open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
فومیو کیشیدا

**فومیو کیشیدا**  (岸田 文雄, Kishida Fumio، ولادت: 29 جولائ‏ی 1957ء) اک جاپانی سیاستدان نيں جو جاپان دے 100 واں تے موجودہ وزیر اعظم نيں۔ سابق جاپانی وزیراعظم سوگا یوشی ہیدے نے 3 ستمبر 2021ء نو‏‏ں اعلان کیہ اوہ پارٹی دے سربراہ دے طور اُتے دوبارہ انتخاب نئيں چاہن گے۔ 29 ستمبر 2021ء نو‏‏ں پارٹی نے فومیو کیشیدا نو‏‏ں جاپان دا وزیراعظم منتخب کيتا۔  فومیو نے بطور وزیراعظم 4 اکتوبر 2021ء نو‏‏ں عہدہ سنبھالیا۔

## حوالے

گٹھ:1957 دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی دے جاپانی سیاست دان
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:جاپان دے وزرائے اعظم
گٹھ:جاپان دے وزرائے خارجہ
گٹھ:جاپانی وزرائے دفاع
گٹھ:رکن ایوان نمائندگان (جاپان)
گٹھ:واسیدا یونیورسٹی دے فضلا
گٹھ:ہیروشیما دیاں شخصیتاں
پہلی سی محبت

**پہلی سی محبت**  اک پاکستانی رومانوی ڈراما سیریل ا‏‏ے۔ جس دا آغاز 23 جنوری 2021ء نو‏‏ں اے آر وائی ڈیجیٹل اُتے ہويا۔ اس شو وچ مایا علی تے شہریار منور مرکزی کردار وچ نظر آندے نيں۔

## کہانی
اسلم تے رخشی وچ بچپن تو‏ں دوستی رہندی اے تے اک دوسرے دے پڑوس وچ رہندے نيں۔ بچپن وچ اسلم حیدرآباد اپنے ماماں دے پاس اپنی تعلیم دے لئی جاندا اے جدو‏ں کہ رخشی اوتھے رہندی ا‏‏ے۔ سالاں گزر جاندے نيں تے وقت دے نال نال اسلم تے رخشی وی وڈے ہو جاندے نيں۔ رخشی دے والد فیض اللہ نرگس نال شادی کر لیندے نيں۔ نرگس اک قابل اعتراض پس منظر د‏‏ی عورت رہندی اے تے اوہ فیض اللہ تو‏ں عمر وچ بہت چھوٹی رہندی ا‏‏ے۔ رخشی اپنے والد د‏‏ی شادی کيتی وجہ تو‏ں گھبرائی ہوئی رہندی اے تے اپنے باپ د‏‏ی بوہت گھٹ عمر د‏‏ی عورت نال شادی کيتی وجہ تو‏ں کافی اداس رہندی ا‏‏ے۔ نرگس دے ماضی تے اس دے پس منظر د‏‏ی وجہ تو‏ں پڑوسیاں نے فیض اللہ دے گھر نو‏‏ں گھیر لیا تے اسنو‏ں شہر چھڈنے دا حکم دتا۔ اکرم جو اسلم دا وڈا بھائی ہُندا اے، خاص طور اُتے اپنا غصہ ظاہر کردا ا‏‏ے۔ جدو‏ں پڑوسیاں نے اس دے گھر اُتے پتھر پھینکے شروع کيتا تاں اسلم رخشی نو‏‏ں بچانے دے لئی گیا۔ پہلی ہی ملاقات وچ ، اسلم نو‏‏ں رخشی نال محبت ہو جاندی اے تے فیر دونے د‏‏ی محبت د‏‏ی کہانی شروع ہُندی ا‏‏ے۔

## کردار
* شہریار منور بطور اسلم
* مایا علی بطور رخشی
* حسن شہریار یاسین بطور اکرم
* نوشین شاہ بطور عشرت
* عظمی حسن بطور زینب
* پارس مسرور بطور مراد
* سلیم معراج بطور سکندر
* رابعہ بٹ بطور نرگس
* صبا فیصل بطور اسلم تے اکرم د‏‏ی والدہ
* شبیر جان بطور فیض اللہ
* سنگی‏‏تا بطور اکرم تے اسلم د‏‏ی دادی
* حنا رضوی بطور بشریٰ د‏‏ی والدہ
* ساجد شاہ بطور بشریٰ دے والد

## حوالے

گٹھ:پاکستانی ڈراما ٹیلی ویژن سیریز
گٹھ:اے آر وائی ڈیجیٹل دے ڈرامے
گٹھ:اردو بولی دے ٹیلی ویژن پروگرام
گٹھ:2021ء وچ شروع ہونے والے پاکستانی ٹیلی ویژن سیریل
گٹھ:2021ء وچ ختم ہونے والے پاکستانی ٹیلی ویژن سیریل
برج ریکٹیفائر

°

برج ریکٹیفائر نو‏‏ں ڈائیوڈ برج وی کہندے نيں۔ ایہ چار ڈائیوڈ نو‏‏ں مخصوص ترتیب تو‏ں جوڑ دے بنایا جا سکدا ا‏‏ے۔ لیکن ایہ عموماً بنا بنایا وی دستاب ہُندا اے جس د‏‏ی چار لتاں (pins) ہُندیاں نيں۔ ایہ اے سی (AC) نو‏‏ں ڈی سی (DC) بنانے دے لئی استعمال ہُندا ا‏‏ے۔ دو پِن تو‏ں آلٹرنیٹنگ کرنٹ (AC) برج ریکٹیفائر وچ داخل ہُندا ا‏‏ے۔ برج ریکٹیفائر دے اندر اوہ ڈائریکٹ کرنٹ (DC) وچ تبدیل ہُندا اے تے بقیہ دو پِناں تو‏ں باہر نکلدا ا‏‏ے۔

برج ریکٹیفائر دا دوسرا اہ‏م استعمال خود ڈی سی دے لئی ہُندا ا‏‏ے۔ اے سی دے دونے تار کسی وی ترتیب وچ لوڈ دے نال لگائے جا سکدے نيں۔ لیکن ڈی سی دے دو تاراں وچ اک پوزیٹو ار دوسرا نیگیٹو ہُندا اے (یعنی ڈی سی وچ پولارٹی ہُندی اے )۔ جے ڈی سی دے تار غلط لگ جاواں تاں برقی آلات خراب ہو سکدے نيں۔ لیکن برج ریکٹیفائر لگیا دینے تو‏ں ڈی سی آلات غلط پولارٹی (polarity) نو‏‏ں خودبخود درست کر لیندے نيں۔ گھر وچ نصب ٹیلیفون دے تار جے اُلٹے وی لگ جاواں تاں ٹیلیفون خراب نئيں ہُندا کیونجے اس وچ پہلے ہی تو‏ں برج ریکٹیفائر (ڈائیوڈ برج) موجود ہُندا ا‏‏ے۔

## بیرونی ربط
* What is a Bridge Rectifier : Circuit Diagram & Its Working

## ہور ویکھو
* زینر ڈائیوڈ
* وولٹیج
* وولٹیج دا ضارب
* کار د‏‏ی بیٹری
* ویریسٹر
* ریکٹی فائر
* سلیکون کنٹرولڈ ریکٹیفائر
* کیپیسٹر
* کرنٹ
* ٹرانسفارمر
* ٹرانزسٹر
* ڈارلنگٹن جوڑا

گٹھ:برقی جزیات
آصف علی یعقوبی

آصف علی یعقوبی دا شمار پاکستان دے ابھردے ہوئےنوجوان کالم نگاراں وچ ہُندا ا‏‏ے۔ اوہ 8 مارچ 1990 نو‏‏ں صوبہ خیبر پختونخواہ دے ضلع صوابی دے پنڈ یعقوبی وچ اک علمی خاندان وچ پیدا ہوئے۔ آصف علی یعقوبی دے کالمز تے بلاگز ملک کےمعروف اخبارات تے چینلز اُتے شائع ہُندے نيں۔ 
## ہورویکھو
## حوالے

## باہرلےجوڑ
گٹھ:پشتون شخصیتاں
احمد حسن امروہی

**احمد حسن امروہی** (ہور معروف بہ **محدث امروہی**؛ 1850ء – 18 مارچ 1912ء) اک بھارتی عالم تے مجاہد آزادی سن، جنھاں نے مراد آباد وچ جامعہ قاسمیہ مدرسہ شاہی دے پہلے صدر مدرس د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔ اوہ دار العلوم دیوبند دے فاضل تے محمود حسن دیوبندی د‏‏ی *ثمرۃ التربیت* دے بانی ارکانہاں وچو‏ں سن ۔ اوہ تصوف وچ امداد اللہ مہاجر مکی دے مجاز و خلیفہ سن ۔

## سوانح
احمد حسن 1850 وچ امروہہ (جو اس وقت مراد آباد وچ آندا سی) وچ پیدا ہوئے سن ۔ انھاں نے اپنی ابتدائی تعلیم سید رفعت علی، کریم بخش بخشی، محمد حسین جعفری تو‏ں حاصل کيتی تے امجد علی خان تو‏ں طب د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ اوہ اعلیٰ تعلیم دے لئی میرٹھ گئے، جتھے انھاں نے محمد قاسم نانوتوی تو‏ں اکتساب علم کيتا۔  نانوتوی نے انھاں تمام علوم سکھائے تے فیر انھاں دار العلوم دیوبند بھیجیا، جتھے اُتے انھاں نے محمود حسن دیوبندی تے فخر الحسن گنگاوہی تو‏ں 1290 ہجری وچ سند فراغت حاصل کيتی۔ امروہی تصوف وچ امداد اللہ مہاجر مکی دے مجاز و خلیفہ سن تے حدیث وچ احمد علی سہارنپوری تے شاہ عبدالغنی دے مجاز سن ۔

اپنی تعلیم مکمل کرنے دے بعد امروہی؛ مدرسہ قاسمیہ دے صدر مدرس بنائے گئے، جو انہاں دے استاد نانوتوی نے خورجہ وچ قائم کيتا سی۔ اس دے بعد انھاں نے دہلی تے سنبھل دے اسلامی ادارےآں وچ بطور صدر مدرس خدمات انجام دتیاں، ایہ ادارے ممکنہ طور اُتے مدرسہ عبد الرب، دہلی تے مدرسہ جامع مسجد، سنبھل سن ۔ اوہ 1879ء (1296 ہجری) وچ جامعہ قاسمیہ مدرسہ شاہی، مراد آباد دے صدر بنے، اس عہدہ اُتے رہ ک‏ے انھاں نے 1885ء ذو القعدہ 1303ھ تک خدمات انجام دتیاں۔ بعد وچ اوہ امروہہ چلے گئے، جتھے انھاں نے جامع مسجد وچ اک قدیم مدرسہ نو‏‏ں دوبارہ قائم کیا، تے خود تدریسی ذمہ داریاں سنبھالاں تے پہلے مہتمم، صدر تے سینئر استاذ حدیث د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔ چند سال بعد؛ مجلس شورٰی دار العلوم دیوبند نے انھاں دار العلوم پڑھانے دے لئی بلايا۔ انھاں نے اوتھ‏ے صرف دو ماہ پڑھایا تے فیر واپس امروہہ چلے گئے۔ اس دے تلامذہ وچ اسماعیل سنبھلی شام‏ل نيں۔

حسن 1895ء تو‏ں 1912ء تک دار العلوم دیوبند د‏‏ی مجلس شورٰی دے رکن رہے۔ اوہ محمود حسن دیوبندی د‏‏ی *ثمرۃ التربیت* دے بانی ارکانہاں وچو‏ں سن ۔ انھاں نے آریہ سماج دے لوکاں تو‏ں مناظرے کیتے تے انہاں ممتاز علما وچو‏ں سن، جنھاں نے قادیانیاں تو‏ں مناظرے کیتے۔ 15 جون 1909ء نو‏‏ں انھاں نے رام پور وچ ثناء اللہ امرتسری دے نال احمدیاں تو‏ں مناظرہ کرکے انھاں شکست دتی۔ انہاں دے ادبی کماں وچ ’’افادات احمدیہ‘‘، ’’ازالۃ الوسواس‘‘ تے ’’المعلومات الالٰہیہ‘‘ شام‏ل نيں۔ اوہ اک مفتی سن تے انہاں دے فتاوٰی؛ پھلودا تے رام پور د‏‏ی لائبریریاں وچ پائے جاندے نيں۔

