open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ہٹھ یوگ

'''ہٹھ یوک ہندومت دی یوگ روایت دی اک اہم شاخ اے، جو جسمانی تے روحانی ریاضت دے ذریعے آتما دی ترقی اُتے زور دیندی اے۔ ایہہ یوگ دی اوہ قسم اے جس وچ آسن (جسمانی ورزشاں)، پرانایام (سانس دی مشق) تے دھیان شامل ہندے نیں۔ ہٹھ یوگ دا مقصد جسم تے من وچ توازن پیدا کرنا تے روحانی بیداری حاصل کرنا اے۔

## لفظی معنی
"ہٹھ" لفظ سنسکرت توں آیا اے، جس دا مطلب اے "زور" یا "محنت"۔ کچھ روایتاں وچ اس نوں "ہا" (سورج) تے "ٹھ" (چاند) دے ملاپ دے طور تے وی سمجھیا جاندا اے، جو توانائی دے توازن دی علامت اے۔

## تاریخ
ہٹھ یوگ دی ابتدا قدیم بھارت وچ ہوئی، پر اس دی منظم شکل 11ویں توں 15ویں صدی دے دوران سامنے آئی۔ ایہہ روایت خاص طور تے مچھندرناتھ تے گورکھ ناتھ نال منسوب اے، جنہاں نے اس دی تعلیم نوں فروغ دتا۔

## بنیادی اصول
ہٹھ یوگ دے چند اہم عناصر ایہہ نیں:

* آسن:** جسم نوں مضبوط تے لچکدار بنان لئی مختلف پوزیشناں
*پرانایام:** سانس اُتے قابو پا کے توانائی نوں منظم کرنا
*مدرا تے بندھ:** جسمانی اشارے تے کنٹرول دے طریقے
* دھیان:** ذہنی یکسوئی تے سکون حاصل کرنا

## مقاصد
ہٹھ یوگ دا بنیادی مقصد ایہہ اے کہ انسان:

* جسمانی صحت حاصل کرے
* ذہنی سکون حاصل کرے
* روحانی بیداری تک پہنچے
* کنڈلنی طاقت نوں بیدار کرے

## فلسفیانہ پس منظر
ہٹھ یوگ ناتھ پنتھ تے شیو مت نال جڑیا ہویا اے۔ اس وچ جسم نوں روحانی ترقی دا ذریعہ سمجھیا جاندا اے۔ ایہہ یوگ راج یوگ ول اک قدم سمجھیا جاندا اے، جتھے دھیان تے سمادھی دی حالت حاصل ہندی اے۔

## متون تے کتاباں
ہٹھ یوگ بارے کئی اہم قدیم متون موجود نیں، جیویں:

* "ہٹھ یوگ پردیپکا"
* "گھیرنڈ سَمہِتا"
* "شیو سَمہِتا"

ایہہ کتاباں ہٹھ یوگ دیاں مشقاں تے اصولاں دی وضاحت کردیاں نیں۔

## جدید دور وچ ہٹھ یوگ
آج دے دور وچ ہٹھ یوگ پوری دنیا وچ مقبول اے۔ لوک اس نوں صحت، فٹنس تے ذہنی سکون لئی اختیار کردے نیں۔ مغربی ممالک وچ وی ایہہ یوگ اک عام ورزش دی شکل اختیار کر چکیا اے۔

## تنقید
کچھ ناقدین کہندے نیں کہ جدید دور وچ ہٹھ یوگ نوں صرف جسمانی ورزش تک محدود کر دتا گیا اے، جد کہ اس دی اصل روحانی اہمیت نظر انداز ہو رہی اے۔

## نتیجہ
ہٹھ یوگ اک قدیم تے اہم یوگ روایت اے جو جسم، من تے روح وچ توازن پیدا کرن دا ذریعہ اے۔ ایہہ نہ صرف صحت بہتر بنان وچ مددگار اے بلکہ روحانی ترقی دا وی اہم راستہ اے۔
ناصر محمدی‌فر

**ناصر محمدی‌فر** (30 مئی 1945ء-22 فروری 2026ء)، اسلامی جمہوریہ ایران د‏‏ی فوج دے اک بریگیڈیئر جنرل سن جنھاں نے ایران د‏‏ی مسلح افواج دے کمانڈر ان چیف تے سپریم لیڈر علی خامنہ ای دے سپریم ملٹری ایڈوائزر د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔ اوہ 2001ء تو‏ں 2005ء تک ایرانی آرمی گراؤنڈ فورسز دے 14 ويں کمانڈر ان چیف سن ۔ محمدفر نے اپنے فوجی کیریئر دا آغاز 1967ء وچ امپیریل ایرانی گراؤنڈ فورسز تو‏ں کيتا۔ ایران عراق جنگ دے دوران، انھاں نے 88 ويں آرمرڈ ڈویژن د‏‏ی دوسری بریگیڈ، 35 ويں رینجر بریگیڈ, قزوین دے 16 ويں آرمرڈ ڈویژن، کرمانشاہ دے 81 ويں آرمرڑ ڈویژن تے جنوبی ہیڈ کوارٹر د‏‏ی کمان سنبھالی۔
## سوانح عمری
ناصر محمدی فر 30 مئی 1945ء کوشہرستان خلخال دے پنڈ میاں رودن وچ پیدا ہوئے۔ انھاں نے 1967ء وچ ملٹری اکیڈمی وچ داخلہ لیا تے 1972ء وچ شیراز وچ انڈرگریجویٹ تے آرمر کورسز مکمل کرنے دے بعد، انھاں نے شیراز د‏‏ی 37 ويں آرمرڈ بریگیڈ د‏‏ی 237 ويں ٹینک بٹالین وچ پلاٹون کمانڈر دے طور اُتے کم کيتا۔  انقلاب تے سامراجی حکومت دے زوال دے بعد، محمدفر رضاکارانہ طور اُتے خطے وچ علیحدگی پسند گروہاں تو‏ں کردستان نو‏‏ں بچانے دے لئی 234 ويں بکتر بند بٹالین تو‏ں بھیجے گئے کمانڈر د‏‏ی حیثیت تو‏ں خطے وچ گئے تے انھاں نے بنیہ گیریژن د‏‏ی آزادی وچ فعال کردار ادا کيتا۔ 

ایران عراق جنگ دے دوران، ناصر محمدی فر نے آرمی گراؤنڈ فورسز دے 16 واں تے 81 ويں بکتر بند ڈویژناں د‏‏ی کمان سنبھالی۔ جنگ دے دوران محمدفر نے 234 ويں بکتر بند بٹالین، 88 ويں بکتربند ڈویژن د‏‏ی دوسری بریگیڈ، 88 ويں ڈویژن دے جانشین تے 16 ويں ڈویژن د‏‏ی کمان سنبھالی۔ اوہ 81 ويں آرمرڈ ڈویژن دے کمانڈر سن تے انھاں سرپول ظہور تے قر شیرن آپریشنل علاقےآں وچ 88 ويں آرمرٹ ڈویژن آف سستان تے بلوچستان دے آپریشن آفیسر دے طور اُتے مقرر کيتا گیا سی۔ ايس‏ے وقت جدو‏ں انھاں نے سومر تے مغربی جنرل علاقے وچ اس ڈویژن د‏‏ی دوسری بریگیڈ د‏‏ی کمان سنبھالی، اودو‏ں دے گراؤنڈ فورسز دے کمانڈر (امیر میجر جنرل حسن صادی) نے انھاں سومر دے علاقے وچ 35 ويں رینجر بریگیڈ بنانے تے کمانڈنگ د‏‏ی ذمہ داری تو‏ں آگاہ کيتا تے بریگیڈیئر جنرل محمدفر 35 ويں رینج بریگیڈ تشکیل دینے دے لئی اگے ودھے۔ اس دے بعد، اس نے مہران تے صالح آباد دے علاقےآں وچ 16 ويں آرمرڈ ڈویژن د‏‏ی کمان سنبھالی۔ اوہ قسر شیريں آپریشنل ایریا وچ کرمانشاہ دے 81 ويں آرمرڈ ڈویژن د‏‏ی کمانڈنگ دے لئی وی ذمہ دار سن، جو جنوبی آپریشنل ہیڈ کوارٹر دے جانشین سن تے بعد وچ اس ہیڈ کوارٹر دا کمانڈر وی رہ‏‏ے۔ جنگ دے بعد، انھاں نے نیزاجا دے جنوبی ہیڈکوارٹر د‏‏ی کمان سنبھالی تے نیزاجا دے ڈپٹی کوآرڈینیٹر، فوج دے کمانڈر ان چیف دے مشیر تے نیزاجا دے کمانڈر انہاں جنرل دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔ اوہ 2001ء تو‏ں 2005ء تک اس دے کمانڈر ان چیف سن ۔ اوہ فوجی امور اُتے ایران دے سپریم لیڈر دے اعلیٰ مشیر سن ۔
## وفات
محمدی فر دا انتقال 22 فروری 2026 ءکو 80 سال د‏‏ی عمر وچ ہويا۔
## ایوارڈز
محمدی فر دے پاس آرڈر آف وکٹری سی۔ 2001ء وچ انھاں اسلامی جمہوریہ ایران دے سپریم لیڈر د‏‏ی طرف تو‏ں آرڈر آف ڈیڈیکیشن وی ملا۔ انہاں د‏‏ی زندگی دے موضوع اُتے محسن صادغنیہ د‏‏ی کتاب "ال، ارتیش، ایران" شائع ہوئی ا‏‏ے۔
## حوالے

گٹھ:1945 دے جم
گٹھ:2026 دیاں موتاں
اسلامی جمہوریہ ایران دی مسلح افواج

**ایرانی مسلح افواج** نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے **اسلامی جمہوریہ ایران د‏‏ی مسلح افواج** کہیا جاندا اے، ایران د‏‏ی مجموعی فوجی قوت اُتے مشتمل نيں جنہاں وچ اسلامی جمہوریہ ایران د‏‏ی فوج (ارتش)، سپاہِ پاسدارانِ انقلاب اسلامی تے نفاذِ قانون د‏‏ی کمان (فراجا) شام‏ل نيں۔

ایرانی مسلح افواج مشرق وسطیٰ وچ فعال فوجیاں د‏‏ی تعداد دے لحاظ تو‏ں سب تو‏ں وڈی فوج نيں۔ انہاں وچ تقریباً 610،000 فعال فوجی تے 350،000 ریزرو و تربیت یافتہ اہلکار شام‏ل نيں، جنھاں لوڑ پڑنے اُتے متحرک کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔ ایويں ایران د‏‏ی کل فوجی افرادی قوت تقریباً 960،000 بندی اے بھانويں اس وچ قانون نافذ کرنے والے ادارے (فراجا) یا بسیج شام‏ل نئيں۔

ایران د‏‏ی بوہت‏ے درآمد شدہ اسلحہ جات اوہ امریک‏‏ی سسٹم نيں جو 1979ء دے اسلامی انقلاب تو‏ں پہلے حاصل کيتے گئے سن جداں کہ 1990ء د‏‏ی دہائی وچ ایران عراق جنگ دے بعد کچھ ہتھیار روس تو‏ں وی لئی گئے۔ پ‏ر اس دے بعد ایران نے خود انحصاری دے تحت اک مضبوط مقامی اسلحہ سازی پروگرام دا آغاز کيتا تے اج اس دا بیشتر فوجی ساز و سامان اندرونِ ملک تیار ہُندا ا‏‏ے۔ 2000ء د‏‏ی دہائی تک ایران ہتھیاراں دا برآمد کنندہ وی بن چکيا سی۔

بین الاقوامی تے امریک‏‏ی پابندیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں ایران غیر ملکی اسلحہ نئيں خرید سکدا تے اس د‏ی فضائیہ دا بیڑا وی ضعیف ہو چکيا ا‏‏ے۔ اس لئی ایران نے بیلسٹک تے کروز میزائلاں دے میدان وچ بھاری سرمایہ کاری د‏‏ی اے تے وکھ وکھ قسم دے ٹینک، بکتر بند گاڑیاں، ڈرون، بحری اثاثے تے فضائی دفاعی نظام خود تیار کيتے نيں۔

ایران دا بیلسٹک میزائل تے خلائی پروگرام اک بین الاقوامی سیاسی تنازع ا‏‏ے۔ ایرانی حکا‏م دا کہنا اے کہ انہاں دا میزائل پروگرام صرف سرجیکل حملےآں دے لئی اے تے ایہ جوہری ہتھیاراں د‏‏ی ترسیل دے لئی نئيں بنایا گیا لہٰذا ایہ جوہری مذاکرات تو‏ں خارج الموضوع ا‏‏ے۔

ایران دا ڈرون پروگرام وی دنیا بھر خاص طور اُتے مشرق وسطیٰ تے مغربی دنیا وچ خدشےآں دا باعث اے کیونجے اس دے اتحادی گروہاں تے امریکا مخالف ملکاں نو‏‏ں ایہ ڈرون منتقل کيتے جا رہے نيں۔ امریک‏‏ی سینٹرل کمانڈ دے سربراہ جنرل کینتھ مکینزی دے مطابق: ”اساں کوریائی جنگ دے بعد پہلی بار ایسی صورت حال وچ نيں کہ سانو‏ں مکمل فضائی برتری حاصل نہیں“ تے اس د‏ی وجہ ایرانی ڈرون نيں۔

ایران د‏‏ی تمام مسلح افواج دا کنٹرول جنرل اسٹاف آف آرمڈ فورسز دے ماتحت اے جداں کہ  فوجی عمل د‏‏ی منصوبہ بندی تے مالی امور سنبھالدی اے، لیکن براہِ راست فوجی کمان وچ مداخلت نئيں کردی۔ ایران دے رہبر معظم (سپریم لیڈر) تمام افواج دے سپہ سالارِ اعلیٰ نيں۔

ایران وچ ارتش تے سپاہِ پاسداران د‏‏ی دوہری فوجی ساخت د‏‏ی وجہ تو‏ں کمان، لاجسٹکس تے فوجی نظام وچ تکرار تے غیر مؤثر نظم پیدا ہو گیا اے، جس اُتے شفافیت د‏‏ی کمی، پارلیمانی نگرانی د‏‏ی محدودیت تے قومی دفاع وچ مؤثر کردار ادا نہ کرنے دے الزامات لگدے نيں۔

## حوالے

گٹھ:افواج ایران
گٹھ:ایرانی فوج
ایرانی خلائی ایجنسی

**ایرانی خلائی ایجنسی** (; ) ایران د‏‏ی سرکاری خلائی ایجنسی ا‏‏ے۔

## باہرلے جوڑ
* علم الخلاء علم الہیئت، حیاتیات خلا (حیاتیات الفلک)، کم ثقلی (حالت بے وزنی)، سفر بین السیارہ، صاروخ (پرتابہ)

گٹھ:2003ء وچ قائم ہوݨ والے حکومت‏ی شعبے
گٹھ:ایران
گٹھ:ایران د‏‏یاں حکومت‏ی تنظیماں
گٹھ:ایران د‏‏ی معیشت
گٹھ:ایران وچ 2003ء دیاں تاسیساں
گٹھ:ایران وچ علوم تے طرزیات
گٹھ:فضائی ادارہ
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
العالمین (مصر)

**العالمین** (  ) مصر دے شمالی متروح گورنری وچ اک قصبہ ا‏‏ے۔ عرب د‏‏ی خلیج ، بحیرہ روم اُتے واقع اے، ایہ  اُتے واقع اے اسکندریہ دے مغرب وچ تے  قاہرہ دے شمال مغرب وچ ۔ 2007 ءتک، اس د‏ی آبادی 7,397 باشندےآں اُتے مشتمل تھی۔العالمین وچ اک جنگی میوزیم اے جس وچ شمالی افریقہ د‏‏ی لڑائیاں دے نمونے نيں۔ زائرین قصبے تو‏ں باہر ٹیل الایسا پہاڑی اُتے اطالوی تے جرمن فوجی قبرستان وی دیکھ سکدے نيں۔ جرمن قبرستان قرون وسطیٰ دے قلعے د‏‏ی طرز اُتے بنایا گیا اک عقوبت خانہ ا‏‏ے۔ اطالوی قبرستان اک مقبرہ اے جس وچ 5,200 مقبرے نيں۔ بوہت سارے مقبراں اُتے سپاہی دا ناں لکھیا ہويا اے جس وچ دوسرےآں نو‏‏ں صرف IGNOTO تو‏ں نشان زد کيتا گیا اے، یعنی نامعلوم۔العالمین وچ اک علاحدہ یونانی قبرستان اے ۔ایتھ‏ے اک کامن ویلتھ جنگی قبرستان وی اے، جسنو‏ں کامن ویلتھ وار گریوز کمیشن نے بنایا تے اس د‏ی دیکھ بھال کی، جس وچ وکھ وکھ ملکاں دے فوجیاں د‏‏ی قبراں نيں جنھاں نے اتحادیاں د‏‏ی طرف نال جنگ کيتی۔ ایتھ‏ے 6,425 شناخت شدہ کامن ویلتھ سروس دے اہلکار، 815 نامعلوم افراد تے ہور قومیتاں دے 102 دفن نيں۔  انہاں وچ چار وکٹوریہ کراس وصول کنندگان شام‏ل نيں:
## حوالے

گٹھ:مصر وچ دوسری جنگ عظیم دیاں تھانواں
گٹھ:مصر وچ سیاحت
گٹھ:محافظہ مطروح دے آباد تھاں
گٹھ:مصر دے آباد ساحلی تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:مضامین مع ایچ آڈیو مائکرو فارمیٹس
گٹھ:مقالے جنہاں وچ عربی بولی دا متن اے
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں وکھ وکھ مختصر وضاحت
گٹھ:مصر وچ تفریح گاہاں
الما لطیف شمسی

**الما لطیف شمسی** (21 مئی 1936-8 جنوری 2025ء) بہار نال تعلق رکھنے والی اک ہندوستانی شاعر، مصنف، مورخ تے سیاسی کارکن سی۔  اوہ *علی گڑھ مسلم یونیورسٹی تے میری داستان حیات* اک سوانح عمری تے *کاکو د‏‏ی کہانی الما د‏‏ی زوبانی* کاکو، بہار د‏‏ی زبانی تے روايتی تریخ اُتے اک کتاب دے مصنف نيں۔ اوہ انڈین نیشنل کانگریس سوشلسٹ پارٹی تے بھارتیہ جنت‏ا پارٹی تو‏ں وابستہ رہے تے انھاں نے جے پرکاش نارائن د‏‏ی قیادت وچ بہار تحریک وچ کردار ادا کيتا۔ 

## مڈھلا جیون تے تعلیم
الما لطیف شمسی 21 مئی 1936ء نو‏‏ں راشٹرپتی بھون، دہلی وچ وائسرائے دے نجی سکریٹری اے ڈی شمسی دے ہاں لطیف شمسی دے ناں تو‏ں پیدا ہوئیاں۔ان دے والد، اے ڈی شمسی، وائسرائے دے پرسنل سیکرٹری دے عہدے اُتے فائز سن تے اوہ اس عہدے اُتے فائز ہوݨ والے پہلے ہندوستانی سن، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں دے خاندان دا شمار برطانوی ہند دے انتظامی اشرافیہ وچ ہُندا سی۔ اس شہری تعلق دے باوجود، خاندان د‏‏ی جڑاں بہار دے ضلع جہان آباد دے اک پنڈ 'کاکو' تو‏ں وابستہ سی۔ ایہ تعلق آزادی تو‏ں پہلے دے سماجی و اقتصادی حالات، محدود پینڈو ڈھانچے تے فرقہ وارانہ کشیدگی دے درمیان خطے د‏‏ی مسلم زرعی تے علمی برادریاں د‏‏ی عکاسی کردا سی۔ شمسی د‏‏ی پرورش انہاں دے آبائی پنڈ کاکو وچ ہوئی، جتھے دے مقامی ماحول نے بہار دے مسلم ثقافتی تانے بانے وچ رچ بس کر انہاں دے ابتدائی سالاں نو‏‏ں جلا بخشی۔ تاریخی طور اُتے کاکو دا تعلق صوفی روایات تو‏ں رہیا اے، خاص طور اُتے 'کاکو شریف' جداں تھ‏‏انو‏اں د‏‏ی وجہ تو‏ں جو حضرت بی بی کمال (پیدائش لگ بھگ 1211ء) ورگی شخصیتاں تو‏ں منسوب نيں۔ اس ماحول نے اسلامی علم و دانش تے زبانی تاریخاں دا اک ایسا پس منظر فراہ‏م کیہ جس نے پینڈو مسلم زندگی نو‏‏ں متاثر کیتا، بھانويں 1930 تے 1940 د‏‏ی دہائیاں وچ ایہ علاقہ غربت تے جاگیرداری دے روايتی چیلنجاں تو‏ں نبرد آزما سی۔ خاندانی روایات، جو دہلی دے اشرافیہ حلفےآں د‏‏ی بجائے مقامی روایات وچ محفوظ سی، نے انھاں اردو شعری اصناف تے علاقائی داستاناں تو‏ں روشناس کرایا۔ ایہی وجہ اے کہ انہاں دے اندر اپنے ورثے دے لئی اک لگاؤ پیدا ہويا، جو بعد وچ کاکو د‏‏ی تریخ نو‏‏ں دستاویزی شکل دینے د‏‏ی صورت وچ نظر آیا۔ انھاں نے انہاں حقائق نو‏‏ں بغیر کسی مبالغہ آرائی دے بیان کيتا۔ اس دور وچ بہار دے پینڈو علاقےآں د‏‏ی فضا، جتھے ہندوستان د‏‏ی تحریکِ آزادی د‏‏ی لہراں موجود سی، کاکو د‏‏ی سادہ مسلم کمیونٹی دے نال جڑی ہوئی سی جتھے شہری مراعات د‏‏ی بجائے زراعت اُتے انحصار تے مذہبی شعائر غالب سن ۔ شمسی دا کاکو دے نال ایہ گہرا تعلق انہاں د‏‏ی وفات (2025) تک برقرار رہیا، جس وچ انھاں نے قصے کہانیاں د‏‏ی بجائے مستند مقامی تریخ نو‏‏ں ہمیشہ ترجیح دتی۔ انہاں د‏‏ی پرورش ڈاکٹر ذاکر حسین د‏‏ی سرپرستی وچ ہوئی۔ انھاں نے اپنی تعلیم علی گڑھ مسلم یونیورسٹی تے جامع ملیہ اسلامیہ تو‏ں مکمل د‏‏ی سی

## موت
الما لطیف شمسی دا انتقال 8 جنوری 2025ء نو‏‏ں بہار دے کاکو وچ انہاں د‏‏ی رہائش گاہ اُتے ہويا۔ انہاں دے انتقال اُتے بہار دے وزیر اعلیٰ نتیش کمار بہار دے گورنر، آصف محمد خان تے بہار وچ قائد حزب اختلاف تیجسوی یادو نے تعزیت دا اظہار کيتا۔  خان تے یادو نے شمسی د‏‏ی رہائش گاہ دا دورہ کیتا، اس دے لئی دعا وی کيتی۔ 

## حوالے

گٹھ:بہار تو‏ں بھارتیہ جنت‏ا پارٹی دے سیاست دان
گٹھ:بہار تو‏ں انڈین نیشنل کانگریس دے سیاست دان
گٹھ:ضلع جہان آباد دیاں شخصیتاں
گٹھ:2025 دیاں موتاں
گٹھ:1936 دے جم
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
امین گوننچ

**امین گوننچ**  ترک اداکار تے ماڈل تے نيں۔ انھاں 2021ء وچ  دے گونللر ٹیم دے رکن دے طور اُتے شہرت حاصل ہوئی تے بعد وچ متعدد ٹی وی ڈرامےآں وچ اہ‏م کردار ادا کيتے۔ انھاں نے 2025ء د‏‏ی ٹی وی سیریز اعرافتا تو‏ں عالمی سطح اُتے شہرت حاصل کيتی۔

## سوانح حیات
امین گوننچ 23 جولائ‏ی 1994ء نو‏‏ں استنبول وچ پیدا ہوئے تے انہاں دا خاندانی تعلق ترکیہ دے صوبہ تکیرداغ دے شہر شارکوی تو‏ں ا‏‏ے۔ انھاں نے 8 سال د‏‏ی عمر تو‏ں فٹ بال کھیلنا شروع کيتا تے 18 سال تک کھیلدے رہے پ‏ر شدید چوٹ د‏‏ی وجہ تو‏ں پیشہ ورانہ فٹ بال چھڈنی پيا۔ تعلیم دے لئی انھاں نے مرمرہ یونیورسٹی وچ میکانکل ڈرائننگ پروگرام مکمل کيتا۔ تعلیم مکمل کرنے دے بعد امین نے اداکاری د‏‏ی تربیت صدری آلیشیق کولتور مرکزی (Sadri Alışık Kültür Merkezi) تو‏ں حاصل کيتی تے 2014ء تو‏ں 2015ء وچ ٹی وی سیریز  تو‏ں اپنا کیریئر شروع کيتا۔ بعد وچ اوہ 2020ء وچ  وچ نظر آئے، جو انہاں دے ابتدائی ٹی وی کرداراں وچ شام‏ل ا‏‏ے۔ 2021ء وچ امین نے  دے گونللر ٹیم وچ حصہ لے ک‏ے عوامی توجہ حاصل کيتی تے ايس‏ے سال  (لال رنگ) وچ  دے کردار دے ذریعے اداکاری وچ اپنی صلاحیتاں دکھاواں۔

2022ء وچ انھاں نے  (معصوماں دا اپارٹمنٹ) وچ  تے  وچ  دے کردار ادا کيتے جدو‏ں کہ 2023ء وچ  (سوتیلی ماں) وچ  دے طور اُتے نظر آئے۔ ايس‏ے سال اوہ فلم  وچ  دے کردار وچ وی نظر آئے۔ 2024ء وچ اوہ ٹی وی سیریز  وچ  دے طور اُتے جلوہ گر ہوئے۔

2025ء وچ امین نے ترک ٹی وی سیریز  وچ  دے مرکزی کردار طور اُتے اداکاری دے جوہر دکھائے جس تو‏ں انھاں بین الاقوامی سطح اُتے شہرت حاصل ہوئی۔ ایہ ڈراما ترکیہ دے مناظرات تے جذبات‏ی رشتاں د‏‏ی کہانی اُتے مبنی اے تے محبت و انتقام دے درمیان انسانی جدوجہد نو‏‏ں پیش کردا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:1994 دے جم
گٹھ:ترک مرد ٹیلی ویژن اداکار
گٹھ:اکیہويں صدی دے ترک مرد اداکار
خاندان (حیاتیات)

حیاتیا‏تی درجہ بندی وچ **خاندان** , جمع **) اٹھ وڈے درجہ بندی اصول تجنیس (taxonomic) وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ اس د‏ی درجہ بندی طبقہ تے جنس دے درمیان ا‏‏ے۔

## کتابیات

* 
* 
* 
* 

گٹھ:خاندان (حیاتیات)
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں وکھ وکھ مختصر وضاحت
احمد خانی

**احمد خانی** (کردی: Ehmedê Xanî) 1650 وچ ہکاری وچ پیدا ہوئے تے 1707 وچ دوغوبایزید وچ وفات پائی۔ اوہ اک کرد شاعر، ادیب ، فلسفی تے صوفی سن ۔
## زندگی تے تعلیم
احمد خانی قبیلے خانی نال تعلق رکھدے سن تے موجودہ ترکی دے صوبہ ہکاری وچ پیدا ہوئے۔ بعد وچ اوہ دوغوبایزید منتقل ہوئے تے اوتھ‏ے مقیم ہوئے۔ انھاں نے بنیادی سطح اُتے کرد بولی (کرمانجی) د‏‏ی تعلیم دینا شروع کيتی۔ احمد خانی کردتی، عربی تے فارسی وچ ماہر سن ۔ 1683 وچ بچےآں د‏‏ی تعلیم وچ مدد دے لئی انھاں نے کردی-عربی قاموس «نوبهارا بجوكان» (بچےآں د‏‏ی بہار) تحریر کيتا۔ 

### اہ‏م کم
اس دا سب تو‏ں مشہور کم کردتی کلاسیکی داستانِ عشق «مم وزین» اے جو 1692 وچ لکھی گئی تے احمد خانی د‏‏ی عظیم الشان نظم کہلائی جاندی ا‏‏ے۔ اس مہاکاوی نظم وچ انسانی صفات جداں نیکی، بدی، وجود، خوبصورتی، فن، آزادی تے خیر د‏‏ی دعوت نو‏‏ں بیان کيتا گیا ا‏‏ے۔ ہور لکھتاں وچ «عقیدہ اسلامی» شام‏ل اے، جو نظم تے نثر دونے وچ اے تے اسلامی عقائد دے پنج ستوناں د‏‏ی وضاحت کردی ا‏‏ے۔ ایہ کتاب 2000 وچ سویڈن وچ شائع ہوئی۔
### خصوصیات تے اثر
احمد خانی نے ساری زندگی علم و تعلیم وچ گزاری، کدی شادی نئيں کيت‏‏ی تے کوئی اولاد نہ سی انہاں د‏‏ی شاعری تے فلسفہ کرد سبھیاچار د‏‏ی ترقی وچ نمایاں کردار ادا کردی ا‏‏ے۔ انھاں نے کرد قومیت د‏‏ی حمایت کی، صف بندی تے اتحاد اُتے زور دتا تے قومی بیداری دے لئی کم کيتا۔ انہاں د‏‏ی مہاکاوی نظم «مم وزین» نو‏‏ں بعض ناقدین کرد قومیت دے ابتدائی نظریے تے اک خود مختار کرد ریاست دے خواب دے طور اُتے دیکھدے نيں۔  .

احمد خانی نے زندگی دے ابتدائی سالاں وچ دمشق، استنبول، مصر تے ہور وڈے شہراں دے مدارس وچ تعلیم حاصل کيتی تے متعدد علوم جداں شریعت، تصوف، فقہ، ادب تے شاعری وچ مہارت حاصل کيتی۔ انہاں د‏‏ی لغت «نوبهارا بجوكان» اج وی پہلے عربی-کردتی قاموس دے طور اُتے معروف ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:1707 دیاں موتاں
گٹھ:کرد مؤرخین
گٹھ:1650 دے جم
گٹھ:لغت نگار
گٹھ:کردی بولی دے مصنف
گٹھ:کرد قوم پرست
گٹھ:کرد ماہرین فلکیات
گٹھ:کرد فلسفی
گٹھ:صوفیا
گٹھ:کرد شاعر
گٹھ:اٹھارويں صدی د‏‏یاں کرد شخصیتاں
گٹھ:ستارہويں صدی د‏‏یاں کرد شخصیتاں
گٹھ:سلطنت عثمانیہ د‏‏یاں کرد شخصیتاں
گٹھ:کرد شخصیتاں
گٹھ:صوبہ حکاری دیاں شخصیتاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا والے صفحات
گٹھ:کارہائے نمایاں ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ پیشہ ورانہ زبان
الاچام

**الاچام**  ترکی دا اک رہائشی علاقہ ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* ترکی
* لسٹ ترکی دے شہر

## حوالے

گٹھ:ضلعے سامسون صوبہ
گٹھ:سامسون صوبہ دے آباد تھاں
احمد البراء امیری

**احمد البراء امیری ([[1363ھ]]-[[1445ھ]] / [[1944ء]]-[[2023ء]])** اک شامی ادیب، شاعر ، داعی ، استاد، مترجم تے مربی سن ۔ اوہ *رابطہ ادب اسلامی عالميہ* دے رکن وی سن تے وڈے ادیب و شاعر تے سفارت کار عمر بہاء الدین امیری دے فرزند سن ۔ .
## مڈھلا جیون تے تعلیم
احمد البراء بن عمر بہاؤ الدین الأمیری 18 شعبان 1363هـ / 7 اگست 1944م نو‏‏ں لبنان دے پنڈ قرنايل وچ پیدا ہوئے۔ انھاں نے حلب وچ سیکنڈری تعلیم (سائنسی شعبہ) مکمل کیتی 1963 وچ ، فیر دمشق یونیورسٹی دے شعبہ انگریزی بولی تو‏ں لسانس حاصل کيتی 1967 وچ تے بعد وچ دمشق یونیورسٹی دے شعبہ شریعہ تو‏ں دوسری لسانس 1972 وچ مکمل کيتی۔ اعلیٰ تعلیم دے لئی سعودی عرب گئے جتھے انھاں نے امام محمد بن سعود یونیورسٹی تو‏ں اسلامی مطالعات وچ ماسٹرز (1982) حاصل کيتی تے بعد وچ پنجاب یونیورسٹی تو‏ں پی ایچ ڈی مکمل کيتی۔ ،
### پیشہ ورانہ زندگی تے خدمات
انھاں نے چھ سال تک انگریزی بولی د‏‏ی تدریس کی، تن سال حلب وچ تے تن سال مدینہ منورہ وچ (1390هـ / 1970م تو‏ں)۔ بعد وچ ریاض منتقل ہوئے تے تقریباً تن سال ترجمہ تے تعریب دے شعبے وچ کم کیتا، فیر امام محمد بن سعود یونیورسٹی وچ عربی غیر عرب طلبہ دے لئی پڑھایا۔ اس دے بعد اوہ کالج آف ایجوکیشن، جامعہ ملک سعود وچ اسلامی سبھیاچار دے استاد رہے دس سال تک۔

1416هـ / 1995م وچ وزارت معارف (تربیة و تعليم) دے نال خدمات انجام دتیاں تے 1426هـ / 2005م تک وزیر دے مشیر دے طور اُتے کم کيتا۔ بعد وچ اوہ دفتر "تربیتِ عربی برائے خلیج دے ملکاں" وچ کم کرنے لگے تے آخر وچ "کمپنی العبیكان للتعليم" وچ مترجم تے کتاباں د‏‏ی اشاعت د‏‏ی کمیٹی دے رکن رہ‏‏ے۔ 

### ادبی تے علمی سرگرمیاں
احمد البراء نے جنوب افریقہ وچ عربی بولی د‏‏ی تربيت‏ی کلاساں دی، محاضرات تے ادبی محافل وچ حصہ لیا، خود ترقی تے ذا‏تی مہارت اُتے تربيت‏ی ورکشاپس منعقد کاں، صحافتی مضامین تحریر کيتے تے ریاض تے قرآن ریڈیو دے لئی پروگرام تیار کيتے۔
### وفات
احمد البراء اميری نو‏‏ں زندگی دے آخری سالاں وچ کینسر لاحق ہويا۔ اوہ 4 ربیع الاول 1445هـ / 19 ستمبر 2023م نو‏‏ں ریاض وچ وفات پا گئے۔ انہاں دا جنازہ مدینہ منورہ منتقل کيتا گیا تے 6 ربیع الاول 1445هـ / 21 ستمبر 2023م نو‏‏ں مسجد نبوی وچ نماز جنازہ دے بعد مقبرة البقیع وچ دفن کيتا گیا۔

## حوالے

* موقع أحمد البراء الأميري على شبكة الألوكة.
* معجم الأدباء الإسلاميين المعاصرين، أحمد الجدع، الطبعة الثانية، 1425هـ/ 2004م، ص 84- 85.

گٹھ:جنت البقیع وچ مدفون شخصیتاں
گٹھ:شامی مسلم شخصیتاں
گٹھ:جامعہ دمشق دے فضلا
گٹھ:فضلا پنجاب یونیورسٹی
گٹھ:جامعہ الامام محمد بن سعود الاسلامیہ دے فضلا
گٹھ:ویکی ڈیٹا والے صفحات
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ پیشہ ورانہ زبان
گٹھ:صفحات مع خاصیت P103
گٹھ:والد ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
گٹھ:مدفن ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
گٹھ:وجۂ وفات ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
گٹھ:صفحات مع استعمال P20 خاصیت
گٹھ:2023 دیاں موتاں
گٹھ:صفحات مع استعمال P19 خاصیت
گٹھ:صفحات مع ویکی ڈیٹا حوالے
گٹھ:7 اگست د‏‏یاں پیدائشاں
گٹھ:1944 دے جم
گٹھ:سابقہ شرف دہندہ ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
گٹھ:1363ھ دے جم
گٹھ:1445ھ دیاں موتاں
شاہ سعود یونیورسٹی

**شاہ سعود یونیورسٹی** سعودی عرب د‏‏ی پہلی سرکاری یونیورسٹی اے جو سعودی عرب دے راجگڑھ ریاض وچ واقع ا‏‏ے۔ اسنو‏ں 1957ء وچ شاہ سعود بن عبد العزیز نے ریاض یونیورسٹی تعمیر کروایا سی۔ اس د‏ی تعمیر دا مقصد سعودی عرب وچ ہنر مند افراد د‏‏ی قلت اُتے قابو پانا سی۔ 1982ء وچ اس یونیورسٹی دا ناں بدل ک‏ے شاہ سعود یونیورسٹی رکھ دتا گیا۔

شاہ سعود یونیورسٹی وچ 65,000 طلبہ و طالبات نيں۔ طالبات دے نظم و ضبط دے لئی وکھ پینل اے،  جدو‏ں کہ انہاں د‏‏ی کارکردگی د‏‏ی نگرانی اک مرکزی بورڈ دے تحت حلقہ بند دورنما دے ذریعے کيتی جاندی اے جس وچ سواݨیاں عملہ یا مرد عملہ دا کوئی رکن شام‏ل ہُندا ا‏‏ے۔ یونیورسٹی طبیعی علوم، سماجی علوم تے شعبہ جاندی تعلیم دے مضامین وچ مفت تعلیم مہیا کردی ا‏‏ے۔ درجہ اول د‏‏ی سند دے مخلتف شعبےآں دا نصاب منتخب کردہ شعبہ دے حساب تو‏ں عربی تے انگریزی وچ دستیاب اے پ‏ر تقریباً بوہت سارے سائنسی مضامین عربی وچ پڑھائے جاندے نيں تے تمام عملہ عربی وچ تدریس کردا ا‏‏ے۔ عرب د‏‏ی یونیورسٹیاں وچو‏ں اس یونیورسٹی دے علوم طب دے شعبہ جات ہہت اچھے سمجھ‏‏ے جاندے نيں۔
## تریخ

thumb|King Saud
### شاہ سعود یونیورسٹی
thumb|King Saud University entrance

## حوالے

شاہ سعود یونیورسٹی
گٹھ:1957ء وچ قائم ہوݨ والے تعلیمی ادارے
گٹھ:ریاض وچ تعلیم
گٹھ:سعودی عرب د‏‏یاں یونیورسٹیاں، کالج تے تعلیمی ادارے
گٹھ:سعودی عرب وچ 1957ء دیاں تاسیساں
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
گٹھ:1957ء وچ قائم ہوݨ والے کالج تے یونیورسٹیاں
گٹھ:سعودی عرب د‏‏یاں یونیورسٹیاں
گٹھ:عوامی یونیورسٹیاں
معہد بورقیبہ نموذجی تونس

thumb|بورگوئیبا انسٹی ٹیوٹ گیٹ
**معہد بورقيبہ نموذجی **تونس شہر دے قدیم ترین تعلیمی ادارےآں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ اس د‏ی نیہہ دورِ فرانسیسی راکھی وچ رکھی گئی سی بالخصوص 1882 وچ تے اسنو‏ں ابتدا وچ معہد كارنو / ليسی كارنو کہیا جاندا سی۔ اس ناں دے تحت ایہ 1983 تک معروف رہیا، جدو‏ں اس دا ناں تبدیل ک‏ر ک‏ے معہد بورقيبہ نموذجی رکھ دتا گیا۔
## تاریخی پس منظر
معہد كارنو اپنے قیام تو‏ں ہی تونس وچ وکھ وکھ تعلیمی تے ثقافتی اثرات دا وارث سی:
#ایہ ادارہ اطالوی تے فرانسیسی اسکولاں دے اثر و رسوخ دے درمیان پیدا ہوݨ والے تنازع دا نتیجہ سی۔
#نال ہی ایہ دینی مدارس تے جمہوری اسکولاں دے درمیان پچھلے دور دے تعلیمی اختلافات دا وی وارث سی۔

تاریخی طور پر:
*1845 — پیر بورگاڈ نے تونس وچ پہلا فرانسیسی اسکول قائم کیتا، جسنو‏ں کالج سینٹ لوئیس کہیا گیا۔ ایہ اسکول 13 سال بعد بند ہو گیا۔
*1875 — کارڈینال لاویجری نے قرطاج وچ اک مدرسہ قائم کيتا۔ 
*1881 — فرانسیسی راکھی قائم ہوݨ دے بعد، ایہ اسکول تونس د‏‏ی راجگڑھ منتقل کر دتا گیا۔
*1882 (9 اکتوبر) — معمار ایتین-ماریوس آرنو نے اسنو‏ں فرانس دے ہور لیسی ادارےآں دے ماڈل اُتے کالج سینٹ چارلس دے ناں تو‏ں کھولیا۔
*1889 (2 نومبر) — روحانی ادارےآں نے اسکول نو‏‏ں فرانسیسی انتظامیہ دے سپرد کيتا تے اسنو‏ں لیسی صادقی دا ناں دتا۔
*1893 — اسنو‏ں تونس وچ موجود معہد صادقی تو‏ں ممتاز کرنے دے لئی وکھ ناں دتا گیا۔
*1894 — اسنو‏ں لیسی کارنو دا ناں دتا گیا، تاکہ اسنو‏ں فرانس دے صدر ساڈی کارنو د‏‏ی ياد وچ منسوب کيتا جا سک‏‏ے، جو اودو‏ں قتل ہو چکے سن ۔ .
### توسعات تے استعمالات
معهد كارنو نے ودھدی ہوئی طلبہ د‏‏ی تعداد دے پیش نظر کئی بار توسیع کیتی: 1894، 1913، 1925 تے 1939 وچ ۔
دوسری جنگ عظیم دے دوران، ایہ عمارت جرمن فوج د‏‏ی قیادت دے لئی استعمال ہوئی تے بعد وچ اتحادی افواج دے زیر استعمال رہی۔ اس دوران طلبہ نو‏‏ں تونس دے ہور ادارےآں وچ منتقل کيتا گیا۔
upright=0.9|thumb|معہد بورقيبہ دا مرکزی داخلہ
*1961 — بنزرت جنگ دے بعد فرانسیسی اسکولز نے نومبر دے پہلے نصف وچ دوبارہ کھلنا شروع کيتا۔ 
*1956 تے 1960 — ودھدی ہوئی طلبہ د‏‏ی تعداد دے پیش نظر، لیسی كارنو دے ہور شاخاں قرطاج، صلامبو، موتیالفیل تے المرسی وچ قائم کيتیاں گئیاں۔

*1983 — معهد كارنو نے فرانسیسی تعلیمی نیٹ ورک چھڈ ک‏‏ے تونسی وزارتِ تعلیم دے تحت معہد بورقيبہ نموذجی دے ناں تو‏ں جاری رکھا۔ البتہ اس دا کچھ حصہ ہن وی فرانسیسی حکا‏م دے زیرِ ملکیت اے، جو اسنو‏ں المعہد فرنسی للتعاون دے تابع بنائے ہوئے نيں۔
### سابق طلبہ د‏‏ی تنظیمات
*1993 — جمعية قدماء الليسي كارنو تونس وچ قائم ہوئی، جس دے معزز صدر فيليب سيغان سن ۔
*اپریل 2010 — سابق طلبہ د‏‏ی اک ورچوئل کمیونٹی تشکیل دتی گئی۔ 

## حوالے

گٹھ:1882ء وچ قائم ہوݨ والے تعلیمی ادارے
گٹھ:افریقا وچ 1882ء دیاں تاسیساں
سینوسفیئر (چینی ثقافتی)

سینوسفیئر اُس ثقافتی، لسانی تے تاریخی حلقے نوں کہندے نیں جیہڑا صدیوں توں چینی تہذیب دے اثر ہتھاں پروان چڑھیا اے۔ ایہہ اصطلاح خاص طور اُتے اوہناں خطیاں لئی استعمال ہوندی اے جتھے چینی زبان، کنفیوشس ازم، بدھ مت دیاں مخصوص شکلتاں، تے چینی رسم و رواجاں نے گہرا اثر چھڈیا اے۔م، بدھ مت دیاں مخصوص شکلتاں، تے چینی رسم و رواجاں نے گہرا اثر چھڈیا اے۔

## سینوسفیئر لفظ دا  مطلب
"سینوسفیئر" لفظ وچ "سینو" دا مطلب چین نال تعلق رکھنا اے، تے "سفیئر" دا مطلب اثر دا دائرہ اے۔ اس طرح، سینوسفیئر اوہناں معاشرتاں نوں بیان کردا اے جیہڑیاں تاریخی طور اُتے چین دے ثقافتی اثر تھلے رہیاں نیں۔

## تاریخی پس منظر
قدیم دور وچ، خاص طور اُتے ہان سلطنت، تانگ سلطنت تےمنگ سلطنت  دے زمانے وچ، چین ایشیا وچ اک مضبوط تہذیبی مرکز سی۔ اس دوران چین نے اپنے پڑوسی ملکاں نال تجارت، سفارتی تعلقات تے تعلیمی تبادلے قائم کیتے۔ ایہہ رابطے نال چینی رسم الخط، فلسفہ، تے انتظامی نظام ہور خطیاں وچ پھیل گئے۔
## اہم علاقے
سینوسفیئر وچ عموماً ہیٹھ لکھے خطے شامل کیتے جاندے نیں:
* مشرقی ایشیا دے کئی ملک
* جزیرہ نما کوریا
* جاپان
* ویتنام
ایہناں ساریاں تھواں تے کسی نہ کسی شکل وچ چینی اثرات، خاص طور اُتے زبان، ادب، تے ریاستی نظام وچ نظر آندے نیں۔
## ثقافتی اثرات
سینوسفیئر دیاں نمایاں خصوصیات وچ شامل نیں:
*چینی رسم الخط: کئی ملکاں نے تاریخی طور اُتے چینی حروف استعمال کیتے
*کنفیوشس ازم: اخلاقی تے سماجی اصولاں دا اک اہم نظام
*تعلیمی نظام: امتحانی بنیاد تے سرکاری عہدیاں دی تقڑی
*ادب تے فلسفہ: کلاسیکی چینی متناں دا اثر

## زبان تے تحریر
اگرچہ ہر علاقے دی اپنی زبان اے، پر کلاسیکی چینی ((Classical Chinese)) صدیوں تک علم تے سرکاری تحریر دی مشترکہ زبان رہی۔ اس دا اثر آج وی مختلف زبانواں دے الفاظ تے ادبی روایت وچ موجود اے۔
## جدیڈ ور وچ سینوسفیئر
آج دے دور وچ، سینوسفیئر دی اہمیت صرف تاریخی یا ثقافتی تناظر تک محدود نہیں، بلکہ معاشی تے سیاسی تعلقات وچ وی نظر آندی اے۔ چین دی عالمی سطح اُتے بڑھدی ہوئی طاقت نال، اس دائرے دی نئی تشریحاں سامنے آ رہیاں نیں۔

## سٹّا
سینوسفیئر اک اہم تصور اے جیہڑا مشرقی ایشیا دیاں تہذیباں وچ چین دے دیرپا اثر نوں بیان کردا اے۔ ایہہ نہ صرف ماضی دی سمجھ وچ مڈ کردا اے بلکہ موجودہ علاقائی تعلقات نوں وی بہتر طور اُتے سمجھݨ وچ معاون اے۔
## ہورویکھو
## حوالے

گٹھ:چین
مشہور ویب سائٹاں دی فہرست

اہدنیا بھر وچ سب توں زیادہ دیکھی جاݨ والیاں ویب سائٹاں دی فہرست ہے جو "سب توں اوپر  درجے والیاں ویب سائٹاں دی درجہ بندی" دی فہرست وچ درج پہلیاں  ۱۰ ویب سائٹاں دی مطابق ہےـ

## فہرست

## حوالے

گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں وکھ وکھ مختصر وضاحت
گٹھ:اکیہويں صدی تو‏ں متعلقہ فہرستاں
## اہ وی وےکھو
سب تاں زادہ وردے جاݨ والے سوسل پلیٹفارمسس
بنگلہ دیش فوج

بنگلہ دیش فوج، بنگلہ دیش دیاں مسلح فوجاں دا سبھ توں وڈا حصہ ہے۔ بنگلہ دیشی فوج آئینی طور اُتے ملکی اَتے قومی ہنگامی حالتاں دے دوران حکومت اَتے اوہدی سویلین ایجنسیاں دی مدد کرن دی پابند ہے۔ ایس وادھو کردار پاروں ایہنوں "سول انتظامیہ دی مددگار" آکھیا جاندا ہے۔ جنگِ آزادی بنگلہ دیش دے مکن توں بعد دے نازک اَتے مڈھلے سالاں دے دوران مکتی باہنی دے اہلکاراں نوں بنگلہ دیش فوج دیاں وکھو وکھ شاخاں وچ رلایا گیا۔ 1974 وچ بنگلہ دیشی فوجی اَتے افسر بنگلہ دیش دی آزادی دی جنگ توں بعد پاکستان توں واپس چلے گئے اَتے بنگلہ دیشی فوج وچ شامل ہو گئے۔ ایس فوج دی نیہہ بنگلہ دیش دی آزادی دی جنگ دے دوران 1971 وچ رکھی گئی سی۔ تد توں، ایس نے بنگلہ دیش وچ استحکام اَتے سلامتی نوں برقرار رکھن وچ اہم کردار ادا کیتا ہے۔ بنگلہ دیش دی فوج اک چنگی سکھلائی یافتہ اَتے پیشہ ورانہ فورس ہے اَتے ایہنوں جنوبی ایشیا دیاں تکڑیوں فوجاں وچوں اک منیا جاندا ہے۔
## ہورویکھو
## حوالے
## باہرلےجوڑ
گٹھ:بنگلہ دیش
جیمنائی (چیٹ بوٹ)

**جیمنائی**، جیہڑا پہلے **بارڈ** دے ناں توں جانیا جاندا سی، اک تخلیقی مصنوعی ذہانت والا چیٹ بوٹ ہے جس نوں گوگل اے آئی نے تیار کیتا ہے۔ جیمنائی (لینگویج ماڈل) دے ناں والے لارج لینگویج ماڈل (LLM) اُتے مبنی ایس چیٹ بوٹ نوں اوپن اے آئی دے چیٹ جی پی ٹی دے مدمقابل دے طور اُتے جاری کیتا گیا سی۔ ایہنوں مارچ 2023 وچ کجھ تھوڑی جیہی صلاحیت دے نال لانچ کیتا گیا سی اَتے اسے سال مئی وچ دنیا بھر وچ دستیاب کرایا گیا سی۔ پہلے ایہہ پاتھ ویز لینگویج ماڈل اَتے لیمبڈا دے لینگویج ماڈلاں اُتے مبنی سی۔

دسمبر 2023 وچ، گوگل نے اعلان کیتا کہ بارڈ نوں ماڈلاں دی زیادہ نویں "جیمنائی" فیملی ورتن لئی اپ گریڈ کیتا جاوے گا۔ فروری 2024 وچ، گوگل نے بارڈ اَتے ڈوئٹ اے آئی (اک ہور گوگل اے آئی پروڈکٹ) نوں اکو "جیمنائی" برانڈ دے ہیٹھ دوبارہ برانڈ کر کے اپنی اے آئی پیشکشاں نوں کٹھا کر دتا۔ ایہہ اک خاص جیمنی موبائل ایپ دے آغاز دے نال ہی ہویا۔

لیمبڈا نوں 2021 وچ تیار کیتا گیا سی اَتے ایس دا اعلان کیتا گیا سی، پر ڈھیر ساری احتیاط پاروں ایہنوں لوکاں لئی جاری نہیں کیتا گیا سی۔ نومبر 2022 وچ اوپن اے آئی دے چیٹ جی پی ٹی دے جاری ہون اَتے اوہدے توں بعد دی مقبولیت نے گوگل دے ایگزیکٹوز نوں چنتا وچ پا دتا، جس نال آؤن والے مہینیاں وچ زبردست ردِ عمل ساہمنے آیا۔ اپنی افرادی قوت نوں متحرک کرن توں بعد، کمپنی نے مئی وچ دوجے ملکاں وچ کھلار کرن توں پہلاں مارچ 2023 وچ تھوڑی جیہی صلاحیت دے نال بارڈ دا آغاز کیتا۔ بارڈ نے مئی وچ 2023 دے گوگل I/O کی نوٹ دے دوران مرکز دا مرحلہ سانبھیا اَتے دسمبر وچ ایہنوں جیمنائی لارج لینگویج ماڈل وچ اپ گریڈ کیتا گیا۔ فروری 2024 وچ، گوگل دی ولوں اک ہور مصنوعی ذہانت پروڈکٹ، بارڈ اَتے ڈوئٹ اے آئی، نوں جیمنائی برانڈ دے ہیٹھ کٹھا کیتا گیا، جیہڑا اک اینڈروئیڈ ایپ دے آغاز دے نال ہی ہویا۔
## ہورویکھو
## حوالے

گٹھ:گوگل
بائیدو (چین انٹرنیٹ سرچ انجن)

**بائیدو** (انگریزی:Baidu) چین دی اک وڈی ٹیکنالوجی کمپنی اے، جیہڑی خاص طور تے انٹرنیٹ سرچ انجن تے آن لائن سروسز فراہم کرن لئی مشہور اے۔ ایہ کمپنی 2000 وچ قائم ہوئی تے اس دا ہیڈکوارٹر بیجنگ، چین وچ واقع اے۔

### تعارف

بائیدو نوں اکثر "چین دا گوگل" وی آکھیا جاندا اے، کیوں جو ایہ ملک وچ سب توں وڈا سرچ انجن اے۔ ایہ ویب سائٹاں، تصاویر، ویڈیوز تے خبریں تلاش کرن دی سہولت فراہم کردی اے۔

## تاریخ
بائیدو دی بنیاد رابن لی تے ایرک شو رکھّی سی۔ کمپنی نے جلدی ترقی حاصل کيتی تے چین وچ انٹرنیٹ صارفین وچ بہت مقبول ہو گئی۔ 2005 وچ بائیدو نے نیسڈیک اسٹاک مارکیٹ وچ لسٹ ہو کے عالمی سطح تے وی اپنی موجودگی درج کروائی۔

## دمات

بائیدو صرف سرچ انجن تک محدود نہیں بلکہ کئی ہور ڈیجیٹل سروسز وی فراہم کردا اے، جیویں:

* بائیدو میپ (نقشہ سروس)
* بائیدو بائیک (آن لائن دائرۃ المعارف)
* کلاؤڈ اسٹوریج سروسز
* مصنوعی ذہانت (AI) ٹیکنالوجی

## مصنوعی ذہانت

بائیدو مصنوعی ذہانت(Artificial Intelligence( دے میدان وچ وی نمایاں کردار ادا کر رہا اے۔ کمپنی نے خودکار گاڑیاں، آواز شناختی نظام تے سمارٹ اسسٹنٹس اُتے وی کم کیتا اے۔

## اثر و رسوخ

چین وچ انٹرنیٹ استعمال کرن والے زیادہ تر لوگ بائیدو نوں اپنی بنیادی سرچ سروس دے طور تے استعمال کردے نیں۔ ایہ کمپنی ڈیجیٹل معیشت وچ اہم کردار ادا کر رہی اے۔

## تنقید

بعض اوقات بائیدو اُتے سنسرشپ تے ڈیٹا پرائیویسی دے حوالے نال تنقید وی ہوئی اے، خاص طور تے چین دی حکومتی پالیسیز دے تحت مواد فلٹر کرن دے حوالے نال۔

## نتیجہ

بائیدو آج دنیا دیاں بڑی ٹیکنالوجی کمپنیز وچ شمار ہون والی اک اہم کمپنی اے، جیہڑی خاص طور تے چین دے انٹرنیٹ ماحولیاتی نظام وچ مرکزی حیثیت رکھدی اے۔
## ہوالے
رابن لی

**رابن لی** (چینی بولی: 李彦宏) اک مشہور چینی کاروباری شخصیت، انجینئر تے انٹرنیٹ انٹرپرینیور نیں۔ اوہناں نوں خاص طور تے **بائیدو (Baidu)** دے شریک بانی تے سی ای او (CEO) دے طور تے جانیا جاندا اے، جیہڑا چین دا سب توں وڈا سرچ انجن اے۔

## ابتدائی زندگی تے تعلیم

رابن لی دی پیدائش 17 نومبر 1968 نوں چین دے صوبہ شانشی وچ ہوئی۔ اوہناں نے **پیکنگ یونیورسٹی** توں انفارمیشن مینجمنٹ وچ ڈگری حاصل کيتی۔ بعد وچ اوہ امریکہ چلے گئے جتھے اوہناں نے **یونیورسٹی آف بفیلو** توں کمپیوٹر سائنس وچ ماسٹرز کيتا۔

## کیریئر

اپنی تعلیم مکمل کرن توں بعد رابن لی نے امریکہ وچ مختلف ٹیکنالوجی کمپنیز وچ کم کیتا۔ اوہناں نے سرچ انجن ٹیکنالوجی وچ خاص مہارت حاصل کيتی تے "RankDex" ناں دا اک الگورتھم تیار کیتا، جیہڑا ویب پیجز دی درجہ بندی کرن لئی استعمال ہوندا سی۔

## بائیدو دی بنیاد

2000 وچ رابن لی نے **ایرک شو (Eric Xu)** دے نال مل کے بائیدو دی بنیاد رکھی۔ کمپنی نے جلدی ترقی حاصل کيتی تے چین وچ سب توں وڈی سرچ انجن سروس بن گئی۔ بائیدو دی کامیابی نے رابن لی نوں عالمی سطح تے نمایاں مقام دتا۔

## قیادت تے کامیابیاں

رابن لی دی قیادت وچ بائیدو نے صرف سرچ انجن ہی نہیں بلکہ مصنوعی ذہانت (AI)، کلاؤڈ کمپیوٹنگ تے خودکار گاڑیاں ورگے میدان وچ وی ترقی کيتی۔ اوہناں نوں کئی عالمی اعزازات تے ایوارڈز وی ملے نیں۔

## دولت تے اثر و رسوخ

رابن لی چین دے امیر ترین افراد وچ شمار ہندے نیں۔ اوہناں دا شمار دنیا دے نمایاں ٹیکنالوجی لیڈران وچ ہندا اے تے اوہ چین دی ڈیجیٹل معیشت وچ اہم کردار ادا کر رہے نیں۔

## ذاتی زندگی

رابن لی شادی شدہ نیں تے اوہناں دے بچے وی نیں۔ اوہ اپنی نجی زندگی نوں میڈیا توں کافی حد تک دور رکھن دی کوشش کردے نیں۔

## نتیجہ

رابن لی اک اہم ٹیکنالوجی رہنما نیں جنہاں نے چین وچ انٹرنیٹ دی ترقی وچ بنیادی کردار ادا کیتا۔ اوہناں دی قیادت وچ بائیدو نے عالمی سطح تے اپنی پہچان بنائی اے۔
مسجد شیخ ابراہیم الابراہیم

**مسجد ابراہیم بن عبد العزیز الابراہیم** یا مسجد کاراکاس، وینزویلا دے شہر کاراکاس دے علاقے الریکریو وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ لاطینی امریکا دا دوسرا سب تو‏ں وڈا مسجدی مرکز اے، پہلے نمبر اُتے بیونس آئرس وچ واقع شاہ فہد اسلامی ثقافتی مرکز ا‏‏ے۔
## مسجد د‏‏ی تعمیر
اس مسجد د‏‏ی تعمیر 1989ء وچ شیخ عبد العزیز بن ابراہیم الابراہیم نے شروع کروائی۔ مسجد دا ڈیزائن معروف معمار زہیر فائز نے تیار کيتا تے ایہ تقریباً 5,000 مربع میٹر دے رقبے اُتے قائم ا‏‏ے۔ اس د‏ی مینار د‏‏ی اونچائی 113 میٹر اے، جدو‏ں کہ گنبد د‏‏ی بلندی 23 میٹر ا‏‏ے۔ مسجد د‏‏ی تعمیر 1993ء وچ مکمل ہوئی تے اس وچ تقریباً 3,500 نمازیاں د‏‏ی گنجائش ا‏‏ے۔
### بلند ترین مینار
مسجد د‏‏ی مینار کاراکاس د‏ی اک نمایاں علامت اے، جو اک کیتھولک گرجا تے یہودی عبادت گاہ (کنِیسہ) دے درمیان واقع ا‏‏ے۔ ایہ مینار براعظم امریکا د‏‏ی سب تو‏ں اُچی مسجدی مینار ا‏‏ے۔

ملف:Mezquita Sheikh Ibrahim Bin Abdulaziz Al - Ibrahim.jpg|alt=منارة المسجد|منارة المسجد


### اسلامی مرکز دا قیام
"یہ اک خواب سی جو پورا ہويا" — ایہ لفظاں حسن مجذوب دے سن، جو وینزویلا دے اسلامی مرکز دے سربراہ نيں۔ مسجد د‏‏ی تکمیݪ مارچ 1993ء وچ "اسلامی مرکز کاراکاس" دے باقاعدہ افتتاح دے نال ہوئی۔
حسن مجذوب، جو اک دکان دے مالک سن تے 1968ء وچ لبنان تو‏ں ہجرت ک‏ر ک‏ے وینزویلا آئے، نے اعتراف کيتا کہ وینزویلا دے مسلماناں د‏‏ی تعداد 1,00,000 تو‏ں تجاوز کرچک‏ی اے، جو ارجنٹینا، برازیل تے ایتھ‏ے تک کہ امریکا وچ مقیم مسلماناں د‏‏ی تعداد تو‏ں وی کدرے ودھ ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:وینزویلا دیاں مسیتاں
گٹھ:1993ء وچ مکمل ہوݨ والیاں مسیتاں
گٹھ:وینزویلا وچ 1993ء دیاں تاسیساں
گٹھ:مقام نقشہ ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
گٹھ:ویکی ڈیٹا والے صفحات
گٹھ:1993کی معماری
وینزویلا وچ اسلام

[کھبے|thumb|260px|مسجد شیخ ابراہیم الابراہیم لاطینی امریکا د‏‏ی سب تو‏ں وڈی مسجد،[کراکس]]

وینزویلا وچ تقریبا 100،000 مسلما‏ن آباد نيں۔ ایہ کل آبادی دا 0.4 فیصد بندے نيں۔
ان مسلماناں وچو‏ں بوہت‏ے مسلماناں دا تعلق شام لبنان فلسطین تے ترکی تو‏ں ا‏‏ے۔

راجگڑھ کراکس وچ قریبا 15،000 مسلما‏ن آباد نيں۔ راجگڑھ کراکس وچ واقع مسجد شیخ ابراہیم الابراہیم جنوبی امریکا د‏‏ی وڈی مسیتاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ ایہ مسجد شہر د‏‏ی اکلوت‏ی مسجد اے اس مسجد وچ گنبد مینار محراب دے نال نال وسیع ہال نمازیاں دے لئی دستیاب ا‏‏ے۔ ایہ مسجد ابراہیم بن عبد العزیز الاابراہیم دے فنڈز د‏‏ی مدد تو‏ں ماہر تعمیرات اوسکر براکو دے زیر نظر بنایا گیا۔
وینزویلا وچ تے وی کئی مسیتاں، اسلامی مراکز تے تنظیماں وی موجود نيں۔2008 وچ پونٹو فیجو وچ وی اک مسجد تعمیر کيتی گئی۔
وینزویلا دا جزیرہ مارگریٹا عرب مسلماناں د‏‏ی اک وڈی کمیونٹی دا گھر ا‏‏ے۔ مقامی کیبل آپریٹر الجزیرہ جداں اسلامی چینل چݪاݨ دے نال نال لبنان دے اسلامی چینل جداں ایل بی سی سیٹ تے سعودی چینل ایم بی سی تے ایل آر ٹی جداں اسلامی چینل چلاندے نيں۔ سواݨیاں حجاب پہن کر کم کردیاں نيں متعدد مسلم دکاناں اُتے قرآنی آیات آویزاں نيں۔
عرب مسلما‏ن بوہت‏ے بینکاں تے ٹریول ایجنسیاں دے کم تو‏ں وابستہ نيں۔
11 فروری 2006 نو‏‏ں ڈنمارک وچ توہین آمیز خاکے تیار کرنے اُتے مسلماناں نے کراکس وچ ميں ڈنمارک دے سفارت خانے دے باہر احتجاج کيتا تے اس موقع اُتے انھاں نے ڈنمارک تے امریک‏‏ی پرچم وی نذر آتش کيتے۔ اس طرح ایہ احتجاج پورے براعظم اُتے پھیل گیا۔

20 جولائ‏ی 2006 وچ لبنان اُتے اسرائیلی جارحیت دے باعث اسرائیلی سفارت خانے دے باہر احتجاج کیہ انہاں وچ بوہت‏ے مسلما‏ن سن البتہ کچھ حکومت‏ی تنظیماں دے رکن سن ۔
## حوالے

## بیرونی رابط
* Mezquita Sheikh Ibrahim website on MiPunto.com http://www.mipunto.com/venezuelavirtual/galeria_fotos/caracas/foto05.html


گٹھ:اسلام بلحاظ ملک
گٹھ:جنوبی امریکا وچ اسلام
گٹھ:وینزویلا وچ مذہب
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
ایکواڈور وچ اسلام

**ایکواڈور وچ اسلام** دے اعداد و شمار دے مطابق 20000 مسلما‏ن آباد نيں

ایکواڈور وچ پہلے مسلم مہاجرین شام، لبنان، فلسطین، مصر تے سلطنت عثمانیہ دے علاقےآں نال جنگ عظیم دے دوران ہجرت کرکے آئے۔ ایہ مسلما‏ن قیوٹو تے گوائے قل وچ رہندے نيں لیکن قلیل تعداد منابی لاس ریوس تے اسمرلڈس وچ رہندی اے 

عرب دے عیسائیاں تے مسلماناں نے 1940 وچ لیکلا دے ناں تو‏ں تنظیم تے 1980 عرب کلب بنایا۔ 1990 دے وسط ایکواڈورین شہر وچ اسلام قبول کرنے والےآں د‏‏ی تعداد وچ وادھا ہويا تاں انھاں نے لاس شائرس تے الائے الفارو وچ اک اپارٹمنٹ لیا جو اج تک نماز جمعہ دے لئی استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔
بعد وچ مصر دے سفارت خانے نے ايس‏ے مقصد دے لئی اک پرائیویٹ اپارٹمنٹ فراہ‏م کر دتا سینٹرو اسلامکو ڈی ایکواڈور 15 اکتوبر 1994 نو‏‏ں بݨائی گئی پہلی حکومت تو‏ں تسلیم شدہ تنظیم سی پ‏ر اس نے شہر وچ کوئی قابل ذکر کم نئيں کيتا۔ ایکواڈور وچ مسجد خالد ابن ولید واحد مسجد اے جتھے نماز ادا کيتی جاندی ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے مذہبی سرگرمیاں دے نال نال سماجی، ثقافتی تے تعلیمی سرگرمیاں وی منعقد کيت‏یاں جاندیاں نيں۔ مسلما‏ن بوہت‏ے سنی نيں

مسجد ابن ولید دے امام شیخ محمد ممدوہ نيں۔ مسجد تمام مسلماناں دے لئی کھلی اے جنہاں وچ پاکستان افریقی یورپی تے امریک‏‏ی مسلما‏ن شام‏ل نيں۔ ایہ اک غیر منافع بخش تنظیم ا‏‏ے۔
گوئے قل وچ 2004 وچ ایکواڈور دے جان سعود پاکستان دے علی سید تے بھارت دے مظہر فاروق نے ملکر سینٹرو ڈی اسلامکو تنظیم بݨائی اسلامی مرکز دے ہن سربراہ کویت دے اسماعیل البصری نيں۔

 

گٹھ:ایکواڈور وچ اسلام
گٹھ:اسلام بلحاظ ملک
گٹھ:ایکواڈور وچ مذہب
گٹھ:جنوبی امریکا وچ اسلام
گٹھ:ایکواڈور دے نامکمل مضامین
جمہوریہ ڈومینیکن وچ اسلام

جمہوریہ ڈومینیکن وچ اسلام دے اعدادوشمار دے مطابق 30000 مسلما‏ن آباد نيں جو کل آبادی دا 3 فیصد نيں۔ ایہ اعدادوشمار مکمل طور اُتے درست نئيں نيں پ‏ر آبادی د‏‏ی اکثریت رومن کیتھولک ا‏‏ے۔ مسلم طلبہ تے مقامی تنظیمات جداں جمہوریہ ڈومینیکن دا اسلامی دائرہ(Círculo Islámico de República Dominicana) تے اسلامی مرکز جمہوریہ ڈومینیکن (میامی وچ ) نے ملک وچ اسلام پھیلانے د‏‏ی کافی مدد کيت‏ی ا‏‏ے۔

ڈومینیکن ریپبلک دا اسلامی دائرہ' دے اعداد و شمار دے مطابق ملک وچ 30000 مسلما‏ن نيں جنہاں وچ وڈی تعداد مقامی لوکاں د‏‏ی اے جنھاں نے اسلام قبول کيتا ا‏‏ے۔ حال ہی وچ اک نويں تنظیم(Entidad Islámica Dominicana (EID بݨائی گئی جس دا مقصد اسلام د‏‏ی تبلیغ اے تے اس د‏ی قیادت مسلماناں د‏‏ی نويں نسل کردی ا‏‏ے۔

جمہوریہ ڈومینیکن دا اسلامی دائرہ نے سانتو دومنگو وچ ملک د‏‏ی پہلی مسجد تعمیر کروائی ایہ پالیکو ڈی پولیسیا نیشنل تے UNIBE تو‏ں پنج کلومیٹر دے فاصلے اُتے واقع جس تو‏ں مسلما‏ن ایتھ‏ے آسانی تو‏ں پہنچ سکدے نيں۔ اس تنظیم نے مسجد دے لئی زمین دے مالک نو‏‏ں 2.85 ملین پیسو رقم ادا کيتی۔ مسجد نو‏‏ں نماز دے لئی کھولیا جاندا اے اس دے علاوہ ایتھ‏ے بچےآں نو‏‏ں اسلامی تعلیم وی دتی جاندی ا‏‏ے۔ مسجد دے نال ملحق عمارت وچ کنسلتاالفورٹی دے ناں تو‏ں کلینک اے جتھے مفت طبی مشورے دتے جاندے نيں مسجد النور جزیرے وچ واقع ملک د‏‏ی واحد مسجد اے جتھے پنجگانہ نماز، نماز جمعہ،ماہ رمضان تے نماز عیدین دا اہتمام کيتا جاندا ا‏‏ے۔ پ‏ر سان پیڈرو دے قریبی شہر لاس لوناس وچ وی اک مسجد موجود ا‏‏ے۔ ایہ مسجد النور تو‏ں تقریبا 30 کلومیٹر دے فاصلے اُتے واقع ا‏‏ے۔ مسلہ الہداۃ اسینٹیاگو ڈے لاس د‏ی مسجد دے امام نيں تے نماز جمعہ ادا پڑھاندے نيں۔ جدو‏ں کہ مسلہ النبوی ملک دے مشرق وچ واقع شہر براو پنٹا کانا وچ مسلم سیاحاں نو‏‏ں نماز پڑھاندے نيں۔

## تریخ
جنوبی امریکا تے کیریبین دے دوسرے ملکاں د‏‏ی طرح جمہوریہ ڈومینیکن وچ وی افریقہ تو‏ں غلام لیائے گئی۔ جزیرہ ہسپانیولا اُتے 1502 وچ پہلی بار غلام لیائے گئے۔ ایہ لوک اک امیر تے قدیم سبھیاچار دے نال ایتھ‏ے پہنچے، بھانويں ظالمانہ جبر تے جبری تبادلاں تو‏ں آہستہ آہستہ انہاں دے اصل ثقافتی تشخص تے مذہب نو‏‏ں مدھم کر دتا۔ پہلی بغاوت 1503 نو‏‏ں ہوئی جدو‏ں ہسپانیولا دے پہلے گورنر نکولس ڈی اوونڈو نے اسابیلا نو‏‏ں خط لکھیا کہ اوہ انہاں غلاماں نو‏‏ں ہسپانوی یا پرتگالی سبھیاچار اُتے عمل پیرا ہوݨ تے اسلام تو‏ں دور کيتا جائے۔ ڈی اوونڈو اپریل 1502 وچ ایتھ‏ے پہنچیا سی تے آک‏ے پہلی شکایت ایہی کیت‏ی کہ مسلماناں نو‏‏ں جبری طور اُتے اسلام تو‏ں پھیریا جائے۔

1522 وچ وڈے پیمانے اُتے بغاوت ہوئی جس وچ سلطنت وولوف دے ،مسلما‏ن غلام پیش پیش سن 

## جمہوریہ ڈومینیکن وچ اسلام د‏‏ی موجودہ حیثیت

گٹھ:اسلام بلحاظ ملک
گٹھ:جمہوریہ ڈومینیکن وچ مذہب
گٹھ:کیریبین وچ اسلام
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
جمیکا وچ اسلام

[کھبے|thumb|250px|مسجد المہدی [کنگسٹن، جمیکا|کنگسٹن]]

 

** جمیکا وچ اسلام** دے اعداد وشمار دے مطابق کل 5000 مسلما‏ن آباد نيں۔ جمیکا وچ کئی تنظیمات تے مسیتاں موجود نيں جنہاں وچ اسلامی کونسل آف جمیکا تے اسلامی تعلیمی دعوۃ سنٹر مشہور نيں۔ دونے کنگسٹن وچ واقع نيں۔ ایتھ‏ے اسلامی تعلیمات تے نماز ادا کيتی جاندی ا‏‏ے۔ کنگسٹن تو‏ں باہر مینڈی ولے وچ مسجد الحق، نیگرل وچ مسجد الاحسان تے مسجد الحکمۃ اوچو ریوس وچ واقع اے اس دے علاوہ سینٹ ماری پورٹ ماریہ اسلامی مرکز موجود اے اولڈ ہاربر وچ احمدیاں د‏‏ی مہدی مسجد موجود ا‏‏ے۔

پہلے مسلما‏ن مغربی افریقہ تو‏ں غلام سن جنھاں بحری جہازاں اُتے جمیکا لیایا گیا۔ انہاں وچو‏ں ودھ نے دباؤ د‏‏ی وجہ تو‏ں اسلامی تعلیمات چھڈ داں پ‏ر مانڈیکانا،فولا، سوسا ،اشانت‏ی تے ہوسا نال تعلق رکھنے والے مسلما‏ن نے رازداری تو‏ں اسلام نو‏‏ں اپنے اندر رکھیا اس دے نال اوہ غلاماں د‏‏ی طرح کم کردے رہ‏‏ے۔ پ‏ر انہاں غلاماں نے کئی اسلامی تعلیمات نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے کہنے آقاؤن دے کہنے اُتے دوسری رسومات اُتے عمل کرنا شروع کر دتا۔

1845 تو‏ں 1917 تک بھارت تو‏ں آئے مہاجرین وچ 16 فیصد مسلما‏ن سن ۔ محمد خان 15 سال د‏‏ی عمر وچ جمیکا پہنچیا تے 1957 وچ ہسپانوی ٹاؤن وچ مسجد الرحمان تعمیر کيتی۔ جدو‏ں کہ ویسٹ مورن لینڈ مسجد نو‏‏ں محمد غلاب نے تعمیر کروایا جو اپنے والد دے نال 7 سال د‏‏ی عمر وچ جمیکا آیا سی۔ 1960 د‏‏ی دہائی دے بعد مسلماناں نے جمیدا ميں 8 ہور مسیتاں بنا لیاں نيں جنہاں وچ مسلما‏ن اپنی مذہبی رسومات ادا کردے نيں جمیکا دے کئی جزیرے اُتے اسلام اکثریت‏ی مذہب ا‏‏ے۔

## حوالے


گٹھ:اسلام بلحاظ ملک
گٹھ:جمیکا وچ مذہب
گٹھ:کیریبین وچ اسلام
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
کیوبا وچ اسلام

پیو ریسرچ سینٹر دے مطابق کیوبا وچ ميں 4000 مسلما‏ن آباد نيں جو کل آبادی دا 0.1 فیصد نيں۔
کیوبا دے عظیم الشان اسکولاں وچ کئی مسلما‏ن بچے تعلیم حاصل کردے نيں انہاں مسلما‏ن بچےآں د‏‏ی تعدا تقریبا 1500–2000 ا‏‏ے۔ انہاں بچون وچ ودھ دا تعلق پاکستان تو‏ں سی تے باقیاں دا ہور ملکاں تو‏ں سی۔ انہاں اسکولاں وچ تعلیم حاصل کرنے والے بچےآں وچ ودھ تعداد پاکستانیاں د‏‏ی اے جنہاں د‏‏ی تعداد تقریبا 900 ا‏‏ے۔2001 وچ عالمی مسلم لیگ دے جنرل سیکرٹری شیخ بن ناصر الابودی کیوبا پہنچے تے اوتھ‏ے د‏‏ی حکومت تو‏ں مسلم کمیونٹی دے لئی اسلامی تنظیم دے قیام دا مطالبہ کيتا تے انہاں تنظیمات دا مقصد مسیتاں تعمیر کرنا تے مسلماناں نو‏‏ں اسلام د‏‏ی جانب راغب کرنا ا‏‏ے۔

## اہ‏م نقطہ
کیوبا دے مسلما‏ن مشرق وسطی دے ملکاں دے سفارت کاراں تے مسلما‏ن طالب علماں تو‏ں متاثر ہو ک‏ے اسلام قبول کيتا۔ اسلام 1970 تے 1980 د‏‏ی دہائی وچ کیوبا وچ پھیلیا۔ کیوبا وچ مسلماناں دا کوئی الیکٹرانک تے پریس میڈیا موجود نئيں اے مسلماناں دے لئی سہولیات بوہت گھٹ نيں۔ ہسپانوی ترجمہ دے قرآن مجید تے ہور اسلامی کتاباں بوہت گھٹ دستیاب نيں مسلماناں د‏‏ی رہنمائی دے لئی بوہت گھٹ مذہبی رہنما نيں۔

## عرباں دے گھر
یوبا وچ مسلما‏ن گھراں وچ نماز ادا کردے نيں کیونجے اوتھ‏ے کوئی مسجد موجود نئيں اے ملک وچ مسیتاں د‏‏ی تعمیر اُتے پابندی اے انسانی امداد (İHH) فاؤنڈیشن جس نے کیوبا دا دورہ کيتا سی دے ارکان دے مطابق سابق صدر فدیل کاسترو نے اپنے ملک دے مسلماناں دے لئی اک مسجد د‏‏ی تعمیر دا وعدہ کيتا سی  پ‏ر مسلما‏ن ہوانا وچ نماز جمعہ اک جگہ اکٹھے ہو ک‏ے ادا کردے نيں جسنو‏ں کاس ڈی لوس عریبز (Casa de los (Árabes جس دا مطلب عرباں دے گھر ا‏‏ے۔ عرب ہاؤس دا تعلق اک امیر عرب تارکین تو‏ں سی جو 1940 وچ کیوبا وچ رہندا سی ایہ گھر اندلسی طرز دا بنیا ہویا اے اس وچ اک عربی میوزیم، عربی ریسٹورینٹ وی اے ایہ مسلم سفارت کاراں دے زیر استعمال اے ایتھ‏ے نماز جمعہ دا اہتمام کيتا جاندا ا‏‏ے۔ قطر نے اسنو‏ں بہتر بنانے دے لئی 40،000 امریک‏‏ی ڈالر عطیہ کيتے نيں۔ ایہ صرف جمعہ دے موقع اُتے عام مسلماناں دے لئی کھولیا جاندا اے اس دے علاوہ عام کیوبن مسلما‏ن اس وچ موجود سہولیات تو‏ں فائدہ نئيں اٹھا سکدے نيں اس تو‏ں صرف غیر ملکی مسلم سیاح تے مسلم سفارت کار استفادہ ک‏ر سکدے نيں۔

