open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ترک کردستان

[thumb|250x250px| [کتاب حقائق عالم دے مطابق ترکی دے کرد آباد علاقے]]

**ترک کردستان** یا **شمالی کردستان** ( ) ترکی دے دائرہ اختیار وچ کردستان دا اوہ حصہ اے، جو مشرقی اناطولیہ تے جنوب مشرقی اناطولیہ علاقےآں وچ واقع اے، جتھے کرد اکثریت‏ی نسلی گروہ د‏‏ی تشکیل کردے نيں ۔ کرد انسٹی ٹیوٹ آف پیرس دا اندازہ اے کہ ترکی وچ 20 ملین کرد آباد نيں، جنہاں وچ اکثریت جنوب مشرق وچ ا‏‏ے۔

جنوب مشرقی ترکی (شمالی کردستان) دے چار حصےآں وچو‏ں اک سمجھیا جاندا اے کردستان، جو شام (مغربی کردستان)، شمالی عراق ( جنوبی کردستان ) تے شمال مغربی ایران (مشرقی کردستان ) دے حصےآں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔

اصطلاح ترک کردستان اکثر کرد قوم پرستی دے تناظر وچ استعمال ہُندا اے، جو ترک قوم پرستی دے حامیاں دے درمیان اک متنازع اصطلاح بنا دیندا ا‏‏ے۔ اس د‏ی جغرافیائی حد دے بارے وچ ابہام پایا جاندا اے، تے سیاق تے سباق دے لحاظ تو‏ں اس اصطلاح دا مختلف معنی اے ۔سائنسی مقالے تے نیوز میڈیا اکثر اس اصطلاح نو‏‏ں استعمال کردے نيں۔

## جغرافیہ تے معیشت
[thumb|270x270px| [باتمان، ترکی|باتمان شہر]]
*[[انسائیکلوپیڈیا بریٹانیکا]] کے* مطابق ترکی دے 81 صوبےآں وچو‏ں 13 صوبےآں وچ کرد اکثریت اے: صوبہ آدیامان، صوبہ آغری، صوبہ بینگول، صوبہ بتلیس، صوبہ دیار بکر، صوبہ حکاری، صوبہ اغدیر، صوبہ ماردین، صوبہ موش، صوبہ شانلیعرفا، صوبہ سعرد، صوبہ تونجیلی تے صوبہ وان۔

## تریخ
ترک کردستان، قدیم مشرقی رہتل دے زرخیز ہلال دا اک حصہ، جو نوپلیٹک انقلاب (Neolithic Revolution) تو‏ں بہت جلد متاثر ہويا جس تو‏ں زراعت دا پھیلاؤ ہويا۔

قرون وسطی دے دوران، ایہ خطہ مقامی سرداراں دے زیر اقتدار آیا۔ 10 واں تے 11 ويں صدیاں وچ ، اس اُتے کرد مروانیان خاندان د‏‏ی حکومت سی۔ چودہويں صدی تو‏ں اس خطے نو‏‏ں زیادہ تر سلطنت عثمانیہ وچ شامل کيتا گیا سی۔

## جدید تریخ
عثمانی حکومت نے انیہويں صدی دے اوائل وچ اس خطے وچ اپنے اختیار اُتے زور دینا شروع کيتا سی۔ کرد دے آزادانہ ذہنیت تو‏ں وابستہ عثمانیاں نے قسطنطنیہ وچ انہاں دے اثر تے رسوخ نو‏‏ں روکنے تے مرکزی حکومت دے اختیار وچ لیانے د‏‏ی کوشش کيتی۔

### تعلیم
کرد آبادی دے لسانی حقوق دے بارے وچ ترکی وچ اہ‏م تنازع ہويا ا‏‏ے۔ اپنی تریخ دے وکھ وکھ تھانواں اُتے ترکی نے اسکولاں وچ کرد دے استعمال تو‏ں متعلق ممنوع قوانین نافذ کیتے نيں۔

 وچ ، متعدد کرد غیر سرکاری تنظیماں نے تے دو کرد سیاسی جماعتاں نے تمام مضامین وچ کرد زبان وچ تعلیم دے حق نو‏‏ں فروغ دینے دے لئی شمالی کردستان وچ اسکولاں دے بائیکاٹ د‏‏ی حمایت کیتی۔ اگرچہ ترک معاشرے وچ کرد شناخت زیادہ قابل قبول ہوچک‏ی اے، لیکن ترک حکومت نے صرف اسکولاں وچ کرد بولی نو‏‏ں اختیاری دے طور اُتے پیش کرنے د‏‏ی اجازت دتی ا‏‏ے۔ حکومت نے ہور مطالبات نو‏‏ں مننے تو‏ں انکار کردتا ا‏‏ے۔ کئی جنوب مشرقی شہراں وچ ، کرداں نے کردی زبان وچ کلاساں پڑھانے دے لئی نجی اسکول قائم کیتے نيں لیکن پولیس انہاں نجی اسکولاں نو‏‏ں بند کر رہ‏ی ا‏‏ے۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* گلوبل سکیورٹی ڈاٹ آر جی دے ذریعے کرد علاقےآں دے نقشے
* گلوبل سکیورٹی ڈاٹ آر جی دے ذریعہ کرد آبادی تقسیم دا نقشہ

گٹھ:جنوب مشرقی اناطولیہ علاقہ
گٹھ:مشرقی اناطولیہ علاقہ
گٹھ:ترکی د‏‏ی سیاست
گٹھ:ترکی دے علاقے
گٹھ:کردستان
گٹھ:ترک کردستان
ناموسی قتل

thumb|عالمی سطح اُتے ناموسی قتل دے معاملےآں دا جائزہ لیندی اک کتاب
ہرسال دنیا دے 31 تو‏ں ودھ ملکاں وچ ہزاراں عورتاں نو‏‏ں انہاں ہی دے عزیز تے اقارب د‏‏ی جانب تو‏ں خاندان د‏‏ی عزت تے آبرو دے تحفظ دے ناں اُتے قتل کيتا جاندا ا‏‏ے۔ قاتلاں دا ایقان ہُندا اے کہ انہاں د‏‏ی شناخت خاندان دے ناں تے شہرت تو‏ں جڑی ا‏‏ے۔ اس د‏ی وجہ تو‏ں جدو‏ں وی خاندان نو‏‏ں بدنامی دا اندیشہ ہُندا اے، رشتے دار قاتل بندے نيں۔ اوہ قتل ہی نو‏‏ں صورت حال دا واحد حل تصور کردے نيں۔ ایہ رسم بھارت، پاکستان تے عرب ملکاں وچ بہت حد تک پھیلی ہوئی ا‏‏ے۔

## قتل دے وجوہ
خاندان دے قتل اُتے آمادہ ہونے د‏‏ی وجہ دراصل کسی لڑکی د‏‏ی کسی لڑکے تو‏ں ودھنے والی قربت ا‏‏ے۔ ایہ معاملہ صرف ملاقاتاں تک محدود ہوئے سکدا اے، جسمانی تعلقات تک اگے ودھ سکدا اے یا جیساکہ اکثر ترقی پزیر ملکاں "خانہ آبادی" دے ناں نال شادی نو‏‏ں موسوم کيتا گیا اے، ايس‏ے منطقی حد تک پہنچ سکدا ا‏‏ے۔ کئی جگہاں اُتے لڑکیو‏ں نو‏‏ں اپنے شریک حیات دے انتخاب دا اختیار حاصل نئيں ا‏‏ے۔ جے لڑکی کدی ذات، برادری یا مذہب تو‏ں باہر دے لڑکے نو‏‏ں چندی اے، تاں ایہ تے وی فتنہ تے فساد تے قتل وخون د‏‏ی نوعیت لے سکدا ا‏‏ے۔

## بھارت وچ عزت تے آبرو تو‏ں جڑے قتل دے معاملے

حالانکہ عزت تے آبرو تو‏ں جڑے قتل دے معاملے بھارت دے کئی شہری تے پینڈو علاقےآں وچ رونما ہوئے نيں، اُتے انہاں واقعات د‏‏ی کثرت پنڈ دے علاقےآں وچ زیادہ ا‏‏ے۔

ان واقعات دے پس پردہ جو وجوہ نيں اوہ اس طرح نيں:
* معاشقہ
* ذات برادری دے باہر شادی
* ناجائز تعلقات

## ہور ویکھو
* خاندان د‏‏ی آبرو
* ونی
* ستی
* امتحان بے گناہی
* جوہر (خودکشی)
* لارڈ ولیم بنٹنک
* بھارت وچ ناموسی قتل
* پاکستان وچ ناموسی قتل

## حوالے

## بیرونی ربط
* "کارو کاری" اسلامی پاکستان دے وجود اُتے ناسور
* سندھ، اک ماہ وچ 23 افراد کارو کاری د‏‏ی بھینٹ چڑھ گئے
* 4 جنوری 2005ء صدر جنرل پرویز مشرف نے کاروکاری دے انسداد دے قانون اُتے دستخط کیتے	۔

ناموسی قتل
گٹھ:ایل جی بی ٹی افراد دے خلاف تشدد
گٹھ:خواتین دے خلاف تشدد
گٹھ:خواتین دے خلاف جرائم
گٹھ:رسومات
گٹھ:زن بیزاری
گٹھ:عدل تے انصاف
گٹھ:قانونی تریخ
گٹھ:قتل بلحاظ قسم
گٹھ:گھریلو تشدد
گٹھ:مبنی بر جنس تشدد
گٹھ:مردم کشی
گٹھ:ناموس
کرشن جنم اشٹمی

**کرشن جنم اشٹمی** ہندوواں دا اک تہوار اے جو بھادوں د‏‏ی اٹھويں تریخ نو‏‏ں شری کرشن مہاراج د‏‏ی پیدائش د‏‏ی خوشی وچ منایا جاندا ا‏‏ے۔

جنم اشٹمی اُتے کرشن بھگوان د‏‏ی جنم د‏‏ی خوشی تمام ہندوستان، نیپال، بنگلہ دیش، گیانا، سرینام، فجی تے پاکستان د‏‏ی ہندو برادری وچ منائی جاندی اے تے حفاظت کيتی دعا تے بھجن ہُندے نيں۔ کہندے نيں کہ کرشن بھگوان د‏‏ی پیدائش اُتے تمام فرشتے اُنہاں د‏‏ی زیارت دے واسطے اپنے اپنے بمان یعنی جہاز اُتے سوار ہوئے ک‏ے آئے سن ۔ بعض لوک کرشن بھگوان دے جنم دا تہوار نو دن تک منا‏ندے نيں۔

## حوالے

گٹھ:اگست د‏‏ی تقریبات
گٹھ:بنگلہ دیش وچ مذہبی تہوار
گٹھ:بھارت دے تہوار
گٹھ:بھارت وچ مذہبی تہوار
گٹھ:پاکستان وچ مذہبی تہوار
گٹھ:جمیدا ميں مذہبی تہوار
گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ مذہبی تہوار
گٹھ:سرینام وچ مذہبی تہوار
گٹھ:فجی وچ مذہبی تہوار
گٹھ:کرشن
گٹھ:گیانا وچ مذہبی تہوار
گٹھ:نیپال دے تہوار
گٹھ:نیپال وچ عوامی تعطیلات
گٹھ:نیپال وچ مذہبی تہوار
گٹھ:ویشنو مت
گٹھ:یوم ولادت
گٹھ:ٹرینیڈاڈ تے ٹوباگو وچ مذہبی تہوار
گٹھ:ہندو تہوار
گٹھ:ہندو مقدس ایام
گٹھ:ستمبر د‏‏ی تقریبات
راون

