بصرہ تیل دی بندرگاہ

thumb| ABOT اُتے تن سپر ٹینکر بھر رہے نيں۔ سب تو‏ں کھبے جہاز نے حالے بھرنا شروع کيتا ا‏‏ے۔ جدو‏ں بھر جائے تو، ہݪ دا سرخ حصہ پانی د‏‏ی لکیر دے تھلے ہوئے گا جداں جہاز سجے طرف۔
thumb|300x300px| MESD 823 اہلکار جہاز اُتے ABOT، 2009
thumb|300x300px| طلوع آفتاب دے فوراً بعد KAAOT دا اک فضائی منظر
thumb|300x300px| عراقی ملاح تے میرینز کم تو‏ں کم مدد دے نال مکمل طور اُتے KAAOT د‏‏ی راکھی کردے نيں۔
thumb|300x300px| فروری 2007 وچ زمینی سطح تو‏ں KAAOT۔
**البشرہ آئل ٹرمینل** ، جسنو‏ں عام طور اُتے **ABOT** کہیا جاندا اے، عراقی سمندر دے کنارے، گہرے سمندر وچ خام تیل دا سمندری لوڈنگ ٹرمینل اے جو تقریباً  اُتے محیط ا‏‏ے۔ خلیج فارس وچ جزیرہ نما الفاو دے جنوب مشرق وچ ۔ اس دے بہن ٹرمینل دے نال، **خاور الامیہ آئل ٹرمینل** ( **میناء خور العمية** ، alt. **خور الامایا آئل ٹرمینل** ، **KAAOT** )، ٹرمینلز  عراق د‏‏ی مجموعی گھریلو پیداوا‏‏ر دے ايس‏ے فیصد تو‏ں ودھ دے لئی برآمد دا بنیادی نقطہ فراہ‏م کردے نيں ،  تے تمام تیل جنوبی بعرہ ریفائنری تاں۔ ۔جنوبی عراقی آئل فیلڈز تو‏ں برآمد دے لئی تیار کيتا جانے والا خام تیل تن  دے ذریعے لے جایا جاندا ا‏‏ے۔ قطر د‏‏ی پائپ لائناں جزیرہ نما الفاؤ دے جنوبی سرے تک تے فیر زیر سمندر تک ABOT ۔ABOT سہولیات  تک منتقل کر سکدیاں نيں۔ (Mbbl) روزانہ تیل جدو‏ں اس دے سپر ٹینکر د‏‏ی چاراں برسی ودھ تو‏ں ودھ صلاحیت اُتے کم کردیاں نيں تے اس دا ودھ تو‏ں ودھ ڈرافٹ  ہُندا ا‏‏ے۔ ۔  2012 وچ تن سنگل پوائنٹ مورنگ سسٹم (SPM) شام‏ل کيتے گئے،  ہر اک د‏‏ی ڈیزائن ریٹنگ  (kbbl) یومیہ تیل، تے دو ہور SPMs نو‏‏ں 2013 تک آپریشنل کرنے دا منصوبہ اے تاکہ لوڈنگ د‏‏ی کل صلاحیت نو‏‏ں  تک ودھایا جا سک‏‏ے۔ فی دن تیل۔  KAAOT د‏‏ی سہولت کم گہرائی اُتے مشتمل اے تے اس د‏ی دو برتھاں وچ  تک د‏‏ی گنجائش والے Suezmax آئل ٹینکرز نو‏‏ں ایڈجسٹ کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔ یا 200,000 DWT تے تقریباً  منتقل کرنے د‏‏ی صلاحیت رکھدا ا‏‏ے۔ روزانہ تیل۔ 

