open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ہرن منار

**ہرن منار** (Hiran Minar) (انگریزی: Deer Tower) 16ویں صدی دا مغل دور دا اک کمپلیکس اے جو پنجاب، پاکستان دے شہر شیخوپورا وچ واقع اے۔

ایہ کمپلیکس مغل شہنشاہ جہانگیر دے پسندیدہ ہرن، مانسراج دے اعزاز وچ گیم ریزرو دے مقام اُتے بݨایا گیا سی۔ شہنشاہ نوں اوہدی فطرت دے شوق لئی یاد کیتا جاندا اے، اوہدا کمپلیکس انساناں، پالتو جانوراں تے شکار دے درمیان مغلاں دے تعلق نوں مربوط کردا اے۔

## محل وقووع
ہرن منار کمپلیکس، لہور توں 40 کلومیٹر شمال مغرب وچ شیخوپورا شہر وچ واقع اے۔ ایہ کمپلیکس شیخوپورا قلعے دے کوݪ واقع اے، اوہ وی 17ویں صدی دے اوائل دا اے۔ دونوں سائٹس لہور توں M2 موٹروے دے ذریعے قابل رسائی نیں۔

## تریخ
ہرن منار مغل شہنشاہ جہانگیر دے دور وچ مغل شاہی دے زیر استعمال شکار دے ذخیرے وچ تعمیر کیتا گیا سی۔ ریزرو اک جھاڑی آݪے جنگݪ وچ بݨایا گیا سی، جیہڑا مغل بادشاہاں نوں دارالحکومتی شہر لہور دے کوݪ نیم بیابان دا احساس فراہم کردا سی۔ وائلڈ ریزرو نوں اک پارک دے طور تے استعمال کیتا جاندا سی جِتھے سیاح شکار توں لطف اندوز ہوسکدے سی۔

منار 1606 عیسوی وچ شہنشاہ جہانگیر دے پیارے پالتو ہرن "مانسراج" دی یادگار دے طور تے تعمیر کیتا گیا سی۔ کھیل دے جانوراں دیاں کھوپڑیاں اُتے ایہجے مقبرے بݨاؤݨ دا رواج اک قدیم فارسی رسم اے۔

منار تے تلاء شاہجہاں دے دور میں تعمیر کیتے گئے اک وڈے پویلیئن دے ناݪ سی۔

## ترتیب
ایہ کمپلیکس جہانگیر دور دے منار اُتے مشتمل اے جو شاہجہاں دور دے اک وڈے کمپلیکس دے ناݪ واقع اے۔

### منار
جہانگیر دور دا منار 110 میٹر اُچا اے تے ایہنوں 1606 عیسوی وچ شہنشاہ دے پالتو ہرن، مانسراج دی قبر دے نشان دے طور تے بݨایا گیا سی۔ منار دی اطراف ہرن دی تعریف ناݪ کندہ نیں۔

### تلاء
کمپلیکس دے مرکز وچ 229 میٹر ضرب 273 میٹر دا اک وڈا مستطیل تلاء اے۔ تلاء دی ہر سائیڈ دے مرکز وچ، اِٹاں دا اک ریمپ پاݨی وَل نوں ڈھلوان اے، جو جنگݪی کھیل لئی رسائی فراہم کردا اے جیہنوں شکاری تلاش کردے سی۔

### پویلیئن
شاہجہاں دے دور وچ بݨایا گیا اک اَٹھ پہلو پوِیلیئن، تلاء دے مرکز وچ اے۔ پوِیلیئن دو منزلہ اے، تے ایہدے اُتے چھت دی چھتری اے جو پتھر دے گزیبو (سائباں) دے طور تے کَم کردی اے۔ پوِیلیئن دا فن تعمیر دہلی دے پراݨے قلعے دے شیر منڈل ناݪ مِݪدا جݪدا اے، جیہڑا شہنشاہ ہمایوں نے بݨایا سی۔

پوِیلیئن نوں نہ صرف پاݨی دے تلاء بلکہ نیم بیابان نے وی گھیریا اے، اس طرحاں پوِیلیئن نوں تفریحی مقاصد لئی ورتیا گیا۔

### کاز وے
منار نوں اک مِحور دے ذریعے پوِیلیئن ناݪ جوڑن لئی اک کاز وے تلاء تک پھیلیا ہویا اے جو اک گیٹ وے توں گُزردا اے۔

## ہائیڈرولکس
اس خاص کمپلیکس دی منفرد خصوصیات ہرن دی قبر تے پاݨی جمع کرن دا مخصوص نظام نیں۔ ٹینک دے ہر کونے اُتے تقریبن 750 ضرب 895 فٹ دی اک مربع عمارت تے زیر زمین پاݨی جمع کرن دا نظام اے جو پاݨی دے ٹینک نوں فراہم ہُندا اے۔ پاݨی دے ایہناں نظاماں وِچوں صِرف اک ای اَج وڈے پیمانے اُتے سامݨے آیا اے۔

## مورتاں

File:Hiran Minar and Tank 7.jpg
File:Hiran minar in water reflection.jpg
File:Hiran Minar- monument to Mansraj.jpg
File:Hiran Minar Pavilion.jpg
File:Hiran Minar, Water Tank, Pavilion.jpg
File:Hiran Minar and Tank.jpg


## حوالے

گٹھ:پنجاب دے باغات
گٹھ:ضلع شیخوپورا
گٹھ:پنجاب دیاں تریخی عمارتاں
جگمتی سانگوان

**جگمتی سانگوان**، ۲ جنوری ۱۹۶۰ نوں سونیپت، ہریانہ دے پنڈ بٹانا وچ پیدا ہوئی، اکّ بھارتی کارکن اتے سیپیائی(ایم) دی سابقہ مرکزی کمیٹی ممبر اے۔ اوہ اکّ بھارتی والیبال کھڈارن اے جو ایشیئن والیبال چیمپیئن شپ وچ کانسی جتن والی بھارتی ٹیم دا حصہ سی۔ اوہ ہریانہ وچ اتم کھڈاریاں لئی وکاری بھیم انعام حاصل کرن والی پہلی عورت کھڈارن اے۔ اسنے بھارتی کسان تحریک دوران عورتاں دی سرکھیا نال متعلق مدعیاں نوں دیکھن لئی سنیکت کسان مورچہ (SKM) ولوں بنائی کسان عورت سمتی دی اگوائی کیتی۔ حال وچ، اوہ AIDWA دی قومی اپ-پردھان اتے CPI(M) دی روہتک ضلع سیکٹری اے۔

## کم
سانگوان نوں ہریانہ اتے بھارت وچ آنر کلنگ دے خلاف اس دے کم لئی جانیا جاندا اے۔ اوہ آل انڈیا ڈیموکریٹک وومینز ایسوسی ایشن دی جنرل سیکٹری سی اتے بھارتی کمیونسٹ پارٹی (مارکسسٹ) دی مرکزی کمیٹی دی ممبر سی پر پارٹی دی سیٹ ونڈ دا خلاف کرن توں بعد اس نوں کجھ ویلے لئی کڈھ دتا گیا سی۔ ۲۰۱۶ مغربی بنگال صوبائی اسمبلی چون وچ بھارتی قومی کانگرس دے نال۔ اسنے آنر کلنگ دے خلاف مہم چلائی اے اتے کنیا بھرون قتل دے خلاف مہم شروع کیتی اے۔ سانگوان نوں مقامی پنچائت چوناں لڑن لئی "انپڑھ" امیدواراں نوں منع کرن دے ہریانہ سرکار دے فیصلے نوں چیلنج دین (قانونی اتے زمینی طور 'تے) لئی وی جانیا جاندا اے۔ اسنے مہارشی دیانند یونیورسٹی (MDU) روہتک دے یونیورسٹی کالج وچ کم کیتا اتے MDU دے عورت مطالعہ مرکز دی بانی ڈریکٹر سی۔ جون ۲۰۱۶ وچ، سانگوان نے مغربی بنگال وچ کانگرس نال سیٹاں دی ونڈ دا خلاف کرن لئی مرکزی کمیٹی دی میٹنگ دوران سیپیائی (ایم) نوں چھڈّ دتا۔ اس نوں انشاسنہینتا لئی کڈھ دتا گیا سی، پر انت وچ اسدی پارٹی میمبر شپ بحال کر دتی گئی سی۔ بعد وچ سیپیئیم نے وی اس نوں روہتک، ہریانہ وچ میئر لئی امیدوار وجوں میدان وچ اتاریا۔

## نجی جیون
ہریانہ دے اکّ سانگوان جاٹ پروار وچ پیدا ہوئی، اس دے پیؤ پنڈ بٹانا وچ اکّ نمبردار سن۔ اسنے ۱۹۷۸ وچ قائم سپورٹس کالج فار وومین وچ سکھیا حاصل کیتی۔ اوہ ہریانہ ایگریکلچرل یونیورسٹی (ایچئییو)، ہسار دی اکّ مشہور طالب علم اے۔ اسنے قومانتری پدھر 'تے بھارت لئی والیبال کھیڈی۔ اسنے ہریانہ وچ کھیڈاں دیاں عورتاں دی حالت اتے پی. ایچڈی کیتی اے۔ اس دا ویاہ سیپیائی(ایم) دے سابقہ صوبہ سیکٹری اتے مرکزی کمیٹی ممبر اندرجیت سنگھ نال ہویا اے، جو موجودہ ویلے وچ دیس ویاپی کسان تحریک وچ سرگرم اے۔ سنگھ HAU وچ طالب علم یونین دے پردھان وی رہے، اکّ توں ودھ وار چنے گئے۔ اوہناں دی اکّ دھی اے، اکھلا جو اکّ صحافی اے اتے میجر جنرل سٹینلی ولیئم بریٹ دے پوتے نال ویاہی ہوئی اے

## حوالے

گٹھ:۱۹۶۰ دے جم
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:بھارتی ناری کارکن
گٹھ:جم 1960
مغربی بنگال صوبائی اسمبلی چوناں ۲۰۱۶

**مغربی بنگال صوبائی اسمبلی ** چون ۲۹۴ صوبائی اسمبلی دے ممبر چنن لئی ہوئیاں جو کہ ۶ گیڑاں وچ مکمل ہوئیاں سن۔

## نتیجہ

## ایہہ وی دیکھو
۲۰۱۶ بھارت دیاں چوناں

## حوالے

گٹھ:بنگال
گٹھ:بنگال دی تریخ
آزادی سوچ

**آزادی سوچ** یا **آزادیِٔ افکار** ہر متنفس د‏‏ی کوئی نقطۂ نظر، حقیقت یا خیال رکھنے د‏‏ی سیاسی آزادی، دوسرےآں دے نقطۂ نظر تو‏ں صرف خاطر، نو‏‏ں کہ‏ے نيں۔ ایہ آزادی گفتار تو‏ں وکھ وکھ تصور ا‏‏ے۔

ریاستہائے متحدہ امریکا دا ذرائع ابلاغ اپنے ملک وچ آزادی افکار دے میسر ہوݨ دا وڈا چرچا کردا اے مگر عملاً امریک‏‏ی حکومت وکھ وکھ خیال رکھنے اُتے امریک‏‏ی شہری نو‏‏ں ڈرون حملے تو‏ں قتل کرنے تو‏ں گریز نئيں کردی
اور امریک‏‏ی ذرائع ابلاغ تو‏ں داد وصول کردی ا‏‏ے۔
یہ کارروائیاں دہشت اُتے جنگ دے پردے وچ کيت‏یاں جاندیاں نيں۔ سرد جنگ دے دوران امریک‏‏ی حکومت نے اپنے انہاں شہریاں دا جینا دوبھر کر دتا جنہاں اُتے اسنو‏ں شک سی کہ اوہ اشتراکی سوچ رکھدے نيں۔

