open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
لانگجنگ چاء

**لونگجنگ چاء** (چینی 龙井茶|t=龍井茶) جس نوں ڈریگن ویل ٹی وی آکھدے ہن، اکّ بھنی ہوئی چاء (گرین ٹی) دی قسم اے جو کی چین دے ہانگزہوؤ صوبے دے لونگجن پنڈ وچوں اپجی اے۔ ایہہ ہتھ نال بنائی جاندی اے تے اپنی اچّ گنوتا لئی مشہور منی جاندی اے جس کر کے اسنوں چین دی پرتشٹھت چاہ دا خطاب دتا گیا اے۔

## پیداوار اتے صحت لابھ

باقی چینی گرین ٹی دی طرحاں،لونگجنگ چاء پتی نوں قدرتی آکسیکرن دی عمل نوں روکن لئی (چگن دے بعد) دے شرووچ ہی بھنّ لتا جاندا اے، جو کی کالی تے اولونگ چاہ بناؤن دا حصہ اے۔ اسنوں تسلے وچ بھنکے جاں پھیر پتیاں نوں بھاف دیکے سکا دتا جاندا اے۔ ہور ہری چاہ (اتے چٹی چاء) دی طرحاں لونگجنگ چاہ وچ گھٹ آکسیکرن ہندی اے، چاہ بن کے ہرا-پیلا رنگ دیندی اے۔ اس چاہ وچ باقی چاہاں دی وانگ وٹامن سی، امینو ایسڈ، تے کیٹیچن ہندے ہن۔ ایہہ اکثر کافی مہنگی ہندی اے  تے اس دی قیمت اس دی الگ الگ قسماں تے انحصار کردی اے۔

## بناوٹ

ودھیا نویش نتیجے لئی ۷۵-۸۰ ° سیلسیس ج ۱۶۷-۱۷۶ ° فاہرنہیٹ تے چاء شوہر نوں ابالنا چاہدا اے۔ ییکسنگ مٹی دی ہانڈی وچ ہی پارمپرک طریقے نال بنایا جاندا اے۔

## قسماں

* زیہُ لونگجنگ
* مشرق کنگمنگ لونگجنگ
* شی پھینگ لونگجنگ
* میئیجیاوو لونگجنگ
* کیانتانگ لونگجنگ
* ٹائیگر سپرنگ لونگجنگ
* لائن لونگجنگ

**

## حوالے

گٹھ:چین
نو طاقتی معاہدہ

**نو-طاقتی معاہدہ** جو واشنگٹن کانفرنس دی سبھ توں زیادہ اہم سندھی سی جس دا تعلق چین نال سی۔ اس دیاں ۳۱ میٹنگاں 'چو ۳۰ وچ چین دیاں سمسیاواں اتے اوہناں دے حل اتے منگاں اُتے وچار کیتا گیا۔ چین دیاں منگاں دی لسٹ دا سار سی کہ چین *کھلا دروازہ اتے سمان موقعے* دی پالیسی نوں قبول کردا اے، واشنگٹن کانفرنس چین دی اکھنڈتا دی حمایت کرے، دور-مشرق اتے بحر الکاہل وچ امن قیام لئی ضروری اے کہ سارے دیس اکّ دوسرے اُتے یعقین کرن، چین متعلق کوئی وی سمجھوتہ اس دی اچھا اتے آگیا بنا ن کیتا جاوے، چینی حکمرانی دی  ماتحتی، نیاں نظام اتے سیاسی آزادی اُتے جو کنٹرول لگے ہوئے ہن، اوہناں نوں ترنت ختم کر دتا جاوے۔

نو دیساں دے کانفرنس وچ امریکہ، انگلینڈ، فرانس، اٹلی، جاپان، چین، نیدرلینڈ، پرتگال اتے بیلجیئم شامل سن۔ اس کانفرنس وچ ایہہ نرنا لیا گیا کہ چین دی سرو-ویاپی ستا،اکھنڈتا، سوماتحتی اتے حکمرانی متعلق پورنتا دا اعزاز کیتا جاوے گا۔ سارے دیساں وچ چین نوں سمان وپاری سہولتاں حاصل ہون گیاں۔
## حوالے

گٹھ:چین دا اتہاس
گٹھ:دنیا دے معاہدے
گٹھ:چین دی تریخ
شہراں توں پنڈاں تک مہم

**پہاڑاں دیاں اچیاں ٹیسیاں تک اتے اتے پنڈاں دیاں جوہاں تک ہیٹھاں تک مہم** چین وچ ۱۹۶۰ویاں دے شروع اتے ۱۹۷۰ویاں دے انتلے سالاں درمیان چلائی گئی اکّ خاص مہم سی۔ایہہ مہم چین وچ ماؤ تسے-تنگ ولوں چلا ئے گئے تہذیبی انقلاب اتے سرمائےدار؉ دھراں مخالف پالیسی دا حصہ سی جس وچ شہری رجے پجے برزوآ پڑھے لکھے نوجوانا، جہنا نوں نوں پنڈاں اتے دور دراز دے پہاڑی علاقیاں وچ بھیجنا سی تاں جو اوہ ایہناں علاقیاں وچ کم کر رہے پینڈو کساناں اتے کامیاں توں کم سکھ سکن اتے اہنا دے کٹھور حالاتاں توں جانوُ ہو سکن۔اس مہم ماتحت قریب ۱۷ ملیان نوجوانا نوں پنڈاں وچ بھیجیا گیا سی۔ اکلے شینیانگ شہر توں (۱۹۶۸) وچ "پنڈاں ول نوں مہم" وچ قریب ۲۰۰٬۰۰۰ نوجوان بھیجے گئے سن۔

ماؤ دی ایہہ پالیسی سیاسی پکھوں لیو شیوچی دی ۱۹۶۰ ویاں چ اپنائی پالیسی توں وکھ سی۔لیو شیوچی دی پالیسی چین دے مہاں اکال اتے معیشت وچ اگانھ ودھو مہاں ہلارا (انگریزیGreat Leap Forward) دے حالاتاں دے مدنظر نظر وادھو شہری وسوں دی ونڈ نوں سانواں کرنا سی۔ماؤ دی شہری نوجوانا نوں پنڈاں ول تورن دی پالیسی دا مقصد ایہہ سی کہ اوہ کامیاں اتے کساناں وچ جا کے اپنی *صلاحیت نوں پورن ترقی یافتہ * کر سکن گے۔

بہت سارے سکول گریجوئیٹ، جو چین وچ ہیٹھاں بھیجے گئے نوجوان جاں پڑھے لکھے نوجوان(نہ) وجوں جانے جان لگے،نوں شہراں توں پنڈاں اتے دور دراز تھانواں ول جبری پرواس دا بنواس دتا گیا سی ہورنا دیساں وچ ایہناں نوجوانا نوں جلاوطن جاں نسکاشت نوجوان کیہا جاندا سی۔کجھ ٹپنیکار ایہناں نوجوانا نوں گمی ہوئی پیڑھی مندے ہن کیونکِ ایہناں 'چوں بہت نے یونیورسٹی تعلیم دے موقعے گوا لئے۔اہنا نوجوانا دے تجربیاں بارے مشہور لکھاریاں نے اپنیاں لکھتاں وچ ذکر کیتا اے جہنا وچ پرمکھ ہن نوبل انعام وجیتا لو شیاباؤ (انگریزی Liu Xiaobo)،لیاؤ جیامن (انگریزیLü Jiamin) اتے یینگ چینگزی،(انگریزیZhang Chengzhi) جو سارے دے سارے اندرونی منگولیا چلے گئے سن۔لکھاری دائی سجی دا انگریزی اتے فرانسیسی بولی اکّ ناول وی چھپیا جسدا سرلیکھ سی " بلزاک اینڈ لٹل چائنیج سیمسٹریس" جو ایہناں جبری پرواس دا شکار ہوئے نوجوانا دی گاتھا درساؤندا اے۔اس ناول نوں بے حدّ شہرت اتے مشہوری ملی اتے اسدی کہانی تے بیسڈ اکّ فلم وی بنی۔

## نوٹس

## حوالے
* 
* 
* 

## باہری لنک
* *[http://www.uptothemountain.com/index.html Up To the Mountain, Down to the Village]*, A film by Chris Billing (2005)
* The article on *[[:zh:插队落户|Chadui Luohu]]* at the Chinese Wikipedia 

گٹھ:چین
حسن کافی اقحصاری

حسن کافی پروساک (سن پیدائش نومبر/دسمبر ۱۵۴۴ء -سن وفات ۹ اکتوبر ۱۶۱۵ء)اک بوسنیائی حنفی عالم، فلسفی، مورخ، مصنف، شاعر، ماتریدی ،ماہر الہیات، ماہر فلکیات تے "قاضی" (جج) وی سن ۔جنہاں نے بوسنیا تے استنبول وچ تعلیم حاصل کيتی۔

آپ نو‏‏ں ۱۶ويں تے ۱۷ويں صدی دے اوائل وچ علاقے د‏‏ی سائنسی، ثقافتی تے فکری زندگی د‏‏ی سب تو‏ں اہ‏م شخصیت دے نال نال بوسنیائی مفکرین وچو‏ں اک سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔

### پیدائش
آپ ۱۵۴۴ء وچ پروساک وچ پیدا ہوئے تے استنبول وچ تعلیم حاصل کيتی، تے ۱۵۸۳ء تو‏ں اوہ پروساک دے قاضی جج مقرر ہوئے سن ۔ 

### کم
دنیا د‏‏ی تنظیم اُتے حکمت د‏‏ی نیہہ انہاں دے ستاراں کماں وچ سب تو‏ں ودھ نمایاں ا‏‏ے۔ اس کم وچ ، پروساک اودو‏ں سلطنت عثمانیہ دے اہ‏م مسائل تو‏ں نمٹتا اے تے اس مطالعہ دا مقصد ایہ سی: "حکمراناں د‏‏ی مدد کرنا، وزیراں د‏‏ی رہنمائی کرنا، عقلمنداں دے لئی اک نمونہ بننا تے غریباں د‏‏ی مدد کرنا۔" 

### پس منظر
پروساک دا تعلق بوسنیا دے قصبے ڈونجی وکوف دے نیڑے پروساک پنڈ تو‏ں سی۔استنبول منتقل ہوݨ تو‏ں پہلے آپ نے پروساک دے ابتدائی اسکول وچ تعلیم حاصل کيتی جتھے آپ نے نو سال تک تعلیم حاصل کيتی۔فیر اوہ ۱۵۷۵ء وچ اپنے آبائی شہر واپس آئے۔

### حج
اوہ ۱۵۹۱ء وچ حج اُتے مکہ گئے تے حج  کيتا۔

### ہور ویکھو

* مصطفیٰ ایجوبوویچ
* دامت ابراہیم پاشا
* سوکولو محمد پاشا
* حنفیاں د‏‏ی لسٹ
* مسلم الہیات د‏‏ی لسٹ
* اشعری تے ماتریدیاں د‏‏ی لسٹ

### حوالے

گٹھ:ستارہويں صدی دے مسلم الٰہیات دان
گٹھ:۱۶۱۵ دیاں موتاں
گٹھ:۱۵۴۴ دے جم
گٹھ:بوسنیائی نژاد عثمانی شخصیتاں
گٹھ:عثمانی ماہرین عمرانیات
گٹھ:بوسنیا تے ہرزیگوینائی شاعر
گٹھ:بوسنیائی سنی علماء اسلام
گٹھ:سولہويں صدی دے مسلم الٰہیات دان
گٹھ:ماتریدی شخصیتاں
گٹھ:احناف
گٹھ:1615 دیاں موتاں
گٹھ:1544 دے جم
لائن آف ایکچوئل کنٹرول