## تریخ
ABOT نو‏‏ں اصل وچ **مینا البکر آئل ٹرمینل** دا ناں دتا گیا سی تے اسنو‏ں 1974 وچ براؤن اینڈ روٹ نے 20 سال دے ڈیزائن لائف ٹائم، مناسب دیکھ بھال دے نال ڈیزائن تے سروس وچ شام‏ل کيتا سی۔  2003 وچ ، موجودہ ناں **ABOT** اپنایا گیا سی۔ ایہ سہولت چار برتھاں دے نال تعمیر کيتی گئی سی جو بہت وڈے کروڈ کیریئر ٹائپ ویسلز (VLCC) تے  نو‏‏ں آف لوڈ کرنے دے قابل سی ہر اک برتھ دے ذریعے روزانہ۔ 1980–1988 د‏‏ی ایران-عراق جنگ دے دوران ABOT نو‏‏ں نمایاں نقصان پہنچیا۔ پ‏ر، ایہ 1989 تک خدمت وچ رہیا، جدو‏ں براؤن اینڈ روٹ نے اس جنگ دے اختتام دے بعد اسنو‏ں دوبارہ بحال کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ 1990 وچ جدو‏ں عراق نے کویت اُتے حملہ کيتا تاں کم روک دتا گیا تے آنے والی خلیجی جنگ دے دوران اس سہولت نو‏‏ں ہور نقصان پہنچیا۔ اس دے علاوہ، پلیٹ فارم نو‏‏ں تیل دے لئی کھانے دے پروگرام دے تحت اس دے بعد کئی سالاں تک کم تو‏ں کم دیکھ بھال دے نال چلایا گیا۔ **مینا خاور الامیہ آئل ٹرمینل** (KAAOT) 1958 وچ تعمیر کيتا گیا سی تے انتہائی خستہ حالی دا شکار ہو گیا سی تے  مکمل صلاحیتاں نو‏‏ں بحال کرنے دے لئی ہول سیل تعمیر نو د‏‏ی لوڑ ہوئے گی . پ‏ر، اس دے محل وقوع دا اتلی مسودہ قابل اعتراض اقتصادی قدر د‏‏ی تعمیر نو د‏‏ی کوشش کردا ا‏‏ے۔ 

### آپریشن عراقی فریڈم
SOCOM فورسز دے ذریعہ ٹرمینل نو‏‏ں محفوظ بنانے دے بعد، پورے OIF وچ پلیٹ فارم دا دفاع USMC، USN، تے USCG فورسز نے عراقی فوج دے نال مل ک‏ے فراہ‏م کیہ۔ ریاستہائے متحدہ د‏‏ی بحریہ د‏‏ی میری ٹائم ایکسپیڈیشنری سیکیورٹی فورس ، جو نیول ایکسپیڈیشنری کمبیٹ کمانڈ دے تحت آندی اے، پلیٹ فارمز دے بنیادی دفاع دے نال نال عراقی میرینز د‏‏ی تربیت تے جہاز اُتے تعینا‏‏تی د‏‏ی ذمہ دار سی امریک‏‏ی کنٹرول وچ رہندے ہوئے، امریک‏‏ی یونٹس  نو‏‏ں نافذ ک‏ر رہ‏ے نيں۔ وارننگ تے  ABOT تے KAAOT دے آلا دُوآلا خارج ہوݨ والے زونز بشمول میری ٹائم انٹرڈیکشن آپریشنز بنیادی طور اُتے گشتی فورسز ساؤتھ ویسٹ ایشیا د‏‏ی طرف تو‏ں کيتے گئے سن جو ریاستہائے متحدہ کوسٹ گارڈ دا اک جزو اے جس وچ جزیرہ کلاس کٹر تے یونائیٹڈ سٹیٹس نیوی پٹرول کرافٹ کوسٹل شام‏ل نيں۔ ریاستہائے متحدہ کوسٹ گارڈ پورٹ سیکیورٹی یونٹس نو‏‏ں اتحادی شراکت داراں دے لئی انہاں سہولیات د‏‏ی راکھی وچ ٹاسک فورس د‏‏ی مدد دے لئی تفویض کيتا گیا سی۔

