روسی سلطنت دا خاتمہ

روسی سلطنت دا خاتمہ روسی سلطنت د‏‏ی معیشت ، معاشرتی ڈھانچے ، عوامی تے سیاسی شعبے وچ نظامی طور اُتے منتشر ہونے دا عمل ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں روسی سلطنت دا وجود ختم ہويا۔

فروری 1917 دے انقلاب دی وجہ تو‏ں علیحدگی پسندی وچ نمایاں اضافہ ہويا ، بنیادی طور اُتے پولش ، یوکرینین تے فینیش۔ 1917 دے اکتوبر انقلاب دے بعد ، علیحدگی پسندی دا اک طاقتور نواں طوفان برپا ہويا ، تے خاص طور اُتے ، فن لینڈ د‏‏ی آزادی دا اعلان کيتا گیا۔ بالشویک حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں عملی طور اُتے ترک کر دتے گئے مغربی قومی مضافات‏ی علاقےآں ( فن لینڈ ، یوکرین ، ایسٹونیا وغیرہ) اُتے دوبارہ کنٹرول حاصل کرنے دیاں کوششاں 1918 دے موسم بہار وچ جرمنی د‏‏ی کارروائی دے دوران ختم ہوگئياں ۔

1918 دے موسم گرما وچ چیکوسلواک کور د‏‏ی بغاوت ہور انحطاط دے لئی اک محرک بن گئی ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں روس د‏‏ی سرزمین اُتے ماسکو دے کنٹرول تو‏ں آزاد حکومتاں تشکیل پائیاں۔ خانہ جنگی دے دوران ، بالشویکاں نے سابق روسی سلطنت دے بیشتر علاقے اُتے دوبارہ کنٹرول حاصل کرلیا۔

## پولینڈ د‏‏ی بادشاہی
کھبے|thumb|200x200px| اپنے دے خاتمے دے آغاز دے وقت روسی سلطنت دا علاقہ
پولینڈ د‏‏ی بادشاہی کہلانے والے علاقےآں نو‏‏ں روسی سلطنت نے 1814–1815 وچ ویانا کانگریس وچ پروشیا ، آسٹریا تے روس دے وچکار ڈچی آف وارسا دی تقسیم دے نتیجے وچ حاصل کيتا سی ۔

1915 دے موسم بہار تے گرمیاں وچ جرمنی تے آسٹرو ہنگری د‏‏ی فوجاں دے حملے دے دوران ، پولینڈ د‏‏ی بادشاہت دا علاقہ جرمن آسٹریا دے قبضے وچ سی۔ اگست 1916 وچ جرمنی تے آسٹریا ہنگری دے وچکار ریاست پولینڈ د‏‏ی سرزمین اُتے اک آزاد ، لیکن خود مختار ، پولش ریاست دے قیام تو‏ں متعلق معاہدہ طے پایا۔ 5 نومبر ، 1916 نو‏‏ں ، جرمن شہنشاہ جی بیسلر دے ذریعہ ، وارسا دے گورنر جنرل ، تے آسٹرو ہنگری دے شہنشاہ ، دے کوک دے ذریعہ مقرر کردہ لبلن دے گورنر جنرل ، نے اپنے بادشاہاں د‏‏ی جانب تو‏ں مقبوضہ علاقے وچ **[[مملکت پولینڈ (1916–18)|پولینڈ د‏‏ی بادشاہت دے]]** قیام دے بارے وچ اک منشور دا اعلان کيتا۔ 8 نومبر ، 1916 نو‏‏ں ، بیسلر نے پولینڈ تو‏ں پولش ویراماخٹ وچ شامل ہونے دا مطالبہ کيتا ، تے دسمبر 1916 وچ ، جرمنی دے زیر اقتدار حکومت دا اک نواں ادارہ تشکیل دتا گیا - Временный государственный совет ) . مشرقی پولش علاقےآں وچ ايس‏ے طرح کٹھ پتلی ریاست تشکیل دی گئی۔

25 دسمبر [قدیم طرز] دسمبر 1916 نو‏‏ں نکولس دوم ، جرمنی دے نال علیحدہ امن دے خاتمے تے فوج دے حوصلے بلند کرنے دے اپنے ارادے دے بارے وچ روسی معاشرے وچ ودھدی ہوئی افواہاں نو‏‏ں دبانے د‏‏ی کوشش کر رہیا سی ، جس نال جنگ تو‏ں تنگ آک‏ے فوجی کمانڈر نے فوجی دستےآں نو‏‏ں اک حکم جاری کيتا سی ، جس وچ اس طرح دے لفظاں سن : "حالے تک امن دے آنے دا وقت نئيں آیا اے … روس نے حالے تک جنگ دے ذریعہ اس دے لئی طے کیتے گئے کماں … اک آزاد پولینڈ د‏‏ی بحالی … پورا نئيں کيتا ا‏‏ے۔" زار د‏‏ی جانب تو‏ں آزاد پولینڈ دا اعلان پہلی بار کيتا گیا سی۔

16 مارچ (29) ، 1917 نو‏‏ں ، روس د‏‏ی عارضی حکومت نے روس دے نال "آزاد فوجی اتحاد" د‏‏ی شرط اُتے پولینڈ دے آزادی دے حق نو‏‏ں تسلیم کيتا۔ روس وچ ، پولینڈ د‏‏ی فوجی تنظیم دے ڈھانچے جو 1914 وچ دوبارہ پیدا ہوئے ، چلدے رہے تے ايس‏ے سال جون وچ پیٹرو گراڈ وچ روس وچ یونین آف ملٹری پولس د‏‏ی کانگریس دا انعقاد ہويا۔ تھوڑی دیر بعد ، اگست وچ ، پولینڈ د‏‏ی متعدد جماعتاں دے رہنماواں نے پولینڈ د‏‏ی نیشنل کمیٹی (پولش) (پی پی سی) د‏‏ی بنیاد رکھی ، جس دا ہدف اک آزاد پولینڈ ریاست تشکیل دینا سی۔ پولینڈ د‏‏ی قومی کمیٹی نو‏‏ں فرانس ، برطانیہ ، اٹلی تے امریکا د‏‏ی طرف تو‏ں سفارتی حمایت حاصل سی۔ 1917–18 د‏‏ی باری دے بعد تو‏ں ، اسيں آزاد پولینڈ ریاست نو‏‏ں بحال کرنے دے حق دے بین الاقوامی برادری د‏‏ی طرف تو‏ں تسلیم کرنے دے بارے وچ گل ک‏ر سکدے ني‏‏‏‏ں۔

12 ستمبر ، 1917 نو‏‏ں ، قبضہ کرنے والے حکا‏م نے پولینڈ د‏‏ی ریاست وچ ریاستی انتظامیہ وچ اصلاحات دا آغاز کيتا۔ 27 اکتوبر 1917 نو‏‏ں ، ریجنسی کونسل عارضی طور اُتے پولش بادشاہ دے اختیارات دا استعمال کردے ہوئے تشکیل دتی گئی۔ ، تے 9 اپریل ، 1918 نو‏‏ں ریاست د‏‏ی مجلس قانون ساز دے انتخابات -ریجنسی کونسل ايس‏ے عرصے وچ ، 3 مارچ ، 1918 نو‏‏ں ، سوویت روس تے وسطی یورپی طاقتاں دے وچکار اک علیحدہ امن معاہدہ کيتا گیا ، جس دے مطابق پولینڈ د‏‏ی اوہ سرزمیناں جو پہلے روس نال تعلق رکھدیاں سن ، اسنو‏ں اس د‏ی اعلیٰ طاقت تو‏ں دستبردار کردتا گیا سی ، تے ايس‏ے سال 29 اگست نو‏‏ں ایس ایس ایف آر دے پولینڈ د‏‏ی تقسیم اُتے ، بالآخر روس تو‏ں پولینڈ د‏‏ی آزادی نو‏‏ں باقاعدہ ، سیاسی تے قانونی طور اُتے دونے معاہداں نو‏‏ں منسوخ کردتا گیا سی۔ ۔

## 1917 (مارچ - اکتوبر)

گرینڈ ڈیوک میخائل الیگزینڈرووچ  پرنس لیوف جی۔ ای.  کرپچنیکوف ٹی۔ اور.  کیرنسکی اے ایف  چیرنوف وی۔ ایم  چکھیڈزے این۔ منجانب  لینن وی۔ اور.  اسٹالن I وچ  ٹراٹسکی ایل. ڈی  زینوف جی ای۔  ساونکوف بی۔ وچ  سکھنوف این. این.  جان ریڈ 
 روس وچ فروری وچ انقلاب دے بعد 4 مارچ 1917 نو‏‏ں ، عارضی حکومت نے تمام گورنرز تے نائب گورنراں نو‏‏ں عہدے تو‏ں ہٹانے دے لئی اک قرار داد منظور کيتی۔ انہاں صوبےآں وچ جتھ‏ے زیمسٹو کم کردا سی ، گورنری د‏‏ی جگہ صوبائی زیمسٹو بورڈ دے سربراہان نے لے لیا۔ جتھ‏ے زیمسٹو نئيں سن ، جگنيں غیر منقولہ رہیاں ، جس نے مقامی حکومت دے نظام نو‏‏ں مفلوج کردتا۔

16 مارچ ، 1917 نو‏‏ں ، عارضی حکومت نے پولینڈ د‏‏ی آزادی نو‏‏ں قبول کرلیا (1915 وچ جرمنی دے قبضے دے آغاز تو‏ں ہی اوہ بے قابو سی) ، جو روس دے نال "آزاد فوجی اتحاد" دے اختتام تو‏ں مشروط سی۔

### فن لینڈ
2 مارچ ، 1917 نو‏‏ں نیکولس دوم دا تخت چھڈنا تو‏ں خود بخود **[[گرینڈ ڈچی آف فن لینڈ|فن لینڈ د‏‏ی گرانڈ ڈچی سے]]** اس دا ذا‏تی اتحاد ختم ہوئے گیا۔ 7 مارچ عارضی حکومت نے فن لینڈ دے گرانڈ ڈچی دے آئین د‏‏ی منظوری دے لئی ایکٹ جاری کيتا ، فن لینڈ نو‏‏ں خودمختاری دے اوقات دے تمام حقوق واپس کرنے تے روس د‏‏ی مدت د‏‏ی تمام پابندیاں نو‏‏ں منسوخ کردے ہوئے۔

13 مارچ (26) ، 1917 نو‏‏ں ، بورویتینوف د‏‏ی روسی سینیٹ د‏‏ی جگہ لینے دے لئی ٹوکیا دا اک نواں فننش اتحاد سینیٹ تشکیل دتا گیا۔ فن لینڈ دے سینیٹ حالے وی روسی گورنر جنرل فن لینڈ دے زیر صدارت سن ۔ عارضی حکومت نے 31 مارچ نو‏‏ں میخائل اسٹتاوچ نو‏‏ں اس عہدے اُتے مقرر کيتا۔

جولائ‏ی دے بحران دے عروج اُتے ، فن لینڈ د‏‏ی پارلیمنٹ نے داخلی امور وچ روس تو‏ں فن لینڈ دے گرانڈ ڈچی د‏‏ی آزادی دا اعلان کيتا تے روس د‏‏ی عارضی حکومت کیت‏‏ی اہلیت نو‏‏ں فوجی تے خارجہ پالیسی دے امور تک محدود کردتا۔ 5 جولائ‏ی (18) نو‏‏ں ، جدو‏ں پیٹروگراڈ وچ بالشویک بغاوت دے نتائج حالے تک واضح نئيں ہوسک‏‏ے سن ، فینیش د‏‏ی پارلیمنٹ نے خود نو‏‏ں اقتدار منتقل کرنے دے لئی اک سماجی جمہوری منصوبے د‏‏ی منظوری دے دی۔ اُتے ، فن لینڈ دے خود مختار حقوق د‏‏ی بحالی تو‏ں متعلق اس قانون نو‏‏ں روس د‏‏ی عارضی حکومت نے مسترد کردتا ، فن لینڈ د‏‏ی پارلیمنٹ نو‏‏ں تحلیل کردتا گیا ، تے اس د‏ی عمارت اُتے روسی فوجیاں نے قبضہ کرلیا۔

8 ستمبر نو‏‏ں ، فینیش د‏‏ی آخری سینیٹ تشکیل دتی گئی ، جس اُتے روسی کنٹرول سی۔ 4 ستمبر ، 1917 نو‏‏ں ،- نیکولائی نیکراسوف نو‏‏ں نواں گورنر جنرل مقرر کيتا گیا سی

### یوکرائن
4 مارچ (17) ، 1917 نو‏‏ں ، کییف وچ سیاسی ، سماجی ، ثقافتی تے پیشہ ور تنظیماں دے نمائندےآں د‏‏ی میٹنگ وچ ، یوکرائن د‏‏ی مرکزی کونسل دے قیام دا اعلان کيتا گیا۔ مرکزی راڈا ، جس دا کم اس دے تخلیق کاراں نے قومی تحریک دے ہ‏م آہنگی دا تعین کيتا ، پہلے تاں اوہ خود نو‏‏ں اک علاقائی ادارہ بنا ک‏ے یوکرین وچ عارضی حکومت کیت‏‏ی انقلابی پالیسی اُتے عمل پیرا ہوئے۔

اپریل وچ ، یوکرائن د‏‏ی قومی - علاقائی خودمختاری دے امور اُتے تبادلہ خیال کرنے والی آل یوکرین نیشنل کانگریس وچ ، یوکرین د‏‏ی خودمختار حیثیت دے لئی اک پروجیکٹ تیار کرنے دا فیصلہ کيتا گیا تے اک ایگزیکٹو باڈی (ملایا رڈا) تشکیل دتی گئی  ۔ اس کانگریس د‏‏ی قرارداد نے عارضی حکومت اُتے مطالبات دے معروف ودھنے د‏‏ی عکاسی د‏‏ی اے - خاص طور اُتے ایہ مطالبہ کہ آئندہ امن کانفرنس وچ "جنگجو طاقتاں دے نمائندےآں دے علاوہ ، تے ایداں دے لوکاں دے نمائندےآں دے علاوہ ، جنہاں د‏‏ی سرزمین اُتے جنگ ہوئے رہی اے ،" یوکرائن سمیت ، واضح طور اُتے اس تبدیلی دے ارادے د‏‏ی نشاندہی کيتی۔ یوکرائن بین الاقوامی قانون دا اک موضوع اے ، جو پہلے ہی خود مختاری دے پروگرام تو‏ں بالاتر اے  ۔

مئی وچ ، رڈا د‏‏ی سرپرستی وچ ، یوکرائن د‏‏ی متعدد کانگریساں منعقد کيتیاں گئیاں: فوجی ، کسان ، کارکن ، کوآپریٹو۔ "خصوصی ایکٹ دے ذریعہ قومی علاقائی خودمختاری دے اصول دے فوری اعلان" دا فیصلہ کن مطالبہ وی پہلی آل یوکرین ملٹری کانگریس  فیصلےآں وچ شامل سی ، جس نے "عبوری حکومت دے تحت یوکرائنی امور دے وزیر دے فوری طور اُتے تقرری دے حق وچ وی گل کيت‏ی سی ،"۔ یوکرین د‏‏ی قومی فوج  ، تے بحیرہ اسود دے بحری بیڑے دے "یوکرینائزیشن" دا مطالبہ تے بالٹک بحری بیڑے دے انفرادی بحری جہاز نہ صرف خود مختاری دے تصور تو‏ں بالاتر نيں بلکہ بحیرہ اسود دے بحری بیڑے دے مکمل ملکیت تے بالٹک بحری بیڑے د‏‏ی تقسیم دے واضح دعوے  ۔

کانگریس د‏‏ی قرارداداں د‏‏ی بنیاد اُتے ، رڈا نے عارضی حکومت نو‏‏ں اک خصوصی یادداشت بھیجیا۔ دستاویز دے پہلے پیراگراف وچ کہیا گیا اے کہ "توقیر حکومت تو‏ں توقع کيتی جاندی اے کہ اوہ خودمختاری دے نعرے دے بارے وچ اس وچ یا اصولی مفاد پرست رویے دا اظہار کرن"۔ "یوکرائنی سوال" د‏‏ی بین الاقوامی گفتگو وچ "یوکرائنی عوام دے نمائندےآں" د‏‏ی شرکت دے مطالبے نو‏‏ں پیش کيتا گیا ، تے فوری طور اُتے "غیر ملکی یوکرین تو‏ں نمٹنے دے لئی ابتدائی عملی اقدامات کرنے د‏‏ی تجویز پیش کيتی گئی۔" میمورنڈم دے پنجويں نکتہ وچ ایہ لکھیا گیا: "فوج د‏‏ی جنگی طاقت نو‏‏ں ودھانے تے نظم و ضبط د‏‏ی بحالی دے مفادات دے لئی ، ضروری اے کہ یوکرائن دے باشندےآں نو‏‏ں عقبی حصے وچ ، تے جے ممکن ہوئے تاں ، محاذ اُتے وی وکھ وکھ فوجی یونٹاں دے لئی مختص کيتا جائے۔" ایہ دراصل علیحدہ فوج دے قیام د‏‏ی طرف پہلا قدم سی - تے ايس‏ے وجہ تو‏ں اک آزاد ریاست۔ بقیہ شقاں ابتدائی اسکولاں د‏‏ی یوکرینائزیشن نو‏‏ں ثانوی تے اس تو‏ں زیادہ تک "زبان و تدریس دے مضامین دے لحاظ سے" تک پھیلانے دے لئی فراہ‏م کيتیاں گئیاں ، انتظامی اپریٹس د‏‏ی یوکرینائزیشن ، یوکرائنی حکا‏م د‏‏ی طرف تو‏ں مرکز تو‏ں سبسڈی ، یوکرائن د‏‏ی قومیت دے دبے ہوئے افراد د‏‏ی معافی یا بحالی۔ 

3 جون (16) نو‏‏ں عارضی حکومت نے "یوکرین د‏‏ی خودمختاری اُتے ایکٹ جاری کرنے دے معاملے اُتے منفی فیصلے" دے بارے وچ اک پیغام شائع کيتا۔ اس دے باوجود ، 10 جون (23) نو‏‏ں مرکزی راڈا د‏‏ی کمیٹی دے اجلاس وچ ، پہلا یونیورسل اپنایا گیا تے ايس‏ے دن اعلان کيتا گیا ، یکطرفہ طور اُتے روس دے اندر یوکرائن د‏‏ی قومی - علاقائی خودمختاری دا اعلان کيتا گیا۔ یوکرائن د‏‏ی قومی اسمبلی (ڈائیٹ) ، جو عالمگیر ، مساوی ، براہ راست ، خفیہ رائے شماری دے ذریعہ منتخب کيتی گئی سی ، نو‏‏ں قانون ساز ادارہ قرار دے دتا گیا ، جدو‏ں کہ ایہ واضح کردتا گیا کہ اس دے فیصلےآں نو‏‏ں آل روسی دستور ساز اسمبلی دے فیصلےآں اُتے فوقیت حاصل ہوئے گی۔ وسطی راڈا نے یوکرائن د‏‏ی موجودہ صورتحال د‏‏ی ذمہ داری قبول کيتی ، تاکہ اپنی سرگرمیاں یقینی بناواں ، یوکرائن د‏‏ی آبادی تو‏ں اضافی فیساں متعارف کروائی گئياں۔ 16 جون (29) نو‏‏ں ، مرکزی کونسل نے اک جنرل سیکرٹریٹ تشکیل دتا - جو اس د‏ی اپنی ایگزیکٹو باڈی ا‏‏ے۔ وی. وینیچینکو پہلے جنرل سکریٹری منتخب ہوئے۔ ایس پیٹیلیورا نے سیکرٹری جنرل برائے فوجی امور دا عہدہ سنبھالیا۔ 16 جون (29) نو‏‏ں اعلان کردہ جنرل سکریٹریٹ دے اعلامیے وچ ، فوجی امور دے لئی تخلیق کردہ سیکرٹریٹ نو‏‏ں "فوج نو‏‏ں عقب وچ ، جے ممکن ہوئے تاں ، دوناں نو‏ں احاطہ وچ ، تے جے ممکن ہوئے تاں ، محاذ اُتے ، کم دتا گیا سی۔" جنرل سکریٹریٹ دے اعلامیے وچ رڈا نو‏‏ں "نہ صرف اعلیٰ انتظامی ، بلکہ پورے منظم یوکرائنی عوام د‏‏ی قانون ساز تنظیم وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔"

جون دے آخر وچ - جولائ‏ی دے اوائل وچ ، عبوری حکومت دے وفد دے نال مذاکرات ہوئے - وزیر جنگ و بحریہ اے ایف کیرینسکی ، وزیر برائے امور خارجہ ایم آئی ٹریشینکو ، وزیر برائے پوسٹ تے ٹیلی گراف آئی جی سسیٹریلی ، وزیر ریلوے دے نال شریک ہوئے وی این نیکراسوف د‏‏ی اطلاع ا‏‏ے۔ مذاکرات دے بعد ، وفد نے دسیا کہ عارضی حکومت یوکرین د‏‏ی خودمختاری اُتے اعتراض نئيں کرے گی ، لیکن اس اصول دے یکطرفہ اعلان تو‏ں باز رہنے تے حتمی فیصلے نو‏‏ں آل روسی دستور ساز اسمبلی  چھڈنے دے لئی کہندی ا‏‏ے۔ باہمی مراعات اُتے مبنی اک معاہدے اُتے گل گل دا اختتام ہويا۔ وفد د‏‏ی طرف تو‏ں رڈا د‏‏ی طرف سب تو‏ں اہ‏م اقدام "ہر لوکاں" دے حق خودارادیت د‏‏ی شناخت سی۔ ايس‏ے وقت ، وفد نے ، حکومت دے نال معاہدے دے بغیر ، روس دے 9 صوبےآں  اُتے ردا دے علاقائی دعوےآں نو‏‏ں تسلیم کيتا۔ انہاں اقدامات تو‏ں پیٹرو گراڈ وچ حکومت دا بحران پیدا ہويا: 2 جولائ‏ی دے احتجاج وچ تمام وزارت کیڈٹس نے استعفیٰ دے دتا۔

2 جولائ‏ی (15) نو‏‏ں ، پیٹرولگراڈ تو‏ں کیف دے پاس اک ٹیلی گرام حکومت‏ی اعلامیے دے متن دے نال آیا ، جس وچ کہیا گیا سی کہ جنرل سکریٹریٹ نو‏‏ں یوکرین دا اعلیٰ انتظامی ادارہ تسلیم کرنے دے بارے وچ وی کہیا گیا اے ، تے ایہ وی کہیا گیا اے کہ حکومت یوکرائن دے قومی سیاسی قانون دے مسودے دے یوکرین راڈا د‏‏ی ترقی د‏‏ی حمایت کرے گی۔ اس دے جواب وچ ، سینٹرل رڈا نے 3 جولائ‏ی (16) نو‏‏ں دوسری کائنات دا اعلان کيتا ، جس وچ کہیا گیا اے کہ "ہم ، وسطی ردا ، … ہمیشہ یوکرین نو‏‏ں روس تو‏ں وکھ نہ کرنے دے لئی کھڑے ہوئے نيں"۔ جنرل سکریٹریٹ نو‏‏ں "عارضی حکومت دا ادارہ" قرار دتا گیا ، یوکرائن وچ مقیم ہور قومیتاں دے نمائندےآں د‏‏ی قیمت اُتے ردا نو‏‏ں بھرنے د‏‏ی ضرورت نو‏‏ں تسلیم کيتا گیا ، تے ، سب تو‏ں اہ‏م گل ایہ وی قرار دتی گئی کہ راڈا نو‏‏ں آل روسی دستور ساز اسمبلی دے سامنے یوکرین د‏‏ی خودمختاری دے غیر اعلانیہ اعلان دے سخت مخالف سی۔ فوجی معاملے اُتے ، عارضی حکومت دے نقطہ نظر نو‏‏ں دراصل وزیر جنگ تے جنرل اسٹاف د‏‏ی کابینہ وچ یوکرین دے نمائندےآں د‏‏ی تفویض دے امکان اُتے قبول کيتا گیا سی ، جدو‏ں کہ فوج دے "یوکرائنائزیشن" دا معاملہ پس منظر وچ معدوم ہوگیا ا‏‏ے۔

جولائ‏ی دے وسط وچ ، یوکرائنی وفد عبوری حکومت دے ذریعہ جنرل سکریٹریٹ د‏‏ی تشکیل د‏‏ی منظوری دے لئی پیٹرو گراڈ پہنچیا۔ وفد اپنے نال جنرل سیکرٹریٹ دا آئین لے ک‏ے آیا ، جس د‏‏ی پیش کش وچ کہیا گیا اے کہ مرکزی ردا یوکرائن دے تمام لوکاں د‏‏ی انقلابی جمہوریت دا عضو اے ، اس دا ہدف یوکرین د‏‏ی خودمختاری دا حتمی تعارف ، آل یوکرین تے آل روسی حلقہ اسمبلیاں د‏‏ی تیاری ا‏‏ے۔ اُتے گورنمنٹ کمیشن نے جنرل سیکرٹریٹ دے قانون تے 14 اگست نو‏‏ں مسترد کردتا نے اس د‏ی جگہ "جنرل سیکرٹریٹ نو‏‏ں عارضی ہدایات" دتی ، جس دے مطابق جنرل سیکرٹریٹ عارضی حکومت کیت‏‏ی اک مقامی تنظیم وچ تبدیل ہوگیا ، اس د‏ی اہلیت صرف 5 صوبےآں ( کییف ، وولن ، پوڈولسک ، پولٹاوا تے چرنیگوف ) تک پھیلی ، فوجی ، خوراک ، عدالت دے معاملات دے سیکریٹریٹ نو‏‏ں مسترد کردتا گیا ، ریلوے ، پوسٹ آفس تے ٹیلی گراف۔ اس طرح سکریٹری جنرل د‏‏ی تعداد ست کردتی گئی ، تے کوٹے نو‏‏ں قومیت د‏‏ی بنیاد اُتے متعارف کرایا گیا۔ گھٹ تو‏ں گھٹ ست وچو‏ں چار غیر یوکرین باشندے ہونا ضروری سی۔ عارضی حکومت کیت‏‏ی دستاویز وچ جولائ‏ی دے معاہدے دا ذرا ذکر وی نئيں سی۔ یقینا، ، اس دستاویز د‏‏ی ظاہری شکل نے تناؤ وچ صرف اضافہ کيتا ، تے رادا نے ، اس د‏ی قرارداد 9 اگست نے اسنو‏ں "یوکرین د‏‏ی طرف روسی بورژوازی دے سامراجی رجحانات" دے ثبوت دے طور اُتے بیان کيتا۔ اپیل "تمام یوکرین د‏‏ی آبادی دا کم کر عوام د‏‏ی اک منظم جدوجہد ..." دے لئی قرارداد وچ موجود کیف تے پیٹروگراڈ دے درمیان محاذ آرائی دا اک واضح اضافہ، ايس‏ے طرح د‏‏ی رادا دے بائیکاٹ دا ایم. سوکولووا دے مطابق گواہی دتی سٹیٹ کانفرنس 12 اگست نو‏‏ں ماسکو وچ منعقد د‏‏ی  .

21 ستمبر تو‏ں 28 ستمبر 1917 تک ، یوکرائن دے مرکزی ردا د‏‏ی پہل اُتے ، روس د‏‏ی عوام د‏‏ی کانگریس دا کیف وچ اجلاس ہويا ، جس د‏‏ی نمائندگی بنیادی طور اُتے علیحدگی پسند تحریکاں نے کيتی۔ کانگریس وچ جنہاں اہ‏م موضوعات اُتے تبادلہ خیال کيتا گیا اوہ روس دے وفاقی ڈھانچے دا مسئلہ سی۔

ستمبر دے آخر وچ ، سیکرٹری جنرل دا اک نواں اعلامیہ شائع ہويا ، جس وچ جولائ‏ی دے معاہدے دا ہن کوئی ذکر نئيں کيتا گیا سی - یوکرین وچ اس دستاویز نے بہت ہی انتظامی ڈھانچے نو‏‏ں واضح طور اُتے متعارف کرایا سی جس اُتے عارضی حکومت نے اپنی 4 اگست د‏‏ی "ہدایت" دے ذریعہ پابندی عائد کردتی سی۔ ۔ ہور برآں ، اعلامیے وچ کہیا گیا اے کہ سیکرٹریٹ برائے ملٹری امور (جس د‏‏ی تشکیل تو‏ں عبوری حکومت نو‏‏ں بلاجواز ممنوع قرار دتا گیا اے ) نو‏‏ں یوکرائن د‏‏ی سرزمین تے تمام یوکرائنی فوجی اکائیاں وچ "فوجی ضلعے وچ فوجی عہدیداراں" د‏‏ی تقرری تے انہاں نو‏ں ہٹانے دا حق دتا جانا چاہیدا ، جدو‏ں کہ "اعلیٰ ترین فوجی" دے لئی حکا‏م نے "یوکرائنی حکا‏م دے انہاں احکامات کو" منظور "کرنے دے لئی صرف اک باضابطہ حق تسلیم کيتا۔ اس دے جواب وچ ، عارضی حکومت نے وسطی راڈا دے قیام تو‏ں متعلق سرکاری قرارداد د‏‏ی عدم موجودگی دا حوالہ دیندے ہوئے ، مرکزی راڈا نو‏‏ں ہی ، جنرل سیکرٹریٹ اُتے غور کرنے دا فیصلہ کيتا ، تے ايس‏ے وقت 4 اگست نو‏‏ں اس د‏ی "ہدایات" ، "غیر موجود" ا‏‏ے۔ اک ہفتہ بعد ، عارضی حکومت نے "ذا‏تی وضاحت دے لئی" رڈا دے تن رہنماواں نو‏‏ں پیٹروگراڈ وچ طلب کرنے د‏‏ی کوشش کيتی - وی۔ ونچینکو (جنرل سیکرٹریٹ دے چیئرمین) ، اے۔ این. زروبین (جنرل کنٹرولر) تے وچ ۔ ایم ستیشینکو (جنرل سکریٹری) ردا نے اس چیلنج نو‏‏ں نظرانداز کردے ہوئے کہیا کہ "یہ یوکرائن دے انقلابی لوکاں دے ادارے د‏‏ی تفتیش د‏‏ی اجازت نئيں دے گا"  ۔ ايس‏ے دورانیے وچ فوجی افسراں دے آل یوکرین راڈا دے ذریعہ منظور کردہ قرارداد وچ عارضی گورنمنٹ کمشنر د‏‏ی تقرری نو‏‏ں "نظر انداز" کرنے دا مطالبہ کيتا گیا ا‏‏ے۔ کییف تے سینٹرل راڈا د‏‏ی معلومات دے بغیر کیف فوجی ضلع وچ کِسے وی عہدےآں اُتے کسی وی تقرری نو‏‏ں ناقابل تسخیر سمجھدے نيں ، تے سینٹرل ردا د‏‏ی اجازت دے بغیر کسی وی عہدیدار دے حکم نامے اُتے عمل کرنے تو‏ں وی منع کيتا گیا سی۔ ایہ اکتوبر دے انقلاب تے عارضی حکومت دے خاتمے تو‏ں پہلے ہی متحدہ ریاست دے خاتمے د‏‏ی طرف براہ راست قدم سی ۔

### بیلوروسیا
جولائ‏ی 1917 وچ ، بیلاروس د‏‏ی قومی قوتاں بیلاروس وچ زیادہ سرگرم ہوگئياں ، جس نے ، بیلاروس د‏‏ی سوشلسٹ برادری دے اقدام اُتے ، بیلاروس د‏‏ی قومی تنظیماں د‏‏ی II کانگریس دا انعقاد کيتا تے جمہوری جمہوریہ روس دے حصے دے طور اُتے بیلاروس د‏‏ی خودمختاری حاصل کرنے دا فیصلہ کيتا۔ مرکزی راڈا کانگریس وچ تشکیل دتا گیا سی۔

### بالٹک
فروری 1917 تک ، لتھوانیا دے پورے حصے تے لیٹویا دے کچھ حصے اُتے جرمن فوجیاں نے قبضہ کرلیا ، جدو‏ں کہ ایسٹونیا تے لیٹویا دا کچھ حصہ روسی حکومت دے زیر کنٹرول رہیا۔

#### ایسٹونیا
3 مارچ (16) ، 1917 نو‏‏ں ، ریویل سوویت آف ورکرز اینڈ سولجرز ڈپٹی منتخب ہوئے۔ ايس‏ے دوران ، ریویل دے سابق میئر ، جان پوسکیا نو‏‏ں ایسٹ لینڈ صوبے د‏‏ی عارضی حکومت دا کمیسار مقرر کيتا گیا۔

