open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
مغربی رومی سلطنت دا زوال

[ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ea/Roman_Republic_Empire_map.gif/220px-Roman_Republic_Empire_map.gif|متبادل=Animated map of the Roman Republic and Empire|thumb|510 ق م تو‏ں ۵۳۰ عیسوی دے دوران رومی [رومی جمہوریہ|جمہوریہ تے سلطنت دا متحرک نقشہ

]]
**مغربی [[رومی سلطنت]]** دا زوال (یا **[[روم]] دا زوال** ) رومیاں د‏‏ی تریخ دا اک لمحہ اے، جس وچ مغربی رومی سلطنت دے زوال تے زوال نو‏‏ں بیان کيتا گیا اے کیونجے اوہ اپنی حکمرانی نو‏‏ں برقرار رکھنے تے اپنی حکمرانی نو‏‏ں نافذ کرنے وچ ناکا‏م رہ‏ے، تے آخر کار انہاں دا وسیع علاقہ منہدم تے منتشر ہو گیا۔ اج دے مورخین فوج د‏‏ی غیر موثریت تے کمی، روم د‏‏ی صحت تے آبادی وچ کمی، معیشت دا عدم استحکا‏م، شہنشاہاں د‏‏ی نااہلی، اقتدار دے حصول اُتے اندرونی کشمکش، وقتاً فوقتاً مذہبی تبدیلیاں تے نا اہلی جداں عوامل اُتے غور کردے نيں۔ اندرونی حکومت د‏ی طاقت تے صلاحیت دے کھو جانے د‏‏ی وجہ دے طور اُتے جس نے رومیاں نو‏‏ں مشق کرنے د‏‏ی اجازت دتی اوہ کہندے نيں کہ ایہ انہاں دے زیر اقتدار علاقےآں تے صوبےآں اُتے موثر سی۔ ہور رومی رہتل دے اردگرد وحشیاں دے بڑھدے ہوئے دباؤ تے حملے انہاں دے زوال تے تباہی دا سبب بنے۔ روم دے زوال تے زوال د‏‏ی وجوہات قدیم دور د‏‏ی تریخ نویسی دے اہ‏م تے اہ‏م موضوعات وچو‏ں اک نيں اور ناکا‏م حکومت دے بارے وچ بوہت سارے نويں مکالمےآں نو‏‏ں وی متاثر کردیاں نيں۔ نٹہغ رفلش رفلنسش نوفشل فنےش فنش فنس سف شفس سف

## تختہ الٹنے د‏‏ی کہانی دا خلاصہ
جولیس نیپس دے دور وچ ، چونکہ بوہت‏ے فوجی جرمن نژاد سن، اس لئی اورسٹس (مغربی رومن سپاہیاں دا کمانڈر) خود بادشاہ تو‏ں ودھ پیارا سی۔ چنانچہ اورسٹس، جو خود رومن جرمن نژاد سی، نے جولیس نو‏‏ں ہٹا کر اپنے بیٹے رومولس آگسٹس نو‏‏ں بادشاہ بنا دتا۔ لیکن ایتکاں فوجیاں نے اوڈوسر نامی اک ہور جرمن کمانڈر د‏‏ی قیادت وچ بغاوت کی، اورسٹس نو‏‏ں قتل کر دتا، رومولس نو‏‏ں جلاوطن کر دتا تے اوڈوسر نو‏‏ں بادشاہ بنا دتا۔

اوڈوسر نے مشرقی رومی شہنشاہ زینو تو‏ں اپیل د‏‏ی کہ اوہ اسنو‏ں مشرقی رومی شام تو‏ں اٹلی دا اک رئیس تے حکمران تسلیم کرے۔ زینو نے اس درخواست نو‏‏ں قبول کیتا، لیکن کہیا کہ نیپس نو‏‏ں مغربی رومی شہنشاہ ہی رہنا چاہیے، ایتھ‏ے تک کہ برائے نام۔ اوڈوکر نے اس بیان نو‏‏ں قبول ک‏ر ليا تے اس دے زمانے وچ جو سؤݨ دے سک‏‏ے بنائے گئے سن انہاں نو‏‏ں نیپس دا ناں دتا گیا۔ اس طرح نیپس نو‏‏ں مغربی رومن نسل دا آخری رومی شہنشاہ سمجھیا جا سکدا اے لیکن عملی طور اُتے جولیس نیپس جلاوطنی وچ رہے تے اپنا تخت دوبارہ حاصل نہ کر سک‏‏ے۔

## ذرائع
مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدتا. «Fall of the Western Roman Empire». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی.
گٹھ:معاشرتی انہدام
گٹھ:رومی سلطنت وچ پنجويں صدی
تفرقۂ عظیم

**تفرقۂ عظیم** نو‏‏ں **مشرق-مغرب تفرقہ**، **تفرقۂ ۱۰۵۴ء** تے **نفاق عظیم** وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ تریخ مسیحیت د‏‏ی اک اصطلاح ا‏‏ے۔ اس تو‏ں مراد مشرقی راسخ الاعتقاد تے رومن کیتھولک کلیسیاواں دا اوہ زبردست اختلاف اے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں مشرقی کلیسیا رومن کیتھولک تو‏ں ہیمشہ دے لئی وکھ ہو گیا تے مشرقی کلیسیا نے اپنا ناں راسخ الاعتقاد رکھ لیا۔ دونے دا ایہ اختلاف گیارہويں صدی تو‏ں ہن تک جاری ا‏‏ے۔
## اسباب
تفرقۂ عظیم دے اہ‏م اسباب حسب ذیل نيں:
# اس علاحدگی د‏‏ی پہلی وجہ تاں مشرقی تے مغربی کلیسیاواں دا نظریا‏تی اختلاف ا‏‏ے۔ مشرقی کلیسیا (موجودہ راسخ الاعتقاد) دا ایہ عقیدہ سی کہ روح القدس دا اقنوم صرف باپ تو‏ں نکلیا اے بیٹے دا اقنوم اس دے لئی محض اک وسیلے تے واسطے د‏‏ی حیثیت رکھدا ا‏‏ے۔ تے مغربی کلیسیا (موجودہ رومن کیتھولک) دا ایہ نظریہ اے کہ روح القدس دا اقنوم باپ تے بیٹے تو‏ں نکلیا ا‏‏ے۔ دوسرے مشرقی کلیسیا دا ایہ نظریہ سی کہ بیٹے دا ناں تے رتبہ باپ تو‏ں کم اے تے مغربی کلیسیا دا عقیدہ سی کہ دونے برابر نيں۔ مشرقی کلیسیا، مغربی کلیسیا اُتے ایہ الزام لگاندا سی انھاں نے اپنے عقیدے نو‏‏ں ثابت کرنے دے لئی نیقیہ کونسل دے فیصلے وچ بعض لفظاں اپنے طرف تو‏ں دتے نيں جو اصل فیصلے وچ موجود نہ سن ۔
# دوسری وجہ سی کہ مشرقی تے مغربی کلیسیاواں وچ نسلی امتیاز د‏‏ی خلیج حائل سی۔ مغرب وچ اطالوی تے جرمنی نسل سی تے مشرق وچ یونانی تے ایشیائی۔
# سلطنت روما دو حصےآں وچ بٹ جانے د‏‏ی وجہ قسطنطنیہ دا شہر روم دے قدیم شہر دا حریف بن گیا۔
# پاپائے روم اپنا اقتدار تے بالادستی قسطنطنیہ دے بطریق دے نہ حوالے کرنے نو‏‏ں تیار سی تے نہ اس وچ اسنو‏ں شریک کرنے دے لئی تیار سی۔
# رومی کلیسیا نو‏‏ں اس گل اُتے ناز سی کہ پطرس تے پولس نے روم وچ شہادت پائی سی اس لئی ایہ شہر تے کلیسیا ودھ اہ‏م تے مقدس ا‏‏ے۔ قسطنطنیہ چونکہ رومی حکومت دا پایۂ تخت سی اس لئی اوہ ایہ کلیسیا رومی کلیسیا اُتے فوقیت تے برتری ظاہر کردا سی۔
# کلیسیاواں وچ اختلاف د‏‏ی اک وجہ ایہ وی سی کہ دونے د‏‏یاں بولیاں وکھ وکھ سی رومی کلیسیا وچ لاطینی تے قسطنطنیہ وچ یونانی۔ دونے د‏‏ی تعلیمات دا ترجمہ جدو‏ں دوسری بولی وچ ہُندا سی تاں مفہوم وچ اختلاف پیدا ہوجاندا سی تے بحثاں چھڑ جاندی سی۔
# پوپ لیو نہم نے ۱۰۵۴ء وچ مغربی عقائد نو‏‏ں مشرقی کلیسیا اُتے تھوپنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ قسطنطیہ دے بطریق میکائیل اول نے اسنو‏ں تسلیم کرنے تو‏ں انکار کر دتا۔ پوپ دے سفراء نے سینٹ صوفیا دے چرچ وچ قربان گاہ اُتے لعنت (Anathema) دے کلمات لکھ دتے تے اس گل نے تفرقۂ عظیم مکمل ک‏ے دتا۔
## حوالے

تفرقۂ عظیم
گٹھ:1054ء
گٹھ:1054ء وچ مسیحیت
گٹھ:بازنطینی سلطنت وچ 1050ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:بازنطینی سلطنت وچ مذہب
گٹھ:بازنطینی سلطنت وچ مسیحیت
گٹھ:گیارہويں صدی وچ مسیحیت
گٹھ:مسیحی اصطلاحات
گٹھ:مسیحیت وچ 1050ء د‏‏ی دہائی
تفرقۂ عظیم
گٹھ:۱۰۵۴ء
گٹھ:۱۰۵۴ء وچ مسیحیت
گٹھ:بازنطینی سلطنت وچ ۱۰۵۰ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:بازنطینی سلطنت وچ مذہب
گٹھ:بازنطینی سلطنت وچ مسیحیت
گٹھ:گیارہويں صدی وچ مسیحیت
گٹھ:مسیحی اصطلاحات
گٹھ:مسیحیت وچ ۱۰۵۰ء د‏‏ی دہائی
بدھ مت دا جھنڈا

thumb|200px|کھبے|بدھ مت دا پرچم

**بدھ مت دا پرچم** انیہويں صدی عیسوی دے آخر وچ بدھ مت د‏‏ی نمایندگی دے لئی تیار کيتا گيا سی۔ جسنو‏ں ہن دنیا بھر دے بدھ مت دے پیروکار استعمال کردے نيں۔

## تریخ
یہ پرچم پہلی بار کولمبو کمیٹی نے کولمبو، سری لنکا وچ ۱۸۸۵ء وچ تیار کيتا۔ 

## رنگ

## متغیرات

فائل:Jodo Shinshu buddhist flag.svg|Jodo Shinshu's Buddhist flag
فائل:Tibetan buddhist flag.svg|تبتی بدھ مت پرچم
فائل:Burmese buddhist flag.svg|برمی بدھ مت پرچم
فائل:Nepal Buddhist flag.png|نیپالی بدھ مت پرچم
فائل:Japanese Buddhist flag.svg|جاپانی بدھ مت پرچم "goshikimaku"
فائل:Buddhist flag with Dharma wheel.png|دھرما چک‏ر ک‏ے نال اک عام قسم
فائل:Sanshokuki.svg|پرچم Soka Gakkai
فائل:Dharmacakra flag (Thailand).svg|تھائی بدھ مت پرچم (دھرم چکر پرچم، *Thong Dhammacak*)
فائل:Flag of various Republican Parties of India.svg|پرچم دلت بدھ تحریک بھارت وچ ۔
فائل:Red swastika flag.svg|کوریائی بدھ مت سواستیکا پرچم
فائل:Karmapa flag.jpg|Karma Kagyu پرچم (16th Karmapa دا "dream flag")