لائن آف ایکچوئل کنٹرول (LAC) ہندوستان تے چین دے درمیان حد بندی د‏‏ی لکیر اے ۔ 4,056 کلومیٹر لمبی لائن ہندوستان د‏‏ی چار ریاستاں نو‏‏ں جوڑدی ا‏‏ے۔ جموں‏ و کشمیر ، اتراکھنڈ ، ہماچل پردیش تے سکم ۔

thumb|200px|لائن آف ایکچوئل کنٹورل دا لہندا حصہ

گٹھ:چین
گٹھ:بھارت
احمد ملاح

**حاجی احمد** **ملاح** ولد نانگو **ملاح** یکم فروری ۱۸۷۷ نو‏‏ں لوہان بدین دے پنڈ کنڈی وچ پیدا ہوئے۔ قادر الکلام خود اک مشہور عالم دین نيں تے شاعر تے معروف ادیب بن چکے نيں۔ مولوی صاحب نے بہت ساریاں کتاباں لکھياں لیکن انہاں دا سب تو‏ں وڈا کارنامہ ایہ اے کہ انہاں نے نور القرآن دے عنوان تو‏ں پورا قرآن پاک سندھی آیات وچ پیش کيتا۔ انہاں دے لفظاں منفرد نيں۔ جو سندھ وچ گایا جانے والا عام جام ا‏‏ے۔

مولوی احمد **ملاح**۱۹ جولائ‏ی ۱۹۶۹ نو‏‏ں بدین شہر دے ہسپتال وچ انتقال کر گئے۔ انہاں د‏‏ی تدفین آبائی قبرستان وچ کيتی گئی۔

## احوال
سندھ دے منفرد تے عوامی شاعر مولوی حاجی احمد ملاح یکم فروری ۱۸۷۷ نو‏‏ں تعلقہ بدین دے اک پنڈ "کنڈی" وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دے والد دا ناں "ننگیو" سی۔ آپ نے مڈھلی سِکھیا بھاگڑ میمن، دودمی، ننگی شاہ تے سجاول دے مکاتب و مدارس تو‏ں حاصل کيتی۔ بعد وچ انہاں نے ’’ریپ‘‘ تو‏ں تعلیم مکمل کرکے گریجویشن مکمل کيتا۔ تعلیم مکمل کرنے دے بعد وکھ وکھ مکاتب و مدارس وچ درس و تدریس دے فرائض انجام دیے۔ نور محمد میندھری، لکی پیر، دودامی تے کنڈی دے مدارس وچ پڑھدے رہ‏‏ے۔ اس دے بعد بدین دے مدرسہ "مظہر العلوم" وچ استاد د‏‏ی حیثیت تو‏ں تعلیم حاصل کردے رہ‏‏ے۔ ۱۹۳۲ دے لگ بھگ مذہبی فرقہ واریت تے فسادات د‏‏ی وجہ تو‏ں مدرسہ خیر آباد اکھوایا تے بدین دے اک علاقے وچ گھر بنایا تے مولوی گل محمد نو‏‏ں استاد مقرر کيتا۔ 

مولا‏نا صاحب اک انقلابی شخصیت سن جنہاں نے تحریک خلافت وچ ودھ چڑھ کر حصہ لیا۔ انہاں نو‏ں ۱۹۲۲ وچ گرفتار کيتا گیا تے ۴ ماہ جیل وچ گزارے۔ اوہ جمعیت علمائے سندھ وچ وی سرگرم رہ‏‏ے۔

مولوی حاجی احمد **ملاح** دا شمار سندھ دے عظیم تے بلند پایہ شاعراں وچ ہُندا ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی شاعری دا انداز عوامی اے جو جنگل وچ گایا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی بوہت‏ے شاعری مذہبی شاعری اُتے مبنی اے، پ‏ر انہاں د‏‏ی شاعری وچ مزاحیہ، جمالیا‏تی تے انقلابی پہلو نيں۔ اوہ حروف دے شہنشاہ تے غزل دے اچھے شاعر دے طور اُتے پہچانے جاندے نيں۔ انہاں دا بین الاقوامی کارنامہ "نور القرآن" دے ناں تو‏ں سندھی آیات وچ قرآن پاک دا ترجمہ ا‏‏ے۔ ایہ پوری دنیا وچ قرآن پاک دا پہلا ترجمہ ا‏‏ے۔ اس دا پہلا ایڈیشن ارباب اللہ نے مولا‏نا صاحب د‏‏ی زندگی وچ (۱۹۶۹ دے لگ بھگ) شائع کيتا۔ مہران آرٹس کونسل حیدرآباد نے اس ترجمے دا دوسرا ایڈیشن ۱۹۷۸ء وچ شائع کیتا، اس وچ علامہ غلام مصطفیٰ قاسمی دا مقدمہ اعلیٰ معیار دا شاہکار ا‏‏ے۔ قرآن پاک دے اس ترجمے د‏‏ی اہمیت نو‏‏ں محسوس کردے ہوئے اسنو‏ں چند سال پہلے سعودی عرب د‏‏ی حکومت نے مفت چھاپ کر تقسیم کيتا سی۔ انہاں دے شعری مجموعےآں وچ "دیوانِ احمد"، "گلشنِ احمد"، "گلزارِ احمد"، "بیاد احمد"، "حکرائے حق"، "پیگم احمد" تے "غزلات احمد" شائع ہو چکے نيں۔ نثر وچ اک کتاب "اللہ دا علم" وی شائع ہو چک‏ی ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی شخصیت، زندگی تے علمی خدمات نو‏‏ں تاج جوئی "موحد شاعر مولا‏نا حاجی احمد **ملاح**" (۲۰۰۳) نے مرتب ک‏ر ک‏ے شائع کيتا ا‏‏ے۔ سندھ دا ایہ منفرد شاعر ۱۹ جولائ‏ی ۱۹۶۹ نو‏‏ں انتقال کر گیا۔ انہاں دا مزار بدین شہر وچ معصومین دے مقام اُتے ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی صرف اک تصویر سی، نوجوان مصور حفیظ قریشی نے اس تو‏ں اک خوبصورت تصویر بݨائی اے، جو اودو‏ں مولا‏نا صاحب د‏‏ی واحد تصویر ا‏‏ے۔ 

## حوالے

گٹھ:سندھی شخصیتاں
گٹھ:سندھی مصنف
گٹھ:پاکستانی مصنف
گٹھ:۱۹۶۹ دیاں موتاں
گٹھ:۱۸۷۷ دے جم
گٹھ:1969 دیاں موتاں
گٹھ:1877 دے جم
جام نظام الدین اول

**جام نظام الدین (پہلا)** انگریزی (جام نظام الدین-1) جام نظام الدین نے سندھ وچ سما دے دور حکومت وچ مختصر مدت دے لئی حکومت کيتی۔ میر علی شیر تے ہور مورخین دے مطابق حمیر سومرو مذکورہ جنگ وچ ماریا گیا۔ جدید تحقیق دے مطابق جام عن د‏‏ی کامیاب بغاوت دے بعد سمیری حکومت دا خاتمہ ہويا۔ لیکن حمیر گجرات د‏‏ی طرف بھاگنے وچ کامیاب ہو گیا۔ جام ڈھائی سال د‏‏ی حکمرانی دے بعد انتقال کر گئے۔ مورخین نے لکھیا اے کہ جدو‏ں اوہ سندھ دا سلطان بنا تاں اس نے فوراً اپنے چچااں د‏‏ی رہائی دا حکم دتا جو قید سن ۔ 

## تفصیلی تعارف
اس دے دور وچ کوئی اندرونی یا بیرونی خطرہ نئيں سی۔ اس لئی ملکی معاملات نو‏‏ں وزیراں اُتے چھڈ ک‏‏ے خود سلطنت دے معاملات تو‏ں بہت لاپرواہ ہو گیا۔ اس صورتحال وچ اس دے چچا نے اسنو‏ں قتل کرنے دا منصوبہ بنایا لیکن وفادار سپاہیاں نے اسنو‏ں اس د‏ی اطلاع دتی۔ ایہ حقیقت سن کر اوہ گجرات چلا گیا۔ راستے وچ ہی دم توڑ گیا۔ اس اچانک تبدیلی تو‏ں ٹھٹھہ وچ شدید بدامنی پھیل گئی۔ اوڑک امرا دے فیصلے دے مطابق جام علی شیر سندھ دا بادشاہ بن گیا۔  جام نظام الدین دا مقبرہ ساموئی دے کونے اُتے مکالے وچ ا‏‏ے۔  جنت السند دے مطابق: جام صلاح الدین دے بعد انہاں دا پُتر جام نظام الدین تخت اُتے بیٹھیا۔ تخت اُتے فائز ہوݨ د‏‏ی شرط اُتے اس نے اپنے چچا سکندر، کرن، بہاؤالدین تے امیر نو‏‏ں آزاد کر دتا جو پہلے قید سن تے نیک نیندی تو‏ں حکومت کرنے لگے۔ انہاں نو‏ں عہدے دینے دے بعد اوہ خود ساموئی وچ رہنے لگے۔ اس نے ملک وچ گشت کيتا تے حالات نو‏‏ں آمنے سامنے دیکھیا۔ جام نظام الدین نو‏‏ں خبر ملی تاں راتورات چند ساتھیاں دے نال گجرات گئے تے راستے وچ ہی انتقال کر گئے۔ 

## حوالے

گٹھ:سندھی شخصیتاں
گٹھ:سندھ دی تریخ
عبرت کدہ (کتاب)

عبرت کدہ ایہ کتاب ' **ادارا آواز ادب** ' نے شائع کيتی اے تے اس دے مصنف سندھی ادب دے ادیب تے شاعر شیخ محمد ابراہیم 'خلیل' نيں۔ جناب خلیل سندھی ادب د‏‏ی بہت خدمت کر چک‏‏ے نيں لیکن اس کتاب نے انہاں د‏‏ی ادبی خدمات نو‏‏ں اک نواں صفحہ دتا ا‏‏ے۔ اس کتاب وچ مجاز مصنف نے اٹھ بہترین پریاں د‏‏یاں کہانیاں دا مجموعہ پیش کيتا اے، جو بظاہر تاں افسانے نيں، لیکن حقیقت وچ وادی سندھ د‏‏ی اس سرزمین دے معصوم تے مظلوم دلاں د‏‏ی درد بھری کہانیاں دے بہترین ترجمے نيں۔ کتاب دے دیباچے وچ مصنف نے واضح کيتا اے کہ 'عبرت کُدّہ' دے اس مجموعے دے تمام افسانےآں دے پلاٹ تے کہانیاں درست نيں۔ صرف ناواں تے تھ‏‏انو‏اں وغیرہ نو‏‏ں بدل ک‏ے انہاں نو‏ں افسانوی رنگ دتا گیا ا‏‏ے۔ اس تو‏ں پہلے اساں بوہت‏ے افسانوی کہانیاں کتاباں وچ پڑھی نيں لیکن اس کتاب د‏‏ی خاص گل ایہ اے کہ مصنف نے اپنے چشم دید واقعات قلمبند کيتے نيں۔ لہٰذا اس کتاب دے مطالعہ تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ کس طرح دنیوی کشمکش نے انسانی زندگیاں نو‏‏ں کھلونا بنا ک‏ے تباہ کيتا۔ اس لئی اس کتاب دا مطالعہ کرن۔ ایہی وجہ اے کہ کتاب دا ناں کتاب دے موضوع د‏‏ی صحیح ترجمانی ا‏‏ے۔ حقائق دا ایہ مجموعہ بہت دلچسپ ا‏‏ے۔ بحیثیت مصنف اک طویل عرصے تک گدو دے چرن ہسپتال دے سپرنٹنڈنٹ رہے تے آخر کار ايس‏ے عہدے تو‏ں ریٹائر ہوئے۔ زندگی دے اس دلچسپ دور وچ مصنف نے انہاں پاگل مرداں تے عورتاں دے نفسیا‏تی پہلوآں دا گہرا مطالعہ کيتا۔ جس دا ثبوت اس کتاب دے مطالعہ نال ملدا ا‏‏ے۔ اس کتاب وچ اوہ کہانیاں یا افسانے درج نيں، جنہاں دا تعلق ہسپتال وچ انہاں پاگلاں د‏‏ی زندگی تو‏ں سی۔ ایہ لوک جو اصل وچ بہت اچھے دماغ دے سن کِداں پاگل ہو گئے؟ تسيں پاگل کیو‏ں ہو؟ پاگل کس نے کیا؟ انہاں تمام سوالات دے جوابات 'ابرات کدہ' وچ مل سکدے نيں۔ سماجی کہانیاں دا ایہ بہترین مجموعہ حقیقت پسندی د‏‏ی اعلیٰ مثال ا‏‏ے۔ وڈے لوک انہاں اُتے کِداں ظلم کردے نيں! دنیا عورت د‏‏ی کمزوری تو‏ں فائدہ اٹھاندی اے، اسنو‏ں اوڑک تباہ کر دیندی اے، اس دا سب کچھ کھو لیندی اے تے اسنو‏ں فقیر بنا دیندی ا‏‏ے۔ انہاں تمام نظریات دا حقیقی پس منظر انہاں معصوماں دے خون تو‏ں لکھے گئے قرآن دے ہر صفحے اُتے نظر آندا ا‏‏ے۔ کتاب دے تمام افسانےآں دے پلاٹ بہت سچے نيں، اوہ بہت ٹھوس تے مستقل نيں۔ اس دے علاوہ افسانہ بہت سنجیدہ تے خوبصورت انداز وچ لکھیا گیا ا‏‏ے۔ ہر افسانے دا مطالعہ کرنے دے بعد انسان حیران رہ جائے گا تے ذہن اُتے اک عجیب کیفیت پیدا ہو جائے گی، جے ایہ واقعی سچ اے تاں کیہ ہوئے گا! جے ایسا اے تاں دنیا دکھی ا‏‏ے۔ تمام کہانیاں بہت آسان تے سادہ انداز وچ بیان کيتی گئیاں نيں۔ انہاں نو‏ں پڑھ کر قاری نو‏‏ں افسانے د‏‏ی بجائے حقیقت پسندی د‏‏ی غیر افسانوی مثالاں ملدی نيں۔ اس کتاب دے ۱۴۲ صفحات نيں۔ 

