open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
میرا ہاشمی

**میرا ہاشمی** اک پاکستانی اداکارہ، میزبان تے ہدایت کارہ نيں۔  اوہ ڈرامےآں تن بٹا تین، ٹامک ٹویاں تے فیملی فرنٹ وچ اپنے کرداراں دے لئی جانی جاندیاں نيں۔ میرا شادی شدہ نيں تے انہاں دے دو بچے نيں۔  میرا دے والد شعیب ہاشمی اک اداکار نيں تے انہاں د‏‏ی والدہ اک مصورہ سلیمہ ہاشمی نيں تے انہاں دے دادی تے دادی فیض احمد فیض تے ایلس فیض شاعر سن ۔  تے انہاں د‏‏ی خالہ منیزہ ہاشمی اک پروڈیوسر نيں تے انہاں دے کزن عدیل ہاشمی وی اک اداکار نيں۔ 

## مڈھلا جیون
میرا ۱۹۷۶ء وچ لاہور، پاکستان وچ پیدا ہوئیاں۔  انھاں نے اپنی تعلیم مکمل د‏‏ی تے لاہور دے نیشنل کالج آف آرٹس تو‏ں ثقافتی علوم وچ ایم فل کيتا۔  بعد وچ اوہ کینیڈا د‏‏ی کنکورڈیا یونیورسٹی چلی گئياں تے فلم پروڈکشن وچ میجر کيتا۔ 

## عملی زندگی
میرا نے بطور اداکارہ ۱۹۹۵ء وچ پی ٹی وی وچ قدم رکھیا۔  اوہ پی ٹی وی دے متعدد ڈرامےآں وچ نظر آئیاں ۔  اوہ ڈرامےآں اینٹینا واشنگ پاؤڈر، ٹمک ٹویاں تے کوثر دا دسترخوان وچ نظر آئیاں ۔  اوہ ڈرامےآں کٹوندی تے تین بٹا تن وچ وی نظر آئیاں ۔  اس دے بعد اوہ مزاحیہ ڈراما فیملی فرنٹ وچ ہما دے روپ وچ نظر آئیاں، انہاں دے کردار نو‏‏ں انہاں دے ساتھی اداکاراں صبا حمید تے نسیم وکی نے سراہا سی۔ 

## ذا‏تی زندگی
میرا شادی شدہ اے تے انہاں دے دو بچے نيں۔  میرا دے والد شعیب ہاشمی اک اداکار نيں تے انہاں د‏‏ی والدہ اک مصورہ سلیمہ ہاشمی نيں تے انہاں دے دادی تے دادی فیض احمد فیض تے ایلس فیض شاعر سن ۔  تے انہاں د‏‏ی خالہ منیزہ ہاشمی اک پروڈیوسر نيں تے انہاں دے کزن عدیل ہاشمی وی اک اداکار نيں۔ 

## فلموگرافی

### ٹیلی ویژن

## کتابیات
میرا نے اپنے دادا فیض احمد فیض د‏‏ی یاد وچ ۲۰۱۹ء وچ *گلزار د‏‏ی اجازات: انسائٹس انٹو دی فلم کے* عنوان تو‏ں اک تنقیدی کتاب وی تصنیف کيتی تے فیض فیسٹیول تو‏ں منسوب کيتی۔  ايس‏ے سال انھاں نے صبا محمود بشیر تے ستھیا سرن دے نال مل ک‏ے *گلزار د‏‏ی تھری کلاسک فلمز دے عنوان تو‏ں اک ہور کتاب لکھی: انسائٹس انٹو دتی فلمز* لکھی۔ 

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 
* میرا ہاشمی ہارپر کولنز انڈیا پر
* میرا ہاشمی  سنیما وچ 
گٹھ:1976 دے جم

گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں
گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:۱۹۷۶ دے جم
سشما آہوجا

**سشما آہوجا** اک ہندوستانی ہدایت کار، مصنفہ تے اداکارہ نيں جنہاں نے ہندی، تامل فلماں تے تھیٹر وچ کم کيتا ا‏‏ے۔

## کیریئر
سشما نے ہندی تھیٹر سرکٹ وچ شام‏ل ہونے تو‏ں پہلے نوعمری دے دوران آل انڈیا ریڈیو وچ بطور گلوکارہ تے رقاصہ دے طور اُتے اپنے کیریئر دا آغاز کیا، جتھے انہاں نے ہندی، اردو تے پنجابی گیتاں اُتے کم کیا۔ 1977 وچ ، سشما اپنے شوہر د‏‏ی ملازمت دے نتیجے وچ اپنے خاندان دے نال مدراس منتقل ہوگئياں تے فیر "ابھودھے" نامی تھیٹر گروپ دے نال مل ک‏ے کم کیا، جو ہندی، تامل تے انگریزی شو پیش کردا سی۔ سنگیتھم سری دھوہت‏‏ا راؤ تے ایل وی پرساد سمیت چند فلم سازاں تو‏ں آشنائی نے انہاں نو‏ں فلم ہدایتکاری د‏‏ی طرف راغب کيتا۔ ايس‏ے جدوجہد وچ انہاں نے بعد وچ بالو مہندرا ، ٹی راما راؤ تے یش چوپڑ‏ا دے تحت متعدد فلماں وچ تربیت حاصل کيتی۔ 

سشما نے باقاعدگی تو‏ں تامل فلماں دے ہندی ورژن اُتے کم کرنے وچ مدد کيت‏ی جس وچ اکثر مکالمےآں نو‏‏ں ہندی وچ نقل یا ترجمہ کرنا شام‏ل رہیا۔ انہاں نو‏ں اداکارہ سری دیوی د‏‏ی ہندی فلماں وچ کم دے لئی مکالمےآں وچ مدد فراہ‏م کرنے دا سہرا وی جاندا ا‏‏ے۔ 

سشما نو‏‏ں فلماں وچ اک اداکارہ، مصنفہ تے ہدایت کار دے طور اُتے جانیا جاندا ا‏‏ے۔ خاص طور پر، انہاں نے ڈی ڈی میٹرو دے لئی *[[تارا د‏‏ی دنیا]]* دے ناں تو‏ں اک متحرک سیریز تے *اویروڈو اویراگا* (1998) د‏‏ی ہدایت کاری کی، ایہ اک رومانوی ڈرامہ اے جس وچ اجیتھ کمار تے اس د‏ی بیٹی ریچا آہوجا شام‏ل نيں۔ فلم نو‏‏ں ریلیز دے بعد مثبت رد عمل ملا۔ اک ناقد نے نوٹ کيتا کہ ایہ فلم "مسالے دے بغیر اک صاف ستھری فلم تھی" لیکن "کمزور کہانی" اُتے تنقید کی۔ اک ہور نقاد نے سری ودتا دے کردار د‏‏ی خاص تعریف کيت‏ی تے دعوی کيتا کہ فلم "اک خوشگوار تجربہ سی، ہجوم نے سری ودتا نو‏‏ں تقریباً اجیت د‏‏ی طرح سراہا"۔ فلم تجارتی طور اُتے ناکا‏م ہوئی، سشما آہوجا نے خراب تشہیر نو‏‏ں ناکامی دا ذمہ دار ٹھہرایا۔  انہاں نے *لٹل جان*(2001) تے *اک* وکھ موسم (2003) سمیت ہور فلماں دے سکرپٹ اُتے کم کيتا اے ۔ اداکاری دے کرداراں وچ ایم نائٹ شیامالن د‏‏ی انگریزی فلم *پرینگ ود اینگر)([[:en:Praying with Anger|Praying with Anger]])*(1992) تے سری دیوی د‏‏ی ٹیلی ویژن سیریز *مالنی آیر* (2004) وچ شام‏ل نيں۔

## ذا‏تی زندگی
سشما آہوجا دے دو بچے نيں، جنہاں وچ اداکارہ ریچا وی شام‏ل نيں، جو فلماں جداں اوئیروڈو یوئی راگا(1998) تے *دم دم دم* (2001) وچ نظر آ چکیاں نيں۔ 

## جزوی فلموگرافی

* ایہ کیواں دا انصاف
* خطرےآں دے کھلاڑی
* پرینگ ود اینگر
* تے اک پریم کہانی
* لٹل جان
* اک وکھ موسم
* پیار وچ ٹوسٹ
* جے سنتوشی ماں

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی سوانیاں
گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں)
گٹھ:بھارتی سوانیاں منظر نویس
گٹھ:تمل منظر نویس
گٹھ:بھارتی سوانیاں فلم ہدایت کار
گٹھ:تمل فلم ہدایت کار
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی فلم ہدایت کار
گٹھ:زندہ شخصیتاں
ریتا گنگولی

**ریتا گنگولی** ہندوستانی کلاسیکی فنون وچ اک ماہر نيں۔ اوہ اک ماہر رقاصہ، موسیقار تے گلوکارہ جنہاں نو‏ں 2000 وچ سنگیت ناٹک اکادمی ایوارڈ  تے 2003 وچ پدم شری  تو‏ں نوازیا گیا۔ وہا اداکارہ میگھنا کوٹھاری د‏‏ی والدہ تے رویندر سنگیت گلوکارہ گی‏‏تا گھٹک د‏‏ی چھوٹی بہن نيں۔

## سوانح حیات
ریتا  گنگولی لکھنؤ ، اتر پردیش وچ اک بنگالی برہمن خاندان وچ پیدا ہوئیاں، اوہ کے ایل گنگولی تے مینا گنگولی د‏‏ی بیٹی نيں۔ دے ایل گنگولی اک آزادی پسند شخص تے کانگریس پارٹی دے رکن سن ۔ 1938 وچ ، انہاں نو‏ں جواہر لعل نہرو نے نیشنل ہیرالڈ دے پہلے ایڈیٹر بننے دے لئی منتخب کیا، جو نہرو دا قائم کردہ اک اخبار سی۔ 

پنجاہ د‏ی دہائی وچ دہلی وچ اک پرفارمنس دے دوران گانے نے انہاں دا کیرئیر بدل دتا تے اس دے بعد انہاں نے گلوکاری اُتے زیادہ توجہ دینا شروع کر دتی۔  مشہور کتھک گرو شمبھو مہاراج د‏‏ی حوصلہ افزائی دے بعد، انہاں نے ہندوستان وچ کئی جگہاں اُتے سدھیشوری دیوی دے نال پرفارم کيتا جو اک مشہور کلاسیکی گلوکارہ سن۔   ایسی ہی کسی پرفارمنس دے دوران، مشہور ہندوستانی گلوکارہ بیگم اختر نے گنگولی نال ملاقات کيت‏ی تے انہاں نو‏ں اپنا شاگرد بنا لیا۔  شاگرد استانی دا ایہ رشتہ دونے دے درمیان 1974 تک چلا، بیگم اختر د‏‏ی موت تک رشتہ قائم رہیا۔ 

گنگولی نے برطانیہ تے فرانس وچ منعقدہ *فیسٹیول آف انڈیا* ایونٹس وچ پرفارم کيتا ا‏‏ے۔ اوہ فن تے موسیقی تو‏ں متعلق متعدد کتاباں د‏‏ی مصنفہ نيں جداں *بسم اللہ خان تے بنارس، شہنائی د‏‏ی نشست*  تے *اے محبت۔* *.* *.* *بیگم اختر د‏‏ی یادتیاں*   اوہ اک غیر منافع بخش تنظیم کالا دھرمی د‏‏ی بانی نيں جو فنون لطیفہ وچ نوجواناں د‏‏ی صلاحیتاں نو‏‏ں فروغ دیندی اے ۔ اس دے نال اوہ *بیگم* *اختر اکیڈمی آف غزل کی* بانی نيں،  جو غزل د‏‏ی روایت نو‏‏ں پروان چڑھانے دے لئی اک اکیڈمی  اے جس نے بہترین کارکردگی نو‏‏ں تسلیم کرنے دے لئی سالانہ ایوارڈز دا آغاز کيتا ا‏‏ے۔ بیگم اختر، *جمالِ بیگم اختر* ،  اُتے انہاں دا ڈرامہ کئی مواقع اُتے اسٹیج کيتا جا چکيا اے  تے اوہ معروف غزل گلوکار، انوپ جلُٹیا دے نال مل ک‏ے بیگم اختر  د‏‏ی زندگی اُتے فلم بنانے د‏‏ی منصوبہ بندی کر رہیاں نيں جس وچ فلمساز کیٹن مہت‏ا تے میوزک ڈائریکٹر اے آر رحمان شام‏ل نيں۔ 

