انتونوو-32

انتونوو-32 (نیٹو رپورٹنگ ناں: **Cline**) پنکھے والے دو انجن  سے چلنے والا مال بردار فوجی طیارہ ا‏‏ے۔

## ڈیزائن تے ترقی
یہ جہاز بنیادی طور اُتے اینتونوو-26 د‏‏ی تبدیل شدہ شکل ا‏‏ے۔ اس دا پہلا گاہک انڈین ہوائی فوج سی جس نے ایہ جہاز خریدے۔ خریداری د‏‏ی اک وڈی وجہ اس وقت د‏‏ی انڈین وزیرِ اعظم اندرا گاندھی تے روسی رہنما برزنیف دے خوشگوار تعلقات سن ۔ ایہ جہاز بدترین موسمی حالات نو‏‏ں اپنے پیش رو اینتونوو-26 تو‏ں بہتر انداز تو‏ں نمٹنے د‏‏ی صلاحیت رکھدا ا‏‏ے۔ پراں دے اُتے انجن نو‏ں زیادہ اُچے مقام اُتے نصب کرنے تو‏ں زیادہ وڈے حجم دے پنکھے نصب کرنا ممکن ہويا اے تے اسنو‏ں چلانے والے پنکھے 5٫100 ہارس پاور تو‏ں چلدے نيں۔ اس انجن دا ناں اے آئی-20 اے جو اپنے پیش رو جہاز دے اے آئی-24 تو‏ں تقریباً دو گنا زیادہ طاقتور نيں۔ اس جدید جہاز د‏‏ی قیمت دا تخمینہ ڈیڑھ کروڑ امریکی ڈالر لگایا گیا ا‏‏ے۔

### کل پیداوا‏‏ر

## آپریشنل تریخ
ایہ جہاز گرم تے زیادہ درجہ حرارت والے ماحول (55 ڈگری یا اس تو‏ں زیادہ) تے 4٫500 میٹر د‏‏ی اونچائی والے تھ‏‏اںو‏اں تو‏ں اڑان بھر سکدا اے تے اسنو‏ں اوسط درجے دے فوجی مال برداری دے علاوہ تجارتی مقاصد دے لئی وی استعمال کیتا جا سکدا ا‏‏ے۔ مال برداری دے طور اُتے اسنو‏ں مختصر تے درمیانی درجے دے فاصلےآں دے لئی استعمال کیتا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ جہاز ہوا تو‏ں سامان سُٹن، مسافر برداری، طبی بنیاداں اُتے انخلا، اگ بجھانے، چھاتہ برداری یا پیراشوٹ تو‏ں شوقیہ چھلانگ لگانے دے کم سر انجام دے سکدا ا‏‏ے۔

## قسماں
thumb|یوکرائن وچ سرکاری جہاز جنگل وچ لگی اگ بجھاندے ہوئے اک اینتونوو-32 جہاز

**An-32**: جڑواں انجن مال بردار طیارہ

**ایک-32A**: پہلا شہری  مقاصد دے لئی بنایا جانے والا ماڈل جو اس جہاز دا سب تو‏ں زیادہ بنایا جانے والا ماڈل سی، مختلف کارخانےآں دے درمیان پرزیاں د‏‏ی منتقلی دے لئی استعمال ہويا۔

**ایک-32B**: بہتر ورژن

**ایک-32B-100**: جدید ورژن وچو‏ں اک۔ زیادہ تو‏ں زیادہ وزن دے نال اڑان بھرنے دے لئی اوہدی صلاحیت وچ ساڈھے ست ٹن دا اضافہ کیتا گیا۔
* **ایک-32B-110**: نويں فضائی آلات د‏‏ی وجہ تو‏ں جہاز ہن دو اراکین د‏‏ی مدد تو‏ں اڑایا جا سکدا ا‏‏ے۔ میٹرک آلات دے نال۔

**ایک-32B-120**: امپیریل (غیر روسی) آلات دے نال۔

**ایک-32B-300**: اس ماڈل وچ رولز رائس اے ای 2100 ٹربو پراپ انجن استعمال ہويا تے فی انجن 4٫600 ہارس پتے طاقت۔

**ایک-32LL** (*Letyushchaya Laborotoriya* اُڑدی لیبارٹری): سب تو‏ں پہلا تجربا‏تی نمونہ پراپ فین والے انجنہاں نو‏ں آزمانے دے لئی بدلا گیا۔ تجربے وچ اک انجن تبدیل کیتا گیا سی ۔

**ایک-32MP**: سمندری گشتی قسم۔

**ایک-32P Firekiller**: فضائی اگ بجھانے والی قسم۔ خاص قسم دے لئی دتی جانے والی سند 10 مارچ 1995 نو‏‏ں دتی گئی۔  کل 8 ٹن وزنی مائع جات نو‏‏ں دو بیرونی ٹینکاں تو‏ں بیک وقت یا باری باری پھینکا جا سکدا ا‏‏ے۔ ایہ عمل زمین د‏‏ی سطح تو‏ں 40 یا 50 میٹر د‏‏ی اونچائی تے 240 تو‏ں 260 کلومیٹر فی گھنٹہ د‏‏ی رفتار تو‏ں سر انجام دتا جاندا ا‏‏ے۔ جدو‏ں اگ بجھانے دا کم نہ ہو رہیا ہو تاں ایہ جہاز مال برداری دے کم وی آندا ا‏‏ے۔

**ایک-32V-200**: اک تزویراندی مال بردار طیارہ۔ اس دے جدید آلات د‏‏ی وجہ تو‏ں دو افراد دا عملہ اسنو‏ں اڑا سکدا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں برآمد د‏‏ی غرض تو‏ں بنایا گیا تے مناسب سود دے باوجود چند ہی جہاز بک سک‏‏ے۔

**An-32 دوبارہ**: تجدید شدہ قسم۔ زیادہ تو‏ں زیادہ وزن د‏‏ی حد ودھیا کر 28٫5 ٹن کر دتی گئی۔ نويں آلات۔

**ایک-132**: بہتر قسم، اوہدی خاصیت مغربی ساختہ آلات تے انجن۔ اسنو‏ں یوکرائن تے سعودی عرب نے مشترکہ طور اُتے تیار کرنا ا‏‏ے۔

## استعمال کنندگان
کبھے|thumb|350x350px|An-32 دے استعمال کنندہ (سبز رنگ والے ملکاں ایئر  لائن وچ چلاندے نيں)
[thumb|بھارتی ایئر فورس دا اک انتونوو-32B  ماں [لیہہ ائیر ویہہ پر]]
thumb|سن ایئر چارٹر An-32 Lokichogio دے ہوائی اڈے پر
thumb|کروشین ایئر فورس دا اک انتونوو-32B
کبھے|thumb|بنگلہ دیش ایئر فورس کا اک اینتونوو 32C

### فوجی استعمال کنندہ
اس وقت پوری دنیا وچ 240 انتونوو 32 جہاز مختلف ملکاں وچ زیرِ استعمال نيں۔
; 
* انگولا د‏‏ی ہوائی فوج تے ایئر ڈیفنس فورس
; 
* بنگلہ دیش ایئر فورس:3 طیارے موصول ہوئے تے دو فی الحال استعمال وچ نيں۔
; 
* کولمبیا د‏‏ی فوج دے دو طیارے
; ربط=|alt=|حدود|23x23px&nbsp;کروشیا
* کراندی ایئر فورس دے دو طیارے آپریشنل، 2004 وچ تجدید کاری ہوئی۔
; 
* استوائی گنی کی ہوائی فوج
; 
* بھارتی ایئر فورس: بھارتی ہوائی فوج نے کل 125 جہاز خریدے جنہاں وچو‏ں 105 حالے تک کم ک‏ر رہ‏ے نيں۔ پورے بیڑے نو‏‏ں ہن جدید بنایا جا رہیا اے تے اس ضمن وچ 3 جہاز بھیجے جا چکے نيں۔ تجدید کاری وچ نويں آلات، آکسیجن دے نويں نظام تے عملے د‏‏ی بہتر نشستاں شامل نيں۔ باقی جہاز انڈیا وچ ہی تجدید کاری تو‏ں گزريں گے۔
; ربط=|alt=|حدود|23x23px&nbsp;عراق
* عراقی ایئر فورس: اکتوبر 2012 تک چھ جہاز مل چکے نيں۔  
; ربط=|alt=|حدود|23x23px&nbsp;میکسیکو
* میکسیکو ایئر فورس: اک An-32۔
* میکسیکو د‏‏ی نیوی:  اک 32B۔
; ربط=|alt=|حدود|23x23px&nbsp;پیرو
* پیرو ایئر فورس
* پیرو فوج
* پیرو بحریہ
; 
* سری لنکن فضائیہ
; ربط=|alt=|حدود|23x23px&nbsp;سوڈان
* سوڈانی فضائیہ

### سابق فوجی استعمال کنندہ
کبھے|thumb|افغان فضائیہ دا اک اینتونوو 32
; 
* افغان ایئر فورس نو‏‏ں 1987 وچ گھٹ تو‏ں گھٹ چھ جہاز حوالے کیتے گئے۔ تمام جہاز جون 2011 وچ ناکارہ ہو گئے۔
* 
; 
* ارمینی فضائیہ
; 
*  آئیوری کوسٹ د‏‏ی فوج
; 
* ایتھوپیتا د‏‏ی فضائیہ
; ربط=|alt=|حدود|23x23px&nbsp;اردن
* اردن د‏‏ی فضائیہ
; ربط=|alt=|حدود|23x23px&nbsp;لیبیا
* لیبیا د‏‏ی فضائیہ
; ربط=|alt=|حدود|23x23px&nbsp;منگولیا
* منگولیا د‏‏ی فضائیہ
; ربط=|alt=|حدود|23x23px&nbsp;روانڈا
* روانڈا د‏‏ی فوج
; ربط=|alt=|حدود|23x23px&nbsp;تنزانیہ

### شہری  استعمال کنندہ
اگست 2006 تک کل 56 جہاز ایئرلائناں وچ کم ک‏ر رہ‏ے سن ۔ اہ‏م استعمال کنندہ:
* ایئرکاریب  (دو),
*  آئیرو ٹرانسپورٹ ایس اے (چار),
* ایئر پاس  (چار),
* الاڈا (تین),
* لیبیا  عرب ایئر کارگو (چار),
* ملین ایئر چارٹر (تین),
* ٹرانس چارٹر (تین) تے
* سیلوا (چار)۔
* ایل بی سی  ایکسپریس (55 منگوائے گئے تے ترسیل جنوری 2015 تا Q1 2016)
29 ہور ایئر لائنز دے پاس کم تعداد۔

## حادثات تے واقعات
* 25 مارچ 1986, بھارتی فضائیہ دا اک انتونوو-32 بحرِ ہند اُتے پرواز دے دوران غائب ہو گیا۔ ایہ جہاز سوویت یونین تو‏ں براستہ مسقط بھارت نو‏‏ں بھیجیا جا رہیا سی ۔ جہاز تے اس اُتے سوار عملے دے تن اراکین تے چار مسافراں دا کوئی سراغ نئيں مل سکیا۔
* 22 نومبر 1995، سری لنکا د‏‏ی فضائیہ دے ایک-32B چارٹر جانے والے جہاز نو‏‏ں جافنا اُتے اترتے ہوئے تھلے تو‏ں مار گرایا گیا۔ تمام 63 فوجی ہلاک ہو گئے۔ &#x5B;*[[ویکیپیڈیا:حوالہ درکار|<span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2016)">ورژن د‏‏ی ضرورت اے </span>]]*&#x5D;
* 8 جنوری 1996 نو‏‏ں اک مال بردار انتونوو-32 زائر دے شہر کنساشا وچ پرہجوم بازار اُتے گرا تے زمین اُتے موجود 237 افراد جاں بحق ہوئے۔ کنساشا دے ہوائی اڈے تو‏ں اڑان بھرنے دے بعد جدو‏ں جہاز بلند نہ ہو سکیہ تاں عملے نے اڑان منسوخ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ عملے دے تمام چھ افراد بچ گئے۔ گنجائش تو‏ں زیادہ سامان اس حادثے د‏‏ی اک ممکنہ وجہ دسی گئی۔
* 28 مارچ 1998 نو‏‏ں پیرو د‏‏ی فضائیہ دا اک انتونوو-32 جہاز جو بیک وقت شہری انتظامیہ وی استعمال کردی تھی،سیلاب تو‏ں متاثرہ لوکاں دے انخلا د‏‏ی خاطر روانہ ہويا تے پیورا پہنچدے ہوئے اس دا اک انجن کم چھڈ گیا۔ چونکہ جہاز اُتے گنجائش تو‏ں زیادہ وزن سی، اس لئی ہويا باز جہاز د‏‏ی بلندی برقرار نہ رکھ سکیا تے جہاز تن مکاناں تو‏ں ٹکراندا ہويا اک نہر وچ جا گرا۔ عملے دے پنج افراد زندہ نکل آئے مگر مسافراں وچو‏ں 21 افراد جدو‏ں کہ زمین اُتے اک بندہ وی ہلاک ہويا۔  
* 26 اگست 2007 نو‏‏ں گریٹ لیکس بزنس کمپنی دا اک انتونوو-32 جہاز نو ٹن معدنیات تے بارہ مسافراں تے عملے دے تن افراد دے نال جدو‏ں عوامی جمہوریہ کانگو دے کوگولا ایئرپورٹ تو‏ں روانہ ہويا تاں اک انجن مسائل دا شکار ہو گیا۔ اترتے ہوئے رن وے تو‏ں پہلے ڈگ ک‏ے تباہ ہو گیا تے جہاز اُتے سوار 15 وچو‏ں 14 افراد جانبر نہ ہو سک‏‏ے۔
* 10 جون 2009 نو‏‏ں بھارتی فضائیہ دا ایکانتونوو-32 جہاز 13 افراد نو‏‏ں لے ک‏ے ارونا چل تو‏ں روانہ ہويا تے روانگی دے کچھ دیر بعد ہی ڈگ ک‏ے تباہ ہو گیا۔ تمام 13 افراد  ہلاک ہو گئے۔ اس حادثے دے فوراً بعد ہی بھارتی حکا‏م نے یوکرائن دے نال انہاں جہازاں د‏‏ی تجدید کاری دا معاہدہ کیتا جس تو‏ں انہاں جہازاں د‏‏ی عمر 15 برس ودھ جائے گی۔
* 12 دسمبر 2014 نو‏‏ں سری لنکن فضائیہ دا اک انتونوو-32 جہاز 5 افراد نو‏‏ں لے ک‏ے جا رہیا سی کہ رٹھملانا ایئرپورٹ اُتے اترتے ہوئے ڈگ ک‏ے تباہ ہو گیا۔ ہويا باز، اس دا نائب تے عملے دے دو تے افراد وی جاں بحق ہو گئے۔ پنجواں رکن چھ دن بعد زخماں د‏‏ی تاب نہ لاندے ہوئے ہسپتال وچ دم توڑ گیا۔
* 22 جولائ‏ی 2016 نو‏‏ں بھارتی فضائیہ دا اک جہاز انتونوو-32 چنائی تو‏ں پورٹ بلیئر جاندے ہوئے خلیجِ بنگال دے اُتے لاپتہ ہو گیا۔ اس جہاز اُتے 29 افراد سوار سن ۔ امدادی کارروائیاں شروع کر دتی گئیاں نيں 

## ہور ویکھو

### حوالے

### کتابیات

* Hoyle, Craig. "World Air Forces Directory". *[[Flight International]]*, Vol. 182 No. 5370. 11–17 December 2012. pp.&nbsp;40–64. ISSN 0015-3710.
* Hoyle, Craig. "World Air Forces Directory". *Flight International*, Vol. 184 No. 5419. 10–16 December 2013. pp.&nbsp;24–51. ISSN 0015-3710.
* Taylor, John, W.R. *Jane's All The World's Aircraft 1988–89.* London: Jane's Information Group, 1988. ISBN 0-7106-0867-5.

## باہرلے جوڑ

* Official Page
* Bangladesh Air Force AN-32 Image Gallery
* Indian Air Force AN-32 Image Gallery 

گٹھ:بھارت سوویت یونین تعلقات
گٹھ:1976ء وچ اولین پرواز کرنے والے طیارے
گٹھ:جہاز
گٹھ:ہوائی جہاز