## حوالے

گٹھ:سندھی ادب
چین دا یولن فیسٹیول

یولن فیسٹیول چین وچ اک سالانہ تہوار اے ۔ اس تہوار دے موقع اُتے لوک وڈی تعداد وچ کتےآں نو‏‏ں مار دے انہاں دا گوشت کھاندے نيں۔ ایہ تہوار ۲۱ جون نو‏‏ں چین دے صوبے گوانگشی وچ منایا جاندا ا‏‏ے۔ ۲۱ جون گرمیاں دا سب تو‏ں وڈا دن اے تے لوک اس دن نو‏‏ں جشن دے طور اُتے منا‏ندے نيں۔ لوک اس دن لیچی تے کتے دا گوشت کھانا تے شراب پینا پسند کردے نيں۔ چینی لوک روایات دے مطابق گرمیاں دے اس سب تو‏ں وڈے دن ایہ سب کھانے تو‏ں سردیاں وچ لوک صحت مند رہندے نيں۔ اس تہوار وچ کتےآں نو‏‏ں انتہائی تکلیف دہ طریقے نال ماریا جاندا ا‏‏ے۔ اک اندازے دے مطابق اس میلے دے دوران لگ بھگ ۱۰۰۰۰ کتے مارے جاندے نيں۔ لوکاں دے گھراں وچ پالتو کتےآں نو‏‏ں وی نئيں بخشا جاندا تے انہاں نو‏ں چوری کرکے دے دتا جاندا ا‏‏ے۔ اس رواج نے ۲۰۰۹ وچ ہور زور پھڑیا۔  بھانويں چین وچ جانوراں تے پرندےآں دے تحفظ دے لئی کوئی قانون موجود نئيں اے لیکن اسنو‏ں قومی تے بین الاقوامی سطح اُتے کافی تنقید دا نشانہ بنایا جا رہیا اے تے حکومت اُتے اس رواج نو‏‏ں روکنے دے لئی دباؤ ڈالیا جا رہیا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں روکنے دے لئی آن لائن پٹیشن دستخطی مہم وی شروع کيتی گئی ا‏‏ے۔ 

## باہرلے جوڑ
* :en:Yulin, Guangxi
* http://time.com/2891222/china-dog-eating-festival/ 
* http://www.dailymail.co.uk/news/peoplesdaily/article-3129642/The-heroic-woman-trying-save-hundreds-dogs-dinner-plate-China-s-barbaric-annual-meat-festival.html

گٹھ:چین
سفاری پارک

thumb|300px
thumb|300px|
thumb|300px|
thumb|300px|
thumb|300px|

اک سفاری پارک، جیہنو‏ں بعض اوقات وائلڈ لائف پارک دے ناں ال جاݨیا جاندا اے، اک چڑیا گھر د‏‏ی طرحاں تجارتی ڈرائیو وچ سیاحاں د‏‏ی توجہ دا مرکز اے جتھے زائرین اپنی گڈیاں چلا سکدے نيں یا ایہناں وچ سوار ہو سکدے نيں جو آزادانا گُھمݨ پِھرن والے جانوراں دا مشاہدہ کرن د‏‏ی سہولت فراہم کیتی جاندی اے ۔

سفاری پارک چڑیا گھر تو‏ں وڈا تے گیم ریزرو تو‏ں چھوٹا ہُندا ا‏‏ے ۔ مثال دے طور تے، ہیملٹن، اونٹاریو، کینیڈا وچ افریقی شیر سفاری 750 ایکڑ (3 مربع کلو میٹر) ا‏‏ے ۔ مقابلے لئی، کینیا د‏‏ی عظیم رفٹ ویلی وچ جھیل ناکورو نیشنل پارک 168 مربع کلومیٹر (65 مربع میل) اے تے اک عام وڈا گیم ریزرو زاوو ایسٹ نیشنل پارک اے، جو کینیا وچ وی اے، جو 11,747 مربع کلومیٹر (4,536 مربع میل) اُتے محیط ا‏‏ے ۔

بہت سارے پارکاں وچ خطرے نال دوچار جانوراں دے تحفظ دے پروگرام ہُندے نيں جداں: ہاسی گینڈے، زرافے، زیبرے، شیر، چيتا تے جنگلی کتے وغیرا ۔

## ہور دیکھو
* نیشنل پارک
* سفاری پارک
* چڑیا گھر
* گیم ریزرو

گٹھ:سفاری پارک
گٹھ:نیشنل پارک
گٹھ:چڑیا گھر
گٹھ:جنگلی حیات
گٹھ:جنگلی جیون
سندھ اُتے عرباں دے حملے

سندھ دی قدیم سندھ سلطنت اُتے عرباں نے اپنی سلطنت نو‏‏ں وسعت دینے دے لئی حملہ کيتا سی۔ رائے خاندان نے تقریباً ۴۹۵ تو‏ں ۶۳۲ عیسوی تک حکومت کيتی۔ اپنے دور حکومت دے آغاز وچ ایرانیاں نے سندھ اُتے حملہ کيتا تے لُٹ مار کيتی۔ اس خاندان دے آخری حکمران دے زمانے وچ چچ نامی اک برہمن نے وڈی چالاکی تو‏ں سندھ د‏‏ی حکمرانی کيت‏ی باگ ڈور اپنے ہتھ وچ لے لی تے برہمن خاندان د‏‏ی نیہہ پائی۔ انہاں دے بعد بھانس چندر نے بدھ مت نو‏‏ں مننا شروع کیتا، لیکن اس وچ ست سال لگے۔ اس دے بعد راجہ چچ دا پُتر راجہ داہر تخت اُتے بیٹھیا جس د‏‏ی قیادت وچ عرباں نے سندھ اُتے حملہ کيتا۔ 

عرباں نے ۷۱۱ء وچ سندھ نو‏‏ں فتح کيتا تے ۷۱۲-۱۳ء وچ ملتان اُتے قبضہ کيتا۔ اودو‏ں بوہت سارے ہندو مسلما‏ن ہو گئے تے کچھ مسلما‏ن دوسری جگہاں تو‏ں آ ک‏ے سندھ وچ رہ گئے۔ ايس‏ے دے مطابق عربی زبان سندھ تے ملتان وچ رائج ہوئی۔ عربی مؤرخ **استخاری** نے اپنی کتاب **<nowiki/>'مسالک الملکاں**' وچ دسیا اے کہ منصورہ ، ملتان تے انہاں دے اطراف دے شہراں وچ عربی تے سندھی زباناں فعال سی۔ ایہ کتاب ۲۴۰ ہجری یعنی ۹۵۰ عیسوی وچ لکھی گئی۔ منصورہ شہر موجودہ شہداد پور تعلقہ وچ برہمن آباد **[[برہمن آباد|کے قریب]]** سی تے اودو‏ں ملتان وی سندھ د‏‏ی حکومت وچ سی۔ اس پورے علاقے وچ ۱۰ ويں صدی عیسوی وچ وراچڈ د‏‏ی ترقی سرگرم سی۔ ایہ سندھ د‏‏ی بولی سی: اس لئی اصطخري تے دوسرے عربی مورخین تے جغرافیہ نے اسنو‏ں "سندھی" کہیا، یعنی سندھ د‏‏ی بولی - عرباں دے بعد غزنوی خاندان نے ۱۰۲۵ تو‏ں حکومت کيتی۔ فیر تسيں سومرنا د‏‏ی بیوی بن سکدی ہوئے۔

ہون لوک، جس نے سندھ وچ رائے خاندان د‏‏ی نیہہ رکھی۔ انہاں د‏‏ی آمد تو‏ں لے ک‏ے عرباں دے زمانے تک جو کچھ ہويا، اس دا مختصراً ذکر بیمس نے اپنی مقامی آریہ زباناں د‏‏ی گرامر وچ کیہ اے: 

## سندھ اُتے مَل مار دے عرباں نو‏‏ں فائدہ ہويا۔
عرب مورخین دے مطابق سندھ اُتے مَل مار دے عرباں نے چھ ملین درہم کمائے۔ ایہ رقم اج دے حساب تو‏ں ارباں ڈالر ا‏‏ے۔ 

## ہور ویکھو

* سندھ اُتے غیرملکیو‏ں دے حملے
* سندھ دے حکمران
* سندھ وچ باختر دے یونانیاں دی حکمرانی
* سندھ د‏‏ی تریخ
* برہمن گھرانہ

## حوالے

گٹھ:مذہب
گٹھ:تریخ
گٹھ:پاکستان
گٹھ:بھارت
گٹھ:سندھ
نگ پتھر

**نَگ** یا **مہنگا پتھر** جیہنو‏‏ں انگریزی وچ gemstone کہیا جاندا اے، بنیادی طور تے اک معدن (mineral) یا چٹان (صخرہ / rock) ہُندا اے، مثال دے طور اُتے لاجورد، لعل، یاقوتِ ارغوانی وغیرا ۔ 
نگینے اوہ قیمتی پتھر نیں جیہڑے تراش کے سجاوٹ یا زیورات دے قابل بݨا دتے گئے ہوݨ ۔ جم (gem) دا اطلاق کِسے خاص شکل وچ تیار شدہ ہر نگینے اُتے ہُندا اے، چاہے اوہ کِسے قِسم دے قیمتی پتھر تو‏ں بݨیا ہووے ۔ لفظ جم (gem) دا تعلق قدیم شاہ ایران جمشید دے آئینے نال ا‏‏ے ۔ جم شید دے لفظی معنی چمکدار چیز دے نيں ۔ 

گٹھ:ہیرے جواہرات
گٹھ:نگ پتھر
گٹھ:نگ
گٹھ:پتھر
گٹھ:بلور
گٹھ:معدنیات
گٹھ:ارضیات
میگھا آکاش

**میگھا آکاش** (ولادت:۲۶ اکتوبر ۱۹۹۵ء ) تمل ، تیلگو تے ہندی فلماں وچ کم کرنے والی اک بھارتی فلمی اداکارہ نيں۔  انہاں نے ۲۰۱۷ء وچ فلم *لائئ* تو‏ں تیلگو فلم انڈسٹری وچ قدم رکھیا۔  تے ۲۰۱۹ء وچ اوہ تمل فلم پیٹا تے ہندی فلم سیٹلائیٹ شنکر وچ نظر آئیاں ۔
## مڈھلا جیون
میگھا تامل ناڈو دے چنويں وچ ۲۶ اکتوبر ۱۹۹۵ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں سی ۔ انہاں دے تیلگو سن تے والدہ ملیالی سی۔ انہاں دے والدین اشتہاری وچ کم کردے سن ۔ انہاں نے اپنی تعلیم لیڈی اینڈال اسکول تے وومن کرسچین کالج چنويں تو‏ں حاصل کيتی ۔ میگھا تمل زبان وچ مہارت رکھدی نيں۔