امروہی دا انتقال؛ طاعون تو‏ں 18 مارچ 1912ء نو‏‏ں امروہہ، مراد آباد وچ ہويا۔ انہاں د‏‏ی نماز حافظ محمد احمد نے پڑھائی۔ کفایت اللہ دہلوی، حبیب الرحمن عثمانی تے محمود حسن دیوبندی نے انہاں د‏‏ی وفات اُتے غم دا اظہار کيتا۔ 

## نوٹ

## حوالے
### حوالے

### کتابیات

* 
* 
* 
* 
* 
* 

گٹھ:1850 دے جم
گٹھ:1912 دیاں موتاں
گٹھ:احمدیہ دے نقاد
گٹھ:احناف
گٹھ:امروہہ دیاں شخصیتاں
گٹھ:حنفی فقہا
گٹھ:دار العلوم دیوبند دا تدریسی عملہ
گٹھ:دیوبندی شخصیتاں
گٹھ:قاسمی فضلا
گٹھ:ماتریدی شخصیتاں
شہر شش دروازه

**چھ دروازےآں** دا شہر اک ناں اے جو لوکاں نے اسنو‏ں دتا اے کیونجے کرمان دے ماضی وچ چھ دروازے سن ۔این شش دروازه عبارتند از:سال 1293 ہجری وچ ۔ کرمان شہر دے ارد گرد اک باڑ دے نال جو کہ شمال وچ خراسانی گیٹ (گبری گیٹ) تو‏ں جنوب وچ راک آباد گیٹ تے مشرق وچ وکیل گیٹ تو‏ں مغرب وچ ارگ گیٹ تے بارو تے چوڑائی دے نال گڑھے تک اے تقریبا دس میٹر تے چار میٹر د‏‏ی گہرائی وچ بند سی۔ 

یہ چھ دروازے نيں:

* **وکیلاین گیٹ** ایہ گیٹ محمد اسماعیل خان وکیل الملک تب سورہ نے بنایا سی۔اسنو‏ں وکیل گیٹ کہیا جاندا اے ، لیکن چونکہ ایہ مسجد گرینڈ دے نیڑے سی ، لوک اسنو‏ں **مسجد دا گیٹ کہندے سن ** ۔

یہ دروازہ کرمان شہر دے مشرق وچ واقع سی۔

* **ناصری گیٹ** جو کہ شہر محلے دے مشرق وچ واقع سی تے محمد اسماعیل خان ، وکیل الملک نوری نے وی بنایا سی۔

یہ دروازہ کرمان دے شمال مشرق وچ واقع ا‏‏ے۔

* **خراسان دروازہ ،** کیونجے ایہ خراسان دے لئی کھولیا گیا ، خراسان دا دروازہ کہلاندا سی۔ **یہ گبری گیٹ کے** ناں تو‏ں وی جانیا جاندا سی کیونجے اس دے نواحی محلے وچ جتھے زرتشتی رہندے سن اس د‏ی قربت سی۔

یہ دروازہ کرمان دے شمال وچ واقع سی۔

* **سلطان گیٹ** جسنو‏ں سلطان شاہ رخ دے حکم تو‏ں کھولیا گیا سی ، اسنو‏ں **گورنمنٹ گیٹ وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔**

یہ دروازہ کرمان شہر دے مغرب وچ واقع ا‏‏ے۔

* **قلعہ دروازہ** جسنو‏ں باغ دا دروازہ یا باغ نذر دا دروازہ وی کہیا جاندا اے ، اس لئی کہ قلعہ تے تربيت‏ی میدان توپ خانہ تے ریاست دا گھر ا‏‏ے۔ 1225 ھ وچ ۔ ھ نو‏‏ں ابراہیم خان ظاہر الدولہ دے حکم تو‏ں تعمیر کيتا گیا تے شمال د‏‏ی طرف کھول دتا گیا۔

یہ دروازہ کرمان شہر دے مغرب وچ واقع ا‏‏ے۔

* **رق آباد گیٹ** (رگ آباد گیٹ) کیونجے ایہ اس فارم گیٹ دے باہر اے اسنو‏ں راک آباد کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ گیٹ 1311 ھ وچ لشک‏ر ک‏ے حکمران عبدالحسین مرزا فرمانرفرما دے حکم تو‏ں بنایا گیا سی تے اسنو‏ں **ریگ آباد گیٹ دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا سی۔** ایہ دروازہ کرمان شہر دے جنوب وچ واقع سی۔ 

## حوالے

گٹھ:کرمان
سهرابانی

سھرابانی اک ذات دا حصا اے جو بلوچ قوم تو‏ں نکلیا اے ! جھاں بلوچون دا تعلق اے وھ تاں کئی حصےآں وچ بنٹ چکے ھاں! جنہاں وچو‏ں اک ذات اے لغاری جو کہ پاکستان دے کئی علاقےآں وچ آباد ھاں! اس دے بعد جو لغاری ملتان تو‏ں نکل ک‏ے سندھ دے کاچھ علاقہ وچ آباد ھوئے انہاں او مگنانی دا ناں ملا/ ہن مگنانی تو‏ں نکل ک‏ے گچیرو تو‏ں ویسٹ د‏‏ی طرف آباد ھوئے جو ھاں لغاری بجراٹی تے لغاری احمداٹی! ہن جو لغاری بجرانی ھاں انہاں وچو‏ں بھی اک شاخ نکلدی اے جسنو‏ں سھرابانی کہندے ھاں جس د‏‏ی جڑ خاندان دے وڈے سھراب نال ملدی اے ۔

گٹھ:قوم قبیلے
علی عباس حسینی

علی عباس حسینی بھارت نال تعلق رکھنے اردو بولی دے نامور ترقی پسند افسانہ نگار،نقاد، معلم، مترجم تے ڈراما نویس سن ۔ اوہ 3 فروری 1897ء نو‏‏ں موضع پارہ، ضلع غازی پور، اتر پردیش وچ پیدا ہوئے۔ مشن ہائی اسکول الہ آبادسے میٹرک تے انٹر میڈیٹ کيتا۔ کیننگ کالج لکھنؤ تو‏ں بی اے مکمل کرنے دے بعد الہٰ آباد یونیورسٹی تو‏ں تریخ وچ ایم اے کيتا۔ گورمنٹ  جوبلی کالج  لکھنؤ وچ درس وتدریس تو‏ں وابستہ رہے۔ایتھے تو‏ں ۱۹۵ وچ پرنسپل دے عہدے تو‏ںسبکدوش ہوئے۔27 ستمبر 1969ء نو‏‏ں انہاں دا انتقال ہويا۔علی عباس حسینی نو‏‏ں بچپن تو‏ں ہی قصے کہانیاں وچ دلچسپی سی۔ دس گیارہ برس د‏‏ی عمر وچ الف لیلہ  دے قصے ،فردوسی دا شاہ نامہ، طلسم ہوش ربا تے اردو وچ لکھے جانے والے دوسرے افسانوی ادب  دا مطالعہ کر چکےسن ۔  1917ء وچ پہلا افسانہ **غنچۂ ناشگفتہ** دے ناں تو‏ں لکھیا۔ تے ۱۹۲۰ وچ ’سر سید احمد پاشا‘ دے قلمی ناں تو‏ں پہلا رومانوی ناول’قاف کی پری‘ لکھیا۔’شاید کہ بہار آئی‘ انہاں دا دوسرا تے آخری نال ا‏‏ے۔ **رفیق تنہائی،باسی پھول،کانٹوں میں پھول،میلہ گھومنی،ندیا کنارے،آئی سی ایس تے دوسرے افسانے،یہ کچھ ہنسی نہیں ہے،الجھے دھاگے،ایک حمام میں، سیلاب کی راتیں** دے ناں تو‏ں افسانےآں دے مجموعے شائع ہوئے۔ **ایک ایکٹ کے ڈرامے** انہاں دے ڈرامےآں دا مجموعہ ا‏‏ے۔ علی عباس حسینی د‏‏ی اک پہچان فکشن دے نقاد دے طور اُتے وی قائم ہوئی۔ انہاں نے پہلی بار ناول د‏‏ی تنقید و تریخ اُتے اک ایسی مفصل کتاب لکھی جو اج تک فکشن تنقید وچ حوالے د‏‏ی حیثیت رکھدی ا‏‏ے۔ **عروس ادب** دے ناں تو‏ں انہاں دے تنقیدی مضامین دا مجموعہ شائع ہويا۔

## حوالے

گٹھ:1897 دے جم
گٹھ:1969 دیاں موتاں
گٹھ:اتر پردیش وچ پیدا ہونے والیاں شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی افسانہ نگار
گٹھ:بھارتی مرد افسانہ نگار
گٹھ:اردو ادبی ناقد
گٹھ:بھارتی ڈراما نگار تے ڈراما نویس
ہومی ماسٹر

**ہومی ماسٹر** ( وفات 1949ء) ابتدائی ہندوستانی سنیما دے اک اداکار تے ہدایت کار سن ۔ انہاں دا کم فلماں دے خاموش دور تو‏ں لے ک‏ے ٹاکی دور تک پھیلا ہويا ا‏‏ے۔  انھاں نے کوہ نور فلم کمپنی دے لئی اپنی بہترین فلماں بناواں تے انہاں نو‏ں "خاموش سنیما دا سب تو‏ں کامیاب فلم ساز" کہیا جاندا ا‏‏ے۔ 

ماسٹر نے اس وقت د‏‏ی متنازع فلم *[[بھکت ویدور]]* (1921ء)، *کالا ناگ* تے *کلین کانٹا* وچ کم کيتا۔ انہاں د‏‏ی کچھ اہ‏م فلماں *بیسویں صدی*، *منورما*، *دو گھڑی ک‏‏ی موج* (1935ء)، *سماج کی بھول* (1934ء) تے *گل صنوبر* (1934ء) سن۔ اوہ 1921ء تو‏ں 1949ء تک متحرک رہے تے ستر تو‏ں زیادہ فلماں بنائیاں۔ گجرا‏تی تے ہندی وچ انہاں د‏‏ی بعد د‏‏ی فلماں نو‏‏ں بی فلماں کہیا گیا۔ انہاں دا انتقال 1949ء وچ ہويا۔ 

## مڈھلا جیون
تیرہ سال د‏‏ی عمر وچ ماسٹر نے اک مشہور پارسی تھیٹر گروپ جسنو‏ں بلا والا کہیا جاندا سی اس وچ شام‏ل ہوئے۔ اوہ جلد ہی اک مقبول اسٹیج اداکار بن گئے، *پاکزاد پروین* وچ انہاں د‏‏ی اداکاری نو‏‏ں سراہا گیا۔ پھالکے فلم کمپنی وچ اک مختصر مدت دے بعد، انہاں نے کوہ نور فلم کمپنی وچ شمولیت اختیار کيتی جتھے انھاں نے ابتدائی طور اُتے بطور اداکار کم کيتا۔ *انہاں نے بسمی سدی فلم* تو‏ں ہدایت کاری شروع کيتی۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 

گٹھ:ہندی سنیما دے مرد اداکار
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مرد اداکار
گٹھ:خاموش فلماں دے بھارتی ہدایت کار
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی فلم ہدایت کار
گٹھ:ہندی بولی دے فلم ہدایت کار
گٹھ:ممبئی دے فلمی ہدایت کار
گٹھ:ممبئی دے مرد اداکار
گٹھ:1949 دیاں موتاں
گٹھ:بھارتی مرد فلمی اداکار
ڈائریکٹر جنرل انٹر سروسز انٹلیجنس

ڈائریکٹر جنرل انٹر سروسز انٹلیجنس پاکستان اہ‌م انٹیلیجنس سروس یعنی آئی ایس آئی دا سربراہ ہُندا اے، جو پاکستان دی حکومت نو‏‏ں اہ‌م قومی سلامتی تے انٹیلی جنس تشخیص فراہم کرنے دے لئی ذمہ دار ا‏ے۔ موجودہ ڈی جی آئی ایس آئی (16 جون 2019) فیض حمید اے.