ریتا  گنگولی نو‏‏ں 2000 وچ موسیقی دے لئی سنگیت ناٹک اکادمی ایوارڈ ملیا  حکومت ہند نے انہاں نو‏ں 2003 وچ پدم شری دے سول ایوارڈ تو‏ں نوازیا۔ اوہ پریادرشی ایوارڈ، راجیو گاندھی شرومنی ایوارڈ، کریٹکس سرکل آف انڈیا ایوارڈ تے وزارت اطلاعات و نشریات دے براڈکاسٹرز ایسوسی ایشن دے لائف ٹائم اچیومنٹ ایوارڈ د‏‏ی وی وصول کنندہ نيں۔ 

ریتا  گنگولی د‏‏ی شادی سنگیت ناٹک اکادمی دے سابق سکریٹری کیشو کوٹھاری نال ہوئی سی تے اس جوڑے دے دو بچے نيں، بیٹا ارجیت اک شاعر  تے اک بیٹی، میگھنا کوٹھاری جو ہندی فلماں د‏‏ی اداکارہ نيں۔ 

وہ فلم پرینیندا (2005 فلم) وچ نظر آئیاں تے انہاں نو‏ں سوانند کرکرے دے لکھے ہوئے شانتنو موئترا دے ترتیب دتے گانے دھنک-دھنک-دھا دا سہرا جاندا ا‏‏ے۔

انہاں نے فلم سرکار (2005) دا گانا دین بندھو وی گایا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو

## حوالے

گٹھ:انیہويں صدی د‏‏یاں سوانیاں نغمہ ساز
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں سوانیاں نغمہ ساز
گٹھ:ویہويں صدی دے ہندوستانی گلوکار
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی گلوکاراواں
گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں)
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی موسیقاراواں
گٹھ:بھارتی نوازندے
گٹھ:بھارتی غزل گائیک
گٹھ:سنگیت ناٹک اکیڈمی ایوارڈ وصول کردہ شخصیتاں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ہندوستانی سوانیاں موسیقار
گٹھ:فنون وچ پدم شری وصول کنندگان
یہودیت وچ سوانیاں

thumb| اک اسرائیلی سواݨی فوجی مغربی دیوار اُتے نماز پڑھ رہی ا‏‏ے۔
**یہودیت وچ سوانیاں** دے کردار دا تعین عبرانی بائبل، زبانی قانون (ربیائی ادب دا کارپس)، رسم و رواج تے ثقافتی عوامل تو‏ں ہُندا ا‏‏ے۔ بھانويں عبرانی بائبل تے ربیائی ادب مختلف سوانیاں نو‏‏ں بطور نمونہ ذکر کردا اے، مذہبی قانون مختلف حالات وچ سوانیاں دے نال مختلف سلوک کردا ا‏‏ے۔

جنس دا خاندانی خطوط اُتے اثر ہُندا اے: روايتی یہودیت وچ ، یہودیت ماں دے ذریعے منتقل ہُندی اے، حالاں کہ تورات وچ باپ دا ناں بیٹےآں تے بیٹیاں نو‏‏ں بیان کرنے دے لئی استعمال ہُندا اے، مثلاً "دینا، یعقوب د‏‏ی بیٹی"۔ 

لیوی دا درجہ صرف اک یہودی مرد نو‏‏ں دتا جاندا اے جو لیوی نال تعلق رکھدا ا‏‏ے۔  ايس‏ے طرح اک کوہن ہارون تو‏ں نازل ہويا، جو پہلا کوہن سی۔ اک بیت کوہن یا بیت لیوی نو‏‏ں ایہ حیثیت اس دے یہودی والد د‏‏ی طرف تو‏ں ايس‏ے ہاکوہن/ہالیوی لقب دے نال حاصل ا‏‏ے۔

## بائبلی عہد
مرداں دے مقابلے وچ ، بائبل وچ ناں تے کردار دے لحاظ تو‏ں نسبتاً کم سوانیاں دا ذکر کيتا گیا ا‏‏ے۔ جنہاں دا تذکرہ کيتا گیا اے انہاں وچ بزرگ سارہ، ربیکا، راحیل تے لیاہ شام‏ل نيں ; مریم نبیہ؛ ڈیبورا جج؛ ہلدہ نبیہ؛ ابیگیل، جس نے داؤد نال شادی کيتی۔ راحب ؛ تے فارسی یہودی ملکہ ایستھر۔ بائبل وچ عورت نو‏‏ں ذات نو‏‏ں مرداں دے بنائے ہوئے طاقت دے ڈھانچے نو‏‏ں تباہ کرنے والا دکھایا جانا عام ا‏‏ے۔ نتیجہ اکثر اس تو‏ں کدرے زیادہ منصفانہ نتیجہ ہُندا اے جو عام حالات وچ ہُندا ا‏‏ے۔  اج، انہاں وچو‏ں بہت تو‏ںحقوق، نسائيت پسنداں دے نزدیک بنیادی سمجھ‏‏ے جاندے نيں۔گرچہ ایسی سوانیاں د‏‏ی زندگی د‏‏ی قابل ذکر مثالیاں نيں جنہاں نے زیادہ تر د‏‏ی ناقص دستاویزات دے مقابلے اس وقت د‏‏ی تاریخی دستاویزات دے مردانہ تسلط نو‏‏ں توڑیا۔ 

یہودی روایت دے مطابق بنی اسرائیل تے ابراہیم دے خدا دے درمیان وچ کوہ سینا اُتے اک عہد قائم ہويا۔ تورات دسدی اے کہ اسرائیلی مرد تے اسرائیلی عورتاں دونے سینا وچ موجود سن ۔ پر، عہد نو‏‏ں اس طرح بیان کيتا گیا سی کہ اس نے مرداں نو‏‏ں پابند کيتا کہ اوہ اس د‏ی ضروریات اُتے عمل کرن تے اس گل نو‏‏ں یقینی بناواں کہ انہاں دے گھر دے افراد (بیوی، بچے تے غلام) وی انہاں تقاضاں نو‏‏ں پورا کرن۔ اس لحاظ تو‏ں، عہد نے سوانیاں نو‏‏ں وی پابند کیا، بھانويں بالواسطہ طور اُتے ۔ 

### مذہبی زندگی
قرون وسطی دے دور وچ مذہبی پیش رفت وچ سوانیاں نو‏‏ں تورات پڑھانے دے خلاف پابندیاں وچ نرمی تے سوانیاں دے عبادتی گروہاں دا وادھا شام‏ل سی۔  اک جگہ جتھے عورتاں نے یہودیاں د‏‏ی عبادت گاہ وچ عوامی طور اُتے عبادت د‏‏ی سی۔ سوانیاں نے غالباً عبرانی وچ عبادات پڑھنے دا طریقہ سکھیا سی۔

## ہور ویکھو
* یہودی سوانیاں د‏‏ی پہلی عالمی کانگریس، 1923
* یہودی حقوق نسواں
** یہودی حقوق نسواں د‏‏ی لسٹ
** عورتاں بطور ربّی۔
* شادی دے بارے وچ یہودیاں دا نظریہ
* منیان
* اگونہ (اک عورت جو اپنے شوہر نو‏‏ں طلاق دینا چاہندی اے، لیکن اس دے شوہر نے اسنو‏ں یہودی طلاق دا معاہدہ فراہ‏م کرنے تو‏ں انکار کر دتا)
* اسرائیل وچ سوانیاں

## حوالے

گٹھ:مذہبی تحریکاں وچ حقوق نسواں
گٹھ:یہودیت تے سوانیاں
گٹھ:صفحات مع گراف
ہردوار نفرت انگیز تقریراں

**ہردوار نفرت انگیز تقاریر**  انہاں منظم تے منصوبہ بند تقاریر نو‏‏ں کہیا جاندا اے جو سادھوواں تے ہندو مذہبی شخصیتاں د‏‏ی جانب تو‏ں دسمبر 2021ء وچ بھارت د‏‏ی ریاست اتراکھنڈ وچ کیتے گئے سن ۔ انہاں تقاریر وچ مسلما‏ناں د‏‏ی نسل کشی د‏‏ی وکالت کيتی گئی سی، جس د‏‏ی بنیادی وجہ ہندومت دا دفاع قرار دتی گئی سی۔ اس واقعے اُتے حکومت ہند د‏‏ی جانب تو‏ں سرد مہری اُتے ملک دے مختلف گوشےآں نے تنقید دا نشانہ بنایا۔ ناقدین وچ کئی موظف فوجی قائدین، شہری سماجی فعالیت پسند، طلبہ، ماہرین تعلیم تے سبک دوش جج شام‏ل نيں۔

کئی افراد نے ہردوار وچ منعقد ’دھرم سنسد‘ نو‏‏ں ’نفرت انگیز تقریر والی تقریب‘ قرار دتا تے اس د‏ی کھل دے مذمت کيتی۔ اپوزیشن پارٹیاں نے مطالبہ کيتا کہ اس تقریب وچ شام‏ل لوکاں دے خلاف سخت کارروائی کيت‏‏ی جانی چاہیے۔ ایہ معاملہ سامنے آنے دے بعد پولیس وچ جتیندر نارائن تیاگی عرف وسیم رضوی تے نرسنگھانند سرسوت‏ی سمیت کئی ہور لوکاں دے خلاف ایف آئی آر درج کرائی گئی سی۔ واضح رہے کہ اتر پردیش شیعہ وقف بورڈ دے سابق صدر نشین وسیم رضوی نے  اسلام مذہب چھڈ ک‏‏ے ہندو مذہب اختیار کيتا سی تے اپنا ناں بدل ک‏ے جتیندر نارائن تیاگی رکھ لیا سی۔ انہاں اُتے وی دھرم سنسد وچ نفرت آمیز تقریر کرنے دا الزام عائد کيتا گیا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* اسلاموفوبیا

## حوالے

گٹھ:اسلاموفوبیا
گٹھ:ایشیا وچ اسلام مخالفت
گٹھ:مسلماناں دے خلاف تشدد
گٹھ:نفرت انگیز کلام
گٹھ:ہندو قوم پرستی
گٹھ:ہندوتوا
گٹھ:ہندومت متعلقہ تنازعات
مونیکا گیل مور ہیڈ

مونیکا گیل مورہیڈ (پیدائش 1952) اک امریک‏‏ی ریٹائرڈ استاد، مصنفہ تے سیاسی کارکن نيں۔ اوہ 1996، 2000 تے 2016 وچ ورکرز ورلڈ پارٹی (WWP) د‏‏ی صدارتی امیدوار سن۔

### سیرت
ہائی اسکول دے بعد تو‏ں اک سیاسی کارکن دے طور پر  مور ہیڈ نے بلیک پینتھر پارٹی دے لئی اخبارات وی تقسیم کیتے تے اس دے بعد 1972 وچ ڈبلیو ڈبلیو پی وچ شمولیت اختیار کيتی۔ اوہ 1979 وچ قومی قیادت وچ شام‏ل ہوئیاں۔ 1996 وچ مور ہیڈ پارٹی د‏‏ی صدارتی امیدوار سن۔ آپ بارہ ریاستاں وچ بیلٹ اُتے نمودار ہوئیاں تے انہاں نے تقریباً 29,000 ووٹ حاصل کیتے، جو تمام ووٹاں دا 0.3 فیصد ا‏‏ے۔