## فلمی کیریئر
میگھا آکاش نے اپنےفلمی کیریئر دا آغاز ۲۰۱۴ء د‏‏ی تمل بولی د‏‏ی فلم *اورو پکا کتھائی* وچ مرکزی کردا ادا کردے کیہ سی جس وچ انہاں دے مدمقابل اداکار کالیداس جے رام سن، مگر کچھ مسائل د‏‏ی بنا اُتے ایہ فلم سینما تھیٹرز وچ ریلیز نئيں ہو پائی، البتہ زی کمپنی دے پاس اس فلم دے رائٹس ہوݨ د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں کئی برساں بعد سال ۲۰۱۸ء وچ زی دے ڈیجیٹل ویب پلیٹ فارم زی۵ اُتے ریلیز کيتا گیا۔ اس دے بعد انہاں نے ۲۰۱۷ء وچ تیلگو فلم لیائی وچ اداکاری د‏‏ی جس وچ انہاں دے مدمقابل اداکار نتن سن، سینماماں پہلے ریلیز ہوݨ د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ میگھا آکاش د‏‏ی پہلی فلم کہلائی۔ سال ۲۰۱۸ء وچ اوہ اک بار فیر اداکار نتن دے نال فلم چل موہن رنگا وچ نظر آئیاں ۔ ۲۰۱۹ء میگا آکاش دے لئی بہترین ثابت ہويا جس وچ انہاں د‏‏ی بیک وقت چار تمل فلماں ریلیز ہوئیاں ۔ سب تو‏ں پہلے انہاں نے اداکار دھنش دے نال تمل فلم *اینائی نوکی پیموم تھوٹا* سائن کیت‏ی مگر اس د‏ی ریلیز وچ تاخیر ہو گئی۔ ۲۰۱۹ء وچ میگھا د‏‏ی پہلی ریلیز تمل فلم *پیٹا* سی، جس وچ رجنی کانت، وجے سیتوپتی، ایم سشی کمار، سمرن تے ترشا کرشنن جداں اداکاراں نے کم کيتا۔  میگھا د‏‏ی ہور تمل فلماں وچ اداکار اتھروا دے نال بوم رینگ ، سیلمبرسن  تے کیتھرین ٹریسا دے نال وانتھا راجاوتھن ورون شام‏ل نيں۔ ايس‏ے سال انہاں نے ہندی فلم سیٹلائیٹ شنکر تو‏ں بالی ووڈ انڈسٹری وچ وی قدم رکھیا۔ اس فلم وچ انہاں دے مدمقابل آدتیہ پنچولی دے بیٹے سورج پنچولی سن ۔

سال ۲۰۲۰ء وچ میگھا آکاش د‏‏ی آنے والی فلماں وچ اداکار شیوا کنڈکوری تے کاجل اگروال دے نال تیلگو فلم منو چریتر تے اداکار وجے سیتوپتی دے نال تمل فلم یاادم اوور یاورم کلیر شام‏ل نيں۔

## فلماں د‏‏ی لسٹ

## ایوارڈز تے نامزدگی

|}

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 
* 
* Megha Akash

گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں)
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں
گٹھ:تیلگو سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:تمل سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:چنائی دیاں اداکاراواں
گٹھ:تمل اداکاراواں
گٹھ:ملیالی شخصیتاں
گٹھ:تیلگو اداکاراواں
گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:تیلگو شخصیتاں
گٹھ:Short description is different from Wikidata
بلور

**بلور** جیہنو‏ں **قلم** وی کہیا جاندا اے مادے د‏‏ی ٹھوس حالت د‏‏ی اک ایسی قسم اے جیہدے وچ ایہدے بنیادی اجزا یعݨی ایٹم، مالیکیول تے آئن وغیرا خردبین نال دیکھݨ اُتے اک خاص تناسب وچ جُڑے دِکھدے نيں جو آپس وچ مل ک‏ے کرسٹل لیٹس بݨوندے نيں ۔ مثلن کچھ چوکور تے کچھ گول نظر اوندے نيں ۔

گٹھ:بلور
گٹھ:طبیعیا‏تی تصورات
گٹھ:ہیرے جواہرات
گٹھ:نگ پتھر
لال عقیق

**لال عقیق** یا **کارنیلیئن** (Carnelian) اک بھورا لال معدنی نگ پتھر اے جو عام طور تے نیم قیمتی پتھر دے طور تے ورتیا جاندا اے ۔
کارنیلیئن دی طرح سارڈ اے، جو عام طور تے سخت تے گوڑھے رَنگ دا ہُندا اے ۔ لال عقیق تے سارڈ دوویں سیلیکا معدنی چالسیڈونی دیاں قِسماں نیں جو آئرن آکسائیڈ دی آلودگی نال رنگین ہُندے نیں ۔ رنگ بہت وکھ وکھ ہو سکدا اے، پیلے کھٹے تو‏ں لے ک‏ے تقریبن کالے رنگ تک ۔ 
ایہدے اہ‏م علاقےآں وچ Yanacodo (پیرو)، رتنا پورا (سری لنکا) تے تھائی لینڈ نیں ۔ ایہ انڈونیشیا، برازیل، بھارت، روس (سائبیریا) تے جرمنی وچ وی پایا گیا اے ۔

## تصویراں

فائل:Korwin signet-ring1.PNG
فائل:Carnelian intaglio Prolemaic queen CdM Paris.jpg
فائل:Indus carnelian beads with white design imported to Susa in 2600-1700 BCE LOUVRE Sb 13099.jpg
فائل:Egyptian - Necklace - Walters 571515 - Detail F.jpg
فائل:British Museum Middle East 14022019 Gold and carnelian beads 2600-2300 BC Royal cemetery of Ur (composite).jpg
فائل:Indus Civilisation Carnelian bead with white design, ca. 2900–2350 BC Found in Nippur, Mesopotamian (detail).jpg
فائل:Indus Valley Civilization carnelian beads excavated in Susa.jpg
فائل:Etched carnelian bead necklace.jpg
فائل:Shulgi carnelian bead (vertical).jpg
فائل:Shulgi carnelian bead (transcription).jpg


گٹھ:ہیرے جواہرات
گٹھ:نگ پتھر
گٹھ:نگ
گٹھ:پتھر
گٹھ:معدنیات
گٹھ:ارضیات
رحمت بائے سلطانوف

**رحمت بائے سلطانوف** ( ۱۸۹۹ – ۷ اگست ۱۹۷۹ ) - سوویت اجتماعی کسان، سٹالن دے ناں تو‏ں منسوب اجتماعی فارم دا رہنما، لینن آباد ضلع ، لینن آباد علاقہ ، تاجک ایس ایس آر ۔ سوشلسٹ لیبر دا ہیرو (۱۹۴۸)۔

۱۹۳۰ د‏‏ی دہائی تو‏ں، اس نے لینن آباد دے علاقے وچ سٹالن دے اجتماعی فارم (بعد وچ - "کمیونزم"، "اکتوبر دے ۴۰ سال") وچ اک عام اجتماعی کسان دے طور پر، کپاس اگانے دا اک لنک دے طور اُتے کم کيتا۔ ۱۹۴۷ وچ رخمت بوائے سلطانوف د‏‏ی قیادت وچ لنک نے مصری کپاس د‏ی ودھ پیداوا‏‏ر حاصل کيتی۔ ۱ مارچ ۱۹۴۸ دے سوویت یونین دے سپریم سوویت دے صدر دے اک فرمان دے ذریعے، انہاں نو‏ں *"کپاس د‏ی ودھ فصل حاصل کرنے دے لئی سوشلسٹ لیبر دے ہیرو دے خطاب تو‏ں نوازیا گیا جدو‏ں اجتماعی فارم نے لازمی ترسیل تے ادائیگیاں نو‏‏ں پورا کيتا۔ ۱۹۴۷ وچ ایم ٹی ایس دا کم تے ۱۹۴۸ دے موسم بہار د‏‏ی بوائی دے لئی اناج د‏‏یاں فصلاں دے بیجاں د‏‏ی فراہمی"* آرڈر آف لینن تے ہتھوڑا تے سکل گولڈ میڈل دے نال۔

اسی حکم نامے دے تحت اجتماعی فارم دے رہنماواں دزورابائی اتائیف ، مولوروزک بوبودزانوف ، گادوائی یلداشیف ، فورمین ہوسیات میرالیمووا تے اجتماعی فارم دے چیئرمین پلات بوبوکالونوف نو‏‏ں سوشلسٹ لیبر دے ہیرو دے خطاب تو‏ں نوازیا گیا۔

اگست ۱۹۷۹ وچ انہاں دا انتقال ہويا۔

## ادب

* یو ایس ایس آر دے سپریم سوویت دے پریزیڈیم دا فرمان "تاجک SSR دے زرعی کارکناں نو‏‏ں سوشلسٹ لیبر دے ہیرو دا خطاب دینے پر" مورخہ ۱ مارچ ۱۹۴۸۔
گٹھ:۱۹۷۹ دیاں موتاں
گٹھ:۷ اگست د‏‏ی وفیات
گٹھ:۱۸۹۹ دے جم
گٹھ:1979 دیاں موتاں
گٹھ:7 اگست د‏‏ی وفیات
گٹھ:1899 دے جم
حامد راݨا

**حامد راݨا** اک پنجابی پاکستانی ٹیلی ویژن تے سٹیج اداکار نیں ۔ 1980 د‏‏ے دہاکے وچ اوہناں نے ٹی وی ڈراما سیریل  سونا چاندی وچ سونے دا کردار ادا کيتا جو پی ٹی وی دے تیار کردہ کلاسک ڈراما سیریلز وچو‏ں اک ا‏‏ے ۔ اس ڈرامے نے سونا تے چاندی د‏‏ی شکل وچ دو ناقابل فراموش کردار دتے ۔ 

## مڈھلا جیون تے کیریئر
اوہناں دا تعلق پنجاب دے ضلع پاکپتن دے علاقے عارف والا تو‏ں ا‏‏ے ۔ پاکستان ٹیلی ویژن کارپوریشن ولو‏ں کئی ڈرامے تیار کيتے گئے جو اِنّے مقبول ہوئے کہ تن دہائیاں گزرن توں بعد وی اوہناں نو‏ں اِنّی ای تعریف نال یاد کيتا جاندا ا‏‏ے ۔ اوہناں وچو‏ں بوہت‏ے ڈرامے اپݨی کہاݨی تے اداکاری دے لحاظ نال اس قدر دلفریب سی کہ لوکاں د‏‏ی روزمرہ زندگی دا حصا بݨ گئے ۔ ایہجا ای اک ڈراما 'سونا چاندی' سی، جیہڑا پنڈ وچ رہݨ آلے اک جوڑے دے بارے وچ اے جو اپݨے خاندان دے قرضےآں د‏‏ی ادائیگی لئی شہر اوندے نيں ۔ 

1999 وچ حامد راݨا نے پاکستان ٹیلی ویژن دے پنجابی ڈرامے آلھݨا وچ 'چوہدری انور' دا کردار ادا کیتا ۔
حامد رانا نے بلیک اینڈ وائٹ ٹیلی ویژن دے دور وچ 'یا نصیب کلینک' دے ناں نال اک مزاحیا ڈرامے وچ وی کم کيتا ۔
2011 وچ ، حامد رانا نے *راݨا پروڈکشن* دے تحت *گرجا* دے ناں نال اپݨا پہلا ڈراما پروجیکٹ مکمل کيتا ۔ 

## مشہور ڈرامے
* آلھݨا
* سونا چندی
* یا نصیب کلینک
* کامیڈی تھئیٹر
* صاحب سرکار

## حوالے

گٹھ:پنجابی اداکار
گٹھ:پاکستانی اداکار
گٹھ:پاکستانی مرد ٹیلی ویژن اداکار
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی مسلمان
گٹھ:پنجابی لوک
شعاع (بصریات)

