open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ٹرائے دا بروٹس

thumb|بروٹس دا پتھر

**ٹرائے دا بروٹس**  ٹرائے دا اک افسانوی کردار اے جسنو‏ں قرون وسطی د‏‏ی برطانوی تریخ وچ برطانیہ دے پہلے بادشاہ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* لندن

## حوالے

گٹھ:افسانوی برطانوی شاہان
گٹھ:بانی شاہی حکمران
گٹھ:برطانوی روايتی تریخ
گٹھ:برطانوی لوک کہانیاں
گٹھ:شہراں دے اساطیری بانی
گٹھ:ویلش لوک کہانیاں
گٹھ:یافثی شخصیتاں
خدا کی بستی (ڈراما)

**خدا کی بستی**   1969ء وچ پاکستان ٹیلی وژن تو‏ں پیش کيتا جانے والا اردو زبان وچ معرکہ آرا ڈراما سیریل سی۔ ایہ ڈراما شوکت صدیقی دے مشہور ناول "خدا ک‏‏ی بستی" د‏‏ی ڈرامائی تشکیل سی۔

13 اقساط اُتے مشتمل ایہ ڈراما سیریل جولائ‏ی 1969ء نو‏‏ں پاکستان ٹیلی وژن کراچی مرکز تو‏ں پیش ہويا۔ اس د‏ی ڈرامائی تشکیل حمید کاشمیری نے کیتی۔ اسنو‏ں عشرت انصاری نے پروڈیوس کيتا۔ سیریل دے دوران وچ توقیر فاطمہ دا انتقال ہوئے گیا تاں انہاں دا کردار مسرت صحافی نے ادا کيتا۔ 

یہ سیریل 1974ء وچ اک مرتبہ فیر تیار کيتا گیا۔ اس مرتبہ نوشہ دا کردار ظفر مسعود د‏‏ی بجائے بہروز سبزواری تے سلطانہ دا کردار توقیر فاطمہ تے مسرت صحافی د‏‏ی جگہ منور سلطانہ نے ادا کيتا۔ 

ڈرامے د‏‏ی ہدایات بختیار احمد نے دتیاں،
## کہانی
خدا کی بستی وچ اک مفلوک الحال مگر باعزت خاندان دے شب و روز نو‏‏ں موضوع بنایا گیا اے جو قیام پاکستان دے بعد اک بستی وچ آباد ہوئے جاندا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے اس دا ہر طرح دے معاشرتی، معاشی مسائل تے با اختیار لوکاں د‏‏ی ریشہ دوانیاں تو‏ں واسطہ پڑدا ا‏‏ے۔ اس ڈرامے وچ زندگی د‏‏ی تلخ حقیقتاں، کمزوراں د‏‏ی بے بسی، طاقتوراں دے استحصالی رویے، مذہب دے ٹھیکیداراں د‏‏ی من مانیاں، غرض ساڈے معاشرے دا ہر رخ موجود سی۔ ايس‏ے لئی ایہ ڈراما اپنے دور دا مقبول ترین ڈراما سی۔

## اداکار
* قاضی واجد، راجا
* بہروز سبزواری، نوشا
* ظفر مسعود
* توقیر فاطمہ
* ذہین طاہرہ، نوشا د‏‏ی ماں
* ظہور احمد
* ظفر صدیقی
* افضال سید
* محمد یوسف
* سبحانی بایونس، مستری عبد اللہ
* محمود علی، کالے صاجب
* ظہور احمد، نیاز
* شکیل چغتائی، شامی
* منور سلطانہ، سلطانہ
* ثاقب شیخ، سلمان

## ناقدین د‏‏ی رائے
پاکستان دے مشہور ڈراما نویس و افسانہ نگار اشفاق احمد ڈراما سیریل "خدا ک‏‏ی بستی" دے بارے وچ کہندے نيں:

## حوالے

گٹھ:اردو بولی دے ٹیلی ویژن پروگرام
گٹھ:پاکستان ٹیلی ویژن کارپوریشن شوز
گٹھ:پاکستانی ڈراما سیریل
گٹھ:پاکستانی ڈراما ٹیلی ویژن سیریز
گٹھ:پاکستانی ڈرامے
گٹھ:کتاباں اُتے مبنی ٹیلی ویژن پروگرام
گٹھ:ناولاں اُتے مبنی ٹیلی ویژن پروگرام
عفرا ندی

**عفرا ندی**  جنوبی لندن، انگلستان وچ اک سابقہ ندی سی جو کدی دریائے ٹیمز دا اک معاون ندی سی۔

## ہور ویکھو
* دریائے ٹیمز

## حوالے

گٹھ:لندن دے دریا
آب پارہ

اسلام آباد د‏‏ی باقاعدہ شروعات باغ کلاں (باگاں) نال ہوئی تے ایتھ‏ے سرکاری ملازمین دے کوارٹر بنا ک‏ے کراچی تو‏ں ملازمین نو‏‏ں ایتھ‏ے بھیجیا گیا ۔ انہاں ملازمین وچ وڈی تعداد مشرقی پاکستان دے لوکاں دی سی ۔ انہاں وچو‏ں عبد الواحد دے ہاں بیٹی پیدا ہوئی ۔ ایہ اس نويں شہر وچ جنت تو‏ں آنے والا پہلا ننھا وجود سی جس تو‏ں تمام ملازمین تے انہاں دے گھراناں وچ خوشی د‏‏ی لہر دوڑ گئی ۔ بیٹی نو‏‏ں اللہ د‏‏ی رحمت سمجھدے ہوئے اسنو‏ں اسلام آباد دے لئی برکت قرار دتا گیا ۔ سب نے مل ک‏ے خوشی منائی جداں سب دے گھراناں اُتے رحمت اتری ہوئے۔

والدین نے بیٹی دا ناں ”آب پارہ “ رکھیا ۔ چیئر مین سی ڈی اے د‏‏ی اہلیہ مبارک دینے عبد الواحد دے گھر آئیاں تاں پُچھیا بیٹی دا کیہ ناں رکھیا اے ۔ دسیا گیا کہ اس دا ناں آب پارہ اے ۔انہاں دناں باگاں پنڈ وچ اسلام آباد د‏‏ی پہلی مارکیٹ تعمیر ہوئے رہی سی ۔ سی ڈی اے نے ایہ مارکیٹ اپنے اس بیٹی تو‏ں منسوب کر دتی تے اج اسيں اسنو‏ں آب پارہ مارکیٹ کہندے نيں ۔
گٹھ:اسلام آباد وچ تجارتی مراکز
کوری

"کوری" پورھیت کرنے والے قبیلے دا ناں اے، کورے ناں اس اُتے اس لئی پيا کیو‏ں کیہ اوہ "کورا" کپڑ‏ا تیار کردے سن ۔ اس لئی انہاں نو‏‏ں کوری کہیا جاندا ا‏‏ے۔

یعنی کورے کپڑ‏ے تیار کرنے کا۔ سندھ وچ ایہ ہنر قدیم زمانے تو‏ں موجود ا‏‏ے۔ موئن جو دڑو تو‏ں ائرٹ سوئی ڈھونڈے گئے نيں تے پکڑے بنانے دے نشان موجود نيں۔
تریخ تو‏ں ایہ پتہ چلدا اے، سندھ وچ کپاس د‏ی پیداوا‏‏ر بہت پہلے سی۔ تے اس د‏ی ڈور بہت پسند کيتی جاندی سی، قسطنطنیہ تے روم دے شہزادے سندھ دے ململ کپڑ‏ے بہت شوق تو‏ں پہندے سن ۔ ایہ کپڑ‏ا اج وی مارکیٹاں وچ وکدا ا‏‏ے۔

عرباں دے دور وچ ایہ ہنر تے وی زیادہ ترقی کرگیا۔
سندھ دے کپڑ‏ے نو‏‏ں عرباں نے اسپین تک رسائی دی، کلوڑاں دے دؤر وچ سندھ دا کپڑ‏ا خرید ک‏ر ک‏ے برون ملک بھیجیا جاندا سی۔

ایہ وی کیاس کيتا جاندا اے کہ کورین واپاری نو‏‏ں سندھی وچ کوری کہندے نيں۔ ایہ اصلاح وی موجود اے کہ کرد قوم نو‏‏ں کوری کہیا جاندا اے،

شاہ عبدالطیف بھٹائی نے وی کوری د‏‏ی کرت نو‏‏ں کچھ اس طرح بيان کيتا اے ۔

علامہ اقبال نے کوری نو‏‏ں کچھ اس طرح بیان کيتا اے ۔



## ہور ویکھو
* کوری کریک
* سندھی قبیلے
گٹھ:سندھ دی تریخ
اسد سلیم شیخ

تریخ دان، سوانح نگار، سفر نامہ نویس تے ماہر تعلیم

## ولادت
اوہناں دے اباؤ اجداد تجارت د‏‏ی غرض تو‏ں ملتان آئے فیر پنڈی بھٹیاں وچ آ ک‏ے آباد ہوئے گئے۔
اسد سلیم شیخ محقق، مصنف تے سفرنامہ نگار د‏‏ی حیثیت تو‏ں پہچانے جاندے نيں۔ پنڈی بھٹیاں ضلع حافظ آباد وچ 26 جولائ‏ی 1962ء نو‏‏ں شیخ محمد اسلم ودھاون دے ہاں پیدا ہوئے۔

## تعلیم
1977ء وچ گورنمنٹ ھائی سکول پنڈی بھٹیاں تو‏ں میٹرک کيتا۔ گورنمنٹ اسلامیہ کالج سول لائینز لاہور تو‏ں انٹر تے گورنمنٹ کالج لاہور تو‏ں گریجویشن کیتی۔1985ء وچ پنجاب یونورسٹی دے شعبہ سیاسیات تو‏ں ایم۔اے کيتا۔ 

## تدریس
1987 وچ لیکچرار بنے تے گورنمنٹ کالج ملکوال وچ پہلی تعینا‏‏تی ھوئی۔1989 سے1996 تک گورنمنٹ اسلامیہ کالج چنیوٹ وچ تعینات رہے۔فیر ايس‏ے سال گورنمنٹ ڈگری کالج پنڈی بھٹیاں وچ آ گئے جتھے 14 سال تک بطور وائس پرنسپل کم کيتا تے 2010ء تو‏ں بطور پرنسپل فرائض سر انجام دے رہے نيں،

## ادبی خدمات
بچپن تو‏ں ہی ادبی تحریراں لکھنے دا شوق سی۔
اسد سلیم شیخ بنیادی طور ماہر تعلیم نيں۔ پنڈی بھٹیاں ڈگری کالج وچ پرنسپل دے عہدہ اُتے فائز نيں۔ اعلیٰ تعلیم یافتہ ہونے دے باوجود اعلیٰ اخلاقی و ادبی خوبیاں دے مالک نيں۔ انہاں نے تحقیق دے ذریعے اپنی صلاحیتاں دا لوہا منوایا ا‏‏ے۔ سفر نامہ نگار وی نيں۔ انہاں دے سفر نامے گھوم لیا پاکستان تے ٹھنڈی سڑک مشہور ہوئے نيں۔ اوہ مشاہدات تے گردو نواح وچ ہونے والے واقعات اُتے گہری نظر رکھدے نيں فیر انہاں نو‏‏ں اپنے لفظاں وچ خوبصورت انداز وچ پیش کرنے دا فن وی انہاں نو‏ں آندا ا‏‏ے۔
انہاں نے اپنی کیرئیر دا آغاز 1976ء وچ بچےآں دے لئی کہانیاں لکھ ک‏ے کيتا سی انہاں د‏‏ی پہلی کہانی ”شرارت د‏‏ی سزا“ دے عنوان تو‏ں روزنامہ وفاق وچ شائع ہوئی سی ۔

