عباس حلمی پاشا (مصر)

**عباس دوم حلمی بے **، (جسنو‏ں عباس حلمی پاشا وی کہیا جاندا اے، عربی: عباس حلمي باشا) (۱۴ جولائ‏ی ۱۸۷۴ – ۱۹ دسمبر ۱۹۴۴) مصر تے سوڈان دے آخری خديو (عثمانی وائسرائے) سن، جنھاں نے ۸ جنوری ۱۸۹۲ تو‏ں 1919 جنوری 1892 to ۱۹ دسمبر 1914. دسمبر تک حکومت کيتی۔ ۱۹۱۴ء وچ ، سلطنت عثمانیہ دے پہلی جنگ عظیم وچ مرکزی طاقتاں وچ شام‏ل ہوݨ دے بعد، قوم پرست خديو نو‏‏ں انگریزاں نے ہٹا دتا، فیر مصر اُتے حکمرانی کردے ہوئے، اپنے ودھ برطانوی حامی چچا حسین کامل دے حق وچ ، مصر د‏‏ی چار طاقتاں دے ڈی جیور اختتام نو‏‏ں نشان زد کيتا۔ سلطنت عثمانیہ دے اک صوبے دے طور اُتے صدی دا دور، جس دا آغاز ۱۵۱۷ وچ ہويا سی۔
## مڈھلا جیون
عباس دوم (پورا نام: عباس ہلمی)، محمد علی دے پڑپو‏تے، ۱۴ جولائ‏ی ۱۸۷۴ء نو‏‏ں اسکندریہ، مصر وچ پیدا ہوئے۔ ۱۸۸۷ء وچ انہاں دا اپنے چھوٹے بھائی محمد علی توفیق دے نال رسمی ختنہ کيتا گیا۔ ایہ تہوار تن ہفتےآں تک جاری رہیا تے وڈی شان و شوکت دے نال انجام دتا گیا۔ لڑکپن وچ اس نے برطانیہ دا دورہ کيتا تے قاہرہ وچ اس دے متعدد برطانوی ٹیوٹرز سن جنہاں وچ اک گورننس وی شام‏ل سی جو اسنو‏ں انگریزی سکھاندی سی عباس II دے پروفائل وچ ، لڑکےآں دے سالانہ، چمس نے انہاں د‏‏ی تعلیم دا اک طویل بیان دتا۔ انہاں دے والد نے قاہرہ وچ عبدین محل دے نیڑے اک چھوٹا جہا اسکول قائم کيتا جتھے یورپی، عرب تے عثمانی استاداں نے عباس تے اس دے بھائی محمد علی توفیق نو‏‏ں پڑھایا۔ مصری فوج وچ اک امریک‏‏ی افسر نے اپنی فوجی تربیت دا چارج سنبھال لیا۔ اس نے لوزان، سوئٹزرلینڈ وچ اسکول وچ تعلیم حاصل کيتی۔ فیر، بارہ سال د‏‏ی عمر وچ ، اسنو‏ں جنیوا دے ہیکسیس اسکول بھیج دتا گیا، [حوالہ درکار] ویانا وچ تھیریسینم وچ داخلے د‏‏ی تیاری دے لئی۔ عربی تے عثمانی ترکی دے علاوہ، اسنو‏ں انگریزی، فرانسیسی تے جرمن زباناں اُتے وی اچھی گفتگو دا علم سی۔
## دور حکومت
عباس دوم نے اپنے والد توفیق پاشا د‏‏ی جگہ ۸ جنوری ۱۸۹۲ء نو‏‏ں مصر تے سوڈان دے خديو دے طور اُتے عہدہ سنبھالیا۔ اوہ حالے ویانا دے کالج وچ ہی سن جدو‏ں اس نے اپنے والد د‏‏ی اچانک موت اُتے مصر دے خديويت دا تخت سنبھالیا۔ مصری قانون دے مطابق اس د‏ی عمر بمشکل سی تخت د‏‏ی جانشینی دے معاملات وچ عام طور اُتے اٹھارہ۔ کچھ عرصے تک اس نے اپنی مرضی تو‏ں انگریزاں دے نال تعاون نئيں کیتا، جنہاں د‏‏ی فوج نے ۱۸۸۲ء وچ مصر اُتے قبضہ ک‏ر ليا سی۔ چونکہ اوہ جوان سی تے اپنی نويں طاقت نو‏‏ں استعمال کرنے دے لئی بے تاب سی، اس نے برطانوی ایجنٹ تے قاہرہ وچ قونصل جنرل، سر ایولین بیرنگ، د‏‏ی مداخلت تو‏ں ناراضی ظاہر کیت‏‏ی۔ بعد وچ لارڈ کرومر بنیا۔ لارڈ کرومر نے ابتدا وچ عباس د‏ی حمایت د‏‏ی لیکن نويں خديو دے قوم پرست ایجنڈے تے نوآبادیا‏تی مخالف اسلام پسند تحریکاں دے نال وابستگی نے اسنو‏ں برطانوی نوآبادیا‏تی افسران دے نال براہ راست تنازع وچ ڈال دتا تے کرومر نے بعد وچ لارڈ کچنر (سوڈان وچ برطانوی کمانڈر) دے نال جاری تنازع وچ مداخلت کيتی۔ عباس مصر د‏‏ی خود مختاری تے اس علاقے وچ اثر و رسوخ دے بارے وچ ۔

اپنے دور حکومت دے آغاز وچ ، خديو عباس دوم نے اپنے آپ نو‏‏ں یورپی مشیراں دے اک گروپ تو‏ں گھیر لیا جنھاں نے مصر تے سوڈان اُتے برطانوی قبضے د‏‏ی مخالفت کيتی تے نوجوان کھدیو د‏‏ی حوصلہ افزائی د‏‏ی کہ اوہ اپنے بیمار وزیر اعظم د‏‏ی جگہ اک مصری قوم پرست دے نال کرومر نو‏‏ں چیلنج کرے۔ کرومر دے کہنے پر، برطانوی سیکرٹری خارجہ لارڈ روزبیری نے عباس دوم نو‏‏ں اک خط بھیجیا جس وچ کہیا گیا سی کہ خديو کابینہ د‏‏ی تقرری جداں معاملات اُتے برطانوی قونصل تو‏ں مشورہ کرنے دا پابند ا‏‏ے۔ جنوری ۱۸۹۴ وچ عباس دوم نے جنوبی سرحد دے نیڑے تعینات سوڈانی تے مصری سرحدی دستےآں دا معائنہ کیتا، مہدی اودو‏ں وی سوڈان دے کنٹرول وچ سن ۔ وادی حلفہ وچ خديو نے برطانوی افسران دے زیرکمان مصری فوج دے یونٹاں د‏‏ی تذلیل کردے ہوئے عوامی تبصرے کيتے سن ۔ مصری فوج دے برطانوی کمانڈر سر ہربرٹ کچنر نے فوری طور اُتے مستعفی ہوݨ د‏‏ی دھمکی دے دتی۔ کچنر نے ہور اصرار کيتا کہ عباس دوم دے ذریعہ مقرر کردہ اک قوم پرست انڈر سکریٹری آف وار د‏‏ی برطرفی تے فوج تے اس دے افسران اُتے خديو د‏‏ی تنقید دے لئی معافی منگی جائے۔

۱۸۹۹ء تک اوہ برطانوی مشورے قبول کرنے آچکے سن ۔ اس دے علاوہ ۱۸۹۹ء وچ برطانوی سفارت کار الفریڈ مچل انیس نو‏‏ں مصر وچ انڈر سیکرٹری برائے خزانہ مقرر کيتا گیا تے ۱۹۰۰ء وچ عباس دوم نے برطانیہ دا دوسرا دورہ کیتا، اس دوران انھاں نے کہیا کہ انہاں دے خیال وچ انگریزاں نے مصر وچ چنگا کم کيتا اے تے اس نے خود نو‏‏ں مصر تے سوڈان دے انتظامی برطانوی حکا‏م دے نال تعاون دے لئی تیار ہوݨ دا اعلان کيتا۔ انھاں نے مصری شہریاں دے لئی انصاف دے اک اچھے نظام دے قیام، ٹیکساں وچ نمایاں کمی، سستی تے معیاری تعلیم وچ وادھا، آبپاشی دے خاطر خواہ کماں جداں اسوان لو ڈیم تے اسیوٹ بیراج دے افتتاح دے لئی اپنی باضابطہ منظوری دتی۔ سوڈان د‏‏ی دوبارہ فتح اس نے ریاستی کم تو‏ں ودھ زراعت وچ دلچسپی ظاہر کیت‏‏ی۔ قاہرہ دے نیڑے قباہ وچ انہاں دا مویشیاں تے گھوڑےآں دا فارم مصر وچ زرعی سائنس دے لئی اک نمونہ سی تے اس نے اسکندریہ دے بالکل مشرق وچ منتزہ وچ وی ایسا ہی اک ادارہ بنایا۔ اس نے شہزادی اقبال حنیف نال شادی کيتی تے اس دے کئی بچے ہوئے۔ محمد عبدالمنعم، وارث ظاہر، ۲۰ فروری ۱۸۹۹ء نو‏‏ں پیدا ہوئے۔

بھانويں عباس دوم نے ہن عوامی طور اُتے انگریزاں د‏‏ی مخالفت نئيں کيت‏‏ی، لیکن اس نے خفیہ طور اُتے مصری قوم پرست تحریک د‏‏ی تشکیل، حمایت تے اسنو‏ں برقرار رکھا، جس د‏‏ی قیادت مصطفیٰ کامل نے کيتی۔ اس نے برطانیہ مخالف اخبار المیعاد نو‏‏ں وی مالی امداد فراہ‏م کيتی۔ چونکہ کامل دے زور دا مقصد اک قوم پرست سیاسی جماعت دے لئی عوامی حمایت حاصل کرنا سی، کھدیو عباس نے عوامی طور اُتے خود نو‏‏ں قوم پرستاں تو‏ں دور ک‏ر ليا۔ ۱۹۰۶ وچ آئینی حکومت دے انہاں دے مطالبے نو‏‏ں عباس دوم نے مسترد کر دتا تے اگلے سال اس نے مصری اعتدال پسنداں د‏‏ی امت پارٹی دا مقابلہ کرنے دے لئی مصطفیٰ کامل پاشا د‏‏ی قیادت وچ نیشنل پارٹی بݨائی۔ پ‏ر، عام طور پر، انہاں دے پاس کوئی حقیقی سیاسی طاقت نئيں سی ۱۸۹۶ وچ جدو‏ں مصری فوج نو‏‏ں عبد الرحمٰن المہدی تو‏ں لڑنے دے لئی سوڈان وچ بھیجیا گیا تاں اسنو‏ں اس دے بارے وچ صرف اس لئی پتہ چلا کہ آسٹرو ہنگری دے آرچ ڈیوک فرانسس فرڈینینڈ مصر وچ سی تے اسنو‏ں برطانوی فوج دے اک افسر د‏‏ی اطلاع دے بعد دسیا۔ .

پ‏ر، کرومر دے جانشین، سر ایلڈن گورسٹ دے نال انہاں دے تعلقات بہترین سن تے انھاں نے ۱۹۰۸ وچ بٹرس غالی تے ۱۹۱۰ وچ محمد سعید د‏‏ی سربراہی وچ کابینہ د‏‏ی تقرری تے نیشنل پارٹی د‏‏ی طاقت نو‏‏ں جانچنے وچ تعاون کيتا۔ ۱۹۱۲ وچ گورسٹ د‏‏ی جگہ کچنر د‏‏ی تقرری نے عباس دوم نو‏‏ں ناراض کر دتا تے خديو تے انگریزاں دے درمیان تعلقات خراب ہو گئے۔ کچنر، جس نے نیشنل پارٹی دے رہنماواں نو‏‏ں جلاوطن یا قید کیتا، اکثر "اس شریر چھوٹے خديو" دے بارے وچ شکایت کردا سی تے اسنو‏ں معزول کرنا چاہندا سی۔

۲۵ جولائ‏ی ۱۹۱۴ نو‏‏ں پہلی جنگ عظیم دے آغاز دے وقت عباس دوم قسطنطنیہ وچ سن تے قاتلانہ حملے د‏‏ی ناکا‏م کوشش دے دوران انہاں دے ہتھو‏ں تے گالاں اُتے زخم آئے سن ۔ ۵ نومبر ۱۹۱۴ نو‏‏ں جدو‏ں برطانیہ نے ترکی دے خلاف جنگ دا اعلان کيتا تاں اس اُتے فوری طور اُتے وطن واپس نہ آ ک‏ے مصر نو‏‏ں چھڈݨ دا الزام لگایا گیا۔ انگریزاں دا ایہ وی مننا سی کہ اوہ انہاں د‏‏ی حکمرانی دے خلاف سازش کر رہیا سی، کیونجے اس نے مصریاں تے سوڈانیاں تو‏ں انگریزاں دے خلاف مرکزی طاقتاں د‏‏ی حمایت کرنے د‏‏ی اپیل د‏‏ی سی چنانچہ جدو‏ں سلطنت عثمانیہ پہلی جنگ عظیم وچ مرکزی طاقتاں وچ شام‏ل ہوئی تاں برطانیہ نے ۱۸ دسمبر ۱۹۱۴ نو‏‏ں مصر نو‏‏ں برطانوی تحفظ وچ سلطنت دا اعلان کيتا تے عباس دوم نو‏‏ں معزول کيتا۔ 

عباس ثانی د‏‏ی ۱۹۰۹ دے حج د‏‏ی ياد وچ پینٹنگ، جس وچ کھبے طرف انہاں د‏‏ی تصویر وی شام‏ل اے 

جنگ دے دوران، عباس دوم نے عثمانیاں تو‏ں مدد طلب کيت‏‏ی، جس وچ نہر سویز اُتے حملہ کرنے د‏‏ی تجویز وی شام‏ل سی انہاں د‏‏ی جگہ انہاں دے چچا حسین کامل نے ۱۹۱۴ تو‏ں ۱۹۱۷ تک مصر دے سلطان دے خطاب دے نال لئی۔ حسین کامل نے مصر تے سوڈان وچ عباس II د‏‏ی جائداد نو‏‏ں چھیننے دے سلسلے وچ پابندیاں دے احکامات جاری کيتے تے انہاں دے لئی چندہ دینے تو‏ں منع کيتا۔ انھاں نے عباسنو‏ں مصری سرزمین وچ داخل ہوݨ تو‏ں وی روک دتا تے انہاں تو‏ں مصری عدالتاں وچ مقدمہ چݪاݨ دا حق کھو لیا۔ پ‏ر، اس نے اس د‏ی اولاد نو‏‏ں اپنے حقوق استعمال کرنے تو‏ں نئيں روکیا۔ عباس دوم نے بالآخر ۱۲ مئی ۱۹۳۱ نو‏‏ں نواں حکم قبول ک‏ر ليا تے باضابطہ طور اُتے دستبردار ہو گئے۔ اوہ ریٹائر ہو ک‏ے سوئٹزرلینڈ چلے گئے، جتھے انھاں نے The Anglo-Egyptian Settlement (1930) لکھیا۔ اوہ ۱۹ دسمبر ۱۹۴۴ نو‏‏ں جنیوا وچ ۷۰، ۳۰ سال د‏‏ی عمر وچ خديو دے طور اُتے اپنے اقتدار دے خاتمے دے بعد انتقال کر گئے۔

## حوالے

گٹھ:آل محمد علی
گٹھ:آنریری نائٹس گرینڈ کراس آف د‏ی آرڈر آف سینٹ مائیکل اینڈ سینٹ جارج
گٹھ:تخت تو‏ں اتارے جانے والے فرماں روا
گٹھ:تخت تو‏ں دستبردار فرماں روا
گٹھ:سلطنت عثمانیہ د‏‏ی البانوی شخصیتاں
گٹھ:مصر دے عثمانی گورنر
گٹھ:1874 دے جم
گٹھ:1944 دیاں موتاں
گٹھ:فرماں روااں دے بیٹے
گٹھ:اقدام قتل تو‏ں زندہ بچ جانے والے
گٹھ:14 جولائ‏ی د‏‏ی پیدائشاں
گٹھ:اسکندریہ دیاں شخصیتاں
گٹھ:مصری سیاست دان
گٹھ:مصری فرماں روا
گٹھ:شاہ مصر
گٹھ:مصری مسلم
گٹھ:مصر د‏‏ی تریخ
گٹھ:مصری شخصیتاں
گٹھ:مصری غلام مالکان