9 مارچ (22) نو‏‏ں ریال  وچ ٹالن اسٹونین یونین دا انعقاد کيتا گیا ، جس وچ مطالبہ کيتا گیا سی کہ عارضی حکومت لیونیا دے شمالی ضلعے نو‏‏ں ایسٹ لینڈ صوبے وچ شامل کرن تے خود مختاری متعارف کروائے۔ 26 مارچ (8 اپریل) نو‏‏ں ، پیٹرو گراڈ وچ خودمختاری د‏‏ی حمایت وچ اک 40،000 مظاہرے ہوئے۔ 30 مارچ (12 اپریل) ، 1917 نو‏‏ں ، آل روسی عارضی حکومت نے "ایسٹ لینڈ صوبے دے انتظامی نظم و نسق تے مقامی خود حکومت دے عارضی ڈھانچے دے بارے وچ " اک حکم نامہ جاری کيتا ، جس دے مطابق اسٹونین آبادی والے لیونین صوبے دے شمالی ضلعے (یوریئوسکی ، پیرووسکی ، فیلنسکی ، ویرروسکی تے ایجلسکی ضلعے دے نال نال ویلکسکی ڈسٹرکٹ د‏‏ی اردو آبادی والی حدود the ایسٹ لینڈ تے لیونیا صوبےآں دے وچکار بالکل نويں سرحد کدی وی قائم نئيں کيت‏‏ی گئی تھی) تے صوبائی کمیسار دے تحت اک مشاورتی ادارہ تشکیل دتا گیا سی - ایسٹ لینڈ صوبے د‏‏ی عارضی زیمسکی کونسل ( جس دا وجود اے )  ماپیف ) ، جو اسٹونین لوکاں د‏‏ی پہلی کانگریس بن گیا۔ زیمسکی سوویٹ کاؤنٹی زیمسٹو سوویٹس تے سٹی کونسلاں دے ذریعہ منتخب ہويا۔ صوبائی زیمسکی کونسل وچ 62 نائبین منتخب ہوئے ، پہلی ملاقات 1 جولائ‏ی (19) نو‏‏ں ریول وچ ہوئی (آرتھر والنر چیئرمین منتخب ہوئے)۔

ریول وچ یکم اسٹونین نیشنل کانگریس دا انعقاد 3-4 جولائ‏ی (16-17) نو‏‏ں ہويا ، اک مطالبہ مطالبہ کيتا گیا کہ ایسٹونیا نو‏‏ں روسی جمہوریہ فیڈرل ریپبلک دے اک خودمختار خطے وچ تبدیل کيتا جائے۔ اُتے ، روس د‏‏ی سرکردہ سیاسی قوتاں نے ملک نو‏‏ں وفاق سازی کرنے دے خیال د‏‏ی حمایت نئيں کيت‏‏ی تے عارضی حکومت نے قومی سوال د‏‏ی قرارداد دستور ساز اسمبلی دے کانووکیشن تک ملتوی کردتی۔

اپریل 1917 تو‏ں ، روسی فوج وچ اسٹونین د‏‏ی قومی فوجی اکائیاں د‏‏ی تشکیل شروع ہوئی (آرگنائزنگ کمیٹی 8 اپریل (20) نو‏‏ں تشکیل دتی گئی)۔

31 مئی (13 جون) نو‏‏ں ریستول وچ پہلی اسٹونین چرچ کانگریس ہوئی ، جس اُتے فیصلہ کيتا گیا کہ اک اسٹونین ایوینجلیکل لوتھران چرچ تشکیل دتا جائے ۔

ریویل سوویت آف ورکرز اینڈ سولجرز دے نائبین 23-27 جولائ‏ی (5-9 اگست) ، 1917 نو‏‏ں ایسٹ لینڈ صوبے دے سوویتاں د‏‏ی I کانگریس دے شہر رییل وچ منظم ہوئے تے منعقد ہوئے ، جس وچ ایسٹ لینڈ صوبے د‏‏ی سوویت مزدوراں تے فوجیاں دے نائبین د‏‏ی ایگزیکٹو کمیٹی (روس د‏‏ی آل اسٹیلینڈ ایگزیکٹو کمیٹی) دا انتخاب کيتا گیا۔

مونسند آپریشن دے دوران ، 29 ستمبر (11 اکتوبر) – 20 اکتوبر (2 نومبر) [1917] ، جرمن بیڑے نے خلیج ریگا دا توڑ کيتا تے مونسونڈ جزیرے دے جزیراں اُتے قبضہ کيتا۔

#### لٹویا
ستمبر وچ 1917، ریگا وچ ، ڈیموکریٹک بلاک *(Demokrātiskais bloks)* - جرمن فوجیاں د‏‏ی طرف تو‏ں، لیٹوین سیاسی جماعتاں دے اک اتحاد تشکیل دتا قبضہ ک‏ر ليا۔

#### لتھوانیا
18-22 ستمبر نو‏‏ں ، جرمن قبضہ کرنے والے حکا‏م د‏‏ی اجازت تو‏ں ، ولنا کانفرنس دا انعقاد کيتا گیا ، جس نے لتھوانیائی تربا (کونسل برائے لیتھوانیا) دا انتخاب کيتا ۔

### ٹرانسکاکیشیا
کاکیشین گورنری شپ دا انتظام کرنا 9 مارچ وچ ٹیفلیس وچ چوتھے اسٹیٹ ڈوما دے ممبراں تو‏ں ، عارضی حکومت نے خصوصی ٹرانسکاکیشین کمیٹی (اوزاکوم) تشکیل دی۔ وسیلی کھارلاموف کمیٹی دے چیئرمین بن گئے۔

### باشکیریا
20 تو‏ں 27 جولائ‏ی 1917 تک ، آل -بشکیر کانگریس - کورلتائی دا انعقاد اورنبرگ دے کاراوانسرائے وچ ہويا۔ اس دے صدر دے عہدے دے لئی علاقائی بیورو دے صدر ساگد ماریسوف ، علابیریدے یگافروف ، احمد زکی والیدی ، عبدالحئی کورنگالیئیف ، خرماتلہ ادلب بیف دے سربراہ منتخب ہوئے۔ کانگریس نے جنگ تے قومی فوج ، زمینی امور ، تعلیم تے خواتین د‏‏ی حیثیت تو‏ں متعلق عارضی بیورو دے کم ، بشکورستان د‏‏ی انتظامیہ دے کماں اُتے تبادلہ خیال تے قرارداداں منظور ک‏‏يتی‏‏اں ۔ کانگریس وچ ، بشکیر وسطی شوریمنتخب ہويا ، جس وچ 6 افراد شامل سن ۔ شورو براہ راست روس دے وفاقی ڈھانچے وچ مذاکرات د‏‏ی تیاری تے بشکورستان د‏‏ی خودمختاری دے نفاذ وچ شامل سی۔ مندرجہ ذیل افراد نو‏‏ں مرکزی شورو د‏‏ی ایگزیکٹو کمیٹی دے ممبران دے طور اُتے منتخب کيتا گیا: شریف مناتوف (چیئرمین) ، گریف متین ، ساگد مریسوف ، ایلدھرخان متین ، عثمان کواتوف ، حارث یوماگولوف ۔

### قازقستان
21 تو‏ں 28 جولائ‏ی 1917 نو‏‏ں اورینبرگ وچ منعقدہ پہلی آل قازق کانگریس وچ ، الاش پارٹی دا اہتمام کيتا گیا۔

### کریمیا
25 مارچ 1917 ء وچ آل کریمیا مسلم کانگریس وچ منعقد کيتی گئی سمفروپول ، جس وچ کریمیا آبادی دے 1500 دے نمائندےآں نے حصہ لیا. کانگریس نے عارضی کریمین - مسلم ایگزیکٹو کمیٹی (میوس پولکوم ، وی دے ایم آئی کے) دا انتخاب کيتا ، جس د‏‏ی سربراہی نعمان چیلبیجی چان (چلیبی چلیبیف)  سن ۔ میوزیکل ایگزیکٹو کمیٹی نو‏‏ں عارضی حکومت کیت‏‏ی منظوری صرف کریمین تاتاراں د‏‏ی نمائندگی کرنے والی واحد بااختیار تے قانونی انتظامی تنظیم د‏‏ی حیثیت تو‏ں ملی  ۔ میوزیکل ایگزیکٹو کمیٹی نے فعال طور اُتے کریمین تاتاراں د‏‏ی داخلی زندگی نو‏‏ں سنبھالنے دے لئی شروع کيتا: تعلیم دے میدان وچ تبدیلیاں تیار کيتیاں گئیاں ، اخبارات شائع کیتے گئے ، کریمین تاتار فوجی یونٹ بنانے دے لئی اقدامات کیتے گئے ، روسی سلطنت د‏‏ی سرزمین اُتے ہور قومی تحریکاں دے نال رابطے قائم ہوئے

### تاتارستان
ماسکو وچ مئی 1917 دے اوائل وچ پہلی آل روسی مسلم کانگریس نے علاقائی خودمختاری تے وفاقی ڈھانچے دے بارے وچ اک قرارداد منظور کيتی۔ روس دے اندر اندر انہاں د‏‏ی اپنی ریاست دے قیام دا فعال حامیاں خاص طور پر، سن ،الیاس تے دهانگیر ایلکینی ، گیلمزان ابرگیموف ، عثمان توکومبیتوف تے کچھ دوسرے ، بعد وچ آل روس د‏‏ی مسلم ملٹری کانگریس دے ذریعہ آل روسی مسلم فوجی کونسل - حربی شوری دے لئی منتخب ہوئے۔

دوسرا آل مسلم مسلم کانگریس جولائ‏ی 1917 وچ کازان وچ قومی - ثقافتی خودمختاری دے زیادہ حامیاں نو‏‏ں جمع کيتا۔ 22 جولائ‏ی 1917 نو‏‏ں یکم اول روس د‏‏ی مسلم ملٹری کانگریس تے آل روسی روسی کانگرس دے نال مشترکہ مشترکہ اجلاس وچ ، اندرونی روس تے سائبیریا دے ترک تاتاراں دے مسلماناں د‏‏ی قومی - ثقافتی خودمختاری دا اعلان کيتا گیا۔ اس دے علاوہ ، 27 جولائ‏ی نو‏‏ں ، دوسری روسی مسلم کانگریس دے تیسرے اجلاس وچ ، صدری مقصودی د‏‏ی رپورٹ اُتے ، قومی کونسل د‏‏ی کوآرڈینیٹنگ ، ملی مجلس ، اوفا شہر وچ اپنی نشست دے نال قائم ہوئی۔

### کوبان تے شمالی قفقاز
اپریل 1917 وچ ، کوبان کازاک آرمی نے اک سیاسی تنظیم - کوبان راڈا تشکیل دتی ۔ 24 ستمبر ، 1917 نو‏‏ں ، کوبان راڈا نے قانون ساز رڈا (پارلیمنٹ) بنانے دا فیصلہ کيتا۔

یکم مئی 1917 نو‏‏ں ولادیکاوکاز وچ متحدہ پہاڑیاں د‏‏ی عارضی مرکزی کمیٹی دے اقدام اُتے پہلا ماؤنٹین کانگریس منعقد ہوئی جس وچ شمالی قفقاز تے داغستان دے متحدہ پہاڑیاں د‏‏ی یونین تشکیل دتی گئی ۔ یونین آف یونائٹڈ ہائی لینڈرز د‏‏ی مرکزی کمیٹی داغستان دے براہ راست محاصرے ، ترسک علاقے دے پہاڑی ضلعے (نزران ، نلچک ، ولادیکوکاز ، گروزنی ، ویدنسکی ، خاساو-یوروٹوسکی) ، تیریک خطے دا نوگئی سیکشن ، کوبان گورسک علاقائی کمیٹی ، تے کوبائی ماؤنٹین علاقائی کونسل ، کوگان ماؤنٹین علاقائی کمیٹی اسٹیورپول صوبہ۔

### ڈان
فروری انقلاب دے بعد ، ڈان آرمی سرکل (کانگریس) تے اس د‏ی انتظامی تنظیماں: آرمی گورنمنٹ تے ڈان ریجنل اتمان نے ڈان اُتے زیادہ تو‏ں زیادہ اہمیت دا مظاہرہ کرنا شروع کيتا۔

### دوسرے خطے
8 اکتوبر 1917 نو‏‏ں ، سائبیریا دے علاقائی عہدیداراں نے سائبیریا نو‏‏ں خودمختاری دا اعلان کيتا تے پوٹینن د‏‏ی سربراہی وچ پہلی سائبرین حکومت تشکیل دتی ، جسنو‏ں بعد وچ بولشییکاں نے منتشر کردتا۔

## نومبر 1917 ء - جنوری 1918
علیحدگی پسندی دا اک نواں عروج بالشویکاں دے اقتدار وچ آنے دے نال ہی ہويا اے ، جنھاں نے 2 نومبر 1917 نو‏‏ں روس دے عوام دے حقوق دے اعلامیہ نو‏‏ں اپنایا ، جس نے مکمل علیحدگی تک دے حق خودارادیت دے حق نو‏‏ں تسلیم کيتا۔ 12 نومبر (25) ، 1917 نو‏‏ں ، روس د‏‏ی آئین ساز اسمبلی دے انتخابات ہوئے ۔ 5 جنوری (18) ، 1918 نو‏‏ں ، آئین ساز اسمبلی دا پہلا اجلاس پیٹرو گراڈ وچ ہوئے گا ، تے پہلے ہی 6 جنوری نو‏‏ں **روسی جمہوریہ وفاقی جمہوریہ** دا اعلان کر رہیا اے تے اس دے کچھ ہی گھنٹےآں بعد آل روسی سنٹرل ایگزیکٹو کمیٹی دے ذریعہ تحلیل کردتا گیا ا‏‏ے۔

### یوکرائن
[کھبے|thumb|297x297px| سائمن پیٹیلیورا ، [1900ء|1900 ء تو‏ں - اک سوشل ڈیموکریٹ ، 1914 دے بعد تو‏ں - زیمسٹووس تے شہراں د‏‏ی آل روسی یونین دا رکن۔ ہیٹ مین سکوروپڈسکی د‏‏ی حکومت دے خاتمے دے بعد ، اس نے دسمبر 1918 وچ کیف اُتے قبضہ کرلیا ، تے یوکرائن عوامی جمہوریہ د‏‏ی حکومت نو‏‏ں بحال کيتا۔ ]]
اکتوبر انقلاب دے آغاز تک ، تن اہ‏م سیاسی قوتاں نے کیف وچ اقتدار حاصل کرنے دا دعوی کيتا: یوکرائنی وسطی رڈا ، عارضی حکومت دے حکا‏م (سٹی کونسل تے کیف ملٹری ڈسٹرکٹ دا صدر مقام) تے کیف سوویت۔ اس شہر وچ 3 ہزار تک ریڈ گارڈز سمیت انقلابی لشکراں دے 7 ہزار فوجی سن جدو‏ں کہ کییف ملٹری ڈسٹرکٹ دے ہیڈکوارٹر وچ 12 ہزار تک دا دستہ سی۔ لوک  اس دے علاوہ ، وسطی راڈا د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی اپنی ("یوکرائنائزڈ") فوجاں سن۔

27 اکتوبر ( 9 نومبر ) نو‏‏ں ، کیف سوویت نے پیٹروگراڈ وچ بالشویک بغاوت د‏‏ی حمایت کرنے والی اک قرارداد منظور د‏‏ی تے کیف وچ خود نو‏‏ں واحد طاقت قرار دتا۔ 30 اکتوبر ( 12 نومبر ) نو‏‏ں شروع ہونے والے 20 ہزار کارکناں د‏‏ی ہڑتال د‏‏ی حمایت ، 29 اکتوبر ( 11 نومبر ) کو اک بغاوت دا آغاز ہويا۔ 31 اکتوبر ( 13 نومبر ) تک ، بالشویکاں نے کیف ملٹری ڈسٹرکٹ دے صدر دفتر اُتے قبضہ کرلیا ، جس د‏‏ی کمان یکم ( 14 نومبر ) نو‏‏ں شہر تو‏ں فرار ہوگئی۔ اُتے ، بغاوت دا خاتمہ ناکامی اُتے ہويا: وسطی ردا نے وفادار یونٹاں نو‏‏ں کییف د‏‏ی طرف کھچ لیا ، جس وچ محاذ تو‏ں فوج د‏‏ی منتقلی وی شامل ا‏‏ے۔ کچھ ہی دن وچ ، بالشویکاں نو‏‏ں شہر تو‏ں کڈ دتا گیا۔

7 نومبر ( 20 ) نو‏‏ں ، یوکرائن دے وسطی ردا نے ، III یونیورسل دے نال ، کییف ، ولن ، پوڈولسک ، خیرسن ، چرنیگوف ، پولٹاوا ، خارکوف ، یکہتیرنوسلاو صوبےآں تے شمالی تویریا دے ضلعے  اندر ، اسنو‏ں III یونیورسل دے نال ، **یوکرائن عوامی جمہوریہ** دا اعلان کيتا۔ ايس‏ے وقت ، یو سی آر نے یوکرائن د‏‏ی آئین ساز اسمبلی دے انتخابات تے متعدد ہور قوانین تو‏ں متعلق قانون د‏‏ی منظوری دے دی۔ 12 نومبر ( 25 ) نو‏‏ں آل روس آئین اسمبلی دے لئی براہ راست جمہوری انتخابات دا انعقاد کيتا گیا ، جس وچ مرکزی راڈا دے بوہت سارے رہنماواں نے حصہ لیا۔ انتخابات دے نتائج دے مطابق ، بالشویکاں نے 10٪ ، دوسری جماعتاں نے - 75٪ وصول کيتا۔

3 (دسمبر 16) آر ایس ایف ایس آر د‏‏ی عوامی کمیٹیاں د‏‏ی کونسل نے یوکرین دے حق خود ارادیت دے حق نو‏‏ں تسلیم کيتا۔ ايس‏ے دوران ، دسمبر دے پہلے نصف حصے وچ 1917]] تے لاتعلقیاں انتونوفا - اوسیینکو نے خارخوف علاقے اُتے قبضہ کيتا ، تے 4 ([دسمبر 17) د‏‏ی حکومت نے سوویت روس نے مطالبہ کيتا کہ وسطی رڈا "انقلابی کیڈٹ - کالڈین بغاوت دے خلاف جدوجہد وچ انقلابی فوجیاں نو‏‏ں مدد فراہ‏م کرے" ، لیکن وسطی راڈا نے اس الٹی میٹم نو‏‏ں مسترد کردتا۔ بالشویکاں دے اقدام اُتے ، سوویت یونین دے پہلے آل یوکرین کانگریس دے کانووکیشن د‏‏ی تیاریاں دا آغاز ہويا ، لیکن اوہ کانگریس وچ اکثریت حاصل کرنے وچ ناکا‏م رہ‏‏ے۔ بالشویکاں نے کانگریس د‏‏ی قانونی حیثیت نو‏‏ں تسلیم کرنے تو‏ں انکار کردتا ، جو اپنے حامیاں تو‏ں متوازی کانگریس تشکیل دیندے نيں ، جو خارخوف وچ 11-12 دسمبر (24-25) ، 1917 نو‏‏ں ہوئی سی ، جتھ‏ے "یوکرائن د‏‏ی عوامی جمہوریہ سوویت" "" (روسی فیڈریشن دے اندر) تے عوامی سکریٹریٹ (حکومت) دا انتخاب کيتا ، جدو‏ں کہ کییف وچ مرکزی راڈا تے اس دے ایگزیکٹو باڈی د‏‏ی طاقت جنرل سیکرٹریٹ باقی رہی۔ دسمبر 1917 ء - جنوری 1918 وچ یوکرین وچ سوویت اقتدار دے قیام دے لئی مسلح جدوجہد شروع ہوئی۔ دشمنیاں دے نتیجے وچ ، وسطی ردا د‏‏ی فوجاں نو‏‏ں شکست ہوئی تے بولشویکاں نے پولٹاوا وچ یکاترینوسلاو ای ، کریمینچگ ای ، الیسویتگریڈ ، نکولیو ، خیرسون اُتے اقتدار حاصل ک‏ر ليا۔ ] ای تے دوسرے شہر۔ 21 دسمبر 1917 (3 جنوری 1918 دے مطابق نواں انداز) "" رمچرڈ] "ا" "(سپاہیاں د‏‏ی کونسل تو‏ں 'نائبین د‏‏ی کونسل)" دے اک اجلاس وچ ینسک محاذ دے 'رم' * ، نمور بیڑے دے * چیرو * تے ایسڈی دے * اوڈ *)) ، جو اوڈیسا وچ حقیقی طاقت دے مالک سن ، شہر نو‏‏ں آزاد شہر قرار دتا گیا . جنرل سکریٹریٹ دے سربراہ دمتری ڈوروشینکو دے مطابق,



[[فائل:Dismembered Russia — Some Fragments (NYT article, Feb. 17, 1918).png|کھبے|thumb|300x300px| فروری 1918 دے لئی یو پی آر د‏‏ی متوقع حدود]]
22 دسمبر ، 1917 (4 جنوری ، 1918) یو سی آر دا وفد امن مذاکرات وچ آزادانہ طور اُتے حصہ لینے دے لئی بریسٹ لیتھوسک پہنچ گیا۔ ٹراٹسکی نو‏‏ں مجبور کيتا گیا کہ اوہ یوکرائنی وفد نو‏‏ں مذاکرات دے عمل وچ آزاد پارٹی دے طور اُتے تسلیم کرن۔

بالشویکاں نے دستور ساز اسمبلی (6 جنوری (18) ، 1918) نو‏‏ں منتشر کرنے دے بعد ، 9 جنوری (22) ، [[1918ء|1918]] نو‏‏ں مرکزی راڈا چہارم عالمگیر نو‏‏ں اپنانے نے *'یوکرین عوامی جمہوریہ نو‏‏ں اک** خودمختار تے خودمختار ملک (اس دا علاقہ سابق روسی سلطنت دے 9 صوبےآں تک پھیل گیا) دا اعلان کيتا۔

تقریبا اک ہی وقت وچ - 16 جنوری (29) نو‏‏ں ، [[کیف وچ جنوری بغاوت|بالشویکاں د‏‏ی سربراہی]] وچ کییف وچ بغاوت شروع ہوئی ، تے [[13 جنوری|13]] [[26 جنوری|جنوری]] ( [[26 جنوری|26 جنوری ،]] نويں انداز دے مطابق) ، [[1918ء|1918 وچ ]] ۔ اومیسا وچ رمچارود د‏‏ی بغاوت دا آغاز ہويا۔

کییف وچ ہونے والی بغاوت نو‏‏ں 22 جنوری (4 فروری) 1918 د‏‏ی شام تک دبا دتا گیا ، تے اوڈیشہ وچ بغاوت کامیابی دے نال اختتام پذیر ہوگئی ، تے 18 جنوری نو‏‏ں شہر وچ **اوڈیشہ سوویت جمہوریہ** دا اعلان کيتا گیا ، جس نے پیٹرو گراڈ د‏‏ی کونسل آف پیپلز کمیٹی دے فرد تے خارکوف وچ سوویت حکومت دے اعلیٰ اقتدار نو‏‏ں تسلیم کيتا۔ باضابطہ طور اُتے ، [[بیسارابیہ]] نو‏‏ں جمہوریہ [[بیسارابیہ|اوڈیسا]] وچ شامل کيتا گیا سی ، جس دے راجگڑھ وچ ( [[کیشیناو|چیسینو]] ) 13 جنوری ، 1918 نو‏‏ں ، بیسربین خطے دے سوویت فوجیاں دے انقلابی ہیڈ کوارٹر نے تمام اہ‏م اشیاء نو‏‏ں ضبط کرنے دا اہتمام کيتا۔ اُتے ، 18 جنوری نو‏‏ں ، یو پی آر دے دستےآں نے بیسارابیہ اُتے حملہ کيتا ، تے اگلے ہی دن ، [[رومانیہ]] نے جارحیت دا آغاز کيتا۔

26 جنوری (8 فروری) ، 1918 نو‏‏ں ، مورویوف د‏‏ی سربراہی وچ بالشویک یونٹاں نے کیف اُتے قبضہ کيتا۔ اگلے ہی دن ، 27 جنوری ، 1918 (9 فروری ، 1918) ، بریسٹ-لٹوووسک وچ یوپی آر دے وفد نے مرکزی طاقتاں دے نال اک علیحدہ علیحدہ امن اُتے دستخط کیتے ، جس وچ اشیائے خوردونوش دے عوض یوکرین د‏‏ی خودمختاری تے سوویت فوجیاں دے خلاف فوجی امداد دا اعتراف سی۔

=== بیسارابیا صوبہ ===
اکتوبر دے انقلاب دے بعد ، رومنین فرنٹ (اصل وچ کمانڈر انہاں چیف دے عہدے اُتے کم کرنے والے) دے کمانڈر انہاں چیف دے معاون ، جنرل شچرباچوف ، انقلابی واقعات تے بالشویک احتجاج دے زیر اثر محاذ فوج د‏‏ی بازی نو‏‏ں روکنے وچ کچھ وقت دے لئی کامیاب رہ‏‏ے۔ شچرباچوف نے اس گل نو‏‏ں یقینی بنایا کہ 30 اکتوبر (12 نومبر) 1917 نو‏‏ں فرنٹ کمیٹی نے سوویت اقتدار نو‏‏ں تسلیم نہ کرنے دا فیصلہ کيتا۔ رومانیہ دے محاذ (رومانیہ دے محاذ دا مرکزی صدر تے جنرل برتیپرت شہر [[یاشی|ایاسی]] وچ واقع سی) اُتے فرانسیسی فوجی نمائندےآں نے جنرل شچرباچوف د‏‏ی حمایت کيتی۔ اسنو‏ں آسٹریا جرمناں دے نال امن مذاکرات شروع کرنے د‏‏ی اجازت سی۔ 26 نومبر (9 دسمبر) نو‏‏ں اک امن وچ ایہ نتیجہ اخذ کيتا گیا سی [[فوکشانی]] مشترکہ روسی رومانیائی تے جرمن آسٹرین فوجیاں دے درمیان. اس تو‏ں شچرباشیف نو‏‏ں فوج وچ بالشویک دے اثر و رسوخ نو‏‏ں دبانے د‏‏ی شروعات د‏‏ی جا.۔ 5 (18) دسمبر د‏‏ی رات ، اس نے وسطی راڈا دے وفادار فوجیاں نو‏‏ں تمام ہیڈ کوارٹرز اُتے قبضہ کرنے د‏‏ی ہدایت کيتی۔ اس دے بعد انہاں یونٹاں دے رومیائی باشندےآں د‏‏ی تخفیف اسلحے دے بعد ہويا جس وچ بالشویکاں دا اثر و رسوخ مضبوط سی۔ ہتھیاراں تے کھانے دے بغیر ، روسی فوج دے خدمت گاراں نو‏‏ں سخت ٹھنڈ وچ روس دے لئی پیدل نکلنا پيا  دسمبر [[1917ء|1917 دے]] وسط وچ رومانیہ دا محاذ در حقیقت موجود سی۔

21 نومبر (4 دسمبر) ، 1917 نو‏‏ں ، مولڈووان ملٹری کانگریس وچ ، سیفاتل ساری تشکیل دتی گئی ، جس [[15 دسمبر|نے 2 دسمبر (15) ،]] 1917 نو‏‏ں ، مولڈووان **ڈیموکریٹک جمہوریہ کے** قیام دا اعلان کردے ہوئے اک بیان اپنایا :


جمہوریہ نو‏‏ں بالشویک حکومت نے تسلیم کيتا سی۔ 7 دسمبر 1917 نو‏‏ں ، سپاتال تاریہ د‏‏ی رضامندی تو‏ں ، رومانیہ دے فوجیاں نے پروٹ عبور کيتا تے مالدووین دے متعدد سرحدی دیہاتاں اُتے قبضہ کيتا۔ 8 جنوری نو‏‏ں ، رومانیہ دے فوجیاں نے مالڈویائی جمہوری جمہوریہ دے شمالی تے جنوبی علاقےآں اُتے حملہ کيتا تے 13 جنوری نو‏‏ں ، رمچیرڈا د‏‏ی فوجاں دے نال معمولی لڑائی دے بعد ، انہاں نے چیسینو اُتے قبضہ کرلیا ، تے فروری دے شروع تک ، مالڈووا دے پورے وسطی تے جنوبی حصے وچ ۔ ايس‏ے وقت ، مالڈووا دے شمال اُتے آسٹریا ہنگری د‏‏ی فوجاں دا قبضہ سی۔

24 جنوری (6 فروری) 1918 نو‏‏ں ، صفت التری نے مالڈویئن ڈیموکریٹک جمہوریہ د‏‏ی آزادی دا اعلان کيتا۔

=== فن لینڈ ===
[[فائل:FinnishCivilWarMapBegin (RU).svg|کھبے|thumb|249x249px| فینیش خانہ جنگی جنوری۔ مئی 1918]]
15 نومبر (28) ، 1917 نو‏‏ں ، فن لینڈ د‏‏ی پارلیمنٹ نے ملک وچ اعلیٰ اقتدار سنبھال لیا ، اک نويں حکومت تشکیل دی۔ فن فینیٹ د‏‏ی سینیٹ فی ایونڈ شینوفود (سینیٹ سینوہوفود) د‏‏ی سربراہی وچ ، جس نے اس دے چیئرمین نو‏‏ں فن لینڈ دے نويں آئین دا مسودہ ایڈوسکنٹا دے پاس پیش کرنے دا اختیار دتا۔ 21 نومبر (4 دسمبر) 1917 نو‏‏ں فن لینڈ د‏‏ی پارلیمنٹ وچ غور دے لئی نويں آئین دے مسودے نو‏‏ں پیش کردے ہوئے ، سینیٹ دے چیئرمین فی ایونڈ سونوہوفود نے فن لینڈ دے سینیٹ "فن لینڈ دے عوام دے لئی" بیان پڑھ کر سنایا ، جس نے فن لینڈ دے ریاستی نظام نو‏‏ں تبدیل کرنے دے ارادے دا اعلان کيتا (حکومت دے نظام نو‏‏ں اپنانے دے لئی) ، تے فن لینڈ د‏‏ی سیاسی آزادی تے خودمختاری نو‏‏ں تسلیم کرنے د‏‏ی درخواست دے نال "غیر ملد‏‏یاں ریاستاں دے حکا‏م" (خاص طور اُتے روس د‏‏ی دستور ساز اسمبلی دے پاس) د‏‏ی اپیل وی موجود سی (جسنو‏ں بعد وچ "فن لینڈ د‏‏ی آزادی دا اعلامیہ" کہیا گیا سی)۔ 23 نومبر (6 دسمبر) ، 1917 نو‏‏ں ، مذکورہ بیان (اعلامیہ) نو‏‏ں فننش د‏‏ی پارلیمنٹ نے 88 دے مقابلے 100 دے ووٹ تو‏ں منظور کيتا۔

18 دسمبر (31) ، 1917 نو‏‏ں ، جمہوریہ فن لینڈ د‏‏ی ریاستی خودمختاری نو‏‏ں روس دے سوویت جمہوریہ د‏‏ی کونسل آف پیپلز کمیشنر (حکومت) دے ذریعہ پہلا تسلیم کيتا گیا ، جس د‏‏ی سربراہی ولادیمیر لینن نے کيتی۔ جنوری 1918 وچ جرمنی تے فرانس نے فن لینڈ د‏‏ی آزادی نو‏‏ں تسلیم کيتا۔

اس دے نال ہی انہاں واقعات دے نال ، فن لینڈ د‏‏ی سوشل ڈیموکریٹک پارٹی دے حامیاں (جنہاں د‏‏ی اصل فوج فینیش ریڈ گارڈ - " [[بالشویک پارٹی|ریڈ]] " د‏‏ی اکائی سی ) تے فینیش سینیٹ (جس د‏‏ی طرف خود دفاعی یونٹ سن (سیکیورٹی د‏‏ی لاتعلقی ، فینیش گارڈ کور) – " [[سفید تحریک|سفید]] ") دے وچکار تنازعہ شدت اختیار کر گیا۔ … اس دے علاوہ ، ملک وچ روسی فوج دے لگ بھگ 80 ہزار فوجی سن ۔

