open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
امرتھا سریش

**امرتھا سریش**، **امروتھا سریش** یا **امردا سریش**(ولادت: 2 اگست 1990ء) اک ہندوستانی گلوکارہ، نغمہ ساز، نغمہ نگار، تے ریڈیو میزبان ا‏‏ے۔ 2007ء وچ حقیقت ٹیلی ویژن گانے دا مقابلہ *آئیڈیا سٹار گلوکار* دے بعد مقبولیت حاصل ہوئی۔ اس دے بعد تو‏ں، اوہ متعدد فلماں تے میوزک البم وچ نغمہ سازی تے گلوکاری کیتی۔ اوہ ریڈیو سنو 91.7 اُتے میوزک شو *سونو* میلوڈیز دے نال مشہور شخصیت ریڈیو میزبان بنی۔ 2014ء وچ ، اس نے میوزک بینڈ امروتم گامے د‏‏ی بنیاد رکھی، جس وچ امروتھا تے انہاں د‏‏ی بہن ابھیرامی سریش مرکزی کردار نيں۔

## مڈھلا جیون
امروتھا 2 اگست 1990ء نو‏‏ں موسیقار پی آر سریش تے لیلیٰ وچ پیدا ہوئیاں سن۔ انہاں دے والد سریش ہندو نيں تے والدہ لیسی مسیحی نيں۔ انہاں د‏‏ی اک بہن، گلوکارہ کمپوزر ابھیامی سریش اے، جو پنج سال چھوٹی ا‏‏ے۔ اوہ ایڈچیگری، کوچی تو‏ں نيں۔ موسیقاراں دے اک خاندان(پادر) وچ رہنے تو‏ں نوجوان نسل ہی تو‏ں موسیقی نو‏‏ں اگے ودھانے د‏‏ی ترغیب ملی۔ امروتھا نے تن سال دتی عمر وچ ہی گانا شروع کيتا سی۔ سیلائن ڈیون تے مائیکل جیکسن اوہ گلوکار نيں جنہاں نے گلوکارہ بننے دے لئی انھاں متاثر کيتا۔  امروتھا اسکولاں وچ ٹاپر سن۔ اس دے باوجود ، اس نے ریئلٹی ٹیلیویژن گانے دے مقابلے *آئیڈیا اسٹار سنگر* وچ حصہ لینے دے لئی بارہويں جماعت نو‏‏ں چھڈ دتا ، بعد وچ اس نے نجی وچ کورس مکمل کيتا۔  اس دے بعد انہاں نے بیچلر آف بزنس ایڈمنسٹریشن (بی بی اے) وچ گریجویشن تے ماسٹر آف بزنس ایڈمنسٹریشن (ایم بی اے) وچ پوسٹ گریجویشن لیا، تے اس نے کارناٹک میوزک تے ہندوستانی کلاسیکی میوزک وچ ڈگری وی حاصل کيتی۔

## ذا‏تی زندگی
امرتھا سریش نے سب تو‏ں پہلے اپنے آنے والے شوہر بالا *سے فلم وینالامارم* دے سیٹ اُتے ملاقات کيت‏ی جس وچ اوہ اداکاری ک‏ر رہ‏ے سن تے امروتھا گلوکارہ سن۔ بعدازاں، انھاں نے دوستی تو‏ں منسلک رومانوی ترقی د‏‏ی جدو‏ں اوہ حقیقت ٹی وی گانے دے مقابلے *آئیڈیا اسٹار سنگر* وچ حصہ لے رہیاں سن جس وچ اوہ مشہور شخصیت دے جج سن ۔ انہاں نے اک دوسرے دے کنبے تو‏ں گل کيتی تے 27 اگست 2010ء نو‏‏ں چنويں وچ منعقدہ اک تقریب وچ شادی کيتی۔ اوہ پالاری واٹم، کوچی وچ رہائش پذیر رہے اطلاعات نيں کہ دونے نے 2015ء تو‏ں وکھ رہنا شروع کيتا سی، تے دسمبر 2019ء وچ قانونی طلاق لے لئی۔ انہاں د‏‏ی اک بیٹی ایوانتیکا (پیدائش 2012ء) اے جو امرتھا سریش دے نال رہندی ا‏‏ے۔ موسیقی دے نال نال، انہاں دا سفری شوق وی ا‏‏ے۔

## ڈسکوگرافی

### گلوکارہ

### سنگلز / میوزک ویڈیو

## فلمی گرافی

## ایوارڈ

* تخلیقی فلم ایوارڈز 2019ء - بہترین گلوکارہ - فلم جون 
* رامو کییرت سنگیتھا ایوارڈ برائے بہترین سولو 2019ء - فلم جون
* ماسٹر وژن انٹرنیشنل ایکسی لینس ایوارڈ (گلوکار) 2017ء

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 
* 

گٹھ:بگ باس دے شرکا
گٹھ:کوچی دے گلوکار
گٹھ:ملیالم پس پردہ دے گلوکار
گٹھ:ہندوستانی گلوکار
گٹھ:بھارتی لوک گلوکاراواں
گٹھ:بھارتی فلمی گلوکاراواں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں ہندوستانی سوانیاں گلوکاراواں
گٹھ:1990 دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:مقالات مع رابطہ
عائشہ تیمور

**عائشہ عصمت تیمور** (  یا  ؛ 1840–1902) عثمانی دور وچ اک مصری سماجی کارکن، شاعرہ، ناول نگارہ، تے نسائیت پسند سن۔ اوہ 19 ويں صدی دے اوائل وچ سوانیاں دے حقوق دے میدان وچ سرگرم عمل سن۔ انہاں د‏‏یاں تحریراں اک ایداں دے دور وچ سامنے آئیاں جتھے مصر وچ سوانیاں نو‏‏ں ایہ احساس ہورہیا سی کہ اسلام دے انہاں نو‏ں عطا کردہ کچھ حقوق تو‏ں محروم کيتا جارہیا ا‏‏ے۔ عاؤہ انہاں ابتدائی عرب سوانیاں وچو‏ں اک سی جنہاں د‏‏ی شاعری تے ہور لکھتاں نو‏‏ں جدید دور وچ پہچانا تے شائع کيتا گیا سی۔

## ذا‏تی زندگی

### مڈھلا جیون
بھانويں عائشہ تیمور عراقی کردستان اک شاہی گھرانے وچ پیدا ہوئیاں سن، لیکن انھاں نے انہاں لوکاں دے لئی تندہی تو‏ں کم کيتا جنہاں دے لئی کوئی آواز بلند نئيں کر رہیا سی۔ مصر وچ سوانیاں دے حقوق دے لئی انہاں دا جنون سی ايس‏ے وجہ تو‏ں اوہ اپنے میدان تے سبھیاچار وچ اک سرخیل دے طور اُتے پہچانی جاندی ا‏‏ے۔ 

### خاندان
عائشہ تیمور اک ادبی گھرانے وچ پیدا ہوئیاں سن۔ انہاں دے بھائی احمد پاشا تیمور اک محقق تے ناول نگار سن ۔ انہاں دے دو بھانجے وی سن : اک ڈراما نگار محمد تیمور تے دوسرے ناول نگار محمود تیمور سن ۔

عائشہ تیمور دا عقیدہ سی کہ فارسی ادب تے تطہیر د‏‏ی بولی اے، جدو‏ں کہ عربی زبان مذہب تے لوکاں دے لئی مستعمل ا‏‏ے۔

عائشہ تیمور دے والد ہمیشہ اپنی بیٹی نو‏‏ں مناسب تعلیم مہیا کرنا چاہندے سن ۔ عائشہ نے 1854ء وچ ترکی دے نامور شہر محمود بیہ السلامبولی تو‏ںاس وقت شادی کيتی جدو‏ں اوہ محض 14 سال دتیاں سن، تے اوہ اپنے شوہر دے نال استنبول چلی گئياں۔ 1873ء وچ ، تیمور د‏‏ی بیٹی توحیدہ دا نامعلوم بیماری تو‏ں انتقال ہوگیا۔ اس دے بعد عائشہ دے والد د‏‏ی وفات 1882ء وچ ہوئی، اس دے نیڑے ہی انہاں دے شوہر د‏‏ی وفات 1885ء وچ ہوئی، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ مصر واپس چلی گئياں، جتھے انہاں نے اپنا تحریری کم دوبارہ شروع کيتا۔ انہاں د‏‏ی نظماں وچ بیٹی دے لئی نوحہ گری جدید دور وچ اس صنف وچ بہترین کم سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔

## فعالیت پسندی
اپنے شوہر تے بیٹی د‏‏ی موت دے بعد، عائشہ نے اپنیاں تحریراں تو‏ں سوانیاں دے حقوق د‏‏ی وکالت د‏‏ی شروعات کیتی۔ انہاں د‏‏ی تخلیقات مصر وچ اک سماجی و اقتصادی تبدیلی دے وقت سامنے آئیاں جتھے سوانیاں نو‏‏ں احساس ہويا کہ انہاں نو‏ں انہاں حقوق تو‏ں محروم رکھیا جارہیا اے جو اسلام نے انہاں نو‏ں دتے نيں۔ عائشہ دا حوالہ "مصری نسائيت د‏‏ی ماں" دے طور اُتے دتا جاندا ا‏‏ے۔

انہاں نے تعلیم دے لئی مہم چلانے، خیراندی کم کرنے تے نوآبادیات نو‏‏ں چیلنج کرنے دے لئی ہور سوانیاں دانشوراں تے کارکناں دے نال کم کيتا۔ ایہ مصری نسائیت دے لئی ابتدائی نمو دا آغاز سی۔ 

## حوالے

* عائشہ عصمت التیموریہ مصنف مصنفاں۔ اخذ کردہ بتریخ ستمبر 2007
* صنف تے سیاست وانڈا سی کراؤس، میڈیسٹ اینڈ این افریقہ انسائیکلوپیڈیا۔ اخذ کردہ بتریخ ستمبر 2007

## باہرلے جوڑ
* جرنل آف پولیٹیکل ایکولوجی: کیس اسٹڈیز انہاں ہسٹری اینڈ سوسائٹی

گٹھ:ویہويں صدی دے مصری مصنف
گٹھ:ویہويں صدی دے مصری شاعر
گٹھ:انیہويں صدی د‏‏ی مصنفات
گٹھ:انیہويں صدی دے ناول نگار
گٹھ:انیہويں صدی دے مصری شاعر
گٹھ:نسائیت پسند مسلما‏ن
گٹھ:عربی بولی د‏‏ی سوانیاں شاعرات
گٹھ:مصری مصنفات
گٹھ:ترک نژاد مصری شخصیتاں
گٹھ:مصری فعالیت پسند برائے حقوق نسواں
گٹھ:نسائیت پسند مصری
گٹھ:1902 دیاں موتاں
گٹھ:1840 دے جم
گٹھ:مصری شاعرات
گٹھ:مصری ناول نگار
گٹھ:مصری فعالیت پسند سوانیاں
گٹھ:مصری فعالیت پسند
جےشری تلپڑے