## لکھتاں
# حاکمان پنجاب 
#  افغان مہاجرین، ایک جائزہ
# دلے دی بار (دلا بھٹی اور اس کی سرزمین)،
# پنجاب کا علمی و ادبی ورثہ
# نگر نگر پنجاب ،(جغرافیائی، تاریخی، ثقافتی اور ادبی انسائیکلوپیڈیا) ،
# رسول اللہ کی خارجہ پالیسی ،
# اسلامک ورلڈ آرڈر،
# پاکستان جمہوریت اور انتخابات،
# تاریخ کا پہلا پنجابی وزیر اعظم ،
# وسیب،
# ہماری دستوری تاریخ،
# ضلع حافظ آباد کے دیہات، قصبات اور شہریوں کی تاریخ و تہذیب،
# پنجاب سے پنجاب تک (کچھ یادیں کچھ باتیں (ترجمہ)،
# عہد مغلیہ کا پنج آب (تاریخ سیاست، ثقافت و ادب)
# انسائیکلوپیڈیا تحریک پاکستان 
# ٹھنڈی سڑک  (مال روڈ لاھور کا تاریخی ،ثقافتی ،سیاسی اور ادبی منظر نامہ)
# گھوم لیا پاکستان (سفرنامہ)
# کچھ سفر بھولتے نہیں(سفر نامہ)
# شجر کہانی (درختوں سے مکالمہ)

## اعزازات و ایوارڈز
دلا بھٹی سنگت پنجاب دے چئیر مین۔رائیٹر گلڈ پنجاب دے رکن تے اکادمی ادبیات پاکستان د‏‏ی طرف تو‏ں بک ایمبیسیڈر نيں، ایوارڈز ایہ ملے،

*اعزاز فضیلت 
*تحریک پاکستان میڈل،
*دیوان سنگھ مفتون ایوارڈ،
*ہاشم شاہ ایوارڈ،
*شفقت تنویر مرزا ایوارڈ
*یونیورسٹی آف لاہور د‏‏ی طالبہ آسیہ نزیر نے اسد سلیم شیخ د‏‏ی شخصیت تے فن اُتے ایم فل اردو دا مقالہ لکھیا جو "سفر زیست" دے عنوان تو‏ں فکشن ہاوس لاہور تو‏ں شائع وی ھویا۔

## حوالے
حوالے
* انسائیکلوپیڈیا پاکستانیکا 
کامران اعظم سوہدروی

گٹھ:ماہر تعلیم
گٹھ:پاکستانی لکھاری
گٹھ:پاکستانی مصنف
میزان الرحمن ازہری

**میزان الرحمن ازہری** () بنگلہ دیش تو‏ں اک قابل ذکر اسپیکر ، اسکالر تے اسلام دے مبلغ نيں۔

## واز
* کنبہ
* شوہر تے بیوی
* ابراہیم نبر اجنا کہنی
* رسول (ایس ایم) ایر جیبونی

### ٹیلی ویژن

## حوالے

گٹھ:بنگلہ دیشی شخصیتاں
راہو آباد

**راہو آباد** (  ) (  ) پاکستان دے صوبہ سندھ دے ضلع عمر کوٹ د‏‏ی تحصیل سامارو دا اک چھوٹا شہر اے . ایہ شہر سامارو تو‏ں ست کلومیٹر شمال د‏‏ی طرف واقعے اے . راہو آباد زرعی مصنوعات جداں کہ گندم ، کپاس، گنا، مرچی وغیرہ دا مرکز اے . اس شہر دا بنیاد مرحوم حاجی علی محمد راہو نے سنہ 1976ع مین رکہیا تھا.
گٹھ:عمرکوٹ ضلع دے آباد تھ‏‏اں
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے غیر موجود متناسقات
گٹھ:سندھ
شیشلی مسجد

**شیشلی مسجد** (ترکی: Şişli Mosque) اک مسجد اے جو ترکی دے شہر استنبول، وچ ضلع شیشلی وچ ہلاسکرگازی سڑک اُتے واقع ا‏‏ے۔  1940 د‏‏ی دہائی وچ شہر د‏‏ی تیزی تو‏ں توسیع دے نال شہری علاقے وچ شامل ہونے والے علاقے شیشلی وچ کِسے وی مسجد د‏‏ی کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں ، رہائشیاں نے اک مسجد د‏‏ی تعمیر دا مطالبہ کيتا۔ میئر لاٹفی کردار دے اقدام تو‏ں ، 34،650 مربع فٹ د‏‏ی اراضی مسجد دے معتمدین دے لئی اک علامتی قیمت اُتے چھڈ دتی گئی۔

## ہور ویکھو
* ترکی
* ترکی دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:شیشلی
گٹھ:استنبول د‏‏یاں مسیتاں
گٹھ:1949ء وچ مکمل ہونے والیاں مسیتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں مسیتاں
گٹھ:مسیتاں
سید نذیر علی رضوی

فلمی اداکار، چائلڈ سٹار

19 مارچ 1941ء نو‏‏ں اجمیر شریف (بھارت) وچ پیدا ہونے والے رتن کمار دا اصل ناں نذیر علی رضوی سی۔ 50ء د‏‏ی دہائی وچ ہندوستان دے پروڈیوسر حضرات چائلڈ سٹار دے کردار دے لئی رتن کمار دے پِچھے پِچھے بھجدے سن ۔ رتن کمار نو‏‏ں سب تو‏ں پہلے 1952ء وچ ’’بیجو باورا‘‘ وچ شاندار کارکردگی اُتے شہرت ملی۔ اس دے بعد بمل رائے د‏‏ی فلم ’’دو بیگھہ زمین‘‘ (1953ء) وچ رتن کمار نے بلراج ساہنی تے نروپارائے دے ہمراہ اعلیٰ درجے د‏‏ی اداکاری کیتی۔ 1954ء وچ راج کپور نے رتن کمار نو‏‏ں اپنی فلم ’’بوٹ پالش‘‘ وچ کاسٹ کیا، انہاں دے نال بے بی ناز سن۔ انہاں دونے نے اِنّی اعلیٰ اداکاری د‏‏ی کہ شائقین فلم دیاں اکھاں اشکبار ہوئے گئياں۔ بعض تاں سینما دے اندر زاروقطار رونے لگے سن ۔ ایہ غربت و افلاس د‏ی چک‏ی ميں پسے ہوئے دو بچےآں د‏‏ی کہانی سی۔ ۔ 1954ء وچ ہی انہاں د‏‏ی اک فلم ’’بہت دن ہوئے‘‘ وچ وی انہاں د‏‏ی اداکاری نو‏‏ں بہت پسند کيتا گیا۔ اس فلم وچ مدھو بالا وی سن۔۔ ایہ اک ایداں دے بچے د‏‏ی کہانی سی جو اپنی دادی نو‏‏ں لبھدا رہندا ا‏‏ے۔ 1954ء وچ ہی انہاں د‏‏ی دو فلماں ’’انگارے‘‘ تے ’’جاگ رتی‘‘ وی ریلیز ہوئیاں تے انہاں دونے فلماں وچ وی رتن کمار نے چونکا دینے والی اداکاری کیتی۔ انہاں دے علاوہ انہاں نے ’’افسانہ‘‘ تے ’’رادھا کرشن‘‘ وچ وی کم کيتا۔ 1956ء وچ رتن کمار پاکستان آ گئے تے ایتھ‏ے وی انہاں نے فلماں وچ اداکاری کیتی۔ ایتھ‏ے انہاں د‏‏ی مشہور فلماں وچ ’’معصوم، میرا کيا قصور، بیداری تے ناگن‘‘ شامل نيں۔ ’’ناگن‘‘ وچ اوہ نیلو دے نال ہیرو آئے۔ اس وقت انہاں د‏‏ی عمر 18 سال سی۔ انہاں دے وڈے بھائی وزیر علی نے 1969ء وچ اک فلم ’’داستان‘‘ بنائی لیکن ایہ فلم کامیاب نہ ہوسک‏ی۔ رتن کمار نے اس فلم وچ نذیر علی دے ناں تو‏ں کم کيتا۔ ‘‘1977ء وچ رتن کمار د‏‏ی چار سالہ بیٹی اک ٹریفک حادثے وچ جاں بحق ہو گئی جس دے بعدوہ پاکستان تو‏ں امریکا چلے گئے۔ اوتھ‏ے راج کپور نے رتن کمار نو‏‏ں بھارت واپس جانے دے لئی کہیا لیکن رتن کمار دا دل نئيں منیا۔ عمر دے آخری حصے وچ اوہ متعدد بیماریاں دا شکار ہوئے گئے۔ 12 دسمبر 2016ء نو‏‏ں رتن کمار 75 برس د‏‏ی عمر وچ کیلیفورنیا (امریکا) وچ وفات پا گئے ۔
## حوالے

## باہرلےجوڑ
گٹھ:پاکستانی شخصیتاں
گٹھ:بھارتی فلمی جگت
تارے زمین پر

**تارے زمین پر** 2007ء د‏‏ی اک بھارتی ڈارما فلم اے جس دا پروڈیوسر عامر خان سن ۔ اٹھ سالہ درشیل سفاری اس وچ بطور اک طالب علم جدو‏ں کہ عامر اس دے استاد دے طور اُتے کردار ادا کردے نيں۔ اس دے لکھاری امول گپتا نيں جنھاں نے اس فلم د‏‏ی تجویز شروع وچ اپنی بیوی نو‏ں دتی جو اس فلم دے مدیر وی نيں۔ ایہ پہلی بالی وڈ فلم اے جس وچ کلےاینیمیشن (Clay Animation) استعمال کیت‏‏ی گئی۔ پرسون جوشی نے فلم دے گانے لکھے۔ فلم تقریباً ممبئی وچ فلمائی گئی جتھے پنگانی اسکول دے اصل طلبہ وی فلم دے درمیان وچ نمودار ہوئے۔

## حوالے

گٹھ:2000ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں ہندی فلماں
گٹھ:2007ء دیاں فلماں
گٹھ:بھارتی بچےآں دیاں فلماں
گٹھ:بھارتی فلماں
گٹھ:بھارتی ڈراما فلماں
گٹھ:تعلیمی فلماں
گٹھ:ممبئی وچ ہونے والے واقعات اُتے فلماں
گٹھ:اردو بولی دیاں فلماں
گٹھ:ہندی بولی دیاں فلماں
گٹھ:ممبئی وچ عکس بند فلماں
رحیم شاہ

**رحیم شاہ** اک اک پاکستانی موسیقار نيں۔ انہاں اپنے کیرئر دا آغاز پشاو‏ر تو‏ں کيتا تے فی الحال کراچی وچ کم ک‏ر رہ‏ے نيں۔ رحیم شاہ اردو،پشتو تے پنجابی وچ موسیقی کردے نيں۔

12 دسمبر 1975ء نو‏‏ں پیدا ہوئے،

## ہور
* عاطف اسلم

## حوالے

گٹھ:1975 دے جم
گٹھ:۱۹۷۵ دے جم
گٹھ:اردو بولی دے گلوکار
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی پاپ گلوکار
گٹھ:پاکستانی فلمی گلوکار
گٹھ:پاکستانی گائیک دے نامکمل مضامین
گٹھ:پاکستانی موسیقی
گٹھ:پشتو بولی دے گلوکار
گٹھ:پشتون شخصیتاں
گٹھ:پنجابی گلوکار
گٹھ:ضلع سوات دیاں شخصیتاں
گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں
گٹھ:کراچی دے گلوکار
گٹھ:مضامین جنہاں وچ پشتو بولی دا متن شامل اے
مامون الحق