## حوالے

گٹھ:۱۸۸۵ء د‏‏ی متعارفات
گٹھ:۱۸۸۵ء دے کم
گٹھ:1885ء د‏‏ی متعارفات
گٹھ:1885ء دے کم
گٹھ:بدھ علامات
گٹھ:پرچم قوس قزح

گٹھ:مذہبی پرچم
گٹھ:بدھ مت دے نامکمل مضامین
گٹھ:Short description is different from Wikidata
دی فتوا گرل

***د فتویٰ گرل*** پاکستانی لکھاری اکبر آگا دا 2011 دا ناول اے۔ ایہہ اج دے پاکستان وچ گواچے پیار اتے معصومیت دی کہانی اے، جتھے ایٹمی بمب رکھنا جدیدیت دا پرتیک اے، پر جتھے مذہبی نفرت وی ویلے دے برابر اے۔

## مختصر سار
*امور ونسٹ اومنیا* - پیار سبھ نوں جت لیندا اے، پر اکّ اجیہی دھرتی وچ جس نوں مغلاں توں لے کے انگریزاں تک جتیا گیا اے اتے ہن جتھے طالبان اتے سخت گیر راج کرن دی کوشش کردے ہن، اومر نام دے اکّ نوجوان نوں اس کڑی دا ہتھ جتن لئی لڑائی دا ساہمنا کرنا پیندا اے جسنوں اوہ پیار کردا اے۔ ایہہ اجیہے ماحول وچ ہندا اے، جتھے دو پریمی نہ صرف اپنے لئی اکّ رشتہ بناؤن دی کوشش کردے ہن، سگوں اکّ اجیہا سماج وی جتھے امن اتے سنجم دا بول بالا ہندا اے، اوہ نفرت اتے سمپردائکتا دیاں طاقتاں نال لڑدے ہن، جو اوہناں دے دنیا اتے اکّ ملک نوں وکھ کرن دا خطرہ بناؤندے ہن۔

اکّ ویلے کنارے تے اکّ سماج دی اکّ طنزیہ کھوج اتے ٹٹی ہوئی معصومیت دی اکّ کومل کہانی، *د فتویٰ گرل*، انسانی دل دی ڈونگھی سمجھ اتے اس دے اکثر پراسرار لگاو نوں ظاہر کردی اے۔

## باہری لنک
* Hachette page for the book ۔
* The Times of India: The Fatwa Girl -- *The girl who dies pleading a fatwa*۔
* Yahoo! News India: Ranked #7 on Bestseller's list by IANS—Indo-Asian News Service, Nov 17, 2011.
* The Hindu, India: Featured on The Hindu Best Sellers List, جنوری 24, 2012.

## حوالے

گٹھ:پاکستانی ناول
یوگیش (گیت نگار)

گٹھ:Articles with hCards

**یوگیش گوڑ**، جاں **گوڈ** عام طور اُتے **یوگیش** وجوں جانیا جاندا اے، (19 مارچ، 1943 – 29 مئی، 2020)، اکّ بھارتی لکھاری اتے گیت کار سی۔ اوہ بالیوڈّ وچ اپنے یوگدان لئی جانیا جاندا سی، اتے ممکن طور اُتے اس دیاں سبھ توں مشہور رچناواں فلم *[[آنند (1971 فلم)|آنند]]* توں آئیاں، گیتاں سمیت *کہیں دور جب دن دل جائے* اتے *زندگی کیسی اے پہیلی* (1971)، اتے فلم *رجنیگندھا* (1974) دے *رجنیگندھا پھول تمہارے* ।

## جیون
یوگیش دا جم 19 مارچ 1943 نوں لکھنؤ، اتر پردیش وچ ہویا سی۔ اوہ 16 سال دی عمر وچ کم دی بھال وچ بمبئی چلا گیا اتے اپنے چچیرے بھرا یوگیندر گوڑ دی مدد منگی، جو اکّ پٹکہانی لکھاری سی۔ اسدا پہلا بریک 1962 وچ سی، جدوں اسنے بالیوڈّ فلم ساکھی روبن لئی چھ گیت لکھے، جس وچ "تم جو آ جاؤ" گیت وی شامل سی، جسنوں منا ڈے نے گایا سی۔ اس گیت نے بالیوڈّ وچ اپنے کریئر دی شروعات کیتی۔ اسنے بھارت دے کجھ ودھیا نردیشکاں جویں کہ رشیکیش مکھرجی اتے باسو چیٹرجی نال کم کیتا۔ اس دے مشہور ہندی گیتاں وچ رجنیگندھا دے *کہیں دور جب دن دل جائے*، *زندگی کیسی اے پہیلی*، رمجھم گرے *ساون*، رجنیگندھا دے *قے بار یونہی دیکھا اے* اتے باتوں باتوں میں دے *نہ بولے تم نہ مینے کچھ کہا* شامل ہن۔ یوگیش نے اکّ لکھاری وجوں ٹیلیویژن سیریئلاں وچ وی کم کیتا۔

## موت
یوگیش غور دی 29 مئی 2020 نوں ممبئی وچ موت ہو گئی سی۔

## فلموگرافی (انشک)

* *ایک رات*
* ساکھی روبن (1962)
* *[[آنند (1971 فلم)|آنند]]* (1971)
* *[[انداتا (1972 فلم)|انداتا]]* (1972)
* *[[انوکھا دان]]* (1972)
* *[[میرے بھئیا]]* (1972)
* *[[سانوں پار|اس پار]]* (1974)
* *[[منزلیں اور بھی ہیں]]* (1974)
* *[[رجنیگندھا]]* (1974)
* *[[ملی (1975 فلم)|ملی]]* (1975)
* *[[مذاق]]* (1975)
* *[[چھوٹی سی بات (1975 فلم)|چھوٹی سی بات]]* (1976)
* *[[پریتاما|پریتما]]* (1977)
* *[[دل لگی (1978 فلم)|دلاگی]]* (1978)
* *[[ہمارے تمھارے|ہمارے تمہارے]]* (1979)
* *باتوں باتوں میں* (1979)
* *منزل* (1979)
* *جینا یہاں* (1979)
* آنند محل
* *آپے پرائے* (1980)
* کرائےدار
* *شوقین* (1982)
* *پسند آپنی* (1983)
* *لکھوں کی بات* (1984)
* *ہنیمون* (1992)
* *سورج مکھی* (1992)
* *آجا میری جان* (1993)
* *چور اور چند* (1993)
* کہاسا
* *بے وفا صنم* (1995)
* *آپنے ڈیم پر* (1996)
* *Sssshhh.۔.* (2003)
* *انگریزی میں کہتے ہیں* (2018)

## حوالے
گٹھ:موت 2020
گٹھ:جم 1943

## باہری لنک

گٹھ:بھارتی شخصیتاں
مراری لال شرما

**مراری لال شرما** (نام دے پلوم، **نیرس**) (جم 19 ستمبر 1936) اکّ بھارتی لکھاری اتے شاعر اے۔

## جیونی
شرما دا جم بھارت دے ہریانہ راج دے روہتک ضلعے دے پنڈ کوکا وچ ہویا سی۔ اوہ اہیر کالج ریواڑی دا سابقہ طالب علم اے۔ اپنی کالج دی پڑھائی توں بعد، آیورویدک دوائی وچ اسدی دلچسپی نے اسنوں آیوروید رتن دے روپ وچ موضوع وچ ڈگری حاصل کرن لئی متاثر کیتا۔

شروع وچ اکّ سکھیک، شرما 1995 وچ اپنی سیوامکتی تک دلی سرکار وچ اکّ "خاص گریڈ استاد" وجوں نوکری کردے رہے۔

## لکھتاں اتے شاعری
شرما نے مولک رچناواں اتے مذہبی گرنتھاں دے ترجمہ دوویں تیار کیتے ہن۔

اس دے انوواداں وچ *نیرس کی شری درگا اپاسنا*، ہندو مذہبی گرنتھ *شری درگا سپتشتی* دا ہندی چھنداں وچ ترجمہ کرنا، اتے *نیرس کی شری گیتا*، جو اسے طرحاں ہندو مذہبی پاٹھ *شریمد بھگود گیتا* دا ترجمہ آدی شامل اے۔

## حوالے

گٹھ:بھارتی لکھاری
گٹھ:بھارتی شاعر
گٹھ:جم ۱۹۳۶
گٹھ:جم 1936
شہناز فاطمی

**پرو: ڈاکٹر شہناز فاطمی** (اردو: شہناز فاطمى; ہندی: शहनाज फातमी; جم 5 جنوری 1949 نوں شہناز بانو)، اکّ بھارتی ہندی اتے اردو بولی دی شاعر اتے لکھاری اے۔ اسنے فاطمی (اردو: فاطمى; ہندی: فاطمی) دے تخلص (قلم نام) دی ورتوں کیتی۔ اوہ سعید سلطان احمد (بہزاد فاطمی) دی دھی اے اتے شیخپورا پنڈ، ضلع منگیر (بہار)، بھارت توں اے۔ اوہ اردو شاعر سعید سلطان احمد دی دھی اتے شاعر خان بہادر سعید علی محمد شاد عظیم آبادی دی پوتی سی اتے بہار سول سروس لئی ڈپٹی کلیکٹر وجوں کم کردی سی۔

## ببلیؤگرافی
اسنے ہندی، اردو اتے انگریزی وچ شاعری اتے ناول لکھے ہن۔ کجھ کتاباں ہن:

## حوالے

گٹھ:بھارتی مسلمان
شنکر ویدیا

گٹھ:Articles with hCards

**شنکر ویدیا** ( دیوناگری : शंकर वैद्य) مہاراشٹر، بھارت توں اکّ مراٹھی شاعر اتے لکھاری سی۔ اس دا ویاہ لیکھکا سروجنی ویدیا نال ہویا سی۔ 23 ستمبر 2014 نوں ممبئی وچ اسدی موت ہو گئی سی۔

## کیریئر
ویدیا اکّ مراٹھی شاعر سی جو اپنیاں آسان پرواہ والیاں کویتاواں لئی جانیا جاندا سی، جیہناں وچوں بہت سارے سدیوی گناں نوں ظاہر کردے ہن۔ اوہ 19ویں صدی دے مراٹھی شاعراں اتے اس توں پہلاں 13ویں صدی دے سنت (سنت) گیانیشور ورگے شاعراں نوں کور کرن والی شاعری دے ڈونگھے ادھئین لئی وی جانیا جاندا سی۔ اس دا پہلا شعری مجموعہ (کاویا مجموعہ) 'کلاسور' (موٹا ترجمہ: میلوڈی آف ٹائم) 1971 وچ شائع ہویا سی۔ حالانکہ، اسدی پہلی کتاب 'اعلیٰ کشن گیا کشن' (موٹا ترجمہ: ویلے وچ آؤن والے تتکال، ویلے وچ تتکال پاس) 1960 دے دہاکے دے شروع وچ شائع چھوٹیاں کہانیاں دا مجموعہ سی۔ اگھے لکھاری ہون دے باو جود اس دا دوسرا شعری مجموعہ ‘درشن’ (موٹا ترجمہ: نظر) 1998 وچ لمے وقفے مگروں ہی شائع ہویا۔ اوہناں دیاں بہت ساریاں کویتاواں وکھ-وکھ رسالیاں وچ شائع ہوئیاں، خاص طور اُتے دیوالی دے تہوار دوران شائع خاص پر کدے وی مجموعہ وچ اکٹھیاں نہیں کیتیاں گئیاں۔