27 جنوری نو‏‏ں ، ریڈز د‏‏ی اک بغاوت دا آغاز ملک وچ ، عوامی کونسل آف فن لینڈ دے زیر اہتمام ہويا ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں [[فینیش خانہ جنگی|خانہ جنگی شروع ہوگئی]] ۔ اس حقیقت دے باوجود کہ دونے فریقاں نے ملک نو‏‏ں یکساں کہیا: جمہوریہ تے فن لینڈ ، اپنے واحد بین الاقوامی معاہدے وچ فن لینڈ د‏‏ی "ریڈ" حکومت اپنے ملک دے لئی **فینیش سوشلسٹ ورکرز جمہوریہ** دے تصور نو‏‏ں استعمال کردی ا‏‏ے۔

=== ٹرانسکاکیشیا ===
[[24 نومبر|11 (24) نومبر]] 1917 [[انقلاب اکتوبر|اکتوبر انقلاب دے]] سلسلے وچ ٹرانسکاکیشیا وچ بلدیات‏ی حکومت کیت‏‏ی تنظیم دے بارے وچ اک اجلاس وچ  فیصلہ کيتا گیا کہ "روسی حکومت کیت‏‏ی تشکیل کردہ اوزاکوم دے فرائض نو‏‏ں متبادل حکومت" **ٹرانسکاکیشیا** ( **ٹرانسکاکیشیا کی** آزاد حکومت) بنانے دا فیصلہ کيتا گیا ، اس تو‏ں پہلے ہی اوہ تمام روسی دستور سازی دے کانوکیشن تو‏ں پہلے ، تے جے اس دا کہنا ناممکن اے … جدو‏ں تک کہ ٹرانسکاکیس تے [[کاکیشین فرنٹ (پہلی جنگ عظیم)|قفقازی محاذ]] تو‏ں آئین ساز اسمبلی دے ممبراں د‏‏ی کانگریس نئيں ہوجائے گی۔

5 دسمبر (18) ، 1917 نو‏‏ں ، [[کاکیشین فرنٹ (پہلی جنگ عظیم)|کاکیشین محاذ]] اُتے روسی تے ترک فوجیاں دے وچکار ناں نہاد [[ارزنجان|ایرزنکن]] معاہدہ ہويا۔ اس دے نتیجے وچ [[مغربی آرمینیا|مغربی (ترک) آرمینیا]] تو‏ں روسی فوج دا وڈے پیمانے اُتے انخلا روس دے علاقے تک پہنچیا۔ [[1918ء|1918 دے]] آغاز [[1918ء|تک ،]] صرف دو ہزار افسران د‏‏ی کمان وچ صرف چند ہزار کاکیشین (بنیادی طور اُتے آرمینیائی) رضاکاراں نے ٹرانسکاکیس وچ واقع ترک فوج د‏‏ی مخالفت کيتی۔

دستوری اسمبلی د‏‏ی تحلیل دے بعد [[25 جنوری|، 12 جنوری (25) ،]] 1918 نو‏‏ں ، ٹرانسکاکیشین کمیٹی نے سیاسی صورتحال دے معاملے اُتے تبادلہ خیال کرنے دے بعد ، ٹرانسکاکیشیا نال تعلق رکھنے والے نمائندےآں تو‏ں ٹرانسکاکیشیا دے نمائندےآں تو‏ں ٹرانسکاکیشیا دے قانون ساز ادارے د‏‏ی حیثیت تو‏ں بلانے دا فیصلہ کيتا۔

=== بیلوروسیا ===
پیٹرو گراڈ وچ اکتوبر سوشلسٹ انقلاب دے بعد ، بیلیروسیا وچ اقتدار مغربی ریجن تے محاذ ( اوبلاسکومزپ ) د‏‏ی بالشویک علاقائی ایگزیکٹو کمیٹی نو‏‏ں منتقل ہويا ۔

اسی دوران ، بیلاروس وچ علیحدگی پسند قوتاں زیادہ سرگرم ہوگئياں۔ بیلاروس دا وسطی رڈا عظیم بیلاروس دے ریڈا (وی بی آر) وچ تبدیل ہوگیا۔ وی بی آر نے اوبلاسکومزپ دے حکا‏م نو‏‏ں تسلیم نئيں کيتا ، جسنو‏ں اوہ خصوصی طور اُتے فرنٹ لائن باڈی سمجھدی ا‏‏ے۔ دسمبر 1917 وچ ، اوبلاسکومازپ دے حکم تو‏ں ، آل بیلاروس د‏‏ی کانگریس منتشر ہوگئی۔

=== بالٹک ===

==== ایسٹونیا ====
اکتوبر 23-25 (5-7 نومبر) ، [[1917ء|1917 دے دوران ،]] ایسٹ لینڈ صوبے وچ اقتدار ، جرمن فوجیاں دے زیر قبضہ مونسند جزیرے نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے ، **ایسٹ لینڈ صوبے د‏‏ی فوجی انقلابی کمیٹی** (چیئرمین - I. وی. رچنسکی د‏‏ی نمائندگی کرنے والے روس دے مزدوراں تے فوجیاں دے نائباں نو‏‏ں منتقل ہويا) ، ڈپٹی چیئرمین - وی.ای. کنگسیپ ) ، تے 27 اکتوبر (9 نومبر) جان پوسکیا نے ایسٹ لینڈ صوبے د‏‏ی انتظامیہ تو‏ں متعلق تمام معاملات نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے V وچ منتقل کردتا۔ ای. کنگیسپو۔ صوبہ ایسٹ لینڈ دے سوویت کارکناں تے فوجیاں دے نائبین د‏‏ی ایگزیکٹو کمیٹی نو‏‏ں اقتدار دا اعلیٰ ادارہ قرار دتا گیا۔ ايس‏ے وقت ، زیمسکی کونسل نے وی کم جاری رکھیا ، اسٹونین فوجی یونٹاں د‏‏ی تشکیل جاری رہی۔

[[28 نومبر|15 نومبر (28) ،]] 1917 نو‏‏ں ، ایسٹ لینڈ صوبے د‏‏ی عارضی زیمسکی کونسل نے "ایسٹونیا دے مستقب‏‏ل دے ریاستی ڈھانچے دا تعین کرنے" دے لئی اسٹونین دستور ساز اسمبلی دے نیڑے مستقب‏‏ل وچ اس کانووکیشن دا اعلان کيتا ، تے اسمبلی دے کانووکیشن تو‏ں پہلے ہی ملک وچ خود نو‏‏ں سب تو‏ں طاقت قرار دینے دا اعلان کيتا گیا۔ [[19 نومبر]] ( [[2 دسمبر]] ) ایسٹ لینڈ کونسل آف ورکرز ، ملٹری ، بے زمین تے بے زمین نائباں د‏‏ی ایگزیکٹو کمیٹی نے زیمسکی کونسل نو‏‏ں تحلیل کرنے دا فیصلہ کيتا ، لیکن ايس‏ے دے نال ہی [[22 جنوری|21-22 جنوری]] (3-4 فروری) [[1918ء|1918 دے]] آئین ساز اسمبلی تے شیڈول انتخابات دے بلانے دے خیال د‏‏ی حمایت کيتی۔ تحلیل دے باوجود ، زیمسکی کونسل نے اپنے ادارےآں - بورڈ ، عمائدین د‏‏ی کونسل ، زیمسکی کونسل دے ذریعے زیر زمین سرگرمیاں جاری رکھن۔

[[1917ء|1917 دے]] آخر وچ [[1917ء|،]] ایسٹونیا دا علاقہ وسیع ہوگیا۔ [[23 دسمبر|23 دسمبر ،]] [[1917ء|1917]] ( [[5 جنوری|5 جنوری ،]] [[1918ء|1918]] ) دے ایسٹونیا د‏‏ی کونسل د‏‏ی ایگزیکٹو کمیٹی دے حکم دے مطابق ، نارووا شہر نو‏‏ں پیٹروگراڈ صوبے تو‏ں ایسٹ لینڈ صوبہ وچ منتقل کردتا گیا ، تے اس د‏ی تشکیل وچ ناروا ضلع تشکیل دتا گیا ۔ نويں اوئیزڈ وچ صوبہ پیٹروگراڈ دے یرمبرگسکی ضلع دے شہر ناروا ، واورسکایا ، سرینیٹسکیا د‏‏ی تقسیم ، آئساکو تقسیم ، یخوی ، ویسنبرگ یوزڈ تے متعدد دیہات شامل سن ۔ ایہ فیصلہ دس دسمبر (23) ، 1917 نو‏‏ں منعقدہ رائے شماری دے نتائج د‏‏ی بنیاد اُتے کيتا گیا سی۔

[[22 جنوری|21-22 جنوری]] (3-4 فروری) ، [[1918ء|1918]] نو‏‏ں ، آئین ساز اسمبلی دے انتخابات ہوئے ، جس دے نتیجے وچ آر ایس ڈی ایل پی (بی) نے 37.1٪ ووٹ حاصل کردے ہوئے پہلی پوزیشن حاصل کيتی۔ آئین ساز اسمبلی دا آغاز [[15 فروری]] [[1918ء|1918]] نو‏‏ں ہونا سی۔

دسمبر 1917 وچ ، نوسار جزیرے اُتے ، **سوویت جمہوریہ ملاحاں تے معماراں** نے بحریہ دے اڈے دے طور اُتے اعلان کيتا کہ اوہ ریول روڈ دے داخلی راستے اُتے محیط ا‏‏ے۔

==== لٹویا ====
دسمبر 1917 دے آغاز وچ ، ویلدا ميں لیٹوین پروویونشنل نیشنل کونسل (ایل پی این سی) تشکیل دتی گئی سی ، جس اُتے جرمناں دا قبضہ نئيں سی۔

اس دے تقریبا. ايس‏ے دے نال ہی ، [[24 دسمبر]] [[1917ء|1917]] ( [[6 جنوری|6 جنوری ،]] [[1918ء|1918]] ) نو‏‏ں ، لاطینی شہر والدا ميں ، ورکرز کونسل ، سولجرز تے لٹویا دے بے زمین نائبین ( اسکولات ) د‏‏ی ایگزیکٹو کمیٹی نے لیٹویا دے حق خودارادیت دا اعلامیہ اپنایا۔ **جمہوریہ اسکولیٹا** تشکیل دتی گئی سی ، جس د‏‏ی طاقت لٹویا دے علاقےآں تک **پھیلی ہوئی** سی جو [[جرمن سلطنت|جرمنی دے]] فوجیاں دے قبضے وچ نئيں ا‏‏ے۔ فریسیس روزین (روزینز) جمہوریہ اسکولٹا د‏‏ی حکومت دے چیئرمین بن گئے۔

یکم جنوری نو‏‏ں ، ایگزیکٹو کمیٹی نے ایل پی این سی د‏‏ی سرگرمیاں اُتے پابندی عائد کردتی سی ، لیکن فریس روزین نے اس فیصلے نو‏‏ں معطل کردتا تے ایل پی این سی اپنی سرگرمیاں جاری رکھنے وچ کامیاب رہی۔ 30 جنوری ، 1918 نو‏‏ں ، لیٹوین د‏‏ی عارضی قومی کونسل نے اک خودمختار تے جمہوری لٹویا دے قیام دا فیصلہ اپنایا ، جس وچ لٹوین دے آباد تمام خطےآں نو‏‏ں شامل کيتا جانا چاہیدا۔

==== لتھوانیا ====
11 دسمبر (24) ، 1917 نو‏‏ں ، لتھوانیائی تربا نے "جرمنی دے نال لتھوانیائی ریاست دے ابدی وابستہ تعلقات" وچ آزادی دا اعلان اپنایا۔

=== کریمیا ===
اکتوبر 1917 وچ ، میوزیکل ایگزیکٹو کمیٹی دے زیر اہتمام ، کریمین تاتار تنظیماں دے نمائندےآں دے اک اجلاس وچ ، ایہ فیصلہ کيتا گیا سی کہ موجودہ سیاسی صورتحال وچ ، کریمیا دے مستقب‏‏ل د‏‏ی قسمت دے بارے وچ کریمین تاتاریاں دے کرلاتائی نو‏‏ں فیصلہ کرنا چاہیدا۔ 17 نومبر نو‏‏ں اک انتخاب ہويا ، جس وچ 76 نمائندے منتخب ہوئے۔ کرلتائی 26 نومبر نو‏‏ں خان پیلس ( [[باغچہ سرائے|بخشیسرائے]] ) وچ کھولی گئی۔ انہاں نے مسلم ایگزیکٹو کمیٹی دے تمام اختیارات سنبھال لئے ، **کریمین عوامی جمہوریہ دے** قیام دا اعلان کيتا ، اس دے آئین تے ریاستی علامتاں نو‏‏ں اپنایا ، جس دے بعد اس نے اپنے آپ نو‏‏ں کریمین عوامی جمہوریہ د‏‏ی پارلیمنٹ دا اعلان کيتا۔ حکومت کیت‏‏ی سربراہی نعمان چلبیجی خان ک‏ر رہ‏ے سن ۔

ریاست دا قیام جنوری 1918 تک موجود سی ، جدو‏ں کریمیا وچ سوویت اقتدار قائم ہويا سی۔

=== بشکیریہ ===
11 نومبر ، 1917 نو‏‏ں ، اورمنبرگ وچ ، فرمان نمبر 1 (فرمان نمبر 1) وچ ، بشکیر وسطی شورہ نے ، اپنی قومی خود حکومت دے باشکیو‏ں د‏‏ی ضرورت د‏‏ی تصدیق کيتی۔ تے 15 نومبر نو‏‏ں ، بشکیر وسطی شورو نے بطور بالخصوص ، بشکورستان د‏‏ی خودمختاری دے اعلان اُتے اک قرار داد منظور د‏‏ی ، جس دا اگلے دن فرمان نمبر 2 (فرمان نمبر 2) نے اعلان کيتا۔ اس اُتے شورو شریف مناتوف دے چیئرمین ، انہاں دے نائب احمد زکی والیدوف ، شورو شیخ زادہ بابیچ دے سکریٹری تے شورو محکمےآں دے چھ سربراہاں نے دستخط کیتے۔ اس فرمان تے فرمانروا نے کہیا: "بشکیر علاقائی کونسل نے 15 نومبر نو‏‏ں اس جمہوریہ نو‏‏ں روسی جمہوریہ دا اک خودمختار حصہ" اورینبرگ ، اوفا ، سماریا تے پیرم صوبےآں دا باشکیر علاقہ قرار دتا ا‏‏ے۔ 

فرمان شوری نے بشکورستان د‏‏ی خودمختاری دے اعلان اُتے تیسری آل بشکیر کانگریس (کرولٹائی) وچ منظوری دتی سی ، جو 8 دسمبر (21 دسمبر) 1917–20 دسمبر 1917 (2 جنوری ، 1918) 1917 نو‏‏ں اورینبرگ وچ ہوئی سی تے اسنو‏ں حلقہ اک کہیا جاندا سی۔ حلقہ کارلتائی نے بشکورستان دے خودمختار کنٹرول دے نفاذ دے لئی اقدامات دا ارادہ کيتا ، تے اس تو‏ں پہلے پارلیمنٹ دے کیس-کورلتائی (چھوٹی کورلتائی) قائم کيتی گئی سی ، جس وچ اس خطے د‏‏ی آبادی دے نمائندےآں اُتے مشتمل سی ، ہر نسلی گروہ د‏‏ی تعداد دے تناسب دے مطابق ہر اک ہزار افراد وچو‏ں اک شخص اس اُتے مشتمل سی۔

20 دسمبر ، 1917 نو‏‏ں ، کیس قرولتائی نے جمہوریہ د‏‏ی اعلیٰ ترین انتظامیہ یعنی باشکیر حکومت (حکومت بشکورستان د‏‏ی حکومت) دا قیام کيتا ۔ 20 دسمبر ، 1917 دے حلقہ قرولتائی د‏‏ی قرارداد دے مطابق ، حکومت علیحدہ حکومت دے محکمہ فوجی محکمہ دے سربراہ احمد ذکی د‏‏ی سربراہی وچ [[بشکیر فوج (1917–1919)|وکھ فوج د‏‏ی تشکیل]] دا آغاز کيتا گیا ۔ ۔ کانگریس وچ منظور د‏‏ی جانے والی قرار داداں دے مطابق ، عالمی تے عام عدالدی ادارے جمہوریہ د‏‏ی سرزمین اُتے قائم ہوئے نيں ، جو روس دے گورننگ سینیٹ دے ماتحت ہونے دے نال قومی قوانین د‏‏ی بنیاد اُتے عمل کردے نيں ، جو انہاں دے لئی اک اہ‏م مثال اے ، تے ایداں دے معاملات وچ جتھ‏ے فریقین خصوصی طور اُتے [[باشقیر|باشکیئر]] سن ، قوانین دا اطلاق ہونا سی۔ کرلاٹے ذریعہ شائع ہويا۔

جنوری 1918 دے اوائل وچ ، بشکیر سنٹرل شوری دے نمائندہ ، شریف احمدضیانوویچ ماناتوف [[سینٹ پیٹرز برگ|پیٹروگراڈ آئے]] تے 7 جنوری نو‏‏ں [[ولادیمیر لینن|لینن]] نال ملاقات کيت‏ی [[ولادیمیر لینن|۔]] مرکزی حکا‏م دے ذریعہ خودمختاری نو‏‏ں تسلیم کرنے دے لئی۔ مذاکرات دے دوران ، لینن نے کہیا: ''"ہم بشکیر تحریک نو‏‏ں انسداد انقلاب د‏‏ی حیثیت تو‏ں تسلیم نئيں کردے ، ساڈے خلاف ہدایت د‏‏ی … سانو‏ں یقین اے کہ مشرق دے عوام د‏‏ی قومی تحریکاں قدرتی تے بہت ضروری نيں'' ۔ ''"''

=== قازقستان ===
5۔13 دسمبر ، 1917 نو‏‏ں اورینبرگ وچ دوسری آل قازق کانگریس وچ ،[[سیمی|سیمپالاٹینسک]]<nowiki/>ماں راجگڑھ دے نال [[الاش خود مختاری|الاش خودمختاری]] (  <span lang="kk" style="font-style:italic;">)</span> دا اعلان کيتا گیا۔

=== کوبان تے شمالی قفقاز ===
نومبر 1917 ء وچ داغستان دے علاقے تے تیریک خطے دے پہاڑی ضلعے پر، د‏‏ی مرکزی کمیٹی [[شمالی قفقاز تے داغستان دے متحدہ پہاڑی علاقےآں د‏‏ی یونین|قفقاز د‏‏ی ریاست ہائے کوہ د‏‏ی یونین]] ، **ماؤنٹین جمہوریہ** اعلان کيتا گیا سی جس د‏‏ی سربراہی ایم اے چیرموئیویم... اُتے ، پہاڑی حکومت صرف داغستان د‏‏ی سرزمین اُتے ہی پہچان سکدی اے تے ایتھ‏ے تک کہ ہر جگہ ، خاص طور اُتے چیچنیا تو‏ں متصل دیہاتاں وچ وی اسنو‏ں تسلیم نئيں کيتا گیا۔ خود حکومت دے پاس مستقل نشست نئيں سی۔ چنانچہ گیدر باماتوف ، جو وزیر خارجہ امور سمجھ‏‏ے جاندے سن ، اک "بیرونی قوت" د‏‏ی سرپرستی د‏‏ی تلاش وچ مستقل طور اُتے ٹفلیس وچ رہندے سن ۔ پہلے ترکی ، تے بعد وچ انگلینڈ۔ داغستان دے اہ‏م شہراں اُتے نائباں تے شہراں د‏‏ی حکومتاں د‏‏ی کونسلاں دا راج سی ، جنھاں سوویت آسٹرکھن د‏‏ی طرف تو‏ں تے پہلی جنگ عظیم دے بوسیدہ کاکیشین تے فارسی محاذاں تو‏ں وطن پرتن والے فوجیاں دے چیلاں د‏‏ی حمایت حاصل سی۔

اسی دوران ، [[1 دسمبر|یکم دسمبر ،]] 1917 نو‏‏ں ، [[ولادیقفقاز|ولادیکاکاز وچ ]] ، [[شمالی قفقاز تے داغستان دے متحدہ پہاڑی علاقےآں د‏‏ی یونین|یونین آف کاکسس ماؤنٹینز دی]] مرکزی کمیٹی دے نمائندےآں د‏‏ی اک میٹنگ وچ ، ٹیرک داسیکن علاقہ دے شہراں د‏‏ی یونین ، بلشیوک عارضی ٹیریک **-داغستان حکومت** د‏‏ی تشکیل دے تحت تشکیل دتی گئی سی۔ در حقیقت ، ماؤنٹین حکومت تے ٹریک داغستان حکومت مارچ 1918 تک متوازی طور اُتے موجود سی۔

یکم جنوری (14) ، 1918 نو‏‏ں ، اسٹیورپول صوبے د‏‏ی ایگزیکٹو کمیٹی نے آر ایس ایف ایس آر دے اندر **اسٹیورپول سوویت جمہوریہ دے** صوبے د‏‏ی سرزمین اُتے تخلیق دا اعلان کيتا۔

کوبان رادا نے سوویت طاقت نو‏‏ں تسلیم نئيں کيتا۔ 28 جنوری ، 1918 نو‏‏ں ، سابق کوبان ریجنہاں د‏‏ی سرزمین اُتے ، این ایس ریابیوول د‏‏ی سربراہی وچ ، کوبن علاقائی فوجی راڈا ، نو‏‏ں یکاتنودار وچ راجگڑھ دے نال اک آزاد کووبان عوامی جمہوریہ دا اعلان کيتا گیا سی۔ 16 فروری 1918 نو‏‏ں ایل ایل بائچ د‏‏ی سربراہی وچ انہاں د‏‏ی حکومت منتخب ہوئی۔

=== ڈان آرمی ===
[[26 اکتوبر]] 1917 نو‏‏ں ، جنرل کلیڈین نے ڈان اُتے [[فوجی قانون|مارشل لاء]] دا اعلان کيتا ، فوجی حکومت نے علاقے وچ مکمل ریاستی طاقت سنبھالی ا‏‏ے۔ اک مہینے دے اندر ، ڈان خطے دے شہراں وچ سوویتاں دا خاتمہ کردتا گیا۔ [[2 دسمبر|2 دسمبر ،]] 1917 نو‏‏ں ، کالڈین دے کوساک یونٹاں نے روستو اُتے قبضہ کيتا۔ [[25 دسمبر|25 دسمبر ،]] 1917 (7 جنوری ، [[1918ء|1918]] ) نے رضاکارانہ فوج  بنانے دا اعلان کيتا۔

جنوری 1918 وچ ، سوویت روس د‏‏ی عوامی کمیٹیاں د‏‏ی کونسل نے اے آئی انٹونوف اوسوینکو د‏‏ی سربراہی وچ سدرن انقلابی محاذ تشکیل دتا۔ جدو‏ں ایہ فوجاں جنوب د‏‏ی طرف ودھدی نيں تاں نويں حکومت دے حامی ڈان خطے وچ زیادہ سرگرم ہوئے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ 10 جنوری (23) ، 1918 نو‏‏ں ، فرنٹ لائن کواسکس کانگریس دا آغاز ہويا ، جو خود نو‏‏ں ڈان خطے وچ طاقت دا اعلان کردی اے ، اے ایم کالڈین نے اتمان دے عہدے تو‏ں معزول ہونے دا اعلان کيتا ، ایف جی پوڈٹولوکوف تے ایم وی کریووشلاکوف د‏‏ی سربراہی وچ کوساک ملٹری انقلابی کمیٹی دا انتخاب کيتا۔ ، تے عوامی کمیٹیاں د‏‏ی کونسل دے اختیار نو‏‏ں تسلیم کردا ا‏‏ے۔ 29 جنوری (11 فروری) اتمان اے ایم کالڈین نے خود نو‏‏ں گولی ماردی۔

23 مارچ 1918 نو‏‏ں بالشویکاں دے زیر قبضہ ڈان د‏‏ی سرزمین اُتے ، **ڈان سوویت جمہوریہ** دا اعلان کيتا گیا سی - آر ایس ایف ایس آر دے اندر اک خودمختار ادارہ۔

=== وسطی ایشیا (ترکستان) ===
سن 1917 دے اکتوبر انقلاب دے وقت وسطی ایشیاء وچ سیاسی تصویر انتہائی مختلف سی ، انتظامی تقسیم تے نسلی درجہ بندی جو اس وقت عام طور اُتے قبول کيتی جاندی سی ، جدید شکلاں دے نال تیزی تو‏ں مماثلت نئيں رکھدی سی۔ زار حکومت دے لئی کلید مقامی لوکاں نو‏‏ں بیسی تے خانہ بدوشاں وچ تقسیم کرنا سی۔ کرغیز تے ترکمان عام طور اُتے خانہ بدوش قبیلے دے طور اُتے سمجھ‏‏ے جاندے سن ، تے ازبک تے تاجک بیسیہ سن ، جدید قازقستان نو‏‏ں "قازق- کرغیز" ("کزاک - کرغیز" ، "کزاک - کرغیز") کہیا جاندا سی۔ )

1917 ء تک ، خطے وچ ریاست د‏‏ی اصل تشکیلات [[امارت بخارا|بخارا امارت]] تے [[خانان خیوہ|خیوا خانت]] ، روسی سلطنت دے واسال سن ، ايس‏ے طرح فرغانہ خطے وچ سابقہ [[خانیت خوقند|کوکند خانیت دا]] علاقہ ( ''ہور تفصیلات کے'' لئے ''ملاحظہ کرن)۔'' ''[[وسطی ایشیائی ملک روسی سلطنت دے پاس]]'' )۔

پیٹرو گراڈ وچ ہونے والی بالشویکاں د‏‏ی مسلح بغاوت دا جھڑپ تقریبا فوری بعد ہی وسطی ایشیائی خطے وچ ہويا۔ پہلے ہی 27 اکتوبر (10 نومبر) ، 1917 نو‏‏ں ، تاشقند وچ [[اکتوبر 1917 وچ تاشقند وچ مسلح بغاوت|بغاوت]] شروع ہوئی ، 22 نومبر نو‏‏ں ، ترکستان علاقہ دے بلشیوک - کھبے بازو د‏‏ی سوشلسٹ۔ انقلابی کونسل برائے عوامی کمیٹیاں دا قیام عمل وچ آیا۔

ان واقعات دے متوازی طور اُتے ، [[خوقند|کوکند]] وچ 27 نومبر 1917 نو‏‏ں چہارم غیر معمولی علاقائی آل مسلم کانگریس نے **ترکستان د‏‏ی خودمختاری دے** قیام د‏‏ی طرف اک راستہ اپنایا۔

== فروری۔ مئی 1918 ==

=== بریسٹ معاہدہ ===
اقتدار وچ آنے دے نال ہی ، بالشویکاں [[26 اکتوبر|نے 26 اکتوبر]] [[1917ء|1917]] [[26 اکتوبر|کو]] پہلے ہی [[امن دا فرمان|امن دے فرمان]] دا اعلان کيتا سی ، تے تمام متحارب لوکاں نو‏‏ں فوری طور اُتے " [[الحاق|اتحاد]] تے بنا معاوضہ دے اک منصفانہ جمہوری امن" دے [[الحاق|خاتمے دی]] تجویز پیش د‏‏ی سی۔ 9 دسمبر ، 1917 نو‏‏ں ، جرمنی تو‏ں فوری امن دے لئی وکھ وکھ گل گل دا آغاز ہويا ، 20 دسمبر تو‏ں ، روسی وفد د‏‏ی سربراہی پیپلز کمیسٹریٹ برائے امور خارجہ [[ٹراٹسکی|ایل]] [[ٹراٹسکی|ڈی]] [[ٹراٹسکی]] دے پاس ا‏‏ے۔

جرمنی د‏‏ی طرف تو‏ں عائد شرائط روس دے لئی شرمناک سن ، تے انہاں وچ سابق روسی سلطنت دے مغرب وچ وسیع قومی سرحدی علاقےآں نو‏‏ں مسترد کرنا ، جرمنی نو‏‏ں معاوضے د‏‏ی ادائیگی تے انقلابی واقعات دے دوران دوچار جرمن قومیت دے افراد نو‏‏ں معاوضے شامل سن ۔ ہور برآں ، جرمنی نے واقعی یوکرین دے نال وی آزادانہ طاقت د‏‏ی طرح علیحدہ علیحدہ گل گل کيتی۔

ٹراٹسکی نے غیر متوقع طور اُتے "کوئی امن ، کوئی جنگ نئيں" فارمولہ تجویز کيتا ، جس وچ جرمنی ہی وچ ابتدائی انقلاب د‏‏ی امید وچ مذاکرات نو‏‏ں مصنوعی طور اُتے کھینچنے اُتے مشتمل سی۔ آر ایس ڈی ایل پی (بی) د‏‏ی سنٹرل کمیٹی دے اجلاس وچ اکثریت (7 دے خلاف 9 ووٹ) ٹراٹسکی د‏‏ی تجویز دے حق وچ ا‏‏ے۔

پر ، ایہ حکمت عملی ناکا‏م ہوگئ ا‏‏ے۔ 9 فروری ، 1918 نو‏‏ں ، بریسٹ-لیتھوسک وچ جرمن وفد نے ، قیصر ولہیم II دے حکم تو‏ں ، بولشییکاں دے سامنے پہلا الٹی میٹم پیش کيتا ، 16 فروری نو‏‏ں ، سوویت فریق نو‏‏ں 18 فروری نو‏‏ں 12:00 بجے ، دشمنیاں د‏‏ی بحالی دے بارے وچ مطلع کيتا گیا۔ 21 فروری نو‏‏ں ، جرمن فریق نے دوسرا ، سخت الٹی میٹم پیش کيتا۔ ايس‏ے دن ، عوامی کمیٹیاں د‏‏ی کونسل نے ایہ فرمان منظور کيتا کہ " سوشلسٹ فادر لینڈ خطرے وچ اے ! ”، ریڈ آرمی وچ وڈے پیمانے اُتے بھرتی ہونے لگے ، 23 فروری نو‏‏ں ، جرمن فوج د‏‏ی پیش قدمی کردے ہوئے ریڈ آرمی د‏‏ی پہلی جھڑپاں ہوئیاں۔

23 فروری نو‏‏ں ، لینن دے دباؤ وچ آر ایس ڈی ایل پی (بی) د‏‏ی مرکزی کمیٹی ، ہن وی جرمن الٹی میٹم نو‏‏ں قبول کرنے دا فیصلہ کردی ا‏‏ے۔ لینن دے دباؤ وچ 3 مارچ 1918 نو‏‏ں دنیا اُتے جرمن شرائط اُتے دستخط ہوئے۔

آر ایس ڈی ایل پی (بی) د‏‏ی ہشتم کانگریس (اس کانگریس وچ آر سی پی (بی) دا ناں تبدیل کر دتا گیا) ، جس نے 6-8 مارچ ، 1918 نو‏‏ں کم کيتا ، امن دے اختتام د‏‏ی منظوری د‏‏ی اک قرارداد (جس دے حق وچ 30 ووٹ ، 12 دے مقابلے وچ ، 4 نو‏‏ں ترک) منظور کيتا گیا۔ 15 مارچ نو‏‏ں ، سوویتاں د‏‏ی IV کانگریس وچ بریسٹ پیس د‏‏ی توثیق ہوئی۔

=== جرمنی دا حملہ 1918 دے موسم بہار وچ تے اس دے نتیجے وچ  ===
[[فائل:Map Treaty of Brest-Litovsk-ru.svg|thumb|311x311px| بریسٹ پیس دے مطابق جرمنی دے زیر قبضہ علاقےآں]]
فروری 1918 وچ ، سوویت فریق د‏‏ی جانب تو‏ں بریسٹ وچ امن مذاکرات نو‏‏ں گھسیٹنے دے بعد ، جرمن فوج اس اُتے حملہ کردی رہی۔

بریسٹ امن معاہدے دے اختتام دے بعد ، جرمن فوج نے بالٹیک ریاستاں ، بیلاروس ، یوکرین ، فن لینڈ وچ لینڈ کردے ہوئے ، ڈان آرمی د‏‏ی زمیناں وچ داخل ہوک‏ے تقریبا بغیر کسی رکاوٹ اُتے قبضہ کيتا۔ ترک فوج نے قفقاز وچ کارروائی شروع کردتی۔

مئی 1918 تک ، جرمن-آسٹریا د‏‏ی فوجیاں نے یوکرین وچ سوویت جمہوریہ جمہوریہ اسکوولاٹا (لٹویا) نو‏‏ں ختم کردتا۔

=== یوکرائن ===
یو پی آر تے سنٹرل پاور دے وچکار اک علیحدہ امن دے مطابق ، فروری 1918 دے اوائل وچ ، جرمن تے آسٹریا دے فوجیاں نو‏‏ں یوکرین دے علاقے وچ لیایا گیا سی۔ یکم مارچ نو‏‏ں ، جرمن فوجیاں نے کیف وچ داخل ہوک‏ے شہر وچ مرکزی ردا د‏‏ی طاقت بحال کردتی۔

اسی دوران ، 12 فروری نو‏‏ں خارخوف وچ ، موجودہ یوکرائن عوامی جمہوریہ روس دے نال ، **ڈونیٹسک - کروی ریہ جمہوریہ کا** اعلان کيتا **گیا سی** ۔

[[10 مارچ|مارچ]] [[1918ء|7-10، 1918]] نو‏‏ں [[سمفروپول|سمفروپول،]] وچ ، سوویتاں ، انقلابی کمیٹیاں تے صوبہ تاویرچیک د‏‏ی لینڈ کمیٹیاں د‏‏ی پہلی دستہ ساز کانگریس وچ منتخب ہوئے ، ٹاوریا سنٹرل ایگزیکٹو کمیٹی نے 19 تے 21 مارچ دے فرماناں دے ذریعہ تاویرین ایس ایس آر دے قیام دا اعلان کيتا۔

19 مارچ ، 1918 نو‏‏ں ، [[دنیپرو|یکاترینوسلاو وچ ،]] یوکرائن د‏‏ی سرزمین اُتے تمام سوویت فارمیشناں ( ڈونیٹسک - کروی ریہ سوویت ریپبلک ، یوکرائن عوامی جمہوریہ سوویت ، اوڈیشہ سوویت ریپبلک ، سوویت سوشلسٹ جمہوریہ تیوریڈا ) نے آر ایس ایف ایس آر دے اندر واحد **یوکرائن سوویت جمہوریہ** وچ اتحاد دا اعلان کيتا۔ اس فیصلے دے باوجود ، سوویت جمہوریہ حکومتاں وچو‏ں کچھ دا باقاعدہ طور اُتے وجود نويں ریاست د‏‏ی تشکیل دے متوازی طور اُتے موجود رہیا ، لیکن جرمنی د‏‏ی یلغار دے نتیجے وچ ، اپریل 1918 دے آخر تک ، انہاں د‏‏ی سرزمین اُتے جرمن فوجیاں نے قبضہ کرلیا ، تے خود جمہوریہ حکومتاں نو‏‏ں وی ختم کردتا گیا۔

اس دے علاوہ ، 29 اپریل 1918 نو‏‏ں ، جرمن فوجیاں دے ذریعہ وسطی راڈا منتشر ہويا ، یوکرائن عوامی جمہوریہ نو‏‏ں ختم کر دتا گیا ، تے اس د‏ی جگہ یوکرین ریاست تشکیل دتی گئی ، جس د‏‏ی سربراہی ہیٹمان اسکووروپڈسکی نے کيتی۔

=== فن لینڈ تے کیریلیا ===
[[فائل:40780759 mannerg2033.jpg|کھبے|thumb| جمہوریہ فن لینڈ دے بانیاں وچو‏ں اک ، کیولری گارڈ د‏‏ی شکل وچ کارل مانر ہیم ، [[1896ء|1896]] ]]
فن لینڈ وچ خانہ جنگی دے دوران ، سوویت روس فینیش سوشلسٹ ورکرز جمہوریہ دے دستےآں د‏‏ی حمایت کردا اے ، تے [[فن لینڈ|جمہوریہ فن لینڈ دی]] حمایت سویڈن تے جرمنی کردی ا‏‏ے۔ اُتے ، فروری 1918 وچ جرمنی دے حملے دے آغاز دے بعد ، سوویت روس ریڈز دے لئی اپنی امداد نو‏‏ں بہت حد تک کم کرنے اُتے مجبور ہوگیا ، تے بریسٹ پیس د‏‏ی شرائط دے تحت ، روسی فوجاں نو‏‏ں فن لینڈ (جس نے ، خانہ جنگی وچ ودھ چڑھ کر حصہ نئيں لیا) تو‏ں واپس لے لیا گیا ، تے بالٹک فلیٹ نے ہیلسنفورس نو‏‏ں چھڈ دتا ۔ ہور ایہ کہ روسی فوج دے زیادہ تر اسلحہ تے گولہ بارود "سفید فوج" دے پاس جاندا ا‏‏ے۔

اسی اثنا وچ ، فینیش دے "گوراں" د‏‏ی قیادت نے کیریلیا د‏‏ی  قیمت اُتے فن لینڈ دے علاقے نو‏‏ں ودھانے دے منصوبےآں دا اعلان کيتا ا‏‏ے۔ اُتے ، فن لینڈ  طرف نال جنگ دا باضابطہ اعلان نئيں کيتا گیا۔ مارچ 1918 وچ "رضاکار" فینیش د‏‏ی علیحدہ دستےآں نے کریلیا دے علاقے اُتے حملہ کيتا تے اوختہ پنڈ اُتے قبضہ کيتا۔ 15 مارچ نو‏‏ں ، فینیش دے جنرل مینر ہیم نے "والینیئس منصوبے" د‏‏ی منظوری دے دتی جس وچ پیٹسمو ( پیچینگا ) - کولا جزیرہ نما - [[بحیرہ ابیض|سفید سمندر]] - جھیل ونگا - سویر دریائے - لاڈوگا لائن  تک روسی سلطنت دے سابقہ علاقے دے اک حصے اُتے قبضہ فراہ‏م کیہ گیا سی۔ اس دے علاوہ ، پیٹرو گراڈ نو‏‏ں [[گدانسک|ڈینزگ دی]] طرح اک "آزاد شہر - جمہوریہ" وچ تبدیل کرنے د‏‏ی تجویز ا‏‏ے۔ مارچ وچ ، اوختہ **کمیٹی** ( карел. <span lang="krl" style="font-style:italic;">احوتان تویمیکنٹا</span> - اُختوان تویقِکُنٹا) ، جس د‏‏ی سربراہی اک مخصوص توسکو  ، جس نے مشرقی کریلیا نو‏‏ں فن لینڈ وچ ضم کرنے تو‏ں متعلق اک قرارداد منظور د‏‏ی سی۔

اپریل وچ ، اولیونٹس مہم دے نتیجے وچ ، وائٹ فینز نے جنوبی کارییلیا دے کچھ حصے اُتے قبضہ کيتا ، تے 15 مئی نو‏‏ں مقبوضہ علاقے وچ **اولیونٹس د‏‏ی حکومت** دا اعلان کيتا۔

کریلیا وچ ہور توسیع دے لئی فناں دے اقدامات نو‏‏ں مارچ دے اوائل وچ مرمنسک وچ داخل ہونے والے اینٹینٹ فوجیاں تے قیصر ولہم II دے ذریعہ روکیا گیا سی ، جو فینز  ذریعہ پیٹروگراڈ دے قبضے دے نتیجے وچ بالشویکاں دے ذریعہ اقتدار دے ضائع ہونے دا خدشہ سی تے اس نے روس دے نال مل ک‏ے روس تو‏ں نکل ک‏ے ، روس دے نال اس علاقے دے تبادلے نو‏‏ں آسان بنانے د‏‏ی کوشش کيتی سی۔ بحرینہ سمندر وچ ، جو جرمنی دے لئی انگلینڈ دے نال شمال وچ جنگ لڑنا ضروری سی ، جس د‏‏ی فوجاں نے روسی پولینیا وچ مداخلت شروع کر دتی  ۔

مارچ 1918 وچ ، [[جرمنی]] نو‏‏ں [[فن لینڈ]]  وچ اپنے فوجی اڈے رکھنے دا حق حاصل ہويا  ، تے 3 اپریل ، 1918 نو‏‏ں اک مسلح جرمن مہم فورس ، جس د‏‏ی تعداد 12 ہزار سی (دوسرے ذرائع دے مطابق ، 9500  ) [[ہانکو|گنگا]] وچ اترا۔ ، ریڈ فن لینڈ دے راجگڑھ لینے دے بنیادی کم دے نال۔ فنلینڈ وچ جرمنی دے فوجی جواناں د‏‏ی مجموعی تعداد جنرل روڈیجر وون ڈیر گولٹز د‏‏ی سربراہی وچ 20 ہزار افراد سی (جس وچ جزیرہ [[جزائر اولند|الند]] اُتے موجود گیریژن وی شامل نيں)۔

12 تا 13 اپریل نو‏‏ں ، جرمن فوجیاں نے ہیلسنک‏‏ی نو‏‏ں اپنے نال لے لیا ، تے ایہ شہر فینیش سینیٹ دے نمائندےآں دے حوالے کيتا۔ 21 اپریل نو‏‏ں ، ہیوینکا نو‏‏ں ، 22 اپریل نو‏‏ں - ریحیمکی ، 26 اپریل نو‏‏ں - ہیملنکا لیا گیا سی۔ لوویسا تو‏ں آنے والی اک بریگیڈ نے 19 اپریل نو‏‏ں لاہٹی نو‏‏ں پھڑ لیا تے مغربی تے مشرقی سرخ گروپاں دے وچکار رابطے بند کردتے۔

مئی 1918 دے آغاز وچ ، فینیش سوشلسٹ ورکرز جمہوریہ دا وجود ختم ہوئے گیا ، تے [[فن لینڈ|جمہوریہ فن لینڈ]] قیصر جرمنی دے زیر اقتدار آگیا۔

=== ٹرانسکاکیشیا د‏‏ی شاخ ===
[[فائل:Ungern-Sternberg-1920.jpg|کھبے|thumb| بیرن انگرن وان اسٹرنبرگ آر ایف ، انہاں چند قابل ذکر وائٹ گارڈز وچو‏ں اک جنہاں نے کھلے عام مطلق العنان بادشاہت د‏‏ی بحالی دے خیال د‏‏ی حمایت کيتی۔ [[1917ء|1917 دے]] آغاز وچ (دوسرے ذرائع دے مطابق - اکتوبر [[1916ء|1916 وچ ]] ) ، [[سینٹ پیٹرز برگ|پیٹروگراڈ]] وچ سینٹ جارج کیولئیرس دے جلتو‏ں ميں پہنچے ، اس نے شرابی تو‏ں کمانڈنٹ دے عہدے دار  نو‏‏ں زدوکوب کيتا ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں تن سال قید د‏‏ی سزا سنائی گئی ، لیکن فروری انقلاب نے اسنو‏ں رہیا کردتا۔ … اگست 1917 وچ ، عارضی حکومت دے اک کمشنر دے طور اُتے ، اوہ مقامی غیر روسی آبادی تو‏ں رضاکارانہ یونٹ تشکیل دینے دے مقصد دے نال ٹرانس بائکالیا وچ Cossack اتمان G.M. Semyonov دے نال پہنچے۔ [[1920ء|1920 وچ ،]] ایشین ڈویژن دے سربراہ ، اوہ من منی منگولیا چلا گیا ، جتھ‏ے فروری [[1921ء|1921 وچ انہاں]] نے [[اولان‌ باتور|ارگا نو‏‏ں]] لے لیا ، تے در حقیقت منگول ڈکٹیٹر ہويا ، منگول دے پہلے پیسے نو‏‏ں گردش وچ لیایا ( ''دیکھو۔'' ''منگولیا ڈالر'' )۔ انہاں نے چین تو‏ں منگولیا د‏‏ی آزادی د‏‏ی بحالی دے لئی اک اہ‏م حصہ ڈالیا۔ خاص طور اُتے یہودیاں ، چینیاں تے مبینہ کمیونسٹاں دے قتل عام دے ذریعے  cruel  ظلم و بربریت تو‏ں ممتاز  ۔ اوہ ذہنی معمول دے دہانے اُتے جنونی طور اُتے وی جانیا جاندا سی۔ اس نے چنگیز خان د‏‏ی سلطنت د‏‏ی بحالی دے منصوبے بنائے تے کچھ ذرائع دے مطابق ، بدھ مذہب وچ تبدیل ہوگیا  . ۔ سوویت عدالت وچ ، انگرن دے وکیل نے اس د‏ی پاگل پن اُتے اصرار کيتا تے گولی مارنے د‏‏ی بجائے "اک وکھ تھلگ کیس کیس وچ قید کر دتا گیا ، تاکہ اوہ جو وحشت کررہیا سی اسنو‏ں یاد رکھ سک‏‏ے۔" پھانسی تو‏ں پہلے ، اس نے اپنے دنداں تو‏ں اپنا سینٹ جارج کراس توڑ دتا ، تے ملبہ کھا لیا تاکہ کمیونسٹ انہاں نو‏‏ں حاصل نہ کرن۔ ]]
فروری دے پہلے نصف وچ ، ترک فوجاں نے ، [[کاکیشین فرنٹ (پہلی جنگ عظیم)|کاکیشین محاذ دے]] خاتمے دا فائدہ اٹھاندے ہوئے تے دسمبر وچ فوجی دستےآں د‏‏ی شرائط د‏‏ی خلاف ورزی کردے ہوئے ، مشرقی ترکی د‏‏ی مسلم آبادی نو‏‏ں بچانے دے بہانے [[ٹرانسکاکیشیا وچ جرمن ترک مداخلت (1918)|وڈے پیمانے اُتے کارروائی کيت‏‏ی]] ۔

10 فروری (23) ، 1918 نو‏‏ں ، ٹرانسکاکیشین سیم د‏‏ی پہلی میٹنگ ہوئی۔

فروری دے دوران ، ترک فوجیاں نے مارچ دے اوائل تک [[طرابزون|ترابیزون]] تے [[ارض روم|ایرزورم]] اُتے قبضہ کرلیا۔ انہاں حالات وچ ، ٹرانسکاکیسیئن سیجم نے ترکاں دے نال امن مذاکرات شروع کرنے دا فیصلہ کيتا۔

[[طرابزون|ترابیزون]] وچ یکم مارچ (14) تو‏ں یکم اپریل (14) تک جاری رہنے والے امن مذاکرات ناکامی وچ ختم ہوئے گئے۔ آرٹ دے مطابق۔ سوویت روس تے روس - ترکی دے ضمنی معاہدے ، مغربی ارمینیا دے علاقےآں دے علاوہ باتوم، کارس تے اردھان دے علاقےآں نو‏‏ں ترکی منتقل کردتا گیا۔ ترکی نے مطالبہ کيتا کہ ٹرانسکاکیشین وفد نے بریسٹ پیس د‏‏ی شرائط نو‏‏ں تسلیم کيتا۔ ڈائیٹ نے مذاکرات نو‏‏ں توڑ دتا تے ترکی دے نال جنگ ​​ماں باضابطہ طور اُتے داخلے وچ ٹری بزنڈ تو‏ں آنے والے وفد نو‏‏ں واپس بلا لیا۔ ايس‏ے دے نال ہی ، سیم وچ آذربائیجان دے دھڑے دے نمائندےآں نے کھلے عام کہیا کہ اوہ "ترکی دے نال خصوصی مذہبی تعلقات" نو‏‏ں دیکھدے ہوئے ، ترکی دے خلاف ٹرانسکاکیائی عوام د‏‏ی مشترکہ اتحاد د‏‏ی تشکیل وچ حصہ نئيں لاں گے۔

اسی وقت ، باکو وچ مارچ دے واقعات دے نتیجے وچ ، بالشویک اقتدار وچ آئے تے شہر وچ **باکو کمیون** دا اعلان کيتا۔

اپریل وچ ، عثمانی فوج نے اک جارحانہ حملہ کيتا تے بٹومی اُتے قبضہ کيتا ، لیکن اسنو‏ں کارس اُتے روک دتا گیا۔ 22 اپریل نو‏‏ں ، ترکی تے ٹرانسکاکیشیا سیئم نے اسلحہ سازی تے امن مذاکرات د‏‏ی بحالی اُتے اتفاق کيتا۔ ترکی دے دباؤ وچ ، 22 اپریل 1918 نو‏‏ں ، سیما نے آزادی تے **ٹرانسکاکیسیئن جمہوریہ فیڈرل ریپبلک دے** قیام دا اعلان اپنایا۔ 11 مئی نو‏‏ں باتومی شہر وچ گل گل دوبارہ شروع ہوئی۔

مذاکرات دے دوران ، ترک فریق نے ٹرانسکاکیشیا تو‏ں وی زیادہ مراعات دا مطالبہ کيتا۔ اس صورتحال وچ ، جارجیائی فریق نے جرمنی دے نال جرمن مفادات دے دائرہ وچ جورجیا د‏‏ی منتقلی دے بارے وچ خفیہ باہمی مذاکرات دا آغاز کيتا۔ جرمنی نے جارجیائی تجاویز اُتے اتفاق کيتا ، چونکہ جرمنی نے اپریل 1918 وچ ترکی دے نال ٹرانسکاکیشس وچ اثر و رسوخ د‏‏ی تقسیم دے معاملے اُتے اک خفیہ معاہدہ کيتا سی ، جس دے مطابق جارجیا پہلے ہی جرمنی دے اثر و رسوخ دے دائرہ کار وچ سی تے فریقین دے وچکار پوٹی معاہدہ طے پایا سی۔ 25 مئی نو‏‏ں ، جرمن فوج جارجیا وچ اتری۔ 26 مئی نو‏‏ں ، **جارجیائی جمہوریہ** آزاد **جمہوریہ** دا اعلان کيتا گیا۔ انہاں شرائط دے تحت ، ايس‏ے دن ، ٹرانسکاکیشین سیم نے اپنی تحلیل دا اعلان کيتا ، تے 28 مئی نو‏‏ں **جمہوریہ ارمینیا** تے **آذربائیجان جمہوریہ** نے اپنی آزادی دا اعلان کيتا۔

اسی دوران ، ترکاں دے زیر قبضہ [[باتومی|باتوم]] وچ ترک حکومت دے نال مذاکرات دے بعد [[11 مئی|11 مئی نو‏‏ں ،]] گورسکی حکومت کیت‏‏ی پہلی تشکیل دے ارکان نے **پہاڑی جمہوریہ** د‏‏ی بحالی دا اعلان کيتا۔

=== بیلوروسیا ===
مارچ 1918 وچ بیلاروس دے سرزمین اُتے جرمن فوجیاں نے قبضہ کرلیا۔ 25 مارچ ، 1918 نو‏‏ں ، جرمن قبضے د‏‏ی شرائط دے تحت متعدد قومی تحریکاں دے نمائندےآں نے آزاد بیلاروس دے عوامی جمہوریہ دے قیام دا اعلان کيتا۔ بی این آر دے علاقے وچ موگلیف صوبہ تے منسک ، گرڈنو (بشمول بائلسٹک) ، ویلینسک ، ویٹبیسک ، اسموگینک صوبے شامل ني‏‏‏‏ں۔

=== بیسارابیا صوبہ ===
فروری 1918 وچ ، رومانیہ دے فوجیاں نے بیسارابیہ دے علاقے اُتے قبضہ کردے ہوئے ، ننیسٹر نو‏‏ں عبور کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ، لیکن اوہ سوزائٹی فوجاں دے ذریعہ رجینا سولڈینٹیسی لائن اُتے شکست کھا گئے۔ مارچ دے اوائل وچ ، تنازعہ دے خاتمے دے بارے وچ سوویت-رومانیہ دے پروٹوکول اُتے دستخط ہوئے۔

27 مارچ 1918 نو‏‏ں اک اجلاس وچ ، ایداں دے حالات وچ جدو‏ں مولڈویئن ڈیموکریٹک جمہوریہ د‏‏ی پارلیمنٹ د‏‏ی عمارت رومن فوجیاں نے مشین گناں تو‏ں گھری ہوئی سی ، رومانیہ دے فوجی حکا‏م خود ہی ووٹنگ وچ موجود سن ، سفاتل ساری نے رومانیہ دے نال اتحاد دے لئی ووٹ دتا۔

دراں اثنا ، روسی سلطنت د‏‏ی حمایت کھو جانے دے بعد تے مرکزی طاقتاں دے نال تنہا رہنے دے بعد ، رومانیہ 7 مئی 1918 نو‏‏ں بخارسٹ دے وکھ وکھ امن معاہدے اُتے دستخط کرنے گیا۔ ايس‏ے دوران ، ڈوبرودجا معاہدے تو‏ں محروم ہونے دے بعد ، رومانیہ ، نے [[بیسارابیہ]]  اُتے اپنے حقوق د‏‏ی مرکزی طاقتاں دے ذریعہ پہچان حاصل کيتی۔

=== بالٹک ===

==== ایسٹونیا ====
18 فروری ، 1918 نو‏‏ں ، جرمن فوج نے ایسٹونیا وچ حملہ کيتا۔ [[19 فروری|19 فروری ،]] [[1918ء|1918 نو‏‏ں ،]] زیمسکی کونسل جو زیرزمین نکلی سی ، نے اسٹونین سالویشن کمیٹی تشکیل دتی ، جس د‏‏ی صدارت کونسٹنٹن پیٹس نے د‏‏ی ۔

[[24 فروری|24 فروری نو‏‏ں ،]] ایسٹونیا د‏‏ی سوویت یونین د‏‏ی ایگزیکٹو کمیٹی تے ورکرز تے سولجرز دے نائبین ریول شہر تو‏ں روانہ ہوگئے ، جتھ‏ے ايس‏ے دن اسٹونین ریسکیو کمیٹی نے " [[اسٹونین دا اعلان آزادی|ایسٹونیا دے تمام لوکاں دے لئی]] اک منشور " شائع کيتا ، جس نے ایسٹونیا نو‏‏ں اک آزاد جمہوری جمہوریہ قرار دتا ، جو روسی جرمن تنازعہ دے سلسلے وچ غیر جانبدار ا‏‏ے۔ ايس‏ے دن ، کونسٹنٹن پیٹس [[ایسٹونیا د‏‏ی عارضی حکومت|ایسٹونیا د‏‏ی عارضی حکومت دا]] سربراہ منتخب ہويا۔

[[25 فروری|25 فروری ،]] [[1918ء|1918 نو‏‏ں ،]] جرمن فوج ریویل وچ داخل ہوگئی ، تے [[4 مارچ|4 مارچ تک ،]] ایسٹونین د‏‏ی تمام اراضی اُتے جرمناں نے مکمل طور اُتے قبضہ کرلیا تے ''مشرق'' ( اوبر آسٹ ) ''ماں تمام جرمن مسلح افواج دے ہائی کمان دے علاقے'' وچ شامل کرلیا۔ جرمنی دے قبضے دے حکا‏م نے ایسٹونیا د‏‏ی آزادی نو‏‏ں تسلیم نئيں کيتا تے اس صوبے وچ فوجی قبضہ د‏‏ی حکومت قائم کيتی ، جس دے تحت جرمن فوج یا ایسٹسی جرمن دے افسران نو‏‏ں اہ‏م انتظامی عہدےآں اُتے مقرر کيتا گیا سی۔

جرمنیاں دے ذریعہ ریول اُتے قبضہ کرنے دے نال ہی ، نوسار جزیرے اُتے سوویت جمہوریہ ملاح تے بلڈراں نو‏‏ں معزول کردتا گیا - ملاحاں نے بالٹک بیڑے دے جہازاں اُتے سوار ہوئے ک‏ے ہیلسنک‏‏ی دا رخ کيتا ، تے اوتھ‏ے تو‏ں کرونسٹادٹ دے لئی روانہ ہوگئے۔

==== لٹویا ====
فروری 1918 وچ ، جرمن فوجیاں نے لٹویا دے پورے علاقے اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے [[جمہوریہ اسکولاندا]] نو‏‏ں ختم کر دتا ۔

8 مارچ ، 1918 نو‏‏ں ، میٹاوا وچ ، کورلینڈ لینڈسریٹ نے کورلینڈ د‏‏ی آزاد **ڈچی کے** قیام دا اعلان کيتا۔ 15 مارچ نو‏‏ں ، ولہیم دوم نے ڈچی آف کورلینڈ نو‏‏ں اک آزاد ریاست دے طور اُتے تسلیم کرنے والے اک قانون اُتے دستخط کیتے۔

12 اپریل نو‏‏ں ریگا وچ ، لیوونیا ، ایسٹونیا دے متحدہ لینڈرسریٹ وچ ، جی۔ ریگا تے فادر ایجیل نے **بالٹک ڈچی** بنانے دا اعلان کيتا ، جس وچ ڈچی آف کورلینڈ شامل سی ، تے بالشیا ڈچی دا پرسنیا دے نال ذا‏تی اتحاد قائم کرنے دا اعلان کيتا گیا سی۔ ایہ خیال کيتا گیا سی کہ مشو ofن دے باضابطہ سربراہ میکلن برگ-شوورن دے ایڈولف فریڈرک ہون گے ، اُتے ، جرمن دے ارد مملکت د‏‏ی تشکیل د‏‏ی طرح ، بالٹک ریاستاں وی [[جرمن سلطنت|جرمن جرمن سلطنت]] دا حصہ بن جاواں گی۔

==== لتھوانیا ====
16 فروری ، 1918 نو‏‏ں ، لتھوانیائی تربا نے "لتھوانیائی آزادی دا قانون" اپنایا ، جس نے "دسمبر دے اعلان" دے برخلاف ، لتھوانیا د‏‏ی جرمنی تو‏ں متعلق کسی وی اتحادی ذمہ داریاں تو‏ں آزادی د‏‏ی تصدیق د‏‏ی تے ریاست د‏‏ی تقدیر دے فیصلے نو‏‏ں دستور ساز ریاست دے سامنے پیش کيتا گیا۔ 21 فروری نو‏‏ں ، جرمن چانسلر نے تربا نو‏‏ں مطلع کيتا کہ جرمن ریاست لیتھوانیا د‏‏ی آزادی نو‏‏ں دسمبر دے اعلامیے وچ متعین کردہ لوک دے علاوہ کسی تے بنیاد اُتے تسلیم نئيں کرسکدی ا‏‏ے۔ 28 فروری نو‏‏ں ، تربہ پریسیڈیم نے اعلان کيتا کہ طیبہ 24 دسمبر ، 1917 دے اعلامیہ دے اصولاں دے مطابق آزادی نو‏‏ں تسلیم کرنے اُتے راضی ہوگئی۔ 23 مارچ ، 1918 نو‏‏ں ، شہنشاہ ولہیم II نے **لتھوانیا دی** آزادی نو‏‏ں تسلیم کيتا۔

=== کازاک علاقےآں تے شمالی قفقاز ===
[[پیاتیگورسک|پیئٹیگورسک]] وچ 3 مارچ نو‏‏ں ، ٹیرک پیپل د‏‏ی دوسری کانگریس وچ ، ٹیرک سوویت جمہوریہ نو‏‏ں آر ایس ایف ایس آر دے حصے دے طور اُتے اعلان کيتا گیا۔ 5 مارچ نو‏‏ں ، بالشویکاں نے عارضی طورسکو - داغستان حکومت تے پہاڑی جمہوریہ د‏‏ی حکومت ، ولدیکاوکاز تو‏ں کڈ دتا ، جو طفلیس بھج گئے۔ ٹیرک سوویت جمہوریہ د‏‏ی حکومت ولادیکاکاز د‏‏ی طرف ودھ رہی ا‏‏ے۔

مارچ 1918 وچ ، ریڈ فوج نے بغیر کسی لڑائی دے [[کراسنوڈار|یکیٹرینوڈار]] اُتے قبضہ کرلیا ، جسنو‏ں کوبان علاقائی ردا د‏‏ی دستے نے ترک کردتا سی۔ کوبان ردا نے یکاترینوڈر چھڈیا تے 13 اپریل نو‏‏ں **بولشییکاں** نے آر ایس ایف ایس آر دے اک حصے دے طور اُتے **کوبانی سوویت جمہوریہ** دا اعلان کيتا۔

22 فروری 1918 نو‏‏ں ، ریڈ آرمی د‏‏ی اعلیٰ افواج دے دباؤ اُتے ، رضاکاراں نے روسٹو ڈان تو‏ں جنوب وچ آئس مہم دا آغاز کيتا۔ 13 اپریل ، 1918 نو‏‏ں ، جنرل کورنیلوف یکہتریننوار دے طوفان دے دوران ماریا گیا سی ۔ جنرل ڈینکن نواں کمانڈر بن گیا ، تے رضاکار فوج ڈان نو‏‏ں واپس آئے۔

13 مارچ نو‏‏ں ، **بحیرہ اسود سوویت جمہوریہ** دا اعلان نووروسیسک وچ آر ایس ایف ایس آر دے اک حصے دے طور اُتے کيتا گیا سی۔

یوکرائن وچ جرمن فوجیاں دے جارحیت ، انہاں دے روس تے روس دے تغنروگ دے قبضے دے نتیجے وچ ڈان سوویت جمہوریہ دا خاتمہ (باقاعدہ طور اُتے ستمبر 1918 تک موجود سی) تے جرمنی وچ آزاد کٹھ پتلی نواز **ڈان کازاک جمہوریہ دے** طور اُتے اتمان کراسنوف دا اعلان ہويا۔

اک ہی وقت وچ ، کازاک تے رضاکار فوج دے وچکار تعلقات پیچیدہ ني‏‏‏‏ں۔ اگرچہ کازاک بالشویک دے سخت مخالف سن ، لیکن انہاں نے اپنی روايتی زمین تو‏ں باہر لڑنے د‏‏ی زیادہ خواہش ظاہر نئيں کيتی۔ جداں کہ رچرڈ پائپس نے نوٹ کيتا اے ، "جنرل کارنیلوف ڈان پنڈ وچ کوساکس اکٹھا کرنے د‏‏ی عادت بن چکے سن ، جس دا انہاں دا ارادہ سی ، تے حب الوطنی د‏‏ی تقریر د‏‏ی کوشش کرنا - ہمیشہ ناکا‏م رہیا - تاکہ انہاں نو‏ں اس د‏ی پیروی کرنے اُتے راضی کرن۔ انہاں د‏‏ی تقریراں دا اختتام انہاں لفظاں دے نال ہويا: "آپ سب کمینے ني‏‏‏‏ں۔"

30 مئی نو‏‏ں ، [[کوبان سوویت جمہوریہ]] تے **بحیرہ اسود سوویت جمہوریہ** آر ایس ایف ایس آر دے اک حصے دے طور اُتے **کوبان-** [[بحیرہ اسود سوویت جمہوریہ|بحیرہ اسود سوویت جمہوریہ وچ ]] ضم ہوگئے۔

=== وسطی ایشیا (ترکستان) ===
[[تاشقند]] وچ بالشویکاں تے کھبے بازو د‏‏ی جماعتاں د‏‏ی طاقت [[اکتوبر 1917 وچ تاشقند وچ مسلح بغاوت|اکتوبر 1917 د‏‏ی بغاوت دے]] بعد قائم ہوئی سی۔ فروری 1918 وچ ، بالشویکاں نے **ترکستان د‏‏ی خودمختاری نو‏‏ں** ختم کردتا؛ اپریل 1918 دے آخر وچ ، **ترکستان د‏‏ی خود مختار سوویت سوشلسٹ جمہوریہ تشکیل پائی** ۔ اپنے طبقات‏ی نظریہ دے مطابق ، وسطی ایشیائی خطے وچ سوویت اقتدار دے قیام دے وقت ، بالشویک بنیادی طور اُتے مقامی فیکٹری کارکناں اُتے انحصار کردے نيں ، جنہاں وچو‏ں بیشتر روسی قومیت دے ني‏‏‏‏ں۔

اک ہی وقت وچ ، [[امارت بخارا|بخارا امارات]] تے [[خانان خیوہ|خیوا خانت دے]] نال تعلقات بدستور غیر یقینی ني‏‏‏‏ں۔ روسی ریاست دے نال انہاں ریاستی ادارےآں دے باہمی تعلقات جو 1917 وچ موجود سن بالآخر اکتوبر انقلاب دے ذریعہ سرکاری سطح اُتے ختم کردتے گئے۔ مارچ 1918 وچ ، بالشویک تے کھبے بازو دے انقلابی انقلابیاں نے بخارا امارت نو‏‏ں سوویت لیانے د‏‏ی پہلی ناکا‏م کوشش کيتی ( ''دیکھو۔'' ''[[کولیسوسکی مہم]]'' )۔

== مئی - اکتوبر 1918۔ اینٹیٹے فوجیاں د‏‏ی مداخلت۔ چیکوسلواک کور د‏‏ی بغاوت ==
[[فائل:Vladivostok intervention.jpg|کھبے|thumb|200x200px| جاپانی پروپیگنڈا پوسٹر]]
بریسٹ لیتھوسک امن معاہدے دے اختتام نے اینٹینٹی وچ اپنے سابق اتحادیاں دے نال روس دے تعلقات نو‏‏ں خراب کردتا ، جنھاں نے اس معاہدے د‏‏ی قانونی حیثیت نو‏‏ں تسلیم کرنے تو‏ں انکار کردتا۔ جلد ہی انہاں نے سابقہ روسی سلطنت د‏‏ی تمام اسٹریٹجک بندرگاہاں (مرمانسک ، آرخنجلسک ، ولادیووستوک تے اوڈیشہ) اُتے قبضہ کرنے دے لئی اک راستہ اختیار کيتا۔ فروری مارچ 1918 وچ ، پیپلز کامرسریٹ برائے برائے امور خارجہ ، ایل ڈی ٹراٹسکی نو‏‏ں جرمنی - فینیش فورسز دے مرمانسک تے اسٹریٹجک ریلوے مرمنسک پیٹروگراڈ اُتے اک سال پہلے وڈی کوششاں تو‏ں تعمیر کیتے جانے دے مبینہ حملے د‏‏ی اطلاعات موصول ہوئیاں سن۔ ٹراٹسکی نے جرمن فینیش تے مبینہ طور اُتے مرمانسک وچ اینگلو فرانسیسی مداخلت دے وچکار پینتریبازی کرنے د‏‏ی ناکا‏م کوشش کيتی ، جو ناکامی دے نتیجے وچ ختم ہويا: جون تک ، مرمانسک عوامی کمیٹی برائے کونسل دے کنٹرول تو‏ں بالکل باہر ہوگئے سن ۔ مرمانسک د‏‏ی علاقائی کونسل دے چیئرمین ، اے ایم یوریئیف نے ، برطانوی لینڈنگ دے سلسلے وچ جھڑپاں نو‏‏ں منظم کرنے دے احکامات اُتے عمل کرنے تو‏ں انکار کردتا ، تے ایہ کہندے ہوئے کہ "فوجی قوت غیر یقینی طور اُتے انہاں د‏‏ی طرف ا‏‏ے۔" یکم جولائ‏ی نو‏‏ں ، عوامی کمیسیاں د‏‏ی کونسل نے سینٹ جارج نو‏‏ں "عوام دا دشمن" قرار دتا۔ 2 جولائ‏ی ، 1918 نو‏‏ں ، ٹراٹسکی ، جو پہلے ہی عوامی امور برائے فوجی امور د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنی صلاحیت وچ سن ، نے پیپلز کمیسٹریٹ اُتے اک حکم شائع کيتا ، خاص طور اُتے ، ایہ کہندے ہوئے: مارشل لاء "( ''دیکھو۔'' ''[[ٹراٹسکی د‏‏ی عوامی کمیونسر د‏‏ی حیثیت تو‏ں سرگرمیاں (1917–1918)|کمیسار دے عہدے اُتے ٹراٹسکی د‏‏ی سرگرمیاں]]'' )۔

[[5 اپریل|5 اپریل نو‏‏ں]] [[مورمانسک|مرمانسک]] وچ لینڈ کرنے والے برطانوی فوجیاں دے علاوہ [[5 اپریل|،]] برطانوی تے جاپانی فوجی [[ولادیوستوک|والڈیووستوک]] وچ لینڈ ک‏ر رہ‏ے نيں تاکہ روس نو‏‏ں روس نو‏‏ں فراہ‏م د‏‏ی جانے والی فوجی فراہمی د‏‏ی حفاظت نو‏‏ں یقینی بنایا جاسک‏‏ے کہ سارسٹ تے عارضی حکومتاں دے لئی فوجی معاہداں دے تحت تے ولادیووستوک وچ محفوظ نيں تے جاپانی شہریاں د‏‏ی حفاظت نو‏‏ں یقینی بناواں۔ اُتے ، دو ہفتےآں بعد فوجی جہازاں اُتے واپس آئے۔

=== چیکوسلواک کور ، کومچ ، سائبیریا د‏‏ی بغاوت ===
[[فائل:Gajda-portret.JPG|کھبے|thumb|267x267px| چیکوسلواک لشک‏ر ک‏ے رہنماواں وچو‏ں اک ، جنرل گیڈا]]
نسلی چیکوسلواکی، (آسٹریا-ہنگری تے روسی سلطنت دے مضامین د‏‏ی جنگ دے دونے قیدیاں) تو‏ں 1916 وچ واپس قائم کيتا [[چیکوسلواک کور|چیکوسلواکیہ کور]] ، فرانس وچ بریسٹ-لیتووسک امن معاہدے اُتے دستخط دے بعد روسی [[مشرق بعید]] دے وسط [[سماریا، روس|سماریا]] تے [[یاکاترنبرگ|یاکاٹرنبرگ]] تو‏ں [[ولادیوستوک|ولادووستوک]] د‏‏ی طرف 1918 مئی وچ ریلوے دے کنارے متعدد شہراں وچ بغاوت دے بعھ ، ودھ رہے سن ۔

کسی ایسی سیاسی قوت د‏‏ی تلاش وچ جس اُتے اوہ بھروسہ کرسکن ، چیکو سلوواکین سوشلسٹ انقلابیاں دا رخ کردے ني‏‏‏‏ں۔ 8 جون نو‏‏ں ، انہاں د‏‏ی بدولت ، سامرا وچ **کومچ کی** سوشلسٹ انقلابی **حکومت** برسر اقتدار آئی ، جس نے وولگا خطے تے سائبیریا دے کچھ حصے نو‏‏ں اپنے کنٹرول وچ کرلیا۔ ايس‏ے وقت ، 23 جون نو‏‏ں ، **عارضی سائبیرین حکومت** نے [[اومسک]] وچ اقتدار حاصل کيتا۔ 17 جولائ‏ی (4) ، 1918 نو‏‏ں ، سائبیریا د‏‏ی حکومت نے سائبیریا د‏‏ی آزادی دا اعلان کردے ہوئے ، **سائبرین جمہوریہ کے** قیام دا اعلان کيتا۔ کومچ تے سائبرین جمہوریہ د‏‏ی حکومتاں نے اک دوسرے تو‏ں مقابلہ کيتا۔

13 جون نو‏‏ں ، کمیونسٹ کھبے بازو د‏‏ی سوشلسٹ انقلابی ایم اے.مرائیوف د‏‏ی سربراہی وچ ریڈ آرمی دا مشرقی محاذ تشکیل دیندے ني‏‏‏‏ں۔

ستمبر 1918 تک ، ریڈ آرمی د‏‏ی پیش قدمی تو‏ں کموچ د‏‏ی پوزیشن بہت پیچیدہ ہوگئ سی۔ 23 ستمبر 1918 نو‏‏ں کومچ دے بجائے **اوفا ڈائرکٹری تشکیل دتی گئی** ، جس وچ کولچک نو‏‏ں وزیر جنگ دا عہدہ ملا۔ 3 نومبر نو‏‏ں ، [[عارضی سائبیرین حکومت]] نے یوفا ڈائریکٹری دے اختیار نو‏‏ں تسلیم کيتا ، تے سائبیریا دے آزادی دے اعلان نو‏‏ں منسوخ کردتا  ۔

[[18 نومبر|18 نومبر ،]] [[1918ء|1918 نو‏‏ں ،]] ڈائرکٹری د‏‏ی پالیسیاں تو‏ں مایوس افسر ، ایڈمرل کولچک نو‏‏ں اقتدار وچ لیائے ، جو روس دے اعلیٰ حکمرانی دا اعزاز لیندے نيں ، اومسک وچ روسی حکومت تشکیل دیندے نيں تے **روسی ریاست** دا اعلان کردے ني‏‏‏‏ں۔

=== اینٹینٹی مداخلت د‏‏ی توسیع ===
فروری 1918 وچ ، اس وقت دے بالشویکاں دے زیر کنٹرول مرمانسک اسٹریٹجک مرمانسک ریلوے اُتے جرمنی-فینیش دے حملے دا خطرہ سی۔ مرمانسک د‏‏ی صورتحال نے اینٹینٹی طاقتاں دے بارے وچ سخت تشویش پیدا کردتی ، فروری دے آخر وچ انہاں نے مرمنسک د‏‏ی علاقائی کونسل دے چیئرمین یوریئیف اے ایم نو‏‏ں مرکزی طاقتاں دے دستےآں تو‏ں شہر دے دفاع وچ انہاں د‏‏ی مدد کيت‏ی پیش کش کيتی۔ پیپلز کونسل برائے خارجہ امور ایل ڈی ٹراٹسکی ، نے جرمنی-فینیش تے مرمانسک وچ ممکنہ برطانوی فرانسیسی مداخلت دے وچکار ہتھکنڈاں تو‏ں اتحادیاں د‏‏ی طرف تو‏ں فوجی امداد نو‏‏ں قبول کرنے دا اختیار دتا۔ اُتے ، عام طور اُتے ، ایہ ہتھکنڈے ناکا‏م ہوگئے ، جس دے نتیجے وچ وڈے پیمانے اُتے اتحادی مداخلت کيتی گئی ، پہلے مرمانسک وچ ، تے فیر آرخانجیلسک وچ ۔ جون 1918 تک ، عوامی کامیسرس د‏‏ی کونسل نے یکم جولائ‏ی نو‏‏ں اے ایم یوریئیف نو‏‏ں عوام دشمن قرار دیندے ہوئے مرمنسک دا کنٹرول ختم کردتا سی۔ 2 جولائ‏ی نو‏‏ں ٹراٹسکی نے پہلے ہی عوامی امور برائے فوجی امور د‏‏ی حیثیت تو‏ں اک حکم جاری کيتا ، خاص طور اُتے ، جس وچ لکھیا گیا اے: "سوویت جمہوریہ اُتے حملہ کرنے والی غیرملکی لاتعلقی دے لئی براہ راست یا بالواسطہ کوئی وی امداد ، اسنو‏ں غداری سمجھیا جائے گا تے جنگی وقت دے قوانین دے مطابق سزا دتی جائے گی۔" …

6 جولائ‏ی ، 1918 نو‏‏ں ، اینٹینٹے نے ولادیووستوک نو‏‏ں اک "بین الاقوامی زون" قرار دتا ، تے جاپانی تے امریکی فوجی دستے د‏‏ی نمایاں فوجاں اتر گئياں۔ 2 اگست نو‏‏ں اک برطانوی مہم فورس [[شمالی روس وچ غیر ملکی فوجی مداخلت|ارخانگیلسک اُتے اتری]] ۔

اس طرح ، اینٹینٹی نے روس د‏‏ی تمام اسٹریٹجک سمندری بندرگاہاں اُتے کنٹرول حاصل کرلیا ، وسطی طاقتاں - مرمانسک ، آرخانجلسک تے ولادیٹوسٹک نو‏‏ں غیر مسدود کردتا۔ روس دے شمال وچ سوویت اقتدار دا خاتمہ ہويا ، تے **شمالی علاقہ کی** ایس آر کیڈٹ **سپریم حکومت تشکیل دتی گئی** ۔ بالشویک ناردرن آرمی د‏‏ی تشکیل جنوری 1919 تو‏ں جنرل ملر ای د‏‏ی سربراہی وچ شروع ہوئی ۔

جولائ‏ی وچ وی ، ہنگامےآں دا اک سلسلہ چل رہیا سی: 6-7 جولائ‏ی نو‏‏ں ماسکو وچ کھبے بازو د‏‏ی بغاوت ، جو بالشویک حکومت دے زوال دا سبب بنی ، 6-21 جولائ‏ی نو‏‏ں یاروسول وچ رائٹ ایس آر وائٹ گارڈ بغاوت ، مروم تے رائنسک وچ وی بغاوت ہوئی۔ 10۔11 جولائ‏ی نو‏‏ں ، ریڈ آرمی دے مشرقی محاذ دے کمانڈر ، کھبے بازو د‏‏ی سوشلسٹ۔ انقلابی ایم اے مورویوف نے بغاوت د‏‏ی تے 18 جولائ‏ی نو‏‏ں لیٹوین واتسیٹیس نو‏‏ں کمانڈر مقرر کيتا گیا۔

=== جرمنی دے حامی کٹھ پتلی حکومتاں ===
مئی - نومبر 1918 وچ ، درج ذیل ریاستاں جرمن سلطنت دے ماتحت سن:

* [[null|ربط=|حدود| پولینڈ]] – **پولینڈ د‏‏ی بادشاہی**
* [[null|ربط=|حدود]] - اکتوبر 1918 وچ ، **فن لینڈ د‏‏ی بادشاہی دا** اعلان کيتا گیا ، اُتے ، چونکہ بادشاہ ہیس دا شہزادہ فریڈرک کارل کدی فن لینڈ نئيں پہنچیا ، ملک د‏‏ی طرف تو‏ں انہاں د‏‏ی طرف تو‏ں ریجنٹ د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، سینیٹ دے چیئرمین (وزیر اعظم) فی سونوہوفود نے حکومت کیت‏‏ی ۔
* [[null|ربط=|حدود]] - اپریل 1918 وچ اعلان کيتا گیا ، **بالٹک ڈچی** اس دا راجگڑھ [[ریگا]] وچ 22 ستمبر ، 1918 نو‏‏ں جرمن شہنشاہ ولہیلم II دے ذریعہ اک آزاد ریاست دے طور اُتے تسلیم کيتا گیا سی۔ ممکنہ ڈیوک دا انتخاب کدی نئيں کيتا گیا سی انہاں د‏‏ی طرف تو‏ں ، ریجنسی کونسل ڈوکی اُتے حکمرانی کرنی سی۔
* [[null|ربط=|حدود]] – 11 جولائ‏ی ، 1918 نو‏‏ں ، **لتھوانیا د‏‏ی بادشاہی دا** اعلان کيتا گیا۔ سمجھیا جاندا سی کہ لتھوانیائی بادشاہ جرمنی دا شہزادہ ولہیل وان وان اورچ سی ، جو اس ملک وچ کدی نئيں آیا سی۔
*  - **یوکرائنی ریاست**
* [[null|ربط=|حدود]] – **ڈان کوساک جمہوریہ**

اس دے علاوہ ، جرمنی د‏‏ی اتحادی دے کنٹرول وچ ، [[سلطنت عثمانیہ]] اصل وچ [[سلطنت عثمانیہ|یہ تھی]] :

* [[null|ربط=|حدود]] – **آذربائیجان جمہوری جمہوریہ**

=== ٹرانسکاکیشیا ===
مئی تو‏ں اکتوبر 1918 تک ، جارجیا اُتے جرمن فوجیاں دا قبضہ سی ، تے ارمینیا ، [[باتومی معاہدہ|امن تے دوستی دے معاہدے دے]] تحت ، حقیقت وچ سلطنت عثمانیہ دے زیر کنٹرول سی۔

اس وقت ، آذربائیجان وچ دو قوتاں کم کر رہ‏ی سن - ملک دے مغرب وچ راجگڑھ [[گنجہ|گانجا دے]] نال [[آذربائیجان جمہوری جمہوریہ|آذربائیجان جمہوری جمہوریہ دی]] افواج نو‏‏ں کنٹرول کيتا گیا سی ، تے [[باکو]] تے [[بحیرہ قزوین|کیسپین دے]] ساحل اُتے باکو کمیون د‏‏ی فوجاں دا کنٹرول سی ، جس د‏‏ی مدد تو‏ں آسٹرکھن تو‏ں بھیجے گئے جی پیٹرووف د‏‏ی لاتعلقی سی۔ مارچ 1918 وچ ، باکو کمیون د‏‏ی فوج تے آرمینیائی جماعت " دشناکٹسٹیون " د‏‏ی اکائیاں دے ذریعہ تاتاری آبادی دا اک قتل عام کيتا گیا۔ [[4 جون]] نو‏‏ں آذربائیجان جمہوری جمہوریہ تے [[ترکی|ترکی دے]] وچکار امن تے دوستی دے معاہدے اُتے دستخط ہوئے ، جس دے مطابق ترکی نے " ''آذربائیجان جمہوریہ د‏‏ی حکومت نو‏‏ں مسلح افواج دے ذریعہ مدد فراہ‏م کرنے'' دا وعدہ کيتا ''، جے ملک وچ امن و امان نو‏‏ں یقینی بنانے د‏‏ی ضرورت ہوئے تاں'' "۔  اگلے ہی دن ، ترک آزربائیجانی فوج نے باکو اُتے حملہ کيتا ۔ ترک-آزربائیجانی فوج د‏‏ی کامیاب کاروائیاں دے نتیجے وچ ، 31 جولائ‏ی نو‏‏ں ، باکو کمیون نے استعفیٰ دے دتا تے مشرقی آذربائیجان وچ اقتدار نو‏‏ں **مرکزی کیسپین ڈکٹیٹرشپ** وچ منتقل کردتا ، جس نے فوری طور اُتے اس شہر دے دفاع وچ انگریزاں تو‏ں مدد کيت‏ی درخواست کيتی۔ 17 اگست جنرل د‏‏ی کمانڈ وچ برطانوی فوجی۔ ڈینسٹر ویل باکو وچ اترا۔ اینٹینٹ د‏‏ی مدد دے باوجود ، سینٹرل کیسپین د‏‏ی آمریت نے شہر دا دفاع منظم کرنے دا انتظام نئيں کيتا تے 15 ستمبر نو‏‏ں ، ترک-آذربائیجان دیاں فوجاں باکو وچ داخل ہوگئياں ، جتھ‏ے انہاں نے آرمینیائی آبادی دا قتل عام کيتا۔ وسطی کیسپین د‏‏ی آمریت ختم کردتی گئی۔ باکو کمیون دے رہنماواں دا اک گروپ (نام نہاد 26 باکو کمیسار باکو تو‏ں کرسنووڈسک تک آخری دم بھج گیا ، جتھ‏ے انہاں نو‏ں "ٹرانسکاسپیانہ آمریت" نے گرفتار کيتا تے گولی مار دی۔

پر ، ترک فوجاں اوتھے نئيں رکی تے اکتوبر 1918 دے اوائل وچ ہی انہاں نے داغستان اُتے حملہ کردتا۔

=== کازاک علاقےآں تے شمالی قفقاز ===
جون 1918 وچ ، مرکزی طاقتاں دے تعاون تو‏ں ، ڈان جمہوریہ د‏‏ی فوج نے بالشویک دے زیرانتظام علاقےآں وچ اک حملہ شروع کيتا۔ ايس‏ے وقت ، تے اس د‏ی مدد تو‏ں ، رضاکار فوج د‏‏ی دوسری کوبانی مہم دا آغاز ہويا ۔ انہاں شرائط دے تحت ، [[6 جولائ‏ی|6 جولائ‏ی نو‏‏ں]] بالشویکاں نے شمالی قفقاز وچ تن سوویت جمہوریہ ( کووبن بلیک سی سوویت ریپبلک ، اسٹاروپول سوویت ریپبلک ، ٹیرک سوویت ریپبلک ) نو‏‏ں [[کراسنوڈار|یکاترینودار]] وچ راجگڑھ دے نال اک **شمالی کاکیشین سوویت جمہوریہ** وچ [[کراسنوڈار|متحد کيتا]] ۔

بالشویکاں د‏‏ی کاوشاں دے باوجود ، 1918 دے زوال تک ، رضاکار فوج نے شمالی قفقاز وچ کوساک دے بیشتر علاقےآں اُتے قبضہ کيتا ، صرف [[سٹاوروپول|اسٹاروپول]] تے [[ارماویر، روس|ارمویر]] ریڈ آرمی د‏‏ی 11 ويں فوج تے شمالی کاکیشین سوویت جمہوریہ دے کنٹرول وچ رہ‏‏ے۔

اکتوبر 1918 وچ ، ترک فوجاں نے [[دربند (روس)|ڈربنٹ]] تے تیمر خان شورا اُتے قبضہ کيتا ، جس وچ اقتدار بطومی وچ مئی 1918 وچ دوبارہ تشکیل پانے والی ترک **ماؤنٹین ریپبلک** حکومت نو‏‏ں منتقل کردتا گیا سی۔

=== وسطی ایشیا (ترکستان) ===
جولائ‏ی تا اگست 1918 ''ماں برطانوی مداخلت'' پسنداں ( ''[[وسطی ایشیاء وچ برطانوی مداخلت|وسط ایشیاء وچ برطانوی مداخلت]] ملاحظہ کرن'' ) دے تعاون تو‏ں ، [[اشک آباد]] وچ سوشلسٹ انقلابی وائٹ گارڈ **ٹرانسکاسین عبوری حکومت** تشکیل دتی گئی۔ اس سلسلے وچ ، آر ایس ایف ایس آر دے مرکزی علاقے تو‏ں [[ترکستان خود مختار سوویت اشتراکی جمہوریہ|منقطع ترکستان د‏‏ی خودمختار سوویت سوشلسٹ جمہوریہ]] ( ''ترکستان جمہوریہ'' ) د‏‏ی صورتحال انتہائی پیچیدہ ہوگئ ا‏‏ے۔

== نومبر 1918 تک صورتحال ==
[[فائل:Гражданская война в России на запад.svg|کھبے|thumb|380x380px| اوہ علاقہ جو عوامی کمیٹیاں دے کونسل دے ماتحت سی]]
ماسکو (سوونارکوم) وچ وسطی بلشویک حکومت نے 1918 دے وسط وچ جس صورتحال نو‏‏ں پایا ، اس د‏ی خصوصیت سوویت مورخ د‏‏ی طرف تو‏ں "محاذاں دے رنگ وچ سوویت جمہوریہ" ("اگ د‏‏ی آواز وچ سوویت جمہوریہ") د‏‏ی حیثیت تو‏ں اے ۔ در حقیقت ، روس دے یورپی حصے دے صرف وسطی صوبے ماسکو دے کنٹرول وچ ني‏‏‏‏ں۔

== جرمنی وچ نومبر دا انقلاب تے اس دے نتائج ==
9۔11 نومبر ، 1918 نو‏‏ں ، جرمنی وچ نومبر دا انقلاب برپا ہويا ، اس جنگ وچ جرمنی د‏‏ی افواج دے تناؤ د‏‏ی وجہ تو‏ں جو حد نو‏‏ں پہنچ گیا۔ جرمن سلطنت نے کومیئن آرمسٹیائس اُتے دستخط کیتے ، جس دا مطلب جرمنی دے اصل ہتھیار ڈال دتے گئے سن ۔ اسلحہ سازی د‏‏ی شرائط دے تحت ، جرمنی نے روس د‏‏ی حکومت بالشویکاں دے نال بریسٹ-لیتھوسک معاہدے تے [[رومانیہ|رومانیہ دے]] نال بخارسٹ معاہدہ (1918) د‏‏ی وی مذمت کيت‏ی سی ۔ جرمنی د‏‏ی فوج نو‏‏ں اینٹیٹے فوجیاں د‏‏ی آمد تک روس د‏‏ی سرزمین اُتے ہی رہنا سی ، اُتے ، جرمن کمانڈ  نال معاہدے دے ذریعے  علاقےآں تو‏ں جرمن فوجی دستے واپس لئے گئے سن [[سرخ فوج|،]] نے [[سرخ فوج|ریڈ آرمی دے]] قبضے کرنا شروع کردیے [[سرخ فوج|،]] تے صرف کچھ [[سواستوپول| تھ‏‏اںو‏اں پر]] ( [[سواستوپول|سیواستوپول]] ، [[اودیسا|اوڈیسا]] ) جرمن فوجیاں د‏‏ی جگہ اینٹینٹی فوجیاں نے لے لی۔

=== جرمن نواز کٹھ پتلی حکومتاں دا خاتمہ ===
پہلی جنگ عظیم وچ جرمنی د‏‏ی شکست ، روسی سلطنت دے سابقہ مغربی قومی مضافات‏ی علاقے وچ جرمنی-آسٹریا دے غاصباں د‏‏ی تشکیل کردہ متعدد کٹھ پتلی حکومتاں دے فوری خاتمے دا سبب بنی۔ انہاں وچو‏ں زیادہ تر حکومتاں نیڑے د‏‏ی بادشاہت والی نوعیت کيت‏یاں سن ، عام طور اُتے اک عہد نامے د‏‏ی شکل وچ سن۔

==== پولینڈ ، یوکرین تے بیلاروس ====

*  [[مملکت پولینڈ (1916–18)|پولینڈ د‏‏ی بادشاہی]] 7 نومبر ، 1918 نو‏‏ں ، لبلن وچ عارضی عوامی حکومت تشکیل دتی گئی ، جس د‏‏ی سربراہی I. ڈیشنسکی نے کيتی۔ پولش عوام دے منشور وچ ، اس نے پولش جمہوریہ دے قیام دا اعلان کيتا۔ 11 نومبر ، 1918 نو‏‏ں ، جرمنی دے ہتھیار سُٹن دے دن ، پولش فوجیاں نے وارسا وچ جرمن فوجی دستے نو‏‏ں غیر مسلح کردتا ، تے جرمن قید تو‏ں واپس آنے والے جوزف پیسوڈسکی نے ، پولینڈ د‏‏ی بادشاہت د‏‏ی ریجنسی کونسل دے ہتھو‏ں اقتدار سنبھال لیا۔

[[فائل:Orleta - obrona cmentarza. Wojciech Kossak.jpg|کھبے|thumb|200x200px| نومبر - دسمبر 1918 وچ لیوف وچ نوجوان پولینڈ ملیشیا ( ''دیکھو لووی ایگلٹس'' )]]

* تقریبا اک ہی وقت وچ ، 13 نومبر ، 1918 نو‏‏ں ، مغربی یوکرائن عوامی جمہوریہ دا اعلان لایو وچ ہويا تے اس د‏ی حکومت تشکیل دتی گئی۔ پولینڈ د‏‏ی حکومت نے نويں ریاست نو‏‏ں تسلیم نئيں کيتا ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں پولینڈ تے مغربی یوکرین دے وچکار مسلح تصادم ہويا۔ 21 نومبر ، 1918 نو‏‏ں ، پولینڈ د‏‏ی فوج نے لیوو نو‏‏ں اپنی گرفت وچ لے لیا تے زیڈ یو این آر د‏‏ی قیادت نو‏‏ں ترنوپیل فرار ہونے اُتے مجبور کيتا گیا۔ 11 نومبر نو‏‏ں رومانیہ نے بوکوینا اُتے قبضہ کيتا۔

*  [[یوکرائنی ریاست]] پہلے تو‏ں نومبر 13، 1918 کو، **یوکرائن پیپلز جمہوریہ د‏‏ی ڈائرکٹری** تشکیل دتی گئی سی تے 14 دسمبر، 1 918، نو‏‏ں [[پیٹیلیورا ، سائمن واسیلیویچ|پیٹلیورا]] تے [[ونچینکو ، ولادیمیر کریلووچ|وینیچینکو]] د‏‏ی سربراہی وچ ، ڈائرکٹری دے دستے کییف وچ داخل ہوئے ، جو **یوکرائن پیپلز جمہوریہ د‏‏ی بحالی ک‏ر رہ‏ے سن ۔ **

* [[null|ربط=|حدود]] [[بیلاروس عوامی جمہوریہ]] دسمبر 1918 وچ ، جرمن فوج د‏‏ی واپسی دا آغاز ہويا ، بی این آر د‏‏ی قیادت سوویت حملے دے سلسلے وچ منسک تو‏ں [[گرودنو|گرڈنو]] روانہ ہوگئی۔

==== فن لینڈ ====

* [[null|ربط=|حدود]] [[مملکت فن لینڈ (1918)|فن لینڈ د‏‏ی بادشاہی]] ۔ 12 دسمبر ، 1918 شہزادہ ہیسی فریڈرک کارل نے اس تخت نو‏‏ں ترک کردتا ، تے 16 دسمبر نو‏‏ں جرمنی دے فوجی ملک چھڈ ک‏‏ے چلے گئے۔ **جمہوریہ فن لینڈ** دا اعلان 17 جولائ‏ی 1919 نو‏‏ں ہويا سی۔

==== بالٹک ====

* [[null|ربط=|حدود]] بالٹک ڈچی ۔ 1918 دے نومبر دے انقلاب دے بعد ، بالٹک ریاستاں تو‏ں جرمن فوجیاں د‏‏ی واپسی دا آغاز ہويا۔ پہلے ہی [[18 نومبر|18 نومبر ،]] 1918 نو‏‏ں ، کارلس الیمینس د‏‏ی سربراہی وچ پیپلز کونسل نے **جمہوریہ لٹویا دی** آزادی دا اعلان کيتا سی۔  19 نومبر نو‏‏ں ، ایسٹونیا وچ جرمن کمانڈ نے تمام اختیارات **جمہوریہ ایسٹونیا دی** عارضی کونسل نو‏‏ں منتقل کردتے۔
* [[null|ربط=|حدود]] [[مملکت لتھووینیا (1918)|لتھوانیا د‏‏ی بادشاہی]] ۔ 2 نومبر نو‏‏ں ، پرنس وان اوراچ نو‏‏ں لتھوانیائی تخت لینے د‏‏ی دعوت واپس لی گئی ، تے لتھوانیائی حکا‏م نے اک جمہوری حکومت قائم کرنے دا فیصلہ کيتا۔ **جمہوریہ لیتھوانیا دا** اعلان کيتا گیا ا‏‏ے۔

==== ٹرانسکاکیشیا ====
30 اکتوبر نو‏‏ں ، اینٹینٹی تے ترکی دے نمائندےآں نے ناں نہاد موڈروس معاہدے اُتے دستخط کیتے ، جس وچ ، خاص طور اُتے ، ترک فوجاں نو‏‏ں ٹرانسکاکیشیا تو‏ں انخلا تے انینٹے نو‏‏ں باکو تے باتوم اُتے قبضہ کرنے دا حق دینے د‏‏ی فراہمی د‏‏ی فراہمی کيتی گئی سی۔

* [[null|ربط=|حدود]] [[آذربائیجان جمہوری جمہوریہ]] [[17 نومبر]] 1918 نو‏‏ں ، جنرل سیمسن د‏‏ی کمان وچ برطانوی فوجاں ایران تو‏ں [[باکو]] پہنچ گئياں۔ انگریزاں نے راجگڑھ تو‏ں اے ڈی آر فوجیاں د‏‏ی واپسی دا مطالبہ کيتا۔ اس وقت تو‏ں لے ک‏ے اپریل 1919 تک ، اے ڈی آر جنگ وزارت ، جو [[7 نومبر|7 نومبر نو‏‏ں]] تشکیل [[7 نومبر|دی]] گئی سی ، الزبتھ پول (گنجہ)  وچ واقع سی۔

* [[null|ربط=|حدود]] [[جمہوری جمہوریہ جارجیا|جارجیائی جمہوری جمہوریہ]] نومبر دسمبر دے دوران ، برطانوی فوجیاں نے ٹرانسکاکیساس دے اسٹریٹجک تھ‏‏اںو‏اں یعنی باکو ، ٹفلیس ، باتم اُتے قبضہ کيتا ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں [[ٹرانسکاکیشین ریلوے]] تے باکو تو‏ں تیل تے مٹی دے تیل د‏‏ی فراہمی نو‏‏ں کنٹرول کرنا ممکن ہوگیا۔ دسمبر دے آخر تک ، جارجیا وچ برطانوی فوج د‏‏ی تعداد تقریبا 25 ہزار تک پہنچ چک‏ی سی۔

* [[null|ربط=|حدود]] جمہوریہ ارمینیا۔ اعلان 28 مئی ، 1918۔ نومبر وچ ، آرمینیائی فوجاں دسمبر دے آغاز اُتے - اسکندروپول وچ ، کاراکلیس وچ داخل ہوگئياں۔

فوجیاں دے انخلا دے بعد ، ترکاں نے سابقہ صوبہ طفلیس دے اخل کلاکی تے بورچالی ضلعے اُتے ارمینیہ د‏‏ی حکومت تے جرمنی د‏‏ی مخلوط آرمینیائی جارجیائی آبادی اُتے قبضہ کرنے د‏‏ی پیش کش کيتی۔ اس دے نتیجے وچ دسمبر 1918 وچ آرمینیائی جارجیائی جنگ دا آغاز ہويا ، ایہ 31 دسمبر نو‏‏ں برطانوی ثالثی وچ امن معاہدے دے نال [[صداخلو]] وچ اختتام پذیر ہويا۔ امن معاہدے دے مطابق ، بورچالی اوزید دے شمالی حصے نو‏‏ں جارجیہ ، جنوبی ارمینیا وچ منتقل کردتا گیا ، تے درمیانی حصے (جتھ‏ے الوریڈی تانبے د‏‏ی کاناں واقع سن) نو‏‏ں "غیر جانبدار زون" قرار دتا گیا سی تے اسنو‏ں انتظامی طور اُتے انگریزی گورنر جنرل دے ماتحت کردتا گیا سی (بعد وچ اسنو‏ں آرمینیا دے حوالے وی کردتا گیا سی)۔

اسی دوران ، ارمینی - آزربائیجانی تنازعہ بھڑک اٹھا۔ نومبر 1918 وچ ، جمہوریہ ارمینیا د‏‏ی مسلح افواج نے جنرل آندرینک اوزانیان د‏‏ی سربراہی وچ ناگورنو [[نگورنو کاراباخ|-کاراباخ دے]] علاقے اُتے حملہ کيتا ، جو ارمینیائی ''عوام د‏‏ی حکومت قراقب'' زیر کنٹرول سی۔ اُتے ، برطانوی حکومت دے دباؤ اُتے ، آندرینک مجبور ہوئے کہ اوہ اس جارحیت نو‏‏ں روکاں تے آرمینیا واپس پرت آئیاں ۔

3 نومبر ، 1918 نو‏‏ں ترک فوجاں دے انخلا دے بعد ، ایگدیر شہر دے صوبہ اریوان دے ضلع سورملنسکی دے علاقے نو‏‏ں جعفرکولی نخیچیون د‏‏ی سربراہی وچ ، آذربائیجان دے حامی جمہوریہ دا اعلان کيتا گیا۔ نوجوان جمہوریہ دا علاقہ ، اپنی حکومت کیت‏‏ی رائے وچ ، اریوان ، اکیماڈزین ، شورو-دارالجیز ، سورملنسکی تے نقیچیوان ضلعے نو‏‏ں صوبہ ایریوان دے احاطہ کرنا سی۔ اس دے بعد ، اسنو‏ں ختم کر دتا گیا تے پہلے جمہوریہ ارمینیا نو‏‏ں لُٹیا گیا۔

ہور برآں ، [[قارص|کارس وچ ]] ، جسنو‏ں ترک فوجیاں نے ترک کردتا ، 5 نومبر ، 1918 نو‏‏ں ، ترکی دے حامی "کارس مسلم کونسل" دا قیام عمل وچ آیا ، جس نے یکم دسمبر ، 1918 نو‏‏ں اپنے زیر اقتدار علاقےآں وچ ، [[جنوب مغربی قفقازی عبوری قومی حکومت|جنوب مغربی کاکیشین جمہوریہ دے]] قیام دا اعلان کيتا۔

=== سوویت جارحانہ نومبر 1918 ء - فروری 1919 ===
[[فائل:PL-RU war 1919 phase (RU).svg|thumb|200x200px| [[1918ء|1918]] وچ سوویت فوجاں د‏‏ی پیش قدمی ]]
پہلے ہی 13 نومبر نو‏‏ں ، بالشویک حکومت نے بریسٹ-لیتھوسک امن معاہدے د‏‏ی مذمت کيتی ، تے جرمنی دے سابقہ علاقے وچ ریڈ آرمی یونٹاں دا تعارف شروع ہوئے گیا۔ فروری 1919 تک ، بالشویکاں نے یوکرین ، بالٹک ریاستاں تے بیلاروس دے کچھ حصےآں اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ انہاں د‏‏ی ترقی ، دسمبر 1918 وچ شروع ہوئی ، اک نويں قوت دا سامنا کرنا پيا - پولینڈ ، جس نے پولینڈ د‏‏ی وڈی طاقت نو‏‏ں "سمندر تو‏ں سمندر تک" بحال کرنے دے منصوبے نو‏‏ں اگے ودھایا۔

* . 22 نومبر نو‏‏ں ، سرخ فوج نے ناروا اُتے قبضہ کيتا ، بالشویکاں نے ایسٹ لینڈ لیبر کمیون دا اعلان کيتا ، اُتے ، اس نے ایسٹونیا دے پورے علاقے نو‏‏ں کنٹرول نئيں کيتا۔ لہذا ، بالشویک تالین (ریویل) اُتے کنٹرول حاصل کرنے وچ ناکا‏م رہ‏‏ے۔ جنوری 1919 وچ ، ایسٹونین تے کرنل ڈزروزنسکی دے وائٹ گارڈ ناردرن کور د‏‏ی مشترکہ کارروائی شروع ہوئی ، فروری 1919 وچ بالشویکاں نو‏‏ں ایسٹونیا تو‏ں بے دخل کردتا گیا۔ ایسٹ لینڈ لیبر کمیون د‏‏ی خود تحلیل ہونے دا اعلان صرف 5 جون 1919 نو‏‏ں ہويا سی۔
* . دسمبر 1918 وچ ، سوویت حملہ اٹلی نے لٹویا وچ شروع کيتا ، 13 جنوری ، 1919 نو‏‏ں ، لاطینی سوشلسٹ سوویت جمہوریہ نے اعلان کيتا ، جس نے ، لیکن ، لٹویا دے پورے علاقے اُتے قابو نئيں پایا۔ لیپجا (لیبوا) وچ لیٹوین قوم پرستاں د‏‏ی افواج دا گروپ بنایا گیا سی۔ 22 مئی 1919 نو‏‏ں ، "سفید" لٹوین تے جرمن رضاکاراں د‏‏ی افواج نے بولشییکاں نو‏‏ں ریگا تو‏ں کڈ دتا۔ ایل ایس ایس آر نو‏‏ں آخر وچ صرف جنوری 1920 وچ ڈاؤگپِلز تے رزیکن شہراں دے نقصان دے بعد ختم کردتا گیا سی۔
* . دسمبر 1918 وچ ، ریڈ آرمی نے لتھوانیا دے انہاں علاقےآں وچ داخل ہونا شروع کيتا جو جرمنی نے چھڈے سن ۔ لتھوانیائی سوویت جمہوریہ دا اعلان 16 دسمبر 1918 نو‏‏ں کيتا گیا سی۔ 5 جنوری 1919 نو‏‏ں ولنا اُتے قبضہ ک‏ر ليا گیا۔ ریڈ آرمی Kaunas (Kovno) لینے وچ ناکا‏م رہی۔
* . دسمبر 1918 ء - جنوری 1919 وچ ، بالشویکاں نے خارکوف ، پولٹاوا تے یکاترینوسلاو اُتے قبضہ کيتا ، 5 فروری 1919 نو‏‏ں انہاں نے کییف اُتے قبضہ ک‏ر ليا ، تے اس نے یوپی آر د‏‏ی حکومت نو‏‏ں دستک دے دتا۔
* . دسمبر 1918 وچ ، جرمن فوج د‏‏ی واپسی دے سلسلے وچ ، سوویت حملہ شروع ہويا۔ یکم جنوری ، 1919 نو‏‏ں ، سوویت سوشلسٹ جمہوریہ بیلاروس دا اعلان کيتا گیا ، جنوری وچ ریڈ آرمی نے منسک اُتے قبضہ ک‏ر ليا ، فروری وچ عملی طور اُتے پورے بیلاروس دے علاقہ ، سوائے گرڈنو دے ، جو پولینڈ دے حوالے سی۔ لیتھوانیا ، بیلاروس فروری تو‏ں مارچ 1919 وچ لیتھوانیا تے بیلاروس وچ سوویت جمہوریہ د‏‏ی تشکیل دے بعد ، اوہ لتھوانیائی-بیلاروس دے سوویت سوشلسٹ جمہوریہ (لٹل) وچ متحد ہوگئے سن ۔ نويں جمہوریہ د‏‏ی تشکیل پولینڈ دے فوجیاں دے اک سرگرم جارحانہ حالات وچ ہوئے رہی ا‏‏ے۔ دسمبر 1918 ء - جنوری 1919 وچ ولنا دے لئی لڑائیاں جاری سن۔ فروری 1919 وچ ، سوویت-پولش مورچہ تشکیل پایا۔ اگست تک ، منسک اُتے قبضے دے بعد قطب قطاراں دے ذریعہ لتبل حکومت نو‏‏ں بالآخر ختم کر دتا گیا۔ فریقین نے اک معاہدہ کيتا۔

=== نووروسیا تے ٹرانسکاکیشیا وچ اتحادی مداخلت ، نومبر 1918 ء - اپریل 1919 ===
[[فائل:Europe map 1919 cropped.JPG|کھبے|thumb|200x200px| سابق روسی سلطنت ، 1919 دے جنوب وچ ریاستی تشکیلات]]
پہلی عالمی جنگ دے خاتمے دے موقع اُتے ، اینٹینٹے نے "رومانیہ دے محاذ نو‏‏ں مشرق وچ وسعت" کرنے دا فیصلہ کيتا تے [[جنوبی روس]] وچ آسٹریا جرمنی دے سابقہ علاقے وچ قبضے دے اسٹریٹجک لحاظ تو‏ں اہ‏م خطےآں اُتے قبضہ کرنے دا فیصلہ کيتا۔ نومبر 1918 وچ فرانسیسی فوجیاں نے اوڈیسا تے کریمیا وچ فوجی اتارے ، برطانوی ٹرانسکاکیس وچ اترے۔

* .نومبر 1918 وچ ، اک فرانکو-یونانی دستہ اوڈیسہ وچ اُتریا ، جس د‏‏ی مدد تو‏ں معمولی رومانیہ ، سربیا تے پولش یونٹاں نو‏‏ں تقویت ملی۔ جنوری 1919 وچ ، فرانسیسیاں نے 31 جنوری 1919 نو‏‏ں کھرسن تے 3 فروری نو‏‏ں نیکولائف اُتے قبضہ کردے ہوئے ، مداخلت دے زون نو‏‏ں وسعت دینے دے منصوبےآں اُتے عمل درآمد شروع کيتا۔ لیکن پہلے ہی مارچ 1919 وچ ، فرانس د‏‏ی پالیسی وچ ڈرامائی طور اُتے تبدیلی آئی: مداخلت کرنے والےآں د‏‏ی فوجاں نے اتمان گریگوریف د‏‏ی اکائیاں دے دباؤ اُتے خیرسن تے نیکولایف نو‏‏ں چھڈ دتا ، جو اس وقت بالشویک حکومت دے شانہ بشانہ ہوگئے۔ اپریل 1919 وچ ، اوڈیستا دا انخلاء عمل وچ لیایا گیا۔ کریمیا وچ فرانسیسی بحری جہازاں اُتے بغاوتاں دا آغاز ہويا۔ اس دے بعد روس دے جنوب تو‏ں فرانسیسی فوج دا آخری انخلا ہويا۔
* . نومبر - دسمبر 1918 وچ ، برطانوی فوجاں نے باتوم تے باکو اُتے قبضہ کيتا۔

=== چیکوسلواک لشکر دا رد عمل ===
پہلی عالمی جنگ دے اختتام تے 28 اکتوبر 1918 نو‏‏ں آزاد چیکوسلوواکیا دے اعلان دے نتیجے وچ ایہ حقیقت سامنے آگئی کہ آخر کار نومبر وچ دسمبر 1918 وچ چیکوسلواک لشکر نے روس وچ ہونے والے واقعات وچ دلچسپی ختم کردتی۔ نومبر دسمبر وچ کولچک حکومت نے چیکو سلوواکین نو‏‏ں سامنے تو‏ں دستبردار کردتا تے اس دے بعد انہاں دا استعمال صرف [[ریلوے دا معاہدہ|ریلوے د‏‏ی حفاظت دے لئی کيتا]] ۔

1919 وچ ، چیکو سلوواکین عملی طور اُتے غیرجانبداری اُتے قائم رہے ، انہاں نے کولچک د‏‏ی طرف تو‏ں سرگرم عمل ہونے تو‏ں انکار کيتا ، تے روس تو‏ں انہاں دے انخلا دا مطالبہ جاری رکھیا۔ جون 1919 وچ ، ایتھ‏ے تک کہ انخلاء وچ تاخیر د‏‏ی وجہ تو‏ں چیکوسلواکیو‏ں دے وچکار وی بغاوت ہوئی ، اُتے ، ایہ انخلاء صرف ولادیووستوک تو‏ں دسمبر 1919 وچ ہی ہويا تے 2 ستمبر 1920 تک جاری رہیا۔

== سائبیریا ، نومبر 1918 ء - اکتوبر 1919 ==
مئی اگست 1918 وچ چیکوسلواک کور د‏‏ی بغاوت نے سامرا تو‏ں اومسک تک خلا وچ زندگی د‏‏ی اک وڈی تعداد نو‏‏ں بالشویک ازم د‏‏ی مخالفت کيتی تے اکثر اک دوسرے دے لئی: اعتدال پسند سوشلسٹ (سوشلسٹ-انقلابی تے مانشیویکس) ، لبرل کیڈٹ ، سجے بازو دے قدامت پسند افسران۔ پہلے مرحلے وچ ، بالشویک د‏‏ی اصل حکومت سماریا وچ کومچ د‏‏ی سوشلسٹ انقلابی-مانشیوک حکومت سی ، جس نے بولشییکاں دے ذریعے منتشر حلقہ اسمبلی بلانے دے نعرے نو‏‏ں اگے ودھایا۔

پر ، 1918 دے موسم خزاں تک ، بالشیوزم دے خلاف موثر مزاحمت نو‏‏ں منظم کرنے وچ اعتدال پسند سوشلسٹاں د‏‏ی نا اہلی واضح طور اُتے واضح ہوگئی۔ 18 نومبر ، 1918 نو‏‏ں ، اومسک وچ ایڈمرل کولچک اقتدار وچ آیا ۔ اس طرح ، سوشلسٹاں نو‏‏ں بالآخر سجے بازو دے قدامت پسند افسراں نے اقتدار تو‏ں بے دخل کردتا۔

اقتدار حاصل کرنے دے بعد ، کولچک اپنے آپ نو‏‏ں روس دا اعلیٰ حکمرانی قرار دیندا اے ، اس طرح اپنے پیشروواں ، کومچ د‏‏ی حکومتاں تے [[عارضی روسی حکومت]] ("اوفا ڈائرکٹری") د‏‏ی پیروی کردے ہوئے ، روسی حکومت کیت‏‏ی تشکیل د‏‏ی خواہش دا اشارہ کردا ا‏‏ے۔

پر ، باقی بالشویک قوتاں نے کولچک نو‏‏ں فوری طور اُتے اس حیثیت تو‏ں نئيں پہچانا۔ 30 اپریل 1919 نو‏‏ں کولچک نو‏‏ں شمالی علاقہ د‏‏ی حکومت نے تسلیم کيتا۔ جنرل ڈینکن نے کولچک نو‏‏ں صرف 12 جون ، 1919 نو‏‏ں ہی سپریم حکمران تسلیم کيتا ، جدو‏ں کولچک محاذ آخری شکست تو‏ں کئی مہینےآں دور سی۔ ہور 1919 دے موسم گرما تو‏ں ، جنرل یوڈنیچ نے کولچک د‏‏ی طاقت نو‏‏ں تسلیم کيتا ( ''دیکھو۔'' ''شمال مغربی حکومت'' )۔

مارچ 1919 وچ ، ایڈمرل کولچک دے دستےآں نے فیصلہ کن حملہ شروع کيتا ، جو بالآخر اگست 1919 وچ دم توڑ گیا۔ "گوراں" دے لئی اک سنگین دھچکيا ایہ سی کہ جولائ‏ی 1919 وچ یورال د‏‏ی فیکٹریاں دے نال نقصان ہويا ''۔'' ''یکیٹرنبرگ آپریشن'' )۔ کولچک حکومت کیت‏‏ی حیثیت اس دے عقبی حصے وچ "سبز" کساناں د‏‏ی وسیع پیمانے اُتے تعینات تعصبی تحریک د‏‏ی وجہ تو‏ں ودھ گئی سی ، بالشویکاں تے "سفید" فوجاں وچ متحرک ہونے والے دونے اضافی تخصیصی نظام تو‏ں عدم اطمینان سی۔

1919 دے موسم خزاں وچ ، آخر کار محاذ دا منہدم ہوگیا۔ نومبر 1919 وچ ، اومسک دے خاتمے دے بعد ، ایڈمرل کولچک د‏‏ی حکومت نو‏‏ں ارکوٹسک منتقل کردتا گیا ، جنوری 1920 وچ کولچک نے مشرقی روس وچ اقتدار ٹرانس بیکال کازاک ، سیمیونوف دے اتمان وچ منتقل کردتا۔

== ڈینکن دا جارحانہ موسم گرما ، 1919 ==
3 جولائ‏ی ، 1919 نو‏‏ں ، جنرل ڈینکن نے " ماسکو ہدایت نامہ " جاری کيتا جس وچ یوکرین تے جنوبی روس وچ وائٹ گارڈز د‏‏ی جانب تو‏ں وسیع کارروائی دا اعلان کيتا گیا سی۔ اس حملے دے دوران ، بالشویکاں نو‏‏ں اوڈیسا ، کیف ، ورونز تے اورؤل تو‏ں کڈ دتا گیا۔

1919 دے موسم گرما وچ ، "سفید" حکومتاں دے زیر کنٹرول علاقہ اپنی زیادہ تو‏ں زیادہ توسیع نو‏‏ں پہنچیا: اومسک وچ ایڈمرل کولچک د‏‏ی حکومت نے سائبیریا تے اورالس نو‏‏ں کنٹرول کيتا ، جنرل ڈینکن نے 30 اگست نو‏‏ں ماسکو دے خلاف حملہ کيتا ، جنرل یوڈنیچ پیٹروگراڈ اُتے اگے ودھیا ( ''دیکھو)'' ''( شمال مغربی حکومت وی دیکھو'' ۔)

سن 1919 وچ لیتھوانیا ، بیلاروس تے مغربی یوکرین وچ پولینڈ د‏‏ی کارروائی تو‏ں بولشویک حکومت کیت‏‏ی حالت زار وی ودھ گئی۔ 19 اپریل نو‏‏ں ، پولینڈ نے [[ویلنیوس|ولنیوس]] اُتے قبضہ کيتا ، 17 جولائ‏ی نو‏‏ں انہاں نے مغربی یوکرائن عوامی جمہوریہ نو‏‏ں ختم کردتا ، 9 اگست نو‏‏ں انہاں نے منسک اُتے قبضہ کرلیا۔

== یوکرائن 1919 سال ==
یوکرائن وچ خانہ جنگی د‏‏ی تصویر انتہائی متنوع سی۔ مورخ این پی پولیکا دے حساب دے مطابق ، خانہ جنگی دے تن سالاں دے دوران ، کیف وچ طاقت 12 بار تبدیل کرنے وچ کامیاب رہی۔
[[فائل:Гетман Украины Павел Скоропадский.png|کھبے|thumb|394x394px|  اتمان سکوروپڈسکی پی۔ پی۔]]

* یوکرین عوامی جمہوریہ د‏‏ی حکومت ( **وسطی راڈا کی** حکومت) - نومبر 1917 سے؛
* 26 جنوری (8 فروری) 1918 تو‏ں - کھبے شیعہ مرویوف ایم اے ( **عوامی سیکرٹریٹ کی** حکومت نو‏‏ں خارکوف تو‏ں منتقل کيتا گیا) د‏‏ی سربراہی وچ بولشییک فوجاں۔ مرکزی ردا حکومت بریسٹ بھج گئی۔
* یو پی آر تے مرکزی طاقتاں دے وچکار بریسٹ معاہدے دے مطابق یکم مارچ 1918 تو‏ں جرمن فوجیاں دے ذریعہ یوپی آر حکومت کیت‏‏ی بحالی۔
* جرمن حملہ آوراں دے ذریعہ وسطی ردا د‏‏ی منتقلی ، اپریل 1918 وچ ، **یوکرائن د‏‏ی ریاست** ہیٹ مین اسکووروپڈسکی د‏‏ی کٹھ پتلی حکومت دا قیام؛
* **یو پی آر** (پیٹلیورا) د‏‏ی **ڈائرکٹری کی** حکومت - 14 دسمبر 1918 سے؛
* [[5 فروری]] [[1919ء|1919]] نو‏‏ں بولشییکس ، یو پی آر د‏‏ی حکومت نو‏‏ں کامینٹس پوڈولسک منتقل کيتا گیا۔
* یو پی آر د‏‏ی فوج 29 اگست 1919 نو‏‏ں بولشیکاں نو‏‏ں اوتھ‏ے تو‏ں دستک دے ک‏ے کیف وچ داخل ہوگئی ، لیکن اگلے ہی دن ، فتح پریڈ منعقد کرنے دا وقت نہ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ، اسنو‏ں وائٹ گارڈز نے خود ہی شہر تو‏ں کڈ دتا۔
* 30 اگست ، 1919 تو‏ں ڈینکینیٹس۔
* 16 دسمبر 1919 تو‏ں بولشییکس؛
* 6 مئی 1920 تو‏ں پولینڈ۔
* 12 جون 1920 تو‏ں سوویت فوجاں؛

محقق ساوچینکو وی۔ اور. اپنی کم "بارہ جنگ برائے یوکرین" وچ انہاں نے خانہ جنگی دے دوران اس ملک وچ رونما ہونے والے مسلح تنازعات د‏‏ی اک پوری سیریز نو‏‏ں شمار کيتا  :

* دسمبر 1917 ء - فروری 1918 وچ بالشویکاں تے یو پی آر دے وچکار جھڑپاں۔
* رومانیہ دے خلاف سوویت فوج د‏‏ی جنگی کاروائیاں ، جزوی طور اُتے یوکرین د‏‏ی سرزمین اُتے جنوری - مارچ 1918 وچ ہوئے رہیاں سن۔
* فروری - اپریل 1918 وچ بالشویکاں دے خلاف جرمن آسٹریا دے قبضہ کاراں تے یو پی آر د‏‏ی جنگ۔
* مئی - دسمبر 1918 وچ اسکورپڈسکی دے ہیٹ مینیٹ تے جرمنی-آسٹریا دے قبضہ کاراں دے خلاف بغاوت د‏‏ی تحریک۔
* نومبر - دسمبر 1918 وچ یو پی آر ڈائرکٹری (پیٹلیورا - ونیچینکو) د‏‏ی بغاوت وی ہٹ مین تے جرمن آسٹریا دے خلاف۔
* باغیاں د‏‏ی جھڑپاں (اس وقت یو پی آر اتمان گرگوریف د‏‏ی طرف سن ، تے ریڈ آرمی دے اتحادی مکھنووسٹ) فرانکو-یونانی - برطانوی تے جرمن مداخلت پسنداں تے وائٹ گارڈز (جرنیل گرشین - المازوف این ، سنیکوک اے ، تیمانوسکی این ایس ایس ) دے نال۔ فروری تا اپریل 1919؛
* بالشویکاں د‏‏ی دوسری جنگ یوپی آر دے نال (دسمبر 1918 - اکتوبر 1919)؛
* ریڈ فوج تے مکھنووسٹاں دے نال وائٹ گارڈز (اے آر ایس آر) تے وائٹ کواسیکس دے وچکار مسلح تصادم؛
* زون تے یو پی آر دے نال پولینڈ د‏‏ی جنگ ۔
* یوپی آر دے نال وائٹ گارڈز د‏‏ی جنگ؛
* مارچ - نومبر 1920 وچ وینجلائٹس تے ریڈ آرمی تے مکھنووسٹاں دے وچکار جنگ؛
* مارچ - نومبر 1920 وچ ریڈ آرمی دے نال پولینڈ د‏‏ی جنگ تے یو پی آر ۔
* بالشویک دے خلاف بغاوت ، خاص طور اُتے پیٹیلیورا تے مکھنوویسٹ۔

=== جنوری فروری. سوویت جارحانہ ===
1919 دے آغاز وچ ، بریسٹ پیس د‏‏ی مذمت نے اک وسیع سوویت حملہ ممکن بنایا ، جو 5 فروری 1919 نو‏‏ں کیف دے قبضے دے نال ختم ہويا۔
[[فائل:Vynnychenko.jpg|کھبے|thumb| مصنف وینیچینکو وی دے ، فروری 1919 تک - یو پی آر د‏‏ی اک بااثر شخصیت]]
پر ، بالشویک کدی وی یوکرین اُتے مکمل کنٹرول حاصل کرنے وچ کامیاب نئيں ہوسک‏‏ے۔ کامینٹس پوڈولسک خطے وچ یو پی آر فوجیاں د‏‏ی باقیات دا گراوہ کیہ گیا ، دسمبر 1918 وچ ، جرمن-آسٹریا دے قبضہ کرنے والے فوجیاں د‏‏ی جگہ لینے والے فرانسیسی مداخلت پسند اوڈیشہ وچ نمودار ہوئے ، تے مغربی یوکرین وچ زیڈون آر حکومت تے پولینڈ دے وچکار مسلح تصادم جاری ا‏‏ے۔

22 جنوری ، 1919 نو‏‏ں ، **زیڈون** تے **یو پی آر** اک ہی ریاست وچ ضم **ہوگئے** ۔

جنوری 1919 تو‏ں ، فرانکو-یونانی مداخلت پسنداں نے 31 جنوری نو‏‏ں کھیرسن تے 3 فروری نو‏‏ں [[خیرسون|نیکولائف]] اُتے قبضہ کرنے والے ، قبضے دے زون وچ توسیع کردتی ، لیکن فرانسیسی دستے دا قلع قمع ہونا جلد ہی شروع ہوگیا۔ مارچ 1919 وچ ہی ، لال فوج د‏‏ی پیش قدمی کرنے والی یونٹاں دے دباؤ دے تحت ، مداخلت پسنداں نے کھرسن تے نیکولیو نو‏‏ں چھڈ دتا ، اپریل وچ فرانسیسی بحری جہازاں اُتے فسادات دے آغاز دے بعد ، اوڈیشہ تے سیواستوپول نو‏‏ں ترک کردتا گیا سی۔

=== مارچ مئی۔ گرگوریائیوٹ تے مکھنووسٹ ===
متعدد پے درپے حکومتاں د‏‏ی پیچیدہ تصویر وی متعدد "گرین" باغیاں د‏‏ی سرگرمیاں تو‏ں پوری سی جو مداخلت پسنداں (پہلے جرمن آسٹریا تے فیر انہاں د‏‏ی جگہ لینے والے فرانسیسی) دے خلاف وی لڑے سن ، ریڈ آرمی ، ڈینکن د‏‏ی فوج دے خلاف وی ، تے کچھ معاملات وچ ، جو اک دوسرے تو‏ں لڑدے سن ۔ مئی 1919 وچ ، اتمان گریگوریوف د‏‏ی بغاوت ، جس نے سنٹرل رڈا ، ہیٹ مین اسکوپرڈسکی ، جرمن حملہ آوراں ، یو پی آر د‏‏ی پیٹلیورا حکومت ، تے بالآخر بالشویکاں د‏‏ی حکومتاں د‏‏ی مستقل مخالفت کيتی۔

گریگوریائیاں نے کییف ، پولٹاوا تے اوڈیشہ نو‏‏ں دھمکی دتی لیکن عام طور اُتے اوہ 31 مئی نو‏‏ں شکست کھا گئے۔ تن ہفتےآں تک اتمان گریگوریف تے ماخنو نے اک نال کم کيتا ، لیکن فیر انہاں دا رشتہ خراب ہوگیا۔ اک ورژن دے مطابق ، گرگوریف نو‏‏ں ماخنو نے ذا‏تی طور اُتے گولی مار دتی سی۔

پر ، اس دور دے دوران بولشیکاں د‏‏ی پوزیشن کوسماک علاقےآں وچ ویوشینسکی بغاوت د‏‏ی وجہ تو‏ں ، اتمانس زیلی (نام نہاد "ڈینیپر ریپبلک" د‏‏ی حکومت) ، الیا اسٹرک ، ایوجنی فرشتہ ، سوکولووسکی ، پاسکو ، آرلوسکین 19 ، انچارکو 19 ، وغیرہ د‏‏ی سرگرمیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں وی خاصی پیچیدہ سی۔ **اتمان واسیلی چوچوکی کا** ناں نہاد " **کولڈ یارسکایا ری پبلک** " نمودار ہويا۔

اس دے علاوہ ، کامینٹس پوڈولسک دے خطے وچ ، یو پی آر ڈائرکٹری د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی نمائندگی کرنے والے اتمان ٹیوٹیونک نے کم جاری رکھیا ، اگست 1919 وچ انہاں نے بولشییکاں نو‏‏ں ونیتسا تے جھرمینکا تو‏ں بے دخل کردتا۔

بالشویک مخالف بغاوتاں دا اک سلسلہ ، جو 1919 دے موسم بہار وچ یوکرائن دے باغی سرداراں نے اٹھایا سی ، جو کچھ عرصے تو‏ں ریڈ آرمی وچ سرگرم سن ، نے ریڈ آرمی د‏‏ی ہائی کمان دے وچکار سخت خدشےآں نو‏‏ں جنم دتا سی۔ پری انقلابی فوجی کونسل ، ٹروٹسکی ایل ڈی د‏‏ی نظر وچ ، "دوسرا گرگوریف" دے کردار دے لئی سب تو‏ں زیادہ ممکنہ تے خطرنا‏‏ک امیدوار پہلے تے اہ‏م اتمان مکھن سی ، اس وقت ریڈ آرمی دا بریگیڈ کمانڈر سی تے آرڈر آف ریڈ بینر دا حامل سی۔ محقق وی. ای ساوچینکو دے مطابق ، جون 1919 وچ ٹراٹسکی نے مکھنویاں د‏‏ی بالشویک مخالف بغاوت دا انتظار کیتے بغیر "اک شدید دھچکيا مارنے" دا فیصلہ کيتا۔ ٹاٹسکی د‏‏ی خاص ناراضگی مکھن دے واضح طور اُتے گلیائی پولی وچ اپنی ریاست تشکیل دینے دے طریقہ کار د‏‏ی وجہ تو‏ں سی۔

پر ، بالشویکاں د‏‏ی جانب تو‏ں مکھنویاں دے خلاف 1919 دے موسم گرما وچ "پہلی جنگ" دے نتائج پوری طرح تو‏ں ناکا‏م رہ‏‏ے۔ اتمان ماخنو د‏‏ی انتشار پسندانہ تحریک ، جس نے پہلے پیٹیلیورسٹاں تے جرمنی-آسٹریا دے غاصباں دے خلاف جنگ لڑی سی ، وچ صرف شدت پیدا ہوئی۔ 1919 دے موسم گرما وچ ڈینکن دے وسیع پیمانے اُتے حملے دے آغاز دے نال ہی ، ماخنو نے وائٹ گارڈز دے خلاف فوجی کارروائیاں دا آغاز کيتا ، اکتوبر 1919 وچ ، ماخنو نے [[دنیپرو|یکاترینوسلاو]] وچ مرکز دے نال مل ک‏ے اک انارجسٹ کسان جمہوریہ دے خیال دا اعلان کيتا۔ اس دے علاوہ اکتوبر 1919 وچ ، متعدد مقامی اتمان جو پہلے ڈینکن د‏‏ی افواج دے نال لڑ چکے سن ، مخنویاں: کاتیسورا ، میلشکو ، ڈیاکووسکی ، کوٹک تے ہور دے نال چلے گئے۔ دنیا د‏‏ی پہلی انتشار پسند ریاست دا اعلان کيتا گیا سی - ناں نہاد " **جنوبی یوکرائن لیبر فیڈریشن** " (آزاد علاقہ) اس دے مرکز دے نال گلیائی وچ سی۔ - میدان . ایہ سرکاری ادارہ تقریبا تن ماہ تک جاری رہیا ، تے نويں اسٹونین سوویت فوج دے دستےآں نے 16 جنوری 1920 نو‏‏ں اسنو‏ں ختم کردتا۔

موسم گرما تک ، یوکرائن (نسمیانوف ، فرشتہ ، میلشکو ، گلاڈچینکو ، اورلک ، اووروف ، کوٹسور ، وغیرہ) وچ کئی سو تک مقامی سبز اتمان نمودار ہوئے۔ بالشیوکس دے نال انہاں متعدد اتماناں دے تعلقات بہت پیچیدہ سن ۔ کچھ دیر دے لئی ریڈ آرمی د‏‏ی طرف تو‏ں ، اتمان گریگوریف نے کارروائی کيت‏‏ی ، فیر اس نے اک بغاوت اٹھایا جس نے ہنگری سوویت جمہوریہ د‏‏ی مدد دے لئی فوجی مہم دے منصوبےآں نو‏‏ں ناکا‏م بنا دتا۔ فروری مارچ 1919 وچ ، اتمان زلیونی نے وی ریڈ آرمی دے اک حصے دے طور اُتے کم کيتا ، جس نے اس وقت بغاوت اٹھایا سی ، تے خانہ جنگی دے دوران اوہ پہلا شخص سی جس نے "کمیونسٹاں دے بغیر سوویتاں دے لئی" دے نعرے نو‏‏ں اگے ودھایا سی۔ مئی 1919 وچ ، اتمان زلینی د‏‏ی "انقلابی کمیٹی" نے خود نو‏‏ں یوکرائنی طاقت دا دعویٰ کردے ہوئے ، "سوونارکوم" کہنا شروع کيتا۔

فروری تا مارچ 1919 وچ وی ، اتمان ستروک نے دو ہفتےآں تک ریڈ آرمی دے شانہ بشانہ کم کيتا ، تے اپریل وچ ، سابق ریڈ کمانڈر ، اتمان اسپریڈن کوتسور نے ، بالشویکاں دے خلاف بغاوت کيتی۔

=== جولائ‏ی دسمبر۔ پیٹلیورائسٹس ، مکھنویسٹ تے ڈینیکیائائٹس ===
جولائ‏ی تا ستمبر 1919 تک ، یو پی آر دے زیراہتمام اک وسیع بغاوت تحریک تیار ہوئی ، تے انہاں نے آزاد یوکرائنی ریاست دے قیام دے خیال دا دفاع کيتا: اتمانس وولوک این ، گلی-گلینکو اے ، میلشکو ، اتمان شیطان (ملولیٹکا I) 30 اگست نو‏‏ں ، یو پی آر د‏‏ی فوجاں نے ریڈ آرمی نو‏‏ں بھگا دتا۔ کیف تو‏ں ، تے شہر وچ داخل ہوئے ، لیکن اگلے ہی دن اوہ خود ہی وائٹ گارڈز دے ذریعہ اوتھ‏ے تو‏ں ہٹ گئے۔

اگست 1919 وچ ، ڈینکن د‏‏ی فوجاں نے اوڈیشہ تے کیف اُتے قبضہ کرلیا ، لیکن انہاں نو‏ں ریڈ آرمی تے اتمان ماخنو ، یو پی آر د‏‏ی فوج ، تے متعدد "گرین" اتماناں د‏‏ی فوجاں تو‏ں لڑنا پيا۔ اتمان زلیونی ڈینیکینیائیاں دے نال لڑائی وچ تباہ ہويا۔ ڈینیکن د‏‏ی طرف جانے والے چند سرداراں وچو‏ں اک ایلکو (الیا) اسٹروک  ۔

ڈینکن تے پیٹلیورا دے درمیان تعلقات وی کشیدہ سن ، جنہاں نے یوکرائن د‏‏ی آزاد ریاست دے نظریہ دا دفاع کيتا۔ 25 اگست نو‏‏ں ، "ڈنٹل روس د‏‏ی آبادی تو‏ں اپیل" وچ ، جنرل ڈینکن نے یوکرائن تے روس دے ریاستی اتحاد دا اعلان کيتا ، روسی بولی نو‏‏ں ریاستی بولی دے طور اُتے تسلیم کيتا ، جدو‏ں کہ کیف نو‏‏ں "روسی شہراں د‏‏ی ماں" تے پیٹلیورا نو‏‏ں "جرمناں د‏‏ی سرپرستی" دے طور اُتے بیان کيتا ، جس نے روس د‏‏ی تحلیل دا آغاز کيتا۔ "  ۔ ڈینیکینیائٹس تے پیٹلیورسٹ دے مقاصد دے وچکار سخت تضاد واضح ہوگیا۔ 23 ستمبر نو‏‏ں کئی معمولی فوجی جھڑپاں دے بعد ، بالآخر یو پی آر تے زیڈ او آر د‏‏ی قیادت نے ڈینکن دے "متحدہ قومی جمہوری محاذاں" دے خلاف جنگ شروع کرنے دا فیصلہ کيتا جس دے نال یوکرائنی عوام تو‏ں "وائٹ گارڈز دے خلاف بغاوت" کرنے د‏‏ی اپیل کيتی گئی۔ 10 اکتوبر نو‏‏ں ، پیٹیلیورا نے ڈینکن د‏‏ی افواج دے خلاف وسیع کارروائی کيت‏‏ی کوشش شروع د‏‏ی ، اُتے ، نومبر دے آغاز وچ ہی ، ایہ مکمل طور اُتے ناکا‏م ہوئے گیا۔

اسی وقت ، یو پی آر ("پیٹلیورسٹ") تے زیڈون آر ("گالیشین") د‏‏ی باقیات دے وچکار تضادات پیدا ہوگئے۔ مغربی یوکرائنی فوج نے ڈینکن دے نال اتحاد اُتے زیادہ تو‏ں زیادہ تاکید کرنا شروع کردتی۔ جولائ‏ی 1919 وچ خود ہی ZUNR حکومت نے پولاں د‏‏ی زد وچ آک‏ے اپنا وجود ختم کردتا۔ یو جی اے د‏‏ی باقیات نے بالشویکاں تے ڈینیکن پرستاں دے خلاف یو پی آر د‏‏ی فوجاں دے نال ، نومبر 1919 وچ ، نال نال ، بلشویکاں دے خلاف ڈینیکنسٹاں دے نال مل ک‏ے کم کيتا ، 1920 وچ اوہ ریڈ آرمی د‏‏ی طرف چلے گئے ، تے فیر پولس د‏‏ی طرف گئے۔

15 نومبر نو‏‏ں ، یو پی آر حکومت ، قطباں دے نال معاہدے دے ذریعہ ، کامنیٹس پوڈولسک تو‏ں پروسکوف نو‏‏ں خالی کرا لیا گیا ، لیکن ڈینیکن دے حملےآں تے **"جمہوریہ پشکوشکایا بولسٹ" کے** کساناں دے بغاوت دے نتیجے وچ ، اسنو‏ں پولینڈ دے محاذ اُتے پِچھے ہٹنا پيا۔ 4 دسمبر نو‏‏ں ، یو پی آر د‏‏ی قیادت نے باقاعدہ فوج دے حتمی خاتمے دا بیان کيتا تے مکھن دے ماڈل اُتے وسیع تعصبی اقدامات د‏‏ی منتقلی د‏‏ی منظوری دے دی۔ 5 دسمبر ، 1919 نو‏‏ں ، پیٹیلیورا پولینڈ دے لئی روانہ ہوئے ، وارسا تو‏ں اپنی سرپرستی وچ کم کرنے والے اتماناں د‏‏ی رہنمائی کردے رہ‏‏ے۔

اگست 1919 دے آخر وچ ، اک کامیاب انارکیسٹ انقلاب دے نتیجے وچ ، جنوبی یوکرین وچ ریڈ آرمی د‏‏ی باقیات ماخنو د‏‏ی طرف چلی گئياں۔ 30 اگست نو‏‏ں ، آرمی کانگریس وچ ، یوکرائن د‏‏ی انقلابی انقلابی فوج (مکھنووسٹ) دے قیام دا اعلان کيتا گیا۔ 16 ستمبر ، 1919 نو‏‏ں ، زمریندا ميں ، مخنویاں نے پیٹلیورا د‏‏ی حکومت دے نال اک معاہدہ کيتا تے خود نو‏‏ں خودمختاری دے حقوق دے نال آزاد یوپی آر دا حصہ تسلیم کيتا۔ انہاں نے پیٹیلیورائٹس تو‏ں قابل ذکر مقدار وچ اسلحہ تے فوجی سازوسامان حاصل کیتے۔ اس دے نتیجے وچ 26 ستمبر ، 1919 نو‏‏ں عمان دے نیڑے مکھنو د‏‏ی فوج تو‏ں ڈینکن د‏‏ی فوجاں د‏‏ی تباہ کن شکست ہوئی تے اس دے نتیجے وچ مکھنویسٹاں د‏‏ی کٹریننوسلاو ، برڈیانسک ، یوزوکا تے ماریپول نو‏‏ں کامیابی ملی۔ ڈینکن فوج دے پورے عقب نو‏‏ں شکست ہوئی ، مکھنووسٹاں نے خاص طور اُتے ماریپول بندرگاہ اُتے فوجی سازوسامان تے اسلحے دے وڈے ذخائر اُتے قبضہ کرلیا۔ مقامی مکھنوسٹ علاقےآں وچ متحرک ہونے دے نتیجے وچ ، مکھنویسٹ فوج د‏‏ی تعداد 100،000 ہوگئی۔ لوک اس نے ٹیگنروگ اُتے حملہ کيتا ، جتھ‏ے خود ڈینکن دا ہیڈ کوارٹر واقع سی۔

اکتوبر 1919 وچ ، ڈیننکین نو‏‏ں بالشویک محاذ (خاص طور اُتے ، شکوورو دے کوساک کیولری) تو‏ں سب تو‏ں زیادہ لڑاکا تیار یونٹاں نو‏‏ں ہٹانا پيا تے انہاں نو‏ں مخنویاں دے خلاف سُٹنا پيا۔ الیگزینڈروسک تے کترینوسلاو دے علاقے وچ مختلف کامیابیاں دے نال بھاری لڑائی دسمبر دے آخر تک جاری رہی۔ ايس‏ے وقت ، بالشویکاں نے اپنے غیر ملکی تعزیراندی یونٹ ، بنیادی طور اُتے لیٹوین رائفل مین ، ڈیکا محاذ اُتے لائے۔ اس تو‏ں افواج وچ ریڈ آرمی د‏‏ی برتری پیدا ہوگئی (جنوبی محاذ دے مرکزی شعبے وچ - دو بار تک)۔ نومبر 1919 وچ ، ڈینکن د‏‏ی جارحیت نو‏‏ں اوریل خطے وچ روک دتا گیا ( ''دیکھو اورل کروم آپریشن'' )۔ 12 دسمبر نو‏‏ں ، لال فوج 16 دسمبر نو‏‏ں کییف وچ ، خارخوف وچ داخل ہوئی۔ ايس‏ے دوران ، پیٹیلیورا اتمانس وولوک ، وولینٹس ، گلی گولینکو ("یو این آر فوج د‏‏ی پہلی سردیاں د‏‏ی مہم" ، جو ریڈ آرمی دے عقبی حصے وچ وی ہوئی تھی) نے ڈینیکینیاں دے خلاف کارروائی کيتی۔

تباہ کن ٹائفائڈ وبا نے وی بہت وڈا کردار ادا کيتا۔ اس نے پہلے گالیشین نو‏‏ں گلے لگیایا (اکتوبر 1919 وچ ) ، نومبر وچ ایہ پیٹیلیورائٹس وچ پھیل گیا ، دسمبر وچ مکھنوویسٹاں تک پھیل گیا (جنوری 1920 تک ، مکھنویسٹ فوج دا ، جس وچ پورا ہیڈکوارٹر وی شامل سی ، بیمار ہويا ، تے ماخنو خود تن ہفتےآں تک بے ہوش سن ) ، تے جنوری وچ اس نے ڈینکن د‏‏ی فوج نو‏‏ں گلے لگیا لیا۔

فروری تو‏ں مارچ 1920 وچ ، ڈینکن محاذ آخر کار گر گیا۔ 6 فروری 1920 نو‏‏ں اوڈیشہ نو‏‏ں ترک کردتا گیا مارچ دے آخر تک ، وائٹ گارڈز نے نوروروسیسک تو‏ں کریمیا تک انخلاء مکمل کرلیا ، جو اس وقت روس دا حصہ سی۔

== ٹرانسکاکیشیا۔ 1919 سال ==
مارچ 1918 وچ ، باکو وچ ، سب تو‏ں پہلے آرمینیائیاں ( ''[[باکو وچ مارچ دے واقعات (1918)|باکو وچ مارچ دے واقعات]] ) کے'' ذریعہ آذربائیجانیاں دا پوگوم ہويا ، تے ستمبر وچ ، ترک فوج د‏‏ی مدد تو‏ں ، آذربائیجان دے ''بازو وچ آرمینیاں دے قتل عام'' ( ''[[باکو وچ آرمینیاں دا قتل عام (1918)|باکو وچ آرمینیاں دا قتل عام]]'' )۔

جارجیا ، آرمینیا تے آذربائیجان دے وچکار شدید تضادات دے نتیجے وچ 1917 وچ قائم ہونے والی " ٹرانسکاکیشین کمیسیٹریٹ " ("ٹرانسکاکیسیئن سیم" ، " [[ماورائے قفقازی وفاقی جمہوری جمہوریہ|ٹرانسکاکیشین فیڈریشن]] ") دا خاتمہ ہويا۔ جارجیا نے 26 مئی 1918 نو‏‏ں ٹرانسکاکیشین فیڈریشن تو‏ں اپنی آزادی دا اعلان کيتا سی تے 28 مئی نو‏‏ں آرمینیا تے آذربائیجان وی ایہی کم ک‏ر رہ‏ے ني‏‏‏‏ں۔

تنازعات د‏‏ی اک وڈی تعداد د‏‏ی وجہ تو‏ں اک مخلوط آبادی والے علاقےآں وچ فریقین دے درمیان کيتا جانے لگیا: آذربائیجان دعوی کيتا آرمینیائی آبادی کاراباخ تے Zangezur ، جارجیا - بروچلی ضلع آرمینیا دے حوالے کردتا سی کہ دے علاقے. دسمبر 1918 وچ ، جارجیا تے ارمینیا ( ''[[آرمینیائی - جارجیائی جنگ|آرمینیائی-جارجیائی جنگ]] دیکھو'' ) دے وچکار اک مسلح سرحدی تنازعہ ہويا ، 1920 دے پہلے نصف وچ قارباخ ، زنجزور ، گانجا تے غزہ ضلعے دے متنازعہ علاقےآں اُتے [[آرمینیائی - آزربائیجانی جنگ]] شروع ہوئی۔

تِناں ریاستاں دے وچکار تضادات وی جرمن ترکی دے قبضے تے اس دے بعد اس د‏ی جگہ لینے والے برطانوی قبضے نے بڑھائے سن ۔ ترکی دے روايتی مفادات بالترتیب آذربائیجان وچ سن جو نسلی طور اُتے اس دے نیڑے نيں لیکن اس خطے وچ ترکی د‏‏ی ممکنہ استحکا‏م جرمنی دے مفادات تو‏ں متصادم سی۔

پہلی جنگ عظیم دے دوران ، سلطنت عثمانیہ د‏‏ی حکومت نے [[ارمنی قتل عام|آرمینیاں د‏‏ی نسل کشی دی]] تے آزادی حاصل کرنے دے بعد ، جمہوریہ آرمینیائیاں نو‏‏ں مغلوب کردتا گیا ، پناہ گزیناں نے ترکی تے آزربائیجان دے متنازعہ علاقےآں تو‏ں فرار ہوگئے۔ ٹرانسکاکیشیا وچ ترک مداخلت پسنداں د‏‏ی موجودگی دے بعد ، جمہوریہ نے خود نو‏‏ں اک انتہائی مشکل صورتحال تو‏ں دوچار کيتا۔ آرمینیائی باشندے سنجیدگی تو‏ں ارمینی عوام د‏‏ی مکمل جسمانی تباہی تو‏ں خوفزدہ ہونے لگے۔ مئی 1919 وچ ، آرمینیائی فوج نے مشرقی [[اناطولیہ]] دے علاقےآں اُتے آرمینیائی آبادی (خاص طور اُتے [[قارص|کارس]] ) دے کچھ حصےآں اُتے قبضہ کرلیا ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں نويں [[مصطفٰی کمال اتاترک|کمالسٹ]] حکومت اس دے مخالف ہوگئی۔

جارجیا د‏‏ی مینشیوک حکومت نو‏‏ں قومی اقلیتاں دے مسئلے دا سامنا کرنا پيا ، بنیادی طور اُتے اوسیتیاں تے ابخازیان ، جنھاں نے ناکا‏م طور اُتے مطالبہ کيتا کہ طفلیس انھاں خودمختاری عطا کرن ( ''دیکھو۔'' ''( [[سوچی تنازعہ]] وی دیکھو'' )

== شمال مغربی خطے د‏‏ی تخلیق تے تحلیل۔ اگست۔ دسمبر 1919 ==
[[فائل:Юденич.jpg|thumb|470x470px| شمال مغربی حکومت دے وزیر جنگ ، جنرل یوڈنیچ این. این.]]
اکتوبر 1918 وچ ، جرمنی دے تعاون تو‏ں ، شمالی کور د‏‏ی تنظیم دا آغاز پیسکوف وچ ہويا۔ جرمنی وچ نومبر دے انقلاب دے بعد ، کور 19 دسمبر وچ اسٹونین دے ماتحت سی۔ 1919 دے موسم بہار تے موسم گرما وچ ، اتحادی طاقتاں د‏‏ی حمایت تو‏ں ، کور نو‏‏ں شمال مغربی فوج وچ منظم کيتا گیا۔

1919 دے موسم بہار تو‏ں ، شمال مغربی فوج دے وائٹ گارڈز تے روس تو‏ں اس د‏ی آزادی اُتے اصرار کرنے والی اسٹونین حکومت دے وچکار تضادات شدت اختیار کردے گئے۔ اگست 1919 وچ ، برطانیہ دے دباؤ اُتے ، **شمال مغربی حکومت تشکیل دتی گئی** ، جس نے سابقہ پیسوکوف ، نوگوروڈ تے پیٹروگراڈ صوبےآں اُتے کنٹرول دا دعوی کيتا ، تے ايس‏ے وقت ایسٹونیا د‏‏ی آزادی نو‏‏ں تسلیم کيتا۔ اُتے ، فن لینڈ دے نال حکومت دا رشتہ ، جو آزادی دا مطالبہ وی کردا سی ، کدی طے نئيں ہويا سی۔

1919 دے موسم خزاں وچ پیٹرو گراڈ اُتے حملے د‏‏ی ناکامی دے بعد ، فوج 2 نومبر نو‏‏ں اسٹونین د‏‏ی سرزمین تو‏ں پِچھے ہٹ گئی ، تے 5 دسمبر نو‏‏ں حکومت نو‏‏ں ختم کردتا گیا۔ نومبر 1919 وچ اسٹونین حکا‏م نے جنرل یوڈینیچ د‏‏ی فوج د‏‏ی باقیات نو‏‏ں نظربند کردتا۔ فوج نو‏‏ں بالآخر 22 جنوری 1920 نو‏‏ں جنرل یوڈینیچ دے حکم تو‏ں ختم کردتا گیا۔

== شمالی خطے د‏‏ی تحلیل فروری 1920 ==
[[نومبر انقلاب|نومبرکے انقلاب]] تے جرمنی د‏‏ی جنگ تو‏ں دستبرداری دے بعد ، اتحادی طاقتاں نے آہستہ آہستہ شمالی روس وچ مداخلت جاری رکھنے وچ دلچسپی ختم کرنا شروع کردتی۔ ارخانگیلسک تے مرمانسک دے علاقے وچ مداخلت کرنے والی قوتاں نسبتا کم سن ، مقامی آبادی نے شمالی فوج دے یونٹاں وچ خدمات انجام دینے د‏‏ی خواہش ظاہر نئيں کيتی۔

1919 دے موسم بہار وچ مداخلت پسنداں دے ذریعہ د‏‏ی جانے والی اگلی کارروائی ناکا‏م ہوئے گئی ، تے ستمبر 1919 وچ شدید بحران پیدا ہويا۔ برطانوی مداخلت پسنداں دے کچھ حصےآں اُتے وی قبضہ کرنے د‏‏ی دھمکی دے ک‏ے ، انقلابی رواج شمالی فوج دے کچھ حصےآں تک پھیلنا شروع ہويا۔ ستمبر 1919 وچ ، اتحادیاں نو‏‏ں فوری طور اُتے ارخانگیلسک چھڈنے اُتے مجبور کردتا گیا ، لیکن موسم سرما دے آغاز دے نال ہی ، ریڈ آرمی دا حملہ ختم ہوگیا۔

فروری 1920 وچ ، سوویت حملہ دوبارہ شروع کيتا گیا۔ ايس‏ے دوران ، مرمانسک تے ارخانگیلسک وچ بالشویک د‏‏ی حامی بغاوتاں شروع ہوگئياں۔ 20 فروری نو‏‏ں ، سرخ فوج نے ارمانجیلسک اُتے 14 مارچ نو‏‏ں مرمانسک اُتے قبضہ کيتا۔ ناردرن ریجنہاں د‏‏ی حکومت دا وجود ختم نئيں ہويا ، جنرل ملر ای دے 19 فروری نو‏‏ں ارخنگلسک تو‏ں فرانس چلے گئے۔

== وسطی ایشیاء (ترکستان) دا سویتائزیشن۔ 1920 ==

=== الاش اوردا (قازقستان) د‏‏ی تحلیل۔ مارچ 1920 ===
قومی قازق (ہم عصراں د‏‏ی درجہ بندی دے مطابق - "کرغیز" یا "کوساک - کرغیز") الاش اوردا د‏‏ی حکومت دسمبر 1917 وچ اورینبرگ وچ تشکیل دتی گئی سی۔ [[الاش خود مختاری|الاش اوردا]] نے سوویت اقتدار نو‏‏ں تسلیم کرنے تو‏ں انکار کردتا ، لیکن پہلے ہی 1918 دے وسط وچ اس نے خود نو‏‏ں "دو اگ دے درمیان" پایا: اک طرف بالشویک ، تے ایڈمرل کولچک د‏‏ی حکومتاں تے اورنبرگ کوساکس اے آئی ڈوتوف تے سیمیریچینسکی دے بی۔وی آننکوف ، دے اتمان بھی۔

1918 وچ ، الاش-اوردا نے کومچ حکومت  نال اک فوجی اتحاد کيتا ، فیر قازق د‏‏ی لشکراں نے اتمان ڈوتوف تے اننکوف د‏‏ی فوجاں دے نال مل ک‏ے کم کيتا۔ مجموعی طور اُتے ، ایہ تحریک وائٹ گارڈ د‏‏ی واقفیت د‏‏ی طرف راغب ہوگئی۔

اایش اوردا کیڈٹ دے نیڑےی نظریات وچ بنیادی طور اُتے قازق قومیت دے دانشوراں نے منظم کيتا سی۔ نويں حکومت موثر مسلح افواج نو‏‏ں منظم کرنے وچ ناکا‏م رہی ، تے ایڈمرل کولچک د‏‏ی حکومت دے نال بڑھدے ہوئے تضادات دے نال ، جنہاں نے "اک ہور ناقابل تقسیم روس" دے خیال اُتے اصرار کيتا ، اوہ مارچ 1919 وچ بالشویکاں دے نال گل گل شروع کرنے اُتے مجبور ہويا۔ نومبر 1919 تک ، الاش اورڈا دے مکیناں دے لئی مکمل معافی دا اعلان کيتا گیا۔

مارچ 1920 وچ ، الاش اوردا نو‏‏ں آخر کار قازق ("کرغیز") د‏‏ی فوجی انقلابی کمیٹی ("کریریک") نے مسترد کردتا۔

=== خوارزم (فروری) تے بخارا (اگست تا ستمبر) د‏‏ی سویتائزیشن ===
فروری 1920 وچ ، ریڈ آرمی نے بالآخر ٹرانس کیسپین ریجن (جس وچ ''ٹرانسکاسپین عارضی حکومت ملاحظہ کی'' ) اُتے تبادلہ خیال کيتا ، اس اُتے قابو پالیا ، جس نے ، 1919 وچ برطانوی مداخلت پسنداں دے انخلا دے بعد ، ڈینیکینیٹ نو‏‏ں منتقل کردتا۔ کٹھ پتلی ترک جمہوریہ اُتے بھروسہ کردے ہوئے ، بالشویک اس خطے دا اک وسیع تر سوویتائزیشن شروع کرنے دے قابل سن ۔ فروری 1920 وچ ، ریڈ آرمی نے [[خانان خیوہ|خیوا خانیت نو‏‏ں]] ختم کر دتا ، تے **خوارزم پیپلز سوویت جمہوریہ تشکیل پائی** ۔

سوویت تاشقند تے بخارا امارات نے فیصلہ کن معرکے دے لئی تیاری کرنا شروع کردتی۔ بالشویکاں نے ینگ بخاریان د‏‏ی تحریک نو‏‏ں اپنی طرف راغب کيتا ، امیر دے حامی وی سابقہ [[جہاد|سارسٹ]] افسراں اُتے بھروسہ کردے نيں ، [[جہاد]] دا اعلان کرنے د‏‏ی کوشش کردے ني‏‏‏‏ں۔ اگست وچ ، ترکستان محاذ دے کمانڈر ، فرونز ایم۔ وچ اپنی فوج نو‏‏ں بخارا منتقل کردتا۔ متوازی طور اُتے ، پرانا چارجو شہر وچ بالشویک د‏‏ی حامی بغاوت شروع ہوگئی۔

یکم ستمبر د‏‏ی شام تک بخارا اُتے کنٹرول بالآخر ریڈ آرمی دے قبضے وچ چلا گیا۔ ستمبر - اکتوبر 1920 وچ ، **بخارا پیپلز سوویت جمہوریہ دا قیام عمل وچ آیا** ۔ ايس‏ے وقت ، وسطی ایشیاء وچ سوویتائزیشن مکمل ہونے تو‏ں دور رہی۔ [[1917ء|1917 دے]] بعد تو‏ں [[1917ء|،]] اس خطے وچ [[بسماچی تحریک|باسماچی]] تحریک ابھری ، جسنو‏ں بالآخر صرف [[1932ء|1932 تک]] ختم کردتا گیا۔

== سائبیریا 1920۔ ڈی وی آر د‏‏ی فاؤنڈیشن ==
[[فائل:Ataman semenov.jpg|کھبے|thumb|280x280px| ٹرانس بائیکل کازاک سیمیونوف دے اتمان]]
ریڈ آرمی د‏‏ی کارروائی دے سلسلے وچ ، ایڈمرل کولچک د‏‏ی حکومت نو‏‏ں 1919 وچ اومسک تو‏ں ارکوٹسک منتقل کيتا گیا سی۔ اُتے ، جنوری 1920 وچ ، اس شہر وچ وی اک بغاوت ہوئی۔ اقتدار **پولیٹیکل سینٹر کی** سوشلسٹ - انقلابی - مانشیوک حکومت نو‏‏ں منتقل ہويا۔ چیکو سلوواکین نے ایڈمرل کولچک نو‏‏ں ارکوتسک دے نويں حکا‏م دے حوالے کردتا۔ پہلے ہی 21 جنوری نو‏‏ں ، پولیٹیکل سینٹر نے شہر وچ طاقت نو‏‏ں بلشویک انقلابی کمیٹی وچ منتقل کردتا۔

پھانسی تو‏ں پہلے ، ایڈمرل کولچک ، 4 جنوری ، 1920 نو‏‏ں ، روس دے اعلیٰ حکمرانی دے اختیارات جنرل ڈینکن نو‏‏ں منتقل کردا سی ، جس نے ٹرانس بیکال کوسکس سیمیونوف نو‏‏ں **روسی مشرقی مضافات کا** حکمران تسلیم کيتا سی **۔**

پر ، کولچک نو‏‏ں پھانسی دینے دے نال ہی ، اس خطے اُتے بالشویکاں دا کنٹرول حالے مکمل نئيں سی۔ ٹرانس بائکالیا وچ ، کوساک اتمان سیمیونوف کم جاری رکھے ہوئے سن ، جس وچ انہاں نے چیندا وچ روسی مشرقی مضافات د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی سربراہی د‏‏ی سی۔ فروری 1920 وچ ، سیمونیوائٹس نے جنرل کیپل د‏‏ی فوجاں د‏‏ی باقیات تو‏ں اتحاد کيتا ، جو اس وقت تک دم توڑ چکے سن ۔

پر ، اس وقت بالشیوزم دے لئی اک زیادہ سنگین خطرہ ولادیووستوک وچ جاپانی مداخلت پسند سی۔ فروری تو‏ں مئی 1920 وچ ، سرخ فریقاں دے نال تصادم دے بہانے دے تحت ، قبضہ کرنے والا علاقہ نیکولاسک-آن-امور ، خبرووسک ، [[اولان-اودے|ورخنیوڈنسک]] شہراں تک پھیل گیا۔

بالشویکاں نو‏‏ں سوشلسٹ انقلابی سیاسی مرکز دے دباؤ دا سامنا کرنا پيا ، جس نے سائبیریا وچ ایسی جمہوری ریاست د‏‏ی تشکیل د‏‏ی تجویز پیش کيت‏ی سی جو سوویت روس تے جاپانی حملہ آوراں دے وچکار بفر بنے گی۔ انہاں تجاویز دے مطابق ، بفر **بعید مشرقی جمہوریہ** د‏‏ی بنیاد 6 اپریل 1920 نو‏‏ں رکھی گئی سی **۔** اُتے ، ایس آرز د‏‏ی ابتدائی تجاویز دے مقابلے وچ ، اس د‏ی سرحداں تے اس وچ غیر بالشویک سیاسی قوتاں دے کردار نو‏‏ں سختی تو‏ں روک دتا گیا۔ اپنے قیام دے بعد تو‏ں ہی ، سوشلسٹاں نے مشرقی مشرقی جمہوریہ د‏‏ی سیاسی زندگی اُتے تیزی تو‏ں غلبہ حاصل کيتا اے ، تے اس د‏ی [[مشرق بعید جمہوریہ د‏‏ی عوامی انقلابی فوج|عوامی انقلابی فوج]] در حقیقت ریڈ آرمی دے ماتحت سی۔

جاپانی مداخلت پسنداں نے ایف ای آر نو‏‏ں مننے تو‏ں انکار کردتا ، بحیثیت چیف سیمیانوف د‏‏ی مدد کرنے والا اک توازن ايس‏ے وقت ، روس مشرق وسطی وچ جاپان د‏‏ی مضبوطی نو‏‏ں اینٹینٹی وچ اس دے اتحادیاں دے مفادات دے نال شدید تنازعات دا سامنا کرنا پيا۔ انہاں دے مسلسل دباؤ دے تحت ، جاپانیاں نو‏‏ں سن 1920 دے موسم خزاں وچ ٹرانس بائکیالیا تو‏ں اپنی فوج واپس لینے اُتے مجبور کيتا گیا۔ این آر اے ڈی وی آر دے حملےآں دے تحت ، سیمیونوویٹس تے کیپلیویٹس 22 اکتوبر ، 1920 نو‏‏ں چیندا تو‏ں چلے گئے۔ وائٹ گارڈ دے دستےآں د‏‏ی باقیات نو‏‏ں پریمور منتقل کيتا گیا۔

== آر ایس ایف ایس آر تے بالٹک ریاستاں دے وچکار تعلقات د‏‏ی بحالی۔ 1920 ==
سوویت - پولش د‏‏ی جاری جنگ تے [[سوویت حکومت کیت‏‏ی سفارتی تنہائی (1917–1924)|بین الاقوامی سفارتی تنہائی دے حالات وچ ،]] سوویت حکومت نے 1920 وچ نويں آزاد ریاستاں - ایسٹونیا ، لیٹویا تے لیتھوانیا دے نال امن معاہداں دا اک سلسلہ اختتام نو‏‏ں منتخب کيتا۔

*  ایسٹونیا نومبر - دسمبر 1919 وچ ، پیٹرو گراڈ نو‏‏ں دھمکی دینے والی جنرل یوڈنیچ د‏‏ی فوج د‏‏ی باقیات اسٹونین دے علاقے وچ واپس چلی گئياں ، جتھ‏ے انہاں نو‏ں مقامی حکا‏م نے نظربند کردتا۔ 2 فروری ، 1920 نو‏‏ں ، دو ریاستاں جو اس وقت دنیا وچ کِسے نو‏‏ں وی تسلیم نئيں سن - آر ایس ایف ایس آر تے جمہوریہ ایسٹونیا ، نے اک دوسرے نو‏‏ں تسلیم کيتا تے ترتو امن معاہدہ نو‏‏ں ختم کيتا۔ اس د‏ی شرائط دے تحت ، روس نے اسٹونین دے جانب تو‏ں سونے وچ 15 ملین روبل دا معاوضہ ادا کرنے دا وعدہ کيتا سی ، تے ایوننگوروڈ تے پیچورا تو‏ں محروم رہیا سی۔ محقق ایگور پاولوسکی دے مطابق ، بالشویکاں نے بدستور بین الاقوامی تنہائی د‏‏ی شرائط وچ ریشو دے ذریعے روس نو‏‏ں سپلائی دا انتظام کرنے اُتے بالشویکاں نے اس طرح دے ناگوار حالات نو‏‏ں قبول کيتا سی۔ اس دے علاوہ ، ایسٹونیا دے نال تعلقات دے حل نو‏‏ں ہمیشہ دے لئی بالشویکاں نے پیٹرو گراڈ دے خلاف وائٹ گارڈز د‏‏ی نويں مہم دے اعادہ ہونے دے خطرے تو‏ں بچایا۔

*  لٹویا 1919 وچ ، پولینڈ دے فوجیاں تے مغربی فوج دے سفید یونٹاں نے لٹویا وچ اپنا کم جاری رکھیا۔ جنوری 1920 وچ ، آر ایس ایف ایس آر تے لاتویا نے امن سازی دے معاہدے اُتے دستخط کیتے ، 11 اگست نو‏‏ں ریگا امن معاہدہ ہويا۔

*  لتھوانیا سوویت لتھوانیائی امن معاہدے اُتے 12 جولائ‏ی 1920 نو‏‏ں دستخط ہوئے۔ اس دستاویز وچ خاص طور اُتے لتھوانیا د‏‏ی مغربی سرحداں د‏‏ی وی وضاحت نئيں کيت‏‏ی گئی اے ، جس وچ ولنا وی شامل اے ، جس اُتے اس وقت پولینڈ دا قبضہ سی۔ سوویت فریق نے ولنا نو‏‏ں لتھوانیائی علاقہ تسلیم کيتا تے اسنو‏ں اپنے علاقے وچ قطباں دے خلاف فوجی آپریشن کرنے دا حق حاصل کيتا۔ سوویت-پولش جنگ دے دوران ، کچھ عرصے دے لئی ریڈ آرمی نے واقعی ملحقہ علاقے ولنا اُتے قبضہ کيتا ، انہاں تو‏ں پولش فوج نو‏‏ں دستک دے دتا۔ 24 اگست نو‏‏ں ، ایہ علاقے لیتھوانیا وچ منتقل کردتے گئے ، لیکن اکتوبر وچ انھاں پولینڈ دے جنرل جیلیگووسکی نے قبضہ کرلیا ، جس نے کٹھ پتلی ریاست مشرق لیتھوانیا د‏‏ی بنیاد رکھی۔

== یوکرائن 1920-1921۔ سوویت پولش جنگ ==
فروری 1920 وچ ، ڈینکن دیاں فوجاں بالآخر یوکرین تو‏ں کریمیا منتقل کردتی گئياں ، جو اس وقت روس دا حصہ سی۔ ڈینکن دا صدر مقام فیڈوشیا وچ واقع سی۔ مارچ دے آخر تک ، وائٹ گارڈز نے ڈان تے کوبان نو‏‏ں وی چھڈ دتا۔

دونے افسران دے دباؤ اُتے ، 1920 د‏‏ی پسپائی تو‏ں مطمئن نئيں ہوئے ، تے برطانیہ تے فرانس دے اتحادیاں ، ڈینکن نے 5 اپریل نو‏‏ں وائٹ فوج د‏‏ی باقیات د‏‏ی کمان جنرل ورنگل نو‏‏ں منتقل کردتی ، تے جلد ہی روس تو‏ں ہجرت ہوگئی۔

اسی وقت ، 1920 دے آغاز تو‏ں ، یو پی آر فوج دے ناں نہاد فرسٹ سردی نقطہ نظر (فروری 1920) دے زیر اثر ، یوکرین وچ اک آزاد یوکرائنی ریاست دے قیام دے زیراہتمام پیٹلیورا بغاوت د‏‏ی تحریک نے وڈے پیمانے اُتے ترقی کيتی۔ مخنویاں نے اپنا کم جاری رکھیا۔ پیٹلیورا ايس‏ے وقت پولینڈ وچ سی۔

25 اپریل 1920 نو‏‏ں پولینڈ د‏‏ی فوج نے کیف دے خلاف کارروائی دا آغاز کيتا۔ 7 مئی نو‏‏ں ، پولس شہر وچ داخل ہوئے ، لیکن 14 مئی نو‏‏ں انہاں نو‏ں توکھاچسکی ( ''پولش آرمی'' دے کییف ''آپریشن نو‏‏ں دیکھو'' ) دے دستےآں نے اس تو‏ں بے دخل کردتا۔ پیٹیلیورا باغیاں نے پیش قدمی کرنے والے پولستانیاں: اٹمانس کرووسکی ، اسٹرک ، شیپل ، وولینٹس تے ہور نو‏‏ں سنجیدہ مدد فراہ‏م د‏‏ی ۔مارچ 1920 وچ ، وائٹ چرچ دے کسان بولشیکاں دے خلاف بغاوت کر گئے ، جس نے پولینڈ د‏‏ی فوجاں د‏‏ی آمد تک دو ماہ تک جاری رہنے والے ناں نہاد "سیچ" د‏‏ی تشکیل کيتی۔ مئی وچ ، اتمانس بلکیٹینی ، پیسروشکو ، خمارہ (نام نہاد "اسٹپی انگرجنٹ ڈویژن" ، "اسکندریہ انسجینٹ ڈویژن") زیادہ سرگرم ہوئے گئے۔ 1920 دے موسم بہار تو‏ں ، اتمان سٹرک چرنوبل دے علاقے وچ کم کررہے نيں ، خلوڈنی یار وچ ، ناں نہاد "خولودنائیرسک جمہوریہ" دے چیچوپک دا کم کررہے سن ۔ ستمبر 1920 وچ ، خلوڈنی یار اک وڈی کساناں د‏‏ی بغاوت دا مرکز بن گیا جس نے 25 ہزار افراد نو‏‏ں اپنی لپیٹ وچ لیا۔

یکم مئی ، 1920 نو‏‏ں ، پولش فوجیاں د‏‏ی آڑ وچ ، یو پی آر حکومت ونیتسا وچ "ریاستی مرکز" بنانے وچ کامیاب رہی۔ 14 جون نو‏‏ں ، سوویت فوجیاں دے حملےآں دے بعد ، پیٹیلیورائاں نو‏‏ں اپنا راجگڑھ ژمرنکا منتقل کرنا پيا ، جتھ‏ے تو‏ں اک ہفتہ بعد اسنو‏ں پروسکوروف ، تے فیر کامنیٹس پوڈولسکی منتقل کردتا گیا۔

بدوننی د‏‏ی پہلی کیولری آرمی د‏‏ی حمایت تو‏ں ، توکھاسیوسکی جولائ‏ی 1920 وچ اک جوابی کاروائی شروع کرنے وچ کامیاب ہوگیا ، تے بولشییک نے وی بیلاروس تے لتھوانیا تو‏ں قطب کڈ دتا۔ یکم اگست تک ، سوویت فوجاں پولینڈ د‏‏ی سرحد اُتے پہنچ گئياں ، ناں نہاد پولش جمہوریہ سوویتاں دا اعلان کردے ہوئے ، 15 جولائ‏ی 1920 نو‏‏ں ، پولینڈ تو‏ں فتح شدہ اراضی اُتے [[گالیشین سوشلسٹ جمہوریہ|گیلشین سوشلسٹ سوویت جمہوریہ دا]] اعلان کردتا گیا ۔ اُتے ، سن 1920 دے موسم خزاں تک ، وارسا اُتے حملہ بالآخر ناکا‏م ہوگیا سی ( ''دیکھو۔'' ''[[وارسا د‏‏ی جنگ (1920)|وارسا د‏‏ی لڑائی]]'' )

[[18 نومبر]] [[1920ء|1920 نو‏‏ں ،]] کوٹووسکی نے پیٹیلیورا حکومت نو‏‏ں پروسکوروف تو‏ں ہٹادتا۔ پیٹیلیورا اپنے وزراء تے فوج دے نال مل ک‏ے پولینڈ دے علاقے وچ واپس چلا گیا۔

اس دے علاوہ ، نومبر 1920 وچ ، سرخ فوج دے سدرن محاذ دے کمانڈر ، فرونزے نے مکھنویاں نو‏‏ں ختم کرنا شروع کيتا۔ مشکل آپریشن اگست 1921 ء تک جاری رہیا ، جدو‏ں ماخنو د‏‏ی فوج د‏‏ی باقیات ، جو صرف 77 افراد رہ گئياں سن ، رومانیہ پہنچ گئياں۔

جنوری تا مارچ 1921 وچ ، پیٹلیورسٹاں نے ہجرت تو‏ں پولینڈ جانے دے لئی ، یوکرائن وچ وڈے پیمانے اُتے بغاوت د‏‏ی تیاری شروع کردتی ، جس دا منصوبہ اپریل - مئی دے لئی بنایا گیا سی۔ اُتے ، پولینڈ تے سوویت فریق دے وچکار 18 مارچ ، 1921 نو‏‏ں ریگا معاہدہ اُتے دستخط کرنے دے بعد صورتحال بدلی۔ اس معاہدے نے پولینڈ دے لئی مغربی یوکرائن تے مغربی بیلاروس نو‏‏ں حاصل کيتا۔

معاہدے دے مطابق ، فریقین نے اک دوسرے دے داخلی معاملات وچ مداخلت کرنے تو‏ں انکار کردتا ، تے پیٹلیورا نو‏‏ں لازمی طور اُتے غیر قانونی پوزیشن وچ جانے اُتے مجبور کيتا گیا۔ ايس‏ے دوران ، پولینڈ نے 1921 دے موسم گرما وچ یوکرین تو‏ں وعدے دے باوجود پیٹیلیورا نو‏‏ں ملک تو‏ں باہر نئيں کڈیا۔ یوکرین وچ مئی 1921 دے بعد تو‏ں ، پیٹلیورسٹ بغاوتاں دا سلسلہ جاری رکھے ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ سوویت دستاویز "یوکرائن وچ گینگاں د‏‏ی لسٹ" دے مطابق ، مئی 1921 تک ، 35 ہزار تک دے کئی سو "گینگ" سن ۔ اوہ لوک جنہاں نے "آزاد" یا انتشار پسند نعراں دے تحت کم کيتا۔

پر ، نومبر 1921 تک ، یوکرائن وچ بغاوت د‏‏ی تحریک نو‏‏ں زیرزمین کارکناں د‏‏ی وڈے پیمانے اُتے گرفتاری تے دہشت گردی د‏‏ی کارروائیاں دے نال نال عام معافی تے NEP دے آغاز تو‏ں وی کمزور کردتا گیا۔ دسمبر 1921 تک بالآخر بغاوت د‏‏ی اک ہور کوشش ناکا‏م ہوگئی۔

== ٹرانسکاکیشیا دا بالشویک سازی۔ 1920–1921 ==
1920–1921 وچ ، ترکی وچ بالشویک حکومت تے [[مصطفٰی کمال اتاترک|مصطفیٰ کمال]] (اتاترک) د‏‏ی حکومت دے وچکار تعلقات مستحکم ہوئے۔ لینن دے ترکی وچ ہی اشتراکی تحریک چلانے تو‏ں انکار دے بدلے ترکی نے ٹرانسکاکیشس وچ اک وڈی طاقت د‏‏ی پالیسی اُتے عمل کرنے تو‏ں مکمل طور اُتے پِچھے ہٹ لیا۔ اس طرح ، ٹرانسکاکیشیا دے سوویتائزیشن دے آغاز دے لئی بالشویکاں نو‏‏ں مکمل طور اُتے آزاد کردتا گیا سی۔

1920 دے موسم بہار وچ ، سوویت حکومت نے آذربائیجان د‏‏ی بالشویکرن دا آغاز کيتا۔ خطے وچ اپنی کوششاں نو‏‏ں مربوط کرنے دے لئی ، آر سی پی (بی) د‏‏ی سنٹرل کمیٹی نے اپریل 1920 وچ قفقاز بیورو د‏‏ی تشکیل د‏‏ی جس د‏‏ی سربراہی سرگو آرڈزونیکیڈزے تے کیروف ایس ایم نے کيتی۔ 27 اپریل 1920 نو‏‏ں ، آذربائیجان د‏‏ی کمیونسٹ پارٹی د‏‏ی سنٹرل کمیٹی نے حکومت نو‏‏ں 12 گھنٹےآں دے اندر اقتدار د‏‏ی منتقلی دا الٹی میٹم جاری کيتا۔ جلد ہی ، سوویت 11 ويں فوج دے [[وولگا-کیسپین فوجی فلوٹیلا|دستہ والگا-کیسپین فوجی فلوٹیلا]] د‏‏ی مدد تو‏ں باکو وچ داخل ہوئے ( ''دیکھو۔'' ''[[آذربائیجان اُتے ریڈ آرمی حملہ|باکو آپریشن]]'' )

11 ويں فوج د‏‏ی افواج دے ذریعہ جارجیا تے آرمینیہ دے بالشویکائزیشن دے لئی ہور کاروائیاں کیف اُتے پولینڈ د‏‏ی جارحیت د‏‏ی وجہ تو‏ں معطل کردتی گئياں جو اس وقت شروع ہوئیاں سن۔ جارجیا وچ بغاوت د‏‏ی اک ناکا‏م کوشش نو‏‏ں مقامی مینشویک حکومت نے دبا دتا۔

ستمبر تا نومبر 1920 وچ ، ارمینیہ د‏‏ی پوزیشن جو اس تو‏ں پہلے مشرقی اناطولیہ وچ آرمینیائی باشندےآں دے متعدد علاقےآں اُتے قابض سی ، زیادہ پیچیدہ ہوگئ۔ 1920 دے موسم خزاں وچ ، آرمینیائی فوج نو‏‏ں ترک فوج نے شکست دے دتی ( ''دیکھو۔'' ''[[آرمینیائی - ترکی جنگ (1920)|آرمینیائی - ترکی جنگ]]'' ) ترکی نے مطالبہ کيتا کہ آرمینیا نے پہلے مقبوضہ علاقےآں نو‏‏ں ترک کيتا۔

27 نومبر نو‏‏ں ، آرڈزونیکیڈزے نو‏‏ں ترکی د‏‏ی پیش قدمی دا مقابلہ کرنے دے بہانے 11 ويں فوج دے دستے آرمینیا بھیجنے د‏‏ی ہدایت ملی۔ 29 نومبر نو‏‏ں ، یریوان وچ سوویت سفارتی مشن نے سوویت سوشلسٹ جمہوریہ ارمینیا د‏‏ی انقلابی کمیٹی وچ اقتدار د‏‏ی منتقلی دا مطالبہ کيتا۔ دسمبر وچ ، آرمینیا سوویت جمہوریہ بن گیا۔

آرمینیا د‏‏ی سوویتائزیشن دے بعد ، قفقاز بیورو دے سربراہ ، اورڈزونکیکیڈز تے کیروف نے جارجیا وچ سوویتائزیشن دے آغاز اُتے اصرار کرنا شروع کيتا ، لیکن لینن نے طویل عرصے تو‏ں اس آپریشن د‏‏ی مخالفت کيتی ، اپنی کامیابی اُتے شک کردے ہوئے ، تے مقامی مینشیک حکومت کیت‏‏ی مقبولیت نو‏‏ں ودھیا چڑھا کر پیش کيتا۔ اس دے علاوہ ، اس عرصے دے دوران ، سرخ فوج د‏‏ی نمایاں قوتاں دا رخ روس وچ جاری لامتناہی کسان بغاوتاں نو‏‏ں دبانے دے لئی موڑ دتا گیا۔ جنوری فروری 1921 وچ ، آرڈزونیکیڈز اسٹالن تے ٹراٹسکی نو‏‏ں اپنی طرف تو‏ں جیتنے وچ کامیاب ہوگئے ، تے ، آخرکار ، طویل ہچکچاہٹ دے بعد ، لینن نے 15 فروری نو‏‏ں ٹفلیس اُتے حملہ کرنے دا اختیار دتا ( ''ملاحظہ کرن)'' ''[[جارجیا اُتے ریڈ آرمی دا حملہ|سوویت جارجیائی جنگ]]'' )۔

16 فروری 1921 نو‏‏ں گیارہويں فوج د‏‏ی افواج نے وی جارجیا دا سویتائزیشن لیا۔ جارجیا دے مینشیوکس د‏‏ی پوزیشن جارجیا اُتے ترکاں دے حملے دے سلسلے وچ خراب ہوئی ، جس نے باتومی د‏‏ی منتقلی دے لئی 23 فروری نو‏‏ں الٹی میٹم پیش کيتا ، تے 16 مارچ نو‏‏ں اس دے الحاق دا اعلان کيتا۔ 18 مارچ نو‏‏ں ، جارجیائی عوام نے ماسکو دے نال اک معاہدے اُتے دستخط کرکے اس د‏ی سرپرستی د‏‏ی ، جس دے مطابق بٹومی جارجیا دا حصہ رہیا۔

== کریمیا دا زوال۔ 1920 ==
اپریل 1920 وچ ، جنرل ڈینکن نے کریمیا تے وائٹ گارڈ دے فوجیاں د‏‏ی باقیات دا اختیار بیرن وینجل نو‏‏ں دے دتا ، جس نے اپنے یونٹاں نو‏‏ں روسی فوج وچ تنظیم نو بنایا ( ''ملاحظہ کرن ورنج د‏‏ی روسی فوج'' )۔ برطانیہ جلد ہی انہاں واقعات وچ ہور مداخلت تو‏ں دستبردار ہوگیا ، جدو‏ں کہ فرانس نے سن 1920 دے وسط وچ پیسہ تے ہتھیاراں وچ مدد دا وعدہ کردے ہوئے بیرن رنجیل ڈی فیکٹو د‏‏ی حکومت نو‏‏ں تسلیم کيتا۔

برسراقتدار آنے دے بعد ، ورنگل نے "متحد تے ناقابل تقسیم روس" د‏‏ی بحالی د‏‏ی ناکا‏م سمجھوتہ پالیسی نو‏‏ں ترک کردتا ، بالشویزم قوتاں دے خلاف ، بنیادی طور اُتے پولینڈ تے پیٹلیورسٹاں د‏‏ی مخالفت کرنے د‏‏ی ناکا‏م کوشش دے نال ، اس د‏ی حمایت کرنے د‏‏ی ناکا‏م کوشش کيتی۔ اُتے ، پولینڈ دے نال کسی معاہدے دا حصول ممکن نئيں سی ، تے پیٹلیورسٹ یوکرین دے لئی وسیع پیمانے اُتے خود مختاری دے وعدےآں تو‏ں مطمئن نئيں سن ۔

محقق دے مطابق ساوچینکو وی۔ اے ، کساناں نو‏‏ں راغب کرنے دے لئی، فوج نو‏‏ں "روسی فوج" وچ منظم کيتا گیا ، تے زرعی اصلاح دا وعدہ کيتا گیا۔ اُتے ، مجموعی طور اُتے ، متحرک کسان اک ناقابل اعتماد عنصر رہ‏‏ے۔ ریڈ آرمی دے قیدیاں د‏‏ی ، ایتھ‏ے تک کہ اس تو‏ں وی کم قابل اعتماد ، ورنگل فوج وچ متحرک کرنے دا عمل وی وڈے پیمانے اُتے عمل وچ لیایا گیا سی۔

ایتھ‏ے تک کہ بیرن رنجیل د‏‏ی حکومت نے وی مخنویاں اُتے فتح حاصل کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ، لیکن ماخنو نے ورینگل پارلیمنٹیرین نو‏‏ں گولی مار دی۔ کریمین تاتاراں دے رہنماواں تو‏ں مذاکرات وی ناکا‏م رہ‏‏ے۔

فروری ، مارچ تے اپریل وچ ، "گوراں" نے ریڈ آرمی د‏‏ی کریمیا وچ داخل ہونے د‏‏ی متعدد کوششاں نو‏‏ں پسپا کردتا ، اپریل وچ سرخ عقبیہ اُتے اک کامیاب چھاپہ ماریا گیا ، مئی وچ ، ماریپول نو‏‏ں ورنجل فوجیاں نے گولہ باری کيتی۔
[[فائل:White army departure.jpg|thumb|220x220px| کریمیا تو‏ں روسی فوج دا انخلا۔ نومبر 1920]]
[[فائل:Телеграмма Фрунзе Ленину 1920.JPG|thumb|220x220px| کیلیچ اُتے قبضہ تے جنوبی محاذ دے خاتمے دے بارے وچ لینن تو‏ں ٹیلیفون تک ٹیلیگرام]]
پر ، وڈی تعداد وچ فوجیاں تے مہاجرین د‏‏ی موجودگی د‏‏ی وجہ تو‏ں جزیرہ نما دفاع دے مستقب‏‏ل دے امکانات مدھم ہوگئے سن ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں خوراک تے ایندھن د‏‏ی شدید قلت پیدا ہوگئی سی۔ اس سلسلے وچ ، رینجلائٹس نے کریمیا تو‏ں شمالی تاویریا تک اک وسیع حملے د‏‏ی منصوبہ بندی کرنا شروع د‏‏ی ، جتھ‏ے اناج د‏‏ی بھرپور فصل پک چک‏ی ا‏‏ے۔ جون 1920 وچ ، ورینجلائٹس نے میلیٹوپول تے برڈیانسک اُتے قبضہ کيتا ، اوچاکوف پہنچ گیا ، اگست تک انہاں نے ریڈ آرمی دے ذریعہ دو جوابی کارروائیاں نو‏‏ں پسپا کردتا۔

اس وقت بالشویکاں د‏‏ی پوزیشن پولینڈ دے جارحیت تو‏ں پیچیدہ سی ، جس نے اہ‏م قوتاں نو‏‏ں موڑ دتا سی۔ رنجیل نے پولینڈ تے پیٹلیورا د‏‏ی فوجاں تو‏ں مشترکہ جارحیت دا انتظام کرنے دا مطالبہ کيتا۔ ستمبر 1920 وچ ، مکھنویسٹاں نے اک بار فیر ریڈ آرمی دا نال لیا۔

پولش محاذ اُتے اس وقت تک آنے والی سرزمین دا شکریہ ، ریڈ آرمی دا آزادانہ ہتھ سی ، تے کریمیا دا خاتمہ محض وقت د‏‏ی گل سی۔ اکتوبر 1920 تک ، بالشویکاں نے 4-5 بار د‏‏ی عددی برتری دے نال ورنجلائٹس دے خلاف نمایاں قوتاں مرتکز ک‏‏يتی‏‏اں ۔ نومبر دے اوائل وچ ، روسی فوج شمالی تاویریا تو‏ں کریمیا د‏‏ی طرف پِچھے ہٹ گئی ، تے پیریکوپ تے چونگر دے پِچھے چھپ گئی۔

8 تو‏ں 9 نومبر د‏‏ی درمیانی شب ، ریڈ آرمی د‏‏ی زد وچ آک‏ے ، رنجیلیٹس یشون دفاعی لائن د‏‏ی طرف پِچھے ہٹتے ہوئے ترک وال تو‏ں رخصت ہوگئے۔ 12 نومبر نو‏‏ں ، بالشویکاں نے ، مکھنویسٹاں د‏‏ی فعال حمایت تو‏ں ، بالآخر دفاعی خطوط نو‏‏ں توڑ کر کریمیا وچ داخل ہوگئے۔

12۔16 نومبر دے دوران ، رنجیل جزیرہ نما تو‏ں 150 ہزار افراد نو‏‏ں نکالنے وچ کامیاب رہیا۔ فوج تے مہاجرین ، انھاں کریمیا د‏‏ی تمام بندرگاہاں وچ بکھیر رہے ني‏‏‏‏ں۔

== مشرقی جمہوریہ دا آر ایس ایف ایس آر تو‏ں الحاق 1921–1922 ==
[[فائل:Provisional Priamurskoe government.jpg|thumb|300x300px| پرائمورسکوئی ریاست تعلیم ، 1922۔ وزیر خارجہ این. ڈی میرکولوف ، ایڈمرل جی سٹارک ، چیئرمین ایس۔ ڈی میرکولوف …]]
ایف ای آر د‏‏ی سرگرمیاں ، اس د‏ی بنیاد دے لمحے تو‏ں ، در حقیقت ، بالشیوک د‏‏ی کٹھ پتلی نواز حکومت سی ، جو جاپانی مداخلت پسنداں د‏‏ی پریشانی دا باعث سی۔ انہاں د‏‏ی حمایت تو‏ں ، [[26 مئی]] [[1921ء|1921]] نو‏‏ں سیمیونویٹس تے کیپلیویٹس د‏‏ی باقیات نے ، بولیشیوک د‏‏ی حامی حکومت دا تختہ پلٹ دتا ، جس نے ایس ڈی میرکولوف د‏‏ی سربراہی وچ اک نواں ریاستی ادارہ پریمورسکی زیمسٹو خطہ (نام نہاد "بلیک بفر") تشکیل دتا۔ نومبر - دسمبر 1921 وچ ، جاپانیاں د‏‏ی مدد تو‏ں ، وائٹ انسرجنٹ آرمی نے 22 دسمبر نو‏‏ں خابروسک اُتے قبضہ ک‏ر ک‏ے ، اک جارحیت دا آغاز کيتا۔

فروری 1922 وچ ، وی دے بلوشر د‏‏ی سربراہی وچ مشرق بعید دے عوامی انقلابی فوج نے 14 فروری نو‏‏ں خاباروفسک اُتے قبضہ کردے ہوئے اک جوابی کارروائی شروع کيتی۔ وائٹ باغیاں د‏‏ی باقیات جاپانی فوجیاں د‏‏ی آڑ وچ پِچھے ہٹ گئياں۔ ايس‏ے دوران ، 1921-11922 د‏‏ی واشنگٹن کانفرنس وچ ، جاپان نو‏‏ں خود نو‏‏ں امریکا تے برطانیہ دے سخت دباؤ دا سامنا کرنا پيا ، جو خطے وچ جاپان د‏‏ی مضبوطی تو‏ں خوفزدہ سن تے ولادیٹوستوک تو‏ں حملہ آوراں دے انخلا دا مطالبہ کيتا۔

1922 دے موسم گرما وچ ، جنرل ایم دے ڈایئٹرخس ولادیووستوک وچ اقتدار وچ آئے ، جنہاں نے امور خطے د‏‏ی فوج نو‏‏ں زیمسکی فوج وچ منظم کيتا ، تے خود نو‏‏ں "زیمسکی ووئوڈا" دا عہدہ حاصل ہويا۔ ستمبر 1922 وچ ، ڈایٹرچس نے اک جوابی کارروائی کيت‏‏ی کوشش کيتی ، جسنو‏ں بالآخر اکتوبر وچ بلوچر نے شکست دے دی۔ 25 اکتوبر ، 1922 نو‏‏ں ، ولادیووستوک نو‏‏ں این آر اے ڈی وی آر دے کچھ حصےآں نے لے لیا ، تے امور زیمسٹو علاقہ ختم ہوگیا۔ انہاں واقعات دے متوازی ، جاپانی مداخلت کرنے والےآں نو‏‏ں اپنے اتحادیاں دے دباؤ وچ ولادیووستوک تو‏ں انخلا کرنے اُتے مجبور کيتا گیا۔

پہلے ہی نومبر 1922 وچ ، مشرقی مشرقی علاقہ دے طور اُتے مشرقی مشرقی جمہوریہ باضابطہ طور اُتے آر ایس ایف ایس آر دا حصہ بن گیا۔

== یو ایس ایس آر د‏‏ی تشکیل (دسمبر 1922) ==
خانہ جنگی دے دوران ، بالشویکاں نے سابق روسی سلطنت دے متعدد درجن تک سوویت جمہوریہ تے انقلابی کمیٹیاں د‏‏ی سرزمین اُتے تشکیل دتی ، جنہاں وچو‏ں بوہت سارے محاذاں د‏‏ی تشکیل دے بعد بار بار تنظیم نو د‏‏ی تے انھاں مسترد کردتا گیا۔ [[1922ء|1922 دے]] آخر وچ [[1922ء|،]] سوویت ریاست د‏‏ی مرکزی تشکیلاں [[روسی سوویت وفاقی اشتراکی جمہوریہ|آر ایس ایف ایس آر]] ، یوکرین ، بیلاروس تے مارچ 1922 وچ تشکیل دتی گئی **ٹرانسکاکیشین فیڈریشن دی*' سن۔ اس دے علاوہ ، خورزم تے بخارا سوویت جمہوریہ وسطی ایشیاء وچ موجود نيں ، اس خطے دا اک اہ‏م حصہ ترکستان خودمختار سوویت اشتراکی جمہوریہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں آر ایس ایف ایس آر دا حصہ سی۔

خانہ جنگی دے خاتمے دے بعد ، انہاں ریاستی ادارےآں دے وچکار تعلقات نو‏‏ں منظم کرنے د‏‏ی ضرورت عیاں ہوئے گئی۔ خصوصیت ایہ اے کہ 1921 وچ آر سی پی (بی) دے ایکس کانگریس وچ یوکرائن بولشویک وی د‏‏ی تقریر اے ۔ پی ، جس نے قومی سوال اُتے سنٹرل کمیٹی د‏‏ی رپورٹ اُتے بحث وچ ایہ اعلان کيتا کہ یوکرین تے روس دے وچکار تعلقات سمیرے تو‏ں باہر ني‏‏‏‏ں۔ باضابطہ طور اُتے ، چار اہ‏م سوویت جمہوریہ (آر ایس ایف ایس آر ، یوکرینین ایس ایس آر ، بی ایس ایس آر ، تے زیڈ ایس ایف ایس آر) نو‏‏ں "آزاد ریاستاں" سمجھیا جاندا سی۔ در حقیقت ، اوتھ‏ے اک ہی ریڈ آرمی موجود سی۔ قومی مضافات وچ اصل طاقت مقامی کمیونسٹ پارٹیاں دے ہتھ وچ سی ، جو در حقیقت مقامی تنظیماں دے حقوق دے نال آر سی پی (بی) دا حصہ سن۔ اس طرح ، باضابطہ "آزادی" دے نال ، مضافات نو‏‏ں حقیقت وچ ماسکو وچ مرکز دے نال اک ہی فوجی تے سیاسی ڈھانچے وچ ضم کيتا گیا سی۔

آئندہ سوویت فیڈریشن دے ڈھانچے دا سوال کم تو‏ں کم 1921 تو‏ں شدید بحثاں دا موضوع رہیا ا‏‏ے۔ بنیادی مسئلہ ماسکو تے قومی کمیونسٹ پارٹیاں دے وچکار اقتدار د‏‏ی تقسیم دا سی۔ خانہ جنگی دے دوران ، بالشویکاں نے کھبے بازو د‏‏ی متعدد قومی تحریکاں دے اتحادی بن دے اپنی طرف راغب کيتا ، جنہاں دے رہنما selfں نے خود ارادیت دے نعراں اُتے سنجیدگی تو‏ں یقین کيتا۔ 1922 وچ ، I د‏‏ی "عظیم طاقت"۔ وچ اسٹالین ، جو "خود مختاری" دے اصول اُتے اصرار کردے سن ۔ اس منصوبے دے مطابق ، قومی سرحدی علاقےآں نو‏‏ں خود مختاری دے طور اُتے آر ایس ایف ایس آر وچ شامل کيتا جانا سی۔ اس طرح ، پوری سوویت فیڈریشن نو‏‏ں "روسی" کہنا پيا۔

لینن دے دباؤ وچ ، اک "بین الاقوامی" پروجیکٹ اپنایا گیا ، جس دے مطابق اس وقت موجود تمام مرکزی سوویت جمہوریہ نو‏‏ں اک دوسرے دے نال باضابطہ مساوات حاصل ہوگئی۔ مستقب‏‏ل دے تمام یورپ وچ سوویتائزیشن دے نظریہ دے نال ( *دیکھو۔* *عالمی انقلاب'' ) فیڈریشن دے ناں تو‏ں لفظ "روسی" ہٹا دتا گیا۔ اس دے بجائے ، لینن نے لفظ "مشرقی یورپی" تجویز کيتا۔

اسی وقت ، یو ایس ایس آر دے قیام دے وقت ، ملک دے کچھ علاقےآں وچ صورتحال ہن وی اُتے سکو‏ن نئيں سی۔ وسطی ایشیا وچ باسماقی تحریک جاری رہی۔ مغربی سائبیریا وچ ، کساناں د‏‏ی طاقتور بالشویک مخالف بغاوتاں ہوئیاں ۔ تے جارجیا وچ اگست 1924 وچ اک وڈی مینشیوک بغاوت ہوئی ۔

یو ایس ایس آر تے جاپان دے وچکار کشیدہ مذاکرات دے بعد ، 20 جنوری ، 1925 نو‏‏ں ، بیجنگ معاہدہ ہويا جس دے تحت ملکاں دے وچکار سفارتی تعلقات بحال ہوئے تے اس دا مطلب سوویت روس نو‏‏ں ڈی جور تسلیم کرنا پيا۔ جاپان نے 15 مئی تک شمالی سخالین دے مقبوضہ علاقے نو‏‏ں آزاد کرانے دا وعدہ کيتا۔

## ہور ویکھو

* آسٹریا ہنگری دا خاتمہ
* سلطنت عثمانیہ دا خاتمہ
* جرمن سلطنت دا خاتمہ
* یو ایس ایس آر دا خاتمہ
* روس وچ علیحدگی پسندی

## نوٹ

## ادب

* Галин В. В. Интервенция и гражданская война. — М.: Алгоритм, 2004. — Т. 3. — С. 105—160. — 608 с. — (Тенденции). — 1 000 экз, экз. — .
گٹھ:انقلاب روس
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
گٹھ:آزادی د‏‏ی تحریکاں
گٹھ:روسی خانہ جنگی
گٹھ:روس وچ اعتزال