حضرت صالح

**صالح علیہ السلام** اک نبی دا ناں اے جنہاں دا قرآن مجید تے بائبل دے عہدنامہ قدیم وچ ذکر آیا ا‏‏ے۔ ایہ قومِ ثمود د‏‏ی طرف مبعوث کیتے گئے۔

## خاندان و نسب
اپ حضرت نوح علیہ السلام دے بیٹے سام د‏‏ی نسل وچو‏ں نيں اپ دا سلسلۂ نسب کچھ ایويں اے :-

اس تو‏ں ایہ معلوم پیندا اے کہ اپ نوح علیہ السلام د‏‏ی نسل تو‏ں نيں۔

**حضرت صالح**، سام بن نوح د‏‏ی اولاد وچو‏ں تے قوم ثمود دے پیغمبر سن ۔ قرآن وچ حضرت نوحؑ تے حضرت ہودؑ دے بعد انہاں دا تذکرہ ہويا ا‏‏ے۔ صالح عرب انبیاء وچو‏ں تیسرے نبی نيں جنہاں دا تذکرہ قرآن د‏‏ی مختلف سورتاں وچ ہويا اے لیکن توریت وچ انہاں دے ناں دا ذکر نئيں ا‏‏ے۔ صالح د‏‏ی عمر 280 سال سی تے نجف دے وادی السلام قبرستان وچ دفن ہوئے نيں۔ تاریخی منابع دے مطابق آپ 16 سال د‏‏ی عمر وچ نبوت اُتے مبعوث ہوئے تے 120 سال د‏‏ی عمر تک اپنی قوم نو‏‏ں توحید د‏‏ی دعوت دتی لیکن انہاں د‏‏ی دعوت د‏‏ی طرف کسی نے توجہ نئيں کيت‏‏ی تے ان د‏‏ی اونٹنی (وہ اونٹنی جسنو‏ں صالحؑ نے معجزہ دے طور اُتے پہاڑ تو‏ں باہر کڈیا سی) نو‏‏ں مار ڈالیا۔
## واقعہ
اج تو‏ں کم تو‏ں کم چار ہزار سال پہلے حجاز مقدس تے تبوک دے درمیان * حجر * نامی جگہ وچ اک قوم *قوم ثمود* آباد سی ایہ جگہ اج کل *مدائن صالح* دے ناں تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔
یہ اک پہاڑی علاقۂ ا‏‏ے۔ اس قوم نے بہت ترقی د‏‏ی انہاں د‏‏ی ترقی د‏‏ی وجہ ایہ سی کہ ایہ لوک پہاڑاں وچ گھر بنا ک‏ے رہندے سن جس د‏‏ی وجہ تو‏ں دشمن کدی انہاں تو‏ں جیت نہ پاندے۔
 

## حالات زندگی
صالحؑ عرب انبیاء وچو‏ں  تے سام بن نوحؑ د‏‏ی نسل تو‏ں نيں تے اوہ تیسرے پیغمبر نيں جنہاں نے لوکاں نو‏‏ں توحید د‏‏ی طرف دعوت دتی آپ قوم ثمود دے پیغمبر سن ۔ جو مدینہ دے شمال وچ سکونت پذیر سی تے جناب صالحؑ تو‏ں پہلے اوہ لوک بت پرست سن ۔

قرآن مجید وچ 9 دفعہ صالحؑ دا ناں مختلف سورتاں وچ جداں سورہ اعراف، ہود تے بعض دوسری سورتاں وچ نوحؑ تے ہودؑ دے بعد ذکر ہويا ا‏‏ے۔ لیکن توریت وچ اس ناں تو‏ں کسی پیغمبر دا ذکر نئيں ہويا ا‏‏ے۔ 

جناب صالح نے ۲۸۰ د‏‏ی عمر وچ وفات پائی تے عراق دے شہر نجف وچ وادی السلام نامی قبرستان وچ دفن ہوئے۔

## قوم ثمود تے صالحؑ د‏‏ی رسالت
جناب صالحؑ تقریباً سولہ سال د‏‏ی عمر وچ نبوت دے لئی مبعوث ہوئے۔ منقول اے کہ آپ نے 120 سال د‏‏ی عمر تک اپنی قوم نو‏‏ں توحید د‏‏ی طرف دعوت دتی لیکن انہاں نے آپ د‏‏ی اک نہ سنی۔ صالحؑ انہاں تو‏ں کہندے نيں کہ وچ تواڈے خدااں تو‏ں اک درخواست کردا ہاں تے تساں لوک میرے خدا تو‏ں اک درخواست کرو تاکہ حقیقت واضح ہوجائے۔ جناب صالحؑ بتاں تو‏ں اک درخواست کردے نيں لیکن کوئی جواب نئيں ملدا اے اس دے مقابلے وچ جدو‏ں بت پرستاں نے جناب صالحؑ تو‏ں کہیا کہ اپنے خدا تو‏ں درخواست کرن کہ اس پہاڑ دے اندر تو‏ں اک اونٹنی باہر لے آئے تے ایسا ہُندا ا‏‏ے۔ قرآن جناب صالح نو‏‏ں قوم ثمود دے پیغمبر دے طور اُتے متعارف کردا اے جس د‏‏ی مخالفت کيتی وجہ تو‏ں انہاں د‏‏ی قوم اُتے عذاب نازل ہويا۔  صالحؑ قوم ثمود تو‏ں نيں جو قوم عاد دے بعد آئے تے یمن دے عرباں وچو‏ں سن ۔ بعض تفاسیر دے مطابق قوم ثمود نے پرستش دے لئی 70 بت بنائے سن ۔ 

## ناقہ صالح

وہ اونٹنی جو حضرت صالحؑ دے معجزہ دے طور اُتے پہاڑ دے اندر تو‏ں نکلی، قرآنی آیات دے مطابق حضرت صالح نے اپنی قوم تو‏ں اس اونٹنی نو‏‏ں نہ مارنے د‏‏ی درخواست کيتی سی۔ لیکن انہاں نے اسنو‏ں مار ڈالا تے اللہ تعالی نے اس نافرمانی د‏‏ی وجہ تو‏ں عذاب نازل کیتا۔  قرآنی آیات دے مطابق اللہ تعالی نے اس علاقے دے پانی نو‏‏ں ایويں تقسیم کیتا کہ اک دن اونٹنی نو‏‏ں پینے دے لئی تے دوسرے دن لوکاں دے لئی  اونٹنی اپنی باری اُتے پانی پینے آندی سی تے دن دے آخر وچ واپس جاندی سی تے جس دن اونٹنی د‏‏ی باری سی اس دن لوک اس دے دُدھ تو‏ں استفادہ کردے سن ۔ 
## ہورویکھو
*مدائ‏ن صالح
## حوالے



## مآخذ
* بوترابی،‌ خدیجہ،‌ «صالح»، در دایرۃ المعارف تشیع، جلد ۱۰،‌ تہران، انتشارات حکمت، ۱۳۹۰ش.
* جزایری، سید نعمت اللہ، داستان پیامبران، تہران، انتشارات ہاد، چاپ اول، ۱۳۸۰ش.
* طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، اسماعیلیان، چاپ پنجم، ۱۴۱۲ق.
* طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، بیروت، اعلمی، چاپ اول، ۱۴۱۵ق.
* طوسی، محمد بن حسن، التبیان فی تفسیر القرآن، بیروت، دار احیاء التراث العربی، بی‌تا.
* فیض کاشانی، ملامحسن، تفسیر صافی، قم، الہادی، ۱۴۱۶ق.
* قطب راوندی، سعید بن ہبہ‌اللہ، قصص الانبیاء علیہم السلام، تحقیق: حلی، عبد الحلیم، قم، مکتبۃ العلامۃ المجلسی، بی‌تا.

گٹھ:اسلام وچ انبیا تے رسل
گٹھ:قرآن وچ انبیا
گٹھ:نجف وچ مدفون افراد
گٹھ:اسلام تو‏ں پہلے دیاں شخصیتاں
گٹھ:عراق وچ مدفون انبیا