اوہناں نوں کئی پرسکاراں نال اعزازی کیتا گیا۔

شنکر ویدیا ولوں لکھے بہت سارے گیت بہت مشہور ہوئے، "سورنگیچیا کتھاورتی" ( ارن داتے ولوں گایا گیا) لسٹ وچ موہری اے۔ ہور جانے-پچھانے گیتاں وچ شامل ہن، "شتکنچیا یادنتنا اٹھالی ایک کیسری جوالا" ( لتا منگیشکر ولوں گایا گیا) اتے "ولونتتونا چللے جیون" ( یشونت دیوَ ولوں گایا گیا)۔ سنت دیاں رچناواں اُتے پنڈت ہردیناتھ منگیشکر، لتا منگیشکر اتے آشا بھوسلے نال اوہناں دا تعاون 'موگرا پھلالا'۔ گیانیشور، اسدی بھین مکتابائی اتے بھرا نورتیناتھ نے شاعری اتے سنگیت دا سمیل پیش کیتا۔ پروگرام دے پورے مہاراشٹر اتے مراٹھی ٹیلیویژن وچ سینکڑے سٹیجنگ سن۔

## کم

# اعلیٰ کشن گیا کشن (کہانی مجموعہ)
# کلاسور
# فلسفہ (درشن کاویسنگرہِ)

## گیت

* سورگنگیچی کتھاورتی
* آج دل مم (आज हृदय मम)
* رمجھم (رمجھم)
* والونتتون بھیشن
* شتکانجچی یدنیتن (شتکاں یجنجتن)

## موت
ویدیا دی موت 23 ستمبر 2014 نوں دادر وچ ہوئی سی۔

## حوالے

گٹھ:20ویں صدی دے بھارتی شاعر
گٹھ:موت 2014
گٹھ:جم 1928
گٹھ:مراٹھی لکھاری
گڑھوال ہمالیہ

[link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/99/Garhwal_Himal_from_Camels_Back_%285281754856%29.jpg/300px-Garhwal_Himal_from_Camels_Back_%285281754856%29.jpg|thumb|300x300px| "اوٹھ دی پٹھّ"، [اتراکھنڈ، بھارت توں گڑھوال ہمالیہ]]
**گڑھوال ہمالیہ** بھارت دے اتراکھنڈ راج وچ واقع پہاڑی کیٹیگریاں ہن۔

## بھو-سائنس
ایہہ رینج ہمالیہ شوالک پہاڑیاں دا وی اکّ حصہ اے، جو ہماچل پردیش اتے اتراکھنڈ وچ واقع ہمالیہ دیاں سبھ توں باہری پہاڑیاں ہن۔

## گڑھوال ہمالیہ دیاں پرمکھ چوٹیاں

* نندہ دیوی
* کامیٹ
* سنندا دیوی
* ابِ گامن
* منا چوٹی
* مکٹ پربت
*

## آبادی
ایہناں رینجاں وچ شامل کیتے گئے شہر پوڑی، ٹہری، اترکاشی، ردرپریاگ، چمولی، اتے چھوٹا چار دھام تیرتھ استھان یعنی گنگوتری، یمنوتری، بدریناتھ اتے کیدارناتھ ہن۔ تھاں دیاں کجھ سندر تھاواں مصوری دے پہاڑی سٹیشن ہن، دھنولی، اؤلی، چکرتا، چوپتا، یونیسکو دی عالمی وراثت تھاں، نندہ دیوی اتے پھلاں دی ویلی نیشنل پارکس وی گڑھوال ہمالیہ وچ واقع ہن۔

## ایہہ وی ویکھو

* گڑھوال ڈویژن
* اتراکھنڈ دیاں پہاڑی چوٹیاں دی لسٹ
* ہمالیہ

## حوالے

گٹھ:بھارت
رشپندر رشیم

**رشپندر رشم** (14 اکتوبر 1948) اک عورت پنجابی کہانی کار اتے ناول کار اے۔

## رچناواں
### کہانی مجموعہ
* *انجیر دا رکھ*
* *چھلیڈا*
* *ادھڑی ہوئی گڈی*

## ناول
* *عورت منفی مرد*(2007)

## حوالے

گٹھ:پنجابی کہانی کار
گٹھ:پنجابی ناول کار
گٹھ:پنجابی عورت لکھاری
سری لنکا وچ ہندو مذہب

ہندو دھرم دی لمی روایت اے اتے سری لنکا دا سبھ توں پرانا دھرم اے۔ ۲۰۰۰ توں ودھ سالاں دی رہتل سری لنکا وچ ہندو مندراں توں بہت دور ثابت ہوئی اے۔ ہندو موجودہ ویلے شریلنکائی آبادی دا ۱۲٫۶۰٪، اتے لگپگ تامل، بھارت اتے پاکستان ورگے سندھی، تیلگو اتے ملازی ورگے چھوٹے اتے پرواسی سماجاں توں علاوہ ہن۔ 1915 دی مردمشماری وچ اس نے تقریباً 25% آبادی کیتی، جس وچ برطانوی سرکار نے مزدوراں نوں لیایا سی۔ پرواس کارن (1 لکھ توں زیادہ سری لنکا تاملاں نے آزادی توں بعد دیس نوں چھڈّ دتا اے)، اوہ اجے وی گھٹ گنتی ہن ہندو دھرم اتر اتے پوربی صوبیاں وچ بااثر ہندا اے، جتھے مکھ طور اُتے تامل لوک ہندے ہن۔ مرکزی کھیتراں (جتھے بھارتی تامل مول دے لوکاں دی گنتی بہت زیادہ اے) وچ اتے راجگڑھ کولمبو وچ وی ہندوواد دا مشق کیتا جاندا اے۔ سرکار دی ۲۰۱۱ دی مردمشماری دے مطابق سری لنکا وچ ۲٬۵۵۴۶۰۶ ہندو ہن۔ سریلنکائی دے گھریلو لڑائی دے دوران، بہت سارے تمل ہورناں دیساں نوں بھجّ گئے۔ ودیش وچ ہندو مندر ہن۔ بہو-گنتی سری لنکا دے ہندو شائو اصول دیاں سکھیاواں دا پالن کردے ہن۔ سری لنکا شوا دے پنج نواس تھاںاں دا گھر اے، جیہناں نوں پنچ ایشورم دے ناں نال جانیا جاندا اے۔ سری منگان سری لنکا وچ سبھ توں مشہور ہندو دیوتیاں وچوں اکّ اے۔ اس نوں صرف ہندو تاملاں دی پوجا نہیں کیتی جاندی، پر ایہہ بودھی سنگھہلی اتے آدواسی وید ولوں وی پوجا کیتی جاندی اے۔
## مذہبی مول
کتھے دے مطابق، سری لنکا وچ گٹھن کیتا گیا سی، جد کہ رشی نرد اس دے جگری دوست پہاڑ Meru سن (پر اکّ وڈی پہاڑ جتھے پرمیشر) ہوائی اتے ہوائی، ہوا اتے حلقہ دے پرمیشر نوں تیار۔ اگلے سال بتائے ہوا نے پہاڑ اُتے تیز ہواواں نوں اڈا دتا، جسنوں اکّ اساطیری پنچھی گرود نے بچایا سی۔ جدوں گررو تھوڑی دیر لئی رٹائر ہو گیا، تاں ہوا نے پہاڑ دے اپرلے حصے نوں سمندر وچ ڈگن لئی چنیا، جس نے سری لنکا دے جزیرہ نوں بنایا۔

thumb
thumb|￼دوارپالا (دروازہ راکھا) مورتی ہندو مندر وچ سری لنکا وچ بدھا مورتی ناگدیپا وچ ایسلا پویا دن
## تریخی جڑھاں
ناغہ نے ہندو دھرم دے شروعاتی روپ نوں اپنایا جس نے بھگوان شو اتے سپّ دی پوجا کیتی۔ اینیمیٹو اپناں دا ایہہ روپ تاملناڈو اتے بھارت دے ہور حصیاں وچ عام ہندا اے ۔ جپھنا جزیرہ نما وچ رہِ رہے ناغہ شاید سری لنکا دے تاملاں دے پوروج سن۔ ناغہ تیجی صدی دا شروع کیتا سابقہ تمل بولی اتے سبھیاچار، یسو لین اے، اتے اپنی پچھان گوا دی رپورٹ۔ تیجی صدی ہندو یسو دے پری-بودھی دھرم دے آمد دے اگے سری لنکا وچ ممکن اے کہ پرمکھ دھرم ۔ بادشاہ دیوناپیئے ٹسا دے راج ویلے، بادشاہ اشوکا دے پتر مہندا نے سری لنکا وچ بدھ دھرم نوں پیش کیتا۔ سنہلیز نے بدھ دھرم نوں قبول کیتا اتے تامل سری لنکا وچ اکّ ہندو بن گیا۔ حالانکہ ایہہ پاک سٹریٹ توں اکّ تحریک سی جو اصل وچ سری لنکا وچ ہندو دھرم دی ہوند لئی نظریہ نوں درساؤندا اے۔
## [[سری لنکا]] وچ ہندو مندر
جویں کہ ساحلی کھیتر سبھ توں اہم ہندو تھاںاں اُتے دھیان مرتکز کیتے گئے سن، اس لئی بستیوادی یگ ۱۵۰۵ ء دے دوران، پرتگالی دے اتشاہ نوں تباہ کر دتا گیا سی۔ سری لنکا وچ ہندو یعقین کردے ہن کہ اکّ وار جزیرہ وچ پنج وڈے مندراں سن جیہناں نوں شو جی نوں وقف کیتا گیا سی۔

* پنچ ایشورم
* اتر وچ، ناگولیشورم
* اتر-پچھم وچ کیکیشورم
* کونسوورم دے مشرق

*

* پچھم وچ منیشورم اتے
* دکھن وچ ٹونڈیشورم

پوجا اتے مندراں دے تھاں سری لنکا وچ بودھی اتے ہندو دوناں لئی وی پوتر ہن۔ مکھ انسان کترککم، نوں لارڈ مرکان جاں سکندرا نوں وقف کٹارگاما مندر وی کیہا جاندا اے۔ ایڈمز پیک، اکّ پہاڑ دے سکھر اے، جو کہ بودھی لئی سری پاڈا اتے ہندو لئی ملائی دے طور تے جانیا گیا اے۔
## حوالے

گٹھ:سری لنکا
کرائسٹ چرچ، شملہ

**کرائیسٹ چرچ**، شملہ، میرٹھ وچ سینٹ جوہن چرچ توں بعد، اتری بھارت وچ دوجا سبھ توں پرانا چرچ اے۔ پوجا ہندی اتے انگریزی وچ کروائی جاندی اے۔ موجودہ وچ، ریو۔ سوہن لال پریسبیٹر-ان-چارجبیٹر (کرائیسٹ چرچ، دی رج شملہ دے پادری/پتا ہن۔