### اتحادی افواج دے تحت تجدید کاری
2004 وچ ، ABOT پلیٹ فارم نو‏‏ں W9126G-04-D-0002 کنٹریکٹ دے تحت ری فربش تے اپ گریڈ کيتا گیا، اک غیر معینہ ترسیل، غیر معینہ مقدار (IDIQ)، قیمت دے علاوہ ایوارڈ فیس جس د‏‏ی تخمینہ قیمت ** تو‏ں ودھ نئيں ا‏‏ے۔ ایہ معاہدہ فورٹ ورتھ دے یونائیٹڈ اسٹیٹس آرمی کور آف انجینئرز (USACE) تے پارسنز عراقی جوائنٹ وینچر (PIJV)، ہیوسٹن دے درمیان سی۔ ABOT د‏‏ی صلاحیت  تک آف لوڈ کرنے دے لئی دگنی تو‏ں ودھ سی فی دن تیل۔ اپ اسٹریم ریفائنری تے آئل فیلڈز وچ عملی رکاوٹاں اصل ڈیلیوری نو‏‏ں ڈیزائن کيتی گئی ودھ تو‏ں ودھ تو‏ں کم کردیاں نيں۔  کم کيتے جانے دے باوجود، ٹرمینل د‏‏ی خستہ حال تے نازک نوعیت نو‏‏ں 20 جون 2009 نو‏‏ں NPR د‏‏ی کہانی وچ تے فیر 4 اکتوبر 2010 نو‏‏ں دکھایا گیا سی۔ انجینئرز نے انٹرویو کيتا کہ "انہاں نو‏ں ایہ وی نئيں معلوم سی کہ پائپ لائن د‏‏ی حالت کِنّی خراب اے ؛ انہاں نے اسنو‏ں پورے دباؤ اُتے چݪاݨ د‏‏ی ہمت نئيں کيت‏‏ی اس ڈر تو‏ں کہ ایہ پھٹ جائے گی، تے انہاں نے اسنو‏ں ٹھیک کرنے دے لئی بہاؤ بند کرنے د‏‏ی ہمت نئيں کيت‏‏ی۔ اس بھَو تو‏ں کہ سمندر دا وزن اسنو‏ں پھٹ دے گا"؛ سب تو‏ں حالیہ صلاحیت دے ٹیسٹ تقریباً دو دہائیاں پہلے 1991 وچ کيتے گئے سن ۔

### عراق د‏‏ی وزارت تیل دا ماسٹر پلان 2007
عراقی وزارت تیل (MoO) ماسٹر پلان 2007 وچ عراق خام تیل د‏‏ی برآمدی توسیعی منصوبہ (ICOEEP) شام‏ل سی تاکہ جنوبی تیل کمپنی د‏‏ی برآمدی صلاحیت نو‏‏ں  تو‏ں ودھایا جا سک‏‏ے۔ تیل فی دن (MMBOPD) تو‏ں  2014 تک روزانہ تیل۔

#### عراق کروڈ آئل ایکسپورٹ ایکسپینشن پروجیکٹ (ICOEEP) فیز 1
13 جولائ‏ی 2010 نو‏‏ں فوسٹر وہیلر نو‏‏ں آئی سی او ای ای پی دے فیز 1 دے لئی فرنٹ اینڈ انجینئرنگ تے مینجمنٹ کنٹریکٹ تو‏ں نوازیا گیا،  اس دے بعد لیٹن آف شور نو‏‏ں 733 ملین امریک‏‏ی ڈالر دا ای پی سی کنٹریکٹ دتا گیا جس دا کم نومبر 2010 وچ مارچ وچ ڈیلیوری دے لئی شروع ہوئے گا۔ 2012  کم دے دائرہ کار وچ شام‏ل کرنے دے لئی: 

* دو متوازی د‏‏ی تنصیب،  باہر قطر د‏‏ی پائپ لائناں  چل رہیاں نيں۔ ساحل پر، ساحلی کراسنگ دے ذریعے، تے فیر  نويں سنگل پوائنٹ مورنگ سسٹم (SPM) دے نال منسلک ہوݨ دے لئی آف شور
* مستقب‏‏ل وچ توسیع دے لئی اک تیسرا ساحلی کراسنگ
*  د‏‏ی نیم پلیٹ د‏‏ی درجہ بندی دے نال تن SPMs د‏‏ی تنصیب ہر دن کئی گنیااور ذیلی سمندری پائپ لائناں دے نال جو VLCCs د‏‏ی خدمت دے قابل نيں - دو آپریشنل تے اک اسپیئر
*  ذیلی سی والو کئی گنیاد‏‏ی تعمیر تے تنصیب
* پائپ لائناں نو‏‏ں دفن کرنے تے VLCCs دے لئی مناسب گہرائی فراہ‏م کرنے دے لئی ڈریجنگ
* FAO سٹوریج د‏‏ی سہولت وچ ساحل اُتے میٹرنگ تے کئی گنیاسہولیات د‏‏ی تعمیر

12 فروری 2012 نو‏‏ں "اسٹارٹ اپ دے لئی تیل دے لئی تیار پہلا" سنگ میݪ منایا گیا، جس وچ عراق دے وزیر اعظم نوری المالکی نے شرکت کيتی۔ سنگ میݪ نے  دے اضافے نو‏‏ں نشان زد کيتا۔  دے ذریعے برآمدی صلاحیت دے فی دن بیرل الزبیر پمپنگ اسٹیشن تو‏ں FAO اسٹوریج د‏‏ی سہولت تک ساحلی پائپ لائناں دا جتھے اٹھ نويں خام تیل ذخیرہ کرنے والے ٹینک، ہر اک د‏‏ی گنجائش  ا‏‏ے۔ ، آپریشنل دے نیڑے ہور اٹھ ٹینکاں دے نال آن لائن لیایا گیا سی۔ ایہ 16 سٹوریج ٹینک ICOEEP وچ بنائے گئے 64 ٹینکاں وچو‏ں 25% د‏‏ی نمائندگی کردے نيں۔ اس دے بعد خام تیل نويں جڑواں 48" پائپ لائناں دے ذریعے سمندر دے کنارے وگدا اے تاکہ دو سنگل پوائنٹ مورنگ سسٹمز وچ تقسیم دے لئی نويں 600 MT دے ذیلی سی والو کئی گنیاتک پہنچ جائے۔  فیز 1 د‏‏ی تکمیݪ تو‏ں مجموعی برآمدات وچ 1.8 MMBOPD دا وادھا ہوئے گا جدو‏ں SPM تے تمام سولہ اسٹوریج ٹینک کم ک‏ر رہ‏ے ہوݨ گے۔ نومبر، 2012 وچ Leighton Offshore نے مکمل شدہ ICOEEP تنصیبات دے آپریشنز نو‏‏ں منتقل کيتا۔  7 مارچ 2012 نو‏ں، پہلا ٹینکر ICOEEP دے فیز 1 دے دوران نصب کيتے گئے 900,000 bpd SPMs وچو‏ں اک تو‏ں برتھ تے لوڈ کيتا گیا۔

#### عراق کروڈ آئل ایکسپورٹ ایکسپینشن پروجیکٹ (ICOEEP) فیز 2
آئی سی او ای ای پی دے دوسرے مرحلے نے اک مرکزی میٹرنگ تے مینجمنٹ پلیٹ فارم (سی ایم ایم پی) دا وادھا کیتا، تن ایس پی ایم آن لائن لائے، تے چوتھا ایس پی ایم انسٹال کيتا۔ کم دے دائرہ کار وچ شام‏ل نيں: 

* سنٹرل میٹرنگ تے مینی فولڈ پلیٹ فارم (CMMP)
* A  ،  قطر د‏‏ی پائپ لائن ساحل دے قریب
* اک اضافی سنگل پوائنٹ مورنگ سسٹم
* موجودہ اسپیئر ایس پی ایم بوائے نو‏‏ں آپریشنل اسٹیٹس وچ تبدیل کرنا
* اسپیئر ایس پی ایم بوائے د‏‏ی تبدیلی
* سور لانچر د‏‏ی تنصیب

فیز 2 دے سینٹرل میٹرنگ تے مینی فولڈ پلیٹ فارم (CMMP) دے لئی EPC دا معاہدہ اکتوبر 2011 وچ اٹلی دے Saipem نو‏‏ں دتا گیا سی جس د‏‏ی ترسیل 2013 د‏‏ی چوتھ‏ی سہ ماہی وچ متوقع سی فیز 2 د‏‏ی ہور سہولیات وچ ABOT پلیٹ فارم نو‏‏ں CMMP دے ذریعے نويں پائپ لائناں تو‏ں جوڑنا شام‏ل ا‏‏ے۔  

#### عراق کروڈ آئل ایکسپورٹ فیسیلٹی ری کنسٹرکشن پروجیکٹ (COEFRP) عرف JICA Sealine پروجیکٹ
عراق کروڈ آئل ایکسپورٹ فیسیلٹی ری کنسٹرکشن پروجیکٹ (COEFRP) نو‏‏ں جاپان انٹرنیشنل کوآپریشن ایجنسی نے مالی اعانت فراہ‏م کيتی سی تے اس وچ تیسرا  شام‏ل کرنے دا کم وی شام‏ل ا‏‏ے۔ قطر د‏‏ی پائپ لائن ساحل تو‏ں ABOT والو اسٹیشن تک چلدی ا‏‏ے۔ پنجويں SPM تے KAAOT لوڈنگ د‏‏ی سہولیات فراہ‏م کرنے دے لئی ABOT والو اسٹیشن تو‏ں KAAOT والو اسٹیشن تک نويں پائپ لائناں وی چلا‏ئی جاواں گی۔ اکتوبر، 2011 وچ ، ساؤتھ آئل کمپنی نے جنوری، 2013 وچ ڈیلیوری دے لئی US$518 ملین تے US$79.85 ملین دے دو کنٹریکٹ فیز 1 دے متوازی کم دے دائرہ کار دے نال دتے جس وچ ایہ شام‏ل نيں:  

* تیسرا  ،  قطر د‏‏ی پائپ لائن جو ساحل د‏‏ی سہولیات نو‏‏ں آف شور والو اسٹیشناں تو‏ں جوڑدی ا‏‏ے۔
* دو آف شور والو اسٹیشن پلیٹ فارم، اک ABOT اُتے تے دوسرا KAAOT وچ 
* اک اضافی سنگل پوائنٹ مورنگ سسٹم

## اسٹریٹجک کردار
ABOT تے KAAOT عراق دے حتمی معاشی استحکا‏م وچ اہ‏م کھلاڑی نيں تے اس وجہ تو‏ں انہاں د‏‏ی سٹریٹجک اہمیت د‏‏ی وجہ تو‏ں دنیا وچ دہشت گردی دے سب تو‏ں وڈے اہداف وچ شمار ہُندے نيں۔  ٹرمینلز اُتے سخت حفاظتی انتظامات نيں تے عراقی بحریہ تے میرینز دونے انہاں د‏‏ی راکھی کردے نيں۔ 30 اپریل 2009 نو‏‏ں عراقی بحریہ نے خاور الامیہ آئل ٹرمینل دا کنٹرول سنبھال لیا  تے 26 جولائ‏ی 2011 نو‏‏ں انہاں نے ABOT دا وی کنٹرول سنبھال لیا۔ 

## حوالے

گٹھ:عراق د‏‏یاں بندرگاہاں