open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
مدُھرا نائیک

**مدُھرا ہیمنت نائیک** اک بھارتی ماڈل اتے اداکارہ اے، جسنوں ایہناں ٹیلیوژن شو وچ ویکھیا جا سکدا اے جویں کہ 'پیار کی یہ ایک کہانی، اس پیار کو کیا نام دوں، ہم نے لی اے - شپتھ اتے تمہاری پاکھی وغیرہ ۔

## کیریئر
نائیک نے اپنے کیریئر نوں اک ماڈل وجوں شروع کیتا جس نے شائل اوسوال ولوں سنگیت ویڈیو "عمر بھر" وچ کم کیتا۔ اسنے پھر اپنے پہلے شو کہانی گھر گھر کی لئی ہستاکھر کیتے سن۔ اسنے پھر چار سال توں بالاجی ٹیلیفلم نال کم کیتا۔ اسنوں 9X چینل تے کہیں نہ کہیں وچ سونی تے بھاسکر بھارتی ، سٹار پلسّ تے کس دیس میں اے میرا دل، ایک نند کی کھشیوں کی چابی۔.۔میری بھابی، کیامت اتے سٹار ون تے پیار کی یہ ایک کہانی وچ ویکھیا جا سکدا اے۔

اسنے لائف اوکے تے ہم نے لی اے شپتھ وچ مکھ کردار نبھایا اے۔ اس توں علاوہ سٹار پلسّ دی سیریز اس پیار کو کیا نام دوں؟ وچ وی شیتل کپور دی کردار نبھایا۔

## سماجی اتے سیاسی کارن
ہیرو، جو جانوراں دے حقاں لئی اک وکیل وی اے، نے پنچھیاں نوں قید کرن توں روکن لئی پیٹا  نوں اپنا ہتھ ودھا دتا۔ سپرڈوڈ لئی شوٹنگ کردے ویلے اس نے اس نوں اک پرچارک سرگرمی دے روپ وچ جوڑ دتا۔

## فلموگرافی

## ٹیلیوژن

## حوالے

گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:ہندی سنیما وچ اداکاراواں
گٹھ:ہندی ٹیلیوژن دیاں اداکاراواں
گٹھ:بھارتی اداکاراواں
گٹھ:بھارتی ٹیلیوژن اداکاراواں
گٹھ:زندہ لوک
رینا اگروال

**رینا اگروال** اک بھارتی اداکارہ اتے ماڈل اے، جو کہ فیچر فلماں، ٹیلیوژن سیریز اتے تھئیٹر اتپادکاں وچ دکھائی دندی اے۔

## اداکاری اتے ماڈلنگ دا کیریئر
رینا اگروال نے ڈزنی چینل انڈیا لئی 2009 وچ کیا مست اے لائف شو لئی ڈیوٹ ارمبھ کیتی۔ اسنے پھر 2012 وچ مراٹھی فلم ازنتھا وچ دوجے مکھ عورت دے کردار وجوں کم کیتا، جس دا ڈریکشن نتین دیسائی نے کیتا۔ اسنے 2012 وچ بالیوڈّ فلم تلاش: د عنصر لائیس ودئن وچ کم کیتا۔ اس نے فلم وچ اک خواتین پولیس کانسٹیبل دی کردار نبھایا۔ اس توں بعد، اوہ & ٹیوی شو ایجنٹ راگھو - کرائم برانچ وچ پھورینسک ڈاکٹر آرتی مستری دے روپ وچ نظر آئی سی۔ اس دی مراٹھی فلم زلا بوبہاتا نوں 6 جنوری 2017 نوں رلیز کیتا گیا سی۔ اسدیاں بعد دیاں فلماں ہن: بیہن ہوگی تیری (ہندی) اتے دیوَ دیوہریات نہیں (مراٹھی) ہن۔ اسنے ناٹک اتے سٹیج شو وچ وی کم کیتا اے۔ اوہ پرموشنل اشتہار کون ہوئل مراٹھی کروڑپتی 3 اتے سنگیت ویڈیو رنگ پریتیچا وچ وی ویکھی گئی۔ 2018 وچ، اگروال نے فلم 31 دن وچ وی کردار نبھایا۔

## ٹیلیوژن

## فلموگرافی

## حوالے

گٹھ:ممبئی دیاں اداکاراواں
گٹھ:ہندی سنیما وچ اداکاراواں
گٹھ:مراٹھی سنیما وچ اداکاراواں
گٹھ:بھارتی اداکاراواں
گٹھ:بھارتی ٹیلیوژن اداکاراواں
گٹھ:زندہ لوک
نیویارک یونیورسٹی

**نیویارک یونیورسٹی** (**NYU**)، اک پرائیویٹ غیر-منافع کھوج یونیورسٹی اے اتے ایہہ نیویارک سٹی وچ واقع اے۔اس دا قیام 1831 وچ ہوئیا سی اتے اس دا مکھ کیمپس مینہٹن وچ واقع اے۔ اس دا کورگرینوچ پنڈ وچ اے، اتے کیمپس سارےنیویارک سٹی وچ ہن۔ این۔وائی۔یو۔ اک زمین یونیورسٹی اے، جس وچ این۔وائی۔یو۔ ابو دھابی اتے این۔وائی۔یو۔ شنگھائی وچ اسدیاں ساکھاواں چلدیاں ہن، اتے عکرا، برلن، بیونس آئرس، فلورنس، لندن، میڈرڈ، پیرس، پراگ، سڈنی، تل ابیب اتے واشنگٹن، ڈی سی وچ اسدے سینٹر ہن۔

2017 تک، نوبل انعام 36 نوبل انعام جیتو، 7 ٹیورنگ ایوارڈ جیتو اتے 4 پھیلڈز میڈلسٹس نیویارک یونیورسٹی نال جڑے ہوئے سن۔ اس توں علاوہ، اس دی فیکلٹی اتے ایلومنی وچ 30 توں ودھپلتزر انعام وجیتا، 30 اکادمی اوارڈ جیتو اتے نیشنل اکیڈمیز آف سائنسز دے سینکڑے میمبر شامل ہن۔ الومنی وچ ریاستاں دے مکھی، شاہی پریواراں دے میمبر، مشہور گنتکار، کھوجکرتا، میڈیا ہستیاں، اولمپک میڈلسٹ، فارچون 500 کمپنیاں دے سی۔ای۔او۔، اتے خلاء یاتری شامل ہن۔ 

## اتہاس
thumb|ایلبرٹ گالاٹن(1761–1849)
تھامس جیفرسن اتے جیمز میڈیسن دے تحت رہے خزانہ ڈیپارٹمنٹ دے سیکٹری ایلبرٹ گالاٹن (1761–1849) نے "اس وڈے تے تیزی نال ترقی والے شہر وچ۔.۔ ، ترکشیل اتے ووہارک سکھیا دی اک ڈھکویں اتے ساریاں لئی سدبھاونا بھرپور انتظام کھولھے جان" دا اعلان کیتا۔ 1830 وچ سٹی ہال وچ منعقد تن دناں دے "ساہتی اتے سائنسی سمیلن" اتے 100 توں ودھ ڈیلیگیٹاں نے اک نویں یونیورسٹی لئی اک سکیم دیاں مداں تے چرچہ کیتی۔ ایہناں نیو یارک دے لوکاں دی سمجھ سی کہ شہر نوں نوجواناں لئی ڈزائن کیتی گئی اک یونیورسٹی دی ضرورت سی جو جماندرو جاں سماجی گٹھ دی بجائے اہلیت دے بنیاد تے داخل کرے۔

18 اپریل 1831 نوں نیویارک دے وپاریاں، بینکاں اتے سوداگراں دے پرمکھ شہر نواسیاں دے اک گروہ دے حمایت نال اک ادارہ قائم کیتی گئی۔ ایلبرٹ گالاٹن نوں ادارہ دا پہلا پردھان چنیا گیا سی۔  21 اپریل 1831 نوں، نویں ادارہ نوں اپنا چارٹر ملیا اتے نیویارک راج صوبائی اسمبلی نے نیویارک دے شہر دی یونیورسٹی وجوں شامل کیتا گیا؛ پرانے دستاویز اکثر اس ناں دی ورتوں کردے سن۔ یونیورسٹی نوں اس دے قیام توں بعد اسنوں عامَ طور تے نیویارک یونیورسٹی وجوں جانیا جان لگ پیا سی اتے 1896 وچ اسنوں سرکاری طور تے نیویارک یونیورسٹی دا ناں دتا گیا سی۔  1832 وچ، نیویارک سٹی نے سٹی ہال دے نیڑے واقع چار-منجلی کلنٹن ہال دے کرائے دے کمریاں وچ اپنیاں پہلیاں کلاساں لگاؤنیاں شروع کیتیاں۔  1835 وچ، سکول آف لاء، این۔وائی۔یو۔ دا پہلا پیشہ ور سکول، قائم کیتا گیا سی۔ حالانکہ اک نواں سکول لبھن دی پریرنا انشک طور تے اوینجلیکل پریسبائیٹیریئناں دی اک پرتیکریا سی جس نوں اوہ کولمبیا کالج دی ایپسکوپالیئنواد مندے سن،این۔وائی۔یو۔ نوں غیر-مذہبی بنایا گیا سی۔  امریکی کیمیا سوسائٹی دا قیام 1876 وچ اینّ۔وائی۔یو۔ وچ کیتیا گئیا سی۔

## ہور ویکھو

* دنیا دیاں ودیا یونیورسٹیاں

## حوالے

گٹھ:یونیورسٹیاں
پوڑی بھاجی

**پوری بھاجی** اک دکھنی ایشیا دا پکوان اے جو کہ پوڑی اتے آلو دی بھاجی(سبزی) نال بنیا ہندا اے۔پوڑی نوں آٹے دے گول پیڑے نال بناکے مسالیدار آلو دی سبزی نال کھایا جاندا اے۔ شمالی بھارت تے پاکستان وچ اسنوں ناشتے وچ کایا جاندا اے۔ کجھ لوک اسنوں دہی اتے سلاد نال وی کھاندے ہن۔ ایہہ شاکاہاری(سبزی خوری) غذا اے اتے بھارت وچ خوب سواد اتے سستا ہون کرکے مشہور اے۔ اسنوں حلوے نال وی بہت چاء نال خایا جاندا اے۔

## حوالے

گٹھ:پکوان
گٹھ:کھان پین
کمزور اعتقادی

**وہم-بھرم** جاں **بھرم جال** جاں **اندھ-یعقین** جاں **کمزور اعتقادی**  دیوی کارنتا اتے بھروسہ رکھنا ہندا اے مطلب ایہہ مننا کہ کوئی اک واقعہ دوجے واقعہ نوں بناں کسے جوڑویں قدرتی عمل دے انجام دندا اے جویں کہ جوتش، پوکھوں، شگن-کشگ، جادو-ٹونا، بھوکھبانیاں وغیرہ جو قدرتی وگیاناں دے الٹ اے۔
## بھرم
جدوں انسان دے سہمے ہوئے من دا اظہار کسے کلپت بمب، حالت جاں چیز ولوں ہندا اے تاں ایہہ بھرم ہندا اے۔ بھرم انفرادی ورتارا اے، بھرم دا ورتارا سرو پروانت اتے روایتی ہندا اے، پر اظہار انفرادی ہندا اے۔ پنجابی دی اکھوت اے کہ بھرم دا بھوت بن جاندا اے، روحاں دے بھرمن بارے یعقین، سوَرگ نرک بارے یعقین، پنڈ دا تکیہ، سخت تھاواں، غیبی طاقتاں نال متعلق لوک – یعقین بھرم اکھواؤندے ہن۔

