open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
سنٹارس

**سنٹارس** اسلام آباد پاکستان وچ اک بلڈنگ پربندھ اے۔ ایہدیاں 41 منزلان نیں۔ ایہدے رہن لئی گھر، دکاناں، نیانیاں دے پھن کھیڈن دی تھاں تے اک پنج تارہ ہوٹل وی ہے۔

* ویب سائٹ
پتر پنچھی

**پتر پنچھی** پنچھیاں دا اک ٹبر اے ایہ ہندستان، سری لنکا تے دکھنی چرھدے ایشیاء دے واسی نیں۔ ایہدیاں 11 ونڈاں نیں۔ ایہ پتیاں وچ ای ریندا اے تے کھمب ہرے رنگ دے ہوندے نیں جس باہجوں ایہدا ناں پتر پنچھی اے۔

## ونڈاں
* پالاوان پتر پنچھی
* فلپائن پتر پنچھی
* نیلپرا پتر پنچھی
* جرڈن پتر پنچھی
* وڈا ہرا پتر پنچھی
* نکا ہرا پتر پنچھی
* بورنی پتر پنچھی
* سنہری اگا پتر پنچھی
* سماٹری پتر پنچھی
* کھٹے ٹڈ والا پتر پنچھی

## بارلے جوڑ
شینہ پنجہ

**شینہ پنجہ** پھلوالے بوٹیاں دے ٹبر تارہ پھل دی اک جنس اے۔ ایڈلوائیز، یورپ دا مشہور پھل والا بوٹا ایسے ایسے جنس دا اے۔ ایس جنس دا ناں شینہ پنجہ ایہدے پھل دے شیر دے پیر ورگے ہون باہجوں رکھیا گیا اے۔

* ایڈلوائیز

## بارلے جوڑ

گٹھ:تارہ پھل
سانولی پکھی پوچھل

**سانولی پکھی پوچھل** اک کیڑے کھانوالا تے پکھی پوچھل دے ٹبر دا اک پنچھی اے۔

گٹھ:پکھی پوچھل
ولی پکھی پوچھل

**ولی پکھی پوچھل** پکھی پوچھل دے ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ اسٹریلیا، سولومن جزیرہ نیو گنی تے چڑھدے انڈونیشیا دا پنچھی اے۔
لارڈ ہاؤ پکھی پوچھل

لارڈ ہاؤ پکھی پوچھل آسٹریلیا دا اک پنچھی سی جیہڑا 1924 مگروں فیر نہیں دسیا۔
چٹے گلے والی پکھی پوچھل

**چٹے گلے والی پکھی پوچھل** پکھی پوچھل ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ مارگلہ تے ہمالیہ توں لے کے چڑھدے ول دکھنی ایشیا‏ توں لے کے ہندستان، بنگلہ دیش تے انڈونیشیا تک جنگلاں، چنگیاں تے واۓ بیجے تھانواں تے ملدا اے۔ ایہ پکھی پوچھل کیڑے کھانی اے۔ 

## وکھالہ
ایہ 9 سینٹی میٹر لمی ہوندی اے تے گوڑے سانولے رنگدی۔ ایہدے گلے تھلے پچھلے پراں دے انت چٹے ہوندے نیں۔ اکھاں اتوں وی چٹی ہوندی اے۔

## بارلے جوڑ
تاجی

**تاجی** نکے پنچھیاں دا اک ٹبر تے ٹوکرا اے جیدے وچ 6 ونڈاں نیں۔ تاجی چڑیاں وچوں سب توں نکے پنچھی نیں۔

## وکھالہ
ایہ 8–11 سینٹی میٹر (3.2–4.3 انچ) تے جوکھ 6–8 گرام دیاں نیں۔ نر مادھ اکو جۓ ہوندے نیں۔ پوچھلاں مدرے ناپ دیاں تے سوئی ورگی چنج۔ کھمب ہلکے پؤرے تے ہلکے ہرے نیں۔ سارے تاجیاں دے سر تے اچیچے نشان ہوندے نیں تے نراں دے سر تے گوڑے رنگ دی تاج والی تھاں۔ ماداواں وچ ایہ نشان ہلکا پیلا ہوندا اے۔ سر والی دی پٹی پئی ریندی اے پر لوڑ ویلے کھڑی وی ہوجاندی اے۔

## ونڈاں
* بتی سری
* میڈیرا بتی سری
* سونا سری
* سنہری تاجی
* شمع تاجی
* سندوری سر تاجی
## بارلے جوڑ

گٹھ:تاجی
سٹوئیکیومیٹری

**سٹوئیکیومیٹری** کیمسٹری دی اک ونڈ اے جیدے وچ کسے کیمیائی کم وچ اوہدے مادیاں دا ناپ ناپیا جاندا اے۔ اک پدھرے کیمیائی کم وچ ملن والے مادے تے اوہناں دے ملن نال بنن والے مادے برابر ہوندے نیں تے کیمیائی ترکڑی وج دونويں پاسے برابر ہوندے نیں۔
دارا سنگھ

**دارا سنگھ** (دیدار سنگھ رندھاوا/ 19 نومبر 1928 – 13 جولائی 2012) دا جنم پنجاب دے امرتسر ضلعے دے دھرموچکّ پنڈ وچ ہویا۔ دارا سنگھ دے پیؤ دا نام صورتَ سنگھ اتے ماں دا نام بلونت کور سی۔ دارا سنگھ مہان پہلوان تے بالیوڈ اداکار سی 1954 وچ دارا سنگھ رستم-اے-پنجاب، رستم-اے-ہندم اتے بعد وچ رستم-اے-جہانم بنے۔ دارا سنگھ اگست 2003-اگست 2009 تک راج سبھا دے میبر وی رہے| دارا سنگھ جی اک نیک انسان سن۔
## مڈھلا جیون
دارا سنگھ نوں گھر والے پیار نال داری کہہ کے بلاؤندے سن۔ دارا سنگھ دے پتا نہیں چاہندے سن کہ اوہناں دا بیٹا پہلوان بنے جدکہ دارا سنگھ دا رجھان بچپن توں ہی پہلوانی وچ سی۔ پتا دا مننا سی کہ پہلوان دے انتم دن بے حدّ پریشانی وچ گزردے ہن اتے اس نوں کافی پریشانیاں دا ساہمنا کرنا پیندا ہے۔ دارا سنگھ دے چاچے نے دیکھیا کہ بھتیجا پہلوانی کرنا چاہندا ہے تاں اوہناں نے اس نوں اتشاہت کیتا تے پہلوان بنایا۔ دارا سنگھ دے دو بھرا اتے اک بھین سی۔ بھین بچپن وچ ہی سورگواس ہو گئی سی۔ دارا سنگھ ہمیشہ نمّ دی داتن نال ہی دند صاف کردے سن۔ دارا سنگھ نوں غزلاں سنن دا شوق سی۔ دلیپ کمار تے پریم ناتھ دوویں اوہناں دی پسند دے ابھنیتا سن۔

٭دارا سنگھ دی پہلی پتنی توں اک بیٹا ہے۔ دوسری پتنی توں دو بیٹے تے تنّ بیٹیاں ہن۔

## کشتیاں دا بادشاہ

دارا سنگھ دا جسا پورا سڈول اتے بھرواں سی۔ اوہناں دا قد 6 فٹ 2 انچ، بھار 132 کلو اتے چھاتی دا گھیرا 54 انچ سی۔ دارا سنگھ ناشتے وچ 20 چکن پیس، 20 آنڈے اتے 5 لٹر دودھ پیندے سن اتے بھاویں کجھ وی ہو جاوے کسرت اوہ روزانہ کردے سن۔ عنہ نے اپنے جیون کال وچ کشتیاں اتے فلما وچ نام کھٹیا۔ 1946 وچ جدوں اوہ سنگاپور گئے تاں ادوں صرف پنجابی بھاشا ہی جاندے سن اس کارن اوہناں نوں بے حدّ پریشانی ہوئی اتے اوہناں نے ترنت ساریاں بھاشاواں سکھن دا فیصلہ لیا۔ اوہناں نے 500 تو زیادہ کشتیاں وچ بھاگ لیا۔ کشتی جگت وچ پہلوان دارا سنگھ نے کئی سنسار چینپیئناں نوں ٹکر دتی۔ دارا سنگھ اتے سنسار وجیتا کنگ کانگ وچکار ہوئی کشتی پوری دنیا 'چ مشہور ہوئی۔ اپنے جیون کال دوران چین تو بنا کشتیاں نال سمبندھت باقی سارے دیساں دی یاترا کیتی۔

## دارا سنگھ اتے فلماں
دارا سنگھ نے ہندی، پنجابی، گجراتی، ہریانوی، ملیالم اتے تمل فلماں وچ کم کیتا اتے 9 فلماں دا نردیشن خود کیتا۔ کجھ فلما اس پرکار نے ...
دھیانُ بھگت (1978)
سوا لکھ سے ایک لڑاؤ (1976)
جےَ بجرنگ بلی (1976)
لمبڑدارنی (1976)
راکھی اور رائفل (1976)
دھرم کرم (1975)
دھرماتما (1975)
وارنٹ (1975)
بھگت دھنا جٹّ (1974)
دکھ بھنجن تیرا نام (1974)
بھگت دھنا جٹّ (1974)
میرا دیش میرا دھرم (1973)
آنکھوں آنکھو میں (1972)
ہرِ درشن (1972)
للکار (1972)
میلے متراں دے (1972)
سلطانہ ڈاکو (1972)
نانک دکھیا سبھ سنسار (1970)

#### دارا سٹوڈیو
پنجابی فلم جگت وچ دارا سنگھ دی بہت دین ہے۔ 1978 وچ اوہناں نے موہالی وچ دارا سٹوڈیو دا نرمان کیتا۔

## جیونی
دارا سنگھ دے جیون نال سمبندھت کتاب **دارا سنگھ میری آتمکتھا** 1993 پروین پرکاشن نے چھاپی۔ اس وچ جیون گھٹناواں دا ورنن ہے۔
## حوالہ

گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پنجابی سکھ

گٹھ:سکھ شخصیتاں
گٹھ:جٹ
گٹھ:بھارتی کھڈاری
گٹھ:پنجابی اداکار
گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
ٹراکو

**ٹراکو** ٹراپیکل دے مدرے ناپ دے پنچھیاں دا اک ٹبر اے۔
## بارلے جوڑ

* ٹراکو سوسائٹی
ستیش گجرال

**ستیش گجرال** (جم 25 دسمبر 1925) اک اگھا چترکار، امارتساز، بتکار اتے سکیچکار اے۔

**ستیش گجرال** (25 دسمبر 1925 ) اک پنجابی ہندستانی پینٹر اے۔ اوہدے کم دی مانتا تے اوہنوں پدم وبھوشن دا ٹکا دتا گیا۔ 
 

ستیش گجرال جہلم پنجاب برطانوی ہندستان وچ 25 دسمبر 1925 نوں جمیا۔ ستیش ہندستانی وزیراعظم اندر کمار گجرال دا بھرا اے۔ 
## مڈھلا جیون

اوہناں دا جم ضلع جہلم ہن پاکستان دے اک پنجابی پروار وچ ہویا۔ ایہناں دا بھرا اندر کمار گجرال بھارت دا وزیر اعظم رہِ چدا اے۔ ایہناں دے پیؤ س۔ اوتار سنگھ کتے وجوں وکیل سن۔ اٹھ سال دی عمر وچ بیماری کارن کنا توں سننا بند ہو گیا گئے۔

## پڑھائی
ایہناں نوں لاہور دے میؤ سکول آفّ آرٹ وچ داخل کروایا گیا۔ اس توں بعد ایہناں نے جے۔ جے۔ سکول آفّ آرٹ وچ داخلہ لے لیا۔

## کم
 
گجرال 1952 وچ میکسکو چلا گیا۔ اسن اس نے سماجی موضوعاں نوں لے کہ چتر بنائے۔ اس نے نال-نال بتّ وی گھڑنے شروع کیتے۔ ایہناں وچ لوہا، تانبہ، کچّ تے ہور صنعتی سامان دی ورتوں کیتی۔ کندھ چترکلا وچ ستیش موڈھی نقاش اے۔

## اعزاز اتے انعام

1998 ستیش گجرال نوں بھارت دے صدر ولوں پدم بھوشن دے انعام نال نوازیا گیا گیا۔ 2004 وچ للت کلا اکیڈمی دی گولڈن جبلی سوچ گجرال نوں صدی دا چوداں مہان چترکاراں نال نوازیا گیا گیا۔

## کتاباں

کلا دے کھیتر وچ گجرال ولوں پائے یوگدان اتے کئی کتاباں چھپ چکیاں ہن۔ ایہناں دے جیون تے دستاویزی فلم وی بن چدی اے۔ "Brush with Life" ایہناں دی سوے-جیونی اے جس اپر فیچر فلم وی اساری ماتحت اے۔

 

 
 
## حوالے

## باہرلےجوڑ
* ویب سائٹ 

گٹھ:پنجابی کلاکار
گٹھ:بھارت دے چترکار
گٹھ:جم 1925
گٹھ:۲۰۲۰ دیاں موتاں
سکوا

**سکوا** پنچھیاں دا اک ٹبر اے۔ ایہ مدرے توں وڈے ناپ دے سمندری پنچھی نیں جنہاں دے کھمب سانولے توں لے لے کے پورے ہوندے نیں تے جنہاں تے چٹے نشان بنے ہوندے نیں۔

## ونڈاں

* لمی پوچھلوالا سکوا
** پیراسائٹک جیگر
** پومارین سکوا
* چلی سکوا
* تھلواں پولر سکوا
* بھورا سکوا
* وڈا سکوا

## بارلے جوڑ
آخرا

**آخرا** گلاب دے ٹبر دا اک بوٹا تے پھل اے۔ اے جیہڑا ہمالیہ دے نال دے تھانواں وچ ملدا اے۔ پھل دا سواد مٹھا ہوندا اے۔

## بارلے جوڑ

*

گٹھ:گلاب دا ٹبر
ویلم-الیگزنڈر

**ویلم-الیگزنڈر** (27 اپریل 1967)  نیدرلینڈز دا بادشاہ اے۔ اوہ 30 اپریل 2013 نوں بادشاہ بنیا۔ اوہ ملکہ بیٹرکس دا پتر اے۔

گٹھ:نیدرلینڈز
گٹھ:نیدرلینڈی شخصیتاں
پریم شاہی

**پریم شاہی** پھلوالے بوٹیاں  دے اک ٹبر اے جیدے وچ 27 جنساں تے 530 ونڈاں نیں۔ ایدے وچ رکھ، چاڑیاں تے ویلاں اندیان نیں تے ایہ ٹراپک وج ہوندے نیں۔ 

ایس ٹبر دا پنجابی ناں پریم شاہی  ہیر وارث شاہ توں لیا گیا اے۔

## ہور ویکھو
*شامی
**نیلا شام
**مشکی شام
**لال شام

## بارلے جوڑ

* مورتاں
* پریم شاہی سنگت
گیٹسبرگ دی لڑائی

**گیٹسبرگ دی لڑائی** امریکی گھر دی لڑائی دا اک حصہ سی تے ایہ 1–3 جولائی, 1863 نوں لڑی گئی۔ ایہدے وچ ابراہام لنکن والی امریکی فوج نوں جت ہوئی۔

گٹھ:جنگاں
گٹھ:لڑائیاں
گٹھ:امریکہ دیاں لڑائیاں
ٹروگن

**ٹروگن** پنچھیاں دا اک ٹبر اے. ایہدے وچ ٹروکن تے کویٹزل آندے نیں۔ پتھری نشان دسدے نیں جے ایہ 49 ملین ورے پہلے وی ہے سن۔ ایہ ٹراپیکل تے انٹراپیکل تھانواں دے واسی نیں۔  ایدے وچ 8 جنساں تے 39 ونڈاں نیں۔ 

## ونڈاں

* ویولیسز ٹروگن
* ٹروگن کالیگاٹس
* پہاڑی ٹروگن
* چوکو ٹروگن
* کالروالا ٹروگن
* اشناک ٹروگن
* مالٹے ٹڈوالا ٹروگن
* ٹروگن پرسوناٹس
* ٹروگن روفس
* سوروکوا ٹروگن
* نیلے تاجوالا ٹروگن
* کالی پوچھلوالا ٹروگن
* ایکویڈاری  ٹروگن
* ٹروگن مسینا
* ٹروگن کلیتھراٹس
* کنانوالا کویٹزل
* شنگاریا کویٹزل
* تاجوالا کویٹزل
* فاروماچرس فلگیڈس
* سنہری سروالا کویٹزل
* پیوونائن کویٹزل

## بارلے جوڑ
اوک

**اوک** پنچھیاں دا اک ٹبر اے۔ ایہہ چنگے تارو نیں تے پانی وچ ڈبکی ماردے نیں تے نکے پر ہون باہجوں تیز پر مار کے اڈ دے نیں۔ ٹرنا ایہناں لئی اوکھا کم اے۔ اوک اپنے کالے جٹے رنگ، کھڑے ہون دے سٹائل باہجوں پینگوئن نال باہروں رلدے نیں پر ایہ بس ایہنے ای رلدے نیں۔ اوک دا چوکھا ویلہ کھلے سمندر وچ ای لنگدا اے تے چوچے جمن لئی ای ایہ سکی تھاں تے آندے نیں۔ 

## ونڈاں
* عام مری
*موٹی چنجوالا مری
* وڈا اوک
* نکا اوک
* الکا ٹورڈا
* سکرپ مرلٹ
* گواڈلپ مرلٹ
* کراوری اوک
* جپانی اوک
* سیپفس گرائلی
* سیپفس کولمبا
* سیپفس کاربو
* مرمر اوک
* براچیریمفکس پرڈکس
* براچیریمفکس بریویروسٹرس
* الیوٹن اوک
* طوطا اوک
* تاجوالا اوک
* مچھانوالا اوک
* الیوٹن اوک
* ٹھمنا اوک
* نکا اوک
* گینڈا اوک
* اوقیانوسی پفن
* سنگوالا پفن
* کلغی والا پفن

## بارلے جوڑ
ماکھیو اگمان

**ماکھیو اگمان** پنچھیاں دی اک ونڈ اے۔ چڑیاں دے ایس ٹبر وچ 4 جنساں تے 17 ونڈاں نیں تے ایہ پرانی دنیا دے واسی نیں سب توں چوکھیاں ونڈاں افریقہ وچ نیں تے دو ایشیاء وچ نیں۔ ایس ٹبر دا ناں ماکھیو اگمان ایس لئی رکھیا گیا اے جے ایس ٹبر دے پنچھی ماکھیو لبھن والے انسانون نوں ماکھیو دے چھتے ول لے جاندے نیں انسان تے ماکھیو لیندے نیں تے چھتے وچوں ڈگن والیاں سنڈیاں ایہ کھاندے نیں۔

* ملائشی ماکھیو اگمان 
* انڈیکیٹر زانتھونوٹس
* انڈیکیٹر مالیفیلس
* ٹھمنا ماکھیو اگمان
* انڈیکیٹر ایکائلس
* ولکاک دا ماکھیو اگمان
* موٹی چنج آلا ماکھیو اگمان
* نکا ماکھیو اگمان
* وڈا ماکھیو اگمان
* انڈیکیٹر ویریگیٹس

## بارلے جوڑ

گٹھ:ماکھیو اگمان
امریکی فلیمنگو

* امریکی فلیمنگو
* انڈی فلیمنگو
* جیمس فلیمنگو
* چلی فلیمنگو
* وڈا فلیمنگو
* نکا فلیمنگو
چلی فلیمنگو

* امریکی فلیمنگو
* انڈی فلیمنگو
* جیمس فلیمنگو
* چلی فلیمنگو
* وڈا فلیمنگو
* نکا فلیمنگو
پاکستان دے پربت دھارے

پاکستان وچ کئی پربت دھارے نیں ۔ جیہناں دے ناں تھلے دتے گئے نیں ۔

* ہمالیا
* قراقرم
* ہندوکش
* لوݨا پربت دھار
* مارگلا
* کوہ سفید
* پامیر
* کیرتھر
* سلیمان پربت دھار
* ٹوبا کاکڑ

گٹھ:پاکستان دا جغرافیا
گٹھ:پہاڑ
گٹھ:پاکستان دے پہاڑ
روندا دل

**روندا دل** پوپی دے ٹبر دا اک پھلوالا بوٹا اے۔ ایہ سائبیریا توں جپان تک دا وسنیک اے۔ ایہ گرم گلیاں تھانواں دا عام سجاوٹی بوٹا اے۔ ایہدے دل دی مورت ورگے پھل ہوندے جناں تھلے چٹے نشان لٹکدے دسدے نیں تے اینج لگدا اے جے دل روندا اے تے اوس توں ای بوٹے دا ایہ ناں پیا۔ 1840 وچ ایہنوں جپان توں انگلینڈ لیایا گیا۔

ایہنوں اگن لئی گلی تے ٹھنڈی تھاں چائیدی اے. گرم سکیاں تھانواں تے کج چر لئی ایہنوں چھاں چاہیدی اے۔

## بارلے جوڑ

*بی بی سی

گٹھ:پوپی
نیل گاں

**روجھ** سبھ توں وڈا ایشیائی ہرن اے۔ ایہ ہرن گاں ورگا ہوندا اے۔ ایہ بارا سِنگا ٹبر چوں اے۔ روجھ نوں **نیل گاں** وی آکھیا جاندا اے۔  ایہ عام طور تے لمے ایشیا دے ریگستانی علاقےآں وچ ہوندا اے۔ پاکستان وچ پنجاب تے بھارت وچ راجستھان دے مارواڑ دے علاقےآں وچ رہندا اے۔ ایہ گھا پھوس کھا کے گزارہ کر لیندی اے۔ ایہدا وزن 400 کلو گرام تے قد 7 فُٹ تک ہوجاندا اے۔ ایہدا گوشت کھایا جاندا اے۔ 

## باہرلے جوڑ
خوجک سرنگ

**خوجک سرنگ**  جیہنوں شیلا باغ سرنگ وی کہیا جاندا اے ، 3.91 کلومیٹر (2.43 میل) لمبی اک ریلوے سرنگ اے جو ضلع چمن ، پاکستان وچ واقع اے ۔ 
سطح سمندر توں ایہدی بلندی 1945 میٹر (6،381 فٹ) اے ۔

گٹھ:سرنگاں
گٹھ:پاکستان دیاں سڑکاں
گٹھ:بلوچستان
امریکی انقلاب

**امریکی انقلاب** 18ویں صدی دے دوجے ادھ وچ اک سیاسی اتھل پتھل دا ناں اے جیدے وچ 13 امریکی مڈھلیاں صوبیاں نے رل کے برطانیہ دے خلاف اوادی دی لڑائی لڑی تے فیر رل کے امریکہ دے وکھالے وچ ابھریاں۔ اوہناں پہلے تے برطانیہ دی پارلیمنٹ نون منن توں من پھیریا فیر برطانیہ دے راج کرن والے شاہی افسراں نوں کڈھیا۔

