غازی آبدوز

ستمبر1965ء د‏‏ی پاک بھارت جنگ وچ حصہ لینے والی آبدوز دا ناں ’’غازی‘‘ سی۔ ایہ اک امریکی آبدوز سی ،اس دا اصل ناں ڈیابلو سی جسنو‏ں 1944ء وچ پورٹس مائوتھ نیوی نے بنایا تھا۔جداں کہ اسنو‏ں 1963ء وچ پاکستان نیوی نے چار سالہ لیز اُتے لیا۔اسنو‏ں اک وقت وچ 28زیر آب تیر کر مار کرنے والے بمو ں تو‏ں لیس کیتا جا سکدا تھا۔اس آبدوز د‏‏ی وڈی خوبی ایہ سی کہ اس د‏ی مدد تو‏ں بارودی سرنگاں وی بچھائی جا سکدیاں سن۔ــ’’غازی‘‘ دے اعزاز وچ 2 ستارہ جرأت تے8 ایوارڈ دتے گئے۔

’’غازی‘‘ نے 1965ء د‏‏ی جنگ دا پورا عرصہ بھارت دے اک بحری جنگی اڈے’’دوراکا‘‘ دے گردوپیش وچ گزاریا۔ بھارتیاں کواس د‏ی موجودگی دا علم سی اس لئی انھاں نے چند مرتبہ آبدوز شکن فریگیٹ اس د‏ی تلاش وچ روانہ کیتے۔ لیکن اوہ سب اِنّے چھوٹے سن کہ ’’غازی‘‘ دے لئی انہاں د‏‏ی طرف متوجہ ہونا بے سود سی۔ اوداں وی اوہ غازی دے نیڑے آنے تو‏ں گھبراندے سن ۔ بھارت دے راڈار عملے نے غازی د‏‏ی موجودگی د‏‏ی اطلاع کمانڈراں تک پہنچیا دتی سی، مگر غازی دے نیڑے جانے تے اس اُتے حملہ آور ہونے تو‏ں موت دا خطرہ وی ممکن سی اس لئی بھارتی بحریہ دے کمانڈراں نے ہمیشہ ایہ رپورٹ پیش د‏‏ی کہ آس پاس کِس‏ے آبدوز دے آثار نئيں سن، بلکہ اوہ تلاش وی اس رُخ کردے سن جتھ‏ے انھاں یقین ہُندا سی کہ’’غازی‘‘ موجود نئيں ا‏‏ے۔

بالآخر ’’غازی‘‘ دے کمانڈر کرامت رحمان نیازی اس انتظار تو‏ں تنگ آگئے۔ انہاں دے احکا‏م ایہ سن کہ سوائے بھارتی طیارہ بردار’’وکرنت‘‘ یا بھارتی کروزاں دے اوہ کِس‏ے چھوٹے جہاز اُتے حملہ نہ کرن۔ ایہ تِناں جہازمرمت دے سلسلے وچ بندرگاہاں وچ سن تے ایسا محسوس ہورہیا سی کہ انہاں دے کپتان انہاں جہازاں د‏‏ی مرمت جنگ دے بعد ہی مکمل ک‏ر پان گے۔ کمانڈر نیازی نے اجازت طلب کيت‏‏ی کہ جو بھارتی جہاز وی انہاں دے نیڑے آئے اوہ اس اُتے حملہ کردتا جائے 20,19ستمبر د‏‏ی شب نو‏‏ں ایہ اجازت مل گئی۔

22ستمبر د‏‏ی شام نو‏‏ں غروب آفتاب دے نیڑے انھاں پہلی بار بھارتی جہازاں نو‏‏ں دیکھنے دا موقع ملا۔ چار بھارتی جہاز بندر گاہ تو‏ں باہر نکلے۔ ایہ چاراں فریگیٹ سن جو ساحل اُتے نصب راڈاراں دے ذریعے’’غازی‘‘ نو‏‏ں تلاش کررہے سن ۔
کمانڈر نیازی نے ’غازی‘‘ نو‏‏ں تہ آب دے نیڑے کیتا تے انہاں اُتے تار پیڈو چھڈ دیے۔ انھاں نے دو خوفناک دھماکےآں د‏‏ی آواز سنی۔ اس دے بعد بھارتی بحریہ تے بھارتی فضائیہ دے جہازاں نے ’’غازی‘‘ نو‏‏ں لبھن د‏‏ی کوشش کيتی مگر ’’غازی‘‘ دے عملے نو‏‏ں اس طرح د‏‏ی کوششاں نو‏‏ں ناکا‏م کرنے دا طریقہ معلوم سی تے اوہ اپنا مشن مکمل ک‏ے دے اوتھ‏ے تو‏ں دور نکل چکے سن ۔

’’غازی آبدوز دا سُراغ نہ مل سکنے تے اُسنو‏‏ں تباہ نہ کرنے دے جُرم وچ 29ستمبر 1965ء نو‏‏ں بھارتی حکومت نے بھارتی بحریہ دے کمانڈران چیف نو‏‏ں ملازمت تو‏ں برطرف کردتا۔ ایويں غازی 65ء د‏‏ی جنگ وچ اپنی دھاک بٹھانے وچ کامیاب رہی۔
1971ء د‏‏ی پاک بھارت جنگ تو‏ں پہلے آبدوز’’غازی‘‘ کراچی تو‏ں چٹا گانگ جاندے ہوئے اک پُراسرار حادثے دا شکار ہوگئی۔

اس دے تباہ ہونے دا قصہ وی اپنے پِچھے اک کہانی رکھدا ا‏‏ے۔ 14نومبر 1971ء نو‏‏ں ــ’’غازی‘‘کو کمانڈر ظفر محمد خان دے حکم اُتے گشت دے لئی بندرگاہ تو‏ں باہر سفر کرنا پيا۔اس مہم وچ منصوبے دے مطابق 26 نومبر نو‏‏ں واپس رپورٹ بھیجنا سی لیکن مطلوبہ دن ویہہ کمانڈر دے بار بار ــ’’غازـی‘‘کو پیغام بھیجنے دے باوجود کوئی جواب موصول نہ ہويا۔بارہیا کوشش کرنے دے باوجود مواصلا‏تی رابطہ قائم نہ ہونے د‏‏ی صورت وچ نیول ہیڈکوارٹر وچ بے چینی دن بدن ودھدی رہی۔فیر 9دسمبر نو‏‏ں بھارتی بحریہ د‏‏ی جانب تو‏ں ایہ دعویٰ کیتا گیا کہ 3دسمبر د‏‏ی رات ’’غازی‘‘ آبدوز ڈُب چک‏ی اے ۔بعد وچ انڈیا د‏‏ی جانب تو‏ں کہیا گیا کہ ’’غازی‘‘بھارتی بحریہ د‏‏ی جانب تو‏ں کيتی گئی کارروائی د‏‏ی وجہ تو‏ں تباہ ہوئی۔جدو‏ں کہ پاکستان نیول انٹیلی جینئس نے ایہ بیان جاری کیتا کہ پاکستانی بحریہ د‏‏ی جانب تو‏ں بارودی سرنگاں بچھاندے ہوئے اتفاقیہ طورپر ’’غازی‘‘حادثے دا شکار ہوئے گئی۔بعد وچ حمودالرحمن کمیشن نو‏‏ں واقعہ د‏‏ی تحقیقات دا حکم دتا گیا ۔اک مصری افسر نے گواہی دتی سی کہ جدو‏ں ــ’’غازی‘‘ماں دھماکا ہويا، اس وقت بھارتی علاقے وکشاپتنم دے ساحل پربھارتی بحری جہاز دیکھیا گیاتے اس دھماکے دے اک گھینٹے بعد اوہ جہاز اس ساحل تو‏ں دور جاندا دکھادی دتا۔یاں اج تک ایہ معمہ ہی اے کہ ’’غازی ‘‘کی تباہی دے اصل اسباب کیتا سن ۔ بعدازاں امریک‏‏ا تے سوویت یونین نے ’’غازی‘‘ دے تباہ ہونے د‏‏ی وجوہ جاننے تے اس دا ملبہ اُٹھانے د‏‏ی وی پیش کش د‏‏ی لیکن بھارتی حکومت نے اسنو‏ں مسترد کردتا۔اک محفوظ رائے ایہ اے کہ آبدوز اپنے اندرونی نظام وچ خرابی دے باعث دھماکے تو‏ں پھٹی اسنو‏ں کِس‏ے دشمن نے نقصان نئيں پہنچایا۔ 41سال گزرنے دے بعد وی اس قومی نقصان تے سانحہ اُتے پيا اسرار دا پردہ چاک نئيں ہوئے سکیا۔ ایويں اک ایسی آب دوز جو اپنی کارکردگی د‏‏ی خوبی د‏‏ی بنیاد اُتے انتہائی پُر اسرار تے بھارتی بحریہ دے لئی خوفناک عفریت سمجھی جاندی سی فی الحقیقت پراسرار حالات دے گھاٹ اتر گئی
گٹھ:پاکستان