## اتہاس
۱۸۲۰ دے دہاکے وچ جدوں پہلے یورپیئن ایہناں پہاڑیاں اُتے آئے تاں شملہ سارا جنگل سی۔ جاکھو پہاڑی اُتے دو-تن چرواہیاں دیاں جھونپڑیاں اتے اک چھوٹا جیہا "ہنومان مندر" سی۔ یوروپیئناں نے کیونتھل دے رئیا اتے، جس دے راج توں بعد وچ شملہ دا بہت حصہ بنایا گیا سی، رہائشاں بناؤن لئی آگیا منگی۔ کیپٹن (بعد وچ میجر) چارلس کینیڈی ایہناں پہاڑی راجاں وچ تعینات بریٹیش سرکار دے سیاسی ایجنٹ سن۔ اسنے ۱۸۲۰ دے اخیر وچ کینیڈی ہاؤس وجوں جانیا جاندا پہلا گھر اتے جائیداد بنائی۔ بعد وچ لارڈ ایمہرسٹ، گورنر جنرل ۱۸۲۷ وچ گرمیاں دی سفر لئی شملہ آیا اتے کینیڈی ہاؤس وچ ٹھہریا۔ ۱۸۳۰ دے دہاکے تک بریٹیش سیلانیاں لئی لگبھگ سٹھّ گھر بنائے گئے سن اتے شملہ اوہناں لئی اکّ صحت تھاں بن گیا سی۔

۱۸۵۷ وچ نیو-گوتھک سٹائل وچ بنایا گیا، جسنوں پہلاں شملہ کیہا جاندا سی، وچ وڈے پدھر اُتے اینگلیکن بریٹیش بھائیچارے دی سیوا کرن لئی، کرائیسٹ چرچ د رج اُتے واقع اے۔ ایہہ شملہ دے پرمکھ تھاںاں وچوں اکّ وجوں کھڑا اے اتے شملہ شہر دے آلے-دوآلے دے کئی کلومیٹراں تک اس دا سلوئیٹ دکھائی دندا اے۔ کرائیسٹ چرچ بریٹیش راج دی سدیوی وراثت وچوں اکّ اے۔

کرائیسٹ چرچ نوں ۱۸۴۴ وچ کرنل جے۔ٹی۔ بوئلیؤ ولوں ڈزائن کیتا گیا سی، اتے نینھ پتھر ۹ ستمبر ۱۸۴۴ نوں کلکتہ دے بشپ ڈینیئل ولسن ولوں رکھیا گیا سی۔ چرچ نوں ۱۰ جنوری ۱۸۵۷ نوں مدراس دے بشپ تھامس ڈالٹرے ولوں پوتر کیتا گیا سی۔ اس ویلے اساری دی اندازا لاگت ۴۰٬۰۰۰ توں ۵۰٬۰۰۰ روپئے سی۔ کرائیسٹ چرچ نوں سجاؤن والی گھڑی ۱۸۶۰ وچ کرنل ڈمبلٹن ولوں دان کیتی گئی سی۔ دلان نوں ۱۸۷۳ وچ جوڑیا گیا سی۔ اکّ بریٹیش نرمت پائیپ-انگ ۱۸۹۹ وچ قائم کیتا گیا سی جسدا ۱۹۳۲ وچ مکمل طور اُتے مرمت کیتا گیا سی۔

۱۱ ستمبر، ۱۹۱۸ نوں، گائی گبسن، ۱۹۴۳ دے مشہور "ڈیمبسٹرز ریڈ" اوپریشن چیسٹس دے آگوُ، دا نام اتھے رکھیا گیا سی۔

کرائیسٹ چرچ ۲۰ویں صدی دے بٹوارے اتے برصغیر اُتے اس توں بعد ہوئیاں سیاسی اتھل-پتھل توں بچیا رہا۔ کرائیسٹ چرچ شملہ دا پہلا بھارتی پادری ریو بی ایس چندر (۱۹۴۸ توں ۱۹۵۷) سی۔ کرائیسٹ چرچ دی چنگی طرحاں سانبھ-سنبھال جاری اے اتے مقابلتاً چنگی حالت وچ اے۔ گھڑی دی اصلی مکینیکل تکنیک نوں حال ہی وچ اکّ الیکٹریکل سمان نال بدلیا گیا اے۔ حالانکہ، موجودہ وچ جدوں کہ گھڑی دے سارے ۴ چہرے ہم عصر رہندے ہن، اوہ گھٹ ہی صحیح سماں درساؤندے ہن۔

## آرکیٹیکچر
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/22/Christ_Church_Shimla_India.jpg/220px-Christ_Church_Shimla_India.jpg|thumb| مال روڈ توں کرائیسٹ چرچ، شملہ دا سائیڈ نظارہ
ایہہ نیو-گوتھک سٹائل وچ تیار کیتا گیا اے۔ اس نوں روشن کرن لئی چرچ نوں رات نوں جگایا جاندا اے۔

چرچ وچ پنج ودھیا رنگین کچّ دیاں کھڑکیاں ہن۔ اکّ یعقین، امید، دان، درڑتا، دھیرج اتے نمرتا دے مسیحی گناں نوں درساؤندا اے۔ چانسل ونڈو نوں لوکوڈّ کپلنگ ( روڈیارڈ کپلنگ دے پتا) ولوں ڈزائین کیتا گیا سی۔ کرائیسٹ چرچ دا پائیپ-انگ برصغیر وچ سبھ توں وڈا اے؛ ایہہ ستمبر ۱۸۹۹ وچ قائم کیتا گیا سی۔

چرچ دے بھنڈاراں وچ کتاباں اتے پرانے گرنتھاں دا بہت وڈا مجموعہ اے۔

## حوالے

گٹھ:چرچ
گٹھ:شملہ وچ دیکھن یوگ تھانواں
گٹھ:ہماچل پردیش وچ چرچ
گٹھ:شملہ وچ عمارتاں اتے ڈھانچے
پنجاب پولیس بھرتی قوانین

پنجاب پولیس وچ بھرتی سرکاری اصولاں مطابق کیتی جاندی اے۔ بھرتی امیدوار دی فزکل اتے سکھیا اہلیت دے بنیاد اتے کیتی جاندی اے۔
## پہلا پڑاء
پنجاب پولیس لئی اپلائی کرن والے سارے نوجواناں (صرف منڈے) نوں سبھ توں پہلاں ڈوپ ٹیسٹ دینا پویگا، جو کہ پہلی وار سرکار ولوں ضروری کیتا گیا اے۔ اس ٹیسٹ دا نتیجہ 5 منٹاں اندر آ جاوے گا۔ جیکر امیدوار ڈوپ ٹیسٹ 'چوں پاس ہو جاندا اے تاں پھر اگلی کاروائی شروع ہوویگی۔ لڑکیاں دا ڈوپ ٹیسٹ نہیں ہووےگا۔

## دوسرا پڑاء
ڈوپ ٹیسٹ پاس کرن والے نوجواناں دا فزیکل ٹیسٹ کیڑا جاوے گا جس وچ جسمانی ماپ لیا جاویگ اتے اوہناں دی لمبائی ماپی جاوے گی۔
## تیسرا پڑاء
### دوڑ
تیسرا پڑاء وچ نوجواناں نوں 1600 میٹر دی دوڑ 6.30 منٹاں وچ پوری کرن دا اکّ موقع ملیگا۔
### ہائی جمپ
1.10 میٹر اچی چھال (ہائی جمپ) دے تنّ-تن موقعے دتے جانگے۔
### لونگ جمپ
3.80 میٹر لمبی چھال (لونگ جمپ) دے تنّ-تن موقعے دتے جانگے۔

## سی۔ سی۔ ٹی۔ وی۔ کیمرے
بھرتی عمل دوران پولیس محکمے دی تیجی اکھ (سی۔ سی۔ ٹی۔ وی۔ کیمرے) دی نظر پورے گراؤنڈ اُتے رہیگی۔ بھرتی دی ہر حرکت دا ڈیپارٹمنٹ کول ریکارڈ رکھن لئی گراؤنڈاں وچ کیمریاں دا پربندھ کیتا گیا اے۔

## ہور جانکاری

ہور جانکاری لئی لنک تے کلکّ کرو
 http://punjabpolicerecruitment.in/ 
## ہورویکھو
*پنجاب پولیس (بھارت)
*پنجاب پولیس (پاکستان)
## حوالے

گٹھ:پنجاب، بھارت
کاکا ہاتھرسی

**کاکا ہاتھرسی** (۱۸ ستمبر ۱۹۰۶–۱۸ ستمبر ۱۹۹۵) دا اصلی نام پربھو لال گرگ سی۔ اوہ ہندی وئنگکار اتے مزاحیہ شاعر سن۔ اوہناں دی سٹائل دی چھاپ اوہناں دی پیڑھی دے ہور شاعراں اتے تاں پئی ہی، اج وی کئی لکھاری اتے طنز شاعر کاکا دیاں رچناواں دی سٹائل اپنا کے لکھاں سروتیاں اتے پاٹھکاں دا منورنجن کر رہے ہن۔

## جیون اتے کریئر
ہاتھرسی دا جم پربھو لال گرگ وجوں ہویا سی۔ اسنے اپنا قلمی نام *کاکا ہتھراسی* ناں ہیٹھ لکھیا۔ اسنے "کاکا" نوں چنیا، کیونکہ اسنے اکّ ناٹک وچ کردار نبھایا جس نے اسنوں مشہور بنایا اتے "ہتھراسی" اس دے جدی شہر ہاتھرس دے نام توں بعد لگاؤنا چنیا۔ اس دیاں ۴۲ رچناواں ہن، جس وچ وکھ-وکھ پبلشراں ولوں شائع ہاس-رس اتے طنز کویتاواں، وارتک اتے ناٹکاں دا مجموعہ شامل اے۔

## وئنگکار
طنز دا مول مقصد صرف منورنجن نہیں سگوں سماج وچ ویاپت کریتیاں، بھرشٹاچار اتے سیاسی کحکمرانی دے ول دھیان دواؤنا ہندا اے۔

گٹھ:ہندی شاعر

## حوالے
## حوالے
اسیگڑھ قلعہ

**اسیگڑھ قلعہ**، جس نوں **ہانسی قلعہ** وی کیہا جاندا اے، بھارت دے ہریانہ دے ہانسی قصبے وچ امتی جھیل دے پوربی کنڈھے تے واقع اے۔ اس نوں پرتھوی راج چوہان دا قلعہ وی کیہا جاندا اے اتے ایئیسائی ولوں مرکزی سرکھیا یادگار اعلان کیتا گیا اے۔

30 ایکڑ وچ پھیلیا، اپنے پرمکھ دناں وچ ایہہ قلعہ اس دے آس پاس دے کھیتر وچ 80 قلعیاں دے کنٹرول وچ ہندا سی۔

## ناں
قلعے لئی وکھ-وکھ قصیاں وچ کئی نام ورتے جاندے ہن، جویں کہ اسیدرگا، اسیگڑھ، اسیکا، اے-سکہ، انسی، ہانسی، آدی۔

## اتہاس
ہانسی دا قلعہ جاں اسیگڑھ قلعہ دا لما اتہاس اے جسدی پچھلی معیاد بارے سپشٹتا تھوڑی اے۔ پرانے سکیاں دی خدائی بیسیئی پیریئڈ دے ویلے نال متعلق اے جو درساؤندی اے کہ جس اُتے قلعہ بنایا ہویا اے اس ٹلے اُتے بہت بستیاں دا اتہاس رہا اے۔

فروری 1982 وچ، گپتا دور دیاں مورتیاں سمیت جینا دے کانسے دے اکّ وڈے بھنڈارے دی کھوج کیتی گئی۔

