open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
منگول حملے وچ اصفہان دا زوال

حالانکہ اصفہان 633ھ تک منگولاں دے حملے تو‏ں محفوظ رہیا۔ صاعدی تے خوجندی دے دو مشہور خانداناں دے درمیان خاندانی جھگڑے د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ تباہی د‏‏ی طرف دھکیل گیا۔ سعید خاندان حنفی سی تے خوجند خاندان شافعی سی۔ 633 ہجری وچ تے چنگیز دے جانشین اوغتائی خان دے دور وچ شافعیاں تے احناف دے درمیان کشمکش ودھ گئی تے بھانويں منگولاں دا حالے تک اصفہان اُتے غلبہ نئيں ہويا سی، لیکن شافعیاں نے انہاں دے نال مل ک‏ے اسنو‏ں کھولنے اُتے رضامندی ظاہر کیت‏‏ی۔ انہاں دے لئی شہر دے دروازے، بشرطیکہ شہر وچ داخل ہوݨ دے بعد احناف دا قتل عام کرن۔ شہر اُتے منگول فوج نے حملہ کيتا تے شہر وچ داخل ہوݨ دے بعد منگولاں نے تمام شافعی تے حنفی دا یکساں قتل عام کيتا تے شہر نو‏‏ں تباہ کر دتا۔ اصفہان دے عظیم شاعر تے شاعر کمال اسماعیل نو‏‏ں اس حملے دے دو سال بعد اس شہر وچ منگولاں نے قتل کر دتا سی۔

## منحصر سوالات

* تیمورلنگ دے ہتھو‏ں اصفہان دا قتل عام
* محمود افغان دے حملے وچ اصفہان دا سقوط

## فوٹ نوٹ

گٹھ:ایران د‏‏ی تریخ
مقبرہ چنگیز خان

## تحقیقات
برطانوی نشریا‏تی ادارے تو‏ں شائع ہوݨ والی رپورٹ دے مطابق منگولیا وچ مقبول قصے کہانیاں د‏‏ی رو تو‏ں چنگیز خان نو‏‏ں بورخان خالدون نامی چوٹی اُتے دفنایا گیا سی۔
منگولیا دے باشندےآں نے چنگیز خان د‏‏ی قبر د‏‏ی تلاش وچ کئی مہم چلاواں مگر قبر دا سراغ نہ مل سکا۔ انہاں د‏‏ی قبر د‏‏ی تلاش وچ غیر ملکی وی دلچسپی رکھدے نيں کیونجے نیشنل جيوگرافک نے باقاعدہ سیٹلائٹ دے ذریعے چنگیز خان د‏‏ی قبر تلاش کرنے د‏‏ی مہم شروع د‏‏ی سی جس دا ناں ”ویلی آف خان پراجیکٹ“ سی۔ جنگیز خان د‏‏ی قبر منگولیائی باشندے اس ڈر تو‏ں وی نئيں دریافت کردے کہ انہاں دے مطابق چنگیز خان د‏‏ی قبر نو‏‏ں کھودا گیا تاں دنیا نیست و نابود ہو جائے گی۔ جدو‏ں کہ کچھ ماہرین د‏‏ی رائے اے کہ منگولیائی باشندے خود نئيں چاہندے کہ چنگیز خان د‏‏ی قبر دریافت ہو کیونجے انہاں دے مطابق چنگیز خود نئيں چاہندے سن کہ انہاں نو‏ں کوئی چي‏تا رکھے لہذا مقامی افراد احتراماً قبر د‏‏ی کھوج نئيں کردے۔ انگلستانی ماہرین د‏‏ی رائے اے کہ منگولیا رقبہ دے لحاظ تو‏ں اِنّا وڈا اے کہ اس وچ برطانیہ جداں ست ملکاں آجاݨ، اِنّے وڈے ملک وچ قبر د‏‏ی کھوج ناممکن ا‏‏ے۔ ہور ۱۹۹۰ء وچ جاپان تے منگولیا نے اک مشترکہ مہم ”گروان گول“ دا آغاز کيتا سی مگر کچھ وجوہات د‏‏ی بنا اُتے اوہ مہم وی رک گئی تے چنگیز خان دا مقبرہ اک معما بن دے رہ گیا۔

## ۲۰۱۶ء د‏‏ی دریافت
سنہ ۲۰۱۶ء وچ بیجنگ یونیورسٹی دے ماہرین آثار قدیمہ نے دعوی کيتا سی کہ انہاں نے مقبرہ دریافت ک‏ر ليا اے تے بیجنگ دے ماہرین آثار قدیمہ دے مطابق دریائے آنون دے نزدیک مزدوراں نو‏‏ں سڑک د‏‏ی تعمیر دے دوران وچ ۶۸ ڈھانچے ملے، دریافت شدہ مقبرے تو‏ں اک شخص دا ڈھانچہ وی ملیا جس د‏‏ی عمر تقریباً ۶۰ تو‏ں ۷۵ سال دے درمیان وچ سی، تحقیق دے مطابق اس دا انتقال ۱۲۱۵ء/۱۲۳۵ء دے درمیان وچ ہويا سی تے اوہ ممکنہ طور اُتے چنگیز خان ہو سکدا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:اسرار
گٹھ:ایشیائی آثاریات
گٹھ:منگولیا د‏ی تریخ
گٹھ:چنگیز خان
گٹھ:گم شدہ اشیا
گٹھ:Short description is different from Wikidata
ستراپون(جنسی پوزیشن)

thumb|دو عورتیں ایک مطیع آدمی کے ساتھ ستراپون اور کچھ کر رہی ہیں۔
ستراپون جینس کی ایک قسم ہے۔ جس میں عورت مرد کے کولہوں سے سیکس کرتی ہے۔ اس کی مرضی سے بھی اور اس کے بغیر بھی اس عمل میں ایک مصنوعی عضو تناسل استعمال کیا جاتا ہے۔ یہ مصنوعی عضو تناسل والی غالب عورت کی طرف سے جنسی لذت کے مقصد کے لیے کی جاتی ہے۔ یا اس کے کولہوں میں اس کا ہاتھ ڈال کر اس کی عصمت دری کرنے کے مقصد سے یا سزا کے طور پر یا ذلت کے مقصد سے، جیسے اس کے سوراخ میں انگلی ڈالنا اور جس طرح اس پر عمل کیا جاتا ہے وہ اکثر عورت کی طرف سے عضو تناسل کے ساتھ بیلٹ باندھی جاتی ہے، اور یہ ایک عورت اور دوسری عورت کے درمیان بھی ہو سکتی ہے۔   
thumb|ایک عورت جو مرد کو بہکاتی ہے۔ ستراپون
thumb|وہ عورت جو ایک دھوکے باز آدمی کو گالی دیتی ہے اور اس 
کی تذلیل کرتی ہے یہاں تک کہ وہ مرد بن جاتا ہے۔
thumb|ایک عورت عضو تناسل کے ساتھ بیلٹ کا استعمال کرتے ہوئے مرد کو چودتی ہے۔
thumb|ایک ماں اپنے بیٹے کو اسٹراپون سے سزا دے رہی ہے۔

## المتعة الذي يحققها

### متعة جسدية
جب عضو تناسل مرد کے کولہوں میں داخل ہوتا ہے۔ اس کے عضو تناسل سے منسلک پروسٹیٹ کو متحرک کیا جاتا ہے، اور اس سے بہتان اور یہاں تک کہ انزال ہوتا ہے۔ دوسرے آلات کو بھی ایک آلے کے طور پر استعمال کیا جا سکتا ہے۔ اسے دو عورتوں کے درمیان بھی لگایا جا سکتا ہے۔

## ذرائع



## سانچے

گٹھ:جنس
گٹھ:بی ڈی ایس ایم
گٹھ:دژ
قبطی زبان

کھبے|thumb|200px|قدیم مصر د‏‏ی قبطی بولی دا اک نمونہ.یونانی لپی۔تیسری صدی عیسوی
**قِبطی زبان** (انگریزی: Coptic) مصری زباناں وچ شام‏ل اک بولی اے جو افرو۔ایشیائی زباناں د‏‏ی اک شاخ اے ۔ایہ بولی قدیم مصر وچ تن ہزار سال پہلے بولی جاندی سی تے اپنی اچھی صورت وچ پنجويں صدی عیسوی تک تے کسی نہ کسی حد تک ستارھويں صدی عیسوی تک موجود رہی تے ہن ناپید ہو چکیاں نيں۔ پہلے پہل اسنو‏ں یونانی لپی وچ لکھیا گیا مگر بعد وچ اس وچ کچھ وادھا کر دتا گیا جس دے بعد ایہ قبطی لپی اکھوایا۔ اسنو‏ں مسیحیاں دا اک فرقہ قبطی آرتھوڈاکس صرف مذہبی طور اُتے استعمال کردا اے مگر ہن ایہ کدرے نئيں بولی جاندی۔
[کھبے|thumb|200px|اٹھويں صدی عیسوی دا قبطی لپی وچ لکھیا [انجیل دا کچھ حصہ]]

## ہور ویکھو
* زبان
* لسانیات
* خاندانہائے زبان
* افرو۔ایشیائی زباناں
* مصری زباناں
## باہرلے جوڑ
* زباناں د‏‏ی ایتھنولوک خاندان بندی

## حوالے

گٹھ:قبطی زبان
گٹھ:افرو۔ایشیائی زباناں
گٹھ:افریقی زباناں
گٹھ:زباناں
گٹھ:عبادتی زباناں
گٹھ:فہرستاں (لسانیات)
گٹھ:قبطی راسخ الاعتقاد کلیسیا
گٹھ:قرون وسطی زباناں
گٹھ:مصر د‏‏یاں بولیاں
گٹھ:مصری زباناں
گٹھ:ستارہويں صدی وچ معدوم ہوݨ والی زباناں
گٹھ:یونانی حروف تہجی
گٹھ:رومی مصر
گٹھ:بازنطینی مصر
گٹھ:چھوٹے پیغام خانیاں دا استعمال کرنے والے مضامین
گٹھ:غیر حوالہ معدومیت د‏‏ی تریخ والے زباناں دے مضامین
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
چہرہ پر بیٹھے (جنسی پوزیشن)

thumb
چہرہ پر بیٹھے اے ایک جنسی پوزیشن ہے جو فریقین میں سے ایک (عام طور پر ایک غالب عورت) دوسری طرف سے بیٹھا، (مطیع مرد یا مطیع عورت) یہ زبان اور جنسی اعضاء اور مقعد کے درمیان رابطے کی اجازت دیتا ہے۔یہ عمل ایک غالب عورت اور ایک تابعدار مرد یا عورت کے درمیان جنسی تذلیل کی ایک شکل کے طور پر بہت عام ہے۔ اور جنسی لذت کے لیے یا جنسی توہین؟ یا سزا؟

thumb
thumb
thumb
thumb

## ذرائع



## سانچے

گٹھ:بی ڈی ایس ایم
چوہان خاندان (جلور)

**جالور دے چوہان** ، جسنو‏ں مقامی زباناں وچ **چوہان جالور** دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے، اک **[[گجر]]** نسل نال تعلق رکھنے والا ہندوستانی شاہی خاندان سی جسنو‏ں اگنی ونشی دے خطاب تو‏ں وی موسوم کيتا جاندا اے اس خاندان نے ۱۱۶۰ تے ۱۳۱۱ دے درمیان موجودہ راجستھان وچ جالور دے آس پاس دے علاقے اُتے حکومت کيتی۔ انہاں دا تعلق گجراں دے چاہمنا (چوہان) قبیلے تو‏ں تھا
 
انہاں نے نڈولا دے چاہماناں تو‏ں وکھ ہو ک‏ے گجرات دے چالوکیو‏ں دے جاگیرداراں دے طور اُتے حکومت کيتی۔ اک مختصر مدت دے لئی، اوہ آزاد ہو گئے، لیکن بالآخر جلور دے محاصرے وچ دہلی سلطنت دے سامنے دم توڑ گئے۔

