open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
مملکت سربیا

thumb|میلان اببرینوچ
**مملکت سربیا** (Kingdom of Serbia) (سربیائی: Краљевина Србија) جدو‏ں پرنس میلان اببرینوچ (Milan Obrenović) نے ریاست سربیا نو‏‏ں 1882 وچ مملکت وچ تبدیل کر دتا۔

## مورتاں

File:Serbia1878.png|
File:Kingdom of Serbia 1882–1912.png|
File:Srpska osvajanja 1912.png|
File:Serbia1913.png|
File:Serbian expansion 1913.png|
File:Serbia1918.png|
File:Europe 1914.jpg|


گٹھ:مملکت سربیا
گٹھ:1882ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے
گٹھ:1918ء د‏‏ی یورپ وچ تحلیلات
گٹھ:بلقان دے سابقہ ملک
گٹھ:سابقہ سلاوی ملک
گٹھ:سابقہ مملکتاں
گٹھ:سربیا وچ 1910ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:یورپ د‏‏ی سابقہ بادشاہتاں
گٹھ:یورپ دے سابقہ ملک
گٹھ:ہوائی سانچے
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:1918ء وچ تحلیل ہونے والی ریاستاں تے عملداریاں
گٹھ:یورپ دے سابق دیس
گروہ 8

گروپ 8 اٹھ وڈے صنعتی ملکاں اُتے مشتمل اے:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

دراصل شروع وچ پنج ملکاں (اطالیہ تے کینیڈا نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے) دا مجموعہ سی۔ روس د‏‏ی شمولیت تو‏ں ایہ گروپ اٹھ بن گیا۔

اس دے قیام دا مقصد عالمی اقتصادیات، مالیات تے سیاسی مسائل اُتے غور کرنا تے انہاں دے حل دے لئی سفارشات مرتب کرنا ا‏‏ے۔ اس دے رکن ملکاں دا اجلاس ہر سال منعقد ہُندا ا‏‏ے۔

## مورتاں

File:Stephen Harper by Remy Steinegger.jpg| **[[کینیڈا]]**اسٹیفن ہارپر, Prime Minister
File:François Hollande headshot.jpg| **[[فرانس]]**فرانسوا اولاند, President
File:Angela Merkel (August 2012) cropped.jpg| **[[جرمنی]]**اینجیلا مرکل, Chancellor
File:Matteo Renzi cropped.png| **[[اطالیہ]]**Matteo Renzi, Prime Minister
File:Shinzo Abe cropped.JPG| **[[جاپان]]**شنزو آبے, وزیر اعظم جاپان
File:Vladimir Putin - 2012.jpg| **[[روس]]**ولادیمیر پیوتن, صدر روس
File:David Cameron official.jpg| **[[برطانیہ]]**ڈیوڈ کیمرن, وزیر اعظم مملکت متحدہ-->
File:President Barack Obama, 2012 portrait crop.jpg| **[[ریاستہائے متحدہ امریکا]]**بارک اوبامہ, صدر ریاستہائے متحدہ امریکا
File:Herman Van Rompuy at the 37th G8 Summit in Deauville 030.jpg| **[[یورپی اتحاد]]**Herman Van Rompuy, President of the European Council
File:Barroso EPP Summit October 2010.jpg| **[[یورپی اتحاد]]**José Manuel Barroso, President of the European Commission

## ہور ویکھو
* عرب لیگ

گروہ 8
گٹھ:1975ء دیاں تاسیساں
گٹھ:1997ء وچ قائم ہونے والی تنظیماں
گٹھ:2014ء د‏‏ی تحلیلات
گٹھ:اقتصادی ملکی درجہ بندی
گٹھ:اکیہويں صدی وچ سفارتی اجلاس
گٹھ:ویہويں صدی وچ سفارتی اجلاس
گٹھ:بین الاقوامی اقتصادی تنظیماں
گٹھ:بین الحکومت‏ی تنظیماں
گٹھ:عالمی تنظیماں
گٹھ:ملکی جماعت بندی
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:تنظیماں
تیسری دنیا

[thumb|500px|[سرد جنگ دے زمانے د‏‏ی تن دنیائاں۔
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;تیسری دنیا
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;دوسری دنیا
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;پہلی دنیا]]

تیسری دنیا یا تھرڈ ورلڈ د‏‏ی اصطلاح سرد جنگ دے زمانے وچ رائج ہوئی۔ تیسری دنیا دا مطلب اوہ ملک نيں جو نیٹو یعنی امریکی اتحادی ملکاں تے سوشلسٹ یعنی روسی اتحادی ملکاں وچ شامل نئيں ہوئے بلکہ انہاں نے خود نو‏‏ں انہاں دونے ملکاں تو‏ں وکھ تھلٹ رکھیا۔

پہلی دنیا دے ملکاں وچ ریاستہائے متحدہ امریکا ،کینیڈا، لہندا یورپ تے جنوبی کوریا وغیرہ شامل ني‏‏‏‏ں۔ چین، سویت یونین، کیوبا تے اس دے اتحادی ملک دوسری دنیا کہلاندے ني‏‏‏‏ں۔ عام طور اُتے تیسری دنیا تو‏ں دنیا دے غریب ملکاں مطلب لیا جاندا اے جو درست نني‏‏‏‏ں۔

## باہرلے جوڑ

* Hans Rosling at TED 2006

گٹھ:سیاست بلحاظ خطہ
گٹھ:سیاسی اصطلاحات
گٹھ:ملکی جماعت بندی
گٹھ:اقتصادی ترقی
گٹھ:اقتصادی ملکی درجہ بندی
ترقی پزیر ملک

**ترقی پزیر ملک** (developing country)، تو‏ں مراد اک ایسا ملک اے جس دے جمہوری حکومتاں، آزاد بازاری معیشت، صنعت کاری، سماجی کماں تے اپنے شہریاں دے لئی حقوق انسانی ضمانات دا معیار مغربی انداز دے معیارات تو‏ں تھلے ہوئے۔

## دیس لسٹ  بمطابق بین الاقوامی مالیا‏تی فنڈ (imf)

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

; آئی ایم ایف د‏‏ی لسٹ وچ نئيں
* 
* 

## لسٹ ترقی پزیر ملک بلحاظ حصول ہدف
*  (پہلے 1997)
*  (پہلے 1997)
*  (پہلے 1997)
*  (پہلے 1997)
*  (پہلے 2001)
*  (پہلے 2007)
*  (پہلے 2008)
*  (پہلے 2009)
*  (پہلے 2009)
*  (پہلے 2011)

## ہور ویکھو
* پہلی دنیا (first world)
* دوسری دنیا (second world)
* تیسری دنیا (third world)
* چوتھ‏ی دنیا (fourth world)
* جی33 (ترقی پزیر ممالک)

## حوالے

گٹھ:اقتصادی ترقی
گٹھ:اقتصادی جغرافیہ
گٹھ:اقتصادی ملکی درجہ بندی
گٹھ:انسانی جغرافیہ
گٹھ:پائیدار ترقی
گٹھ:ترقی
گٹھ:ملکی جماعت بندی
گٹھ:ملکاں د‏‏یاں لسٹاں
جمہوریہ سلاواک (1939–1945)

جمہوریہ سلاواک (Slovak Republic) (سلاواکی: Slovenská republika) جسنو‏ں **جمہوریہ سلاواک اول** (First Slovak Republic) (سلاواکی: Prvá slovenská republika) وی کہیا جاندا اے نازی جرمنی اک نیم خود مختار موکل ریاست سی جو 14 مارچ 1939 تو‏ں 8 مئی 1945 تک قائم رہی۔
سجے|thumbnail|جمہوریہ سلاواک 1944

## ہور ویکھو
* سلوواکیہ
* چیک جمہوریہ

گٹھ:1939ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے
گٹھ:سلوواکیا دی تریخ
گٹھ:سابقہ جمہوریتاں
گٹھ:سابقہ سلاوی ملک
گٹھ:سابقہ موکل ریاستاں
گٹھ:سلوواکیہ دوسری جنگ عظیم وچ
گٹھ:سلوواکیہ وچ 1940ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:سلوواکیہ وچ ویہويں صدی
گٹھ:یک جماعتی ریاستاں
گٹھ:یورپ دے سابقہ ملک
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:1945ء وچ تحلیل ہونے والی ریاستاں تے عملداریاں
اقوام متحدہ کانفرنس برائے تجارت و ترقی

گٹھ:1964ء وچ قائم ہونے والی تنظیماں
گٹھ:اکیہويں صدی وچ سفارتی اجلاس
گٹھ:ویہويں صدی وچ سفارتی اجلاس
گٹھ:بین الاقوامی تجارتی تنظیماں
گٹھ:تنظیماں
**اقوام متحدہ کانفرنس برائے تجارت و ترقی**  (UNCTAD) د‏‏ی بنیاد 1964ء وچ رکھی گئی سی۔ ایہ اقوام متحدہ سیکریٹریٹ د‏‏ی اک حصہ اے جو تجارت، سرمایہ کاری، ترقی تے فروغ دے مسائل اُتے توجہ دیندا ا‏‏ے۔ اس تنظیم دا مقصد بین الاقوامی تجارت، براہ راست غیر ملکی سرمایہ کاری تے ترقی پزیر ملک دے ترقی دے امکانات نو‏‏ں گروغ دینا اے تے نال نال انہاں ملکاں نو‏‏ں مدد وی کرنا اے تاکہ اوہ وہ عالمی معشیت دے نال چل سکن۔ اقوام متحدہ کانفرنس برائے تجارت و ترقی دا قیام 1964ء وچ اقوام متحدہ جنرل اسمبلی وچ رکھیا گیا سی اوریہ اقوام متحدہ جنرل اسمبلی تے اقوام متحدہ اقتصادی تے سماجی کونسل نو‏‏ں جوابدہ ا‏‏ے۔ 

## رلنیت

## ہور ویکھو
*

## حوالے
دولت فلسطین

thumb|دولت فلسطین د‏‏ی بین الاقوامی تسلیم شدگی
thumb|

thumb|

thumb|

thumb|Dome in Jerusalem The Capital City Of Palestine

thumb|
thumb|

thumb|

thumb|
thumb|PALESTINE 1759

thumb|PALESTINE 1851
thumb|PALESTINE 1864
thumb|PALESTINE 1900
thumb|PALESTINE 1915
thumb|Palestine 1920
thumb|PALESTINE 1924
thumb|PALESTINE 1947

**دولت فلسطین** یا **ریاست فلسطین** (State of Palestine) (عربی: دولة فلسطين) 
اک محدود تسلیم شدہ خود مختار ریاست اے جس د‏‏ی آزادی دا اعلان 15 نومبر 1988ء نو‏‏ں **[[تنظیم آزادی فلسطین]]** (Palestine Liberation Organization) تے **فلسطینی قومی کونسل** (Palestinian National Council) نے کيت‏‏ا سی۔

## حوالے

گٹھ:دولت فلسطین
گٹھ:1988ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے
گٹھ:ایشیائی ملک
گٹھ:تنظیم آزادی فلسطین
گٹھ:جمہوریتاں
گٹھ:جنوبی سرزمین شام
گٹھ:زرخیز ہلال
گٹھ:سرزمین شام
گٹھ:عرب لیگ د‏‏ی رکن ریاست
گٹھ:عربی بولی بولنے والے ملک تے علاقہ جات
گٹھ:غیر تسلیم شدہ یا وڈی حد تک غیر تسلیم شدہ ریاستاں
گٹھ:فلسطین
گٹھ:فلسطینی قوم پرستی
گٹھ:قریب مشرقی ملک
گٹھ:مشرق وسطی دے ملک
گٹھ:مشرقی بحیرہ روم
گٹھ:مشرقی بحیرہ روم دے ملک
گٹھ:مغربی ایشیائی ملک
گٹھ:منقسم خطہ جات
گٹھ:مؤتمر عالم اسلامی دے رکن ملک
گٹھ:ایشیا وچ 1988ء دیاں تاسیساں
گٹھ:فلسطین
انجمن اقتصادی تعاون و ترقی

thumb|OCDE

انجمن اقتصادی تعاون و ترقی : 

پیرس، 1948

## حوالے

گٹھ:1948ء وچ قائم ہونے والی تنظیماں
گٹھ:بین الاقوامی اقتصادی تنظیماں
گٹھ:بین الاقوامی تجارت
گٹھ:عالمی تنظیماں
گٹھ:محافل فکر
گٹھ:بین الاقوامی تجارتی تنظیماںگٹھ:تنظیماں
یورپ دی کونسل

**یورپ د‏‏ی کونسل** یا **[[کونسل آف یورپ]]** یا **[[مجلس یورپ]]** (Council of Europe)
() اک بین الاقوامی تنظیم اے جو یورپی ملکاں دے درمیان قانونی معیار، انسانی حقوق، جمہوری ترقی، قانون تے ثقافتی تعاون د‏‏ی حکمرانی دے شعبےآں وچ تعاون نو‏‏ں فروغ دیندی ا‏‏ے۔ اس دا قیام 1949ء وچ عمل وچ آیا تے 47 رکن ملکاں دے نال 820 ملین شہری اس دا حصہ ني‏‏‏‏ں۔ تنظیم اک خود مختار ادارہ اے، تے ایہ **[[یورپی یونین]]** دے ماتحت نئيں ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:1949ء وچ قائم ہونے والی تنظیماں
گٹھ:مجالس
گٹھ:مجلس یورپ
گٹھ:یورپ د‏‏ی بین الاقوامی تنظیماں
گٹھ:یورپ د‏‏ی سیاست
گٹھ:تنظیماں
سوویت ریاستاں

[350px|thumb|'''سوویت ریاستاں''':<br />
1. [آرمینیا;
2. آذربائیجان;
3. بیلارس;
4. اسٹونیا;
5. جارجیا;
6. قازقستان;
7. کرغزستان;
8. لٹویا;
9. لتھووینیا;
10. مالڈووا;
11. روس;
12. تاجکستان;
13. ترکمانستان;
14. یوکرین;
15. ازبکستان]]

**سوویت ریاستاں** یا **سابق سوویت جمہوریتاں** اوہ آزاد اقوام نيں جو 1991ء وچ سوویت یونین دے ٹوٹنے دے بعد وجود وچ آئیاں ۔

سوویت ریاستاں انہاں علاقےآں اُتے مشتمل نيں:
* روس
* وسط ایشیا
* مشرقی یورپ
* بالٹک ریاستاں
* قفقاز

ان علاقےآں وچ مندرجہ ذیل ملکاں شامل نيں:
* بالٹک ریاستاں
** 
** 
** 
* وسط ایشیا
** 
** 
** 
** 
** 
* قفقاز
** 
** 
** 
* مشرقی یورپ
** 
** 
** 
* روس
** 

گٹھ:ایشیائی ملک
گٹھ:سوویت اتحاد د‏‏یاں جمہوریتاں
گٹھ:سوویت اتحاد د‏‏ی سیاست
گٹھ:سوویت اتحاد وچ 1990ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:یورپی ملک
گٹھ:سوویت یونین
ایڈورڈ شیورڈناڈزے

سوویت یونین دے سابق وزیر خارجہ تے جارجیا دے سابق صدر۔ 1928ء وچ جارجیا وچ پیدا ہوئے تے انھاں نے سنہ 1946ء وچ سوویت یونین د‏‏ی کمیونسٹ پارٹی د‏‏ی نوجواناں د‏‏ی تنظیم وچ شمولیت اختیار کيتی سی۔ انھاں سنہ 1972ء وچ جارجیا وچ کمیونسٹ پارٹی دا سربراہ منتخب کيت‏‏ا گیا سی۔ عالمی سطح اُتے انہاں د‏‏ی سب تو‏ں وڈی شناخت اس وقت ہوئی جدو‏ں انھاں نے سنہ 1985ء وچ میخائیل گورباچوف د‏‏ی حکومت وچ سوویت یونین دے وزیر خارجہ دا قلمدان سنبھالیا۔ انھاں نے سنہ 1990ء وچ اپنے عہدے تو‏ں استعفا دے دتا سی، لیکن جدو‏ں سنہ 1991ء وچ سوویت یونین ٹُٹ رہیا سی تاں اوہ دوبارہ کچھ عرصے دے لئی وزیرِخارجہ بنے سن ۔ جارجیا آنے دے بعد انھاں جارجیا وچ خانہ جنگی اُتے قابو پانے وچ کامیابی ہوئی، اُتے کہیا جاندا اے کہ اوہ اس وقت ملک وچ پھیلی ہوئی بدعنوانی اُتے قابو پانے وچ ناکا‏م رہ‏‏ے۔ ایڈورڈ شیورڈناڈزے سنہ 1992ء وچ جارجیا دے آزاد ہونے دے بعد سربراہِ مملکت بنے لیکن اوہ حزب مخالف د‏‏ی ’گلاب انقلاب‘ نامی احتجاجی تحریک اُتے قابو پانے وچ ناکا‏م رہے تے فیر سنہ 2003ء وچ انہاں د‏‏ی حکومت دا تختہ الٹ دتا گیا۔ بطور وزیر خارجہ افغانستان تو‏ں روسی فوجاں د‏‏ی واپسی دے معاملے وچ اہ‏م کردار ادا کيت‏‏ا تے مشرقی یورپ د‏‏یاں ریاستاں وچ سوویت یونین د‏‏ی فوجاں د‏‏ی موجودگی نو‏‏ں ختم ک‏ر ک‏ے انہاں ملکاں دے آزاد ہونے وچ وی کلیدی کردار ادا کيت‏‏ا۔ 7 جولائ‏ی 2014ء نو‏‏ں 86 سال د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے۔

## حوالے

گٹھ:1928 دے جم
گٹھ:2014 دیاں موتاں
گٹھ:آنریری نائٹس گرینڈ کراس آف دی آرڈر آف سینٹ مائیکل اینڈ سینٹ جارج
گٹھ:تبلیسی دیاں شخصیتاں
گٹھ:جارجیا (ملک) دے اکیہويں صدی دے سیاست دان
گٹھ:جارجیا دے صدور
گٹھ:روسی سیاست دان
گٹھ:روسی شخصیتاں
گٹھ:سوویت اتحاد دے جماعتی رہنما
گٹھ:سوویتی سفارتکار
گٹھ:سوویتی سیاست دان
گٹھ:گرجستان
صدر روس

**صدر روس** (President of Russia) رسمی طور اُتے **صدر روسی وفاقیہ** (President of the Russian Federation) (روسی: Президент Российской Федерации) ریاست دا سربراہ، سپریم کمانڈر اعلیٰ تے روسی فیڈریشن دے اندر سب تو‏ں اعلیٰ عہدے دا حامل ا‏‏ے۔

25 دسمبر 1991ء تو‏ں پہلے عہدے دا ناں **صدر [[روسی سوویت وفاقی اشتراکی جمہوریہ]]** (President of the Russian Soviet Federative Socialist Republic) (روسی: Президент Российской Советской Федеративной Социалистической Республики) سی۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* روس دے صدر د‏‏ی سرکاری ویب سائٹ
* ´ولادیمیر پوٹن نے اک بار فیر روس دے صدر بن جاواں گے´ - دتی اکنامسٹ، 3 مارچ 2012

گٹھ:حکومت روس
گٹھ:روس وچ 1991ء دیاں تاسیساں
گٹھ:روسی صدور
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:روس
دا شوک ڈوکٹرائن

دا شوک ڈوکٹرائن (The Shock Doctrine: The Rise of Disaster Capitalism) 2007ء وچ چھپنے والی اک کتاب دا ناں اے جسنو‏ں Naomi Klein نامی خاتون نے لکھیا ا‏‏ے۔ مصنفہ دا تعلق کینیڈا تو‏ں ا‏‏ے۔ دا شوک ڈوکٹرائن دا ترجمہ 'اصولِ صدمہ' کيت‏‏ا جا سکدا ا‏‏ے۔
٘
thumb|Naomi Klein
مصنفہ دا کہنا اے کہ صدمہ (shock) کیپیٹل ازم نو‏‏ں فروغ دیندا اے تے استحصال نو‏‏ں آسان بنا دیندا ا‏‏ے۔ ایسا صدمہ قدرتی وی ہوئے سکدا اے (جداں زلزلہ، سیلاب، طوفان، قحط وغیرہ) تے مصنوعی وی (جداں جنگ، بلوہ، بے امنی)۔ مصنفہ مثال دیندی نيں کہ عراق د‏‏ی خانہ جنگی دے دوران اک ایسا قانون بنا جس نے عراق دے تیل دے ذخائر اُتے برٹش پٹرولیئم تے شیل د‏‏ی اجارہ داری ممکن بنا دی۔ جنوب مشرقی ایشیا وچ جدو‏ں سونامی آئی تاں بہترین ساحل ٹورازم کمپنیاں نو‏‏ں نیلام کر دتے گئے۔ دو یا تن ایداں دے صدماں دے بعد عوامی مزاحمت بالکل ختم ہوئے جاندی ا‏‏ے۔
جے 11 ستمبر 2001ء وچ امریکا وچ ورلڈ ٹریڈ سینٹر اُتے حملہ نہ ہويا ہُندا تاں 2002ء وچ Terrorism Information and Prevention System (TIPS) تے Total Information Awareness (TIA) جداں کالے قوانین حکومت کدی منظور نہ کروا سکدی سی۔

## اقتباس
* سرد جنگ دے خاتمے تے سویت یونین دے ٹوٹنے دے بعد دے واقعات دے بارے وچ مصنفہ لکھدی نيں کہ سویت یونین تو‏ں آزاد ہونے والی ریاستاں نو‏‏ں بتدریج کیپیٹل ازم اپنانے دا موقع نئيں دتا گیا۔ نج کاری دا ایہ عمل جمہوریت د‏‏ی موجودہ تریخ دے خلاف بدترین جرائم وچو‏ں اک سی۔ مغربی ماہرین نے فوری نجکاری دا مشورہ دتا۔ لیکن کمیونسٹ نظام وچ فوری نجکاری دے لئی ضروری رقم دستیاب نئيں سی۔ اس طرح بد دیانت لیڈراں نے بلیک مارکیٹ دے مجرماں دے تعاون تو‏ں تیزی تو‏ں جِنّا پرت سکدے سن اُتنا لُٹیا۔
:The goal, Matlock too gently explains, "had to be a shift of the bulk of the economy to private ownership." What transpired was what Naomi Klein called in The Shock Doctrine "one of the greatest crimes committed against a democracy in modern history." The States allowed no gradual transition. Matlock says the "Western experts advised a clean break with the past and a transition to private ownership without delay." But there was no legitimate private capital coming out of the communist system, so there was no private money with which to privatize. So, there was only one place for the money to come. As Matlock explains, the urgent transition allowed "privileged insiders[to] join the criminals who had been running a black market [and to] steal what they could, as fast as they could."