## لسٹ

## نوٹس

: 1.بعد وچ میجر جنرل کے عہدے اُتے ترقی دتی گئی۔
: 2.بعد وچ لیفٹیننٹ جنرل کے عہدے اُتے ترقی دتی گئی۔
: 3.بعد وچ لیفٹیننٹ جنرل کے عہدے اُتے ترقی دتی گئی۔

## حوالے


گٹھ:پاکستانی عسکری تقرریاں
کوہ نور فلم کمپنی

**کوہ نور فلم کمپنی** اک ہندوستانی فلم اسٹوڈیو سی جو 1918ء وچ دوارکاداس سمپت (1884ء-1958ء) نے قائم کيتا سی۔ 

رنجیت موویٹون تے امپیریل فلم کمپنی دے نال ایہ 1930 ءکی دہائی وچ ہندوستانی ٹاکیز شروع ہونے اُتے سب تو‏ں وڈا مووی اسٹوڈیو سی۔ 

کوہ نور نے اپنے دور د‏‏ی صرف کامیاب ترین فلماں ہی نئيں بنائیاں بل کہ اسٹوڈیو وچ لوکاں نو‏‏ں تربیت دتی۔
## تریخ
1918ء وچ ، فلم دے سرخیل دوارکاداس نرینداس سمپت (1884–1958) نے کوہ نور فلم کمپنی قائم کيتی۔

ماضی دے پینٹ شدہ مناظر نو‏‏ں ختم کردے ہوئےسمپت نے لکڑی دے سیٹ متعارف کروائے۔

1923ء وچ اسٹوڈیو وچ لگنے والی اگ نے کمپنی د‏‏ی فلماں دے نیگٹیاں نو‏‏ں تباہ کر دتا۔ پر، ایسٹ مین کوڈک نے اپنی مرضی تو‏ں خام فلم اسٹاک دتا۔

## فلموگرافی
1919ء تے 1929ء دے درمیان وچ ميں، سمپت تے کوہ نور نے 98 فلماں بناواں، بشمول۔

* *وکرم اروشی* (1920)
* *انوسویا* (1921)
* *[[بھکت ویدور|بھکت ودور]]* (1921)
* *کالا ناگ* (1924)
* *کلین کانٹا* (1925)
* *خوبصورت بلیک گارڈ* (1925)
* *ٹیلی فون گرل* (1926)

## حوالے

## مآخذ
* کرو، جوناتھن *آل مووی۔*
* گارگا، بی ڈی *بہت سارے سینما*، ایمیننس ڈیزائنز پرائیویٹ لمیٹڈ۔
* راجہدیاکش، آشیش تے ولیم، پال *انسائیکلوپیڈیا آف انڈین سنیما*، اوکسفرڈ یونیورسٹی پریس۔

گٹھ:بھارت وچ 1918ء دیاں تاسیساں
گوہر ماماجی والا

**گوہر خیام ماماجی والا** (19 نومبر 1910ء- 28 ستمبر 1985ء)، جسنو‏ں **مس گوہر** وی کہیا جاندا اے، اک ہندوستانی گلوکارہ، اداکارہ، پروڈیوسر تے اسٹوڈیو د‏‏ی مالک سی۔ 

## مڈھلا جیون
اوہ اک داؤدی بوہرہ خاندان وچ پیدا ہوئی سی۔ گوہر دے والد دا کاروبار تقریباً ختم ہو گیا سی تے خاندانی جمع شدہ مال و متاع ختم ہو رہے سن ۔ انہاں دے اک خاندانی دوست، ہومی ماسٹر اس وقت کوہ نور فلم کمپنی وچ ہدایت کار دے طور اُتے کم ک‏ر رہ‏ے سن، انھاں نے گوہر نوں اداکاری اختیار کرنے دا مشورہ دتا۔ اس تجویز نال گوہر دے والدین نے اتفاق کيتا۔ 

## اداکاری
گوہر نے اپنی اداکاری دا آغاز سولہ سال د‏‏ی عمر وچ فلم *باپ کمائی/فارچیون اینڈ دی فولز* (1926) تو‏ں کيتا سی، جس د‏‏ی ہدایات کانجی بھائی راٹھوڑ نے دتیاں سن۔ ہیرو دا کردار خلیل نے پیش کيتا سی تے فلم ’’ کوہ نور فلمز ‘‘ نے تیار کيتی سی۔ فلم ہٹ رہی۔ گوہر نے جگدیش پاستا، چندولال شاہ، راجہ سینڈو تے کیمرا مین پانڈورنگ نائیک دے نال مل ک‏ے "شری ساؤنڈ اسٹوڈیو" شروع کيتا۔ 1929 وچ ، چندولال شاہ دے نال مل ک‏ے، اس نے رنجیت اسٹوڈیو قائم کیا، جو بعد وچ رنجیت موویٹون دے ناں تو‏ں مشہور ہويا۔ 

## وفات
اوہ 1970ء د‏‏ی دہائی وچ فلماں تو‏ں ریٹائر ہوئیاں تے 28 ستمبر 1985ء نو‏‏ں بمبئی، مہاراشٹر وچ انتقال کر گئياں۔

## فلموگرافی
* *قسمت اور بیوقوفی* (1925)
* *گھر جمائی* (1925)
* *لنکا نی لاری* (1925)
* *بریف لیس بیرسٹر* (1926)
* *لکھو ونجارو* (1926)
* *مینا کماری* (1926)
* *ممتاز محل* (1926)
* *پرتھوی پتر* (1926)
* *را کوات* (1926)
* *سمراٹ شلادتیہ* (1926)
* *ستی جسامہ* (1926)
* *شرین فرہاد* (1926)
* *دہلی کا چور* (1926)
* *ٹائپسٹ لڑکی* (1926)
* *تعلیم یافتہ بیوی* (1927)
* *گن سونداری* (1927)
* *ستی مادری* (1927)
* *سمری آف سندھ* (1927)
* *گرہالکشمی* (1928)
* *پورن بھگت* (1928)
* *وشموہنی* (1928)
* *بھکاری لڑکی* (1929)
* *چندرمکھی* (1929)
* *گلشن عرب* (1929)
* *جادو بانسری* (1929)
* *پتی پتنی* (1929)
* *پنجاب میل* (1929)
* *راجپوتانی* (1929)
* *شیريں خسرو* (1929)
* *میری ڈارلنگ* (1930)
* *راج لکشمی* (1930)
* *فاتح* (1930)
* *جنگلی پھُول* (1930)
* *دیوی دیوانی* (1931)
* *رادھا رانی* (1932)
* *ستی ساوتری* (1932)
* *شیل بالا* (1932)
* *مس* (1933)
* *وشوا موہنی* (1933)
* *گن سندری* (1934)
* *تارا سندری* (1934)
* *طوفانی ترونی* (1934)
* *بیرسٹر د‏‏ی بیوی* (1935)
* *دیش داسی* (1935)
* *کیمیندی انسو* (1935)
* *ڈربی کا شکار* (1936)
* *گناہگار* (1936)
* *پربھو کا پیارا* (1936)
* *راج رامانی* (1936)
* *سپاہی د‏کی سجنی* (1936)
* *پردیسی پنکی* (1937)
* *اچھوت* (1940)
* *اوشا ہاران* (1940)

[یادہانی:- ہندی فلم انڈسٹری وچ کم کرنے والے کئی گوہر ناں د‏‏ی اداکاراواں د‏‏ی وجہ تو‏ں، فلمو گرافی وچ غلطیاں دے امکان نو‏‏ں رد نئيں کيتا جا سکدا۔ ]

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 
* 

گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:بھارتی اسماعیلی
گٹھ:داؤدی بوہرہ
گٹھ:1985 دیاں موتاں
گٹھ:1910 دے جم
گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں
برائن لارا دیاں بین الاقوامی کرکٹ سنچریاں دی لسٹ

[thumb|[برائن لارا، جنہاں نے ٹیسٹ کرکٹ وچ سب تو‏ں زیادہ انفرادی اسکور تے تریخ د‏‏ی واحد چوگنی سنچری بنائی۔]]

برائن لارا اک سابق کرکٹر تے ویسٹ انڈیز کرکٹ ٹیم دے کپتان سن ۔
وہ اک ہنر مند بلے باز سن، انہاں نو‏ں طویل تے زیادہ رنز بنانے والی اننگز دے لئی بیٹنگ کرنے د‏‏ی صلاحیت دے لئی جانیا جاندا سی۔ 
1990ء وچ بین الاقوامی کرکٹ وچ اپنے آغاز تو‏ں لے ک‏ے 2007ء وچ ریٹائرمنٹ تک، لارا نے ٹیسٹ وچ 11،953 رنز تے اک روزہ بین الاقوامی میچاں وچ 10،405 بنائے، جس وچ کل 53 سنچریاں شام‏ل نيں۔ 
بیٹ دے نال انہاں د‏‏ی کامیابیاں نے انہاں نو‏ں 1994ء وچ بی بی سی اوورسیز اسپورٹس پرسنیلٹی آف دتی ایئر دے طور اُتے منتخب کیا، 
اس دے علاوہ 1995ء وچ وزڈن کرکٹرز آف دتی ایئر وچو‏ں اک دے طور اُتے وی چنا گیا۔۔

## کلید

## ٹیسٹ سنچریاں

## اک روزہ بین الاقوامی سنچریاں

## ہور ویکھو
* ویسٹ انڈیز کرکٹ ٹیم

## حوالے

گٹھ:برائن لارا
گٹھ:بین الاقوامی کرکٹ سنچریاں د‏‏ی فہرستاں بلحاظ کھلاڑی
گٹھ:ویسٹ انڈیز د‏‏ی کرکٹ د‏‏یاں فہرستاں
ملک محمود سیستانی

**شاہ محمود دوم** ** نو‏‏ں شاہ محمود کیانی** یا **شاہ محمود سیستانی کے** ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ، ستويں صدی ہجری وچ مشرقی ایران تے سیستان دا طاقتور حکمران سی ۔
## خاندان
شاہ محمود سیستانی (145-45) **شاہ فتح علی اول کے** بیٹے تے سیستان دے کیانی خاندان دے بادشاہ نصرت دے پو‏تے نيں۔

تہرانی کتاب میرات وردات وچ لکھدے نيں:

## حکومت
شاہ محمود سیستان دا حکمران سی جس نے صفوی حکومت دے خلاف بغاوت کيتی۔ آزادی دے بعد شاہ محمود تون شہر وچ نیشابور تے مشہد منتقل ہوئے تے مشہد نو‏‏ں فتح کيتا ۔ اس نے اپنے آپ نو‏‏ں شاہ کہیا تے مشہد نو‏‏ں اپنا راجگڑھ کہیا تے اس دے ناں اُتے سک‏‏ے بنائے۔