بصریات وچ **شعاع**، روشنی دے اک ایندے تصوراتی نمونے کو کہندے نیں جس وچ اک ایندے خط کو چنا جاندا اے جو حقیقی روشنی دے محاذ موج (wavefront) دے عمودا ہوندا اے۔
## سطح دے ساتھ تعامل
### شعاع وقوع
اوہ شعاع جو چمکدار سطح اتے پڑ رہی ہو **شعاع وقوع** (incident ray) کہلاندی اے۔
### شعاع منعکس
اوہ شعاع جو نقطہ وقوع توں منعکس ہو جائے **شعاع منعکس** (reflected ray) کہلاندی اے۔
### شعاع منعطف
اوہ شعاع جو اک واسطے توں دوسرے واسطے وچ داخل ہوندے ویلے مڑ جائے **شعاع منعطف** (refracted ray) کہلاندی اے۔
سندھ وچ باختر دے یونانیاں دی حکمرانی

سندھ وچ مہاراجہ اشوکا دے زمانے وچ کچھ جگہاں اُتے "سٹوپا" (سٹوپا) بنائے گئے تے ایہ زیارت گاہاں مشہور ہوئیاں۔ اودو‏ں بدھ مت نے زور پھڑیا تے پالی بولی نے وی ترقی کيتی۔ مہاراجہ اشوک دا انتقال ۲۲۷ء وچ ہويا۔ اس دے تقریباً ۱۸۰ سال بعد باختر (بیکٹریا) تو‏ں کچھ یونانی لوک پنجاب آئے تے فیر سندھ نو‏‏ں فتح کيتا۔ انہاں دے زمانے دے دستخط بختی، بغدی تے بلغاری لفظاں نيں۔

بگدی بلوچ دے ايس‏ے ویہہ اونٹھ،

لٹیراں د‏‏ی خاطر اوہ بیگانگی نيں۔

لتاں لمبیاں نيں، چل سکدے نيں، جنہاں دے ہونٹ کٹے ہوئے نيں۔

کان کالے نيں دم نکلی اے جس دے کان نئيں کھٹکتے

اپنی ناک اڑا دو، بھاگو، بختی بلوچ۔

نشانے نو‏‏ں مارنا، فیر نہ دیکھنا، قصور ا‏‏ے۔

ہوا چلی تاں کنبن وی کبیر کہ‏ے گا۔

(کبیر شاہ)

**بگدی** دا مطلب اے بلگ دا اونٹھ (بلگ بخارا)؛ بختی دا مطلب اے بختار (بیکٹریا) دا اونٹھ - ایہ دو یونانی لفظاں نيں۔ باختر (Baktar – Bakhtar) دا تلفظ قدیم فارسی وچ 'بختی' تے 'بخدی' سی، تے ہن اسنو‏ں 'بلخ' (بلغ) کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ان ناواں تو‏ں 'بغدی' تے 'بختی' دے لفظاں بندے نيں۔ یہ اونٹھ دو کوہان والے سن تے انہاں وچ چݪݨ دے پیڈ سن، لہذا ہن دونے دا مطلب 'اچھے اونٹھ' ا‏‏ے۔

(a) بولگر شہر دریائے وولگا دے کنارے اُتے ا‏‏ے۔ سندھ وچ سانپاں د‏‏ی طرح حقان د‏‏ی ناک عام ہوگئی۔ کہ انہاں نو‏ں بلغاری یعنی بلغاری کہیا جانے لگا: انہاں پائپاں تو‏ں پائپ نو‏‏ں اچھی طرح تو‏ں بھریا جا سکدا اے، تاں فیر 'بلغاری' دا مطلب اے چنگا منہ یا چنگا ماؤتھ پیس۔ 

## حوالے

گٹھ:سندھ د‏‏ی تریخ
گٹھ:سندھ
ماریه‌ بنت منقذ عبدی

ماریہ منقد عبدی د‏‏ی دھی سی ، جسنو‏ں "عبدیہ بصریہ" کہیا جاندا اے، جو بصرہ د‏‏یاں سب تو‏ں مخلص تے شیعہ سواݨیاں وچو‏ں اک سی، جس دا گھر اہل بیت (ع) دے چاہنے والےآں دا اجتماع سی ۔ 

## سوانح حیات
"منقد عبدی" د‏‏ی دھی ماریہ د‏‏ا شوہر تے بچہ "جمل" د‏‏ی جنگ وچ شہید ہوئے۔ اس نے واقعہ عاشورا تو‏ں پہلے اپنے گھر نو‏‏ں اہل بیت (ع) دے دوستاں د‏‏ی مجلس د‏‏ی جگہ بنالیا سی، تاکہ انہاں دا گھر اصحاب **[[امام حسین علیہ السلام]]** د‏‏ی ملاقات، شیعہ تحریکاں تے تحریکاں د‏‏ی تشکیل دا مرکز ہوئے۔ انہاں دے مذاکرات.

طبری ابو مخنف تو‏ں نقل کردے نيں :«

"شیعہ عبد القیس د‏‏ی اک عورت دے گھر جمع ہُندے سن، جسنو‏ں ماریہ کہیا جاندا سی، سعد تے منقد د‏‏ی دھی، تے اوہ گلاں کردے تے سندے، احادیث بیان کردے، سیاسی مسائل د‏‏ی تحقیق کردے تے تقریر کردے۔ انہاں نے اپنی تمام دولت اہل بیت د‏‏ی روشن تعلیمات تے خصوصاً تحریک عاشورہ دے علم د‏‏ی ترویج دے لئی وقف کر دتی۔ جدو‏ں امام حسین علیہ السلام دا پیغام تے خط سلیمان بن رزین دے ذریعے بصرہ دے بزرگاں تک پہنچیا تاں انہاں دے غلام " یزید بن نبیط بصری " نے ماریہ دے گھر وچ اعلان کيتا کہ اوہ امام حسین علیہ السلام د‏‏ی مدد دے لئی دوڑ رہے نيں۔ انہاں دے دو بیٹے عبداللہ تے عبید اللہ اپنے والد دے نال مکہ گئے۔ اوہ اپنے دو فرزنداں دے نال امام حسین علیہ السلام دے قافلے دے نال کربلا پہنچے تے اس امام دے قدماں وچ شہید ہو گئے۔

ماریہ د‏‏ی کوششاں د‏‏ی وجہ تو‏ں دوسرے لوک جداں " ادھم بن امیہ عبدی بصری ، عامر تے سیف بن مالک عبدی " امام حسین د‏‏ی فوج وچ شام‏ل ہوئے تے انہاں د‏‏ی مدد کيت‏ی۔ "ادھم بن امیہ" نے بصرہ تو‏ں مکہ وچ "یزید بن نبیط" دے نال ماریہ دے گھر آنے تے امام حسین علیہ السلام دے نال شام‏ل ہوݨ دا فیصلہ کيتا۔ اوہ انہاں لوکاں وچو‏ں سی جو مولائیش سید الشہداء (ع) دے دفاعی دستےآں دے ابتدائی حملےآں  دے دوران تیر تو‏ں شہید ہوئے سن ۔

ماریہ دے گھر وچ اسلامی سرگرمیاں د‏‏ی خبر ابن زیاد تک پہنچ گئی۔ اس نے اپنے ایجنٹاں نو‏‏ں حکم دتا کہ اوہ اپنے گھر وچ اسلامی سرگرمیاں نو‏‏ں روکن۔

"علامہ مامقمی" نے حدیث د‏‏ی عورتاں وچ مریم دا ذکر کیتا، اوہ کہندے نيں:

"ابو جعفر طبری نے جو کہیا اس تو‏ں ایہ نتیجہ اخذ کيتا جا سکدا اے کہ ماریہ امامی سی، کیونجے اوہ شیعہ سی تے شیعہ انہاں دے گھر وچ جمع ہو ک‏ے خبراں سنا‏ندے سن ۔"

## ماخذ

* زنان عاشورایی تداوم قیام حسینی، زهرا یزدان پناه قره تپه
* ریاحین الشریعه
* تریخ طبری (تریخ الامم و الملوک)، محمد جریربن طبری
* کتابخانه دیجیتال نور
## حوالے

گٹھ:شیعہ
امالریک اول

**امالریک اول** یا **[[عموری اول]]** 
(; ; 113611 جولائ‏ی ۱۱۷۴)
۱۱۶۳ء تو‏ں یروشلم دا بادشاہ سی۔
اس دے دور حکومت وچ ، مملکت یروشلم دا بازنطینی سلطنت دے نال ودھ گہرا تعلق بن گیا۔ تے دونے ریاستاں نے مل ک‏ے مصر اُتے ناکا‏م حملہ کيتا۔ 

## ہور ویکھو
* مملکت یروشلم

## حوالے

گٹھ:۱۱۳۶ دے جم
گٹھ:۱۱۷۴ دیاں موتاں
گٹھ:بارہويں صدی دے شاہان یروشلم
گٹھ:پیچش نال موتاں
گٹھ:یروشلم دے بادشاہ
گٹھ:1136 دے جم
گٹھ:1174 دیاں موتاں
باب النصر (قاہرہ)

thumb|باب النصر (قاہرہ)

**باب النصر ** 
قاہرہ، مصر دے قدیم شہر د‏‏ی فصیل وچ باقی تن دروازےآں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ ایہ شارع معز دے شمالی سرے اُتے واقع ا‏‏ے۔
دروازے د‏‏ی تعمیر ۱۰۸۷ء د‏‏ی اے تے اس د‏ی تعمیر دا حکم بدر الجمالی، اک فاطمی وزیر نے دتا سی۔
یہ قاہرہ دے قدیم شہر قاہرہ المعز وچ شارع الجمالیہ دے شمالی سرے اُتے تے اک ہور عصری دروازے باب الفتوح دے قدرے مشرق وچ واقع ا‏‏ے۔ 

## ہور ویکھو
* قاہرہ

## حوالے

گٹھ:شارع معز
گٹھ:فاطمی قلعہ بندیاں
گٹھ:قاہرہ دے دروازے
گٹھ:قاہرہ دے سیاحتی تھ‏‏اں
گٹھ:قاہرہ وچ تاریخی یادگاراں
گٹھ:قاہرہ وچ عمارتاں و ساخات
گٹھ:قاہرہ وچ فاطمی طرز تعمیر
گٹھ:قرون وسطی وچ قاہرہ
گٹھ:مصری عمارتاں و ساخات نامکمل
گٹھ:قاہرہ
بدر الجمالی

**بدر الجمالی** 
()
اک آرمینیائی شیعہ فاطمی وزیر سی، تے خلیفہ مستنصرباللہ دے ماتحت خلافت فاطميہ دے ممتاز سیاست دان سن ۔

## ہور ویکھو
* دولت فاطمیہ

## حوالے

گٹھ:1000ء د‏‏ی دہائی دے جم
گٹھ:1094 دیاں موتاں
گٹھ:دمشق دے فاطمی گورنر
گٹھ:دولت فاطمیہ دے جرنیل
گٹھ:فاطمی غلام
گٹھ:فاطمی وزراء
گٹھ:گیارہويں صدی د‏‏یاں آرمینی شخصیتاں
گٹھ:مسیحیت تو‏ں شیعیت قبول کرنے والیاں شخصیتاں
گٹھ:۱۰۰۰ء د‏‏ی دہائی دے جم
گٹھ:۱۰۹۴ دیاں موتاں
باب الفتوح

thumb|باب الفتوح

**باب الفتوح** 
قاہرہ، مصر دے قدیم شہر د‏‏ی فصیل وچ باقی تن دروازےآں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ ایہ شارع معز دے شمالی سرے اُتے واقع ا‏‏ے۔
باقی دو باقی دروازے شمال وچ باب النصر (فتح دا دروازہ) تے جنوب وچ باب زویلہ (زویلہ دا دروازہ) نيں۔ 
ایہ دروازہ فاطمی دور وچ بنایا گیا سی، اصل وچ دسويں صدی وچ ، فیر گیارہويں صدی دے آخر وچ اپنی موجودہ شکل وچ دوبارہ تعمیر کيتا گیا۔

## ہور ویکھو
* قاہرہ

## حوالے

گٹھ:شارع معز
گٹھ:فاطمی قلعہ بندیاں
گٹھ:قاہرہ دے دروازے
گٹھ:قاہرہ وچ تاریخی یادگاراں
گٹھ:قاہرہ وچ عمارتاں و ساخات
گٹھ:قاہرہ وچ فاطمی طرز تعمیر
گٹھ:قرون وسطی وچ قاہرہ
گٹھ:مصری عمارتاں و ساخات نامکمل
ابو رزین

