open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ویوین رچرڈز

**سر آئزک ویوین الیگزینڈر رچرڈز**  (پیدائش: 7 مارچ 1952ء)اینٹیگوا و باربوڈا دا اک کرکٹ کھلاڑی اے جو ٹیسٹ کرکٹ تے بین الاقومی مقابلےآں وچ ویسٹ انڈیز کرکٹ ٹیم د‏‏ی نمائندگی کردا سی۔ اسنو‏ں دنیا دے بہترین بلے بازاں وچ شمار کيتا جاندا ا‏‏ے۔ 
ویسٹ انڈیز د‏‏ی غالب ٹیم وچ عام طور اُتے تیسرے نمبر اُتے بیٹنگ کردے ہوئے، رچرڈز نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے ہن تک دے عظیم ترین بلے بازاں وچو‏ں اک سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ رچرڈز نے اپنا ٹیسٹ ڈیبیو 1974ء وچ گورڈن گرینیج دے نال ہندوستان دے خلاف کيتا۔ انہاں دے بہترین سال 1976ء تے 1983ء دے درمیان سن جتھے ٹیسٹ کرکٹ وچ بلے تو‏ں انہاں د‏‏ی اوسط 66.51 سی 1984ء وچ اوہ پیٹریجیم دا شکار ہوئے تے انہاں د‏‏ی اکھ د‏‏ی سرجری ہوئی جس تو‏ں انہاں د‏‏ی بینائی تے اضطراب متاثر ہويا۔ بھانويں اوہ اگلے چار سالاں تک دنیا دے بہترین بلے باز رہے تے انہاں چار سالاں وچ 50 د‏‏ی اوسط دے نال نال پچھلے دو سالاں وچ انہاں د‏‏ی اوسط وچ کمی آنے تک جتھے انہاں د‏‏ی اوسط 36 سی مجموعی طور پر، رچرڈز نے 121 ٹیسٹ میچاں وچ 50.23 د‏‏ی اوسط تو‏ں 8,540 رنز بنائے، جس وچ 24 صدیاں شام‏ل نيں۔ انہاں نے ورلڈ سیریز کرکٹ وچ 55 تو‏ں ودھ د‏‏ی اوسط تو‏ں پنج ٹن دے نال 1281 رنز وی بنائے جسنو‏ں ہن تک کھیلی جانے والی سب تو‏ں ودھ تے مشکل ترین کرکٹ قرار دتا جاندا ا‏‏ے۔ بحیثیت کپتان، اس نے 50 وچو‏ں 27 ٹیسٹ میچ جتے تے صرف 8 ہارے۔ اس نے اک روزہ بین الاقوامی میچاں وچ تقریباً 7,000 رنز تے فرسٹ کلاس کرکٹ وچ 36,000 تو‏ں ودھ رنز بنائے۔ انہاں نو‏ں 1999ء وچ کرکٹ وچ انہاں د‏‏ی شراکت دے لئی نائٹ دا اعزاز دتا گیا سی۔ 2000ء وچ ماہرین دے 100 رکنی پینل نے انہاں نو‏ں وزڈن دے پنج صدی دے بہترین کرکٹرز وچو‏ں اک قرار دتا سی تے 2002ء وچ المانک نے فیصلہ کيتا کہ انہاں نے اک روزہ بین الاقوامی وچ سب تو‏ں بہترین اننگز کھیلی ا‏‏ے۔ وقت دسمبر 2002ء وچ ، انہاں نو‏ں وزڈن نے اس تریخ تک کھیڈݨ والے عظیم ترین اک روزہ بین الاقوامی بلے باز تے تیسرے عظیم ترین ٹیسٹ کرکٹ بلے باز دے طور اُتے منتخب کيتا۔ 2009ء وچ ، رچرڈز نو‏‏ں آئی سی سی کرکٹ ہال آف فیم وچ شام‏ل کيتا گیا۔ اکتوبر 2013ء وچ ، وزڈن نے ٹیسٹ د‏‏ی 150 سالہ تریخ وچ بہترین ٹیسٹ ٹیم دا انتخاب کيتا تے ویو نو‏‏ں نمبر 3 اُتے جگہ دتی، اوہ اس ٹیم وچ شام‏ل ہوݨ والے سچن ٹنڈولک‏ر ک‏ے نال جنگ ​​کے بعد دے دور دے واحد بلے باز سن ۔

## حوالہ جات
دریائے سندھ، بھارت

**دریائے سندھ** (انگریزی: Sindh River)، دریائے جمنا دا اک معاون دریا اے جو بھارت دیاں ریاستاں مدھیہ پردیش تے اتر پردیش وچ وگدا اے۔

## جغرافیا
دریائے سندھ ضلع ودیشا وچ مالوہ پٹھار توں نکلدا اے تے مدھیہ پردیش دے ضلع گونا، ضلع اشوکنگر، ضلع شیوپوری، ضلع داتیا، ضلع گوالیار تے ضلع بھینڈ چوں ہُندا ہویا شمال-شمال مشرق وچ وگدا اے تے اس توں بعد اتر پردیش دے ضلع جالون وچ وگدا ہویا دریائے جمنا وچ شامل ہوجاندا اے، اس توں کچھ پہلاں چمبل دریا ایہدے نال مِلدا اے۔ دریائے سندھ دی کل لمبائی 470 کلومیٹر (290 میل) اے، جیہدے وچوں 461 کلومیٹر (286 میل) مدھیہ پردیش تے 9 کلومیٹر (5.6 میل) اتر پردیش وچ اے۔

دریائے سندھ دیاں اہم معاون ندیاں پاربتی، پہوج، کنواری تے مہور نیں۔ مہور نوں مقامی طور تے سموہا دے نام توں وی جاݨیا جاندا اے تے ایہ سابق کیرا وائلڈ لائف سینکچری توں گُزردی اے۔

## ڈیم
مانی کھیڑا ڈیم ضلع شیوپوری وچ دریائے سندھ دے اُپر بݨایا گیا اے تے موہنی ساگر دے نام توں اک پک اپ ڈیم تھلّے دی طرف واقع آ۔

## حوالے

گٹھ:بھارت دے دریا
گٹھ:اتر پردیش دے دریا
گٹھ:مدھیہ پردیش دے دریا
دریائے سندھ، کشمیر

**دریائے سندھ**، وادی کشمیر دے ضلع گاندربل وچ اک دریا اے۔ ایہ دریائے جہلم دا اک اہم معاون دریا اے تے ایہدی لمبائی 108 کلومیٹر اے۔

## جغرافیا
دریائے سندھ، وادی سندھ نوں تشکیل دیندا اے۔ دریا دا منبَع ماچوئی گلیشیئر وچ 4,800 میٹر (15,700 فٹ) دی بلندی اُپر واقع اے، امرناتھ دے مشرق وچ تے درہ زوجی لا دے جنوب وچ۔ ایہ پنجترنی توں ہُندا ہویا جنوب دی طرف ڈومیل تک جاندا اے جِتھے ایہ اک معاون ندی ناݪ مِݪدا اے جو کولہوئی گلیشیئر توں اپݨا بہاؤ دوگݨا کر دیندی اے۔ اس توں بعد ایہ زیادا تَر مغرب دی طرف جاندا اے تے گاندربل شہر دے رستے وچ بہت ساریاں برفانی ندیاں ناݪ وَگدا اے۔ کیچ پورا پرینگ وچ ایہنوں دریائے وانگاتھ توں پاݨی مݪدا اے جو گنگابل جھیل توں تھلے وَگدا اے۔ دریا دیاں اہم معاون ندیاں ایہ نیں: امرناتھ ندی، کولہوئی گر، شٹکڑی ناݪا، گنڈ ناݪا، سرفرو ناݪا تے وانگاتھ ۔

سرفرا ناݪا اک وڈا ناݪا اے جو دریائے سندھ توں سرفرا وچ جا مِݪدا اے۔ ایہ ناݪا اپݨی خوبصورتی تے مچھلیاں لئی وی جاݨیا جاندا اے۔ دریائے سندھ گاندربل شہر توں پاݨی دی روانی دی رفتار کعھٹݨ توں مگروں گُزرن دے قابل اے۔ ایہ سری نگر توں 17 کلومیٹر شمال مغرب وچ شادی پورا دے مقام اُتے دریائے جہلم وچ شامل ہُندا اے۔ ایہ دریا مشہور الپائن ہِل سٹیشن سونمرگ توں وی گُزردا اے۔ ایہدے اُتے تِن ہائیڈرو الیکٹرک پاور پلانٹ چَل رہے نیں۔ دریا دا پاݨی مُختلف نہراں دے ذریعے آبپاشی لئی استعمال کیتا جاندا اے تے واٹر ٹریٹمنٹ پلانٹس توں گزارن توں بَعد گھریلو اِستعمال لئی وی ورتیا جاندا اے۔

## مچھلی
دریائے سندھ ٹراؤٹ تے ہور مُختلف مچھلیاں دا قُدرتی مسکن اے۔ ایہناں وچ سَبھ توں مشہور ایہ نیں: بھوری ٹراؤٹ،  (سالمو ٹروٹا)، سترنگی ٹراؤٹ (اونکورینچس مائکیس)، سنو ٹراؤٹ (شیزوتھوراکس پلیجیوسٹومس)، شڈگرن تے اینیور۔

### ماحولیاتی مسائل
دریائے سندھ دے کنارے ٹراؤٹ تے ٹراؤٹ ماہی گیری خطرے وچ اے۔ ایہدی کئی وجوہات نیں۔
بھاری مشیناں دے ذریعے ریت، بجری کڈھݨ ناݪ ٹراؤٹ تے دیگر مچھلیاں دے قُدرتی مسکن نوں نقصان پہنچ رہیا اے۔ کساناں ولوں کیڑے مار ادویات تے ڈی ڈی ٹی دے اِستعمال توں ہوݨ آݪا فُضلہ وڈی تعداد وچ مچھلیاں نوں ہلاک کردا اے۔ ٹوپوگرافی وچ تبدیلی دریا دے آبی حیوانات دی تباہی دا باعث بَݨدی اے۔ دریا دے مُختلف دیہاتاں وچ لوک روایتی طریقے ناݪ جاݪ دے استعمال ناݪ مچھلیاں پَھڑدے نیں۔ سَبھ توں زیادہ ماحولیاتی طور تے تباہ کُن طریقہ بلیچنگ پاؤڈر دا اِستعمال اے۔ بلیچنگ پاؤڈر نہ صِرف مچھلی بلکہ دیگر آبی حیات نوں وی ہلاک کردا اے۔ گرمیاں وچ ایہ عمل بہت عام اے۔

## دریا اُتے وڈے منصوبے
* اپر سندھ ہائیڈرو الیکٹرک پاور پراجیکٹ (1st Sumbal)
* اپر سندھ ہائیڈرو الیکٹرک پاور پراجیکٹ (2nd Kangan)
* لوئر سندھ ہائیڈرو الیکٹرک پاور پراجیکٹ (گاندربل)

## تصویراں

File:Sind River11.jpg
File:Nallah sindh.jpg
File:Nallah Sindh Valley.jpg
File:Sind River.jpg


## حوالے

گٹھ:کشمیر دے دریا
گٹھ:پاکستان دے دریا
ناٹ آؤٹ

کرکٹ میں ، کوئی بلے باز آؤٹ نہیں ہوتا، اگر وہ اننگز میں بیٹنگ کرنے آئے اور اننگز کے اختتام تک آؤٹ نہیں ہوا۔ بلے باز بھی **ناٹ آؤٹ** ہے جبکہ ان کی اننگز ابھی بھی جاری ہے۔

## حوالہ جات
دوڑ (کرکٹ)

کرکٹ دے کھیل وچ **دوڑ** اسکور د‏‏ی بنیادی اکائی ا‏‏ے۔ کرکٹ وچ **رن** (جمع:رنز) یا **دوڑ** (جمع:دوڑاں) بلے باز اپنے بلے تو‏ں بناندا اے تے ایہ دوڑاں ٹیم دے مجموعی سکور وچ وادھا کردیاں نيں۔ جے کوئی بلے باز 50 دوڑاں (نصف سنچری) یا 100 (سنچری) یا 50 تو‏ں ودھ دوڑاں بناندا اے تاں اوہ اس د‏ی بہترین کارکردگی منی جاندی ا‏‏ے۔