انسانی حقوق دا آفاقی منشور :
"دفعہ 19 . ہر شخص نو‏‏ں اپنی رائے رکھنے تے اظہارِ رائے د‏‏ی آزادی دا حق حاصل ا‏‏ے۔ اس حق وچ ایہ امر وی شام‏ل اے کہ اوہ آزادی دے نال اپنی رائے قائم کرے تے جس ذریعے تو‏ں چاہے بغیر ملکی سرحداں دا خیال کيتے علم تے خیالات د‏‏ی تلاش کرے . انہاں نو‏ں حاصل کرے تے انہاں د‏‏ی تبلیغ کرے ."
## حوالے

گٹھ:احتساب
گٹھ:افکار
گٹھ:انسانی حقوق بلحاظ معاملہ
گٹھ:سیاسی اصطلاحات
گٹھ:سیاسی تعدیل
گٹھ:سینسرشپ
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:لسانی تنازعات
گٹھ:مراقبت
گٹھ:Short description is different from Wikidata
اینٹرٹینمنٹ اینڈ اسپورٹس ایرینا

**اینٹرٹینمنٹ اینڈ اسپورٹس ایرینا** (لاطینی: Entertainment and Sports Arena) ریاست ہائے متحدہ دا اک کھیلاں دا مقام و مقام جو واشنگٹن، ڈی سی وچ واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* ریاست ہائے متحدہ
* ریاست ہائے متحدہ دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:واشنگٹن ڈی سی وچ 2018ء دیاں تاسیساں
گٹھ:واشنگٹن، ڈی سی وچ باسکٹ بال دیاں تھانواں
گٹھ:واشنگٹن، ڈی سی وچ جمناسٹکس دیاں تھانواں
گٹھ:واشنگٹن، ڈی سی وچ مکسڈ مارشل آرٹس دیاں تھانواں
گٹھ:واشنگٹن، ڈی سی وچ موسیقی دیاں تھانواں
تاری خان

**عبدالستار خان**، جسنوں **استاد تاری خان** وجوں جانیا جاندا اے، اکّ پاکستانی طبلہ وادک اتے گلوکار اے۔   تاری خان پنجاب گھرانے دا استاد میاں شوکت حسین دا طالب علم اے۔ اسنوں ۲۰۰۸ وچ تاج پوشی حضرت امیر خسرو اوارڈ دے نال-نال پاکستان دا تمغہ حسن کارکردگی نال اعزازی کیتا گیا اے۔  تاری خان طبلہ وادن دے پنجاب گھرانے توں اے۔  اج، اوہ دنیا بھر دے سنگیتکاراں وچ سرب سمیاں دے سبھ توں پرمکھ طبلہ وادکاں وچوں اکّ وجوں جانیا جاندا اے۔ اسنے غزل اتے قوالی روپ دے مہان استاداں دا ساتھ دتا اے، جس وچ غلام علی، مہدی حسن اتے استاد نصرت فتح علی خان شامل ہن۔

## نجی جیون
تاری خان امریکہ دے کیلیفورنیا وچ رہندا اے۔ اوہ کیلیفورنیا وچ وی اپنے شاگرداں نوں طبلے دی سکھلائی دندا اے۔  دنیا بھر وچ اس دے بہت سارے پیروکار ہن اتے دنیا بھر وچ اس دے کئی طالب علم ہن۔ 

## حوالے

گٹھ:جم ۱۹۵۳گٹھ:جم 1953

گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:پنجابی سبھیاچار
زہرہ بائی آگرے والی

**زوہرابائی آگریوالی**(1868-1913) 1900 دے ارنبھ توں ہندوستانی کلاسیکل سنگیت دے سبھ توں مشہور اتے بااثر گائکاں وچوں اکّ سی۔ گوہر جان دے نال، اوہ بھارتی کلاسیکل سنگیت وچ دربار وچ گاؤن دی روایت   دے آخری پڑاء دی نشاندیہی کردی اے۔ اوہ گائن دے اپنے مردانہ سٹائل لئی مشہور اے۔

## مڈھلا جیون اتے پچھوکڑ
اوہ آگرہ گھرانہ (آگرہ توں = آگرہ توں آئی) نال متعلق سی۔ اس نوں استاد شیر خان، استاد کالن خان اتے مشہور سنگیتکار محبوب خان (درس پیا) نے سکھلائی دتی سی۔

## پردرشنکاری کیریئر
اوہ خیال، تورمری اتے گجلز جہے ہلکے جہے قسماں لئی جانی جاندی سی، جہڑیاں اس نے ڈھاکا دے احمد خان توں سکھیا سی۔ اس دے گاؤن والیاں وچوں جدید ویلے وچ آگرہ گھرانے وچ سبھ توں وڈا ناں استاد فیاض خان دا اے اتے پٹیالہ گھرانہ دے استاد بڑے غلام علی خان نے اس نوں بہت ستکار دتا۔

صرف ۷۸ آر.پی. ایمّ. رکارڈنگاں وچ ہی اوہ بچی ہوئی اے، جیہناں وچ ۱۹۰۹ دے اہم یاداں نوں وی شامل کیتا گیا اے۔ گراموپھون کمپنی نے اپنے نال ۱۹۰۸ وچ ۲۵ گیتاں لئی ۲۵۰۰ روپئے متعلق سال دی ادائیگی نال اکّ خاص سمجھوتہ کیتا سی۔ ۱۹۰۸-۱۹۱۱ دوران اسنے ۶۰ توں ودھ گانے ریکارڈ کیتے۔ ۱۹۹۴ وچ اس دے ۱۸ سبھ توں مشہور گیت اکّ آڈیؤٹیپ تے جاری کیتے گئے سن اتے ۲۰۰۳ وچ اکّ مختصر ڈسک ولوں۔ 

## حوالے

گٹھ:جم 1868
گٹھ:جم ۱۸۶۸
۲۰۱۶ بھارت دیاں چوناں

بھارت وچ ۲۰۱۶ وچ ۴ صوبیاں  اتے اک مرکز ہیٹھ علاقےآں وچ ہونیاں طے ہن۔ اس دے نال ہی لوک سبھا، راج سبھا اتے صوبائی اسمبلی دیاں خالی سیٹاں تے اپ-چوناں وی شاام ہن۔ کئی صوبیاں وچ کونسل چوناں وی اس وچ شامل ہن۔

## صوبائی اسمبلی چوناں

## ایہہ وی دیکھو
۲۰۱۵ بھارت دیاں چوناں

۲۰۱۷ بھارت دیاں چوناں

۲۰۲۱ بھارت دیاں چوناں

## حوالے

## باہری کڑیاں

* Election Commission of India
* Assembly Election News

 
گٹھ:بھارت
ہیمنت کمار

**ہیمنت کمار** ہندی اتے بنگالی فلماں دے مہان پلے بیکگلوکار تے سنگیتکار سن۔ اوہناں دا جم ۱۶ جون ۱۹۲۰ نوں وارانسی 'چ ہویا۔ جم توں کجھ ویلے بعد اوہناں دا پروار کولکاتہ چلا گیا، اپنی مڈھلی پڑھائی توں بعد انٹر دا امتحان پاس کرن پچھوں اوہناں نے جادوپر یونیورسٹی 'چ انجینیئرنگ 'چ داخلہ لے لیا پر کجھ ویلے بعد اوہناں نے انجینیئرنگ دی پڑھائی چھڈّ دتی کیونکہ اس ویلے تک اوہناں دا رجھان سنگیت ول ہو گیا سی تے اوہ سنگیتکار بننا چاہندے سن۔ اوہناں نے سنگیت دی اپنی مڈھلی پڑھائی اکّ بنگالی سنگیتکار شیلیش دتّ گپتا توں لئی سی۔ اس توں علاوہ استاد پھییاز خان توں اوہناں نے کلاسیکل سنگیت دی سکھیا وی لئی۔ سال ۱۹۳۰ دے انت تک اوہناں نے اپنا پورا دھیان سنگیت ول لگاؤنا شروع کر دتا۔ ۱۹۳۰ 'چ آکاشوانی لئی ہیمنت کمار نوں اپنا پہلا بنگالی گیت گاؤن دا موقع ملیا۔ سروتیاں دے دلوں ایہی آواز نکلدی اے 'یاد کیا دل نے کہاں ہو تم'۔
## فلمی سفر
سن ۱۹۳۷ 'چ شیلیش دتّ گپتا دے سنگیت ڈریکشن 'چ اکّ غیرملکی سنگیت کمپنی کولمبیا لئی ہیمنت کمار نے غیر-فلمی گیت گائے۔ اوہناں نے گراموپھونک کمپنی آف انڈیا لئی اپنی آواز دتی۔ سال ۱۹۴۰ 'چ گراموپھونک کمپنی لئی ہی کمل داس گپتا دے سنگیت ڈریکشن 'چ اوہناں نوں اپنا پہلا ہندی گیت 'کتنا دکھ بھلایا تمنے' گاؤن دا موقع ملیا، جو اکّ غیر-فلمی گیت سی۔ سال ۱۹۴۱ 'چ بنگالی فلم لئی وی اوہناں نے اپنی آواز دتی۔ سال ۱۹۵۱ 'چ فلمستان دے بینر ہیٹھ بنن والی اپنی پہلی ہندی فلم 'آنندمٹھّ' لئی ہیمنت کمار نے سنگیت دتا۔ ۱۹۵۴ 'چ فلم 'ناگن' وچ اپنے سنگیت نوں ملی کامیابی توں بعد اوہ کامیابی دی سکھر 'تے جا پہنچے۔ اس فلم لئی اوہ بہترین سنگیتکار دے فلمپھیئر اوارڈ نال اعزازی کیتے گئے۔ سال ۱۹۵۹ 'چ اوہناں نے فلم اساری دے کھیتر وچ وی قدم رکھیا اتے ہیمنت بیلا پروڈکشنس ناں دی فلم کمپنی دا قیام کیتا، جس دے بینر ہیٹھ اوہناں نے مرنال سین دے ڈریکشن 'چ اکّ بنگالی فلم 'نیل آکاشیر نیچے' دا اساری کیتا۔ اس فلم نوں پریزیڈینٹ گولڈ میڈل دتا گیا سی۔
## اعزاز
** ۱۹۵۶: فلمفیئر سبھ توں ودھیا پلے بیکگلوکار: *[[ناگن]]*
** ۱۹۷۱: فلمفیئر سبھ توں ودھیا پلے بیکگلوکار: نماترن
** ۱۹۸۶: قومی اعزاز سبھ توں ودھیا پلے بیکگلوکار: لعلن فقیر
** 1975: BFJA ودھیا پلے بیکگلوکار: *پھلیشوری جیتو
** 1976: [[BFJA ودھیا پلے بیکگلوکار]]: *پریا بندھوبی: جیتو
** ۱۹۸۵: عالمی بھارتی یونیورسٹی توں ڈی لٹ دے خطاب
** ۱۹۸۶: سنگیت ناٹک اکیڈی سنمنا
** ۱۹۸۹: بنگلہ دیس دے ڈھاکا شہر 'چ مائیکل مدھوسودن اوارڈ
** پریزیڈینٹ گولڈ میڈل، فلم 'نیل آکاشیر نیچے' 
## انتقال
لگبھگ ۵ دہاکیاں تک سنگیت دیاں مٹھیآں دھناں نال سروتیاں نوں مدہوش کرن والے ہیمنت کمار ۲۶ ستمبر ۱۹۸۹ نوں اس دنیا نوں الوداع آکھ گئے۔
## حوالے

گٹھ:سنگیتکار
گٹھ:فلماں
گٹھ:گلوکار
مکی جگتیانی

**مکیش ودھومل** " **مکی** " **جگتیانی** (۱۵ اگست ۱۹۵۲ء - ۲۶ مئی ۲۰۲۳ء) متحدہ عرب امارات وچ مقیم اک ہندوستانی ارب پتی تاجر سن، تے دبئی وچ قائم لینڈ مارک گروپ دے چیئرمین تے مالک سن ۔