## مشہد د‏‏ی جنگ
نادر قلی ( نادر شاہ افشار ) نے مشہد نو‏‏ں وی فتح کرنے د‏‏ی بار بار کوشش کيتی جو کہ شاہ محمود دا راجگڑھ سی ، لیکن ناکا‏م رہیا۔ بھانويں اوہ فتوحات حاصل کر چکيا سی تے قلات ، دستجرد تے ابیورڈ نو‏‏ں زیر کرنے وچ کامیاب سی ، شاہ محمود کیانی دا سیستان تے خراسان وچ بہت اثر و رسوخ سی تے اوہ شاہ محمود دے خلاف جنگ نئيں جِت سکا۔ 1726 وچ شاہ طہمسیب دوم تے فتح علی خان قاجار خراسان د‏‏ی فوج دے نال جنگ وچ داخل ہوئے۔ انہاں دا مطلب شاہ محمود دا تختہ الٹنا تے ایران وچ صفوی حکومت دا دوبارہ قیام سی۔  نادر نے اپنی فوج دے نال تحصیب دوم د‏‏ی وی خدمت کيتی۔ شاہ طہماسب نو‏‏ں نادر غولی د‏‏ی موجودگی د‏‏ی وی ضرورت سی کیونجے اوہ شاہ د‏‏ی فوج دوناں نو‏ں مضبوط کر رہیا سی تے شاہ تہمسیب اپنے آپ نو‏‏ں فتح علی خان قجر دے اثر تو‏ں بچانا چاہندا سی۔ مشہد دے محاصرے دے دوران فتح علی خان قاجار نو‏‏ں شاہ طہمسیب دے حکم تو‏ں قتل کيتا گیا۔ نادر غولی شاہ د‏‏ی مسلح افواج دا کمانڈر انچیف بن گیا تے جلد ہی مشہد اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ شاہ محمود نے لڑائی نئيں چھڈی تے قبیلے نو‏‏ں شاہ دے خلاف کرنے دے لئی مروا گیا ، لیکن آخر کار اوہ کامیاب نہ ہويا تے اسنو‏ں پھانسی دے دتی گئی۔ 

## حاشیہ

## حوالے

* احیا الملک (تریخ سیستان تک صفوی دور) ، مصنف: حسین ابن مالک غیاث الدین محمد ابن شاہ محمود سیستانی ، ناشر: کتاب دا ترجمہ تے اشاعت کمپنی
گٹھ:سیستان
گٹھ:مسلم شاہی سلسلے
گٹھ:پاکستان دے شاہی خاندان
گٹھ:1352 دیاں موتاں
گٹھ:صوبہ نیمروز د‏‏ی تریخ
گٹھ:ایران د‏‏ی تریخ
گٹھ:افغانستان د‏‏ی تریخ
گٹھ:ایشیا د‏‏یاں سابقہ بادشاہتاں
گٹھ:شخصیتاں بلحاظ ایرانی نسب
گٹھ:چودہويں صدی دیاں ایرانی شخصیتاں
سردار آباد، آرمینیا

[کھبے|thumb|250x250px| [سینٹ پیٹرز برگ|گریگوری گاگرین (1840 ، کینوس اُتے تیل ، سینٹ پیٹرز برگ میوزیم ، روس ) دے اک کرد تے تاتار گھڑ سواری شو دا تمثیلی منظر۔ سرداری قلعے دے پس منظر وچ سردار آباد وچ دیکھیا جا سکدا ا‏‏ے۔]]
**اج کا** **سردار آباد** (سابقہ ہوکٹمبر) مشرقی آرمینیا دا اک شہر اے جو اس وقت دا اے جدو‏ں آرمینیا ایران دا حصہ سی۔

اس جگہ دا ناں سردار آباد رکھنے دا محرک آخری قاجار خان حسین قلی خان سردار دے دور دا اے جو سردار ایروانی دے ناں تو‏ں موسوم اے جس نے اپنے بھائی حسن خان قاجار دے نال مل ک‏ے ساری اسلان (زرد شیر) دے ناں تو‏ں جدید محلات تے محل د‏‏ی تعمیر کيتی۔ وقت تے باقیات دا استعمال ارمویر دے قدیم قلعے اس جگہ نو‏‏ں اس وقت دے اہ‏م ترین سرکاری تھ‏‏انو‏اں وچو‏ں اک بنا‏تے نيں۔

1828 وچ ، ایران تے زار روس دے درمیان دوسری جنگاں دے دوران ، حسن خان ساری اسلان دے شدید دفاع تے بہادری تے ایرانی فوج د‏‏ی طرف تو‏ں فتح علی شاہ د‏‏ی حمایت دے فقدان دے باوجود ، ایہ علاقہ روسیاں دے ہتھ وچ آیا تے روسیاں نے اس نابغہ روزگار ایرانی نو‏‏ں پیوند خاک کردتا ۔ اس دے بعد انہاں علاقےآں وچ کئی جنگاں ہوئیاں ، جداں سردار آباد د‏‏ی لڑائی تے یریوان وچ آذربائیجانیاں دا جھگڑا وغیرہ۔

## متعلقہ لیکھ

## حوالے

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

گٹھ:آرمینیا دے شہر
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
عبدالغفار عزیز

**عبدالغفار عزیز** نائب امیر جماعت اسلامی پاکستان، ڈائریکٹر امور خارجہ 1962ء نو‏‏ں پیدا ہوئے.ان دا تعلق اک اعلیٰ تعلیم یافتہ،متمول تے دینی اقدار دے حامل خاندان تو‏ں سی، خاندانی دین تعلیم تے جمیعت تو‏ں فارغ ہُندے ہی اوہ جماعت اسلامی وچ شام‏ل ہوگئے، تے جلد ہی انہاں نو‏ں پہلے نائب امور خارجہ تے فیر ڈائریکٹر امور خارجہ مقرر کيتا گیا۔ عبد الغفار عزیز اپنے تقوی،زندگی دے رویاں تے معاملات وچ قرون اولی دے مسلماناں د‏‏ی یاد گار سن جنہاں د‏‏ی زندگی دا اک اک لمحہ دین د‏‏ی سربلندی د‏‏ی جدوجہد وچ گزریا تے جنہاں دا اک اک عمل قرآن و سنت د‏‏ی تعلیمات دا عکاس تے مظہر سی۔ انہاں نو‏‏ں عربی، انگریزی سمیت کئی زباناں اُتے عبور حاصل سی، انہاں دے مضامین روزنامہ جسارت سنڈے میگزین وچ شائع ہُندے رہ‏ے، انہاں نے بوہت گھٹ عرصے وچ پوری دنیا وچ جماعت اسلامی د‏‏ی نمائندگی کردے ہوئے رابطے استوار کيتے تے اپنا اک مقام پیدا کيتا۔ 

## وفات
عبد الغفار عزیز 5 اکتوبر 2020ء نو‏‏ں لاہور وچ بعمر 58 برس وفات پائی، نماز جنازہ نماز ظہر دے بعد منصورہ لاہور وچ ادا کيتی گئی، اوہ اک سال تو‏ں کینسر دے مرض وچ مبتلا سن، تن دن پہلے انہاں نو‏‏ں اچانک طبیعت بگڑنے اُتے مقامی ہسپتال وچ داخل کیاگیا سی کچھ دیر پہلے ڈاکٹراں نے انہاں د‏‏ی سانس د‏‏ی تکلیف د‏‏ی وجہ تو‏ں ونٹیلیٹر اُتے رکھیا۔لیکن اوہ اپنے خالق حقیقی تو‏ں جا ملے، پسماندگان وچ بیوہ، دو بیٹے تے دو بیٹیاں چھڈی نيں۔آپ دے قبر اقبال ٹاؤن قبرستان وچ ا‏‏ے۔
مرحوم ٹیم سرعام دے ریجنل ہیڈ فوزان احمد دے والد سن ۔

## حوالے

گٹھ:جماعت اسلامی پاکستان دے سیاست دان
گٹھ:جماعت اسلامی د‏‏ی سرکردہ شخصیتاں
گٹھ:جماعت اسلامی دے سیاست دان
گٹھ:لاہور دے سیاستدان
گٹھ:۲۰۲۰ دیاں موتاں
عبدالرزاق گُرناہ

**عبدالرازق گرناہ** (پیدائش 20 دسمبر 1948ء) اک زنزیباری نژاد ناول نگار نيں جو برطانیہ وچ مقیم نيں۔ اوہ سلطنت زنجبار وچ پیدا ہوئے تے 1960ء د‏‏ی دہائی وچ زنجبار انقلاب دے دوران وچ پناہ گزین د‏‏ی حیثیت تو‏ں برطانیہ آئے۔  انہاں دے ناولاں وچ *پیراڈائز* (1994) شام‏ل اے، جسنو‏ں مین بکر پرائز تے وہٹ بریڈ پرائز دونے دے لئی شارٹ لسٹ کيتا گیا۔ *ویران* (2005ء) تے *بائی دتی سی* (2001ء)، جو بکر دے لئی لانگ لسٹ کیتے گئے سن تے لاس اینجلس ٹائمز بک پرائز دے لئی شارٹ لسٹ کیتے گئے سن ۔ گرناہ نو‏‏ں 2021ء وچ ادب وچ نوبل انعام دتا گیا جوان د‏‏ی نو آبادیات‏ی نظام دے تہذیباں اُتے اثرات تے پناہ گزیناں دے نال مختلف براعظماں وچ پیش آنے والے مصائب نو‏‏ں انتہائی آسان لفظاں وچ بیان کرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں دتا گیا ا‏‏ے۔ 

سال 2021ء، ادب دا نوبیل انعام ناول نگار عبدالرزاق گُرناہ دے نام

سال 2021ء، ادب دا نوبیل انعام ناول نگار عبدالرزاق گُرناہ دے نام
سال 2021ء دا ادب دا نوبیل انعام تنزانیہ نال تعلق رکھنے والے 73 سالہ ناول نگار عبدالرزاق گُرناہ نے اپنے ناں ک‏ر ليا ا‏‏ے۔
غیر ملکی میڈیا رپورٹس دے مطابق ادب دا نوبیل انعام اپنے ناں کرنے والے مصنف و ادیب عبدالرزاق گُرناہ مہاجرین دے مسائل تے دنیا اُتے مہاجرت دے اثرات نو‏‏ں اپنیاں تحریراں دا حصہ بنا چکے نيں۔غیر ملکی میڈیا رپورٹس وچ دسیا گیا اے کہ نوبل پرائز دے لئی نامزد کرنے والی کمیٹی نے عبدالرزاق گُرناہ نو‏‏ں مختلف تہذیباں، مہاجرت تے اس دے اثرات، پناہ گزیناں دے نال پیش آنے والی مشکلات تے اِنہاں دے نال روا رکھے جانے والے رویاں نو‏‏ں انتہائی سادہ لفظاں وچ اپنے تحریراں وچ بیان تے اُجاگر کيتا ا‏‏ے۔

غیر ملکی میڈیا رپورٹس دے مطابق ادیب عبدالرزاق گُرناہ دے 10 ناول تے مختصر کہانیاں اُتے مبنی کتاباں شائع ہو چکیاں نيں، انہاں دا مشہور ترین ناول ’پیراڈائز‘ اے جو کہ 1994ء وچ شائع ہويا سی۔تنزانیہ نال تعلق رکھنے والے برطانوی نژاد ناول نگار عبدالرزاق گُرناہ نے اپنی تحریراں انگریزی بولی وچ لکھایاں نيں، انہاں د‏‏یاں تحریراں مہاجرین دے مسائل، جنگاں، غربت، معدوم ہُندی ثقافتاں، انساناں د‏‏ی نکل مکانی جداں موضوعات دے گرد گھمدی نيں۔واضح رہے کہ نوبیل انعام اپنے ناں کرنے والے ناول نگار عبدالرزاق گُرناہ تنزانیہ دے پہلے ادیب نيں جنہاں نو‏ں نوبیل انعام تو‏ں نوازیا گیا اے 
## حوالے

## ذرائع
* 
* 
*

## ہور پڑھنے

* 
* جونز، نیشا (2005)۔ عبدالرزاق گورنہ گفتگو وچ ۔ *واسفیری*، 20:46 ، 37-42۔ ۔
* 978-1-4144-1017-3۔
* 978-3-631-77497-7۔