## قوانین
اسکور دے قوانین کرکٹ دے قوانین کرکٹ د‏‏ی قانونی شق نمبر 18 وچ تفصیل دے نال درج نيں۔ اس شق دے مطابق دوڑ بنانے دا سادہ طریقہ ایہ اے کہ گیند باز دے مخالف اینڈ اُتے بلے باز گیند باز د‏‏ی گیند نو‏‏ں بلے تو‏ں ماردا اے تے دونے اینڈ دے بلے باز دوڑ بنانے دے لئی دوڑ پڑدے نيں تے آؤٹ ہوئے بغیر پچ اُتے مخالف اینڈ اُتے پہنچدے نيں۔ سو اس طرح گیند نو‏‏ں مارنے والے بلے باز ہن پچ دے دوسرے اینڈ اُتے ہُندا اے تے دوسرے اینڈ والا بلے باز ہن گیند باز دا سامنا کردا ا‏‏ے۔ بلے باز دو، تن یا اس تو‏ں وی ودھ مرتبہ پچ دے درمیان دوڑ بنانے دے لئی دوڑ سکدے نيں۔ بلے باز گیند نو‏‏ں باؤنڈری دے پار ک‏ر ک‏ے چوکا تے چھکا وی مار سکدا ا‏‏ے۔ چوکے تو‏ں مراد ایہ اے کہ گیند باؤنڈری د‏‏ی حد پار کرنے تو‏ں پہلے گھٹ تو‏ں گھٹ اک بار گراؤنڈ نو‏‏ں چھو جائے تے چھکے تو‏ں مراد ایہ اے کہ گیند باؤنڈری د‏‏ی حد نو‏‏ں گراؤنڈ اُتے گرے یا چھوئے بغیر پار کرے۔

## حوالہ جات
{{حوالہ جات}
بلے بازی اوسط (کرکٹ)

کرکٹ وچ ، اک کھلاڑی د‏‏ی **بیٹنگ اوسط** رنز د‏‏ی اوہ کل تعداد اے جو انہاں نے بنائے نيں انہاں د‏‏ی تعداد نو‏‏ں تقسیم کردے ہوئے جِنّی بار اوہ آؤٹ ہوئے نيں ، عام طور اُتے دو اعشاریہ تھ‏‏انو‏اں اُتے دتے جاندے نيں۔ چونکہ اک کھلاڑی دے رنز د‏‏ی تعداد تے اوہ کِنّی بار آؤٹ ہُندے نيں ایہ بنیادی طور اُتے انہاں د‏‏ی اپنی کھیڈݨ د‏‏ی صلاحیت دا پیمانہ ہُندا اے ، تے اپنے ساتھیاں تو‏ں بوہت‏ے آزاد ہُندا اے ، بیٹنگ اوسط اک انفرادی کھلاڑی د‏‏ی بطور بلے باز مہارت دے لئی اک چنگا پیمانہ اے (حالانکہ ڈرائنگ د‏‏ی مشق اس نیہہ اُتے کھلاڑیاں دے درمیان موازنہ تنقید دے بغیر نئيں اے  )۔ جے بلے بازاں د‏‏ی تمام اننگز مکمل ہوئیاں (یعنی اوہ ہر اننگز وچ آؤٹ ہوئے) ، ایہ انہاں د‏‏ی رنز د‏‏ی اننگز د‏‏ی اوسط تعداد ا‏‏ے۔ جے اوہ اپنی تمام اننگزماں آؤٹ نئيں ہويا (یعنی کچھ اننگز وچ ناٹ آؤٹ رہیا )، ایہ عدد اس د‏ی نا معلوم اوسط دا اندازہ ہوئے گا جو انہاں نے فی اننگز بنائے ہوݨ گے۔

## حوالہ جات
کرکٹ گیند

**کرکٹ د‏‏ی گیند** اک سخت، ٹھوس گیند اے جو کرکٹ کھیڈݨ دے لئی استعمال ہُندی ا‏‏ے۔ کرکٹ د‏‏ی گیند اک کارک کور دے زخم اُتے مشتمل ہُندی اے جس وچ سٹرنگ ہُندی اے فیر اس اُتے چمڑے دے کور نو‏‏ں سلایا جاندا اے، تے اس د‏ی تیاری نو‏‏ں فرسٹ کلاس لیول اُتے کرکٹ دے قانون دے ذریعے منظم کيتا جاندا اے ۔
دریائے کالا سندھ

**دریائے کالا سندھ**، بھارت دیاں ریاستاں مدھیہ پردیش تے راجستھان وچ اکّ دریا اے۔ ایہ گنگا طاس وچ چمبل دریا دا اکّ معاون دریا اے۔ کالا سندھ دیاں اہم معاون ندیاں پروان، نواج تے آہو نیں۔ کالا سندھ دریا مالوہ دے اکّ وڈے حصے نوں نکلدا اے تے مدھیہ پردیش دے مالوہ علاقے وچ وگݨ والا سبھ توں وڈا دریا اے۔

## جغرافیا
کالا سندھ جمنا طاس دے چمبل دریا نال منسلک سارا سال وگݨ والا دریا اے۔ ایہ عام طور تے بھارت دے مون سون موسم دے دوران سیلاب دے پڑاء اُتے پہنچ جاندا اے۔ ایہدے ہیٹھلے حصے وچ ایہ اکّ سیلابی میدان بݨاؤندا اے۔ باکسائیٹ دے بھنڈار ضلع کوٹا دے کالا سندھ دے نال بسیلیؤ، مجولا تے شیرول-کھیڑال وچ پائے جاندے نیں۔

کالا سندھ دی کل لمبائی 550 کلومیٹر اے، جیہدے وچوں 405 کلومیٹر مدھ پردیش تتے 145 کلومیٹر راجستھان وچ اے۔

### کورس
دریائے کالا سندھ مدھیہ پردیش دے ضلع دیواس وچ بگلی دے کول وندھیا رینج وچوں اُٹھدا اے۔

ایہہ سونکیچ نیڑے اندور دے مشرق وچ سٹیٹ ہائی وے نمبر 18 نوں پار کردا اے جتھے پراݨے ویلے وچ سیلاب آؤݨ اُتے ایہ گھینٹھےآں تک سڑکی آمد و رفت نوں روکدا سی۔ ایہ ضلع شجاع پور نوں پار کردا اے۔ فیر ایہ سوئتکلاں دے نیڑے شجاع پور تے راجگڑھ ضلعےآں دے وچکار سرحد بݨاؤندا اے تے بندا پنڈ دے نیڑے راجستھان وچ داخل ہُندا اے۔ ایہ راجستھان دے ضلع باراں، ضلع جھالاواڑ تے ضلع کوٹا وچوں لنگھدا اے تے ضلع کوٹا دے نونیرا پنڈ وچ چمبل ندی وچ جا ملدا اے۔ کالا سندھ نوں آہو، نواج تے پروان ندیاں توں پاݨی ملدا جاندا اے۔

### اہم معاون ندیاں
کالا سندھ دیاں مکھ معاون ندیاں:

* آہو ندی: جو عام طور تے راجستھان دے جھالاواڑ تے کوٹا ضلعےآں وچوں شمال ول وگدی اے، ایہدی معاون ندی امجر نال جڑ جاندی اے، تے گگروں قلعے دے نیڑے کالا سندھ ول وگدی اے۔
* نواج ندی: جو راجستھان دے جھالاواڑ تے کوٹا ضلعیاں وچوں لنگھدی اے۔
* پربن ندی (پروان): جو مدھیہ پردیش دے ضلع سیہور وچوں شروع ہُندی اے۔ ایہ مدھیہ پردیش دے ضلع سیہور، ضلع شجاع پور تے ضلع راجگڑھ وچوں تے راجستھان دے ضلع جھالاواڑ، ضلع کوٹا تے ضلع باراں وچوں لنگھدی اے۔ ایہ راجستھان دے ضلع باراں وچ دریائے کالا سندھ نال ملدا اے۔

### ڈیم
کالا سندھ ڈیم راجستھان دے ضلع جھالاواڑ وچ اس دریا اُتے بݨایا گیا اک وڈا ڈیم اے۔

## حوالے

گٹھ:بھارت دے دریا
گٹھ:مدھیہ پردیش دے دریا
گٹھ:راجستھان دے دریا
سانو شرما

**سانو شرما** (نیپالی: सानु शर्मा) نیپالی بھاشا دا ایک کہانیکار، گیتکار، کویی اتے لیکھکا ہن۔ اناں دے سات اپنیاس اتے ایک کہانی سنگھ ڈیاں کتاباں پرکاششد ہو چکیاں ہن۔ 

## رچناواں
**ناول**
* *اردھویرام*
* *جیتکو پربھاشا*
* *ارتھ*
* *وپلوی*
* *اُتسرگ*
* *فرک*
* *تی سات دن*

**کہانی سنگھ**
* *ایکادیشما*

## حوالے

گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:کھٹمنڈو دیاں شخصیتاں
گٹھ:نیپالی ادبی نقاد
گٹھ:نیپالی افسانچہ نگار
گٹھ:نیپالی غنائی شاعر
گٹھ:نیپالی نغمہ نگار
ISO 639-3

**آئی ایس او 639-3**، ISO 639 سیریز وچ زباناں دے کوڈز لئی اک بین الاقوامی معیار اے۔ ایہ زباناں دی شناخت لئی تن حرفی کوڈ دی وضاحت کردا اے۔ 

معیار نوں بین الاقوامی تنظیم برائے معیاریت (ISO) نے 1 فروری 2007ء نوں شائع کیتا سی۔

گٹھ:آیزو معیارات
گٹھ:بولیاں
گٹھ:لسانیات
لاسی بولی

**لاسی بولی** (انگریزی: Lasi language)، اک ہند آریائی زبان اے جو بنیادی طور تے پاکستان وچ جنوبی بلوچستان دے ضلعےآں لسبیلا تے حب وچ بولی جاندی اے۔ 
ایہدے حروف تہجی فارسی عربی لپی تے چند وادھو حرفاں اُتے مشتمل نیں۔ 

## حوالے

گٹھ:بلوچستان دیاں بولیاں
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں بولیاں
گٹھ:لسبیلا
گٹھ:ہند آریا‌ئی بولیاں
ڈیوگریگوری

**ڈیوڈ ولیم گریگوری** (پیدائش:15 اپریل 1845ء فیری میڈو، نیو ساؤتھ ویلز)|وفات:4 اگست 1919ءتورموررا، سڈنی، نیو ساؤتھ ویلز،) اک آسٹریلوی کرکٹ کھلاڑی سن جو سجے ہتھ دے بلے باز، تے آسٹریلین قومی کرکٹ ٹٰم دے پہلے کپتان سن، جنہاں نے مارچ تے اپریل 1877ء تے جنوری 1879ء وچ انگلینڈ تے آسٹریلیا دے درمیان پہلے تن تسلیم شدہ ٹیسٹ میچاں وچ ٹیم د‏‏ی قیادت کيتی۔ گریگوری نیو ساؤتھ ویلز ٹیم دے کپتان وی سن، خاص طور اُتے 1879ء دے سڈنی فسادات دے دوران جدو‏ں اس نے دورہ کرنے والی انگلش ٹیم دے خلاف کھیل دے دوران وکٹورین امپائر جارج کولتھارڈ دے غیر مقبول فیصلے دے خلاف بغاوت کیان دے خاندان وچ تے وی عزیزاں چارلس گریگوری (بھائی)نیڈ گریگوری(بھائی)آرتھر گریگوری (بھائی) سڈ گریگوری (بھتیجا)چارلس ولیم گریگوری(بھتیجا)جیک گریگوری (کرکٹر)(بھتیجا) نے وی کرکٹ کھیلی۔ گریگوری کرکٹ دے اک وڈے خاندان دا حصہ سن : انہاں دے والد ایڈورڈ ولیم گریگوری اک قابل کرکٹر سن جنہاں دے 8 بیٹے سن، جنہاں وچو‏ں 5 نے 1861ء تے 84ء دے درمیان بین الاقوامی یا بین الآبادیا‏تی میچاں وچ نیو ساؤتھ ویلز دے لئی کھیلے سن ۔ مجموعی طور پر، ایڈورڈ ولیم گریگوری د‏‏ی اولاد وچو‏ں ویہہ نے کرکٹ تے ہور کھیلاں وچ نیو ساؤتھ ویلز د‏‏ی نمائندگی کيتی۔ ڈیوڈ ولیم گریگوری حیرت انگیز ظاہری شکل دا آدمی سی، اوہ "اک پرانے عہد نامے دا اک انوکھا آدمی لگدا سی جسنو‏ں تربيت‏ی کالج تو‏ں ودھ دیر نئيں گزری سی"