## مڈھلا جیون تے تعلیم
جگتیانی سندھی ورثے نال تعلق رکھدے سن ۔ انہاں نے لندن جانے تو‏ں پہلے چنويں ، ممبئی تے بیروت دے اسکول وچ تعلیم حاصل کيتی، جتھے انہاں نے اکاؤنٹنگ اسکول وچ داخلہ لیا ۔

## کیریئر
جگتیانی بحرین واپس آئے تے اپنے جانہار(مرحوم) بھائی د‏‏ی دکان سنبھال لی جسنو‏ں اوہ بچےآں د‏‏ی مصنوعات د‏‏ی دکان وچ تبدیل کر دتا۔ دکان وچ ۱۰ سال کم کرنے دے بعد، جگتیانی نے ۶ نويں دکاناں کھول کر توسیع شروع کيتی۔ جدو‏ں خلیجی جنگ شروع ہوئی تاں اوہ دبئی چلے گئے جتھے انہاں نے لینڈ مارک گروپ د‏‏ی نیہہ رکھی۔ برساں بعد، لینڈ مارک گروپ نے مشرق وسطیٰ تے جنوب مشرقی ایشیا وچ فیشن، الیکٹرانکس، فرنیچر تے بجٹ ہوٹلاں وچ توسیع کيتی۔  اس گروپ وچ تقریباً ۴۵٬۰۰۰ افراد ملازمت ک‏ر رہ‏ے نيں تے خلیج فارس دے خطے، مشرق وسطیٰ تے ہندوستان وچ اس دے ۱۰۰۰ تو‏ں ودھ اسٹورز نيں۔ ۲۰۰۸ء وچ ، جگتیانی نے برطانیہ دے ہائی سٹریٹ خوردہ فروش Debenhams وچ ۶٪ حصص خریدے، *[[فوربس (جریدہ)|فوربز]]* د‏‏ی ارب پتیاں د‏‏ی لسٹ وچ شام‏ل ہوئے، تے ۲ بلین امریک‏‏ی ڈالر د‏‏ی مجموعی مالیت دے نال ۱۶ويں امیر ترین ہندوستانی بن گئے۔ ۲۰۱۴ء وچ ، انہاں نے ۵ بلین امریک‏‏ی ڈالر دے اثاثےآں دے نال فیملی آفس دا آغاز کيتا۔  مئی ۲۰۲۳ء وچ ، *[[فوربس (جریدہ)|فوربس]]* دے مطابق، انہاں د‏‏ی تخمینی مجموعی مالیت US$۵٫۲ بلین سی۔ 

## ذا‏تی زندگی
جگتیانی شادی شدہ سن، انہاں دے تن بچے سن، تے دبئی، متحدہ عرب امارات وچ رہندے سن ۔ 

## موت
جگتیانی دا انتقال ۲۶ مئی ۲۰۲۳ی نو‏‏ں ۷۰ سال د‏‏ی عمر وچ ہويا۔

## حوالے

گٹھ:کویت شہر دیاں شخصیتاں
گٹھ:دبئی دیاں شخصیتاں
گٹھ:دبئی وچ پرچون فروشی
گٹھ:سندھی شخصیتاں
گٹھ:دبئی دیاں کاروباری شخصیتاں
گٹھ:۲۰۲۳ دیاں موتاں
گٹھ:۱۹۵۲ دے جم
گٹھ:مئی ۲۰۲۳ء
گٹھ:2023 دیاں موتاں
گٹھ:1952 دے جم
گٹھ:مئی 2023ء
مہندر کپور

**مہیندر کپور** (۹ جنوری ۱۹۳۴ - ۲۷ ستمبر ۲۰۰۸) ہندی فلماں دے مشہور پٹھ ورتی گلوکار سن۔ اوہناں نے بی آر چوپڑہ دیاں فلماں ہم راز، غمراہ، دھل کا پھل، دھوندھ وغیرہ وچ خاص روپ یادگار گانے گائے۔ سنگیتکارروی نے ہی زیادہ تر ایہناں فلماں وچ سنگیت دتا۔

**مہندر کپور** (پیدائش: ۹ جنوری ۱۹۳۴ء— وفات: ۲۷ ستمبر ۲۰۰۸ء) بھارتی پس پردہ گلوکار سن ۔اُنہاں د‏‏ی وجہ شہرت گیت "چلو اِک بار فیر تو‏ں اوپرا بن جاواں اسيں دونے" تے "نیلے گگن دے تلے" سن ۔ محب الوطنی دے گیت وی اُنہاں د‏‏ی پہچان سن جداں کہ ۱۹۷۲ء وچ اپکار فلم دا گیت "میرے دیش د‏‏ی دھرتی" سی۔ ۱۹۷۲ء وچ ہی اُنئيں حکومت ہند نے پدم شری اعزاز تو‏ں نوازیا۔ مہندر کپور د‏‏ی آواز اداکار منوج کمار دے لئی بہترین سمجھی جاندی سی۔
## مڈھلا جیون

مہندر کپور د‏‏ی پیدائش ۹ جنوری ۱۹۳۴ء نو‏‏ں امرتسر وچ ہوئی۔ بعد وچ خاندان ممبئی منتقل ہو گیا۔ نوعمری وچ ہی مہندر کپور پس پردہ گلوکار محمد رفیع (متوفی ۳۱ جولائ‏ی ۱۹۸۰ء) تو‏ں متاثر ہوئے تے اُنئيں اپنا اُستاد تسلیم کيتا۔ مہندر کپور نے کلاسیکی موسیقی د‏‏ی تعلیم پنڈت حُسن لال، پنڈت جگن ناتھ، استاد نیاز احمد خان، استاد عبدالرحمن خان تے پنڈت تلسی داس شرما تو‏ں حاصل کيتی۔

### بطور پس پردہ گلوکار
۱۹۵۸ء وچ مہندر کپور نے پہلی بار بحیثیت پس پردہ گلوکار فلم نورنگ وچ اپنی آواز دتی جو ۱۸ ستمبر ۱۹۵۹ء نو‏‏ں نمائش دے لئی پیش کيت‏‏ی گئی سی۔ مہندر کپور نو‏‏ں بطور پس پردہ گلوکار متعارف کروانے والے موسیقار وی شانتارام سن جدو‏ں کہ اِس د‏‏ی موسیقی سی رام چندر نے ترتیب دتی سی۔ فلم ہدایتکار بلدیو راج چوپڑ‏ا نے وی متعدد فلماں دے لئی مہندر کپور تو‏ں گیت ریکارڈ کروائے، اِنہاں وچ دھول دا پھُل (۴ دسمبر ۱۹۵۹ء)، گمراہ (۱۹۶۳ء)، وقت (۲۸ جولائ‏ی ۱۹۶۵ء)، ہم راز (۱۹۶۷ء)، دھند (۱۳ فروری ۱۹۷۳ء)، نکاح (۲۴ ستمبر ۱۹۸۲ء) شام‏ل سی۔ منوج کمار دے لئی اپکار (۱۹۶۷ء)، پورب تے پشچم (۱۹۷۰ء) ورگی فلماں وچ بطور پس پردہ گلوکار آواز دی۔

مہیندر کپور دا جم امرتسر وچ ہویا اتے گائکی دا سفر شروع کرن لئی چھوٹی عمر وچ ہی ممبئی آ گئے سن۔ ۱۹۴۳ دی فلم **'مدمست' **وچ ساحر لدھیانوی دے گیت *آپ آئے تو خیال-اے -دل-ایل ناشاد آیا * توں اپنے فلمی مستقبل دی شروعات کیتی۔ ۲۷ ستمبر۲۰۰۸ وچ بیماری نال لڑدیاں اوہناں دا انتقال ہو گیا۔

۱۹۶۸ وچ فلم* اپاکار * دا بہو-مشہور گیت *میرے دیس کی دھرتی سونا اگلے *گاؤن 'تے شرو-شریشٹھ گلوکار دا اوارڈ ملیا۔ اس اہم اوارڈ توں علاوہ ایہناں نوں ۱۹۶۳ وچ فلم *گمراہ* دے گیت *چلو ایک بار پھر سے اجنبی بن جائیں* لئیفلم فیئر اوارڈ ملیا۔ اوہناں دے جیون دا تیسرا فلم فیئر اوارڈ *روٹی کپڑا اورمکان * دے گیت *نہیں نہیں اور نہیں * لئی۱۹۷۴ وچ ملیا۔ اس توں بعد ایہناں نوں پدم شری  اوارڈ ملیا اتے مہاراشٹر سرکار ولوں لتا منگیشکر اعزاز وی نال نوازیا گیا۔ 

ایہناں نے ہندی فلماں توں علاوہ **دادا کونڈکے **دیاں مراٹھی فلماں وچ وی گایا۔ ایہناں نےرفیع، طلعت محمود،مکیش،کشور کمار اتے ہینمنت کمار ورگے مشہور گائکاں دے دور وچ کامیابی حاصل کیتی۔ ایہناں نے حرمن پیارے ٹیوی سیریل مہامبھارت دا سرخ گیت وی گایا۔

مہیندر کپور دی موت باندرا وچ۲۷ ستمبر ۲۰۰۸ ہفتہ شام نوں اوہناں دے گھر ہوئی۔ ۷۴ سالاں دے مہیندر کپور دے پروار وچ اوہناں دی بیوی،تن دھیاں اتے پتّ روہن کپور ہن۔

## اوارڈ اتے اعزاز
* ۱۹۶۳- فلمفیئر سبھ توں ودھیا پلے بیک گلوکار- چلو ایک بار پھر سے (غمراہ)
* ۱۹۶۷- فلمفیئر سبھ توں ودھیا پلے بیک گلوکار- نیلے گگن کے طلے (ہم راز)
* ۱۹۷۴- فلمفیئر سبھ توں ودھیا پلے بیک گلوکار- نہیں نہیں (روٹی کپڑا اور مکان)
* ۱۹۷۴- پدم شری 
## حوالے

گٹھ:موت 2008
گٹھ:جم 1934
گٹھ:پنجابی گلوکار
گٹھ:بھارتی گلوکار
گٹھ:موت ۲۰۰۸
گٹھ:جم ۱۹۳۴
وجیتا پنڈت

**وجِتیا پنڈت**  اک بھارتی فلمی اداکارہ ا‏‏ے۔

**وجیتا پنڈت** اکّ بھارتی اداکارہ اتے پلیبیک گلوکارہ اے، جو اپنی پہلی فلم *لوَ سٹوری* (۱۹۸۱) لئی سبھ توں مشہور اے۔

## شروعاتی جیون اتے پچھوکڑ
وجیتا ہریانہ راج دے ہسار ضلعے دے پلی منڈوری پنڈ توں پیدا ہوئے اکّ سنگیتک پروار توں آؤندی اے۔ پنڈت جسراج اس دا چاچا اے۔ اسدی وڈی بھین سلکشنا پنڈت اے، اتے اسدی طرحاں، اکّ اداکارہ اتے پلیبیک گلوکارہ اے۔ اس دے بھرا سنگیت ڈریکٹر جتن پنڈت اتے للت پنڈت ہن، جو جتن-للت وجوں جانے جاندے ہن۔

## کریئر
راجندر کمار نے اسنوں اپنے پتر کمار گرو دے نال *لوَ سٹوری* (۱۹۸۱) وچ کاسٹ کیتا، جو باکس آفس 'تے اکّ "بلاکبسٹر" بن گئی۔ اسنے اتے گرو نے سٹار-کراسڈ پریمیاں دی کردار نبھائی، اتے اوہناں نے سکرین توں باہر وی اکّ رشتہ ترقی یافتہ کیتا۔ فلم دے ہٹ ہون توں بعد، اسنے گرو نال کم کرن دی اچھا رکھدے ہوئے فلم دیاں پیشکشاں نوں ٹھکرا دتا۔ پر خاندانی تناء کارن ایہہ رشتہ ختم ہو گیا۔ وجیتا فلماں وچ واپس چلی گئی اتے اکّ ہور ہٹ *محبت* (۱۹۸۵) سی۔

