فارسیوان

thumb| مغربی افغانستان ، صوبہ ہرات وچ 1880 وچ '''فارسیوان''' دا گروپ
**فارسیوان** ( پشتو /  ؛ یا اس د‏ی علاقائی شکلاں: **پارسیوان** یا **پارسیبان** ؛ "فارسی اسپیکر") افغانستان وچ فارسی بولنے والےآں دے لئی اک ناںہے ، جنہاں دا ایران تے بیرون ملک ہور جگہاں اُتے ڈائیسپورا موجود ہے ۔ خاص طور اُتے ، اس دا استعمال افغانستان وچ کساناں دے اک وکھ گروہ  تے شہری باشندےآں د‏‏ی طرف اشارہ کرنے دے لئی کيت‏‏ا جاندا اے جو افغانستان تے تاجکستان دے تاجک باشندے ني‏‏‏‏ں۔  اس اصطلاح وچ ہزارہ تے ایماق قبیلے نو‏‏ں خارج کيت‏‏ا گیا اے جو فارسی د‏‏ی بولیاں وی بولدے نيں ، لیکن عام طور اُتے ایہ خیال کيت‏‏ا جاندا اے کہ اوہ تاجک تو‏ں مختلف ني‏‏‏‏ں۔ افغانستان وچ ، فارسیوان بنیادی طور اُتے ہرات تے فراه صوبےآں وچ پائے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ مشرقی ایران دے پارسیاں د‏‏ی طرح نيں ۔  اصطلاح اصلا فارسی بولی دے نال گڑھا گیا سی اگرچہ لغوی جڑ *(پارسی <u>بان)،</u>* لاحقہ اک وچ تبدیل کر دتا گیا اے پشتو فارم *(-وان)،* تے عام طور اُتے پشتوناں د‏‏ی طرف تو‏ں فارسی بولنے واناں دے لئی استعمال کيت‏‏ا جاندا ا‏‏ے۔

ایتھنوگرافر مائیکل آئزادی اک تاجک نو‏‏ں کوئی خاص امتیاز نئيں دیندے نيں تے انہاں نے پارسیاں نو‏‏ں "کِس‏ے وی نسلی پس منظر دے شہری" دے طور اُتے بیان کيت‏‏ا اے جو صرف فارسی بولدے نيں تے اپنی تمام نسلی تے قبائلی وابستگی کھو چکے نيں"  اپنے 2013 دے مطالعے وچ انھاں نے پایا کہ افغانستان د‏‏ی آبادی دا 4.2٪ پارسیوان سن تے ایہ گروپ تاریخی طور اُتے سب تو‏ں زیادہ ممکنہ نسلی گروہ اے جو بیوروکریٹس د‏‏ی حیثیت تو‏ں حکومت وچ ملازمت کردا سی تے ایہ کہ "مغرب دے لوک جو افغانستان دے بارے وچ جاندے نيں انہاں وچو‏ں بیشتر افراد انہاں دے پاس آئے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں تن فارسی بولنے والے اقلیتاں [تاجک، قزلباش تے فارسیوان ] دے ذریعے ۔ "

## دوسرے تاجکاں تو‏ں فرق
ایران دے فارسیاں د‏‏ی طرح ، فارسیوان وی اکثر شیعہ اسلام کی پیروی دے ذریعہ دوسرے تاجک افراد تو‏ں ممتاز ہُندا اے کیونجے تاجک اکثریت سنی فرقے نال تعلق رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ اُتے ، خاص طور اُتے پینڈو فارسیوان وچ معمولی لسانی اختلافات پائے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ فارسیان بعض اوقات فارسی بولی کی *[[دری]]* بولی دے ''مترادف'' بولی ''بولدا'' ہے ، مثال دے طور اُتے کابل کی بولی ،  ایران دے معیاری *تہران* بولی دے *برخلاف* ۔ اُتے ، بیشتر فارسیوان *[[خراسان]]ی* بولی بولدے نيں ، جو افغانستان-ایران دے سرحدی علاقے ، یعنی ہرات تے فرہ تے نال ہی ایرانی صوبےآں خراسان د‏‏ی اے ۔ ہزارہ کے برخلاف جو فارسی بولنے والے تے شیعہ وی نيں ، فارسیوان پشتوناں کی طرح ترک تے منگول نسل د‏‏ی کوئی محدود یا بوہت گھٹ نشانات نئيں دکھاندے ني‏‏‏‏ں۔  اگرچہ ایران تے افغانستان دے قزلباش وی فارسی بولنے والے شیعہ نيں ، لیکن انہاں نو‏ں عام طور اُتے فارسیوان تو‏ں وکھ گروہ سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ 

کچھ الجھن پیدا ہُندی اے کیونجے مقامی طور اُتے فارسیوان (عام طور اُتے تاجیکاں دے لئی) مقامی طور اُتے استعمال ہونے والا متبادل **دیہگان اے ** ، جس دا مطلب اے "پنڈ دے آباد کار" ، "شہری" دے معنی وچ ۔ ایہ اصطلاح "خانہ بدوش" دے برخلاف استعمال ہُندی ا‏‏ے۔ 

## جغرافیائی تقسیم
افغانستان وچ تقریبا 15 لکھ فارسیوان نيں ، بنیادی طور اُتے ہرات ، فرح  غور تے مزار شریف صوبےآں وچ ۔ اوہ ہرات شہر دے اہ‏م باشندے وی ني‏‏‏‏ں۔  چھوٹی آبادی کابل ، قندھار تے غزنی وچ پائی جاسکدی ا‏‏ے۔  افغانستان تو‏ں آنے والے مہاجرین د‏‏ی اک وڈی تعداد د‏‏ی وجہ تو‏ں ، اج کل ایران وچ (زیادہ تر مشہد تے تہران وچ ) اہ‏م پارسیوان کمیونٹیز وی موجود ني‏‏‏‏ں۔

## ایہ وی دیکھو

* تاجک
* فارسی عوام
* فارسی زبان
* افغانستان دے فارسی بولنے والے
* افغانستان د‏‏ی آبادی

## حوالے

گٹھ:پاکستان دے نسلی گروہ
گٹھ:صوبہ ہرات وچ نسلی گروہ
گٹھ:افغانستان دے نسلی گروہ
گٹھ:فارسی شخصیتاں
گٹھ:افغانستان