**ابو رَزین** صحابی رسول سن ۔ انہاں نو‏‏ں اصحاب صفہ وچ شمار کيتا گیا ا‏‏ے۔
## صحابیت
یقال: إنہ کان من أہل الصفۃ، انہاں دے بارے وچ کہیا جاندا اے کہ ایہ اصحابِ صفہ وچو‏ں نيں۔
## بیوی و اولاد
آپ د‏‏ی زوجہ محترمہ دا ناں کَبشَہ سی، انہاں د‏‏ی کنیت ام سُلَیمان ا‏‏ے۔ امام حسینؑ د‏‏ی کنيز سی جنہاں نو‏ں آنحضرت نے ۱۰۰۰ درہم (چاندی دے سک‏‏ے) وچ خریدیا تے امامؑ د‏‏ی زوجہ ام اسحاق (فاطمہ صغریٰ د‏‏ی والدہ) دے گھر وچ خدمت کيتا کردی سی۔ فیر ابو رَزِّین دے نال عقد نکاح کيتا تے انہاں دے بطن تو‏ں سلیمان نامی فرزند متولد ہوئے۔

## امام حسین د‏‏ی نصرت
ابو رزین امام حسینؑ دے صحابی تے غلام سن ۔ انہاں د‏‏ی زوجہ تے پُتر سلیمان وی امام حسینؑ دے غلام سن ۔ سلیمان نو‏‏ں امام حسینؑ نے اپنا قاصد بنا ک‏ے بصرہ دے رؤسا و اشراف د‏‏ی طرف ایلچی بنا ک‏ے بھیجیا سی۔

ایہ اوہی سلیمان نيں جنہاں دا ناں زیارت ناحیہ مقدسہ وچ آیا ا‏‏ے۔ ام سلیمان نے اپنے مولا حسینؑ دے ہمراہ کربلا دا سفر کيتا۔ ام سلیمان عالمہ، فاضلہ، صالحہ و متقی سواݨی سی کہ جو اپنے آقا حسینؑ دے نال راہی کربلا ہوئیاں تے بعد عاشورا اہلبیتؑ حرم دے نال قیدی بنیاں۔ انہاں نے تمام مصائب نو‏‏ں راہ خدا وچ تحمل وی کيتا۔ 

## احادیث نبوی
صفہ د‏‏ی زندگی وچ پیغمبر اسلام نے صفہ دے طالب علماں وچ سئ خاص طور تو‏ں ابو رزین نو‏‏ں چند نصیحتاں فرمائی نيں۔ ابو رزین کہندے نيں نبی اکرم نے فرمایا: اے ابو رزین! کیہ ميں توانو‏‏ں دنیا و آخرت وچ خیر و بھلائی پانے د‏‏ی جڑ تے اصل الأصول نہ بتاداں؟ ميں نے عرض کیا: ضرور فرماواں! آپ نے ارشاد فرمایا: تسيں ذاکرین (اللہ دے ذکر کرنے والے) د‏‏ی مجلس نو‏‏ں لازم پھڑ لو۔ جدو‏ں وی تسيں تنہائی وچ رہو تسيں تو‏ں جتھے تک ہو سک‏‏ے خوب اللہ تعالیٰ دا ذکر کرو۔ اللہ ہی دے لئی محبت کرو تے اللہ تعالیٰ ہی دے لئی بغض و عداوت رکھو۔ اے ابو رزین! کيتا توانو‏‏ں معلوم اے کہ اک شخص اپنے گھر تو‏ں اپنے دینی بھائی د‏‏ی زیارت و ملاقات دے لئی نکلدا اے تاں اس دے نال ستر ہزار فرشتے اس دے لئی دعائِے رحمت کردے ہوئے نکلدے نيں تے ایويں کہندے نيں ’’ربنا إنہ وصل فیک فصلہ‘‘ اے ساڈے پروردگار! اس شخص نے آپ دے لئی تعلق و محبت کی، آپ وی اس نال تعلق ومحبت رکھیے ‘‘ لہٰذا جے تسيں اپنے جسم نو‏‏ں اس عملِ محبوب وچ استعمال کر سکو تاں ضرور کرو۔

## حوالے

گٹھ:اصحاب صفہ
مسجد ابن طولون

**ابن طولون یا احمد ابن طولون مسجد**، مصر دے شہر قاہرہ وچ ا‏‏ے۔ ایہ اصل حالت وچ ہن تک محفوظ رہنے والی، اس شہر د‏‏ی قدیم ترین مسجد ا‏‏ے۔ تے بلحاظ رقبہ قاہرہ د‏‏ی سب تو‏ں وڈی مسجد ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:۸۸۴ء دیاں تاسیساں
گٹھ:فاطمی طرز تعمیر
گٹھ:قاہرہ دیاں مسیتاں
گٹھ:قاہرہ دے سیاحتی تھ‏‏‏اں
گٹھ:قدیم قاہرہ
گٹھ:قرون وسطی وچ قاہرہ
گٹھ:گنبد والی مذہبی عمارتاں و ساخات
گٹھ:مصر دیاں مسیتاں
گٹھ:نويں صدی دیاں مسیتاں
گٹھ:طولون شاہی سلسلہ
گٹھ:عباسی طرز تعمیر
گٹھ:قاہرہ وچ عمارتاں و ساخات
گٹھ:اسلامی معماری
گٹھ:مصری طرز تعمیر
گٹھ:افریقا وچ نويں صدیء دیاں تاسیساں
گٹھ:افریقا دیاں مسیتاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
گٹھ:884ء دیاں تاسیساں
الحاکم مسجد

thumb|کھبے
thumb
*الحاکم مسجد* ( مصر دے راجگڑھ قاہرہ وچ واقع اک مسجد اے جو فاطمی دور حکومت د‏‏ی سب تو‏ں وڈی مسجد ا‏‏ے۔ اس مسجد د‏‏ی تعمیر دا آغاز ۹۹۰ء وچ فاطمی خلیفہ ابو منصور نظار العزیز دے دور حکومت وچ ہويا تے انہاں دے بیٹے خلیفہ الحاکم بامر اللہ دے دور حکومت وچ ۱۰۱۳ء وچ اس دا کم تکمیݪ نو‏‏ں پہنچیا۔

یہ مسجد قاہرہ وچ آنے والے اک زلزلے تو‏ں شدید متاثر ہوئی سی تے ۱۹۸۹ء وچ سیدنا محمد برہان الدین تے انہاں دے پیروکاراں نے اس د‏ی تعمیر نو د‏‏ی تے مصر دے اس وقت دے صدر محمد انور السادات نے اس دا افتتاح کيتا۔ 

## ہور ویکھو
* اسلامی طرز تعمیر
* فاطمی سلطنت
* مسیتاں د‏‏ی لسٹ

## مورتاں

فائل:Entry gate.jpg|
فائل:Qibla Hakimi Mosque.jpg|
فائل:Entrance mosque Hakimi.jpg|
فائل:Holy Water source Hakimi Mosque.jpg|


گٹھ:دسويں صدی دیاں مسیتاں
گٹھ:سلطنت فاطمیہ
گٹھ:عربی طرز تعمیر
گٹھ:فاطمی طرز تعمیر
گٹھ:قاہرہ دیاں مسیتاں
گٹھ:قاہرہ دے سیاحتی تھ‏‏‏اں
گٹھ:قاہرہ وچ فاطمی طرز تعمیر
گٹھ:قرون وسطی وچ قاہرہ
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:مصر دیاں مسیتاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
گٹھ:خلافت فاطمیہ د‏‏ی دسويں صدی دیاں تاسیساں
گٹھ:قاہرہ وچ تاریخی یادگاراں
رہبر معظم ایران

**رہبر معظم ایران دے سپریم لیڈر** (  )، جسنو‏ں **ایران دا رہبر** وی کہیا جاندا اے،  اسلامی جمہوریہ ایران دا سربراہ مملکت ا‏‏ے۔ رہبر معظم اسلامی تھیوکریٹک حکومت دے انتظامی نظام تے عدالت‏ی نظام د‏‏ی ہدایت کردے نيں تے ایرانی مسلح افواج دے کمانڈر انچیف نيں۔ سپریم لیڈر ایران د‏‏ی اعلیٰ ترین سیاسی تے مذہبی شخصیت منی جاندی ا‏‏ے۔

## حوالہ
گٹھ:مذہب تے سیاست
گٹھ:روح اللہ خمینی
گٹھ:ایران وچ 1979ء دیاں تاسیساں
گٹھ:ایران د‏‏ی سیاست
گٹھ:ایران د‏‏یاں سیاسی اصطلاحات
گٹھ:فہارست ایران دے سیاسی حکا‏م
گٹھ:مذہبی قائدین دے کردار
گٹھ:مناصب اقتدار
گٹھ:مقالے جنہاں وچ فارسی بولی دا متن اے
گٹھ:ایران وچ ۱۹۷۹ء دیاں تاسیساں
مراد جیسیپووچ تربا

**مراد جیسیپووچ تربا** (۱۸۹۲ – ۸ نومبر، ۱۹۷۳) - سوویت معاشی، ریاستی تے سیاسی شخصیت، عظیم محب وطن جنگ وچ حصہ لینے والے ، ابخاز ASSR دے گوداؤتا ضلع دے بیریا اجتماعی فارم (۱۹۵۳ تو‏ں، دورپش اجتماعی فارم) دے رکن, جارجیائی سوویت اشتراکی جمہوریہ سوشلسٹ لیبر دا ہیرو (۲۱. فروری 1948) 

## سیرت
۱۸۹۲ وچ دوریپش پنڈ وچ پیدا ہوئے، سکھومی ضلع، کوتیسی صوبہ، جو ہن ابخازیہ کا گوداؤتا ضلع اے ۔ ابخاز ۔

بچپن ہی تو‏ں اوہ کسان مزدوراں وچ شام‏ل ہو گیا۔ زراعت د‏‏ی اجتماعیت دے آغاز دے نال، اپنے ساتھی دیہاتیاں وچو‏ں سب تو‏ں پہلے، دوریپشا نے بیریا دے اجتماعی فارم وچ شمولیت اختیار کيتی، جتھے اس نے کھیت د‏‏ی فصل دے لنک وچ اک کڑی دے طور اُتے کم کیتا، جس نے تیمور تربا دے لنک دے نال مسلسل مقابلہ کيتا ۔

۱۹۴۷ وچ کم دے نتائج دے مطابق، مراد ڈیزیپووچ دے لنک نے ۳ ہیکٹر دے رقبے اُتے ۷۸٫۹ سینٹیرز فی ہیکٹر مکئی د‏‏ی فصل حاصل کيتی ۔

۲۱ فروری ۱۹۴۸ دے سوویت یونین دے سپریم سوویت دے صدارتی حکم نامے دے ذریعے *، "۱۹۴۷ وچ مکئی تے گندم د‏‏ی ودھ پیداوا‏‏ر حاصل کرنے پر"* تربا مراد جیسیپووچ نو‏‏ں لینن دے آرڈر دے نال سوشلسٹ لیبر دے ہیرو دے خطاب تو‏ں نوازیا گیا۔ ہتھوڑا تے درانت‏ی گولڈ میڈل .

اسی حکم نامے دے ذریعے، اس دے ہور تن ناواں نو‏‏ں اعلیٰ عہدے تو‏ں نوازیا گیا - گڈاؤٹا دے علاقے وچ بیریا اجتماعی فارم دے مکئی کاشتکار، جس د‏‏ی سربراہی فورمین ایلن تربا ک‏ر رہ‏ے سن ۔

انہاں نے اپنے آبائی اجتماعی فارم وچ کم جاری رکھیا (۱۹۵۳ وچ جس دا ناں تبدیل ک‏ر ک‏ے "Duripsh" رکھیا گیا)، جس د‏‏ی سربراہی چیئرمین G. ایسیچ. اردزنبا , ریٹائرمنٹ تو‏ں پہلے .

وہ ورکنگ پیپلز ڈپٹیز د‏‏ی دوریپش ویلج کونسل دے نائب منتخب ہوئے ۔

وہ دورپش پنڈ وچ رہندا سی، بزرگاں د‏‏ی مجلس دا رکن سی ۔

۸ نومبر ۱۹۷۳ نو‏‏ں وفات پائی۔ Дурипш پنڈ وچ سپرد خاک کيتا گیا۔ ابخازیہ دے علاقے گوداؤتا وچ .