اس دا تھوڑھے ویلے لئی فلم ڈریکٹر *سمیر ملکان* نال وی ویاہ ہویا سی، جسنے اسنوں پھلاپ *کار چور* (۱۹۸۶) وچ ڈاریکٹ کیتا سی۔ کجھ ہور فلماں توں بعد، اسنے اداکاری چھڈّ دتی اتے پلیبیک گائکی 'تے دھیان دتا۔ اس دے شوہر، سنگیتکار حکم شریواستو نے *پرپوز - پیار دا اظہار* نامک اکّ پوپ ایلبم تیار کیتی اے جو اکّ پوپ گلوکارہ وجوں وجیتا دی شروعات نوں درساؤندی اے۔ اداکارہ مادھری دیکشت نے فروری ۲۰۰۷ وچ پریس لئی ایلبم لانچ کیتی۔

کجھ فلماں جیہناں وچ وجیتا نے مکھ کردار نبھائی سی، اوہ ہن *جیتے اے شان سے* (۱۹۸۶), *دیوانہ تیرے نام کا* (۱۹۸۷), *زلزالا* (1988), *[[Pyar Ka Toofan|پیار کا طوفان]]* (۱۹۹۰)। اسنے *جو جیتا وحی سکندر* (۱۹۹۲), *کبھی ہاں کبھی نہ* (۱۹۹۳), *سازیش* (۱۹۹۸), *دیوَ* (۲۰۰۴) اتے *چنگاری* (۲۰۰۶) ورگیاں فلماں لئی وی گایا۔

ہندی فلماں توں علاوہ، اسنے سجیت گہا ولوں ڈاریکٹ پرسینجیت دے نال بلاکبسٹر بنگالی فلم *امر سنگی* (۱۹۸۷) وچ وی کردار کیتا اے۔ اسنے بنگالی فلم بیئر پھول لئی اکّ گیت وی گایا۔
## متعلقہ روابط
* بھارتی فلمی اداکارا واں د‏‏ی لسٹ
* بھارتی سنیما

گٹھ:ممبئی دیاں اداکاراواں
گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:ہندی سنیما وچ اداکاراواں
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1967گٹھ:1967 دے جم

## حوالے

گٹھ:جم ۱۹۶۷گٹھ:۱۹۶۷ دے جمگٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:ممبئی تو‏ں موسیقار
گٹھ:ممبئی دیاں اداکاراواں

گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
مکھی پالݨ

**شہد دیاں مکھیاں پالݨا** (apiculture)، شہد دے حصول واسطے شہد دیاں مکھیاں دیاں کالونیاں دی دیکھ بھال اے، عام طور تے انساناں دے بݨائے ہوئے چھتےآں وچ Apis دی نسل وچ شہد دیاں مکھیاں سبھ توں زیادہ رکھیاں جاݨ آݪیاں نسلاں نیں پَر شہد پیدا کرن آݪیاں دیگر شہد دی مکھیاں جِداں میلیپونا ڈنک لیس مکھیاں وی رکھیاں جاندیاں نیں۔ شہد دیاں مکھیاں پالݨ آݪے (apiarists) شہد تے چھتے دی دیگر مصنوعات جمع کرن لئی شہد دیاں مکھیاں نوں رکھدے نیں: موم، اک قسم دا پودا، مکھی دا پولن تے شاہی جیلی۔ فصلاں دی پولینیشن، ملکہ دی پرورش، تے فروخت لئی مکھیاں دی پیداوار شہد دیاں مکھیاں دی آمدݨ دے دیگر ذرائع نیں۔ شہد دیاں مکھیاں دے چھتے اک apiary یا "مکھی دے ویڑھے" وچ رکھے جاندے نیں۔

انساناں دی طرفوں شہد دیاں مکھیاں پالݨا، بنیادی طور تے شہد دی پیداوار لئی، تقریبن 10,000 سال پہلاں شروع ہویا۔ جارجیا نوں "شہد دیاں مکھیاں دا گہوارا" کہیا جاندا اے تے ہُݨ تک دا سبھ توں قدیم شہد اسے مُلک توں مِݪیا اے۔ 5,500 سال پراݨا شہد بورجومی قصبے دے قریب 2003 وچ آثار قدیمہ دی کھدائی دے دوران اک بزرگ خاتون دی قبر وچوں کڈھیا گیا سی۔ قبر وچ پائے جاݨ واݪے سیرامک ​​دے برتݨاں وچ شہد دیاں کئی قِسماں نیں، جیہناں وچ لِنڈن تے پُھلاں دا شہد شامل اے۔ تقریبن 4,500 سال قبل دے مصری فن وچ شہد دیاں مکھیاں دا گھریلو عمل دیکھیا جا سکدا اے۔ قدیم چین، یونان تے مایا رہتل وچ وی شہد دیاں مکھیاں پالݨ دے ثبوت موجود نیں۔

جدید دور وچ ، شہد دیاں مکھیاں پالݨ دا استعمال اکثر فصلاں دے پولینیشن تے دیگر مصنوعات دی تیاری لئی کیتا جاندا اے، جِداں کہ موم تے پروپولس۔ شہد دیاں مکھیاں پالݨ دے سبھ توں وڈے آپریشنز زرعی کاروبار نیں لیکن شہد دیاں مکھیاں پالݨ دے بہت سے چھوٹے آپریشنز شوق دے طور تے چلائے جاندے نیں۔ جِداں جِداں شہد دیاں مکھیاں پالݨ دی ٹیکنالوجی وچ ترقی ہوئی اے، شہد دیاں مکھیاں پالݨا زیادہ قابل رسائی ہو گیا اے تے شہری شہد دیاں مکھیاں پالݨ نوں 2010 تک وَدھدے ہوئے رجحان دے طور تے بیان کیتا گیا سی۔ کچھ مطالعات توں پتا چلیا اے کہ شہراں وچ رکھیاں ہوئیاں شہد دیاں مکھیاں دیہی ماحول دی نسبت صحت مند ہُندیاں نیں کیونکہ شہراں وچ کیڑے مار ادویات کَعھٹ نیں تے زیادہ حیاتیاتی تنوع اے۔

## مورتاں

File:Die Bienenzüchter (Bruegel).jpg
File:Beekeeper with moveable comb hive.jpg
File:Western honey bee on a honeycomb.jpg
File:Honigschleuder.jpg
File:Beekeeper keeping bees.jpg
File:Bee smoker.jpg
File:Hive with styrofoam insulation.jpg
File:Ruche Prokopowitsh.jpg
File:Essaim d'abeilles posé.JPG
File:Beekeeper using bee smoker.jpg
File:Fork-Beekeeping.jpg
File:Filtering of honey.jpg


## حوالے

گٹھ:مکھی پالݨ
گٹھ:کھیتی باڑی
گٹھ:مکھیاں
گٹھ:پالتو جانور
میشا سنکرانتی

**میشا سنکرانتی** (جس نوں **میشا سنکرمن** جاں **ہندو سورجی نواں سال** وی کیہا جاندا اے) سورجی چکر سال دے پہلے دن نوں درساؤندا اے، جو کہ ہندو چند-سورجی کیلنڈر وچ سورجی نواں سال اے۔ ہندو کیلنڈر وچ اکّ چندر نواں سال وی اے، جو کہ مذہبی طور 'تے ودھیرے اہم اے۔ سورجی چکر سال آسامی، اڑیا، پنجابی، ملیالم، تامل اتے بنگالی کیلنڈراں وچ اہم اے۔

ایہہ دن پرانے سنسکرت گرنتھاں دے مطابق خاص سورجی رفتار نوں درساؤندا اے۔ میشا سنکرانتی بھارتی کیلنڈر دیاں باراں سنکرانتیاں وچوں اکّ اے۔ ایہہ خیال بھارتی جوتش-سائنس دے پاٹھاں وچ وی ملدی اے جس وچ ایہہ سورج دے مین رقم وچ تبدیلی دے دن نوں درساؤندا اے۔

اپ-براعظم وچ سورجی اتے چندر سورجی کیلنڈراں وچ دن اہم اے۔ میشا سنکرانتی عام طور 'تے ۱۳ اپریل، کئی وار ۱۴ اپریل نوں آؤندی اے۔ ایہہ دن پرمکھ ہندو، سکھ اتے بودھی تیوہاراں دا بنیاد اے، جیہناں وچوں وساکھی اتے ویساکھ سبھ توں مشہور ہن۔

ایہہ تھائیلینڈ، لاؤس، کمبوڈیا، میانمار، سری لنکا، شمال مشرقی بھارت دے کجھ حصیاں، ویئتنام دے کجھ حصیاں اتے شیشوانگبنا، چین وچ برابر دے بودھی کیلنڈر- بیسڈ نویں سال دے تیوہاراں نال متعلق اے ؛ گروہی طور 'تے *[[سونگکران]]* وجوں جانیا جاندا اے۔

## ویپتی
*میشا سنکرانتی* واکنش دو سنسکرت شبداں توں بنیا اے۔ *سنکرانتی دا* شبدی مطلب اے "اکّ تھاں توں دوجی تھاں جانا، تبادلہ، کورس بدلنا، پرویش کرنا" خاص طور 'تے سورج جاں گرہیاں دے حوالہ وچ، جدوں کہ *میشا* دا مطلب اے بھیڈ جاں میش تارامنڈل ۔ میشا سنکرانتی شبد جوتش نامک مطالعہ دے ویدانگ کھیتر دے پرانے سنسکرت گرنتھاں اتے بعد دے گرنتھاں جویں کہ *سوریا اصول* وچ ترقی یافتہ کیتے گئے سماں رکھن دے عوامل دی بنیاد تے اکّ خاص دن نوں درساؤندا اے۔

## پالنا
بہت سارے علاقائی کیلنڈراں دے دو عنصر ہندے ہن: چندر اتے سورجی۔ چندر عنصر چندرما دی رفتار 'تے بیسڈ اے اتے ہر مہینے نویں چند توں نویں چند تک، پورنماشی توں پورنماشی تک، جاں پورنماشی توں اگلے پورنماشی توں اگلے دن تک گندا اے۔ چندر عنصر مذہبی کیلنڈراں دا بنیاد بندا اے اتے سال دی شروعات چیتر وچ ہندی اے۔ کئی کھیتر چندر کیلنڈر دی شروعات نال مقامی نویں سال دی شروعات کردے ہن: مہاراشٹر اتے گوآ وچ گڑی پدوا ; سندھی ہندواں لئی چیتی چند ؛ اتے کشمیری ہندواں لئی نوریہ । گجرات وچ، علاقائی سال دیوالی توں بعد کارتکا دے چندر مہینے نال شروع ہندا اے۔

## ایہہ وی ویکھو

* سونگکران، بودھی کیلنڈر-ادھارتر اپریل دے نویں سال دے تیوہاراں نوں درساؤن لئی ورتیا جان والا شبد

## حوالے

گٹھ:بھارتی تارا سائنس
گٹھ:بھارت وچ منائے جان والے تہوار
تائیوان لالٹین فیسٹیول

**تائوان لالٹین میلہ** () آواجائی اتے کمیونیکیشن دے وزارت دے ٹورسم بیورو ولوں تائوان وچ سالانہ طور 'تے منایا جاندا اے۔ تائوان لالٹین میلہ دے دوران بہت ہی سرگرمی تے سرگرمیاں ہندی ہن۔ لالٹین میلہ تے ہزاراں ہی لالٹین تائوان دے پنگکسی ضلعے جلائے جاندے ہن۔ یانشئی ضلعے وچ وومیاؤ مندر وچ آتشبازی دا تقریب بڑے دھوم دھام نال منایا جاندا اے۔ تائنان یانشئی آتشبازی دا میلہ شروعات وچ برائی تے بیماریاں نوں شہر توں دور بھجاؤن لئی بنایا گیا سی۔ تائیپیئی پنگکسی آسمانی لیمپ سبتوں پہلاں سبّ نوں دسن لئی چھڈے گئے سی کی شہر سرکھیت اے۔ ایہہ لالٹینا نوں منوبھاوناواں تے مالک دی تصویراں نال سجایا گیا سی۔ ایہہ دونوں اتسواں نوں اکٹھے " اتر دی آتشبازی تے دکھن دے آسمانی لالٹین " آکھدے ہن۔