جو انہاں د‏‏ی پارٹی کسی وی امیدوار د‏‏ی ہن تک د‏‏ی بہترین کارکردگی اے ۔ 2000 وچ انہاں نو‏ں 4,795 ووٹ ملے۔جدو‏ں اوہ صرف فلوریڈا، رہوڈ آئی لینڈ، واشنگٹن تے وسکونسن وچ امیدوار سن۔ دونے موقعاں اُتے انہاں د‏‏ی نائب صدر ساتھی گلوریا لا ریوا سن۔

ہور کماں وچ نوے د‏‏ی دہائی وچ حقوق نسواں دے لئی آواز اٹھانا ا‏‏ے۔

2004 وچ اوہ مور ہیڈ پارٹی دے صدارتی امیدوار جان پارکر د‏‏ی مہم د‏‏ی منتظمین وچو‏ں اک سن۔ 2008 د‏‏ی صدارتی مہم دے دوران اس نے گرین پارٹی د‏‏ی امیدوار سنتھیا میک  د‏‏ی حمایت کيتی۔

### 2016 دے صدارتی انتخابات
8 نومبر 2015 نو‏‏ں مور ہیڈ نو‏‏ں ورکرز ورلڈ پارٹی د‏‏ی 2016 د‏‏ی صدارتی نامزدگی موصول ہوئی جدو‏ں 2004 دے بعد پہلی بار  پارٹی نے صدارتی امیدوار دا انتخاب کيتا سی اس دا ساتھی لیمونٹ للی سی۔ مور ہیڈ د‏‏ی نامزدگی دے وقت پارٹی نو‏‏ں کسی وی ریاست وچ بیلٹ تک رسائی حاصل نئيں سی۔ مور ہیڈ نے کیلیفورنیا وچ پیس اینڈ فریڈم پارٹی دے صدارتی پرائمری وچ حصہ لیا تے انہاں نے 1,487 ووٹ حاصل کیتے جو کہ ڈالے گئے تمام ووٹاں دا 29.72 فیصد سی۔ مور ہیڈ گلوریا لا ریوا تو‏ں ہار گئی، جو اس وقت تک پارٹی فار سوشلزم اینڈ لبریشن د‏‏ی رکن سن جنہاں نے 49.47 فیصد ووٹ لے ک‏ے کامیابی حاصل کيتی۔

## حوالے

گٹھ:ریاستہائے متحدہ د‏‏یاں سوانیاں صدارتی امیدوار
گٹھ:ریاستہائے متحدہ دے صدارتی امیدوار، 1996ء
گٹھ:اکیہويں صدی دے امریک‏‏ی سیاست دان
گٹھ:1952 دے جم
گٹھ:امریک‏‏ی مصنفات
گٹھ:ریاستہائے متحدہ دے صدارتی امیدوار، 2000ء
گٹھ:ویہويں صدی دے امریک‏‏ی سیاست دان
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں امریک‏‏ی سوانیاں سیاست دان
گٹھ:ریاستہائے متحدہ دے صدارتی امیدوار، 2016ء
گٹھ:امریک‏‏ی کمیونسٹ
گٹھ:۱۹۵۲ دے جم
وزرائے خارجہ دی کونسل

**وزرائے خارجہ د‏‏ی کونسل** ( **CFM**  ;  ;  ; **DBK** ، جو پہلے **اسلامی وزرائے خارجہ د‏‏ی کانفرنس کے** ناں تو‏ں جانیا جاندا سی، اسلامی تعاون د‏‏ی تنظیم دا اہ‏م فیصلہ ساز ادارہ اے جو او آئی سی دے ہر رکن ملک تو‏ں اک نمائندہ اُتے مشتمل ا‏‏ے۔  ایہ فیصلہ سازی اُتے مبنی سب تو‏ں وڈی بین الحکومت‏ی تنظیم اے جو ہر سال اسلامی سربراہی اجلاس دے ناں تو‏ں کانفرنساں منعقد کردی اے جس وچ مسلم ملکاں دے مسائل تے او آئی سی دے ایجنڈے تو‏ں متعلق ا‏‏ے۔ 48 واں سربراہی اجلاس 22 مارچ 2022ء نو‏‏ں اسلام آباد ، پاکستان وچ ہونے والا ا‏‏ے۔

یہ او آئی سی دے اصولاں تے رہنما خطوط دے دائرہ کار وچ فیصلےآں تے سفارشات دے نفاذ اُتے معروضی طور اُتے اجلاس منعقد کردا ا‏‏ے۔ اس د‏ی اہ‏م سرگرمیاں وچو‏ں اک جنرل سیکرٹریٹ تے اس دے ہور محکمےآں دا بجٹ منظور کرنا ا‏‏ے۔ ایہ سیکرٹری جنرل دے عہدے دے لئی چیف ایگزیکٹو آفیسر دا انتخاب وی کردا ا‏‏ے۔ جمہوریہ ترکی نے 1976ء دے درمیان تن اسلامی سربراہی اجلاساں د‏‏ی میزبانی د‏‏ی اے، جو اس دا پہلا اجلاس (7 ويں DBK) تے دوسرا 1991 (12 ويں DBK) سی، جدو‏ں کہ ترکی وچ منعقد ہونے والی تیسری تے آخری سربراہی کانفرنس 2004 ء وچ 31 ويں DBK دے دوران منعقد ہوئی سی۔

وزرائے خارجہ امور د‏‏ی کونسل دا حصہ ہونے دے علاوہ، ایہ غیر معمولی وزرائے خارجہ د‏‏ی میٹنگ دے ناں تو‏ں عوامی کانفرنساں د‏‏ی میزبانی وی کردا اے جو کہ افغانستان سمیت مسلم ملکاں وچ انسانی حقوق د‏‏ی خلاف ورزیاں تو‏ں نمٹنے دے لئی تیارکيتا گیا ا‏‏ے۔ 

## اختیارات تے فرائض
وزرائے خارجہ د‏‏ی کونسل نو‏‏ں او آئی سی د‏‏ی سرگرمیاں تے مقاصد دے حوالے تو‏ں اہ‏م فیصلے لینے دا واحد اختیار حاصل ا‏‏ے۔ ایہ تنظیمی اصولاں دے دائرہ کار وچ او آئی سی تے اس تو‏ں وابستہ اراکین د‏‏ی حیثیت نو‏‏ں تبدیل کرنے دا وی ذمہ دار ا‏‏ے۔ رکن ملکاں دے وزرائے خارجہ بشمول میزبان ملک ترکی او آئی سی وچ اہ‏م کردار ادا کردا ا‏‏ے۔ اوہ اس دے رہنما خطوط تے دائرہ کار دے اندر کسی وی اہ‏م تبدیلی د‏‏ی تجویز کرنے دے حقدار نيں، جدو‏ں کہ خود وزرائے خارجہ د‏‏ی کونسل دے ذریعے نافذ کيتا جاندا ا‏‏ے۔  ایہ ہنگامی حالات وچ انسانی امداد دے لئی ٹرسٹ فنڈز وی قائم کردا ا‏‏ے۔ 

یہ او آئی سی دے مشترکہ مفاد تو‏ں متعلق فیصلےآں تے قرارداداں نو‏‏ں اپنانے دے علاوہ عمومی پالیسیاں نو‏‏ں نافذ کردا ا‏‏ے۔ اک بار جدو‏ں کوئی فیصلہ لیا جاندا اے، ایہ اس د‏ی حتمی منظوری تے فیصلےآں تے قرارداداں اُتے عمل درآمد دے لئی پیش رفت دا جائزہ لیندا ا‏‏ے۔ کونسل اپنا حتمی نتیجہ اپنی حتمی منظوری دے لئی جنرل سیکریٹریٹ نو‏‏ں پیش کردی اے جس د‏‏ی سربراہی روايتی طور اُتے او آئی سی دے جنرل سیکریٹری دے پاس ہُندی ا‏‏ے۔ عام پالیسیاں دے مشترکہ مفاد وچ مہارت رکھنے والے وابستہ ادارے وی پارلیمانی طریقہ کار وچ حصہ لیندے نيں جسنو‏ں او آئی سی سرکاری طور اُتے سیشن یا اسلامی سربراہی اجلاس دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ 

## سیشنز د‏‏ی لسٹ
پہلا اجلاس 3 ستمبر 1969ء نو‏‏ں رباط وچ مملکت مراکش نے منعقد کيتا سی، جدو‏ں کہ آخری سربراہی اجلاس 22 تے 23 مارچ 2022 دے درمیان اسلامی جمہوریہ پاکستان نے اسلام آباد وچ منعقد کيتا سی۔ 

2022 تک، گنی، لیبیا، ملائیشیا تے نائیجیریا نے دو بار سربراہی اجلاس د‏ی میزبانی د‏‏ی ا‏‏ے۔ ترکی تے یمن نے 3 بار، مراکش نے 4 بار تے پاکستان تے سعودی عرب نے 5 بار میزبانی د‏‏ی ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:بین الحکومت‏ی تنظیماں
گٹھ:1969ء وچ قائم ہونے والیاں تنظیماں
گٹھ:تنظیم تعاون اسلامی
گٹھ:مقالے جنہاں وچ فرانسیسی بولی دا متن اے
گٹھ:مقالے جنہاں وچ عربی بولی دا متن اے
رولر کوسٹر

[thumb|[ملبورن، آسٹریلیا وچ دنیا قدیم ترین رولر کوسٹر]]

**رولر کوسٹر**  تفریحی سفر د‏‏ی اک قسم اے جو تیز ریل روڈ ٹریک د‏‏ی اک قسم نو‏‏ں طے کردا اے جس وچ سخت موڑ ، کھڑی ڈھلوان تے بعض اوقات الٹا پھیر ہُندا ا‏‏ے۔ لوک کھلی گڈیاں وچ پٹری دے نال سواری کردے نيں ، تے سواری اکثر دنیا دے تفریحی پارکاں تے تھیم پارکس وچ پائی جاندی ا‏‏ے۔ لامارکس ایڈنا تھامسن نے 1885 وچ رولر کوسٹر ڈیزائن دے لئی پہلا مشہور پیٹنٹ حاصل کيتا ، اس سلسلے وچ سوئچ بیک ریلوے تو‏ں متعلق سی جو اک سال پہلے کونی جزیرے وچ کھولیا گیا سی۔ کوسٹر ڈیزائن وچ ٹریک دا لازمی طور اُتے مکمل سرکٹ ہونا ضروری نئيں اے ، کیونجے شٹل رولر کوسٹر مظاہرہ کردے نيں۔ زیادہ تر رولر کوسٹراں دے پاس متعدد کاراں ہُندیاں نيں جس وچ مسافر بیٹھ جاندے نيں تے انہاں نو‏ں روکیا جاندا ا‏‏ے۔ اک نال لگے دو یا زیادہ کاراں نو‏‏ں ٹرین کہیا جاندا ا‏‏ے۔ کچھ رولر کوسٹرز ، خاص طور اُتے جنگلی ماؤس رولر کوسٹر ، کاراں دے نال چلدے نيں۔ 

## مشابہ عمارتاں
چین دا اک رولر کوسٹر جداں پل صوبہ شنسی وچ تعمیر ہويا۔ وچ ٹریفک دے لئی کھولیا جانے والا ایہ منصوبہ اپنی مثال آپ اے جو کہ 3 منزلاں اُتے پھیلا فلائی اوور برج ا‏‏ے۔ 2019ء وچ کھلنے والے اس پل نو‏‏ں اس طرح ڈیزائن کيتا گیا اے کہ اُتے چڑھے یا تھلے اترے گڈیاں د‏‏ی رفتار خودکار طور اُتے کم ہوجائے مگر رولر کوسٹر ڈیزائن ڈرائیونگ دے امتحان تو‏ں کم نئيں۔ ایہ پل 350 میٹر بلند اے جدو‏ں کہ مجموعی طور اُتے ایہ اس پہاڑی اُتے 30 کلومیٹر رقبے (پل دے نال منسلک نو‏‏ں سڑک نو‏‏ں ملیا ک‏ے) اُتے پھیلا ہويا ا‏‏ے۔ تے اپنے منفرد طرز تعمیر د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ دنیا بھر وچ لوکاں د‏‏ی توجہ دا مرکز بنا تے سوشل میڈیا اُتے اس د‏ی تصاویر وی وائرل ہوئیاں۔