## حوالے

گٹھ:تریخ راجستھان
گٹھ:ہندوستان وچ بارہويں صدی دیاں تاسیساں
گٹھ:ضلع جالور
گٹھ:راجستھان دی تریخ
میڈونا ان دی چرچ

thumb|میڈونا ان دی چرچ

**میڈونا ان دی چرچ** ڈچ مصور یان وین آئیک دا تخلیق کردہ رنگ روغن دے ذریعے تو‏ں بنا فن پارہ اے جس وچ بی بی مریم اک کیتھڈرل وچ اک ملکہ دے لباس وچ ملبوث نومولود یسوع مسیح نو‏‏ں اپنی کُچھڑ اٹھائے ملکۂ فردوس ہوݨ د‏‏ی علامت وچ کھڑیاں نيں-
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:کنواری مریم تے بچے د‏‏ی پینٹنگ
گٹھ:1420ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی پینٹنگ
گٹھ:1430ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی پینٹنگ
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
اصفہان دا قتل عام

تیمور د‏‏ی فوج نے **اصفہان دا محاصرہ** ۱۳۸۷ وچ تین سالہ حملے دے دوران کيتا سی۔

## پس منظر
تیمور نو‏‏ں المظفر د‏‏ی سلطنت وچ شام‏ل ہوݨ دے لئی اپنے دو اہ‏م شہراں اصفہان تے شیراز نو‏‏ں لے جانا پيا۔ جدو‏ں تیمور ۲۰۰۷ وچ اپنی فوج دے نال اصفہان پہنچیا تاں اس شہر نے فوری طور اُتے ہتھیار ڈال دیے، اس لئی اس نے اصفہان دے لوکاں دے نال نسبتاً مہربانی دا برتاؤ کيتا جداں کہ اوہ عام طور اُتے ہتھیار سُٹن والے شہراں تو‏ں پیش آندا سی۔ تھوڑی دیر بعد اصفہان دے لوک تاوان وصول کرنے والےآں تے تیمور دے کچھ سپاہیاں نو‏‏ں قتل ک‏ر ک‏ے تیمور دے ٹیکس دے خلاف اٹھیا کھڑے ہوئے۔ تیمور نے شہر دا محاصرہ کيتا تے تھوڑی جہی کوشش کرکے اسنو‏ں واپس لے لیا۔

## شہریاں دا قتل عام
شہر اُتے دوبارہ کنٹرول حاصل کرنے دے بعد، اس نے مزاحمت کرنے والے شہریاں نو‏‏ں قتل کرنے دا حکم دتا۔ مرنے والےآں د‏‏ی تعداد گھٹ تو‏ں گھٹ ۷۰٬۰۰۰ ا‏‏ے۔ اک عینی شاہد نے ۱۵۰۰ سراں دے نال بنائے گئے ۲۸ تو‏ں ودھ ٹاوراں نو‏‏ں شمار کيتا۔ اس جارحیت نو‏‏ں "لوکاں دے خلاف دہشت گردی دے منظم استعمال" ( تیمور لینگ دے اسٹریٹجک عنصر دا اک لازمی پہلو) دے لحاظ تو‏ں بیان کيتا گیا اے، جسنو‏ں اس نے مزاحمت د‏‏ی حوصلہ شکنی کرکے خونریزی نو‏‏ں روکنے دے طریقے دے طور اُتے دیکھیا۔ اس دے قتل چنیدہ سن تے اس وچ فنکاراں تے سائنسداناں دا خون شام‏ل سی۔ ایہ بعد وچ عظیم ایرانی فاتح نادر شاہ نو‏‏ں متاثر کرے گا۔

## نتائج
قتل عام دے بعد اصفہان نے تیمور دا پِچھا کيتا تے ايس‏ے لئی اوہ شیراز اُتے قبضہ کرنے چلا گیا۔ ہرات دے محاصرے دے بعد دے واقعات دے برعکس، تیمور نے اصفہان وچ کِسے وی ڈھانچے تے فن تعمیر نو‏‏ں تباہ نئيں کيتا تے انہاں د‏‏ی اہمیت تے اثر نو‏‏ں ایران وچ قائم رہنے دتا۔

## بن‌مایه

* ویکیپیڈیا دے معاونین، " اصفہان دا محاصرہ (۱۳۸۷) "، انگریزی ویکیپیڈیا، مفت انسائیکلوپیڈیا (۵ مارچ ۲۰۱۹ نو‏‏ں حاصل کيتا گیا)
گٹھ:خاندان تیموری
گٹھ:اصفہان
مرد کے عضو تناسل اور خصیوں کو اذیت دینا

thumb|ایک غالب عورت ایک مطیع مرد کا لنڈ مارتی ہے۔
عضو تناسل اور خصیے کی اذیت جسے عضو تناسل کی اذیت بھی کہا جاتا ہے اور مردانہ جنسی تشدد ایک جنسی سرگرمی ہے جس میں عضو تناسل یا خصیوں میں درد یا تنگی کا اطلاق ہوتا ہے۔ اس میں ایسی سرگرمیاں شامل ہو سکتی ہیں جو براہ راست تکلیف دہ ہوں، جیسے: جننانگ چھیدنا، موم بتیوں سے کھیلنا،جننانگنچوڑنا، گدگدی کرنا، برقی محرک، یا لات مارنا.

thumb|عضو تناسل کو جوڑتی ہوئی عورت
thumb|ایک عورت مرد کے خصیے کو مارتی ہے۔
thumb|ایک عورت مرد کے عضو تناسل پر تشدد کرتی ہے۔
thumb|ایک عورت مرد کے عضو تناسل پر تشدد کرتی ہے۔
thumb|ایک عورت مرد کے عضو تناسل پر تشدد کرتی ہے۔

## ذرائع



## سانچے

گٹھ:جنسی رجحان
گٹھ:بی ڈی ایس ایم
انجیلا وائٹ

انجیلا وائٹ (پیدائش: 4 مارچ 1985) ایک آسٹریلوی فحش فلم اداکارہ اور ہدایت کارہے۔ اس نے اپنا کام شروع کر دیا۔ 2003 سے جنسی صنعت میں اسے متعدد ایوارڈز اور نامزدگیاں ملی ہیں۔ 2007 میں اینجی نے اسے حاصل کیا۔ بیچلر آف آرٹس میلبورن یونیورسٹی سے 2010 میں، اس نے جینڈر اسٹڈیز میں اعزاز کے ساتھ فلسفہ میں پی ایچ ڈی کی ڈگری حاصل کی۔ ابیلنگی.

## تعلیم
2007 میں اس نے اینجی کو پڑھایا بیچلر آف آرٹس میلبورن یونیورسٹی سے، اور 2010 میں ایک میجر میں آنرز کے ساتھ گریجویشن کیا۔ 2010 میں صنفی مطالعہ۔ 

## پیشہ ورانہ زندگی
اینجی نے 2003 میں فحش فلموں میں اپنا کام شروع کیا، جب اس نے اپنے پہلے کلپ میں اس وقت اداکاری کی جب وہ صرف 18 سال کی تھی، جب کہ اس کی پہلی ڈی وی ڈی 2011 میں "اینجلا وائٹ فائنل فکس" کے عنوان سے ریلیز ہوئی تھی۔ پھر، 2013 میں، اس نے اپنی ویب سائٹ angelawhite.com پر شروع کی، اور اکتوبر 2014 میں، اس نے گرل فرینڈز فلمز نامی پروڈکشن کمپنی کے ساتھ معاہدہ کیا۔ اسی سال اسے آسٹریلیا کی سب سے مشہور فحش شخصیت کے طور پر چنا گیا۔

 
 

 
### ویب کیم آرام دہ اور پرسکون
انجیلا نے ویب کیم ماڈل کے طور پر بھی کام کیا، اور اس نے کہا کہ جب وہ اپنے مداحوں سے براہ راست رابطے میں رہتی ہیں تو وہ خوش ہوتی ہیں اور انہوں نے اسے روکنے کے بارے میں کبھی نہیں سوچا۔ اور اس نے مزید مداح حاصل کرنے کے لیے فحش کی دنیا میں مزید داخل ہونے کا فیصلہ کیا۔

### میڈیا میں ظاہری شکل
*2007 میں، وہ ایک آسٹریلوی مزاحیہ ٹی وی سیریز "پیزا" میں نظر آئیں۔
*2013 میں، وہ ایس بی ایس گروپ ٹی وی سیریز "دی فیڈ" میں نظر آئیں۔

## سیاست میں
2010 میں اینجی نے ایک ملحق امیدوار کے طور پر مقابلہ کیا۔ آسٹریلیائی سیکس پارٹی وکٹورین ریاستی انتخابات کے دوران، جہاں وہ جنسی کارکنوں کے حقوق کے لیے کھڑا ہونا چاہتی تھیں۔
2013 میں، وہ اور ان کی پارٹی کی ساتھی، زہرہ سٹراڈاؤسٹ، ایک ساتھ فحش فلم میں نظر آنے والی پہلی دو خواتین سیاستدان بنیں۔

## ایوارڈز اور نامزدگی

## ذرائع



گٹھ:1985 دے جم
گٹھ:آسٹریلیائی فحش اداکارہ
گٹھ:فحش فلموں کے ہدایت کار
گٹھ:ابیلنگی فحش اداکارہ
گٹھ:فحش اداکارہ ہم جنس پرست
گٹھ:آسٹریلوی اداکارہ
گٹھ:آسٹریلیائی سیاسی امیدوار
گٹھ:ویدیو
ایتھنز دا ایکروپولیس

**ایتھنز دا ایکروپولیس** (لاطینی: Acropolis of Athens) اک قدیم قلعہ اے جو ایتھنز شہر دے اُتے اک چٹانی چوٹی اُتے واقع اے تے اس وچ عظیم تعمیرا‏تی تے تاریخی اہمیت د‏‏ی کئی قدیم عمارتاں د‏‏ی باقیات موجود نيں، جس وچ سب تو‏ں مشہور پارتھینون ا‏‏ے۔

لفظ ایکروپولیس (acropolis) یونانی لفظاں **ἄκρον**' (اکرون، "سب تو‏ں اُچا مقام، انتہا") تے **πόλις** (پولس، "شہر") تو‏ں مل ک‏ے بنیا ا‏‏ے۔ 
ایکروپولس د‏‏ی اصطلاح عام اے تے یونان وچ بوہت سارے دوسرے ایکروپولس نيں۔

 

**ایکروپولس** یونان دے شہر ایتھنز چ اک پدھری چٹان اے۔ اے ۱۵۰ میٹر / ۴۹۰ فٹ اچی اے۔ ایکروپولس تے پارتھینون بنیا ہویا اے۔

## بارلے جوڑ

## ہور ویکھو
* یونان
* یونان دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:ایتھنز دا ایکروپولیس
گٹھ:پنجويں صدی ق م وچ مکمل ہوݨ والی عمارتاں و ساخات
گٹھ:قدیم یونانی سبھیاچار
گٹھ:یونان وچ قدیم یونانی جائے حرمت
گٹھ:قدیم آتیکا دا فن
گٹھ:یونانی سبھیاچار
گٹھ:یونان دے سابقہ آباد تھ‏‏اں
گٹھ:ایتھنز وچ اہ‏م تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:یونان وچعالمی ثقافتی ورثہ تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:ایتھنز وچ سیاحتی تھ‏‏انو‏اں
ایتھنز دا قدیم آگورا

**ایتھنز دا قدیم آگورا** (لاطینی: Ancient Agora of Athens) ایکروپولیس دے شمال مغرب وچ واقع قدیم یونانی آگورا د‏‏ی سب تو‏ں مشہور مثال ا‏‏ے۔

آگورا دا ابتدائی استعمال تجارتی، اسمبلی، یا رہائشی اجتماع د‏‏ی جگہ دے لئی سی۔

## ہور ویکھو
* یونان
* یونان دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:ایتھنز دا قدیم آگورا
گٹھ:چھیويں صدی ق م وچ مکمل ہوݨ والی عمارتاں و ساخات
گٹھ:ایتھنز وچ قدیم یونانی عمارتاں و ساخات
یپریس دی دوسری جنگ

