قبیلہ مدین

**قبیلہ مَدْیَن** اک عرب قبیلہ اے جنہاں د‏‏ی ہدایت دے لئی حضرت شعیب نو‏‏ں مبعوث کيتا گیا سی تے حضرت موسی نے وی کئی سال انہاں دے درمیان زندگی بسر د‏‏ی ا‏‏ے۔ بعض محققاں اس قبیلے نو‏‏ں حضرت ابراہیم دے فرزند مدین تے بعض حضرت اسماعیل د‏‏ی طرف نسبت دیندے نيں۔ ایہ قوم خلیج عقبہ دے نیڑے شہر مدین وچ زندگی گزاردی سی۔ خدا اُتے ایمان نہ لیانے د‏‏ی وجہ تو‏ں قوم مدین اُتے خدا دا عذاب نازل ہويا۔

## شجرہ نامہ
قبیلہ مدین اک عرب قبیلہ سی۔ لفظ "مدین" قرآن وچ دس مرتبہ آیا اے  تے اس تو‏ں مراد بعض مواقع اُتے قبیلہ مدین جدو‏ں کہ بعض مواقع اُتے شہر مدین ا‏‏ے۔ قبیلہ مدین دے نسب دے بارے وچ اختلاف پایا جاندا اے:

بعض محققاں تے مورخین قبیلہ مدین نو‏‏ں مدین بن حضرت ابراہیم تو‏ں منسوب کردے نيں۔ توریت تے بعض اسلامی مآخذ دے مطابق حضرت ابراہیم نے اپنی زوجہ سارہ د‏‏ی وفات دے بعد اک عورت نال شادی کيتی جنہاں تو‏ں انہاں د‏‏ی کئی اولاد ہوئیاں من جملہ انہاں وچ اک مدین (میدیان) ا‏‏ے۔ مدین نے حضرت لوط د‏‏ی دھی تو‏ں شادی د‏‏ی جس تو‏ں انہاں د‏‏ی نسل اگے چلی۔

اسی طرح ابن‌ کثیر مذکورہ قبیلے نو‏‏ں مدین بن مدیان بن حضرت ابراہیم تے بعض ہور محققاں انہاں نو‏ں حضرت اسماعیل د‏‏ی نسل تو‏ں قرار دیندے نيں۔

## محل زندگی
thumb|شہر مدین دا نقشہ

قوم مدین شہر مدین وچ زندگی گزارتی سی تے شہر دا ناں خود ايس‏ے قوم دے ناں اُتے رکھیا گیا سی۔ اس شہر نو‏‏ں خلیج عقبہ دے مشرق وچ  دریا دے کنارے واقع اک سرسبز علاقہ قرار دتا گیا ا‏‏ے۔ ایہ شہر تبوک تے قوم لوط دے محل زندگی دے نیڑے واقع سی۔ شیخ صدوق مدین نو‏‏ں اک چھوٹا قریہ‌ قرار دیندے نيں جس وچ ۴۰ گھرانے تو‏ں ودھ آباد نئيں سن ۔

بعض محققاں اس شہر نو‏‏ں شام دے شہراں وچو‏ں قرار دیندے ہوئے ایہ احتمال دیندے نيں کہ موجودہ دور وچ اردن دا شہر "معان" ايس‏ے شہر د‏‏ی جگہ بنایا گیا ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ بعض محققاں دے مطابق ایہ شہر موجودہ سعودی عرب وچ واقع ا‏‏ے۔

## بنی‌اسرائیل دے نال جنگ

قرآن د‏‏ی صریح آیت  تے توریت دے مطابق حضرت موسی مصر تو‏ں فرار ہو ک‏ے مدین چلے گئے۔ اوتھ‏ے حضرت شعیب د‏‏ی دھی تو‏ں شادی کيتی۔ کئی سال تک قبیلہ مدین دے درمیان زندگی گزاری۔ اوتھ‏ے اُتے آپ چرواہے دا کم کردے سن ۔

قبیلہ مدین نے تریخ دے وکھ وکھ ادوار وچ بنی‌ اسرائیل دے نال جنگ د‏‏ی ا‏‏ے۔ یہودیاں د‏‏ی مقدس کتاب "داوران" وچ بنی اسرائیل د‏‏ی قبیلہ مدین دے نال ہوݨ والی جنگاں دا تذکرہ کردے ہوئے لکھیا اے کہ سالاں سال قبیلہ مدین تو‏ں شکست دے بعد آخر کار بنی اسرائیل نو‏‏ں کامیابی نصیب ہوئی۔