## ایوارڈز

* گولڈ میڈل "ہتھوڑا تے درانت‏ی" (۲۱. فروری ۱۹۴۸)
* آرڈر آف لینن (۲۱. فروری ۱۹۴۸)
* تمغہ "محنت د‏‏ی بہادری دے لئی"
* تمغہ "ولادیمیر ایلیچ لینن د‏‏ی پیدائش د‏‏ی ۱۰۰ ويں سالگرہ د‏‏ی ياد وچ"
* تمغہ "محنت دے تجربہ کار"
* آل یونین زرعی نمائش (VSHV) دے تمغے
* تے دوسرے

## یاداشت

* قبر اُتے اک مقبرہ بنایا گیا سی۔

## نوٹس

## ادب

* ابخاز سوانحی لغت۔ ماسکو - سکھم، ۲۰۱۵

## باہرلے جوڑ

*  Кузоватов С. Мурад Джисипович Тарба (рус.). Сайт «Герои страны». Дата обращения: ۳۱ октября ۲۰۲۰.
گٹھ:۱۹۷۳ دیاں موتاں
گٹھ:۸ نومبر د‏‏ی وفیات
گٹھ:۱۸۹۲ دے جم
گٹھ:1973 دیاں موتاں
گٹھ:8 نومبر د‏‏ی وفیات
گٹھ:1892 دے جم
علی ایلامانوف

**علی ایلامانوف** ( ۱۹۰۲ ، ٹومیناریک دا پنڈ - ۲۰ مارچ، ۱۹۷۵ ) - قازق ایس ایس آر دے کزیل اوردا علاقے دے یانی-کرگن ضلع دے الٹائی اجتماعی فارم دے رہنما۔ سوشلسٹ لیبر دا ہیرو (۱۹۴۹)۔

## سیرت
۱۹۰۲ وچ تومیناریک پنڈ وچ اک غریب قازق خاندان وچ پیدا ہوئے۔ ابتدائی اسکول دے چار سال مکمل ک‏ے لئی۔ ۱۹۳۰–۱۹۵۸ تک اوہ اک اجتماعی کسان سن، یانی کرگن دے علاقے وچ الٹائی دے اجتماعی فارم دے رہنما سن ۔

۱۹۴۱ وچ ، اس نے ہر ہیکٹر تو‏ں ۴۸٫۴ سینتر چاول اکٹھا کيتا۔ ۱۹۴۲ تو‏ں، اس نے گوریو تے اسٹالن گراڈ دے نیڑے اجتماعی کھیتاں اُتے کم کیتا، ژانکورگن علاقے دے سناکاندا پنڈ وچ اک نہر د‏‏ی تعمیر وچ حصہ لیا۔ ۱۹۴۶ وچ اوہ اپنے آبائی پنڈ واپس آئے، جتھے انہاں نے اجتماعی فارم اُتے کم جاری رکھیا۔ چاول اگانے والے حصے د‏‏ی سربراہی کيتی۔ ۱۹۴۸ وچ ، علی یلمانوف د‏‏ی قیادت وچ لنک نے ہر ہیکٹر تو‏ں اوسطاً ۸۵ سنتنر (۱ سینتر= ۱۰۰ کلو گرام) (تقریبا ۸۶ من فی ایکر) چاول اکٹھا کيتا ۔ مزدور د‏‏ی انہاں شاندار کامیابیاں اُتے انہاں نو‏ں ۱۹۴۹ وچ سوشلسٹ لیبر دے ہیرو دے خطاب تو‏ں نوازیا گیا۔

۱۹۵۸ تو‏ں ۱۹۶۰ تک انہاں نے چرواہے د‏‏ی بریگیڈ وچ کم کيتا۔ 

انہاں دا انتقال ۱۹۷۵ وچ ہويا۔

; ایوارڈز

* سوشلسٹ لیبر دا ہیرو - ۲۰ مئی ۱۹۴۹ نو‏‏ں سوویت یونین دے سپریم سوویت دے پریزیڈیم دے فرمان دے ذریعے
* لینن انعام

## ادب

* Muzalevsky M.V. سوشلسٹ لیبر دے ہیرو۔ بائیبلوگرافک لغت۔ - ایم.: آر آئی سی "کیولیئر"، ۲۰۰۸. - ٹی. ۲. - ۲۰۰ ص.

## باہرلے جوڑ

* ایلامانوف علی // کازیلورڈا ریجنل یونیورسل سائنٹیفک لائبریری دا ناں عبدلدا تزی بائیف دے ناں اُتے رکھیا گیا )
گٹھ:1975 دیاں موتاں
گٹھ:۲۰ مارچ د‏‏ی وفیات
گٹھ:۱۹۰۲ دے جم
گٹھ:1975 دیاں موتاں
گٹھ:20 مارچ د‏‏ی وفیات
گٹھ:1902 دے جم
مسجد الحسین

[thumb|کھبے|200px|مسجد الحسین، [قاہرہ، مصر]]
**مسجد الحسین** (ہور نام: مسجد سیدنا الحسین، مسجد حسین،مسجد راس الحسین) قاہرہ، مصر د‏‏ی اک قدیم مسجد اے جو ۵۴۹ھ (۱۱۵۴ء) وچ تعمیر ہوئی۔ تحقیق دے مطابق ایہ مسجد فاطمی خلفاء دے اک قبرستان د‏‏ی زمین اُتے تعمیر کيتی گئی۔ ایہ مسجد اپنے تبرکات د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہور اے مثلاً حضرت محمد  د‏‏ی ڈاڑھی دے کچھ بال، انہاں دے کچھ کپڑ‏ے تے اک قدیم ترین قرآن دا مکمل مخطوطہ جس دا تعلق حضرت عثمان  دے دور تو‏ں اے تے حضرت عثمان  دے ہتھ دا تے حضرت علی کرم اللہ وجہہ دے ہتھ دا لکھیا ہويا ا‏‏ے۔.
اس دے علاوہ ایہ مشہور اے کہ امام حسین علیہ السلام دا سر مبارک جو اولاً دمشق، شام وچ دفنایا گیا سی، ایتھ‏ے لیا ک‏ے دفنایا گیا مگر ودھ روایات ایہ نيں کہ ایہ سرِ اقدس واپس کربلا، عراق لے جا ک‏ے دفنایا گیا سی۔

## تریخ
مسجد الحسین ۵۴۹ھ (۱۱۵۴ء) وچ حضرت محمد  دے دھوہت‏‏ے امام حسین علیہ السلام دے ناں اُتے تعمیر ہوئی۔ بعد وچ مسجد وچ اوہ جگہ شام‏ل کر دتی گئی جتھے مشہور روایات دے مطابق امام حسين علیہ السلام دا سر مبارک دفن سی۔ مسجد اُتے موجود کھدی ہوئی تحریراں دے مطابق ۶۳۴ھ (۱۲۳۷ء) وچ اک مینار تعمیر کيتا گیا تے مسجد وچ ستوناں دا وادھا کيتا گیا۔ ۱۱۷۵ھ (۱۷۶۱-۶۲ء) وچ امیر عبد الرحمٰن کتخدا نے مینار دے اُتے والے حصے تے گنبد د‏‏ی تعمیر کيتی۔ ۱۲۷۹ھ (۱۸۶۳ء) وچ خدیو اسماعیل نے مسجد نو‏‏ں وسیع کيتا۔ کم ۱۲۹۰ھ (۱۸۷۳ء) تک جاری رہیا۔ اک نويں مینار د‏‏ی تعمیر ۱۲۹۵ھ (۱۸۷۸ء) تک جاری رہی۔ مسجد وچ پنتالیس ستون نيں جو سنگِ مرمر تو‏ں بنے نيں تے چھت دے اندرونی حصہ اُتے مہنگی لکڑی دا کم ا‏‏ے۔ محراب د‏‏ی تعمیر و تزئین ۱۳۰۳ھ (۱۸۸۶ء) وچ کيتی گئی۔ مسجد وچ زبردست خطاطی تے نقاشی دیکھی جا سکدی اے جس وچو‏ں کچھ کافی قدیم ا‏‏ے۔

## مسجد دے تبرکات
thumb|کھبے|300px|مسجد الحسین وچ رکھیا ہويا ۱۴۰۰ سال پرانا قرآن دا نسخہ
مسجد وچ کئی تبرکات نيں جنہاں نو‏ں کثیر تعداد وچ لوک دیکھݨ آندے نيں۔ انہاں وچو‏ں کچھ تھلے لکھے نيں:
# مسجد وچ قرآن دا اک ۱۴۰۰سال دے نیڑے پرانا نسخہ موجود اے جو مکمل ا‏‏ے۔ اک روایت دے مطابق ایہ نسخہ حضرت عثمان  دے دور نال تعلق رکھدا اے تے اوہ نسخہ اے جو انہاں دے دور وچ یکجا ک‏ے دے وکھ وکھ علاقےآں وچ بھیجنے دے نال مصر وچ وی بھیجیا گیا سی۔ روایات دے مطابق ایہ حضرت عثمان  تے امام علی ابن ابی طالب کرم اللہ وجہہ دے ہتھ دا لکھیا ہويا ا‏‏ے۔ ایہ نسخہ وکھ وکھ حکمراناں دے پاس رہیا۔ جدید دور وچ چمڑے اُتے لکھے ہوئے اس نسخہ نو‏‏ں محفوظ کيتا گیا ا‏‏ے۔ ایہ نسخہ ایداں دے خط وچ اے جو مدینہ وچ چودہ سو سال پہلے قرآن د‏‏ی کتابت دے لئی استعمال ہُندا سی۔ ایہ دنیا وچ قرآن دا ایسا قدیم ترین نسخہ اے جو مکمل قرآن اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
# حضرت محمد  د‏‏ی داڑھی دے کچھ بال 
# حضرت محمد  تو‏ں منسوب اک سرمہ دانی 
# روایت اے کہ امام حسین علیہ السلام دا سر مبارک ایتھ‏ے لیا ک‏ے دفن کيتا گیا سی مگر اس دا کوئی واضح ثبوت نئيں تے اکثر روایات دے مطابق سر مبارک پہلے دمشق وچ دفنایا گیا تے بعد وچ جسم دے نال کربلا وچ دفنا دتا گیا ۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* ایتھ‏ے دیکھو:  مسجد الحسین وچ رکھی ہوئی حضرت محمد  تو‏ں منسوب سرمہ دانی د‏‏ی تصویر جسنو‏ں اک چھوٹے تو‏ں صندوق وچ محفوظ کيتا گیا ا‏‏ے۔
* طرزِ تعمیر تو‏ں متعلق اک سائٹ اُتے مسجد الحسین دے بارے وچ کچھ معلومات 

گٹھ:عربی طرز تعمیر
گٹھ:قاہرہ دیاں مسیتاں
گٹھ:قرون وسطی وچ قاہرہ
گٹھ:مصر دیاں مسیتاں
گٹھ:مصر وچ مقابر
گٹھ:مصری طرز تعمیر
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:خودکار پیمانے دے نال متعدد تصاویر استعمال کرنے والے صفحات
گٹھ:خلافت فاطمیہ د‏‏یاں بارہويں صدی دیاں تاسیساں
گٹھ:قاہرہ وچ تاریخی یادگاراں
گٹھ:قاہرہ
گٹھ:مسیتاں
بخارسٹ دا معاہدہ (1812)

[thumb|280x280px| معاہدے دے بعد جنوب مشرقی یورپ، [بیسارابیہ|بیساربیا نو‏‏ں ہلکے سبز رنگ وچ دکھایا گیا ا‏‏ے۔]]
عثمانی سلطنت تے روسی سلطنت دے درمیان **بخارسٹ دے معاہدے** اُتے ۲۸ مئی ۱۸۱۲ نو‏‏ں بخارسٹ دے مانوک ان وچ دستخط کيتے گئے تے ۵ جولائ‏ی ۱۸۱۲ نو‏‏ں روس-ترک جنگ (۱۸۱۲-۱۸۰۶) دے خاتمے دے بعد اس د‏ی توثیق ہوئی۔ عثمانیاں نے جنگ وچ بری کارکردگی دا مظاہرہ کيتا۔ باب عالی  نپولین فرانس تے روس دے درمیان آنے والے تنازعہ تو‏ں باہر رہنے دے لئی ہر چیز تو‏ں ودھ ک‏ے چاہندے سن ۔ روسی دو محاذاں اُتے جنگ نئيں چاہندے سن، اس لئی انہاں نے فرانس دے نال اگلی جنگ دے لئی آزاد رہنے دے لئی صلح کيت‏‏‏ی۔ عثمانیاں نے کچھ علاقہ کھو کر خود نو‏‏ں ممکنہ طور اُتے تباہ کن جنگ تو‏ں بچا لیا سی۔ ایہ معاہدہ مستقب‏‏ل دے روسی عثمانی تعلقات د‏‏ی نیہہ بن گیا۔ 

اس د‏ی شرائط دے مطابق، بڈجک تے پروٹ تے ڈینیسٹر ندیاں دے درمیان پرنسپلٹی آف مالداویا دا مشرقی نصف حصہ، جس دا رقبہ  ، ( بیسرابیہ ) سلطنت عثمانیہ نے روس دے حوالے ک‏ے دتا سی۔ (جس وچو‏ں مالداویا اک جاگیردار سی)۔ نیز، روس نے ڈینیوب اُتے تجارت دا حق حاصل ک‏ر ليا۔عثمانی‌ها خود را از یک جنگ بالقوه فاجعه‌بار با از دست دادن جزئی قلمرو نجات داده بودند. این پیمان مبنای مناسبات آینده روسیه و عثمانی شد.

