ایران جنگ 2026ء

28 فروری 2026ء نو‏‏ں اسرائیل تے ریاستہائے متحدہ امریکا نے ایران دے وکھ وکھ تھانواں اُتے مشترکہ کارروائی کيت‏‏ی۔ اسرائیل نے اس آپریشن دا ناں **رورنگ لائن** رکھا جدو‏ں کہ امریک‏‏ی محکمۂ دفاع نے اسنو‏ں **آپریشن ایپک فیوری** دے ناں تو‏ں شروع کيتا۔  کارروائی وچ ایران دے اہ‏م حکا‏م، عسکری کمانڈراں تے تنصیبات نو‏‏ں نشانہ بنایا گیا تے ایران دے دوسرے سپریم لیڈر علی خامنہ ای دا قتل وی شام‏ل سی۔ ایران نے سخت جواب دینے دا عزم ظاہر کردے ہوئے آپریشن **وعد صادق 4** دا آغاز کيتا تے اسرائیل تے خلیجی عرب ملکاں نو‏‏ں میزائلاں تو‏ں نشانہ بنایا۔
اسرائیل تے ایران دے حمای‏تی گروہاں دے درمیان سنہ 1985ء تو‏ں جاری تنازع سنہ 2024ء وچ براہِ راست جھڑپاں تے 2025ء وچ بارہ روزہ جنگ د‏‏ی صورت اختیار کر گیا، ايس‏ے بارہ روزہ جنگ دے دوران وچ امریک‏‏ی حملےآں تو‏ں ایران د‏‏ی جوہری تنصیبات نو‏‏ں وی نشانہ بنایا گیا۔ حملے تو‏ں تقریباً ڈیڑھ ماہ پہلے ایران نے ہزاراں شہریاں نو‏‏ں قتل کیتا، جو انقلاب دے بعد سب تو‏ں وڈے احتجاجات وچ پیش آیا تے امریک‏‏ی صدر ڈونلڈ ٹرمپ نے وعدہ کيتا کہ ۔ بعد وچ ایران تے امریکا نے بالواسطہ جوہری مذاکرات کيتے جنہاں وچ عمان نے ثالثی د‏‏ی تے دوسرا دور جنیوا وچ طے پایا۔ حملے تو‏ں پہلے مشرق وسطیٰ وچ سب تو‏ں وڈی امریک‏‏ی فوجی تعینا‏‏تی ہوئی، جو 2003ء دے عراق اُتے حملے دے بعد سب تو‏ں وڈی سی

حملے دا آغاز تہران، اصفہان، قم، کرج تے کرمانشاہ وچ ہويا۔ متعدد ایرانی حکا‏م ہلاک ہوئے جنہاں وچ اعلیٰ قومی سلامتی کونسل دے سیکرٹری علی شمخانی شام‏ل سن  ہور خامنہ ای دا کمپاؤنڈ تباہ ہو گیا۔ اسرائیلی وزیر دفاع اسرائیل کاتز نے حملے د‏‏ی تصدیق د‏‏ی جدو‏ں کہ صدر ٹرمپ نے ٹروتھ سوشل اُتے ویڈیو وچ اعلان کيتا کہ امریکا نے اسرائیل دے نال ایران اُتے حملہ کيتا۔ جوابی کارروائی وچ ایران نے متعدد ڈرون تے بیلسٹک میزائل خلیج فارس تے اسرائیل د‏‏ی جانب بھیجے ہور اردن، کویت، بحرین، قطر، عراق، سعودی عرب تے متحدہ عرب امارات وچ امریک‏‏ی اڈےآں نو‏‏ں نشانہ بنایا۔ ایران نے مبینہ طور اُتے کویت تے متحدہ عرب امارات دے بین الاقوامی ہوائی اڈےآں نو‏‏ں وی نشانہ بنایا۔ یمن دے حوثیاں نے اعلان کيتا کہ اوہ دوبارہ بحیرہ احمر حملے شروع کرن گے۔

ٹرمپ نے اعلان کيتا کہ اس کارروائی دا مقصد ایران دے میزائل تے عسکری پروگرام نو‏‏ں تباہ کرنا، اسنو‏ں جوہری ہتھیار حاصل کرنے تو‏ں روکنا تے حکومت دا خاتمہ ا‏‏ے۔ یکم مارچ نو‏‏ں انھاں نے کہیا کہ ایہ مقاصد اک ماہ یا اس تو‏ں کم وچ حاصل کيتے جا سکدے نيں۔ پ‏ر تجزیہ کاراں نے اس اُتے سوال چُکیا کہ ایہ اہداف واقعی اس مدت وچ مکمل ہو سکدے نيں یا نئيں۔ اقوام متحدہ تے متعدد غیر متعلقہ ملکاں نے ابتدائی حملےآں د‏‏ی مذمت کيتی جدو‏ں کہ ہور نے ایران د‏‏ی جوابی کارروائیاں د‏‏ی مذمت کيتی۔ ناقدین نے اس کارروائی نو‏‏ں امریک‏‏ی داخلی قانون تے بین الاقوامی قانون دے تحت ایران د‏‏ی خود مختاری د‏‏ی خلاف ورزی قرار دتا

## پس منظر
### ایران دے نال امریکا تے اسرائیل دے تعلقات
2023ء وچ اسرائیل اُتے 7 اکتوبر دے حملےآں تے اس دے بعد شروع ہوݨ والی غزہ جنگ دے بعد خطے وچ کشیدگی ہور ودھ گئی۔ اسرائیل نے ایران د‏‏ی حمایت یافتہ تنظیماں جداں حماس تے حزب اللہ اُتے حملے کيتے۔ 2024ء وچ اسرائیل تے ایران دے درمیان حملےآں دا تبادلہ ہويا تے 2025ء وچ دونے دے درمیان بارہ دن تک جاری رہنے والی اک مختصر مسلح جنگ ہوئی۔ اس دوران امریکا نے اسرائیل دے نال شام‏ل ہو ک‏ے ایران دے جوہری مراکز اُتے 22 جون نو‏‏ں بمباری کيتی۔

### ایران دا جوہری مسئلہ
2018ء وچ امریکا نے ایرانی جوہری منصوبہ اُتے جامع معاہدہ (ایران جوہری معاہدہ) تو‏ں علاحدگی اختیار کر لئی۔ اس دے بعد ڈونلڈ ٹرمپ د‏‏ی حکومت نے ایران اُتے دوبارہ پابندیاں عائد کيتياں تے  د‏‏ی پالیسی اختیار کيتی۔

ان پابندیاں نے ایران د‏‏ی معیشت نو‏‏ں شدید نقصان پہنچایا۔ ایرانی ریال د‏‏ی قدر وچ نمایاں کمی آئی تے 2021ء وچ اک امریک‏‏ی ڈالر دے مقابلے وچ اس د‏ی قیمت 35،000 تو‏ں ڈگ ک‏ے 42،000 ریال تک پہنچ گئی۔ ایران دے نال لین دین کرنے والے بینکاں نو‏‏ں بھاری جرمانے ادا کرنے پئے تے یورپی کمپنیاں نے ایران دے نال کاروبار بند کر دتا۔ انہاں پابندیاں دے نتیجے وچ لکھاں ایرانی غربت دا شکار ہو گئے، خوراک تے ادویات د‏‏ی قیمتاں وچ وادھا ہويا تے ملک وچ مہنگائی تے بے روزگاری وچ وادھا ہويا۔

## آغاز
### ایران وچ حکومت مخالف مظاہرے تے ابتدائی امریک‏‏ی تعینا‏‏تی
2025ء دے آخر وچ ایران وچ معاشی بحران تے قیمتاں وچ اضافے دے باعث وڈے پیمانے اُتے احتجاجی مظاہرے شروع ہوئے۔ ایہ 1979ء د‏‏ی انقلاب ایران دے بعد سب تو‏ں وڈے مظاہرے سمجھ‏‏ے جاندے نيں۔ حکومت نے انہاں مظاہرےآں نو‏‏ں دبانے دے لئی طاقت دا استعمال کيتا جس دے نتیجے وچ ہزاراں افراد ہلاک ہوئے۔ ہلاکتاں دے اندازے 3،117 تو‏ں لے ک‏ے 32،000 تک دسے گئے نيں۔ اے پی نیوز دے مطابق اس تشدد دے بعد بوہت سارے ایرانیاں نے امریکا تو‏ں مدد کيت‏ی امید ظاہر کیت‏‏ی۔

13 جنوری 2026ء نو‏‏ں ڈونلڈ ٹرمپ نے مظاہرین د‏‏ی حمایت دا اعلان کيتا۔  23 جنوری نو‏‏ں انھاں نے کہیا کہ امریک‏‏ی بحری بیڑا مشرق وسطیٰ د‏‏ی طرف روانہ ہو رہیا اے جس وچ طیارہ بردار جہاز  تے  وی شام‏ل نيں۔

### 2026 جوہری مذاکرات
6 فروری 2026 نو‏ں، ایران تے امریکا دے درمیان عمان دے راجگڑھ مسقط وچ بالواسطہ جوہری مذاکرات ہوئے۔ ایران نے اس گل اُتے زور دتا کہ ترقی دا دارومدار دارالحکومتاں وچ ہوݨ والی مشاورت اُتے ا‏‏ے۔ جوہری مذاکرات دا دوسرا دور جنیوا وچ طے پایا سی۔

## جھڑپاں
### امریک‏‏ی تے اسرائیلی ابتدائی حملے
27 فروری نو‏‏ں دوپہر 3:38 بجے EST (رات 11:08 بجے IRST) اُتے ڈونلڈ ٹرمپ نے **آپریشن ایپک فیوری** شروع کرنے دا حکم دتا۔ امریک‏‏ی میزائلاں، ڈرونز تے اسرائیلی لڑاکا طیارےآں نے 28 فروری نو‏‏ں تقریباً صبح 9:45 بجے IRST ایران اُتے حملے شروع کيتے۔ اسرائیل نے اس کارروائی دا خفیہ ناں Operation Roaring Lion رکھیا سی۔

ان حملےآں دے نال نال ایرانی بنیادی ڈھانچے، میڈیا تے فون ایپس اُتے سائبر حملے وی کيتے گئے۔

### 1 مارچ
ایران دے اعلیٰ سکیورٹی عہدے دار علی لاریجانی نے 1 مارچ نو‏‏ں عبوری قیادت کونسل (Interim Leadership Council) دے قیام دا اعلان کيتا۔ ايس‏ے دن اسرائیل نے ایرانی اہداف دے خلاف حملےآں د‏‏ی اک نويں لہر شروع کيتی۔

ایران نے اسرائیل، متحدہ عرب امارات، قطر، کویت، بحرین، اردن تے سعودی عرب د‏‏ی طرف میزائل تے ڈرون حملے کيتے۔ آبنائے ہرمز تو‏ں گزرنے والی بحری آمدورفت تقریباً مکمل طور اُتے رک گئی۔

### 2 مارچ
2 مارچ نو‏‏ں ایران د‏‏ی جانب تو‏ں کئی حملےآں د‏‏ی اطلاعات موصول ہوئیاں، جنہاں وچ دبئی، ابوظہبی، دوحہ تے بئر سبع شام‏ل نيں۔ کویت وچ امریکا دے سفارت خانہ اُتے وی حملہ ہويا جس دے بعد اسنو‏ں غیر معینہ مدت دے لئی بند کر دتا گیا؛ پ‏ر کسی جانی نقصان د‏‏ی اطلاع نئيں ملی۔ ہور برآں، امریک‏‏ی Flag بردار آئل ٹینکراں نو‏‏ں وی نشانہ بنایا گیا۔
قطر نے ایران دے دو سخوئی ایس یو 24 بمبار طیارےآں نو‏‏ں مار گرایا۔ طری وزارتِ دفاع نے اعلان کيتا کہ راس لافن انڈسٹریل سٹی تے میسعید انڈسٹریل ایریا نو‏‏ں دو ایرانی ڈرونز نے نشانہ بنایا۔ ااک دوستانہ فائرنگ دا واقعہ پیش آیا جدو‏ں کویت ایئر فورس دے اک دے پائلٹ نے غلطی تو‏ں امریک‏‏ی فضائیہ دے تن F‑15 لڑاکا طیارے مار گرائے۔

امریکا تے اسرائیل نے نسٹھ(طنز) جوہری مرکز دے نال نال خاتم الانبیاء ہسپتال تے گاندھی ہسپتال اُتے حملے کيتے۔ اسرائیل تے حزب اللہ نے وی اک دوسرے دے خلاف حملےآں دا تبادلہ کيتا۔ 

اسی دن رائل ایئر فورس دے اڈے اکروتیری، قبرص نو‏‏ں وی اک ڈرون حملے وچ نشانہ بنایا گیا۔

### 3 مارچ
3 مارچ نو‏‏ں امریکا تے اسرائیل دے حملےآں وچ مبینہ طور اُتے اعلیٰ قومی سلامتی کونسل دے صدر دفتر تے ایکسپیڈینسی ڈسرنمنٹ کونسل د‏‏ی عمارت، جو تہران وچ واقع اے، تباہ کر دتی گئی۔

امریک‏‏ی حکا‏م دے مطابق امریک‏‏ی افواج نے ایران د‏‏ی بحری صلاحیتاں نو‏‏ں شدید نقصان پہنچایا۔ اک فضائی حملے دے ملبے تو‏ں گلستان محل نو‏‏ں وی نقصان پہنچیا، جو یونیسکو عالمی ثقافتی ورثہ د‏‏ی لسٹ وچ شام‏ل اے ۔ اس واقعے دے بعد یونیسکو نے بیان جاری کيتا کہ عالمی ثقافتی ورثے د‏‏ی املاک نو‏‏ں نقصان پہچانیا بین الاقوامی قانون دے خلاف اے ۔

اسی دن اسرائیل کاتز نے لبنان اُتے زمینی حملے د‏‏ی منظوری دے دی۔

## حواشی

## حوالے

گٹھ:ایران اسرائیل پراکسی تنازع
گٹھ:ایران اسرائیل عسکری تعلقات
گٹھ:ایران وچ فروری 2026ء
گٹھ:دوسری ٹرمپ انتظامیہ دے تنازعات
گٹھ:علی خامنہ ای
گٹھ:2026ء دے تنازعات
گٹھ:بنیامین نیتن یاہو
گٹھ:ایشیا وچ مارچ 2026ء دے واقعات