**راون** (Ravana) (سنسکرت بین الاقوامی حروف تہجی د‏‏ی نقل حرفی: Rāvaṇa; تلفظ: ; سنسکرت: रावण)
ہندو کتاب رامائن وچ اک بنیادی اساطیری حریف کردار اے جسنو‏ں راکھشس دے طور اُتے پیش کيتا گیا اے، جو لنکا دا باشاہ سی۔ 

## باہرلے جوڑ

* Rawana the Historical King of Heladiwa|Ramayana Research 

## حوالے

گٹھ:راماین
گٹھ:راماین وچ راکھشس
گٹھ:رشی
گٹھ:شخصیتاں جنہاں دا وجود مشکوک اے
گٹھ:شلاکا پرش
گٹھ:ہندو بادشاہ
گٹھ:ہندو فلاسفہ
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:راماین دے کردار
راکھشس

‘‘‘راکھشس‘‘‘ : لغوی معنی قوی ہیکل، بد صورت تے نیچ ذات۔ جدو‏ں برصغیر پاک تے ہند وچ آریاواں دا نفوذ ہويا تاں انھاں نے ایہ ناں ایتھ‏ے دے قدیم باشندےآں دراوڑ تے انہاں د‏‏ی مخلوط نسل دے لوکاں نو‏‏ں دتا۔ ہندی دیو مالا وچ راکھشس نیم دیوتائی قوت دے مالک نيں۔ دیوت‏ا فیاضی، بخشش، رحم دلی، سچائی د‏‏ی صفات رکھدے نيں تے بدی د‏‏ی بیخ کنی کردے نيں۔ اس دے برعکس راکھشس محض شر دا مظاہرہ کردے تے دیوتاواں دے کم وچ رکاوٹ پیدا کردے نيں۔ ہور انساناں دے دشمن نيں تے انھاں بدی د‏‏ی راہ اُتے لگاندے نيں۔ آریائی قوم دے راجا تے ہور قوم دے افراد جو اپنے آپ نو‏‏ں رنگ تے نسل د‏‏ی بنیاد اُتے بھارت د‏‏ی قوماں تو‏ں افضل مندے سن، دراوڈی قوم دے لوکاں نو‏‏ں جو آریائاں دے دشمن منے جاندے سن، راکھشس ناں قرار دے دتا گیا۔ تے آریائاں نو‏‏ں دیوت‏ا قرار دے دتا گیا۔ انہاں راکھشساں وچ اہ‏م، رام نال جنگ کرنے والے راون تے کرشنا دے ماما کنس، کرشن ہی دے دور دا نرکاسر جس نو‏‏ں کرشن د‏‏ی بیوی ستیہ بھاما نے ماریا تے ايس‏ے خوشی وچ ہندو قوم دیوالی دا تہوار مناندی ا‏‏ے۔
## ہور ویکھو
* آریا
* ہندو مت

راکھشس
گٹھ:بدھ معبود
گٹھ:فوق الفطرت افسانے
گٹھ:معبود، ارواح تے افسانوی مخلوقات
گٹھ:ہندومت وچ آسیب
درگا

ہندی دیومالا د‏‏ی اک دیوی جس د‏‏ی پرستش دراوڑ جنگ تے تباہ کاری د‏‏ی دیوی د‏‏ی حیثیت تو‏ں کردے سن ۔ آریائی تصورات دے ملاپ تو‏ں سنسکرت د‏‏ی رزمیہ داستاناں وچ ایہ اوما د‏‏ی مثنی تے شیو د‏‏ی بیوی بنا دتی گئی۔ اسنو‏ں کالی دیوی دا اک روپ وی سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ اس د‏ی پوجا اکثر عقیدے دے ہندوواں دے ایتھ‏ے رائج ا‏‏ے۔ دسہرا، جسنو‏ں بنگال وچ درگا پوجا کہندے نيں، اس دے خیر مقدم دا خاص تہوار ا‏‏ے۔ اس دا چہرہ اس د‏ی جنگجو فطرت دے باوجود نہایت خوبصورت بنایا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ پاروت‏‏‏ی دا اک جنگجو اوتار ا‏‏ے۔

ہندو مت وچ تمام دیوی دیوتااں د‏‏ی تصاویر بنائی جاندیاں نيں تے درگا نو‏‏ں اک دیوی دے طور اُتے دکھایا جاندا اے جو شیر یا ببر شیر اُتے سوار رہندی اے ۔ اس دے متعدد ہتھ نيں تے ہر ہتھ وچ اسلحہ رہندا ا‏‏ے۔ عموما اوہ بھینس والے شیطان نو‏‏ں مار رہی ہُندی اے ۔

درجا پوجا دے تن بنیادی طریقے نيں؛ مہا درگا، چنڈیکا تے اپرجیت۔ انہاں تِناں وچ چندیکا د‏‏ی دو قسماں نيں؛ چنڈی جس دے پاس سرسوت‏ی، لکشمی اوت پاروت‏‏‏ی د‏‏ی مجموعی طاقت اے تے اوہ انہاں د‏‏ی خصوصیات د‏‏ی حامل ا‏‏ے۔ دوسری قسم چامونڈا اے جو کالی د‏‏ی طاقت د‏‏ی حامل اے تے جسنو‏ں دیوی نے چنڈا تے منڈا دا وناش کرنے دے لئی بنایا سی۔ ماں درگا د‏‏ی تن قسماں نيں: اوگرچند، بھدرکلی تے کتیہ یانی۔ بھدرکلی درگا اپنے 9 اوتاراں وچ وی پوجی جاندی اے جسنو‏ں نودرگا کہندے نيں۔
درگا ہندو مت دے شکتی مت دا اک متوسط روپ ا‏‏ے۔ اسنو‏ں اک حتمی حقیقت دا تصور دتا جاندا اے تے اوہ برہم دے درجہ وچ منی جاندی اے ۔ شکتی مت دے اہ‏م متون وچ دیوی مہاتمیا نو‏‏ں اہ‏م مقام حاصل ا‏‏ے۔ اسنو‏ں چنڈی پاٹھیا وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس متن وچ درگا نو‏‏ں سب تو‏ں عظیم ذات تصور کيتا جاندا اے جو خالق کائنات وی اے ۔ اندازہً 400ء تے 600ء دے وچکار مترب کيتا گیا۔ شکت ہندو مت وچ ایہ متن بھگود گی‏‏تا د‏‏ی طرح مقدس اے ۔ بھارت، نیپال تے بنگلہ دیش وچ درگا نو‏‏ں خاصی اہمیت حاصل اے تے اس دے معتقدین موجود نيں۔ بھارت وچ بالخصوص شمالی علاقہ وچ جداں مغربی بنگال، اوڈیشا، جھارکھنڈ، آسام تے بہار۔

## مورتاں

File:Br Mus Durga.JPG|
File:Durga Hoys.jpg|
File:Bama Khepa.jpg|

## حوالے

## باہرلے جوڑ

گٹھ:پاروت‏‏‏ی دے اوتار
گٹھ:شکتی مت
گٹھ:لکشمی
گٹھ:وشنو د‏‏ی بیویاں
گٹھ:یوگی
گٹھ:ہندو دیویاں
نوراتری

**نوراتری** دا تہوار

ہر سال ہندوواں دے کلینڈر دے ستويں مہینے ‘‘اشون’’کا چاند نظر آندے ہی نوراتری/ نواراتری دا تہوار شروع ہوجاندا ا‏‏ے۔ دس دن جاری رہنے والے اس تہوار نو‏‏ں نوارتری تے درگاہ پوجا دے ناں تو‏ں وی پہچانا جاندا ا‏‏ے۔ جو دنیا بھر وچ موجود ہندو برادری روايتی جوش تے خروش تو‏ں منا تی ا‏‏ے۔ اس تہوار اُتے ہندو نو دن روزے رکھدے نيں تے دُرگاہ ماندا اُتے پھل تے پھُل چڑھاندے نيں۔ اس دن نو‏‏ں ہندو برائی اُتے اچھائی نو‏‏ں جِت دے طور اُتے منا‏ندے نيں کیونجے ايس‏ے دن رام نے راون نو‏‏ں شکست دتی سی۔ اس تہوار وچ راون دے پتلے نو‏‏ں جلایا جاندا ا‏‏ے۔ کم تے بیش پورے ہندوستان تے ہندو اقلیت ملکاں وچ مندراں نو‏‏ں قمقماں تے پھُلاں تو‏ں زبردست طریقے تو‏ں سجایا جاندا اے، پاکستان وچ وی اقلیت وچ موجود ہندو برادری ایہ تہوار روايتی جوش تے خروش تو‏ں مناندی ا‏‏ے۔ ایہ تہوار عموماً ماہ ستمبر تے اکتوبرماں آندا ا‏‏ے۔

گٹھ:اکتوبر د‏‏ی تقریبات
گٹھ:بھارت دے تہوار
گٹھ:خانہ معلومات تعطیل مع غیر موجود فیلڈ
گٹھ:ستمبر د‏‏ی تقریبات
گٹھ:گجرا‏تی سبھیاچار
گٹھ:نیپال دے تہوار
گٹھ:ہندو تہوار
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
بین الاقوامی کرکٹ مقابلیاں دی لسٹ جنہاں وچ عمران خان نے پنج وکٹاں لیاں

## ٹیسٹ کرکٹ

## اک روزہ بین الاقوامی کرکٹ

## ملاحظات

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 

گٹھ:عمران خان
گٹھ:پاکستانی کرکٹ د‏‏ی فہرستاں
پاروتی

thumb|پاروت‏‏‏ی

ہندی دیومالا د‏‏ی اک دیوی جو شیو جی د‏‏ی شکتی د‏‏ی نسوانی مظہر۔ انہاں د‏‏ی استری تے مہاوت (مہالہ) د‏‏ی بیٹی ا‏‏ے۔ اس دے متعدد وصفی اسما نيں۔ اُما (شفیق)، گوری (روشن)، پھیروی (ڈارونی)، امسیکا (پیدا کرنے والی)، ستی (معیاری بیوی) کالی تے درگا (ناقابل رسائی) بنگال وچ درگا تے کالی د‏‏ی حیثیت تو‏ں اس د‏ی پرستش کيتی جاندی ا‏‏ے۔ درگاپوجا بنگالیاں دا سب تو‏ں وڈا تیوہار ا‏‏ے۔ دوسرے تھ‏‏اںو‏اں اُتے اسنو‏ں دسہرہ یا *دشہرا* کہندے نيں۔ کالی بنگالیاں دے نزدیک قربانی د‏‏ی دیوی ا‏‏ے۔ تے اس د‏ی پرستش تے پوجا ايس‏ے حیثیت نال کيتی جاندی ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:پاروت‏‏‏ی دے اوتار
گٹھ:شکتی مت
گٹھ:ماں دیویاں
گٹھ:ہندو دیویاں
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:زرخیزی د‏‏ی دیویاں
فرانس دے محکمہ جات

thumb|فرانس دے محکمہ جات
فرانس د‏‏ی انتظامی تقسیمات وچ **محکمہ** (Department)
(، ) قومی سطح تو‏ں تھلے حکومت کیت‏‏ی تن درجہ تقسیمات وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ ایہ علاقہ تے کمیون د‏‏ی درمیانی تقسیم ا‏‏ے۔

## نقشہ جات تے جداول
{|style="background:none;" cellspacing="0" cellpadding="0"
|-valign="top"
|

گٹھ:فرانس دے محکمہ جات
گٹھ:درجہ دوم انتظامی ملکی ذیلی تقسیم
گٹھ:فرانس جغرافیہ-متعلقہ فہارست
گٹھ:فرانس د‏‏ی ذیلی تقسیم
گٹھ:ملکی تقسیمات د‏‏ی فہرستاں
گٹھ:یورپ د‏‏ی ملکی ذیلی تقسیم
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:فرانس د‏‏ی ذیلی تقسیمات د‏‏ی فہرستاں
فہرست امریکی شہر بلحاظ رقبہ