گٹھ:امریکہ
گٹھ:امریکہ دی تریخ
سنگاپوری رنگرتی

**سنگاپوری رنگرتی** سنگاپور دا قومی پھل تے رنگرتی ٹبر دی جنس وانڈا وجوں اے۔ 

* http://mms.elibraryhub.com/SHC/NLBHB/020003665.pdf
روپ متی

**روپ متی** پھلوالے بوٹیاں دے اک وڈے ٹبر دا ناں اے۔ ایہدے وچ 80 جنساں تے1600 تک ونڈاں نیں۔ ایھ دکھنی ادھے زمینی حصے دے بوٹے نیں۔ بوٹیاں دی سہنپ تے ایہ ناں دتا گیا اے۔

*راچیاں
** راچی
* بینکسیا

## بارلے جوڑ

*امریکی رنگ رتی سنگت
بینکسیا

**بینکسیا** روپ متی ٹبر دی اک جنس اے جیدے وچ 170 دے نیڑے ونڈاں نیں۔ ایہدا ناں انگریز بوٹا گرو جوزف بینکس دے ناں تے رکھیا گیا اے۔ ایہدیاں چوکھیاں ونڈاں آسٹریلیا وچ ہوندیاں نیں۔ ایہدے پھل تے نکے تکلے بنے ہوندے نیں۔

### بارلے جوڑ

*
مکری

**مکری** رنگ رتی ٹبر دی اک جنس اے جیدے وچ 115 توں 300 دے نیڑے ونڈاں نیں۔ ایس جنس دے کئی پھل کیڑیاں نوں اپنے ول کھچن لئی اپنا آپ اوس کیڑے ورگا بنا لیندے نیں۔ ایہناں دی ایس چلاکی تے مکر باہجوں جنس دا پنجابی نان مکری رکھیا گیا اے ایہ ایہناں دی سیانف اے۔ ایہ پھل سیانف تے سہنپ وچ بہت اگے نیں جے اڈدے کیڑیاں نوں وی پھسا لیندے نیں تے فطرت دے نویکلے بوٹے نیں۔

### بارلے جوڑ

گٹھ:رنگرتی
ونیلا(رنگرتی)

**ونیلا** رنگرتی ٹبر دا اک ٹوکرہ اے جیدے وچ 115 توں 300 دے نیڑے ونڈاں نیں۔

### بارلے جوڑ

گٹھ:رنگرتی
ملٹونیا

ملٹونیا رنگرتی ٹبر دا اک ٹوکرہ اے جیدے وچ 115 توں 300 دے نیڑے ونڈاں نیں۔
رنگرتی

**رنگرتی** پھلوالے بوٹیاں دے اک وڈے ٹبر دا ناں اے۔ ایہدے وچ 880 ٹوکرے تے 21,950 توں 26،000 تک ونڈاں نیں۔ ایہ اکدالے نیں تے بی بنانوالے بوٹیاں دا 6–11% بندے نیں۔ ایہ انٹارکٹکا نوں چھڈ کے ہر دیس وچ ہوندے نیں۔ اپنی سہنپ باہجوں ایہنوں پنجابی ناں رنگرتی دتا گیا اے۔ رنگرتی پنجابی وچ سجی شنگھاری ووہٹی نوں کیندے نیں تے ایس ٹبر دے پھلاں نے وی اپنے آپ نوں چنگا شنگاریا ہوندا اے۔

## وکھالہ

رنگرتی دے بوٹے یا دوسریاں جوٹیاں تے اگدے نیں، یا زمین تے تے یا فیر پڑیاں تے۔ادھ توں چوکھیاں ٹراپیکی ونڈاں دوجے رکھاں تے ہوندیاں نیں۔

ساریاں رنگرتیاں سدا اگیاں رہنوالیاں بوٹیاں نیں۔ ایہناں دا کوئی لکڑ دا تنا نہیں ہوندا۔ اک اکھ توں انگوری نکلدی اے تے ہرے پتے سب توں اتوں نکلدے نیں تے ٹاہنی لمی ہوندی جاندی اے۔ وانڈا تے ونیلا وانگوں ایہ ٹاہنی کئی میٹر لمی ہوسکدی اے۔

چوکھے اکدالیاں وانگوں رنگرتیاں دے پتے سادھ تے اوہناں اتے اک سیدھ وچ جاندیاں رگاں ہوندیاں نیں۔ پتے انڈے ورگے، نیزے ورگے تے کئی ناپ وچ ہوندے نیں۔ رنگرتی دے پتے کئی ورے تک ریندے نیں۔

ایھدے پھل انکور دیاں گچھیاں وانگوں لگدے نیں تے کجھ تون لے کے سو تک پھل ہوسکدے نیں۔

## اگائی
رنگرتی دیاں وکھریاں ونڈاں وکھرے تھانواں تے اگن باہجوں اکو ول نال اگانا اوکھا اے۔ ہر ونڈ لئی نواں ول چاہیدا اے تے ایس لئی پہلی ونڈ دی پشان ہونی جاہیدی اے۔ پہلی گل ایہ اے جے رنگرتیاں نوں کدے وی زمین تے نہین اگانا جاہیدا اے۔ کجھ زمین تے وی اگدیاں نیں پر لامت رکھاں اتے اگدیاں نیں۔ 70٪ رکھ وسنیاں نیں۔ زمین تے چوکھی گل ہون باہجوں ایہ چھیتی مک جاندیاں نیں۔ ایہناں دے تھلے کوغی پانڈا نہیں رکھنا جاہیدا جیھدے وچ پانی ہوۓ جے ایہ وی گل ہون باہجوں بوٹے دیاں جڑاں سآ نہیں لے سکدیاں۔ ایہناں دیاں جڑاں نوں کجھ دن باہر وی رکھو تے کجھ نہیں ہوندا۔

رنگرتی کوئی ماڑا یا نازک بوٹا نہیں۔ اپنے ایس اوکھے ویلے وج جان باہجوں ایہ نویاں تھانواں تے اسانی نال حی سکدا اے۔

## ٹوکرے تے ونڈاں
کیو پھلواری والیاں نے 2005 وچ ایس ٹبر دی گنتی کیتی تے اوہناں 25,158 ونڈاں تے 825 ٹوکرے گنے۔ 1990-2000 دے وشکار ہر ورے 200 توں 500 تک نویاں ونڈاں لبھیاں گیاں۔

## ٹوکرے تے ونڈاں
* سنگاپوری رنگرتی 
* پکھڑوں رنگرتی
* مکری
** مکھی رنگرتی
* کیٹلیا
* لیلیا
** گلابی رنگرتی
** کاسنی گلابی رنگرتی
* سوبریلیہ
** وڈی سوبریلیہ
** سوہنی سوبریلیہ
* پتنگا رنگرتی
** کاسنی پتنگا رنگرتی
* سوانی جتی
** پیلی سوانی جتی
* ڈریکولا رنگرتی
** ڈرونی رنگرتی
** بینیڈکٹی رنگرتی
** سوہنی ڈریکولا رنگرتی
* گنگورا
* ونیلا(رنگرتی)
* ملٹونیا
* بارکریا
* وانڈا
** جیب رنگرتی

## کھلار
رنگرتی نوں اک جوان ٹبر سمجھیا جاندا اے۔ ایہناں دا سب توں پرانا پرکھ 76 توں 84 ملین ورے پہلے ہویا۔ 65 ملین ورے پہلے کریٹیشس ویلے دے انت تے ایہناں دیاں 5 نکے ٹبر بن چکے سن۔

## بارلے جوڑ

*امریکی رنگ رتی سنگت 
* سوہنیاں رنگرتیاں

گٹھ:رنگرتی
کیٹلیا

**کیٹلیا** رنگ رتی ٹبر دا اک ٹوکرا اے جیدے وچ 113  ونڈاں نیں۔ ایہ کوسٹاریکا تو ٹراپک امریکا تک پھیلیا ہویا اے۔ ایس ٹوکرے دا ناں 1824 وج جان لنڈلے نیں ولیم کیٹلے دے ناں تے رکھیا۔ ایہ 1817 وچ پہلی واری برازیل وچ لبیا گیا تے اوتھوں یورپ پیجیا گیا۔ ایہ اک مشہور تے وڈا پھل اے۔ ایہدیاں کئی ونڈاں پھلواریاں وچ  بنائیاں گیاں نیں۔

## بارلے جوڑ

*امریکی رنگ رتی سنگت
سوئس پٹھار

**سوئس پٹھار** سویٹزرلینڈ وچ اک پٹھار اے۔ ایہ سوئس الپس دے اُبھے پاسے تے جورا پہاڑ دے لمے پاسے آ ۔ایتھے لامت سوئس لوک رہندے نیں تے ایتھے وڈے شہر وی موجود نیں ۔ ایس پٹھار نے دیس دا ٪30 تھاں ملیا ہویا اے ۔

گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:پٹھار
سوئس الپس

**سوئس الپس** الپس دے پربت دھارے دا اوہ حصہ اے جیہڑا سویٹزرلینڈ وچ اے۔ ایہدا سب توں اچا پہاڑ مونٹے روزا اے۔ ایہ سویٹزرلینڈ دے 65% حصے تے اے۔ ایہدے اتر وچ سوئس اچی نیویں تھاں اے۔

گٹھ:سویٹزرلینڈ
جورا پہاڑ

**جورا** یورپ دا اک نکا پربت دھارا اے جیہڑا فرانس تے سویٹزرلینڈ دے وشکار اے۔ ایہدی سب توں اچی تھاں 1,720 میٹر (5,640 فٹ) اچی اے۔

گٹھ:پربت دھارے
گٹھ:سویٹزرلینڈ
مانس

**مانس** بن مانس دے ٹبر دی اک جنس اے تے ایہدے وج اجکل دے انسان وی آندے نیں۔ ایہناں دی اچیچی گل اوزار تے بولی دا ورتن اے تے ایہ رہتل بنا کے ریندے سن۔ ایس جنس دا مڈھ 23 لکھ ورے پہلے پیا۔ ایہناں دا دماغ وڈا متھا سدھا تے اچا تے کھوپڑی گول ہوندی گئی۔ ایہناں دیاں بانہواں نکیاں تے لتاں لمیاں ہوندیاں گیا تے ٹانچہ نازک ہوندا گیا۔

## ونڈاں
* سدھا مانس
* کمی مانس
* فلورز مانس
* گوتنگ مانس
* گنیا مانس
* انسان
* نیاندرتھال
## بارلے جوڑ

* مانس ونڈاں
فلورز مانس

**فلورز انسان** (Homo floresiensis) مانس جنس دی اک مکی ہوئی ونڈ اے جیڑی انڈونیشیا دے خزیرے فلورز توں لبھی۔
## ونڈاں

* انسان

## بارلے جوڑ

* فلورز انسان 
* فلورز انسان

گٹھ:آگو مانس
گنیا مانس

**گنیا مانس** (Homo habilis) مانس جنس دی اک مکی ہوئی ونڈ اے

## ونڈاں

* انسان

## بارلے جوڑ

* گنیا انسان 
* گنیا انسان

گٹھ:آگو مانس
گوتنگ مانس

**گوتنگ مانس** (Homo gautengensis) مانس جنس دی اک مکی ہوئی ونڈ اے. ایہ دکھنی افریقہ وچ گوتنگ کول اک غار وچوں لبھی ایس لئی ایہ نان پیا۔