## حضرت شعیب د‏‏ی نبوت اُتے رد عمل
خداوند عالم نے قوم مدین د‏‏ی ہدایت دے لئی حضرت شعیب نو‏‏ں نبوت اُتے مبعوث فرمایا۔ حضرت شعیب خود وی قبیلہ مدین تو‏ں سن ۔

حضرت شعیب نے اپنی قوم نو‏‏ں کئی سالاں تک دین الہی د‏‏ی تبلیغ د‏‏ی تے انہاں نو‏ں توحید، انصاف، معاملات وچ حسن سلوک زمین اُتے فساد پھیلانے تو‏ں دوری اختیار کرنے تے قیامت دے عذاب تو‏ں ڈرنے د‏‏ی دعوت دتا کردے سن ۔ سورہ اعراف وچ حضرت شعیب تے انہاں دے مخالفین د‏‏ی گفتگو آئی ا‏‏ے۔
### عذاب
قبیلہ مدین دے بہت سارے افراد نے حضرت شعیب د‏‏ی دعوت نو‏‏ں قبول کرنے تو‏ں انکار کيتا ایويں اوہ عذاب الہی وچ مبتلا ہو گئے۔ قرآن د‏‏ی بعض آیات دے مطابق قوم مدین زلزلہ‌ د‏‏ی وجہ تو‏ں نابود ہو گئی؛ اس طرح کہ گویا اس شہر وچ اس تو‏ں پہلے کسی نے سکونت ہی اختیار نئيں کيت‏‏ی ہوئے۔

## حوالے

## مآخذ

* ابن‌کثیر، اسماعیل بن عمر، البدایۃ و النہایۃ، بیروت، دارالفکر، ۱۹۸۶م۔
* بروجردی، سید محمدابراہیم، تفسیر جامع، تہران، انتشارات صدر، چاپ ششم، ۱۳۶۶ش۔
* بلاغی، سید عبدالحجت، حجۃ التفاسیر و بلاغ الإکسیر، قم، انتشارات حکمت، ۱۳۸۶ق۔
* حسینی شیرازی، سید محمد، تبیین القرآن، بیروت، دارالعلوم، ۱۴۲۳ق۔
* شبر، سید عبداللہ، تفسیر القرآن الکریم، بیروت، دارالبلاغۃ للطباعۃ و النشر، چاپ اول، ۱۴۱۲ق۔
* شیخ صدوق، محمد بن علی، کمال الدین و تمام النعمۃ، محقق و مصحح: علی‌اکبر غفاری، تہران، دارالکتب الاسلامیۃ، چاپ دوم، ۱۳۹۵ق۔
* طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر جوامع الجامع، تہران، انتشارات دانشگاہ تہران، مدیریت حوزہ علمیہ قم، چاپ اول، ۱۳۷۷ش۔
* طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، مقدمہ، بلاغی، محمد جواد، تہران، ناصر خسرو، چاپ سوم، ۱۳۷۲ش۔
* طبری، ابوجعفر محمد بن جریر، جامع البیان فی تفسیر القرآن، بیروت، دارالمعرفۃ، چاپ اول، ۱۴۱۲ق۔
* فخر رازی، ابوعبداللہ محمد بن عمر، مفاتیح الغیب، بیروت، داراحیاء التراث العربی، چاپ سوم، ۱۴۲۰ق۔
* قرشی، سید علی‌اکبر، قاموس قرآن، تہران، دارالکتب الإسلامیۃ، چاپ ششم، ۱۳۷۱ش۔
* مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونہ، تہران، دارالکتب الإسلامیۃ، چاپ اول، ۱۳۷۴ش۔
* مولوی، دیوان شمس۔
* یاقوت حموی، شہاب‌الدین، معجم البلدان، بیروت، دارصادر، چاپ دوم، ۱۹۹۵م۔

 

 

گٹھ:قرآن وچ اقوام
گٹھ:قرآنی اعلام
گٹھ:عرب قبیلے
گٹھ:قوم قبیلے