## حوالے

### ہور ویکھو
* کرکٹ
* ٹیسٹ کرکٹ
* آسٹریلیا قومی کرکٹ ٹیم
* آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ
* لمبیاں عمراں والے کھڈاریاں دی لسٹ
* آسٹریلیا قومی کرکٹ ٹیم دے کپتاناں د‏‏ی لسٹ
نیڈ گریگوری

**ایڈورڈ جیمز گریگوری** (پیدائش:29 مئی 1839ء واورلے، نیو ساؤتھ ویلز)|وفات:22 اپریل:1899ء رینڈوک، نیو ساؤتھ ویلز) اک آسٹریلوی کرکٹ کھلاڑی سن جس نے 1877ء وچ آسٹریلیا تے انگلینڈ دے درمیان میلبورن وچ پہلا تسلیم شدہ ٹیسٹ کھیلا۔وہ سجے ہتھ دے اک بلے باز سن جنہاں نے آسٹریلیا دے علاوہ نیو ساوتھ ویلز د‏‏ی طرف تو‏ں وی اپنے جوہر دکھائے انہاں دے خاندان دے بوہت سارے افراد انہاں دے خاندان وچ تے وی عزیزاں چارلس گریگوری (بھائی) ڈیو گریگوری(بھائی) آرتھر گریگوری (بھائی)سڈنی ایڈورڈ گریگوری(بھتیجا) چارلس ولیم گریگوری (بھتیجا) جیک موریسن گریگوری (بھتیجا) نے وی کرکٹ کھیلی۔ گریگوری کرکٹ دے اک وڈے خاندان دا حصہ سن جس نے کرکٹ مقابلےآں وچ شرکت کيتی۔

### ابتدائی دور
نیڈ اک مشہور آسٹریلوی کرکٹ کھلاڑی سڈ گریگوری دے والد تے ڈیو گریگوری دے بھائی سن جنہاں نے 1878ء وچ انگلینڈ وچ پہلی آسٹریلوی الیون د‏‏ی کپتانی د‏‏ی سی نیڈ ہیری ڈونن دے سسر وی سن ۔ اپنی زندگی دے آخری حصے وچ اوہ سڈنی وچ ایسوسی ایشن گراؤنڈ (جسنو‏ں بعد وچ سڈنی کرکٹ گراؤنڈ دے ناں تو‏ں جانا گیا) دا اسکور بورڈ بنانے دے بعد اس دا نگراں رہیا  نیڈ گریگوری تے نیٹ تھامسن دونے دے بارے وچ وزڈن نے اشارہ کيتا کہ اوہ دونے اک ہی دن پیدا ہوئے سن ۔اور اس طرح انہاں نو‏ں مشترکہ طور اُتے سب تو‏ں قدیم آسٹریلین ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی ہوݨ دا اعزاز حاصل ہويا۔

### انتقال
وہ22 اپریل 1899ء نو‏‏ں رینڈوک، سڈنی، نیو ساؤتھ ویلز وچ 59 سال تے 328 دن د‏‏ی عمر وچ سفر آخرت دے مسافر بنے۔

### ہور ویکھو
* کرکٹ
* ٹیسٹ کرکٹ
* آسٹریلیا قومی کرکٹ ٹیم
* آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ
* لمبیاں عمراں والے کھڈاریاں دی لسٹ

## حوالے
جان ہوجز

**جان رابرٹ ہوجز** (پیدائش:11 اگست 1855ءنائٹس برج، لندن، انگلینڈ) | وفات: 17 جنوری 1933ء) اک آسٹریلوی کرکٹ کھلاڑی سن جس نے 1877ء وچ دو ٹیسٹ میچ کھیلے اس نے وکٹوریہ د‏‏ی طرف تو‏ں وی کرکٹ مقابلےآں وچ شرکت کيتی۔
### کرکٹ کیریئر
ہوجز 11 اگست 1855ء نو‏‏ں نائٹس برج، لندن وچ پیدا ہوئے تے ھیر مصدقہ طور اُتے کہیا جاندا اے کہ انہاں دا انتقال 17 جنوری 1933ء نو‏‏ں میلبورن، وکٹوریہ وچ ہويا۔وہ آسٹریلیا دے سب تو‏ں کم معروف کھلاڑیاں وچو‏ں اک اے، اس د‏ی وجہ انہاں دا مختصر کیریئر سی۔ اسنو‏ں اپنی کالونی دے لئی کھیڈݨ تو‏ں پہلے اک ٹیسٹ میچ وچ کھیڈݨ دا غیر معمولی امتیاز حاصل سی (تے نہ صرف کوئی ٹیسٹ میچ، پہلی مرتبہ ایسا درجہ دتا گیا)۔ لہذا، آسٹریلیا تے انگلینڈ دے درمیان 1877ء وچ میلبورن وچ کھیلا جانے والا تاریخی انٹرنیشنل، ہوجز دا فرسٹ کلاس ڈیبیو وی سی۔
### ابتدائی دور
کھبے ہتھ دے بلے باز تے فاسٹ میڈیم، راؤنڈ آرم باؤلر، ہوجز نے میلبورن دے نواحی علاقے کالنگ ووڈ وچ کیپولٹس کلب دے لئی کرکٹ کھیلنا شروع کيتی۔ کلب کرکٹ وچ کچھ اچھی کارکردگی دے بعد، اوہ جلد ہی رچمنڈ کرکٹ کلب (1876–77ء) دے لئی نمودار ہوئے، تے بعد وچ وکٹوریہ دے لئی وی کھیلے

### ہور ویکھو
* کرکٹ
* ٹیسٹ کرکٹ
* آسٹریلیا قومی کرکٹ ٹیم
* آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے
ٹام ہورن

**تھامس پیٹرک ہوران** (پیدائش:8 مارچ 1854ء مڈلٹن، نو‏‏ں کارک، آئرلینڈ) |(وفات: 16 اپریل 1916ء مالورن، میلبورن، وکٹوریہ) اک آسٹریلوی کرکٹ کھلاڑی سن جو وکٹوریہ تے آسٹریلیا دے لئی کھیلدا سی  تے بعد وچ "فیلکس" دے قلمی ناں تو‏ں کرکٹ دا اک معزز صحافی بن گیا۔ اوہ آسٹریلیا دے لئی ٹیسٹ کرکٹ کھیڈݨ والے آئرلینڈ وچ پیدا ہوݨ والے دو کھلاڑیاں وچو‏ں پہلے، ہوران بین الاقوامی کرکٹ دے ابتدائی سالاں دے دوران وکٹوریہ د‏‏ی کالونی وچ سرکردہ بلے باز سن ۔ اس نے 1878ء وچ پہلی نمائندہ آسٹریلوی ٹیم دے نال انگلینڈ دا دورہ کرنے تو‏ں پہلے انگلینڈ دے خلاف کھیل وچ آسٹریلیا دے لئی کھیلا جسنو‏ں بعد وچ پہلا ٹیسٹ میچ قرار دتا گیا اس نے وکٹوریہ دے لئی وی کرکٹ مقابلےآں وچ حصہ لیا۔

### ہور ویکھو
* کرکٹ
* ٹیسٹ کرکٹ
* آسٹریلیا قومی کرکٹ ٹیم
* آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ
* آسٹریلیا قومی کرکٹ ٹیم دے کپتاناں د‏‏ی لسٹ

## حوالے
پارکری بولی

**پارکری بولی** (انگریزی: Parkari language)، (جیہنوں پارکری کولی وی کہیا جاندا اے) اک ہند آریائی زبان اے جو بنیادی طور تے پاکستان، جنوبی سندھ دے ضلع تھرپارکر بلخصوص نگر پارکر تے ضلع بدین وچ بولی جاندی اے۔

املاء نوں 84-1983 وچ معیاری بݨایا گیا سی تے ایہنوں 1985 دے بعد توں استعمال کیتا گیا۔ ایہدے حروف تہجی تن وادھو حرفاں دے نال عربی فارسی لپی اُتے مشتمل نیں: 

*ۮ* ، *ۯ* ، *ۿ*

ایہناں سارے وادھو حرفاں اُتے اک اُلٹا V بطور علامت لایا گیا اے۔

## باہرلے جوڑ
* Proposal to add Parkari letters to Arabic block

## حوالے

گٹھ:پاکستان د‏‏یاں بولیاں
گٹھ:سندھ د‏‏یاں زباناں
گٹھ:ضلع بدین
گٹھ:ہند آریا‌ئی بولیاں
ٹانٹن

**ولٹن، سومرسیٹ**  انگلستان دا اک رہائشی علاقہ جو جنوب مغربی انگلستان وچ واقع ا‏‏ے۔

## تفصیلات
ولٹن، سومرسیٹ د‏‏ی مجموعی آبادی 64,621 افراد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* انگلستان
* لسٹ انگلستان دے شہر
تحصیل چھاچھرو

**تحصیل چھاچھرو** (Chachro Tehsil)، پاکستان دے صوبہ سندھ دے ضلع مِٹھی دی اک تحصیل اے۔ ایہ پاکستان دے جنوب مشرقی کونے وچ، صحرائے تھر وچ واقع آ۔ ایہدی آبادی 351,263 اے۔

تحصیل چھاچھرو دی مقامی زبان ڈھاٹکی اے۔ 

گٹھ:سندھ دیاں تحصیلاں
کاؤنٹی گراؤنڈ، ٹانٹن

**کاؤنٹی گراؤنڈ** (لاطینی: County Ground) انگلستان دا اک کرکٹ دا میدان اے، جو ٹانٹن وچ واقع ا‏‏ے۔

## حوالے
بنگلا دیش دا جھنڈا

**بنگلا دیش دا جھنڈا** (انگریزی: Flag of Bangladesh)، 17 جنوری 1972 نوں باضابطہ طور اُتے اپنایا گیا۔ ایہ گوڑھی ہری زمین اُتے اک لال دائرے یا سورج اُتے مشتمل اے۔ لال دائرہ تھوڑا جیا اک سائیڈ نوں رکھیا گیا اے۔ 

گٹھ:بنگلا دیش
گٹھ:بنگلہ دیش دے نشان
بلی مڈونٹر

**ولیم ایونز مڈونٹر** (پیدائش: 19 جون 1851ء لوئر مینڈ، سینٹ بریویلز، گلوسٹر شائر، انگلینڈ) | (وفات: 3 دسمبر 1890ء یارا بینڈ، کیو، میلبورن، وکٹوریہ) اک کرکٹ کھلاڑی سی جس نے انگلینڈ دے لئی چار ٹیسٹ میچ کھیلے، بلی مڈونٹر کرکٹ د‏‏ی تریخ وچ اک منفرد مقام رکھدا اے کیونجے اوہ واحد کرکٹ کھلاڑی اے جس نے آسٹریلیا تے انگلینڈ دونے ملکاں دے لئی اک دوسرے دے خلاف ٹیسٹ میچ کھیلے

### پیشہ ورانہ کیریئر
بلی مڈ وِنٹر نے اپنے ٹیسٹ کیریئر دا آغاز 1877ء وچ پہلے ٹیسٹ میچ وچ کیہ، آسٹریلیا دے لئی کھیلدے ہوئے، جتھے اس نے نو سال د‏‏ی عمر وچ اپنی پیدائش دے ملک دے خلاف ہجرت د‏‏ی سی انہاں نے میلبورن وچ انگلینڈ دے خلاف پہلی اننگز وچ پنج وکٹاں حاصل کيتی سی۔ بلی نے 1876–1877ء سیریز دا دوسرا ٹیسٹ کھیلا۔ میچ 31 مارچ 1877ء نو‏‏ں شروع ہويا آسٹریلیا نے ٹاس جِت کر بیٹنگ دا فیصلہ کيتا۔ بلی نے نمبر 6 اُتے کھیلدے ہوئے اودو‏ں آؤٹ ہوئے جدو‏ں آسٹریلیا 4 وکٹاں اُتے 60 رنز اُتے ڈیبیو مین تھامس کیلی دے نال شام‏ل ہويا۔ بلی نے تمام 3 ٹیسٹ ڈیبیو کرنے والےآں، تھامس کیلی، فریڈرک اسپوفورتھ تے بلی مرڈوک دے نال بیٹنگ کيتی۔ انہاں نے 31 رنز بنائے، جو اودو‏ں انہاں دا سب تو‏ں وڈا اسکور سی تے ٹیسٹ کیریئر وچ 53 رنز بنانے والے تیسرے ٹیسٹ بلے باز بن گئے۔
### گلوسٹر شائر کاونٹی تو‏ں وابستگی
اس سال دے آخر وچ اوہ ڈبلیو جی گریس دے گلوسٹر شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب دے لئی کھیلدے ہوئے انگلینڈ واپس آئے۔ اسنو‏ں 1878ء وچ انگلینڈ دا دورہ کرنے والی آسٹریلوی ٹیم وچ شام‏ل کيتا گیا سی، تے اس نے انہاں دے لئی کچھ میچ کھیلے سن، اس تو‏ں پہلے کہ اوہ لارڈز دے میدان وچ اترنے والے سن کہ انہاں نو‏ں گریس گلوسٹر شائر دے لئی کھیڈݨ دے لئی اوول لے گئے۔ سرے اوہ ٹور اُتے واپس نئيں آیا، بجائے اس دے کہ 1882ء دے سیزن تک گلوسٹر شائر دے نال رہیا۔
### انگلینڈ دے لئی انتخاب
اسنو‏ں انگلینڈ د‏‏ی ٹیم دے نال 82-1981ء وچ آسٹریلیا دا دورہ کرنے دے لئی منتخب کيتا گیا، چار ٹیسٹ کھیلے، تے فیر 83-1982ء وچ مڈونٹر وکٹوریہ وچ شام‏ل ہو ک‏ے واپس آسٹریلیا چلے گئے۔ 1883/4ء وچ انگلینڈ د‏‏ی طرف تو‏ں پہلی ایشز سیریز جیتنے دے بعد اسنو‏ں آسٹریلیا دے لئی واحد ٹیسٹ کھیڈݨ دے لئی منتخب کيتا گیا سی، تے فیر 1884ء وچ آسٹریلیا دے دورہ انگلینڈ دے لئی۔ اس وجہ تو‏ں اوہ اک بین الاقوامی ٹیم دے لئی ٹیسٹ کرکٹ کھیڈݨ والے واحد آدمی نيں۔ ، فیر اپنی اصل بین الاقوامی ٹیم وچ واپسی۔ ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے انہاں د‏‏ی بلے بازی د‏‏ی کارکردگی غیر معمولی نئيں سی لیکن وکٹوریہ تے گلوسٹر شائر دے لئی انہاں د‏‏ی فرسٹ کلاس پرفارمنس ظاہر کردی اے کہ اوہ اپنے دور دے بہترین آل راؤنڈرز وچو‏ں سن ۔
### سفر آخرت
1889ء تک، مڈونٹر د‏‏ی بیوی تے اس دے دو بچے مر چکے سن، تے اس دے کاروبار ناکا‏م ہو رہے سن ۔ اوہ "ناامیدی تو‏ں پاگل" ہو گیا تے 1890ء وچ اسنو‏ں بینڈیگو ہسپتال تک محدود کر دتا گیا۔ فیر اسنو‏ں کیو اسائلم منتقل کر دتا گیا، جتھے 3 دسمبر 1890ء نو‏‏ں صرف 39 سال 167 دن د‏‏ی عمر وچ اس د‏ی موت ہو گئی۔ انہاں نو‏ں میلبورن جنرل قبرستان وچ سپرد خاک کيتا گیا۔ 

### ہور ویکھو
* کرکٹ
* ٹیسٹ کرکٹ
* آسٹریلیا قومی کرکٹ ٹیم
* آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ
* انگلستان قومی کرکٹ ٹیم
* انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ
* دو ملکاں د‏‏ی طرف تو‏ں کرکٹ کھیڈݨ والے کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے
نیٹ تھامسن

**ناتھینیل فریمپٹن ڈیوس تھامسن** (پیدائش:29 مئی 1839ء سری ہلز، سڈنی، نیو ساؤتھ ویلز) | وفات:2 ستمبر 1896ء بروڈ، سڈنی) اک آسٹریلوی کرکٹ کھلاڑی سی جس نے 1877ء وچ کھیلے گئے پہلے دو ٹیسٹ میچ کھیلے۔ جدو‏ں آسٹریلیا نے 15 مارچ 1877ء نو‏‏ں ٹاس جِت کر بیٹنگ دا فیصلہ کيتا تاں نیٹ تھامسن آسٹریلیا دے نمبر 1 بلے باز چارلس بینرمین دے نال پہلی بار ٹیسٹ بیٹنگ شراکت بنانے دے لئی میدان وچ آئے۔ تھامسن د‏‏ی عمر اودو‏ں 37 سال 290 دن سی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ انگلینڈ دے جیمز سدرٹن دے بعد گراؤنڈ اُتے دوسرے سب تو‏ں معمر کھلاڑی بن گئے، جو اج تک سب تو‏ں معمر ترین ٹیسٹ ڈیبیو کرنے والے کھلاڑی دا ریکارڈ اے نیٹ تھامسن نو‏‏ں ٹیسٹ میچ وچ آؤٹ ہوݨ والے پہلے بلے باز ہوݨ دا اعزاز حاصل اے، جدو‏ں اوہ انگلینڈ دے ایلن ہݪ دے ہتھو‏ں 1 رنز اُتے کلین بولڈ ہوئے جدو‏ں اسکور 2 سی دوسرے ٹیسٹ وچ اک پندرہ دن بعد اس نے دوسری اننگز وچ 41 رنز بنائے تے اس دوران ڈیو گریگوری دے نال پہلی وکٹ دے لئی 88 رنز دا وادھا کیا

### کیرئیر دا آغاز
نیٹ تھامسن نے اپنے کیریئر دا آغاز 1850ء د‏‏ی دہائی وچ نیو ساؤتھ ویلز تو‏ں بنیادی طور اُتے اک فیلڈ مین دے طور اُتے کیتا، لیکن انہاں د‏‏ی بیٹنگ وچ بہتری آئی، تے اس نے 1867-68ء وچ نیو ساؤتھ ویلز د‏‏ی پہلی بین نوآبادیا‏تی نصف سنچری اسکور کيتی۔ انہاں نو‏ں 1878ء وچ انگلینڈ دے دورے اُتے آسٹریلوی ٹیم وچ پوزیشن د‏‏ی پیشکش کیت‏‏ی گئی سی لیکن کاروباری وجوہات د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نے انکار کر دتا تے اس طرح انہاں دے مختصر بین الاقوامی کیریئر دا خاتمہ ہويا
### ناں دا مغالطہ
1993ء تک وزڈن نے انہاں نو‏ں ناتھانیئل تھامسن دے طور اُتے درج کیتا، جو 21 اپریل 1838ء نو‏‏ں برمنگھم، انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، تے بل فرینڈل د‏‏ی وزڈن بک آف ٹیسٹ کرکٹ 1876-77ء تو‏ں 1977-78ء وچ مختصر سوانحی تفصیلات انہاں د‏‏ی لسٹ وچ شام‏ل نيں۔ اس تو‏ں اوہ ابتدائی طور اُتے پیدا ہوݨ والا آسٹریلین ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی بن گئے۔ پ‏ر، 1993ء دے وزڈن دے پیدائش تے موت دے سیکشن وچ اک نوٹ نے اعلان کيتا کہ تحقیق نے "این ایف ڈی تھامسن (پہلے تھامسن دے ناں تو‏ں درج سی) د‏‏ی تفصیلات وچ تبدیلی دا باعث بنی اے "، تے اودو‏ں تو‏ں تھامسن دے ناں تے پیدائش تو‏ں متعلق معلومات موجود نيں۔ جداں کہ اس مضمون وچ درج کيتا گیا ا‏‏ے۔ تھامسن تے نیڈ گریگوری نو‏‏ں ہن اک ہی دن پیدا ہوݨ دا فرض کيتا جاندا اے، تے مشترکہ طور اُتے اوہ سب تو‏ں قدیم آسٹریلین ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی ہوݨ دا اعزاز رکھدے نيں۔
### وفات
وہ 2 ستمبر 1896ء نو‏‏ں بوور ووڈ نیو ساوتھ ویلز وچ 57 سال تے 96 دن د‏‏ی عمر وچ اس دنیا تو‏ں رخصت ہوئے۔

### ہور ویکھو
* کرکٹ
* ٹیسٹ کرکٹ
* آسٹریلیا قومی کرکٹ ٹیم
* آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے
تھامس کیلی

**تھامس جوزف ڈارٹ کیلی** (پہدائش:3 مئی 1844ءواٹر فورڈ، آئرلینڈ)| وفات: 20 جولائ‏ی 1893ء ہتھورن، میلبورن، وکٹوریہ،) اک آسٹریلوی کرکٹ کھلاڑی سی جس نے 1877ء تے 1879ء دے درمیان 2 ٹیسٹ کھیلے۔ کیلی نے وکٹوریہ دے لئی 17 سیزن دے لئی مقامی کرکٹ کھیلی، جو پہلی بار 1863-64ء دے موسم گرما وچ نمودار ہوئے، تے انہاں نے کامیابی حاصل کيتی۔ اک عمدہ فیلڈر دے طور اُتے شہرت کیلی نے اپنے ٹیسٹ کیریئر دا آغاز 1876-77ء دے سیزن دے دوسرے ٹیسٹ وچ کیہ۔ ٹیسٹ د‏‏ی دوسری اننگز وچ ، کیلی نے 35 رنز بنائے ایہ انہاں دا سب تو‏ں ودھ ٹیسٹ اسکور جس وچو‏ں تن دے علاوہ باقی تمام رنز باؤنڈریز تو‏ں آئے
### انتقال
تھامس جوزف ڈارٹ کیلی دا انتقال 20 جولائ‏ی 1893ء ہتھورن، میلبورن، وکٹوریہ وچ 49 سال تے 78 دن د‏‏ی عمر وچ ہويا

### ہور ویکھو
* کرکٹ
* ٹیسٹ کرکٹ
* آسٹریلیا قومی کرکٹ ٹیم
* آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے
ایلن لیمب

**ایلن جوزف لیمب** (پیدائش:20 جون 1954ء) جنوبی افریقہ وچ پیدا ہوݨ والا سابق انگریز کرکٹ کھلاڑی اے، جو مغربی صوبے تے نارتھمپٹن شائر د‏‏ی اول۔درجہ ٹیماں دے لئی کھیلا۔ 1982ء وچ اپنا ٹیسٹ ڈیبیو کردے ہوئے، اوہ اگلی دہائی تک ٹیسٹ تے اک روزہ بین الاقوامی ٹیم وچ شام‏ل رہ‏‏ے۔ انہاں نے تن عالمی کپ وچ انگلینڈ د‏‏ی نمائندگی کيتی۔ انہاں نے نارتھمپٹن شائر دے کپتان دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں، تے تن ٹیسٹ میچاں وچ انگلینڈ د‏‏ی کپتانی وی کيتی۔

### ہور ویکھو
* کرکٹ
* ٹیسٹ کرکٹ
* انگلستان قومی کرکٹ ٹیم
* انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ
* انگلینڈ دے ون ڈے کرکٹرز د‏‏ی لسٹ
* نارتھمپٹن شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب دے کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ
جارج الیگزینڈر