## ونڈاں

* انسان

## بارلے جوڑ
* گوتنگ مانس 
* مانس
ہائیڈلبرگ مانس

**ہائیڈلبرگ انسان** (Homo heidelbergensis) مانس جنس دی اک مکی ہوئی ونڈ اے. ایہدا ایہ ناں جرمنی دے شہر ہائیڈلبرگ توں جتھون ایہ پہلی واری 1907 نوں لبی سی۔   

## ونڈاں

* انسان

## بارلے جوڑ

* ہائیڈلبرگ انسان 
* ہائیڈلبرگ انسان
اندری لیمر

**اندری لیمر** لیمراں دا ٹبر اے۔

** اندری
** دکھنی انوالا لیمر
** چڑھدا انوالا لیمر
** ملن-ایڈورڈ دا سفاکا
** بیماراحا انوالا لیمر
** راماننٹسواوانا انوالا لیمر
** مور انوالا لیمر
** بیٹسیلیو انوالا لیمر
* سفاکا لیمر
*** ریشمی سفاکا
*** کیسر سفاکا
*** تاج سفاکا
*** کوکرل سفاکا
*** چٹا سفاکا
*** تاجوالا سفاکا
*** فون ڈیر ڈیکن سفاکا

## بارلے جوڑ

* لیمر پروگرام
* لیمر 
*
نکا لیمر

**نکا لیمر** لیمراں دا اک ٹبر اے۔ ایہ ناپ وچ دوجے لیمراں نالوں نکے ہوندے نیں تے سارے جزیرے مالاگاسی دے واسی نیں۔

## ونڈاں
* سبری دا گینڈا لیمر
* وڈا گینڈا لیمر
* نکا گینڈا لیمر
* وال کنا گینڈا لیمر
* گڈمین چوآ لیمر
* گرپ دا چؤا لیمر
* کلئیر چوآ لیمر
* ڈینفوس چوآ لیمر
* پعورا چوآ لیمر
* ٹھمنا چؤا لیمر
* وڈا چؤا لیمر
* میک آرتھر چوآ لیمر
* میڈم برتھا دا چؤا لیمر
* متر مایئر چوا لیمر
* مارگوٹ مارش دا چؤا لیمر
* سمنز چؤا لیمر
* سامبیرانو چؤا لیمر
* ریولوب چؤا لیمر
* رتہ سانولا چوآ لیمر
* جولی چوآ لیمر
* تاواراترا چؤا لیمر
* بونگولاوا چوآ لیمر
* ارنہولڈ دا چؤا لیمر

## بارلے جوڑ

* لیمر پروگرام
* لیمر 
*
پہلا مانس

**پہلا انسان** (Homo antecessor) مانس جنس دی اک مکی ہوئی ونڈ اے۔ ایہ 12 توں 8 لکھ ورے پرانا اے۔ ایہدے نشان سپین وجوں لبھے نیں۔ 
## ونڈاں

* انسان

## بارلے جوڑ

* پہلا انسان
پہلے اوہ آئے ۔۔۔

پہلے آؤ آئے ۔۔۔**[[مارٹن نیمولر]]** (1892 - 1984) دی لکھی نظم اے ۔ اوہ اک جرمن مزہبی بندا تے تھلے دتی گئی نظم دا لکھاری سی۔

پہلے اوہ کمیونسٹاں نوں پھڑن آۓ 
تے میں ناں بولیا کیوں جے میں کمیونسٹ نہیں سی
فیر اوہ سوشلسٹاں نوں پھڑن آۓ
تے میں ناں بولیا کیوں جے میں سوشلسٹ نہیں سی
فیر اوہ یہودیاں نوں پھڑن آۓ
تے میں ناں بولیا کیوں جے میں یہودی نیں سی
فیر اوہ کیتھلکاں نوں پھڑن آے
تے میں ناں بولیا کیوں جے میں کیتھولک نہیں سی
فیر اوہ مینوں پھڑن آے
تے کوئی نہیں سی بچیا جیہڑا میری خاطر بولدا

گٹھ:ساہت
گٹھ:جرمن ساہت
سنہری الو

**سنہری الو** الواں وچوں سب توں چوکھے تھاں تے وکھریا ہویا الو اے۔

## بارلے جوڑ
ایڈون لارڈ ویکس

**ایڈون لارڈ ویکس** (1849 – 1903) اک امریکی پینٹر سی۔

اوہ 1849 وچ بوسٹن وج جمیا۔ پیرس وچ لیون بوناٹ تے جین لیون گرومے دی شگردی کیتی۔ اوہ بوسٹن دے کھاندے پیندے بپاری ماپیاں دا پتر سی تے آرٹ سکھن تے پھرن ٹرن وچ اوہنوں کوئی رپھڑ نہیں سی۔

ویکس اپنے سفراں وچ مراکش ترکی ایران پنجاب تک پھریا۔

## Gallery

File:Leaving For The Hunt At Gwalior ca 1887.jpg|A Maratha, leaving for hunting from Gwalior Fort
File:The Maharahaj of Gwalior Before His Palace ca 1887.jpg|Maratha king of Gwalior at his palace
File:An Indian Hunting Party.jpg|A Maratha hunting party
File:Edwin Lord Weeks Promenade on an Indian Street.jpg|Promenade on a Maratha street
File:The Barge Of The Maharaja Of Benares ca 1883.jpg|Barge of the Maharaja Of Benares, 1883
File:On The River Benares ca 1883.jpg|On The River Benares, 1883
File:Edwin_Lord_Weeks_-_Along_the_Ghats,_Mathura.jpg|Along the Ghats of Mathura, 1883
File:The Rajah, At The Palace Of Amber ca 1888.jpg|The Maharajah at the Amer Fort, 1888
File:Great Mogul And His Court Returning From The Great Mosque At Delhi India - Oil Painting by American Artist Edwin Lord Weeks.jpg|A Mughal And His Court Returning From The Great Mosque At Delhi India
File:Weeks Edwin Lord An Open-Air Restaurant Lahore.jpg|An Open-Air Restaurant near Wazir Khan Mosque, Lahore
File:Weeks Edwin Lord Royal Elephant.jpg|Royal Elephant at the Gateway to the Jama Masjid, Mathura
File:Weeks Edwin Entering The Mosque 1885.jpg|Entering the Mosque, 1885
File:Edwin Lord Weeks - Interior of a Mosque at Cordova - Walters 37169.jpg|*Interior of a Mosque at Cordova* (circa 1880), The Walters Art Museum.
File:Edwin Lord Weeks - The Taj Mahal - Walters 37316.jpg|*The Taj Mahal*, 1883. The Walters Art Museum. 


## بارلے جوڑ

* مورتاں

گٹھ:پینٹر
گٹھ:مصور
ہیورنیا

**جنس ہیورنیا** وچ رس بھرے تنے آلے بوٹے آندے نیں۔ ایہدیاں 30-60 ونڈاں نیں۔ اے بوٹے چڑدے تے دکھنی افریقہ وچ ہوندے نیں۔

## بارلے جوڑ
لیلیا

**لیلیا** رنگ رتی دے ٹبر دا اک ٹوکرہاے جیدے وچ 25 ونڈاں نیں۔
## بارلے جوڑ
گنگورا

**گنگورا** رنگ رتی دے ٹبر دی اک جنس اے جیدے وچ 65 ونڈاں نیں۔
### بارلے جوڑ
عام لیمر

**عام لیمر** لیمراں دا اک ٹبر اے تے مالاگاسی دا واسی اے۔ ایہدے 5 ٹوکرے تے 22 ونڈاں نیں۔ ایہ ٹولیاں بنا کے ریندے نیں۔

## ونڈاں
* وڈا بانس لیمر
* سنہری بانس لیمر
* الاوٹرا بانس لیمر
* وریسیا ربرا
* کالا چٹا لیمر
* مونگوز لیمر
* لال ٹڈ والا لیمر
* تاجوالا لیمر
* نیلیاں اکھاںوالا کالا لیمر
* پعورے سر والا لیمر
* کالروالا لیمر
* لال اگا لیمر
* چکر پوچھل لیمر
* رتہ لیمر
* چٹسرا لیمر
* سینفورڈ لیمر
* سانولا لیمر

## بارلے جوڑ

* لیمر پروگرام
* لیمر 
*
صابر نذر

**صابر نذر**، اک مشہور پاکستانی کارٹونسٹ نیں۔ انگریزی اخبار ڈان وچ بلاگ لکھدے سن۔ ایس توں علاوہ "دا فرائیڈے ٹائیمز" لئی کارٹون بناؤندے نیں۔ "ایکسپریس ٹریبیون" لئی روزانہ کارٹون بناؤندے نیں۔ اوہناں دے بنائے کارٹون، "ہیرالد" تے "نیوز ویک پاکستان" وچ وی چھپدے نیں۔ اوہناں دے شوقاں وچ قدرتی منظراں دی پینٹنگ، تقابلی دیومالائی داستاناں، لوک آرٹ، آرٹ دی تریخ، کارٹون، تے مذہب دی تریخ شامل نیں۔ صابر نذر اک طنز کار نیں جو اپنے کارٹوناں دی مدد نال معاشرے دیاں تلخ حقیقتاں نوں سوہنے انداز نال دکھاؤندے نیں۔

صابر نذر 1991 توں لہور دے اک میگزین "فرائڈے ٹائیمز" لئی کم کرن دا مڈھ رکھیا۔

## تعلیم
صابر نذر نے لہور دے نیشنل کالج آف آرٹس توں پینٹنگ وچ ماسٹر کیتا۔

## آرٹ
صابر نذر واٹر کلر نال پینٹ کردے نیں۔ اوہ جنوبی ایشیا دے دیو مالائی قصے کہانیاں تے علامتاں دی مدد نال اک نواں آرٹ بنانا چاہندے نیں۔ اوہ پورے پاکستاں وچ اپنے کم دیاں کافی نمائشاں کر چکے نیں۔ "برٹش گارڈیئن" نے وی اوہناں دے کماں نوں چھاپیا اے۔

## باہرلے جوڑ
*http://dawn.com/author/dawnuser7/
*http://urdu.dawn.com/author/sabirnazar/ 
*http://thefridaytimescartoons.blogspot.com/ 
*http://sabirnazarpaintings.blogspot.com/
*http://sabirnazar.blogspot.com/ 
*http://sabirnazarpaintings.blogspot.com/
*http://www.viewpointonline.net/sabirs-gallery.html 
*http://tribune.com.pk/multimedia/slideshows/529192/ 

## حوالے

گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:پینٹر
گٹھ:مصور
بن کھوڑ

**بن کھوڑ** ہمالیہ دا اک رکھ اے۔ ایہ 30 میٹر دی اچائی تے 12 میٹر دے گھیر تک جاندا اے۔ ایہنوں جون جولائی وچ پھل لگدے نیں تے اکتوبر وچ بی۔ ایہ 900 میٹر توں 3000 میٹر دی اچائی تک ہوندا اے۔

## بارلے جوڑ
معدہ

**معدہ** پٹھیاں دا بنا ہویا، کھوکھلا، تے ہاضمہ پربندھ دا چیڑا حصہ اے جو کج جنوراں دی ہاضمہ راہ دا اک اہم انگ اے۔ اے ریڑھ دی ہڈی آلے جنوراں، کنڈے آلے جنوراں، کیڑے مکوڑے تے مولسکاں وچ ہوندا اے۔ ایہدے وچ ہاضمے دا دوجا مرحلہ ہوندا اے، پہلا چبان دا مرحلہ منہ وچ ہو جاندا اے۔

معدہ خوراک دی نالی تے نکی آندر دے وچکار ہوندا اے۔ ایہ پروٹین نوں ہضم کرن آلے اینزائیم کڈدا اے جناں نوں پروٹیئیز آکھدے نیں۔ ایس توں علاوہ خوراک نوں ہضم کرن لئی تیز تیزاب وی بناندا اے۔
## ناں
معدہ دا انگریزی شبد سٹمک، لاطینی شبد stomachus توں نکلیا اے جو یونانی شبد ( Greek: stomachos،στόμαχος) تے (stoma، στόμα) مطلب منہ توں نکلیا اے۔ میڈیکل وچ شبد "گیسٹرو" تے "گیسٹرک" ورتیا جاندا اے جو یونانی شبد (Greek، gaster γαστήρ) توں نکلیا اے۔

## وکھالا

معدہ، خوراک دی نالی تے ڈیوڈینم دے وچکار ہوندا اے۔ اے تڑھ دے خانے دا اتلا پاسہ بناندا اے۔ معدے دے اتے ڈایافرام تے تھلے لبلبہ ہوندا اے۔ معدے دے دو منہ ہوندے نیں جناں نوں "سفنکٹر" آکھی دا اے، اک "ایسوفیجیئل سفنکٹر" اے جو خوراک دی نالی پاسے ہوندا اے تے دوجا "پائیلورک سفنکٹر" اے جو نکی آندر پاسے ہوندا اے۔ معدے وچ پیراسمپھتیٹک تے آرتھو سیمپھتیٹک پلیکسس پھیلے ہوندے نیں جناں باجوں ایہدے وچ گیسٹرک جوس بندا اے تے خوراک دبن دا کم ہوندا اے۔

معدے دی خالی تھاں 45 توں 75 ملی لیٹر ہوندی اے پر خوراک نال اے اک لیٹر تک پھیلن دی طاقت رکھدا اے۔ اے دو توں تن لیٹر تک وی کھل سکدا اے۔ اک نوے جمے کاکے دا معدہ صرف 30 ملی لیٹر تک کھل سکدا اے۔

معدے دے چار حصے ہوندے نیں، ہر حصے وچ وکھرے کم تے وکھالے دے ولگن ہوندے نیں۔ اے حصے تھلے دتے گئے نیں:

## ہاضمہ چ کم
چبایا ہویا نوالہ، خوراک دی نالی تو لنگدیا ہویاں، معدے وچ وڑدا اے۔ معدہ پروٹیئیز تے ہائیڈرو کلورک تیزاب بناندا اے۔ ہائیڈرو کلورک تیزاب جو بیکٹیریا نوں ماردا تے کم کردا اے تے پروٹیئیز لئی تیزابی پی ایچ(2) بناندا اے۔ معدے دے پٹھے سکڑدے نیں تے خوراک دا نوالہ دبن نال شیرے ورگا بن جاندا اے۔ اے شیرے ورگی خوراک معدے توں نکل کے نکی آندر دے پہلے حصے ڈیوڈینم وچ جا وڑدی اے جتھے خوراک دا ہاضمہ پورا ہوندا اے۔ معدہ خوراک نوں ہضم کرن لئی 40 منٹاں توں لے کے کئی کینٹے وی لا سکدا اے۔ معدے وچ اک لیٹر تک خوراک آ سکدی اے۔

معدے دے جوس وچ پیپسینوجن تے پرورینن وی بندے نیں۔ ہائیڈروکلورک تیزاب اناں نوں چالو کردا اے تے پیپسن تے رینن وچ پلٹاندا اے۔ رینن دا کم ددھ دی پروٹین کیزینوجن نوں کیزن وچ بدلنا تے پیپسن دا کم پروٹین نوں پولیپیپٹائیڈ وچ پلٹانا اے۔

## بارلے جوڑ

گٹھ:پنڈا
نیو یارک پھلواری

**نیو یارک پھلواری** نیو یارک،امریکہ وچ اک پھلواری اے۔ ایہ برونکس وچ اے تے 250 ایکڑ تے پھیلی ہوئی اے۔ سلانہ ایتھے 800,000 لوک آندے نیں۔ ایہدا مڈھ 1891 وچ رکھیا گیا۔ 

## بارلے جوڑ
* ویب سائٹ
لاٹولی پیڑاں

**لاٹولی پیڑاں** تنزانیہ وچ تریڑ وچ اک تھاں اے جتھے پتھر ہوئی سوآ وچ انساناں دیاں 36 لکھ پرانیاں پیڑاں دے نشان لبھے نیں۔ 

ایس تھاں نوں لوئیس لیکی دی ٹبری میری لیکی نے 1978 وچ لبھیا سی۔ ایہ آگو مانساں دے دوپیراں تے ٹرن دی سب توں پرانی نشانی اے۔

## بارلے جوڑ

* مورتاں
* لکھت
ٹاکسم ویہڑہ

**ٹاکسم ویہڑہ** استمبول ترکی وچ اک کھلا ویہڑہ اے۔ ایہ استمبول دے یورپی حصے وچ اے تے نویں استمبول دا دل اخواندا اے۔ ایتھے دکاناں، ہوٹل نیں تے پھرن ٹرن دی وڈی تھاں اے۔ ایتھے ای لوکراج یادگار بنی ہوئی اے۔
فرانز زیور ونٹرہالٹر

**فرانز زیور ونٹرہالٹر** (20 اپریل 1805 – 8 جولائی 1873) اک جرمن پینٹر سی۔ اوس دیاں پینٹنگ 19ویں صدی دے شاہی ٹبران تے نیں۔

## بارلے جوڑ

گٹھ:مصور
گٹھ:پینٹر
گٹھ:جرمن شخصیتاں
گٹھ:جرمن لوک
ریشم رکھ

**ریشم رکھ** پھلیاں ٹبر دی جنس ریشمی بوٹے دا اک رکھ اے۔ ایہ لیندے دکھنی تے چڑھدے دکھنی ایشیاء دا واسی اے۔

ریشم رکھ دا ناں ایہدے نرم تے سوہنے پھلاں باہجوں رکھیا گیا اے۔

ایہ اک نکے ناپ دا 5–12 میٹر اچا جانوالہ رکھ اے۔ 

## بارلے جوڑ
ریشمی بوٹے

**ریشمی بوٹے** پھلیاں ٹبر دی اک جنس اے جیدے وچ 150 دے نیڑے ونڈاں نیں۔

## بارلے جوڑ
2 سٹیٹس

***ٹو سٹیٹس: د سٹوری آفّ مائی میرج*** (انگریزی:2 States: The Story of My Marriage دو صوبے: میرے ویاہ دی کہانی) چیتن بھگت دا لکھیا اتے 2009 وچ چھپیا اک انگریزی ناول اے۔ ایہہ بھارت دے دو وکھ-وکھ صوبیاں پنجاب اتے تاملناڈو دے اک جوڑے دے پیار دی کہانی اے۔ بھاویں ایہہ اک خیالی کہانی اے پر ایہہ ناول دے لکھاری اتے اسدی بیوی انشا دی اصل کہانی توں راغب منی جاندی اے۔ اس کہانی تے اک فلم وی بنن جا رہی اے۔
## سار
کہانی دی شروات کرش ناں دے اک پنجابی منڈے نال ہندی اے جو احمدآباد دے آئی آئی ایم کالج دا طالب علم اے ،اتھے اوہدی ملاقات اننیا سوامیناتھن ناں دی اک کڑی نال ہندی اے ۔دوویں کالج دی کنٹین وچ ملدے ہن اتے اتھے اوہناں دی دوستی ہو جاندی اے ۔ کرش اتے اننیا ہر دن اکٹھے پڑھائی کرنا شروع کر دندے ہن ۔ کرش ہولی - ہولی اننیا نوں پسند کرنلگدا اے لیکن اننیا نوں پہلاں وی کئی وار منڈیاں دے پریم تجویز مل چکے ہندے اے لیکن اننیا سارے پرستاواں نوں اپروان کر دندی اے اس لئی کرش اننیا نوں اپنے پیار دے بارے وچ کجھ نہیں دسدا اے ۔ کرش کجھ دناں بعد اننیا دے نال پڑھائی کرنا بند کر دندا اے اتے اس نوں نجرئنداج کرن لگدا اے جس کارن اک رات اننیا کرش دے کمرے وچ جا کے اسدا کارن پچھدی اے تدّ کرش اسنوں اپنے پیار بارے دسدا اے ۔ اننیا اس گل نوں سنکے ہسن لگدی اے اتے اوہ وی کرش دے متعلق اپنے پیار بارے اسنوں دسّ دندی اے اتے اسدے بعد ہی دوناں دی پریم کہانی دی شروات ہندی اے۔ اوہ دوناں اک دوجے دے نال ویاہ کرن دا فیصلہ کر لیندے ہن اتے ہر رات اکٹھے پڑھائی کرن لگدے ہن ۔ جماعت وچ وی اک دوجے دے ول ہی ویکھدے رہندے ہن ،اس دوران اننیا اتے کرش دے وچ کئی وار جسمانی تعلقات وی بن چکے ہندے ہن۔اپنی پڑھائی دے بعد دوناں نوں اوہناں دی اچھاواں دے مطابق نوکری وی مل جاندی اے ۔ نوکری ملن دے بعد اوہ دوناں ویاہ کرن لئی اپنے اپنے ماں پیؤ نوں سمجھاؤن دی کوشش کردے ہن لیکن دوناں وکھ وکھ برادریاں اتے پردیساں دے واسی ہون دے کارن دوناں دے ماں-پیو ویاہ لئی انکار کر دندے ہن اتے پھر اتھوں ہندی اے دوناں دے ویاہ لئی جدوجہد دی شروات ۔اس ناول وچ کرش اتے اننیا دے ویاہ لئی کیتے گئے جدوجہد نوں وکھایا گیا اے۔

ناول وچ کرش اتے اننیا دی ویاہ لئی کیتی گئی جد وجہد نوں پیش کیتا گیا اے۔
## ناول دیاں خاصیتاں

ناول دے کردار وار-وار ہاسہ پیدا کردے ہن۔ مثال دے طور کرش تے اننیا دیاں ماواں دا جھگڑا جتھے اوہ آپو اپنیاں برادریاں نوں زیادہ عقل مند اتے سمجھدار دسدیاں ہن۔ اسے طرحاں کرش اننیا دے گھر جا کے اسدے پیؤ توں اس بارے پچھدا اے، اننیا کتھے اے؟" تاں لکھاری لکھدا اے کہ ایہہ سوال پچھن تے اننیا دے پیؤ دا چہرہ انجھ ہو گیا، جویں میں پچھ لیا ہووے کہ تہاڈا پورن کلیکشن کتھے اے؟

ناول وچ پنجابی اتے تاملاں لوکاں دے کھان-پین اتے سوچن-وچارن اتیادِ دی تلنا کیتی گئی اے اتے بھارتی بولیاں دے شبداں دی ورتوں وی واری-واری کیتی گئی اے۔
## حوالے

## ہور پڑھو
* 
* 
* 
* 2 States Unbiased Review 
## باہری لنک
* ChetanBhagat.com

گٹھ:رپھڑی صفے
گٹھ:ناول
پتنگا

**پتنگا** پکھڑوں نال رلدا اک اڈنوالا کیڑہ اے۔ ایدیاں 160,000 دے نیڑے ونڈاں نیں۔ ایہدیاں چوکھیاں ونڈاں رات نوں اڈدیاں نیں۔

پکھڑوں دا انٹینا سدھا تے پتلا ہوندا اے جد کے پتنگے دا نکے پر ورگا ہوندا اے۔ پتنگا جدوں اڈدا نہیں اوس ویلے اوہدے پر اوہدی مگر تے پدھرے پۓ ہوندے نیں۔  پتنگے رات نوں اڈدے نیں پر سارے نہیں۔

## ٹبر
* مور پتنگا 2300 ونڈاں
* اسمانی سہنپ 700 ونڈاں
* الو پتنگا 35،000 ونڈاں
* پٹواری پتنگا 3500

## بارلے جوڑ

* پتنگا اگمان
مورایا

**مورایا** پھلوالے بوٹیاں دی اک جنس دا ناں اے۔ ایدھے وچ 200 دے نیڑے ونڈاں نیں۔ ایس جنس دا ناں انگریز بوٹا کرو رابرٹ مور دے ناں تے اے۔

## بارلے جوڑ
زیبرا بجھارت

**زیبرا بجھارت** 1962 وچ پہلی واری لائف میگزین وچ چھپی۔

# 5 گھر نیں۔
# انگریز لال گھر وچ ریندا اے۔
# ہسپانوی کول کتا اے۔
# کافی ہرے گھر وچ پیتی جاندی اے۔
# یوکرینی چآ پیندا اے۔
# ہرا گھر چٹے گھر دے نال سجے پاسے وے۔
# اولڈ گولڈ سگرٹ پیونوالے نے سنیل پالے نیں۔
# کولز پینوالا پیلے گھر وچ اے۔
# دد وشکارلے گھر وچ پیتا جاندا اے۔
# نارویجی پہلے گھر وچ ریندا اے۔
# جیہڑا بنداچیسٹرفیلڈ پیندا اے اوہ لومڑی والے بندے دے نال والے گھر وچ ریندا اے۔
# کولز پینوالا گھر گھوڑے والے گھر توں اگلا اے۔
# لکی سٹرائک پینوالا مالٹا جوس پسند کردا اے۔
# جپانی پارلیمنٹ برانڈ سگرٹ چھکدا اے۔
# نارویجی نیلے گھر دے نال ریندا اے۔

ہن دسو پانی کون پیندا اے تے زیبرا کیدے کول اے؟

گٹھ:بجھارتاں
آیو پیری

**آیو پیری** اک فرینچ آرٹسٹ اے جو کانسی نال بتیاں بناندا اے۔ اوہ فرانس وچ 4 جولائی 1958 نوں جمیا۔

## بارلے جوڑ
*
*
چمی

**چمی** اوہ کم اے جیہدے وچ اک بندہ اپنے بلاں نوں کسے دوجے انسان یا شے تے دباندا اے۔ ہر رہتل تے تہذیب وچ ایہدے وکھرے مقصد نیں، ایہ پیار، دوستی، امن، خوشی، عزت، لگاؤ، جوش، ملن لئی ورتی جاندی اے۔

## بارلے جوڑ
فرینچ چمی

**فرینچ چمی** اوہ چمی اے جیہدے وچ اک بندہ یا دوویں اپنیاں جیباں نوں اپنے ساتھی دے بل یا جیب تے پھیردے نیں یا اوہناں دے منہ وچ پاندے نیں۔ ایہ چمی اک مٹھی، جوشیلی چمی اے جیہڑی قریبی، رومانوی تے جذباتی ہوندی اے۔ ایہ چمی مزے لین دا ودیا ول اے۔

## ہور ویکھو

* چمی

## بارلے جوڑ
بنجوسا جھیل

**بنجوسہ جھیل** راولاکوٹ توں 20 کلومیٹر دے پیندے تے ازاد کشمیر پاکستان وچ اک آپ بنائی گئی جھیل اے۔ ایہ 1,981 میٹر(6,499 فٹ) اچائی تے اے۔ جھیل دے دوالے چیڑ دے جنگل نیں۔
نکا لٹورا

**چھوٹا لٹورا**  پنجاب دا اک پنچھی اے۔

**نکا لٹورا**،(en:**bay-backed shrike:**) (*Lanius vittatus*)
نکا لٹورا پنچھی جگت دے لٹورا ٹبر دی نسل اے، جیہدا علاقہ دکھنی ایشیا اے۔
## جان پچھان
نکے لٹورے دی لمائی 17-20 س م اتے وزن 2-2.5 تولے ہندا اے۔ اسدا پونجھا بھورے رنگ دا دمونہا ہندا اے۔ سر تے گچی سلیٹی، اکھاں اُتے کالی پٹی اتے پر کالے ہندے ہن، جنہاں تے چٹے داغ بنے ہندے ہن۔ اسدی چنجھ تے پیر گاڑھے بھورے ہندے ہن۔ نر اتے مادہ ویکھن نوں اکو جکے لگدے ہن۔ ایہہ شمالی بھارت وچ کھلھے کھیتاں، گھاٹیاں، تلہٹی کھیتراں اتے دکھنی بھارت وچ جنگل، نہراں دے کنڈھے تے کھیت اسدا رہن بسیرا ہن۔ ایہہ پہاڑی کھیتراں وچ زیادہ تر 2000 میٹر توں تھلے ہی رہندی اے پر نیپال وچ ایہہ 4000 میٹر تک مل جاندی اے۔
## خوراک
نکا لٹورا گھات لاکے شکار کردا اے۔ ایہہ شکار تے نگاہ ٹکائی رکھدا اے تے ٹھیک موقع لگن تے بجلی دی رفتار نال شکار نوں بھوں اُتے نپّ لیندا اے۔ ایہہ بوہتا کرکے تے مکوڑے-پتنگے ہی کھاندا اے پر جے ایس طریقے نال نکیاں کرلیاں تے چوہیاں پھڑیاں جان تد اوہ وی اسدی خوراک بن جاندیاں ہن۔ ایہہ کیٹ-پتنگیاں دا زیادہ شکار کرکے خوراک دی گھاٹ والے ویلیاں لئی سانبھ کے وی رکھ لیندا اے۔
## نسل کشی
نسل کشی دا ویلا علاقے مطابق ہندا اے پر بھارت دی چڑھدی باہی ول اسدا نسل کشی ویلا وساکھ توں ساؤن (اپریل توں جولائی) دے مہینے ہندے ہن۔ اسدا گھاہ توں بنیا نکا جیہا آلھنا رکھ دی دوپھانگڑ وچ ہندا اے۔ ایہہ آودا آلھنا نکے رکھاں جاں وڈے جھاڑاں &apos;تے بناؤندا اے۔ مادہ اک وار  3-5 آنڈے دیندی اے، بوہتی وار 4۔ آنڈے دین توں بعد 2 ہفتے آنڈیاں تے بہن مگروں بوٹ آنڈیاں چوں باہر نکلدے ہن۔ مادہ ولوں آنڈیاں &apos;تے بیہن توں لے کے بوٹاں دے باہر نکلن دے 2 ہفتیاں دے چر تک نر لٹورا مادہ اتے بوٹاں واسطے چوغا لیاؤندا اے۔ مادہ نسل کشی دے موسم وچ دو وار آنڈے دے گھتدی اے۔
## حوالے

گٹھ:پنچھی
گٹھ:پنجاب دے پنچھی

## بارلے جوڑ
ٹیسٹوسٹیران

**ٹیسٹوسٹیران** اک سٹیرائیڈ ہارمون ہے جیہڑا میمل، ریپٹائل ، پنچھیاں اَتے ریڑھ دی ہڈی آلے جنوراں وچ ہوندا ہے۔ میملاں وچ ایہہ مرداں دے ٹٹیاں اَتے سوانیاں دی آنڈاتھیلیاں وچ بندا ہے۔ ایہہ مرداں دا مڈھلا جنسی ہارمون ہے۔ 

مرداں وچ ایہہ ہارمون ٹٹے، پروسٹیٹ  اَتے جسم تے وال بنن لئی کم کردا ہے۔ ایہہ مرداں دے جسم تے ہڈیاں دی مضبوطی لئی اہم ہے۔

مرداں وچ ایہہ ہارمون  سوانیاں دے مقابلے 7 توں 8 گنا ودھ ہوندا ہے۔

## باہرلے جوڑ
ایسٹروجن

**ایسٹروجن** کیمیکلاں دی اک ٹولی اے جیہڑی انسان تے جنوراں وچ سوانیاں دی ماہواری لئی کم کردی اے۔ اے سوانیاں دے مڈھلے جنسی ہارمون نیں۔ قدرتی ایسٹروجن، سٹیرائیڈ ہارمون ہوندے نیں۔

ایسٹروجن دا شبد یونانی شبداں( Greek οἶστρος (oistros)) توں نکلیااے۔

اے ریڑھ دی ہڈی آلے جنوراں وچ بنن دے نال نال کیڑے مکوڑیاں وچ وی بندا اے۔

## بارلے جوڑ
کالاسر چنڈول

**کالاسر چنڈول**  پنجاب دا اک پنچھی اے۔

**کالا سر چنڈول**،(انگریزی:black-crowned sparrow-lark ) کالا سر چنڈول دا علاقہ افریقہ براعظم دے چڑھدے پاسے موریطانیہ دیس توں لے کے وچکار ایشیا توں ہندے ہوئے بھارت دے لیہندے پاسے تے پہاڑ دی باہی تک اے۔ ایہہ چنڈول چڑیاں مینہہ رُتے اتر ول پرواس کر جاندیاں ہن۔ جس وچ افریقہ دا ساحل علاقہ اتے عرب دا شمالی حصہ آؤندا اے پر چنڈول چڑیاں دی کجھ وسوں بدلدیاں رتاں وچ وی اپنی تھاں ٹکی رہندی اے۔

## جان پچھان
اسدی لمائی 10-11 س م اتے وزن 12-16 گرام ہندا اے۔ نر دا سر تے دھون کالا-چٹا پٹیدار ہندے ہن۔ باقی دا سریر کالا تے پر مٹی رنگے ہندے ہن۔ معدہ دے مٹی رنگے سریر اُتے بھوریاں دھاریاں بنیاں ہندیاں ہن۔

## خوراک
اسدی خوراک مکھ طور اُتے گھاہ جاں بوٹیاں دے بی ہندے ہن پر ایہہ کیڑے-پتنگے وی کھا لیندا اے۔ بوٹاں نوں زیادہ تر غذائیت غذا وجوں کیڑے-پتنگے ہی کھواؤندے ہن۔ بہتات وچ چوغا چگن دا ویلا سوَکھْتے تے تکالاں دا ہندا اے اتے چوغا زیادہ تر بھوں توں ہی چگدے ہن۔ ایہہ کیڑے-پتنگیاں دا شکار ہوا وچو وی کر لیندے ہن۔ گرمیاں وچ ایہہ چھاں والیاں تھاواں اُتے آرام کردی اے تاں جو پانی دی گھاٹ توں بچیا جا سکے۔ ملن دے دناں وچ ایہہ 50 دی گنتی دے جھنڈ وچ چوغا چگدے ہن۔

## نسل کشی
عام طور اُتے اس چنڈول چڑی دے ملن دا ویلا گرمیاں دے مہینے ہندے ہن۔ نر چنڈول مادہ نوں رجھاؤن لئی ہوا وچ قلابازیاں وکھاؤندا اے۔ اسدے آلھنے ہمیشہ کسے چھاں والی تھاں اُتے ہندے ہن جو اس کسے نکے بوٹے جاں گھاہ اُتے بنایا ہندا اے۔ مادہ اک واریں 2-3 آنڈے دیندی اے، جنہاں اُتے مادہ تے نر دوویں وارو-واری بہندے ہن۔ 11-12 دن آنڈیاں اُتے بیہن مگروں بوٹ نکلدے ہن۔ آنڈیاں وچوں بوٹ نکلن توں بعد نر تے مادہ دے حصے 1-1 بوٹ آ جاندا اے تے اوہ وکھو-وکھرے ہو کے آودے بوٹ نوں پالدے ہن۔ اس طرحاں کرن نال جد وی کدے 3 بوٹ نکلدے ہن تاں تیسرے بوٹ لئی زندگی دے راہ بند ہندے ہن تے اسدی موت ہو جاندی اے۔ بوٹ اپنی زندگی دی پہلی اڈاری تن ہفتیاں دی عمرے لاؤندے ہن اتے 1 سال دی عمر ملن لئی تیار ہو جاندے ہن۔
## حوالے

گٹھ:بھارت دے پنچھی
کال کلیچی

**کال کلیچی **( انگریزی:  black drongo)، کالکلیچی دکھنی ایشیا وچ دکھن-مغربی ایران، بھارت، سری لنکا، دکھنی چین تے انڈونیشیا دیساں وچ ملدا اے۔ پاکستان تے افغانستان وچ وی کچھ علاقیاں وچ مل جاندا اے۔ ایہہ دمونہے پونچھ  والا کالے رنگ دا پنچھی اے جو کہ عامَ طور اُتے کھیتی باڑی والے علاقے وچ بسردا اے۔ ایہہ اک حملہ آور پنچھی اے۔ جد وی کدے کاں جاں ہور کوئی شکاری پنچھی اسدے علاقے وچ آؤندا اے تاں ایہہ جھکدے نہیں سگوں گاڑیؤں حملہ کر گھتدے ہن۔ پنجاب چ تساں ایہناں نوں عام ہی کاواں مگر اڈدیاں ویکھیا ہونا اے۔ اسدے اسے ورتارے کارن اسنوں انگریزی وچ King Crow وی آکھدے ہن۔ اسنوں پنجاب وچ کال-کڑچھی تے کوتوال وی آکھیا جاندا اے۔

**کال کلیچی** چڑیاں وچوں ڈرونگو ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ ایران توں لے کے دکھنی ایشیاء توں ہوندا ہویا چین تے انڈونیشیا تک ملدا اے۔ ایہ کالے رنگدا ہوندا اے تے  28 سینٹی میٹر (11 انچ) دا ہوندی اے۔ دو چنجی پوچھل ایہدی اچیچی نشانی اے۔ ایہ کیڑے کھانا اے تے اپنے توں وڈے پنچھاں توں ذرا وی نہیں ڈردا۔ 
 
## جان پچھان
اسدی لمائی 26-32 سیمی تے وزن 40-60 گرام ہندا اے۔ اسدا رنگ پوری طرحاں کالا تے پونجھا دمونہا ہندا اے۔ کئی واراں کسے کالکلیچی اُتے چٹاک وی بنے ہندے ہن۔ نر تے مادہ لگبھگ اکو جہے ہی ہندے ہن، ایہناں نوں اڈدے وقت پچھاننا اؤکھا اے۔ جوان ہندے پنچھیاں دا رنگ تھوڑا لاکھا جیہا ہندا اے تے سریر اُتے چٹاک جہے بنے ہندے ہن۔ ایہہ آودے مضبوط پراں نال تیز رفتار نال اڈدی اے جیس کارن ایہہ اڈدے پتنگیاں نوں رمان نال ہی پھڑ لیندی اے۔ لتاں نکیاں ہون کرکے ایہہ کنڈیالے جھاڑاں تے بتی والیاں تاراں اُتے سوکھیاں ہی بہہ جاندی اے۔

## خوراک
اسدی خوراک کیڑے-پتنگے ہندے ہن۔ جنہاں وچ ہرے ٹڈے، سیونک، بھونڈیاں، بھمبیریا، ماکھو، ڈومنا ورگے ہور بھونڈے ہن۔ آکھیا جاندا اے پئی ایہہ پنچھی شکرے دی آواز دی نقل کر لیندا اے۔ جیس کارن لالڑیاں، بگلے جاں ہور کیڑے-پتنگے کھان والے پنچھی شکرے دی آواز سنکے ڈردے مارے آودی جان بچاؤن خاطر نسّ جاندے ہن اتے کالکلیچی اوہناں دی خوراک آسانی نال رگڑ جاندی اے۔ کئی واراں ایہہ نکے پنچھیاں تے چامچڑکاں توں وی شکار کھوہ لیندی اے۔

## نسل کشی
دور کلیچی دا نسل کشی ویلا دکھنی بھارت وچ فروری-اپریل تے بھارت دے ہورناں علاقیاں وچ اگست ہندا اے۔ نر تے مادہ ملن رتے سوکھتے چہچہاؤندے ہن۔ ملاپ کرن ویلے ایہہ ہوا وچ قلابازیاں وکھاؤندے ہن تے نر-مادہ اک دجے دے پراں تے چنجھ نوں آپس وچ پھسا لیندے ہن، کئی واراں اس طرحاں کردیاں جوڑا بھنجے وی ڈگّ پیندا اے۔ جس کارن بوہتی واراں ایہہ بھوں اُتے ہی ملاپ کردے ہن۔ ایہہ آودا آلھنا رکھ دی اچائی اُتے، نر اتے مادہ رلکے 1 ہفتے وچ بناؤندے ہن۔ مادہ اک واراں 3-4 آنڈے دیندی اے اتے 2 ہفتیاں دے چر تک آنڈیاں تے بیہن مگروں بوٹ نکلدے ہن۔ بوٹ 2 سالاں دی عمر تک ملن کرن لئی تیار ہو جاندے ہن۔

## حوالے

## ہور دیکھو
* کمادی ککڑ
* کوئل
* ٹکا چور
* کال کلیچی

## باہرلے جوڑ
کالا تھرتھرا

**کالا تھرتھرا** چڑیاں دے اک ٹبر کیڑے پھڑنے دا اک پنچھی اے۔  اے 13 توں 14۔5 سینٹیمیٹر دی لمائی تے 12-20 گرام دا اک نکا پنچھی اے۔ اے تھلیوں گوڑے بھورے تے کالے رنگ دا ہوندا اے تے پچھوں دم آلا پاسا لال نارنجی ہوندا اے۔ پوچھل دے دو پر گوڑے بھورے-لال ہوندے نیں۔ اے مڈلے تے دکھنی یورپ توں ایشیاء تک پایا جاندا اے۔ اتلے لیندے افریقہ وچ وی اے پنچھی ہوندا اے۔ ایشیاء وچ اے اتلے چڑدے چین تک پایا جاندا اے۔ 20ویں صدی توں پہلاں اے پنچھی چٹاناں تے پعاڑاں وچ وسدا سی مگر ہن اے شہراں دیاں عمارتاں وچ گونسلے بناندا اے۔ 

## بارلے جوڑ
ٹٹے

**ٹٹے** جنوراں دے جسم دے مردانہ جنسی غدود نیں۔ مرداں وچ ٹٹے انج ای نیں جیویں سوانیاں وچ آنڈاتھیلیاں۔ ٹٹیاں دا مڈھلا کم نر بی تے اک ہارمون ، ٹیسٹوسٹیران بنانا اے۔

ٹٹیاں دا کم قابو کرن لئی دماغ وچ پچوٹری غدود دے ہارمون کم کردے نیں۔ مردان وچ لتاں دے وچکار دو ٹٹے ہوندے نیں جو اک تھیلی وچ بند ہوندے نیں۔
آنڈاتھیلی

**آنڈاتھیلی** اک آنڈا یا مادہ بی بنان آلا جنسی انگ اے جیہڑا ریڑھ دی ہڈی آلے جنوراں دی سوانیاں وچ ہوندا اے۔ سوانی وچ آنڈا تھیلی انج ای اے جیویں مرد وچ ٹٹے۔ آنڈا تھیلی اک جنسی غدود اے جیہڑا ہارمون بناندا اے۔ اناں ہارموناں وچ ٹیسٹوسٹیران، ایسٹروجن تے پروجیسٹران نیں۔ سوانیاں وچ سجے تے کھبے پاسے چتڑ توں اتے دو آنڈا تھیلیاں ہوندیاں نیں۔

گٹھ:سائنس
گٹھ:سائنسی علم
نر بی

**نر بی** نر جنسی ولگن نیں۔ بہت سارے بوٹے تے جنور نربی نوں نسل ودھان لئی ورتدے نیں۔ جانداراں وچ نر بی بنان تے باہر کڈن دے وکھرے ول نیں پر ساریاں وچ نر بی دا کم آنڈے نال ملاپ کرنا ای ہوندا اے۔

## وکھالہ
جنوراں وچ نر بی حرکت کر سکدے نیں جے اوہناں نیں یوٹرس وچ آنڈے نال ملنا ہوندا اے۔ انساںان دے نربی دے ولگن وچ اگے اک نکا جیا سر تے پچھے لمی جئی پوچھل ہوندی اے جنوں فلےجیلم آکھیا جاندا اے۔
## بارلے جوڑ
جارج چھیواں

جارج VI برطانیہ دا تے اوہدے (14 دسمبر 1895 – 6 فروری 1952) تھلے وسدے دیساں جنہاں وچ پاکستان وی سی دا بادشاہ سی۔

گٹھ:بادشاہ
گٹھ:برطانیہ
فلسفی

**فلسفی** ایسا بندا ہوندا اے جیہڑا فلاسفی پڑھے ایہدے تے کم کرے یا فلاسفی دا گرو ہووے۔

شبد فلسفی یونانی بولی وجوں آیا اے جیدا مطلب اے سیانف دا بیلی۔
دوا پردا

دوا پردا انسانی اکھ وچ کورنیا وچ اک پردا اے۔ ایہ پردا جون 2013 وچ ڈاکٹر ہرمندر دوا نے لبھیا۔ ایہ 15 مائکرون تک موٹا اے۔

گٹھ:انسان
پاک ٹرینیٹی گرجا، مری

**پاک ٹرینیٹی گرجا، مری** پنجاب پاکستان دے شہر مری وچ مال روڈ تے برطانوی ویلے دا بنیا اک پروٹسٹنٹ گرجا اے۔ ایہدا مڈھ 1850 وچ رکھیا گیا تے 1857 وچ ایہ پورا ہویا۔ ایتھے 400 لوکاں دے بیٹھن دی تھاں اے۔ گرجا انگریزی ول تے اساریا گیا اے۔ ایہ گرجا لہور دے بشپ دی جؤع وچ آندا اے۔

ریاض عارف ملک ایس ویلے ایس گرجے دے وکر نیں تے پاکستان دے ایس تریخی گرجے دی سانبھ ودیا کر رۓ نیں۔

## ہور ویکھو
* سینٹ جان گرجا, جہلم
* سینٹ اینڈریو گرجا، لہور
* عیسائیت
* پروٹسٹنٹ ریفارمیشن

## بارلے جوڑ

* ڈان وچ اک آرٹیکل
* 1900 دے نیڑے دی اک مورت
* اک پرانی مورت 
* مری دی تریخ
وال سٹریٹ