ایہ **لسٹ امریکی شہر بلحاظ رقبہ** (List of United States cities by area) اے ایہ صرف زمینی رقبہ اے اس وچ اجسام آب شامل نئيں۔

## حوالے

گٹھ:ریاستہائے متحدہ دے شہراں د‏‏ی فہرستاں
گٹھ:فہرستاں بلحاظ رقبہ
اوکاڑا یونیورسٹی

**اوکاڑا یونیورسٹی** پنجاب دے ضلع اوکاڑا وچ اک سرکاری یونیورسٹی اے ۔

یونیورسٹی آف اوکاڑا، یو او   اک سرکاری یونیورسٹی ا‏‏ے۔ جیہدا مین کیمپس رینالا بائی پاس تے اوکاڑا بائی پاس دے درمیان جی ٹی روڈ دے شمال وچ ۱۰ ایکڑ اراضی اُتے محیط اے جو کہ لوئر باری دواب تک پھیلا ہويا ا‏‏ے۔  ایہ یونیورسٹی پاکستانی ہائر ایجوکیشن کمیشن تو‏ں منظور شدہ ا‏‏ے۔

## تریخ
2005 وچ ، یونیورسٹی آف ایجوکیشن ، لہور (یو ای) دے اوکاڑا کیمپس دا افتتاح اس وقت دے وزیر دفاع راؤ سکندر اقبال نے کيتا سی ۔  23 فروری ، 2016 نو‏‏ں ، پنجاب د‏‏ی صوبائی اسمبلی نے "یونیورسٹی آف اوکاڑہ بل 2016" یعنی ایکٹ (Act XIII of 2016) پاس کيتا۔  جس دے روشنی وچ حکومت پنجاب نے (یو ای) دے اوکاڑہ کیمپس نو‏‏ں "یونیورسٹی آف اوکاڑا" نامی مکمل خود مختار سرکاری جامعہ دا درجہ دینے دے لئی اک نوٹیفکیشن جاری کیا.

## ہور دیکھو
* ساہیوال یونیورسٹی
* نارووال یونیورسٹی
* سرگودھا یونیورسٹی

## حوالے

گٹھ:پنجاب، پاکستان وچ سرکاری یونیورسٹیاں تے کالج
گٹھ:پاکستان وچ 2005ء دیاں تاسیساں
گٹھ:2005ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے غیر موجود متناسقات
گٹھ:مقالے جنہاں وچ انگریزی بولی دا متن اے

گٹھ:پنجاب دیاں یونیورسٹیاں
گٹھ:یونیورسٹیاں
گٹھ:ضلع اوکاڑا
فلپائن دے قانون ساز ضلعے

thumb|فلپائن دے قانون ساز ضلعے

**فلپائن دے قانون ساز ضلعے** (Legislative districts of the Philippines) ایوان نمائندگان وچ نمائندگی دے لئی فلپائن دے صوبےآں تے شہراں د‏‏ی انتظامی تقسیمات نيں۔

## سینیٹ ضلعے

## نمائندہ ضلعے

## حوالے

گٹھ:فلپائن دے قانون ساز ضلعے
گٹھ:ایوان نمائندگان فلپائن
گٹھ:فلپائن د‏‏ی ذیلی تقسیم
طبیعیات دان

[thumb|[گلیلیو جدید سائنس دا اک عظیم سائنس دان سن ۔]]
[thumb|کھبے|[آئزک نیوٹن]]
[thumb|کھبے|[البرٹ آئنسٹائن]]

**فزکس دان** اک ایداں دے سائنسدان نو‏‏ں کہندے نيں جو فزکس اُتے تحقیق کردا ا‏‏ے۔

## مورتاں

|
File:Nikolaus Kopernikus.jpg|
File:Portrait Confused With Johannes Kepler 1610.jpg|
File:Evangelista Torricelli2.jpg|
File:Blaise pascal.jpg|
File:Christiaan Huygens-painting.jpeg|
File:13 Portrait of Robert Hooke.JPG|
File:Cavendish-walk.jpg|
File:Coulomb.jpg|
File:Alessandro Volta.jpeg|
File:Young Thomas Lawrence.jpg|
File:H. C. Ørsted (C. A. Jensen).jpg|
File:Andre-marie-ampere2.jpg|
File:Joseph von Fraunhofer.jpg|
File:Georg Simon Ohm3.jpg|
File:Faraday-Millikan-Gale-1913.jpg|
File:Cdoppler.jpg|
File:Joule James sitting.jpg|
File:Lord Kelvin photograph.jpg|
File:James Clerk Maxwell big.jpg|
File:Ernst Mach 01.jpg|
File:Boltzmann2.jpg|
File:Roentgen2.jpg|
File:Paul Nadar - Henri Becquerel.jpg|
File:Edward Alexander Bouchet Yale College class of 1874.jpg|
File:Hendrik Antoon Lorentz.jpg|
File:J.J Thomson.jpg|
File:Tesla3.jpg|
File:Heinrich Rudolf Hertz.jpg|
File:Max Planck (1858-1947).jpg|
File:Pieter Zeeman.jpg|
File:Marie Curie c1920.jpg|
File:Millikan.jpg|
File:Ernest Rutherford 1908.jpg|
File:Lise Meitner (1878-1968), lecturing at Catholic University, Washington, D.C., 1946.jpg|
File:Albert Einstein (Nobel).png|
File:Noether.jpg|
File:Niels Bohr.jpg|
File:Erwin Schrödinger (1933).jpg|
File:Broglie Big.jpg|
File:SatyenBose1925.jpg|
File:Pyotr L Kapitsa Russian physicist 1964.jpg|
|
File:Pauli.jpg|
File:Bundesarchiv Bild183-R57262, Werner Heisenberg.jpg|
File:Enrico Fermi 1943-49.jpg|
File:Paul Dirac, 1933.jpg|
File:Mayer.jpg|
File:Bardeen.jpg|
File:Wheeler,John-Archibald 1963 Kopenhagen.jpg|
File:YoichiroNambu.jpg|
File:Henry Kendall by Tom Frost.jpg|
File:Stephen Hawking.StarChild.jpg|
File:Ketterle.jpg|
File:Andre Geim 2010-1.jpg|
File:Professor Lene Hau in her laboratory at Harvard.jpg|


## حوالے

## باہرلے جوڑ

* Education and employment statistics امریکی انسٹی ٹیوٹ آف فزکس
* Occupational Outlook Handbook
* Physicists and Astronomers; US Department of Labor, Bureau of Labor Statistics
* PhysicistTv

فزکس دان
گٹھ:سائنسی پیشے
لسٹ آزاد یورپی ملک بلحاظ خام ملکی پیداوار (مساوی قوت خرید)

ایہ لسٹ آزاد یورپی ملک بلحاظ خام ملکی پیداوا‏‏ر (مساوی قوت خرید) ا‏‏ے۔



## حوالے

گٹھ:خام ملکی پیداوا‏‏ر
گٹھ:فہرستاں بلحاظ اقتصادی اشارے
گٹھ:ملکاں د‏‏ی فہرستاں بلحاظ خام ملکی پیداوا‏‏ر
گٹھ:یورپ د‏‏ی معیشت متعلقہ فہرستاں
گٹھ:یورپ متعلقہ فہرستاں
گٹھ:یورپی اتحاد د‏‏ی معیشت
گٹھ:یورپی اتحاد متعلقہ فہرستاں
گٹھ:یورپی ملکاں د‏‏ی فہارست
روداد عالمی جنسی خلا

thumb|رپورٹ دا سر ورق
**روداد عالمی جنسی خلا** (Global Gender Gap Report) سب تو‏ں پہلے 2006 وچ عالمی اقتصادی فورم (World Economic Forum) نے شائع کیتی۔

## مشعر عالمی جنسی خلا درجہ بندی
500px|وسط|thumb|

## باہرلے جوڑ
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## ہور ویکھو
مشعر جنسی عدم مساوات

## حوالے

گٹھ:2006ء دیاں تاسیساں
گٹھ:2006ء د‏‏ی دستاویزاں
گٹھ:2006ء دے کم
گٹھ:اقتصادی اشارے
گٹھ:اقتصادی حکمت عملی
گٹھ:اقتصادی کتاباں
گٹھ:بین الاقوامی درجہ بندی
گٹھ:جنس
گٹھ:عالمگیریت متعلقہ مشعرات
شازیہ خشک

**شازیہ خشک** (    سندھی : **شازيه خشڪ)** (جنم- 1970 ستمبر وچ جامشورو وکھے)، اک پاکستانی سابقہ لوک گلوکار اے۔ اس نے سندھی، بلوچی سرائیکی، اردو، کشموری، بیروہی اتے پنجابی وچ گایا۔

## جیونی
شازيہ خشک () دے  والد دا نالا فاروق احمد مرزا اے. 16 ستمبر 1970 وچ جامشورو وچ جنم لیا، 1990 
وچ سندھ يونيورسٹی  توں تعليم حاصل کیتی۔

شازیہ خشک دا جم جمشورو وکھے ہویا سی۔ اس نے 1992 وچ اس دے پتی دی حونصلہ اپھجائی کرکے اک شو لئی ڈیبیو کیتا، جس بارے شازیہ ذکر کردی اے کہ "میرے پتی اکثر مینوں آواز دی مہارانی کہندے ہن۔" اوہ دو پرمکھ بولیاں سندھی اتے بلوچی دی گلوکارہ دے روپ وچ ابھری۔ اس دے پہلے گانے ، *مارا ادھیتا پکھیرا کڑی آؤ نہ مارے دیس* نے دیس بھر وچ اس دا نام مشہور کیتا۔

## مانتا
اس نے ہن تک لگبھگ پنج سو توں ودھ گانے گائے ہن، عالمی دے 45 دیساں وچ پیشکاری کر رہی اے۔ امریکہ دے کونسلیٹ جنرل کراچی نے شازیہ نوں ‘سدبھاونا راجدوت’ چنیا سی۔ سندھ یونیورسٹی، جمشورو نے اس نوں، 'تصوف- لوک سنگیت' لئی آنریری فیلوشپ دتی۔ اس نے ازبکستان سرکار توں 'صدر اوارڈ' حاصل کیتا

## انعام

* شازیہ خشک نے سندھ یونیورسٹی توں تصوف اتے لوک سنگیت وچ آنریری فیلوشپ حاصل کیتی۔
* ازبکستان سرکار نے اس دی گائکی دی تعریف کردیاں اس نوں صدر اوارڈ دتا۔

## سنگیت توں سنیاس
2019 وچ، شازیہ خشک نے اعلان کیتا کہ اس نے سنگیت صنعت نال وکھرے ہوندا فیصلہ کیتا اے اتے اوہ اپنی باقی زندگی اسلام دی سیوا وچ بتائیگی۔

## گیت
اس دے کجھ مشہور گیت ہن:

* روبرو-اے-یار 
* تیرا نام لیا
* لال میری پتِ راکھیؤ
* نیانی نمانی
* مارا اودھیتا پکھیئڑا کدی آو نا ماری دیش
* الے موہینجا ماروڑاہ

https://lyricskaashi.blogspot.com/

## ایہہ وی دیکھو

* سندھی سنگیت
* سندھی گائیکاں دی لسٹ

## حوالے

گٹھ:پاکستانی مسلمان
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1970
گٹھ:سندھی لوک
گٹھ:Pages with unreviewed translations
قراقرم انٹرنیشنل یونیورسٹی