## یادگار اتے آرکیٹیکچر
اس قلعے نوں پرانے بھارت دا سبھ توں اپہنچن والا قلعہ منیا جاندا اے کیونکِ قلعے دیاں کندھاں  اچیاں اتے  موٹیاں ہن۔ قلعے دے دکھن سرے اُتے جارج تھامس ولوں بعد وچ جوڑیا گیا اکّ وڈا گیٹ اے۔ کندھاں اُتے اکری ہوئی تصویر اس نوں ہندو مول دا بناؤندی اے۔

### مکھ گیٹ
مکھ گیٹ اتے پنچھیاں، جانوراں اتے ہندو دیوی دیوتیاں دیاں خوبصورت چتراں اکریاں ہن۔ کیہا جاندا اے کہ اس دی مرمت الاؤالدین خلجی نے 1304 وچ کیتی سی۔

### برادری
اک سمتل چھت والا لما تھم والا ڈھانچہ ٹلے دے سکھر تے واقع اے اتے اسنوں برادری وجوں جانیا جاندا اے

### چار قطب درگاہ
قلعے دے کمپلیکس دے اندر اکّ مسجد وی واقع اے جو پرتھوی راج چوہان دی ہار توں بعد جوڑی گئی سی۔
تصویر:Wall for water in fort.jpg|قلعے وچ پانی لئی کھوہ
تصویر:Road in fort for waking.jpg|ترن لئی قلعے وچ سڑک
تصویر:Dust bin for Fort.jpg|کلے وچ کوڑے دان
تصویر:Main Gate front look.jpg|مکھ رستے دا نظارہ
تصویر:Cell for crimnal.jpg|قیدیاں لئی کلے دی جیل


## سنبھال
اس قلعے نوں 1937 وچ اکّ قومی یادگار اعلان کیتا گیا سی۔ دسمبر 2018 وچ بھارت سرکار نے “گھوڑا گھر” اتے مکھ گیٹ سمیت عمارتاں دی صفائی اتے سانبھ سنبھال لئی بچاء کم دی شروعات کیتی۔

## حوالے

* 
* 
* 
* 

گٹھ:ہریانہ
جمال الدین ہانسوی

**سید جمال الدین ہانسوی** پیشوائے اہل تمکین ہیں آپ کا خطاب خطیب اور قطب تھا۔
## سلسلہ نسب
کا سلسلہ نسب براہ راست امام ابوحنیفہ سے ملتا ہے، جو اسلامی قانون (فقہ) پر سب سے زیادہ اثر انداز ہونے والی شخصیت ہیں۔
## ولادت
آپ غزنی (خراسان) میں پیدا ہوئے، جو موجودہ افغانستان میں ہے۔ 583 ھ میں جب آپ 5 سال کے تھے، آپ کے خاندان نے بھارت کے شہر ہریانہ کے مقام ہانسی کی طرف ہجرت کی۔
## بیعت و طریقت
آپ 50 سال کی عمر میں بابا فرید الدین گنج شکر کے شاگرد اور خلیفہ خاص بنے۔ جہاں سے آپ نے طریقت کی تعلیم پائی۔
شیخ جمال الدین ہانسوی سے بابا فرید اس قدر محبت کرتے تھے کہ ان جذبات کو الفاظ میں ظاہر نہیں کیا جاسکتا۔ شیخ جمال کی خاطربابا فرید نے بارہ سال تک ہانسی میں قیام کیا تھا۔ اپنے محبوب مرید کے بارے میں آپ فرمایا کرتے تھے۔
’’جمال، جمال ماست‘‘ (جمال، ہمارا جمال ہے)
بابا فرید جب اپنے کسی مرید کو خلافت نامہ عطا کرتے تو اس شخص کو تاکید فرمادیتے کہ ہانسی جاکر شیخ جمال الدین سے مہر لگوالینا۔ اگر شیخ جمال ہانسوی خلافت پر مہر لگادیتے تو وہ مستند سمجھا جاتا… اور اگر شیخ جمال مہر نہ لگاتے تو بابا فرید بھی اس خلافت نامے کو قبول نہ فرماتے اور صاف صاف کہہ دیتے۔
’’جمال کے چاک کیے ہوئے کو ہم سی نہیں سکتے‘‘ بابا فرید کے یہ الفاظ اس واقعہ کی طرف اشارہ کرتے ہیں۔ جب شیخ جمال نے آپ کے ایک مرید کا خلافت نامہ اس کی بے ادبی اور غرور کے سبب چاک کر دیا تھا اور پھر اس شخص نے بابا فرید کی خدمت میں حاضر ہوکر شیخ جمال کی شکایت کی تھی۔ جواباً بابا فرید نے تمام اہل مجلس کے سامنے فرمایا تھا ’’جسے ہمارا جمال چاک کر دے، ہم اسے نہیں سی سکتے‘‘
## سیرت
آپ ایک اچھےخطیب تھے۔حضرت باباصاحب کی خدمت میں پیوست ہونےکےبعدخطابت چھوڑ دی تھی۔فقروفاقہ کوتاج وتخت پر فوقیت دیتےتھے۔علم ترک وتجرید آپ کاشعارتھا۔آپ کمالات ظاہری و باطنی میں بےنظیرتھے۔
## تصانیف
شیخ جمال الدین کی تصانیف میں سے چند رسالے ملتے ہیں اُن میں سے ایک رسالہ بڑی خوبصورت عربی میں لکھا ہوا ہے اس کا نام ملحمات تھا، اس کی عبارت نہایت ہی مرغوب اور پسندیدہ تھی۔
## وفات
حضرت جمال الدین چھ سو اُنسٹھ ہجری 659ھ میں فوت ہوئے آپ کا مزار گوہر بار ہانسی میں ہے
## حوالہ جات

زمرہ:1180ء کی دہائی کی پیدائشیں
زمرہ:1260ء کی دہائی کی وفیات
زمرہ:ایرانی صوفیاء

زمرہ:فارسی شعرا
زمرہ:چشتی شخصیات
زمرہ:ہندوستان میں ایرانی مہاجرین
زمرہ:فارسی زبان کے شعرا
زمرہ:ضلع حصار کی شخصیات
گروه بنگستان

**بنگستان گروپ** زگروس طاس وچ ارضیا‏تی تشکیلات دے اک گروپ دا ناں اے جس وچ البیان تو‏ں کیمپین د‏‏ی عمر اے، جس وچ کوزدامی ، سَروَک ، سورگاہ تے ایلام د‏‏ی تشکیل دا اک تلچھٹ سائیکل شام‏ل ا‏‏ے۔ انہاں تشکیلات دے مجموعے نو‏‏ں بنگستان گروپ کہیا جاندا اے، جس دا ناں بہبہان دے شمال وچ واقع بنگستان پہاڑ دے ناں اُتے رکھیا گیا ا‏‏ے۔ 

بنگستان گروپ دے ذخائر د‏‏ی چٹان د‏‏ی اوسط پورسٹی 2% (شوروم آئل فیلڈ وچ ) تو‏ں 14% (جفیر آئل فیلڈ وچ ) تک ہُندی ا‏‏ے۔ بنگستان گروپ دے ذخائر دا خام تیل (اوسط 8.5 ڈگری دے نال۔ پی۔ i) ایہ خامی گروپ دے میداناں تو‏ں اوسطاً بھاری اے (اوسط 27.5 ڈگری PI)۔ گوار فیلڈ، تانگ بجار گیس فیلڈ، وزناہر آئل فیلڈ، سرکان آئل فیلڈ، ملیکوہ آئل فیلڈ، آذر آئل فیلڈ، چانگولہ آئل فیلڈ ، دہران آئل فیلڈ، دانان آئل فیلڈ، کبود آئل فیلڈ، گھلے نار آئل فیلڈ، لیب سیفڈ آئل فیلڈ ، پیلنگن آئل فیلڈ، دلپیری آئل فیلڈ، لالی آئل فیلڈ، کارون آئل فیلڈ، توکھلو آئل فیلڈ، پیدار آئل فیلڈ، پیدار غرب آئل فیلڈ ، زیلائی آئل فیلڈ، پارسیہ آئل فیلڈ، صفیف آئل فیلڈ، ہفتکل آئل فیلڈ ، رامین آئل فیلڈ ، بینڈ کرکے آئل فیلڈ، آزادگان آئل فیلڈ ، کوپال آئل فیلڈ، جعفر آئل فیلڈ، ہن تیمور آئل فیلڈ ، یاداوران آئل فیلڈ ، درخوین آئل فیلڈ، رامشیر آئل فیلڈ، شادگان آئل فیلڈ، آغاجری آئل فیلڈ ، کوہ رگ آئل فیلڈ، آئل فیلڈ مختار، شورم آئل فیلڈ، ماماتین آئل فیلڈ، مہشہر آئل فیلڈ، بی بی حکیم آئل فیلڈ، منصور آباد آئل فیلڈ، ٹینگو آئل فیلڈ، سیامکان آئل فیلڈ، ہنڈیجان آئل فیلڈ، بہرگنسر آئل فیلڈ ، سلبدر آئل فیلڈ، کلورکریم آئل فیلڈ، آئل فیلڈ بینک ، نوروز آئل فیلڈ، سوروش آئل فیلڈ، نیف فیلڈ ٹی بہمن، اسفندیار آئل فیلڈ، لالہ آئل فیلڈ، کوہ کاکی آئل فیلڈ، کوہ مند آئل فیلڈ، بنالود آئل فیلڈ، فرزاد بی گیس فیلڈ ، سروستان آئل فیلڈ، ساؤتھ پارس فیلڈ، ہامون آئل فیلڈ، جاودان آئل فیلڈ، بلال آئل فیلڈ ، بنہ آئل فیلڈ، رشادات آئل فیلڈ، الوند آئل فیلڈ، سیوند آئل فیلڈ، نصرت آئل فیلڈ، سری ایل فیلڈ، مبارک آئل فیلڈ، ہینگم آئل فیلڈ، ہرمز فیلڈ، سیلخ فیلڈ تے جنوبی گیشوی گیس فیلڈ وچ بنگستان گروپ دے ذخائر نيں۔ 

اج بھݪک بنگستان گروپ تو‏ں کازدھامی فارمیشن نو‏‏ں ہٹانے دیاں کوششاں کیتیاں جا رہیاں نيں۔ اس گروپ وچ سورگاہ د‏‏ی تشکیل د‏‏ی موجودگی ہمیشہ نئيں ہُندی، اس صورت وچ ، بنگستان گروپ وچ دو سروک فارمیشن (تھلے) تے لام د‏‏ی تشکیل (اُتے) شام‏ل ہوݨ گے۔ اس صورت وچ ، "بنگستان گروپ" دے بجائے "بنگستان فارمیشن" دا عنوان استعمال کرنے نو‏‏ں ترجیح دتی جاندی اے، جس وچ دو فارمیشنز، سروک تے اعلام شام‏ل نيں۔ 

## ذرائع

گٹھ:شہرستان بہبہان
پاجانگ بادشاہت

**پاجانگ بادشاہت** (  جاوا ، انڈونیشیا وچ پیدا ہوݨ والی تے گرنے والی بہت ساریاں سلطنتاں وچو‏ں اک سی۔ اس اسلامی سلطنت د‏‏ی نیہہ 1568 وچ اودو‏ں رکھی گئی جدو‏ں ہادی وجایا تخت اُتے آیا تے اس نے اس علاقے نو‏‏ں ڈیمک سلطنت تو‏ں وکھ کر دتا۔