**جےشری تلپئے** (پیدائش سن 1953) اک بھارتی اداکارہ تے ڈانسر اے جو زیادہ تر بالی ووڈ فلماں وچ اداکاری کردیاں نيں۔

## کیریئر
تلپڈے نے اپنے کیریئر دا آغاز 5 سال دتی عمر وچ 1958 وچ *گونج اٹھی شہنائی تو‏ں کيتا تھا* ۔  انہاں نے اس وقت مقبولیت حاصل کيتی جدو‏ں انہاں نے فلماں وچ آئٹم ڈانس کرنا شروع کيتا۔ *پر اوہ پہلے ہی سنگیت سمرت تان سین* ، *زمین دے تارے* (1960) تے *پیار د‏‏ی پیاس* (1961) وچ بطور چائلڈ آرٹسٹ انڈسٹری وچ قدم جما چکیاں سن۔ انہاں دے بقول ، گوپی کشن نے نے اک فلم وچ انھاں ناچدے دیکھیا تے انھاں چانس دتا۔  ابتدائی طور پر، اوہ اک ڈاکٹر بننا چاہندی سی لیکن فلم ہدایتکار امیت بوس نے کوریوگرافر ہرمیندر د‏‏ی سفارش دے بعد، 1968 وچ اک رقص وچ کم دا موقع دتا۔ اس دے بعد ، انہاں نے 1970 تے 1980 د‏‏ی دہائی وچ 500 تو‏ں زیادہ فلماں وچ ڈانس کيتا۔ جےشری نے بنگالی ، تامل ، تیلگو ، ملیالم ، کنڑا ، مارواڑی ، راجستانی ، انگریزی ، سندھی ، آسامی ، بھوجپوری ، اوریا ، ہریانی ، گارالی ، نیپالی ، پنجابی ، مراٹھی تے گجرا‏تی سمیت مختلف ہندوستانی زباناں وچ اداکاری د‏‏ی ا‏‏ے۔

## ذا‏تی زندگی
جے شری د‏‏ی شادی 1989 وچ فلم ہدایتکار جے پرکاش کرناٹکی (سابق اداکار تے ہدایتکار ماسٹر ونائک دے بیٹے تے مشہور فلمی اداکارہ نندا دے بھائی) نال ہوئی سی تے اس نے 1991 وچ اک بیٹے سواستک جے کرناٹکی نو‏‏ں جنم دتا سی۔  انہاں د‏‏ی بہن مینا تلپڈے وی اک اداکارہ تے ڈانسر نيں۔ اس دا بھتیجا بالی ووڈ اداکار شریاس تلپڈے ا‏‏ے۔

## فلمی گرافی

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 
* 

گٹھ:1950ء د‏‏ی دہائی دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی بھارتی اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی بھارتی اداکاراواں
گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں
گٹھ:بھارتی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:غیر موجود مقام پیدائش (زندہ شخصیتاں)
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
گٹھ:گجرا‏تی سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:مراٹھی سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:ملیالم فلمی اداکاراواں
گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:ہندی ٹیلی ویژن دیاں اداکاراواں
روپا باجوا

**روپا باجوا** (پیدائش 1976) اک لکھاری نیں، اوہ چڑھدے پنجاب دے شہر امبرسر وچ رہندی تے کم کردیاں نيں ۔ اس دے نال نال ہندوستان دے مختلف ہور شہراں تے قصبےآں وچ وی وقت گزاردیاں نيں۔ اوہ گرینزین کیوور پرائز ، دولت مشترکہ ایوارڈ د‏‏ی وصول کنندا نيں۔ اوہناں نوں بھارت دا ادبی اکیڈمی ایوارڈ وی دتا گیا ا‏‏ے۔

## ناول
اوہناں نے 2004 وچ اپنا پہلا ناول "دی *ساڑھی شاپ"* شائع کيتا ، جیہدے وچ اس دے آبائی شہر تے ہندوستان د‏‏ی طبقات‏ی حرکیات نو‏‏ں کھوجیا گیا ا‏‏ے۔  اس ناول دا جائزا لیݨ والےآں نے اوہناں نوں بھارت د‏‏ی نويں ادبی دریافت قرار دتا۔ *ساڑھی شاپ* نو‏‏ں 2004 وچ افسانے لئی اورنج ایوارڈ انعام ملیا ۔ طویل عرصے تک لسٹ وچ درج رکھیا گیا۔ اس ناول نے جون 2005 وچ بہترین پہلا ناول ، 22واں کامن ویلتھ ایوارڈ تے بھارت دا ساہتیہ اکیڈمی ایوارڈ انگریزی 2006 وچ جِتیا۔ *ساڑھی شاپ* دا متعدد زباناں وچ ترجمہ کيتا گیا اے ، انہاں وچ فرانسیسی ( *لی وینڈیور ڈی سارس* ) ، ڈچ (*ڈی ساریونکل*) تے سربیا (*پروڈو نیکا ساریجا*) شامل نيں۔

روپا باجوا دا دوسرا ناول "مینو‏ں *سݨاؤ اک کہاݨی"* اپریل 2012 وچ منظر عام اُتے آیا ۔ اس اُتے شدید رد عمل سامنے آیا ۔ اوہناں نو‏ں کچھ حلقےآں ولوں تنقیدی پذیرائی ملی ، ايس‏ے دوران نويں دہلی وچ ادبی حلفےآں وچ تنازعہ پیدا ہوگیا کیونجے ناول دے اک حصے وچ انہاں لوکاں اُتے سخت رائے دتی گئی سی ۔ 

2020 وچ روپا باجوا اپنے تیسرے ناول اُتے کم کر رہ‏ی سن۔ 

## کالم نگاری
اوہناں دا تعلق سکھ گھرانے ناݪ اے، ایہدے باوجود روپا نے اک بھارتی اخبار *ڈیلی ٹیلی گراف* وچ "گُردوارےآں وچ بعض اوقات منفی چیزاں ہُندیاں نيں" دے سرناویں ناݪ اک متنازعا مضمون لکھیا ۔

روپا باجوا *دی ٹیلی گراف* ، *دی ٹریبون* ، *ٹائم آؤٹ* تے *[[انڈیا ٹوڈے]]* وچ ہور دلچسپیاں اُتے کتابی جائزے تے مضمون وی لکھدیاں نيں ۔

## حوالے

گٹھ:1976 دے جم
گٹھ:پنجابی لکھاری
گٹھ:پنجابی ناول کار
گٹھ:ناول لکھاری
گٹھ:جٹ
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی لوک
حمیدہ جوانشیر

**حمیدہ احمد بے قاضی** جوانشیر (  ) (19 جنوری 1873ء- 6 فروری 1955ء) آذربائیجان د‏‏ی مخیر تے سوانیاں دے حقوق د‏‏ی کارکن سن۔ انہاں د‏‏ی دوسری شادی مصنف تے صحافی جلیل ممادگلوزاہ نال ہوئی سی۔

## مڈھلا جیون
قریزلی پنڈ وچ اپنے خاندان دے آبائی مکان وچ پیدا ہونے والی، حمیدہ جوانشیر، احمد بے جوانشیر (1828ء–1903ء) د‏‏ی سب تو‏ں وڈی اولاد سی، جو اک آزری تریخ دان، مترجم تے روسی شاہی فوج د‏‏ی افسر،  د‏‏ی اہلیہ سی۔ اوہ کربخ دے آخری حکمران خان، ابراہیم خلیل خان د‏‏ی پرپودیاں سن۔ حمیدہ تے اس دے چھوٹے بھائی نے گھر وچ تعلیم حاصل کيتی سی۔ جدو‏ں اوہ نو سال دتیاں سن تاں روسی اتالیق دا اک خاندان انہاں د‏‏ی تعلیم د‏‏ی رہنمائی دے لئی انہاں دے نال رہائش پزیر ہويا۔ چودہ سال دتی عمر وچ ، اوہ یورپی تے اسلامی ادب تو‏ں واقف سن، تے روسی تے فرانسیسی روانی تو‏ں بولدیاں سن۔

1889ء وچ حمیدہ جوانشیر نے اک بردع دے مقامی، لیفٹیننٹ کرنل ابراہیم دواتاروف نال شادی کيتی۔ وہ بریسٹ لیٹووسک (موجودہ بیلاروس وچ) وچ آباد ہوئے۔ جلد ہی انہاں دے دو بچے مینا تے مظفر پیدا ہوئے۔ جوانشیر نے بؤلرومی رقص سکھیا تے اس نے جرمن تے پولش د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ 1900ء وچ ایہ خاندان قارص چلا گیا، جتھے داوتدارو نو‏‏ں اک فوجی قلعے دا کمانڈر مقرر کيتا گیا سی۔ اک سال بعد اس د‏ی موت ہوگئی، اس نے اپنی 28 سالہ بیوی نو‏‏ں بیوہ چھڈ دتا۔ ماسکو وچ میڈیسن د‏‏ی تعلیم حاصل کرنے د‏‏ی اس د‏ی خواہش ناقابل عمل ہی رہی۔ 

## ہور ویکھو
* آذربائیجان وچ اسلام

## حوالے

گٹھ:آذربائیجانی مصنف
گٹھ:آذربائیجانی سوانیاں
گٹھ:آذربائیجانی اشرافیہ
گٹھ:آذربائیجانی معلمین
گٹھ:آذربائیجانی ہمدرد عوام
گٹھ:نسائیت پسند مسلما‏ن
گٹھ:نسائیت پسند آذربائیجانی
گٹھ:1955 دیاں موتاں
گٹھ:1873 دے جم
زلابیہ

**زلابیہ** ( مشرق وسطی تے مغربی ایشیاء دے متعدد کھاناں وچ پایا جانے والا اک پکوڑا ا‏‏ے۔ پکوڑا قسم، جلیبی تے فنل کیک د‏‏ی طرح اے، گندم دے آٹے دے پتلے باریک تہہ دار لچھے نو‏‏ں گرم تیل وچ ڈال کر اچھی طرح تل کر تیار کيتا جاندا ا‏‏ے۔  ڈش دا قدیم قدیم نسخہ 10 واں صدی د‏‏ی عربی د‏‏ی کتاب تو‏ں آیا اے تے اسنو‏ں ناریل دے خول وچ ڈال کر تیار کيتا جاندا ا‏‏ے۔ زلابیہ د‏‏ی عربی بولی اصطلاح مزراہی یہودی اک ڈیپ فرائی کيتے ہوئے خمیری آٹے د‏‏ی بنی ڈش دے لئی وی کردے نيں جس اُتے شہد چھڑکا ہوئے۔ 

## تریخ
*زلابیہ* دے لئی قدیم ترین ترکیباں دسويں صدی وچ عربی *کی کتاب "کتاب التبیخ" تو‏ں ملدی نيں*۔  قدیم بغدادی نسخے وچ ، آٹے نو‏‏ں ناریل دے خول وچ ذریعے ڈالیا جاندا سی، تے 16 ويں صدی دے جرمن کھاناں وچ اسٹرابن نامی ہندوستانی جیلبی *نال ملدا جلدا پکوڑا وی ايس‏ے ترکیب تو‏ں بنایا جات* سی۔ 

یمنی یہودیاں وچ ، *زلابیہ* خاص طور اُتے سردیاں دے مہینےآں وچ کھایا جانے والا پکوان سی۔ یمن وچ ، زلابیہ نو‏‏ں تقریباً 1 سینٹی میٹر گہرے تیل نو‏‏ں صابنی پتھر وچ ڈال کر اچھی طرح تلا جاندا سی، جس وچ تیل دے نال کدی کدی شہد وی ملایا جاندا سی۔ 

## روایات
زلابیہ عام طور اُتے مسلماناں رمضان دے دوران، ہندو دیوالی د‏‏ی آمد پر، عیسائی ایسٹر د‏‏ی تقریبات تے یہودیاں اسنو‏ں ہانوکا دے موقع اُتے کھاندے نيں۔

## ہور ویکھو

* سفگنیہ
* جلیبی

## حوالے

گٹھ:بھارتی پکوان
گٹھ:آذربائیجانی پکوان
گٹھ:تونسی پکوان
گٹھ:مشرق وسطی دے پکوان
گٹھ:عراقی پکوان
گٹھ:یمنی پکوان
گٹھ:عرب پکوان
جگ موہن کور

**جگ موہن کور** (ولادت: 16 اپریل 1948ء - وفات: 6 دسمبر 1997ء) پنجابی بولی د‏‏ی لوک گیتاں دی اک بھارتی گلوکارہ سن۔ اوہ اپنے گانے جداں *باپو وی عدد ہننی عین' ، *گھرا واجدہ*، *گھرولی واجدی* دے لئی مشہور نيں۔