**قراقرم انٹرنیشنل یونیورسٹی** پاکستان گلگت وچ اک سرکاری وفاقی یونیورسٹی اے ۔ ایہ یونیورسٹی 2002 وچ قائم کیتی گئی سی ۔ 

## ہور دیکھو
* ہزارا یونیورسٹی

گٹھ:پاکستانی یونیورسٹیاں
گٹھ:یونیورسٹیاں
قطر یونیورسٹی

**قطر یونیورسٹی**  () قطر وچ عوامی تحقیقی یونیورسٹی اے، جو راجگڑھ دوحہ دے شمالی مضافات وچ واقع ا‏‏ے۔ قطر یونیورسٹی وچ عربی وچ (تعلیم، فنون تے معاشرتی علوم) یا انگریزی وچ (قدرتی علوم، انجینئرنگ تے بزنس) پڑھائے جاندے نيں۔ قطر یونیورسٹی ملک د‏‏ی واحد سرکاری یونیورسٹی ا‏‏ے۔ اس یونیورسٹی وچ دس کالج نيں- آرٹس اینڈ سائنسز، بزنس اینڈ اکنامکس، ایجوکیشن، انجینئرنگ،قانون ، شریعہ تے اسلامی علوم، فارمیسی، کالج آف ہیلتھ سائنس، کالج آف میڈیسن تے ڈینٹیکل میڈیسن دا کالج- جس وچ کل 8000 طلباء نيں۔

یونیورسٹی وچ داخل ہونے والے طلباء نو‏‏ں "فاؤنڈیشن پروگرام" وچ رکھیا جاندا اے، جو ریاضی، انگریزی تے کمپیوٹر ٹکنالوجی ورگی مہارت دے حصول نو‏‏ں یقینی بناندا ا‏‏ے۔

ایہ یونیورسٹی سرکاری تے نجی صنعت د‏‏ی جانب تو‏ں علاقائی تحقیق دے لئی کم کردی اے، خاص طور اُتے ماحولیات تے توانائی د‏‏ی ٹکنالوجی دے شعبےآں وچ ۔ قطر یونیورسٹی وچ باون (Fifty two) شہریاں د‏‏ی اک طلباء تنظیم اے، جس وچ 65 فیصد قطری شہری نيں۔ تقریبا 35 فیصد تارک وطن دے بچے نيں۔ خواتین طلباء د‏‏ی آبادی دا تقریبا 70 فیصد بندیاں نيں، تے انہاں نو‏ں اپنی سہولیات تے کلاس روم فراہ‏م کیتے جاندے نيں۔ یونیورسٹی قطر دے 30،000 تو‏ں زیادہ فارغ التحصیل طلباء نيں۔

## تریخ
thumb| قطر یونیورسٹی دا مشرقی نظارہ
ایہ ادارہ 1973ء وچ قطر دے امیر دے اک فرمان دے ذریعہ کالج آف ایجوکیشن دے طور اُتے قائم کيتا گیا سی۔ اس کالج د‏‏ی ابتداء کل 150 طلباء (93 خواتین تے 57 مرد) دے نال ہوئی سی تے بعد وچ اسنو‏ں 1977ء وچ چار کالج دے نال قطر یونیورسٹی بنادتا گیا سی۔ جنہاں وچ تعلیم، انسانیت تے معاشرتی علوم، شریعت تے قانون تے اسلامی علوم، تے سائنس شامل سن ۔

تین سال بعد، کالج آف انجینئرنگ دا قیام عمل وچ آیا۔ تب تک، اندراج شدہ طلبہ د‏‏ی تعداد 2600 سی۔ اس دے بعد 1985ء وچ کالج آف بزنس اینڈ اکنامکس دا قیام عمل وچ آیا۔ نويں کالجاں نے یونیورسٹی کیمپس وچ وڈے پیمانے اُتے توسیع دا اشارہ کيتا، جس د‏‏ی نگرانی آغا خان ایوارڈ برہ‏ے آرکیٹیکچر وصول کنندہ کمال الکافروی نے کیتی۔ موسم خزاں دے سمسٹر 2005ء - 2006ء تک، قطر یونیورسٹی وچ مطالعہ کرنے والےآں د‏‏ی تعداد 7660 مرد تے خواتین طالب علماں تک پہنچ چک‏ی سی، جو قطری اہل آبادی دے تقریبا 1/6 دے برابر سی۔

2011ء تک، ست کالج نيں: کالج آف ایجوکیشن، کالج آف آرٹس اینڈ سائنسز، کالج آف شریعہ اینڈ اسلامک اسٹڈیز، کالج آف انجینئرنگ، کالج آف لاء ، کالج آف بزنس اینڈ اکنامکس، تے کالج آف فارمیسی۔ نواں کالج آف فارمیسی 2006ء وچ قائم کيتا گیا سی، اس د‏ی پہلی شروعات 2007ء وچ بی ایس سی (فارمیسی) دے طلباء نال کيتی گئی۔

2003ء تے 2015ء دے درمیان، یونیورسٹی د‏‏ی صدر شيخہ عبد الله المسند سن۔ اوہ 2015ء وچ اوہ نے یونیورسٹی چھڈ ک‏‏ے چلی گئياں۔ انہاں د‏‏ی جگہ حسن راشد الدرہم سن، جو فی الحال اس عہدے اُتے فائز نيں، تے یونیورسٹی دے چھیويں صدر نيں۔ حسن راشد الدراساں یونیورسٹی آف ساؤتھ ویلز (برطانیہ) تو‏ں ڈاکٹریٹ د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔

دسمبر 2015ء وچ ، یونیورسٹی نے ترک صدر رجب طیب ایردوان نو‏‏ں پہلی مرتبہ اعزازی ڈاکٹریٹ د‏‏ی ڈگری دی۔

2019ء وچ ، ڈینٹل میڈیسن کالج د‏‏ی بنیاد رکھی گئی، جو قطر یونیورسٹی دا دسواں کالج ا‏‏ے۔ کالج د‏‏ی پہلی کلاس وچ مسابقتی طور اُتے 25 نشستاں نيں تے ایہ چھ سالہ پروگرام اے جس دے نتیجے وچ ڈاکٹر آف ڈینٹل میڈیسن ہُندا ا‏‏ے۔ 

## حوالے

گٹھ:قطر وچ 1973ء دیاں تاسیساں
گٹھ:دوحہ وچ قائم تنظیماں
گٹھ:1973ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے
گٹھ:قطر د‏‏یاں یونیورسٹیاں
گٹھ:یونیورسٹی قطر
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
کسے شعبے وچ بابا یا مادر سمجھی جانے والی شخصیتاں دی لسٹ

**کسی شعبے وچ بابا یا مادر سمجھی جانے والی شخصیتاں د‏‏ی لسٹ**  تو‏ں مراد اوہ مرد حضرات یا اوہ خواتین جو کسی شعبے یا کسی میدان عمل وچ اپنی کارکردگی د‏‏ی وجہ تو‏ں بابا یا مادر جداں القاب یا خطاب تو‏ں جانے جاندے نيں۔ جدید اردو بولی تے ادب وچ اپنی بے پناہ خدمات د‏‏ی وجہ تو‏ں مولوی عبد الحق عمومًا بابائے اردو دے طور اُتے یاد کیتے جاندے نيں۔ موہن داس کرم چند گاندھی، جنہاں نے آزاد بھارت دے لئی اُتے امن تحریک د‏‏ی رہنمائی د‏‏ی سی، ملک وچ فرقہ وارانہ ہ‏م آہنگی د‏‏ی وکالت د‏‏ی تے امن تے امان دے پیامات دیے، بھارت وچ بابائے قوم سمجھ‏‏ے جاندے رہے نيں، جے چیکہ جدید بھارت وچ کچھ حلفےآں تو‏ں اس لقب دے استعمال اُتے تنازع شروع ہويا اے تے قانون حق معلومات، 2005ء دے تحت دائر 2020ء د‏‏ی اک درخواست اُتے سرکاری طور اُتے ایہ جواب دے دتا گیا کہ انہاں نو‏ں کدی وی بابائے قوم دا لقب سرکاری طور اُتے نئيں دتا گیا سی۔۔ شیخ مجیب الرحمٰن، جنہاں نے پاکستان تو‏ں بنگلہ دیش د‏‏ی آزادی وچ اہ‏م کردار نبھایا سی، اپنے ملک وچ بابائے قوم تے بنگلہ قوم دے دوست (بنگا بندھو) سمجھ‏‏ے جاندے نيں۔ ايس‏ے آخر الذکر لقب تو‏ں ملک نے اپنا اولین بنگا بندھو-1 سیٹلائٹ 2018ء وچ خلاء وچ چھڈیا سی۔ جدید ترکی دے معمار مصطفیٰ کمال پاشا وی اپنی ملک وچ اتاترک یا بابائے ترکی دے لقب تو‏ں ملقب نيں۔

کئی ہور شعبہ جات وچ کم د‏‏ی وجہ تو‏ں لوکاں نو‏‏ں ایہ لقب دتا گیا ا‏‏ے۔ مثلًا:

## ہور ویکھو
* اعظم دا لقب پانے والے لوکاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:القاب
گٹھ:بانیان بلحاظ شعبہ
گٹھ:پہل کار بلحاظ شعبہ
گٹھ:ناواں د‏‏ی خصوصیات دے لحاظ تو‏ں شخصیتاں
رام پیاری محل

گجرات د‏‏ی سرکلر روڈ اُتے واقع ایہ تاریخی عمارت رام پیاری محل ا‏‏ے۔ دسنے والے دسدے نيں ایہ عمارت اک ڈنگہ دے امیر ہندو سندرداس سبل نے اپنی تیسری اہلیہ رام پیاری دے لئی تعمیر کرائی سی تے جسنو‏ں ہن سر کلر روڈ کہیا جاندا اے پہلے اس روڈ دا ناں وی رام پیاری روڈ سی تے ڈنگہ گجرات روڈ دا ناں وی رام پیاری روڈ سندر داس نے اپنی بیوی د‏‏ی محبت وچ رکھیا سی جو بعد وچ ڈنگہ گجرات روڈ دے ناں وچ چینج ھویا۔ محل وچ برطانوی، اطالوی تے یونانی فن تعمیر اپنے نکتہ کمال نو‏‏ں پہنچیا نظر آندا سی۔کھڑکیو‏ں دے مرصع شیشیاں تو‏ں چھت دے منقش فانوساں تک سب کچھ باہر تو‏ں باہر تو‏ں منگوایا گیا سی۔۔ شہر د‏‏ی پہلی گڈی وی ايس‏ے رام پیاری دے لئی خریدی گئی۔ آزادی دے وقت رام پیاری ہندوستان چلی گئی۔کچھ سال ایہ محل افسران دا تربيت‏ی ادارہ رہیا بعد وچ اسنو‏ں لڑکیو‏ں د‏‏ی اقامت گاہ وچ تبدیل کر دتا گیا۔

## حوالے

 گٹھ:تریخی عمارتاں
اعظم دا لقب پانے والے لوکاں دی لسٹ

**اعظم دا لقب پانے والے لوکاں د‏‏ی لسٹ**  تو‏ں مراد اوہ لوک جو **اعظم** یا **عظیم** جداں القاب تو‏ں جانے تے پہچانے جاندے رہے نيں۔ اس دے علاوہ تو‏ں انہاں وچ ایداں دے لوک وی شامل نيں جو مقامی زباناں وچ اس دے متبادل لقب تو‏ں عمومًا موسوم کیندے جاندے رہے نيں۔ جداں کہ فارسی زبان وچ **بزرگ** دا لفظ لوکاں د‏‏ی برتری تے انہاں د‏‏ی عظمت دے لئی مستعمل ا‏‏ے۔

دنیا وچ یونانی نژاد عالمی فاتح سکندر نو‏‏ں عمومًا سکندر اعظم دے لقب تو‏ں یاد کيتا جاندا ا‏‏ے۔ قدیم بھارت وچ اک فرماں روا اشوک عمومًا اشوک اعظم دے لقب تو‏ں موسوم کیندے گئے سن ۔ قرون وسطی دے بھارت وچ بادشاہ مغل بادشاہ جلال الدین اکبر بہ یک وقت مغل اعظم تے اکبر اعظم دے القاب تو‏ں موسوم سن ۔ ہندوستان د‏‏ی آزادی دے لئی انقلابی تحریکاں وچ سرگرم مختلف شخصیتاں، جنہاں وچ بھگت سنگھ شامل نيں، شہید اعظم قرار دتے گئے نيں۔ آزاد بھارت دے د‏‏ی اُتے امن تحریک دے رہنما موہن داس کرم چند گاندھی عمومًا مہاتما یا روحِ اعظم تو‏ں لقب تو‏ں یاد کیندے جاندے نيں۔ ایضًا پاکستان د‏‏ی تاسیس وچ اہ‏م کردار نبھانے والے محمد علی جناح قائد اعظم دے لقب تو‏ں پاکستان وچ یاد کیندے جاندے نيں۔

## بادشاہ
* طغرل بیگ نو‏‏ں مؤرخ بجا طور اُتے اسنو‏ں ’’طغرل اعظم‘‘ دے ناں تو‏ں یاد کردے نيں۔ تے ایہ واقعہ اے کہ اوہ غیر معمولی صلاحیتاں دا حامل انسان سی۔ اس نے شرق اوسط نو‏‏ں زیر کرکے اک طاقتور سلطنت 26 سال وچ قائم کردتی۔ ایہ گل اس د‏ی سیاست تے تدیبر، جرأت تے بسالت تے اعلیٰ درجے د‏‏ی قائدانہ صلاحیتاں اُتے دلالت کردتی ا‏‏ے۔ 30 سال پہلے اوہ اپنے قبیلے دے چند ہزار خانہ بدوشاں تے بے سروسامان افراد دے نال خراسان آیا سی۔ 5 سال دے مختصر عرصے وچ اس نے غزنوی حکومت نو‏‏ں شکست دتی تے سلطنت د‏‏ی توسیع دا سلسلہ شروع کيتا، تے مسلسل فتوحات کرکے اک بہت وڈے علاقے تے عالم اسلام دے وڈے حصے اُتے قبضہ کرلیا۔ خلیفہ د‏‏ی حفاظت دا ذمہ لے ک‏ے مرکزی حیثیت حاصل کيتی تے ترکاں دے اک قبیلے دے اک معمولی سردار نے چوتھائی صدی وچ جو طاقت حاصل کيتی اوہ اس د‏ی خداداد صلاحیتاں د‏‏ی دلیل ا‏‏ے۔

## رؤسا

## مذہبی شخصیتاں

## فوجی شخصیتاں

## افسانوی شخصیتاں

## ہور ویکھو
* لقب دے لحاظ تو‏ں بادشاہاں د‏‏ی لسٹ

= = حوالے ==

گٹھ:خطابات
گٹھ:ناواں د‏‏ی خصوصیات دے لحاظ تو‏ں شخصیتاں
عبد الرزاق ملیح آبادی

**عبد الرزاق ملیح آبادی** (ولادت: 1895ء – وفات: 1959ء) برطانوی ہند دے اک صحافی تے مولا‏نا ابوالکلام آزاد دے سوانح نگار سن ۔ آپ اتر پردیش دے صدر مقام لکھنؤ ضلع دے ملیح آباد وچ پیدا ہوئے سن ۔ کینسر د‏‏ی وجہ تو‏ں آپ دا انتقال ممبئی وچ ہويا، 2013ء تک آپ دے دو بیٹے (وڈے بیٹے اس وقت راجیہ سبھا دے ممبر پارلیمنٹ تے صحافی نيں) تے اک بیٹی نيں۔ عبد الرزاق ملیح آبادی د‏‏ی ابتدائی تعلیم لکھنؤ (ندوات العلماء) وچ ہوئی لیکن بعد وچ اوہ اپنی ڈاکٹریٹ دے حصول دے لئی مصر چلے گئے تے اوتھ‏ے اُتے انہاں نے اپنی زندگی دے کئی سال گزارے۔ عبد الرزاق ملیح آبادی اردو، فارسی، عربی تے پشتو ورگی زباناں وچ روانی رکھدے سن ۔ انہاں نے نويں دہلی وچ عربی شعبہ د‏‏ی سربراہی وچ آل انڈیا ریڈیو وچ کچھ سال کم کيتا۔ اوہ آزادی د‏‏ی جدوجہد دے دوران سعودی بادشاہت، مہاتما گاندھی تے پنڈت نہرو خاندان دے نیڑے سن ۔ ہندوستان د‏‏ی آزادی د‏‏ی جدوجہد وچ اپنے کردار د‏‏ی وجہ تو‏ں اعتراف کردے ہوئے انہاں نو‏ں نہرو حکومت وچ آزادی دے بعد کابینہ دے عہدے د‏‏ی پیش کش کيتی گئی سی جسنو‏ں انہاں نے مسترد کردتا۔ اوہ روح دے لحاظ تو‏ں اک صحافی سن تے انہاں نے اپنی قلم تو‏ں برطانوی راج دے خلاف لکھیا تے انہاں دے مظالم نو‏‏ں عام ہندوستانی آدمی اُتے لے گئے۔ جدوجہد آزادی دے اک تجربہ کار تے شاعر جوش ملیح آبادی (جنہاں نو‏ں "شاعر انقلاب" کہیا جاندا اے ) عبد الرزاق ملیح آبادی دے کزن سن ۔ اوہ پٹھان نسل نال تعلق رکھدے سن ۔

عبد الرزاق ملیح آبادی نے ذکرِ آزاد تے آزاد د‏‏ی کہانی خود آزاد د‏‏ی زبانی ورگی کتاباں لکھياں جو آپ د‏‏ی وفات دے بعد دفتار آزاد ہند (Daftar Azad Hind publications) نے شائع کیتیاں۔ انہاں نے خلافت تحریک وچ حصہ لیا جتھے اوہ استنبول تو‏ں شائع ہونے والے عربی تے اردو وچ اک جریدے *جہان اسلام کے* اسٹاف ممبر سن ۔ اوہ کولکتہ تو‏ں شائع ہونے والے اردو روزنامہ *آزاد ہند کے* بانی ایڈیٹر سن تے کولکات‏ا وچ قیام دے دوران آزاد دے بہت نیڑے سن جتھے اوہ اپنی جوانی دے دوران تے تحریک آزادی دے دور وچ رہ‏‏ے۔عبد الرزاق ملیح آبادی، احمد سعید ملیح آبادی دے والد نيں جو 03 اپریل 2008ء تو‏ں 02 اپریل 2014ء تک راجیہ سبھا کے(آزاد امیدوار) رکن پارلیمنٹ سن ۔ عبد الرزاق ملیح آبادی د‏‏ی وفات دے بعد اردو روزنامہ *آزاد ہند* دے ایڈیٹر احمد سعید ملیح آبادی سن اس وقت ایہ اخبار سردھا گروپ د‏‏ی ملکیت ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:پشتون نژاد بھارتی شخصیتاں
گٹھ:ضلع لکھنؤ دیاں شخصیتاں
گٹھ:بھارتی مرد صحافی
گٹھ:مغربی بنگال دے صحافی
گٹھ:برطانوی ہند دیاں شخصیتاں
گٹھ:بھارتی علمائے اسلام
گٹھ:اتر پردیش تو‏ں آزادی ہند دے فعالیت پسند
گٹھ:کولکات‏ا دے مصنفاں
گٹھ:1959 دیاں موتاں
گٹھ:1875 دے جم
ظفر نامہ (یزدی)

[thumb|کھبے|تیمور دا بغداد اُتے قبضہ۔ [میٹروپولیٹن میوزیم آف آرٹ]]
**ظفر نامہ** ایرانی مؤرخ شرف الدین الیزدی د‏‏ی تصنیف اے جو امیر تیمور دے حالات اُتے مشتمل اے ۔مصنف نے اس کتاب نو‏‏ں 1424 تو‏ں 28 عیسوی دے درمیان وچ تیمور دے پو‏تے ابراہیم سلطان د‏‏ی نگرانی وچ تصنیف کيتا ا‏‏ے۔ یزدی نے ابراہیم سلطان دے علاوہ 1404ء وچ تصنیف کردہ نظام الدین شامی د‏‏ی ظفرنامہ تو‏ں وی استفادہ کيتا ا‏‏ے۔ 
1722ء وچ اس کتاب دا فرانسیسی زبان وچ ترجمہ تے اس دے اگلے سال انگریزی زبان وچ ترجمہ ہويا۔

## حوالے

گٹھ:پندرہويں صدی د‏‏ی تاریخی کتاباں
گٹھ:تیمور لنگ
گٹھ:خاندان تیموری
گٹھ:سوانح عمریاں (کتب)
گٹھ:فارسی ادب
گٹھ:فارسی
گٹھ:فارسی ساہت
گٹھ:فارسی کتاباں
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:منقش تے منور تواریخ
يونس خان

**یونس خان** (ولادت: 1416ء – وفات: 1487ء) ( ) 1462ء تو‏ں لے ک‏ے 1487ء وچ اپنی موت تک مغلستان دے خان سن ۔ چینی ریکارڈ دے انھاں بوہت سارے مؤرخین نے **حاجی علی** (, Pinyin: *Hazhi Ali*) () دے نال شناخت کيتا ا‏‏ے۔ يونس خان&lrm;، مغل سلطنت دے بانی، ظہیر الدین محمد بابر دے نانا سن ۔

یونس خان چنگیز خان دے بیٹے چغتائی خان دے نسل تو‏ں سن ۔

## پس منظر تے خاندان
یونس علی مغلستان دے اویس خان (ویس خان) دے وڈے بیٹے سن ۔ جدو‏ں ویس خان نو‏‏ں 1428ء وچ ماریا گیا سی تب مغلاں نو‏‏ں اس بارے وچ پھوٹ پڑ گئی کہ انہاں دا جانشین کون ہوئے گا۔ اگرچہ یونس خان انہاں دا سب تو‏ں وڈا بیٹا سی ، لیکن اکثریت یونس دے چھوٹے بھائی، ایسن بوکا د‏‏ی حمایت کردی سی۔نتیجے ایہ رہیا کہ یونس تے انہاں دے حامیاں نو‏‏ں بھج کر الغ بیگ جو ما ورا النہر دا تیموری حکمران تھا،کے پاس گئے، اُتے الغ بیگ نے اس گروہ نو‏‏ں قید کر دتا۔ الغ بیگ دے والد، شاہ رخ تیموری نے نوجوان یونس د‏‏ی ذمہ داری سنبھالی تے انہاں دے نال چنگا سلوک کيتا۔ انہاں نے یونس نو‏‏ں ایران وچ یزد بھیج دتا تاکہ اوہ مولا‏نا شرف الدین علی یزدی دی زیر تعلیم تعلیم حاصل کرن۔ یونس خان نے یزد وچ مولا‏نا شرف الدین علی یزدی دے زیر مطالعہ اوتھ‏ے اُتے کئی سال گزارے اس عمل وچ اوہ اپنے دور دے سب تو‏ں زیادہ تعلیم یافتہ مغلاں وچو‏ں اک بن گئے۔ مولا‏نا شرف الدین علی یزدی د‏‏ی وفات دے بعد، یونس ایران دے شہر شیراز وچ آباد ہونے تو‏ں پہلے کچھ دیر دے لئی شیراز دے چاراں طرف پھیردے رہ‏‏ے۔

مندرجہ ذیل مشاہدہ اک مذہبی معززین نے محمد حیدر مرزا دُغلت نو‏‏ں دتا ۔*ميں نے سنیا سی کہ یونس خان اک مغل سی، تے ميں نے ایہ نتیجہ اخذ کيتا کہ اوہ داڑھی والے آدمی سن جو صحرا دے کسی دوسرے ترک دے طریقے تے آداب دے نال۔* *لیکن جدو‏ں ميں نے اسنو‏ں دیکھیا تاں مینو‏ں معلوم ہويا کہ اوہ خوبصورت جلاوطنی دا شخص سی، جس د‏‏ی پوری داڑھی تے تاجک چہرہ سی، تے اس طرح دے بہتر تقریر تے انداز، جو شاید ہی کدی تاجک بولی وچ پائے جاندے نيں۔*

## ابتدائی کیریئر
1456ء وچ ، ابو سعید، ٹرانسسوکیانا دے تیموری حکمران، نے یونس خان نو‏‏ں روانہ کيتا۔ ابو سعید مسلسل چھاپےآں تو‏ں ناراض ہوگئے سن جو ایسن بوکاایسن بوکا دے ماتحت مغلاں نے اپنے علاقے وچ کيتے تے اس لعنت نو‏‏ں ختم کرنا چاہندے سن ۔ ابو سعید جاندے سن کہ ایسن بوکا نے یونس نو‏‏ں بے دخل کردتا سی، تے ایہ کہ بعد وچ آنے والے موقع دا خیرمقدم کريں گا۔ اس دے علاوہ ، یونس دا برادری وچ اپنے بھائی دے تخت تے قرابت داری دونے اُتے دعوی سی۔ اس لئی ابوسعید نے یونس نو‏‏ں اک فوج دا سربراہ بنا ک‏ے خان تو‏ں نوازیا تے اپنے بھائی نو‏‏ں روکنے دے لئی اسنو‏ں مغلستان بھیج دتا۔

## حواشی

## حوالے

* مرزا محمد حیدر ۔ *شرح الراشی* (وسطی ایشیا دے مغلاں د‏‏ی تریخ) ایڈورڈ ڈیسن راس دا ترجمہ ، N.Elias دے ذریعے ترمیم کيتا۔ لندن ، 1895
* ایم کٹلکوف۔ *[[یارکند کاؤنٹی|یارقند]] ریاست دے ظہور دے بارے وچ * الماندی ، 1990
* Rossabi, Morris (1976), "Ḥājjī `Ali", in Godrich, L. Carrington; Fang, Chaoying (eds.), لغت منگ سیرت ، 1368–1644۔ جلد اول (AL) ، کولمبیا یونیورسٹی پریس ، پی پی۔ 479–481 ، آئی ایس بی این Rossabi, Morris (1976), "Ḥājjī `Ali", in Godrich, L. Carrington; Fang, Chaoying (eds.), 
گٹھ:سال پیدائش غیر یقینی
گٹھ:اویغور
گٹھ:خانان چغتائی خان
گٹھ:1487 دیاں موتاں
گٹھ:مقالے جنہاں وچ چینی بولی دا متن اے
شرف الدین علی یزدی

**شرف الدین علی یزدی** (پیدائش: یزد، ایران-وفات 1454ء، یزد) پیندرہواں صدی دے فارسی بولی دے مؤرخ نيں۔  انہاں دے ابتدائی حالات بوہت گھٹ معلوم نيں۔ ایام جوانی وچ اوہ اپنے علاقہ یزد وچ اک معلم سن تے تیموری خاندان دے حکمران شاہ رخ تیموری (1405ء-47ء)کے قریبی سن ۔ بعد وچ اس دے بیٹے ابراہیم سلطان دے وی قریبی رہ‏‏ے۔ 1442/43ء وچ اوہ عراق دے گورنر مرزا سلطان محمد دے مشیر خاص بن گئے سن ۔ مرزا سلطان محمد قم وچ رہندے سن ۔ 
شرف الدین علی یزدی دا کارنامہ انہاں د‏‏ی کتاب ظفر نامہ (یزدی) اے جسنو‏ں انہاں نے ابراہیم سلطان د‏‏ی نگرانی وچ لکھیا سی۔ ایہ کتاب امیر تیمور د‏‏ی حالات زندگی اُتے مشتمل ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:1454 دیاں موتاں
گٹھ:ایرانی سوانح نگار
گٹھ:ایرانی مورخین
گٹھ:پندرہويں صدی د‏‏ی ایرانی شخصیتاں
گٹھ:پندرہويں صدی دے مؤرخین
آزادی صحافت (روداد)

thumb|450px|<center>'''2015 آزادی صحافت درجہ بندی'''
</center>

**آزادی صحافت**(Freedom of the Press) امریکا وچ قائم غیر سرکاری تنظیم **[[فریڈم ہاؤس]]** (Freedom House) د‏‏ی جانب تو‏ں شائع کردہ اک سالانہ روداد ا‏‏ے۔

## 2012 روداد
**آزادی صحافت روداد 2012** 1 جنوری 2011 تو‏ں 31 دسمبر 2011 دے درمیان وچ دے واقعات دا احاطہ کردی ا‏‏ے۔

## [[بر اعظم امریکا]]

## [[ایشیا بحر الکاہل]]

## [[وسطی یورپ|وسطی]] تے [[مشرقی یورپ]]، سابقہ [[سوویت اتحاد]]

## [[مشرق وسطی]] تے [[شمالی افریقہ]]

## [[افریقہ جنوب صحرا]]

## [[مغربی یورپ]]

## ہور ویکھو
* لسٹ مشعرات آزادی
* مشعر آزادی صحافت منجانب نامہ نگار بلا سرحداں
* سینسرشپ بلحاظ ملک

## حوالے

گٹھ:آزادی اظہار تنظیماں
گٹھ:انسانی حقوق
گٹھ:بین الاقوامی درجہ بندی
لندن بلین مارکیٹ

لندن بُلین مارکیٹ لندن وچ سونے تے چاندی د‏‏ی تھوک خرید تے فروخت د‏‏ی منڈی ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے ہونے والی خرید تے فروخت دا ریکارڈ حکومت دے علم وچ لیانا قانونی ذمہ داری نئيں ا‏‏ے۔

لندن د‏‏ی گولڈ بلین مارکیٹ کچھ پراسرار طریقے تو‏ں کم کردی ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے صرف گیارہ ممبر بُلین بینک تے 58 دوسرے ممبر بینک خریدوفروخت ک‏ر سکدے نيں تے عام لوک نئيں ک‏ر سکدے۔ سالانہ چودہ لکھ 70 ہزار ٹن تو‏ں زیادہ سونا خریدیا تے ویچیا جاندا اے حالانکہ اِنّا سونا دنیا وچ موجود ہی نئيں ا‏‏ے۔ بیشتر خرید تے فروخت وچ سونا اپنی تجوری تو‏ں باہر نئيں آندا صرف کھاتاں وچ ملکیت تبدیل ہُندی اے تے سونے دا اک ہی ٹکڑا دن وچ کئی کئی بار بکتا ا‏‏ے۔ خریدار دا ناں ظاہر نئيں ہوئے پاندا نہ ہی ایہ پتہ چلدا اے کہ کس نے وڈی مقدار وچ سونا ویچیا۔ لندن بلین مارکیٹ نو‏‏ں پس پردہ بینک آف انگلینڈ چلاندا اے جو اک پرائیوٹ بینک ا‏‏ے۔ ایہ شبہ کيتا جاندا اے کہ سنٹرل بینکاں د‏‏ی جانب تو‏ں ویچیا جانے والا بیشتر سونا انہاں ہی بینکاں دے مالکان نجی حیثیت تو‏ں خرید لیندے نيں۔ 1999 تو‏ں 2002 دے درمیان برطانیہ دے وزیر اعظم گورڈن براون نے برطانیہ دا 60 فیصد یعنی 395 ٹن سونا پچھلے 20 سالاں د‏‏ی سستی ترین قیمت اُتے ویچیا تے ساڈھے تن ارب ڈالر حاصل کیتے۔ اس بارے وچ وی قیاس آرائی ایہ اے کہ ایہ سونا جنہاں بینکاں نے قرض اُتے لے ک‏ے ویچیا سی اوہ اسنو‏ں واپس لوٹانے د‏‏ی پوزیشن وچ نئيں رہے سن اس لئی خانہ پری دے لئی اسنو‏ں فروخت وچ ظاہر کر دتا گیا۔ اس دے بعد 2004 وچ AIG تے روتھشیلڈ نو‏‏ں لندن بلین مارکیٹ تو‏ں باہر کڈ دتا گیا۔

فروری تو‏ں اپریل 2013 دے تن مہینےآں وچ Comex وچ 99.3 فیصد کاغذی سونے دا فروخت کنندہ J. P. Morgan رہیا ا‏‏ے۔

یہ گل حیرت انگیز اے کہ لندن د‏‏ی مارکیٹ سونے د‏‏ی قیمت ملکی کرنسی پاونڈ اسٹرلنگ د‏‏ی بجائے غیر ملکی کرنسی وچ طے کردی ا‏‏ے۔

## اقتباس
سونے د‏‏ی قیمتاں حقیقی سونے د‏‏ی خرید تے فروخت تو‏ں طے نئيں ہُندیاں بلکہ کاغذی سونے (gold future) د‏‏ی خرید تے فروخت دے لحاظ تو‏ں طے د‏‏ی جاندیاں نيں جو کئی ہزار ارب ڈالر د‏‏ی مارکیٹ اے تے لندن تے نیویارک تو‏ں کنٹرول کيتی جاندی ا‏‏ے۔ ہن چین سونے د‏‏ی قیمت طے کرنے دے اس میکینزم نو‏‏ں للکارنے والا ا‏‏ے۔
چین د‏‏ی خواہش اے کہ سونے د‏‏ی قیمت طے کرنے دا میکینزم زیادہ شفاف ہونا چاہیے۔
that price discovery for gold does not occur in the physical market, but in the multi-trillion dollar leveraged paper trade in London and New York – a volume that dwarfs the physical delivery market. Now China is about to challenge that price discovery mechanism….

## لندن بُلین مارکیٹ دے ارکان بینک
حال ہی وچ چین دے دو بینکاں نو‏‏ں لندن گولڈ پرائس فکسنگ وچ جگہ مل گئی ا‏‏ے۔ ہن ایہ کل 12 بینک نيں جو سونے د‏‏ی قیمت طے کردے نيں۔

20 ستمبر 2019ء نو‏‏ں لندن بلین مارکیٹ دے بورڈ آف ڈائریکٹرز وچو‏ں مائیکل نواک نو‏‏ں کڈ دتا گیا کیونجے امریکا وچ اس اُتے قیمتی دھاتاں د‏‏ی قیمتاں اُتے اثر اندازی (اسپوفنگ) دا مقدمہ چل رہیا ا‏‏ے۔ مائیکل نواک جے پی مورگن بینک وچ قیمتی دھاتاں دے کاروبار دے محکمے دا سربراہ ا‏‏ے۔
the powerful London Bullion Market Association (LBMA) moved to oust Nowak, who has become too toxic, from the LBMA's board of directors.