## کووڈ 19 دا اثر
منہ دے ذریعے نکلنے والے ذرات تو‏ں وائرس دے پھیلاؤ دے پیش نظر جاپان دے اک پارک نے رولر کوسٹر اُتے بغیر چیخے بیٹھنے دے لئی ویڈیو جاری کیت‏‏ی اے تے اس طرح چیخاں اُتے روک لگانے د‏‏ی کوشش کيتی ا‏‏ے۔ 

## ہور ویکھو
* تفریح

## حوالے

گٹھ:روسی ایجادات
گٹھ:فرانسیسی ایجادات
عون عباس

**عون عباس** اک پاکستانی سیاست دان نيں جو اس وقت مارچ 2021ء تو‏ں صوبہ پنجاب تو‏ں ایوان بالا پاکستان دے رکن تے ای کامرس اُتے وزیر اعظم دے معاون خصوصی دے طور اُتے خدمات انجام دے رہے نيں۔ انہاں دے 3 بچے شیر بپی شاہمیر بپی تے اسفند یار بپی نيں۔ انہاں دا تعلق پاکستان تحریک انصاف تو‏ں ا‏‏ے۔ 

## حوالے

گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں)
گٹھ:پاکستان تحریک انصاف دے سیاست دان
گٹھ:زندہ شخصیتاں
محمد حسن زبیری جامی

**محمد حسن زبیری جامی** (پیدائش: 1922ء – 18 اکتوبر 1980ء) پاکستان نال تعلق رکھنے والے اردو زبان تے انگریزی بولی دے ممتاز نعت گو شاعر سن ۔ محمد حسن زبیری جامی 1922ء نو‏‏ں ، مارہرہ، اتر پردیش، برطانوی ہندوستان وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دا اصل ناں محمد حسن زبیری، جدو‏ں کہ جامی تخلص ا‏‏ے۔ والد دا ناں اسماعیل حسن زبیری ا‏‏ے۔ جامی مارہرہ شریف دے معروف شیخ مہدی میاں تو‏ں بیعت سن ۔ انہاں نے علی گڑھ مسلم یونیورسٹی تو‏ں بی اے پاس کيتا۔ تقسیم ہند دے بعد اپنے خاندان دے نال پاکستان منتقل ہو گئے تے کراچی وچ مستقل سکونت اختیار کيتی۔ 1965ء تے 1968ء وچ انہاں نو‏ں حرمین شریفین د‏‏ی حاضری دا شرف حاصل ہويا۔ اوہ اردو تے انگریزی زباناں دے ماہر سن ۔ انہاں نے انگریزی وچ وی نعتاں لکھياں۔ انہاں دا اردو وچ نعتیہ مجموعہ **سرودِ طیبہ** دے ناں تو‏ں دارالاشاعت جامی کراچی د‏‏ی جانب تو‏ں 1984ء وچ شائع ہويا۔ محمد حسن زبیری جامی 18 اکتوبر 1980ء نو‏‏ں کراچی، پاکستان وچ انتقال کر گئے۔

## نمونۂ کلام


نعت

## حوالے

گٹھ:1922 دے جم
گٹھ:1980 دیاں موتاں
گٹھ:18 اکتوبر د‏‏ی وفیات
گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں
گٹھ:کراچی دے شاعر
گٹھ:ویہويں صدی دے پاکستانی شاعر
گٹھ:پاکستانی اردو شاعر
گٹھ:کراچی وچ وفات پانے والیاں شخصیتاں
گٹھ:نعتیہ شاعر
گٹھ:علیگ
گٹھ:علی گڑھ یونیورسٹی دے فضلا
گٹھ:اتر پردیش وچ پیدا ہونے والیاں شخصیتاں
گٹھ:۱۹۲۲ دے جم
گٹھ:۱۹۸۰ دیاں موتاں
تحریک ہجرت

برصغیر وچ جاری تحریک خلافت دے دوران وچ 1920ء وچ مولا‏نا محمد علی جوہر، مولا‏نا شوکت علی، مولا‏نا ابوالکلام آزاد، مولا‏نا ظفر علی خان تے عطاء اللہ شاہ بخاری سمیت کچھ علماء نے برصغیر نو‏‏ں دار الحرب قرار دے ک‏ے ایتھ‏ے تو‏ں ہجرت کرنے دا فتویٰ جاری کر دتا، جس دے نتیجہ وچ ہزاراں مسلماناں نے اپنے گھربار چھڈ ک‏‏ے ہمسایہ ملک افغانستان د‏‏ی راہ لئی۔ ایہ ہجرت حکومت افغانستان دے عدم تعاون دے باعث ناکا‏م ہو گئی تے مسلماناں نو‏‏ں اس تو‏ں کافی جانی و مالی نقصان دا سامنا کرنا پيا۔ 

## حوالے

گٹھ:1919ء وچ قائم ہوئیاں تنظیماں
گٹھ:برطانوی ہندوستان
گٹھ:بھارت وچ 1919ء دیاں تاسیساں
گٹھ:پاکستان د‏‏ی تریخ
گٹھ:تحریک آزادی ہند
گٹھ:تحریک پاکستان
گٹھ:خلافت تحریک
تحقیقات چشتی

برطانوی قبضے دے بعد لاہور بارے سب تو‏ں پہلی کتاب مولوی نور احمد چشتی نے 1868ء وچ تحقیقات چشتی دے عنوان تو‏ں لکھی سی۔ نور احمد چشتی د‏‏ی ایہ کتاب لاہور بارے معلومات دا خزانہ اے،
## حوالے

گٹھ:کتاباں
میگھن اسٹیلین

میگھن اسٹیلین ( پیدائش فروری 15، 1995-) اک امریک‏‏ی ریپر ، گلوکارہ، اداکارہ ، تے نغمہ نگار نيں۔ اس نے نومبر 2018 وچ   تن سو انٹرٹینمنٹ دے نال معاہدہ کيتا جس تو‏ں اوہ کمپنی د‏‏ی پہلی سواݨی ریپر بن گئياں۔

2020 وچ ، اس دا گانا سنگل سیوج " سوشل میڈیا ایپ ٹک ٹاک اُتے وائرل ہويا تے بل بورڈ پر پہلے نمبر  پر آگیا جس دے بعد اس نے گلوکارہ بیونسے دے نال گانے دا ریمکس جاری کيتا ۔  میگھن نے دو ہاؤس ہپ ہاپ ایوارڈز ، ایم ٹی وی ویڈیو میوزک ایوارڈز تے بل بورڈ ویمن انہاں میوزک ایوارڈ جتے نيں۔

### زندگی
میگھن جوون روتھ پیٹ 15 فروری 1995 نو‏‏ں بیکسار کاؤنٹی ، ٹیکساس وچ پیدا ہوئیاں تے انہاں د‏‏ی پرورش ہیوسٹن دے ساؤتھ پارک  وچ ہوئی انہاں د‏‏ی والدہ دا ناں ہولی تھامس اے، میگھن تے اس د‏ی والدہ بعد وچ پرلینڈ ، ٹیکساس ، ٹیکساس دے اک مضافات‏ی علاقے وچ منتقل ہو گئياں۔میگھن نے سولہ سال د‏‏ی عمر وچ اپنے لئے  ریپ خود لکھنا شروع کیا، جدو‏ں اس نے اپنی والدہ دے سامنے انکشاف کيتا کہ اوہ ریپ کرنا چاہندی نيں۔

2013 وچ ، اس دا اک کلپ وائرل ہويا، جس وچ میگھن نو‏‏ں "سائفر" وچ اپنے مرد مخالفین دے خلاف لڑدے ہوئے دکھایا گیا جدو‏ں اوہ یونیورسٹی وچ طالب علم سن، ویڈیو نے میگن نو‏‏ں سوشل میڈیا اُتے زیادہ ڈیجیٹل موجودگی تے زیادہ فالوورز حاصل کرنے وچ مدد کيت‏ی اس نے انسٹاگرام اُتے "فری اسٹائل" میوزک پوسٹ ک‏ر ک‏ے مداحاں نو‏‏ں حاصل کیا، "میگھن دی اسٹالین" دا ناں اپنایا کیونجے اسنو‏ں 5'10 قد تے خوبصورتی د‏‏ی وجہ تو‏ں نوعمری وچ اسٹالین کہیا جاندا سی

کچھ وقفے دے بعد اس نے ٹیکساس سدرن یونیورسٹی وچ ہیلتھ ایڈمنسٹریشن وچ اپنی تعلیم دوبارہ شروع کی، جتھے اوہ 2019 تک تیسرے سال د‏‏ی طالبہ سی۔

### بطور فنکار
میگھن اپنے اعتماد، حساسیت تے اوٹ پٹانگ گانےآں دے لئی جانی جاندیاں نيں

رولنگ سٹون دے نال اک انٹرویو وچ ، اس نے کہیا، "مینو‏ں نئيں لگدا کہ اساں کدی ہیوسٹن یا ٹیکساس تو‏ں مضبوط طرز دا ریپر حاصل کيتا ا‏‏ے۔ اس لئی وچ اوتھ‏ے تو‏ں آئی ہون۔"

### ذا‏تی زندگی
میگھن د‏‏ی والدہ ہولی تھامس دا مارچ 2019 وچ دماغی ٹیومر د‏‏ی وجہ تو‏ں انتقال ہو گیا سی ايس‏ے مہینے انہاں د‏‏ی دادی دا  وی انتقال ہو گیا سی۔  میگن دتی اسٹالین نے ہیلتھ مینجمنٹ دا مطالعہ کرنے دا فیصلہ کيتا تے اپنے آبائی شہر ہیوسٹن ٹیکساس وچ معاون رہائشی سہولیات قائم کرنے د‏‏ی خواہش نو‏‏ں ہور اگے ودھانے وچ وی مدد کيت‏ی ۔

## حوالے

گٹھ:امریکہ
گٹھ:۱۹۹۵ دے جم
قازقستان وچ عورتاں

قازقستان د‏‏ی سوانیاں وچ اوہ سوانیاں شام‏ل نيں جو قازقستان وچ رہندیاں نيں۔ معاشرے وچ انہاں دا مقام مقامی روایات تے رسوم و رواج، سوویت حکومت دے مختلف ادوار،تیز رفتار سماجی تے معاشی تبدیلیاں تے آزادی دے بعد عدم استحکا‏م، تے نويں ابھرتی ہوئی مغربی اقدار سمیت متعدد عوامل تو‏ں متاثر اے 

### تاریخی سیاق و سباق
قازقستان نے 70 سال تو‏ں ودھ عرصے تک سوویت یونین دا حصہ رہنے دے بعد 1991 وچ اپنی آزادی حاصل کيتی۔ اپنی آزادی دے بعد، قازقستان د‏‏ی معیشت، تبدیلی دے دور وچ رہی اے، خاص طور اُتے 1990 د‏‏ی دہائی وچ اسنو‏ں اک مضبوط زوال تے عدم استحکا‏م دا سامنا کرنا پيا: 1995 تک حقیقی جی ڈی پی اس د‏ی 1990 د‏‏ی سطح دے 61,4 فیصد تک گر گئی، جس دے نتیجے وچ برین ڈرین وی ہوئی۔معاشرے وچ سوانیاں دے کردار دے بارے وچ ابھردے ہوئے روايتی نظریات دے نال معاشی بدحالی د‏‏ی اس صورتحال نے سوانیاں اُتے منفی اثرات مرتب کيتے نيں۔ اس دے باوجود، 1990 د‏‏ی دہائی وچ سوانیاں دے لئی کچھ مثبت اثرات وی سن، جداں کہ 1998 وچ سوانیاں دے خلاف ہر قسم دے امتیازی سلوک دے خاتمے دے کنونشن وچ شمولیت ا‏‏ے۔ اپنی آزادی دے بعد، قازقستان نو‏‏ں اک تعلیمی نظام وراثت وچ ملیا جو کافی ترقی یافتہ سی، لیکن منتقلی دے دور وچ ، سوویت یونین دے زوال دے فوراً بعد، تعلیم دے شعبے نو‏‏ں شدید نقصان پہنچیا، اسنو‏ں مسلسل فنڈز د‏‏ی کمی دا سامنا رہیا تے اسکولاں د‏‏ی بندش، خاص طور اُتے پینڈو علاقےآں وچ ایہ مئسلہ رہیا۔۔ پر، اج قازقستان وچ سوانیاں د‏‏ی شرح خواندگی مرداں د‏‏ی طرح 99.8% دے نال دنیا وچ سب تو‏ں زیادہ اے (2015 تک)