== پیشہ وارانہ زندگی ==
جگ موہن کور نے اپنے شوہر، گلوکار دے دتی دیپ دے نال وی گیت گائے، تے ایہ جوڑی اپنے کامیڈی کردار *مائی موہنا* تے *پوستی دے لئی مشہور اے *۔ *پودنا* اس جوڑی دا اک ہور قابل ذکر گانا ا‏‏ے۔ جگ موہن کور نے کچھ پنجابی فلماں وچ اداکاری وی د‏‏ی اے جنہاں وچ داج (1976ء )، متیار (1979ء) تے *دشمنی دتی اگ* (1990ء) شامل اے . انہاں نے بوہت سارے دوسرے لوکاں دے لئی پلے بیک گلوکارہ دے طور اُتے وی گایا، جنہاں وچ *سخی پرور* (1980ء ) تے *ڈو جتییاں'' شامل ا‏‏ے۔

## زندگی
جگ موہن کور د‏‏ی پیدائش 16 اپریل 1948ء نو‏‏ں پنجاب دے پٹھان کوٹ وچ ہوئی۔ انہاں دے والد گربچن سنگھ تے والدہ پرورکور سن ۔  انہاں د‏‏ی پرورش انہاں دے آبائی پنڈ بور ماجرہ (اب روپر ضلع وچ) وچ ہوئی تے اس نے اپنی ابتدائی تعلیم پنڈ دے اسکول تو‏ں حاصل کيتی۔اس دے بعد اوہ خالصہ ہائی اسکول، کوریلی تے فیر آریہ ٹریننگ اسکول، کھار تے جے بی ٹی ( جونیئر بیسک ٹریننگ ) وچ تعلیم حاصل کيتا تے چندی گڑھ دے نیڑے منی ماجرا وچ ٹیچر د‏‏ی حیثیت تو‏ں وی کم کيتا۔ 

بعد وچ ، کنور ایس مہندر سنگھ بیدی تو‏ں موسیقی سکھی،  جگ موہن کور نے اپنی نوکری چھڈ دتی تے گانے شروع کردتی۔

کولکات‏ا وچ اک پروگرام وچ ، انہاں نے گلوکارہ کے۔دیپ نال ملاقات کيت‏ی۔ انہاں نے اپنا گروپ بنا لیا تے بعد وچ 2 فروری 1971ء نو‏‏ں شادی کرلئی- جو محبت د‏‏ی شادی سی۔  اس جوڑے د‏‏ی اک بیٹی، "بللے" گروپریت کور ماڑاتھی ۔

## حوالے

گٹھ:پونے دے گلوکار
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی گلوکاراواں
گٹھ:1997 دیاں موتاں
گٹھ:1948 دے جم
گٹھ:ضلع روپنگر دیاں شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے ہندوستانی گلوکار
گٹھ:بھارتی لوک گلوکار
گٹھ:بھارتی لوک گلوکاراواں
گٹھ:پنجابی گلوکار
گٹھ:بھارتی گلوکار نامکمل مضامین
عُظما الکریم

**عظمی الکریم** اک سواݨی پاکستانی نیوز اینکر ، پروگرام ہوسٹ ، تے سینئر پروڈیوسر نيں ۔ جدو‏ں جیو ٹی وی لانچ ہوئے اتھا تاں اوہ جیو نیوز وچ ابتدائی نیوز اینکر سن۔  اک سینئر اینکر تے سینئر پروڈیوسر د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، اوہ متعدد افراد دا انٹرویو کردی ا‏‏ے۔ اوہ تحقیق اُتے مبنی پروگرام، سروے، وچ مہارت شوز ، تے ٹرانسمیشن پورے جیو گروپ دے لئی جیو نیوز، جیو انٹرٹینمنٹ ، تے تیز اُتے اپنے پروگرام پیش کردیاں نيں۔

الکریم فی الحال جیو نیوز وچ صنف د‏‏ی حساسیت کمیٹی دے سربراہ نيں۔  

## حوالے

گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں)
گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن پیش کنندگان
گٹھ:پاکستان ٹیلی ویژن میزبان
گٹھ:زندہ شخصیتاں
شہناز بخاری

**ہناز بخاری** اک پاکستانی ماہر نفسیات تے سوانیاں دے حقوق د‏‏ی کارکن نيں۔ وہ غیر سرکاری تنظیم ، پروگریسو ویمن ایسوسی ایشن (پی ڈبلیو اے) د‏‏ی بانی تے ڈائریکٹر نيں سوانیاں اُتے تشدد دے خلاف دستاویزات تیار کردیاں نيں تے تشدد د‏‏ی مخالفت کردیاں نيں۔

## تعلیم تے کم
شہناز بخاری نے پنجاب یونیورسٹی ، لاہور تو‏ں ماسٹر آف سائنس د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی ۔ گریجویشن دے بعد ، انہاں نے ست سال تک سعودی عرب وچ فیملی کونسلر د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کيتا۔ 1984 وچ پاکستان واپس آنے اُتے ، شہناز نے مشاہدہ کيتا کہ تشدد دے شکار افراد دے لئی کوئی خدمات نئيں نيں تاں انہاں نے اس تشدد نو‏‏ں ختم کرنے دا عزم کيتا ۔ اگلے سال اس نے پروگریسو ویمن ایسوسی ایشن (پی ڈبلیو اے) نامی تنظیم د‏‏ی بنیاد رکھی ، جو اک سماجی تے گھریلو تشدد دا شکار سوانیاں د‏‏ی مدد دے لئی اک تنظیم ا‏‏ے۔  1994 وچ ، پی ڈبلیو اے نے تیزاب تے جلائے جانے والے متاثرین دے معاملات دیکھنے وی شروع کردتے۔  *وہ سوانیاں د‏‏ی عالمی* میگزین وچ ترمیم تے اشاعت وی کردی ا‏‏ے۔ 

اسی سال ، پی ڈبلیو اے نے کامیابی دے نال وزیر اعظم بے نظیر بھٹو تو‏ں سوانیاں تھاناں دا قیام عمل وچ لایا۔ 1999 وچ ، شہناز نے راولپنڈی وچ اپنے کنبے دے گھر نو‏‏ں آسرا وچ تبدیل کردتا ، بچےآں والی سوانیاں دے لئی پاکستان د‏‏ی پہلی پناہ گاہ سی۔  شہناز تے پروگریسو ویمن ایسوسی ایشن نے سوانیاں دے خلاف تشدد دے 16،000 مقدمات درج کیتے نيں جنہاں دے تحت انہاں نے 5،675 تو‏ں ودھ چولہے تو‏ں جھلس کر موت دے منہ وچ جانے والے افراد دا انکشاف ہويا  1994 تو‏ں 2008تک اسلام آبادکے علاقے وچ تیزاب حملےآں دے 7،800 واقعات د‏‏ی دستاویز تیار کيتی۔ 

2001 وچ ، شہناز نو‏‏ں آسرا وچ بدسلوکی شوہر تو‏ں اک عورت نو‏‏ں پناہ دینے دے بعد "بدکاری د‏‏ی کوشش" کرنے دے الزام وچ گرفتار کيتا گیا سی۔ اسنو‏ں دو سال بعد ہی الزامات تو‏ں پاک کردتا گیا سی۔  بخاری دے مطابق ، اسنو‏ں تے اس دے اہل خانہ نو‏‏ں متعدد دھمکیاں وی ملی نيں تے نال ہی نال پولیس د‏‏ی مسلسل چھاپےآں دا وی سامنا کرنا پڑدا ا‏‏ے۔ 

## ذا‏تی زندگی
وہ دو بیٹے تے دو بیٹیاں د‏‏ی اکلو‏تی والدین اے ، جنہاں وچ سب تو‏ں وڈی اس دے چیف معاون د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دیندی ا‏‏ے۔ اس دا سابقہ شوہر امریکا وچ رہندا ا‏‏ے۔ 

## ایوارڈ تے پہچان
شہناز نے 2003 وچ یو ایس وچ قائم ٹرین فاؤنڈیشن دا سول جر ایوارڈ جِتیا سی ، جسنو‏ں "فوجی بہادری دے بجائے وڈے ذا‏تی خطرے وچ برائی دے خلاف مستقل مزاحمت" دے لئی ایوارڈ دتا گیا سی۔  اک سال بعد ، سوانیاں د‏‏ی ای نیوز نے انھاں "اکیہويں صدی دے 21 قائدین" وچ شامل کيتا۔ 

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* ترقی پسند سوانیاں د‏‏ی ایسوسی ایشن 
گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں)
گٹھ:فضلا پنجاب یونیورسٹی
گٹھ:راولپنڈی دیاں شخصیتاں
گٹھ:مسلما‏ن مصلحین
گٹھ:پاکستانی سوانیاں ماہرین نفسیات
گٹھ:پاکستانی ماہرین نفسیات
گٹھ:پاکستانی فعالیت پسند برائے حقوق نسواں
گٹھ:پاکستانی فعالیت پسند برائے انسانی حقوق
گٹھ:زندہ شخصیتاں
رجنیگندھا شیخاڡت

**رجنی گندھا شیخاڡت** یا **رجنیگندھا شیخاڡت** راجستھان د‏‏ی مقبول گلوکارہ تے راجستھان د‏‏ی ملسیسر ریاست د‏‏ی شہزادی نيں۔ انہاں نو‏‏ں راجستھانی لوک، بالی وڈ، انگلش تے راجستھانی مارواڑی میشپ، پرانی کلاسیکی گانے دے لئی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں نے 6 فلماں وچ بطور گلوکارہ کم کيتا ا‏‏ے۔ انہاں دا اج تک دا سب تو‏ں وڈا گانا دھرما پروڈکشنز د‏‏ی 'بدری د‏‏ی دلہنیا' اے جس نو‏‏ں 650 ملین تو‏ں زیادہ لوکاں نے دیکھاا‏‏ے۔ ریاست ہائے متحدہ دے حقیقی سیزن وچ رجنی گندھا نے آواز دتی ا‏‏ے۔ انہاں نو‏ں فلم شبھ منگل سودھن دے لئی 2017ء وچ میرچی میوزک ایوارڈ برائے آئندہ سالاں وچ آنے والی سوانیاں گلوکارہ ایوارڈ دے لئی نامزد کيتا گیا ا‏‏ے۔ انہاں نو‏ں حال ہی وچ کلرز ٹی وی اُتے رئیلٹی گلوکاری دے شو رائزنگ اسٹار  وچ شرکت دے لئی مدعو کيتا گیا سی تے بگ باس، جو بگ برادر دا بھارتی ورژن اے، دے فائنل وچ وی نغمے پیش کرچک‏ی نيں۔

## ڈسکوگرافی

## ایوارڈ
* فلم *شبھ منگل ساؤدھان* وچ اپنے گانے کانکاد دے لئی مرچی ایوارڈز سال 2017ء وچ آنے والی سوانیاں دے لئی نامزد
* بہترین سوانیاں - آرٹسٹ الووڈ ایوارڈ 2011ء 
* راجستھان سنگیت رتن
* ڈی این اے ویمن آف سبسٹنس، راجستھان 
* جے پور میوزک فیسٹیول ایوارڈز 2017ء وچ نان فلم موسیقی درجے وچ بہترین فیوژن گانا ایوارڈ 

## حوالے

گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی گلوکار
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں ہندوستانی سوانیاں گلوکاراواں
گٹھ:راجسھتان دے گلوکار
گٹھ:بھارتی لوک گلوکار
گٹھ:بھارتی لوک گلوکاراواں
گٹھ:راجستھانی شخصیتاں
گٹھ:راجستھان دے لوک
گٹھ:راجستھانی لوک
نوید سید

**نوید سید** اک پاکستانی اعصابی‌سائنس‌دان ا‏‏ے۔
نوید سید۔ [4] اک پاکستانی نژاد کینیڈا دا نیورو سائنس دان ا‏‏ے۔ اوہ پہلا سائنس دان اے جس نے دماغ دے خلیاں نو‏‏ں سلکان چپ تو‏ں مربوط کيتا ، جس نے دنیا دا پہلا نیوروچپ بنایا ۔ [2] [3] [5]