1548 تے 1568 دے درمیان اک وقفہ سی، کیونجے تخت دے کئی دعویدار اک دوسرے تو‏ں لڑدے سن ۔ 1586 دے اوائل وچ ، اقتدار ابھرتی ہوئی ماترم سلطنت دے ہتھ وچ آگیا۔ ماترم دے حکمران دے پاس پجنگ تے ڈیمک دے آخری حکمران، ترینگگانو دے سلطان دے تخت دے دعوے سن ۔

پاجانگ هادیویجایا یا جاکا تینکیر، لارڈ بویولالی 1568 وچ اپنے حق وچ خانہ جنگی ختم کرنے وچ کامیاب ہوئے۔ اوہ اک جاوانی اعلیٰ بزرگ، براویجیا پنجم، آخری ہندو مجاپہیت شہنشاہ ، تے ڈیمک دے ترینگانی سلطان د‏‏ی اولاد سن ۔ اس جنگ د‏‏ی آخری جنگ وچ ، آخری ڈیمک دے مدمقابل، آریہ پینانگ سانگ، د‏‏ی ایجینگ پاماناہن تے اس دے بیٹے سوتاویجا دے مریداں د‏‏ی مدد تو‏ں شکست کھا کر ماریا گیا۔ کوٹا گیڈے وچ دونے واسلاں نو‏‏ں ایپنیج تو‏ں نوازیا گیا۔ اس نے پجانگ دے زوال دا بیج ڈالیا۔ ماترم سلطنت د‏‏ی ابتدا سوندا وجئے دے علاقے نال ہوئی۔

جاوانی تریخ دے اندیاننگراٹ دے مطابق، مجاپہیت تے ڈیماکن دے درمیان جنگ دے دوران، پاجانگ سنان نگوڈونگ تے اس دے بیٹے، راڈن کیبو کاننگا، بعد وچ د‏‏ی ایجینگ پانگنگ دے ہتھو‏ں گر گیا۔ پجانگ تب تو‏ں ڈیمک بادشاہی دے تحت ا‏‏ے۔ دیمک دے خلاف بغاوت دے الزام وچ د‏‏ی ایجنگ پانگنگ نو‏‏ں سزائے موت سنائی گئی۔ اس دا پُتر، جو جاکا ٹنکیر دے قبضے وچ رہیا، اس نے ڈیمک د‏‏ی خدمت کرنے د‏‏ی کوشش کيتی تے اس طرح اپنے علاقےآں اُتے دوبارہ دعویٰ کيتا۔ جاکا ٹنکیر اک مضبوط فوجی کمانڈر سی تے اسنو‏ں ترینگانہ دے سلطان نے ہادی وجایا دے طور اُتے پاجنگ دا وائسرائے مقرر کيتا سی۔ اس نے پینگنگ (اب تقریباً بویولالی تے کلیٹن)، ٹنکیر (سالاتیگا دے آس پاس دا علاقہ) تے آس پاس دے علاقےآں اُتے حکومت کيتی۔

1546 وچ ٹیرینگانہ دے سلطان د‏‏ی موت دے بعد، سونن پراوتو تخت نشین ہويا، لیکن بادشاہ نو‏‏ں 1549 وچ اس دے کزن آریہ پینانگ سانگ نے قتل کر دتا۔ آریہ پینانگ سانگ نے وی ہادی وجئے نو‏‏ں مارنے د‏‏ی کوشش کيتی لیکن ناکا‏م رہ‏‏ے۔ ملکہ کلینیامت د‏‏ی حمایت تو‏ں، ہادی وجایا تے اس دے پیروکاراں نے آریہ پنانگ سانگ نو‏‏ں شکست دتی۔ ہادی وجایا ڈیمک خاندان دے تخت دا وارث بن گیا لیکن اس نے کراتون نو‏‏ں پاجانگ وچ منتقل کر دتا۔ ایہ اقدام پاجانگ د‏‏ی مختصر تریخ دا آغاز اے ۔

## پاجانگ دا زوال
لیجنڈ دے مطابق، سلطان ہادی وجایا نو‏‏ں سوندا وجیا بہت پسند سی۔ اس نے سوندا وجایا نو‏‏ں گود لیا تے اسنو‏ں اپنے بیٹے راج پُتر(شہزادہ) بنوا دا کوسٹار بنا دتا۔ بینوا اِنّا مضبوط نئيں سی کہ اوہ اپنی موت دے بعد اپنے والد د‏‏ی جگہ لے سک‏‏ے۔ بنوا نو‏‏ں آریو پنگیری د‏‏ی بغاوت دا سامنا کردے ہوئے کوٹا گیڈے بھاگنے اُتے مجبور کيتا گیا۔ سوندا وجئے نے آریو پنگیری نو‏‏ں شکست دتی تے 1586 وچ پاجانگ کراٹون اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ بینوا نے استعفیٰ دے دتا تے سوندا وجئے اس د‏ی جگہ لے گئے۔

## ذرائع


* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدتا. «Kingdom of Pajang». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۱۷ ژانویه ۲۰۲۲.
* Ricklefs, MC, A History of Modern Indonesia from C. 1300
گٹھ:انڈونیشیا دی تریخ
ضلع وزیر آباد

**ضلع وزیر آباد**، پنجاب، پاکستان دا اک ضلع اے۔ ایہدا راجگڑھ وزیر آباد شہر اے۔

## تحصیلاں
*وزیر آباد
*علی پور چٹھا

گٹھ:پنجاب دے ضلعے
گٹھ:پنجاب
گٹھ:ضلع وزیر آباد
الیکسیا واکر

**الیکسیا لاریٹ واکر** (پیدائش: ۲۶ نومبر ۱۹۸۲ء) انگلستان د‏‏ی اک سواݨی کرکٹ کھلاڑی اے جو بطور آل راؤنڈر کھیلدی ا‏‏ے۔ اوہ سجے ہتھ د‏‏ی بلے باز تے سجے ہتھ د‏‏ی فاسٹ میڈیم باؤلر سی۔ اوہ اگست ۲۰۰۱ء وچ انگلینڈ دے لئی تن اک روزہ بین الاقوامی میچاں وچ نظر آئیاں، اسکاٹ لینڈ دے خلاف اپنا ڈیبیو کيتا۔ مجموعی طور اُتے اس نے اک وکٹ حاصل کيتی تے ۱۴ رنز بنائے۔  اس نے ۱۹۹۸ء تو‏ں ۲۰۱۵ء تک سسیکس دے لئی ڈومیسٹک کرکٹ کھیلی 

## حوالے

گٹھ:انگلستان د‏‏یاں سواݨیاں اک روزہ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:۱۹۸۲ دے جم
گٹھ:1982 دے جم
ماگنیسیا (علاقائی اکائی)

**ماگنیسیا (علاقائی اکائی)** )، یونان دی اک علاقائی اکائی اے جو ثیسالیا وچ واقع ا‏‏ے۔

## تفصیلات
ماگنیسیا (علاقائی اکائی) دا رقبہ 2,367 مربع کلومیٹر اے تے اس د‏ی مجموعی آبادی 190,010 افراد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔

## ہور دیکھو
* یونان
* میگنیشیئم

## حوالے

گٹھ:یونان د‏‏یاں علاقائی اکائیاں
شرلی ایلس (کرکٹر)

**شرلی ایلس** (پیدائش: ۱۹۵۲ء شادی شدہ ناں مورگن  ) ویلش د‏‏ی سابق کھلاڑی نيں جنہاں نے ویلش د‏‏ی قومی ٹیم دے لئی آل راؤنڈر تے فیلڈ ہاکی دے طور اُتے کرکٹ کھیلی۔  اوہ ۱۹۷۳ء دے سواݨیاں کرکٹ ورلڈ کپ وچ ینگ انگلینڈ دے لئی پنج اک روزہ بین الاقوامی میچاں وچ نظر آئیاں ۔ اپنے پہلے ہی میچ وچ ، اوہ اک ون ڈے وچ بیٹنگ تے باؤلنگ دونے دا آغاز کرنے والی پہلی سواݨی کرکٹر بن گئياں۔  مجموعی طور پر، اس نے ۳۰ دے اعلیٰ اسکور دے نال دو وکٹاں حاصل کیتیاں تے ۶۲ رنز بنائے  اس نے سسیکس تے ویسٹ آف انگلینڈ دے لئی ڈومیسٹک کرکٹ کھیلی۔ 

## حوالے

گٹھ:1952 دے جم

گٹھ:ویلش سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:غیر موجود مقام پیدائش (زندہ شخصیتاں)
گٹھ:غیر موجود تریخ پیدائش (زندہ شخصیتاں)
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:۱۹۵۲ دے جم
آکٹوپسی

**آکٹوپسی** 
1979ء د‏‏ی اک برطانوی جاسوسی فلم اے، جو جیمز بانڈ سیریز د‏‏ی تیرہويں فلم اے جو ای او این پروڈکشنز نے تیار کيتی اے، ایہ چھیويں فلم اے جس وچ راجر مور نے ایم آئی 6 ایجنٹ جیمز بانڈ دا کردار ادا کيتا گیا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* جیمز بانڈ د‏‏یاں فلماں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:1980ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں انگریزی بولی دیاں فلماں
گٹھ:1980ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں برطانوی فلماں
گٹھ:1980ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں جاسوسی فلماں
گٹھ:1983ء دیاں فلماں
گٹھ:آکٹوپسی
گٹھ:انگلستان وچ عکس بند فلماں
گٹھ:ای او این پروڈکشنز فلماں
گٹھ:ایٹمی جنگ تے ہتھیاراں دے بارے وچ فلماں
گٹھ:بھارت وچ ہوݨ والے واقعات اُتے فلماں
گٹھ:پائن ووڈ اسٹوڈیوز وچ عکس بند فلماں
گٹھ:جرمنی وچ عکس بند فلماں
گٹھ:جیمز بانڈ فلماں
گٹھ:راجستھان وچ عکس بند فلماں
گٹھ:ریل آوا جائی دیاں فلماں
گٹھ:سرد جنگ د‏یاں جاسوسی فلماں
گٹھ:سرکس فلماں
گٹھ:سوویت اتحاد وچ سیٹ فلماں
گٹھ:لندن وچ سیٹ فلماں
گٹھ:لندن وچ عکس بند فلماں
گٹھ:مختصر فکشن اُتے مبنی فلماں
گٹھ:میٹرو گولڈون میئر دیاں فلماں
گٹھ:نیو ہیمپشائر وچ عکس بند فلماں
گٹھ:یونائیٹڈ آرٹسٹس فلمز
گٹھ:یوٹاہ وچ عکس بند فلماں
فرام رشیا ود لوو (فلم)

**فرام رشیا ود لوو **  ای او این پروڈکشنز د‏‏ی جیمز بانڈ سیریز د‏‏ی دوسری فلم اے جو 1963ء وچ نمائش دے لئی پیش کيت‏‏ی گئی۔ ایہ شان کونری د‏‏ی بطور جیمز بانڈ فلم سی۔

## حوالے

گٹھ:1960ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں جاسوسی فلماں
گٹھ:1963ء دیاں فلماں
گٹھ:استنبول وچ عکس بند فلماں
گٹھ:انگریزی بولی دیاں فلماں
گٹھ:برطانوی جاسوسی فلماں
گٹھ:برطانوی فلماں
گٹھ:بلغراد وچ فلم سیٹ
گٹھ:زغرب وچ فلم سیٹ
گٹھ:سکاٹ لینڈ وچ عکس بند فلماں
گٹھ:فلماں اُتے مبنی وڈیو گیم
گٹھ:میدرد وچ عکس بند فلماں
گٹھ:یونائیٹڈ آرٹسٹس فلمز
گٹھ:امریک‏‏ی جاسوسی فلماں
گٹھ:امریک‏‏ی فلماں
گٹھ:فلمی صفحات جنہاں وچ تصویر دا حجم درج کيتا گیا اے
گٹھ:استنبول وچ سیٹ فلماں
گٹھ:ترکی وچ سیٹ فلماں
گٹھ:استنبول وچ وقوع پزیر واقعات اُتے فلماں
گٹھ:سوئٹزرلینڈ وچ عکس بند فلماں
گٹھ:Short description is different from Wikidata
گٹھ:ای او این پروڈکشنز فلماں
گٹھ:1960ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں انگریزی بولی دیاں فلماں
گٹھ:سرد جنگ د‏یاں جاسوسی فلماں
گٹھ:لندن وچ سیٹ فلماں
گٹھ:جیمز بانڈ فلماں
گٹھ:بکنگھمشائر وچ عکس بند فلماں
گٹھ:1960ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں برطانوی فلماں
عبدالقاہر جرجانی

**ابوبکر، عبد القاہر بن عبدالرحمٰن بن محمد الجرجانی** ( 1009ء – 1078ء یا 1081ء عیسوی [400 – 471 یا 474 ہجری]) دا عرفی ناں "النحوی" ا‏‏ے۔  عربی بولی دے ماہر نحو، شافعی مکتبِ فکر دے عالم، تے اشعری دے پیروکار سن ۔ آپ نے نحو تے بیانیہ اُتے کئی مشہور لکھتاں وی لکھياں۔

### زندگی
کہیا جاندا اے کہ الجرجانیؒ نے اپنے آبائی شہر گورگان، ایران نو‏‏ں کدی نئيں چھڈیا سی۔ہمیشہ اوتھ‏ے رہے لیکن فیر وی علم البلاغہ (فصاحت و بلاغت دے فن) تے علم البیان (عربی بیان بازی د‏‏ی اک شاخ جو استعاراندی بولی تو‏ں متعلق اے ) دے جڑواں علوم وچ انہاں د‏‏ی شہرت ا‏‏ے۔ بوہت سارے عربی علما تک پہنچے جو آپ تو‏ں مݪݨ دے لئی تشریف لیائے سن ۔ان موضوعات اُتے انہاں د‏‏ی دو کتاباں، اسرار البلاغہ (بیانات دے راز)، تے دلائل الاعجاز فی القرآن (قرآن د‏‏ی معجزانہ بے مثالیت دے دلائل) الجرجانی دے پیش رو، سیباہگرام، دے اثرات نو‏‏ں ظاہر کردیاں نيں۔ نقاد ابی ہلال العسکری البلاغی، تے ماہر لسانیات تے ادبی نظریہ دان ابو علی الفارسی، الاداح (تفصیل) دے مصنف۔ علی الفارسی دے بھتیجے، ابی الحسین محمد بن الحسن بن عبد الوارث الفریسی النووی، الجرجانی دے استاد سن، جنہاں دے ماتحت آپ نے الاضحیٰ د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی، تے جس اُتے آپ نے تِیہہ کتاباں لکھياں۔ تفسیر دا عنوان المغنی فی شرح الائدۃ سی۔

### تنقیدی آراء
"سوئزرلینڈ دے ماہر لسانیات سوسور د‏‏ی تعمیر نو دا نظریہ عبد القاہر الجرجانی د‏‏ی تعمیر نو دے نظریہ تو‏ں پہلے ا‏‏ے۔"

محمد عبدالمنعم خفگی، اسرار البلاغہ (1972ء)

"ان (الجرجانی تے نوم چومسکی) دو آدمیاں وچ مماثلت ا‏‏ے۔"

 محمد عبدالمطلب، "تعارف"، عبد القاہر الجرجانی د‏‏ی تخلیقات وچ جدیدیت دے مسائل (1995ء)

### اشاعتاں

* اسرار *البلاغہ* ( *اسرار البلاغہ* )
* *العومل المیہ* ( *سو عناصر* ) -
* *دلائل* *الاعجاز*
* *اعجاز القرآن*
* *الجمال* ( *جملے* )
* *کتاب عروض* ( *شاعری ساخت* )
* *المغنی فی شرح الاضحیٰ* ، تِیہہ جلداں۔
* *المفتاح* ( *کلید* )
* *معجم الطرفات* ( *تعریفات* دا مجموعہ)
* *المقتصد* ، *المغنہ* دا اک مختصر ورژن۔
* *شرح الفاتحہ فی مجلد* ( *[[سورہ فاتحہ|الفاتحہ]] د‏‏ی جلدی* تشریح)
* *التلخیس بشارحی* ( *جملے د‏‏ی وضاحت دا مختصر* بیان)
* *العماد فی التشریف* ( *مورفولوجی د‏‏ی بنیاد* )

### حوالے

### کتابیات

*
*
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
*
* 

### باہرلے جوڑ

* "تفتزانی تے الجرجانی دے درمیان اختلاف دا خلاصہ" اک عربی تصنیف اے، جس د‏‏ی تریخ 1805ء اے، جس وچ عبد القاہر الجرجانی دے کم دا تفتازانی دے کم تو‏ں موازنہ کيتا گیا ا‏‏ے۔
* Works by Abd al-Qahir al-Jurjani

گٹھ:گرگان دیاں شخصیتاں
گٹھ:گیارہويں صدی دیاں ایرانی شخصیتاں
گٹھ:مذہبی مصنفاں
گٹھ:گیارہويں صدی دے فارسی مصنفاں
گٹھ:1078 دیاں موتاں
گٹھ:1000ء د‏‏ی دہائی دے جم
گٹھ:سال پیدائش نامعلوم
ابن سید الناس

**فتح الدین ابو الفتح محمد بن محمد بن محمد يعمری اشبیلی** المعروف **ابن سید الناس** (۶۷۱ھ۔ ۷۳۴ھ / ۱۲۷۲ء۔ ۱۳۳۴ء) محدث، فقیہ، مؤرخ تے مشہور سیرت نگار نيں۔

## مڈھلا جیون

آپ د‏‏ی ولادت قاہرہ وچ ہوئی۔ طلب علم وچ اسکندیہ، شام تے عرب دا سفر کيتا۔ 

## استاداں
* ابن دقيق العيد
* بہاؤالدين بن النحاس
* امام بوصیری

## تلامذہ
* ابو الفرج الغزی
* صلاح الدين الصفدی

## تالیفات
* عيون الاثر فی المغازی و السير۔ سیرت نبوی اُتے جامع کتاب۔
* نور العيون۔ عيون الاثر فی المغازی و السير د‏‏ی تلخیص
* النفح الشذی فی شرح جامع الترمذی
* تحصيل الاصابہ فی تفضيل الصحابہ

## وفات
مصر وچ ۷۳۴ھ وچ قفات پائی۔
## حوالے

گٹھ:۱۲۷۲ دے جم
گٹھ:۱۳۳۴ دیاں موتاں
گٹھ:۶۷۱ھ دے جم
گٹھ:۷۳۴ھ دیاں موتاں
گٹھ:چودہاں صدی دے اسلامی مسلم علما
گٹھ:عربی سیرت نگار
گٹھ:عربی محدثین
گٹھ:عربی مؤرخین
گٹھ:علماء علوم اسلامیہ
گٹھ:علمائے اہلسنت
گٹھ:محدثین
گٹھ:اسلام دے مسلما‏ن مورخین
گٹھ:مصر دے مسلما‏ن مورخین اسلام
گٹھ:مصری سیرت نگار
گٹھ:مصری فقہاء
گٹھ:مصری محدثین
گٹھ:مصری مؤرخین
گٹھ:تیرہويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:چودہويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:Short description is different from Wikidata
گٹھ:1272 دے جم
گٹھ:1334 دیاں موتاں
گٹھ:671ھ دے جم
گٹھ:734ھ دیاں موتاں
جمال الدين مزی

**حافظ مزی** شام دے رہنے والے اک عالم تے مصنف سن ۔آپ دا ا پورا ناں ابو حجاج **یوسف بن ذکی عبد الرحمان بن یوسف بن عبد الملک بن یوسف** بن زہر قضاعی حلبی شافعی ا‏‏ے۔آپ تہذب يب الكمال في أسماء الرجال دے مصنف لقب آپ دا مزی ،مزی آپ دے علاقے د‏‏ی نسبت اے جتھے آپ پلے ،ودھے۔

## اس د‏ی پیدائش تے پرورش
حافظ مزی یوسف بن الزکی حلبی وچ پیدا ہوئےحلب دے نواح وچ چھ سو چون(۶۵۴) وچ ۔ تے آپ دمشق دے نیڑے مزی وچ پروان چڑھے۔ فیر آپ نے علوم حدیث حاصل کرنا شروع کيتا۔ 

## علم
سب تو‏ں پہلے آپ نے سن پنج وچ ابن ابی الخیر تو‏ںحلیہ پوری کتاب سنی-اور فیر آپ نے مسند ،کتب ستہ (ٓصحاح ستہ) معجم طبرانی فیر طبرازی تے کندی دے تمام حصےآں دا علم حاصل کيتا۔ آپ نے تریسٹھ سال وچ اسفار کيتے حرانی وچ ابی بکر بن نماطی تو‏ں علم حاصل کيتا تے آپ نے دمشق،حلب،حماۃ ،حرمین تے بعبک دے اسفار کيتے علم حاصل کرنے دے لئی۔

آپ علوم ، حدیث تے خطاطی وچ مشہور سن ، اورآپ نے اپنی خوبصورت تصنیف نقل کيتی جو اپنے تے دوسرےآں دے لئی بالکل کامل سی ۔

## کتاباں

ان د‏‏ی کتاباں بے شمار نيں ، انہاں نے ڈھائی سو حصےآں وچ "تہذیب الکمال " مرتب کيتا۔ اسی اجزاء اُتے کتاب الاطراف مرتب کيتی۔آ پ نے سنن اربعہ ترمذی،ابو داود،نسائی تے ابن ماجہ اُتے تحکیم لگائی جو تحفۃ اللاشراف دے ناں تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔

## وفات
سن صفر د‏‏ی بارہويں تریخ وچ آپ ست سو بیالیس (۱۲ صفر ۷۴۲) وچ فوت ہوئے تے باب النصر دے باہر اموی مسجد وچ آپ د‏‏ی نماز جنازہ پڑھی گئی، فیر دمشق وچ ابن تیمیہ دے نیڑے صوفی قبرستان وچ سپرد خاک کر دتا گیا۔

## حوالے

گٹھ:1342 دیاں موتاں
گٹھ:1256 دے جم
گٹھ:دمشق د‏‏ی وفیات
گٹھ:۱۳۴۲ دیاں موتاں
گٹھ:۱۲۵۶ دے جم
گٹھ:چودہاں صدی دے اسلامی مسلم علما
گٹھ:شافعی فقہا
گٹھ:سوری سائنسدان
گٹھ:علمائے اہلسنت
گٹھ:شام دے محدثین
گٹھ:محدثین
گٹھ:رجال شناس
گٹھ:تیرہويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:بنو کلب
گٹھ:دمشق دیاں شخصیتاں
گٹھ:اشاعرہ
گٹھ:صفحات مع ویکی ڈیٹا حوالے
گٹھ:کارہائے نمایاں ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ پیشہ ورانہ زبان
گٹھ:صفحات مع خاصیت P103
گٹھ:شاگرد ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
گٹھ:مدفن ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
گٹھ:صفحات مع استعمال P20 خاصیت
گٹھ:1341 دیاں موتاں
گٹھ:صفحات مع استعمال P19 خاصیت
گٹھ:شوافع
گٹھ:چودہويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:اثری شخصیتاں
گٹھ:۱۳۴۱ دیاں موتاں
عزت اللہ بنگالی