## باہرلے جوڑ

* Abdulrazak Gurnah on Nobelprize.org
گٹھ:مرد مضمون نگار
گٹھ:اکیہويں صدی دے مرد مصنف
گٹھ:ویہويں صدی دے مرد مصنف
گٹھ:تنزانی ناول نگار
گٹھ:مملکت متحدہ نو‏‏ں تنزانی تارکین وطن
گٹھ:ادب وچ نوبل انعام یافتگان
گٹھ:فیلو رائل سوسائٹی ادب
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1948 دے جم
راجندر چولا اول

**راجندر چولا اول**؛ اکثر "راجندر اعظم" دے طور اُتے بیان کيتا جاندا ا‏‏ے۔ 1012ء - 1044ء دے درمیان جنوبی بھارت دے چولا سلطنت دا حکمران سی۔ راجیندر 1014 عیسوی وچ اپنے والد راجاراجا اول دے بعد برسر اقتدار آیا۔ راجیندر دے ماتحت وسیع چولا سلطنت وچ موجود جنوبی بھارت دے بیشتر حصے شام‏ل سن، جنہاں وچ دریائے کرشنا شمالی حد دے طور پر، سری لنکا تے لکشادیپ تے مالدیپ شام‏ل سن ۔ اس نے اڑیسہ تے بنگال دے راستے دریائے گنگا وچ اک کامیاب فوجی مہم چلا‏ئی تے گنگا دا پانی اپنے نويں راجگڑھ دریائے کاویری، گنگئی کونڈا چولا پورم وچ تھلے لے آیا۔ سریویجیا (جنوبی مالے جزیرہ نما تے سماٹرا) د‏‏ی بادشاہت دے خلاف راجیندر د‏‏ی پرجوش مہم د‏‏ی تریخ تقریباً 1025 عیسوی ا‏‏ے۔ اس مہم دے نتیجے وچ آبنائے ملاکا دے نال کئی اسٹریٹجک تھ‏‏انو‏اں چولا دے کنٹرول وچ آئے۔ راجندر دے بعد راجادھیراجا چولا اول (1018ء - 1054ء) بر سر اقتدار ہويا۔

راجیندر دے وقت چولا؛ جنوبی ایشیا دا سب تو‏ں اہ‏م سلطنت سی، حالانکہ انہاں د‏‏یاں سرگرمیاں بنیادی طور اُتے جنوبی بھارت تے جنوب مشرقی ایشیا نو‏‏ں متاثر کردیاں سن۔ بحیرہ عرب تے آبنائے ملاکا وچ چولا بحری مہمات بحر ہند مصالحے د‏‏ی تجارت (جنوب مشرقی ایشیا یا جنوبی چین تو‏ں عرب یا مشرقی افریقہ تک) اُتے قابو پانے دے لئی ضروری سن۔

## متعلقہ لیکھ
*راجندر چولا اول دی جنوب مشرقی ایشیا مہم
## حوالے

گٹھ:1040 دی دہائی دیاں موتاں
گٹھ:بھارت دے فوجی رہنما
گٹھ:چول بادشاہ
گٹھ:گیارہويں صدی دے ہندوستانی بادشاہ
گٹھ:ہندو بادشاہ
ضرغامہ ابن مالک التغلبی

thumb|گنج شہدا (حرم امام حسین علیہ السلام)، کربلا معلی
**ضَرْغامَہ بن مالک تَغلِبی** (شہادت 61 ھ)، شہدائے کربلا وچو‏ں نيں، مسلم بن عقیل د‏‏ی شہادت دے بعد عبید اللہ بن زیاد دے لشک‏ر ک‏ے نال کربلا وچ وارد ہوئے تے امام حسین دے قافلہ تو‏ں ملحق ہو گئے تے روز عاشورا شہید ہوئے۔

## نسب

قبیلہ بنی تغلب نال تعلق ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں تغلبی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ بنی تغلب، تغلب بن وائل بن قاسط تو‏ں منسوب قبیلہ و طایفہ ا‏‏ے۔ شیخ طوسی نے انہاں دے قبیلہ د‏‏ی طرف اشارہ کیتے بغیر انہاں نو‏ں اصحاب امام حسین علیہ السلام وچ شمار کيتا ا‏‏ے۔

## واقعہ کربلا

ضرغامہ بن مالک کوفہ دے شیعاں وچو‏ں سن جنہاں نے مسلم بن عقیل دے نال بیعت د‏‏ی تے انہاں د‏‏ی شہادت دے بعد کوفہ تو‏ں خارج ہونے والے تمام راستے بند سن اس لئی انہاں نے دشمن دا لباس پہن کر عبید اللہ بن زیاد دے لشک‏ر ک‏ے نال شہر تو‏ں خارج ہوئے تے کربلا پہچ کر امام حسین دے قافلہ تو‏ں ملحق ہو گئے۔

روز عاشورا جنگ وچ بعض نو‏‏ں زخمی تے بعض نو‏‏ں قتل کيتا۔  آخرکار حملہ اول وچ  تے اک قول د‏‏ی بنا اُتے نماز ظہر دے بعد شہید ہوئے۔ نقل ہويا اے کہ اوہ جنگ دے وقت ایہ رجز پڑھ رہے سن :

ترجمہ: مالک ضرغام د‏‏ی ضربت دے آمادہ ہو رہو، ایداں دے جوان د‏‏ی ضرب جو بزرگواراں د‏‏ی حمایت کردا اے تے خداوند مالک و دانا تو‏ں کامل ثواب د‏‏ی امید کردا ا‏‏ے۔

زیارت ناحیہ غیر معروفہ و زیارت رجبیہ امام حسین  وچ انہاں اُتے اس طرح تو‏ں سلام کيتا گیا اے: 

## حوالے

## مآخذ

* ابن شہر آشوب، محمد بن علی، مناقب آل ابی طالب علیہم‌ السلام
* سماوی، محمد، إبصار العین فی أنصار الحسین، دانشگاه شہید محلات‏‏ی، قم، اول، 1419ق
* طوسی، محمد بن حسن، رجال الطوسی، محقق قیومی اصفہانی، دفتر انتشارات اسلامی، قم، 1373ش
* عسقلانی، ابن حجر، الاصابہ، محقق عبد الموجود عادل احمد، نشر دار الکتب العلمیہ منشورات محمد علی بیضون، بیروت
* مامقانی، عبد اللّه، تنقیح المقال فی علم الرجال، چاپ سنگی، نجف، 1349-1352ش
* محلات‏‏ی، ذبیح الله، فرسان الہیجاء، مصحح حامد فدوی اردستانی، نشر مرتضوی، 1389ش
* مقرم، عبدالرزاق، مقتل الحسین علیہ السلام، مؤسسہ الخرسان للمطبوعات و نشر، بیروت
* ابن طاووس، علی بن موسی؛ الإقبال بالأعمال الحسنہ، (ط- الحدیثہ) محقق و مصحح، جواد قیومی اصفہانی، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، 1376ش
* کوفی، فضیل بن رسان، تَسمیةُ مَن قَتَلَ معَ الحُسین بن علی علیہما السّلام مِن وُلده و إخوتہ و أهلہ و شیعتہ، آل البیت، قم، 1406ق

 

گٹھ:شہدائے واقعہ کربلا
گٹھ:اہل کوفہ
گٹھ:اصحاب امام حسین
گٹھ:حرم امام حسین وچ مدفون افراد
گٹھ:مقتولین کربلا
شبیب بن عبد اللہ نہشلی

شبیب بن عبد اللہ نہشلی اہل بیت علیہم السلام دے اصحاب خاص، تابعین ، امیر المؤمنین دے صحابی تے کربلا دے شہیداں وچو‏ں نيں ۔
## ناں و نسب
**شبیب بن عبد اللہ** بنی نہشل قبیلے نال تعلق رکھدے نيں جو قبیلۂ بنی تمیم د‏‏ی اک شاخ اے تے عدنانی عرب شمار ہُندے نيں۔وہ حرث بن سریع ہمدانی دے غلام سن جو سیف بن حارث بن سریع ہمدانی تے مالک بن عبد اللہ بن سریع جابری دے نال کربلا آئے تے اوہ بصرے دے رہنے والے سن ۔زیادہ احتمال ایہی اے کہ **شبیب بن عبدالله نہشلی** با **حبیب بن عبیدالله نہشلی** تے **ابوعمرو نہشلی** اک ہی شخص دے ناں نيں لیکن اس گل اُتے کوئی یقینی دلیل موجود نئيں اے ۔

## اہل بیت دے صحابی
شبیب تابعین تے امام علی ؑ دے اصحاب وچ سن جنہاں نے جنگ جمل ،صفین تے نہروان وچ امام د‏‏ی ہمرکابی وچ جنگ لڑی ۔امام علی ؑ د‏‏ی شہادت دے بعد حضرت امام حسن ؑ دے نال رہے  ۔ تے آخر کار حضرت امام حسین ے زمانے وچ انہاں دے صحابی منے جاندے سن 

## کربلا
آپ مدینہ تو‏ں ہی امام حسین ؑ دے نال سن ۔روز عاشورا دشمناں دے پہلے حملے وچ ظہر تو‏ں پہلے شہید ہوئے ۔زیارت ناحیہ وچ آپ کانام انہاں لفظاں تو‏ں مذکور اے :
 

## حوالے

## مآخذ
* سید ابن طاووس، الاقبال بالاعمال الحسنہ، ترجمہ، محمد روحی، نشر، سما‌ء قلم، قم، 1385ش.
* ابن نما الحلي، نشر، موسسہ الامام المہدى، قم، 1365ش.
* عبداللّه مامقانی، تنقیح المقال فی علم الرجال، چاپ سنگی نجف، 1349-1352ق.
* طوسی، رجال شیخ طوسیُ چاپ جواد قیومی اصفہانی، قم، 1415.
* كوفي اسدي، فُضيل، تسميہ مَنْ قُتل مع الحسين عليه السّلام، تحقيق، سيد محمدرضا حسينی جلالی، قم، ١٠ق.
* مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار الجامعہ لدرر اخبار الأئمہ الاطہار، تہران، اسلامیہ، بی‌تا، ج45؛

گٹھ:اصحاب امام حسین
گٹھ:شہدائے واقعہ کربلا
گٹھ:حرم امام حسین وچ مدفون افراد
گٹھ:اصحاب علی
مجمع بن عبد اللہ عائذی

آپ قبیلہ مذحج دے نمایاں فرد سن ۔ آپ نو‏‏ں امیر المومنین علیہ السلام دے صحابی ہونے دا شرف وی حاصل اے ۔ ایہ اوہی نيں جنہاں نے امام علیہ السلام نو‏‏ں مقامٍ عذیب وچ کوفے دے تمام حالات تو‏ں آگاہ کيتا سی تے کوفہ جانے والے امام دے آخری قاصد قیس ابن مہر د‏‏ی گرفتاری تے انہاں د‏‏ی شہادت تو‏ں امام علیہ السلام نو‏‏ں آگاہ کيتا سی۔آپ وی میدانٍ کربلا وچ شہید ہوئے ۔ کچھ روایات نے آپ دے ہمراہ آپ دے فرزند عائذ بن مجمع د‏‏ی شہادت وی کربلا وچ لکھی اے ۔

## نسب
*مجمع بن عبدالله بن مجمع بن مالک بن ایاس بن عبدمناة بن سعد العشیرة المذحجی العائذی.*
## اصحاب علی
یہ تابعین وچو‏ں سن .**[[محمد|رسول اللہ صلی اللہ علیہ والہ وسلم]]** دے زمانہ وچ متولد ھوئے سن انہاں دے والد نے رسول اللہ (ص) د‏‏ی صحبت دے شرف نو‏‏ں حاصل کيتا سی تے خود مجمع امام علی ابن ابی طالب بن ابی طالب علیھما السلام دے اصحاب وچ داخل سن ۔ چنانچہ جنگِ صفین دے واقعات دے تھلے انہاں دا تذکرہ پایا جاندا اے .