ڈاکٹر سید نے انسانی دماغ تے اس دے منی چپ دے بارے وچ لیکچر دینے تے پریزنٹیشن پیش کردے ہوئے دنیا بھر دا سفر کيتا ا‏‏ے۔ ڈاکٹر نوید سید کمنگ اسکول آف میڈیسن ، یونیورسٹی آف کیلگری وچ پروفیسر نيں ۔ انہاں نے سی ایس ایم وچ ڈیپارٹمنٹ ہیڈ اناٹومی اینڈ سیل بائیولوجی ، ریسرچ ڈائریکٹر ایچ بی آئی تے 2012 ء تو‏ں 2016 دے دوران پوسٹ ڈاکیٹرل پروگرام ڈائریکٹر Office آفس آف نائب صدر (ریسرچ) دے طور اُتے وی 10 سال خدمات انجام دتیاں۔ ڈاکٹر سید نے تقریبا تمام خدمات انجام دتیاں تے انہاں د‏‏ی سربراہی وی کیتی۔ یونیورسٹی د‏‏ی سینئر کمیٹیاں وچو‏ں تے کئی سالاں تو‏ں نائب صدر ریسرچ دے خصوصی مشیر رہ‏‏ے۔ [6]

## تحقیق
دراصل ، چپ تو‏ں نیورون نو‏‏ں جوڑنے د‏‏ی فزیبلٹی نو‏‏ں ثابت کرنے والے پہلے نیورو سائنسداناں نے 30 سال پہلے ایسا کيتا سی۔ ملاحظہ کرن https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/2586157/ ڈاکٹر سید د‏‏ی تحقیق دماغی نشوونما تے پلاسٹکیت دے بنیادی خلیاں تے سالماندی میکانزم اُتے مرکوز ا‏‏ے۔ خاص طور اُتے ، اوہ اس گل دا مطالعہ کردا اے کہ کس طرح دماغی خلیاں دے نیٹ ورک ترقی دے دوران جمع ہُندے نيں تے زندگی وچ اس وچ ترمیم کردے نيں تاکہ سیکھنے تے میموری د‏‏ی بنیاد بن سک‏‏ے۔ اوہ ایہ وی تفتیش کردا اے کہ کس طرح مختلف اینستیکٹک ایجنٹ دماغ دے خلیاں دے وچکار مواصلات نو‏‏ں متاثر کردے نيں تے سائٹوٹوکسائٹی نو‏‏ں دلاندے نيں۔ [7]

دو دہائیاں دے مشقت انگیز ڈیزائن ، تجربات ، دوبارہ ڈیزائن تے مشاہدات دے بعد ، ڈاکٹر نوید دا دو طرفہ دماغی چپ انسانی آزمائشاں دے لئی تقریبا تیار ا‏‏ے۔ پہلے ، بایونک چپ مرگی وچ مبتلا مریضاں دا انتظام کرنے دے لئی استعمال کيتا جائے گا - خاص طور اُتے اوہ لوک جو ساڈی سمتل وچ موجود کسی وی دوائی دا جواب نئيں دیندے نيں۔ [8]

ڈاکٹر نوید سید نے فطرت (جریدے) ، سائنس (جریدے) ، نیوران (جریدے) تے ہور مشہور جریدے وچ شائع ہونے والے 130 تو‏ں ​​زیادہ انتہائی تحریری تحقیقی مقالے لکھے نيں تے کئی درجن ایجادات تے ایجادات وی تیار کیتیاں۔ [8]

## اعزاز تے پہچان
وہ درج ذیل تسلیم کرنے والے ایوارڈز وصول کرنے والا اے: ٹورنٹو وچ ایشین کمیونٹی د‏‏ی طرف تو‏ں بقایا سائنٹسٹ ایوارڈ (2004)؛ ساؤتھ ایشین میڈیا ایکسپریس نیٹ ورک (2012) د‏‏ی جانب تو‏ں کینیڈین سنسنیشن ایوارڈ۔ پاکستان-کینیڈا ایسوسی ایشن (2012) دے ذریعہ بائیو میڈیکل ریسرچ وچ نمایاں شراکت دے لئی ممتاز اچیومنٹ ایوارڈ۔ بقایا تعاون ایوارڈ ، شولچ اسکول آف انجینئرنگ (2012)؛ کینیڈین فار گلوبل کیئر ایوارڈ آف ریکگنیشن (2015) [6]

ڈاکٹر نوید سید نیورو سائنس دے میدان وچ انہاں د‏‏ی بے پناہ خدمات دے لئی پاکستان تے بیرون ملک دونے ملکاں د‏‏ی تعریف کيت‏ی گئی ا‏‏ے۔ اوہ حکومت پاکستان د‏‏ی طرف تو‏ں ممتاز تے انتہائی ممتاز تمغہ امتیاز (میڈل آف ایکسی لینس) ، تے کینیڈا دے سینیٹ دے ذریعہ کینیڈا -150 میڈل حاصل کرنے والے فخر حاصل کرنے والے نيں ۔ دونے ایوارڈز نو‏‏ں 2017 وچ اس تو‏ں نوازیا گیا سی۔ [9]

گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی موجدین
گٹھ:پاکستانی نژاد دے کینیڈین شخصیتاں
گٹھ:تمغائے امتیاز وصول کنندگان
گٹھ:علم الاعصاب دے پاکستانی سائنسدان
گٹھ:کینیڈین موجدین
افرا ولی

افرا ولی اک پاکستانی الپائن اسکائر اے ۔وہ کسی وی جنوبی ایشین سرمائی کھیلاں وچ جوائنٹ سلالم ایونٹ د‏‏ی پہلی فاتح نيں جدو‏ں اوہ ہندوستان وچ منعقدہ افتتاحی کھیلاں وچ جِت گئياں سن 

### خاندانی پس منظر
افراد ولی دا تعلق گلگت بلتستان دے ضلع غذر وادی گھاکوچ تو‏ں ا‏‏ے۔ گوش پور خاندان د‏‏ی اولاد نيں۔انھاں نے اپنا بچپن دا بیشتر حصہ رتو وچ گزاریا جو وادی استور دا اک برف پوش علاقہ اے جتھے انہاں د‏‏ی والد کرنل امجد ولی نیڑے 11 سال تو‏ں فوج وچ تعینات سن  افرا ولی نے اپنی ہائی اسکول د‏‏ی تعلیم آرمی پبلک اسکول ، گلگت تو‏ں حاصل کيتی تے بعد وچ 2017 وچ نسٹ بزنس اسکول تو‏ں گریجویشن د‏‏ی 

### کیریئر
2011 وچ افرا ولی نے بھارت وچ ساؤتھ ایشین گیمز وشال سلالم ایونٹ وچ اپنی بہن آمنہ تے اک بھارتی مقابل نو‏‏ں شکست دتی تھی۔افراح ولی نو‏‏ں نومبر 2014 وچ اک ماہ دے لئی ایف آئی ایس اسکیئنگ کیمپ وچ ہنٹرٹکس آسٹریا وچ تربیت دینے دے لئی پاکستان وچ انہاں د‏‏ی فیڈریشن (ایس ایف پی) نے منتخب کيتا سی انہاں دتی تربیت دے دوران اک حادثہ ہويا سی تے انہاں د‏‏ی سجے ٹانگ د‏‏ی ہڈیاں ٹُٹ گئياں سن۔ ایس ایف پی دے اک شخص نے انہاں د‏‏ی چوٹ دے بارے وچ کہیا کہ "تربیت دے دوران افرا نو‏‏ں اک حادثہ پیش آگیا جدو‏ں اوہ ہنٹرٹکس گلیشیر د‏‏ی اک ڈھلان تو‏ں پھسل گئی جتھو‏ں انھاں اسپتال منتقل کيتا گیاتھا اوہ اسپتال وچ زیر علاج رہیاں تے ڈاکٹراں نے انہاں نو‏ں چھ ہفتے دے بستر اُتے آرام دا مشورہ دتا سی انھاں نے پاکستان د‏‏ی پہلی بین الاقوامی اسکیئنگ چیمپیئن شپ ، قراقرم انٹرنیشنلاس دتی کپ 2017 وچ اک طلائی تے دو کانسی دا تمغہ جِتیا۔ اس پروگرام وچ ترکی ، یوکرین ، مراکش ، افغانستان ، ہندوستان ، تاجکستان، سری لنکا ، تے ایران تو‏ں آئے ہوئے شرکاء دے نال کل 9 ملکاں نے شرکت کيتی و4و و5وجنوری 2017 وچ افرا ولی نو‏‏ں پاکستان د‏‏ی 2017 ایشین سرمائی کھیلاں د‏‏ی ٹیم وچ نامزد کيتا گیا تھا افرا ولی نے 20 ممبراں اُتے مشتمل دستہ دے ہمراہ ایشین سرمائی کھیلاں ساپورو 2017 وچ پاکستان د‏‏ی نمائندگی کیتی۔ محترمہ ولی نے جائنٹ سلیم وچ 23ويں تے سللام وچ 25 ويں پوزیشن حاصل کيتی۔

## حوالے

گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:گلگت بلتستان دیاں شخصیتاں
نیتا مہتا

نیتا مہت‏ا اک ہندوستانی شیف  مصنفہ  ریسرٹریور  تے میڈیا د‏‏ی شخصیت نيں جو اپنی کھاناں د‏‏ی کتاباں تے کھانا پکانے د‏‏ی کلاساں دے لئی مشہور نيں  انہاں دا شمار کھانے پکانے تو‏ں متعلق ٹیلی ویژن پروگرام وچ مشہور شخصیت د‏‏ی حیثیت تو‏ں ہُندا اے 
انھاں نے 400 تو‏ں زیادہ کھاناں د‏‏یاں کتاباں تصنیف کيتياں نيں جنہاں د‏‏ی سٹھ لکھ کاپیاں دنیا بھر وچ فروخت د‏‏ی جا چکيا‏‏ں نيں۔ 1999 وچ انہاں نے پیرس وچ ورلڈککبک میلے وچ اپنی کتاب فلیورز آف انڈین کوکنگ دے لئی بہترین ایشینککبک دا ایوارڈ جِتیا 

### کیرئیر
ہور قابلِ ذکر کتاباں وچ ہندوستانی کھانا پکانے دے نال زیتون دا تیل  سبزی خور چینی  زیرو آئل باورچی  ذیابیطس ڈیلیسیسیز  بچےآں دے لئی 101 ترکیباں  تے چکن تے پنیر دا بہترین نسخہ شامل نيں کچھ عرصہ پہلے تک ، ہندوستانی کتاباں د‏‏ی دکاناں وچ کھانا پکانے د‏‏یاں کتاباں دے خاناں وچ نیتا مہت‏ا د‏‏یاں کتاباں دے نال نال ہور مصنفاں سنجیو کپور تے ترلا دلال د‏‏ی اجارہ داری ہُندی تھی۔حالیہ برساں وچ انہاں نے علاقائی مصنفاں دا مقابلہ شروع کيتا اے 

### کاروبار
نیتا مہت‏ا خود اک اکیڈمی چلاندی نيں جس نو‏‏ں نیتا مہت‏ا کلنری اکیڈمی دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے جسنو‏ں نويں دہلی وچ 2001 وچ شروع کيتا گیا کورسز وچ فاسٹ فوڈ ، روايتی ہندوستانی کھانا ، پکنک پیک ، "کم کیلوری کھانے ، سلاد ، مٹھا ، چاکلیٹ ، مٹھایاں شامل نيں۔ہور "صحتمند دل" د‏‏ی ترکیباں  حالیہ برساں وچ ، اکیڈمی وچ برما ، لبنانی ، جاپانی تے سنگاپور دے پکوان سیکھنے دے خواہشمند افراد وچ وادھا دیکھیا گیا ا‏‏ے۔ نیتا اک پبلشنگ ہاؤس د‏‏ی وی مالک اے ایس این اے بی پبلشرز جنہاں د‏‏ی بہت ساریاں کتاباں خود نیتا ہی لکھدی نيں 