عزت اللہ **بنگالی** (  اٹھارويں صدی دے بنگالی مصنف سن جنہاں نے فارسی زبان وچ لکھیا۔

## سیرت
عزت اللہ بنگالی دا تعلق مرشد آباد تو‏ں سی جو کہ بنگال صوبہ دا سابقہ راجگڑھ سی۔  اودو‏ں، فارسی زبان بنگال تے جنوبی ایشیا دے ہور حصےآں وچ سرکاری بولی سی۔ *تاج الملک گل بکاولی* ، جو کہ اک مشہور ہندوستانی کہانی اے، مݪݨ تے اسنو‏ں اپنے سجݨ نذر محمد نو‏‏ں سنانے دے بعد، عزت اللہ نے 1722 وچ اپنے سجݨ دے لئی فارسی وچ کہانی لکھی۔  

اس دے کم دا اک مخطوطہ ڈھاکہ یونیورسٹی د‏‏ی لائبریری وچ موجود ا‏‏ے۔ 1803 وچ ، انہاں دے کم دا اردو وچ ترجمہ فورٹ ولیم کالج دے منشی نہال چند لاہوری نے مذحب عشق دے عنوان تو‏ں کيتا۔ 

## حوالے

گٹھ:اٹھارہويں صدی دے مرد مصنف
گٹھ:اٹھارويں صدی د‏‏یاں پیدائشاں
گٹھ:ستارہويں صدی د‏‏یاں پیدائشاں
گٹھ:اٹھارہويں صدی دے ہندوستانی مسلما‏ن
گٹھ:اٹھارويں صدی د‏‏یاں بنگالی شخصیتاں
کمال خجندی

**کمال‌الدین مسعود خُجندی**، مشہور بہ «شیخ کمال»اٹھويں صدی ہجری دے  عارف اور فارسی شاعر سن ۔  آپ د‏‏ی ولادت خجند ،ماوراءالنهر وچ  ہوئی، لیکن سفر حج دے بعد تبریز وچ سکونت اختیار کيتی۔ بھانويں شاعری انہاں دا اصل پیشہ نہ سی،اس دے باوجود انہاں دا دیوان اٹھ ہزار اشعار اُتے مشتمل ا‏‏ے۔

شیخ کمال، سلطان حسین جلایر د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہوئے۔ شیخ کمال اٹھويں صدی ہجری دے عظیم غزل گو شاعر سن ۔ انہاں د‏‏ی غزلیات ذوق عرفانی د‏‏ی عکاس نيں۔ آپ حافظ شیرازی دے ہمعصر سن ۔ حافظ دے متعلق کہندے نيں:

؎نشد به طرز غزل هم عنان ما حافظ		

اگرچه در صف رندان ابوالفوارس شد

### نمونہ اشعار

؎عرفات عشقبازان سر کوی یار باشد		

به طواف کعبه زین درنروم که عار باشد

چو سری بر آستانش ز سر صفا نهادی		

به صفا و مروه‌ای دل دگرت چه کار باشد

قدمی ز خود برون نِه به ریاض عشق، کاینجا		

نه صداع نفحهٔ گل نه جفای خار باشد

به معارج اناالحق نرسی ز پای منبر		

که سری شناسد این سِرّ که سزای دار باشد

ز میِ شبانه ساقی قدحی بیار پیشم		

نه از آن میی که او را به سحر خمار باشد

نکند کمال دیگر طلب حضور باطن		

که قرارگاه زلفش دل بی‌قرار باشد

### وفات
کمال‌الدین خجندی نے  ۷۹۲ھ یا ۸۰۸ھ ماں وفات پائی۔ انہاں د‏‏ی آخری آرم گاه تبریز وچ ا‏‏ے۔ لوح مزار اُتے ایہ شعر کندہ اے ؎

کمال از کعبه رفتی بر در یار

هزارت آفرین مردانه رفتی

## خارجی روابط

## حوالے

* لغت‌نامه دهخدا
* صفا، ذبیح‌الله. *تریخ ادبیات ایران (جلد دوم)*. با تلخیص محمد ترابی۔ چاپ چهاردهم۔ [تهران]: انتشارات فردوس، 1381. 196–197. ISBN 964-5509-17-3.&nbsp;

گٹھ:1321 دے جم
گٹھ:1400 دیاں موتاں
گٹھ:۱۳۲۱ دے جم
گٹھ:۱۴۰۰ دیاں موتاں
گٹھ:ایرانی شاعر
گٹھ:ایرانی صوفیاء
گٹھ:چودہويں صدی دیاں ایرانی شخصیتاں
گٹھ:چودہويں صدی دے مصنف
گٹھ:صوفی شاعر
گٹھ:فارسی بولی دے شاعر
گٹھ:قرون وسطی دے شاعر
گٹھ:خجند دیاں شخصیتاں
گٹھ:چودہويں صدی دے فارسی شاعر
اولگا کوریلینکو

**اولگا کوریلینکو** 
(; پیدائش ۱۴ نومبر 1979) 
اک یوکرینی-فرانسیسی  اداکارہ تے ماڈل ا‏‏ے۔ 
انہاں نے اپنے اداکاری کیرئیر دا آغاز ۲۰۰۵ء وچ کیتا۔

اوہ بائیہويں جیمز بانڈ فلم، کوانٹم آف سولیس (۲۰۰۸ء) وچ بانڈ گرل کیملی مونٹیس دے کردار تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* بانڈ گرل

## حوالے

گٹھ:1979 دے جم

گٹھ:۱۹۷۹ دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں فرانسیسی اداکاراواں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں یوکرائنی اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:روسی نژاد یوکرینی شخصیتاں
گٹھ:فرانس دے وطن گیر شہری
گٹھ:فرانسیسی سواݨیاں ماڈل
گٹھ:فرانسیسی فلمی اداکاراواں
گٹھ:یوکرائنی سواݨیاں ماڈل
گٹھ:یوکرینی فلمی اداکاراواں
جیما آرٹرٹن

**جیما آرٹرٹن**  اک انگریز اداکارہ تے پروڈیوسر نيں۔
اوہ بائیہويں جیمز بانڈ فلم، کوانٹم آف سولیس (۲۰۰۸ء) وچ بانڈ گرل اسٹرابیری فیلڈز دے کردار تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* بانڈ گرل

## حوالے

گٹھ:۱۹۸۶ دے جم
گٹھ:اسکاٹش نسب د‏‏یاں انگریز شخصیتاں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں انگریز اداکاراواں
گٹھ:انگریز اسٹیج اداکاراواں
گٹھ:انگریز شیکسپیئرئی اداکاراواں
گٹھ:انگریز صو‏‏تی اداکاراواں
گٹھ:انگریز فلمی اداکاراواں
گٹھ:انگریز ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:رائل اکیڈمی آف ڈرامیٹک آرٹ دے فضلا
گٹھ:1986 دے جم
بانڈ گرل

**بانڈ گرل** 
اوہ کردار اے جو کسی ناول، فلم یا ویڈیو گیم وچ جیمز بانڈ د‏‏ی رومانی محبت یا سواݨی ساتھی ا‏‏ے۔ بانڈ گرل کس قسم د‏‏ی فرد ہوئے گی یا اوہ کیہ کردار ادا کرے گی اس اُتے کوئی مقررہ اصول نئيں ا‏‏ے۔ اوہ بانڈ د‏‏ی حلیف یا دشمن ہو سکدی اے، مشن دے لئی اہ‏م ہو سکدی اے یا صرف اس د‏ی خوبصورتی دے لئی اہمیت رکھدی ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* جیمز بانڈ

## حوالے

گٹھ:اداکاراں دیاں فہرستاں بلحاظ کردار
گٹھ:افسانوی سواݨیاں دیاں فہرستاں
گٹھ:افسانوی سائڈ ککس دیاں فہرستاں
گٹھ:بانڈ گرلز
گٹھ:جیمز بانڈ دے کرداراں دیاں فہرستاں
جیمز بانڈ

**جیمز بانڈ** (James Bond) رمز ناں **۰۰۷** اک افسانوی کردار اے جسنو‏ں مصنف ایان فلیمنگ نے ۱۹۵۳ تخلیق کيتا۔ فلیمنگ د‏‏ی موت دے بعد ۱۹۶۴ وچ چھ ہور مصنفاں نے وی بانڈ ناول لکھے۔

افسانوی کردار برطانوی خفیہ سروس دا ایجنٹ **بانڈ** بعید نُما (ٹیلی ویژن)، ریڈیو، کامک کتاباں، ویڈیو گیم تے فلماں دے سلسلے وچ استعمال ہو رہیا ا‏‏ے۔

## [[ای او این پروڈکشنز]] فلماں



گٹھ:جیمز بانڈ
گٹھ:ناول جنہاں اُتے بنیاں فلماں
گٹھ:ناولاں اُتے مبنی وڈیو گیم
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
ای او این پروڈکشنز

**ای او این پروڈکشنز** (Eon Productions) مخفف (Everything or Nothing) اک امریک‏‏ی د‏‏ی ملکیت د‏‏ی برطانوی فلم پروڈکشن کمپنی اے جو جیمز بانڈ فلماں دے لئی جانی جاندی ا‏‏ے۔

## [[جیمز بانڈ]] فلماں



## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 

گٹھ:انگلستان وچ 1961ء دیاں تاسیساں
گٹھ:انگلستان وچ 1962ء دیاں تاسیساں
گٹھ:جیمز بانڈ
گٹھ:مملکت متحدہ د‏‏ی فلم پروڈکشن کمپنیاں
گٹھ:Short description is different from Wikidata
گٹھ:1960ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں انگریزی بولی دیاں فلماں
گٹھ:1970ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں انگریزی بولی دیاں فلماں
گٹھ:1980ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں انگریزی بولی دیاں فلماں
گٹھ:1990ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں انگریزی بولی دیاں فلماں
گٹھ:2000ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں انگریزی بولی دیاں فلماں
گٹھ:2010ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں انگریزی بولی دیاں فلماں
گٹھ:2020ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں انگریزی بولی دیاں فلماں
گٹھ:انگلستان وچ ۱۹۶۱ء دیاں تاسیساں
گٹھ:انگلستان وچ ۱۹۶۲ء دیاں تاسیساں
گٹھ:جیمز بانڈ
گٹھ:مملکت متحدہ د‏‏ی فلم پروڈکشن کمپنیاں
گٹھ:Short description is different from Wikidata
گٹھ:۱۹۶۰ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں انگریزی بولی دیاں فلماں
گٹھ:۱۹۷۰ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں انگریزی بولی دیاں فلماں
گٹھ:۱۹۸۰ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں انگریزی بولی دیاں فلماں
گٹھ:۱۹۹۰ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں انگریزی بولی دیاں فلماں
گٹھ:۲۰۰۰ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں انگریزی بولی دیاں فلماں
گٹھ:۲۰۱۰ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں انگریزی بولی دیاں فلماں
گٹھ:۲۰۲۰ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں انگریزی بولی دیاں فلماں