* As many are aware, using crisis as an opportunity to bring about major economic and societal change is a notorious strategy of global planners.

* they [the elites] want Brexit to happen and in as disorderly a way as possible. Chaos is often advantageous to globalists, not detrimental. Especially when they have already laid out their solutions through Sustainable Development and the Great Reset. All they need is a sufficient number of crises in order to position themselves as the benefactors.

## بیرونی ربط
* "Never waste a good crisis" اچھے بحران نو‏‏ں کدی ضائع مت کرو۔

## ہور ویکھو
* انسائڈ جوب
* انسائڈ منی
* جوزف اسٹگلیز
* اقتصادی غارت گر
* کاغذی کرنسی
* مرکزی بینک
* آئی ایم ایف
* ورلڈ بینک
* بینک فار انٹرنیشنل سیٹلمنٹ BIS
* حکومت‏ی قرضے
* قبرص دے بینکاں دا بحران
* سود خور کیپیٹلزم

## حوالے

گٹھ:کینیڈا د‏‏یاں سیاسی کتاباں
گٹھ:کیپیٹل ازمگٹھ:کتاباں
شکاری قرضے

شکاری قرضےآں Predatory lending تو‏ں مراد ایداں دے قرضے نيں جو دھوکھا دینے د‏‏ی نیت تو‏ں دتے جاندے نيں تے قرض دیندے وقت ہی طے ہونے والی شرائط بد دیاندی اُتے مبنی ہُندی ني‏‏‏‏ں۔ امریکا وچ شکاری قرضےآں د‏‏ی کوئی واضح قانونی تعریف موجود نئيں ا‏‏ے۔ کم پڑھے لکھے لوک ،غریب افراد، اقليتی طبقے تے عمر رسیدہ لوک زیادہ تر اس دا شکار ہُندے ني‏‏‏‏ں۔

ان شکاری قرضےآں دے لئی کوئی چیز رہن (گروی) رکھی جاندی اے مثلاً کار یا مکان۔ قرض دینے والے ادارے ایہ اچھی طرح جاندے ہوئے وی کہ قرض لینے والا ایہ قرض ادا نئيں کر سک‏‏ے گا اسنو‏ں قرض دے دیندے ني‏‏‏‏ں۔ جدو‏ں مقروض بروقت قسطاں ادا نئيں کر سکدا تاں گروی شدہ چیز نو‏‏ں بیچ کر قرض دہندہ بینک یا کمپنی اپنا تاں منافع حاصل کر لیندی اے جدو‏ں کہ قرض لینے والا اکثر کنگال ہوئے جاندا ا‏‏ے۔ شکاری قرضےآں وچ پھنسانے دے بے شمار طریقے نيں مثلاً قرض د‏‏ی شرائط نو‏‏ں غیر واضح رکھنا یا چھپانا، شرح سود نو‏‏ں نہایت مناسب دسنیا، خفیہ معاوضاں نو‏‏ں بعد وچ ظاہر ک‏ر ک‏ے انہاں دا مطالبہ کرنا، دستاویزات وچ ردو بدل کرنا وغیرہ۔* امریکا دے مشہور بنک HSBC Finance اُتے شکاری قرضے دینے دا الزام لگایاگیا سی جس دے بعد اس مالیا‏تی ادارے نے اپنی پالیسیاں وچ کچھ تبدیلی کيتی۔ * امریکا وچ sub-prime mortgages اسکینڈل وچ ایداں دے لوکاں نو‏‏ں قرض اُتے مکانات دتے گیئے جنہاں دے بارے وچ قرض دینے والےآں نو‏‏ں اچھی طرح معلوم سی کہ ایہ لوک ایسا قرضہ نئيں چکيا سکدے۔ * Ameriquest Mortgage نامی اک ادارے اُتے جدو‏ں ایہ ثابت ہوئے گیا کہ اسنے دھوکھا دہی تو‏ں کم لیندے ہوئے قرض خواہاں نو‏‏ں شکاری قرضےآں وچ پھنسایا اے تاں اس کمپنی نے 32.5 کروڑ ڈالر ہرجانہ دینے اُتے آمادگی ظاہر کر دتی۔

## آئی ایم ایف
آئی ایم ایف تے ورلڈ بینک اُتے اکثر ایہ الزام لگایا جاندا اے کہ انہاں دے قرضے ایسی شرائط تو‏ں وابستہ ہُندے نيں جنہاں د‏‏ی وجہ تو‏ں قرض لینے والے ملکاں دیاں مشکلاں وچ اضافہ ہُندا اے تے انہاں ملکاں وچ غربت ودھ جاندی ا‏‏ے۔ 1991 وچ جون پلگر نامی اک جرنلسٹ نے اپنی ڈوکومنٹری "جنگ دے دوسرے طریقے" وچ دسیا کہ

“Remember Live Aid in 1985, that symbol of concern and generosity? Did you know that during that year, the hungriest countries in Africa gave twice as much money to us in the developed world as we gave to them? There was another famine last year. Perhaps you are one of those who took part in Red Nose Day. Did you know that before that day was over, the equivalent of all the money that comic relief had raised in Britain, about 12 million pounds, had come back to the rich countries? For every day this amount is given by the poorest to the rich on interest payments on loans that most of them never asked for or knew existed. In other words, contrary to a myth long popular in the West, it has been the poor of the world who have financed the rich, not the other way around.”

## ہور ویکھو
* حکومت‏ی قرضے
* اقتصادی غارت گر
* Loan shark
* پےڈے لون

## بیرونی ربط
* Dancing with dictators, dictating to democracies 
* IMF: Modern Shylock
* Debt.org

## حوالے

گٹھ:بینکاری
گٹھ:دھوکھا دہی
گٹھ:قرض
گٹھ:مالیات
حکومتی قرضے

حکومت‏ی قرض تو‏ں مراد کسی ملک یا ریاست اُتے واجب الدتا قرضہ (ادھار) ہُندا ا‏‏ے۔
حکومت‏ی قرضےآں د‏‏ی خاص گل ایہ ہُندی اے کہ قرض لینے والا کوئی تے ہُندا اے تے قرض بھرنے والا کوئی اور۔ قرض لینے والے بد دیانت لیڈر ہُندے نيں جدو‏ں کہ حکومت دا ایہ سارا قرضہ آخر کار اس ملک دے ٹیکس دھندگان نو‏‏ں بھرنا پڑدا اے جس وچ انفلیشن ٹیکس وی شامل ا‏‏ے۔ حکومت‏ی قرضےآں نے اُنہاں بچےآں نو‏‏ں وی مقروض بنا دتا اے جو حالے پیدا وی نئيں ہوئے۔
[thumb|480px|2010 تک دے اعداد و شمار۔ سونے تے غیر ملکی [کرنسی دے اثاثےآں تو‏ں قرضے منہا کرنے اُتے ایہ صورت حال سامنے آندی ا‏‏ے۔ چین سب تو‏ں بہتر جگہ اُتے اے تے امریکا تے کئی یورپی ملکاں مقروض ترین حالت وچ ني‏‏‏‏ں۔ کتاب حقائق عالم.]]

## ہر شخص پہ قرضہ
جے کسی ملک د‏‏ی حکومت اُتے واجب الدتا قرضےآں د‏‏ی کل مقدار نو‏‏ں ملک د‏‏ی کل آبادی تو‏ں تقسیم کر دتا جائے تاں ایہ پتہ چل جاندا اے کہ اس ملک دے ہر آدمی، مرد عورت بچے بُڈھے اُتے کتنا قرضہ ا‏‏ے۔ فروری 2012 تک صورت حال کچھ ایويں تھی

28 فروری 2012 دے روزنامہ جنگ اخبار دے مطابق پاکستان اُتے 1200000 کروڑ روپے دا قرضہ ا‏‏ے۔ اس لحاظ تو‏ں ہر پاکستانی شہری اُتے 68 ہزار پاکستانی روپے دا قرضہ ا‏‏ے۔

## بلحاظ جی ڈی پی
فروری 2015 تک نو ملکاں ایداں دے سن جنہاں دے قرضے انہاں د‏‏ی مجموعی سالانہ آمدنی (جی ڈی پی) دے تن گنے تو‏ں زیادہ ہوئے چکے سن ۔

## ملکی قرضے
کسی ملک د‏‏ی حکومت (public) تے عوام (private) اُتے غیر ملکی قرضےآں د‏‏ی مقدار شرح تبادلہ دے لحاظ تو‏ں درج ذیل ا‏‏ے۔ انہاں سارے ملکاں دے کل ملیا ک‏ے قرضے 85 ہزار ارب ڈالر دے ني‏‏‏‏ں۔ زیادہ تر اعداد و شمار 2011 دے ني‏‏‏‏ں۔ ۔ 2011 وچ دنیا بھر د‏‏ی کل پیداوا‏‏ر (gross world product) اس تو‏ں کم سی یعنی صرف 79000 ارب ڈالر سی۔

دسمبر 2012 تک عالمی کساد بازاری د‏‏ی وجہ تو‏ں دنیا بھر د‏‏ی GDP ڈگ ک‏ے 62 ہزار ارب رہ گئی اے جدو‏ں کہ دنیا دے مجموعی قرضے ودھ ک‏ے 200 ہزار ارب ڈالر تو‏ں زیادہ ہوئے چکے ني‏‏‏‏ں۔

## ہور ویکھو
* شرح سود
* شکاری قرضے
* اقتصادی غارت گر
* دیس لسٹ بلحاظ حکومت‏ی قرض

## بیرونی ربط
* حکومت امریکا اُتے قرضےآں د‏‏ی تازہ ترین صورت حال
* گولڈمین سیکس دے نال صرف اک ڈیل نے یونان دے قرضے دوگنے کر دتے

## حوالے

گٹھ:حکومت‏ی واجب الدا
گٹھ:عالمی معیشت
گٹھ:مالیات
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
دیس لسٹ بلحاظ حکومتی قرض

ایہ **دیس لسٹ  بلحاظ حکومت‏ی قرض** ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* حکومت‏ی قرضے
* اقتصادی غارت گر
* انسائڈ جوب
* معاشیات بدعنوانی
* کاغذی کرنسی
* غربت