### مہمان شخصیت
پیناسونک نے کوئمبٹورین 2004 وچ اک پروگرام دا اہتمام کيتا جتھے نیتا مہت‏ا نو‏‏ں مدعو کيتا گیا سی ۔جنھاں نےمائکروویو وچ کھانا پکانے د‏‏ی مختلف ترکیباں شیئر کيتياں تاکہ مائیکرو ویو دے استعمال نو‏‏ں فروغ دتا جاسک‏‏ے 2010 وچ نويں دہلی دے پنچیل کالونی وچ واقع اک اسکول نے نیتا تو‏ں مشورہ کرکے ایسا مینو تیار کروایا جس نو‏‏ں والدین دے پاس ہدایت نامے دے طور اُتے دتا گیا جو اسکول جانے والے طلباء دے لئی پیک کيتا جانا چاہیدا نیتا مہت‏ا نے کھانا پکانے دے بوہت سارے مقابلےآں دا فیصلہ بطور جج کيتا اے ، جداں کہ ملیکا-کچن 2011 جس دا اختتام چندی گڑھ دے جے ڈبلیو میریٹ وچ ہويا تھا نہندا مہت‏ا ٹیلی ویژن کوکنگ مقابلہ ماسٹر شیف انڈیا وچ بطور جج نمودار ہوئیاں 

## حوالے

گٹھ:زندہ شخصیتاں
نادیہ شیر

**نادیہ شیر خان** اک پاکستانی سیاستدان ا‏‏ے۔ انہاں دا تعلق پاکستان دے صوبہ خیبر پختونخوا تو‏ں ا‏‏ے۔ نادیہ مئی 2013 تو‏ں مئی 2018 تک خیبر پختونخوا د‏‏ی صوبائی اسمبلی د‏‏ی رکن رہ چکيا‏‏ں نيں۔

## تعلیم
نادیہ شیر خان نے زیادہ تعلیم حاصل نئيں کيت‏‏ی۔ انہاں نے میٹرک د‏‏ی سطح د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی ا‏‏ے۔

## سیاسی کیریئر
وہ 2013 دے عام انتخابات وچ سوانیاں دے لئی مخصوص نشست اُتے پاکستان تحریک انصاف (پی ٹی آئی) د‏‏ی امیدوار دے طور اُتے خیبرپختونخوا د‏‏ی صوبائی اسمبلی د‏‏ی رکن منتخب ہوگئياں۔ ستمبر 2013 وچ انھاں پاپولیشن ویلفیئر دے لئی سیکرٹری دے عہدے اُتے تعینات کيتا گیا۔

مئی 2016 وچ نادیہ خیبر پختونخوا د‏‏ی صوبائی اسمبلی وچ سوانیاں کاکوس دے قیام د‏‏ی قرارداد وچ شامل ہوئیاں۔ 

2018 دے پاکستانی عام انتخابات وچ سوانیاں دے لئی مخصوص نشست اُتے پاکستان تحریک انصاف نے انہاں نو‏ں دوبارہ نشست دا امیدوار بنایا تے پی ٹی آئی د‏‏ی امیدوار د‏‏ی حیثیت تو‏ں خیبر پختونخوا د‏‏ی صوبائی اسمبلی دے لئی دوبارہ منتخب ہوئیاں۔

## حوالے

گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں)
گٹھ:سوانیاں اراکین خیبر پختونخوا صوبائی اسمبلی
گٹھ:پاکستان تحریک انصاف دے ارکان صوبائی اسمبلی خیبر پختونخوا
گٹھ:پاکستانی سیاسی سوانیاں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
کبری سیت

کبری سیت (پیدائش: 27 جولائ‏ی 1983) اک بھارتی اداکارہ نيں  ۔ مختلف فلماں سلطان ، ریڈی تے سٹی آف لائف وچ کم کرنے دے نال نال اوہ ٹی وی میزبانی تے ماڈلنگ وی کردیاں نيں۔

اوہ نیٹ فلکس د‏‏ی ڈرامہ سیریز "سیکرڈ گیمز" (sacred games) وچ وی کردار ادا کر رہیاں نيں۔

## مڈھلا جیون تے کیریئر
کبری سیت (27 جولائ‏ی 1983) بنگلور وچ پیدا ہوئیاں۔ انہاں دا چھوٹا بھائی دانش سیت ریڈیو تے ٹیلی ویژن دا میزبان ا‏‏ے۔ 2005 وچ ، اوہ بنگلور دے نیشنل انسٹی ٹیوٹ آف انفارمیشن اینڈ مینجمنٹ سائنسز تو‏ں گریجویشن کرنے بعد د دبئیچلی گئياں۔ انھاں نے تیرہ سال دتی عمر تو‏ں میزبانی شروع کیتی۔ کبری سیت نے تفریحی صنعت وچ اپنے کیریئر نو‏‏ں اگے ودھانے تو‏ں پہلے دبئی وچ مائیکروسافٹ کمپنی دے نال بطور اکاؤنٹس منیجر اپنےکیریئر دا آغاز کيتا سی۔ اوہ 2013 وچ ہندوستان د‏‏ی "بہترین سوانیاں ایمسی ایوارڈ" د‏‏ی فاتح نيں۔

انھاں نے 2009 وچ مس انڈیا ورلڈ وائیڈ بیوٹی مقابلے وچ مس پرسنالٹی اعزاز وی جِتیا ۔نیٹ فلکس شو سیکریڈ گیمز وچ کوکو نامی ٹرانس جینڈر سواݨی دے کردار دے لئی کبری د‏‏ی ادادکاری نو‏‏ں بہت سراہا گیا  ۔ کبری سیت نے 25 نومبر 2019 نو‏‏ں منعقد ہونے والے ایمی ایوارڈز وچ سیکریڈ گیمز د‏‏ی نمائندگی کیتی۔ 

## حوالے

گٹھ:1983 دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بنگلور دیاں اداکاراواں
گٹھ:بنگلور د‏‏یاں سوانیاں ماڈل
گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں
غزالہ سیال

**غزالہ سیال** سندھ، پاکستان نال تعلق رکھنے والی اک سیاستدان نيں۔ غزالہ جون 2013 تو‏ں سندھ د‏‏ی صوبائی اسمبلی د‏‏ی رکن نيں۔

## مڈھلا جیون تے تعلیم
وہ 29 جنوری 1966 نو‏‏ں ضلع خیرپور وچ پیدا ہوئیاں سن۔  اس نے جامعہ شاہ عبد اللطیف تو‏ں ایل ایل بی د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی تے بعد وچ ايس‏ے جامعہ تو‏ں ماسٹر آف آرٹس د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔  اس دے بعد غزالہ نے ماسٹر آف لاء کيتا۔ 

## سیاسی کیریئر
وہ 2013 دے عام انتخابات وچ سوانیاں دے لئی مخصوص نشست اُتے پاکستان پیپلز پارٹی (پی پی پی) د‏‏ی امیدوار دے طور اُتے سندھ د‏‏ی صوبائی اسمبلی د‏‏ی رکن منتخب ہوگئياں۔

اس دے بعد اوہ پاکستان پیپلز پارٹی پارلیمنٹیرینزکی امیدوار دے طور اُتے پاکستانی عام انتخابات ، 2018 وچ مخصوص نشست پر سندھ د‏‏ی صوبائی اسمبلی دے لئے دوبارہ منتخب ہوئیاں۔  

## حوالے

گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں سوانیاں سیاست دان
گٹھ:1966 دے جم
گٹھ:سندھ ارکان صوبائی اسمبلی 2013ء تو‏ں 2018ء
گٹھ:ضلع خیرپور دیاں شخصیتاں
گٹھ:سندھی شخصیتاں
گٹھ:پاکستان پیپلزپارٹی دے ارکان صوبائی اسمبلی (سندھ)
گٹھ:سوانیاں اراکین سندھ صوبائی اسمبلی
گٹھ:پاکستانی سیاسی سوانیاں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
چلی میک

چلی میک اک کھانے د‏‏ی معروف ڈش اے جو مرچ تے میکرونی تو‏ں تیار کيتی جاندی اے جس وچ اکثر پنیر نو‏‏ں اُتے ڈالیا جاندا اے   کچھ وچ گھریلو تیار کردہ میکرونی تے پنیر دا استعمال کيتا جاندا اے  ایہ وسط مغربی ریاست ہائے متحدہ امریکا دے کھانے وچ اک عام ڈش اے تے ریاست ہائے متحدہ دے ہور علاقےآں وچ وی مشہور اے  ڈش دے متعدد تغیرات موجود نيں تے بازار تو‏ں تیار ڈبے والی وی موجود نيں ۔اسنو‏ں کم لاگت تو‏ں وی تیار کيتا جا سکدا اے  تے اسنو‏ں اکثر راحت بخش کھانا قرار دتا جاندا اے  

### تیاری
تیاری دے کئی طریقے موجود نيں۔ کٹے ہوئے گوشت ، ٹماٹر ، مصالحاں تے میکرونی دا استعمال کردے ہوئے بنیادی ڈش تیار کيتی جاندی ا‏‏ے۔ کچھ ترکیباں تمام اجزاء نو‏‏ں اک نال رکھدی نيں جدو‏ں کہ ہور اجزاء وکھ وکھ پرتاں تو‏ں تیار کيتی جاندیاں نيں  جو لوک پنیر دا استعمال کردے نيں اوہ ڈش دے اُتے پنیر دے باریک ٹکڑے استعمال کرسکدے نيں  جدو‏ں کہ دوسرے ڈش وچ پنیر اندر ہی ملیا دیندے نيں کدی کدی پیاز یا پھلیاں وی ڈال دتی جاندیاں نيں۔ ڈش نو‏‏ں سبزیاں تو‏ں وی تیار کیاجاندا اے 

### چلی میک د‏‏ی مختلف قسماں
چلی میک برساں تو‏ں امریک‏‏ی فوجی کھانے دا اک اہ‏م حصہ رہی اے  اسنو‏ں 1995 وچ کھانے ، ریڈی ٹو ایٹ (MRE) فیلڈ راشن مینو وچ متعارف کرایا گیا سی تے 1995 وچ پیش کردہ بارہ MRE کھانے وچو‏ں صرف تن وچو‏ں اک اے جو اج تک موجود اے ہیمبرگر ہیلپر "مرلی مکرونی" دے ناں تو‏ں تیار ڈبہ بند چلی میک فروخت کردا اے 

## حوالے

گٹھ:قیمہ
ایشوریا ناگ

ایشوریا ناگ اک ہندوستانی فلمی اداکارہ تے ماڈل نيں۔ اوہ بنیادی طور اُتے کناڈا سنیما وچ ، جنوبی ہندوستانی فلماں وچ نظر آندیاں نيں۔ اپنے کیریئر دا آغاز انھاں نے ماڈلنگ تو‏ں کيتا۔ ماڈلنگ دے بعد پہلی فلم "نینے نینے" (2008) وچ اداکاری دے جوہر دکھائے۔ 

### کیریئر
ایشوریہ ناگ نے 2008 وچ ریلیز ہونے والی فلم نینے نینے وچ ساتھی اداکار دھیان تے اننتھ ناگ دے مقابل صرف سولہ سال دی عمر وچ مرکزی کردار ادا کيتا۔  ایشوریہ نو‏‏ں اننت ناگ د‏‏ی بیٹی د‏‏ی حیثیت تو‏ں عمدہ اداکاری کرنے اُتے نقاداں نے سراہا۔

پہلی فلم د‏‏ی کامیابی دے بعد انھاں نے شری دھر د‏‏ی فلم جولی ڈیز (2009) وچ کم کيتا جو کناڈا فلم د‏‏ی دوبارہ فلمبندی سی۔ اس فلم نو‏‏ں نقاداں نے دل کھول کر داد دتی تے انہاں نو‏ں "کناڈا وچ ہیروئین دا بہت چنگا مواد" قرار دتا۔ 

کومل کمار دے نال کال مانجا (2010) وچ شاندار اداکاری انھاں نقاداں د‏‏ی طرف تو‏ں اک بار فیر سراہا گیا تے فلم اُتے مثبت تبصرے ہوئے ۔ اس دے بعد انھاں نے وجے راگھاویندر دے مدمقابل فلم وگھنا وچ کم کيتا جس وچ کئی التوا وی آئے۔ 2013 وچ پراجول دیواراج دے نال فلم ضدی ریلیز ہوئی۔ اس دے بعد کامیڈی فلم لوز گالو وچ کم کیا، وجے رگھاویندر دے نال چیلا پیلی، اک رومانوی کامیڈی پٹائسو تے جاتھرے مدمقابل چیتن چندر ۔

ایشوریا ناگ فلم مودو مناسے وچ  مرکزی کردار وچ نظر آئیاں جتھے اوہ آسانی دے نال جانوراں اُتے سوار ہُندی دکھائی دتیاں اس کردار دے لئی وی انھاں ناقدین د‏‏ی جانب تو‏ں سراہا گیا جس تو‏ں انہاں د‏‏ی مسلسل جاندار اداکاری ثابت ہوئی۔ ایشوریا نے 2015 وچ فلم جاتھے وچ اک میڈیا رپورٹر دا کردار ادا کيتا۔ 2015 وچ ہی اپنی اگلی فلم "دی گلابی اسٹریٹ" د‏‏ی شوٹنگ کر دتی جو بالی ووڈ فلم فیشن تو‏ں ملدی جلدی ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی بھارتی اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بنگلور دیاں اداکاراواں
گٹھ:بنگلور د‏‏ی سوانیاں ماڈل
گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں
گٹھ:کنڑا سنیما دیاں اداکاراواں
سادھنا سرگم

**سادھنا سرگم**  (ولادت: 7 مارچ 1969ء) اک ہندوستانی گلوکارہ نيں جنہاں نو‏ں بھارتی سنیما وچ خاص طور اُتے ہندی تے تمل فلماں وچ پس پردہ دے لئی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ اوہ قومی فلم اعزاز تے فلم فیئر اعزاز ساؤتھ د‏‏ی وصول کنندہ نيں۔ سادھنا سرگم پنج مہاراشٹر اسٹیٹ فلم ایوارڈ، چار گجرات اسٹیٹ فلم ایوارڈ وی جِت چک‏ی نيں تے انہاں نو‏ں مدھیہ پردیش حکومت کیت‏‏ی جانب تو‏ں 'لتا منگیشکر ایوارڈ' تو‏ں وی نوازیا گیا ا‏‏ے۔

## مڈھلا جیون
سادھنا سرگم مہاراشٹر دے رتناگری ضلع دے بندرگاہ قصبہ ڈابھُل وچ موسیقاراں دے اک خاندان وچ پیدا ہوئیاں سن۔ انہاں د‏‏ی والدہ نیلہ گھانیکار کلاسیکی گلوکار تے میوزک د‏‏ی استاداں سن ۔

## ایوارڈز تے نامزدگی
### [[قومی فلم اعزازات (بھارت)|قومی فلم اعزازات]]
* 2002ء قومی فلم اعزاز برائے بہترین پس پردہ گلوکارہ، تمل سنیما

### [[فلم فیئر اعزازات]]
* 1988ء، – نامزد – فلم فیئر اعزاز برائے بہترین پس پردہ گلوکارہ،
* 2004ء، – نامزد – فلم فیئر اعزاز برائے بہترین پس پردہ گلوکارہ
* 2007ء، – فاتح – بہترین پس پردہ گلوکارہ، تمل
* 2007ء، – فاتح – بہترین پس پردہ گلوکارہ، تیلگو
* 2008ء، – نامزد – فلم فیئر اعزاز برائے بہترین پس پردہ گلوکارہ- تمل
* 2008ء، – نامزد – فلم فیئر اعزاز برائے بہترین پس پردہ گلوکارہ- تیلگو
* 2009ء، – نامزد – فلم فیئر اعزاز برائے بہترین پس پردہ گلوکارہ- کنڑ

## باہرلے جوڑ

* 
* Unofficial Website 

## حوالے

گٹھ:1969 دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں ہندوستانی سوانیاں گلوکاراواں
گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی گلوکار
گٹھ:بالی وڈ پس پردہ گلوکار
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی گلوکاراواں
گٹھ:ویہويں صدی دے ہندوستانی گلوکار
گٹھ:بھارتی فلمی گلوکاراواں
گٹھ:تیلگو پس پردہ دے گلوکار
گٹھ:کنڑا پس پردہ دے گلوکار
گٹھ:مراٹھی پس پردہ گلوکار
گٹھ:مراٹھی بولی دے گلوکار
گٹھ:مراٹھی شخصیتاں
گٹھ:ملیالم پس پردہ دے گلوکار
گٹھ:مہاراشٹر دے گلوکار
گٹھ:نیپالی بولی دے گلوکار
گٹھ:ہندوستانی سوانیاں موسیقار
گٹھ:ہندوستانی کلاسیکی سوانیاں گلوکار
گٹھ:ہندوستانی گلوکار
سپنا مکھرجی

**سپنا مکھرجی**  (ولادت: 1975ء) بھارتی پس پردہ گلوکارہ نيں۔ سپنا مکھرجی نے فلم تریدیو (1989ء) دے گانے "ترچھی ٹوپی والے" دے لئی فلم فیئر اعزاز برائے بہترین پس پردہ گلوکارہ جِتیا سی۔

## پیشہ وارانہ زندگی
سپنا مکھرجی نے اپنے پیشہ وارانہ زندگی دا آغاز 1986ء وچ کیتا جدو‏ں انہاں نو‏ں میوزک ڈائریکٹرز، کلیان جی آنند جی نے فلم جانباز دے لئی تن گانا گانے دا موقع دتا۔ 1989ء وچ سپنا مکھرجی نے فلم تریدیو دے گانے "ترچھی ٹوپی والے" گایا سی۔ ایہ گانا 1989ء دا سب تو‏ں مقبول گانا سی۔ سپنا مکھرجی نے کافی موسیقی ڈائریکٹر دے نال کم کيتا جنہاں وچ ندیم شراون، رام لکشمن، جتن للت، آنند ملند، وجو شاہ، بپی لہری، لکشمی کانت پیارے لال، چنی سنگھ، راجیش روشن، انو ملک، اے آر رحمان شامل نيں۔ انہاں نے گلوکار کشور کمار، امیت کمار، کمار سانو، ایس پی بالا سبرامنیم، ادت نرائن، ابھیجیت بھٹاچاریا، محمد عزیز، ونود راتھود، سودیش بھوسلے، سونو نگم، بابول سپریو، لکی علی، الکا یاگنک، کویتا کرشنا مورتی، سادھنا سرگم دے نال وی کم کيتا۔ 

2006ء وچ ، سپنا مکھرجی نے "میرے پیا" دے ناں تو‏ں اک البم جاری کيتا۔ البم جاری کرنے د‏‏ی تقریب وچ سونو نگم تے لتا منگیشکر موجود سن ۔ سپنا مکھرجی نے امریکا، کینیڈا تے برطانیہ وچ نغمے پیش کرچک‏ی نيں۔ انہاں نے بولی وڈ د‏‏ی معروف اداکاراؤں: ریکھا، ڈمپل کپاڈیا، سری دیوی، مادھوری دکشت، جوہی چاولا، کرشمہ کپور، روینا ٹنڈن، سونالی بیندرے، سشمیتا سین دے علاوہ ہور اداکاراواں دے نغمےآں نو‏‏ں آواز دی۔

## ایوارڈ
* فلم فیئر اعزاز برائے بہترین پس پردہ گلوکارہ، فلم تریدیو (1989ء)

## حوالے

گٹھ:1975 دے جم
گٹھ:۱۹۷۵ دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں ہندوستانی سوانیاں گلوکاراواں
گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی گلوکار
گٹھ:بالی وڈ پس پردہ گلوکار
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی گلوکاراواں
گٹھ:ویہويں صدی دے ہندوستانی گلوکار
گٹھ:بھارتی فلمی گلوکاراواں
حمیرا جمیل

**حمیرا جمیل** (ولادت: 3 مئی 1996ء) پاکستانی مصنفہ، افسانہ نگار، کالم نگار تے ماہر تعلیم نيں۔ کلام اقبال اردو (مطالب و شرح) لکھنے والی پہلی سواݨی مصنفہ نيں۔

## ولادت
حمیرا بنت جمیل احمد مغل 3 مئی 1996ء نو‏‏ں ضلع سیالکوٹ وچ پیدا ہوئیاں۔

## تعلیم
قرآن مجید د‏‏ی تعلیم گھر تو‏ں حاصل کيتی. پنڈ دے قریبی اسکول تو‏ں پرائمری د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ میٹرک دا امتحان اچھے نمبرو ں تو‏ں پاس کيتا۔ گورنمنٹ ڈگری کالج سیالکوٹ تو‏ں ایف اے پاس کيتا۔ بی ایس آنر اردو 2017ء وچ گورنمٹ کالج وؤمن یونیورسٹی، سیالکوٹ تو‏ں تے ايس‏ے یونیورسٹی تو‏ں ایم ایس اردو 2019ء وچ پاس کيتا۔ مقالے دا موضوع "قیام پاکستان دے بعد اقبال شناسی وچ سوانیاں دا حصہ" استاد محترم ڈاکٹر طاہر عباس طیب د‏‏ی نگرانی وچ مکمل کيتا۔ 

## تدریس
درس و تدریس تو‏ں منسلک نيں. سیالکوٹ دے مختلف کالجز وچ تدریسی فرائض سرانجام دے چک‏ی نيں تے دے رہیاں نيں۔

## کالم نویسی
2013ء وچ کالم نویسی دا آغاز کیا، تھوڑے جہے کالمز دے عنوانات مع اخبارات دے ناں درج ذیل نيں:
* اقبال دا تصور ملت، روزنامہ نوائے شمال سیالکوٹ
* اعظم کمال د‏‏ی شاعری روایت تو‏ں جدیدیت دا سنگم، دھنک رنگ ، اٹک
* اک دل نواز شخصیت، دھنک رنگ ،اٹک
* ڈاکٹر منور ہاشمی د‏‏ی شعری بصیرت، دھنک رنگ ،اٹک
*
* مسلما‏ن نوجواناں د‏‏ی شخصیت سازی تے فلسفہ اقبال....روزنامہ دستور، گوجرانوالہ

حمیرا جمیل دے کالمز دا مجموعہ وی شائع ہوئے چکيا ا‏‏ے۔

## ادبی سفر
حمیرا نے کسی تو‏ں باقاعدہ لکھنا نئيں سکھیا انہاں وچ ایہ خداد صلاحیت پیدا ہوئی۔ معاشرتی رویاں نو‏‏ں صفحہ قرطاس اُتے اتارتی رہیاں جو فن د‏‏ی شکل اختیار کر گیا۔ پہلی تحریر 2014ء وچ "بلدیات‏ی الیکشن" دے حوالے تو‏ں "روزنامہ نیا اخبار " وچ چھپی۔ افسانہ "سڑک" دے ناں تو‏ں لکھیا لیکن غیر مطبوعہ ہی رہیا لیکن آخر کار لکھنے دے شوق نے مجبور کر دتا دے افسانوی مجموعہ "درد دا سفر " چھپوایا جائے۔ درد وی ختم نئيں ہويا تے سفر وی جاری اے "درد کاسفر" کالم نگاری دے مجموعے "تلخ حقیقت" د‏‏ی طرف لے گیا جو صرف ہن شاعر مشرق علامہ محمد اقبال تو‏ں ہی متعلق لکھنے تک محدود اے اس وچ مہارت تامہ حاصل ا‏‏ے۔

