بھارت دے اہم گھوٹالےآں دی لسٹ

بھارت وچ واپرے گھٹالے دی لسٹ ہیٹھ لکھے مطابق اے

سنہ 1947ء یعنی بھارت د‏‏ی آزادی تو‏ں ہن تک اس ملک وچ خاصے وڈے گھوٹالے سامنے آئے نيں، ذیل وچ بھارت دے انہاں وڈے گھوٹالاں د‏‏ی مختصر لسٹ درج ا‏‏ے۔ گھوٹالاں د‏‏ی اس لسٹ وچ سیاسی، معاشی، تجارتی وغیرہ ہر طرح دے گھوٹالے شامل نيں۔ لسٹ وچ انہاں دے اندراج سنہ وار کیتے گئے نيں تے جو سنہ درج کيتا گیا اے اس تو‏ں مراد اوہ سال اے جس وچ گھوٹالا منظر عام اُتے آیا تے لوکاں نو‏‏ں اس د‏ی خبر ہوئی۔

;جیپ خریدی (1948ء)
آزادی دے بعد ہندوستان د‏‏ی حکومت نے لندن د‏‏ی اک کمپنی تو‏ں 2000 جیپاں دا سودا کيتا۔ ایہ سودا 80 لکھ روپاں وچ طے ہويا سی۔ لیکن صرف 155 جیپاں ہی مل پاواں۔ گھوٹالے وچ برطانیہ وچ موجود اس وقت دے بھارتی ہائی کمشنر وی دے کرشن مینن دا ہتھ ہونے د‏‏ی گل سامنے آئی۔ لیکن سنہ 1955ء وچ اس د‏ی تفتیش روک کر معاملہ ختم کر دتا گیا تے جلد ہی کرشنن مینن نہرو كابینہ وچ شامل ہوئے گئے۔

;سائیکل درآمد (1951ء)
اس وقت تجارت تے صنعت د‏‏ی وزارت دے معتمد ایس اے وینکٹ رامن نے اک کمپنی نو‏‏ں سائیکل درآمد دا کوٹا دتے جانے دے بدلے وچ رشوت لئی۔ اُتے بعد وچ اس رشوت دے لئی انہاں نو‏ں جیل جانا پيا۔

;مُنْدھرا میس (1958ء)
هری داس مندھرا د‏‏ی طرف تو‏ں قائم چھ کمپنیاں وچ لائف انشورنس کارپوریشن آف انڈیا دے 1.2 کروڑ روپیے تو‏ں متعلق معاملہ سامنے آیا۔ اس وچ اس وقت دے وزیر خزانہ ٹی ٹی کرشنامچاری، معتمد خزانہ ایچ ایم پٹیل، ایل آئی سی چیئرمین ایل ایس ویدياناتھن دا ناں سامنے آیا۔ تے کرشنامچاری نو‏‏ں استعفا تے مندھرا نو‏‏ں جیل جانا پيا۔

;تیجا قرض
1960ء وچ اک تجارت پیشہ شخص دھرم تیجا نے اک شپنگ کمپنی شروع کرنے دے لئی حکومت تو‏ں 22 کروڑ روپے دا قرض لیا۔ لیکن بعد وچ انہاں پیسےآں نو‏‏ں ملک تو‏ں باہر بھیج دتا۔ اُتے کچھ عرصے بعد اس شخص نو‏‏ں یورپ وچ گرفتار کيتا گیا تے اسنو‏ں چھ سال د‏‏ی قید ہوئی۔

;پٹنائک معاملہ
1965ء وچ اڑیسہ دے وزیر اعلٰی بیجو پٹنائک نو‏‏ں استعفی دینے دے لئی مجبور کيتا گیا۔ انہاں اُتے انہاں د‏‏ی زیر ملکیت کمپنی 'كلگ ٹیوبس' نو‏‏ں اک سرکاری کنٹریکٹ دلانے دے لئی مدد کرنے دا الزام سی۔

; ماروندی گھوٹالا
ماروندی کمپنی بننے تو‏ں پہلے ایتھ‏ے اک گھوٹالا ہويا جس وچ سابق وزیر اعظم اندرا گاندھی دا ناں سامنے آیا۔ اس معاملے وچ مسافر کار بنانے دا اجازت نامہ دینے دے لئی سنجے گاندھی د‏‏ی مدد کيت‏ی گئی سی۔

;تیل دے کنوواں دا معاملہ
1976ء وچ تیل دے گردے داماں دے مد نظر انڈین آئیل کارپوریشن نے ہانگ کانگ د‏‏ی اک فرضی کمپنی تو‏ں تیل معاملت طے کیتی۔ اس وچ بھارتی حکومت نو‏‏ں 13 کروڑ دا نقصان ہويا۔ خیال اے کہ اس معاملے وچ اندرا تے سنجے گاندھی دا وی ہتھ سی۔

; انتولے ٹرسٹ
1981ء وچ مہاراشٹر وچ سیمنٹ گھوٹالا ہويا۔ اس وقت مہاراشٹر دے وزیر اعلیٰ عبدالرحمان انتولے اُتے الزام لگیا کہ اوہ لوکاں د‏‏ی فلاح و بہبود دے لئی استعمال کیتے جانے والا سیمنٹ نو‏‏ں پرائیویٹ بلڈراں نو‏‏ں دے رہے نيں۔

