میتانی سلطنت

thumb|350px| متانی سامراج
thumb|350px| متانی سامراج، 1400 BCE
متانی سامراج ایہہ سامراج کئی صدیاں تک ( 1600 – 1200 ق م ) لہندے ایشیا وچ راج کردا رہا ۔ اس خاندان دے بادشاہاں دے سنسکرت نام سن ۔ ودوان سمجھدے ہن کہ ایہہ لوک مہابھارت دے بعد بھارت ولوں اتھے پرواسی بنے ۔ کجھ ودوان سمجھدے ہن کہ ایہہ لوک وید کیتی میترائنیئے شاخاں دے نمائندے ہن ۔

متانی دیش دا راجگڑھ دا نام وسکھانی ( پیسہ دی کھان ) سی ۔

اس خاندان دے شادی ویاہ دے تعلقات مصر نال سن ۔ اک دھارنا ایہہ اے کہ ایہناں دے زریعہ نال بھارت دا بابل ، مصر اتے یونان اتے گہرا اثر پیا ۔

## مٹانی وچ ہند آریائی سپر سٹریٹ
Mitanni دے کچھ مترادفات، مناسب نام، تے ہور لفظاں ہند آریائی تو‏ں مماثلت نو‏‏ں ظاہر کردے نيں، جو ایہ دسدے نيں کہ ہند آریائی اشرافیہ نے ہند آریائی توسیع دے دوران خود نو‏‏ں حورین آبادی اُتے مسلط کيتا سی۔ ہٹیاں تے میتانی دے درمیان اک معاہدے وچ ، دیوت‏ا مترا، ورون، اندرا تے نستیا (اشون) نو‏‏ں پکاریا جاندا ا‏‏ے۔ گی‏‏تاولی دے گھوڑےآں د‏‏ی تربیت دے متن وچ تکنیکی اصطلاحات شام‏ل نيں جداں کہ ایکا (اک، اک)، تیرا (تین، تین)، پنجا (پنج، پنج)، ست (سپتا، سات)، نا (نو، نو)، وارتنا (ورنا)، گھوڑےآں د‏‏ی دوڑ وچ موڑ، گول)۔ ہندسہ "ایکا" (اک) خاص اہمیت دا حامل اے کیونجے ایہ ہند-آریائی دے آس پاس دے سپرسٹریٹ نو‏‏ں مناسب جگہ دیندا اے، جداں کہ عام طور اُتے ہند-ایرانی یا ابتدائی ایرانی (جس وچ "آئیوا" اے ) دے برخلاف۔ [2]

اک ہور متن وچ ببرو (بابرو، بھورا)، پریندا (پالیندا، سرمئی) تے پنکارا (پنگالا، سرخ) ا‏‏ے۔ انہاں دا مرکزی تہوار سالسٹیس (وشووا) دا جشن سی جو قدیم دنیا د‏‏ی بوہت‏ے ثقافتاں وچ عام سی۔ میتانی جنگجوواں نو‏‏ں ماریا کہیا جاندا سی، سنسکرت وچ جنگجو دے لئی وی لفظ ا‏‏ے۔ نوٹ mi-ta-nnu (= miẓḍha, ~ سنسکرت mīḍha) "ادائیگی (مفرور د‏‏ی گرفتاری دے لئی)۔" [3]

متانی شاہی ناواں د‏‏ی سنسکرت تشریحات ارطاسماریا (ارشومار) نو‏‏ں ارتسماریا دے طور اُتے پیش کردیاں نيں "وہ جو ارتا/Ṛta دے بارے وچ سوچدا اے،" [51] Biridaśva (Birida, Biriya) بطور پرتھوی "جس دا گھوڑا پیارا اے،" [52] پریا میدھا بطور پریمازدا ( پریمازدا) "جس د‏‏ی حکمت عزیز اے،" [53] چترارتھا بطور چترارتھا "جس دا رتھ چمک رہیا اے،" [54] اندرودا/اندروندا بطور "اندرا گائی د‏‏ی مدد تو‏ں،" [55] ستیواجا (ستیواجا) بطور ستیواجا "دوڑ د‏‏ی قیمت جیتنا ," [56] سوبندھو بطور سبندھو "اچھے رشتہ داراں دا ہونا،" [نوٹ 1] توشاردا (تشارت، توشاردا، وغیرہ) *تیشارات دے طور اُتے "جس دا رتھ زوردار ا‏‏ے۔"
## متانی کرسی نامہ
* کیرتا Kirta [1500s   1500 [ق م ]] –  1490 ق م  
* ستورن 1 : en : Shuttarna I ، son of Kirta [1490s [ق م | 1490 ق م ]] – [1470s [ق م | 1470 ق م ]]
* ورترن Barattarna ، P / Barat ( t ) ama [1470s [ق م | 1470 ق م ]] – [1450s [ق م | 1450 ق م ]]
* Parshatatar ، ( may be identical with Barattarna ) [1450s [ق م | 1450 ق م ]] – [1440s [ق م | 1440 ق م ]]
* Shaushtatar ( son of Parsha ( ta ) tar ) [1440s [ق م | 1440 ق م ]] – [1410s [ق م | 1410 ق م ]]
* آرتتم 1 Artatama I [1410s [ق م | 1410 ق م ]] – [1400s [ق م | 1400 ق م ]]
* ستورن 2 Shuttarna II [1400s [ق م | 1400 ق م ]] – [1380s [ق م | 1385 ق م ]]
* ارتھسمیڑ Artashumara [1380s [ق م | 1385 ق م ]] – [1380s [ق م | 1380 ق م ]]
* تشئرتھ اتے دشرتھ : en : Tushratta [1380s [ق م | 1380 ق م ]] – [1350s [ق م | 1350 ق م ]]
* ستورن 3 Shuttarna III [1350 [ق م ]] ، son of an usurper Artatama II
* متیواج Shattiwaza or Mattivaza ، son of Tushratta [1350s [ق م | 1350 ق م ]] – [1320s [ق م | 1320 ق م ]]
* کشترور 1 Shattuara I [1320s [ق م | 1320 ق م ]] – [1300s [ق م | 1300 ق م ]]
* وسکشتر Wasashatta ، son of Shattuara [1300s [ق م | 1300 ق م ]] – [1280s [ق م | 1280 ق م ]]
* کشترور 2 Shattuara II ، son or nephew of Wasashatta [1280s [ق م | 1280 ق م ]] – [1270s [ق م | 1270 ق م ]] ، or maybe the same king as Shattuara I ۔

All dates must be taken with caution since they are worked out only by comparison with the chronology of other ancient Near Eastern nations ۔

## حوالے
* بھارت دے پرانے لہندے ایشیا نال تعلقات 

 گٹھ : تریخ
 گٹھ : دنیا دی تریخ
 گٹھ : سلطنتاں