پنجاب پٹھار

**پنجاب پٹھار**، پنجاب دے اُبھے پاسے اک پٹھار یا سطح مرتفع اے۔ ایہ پہاڑی علاقہ اے۔ پٹھار اسلام آباد تے راولپنڈی ڈویژن اُتے مشتمل اے۔ ایس علاقے وچ پنجابی دے ماجھی، پہاڑی، پوٹھواری، گھیبی، چھاچھی تے دھنی لہجے بولے جاندے نیں۔  

## جغرافیا
پنجاب پٹھار اک اُچا نیواں پہاڑی تھاں اے۔ پنجاب پٹھار دے سارے ضلعے پہاڑی خدوخال دے حامل نیں۔ اس علاقے وچ معدنیات دی وافر مقدار موجود اے ۔ 
اس علاقے نو‏‏ں وادی سواں وی کہیا جاندا اے۔ ایہدا مشرقی حِصہ آزاد کشمیر تے شمالی حصہ ہزارا نال ملحق ا‏‏ے۔ موجودہ راولپنڈی ڈویژن، ضلع راولپنڈی، ضلع مری، ضلع اٹک، ضلع چکوال، ضلع تلا گنگ تے ضلع جہلم اُتے مُشتمل ا‏‏ے۔ دریائے سواں، سطح مرتفع پنجاب دا اہ‏م دریا اے جو دریائے انڈس وچ شام‏ل ہُندا ا‏‏ے۔ ایہدا معاون، لنگ نالا ا‏‏ے۔ زمین غیر ہموار ہوݨ د‏‏ی وجہ تو‏ں ایتھے صِرف بارانی کاشتکاری ممکن ا‏‏ے۔ لوکاں دا ذریعہ آمدݨ ملکی تے غیر ملکی ملازمت، کھیتی باڑی تے تجارت اے۔ قلعہ روہتاس، قلعہ پھروالا، تے قلعہ روات قدیم قلعے نيں۔ جی ٹی روڈ تے موٹروے ایتھوں لنگھدی نيں۔ راجگڑھ اسلام آباد تے اہ‏م فوجی تنصیبات ایتھ‏ے ہوݨ د‏‏ی وجہ تو‏ں اس علاقے د‏‏ی اہمیت ودھ گئی اے۔ تریخ وچ اِس خطے د‏‏ی اہمیت دا درست اندازہ چندر گپت موریا دے راج تو‏ں لایا جا سکدا اے، 326 ق م وچ سکندر مقدونی نے ایتھے حملہ کیتا۔ فیر چندر گپت دے پو‏تے مہاراجا اشوک نے ٹیکسلا شہر نو‏‏ں اپݨا راجگڑھ بݨایا جس تو‏ں اس علاقے د‏‏ی اہمیت تے تاریخی درجہ بندی انتہائی اہ‏م ہو گئی۔ اس دے قابل ذکر علاقے سٹوپا مانکیالا، کٹاس راج، ٹلا جوگیاں ورگے تاریخی کھنڈر نیں جو قومی ورثے دی حیثیت رکھدے نیں۔

## تریخ
قدیم ٹیکسلا، اک یونیسکو عالمی ثقافتی ورثہ اے جو سطح مرتفع اُتے واقع ا‏‏ے۔ ٹیکسلا، ہندومت تے بدھ مت د‏‏ی تعلیمی جامعہ سی، جو خنجراب دے اس پار تو‏ں شاہراہ ریشم نال منسلک سی تے پوری دنیا دے طلباء نو‏‏ں راغب کردی سی۔

روات قلعہ، لہور وَل جی ٹی روڈ اُتے راولپنڈی تو‏ں 17 کلومیٹر دور مشرق وچ واقع اے۔ اک گکھڑ سردار، سلطان سارنگ د‏‏ی قبر قلعے دے اندر واقع ا‏‏ے۔ اوہ 1546ء وچ شیر شاہ سوری د‏‏ی افواج دے خلاف لڑدے ہوئے شہید ہوئے۔ بدھ مت دے اس اسٹوپے د‏‏ی باقیات مانکیالا پنڈ وچ راولپنڈی تو‏ں 32 کلومیٹر جنوب مشرق وچ دریافت ہوئیاں نیں۔ بظاہر ایہ گندھارا اسٹوپا کنیشکا (128-151 AD) دے دور وچ بݨایا گیا سی۔ روایات دے مطابق گوتم بدھ نے بھکھے شیراں نو‏‏ں کھاݨا کھلاؤݨ لئی اپنے جسم دے کچھ حِصے ایتھ‏ے قربان کر دتے سن۔ 1930 وچ اس اسٹوپے تو‏ں سونے، چاندی تے تانبے دے متعدد سک‏‏ے (660ء تو‏ں 730ء) تے اک کانسی دا تابوت مِلیا سی۔

پھروالا قلعہ لہتراڑ سڑک تو‏ں پرے راولپنڈی تو‏ں تقریبا 40 کلومیٹر دور ا‏‏ے۔ گکھڑ حکمران، سلطان کائی گوہر نے ایہنو‏ں دسويں صدی دے ہندو شاہی قلعے دے کھنڈرات اُتے تعمیر کيتا سی۔ گکھڑاں نے اس خطے اُتے تقریبن اٹھ سو پنجاہ سال حکومت کيتی۔ مغلیہ سلطنت نے 1519ء وچ قلعے اُتے حملہ کيتا۔ 

## معیشت
اس خِطے دی بہت گھٹ زمین زیر کاشت اے۔ ایہدا بیشتر حصہ زرخیز اے، لیکن آبپاشی دا کوئی مناسب نظام نئیں۔ زراعت دا زیادہ تر انحصار بارشاں اُپر اے۔
ایہ تیل دے ذخائر دا مقام اے، جیہناں وِچوں پہلی دریافت 1915 وچ کھوڑ تے 1935 وچ دھولیاں وچ دریافت ہوئی سی۔ توت فیلڈ 1968 وچ دریافت ہویا، مسا کیسوال 1992 وچ دریافت ہویا تے 1990 دی دہائی وچ اس علاقے وچ تلاش جاری رہی۔ آئل فیلڈز پائپ لائن دے ذریعے اٹک ریفائنری نال منسلک نیں۔ پنجاب وچ راولپنڈی دے کول تیل تے گیس دے ذخائر دریافت ہوئے نیں۔

گھٹ بارشاں، وسیع پیمانے اُتے جنگلات دی کٹائی، کوئلے دی کان کنی، تیل تے گیس کی تلاش دی وجہ توں ایہ علاقہ پودےآں توں خالی ہُندا جارہیا اے۔

## مورت نگری

File:Tilla Jogian.jpg|ٹلا جوگیاں
File:Mankiala Stupa.JPG|مانکیالا
File:Centuries old banyan tree inside Pharwala Fort.JPG
File:Pharwala Fort.JPG|پھروالا
File:Islamabad-Arrival-40105.JPG

Image:Logo of lok virsa heritage museum in Islamabad.JPG|لوک ورثا
Image:Fatima Jinnah Park.JPG
Image:National Art Gallery, Islamabad, Pakistan.jpg|نیشنل آرٹ گیلری اسلام آباد
Image:Rawat Fort.JPG|قلعہ روات
File:Map of Islamabad.JPG


## حوالے

گٹھ:پنجاب دا جغرافیا
گٹھ:پٹھار
گٹھ:پاکستان دے تغیرات ارض