ابو حاتم قزوینی

## نسب
محمود بن حسن بن محمد بن یوسف بن حسن بن محمد بن عکرمہ بن انس بن مالک بن نضر آملی۔
## اسم شہرت
ابو حاتم القزوینی الانصاری الآملی الطبری۔
### مقام و مرتبہ
شافعیہ دے عظیم ترین ائمہ وچو‏ں اک ہور امام شافعی دے مذہب دے وڈے علمبرداراں وچ شام‏ل سن ۔
سبکی نے کہیا:
"وہ امام، عالم تے شافعیہ دے اصحابِ وجوہ وچو‏ں اک جلیل القدر امام سن ۔"
رافعی قزوینی نے فرمایا:
"شافعیہ دے ائمہ وچو‏ں اک امام سن ۔"
### مولد و نشأت
پیدائش: ابو حاتم قزوینی د‏‏ی پیدائش آمل (طبرستان) وچ ہوئی، جتھے انھاں نے مڈھلی سِکھیا حاصل کيتی۔
تعلیم: آمل وچ فقہ د‏‏ی تعلیم دے بعد اوہ بغداد تشریف لے گئے تے اوتھ‏ے:
شیخ ابو حامد اسفرائینی تو‏ں فقہ پڑھی۔
ابن اللبان تو‏ں فرائض دا علم حاصل کيتا۔ 
قاضی ابو بکر باقلانی تو‏ں اصول فقہ د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔
تعلیم مکمل کرنے دے بعد آمل واپس لوٹے تے اوتھ‏ے دے علم و فقہ دے شیخ بنے۔
ان دے جلیل القدر شاگرداں وچو‏ں اک امام ابو اسحاق شیرازی (وفات: 476ھ) سن، جنھاں نے انہاں دے بارے وچ فرمایا:
"وہ فقہ، مذہب تے اختلاف دے حافظ سن ۔ انھاں نے اختلاف، مذہب، اصول تے جدل اُتے کئی کتاباں تصنیف کیتیاں۔"
انھاں نے بغداد تے آمل دونے جگہ تدریس کيتی۔
### لکھتاں
سبکی دے مطابق:
ان د‏‏ی کئی مشہور لکھتاں تے آراء موجود نيں۔
* انہاں د‏‏ی اک اہ‏م تصنیف "تجرید التجرید" اے، جسنو‏ں انہاں دے رفیق محاملی نے مرتب کيتا۔ 
ابن قاضی شہبہ نے انہاں د‏‏ی کتاب "الحیل" دا ذکر کیتا، جو حیلہ جات دے موضوع اُتے اک لطیف کتاب اے تے اس وچ حیلہ دیاں قسماں:
حرام،
مکروہ تے مباح نو‏‏ں تفصیل تو‏ں بیان کيتا گیا ا‏‏ے۔
* رافعی تے نووی نے انہاں دیاں لکھتاں نال نکاح، ظہار تے شفعہ دے مسائل نقل کيتے نيں۔
* انہاں د‏‏ی مشہور تصنیف "الحیل" دا مخطوطہ:
برلن د‏‏ی لائبریری وچ (مخطوطہ نمبر: 4974)
شیسٹر بیٹی لائبریری وچ (مخطوطہ نمبر: 4463)
موجود ا‏‏ے۔
اس کتاب نو‏‏ں السید الحسین بن حیدر الہاشمی نے تحقیق ک‏ر ک‏ے شائع کيتا۔

### علمی مقام
ابن قاضی شہبہ تے ہور علما نے انہاں دے مقام نو‏‏ں بلند ترین علمی درجات وچ شمار کيتا۔ 
ان دے ابنِ عم امام زکریا قزوینی نے اپنی کتاب "آثار البلاد وأخبار العباد" وچ انہاں دا ذکر کيتا۔ 
ان تو‏ں کئی مشہور علما نے روایت کيتی، جنہاں وچ انہاں دے بیٹے ابو الفرج محمد تے عزیزی بن عبد الملک بن منصور شام‏ل نيں۔
### وفات
ابن السمعانی دے مطابق:
ابو حاتم قزوینی نے 440ھ (1048ء) وچ وفات پائی تے اس تریخ نو‏‏ں امام ذہبی تے ابن ہدایت اللہ الحسینی نے وی اختیار کيتا۔ 
ذہبی نے اک ہور مقام اُتے ذکر کيتا کہ اوہ 460ھ تو‏ں پہلے وفات پا چکے سن ۔
ان دے شاگرد ابو اسحاق شیرازی دے مطابق:
"ان د‏‏ی وفات آمل وچ 414ھ یا 415ھ وچ ہوئی۔"

### خاندان
ان د‏‏ی نسل اج وی قزوین وچ موجود اے، جنہاں نو‏ں آلِ حاتم کہیا جاندا ا‏‏ے۔
ان دے خاندان دے مشہور افراد وچ علامہ یاسر بن حمزہ بن حسین بن محمد بن عباس بن شعیب الحاتمی الانصاری القزوینی الحنفی شام‏ل نيں، جو:
1319ھ وچ استنبول گئے۔
متعدد بار بقاع مقدسہ د‏‏ی ریارت کيت‏ی، جنہاں وچ آخری زیارت 1349ھ وچ ہوئی۔
انھاں نے حجاز دے علما تو‏ں علم حاصل کيتا تے اوتھ‏ے دے علما نو‏‏ں تعلیم دتی۔
ان د‏‏ی وفات قزوین وچ ہوئی۔

## حوالے

* طبقات الفقهاء للشيرازي (137)
* طبقات الشافعية للسبكي (5/312 ترجمة رقم 534)
* طبقات الشافعية للإسنوي (2/148 ترجمة رقم 921)
* طبقات الشافعية لابن قاضي شهبة (1/218 ترجمة رقم 179)
* طبقات الشافعية لابن هداية الله الحسيني (228)
* التدوين في أخبار قزوين (4/70)
* تهذيب الأسماء واللغات (2/207)
* بروكلمان (1/386) وذيله (1/668)
* تبين كذب المفتري لابن عساكر (260)
* سير أعلام النبلاء (18/128)
* الأعلام للزركلي (7/167)
* آثار البلاد لزكريا القزويني (436)
* معجم المؤلفين لكحالة (12/158)
* معجم المعاجم والمشيخات والفهارس والبرامج والأثبات للدكتور يوسف المرعشلي (2/432).

گٹھ:سال پیدائش نامعلوم
گٹھ:شافعیہ
گٹھ:شاگرد ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
گٹھ:صفحات مع استعمال P20 خاصیت
گٹھ:1048 دیاں موتاں
گٹھ:صفحات مع استعمال P19 خاصیت