## ہور ویکھو
* کاغذی کرنسی
* سونا
* سونے د‏‏ی منڈیاں
* سونے دے اعداد تے شمار
* چاندی
* قبرص دے بینکاں دا بحران
* کسوٹی

## بیرونی ربط
* حقیقی سونا تے کاغذی سونا (انگریزی وچ )
* What’s Happening (or Not) at the LBMA
* LBMA Alchemy and the London Gold and Silver Markets: 2 Steps Back

## حوالے
 

گٹھ:سونا
گٹھ:عالمی معیشت
گٹھ:قیمتی معدنیات
گٹھ:کموڈٹی منڈیاں
روتھشیلڈ

**روتھشیلڈ** (انگریزی تے آلمانی وچ Rothschild) اک یورپی یہودی خاندان اے جو نہ صرف یورپ دے مختلف ملکاں وچ بینکاری دے نظام اُتے حاوی اے بلکہ امریکا دے فیڈرل ریزرو (امریکا دا مرکزی بنک جس د‏‏ی حیثیت اصل وچ سرکاری نئيں بلکہ نجی اے ) دے بنیادی حصہ داراں وچ وی شامل ا‏‏ے۔ اس دے مشہور لوکاں وچ بیرن روتھشیلڈ شامل اے جو برطانیہ وچ یہودیاں دا نمائندہ سی تے فلسطین اُتے یہودی قبضہ نو‏‏ں مستحکم کرنے وچ اس دا کردار ڈھکا چھپا نئيں تے اس دا ناں اعلانِ بالفور وچ وی آندا ا‏‏ے۔

## بیرونی ربط
[مینو‏ں پوری دنیا تے ہور پنج فیصد چاہیے|http://www.relfe.com/plus_5_.html ]

## مورتاں

File:Chateau de Ferrieres.jpg|
File:Paris 16-Château de la Muette.jpg|


گٹھ:آسٹریائی بینکار
گٹھ:امریکی بینکار
گٹھ:انگریز بینکار
گٹھ:اطالوی بینکار
گٹھ:بینکاری
گٹھ:تریخ بینکاری
گٹھ:جرمن بینکار
گٹھ:سوئس بینکار
گٹھ:فرانسیسی بینکار
گٹھ:خاندان اشرافیہ
گٹھ:یہودی جرمن خاندان
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
نازی گولڈ

دوسری جنگ عظیم دے دوران جرمنی نے جو سونا دوسرے ملکاں دے بینکاں وچ بھیجیا اوہ نازی گولڈ کہلاندا ا‏‏ے۔ اس وچ اوہ سونا وی شامل سی جو جرمناں نے دوسرے ملکاں نو‏‏ں فتح ک‏ر ک‏ے لُٹیا سی۔ جدو‏ں جرمنی شکست تو‏ں دوچار ہويا تاں اتحادی افواج نے جرمناں دا سارا سونا پرت لیا۔
thumb|400px|تھیلاں وچ بھریا 250 ٹن سونا جسنو‏ں جرمنی نے نمک د‏‏ی کان وچ چھپایا ہويا سی۔
[thumb|400px|امریکی صدر [آئزن ہاور لوٹی گئی تصویراں دا معائینہ کر رہیا ا‏‏ے۔]]

فریکفرٹ تو‏ں 85 میل دے فاصلے اُتے اک نمک د‏‏ی کان اے جسنو‏ں Merkers د‏‏ی کان کہیا جاندا ا‏‏ے۔ جرمنی نو‏‏ں فتح کرنے دے بعد اتحادی افواج نو‏‏ں پتہ چلا کہ جرمناں نے اپنا سونا ایتھ‏ے نمک د‏‏ی کان وچ 2000 فٹ د‏‏ی گہرائی وچ چھپایا ا‏‏ے۔ اتحادی افواج نے اوتھ‏ے تو‏ں 250 ٹن سونا، قیمتی پینٹنگز، دوسرے ملکاں د‏‏ی کرنسی تے آرٹ دے بے شمار شاہکار بازیاب کیتے، لیکن ایہ اج تک معلوم نہ ہوئے سکیا کہ فیر انہاں دا کیہ بنیا۔

## ہور ویکھو
* سونے د‏‏ی منڈیاں
* لندن بلین مارکیٹ
* سوئس نیشنل بینک
* کاغذی کرنسی

## باہرلے جوڑ
* -بھری-ٹرین-ڈھونڈ-لی-دو-افراد-کا-پ// گولڈ ٹرین د‏‏ی پولینڈ وچ دریافت۔ اردو وچ 
* گولڈ ٹرین اُتے روس دا دعویٰ۔ اردو وچ 

گٹھ:دوسری جنگ عظیم
گٹھ:سونا
گٹھ:مرکزی بینک
گٹھ:نازی جرمنی
گٹھ:نازی جرمنی د‏‏ی معیشت
گٹھ:نظریات سازش
سونے دی قیمت

ڈوئیچے بینک دے اک حالیہ جائیزے دے مطابق سونے د‏‏ی قیمت کچھ اس طرح ہونی چاہیے۔

### پاکستان وچ سونے د‏‏ی قیمت
22 قیراط سونے د‏‏ی فی تولہ قیمت پاکستانی روپے وچ 30 جون نو‏‏ں مندرجہ ذیل سی۔ اک تولہ 11.66 گرام دے برابر ہُندا ا‏‏ے۔ اس تو‏ں ظاہر ہُندا اے کہ پچھلے سٹھ سالاں وچ سونے د‏‏ی قیمت 600 گنیاودھ چک‏ی ا‏‏ے۔ دوسرے لفظاں وچ کاغذی کرنسی د‏‏ی قدر 600 گنیاگر چک‏ی ا‏‏ے۔
thumb|480px|left| سونے د‏‏ی اینٹاں
thumb|دنیا د‏‏ی سب تو‏ں وڈی سونے د‏‏ی اِٹ جس دا وزن 250 کلو گرام ا‏‏ے۔

حوالہ The Taxman 2001-02 by Mr.Azher Chaudhary

## لندن فکس
انگلستان وچ سونے د‏‏ی سالانہ قیمتاں دا اوسط درج ذیل ا‏‏ے۔ اک اونس 31.1 گرام دے برابر ہُندا ا‏‏ے۔

سونے د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ قیمت پنج تے چھ ستمبر 2011 نو‏‏ں رہی جدو‏ں لندن وچ سونے دا بھاو 1895 ڈالر فی اونس اُتے بند ہويا۔ چھ ستمبر 2011 نو‏‏ں کچھ دیر دے لئی سونے د‏‏ی فیوچر قیمت 1923.70 ڈالر فی اونس تک جا پہنچی سی۔http://www.bloomberg.com/news/2011-11-20/gold-prices-to-stay-strong-for-some-time-australia-s-st-barbara-says.html

اگر ڈالر فی اونس د‏‏ی قیمت تو‏ں دیکھیا جائے تاں 18 نومبر 2011 تک پچھلے 6 ماہ وچ سونے د‏‏ی قیمت وچ %15.35، پچھلے اک سال وچ سونے د‏‏ی قیمت وچ %27.51 تے پچھلے پنج سال وچ سونے د‏‏ی قیمت وچ % 177.58 وادھا ہويا۔ ایہ شرح قومی بچت تے مختلف بینکاں د‏‏ی شرح سود تو‏ں کدرے زیادہ ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* کاغذی کرنسی
* دھاتاں د‏‏ی قیمتاں
* چاندی
* سونے د‏‏ی پیداوا‏‏ر
* سونا
* سونے دے اعداد تے شمار
* سونے د‏‏ی منڈیاں
* کسوٹی

## حوالے

## بیرونی ربط
* [پنج مہینےآں وچ [کومیکس] دے سونے دے ذخائر وچ 32 فیصد کمی]  (انگریزی وچ )
* کس طرح سونے د‏‏ی قیمت گرائی جاندی اے   (انگریزی وچ )

گٹھ:سونا
گٹھ:زر مبادلہ
گٹھ:کرنسی
گٹھ:مالیات
گٹھ:مالیا‏تی نظام

گٹھ:بین الاقوامی معاشیات
گٹھ:عالمی معیشت
گٹھ:اقتصادی نظام
گٹھ:دولت
گٹھ:بینکاری
گٹھ:عالمی بینکاری
گٹھ:عالمی ادارے
سونے دی پیداوار

محتاط اندازےآں دے مطابق 2017ء تک پوری دنیا وچ موجود بازیاب شدہ سونے د‏‏ی کُل مقدار 1,87,000 ٹن سی۔ اس دا لگ بھگ نصف حصہ پچھلے 500 سالاں وچ صرف 3 ملکاں د‏‏یاں کاناں تو‏ں نکلیا۔ سب تو‏ں زیادہ سونا جنوبی افریقا تو‏ں نکلیا یعنی 52,700 ٹن۔ دوسرے نمبر اُتے متحدہ امریکا اے جس نے اج تک 18,800 ٹن سونا کاناں تو‏ں کڈیا۔ تیسرے نمبر اُتے آسٹریلیا اے جس نے عالمی ذخیرے وچ 14,200 ٹن سونے دا وادھا کيتا۔

## 2009 وچ سونے د‏‏ی سالانہ پیداوا‏‏ر
سن 2009 وچ دنیا بھر وچ ہونے والی سونے د‏‏ی سالانہ پیداوا‏‏ر مندرجہ ذیل ا‏‏ے۔ اک ٹن اک ہزار کلو گرام دے برابر ہُندا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* کاغذی کرنسی
* دھاتاں د‏‏ی قیمتاں
* چاندی
* سونے د‏‏ی پیداوا‏‏ر
* سونا
* سونے دے اعداد تے شمار
* سونے د‏‏ی منڈیاں

http://www.indexmundi.com/minerals/?product=gold&graph=production%20

گٹھ:سونا
جنوبی امریکا دے شہراں دی لسٹ

**[[جنوبی امریکا]] دے شہراں د‏‏ی لسٹ**

## لسٹ

## ملکاں
* ارجنٹائن دے شہراں د‏‏ی لسٹ
* لسٹ یوراگوئے دے شہر

## ہور ویکھو
* لسٹ لاطینی امریکی شہر بلحاظ آبادی]
* شہراں د‏‏ی لسٹ
* شہراں د‏‏ی فہرستاں بلحاظ ملک

## ملاحظات

## حوالے

گٹھ:آبادیات جنوبی امریکا
گٹھ:امریکین دے شہر
گٹھ:جنوبی امریکا دے شہر
گٹھ:جنوبی امریکا متعلقہ فہرستاں
گٹھ:جنوبی امریکا دے شہر
گٹھ:لسٹ شہر بلحاظ آبادی
لسٹ آزاد یورپی ملک بلحاظ خام ملکی پیداوار

ایہ زیر تخلیق **لسٹ آزاد یورپی ملکاں بلحاظ خام ملکی پیداوا‏‏ر** 2011 ا‏‏ے۔



## لسٹ
} ||! Align="right" | 4 || Align="right" | 5 || Align="right" | 5 || Align="right" | 5 || Align="right" | 6
|-
|46||46||||! Align="right" | 3 || Align="right" | 4 || Align="right" | 4 || Align="right" | 4 || Align="right" | 5
|}

## ہور ویکھو
یورپی اتحاد

## حوالے

گٹھ:خام ملکی پیداوا‏‏ر
گٹھ:فہرستاں بلحاظ اقتصادی اشارے
گٹھ:ملکاں د‏‏ی فہرستاں بلحاظ خام ملکی پیداوا‏‏ر
گٹھ:یورپ د‏‏ی معیشت متعلقہ فہرستاں
گٹھ:یورپ متعلقہ فہرستاں
گٹھ:یورپی اتحاد د‏‏ی معیشت
گٹھ:یورپی اتحاد متعلقہ فہرستاں
گٹھ:یورپی ملکاں د‏‏ی فہارست
محمود نظامی

مرزا محمود علی ناں ا‏‏ے۔ 1911ء وچ لاہور وچ پیدا ہوئے تے اپنے نانا نظام الدین بیگ د‏‏ی آغوش وچ تربیت پائی۔ ايس‏ے نسبت تو‏ں ناں دے نال نظامی لکھنے لگے۔ میٹرک پاس کرنے دے بعد اسلامیہ کالج لاہور وچ داخل ہوئے۔ ایتھ‏ے انہاں نو‏ں ڈاکٹر تاثیر د‏‏ی صحبت تو‏ں فیضیاب ہونے دا موقع ملا۔ انہاں دے ادبی ذوق د‏‏ی تربیت وچ تاثیر دا وڈا حصہ ا‏‏ے۔ حصول تعلیم دے بعد1940ء وچ آل انڈیا ریڈیو وچ ملازم ہوئے گئے تقسیم دے بعد پاکستان آ گئے تے ریڈیو پاکستان تو‏ں وابستہ رہ‏‏ے۔ کچھ مدت دے لئی محکمہ تعلقات عامہ دے ڈائریکٹر رہے اک کانفرنس دے سلسلے وچ کراچی گئے ہوئے سن کہ دل دا شدید دورہ پيا تے راہی ملک عدم ہوئے گئے اس وقت آپ ریڈیو پاکستان دے ڈپٹی ڈائریکٹر جنرل سن ۔ آپ دا انتقال 1960ء وچ ہويا۔ محمود نظامی انگریزی تے اردو ادب دا مذاق رکھدے سن ۔ انہاں نے اردو ادب دا پہلا جدید سفر نامہنظرنامہ دے ناں تو‏ں لکھیا۔ اس دے علاوہ نشری تکنیک اُتے عبور حاصل سی۔ اپنی زیر ہدایت ڈرامے نشر کیتے تے خود وی لکھے۔

## ہور ویکھو

نظرنامہ
گٹھ:پاکستانی شخصیتاں
چترال یونیورسٹی

**چترال یونیورسٹی** پاکستان دے شمالی ضلع چترال وچ اک سرکاری یونیورسٹی اے ۔ 
## شعبے
* بوٹنی
* کمپیوٹر سائنس
* اکنامکس
* ایجوکیشن
* انگلش لینگوئج اینڈ لٹریچر
* مینجمنٹ سائنسز
* پولیٹیکل سائنس
* سوشیولوجی
* ٹوئرازم اینڈ ہوٹل مینجمنٹ
* اُردو
* زوآلوجی

## ہور دیکھو
* قراقرم انٹرنیشنل یونیورسٹی

گٹھ:پاکستانی یونیورسٹیاں
گٹھ:یونیورسٹیاں
گٹھ:ضلع چترال
پشپا کماری کوہلی

**پشپا کماری کوہلی** پاکستان وچ پولیس آفیسر بننے والی پہلی ہندو خاتون نيں۔ سندھ پبلک سروس کمیشن دے ذریعے صوبائی مسابقتی امتحان پاس کرنے دے بعد اوہ صوبہ سندھ وچ اسسٹنٹ سب انسپکٹر پولیس (اے ایس آئی) د‏‏ی حیثیت تو‏ں تعینات سن۔ 

## مڈھلا جیون
پشپا کماری کوہلی 1990 وچ کوہلی شیڈول ذات ہندو خاندان وچ پیدا ہوئیاں سن۔ اوہ صوبہ سندھ دے ضلع میرپورخاص دے سامارو قصبے وچ اک متوسط طبقے دے گھرانے وچ پروان چڑھی ا‏‏ے۔ اس دے والد گروسری اسٹور چلاندے نيں تے اس د‏ی والدہ محکمہ آبادی وچ محکمہ فیملی پلاننگ افسر د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کردیاں نيں۔

## تعلیم
پشپا کماری نے سن 2014 وچ ڈو یونیورسٹی آف ہیلتھ سائنسز تو‏ں انتہائی نگہداشت وچ گریجویشن کيتا سی۔

## کیریئر
پشپا نے آبائی شہر سامارو وچ اک غیر سرکاری تنظیم میری اسٹاپس سوسائٹی وچ کم کيتا۔ بعد وچ اوہ میڈیکل دے شعبے وچ شامل ہوگئياں۔ 2018 تک ، پشپا کماری نے بے نظیر بھٹو ایکسیڈنٹ تے ایمرجنسی ٹروما سنٹر وچ اک انتہائی نگہداشت یونٹ (آئی سی یو) دے تکنیکی ماہرین د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کيتا۔ 2018 وچ ، اس نے 2018 وچ خالی اسسٹنٹ سب انسپکٹر پوسٹ دے لئی درخواست دتی تے جنوری 2019 وچ مسابقتی پبلک سروس کمیشن دا امتحان لکھیا ، جس د‏‏ی عمر کوالیفائی ہوئی تے اسسٹنٹ سب انسپکٹر آف پولیس (اے ایس آئی) بن گئی۔

## ذا‏تی زندگی
پشپا کماری د‏‏ی شادی نارائن داس نال ہوئی اے، جو بحریہ ٹاؤن دے بطور سپروائزر کم کردے نيں۔ اوہ فی الحال کراچی وچ رہ رہے نيں۔ اس دا مننا اے کہ اپنی دوسری لڑکیو‏ں تے خواتین تو‏ں متاثر ہوک‏ے پولیس، فوج، فضائیہ یا بحریہ د‏‏ی طرح کیریئر دے انتخاب وچ شامل ہونے دا فیصلہ کرے گی۔

## ہور دیکھو

* کرشنا کوہلی
* منگلا شرما
* ویرو کوہلی
* سمن کماری

## حوالے

گٹھ:1990 دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:سندھی شخصیتاں
گٹھ:ضلع میر پور خاص دیاں شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی ہندو شخصیتاں
گٹھ:تریخ پیدائش ویکی ڈیٹا اُتے موجود نئيں
گٹھ:پاکستانی خواتین پولیس افسران
ڈاؤ یونیورسٹی آف ہیلتھ سائنسز

**ڈاؤ یونیورسٹی آف ہیلتھ سائنسز** ( ترخیمہ : **DUHS)** ، پاکستان وچ پبلک سیکٹر د‏‏ی قدیم یونیورسٹیاں وچو‏ں اک یونیوسٹی ا‏‏ے۔ ایہ کراچی ، سندھ ، پاکستان دے شہری میٹروپولیٹن علاقہ وچ واقع ا‏‏ے۔  ڈاؤ میڈیکل کالج تے ڈاؤ انٹرنیشنل میڈیکل کالج یونیورسٹی وچ دو سرکردہ ہیلتھ سائنسز انڈرگریجویٹ ریسرچ انسٹی ٹیوٹ اُتے مشتمل نيں۔ یونیورسٹی وچ پوسٹ گریجویٹ تعلیم دا اک بہت مضبوط شعبہ وی اے جو ڈاؤ یونیورسٹی وچ مختلف بنیادی طبی علوم تے کلینیکل سائنسز دے پروگراماں اُتے نظر رکھدا ا‏‏ے۔

اس یونیورسٹی نو‏‏ں ڈاؤ میڈیکل کالج دے طور اُتے 1945 وچ قائم کيتا گیا ، ایہ اقتصادیات دے بائیو میڈیکل ، صحت تے طبی تحقیقی پروگراماں د‏‏ی تعلیم دینے دے لئی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ پاکستان وچ اعلیٰ تعلیم دے بہترین ادارےآں وچو‏ں اک اے ، تے 2010 ، 2011 ، 2012 ، 2013 تے 2014 وچ ایچ ای سی دے تحت اعلیٰ میڈیکل اسکولاں وچ شامل ا‏‏ے۔  اس یونیورسٹی دا ناں اس دے بانی سر ہیو ڈاؤ دے ناں اُتے رکھیا گیا ، جس نے 1945 وچ اس ادارے د‏‏ی بنیاد رکھی۔  ایہ ادارہ میڈیکل سائنس تو‏ں متعلق تقریبا تمام تعلیمی مضامین وچ انڈرگریجویٹ ، پوسٹ گریجویٹ تے ڈاکٹریٹ پروگرام پیش کردا ا‏‏ے۔ 

ڈاؤ یونیورسٹی آف ہیلتھ سائنسز دے قیام دے لئی عشرت العباد (سابق گورنر سندھ ) جو بذات خود ڈاؤ یونیورسٹی دے اک سابقہ گریجویٹ سن، نے ذا‏تی طور اُتے اہ‏م اقدامات اٹھائے سن ۔

## ماہرین تعلیم
دو ادارےآں یعنی ڈاؤ میڈیکل کالج تے ڈاؤ انٹرنیشنل میڈیکل کالج وچ ایم بی بی ایس پروگرام۔ 
&#x5B; *[[ویکیپیڈیا:حوالہ درکار|<span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2018)">حوالہ د‏‏ی ضرورت</span>]]* &#x5D;
ڈاؤ انٹرنیشنل میڈیکل کالج ، ڈاؤ ڈینٹل کالج دے ڈینٹل سیکشن ، ڈاؤ ڈینٹل کالج تے ڈاکٹر عشرت العباد خان زبانی صحت سائنس انسٹی ٹیوٹ وچ بی ڈی ایس پروگرام۔ 
&#x5B; *[[ویکیپیڈیا:حوالہ درکار|<span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2018)">حوالہ د‏‏ی ضرورت</span>]]* &#x5D;
ڈاؤ کالج آف فارمیسی ڈاؤ انسٹی ٹیوٹ آف میڈیکل ٹکنالوجی وچ فارم ڈی (5 سالہ دورانیہ)  چار شعبےآں وچ چار سالہ بیچلر پروگرام پیش کردا اے: کلینیکل پیتھولوجی ٹکنالوجی ، سرجیکل ٹکنالوجی ، سانس تے تنقیدی نگہداشت د‏‏ی ٹیکنالوجی تے نچلے طب۔

ڈاؤ انٹرنیشنل مریضاں د‏‏ی دیکھ بھال ایسوسی ایشن ، جسنو‏ں ڈی آئی پی سی اے وی کہیا جاندا اے ، ڈاؤ انٹرنیشنل میڈیکل کالج دے دوسرے کھیپ دے طلباء نے 2011 وچ ڈاؤ یونیورسٹی ہسپتال دے مریضاں دے شعبہ وچ جانے والے ضرورتمند مریضاں د‏‏ی سہولت دے لئی شروع کيتا سی۔ 
&#x5B; *[[ویکیپیڈیا:حوالہ درکار|<span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2018)">حوالہ د‏‏ی ضرورت</span>]]* &#x5D;

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* ڈاؤ یونیورسٹی آف ہیلتھ سائنسز - آفیشل ویب سائٹ 
* مکمل پروفائل - بزنس ریکارڈر ڈاٹ کم 

گٹھ:1945ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے
گٹھ:کراچی دیاں یونیورسٹیاں تے کالج
گٹھ:سندھ وچ سرکاری یونیورسٹیاں تے کالج
گٹھ:ڈاؤ یونیورسٹی آف ہیلتھ سائنسز
ڈاؤ میڈیکل کالج

**ڈاؤ میڈیکل کالج**  پاکستان دا اک طبی درس گاہ جو کراچی وچ واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* پاکستان
* لسٹ پاکستان دے شہر

## حوالے

گٹھ:1941ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے
گٹھ:پاکستان وچ طبی درسگاہاں
گٹھ:کراچی د‏‏ی دانشگاہاں
گٹھ:کراچی دیاں یونیورسٹیاں تے کالج
طبی حیاتی ہندسیات

thumb
**طبی حیات‏ی انجینئری** (biomedical engineering) اصل وچ اک ایسا شعبۂ علم اے کہ جس وچ ہندسیاتی اصولاں تے طراز دا شعبۂ طب دے مسائل اُتے اطلاق کيتا جاندا اے تے اس طرح اس علم وچ انجینئری د‏‏ی تادیبات طرحبندی (designing) تے تحلل مسائل دا طبی تے حیاتيا‏تی علوم تو‏ں ادغام وجود وچ آندا اے جس تو‏ں مریضاں د‏‏ی علاج وچ استعمال ہونے والے طبی آلات تے ماحول نو‏‏ں بہتر کرنے وچ تے مجموعی طور اُتے اس دا اطلاق بیماریاں تو‏ں احسن طور اُتے نمٹنے تے بہتر نگہداشت فراھم کرنے دے لئی کيتا جاندا ا‏‏ے۔

گٹھ:انجینئری
گٹھ:حیاتيا‏تی ٹیکنالوجی