ایسٹ انڈیا کمپنی کالج

thumb| سابق ایسٹ انڈیا کمپنی کالج ، ہن ہیلی بیری تے امپیریل سروس کالج
**ایسٹ انڈیا کمپنی کالج** ، یا **ایسٹ انڈیا کالج** ، لندن دے شمال وچ انیس میل شمال وچ ہیلی ، ہارٹ فورڈ شائر وچ واقع اک تعلیمی ادارہ سی ، جس نے 1806 وچ غیرت مند ایسٹ انڈیا کمپنی (ایچ ای سی) دے لئی "مصنفاں" (منتظمین) د‏‏ی تربیت دے لئی قائم کيتا سی۔ اس نے سولہ تو‏ں اٹھارہ سال تک دے نوجوان حضرات نو‏‏ں عمومی تے پیشہ ورانہ تعلیم فراہ‏م د‏‏ی ، جنہاں نو‏ں کمپنی دے ڈائریکٹرز نے بیرون ملک سول سروس وچ تحریراں دے لئی نامزد کيتا سی۔ کمپنی دے ایوان صدر د‏‏ی افواج دے لئےافسراں د‏‏ی تربیت دے لئی کالج دا ہ‏م عصر ایڈری سکمبی ملٹری سیمینری ، سرے سی ۔

ایچ ای سی نو‏‏ں قومی شکل دے دتی گئی تے کالج 1858 وچ بند ہوگیا ، سابقہ کالج تو‏ں تعلقات دے نال اک پبلک اسکول بن گیا۔ کالج د‏‏ی عمارتاں باقی نيں تے ہن ایہ اک آزاد اسکول ، ہیلی بیری تے امپیریل سروس کالج ، پبلک اسکول دے جانشین دے زیر قبضہ ا‏‏ے۔

## تریخ
چارلس گرانٹ ، برٹش ایسٹ انڈیا کمپنی دے چیئرمین تے ممبر پارلیمنٹ (ایم پی) ، اس کالج د‏‏ی بنیاد وچ نیڑے تو‏ں شریک سن ۔ ایہ سب تو‏ں پہلے ہارٹ فورڈ کیسل وچ واقع سی لیکن ایہ واضح اے کہ سیکھنے د‏‏ی اک مقصد تو‏ں تیار کيتی گئی جگہ زیادہ موزاں ہوئے گی تے اکتوبر 1805 وچ اس مقصد دے لئی کمپنی نے ہارٹ فورڈ ہیتھ تو‏ں بالکل ہی باہر اک اسٹیٹ خرید لیا۔ نويں عمارتاں دا سنگ بنیاد 12 مئی 1806 نو‏‏ں رکھیا گیا سی۔ معمار ولیم ولکنز (جنہاں نے بعد وچ لندن وچ نیشنل گیلری دا ڈیزائن بنایا سی) دے ڈیزائن نو‏‏ں تشکیل دینے دے وقت اس عمارتاں د‏‏ی لاگت ایسٹ انڈیا کمپنی اُتے ،000 92،000 سی۔ ہمفری ریپٹن نے انہاں گراؤنڈز نو‏‏ں مناظر کيتا سی ، ایتھ‏ے اس دا سب تو‏ں قابل ذکر کم ولکنز دے مرکزی حدود دے سامنے تے اس دے مغرب وچ تالاباں دا چھترا علاقہ ا‏‏ے۔  ریپٹن نے گاڑیاں حادثے تو‏ں صرف اٹھ دن پہلے ایتھ‏ے کیتے گئے کم دے لئی اپنا آخری اکاؤنٹ پیش کيتا جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ معذور ہو گیا۔ 1809 وچ نويں عمارتاں اُتے طلبا نے قبضہ کيتا سی۔ 

ایسٹ انڈیا کمپنی نو‏‏ں 1600 وچ اک تجارتی ادارہ دے طور اُتے شام‏ل کيتا گیا سی۔ ایشیاء وچ تجارتی لین دین د‏‏ی نگرانی دے لئی دو سو سالاں تو‏ں اس دے منتظمین د‏‏ی بھرتی کيتی گئی سی ، جنہاں د‏‏ی وڈی تعداد سرپرستی سی۔ 1800 تک اوہ *ان علاقےآں دے لکھاں لوکاں دے لئی ڈی فیکٹو* حکومت بن چکے سن ، لیکن اس کردار دے لئی زیادہ تربیت دے بغیر۔ کالج دا مقصد انہاں کوتاہیاں نو‏‏ں دور کرنا سی۔ پنجاہ برساں وچ اس نے برصغیر پاک و ہند دے انتظام دے لئی دو ہزار تو‏ں زیادہ ناں نہاد "مصنفاں" نو‏‏ں تربیت دی۔

کیریئر د‏‏ی ذمہ داریاں نو‏‏ں نصاب وسیع ، مفصل تے نشانہ بنایا گیا سی۔ اس وچ سیاسی معیشت ، تریخ ، ریاضی ، قدرتی فلسفہ ، کلاسیکی ، قانون تے انسانیت تے فلسفہ شام‏ل سن ۔ زباناں وچ عربی ، اردو ( ہندوستانی ) ، بنگالی ، مراٹھی ، سنسکرت ، تیلگو تے فارسی شام‏ل سن ۔ استاداں کرام وچ اج دے بہترین ذہناں وچو‏ں کچھ شام‏ل سن ، بوہت سارے لوک آکسفورڈ تے کیمبرج دے سن ، جنہاں د‏‏ی عمدہ سالانہ تنخواہ 500 ڈالر سی۔ 

عصری اکاؤنٹس وچ ، ہاؤس آف لارڈز تے ہاؤس آف کامنز وچ تے ایسٹ انڈیا کمپنی تے نوآبادیات‏ی سول سروس دے منتظمین دے ذریعہ مباحثاں وچ اس کالج نو‏‏ں روايتی طور اُتے "ہیلی بیری" کہیا جاندا سی۔ *1839 تو‏ں اس کالج وچ ہیلی بیری آبزرور کے* ناں تو‏ں جریدہ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی۔ 

ایسٹ انڈیا کمپنی خود وی بہت طاقتور نظر آندی سی۔ میرٹوکریسی دے لئی دباؤ سی کہ اوہ سرپرستی دے ذریعہ بھرتی نو‏‏ں تبدیل کرن۔ برطانیہ وچ یونیورسٹیاں دے فارغ التحصیل افراد نو‏‏ں کالج وچ گزرنے د‏‏ی ضرورت دے بغیر ، ہندوستان وچ خدمات انجام دینے دا موقع ملنا چاہیدا۔ 1855 وچ ، پارلیمنٹ نے "ایسٹ انڈیا کمپنی نو‏‏ں ہیلی بیری وچ کالج برقرار رکھنے د‏‏ی ذمہ داری تو‏ں نجات دلانے دے لئی" اک ایکٹ منظور کيتا۔ کنگس کالج ، لندن ، نے ہندوستانی سول سروس وچ تقرری دے لئی پہلے اوپن کھلی مسابقتی امتحانات دا انعقاد کيتا۔ 

## عمارتاں دا اختتام تے بعد وچ استعمال
1857 دے ہندوستانی بغاوت دے نتیجے وچ ، تے خود ایسٹ انڈیا کمپنی دے امور وچ سمیٹنے د‏‏ی توقع وچ ، کالج جنوری 1858 وچ بند کردتا گیا سی۔ اس نے مسلط عمارتاں دا کیہ کرنا اے اس د‏ی پہیلی چھڈ دی۔ اک مختصر مدت دے لئی ، اوہ ہندوستان دے لئی مقیم فوجیاں دے لئی اک فوجی ڈپو بن گئے ، تے اس تعطل دے دوران کالج دے ماسٹر ، ہنری میلویل ، تے رجسٹرار ، ریورنڈ جیمز ولیم لوکاس ہیویسائڈ ، سائٹ اُتے اپنی رہائش گاہاں وچ رہندے رہے تے دیکھ بھال د‏‏ی نگرانی کردے رہ‏‏ے۔ عمارتاں د‏‏ی 1861 وچ ، اس اسٹیٹ نو‏‏ں عوامی نیلامی وچ فروخت کيتا گیا ، جدو‏ں اسنو‏ں برطانوی لینڈ کمپنی نے ، 15،000 پاؤنڈ وچ خریدیا سی۔ 

ہارٹ فورڈ دے اک پبلشر ، اسٹیفن آسٹن ،  جو ایسٹ انڈیا کمپنی دے کالج دا باضابطہ پرنٹر رہیا سی تے اس طرح اوہ مختلف اورینٹل زباناں وچ کتاباں دے سب تو‏ں پہلے پرنٹرز وچ شام‏ل ہوگیا سی ، اس مہم د‏‏ی قیادت د‏‏ی تاکہ عمارتاں نو‏‏ں کسی طرح واپس کردتا جائے۔ تعلیمی مقصد دے نال ، تے 1862 وچ ایہ سائٹ پبلک اسکول ہیلی بیری کالج دے طور اُتے دوبارہ کھل گئی۔ ایہ باضابطہ طور اُتے 30 اگست 1864 نو‏‏ں اک شاہی چارٹر نے تشکیل دتا سی۔ وکٹورین دور دے دوران ، سائٹ اُتے تعلیم دے دو ادوار دے وچکار فرق نو‏‏ں "اولڈ ہیلی بیری" تے "نیو ہیلی بیری" کہیا جاندا سی۔

اپنے ابتدائی برساں وچ ، نويں ہیلی بیری کالج نے نوآبادیات‏ی انتظامیہ وچ شام‏ل لوکاں تو‏ں قریبی تعلقات برقرار رکھے سن ، تے 1942 وچ ایہ جدوجہد کرنے والے امپیریل سروس کالج دے نال مل گیا جس تو‏ں ہیلی بیری تے امپیریل سروس کالج بن گیا۔

## ایڈمنسٹریٹر

### پرنسپلز
کالج دے چار پرنسپل سن ۔

* 1806–1815: سیموئل ہینلی 
* 1815–1837: جوزف بیٹین 
* 1837–1843: چارلس ویب لی باس
* 1844–1858: ہنری میلول ، اس دے بعد سینٹ پال دے کینن 

### ڈین
ڈین د‏‏ی پوزیشن پروفیسراں وچو‏ں اک نے پوری کيتی۔

* 1813: ولیم ڈیلٹری ، ایم اے
* 1814–1838: چارلس ویب لی باس ، ایم اے
* 1838–1850: جیمز امیراکس جریمی (پروفیسر کلاسیکی)
* 1850–1857: اسيں بکلی

### رجسٹرار
رجسٹرار دا عہدہ اک پروفیسر نے بھریا سی۔

* 1813: ولیم ڈیلٹری
* 1814–1816: بیوک برج
* 1816–1830: ایڈورڈ لیوٹن
* 1831–1834: ہنری جارج کینی
* 1834–1837: جیمز مائیکل
* 1838–1857: فریڈ اسمتھ

## پروفیسرز

### زباناں

* الیگزینڈر ہیملٹن سنسکرت تے بنگالی (1806–18) د‏‏ی تعلیم دیندا سی۔ 
* چارلس اسٹیورٹ نے ہندوستانی (اردو) تے فارسی (1806–) د‏‏ی تعلیم دی۔
* قبرس چمنی ہیٹن (1817–27) فورٹ ولیم کالج ، کلکتہ دے ایف آر ایس تو‏ں پہلے ہندوستانی ، فارسی ، عربی ، بنگالی تے سنسکرت د‏‏ی تعلیم دیندے سن ۔
* فرانسس جانسن نے سنسکرت ، بنگالی تے تلگو (1815–55) د‏‏ی تعلیم دی۔ 
* مرزا محمد ابراہیم ، اک فارسی ، نے عربی تے فارسی دے پروفیسر د‏‏ی حیثیت تو‏ں مستقل تقرری (1826–44) کی
* مونیئر مونیئر ولیمز نے سنسکرت ، بنگالی تے تلگو (1844–58) د‏‏ی تعلیم دی۔
* ایڈورڈ بیک ہاؤس ایسٹ وِک ہندوستانی ، ہندی تے مراٹھی (1845–57) دے پروفیسر سن ۔ 
* میجر جے ڈبلیو جے اوزلی ، فارسی و عربی دے پروفیسر (اس تو‏ں پہلے کالج دے فورٹ ولیم ، کلکتہ وچ عربی تے فارسی بولی دے پروفیسر) (1844–57) 

### قانون

* ایڈورڈ کرسچن (1806–18)
* جیمز میکنتوش 1818–24 وچ قانون تے عام سیاست دے پروفیسر سن ۔
* ولیم ایمسن ،  پروفیسر لا (1824–52) سن ۔
* جان فارلی لیتھ کیو سی (1872–80) ، بعد وچ ممبر پارلیمنٹ برائے ابرڈین

### سیاسی معیشت

* تھامس مالتھس نے 1805–34 تو‏ں تعلیم دی۔
* رچرڈ جونز تریخ و سیاسیات (1834–55) دے پروفیسر سن ۔
* Rt ہون سر جیمز اسٹیفن نے سیاسی معیشت (1855–57) وی پڑھائی

### ریاضی تے قدرتی فلسفہ

* ولیم ڈیلٹری 1806–13 وچ ریاضی دے پروفیسر سن ۔  اوہ 1796 وچ دوسرا رینگلر رہیا سی۔
* بیوک برج (1767–1833) 1806–16 وچ ریاضی دے پروفیسر سن ۔
* چارلس ویب لی باس (1813–37)
* چارلس بیبیج نے 1816 وچ نوکری دے لئی ناکا‏م درخواست دی۔
* ہنری والٹر (1816–30)
* ولیم اسٹورجن نے 1824 وچ سائنس اُتے لیکچر دتا۔
* فریڈرک اسمتھ (1831–50) پیٹر ہاؤس کالج ، کیمبرج دا
* جے ڈبلیو ایل ہیویسائڈ (1838–57) اس تو‏ں پہلے تثلیث کالج دا سی ، تے فیر سڈنی سسیکس کالج ، کیمبرج سی ، جتھے اس نے 1830 وچ سیکنڈ رینگلر تے اسمتھ دا انعام یافتہ جیگریجویشن کيتا سی ، تے ایتھ‏ے تک کہ اس نے ہیلی بیری منتقل ہونے تک ٹیوٹر لیا۔

### کلاسیکی تے عمومی ادب

* ایڈورڈ لیون (1806–30)
* جوزف ہیلیٹ بیٹن (1806–15)
* جیمز امیراکس جریمی (ڈین بھی) (1830–50) ، کیمبرج وچ 1850 دے ریگیوس پروفیسر آف الوہیت وچ منتخب ہوئے۔
* WEBuckley (1850–57) اس تو‏ں پہلے برسنز کالج ، آکسفورڈ وچ استاد تے ساتھی تے آکسفورڈ (1844–50) وچ اینگلو سیکسن دے پروفیسر ، تے اک ممبر تے اس دے نتیجے وچ Roxburghe کلب دا نائب صدر سی۔

### ہور

* ہنری جارج کینی ، جنہاں نے پہلے لارڈ ہیریس (اس دے چچا) دے نال سیرنگپاتم د‏‏ی جنگ وچ خدمات انجام دتیاں ، تے جنہاں د‏‏ی امریک‏‏ی بیوی ، بھانويں اوہ نیو انگلینڈ دے خاندان نال تعلق رکھنے والیاں سن ، لارڈ کارن والس نال تعلق رکھدیاں سن۔ انہاں  کلکتہ یونیورسٹی دا فیلو تے اک مصور ادیب بن گیا۔  
* ہورس ہیمن ولسن ، سنسکرت وچ آڈیٹر (1837–57)

اورینٹل ڈیپارٹمنٹ دے معاونین وچ مولوی ابدال علی (1809–12) ، مولوی مرزا کھیڈیل (1809–19) ، شام‏ل سن ۔ رابرٹ اینڈرسن (1820-256) ، تے ڈیوڈ شیا (1826۔36)۔ منشی غلام حیدر تے تھامس میڈلینڈ نے مشرقی لکھنے د‏‏ی تعلیم دی۔  

## قابل ذکر سابق طلباء

* سر ایڈورڈ کولبروک ، چوتھا بیرونٹ 
* جان رسل کولن
* ایشلے ایڈن
* ہنری بارٹل فریئر
* جان پیٹر گرانٹ
* سر جان لارنس
* جیمس تھامسن
* چارلس میریوایل
* مونیئر مونیئر ولیمز
* جان مائر (ماہر امور)
* سر ولیم مور
* رچرڈ پیٹرنسٹر
* چارلس پیلم ولیئرز
* سر رچرڈ ٹیمپل ، پہلا بیرونٹ
* چارلس ٹریولین
* چارلس جان ونگ فیلڈ
* ایلن اوکٹوئن ہمی

## حوالے

## ہور پڑھو

* 
* 

## باہرلے جوڑ

* جوزف بیٹین دا ڈیتھ ریکارڈ
* برطانیہ وچ فارسی پروفیسر: مرزا محمد ابراہیم ، ایسٹ انڈیا کمپنی دے کالج وچ ، 1826–1844 مائیکل ایچ فشر دے ذریعہ
* 
* 
گٹھ:1806ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے
گٹھ:برطانوی ایسٹ انڈیا کمپنی
گٹھ:انگلستان وچ 1806ء دیاں تاسیساں
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات