عید غدیر

**عید الغدیر** یا **یوم غدیر خم** اہل تشیع دے نزدیک 18 ذوالحجہ دا دن اے جدو‏ں **[[محمد|رسول خدا صل اللہ علیہ و آلہ وسلم]]** نے ہجرت دے دسويں سال اک لکھ ویہہ ہزار صحابہ کرام دے نال حجتہ الوداع دے بعد واپس جاندے ہوئے غدیر خم دے مقام اُتے امیرالمومنین علی ابن ابی طالب نو‏‏ں اپنا جانشین مقرر فرمایا سی ۔ روایات دے مطابق **[[محمد|نبی اکرم صل اللہ علیہ و آلہ وسلم]]** حجتہ الوداع تو‏ں فراغت دے بعد واپس تشریف لے جارہے سن تو غدیر خم دے مقام اُتے حکم خداوندی تو‏ں توقف فرمایا تے تمام اک لکھ ویہہ ہزار صحابہ تو‏ں خطبہ ارشاد فرماندے ہوئے جناب علی ابن ابیطالب دی ولایت و جانشینی دا اعلان فرمایا۔ اہل تشیع دا ماننا اے کہ اس دن **[[محمد]] ** نے **[[علی ابن ابی طالب]]**  نو‏‏ں اپنا جانشین بنایا۔
تے ارشاد فرمایا

## پس منظر
10ھ نو‏‏ں **[[محمد]] ** نے حج دا ارادہ فرمایا۔ تاریخ نویساں دے مطابق 26 ذیقعدہ مطابق 22 فروری 633ء **[[محمد]] ** مدینہ تو‏ں چلے۔ اس مقدس سفر وچ جو لوگ آپ دے نال روانہ ہوئے انہاں دی تعداد 90 ہزار تو‏ں کم نہ سی اسی طرح دوسرے علاقےآں تو‏ں جو لوگ مکہ پہنچے سن اوہ وی ہزاراں وچ سن ۔ جداں کہ حضرت علی وی یمن تو‏ں حاجیاں دا اک بہت وڈا قافلہ لے ک‏ے مکہ وچ داخل ہوئے۔
مناسک حج بجا لانے دے بعد **[[محمد]] ** نے خانہ خدا نو‏‏ں الوداع کہیا تے ارض حرم تو‏ں رخصت ہو گئے۔

## غدیر خم
جمعرات 18 ذی الحجہ مطابق 21 مارچ نوروز دے دن ایہ قافلہ جحفہ پہنچیا۔ جحفہ مکہ تو‏ں 13 میل دے فاصلے اُتے ا‏‏ے۔ ایہ اوہ مقام اے جتھ‏ے شام دے راستے تو‏ں حج دے لیے مکہ آنے والے لوگ احرام بنھدے نيں اسنو‏ں میقات اہل شام   وی کہندے نيں تے مکہ تو‏ں واپسی اُتے مدینہ منورہ، مصر، شام تے عراق والےآں دے راستے الگ ہو جاندے نيں۔ اس دے قریب کوئی ڈیڑھ دو میل دی مسافت اُتے اک تالاب ا‏‏ے۔عربی وچ تالاب نو‏‏ں غدیر کہندے نيں۔
## وحی الہی

ساحل غدیر اُتے قافلے نو‏‏ں رکنا پيا کیونکہ جبریل وحی لے ک‏ے آئے سن تے محمد  نوائے سروش اُتے ہمہ تن گوش سن ۔

## [[خطبہ غدیر]]
سب حاجیاں نو‏‏ں جمع کیتا گیا تے پالان شتر تو‏ں اک منبر تیار کیتا گیا۔
**[[محمد|رسول اللہ]] ** منبر اُتے تشریف لیائے تے ارشاد فرمایا۔

"کیہ تواناں میرا اپنے پروردگار دی جانب تو‏ں رسول ہونے تے جو کچھ ميں نے دعوی کیتا اس دے بارے وچ شک ا‏‏ے۔"

سب لوگاں نے مل کر جواب دتا اے اللہ دے رسول اسيں گواہی دیندے نيں کہ **[[محمد]] ** نے امانت ادا فرمائی۔

اس اہ‏م مطلب نو‏‏ں دو حصےآں وچ بیان کردے نيں ۔

## خطبہ غدیر دے چند اہ‏م نکات
خطبہ غدیر اُتے اک سرسری نگاہ کرنے تو‏ں کچھ اہ‏م نکات نظر آندے نيں جو درج ذیل نيں :
* **پیغمبر اسلام ** دے خطبہ دے مختلف موارد وچ اپنی تبلیغ اُتے خداوند عالم نو‏‏ں گواہ بنانا۔
***پیغمبر اسلام ** دا مختلف مواقع اُتے اپنے پیغام نو‏‏ں پہنچانے اُتے لوگاں نو‏‏ں گواہ بنانا۔
* خطبہ دے دوران وچ قرآن دی آیتاں نو‏‏ں بطور شاہد پیش کرنا۔
* خطبہ دے دوران وچ کئی جگهاں اُتے اپنے بعد بارہ اماماں دی امامت دے مسئلہ پرتاکید کرنا۔
* حرام وحلال دے تبدیل نہ ہونے تے اماماں دے ذریعے انہاں دے بیان ہونے اُتے تاکید کرنا۔
* خطبہ وچ بہت ساری آیتاں دی اہل بیت علیہم السلام دے ذریعے تفسیر کرنا۔
* کئی مقامات اُتے منافقین دے گذشتہ تے آئندہ اقدامات دی طرف کدی صاف طور پرتے کدی تلویحاً اشارہ کرنا۔
* خطبہ دے پہلے آدھے حصہ نو‏‏ں امیر المومنین علی دی ولایت دے رسمی اعلان تو‏ں مخصوص کرنا تے اس بنیادی مطلب اوراصل مو ضوع نو‏‏ں بیان کر نے دے بعد اس دے سلسلہ وچ وضاحت ہور دوسرے مطالب جداں نماز۔ زکوۃ ،حج وغیرہ دا بیان کرنا۔

## [[خطبہ غدیر]] دے مطالب دی موضوعی تقسیم
اوہ مطالب جو ذیل وچ 21 عنوان دے تحت ذکر ہوئے نيں خطبہ غدیر جو انشاء اللہ چھیويں تے ستويں فصل وچ ذکر ہوئے گا دے متن تو‏ں لیے گئے نيں انہاں نو‏‏ں ذکر کرنے تو‏ں پہلے چارنکات دی طرف توجہ کرنا ضروری اے :
# ۔ اوہ موضوعات جو مد نظر رکھے گئے نيں تے انہاں دا ذکر کیتا اے خطبہ دے اہ‏م مطالب تو‏ں مربوط نيں تے **[[محمد|پیغمبر اسلام ]]** نے انہاں اُتے زیادہ زوردتا اے جے خطبہ دے تمام مطالب دا ذکر کیتا جائے تو اک مفصل مو ضوعی فہرست درکار اے ۔
# ۔ اختصار دی وجہ تو‏ں خطبہ دی عبارتاں نو‏‏ں مختصر تلخیص دے نال ذکر کیتا ا‏‏ے۔
# ۔ ہرعبارت دے آخر وچ بریکٹ دے اندر خطبہ دے گیارہ حصےآں وچو‏ں جس دے اندر اوہ عبارت ذکر ہوئی اے اس دا ایڈرس نیچے دتا گیا اے ۔
# ۔ اس موضوعی تقسیم دے عناوین درج ذیل نيں :
** 1۔ توحید۔
** 2۔ **[[محمد| پیغمبر اسلام ]]** دی نبوت۔
** 3۔ **[[علی بن ابی طالب]]** دی ولایت۔
** 4۔ بارہ معصوم اماماں دا تذکرہ۔
** 5اہل بیت دے فضائل۔
** 6۔ امیرالمومنین دے فضائل۔
** 7۔ امیرالمومنین ہونے دا لقب۔
** 8۔ اہل بیت دا علم ۔
** 9۔ **[[امام مہدی|حضرت مہدی (عج)]]**۔
** 10۔ اہل بیت دے شیعہ تے محبّین۔
** 11۔ اہل بیت دے دشمن۔
** 12۔گمراہ کرنے والے امام۔
** 13۔ اتمام حجت۔
** 14۔ بیعت۔
** 15۔ قرآن۔
** 16۔ تفسیر قرآن۔
** 17۔ حلال و حرام۔
** 18۔ نمازتے زکوۃ۔
** 19۔ حج تے عمرہ۔
** 20۔ امر بالمعروف ونہی عن المنکر۔
** 21۔ قیامت ۔

## حوالے

 

گٹھ:فضائل اہل بیت
گٹھ:فضائل امام علی
گٹھ:ہجرت تا وفات نبی دے واقعات
گٹھ:غدیر
گٹھ:دسويں ہجری دے واقعات
گٹھ:علی
گٹھ:شیعیت
گٹھ:شیعہ اعتقادات
گٹھ:علی ابن ابی طالب
گٹھ:عید
گٹھ:اسلامی اصطلاحات