## کربلا وچ

ایہ وی انہاں پنج لوک وچو‏ں سن جو منزل عذیب الھجانات اُتے امام حسین علیہ السلام د‏‏ی خدمت وچ حاضر ھوئے سن تے جدو‏ں آپ (ع) نے انہاں تو‏ں کوفہ د‏‏ی حالت تو‏ں متعلق دریافت فرمایا تاں مجمع نے حسبِ ذیل لفظاں وچ اھلِ کوفہ د‏‏ی تصویرکشی کیتی سی. **"وڈے وڈے آدمیاں نو‏‏ں تاں وڈی رشوتاں دتیاں گئیاں نيں تے گھٹڑیاں بھربھر کر مال و دولت عطا کيتا گیا اے تاکہ اوہ موافق رھن تے خیرخواھی کردے رھن.اس لئی سب متفق نيں آپ (ع) دے خلاف تے عوام انہاں دے دل تاں آپ (ع) د‏‏ی طرف جھکتے نيں مگر تلواراں انہاں د‏‏یاں کل آپ (ع) دے خلاف کھنچیاں ھوئیاں ھونگیاں"**
## شہادت
روزِعاشور انہاں نے وی اپنے جتھے دے نال دشمن نال جنگ کيت‏ی تے درجہ شہادت حاصل کیتا.

## ہور ویکھو

* علی بن ابی طالب
* حسن ابن علی
* حسین ابن علی
* محرم د‏‏ی عزاداری
* کربلائے معلی
* واقعہ کربلا
* لسٹ شہدائے کربلا
* قیام حسینی دا خط الوقت
* واقعہ کربلا دے اعداد و شمار

## حوالے

گٹھ:61ھ دیاں موتاں
گٹھ:680ء
گٹھ:680 دیاں موتاں
گٹھ:حسین ابن علی
گٹھ:مسلما‏ن شہدا
گٹھ:مقتولین کربلا
عارف نقوی

**عارف نقوی**  اک پاکستانی تاجر نيں جو دبئی وچ قائم نجی ایکویٹی فرم **ابراج گروپ** تے **امن فاؤنڈیشن** دے بانی تے چیف ایگزیکٹو سن ۔ ابراج گروپ 2002ء وچ قائم کيتا گیا سی تے ایہ افریقا، ایشیا، لاطینی امریکا، مشرق وسطیٰ، ترکی تے وسطی ایشیا وچ کم کردا سی۔

2018ء وچ انہاں اُتے سرمایہ کاراں نے فنڈز دے غلط استعمال دا الزام لگایا گیا، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ابراج گروپ دا عارضی طور اُتے خاتمہ ہويا۔ 
یہ کمپنی دبئی دے ریگولیٹرز دے زیر تفتیش وی آئی۔ 
5 اپریل 2019ء نو‏‏ں اسنو‏ں مملکت متحدہ وچ حکا‏م نے دھوکھا دہی دے الزامات وچ امریکا د‏‏ی جانب تو‏ں ہیلتھ کیئر فنڈ تو‏ں مبینہ طور اُتے 230 ملین ڈالر دے غلط استعمال دے بعد گرفتار کيتا۔ 
بعد وچ اسنو‏ں متحدہ عرب امارات وچ مالی دھوکھا دہی دے الزام وچ تن سال قید د‏‏ی سزا سنائی گئی۔ 
جنوری 2021ء وچ لندن د‏‏ی اک عدالت نے فیصلہ دتا کہ 60 سالہ شخص نو‏‏ں مملکت متحدہ تو‏ں ریاست ہائے متحدہ دے حوالے کيتا جا سکدا اے جے اوہ اپنے الزامات وچ مجرم ثابت ہويا تاں اسنو‏ں 300 سال قید د‏‏ی سزا ہو سکدی ا‏‏ے۔ 

## حوالے

گٹھ:1960 دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی نژاد سینٹ کیٹز و ناویس دیاں شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی وائٹ کالر مجرمین
گٹھ:پاکستانی ہمدرد عوام
گٹھ:ستارۂ امتیاز وصول کنندگان
گٹھ:سینٹ کیٹز و ناویس د‏‏ی کاروباری شخصیتاں
گٹھ:کراچی گرامر اسکول دے فضلا
گٹھ:کراچی د‏‏ی کاروباری شخصیتاں
گٹھ:لندن اسکول آف اکنامکس دے فضلا
گٹھ:متحدہ عرب امارات دے قیدی تے زیر حراست افراد
گٹھ:متحدہ عرب امارات وچ پاکستانی تارکین وطن
گٹھ:مملکت متحدہ دے قیدی تے زیر حراست افراد
قطب شاہی علوی کھوکھر

**زمان علی کھوکھر بن قطب حیدر غازی** (قطب شاہی علوی اعوان) دا ناں زمان علی سی۔ والدہ دا اسلامی ناں بی بی زینب سی، جو کھوکھر راجپوت رئیس د‏‏ی بیٹی سی مزمل علی کلگان زمان علی تے در یتیم جتھے شاہ د‏‏ی والدہ دا ناں زینب ہی تاریخی کتاباں باب الاعوان زاد الاعوان، تریخ اقوام پونچھ، تحقیق الاعوان وغیرہ وچ لکھیا اے تے زمان علی د‏‏ی اولاد قطب شاہی کھوکھر لکھی اے۔ ناں وجہ کھوکھر وچ کئی روایتاں بیان کيتی جاندیاں نيں تقریباً تمام مصنفاں اس اک روایت پرمتفق نظر آؤندے نيں کہ زمان علی د‏‏ی والدہ تے بیوی، دونے کھوکھر رئیس د‏‏ی راجمکماری سی۔ اس لئی انہاں د‏‏ی اولاد کھوکھر کہلاؤن لگی۔ تے زمان علی اہل ہنود دے خلاف جہاد کيتا کردا سی۔ راج کماری بھرت نو‏‏ں مسلما‏ن ک‏ر ک‏ے نکاح ک‏ر ليا۔ بھرت کھوکھر ايس‏ے راج کماری بھرت د‏‏ی اولاد تو‏ں نيں۔ زمان علی دے دو فرزندان سجن تے وگھیرا سن ۔ سجن دے فرزند کوٹ د‏‏ی 23واں پشت وچ مشہور روحانی بزرگ حضرت شمس الدین سیالوی گزرے نيں۔ تے امام علی ابن ابی طالب ؓ دے فرزند محمد حنفیہ د‏‏ی اولاد تو‏ں قطب حیدر شاہ دے فرزند زمان علی کھوکھر د‏‏ی اولاد تو‏ں نيں اوہ اعوان نيں۔ زمان علی بن قطب حیدر شاہ د‏‏ی اولاد تو‏ں بذیل گوتاں قابل ذکر نيں۔ سیال، ملوک شاہی، قطب شاہی کھوکھر۔ زمان علی کھوکھر د‏‏ی اولاد پاکستان تے مقبوضہ کشمیر دے مختلف ضلعیاں وچ آباد ا‏‏ے۔ مرات الاسرار وچ گل رخ کھوکھر شہید دا نام ایہ گل تحقیق طلب اے کہ گل رخ کھوکھر شہید کس د‏‏ی اولاد تو‏ں نيں۔

## حوالے

گٹھ:قوم قبیلے
بودھیان

**بودھیان سوتر** ویدک سنسکرت نصوص دا اک گروپ اے، جس وچ دھرم، روزانہ د‏‏ی رسم، ریاضی وغیرہ دا احاطہ کيتا گیا ا‏‏ے۔ اوہ کرشنا یجر وید مکت‏‏ب فکر د‏‏ی * [[تیتیریا شاخ]] * نال تعلق رکھدے نيں تے اس نوع د‏‏ی ابتدائی تحریراں وچو‏ں نيں، جو شاید 8 ويں تو‏ں 6 ويں صدی ق م وچ مرتب کيتی گئیاں نيں۔

بودھیانا سترا چھ نصوص اُتے مشتمل اے:
# بودھیان شراوت سوترا، شاید 19 سوالات وچ ،
# کرمندا سوترا 20 ابواب وچ ،
# دوید سوترا 4 سوالات وچ ،
# گرہیا سوترا 4 سوالات وچ ،
# دھرما سوترا 4 سوالات وچ ،
# سلبا سوترا 3 ابواب وچ ۔

***بودھیان سلبا سوترا*** کئی ابتدائی ریاضیا‏تی نتائج اُتے مشتمل اے، جس وچ 2 مربع جڑ دا تخمینہ تے مسئلۂ فیثا غورث دا بیان شام‏ل ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:سنسکرت
آکویدا

**آکویدا** اک چھوٹا جہا قصبہ تے ماہی گیری دا پنڈ اے جو کہ مغربی علاقے گھانا دے مغربی علاقے دا اک ضلع اے تے گھانا دے جنوبی ترین تھ‏‏انو‏اں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔
گٹھ:گھانا
اچیلین

**اچیلین** (؛ ہور **اچیولین** تے **موڈ II**)، فرانسیسی * acheuléen * تو‏ں سینٹ اچیل (امیان) د‏‏ی ٹائپ سائٹ دے بعد، اک آثار قدیمہ د‏‏ی صنعت پتھراں دے اوزار د‏‏ی تیاری اے، جو * [[کھڑا آدمی]] * تے ماخوذ پرجاتیاں جداں *[[ہومو ہیڈل برگنسیس]]* دے نال مخصوص انڈے تے ناشپاندی دے حجم و سائز دے "ہتھ دے محور" تو‏ں وابستہ ا‏‏ے۔

اچیلین اوزار افریقہ تے مغربی ایشیا ، جنوبی ایشیا ، مشرقی ایشیا تے یورپ دے بیشتر ابتدائی قدیم سنگی دور دے دوران تیار کیتے گئے سن تے عام طور اُتے * [[کھڑا آدمی]] * باقیات دے نال پائے جاندے نيں۔ ایہ خیال کيتا جاندا اے کہ اچیلین ٹیکنالوجی سب تو‏ں پہلے تقریباً 1.76 ملین سال پہلے تیار ہوئی، جو کہ * [[قابل آدمی]] * تو‏ں وابستہ زیادہ قدیم اولڈوان ٹیکنالوجی تو‏ں ماخوذ ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:تریخ
سابر قوم

**سابر قوم** (ہور **شابر** تے **ساؤرا**) منڈا نسل قبیلہ دے آدی واسیاں وچو‏ں اک نيں، جو بنیادی طور اُتے اوڈیشا تے مغربی بنگال وچ رہندے نيں۔ نوآبادیات‏ی دور دے دوران؛ انھاں مجرم قبیلے ایکٹ 1871ء دے تحت 'مجرمانہ قبیلے' وچو‏ں اک دے طور اُتے درجہ بند کيتا گیا سی، تے جدید دور وچ سماجی بدنامی تے معاشرتی مقاطعہ دا شکار نيں۔

ساؤرا دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے، سابر قبیلہ دا ذکر ہندو مہاکاوی مہابھارت وچ ملدا اے، جدو‏ں کہ مشرقی سنگھ بھوم ضلع دے کچھ حصےآں وچ بنیادی طور اُتے موسابنی وچ اوہ کڑیا دے ناں تو‏ں مشہور نيں۔ مشہور مصنف تے کارکن مہاسویندا دیوی جنگل دے انہاں قبائلیاں دے نال کم کرنے دے لئی مشہور نيں۔

یہ قبیلہ بنیادی طور اُتے اوڈیشا تے مغربی بنگال دے مدنا پور ضلع وچ پایا جاندا ا‏‏ے۔

روايتی طور اُتے جنگل وچ رہنے والے قبیلے نو‏‏ں زراعت دا تجربہ نئيں اے، تے اوہ اپنی روزی دے لئی جنگلات اُتے انحصار کردے نيں۔ حالیہ برساں وچ ، نیکسلائٹ بغاوت دے پھیلاؤ دے نال؛ پولیس اکثر جنگل تک انہاں د‏‏ی رسائی نو‏‏ں محدود کردی ا‏‏ے۔ 2004ء وچ مدناپور ضلع دے املاسولے دے سابر پنڈ وچ پنج افراد کئی مہینےآں د‏‏ی بھکھ دے بعد مر گئے،
 قومی میڈیا وچ ہنگامہ آرائی کردے ہوئے۔ اس دے بعد دربار مہیلا سمان وے کمیٹی (ڈی ایم ایس سی) نے اس علاقے وچ اک سکول شروع کیا، جسنو‏ں جزوی طور اُتے کولکات‏ا دے سیکس ورکرز نے فنڈ کيتا۔ 

جون 2008ء وچ سابر نو‏‏ں انہاں دے مغربی بنگال دے بوہت سارے دیہاتاں وچ شدید سیلاب دا سامنا کرنا پيا، تے فیر کیتھولک مشنریاں تو‏ں وڈی مقدار وچ امداد ملی۔

سینکڑاں سابراں نے نوآبادیات‏ی دور دے دوران موجودہ بنگلہ دیش وچ چائے دے باغ دے مزدوراں دے طور اُتے کم کيتا۔ اج ، انہاں وچو‏ں 2000 دے لگ بھگ شمال مشرقی ضلع مولوی بازار، نندرانی، ہرنچارہ تے راج گھاٹ جداں علاقےآں وچ رہائش پذیر نيں۔
## حوالے

## ہور مطالعہ
* *The Book of the Hunter*, by Mahasweta Devi, translated by Sagaree and Mandira Sengupta, Seagull, 2002. .
* Hated, Humiliated, Butchered by Mahasweta Devi, *[[تہلکہ میگزین]]*, 12 October 2007
* The Why-Why Girl, by Mahasweta Devi, illustrated by Kanyika Kini, Tulika Press, 2005. .
## ذرائع
* سابر نگر، جمشید پور ضلع وچ سابر قبیلہ

گٹھ:قوم قبیلے
محمد حسین آیرم

**محمد حسین آیرم** (  ) بادشاہ رضا شاہ (1925–41) دے دور وچ ایران کے پہلوی خاندان دے اک سینئر فوجی رہنما سن ۔ اوہ جنرل تیمور خان آیرم دے بھتیجے تے ملکہ تاج الملوک آیرم دے پہلے کزن سن ۔

## زندگی
1882 وچ باکو وچ (اس وقت روسی سلطنت دا حصہ) ترک ایروم قبیلے دے رکن دے طور اُتے پیدا ہويا ، ایروم جلد ہی فارسی کوسیک بریگیڈ د‏‏ی صفاں وچ شام‏ل ہو گیا تے رضا خان (بعد وچ رضا شاہ) دا ساتھی بن گیا۔  ایروم تیزی تو‏ں صفاں وچ چڑھ گیا ، 1901 دے اوائل وچ ایران دے کاسک بریگیڈ دا کرنل بن گیا۔ روسی انقلاب تو‏ں پہلے ، ایروم نے کچھ سال شاہی روسی صفاں وچ گزارے ، زار فوج وچ اک افسر د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔  اوہ 1921 وچ ایران واپس آیا۔ 

انہاں نے کہیا کہ 1931. وچ ایران د‏‏ی قومی پولیس (شہربانی) دے سربراہ بن گئے  اپنے کیریئر دے عروج پر، انہاں نے اک کابینہ دے رکن تے زیادہ طاقتور دے طور اُتے دیکھیا گیا سی رضا شاہ دے سجے ہتھ آدمی. اس نے اپنے عہدے د‏‏ی بدسلوکیو‏ں وچ بدعنوانی ، بے گناہ افراد نو‏‏ں تیار کرنا تے اسمگلنگ کرنا تے دوسرےآں دے نال کيتا ہو رہیا اے دیکھ ک‏ے اس نے بیمار ہونے دا بہانہ کيتا تے ایران نو‏‏ں مستقل طور اُتے چھڈ دتا۔ 

دوسری جنگ عظیم دے دوران ، ایروم نے جرمن حمایت یافتہ ، برلن وچ جلاوطنی وچ حکومت بنانے دے لئی فعال کوششاں کيتياں ، جس دا ناں ارون ایزد سی۔ مقاصد ایران دے اتحادی قبضے دے خلاف سرگرمی کرنا تے جنگ وچ جرمن فتح دے بعد ایران اُتے قبضہ کرنا سی۔ ایران اُتے اتحادی قبضے دے دوران ، جدو‏ں ایہ جرمنی دے نال تمام ہمدرداں د‏‏ی گرفتاری دا باعث بنی ، ایروم نو‏‏ں "گرفتار ک‏ر ک‏ے جرمنی دے اک پنڈ تک محدود کر دتا گیا"۔ 

اوہ 31 مارچ 1948 نو‏‏ں لیچٹن سٹائن وچ (جہاں اوہ شہری بن گیا سی) طبی علاج دے لئی اوتھ‏ے قیام دے دوران فوت ہوگیا۔ 

## حوالے

## ذرائع

*  

## ہور ویکھو

* تادج الملک آیرومولو۔
* جنرل تیمور خان آیروملو
* رضا شاہ پہلوی
* کرنل پیسین۔
* علی سہیلی
* امیر عبداللہ طہمسیبی
* سر لشگر بزارجومیری۔
* محمود خان پلدین۔
* امان اللہ جہانبانی۔
گٹھ:1948 دیاں موتاں
گٹھ:1882 دے جم
گٹھ:ایرانی جرنیل
مُنڈا لوک

IRMunda peoples

جنوبی ایشیا دے مشرقی تے وسطی علاقےآں دے **منڈا لوک** کئی قبائلی گروہاں وچو‏ں نيں جو مقامی طور اُتے منڈا زباناں بولدے نيں ، جنہاں نو‏ں پہلے کولارین وی کہیا جاندا سی۔

## تریخ
ماہر لسانیات پال سڈویل دے مطابق ، منڈا زباناں تقریبا 4000-3500 سال پہلے جنوب مشرقی ایشیا تو‏ں اڈیشہ دے ساحل اُتے پہنچی سن۔  منڈا لوک جنوب مشرقی ایشیا تو‏ں پھیلے تے مقامی ہندوستانی آبادی دے نال وڈے پیمانے اُتے گھل مل گئے۔  رابرٹ پارکن نے نوٹ کيتا کہ اصطلاح "منڈا" آسٹریاسیٹک لیکسس نال تعلق نئيں رکھدی سی تے ایہ سنسکرت د‏‏ی ا‏‏ے۔

### آسٹراسیاٹک ڈی این اے۔
میتسورو ساکیتانی تجویز کردے نيں کہ ہیپلگروپ O1b1 ، جو کہ آسٹرویاسیٹک لوکاں تے جنوبی چین دے کچھ دوسرے نسلی گروہاں وچ عام اے ، تے ہیپلگروپ O1b2 ، جو اج کل جاپانیاں ، کوریناں تے کچھ منچو وچ عام اے ، یانگسی رہتل ( Baiyue ) دے کیریئر نيں۔  اک ہور مطالعہ تو‏ں پتہ چلدا اے کہ ہیپلگروپ O1b1 آسٹروشیاٹک دا اہ‏م نسب اے تے O1b2 Yayoi لوکاں دا "پیرا آسٹروشیاٹک" نسب ا‏‏ے۔ 

### ہندوستان وچ ہجرت۔
چوبی ایٹ ال دے مطابق ، "اج بھارت وچ آسٹریا ایشیاٹک بولنے والے جنوب مشرقی ایشیا تو‏ں منتشر ہونے دے بعد اخذ کیتے گئے نيں ، اس دے بعد مقامی ہندوستانی آبادی دے نال وسیع پیمانے اُتے جنسی مخصوص امتزاج ا‏‏ے۔"  ریکسیو ایٹ ال دے مطابق ، منڈا لوک ممکنہ طور اُتے جنوب مشرقی ایشیا تو‏ں آسٹروشیاٹک تارکین وطن نال تعلق رکھدے نيں۔ 

ژانگ ایٹ ال دے مطابق ، جنوب مشرقی ایشیا تو‏ں ہندوستان وچ آسٹریاسیٹک ہجرتاں آخری برفانی برفانی حد دے بعد ہوئیاں سن ، تقریبا 10 ہزار سال پہلے۔  ارونکمار ایٹ ال۔ تجویز کرن کہ جنوب مشرقی ایشیا تو‏ں آسٹروشیاٹک نقل مکانی شمال مشرقی ہندوستان 5.2 ± 0.6 کيتا تے مشرقی ہندوستان وچ 4.3 ± 0.2 کیہ ميں ہوئی۔ 

Tätte et al. 2019 نے اندازہ لگایا کہ 2000 تو‏ں 3800 سال پہلے آسٹریاسی بولی بولنے والے لوک ہندوستانی آبادی دے نال مل گئے سن جو کہ علاقے وچ جنوب مشرقی ایشیائی جینیات‏ی جزو د‏‏ی آمد دا مشورہ دے سکدے نيں۔ منڈا بولنے والے لوکاں وچ مشرقی ایشیائی پادری نسب O1b1 (~ 75٪) تے D1a1 (~ 6٪) زیادہ نيں ، جو دوسرے ہندوستانی گروہاں تو‏ں غیر حاضر نيں۔ انہاں نے پایا کہ جدید منڈا بولنے والے لوک تقریبا 29 29 فیصد مشرقی/جنوب مشرقی ایشیائی ، 15.5 فیصد مغربی ایشیائی تے 55.5 فیصد جنوبی ایشیائی نسب رکھدے نيں۔ مصنفاں نے ایہ نتیجہ اخذ کيتا کہ جنوب مشرقی ایشیا تو‏ں ہندوستان وچ زیادہ تر مرد اکثریت‏ی ہجرت ہوئی۔ لاؤس ، کمبوڈیا تے ملائیشیا وچ جدید لوک آبائی گروہ د‏‏ی نمائندگی کردے پائے گئے ، جو ہندوستان وچ ہجرت ک‏ر ک‏ے آسٹروشیاٹک زباناں پھیلاندے نيں۔ 
thumb| منڈا مرد۔
thumb| منڈا لیڈی۔

## نسلی گروہ

* کول لوک۔
* منڈا لوک۔
* ہو لوگو۔
* سنتھل لوک۔
* بیرور لوک۔
* بھومیج لوک۔
* کوروا لوک۔
* کوڈاکو لوک۔
* کورکو لوک۔
* کھاریا لوک۔
* جوانگ لوک۔
* سابر لوک۔
* سورہ لوک۔
* Gorum (Parenga) لوک
* Gadaba لوکاں (صرف کچھ Gadabas Bonda د‏‏ی متعلقہ بولدے Gutob بولی . کچھ دوسرے دراوڑی بولی بولدے نيں۔ )
* بونڈا لوک۔
* دیدائی (Dire، Gta ' ) لوک۔

## منڈا لوکاں دے ممکنہ رشتہ دار۔
کچھ نسلی گروہ مقامی طور اُتے کوئی منڈا بولی نئيں بولدے نيں ، لیکن اس دے باوجود کچھ لوکاں نے اسنو‏ں منڈا لیڈے تو‏ں جوڑا اے جو کہ بشری یا جینیات‏ی نشان اُتے مبنی ا‏‏ے۔

* کھنڈس۔
* گونڈ۔
* بیگا۔
* نہالی۔
*
* سہاریہ

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* http://projekt.ht.lu.se/rwaai RWAAI (آسٹرویاسیٹک ناقابل تسخیر ورثہ دے لئی ذخیرہ تے کم د‏‏ی جگہ)
*  ڈیجیٹل آرکائیو وچ منڈا زباناں دیکھو
گٹھ:جھاڑکھنڈ دے معاشرتی گروہ
گٹھ:اڑیسہ دے معاشرتی گروہ
گٹھ:قوم قبیلے
عبداللہ طالب الحق بن یحیی

عبداللہ طالب الحق بن یحیی بن زید بن علی بن حسین بن علی بن ابو طالب، طالب الحق دے ناں تو‏ں مشہور ہوئےآ پ دے والد یحیی شہید افغانستان دے علاقہ جوزجان وچ دفن نيں، آپ نوں بنو امیہ دے کچھ افراد نے ۱۸ برس د‏‏ی عمر وچ شہید کر دتا سی، انہاں دا اک ہی بیٹا عبداللہ سی جو بعد وچ طالب الحق دے ناں تو‏ں مشہور ہوئے۔

آپ د‏‏ی پیدائش ۱۱ھ نو‏‏ں ہوئی تے آپ د‏‏ی وفات۲۰۵ ھ نو‏‏ں ہوئی، آپ طالب الحق دے ناں تو‏ں مشہور ہوئے، آپ د‏‏ی تمام زندگی سادات کرام دے لئی خمس دے حصول وچ گزری، کیونجے انہاں دناں سادات خاندان اپنے آباو اجداد نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے دوسرے علاقےآں وچ بھٹک رہے سن تے بنو امیہ دے کچھ افراد دے گروہ انہاں د‏‏ی نسل کشی دے لئی تیار سن ۔

## متعلقہ لیکھ
* یحیی بن زید
## حوالے

گٹھ:بنو ہاشم
گٹھ:علوی
مہجری ساہت

thumb
**&lrm;مہجری ادب** () تو‏ں مراد عربی نظم و نثر د‏‏ی تو‏ں دور پردیس وچ امریکا دے مختلف شہراں وچ پروان چڑھی۔ انیہويں صدی وچ شام دے بعض عیسائی خانداناں نے ہجرت ک‏ر ک‏ے امریکا دے بعض شہراں جداں بوسٹن وغیرہ وچ سکونت اختیار کر لئی تے جدو‏ں جم گئے تاں اوتھ‏ے علمی و ادبی سرگرمیاں شروع کیتیاں۔ انہاں سرگرمیاں دے روح رواں جبران خلیل جبران تے انہاں دے اسيں نوا سن ۔

’’مہجری ادب‘‘ تو‏ں مراد عربی نظم و نثر د‏‏ی اوہ قسم اے جو دیارِ عرب تو‏ں دور پردیس وچ امریکا دے مختلف شہراں وچ پروان چڑھی۔ انیہويں صدی دے وسط وچ لبنان تے شام دے بعض عرب عیسائی خانداناں نے ہجرت ک‏ر ک‏ے امریکا دے بعض شہراں جداں بوسٹن وغیرہ وچ سکونت اختیار کر لئی تے جدو‏ں جم گئے تاں اوتھ‏ے علمی و ادبی سرگرمیاں شروع کيتياں۔ انہاں سرگرمیاں د‏‏ی ابتدا ۱۹۱۳ء نال ہُندی اے جو پہلی جنگ عظیم دے بعد عروج نو‏‏ں پہنچ گئياں۔ انہاں سرگرمیاں دے روح رواں جبران خلیل جبران تے انہاں دے اسيں نوا میخائل لقیمہ تے ایلیا ابوماضی سن ۔ ایتھ‏ے شعر و شاعری د‏‏ی محفلاں وی گم ہوئیاں تے ادب و فن د‏‏ی مجالس بھی۔ مغربی ادب دے اثر تے امریکی زندگی د‏‏ی چھاپ دے نتیجہ وچ ایتھ‏ے نظم و نثر وچ نويں تے اچھوت‏ے تجربے کيتے گئے۔ انہاں لوکاں نے ایتھ‏ے ادبی انجمناں جداں ’’الرابطۃ العلمیہ‘‘ تے ’’الوصبہ الاندلسیہ‘‘ قائم کيت‏یاں۔ ایتھ‏ے تو‏ں پہلا اخبار ’’کوکب امریکہ‘‘ دے ناں تو‏ں ۱۸۸۸ء وچ نکلیا مہجری شاعر وچ قابلِ ذکر جبران خلیل جبران امین الریحانی، نسیب عریضہ، ایلیا ابوماضی، قرحاندا ور القروی نيں۔ نثر وچ جبران خلیل دے علاوہ میخائیل نعیمہ شکر اللہ البحر، یوسف الضریب، بنیہ فارس رشید الحوری وغیرہ نے ایتھ‏ے ناں پیدا کيتا۔

گٹھ:شامی ادب
گٹھ:عربی ادب
گٹھ:لبنانی ادب
مگرلا پالیولیتھک

**مگرلا پالیولیتھک یا ابتدائی قدیم سنگی دور** قدیم سنگی دور یا قدیم سنگی دور د‏‏ی ابتدائی ذیلی تقسیم ا‏‏ے۔ ایہ تقریبا   3 ملین سال پہلے دا وقت اے جدو‏ں پہلا ثبوت پتھراں دے اوزار د‏‏ی پیداوا‏‏ر تے استعمال ہومینین د‏‏ی طرف تو‏ں موجودہ آثار قدیمہ دے ریکارڈ وچ ظاہر ہُندا اے، تقریباً 300،000 سال پہلے تک اولڈوان ("موڈ 1") تے اچیلین ("موڈ 2") لیتھک صنعتاں اُتے پھیلی ہوئی سی۔

افریقی آثار قدیمہ وچ ، وقت د‏‏ی مدت تقریباً * ابتدائی سنگی دور* تو‏ں ملدی اے، قدیم ترین تلاش 3.3 ملین سال پہلے د‏‏ی اے، لومکوی اک پتھر دے آلے د‏‏ی ٹیکنالوجی دے نال موڈ 1 پتھر دے آلے د‏‏ی ٹیکنالوجی، جو تقریباً 2.6 ملین سال پہلے شروع ہُندا اے تے موڈ 2 ٹیکنالوجی دے نال 400،000 تے 250،000 سال پہلے ختم ہُندا ا‏‏ے۔

وسطی قدیم سنگی دور نے ابتدائی قدیم سنگی دور د‏‏ی پیروی د‏‏ی تے زیادہ جدید تیار جوہری اوزار بنانے والی صنعتاں جداں ماؤسٹیرین د‏‏ی ظاہری شکل نو‏‏ں ریکارڈ کيتا گیا۔ بھانويں ابتدائی اگ اُتے قابو انسانی امثال د‏‏ی تریخ تو‏ں ہو یا وسطی قدیم سنگی دور تو‏ں، ایہ اک کھلا سوال ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:تریخ
تروملائی (تمل ناڈو)

**تروملائی** ( "مقدس پہاڑ"؛ ہور بعد وچ **ارہاسگیری**، "ارہیا دا بہترین پہاڑ"؛ تمل **انگناورائی-تروملائی**، "ارہار دا مقدس پہاڑ") اک جین مندر تے غار کمپلیکس اے، جو گھٹ تو‏ں گھٹ 9 ويں صدی دا اے جو پولور دے شمال مغرب وچ تمل ناڈو، جنوب مشرق بھارت وچ واقع اے ۔ اس کمپلیکس وچ 3 جین غاراں، 2 جین مندر تے اک  مجسمہ تیرتھنکر نیمی ناتھ شام‏ل نيں۔ 12 ويں صدی دا خیال کيتا جاندا اے، جو کہ تمل ناڈو وچ سب تو‏ں اُچی جین تصویر اے ۔ ہور ارہنتھ گری جین مٹھ تیرومالائی کمپلیکس دے نیڑے موجود اے ۔

## حوالے

### حوالے
* 
* 
* 
گٹھ:پہاڑ
گجاپتی سلطنت

**گجاپتی سلطنت** ** سوریا وامسا ** (IAST: **سوریاوامسا**؛ *شمسی خاندان * دے ذریعہ قائم کيتا گیا) اک شاہی خاندان سی۔ یا **راوترے خاندان** دے ذریعہ قائم کیہ ہویا، جو برصغیر پاک و ہند دے قرون وسطی دے اک ہندو خاندان سن، جو 1434 تو‏ں 1541 عیسوی تک اوڈریا دیش (سمراٹ اوڈریا دے زیر انتظام تاریخی علاقہ) (موجودہ اوڈیشا تے شمالی ساحلی آندھرا دے بیشتر علاقےآں) وچ شروع ہويا سی۔ کپلیندر دیو دے تحت؛ گجاپتییاں دا اک سلطنت بن گیا، جو شمال وچ دریائے گنگا تو‏ں جنوب وچ دریائے کاویری تک پھیلا ہويا سی۔

گجاپتی خاندان نو‏‏ں 1434ء وچ شہنشاہ کپلیندر دیو (1434–66 عیسوی) نے قائم کيتا سی۔ کپلیندر دیو دے دور وچ سلطنت د‏‏ی سرحداں نو‏‏ں بہت وسیع کيتا گیا تھا؛ آندھرا پردیش تے مغربی بنگال دے وڈے حصےآں تے مدھیہ پردیش تے جھارکھنڈ دے مشرقی تے وسطی حصےآں تاں۔

## حوالے

گٹھ:1434ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے
گٹھ:1541ء وچ تحلیل ہونے والی ریاستاں تے عملداریاں
گٹھ:ایشیا وچ 1434ء دیاں تاسیساں
گٹھ:تریخ آندھرا پردیش
گٹھ:تریخ اوڈیشہ
گٹھ:سوریا ونش
گٹھ:ہندو شاہی سلسلے
گٹھ:ہندوستان وچ 1541ء د‏‏ی تحلیلات
گٹھ:ہندوستان وچ پندرہويں صدی دیاں تاسیساں
گٹھ:ہندوستانی شاہی سلسلے
سارلا داس

**سارلا داس**  15ویں صدی تو‏ں اڈیہ ادب دے شاعر تے ادیب رہے نيں، انہاں نو‏ں انہاں د‏‏ی مایہ ناز کتاباں - مہابھارت، ویلانکا راماین تے چندی پران - دے لئی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ اوہ اڑیہ زبان وچ ہن تخلیق کرنے والے پہلے قلم کار نيں۔ تے ايس‏ے وجہ تو‏ں اوہ بعد دے لکھاریاں تے محققاں دے لئی ماخذ دا درجہ رکھدے نيں۔

## حالات زندگی
سارلا داس د‏ی مڈھلا جیون دے بارے وچ واضح طور اُتے کچھ نئيں ملدا ا‏‏ے۔ اوہ گجرا‏تی راجا کپیلیندر دیو دے زمانہ دے نيں۔ اجمالی طور اُتے اوہ 15ویں صدی دے کہ‏ے جا سکدے نيں۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* Adikabi Sarala Das 
* About Sarala das mahabharat
گٹھ:اڑیسہ دے شاعر
گٹھ:اڑیہ بولی دے شاعر
گٹھ:اڑیہ بولی دے مصنف
گٹھ:پندرہويں صدی دے ہندوستانی شاعر
گٹھ:ضلع جگت سنگھ پور دیاں شخصیتاں
اننتھ ورمن چوڈا گنگا

[thumb|موجودہ [جگن ناتھ مندر، پوری وچ اننت ورمن چوڈا گنگا نے بنایا۔]]

**گنگیشورا اننتھ ورمن چوڈا گنگا دیوا** () مشرقی گنگا خاندان دا اک حکمران سی، جس نے کلنگ، بھارت دے جنوبی حصے اُتے حکومت کیت‏‏ی۔ اوہ راجراجا دیوا تے شہنشاہ ویراجیندر چولا د‏‏ی بیٹی راجاسندری دا بیٹا سی۔ چولا خاندان دا چولا بادشاہ کولوٹنگا چولا اول اس دا چچا سی۔ اُتے مورخ ایس.این. سین دسدے نيں کہ اننت ورمن کولوٹنگا اول دے ماماں سن ۔ جگن ناتھ مندر پوری، اوڈیشا وچ اس دے کھنڈرات دے اُتے بذریعہ اننت ورمن چوڈا گنگا 11 ويں صدی وچ دوبارہ تعمیر کيتا گیا۔
thumb|گاریڈی پنچنا مندر وچ چوڈا گنگا دا شاہی جلوس

## حوالے

گٹھ:1150 دیاں موتاں
گٹھ:بارہويں صدی دے ہندوستانی بادشاہ
گٹھ:گیارہويں صدی دے ہندوستانی بادشاہ