راشٹرپتی بھڡن

**راشٹرپتی بھڡن** یعنی صدارتی محل ( ہندی:राष्ट्रपति भवन ) بھارت سرکار دے صدر دی سرکاری رہائش گاہ اے۔ دنیا دے سبھ توں وڈے لوکراج دے صدر دی رہائش گاہ خود وچ ہی کافی وڈی اے۔ کسان دے بیٹے توں لے کے ، سائنسدان اتے عام پروار توں آئے لوک بھارت دے صدر رہِ چکے ہن۔ راشٹرپتی بھوَن وچ بچیاں لئی 2 گیلریز بنائیاں گئیاں ہن۔ ہر ہفتہ نوں سویرے 10 وجے ادھے گھنٹے تک چینج آف گارڈ تقریب ہندی اے۔

## تریخ
اس عمارت نوں بناؤن لئی مالچ پنڈاں دے رائےسینی پروار دے لوکاں دیاں زمیناں ایکوائر کیتیاں گئیاں ہن۔ ایہہ پنڈ پہاڑی اُتے سی، ادوں توں اس نوں رائےسینا ہلز کیہا جاندا اے۔ سن 1929 وچ صدر بنایا گیا۔ بھارت دا راشٹرپتی بھوَن اٹلی کؤرنل پیلیس توں بعد دوجا سبھ توں وڈی رہائش گاہ اے۔ اس محل (بھوَن ) نوں بناؤن وچ پورے 17 سال لگے سن۔ اس نوں بناؤن وچ 29 ہزار مزدور اتے کرمچاری لگے سن۔ قریب 2 لکھ طبقہ فٹ وچ بنے اس بھوَن وچ 70 کروڑ اٹّ اتے 30 لکھ کؤبک فٹ پتھر دی ورتوں کیتی گئی سی۔ بھارت دے صدر بھون وچ 300 کمرے ہن۔ اتھے دوجے دیساں دے راشٹر پردھان اتھے نواش کردے ہن۔ اس بھوَن وچ 750 کرمچاری، 50 رسوئیے جو دنیا بھر دے پکوان بناؤن وچ مہارت رکھدے ہن رہندے ہن۔

## ہور ہال
راشٹرپتی بھڡن دے بینکویٹ ہال وچ 104 مہمان اکٹھے بیٹھ سکدے ہن۔ اس وچ خاص طرحاں دی روشنی انتظام کیتی گئی اے۔ اس کمرے وچ بھارت دے سابقہ صدراں دیاں تصویراں لگیاں ہن۔ راشٹرپتی بھڡن دے اپہار میوزیم وچ اک چاندی دی کرسی رکھی اے، جسدا بھار 640 کلوگرام اے۔ سال 1911 وچ لگے دلی دربار وچ جارج پنچم اسے کرسی اُتے بیٹھے سن۔ اس بھوَن دے اشوکا ہال وچ سونہہ چکّ تقریب ہندا اے۔ اس ہال نوں وی انوکھے طریقے نال سجایا گیا اے۔

## مغل باغ
ایہ باغ دا رقبا 4000 ایکڑ اے۔ برطانوی نقشہ نویس ایڈون لٹیئنز نے اس باغ دا نقشہ تیار کیتا سی۔ اس باغ دی اساری 1911 وچ شروع ہوئی تے 18 سالاں وچ پورا ہویا۔ اس بگ تن حصےآں وچ ونڈیا ہویا اے، پہلا حصہ مکھ گارڈن، دوجا پردھا گارڈن اتے تیجا ٹیریلی گارڈن اے۔ گارڈن وچ دو نہراں شمال توں جنوب تے دو نہراں مشرق توں مغرب  ول نوں وگدیاں ہن۔ گارڈن وچ کمل دے پھلّ دی شکل دے 6 فوارے  ہن۔ گارڈن وچ 5,000 دے قریب درخت، گلاب دے پھلاں دیاں لگپگ 135 قسماں
اتے موسم مطابق پھلاں دیاں لگپگ 135 قسماں ہن۔ پھلاں دے ناں مدر ٹیریسا، بھیم، ارجن، راجا رام، جواہر، ڈاکٹر۔ بی۔پی۔ پال، موہن رائے، اتے ہور کئی پرمکھ شخصیتاں دے ناں تے رکھے گئے ہن۔

باغ وچ بنایا جانور پارک وی بہت اہم اے، جس وچ پودیاں دے نال-نال مور، بطخاں، خرگوش، ہرن وغیرہ جنور ہن۔ میوزیکل گارڈن وچ لگے موسیقی فوارے اتے رات نوں جگ-مگاؤندیاں رنگین لائیٹاں من نوں لبھاونیاں لگدیاں ہن۔ مغل گارڈن وچ سرکلر، سپرچوئل ٹیکنیکل، ہربل بونسائی، کیکٹس، نکشترا گارڈن ہن۔ راشٹرپتی بھوَن دے اندر مغل گارڈن نوں ہر سال فروری وچ عام لوکان لئی کھولھیا جاندا اے، جس نوں دیکھن لئی دیسوں-ودیسوں توں سیلانی آؤندے ہن۔ اس دا گولاکار گارڈن سبھ توں زیادہ خوبصورت اے۔

## دنیا دے صدارتی محل
چین دے صدر دی سرکاری رہائش دی اندازا قیمت 2.63 لکھ کروڑ روپئے اے۔ امریکہ دے صدر دی سرکاری رہائش وھائیٹ ہاؤس دی لگبھگ قیمت 258 کروڑ اے۔ بھارت دے صدارتی محل دی قیمت لگبھگ 3500 کروڑ روپئے اے۔ بھارت دے صدارتی محل دا رقبہ 2 لکھ مربع میٹر اے۔ چین دے صدارتی محل دا رقبہ 34 لکھ مربع میٹر اے۔ لسٹ وچ چین پہلے  تھاں تے دکھنی کوریا دوجے، روس تیجے، اٹلی دا وزیراعظم نواس چوتھے، جاپان دا وزیراعظم نواس پنجویں بھارت دا صدارتی محل 7ویں، امریکہ دا وائیٹ ہاؤس 10ویں نمبر اُتے اے۔

## تصویراں

File:View of rashtrapati bhawan.jpg|مشرق توں ڈھلان
File:Canon outside the entrance to Rashtrapati Bhawan, Delhi.jpg|محل دے باہر توپاں
File:Indian President`s Bodyguard marching at Rashtrapati Bhavan.jpg|بھارت دے صدر دے  محافظ
File:Rashtrapati Bhavan-4.jpg|باہرلی کندھ تے ہاتھی دے بتّ
File:President Barack Obama is presented with a scarf by Rayapati Sambasiva Rao.jpg|صدارتی محل وکھے امریکہ دے صدر براک اوباما
File:Rashtrapati Bhavan gate close up.jpg|thumb|مکھ دروازہ
File:Rashtrapati Bhawan illuminated 2010 ashish17.JPG|جمہوریہ دن ویلے
File:Mughal gardens tulips.jpg|thumb|مغل باغ دی مورت
File:Mughal gardens fountain .jpg|مغل باغ دے فوارے


## حوالے

گٹھ:بھارت دی تریخ
گٹھ:بھارت سرکار