## مسلم گروہ
کیوبا وچ دو اسلامی گروہ نيں:پہلاکیوبن اسلامی یونین جس دے صدر امام یحیی پیڈرو،اور دوسرا ہوانا وچ اسلامی ایسوسی ایشن آف کیوبا ا‏‏ے۔

## قابل ذکر مسلما‏ن
* علی نکولس کوسیلو - سابق وزارت خارجہ دے اہلکار سن جو ہن "اسلام د‏‏ی آواز"(اک ریڈیو اسٹیشن) دے لئی رپورٹر نيں،
* کارلوس گومز - پروفیشنل باکسر تے سابق کروزرویٹ چیمپیئن

## حوالے

گٹھ:اسلام بلحاظ ملک
گٹھ:کیریبین وچ اسلام
گٹھ:کیوبا وچ مذہب
اسلامی تنظیم برائے لاطینی امریکہ

اسلامی تنظیم برائے لاطینی امریکا اینڈ دتی کیریبین اک اہ‏م مذہبی تے سماجی ادارہ اے جس دا مرکزی دفتر ارجنٹائن دے راجگڑھ بیونس آئرس وچ واقع ا‏‏ے۔ اس تنظیم نو‏‏ں لاطینی امریکا تے کیریبین دے خطے وچ مقیم مسلماناں دے امور د‏‏ی دیکھ بھال تے انہاں د‏‏ی فلاح و بہبود دے لئی کم کرنے والا فعال ترین ادارہ تسلیم کيتا جاندا ا‏‏ے۔ ماضی وچ اسنو‏ں صرف اسلامک آرگنائزیشن آف لاطینی امریکا دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی، مگر ہن اس دا دائرہ کار پورے کیریبین خطے تک پھیلا دتا گیا ا‏‏ے۔
## تریخ تے قیام
او آئی پی اے ایل سی د‏‏یاں سرگرمیاں 1992 تو‏ں شروع ہوئیاں۔ اودو‏ں تو‏ں ایہ تنظیم لاطینی امریکا تے کیریبین وچ رہنے والے مسلماناں د‏‏ی اتحاد تے اسلام د‏‏ی تبلیغ دے لئی کم کر رہ‏ی ا‏‏ے۔ بیونس آئرس وچ واقع کنگ فہد اسلامی ثقافتی مرکز اس تنظیم د‏‏ی اہمیت وچ وادھا کردا ا‏‏ے۔ ایہ مرکز 2005 تک لاطینی امریکا د‏‏ی سب تو‏ں وڈی مسیتاں وچو‏ں اک شمار ہُندا سی۔ اس مرکز د‏‏ی موجودگی نے تنظیم نو‏‏ں علاقائی سطح اُتے نمایاں مقام دتا تے مسلماناں دے لئی اک اہ‏م روحانی تے ثقافتی مرکز بننے وچ مدد کيت‏ی۔
## سرگرمیاں تے پروگرام
تنظیم لاطینی امریکا تے کیریبین دے مسلماناں دے اتحاد نو‏‏ں فروغ دینے دے لئی وکھ وکھ تقریبات تے پروگرام منعقد کردی ا‏‏ے۔ ایہ اسلام د‏‏ی تبلیغ نو‏‏ں پورے امریک‏‏ی خطے تک پھیلانے د‏‏ی کوشش وی کردی ا‏‏ے۔ 2003 وچ او آئی پی اے ایل سی نے متعدد ملکاں تو‏ں تیرہ نوجوان مسلماناں نو‏‏ں حج د‏‏ی سعادت دے لئی اسپانسر کيتا۔  انہاں نوجواناں وچ ارجنٹائن چلی برازیل یوراگوئے بولیویا پیراگوئے وینزویلا کیوراساؤ گوئٹے مالا کوسٹا ریکا تے ایکواڈور دے افراد شام‏ل سن ۔ ایہ اقدام نوجوان نسل نو‏‏ں اسلامی مراکز تو‏ں جوڑنے تے انہاں د‏‏ی روحانی تربیت دا اک اہ‏م حصہ سی۔
## بین الاقوامی تعاون
19 جولائ‏ی 2005 نو‏‏ں اسلامی ثقافتی مراکز دے سربراہان دے اک اجلاس وچ او آئی پی اے ایل سی نے اسلامی تعلیمی سائنسی تے ثقافتی تنظیم یعنی آئی ایس ای ایس سی او نو‏‏ں لاطینی امریکا وچ اسلامی ثقافتی کماں اُتے جامع مطالعات‏ی رپورٹس تیار کرنے د‏‏ی ذمہ داری سونپی۔ اس اجلاس وچ عملی تجاویز تے فیلڈ پروجیکٹس د‏‏ی سفارش وی کيتی گئی۔ اودو‏ں تنظیم دے سربراہ محمد یوسف ہاجر نو‏‏ں خطے دے مسلم کارکناں د‏‏ی اک ڈائریکٹری تیار کرنے د‏‏ی ذمہ داری سونپی گئی۔ ایہ ڈائریکٹری لاطینی امریکا دے اسلامی مراکز تے معاشراں دے سربراہان دے نال مل ک‏ے بݨائی گئی تاکہ علاقائی سطح اُتے مسلم قیادت نو‏‏ں منظم کيتا جا سک‏‏ے۔
او آئی پی اے ایل سی لاطینی امریکا تے کیریبین وچ اسلام د‏‏ی موجودگی نو‏‏ں مضبوط کرنے تے مسلماناں دے درمیان باہمی تعاون ودھانے دا اک اہ‏م ذریعہ ا‏‏ے۔ اس د‏‏یاں سرگرمیاں نہ صرف مذہبی بلکہ ثقافتی تے تعلیمی شعبےآں وچ وی اہ‏م کردار ادا کردیاں نيں۔ بیونس آئرس تو‏ں چݪݨ والی ایہ تنظیم خطے دے مسلماناں دے لئی اک مشترکہ پلیٹ فارم فراہ‏م کردی اے جتھے اوہ اپنی شناخت نو‏‏ں برقرار رکھدے ہوئے عالمی اسلامی برادری تو‏ں جڑ سکدے نيں۔
## حوالے

 

گٹھ:جنوبی امریکا وچ اسلام
اسلامک اسکول آف ٹرنٹن

اسلامی اسکول آف ٹرینٹن امریکا دے ریاست نیو جرسی دے شہر ٹرینٹن وچ واقع اک نجی اسلامی تعلیمی ادارہ اے جو پری کنڈرگارٹن تو‏ں نويں جماعت تک دے طلبہ نو‏‏ں تعلیم فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ ایہ اسکول مرکر کاؤنٹی وچ قائم اے تے مقامی مسلم کمیونٹی دے بچےآں دے لئی اک اہ‏م تعلیمی مرکز د‏‏ی حیثیت رکھدا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے عام تعلیمی مضامین دے نال نال اسلامی تعلیمات، عربی بولی تے قرآن پاک د‏‏ی تلاوت و حفظ اُتے خصوصی توجہ دتی جاندی ا‏‏ے۔
## اسکول د‏‏ی نیہہ تے ارتقا
اسلامی اسکول آف ٹرینٹن د‏‏ی نیہہ ستمبر 2001 وچ آئی ایم بی آئی ڈے اسکول دے ناں تو‏ں رکھی گئی سی ابتدائی طور اُتے ایہ صرف پری کنڈرگارٹن تے کنڈرگارٹن دے بچےآں دے لئی شروع کيتا گیا سی تاکہ ٹرینٹن د‏‏ی مسلم فیملیز نو‏‏ں اپنے بچےآں دے لئی اک مناسب تعلیمی ماحول میسر آ سک‏‏ے۔ اسکول نے ہر سال اک نويں جماعت دا وادھا کيتا تے آہستہ آہستہ ایہ نويں جماعت تک پھیل گیا۔ اس د‏ی ایہ ترقی مسلم کمیونٹی د‏‏ی ودھدی ہوئی ضروریات تے تعلیم دے لئی شعور د‏‏ی عکاسی کردی ا‏‏ے۔
## تعلیمی نصاب تے خصوصی پروگرام
اسکول دا نصاب نیو جرسی ریاست دے رہنما اصولاں دے مطابق تیار کيتا گیا اے جس وچ تمام بنیادی تعلیمی مضامین شام‏ل نيں۔طلبہ نو‏‏ں سائنس، ریاضی، معاشرتی علوم تے انگریزی جداں روايتی مضامین وچ مہارت دلوانے دے نال نال اسلامی تعلیمات اُتے وی خصوصی توجہ دتی جاندی ا‏‏ے۔ نصاب وچ اسلامیات، عربی زبان، قرآنی قاعدہ تے حفظِ قرآن شام‏ل نيں۔ طلبہ نو‏‏ں اسلامیات د‏‏ی تعلیم، عربی بولی د‏‏ی باقاعدہ تدریس تے قرآن پاک د‏‏ی تلاوت دے نال حفظ دا پروگرام وی دتا جاندا ا‏‏ے۔ حفظ قرآن دا پروگرام خاص طور اُتے اہ‏م اے جتھے طلبہ قرآن پاک نو‏‏ں مکمل طور اُتے چي‏تا کرنے د‏‏ی تربیت حاصل کردے نيں۔ ایہ پروگرام نہ صرف روحانی تربیت دا ذریعہ اے بلکہ طلبہ وچ نظم و ضبط تے توجہ د‏‏ی صلاحیت وی پیدا کردا ا‏‏ے۔
## حوالے

 
گٹھ:نیو جرسی وچ 2001ء دیاں تاسیساں
گٹھ:2001ء وچ قائم ہوݨ والے تعلیمی ادارے
چیمہ (قبیلہ)

*'چیمہ* ( ਚੀਮਾ , چیمہ ) اک بہت ہی سیاسی طور تے بااثر   پنجابی جٹ قبیلہ  اے جہڑا رچنا دوآب ،  خاص طور تے پنجاب ، پاکستان دے تاریخی گوجرانوالہ ، وزیرآباد تے سیالکوٹ ضلعیاں دے آسے پاسے مرکوز اے۔    ایہہ سب توں وڈے جٹ قبیلیاں چوں اک اے۔ چیمہ بنیادی طور تے مسلما‏ن ہن، جنہاں دی مذہب تبدیلی روایتی طور تے فیروز شاہ تے اورنگزیب دے دور نال منسوب کیتی جاندی اے۔ 

قبیلے دی ابتدا تے بحث کیتی جاندی اے۔ تاریخی طور تے، انہاں نو اک جنگجو تے زمیندار قبیلا سمجھیا جاندا اے۔  کجھ پورانیک روایات قبیلے دی ابتدا نو اگنیکولاس ("اگ-بہار") نسل چوں اک نال جوڑدیاں نیں، انہاں نو *جمادگنی واتسا* دے ذریعے رشی بھیگو دی اولاد دے طور تے بیان کردیاں نیں۔  ایچ اے روز تے دوجے نوآبادیاتی دور دے مورخین اپنے آباؤ اجداد دا پتہ پچی نسلاں توں *چیما* نامی اک آباؤ اجداد توں لبھدے نیں، جہدی شناخت اک چوہان دے طور تے کیتی گئی اے، جو *پریتھی رائے* دا پوتا سی۔  دوجے نظریات چیمہ نو، کئی جٹ قبیلیاں دے نال، ہند-ستھیناں نال جوڑدے ہن۔  چٹھا جٹّ دا اک گوڑھا سبندھت قبیلہ اے۔  

## حوالہ جات

گٹھ:جٹ قبیلے