## وہم
وہم انسانی الار دلی حالت دا کسے باہری حالت نال جڑیا ستے سدھ تعلقات اے۔ اس دا کوئی ترک نہیں ہندا ایہہ سرو پروانت ہندا اے۔ وہم چیز نہیں، نہ ہی حالت اے شگن اتے اپشگن نالوں وکھ اے۔ داڑی والی نار نوں چنگا نہیں سمجھیا جاندا  دنے گدڑ بولن نوں وی چنگا نہیں سمجھیا جاندا۔ کتے دا رونا وی چنگا نہیں، کیلا ٹھکورن والا پسو چنگا نہیں منیا جاندا ۔ کسے کم نوں شروع کرن ویلے کھوتے دا ہینگنا وی چنگا نہیں منیا گیا ۔

## کاروباری پکھ
اندھیعقین وچ رلے ہوئے لوکاں نال وڈی ٹھگی بابیاں ولوں کیتی جاندی اے جس وچ دوواں دھراں دے معاشی پکھ جڑے ہوئے ہندے ہن۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* وہم-بھرم کتھوں آؤندے ہن  — *[[لائیف میگزین]]* ولوں سلائیڈشوء

گٹھ:وہم بھرم
گٹھ:نفسیات
بیروزگاری

**بے روزگاری** (جاں **بے کاری**) ادوں واپردی منی جاندی ہے جدوں لوکاں نوں پورے ادم اتے پھرتی نال نوکری دی بھال کردے ہون دے باوجود وی کم نہ لبھے۔ بے روزگاری شرح بے روزگاری دے بول بالے دا اک ماپ ہے اتے ایہدا حساب بے روزگار لوکاں دی گنتی نوں مزدور طبقہ دے سارے لوکاں دی گنتی نال حصہ کر کے فیصد وچوں لایا جاندا ہے۔ مندی دے دور موقعے کسے مطلب چارا وچ بے روزگاری دی در عامَ طور اتے بہت ودھ جاندی ہے۔ قومانتری مزدور جتھیبندی دی اک رپورٹ مطابق 2012 تک دنیا بھر وچ 19.7 کروڑ لوک مطلب مزدور طبقہ دا لگ بھگ 6% حصہ نوکری توں وانجھا ہے۔

## بھارت وچ بے روزگاری
بھارت وچ بے روزگاری بھینکر روپ دھارن کر چکی ہے۔کہن نوں بھارت دی کل قومی ترقی در تیزی نال ودھ رہی ہے اَتے ایہہ دعوہ وی کیتا جاندا ہے کہ بھارت
وڈی معیشت بݨ گیا ہے، پر آرگینائیزیشن آف اکنامک کوآپریشن اینڈ ڈویلپمینٹ (اوکڈ) نے بھارت دے سن 2017 دے معاشی سرویکھن دی جیہڑی رپورٹ جاری کیتی ہے، اس وچ دسیا گیا ہے کہ 15 توں 29 آیو گٹّ دے تیہہ فیصد نوجوان بے روزگار ہن۔ رپورٹ مطابق ایہہ گنتی تن کروڑ دس لکھ بندی ہے۔
## [[پاکستان]] وچ بیروزگاری
پاکستان وچ وی بیروزگاری اک وڈی مسئلہ ہے ۔
## حوالے

## باہرلےجوڑ
گٹھ:معیشت بلحاظ دیس
اینڈروکلیز

thumb|331x331px|"اسیں دیکھدے ہندے سی کہ اینڈروکلیز شیر دے گل اک رسی پا شہر دے گیڑے لاؤندا ہندا سی "، بالڈسارے پروزی دی 1530 دے دہاکے وچ بنائی اک ڈرائنگ۔ <br />
**اینڈروکلیز** () جاں اینڈروکلس اینڈروکل اک عامَ لوک-کہانی، جو آرنے-تھامپسن ورگی کرن نظام دی قسم 156 وچ شامل اے، دے مکھ پاتر نوں کجھ سروتاں ولوں دتا گیا ناں اے۔ ایہہ کہانی مدھدور وچ "ایالی اتے شیر" دے طور تے پرچلت ہوئی سی اتے اسدے بعد ایسپ دیاں کہانیاں وچ گنی جان لگ پئی اتے پیری انڈیکس وچ اسنوں 563 نمبر نال دتا گیا اے اتے اسدی تلنا، اسدے عامَ رجھان اتے رحم دی پرسپر نیچر دی نیتک سکھیا دوناں پکھاں توں ایسپ دی شیر اتے چوہا نال کیتی جا سکدی اے۔

## کلاسیکل کہانی
ایپیسوڈ دا سبھ توں پرانا ذکر اؤؤلس گیلیئس دی دوجی صدی دی ایٹک نائیٹس وچ ملدا اے۔ لکھاری نے ایپیؤن ولوں اسدی گمّ ہوئی رچنا ایجپٹیاکورم (مصر دے عجوبے) وچوں اک کہانی دسی اے، جس دیاں واقعے نے ایپیؤن نے روم وچ نجی طور تے اکھیں دیکھن دا دعوہ کیتا۔ اس اڈیشن وچ، اینڈروکلیز نوں لاطینی نام اینڈروکلس کیہا گیا اے، جو افریقہ دے اک حصے دا پربندھن کرن والے اک سابقہ رومن رجواڑے دا بھگوڑا نوکر ہندا اے۔ اوہ اک گفا وچ پناہ لیندا اے، جو اک زخمی شیر دی ہندی اے، جس دے پنجے وچوں اوہ وڈا کنڈا کڈھدا اے۔ شکرگزار شیر اسدے نال محبت کرن لگدا اے اتے اسدے بعد غلام دے نال اپنا غذا ونڈ کے کھان لگدا اے۔

## اطلاع

گٹھ:ایسپ دیاں کہانیاں
گٹھ:ایسوپ دیاں کہانیاں
الیگزينڈرا جُہاز

**الیگزینڈر جینی "الیکس" جُہاز** (جم 12 مارچ، 1964) اک فیمینیسٹ لکھاری اتے ساشتری دے میڈیا پروڈکشن دی نظریہ کار اے۔

## سکھیا
جُہاز نے اپنی بی۔اے۔ 1986 وچ ایمہیرسٹ کالج وکھے امریکن سٹڈیز اینڈ انگلش وچ پوری کیتی۔گریجوئیٹ ہون توں تھوڑھی دیر بعد اس نے اک سال دے لمبے کلاکار دے پروگرام نوں وٹنی میوزیم (1987-19 88) ولوں سپانسر کیتا۔ جُہاز نے نیویارک یونیورسٹی وچ وی داخلہ لیا اتے اس نے اپنی ڈاکٹریٹ دی ڈگری سنیما سٹڈیز وچ حاصل کیتی۔ اس نوں سوسائٹی فار سنیما سٹڈیز نال نوازیا گیا گیا سی ایہہ اس نوں 1993 وچ اس دی ڈاکٹرل دی ڈزرٹیشن لئی پہلا انعام ملیا۔

## اشاعتاں

* “#cut/paste+bleed: Entangling Feminist Affect, Action and Production On and Offline,” in Jentery Sayers, ed. Routledge Companion to Media Studies and Digital Humanities (Routledge: 2018): 18-32.
* *Blackwell Companion to Film Studies: Documentary* and *Documentary Histories*۔ Co-edited with Alisa Lebow (Cambridge, MA: Blackwell Press, forthcoming 2014/16)۔
* *Learning from YouTube*۔ Cambridge, MA: The MIT Press, 2011.
* *F is for Phony: Fake Documentary and Truth's Undoing*، Edited with Jesse Lerner (University of Minnesota Press, 2006)۔
* *Women of Vision: Histories in Feminist Media Transcripts* from 20 interviews in feminist film and video history. (University of Minnesota Press, 2001)۔
* *AIDS TV: Identity, Community, and Alternative Video*۔ Durham, NC: Duke University Press, 1995.
* "The Contained Threat: Women in Mainstream AIDS Documentary." *Journal of Sex Research*، 27:1, 1990. Special issue: Feminist Perspectives on Sexuality.

## حوالے

گٹھ:جم 1964
گٹھ:1964 دے جم
گٹھ:فیمینسٹ لکھاری
گٹھ:زندہ لوک
ژرانا پاپیچ

**زرانا پاپچ** (4 جولائی 1949 – 10 ستمبر 2002) اک سربیئن سماجی اینتھروپولوجسٹ تے فیمینسٹ تھیورسٹ سی۔

## زندگی
زرانا پاپچ دا جم 4 جولائی 1949 نوں ساراییوو، یوگوسلاویا وچ ہویا سی اتے اس دا پروار 1955 وچ بیلگراد چلا گیا سی۔ اس نے بی۔اے۔ 1974 وچ بلغراد  یونیورسٹی توں سماجیات وچ ڈگری اتے اس نے اپنی ایم۔اے۔ دی ڈگری 12 سال بعد اسے انسٹیچیوٹ توں حاصل کیتی۔ پاپچ نوں 1989 وچ یونیورسٹی وکھے سماجی اینتھروپولوجسٹ وچ اکلکچرار وجوں تعینات کیتی اتے اتھوں 1995 وچ پی۔ ایچ۔ ڈی۔ دی ڈگری حاصل کیتی اے۔ اس دی موت 10 ستمبر 2002 نوں بیلگراد وچ موت ہو گئی اے۔

## اطلاع

## حوالے

* 

Cite bookTitleBiographical Dictionary of Women's Movements and Feminisms in Central, Eastern, and South Eastern Europe: 19th and 20th CenturiesLast namePerovićFirst nameVandaDate2005PublisherCentral European University PressISBN978-963-7326-39-4Editor last nameHaanEditor first nameFrancisca deLocation of publicationNew YorkChapterPapić، ŽaranaLast name of second editorDaskalovaFirst name of second editorKrassimiraLast name of third editorLoutfiFirst name of third editorAnna
گٹھ:جم 1949
گٹھ:موت 2002
گٹھ:فیمینسٹ لکھاری
اوسپ ماندلستام

**اؤسپ ایمیلیئیوچ ماندلستام** (;  – 27 دسمبر 1938) اک روسی شاعر اتے مضمون نگار سی، جو انقلاب اتے اس دے بعد اتے سوویت یونین دے ابھار دے دوران روس وچ رہندا سی، اتے ندیژدا ماندلستام دا شوہر سی۔ اس نے شاعری دے ایکمیئسٹ سکول دا مکھ ممبر سی۔ اس نے 1930ویاں دے جبر دوران جوزف سٹالن دی سرکار نے گرفتار کر لیا گیا سی اتے اس دی بیوی ندیزدا سمیت اندرونی جلاوطنی وچ بھیج دتا گیا سی۔ اک پرکار دی راحتَ دے مدنظر، اوہ مغربی روس وچ وارنز چلے گئے۔ 1938 وچ ماندلستام نوں دوبارہ گرفتار کر لیا گیا سی اتے سائبیریا دے اک گلاگ کیمپ دی سزا سنائی اے۔ اسے سال کیمپ وچ ہی اس دی موت ہو گئی۔

گٹھ:روسی شاعر
گٹھ:جم 1891
گٹھ:موت 1938
گٹھ:شاعر
گٹھ:یہودی لکھاری
گٹھ:روسی لکھاری
ملالہ میوند

**ملالائی  میوند**()، **ملالا** ()، جاں **ملالائی اینا** ( وکھ وکھ ناں نال جانی جاندی اے، ملالائی، توں مطلب قوم دی ماں'' اے، اک افغان دا قومی لوک ناک اے جسنے مقامی لوکاں اتے لڑاکوآں نال مل کے برطانوی راج دی فوج خلاف 1880 وچ میوند دی جنگ لڑی۔ اوہ ایوب خان ولوں لڑی اتے 27 جولائی 1880 نوں افغان دی جت دا کارن بنی جس دوران دوجی اینگلو افغان لڑائی چل رہی سی۔

## مڈھلا جیون
ملالا دا جم 1861 اک چھوٹے جاے پنڈ "کھنگ" وچ ہیا، جو میوند دے دکھن لہندے توں تن میل دور افغانستان دے قندھار صوبے دے دکھن وچ واقع اے۔
## میدان جنگ وچ

:مختصر ترجمہ ایہ کہ ساتھیوں! جے تسیں اج میوند دے اس میدان وچ شہید نہ ہوئے، تے ساری زندگی لوگ تہانوں بے غیرتی دا طعنہ دیندے رہن گے۔

## حوالے

گٹھ:افغان شخصیتاں
عید مبارک

**عید مبارک** () عید الاضحی اتےعید الفطر تہواراں تے مبارک باد دین لئی ورتا جان والا شبد اے۔ *عید*  دا مطلب اے "جشن" اے، اتے *مبارک*  دا مطلب اے "بخشش"۔ مطلب کہ عید دی نماز جاں ارداس توں اک-دوجے نوں نیک خواہشات دین طریقہ۔ سماجی معنےآں وچ، لوک عامَ طور تے رمضان توں بعد عید ال-فطر اتے ذوالجح مہینے وچ عید-الاضحی مناؤندے ہن۔ کجھ راج ایہہ کہندے ہن کہ مبارک باد دے عدان-پرداندی اک تہذیبی پرمپرا اے اتے ایہہ کسے وی مذہبی ذمہ واری دا حصہ نہیں اے۔ حالانکہ، سدورتوں صرف دو مسلم چھٹیاں دے جشن دوران کیتا جاندا اے۔

## حوالے

گٹھ:عربی
گٹھ:اسلامی ووکیبولری
رزان النجار

**رزان اشرف عبدالقادر النجار** (1996/1997 – 1 جون 2018) اک فلسطینی نرس/پیرا میڈیکل سی، جو اسرائیلی ڈفینس فورسز ولوں 2018 غزہ سرحد  مظاہرہ دوران ماری گئی سی۔ اس نوں اک اسرائیلی سپاہی نے بری طرحاں چھاتی وچ ماریا سی،جدوں کہ اسنے اپنے ہتھ ایہہ دکھاؤن لئی اٹھائے سن کہ اوہ نہتھی اے اتے غزہ دے نال اسرائیل دی سرحد دے واڑ دے نیڑے زخمی لوکاں نوں باہر کڈھن وچ مدد کر رہی اے۔ اسرائیل نے پہلاں انکار کر دتا کہ اسنوں سدھے طور اُتے نشانہ نہیں بنایا گیا سی پر بعد وچ اسرائل مشتمل انسانی حق تنظیم *بٹیلم* نے کیہا کہ النجار نوں جانبجھّ کے ماریا گیا سی۔ 
## حوالے

گٹھ:فلسطین
جیمز ہیئیلمین

**جیمز ایم ہائلمین** اک کینیڈی ایمرجنسی ڈپارٹمنٹ طبیب، ویکیپیڈین تے ویکیپیڈیا دے صحت متعلقہ مواد د‏‏ی بہتری دے لئی ایڈووکیٹ نيں۔ اوہ دوسرے اطبا نو‏‏ں آن لائن دائرۃ المعارف اُتے کم کرنے د‏‏ی ترغیب دیندے نيں۔
**جیمز ایمّ۔ ہیئیلمین** (جم 1979/1980) اک کینیڈیئن ایمرجینسی ڈپارٹمینٹ دے ڈاکٹر، وکیپیڈیئن اتے وکیپیڈیا دی صحتَ متعلق سامان دے سدھار دا وکیل اے۔ اوہ دوجے ڈاکٹری اہلکاراں نوں آنلائین ڈکشنری وچ یوگدان دین لئی مُتحرک کردا اے۔

وکیپیڈیا دے ورتنوالا ناں "ڈوک جیمس" ("Doc James") دے نال، جیمس، وکی پروجیکٹ میڈیسن وچّ یوگدان دینوالا اتے وکیپیڈیا پربندھک دا اک والنٹیئر اے۔ اوہ2010 اتے 2013 دے وچکار وکیمیڈیا کینیڈا دا پردھان سی، اتے پہلاں وکی پروجیکٹ میڈ فاؤنڈیشن دا پردھان سی۔ اوہ وکی پروجیکٹ میڈیسن دے میڈیسن ٹرانسلیشن ٹاسک فورس دا بانی وی اے۔ جون 2015 وچ، اس نوںوکیمیڈیا فاؤنڈیشن دے بورڈ ٹرسٹی چنیا گیا سی اتے اسنوں اس عہدے توں دسمبر 28, 2015 نوں ہٹا دتا گیا سی۔ ہیئیلمین نوں 2017 وچ وکیمیڈیا فاؤنڈیشن دے بورڈ ٹرسٹی وچ مڑ-چنیا گیا سی۔

ہیئیلمین، بریٹیش کولمبیا یونیورسٹی دے ایمرجینسی دوائیاں دے ڈیپارٹمنٹ وچ اک کلینکل معاون پروفیسر اے اتے کرینبرکّ، بریٹیش کولمبیا وچ ایسٹ کٹینے مقامی ہسپتال وچ ایمرجینسی دوائیاں دا مکھی اے، جتھے اوہ رہندا اے۔
اوہ ویکیپیڈیا اُتے ”Doc James“ دے ناں تو‏ں نيں نال ہی اوہ ویکی منصوبہ طب دے متحرک رکن نيں تے ویکیپیڈیا منتظم وی نيں۔ اوہ ویکیمیڈیا کینیڈا دے 2010ء تو‏ں 2013ء تک صدر سن تے ویکی منصوبہ میڈیسن فاؤنڈیشن دے سابق صدر وی نيں۔ اوہ ویکی منصوبہ طب دے مترجم عملے دے بانی وی نيں۔ جون 2015ء وچ اوہ ویکیمیڈیا فاؤنڈیشن بورڈ آف ٹرسٹیز وچو‏ں منتخب ہوئے، 28 دسمبر 2015ء نو‏‏ں انہاں نو‏ں اس عہدے تو‏ں ہٹا دتا گیا۔ 2017ء وچ ویکیمیڈیا فاؤنڈیشن بورڈ آف ٹرسٹیز وچو‏ں دوبارہ منتخب ہوئے۔

وہ برٹش کولمبیا یونیورسٹی دے شعبہ ایمرجنسی میڈیسن وچ طبی اسسٹنٹ پروفیسر تے کرین بروک، برٹش کولمبیا وچ واقع ایسٹ کوٹینے ریجنل ہسپتال دے شعبہ ایمرجنسی میڈیسن دے سربراہ نيں، کرین بروک وچ اوہ رہائش پزیر وی نيں۔

## ابتدائی زندگی تے تعلیم
جیمز ساسکچیوان وچ پیدا ہوئے تے اوتھے پلے ودھے پائی۔ انہاں نے ساسکچیوان یونیورسٹی تو‏ں سنہ 2000ء وچ اناٹومی وچ بیچلر آف سائنس کیتا تے اوتھے تو‏ں سنہ 2003ء وچ ڈاکٹر آف میڈیسن کیتا۔  فیر انہاں نے برٹش کولمبیا وچ طبی مہارت وچ تربیت حاصل کيتی۔

## طبی زندگی
جیمز نے موس جاو، ساسکچیوان وچ واقع موس جاو یونین ہسپتال وچ سنہ 2010ء تک کم کیا، فیر ایسٹ کوٹینے ریجنل ہسپتال وچ کم کرنا شروع کیا، جتھ‏ے اکتوبر 2012ء وچ انہاں نو‏ں شعبہ ایمرجنسی میڈسن دا سربراہ مقرر کر دتا گیا۔ سنہ 2014ء وچ انہاں نے *کرین بروک ڈیلی ٹاؤنس مین* نامی اخبار نو‏‏ں دسیا کہ ہر سال 22،000 مریضاں د‏‏ی اوسط تعداد دا ایسٹ کوٹینے دے شعبہ ایمرجنسی وچ علاج ہُندا ا‏‏ے۔

## نجی زندگی
جیمز انتہائی لمبی دوڑاں (ultramarathons) تے انوکھی دوڑاں پسند کر تے نيں، تے اوہ تے انہاں د‏‏ی ساتھی (گرل فرینڈ) نے سنہ 2008ء د‏‏ی ”گوبی مارچ“ نامی دوڑ وچ حصہ لیا سی ۔ اوہ ”Marathon des Sables“، ۔”Adventure Racing World Championships“ تے ”Saskatchewan Marathon“ نامی دوڑاں وچ حصہ لے چکے نيں۔

 

 
 
## حوالے

گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ے جم
گٹھ:شخصیتاں ویکیپیڈیا
گٹھ:کینیڈین ہسپتال منتظمین

گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:۱۹۷۹ دے جم
نیتا امبانی

**نیتا دلال مکیش امبانی** (جم 1 نومبر 1963) ریلائنس افؤڈیشن دی چیئرپرسن اتے بانی اتےریلائنس انڈسٹریز دی اک غیر-ایگزیکٹیو ڈائریکٹراے۔  40 بلیئن ڈالر توں زیادہ دی جائیداد والے پروار دے نال، اوہ بھارت دیاں سبھ توں امیر عورتاں وچوں اک اے۔ اوہ رلایئنس انڈسٹریز دے چیئرمین اتے مینیجنگ ڈائریکٹر مکیش امبانی نال ویاہی ہوئی اے۔ اوہکّ اارٹ کلیکٹر اتے کرکٹ ٹیمممبئی انڈیئنز دی مالکن اے۔ نیتا دھیروبائی امبانی انٹرنیشنل سکول، ممبئی دی بانی اتے چیئرپرسن وی اے۔

امبانی 2016 وچفوربز دے ولوں ایشیا لسٹ وچ سبھ توں بااثر خواتین کاروباری لیڈراں  اتے انڈیا ٹوڈے ولوں پنجاہ اچّ اتے طاقتور بھارتی لسٹ وچّ شامل ہون سمیت کئی اعزاز حاصل کیتے ہن۔ اوہ قومانتری اولمپک کمیٹی (آئی او سی) دا حصہ بنن والی پہلی بھارتی عورت اے۔

امبانی نوں نیویارک دے میٹروپولیٹن میوزیم ولوں اسدے دے کم-کاج، سکھیا اتے کلاواں نوں مُتحرک کرن لئی نوازیا گیا گیا سی۔

## مڈھلا جیون
نیتا امبانی دا جم1 نومبر، 1963 نوں اک مڈل-کلاس گجراتی پروار وچ ممبئی وکھے روندربھ بھائی دلال اتے پورنمادلال دےگھر ہویا سی۔ اسنے نرسی مونیجی کالج آف کامرس اینڈ اکنومکس توں اپنی بیچلر دی ڈگری پوری کیتی اسنے بھرت بھرتناٹئم دی پڑھائی کیتی اتے اکثر پردرشن وی کر دی سی۔

## کیریئر
امبان ینے رلائنس فاؤڈیشن دے بانی اتے چیئرپرسن دے طور اُتے شروع کیتا،  اوہ ممبئی انڈیئنز دے مالکن وی اے۔ 2014 وچ، اوہ رلائنس انڈسٹریز بورڈ دی میمبر چنی گیسی۔

### ممبئی انڈینز
نیندا انڈین پریمیئر لیگ ٹیم ممبئی انڈینز د‏‏ی مساوی مالک نيں  جو چیمپئینز لیگ ٹی 20 نو‏‏ں 2011ء تے 2013ء وچ جِت چکے نيں  تے انڈین پریمیئر لیگ 2013ء تے 2015ء وچ ۔

نیندا نے ’ایجوکیشن فار آل‘ (سب دے لئی تعلیم) پہل د‏‏ی قیادت د‏‏ی جو ممبئی انڈینز د‏‏ی جانب تو‏ں سماج نو‏‏ں احسان مندی دے اظہار دا اک طریقہ سی۔ ایہ پہل 70,000 نادار بچےآں تک پہنچی تے تعلیم دے لئی واقفیت لیانے دے لئی مختلف میڈیا تے آن لائن ذرئع نو‏‏ں بہ روئے کار لیایا گیا۔

### آئی او سی رکنیت
3 جون 2016ء نو‏‏ں امبانی اٹھ امیدواراں وچو‏ں اک سن جنہاں نو‏ں بین الاقوامی اولپمک کمیٹی د‏‏ی رکنیت دے لئی اک سویس پیانل نے نامزد کيتا گیا سی۔ نويں امیدواراں دا انتخاب 129واں آئی او سی اجلاس وچ ہويا جو اگست 2016ء دے پہلے ہفتے وچ ہويا سی۔ نیندا نو‏‏ں 4 اگست 2016ء نو‏‏ں منتخب کيتا گیا سی، جو پہلی بار کسی بھارتی خاتون دا انتخاب سی۔

## حوالے

گٹھ:1963 دے جم
گٹھ:امبانی خاندان
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:گجرا‏تی شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی بھارتی کاروباری شخصیتاں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی بھارتی کاروباری شخصیتاں
گٹھ:بھارتی مخیرین
گٹھ:بھارتی مخیر خواتین
گٹھ:مہاراشٹر دیاں عورتاں کاروباری شخصیتاں
گٹھ:ممبئی د‏‏ی کاروباری شخصیتاں
گٹھ:بین الاقوامی اولمپک کمیٹی دے اراکین

گٹھ:جم 1963
گٹھ:بھارتی خواتین وپار ایگزیکٹیو
گٹھ:زندہ لوک
مصطفا نور الدین

**مصطفا نور الدین** ایک مصری مصنف ہے۔

گٹھ:مصر
گٹھ:مصری شخصیتاں
گٹھ:افریقہ
گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:مسلم شخصیتاں
گٹھ:عرب
جوزفین ڈونووان

**جوSxlن ڈونووان** (جم 1941) موازناتی ساہت دی اک امریکی ودوان اے، جو مینے یونیورسٹی، اورونو وکھے انگریزی ڈیپارٹمنٹ وچ انگریزی دی پروفیسر اے۔ اس دا کھوج کم اتے اس دی ماہرتا فیمینزم، فیمینزم تنقید، جانور اخلاقیات، اتے دونو شروعاتی جدید اتے امریکی (خاص طور ' تے 19 صدی) خواتین دے ساہت رہی اے۔

## زندگی اتے کیریئر
ڈونووان دا جم1941 نوںمنیلا، فلپائن وچ ہویا سی اتے اوہپرل ہاربر اُتے حملہ ہون توں کجھ سماں اس نوں اس دی ماں نال باہر کڈھیا گیا سی۔ اس دا پیؤ یو۔ایس آرمی وچ کیپٹن سن جس نوں جاپانی فوج ولوں پھڑھ لیا گیا۔ ڈونووان نےبعد وچ اس دیاں یاداں نوں اڈیٹ اتے شائع کیتا۔

## چونویاں کتاباں

### کتاباں

* *Sarah Orne Jewett*۔ New York: Ungar, 1980. (Revised edition released by Cybereditions in 2001.)
* *New England Local Color Literature: A Women's Tradition*۔ New York: Ungar, 1983.
* *Feminist Theory: The Intellectual Traditions*۔ New York: Ungar, 1985. (Second edition released by Continuum in 1992, third edition released by Continuum in 2000, and fourth edition released by Bloomsbury in 2012.)
* *After the Fall: The Demeter-Persephone Myth in Wharton, Cather and Glasgow*۔ University Park, PA: Pennsylvania State University Press, 1989.
* *Gnosticism in Modern Literature: A Study of Selected Works of Camus, Sartre, Hesse, and Kafka*۔ New York: Garland, 1990.
* *Uncle Tom's Cabin: Evil, Affliction, and Redemptive Love*۔ Boston: Twayne, 1991. (Revised edition released by Cybereditions, 2001.)
* *Women and the Rise of the Novel, 1405–1726*۔ New York: St. Martin's Press, 1999. (Revised and expanded second edition released by Palgrave Macmillan in 2013.)
* *European Local-Color Literature: National Tales, Dorfgeschichten, Romans Champêtres*۔ New York: Bloomsbury, 2010.

### اڈیٹری کم

* *Feminist Literary Criticism: Explorations in Theory*۔ Lexington: University Press of Kentucky, 1975. (Second edition released in 1989.)
* *Animals and Women: Feminist Theoretical Explorations*۔ Durham, N.C.: Duke University Press, 1995. (Co-edited with Carol J. Adams)۔
* *Beyond Animal Rights: A Feminist Caring Ethic for the Treatment of Animals*۔ New York: Continuum, 1996. (Co-edited with Carol J. Adams)۔
* *P. O. W. in the Pacific: Memoirs of an American Doctor in World War II*۔ Wilmington, Del.: Scholarly Resources, 1998. (By William N. Donovan)۔
* *The Feminist Care Tradition in Animal Ethics: A Reader*۔ New York: Columbia University Press, 2007. (Co-edited with Carol J. Adams)۔

## حوالے

گٹھ:جم 1941
گٹھ:فیمینسٹ لکھاری
گٹھ:زندہ لوک
پرل ہاربر اُتے حملہ

**پرل ہاربر اتے حملہ** انگریزی : Attack on Pearl Harbor جاپانی نوفوج ولوں 8 دسمبر 1941 ( جاپانی تاریخ دے مطابق ) نوں امریکہ دے نوفوجی بیس پرل ہاربر اتے اچانک حملہ کیتا گیا۔ اس حملے کارن امریکہ دوجی  جنگ عظیم وچ کدّ پیا۔ پرل ہاربر اک بندرگاہ اے جو بحر الکاہل دے ہوائی جزیرہ-گروہ وچ واقع اے اتے امریکہ دی سمندری طاقت دا مکھ مرکز اے۔ اس تے جاپان نے 7 دسمبر 1941
وچ حملہ کیتا۔

امریکہ نوں اس گل دا سندیہ نہیں سی کہ جاپان اس طرحاں اچانک پرل ہاربر اُتے حملہ کر دیویگا۔ بھاویں اس ویلے امریکہ اتے جاپان دے تعلقات لگاتار وگڑدے جا رہے سن۔ جاپان دے سفیر ولوں امریکہ نال معاہدہ اتے سمجھوتہ کرن دی جو کوشس کیتی گئی سی، اوہ ناکامیاب ہو چکی سی۔ شہزادہ کونویے نال امریکہ دے صدر فرینکلن ڈی روزویلٹ نے ملاقات تے انکار دتا۔ اس حالت وچ دوناں دیساں وچ لڑائی ہونا لازمی سی۔ جاپان پوربی اتے دکھنی پوربی ایشیا توں مغربی دیساں دی پرمکھتا دا انت کرکے اتھے اجہیاں سرکاراں قائم کرنا چاہندا سی، جو جاپان نوں اپنا متر، شراکت دار اتے سرپرست منن پر امریکہ اس پالیسی نوں کسے وی قیمت تے منن نوں تیار نہیں سی۔ اس لئی جاپان دے امریکہ دی پانی طاقت جو پرل ہاربر وچ واقع سی نوں ختم کرن لئی حملہ کیتا۔

اس حملے وچ امریکہ دے بہت سارے جنگی جہاز ڈبّ گئے۔ بہت سارے فوجی مارے جاں زخمی جاں مارے گئے۔

جاپان نے جس مقصد نال امریکہ تے حملہ کیتی سی اس نوں سفلتا ملی۔ پرل ہاربر اُتے حملے کارن بحر الکاہل وچ موجود امریکن پانی طاقت انی ودھیرے لگڑی ہو گئی کہ اس دے لئی جاپان دا خلاف کر سکنا ممکن نہیں رہا سی، پر انت وچ جاپان نوں نقصان ہی ہویا۔ امریکہ دی جنتا نوں لڑائی وچ شامل ہون لئی خاص اتشاہ نہیں سی، پرل ہاربر اُتے جاپانی ہلمے نے حالت نوں اک دم بدل  دتا۔

جے جاپان، پرل ہاربر اُتے حملہ نہ کردا تاں ایہہ گل سندیہجنک اے کہ امریکہ دی ایہہ طاقت کس انش تک متر دیساں نوں حاصل ہو سکدی۔ بھاویں صدر نے متر راجاں دِی سبھ طرحاں نال مدد کرن لئی وچنبدھّ سی، پر امریکہ وچ اجیہے لوک وی موجود سن جو مہا-لڑائی وچ شامل ہون لئی اتشاہ نہیں رکھدے سن اتے امریکہ ورگے جمہوری دیس وچ ایہناں لکاں دے وچار دی بالکل اندیکھی نہیں کیتی جا سکدی۔

جاپانی شاہی بحریہ دے پہلے ہوائی بیڑے د‏‏ی جانب تو‏ں 7 دسمبر 1941ء نو‏‏ں امریکا دے جزیرے ہوائی وچ پرل ہاربر دے بحری اڈے اُتے حملہ کيتا گیا جس دا مقصد دوسری جنگ عظیم دے دوران بحرالکاہل وچ امریکی فوج تے بحریہ دے بیڑے نو‏‏ں بدستور غیر جانبدار رکھنا سی مگر ایہ حملہ جاپان د‏‏ی بدترین تے ذلت آمیز شکست د‏‏ی بنیاد ثابت ہويا۔ اس حملے وچ جاپان دے 6 طیارہ بردار بحری جہازاں تو‏ں اڑنے والے 353 طیارےآں نے حصہ لیا۔ حملے وچ امریکا دے 8 بحری جہاز تباہ ہوئے تے 9 نو‏‏ں شدید نقصان پہنچیا۔ 188 طیارے مکمل طور اُتے بے وجود ہوئے گئے جدو‏ں کہ 2403 امریکی فوجی تے 68 شہری ہلاک ہوئے۔

اس حملے تو‏ں امریکا نو‏‏ں جنگ عظیم دوئم وچ کودنے دا موقع ملا، ایويں جنگ دا پانسا اتحادیاں دے حق وچ پلٹ گیا۔ ایہ معرکہ تریخ نو‏‏ں بدلنے والے واقعات وچ شمار ہُندا ا‏‏ے۔ جنگ عظیم دوم وچ اتحادیاں د‏‏ی فتح تے امریکا دا اک غالب عالمی قوت د‏‏ی حیثیت تو‏ں ابھر کر سامنے آنا موجودہ بین الاقوامی سیاسی منظرنامے نو‏‏ں تبدیل کرنے دا باعث بنا۔
## حوالے

گٹھ:جاپان دی تریخ
گٹھ:دنیا دی تریخ
گٹھ:دنیا دے معاہدے
گٹھ:معاہدے
سمبھاجی

**سمبھاجی** (14 مئی 1657 – 11 مارچ 1689) مراٹھا سلطنت دا دوجا حکمران سی ۔  اوہ مراٹھا سامراج دا بانی سی، شیوا جی دے سبھ توں وڈا پتر سی۔ اوہ اپنے پیؤ دی موت دے بعد راج دا جانشین سی اتے اس نے نوں سالاں لئی راج کیتا۔

گٹھ:مراٹھی لوک
گٹھ:مرہٹہ سلطنت
یوری اولیشا

**یوری کارلووچ اولیشا** (، 3 مارچO. S. – 10 مئی، 1960) اک روسی اتے سوویت ناول کار سی۔ اوہ 20 ویں صدی دے سبھ توں مہان روسی ناولکاراں وچوں اک منیا جاندا اے، اوہناں تھوڑیاں جہیاں وچوں اک، جو یگ دی دمگھوٹو سینسرشپ دے باو جود چرجیوی فنی ملاں والیاں رچناواں لکھن وچ کامیاب ہوئے ہن۔ اس دے کم نازک توازن دے کم ہن جو اپروں اپروں کمیونسٹ-پکھی پیغام بھیجدے ہن پر ڈونگھائی نال پڑھن تے بہت زیادہ سوکھمتا اتے امیری ظاہر کردے ہن۔ کئی وار، اس نوں اسدے دوست الپھ اتے پیتروو، آئیزک بابیل اتے سگمنڈ کرزیزانووسکی وغیرہ سمیت اوڈیسا سکول آف رائٹرز گروپ وچ رکھیا جاندا اے۔

## جیونی
یوری اولیشا دا جم 3 مارچ نوں [او۔ایس۔ فروری 19] 1899 نوں ایلسواٹگریڈ (ہن کرووونسکیا، یوکرین) وچ پولش مول دے کیتھولک ماپیاں دے گھر ہویا سی۔ اولیشا دے پیؤ، کارل اینٹنووک، اک کنگال ہویا زمیدار سی جو بعد وچ شراب دا سرکاری انسپیکٹر بن گیا اتے شراب اتے جوئے دی لت لگ گئی۔ 1902 وچ اولیشا اتے اس دا پروار اودیسا وچ جا وسے، جتھے یوری انت وچ اساک بیبل، ایلیا الف، اتے ولینتن کاتائیو ورگے اپنے ہم عصر-لکھاریاں نوں ملیا اتے کاتائیو نال تاں اسنے جیون بھر دوستی قایم رکھی۔ طالب علم ہون ویلے، یوری دی سائنس وچ خاص لگن سی پر دوجے موضوعاں توں ودھ ساہت نوں پیار کردا سی اتے ہائی سکول وچ اپنی گریجوئیشن دے دوران لکھنا شروع کر دتا سی۔1917 وچ اولیشا نے قانون دے سکول وچ داخلہ لیا پر دو سال بعد روسی گھریلو لڑائی دوران لال فوج لئی ولنٹیئر وجوں شامل ہون لئی اپنی پڑھائی نوں ملتوی کر دتا۔ اس ویلے دوران، اولیشا انقلاب لئی پرچار سامان تیار کرن لگ پیا۔

اولیشا دا لکھاری کیریئر ادوں شروع ہویا جدوں اوہ اوڈیسا وچلے نوجوان لکھاریاں دے ساہتی گروہ نال جڑیا ہویا سی جس نوں "ہرا لیمپ" کیہا جاندا سی، جس وچ نہ صرف کاتائیو اتے اولیشا سن، پر ایڈوارڈ بیگرتسکی اتے دمتری میریزکووسکی ورگے بااثر لکھاری وی سن۔ اولیشا نے اوڈیسا وچ اتے پھر خارکوو وچ، جتھے اوہ 1921 وچ مڑ چلا گیا سی، انقلاب لئی پرچار سامان چھاپنا شروع کر دتا۔ 1922 وچ، اولیشا نے اپنی پہلی نکی کہانی "فرشتہ" شائع کیتی اتے اسے سال اک مشہور ریلوے مزدوراں دے رسالے 'سیٹی' وچ کم کرن لئی ماسکو چلا گیا۔ اتھے اولیشا نے "زیوبلو" خفیہ نام نال وینگ شاعری لکھن دا کم شروع کیتا، اتے گدکاری اتے ڈراماکاری ول مڑن توں پہلاں دو شعری مجموعہ شائع کروا دتے۔

## حوالے

گٹھ:جم 1899
گٹھ:موت 1960
گٹھ:سوویت ناول کار
گٹھ:سویت شخصیتاں
گٹھ:روسی لکھاری
ایس ایف ایس

ایس ایف ایس ( S F S ) سٹوڈینٹ فار سوسائٹی(Student For Society) پنجاب یونیورسٹی چنڈی گڑھ وچ کم کر رہی طالب علم تنظیم اے۔ اس تنظیم نے 2018 وچ یونیورسٹی دیاں طالب علم چوناں وچ جت حاصل کیتی اے۔ پہلی وار ہویا اے کہ کسے طالبہ  نوں یونیورسٹی چوناں وچ پردھان دا عہدہ ملیا ہووے۔پنجاب یونیورسٹی وچ 2013 وچ ادارہ ایس ایف ایس  دا گٹھن ہویا سی۔ اس ادارہ نے فیس ودھاؤن دے مدعے تے لمی بھکھ ہڑتال کیتی اتے اپنی گل منوائی۔ ایس ایف ایس  (سٹوڈینٹس فار سوسائٹی) دی امیدوار کنوپریا دی پردھانگی دے عہدے لئی جت نال مدعیاں اتے مشتمل طالب علم سیاست تے تاں موہر لگی ہی اے، کونسل دے اتہاس وچ پہلی وار اے کہ کوئی طالبہ  پردھان بنی ہووے۔ یونیورسٹی وچ کڑیاں دی گنتی بھاویں 60 فیصد توں اپر اے پر کوئی وی طالب علم دھر اس عہدے لئی کڑی نوں امیدوار بناؤن بارے سفنہ وی نہ لے سکی۔ ایہہ صرف ایس ایف ایس  دی کھری سیاست دا تقاضہ سی کہ ایہہ مقام حاصل ہو سکیا اے۔ اس جتھیبندی نے اصل وچ یونیورسٹی دی طالب علم سیاست وچ بہت ساریاں نویاں پہلقدمیاں کیتیاں۔ ایہناں وچ چوناں نوں طاقت اتے پیسے والی دلدل وچوں کڈھ کے نرول مدعیاں اتے لے کے آؤنا سبھ توں اہم اے۔وڈیرے حوالہ وچ وچاریا جاوے تاں ایہناں چون نتیجیاں دے مطلب بہت گہرے ہن اتے پنجاب یونیورسٹی دی طالب علم سیاست اتے ہی نہیں، سمچی سیاست اتے وی اس دے اسرئنداز ہون دیاں کیاسارائیاں ہن۔

## حوالے

گٹھ:طالب علم تنظیم
گٹھ:تنظیماں
گٹھ:تنظیماں بلحاظ دیس
کلیئر کولبروک

**کلیئر کولبروکّ** (جاں**کلیئر میری بروکّ**) (جم 25 اکتوبر 1965)، اک آسٹریلیائی تہذیبی ساشتری، موجودہ ویلے وچ پینسلوینیا سٹیٹ یونیورسٹی وکھے انگریزی دی پروفیسر وجوں تعینات اے۔ اس نے زل دیلوز، دکھّ کلا، شاعری، کئیر تھیوری، فلم مطالعہ، ہم عصر ساہت، تھیوری، تہذیبی مطالعہ اتے دکھّ سبھیاچار ورگے مسئلےآں اُتے کم کیتا اتے اس نال متعلق رچناواں نوں شائع کروایا۔اوہنا زک جلوایو تبدیلی دی کتاب دی اڈیٹر ( ٹوم کوہیننال) اے۔

## جیونی
کولبروکّ نے 1987 وچ میلبرن یونورسٹی توں بیچلر آف آرٹس دی پڑھائی کیتی،[آاسٹریلیئن نیشنل یونیورسٹی|آسٹریلیا نیشنل یونیورسٹی]] (1989) توں اکھراں وچ بیچلر کیتی اتے ایڈنبرگ یونورسٹی (1993) توں پی۔ ایچ۔ڈی ڈدی ڈگری حاصل کیتی۔

## شائع کتاباں
اس دیاں کتاباں ہیٹھ لکھے مطابق ہن:

* New Literary Histories (1997)
* Ethics and Representation (1999)
* Deleuze: A Guide for the Perplexed (1997)
* Gilles Deleuze (2002)
* Understanding Deleuze (2002)
* Irony in the Work of Philosophy (2002)
* Gender (2003)
* Irony (2004)
* Milton, Evil and Literary History (2008)
* Deleuze and the Meaning of Life (2010)
* William Blake and Digital Aesthetics (2011)

## شراکتی-کم

** She has co-authored:
* Theory and the Disappearing Future with Tom Cohen and J. Hillis Miller (2011)
** She has co-edited:
* Deleuze and Feminist Theory with Ian Buchanan (2000)
* Deleuze and History with Jeff Bell (2008)
* Deleuze and Gender with Jami Weinstein (2009)
* Deleuze and Law with Rosi Braidotti and Patrick Hanafin (2009)

## گرانٹ اتے اوارڈ

* British Academy Overseas Conference Award (2004)
* British Academy/Australian Academy Joint Award (with Dr David Bennett) (2006)
* Carnegie Trust Fund (2006)
* British Academy Small Grant (2006)
* Huntington Library Fellowship (2007)
* Arts and Humanities Research Council Leave Scheme (2007)
* Goldsmiths College (2008)
* Archive and Knowledge Transfer (2008)
* Distinguished Visiting Professor, Friedrich Schlegel Graduate School, Free University, Berlin (2010)

## حوالے

## باہری لنک

* http://www.openhumanitiespress.org/essays-on-extinction-vol1.html  Claire Colebrook's e-book: Death of the PostHuman: Essays on Extinction, Vol. 1 at Open Humanities Press
* http://openhumanitiespress.org/essays-on-extinction-vol2.html  Claire Colebrook's e-book: Sex After Life: Essays on Extinction, Vol. 2 at Open Humanities Press
گٹھ:جم 1965
گٹھ:20ویں صدی دے فلسفی
گٹھ:فیمینسٹ لکھاری
گٹھ:زندہ لوک
نوتیج سنگھ پریتلڑی

**نوتیج سنگھ [[پریتلڑی]]** (8 جنوری 1925 – 12 جنوری 1981) اک اُگھے پنجابی لکھاری سن۔ اوہ گربخش سنگھ پریتلڑی دے وڈے پتر سن اتے اوہ پنجابی رسالے *پریتلڑی* وچ چھپدے اپنے باقاعدہ فیچر *میری دھرتی میرے لوک* کرکے ہندوستان دی آزادی توں بعد تیہہ سال پنجابی پاٹھک جگت وچ اُگھا نام رہے۔ کمیونسٹ لہر نال اوہناں دے قریبی تعلقات سن۔

## جیون

نوتیج سنگھ دا جم 8 جنوری 1925 نوں سیالکوٹ (ہن پاکستان) وچ گربخش سنگھ پریتلڑی دے گھر ہویا۔

اوہناں دا ویاہ سابقہ ٹینس کھڈاری رہی مہیندر کور نال ہویا جو کلکتہ دے اک سکول وچ استاد وی رہی سی۔ مہیندر کور دا (2 مئی 2011) پریت نگر وچلے اپنے گھر وچ 87 ورھیاں دی عمر وچ انتقال ہو گیا۔ اوہناں دے چار پتر ہن- پابلو،سمت رتوراج، رتیکنت۔ سمیت سنگھ ایہناں دی موت تو بعد پریت لڑی دا کم سمبھالیا پر 1984 وچ اسدا دہشتگرداں نے قتل کر دتا۔

12 جنوری 1981 وچ کینسر نال اوہناں دی موت ہو گئی۔

## کم

گربخش سنگھ پریتلڑی دے نال اوہ شروع توں ہی پریتلڑی رسالے دے اڈیٹری کم وچ ہتھ وٹاؤندے سن اتے پیؤ دی موت توں بعد ایہہ پورا کم اوہناں نے سنبھال لیا۔ اوہ اڈیٹر، فیچر لکھاری، سرگرم سیاسی کارکن دے نال-نال کہانی کار وی سن۔

## رچناواں

### کہانی مجموعہ
* *[[دیس واپسی]]*
* *[[باسمتی دی مہک]]*
* *[[چانن دے بیج]]*
* *[[نویں رتّ]]*
* *[[بھائیاں باجھ]]*
* *[[کوٹ تے انسان]]*

### لیکھ مجموعہ
* *[[دوستی دے پندھ]]*

### بال ساہت
* *[[سبھ توں وڈا خزانہ]]*

### ترجمے
* *[[چیکھو دیاں چونویاں کہانیاں]]*
* *[[پھانسی دے تختے توں]]* (جولیاس فیوچک دی رچنا)

## حوالے

گٹھ:پنجابی لکھاری
گٹھ:پنجابی کہانی کار
گٹھ:پریتلڑی
فدوا طوقان

**فدویٰ طوقان** () ، ہم عصر عربی شاعری وچ اسرائیلی قبضے دے ٹاکرے لئی اس دے حریفاں لئی جانی جاندی سی۔

## مختصر جانکاری
طوقان دی شاعری اس دے لوکاں، فلسطینی، خاص کرکے اسرائیلی قبضے ہیٹھ رہِ رہے لوکاں دے دکھاں دے تریخی ہون لئی جانی جاندی اے۔

کئی کھیتراں وچ اپنیاں کامیابیاں لئی جانے جاندے امیر فلسطینی ٹکن پروار وچ نابلوس وچ پیدا ہوئی، جدوں اوہ 13 سال دی عمر تک سکولی پڑھائی دے رہی سی، جدوں اوہ بیماری دے کارن اک جوان عمر وچ سکول چھڈن لئی مجبور ہو گئی سی۔ اسدے اک بھرا ابراہیم طوقان نوں، جو کہ فلسطین دی شاعری دے روپ وچ جانیا جاندا اے، نے اس نوں سکھیا دین دی ذمہ واری لئی، اسنے اپنیاں کتاباں نوں انگریزی پڑھن اتے پڑھاؤن لئی دتی۔  اوہ وی سی جس نے اس نوں شاعری نال پیش کیتا سی۔ طوقان اخیر وچ آکسفورڈ یونیورسٹی گئی، جتھے اسنے انگریزی اتے ساہت دا مطالعہ کیتا۔

فدوی طوقان دا سبھ توں وڈا بھرا احمد طوقان اے، جو اردن دے سابقہ وزیر اعظم ہن۔

طوقان اخیر اٹھ شعری مجموعہ شائع کردی اے، جسدا بہت سارے بولیاں وچ ترجمہ کیتا گیا سی اتے ساری عرب دنیا وچ مشہوری دا آنند مانیا۔اس دی کتاب، "اکلے نال دن،" مرد-دبدبا والے عرب دیساں وچ عورتاں ولوں درپیش مشکلاں اُتے مرتکز اے۔ چھ-دنا جنگ توں بعد، طوقان دی شاعری اسرائیل دے قبضے ہیٹھ رہِ رہے مشکلاں اُتے مرتکز اے۔ اس دی اک سبھ توں مشہور شاعری، "دِی نائیٹ اینڈ د ہوورسمین،" وچ اک نے اسرائلی فوجی حکمرانی دے ماتحت جیون دا ذکر کیتا۔

طوقان دی موت 12 دسمبر 2003 نوں الاثاثہ انتفادہ دی اچائی دے دوران ہوئی، جدوں کہ اس دا نابلوس شہر گھیریا ہویا سی۔ کاہوانا وہشا: موہلچرہما منٹ قانون ال جتبیا اوہ آخری کویتاواں وچوں اک سی جسدی لکھت بہت مہنگی سی۔

طوقان نوں فلسطین دے کارن دا نشان منیا جاندا اے اتے "جدید عربی ساہت دے سبھ توں اہم چتراں وچوں اک""

طوقان دی شاعری نوں محمد فیروز نے اپنی تیجی سمنی وچ سیٹ کیتا اے۔

## حوالے

گٹھ:جم 1917
گٹھ:موت 2003
گٹھ:فلسطین
ناجی العلی

**ناجی سلیم حسین العلی** ( **; جم c. 1938 – 29 اگست 1987) اک فلسطینی کارٹونسٹ سی، جس نوں اپنے کماں وچ عرب راج اتے اسرائیل دی سیاسی تنقید  کرکے جانیا جاندا اے۔ اس دا ذکر مہان فلسطینی کارٹونسٹ اتے جانے-پچھانے عرب کارٹونسٹ دے طور تے ہندا اے۔

اس نے لگبھگ 40,000 کارٹون بنائے جہناں وچ عامطور تے فلسطینی اتے عرب جنتا دی رائے دی ترجمانی ہندی سی اتے اوہناں وچ عرب اتے فلسطینی سیاست اتے سیاسی آگوآں دی تکھی تنقید ہندی سی۔ اس نوں اپنے پاتر ہنڈالا دے کرکے جانیا جاندا اے۔اس نوں 22 جولائی 1987 نوں لندن وچ اک کویتی اخبار ال-کباس دے لندن دفتر دے باہر گلے تے گولی ماری گئی۔ ناجی ال-علی دی اس دے پنج ہفتے بعد چرنگ کروس ہسپتال وچ موت ہو گئی۔

## میڈیا
مصر وچ ناجی ال-علی دی زندگی بارے فلم بنائی جس وچ مصری ایکٹر نور الشریف نے مکھ کردار نبھایا۔
thumb|<br />

## حوالے

## باہری لنک

* Wayback Machine extracts from an interview with Radwa Ashour, during the summer of 1984 in Budapest. Published in Al-Ahram.
* Naji al-Ali: The timeless conscience of Palestine – Arjan El Fassed, The Electronic Intifada (22 جولائی 2004)
* BBC ON THIS DAY webpage on Mr al-Ali's assassination۔
* ۔
گٹھ:جم 1938
گٹھ:موت 1987
گٹھ:فلسطین
ہتوپدیش

***ہتوپدیش *** (سنسکرت:हितोपदेश) 12ویں صدی دا سنسکرت جنور-کہانیاں دا مجموعہ اے۔ ایہہ *[[پنچتنتر]]* دا آزاد اتے ہور وی بھرپور روپانترن اے۔ ایہہ اجیہے کہانی سٹائل دی رچنا اے جسدی ہریک کہانی دا انت کسے نصیحت آموز بیان نال ہویا اے۔ ساریاں کہانیاں آپووچ جڑیاں معلوم ہندیاں ہن۔

## حوالے

گٹھ:سنسکرت ساہت
گٹھ:بھارتی لوکدھارا
گٹھ:سنسکرت
پنچتنتر

[thumb|left|270px|[انڈونیشیا وچ میندت مندر وچ 'پنچتنتر' دا رلیف]]
**پنچتنتر** (Sanskrit: पञ्चतन्त्र) نثر تے شاعری وچ لکھیا اک انترمتعلق فریم کہاݨی چوکھٹے وچ پراݨیاں ہندوستانی جانور کہاݨیاں دا مجموعہ اے۔ سنسکرت پالیسی کہاݨیاں وچ پنچتنتر دا پہلا ستھان منّیا جاندا اے، حالانکہ ایہہ کتاب اپݨے مول روپ وچ نہیں، فیر وی مہیا انوواداں دی بنیاد اتے ایہدی رچنا تیجی صدی عیسوی سابق دے آس پاس سمجھی گئی اے۔ اس گرنتھ دے رچنہار پنں وشنُ شرما نوں منیا جاندا اے۔ مہیا پرماناں دی بنیاد اُتے کہیا جا سکدا اے کہ جدوں اس گرنتھ دی رچنا پوری ہوئی، تدّ اوہناں دی عمر 80 سال دے قریب سی۔ پنچتنتر نوں پنج تنتراں (حصےآں) وچ ونڈیا گیا اے:
# **متربھید** (دوستاں دا جدا ہوݨا) - بیل تے ببر شیر
# **مترلابھ یا متر سم حصول** (متر حصول تے اس دے فائدے)
# **کاکولکیئم** (کاواں تے اُلوآں دی کہاݨی - جنگ تے امن)
# **لبدھپرناش** (ملے لابھ گوا لیݨا) - باندر تے مگرمچھ
# **انپرکھے کارکم** (جیہنوں پرکھیا نہ گیا ہووے اوہنوں کرن توں پہلاں سچیت رائے، کاہلی وچ قدم نہ چکو) - براہمن تے نیولا

نفسیات، ووہارکتا تے راج کاج دے نظریات توں واقف کراؤندیاں ایہہ کہاݨیاں سارے مضموناں نوں بہت ہی روچک طریقے نال سامݨے رکھدیاں نیں تے نال ہی نال سکھیا دین دی کوشش کردیاں نیں۔

پنچتنتر دیاں کئی کہاݨیاں وچ انسانی پاتراں توں علاوہ کئی وار پسُو، پنچھیاں نوں وی کہاݨی دا پاتر بݨایا گیا اے تے اوہناں توں کئی سکھیادائک گلاں کہاؤݨ دی کوشش کیتی گئی اے۔
left|thumb|250px|'''دمنک نامی چلاک گدڑ سدھے سادے سنجیوک نامی بیل نال گل کر رہیا اے۔'''
پنچ تنتر یا پنجا تنترا (Panchatantra؛ IAST: Pañcatantra؛ ، مطلب 'پنج دستگاہ' یا 'پنج شعار') قدیم ہندوستان دی اک ایسی کتاب اے جس وچ جانوراں د‏‏یاں کہاݨیاں دا اک مجموعہ تیار کيتا گیا اے جس وچ شاعرانہ تے نثر وچ ایہجئیاں کہاݨیاں نو‏‏ں ترتیب دِتا گیا اے جیہناں وچ اخلاقی تے سماجی پہلو نيں۔ ایہ کہاݨیاں اخلاقی خُوبیاں تے خاندانّی تے معاشرتی فرائض د‏‏ی پابندی دے نال نال دیوتاواں، لوکاں تے جانوراں دے نال وابستہ ضرب الامثال تے اقوال دے ذِریعے حُکمرانی دے کم وچ تدبر دا درس دیندیاں نیں، ایہناں کہاݨیاں تو‏ں جو تعلیم دتی گئی اس تو‏ں انسانی جذبات تے محسوسات نال وابستہ نيں۔ پنچ تنتر پنج ابواب اُتے مُشتمل اے تے ايس‏ے وجہ تو‏ں ایہنو‏ں پنچا (پنج) ، تنتر (کتاب) کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ کتاب فارسی تے عربی وچ کلیلہ و دمنہ دا ماخذ وی ا‏‏ے۔ 
[سجے|thumb| [لاطینی زبان|لاطینی کتاب ایڈیٹو پرنسپل وچ جان کاپوا د‏‏ی اک پینٹنگ]]
پنچ تنتر د‏‏ی کتاب سنسکرت وچ اے تے کچھ محققاں دا خیال اے کہ وشنو شرما نے تیسری صدی قبل از مسیح  وچ ایہنو‏ں لکھیا سی۔ ایہ کہانیاں جانوراں د‏‏یاں کہاݨیاں د‏‏ی زبانی روایات اُتے مبنی نيں جیہناں دا اِنّے پراݨے زمانے وچ تصور وی نئيں کیتا جاسکدا۔
thumb| 1352 د‏‏ی اک پینٹنگ۔ پاݨی وچ چَند دا عکس دکھا کے خرگوش ہاتھی نو‏‏ں دھوکھا دیندا ا‏‏ے
یہ داستان دنیا بَھر وچ وڈے پیمانے اُتے مشہور اے۔ پنچ تنتر بہت ساریاں ثقافتاں وچ مختلف ناواں تو‏ں پائی جاندی ا‏‏ے۔ دوسری بولی وچ پنچ تنتر دے زیادہ تر ترجمے ہندی زبان تو‏ں ہوئے نيں۔ 

اس کتاب دا ترجمہ برزویہ طبیب نے 570ء وچ درمیانے دور د‏‏ی فارسی وچ کیتا سی۔ برزویہ دا کم سریانی زبان وچ ترجمہ ہويا تے کلیلہ و دمنہ دے ناں تو‏ں جاݨیا جان٘دا اے تے 750ء وچ اک ایرانی عالم عبد اللہ ابن مقفع نے اس دا عربی وچ ترجمہ کيتا۔ 

## ہور دیکھو
* کلیلہ و دمنہ
* ارتھ شاستر
* انوار سہیلی

## حوالے

گٹھ:پنچتنتر
گٹھ:سنسکرت ادب
گٹھ:سنسکرت
گٹھ:لوک کہاݨیاں
گٹھ:قصہ گوئی
گٹھ:لوک ادب
گٹھ:حکایات
گٹھ:زبانی روایات
گٹھ:عربی ادب
گٹھ:فارسی ادب
گٹھ:قرون وسطی دا عربی ادب
ایمرے کلاتوس

**امرے لکاتوس** (،;  ; 9 نومبر، 1922 – 2 فروری، 1974) اک گنت اتے سائنس داہنگریائی فلاسفر سی، گنت اتے اس دے 'پرماناں اتے ردناں دی کارجنظام' دے اس دے ترقی دے پوروَ-سویسدھی پڑائ وچ بھلنہارتا دے تھیسس، اتے سائنسی کھوج پروگراماں دی اپنی کارج-نظام وچ 'کھوج پروگرام' دی دھارنا نوں پیش کرن لئی مشہور اے۔

## زندگی
لکاتوس دا جم 1922 وچ ڈیبریسین، ہنگری وچ اک یہودی پروار وچ ہویا سی۔ اسدا بچپن دا نام امرے (آورم) لپسیہزّ سی۔ اس نے 1944 وچ ڈیبریسن یونیورسٹی توں گنت، فزکس اتے فلسفہ وچ اک ڈگری حاصل کیتی۔ مارچ 1944 وچ جرمن نے ہنگری تے حملہ کر دتا اتے لکاتوس نے ایو ریویز، اس ویلے اس دی پریمکا اتے بعد دی بیوی نال ملکے اس گھٹنا دے چھیتی ہی پچھوں اک مارکسسٹ پرتیرودھ گروپ دا گٹھن کر لیا سی۔ اس سال دے مئی وچ، اس گروپ وچ ایوا ازاک نے حصہ لیا سی، جو اک 19 سالا یہودی ناجیواد-ورودھید کارجکرتا سی۔ لکاتوس، اس گل تے وچار کردے ہوئے کہ اک خطرہ اے کہ اسنوں قید کر لیا جاویگا اتے اوہ اوہناں نوں پھڑواؤن لئی مجبور کیتی جاوے گی، فیصلہ کیتا گیا کہ گروپ متعلق اس دی ڈیوٹی خدکشی کرنا سی۔   اس توں بعد، گروہ دا اک میمبر اسنوں ڈیبریسین لے گیا اتے اسنوں سائنائیڈ دے دتی۔

قبضے دے دوران، لکاتوس نے اپنے نام بدل کے امیر مولنار کر لیا، تاں جو یہودیاں اتے نازی اتیاچاراں توں بچ سکے۔ آؤشوٹس وچ اسدی ماں اتے دادی دی موت ہو گئی۔ اس نے اک وار پھر گیزا لکاتوس دے اعزاز وچ اپنا اپنام بدل کے لکاتوس (جندرے بناؤن والا) کر لیا۔

لڑائی توں بعد، 1947 توں اس نے سکھیا دے ہنگری وزارت وچ اک سینئر اہلکار دے طور تے کم کیتا۔ اسنے 1948 وچ ڈبریسین یونیورسٹی وچ پیئیچڈی نال اپنی سکھیا جاری رکھی، اتے لکاس دے ہفتہ واری بدھوار بعد دوپہر والے پرائیویٹ سیمیناراں وچ وی حصہ لیا۔ اس نے 1942 وچ صوفیہ یانووسکیا دی دیکھ-ریکھ ہیٹھ ماسکو سٹیٹ یونیورسٹی وچ وی پڑھائی کیتی۔ جدوں اوہ واپس آیا تاں اس نے ہنگری دے کمیونسٹ پارٹی دے اندر اندرونی گٹبندی وچ اپنے آپ نوں کمزور گروپ نال پایا اتے 1950 توں 1953 تک سودھواد دے الزاماں تحت قید کر دتا گیا۔ دوجے عالمی لڑائی توں بعد ہنگری وچ لیکیٹس دیاں زیادہ سرگرمیاں ہال ہی وچ ظاہر ہوئیاں سن۔ اصل وچ، لیکٹوس اک کٹڑ سٹالنوادی سی اتے، اسدی چھوٹی عمر دے ہون دے باو جود، ہنگری وچ کمیونسٹ حکمرانی، خاص کرکے تہذیبی جیون اتے تعلیم دے کھیتر وچ، 1945 اتے 1950 دے درمیان تکڑا کرن وچ (اپنی خود دی گرفتاری اتے جیل جانا) وچ اہم کردار سی۔  ویانا بھجّ جان توں پہلاں اس نے منیا کہ اس نے سٹیٹ پروٹیکشن اتھارٹی دے اک مخبر وجوں کم کیتا سی۔

## حوالے

گٹھ:جم 1922
گٹھ:موت 1974
گٹھ:20ویں صدی دے فلسفی
اُرمیلا آنند

**ارملا آنند**

(15 اکتوبر 1928- 14 مارچ 2013) اُگھی کمیونسٹ تے عورت آگوُ اتے لکھاری سی۔

## جیون
ارملا دا پیؤ پنجابی دے مشہور لکھاری گربخش سنگھ پریتلڑی سی۔ 'نواں زمانہ' دے اڈیٹر کامریڈ جگجیت سنگھ انند نال اس دا ویاہ ہویا۔ ارملا آنند چھ بھیناں-بھراواں وچوں تیجے نمبر تے سی۔ اسدا بھرا نوتیج سنگھ پریتلڑی اگھا کہانی کار سنی اتے بچیاں دے میگزین **بال سندیش** دا اڈیٹر ہردیپال سنگھ اسدا بھرا اے۔ ارملا آنند چھوٹی عمرے سیاست وچ حصہ لین لگ پئی سی اتے 'کڈھ دیو باہر فرنگی نوں' ناٹک وچ حصہ لین 'کرکے آزادی توں پہلاں 1946 وچ اسنوں لاہور وچ گرفتار کیتا گیا۔ 60ویاں وچ 'روزنامہ اجیت' وچ عورتاں دا کالم 'سگھڑ سوانی' وی لکھدی رہی۔ کامریڈ جگجیت سنگھ آنند نال اسدا ویاہ 1951 وچ ہویا سی۔ اوہناں دیاں دو اولاداں وچوں پتر سکیرت پنجابی لکھاری اے اتے دھی سئنگنا جیو-کیمیا دان اے۔ 

## رچناواں
* دھندلے پرچھاویں - پریتنگر 
* دھریک پنگر پئی
## حوالے

گٹھ:بھارت دیاں آگُو عورتاں
گٹھ:پنجاب، بھارت دے کمیونسٹ آگُو
گٹھ:بھارتی عورتاں
ڈیکالب

**ڈیکالب** امریکی صوبے الینوۓ دا اک نگر اے۔ اے شکاگو دے لیندے پاسے تقریباً 100 کلومیٹر دی دوری تے اے۔ ایدی لوک گنتی 43,862 اے۔ ایدا ناں امریکی آزادی جنگ دے اک جرمن-امریکی ہیرو جوہین ڈی کالب دے ناں تے رکھیا گیا۔ نارتھرن الینوۓ یونیورسٹی اس نگر وچ اے تے اس یونیورسٹی دی کھیڈ ٹیماں **ہسکیز** دے ناں نال وکھرے وکھرے کھیڈ کھیلدیاں نیں۔

گٹھ:الینوۓ دے شہر
نارتھرن الینوۓ یونیورسٹی

**نارتھرن الینوۓ یونیورسٹی** امریکی صوبے الینوۓ نے نگر ڈیکالب وچ اک لوکاں دی رسرچ یونیورسٹی اے۔

گٹھ:الینوۓ
دیپیکا ٹھاکر

**دیپکا ٹھاکر** (جم 7 فروری 1989) ہریانہ دے اک بھارتی فیلڈ ہاکی کھڈاری اے۔ اوہ اگے دے کردار ادا کردی اے اتے سپورٹس ہوسٹل، چنڈیگڑ دی اک اتپاد اے۔ اوہ ہریانہ وچ یمنانگر دے رہن والے ہن اوہ بھارتی ریلوے لئی کم کردی اے۔

دیپکا نے انڈین نیشنل وومین دی ہاکی ٹیم وچ اپنے ماتا-پیؤ دی اچھا دے خلاف ہو کے شامل ہوئی سی، جو چاہندے سن کہ اوہ اس توں پہلاں ہی ویاہ کرے۔ اس نے 2016 وچ ہون والیاں اولمپک کھیڈاں وچ حصہ لین لئی بھارتی اولمپک ہاکی ٹیم نے 2016 دے اولمپک کھیڈاں لئی کوالیفائی کرن لئی اکتوبر 2016 وچ ہون والی اس ویاہ نوں ملتوی کر دتا۔

2013 وچ دیپکا دے پیؤ دی موت ہوئی۔

## انعام تے اعزاز
* دھرو بترا اوارڈ 2016 دی ودھیا کھڈارن لئی ملیا

## حوالے

گٹھ:جم 1987
گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی کھڈاری عورتاں
گٹھ:زندہ لوک
سعاد الصباح

**سعاد الصباح** (جم 1942) اک کویتی لکھاری اتے شاعر اے ۔

ستادھاری پروار دے اک میمبر نے 1973 وچ قاہرہ یونیورسٹی وچ معاشیات اتے سیاست وچ ڈگری حاصل کیتی اتے 1981 وچ یونائیٹیڈ کنگڈم وچ سری یونیورسٹی توں ممعاشیات وچ ڈاکٹریٹ کیتی۔

## کیریئر
سعاد الصباح دکھنی پوربی ایشیا لئی عالمی مسلم خواتین تنظیم دی کم کارنی کمیٹی دی میمبر اے اتے عرب بدھی دے فورم دے ٹرسٹیاں اتے ایگزیکٹیو کمیٹی دے بورڈ وچ اے۔

## پرکاشن
کویت سٹاک ایکسچیز دے ڈریکٹر، اسنے انگریزی وچ کجھ ارتھ-انتظام نال متعلق پرکاشن لکھے ہن جویں اک تیل دی معیشت اتے کویت وچ ترقی یوجنابندی: ایناٹومی آف اے کرائیسس معیشت۔

## ایہہ وی دیکھو

* Feminist economics
* List of feminist economists

## حوالے

گٹھ:جم 1942
گٹھ:فیمینیسٹ لکھاری
گٹھ:زندہ لوک
ہمام خلیل ابو ملال البلوی

ہمام خلیل ابو-ملال البلوی ( 25 دسمبر 1977-30 دسمبر 2009) اک اردن دا اک ڈاکٹر سی۔ اوہ اسلامی شدت پسندی نال متعلق خودکش بمب حملہ آور بنیا جس نے 30 دسمبر 2009 نوں افغانستان دے صوبے خوست دے سی آئی اے دے بیس کیمپ تے خودکش  حملہ کیتا۔

## جیونی
البلوی دا جم 25 دسمبر 1977 نوں کویت وچ ہویا۔ اوہ جس پروار وچ وڈا ہویا اس وچ نوں ہور بچے سن ۔ اوہ کویت وچ عراقی قبضے تک 1990 تائیں رہے ۔ پھر سارا خاندان اردن ول پرواس کر گیا۔اس نے امان دے ہائی سکول توں آنر وچ ڈگری کیتی۔۔

البلوی نے ترکی وچ چھ سال میڈیکل دی سکھیا لئی۔

البلوی دے تعلقات دہشت گرد تنظیماں نال سی ۔ اردن وچ اس دی گرفتاری توں بعد اس نوں اسلامی جہاد خلاف ورتن لئی یوگ سمجھیا گیا۔کیونکہ اوہ کئی ویبسائیٹاں اتے کٹرپنتھی بلوگ چلاؤندا سی۔ پر اس نے اخیر وچ اسلامی جتھیبندیاں نال مل کے سی آئی اے دے کیمپ وچ دھماکہ کر دتا ۔

## حوالے
 

## باہری لنک

* Posthumous video statement  by Humam Khalil Abu-Mulal al-Balawi
* Book review: 
* A message on the night of the Martyrdom Operation 
* Transcript of the English video 
گٹھ:جم 1977
گٹھ:موت 2009
گٹھ:عرب شخصیتاں
ارتندر سندھو

ارتندر سندھو پنجابی دی اک جانی پہچانی شاعرہ ہے اتے پنجابی میگزین ساہتک ایکم وی سنپادت کر رہی ہے۔
## ساہتک جیون
اہنا نوں بچپن توں ہی لکھن دی چیٹک لگّ گئی سی۔ اوہ چھیویں جماعت وچّ ہی کویتاواں لکھن لگی سی۔پڑھن دا شوق دیکھکے اہنا دے پتا جی نے اہنا نوں پڑھن تے لکھن لئی پریرت کیتا۔اہنا نے ستویں جماعت وچّ نانک سنگھ دے ناول پڑھنے شروع کر دتے سی۔اہنا دی پہلی کویتا نوویں وچّ پڑھدیاں میگزین کنول وچّ چھپی سی۔ پھر بی.ایس.سی. کردیاں وی کالج دی لائبریری نال رشتہ گہرا رہا تے بہت سارا مولک تے انوادت ساہت پڑھیا ۔ویاہ توں پچھوں ستائی سال تکّ پریوار نوں سمرپت رہی۔ اہنا دا کویتا نال گہرا رشتہ جڑیا رہا ہے ۔اہنا دی پہلی کتاب سجدے جگنوآں نوں آئی پھر ایہہ سلسلہ لگاتار چلدا رہا تے ہن تکّ اہنا دیاں گیاراں کاوَ کتاباں پرکاشت ہو چکیاں ہن ۔اوہ 2012 توں ساہت نوں سمرپت پنجابی میگزین ساہتک ایکم وی اپنے ہی سومیاں توں سمپادت دت کر رہے ہن۔
## پروارک جیون ویروا
ارتندر سندھو دا جنم امرتسر ضلعے دے پنڈ ہے کھیالا وکھے ہویا۔اہنا دا جدی پنڈ ہرسا چھینا ہے کو کہ راجاسانسی دے نیڑے پیندا ہے۔اہنا دا سہرا پنڈ سنگتپرا ہے۔اہنا دے پتا دا نام س.جرنیل سنگھ ہے جو کہ پنجاب سرکار دے مال محکمے وچ کم کردے سن۔ہن ارتندر سندھو اپنے پتی نال امرتسر وکھے رہِ رہے ہن۔اوہ ہائی سکول دی مکھ ادھیاپکا دے طور تے رٹائر ہوئے اتے اہنا دے پتی سکول وچّ لکچرار دے طور تے سیوا مکت ہوئے ہن ۔اہنا دا اک بیٹا اتے اک بیٹی ہن۔بیٹا امریکہ وچّ کارڈیالوجسٹ ہے تے بیٹی تے داماد دوویں لدھیانہ وچّ ڈاکٹر ہن۔ نونہہ وی ڈاکٹر ہے۔ارتندر سندھو اجکل اپنے پتی نال ملکے ایکم میگزین پرکاشت کر رہے ہن۔ اہنا دی بیٹی اتے دوہتی وی پنجابی شائراواں ہن اتے اہنا دی بیٹی دی پنجابی کویتا دی پہلی کتاب آ چکی ہے اتے اہنا دی دوہتی دی انگریزی کویتا دی کتاب پرکاشت ہو چکی ہے۔
## فوٹو گیلری
## پھیسبکّ کھاتہ
https://www.facebook.com/artinder.sandhu.5
احمد بن ماجد

**احمد ابن ماجد** اک عربی سمندری ملاح تے نقشہ نویس سی۔ اوہ سر، اومان وکھے 1421 نوں جنمیا۔ اوہ ملاحاں دے ٹبر وچ پلیا تے 17 ورھیا دی عمرے سمندری جہازاں نوں راہ وکھالن یوگ ہو گیا سی۔ اوہ پہلے عربی سمندری-انسان وجوں وی مشہور اے۔ اوہدی موت دی پکی تریخ تاں نئیں پتہ پر شاید اوہ 1500 وچ مریا سی۔ پچھم ول اوہ اس گلوں مشہور وا کہ اس واسکو ڈی گامے نوں افریقہ توں برصغیر دا راہ وکھالیا سی۔ پر اس موضوع دے موہری ودوان جی۔ آر۔ ٹبیٹز اس متعلق سندیہ پرگاؤندے ہن۔ ماجد چالھی دے ایڑ-گیڑ رچناواں وی کیتیاں۔ اس نوں سمندر دا شیر ناں وجوں وی جانیا جاندا اے۔

## کم
ابن ماجد سمندری سائنس اتے جہازاں تے بہت ساریاں کتاباں لکھیاں، جو لوکاں نوں فارس دی کھاڑی توں بھارت، چڑھدے افریقہ تے ہورناں تھانئیں دے کنڈھے لگن وچ مداد کردیاں ہن۔ اس دیاں سمندری سائنس تے لکھیاں کتاباں وچوں 'کتاب الفوائد فی اصل علم البہر و القواعد' سبھ توں اول درجے دی منی جاندی اے۔ اس دی 'کتاب الفوائد' وی بہت مشہور کتاب اے۔

اس دیاں لکھتاں سمندر دا اک انسائیکلوپیڈیا اے، جو راہ وکھالے دے مکھ اصول تے اتہاس، تٹورتی تے کھلھے سمندر دے سفر دا انتر، چڑھدے افریقہ توں انڈونیشیا تک دیاں بندرگانہاں دے ٹکانے، تاریاں دی حالت اتے ہور موسمی ہواواں، جھکڑاں تے ہور سبھ اوہناں موضوعاں بابت دسدا اے، جو اک وہاری راہ وکھالے لئی ضروری ہندے ہن۔ ماجد دیاں دو ہتھ لکھت کتاباں پیرس دی نیشنل لائبریری چ پئیاں نے۔

ماجد دیاں ایہناں ساریاں خوبیاں کرکے اس نوں تارے پھنڈن والا وی آکھدے نے۔

احمد بن ماجد پندرھویں صدی دے ادھ وچ پورتگالی جہازی واسکو ڈی گامے نوں یورپ توں برصغیر تک دا راہ وکھایا، جو حجے تیکر یورپیاں نوں نئیں سی پتہ۔ پچھم وچ ماجد ایسے گلوں ای مشہور اے کیونکِہ اس اوہناں نوں برصغیر دا راہ وکھایا سی۔ تواریخ وچ ماجد دا سبھ توں پہلوں ذکر عثمانی تواریخ-شناس قطب ال اس دی موت دے پنجاہ ورھیا مگروں کیتا۔ 
  
## حوالے

گٹھ:جم 1421
گٹھ:عرب شخصیتاں
گٹھ:اومان