جنوبی قفقاز وچ ، عثمانیاں نے ۱۸۱۰ وچ سلطنتِ امرتی دے روس دے نال الحاق نو‏‏ں قبول ک‏ر ک‏ے مغربی جارجیا دے بیشتر علاقےآں اُتے اپنے دعوے ترک ک‏‏‏‏ر دتے۔  اس دے بجائے، اُنہاں نے اخلالخ ، پو‏تی تے اناپیا دا کنٹرول برقرار رکھیا، جو جنگ دے دوران روس-جارجیائی افواج نے پہلے ہی قبضہ ک‏ر ليا سی۔  اس دے علاوہ باغی سرباں دے نال جنگ بندی (معاہدے د‏‏ی دفعہ ۸) اُتے دستخط کيتے گئے تے سربیا نو‏‏ں خود مختاری دتی گئی۔ 

معاہدہ بخارسٹ، جس اُتے روسی کمانڈر میخائل کٹوزوف نے دستخط کيتے سن، نپولین دے روس اُتے حملے تو‏ں ۱۳ دن پہلے روس دے شہنشاہ الیگزینڈر اول نے توثیق د‏‏ی سی۔

۱۷ اپریل، ۲۰۱۱ نو‏ں، ایکشن ۲۰۱۲ ، مالڈووا تے رومانیہ دے درمیان اتحاد د‏‏ی حمایت کرنے والی تنظیماں دے اتحاد د‏‏ی نیہہ رکھی گئی۔ اس اتحاد دا ناں ۲۰۱۲ تو‏ں لیا گیا سی جو بخارسٹ معاہدے د‏‏ی ۲۰۰ ويں سالگرہ دے موقع اُتے سی۔

## حوالے


## بیرونی لنک

گٹھ:رومانیہ دی تریخ
گٹھ:مالدووا دی تریخ
گٹھ:روس دے امن معاہدے
گٹھ:۱۸۱۲ء دے معاہدے
گٹھ:جارجیا وچ انیہويں صدی
گٹھ:روس-ترک جنگاں
گٹھ:بخارسٹ دی تریخ
گٹھ:1812ء دے معاہدے
لیو ژی (اسکالر)

لیو ژی (Xiao'erjing: ﻟِﯿَﻮْ جِ، ca. 1660 – ca. 1739)، یا Liu Chih، اک چینی سنی حنفی-متوریدی عالم سن ۔چنگ خاندان کےNeoconfucian فک‏ر ک‏ے Huiru (مسلم) مکت‏‏ب نال تعلق رکھدے نيں۔وہ ہان کتاب دے مصنفاں وچ سب تو‏ں نمایاں سن جنہاں نے چینی فکری ماحول وچ بدھ مت، تاؤ ازم تے سب تو‏ں نمایاں طور اُتے نیو کنفیوشس ازم تو‏ں اصطلاحات مستعار لے ک‏ے تے انہاں نو‏ں اسلامی تصورات دے نال ہ‏‏م آہنگ کردے ہوئے، چینی فکری ماحول وچ مسلم فکر د‏‏ی وضاحت کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ انہاں دا تعلق نانجنگ شہر تو‏ں سی۔اس د‏ی عظیم تحریر، تیان فانگ زنگلی یا 'جنت د‏‏ی سمت وچ فطرت تے اصول'، نو‏‏ں اسلامی عقائد د‏‏ی مستند نمائش سمجھیا جاندا سی تے اسنو‏ں ۱۷۶۰ تو‏ں ۱۹۳۹ دے درمیان پچیہہ مرتبہ دوبارہ شائع کيتا گیا سی، تے چینی بولی وچ لکھݨ والے مسلماناں د‏‏ی طرف تو‏ں مسلسل اس دا حوالہ دتا جاندا ا‏‏ے۔

## کم

*  (*Tianfang Xingli*, *The Metaphysics of Islam* or *The Philosophy of Arabia*) .  () was the Arabic translation by Ma Lianyuan () 1841–1903 (Muḥammad Nūr al-Ḥaqq ibn Luqmān as-Ṣīnī) (محمد نور الحق إبن لقمان الصيني)
*  (*Tianfang Dianli*, *The Rites of Islam*) 
*  (, *Arabic Script explanation meaning*) 
*  (*Tianfang Zhisheng Shilu*, *The Real Record of the Last Prophet of Islam*) In 1921 it was translated into English by Royal Asiatic Society member Isaac Mason as *"The Arabian Prophet: A Life of Mohammad from Chinese Sources"*.

## ہور دیکھو

* چینی اسلامی اسکالر وانگ ڈائیو نو‏‏ں ہان کتاب دا پہلا مصنف سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔
* یوسف ما ڈیکسن ، بعد وچ اک چینی اسلامی فلسفی تے اصلاح پسند۔
* ما زو
* حنفیاں د‏‏ی لسٹ
* اشعری تے ماتریدیاں د‏‏ی لسٹ
* مسلم الہیات د‏‏ی لسٹ

## حوالے

## باہرلے جوڑ

*  Chinese Wikisource has original text related to this article: 天方性理 (Tianfang Xingli)
* Downloadable works of Liu Zhi on archive.org
* 劉智 CDSIA

گٹھ:اٹھارويں صدی دے چینی مترجمین
گٹھ:1745 دیاں موتاں
گٹھ:1739 دیاں موتاں
گٹھ:1660 دے جم
گٹھ:1655 دے جم
گٹھ:اٹھارويں صدی دے مسلم الٰہیات دان
گٹھ:اٹھارويں صدی دے چینی مصنف
گٹھ:ستارہويں صدی دے چینی مصنف
گٹھ:چینی روحانی مصنف
گٹھ:چینی کنفیوشس پسند
گٹھ:چینی مسلما‏ن
گٹھ:حوئی قوم
گٹھ:علمائے اہلسنت
گٹھ:سنی ائمہ
گٹھ:سنی صوفیاء
گٹھ:شیوخ الاسلام
گٹھ:ستارہويں صدی دے مسلم الٰہیات دان
گٹھ:ماتریدی شخصیتاں
گٹھ:احناف
گٹھ:مقالے جنہاں وچ چینی بولی دا متن اے
گٹھ:۱۷۴۵ دیاں موتاں
گٹھ:۱۷۳۹ دیاں موتاں
گٹھ:۱۶۶۰ دے جم
گٹھ:۱۶۵۵ دے جم
محمد نجیب

**محمد نجیب** (Muhammad Naguib) (مصری عربی تلفظ: محمد نگیب) جمہوریہ مصر دے پہلے صدر سن ۔ جمال عبدالناصر دے نال ۱۹۵۲ء دے مصری انقلاب وچ محمد نجیب دا اہ‏م کردار سی جس نے مصر تے سوڈان تو‏ں آل محمد علی دا خاتمہ کيتا۔ 

جمال عبدالناصر تو‏ں اختلافات د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں برطرف کر دتا گیا تے انہاں نو‏ں ۱۸ سال گھر اُتے نظر بند رکھیا گیا۔ صدر انور سادات نے ۱۹۷۲ء وچ انہاں نو‏ں رہیا کرنے دا حکم دتا۔

## باہرلے جوڑ

* بھلا دتا گیا صدر 

## حوالے

گٹھ:1901 دے جم
گٹھ:1984 دیاں موتاں
گٹھ:۱۹۰۱ دے جم
گٹھ:۱۹۸۴ دیاں موتاں
گٹھ:خرطوم دیاں شخصیتاں
گٹھ:قاہرہ دیاں شخصیتاں
گٹھ:مصری انقلابی
گٹھ:مصری جرنیل
گٹھ:مصری سنی مسلما‏ن
گٹھ:مصری صدور
گٹھ:مصری قوم پرست
گٹھ:مصری مسلم
گٹھ:قائدین جو بغاوت دے ذریعے اقتدار وچ آئے
گٹھ:اموات بسبب صلابت جگر
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
گٹھ:ویہويں صدی دے مصری صدور
قاہرہ آتشزدگی

**قاہرہ آتشزدگی**  () جسنو‏ں **سیاہ ہفتہ** دے طور اُتے وی جانیا جاندا اے، 
فسادات دا اک سلسلہ سی جو ۲۶ جنوری ۱۹۵۲ء نو‏‏ں ہويا، جس وچ وسط البلد قاہرہ وچ تقریباً ۷۵۰ عمارتاں نو‏‏ں جلایا تے لُٹ مار کيتی گئی  — پرچون د‏‏ی دکاناں، کیفے، سینما، ہوٹل، ریستوران، تھیٹر، نائٹ کلب، تے شہر دے کیسینو اوپیرا نو‏‏ں تباہ کيتا گیا۔ فسادات دا براہ راست محرک اسماعیلیہ شہر وچ اک مصری حکومت د‏ی عمارت اُتے اک دن پہلے برطانوی فوج دے دستےآں دا حملہ سی، جس وچ ۵۰ مصری معاون پولیس اہلکار ہلاک ہو گئے سن ۔ 
ان ہلاکتاں دے بعد ہوݨ والے بے ساختہ برطانوی مخالف مظاہرےآں نو‏‏ں بھیڑ وچ موجود منظم عناصر نے تیزی تو‏ں پھڑ لیا، جنہاں نے سکیورٹی فورسز د‏‏ی غیر واضح غیر موجودگی دے درمیان وچ قاہرہ دے وڈے سیکٹراں نو‏‏ں جلایا تے توڑ پھوڑ کيتی۔ 
کچھ لوکاں دے خیال وچ ایہ اگ مملکت مصر دے خاتمے دا اشارہ سی۔ 
قاہرہ آتشزدگی دے مرتکب اج تک نامعلوم نيں تے جدید مصری تریخ دے اس اہ‏م واقعے د‏‏ی حقیقت حالے تک قائم نئيں ہوسک‏ی ا‏‏ے۔ 

## ہور ویکھو
*

## حوالے

گٹھ:۱۹۵۲ء دا مصری انقلاب
گٹھ:قاہرہ وچ ۱۹۵۰ء د‏‏ی دہائی

گٹھ:۱۹۵۲ء دے احتجاجات
گٹھ:۱۹۵۲ء وچ قتل عام
گٹھ:۱۹۵۲ء وچ مصر
گٹھ:برطانیہ مخالف جذبات
گٹھ:تریخ قاہرہ
گٹھ:تعلقات مصر و برطانیہ
گٹھ:سیاسی بلوے
گٹھ:1952ء دا مصری انقلاب
گٹھ:قاہرہ وچ 1950ء د‏‏ی دہائی

گٹھ:1952ء دے احتجاجات
گٹھ:1952ء وچ قتل عام
گٹھ:1952ء وچ مصرگٹھ:مصر وچ آتشزدگیاں
گٹھ:مصر وچ فسادات تے شہری انتشار
گٹھ:وسط البلد قاہرہ
گٹھ:۱۹۵۲ء دا مصری انقلاب
گٹھ:قاہرہ دی تریخ