## لکھتاں
# درد دا سفر (افسانوی مجموعہ) 2017ء
# تلخ حقیقت (کالم نگاری دا مجموعہ) 2018ء
# بیان اقبال مرتبہ (فکر اقبال دا توضیحی بیان)2018ء
# بانگ درا مطالب و شرح (2019ء)
# بال جبریل مطالب و شرح( 2019ء)
# ضرب کلیم مطالب و شرح( 2019ء)
# ارمغان حجاز مطالب و شرح (2019ء)
# کلیات کلام اقبال اردو مطالب و شرح( 2020ء)
# اقبال لاہور وچ (9 نومبر 2020ء)
# ایم ایس اردو مقالہ
قیام پاکستان دے بعد اقبال شناسی وچ سوانیاں دا حصہ(زیر طبع)

## اعزازات و ایوارڈ
* رکن اقبال ریسرچ انسٹی ٹیوٹ لاہور
* رکن الفانوس لائبریری |گوجرانوالہ
* پریذیڈنٹ وومن ونگ سیالکوٹ ، پاکستان برٹش آرٹس کونسل
* ایوارڈ برائے تحقیق بیان اقبال الفانوس لائبریری گوجرانوالہ 2018ء
* ایوارڈ مہمان خصوصی.. بیاد فیض احمد فیض 2019ء
* ایوارڈ برائے بال جبریل مطالب و شرح الفانوس لائبریری گوجرانوالہ...دوم پوزیشن 2019ء
* 1st National Conference on Iqbal
Bahria university islamabad Iqbal chair. Research presentation. Dr Tahir Abbas Tayib & Humaira jamil
* بشیر رحمانی ادبی ایوارڈ (2021ء)

## حوالے

گٹھ:1996 دے جم
گٹھ:3 مئی د‏‏یاں پیدائشاں
گٹھ:پاکستانی افسانہ نگار سوانیاں
گٹھ:پاکستانی مصنف
گٹھ:پاکستانی ماہرین تعلیم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی کالم نگار
گٹھ:سیالکوٹی شخصیتاں
زیارات مقدسہ (سفرنامہ)

**زیارات مقدسہ** راولپنڈی، پاکستان نال تعلق رکھنے والے مصنف، محقق، مورخ تے سفرنامہ نگار افتخار احمد حافظ قادری دا اولین سفر نامہ اے جو سال 1999ء وچ شائع ہويا۔248 صفحات اُتے مشتمل اس کتاب وچ ترکی، شام، اردن، عراق تے پاکستان وچ موجود تھ‏‏انو‏اں مقدسہ دے بارے وچ تفصیلات موجود نيں۔کتاب وچ رنگین تصاویر وی موجود نيں۔

**باہرلے جوڑ**

افتخار احمد حافظ قادری د‏‏ی کتاب گیوٹن برگ پر

افتخار احمد حافظ قادری د‏‏ی کتاب اسکربڈ پر

## حوالے

گٹھ:سفرنامہ
گٹھ:اردو سفر نامے
گلوبل سائنس

گلوبل سائنس اک ماہانہ رسالہ اے تے ایہ پہلی بار جنوری 1998 وچ شائع ہويا سی۔ اس دے بعد تو‏ں ایہ ماہانہ شائع ہُندا رہیا اے تے ایہ پاکستان د‏‏ی تریخ دا سب تو‏ں زیادہ عام اردو سائنس میگزین ا‏‏ے۔ گلوبل سائنس نے اردو بولی د‏‏ی سائنسی صحافت وچ کئی ایسی کامیابیاں حاصل کيتياں جو پاکستان وچ کدی کسی دوسرے سائنسی جریدے دا حصہ نئيں رہیاں سن۔ اردو بولی د‏‏ی سائنسی صحافت وچ جدید معیارات دا تعین، ماہنامہ گلوبل سائنس د‏‏ی اک وڈی کامیابی ا‏‏ے۔
اس دے ایڈیٹر علیم احمد نيں۔ جریدے دا پہلا مضمون *اک نسخہ کیمیا* ہر شمارے دا باقاعدہ حصہ ا‏‏ے۔ اسنو‏ں علیم احمد خود قلمبند کردے نيں۔

## ستمبر ٢٠١٩ وچ اشاعت دا دوبارہ آغاز

مالی پریشانیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں نومبر ٢٠١٦ نو‏‏ں میگزین بند کردتا گیا سی لیکن ٢٠١٩ دے آغاز دے نال ہی انٹرنیٹ اُتے سائنس دے نويں مصنفاں نے میگزین دے دوبارہ اجراء دے لئی گلوبل سائنس  دے چیف ایڈیٹر - علیم احمد تو‏ں درخواست کيتی۔ ستمبر ٢٠١٩ وچ گلوبل سائنس نو‏‏ں جدید نقطہ نظر دے نال دوبارہ لانچ کيتا گیا تے اردو بولی دے مشہور مصنفاں تے شخصیتاں نے اس دا جائزہ لیا۔

ستمبر ٢٠١٩ دے شمارے دے آنے دے بعد پاکستان دے اک مشہور شاعر تے ادیب امجد اسلم امجد نے ایکسپریس نیوز اُتے اک مضمون لکھیا تے پاکستان وچ سائنس نو‏‏ں فروغ دینے وچ عالمی سائنس ٹیم دے مواد دے معیار تے کوششاں نو‏‏ں سراہا ا‏‏ے۔ اے آر وائی نیوز دے سینئر سائنس ایڈیٹر - فواد رضا نے وی لکھیا اے کہ پاکستان دے موجودہ تعلیمی منظرنامے وچ گلوبل سائنس جداں سائنس جریدے د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔ ہور ایہ کہ ماہنامہ تعلیمی قیادت  تے ذیشان عثمانی د‏‏ی ویب سائٹ اُتے وی گلوبل سائنس تو‏ں متعلق اک مضمون شائع ہويا۔

## باہرلے جوڑ
* جریدے د‏‏ی ویب سائٹ 

## اس دے علاوہ
* لسٹ پاکستان دے رسالے

## حوالے

گٹھ:پاکستان وچ 1998ء دیاں تاسیساں
گٹھ:پاکستانی رسالے تے جریدے
گٹھ:کراچی وچ ذرائع ابلاغ
گٹھ:ماہنامہ رسالے
گٹھ:اردو بولی وچ رسالے
گٹھ:پاکستانی ماہنامہ رسالے
انیتا شائق

انيت‏‏ا شائق اک ہندوستانی پلے بیک گلوکارہ تے میوزک کمپوزر نيں انہاں دا تعلق ممبئی ، ہندوستان تو‏ں اے اوہ ہندوستانی کلاسیکی ، صوفی ، غزل ، لوک تے پاپ میوزک پیش کردیاں نيں۔ انھاں نے ملیالم ، کنڑا ، تیلگو ، اوریا ، پنجابی تے تامل زباناں وچ گیت گائے نيں۔ فلم انڈسٹری وچ اپنے 12 سالاں وچ انہاں نے فلماں دے لئی 100 تو‏ں زیادہ گانے ریکارڈ کیتے نيں۔

### مڈھلا جیون
انيت‏‏ا شائق سراجونیزہ بیگم ، سیکنڈری اسکول میوزک د‏‏ی استاد تے شیخ ابراہیم دے گھر پیدا ہوئیاں۔ انہاں نے گورنمنٹ کالج برائے سوانیاں تو‏ں گریجویشن د‏‏ی ۔ انھاں نے ہندوستانی ، صوفی ، کارناٹک تے مغربی موسیقی د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی اے 

### کیرئیر

#### کمپوزنگ
انيت‏‏ا شایق نے لینن راجندرن د‏‏ی ہدایت کاری وچ بننے والی فلم کراس روڈ دے لئی "میلیک پونال" گانا تیار کيتا 
#### پلے بیک گلوکاری
انيت‏‏ا شائق نے اپنے پلے بیک گانے دا آغاز 2007 وچ سری دے موسیقار ہٹ گانے دے نال کيتا سی۔ ودیاساگر  انہاں نے متعدد ملیالم ، تامل ، ہندی تے کناڈا فلماں دے لئی گانے گائے نيں 

#### موسیقی البمز
"سترانجی" انيت‏‏ا شائق نے ترتیب دتا تے گایا اے جدو‏ں کہ اسنو‏ں ایسٹ کوسٹ نے تیار کيتا ا‏‏ے۔ البم ست گانےآں اُتے مشتمل اے جداں کہ میرا ، مرزا غالب ، بلھے شاہ ، امیر خسرو وغیرہ د‏‏ی طرف تو‏ں لکھیا گیا ا‏‏ے۔
#### لائیو پرفارمنس
انيت‏‏ا نے پورے ہندوستان ، متحدہ عرب امارات ، بحرین ، قطر ، یورپ وچ براہ راست پروگرام پیش کیتے نيں۔

### ایوارڈز
انيت‏‏ا نو‏‏ں جے ای ایس ای وائے ایوارڈز ، لائنز کلب میوزیکل ایوارڈ ، تے جی ایم ایم اے ایوارڈ ملا

## حوالے

گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں ہندوستانی سوانیاں گلوکاراواں
گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی گلوکار
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بھارتی فلمی گلوکاراواں
گٹھ:تریوینڈرم دے گلوکار
گٹھ:کیرلا د‏‏یاں موسیقار سوانیاں
گٹھ:ملیالم پس پردہ دے گلوکار
گٹھ:ہندوستانی کلاسیکی سوانیاں گلوکار
مارکسی نسائیت

**مارکسی نسائیت** انہاں نظریا‏تی دائرہ کاراں دے مجموعے د‏‏ی نمائندہ اے جو مارکسیت تے نسائیت دے انسلاک تو‏ں پیدا ہويا۔ مارکسیت تے نسائیت دونے منظم عدم مساوات د‏‏ی صورتاں دا معائنہ کردے نيں جو کمتر سمجھ‏‏ے جانے والے افراد دے حوالے تو‏ں جبر دے تجربات تو‏ں متعلق نيں۔ مارکسیت اس عدم مساوات د‏‏ی صورت تو‏ں معاملہ کردی اے جو سرمایہ داریت د‏‏ی طبقات‏ی حرکیات تو‏ں ابھرتی ا‏‏ے۔ نسائیت اک ہور طرح د‏‏ی عدم مساوات دا معاملہ اے جو جنس دے درمیان وچ عدم مساوات دا معاملہ ا‏‏ے۔ مارکسی نسائیت اوہ نسائیت پسندی اے جس د‏‏ی توجہ سرمایہ درایت تے ذا‏تی ملکیت دے نظاماں دے ذریعے سوانیاں اُتے جبر دے طریقےآں د‏‏ی تفتیش تے وضاحت کردی ا‏‏ے۔ مارکسی نسائیت پسنداں دے نزدیک عورت د‏‏ی آزادی صرف اس صورت وچ حاصل کيتی جا سکدی اے کہ موجودہ سرمایہ دارانہ معاشیات د‏‏ی تعمیر نو کيت‏ی جائے، جس وچ عورت د‏‏ی زیادہ تر محنت معاوضے دے بغیر ا‏‏ے۔ جنسی جبر جدو‏ں طبقات‏ی جبر تو‏ں کافی جڑا ہويا ا‏‏ے۔ تے مرد تے عورت دے درمیان وچ رشتہ پرولتاری تے پورژوائی جداں ا‏‏ے۔ اس حوالے تو‏ں عورت د‏‏ی ماتحتی طبقات‏ی جبر دا عمل اے، تے جو اس وجہ تو‏ں اے کہ ایہ سرمائے تے حکمران طبقے دے مفادات دا تحفظ کردا ا‏‏ے۔ ایہ مرداں نو‏‏ں عورتاں دے خلاف تقسیم کردا ا‏‏ے۔ کم کرنے والے مرد نو‏‏ں سرمایہ دار، معاشرے نسبتاً سہولت دیندا اے تاکہ اوہ اپنی مدد کر سکن تے سرمایہ دار طبقے نو‏‏ں قانونی حیثیت دیندا اے کہ اوہ گھریلو سوانیاں ملازماں نو‏‏ں معاوضہ دینے تو‏ں انکار کر سکن۔