پہلی جنگ عظیم دے دوران **یپریس د‏‏ی دوسری جنگ** 22 اپریل تو‏ں 25 مئی 1915ء تو‏ں لڑی گئی۔22 اپریل تو‏ں 25 مئی 1915ء مغربی بیلجیم دے فلیمش قصبے یپریس دے مشرق تے جنوب وچ حکمت عملی دے لحاظ تو‏ں اہ‏م اُچی زمین اُتے کنٹرول دے لئی۔ پریس د‏‏ی پہلی جنگ گزشتہ موسم خزاں وچ لڑی گئی سی۔ یپریس د‏‏ی دوسری جنگ جرمنی د‏‏ی طرف تو‏ں مغربی محاذ اُتے زہریلی گیس دا پہلا وڈے پیمانے اُتے استعمال سی۔

## حوالے

گٹھ:مئی ۱۹۱۵ء د‏‏یاں سرگرمیاں
گٹھ:اپریل ۱۹۱۵ء د‏‏یاں سرگرمیاں
گٹھ:۱۹۱۵ء وچ بیلجیم
گٹھ:۱۹۱۵ء دے تنازعات
گٹھ:مقالے جنہاں وچ فرانسیسی بولی دا متن اے
گٹھ:مئی 1915ء د‏‏یاں سرگرمیاں
گٹھ:اپریل 1915ء د‏‏یاں سرگرمیاں
گٹھ:1915ء وچ بیلجیم
گٹھ:1915ء دے تنازعات
گٹھ:جنگاں
خانقاہ معلیٰ نوربخشیہ خپلو

**خانقاہ معلیٰ نوربخشیہ خپلو** خپلو بالا وچ تعمیر کيتی گئی ۴۰۰ سال پرانی خانقاہ اے جس د‏‏ی نیہہ میر مختار اخیار نے رکھی ایہ خانقاہ لکڑی تے مٹی تو‏ں بنی گلگت بلتستان د‏‏ی سب تو‏ں وڈی خانقاہ اے جس وچ ۳۰۰۰ دے لگ بھگ لوک سما سکدے نيں اس د‏ی تعمیر وچ مغل، تبتی تے ایرانی طرز تعمیر دے نمونے شام‏ل نيں۔

گٹھ:ایرانی معماری
گٹھ:تریخ بلتستان
گٹھ:تبتی معماری
گٹھ:ضلع گانچھے
گٹھ:گلگت بلتستان د‏‏یاں عمارتاں و ساخات
گٹھ:گلگت بلتستان دیاں مسیتاں
گٹھ:صفوی معماری
گٹھ:بلتستان دی تریخ
سوربھ کرپال

**سوربھ کرپال** (جم ۱۸ اپریل ۱۹۷۲) اکّ بھارتی وکیل، لکھاری اتے ایل۔جی۔بی۔ٹی۔ حق کارکن اے۔ اوہ اکّ ہم جنس پرست وجوں پچھان رکھدا اے۔

## شروعاتی جیون اتے سکھیا
سوربھ کرپال دا جم بی۔این۔ کرپال، بھارت دے سابقہ چیف جسٹس اتے ارنا کرپال (نی سچدیو) دے گھر ہویا سی۔ اس دے ۲ بھین-بھرا ہن۔

اسنے دلی دے سینٹ سٹیفنز کالج وچ فزکس دی پڑھائی کیتی اتے قانون وچ انڈرگریجوئیٹ ڈگری حاصل کرن لئی آکسفورڈ یونیورسٹی گیا۔ اسنے کیمبرج یونیورسٹی توں ماسٹر ڈگری وی حاصل کیتی اے۔

## کریئر
کرپال نے بھارت واپس پرتن توں پہلاں جنیوا وچ امریکہ وچ تھوڑھے ویلے لئی کم کیتا۔ ادوں توں اوہ دو دہاکیاں توں ودھ ویلے توں سپریم کورٹ وچ پریکٹس کر رہے ہن۔ اوہ نوتیج سنگھ جوہر اینڈ او۔آر۔ایس۔ ورسس بھارت دی یونین دے وکیل وی سن، جس نے ۲۰۱۸ وچ بھارتی دنڈ سنہتا دی دھارا ۳۷۷ نوں اکّ اہم ریڈنگ نوں ہیٹھاں لیا، اس طرحاں ہم جنس پرست کماں نوں مجرمانہ قرار دتا۔ اوہ ناز فاؤنڈیشن ٹرسٹ دا بورڈ ممبر وی اے، جو کہ دلی دی اکّ عین۔جی۔او۔ اے، جو دھارا ۳۷۷ دا خلاف کردی اے۔ اوہ سابقہ اٹارنی جنرل مکل روہتگی دے ماتحت وی کم کر چکے ہن۔ اوہناں نوں مارچ ۲۰۲۱ وچ اکّ سینئر وکیل وجوں ترقی دتی گئی سی۔ اوہ بھارت وچ ہم جنس پرست ویاہ نوں قانونی بناؤن لئی سرگرمی نال کم کر رہا اے۔

اسنے "سیکس اینڈ د سپریم کورٹ: ہاؤ د لاء از فولڈنگ د ڈگنٹی آف انڈین سٹیزن" اتے "ففٹین ججمینٹس" سرلیکھ والا اکّ مجموعہ لکھیا اے۔

کرپال نوں موجودہ وچ دلی وچ ہائی کورٹ دے ججّ وجوں ترقی دین دی سفارش کیتی گئی اے، جس نال اوہ بھارت وچ پہلا کھل عام ہم جنس پرست ججّ بن جاوے گا۔

کرپال اپنے ۲۰ سالاں دے ساتھی، نکولس جرمین بیچمین نال رلیشنشپ وچ اے۔ نکولس اکّ یورپیئن اے اتے نویں دلی وچ سوس فیڈرل ودیش معاملیاں دے ڈیپارٹمنٹ وچ کم کردا اے۔ اوہ اکّ سوس انسانی حق کارکن وی اے۔

## ایہہ وی ویکھو

* ایلجیبیٹی کارکن
* نوتیج سنگھ جوہر
* بھارت وچ ایل۔جی۔بی۔ٹی۔ حق

## حوالے

گٹھ:بھارت دے ایلجیبیٹی حق کارکن
گٹھ:ایلجیبیٹی حق کارکن
گٹھ:جم ۱۹۷۲
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1972
رفیق سوداگر

**رفیق سوداگر** (اردو: ڈاکٹر رفیق سوداگر ، ۲۸ مارچ، ۱۹۷۱) اکّ بھارتی اردو شاعر اتے ڈاکٹر اے۔ اوہ انجومن -اے-ترقی اردو (یادگاری یونٹ) دا پردھان اے۔ اس نوں "کرناٹک اردو اکیڈمی اتے کرناٹک مرکز مسلم ایسوسی ایشن نے ۲۳ جون ۲۰۱۹ نوں اعزازی کیتاسی۔ ایہہ کرناٹکا دے یادگیر ضلعے نال متعلق ہن۔ 

## مڈھلا جیون
سوداگر دا جم ۲۸ مارچ، ۱۹۷۱ وچ عبدل رزاق سوداگر اتے ہاپھیزا بیگم دے گھر کادیچور، یادگیر ضلع، کرناٹک وچ ہویا

سوگاگر نے ٹپ سلطان یونانی میڈیکل کالج گلبرگا توں بییوئیمئیس وچ گریجوایشن اتے پی۔بی۔ کالج آف فارمیسی یادگیر توں ڈی۔پھارما وچ گریجوایشن پوری کیتی۔ اوہ اکّ ڈاکٹر  اتے پیشہ ور اردو شاعر وی اے۔

## کتاب لسٹ

* *ید اے ماضی۔*

## حوالے

گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم ۱۹۷۱
گٹھ:بھارت دے اردو شاعر
گٹھ:اردو شاعر
گٹھ:جم 1971
جھانوی کپور

**جھانوی کپور**، اک بھارتی اداکارہ اے جو ہندی فلماں وچ کم کردی اے۔ سری دیوی اتے بونی کپور دے گھر جنمی، اسنے ۲۰۱۸ وچ رومانٹک ڈرامہ *دھڑک* نال اپنی اداکاری دی شروعات کیتی، جو اکّ وپاری کامیابی سی۔ کپور نوں بائیوپک *گنجن سکسینا: د کارگل گرل* (2020ء) وچ سرلیکھ والا ایویئیٹر کھیڈن لئی سبتوں ودھیا اداکارہ لئی پھلمفیئر اوارڈ لئی نامزدگی حاصل ہوئی۔

## مُڈھلا جیون تے پچھوکڑ
جانوی کپور دا جم ۶ مارچ ۱۹۹۷ نوں ہویا سی۔ اس دے پیؤ بونی کپور ہن، جو مرحوم فلم پروڈیؤسر سریندر کپور دے پتر ہن، اتے انل کپور فلمز کمپنی دے بانی ہن۔ اسدی ماں اداکارہ شریدیوی اے جسنے تیلگو، تامل اتے ہندی فلماں وچ کم کیتا اے۔ اوہ فلم اداکار انل کپور اتے سنجے کپور دی بھتیجی اے۔ اس دے پیؤ دے پہلے ویاہ توں اسدی اکّ چھوٹی بھین، خوشی، اتے دو سوتیلے بھین-بھرا، اداکار ارجن کپور اتے انشلا کپور ہن۔ کپور نے ۲۱ سال دی عمر وچ اپنی ماں نوں گوا دتا، جدوں اوہ دبئی، سنیکت عرب امیرات وچ، جمیراہ امیرات ٹاورز ہوٹل وچ اپنے مہمان کمرے وچ اکّ حادثہ وچ ڈبن کارن مر گئی سی۔

کپور نے ممبئی دے ایکولے مونڈیال ورلڈ سکول توں پڑھائی کیتی۔ اپنی فلم دی شروعات کرن توں پہلاں، اسنے کیلیفورنیا وچ لی سٹراسبرگ تھئیٹر اتے فلم انسٹیچیوٹ توں اکّ ایکٹنگ کورس کیتا۔

## کریئر
left|thumb|کپور ۲۰۱۸ وچ
کپور نے اپنی اداکاری دی شروعات ۲۰۱۸ وچ ششانک کھیتان ولوں ڈاریکٹ رومانس *دھڑک* نال کیتی، جس وچ سہِ-اداکار ایشان کھٹر سی۔ ۲۰۱۶ دی مراٹھی فلم *[[سیراٹ]]* دی ہندی -بولی دی ریمیک، اس وچ اسنوں اکّ چھوٹی اچّ-گٹھ دی کڑی دے روپ وچ نمائش کیتا گیا سی جسدی زندگی اکّ ہیٹھلے-گٹھ دے لڑکے (کھٹر ولوں نبھائی گئی) نال بھجّ جان توں بعد دکھدائی ہو جاندی اے۔ فلم نوں مکھ طور اُتے منفی جائزے حاصل ہوئیاں ۲۰۲۱ وچ، کپور نے کامیڈی ڈراؤنی فلم *روحی* وچ کمار راؤ دے نال دوہری کردار نبھائی۔ کووڈ-۱۹ مہانماری دی دوجی لہر دے کارن فلم نوں کئی دیری توں بعد تھیئیٹرک طور اُتے رلیز کیتا گیا سی۔ فلم اتے کپور دے کارکردگی نوں نقاداں توں ماڑیاں جائزے حاصل ہوئیاں، اتے اس نے باکس-آفس اُتے ماڑا کارکردگی کیتا۔ اگلے سال، کپور نے *گڈ لک جیری* وچ ابھنے کیتا، جو کہ ۲۰۱۸ دی تامل فلم *کولاماوو کوکلا* دی ریمیک سی، جو آنند ایل۔ رائے ولوں بنائی گئی سی۔ ایہہ سٹریمنگ پلیٹ فارم Disney+ Hotstar اُتے جاری کیتا گیا سی۔ اسدی اگلی فلم، *ملی*، ملیالم فلم *ہیلن* دی ریمیک وچ، اسنے اکّ پھریزر وچ پھسی اکّ مٹیار دا کردار نبھایا، جسدا کردار انھا بین ولوں اصل وچ نبھائی گئی سی۔ انپما چوپڑہ "مٹھاس اتے ایمان داری" دی تعریف کردی سی جو اسنے حصے وچ لیاندی سی پر اس نوں بین دے کارکردگی نالوں بہت گھٹ سمجھیا۔

کپور اگلی سپورٹس فلم *مسٹر اینڈ مسز ماہی* وچ کمار راؤ نال اتے ورن دھون نال ایکشن فلم *باوال* وچ کم کرنگے۔

## فلموگرافی

### فلماں

## باہرلے جوڑ
* 
* 

## حوالے

گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:ممبئی دیاں اداکاراواں
گٹھ:بھارتی اداکاراواں
گٹھ:ہندی سنیما وچ اداکاراواں
تپو ڈرونیڈالو

**روکو تپو ٹاکائیوائی سینیریوا ڈرونیڈالو** اکّ پھجیائی وکیل اتے سیاستدان اے۔ اوہ پھجی دی پارلیمنٹ دی سابقہ ممبر اے اتے ۲۰۱۸ توں ۲۰۲۲ تک ہوپ پارٹی دی پردھان سی۔

## پچھوکڑ
ڈرونیڈالو پھجی دے سابقہ اپ-وزیر اعظم عدی کئینی سپیڈ دی دھی اے، ندروگا-نووساا توں اکّ پیراماؤنٹ چیف، جس نوں ۲۰۰۰ پھجیئن تختہ پلٹ وچ برخاست کر دتا گیا سی، اتے اس دے پہلے پتی، سیویناکا ڈرونیڈالو، جس نے لیسینیا کراسے دی کیبنٹ وچ سیوا کیتی سی جس نوں ۲۰۰۶ پھجیئن تکھتاپلٹ ڈی'ایٹیٹ وچ برخاست کر دتا گیا سی۔ اس دا متریآ پیو، ٹموسی باودرا ۱۹۸۷ وچ تھوڑھے ویلے لئی پھجی دا وزیر اعظم سی، ۱۹۸۷ وچ ستوینی ربوکا ولوں فوجی تکھتاپلٹ وچ بے دخل کیتا گیا سی۔ 

ڈرونیڈالو نے ڈرائبا، وییوٹو پرائمری، سوا گرامر، کینبرا گرلز گرامر سکول، دکھن پیسیفک یونیورسٹی اتے اسٹرلین نیشنل یونیورسٹی توں سکھیا حاصل کیتی سی۔ اوہ ۲۰۰۱ دیاں چوناں وچ پھجیئن ایسوسی ایشن پارٹی (ایپھئیپی) دی امیدوار وجوں کھڑی سی، لوکالا اوپن ہلکے توں چون لڑ رہی سی، پر ۱۱٬۵۰۰ توں ودھ ووٹاں وچوں صرف ۲۴۸ ووٹاں ہی پول ہوئیاں۔

۹ ستمبر ۲۰۰۶ نوں، اوہ راجیش گورڈن نوں ہرا کے پھجی لاء سوسائٹی دی اپ-پردھان چنی گئی سی۔

## نیشنل فیڈریشن پارٹی
مارچ ۲۰۱۴ وچ ڈرونیڈالو نوں نیشنل فیڈریشن پارٹی دا پردھان چنیا گیا۔  اس نے ۲۰۱۴ دیاں چوناں وچ مقابلہ کیتا، ۲٬۹۶۶ ووٹاں جتیاں  اتے پارلیمنٹ وچ داخل ہون والیاں اٹھ عورتاں وچوں اکّ بن گئی۔ 

جون ۲۰۱۶ وچ، اس نے پھجیئن وزیر تعلیم، مہیندر ریڈی دے خلاف ٹپنی کیتی اتے اس نوں پچھیا کہ کی اوہ سوچدا اے کہ مخالف دھر "ڈمب موٹوز" اے۔ اس نوں سرکار ولوں نینترت خاص حق کمیٹی کول لجایا گیا جس نے اس نوں باقی بچے کارجکال لئی پارلیمنٹ توں معطل کرن دی سفارش کیتی۔  جنوری ۲۰۱۷ وچ اس نے سٹونی ربوکا نال کم کرن توں بچن لئی اینئیپھپی اتے پارلیمنٹ توں استعفٰی دے دتا، جس نے مکھ مخالف پارٹی دی اگوائی مڑ شروع کیتی سی۔  اس دی سیٹ پرمود چند نے لئی سی،  اتے پیو ٹکودوادوا نے اس دی پردھانگی لئی سی۔ 

## ہوپ پارٹی
۲۰۱۸ وچ ڈرونیڈالو نے ہوپ پارٹی بنائی، اس دی لیڈر بن گیا۔  پارٹی جولائی ۲۰۱۸ وچ رجسٹر کیتی گئی سی،  ڈرونیڈالو نے ۲۰۱۸ دیاں چوناں وچ اس دی اگوائی کیتی سی۔ پارٹی نے کوئی وی سیٹ نہیں جتی، اتے فروری ۲۰۲۲ وچ پھجیئن سرکار ولوں رجسٹرڈ اتے بااثر ڈھنگ نال پابندی لگا دتی گئی سی۔ 

## حوالے

گٹھ:زندہ لوک
موکش بھومی (کتاب)

***موکش بھومی*** (  مطلب 'مکتی دی دھرتی') کیشب دہل دا ۲۰۲۰ دا نیپالی ناول اے۔ ایہہ کتاب پبلیشرز ولوں ۶ اکتوبر ۲۰۲۰ (۲۰ *اشوج* ۲۰۷۷ بی۔ایس۔ ) نوں شائع کیتا گیا سی۔ اسنے پدمشری ساہت انعام جتیا اتے مدن انعام (۲۰۷۷ بی۔ایس۔) لئی شارٹلسٹ کیتا گیا۔ ایہہ دہل دا پہلا ناول اے، جو اکّ سیاسی کارکن اتے لکھاری اے۔

## سار
اس کتاب دی کہانی نیپال دے مدھکالی خاصہ راج وچ ۱۲۸۰ ویلے دی اے۔ جدوں بادشاہ *کرچلدیوا* نے اپنے لڑائی اپرادھاں لئی پراسچت کرن لئی لگبھگ دس ہزار غلاماں نوں آزاد کرن دا فیصلہ کیتا، تاں سارا راج اکّ سنیح وچ پھس گیا۔ سنجا گھاٹی وچ اتھل-پتھل مچی ہوئی اے۔ اس اتھل-پتھل نال خس-آریئن نسلی اتمتا اتے انسانی اتمتا دی مہان بحث شروع ہندی اے۔ اوہناں آزاد غلاماں دے پیار، لنگ، جدوجہد اتے مکتی دی بحث شروع ہو جاندی اے۔ کتاب اگے دسدی اے کہ اوہناں غلاماں دی سفر اتے اوہناں دی ہوند لئی اوہناں دی کھوج کہ بادشاہ *کرچلدیوا* ولوں بدھ دھرم نوں اپناؤن اتے کویں ہندو دھرم ولوں بدھ دھرم نوں اپنایا گیا سی۔

## انعام
اس کتاب نے سال ۲۰۷۸ بی۔ایسّ۔ (۲۰۲۱) لئی پدمشری ساہت انعام جتیا۔ ایہہ انعام *کھیمل-ہریکلا لمچھنے سماج کلیان پرتیستھان*، اکّ سماج بھلائی فاؤنڈیشن ولوں حاصل کیتا گیا سی۔ ایہہ انعام ہر سال نیپالی ساہت وچ یوگدان لئی دتا جاندا اے۔ انعام لئی نقد انعام سی ۔ ۳۰۰٬۰۰۰ اے۔ اس کتاب نوں نیپالی ساہت دے سبھ توں اچے ساہتی اعزاز مدن انعام لئی وی شارٹلسٹ کیتا گیا سی، پر لمبووانکو تریخی دستویج سنگھا توں ہار گئی سی۔

## ایہہ وی ویکھو
* ''مہارانی''
* *[[بسائیں|بسائی]]*
* *[[سلیپیر]]*

## حوالے

## باہری لنک

* سرکاری ناشر دا پنہ 

گٹھ:نیپالی کتاباں
گٹھ:کتاباں
بھارت وچ جنگلاں دی کٹائی

**بھارت وچ جنگلاں دی کٹائی** وچ وڈے جنگلاں دی مکمل تباہی اے۔ ایہہ مکھ طور اُتے کساناں، کھیتاں، لوگراں اتے پلانٹیشن کارپوریشناں ورگے حصیداراں ولوں ماحول دے وگاڑ کارن ہندا اے۔ ۲۰۰۹ وچ، بھارت جنگلاں دے نقصان دی مقدار وچ دنیا بھر وچ ۱۰ویں تھاں اُتے سی، جتھے عالمی وچ سلانہ جنگلاں دی کٹائی دا اندازا  متعلق سال۔

## اتہاس
جنگلاں دی کٹائی کھیتی باڑی دے ترقی دے نال شروع ہوئی، پر انھیویں صدی وچ اس وچ وادھا ہویا جدوں بریٹیش وپاری جنگلات کماں نے کیرل، تاملناڈو اتے کرناٹک دے پہاڑی کھیتراں وچ جنگلاں نوں تباہ کر دتا۔ گنگا دے میداناں وچ کھیتی باڑی لئی لگبھگ پوری طرحاں جنگلاں دی کٹائی ہو چکی اے۔

## ڈائنامکس
کئی کارناں نے جنگلاں دی کٹائی دی حمایت کیتا، جس وچ بستییکرن، کھیتی باڑی دا پھلار، بالن اکٹھا کرنا، لکڑ دی کٹائی اتے ڈھلاناں اُتے کاشت دا وستار شامل اے۔ بھارتی ہمالیہ وچ سڑکاں نوں چوڑا کرن اتے نویاں سڑکاں بناؤن لئی خدائی مشیناں دی لاپرواہی نال ورتوں کارن ڈھلان ہیٹھاں سٹے گئے ملبے نے جنگل دے وڈا کھیتر نوں پوری طرحاں تباہ کر دتا اے۔ دیس بھر توں کلونیکل دے کارن بالن دے مکھ سروت وجوں رکھاں نوں کٹیا جاندا اے۔ ایہناں رکھاں دی ورتوں غذا پکاؤن اتے ہور روزانہ لوڑاں لئی کیتی جاندی اے جس لئی بالن دی لوڑ ہندی اے۔

## نتیجے
جنگلاں دی کٹائی نے چمگدڑاں سمیت جنگلی جانوراں اتے پنچھیاں دا جیون متاثر کیتا اے۔ چڑی، کبوتر اتے کاں ورگے پنچھی جنگلاں دی کٹائی کارن نایاب ہندے جا رہے ہن۔ جنگلاں دی کٹائی کارن بھارت دے شہراں اتے پنڈاں وچ پانی دی مسئلہ آ رہی اے۔
## ہورویکھو
*نیپال وچ جنگلاں دی کٹائی
## حوالے

گٹھ:بھارت
اقبال تھیبا

**اقبال تھیبا** (اچاریا /ˈ ɪ k b ɑː l ˈ t eɪ b ə / ; جم دسمبر 20, 1963) اکّ پاکستانی اداکار اے۔ تھیبا شو گلی وچ پرنسپل پھگنس *دے* روپ وچ اسدی آورتی کردار لئی سبھ توں ودھ جانیا جاندا اے۔

## ارنبھ دا جیون
تھیبا دا جم کراچی، پاکستان وچ ہویا سی۔ اوہ تھیبا قبیلے نال متعلق اے، اکّ گجراتی بولن والا گروہ جو سندھ توں آیا اے۔

تھیبا نے ۱۹۸۱ وچ سول انجنیئرنگ لئی اوکلاہوما یونیورسٹی وچ پڑھائی کیتی، پر نیویارک وچ اکّ اداکاری کریئر بناؤن لئی چھڈّ دتا۔ اس کول کنسٹرکشن انجنیئرنگ مینیجمینٹ وچ بیئیس دی ڈگری اے۔ تھئیٹر دی ڈگری حاصل کرن لئی تھیبا ۱۹۸۶ وچ اوکلاہوما یونیورسٹی واپس متعلق۔ گریجوئیٹ ہون توں بعد اوہ لاس اینجلس، کیلیفورنیا چلا گیا۔