## مکھ لالٹین

مکھ لالٹین دے پرکرن نوں اکثر چینی جوتش دی رقم دے چنہ دے نال متعلق کتا جاندا اے۔ سارے دے سارے تقریباً ۱۰ میٹر اچے ہندے ہن۔ سن ۱۹۹۹ توں ہر اکّ لالٹین دا اپنا اکّ الگّ سنگیت ہندا رہا اے جو کی ۳ منٹ تک چلدا اے تے تائوان لالٹین میلہ دے کارکردگی کرن ویلے اسنوں چلایا جاندا اے۔

## چھوٹا لالٹین

چھوٹا لالٹین اکثر بچیاں ولوں پھڑیا جاندا اے جاں مندر وچ رکھیا جاندا اے جس دی تھیم تریخی انکڑے، پنچھیاں دے چتر آدی نال سجائے ہندے ہن۔
 
## باہری لنک
* Tourism Bureau,Republic of China (Taiwan) 
* 2011 Taiwan Lantern Festival in MIAOLI 

گٹھ:تائیوان دے تہوار
گٹھ:تائیوان
چینی نواں سال

**چینی نواں سال** چین دا سبھ توں اہم میلہ اے۔ چین وچ نواں سال نوں چندرما دا نواں سال کیہا جاندا اے۔ ایہہ تہوار چینی چندرما اتے مشتمل کالدرش دے پہلے مہینے وچ منایا جاندا اے۔ ایہہ ۱۵ دناں تک چلدا اے اتے اس دے آخری دن نوں لالٹین تہوار کیہا جاندا اے۔ ایہہ دن پورے چین وچ بڑے ہی جورشور نال منایا جاندا اے۔

## حوالے

گٹھ:چین
تامل ثقافت

[thumb|471x471px| [بھرتناٹئم ]]
**تأمل** لوک سبھیاچار دا سبھیاچار اے. تامل سبھیاچار بھارت، سری لنکا، ملیشیا، سنگاپور اتے پوری دنیا وچ تملاں دی کلا اتے جیون اننگ نال جڑیا ہویا اے۔

## آرکیٹیکچر

تامل آرکیٹیکچر وچ دو سٹائلاں ہن. ایہہ تن سٹائلاں تاملناڈو وچ صاف ویکھیاں جا سکدیاں ہن. 

Thiruvannamalai, Arunachalesvara Temple, Annamalaiyar Temple, Panoramic view, India.jpg|تامل آرکیٹیکچر دا سانجھا روپ 
Bharata_Natyam_Performance_DS.jpg|بھرتناٹئم


## روک-کٹّ سٹائیل

بھارتی چٹان-کٹانچے نوں عالمی بھر وچ چٹان-کٹاننچے دے کسے وی ہور روپ نالوں بہت زیادہ پایا گیا اے۔چٹان-کٹن architectانچا اکّ ٹھوس قدرتی چٹان نوں بنا کے structureانچا بناؤن دی مشق اے. بھارتی چٹان-کٹانچا زیادہ تر مذہبی سبھاء وچ اے. پلوس دکھنی بھارتی آرکیٹیکچر سن۔ پلو آرکیٹیکچر دیاں سبھ توں وڈیاں کامیابیاں مہامبلیپرم وچ چٹاناں والے مندر ہنش

## چولا سٹائل

چولا راجے اجیہے طور مندر بنایا اے مندر تنجاور 'تے اے اتے مندر تے، مندر اتے (شو) مندر. تنجاور وکھے شاندار شو مندر لگبھگ ۱۰۰۹ راجراج دے ویلے دیاں کامیابیاں دی یادگار اے. سارے بھارتی مندراں وچوں سبھ توں وڈا اتے سبھ توں اچا، ایہہ اکّ مہان کلا اے جو دکھنی بھارتی کٹانچے دے اچّ-پانیاں دے نشان بندا اے۔

## عیسائی

سین تھوم بیسلکا بھارت وچ چینئی وچ سینتھوم وکھے اکّ رومن کیتھولک بیسلکا اے. ایہہ ۱۷ ویں صدی وچ پرتگالی کھوجکرتاواں ولوں بنایا گیا سی، اتے بریٹیش ولوں ۱۸۹۳ وچ اکّ گرجاگھر دی حالت نال دوبارہ بنایا گیا سی۔

چولا پیریئڈ اس دیاں مورتیاں اتے کانسی لئی وی اہم اے. چولا شاہی خاندان دا منایا گیا کانسی، جس نوں کئی جلوساں وچ پیش کرن لئی تیار کیتا گیا سی، وچ شو دے ناٹراجا دے روپ وچ مہابلیپرم دیاں وڈا گرینائیٹ اکریاں سن جو پچھلے پلو خاندان توں ملیاں ہن۔ دکھن بھارت دے مندراں وچ، اسیں شو، اسدی بیوی پاروتی اتے ہور دیوی-دیوتیاں، دے نال نال سربتّ دیوی، وشنوں اتے لکشمی، نینمارس، ہور شیو سنتاں اتے ہور بہت سارے ویاہاں دے کئی روپ ویکھدے ہاں. دیکھ سکدے ہو.

تامل سنگیت دی روایت تامل اتہاس دے ملے ویلے دی اے۔

سنگم ساہت دیاں بہت ساریاں کویتاواں، مُ .لے عام یگ دے کلاسیکل تامل ساہت، سنگیت نوں مندے سن۔ اس پرانے سنگیتک روایت دے وکھو وکھرے حوالے ہن، جو کہ پرانی سنگم دیاں کتاباں جویں کہ ایتھوکائ اتے پٹپٹو وچ ملدے ہن. کارناٹک سنگیت وی تامل سنگیت دا اکّ اہم پہلو اے. کارناٹک سنگیت عام طور تے سنگیتکاراں دے اکّ چھوٹے گروہ ولوں کیتا جاندا اے، جس وچ اکّ گلوکار، اکّ سنگیتک سنگیت (عام طور تے اکّ وائلن)، اکّ تال (عام طور تے اکّ مرڈنگم) اتے اکّ تمباکو ہندا اے. کارکردگی وچ ورتے گئے ہور ولکھن ینتراں وچ گھسپیٹھ، کانجیرا، مرسنگ، وینُ بنسری، وینا اتے چتروینا شامل ہو سکدے ہن. سبھ توں شاندار کارکردگی، اتے کارناٹک سنگیتکاراں دی سبھ توں وڈی اکاگرتا چینئی شہر وچ پائی جاندی اے. مدراس سنگیت سیشن دنیا دے سبھ توں وڈے تہذیبی پروگراماںں وچوں اکّ منیا جاندا اے۔

بھرتناٹئم اکّ بھارتی قسم دا کلاسیکل ناچ اکّ پرمکھ قسم اے جو کہ تاملناڈو وچ شروع ہویا سی. روائتی طور 'تے، بھرتناٹئم اکّ اکلاّ نرت سی جو byرتاں ولوں خاص طور' تے پیش کیتا جاندا سی. اسنے ہندو مذہبی موضوع اتے روحانی وچاراں، خاص طور 'تے شیوواد دے روپ وچ، پر ویشنوواد اتے طاقت واد نوں وی ظاہر کیتا۔ بھرتناٹئم، بھارتی منی دی اصولی نینھ، ناٹی شاستر ولوں پرانے سنسکرت پاٹھ دا پتہ لگاؤندی اے، دوجی صدی سا.یُ. بھرتاناٹئم بھارت وچ سبھ توں پرانی کلاسیکل ناچ دی روایت ہو سکدی اے۔

## ایہہ وی ویکھو

گٹھ:ساہت
گٹھ:بھارتی سبھیاچار
گٹھ:سنگیت
ممتاز (اداکارہ)

**ممتاز مادھونی** (جم ۳۱ جولائی 1947) اکّ بھارتی بالیوڈّ اداکارہ اتے سابقہ ماڈل اے۔

## کیریئر
right|thumb|ممتاز ۲۰۱۰ وچ
ممتاز نے بال کلاکار وجوں ہی سونے کی چڑیاں (۱۹۵۸) وچ نظر آئی اتے نوجوان کلاکار وجوں اوہ فلم ولہ کا بات اے، *سٹری* اتے *Sہرا*  وچ ۱۹۶۰ دے شروع وچ نظر آئی۔ اکّ اے کلاس اداکارہ وجوں اوہ فلم *[[گہرا داغ]]* وچ فلم دے ہیرو دی بھین دی کردار وچ نظر آئی۔ اس توں بعد اسنوں اکّ کامیاب رہی فلم *[[مجھے جینے دو]]*  وچ چھوٹا رول ملیا۔ اس توں بعد اوہ ۱۶ فلماں وچ مکھ کردار وچ نظر آئی جیہناں وچ شامل فلماں سن*پھولاد*، *ویر بھیمسین*، *ٹارزن کمز ان دلی*، *سکندر-ای-آزم*، *رستمے -اے-ہند*، *راکا* اتے *ڈاکو منگل سنگھ* جہڑی پھریسٹائیل پہلوان دارا سنگھ نال سی، جس نال اس نوں سٹنٹ-فلم ہیروئن وجوں وی جانیا گیا۔ اتے لیبل کیتا گیا سی دے روپ وچ اکّ سٹنٹ-فلم ہیروئن۔ اس فلم وچ دارا سنگھ دا محنتانہ ۴۵۰٬۰۰۰ روپئے متعلق فلم اتے ممتاز دا مہٹنا ۲۵۰٬۰۰۰ روپئے متعلق فلم ہو گیا۔

اس توں بعد اسنے راج کھوسلا دی فلم *دو راستے* (۱۹۶۹) فلم تی۔ راجیش کھنہ نے ممتاز نوں اس فلم نال وڈی سٹار بنا دتا، جدکہ ڈائریکٹر کھوسلا نے اسنوں چار گیتا وچ معمولی جہی کردار دتی سی۔ اس فلم وچ ممتاز دی کردار چاہے چھوٹی سی پر ایہہ فلم اسنوں بہت پسند سی۔ ۱۹۶۹ وچ راجیش کھنہ دے نال اس دیاں فلماں* دو راستے* اتے *بندھن* کمائی دے پکھ توں ودھیا رہیاں، دوہاں فلماں نے ترتیب وار ۶۵ لکھ اتے ۲۸ لکھ دی آمدنی کیتی۔ راجندر کمار دے نال فلم ٹانگیوالا وچ مکھ کردار کیتی۔ ششی کپور نے اسنوں سٹنٹ ہیروئن ہون کارن فلم سچا جوٹھا وچ نہیں لیا سی، پر بعد وچ اسنے چور مچائے چھور فلم ممتاز نال ہی کیتی۔ ۱۹۷۳ وچ دھرمندر نال فلم *[[لوفر]]* اتے *[[جھیل کے اس پر]]*۔

اس نے پسندیدہ فلم کھلونا (۱۹۷۰) وچ ودھیا کردار لئی فلمفیئر ودھیا اداکارہ دا انعام جتیا، ممتاز نوں خوشی سی کے ناظرین نے اسدی بھاوناتمک کردار نوں قبول کیتا۔ ممتاز نے دھرمندر، پھروزشاہ خان، سنجیو کمار اتے بسوجیت ورگے کلاکاراں نال کم کیتا۔ راجیش کھنہ نال اسدیاں ۱۰ فلماں سن۔

## فلموگرافی

## نجی زندگی
ممتاز دا ویاہ وپاری میور مادھونی نال ۱۹۷۴ وچ ہویا۔ اس دیاں دو کڑیاں ہن۔  اکّ دا ویاہ اداکار پھروزشاہ خان دے پتر فردین خان ۲۰۰۶ وچ ہویا۔