**وال سٹریٹ** مینہیٹن نیو یارک شہر امریکہ وچ بپار دے گڑھ دا ناں اے۔ ایہ اک گلی اے جیہڑی  0.7 میل (1.1 کلومیٹر) لمی اے تے براڈوے توں ساؤتھ سٹریٹ تک جاندی اے۔ ایتھے ای نیویارک سٹاک ایکسچینج اے۔ ایتھے ہور وڈے بپاری دفتر ہون باہجوں اینوں دنیا دا بپاری گڑھ منیا جاندا اے۔

thumb|وال اسٹریٹ دا اک نظارہ، نیو یارک بازار حصص (NYSE) واضح اے
وال اسٹریٹ  امریکا دے شہر نیو یارک د‏‏ی اک مختصر شاہراہ ا‏‏ے۔ اسنو‏ں شہر دے مالیا‏تی مرکز دے تاریخی قلب د‏‏ی حیثیت حاصل اے تے نیویارک بازار حصص دا پہلا مستقل ٹھکانہ وی ایہی شاہراہ ا‏‏ے۔

امریکی مالیا‏تی مارکیٹاں تے مجموعی مالیا‏تی ادارےآں دے لئی وی "وال اسٹریٹ" د‏‏ی اصطلاح استعمال کیت‏‏ی جاندی ا‏‏ے۔ نیویارک دے بیشتر مالیا‏تی ادارےآں دے صدر دفاتر ہن وال اسٹریٹ اُتے موجود نئيں اے بلکہ مین ہٹن دے زیريں تے مرکزی علاقےآں، فیئر فیلڈ کاؤنٹی، کنیکٹیکٹ یا نیو جرسی وچ نيں۔ جے پی مورگن چیز، جو ایتھ‏ے قائم آخری وڈا ادارہ سی، نے نومبر 2001ء وچ 60 وال اسٹریٹ وچ واقع اپنا صدر دفتر ڈوئچے بینک نو‏‏ں فروخت کر دتا سی۔

## تریخ

ولندیزیاں نے 17 ويں صدی وچ قبضے دے دوران مقامی ہندی قبیلے تے انگریزاں دے حملےآں تو‏ں بچنے دے لئی اک دیوار قائم کيتی سی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں "وال اسٹریٹ" کہیا جاندا ا‏‏ے۔ انگریزاں نے قبضے دے بعد 1699ء وچ اس حفاظتی دیوار دا خاتمہ کر دتا۔

## اصطلاح

وال اسٹریٹ د‏‏ی اصطلاح ہن کسی وی شہر دے اقتصادی مراکز د‏‏ی اس اہ‏م شاہراہ دے لئی استعمال ہُندی اے جتھے وڈے کاروباری ادارےآں دے دفاتر واقع ہاں جس طرح کراچی، پاکستان وچ واقع آئی آئی چندریگر روڈ نو‏‏ں "پاکستان د‏‏ی وال اسٹریٹ" کہیا جاندا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:نیو یارک شہر
گٹھ:نیو یارک دے سیاحتی تھ‏‏اںو‏اں
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
براڈوے

**براڈوے** نیویارک شہر دی وڈی گلی اے جیہڑی مینہٹن توں برونکس تک جاندی اے۔ اوس توں اگے ایہ البنی ول جاندی اے۔ ایہ 20.6 میل (33.2 کلومیٹر) لمی اے۔

گٹھ:امریکہ
نیلا شام

**نیلا شام** پریم شاہی ٹبر دا اک ویل والا بوٹا اے۔ ایہ دکھنی امریکہ (ارجنٹائن، یوراگوۓ، پیراگوۓ تے برازیل) دا واسی اے تے ایہ 10  میٹر یا ودھ لما ہوسکدا اے۔ ایہ تکڑی جانوالی تے پتچڑی یا سدارہنی ویل اے۔

## ناں
ایہدی سہنپ باجوں ایہدا پنجابی ناں شام اے تے نیلے رنگ باہجوں نیلا شام رکھیا گیا اے۔ ایہدا سائینسی ناں کارل لنیاس نے 1753 وچ اپنی بوٹیاں دییاں ونڈاں تے کتاب سپیشیز پلانٹارم (ص۔959-960) لکھیا۔

## وکھالہ
نیلا شام اک لکڑ ویل اے جیہڑی 15–20 میٹر تک جاندی اے اگر کسے رکھ دا آسرا ہووے۔ پتے ہتھ ونگوں انگلاں بناندے نیں تے جیدیاں 3 توں 7 تک انگلاں ہوسکدیاں نیں جیہڑیاں 10–18 سینٹی میٹر تک لمیاں ہوندیاں نیں۔ پھل دا قطر 10 سینٹی میٹر تک ہوسکدا اے۔ پتیاں چٹیاں نیلیاں ہوندیاں نیں تے پھل مالٹے رنگ دا 6 سینٹی میٹر لما تے 4 سینٹی میٹر قطر دا ہوندا اے جیدے وچ کئی بی ہوندے نیں جنہاں نوں میمل تے پنچھی کھاندے نیں۔ انسان وی کھاندے نیں پر ایہدا سواد نئیں ہوندا۔ ٹراپیکل ہون باہجوں سارے ورے پھل دیندا اے۔   

## اگائی
ایہ بی تون اگدا اے تے عام کنداں تے چڑھان لئی یا زمین نوں لکان لئی اگائیدا اے۔ جدوں تک ایہدی جڑ ناں وڈی جاوے ایہدیاں پتیاں اگدیاں ریندیاں نیں۔ پھلواریاں وج اگان لئی ایہدیاں کئی ونڈاں بنایاں گیآں نیں۔

## رہتل وچ
ایہ پیراگوۓ دا قومی پھل اے۔ ایس پھل نوں سآئی اپنا مزہبی نشان وی مندے نیں۔

  
## بارلے جوڑ

* مورتاں
* پریم شاہی سنگت
شامی

**شامی** پھلوالے بوٹیاں دے ٹبر پریم شاہی دی اک جنس اے۔ ایدے وچ 500 دے نیڑے ونڈاں نیں۔ نیلا شام ایہدا سب توں مشہور پھل اے۔

## بارلے جوڑ

* مورتاں
* پریم شاہی سنگت
ہیفیئی

ہیفیئی چین دا اک شہر   تے  انہو‏ئی صوبے دا راجگڑھ اے۔ ہیفیئی دے پرانے ناں "ہوفو"، "لویو" تے "لوچو" سن۔ ایہ انہو‏ئی دا سیاسی، بپاری تے رہتلی گڑھ اے۔ ایہ صوبے دے وچکارلے حصے چ وسدا اے۔ ایہدے اتر چ ہوآئینان اے، اترچڑھدے چ چوژوؤ اے، دکھن
چڑھدے چ چاؤہو تے لیندے چ لوآن اے۔ ہیفیئی دی تھاں 11,434.25 مربع کلومیٹر اے۔ 2013 دے  حساب نال ہیفیئی دی لوک گنتی 7,611,000 اے۔ 

## تریخ
اٹھویں تو چھٹی پ م صدی چ ہیفیئی نکی نکی ریاستاں توں مل کے بنیا سی۔ مگروں ایہ چو بادشائی دا حصہ بن گیا۔ دوجی صدی پ م چ ایس شہر دا ناں ہیفیئی رکھیا گیا۔ چوتھی توں چھٹی صدی پ م تک ایس تھاں تے جنگاں لڑیاں گیئاں، ایس باجوں، ایس تھاں دا ناں بہتی واری بدلیا گیا۔

## جغرافیہ
ہیفیئی نانجنگ دے لیندے چ 130 کلومیٹر دور اے۔ "چاؤ جھیل" چین دی اک وڈی مٹھے پانی دی جھیل اے،

## تھانواں

*

*
## موسم

## آن جان

## کھوج

گٹھ:چین دے شہر
گٹھ:ایشیا دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:ایشیائی شہر
گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:چین دے آباد تھاں
فوژو

ایہہ چین دا اک شہر اے تے چین دے فوجیان صوبے دا راجگڑھ اے ۔

## آبادی

## جغرافیہ

گٹھ:چین
گٹھ:چین دے شہر
گٹھ:ایشیا دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:ایشیائی شہر
گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:چین دے آباد تھاں
ہیبیئی

ایہہ چین دا اک صوبہ اے  ، اس صوبے دا راجگڑھ  شیجیاژوانگ شہر اے ۔

## آبادی

## جغرافیہ
جی‌لین

ایہہ چین دا اک صوبہ اس اسدا راجگڑھ چانگچون شہر اے ۔

## آبادی

## جغرافیہ
ہڈسن دریا

**ہڈسن دریا**  امریکہ دے صوبے نیویارک وچ ایھدے چڑھدے ول اتر توں دکھن ول وگدا اے تے ایہدی لمبائی 315 میل (507 کلومیٹر)  اے۔ ایہ اتلے نیویارک وچ اک جھیل ہینڈرسن توں نکلدا اے تے دکھن ول نیو یارک صوبے دے راجگڑھ البنی کولوں لنگھدا تے نیویارک شہر کول ایہ نیو جرسی صوبے نال نیویارک دا بارڈر بناندا اے۔

ایہدا ناں اک انگریز سمندری کھوجی ہنری ہڈسن دے ناں تے اے جیہڑا ڈچ ایسٹ انڈیا کمپنی دا ملازم سی۔ اونے ایس دریا نوں 1609 وچ لبیا تے اوسے دے ناں تے کینیڈا دا ہڈسن بے وی ہے۔ موہاک دریا لیندے ولوں ایہدے نال ملن والا سب توں وڈا دریا اے۔ موہاک دریا نال ملدی ایری نہر ہڈسن دریا تے فیر نیویارک دے سمندری اڈے نوں بفیلو کول وڈیاں جھیلاں نال ملاندی اے۔
سرنڈے

**سرنڈے** انسانی کھل دے والاں دی تہ وچ بنن آلے نکے نکے ابھار نیں۔ اے اچانک بندے نین جدون بندے نوں ٹھڈ لگے یا خوف، خوشی دی حالت ہوئے۔

سرنڈے میملاں وچ تے خاص طور تے انسان وچ بندے نیں۔ ہور مثالاں چ کتے، بلی تے سیہ دے والاں دا کھلونا شامل اے۔

سرنڈے بنن دی اصل وجہ، "اریکٹر پلائی پٹھے" نیں جو والاں دی تہ تے ہوندے نیں جو جدوں سکڑدے نیں تے وال سدھا ہو جاندا اے۔
## بارلے جوڑ

گٹھ:سائنس
گٹھ:جیون پڑھت
انسانی پنڈا

**انسانی پنڈا** انسان دے پورے ڈھانچے نوں کیندے نیں جیہدے وچ سر، ڈھڈ، لتاں تے بانہواں آندیاں نیں۔
آئی بکس

**آئی بکس** ایپل کمپنی دا اک ای بک سوفٹوئیر اے۔ ایہدا ہوکا پہلی واری 2 اپریل 2010 وچ دتا گیا سی۔ ایہ آئی پیڈ، آئی پوڈ ٹچ تے آئی فون وچ ورتیا جاندا اے۔ ایہدے نال کتاباں نوں پڑھیا جاسکدا اے۔

* ویب سائٹ

گٹھ:ٹیکنالوجی
گٹھ:ایپل
لبرٹی جزیرہ

**لبرٹی جزیرہ** نیویارک وچ نیویارک سمندری اڈے نال مینہیٹن وچ اک جزیرہ اے۔ ایہدے تے مجسمہ آزادی وی بنیا ہویا اے۔ ایہ 14.717 ایکڑ تھاں تے پھیلیا ہویا اے۔

## بارلے جوڑ