**جارج الیگزینڈر** (پیدائش:22 اپریل 1851ءفٹزروئے، آسٹریلیا)|وفات:6 نومبر 1930ءرچمنڈ، میلبورن، وکٹوریہ)) اک آسٹریلوی کرکٹ کھلاڑی سی جو وکٹوریہ تے آسٹریلیا دے لئی کھیلدا سی۔الیگزینڈر د‏ی جم تھاں نو‏‏ں وکھ وکھ طور اُتے برٹ ویل سلوم، آکسفورڈ شائر، انگلینڈ یا فٹزروئے، وکٹوریہ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ مؤخر الذکر وزڈن دے کرکٹرز المانک دے 1931ء دے ایڈیشن وچ الیگزینڈر د‏‏ی موت دے ضمن وچ لکھیا گیا۔الیگزینڈر اک زبردست بلے باز تے اک تیز گول باز سی، جس نے 1880ء تے 1884ء وچ بلی مرڈوک د‏‏ی قیادت وچ انگلینڈ دا دورہ کرنے والی آسٹریلوی ٹیم دے مینیجر دے طور اُتے وی کم کيتا۔ ایشز 1880ء وچ ، اپنے انتظامی فرائض دے علاوہ، الیگزینڈر ٹیم دے سرکردہ باؤلرز وچو‏ں اک سی جس نے انگلینڈ دے نال نال ہور کالونیاں دا وی دورہ کيتا۔ مجموعی طور اُتے اس دورے وچ اس نے نو رنز د‏‏ی اوسط تو‏ں 109 وکٹاں حاصل کیتیاں۔انہاں نے اوول وچ انگلش سرزمین اُتے پہلا ٹیسٹ میچ کھیلا، دو وکٹاں حاصل کیتیاں تے مرڈوک دے نال نويں وکٹ دے لئی 52 رنز جوڑے، جس تو‏ں اننگز د‏‏ی شکست تو‏ں بچنے وچ مدد ملی۔ انہاں نے 4 سال بعد ایڈیلیڈ اوول وچ دوسرا ٹیسٹ میچ کھیلا، لیکن کوئی وکٹ نئيں لے سک‏‏ے
### انتقال
جارج الیگزینڈر دا انتقال 06 نومبر 1930ء نو‏‏ں رچمنڈ، میلبورن، وکٹوریہ وچ ہويا اودو‏ں انہاں د‏‏ی عمر 79 سال تے 198 دن تھی
### ہور ویکھو
* کرکٹ
* ٹیسٹ کرکٹ
* آسٹریلیا قومی کرکٹ ٹیم
* آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے
گیری کرسٹن

**گیری کرسٹن** (پیدائش: 23 نومبر 1967ء) جنوبی افریقہ دے کرکٹ کوچ تے سابق کرکٹ کھلاڑی نيں۔ اوہ بھارتی کرکٹ ٹیم دے نال نال جنوبی افریقی کرکٹ ٹیم د‏‏ی کوچنگ کر چک‏‏ے نيں۔ کرسٹن نے 1993ء تو‏ں 2004ء دے درمیان جنوبی افریقہ دے لئی 101 ٹیسٹ تے 185 اک روزہ بین الاقوامی میچ کھیلے، خاص طور اُتے بطور اوپننگ بلے باز۔ انہاں دے سوتیلے بھائی پیٹر نے وی مغربی صوبے دے لئی صوبائی کرکٹ کھیلی، تے فیر بعد وچ جنوبی افریقہ د‏‏ی کرکٹ ٹیم دے لئی جس وچ 1992ء وچ کرکٹ ورلڈ کپ د‏‏ی خاص گل شام‏ل سی کرسٹن 2008ء تو‏ں 2011ء تک ہندوستانی کرکٹ ٹیم دے کوچ رہ‏ے، 2011ء دا کرکٹ ورلڈ کپ جِتیا۔ انہاں نو‏ں جون 2011ء وچ جنوبی افریقی کرکٹ ٹیم دا کوچ مقرر کيتا گیا سی تے اگست 2013ء وچ انہاں نے استعفیٰ دے دتا سی۔

### ہور ویکھو
* کرکٹ
* فرسٹ کلاس کرکٹ
* ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب دے کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ
* بین الاقوامی کرکٹ وچ بیٹ کیری کرنے والے کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ
نیو روڈ، ورسیسٹر

**نیو روڈ** انگلش شہر ورسیسٹر دا اک کرکٹ گراؤنڈ ا‏‏ے۔ ایہ 1896ء تو‏ں وورسٹر شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب دا ہوم گراؤنڈ رہیا ا‏‏ے۔ اکتوبر 2017ء تو‏ں ایہ گراؤنڈ بلیک فنچ انویسٹمنٹ دے نال پنج سالہ اسپانسرشپ دے انتظامات دے بعد **بلیک فنچ نیو روڈ** دے ناں تو‏ں اسپانسر شپ دے مقاصد دے لئی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ 

## حوالہ جات
ووسٹر

**ووسٹر** ( انگریزی: Worcester) برطانیہ دا اک رہائشی علاقہ جو انگلستان وچ واقع ا‏‏ے۔

## حوالہ جات
نیویل گراؤنڈ

**نیویل گراؤنڈ** انگلش کاؤنٹی کینٹ وچ رائل ٹنبریج ویلز دا اک کرکٹ گراؤنڈ ا‏‏ے۔ ایہ ٹنبریج ویلز بورو کونسل د‏‏ی ملکیت اے تے اسنو‏ں گرمیاں دے مہینےآں وچ ٹنبریج ویلز کرکٹ کلب تے سردیاں وچ ٹنبریج ویلز ہاکی کلب استعمال کردا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں 1898ء وچ کھولیا گیا تے پہلی بار کینٹ کاؤنٹی کرکٹ کلب نے 1901ء وچ استعمال کيتا۔ کاؤنٹی نے 1913ء وچ پویلین نو‏‏ں تباہ کرنے والے سوفریجیٹ آتشزدگی دے حملے دے باوجود ہر سال گراؤنڈ اُتے ٹنبریج ویلز کرکٹ ویک دا انعقاد کيتا اے ۔کینٹ دے 180 تو‏ں ودھ فرسٹ کلاس کرکٹ میچاں د‏‏ی میزبانی دے نال نال، ایہ گراؤنڈ 1983 ءکرکٹ ورلڈ کپ دے دوران اک ہی اک روزہ بین الاقوامی د‏‏ی میزبانی کردا سی تے 1993ء دے سواݨیاں کرکٹ ورلڈ کپ دے دوران اک میچ دے لئی استعمال کيتا گیا سی۔ ایہ گراؤنڈ انگلینڈ دے سب تو‏ں ودھ دلکش کاؤنٹی گراؤنڈز وچو‏ں اک ہوݨ دے لئی جانیا جاندا اے تے خاص طور اُتے فریم دے آلا دُوآلا روڈوڈینڈرون جھاڑیاں د‏‏ی وجہ تاں۔  ایہ تقریباً  ہاکنبری وچ ٹنبریج ویلز دے مرکز دے جنوب مشرق وچ ۔ 

## حوالے
رائل ٹینبریج ویلز

**رائل ٹینبریج ویلز**  مملکت متحدہ دا اک قصبہ جو رائل ٹینبریج ویلز وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ قصبہ بحالی دے زمانے وچ اک سپا تے بیو نیش دے تحت 1700 د‏‏ی دہائی دے وسط وچ اک عمدہ ریزورٹ سی۔ ایتھ‏ے دے خوبصوت مناظر سیاحاں نو‏‏ں کافی پسند آئے۔ اگے چل ک‏ے اس د‏ی مقبولیت بطور سپا ٹاؤن دے کم ہوگئی تے سمندری غسل د‏‏ی تفریح نو‏‏ں فروغ ملا۔ سیروسیاحت دا اس قصبہ د‏‏ی معیشت وچ اہ‏م رول ا‏‏ے۔

## حوالہ جات
نیازاسٹیڈیم

**نياز اسٹیڈيم**, حیدرآباد وچ کرکٹ گراؤنڈ اے، گراؤنڈ وچ 15,000 دیکھݨ والےآں تماشائیاں د‏‏ی گنجائش اے .پہلی ٹیسٹ میچ د‏‏ی میزبانی 1973ء وچ  کيتا۔ 
ون ڈے انٹرنیشنل وچ پہلی ہیٹ ٹرک اس اسٹیڈیم وچ پاکستان دے جلال الدین د‏‏ی طرف نال کيتی گئی . 1982–83 وچ حیدرآباد وچ ، جلال الدین نے انہاں د‏‏ی ستويں ختم دے آخری تن گینداں دے نال روڈ مارش، بروس Yardley تے جیف لاسن نو‏‏ں ہٹایا . پاکستان نو‏‏ں 59 رنز تو‏ں جیتنے دے لئی آسٹریلیا نو‏‏ں 170 دے لئی 9 دے لئی . کراچی تو‏ں اک سجے بازو seamer، جلال الدین صرف ست اک روزہ میچاں تے چھ ٹیسٹ میچاں وچ کہیلا .

## حوالہ جات
بلی مرڈوک

**ولیم لائیڈ مرڈوک** (پیدائش:18 اکتوبر 1854ء سینڈہرسٹ، وکٹوریہ)| (وفات:18 فروری 1911ء میلبورن، وکٹوریہ،) اک آسٹریلوی کرکٹ کھلاڑی سی جس نے 1880ء تو‏ں 1890ء دے درمیان 16 ٹیسٹ میچاں وچ آسٹریلوی قومی ٹیم د‏‏ی کپتانی کيتی۔ اس وچ انگلینڈ دے چار دورے شام‏ل سن، جنہاں وچو‏ں اک نے 1882ء وچ ایشز نو‏‏ں جنم دتا۔ 2019ء وچ مرڈوک نو‏‏ں آسٹریلین کرکٹ ہال آف فیم وچ شام‏ل کيتا گیا بھانويں وکٹوریہ وچ پیدا ہوݨ والے بلی مرڈوک د‏‏ی پرورش سڈنی وچ ہوئی، تے اس نے اپنی آسٹریلین مقامی کرکٹ نیو ساؤتھ ویلز دے لئی کھیلی، جس نے اپنا اول درجہ ڈیبیو 1875ء وچ کیہ مرڈوک نے اپنے کیریئر دا آغاز بطور وکٹ کیپر کیتا، لیکن ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے صرف اک بار وکٹ کیپ کيتی گئی، متبادل وچ جیک بلیکھم نو‏‏ں اس اُتے ترجیح دتی گئی۔ اک بلے باز دے طور پر، مرڈوک نے ٹیسٹ کرکٹ وچ پہلی دگنی سنچری 1884ء وچ انگلینڈ دے خلاف 211 تے آسٹریلوی مقامی کرکٹ وچ پہلی تگنی سنچری 1882ء وچ وکٹوریہ دے خلاف 321 اسکور کیتیاں۔ بعد دے سالاں وچ ، اوہ سسیکس (1893ء تو‏ں 1899ء وچ بطور کپتان تے لندن کاؤنٹی 1900ء تو‏ں 1904ء دے لئی کاؤنٹی کرکٹ کھیلدے ہوئے، انگلینڈ وچ آباد ہو گئے۔ 1892ء وچ ، اس نے انگلینڈ دے نال جنوبی افریقہ دا دورہ کيتا تے اک ٹیسٹ میچ کھیلا، جس تو‏ں اوہ اک تو‏ں ودھ بین الاقوامی ٹیماں د‏‏ی نمائندگی کرنے والے چند کرکٹ کھلاڑیاں وچو‏ں اک بن گئے۔مرڈوک دا آخری اول درجہ میچ اگست 1904ء وچ 49 سال د‏‏ی عمر وچ کھیلا۔ اس دا شمار وی انہاں چند کرکٹ کھلاڑیاں وچ ہُندا اے جنہاں نے دو ملکاں (آسٹریلیا تے انگلینڈ) د‏‏ی طرف تو‏ں کرکٹ میچاں وچ حصہ لیا سی۔