## اوارڈ
ممتاز نے ۱۹۷۰ وچ فلمفیئر ودھیا اداکارہ دا انعام فلم کھلونا لئی حاصل کیتا، اصل وچ کوئی وی فلم کھلونا وچ چاند دی کردار جو اکّ ویسوا دی کہانی سی وچ دلچسپی نہیں لے رہا سی۔ ممتاز نے اس کردار لئی ودھیا اداکارہ دا فلمفیئر ایوارڈ حاصل کیتا۔

اپنے کریئر دوران اسنے ودھیا اداکارہ تے طور اتے اکّ فلمفیئر اوارڈ اتے معاون اونیتری دے طور تے تن بی.ایفّ.جے.اے. اوارڈ ملیا۔

**جیتو**
* بی.ایفّ.جے.اے. اوارڈ: معاون اداکارہ–فلم *برہمچاری* (۱۹۶۸)
* فلمفیئر ودھیا اداکارہ دا انعام – فلم *کھلونا* (1970)
* فلمفیئر لائیف ٹائم آچیومینٹ انعام (۱۹۹۶)
* آئی.آئی.ایفّ.اے. اوارڈ بھارتی سنیما وچ ودھیا یوگدان لئی آنریری اوارڈ (۲۰۰۸) ملیا۔
**نامزد**
* فلمفیئر ودھیا مدد اداکارہ دا انعام – *[[رام اور شیام]]* (۱۹۶۷)
* فلمفیئر ودھیا مدد اداکارہ دا انعام – *آدمی اور انسان* (۱۹۶۹)
 
## حوالے

## باہری کڑیاں
* 
* پروفائیل english دے ممتاز دے کیریئر نوں

گٹھ:جم 1947
گٹھ:بھارتی اداکاراواں
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:20ویں صدی دیاں فلمی اداکاراں
گٹھ:جم 1947
گٹھ:۲۰ویں صدی دیاں فلمی اداکاراں
گٹھ:۱۹۴۷ دے جم
کنیکا مہیشۋری

**کنکا مہیشوری **(جم ۲۴ اپریل ۱۹۸۱) اکّ بھارتی ٹیلیویژن اداکارہ اے۔ اس نے وکھ-وکھ سیریئلاں وچ کہانی گھر-گھر کی، راجا کی آئیگی برات، *کبھی آئے نہ جدائی*، *وراثت*، *گیت - ہئی سبسے پرائی*  اتے *دیا اور باتی ہم*  کم کرکے اپنی اکّ پچھان بنائی۔ کنکا نے زی گولڈ اوارڈ (۲۰۱۲-۲۰۱۳) اتے سٹار پروار انعام (۲۰۱۲)  "دیا اور باتی ہم" وچ میناکشی دی منفی کردار دی اداکاری لئی جتیا۔

## شروعاتی جیون
کنکا بھارتی ٹیلیویژن اداکارہ اے اتے اسنے کئی سال اڈ-اڈّ کرداراں نبھا کے یادگار پچھان بنائی۔ اسدا جم نوں الیگڑ وچ ہویا، بعد وچ اسدا پروار دلی چلا گیا، ایہہ اپنے ماپیاں دی اکلی اولاد اے۔ گریجوایشن دے بعد، اسنے اصل شاستر دی کلا سکھی اتے ایکٹنگ توں پہلاں رنگ تھیریپی وچ کم سکھیا۔

## نجی زندگی
کنکا نے جنوری ۲۰۱۲ وچ، وپاری انکر گھئی نال ویاہ کروایا۔

## کم
[alt=Kanica with DABH cast|thumb|کنکا (وچکار)[عامر خان|عامر خان دے اگلے پاسے اتے *دیا اور باتی ہم نوں کاسٹ*]]

## اوارڈ
*دیا اور باتی ہم*، وچ میناکشی لئی اوارڈ ملے۔

## حوالے

## باہری کڑیاں
*
*

گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں اداکاراواں
گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواںگٹھ:۱۹۸۱ دے جم
گٹھ:ہندی ٹیلیویژن دیاں اداکاراواں
گٹھ:بھارتی ٹیلیویژن اداکاراواں
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:بھارتی اداکاراواں
گٹھ:21ویں صدی دیاں اداکاراواں
گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواںگٹھ:جم 1981
سدھا سندر رامن

**سدھا سندررامن** (انگریزی: **Sudha Sundararaman;** جم ۱۹۵۸) اکّ بھارتی سیاستدان اے اتے بھارتی کمیونسٹ پارٹی (مارکسسٹ) دی مرکزی کمیٹی ممبر اے۔ ۲۰۱۴ تک، اوہ آل انڈیا ڈیموکریٹک وومین ایسوسی ایشن دی جنرل سیکٹری اے۔

## جیونی
سندررامن بھارتی کمیونسٹ پارٹی (مارکسسٹ) دے طالب علم ونگ، سٹوڈینٹس فیڈریشن آف انڈیا وچ دلچسپی لیندی اے، جدوں کہ اوہ ایتھیراج کالج فار وومین، چینئی وچ انگریزی ساہت دی ودیارتھن سی۔ اپنی گریجوایشن توں بعد، اسنے فلاسفی دا ماسٹر پورا کیتا اتے اکّ سکول استاد وجوں اپنا کیریئر شروع کیتا۔ سندررامن نے اپنی اک سہیلی نال ویاہ کروا لیا۔ اس ویلے دوران، اسنے اپنے آپ نوں سرگرمیاں وچ شامل کیتا جویں کہ پیڑت عورتاں نوں اوہناں خلاف تشدد توں بچاؤنا۔ اس توں بعد، اسنے اپنی ٹیچنگ دی نوکری چھڈّ دتی اتے بھارتی کمیونسٹ پارٹی (مارکسسٹ) دی عورت ونگ آل انڈیا ڈیموکریٹک وومینز ایسوسی ایشن (ایائیڈیڈبلیوئے) وچ شامل ہو گئی۔ ۱۹۹۵ وچ، سندررامن نوں AIDWA تاملناڈو دا جنرل سیکٹری نامزد کیتا گیا سی اتے ۲۰۰۱ تک اس عہدے 'تے بنے رہے۔

سندررامن نے مخالف دھر نوں عورت رزرویشن بلّ پاس کرن لئی چیلنج دتی جو بھارت دے آئین وچ بھارت دی پارلیمنٹ دے ہیٹھلے سدن اتے ساریاں راج ودھان سبھاواں وچ عورتاں لئی ساریاں سیٹاں دا ۱/۳ راکھوانکرن کرن دا تجویز کردا اے۔

## حوالے

گٹھ:بھارتی عورتاں دے حقاں دے سرگرم کم کرتا
گٹھ:بھارتی ناری کارکن
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1958
سارونگ

thumb|تن عورتاں نے ۱۹۰۵ وچ سارنگ پہن کے فوٹواں کھچیاں۔
**سارونگ** جاں **سارنگ** () اکّ وڈی ٹیوب جاں فیبرک دی لمبائی ہندی اے، جو اکثر کمر دے دوآلے لپیٹی جاندی اے، دکھن چڑھدا ایشیا، دکھنی ایشیا،  مغربی ایشیا، اتری افریقہ، پوربی افریقہ، مغربی افریقہ، اتے بہت سارے پرشانت جزیرےآں 'تے۔ فیبرک وچ اکثر بنے ہوئے پلیڈ جاں چیکرڈ پیٹرن ہندے ہن، جاں باٹک جاں آئیکٹ رنگائی دے ذریعے چمک دار؉   رنگ دے ہو سکدے ہن۔ بہت سارے جدید سارنگاں وچ چھاپے ہوئے ڈزائین ہندے ہن، جو اکثر جانوراں جاں پودیاں نوں درساؤندے ہن۔ دنیا وچ وکھ-وکھ تھاواں 'تے وکھ-وکھ قسماں دے سارنگ پہنے جاندے ہن، خاص طور 'تے برصغیر وچ لنگی اتے عرب جزیرہ نما وچ ازار۔

## ویپتی
شبد سارونگ ملیئی مول دا اکّ انگریزی قرضہ شبد اے جسدا مطلب اے 'ڈھکنا' جاں 'میان'۔ ایہہ پہلی وار ۱۸۳۴ وچ ملی دے سکرٹ-ورگے کپڑے دا حوالہ دیندے ہوئے ورتیا گیا سی۔ سارونگ انڈونیشیائی اتے ملیئی شبد سارنگ دی بول چال اتے پرانی سپیلنگ وی اے، جدوں کہ رسمی انڈونیشیائی وچ اسنوں سارنگ وجوں جانیا جاندا اے۔

مغربی افریقہ وچ، مضبوط جاں مضبوط شبد عقان بولی وچ پایا جاندا اے، اتے اس شبد دا مطلب اے "اچا بندو"، کپڑے نوں سرکھیت کرن لئی بہت ہی سکھر 'تے بنھے جان دے حوالہ وچ۔

## مختصر

تصویر:COLLECTIE TROPENMUSEUM Sarongweefster uit Bandoeng Java TMnr 10014439.jpg|بینڈنگ، پچھمی جاوا، اجوکے انڈونیشیا، ۱۹۰۰-۱۹۴۰ وچّ سنڈنیز سارونگ بنکر۔
تصویر:Chau Doc textile.jpg|سارنگ پھیبرک دی لمبائی نوں کپڑے وجوں درساؤندا ہے۔

سارنگ جاں سارنگ دکھن-پوربی ایشیائی مرداں اتے عورتاں ولوں پہنے جان والے ہیٹھلے کپڑے نوں درساؤندا اے۔ اس وچ لگبھگ اکّ گز (۰٫۹۱ میٹر) چوڑا اتے ڈھائی گز (۲٫۳ میٹر) لمبا فیبرک ہندا اے۔ اس شیٹ دے مرکز وچ، تنگ چوڑائی دے پار، برخلاف رنگ جاں پیٹرن دا اکّ پینل لگبھگ اکّ فٹ چوڑا فیبرک وچ بنیا جاں رنگیا جاندا اے، جس نوں سارونگ دا کیپالا جاں "سر" کیہا جاندا اے۔ ایہہ شیٹ اکّ ٹیوب بناؤن لئی تنگ کناریاں 'تے سلائی جاندی اے۔ اس نلی وچ اکّ قدم، اپرلے کنارے نوں نابھی دے پدھر توں اپر لیاؤندا اے (ہیم گٹیاں دے نال برابر ہونا چاہیدا اے)، کیپالا نوں پچھلے حصے دے مرکز وچ رکھدا اے، اتے دوویں پاسیاں توں اگے دے مرکز تک وادھو کپڑے وچ پھولڈ کردا اے۔ , جتھے اوہ اوورلیپ کردے ہن اتے اپرلے ہیم نوں اپنے آپ ہیٹھاں رول کرکے سرونگ نوں سرکھیت کردے ہن۔ مالے مرد چیک پیٹرن وچ بنے ہوئے سارنگ پہندے ہن، جدوں کہ عورتاں باٹک ودھی وچ رنگے ہوئے سارنگ پہندیاں ہن۔ حالانکہ، جاونیز سبھیاچار وچ، باٹک سارنگ پہننا عام اے اتے کسے خاص صنف تک محدود نہیں اے؛ کئی وار اوہ رسمی موقعیاں جویں کہ ویاہاں 'تے وی پہنے جاندے ہن۔

## ایہہ وی دیکھو

* منڈو
* لونگی

## نوٹ

گٹھ:بھارتی پہناوا
ریم شیخ

**ریم سمیر شیخ** اکّ بھارتی اداکارہ اے، جو بھارتی ٹیلیویژن اتے ہندی سنیما وچ اپنے کماں لئی جانی جاندی اے۔ اس دے سبھ توں اہم کم وچ شامل ہن *نہ بولے تم نہ میں کجھ کہا*، *[[چکرورتین اشوک بادشاہ|چکرورتین اشوک بادشاہ]]*، *تجھسے اے رابطہ*، *گل مکئی* اتے *فنا: عشق میں مرجاواں*۔