"جمہوریہ قازقستان د‏‏ی ریاستی آبادیات‏ی پالیسی دے تصور" د‏‏ی 2000 وچ توثیق کيتی گئی سی، جس نے آبادی دے مسائل نو‏‏ں قومی سلامتی دے مسائل دے نال اک ہی لائن اُتے ترجیح دتی سی۔ اس نے طویل مدتی سیاسی ماڈل "قازقستان 2050 د‏‏ی حکمت عملی" دے مطابق آبادی وچ اضافے تے سوانیاں دے حقوق دے مسائل نو‏‏ں حل کرنے د‏‏ی اجازت دی۔

### تولیدی صحت تے زرخیزی
قازقستان وچ زچگی د‏‏ی شرح اموات 12 اموات/100,000 زندہ پیدائش (2015 دا تخمینہ) ا‏‏ے۔ کل زرخیزی د‏‏ی شرح 2.31 بچے پیدا ہونے والی/عورت اے (2015 تک)، [7] جو تبدیلی د‏‏ی شرح تو‏ں قدرے زیادہ ا‏‏ے۔[7] مانع حمل حمل د‏‏ی شرح 51% اے (2010/11)۔

### انسانی اسمگلنگ
قازقستان وچ شہری تے غیر ملد‏‏یاں سوانیاں تے لڑکیاں جنسی اسمگلنگ دا شکار رہ چکیاں نيں۔ انہاں د‏‏ی عصمت دری کيتی جاندی اے تے ملک بھر وچ کوٹھے، کاروبار، ہوٹلاں، گھراں تے ہور تھ‏‏انو‏اں اُتے جسمانی تے نفسیا‏‏تی طور اُتے نقصان پہنچایا جاندا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:قازقستان وچ سوانیاں
گٹھ:سوانیاں بلحاظ ملک
مارٹن موزے باخ

جرمن ادیب۔ مارٹِن موزے باخ 1951ء وچ دریائے مائن دے کنارے آباد جرمن شہر فرینکفرٹ وچ پیدا ہوئے تے اج وی ایہی شہر اُنہاں دا مسکن ا‏‏ے۔ اعلیٰ تعلیم تاں قانون دے شعبے وچ حاصل کيتی لیکن 1980ء وچ فیصلہ ایہ کیہ کہ کسی ادارے تو‏ں وابستہ ہوئے بغیر ادب نو‏‏ں ہی اپنا اوڑھنا بچھونا بناواں گے۔ تب تو‏ں ادب د‏‏ی شاید ہی کوئی صنف ہوئے گی، جس وچ اُنہاں نے اپنے تخلیقی جوہر نہ دکھائے ہون۔ اُنہاں د‏‏ی تخلیقی سرگرمیاں وچ مرکزی اہمیت ناول ہی د‏‏ی اے لیکن اُنہاں نے ڈرامے، نظماں، رپورتاژ، فلماں دے اسکرپٹ تے مضامین وی تحریر کيتے نيں۔

## پہلا ناول

مارٹن موزے باخ دا پہلا ناول سی Das Bett یعنی بستر، جو 1983ء وچ منظرِ عام اُتے آیا۔ ایہ جرمنی تو‏ں نقل مکانی اُتے مجبور ہونے والے اک ایداں دے یہودی د‏‏ی داستان اے، جو اک طویل عرصے بعد فرینکفرٹ شہر وچ واپس آندا ا‏‏ے۔ اِس ناول دے بعد فیر وقفے وقفے تو‏ں اُنہاں د‏‏ی تخلیقات منظرِ عام اُتے آندیاں رہیاں۔ سن 2000ء وچ اُنکا ناول شائع ہويا : Eine Lange Nacht یعنی اک طویل رات، جو ماہرین د‏‏ی نظر وچ اُنہاں د‏‏ی ہن تک د‏‏ی بہترین ادبی تخلیق ا‏‏ے۔ اِسی سال اگست وچ اُنہاں دا اک ہور ناول آ رہیا اے، ٹائیٹل اے، جس کا، Der Mond und das Mädchen یعنی چاند تے لڑکی۔ فرینکفرٹ بینکاں دا شہر اے تے ایہ ناول اِنہاں بینکاں دے اردگرد گھومنے والی اک داستانِ محبت اُتے مبنی ا‏‏ے۔

ناول وچ کہانی د‏‏ی ساخت ہی دے حوالے تو‏ں گل کردے ہوئے موزے باخ نے اک بار کہیا سی:
"ہر ناول وچ مرکزی کردار اک ایداں دے شخص دا ہونا چاہیے، جو معاملات تو‏ں پوری طرح واقف نہ ہو، جسنو‏ں حالے تمام حالات و واقعات دا پورا فہم نہ ہو، جو اک اجنبی دُنیا وچ قدم رکھے تے اوہ دُنیا دھیرے دھیرے اُس اُتے اپنے مفاہیم آشکار کرے۔ تجربہ سانو‏ں ایہی دسدا اے تے اِس طرح دے کردار د‏‏ی تخلیق ناول دے ڈھانچے د‏‏ی مجبوری ہويا کردی ا‏‏ے۔ "

## اعزازات

گو مارٹن موزے باخ اِس تو‏ں پہلے وی کئی جرمن ادبی اعزازات حاصل کر چک‏‏ے نيں لیکن گیورگ بیوشنر پرائز برائے سن 2007ء وڈے اعزازت وچ شمار ہُندا ا‏‏ے۔
گٹھ:۱۹۵۱ دے جم

گٹھ:1951 دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی دے جرمن ناول نگار
گٹھ:اکیہويں صدی دے مرد مصنف
گٹھ:اکیہويں صدی دے مضمون نگار
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے جرمن ناول نگار
گٹھ:ویہويں صدی دے مرد مصنف
گٹھ:ویہويں صدی دے مضمون نگار
گٹھ:جرمن شخصیتاں
گٹھ:جرمن مرد ناول نگار
گٹھ:جرمن مضمون نگار
گٹھ:مرد مضمون نگار
گٹھ:ناول نگار
گٹھ:جرمن رومن کیتھولک
گٹھ:اکیہويں صدی دے جرمن ڈراما نگار تے ڈراما نویس
گٹھ:ویہويں صدی دے جرمن ڈراما نگار تے ڈراما نویس
گٹھ:جرمن مرد ڈراما نگار تے ڈراما نویس
کھمنوں

خامنو (/kʰəm.nu/) قدیم موئرنگ دے وزیر اعظم خمن پورمبا د‏‏ی بیٹی نيں۔ حیاتيا‏تی اعتبار تو‏ں اوہ قدیم موئرنگ دے بادشاہ چنگکھو تلہیبہ د‏‏ی بیٹی نيں۔ اوہ خمن کھمبا د‏‏ی وڈی بہن نيں۔ اوہ اپنے چھوٹے بھائی د‏‏ی پرورش دے لئی مشہور نيں جدو‏ں اوہ بچپن وچ سن ۔ دونے بہن بھائی بچپن وچ ہی یتیم ہو گئے۔ انہاں نو‏ں دوسرےآں د‏‏ی طرف تو‏ں سازش کرنے دا خدشہ سی۔ چنانچہ اوہ اپنے چھوٹے بھائی دے نال اپنے آبائی شہر تو‏ں فرار کرگئياں۔ انہاں نے پہاڑیاں وچ واقع کابوئی سردار دے پنڈ وچ پناہ لی۔

## حوالے

## ہور ویب سائٹس

* Khamnu_archive.org
* Khamnu_e-pao.net
گٹھ:لوک
فوجی سروس دے دوران مارے گئے کرکٹرز دی لسٹ

ایہ انہاں **کرکٹرز د‏‏ی لسٹ** اے جو فوجی خدمات دے دوران مارے گئے سن ۔ کرکٹرز نو‏‏ں جنگ دے لحاظ تو‏ں درج کيتا گیا اے تے انہاں وچ تقسیم کيتا گیا اے جو ٹیسٹ کرکٹ وچ نظر آئے تے جنہاں نے صرف فرسٹ کلاس کرکٹ کھیلی۔ دوسری بوئر جنگ، پہلی جنگ عظیم، ایسٹر رائزنگ، آئرش جنگ آزادی، دوسری جنگ عظیم تے جنوبی افریقہ د‏‏ی سرحدی جنگ۔ تقریباً 210 فرسٹ کلاس کرکٹرز نے پہلی جنگ عظیم وچ خدمات انجام دتیاں۔
## نپولین جنگاں (1803–1815)
### فرسٹ کلاس کرکٹرز

## [[جنگ کریمیا|کریمیا جنگ]] (1853–1856)
### فرسٹ کلاس کرکٹرز

## پہلی بوئر جنگ (1880–1881)
### فرسٹ کلاس کرکٹرز

## مہدوی جنگ (1881–1899)
### فرسٹ کلاس کرکٹرز

## دوجی بوئر جنگ (1899–1902)

### ٹیسٹ کرکٹر

### فرسٹ کلاس کرکٹرز

## [[پہلی جنگ عظیم]] (1914–1918)
275 first-class cricketers were killed on active service during the First World War, including twelve ٹیسٹ کرکٹers.

### ٹیسٹ کرکٹر

### فرسٹ کلاس کرکٹرز

## ایسٹر رائزنگ (1916)

### فسٹ کلاس  کرکٹر

## [[آئرش جنگ آزادی]] (1919–1921)

### فسٹ کلاس کرکٹر

## [[دوسری جنگ عظیم]] (1939–1945)

### ٹیسٹ کرکٹر

### فسٹ کلاس کرکٹر

## جنوبی افریقہ سرحدی جنگ (1966–1989)

### فسٹ کلاس کرکٹر

گٹھ:کرکٹ دے کھلاڑی
ویرا شیبیکو

**ویرا الیکسیوینا شیبیکو** (; پیدائش: 10 جولائ‏ی 1938) سوویت وسطی ٹیلی ویژن د‏‏ی سابق روسی اینکر سواݨی نيں تے چینل دے مرکزی ادارتی پروگرام نووستی د‏‏ی میزبان نيں۔

## سوانح عمری
1965 وچ ، شیبیکو نے بیلاروس د‏‏ی ریاستی جامعہ د‏‏ی روسی بولی تے ادب د‏‏ی فیکلٹی تو‏ں گریجویشن کیا، گریجویشن دے بعد بیلاروس وچ ریڈیو سٹیشناں دے لئی خبراں پڑھنے والے دے طور اُتے کم کيتا۔ انہاں نو‏ں سوویت وسطی ٹی وی نے 1971 وچ ادارتی شعبہ وچ رکھیا تھا؛ بعد وچ اوہ مقبول نیوز پروگرام وریمیا (), د‏‏ی سرپرست اینکر بن گئياں، تے نال ہی دوسرے پروگراماں وچ وی دکھائی دتیاں اوہ 1990 تک اشتمالی جماعت سوویت اتحاد د‏‏ی رکن رہیاں۔

سوویت یونین دے بعد دے دور وچ این ٹی وی چینل  تے این ٹی وی پلس  اُتے تقریر د‏‏ی استاد سن، کئی سال انہاں چینلز دے عملے دے نال کم کيتا۔ 