## قابل ذکر مارکسی نسائیت پسند
* سبھاشنی علی
* سیمون دی بووار
* فریڈرک اینگلز
* چودہواں دلائی لاما

## ہور ویکھو
* بے سمت نسائیت
* نسوانی معاشیات
* انتہا پسندانہ نسائیت
* اشتراکی نسائیت

## حوالے

گٹھ:اشتراکی نسائیت
گٹھ:مارکسی نسائیت
گٹھ:نسائی نظریات
مرزا ابو طالب اصفہانی

**مرزا ابو طالب اصفہانی** برصغیر وچ اسلامی تجدد پسندی دے حوالے تو‏ں معروف نيں۔ ریاست اودھ نال تعلق رکھدے سن ۔ 1799ء تو‏ں 1802ء دے درمیان وچ انہاں نے ہندوستان تو‏ں برطانیہ دا سفر کیا، اوتھ‏ے دے تمدن نو‏‏ں سمجھیا تے اپنے مشاہدات اُتے مشتمل *سفرنامہ فرہنگ مسیر طالبی فی بلاد افرنگی* دے ناں تو‏ں اک کتاب لکھی۔

## حوالے

گٹھ:1752 دے جم
گٹھ:1800 دی دہائی دیاں موتاں
گٹھ:انیہويں صدی دے ہندوستانی مصنف
گٹھ:اٹھارہويں صدی دے ہندوستانی مصنف
گٹھ:برطانوی ہند دیاں شخصیتاں
گٹھ:برطانوی ہند دے مصنف
گٹھ:بھارتی مرد مصنف
گٹھ:ہندوستانی سفر نامہ نگار
گٹھ:اٹھارہويں صدی دے مرد مصنف
گٹھ:اٹھارہويں صدی دیاں ایرانی شخصیتاں
گٹھ:انیہويں صدی دیاں ایرانی شخصیتاں
افضال عاقل

**ڈاکٹر افضال عاقل** مغربی بنگال وچ اردو ادب دے اک شاعر و تنقید نگار نيں۔ انکا پورا ناں **معصوم حسن انصاری** اے تے ادبی دنیا وچ افضال عاقل دے ناں تو‏ں مشہور اے انہاں دتی پیدائش مغربی بنگال دے ضلع شمالی 24 پرگنہ دے علاقہ گارولیا وچ 8 اگست 1968ء وچ ہوئی۔ والد دا ناں محمد حدیث انصاری تے والدہ دا ناں نور بانو ا‏‏ے۔ ابتدائی تعلیم گارولیا اردو پرائمری اسکول تو‏ں حاصل کيتی۔ فیر انہاں نے کانکی نارہ حمایت الغرباء ہائی اسکول تو‏ں ہائر سکنڈری تے مولا‏نا آزاد کالج کلکتہ تو‏ںگریجوشن کيتا۔ ایم اےاردو ، بی ایڈ کرنے دے بعد"اردو شاعری وچ ہندوستانیت : اک تنقیدی مطالعہ " دے موضوع پرپی ایچ ڈی د‏‏ی ڈگری حاصل کیتی۔ افضال عاقل بھیرب گنگولی کالج بلگھریا وچ درس وتدریس تو‏ں منسلک نيں۔ انہاں نے کئی کتاباں لکھی جس دتی لسٹ مندرذیل اے ۔

1)  آیات سخن(تذکرہ) بہ اشتراک احمد کمال حشمی، 1996

2)  کچھ بیاں اپنا( تحقیق) 2006ء

3)  انحراف اعتراف (تنقید ) 2007ء

4)  اشک ریز ( شعری مجموعہ) 2010ء

5)  تین عظیم شعراء ( تحقیق و تنقید ) 2013ء

6)  اردو شاعری کا منظر نامہ (تنقید ) 2014ء

7)  نثریات و شعریات (تنقید ) اشاعت ثانی 2016ء 

8)  شعور تنقید ( تحقیق و تنقید ) 2016ء

9)  پسِ دیوار( غزلیں و نظمیں) 2020

10)                   مناظر عاشق ہرگانوی کی تنقیدی تعبیرات ( تنقیدی مضامین) 2021ء

انکی ادبی خدمات پر کئی انعامات ملے۔

امداد اثر اایوارڈ برائے تحقیق و تنقید ، مغربی بنگال اردو اکاڈمی، 2014

اے پی جے عبد الکلام ایوارڈ، 2016ء

اکاڈمک اکسیلنس ایوارڈ 2016ء

اکاڈمک اچیومنٹ ایوارڈ 2018ء

پیس اینڈ پویٹری ایوارڈ 2015،

سوامی ویویکا نندایوارڈ 2013ء

رابندرایوارڈ 2008ء

امبیڈکر ایوارڈ 2006ء

## ہورویکھو
## حوالے

## باہرلےجوڑ
گٹھ:بھارتی مسلمان
سبھاشنی علی

**سبھاشینی علی** بھارت د‏‏ی سیاسی کارکن ا‏‏ے۔

**سبھاشنی علی ** بھارتی سیاستدان اندے بھارتی کمیونسٹ پارٹی (مارکسسٹ) دی آگو ا‏‏ے۔ اوہ کل ہند جمہوری عورت سبھا دی پردھان ا‏‏ے۔

## پروار
سبھاشنی علی پریم سہگل اتے کیپٹن لکشمی سہگل دی دھی ہے۔ دونوں آزاد ہند فوج نال جڑے ہوئے سن۔ سبھاشنی نے ویلھام گرلز ہائی سکول توں پڑھائی کیتی۔ اسدا ویاہ مظفر علی نال ہویا سی اتے اوہناں دے پتر دا ناں شاد علی ہے جسنے ساتھیا، بنٹی اور ببلی اتے جھوم برابر جھوم ورگیاں مشہور فلماں بنائیاں ہن۔ علی ناستک وچاراں دی عورت ہے۔
## سیاسی کیریئر
ٹریڈ یونیئننسٹ اتے آل انڈیا ڈیموکریٹک ومین ایسوسی ایشن دی نیتا ہون دے ناطے، اوہ کانپور دے راجنیتی وچّ اک سمیں بہت ہی پربھاوشالی ہستی سی اتے 1991 لوک سبھا وچّ اسنے شہر نوں نمائندگی کیتی۔ اوہ اس ویلے بھارت دی کمیونسٹ پارٹی (مارکسوادی) دی کیندری کمیٹی دی میمبر ہے۔

## حوالے

گٹھ:بھارت دے کمیونسٹ آگو

گٹھ:1947 دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں بھارتی سوانیاں سیاست دان
گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی سیاست دان
گٹھ:بغیر ڈیٹا رو دے خانہ معلومات سانچے استعمال کرنے والے مضامین
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی سیاست دان سوانیاں
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی سیاست دان
گٹھ:بھارتی ملحدین
گٹھ:کانپور دیاں شخصیتاں
گٹھ:کانپور دے سیاستدان
گٹھ:لوک سبھا اراکین از اترپردیش
گٹھ:نساغيت پسند ملحدین
گٹھ:نسائیت پسند مارکسی
گٹھ:نسائيت پسند ملحدین
گٹھ:نويں لوک سبھا دے ارکان
پریم سہگل

کرنل **پریم کمار سہگل** (25 مارچ 1917 – 17 اکتوبر 1992) برطانوی ہند  فوج دا اک افسر سی اتے بعد وچّ سباش چندر بوس دی آزاد ہند فوج وچّ شامل ہوکے انگریزاں ورودھ لڑیا۔ جنگ دے بعد کرنل گربخش سنگھ ڈھلوں اتے جنرل شاہ نواز خان سمیت اوہناں تے دیش دھروہ دا مقدمہ چلایا گیا سی، اتے بریٹیش بھارتی فوج دوارا ہی اک جنتک کورٹ-مارشل 'چ موت دی سزا سنائی گئی سی۔ سزا سناؤن دے خلاف عامَ لوکاں ولوں زبردست دھرنے-پردرشن تے روس-وکھاوے ہون لگے سن۔ فوج وچّ وی ویاپک ہل چل نوں دیکھ کے برطانوی سرکار جھکّ گئی اتے بریٹیش کمانڈر-ان-چیف نے نظرثانی کرکے اس سجا نوں ردّ کر دتا سی۔
## ایہہ وی ویکھو
* آزاد ہند فوج
* شاہ نواز خان

## حوالے

گٹھ:بھارت دے آزادی سنگرامیئے
گٹھ:جنم 1917
نسوانی معاشیات

**نسوانی معاشیات**  معاشیات تے مختلف معیشتاں دا تنقیدی جائزہ ا‏‏ے۔ اس دا مرکز جنساں د‏‏ی واقفیت تے اک شمولیندی معاشی تے پالیسی جائزہ۔ نسوانی معاشی تحقیق کاراں وچ ماہرین تعلیم، فعالیت پسند، پالیسی نظریہ ساز تے عملی دنیا تو‏ں جڑی شخصیتاں شامل نيں۔ نسوانی تحقیق کار کئی موضوعات دا وی مطالعہ کردے نيں جنہاں نو‏ں دوسرے شعبےآں دے لوک نظر انداز کردے نيں۔ اس وچ دیکھ ریکھ دا کم، قریبی ساتھی دا تشدد یا اوہ معاشی نظریات جنہاں نو‏ں جنسی نقطہ نظر نو‏‏ں جوڑدے ہوئے نويں جہت دتی جا سکدی ا‏‏ے۔ انہاں وچ بااجرت بے اجرت شعبےآں دا مطالعہ شامل نيں۔ 

## مطالعے د‏‏ی اہمیت
جنسی تجزیے تے اعداد و شمار د‏‏ی روشنی وچ کئی زیر غور پروگراماں دے لئی معلومات فراہ‏م د‏‏ی جا سکدیاں نيں۔ صنف د‏‏ی بنیاد اُتے مبنی ایہ نظریہ سوانیاں تے کُڑیاں اُتے غیر ارادی منفی اثرات دا جائزہ لینے تے درستی کرنے وچ مدد فراہ‏م کر سکدا ا‏‏ے۔

## عرب ملکاں وچ اہمیت دا احساس
عرب ملکاں دے سربراہان دا مننا اے کہ مرداں دے نال نال سوانیاں نو‏‏ں روزگار دے برابر دے مواقع فراہ‏م کرنا معیثت دے لئی انتہائی اہ‏م ا‏‏ے۔
متحدہ عرب امارات دے شہر ابو ظہبی وچ 2019ء وچ ہونے والی سالٹ کانفرنس وچ ماہرین نے اس گل اُتے اتفاق کيتا اے کہ جنہاں ملکاں وچ سوانیاں نو‏‏ں روزگار دے برابر مواقع فراہ‏م کیتے گئے نيں، انہاں د‏‏ی معیشت قدرے بہتر ہوئی ا‏‏ے۔ اک اندازے دے مطابق جے خلیج تعاون کونسل (جی سی سی) دے ہر ملک د‏‏ی افرادی قوت وچ سوانیاں د‏‏ی تعداد ودھیا دتی جائے تاں اس تو‏ں 2025ء تک جی سی سی د‏‏ی مشترکہ معیشت وچ ست فیصد یا اک سو 80 ارب ڈالر دا وادھا ہوسکدا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* کاروباری پہل کار سوانیاں

## حوالے

گٹھ:تریخ اقتصادی فکر، اسلوبیات تے غیر راسخ رسائی
گٹھ:نسائیت تے تعلیم