## جیون اتے کریئر
ریم سمیر شیخ دا جم ۸ ستمبر نوں ممبئی، مہاراشٹر وچ ہویا سی۔

شیخ نے اپنے کیریئر دی شروعات ۶ سال دی عمر وچ *<nowiki/>'نیر بھرے تیرے نینا دیوی*' نال بال کلاکار وجوں کیتی سی۔ ۲۰۱۲ وچ، اسنے *میں اججی اور صاحب* اتے *یہ رشتہ کیا کہلاتا اے* وچ کردار کیتا۔

بعد وچ اوہ رمجھم بھٹناگر دے روپ وچ شو *نہ بولے تم نہ میں کجھ کہا* وچ نظر آئی۔ اوہ *کھیڈ اے زندگی آنکھ مچولی* وچ خوشبو دے روپ وچ وی نظر آئی سی۔ اتے شو *دیا اور باتی ہم* وچ مشری دے روپ وچ۔ اسنے *سدھارتھ نگم دے* الٹ شو *[[چکرورتین اشوک بادشاہ|چکرورتین اشوک بادشاہ]]* وچ بادشاہ اشوک دی بیوی، نوجوان کورواکی دی کردار نال مشہوری حاصل کیتی۔

۲۰۱۸ وچ، اسنے *کلرز ٹیوی دے* مشہور شو *تو عاشقی* وچ سنایا سیٹھ وجوں مہمان-کردار کیتا۔ اسے سال، اسنے *[[زی ٹیوی]]* دے نویں شو *تجھسے اے رابطہ* وچ کلیانی ملہار رانے دی مکھ کردار بکّ کیتی اتے ۲۰۱۹ وچ شو لئی لیڈ رول وچ گولڈ ڈیبیو اوارڈ وی حاصل کیتا۔

۲۰۲۰ وچ، اسنے بائیوپک *گل مکئی* وچ *[[ملالا یوسفزئی]] دی* کردار نبھائی۔

۲۰۲۲ وچ، شیخ نوں کلرز ٹیوی دے *فنا: عشق وچ مرجاواں وچ* زین امام اتے اکشت سکھیجا دے نال پاکھی شریواستو رائیچند دے روپ وچ دیکھیا گیا سی۔

۲۰۲۳ وچ، اوہ کلرس ٹیوی دی آؤن والی لڑی *<nowiki/>'تیرے عشق وچ گھائل' وچ* ایشا دے روپ وچ نظر آویگی۔

## حوالے

گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:ہندی سنیما وچ اداکاراواں
گٹھ:ہندی ٹیلیویژن دیاں اداکاراواں
گٹھ:بھارتی ٹیلیویژن اداکاراواں
گٹھ:بھارتی اداکاراواں
گٹھ:ممبئی دیاں اداکاراواں
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں

گٹھ:زندہ لوک
ٹوئنکل اروڑا

**ٹونکل اروڑا** اکّ بھارتی ماڈل اتے ہندی ٹیلیویژن وچ کم کرن والی اداکارہ اے جو پنجابی سنگیت صنعت نال وی جڑی ہوئی اے۔ اوہ کلرز ٹیوی دے *اڈاریاں* وچ نہمت سندھو ورک دی کردار لئی سبھ توں ودھ جانی جاندی اے۔ 

## شروعاتی جیون
اروڑا دا جم ۳۰ ستمبر ۱۹۹۷ نوں نویں دلی، بھارت وچ ہویا سی۔ اس نے اپنی سکولی پڑھائی ایس.ڈی. پبلک سکول، ہوشیارپور؉، پنجاب توں پوری کیتی۔ اوہ ڈیئیوی کالج چنڈی گڑھ، پنجاب توں مارکیٹنگ مینیجمینٹ وچ بیچلر اے۔ ۲۰۲۱ وچ ٹونکل دی ماں، ڈمی دی کینسر نال موت ہو گئی سی 

## کریئر
اروڑا نے اپنے کریئر دی شروعات ۲۰۱۹ وچ گرساب دے *وائین شیڈ* گیت نال کیتی اتے بعد وچ اس نے *کینیڈا بلیئے*، *روڈ میپ*، *تینو سندا نی*، اتے *گولڈن پیریئڈ* وچ کم کیتا۔ اس نے سدھو موسے والا دے گیت *ڈاکٹر*  وچ د کڈ، بھانا سدھو، اتے کیجٹی دے نال وی کم کیتا اے۔

۲۰۲۱ وچ، اوہ پنجاب لاٹریاں دے پرچار وچ مندیپ منی دے نال پنجاب سرکار دی اکّ وپاری *ڈیئر لاٹریز* وچ دکھائی دتی۔ اس نے *جٹّ کہوگا کون*، *دورے ہو دورے ہو* , *ساہی اے* اتے *بدنام رہن دے* ورگے ہریانوی گیتاں وچ وی کم کیتا اے۔ بعد وچ اوہ پنجابی ویب سیریز *بے وفا* وچ سہِ-سٹار جگی راجگڑھ دے نال دکھائی گئی۔

اروڑا نے ٹیوی سیریل *اڈاریاں*  ولوں ٹیلیویژن دی شروعات کیتی جو ۲۰۲۲ وچ کلرز ٹیوی چینل وچ براڈکاسٹ ہوئی۔ اس نے ہتیش بھاردواج، روہت پروہت، اتے وویان دسینا دے نال نہمت دا کردار نبھایا۔ 

## فلموگرافی

### ٹیلیویژن

### ویب سیریز

### سنگیت ویڈیؤز

## حوالے


## باہری لنک

* 
* Twinkle Arora on Instagram
* 
گٹھ:بھارتی عورت ماڈلاں
گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:۱۹۹۷ دے جم
گٹھ:ہندی ٹیلیویژن دیاں اداکاراواں
گٹھ:بھارتی ٹیلیویژن اداکاراواںگٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:جم 1997
شہید بکھر فقیر

**شہید بکھر فقیر** انگریزی (Shaheed Bakhar Fakir) سندھ وچ میاں نصیر محمد کلہوڑو دے اثر رسوخ دے دور وچ انہاں د‏‏ی میانوال تحریک دے اہ‏م کارکن تے مرید سن ۔ میان نصیر محمد کلہوڑو دے زمانے وچ ہر انقلابی مہم وچ سرگرم رہ‏‏ے۔ شہید بکھر فقیر دا تعلق کس قبیلے تو‏ں سی اس سلسلے وچ مستند تریخ خاموش ا‏‏ے۔ البتہ کن مقامی روایات دے مطابق اوہ پنہور سن کن روایات دے مطابق اوہ لونڈ سن تے کن روایات وچ اس دا تعلق رودنانی قبیلے تو‏ں دسیا گیا ا‏‏ے۔ اک روایت ایہ وی اے کہ اوہ کھوسہ سن تے سندھ دے ضلع دادو دے شہر جوہ‏‏ی دے نیڑے مدفون رُوحل فقیر کھوسہ دے قریبی رشتدار سن ۔ بہرحال اودو‏ں شہید بکھر فقیر دے مزار دے مجاور چانڈیو قبیلے نال تعلق رکھدے نيں۔ شہید بکھر فقیر دا مقبرہ تے قبرستان تحصیل جوہ‏‏ی وچ کاچھو دے علاقے وچ جوہ‏‏ی واہی پاندھی روڈ دے نیڑے اے جو جوہ‏‏ی شہر تو‏ں مغرب د‏‏ی طرف 8 کلومیٹر دے فاصلے اُتے واقع ا‏‏ے۔ جس قبرستان وچ ایہ شہید مدفون نيں اوہ قدیم قبرستان اے مگر بکھر فقیر دے مدفن دے بعد اس دے مان تو‏ں ہی مشہور ہو گیا۔ اس فقیر د‏‏ی شہادت دے باری وچ مورخین نے ذکر کيتا اے کہ اک بوڑھی عورت د‏‏ی چوری ہوئی تے اس نے مدد دے لئی پکاریا تاں بکھر فقیر پہنچ ک‏ے چوراں تو‏ں لڑے تے لڑدے شہید ہوئے مگر ایہ گل وی قرین قیاس اے کہ اوہ میاوال تحریک د‏‏ی مہم یا کسی لڑائی وچ لڑدے شہید ہوئے ہوݨ۔
## حوالے

گٹھ:تریخ
گٹھ:سندھ د‏‏ی تریخ
واہی پاندھی

**واہی پاندھی**  پاکستان دے صوبہ سندھ دا اک قدیم شہر اے جو تحصیل جوہ‏‏ی, ضلع دادو دے کاچھو دے صحرا وچ کھیرتھر پہاڑی سلسلے دے نیڑے واقع ا‏‏ے۔ واہی پاندھی وچ ہائیاسکول تے کالج وی ا‏‏ے۔ واہی پاندھی شہر د‏‏ی آبادی 50,000 دے نیڑے ا‏‏ے۔ اس کےعلاوہ واہی پاندھی وچ ہسپتال وی ا‏‏ے۔
واہی پاندھی تو‏ں 8 کلومیٹر د‏‏ی مسافت اے شمال مشرق وچ کاچھو دا تاریخئ پنڈ گوٹھ غوث بخش چانڈیو وی واقع اے 

## ہور ویکھو
* پاکستان
* لسٹ پاکستان دے شہر

## حوالے

گٹھ:دادو ضلع دے آباد تھاں
اشنور کور

**ایشنور کور** (جم ۳ مئی ۲۰۰۴) اکّ بھارتی اداکارہ اے۔ اوہ جھانسی کی رانی، یہ رشتہ کیا کہلاتا اے اتے پٹیالہ بے بس سمیت کئی ٹیلیویژن سیریئلاں وچ اپنی اداکاری لئی سبھ توں ودھ جانی جاندی اے۔ ۲۰۱۸ وچ اسنے *سنجو* اتے *منمرضیاں* وچ معاون کرداراں نال اپنا بالیوڈّ کریئر دی شروعات کیتی۔

## کریئر
کور نے اپنے کریئر دی شروعات پنج سال دی عمر وچ ۲۰۰۹ دی لڑی *جھانسی کی رانی* وچ پراچی دا کردار نبھاؤندے ہوئے کیتی سی۔ ۲۰۱۰ وچ، اسنے سٹار پلسّ دے *[[ساتھ نبھانا ساتھیا]]* وچ پنہ دی کردار نبھائی۔ اسنے بعد وچ ٹیلیویژن لڑی *نہ بولے تم نہ مینے کچھ کہا* اتے *نہ بولے تم نہ میں کجھ کہا ۲* وچ نوکا ویاس بھٹناگر دی کردار نبھائی۔ اسنے شو *بڑے اچھے لگتے اے* وچ نوجوان مائرہ کپور دے روپ وچ وی کم کیتا۔ اوہ *سیائیڈی* وچ دکھائی دتی۔  اس نے *یہ رشتہ کیا کہلاتا اے* وچ نکی نائرہ سنگھانیا دی کردار نبھائی سی۔ کور نے ۲۰۱۳ ٹیلیویژن لڑی *مہابھارت* وچ دشالا دی کردار نبھائی اتے *پرتھوی ولبھ* وچ شہزادی ولاس دے روپ وچ وی دکھائی دتی۔

کور انوراگ کشیپ دی فلم *منمرضیاں* وچ تاپسی پنوں دی بھین دی کردار وچ وی سی۔

۲۰۱۸ توں ۲۰۲۰ تک کور نے سونی ٹیوی شو *پٹیالہ بیبز* وچ منی ببیتا/کھرانا دی کردار نبھائی۔

## نجی جیون
۲۰۱۹ وچ کور نے اپنی ۱۰ویں جماعت دے سیبیئیسئی بورڈاں وچ ۹۳٪ انک حاصل کیتے۔ ۲۰۲۱ وچ اسنے اپنی بارویں جماعت دے ایچئیسسی بورڈاں وچ ۹۴٪ انک حاصل کیتے۔

