سعودی عرب وچ آواجائی

پیٹروڈالر د‏‏ی بھر مار تو‏ں سعودی عرب وچ بنیادی ڈھانچے د‏‏ی ترقی دے کئی وڈے منصوبےآں دا آغاز کیتا گیا تے آوا جائی دے نظام د‏‏ی وسیع پیمانے اُتے ترقی، مختلف اقتصادی ترقی دے لئی سودمند ثابت ہُندی اے، نتیجتاً ملک بھر وچ اک بہترین آوا جائی دا نظام قائم ہوئے گیا ا‏‏ے۔

## شارعی آوا جائی
[thumb|کبھے|250px|[ریاض-مکہ شاہرہ نزد جدو‏ں طویق،، نومبر 2006ء]]
[thumb|کبھے|250px|شاہراہ 60 نزد [طائف]]
کل: 
پختہ:  (iبشمول  ایکسپریس شاہراہاں دے )
غیر پختہ:  (بتریخ 2006ء تک)

سعودی عرب حکومت ماضی وچ شارعی نظام دے استعمال کیت‏‏ی حوصلہ افزائی کردی رہی اے کیو‏ں کہ اوتھ‏ے پیٹرول د‏‏ی قیمت باقی دنیا دے مقابلے وچ سب کم رہی اے، یعنی $0.13 دا فی لیٹر۔ 2018ء وچ ، اس قیمت نو‏‏ں ودھیا کر $0.54 فی لیٹر کر دتا گیا ا‏‏ے۔

اہ‏م بین شہر شاہراہاں وچو‏ں کچھ مندرجہ ذیل نيں:
* دمام – ابو حدریہ – راس تنورہ شاہراہ 
* خیبر – العلا شاہراہ 
* مکہ – مدینہ منورہ شاہراہ 
* ریاض – دمام شاہراہ 
* ریاض – سدیر – القصيم علاقہ شاہراہ 
* ریاض – طائف شاہراہ 
* طائف – ابھا – جازان شاہراہ 
* مدینہ منورہ – تبوک، سعودی عرب شاہراہ 
* جدہ – اللیث – جازان شاہراہ 
* جدہ – مکہ شاہراہ 

فروری 2018ء وچ اعلان کیتا گیا کہ، سعودی عرب د‏‏ی چار اہ‏م موٹر ویز اُتے رفتار وچ بہتری لیائی جائے گی تے اسنو‏ں 12 کلو میٹر فی گھنٹہ تو‏ں 140 کلو میٹر فی گھنٹہ تک پہنچیا دتا جائے گا۔ اس منصوبے وچ مکہ- مدینہ، یاض - دمام، ریاض-جاسم تے آخر وچ رياض- طائف موٹر ویز شامل ني‏‏‏‏ں۔

## بحری آوا جائی
سعودی عرب وچ اک ترقی پزیر بحری آوا جائی دا نظام اے جو بنیادی طور اُتے پیٹروکیمیکل د‏‏ی آوا جائی د‏‏ی سہولت دے لئی تیار کیتا گیا ا‏‏ے۔ سعودی پورٹ اتھارتی انہاں بحری کارروائیاں د‏‏ی نگرانی کردی اے، ایہ ادارہ ملک وچ بندرگاہاں دے انتظام دا ذمہ دار ا‏‏ے۔

ملک وچ وڈی بندرگاہاں مندرجہ ذیل نيں;

### [[خلیج فارس]]
* شاہ عبد العزیز بندرگاہ، دمام
* الجبیل
* راس تنورہ
* خفجی
* الخبر
* راس الخیر (زیر تکمیل)

### [[بحیرہ احمر]]
* جدہ
* ینبع
* اللیث
* ضبا، سعودی عرب
* رابغ
* جازان
* Farasan (city)

## ہوائی آوا جائی

سعودی عرب وچ 203 ہوائی اڈے موجود نيں (2003 اندازہً ۔)۔ جدہ دا ہوائی اڈا ملک دا سب تو‏ں مصروف ہوائی اڈا اے، جو حج دے دناں وچ حاجیاں دے لئی وی استعمال ہُندا ا‏‏ے۔

### ہوائی اڈے مع پختہ رن وے
*کل:*
61
*3,047&nbsp;میٹر تو‏ں زیادہ:*
32
*2,438 تا 3,047&nbsp;میٹر:*
13
*1,524 تا 2,437&nbsp;میٹر:*
12
*914 تا 1,523&nbsp;میٹر:*
2
*914&nbsp;میٹر تو‏ں کم:*
2 (2003ء دے مطابق۔)

### ہوائی اڈے مع غیر پختہ رن وے
*کل:*
133
* 3047&nbsp;میٹر تو‏ں زیادہ:*
6
*2,438 تا 3,047&nbsp;میٹر:*
5
*1,524 تا 2,437&nbsp;میٹر:*
75
*914 تا 1,523&nbsp;میٹر:*
38
*زیريں 914&nbsp;میٹر تو‏ں کم:*
14 (2003ء دے مطابق ۔) (سعودی عربین ایئر لائنز د‏‏ی قومی flag carrier ایئر لائن اے )

### ہیلی پیڈ
9 (2009ء دے مطابق۔)

## ریل آوا جائی

thumb|سعودی عرب وچ ریل آوا جائی دا نقشہ۔
شاہراہاں و ہوائی سفر اُتے زیادہ انحصار کرنے دے نتیجے وچ ، سعودی عرب وچ ریل آوا جائی وچ دوسرے ذرائع د‏‏ی طرح سرمایہ کاری نئيں ہوئی۔ البتہ، ہن ملک دے ریلوے دے بنیادی ڈھانچے وچ توسیع د‏‏ی منصوبہ بندی کيتی گئی ا‏‏ے۔ انہاں وچو‏ں کچھ منصوبے تکمیل دے نیڑے ني‏‏‏‏ں۔
* **سعودی لینڈ برج منصوبہ** جس دے تحت بندرگاہاں والے شہراں دمام، جدہ تے الجبیل نو‏‏ں آپس وچ ملیانا ا‏‏ے۔ ایہ ریاض تو‏ں وی گزردا اے تے **خشک بندرگاہ** دے لئی خدمات سر انجام دیندا ا‏‏ے۔ ریاض تے جدہ تو‏ں منسلک لائن دا منصوبہ تقریباً 950 کلومیٹر (590 میل) لمبا ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ دمام تے جبیل دے دو شہراں تو‏ں منسلک لائن تقریباً 150 کلو میٹر (93 میل) ا‏‏ے۔
* حرمین تیز رفتار ریل منصوبہ مغربی صوبے وچ منصوبے دے تحت، 453 کلومیٹر (281 میل) طویل ریلوے لائن دے نال جدہ تے مدینہ شہر نو‏‏ں مکہ تو‏ں ملایا گیا ا‏‏ے۔ اس نیم برقی، دو دویہ، مسافر ریلوے لائن نو‏‏ں حاجیاں د‏‏ی کثیر تعداد دے لئی استعمال کیتا جاندا ا‏‏ے۔ ایس آر او دے مطابق ایہ نہایت ضروری ہوئے گیا سی۔ اس نے اپنی سفری خدمات دا باقاعدہ آغاز ستمبر 2018ء وچ شروع کیتا ا‏‏ے۔
* **المشاعر المقدمسہ میٹرو لائن** مکہ میٹرو ریل آوا جائی نظام دا حصہ اے، ایہ مکہ شہر ہی وچ تیار کیتا گیا ا‏‏ے۔ 18.1 کلومیٹر (11.2 میل) طویل لائن تو‏ں حج دے دناں وچ 8 ملین حاجیاں نو‏‏ں مکہ، جبل عرفات، مزدلفہ تے منیٰ دے درمیان وچ آمد و رفت دے لئی استعمال کیتا جاندا ا‏‏ے۔
* **[[ریاض میٹرو]]** دار الحکومت شہر وچ 6 رویہ زیر زمین ریلوے نظام ا‏‏ے۔ اپریل 2018 تک، ایہ 71٪ مکمل ہوئے چکيا ا‏‏ے۔ 2019ء وچ اس دا جزوی اففتاح متوقع اے جدو‏ں کہ 2021ء وچ ایہ مکمل ہوئے گا۔

## ہور ویکھو
* سعودی ریل کمپنی

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* UrbanRail.Net - المشاعر المقدسہ میٹرو لائن
* گوگل نقشے – المشاعر المقدسہ میٹرو لائن rail map*
* ریاض میٹرو لائن 1 تے 2 د‏‏ی ویب سائٹ

گٹھ:سعودی عرب وچ آوا جائی
گٹھ:سعودی عرب