; ایچ ڈی ڈبلیو دلالی (1987ء)
جرمنی د‏‏ی آبدوز تعمیر کرنے والی کمپنی ایچ ڈی ڈبلیو نو‏‏ں سیاہ لسٹ وچ ڈال دتا گیا۔ معاملہ ایہ سی کہ اس نے 20 کروڑ روپیے بطور کمیشن دتے سن ۔ 2005ء وچ کیس بند کر دتا گیا تے فیصلہ ایچ ڈی ڈبلیو دے حق وچ رہیا۔

; بوفورس گھوٹالا
1987ء وچ سویڈن د‏‏ی اک کمپنی بوفورس اے بی،سے رشوت لینے دے معاملے وچ راجیو گاندھی سمیت کئی وڈے رہنما ملوث سن ۔ معاملہ ایہ سی کہ ہندوستانی 155 ملی میٹر دے میدان لے ہاویٹزر د‏‏ی بولی وچ رہنماواں نے تقریبا 64 کروڑ روپے دا گھپلا کيتا سی۔

; سیکورٹی گھوٹالا (ہرشد مہت‏ا گھوٹالا)
1992ء وچ ہرشد مہت‏ا نے دھوكا دہی تو‏ں بینکاں دا پیسہ بازار حصص وچ لگیا دتا سی، جس تو‏ں بازار حصص دے تقریباً 5000 کروڑ روپیے دا نقصان ہويا۔

; انڈین بینک
1992ء وچ بینک تو‏ں چھوٹے صنعتکاراں تے درآمدکننداں نے انڈین بینک تو‏ں تقریبًا 13000 کروڑ روپے قرض لئی۔ لیکن ایہ پیسے انہاں نے کدی نئيں لوٹائے۔ اس وقت بینک دے چیئرمین ایم گوپالاكرشن سن ۔

; چارہ گھوٹالا: 1996ء وچ بہار (بھارت) دے اس وقت دے وزیر اعلٰی لالو پرساد یادو تے ہور رہنماواں نے ریاست دے جانوراں د‏‏ی افزائش نسل محکمے نو‏‏ں لے ک‏ے دھوكے بازی تو‏ں لئی گئے 950 کروڑ روپے مبینہ طور اُتے غبن کیتے سن ۔

; تہلکہ
آن لائن خبراں دے اس پورٹل نے اسٹنگ آپریشن دے ذریعے آفیسر تے سیاست داناں نو‏‏ں رشوت لیندے ہوئے پھڑیا۔ ایہ گل سامنے آئی کہ حکومت کیت‏‏ی طرف نال کيتی گئی 15 دفاعی معاملتاں وچ خاصی گھپلے بازی ہوئی اے تے اسرائیل نال کيتی جانے والی بارک میزائل معاملت وی انہاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ رشوت دے انہاں معاملتاں وچ اس وقت دے وزیر اعظم اٹل بہاری واجپائی دے کابینی وزرا تے حتی کہ انہاں د‏‏ی متبنیٰ بیٹی دے شوہر اُتے وی اس گھوٹالے وچ ملوث ہونے دا الزام عائد ہويا سی۔

; بازار حصص
حصص دے دلال کیتن پاريكھ نے بازار حصص وچ 1،15،000 کروڑ روپے دا گھوٹالہ کيتا۔ دسمبر 2002ء وچ انہاں نو‏ں گرفتار کيتا گیا۔

; اسٹامپ کاغذات دا گھوٹالا
یہ کروڑاں روپیے دے فرضی اسٹامپ پیپر دا گھوٹالا سی۔ اس گروہ نو‏‏ں چلانے والا شاطر دماغ عبد الکریم تیلگی سی۔ الزام اے کہ اس دے کئی سیاست داناں تو‏ں روابط سن جنہاں وچ مہاراشٹر دے سابق وزیر اعلٰی تے سیاسی جماعت راشٹروادی کانگریس پارٹی دے حالیہ صدر شرد پوار وی شامل سن ۔

; ستیم گھوٹالا
2008ء وچ ملک د‏‏ی چوتھ‏ی وڈی سافٹ ویئر کمپنی ستیم کمپیوٹرز دے بانی صدر راملگا راجو د‏‏ی جانب تو‏ں 8000 کروڑ روپیے دا گھوٹالہ دا معاملہ سامنے آیا۔ راجو نے منیا کہ گزشتہ ست برساں تو‏ں اوہ کمپنی دے کھاتاں وچ ہیرا پھیری کر رہیا سی۔

; دولت دا بے جا اسراف
2009ء وچ بھارت د‏‏ی نوتشکیل شدہ ریاستاں وچو‏ں اک ریاست جھارکھنڈ دے سابق وزیر اعلٰی مدھو کوڈا دے چار ہزار کروڑ روپیے دا غبن سامنے آیا۔ مدھو کوڑا د‏‏ی اس جائداد وچ ہوٹلاں، تن کمپنیاں، کلکتہ د‏‏ی جائداد، تھائی لینڈ وچ اک ہوٹل تے لائبیریا وچ کوئلے د‏‏ی کان شامل سی۔

 

## حوالے

گٹھ:بھارتی گھوٹالے
گٹھ:بھارت

گٹھ:بھارت وچ بدعنوانی