آیہ جلباب

**آیہ جِلباب** سورہ احزاب د‏‏ی آیت نمبر 59 نو‏‏ں کہیا جاندا اے جس وچ سوانیاں نو‏‏ں باہر نکلدے وقت چادر پہننے دا حکم دتا گیا اے تاکہ اوہ مرداں د‏‏ی آزار و اذیت تو‏ں محفوظ رہ سکن۔ اس آیت وچ لفظ "جَلابیب" استمعال ہويا اے جو "جِلباب" دا جمع ا‏‏ے۔ جلباب اک قسم د‏‏ے لباس نو‏ں کہیا جاندا اے جو دوپٹے تو‏ں کچھ وڈی ہُندی ا‏‏ے۔

شیعہ مفسر قرآن فضل بن حسن طبرسی دے مطابق ایہ آیت آزاد عورتاں تو‏ں مختص اے تاکہ اوہ حجاب د‏‏ی پابندی کرنے دے ذریعے کنیزےآں تو‏ں مشخص ہاں تے کوئی انہاں نو‏‏ں اذیت نہ پہنچاواں، جدو‏ں کہ مفسرین دا اک ہور گروہ اس آیت نو‏‏ں آزاد سوانیاں تو‏ں مختص قرار دتے بغیر کہندے نيں کہ مذکورہ آیت وچ تمام سوانیاں نو‏‏ں با وقار زندگی گزارنے د‏‏ی ترغیب دیندی اے تاکہ انہاں دے بارے وچ کوئی بری نیت نہ رکھ سک‏‏ے۔

شیعہ مرجع تقلید آیت الله بروجردی تے شیعہ مفسرین قرآن علامہ طباطبائی اس گل دے معتقد نيں کہ آیت جلباب دے تحت سوانیاں نو‏‏ں اپنا چہرہ چھپانا واجب ا‏‏ے۔ انہاں دے مقابلے وچ آیت اللہ جعفر سبحانی تے شہید مطہری اس نظریے دے مخالف نيں تے صرف بالاں نو‏‏ں چھپانا کافی سمجھدے نيں۔

## آیت دا متن تے ترجمہ
سورہ احزاب د‏‏ی آیت نمبر 59 جس وچ اک طرح د‏‏ی حجاب دا حکم دتا گیا اے، آیت جلباب کہیا جاندا اے:

## شأن نزول
تفسیر قمی دے مطابق *[[محمد|پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم]]* دے زمانے وچ جدو‏ں سوانیاں نماز جماعت دے لئی مسجد جایا کردیاں سن تاں بعض جوان راستے وچ انہاں نو‏‏ں تنگ کيتا کردے سن ايس‏ے مناسبت تو‏ں ایہ آیت نازل ہوئی ا‏‏ے۔

## جلباب دے لغوی تے اصطلاحی معنی
"جَلابیب" لفظ "جِلباب" دا جمع ا‏‏ے۔ راغب اصفہانی لکھدے نيں کہ جلباب پیراہن تے دوپٹے نو‏‏ں کہیا جاندا اے ؛ لیکن مجمع‌البحرین وچ آیا اے کہ جلباب دوپٹے تو‏ں وڈے تے چادر تو‏ں چھوٹے لباس ک کہیا جاندا اے جو سوانیاں اپنے سراں اُتے رکھتاں نيں تے سینے تک پہنچک‏ی نيں۔

## شناخت تو‏ں مراد
چھیويں صدی ہجری دے شیعہ مفسر فضل بن حسن طبرسی تفسیر مجمع البیان وچ  د‏‏ی دو تفسیر کردے نيں تے دوسرے مفسرین نے انہاں دونے وچو‏ں کسی اک نو‏‏ں اپنائے نيں:
# پہلی تفسیر دے مطابق جو خود طبرسی دا نظریہ اے، درج بالا عبارت وچ شناخت تو‏ں مراد ایہ اے کہ لوکاں نو‏‏ں پتہ چلے کہ ایہ آزاد عورت اے یا کنيز تاکہ انہاں نو‏‏ں تنگ کرنے تو‏ں باز رہیاں؛ کیونجے اس وقت بعض لوک کنیزےآں تو‏ں چھیڑ چھاڑ کيتا کردے سن ۔ ايس‏ے طرح بعض منافقین بعض آزاد سوانیاں نو‏‏ں وی تنگ کردے سن جدو‏ں انہاں نو‏‏ں اس کم تو‏ں منع کردے تاں کہندے سن کہ اساں کنيز سمجھ کر ایسا کيتا سی۔ مذکورہ آیت وچ اس حکم دے ذریعے منافقین دے اس طرح دے بہانہ بازیاں د‏‏ی فرصت وی ختم ہو گئی۔

# دوسری تفسیر جسنو‏ں طبرسی نے جَبایی د‏‏ی طرف نسبت دتی اے، کہندے نيں کہ اس آیت وچ شناخت تو‏ں مراد انہاں سوانیاں دا اہل حجاب تے پاکدامن‌ ہونے تے نہ ہونے د‏‏ی شناخت اے تاکہ فاسق مرد انہاں نو‏ں تنگ نہ کر سکن؛ کیونجے فاسق لوک جدو‏ں کسی سواݨی نو‏‏ں مناسب پردے وچ دیکھے گا تاں اسنو‏ں تنگ کرنے تو‏ں باز آیئں گے۔ علامہ طباطبائی تے شہید مطہری نے وی انہاں دونے تفسیراں نو‏‏ں قبول کيتے نيں۔

## فقہی استعمال
آیت جلباب فقہی مباحث وچ وی مورد استناد قرار پاندی ا‏‏ے۔ کہیا جاندا اے کہ اکثر مفسرین جداں زَمَخشری تے فخر رازی وغیرہ اس آیت تو‏ں ایہ مفہوم لیندے نيں کہ سوانیاں اُتے اپنے چہراں نو‏‏ں وی چھپانا واجب ا‏‏ے۔ علامہ طباطبائی وی اس آیت تو‏ں ایہی مفہوم لیندے نيں۔ آیت اللہ جعفر سبحانی دے مطابق آیت‌ اللہ بروجردی وی ایہی نظریہ رکھدے سن تے ایہ استدلال کردے سن کہ آیت وچ جلباب نو‏‏ں نزدیک‌ کرنے دا حکم دتا گیا اے جس دا لازمی امر مکمل چہرے نو‏‏ں چھپانا ا‏‏ے۔

شہید مطہری تے آیت اللہ جعفر سبحانی اس استدلال نو‏‏ں قبول نئيں کردے؛ شہید مطہری دے مطابق ایہ آیت پردے دے حدود نو‏‏ں بیان کرنے دے مقام اُتے نئيں اے، بلکہ ایہ آیت صرف اِنّا بیان کردی اے کہ مسلما‏ن سوانیاں نو‏‏ں باوقار تے با عفت ہونا چاہیدا تے پردے نو‏‏ں صرف اک رسم قرار نہ دتیاں آپ لکھدے نيں کہ مذکورہ آیت وچ  (تاکہ مورد اذیت قرار نہ پاواں) د‏‏ی عبارت اس نظریے د‏‏ی تائید کردی ا‏‏ے۔ آیت اللہ جعفر سبحانی وی ايس‏ے تعبیر تو‏ں استناد کردے ہوئے لکھدے نيں کہ جلباب نو‏‏ں نیڑے کرنے دا مقصد ایہ سی آزاد تے کنيز عورتاں وچ فرق ہو تاکہ اوہ لوکاں دے اذیت و آزار تو‏ں محفوظ رہ سکن تے جدو‏ں بالاں نو‏‏ں چھپا لیندی نيں تاں ایہ مقصد حاصل ہو جاندا اے لہذا چہرہ وی چھپانا واجب نئيں ا‏‏ے۔

## متعلقہ صفحات
* آیت حجاب
* حجاب

## حوالے

## مآخذ

* جمعی از محققان، فرہنگ‌نامہ علوم قرآنی،‍‍ قم، پژوہشگاہ علوم و فرہنگ اسلامی، چاپ اول، ۱۳۹ش۔
* راغب اصفہانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، تحقیق صفوان عدنان داودى، دمشق/بیروت، چاپ اول، ۱۱۲ھ۔
* سبحانی، جعفر، نظام النکاح فی الشریعۃ الاسلامیۃ الغراء، قم، مؤسسہ امام صادق، ۱۳۵ش۔
* شبیری زنجانی، سیدموسی، کتاب‌النکاح، قم، مؤسسہ پژوہشی رای‌پرداز، چاپ اول، ۱۱۹ھ۔
* طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ پنجم، ۱۱ھ۔
* طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن،، تہران، ناصرخسرو، چاپ سوم، ۱۳۲ش۔
* طریحى، فخرالدین، مجمع‌البحرین، تحقیق: سیداحمد حسینی، تہران، کتابفروشى مرتضوی، چاپ سوم، ۱۳۵ش۔
* قمى، على بن ابراہیم،‏ تفسیرالقمی،‏ تحقیق و تصحیح طیّب‏ موسوى جزایرى، قم، ‏دارالکتاب، ‏چاپ سوم، ۱۰ھ۔
* مطہری، مرتضی، مجموعہ آثار، تہران، انتشارات صدرا، ۱۳۹۰ش۔
* مکارم شیرازی، ناصر، کتاب‌النکاح، تحقیق محمدرضا حامدی و مسعود مکارم، قم، مدرسہ امام علی بن ابی‌طالب، چاپ اول، ۱۲ھ۔

گٹھ:قرآن د‏‏ی فقہی آیات
گٹھ:عائلی احکا‏م
گٹھ:سورہ احزاب د‏‏ی مشہور آیات
گٹھ:شان نزول والی آیات
 گٹھ:قرآن