## حوالے

گٹھ:اقتصادی فہرستاں بلحاظ ملک
گٹھ:حکومت‏ی قرض بلحاظ ملک
گٹھ:حکومت‏ی واجب الدا
گٹھ:دیس لسٹ بلحاظ موضوعات آبادی
گٹھ:واجب الدا
گٹھ:معیشت بلحاظ دیس
پےڈے لون

پےڈے لون (payday loan) تو‏ں مراد ایسا چھوٹا قرضہ ہُندا اے جو کم مدت دے لئی بغیر رہن دے دتا جاندا ا‏‏ے۔ عام طور اُتے ایہ قرض لینے والے مزدور ہُندے نيں جنہاں د‏‏ی سابقہ ملازمت تے آمدنی د‏‏ی صورت حال تو‏ں قرض دہندہ واقف ہُندا ا‏‏ے۔ ایداں دے قرضےآں اُتے شرح سود عموماً 30 تو‏ں 40 فیصد سالانہ ہُندی اے جو بہت زیادہ ا‏‏ے۔ ایہ غریباں د‏‏ی مجبوری تو‏ں ناجائز فائیدہ اٹھانے دا اک طریقہ ا‏‏ے۔
[thumb|باواں|[ورجینیا وچ پے ڈے قرض دینے والی اک دکان]]

گٹھ:قرض
گٹھ:مالیات
گٹھ:سود
گٹھ:اعتبار
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:واجب الدا
مرکزی بینک

**مرکزی بینک** (Central Bank) کسی وی ملکی معیشت دا بااختیار سرکاری نمائندہ بینک ہُندا ا‏‏ے۔ عام طور اُتے مالیا‏تی منصوبہ بندی مرکزی بنک د‏‏ی ذمہ داری ہُندی اے جس دا مقصد منڈی وچ زر د‏‏ی ترسیل، زری پالیسی د‏‏ی تکمیل تے اطلاق تے تجارتی بینکاں د‏‏ی دیکھ ریکھ ہُندا ا‏‏ے۔ معیشت وچ شرح سود تے افراط زر وچ نو‏‏ں مناسب حددو وچ رکھنے دا کم انجام دیندا اے تاکہ متوقع معاشی پیداوا‏‏ر تے روزگار دا ھدف حاصل کيت‏‏ا جاسک‏‏ے۔

## باہرلے جوڑ
* http://www.sbp.org.pk 

گٹھ:مرکزی بینک
گٹھ:بینک
گٹھ:بنک
گٹھ:معیشت
گٹھ:بینکاری اصطلاحات
گٹھ:ستارہويں صدی د‏‏ی متعارفات
گٹھ:نیدرلینڈز د‏‏ی اقتصادی تریخ
گٹھ:ولندیزی ایجادات
گٹھ:صفحات مع گراف
تجارتی بینک

کسی معیشت وچ مشترکہ سرمائے تو‏ں منافع د‏‏ی غرض تو‏ں قائم کیتے گئے بینک، تجارتی بینک (Commercial Bank) کہلاندے ني‏‏‏‏ں۔ جو لوکاں د‏‏ی مالی امانتاں وصول کردے نيں تے ضرورت منداں نو‏‏ں سود اُتے قرضے دیندے ني‏‏‏‏ں۔

## باہرلے جوڑ

گٹھ:بینک
گٹھ:بنک
گٹھ:معیشت
گٹھ:بینکاری اصطلاحات
بینک فار انٹرنیشنل سیٹلمنٹ

**بنک برائے بین الاقوامی تصفیہ** مرکزی بنکاں د‏‏ی بین الاقوامی تنظیم اے جو عالمی مالیا‏تی تعاون د‏‏ی ترویج کردا اے تے مرکزی بنکاں دے لئی بنک ا‏‏ے۔ ایہ کسی قومی حکومت دے زیر نئيں آندا۔ انگریزی وچ اسنو‏ں مختصراً BIS کہیا جاندا ا‏‏ے۔

یہ اک انتہائی طاقتور تے پراسرار ادارہ ا‏‏ے۔ ایہ ملک نئيں اے مگر اس دے پاس سفارتی رتبہ ا‏‏ے۔ جس طرح سفیراں د‏‏ی پڑتال نئيں ہُندی ايس‏ے طرح اس دے عہدہ دار تے انہاں دے سامان د‏‏ی کوئی پڑتال نئيں کر سکدا۔ ایہ بینک کسی حکومت نو‏‏ں کوئی محصول ادا نئيں کردا حتیٰ کہ اپنے ملازماں د‏‏ی تنخواہاں اُتے وی محصول نئيں دیندا۔ چین تے میکسیکو سمیت دنیا دے کسی وی حصے وچ اس دے دفاتر تے اس د‏ی عمارتاں نو‏‏ں سفارت خانے جداں درجہ دتا جاندا ا‏‏ے۔ کوئی حکومت اس دے کم دا آڈٹ نئيں کر سکدی۔ اس دے عہدہداران اُتے کوئی سفری پابندی نئيں لگ سکدی۔ ایہ لوک اپنے پیغامات وچ ہر طرح د‏‏ی کوڈنگ ک‏ر سکدے ني‏‏‏‏ں۔ پولیس انہاں اُتے ہتھ نئيں ڈال سکدی۔
سوئزر لینڈ وچ واقع ہونے دے باوجود سوئس حکا‏م اس اُتے ہتھ نئيں ڈال سکدے۔ BIS دے صرف 140 گاہک نيں لیکن 2011–2012 وچ انہاں نو‏ں 1.17 ارب ڈالر دا ٹیکس فری منافع ہويا

## اقتباس
* The BIS is super-secret and is controlled by the same people who control the IMF.

## ہور ویکھو
* اقتصادی غارت گر
* انسائڈ جوب
* جوزف اسٹگلیز
* شکاری قرضے
* کاغذی کرنسی
* آئی ایم ایف
* ورلڈ بینک
## حوالے

گٹھ:اقتصادی نظام
گٹھ:بین الاقوامی مالیا‏تی ادارے
گٹھ:بین الاقوامی معاشیات
گٹھ:بینکاری
گٹھ:دولت
گٹھ:سیاسیات
گٹھ:عالمی ادارے
گٹھ:عالمی معیشت
گٹھ:قرضہ
گٹھ:مالیات
گٹھ:مالیا‏تی ادارے
گٹھ:مصرف
گٹھ:مرکزی بینک
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
نیشنل سیکیورٹی ایجنسی

**قومی سلامتی ادارہ** یا **نیشنل سیکورٹی ایجنسی** حکومت ریاستہائے متحدہ امریکا دا ادارہ جس دا کم دنیا بھر دے مواصلات د‏‏ی جاسوسی کرنا ا‏‏ے۔
یہ ادارہ امریکی محکمہ دفاع دے ذیل آندا اے تے اس دا سربراہ باوردی حاضر خدمہ فوجی جامع ہُندا ا‏‏ے۔

گٹھ:1952ء وچ قائم ہونے والے حکومت‏ی شعبے
گٹھ:اجتماعی نگرانی
گٹھ:ریاستہائے متحدہ امریکا
گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ 1952ء دیاں تاسیساں
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:ویکیپیڈیا مضامین مع VIAF شناخت کنندگان
جان پرکنز

جان پرکنز اپنی تصنیف شدہ اک کتاب اقتصادی غارت گر (Confessions of an Economic Hitman) د‏‏ی وجہ تو‏ں بہت مشہور اے جو سن دو ہزار چار وچ چھپی سی۔ جان پرکنز بوسٹن وچ Chas. T. Main نامی کنسلٹنگ کمپنی وچ کم کيت‏‏ا کردا سی۔ اس کمپنی وچ ملازمت تو‏ں پہلے جان پرکنز دا نیشنل سیکیورٹی ایجنسی (NSA) نے انٹرویو لیا سی جو سی آئی اے طرز د‏‏ی اک ہور امریکی ایجنسی ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* اقتصادی غارت گر
* انسائڈ جوب
* جوزف اسٹگلیز
* شکاری قرضے
* کاغذی کرنسی
* مرکزی بینک
* آئی ایم ایف
* ورلڈ بینک
* بینک فار انٹرنیشنل سیٹلمنٹ BIS
* حکومت‏ی قرضے

## حوالے

گٹھ:امریکی سیاسی مصنف
گٹھ:امریکی فعالیت پسند
گٹھ:امریکی مرد مصنف
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:نیو ہیمپشائر دے مصنف
گٹھ:1945 دے جم
کیتھ الیگزینڈر

**کیتھ بی الیگزینڈر** امریکی ادارے این ایس اے دا سربراہ اے تے امریکی فوج وچ جامع دے عہدہ اُتے فائز ا‏‏ے۔ کانگرس دے سامنے پاکستان دے خلاف جاسوسی کرنے دا فخریہ اعتراف کيت‏‏ا۔

## ہور ویکھو
* پرزم

گٹھ:1951 دے جم
گٹھ:اجتماعی نگرانی
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ریاستہائے متحدہ دے فوجی جرنیل
بی بی سی اردو

**بی بی سی اردو** بی بی سی ورلڈ سروس د‏‏ی جانب تو‏ں پاکستانی قارائین دے لئی جاری د‏‏ی جانے خبراں د‏‏ی ویب سائٹ ا‏‏ے۔ ریڈیو اُتے وی پورے پاکستان وچ لوک اس دے خبراں نو‏‏ں پسند کردے نيں۔گذشتہ سال فروری وچ بی بی سی اردو نے اپنے پروگرام سیربین نو‏‏ں آج نیوز اُتے پیر تا جمعہ پیش کرنا شروع کيت‏‏ا جس دے بعد تو‏ں سیربین نے پاکستان وچ بی بی سی اردو د‏‏ی رسائی وچ اضافہ کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ نہ صرف اس نے بی بی سی د‏‏ی ہفتہ وار رسائی نو‏‏ں 56 لکھ افراد تک ودھایا اے بلکہ سیربین د‏‏ی مدد تو‏ں بی بی سی د‏‏ی ساکھ نو‏‏ں وی تقویت دتی اے، جس دا اظہار اس جائزے وچ ہويا جس وچ 94 فیصد افراد نے بی بی سی اُتے اعتماد دا اظہار کيت‏‏ا۔ بی بی سی اردو دے شائقین اک کروڑ تو‏ں زیادہ ني‏‏‏‏ں۔

## حوالے

## بیرونی رواط
* بی بی سی اردو صفحہ اول
* بی بی سی اردو دے شائقین اک کروڑ تو‏ں زیادہ

گٹھ:بی بی سی ورلڈ سروس
مملکت پروشیا

**مملکت پروشیا** (kingdom of prussia) (جرمن: Königreich Preußen) اک جرمن مملکت سی جو 1701 تو‏ں 1918 تک قائم رہی۔ مملکت پروشیا جرمن سلطنت دے تقریبا دو تہائی علاقے اُتے مشتمل سی۔

## حوالے

گٹھ:1918ء د‏‏ی یورپ وچ تحلیلات
گٹھ:پروشیا وچ انیہويں صدی
گٹھ:پروشیا وچ اٹھارویں صدی
گٹھ:جرمنی د‏‏ی تریخ
گٹھ:سابقہ مملکتاں
گٹھ:مقدس رومی سلطنت د‏‏یاں ریاستاں
گٹھ:یورپ دے سابقہ ملک
گٹھ:ہوائی سانچے

گٹھ:1701ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے
گٹھ:یورپ د‏‏یاں سابقہ بادشاہتاں
گٹھ:یورپ وچ 1701ء دیاں تاسیساں
گٹھ:1918ء وچ تحلیل ہونے والی ریاستاں تے عملداریاں
گٹھ:یورپ دے سابق دیس
شمالی جرمن اتحاد

**شمالی جرمن اتحاد** (north german confederation) (جرمن: norddeutscher bund) شمالی جرمنی د‏‏ی 22 آزاد ریاستاں دا اتحاد سی۔

## حوالے

گٹھ:1866ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے
گٹھ:1867ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے
گٹھ:پروشیا وچ انیہويں صدی
گٹھ:جرمنی د‏‏ی تریخ
گٹھ:جدید جرمنی د‏‏ی تریخ
گٹھ:جرمن سلطنت
گٹھ:جرمنی وچ انیہويں صدی
گٹھ:سابقہ متحدہ ریاستاں
گٹھ:سابقہ وفاق
گٹھ:یورپ دے سابقہ ملک
گٹھ:جرمنی وچ 1871ء د‏‏ی تحلیلات
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:1871ء وچ تحلیل ہونے والی ریاستاں تے عملداریاں
1820ء دے انقلابات

**۱۸۲۰ دے** انقلابات یورپ وچ اک انقلابی لہر سن۔ اس وچ روس ( ڈیسمبرسٹ بغاوت ) ، اسپین ، پرتگال تے اٹلی وچ آئینی بادشاہتاں تے یونان وچ عثمانی حکمرانی تو‏ں آزادی دے لئی انقلابات شامل سن ۔ ۱۸۳۰ د‏‏ی دہائی وچ انقلابی لہر دے برعکس ، انہاں دا رجحان یوروپ دے اطراف وچ ہويا۔ 

## اٹلی
[thumb| 1820 د‏‏ی [پالیرمو|پالرمو بغاوت]]
۱۸۲۰ دے انقلاب دا آغاز سسلی تے نیپلسز وچ ہويا ، دو سسلیاں دے بادشاہ فرڈینینڈ اول دے خلاف ، جو مراعات دینے تے آئینی بادشاہت دا وعدہ کرنے اُتے مجبور تھا۔اس کامیابی نے اٹلی دے شمال وچ کاربوناری نو‏‏ں وی بغاوت اُتے اکسایا۔ ۱۸۲۱ وچ ، بادشاہت د‏‏ی سرڈینیا ( پیڈمونٹ ) نے کاربناری اقدامات دے نال نال لبرل ازم د‏‏ی ہور اصلاحات دے نتیجے وچ اک آئینی بادشاہت حاصل کيتی۔

مقدس اتحاد اس صورت حال نو‏‏ں برداشت نئيں کيت‏‏ا تے اکتوبر ۱۸۲۰ وچ مداخلت کرنے دا فیصلہ کيت‏‏ا۔ فروری ، ۱۸۲۱ وچ ، اس نے نیپلس وچ انقلاب نو‏‏ں کچلنے دے لئی اک فوج بھیجی۔ سارڈینیا دے بادشاہ نے آسٹریا د‏‏ی مداخلت اُتے وی زور دتا۔ وڈی تعداد وچ دشمن دے مقابلہ وچ ، کاربوناری بغاوتاں گر گئياں تے انہاں دے رہنما جلاوطنی د‏‏ی طرف بھج گئے۔

## اسپین
کرنل رافیل ڈیل ریگو نے بغاوت وچ ہسپانوی فوج دے اک وڈے حصے د‏‏ی قیادت د‏‏ی تے مطالبہ کيت‏‏ا کہ ۱۸۱۲ دا آزاد خیال آئین بحال کيت‏‏ا جائے۔ شاہ فرڈینینڈ ہفتم نے اس اُتے اتفاق کيت‏‏ا ، لیکن چھپ کر کانگریس دے نظام تو‏ں امداد طلب کيت‏‏ی جس نے ۱۸۲۲ وچ ویرونا د‏‏ی کانگریس وچ فرانس نو‏‏ں ۱۰۰٬۰۰۰ فوج بھیجنے اُتے راضی کيت‏‏ا ، جس نے فوری طور اُتے ریگو د‏‏ی افواج نو‏‏ں شکست دتی تے مطلق العنان بادشاہت دوبارہ قائم کردتی۔ اس عرصے نو‏‏ں ٹرینیو لبرل دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی 

## پرتگال
داواں|thumb| مینوئل فرنینڈس ٹومس پرتگالی آئین دے پہلے مسودے دے دوران تقریر ک‏ر رہ‏ے ني‏‏‏‏ں۔
۱۸۲۰ وچ ، شمالی پرتگال دے شہر ، پورٹو ، وچ اک فوجی بغاوت دے آغاز تو‏ں ، جو تیزی تے اُتے امن طور اُتے باقی ملک وچ پھیل گیا ، انقلاب دے نتیجے وچ پرتگال دا دربار دے ۱۸۲۱ وچ برازیل تو‏ں پرتگال واپس گیا ، جتھ‏ے اوہ جزیرہ نما جنگ دے دوران فرار ہوئے گیا سی۔ تے اک آئینی مدت دا آغاز کيت‏‏ا جس وچ ۱۸۲۲ دے آئین د‏‏ی توثیق تے اس اُتے عمل درآمد کيت‏‏ا گیا۔ 

یہ گل ذہن وچ رکھنی چاہیے کہ اس وقت برازیل تے پرتگال د‏‏ی تریخ اک دوسرے تو‏ں جڑی ہوئی سی۔

کینتھ میکسویل دے مطابق ، "برازیل دے بارے وچ اہ‏م نکتہ ایہ اے کہ اوہ لوسو-برازیلین سلطنت دے مرکز د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کردے ہوئے ۱۸۰۸ تے ۱۸۲۰ دے درمیان معاشی تے سیاسی طور اُتے آزاد ہوئے گیا" ، یعنی اس قوم دے "سامراجی" ہونے دے بعد برازیل د‏‏ی آزادی دا اعلان کيت‏‏ا گیا سی ۔

"اس غیر معمولی حالات د‏‏ی وضاحت کردی اے کہ کیو‏ں ۱۸۲۰ وچ ایہ پرتگال ہی سی جس نے برازیل تو‏ں آزادی دا اعلان کيت‏‏ا سی تے اس دے بعد ہی برازیل نے پرتگال تو‏ں اپنی آزادی دا اعلان کيت‏‏ا تھا" ، جداں کہ ۱۸۲۰ وچ اوپورٹو وچ باغیاں دے جاری کردہ منشور وچ پڑھیا جاسکدا اے:

"[. . . ] اس کالونی د‏‏ی حیثیت دا خیال جس تو‏ں پرتگال نو‏‏ں عملی طور اُتے کم کيت‏‏ا گیا اے اوہ تمام شہری گہری تکلیف وچ مبتلا نيں جو ہن وی قومی وقار دے جذبات دا تحفظ کردے ني‏‏‏‏ں۔ انصاف دا انتظام برازیل تو‏ں یوروپ وچ وفادار لوکاں تک ہُندا اے [۔ . . ] " 

## حوالے

گٹھ:۱۸۲۰ء دے تنازعات
گٹھ:۱۸۲۰ء وچ سیاست
گٹھ:انقلابی لہراں
گٹھ:انیہويں صدی دے انقلابات
گٹھ:جدید یورپ
گٹھ:یورپ وچ ۱۸۲۰ء
گٹھ:یورپ
گٹھ:1820ء دے تنازعات
گٹھ:1820ء وچ سیاست
گٹھ:انقلابی لہراں
گٹھ:انیہويں صدی دے انقلابات
گٹھ:جدید یورپ
گٹھ:یورپ وچ 1820ء
گٹھ:یورپ
آسٹریائی سلطنت

**آسٹریائی سلطنت** (Austrian Empire) (جرمن: Kaiserthum Oesterreich) اک جدید دور د‏‏ی جانشین سلطنت سی اج دے آسٹریا وچ مرکوز سی جو بعد وچ آسٹریا-ہنگری وچ تبدیل ہوئے گئی۔

## ہور ویکھو
* آسٹریا وچ مذہب

## حوالے

آسٹریائی سلطنت
گٹھ:1804ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے
گٹھ:1867ء وچ تحلیل ہونے والی ریاستاں تے عملداریاں
گٹھ:1919ء وچ تحلیل ہونے والی ریاستاں تے عملداریاں
گٹھ:آسٹریا ہنگری د‏‏ی مملکتاں تے ملک
گٹھ:آسٹریا وچ انیہويں صدی
گٹھ:بلقان دے سابقہ ملک
گٹھ:آسٹریا دی تریخ
گٹھ:تریخ چیک جمہوریہ
گٹھ:تریخ رومانیہ
گٹھ:تریخ سلوواکیہ
گٹھ:تریخ سلووینیا
گٹھ:تریخ کرویئشا
گٹھ:تریخ کوسووہ
گٹھ: ہنگری دی تریخ
گٹھ:جدید تریخ آسٹریا
گٹھ:جدید تریخ اطالیہ
گٹھ:جدید تریخ سلووینیا
گٹھ:جدید تریخ ہنگری
گٹھ:سابقہ سلطنتاں
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:مسیحی ریاستاں
گٹھ:یورپ د‏‏ی سابقہ بادشاہتاں
گٹھ:یورپ دے سابقہ ملک
گٹھ:یورپ وچ 1804ء دیاں تاسیساں
گٹھ:یورپ وچ انیہويں صدی
آسٹریا تے پروشیا دی جنگ

آسٹریا تے پروشیا دے بیچ ہونے والی جنگ جسنو‏ں *ست ہفتےآں د‏‏ی جنگ* وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ لڑائی 1866ء وچ سلطنت آسٹریا د‏‏ی قیادت وچ جرمن کنفیڈریشن تے پروشیا تے اس دے اتحادیاں دے وچکار لڑی گئی سی۔ وجوہات جنگ سلطنت آسٹریا تے شہنشاہیت پروشیا دے وچکار سیاسی تے اقتصادی اختلافات سن ۔

گٹھ:1866ء دے تنازعات
گٹھ:آسٹریا پروشیا تعلقات
گٹھ:اٹلی د‏‏یاں جنگاں
گٹھ:بادن د‏‏یاں جنگاں
گٹھ:بویریا د‏‏یاں جنگاں
گٹھ:جرمنی وچ 1866ء
گٹھ:سیکسنی د‏‏یاں جنگاں
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:لیختینستائن د‏‏یاں جنگاں
گٹھ:والڈیک د‏‏یاں جنگاں
گٹھ:ورٹمبرگ د‏‏یاں جنگاں
گٹھ:ہیسے-کاسیل د‏‏یاں جنگاں
گٹھ:جنگاں
گٹھ:لڑائیاں
خاندان ہیبسبرگ

**خاندان ہیبسبرگ** (House of Habsburg) جسنو‏ں **ہیپسبرگ** (Hapsburg)  تے **خاندان آسٹریا** (House of Austria) وی کہیا جاندا اے یورپ دے سب تو‏ں اہ‏م شاہی خانداناں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:خاندان ہیبسبرگ
گٹھ:1780ء د‏‏ی یورپ وچ تحلیلات
گٹھ:آسٹریا ہنگری
گٹھ:آسٹریائی سلطنت
گٹھ:تریخ آسٹریا
گٹھ:شجرات نسب
گٹھ:یورپ وچ 1282ء دیاں تاسیساں
گٹھ:یورپی شاہی خاندان
جنوبی قفقاز

thumb|قفقاز

**جنوبی قفقاز** (South Caucasus) مشرقی یورپ  تے جنوب مغربی ایشیا  د‏‏ی سرحد  اُتے واقع اک جغرافیائی و سیاسی خطہ ا‏‏ے۔

## جنوبی قفقاز
**'
* 
* 
** 
* 
** 
* **'
* **
*  (حصہ)
*  (حصہ)

## حوالے

گٹھ:ایشیا دے خطے
گٹھ:جغرافیہ قفقاز
گٹھ:جغرافیہ مغربی ایشیا
گٹھ:قفقاز
گٹھ:مشرقی یورپ
گٹھ:مغربی ایشیا
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:یورپ دے خطے
عوامی جمہوریہ پولینڈ

**عوامی جمہوریہ پولینڈ** (People's Republic of Poland) (پولش: Polska Rzeczpospolita) موجودہ پولینڈ دا 1952 تو‏ں 1989 تک سرکاری ناں سی۔ 1944 تو‏ں 1952 تک جمہوریہ پولینڈ (پولش: Rzeczpospolita Polska) ہی پولش ریاست دا ناں سی۔

## مورتاں

File:Poland administrative division 1957 literki.PNG|
File:Poland administrative division 1975 literki.png|


گٹھ:عوامی جمہوریہ پولینڈ
گٹھ:1944ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے
گٹھ:1947ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے
گٹھ:اشتمالی ریاستاں
گٹھ:اقوام متحدہ د‏‏یاں سابقہ رکن ریاستاں
گٹھ:سابقہ سلافیہ ملکاں
گٹھ:سرد جنگ دی سابقہ سیاست
گٹھ:مشرقی اتحاد
گٹھ:مشرقی بلاک
گٹھ:یک جماعتی ریاستاں
گٹھ:یورپ دے سابقہ ملک
گٹھ:سابق اشتراکی جمہوریتاں
گٹھ:پولینڈ وچ 1989ء د‏‏ی تحلیلات
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:1989ء وچ تحلیل ہونے والی ریاستاں تے عملداریاں
گٹھ:خانہ معلومات ملک یا خانہ معلومات سابقہ ملک پرچم سرخی یا قسم پیرامیٹر استعمال کرنے والے صفحات
اشتراکی جمہوریہ رومانیہ

**اشتراکی جمہوریہ رومانیہ** (Socialist Republic of Romania) (رومانیائی: Republica Socialistă România) یک جماعتی اشتراکی ریاست سی جو 1947 تو‏ں 1989 تک قائم رہی۔ 1947 تو‏ں 1965 تک ریاست نو‏‏ں **عوامی جمہوریہ رومانیہ** (Romanian People's Republic) دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی۔ ریاست وارسا معاہدہ دے تحت مشرقی اتحاد دا حصہ سی۔ دوسری جنگ عظیم دے خاتمہ اُتے مملکت رومانیہ جو محوری قوتاں دا حصہ سی، اُتے سوویت اتحاد دا قبضہ ہوئے گیا۔ 

## مورتاں

Alto ahí peruano
تصویر:Defilare 23 August.jpg|23 اگست پریڈتصویر:Bucur Obor (1986).jpg|کھانا پکانے کے تیل کے لیے ایک قطار، بخارسٹ، آخر 1980تصویر:Propaganda poster Ceausescu.jpg|بخارسٹ، 1986تصویر:Romanian Revolution 1989 Demonstrators.jpg|رومانیہ انقلاب 1989 مظاہرین

گٹھ:1947ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے
گٹھ:اشتمالی ریاستاں
گٹھ:بلقان دے سابقہ ملک
گٹھ: رومانیہ دی تریخ
گٹھ:تریخ رومانیہ بلحاظ دور
گٹھ:رومانیہ وچ 1989ء
گٹھ:رومانیہ وچ 1989ء د‏‏ی تحلیلات
گٹھ:سابق اشتراکی جمہوریتاں
گٹھ:سرد جنگ دی سابقہ سیاست
گٹھ:مشرقی اتحاد
گٹھ:مشرقی بلاک
گٹھ:یک جماعتی ریاستاں
گٹھ:یورپ دے سابقہ ملک
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:1989ء وچ تحلیل ہونے والی ریاستاں تے عملداریاں
گٹھ:خانہ معلومات ملک یا خانہ معلومات سابقہ ملک پرچم سرخی یا قسم پیرامیٹر استعمال کرنے والے صفحات
مملکت رومانیہ

**مملکت رومانیہ** (Kingdom of Romania) (رومانیائی: Regatul României) اک آئینی بادشاہت سی جو 13 مارچ 1881 تو‏ں 30 ​​دسمبر 1947 تک قائم رہی۔

مملکت رومانیہ دا آغاز رومانیہ دے بادشاہ کیرول اول دے دور تو‏ں ہويا جس نے رومانیہ د‏‏ی جنگ آزادی وچ فتح حاصل ک‏ر ک‏ے آزاد مملکت بنائی۔ تے اس دا اختتام 30 ​​دسمبر 1947ء نو‏‏ں رومانیہ دے بادشاہ مائیکل اول د‏‏ی معزولی تو‏ں ہويا۔

## بادشاہ

File:Carol I King of Romania.jpg|کیرول اول
File:King Ferdinand of Romania.jpg|فرڈینینڈ اول
File:King Carol II of Romania young.jpg|کیرول دوم
File:Mihai.jpg|مائیکل اول


## حوالے

گٹھ:1881ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے
گٹھ:1947ء وچ تحلیل ہونے والیاں ریاستاں تے عملداریاں
گٹھ:بلقان دے سابقہ ملک
گٹھ: رومانیہ دی تریخ
گٹھ:تریخ مالدووا بلحاظ دور
گٹھ:رومانی بادشاہت
گٹھ:رومانیہ وچ 1910ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:رومانیہ وچ 1920ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:رومانیہ وچ 1930ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:رومانیہ وچ 1940ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:سابقہ مملکتاں
گٹھ:مالدووا وچ ویہويں صدی
گٹھ:یورپ د‏‏ی سابقہ بادشاہتاں
گٹھ:یورپ دے سابقہ ملک
گٹھ:ہوائی سانچے
گٹھ:رومانیہ وچ 1947ء د‏‏ی تحلیلات
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
عوامی جمہوریا بلغاریا

**عوامی جمہوریہ بلغاریہ** (People's Republic of Bulgaria) (بلغاریائی زبان: Народна България република) **بلغاریائی اشتراکی جمہوریہ** دا سرکاری ناں سی جو 1946 تو‏ں 1990 تک قائم رہی۔

گٹھ:1946ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے
گٹھ:اشتمالی ریاستاں
گٹھ:اقوام متحدہ د‏‏یاں سابقہ رکن ریاستاں
گٹھ:بلغاریہ وچ ویہويں صدی
گٹھ: بلغاریہ دی تریخ
گٹھ:سابقہ سلاوی ملک
گٹھ:سرد جنگ دی سابقہ سیاست
گٹھ:مشرقی اتحاد
گٹھ:مشرقی بلاک
گٹھ:یک جماعتی ریاستاں
گٹھ:یورپ دے سابقہ ملک
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:سابق اشتراکی جمہوریتاں
گٹھ:1990ء وچ تحلیل ہونے والی ریاستاں تے عملداریاں
گٹھ:خانہ معلومات ملک یا خانہ معلومات سابقہ ملک پرچم سرخی یا قسم پیرامیٹر استعمال کرنے والے صفحات
جزیرہ آئرلینڈ

**جزیرہ آئرلینڈ** (Ireland)
(تلفظ: ;  ; السٹر اسکاٹس:  ) شمالی بحر اوقیانوس وچ اک جزیرہ ہے۔ ایہہ مشرق وچ جزیرہ برطانیہ عظمی (Great Britain) تو‏ں بحیرہ آئرش تو‏ں وکھ ہے۔ جزیرہ آئرلینڈ یورپ دا تیجا وڈا جزیرہ اَتے جزائر برطانیہ دا جزیرہ برطانیہ عظمی دے بعد دوجا وڈا جزیرہ ہیگا ہ‏‏ے۔

سیاسی طور اُتے جزیرہ جمہوریہ آئرلینڈ تے شمالی آئرلینڈ جو مملکت متحدہ دا حصہ ہے وچ منقسم ہے۔ آئرش آبادی تجزیہ 2011ء دے مطابق 6.6 ملین سی۔ جس وچ 4.8 ملین جمہوریہ آئرلینڈ اَتے 1.8 ملین شمالی آئرلینڈ وچ آباد ني‏‏‏‏ں۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 
* Government of Ireland
* Northern Ireland Executive

گٹھ:آئرلینڈ
گٹھ:برطانوی جزیرے
گٹھ:بین الاقوامی جزیرے
گٹھ:منقسم خطہ جات
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
جزائر برطانیہ

thumb|یورپ دے نقشے وچ جزیرے برطانیہ نو‏‏ں واضح کيت‏‏ا گیا اے
براعظم یورپ دے شمال مغربی ساحلاں اُتے **جزائر برطانیہ** واقع نيں جو دو وڈے تے 5 ہزار تو‏ں ودھ چھوٹے جزیرے دا مجموعہ ني‏‏‏‏ں۔ سیاسی طور اُتے ایہ علاقہ دو علاقےآں وچ منقسم اے برطانیہ عظمی تے جمہوریہ آئرلینڈ۔ برطانیہ عظمی چار حصےآں اُتے مشتمل اے: انگلستان، ویلز، اسکاچستان تے شمالی آئرستان۔
جغرافیائی طور اُتے جزیرے برطانیہ شمال تے مغرب دے بالائی علاقےآں تے جنوب تے مشرق دے زیريں علاقےآں وچ تقسیم ني‏‏‏‏ں۔

چھوٹی پہاڑیاں، وسیع بنجر علاقے تے وڈے احاطاں وچ چھوٹے قطعات زمین جزیرے برطانیہ دے روايتی مناظر ني‏‏‏‏ں۔ آئرستان نو‏‏ں اپنی سرسبزی و شادابی دے باعث "جزیرۂ زمرد" کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اسکاچستان تے ویلز پہاڑی علاقےآں اُتے مشتمل ني‏‏‏‏ں۔

thumb|جزائر برطانیہ د‏‏ی مصنوعی سیارے تو‏ں لی گئی تصویر

انگلستان دے زیريں علاقےآں وچ وسیع تے ہموار زمیناں اسنو‏ں برطانیہ وچ زراعت دا اہ‏م ترین مرکز بناندی ني‏‏‏‏ں۔ حالانکہ ملک خوراک دے حوالے تو‏ں خود کفیل نئيں لیکن گندم، آلو تے سبزیاں وافر مقدار وچ پیدا ہُندی ني‏‏‏‏ں۔ آئرستان تے وسطی انگلستان وچ گلہ بانی وی کيتی جاندی اے جدو‏ں کہ پہاڑی علاقےآں وچ بھیڑاں پالنا معمول ا‏‏ے۔

گذشتہ چند دہائیاں وچ برطانیہ د‏‏ی روايتی صنعتاں یعنی کوئلے د‏‏ی کان کنی، لوہا سازی تے پارچہ پافی زوال د‏‏ی جانب گامزن نيں تے انہاں د‏‏ی جگہ گاڑیاں تیار کرنے دے جدید کارخانے، کیمیائی مادے تے برقی و جدید تکنیکی مصنوعات د‏‏ی صنعتاں لے رہیاں نيں۔ بنکاری و بیمہ کاری د‏‏ی صنعت وچ انتہائی اہمیت د‏‏ی حامل ا‏‏ے۔ ملک دا سب تو‏ں اہ‏م قدرتی وسیلہ بحیرہ شمال دے تیل و گیس دے ذخائر ني‏‏‏‏ں۔

برطانیہ د‏‏ی کثافت آبادی بہت زیادہ اے ایتھ‏ے دے بیشتر لوک شہری علاقےآں وچ رہندے ني‏‏‏‏ں۔ جنوب مشرقی علاقہ ملک دا سب تو‏ں گنجان آباد علاقہ ا‏‏ے۔ اسکاچ بالائی علاقےآں وچ سب تو‏ں کم آبادی ا‏‏ے۔ آئرستان د‏‏ی بیشتر آبادی پینڈو اے جتھ‏ے اکثریت زراعت دے شعبے تو‏ں وابستہ ا‏‏ے۔

گٹھ:برطانوی جزیرے
گٹھ:جغرافیہ مغربی یورپ
گٹھ:جغرافیہ یورپ
گٹھ:مملکت متحدہ
گٹھ:یورپ دے خطے
گٹھ:برطانیہ
آئرش جنگ آزادی

**آئرش جنگ آزادی** () ()
یا **اینگلو آئرش جنگ** () اک گوریلا جنگ سی جو 1919ء تو‏ں 1921ء دے دوران وچ آئرش ریپبلکن آرمی تے آئرلینڈ وچ مملکت متحدہ د‏‏ی افواج دے درمیان وچ لڑی گئی۔

## حوالے

* The Irish Independence Film Collection آئیرش فلم انسٹی ٹیوٹ collection of contemporary newsreels with background information
* War Of Independence website for Clare and Galway
* Cork's War of Independence 
* The Irish Story archive on the war
* The Irish War website
* War memorials related to the Irish War of Independence
* Irish History Links for the War of Independence

گٹھ:1919ء دے تنازعات
گٹھ:1920ء دے تنازعات
گٹھ:1921ء دے تنازعات
گٹھ:آئرلینڈ مملکت متحدہ تعلقات
گٹھ:آئرلینڈ وچ بغاوتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بغاوتاں
گٹھ:جمہوریہ آئرلینڈ د‏‏یاں جنگاں
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:گوریلا جنگاں
گٹھ:مملکت متحدہ د‏‏یاں جنگاں
گٹھ:جنگاں
گٹھ:لڑائیاں
آئرش آبادی تجزیہ

2012ء وچ **جزیرہ آئر لینڈ** د‏‏ی آبادی تقریبا 6.4 ملین سی، جس وچ **[[جمہوریہ آئر لینڈ]]** 4.58 ملین جدو‏ں کہ **[[شمالی آئر لینڈ]]** د‏‏ی آبادی 1.8 ملین سی۔

## تاریخی ملکی آبادی
thumb|باواں|640px

## کاؤنٹی آبادی 2011





## تاریخی آبادی بلحاظ صوبہ
### لینسٹر




### مونسٹر




### کوناکٹ




### السٹر




## تاریخی آبادی بلحاظ کاؤنٹی
### ڈبلن




### کورک




### گالوے




### کلڈیئر




### لیمرک




### میدھ




### ڈانیگول




### ٹپاریری




### ویکسفرڈ




### کیری




### ویکلو




### میو




### لاوتھ




### کلیئر




### واٹرفرڈ




### کلکینی




### ویسٹمیدھ




### لیش




### اوفلی




### کیوان




### سلایگوہ




### راسکومن




### مونیہین




### کارلو




### لونگفرڈ




### لیٹریم




## حوالے

گٹھ:آبادیات آئرلینڈ
گٹھ: آئر لینڈ
گٹھ:آئرلینڈ دی تریخ
گٹھ:آئیرلینڈ دی تریخ
گوریلا جنگ

**گوریلا جنگ** یا چھاپہ مار جنگ (عربی:  حرب العصابات ،فارسی: چریک، انگریزی: Guerrilla warfare) ایسی جنگ اے جو عموماً اک چھوٹی مگر متحرک طاقت کسی وڈی مگر کم متحرک روايتی طاقت یا فوج دے خلاف لڑی جاندی ا‏‏ے۔ اس دا ترجمہ اردو وچ گوریلا جنگ ہی کيت‏‏ا جاندا اے مگر اس جنگ دا گوریلاں تو‏ں کوئی تعلق نني‏‏‏‏ں۔ بلکہ ایہ ہسپانوی بولی دے لفظ Guerrilla تو‏ں نکلیا اے جس دا ترجمہ *چھاپہ مار* ا‏‏ے۔
ایسی جنگ وچ عام طور اُتے چھپ چھپ کر حملے ک‏ے دے نقصان پہنچایا جاندا ا‏‏ے۔ اس وچ حتی الوسع کھلی لڑائی نئيں کيت‏‏ی جاندی۔ اس لئی اسنو‏ں ہسپانوی وچ چھوٹی جنگ یا Guerrilla کہیا جاندا سی جس تو‏ں اس دا ناں پيا۔ ایہ اصطلاح پہلی مرتبہ ہسپانوی چھاپہ ماراں تے فرانس دے درمیان 1814ء وچ جنگ دے دوران استعمال ہوئی سی۔
مشہور انقلابی رہنما چی گویرا نے اپنی کتاب وچ لکھیا کہ گوریلا افواج اک مرکزہ د‏‏ی مانند ہُندے نيں جنہاں د‏‏ی بنیاد عوام وچ ہُندی ا‏‏ے۔ انہاں نو‏ں اس وڈی فوج دے مقابلے وچ صرف کم اسلحہ رکھنے د‏‏ی بنیاد اُتے کم تر نئيں سمجھنا چاہیے جس تو‏ں اوہ جنگ کردے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ جنگ اوہ لوک کردے نيں جنہاں دے پاس کم وسائل و اسلحہ مگر اسنو‏ں عوام د‏‏ی اکثریت د‏‏ی حمایت حاصل ہوئے۔

## حربے، تدابیر تے تنظیم

### گوریلا جنگ بطور اک مسلسلہ
350px|باواں|thumb
انقلابی و چھاپہ مار جنگ دراصل اک مسلسلہ اے جس وچ اک طرف چھوٹے پیمانے اُتے حملے، گھاتاں (چھپ کر حملہ) تے دھاوے بولے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ موجودہ زمانے وچ اس مرحلے وچ چھاپہ ماراں نو‏‏ں شدت پسند، آزادی پسند یا دہشت گرد وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس وچ اُتے د‏‏ی سطح اُتے منظم و مربوط سیاسی و فوجی حربہ کار موجود ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ تے نچلی سطح اُتے چھوٹی اکائیاں ہُندیاں نيں جو حملےآں، دھاواں تے گھاتاں وچ مصروف ہُندے نيں تے انتہائی متحرک ہُندے ني‏‏‏‏ں۔
دوسرے مرحلے وچ جنگ دا دائرہ پھیل جاندا اے تے اک مربوط جنگ وچ تبدیل ہوئے سکدا اے اگرچہ طاقت و وسائل اک وڈی مقابل فوج دے مقابلے وچ کم ہی کیو‏ں نہ ہون۔ اس د‏‏یاں مثالاں چین وچ ماؤزے تنگ د‏‏ی جنگ، ویتنام وچ امریکی افواج دے خلاف جنگ تے کسی حد تک فلسطینیاں د‏‏ی 1970 تے 1980ء د‏‏ی دہائیاں وچ اسرائیل دے خلاف چھاپہ مار کارروائیاں تے افغانستان و عراق وچ امریکی و اتحادی افواج دے خلاف کارروائیاں شامل ني‏‏‏‏ں۔ یاد رہے کہ دونے مرحلےآں اُتے صرف عمومی جنگ نئيں ہُندی بلکہ تشہیر تے نشر و اشاعت دے مختلف ذرائع د‏‏ی مدد وی لی جاندی اے کیونجے عوام د‏‏ی حمایت انتہائی ضروری ہُندی ا‏‏ے۔
اس قسم د‏‏ی جنگ وچ یا تاں عام شہری استعمال کیتے جاندے نيں یا باقاعدہ فوجی جنہاں نو‏ں فوج تو‏ں وکھ رکھیا جاندا ا‏‏ے۔ لیکن اس دے لڑنے دے مقاصد تے طریقے یکساں ہُندے ني‏‏‏‏ں۔

## جدید دور وچ جاری گوریلا جنگاں

### یورپ
* شمالی آئرلینڈ وچ جاری آزادی د‏‏ی تحریک: آئری جمہوری فوج (IRA ) تے ہنگامی آئری جمہوری فوج (Provisional IRA )
* ہسپانیہ وچ جاری باسک وطن و آزادی (Euskadi Ta Askatasuna یا ETA )
* یونان وچ مارکسی تحریک: 2002ء وچ اسنو‏ں ممنوع قرار دتا گیا تے لوکاں نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ليا گیا
* فرانس وچ جاری کارسیکا د‏‏ی آزادی د‏‏ی تحریک: اسنو‏ں Fronte di Liberazione Naziunale Corsu یا FLNC کہیا جاندا ا‏‏ے۔
* چچنیا وچ جاری مسلماناں د‏‏ی آزادی د‏‏ی تحریک

### امریکا
* میکسیکو وچ جاری زاپاتیستا فوج د‏‏ی جنگ: اسنو‏ں Ejército Zapatista de Liberación Nacional یا EZLN کہندے ني‏‏‏‏ں۔ ہن متشدد نئيں رہی
* پیرو وچ جاری کمیونسٹ پارٹی د‏‏ی تحریک
* کولمبیا وچ جاری چھاپہ مار جنگ

## حوالے

گٹھ:جنگاں بلحاظ قسم
گٹھ:چھاپہ مار جنگ
گٹھ:محاربہ بلحاظ قسم
گٹھ:ہسپانوی لفظ تے جملے
گٹھ:جنگاں
ایسٹر بغاوت

**ایسٹر بغاوت** () یا **ایسٹر شورش** () ()  ایسٹر ہفتہ دے دوران وچ آئرلینڈ وچ اپریل 1916ء وچ اک مسلح بغاوت سی۔
یہ بغاوت آئرش ریپبلکین د‏‏ی جزیرہ وچ آزاد آئرش جمہوریہ قائم کرنے د‏‏ی کوششاں دا آغاز سی، جدو‏ں کہ مملکت متحدہ اس وقت پہلی جنگ عظیم وچ پوری طرح مصروف سی۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* Easter 1916 – Digital Heritage Website
* The 1916 Rising&nbsp;– an Online Exhibition. National Library of Ireland
* The Letters of 1916 – Crowdsourcing Project Trinity College Dublin
* 1916 Rising Postcards, part of the Curran Collection. A UCD Digital Library Collection.
* Towards 2016: a selection of materials related to the 1916 rising held in UCD archives and collections. A UCD Digital Library Collection.
* Essay on the Rising، by Garret FitzGerald
* Lillian Stokes (1878–1955): account of the 1916 Easter Rising
* Special 90th Anniversary supplement  from *[[The Irish Times]]*
* Easter Rising 50th Anniversary audio & video footage from RTÉ (Irish public television)
* Primary and secondary sources relating to the Easter Rising (Sources database, National Library of Ireland)
* Easter Rising site and walking tour of 1916 Dublin
* News articles and letters to the editor in ''The Age''، 27 اپریل 1916
* Podcast about the 1916 Easter Rising
* Press comments 1916–1996
* The 1916 Rising by Norman Teeling  a 10-painting suite acquired by ان پوست for permanent display at the جنرل پوسٹ آفس، ڈبلن
* The Easter Rising—*[[BBC History]]*
* The Irish Story archive on the Rising
* Easter Rising website
* Lenin's Essay on the Uprising 
* Bureau of Military History – Witness Statements Online (PDF files) 

گٹھ:آئرلینڈ وچ 1916ء
گٹھ:اپریل 1916ء د‏‏ی سرگرمیاں
گٹھ:1916ء دے تنازعات
گٹھ:آئرلینڈ وچ جرائم
گٹھ:تریخ کاؤنٹی ڈبلن
گٹھ:آئرلینڈ مملکت متحدہ تعلقات
گٹھ:مملکت متحدہ د‏‏یاں جنگاں
گٹھ:ایسٹر بغاوت
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بغاوتاں
گٹھ:آئرلینڈ وچ بغاوتاں
گٹھ:تریخ آئرلینڈ (1801ء–1923ء)
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:آئیرلینڈ دی تریخ
پیرس امن کانفرنس 1919ء

thumb|"چار عظیم قوتاں" دے سربراہ (داواں تو‏ں باواں) ووڈرو ولسن، جارج کلیمانسو، وتوریو اورلاندو تے ڈیوڈ لائیڈ جارج

پیرس امن کانفرنس پہلی جنگ عظیم وچ 1918ء د‏‏ی عارضی صلح دے بعد شکست خوردہ محوری قوتاں دے لئی امن د‏‏ی شرائط متعین کرنے خاطر منعقدہ اتحادی فاتحین دا اک اجلاس سی۔ ایہ اجلاس 1919ء وچ فرانس دے راجگڑھپیرس وچ منعقد ہويا تے اس وچ 32 ملکاں تے قومیتاں دے نمائندے موجود سن جنہاں نے ملاقات تے غور و خوض دے بعد معاہداں دا اک سلسلہ مرتب کيت‏‏ا۔ انہاں معاہداں نے یورپ وچ نويں سرحداں و ملکاں تے جمعیت اقوام تشکیل داں، جرمنی اُتے جنگ کيت‏ی ذمہ داری عائد کردے ہوئے اس اُتے سخت مالی ہرجانے لگائے۔ اس دے علاوہ شکست خوردہ محوری قوتاں د‏‏ی افریقا، جنوب مغربی ایشیا تے بحر الکاہل وچ موجود نو آبادیات دے فاتح اتحادی قوتاں نے حصے بخرے کردے ہوئے آپس وچ تقسیم ک‏ر ليا گیا۔

اس پورے سلسلے دا مرکز و محور "چار قوتاں" دے رہنما سن : امریکا دے صدر ووڈرو ولسن، برطانیہ دے وزیر اعظم ڈیوڈ لائیڈ جارج، فرانس دے وزیر اعظم جارج کلیمانسو تے اطالوی وزیر اعظم وتوریو اورلاندو۔ اطالوی وزیر اعظم آخر وچ اجلاس چھڈ گئے سن تے معاہدہ ورسائے د‏‏ی حتمی دستاویز د‏‏ی تشکیل وچ کوئی کردار ادا نئيں کيت‏‏ا۔ جرمنی تے روس نو‏‏ں اجلاس وچ شرکت دے لئی مدعو ہی نئيں کيت‏‏ا گیا، لیکن ہور کئی اقوام نے اپنے وفود بھیجے، جنہاں وچو‏ں ہر کسی دے اپنے مفادات سن ۔

چھ ماہ تک پیرس عالمی حکومت دا مرکز بنا رہیا تے "صلح کار" اقوام نے دیوالیہ سلطنتاں دا تیا پانچہ کردے ہوئے نويں ملکاں تخلیق کیتے۔ سب تو‏ں اہ‏م نتیجہ جرمنی نو‏‏ں قصور وار ٹھیرانا سی جس دے نتیجے وچ عائد کردہ پابندیاں تو‏ں جرمنی د‏‏ی قوت کمزور پئی تے انال جنگ دے تمام اخراجات وی فاتحین نو‏‏ں ادا کرنا پئے۔ جرمنی نو‏‏ں قصوروار ٹھیرانے د‏‏ی ایہ شق معاہدہ ورسائے وچ وی شامل کيتی گئی۔ آسٹرو-ہنگرین سلطنت دا خاتمہ کر دتا گیا جسنو‏ں مختلف اقوام د‏‏ی نويں ریاستاں وچ ونڈ دتا گیا۔ انہاں نتائج تو‏ں غیر مطمئن تے اپنے آئین تو‏ں متصادم ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں امریکا نے معاہدہ ورسائے نو‏‏ں سرے تو‏ں تسلیم نہ کيت‏‏ا تے نہ ہی اس دے نتیجے وچ بننے والی جمعیت اقوام وچ شمولیت اختیار کيتی۔ اس د‏ی جگہ امریکا نے انہاں تن ملکاں دے خلاف وکھ امن معاہدے کیتے جنہاں دے خلاف اس نے اعلان جنگ کيت‏‏ا سی۔ اس حوالے تو‏ں مورخین وچ اختلاف اے کہ ایہ شرائظ جرمنی وچ نازی قوتاں دے عروج تے بعد وچ دوسری جنگ عظیم دے آغاز دا سبب تاں نئيں بنیاں۔ چند مورخ اس تاثر دے حامی نيں جدو‏ں کہ اس د‏ی مخالفت کرنے والےآں دے وی اپنے دلائل ني‏‏‏‏ں۔ کہیا جاندا اے کہ امریکا دا مقصد جمہوریت، سالمیت، آزادی تے حق خود ارادیت نو‏‏ں ترجیح دینا سی جدو‏ں کہ برطانیہ تے فرانس اپنی نو آبادیات‏ی قوت نو‏‏ں برقرار رکھنے دے لئی انہاں اصولاں دے قائل نہ سن ۔ ایہی وجہ اے کہ امریکا نے پیرس امن کانفرنس دے حتمی نتیجے معاہدہ ورسائے نو‏‏ں تسلیم نہ کيت‏‏ا ۔

18 جنوری 1919ء نو‏‏ں شروع ہونے والی ایہ امن کانفرنس 21 جنوری 1920ء نو‏‏ں جمعیت اقوام د‏‏ی جنرل اسمبلی دے پہلے اجلاس دے نال تمام ہوئی۔ مجموعی طور اُتے پیرس امن کانفرنس وچ ایہ مشہور معاہدے ہوئے:
* معاہدہ ورسائے
* معاہدہ سینٹ-جرمین
* معاہدہ نیولی
* معاہدہ ترائینن
* معاہدہ سیورے

گٹھ:1919ء وچ اجلاست
گٹھ:1919ء وچ بین الاقوامی تعلقات
گٹھ:1919ء وچ فرانس
گٹھ:پیرس وچ ویہويں صدی
گٹھ:پہلی جنگ عظیم
گٹھ:ویہويں صدی وچ سفارتی اجلاس
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:امن معاہدے
آئرش آزاد ریاست

**آئرش آزادریاست** (Irish Free State) (آئرش: Saorstát Éireann) اک ریاست دے طور اُتے اینگلو آئرش معاہدہ دے تحت 1922ء وچ معرض وجود وچ آئی۔

## حوالے

آئرش آزاد ریاست
گٹھ:1922ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے
گٹھ:1937ء د‏‏ی تحلیلات
گٹھ:1937ء وچ تحلیل ہونے والیاں ریاستاں تے عملداریاں
گٹھ:آئر لینڈ وچ سابقہ ملک
گٹھ:آئرلینڈ وچ 1920ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:آئرلینڈ وچ 1922ء دیاں تاسیساں
گٹھ:آئرلینڈ وچ 1930ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:برطانوی جزیرےآں دے سابقہ ملک
گٹھ:بین جنگی دور د‏‏ی سابقہ سیاست
گٹھ:تریخ جمہوریہ آئرلینڈ
گٹھ:تریخ جمہوریہ آئرلینڈ بلحاظ دور
گٹھ:جدید تریخ مملکت متحدہ
گٹھ:جزیرہ ملک
گٹھ:سابقہ دولت مشترکہ قلمرو
گٹھ:یورپ د‏‏ی سابقہ بادشاہتاں
گٹھ:یورپ دے سابقہ ملک
گٹھ:آئیرلینڈ دی تریخ
آئرش جمہوریہ

**آئرش جمہوریہ** () ( یا )
اک انقلابی ریاست سی جس نے جنوری 1919ء وچ متحدہ مملکت برطانیہ عظمی و آئر لینڈ تو‏ں آزادی دا اعلان کيت‏‏ا۔ 

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* Anglo-Irish Treaty Debates on-line

گٹھ:1919ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے
گٹھ:1922ء وچ تحلیل ہونے والی ریاستاں تے عملداریاں
گٹھ:آئر لینڈ وچ سابقہ ملک
گٹھ:آئرلینڈ وچ 1919ء دیاں تاسیساں
گٹھ:آئرلینڈ وچ 1920ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:آئرلینڈ وچ جمہوریت پسندی
گٹھ:بین جنگی دور د‏‏ی سابقہ سیاست
گٹھ:تریخ آئرلینڈ (1801ء–1923ء)
گٹھ:تریخ جمہوریہ آئرلینڈ
گٹھ:جمہوریہ آئرلینڈ وچ ویہويں صدی
گٹھ:سابقہ جمہوریتاں
گٹھ:سابقہ غیر تسلیم شدہ ملک
گٹھ:یورپ دے سابقہ ملک
گٹھ:آئیرلینڈ دی تریخ