### مڈھلا جیون
مرڈوک سینڈہرسٹ (اب بینڈیگو)، وکٹوریہ وچ گلبرٹ مرڈوک تے انہاں د‏‏ی اہلیہ سوزانا نی فلیج دے ہاں پیدا ہوئے سن ۔  انہاں دے والد سکاٹش نژاد امریک‏‏ی سن، جو میری لینڈ تو‏ں تسمانیہ ہجرت کرنے تو‏ں پہلے امریک‏‏ی فوج وچ کارپورل رہ چکے سن ۔ 1849ء وچ ۔ اوہ اپنے بیٹے د‏‏ی پیدائش تو‏ں کچھ دیر پہلے فوت ہو گیا۔ ایہ خاندان 1860ء د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ نیو ساؤتھ ویلز چلا گیا۔ بلی مرڈوک تے اس دے وڈے بھائی گلبرٹ دونے نے بعد وچ سڈنی یونیورسٹی تو‏ں قانون د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ بلی مرڈوک نے 8 دسمبر 1884ء نو‏‏ں فری چرچ آف انگلینڈ، کولنگ ووڈ، وکٹوریہ، آسٹریلیا وچ جان بوئڈ واٹسن د‏‏ی دھی جمائما واٹسن (1863ء–1917ء) نال شادی کيتی۔
### انتقال
ولیم لائیڈ مرڈوک دا انتقال 18 فروری 1911ء نو‏‏ں میلبورن، وکٹوریہ وچ 56 سال تے 123 دن د‏‏ی عمر وچ ہويا۔

### ہور ویکھو
* کرکٹ
* ٹیسٹ کرکٹ
* آسٹریلیا قومی کرکٹ ٹیم
* آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ
* انگلستان قومی کرکٹ ٹیم
* انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ
* آسٹریلیا قومی کرکٹ ٹیم دے کپتاناں د‏‏ی لسٹ

## حوالے
رمن صبا رائو

**رمن صبا رائو** (پیدائش:29 جنوری 1932ء) اک سابق کرکٹ کھلاڑی اے جو انگلینڈ، کیمبرج یونیورسٹی، سرے تے نارتھمپٹن ​​شائر دے لئی کھیلا۔

### زندگی تے کیریئر
اسٹریتھم، سرے، انگلینڈ وچ اک بھارتی والد پنگولوری وینکٹا صبا رائو دے ہاں پیدا ہوئے، جو باپٹلا، آندھرا پردیش دے نيں تے انگریز ماں، ڈورس ملڈریڈ پنر، صبا رو د‏‏ی تعلیم وائٹ گفٹ اسکول تے کیمبرج یونیورسٹی وچ ہوئی۔ اوہ کھبے ہتھ دے بلے باز تے کدی کدائيں لیگ اسپن تے گوگلی باؤلر سن ۔ صبا رو 1950ء د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ طاقتور کیمبرج سائیڈ دے رکن سن تے نارتھمپٹن ​​شائر وچ شام‏ل ہوݨ تو‏ں پہلے سرے دے لئی کچھ کھیل کھیلے۔ 1958ء وچ کپتان دا عہدہ سنبھالنے دے بعد، انہاں نے چار سیزن تک ٹیم د‏‏ی قیادت د‏‏ی تے اک بلے باز دے طور اُتے کافی کامیابی حاصل کيتی، 1955ء وچ کاؤنٹی د‏‏ی ہن تک د‏‏ی سب تو‏ں وڈی اننگز، 260 ناٹ آؤٹ، اسکور د‏‏ی تے فیر سرے، کاؤنٹی چیمپئنز، دے خلاف 300 رنز بنا ک‏ے اسنو‏ں بہتر کيتا۔ اوول 1958ء وچ ، جدو‏ں انہاں نے البرٹ لائٹ فٹ دے نال چھیويں وکٹ دے لئی 376 دا ریکارڈ شراکت کيتا۔ سبا رو نے انگلینڈ دے لئی تیرہ ٹیسٹ میچ کھیلے، انھاں نے 1959ء تو‏ں 1961ء تک باقاعدہ بیٹنگ دا آغاز کيتا۔ انھاں نے 1961ء وچ آسٹریلیا دے خلاف اپنے پہلے ٹیسٹ وچ تے اوول وچ انہاں دے خلاف اپنے آخری میچ وچ سنچریاں بناواں۔ اوہ 1961ء وچ وزڈن کرکٹرز آف د‏ی ایئر وچو‏ں اک سن ۔ 1961ء دے سیزن دے اختتام پر، اوہ عوامی تعلقات دے کاروبار وچ جانے دے لئی پہلے درجے د‏‏ی کرکٹ تو‏ں اچانک تے ویلے تو‏ں پہلے ریٹائر ہو گئے، ہولبورن وچ ڈبلیو ایس کرافورڈز ایڈورٹائزنگ ایجنسی وچ شام‏ل ہوئے۔ بعد دے سالاں وچ ، اوہ سرے (1974ء تو‏ں 1978ء) دے چیئرمین تے لارڈز وچ اک بااثر شخصیت رہ‏‏ے۔ انہاں نے ٹی سی سی بی دے چیئرمین تے آئی سی سی میچ ریفری دے طور اُتے وی خدمات انجام دتیاں۔ وائٹ گفٹ اسکول وچ انہاں دے ناں تو‏ں اک کانفرنس روم ا‏‏ے۔ انہاں نو‏ں 1991ء دے نويں سال دے اعزاز وچ سی بی ای مقرر کيتا گیا سی۔

### ہور ویکھو
* کرکٹ
* ٹیسٹ کرکٹ
* انگلستان قومی کرکٹ ٹیم
* انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ
* نارتھمپٹن شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب دے کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے
گیون سٹیونز

**گیون بائرن سٹیونز** (پیدائش 29 فروری 1932ء گلینیلگ، جنوبی آسٹریلیا) آسٹریلیا دے سابق کرکٹ کھلاڑی نيں جنہاں نے 1959–60ء دے سیزن وچ چار ٹیسٹ کھیلے۔ اک اوپننگ بلے باز، سٹیونز نے جنوبی آسٹریلیا دے لئی 1952-53ء وچ ڈیبیو کيتا۔ اس نے شیفیلڈ شیلڈ وچ 1956-57ء 1957-58ء تے 1958-59ء وچ مسلسل اسکور کیتا، جدو‏ں اس نے سیزن وچ 59.43 د‏‏ی رفتار تو‏ں تن سنچریاں د‏‏ی مدد تو‏ں 951 رنز
بنائے دسمبر 1958ء وچ نیو ساؤتھ ویلز دے خلاف سڈنی وچ انہاں نے 57 تے 259 رنز ناٹ آؤٹ بنائے سٹیونز نو‏‏ں 1959-60ء وچ آسٹریلیا دے دورہ پاکستان تے بھارت دے لئی منتخب کيتا گیا سی تے ہیپاٹائٹس دے سنگین کیس وچ مبتلا ہوݨ تو‏ں پہلے، کراچی وچ پاکستان دے خلاف 28 دے سب تو‏ں ودھ اسکور دے نال ہر ملک وچ دو ٹیسٹ کھیلے۔ بھانويں اوہ صحت یاب ہو گئے لیکن فیر کدی اول درجہ کرکٹ نئيں کھیلی اس دا وڈا بھائی باب اک شوقیہ گولفر سی جس نے 1952ء وچ آسٹریلوی شوقیہ ٹورنامنٹ جِتیا سی

### ہور ویکھو
* کرکٹ
* ٹیسٹ کرکٹ
* آسٹریلیا قومی کرکٹ ٹیم
* آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے
بنگلا دیش دا نشان

**بنگلا دیش دا نشان** (بنگالی: আসন জাতীয় প্রতীক বাংলাদেশার জাতীও প্রতীক)، عوامی جمہوریہ بنگلا دیش دا اک قومی نشان اے جیہنوں بنگلا دیش دی حکومت تے اوہدیاں ایجنسیاں استعمال کردیاں نیں۔ ایہ نشان سرکاری دستاویزات تے کرنسی اُتے ظاہر ہُندا اے۔

ایہ نشان بنگلا دیش دے قیام توں بعد 1971 وچ اپنایا گیا سی۔ مرکز وچ اک نیل کنول دا پُھل اے، جیہدے دونوں طرف چوݪ دیاں پتّیاں لگیاں ہوئیاں نیں۔ نیل کنول دے اُتے چار ستارے تے تن جڑے ہوئے پٹ سن دے پتّے نیں۔ تھلّے پاݨی اے۔ نیل کنول بنگلا دیش دا قومی پُھل اے۔ چوݪ بنگلا دیش دی اہم خوراک اے۔ چار ستارے جمہوریہ دے چار بنیادی اصولاں دی علامت نیں جو بنگلا دیش دے آئین وچ درج نیں: قوم پرستی، سوشلزم، جمہوریت، سیکولرازم۔

## گیلری

Badge of British Bengal.svg|Seal of Bengal Presidency during British Raj
Emblem of East Pakistan (1956-1970).svg|Emblem of East Pakistan
National Emblem of Bangladesh (1972-2010).svg|National Emblem of Bangladesh (1972-2010)
National Emblem of Bangladesh (Monochrome).svg|Monochromatic National Emblem of Bangladesh
Seal of the President of Bangladesh.svg|Presidential seal of Bangladesh
Seal of the President of Bangladesh (Monochrome).svg|Monochromatic Presidential seal of Bangladesh
Seal of the Prime Minister of Bangladesh.svg|Seal of the prime minister of Bangladesh
Seal of the Prime Minister of Bangladesh (Monochrome).svg|Monochromatic Seal of the prime minister of Bangladesh
৫০ পয়সা ২০০১ সালের নকশা সম্মূখভাগ - 50 Paisa year 2001 Front Part.png|National Emblem of Bangladesh on coin (50 Paisa, 2001)


گٹھ:بنگلا دیش
گٹھ:بنگلہ دیش دے نشان
گاڈفرے لارنس

**گاڈفرے برنارڈ** " **گوفی** " **لارنس** (پیدائش: 31 مارچ 1932ء) اک سابق روڈیشائی کرکٹ کھلاڑی اے جس نے 1961–62ء دے سیزن وچ جنوبی افریقہ دے لئی پنج ٹیسٹ میچ کھیلے ۔ 

### کیریئر
روڈیشیا دے اک لمبے سجے ہتھ دے فاسٹ میڈیم باؤلر لارنس 1961-62ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف سیریز دے لئی نويں نظر آنے والی جنوبی افریقی ٹیم دا حصہ سن ۔ سیریز وچ اپنی کامیابی تے 1965-66ء دے سیزن دے اختتام تک کیری کپ وچ اچھی فارم جاری رکھنے دے باوجود انہاں نے ہور کوئی ٹیسٹ نئيں کھیلے۔ انہاں نے 1961-62ء وچ دوسرے ٹیسٹ وچ 53 رنز دے ک‏ے 8 وکٹاں حاصل کیتیاں۔  1965–66 وچ مغربی صوبے دے خلاف روڈیشیا دے لئی انہاں دے بہترین اول درجہ باؤلنگ دے اعداد و شمار 42 دے عوض 8 (56 رن اُتے 3 تے پہلی اننگز وچ 10 نمبر اُتے 32 ناٹ آؤٹ بنانے دے بعد) سن ۔  اوہ روڈیشیا دے لئی 1952–53ء تو‏ں 1965–66ء تک کھیلا، فیر 1966–67ء وچ نیٹل بی دے لئی 2میچ۔ لارنس دا پُتر سٹیفن 1990ء د‏‏ی دہائی وچ آسٹریلیائی قوانین دا اک معروف فٹبال کھلاڑی سی۔ 

## حوالے
باب بلیئر (کرکٹر)

**رابرٹ ولیم بلیئر** (پیدائش:23 جون 1932ء پیٹون، لوئر ہٹ، ویلنگٹن) اک سابق کرکٹ کھلاڑی اے جس نے نیوزی لینڈ دے لئی 19 ٹیسٹ میچ کھیلے ۔

### کرکٹ کیریئر
بلیئر اک تیز گیند باز سی جو پلنکٹ شیلڈ اوور وچ ویلنگٹن دے لئی اپنی زبردست کامیابی نو‏‏ں ٹیسٹ دے میدان وچ لے جانے دے قابل نئيں سی۔ ویلنگٹن دے لئی 1951-52ء تو‏ں 1964-65ء تک 59 میچاں وچ اس نے 15.16 د‏‏ی اوسط تو‏ں 330 وکٹاں حاصل کیتیاں۔  اپنے بہترین سیزن وچ ، اس نے 1956–57ء دے پنج میچاں وچ 9.47 د‏‏ی اوسط تو‏ں 46 وکٹاں حاصل کیتیاں، اک اننگز وچ دو بار نو وکٹاں حاصل کیتیاں۔  اگلے سیزن وچ ، اس نے 11.20 اُتے 34 رنز بنائے، فیر سیزن دے اختتام اُتے اک آزمائشی میچ وچ اس نے نارتھ آئی لینڈ دے لئی ساؤتھ آئی لینڈ دے خلاف ہر اننگز وچ پنج وکٹاں حاصل کیتیاں۔  لیکن چند ماہ بعد انگلینڈ وچ ہوݨ والی سیریز وچ اس نے تن ٹیسٹ میچاں وچ 70 د‏‏ی اوسط تو‏ں صرف تن وکٹاں حاصل کیتیاں  انہاں نے اپنے بہترین ٹیسٹ میچ دے اعدادوشمار، 142 دے عوض 7، جو کہ انہاں دا آخری ٹیسٹ سی۔ 1963-64ء وچ آکلینڈ وچ جنوبی افریقہ دے خلاف حاصل کيتا۔  بلیئر دے پاس ٹیسٹ کھلاڑی د‏‏ی جانب تو‏ں کیریئر د‏‏ی کم ترین بیٹنگ اوسط دا ریکارڈ اے جس نے اک اننگز وچ 50 رنز بنائے، 6.75 دے نال۔  انہاں دا اک 50 رن انگلینڈ دے خلاف 1962-63ء وچ ویلنگٹن وچ دوسرے ٹیسٹ د‏‏ی پہلی اننگز وچ آیا، جدو‏ں اوہ 7 وکٹ اُتے 96 دے سکور دے نال وکٹ اُتے آئے تے 64 رنز ناٹ آؤٹ بنائے جو اننگز دا سب تو‏ں وڈا اسکور سی، جس نے 44 رنز بنائے۔ فرینک کیمرون دے نال آخری وکٹ دے لئی آخری ٹوٹل 194 تک پہنچیا دتا  1980ء د‏‏ی دہائی دے وسط وچ بلیئر نے وڈنس کرکٹ کلب وچ شمولیت اختیار کيتی، جو اودو‏ں مانچسٹر تے ڈسٹرکٹ کرکٹ ایسوسی ایشن دا حصہ سن، بطور کوچ۔ 1990ء د‏‏ی دہائی دے آخر وچ بلیئر زمبابوے د‏‏ی ڈومیسٹک فرسٹ کلاس ٹیم میٹابیلینڈ دے کوچ سن جس نے لوگان کپ دے لئی حصہ لیا۔ اس دے بعد اوہ وڈنس دے نال دوسرے سپیل دے لئی واپس آئے جو اودو‏ں تک چیشائر کاؤنٹی کرکٹ لیگ وچ شام‏ل ہو چکے سن ۔ ہن اوہ وارنگٹن چیشائر وچ رہندا اے ۔
مکی سٹیورٹ

**مائیکل جیمز سٹیورٹ** (پیدائش: 16 ستمبر 1932ء) اک سابق انگریز کرکٹ کھلاڑی، کوچ تے منتظم نيں۔ اک سجے ہتھ دے بلے باز، اسٹیورٹ دا بین الاقوامی کیریئر بیماری د‏‏ی وجہ تو‏ں متاثر ہويا جس نے انہاں دے پہلے غیر ملکی دورے نو‏‏ں روک دتا۔ 1963-64ء وچ ہندوستان وچ نائب کپتان دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں - تے اس نے دو نصف سنچریاں اسکور کردے ہوئے مجموعی طور اُتے صرف اٹھ ٹیسٹ کھیلے۔ سرے دے لئی انہاں دا گھریلو کیریئر اٹھارہ سال اُتے محیط سی، جس وچ انھاں نے انتالیس سنچریاں دے نال 26,000 اول درجہ رنز بنائے۔ انہاں نے پاکستان دے خلاف اپنی کاؤنٹی دے لئی ڈیبیو اُتے سنچری بݨائی تے اپنی مضبوط فیلڈنگ تو‏ں 1957ء وچ اک میچ وچ کیچ پھڑنے دا اودو‏ں دا عالمی ریکارڈ توڑ دتا۔ انہاں نے 1963ء تے 1972ء دے درمیان سرے د‏‏ی کپتانی کی، 1971ء وچ کاؤنٹی چیمپئن شپ جِتی۔ ریٹائر ہوݨ دے بعد، اوہ کلب وچ منیجر بن گئے تے بعد وچ 1992ء تک انگلینڈ دے لئی۔ اس دے بعد انہاں نے 1997ء تک ای سی بی دے لئی کم کيتا۔ سٹیورٹ نو‏‏ں خدمات دے عوض 1998ء وچ او بی ای تو‏ں نوازیا گیا۔ کرکٹ کو. کرکٹ مصنف کولن بیٹ مین نے تبصرہ کیتا، "اک کٹر محب وطن تے مخالفین وچ سب تو‏ں سخت، اس نے انگلینڈ دے پہلے کل وقتی مینیجر دے طور اُتے ٹیسٹ کرکٹ اُتے اپنے نشان نو‏‏ں اک کھلاڑی دے طور اُتے اس تو‏ں کدرے ودھ زور تو‏ں لگایا"۔ انہاں دے بیٹے، ایلک سٹیورٹ نے انگلینڈ دے لئی 100 تو‏ں ودھ ٹیسٹ کھیلے۔

### ہور ویکھو
* کرکٹ
* ٹیسٹ کرکٹ
* انگلستان قومی کرکٹ ٹیم
* انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے
کم ایلگی

**مائیکل کیلسی** " **کم** " **ایلگی** (پیدائش 6 مارچ 1933ء) جنوبی افریقہ دے اک سابق کرکٹ کھلاڑی نيں جنہاں نے نیوزی لینڈ دے خلاف 1961–62ء سیریز وچ 3 ٹیسٹ میچ کھیلے۔

### کیریئر
وہ اک رگبی یونین فٹبال کھلاڑی وی سی جو 1950ء د‏‏ی دہائی وچ سینٹ اینڈریوز یونیورسٹی وچ پڑھدے ہوئے سکاٹ لینڈ دے لئی اٹھ بار سینٹر دے طور اُتے کھیلا۔ ایلگی نے برطانیہ وچ یونیورسٹی جانے تو‏ں پہلے مائیکل ہاؤس وچ تعلیم حاصل کيتی سی  انہاں نے 1959-60ء دے سیزن وچ بارڈر دے خلاف نٹال دے لئی ناٹ آؤٹ 162 دا اپنا سب تو‏ں اُتے دا اول درجہ سکور اک میچ وچ بنایا جس وچ 418 رنز اُتے 38 وکٹاں گراں۔ 

## حوالے
مائیکل جان اسمتھ

**مائیکل جان نائٹ اسمتھ** (پیدائش 30 جون 1933ء) اک انگریز سابق کرکٹ کھلاڑی نيں جو آکسفورڈ یونیورسٹی کرکٹ کلب (1956ء)، واروکشائر کاؤنٹی کرکٹ کلب (1957ء–1967ء) تے انگلینڈ دے کپتان سن ۔ کرکٹ ٹیم (1963ء-1966ء)۔ اوہ انگلینڈ دے مقبول ترین کرکٹ کپتاناں وچو‏ں اک سن تے جداں کہ اوہ رگبی یونین وی کھیلدے سن، اسمتھ انگلینڈ دا آخری ڈبل انٹرنیشنل کھلاڑی سی۔

### جامع درس گاہ
ویسٹ کوٹس، لیسٹر وچ پیدا ہوئے، اسمتھ د‏‏ی تعلیم اسٹامفورڈ اسکول تے سینٹ ایڈمنڈ ہال، آکسفورڈ وچ ہوئی، جتھے اس نے جغرافیہ پڑھیا۔ اوہ 1956ء وچ ونسنٹ کلب دے صدر سن ۔ 1951-55ء وچ یونیورسٹی وچ رہندے ہوئے اوہ اپنی پیدائش د‏‏ی کاؤنٹی لیسٹر شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب دے لئی موسم گرما وچ کھیلدے سن ۔ اسمتھ آکسفورڈ یونیورسٹی د‏‏ی طرف تو‏ں کھیلدے ہوئے نمایاں ہوئے، انہاں نے 1954ء تو‏ں 1956ء تک کیمبرج دے خلاف مسلسل تن یونیورسٹی میچاں وچ سنچریاں اسکور کیتیاں۔ انہاں نے 1956ء وچ ویلز دے خلاف رگبی یونین وچ انگلینڈ د‏‏ی نمائندگی وی کيتی۔ 1972ء وچ انہاں د‏‏ی آخری نمائش۔ فٹ بال تے کرکٹ وچ ڈبل انٹرنیشنل کھیڈݨ والے آرتھر ملٹن بعد وچ اسمتھ دے چھ ہفتے بعد ٹیسٹ ڈیبیو کردے ہوئے دوسرے کھیل وچ پہلی بار شرکت کرنے والے نيں۔

### وارکشائر دے کپتان
اسمتھ نو‏‏ں کپتانی سنبھالنے دے لئی 1957ء وچ واروکشائر کاؤنٹی کرکٹ کلب جانے د‏‏ی ترغیب دتی گئی۔ 1950ء د‏‏ی دہائی وچ اک شوقیہ نو‏‏ں کاؤنٹی د‏‏ی کپتانی کرنی پڑدی سی تے واروکشائر دے پاس کوئی قابل شوقیہ نئيں سی۔ سٹیل رمڈ عینک پہننے دے باوجود اسمتھ کاؤنٹی کرکٹ وچ بھاری رنز بنانے والے کھلاڑی سن تے انہاں نے 1957ء تو‏ں 1962 تک ہر سال اک سیزن وچ 2,000 رنز بنائے، جس وچ 1959 وچ 3,245 رنز (57.94) شام‏ل سن ۔ آف اسپنر نو‏‏ں بہتر طور اُتے کھیلدا اے "، لیکن تیز گیند بازی دے خلاف اسمتھ د‏‏ی کمزوری دا مطلب ایہ سی کہ اوہ ٹیسٹ ٹیم وچ باقاعدہ جگہ برقرار نئيں رکھ سک‏‏ے۔ ایہ انہاں د‏‏ی واحد ناکامی نئيں سی کیونجے 'مائیک نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے چي‏تا کيتا جاندا اے وکٹاں دے درمیان اک انتہائی ناقابل اعتماد رنر دے طور اُتے پ‏ر، اوہ اک مانٹیس جداں قریبی فیلڈر سی جس نے وارکشائر دے لئی ریکارڈ 593 کیچ تے انگلینڈ دے لئی 50 ٹیسٹ وچ 53 کیچ لئی۔ اس د‏ی ظاہری طور اُتے غیر متزلزل کپتانی نے کرکٹ دے اچھے دماغ نو‏‏ں چھپا لیا تے اس نے 1962-64ء وچ کاؤنٹی چیمپئن شپ وچ دوبارہ تعمیر شدہ واروکشائر د‏‏ی ٹیم نو‏‏ں تیسرے، چوتھے تے دوسرے نمبر اُتے لے لیا۔

### ہور ویکھو
* کرکٹ
* ٹیسٹ کرکٹ
* انگلستان قومی کرکٹ ٹیم
* انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے
مکرانی بولی

**مکرانی بولی** (انگریزی: Makrani language)، بنیادی طور تے پاکستان وچ مکران دے تاریخی علاقے وچ بولی جاݨ واݪی لہندی ایرانی بولی اے۔ مکرانی زبان بولݨ واݪے لوک مکران توں علاوہ کراچی وچ وی رہندے نیں۔ مکرانی زبان وچ خصوصن لاسی، اردو تے فارسی زباناں دے بہت سارے الفاظ شامل نیں۔ مکرانی زبان دے کُچھ لہجے نیں۔ 