## کیریئر
تھیبا نے اینبیسی ٹیلیویژن پائلٹ *ڈیتھ اینڈ ٹیکسس* وچ اکّ کردار دے نال شروعاتی کیریئر بریک دا تجربہ کیتا۔ جدوں کہ پائلٹ نوں لڑی وچ نہیں لیا گیا سی، اسنے *جارج کارلن شو* وچ تھیبا لئی اکّ آورتی کردار لئی اگوائی کیتی۔ تھیبا نے بچیاں اتے *ER* دے *نال ویاہے۔.۔* اُتے مختصر آورتی کرداراں وی نبھائیاں سن۔ ABC / CBS کامیڈی سٹکام *فیملی میٹرس* وچ اسدی اکّ آورتی کردار سی۔ اس دے ہور کریڈٹ وچ شامل ہن *نپ/ٹکّ*، *اپنام*، *[[ٹو اینڈ اے ہاف مین|ٹو اینڈ اے ہاف مین]]*، *بوش*، روزین، *کچن کنپھیڈینشیئل* *[[روزین (ٹیوی سیریز)|،]]* *چکّ*، *جیئیجی*، *[[اریسٹڈ ڈویلپمینٹ]]*، *چلڈرن ہسپتال*، *د ٹکّ*، *د ویسٹ ونگ*، *فرینڈز *، *سسٹر سسٹر*، *[[سائینفیلڈ|سینفیلڈ]]*، *ہر کوئی* । *ریمنڈ نوں پیار کردا* *ہے، پہاڑی دا راجا*، *جنگلی بوٹی*، *[[کمیونٹی]]* اتے *ٹرانسفارمر: چندرما دا ہنیرا* । تھیبا سٹکام *ییسّ، ڈئر* دے اکّ ایپیسوڈ وچ وی دکھائی دتی۔

## نجی جیون
اوہ شادیشدا اے اتے اس دے دو بچے ہن: اکّ پتر، مکیل، اتے اکّ دھی، رنیا۔

## حوالے


## باہری لنک

* 
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم ۱۹۶۳
گٹھ:جم 1963
صحیح شبد (کتاب)

***صحیح شبد*** (  ) 1995 دا نیپالی بولی دا تھیسورس کوش اے، جو فادر ولیئم بورکے ایس۔جے۔ ولوں لکھیا گیا اے۔ ایہہ پہلا مکمل نیپالی تھیسورس اے۔ ایہہ 1995 وچ شائع ہویا سی اتے اس نے مدن انعام، 2051 بی۔ایس۔ نیپال دا اعلیٰ ترین ساہتی اعزاز حاصل کیتا۔

## لکھاری بارے
پھادر ولیئم بورکے ایس۔جے۔ دا جم مئی 28, 1925 نوں ہیلیپھیکس، نووا سکوشیا، کینیڈا وچ ہویا سی۔ اوہ 1954 وچ دارجیلنگ چلے گئے اتے 1981 توں 1990 تک سینٹ روبرٹ سکول، دارجیلنگ لئی ہیڈماسٹر وجوں سیوا نبھائی۔ اسنے نیپالی وچ بائیبل دا ترجمہ وی کیتا اتے نیپالی اتے انگریزی کہاوتاں دا مجموعہ ' *پرووربس فار ٹوڈے* ' نامک اکّ کتاب لکھی۔ اسدی موت 29 نومبر، 2019 نوں 94 دی عمر وچ قدرتی کارناں کرکے ہوئی سی۔

## انعام
کتاب نے مدن انعام جتیا۔ ایہہ انعام ہر سال مدن انعام گتھی ولوں نیپالی بولی وچ اکّ کتاب لئی دتا جاندا اے۔

## ایہہ وی ویکھو

* *ہمرو لوک رہتل*
* *کرنالی لوک رہتل*
* *اعلیٰ را ساہت*

## حوالے

گٹھ:نیپالی کتاباں
گٹھ:کتاباں
فرید پربتی

**فرید پربتی** (اردو: فرید پربتی)، 4 اگست 1961 نوں جنمے **غلام نبی بھٹّ** (اردو: غلام نبی بھٹ) دی موت 14 دسمبر 2011 نوں ہوئی، جموں اتے کشمیر، بھارت توں اکّ بھارتی اردو بولی دے شاعر اتے لکھاری سن۔ اسنے شاعری سمیت کئی کتاباں لکھیاں ہن۔ اسنے شاعری غزل اتے رباعی دے روپ وچ لکھیا۔ اوہناں نوں اوہناں دے ساہتی کم نوں مانتا دین لئی اکیڈمی آف آرٹ، کلچر اینڈ لینگوئیجز ولوں اوارڈ سمیت کئی انعاماں نال اعزازی کیتا گیا سی۔

## نجی جیون

## ساہتی جیون

## حوالے

گٹھ:اردو لکھاری
علی فضل

[alt=Ali Fazal looking walking on a stage|thumb|فضل [لیکمے فیشن ویک، ۲۰۱۵ وچ رینپ واک کردے ہوئے]]
**علی فضل** (جم ۱۵ اکتوبر ۱۹۸۶) اکّ بھارتی اداکار اتے ماڈل اے۔ اس نے امریکی ٹیلیویژن *بالیوڈّ ہیرو* وچ آؤن توں پہلاں انگریزی بولی دی فلم 'د ادر اینڈ آف دی لائن' وچ چھوٹی کردار نبھائی سی۔

علی نے *۳ ایڈیئٹس* (۲۰۰۹) پھیلم وچ خاص دکھّ نال بالیوڈّ وچ اپنی شروعات کیتی اتے بعد وچ اوہ*آلویز کبھی کبھی* (۲۰۱۱) وچ نظر آیا۔ علی نوں *پھکرے* (۲۰۱۳) فلم وچ کم کرن اُتے مشہوری حاصل ہوئی۔ اس فلم توں بعد اسنے *بات بن گئی* (۲۰۱۳)، *بوبی جاسوس* (۲۰۱۴) اتے *سونالی کیبل* (۲۰۱۴) ورگیاں فلماں وچ کم کیتا۔ علی نے *خاموشیاں* (۲۰۱۵) فلم وچ مکھ کردار نبھائی سی اتے اسے سال اوہ ہالیوڈّ دی وڈی فلم *پھیوریئس-۷* وچ وی اکّ چھوٹی کردار وچ نظر آیا۔ اسنے *ہیپی حصہ جائیگی* (۲۰۱۶) فلم وچ ڈائنا پینٹی نال اہم کردار نبھائی۔

فضل نے بریٹیش-امریکن فلم *وکٹوریا اینڈ عبدل* وچ وی کم کیتا، اس فلم وچ رانی وکٹوریا (جوڈی ڈینچ) اتے اس دے بھروسیمند بھارتی سیوک عبدل کریم دے رشتے نوں درسایا گیا اے۔ ایہہ فلم ۲۰۱۷ وچ وینس فلم فیسٹیول وچ پریمیئر کیتی گئی سی۔ اس فلم وچلے مکھ اداکاراں ولوں پہنے ہوئے پوشاک، انگلینڈ دی رانی دے سابقہ نواس اوسبرن ہاؤس وچ نمائش دے حصے وجوں شامل کیتے گئے سن۔

## شروعاتی جیون اتے سکھیا
علی فضل دا جم گنگارام ہسپتال، دلی وچ ہویا سی اتے لکھنؤ، اتر پردیش وچ وڈا ہویا سی۔ بہت تھوڑھے ویلے لئی اوہ انٹرنیشنل انڈین سکول، دمام گیا۔ اوہ لکھنؤ، اتر پردیش وچ لا مارٹینیئر کالج وی گیا، اتے پھر آل-بوائے بورڈنگ سکول، دیہرادون، اتراکھنڈ وچ دون سکول وچ چلا گیا۔ دون وکھے، اسنے اداکاری شروع کیتی اتے کئی پھاؤنڈرز ڈے تھئیٹر پروڈکشناں وچ حصہ لیا۔ کیہا جاندا اے کہ جدوں اسنے ولیئم شیکسپیئر دی ' *[[د ٹینپیسٹ|د ٹینپسٹ]]* ' وچ ترنکولو دا کردار نبھائی، تاں اسنوں "اسدی بلاوہ مل گئی"۔ دون توں بعد، فضل ممبئی چلا گیا، اتے سینٹ زیویئر کالج توں معاشیات وچ گریجوایشن کیتی۔

## نجی جیون
فروری ۲۰۱۵ وچ، فضل کینسر بارے جاگروکتا پیدا کرن اتے بیماری نال لڑ رہے بچیاں لئی فنڈ اکٹھا کرن لئی اینڈیٹیوی اتے پھورٹس ولوں منعقد اکّ کینسرتھون وچ شامل ہویا۔ حالانکہ ہن اس نے کم چھڈّ دتا اے۔ توچی رینا دے نال، فضل نے نیپال وچ بھوچال دے پیڑتاں لئی فنڈ اکٹھا کرن لئی اکّ سنگیت تقریب وچ حصہ لیا۔

فضل مسلم اے، اسنے جنوری ۲۰۲۲ وچ امراہ کیتا سی۔ اسنے اپنی مکہ اتے مدینہ دی سفر نوں انسٹاگرام اُتے سانجھا کیتا۔

۲۰۱۴ وچ، فضل نے *[[د ٹائیمز آف انڈیا|ٹائیمز آف انڈیا]] دی* "سبھ توں ودھ لوڑیندے آدمی" دی لسٹ وچ داخلہ لیا۔ فضل رچا چڈھا نال رلیشنشپ وچ رہا اے، حالانکہ کووڈ-۱۹ مہاماری کارن اوہناں دے ویاہ دیاں سکیماں نوں ملتوی کرنا پیا سی۔ ۲۰۱۹ وچ پاور برانڈس نے فضل نوں BFJA (بالیوڈّ فلم جرنلسٹس اوارڈس) وچ "پاور برانڈ: انڈسٹری ٹرینڈسیٹر" نال اعزازی کیتا۔ ۱۷ جون ۲۰۲۰ نوں، فضل دی ماں دی لکھنؤ وچ صحت سمسیاواں کارن موت ہو گئی۔ علی فضل دے دادا جی ہفتہ ۲۴ اپریل ۲۰۲۱ نوں اکال چلانا کر گئے

۲۳ ستمبر ۲۰۲۲ نوں، اسنے اتے اسدی ساتھی اداکارہ رچا چڈا نے اپنے ویاہ دی اعلان کیتی اتے کیہا کہ تقریب واتاورن-مطابق ہون گے۔ ۴ اکتوبر ۲۰۲۲ نوں، اسنے لکھنؤ وچ اکّ تقریب وچ رچا چڈا نال ویاہ کیتا۔

## حوالے

## باہری لنک

* 
* 
* 
گٹھ:جم 1986
گٹھ:بھارتی اداکار
گٹھ:بھارتی ماڈل
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:21ویں صدی دے بھارتی اداکار
گٹھ:ہندی سنیما وچ مرد اداکار

گٹھ:جم ۱۹۸۶
گٹھ:بھارتی اداکار
گٹھ:بھارتی ماڈل
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:۲۱ویں صدی دے بھارتی اداکار
گٹھ:ہندی سنیما وچ مرد اداکار
کھݪ

[thumb| [تل پریس کیک]]
thumb| تیل دے کیک
thumb| کوکو کیک
**کھݪ ** اکّ ٹھوس مادہ ہندی اے جو کسے چیز نوں دب کے ترل کڈھن توں بعد بچدی اے۔ ایہناں دی سبھ توں عام ورتوں پشوآں دی خوراک لئی ہندی اے۔

کجھ کھان-یوگ چیزاں جیہناں نوں دباء کے کھل بنائی جاندی اے زیتون دے تیل لئی زیتون (*پومیس* )، مونگ پھلی دے تیل لئی مونگ پھلی، ناریل کریم لئی ناریل دا ماس اتے ددھ ( *[[Sapal|سیپل]]* )، وائین لئی انگور ( *پومیس* )، سائیڈر لئی سیب ( *پومیس* )، اتے سویا ددھ (ٹوپھو بناؤن لئی ورتیا جاندا اے) جاں تیل لئی سویابین (اس نوں سویا مجھّ کیہا جاندا اے) دی ورتوں کیتا جاندا اے۔ ہور عام کھل پھلیکس سیڈ (السی)، کپاہ دے بیج اتے سورج مکھی دے بیجاں توں آؤندے ہن۔ حالانکہ، کجھ خاص قسماں زہریلیاں ہو سکدیاں ہن، اتے اس دی بجائے کھاد وجوں ورتی جاندی اے، اداہرن لئی کپاہ دے بیج وچ اکّ زہریلہ رنگ، گوسیپول ہندا اے، جس نوں دباؤن جاں نچوڑن توں پہلاں ہٹا دینا چاہیدا اے۔ 

## رسوئی وچ ورتوں
نیپالی پکواناں وچ فارسی اخروٹ دے تیل دے کھݪ دی ورتوں رسوئی دے ادیساں لئی کیتی جاندی اے، اتے اس نوں سر درد دے علاج لئی متھے اُتے وی لگایا جاندا اے۔ کجھ کھیتراں وچ ایہہ توانائی دی لاگت نوں گھٹاؤن دے زریعہ وجوں بائلر بالن وجوں ورتیا جاندا اے، جس لئی ایہہ کافی ڈھکواں اے۔

## فوجی ورتوں
1942 وچ پورٹن ڈاؤن بائیولوجی ڈیپارٹمنٹ نے بلیکبرن میڈوز  وچ اولمپیا آئل اینڈ کیک کمپنی نوں 5,273,400 السی دے کھل دے پیداوار نوں آؤٹسورس کیتا جو پھر *بیسیلس اینتھریسس* (بیکٹیریا جو اینتھریکس دا کارن بندا اے) نال سنکرمت ہو جاوے گا اتے ویریٹابائیولوجیکل لڑائی پروگرام وچ ورتوں کریگا۔ 

## حوالے

گٹھ:چارا
گٹھ:خوراک
قاسم علی شاہ

**قاسم علی شاہ** ( اردو: قاسم علی شاہ،  پیدائش 25 دسمبر 1980) اک استاد، کارپوریٹ ٹرینر تے تحریکی اسپیکر اے۔   

## عملی زندگی
قاسم علی شاہ اک موٹیویشنل اسپیکر تے کارپوریٹ ٹرینر دے طور تے کام کردا اے۔ انہاں ازبکستان وچ سیاحت دے فروغ واسطے کام کیتا سی۔ 

ایہہ غیر منافع بخش تنظیم قاسم علی شاہ فاؤنڈیشن دے بانی نیں۔  2018ء وچ اوہ کتاب میلے لاہور فیسٹیول دے چیئرمین ہان۔ 

2020ء وچ، انہاں نے اک انٹرویو وچ اکھیا کہ لڑکیوں نوں چنگی بیویاں تے ماں بنن دا طریقہ سیکھن واسطے اسکول جانا چاہیدا اے تے ایہہ کہ اوہ کردار عورت دی زندگی دے "حتمی مقاصد" ہنں۔ انٹرویو دے اقتباسات نوں ٹوئٹر تے شیئر کیتا گیا تے اس تے شدید تنقید کتی گئی۔   

## کتابت
قاسم علی شاہ نے 12 کتاباں لکھیاں۔

* *باری منزل کا سفر* ، 2017، روبی پبلشنگ، 
* *کامیبی کا پائیگھم* ، 2014، روبی پبلشنگ، 
* *365 اقوالِ خود شناسی* ، 2018، روبی پبلشنگ، 
* *آپ کا بچہ کامیاب ہو سکتا ہے* ، 2017، روبی پبلشنگ، 
* *اونچی اڑان* ، 2017، روبی پبلشنگ، 
* *زارا نمبر ہو* ، 2017، روبی پبلشنگ، 
* *ٹیچر سے ٹرینر تک* ، 2019، روبی پبلشنگ، 
* *گفتگو (گفتگو)* ، نئی سوچ پبلشرز
* *ABR-E-MusALAL (ابر مسلسل)* ، نئی سوچ پبلشرز
* *ترغیب (ترغیب)* ، نئی سوچ پبلشرز
* *سوچ کا ہمالیہ (سوچ کا ہمالیہ)* ، نئی سوچ پبلشرز
* *راہ اعظم میں (راہ اعظم میں)*

## حوالہ جات

گٹھ:1980 دے جم
گٹھ:اردو کالم نگار
گٹھ:پاکستان سرکاری ملازم
گٹھ:25 دسمبر دے جم
اپولو 1

250px|thumb|right|اپالو 1 دے خلاباز
**اپالو 1** وچ تین خلاباز (ورجل "گس" گریسوم، ایڈورڈ وائٹ، تے راجر بی شیفی) سبھی ناسا دے مرکری تے جیمنی پروگراماں دے تجربہ کار رہ چکے نیں۔ اک تباہی جس وچ ان دے کیپسیول دے اندر انتہائی آکسیجن والی ہوا تے اک آوارہ چنگاری دے ساتھ ساتھ برتن دے ہیچ کو اندر توں کھولنا مشکل سی جس دے نتیجے وچ تمام خلاباز جاں بحق ہوئے۔
## ہور ویکھو
*اپولو پروگرام
گٹھ:فلوریڈا وچ 1967ء
عزیز اللہ خان

**عزیز اللہ خان مروت** (پیدائش: ۰۷ دسمبر ۱۹۷۶) اک پاکستانی سیاست دان نيں۔ جو۲۰۲۱ دے بلدیا‏تی انتخابات وچ سرائے نورنگ، ضلع لکی مروت، خیبر پختونخوا دے میئر دے طور اُتے منتخب ہوئے۔ وہ پاکستان د‏‏ی اک دینی جماعت جماعت اسلامی پاکستان  د‏‏ی لکی مروت شاخ دے امیر وی نيں۔

## ابتدائی سال
عزیز اللہ خان مروت ۷ دسمبر ۱۹۷۶ نو‏‏ں سرائے نورنگ، ضلع لکی مروت، خیبر پختونخواہ وچ پیدا ہوئے۔ انہاں نے مڈھلی سِکھیا سرائے نورنگ دے مقامی اسکول تو‏ں حاصل کيتی تے گومل یونیورسٹی ڈیرہ اسماعیل خان تو‏ں بیچلر آف ایجوکیشن د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔

## سیاسی زندگی
انہاں نے کالج وچ اسلامی جمعیت طلبہ وچ شمولیت اختیار کيتی تے ضلع لکی مروت وچ اسلامی جمعیت طلبہ دے ناظمِ اعلیٰ رہ‏‏ے۔ اوہ ۲۰۰۸ وچ جماعت اسلامی دے رکن بنے تے ۲۰۱۱ وچ لکی مروت وچ جماعت اسلامی دے نائب صدر بنے۔ اوہ پاکستان وچ اک غیر سرکاری تنظیم الخدمت فاؤنڈیشن وچ وی رضاکارانہ طور اُتے کم ک‏ر رہ‏ے سن ۔ حالیہ ۲۰۲۱ دے لوکل گورنمنٹ الیکشن خیبرپختونخوا وچ ، اوہ سرائے نورنگ دے میئر منتخب ہوئے۔ تحصیل میئر منتخب ہوݨ تو‏ں پہلے ہی حاجی عزیز اللہ خان تحصیل سرائے نورنگ وچ بغیر کسی سرکاری عہدے دے ارباں روپے دے منصوبے مکمل ک‏ے چک‏‏ے نيں۔

جس وچ سرائے نورنگ تھانے دے نال مین روڈ دے نال خوبصورت پھُلاں تے پودےآں دے نال گرین بیلٹ قائم کيتی گئی ا‏‏ے۔ مسافراں دے لئی فلائنگ کوچ اسٹینڈ وچ انتظار گاہ وی بنایا گیا اے، بازار وچ مسافراں تے عام شہریاں دے لئی عوامی بیت الخلا وی بنائے گئے نيں۔ سرائے نورنگ شہر دے مکیناں دا سب تو‏ں اہ‏م مسئلہ پیݨ دے صاف پانی دا اے تے اس مسئلے دے حل دے لئی تحصیل میئر حاجی عزیز اللہ خان نے اک فلاحی تنظیم دے تعاون تو‏ں ہزاراں فٹ لمبی پائپ لائن بچھائی ا‏‏ے۔ سرائے نورنگ شہر دے لئی ٹریفک دا مسئلہ بہت اہ‏م اے، اس اہ‏م مسئلے نو‏‏ں حل کرنے دے لئی قلعہ گراؤنڈ وچ ہاکراں دے لئی سستا بازار قائم کيتا جا رہیا اے، اس مارکیٹ وچ ہاکراں دے لئی خوبصورت تے جدید کیبن لگائے جا رہے نيں، نہ صرف اس مارکیٹ وچ . دکانداراں نو‏‏ں باعزت روزگار ملے گا لیکن عوام نو‏‏ں بازار تو‏ں سستے داماں اشیائے ضروریہ وی ملین گیاں۔

اس دے علاوہ ٹریفک پولیس دے لئی چھتریاں، سینکڑاں وضو دے منصوبے، ہزاراں فوڈ پیکجز، درجناں مسیتاں د‏‏ی تعمیر، تحصیل ہیڈ کوارٹر ہسپتال سرائے نورنگ دے لئی وکھ وکھ قسم دے آلات تے ادویات د‏‏ی فراہمی، وکھ وکھ سکولاں وچ فرنیچر د‏‏ی فراہمی، درجناں وچ وضو کرنے دے منصوبے شام‏ل نيں۔ اسکولاں د‏‏ی اس منصوبے وچ نادرا آفس سرائے نورنگ وچ سہولیات د‏‏ی فراہمی تے کھلاڑیاں دے لئی قلعہ گراؤنڈ وچ سیڑھیاں د‏‏ی تعمیر شام‏ل ا‏‏ے۔

وہ تحصیل سرائے نورنگ نو‏‏ں اک جدید تے آرام دہ شہر بنانے دے لئی پُر عزم نيں۔

## حوالے

گٹھ:جماعت اسلامی دے سیاست دان
گٹھ:جماعت اسلامی پاکستان دے سیاست دان
گٹھ:جماعت اسلامی
پالیسترینا

پالیسترینا (اطالوی: Palestrina) اٹلی دے علاقہ لازیو دے صوبہ روم وچ واقع اٹلی دا اک کمونے (قصبہ) اے جس دا شمار اٹلی دے قدیم ترین شہراں وچ کیہ جاندا ا‏‏ے۔ آثار دے مطابق شہر ستويں یا اٹھويں صدی ق م تو‏ں پہلے تو‏ں روم دے مقبوضہ علاقےآں وچ شام‏ل سی۔ قدیم قبراں تو‏ں مݪݨ والی اشیاء جنہاں وچ چاندی دے برتن، سؤݨ تے امبر دے زیورات دے مطالعہ دے بعد اندازہ لگایا گیا اے کہ ایہ ستويں ق م دے نيں۔

اج دے پالسترینا نو‏‏ں اٹلی دے اک کمونے دا درجہ دتا گیا اے جس دا رقبہ ۴۶٫۸ مربع کلومیٹر تے آبادی دسمبر ۲۰۰۴ء وچ ۱۸٬۰۰۰ سی۔ شہر د‏‏ی بلندی سطح سمندر تو‏ں ۴۵۰ میٹر ا‏‏ے۔

250px|thumb|سجے|پالیسترینا، اٹلی

گٹھ:صوبہ روم
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:راجگڑھ روم دے میٹروپولیٹن شہر د‏‏ی بلدیات
گٹھ:اٹلی
کوسوو وچ چرکس لوک

**کوسوو وچ ** چرکسی(  ;  ;  ) سرکیسیائی لوکاں دا اک گروہ سی جو کوسوو وچ ۱۹ويں صدی دے وسط وچ رہندے سن، جدو‏ں انہاں نو‏ں روس-سرکیسیائی جنگ دے بعد سلطنت عثمانیہ وچ چرکسی نسل کشی دے دوران جلاوطن کر دتا گیا سی۔ اودو‏ں دے دوران، کوسوو وچ چرکسی بارہ ادیگے وچو‏ں تن قبیلے تو‏ں سن : ابزخ، شاپسگ تے اوبیخ۔  ۱۹۹۸ وچ انہاں د‏‏ی تعداد ۲۰۰ سی۔

## تریخ

### کوسوو وچ آمد
روس-سرکیسیائی جنگ دے بعد سرکیسیائی نسل کشی دے بعد، سرکاسیاں د‏‏ی وڈی تعداد نو‏‏ں کوسوو سمیت سلطنت عثمانیہ وچ جلاوطن کر دتا گیا۔ ۱۸۵۸ تے ۱۸۶۲ دے درمیان، ۶٬۰۰۰ سرکیشین خاندان کوسوو وچ آباد ہوئے۔  ۱۸۶۲ تے ۱۸۶۳ دے درمیان ہور چرکسی باشندے نیش تے پروکوپلئے وچ آباد ہوئے۔  اگلے مہینےآں وچ لگ بھگ ۱۲٬۰۰۰ چرکساں نو‏‏ں اک بار فیر کوسوو تے سربیا بھیجیا گیا۔  مجموعی طور پر، صرف کوسوو وچ ۴۰٬۰۰۰ چرکسی آباد سن ۔ 

سلطنت عثمانیہ دا مقصد نويں آنے والے چرکساں د‏‏ی زندگی نو‏‏ں آسان بنانا سی، تے انہاں اُتے ٹیکس نئيں لگایا تے انہاں نو‏ں کھیت‏‏ی باڑی دے لئی سامان فراہ‏م کيتا گیا۔  چرکساں نو‏‏ں البانویاں دے نال کوئی وڈا مسئلہ نئيں سی، لیکن سربیائیاں د‏‏ی طرف تو‏ں انہاں دا خیر مقدم نئيں کيتا گیا۔ کوسوو دے علاقے دے لوکاں دے نال نال کچھ علاقائی گورنراں نے چرکساں د‏‏ی مدد کيت‏ی۔  چونکہ بابیموسہ وچ کوئی مسجد نئيں سی، جتھے ۲۰۰ تو‏ں ودھ چرکس خاندان آباد سن، اس لئی مقامی انتظامیہ نے ۱۸۶۴ دے آخر وچ اک مسجد د‏‏ی تعمیر اُتے کم شروع کيتا 

### آبادی وچ کمی

#### خطہ چھڈݨ والے اکثریت (۱۸۷۷–۱۸۷۸)
بلغاریہ وچ چرکساں نے ۱۸۷۶ وچ بلغاریہ د‏‏ی بغاوت د‏‏ی شدید مخالفت کيتی۔ کوسوو چرکس وی بلغاریائی چرکساں وچ شام‏ل ہو گئے۔  بدلے وچ یوروپی ملکاں نے مطالبہ کيتا کہ چرکس خطے تو‏ں نکل جاواں۔ 

روس-ترک جنگ (۱۸۷۷–۱۸۷۸) دے دوران چرکساں نے ترک فوج دا نال دتا۔  جنگ دے بعد، چرکساں نو‏‏ں اک "مسلما‏ن خطرہ" دے طور اُتے دیکھیا گیا تے روس-ترک جنگ دے خاتمے دے بعد روسی فوجاں دے ذریعہ کوسوو، بلغاریہ تے بلقان دے ہور حصےآں تو‏ں بے دخل کر دتا گیا۔ انہاں نو‏ں واپس جانے د‏‏ی اجازت نئيں دتی گئی،  چنانچہ عثمانی حکا‏م نے انہاں نو‏ں نويں ہور سرزمیناں وچ آباد کيتا جداں کہ جدید اردن وچ (دیکھو اردن وچ چرکس )، جتھے انہاں دا بدو عرباں ، تے ترکی دے نال تنازعہ ہوئے گا۔ ترکی وچ چرکس دیکھو)۔ 

#### ادیگیا دے لئی روانہ ہوݨ والی آخری باقیات (۱۹۹۸–۱۹۹۹)
جب کوسوو د‏‏ی جنگ شروع ہوئی تاں کوسوو وچ چرکس باشندے اپنے آبائی وطن جمہوریہ ادیگیا دی طرف ہجرت کر گئے جتھے انہاں نے جمہوریہ دے راجگڑھ میکوپ دے نیڑے مفخابل نامی پنڈ د‏‏ی نیہہ رکھی۔  معمر قذافی نے پنڈ وچ امداد تے عطیات بھیجے۔ اپنے لفظاں دے مطابق، قذافی نے چرکساں تے انہاں دے تاریخی مصائب دے لئی گہرا احترام ظاہر کيتا۔ 

## جانے پہچانے گھرانے
تھلے چرکس خانداناں وچو‏ں کچھ د‏‏ی لسٹ اے جو کوسوو وچ رہندے نيں یا رہ چکے نيں۔ 

* ابادزے- (  )
* گٹ - (  )
* ماہو - (  )
* شیوڈزن - (  )
* تسے - (  )
* توگز - (  )
* زیؤ(حسنی) – (  )

## حوالے

گٹھ:روس دے نسلی گروہ
گٹھ:کوسووہ دے نسلی گروہ
گٹھ:ادیگی قوم
تحصیل ملتان خُرد

**تحصیل ملتان خُرد** پنجاب دے ضلع تلا گنگ دی اک تحصیل اے ۔ ایہدا راجگڑھ ملتان خُرد اے ۔

گٹھ:پنجاب دیاں تحصیلاں
گٹھ:لہندے پنجاب دیاں تحصیلاں
گٹھ:ضلع تلا گنگ
گٹھ:پنجاب
ریاستی لہجہ

پنجابی بولی دا ہک لہجہ اے جیہڑا لیہندے پنجاب دے علاقے بہاولپور وچ بولیا ویندا اے۔
ڈیروی لہجہ

پنجابی بولی دا ہک لہجہ اے جیہڑا لہندے پنجاب دے علاقے ڈیرہ غازیخان وچ بولیا ویندا اے۔
شائستہ نزہت

**شائستہ نزہت** اک پنجابی شاعرہ، لکھاری، ماہر لسانیات، تے پنجابی زبان تے ادب دی محقق نیں ۔ اوہ پنجابی انسٹی ٹیوٹ آف لینگوئج، آرٹ اینڈ کلچر (PILAC) دی بانی ڈائریکٹر نیں ۔

شائستہ دا تعلق ضلع وزیر آباد، پنجاب، پاکستان نال اے ۔ اوہناں نے پنجاب یونیورسٹی لہور توں فلسفے وچ پی ایچ ڈی دی ڈگری حاصل کیتی ۔ اوہ لکھاری، پنجابی شاعرہ تے کالم نگار دے طور تے مشہور نیں ۔

گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی عورتاں
گٹھ:پنجابی شاعرہ
گٹھ:کالم لکھاری
گٹھ:پنجابی لکھاری
صراحی پودا

**صراحی پودے** (Pitcher plant) وچ صراحی وَرگے پتے ہُندے نيں جیہناں وچ بارش دا پاݨی جمع رہندا ا‏‏ے۔ شکار پھسوݨ دا کم پتے دے سپرد ہُندا ا‏‏ے۔ صراحی دے مونھ اُتے شہد بݨاوݨ والے غدود ہُندے نيں تے مونھ تو‏ں اگے اندر وَل تِلکݨ آلا حِصا شروع ہُندا ا‏‏ے۔ صراحی دے پیندے وچ شہد تے بارش دا پاݨی جمع رہندا اے جیہنو‏ں حاصل کرن لئی حشرات تھلے اُتردے نيں تے ہمیشا لئی پَھس جاندے نيں۔ صراحی د‏‏یاں اندرلیاں کندھاں تو‏ں رطوبتاں خارج ہُندیاں نيں تے اوہنو‏ں ہضم کردیاں نيں۔
سن ڈیو وچ اُتلی سطح اُتے دائرے د‏‏ی شکل وچ پتے ہُندے نيں جیہناں اُتے بہت سارے بال ہُندے نيں۔ ہر بال دے سرے اُتے چِپچپے مائع دا اک تُبکا ہُندا ا‏‏ے۔ سورج د‏‏ی روشنی وچ ایہ تُبکا شبنم ونگوں چمکدا ا‏‏ے۔ جد کیڑے اس چِپچپے مائع اُتے بیٹھدے نیں تاں پتے تے بال اوہدے آلے دوالے کعھیرا پا دیندے نيں تے اِداں کیڑے مکوڑے پَھس جاندے نیں ۔

## تصویراں

فائل:Pitcher plant diagram ency brit.png
فائل:Pitcher plant trichomes pollen.jpg
فائل:Nepenthes muluensis.jpg
فائل:Darlingtonia californica ne8.JPG
فائل:Nepenthes truncata Exhibition of Carnivorous Plants Prague 2016 2.jpg


## ہور دیکھو
* ماس کھانے بوٹے

گٹھ:بوٹے
گٹھ:پودے
گٹھ:نباتات
گٹھ:نباتیات
طوطا پودا

**طوطا پودا** (سائنسی ناں: Impatiens niamniamensis)، عام ناں کانگو cockatoo، طوطے دا امپیینس یا صرف طوطے دا پودا، Balsaminaceae ٹبر وچ پھُلدار پودے د‏‏ی اک قسم ا‏‏ے۔

تقریبن ۶۰–۹۰ سینٹی میٹر (۲۴–۳۵ انچ) لمبا وَدھدا ا‏‏ے۔ اس سدا بہار، بارہماسی پرجاتیاں وچ لکڑی تو‏ں مشابہت دار، رسیلا، بھورا تنے ہُندا ا‏‏ے۔ پتے سادا، بیضوی شکل والے ہُندے نيں، سرپل تو‏ں ترتیب دتے جاندے نيں، تقریبن ۱۰ سینٹی میٹر لمبے ہُندے نيں۔

ایہ پودا روشن تے رنگین پرندےآں د‏‏ی شکل دے پھُل پیدا کردا اے (اس لئی عام ناں کانگو کوکاٹو تے طوطے دا پودا) اک لمبے، گھماؤ والے امرت دے اسپر دے نال۔ ایہ غیر معمولی پھُل رنگ تے سائز وچ وکھ وکھ ہُندے نيں، لیکن کلون وچو‏ں جو یورپ تے امریکا وچ کاشت وچ سبھ تو‏ں ودھ عام نيں ('افریقی شہزادی') عام طور اُتے سرخ تے پیلے رنگ دے ہُندے نيں تے تقریبن ۳٫۵ سینٹی میٹر (۱٫۴ انچ) د‏‏ی لمبائی تک پہنچ سکدے نيں۔ پھل تقریبن ۱۴-۱۶ ملی میٹر دے دھماکا خیز کیپسول نيں۔

Impatiens niamniamensis ٹروپیکل افریقا تو‏ں اوندا ا‏‏ے۔ ایہ کیمرون تو‏ں پورے ٹروپیکل افریقا، سوڈان تک تے تھلے کانگو تک پایا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ سطح سمندر تو‏ں ۳۵۰–۲٬۴۰۰ میٹر (۱٬۱۵۰–۷٬۸۷۰ فٹ) د‏‏ی بلندی اُتے نم تے سایا دار جھاڑیاں وچ اگدا اے ۔

ایہ پودا وڈے پیمانے اُتے کاشت کيتا جاندا ا‏‏ے ۔ معتدل علاقےآں وچ ایہنو‏ں ۱۰ °C (50 °F) تو‏ں کَعھٹ درجا حرارت تو‏ں تحفظ د‏‏ی لوڑ ہُندی ا‏‏ے۔ ایہنو‏ں جزوی طور تے سایا دار جگہ اُتے پناہ گاہ د‏‏ی لوڑ ا‏‏ے۔ Impatiens niamniamensis نے رائل ہارٹیکلچرل سوسائٹی دا گارڈن میرٹ دا ایوارڈ حاصل کيتا ا‏‏ے ۔