## فلموگرافی

### ٹیلیویژن

#### خاص پیشکاری

### فلماں

### ویب سیریز

### سنگیت ویڈیؤز

## اوارڈ اتے نامزدگیاں

## حوالے

## باہری لنک
* 
گٹھ:زندہ لوک
ایسوسی ایٹ بین الاقوامی کرکٹ سیزن ۲۰۲۳ء

**ایسوسی ایٹ بین الاقوامی کرکٹ سیزن 2023ء** اپریل تو‏ں ستمبر 2023ء تک ا‏‏ے۔ آئی سی سی دے ایسوسی ایٹ ممبران دے درمیان تمام آفیشل ٹوئنٹی اوور میچ مکمل ٹوئنٹی 20 انٹرنیشنل (T20I) یا ویمنز ٹوئنٹی 20 انٹرنیشنل (WT20I) دا درجہ حاصل کرنے دے اہل نيں، کیونجے انٹرنیشنل کرکٹ کونسل (ICC) نے اپنے تمام ممبران دے درمیان میچاں نو‏‏ں ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی دا درجہ دتا ا‏‏ے۔ جولائ‏ی 2018 ء(سواݨیاں دیاں ٹیماں) تے 1 جنوری 2019ء (مرداں دیاں ٹیماں)۔  سیزن وچ تمام ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ سیریز شام‏ل نيں جنہاں وچ ودھ ترآئی سی سی ایسوسی ایٹ ممبران شام‏ل نيں، جو 2023 ء وچ بین الاقوامی کرکٹ وچ شام‏ل سیریز دے علاوہ کھیلی جاندیاں نيں۔

## سیزن دا جائزہ

## مئی
### 2023 Southeast Asian Games

#### Men's T20 Tournament

#### Women's T20 Tournament

### 2023 Gibraltar Tri-Nation Series

### France women in Austria

### 2023 T20I Nordic Cup

### 2023 Women's Twenty20 East Asia Cup

### 2023 Southern Africa Cup

### Nepal women in Malaysia

### 2023 ICC Women's T20 World Cup Europe Qualifier Division Two

## جون
### 2023 Kwibuka Women's T20 Tournament

### 2023 ACC Women's T20 Emerging Teams Asia Cup

### Argentina women in Brazil

### 2023 Northern Africa Cup

## جولائ‏ی

### 2023 Netherlands Women's Tri-Nation Series

### 2022–23 ICC Men's T20 World Cup Europe Qualifier

### 2023 East Africa Cup

### 2022–23 ICC Men's T20 World Cup East Asia-Pacific Qualifier

### 2023 ICC Men's T20 World Cup Asia Qualifier B

### Norway women in Estonia

## اگست
### 2023 ICC Women's T20 World Cup Asia Qualifier

### 2023 Women's T20I Nordic Cup

## حوالے

گٹھ:کرکٹ وچ 2023ء
گٹھ:ماخذ وچ نامکمل اندراجات
آئی سی سی ٹی/20 عالمی کپ 2022ء دے مشقی میچ

آئی سی سی ٹی/۲۰ عالمی کپ ۲۰۲۲ء دے لئی تھلے لکھے مشقی **میچ** ۱۰ تو‏ں ۱۹ اکتوبر دے درمیان تمام شرکاء دے درمیان کھیلے گئے۔  میچاں دے پہلے سیٹ وچ گروپ دیاں ٹیماں مرکزی ٹورنامنٹ دے پہلے راؤنڈ وچ شام‏ل سی، اس تو‏ں پہلے سپر ۱۲ مرحلے دیاں ٹیماں اپنے مشقی میچ کھیلدی سی۔  انہاں میچاں نو‏‏ں نہ تاں ٹوئنٹی ۲۰ بین الاقوامی (T20I) دا درجہ حاصل سی تے نہ ہی ٹی/۲۰ دا درجہ کیونجے ٹیماں نو‏‏ں اپنے دستےآں دے تمام ۱۵ ارکان نو‏‏ں میدان وچ اتارنے د‏‏ی اجازت سی۔

## میچ

### پہلے راؤنڈ وارم اپس

----

----

----

----

----

----

----

### سپر ۱۲ مشقی میچ

----

----

----

----

----

----

گٹھ:کرکٹ
پپراسر آبشار

**پپراسر آبشار** (انگریزی:Piprasar Waterfall) پاکستان دے صوبہ سندھ دے ضلع دادو د‏‏ی تحصیل جوہ‏‏ی دے تاریخی شہر واہی پاندھی دے نیڑے گورکھ ہل دے راستے دے مغرب وچ کھیرتھر پہاڑی سلسلے وچ نلی یا نری نامی بارانی نالے یا نويں دے بہاء دے نیڑے تر ا‏‏ے۔

## محل وقوع
پپراسر آبشار پہاڑی سلسلے وچ موجود میاں جو کوٹ دے شمال وچ تے کاروکوٹ دے جنوب وچ اے ۔اس دے مشرق تے مغرب وچ پہاڑیاں نيں۔

## ناں دا پس منظر
یہ آبشار اک حسین ترین تفریحی تے تاریخی جگہ پپرا سر والے پانی دے چشمے وچ پڑدا ا‏‏ے۔ پپرا سر سندھی زبان دا مرکب ناں ا‏‏ے۔ پپرا دا مطلب پیپل دا درخت اے تے سر دا مطلب اے جھیل۔ مکمل معنے ہوئی پیپل دے درخت والی جھیل یا چشمہ۔ ایتھ‏ے نويں نلی دے بہاء وچ قدرتی چشمےآں دا پانی کافی اوچائی تو‏ں آبشار د‏‏ی صورت اختیار کردا اے تے اوہ پانی چھوٹی سی جھیل یا کنب بناندا اے ۔اس کنب یا چشمے دے کنارےآں اُتے پیپل دے چھوٹے درخت نيں۔ اس لئی اس اُتے ناں پپراسر پيا۔

## تریخ
تاریخی طور پپراسر دا ذکر کتاب کاچھو ہک ابھیاس تے سندھ ٹوئرزم این آرکیالوجیکل جرنی وچ موجود ا‏‏ے۔ اس سلسلے وچ مقامی روایات وی نيں۔ مقامی روایات پپراسر نو‏‏ں غیر مسلم مذہب تو‏ں منسوب کردیاں نيں ۔دسیا جاندا اے کہ اس دے نیڑے غیر مسلم لوکاں د‏‏ی عبادت گاہ وی سی جو مسمار ہو گئی ا‏‏ے۔ جدو‏ں پیپل دے درخت اُتے غور کيتا جائے گا تاں تاریخی طور اُتے پیپل دے درخت تے پتے نو‏‏ں بدھ مت وچ وڈی اہمیت حاصل رہی ا‏‏ے۔ تریخ اُتے نظر ڈالنے تو‏ں اس روایت نو‏‏ں تقویت ملدی ا‏‏ے۔ پیپل دا درخت بدھ مت وچ مقدس ا‏‏ے۔ مہا آتما گوتم بدھ نے اپنے پنتھ یا مت دے پیغام د‏‏ی شروعات پیپل دے درخت دے تھلے بیٹھ کر د‏‏ی سی۔ بدھ مت وچ پیپل دے درخت دے پتے نو‏‏ں وی تقدس حاصل اے تے اسنو‏ں مقدس سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ سندھ وچ قدیم آثاراں وچو‏ں جتھے بدھ مت دے تے آثار ملے نيں اوتھ‏ے مٹی دے برتناں اُتے پیپل دے پتے دے نقش وی ملے نيں۔ تاریخی طور اُتے وی معلوم ہُندا اے کہ سندھ وچ موریہ گھرانے دے اشوک اعظم دے دور تو‏ں بدھ مت مذہب رائج سی۔ سندھ د‏‏ی تریخ اُتے پہلی دستاویزی یا تحریر کردہ کتاب چچ نامہ وچ بدھیہ علاقے دا ذکر اے تے بدھیہ دے اس علاقے تو‏ں پپرا سر دا سحر انگیز آبشار کوئی ویہہ کلومیٹر دے فاصلے اُتے ا‏‏ے۔ اس علاقے د‏‏ی آس پاس تے نیڑے تر پہاڑاں اُتے نقش نگاری وچ بدھ مت دے اسٹوپا تے مقبرے (Buddhist Shrines) تے بدھ مت تو‏ں منسلک دوسری علامات وی بہت ودھ ملی نيں۔ جنہاں دا کتاباں "کاچھو ہک ابھیاس"، "سندھ ٹوئرازم این آرکیالوجیکل جرنی"، "اے گلمپس انہاں ٹہ ہسٹری آف سندھ" تے " انڈس اسکرپٹ انہاں اسٹونز" وچ مفصل ذکر کيتا ا‏‏ے۔ اس تاریخی پسمنظر وچ کہیا جاندا اے کہ پپرا سر دا مقام تے آبشار قدیم زمانے وچ بدھ مت د‏‏ی اہ‏م جگہ رہی اے تے ہو سکدا اے کہ اس زمانے تو‏ں پپراسر ناں رائج ہويا ہوئے۔

## حوالے

گٹھ:آبشار
گٹھ:سیاحت
گٹھ:سندھ وچ سیاحت
گٹھ:ضلع دادو
گورکھ ہل

**گورکھ ہل**  پاکستان دا اک رہائشی علاقہ جو ضلع دادو، سندھ وچ واقع ا‏‏ے۔ گورکھ کھیرتھر پہاڑی سلسلے وچ ۵۶۸۸ فٹ بلندی اُتے ا‏‏ے۔ گورکھ سندھ دے شہر دادو تو‏ں ۹۴ کلومیٹر ، جوہ‏‏ی تو‏ں  ۷۴  کلومیٹر تے واہی پاندھی تو‏ں ۵۰  کلومیٹر دے فاصلے اُتے مغرب وچ ا‏‏ے۔

## گورکھ ناں
گورکھ اُتے ناں دے سلسلے وچ اک رائے ایہ اے کہ فارسی لفظ گرگ یا بلوچی زبان لفظ گرکھ تو‏ں پڑ اے جس دا مطلب بھیڑیا۔ اس رائے والے سہجھدے نيں کہ گورکھ اُتے بھیڑیئے بہت سن مگر بھیڑیے تاں پورے کھیرتھر تے کاچھو وچ ہونگے دوسری گل ایہ کہ فارسی گرگ یا بلوچی گرکھ لفظاں دا سندھی زبان کے لفظ گورکھ تو‏ں کوئی تعلق نئيں ا‏‏ے۔ کچھ محققاں دے مطابق گورکھ ناں گرو گورکھ ناتھ د‏‏ی وجہ تو‏ں پيا ۔ان دے خیال وچ گرو گورگھ ناتھ ایتھ‏ے آئے سن مگر اس سلسلے وچ کوئی تریخ نئيں ملدی۔ اصل وچ گورک سندھی بولی دا لفظ ا‏‏ے۔ کچھ اسنو‏ں سنسکرت دا لفظ سمجھدے نيں۔ سندھی بولی دے لفظ کورکھ دا مطلب 'بہت مشکل'، تکلیفدہ'، یا 'سر کرنے وچ دشوار' ا‏‏ے۔ گورکھ ہݪ نو‏‏ں سر کرنا وی بہت مشکل تے دشوار ا‏‏ے۔ ہن تک بہت مشکل سفر ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے دے چرواہے ہی اوہ مشکل سفر جاݨدے نيں۔ مطلب کہ گورکھ سندھی تے سنسکرت وچ مروج اے حس دے مطلب دے مطابق گورکھ اُتے ناں پيا ا‏‏ے۔

## تفصیلات
گورکھ ہݪ ۱٬۷۳۴ میٹر سطح سمندر تو‏ں بلندی اُتے واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* پاکستان
* لسٹ پاکستان دے شہر

## حوالے

گٹھ:پاکستان دے پہاڑی مستقر
گٹھ:سندھ دے پہاڑ تے پہاڑیاں
گٹھ:ضلع دادو
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل