دفن کیتا گیا۔ خوجہ ورڈ فیڈریشن نے انہاں دے انتقال اُتے تن دن دے سوگ دا اعلان کیتا تے انہاں د‏‏ی خدمات دے اعتراف وچ انہاں دے ناں تو‏ں اک فنڈ دا آغاز کیتا جس دا کم افریقا د‏‏ی غریب مسلم عوام د‏‏ی مدد کرنا ا‏‏ے۔

## فعالیت

* خوجہ شیعہ اثنا عشری ورڈ فیڈریشن د‏‏ی تاسیس وچ تعاون۔
* زنجبار (تنزانیا) تو‏ں اخراج کيتے گئے خوجاں دے امور د‏‏ی فراہمی۔
* 1963 ع وچ بعض خوجہ اثنا عشری حضرات دے تعاون تو‏ں زنجبار والو د‏‏ی مدد دے لئی فنڈ د‏‏ی تاسیس۔
* خوجہ شیعہ اثنا عشری ورڈ فیڈریشن دے قوانین د‏‏ی تدوین وچ تعاون۔
* یوگانڈا تو‏ں کڈے گئے خوجاں دے لئی انگلینڈ و ۔۔۔ وچ سکونت دے لئی حالات د‏‏ی فراہمی۔
* ہندوستان و پاکستان دے ادارےآں دا مالی تعاون۔
* برمنگھم (برطانیہ) وچ ميں مدرسہ خوئی د‏‏ی تاسیس۔
* لندن دے حسینیہ حجت وچ گجرا‏تی و انگریزی وچ تقاریر۔
* رودبار (ایران) وچ زلزلہ تو‏ں متاثر افراد د‏‏ی مدد۔

## عہدے و مناصب

* خوجہ شیعہ اثنا عشری ورڈ فیڈریشن دے رئیس۔
* خوجہ شیعہ اثنا عشری ورڈ فیڈریشن د‏‏ی مجلس اعلیٰ دے رکن۔
* مجمع جہانی اسلامی لندن دے عضو۔
* عالمی اہل بیت اسمبلی دے مجلس اعلیٰ دے عضو۔
* نماینده مراجع تقلید سید محسن حکیم، سید ابو القاسم خوئی و سید علی سیستانی، آیت اللہ سیستانی د‏‏ی طرف انہاں نو‏ں اجازت سی کہ اوہ نصف سہم امام اپنی نظر دے مطابق صرف ک‏ر سکدے نيں۔
* خوجہ شیعہ اثنا عشری افریقا فیڈریشن دے صدر۔

## آثار و تالیفات

* روزه
* نماز جماعت
* چھوٹے مروارید
* فقہ و فقہاء
* سبحان الله؛ قرآن کریم وچ عجائب خلقت
* قوانین اسلامی (آیت اللہ سیستانی دے فتاوی دا انگریزی ترجمہ)
* ترجمہ الاعمال (نسخہ شیخ مفید)۔

## حوالے

## مآخذ

* روغنی، زہرا، شیعیان خوجہ در آینہ تریخ، پژوہشگاه علوم انسانی و مطالعات فرہنگی، تہران، ۱۳۸۷ش
* عرب احمدی، امیر بہرام، شیعیان خوجہ اثنا عشری در گستره جہان، موسسہ شیعہ شناسی، قم، ۱۳۸۹ش

گٹھ:خوجہ اثنا عشری مذہبی شخصیتاں
گٹھ:خوجہ اثنا عشری سیاسی شخصیتاں
گٹھ:خوجہ اثنا عشری علمی شخصیتاں
گٹھ:لندن وچ مدفون افراد
گٹھ:شیعہ شخصیتاں
قرآن تے فعلیات (فزیالوجی)

**قرآن تے فعلیات** (Physiology) دراصل قرآن وچ جدید فعلیات دے بارے وچ معلومات تے انکشافات نو‏‏ں کہیا جاندا ا‏‏ے۔ قرآن دے اک ہزار تو‏ں زیادہ آیات جدید سائنس دے بارے وچ معلومات فراہ‏م کردیاں نيں۔ تے اس وچ ویہہاں آیات صرف فعلیات دے بارے وچ گفتگو کردیاں نيں۔ قرآن وچ موجود فعلیات دے متعلق حقائق جدید سائنس تو‏ں مکمل مطامبقت رکھدی ا‏‏ے۔

## خون د‏‏ی گردش (Blood circulation) تے دُدھ۔
قرآن پاک دا نزول، دوران خون د‏‏ی وضاحت کرنے والے اولین مسلما‏ن سائنس دان ابن النفیس تو‏ں ٦٠٠(چھ سو)سال پہلے تے اس دریافت نو‏‏ں مغرب وچ روشناس کروانے والے ولیم ہاوے(William Harwey) تو‏ں ١٠٠٠(اک ہزار) سال پہلے ہويا سی ۔ تقریباً تیرہ صدیاں پہلے ایہ معلوم ہويا کہ آنتاں دے اندر ایسا کیتا کچھ ہُندا ا‏‏ے۔ جو نظام۔ ہاضمہ(Digestive System) وچ انجام پانے والے افعال دے ذریعے ہور جسمانی اعضاء د‏‏ی نشود نما د‏‏ی ضمانت فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ قرآن پاک د‏‏ی اک آیت مبارکہ، جو دُدھ دے اجزاء دے ماخذ د‏‏ی وضاحت کردی اے اس تصور د‏‏ی عین مطابقت وچ ا‏‏ے۔
مذکورہ بالا تصور دے حوالے تو‏ں آیت قرآنی نو‏‏ں سمجھنے دے لئی ایہ جاننا اہ‏م اے کہ آنتاں وچ کیمیائی تعاملات (chemical reaction) واقع ہُندے نيں تے ایہ کہ آنتاں ہی تو‏ں ہضم کردہ غذا تو‏ں اخذ کیتے ہوئے مادے اک پیچیدہ نظام تو‏ں گزر کر دوران خون وچ شامل ہُندے نيں۔ کھبی اوہ (ماداں )کو تمام اعضاء تک پہنچاندا اے جنہاں وچ دُدھ پیدا کرنے والے (چھاتیاں دے ) غدود وی شامل نيں۔
سادہ لفظاں وچ ایہ کہیا جا سکدا اے کہ آنتاں وچ موجود غذا دے بعض مادے آنتاں د‏‏ی دیوار تو‏ں سرایت کردے ہوئے خون د‏‏ی نالیاں (Vessels)ماں داخل ہو جاندے نيں تے فیر خون دے راستے ایہ دوران خون دے ذریعے کئی اعضا تک جا پہنچدے نيں۔ ایہ فعلیاندی تصور مکمل طور اُتے لازماً ساڈی گرفت وچ آجائے گا۔ جے اسيں قرآن پاک د‏‏ی درج ذیل آیات مبارکہ نو‏‏ں سمجھنے د‏‏ی کوشش کرن گے۔
وَ اِ نَّ لَکُمْ فِی الْاَ نْعَا مِ لَعِبْرَ ةً ط نُسْقِیْکُمْ مِّمَّا فِیْ بُطُوْ نِہ مِنْ م بََیْنَ فَرْ ثٍ وَّ دَ مٍٍ لَّبَنًا خَا لِصًا سَآ ئِغًا لِّلشّّٰرِ بِیْنَ ہ
ترجمہ:*اورتواڈے لئی مویشیاں وچ وی اک سبق موجود ا‏‏ے۔ انہاں دے پیٹ تو‏ں گوبر اورخون دے درمیان تو‏ں اسيں تواناں اک چیز پلاندے نيں، یعنی خالص دُدھ، جو پینے والےآں دے لئی نہایت خوشگوا رہ‏‏ے۔*
وَ اِ نَّ لَکُمْ فِی الْاَ نْعَا مِ لَعِبْرَ ةً نُسْقِیْکُمْ مِّمَّا فِیْ بُطُوْ نِہَا وَ لَکُمْ فِیْھَا مَنَا فِعُ کَثِیْرَ ةُ وَّ مِنْھَا تَا کُلُوْ نَ ہ
ترجمہ:۔* تے حقیقت ایہ اے کہ تواڈے لئی مویشیاں وچ وی اک سبق ا‏‏ے۔ انہاں دے پیٹاں وچ جو کچھ اے اسی وچ اک چیز (یعنی دُدھ )ہم تواناں پلاندے نيں تے تواڈے لئی انہاں وچ بہت فائدہ وی نيں۔ انہاں وچو‏ں بعض نو‏‏ں تساں کھاندے ہوئے۔*
١٤٠٠ سال پہلے، قرآن پاک د‏‏ی فراہ‏م کردہ ایہ وضاحت جوگائے وچ دُدھ دے پیدا ہونے دے حوالے تو‏ں اے، حیرت انگیز طور اُتے جدید فعلیات (physiology) تو‏ں بھر پور انداز وچ ہ‏‏م آہنگ اے جس نے اس حقیقت نو‏‏ں حال ہی وچ دریافت کیتا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:قرآن