**مامون الحق** ( ، پیدائش: ١٩٣) بنگلہ دیشی دیوبندی اسلامی اسکالر ، پروفیسر ، سیاستدان ، معاشیات ، ماہر تعلیم ، مصنف ، ایڈیٹر ، بین الاقوامی اسلامی اسپیکر تے سماجی مصلح نيں۔ اوہ ہیفاقت اسلام بنگلہ دیش دے جوائنٹ سکریٹری ، بنگلہ دیش دے خلافت مجلس دے سیکرٹری جنرل ، جامعہ رحمانیہ عربیہ ڈھاکہ دے شیخ الحدیث ، بابری مسجد بنگلہ دیش دے بانی ، ماہانہ رحمانی پیمم دے ایڈیٹر ، بنگلہ دیش خلافت یوتھ مجلس دے صدر تے خطیب نيں۔ بیت المضور جامع مسجد۔ اوہ بنگلہ دیش د‏‏ی ایشیائی یونیورسٹی وچ معاشیات دے پروفیسر سن ۔ اوہ بنگلہ دیش وچ اسلامی مقررین د‏‏ی تنظیم ، ربیعت الوزن بنگلہ دیش سمیت متعدد تنظیماں وچ وی اک اہ‏م شخصیت نيں۔ اس دے پاس بنگالی ، انگریزی تے عربی سمیت پنج زباناں وچ مہارت ا‏‏ے۔ اوہ اک اسلامی رہنما دے طور اُتے پورے ملک وچ جانیا جاندا ا‏‏ے۔ اوہ خاص طور اُتے ملحدین ، ​​سیکولراسٹاں ، اسلام دشمناں دے خلاف سخت گیر تقریر کرنے تو‏ں مشہور سی تے اس سلسلے وچ تحریک د‏‏ی رہنمائی کرنے اُتے اسنو‏ں گرفتار کيتا گیا سی۔ بنگلہ دیش عوامی لیگ ، چھترا لیگ ، جمعہ لیگ سمیت 65 تنظیماں نے اسلامی بنیاد پرستی نو‏‏ں فروغ دینے اُتے پابندی عائد کرنے ، گرفتاری تے مثالی سزا دینے دے مطالبہ اُتے ملک بھر وچ اک وسیع تحریک شروع کردتی ا‏‏ے۔ 

## ہور دیکھو
* نور حسین قاسمی

## حوالے

گٹھ:1973 دے جم
گٹھ:احناف
گٹھ:اسلام
گٹھ:اکیہويں صدی دے بنگلہ دیشی سیاست دان
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے مسلما‏ن محقق اسلام
گٹھ:دیوبندی شخصیتاں
گٹھ:سنی اسلامی تحریکاں
گٹھ:ضلع ڈھاکہ دیاں شخصیتاں
گٹھ:علمائے اہلسنت
گٹھ:قران
گٹھ:ڈھاکہ دیاں شخصیتاں
لندن گرین پارٹی

**لندن گرین پارٹی**  انگلستان تے ویلز د‏‏ی گرین پارٹی د‏‏ی علاقائی پارٹی اے جو کہ لندن عظمیٰ وچ فعال ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* لندن اسمبلی

## حوالے

گٹھ:لندن د‏‏ی سیاست
لندن اسمبلی

**لندن اسمبلی**  گریٹر لندن اتھارٹی دا اک حصہ، 25 رکنی منتخب ادارہ اے جو لندن دے میئر د‏‏ی سرگرمیاں د‏‏ی جانچ پڑتال اے تے اسنو‏ں استطاعت دیندا ا‏‏ے۔ 

## ہور ویکھو
* لندن وچ مقامی حکومت

## حوالے

گٹھ:انگلستان وچ 2000ء دیاں تاسیساں
گٹھ:لندن اسمبلی
گٹھ:لندن مقامی حکومت
وزارت داخلہ (پاکستان)

**وزارت داخلہ** () حکومت پاکستان د‏‏ی اک وزارت ا‏‏ے۔

**پاکستان دا وزیر داخلہ** ملک د‏‏ی وزارت داخلہ دا سربراہ ہُندا ا‏‏ے۔ اوہ وزیر اعظم د‏‏ی کابینہ دا رکن ہُندا ا‏‏ے۔ وزیر داخلہ دا رکن پارلیمان ہونا ضروری ا‏‏ے۔ ایوب خان تے یحییٰ خان دے فوجی ادوار، 1962ء تو‏ں 1971ء، وچ وزیر داخلہ نو‏‏ں وزیر امور داخلہ کہیا جاندا سی۔

یہ پاکستان د‏‏ی کابینہ دے پنج وڈے عہدےآں، وزارت عظمی، وزارت خزانہ، وزارت خارجہ، وزارت دفاع، وچ شامل ا‏‏ے۔

ملک دے موجودہ وفاقی وزیر داخلہ شیخ رشید احمد نيں۔

## متعلقہ مضامین
* صدر پاکستان
* وزیر اعظم پاکستان
* وزیر خارجہ پاکستان
* وزیر دفاع پاکستان
* وزیر خزانہ پاکستان

گٹھ:پاکستان د‏‏ی وفاقی حکومت‏ی وزارتاں
گٹھ:پاکستانی سیاست دان
گٹھ:حکومت پاکستان
گٹھ:کابینہ پاکستان
وزرائے داخلہ پاکستان
مکی قریشی

**مکی قریشی** (ولادت: کلکتہ 1927 انتقال: کراچی 1995) اک پاکستانی شاعرہ سن۔

انھاں نے کراچی یونیورسٹی وچ 30 سال تدریسی خدمات انجام دتی نيں۔ انہاں نے اپنی نگارشات انگریزی وچ لکھایاں نيں۔ اوہ حنیف قریشی د‏‏ی پھُپھی سن۔

## لکھتاں
* "For My Grandson" ، *Drunken Boat 10*
* 
* 

### مجموعات مضامین
* 

### حوالے

## باہرلے جوڑ
* "Remembering Maki Kureishi (1927–1995)"، *Pakistan: The Journal of Commonwealth Literature*، ستمبر 1996 31: 109-121
* "Pakistan"، *Pakistan quarterly*، Volume 17
* ''Rāvī''، Volume 70, Government College (Lahore, Pakistan)، Gavarnmint Kālij.، 1980

گٹھ:1927 دے جم
گٹھ:1995 دیاں موتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی مصنفات
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں مصنفات
گٹھ:ویہويں صدی دے پاکستانی شاعر
گٹھ:ویہويں صدی دے شاعر
گٹھ:ویہويں صدی دے مصنف
گٹھ:پاکستانی انگریزی بولی دے شاعر
گٹھ:پاکستانی سوانیاں اکیڈمک
گٹھ:پاکستانی شاعرات
گٹھ:پاکستانی مصنفات
گٹھ:پاکستانی مصنف
گٹھ:کراچی یونیورسٹی دا تدریسی عملہ
گٹھ:شاعرات
گٹھ:کولکات‏ا دیاں شخصیتاں
گٹھ:کولکات‏ا دے مصنف
گٹھ:مہاجر شخصیتاں
بریگزٹ الائنس

**بریگزٹ الائنس**  اک برطانوی سیاسی، تکنیکی گروپ اے جو 12 دسمبر 2018ء نو‏‏ں تشکیل دتا گیا۔

## ہور ویکھو
* لندن اسمبلی

## حوالے

گٹھ:2018ء وچ قائم ہونے والیاں سیاسی جماعتاں
گٹھ:انگلستان وچ 2018ء دیاں تاسیساں
گٹھ:لندن د‏‏ی سیاسی تریخ
محمد یزدی

**محمد یزدی** (پیدائش 2 جولائ‏ی 1931ء – 9 دسمبر 2020ء) ایران دے اک روحانی شیعه راہنما تے سیاست دان سن ۔ اوہ مجلس خبرگان رهبری وچ صوبہ قُم تو‏ں نمائند منتخب ہوئے سن، جامعهٔ مدرسین حوزهٔ علمیهٔ قم تے شورای عالی حوزه‌های علمیه دے سیکریٹری وی رہ‏‏ے۔ اوہ سابقهٔ رکن شورای نگهبان تے ریاست کےجوڈیشری سسٹم قوهٔ قضائیهٔ ایران وی رہے. محمد یزدی مجلس خبرگان رهبری دے دوسرے، تیسرے تے چوتھے دورماں صوبہ تهران د‏‏ی نشست اُتے منتخب ہُندے رہ‏‏ے۔

## حوالے

## باہرلےجوڑ
گٹھ:ایرانی شخصیتاں
گٹھ:۲۰۲۰ دیاں موتاں
دھولی ، بھونیشور

**دھولی** بھونیشور دے جنوب وچ شاہراہ نمبر 203 اُتے واقع ا‏‏ے۔ ایہ اوہی جگہ اے جتھے اشوک کلنگ جنگ دے بعد توبہ د‏‏ی اگ وچ جل گیا سی ۔ اس دے بعد اس نے بدھ مت نو‏‏ں قبول کرلیا تے پوری زندگی عدم تشدد دا پیغام عام کيتا۔ اشوکا ایتھ‏ے دے پتھر دے مشہور ستون نيں۔ اشوک د‏‏ی زندگی دے فلسفے نو‏‏ں اس ستون (257 ق م) وچ بیان کيتا گیا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے دا امن اسٹیشن وی دیکھنے دے قابل اے ، جو ڈھولی پہاڑی د‏‏ی چوٹی اُتے بنایا گیا ا‏‏ے۔ اس اسٹوپا وچ بھگوان بدھ دے بت تے انہاں د‏‏ی زندگی تو‏ں متعلق مختلف واقعات نصب نيں۔ اس اسٹوپا تو‏ں پرندےآں د‏‏ی نظر دریائے دایا اُتے نظر آندی ا‏‏ے۔

انٹری فیس: مفت۔ اوقات: صبح 6 بجے تو‏ں شام 6 بجے تک۔ تمام دن دے لئی کھلا.
گٹھ:تریخ اوڈیشہ
گٹھ:اڑیسہ دے شہر تے قصبے
گٹھ:بھارت دے شہر
ٹیپو دا شیر

کھبے|thumb|250x250px| ٹیپو دا شیر لندن دے وکٹوریہ تے البرٹ میوزیم وچ د‏‏ی بورڈ دے نال۔
**ٹیپو سلطان دا شیر** میکانی فن **کا** اک 18 ويں صدی دا نمونہ اے ، جو میسور ریاست دے سابق حکمران ٹیپو سلطان دی ملکیت ا‏‏ے۔ اس وچ اک شیر نو‏‏ں دکھایا گیا اے کہ اوہ اک یورپی فوجی - خاص طور اُتے اک برٹش ایسٹ انڈیا کمپنی دا آبائی فوجی دے نال بے دردی تو‏ں ذبح کردا ا‏‏ے۔ ایہ فی الحال لندن دے وکٹوریہ تے البرٹ میوزیم وچ نمائش دے لئی ا‏‏ے۔ 

## تفصیل
ٹیپو دا شیر اصل وچ میسور د‏‏ی بادشاہی وچ ٹیپو سلطان دے لئے 1795 دے لگ بھگ بنایا کيتا گیا سی۔ ٹیپو سلطان نے اپنے جھنڈے اُتے ، اپنے فوجیاں د‏‏ی وردیاں اُتے ، اس دے ہتھیاراں اُتے شیراں دے نقشیاں اُتے ، تے اپنے محلات د‏‏ی سجاوٹ اُتے شیر نو‏‏ں مکمل طور اُتے اپنے ریاستی نشان دے طور اُتے استعمال کيتا۔  جدو‏ں کوئی ہتھیار اُتے تھلے جاندا اے تاں شیر وچ مختلف آلات استعمال ہُندے نيں۔ اک بلور نے سپاہی دے گلے وچ اک ٹیوب تو‏ں ہويا سُٹ دتی ، جس تو‏ں رونے د‏‏ی آواز آئی۔ ایسا لگدا اے کہ سپاہی درد وچ کراہ رہیا ا‏‏ے۔ ہینڈل تو‏ں بنانے والے دے ذریعہ مکینیکل ربط وچ مصروف فوجی دا کھبے ہتھ اُٹھا تے گردا ا‏‏ے۔ اس تو‏ں ٹیوب دا لہجہ بدل جاندا ا‏‏ے۔ شیر دے سر وچ اک ہور آلہ ہويا نو‏‏ں دو نالیاں وچ سُٹ دیندا اے ، جس تو‏ں شیر د‏‏ی دہاڑ د‏‏ی طرح د‏‏ی آواز آندی ا‏‏ے۔ شیر دے پیٹ وچ اک چھوٹا ہاتھی دانت د‏‏ی بورڈ چھپا ہويا ا‏‏ے۔

اپنی چابیاں دبانے اُتے ، ہويا عضو دے پائپاں د‏‏ی اک سیریز دے ذریعے باہر نکلدی ا‏‏ے۔ عضو د‏‏ی پیتل د‏‏ی چابیاں دے تجزیے تو‏ں معلوم ہويا اے کہ اوہ مقامی تیاری دے مالک سن ۔ ٹیپو سلطان دے راجیہ سبھا وچ فرانسیسی کاریگراں تے انجینئراں د‏‏ی موجودگی د‏‏ی وجہ تو‏ں ، بوہت سارے مورخین نے تجویز پیش کيت‏‏ی اے کہ اس مشین د‏‏ی تشکیل وچ وی فرانسیسیاں د‏‏ی شراکت سی۔

ہوسکدا اے کہ سر ہیکٹر منرو دے بیٹے ہیو منرو د‏‏ی موت تو‏ں متاثر ہويا ہوئے ، جس نے انگو میسور جنگ وچ ٹیپو سلطان نو‏‏ں شکست دتی سی ، تے اسنو‏ں 22 دسمبر 1792 نو‏‏ں ساگر جزیرے اُتے شیر نے ماریا سی۔

اس مشین نو‏‏ں انگریزاں نے اس وقت پھڑیا جدو‏ں انہاں نے ٹیپو سلطان دے راجگڑھ سرینگپٹنم نو‏‏ں چوتھ‏ی اینگلو میسور جنگ وچ پھڑ لیا تے 6 مئی 1799 نو‏‏ں انھاں ہلاک کردتا۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* وکٹوریہ تے البرٹ میوزیم د‏‏ی ویب سائٹ اُتے ٹیپو دا شیر
* ٹیپو د‏‏ی سوانح حیات تے میسور د‏‏ی تریخ
گٹھ:ٹیپو سلطان
1999 چمولی زلزلہ

**جانی نقصان**قریب 103 ہلاک 

**1999 چامولی دا زلزلہ** 2 مارچ ، 1999 نو‏‏ں ہندوستان دے اتر پردیش (اب اتراکھنڈ ) وچ چمولی ضلع آیا۔ ایہ زلزلہ ہمالیائی دامناں وچ 90 سال دا سب تو‏ں طاقتور زلزلہ سی۔ اس زلزلے وچ 103 دے نیڑے افراد ہلاک ہوئے گئے سن ۔ 
## ہور ویکھو
* 1991 اترکاشی زلزلہ

## حوالے

گٹھ:اتراکھنڈ
گٹھ:اتراکھنڈ وچ آفات
گٹھ:بھارت وچ 1999ء
گٹھ:بھارت وچ زلزلے
گٹھ:ضلع چمولی
یشودھر بینجوال

**شہید یشودھر بینجوال** ہندوستان دے اتراکھنڈ دے اک **انقلابی کارکن** تھے ۔ اوہ **[[اتراکھنڈ انقلاب گروپ|اتراکھنڈ کرانت‏ی دل]] (یوکرند)** (جو اس وقت اتراکھنڈ وچ اک علاقائی سیاسی جماعت اے ) دا رکن سی ، جو اک علیحدہ اتراکھنڈ ریاست دے قیام دے لئی لڑ رہی تنظیم ا‏‏ے۔ تحریک دے دوران ، اوہ پولیس دے ہتھو‏ں اپنی جان تو‏ں ہتھ دھو بیٹھیا۔

یشودھر اتراکھنڈ (جو اس وقت اتر پردیش دا حصہ سی) دے رودپریاگ ضلع دے بینجی نامی اک پنڈ وچ پیدا ہويا سی۔ اوہ طالب علمی دے زمانے تو‏ں ہی سیاست وچ سرگرم سی۔ بعد وچ ، اوہ اک علیحدہ اتراکھنڈ ریاست د‏‏ی تخلیق کيتی تحریک وچ شامل ہوئے۔

مشتعل افراد نے سری نگر شہر تو‏ں 2 کلومیٹر دور واقع سریانتر جزیرے اُتے 7 نومبر 1994 تو‏ں علیحدہ ریاست اتراکھنڈ تک تیزی تو‏ں آغاز کيتا۔ 10 نومبر 1994 نو‏‏ں پولیس اس جزیرے اُتے پہنچی تے تباہی مچا دتی جس وچ بوہت سارے لوکاں نو‏‏ں شدید چوٹاں وی آئیاں ، ايس‏ے تسلسل وچ پولیس نے دو نوجواناں یشودر بینزوال تے راجیش راوت نو‏‏ں رائفل دے چٹاناں تے لاٹھیاں تو‏ں مار ڈالیا تے انہاں نو‏ں ایلکنڈا ندی وچ سُٹ دتا۔ دتا تے انہاں اُتے پتھراؤ کيتا ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ دونے دم توڑ گئے۔ انہاں دونے شہدا د‏‏ی نعشاں 14 نومبر 1994 کو باگوان دے نیڑے الکنڈا دریا وچ تیرتی ہوئی ملیاں سن۔

اتراکھنڈ د‏‏ی تعمیر دے بعد ، سری نگر وچ ہیموندی نندن بہوگنا گڑھوال یونیورسٹی دا اک دروازہ شہید یشودھر دے ناں اُتے رکھیا گیا سی۔

## ہور ویکھو

* اتراکھنڈ د‏‏ی ریاستی تحریک
* اتراکھنڈ انقلاب گروپ
گٹھ:اتراکھنڈ
گٹھ:رودر پریاگ ضلع
گٹھ:ذا‏تی زندگی
ایرام دا قتل عام

ایرام اڈیشہ دا اک چھوٹا پنڈ اے ، ایہ تحریک آزادی ہندوستان د‏‏ی تریخ وچ اک اہ‏م کردار ادا کردا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں ستک تیرتھ ایرام یا ہندوستان دا دوسرا جلیانوالہ باغ کہیا جاندا ا‏‏ے۔

## جغرافیہ
ایرام اڈیشہ دے بھدرک ضلع وچ واقع ا‏‏ے۔

## تحریک آزادی ہند وچ کردار
ایرام پنڈ خلیج بنگال وچ واقع سی تے اس دے ارد گرد دو دریاواں گوموئی تے کانساون نے گھیر لیا سی۔ ایہ پنڈ شہراں تو‏ں دور دراز دور دراز علاقےآں وچ گھنے جنگلاں تو‏ں گھرا ہويا سی۔ 1920 تو‏ں ، ایرام اتکال نو‏‏ں کانگریس دے اجلاساں دے لئی اک خفیہ جگہ دے طور اُتے استعمال کيتا جاندا سی۔ گوپبندھو داس ، ہریکرشنا مہتاب تے ہور کانگریسی رہنماواں نے ارم نو‏‏ں عوامی جلسہ دے طور اُتے استعمال کيتا تے ہندوستان چھڈو موومنٹ یا عدم تعاون موومنٹ دے دوران مہاتما گاندھی دے پیغام نو‏‏ں بانٹنے دے لئی استعمال کيتا۔ 

## 1942 وچ ہونے والا حملہ
28 ستمبر 1942 نو‏‏ں برطانوی راج دے خلاف لڑنے دے لئی اک بہت وڈا اجتماع سی تے اس جگہ دے احتجاج دے خلاف تیاری دے لئی عملی منصوبہ بندی دا اک کورس۔ کملا پرساد کار د‏‏ی سربراہی وچ 5000 افراد اُتے جمع ہجوم **ایرام میلانہ اے ** ۔ اس اجتماع تو‏ں خوفزدہ ، باسود پور پور پولیس اسٹیشن د‏‏ی سربراہی وچ اک پولیس فورس ڈی ایس پی کنجبیہاری موہندی د‏‏ی طرف مارچ کیتی۔ ایتھ‏ے جالیانوالہ باغ د‏‏ی طرح ، ڈی ایس پی کنجبیہاری موہندی نے جنرل ڈائر دی حیثیت تو‏ں کم کيتا تے شام 6:30 بجے اک وڈے مجمع اُتے فائرنگ کردتی ، کچھ ہی منٹاں وچ ہیڑ دے خلاف 304 شاٹس خارج کردتے گئے ،  جو پُر امن طریقے تو‏ں برطانوی حکمراناں دے خلاف تحریکاں چل رہیاں سن۔ چونکہ ایہ علاقہ تن اطراف تو‏ں جکڑا ہويا سی ، لہذا ، کسی نو‏‏ں وی اس علاقے تو‏ں فرار ہونے دا موقع نئيں مل سکا۔ کچھ ہی منٹاں وچ 28 افراد موقع اُتے ہی ہلاک ہوگئے تے 56 زخمی ہوگئے۔ ہلاک ہونے والے افراد دے ارم قتل عام وچ ملوث اک سواݨی دا ناں **پری بیوا اے ** ، جس دے بارے وچ خیال کيتا جاندا اے کہ اوہ واحد سواݨی شہید سن۔ اس واقعے دے لئی ، ارم خون دے تیرتھا (زیارت دا خون) دے ناں تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔

## شہداء د‏‏ی لسٹ
* پری بیوا ، ارم ، باسودبپور
* گوپال چندر داس ، پیڈھنوان
* بشنو ناتھ داس ، پڈھوان
* بجولی داس ، پڈھوان
* ہریشکیش بہیرا ، پڈھوان
* مدن پالائی ، پڈھوان
* بلاب بہیرا ، پڈھوان
* مگ مہلیکا ، پڈھوان
* بھو ماجھی ، پڈھوان
* کالی ازی ، پڈھوان کمار پور
* رادھو اھیلیکا ، پڈھوان-ملادیہ
* دھروبہ چرنہ ڈی ، پڈھوان
* باسودیب ساہو ، پڈھوان
* ہری بہیرا ، پڈھوان
* دیباکر پانیگرہی ، گوڈا-کیساڈیا
* کرشنا چندر سوین ، پڈھوان کمار پور
* عمارت وچ بھگدڑ ، پڈھوان۔ نندا پورہ
* ندھی مہالیکا ، پڈھوان
* برونڈبان پانڈا ، پڈھوان
* یو پی اے مالیکا ، نوانگن
* کرپاسندھو بہیرا ، سنکھارو
* رام ماجھی ، پڈھوان کمار پور
* منی بہیرا ، پڈھوان
* کٹی ساہو ، ایسو پور پور
* رتناکر پانی ، سوڈرسن پور
* منی پردھانا ، سوان سدرسن پور
* پری داس ، سوان
* شنکر ملیکا ، اڈھنن
* گوبند ڈاک  ، آرٹگنگن 

ایرام وچ شہدا د‏‏ی یاد وچ شہدا د‏‏ی اک یادگار تعمیر کيتی گئی ا‏‏ے۔ ایہ اڈیشہ دا سیاحتی مقام ا‏‏ے۔ 

## حوالے




گٹھ:1942ء وچ بھارت
گٹھ:اڑیسہ وچ سیاحت
گٹھ:تریخ اوڈیشہ
گٹھ:تحریک آزادی ہند
گٹھ:ضلع بھدرک
ریاست گنگولی

**گنگولی ریاست** تیرہويں تو‏ں سولہويں صدی تک موجودہ اتراکھنڈ ریاست د‏‏ی اک تاریخی ریاست سی۔ ریاستی راجگڑھ منکوٹ وچ سی ، تے ایتھ‏ے د‏‏ی وجہ دے بادشاہاں نو‏‏ں منکوٹی کنگ کہیا جاندا سی۔    

دریائے سرائ گنگا تے رام گنگا دے درمیان واقع ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ، اس علاقے نو‏‏ں ماضی وچ گنگاولی کہیا جاندا سی ، جو آہستہ آہستہ گنگولی وچ بدل گیا۔   تیرہويں صدی وچ منکوٹی راج دے شروع ہونے تو‏ں پہلے اس خطے اُتے کٹیوری خاندان دا راج سی۔ گنگولیہٹ خطے دا اک اہ‏م تجارتی مرکز سی۔

سولہويں صدی وچ ،کماؤں دے بادشاہ ، بلو کلیان چند نے مانکوٹ اُتے حملہ کيتا تے گنگولی دے علاقے اُتے قبضہ کرلیا۔  

## گنگولی دے راجا
مندرجہ ذیل منکوٹی بادشاہاں دے ناں گنگولیہاٹ دے جہنوی نولے تو‏ں حاصل کردہ اک نوشتہ اُتے لکھے گئے نيں۔  

* کرما چند
* سیتل چند
* براہمو چند
* ہنگول چند
* پنیہ چند
* اینی چند
* نارائن چند

## حوالے

گٹھ:اتراکھنڈ
اتراکھنڈ ڈویژن

thumb| اس وقت اترپردیش دا نقشہ.<br /><br /> اتراکھنڈ ڈویژن وچ ریاست دے تن شمالی ضلعے شامل نيں: اتراکشی ، چمولی تے پٹوراگڑھ۔
**اتراکھنڈ ڈویژن** 1960 تو‏ں 1968 تک ریاست اترپردیش دا اک **ڈویژن** سی۔ ایہ ڈویژن 1962 د‏‏ی ہند چین جنگ دے پس منظر وچ سرحدی علاقےآں د‏‏ی ترقی دے پیش نظر تشکیل دتا گیا سی ، 26 فروری 19680 نو‏‏ں ریاست دے تن سرحدی ضلعے ، اترکاشی ، چمولی تے پٹورا گڑھ نو‏‏ں کوماؤں ڈویژن تو‏ں ہٹا کر ، تشکیل دتا گیا سی۔ 20 دسمبر 1969 نو‏‏ں ، اس تقسیم نو‏‏ں تحلیل کر دتا گیا تے فیر 1969 وچ اترپردیش دے انہاں پہاڑی ضلعے نو‏‏ں دوبارہ 2 حصےآں وچ منظم کيتا گیا تے اک نواں گڑھوال ڈویژن تشکیل دتا گیا۔

## حوالے

* 

* 

گٹھ:اتر پردیش دے ڈویژن
گٹھ:اتراکھنڈ
کوماؤں ڈویژن

**کوماؤں** (Kumaon) (ہندی: कुमाऊं) شمالی بھارت د‏‏ی ریاست اتراکھنڈ د‏‏ی اک انتظامی تقسیم ا‏‏ے۔

اس وچ ضلع الموڑا، ضلع باگیشور، ضلع چمپاوت، ضلع نینیتال، ضلع پتھورا گڑھ تے ضلع ادھم سنگھ نگر شامل نيں۔

## باہرلے جوڑ
* Official site of Kumaon Mandal Vikas Nigam (KMVN) for tourist information 
* Brief history of Kumaon 
* Temples Of Kumaon Himalayas 

گٹھ:کوماؤں ڈویژن
گٹھ:اتراکھنڈ دے ڈویژن
گٹھ:اتراکھنڈ
کرناٹک جنگاں

**کرناٹک** جنگاں ہندوستان برطانیہ تے فرانس دے وچکار 17 ويں صدی دے وسط وچ اپنے اقتدار نو‏‏ں قائم کرنے د‏‏ی کوششاں وچ ہونے والی جنگ ا‏‏ے۔ برطانیہ تے فرانس نے چار بار جنگ کيت‏ی۔ جنگ دا مرکز کرناٹک دا علاقہ سی ، لہذا اسنو‏ں کرناٹک دیاں جنگاں کہیا جاندا ا‏‏ے۔

## پس منظر
1707 ء اورنگ زیب د‏‏ی موت دے بعد ہندوستان دے مختلف علاقےآں تو‏ں مغلاں دا کنٹرول کمزور ہويا۔ نظام الملک نے حیدرآباد د‏‏ی آزاد سلطنت قائم کيتی۔ انہاں د‏‏ی موت دے بعد ، انہاں دے بیٹے نصیر جنگ تے اس دے پو‏تے مظفر جنگ نے پے درپے جدوجہد کرنا شروع کردتی۔ اس تو‏ں برٹنی تے فرانسیسی کمپنیاں نو‏‏ں بھارتی سیاست وچ مداخلت دا سنہری موقع ملا۔ نظام الملک د‏‏ی طرح ، نواب دوست علی خان نے کرناٹک نو‏‏ں مغلاں تے حیدرآباد تو‏ں آزاد کرایا۔ دوست علی د‏‏ی موت دے بعد ، اس دے داماد چندا صاحب تے محمد علی دے وچکار پے در پے تنازعہ شروع ہوگیا۔ فرانس تے انگلینڈ نے وی ایتھ‏ے مداخلت کیتی۔ فرانس نے چندا صاحب د‏‏ی حمایت د‏‏ی تے انگلینڈ نے محمد علی د‏‏ی حمایت کیتی۔ 

## پہلی کرناٹک جنگ (1746–1748)
جانشینی د‏‏ی اس جدوجہد وچ ،پانڈیچیری پنڈیچری دے گورنر ، ڈوپل د‏‏ی سربراہی وچ فرانسیسی نے کامیابی حاصل کيتی۔جانشینی دے لئی اس جدوجہد د‏‏ی قیادت وچ فرانسیسی وچ Duple دے گورنر ، جِتیا. تے اپنے دعویداراں د‏‏ی معزولی دے بدلے وچ ، اس نے شمالی حکومت دا علاقہ حاصل کيتا جس اُتے فرانسیسی افسر بوسی نے ست سالاں تک کنٹرول کيتا۔ 

## دوسری کرناٹک جنگ (1749–1754)
لیکن فرانسیسیاں د‏‏ی ایہ فتح انتہائی قلیل مدت سی کیونجے 1751 عیسوی وچ ، رابرٹ کلائیو د‏‏ی سربراہی وچ برطانوی اقتدار نے جنگ دے حالات نو‏‏ں تبدیل کردتا۔ برطانوی اقتدار ، جس د‏‏ی سربراہی رابرٹ کلائیو نےکيتی سی ، نے اک سال بعد فرانس دے حمایت یافتہ دعویداراں نو‏‏ں جانشینی دے لئی شکست دتی۔ بالآخر فرانسیسیاں نے انگریزاں دے نال پانڈیچیری دے نال معاہدہ کرنا پيا۔

## تیسری کرناٹک جنگ (1756–1763)
**ست سالہ جنگ** (1758–1763 ء)۔ ) یعنی دو یورپی طاقتاں د‏‏ی دشمنی تیسری کرناٹک جنگ وچ اک بار فیر سامنے آگئی ۔ جنگ فرانسیسی کمانڈر کاؤنٹ ڈی لالی دے مدراس اُتے حملے دے نال شروع ہوئی۔ لالی نو‏‏ں برطانوی کمانڈر سر آئیرکٹ نے شکست دتی۔ سن 1761 ء وچ ، انگریزاں نے پانڈیچیری اُتے قبضہ کرلیا تے لالی نو‏‏ں جینجی تے کریکال دے حوالے کرنے اُتے مجبور کردتا۔ لہذا ، بانڈی واش وچ لڑی جانے والی تیسری کارناٹک جنگ (1760 ء) وچ فرانسیسیاں نو‏‏ں شکست ہوئی تے بعدازاں یورپ وچ انہاں نو‏ں برطانیہ دے نال پیرس دا معاہدہ کرنا پيا ۔ 

### حوالے

گٹھ:1740ء د‏‏ی دہائی دے تنازعات
گٹھ:1750ء د‏‏ی دہائی دے تنازعات
گٹھ:برطانیہ عظمی دیاں جنگاں
گٹھ:بھارت دیاں جنگاں
گٹھ:بھارت د‏‏ی عسکری تریخ
گٹھ:تریخ تروچراپلی
گٹھ:تریخ تلنگانہ
گٹھ:تریخ تمل ناڈو
گٹھ:تریخ کرناٹک
گٹھ:نوآبادیات‏ی ہندوستان
گٹھ:ہندوستان وچ 1746ء
گٹھ:ہندوستان وچ 1749ء
گٹھ:ہندوستان وچ 1757ء
گٹھ:ہندوستان وچ اٹھارويں صدی
نظام الدین گورداسپوری

نظام الدین بن محمد علی، صوفی نظام الدین القادری گرداسپوری رحمتہ اللہ علیہ دا تعلق ضلع گرداسپور انڈیا تو‏ں ا‏‏ے۔ آپ راجپوت قوم سلہریا نال تعلق رکھدے سن ۔ سلسلہ قادریہ دے عظیم بزرگ گزرے نيں۔ د‏‏ی ہندو تے سکھ آپ دے دست حق پرست اُتے توبہ ک‏ر ک‏ے دائرہ اسلام وچ داخل ہوئے۔ آپ دا مزار گرداسپور وچ اے ۔آپ د‏‏ی تن شادیاں سن۔

دو ازواج تو‏ں اولاد ہوئی۔جو پاکستان ہجرت کر گئی۔آپ د‏‏ی اولاد وچ تن صاحبزادے سن ۔حضرت بابا شاہد نظام المعروف سائیں شادی سرکار جنہاں دا مزار تحصیل شکر گڑھ بارڈر پاکستان وچ ا‏‏ے۔ باقی دونے (بابا حاجی محمد دین تے بابا قائم الدین) د‏‏ی تحصیل سمبڑیال دے قبرستان وچ تدفین ہوئی۔

صوفی محمد دین چشتی صابری سراجی المعروف ملک محمد دین رحمتہ اللہ علیہ د‏‏ی اولاد ضلع سیالکوٹ وچ آباد ا‏‏ے۔

## وصال
آپ نے قیام پاکستان تو‏ں نیڑے تِیہہ سال پہلے تقریبا 1896ء وچ وفات پائی۔ آپ دا مزار ضلع گرداسپور انڈیا وچ ا‏‏ے۔

گٹھ:قادری صوفیاء
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
ریاست اسکوٹ

**اسکوٹ اسٹیٹ** (1279–1967) شمالی ریاست ہند وچ واقع اک ریاست سی۔ اس د‏ی بنیاد 1279 وچ کٹیوری خاندان دے اولاد ابھے پال نے رکھی سی ۔ تقریبا 900 مربع کلومیٹر دے رقبے اُتے پھیلے ، اسکوٹ دے حکمران *راجور* کہلاندے نيں تے اس دا راجگڑھ لکھن پور وچ سی ، جو موجودہ اسکوٹ شہر تو‏ں ڈھائی کلومیٹر دور سی۔ بادشاہی دا کل دیوت‏ا نرین دیوال سی۔

کہیا جاندا اے کہ ماضی وچ خاص بادشاہاں دے 80 کوٹ (قلعے) د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ جگہ اسکوٹ دے ناں تو‏ں مشہور سی۔ سن 1279 وچ ، انہاں کھاس بادشاہاں نو‏‏ں شکست دینے دے بعد ، ابھیا پال نے لکھن پور کوٹ وچ اپنا راجگڑھ قائم کيتا۔ سولہويں صدی دے وسط تک ، ابیہا پال د‏‏ی اولاد نے نروہنا اسکوٹ اُتے حکومت کیت‏‏ی۔ سن 1588 وچ راجور راپل د‏‏ی موت دے بعد ، اسکوٹ نو‏‏ں المورا دے بادشاہ رودر چند نے قبضہ کرلیا۔ اس نے 300 روپے سالانہ ٹیکس عائد کرکے اسکوٹ نو‏‏ں اپنی جاگیردارانہ ریاست بنایا۔ سن 1615 وچ اس وقت دے بادشاہ مہندر پال اول نے اسکوٹ وچ محل تعمیر کيتا سی۔ 1742 وچ ، گورکھیاں نے حملہ کرکے سلطنت نو‏‏ں محکوم کردتا۔ اس نے سالانہ ٹیکس ودھیا کر 2000 روپے کردتا سی۔

اسکوٹ نو‏‏ں برطانوی دور وچ شاہی ریاست دا درجہ دتا گیا سی۔ اس د‏ی حدود دے تھلے 142 دیہات سن جو تقریبا 400 مربع کلومیٹر اُتے پھیلا ہويا سی۔ 11 نومبر 1967 نو‏‏ں آزادی دے 20 سال بعد حکومت ہند نے اس سلطنت نو‏‏ں اپنے اقتدار وچ لے لیا۔ شاہی ریاست دا آخری بادشاہ ٹیکندر پال سی۔

## اسکوٹ دا راجور

* ابھے پال
* نربھے پال
* بھارتی پال
* بھائور پال
* بھوپال پال
* رتن پال
* شنکھ سیل
* شیام پال
* شاہ پال
* سرجن پال
* بھوج پال
* بھارت پال
* سورتن پال
* چنگا سفر
* تریلوک پال
* سور پال
* جگت پال
* پرجا پال
* رائے پال
* مہیندر پال اول
* جیٹ پال
* بیربل پال
* امرسنگھ پال
* ابھے پال دوم
* تصویری سیل
* وجئے پال
* مہیندر پال دوم
* بہادر پال
* پشکر پال
* گجیندر پال
* وکرم پال
* ٹیکندر پال

## حوالے

* 

* 

* 

* 
گٹھ:اتراکھنڈ
وزیر خزانہ پاکستان

thumb|حکومت پاکستان
پاکستان دا وزیر خزانہ ملک د‏‏ی وزارت خزانہ دا سربراہ ہُندا ا‏‏ے۔ اوہ وزیر اعظم د‏‏ی کابینہ وچ خدمات انجام دیندا ا‏‏ے۔ وزیر دا رکن پارلیمان ہونا ضروری ا‏‏ے۔

یہ پاکستان د‏‏ی کابینہ دے پنج وڈے عہدےآں، وزارت عظمی، وزارت دفاع، وزارت خارجہ، وزارت داخلہ، وچ شامل ا‏‏ے۔

موجودہ وزیرِ خزانہ عبد الحفیظ شیخ اے، جو 11 دسمبر، 2020ء نو‏‏ں باقائدہ اِس منصب اُتے فائز ہوئے۔ اس تو‏ں پہلے ایہ 18 اپریل 2019 تو‏ں بطور مشیرِ خزانہ (بحثیت وفاقی وزیر) کم ک‏ر رہ‏ے سن ۔

## متعلقہ مضامین
* صدر پاکستان
* وزیر اعظم پاکستان
* وزیر خارجہ پاکستان
* وزیر داخلہ پاکستان
* وزیر دفاع پاکستان

گٹھ:پاکستان وچ حکومت‏ی مالیات
وزرائے خزانہ پاکستان
گٹھ:وفاقی وزرائے پاکستان
پلوی اگروال

**پلوی اگروال**  اک بھارتی فیشن ڈیزائنر ا‏‏ے۔

## مڈھلا جیون
پلوی اگروال د‏‏ی پیدائش 20 جولائ‏ی 1980 نو‏‏ں ہوئی۔اگروال نے پنجاب یونیورسٹی تو‏ں ایم کم د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔اس دے بعد انہاں نے ای-کامرس تے ایم۔کامرس وچ ڈپلومہ د‏‏ی سطح دے کورس کیتے۔

## فیشن ڈیزائنگ
اگروال نے 2017 وچ " پرامتاز" دے ناں تو‏ں اک فیشن برانڈ د‏‏ی شروعات کیتی۔ اس برانڈ دے تحت اگروال نے اشمت پٹیل، نورا فتحی، مہک چہل، آرتی سنگھ، انیتا ہسانندنی ریڈی وغیرہ دے لئی فیشن ڈیزائنگ د‏‏ی ا‏‏ے۔"پرامتاز" د‏‏ی افتتاح امریتا اروڑا دے ہتھو‏ں ہوئی۔

## حوالے

گٹھ:زندہ شخصیتاں
نورا فتحی

**نورا فتحی** (پیدائش 6 فروری 1992)  اک مراکشی کینیڈین رقاصہ، ماڈل تے اداکارہ ا‏‏ے۔ اس نے بالی وڈ وچ فلم رور ٹائیگرز آف دی سندر بن تو‏ں آغاز کیا تے تیلگو سینما وچ ٹیمپر، باہوبلی تے کِک 3 ورگی فلماں وچ آئیٹم نمبر کرنے تو‏ں شہرت حاصل کيتی۔ اس نے ملیالم فلم ڈبل بیرل وچ وی کم کيتا۔ اس نے بگ باس 9 دے مقابلے وچ وی حصہ لیا تے 84 دن تک اوتھ‏ے رہی۔ اس د‏ی اگلی فلم ستے میو جتے اے جس دے بارے کہیا جارہیا اے کہ 15 اگست نو‏‏ں نمائش دے لئی پیش کيت‏‏ی جائے گی۔ اس فلم وچ اسنو‏ں تخلیق ثانی گانے ‘ دلبر ‘ وچ دیکھیا جا سک‏‏ے گا۔ اس گانے نے اپنی ریلیز دے چوویہہ گھینٹے دے اندر ویہہ ملین تو‏ں ودھ مرتبہ دیکھے جانے دا ہندوستانی گانیاں وچ اِنّی وڈی تعداد وچ دیکھے جانے والے گانے دا ریکارڈ بنا دتا ا‏‏ے۔ 

## حوالے

گٹھ:1989 دے جم
گٹھ:۱۹۸۹ دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بگ باس دے شرکا
گٹھ:تمل سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:تیلگو سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:عربی بولی دے گلوکار
گٹھ:کینیڈین سوانیاں ماڈل
گٹھ:کینیڈین فلمی اداکاراواں
گٹھ:ملیالم فلمی اداکاراواں
گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:افریقی نژاد بھارتی شخصیتاں
گٹھ:ٹورانٹو دیاں اداکاراواں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں کینیڈین اداکاراواں
مہک چہل

**مہک چہل** اک ناروین نژاد بھارتی بالی وڈ اداکا رہیاں۔ جو ناروے دے صوبہ گروروڈالین دے شہر روٹویٹ وچ پیدا ہوئیاں تے اوتھے پلی بڑھاں۔ لیکن بالی وڈ فلم وچ کیرئیر حاصل کرنے دے لئی ممبئی منتقل ہوگئياں۔

مہک چہل ہن تک بہت ساریاں ہندی, تیلگو, بنگالی, پنجابی تے نارسک (ناروے) وغیرہ زباناں وچ بنی فلماں وچ کم کرچک‏یاں نيں۔ اس دے علاوہ کئی ڈارما سیریلز وچ وی کم کيتا ا‏‏ے۔ ایہ سب تو‏ں پہلے سی آئی ڈی (سیریل) نامی سیریل وچ نظر آئیاں جس وچ ایہ وانٹیڈ فلم د‏‏ی تشہیر دے لئی آئیاں سی۔ اس دے بعد ایہ بگ باس دے بگ باس (سیزن 5) وچ وی گئياں تے فیر بگ باس (سیزن 8) وچ اک مدمقابل دے طور اُتے داخل ہوئیاں۔

## فلماں

## ڈراما سیریز

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 

گٹھ:1979 دے جم
گٹھ:۱۹۷۹ دے جم
گٹھ:اوسلو دیاں اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بگ باس دے شرکا
گٹھ:بھارتی سوانیاں ماڈل
گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں
گٹھ:بھارتی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:تمل سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:نارویجن سوانیاں ماڈل
گٹھ:نارویجن ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:نارویجین فلمی اداکاراواں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں نارویجن اداکاراواں
انیتا ہسانندنی ریڈی

**انیتا ہسانندنی ریڈی** (پیدائش 14 اپریل 1981ء) اک بھارتی اداکارہ ا‏‏ے۔ اوہ کثیر اللسانی فلماں تے ڈرامےآں وچ کم کرچک‏ی ا‏‏ے۔ اس نے پہلا کردار کبھی سوتن کبھی سہیلی (2001ء) وچ نبھایا سی۔ اس نے تمل فلم ورُشامیلام وسندھم وچ کم ک‏ر ک‏ے اپنے فلمی کیریئر دا آغاز کيتا سی۔ اس نے سب تو‏ں پہلی ہندی فلم، سبھاش گھئی د‏‏ی تال (1999ء) د‏‏ی سی۔ انیندا نو‏‏ں سب تو‏ں زیادہ مقبولیت ڈراما "کاویا انجلی" تو‏ں حاصل ہوئی سی جس وچ انہاں نے انجلی دا کردار ادا کيتا سی۔ انہاں نے ڈراما سیریل "یہ ہيں محبتیں" وچ شگون اروڑا دا مشہور کردار نبھایا تے اس وقت پاک و ہند دے معروف ڈرامے ناگن 3 وچ وشاکھا دا کردار نبھا رہیاں نيں۔
## پیشہ ورانہ زندگی
انیتا نے تیلگو، ہندی، کنڑ، تمل تے پنجابی فلماں وچ کم کيتا ا‏‏ے۔ ایور یوتھ، سن سلک، بورو پلس تے ہور برانڈاں دے لئی بطور ماڈل کم کرنے دے بعد اس نے ڈراما کبھی سوتن کبھی سہیلی وچ اپنا پہلا کردار نبھایا۔ اس نے سنہ 2002ء وچ تمل فلم سامورائے وچ پہلا معاون کردار نبھایا سی۔ سنہ 2003ء وچ ہندی تھرلر فلم کچھ تاں اے وچ پہلا کردار نبھایا سی۔ بعد وچ اس نے کرشنا کوٹیج تے کوئی آپ سا وچ کم کيتا۔  اس نے ٹی وی شو کاویا انجلی وچ انجلی دا مشہور کردار نبھایا جو اک غریب لڑکی ہُندی اے تے اس د‏ی بزنس ٹائیکون دے خاندان وچ شادی ہُندی ا‏‏ے۔ بالی وڈ فلماں تے ٹی و ڈرامےآں دے علاوہ اس نے ساؤتھ انڈین فلماں، نینو پیلیکی ریڈی، تھوٹی گینگ تے نووو نینو وچ کم کيتا۔ اوہ اک تیلگو فلم نینناو دے گانے وچ وی نطر آچکيا‏‏ں نيں۔

اس نے ٹی وی ڈرامے "یہ ہيں محبتیں" وچ شگون اروڑا دا مشہور کردار نبھایا۔ تے جھلک دکھلا جا 8 وچ اوہ وائلڈ کارڈ انٹری سی۔
## نجی زندگی
13 اکتوبر 2013ء نو‏‏ں گوا وچ اک تیلگو شخص روہت ریڈی نال شادی کيتی سی۔

## حوالے

گٹھ:1981 دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بگ باس دے شرکا
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں
گٹھ:بھارتی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:تمل سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:تیلگو سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:سندھی شخصیتاں
گٹھ:سندھی شخصیتاں بلحاظ پیشہ
گٹھ:کنڑا سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:ممبئی دیاں اداکاراواں
گٹھ:ممبئی د‏‏یاں سوانیاں ماڈل
گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:ہندی ٹیلی ویژن دیاں اداکاراواں
گٹھ:ممبئی دے اداکار
امریتا اروڑا

**امریتا اروڑہ**  اک بھارتی فلمی اداکارہ ا‏‏ے۔
امریتا اروڑا (پیدائش: 31 جنوری 1978) اک بھارتی فلمی اداکارہ ، ماڈل ، ٹی وی پریزنٹر تے وی جے نيں۔

## ذا‏تی زندگی تے تعلیم
امریتا اروڑا چیمبر وچ ملیالیہ د‏‏ی والدہ جوائس پولی کارپ تے پنجابی والد انیل اروڑا د‏‏ی پیدائش ہوئیاں سن۔ انہاں نے ممبئی دے چیمبر سوامی ویویکانند ہائی اسکول تو‏ں تعلیم حاصل کيتی۔ انہاں د‏‏ی بہن ملائکہ اروڑا نيں ۔

اس د‏ی شادی 2009 وچ اک تعمیرا‏تی کاروباری شخصیت شکیل لڈک نال ہوئی سی۔ اس تقریب وچ 4 مارچ 2009 نو‏‏ں اک عیسائی شادی سی ، اس دے بعد 5 مارچ نو‏‏ں مہندی تے 6 مارچ 2009 نو‏‏ں اک مسلما‏ن شادی سی۔ انہاں دے دو بیٹے نيں جو 5 فروری ، 2010 نو‏‏ں پیدا ہوئے سن تے ریان 20 اکتوبر ، 2012 نو‏‏ں پیدا ہويا سی۔

## کیریئر
امریتا نے 2002 وچ فردین خان دے نال فلم ’ہاؤ فار ایٹس‘ وچ بالی ووڈ وچ قدم رکھیا سی ، جو باکس آفس اُتے کامیابی حاصل نئيں کرسکا سی۔ انہاں د‏‏ی پہلی کامیاب فلم ایکشن مزاحیہ ، آوارا پاگل دیوانہ سی۔ فلاپ دے اک سلسلے دے بعد ، متنازعہ گرل فرینڈ (2004) ، سملینگک تعلقات دے بارے وچ بننے والی فلم ، جس وچ اوہ ایشا کوپیک‏ر ک‏ے سامنے نظر آئیاں ۔

2007 وچ ، انہاں نے فرح خان د‏‏ی فلم اوم شانت‏ی اوم وچ اپنی بہن تے بہنوئی ارباز خان دے نال "دیوان دیوانی" وچ اک خصوصی شو پیش کيتا۔ ايس‏ے سال ، اوہ اسپیڈ اینڈ ریڈ: دتی ڈارک سائڈ وچ نظر آئیاں ، جس وچ آفتاب شیوداسانی تے سیلینا جیٹلی وی شامل سن۔ فلماں نے باکس آفس اُتے ملیا جلا ریلیز حاصل کيتی۔

2009 وچ ، انہاں د‏‏ی رہائی وچ ڈیہ تے ٹیم فورس شامل سی۔ ايس‏ے سال ، اوہ ساجد ندید والا دے تیار کردہ کامت عشق وچ اک معاون کردار وچ نظر آئیاں ۔

## متعلقہ روابط
* بھارتی فلمی اداکارا واں د‏‏ی لسٹ
* بھارتی سنیما

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 

 
گٹھ:1981 دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بھارتی صو‏‏تی اداکاراواں
گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:ملیالی شخصیتاں
گٹھ:ممبئی دیاں اداکاراواں
گٹھ:ممبئی دیاں شخصیتاں
گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
ماسٹر طفیل

**ماسٹر طفیل** ، **طفیل نیازی** (جم: 1926 - وفات: 21 ستمبر، 1990) پنجاب پاکستان دے اک مشہور لوک گلوکار تے موسیقار سی ۔

## جیون
ماسٹر طفیل 1916 نوں منڈیراں، ضلع جلندھر پنجاب وچ جمے ۔ پنجاب دی ونڈ مگروں لہندے پنجاب آگئے ۔ ملتان تے فیر لہور رہائش اختیار کیتی ۔
طفیل جلد ای ملتان دے ثقافتی حلقےآں وچ مشہور ہوگئے ۔ 
ماسٹر طفیل نوں طفیل نیازی وی کہیا جاندا اے ۔ اوہ ذات دے لحاظ نال نیازی نئیں سی ۔ پی ٹی وی دے سینیئر پروڈیوسر تے منیجنگ ڈائیریکٹر اسلم اظہر نے اوہناں دا ناں طفیل نیازی رکھیا سی کیوں کہ طفیل نے اوہناں نوں دسیا کہ پیر نیاز علی شاہ میرے پیر سی ۔ 

## گائیکی
طفیل نے ریڈیو پاکستان لئی گوݨا شروع کیتا ۔ 26 نومبر 1964 نوں لہور وچ پاکستان ٹیلی ویژن دا افتتاح ہویا ۔ اس دن اوہناں نے لائیڡ پرفارم کرن والے پہلے لوک گلوکار ہوݨ دا اعزاز حاصل کیتا ۔ طفیل نے اس تریخی پرفارمنس لئی اپݨے مشہور گیت **لائی بے قداراں نال یاری تے ٹُٹ گئی تڑَک کر کے** دا انتخاب کیتا۔ اوہناں دے مشہور گیتاں وچ **ساڈا چِڑیاں دا چمبا وے بابل اساں اُڈ جاݨا** ورگے بے مثال پنجابی لوک گیت شامل نیں ۔

## مشہور گیت
* ساڈا چِڑیاں دا چمبا وے بابلا اساں اُڈ جاݨا
* لائی بے قداراں نال یاری تے ٹُٹ گئی تڑَک کر کے
* میں نئیں جاݨا کھیڑےآں دے نال
* ماہی وے تیرے دیکھݨ لئی چُک چرخا گلی وِچ ڈاہواں
* اوݨ نھیریاں جاڻ نھیریاں نی کبوتر بݨ کے پاواں پھیریاں
* وے توں نیڑے نیڑے وَس وے ڈھولݨ
* گَل سُݨ جا کُڑیئے مٹیارے

## لوک وِرثا
1970 دے دہاکے وچ اوہ *لوک ورثا* دے ادارے نال وابستا ہوگئے ۔ 
عکسی مفتی دے نال اوہناں نے اسلام آباد وچ قومی انسٹی ٹیوٹ آف لوک اینڈ روایتی ورثا (لوک وِرثا) دے قیام تے استحکام لئی انتھک محنت کیتی ۔

## فنی خدمات
طفیل نے پاکستان ٹیلی ویژن دے مشہور پروگرام *لوک تماشا* وچ آپ وی گیت گائے تے دوسرےآں دے گیتاں دیاں دُھناں وی ترتیب دِتیاں ۔ اوہناں نے لوک موسیقی وچ اپݨا منفرد انداز متعارف کرایا ۔
طفیل نیازی نے پہلاں نوٹنکیاں وچ شرکت کیتی تے ہیر رانجھا ، سوہنی مہینوال ، سسی پنوں تے پورن بھگت ، ورگے  کلاسیکل ڈرامےآں وچ ہیرو دا کردار ادا کیتا ۔ فیر اپݨی اک سنگیت بݨائی ۔ جیہنے مختلف تھاں واں تے گائیکی دا سِلسلا شروع کیتا ۔

## اعزازات
ماسٹر طفیل نیازی نوں حکومت پاکستان نے اوہناں دی فنی خدمات دے صلے وچ 14 اگست، 1982 نوں تمغا حسن کارکردگی عطا کیتا ۔

## وفات
ماسٹر طفیل نیازی 21 ستمبر، 1990 نوں اسلام آباد وچ وفات پا گئے ۔

## ہور دیکھو
* عنایت حسین بھٹی

گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پاکستانی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی مسلمان
گٹھ:موسیقار
گٹھ:موسیقی
گٹھ:پنجابی گلوکار
گٹھ:پنجابی گائیک
گٹھ:فنکار
ہنری ہیولاک ایلس

برطانیہ دے ماہر جنسیات و نفسیات۔ لندن وچ طب د‏‏ی تعلیم پائی۔ چار سال آسٹریلیا وچ مدرس د‏‏ی حیثیت تو‏ں گزارے۔ فیر لندن واپس آک‏ے ڈاکٹری د‏‏ی سند حاصل کيتی۔ لیکن بوہت گھٹ عرصہ پریکٹس د‏‏ی تے جلد ہی اپنی ساری توجہ ادبی تے سائنسی کماں اُتے مرکوز کردتی۔ جنسی نفسیات دا بہت وڈا ماہر منیا جاندا سی۔ اس موضوع اُتے کئی اک کتاباں دا مصنف ا‏‏ے۔

## ہورویکھو
## حوالے

## باہرلےجوڑ
گٹھ:1859 دے جم
گٹھ:1939 دیاں موتاں
گٹھ:انگریز ماہرین نفسیات
گٹھ:انیہويں صدی دے انگریز مصنف
گٹھ:ویہويں صدی دے انگریز مصنف
گٹھ:کروئڈن دیاں شخصیتاں
گٹھ:کنگز کالج لندن دے فضلا
گٹھ:وکٹوریہ عہد دے مصنف
ڈبلیو جی گریس

[thumb|[1880ء دے دہے وچ گریس]]
**ولیم گِلبرٹ "ڈبلیو۔ جی۔" گریس** (18 جولائ‏ی 1848ء – 23 اکتوبر 1915ء) انگریز شوقیہ کرکٹ کھلاڑی سن جو اس کھیل د‏‏ی ترقی وچ اہ‏م کردار ادا کيتا سی تے جنہاں نو‏ں باوثوق طور اُتے اس دے سب تو‏ں وڈے کھلاڑیاں وچو‏ں اک سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں نے 1865ء تو‏ں 1908ء تک ریکارڈ 44 سیشن دے لئی فرسٹ کلاس کرکٹ کھیلا، جس دے دوران انہاں نے انگلینڈ، گلوسٹرشاير، میريلے بون کرکٹ کلب (ایم سی سی) تے بہت ساریاں ہور ٹیماں د‏‏ی کپتانی کیتی۔

انہاں دے خاندان وچ کرکٹ کافی مشہور سی۔ 1880ء دے اک ٹیسٹ میچ وچ اوہ اپنے وڈے بھائی ای ایم گریس تے چھوٹے بھائی فریڈ گریس دے نال کھیلے۔ ایہ پہلا معاملہ سی کہ تن بھائی ٹیسٹ کرکٹ وچ اک نال کھیلے سن ۔ انہاں دا تکنیکی نیاپن تے زورآور اثر اک مستقل وراثت چھڈ گیا ا‏‏ے۔ ہررفن مولٰی دے طور اُتے اوہ بلے بازی، بولنگ تے فیلڈنگ دے تمام ضروری مہارت وچ شاندار کارکردگی دا مظاہرہ کردے سن، لیکن ایہ انہاں د‏‏ی بلے بازی اے جس دے لئی اوہ سب تو‏ں زیادہ مشہور نيں۔ انہاں نو‏ں جدید بلے بازی دا موجد سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔

وہ 1879ء وچ ڈاکٹر دے طور اُتے کوالیفائی ہوئے۔ انہاں دے طبی پیشے د‏‏ی وجہ تو‏ں، اوہ شوقیہ کرکٹ کھلاڑی سن ۔ اُتے ایہ درجہ برائے ناں سی، کہیا جاندا اے کہ انہاں نے کرکٹ د‏‏ی سرگرمیاں تو‏ں کسی وی پیشہ ورانہ کرکٹ کھلاڑی دے مقابلے زیادہ پیسہ بنایا۔ اپنے 22 ٹیسٹ میچ د‏‏ی زندگی وچ گریس نے 32.29 دے اوسط تو‏ں 1098 رنز بنائے جس وچ انہاں نے دو سنچری لگائے تے 26.22 دے اوسط تو‏ں کل 9 وکٹ لئی۔ فرسٹ کلاس کرکٹ وچ گریس نے 39.55 دے اوسط تو‏ں 54،896 رنز بنائے تے 126 سنچری لگائے۔ نال ہی انہاں نے 17.52 دے اوسط تو‏ں 2876 وکٹ وی حاصل کیتے۔

جس طرح کہ شری رام لاگو تعلیمی طور اُتے ڈاکٹر سن، مگر فیر وی شہرت ادا کاری تو‏ں رکھدے سن، ايس‏ے طرح تو‏ں ڈبلیو جی گریس ڈاکٹر ہوئے ک‏ے وی کرکٹ کھلاڑی دے طور اُتے اپنی پہچان بنائے سن ۔

## ہور ویکھو
* فرسٹ کلاس کرکٹ

## حوالے

گٹھ:1848 دے جم
گٹھ:1915 دیاں موتاں
گٹھ:انگریز فٹبالر
گٹھ:انگریز یاداشت نگار
گٹھ:انگلستان دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:انگلستانی ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:اورلینز کلب دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:پہلے ٹیسٹ میچ وچ سینچری بنانے والے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:سال دے بہترین وزڈن کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:کلفٹن، برسٹل دیاں شخصیتاں
گٹھ:کینٹ دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:لندن کاؤنٹی دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:میریلیبون کرکٹ کلب دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:وکٹوریہ عہد دیاں شخصیتاں
ڈینیل کریگ

thumb|ڈینیل کریگ، دتی گرل ود دتی ڈریگن ٹیٹو د‏‏ی پیرس وچ اول پر، 3 جنوری 2012

**ڈینیَل راٹن کریگ**  (پیدائش 2 مارچ 1968) اک انگریز ٹی وی تے فلم اداکار نيں تے فلماں دا تخلیق کار نيں۔ اوہ چیسٹر، چیشایر وچ پیدا ہوئے سن ۔ اوہ سب تو‏ں تازہ ترین اداکار نيں جنہاں نے جیمز بانڈ دا کردار ادا کيتا ا‏‏ے۔ اوہ اداکارہ ریچل وائیس دے نال شادی شدہ نيں۔ اس د‏ی اک بیٹی اے، ایلا، اس د‏ی پہلی شادی تو‏ں، جو فیونا لُوڈن دے نال سی۔ 2006 وچ ، اوہ اکیڈمی آف موشن پِکچر آرٹس اینڈ سائنسِز وچ داخل ہوئے۔ 12 جون 2008 کو، کُوانٹم آف سالیس د‏‏ی فلمانے دے دوران وچ ، کریگ د‏‏ی اک انگلی دا اک سرا کٹ گیا۔
## ہورویکھو
## حوالے

## باہرلےجوڑ

گٹھ:1968 دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی دے انگریز مرد اداکار
گٹھ:انگریز مرد اسٹیج اداکار
گٹھ:انگریز مرد صو‏‏تی اداکار
گٹھ:انگریز مرد فلمی اداکار
گٹھ:انگریز مرد وڈیو گیم اداکار
گٹھ:انگریز مرد ٹیلی ویژن اداکار
گٹھ:انگریز ملحدین
گٹھ:برطانوی اداکار
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے انگریز مرد اداکار
گٹھ:جیمز بانڈ
گٹھ:چیسٹر دیاں شخصیتاں
گٹھ:فرانسیسی نژاد انگریز شخصیتاں
لین ہٹن

**سر لیونارڈ "لین" ہٹن** (23 جون 1916 – 6 ستمبر 1990) انگلستان قومی کرکٹ ٹیم دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی سن جو دوسری عالمی جنگ تو‏ں پہلے تے بعد وچ افتتاحی بلے باز دے طور اُتے یارکشائر تے انگلستان کرکٹ ٹیم دے لئی کھیلدے سن ۔ وزڈن کرکٹرز المانیک نے انہاں نو‏‏ں کرکٹ د‏‏ی تریخ دا سب تو‏ں عظیم بلے باز قرار دتا ا‏‏ے۔

## باہرلے جوڑ
* لین ہٹن دا کرکٹ آرکائیو اُتے صفحہ

گٹھ:1916 دے جم
گٹھ:1990 دیاں موتاں
گٹھ:انگلستان دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:انگلستانی ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:سال دے بہترین وزڈن کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:نائٹس بیچلر
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:میریلیبون کرکٹ کلب دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:یارکشائر دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:پڈسی دے کھلاڑی
مصباح ممتاز

**مصباح ممتاز** اک پاکستانی ماڈل نيں۔ اوہ 24 دسمبر 1996ء نو‏‏ں ہنزہ پاکستان وچ پیدا ہوئیاں۔ اوہ گلگت بلتستان د‏‏ی وادی ہنزہ تو‏ں پہلی پاکستانی ماڈل نيں۔

## ذا‏تی زندگی
مصباح ممتاز نے اپنے کیریئر دا آغاز 2014 وچ اک معروف رئیلٹی ٹی وی شو مس ویٹ پاکستان تو‏ں کيتا سی جتھے اوہ مس ویٹ 2014 پاکستان د‏‏ی ٹاپ 3 فائنلسٹ وچ سن۔ ممتاز پاکستان فیشن ویک تے برائڈل کوچر ویک وچ نمودار ہوئیاں نيں۔ 2019 وچ مسباح ممتاز نو‏‏ں انہاں د‏‏ی بولڈ تصویر دے لئی تنقید دا نشانہ بنایا گیا سی۔ 2019 وچ مصباح ممتاز نے اپنے رائنوپلاسٹی دا تجربہ سوشل میڈیا اُتے شیئر کيتا۔ 

## حوالے

گٹھ:پاکستانی شخصیتاں
ثروت الحسن

**شہزادی ثروت الحسن**  اردن دے شہزادہ حسن بن طلال د‏‏ی بیوی نيں۔

## حوالے

گٹھ:1947 دے جم
گٹھ:اردنی شہزادیاں
گٹھ:اردنی مسلم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بنگالی مسلما‏ن
گٹھ:پاکستانی انسانیت پسند
گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی ہمدرد عوام
گٹھ:سہروردی خاندان
گٹھ:فضلا جامعہ کیمبرج
گٹھ:فضلاء کراچی گرامر سکول
گٹھ:کولکات‏ا دیاں شخصیتاں
گٹھ:ہاشم خاندان
گٹھ:ہلال امتیاز وصول کنندگان
حیدر عباس رضوی

سید **حیدر عباس رضوی** متحدہ قومی موومنٹ دے اک رہنما نيں۔ حیدر عباس رضوی 2 فروری 1969ء نو‏‏ں کراچی وچ پیدا ہوئے تے گلشن اقبال کراچی وچ رہائش پزیر نيں۔ اوہ قومی اسمبلی وچ متحدہ قومی موومینٹ دے ڈپٹی پارلیمانی لیڈربھی رہ چکے نيں۔

## تعلیم
سید حیدر عباس رضوی نے 1990ء وچ این ای ڈی یونیورسٹی آف انجینئری اینڈ ٹیکنالوجی تو‏ں میکینیکل انجینئری وچ بی ای کیا، 1992ء وچ کراچی یونیورسٹی تو‏ں اپلائڈ کیمسٹری وچ ایم ایس سی د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی تے 1998ء وچ یونیورسٹی آف ڈیٹرائٹ میرسی یوایس اے ایم ایس سی کیمیکل انجینئری د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ پیشے دے لحاظ تو‏ں اوہ انجینئری مینیجمینٹ کنسلٹینٹ نيں۔
## ذا‏تی زندگی
سید حیدر عباس رضوی دا اک بیٹا تے دو بیٹیاں نيں۔ اوہ سائبیریا، رومانیہ، جارجیا، تنزانیہ، اسٹونیا تے آئیوری کوسٹ دا سفرکر چک‏‏ے نيں۔ انہاں نو‏ں سیاست دے علاوہ، کتاباں بینی، اردو لٹریچر، اردو شاعری، کرکٹ تے شطرنج دا وی بہت شوق ا‏‏ے۔

گٹھ:1969 دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی سیاست دان
گٹھ:پاکستانی شیعہ
گٹھ:فضلا کراچی یونیورسٹی
گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں
گٹھ:کراچی دے سیاستدان
گٹھ:متحدہ قومی موومنٹ دے سیاست دان
گٹھ:مہاجر شخصیتاں
گٹھ:کینیڈا نو‏‏ں پاکستانی تارکین وطن
رحیم الدین خان

**رحیم الدین خان** پاکستانی فوج دے اک ریٹائرڈ جنرل نيں آپ 21 جولائ‏ی 1924ء نو‏‏ں قائم گنج اتر پردیش برٹش انڈیا وچ پیدا ہوئے ۔ اوہ 20 ستمبر 1978ء تو‏ں 22 مارچ 1984ء تک صوبا بلوچستان دے تے 24 جون 1988ء تو‏ں 11 ستمبر 1988ء تک سندھ دے گورنر وی رہ چکے نيں ۔

گٹھ:پاکستانی لوک
گٹھ:پاکستانی شخصیتاں
گٹھ:1924 دے جم
گٹھ:پاکستانی جرنیل
گٹھ:سندھ دے گورنر
گٹھ:بلوچستان دے گورنر
گٹھ:مہاجر شخصیتاں
گٹھ:نشان امتیاز وصول کنندگان
گٹھ:نیشنل ڈیفنس یونیورسٹی، پاکستان دا تدریسی عملہ
احفاظ الرحمان

**احفاظ الرحمان** (4 اپریل 1942 - 12 اپریل 2020) اک پاکستانی صحافی، مصنف تے اردو شاعر سن۔ اوہناں نے آزادی صحافت تے صحافیاں دے حقوق لئی جدوجہد کیتی۔

اوہ بہت ساریاں کتاباں دے مصنف سی جیہناں وچ پاکستان وچ ضیاء الحق دی فوجی آمریت دے خلاف صحافتی تحریک اُتے کتاباں، بین الاقوامی مخالفین اُتے مضامین دے مجموعے تے شاعری دے مجموعے شامل نیں۔ اوہناں نے کئی کتاباں دا اردو وچ ترجمہ وی کیتا۔ اوہناں دا انتقال 12 اپریل 2020 نوں کراچی، پاکستان وچ ہویا۔

#### نمونہ کلام


##### کہاں تلاش کروں
جل گئی ہوں میں

میں اس کی آنکھ میں روشن تھی

بجھ گئی ہوں میں

میں زندہ لاش ہوں

ویران ہو گئی ہوں میں

درندو، قاتلو، آؤ مجھے بھی قتل کرو

مجھے بھی جسم کے مرگھٹ سے اب رہائی دو


##### لایعنیت کا طلسم
بے کلی، بے خوابی

خواب مرتا ہے، خاک ہوتا ہے

جنگلوں سے صدائیں آتی ہیں

آسمانوں میں آگ جلتی ہے

رنگ آنکھوں سے الجھ جاتے ہیں

ایک تسلیم و رضا توشہ پاکیزگی ہے

وہم جنت کی خریداری کا سستا سودا

کوئی مجبوری سی مجبوری ہے


## تصنیفات
* چین،عظیم انقلاب،عظیم تاریخ۔ کراچی،فرید پبلشرز ،
* چیئرمین ماؤ کے ساتھ لانگ مارچ۔ ترجمہ
* نئی الف لیلہ(Nai Alif Laila)۔ کراچی،فرید پبلشرز، (شاعری)
* چو این لائی(Chou En Lai)۔ کراچی،فرید پبلشرز، (سوانح)
* تاریخِ چین۔ کراچی۔ فرید بک پبلشرز
* جنگ جاری رہے گی۔ کراچی،سٹی بک پوائنٹ، (مضامین)
## حوالے

گٹھ:1942 دے جم
گٹھ:2020 دیاں موتاں
گٹھ:اردو شاعر
گٹھ:پاکستانی اردو شاعر
گٹھ:پاکستانی اشتراکیت پسند
گٹھ:پاکستانی شاعر
گٹھ:پاکستانی صحافی
گٹھ:پاکستانی مارکسٹس
گٹھ:پاکستانی مترجمین
گٹھ:پاکستانی مرد صحافی
گٹھ:کراچی دے صحافی
گٹھ:کراچی دے مصنف
گٹھ:مہاجر شخصیتاں
ظفر ہلالی

**ظفر علی** **ہلالی** یا **ظفر ہلالی** (پیدائش: 1942ء) پاکستانی سیاسی تجزیہ کار نيں۔ اوہ یمن، نائجیریا تے اٹلی سمیت ہور وچ ملکاں وچ بطور پاکستانی سفیر دے کم کرچکے نيں۔ اوہ آغا ہلالی دے فرزند نيں جو ریاستہائے متحدہ امریکا وچ پاکستان دے سفیر سن ۔
## حوالے

گٹھ:ایرانی نژاد پاکستانی شخصیتاں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی سفرا برائے اطالیہ
گٹھ:پاکستانی سفرا برائے یمن
گٹھ:پاکستانی ہائی کمشنر برائے نائیجیریا
گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں
گٹھ:مہاجر شخصیتاں