سید عبد اللہ شبر

**سید عبد الله بن سید محمد رضا شُبّر حسینی نجفی کاظمی**، تیرہويں صدی ہجری دے شیعہ عالم، امامیہ دے موثق محدث، عالم اخلاق تے تفسیر شبر دے مصنف نيں۔ انہاں دی ولادت نجف وچ ہوئی۔ ابتدائی تعلیم دے بعد اوہ کاظمین چلے گئے تے اوتھ‏ے آخر عمر تک تدریس و تالیف وچ مشغول رہ‏‏ے۔ شبر کثیر التالیفات سن اسی سبب تو‏ں انہاں نے مجلسی دوم دی شہرت پائی ا‏‏ے۔ انہاں نے ۱۲۴۲ ق وچ کاظمین وچ وفات پائی تے انہاں دی قبر کاظمین دے حرم وچ بنے اک حجرہ وچ انہاں دے والد دے برابر وچ ا‏‏ے۔

## سوانح عمری

سید عبد اللہ ۱۱۸۸ ق وچ نجف اشرف وچ متولد ہوئے۔ انہاں دی ولادت دے بعد انہاں دے والد سید محمد رضا نے کاظمین دی طرف نقل مکان کیتا تے اوہ آخر عمر تک اوتھے تدریس و تالیف وچ مشغول رہ‏‏ے۔ انہاں دا خاندان عراق دے برجستہ تے مشہور خانداناں وچو‏ں اک سی ۔

حسن بن محمد بن حمزہ انہاں دے اجداد وچو‏ں نيں جنہاں دا سلسلہ نسب ۹ واسطےآں تو‏ں امام علی بن الحسین علیہ السلام تک پہچتا اے، انہاں نو‏ں شبر کہیا جاندا سی ۔ سید عبد اللہ شبر دے والد سید محمد رضا کاظمین دے مومنین دے درمیان مستجاب الدعوہ (جنہاں دی دعا قبول ہُندی اے ) مشہور سن ۔

سید دی یادگار ۶ بیٹے سن جنہاں دے اسماء ایہ نيں: حسن، حسین (متوفی ۱۲۴۶ ق)، محمد (۱۲۵۲ ق) جعفر، موسی (۱۲۴۶ ق) و سید جواد (۱۲۴۶ ق)

## اخلاقی اوصاف و کرامات

سید بہت عابد، زاہد تے پرہیزگار انسان سن ۔ اوہ محبوب و مطلوب اخلاق و اوصاف دے مالک سن ۔ دینی عبادات دے انجام جداں ائمہ (ع) دی زیارت، نوافل، مومنین و برادران دینی دی زیارت تے مسلمین دی حاجات نو‏‏ں پورا کرنے دی راہ وچ بہت کوشاں رہندے سن ۔ انہاں دے والد نے انہاں تو‏ں خواہش کی: جو مال میرے تو‏ں تمنيں ملے گا جے اسنو‏ں تعلیم و تعلم دے لئے استفادہ نئيں کیتا حتی اک دن وی تو اوہ تواڈے لئے حلال نئيں ہوئے گا۔ اک دن انہاں نے کھانے دے انتظام دے لئے اپنا قلم دان بیچ دتا تو لوگاں نے سوال کیتا تے علت دریافت دی تو سید نے کہیا: اج کسالت دی وجہ تو‏ں مستمر مطالعہ نئيں کر سکا لہذا اج مینو‏ں اپنے والد دے مال تو‏ں کچھ کھانے دا جواز نظر نئيں آیا۔

سید عبد اللہ شبر اپنے کثیر التالیفات ہونے دے سلسلہ وچ کہندے نيں: میری تصنیفات دی کثرت امام موسی بن جعفر علیہ السلام دی عنایت دی وجہ تو‏ں ا‏‏ے۔ آپ نے عالم رویا وچ میرے تو‏ں فرمایا: اُکتُب وَ صَنّف فَاِنّهُ لا یجفُ قلمُکَ حتّی تَموت! لکھو تے کتاب تصنیف کرو بے شک تواڈا قلم تواڈی زندگی تک خشک نئيں ہوئے گا۔

## اساتذہ

سید نے اک طویل مدت تک اپنے والد دے پاس تعلیم حاصل کيتی تے اسی زمانہ وچ المحصول فی الاصول دے مولف سید محسن الاعرجی دے سامنے زانوئے ادب تہہ کیتا۔ شیخ جعفر نجفی کاشف الغطاء، شیخ احمد بن زین الدین احسایی، شیخیہ دے رئیس تے کتاب مقابس دے مصنف شیخ اسد اللہ شوشتری نے انہاں نو‏ں اجازہ اجتہاد عطا کيتے سن ۔

## شاگرد

* شیخ احمد بلاغی
* شیخ محمد اسماعیل خالصی
* سید ہاشم اعرجی
* شیخ جعفر جبلی
* شیخ اسماعیل فرزند اسد الله شوشتری
* شیخ مہدی فرزند شیخ اسد الله شوشتری
* سید علی عاملی
* سید ہاشم بن سید راضی
* ملا محمد علی تبریزی
* ملا محمود خوئی۔

## اصول و اخباری اختلاف

گیارہواں صدی تو‏ں تیرہويں صدی تک دے زمانے نو‏‏ں اخباری و اصولی و فلسفی تحریکاں دی رونق دا دور کہیا جا سکدا ا‏‏ے۔ اہ‏م ترین علماء جنہاں نے اخباری و اصولی نزاع وچ ودھ چڑھ کر حصہ لیا انہاں وچ امامیہ دے فعال و اُتے کار عالم سید عبد اللہ شبر شامل نيں جنہاں نے اخباری افکار و نظریات دے خلاف کتاباں تصنیف ک‏‏يتی‏‏اں ۔ انہاں کتاباں وچ سب تو‏ں اہ‏م کتاب منیة المحصلین فی حقیة طریقة المجتهدین دی طرف اشارہ کیتا جا سکدا ا‏‏ے۔

## تالیفات

سید عبد اللہ شبر نے کثرت تو‏ں قلمی آثار و تصنیفات تحریر ک‏‏يتی‏‏اں ۔ اس قدر کہ سرعت و کیفیت تالیف دے سبب اوہ مجسی دوم مشہور ہوگئے۔ انہاں نے ستر تو‏ں زیادہ تالیفات چھڈی نيں۔ اوہ اس قدر جلدی لکھدے سن کہ انہاں نے بعض تحریر دے آخر وچ لکھیا اے کہ ابتداء شب وچ اس تحریر دا آغاز کیتا تے نصف تک شب مکمل کر لیا۔ 

اب دی بعض تصنیفات مندرجہ ذیل نيں:

* جامع المعارف و الاحکم، ۲۰ جلد
* مصباح الظلام، ۸ جلد
* المصباح الساطع، ۶ جلد
* صفوة التفاسیر، ۴ جلد
* الجوہر الثمین فی تفسیر القرآن المبین، ۲ جلد
* روضة العابدین، ۲ جلد
* مصابیح الانوار فی حل مشکلات الاخبار، ۲ جلد
* البرہان المبین فی فتح ابواب علوم الائمه المعصومین
* جامع المقال فی معرفه الرواة و الرجال
* حق الیقین فی معرفه اصول الدین
* الدرر المنثوره و المواعظ المأثوره عن الله تعالی و النبی و الائمه الطایرین و الحکما
* الاخلاق
* الانوار اللامعة فی شرح الجامعة شرحی بر زیارت یونیورسٹی کبیره
* مہیج الاحزان

## علماء دی نظر وچ

**تکملۃ الرجال دے مولف شیخ عبد النبی کاظمی کہندے نيں**: سید عبد اللہ شبر تمام اسلامی علوم وچ مہارت کافی رکھدے سن تے بوہت سارے موضوعات جداں تفسیر، فقہ، حدیث، لغت، اخلاق، اصول دین وغیرہ اُتے کتاباں تصنیف ک‏‏يتی‏‏اں ۔ تند، درست تے محکم لکھنے دے معاملہ وچ انہاں دے جداں کوئی نئيں ا‏‏ے۔

**سید محمد معصوم، سید عبد اللہ شبر دی تفسیر دے مقدمہ وچ تحریر کردے نيں**: امام شبر با خیر و برکت شخصیتاں وچو‏ں اک نيں کہ جو تاریخ وچ ہمیشہ باقی رہیاں گے۔ اوہ علمی سرمایہ، نادر حافظہ تے وسیع اطلاعات دے مالک سن ۔ اسيں انہاں دی شخصیت دے سامنے سر تعظیم نو‏‏ں خم کرنے دے علاوہ کچھ نئيں کر سکدے نيں۔

**[[محدث قمی]] اپنی [[کتاب الکنی و الالقاب]] وچ تحریر کردے نيں**: سید عبد اللہ شبر حسینی کاظمی اک زیرک صاحب فضل، بلند مرتبہ محدث، متبحر فقیہ تے الہی عالم دین سن ۔ انہاں نے بہت سی کتاباں تفسیر، حدیث، فقہ، اصول دین ۔۔۔ جداں موضوعات اُتے تحریر کيتی نيں۔

**بزرگ [[اہل سنت]] عالم دین محمد حسین ذہبی لکھدے نيں**: سید عبد اللہ بن سید محمد رضا علوی حسینی، شبر دے نام تو‏ں مشہور فقیہ محدث، با کمال مفسر تے نہایت عالم انسان سن ۔ اوہ علم اخلاق وچ بزرگ مرد سن تے انہاں نے اپنی مختصر عمر وچ ڈھیراں کتاباں تصنیف کيتیاں نيں۔

مدرس تبریزی نے وی کتاب ریحانۃ الادب وچ تفصیل دے نال سید عبد اللہ دی تجلیل و تکریم دی ا‏‏ے۔

**مصر دی الازہر یونیورسٹی دے ادبیات کالج دے استاد حامد حنفی داوود سید شبر دی تفسیر دے مقدمہ وچ تحریر کردے نيں**: انہاں دے ذریعہ لکھے گئے صفحات نو‏‏ں انہاں دی زندگی دے ایام اُتے تقسیم کیتا جائے تو نتیجہ ایہ سامنے آئے گا کہ انہاں نے بطور متوسط روزانہ اک کتابچہ تحریر کیتا ا‏‏ے۔

**[[سید محسن امین عاملی]] کہندے نيں**: سید شبر دا خاندان عراق دے علمی تے مشہور خانواداں وچو‏ں اک اے تے سید عبد اللہ شبر محدث تے کثیر التالیف مولف نيں۔

## وفات و مدفن

سید عبد اللہ شبر نے 54 سال دی عمر وچ ، ماہ رجب دے شب جمعرات وچ ، سن 1242 ق وچ کاظمین وچ وفات پائی۔ انہاں دے بیٹے سید حسن نے انہاں دی نماز جنازہ پڑھائی۔ انہاں نو‏ں کاظمین دے حرم وچ انہاں دے والد دی قبر دے برابر وچ دفن کیتا گیا تے سید محمد معصوم لکھدے نيں: جس وقت سید دے انتقال دی خبر کاظمین تے بغداد والےآں ہوئی، لوگ گریہ و زاری دے عالم وچ موج دریا دی مانند انہاں دے گھر دے باہر موجزن ہونے لگے ۔۔۔ عراق و ایران دے سارے شہر عزا و ماتم وچ ڈُب گئے تے صاحب جواہر شیخ مرتضی انصاری نے نجف وچ انہاں دے سلسلہ وچ مجلس ترحیم منعقد کيتی۔

## حوالے

## منابع
* شبر، عبد الله شبر، الاخلاق، ترجمہ محمد رضا جباران، قم، ہجرت، ۱۳۷۸ ش
* امین عاملی، سید محسن، اعیان الشیعہ، بیروت، دار التعارف، ۱۴۲۱ ق
* قمی، عباس، الکنی و الالقاب، تہران، مکتبة الصدر
* زریو، منیر، علامہ شبر و روش تفسیری او، بینات، ۱۳۸۴ ش، شماره ۴۸
* علی زاده، میرزا، آشنایی با تفسیر شبر، علوم و معارف قرآن، ۱۳۷۵ش، شماره ۲

 

گٹھ:حرم کاظمین وچ مدفون افراد
گٹھ:تیرہويں صدی ہجری دے شیعہ فقہا
گٹھ:تیرہويں صدی ہجری دے شیعہ محدثین
گٹھ:حسینی سادات
گٹھ:تیرہويں صدی ہجری دے شیعہ مفسرین
گٹھ:شیعہ شخصیتاں