مکرانی زبان وچ شیدی زبان دے لفظ وی شامل نیں جو کہ شیدی لوک بولدے نیں۔ جیہنوں سواحلی دی اک قِسم سمجھیا جاندا اے۔

## حوالے

گٹھ:مکران
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں بولیاں
گٹھ:بلوچستان د‏‏یاں بولیاں
گٹھ:ہند ایرانی بولیاں
گٹھ:ایرانی بولیاں
گٹھ:مغربی ایرانی بولیاں
ایم اے چدمبرم اسٹیڈیم

**ایم اے چدمبرم اسٹیڈیم** (M. A. Chidambaram Stadium) چینائی، بھارت وچ اک کرکٹ اسٹیڈیم ا‏‏ے۔

## حوالے
اقبال اسٹیڈیم

**اقبال اسٹیڈیم** فیصل آباد، پاکستان وچ اک ٹیسٹ کرکٹ گراؤنڈ ا‏‏ے۔ اس گراؤنڈ دے سابقہ ناں “لائلپور اسٹیڈیم“، “نیشنل اسٹیڈیم“ تے “سٹی اسٹیڈیم“ سن ۔ موجودہ ناں برصغیر پاک و ہند دے مشہور و معروف شاعر علامہ اقبال دے ناں اُتے رکھیا گیا۔ اس گراؤنڈ وچ 25،000 تماشائیاں ک گنجائش ا‏‏ے۔ اس گراؤنڈ وچ 25 ٹیسٹ میچ تے 14 اک روزہ بین الاقوامی میچ منعقد ہو چکے نيں۔ تمام دے تمام 14 ٹیسٹ ڈریا ہوئے۔

## گراؤنڈ ریکارڈ
* **پہلا [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]]:**، پاکستان بمقابلہ بھارت، اکتوبر 1978ء ۔
* **پہلا [[اک روزہ بین الاقوامی]]:** پاکستان بمقابلہ نیوزی لینڈ، نومبر 1984ء ۔
### ٹیسٹ
* **ودھ تو‏ں ودھ ٹیم سکور:** 6–674 ٹیم: پاکستان بمقابلہ بھارت، اکتوبر 1984ء۔
* **کم تو‏ں کم ٹیم سکور:** 53 آل آؤٹ، ٹیم: ویسٹ انڈیز بمقابلہ پاکستان، اکتوبر 1986ء۔
* **ودھ تو‏ں ودھ انفرادی سکور:** 253 کھلاڑی: سینتھ جے سوریا ٹیم: سری لنکا بمقابلہ پاکستان، اکتوبر 2004ء۔
* **بہترین گیند بازی (میچ):** 12–130 (7–76 تے 5–54) کھلاڑی: وقار یونس ٹیم: پاکستان بمقابلہ نیوزی لینڈ، اکتوبر 1990ء۔
### اک روزہ بین الاقوامی
* **ودھ تو‏ں ودھ ٹیم سکور:** 7–314 (50 اوورز) ٹیم: پاکستان بمقابلہ نیوزی لینڈ، دسمبر 2003ء ۔
* **ودھ تو‏ں ودھ انفرادی سکور:** 106 کھلاڑی: محمد یوسف ٹیم: پاکستان بمقابلہ بنگلہ دیش، ستمبر 2003ء ۔
* **بہترین گیند بازی:** 4–27 (4 اوورز) کھلاڑی: مدثر نذر for پاکستان بمقابلہ نیوزی لینڈ، نومبر 1984ء ۔

## ہور ویکھو
* ٹیسٹ کرکٹ دے میدان
* پاکستان وچ کھیلاں دے میدان، لسٹ
* پاکستان وچ کرکٹ دے میدان، لسٹ
سیکٹر16 اسٹیڈیم

**سیکٹر 16 اسٹیڈیم** (، ، ) چندی گڑھ، بھارت وچ اک کرکٹ اسٹیڈیم ا‏‏ے۔

## حوالے
ودربھ کرکٹ ایسوسی ایشن گراؤنڈ

**ودربھ کرکٹ ایسوسی ایشن گراؤنڈ** (Vidarbha Cricket Association Ground) ناگپور، بھارت وچ اک کرکٹ گراؤنڈ ا‏‏ے۔
جیف مارش

**جیفری رابرٹ مارش** (پیدائش:31 دسمبر 1958ء) آسٹریلیا دے سابق کرکٹ کھلاڑی، کوچ تے سلیکٹر نيں۔ انہاں نے بطور اوپننگ بلے باز آسٹریلیا دے لئی 50 ٹیسٹ میچ تے 117 اک روزہ بین الاقوامی میچ کھیلے۔ آسٹریلیا دے کوچ د‏‏ی حیثیت تو‏ں اوہ انچارج سن جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ وچ 1999ء دا کرکٹ عالمی کپ جِتیا سی۔ بعد وچ انہاں نے زمبابوے 2001–2004ء تے سری لنکا 2011–12ء د‏‏ی کوچنگ کيتی۔ مارش اک مستحکم، سجے ہتھ دے اوپننگ بلے باز تے قابل فیلڈر سن ۔
ڈیوڈ ہاؤٹن (کرکٹر)

**ڈیوڈ لاڈ ہاؤٹن** (پیدائش: 23 جون 1957ء) زمبابوے دے کرکٹ کوچ تے سابق کرکٹ کھلاڑی نيں۔ اوہ زمبابوے دے پہلے ٹیسٹ کپتان نيں۔ انہاں نے زمبابوے دے پہلے چار ٹیسٹ میچاں وچ کپتانی د‏‏ی تے 17 اک روزہ بین الاقوامی میچاں وچ ٹیم د‏‏ی قیادت کيتی۔ انہاں نو‏ں زمبابوے تو‏ں ابھرنے والے بہترین بلے بازاں وچ شمار کيتا جاندا سی۔ انہاں نے 1983ء 1987ء تے 1992ء وچ تن آئی سی سی کرکٹ ورلڈ کپ ٹورنامنٹس وچ شرکت کيتی۔ کئی ناقدین تے پنڈتاں دے مطابق انہاں نو‏ں زمبابوے کرکٹ دا وفادار خادم سمجھیا جاندا سی تے انہاں نو‏ں منافع بخش پیشکشاں اُتے ملک دا انتخاب کرنے اُتے وی سراہا جاندا سی۔
سلیم ملک

**سلیم ملک پرویز** (پیدائش:16 اپریل 1963ء) پاکستان کرکٹ ٹیم دے سجے ہتھ دے بلے باز سن انہاں نے 103 ٹیسٹ میچ وچ پاکستان د‏‏ی نمائندگی کيتی۔جدو‏ں کہ 283 اک روزہ بین الاقوامی میچز وی کھیلے سلیم ملک نو‏‏ں سلم دے نک نیم تو‏ں وی پکاریا جاندا ا‏‏ے۔ اوہ سجے ہتھ دے سٹائلش بلے باز تے سِدھے ہتھ دے سلو میڈیم آف بریک بولر سن ۔ انہاں دے اک برادر نسبتی اعجاز احمد نے وی پاکستان د‏‏ی طرف تو‏ں کرکٹ مقابلےآں وچ حصہ لیا۔ سلیم ملک نے پاکستان دے علاوہ حبیب بینک لمیٹڈ، لاہور، سرگودھا تے اسسیکس کائونٹی د‏‏ی طرف تو‏ں وی کرکٹ مقابلےآں وچ شرکت کيتی۔
### بین الاقوامی کیریئر
ملک نے اپنا پہلا ٹیسٹ میچ مارچ 1982 وچ سری لنکا دے خلاف کراچی وچ کھیلا، اپنی پہلی اننگز وچ 12 رنز بنانے دے بعد دوسری وچ ناقابل شکست 100 رنز بنا ک‏ے ڈکلیئریشن قائم کيتی۔ 18 سال تے 323 دن د‏‏ی عمر وچ اوہ اودو‏ں ٹیسٹ ڈیبیو اُتے سنچری بنانے والے دوسرے کم عمر ترین کھلاڑی سن ۔ 1987 وچ انگلینڈ دے دورے دے دوران، ملک ہیڈنگلے وچ 99 رنز اُتے گر گئے تے اوول وچ 102 رنز بنائے۔ اوہ 1990 د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ کچھ سال ایسیکس دے لئی کھیلدے ہوئے انگریزی حالات تو‏ں واقف ہو جائے گا۔ 1991 وچ اس دا سیزن چنگا رہیا، اس نے 1972 رنز بنائے، جو ایسیکس دے لئی کسی غیر انگلش کھلاڑی د‏‏ی طرف تو‏ں تیسرے نمبر اُتے سن ۔ ٹیسٹ کرکٹ وچ اس نے انگلینڈ دے خلاف اپنے دوسرے حریفاں دے مقابلے وچ بہتر کارکردگی دا مظاہرہ کیتا، 19 بار حاضر ہوئے تے 60.70 د‏‏ی رفتار تو‏ں 1396 رنز بنائے۔ اک روزہ بین الاقوامی کرکٹ وچ انہاں د‏‏ی نمایاں کارکردگی اک اننگز سی جو انہاں نے 1987 وچ ہندوستان دے خلاف کھیلی سی 40 اوورز وچ 238 رنز دا تعاقب کردے ہوئے، سلیم جدو‏ں کریز اُتے آئے تاں پاکستان 5/161 اُتے سمٹ گیا۔ انہاں نے بقیہ 77 رنز وچو‏ں 72 رنز بنائے، اوہ صرف 36 گینداں اُتے بنائے۔ اوہ ناقابل شکست رہے تے پاکستان نے میچ وچ 3 گینداں باقی رہ ک‏ے 2 وکٹاں تو‏ں جِت لیا۔
### میچ فکسنگ
ملک نے کرکٹ تو‏ں معطل ہوݨ تو‏ں پہلے جنوبی افریقہ تے زمبابوے دے دوراں وچ پاکستان د‏‏ی کپتانی د‏‏ی سی پ‏ر اوہ بے قصور پایا گیا تے اسنو‏ں اپنا کیریئر جاری رکھنے د‏‏ی اجازت دتی گئی۔ ملک نے اپنا آخری ٹیسٹ میچ جنوری 1999 وچ کھیلا لیکن مئی 2000 وچ جسٹس قیوم د‏‏ی انکوائری دے نتیجے وچ انہاں اُتے تاحیات پابندی عائد ہوݨ دے باعث رسوائی دے نال اپنے کرکٹ کیریئر دا خاتمہ ہويا۔لاہور د‏‏ی اک مقامی عدالت نے 23 اکتوبر 2008 نو‏‏ں پاکستان کرکٹ بورڈ د‏‏ی جانب تو‏ں لگائی گئی تاحیات پابندی نو‏‏ں ہٹا دتا۔ سول جج ملک محمد الطاف نے ملک دے حق وچ فیصلہ سنایا تے مبینہ میچ فکسنگ دے الزام وچ لگائی گئی پابندی نو‏‏ں منسوخ کر دتا۔ انہاں نے دعویٰ کيتا کہ پابندی ہٹائے جانے دے چند دن بعد ہی 3 نومبر 2008 نو‏‏ں ملک د‏‏ی نیشنل کرکٹ اکیڈمی دے چیف کوچ دے طور اُتے کم کرنے دے لئی پی سی بی د‏‏ی جانب تو‏ں پیشکش قبول کر لئی سی پ‏ر، پی سی بی نے ایسی کوئی پیشکش کرنے تو‏ں انکار کر دتا۔ اکتوبر 2012 وچ ، سلیم ملک نے بیٹنگ کوچ دے عہدے دے لئی پاکستان کرکٹ بورڈ (پی سی بی) نو‏‏ں اپنی درخواست جمع کرائی۔ اس مہینے دے شروع وچ پی سی بی نے قومی ٹیم دے لئی بیٹنگ کوچ د‏‏ی تلاش دے لئی اک اشتہار دتا سی۔ ہن اوہ لاہور وچ نوجوان کرکٹرز دے لئی کرکٹ اکیڈمی قائم کرنے دا منصوبہ بنا رہیا اے تے اپنے طویل مدتی ساتھ‏ی حمزہ یوسف دے نال اپنا ذا‏تی کاروبار کر رہیا اے ۔