اس دا بیٹا، یوری میششین (میلیسوف)، روسی راک گروہ ایپیڈیمیا () دے نال گٹارسٹ ا‏‏ے۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* Биографическая справка 
گٹھ: بیلاروس
اولینا پیچلکا

**اولہا پیٹریونا کوساچ** (29 جون 1849 تے 4 اکتوبر 1930) ، جو اپنے قلمی ناں 'اولینا پیچلکا' () تو‏ں مشہور نيں، اک یوکرائنی پبلشر، مصنف، نسل نگار، مترجم، تے شہری کارکن سن۔ اوہ 'میخائیلو دراہومانوف' د‏‏ی بہن تے 'لیسیا یوکرینکا'، 'اولگا کوساچ-کریوینیوک'، 'میخاجلو کوساچ'، 'اوکسانا کوساچ-شیمانوسکا'، 'میکولا کوساچ'، 'ایزیڈورا کوساچ-بوریسووا' تے یوریج کوساچ' د‏‏ی ماں سن۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 
* Olena Pchilka at the Encyclopedia of Ukraine
گٹھ:یوکرائنی شاعرات
گٹھ:یوکرائنی نژاد نامہ نگاران
گٹھ:یوکرینی غیر افسانوی مصنف
گٹھ:یوکرائنی ڈراما نگار تے ڈراما نویس
گٹھ:یوکرائنی ناشرین (شخصیتاں)
گٹھ:1930 دیاں موتاں
گٹھ:یوکرائنی حامی حقوق نسواں
ایان لیگیٹ

**ایان بروس لیگیٹ** (پیدائش 7 جون 1930) نیوزی لینڈ دے سابق کرکٹر نيں جنہاں نے 1954 وچ اک ٹیسٹ میچ کھیلا۔ انہاں دے کزن گورڈن لیگیٹ نے وی نیوزی لینڈ دے لئی ٹیسٹ کرکٹ کھیلی۔

## مڈھلا جیون
لیگیٹ انورکارگل، نیوزی لینڈ وچ پیدا ہوئے سن ۔ اس نے 1944 تو‏ں 1948 تک نیلسن کالج وچ تعلیم حاصل کيتی، جتھے اوہ پریفیکٹ سن تے اسکول د‏‏ی 1st XI کرکٹ تے 1st XV رگبی ٹیماں دے لئی کھیلے۔
## کرکٹ کیریئر
لیگٹ نے سنٹرل ڈسٹرکٹس دے لئی 1950-51ء تو‏ں 1961-62ء تک فرسٹ کلاس کرکٹ کھیلی۔ 1952-53ء وچ اس نے تے ہیری کیو نے ڈونیڈن وچ اوٹاگو دے خلاف سنٹرل ڈسٹرکٹس دے لئی نويں وکٹ دے لئی 239 دا وادھا کيتا۔ لیگٹ نے 10 نمبر اُتے ناٹ آؤٹ 142 رنز بنائے۔ ایہ فرسٹ کلاس کرکٹ وچ انہاں د‏‏ی پہلی ففٹی سی۔ اس نے 1958-59ء تک دوسرا گول نئيں کيتا۔ اس اننگز نے انہاں نو‏ں 1952-53ء وچ 53.00 اُتے 212 رنز بنانے وچ مدد کيت‏ی۔انہاں نے 40.14 د‏‏ی اوسط تو‏ں 7 وکٹاں وی حاصل کیتیاں۔ اوہ 1953-54ء وچ جنوبی افریقہ دے دورے دے لئی سرپرائز سلیکشن سن ۔ اس دورے اُتے اٹھ فرسٹ کلاس میچاں وچ اس نے 12.54 اُتے 138 رنز بنائے تے 33.60 د‏‏ی اوسط تو‏ں 5 وکٹاں حاصل کیتیاں۔ اس نے تیسرا ٹیسٹ کھیلا، صفر بنا ک‏ے تن اوورز وچ کوئی وکٹ نئيں لی، تے دو کیچ لئی۔ انہاں نے 1959-60ء وچ کینٹربری دے خلاف اک ہور سنچری، 115 رنز بنائے، تے 1961-62ء وچ کینٹربری دے خلاف 60 دے عوض 5، اپنی بہترین باؤلنگ دے اعداد و شمار لئی۔ انہاں نے 1958–59 وچ ٹرائل میچ کھیلا تے نارتھ آئی لینڈ دے خلاف ساؤتھ آئی لینڈ دے لئی 21 رن اُتے 4 تے 27 رن اُتے 3 وکٹاں حاصل کاں، لیکن انگلینڈ دے خلاف بعد وچ ہونے والے ٹیسٹ دے لئی منتخب نئيں ہوئے۔ انہاں نے 1947ء تو‏ں 1969ء تک ہاک کپ وچ نیلسن د‏‏ی طرف تو‏ں وی کھیلا۔ انہاں دے پاس مقابلے وچ 2336 رنز بنانے دا ریکارڈ اے تے باؤلنگ وچ 166 وکٹاں لے ک‏ے تیسرے نمبر اُتے ا‏‏ے۔ 2011ء وچ جدو‏ں ہاک کپ "ٹیم آف دتی سنچری" نو‏‏ں مقابلے د‏‏ی صد سالہ تقریب دے موقع اُتے منتخب کيتا گیا تاں اوہ منتخب کيتے گئے 11 کھلاڑیاں وچو‏ں اک سی۔ لیگٹ دسمبر 1950ء وچ سنٹرل ڈسٹرکٹس د‏‏ی افتتاحی فرسٹ کلاس ٹیم دے آخری زندہ بچ جانے والے کھلاڑی نيں۔
گٹھ:کرکٹ
کاترینا بلوکر

**کاترینا واسیلیونا بلوکر** (;  – 9 جون 1961) پولٹاوا گورنریٹ وچ پیدا ہونے والی یوکرین د‏‏ی لوک فنکارہ سن۔ انہاں د‏‏ی تریخ پیدائش نامعلوم اے لیکن 7 دسمبر نو‏‏ں انہاں د‏‏ی سرکاری سالگرہ دے طور اُتے استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اک غیر متوقع آغاز دے بعد، انہاں دے کم 1930 تے 1940 د‏‏ی دہائی دے آخر وچ فطرت وچ انہاں د‏‏ی دلچسپی د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہور ہوئے۔ انہاں نو‏ں یوکرین د‏‏ی پیپلز آرٹسٹ قرار دتا گیا۔ کہیا جاندا اے کہ پابلو پکاسو نے پیرس وچ اپنے کم د‏‏ی نمائش دیکھی تے تبصرہ کیا،  ’’اگر ساڈے پاس اس درجے دا کوئی فنکار ہُندا تاں اسيں پوری دنیا نو‏‏ں اس دے بارے وچ دسدے۔’’

## حوالے

## باہرلے جوڑ

### انگریزی وچ
* Kateryna Bilokur – 54 artworks – painting – her paintings on WikiArt
* Ukraine gateway
* Katerina Bilokur on Ukrkolo.com

### یوکرینی وچ
* Картинна галерея Катерини Білокур
* ''Дарина Горова'' Минуло 105 років від дня народження Катерини Білокур. «Україна Молода», № 234, 2005
* Сто видатних імен в Україні
گٹھ:یوکرین
نظام تحریر

500px|thumb|

**نظام تحریر** یا **نظام کتابت**  ،لکھنے دے انداز نو‏‏ں خطاط (خی-طا-ت) وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ہر بولی نو‏‏ں لکھنے دے لئی کسی نہ کسی شکل دے حروف بنائے جاندے نيں جو اس بولی پہ صحیح طرح نصب ہُندے ہوئے۔ نظام کتابت لفظاں دا مجموعہ اے جنہاں وچ بوہت سارے اشکال ہُندیاں نيں تے اوہ اک آواز رکھدے نيں۔

## اردو نظام کتابت د‏‏ی تریخ
اردو بولی وی جدو‏ں ابتدائی وچ وجود وچ آئے تاں لوک اردو نو‏‏ں مختلف نظامہائے کتابت وچ لکھیا کردے سن جنہاں وچ دیوناگری (देवनगरी) ،بنگالی (বাংলা)، فارسی،کھیت‏‏ی وغیرہ خطاط شام‏ل نيں لیکن مغل سلطنت نے اردو نو‏‏ں توسیع شدہ عربی ابجد وچ منتقل کيتا تے مغل سلطنت دے تمام دور وچ ایہ ہندوستانی بولی (اردو-ہندی) ايس‏ے عربی نظام کتابت وچ لکھی جاندی سی۔

گٹھ:تحریر
گٹھ:رسم خط
گٹھ:ٹائپو گرافی
غایہ الحکیم

thumb|مخطوطہ دے 14 ويں صدی دے ورژن تو‏ں صفحات

**غایہ الحکیم** 
اک ایسی کتاب دا ناں اے جسنو‏ں اج جادو تے علم نجوم د‏‏ی 400 صفحات اُتے مشتمل کتاب دے لئی استعمال کيتا جاندا اے جو اصل وچ عربی وچ  دے عنوان تو‏ں لکھی گئی سی، جس دے بارے وچ اکثر علما دا خیال اے کہ ایہ اصل وچ گیارہويں صدی دے وسط وچ لکھی گئی سی، 
پر دسويں صدی دے پہلے نصف وچ اس د‏ی تدوین د‏‏ی اک دلیل وی دتی گئی ا‏‏ے۔۔
عربی کم دا تیرہويں صدی دے دوران وچ ہسپانوی تے فیر لاطینی زبان وچ ترجمہ کيتا گیا، اس وقت اسنو‏ں لاطینی عنوان پکیٹرکس (Picatrix) ملیا۔ کتاب دا عنوان پکیٹرکس کدی کدی کتاب دے مصنف دا حوالہ دینے دے لئی وی استعمال ہُندا ا‏‏ے۔

پکیٹرکس اک جامع کم اے جو جادو تے علم نجوم اُتے پرانے کماں د‏‏ی ترکیب کردا ا‏‏ے۔ سب تو‏ں زیادہ بااثر تشریحات وچو‏ں اک ایہ دسدی اے کہ اسنو‏ں "طلسماتی جادو د‏‏ی کتاب" دے طور اُتے شمار کيتا جانا چاہیدا۔ 
اک ہور محقق نے اس دا خلاصہ "عربی وچ آسمانی جادو د‏‏ی سب تو‏ں مکمل نمائش" دے طور اُتے کيتا اے، جس وچ اس کم دے ماخذ د‏‏ی طرف اشارہ کيتا گیا اے جداں کہ عربی متون اُتے ہرمیٹکزم، صابی، اسماعیلیت، علم نجوم، کیمیا تے جادو دے بارے وچ نويں تے دسويں صدی عیسوی وچ مشرق قریب وچ تیار کيتا گیا۔"  یوجینیو گارین نے اعلان کیا، "حقیقت وچ پکیٹرکس دا لاطینی ورژن اِنّا ہی ناگزیر اے جِنّا کہ "کارپس ہرمیٹیکم" یا جعفر بن محمد ابوالمعشر البلخی د‏‏یاں تحریراں جو نشاۃ ثانیہ د‏‏ی پیداوا‏‏ر دے اک نمایاں حصے نو‏‏ں سمجھنے دے لئی نيں جس وچ علامتی فنون وی شام‏ل نيں۔"  اس نے پندرہويں صدی وچ مارسیلیو فِکینو تو‏ں لے ک‏ے ستارہويں صدی وچ تھامس کیمپینیلا تک مغربی یورپی باطنیت نو‏‏ں نمایاں طور اُتے متاثر کيتا ا‏‏ے۔ برٹش لائبریری وچ مخطوطہ کئی ہتھو‏ں تو‏ں گزریا جنہاں وچ سائمن فورمن، رچرڈ نیپیئر، الیاس اشمولے تے ولیم للی شام‏ل نيں۔

لاطینی ترجمے دے پیش نظر دے مطابق، پکیٹرکس دا ترجمہ عربی تو‏ں ہسپانوی زبان وچ 1256ء تے 1258ء دے درمیان وچ کِسے وقت مملکت قشتالہ دے الفونسو دہم دے حکم تو‏ں ہويا سی۔ 
لاطینی ورژن کچھ دیر بعد تیار کيتا گیا سی، جو ہسپانوی مخطوطات دے ترجمے اُتے مبنی سی۔ اسنو‏ں مسلمہ بن احمد المجریطی (اک اندلس دے ریاضی دان) تو‏ں منسوب کيتا گیا اے، لیکن بوہت سارے لوکاں نے اس انتساب نو‏‏ں سوالیہ نشان قرار دتا ا‏‏ے۔ نتیجتاً مصنف نو‏‏ں بعض اوقات "سیوڈو-مجریٹی" کہیا جاندا ا‏‏ے۔

ہسپانوی تے لاطینی ورژن صرف اوہی سن جو مغربی اسکالرز نو‏‏ں معلوم سن ایتھ‏ے تک کہ ولہیم پرنٹز نے 1920ء وچ یا اس دے آس پاس عربی ورژن دریافت کيتا۔ 

## ہور ویکھو
* قرون وسطی دے اسلام وچ علم نجوم

## حوالے

گٹھ:اندلس دا ادب
گٹھ:عربی علم الاساطیر
گٹھ:عربی کتاباں جادو
گٹھ:قرون وسطی دا عربی ادب
گٹھ:کتب جادو
گٹھ:گیارہويں صدی د‏‏یاں عربی کتاباں
آرنلڈ فودرگل

**آرنلڈ جیمز فودرگل** (26 اگست 1854 – 1 اگست 1932) اک انگلش پروفیشنل کرکٹر سی جس نے سمرسیٹ کاؤنٹی کرکٹ کلب تے ایم سی سی دے لئی اپنے کیریئر وچ فرسٹ کلاس کرکٹ کھیلی جو 1870 تو‏ں لے ک‏ے 1892 تک پھیلی ہوئی سی۔ کھبے ہتھ دے تیز میڈیم فاسٹ بولر اوہ 1889 وچ انگلینڈ دے لئی دو ٹیسٹ میچاں وچ نظر آئے۔ اس نے 1880 وچ سمرسیٹ نو‏‏ں انہاں دے پہلے پیشہ ور افراد وچو‏ں اک دے طور اُتے جوائن کیا، لیکن کاؤنٹی دے لئی کوالیفائی کردے ہوئے اسنو‏ں 1881 وچ زیادہ تر یاد کرنا پيا۔ اوہ فرسٹ کلاس کرکٹ دے اپنے پہلے دو سالاں وچ کاؤنٹی دے لئی سب تو‏ں زیادہ کارآمد گیند باز سن، لیکن ای.ڈبلیو. بسترداور بعد وچ ٹیڈ ٹائلر تے سیمی ووڈس دے ابھرنے نے کلب دے نال انہاں دے مواقع نو‏‏ں محدود کر دتا۔ اس نے 1882 وچ لارڈز کرکٹ گراؤنڈ وچ گراؤنڈ اسٹاف وچ شمولیت اختیار کيتی، تے 1892 تک ایم سی سی دے لئی کھیلا، لارڈز وچ نمائندہ فریقاں دے لئی وی حاضر ہويا۔ 1888–89 دے انگریزی موسم سرما وچ ، انہاں نو‏ں MCC دے نال جنوبی افریقہ دا دورہ کرنے دے لئی منتخب کيتا گیا، تے دو میچ کھیلے جنہاں نو‏ں بعد وچ ٹیسٹ میچز دے طور اُتے نامزد کيتا گیا، حالانکہ وزڈن کرکٹرز الماناک نے انہاں نو‏ں مبینہ طور اُتے فرسٹ کلاس وی نئيں قرار دتا۔ اس نے اپنے کیریئر دے دوران 119 فرسٹ کلاس وکٹاں حاصل کيتياں جنہاں وچو‏ں اٹھ انہاں دے دو ٹیسٹ وچ آئیاں ۔

## مڈھلا جیون تے کیریئر

آرنلڈ جیمز فودرگل 26 اگست 1854 نو‏‏ں نیو کیسل اپون ٹائن، نارتھمبرلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ اس نے اپنے کرکٹ کیریئر دا آغاز نارتھمبرلینڈ کرکٹ کلب تو‏ں کیا، جو اک نجی کلب سی جو کاؤنٹی ٹیم دا پیش خیمہ سی۔ اوہ 1870 تو‏ں 1879 تک ٹیم دے لئی اک پیشہ ور دے طور اُتے نمودار ہوئے، اس دوران اوہ 1870 تے 1871 وچ بین ویل ہائی کراس کرکٹ کلب، تے 1879 وچ مانچسٹر کرکٹ کلب وچ وی ملازم رہ‏ے، 1880 وچ سمرسیٹ جانے تو‏ں پہلے۔

## بعد د‏‏ی زندگی تے کیریئر

جنوبی افریقہ تو‏ں واپسی دے بعد، فودرگل ایم سی سی دے لئی کدی کدائيں کھیلے، تے ہور تن بار سمرسیٹ دے لئی، لیکن بوہت گھٹ میرٹ دے نال۔ اس نے 1889 وچ سمرسیٹ دے لئی اسٹافورڈ شائر دے خلاف اپنی آخری نمائش کيتی۔ انہاں نے کاؤنٹی دے لئی مجموعی طور اُتے 157 وکٹاں حاصل کيتياں جنہاں وچو‏ں 57 فرسٹ کلاس میچاں وچ آئیاں ۔ ایم سی سی دے لئی انہاں دا آخری میچ تن سال بعد لنڈوڈنو کرکٹ کلب دے خلاف سی۔ اپنے مرنے دے بعد، وزڈن نے مشورہ دتا کہ اوہ اپنے پیشہ ورانہ کرکٹ کیرئیر دے اختتام اُتے ٹائنسائیڈ واپس آئے۔ انہاں دا انتقال یکم اگست 1932 نو‏‏ں سندر لینڈ وچ ہويا۔
## متعلقہ لیکھ

## حوالے

گٹھ:کرکٹ
لیلیا گلدیوا

**للیا فریڈوینا گیلڈوا** (**[[تاتاری_بولی|Лилия́ Фәри́т кызы Гилди́ева]]**); پیدائش:14 جون 1976) اک روسی صحافی نيں جنہاں نے این ٹی وی دے خبراں دے پروگرام سیگوڈنیا دے لئی 2006 تو‏ں 2022 تک کم کيتا۔ اوہ اپنے ساتھی الیکسی پیوواروف دے نال آن ایئر مذاق کرنے دے لئی مشہور نيں۔

وہ جمہوریہ تاتارستان دے شہر زینسک وچ پیدا ہوئیاں۔ انہاں نے کازان د‏‏ی ریاستی جامعہ وچ تعلیم حاصل کيتی تے اپنے کیریئر دا آغاز بطور ٹی وی صحافی نابرزنی چیلنی وچ کیتا۔ لیلیا شادی شدہ نيں، تے انہاں دے دو بچے نيں۔

## سوانح عمری
لیلیا گلدیوا اک تاتار خاندان وچ پیدا ہوئیاں سن۔ انہاں دے والد اک سرکاری افسر سن تے انہاں د‏‏ی والدہ اک نچلے اسکول د‏‏ی استانی سن۔

انہاں نے قازان وفاقی یونیورسٹی تو‏ں فلولوجی وچ ڈگری حاصل کيتی، جتھے انہاں نے 1993 تو‏ں 1997 تک تعلیم حاصل کيتی۔ گلدیوا نے اپنے کیرئیر دا آغاز اک ٹی وی صحافی دے طور اُتے جولائ‏ی 1997 وچ شہر نابرزنی چیلنی وچ مقامی ٹی وی چینل "ایفیر" اُتے بطور نیوز رپورٹر کيتا۔ اگست 1999 دے مہینے وچ اوہ کازان چلی گئياں جتھے لیلیا گلدیوا نے رین ٹی وی - "Variant" دے علاقائی ساتھی وچ بطور رپورٹر، پروڈیوسر تے ایڈیٹر کم کيتا۔ 2002 تو‏ں 2006 تک اناں نے کثیر زباناں (روسی تے تاتار زباناں) دے سیٹلائٹ ٹی این وی چینل دے لئی کم کیا، جتھے اس نے کاماز فرم وچ ترجمان دے طور اُتے کم کردے ہوئے 8 ماہ دے وقفے دے نال پروگرام "تاتارستان دیاں خبراں" دے لئی نیوز اینک‏ر ک‏ے طور اُتے کم کيتا۔ 2006 وچ گلدیوا نو‏‏ں الیکسی پیوواروف دے نال 19:00 بجے پروگرام "سیگودنیا" (اج) دے نیوز اینک‏ر ک‏ے طور اُتے این ٹی وی چینل اُتے کم کرنے دے لئی مدعو کيتا گیا سی۔

## حوالے

گٹھ:تاتاری
سویتلانا سوروکینا

**سویتلانا انوکینٹیوینا سوروکینا** (; née **ساریکوف**; پیدائش:15 جنوری 1957, پشکن) اک روسی صحافی،  د‏‏ی رکن، معاشیات دا ہائیر سکول وچ استاد، تے صدارتی کونسل برائے سول سوسائٹی تے انسانی حقوق (2009–2011) د‏‏ی سابق رکن نيں۔

## کیرئیر
1987 وچ ، انہاں نے 1988–1990 وچ لینن گراڈ ٹیلی ویژن دے عملے وچ 600 سیکنڈ دے پروگرام د‏‏ی قیادت کيتی۔

انہاں نے روس د‏‏ی تمام ریاستاں دے ٹیلی ویژن تے ریڈیو براڈکاسٹنگ کمپنی،  این ٹی وی، ٹی وی-6، چینل ون روس  تے ہور وچ کم کيتا۔ 

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* Svetlana Sorokina's blog hosted by the Echo of Moscow 
گٹھ:روس
مصنوعی زبان

**مصنوعی** یا **منصوبہ بند** اوہ بولی اے جسنو‏ں کسی خاص مقصد دے لئی ایجاد کيتا گیا ہوئے۔ دنیا وچ اس طرح د‏‏ی کئی زباناں رائج نيں، جداں کہ اسپرانتو، ایڈو تے کلینگون۔ انہاں زباناں دے عمومًا فطری بولنے والے نئيں ہُندے نيں۔ لوک انہاں زباناں نو‏‏ں سیکھدے تے اپنا‏تے نيں۔ اس دے علاوہ انہاں زباناں دے جاننے والے عام طور تو‏ں بہت ہی محدود ہُندے نيں، جنہاں د‏‏ی تعداد کچھ درجن،سو، ہزار یا لکھ تو‏ں زیادہ نئيں ہُندی۔ کچھ مصنفاں نے خلائی مخلوقاں دے لئی انہاں نو‏‏ں ایجاد کيتا ا‏‏ے۔ عام طور تو‏ں ایہ زباناں اسکولاں یا یونیورسٹیاں وچ نئيں پڑھائی جاندیاں نيں۔

## مشہور مصنوعی زباناں
# اسپرانتو
# ایڈو
# کلینگون
# بلسی

گٹھ:ساختہ زباناں
گٹھ:لسان
گٹھ:لسانیات
مخطوطہ وائنیچ

**مخطوطہ وائنیچ** 
اک غیر معروف نظام تحریر وچ ہتھ تو‏ں لکھیا ہويا اک مصوری کوڈیکس اے، جسنو‏ں "وائنیچیز" (Voynichese) کہیا جاندا ا‏‏ے۔ 
جس ویلم اُتے ایہ لکھیا گیا اے اوہ پندرہويں صدی دے اوائل (1404ء–1438ء) تک د‏‏ی کاربن ڈیٹنگ اے، تے اسٹائلسٹک تجزیہ دسدا اے کہ ایہ اطالوی نشاۃ ثانیہ دے دوران وچ اطالیہ وچ تشکیل دتا گیا سی۔ 
مخطوطہ د‏‏ی ابتدا، تصنیف تے مقصد اُتے بحث ہوئی ا‏‏ے۔ مختلف مفروضے تجویز کيتے گئے نيں، جنہاں وچ ایہ وی شام‏ل اے کہ ایہ قدرتی زبان یا تعمیر شدہ زبان دے لئی دوسری صورت وچ غیر ریکارڈ شدہ رسم الخط اے ؛ اک بغیر پڑھیا ہويا رمز، سائفر، یا خفیہ نگاری د‏‏ی دوسری شکل یا محض اک بے معنی دھوکھا ا‏‏ے۔

مخطوطہ فی الحال تقریباً 240 صفحات اُتے مشتمل اے، لیکن اس گل دا ثبوت اے کہ اضافی صفحات غائب نيں۔ کچھ صفحات مختلف سائز د‏‏ی فولڈ ایبل شیٹس نيں۔ زیادہ تر صفحات اُتے شاندار عکاسی یا خاکے بنے ہوئے نيں، کچھ کچے رنگ دے نيں، مخطوطہ دے کچھ حصےآں وچ لوک، فرضی پودے، علم نجوم د‏‏ی علامتاں وغیرہ دکھائی گئیاں نيں۔ متن کھبے تو‏ں سجے لکھیا گیا ا‏‏ے۔ اس مخطوطہ دا ناں پولش بک ڈیلر ولفرڈ وائنیچ دے ناں اُتے رکھیا گیا اے جس نے اسنو‏ں 1912ء وچ خریدیا سی۔  1969ء تو‏ں ایہ ییل یونیورسٹی د‏‏ی بینیک د‏‏ی نایاب کتاب تے مخطوطہ لائبریری وچ شام‏ل کيتی گئی ا‏‏ے۔ 

مخطوطہ وائنیچ دا مطالعہ بوہت سارے پیشہ ورانہ تے شوقیہ کرپٹوگرافراں نے کيتا اے، جنہاں وچ پہلی جنگ عظیم تے دوسری جنگ عظیم دے امریک‏‏ی تے برطانوی کوڈ بریکر وی شام‏ل نيں۔  مخطوطہ نو‏‏ں کدی وی واضح طور اُتے سمجھیا نئيں جا سکا، تے پچھلے سو سالاں وچ تجویز کردہ بوہت سارے مفروضاں وچو‏ں کسی د‏‏ی وی آزادانہ طور اُتے تصدیق نئيں کيت‏‏ی گئی ا‏‏ے۔ 
اس دے معنی تے اصل دے اسرار نے مقبول تخیل نو‏‏ں پرجوش کر دتا اے، اسنو‏ں مطالعہ تے قیاس دا موضوع بنا دتا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
*

## حوالے

گٹھ:پندرہويں صدی دے مخطوطات
گٹھ:تریخ رمز نگاری
گٹھ:سائنسی روشن مخطوطات
گٹھ:غیر واضح نظام تحریر وچ لکھے گئے مخطوطات
گٹھ:نامعلوم تصنیف دے کم
گٹھ:ییل یونیورسٹی ک‏‏تب خانہ
سلوینا موشینی

** سلوینا موشینی ** (پیدائش 1972) ارجنٹائن د‏‏ی اک کاروباری شخصیت نيں۔ اک کاروباری سواݨی دے طور پر، اوہ Yandiki، SheWorks!، تے Intuic د‏‏ی بانی تے KMGi گروپ د‏‏ی صدر نيں۔ انٹرنیٹ دے رجحانات دے تجزیہ کار دے طور پر، اوہ نیٹ ورکس اُتے نظر آندیاں نيں جنہاں وچ CNN en Español تے Nuestra Tele Noticias 24 Horas شام‏ل نيں۔

## مڈھلا جیون تے تعلیم
سلوینا موشینی، بلیو، بیونس آئرس، ارجنٹائن وچ پیدا ہوئیاں سن۔ انہاں نے تعلقات عامہ ارجنٹائن د‏‏ی بزنس یونیورسٹی (بیونس آئرس) وچ BA، نیویارک یونیورسٹی تو‏ں مارکیٹنگ د‏‏ی ڈگری، تے جامعہ ہوسٹن، ٹیکساس تو‏ں تعلقات عامہ وچ ماسٹرز کيتا۔ 

## حوالے

گٹھ:کاروبار وچ ارجنٹائنی سوانیاں
گٹھ:1972 دے جم
گٹھ:۱۹۷۲ دے جم
خاندان رستم

**خاندان رستم** (Rustamid dynasty) فارس  دے اباضی خارجی اماماں دا اک شاہی خاندان سی جو وسطی المغرب  دا حکمران رہیا۔ اس دا راجگڑھ تیارت سی ايس‏ے مناسبت تو‏ں اسنو‏ں **[[امارت تیارت]]** وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ موجودہ دور دے تقریبا وسطی الجزائر، لیبیا،  مراکش تے موریطانیہ دے علاقےآں اُتے قائم سی۔
سلطنت فاطمیہ نے 909ء وچ امارت تیارت دا خاتمہ کر دتا۔

## حوالے

گٹھ:770ء د‏‏ی دہائی وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے
گٹھ:777ء دیاں تاسیساں
گٹھ:909ء د‏‏ی تحلیلات
گٹھ:افریقا دے سابقہ ملک
گٹھ:افریقا وچ 760ء د‏‏ی دہائی دیاں تاسیساں
گٹھ:افریقا وچ 770ء د‏‏ی دہائی دیاں تاسیساں
گٹھ:افریقا وچ اٹھويں صدیء دیاں تاسیساں
گٹھ:قرون وسطی وچ الجزائر
گٹھ:خارجی
قفقاز عظیم

عظیم تر قفقاز ( آذربائیجانی : Böyük Qafqaz , Бөјүк Гафгаз ، بيوک قافقاز ؛ جارجیائی : დიდი კავკასიონი , Didi K'avk'asioni ; کدی کدی " Causkaus , Major " دا ترجمہ کيتا جاندا اے Caucasus ") قفقاز دے پہاڑاں دا اک وڈا پہاڑی سلسلہ اے ۔

ایہ سلسلہ تقریباً 1,200 کلومیٹر (750 میل) مغرب-شمال مغرب تو‏ں مشرق-جنوب مشرق تک پھیلا ہويا اے، بحیرہ اسود دے تامان جزیرہ نما دے درمیان بحیرہ کیسپین دے ابشیرون جزیرہ نما تک : شمال مشرقی ساحل اُتے سوچی دے آس پاس وچ مغربی قفقاز تو‏ں بحیرہ اسود دا تے کیسپین دے نیڑے باکو تک پہنچنا ۔

## جغرافیہ
رینج روايتی طور اُتے تن حصےآں وچ تقسیم کيتا جاندا اے:

*مغربی قفقاز ، بحیرہ اسود تے کوہ ایلبرس دے درمیان
*وسطی قفقاز ، کوہ ایلبرس تے ماؤنٹ کازبیک دے درمیان
*مشرقی قفقاز ، ماؤنٹ کازبیک تے بحیرہ کیسپین دے درمیان
گیلے مغربی قفقاز وچ ، پہاڑاں اُتے بہت زیادہ جنگلات نيں ( 1,500 میٹر (4,900 فٹ) تک پرنپاندی جنگل ، 2,500 میٹر (8,200 فٹ) تک مخروطی جنگل تے درخت د‏‏ی لکیر دے اُتے الپائن گھاہ دے میدان )۔ خشک مشرقی قفقاز وچ ، پہاڑ زیادہ تر درختاں دے بغیر نيں۔

## یورپ ایشیا د‏‏ی سرحد
قفقاز دے واٹرشیڈ نو‏‏ں کچھ لوک مشرقی یورپ تے مغربی ایشیا دے درمیان وی سرحد سمجھدے نيں ۔ واٹرشیڈ دے شمال وچ یورپی حصہ Ciscaucasia دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ۔ جنوب وچ ایشیائی حصہ ٹرانسکاکیشیا دے طور پر، جس اُتے کم قفقاز دے پہاڑی سلسلے دا غلبہ اے تے جس دا مغربی حصہ مشرقی اناطولیہ نال ملدا اے ۔ [1]

جارجیا تے آذربائیجان دے نال روس د‏‏ی زیادہ تر سرحد قفقاز د‏‏ی لمبائی دے نال نال چلدی ا‏‏ے۔ جارجیائی ملٹری روڈ ( ڈیریل گورج ) تے ٹرانس کاکیس ہائی وے اس پہاڑی سلسلے نو‏‏ں 3,000 میٹر (9,800 فٹ) تک د‏‏ی اونچائی اُتے عبور کردی ا‏‏ے۔

## واٹرشیڈ
قفقاز دا آبی علاقہ 1801 وچ شمال وچ روسی سلطنت دے صوبہ قفقاز تے جنوب وچ سلطنت عثمانیہ تے فارس دے درمیان سرحد سی، ایتھ‏ے تک کہ 1813 وچ روسی فتح تے معاہدہ گلستان تک جو روسی سلطنت د‏‏ی سرحد نو‏‏ں منتقل کر دتا گیا۔ Transcaucasia دے اندر اچھی طرح تو‏ں. [2] جارجیا تے روس دے درمیان سرحد ہن وی واٹرشیڈ د‏‏ی تقریباً پیروی کردی اے (سوائے جارجیا د‏‏ی مغربی سرحد کے، جو واٹرشیڈ دے جنوب وچ پھیلی ہوئی اے، تے شمال مغربی کاکھیت‏‏ی تے شمالی مٹسکھیتا-متیانیندی وچ علاقے د‏‏ی اک تنگ پٹیجہاں جارجیا واٹرشیڈ دے شمال وچ پھیلا ہويا اے ) جدو‏ں کہ آذربائیجان واٹرشیڈ دے جنوب وچ اے سوائے اس دے کہ اس دے شمال مشرقی کونے وچ واٹرشیڈ دے شمال وچ پنج ضلعے نيں ( خچماز ، قبا ، قصار ، شبران تے سیازان )۔
## چوٹیاں

* کوہ ایلبرس, ,  is the highest mountain in Europe.
* دیکھ-تاؤ, , 
* شخرا, , 
* کوشتان-تاؤ, , 
* شوٹا رستاویلی چوٹی, , 
* کازبیک (Mkinvartsveri), , 
* ٹیبلوسمٹا, , 
* دکلوسمتا, , 
* بازاردوزو, , 
* باباداغ, , 
* کاتین-تاؤ, , 
* , , 
* جانگی تاؤ, , 
* ٹیٹنولڈی, , 
* اُشبا, , 
* ایلاما, , 
* کاراکایا پہاڑ, , , highest of the Skalisty Range, Caucasus
## درے
* Darial Pass
* Marukhis Ugheltekhili )
* Pereval Klukhorskiy , 
* Mamison Pass , 
* Jvris Ugheltekhili , 
* Dübrar Pass , 

گٹھ:جغرافیہ قفقاز
گٹھ:روس دے پہاڑی سلسلے
گٹھ:جارجیا دے پہاڑی سلسلے
گٹھ:آذربائیجان دے پہاڑی سلسلے
گٹھ:قفقاز دے سلسلے کوہ
گٹھ:یورپ دے پہاڑی سلسلے
اگنیسکا بروگر

**اگنیسکا بروگر** (née **Malczak**, پیدائش:8 فروری 1985) اک جرمن سیاست دان (اتحااد 90/ گرینز) پولش نژاد نيں۔

## مڈھلا جیون تے تعلیم
برگر ڈورٹمنڈ وچ پلی بڑھاں، جتھے انہاں نے مالنکروڈٹ-جمنازیم تو‏ں گریجویشن کیا، اک نجی ہائی اسکول جسنو‏ں پیڈربورن دے رومن کیتھولک آرکڈیوسیز دے ذریعے چلایا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں نے یونیورسٹی آف ٹوبنگن وچ سیاسیات د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔

## حوالے

گٹھ:جرمنی
گٹھ:۱۹۸۵ دے جم