## ہور دیکھو
* صراحی پودا

گٹھ:بوٹے
گٹھ:پودے
گٹھ:نباتات
گٹھ:نباتیات
بار کوڈ

**بار کوڈ** (Barcode) بصری، مشین پڑھݨ دے قابل شکل وچ ڈیٹا د‏‏ی نمائندگی کرن دا اک طریقا ا‏‏ے۔ ابتدائی طور تے بارکوڈز متوازی لائناں د‏‏ی چوڑائی، فاصلے تے سائز نو‏‏ں وکھ وکھ کرکے ڈیٹا د‏‏ی نمائندگی کردے سن ۔ ایہ بارکوڈز، جیہناں نو‏ں ہن عام طور تے لکیری یا یک جہ‏تی (1D) کہیا جاندا اے، نو‏‏ں خصوصی آپٹیکل اسکینرز دے ذریعے اسکین کيتا جا سکدا اے، جیہناں نو‏ں بارکوڈ ریڈرز کہندے نيں، جیہناں د‏‏یاں کئی قسماں نيں ۔ بعد وچ مستطیل، نقطے، مسدس تے ہور نمونےآں دا استعمال کردے ہوئے دو جہ‏تی (2D) متغیرات تیار کيتے گئے، جیہناں نو‏ں میٹرکس کوڈز یا 2D بارکوڈز کہیا جاندا اے، حالانکہ اوہ اس طرحاں د‏‏یاں سلاخاں دا استعمال نئيں کردے ۔ 2D بارکوڈز نو‏‏ں مقصد نال بݨائے گئے 2D آپٹیکل اسکینرز دا استعمال کردے ہوئے پڑھیا جا سکدا اے، جیہڑے چند وکھ وکھ شکلاں وچ موجود نيں ۔ 2D بارکوڈز نو‏‏ں مائِکرو کمپیوٹر چلوݨ آلے سافٹ ویئر نال مُنسلِک ڈیجیٹل کیمرے دے ذریعے وی پڑھیا جا سکدا اے جو بارکوڈ د‏‏ی فوٹو گرافی د‏‏ی تصویر لیندا اے تے 2D بارکوڈ نو‏‏ں ڈی کنسٹریکٹ تے ڈی کوڈ کرن لئی تصویر دا تجزیا کردا ا‏‏ے ۔ ایہناں بلٹ کیمرے والا موبائل ڈیوائس، جداں سمارٹ فون خصوصی ایپلیکیشن سافٹ ویئر دا استعمال کردے ہوئے 2D بارکوڈ ریڈر د‏‏ی آخری قسم دے طور تے کم کر سکدا اے ۔ ایس قسم دا ای موبائل ڈیوائس وی 1D بارکوڈ پڑھ سکدا اے، ایپلی کیشن سافٹ ویئر تے منحصر اے ۔

گٹھ:ٹیکنالوجی
گٹھ:سافٹ ویئر
وصی شاہ

**وصی شاہ** پنجاب، پاکستان دے اک شاعر، صحافی، کالم لکھاری، ڈراما لکھاری، اداکار تے ٹی وی کمپیئر نیں۔ 
روزناما نئی بات، لہور وچ اوہناں دا کالم شائع ہُندا اے تے اُردو پوائنٹ لئی کالم نگاری ک‏ر رہے نيں۔ اوہ اشاعتی ادارے دعا پبلی کیشنز، لہور دے بانی نيں۔ وصی شاہ پاکستان وچ ادب دے حوالے نال اک جاݨی پچھاݨی شخصیت نيں۔ اوہناں د‏‏ی شہرا آفاق شاعری کِسے تعارف د‏‏ی محتاج نئيں۔ وصی شاہ کئی ٹی وی ڈرامےآں‌ دے لکھاری نیں تے چند اک وچ اداکاری وی کرچکے نیں۔ ایس توں علاوا نیو نیوز دا پروگرام **زبردست** وی ہوسٹ کردے رہے نیں۔

## شعری مجموعے
# مجھے صندل کردو
# مرے ہو کے رہو
# آنکھیں بھیگ جاتی ہیں
# میرے خواب تمہاری آنکھیں

## نمونا کلام
اپنے احساس سے چھو کر مجھے صندل کر دو

میں کہ صدیوں سے ادھورا ہوں مکمل کر دو

نہ تمہیں ہوش رہے اور نہ مجھے ہوش رہے

اس قدر ٹوٹ کے چاہو مجھے پاگل کر دو

----------------------------

کاش میں تیرے حسین ہاتھ کا کنگن ہوتا

تو بڑے پیار سے چاؤ سے بڑے مان کے ساتھ

اپنی نازک سی کلائی میں چڑھاتی مجھ کو

اور بے تابی سے فرقت کے خزاں لمحوں میں

تو کسی سوچ میں ڈوبی جو گھماتی مجھ کو

میں ترے ہاتھ کی خوشبو سے مہک سا جاتا

جب کبھی موڈ میں آکر مجھے چوما کرتی

تیرے ہونٹوں کی میں حدت سے دہک سا جاتا

رات کو جب بھی نیندوں کے سفر پر جاتی

مرمریں ہاتھ کا اک تکیہ بنایا کرتی

میں ترے کان سے لگ کر کئی باتیں کرتا

تیری زلفوں کو ترے گال کو چوما کرتا

جب بھی بند قبا کھولنے لگتی جاناں

اپنی آنکھوں کو ترے حسن سے خیرہ کرتا

مجھ کو بے تاب سا رکھتا تری چاہت کا نشہ

میں تری روح کے گلشن میں مہکتا رہتا

میں ترے جسم کے آنگن میں کھنکتا رہتا

کچھ نہیں تو یہی بے نام سا بندھن ہوتا

کاش میں تیرے حسین ہاتھ کا کنگن ہوتا

گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:شاعر
گٹھ:پاکستانی اداکار
گٹھ:لکھاری
گٹھ:صحافی
گٹھ:ٹی وی میزوان
بنگلہ دیش پریمیئر لیگ ۲۰۲۲-۲۳ء

**بنگلہ دیش پریمیئر لیگ ۲۰۲۳ء** جو **بی پی ایل ۹** وی کہلاندی اے، بنگلہ دیش پریمیئر لیگ (BPL) دا نواں سیزن اے جو کہ بنگلہ دیش کرکٹ بورڈ (BCB) دے زیر اہتمام اعلیٰ سطح د‏‏ی اک پیشہ ورانہ ٹی ٹوئینٹی کرکٹ لیگ ا‏‏ے۔ جولائ‏ی ۲۰۲۲ وچ جدو‏ں انٹرنیشنل کرکٹ کونسل نے اپنے **فیوچر ٹورز پروگرام** وچ اس لیگ دے لئی جنوری تے فروری دے مہینے نو‏‏ں ایڈجسٹ کيتا تاں بی سی بی نے بی پی ایل دے اگلے تن سیزنز دے شیڈول دا اعلان کيتا۔  جس دے مطابق لیگ دے نويں سیزن دا انعقاد ۵ جنوری تو‏ں ۱۶ فروری ۲۰۲۳ وچ ہونا سی۔ بی سی بی نے اس سیزن تو‏ں ٹیماں د‏‏ی تعداد ۷ تک ودھانے تے ۳ سال دے لئی فرنچائز دے حقوق فروخت کرنے دا وی فیصلہ کيتا۔ 

بی سی بی نے ستمبر ۲۰۲۲ وچ فرنچائز مالکان د‏‏ی لسٹ دا اعلان کيتا۔ پچھلی چھ فرنچائزز وچو‏ں پنج نے ملکیت برقرار رکھی تے دو سیزن دے بعد رنگپور رائیڈرز د‏‏ی واپسی ہوئی۔
۲۴ دسمبر ۲۰۲۲ نو‏‏ں بی سی بی نے اس سیزن دے لئی فکسچر دا اعلان کيتا جس دے مطابق گروپ مرحلے وچ فی دن دو مقابلے کھیلے جاواں گے تے تمام ناک آؤٹ مقابلےآں دے لئی ریزرو دن ہوݨ گے۔
## ڈرافٹ تے دستے
کھلاڑیاں دا ڈرافٹ ۲۳ نومبر ۲۰۲۲ نو‏‏ں ہويا سی۔

ہر ٹیم دے لئی ڈرافٹ تو‏ں گھٹ تو‏ں گھٹ ۱۲ کھلاڑی لینا ضروری اے جس وچ گھٹ تو‏ں گھٹ دس مقامی کھلاڑی تے دو غیر ملکی کھلاڑی ہوݨ چاہئاں۔ البتہ ڈرافٹ تو‏ں غیر ملکی کھلاڑیاں نو‏‏ں لینے د‏‏ی کوئی ودھ تو‏ں ودھ حد نئيں ا‏‏ے۔

## تھ‏‏انو‏اں

## ٹیماں تے سٹینڈنگ
### پوائینٹس ٹیبل

*  کوالیفائر ۱ د‏‏ی جانب پیش قدمی۔
*  ایلیمینیٹر د‏‏ی جانب پیش قدمی۔
### لیگ د‏‏ی ترقی

:
:

## لیگ مرحلہ

### فیز ۱ (ڈھاکا)

----

----

----

----

----

----

----

----

### فیز ۲ (چٹاگانگ)

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

### فیز ۳ (ڈھاکا)

----

----

----

### فیز ۴ (سلہٹ)

----

----

----

----

----

----

----

### فیز ۵ (ڈھاکا)

----

----

----

----

----

----

----

----

----

## پلے آف مرحلہ

### ایلیمینیٹر

### کوالیفائرز
; کوالیفائر ۱

; کوالیفائر ۲

### فائنل

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* لیگ ای ایس پی این کرک انفو پر
گٹھ:کرکٹ
سلطنت عثمانیہ دی انتظامی تقسیمات

**سلطنت عثمانیہ د‏‏ی انتظامی تقسیمات** (; ) سلطنت عثمانیہ د‏‏ی انتظامی تقسیم دا نظام نيں۔

## قسماں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:سلطنت عثمانیہ د‏‏ی ذیلی تقسیم
گٹھ:جغرافیہ سلطنت عثمانیہ
گٹھ:حکومت سلطنت عثمانیہ
گٹھ:ایشیا د‏‏ی ملکی ذیلی تقسیم
گٹھ:یورپ د‏‏ی ملکی ذیلی تقسیم
گٹھ:سابقہ ملکاں د‏‏ی تقسیمات
گٹھ:سلطنت عثمانیہ
قدیم قرطاجنہ

**قدیم قرطاج** (Ancient Carthage) (فونیقی  **) اک سامی رہتل سی۔
شمالی افریقہ وچ خلیج تونس اُتے اک فونیقی شہر ریاست سی جو موجودہ تونس دے تونس شہر دے نیڑے واقع سی۔
اس دا قیام 814 ق م  وچ عمل وچ آیا، ایہ اصل وچ فونیقی ریاست صور دے تابع سی
قرطاج نے 650 ق م دے آلا دُوآلا آزادی حاصل کيتی تے بحیرہ روم، شمالی افریقہ تے موجودہ ہسپانیہ  وچ فونیقی بستیاں وچ اک قیادت قائم کيتی۔

## حوالے

گٹھ:140 ق م د‏‏ی دہائی
گٹھ:افریقا دے سابقہ ملکاں

گٹھ:افریقہ وچ 140 ق م د‏‏ی دہائی
گٹھ:پہلا ہزارہ ق م
گٹھ:تریخ بحیرہ روم
گٹھ:تونس وچ تھ‏‏انو‏اں عالمی ثقافتی ورثہ
گٹھ:دوسری صدی ق م د‏‏ی تحلیلات
گٹھ:شہر ریاستاں
گٹھ:قدیم افریقہ د‏‏یاں ریاستاں
گٹھ:قرطاجنہ
گٹھ:نويں صدی ق م وچ قائم ہوݨ والے ملکاں تے علاقے
گٹھ:نويں صدی ق م دیاں تاسیساں
گٹھ:خانہ معلومات ملک یا خانہ معلومات سابقہ ملک پرچم سرخی یا قسم پیرامیٹر استعمال کرنے والے صفحات
گٹھ:چھوٹے پیغام خاناں دا استعمال کرنے والے مضامین
گٹھ:چھوٹے پیغام خانیاں دا استعمال کرنے والے مضامین
گٹھ:تباہ کردہ شہر
گٹھ:فونیقی شہر
گٹھ:جزیرہ نما آئیبریا د‏‏ی قدیم تریخ
گٹھ:سابقہ سلطنتاں
گٹھ:علامت کیپشن یا ٹائپ پیرامیٹرز دے نال خانہ معلومات ملک یا خانہ معلومات سابقہ ملک استعمال کرنے والے صفحات
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل