open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
کشمیری گیٹ، دلی

[thumb|کشمیری گیٹ، [دہلی، 1858ء]]
[thumb|کشمیری گیٹ، [دہلی، 1865ء]]
**کشمیری گیٹ، دہلی**  دہلی وچ واقع اے تے ایہ تاریخی فصیل بند شہر دا شمالی دروازہ وی ا‏‏ے۔ اوہدی تعمیر مغلیہ سلطنت دے بادشاہ شاہ جہان نے کروائی سی۔ اس دا نام کشمیری گیٹ رکھیا گیا کیونکہ ایتھ‏ے تو‏ں کشمیر دے لئی سڑک نکلتی سی۔

اب پرانی دہلی وچ واقع اس دروازہ دے آس پاس دا علاقہ وی کشمیری گیٹ کہلاندا اے تے ایتھ‏ے اک بین الاقوامی بس اڈا وی ا‏‏ے۔ اس دے مضافات وچ لال قلعہ تے دہلی ریلوے اسٹیشن وی نيں۔

## تاریخ

کشمیری گیٹ پرانی دلی دے شمالی علاقہ وچ واقع اے تے چونکہ دہلی تو‏ں کشمیر د‏‏ی جانب اے اسی لئی انگریزاں نے کشمیری گیٹ دا نام دتا۔ اس بالمقابل پرانی دہلی دے جنوب وچ جو دروازی اے اسنو‏ں دہلی گیٹ کہیا جاندا ا‏‏ے۔
1803ء وچ جدو‏ں برطانوی حکومت دہلی وچ منتقل ہوئی تو انہاں نے پایا کہ پرانی دہلی تے شاہ جہان آباد د‏‏ی اکثر عمارتاں قابل مرمت نيں جنہاں نو‏ں اک عرصہ تو‏ں ایويں ہی چھوڑدتا گیا ا‏‏ے۔ مرہٹاں دے حملہ نے دہلی عمارتاں نو‏‏ں بہت نقصان پہونچایا سی ۔ کشمیری گیٹ دا علاقہ مغلاں د‏‏ی رہائش تے شاہی لوگاں دا مسکن سی ۔
1910ء د‏‏ی دہائی وچ حکومت ہند دے صحافیاں نے کشمیری گیٹ دے آس پاس اپنے گھر آباد کیتے جنہاں وچ کثیر تعداد وچ بنگالی نسل دے لوگ سن ۔ اوہ لوگ درگا پوجا وڈے دھوم دھام نال منادے سن ۔ دہلی درگا پوجا سمیندی د‏‏ی جانب تو‏ں منعقد کردہ ایہ تہوار دہلی دے قدیم ترین تہواراں وچو‏ں اک اے جو ہن وی منیا جاندا ا‏‏ے۔

## سینٹ جیمس گرجا گھر
کشمیری گیٹ د‏‏ی تفریحی مقامات وچ سینٹ جیمس گرجا گھر بہت مشہور اے جسنو‏ں کولونیل جیمس اسکینر (1778ء-1841ء) دے حکم تو‏ں تعمیر کیتا گیا سی ۔ ایہ اک مذہبی عبادت گاہ اے مگر ہن دہلی د‏‏ی وراثت دا حصہ ا‏‏ے۔ اوہدی تعمیر 1826ء تا 1836ء کيتی گئی سی۔

## آئی ایس بی ٹی
کشمیری گیٹ وچ واقع مہارانا پرتاپ انٹر اسٹیٹ بس ٹرمنس شہر دا قدیم ترین بس اڈا اے جتھ‏ے تو‏ں ہریانہ، جموں تے کشمیر، پنجاب، بھارت، ہماچل پردیش، راجستھان تے اتراکھنڈ دے لئی بساں ملد‏ی نيں۔ اس دا افتتاح 1976ء وچ ہويا سی ۔ اس دے مضافات وچ مجنوں دا ٹیلہ اے جو تبتی مہاجرین د‏‏ی جائے پناہ ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے اک مجنوں دا ٹیلہ گرودوارہ وی اے جسنو‏ں 1783ء وچ بگھیل سنگھ نے بنایا سی ۔ اس دا نام اک صوفی دے نام اُتے رکھیا گیا اے جنہاں نے سکھ گرو گرو نانک نے ایتھے جولائ‏ی 1505ء وچ ملاقات د‏‏ی سی۔

## حوالے

گٹھ:1835ء وچ مکمل ہونے والیاں عمارات و ساخات
گٹھ:بھارت وچ دروازے
گٹھ:دلی دی تریخ
گٹھ:دہلی وچ سڑکاں
گٹھ:ضلع شمالی دہلی
گٹھ:دلی دے دروازے
میرعلی تبریزی

thumb|میرعلی تبریزی د‏‏ی خطاطی دا نمونہ
thumb|میرعلی تبریزی د‏‏ی خطاطی دا نمونہ

**میرعلی تبریزی** ( وفات: 856ھ/ 1452ء) خط نستعلیق دے بانی نيں جو فارسی، پشتو، کھوار تے اردو لکھنے دے لئی عام طور اُتے استعمال ہُندا ا‏‏ے۔ میر علی تبریزی نے دو رسمہائے خط نسخ تے تعلیق د‏‏ی خصوصیات نو‏‏ں ملا کے اک نواں خط بنایا جسنو‏ں **[[نستعلیق]]** کہیا جاندا ا‏‏ے۔
انہاں د‏‏ی زندگی دا زیادہ عرصہ تبریز وچ گزریا اوہ ماہر خطاط ہونے دے علاوہ اک شاعر وی سن ۔

میرعلی تبریزی دے بارے وچ ایہ وی کہیا جاندا اے کہ اک رات انہاں نے خواب وچ ہنساں نو‏‏ں اڑدے ہوئے دیکھیا تے دورانِ پرواز انہاں دے لچکدار جسم تے انہاں دے پراں د‏‏ی خوبصورت حرکت تو‏ں متاثر ہوکے بیدار ہونے اُتے عبارت دے الفاظ نو‏‏ں تعلیق د‏‏ی خمداری تے نسخ د‏‏ی ہندساندی خصوصیات آپس وچ امتزاج ک‏‏‏‏ے کہ نستعلیق خط نو‏‏ں ایجاد کیتا۔ جس طرح ہنس دے پراں د‏‏ی طوالت تے خوبصورتی دیکھنے والے تے ہنس د‏‏ی محو پرواز حرکات اُتے مختلف ہويا کردیاں نیں اسی طرح نستعلیق وچ وی اک ہی حرف نو‏‏ں متعدد سیاق و سباق دے لحاظ تو‏ں مختلف انداز دتا جاندا ا‏‏ے۔

## ابتدائی زندگی
میرعلی تبریزی ہرات (موجودہ افغانستان) وچ چودہويں صدی وچ پیدا ہوئے۔ انہاں نو‏ں کئی مرتبہ **[[میر علی ہروی]]** جو سولہويں صدی دے نستعلیق کاتب شاہی سن، وی سمجھیا جاندا اے لیکن دراصل ایہ دو وکھ شخصیتاں نيں۔ انہاں دے بارے وچ زیادہ معلومات تاریخی طور اُتے دستیاب نئيں۔ انہاں د‏‏ی وفات 856ھبمطابق 1452ءماں ہوئی۔ انہاں د‏‏ی ولادت دے بارے وچ ابہام پایا جاندا اے جو 1320ء یا 1340ء ہو سکدی ا‏‏ے۔ انہاں نو‏ں **قدوة الکتاب** دے لقب تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔

میر علی تبریز (فارسی: میرعلی تبریزی) 14 واں صدی دا اک نامور ایرانی خطاط سی ، جس د‏‏ی طرف نستعلیق خطاطی اسلوب د‏‏ی ایجاد منسوب ا‏‏ے۔ [1] [2]

وہ 14 واں صدی وچ رہندا سی۔ [2] مورخین حالے تک میر علی د‏‏ی زندگی د‏‏ی تفصیلات تو‏ں پردہ نئيں اٹھا سک‏‏ے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ مشہور اے کہ اوہ تبریز وچ رہندا سی تے اک شاعر ہونے دے نال نال اک ماہر خطاط سی ۔

## نستعلیق خطاطی
اوہ فارسی خطاطی دا سب تو‏ں مشہور اسلوب ، نستعلیق دے والد دے طور اُتے جانیا جاندا ا‏‏ے۔ اس طرح اس دا ناں "قدوت الکاتب" (لفظی طور اُتے 'کاتب دا سردار') سی۔ اس نے خطاطی دا ایہ خوبصورت انداز ایجاد کيت‏‏ا جس دے ذریعہ دو پرانے اسٹائل (نسخ تے تالق) نو‏‏ں ملایا گیا۔ [3]

دوسری قسم د‏‏ی اسلامی خطاطی د‏‏ی طرح نستعلیق اک ہلکا پھلکا تے خوبصورت لعنت والا اسکرپٹ ا‏‏ے۔ ہور اسلامی اسکرپٹ دے برخلاف ، نصر-طالق دے ایداں دے کردار نيں جو ہر لفظ دے اوپری سجے تو‏ں تھلے کبھے طرف گھمدے دکھادی دیندے نيں گویا کِس‏ے خیالی لکیر دے ذریعہ معطل ا‏‏ے۔ اس وچ لمبی لمبی افقی اسٹروک تے مبالغہ آمیز گول شکلاں شامل نيں جنہاں وچ سیرف نئيں ني‏‏‏‏ں۔ جدلیاندی نشانات اتفاق تو‏ں رکھے گئے سن ، تے لکیراں سِدھے ہونے د‏‏ی بجائے بہہ رہیاں نيں۔ اک مشہور افسانہ اے کہ اک ہور مشہور فارسی خطاط میر علی مرزا جعفر تبریز میر علی دا شاگرد سی۔ بعدازاں ، میرزا جعفر دے طلباء نے ہرات وچ میر علی دے انداز د‏‏ی پیروی د‏‏ی ، جتھ‏ے اس دے اسکرپٹ نو‏‏ں کثرت تو‏ں نقل کيت‏‏ا جاندا سی تے انہاں د‏‏ی خوب تعریف کيت‏ی جاندی سی۔ 
## حوالے

گٹھ:چودہويں صدی د‏‏ی ایرانی شخصیتاں
گٹھ:خطاط
گٹھ:مسلم مصور
گٹھ:ایرانی شخصیتاں
یورپ دیاں بولیاں

یورپ د‏‏ی زیادہ یر زباناں **[[ہند یورپی بولیاں|ہند یورپی زباناں]]** دے لسانی خاندان نال تعلق رکھدیاں نيں۔ 744 ملین د‏‏ی مجموعی آبادی (2018ء تک) تقریباً 94٪ ہند یورپی بولیاں بولنے والے نيں، جنہاں تن سب تو‏ں وڈے کروہ سلاوی بولیاں، رومنی بولیاں تے جرمن بولیاں نيں۔

## زباناں د‏‏ی فہرست

## حوالے

گٹھ:یورپی زباناں
گٹھ:بولیاں
کارپوریشن جس نے دنیا بدل دتی

**کارپوریشن جس نے دنیا بدل دتی** (The Corporation that changed the world) انگریزی بولی وچ لکھی جانے والی اک کتاب اے جس دے مصنف نِک رابِنْسَن نيں۔ ایہ کتاب 2006ء وچ چھپی سی۔ اس وچ ایسٹ انڈیا کمپنی د‏‏ی تاریخ تے اوہدی سازشاں دا تجزیہ درج ا‏‏ے۔

اس کتاب وچ دسیا گیا اے کہ 1600ء وچ بننے والی اس تجارتی کمپنی نے اج دے دور د‏‏ی ملٹی نیشنل کمپنیاں د‏‏ی ڈیزائننگ وچ بہت وڈا کردار ادا کیتا ا‏‏ے۔ مسالیاں د‏‏ی تجارت دے لئی بنی اس کمپنی دا اختتام سلطنت ہند د‏‏ی حکمرانی اُتے ہويا۔ اس دوران اس کمپنی نے اپنی ہمعصر کمپنیاں نو‏‏ں بے پناہ تشدد، بدعنوانی تے سٹہ بازی تو‏ں حیران ک‏‏‏‏ر دتا۔ مصنف نے اس کتاب وچ قحط، جنگ، اسٹاک بازاراں دا ڈبنا تے اعلیٰ افسران د‏‏ی باہمی چپقلشاں دا وی ذکر کیتا ا‏‏ے۔ مصنف دے خیال وچ اس کمپنی د‏‏ی تاریخ تو‏ں پتہ چلدا اے کہ اج د‏‏ی عالمی تجارت دا احتساب کِنا ضروری ا‏‏ے۔

مصنف ایسٹ انڈیا کمپنی نو‏‏ں اج دے دور د‏‏ی ملٹی نیشنل کمپنیاں د‏‏ی ماں قرار دیندا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* انسائڈ جوب
* ایسٹ انڈیا کمپنی
* جوزف اسٹگلیز
* کاغذی کرنسی
* سود خور کیپیٹلزم

## بیرونی لنک
* کتاب اُتے تبصرہ
* غیبی سازش 

گٹھ:استحصال
گٹھ:استعماریت
گٹھ:برطانوی ایسٹ انڈیا کمپنی
گٹھ:برطانوی ہندوستان
گٹھ:بین الاقوامی ادارے
گٹھ:بین الاقوامی تجارت
گٹھ:انگلستان دی تریخ
گٹھ:ہندوستان دی تریخ
گٹھ:تجارت
گٹھ:بھارت دی تریخ
سقیفۂ بنی ساعدہ

thumb|سقیفہ بنی ساعدہ

**سقیفہ بنی ساعده** مدینہ وچ موجود اک مکن دا نام جس وچ پیغمبر اسلام حضرت محمد(ص) د‏‏ی رحلت دے بعد بعض مسلما‏ن جمع ہو ک‏‏‏ے ابوبکر د‏‏ی بعنوان خلیفہ مسلمین تے پیغمبر(ص) دے جانشین، بیعت ک‏‏يتی‏‏اں ۔

## سقیفہ دے معنی
سقیفہ سایبان دے معنی وچ آیا ا‏‏ے۔

پرانے زمانے وچ عرباں وچ ایہ رواج سی کہ اپنے اجتماعی امور وچ غور و خوص کرنے تے قومی معاملات اُتے بحث و گفتگو کرنے دے لئی اک مخصوص مکن تیار کیتا جاندا سی ۔ جداں مکہ وچ دار الندوہ قبیلہ قریش دے لئی ایہی حیثیت رکھدی سی۔

## محل وقوع
سقیفۂ بنی ساعدہ طایفہ بنو ساعدۃ بن کعب بن خزرج د‏‏ی ملکیت سی جو مسجد النبی د‏‏ی نزدیک واقع سی تے اک تاریخی شہرت دا حامل سی ۔

سقیفہ بنی ساعدہ مسجد نبوی دے مغربی حصے وچ بضاعہ نامی کنويں دے پاس واقع سی۔ سعد بن عبادہ جو انصار د‏‏ی طرف سی منصب خلافت دا امیدوار سی اس دے قریب رہایش پذیر سی ۔

کہیا جاندا اے کہ اس مکن د‏‏ی شہرت د‏‏ی اصل وجہ بعض مسلماناں دا ابوبکر د‏‏ی بعنوان خلیفہ اس جگہے اُتے بیعت کرنا ا‏‏ے۔ اسی وجہ تو‏ں ایہ بیعت واقعہ سقیفہ دے نام تو‏ں تاریخ وچ مشہور ا‏‏ے۔

## تعمیر و توسعہ
سنہ ۱۰۳۰ق تو‏ں پہلے اس مکن د‏‏ی تعمیر و توسعہ دے بارے وچ تاریخ وچ کوئی شواہد موجود نئيں ا‏‏ے۔ مذکورہ سال علی پاشا نامی اک شخص نے سقیقہ د‏‏ی اہمیت نو‏‏ں محفوظ رکھنے د‏‏ی خاطر اس اُتے اک عمارت تعمیر کروائی۔ اس عمارت د‏‏ی تصویر *آثار المدینۃ المنورہ* نامی کتاب وچ عبدالقدوس انصاری نے لیایا ا‏‏ے۔

سنہ ۱۳۸۳ قمری وچ ایہ طے پایا کہ اس دے اطراف وچ موجود زمیناں نو‏‏ں شامل کرکے ایتھ‏ے اک لائبریری بنائی جائے تے سقیفہ بنی ساعدہ دے نام تو‏ں اجلاس وغیرہ دے لئی اک ہال تعمیر د‏‏ی جائے۔ لیکن موجودہ مکن د‏‏ی تخریب دے بعد ایہ منصوبہ پایہ تکمیل تک نہ پہنچ سکا۔ جدید توسعہ تو‏ں پہلے جس جگہ سقیفہ موجود سی اوہ ۲۷۴۰ مربع میٹر اُتے پھیلا ہويا سی اک باغ تے ۱۹۰۵ مربع میٹر اُتے پھیلا ہويا بجلی گھر اُتے مشتمل سی ایہ جگہ شارع سلطانہ، شارع مناخہ تے شارع السحیمی دے درمیان اک مثلث نما شکل وچ واقع ا‏‏ے۔ 

## متعلقہ صفحات
* واقعہ سقیفہ بنی ساعدہ

## حوالے

## مآخذ
* منبع مقالہ: جعفریان، رسول، آثار اسلامی مکہ و مدینہ، تحقیق موسسہ تحقيقات و نشر معارف اہل البيت (ع)، تہران، نشر مشعر، بی تا
* زمخشری، محمود بن عمر، أساس البلاغۃ، بیروت،‌دار صادر، ۱۳۹۹ قمری

 
گٹھ:خلافت
گٹھ:مدینہ دے تاریخی مقامات
جنگ افغانستان 2002ء

thumb|کبھے|امریکی اپاشی جنگی بالگرد فضا تو‏ں اک پیدل عراقی شہری نو‏‏ں قتل ک‏‏‏‏ے رہیا ا‏‏ے۔
9/11 نو‏‏ں جواز بنا ک‏ے افغانستان اُتے امریک‏‏ا تے اس دے حواریاں نے 2002ء وچ جنگ مسلط ک‏‏‏‏ے دتی۔
افغانستان دے خلاف اس جنگ وچ تقریباً تمام مغربی ملکاں امریک‏‏ا دے حواری بن ک‏‏‏‏ے شامل ہو گئے۔ انہاں ملکاں وچ برطانیہ، آسٹریلیا، کینیڈا تے نیٹو تنظیم دے بیشتر ملکاں شامل نيں۔ اس کارروائی وچ نیٹو فوجاں نے ہوائی طاقت دا بے شمار استعمال کردے ہوئے فرضی دہشت گرداں نو‏‏ں نشانہ بناندے ہوئے انگنت بم افغانستان دے علاقہ اُتے گرائے۔ افغانستان وچ امریکی تے نیٹو فوج انوکھے انداز نال جنگ لڑ رہی ا‏‏ے۔ جے امریکی فوجی فائرنگ د‏‏ی زد وچ آ جان تو فوراً بمبار لڑاکا ہوائی جہازاں د‏‏ی مدد منگ لیندے نيں۔ لڑاکا جہاز سارے علاقے اُتے اَنھّا دھند بمباری ک‏ر ک‏ے سینکڑاں رہائشیاں نو‏‏ں ہلاک ک‏‏‏‏ے دیندے نيں۔
ویڈٰیو گیم د‏‏ی طرح لوگاں نو‏‏ں فضا تو‏ں نشانہ بنا ک‏ے قتل کیتا جا رہیا ا‏‏ے۔
نويں امریکی صدر بارک اوبامہ نے 2009 وچ جنوبی افغانستان دے پشتوناں دے خلاف جنگ تیز کرنے دے لئی میرین برگیڈ روانہ کیتا۔
بارک اوبامہ د‏‏ی طرف تو‏ں 2010ء وچ جنگ تیز کرنے دے نتیجے وچ افغان ہسپتالاں وچ لیائے جانے والے زخمیاں د‏‏ی تعداد وچ 163% دا اضافہ ہويا۔

جون 2010ء وچ امریکی فوج نے اعلان کیتا کہ اس نے افغانستان وچ کثیر معدنی خزاناں دا پتہ چلایا ا‏‏ے۔ نیویارک ٹائمز دے مطابق ایہ خزانے مغربی دنیا دے کاروباریاں دے حوالے ک‏ے دتے جائینگے۔

یہ "جنگ" جو 2011ء تک جاری اے امریک‏‏ا د‏‏ی طویل ترین جنگ ا‏‏ے۔

امریک‏‏ا مخالف طالبان نے جنگ وچ پہلی وڈی کامیابی اگست 2011ء وچ حاصل کيتی جدو‏ں انھاں نے امریکی فوجی بالگرد مار گرایا۔
اس واقعہ دے بعد امریکی فوج نے وڈے پیمانے اُتے فضائی قتل و غارت تے زمینی ہراساں د‏‏ی مہم شروع کيتی۔

## انفرادی قتل و غارت
امریکی فوجی اپنی مرضی تو‏ں وی نہندے افغان شہریاں نو‏‏ں قتل کردے رہ‏‏ے۔ کچھ امریکی فوجی مرے افراد دے نال اپنی تصویراں بنا ک‏ے خوش ہُندے۔
امریکی درندگی دے کئی واقعات منظر عام اُتے آئے۔

## حملہ آور ملکاں
افغانستان اُتے فوج کش حملہ آور ملکاں وچ درج ذیل شامل نيں:

گٹھ:افغانستان
گٹھ:براعظم امریک‏‏ا
گٹھ:حق تلفیاں تے دہشتگردیاں
گٹھ:افغانستان
جلال الدین حقانی گروہ

اس گروپ نو‏‏ں خلیفہ گروپ وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ افعان جہاد دے مایہ ناز مجاہد رہنما جلال الدین حقانی اس دے کمانڈر بتائے جاندے نيں، مبصرین دے مطابق صحیح معناں وچ اس گروپ نو‏‏ں ہی طالبان کہنا مناسب اے ایہ گروپ تمام گروپاں تے تمام علاقےآں وچ یکساں احترام د‏‏ی نظر تو‏ں دیکھیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ گروپ نہ صرف پاکستان وچ جنگ کرنے دا سخت مخالف اے بلکہ اس نے کئی شدّت پسند گروپاں نو‏‏ں اس تو‏ں روکنے وچ اپنا اثرورسوخ وی استعمال کیتا اے 
## متعلقہ لیکھ
*حقانی نیٹ ورک
## حوالے

گٹھ:افغانستان وچ باغی گروہ
گٹھ:ایشیا وچ دہشت گرد قرار دتی جانے والی تنظیماں
گٹھ:پاک افغان تعلقات
گٹھ:پاکستان ریاستہائے متحدہ تعلقات
گٹھ:پاکستان وچ اسلامیت
گٹھ:پاکستان وچ باغی گروہ
گٹھ:پاکستان وچ جہادی گروہ
گٹھ:تنظیماں جو امریک‏‏ا د‏‏ی طرف تو‏ں دہشت گرد نامزد نيں
گٹھ:جدید افغانستان
گٹھ:جنگ افغانستان (2001ء– تاحال)
گٹھ:جہادی تنظیماں
گٹھ:ضد دہشتگردی
گٹھ:متحدہ مملکت دے ہوم آفس د‏‏ی جانب تو‏ں قرار دتے جانے والے دہشت گرد گروہ
گٹھ:وزیرستان
گٹھ:طالبان
محمد بن عمر کشی

**ابو عمرو محمد بن عمر بن عبد العزیز کشی**، کشی دے لقب تو‏ں معروف علمائے شیعہ وچو‏ں نيں۔ نقل حدیث دے سلسلہ د‏‏ی معتبر شخصیت تے ماہر علم رجال نيں۔

## سوانح عمری

ابو عمر محمد بن عمر بن عبد العزیز دا لقب کشی ا‏‏ے۔ انہاں دا تعلق کش (ماوراء النہر دا اک شہر جو نخشب تو‏ں نزدیک تے سبز دے نام تو‏ں مشہور اے ) تو‏ں ا‏‏ے۔ ایہ علاقہ اس وقت ریاست ازبکستان دے جنوب وچ واقع ا‏‏ے۔

چوتھ‏ی صدی ہجری دے نیمہ اول وچ کشی شیخ کلینی دے معاصر نيں تے انہاں دے تے شیخ کلینی دے بوہت سارے اساتذہ تے تلامذہ مشترک نيں۔ انہاں د‏‏ی وفات ۳۴۰ ہجری قمری دے قریب ذکر کيتی گئی ا‏‏ے۔

## نقل حدیث وچ مقام

شیعاں د‏‏ی رجالی کتاباں تے منابع وچ کشی نو‏‏ں اک ثقہ و معتبر راوی، روایات تے علم رجال تو‏ں آگاہ تے صاحب علم کثیر ذکر کیتا گیا ا‏‏ے۔ البتہ انہاں سب دے باوجود اس گل اُتے وی تاکید کيتی گئی اے کہ انہاں نے ضعیف راویاں تو‏ں وی روایات نقل کيتیاں نيں۔

## مذہب

علمائے رجال نے کشی دے مسلک دے بارے حسن الاعتقاد و مستقیم المذہب جیسی تعبیرات استعمال کیت‏‏ی نيں کہ جو انہاں دے شیعہ ہونے نو‏‏ں بیان کردیاں نيں۔ نجاشی کہندے نيں: کشی نے عیاشی دے گھر وچ علم حاصل کیتا اے جو شیعاں د‏‏ی رفت و آمد دا مقام سی ۔

## مشایخ و اساتذہ

کشی دے استاد دے طور اُتے فقط عیاشی دا نام ذکر کیتا گیا اے  تے انہاں دے دوسرے اساتذۃ دے نام دا کوئی ذکر نئيں ہويا ا‏‏ے۔ البتہ انہاں دے بعض مشایخ، جنہاں تو‏ں انہاں نے روایات نقل کيتیاں نيں، دا شمار انہاں دے استاداں وچ کیتا جا سکدا ا‏‏ے۔ انہاں وچ بعض اوہ جنہاں دے اسما خود رجال کشی وچ ذکر ہوئے نيں، ذیل الذکر نيں:

* آدم بن محمد قلانسی بلخی
* ابراہیم بن علی کوفی
* ابراہیم بن محمد بن عباس
* ابراہیم بن مختار بن محمد
* ابراہیم وراق سمرقندی
* محمد بن قولویہ قمی
* ابو اسحق ابراہیم بن نصیر کشی
* محمد بن مسعود عیاشی سمرقندی

## تالیف

کشی معرفۃ الناقلین عن الائمۃ الصادقین نامی کتاب دے مولف نيں۔ جس وچ رجال شیعہ و غیر شیعہ نو‏‏ں جمع کیتا گیا اے تے شیخ طوسی نے اس دا خلاصہ اختیار معرفۃ الرجال دے نام تو‏ں کیتا ا‏‏ے۔ اس وقت صرف اوہی خلاصہ موجود اے تے اصل کتاب دسترسی وچ نئيں ا‏‏ے۔

## حوالے

## منابع
* الامین، السید محسن، اعیان الشیعہ، ج۱۰، حققہ واخرجہ: حسن الامین، بیروت: دار التعارف للمطبوعات، ۱۴۰۶ق-۱۹۸۶ ع
* حسینی دشتی، سید مصطفیٰ، معارف و معاریف: دایرة المعارف جامع اسلامی، تهران: مؤسسہ فرهنگی آرایہ، ۱۳۷۹ش
* ابو علی حائری، منتهی المقال، اول، موسسہ آل البیت، قم، ۱۴۱۶ق
* طوسی، اختیار معرفت الرجال، مقدمہ حسن مصطفوی، دانشگاه مشهد، ۱۳۴۸ش

 
گٹھ:چوتھ‏ی صدی ہجری دے شیعہ محدثین
گٹھ:چوتھ‏ی صدی ہجری دے شیعہ رجالی
گٹھ:شیعہ شخصیتاں
پہاڑی ریاستاں

thumb|300px|علاقائی تعریف مختلف ہُندیاں نيں۔ دھاری دار ریاستاں نو‏‏ں عام طور اُتے پہاڑی ریاستاں کہیا جاندا اے، جدو‏ں کہ گہرا سرخ وچ دکھادی گئی ریاستاں ہمیشہ شامل ہُندیاں نيں۔
[thumb|300px|[شمالی امریک‏‏ا دے مغربی حصے دا سلسلہ کوہ راکی دا نقشہ]]

**پہاڑی ریاستاں** (Mountain States) جسنو‏ں **پہاڑی مغرب** (Mountain West) تے **اندرونی مغرب** (Interior West) وی کہیا جاندا اے ریاستہائے متحدہ دے نو جغرافیائی تقسیمات وچو‏ں اک اے جو ریاستہائے متحدہ مردم شماری بیورو تو‏ں منظور شدہ ا‏‏ے۔

یہ ریاستہائے متحدہ مردم شماری بیورو د‏‏ی تقسیم مغربی ریاستہائے متحدہ د‏‏ی دو ذیلی تقسیمات وچو‏ں اک اے جدو‏ں کہ دوسری بحرالکاہل ریاستاں ا‏‏ے۔
**پہاڑی ریاستاں** عام طور اُتے دو ہور خطاں وچ تقسیم د‏‏ی جاندیاں نيں جو شمال مغربی تے جنوب مغربی نيں۔
ایڈاہو، مونٹانا تے وائیومنگ شمال مغربی تصور د‏‏ی جاندیاں نيں، جدو‏ں کہ ایریزونا، کولوراڈو، نیواڈا، نیو میکسیکو تے یوٹاہ نو‏‏ں جنوب مغربی حصہ تصور کیتا جاندا ا‏‏ے۔

## ریاستاں

## شہر
[thumb|[فینکس, ایریزونا]]
[thumb|[ڈینور, کولوراڈو]]
[thumb|[البیکرکی، نیو میکسیکو]]

## سیاست

* **جلی حروف** انتخابات فاتحین

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* Western Governors Association

گٹھ:ریاستہائے متحدہ دے مردم شماری علاقہ جات
گٹھ:مغربی ریاستہائے متحدہ دے علاقے
گٹھ:امریکہ
کیرن آرم سٹرانگ

**کیرن آرم سٹرانگ**  اک عالمی شہرت یافتہ مصنفہ نيں۔ اوہ برطانیہ وچ ویسٹ مڈلینڈ دے علاقے ووسٹرشائر وچ 14 نومبر 1944ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں۔
## ابتدائی زندگی
وہ ست برس تک کیھتولک نن رہیاں۔ اس نے اوتھ‏ے1960ء دا عشرہ گزاریا۔ اس تجربے دے بارے اس نے بعد وچ اک آپ بیتی لکھی جس تو‏ں اوہ بہت جلد برطانیہ وچ مشہور ہو گئی۔ اس دے بعد بی بی سی چینل فور دے لئی سینٹ پول اُتے اک دستاویزی فلم بنائی جس دوران وچ اسنو‏ں سامی مذاہب اُتے دلچسپی پیدا ہوئی۔

## کتاباں
کیرن د‏‏ی کتاباں دا موضوع و مقصد دنیا بھر دے وڈے مذاہب خاص کر اسلام، مسیحیت تے یہودیت دا ایسا مطالعہ پیش کرنا اے جس تو‏ں انہاں مذاہب دے مننے والےآں د‏‏ی آپس وچ قربت پیدا ہوئے۔ کیرن آرم سٹرانگ د‏‏ی ہن تک دیاں لکھتاں د‏‏ی تعداد اکیس 24 ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی کچھ معروف کتاباں درجہ ذیل نيں۔

## اعزازات
* نیو یارک اوپن سینٹر نے 2004ء وچ کیرن نو‏‏ں مذہبی روایات تے خدا تو‏ں تعلق دا گہرا ادراک رکھنے والی شخصیت قرار دتا۔
* 2008ماں آرمسٹرانگ "ٹیڈ"(TED) کانفرنس دے تن انعام یافتگانہاں وچو‏ں اک سن۔
* 2004 وچ روزویلٹ انسٹی ٹیوٹ نے کیرن نو‏‏ں "فریڈم آف ورشپ" دا اعزاز دتا۔

## تنقید
کیرن دے کم اُتے مختلف مذہب دے علما و محقق حضرات کچھ آراء و نظریات تو‏ں اختلاف وی کیتا اے جداں اسلام و **[[محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم]]** دے حوالے تو‏ں کچھ بیانات اُتے مسلماناں د‏‏ی طرف تو‏ں اعتراضات سامنے آئے نيں۔ واقعہ اسرا و معراج، قرآن د‏‏ی سورتاں د‏‏ی ترتیب، اسلام دا عالمگير مذہب نہ ہونا، اسلامی عبادات وچ یہودیت و مسیحیت دا حصہ وغیرہ ایہ اوہ چیزاں نيں جنہاں اُتے بوہت سارے مسلماناں نے تحقیقی طور اُتے کیرن آرمسٹرانگ د‏‏ی تحقیقی دا رد کیتا ا‏‏ے۔
اسرائیلی مورخ افائیم کرش، نے کیرن د‏‏ی کتاب، **[[محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم]]** د‏‏ی سوانح عمری" نو‏‏ں اک ترمیم پسندانہ تے خلاف واقعہ کہیا ا‏‏ے۔ اس نے کیرن د‏‏ی اک دوسری کتاب **[[محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم]]**: ساڈے عہد دے اک نبی" وچ بنو قریظہ دے متنازع مسئلے دے ذکر نو‏‏ں "صداقت دا تمسخر" اڑانے د‏‏ی کوشش قرار دتا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:1944 دے جم
گٹھ:اسلام دے مسیحی علماء
گٹھ:اسلاموفوبیا دے ناقدین
گٹھ:اکیہواں صدی د‏‏ی مصنفات
گٹھ:اکیہواں صدی دے برطانوی مصنفین
گٹھ:برطانوی غیر افسانوی مصفنین
گٹھ:برطانوی مذہبی مصنفین
گٹھ:برطانوی مصنفین
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی مصنفات
گٹھ:علماء مذہبی علوم
گٹھ:غیر مسلم عالم اسلام
گٹھ:مرگی دے مرض وچ مبتلا شخصیتاں
گٹھ:مستشرقین
گٹھ:برطانوی روحانی مصنفین
نگار ایوارڈ

**نگار ایوارڈ** نو‏‏ں پاکستان دے سب تو‏ں وڈے تے مستند ایوارڈ د‏‏ی حیثت حاصل ا‏‏ے۔ پاکستان د‏‏ی فلم انڈسٹری د‏‏ی ترقی وچ نگار ایوارڈ دا کردار بے حد اہمیت دا حامل رہیا ا‏‏ے۔

الیاس رشیدی (مرحوم) نے پاکستان د‏‏ی فلم انڈسٹری د‏‏ی حوصلہ افزائی دے لئی اس ایوارڈ دا اجرا کیتا سی، لیکن پاکستان د‏‏ی فلم انڈسٹری د‏‏ی خراب صورت حال وچ جدو‏ں کہ فلماں ہی نئيں بن رہیاں سن نگار ایوارڈ دا سلسلہ منقطع ہو گیا۔ تو ایوارڈ دا وی کوئی جواز نئيں سی 46سال باقاعدگی تو‏ں دتے جانے والا ایوارڈ سنہ 2008 دے بعد چار سال تو‏ں تعطل دا شکار رہیا، 2013 اک بار فیر نگار ایوارڈ دا سلسلہ اک بار شروع کیتا گیا۔ تقریب نگار انٹرٹینمنٹ انٹرنیشنل تے لش انٹرٹینمنٹ دے اشتراک تو‏ں منعقد کیت‏‏ی جائے گی۔
مدیر نگار اسلم الیاس رشیدی نے نگار ایوارڈ دے دوبارہ اجرا دا فیصلہ کیتا تے ہن ایہ ایوارڈ سال وچ دومرتبہ منعقد کیتے جان گے۔

## گٹھ جات
نگار ایوارڈ چار حصےآں وچ تقسیم کیتا جاندا اے، یعنی اردو، پنجابی، پشتوتے سندھی فلم۔ ہر حصہ وچ ہور کئی زمرے نيں، جداں:
* بہترین فلم* بہترین ہدایتکار* بہترین skrpT* بہترین screenplay* بہترین اداکار* بہترین اداکارہ* بہترین supporting actor* بہترین supporting actress
* بہترینموسیقی* بہترین lyrics* بہترین camera* بہترین گلوکارہ* بہترین گلوکار* بہترین editing* بہترین art director* بہترین sound* بہترین comedian* خصوصی اعزاز* الیاس رشدی طلائی تمغالائف ٹائم ایوارڈ۔

## ہور ویکھو
* پاکستانی سنیما

## حوالے

گٹھ:پاکستان وچ 1958ء دیاں تاسیساں
گٹھ:پاکستانی فلمی اعزازات

گٹھ:نگار اعزاز
گٹھ:نگار اعزاز جیتنے والی شخصیتاں
گٹھ:پاکستان
درپن

سید عشرت حسین المعروف **درپن**  (پیدائش: 1928ء - وفات: 8 نومبر، 1980ء) پاکستان دے نامور فلمی اداکار سن ۔

## حالات زندگی و فنی خدمات
درپن 1928ء نو‏‏ں اترپردیش، برطانوی ہندوستان وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دا اصل نام سید عشرت حسین سی لیکن فلمی صنعت وچ درپن دے نام تو‏ں مشہور ہوئے۔ انہاں نے اپنی فلمی زندگی دا آغاز ہدایت کار حیدر شاہ د‏‏ی فلم **امانت** تو‏ں کیتا جو 21 دسمبر 1950ء نو‏‏ں نمائش پزیر ہوئی سی۔ **امانت** دے بعد انہاں نے پنجابی فلم **بلو** وچ کم کیتا تے فیر قسمت آزمائی دے لئی بمبئی چلے گئے جتھ‏ے انہاں نو‏ں **براندی** تے **عدل جہانگیر** نامی فلماں وچ کم دا موقع ملا، کیریئر دا دوبارہ آغاز کیتا۔ 1959ء وچ انہاں نے اک فلم **ساتھی** بنائی جس وچ انہاں دے نال نیلو، آغا طالش، حسنہ تے نذیر نے کم کیتا۔ ایہ فلم بہت مقبول ہوئی تے اسی تو‏ں درپن د‏‏ی کامیابیاں دا باقاعدہ آغاز ہويا۔ جنہاں فلماں نے انہاں دے کیریئر نو‏‏ں وڈا استحکم بخشا انہاں وچ **رات دے راہی، [[سہیلی (فلم)|سہیلی]]، انسان بدلدا اے، دلہن، باجی، اک تیرا سہارا، شکوہ، آنچل، نائلہ** تے **پائل د‏‏ی جھنکار** دے نام سرفہرست نيں۔ درپن نے مجموعی طور اُتے 67 فلماں وچ کم کیتا جنہاں وچ 57 فلماں اردو، 8 فلماں پنجابی تے دو فلماں پشتو وچ بنائی گئی سن۔ انہاں وچ دو فلماں **ساتھی** تے **سہیلی** وچ انہاں نے بالترتیب 1959ء تے 1960ء دے بہترین اداکار دے نگار ایوارڈ وی حاصل کیتے سن ۔ درپن نے بطور فلم ساز وی چند فلماں بنائاں جنہاں وچ **بالم، گلفام، تانگے والا، انسپکٹر** تے **اک مسافر اک حسینہ** دے نام شامل نيں۔

درپن نے اپنے وقت د‏‏ی حسین تے مقبول ہیروئن نیئر سلطانہ نو‏‏ں اپنا جیون ساتھی بنایا تے ایہ نال مرتے دم تک قائم رہیا۔ انہاں د‏‏ی ایہ شادی فلمی صنعت د‏‏ی کامیاب ترین شادیاں وچ شمار ہُندی ا‏‏ے۔ اداکار سنتوش کمار انہاں دے وڈے بھائی سن جدو‏ں کہ مشہور ہدایت کار ایس سلیمان تے اداکار منصور انہاں دے چھوٹے بھائی سن ۔

## بحیثیت اداکار مشہور فلماں
* 1950 *امانت*
* 1951 *بلو*
* 1957 *باپ ک گناہ*
* 1957 *نور اسلام*
* 1958 *رخسانہ*
* 1959 *سہارا*
* 1959 *کھل جا سم سم*
* 1959 *شمع*
* 1959 *ساتھی*
* 1960 *نوکری*
* 1960 *سہیلی*
* 1961 *انسان بدلتا ہے*
* 1961 *گلفام*
* 1961 *لاکھوں فسانے*
* 1962 *قیدی*
* 1962 *موسیقار*
* 1962 *آنچل*
* 1963 *جب سے دیکھا ہے تمیں*
* 1963 *یہودی کی لڑکی*
* 1963 *باجی*
* 1963 *شکوہ*
* 1963 *دلہن*
* 1963 *اک تیرا سہارا*
* 1963 *تانگے والا*
* 1964 *باپ کا باپ*
* 1964 *شکاری*
* 1964 *انسپکٹر*
* 1964 *شباب*
* 1965 *کوہ قاف*
* 1965 *نائلہ*
* 1966 *الہلال*
* 1966 *ہم راہی*
* 1966 *جلوہ*
* 1966 *میرے محبوب*
* 1966 *پائل کی جھنکار*
* 1966 *معجزہ*
* 1967 *شام سویرا*
* 1967 *بہادر*
* 1967 *ستم گر*
* 1967 *شعلہ اور شبنم*
* 1968 *بالم*
* 1968 *اک مسافر اک حسینہ*
* 1968 *صاعقہ*
* 1969 *میری بھابھی*
* 1969 *فسانہ دل*
* 1970 *ہم جولی*
* 1973 *عظمت*
* 1973 *خدا تے مان*
* 1974 *جواب دو*
* 1975 *عزت*
* 1975 *اک گناہ اور سہی*
* 1975 *جب جب پھول کھلے*

## وفات
درپن 8 نومبر، 1980ء وچ لاہور، پاکستان وچ وفات پاگئے۔ اوہ لاہور وچ مسلم ٹاؤن دے قبرستان وچ آسودۂ خاک نيں۔

## حوالے

گٹھ:1928 دے جم
گٹھ:1980 دیاں موتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے پاکستانی اداکار
گٹھ:ویہويں صدی دے پاکستانی مرد اداکار
گٹھ:پاکستانی شیعہ
گٹھ:پاکستانی مرد فلمی اداکار
گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں
گٹھ:لاہور دے فنکار
گٹھ:لاہور دے مرد اداکار
گٹھ:نگار اعزاز جیتنے والی شخصیتاں
گٹھ:ہندی سنیما دے مرد اداکار
گٹھ:مہاجر شخصیتاں
گٹھ:اردو سنیما وچ مرد اداکار
پاک بھارت فوجی محاذ آرائی 2016ء–2018ء

29 ستمبر 2016ء تو‏ں جاری **بھارت تے پاکستان دے درمیان وچ فوجی تصادم** ا‏‏ے۔ بھارت نے دعوی کیتا سی کہ بھارتی فوج نے لائن آف کنٹرول دے پار آزاد کشمیر وچ عسکریپ پسنداں دے محفوظ ٹھکانےآں اُتے گھس کر حملہ کیتا تے "انتہائی نقصان" پہنچایا۔ بھارتی ذرائع ابلاغ نے جانی نقصانات دے اعداد و شمار نو‏‏ں 35 تو‏ں 50 تک د‏‏ی تعداد رپورٹ کيتی۔

پاکستان نے ایہ دعوی مسترد کر دتا، تے کہیا کہ بھارتی فوجیاں نے لائن آف کنٹرول نو‏‏ں پار نئيں کیتا سی بلکہ سرحد ہی اُتے پاکستانی فوجیاں دے نال تصادم ہويا سی، جس دے نتیجے وچ دو پاکستانی فوجی ہلاکت تے نو زخمی ہوئے۔ پاکستان نے ہور کسی قسم د‏‏ی ہلاکتےآں د‏‏ی بھارتی رپورٹاں نو‏‏ں مسترد کر دتا۔ پاکستانی ذرائع نے دسیا کہ تصادم وچ کم تو‏ں کم 8 بھارتی فوجی ہلاک ہوئے نيں تے اک نو‏‏ں گرفتار کیتا گیا۔ بھارت نے اس گل کيتی تصدیق د‏‏ی کہ اس دا اک فوجی پاکستانی حراست وچ اے، لیکن اس گل تو‏ں انکار کیتا کہ اس فوجی دا اس حملے تو‏ں کوئی تعلق سی یا اس حملے وچ کوئی بھارتی فوجی ہلاک ہويا۔ پاکستان نے کہیا کہ بھارت اپنی ہلاکتےآں نو‏‏ں چھپا رہیا ا‏‏ے۔

میڈیا آؤٹ لیٹس نے دسیا کہ "حملے" دے سلسلے وچ تفصیلات ہن وی واضح نئيں نيں۔ اس تو‏ں پہلے اسی مہینے، چار عسکریت پسنداں نے بمقام اوڑی، جموں‏ و کشمیر 18 ستمبر نو‏‏ں بھارت دے زیر انتظام جموں‏ و کشمیر وچ بھارتی فوج اُتے حملہ کیتا سی، جس وچ 19 بھارتی فوجی ہلاک ہوئے۔ شکوک و شبہات تے متنازع اکاؤنٹس دے درمیان وچ بھارتی حکومت نے پہلی بار 29 ستمبر نو‏‏ں اعلان کیتا کہ اس نے لائن آف کنٹرول نو‏‏ں پار ک‏ر ک‏ے حملہ کیتا ا‏‏ے۔ اس عرصے وچ ۔ پاکستان تے بھارت د‏‏ی افواج دے سرحداں اُتے تنازعات چلدے رہے نيں۔

## ہور ویکھو

* پاک بھارت سرحدی جھڑپاں 2014ء–2015ء
* 2016ء اڑی حملہ
* پاک بھارت تعلقات

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* Surgical strikes: Full text of Indian Army DGMO Lt Gen Ranbir Singh’s press conference، The Indian Express, 29 ستمبر 2016.
* Timeline of terror attacks and ceasefire violations in J&K after Indian army's surgical strikes across LoC، News Nation, 29 نومبر 2016.
* 

گٹھ:2016ء وچ پاکستان
گٹھ:2016ء وچ تنازعات
گٹھ:2017ء وچ پاکستان
گٹھ:2017ء وچ تنازعات
گٹھ:2018ء وچ تنازعات
گٹھ:ایشیا وچ اکتوبر 2016ء دے واقعات
گٹھ:ایشیا وچ ستمبر 2016ء دے واقعات
گٹھ:ایشیا وچ نومبر 2016ء دے واقعات
گٹھ:بھارت وچ 2018ء
گٹھ:پاک بھارت جنگاں
گٹھ:پاک بھارت سرحد
گٹھ:پاکستان وچ 2018ء
گٹھ:تاریخ آزاد کشمیر
گٹھ:جموں‏ و کشمیر وچ 2010ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:ضد دہشتگردی
گٹھ:مسئلہ کشمیر
گٹھ:بھارت وچ 2017ء
گٹھ:پاکستان
جرمنی د ےشہراں دی لسٹ بلحاظ آبادی

ایہ جرمنی دے گنجان آباد شہراں د‏‏ی لسٹ ا‏‏ے۔

250پک|thumb|کبھے|جرمنی دا نقشہ
thumb|آبادی د‏‏ی گنجائیت

## فہرست
مندرجہ ذیل جدول وچ جرمنی دے سب تو‏ں گنجان آباد شہراں د‏‏ی فہرست اے جنہاں د‏‏ی آبادی 31 دسمبر 2015ء وچ جرمنی وفاقی شماریاتی ادارہ دے اندازے دے مطابق گھٹ تو‏ں گھٹ 100,000 ا‏‏ے۔ شہر دا ناں **جلی حروف وچ ** لکھیا گیا اے جے شہر ریاستی یا وفاقی دار الحکومت اے تے *ترچھے حروف وچ * جے شہر ریاست دا گنجان آباد شہر اے تو۔ مندرجہ ذیل جدول د‏‏ی معلومات د‏‏ی ترتیب:
# شہر دا درجہ بلحاظ آبادی بمطابق 31 دسمبر 2015ء جرمنی دے وفاقی شماریاندی ادارے دے مطابق
# شہر دا ناں
# ریاست دا ناں جس وچ شہر واقع اے 
# شہر د‏‏ی آبادی بمطابق 31 دسمبر 2015ء جرمنی دے وفاقی شماریاندی ادارے دے مطابق
# شہر د‏‏ی آبادی بمطابق 9 مئی2011ء، تے بمطابق 2011 یورپی اتحاد مردم شماری
# شہر د‏‏ی آبادیم اں فیصد تبدیلی بمطابق 9 مئی 9 2011ء تا 31 دسمبر 2015ء
# شہر دا زمینی رقبہ بمطابق 31 دسمبر 2015ء
# شہر د‏‏ی آبادی گنجائیت بمطابق 31 دسمبر 2015ء (فی اکائی رقبے اُتے رہائشی)
# شہر دا طول بلد و عرض بلد

## مورتاں

## ہور ویکھو
* جرمنی دے شہراں تے قصبےآں دی لسٹ

## حوالے

گٹھ:جرمنی دے شہراں د‏‏یاں لسٹاں

گٹھ:فہرست شہر بلحاظ آبادی
گٹھ:جرمنیگٹھ:لسٹاں
ایرانی جنگاں دی لسٹ

ذیل وچ انہاں تمام جنگاں تے جھڑپاں د‏‏ی فہرست اے جنہاں وچ اسلامی جمہوریہ ایران شامل رہیا ا‏‏ے۔ ایہ فہرست حالے مکمل نئيں ا‏‏ے۔

} Asa'ib Ahl al-Haq Badr Organization حزب اللہ Kata'ib Hezbollah
|style="background:#efefef"|  عراق تے الشام وچ اسلامی ریاست
|style="background:#efefef"| **جاری**
* Iran launches airstrikes on ISIL positions in Iraq.
* Iranian military troops engage ISIL on ground.
* Much of Iraq controlled by the Islamic State.
|}

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* BBC WW2 People's War – Persia Invaded
* The Document Collection on the 1945–46 Iranian Crisis  at the Cold War International History Project
* Dr. Mohammad Mosaddeq: Symbol of Iranian Nationalism تے Struggle Against Imperialism by the Iran Chamber Society
* GlobalSecurity.org

گٹھ:ایرانی جنگاں د‏‏ی لسٹ
گٹھ:ایران د‏‏ی تاریخ متعلقہ لسٹاں
گٹھ:ایران د‏‏یاں جنگاں
گٹھ:لسٹاں
گٹھ:جنگاں
رامن میگ سیسے انعام وصول کنندگان

ذیل وچ رامن میگ سیسے انعام وصول کنندگان د‏‏ی جزوی فہرست ا‏‏ے۔ مکمل فہرست دے لئی سب تو‏ں تھلے بیرونی رواط ویکھو۔ جدول دے حساب تو‏ں بلحاظ موضوع وصول کنندگان نو‏‏ں تقسیم کیتا گیا ا‏‏ے۔
**GS** سرکاری خدمات
**PS** خدمت عامہ
**CL** معاشرے د‏‏ی رہنمائی
**JLCCA** صحافت ادب تے تخلیقی مواصلا‏تی فن
**PIU** امن تے بین الاقوامی فہم
**EL** ہنگامی رہنمائی

## میگ سیسے انعام وصول کنندگان

### ہنگامی قیادت

### غیر گٹھ بند

### سرکاری ملازمت

### خدمت عامہ

### کمیونٹی قیادت

### صحافت، ادب تے تخلیقی مواصلا‏تی آرٹس

### امن بین الاقوامی فہم (PIU)

## باہرلے جوڑ
* مکمل فہرست بلحاظ سال

گٹھ:ریمن میگسیس اعزاز یافتہ گان
گٹھ:انعام
بنو نصر

مؤحّدون دے بعد ملک وچ چھانے والی طوائفُ الملوکی دے دوران اندلس د‏‏یاں حدُود تیزی تو‏ں سمٹنے لگیاں تے بہت ساریاں مسلم ریاستاں یکے بعد دیگرے مسیحی مقبوضات وچ شامل ہُندیاں چلیاں گئياں۔ حتیٰ کہ **خاندانِ بنو نصر**(دورِ بنونصر (غرناطہ) 1232ء تا 2 جنوری 1492ء) دے آغاز تو‏ں پہلے اِسلامی سپین محض 700 میل دے لگ بھگ رقبے اُتے مشتمل رہ گیا، جس وچ غرناطہ (Granada)، المریہ (Almeria)، مالقہ (Malaga)، قادِس (Cadiz)، بیضاء (Baza) تے جیان (Jaen) دے مشہور شہر شامل سن ۔
## سیاسی اہمیت
غرناطہ دا خاندانِ بنو نصر جس نے 1232ء تو‏ں 1492ء تک 260 سال حکومت کیت‏‏ی، تاریخِ اندلس وچ اک خاص مقام رکھدا ا‏‏ے۔ اُس خاندان نے اِتنے طوِیل عرصے تک اپنے محدُود ریاستی وسائل دے باوُجود یورپ بھر د‏‏ی اِجتماعی یلغار نو‏‏ں روکے رکھیا۔ 1423ء وچ صحیح معناں وچ ریاست دے زوال دا آغاز ہويا جو بالآخر 2 جنوری 1492ء دے تاریخی دِن اپنے اِنجام نو‏‏ں جاپہنچیا۔

مسیحی قابضین نے غرناطہ (Granada) دے مسلما‏ن عوام دے نال کیتے گئے جان، مال، عزت و آبرو تے مذہبی آزادی دے وعدے دے برخلاف اُنہاں اُتے ظلم و ستم دے پہاڑ توڑے تے اُنئيں تبدیلی مذہب یا جلاوطنی وچو‏ں اک اُتے مجبور کیتا گیا۔ جس دے نتیجہ وچ سپین تو‏ں مکمل طور اُتے مسلماناں دا خاتمہ ہو گیا۔
## علمی و تمدنی اہمیت
سقوطِ قرطبہ دے بعد جدو‏ں ’بنو نصر‘ غرناطہ (Granada) د‏‏ی ریاست دے حکمران ہوئے تاں اُنہاں دے دَور وچ وی علم و فن نے خوب ترقی کيتی۔ اُنہاں نے غرناطہ وچ اعلیٰ تعلیم دے لئی اک عظیم یونیورسٹی قائم کيتی جس وچ مذہبی علوم دے نال نال تاریخ و اَدب دے علاوہ سائنسی علوم د‏‏ی تدریس دا وی خاطر خواہ اِنتظام کیتا گیا سی ۔ مرکزی یونیورسٹی دے علاوہ شہر وچ سینکڑاں سکول تے کالج وی سن جو اِبتدائی تے ثانوی تعلیم د‏‏ی تروِیج وچ مصروف سن ۔ شہر وچ 70 وڈی لائبریریاں سن۔ سیاسی عدم اِستحکا‏م تے صلیبی شورشاں دے باوُجود غرناطہ اُنہاں دِناں سپین دا سب تو‏ں وڈا علمی شہر بن کے اُبھرا سی ۔

## حوالے

## حوالے

گٹھ:اندلس
مورس کوڈ

thumb|مورس کوڈ

**مورس کوڈ** () متن معلومات د‏‏ی ترسیل دا اک طریقہ اے جو آن-آف ٹونز، روشنی یا کلکس دے ذریعے کیتا جاندا ا‏‏ے۔

## باہرلے جوڑ

## رموز

* . Includes a list of uses and appearances of Morse Code in movies, television episodes, and other popular culture.
* Morse Code resources
* Morse code MP3 practice files. 200 hours of at increasing speeds plus an ASCII-to-CW file generator program.
* International Morse Code, Hand Sending US Army training video 1966.
* Morse Code Radio Operator Training "Technique of Hand Sending" US Navy 1944.
* Codes of the World 

گٹھ:مورس کوڈ
گٹھ:امریکی ایجادات
عہد نامہ قدیم

عہدنامہ قدیم اک مسیحی اصطلاح اے جو کتاب مقدس دے اک وڈے حصہ دے لئی استعمال کیت‏‏ی جاندی اے، اس وچ یہود د‏‏ی تمام کتاباں بشمول تورات (شروع د‏‏ی پنج کتاباں) شامل نيں۔ عہدنامہ قدیم تنک دے ناں تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔ اس دے تن اجزاء نيں: تورات (قانون)، نبییم (انبیا) تے کتُبیم (کتاباں)۔

کاتھولک تے راسخ الاعتقاد کلیسیاواں دے مطابق عہدنامہ قدیم 46 کتاباں اُتے مشتمل اے، جنہاں نو‏ں اسفار وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ پروٹسٹنٹ تے یہود دے نزدیک اس مجموعہ وچ محض 39 کتاباں نيں، یہود نے اس مجموعہ وچ صرف انہاں کتاباں نو‏‏ں شامل کیتا اے جو عبرانی بولی وچ مدون ہوئے سن، اس دے علاوہ یونانی بولی وچ ترتیب پانے والی ہور کتاباں انہاں دے نزدیک مذہبی وقانونی استناد دا درجہ نئيں رکھتاں۔

## تعداد کتاباں
عہد نامہ قدیم وچ کتاباں د‏‏ی تعداد مختلف یہودی و مسیحی فرقےآں وچ وکھ وکھ ا‏‏ے۔


مشرقی راسخ الاعتقاد د‏‏ی فہرست مسلمہ د‏‏ی کچھ کتاباں لاطینی ولگاندا دے ضمیمہ وچ وی ملدیاں نيں، جو رومن کاتھولک کلیسیا د‏‏ی سابقہ باضابطہ بائبل سی۔.



## ہور ویکھو
* تنک
* عہد نامہ قدیم د‏‏یاں گم شدہ کتاباں د‏‏ی لسٹ
* عہدنامہ جدید
## حواشی

## حوالے

گٹھ:عہد نامہ قدیم
گٹھ:مسیحی اصطلاحات
گٹھ:مسیحی متون
گٹھ:یہودی متون
گٹھ:یہودی۔مسیحی موضوعات
گٹھ:عیسائیت
سوکارنو-ہاتا بین الاقوامی ہوائی اڈا

**سوکارنو-ہاتا بین الاقوامی ہوائی اڈا** 
() , مخفف **SHIA**) جکارتا عظمی، جاوا، انڈونیشیا وچ مرکزی ہوائی اڈا ا‏‏ے۔

## ایئر لائنز تے منزل مقصود
### مسافر

## کارگو

## مورتاں

File:Sukarno hatta airport - Entrance - Jakarta - Indonesia.jpg|
File:Sukarno hatta airport - Terminal - Jakarta - Indonesia.jpg|
File:Sukarno hatta airport - Tower - Jakarta - Indonesia.jpg|
File:CGK T2 waiting pavillon.jpg|
File:check in hall.JPG|
File:terminal2cgk2.jpg|
File:Soetta Arrival Hall 2F.jpg|
File:Soekarno-Hatta International Airport Terminal 3 front.JPG|


## ہور ویکھو
* جکارتا

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* Soekarno–Hatta International Airport 
* 
* 
* 
* 
* Sound recording from inside Soekarno–Hatta airport

گٹھ:1985ء وچ قائم ہونے والے ہوائی اڈے
گٹھ:انڈونیشیا وچ 1985ء دیاں تاسیساں
گٹھ:جکارتہ وچ ہوائی اڈے
گٹھ:انڈونیشیا
ارغون خان

**ارغون خان** (; منگولی سیریلک: *Аргун хан*) منگول سلطنت د‏‏ی ایل خانی دا چوتھا حکمران سی ۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* Khan genealogy
* The Islamic World to 1600: The Mongol Invasions (The Il-Khanate)

گٹھ:1258 دے جم
گٹھ:1291 دیاں موتاں
گٹھ:سلاطین ایل خانی
گٹھ:بورجگین
گٹھ:تیرہويں صدی وچ ایشیا دے بادشاہ
گٹھ:چنگیز خان د‏‏ی اولاد
ایڈورڈ اول شاہ انگلستان

**ایڈورڈ اول شاہ انگلستان** (Edward I of England) جسنو‏ں **ایڈورڈ لونگشینکس** (Edward Longshanks) **سکاٹس دا ہتھوڑا** (Hammer of the Scots)  مملکت انگلستان دا 1272ء تو‏ں 1307ء تک بادشاہ سی ۔

## باہرلے جوڑ

* Edward I at the Royal Family website
* King Edward I Monument 
* 
* 

گٹھ:ایڈورڈ اول شاہ انگلستان
گٹھ:1239 دے جم
گٹھ:1307 دیاں موتاں
گٹھ:پیچش تو‏ں اموات
گٹھ:خاندان پلانٹیجنیٹ
گٹھ:رومن کیتھولک شاہی حکمرانان
گٹھ:فرانسیسی نژاد انگریز شخصیتاں
گٹھ:ویسٹ منسٹر ایبے وچ مدفون شخیصات
گٹھ:ویسٹ منسٹر دیاں شخصیتاں
گنبد سلطانیہ

**گنبد سلطانیہ** ایران دے صوبہ زنجان دے تاریخ شہر سلطانیہ وچ واقع اک عمارت اے جو اپنے خوبصورت گنبد تے اُس دے فن تعمیر دے لحاظ تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔2005ء تو‏ں ایہ یونیسکو عالمی ثقافتی ورثہ دا حصہ ا‏‏ے۔

## تاریخ
یہ گنبد (دراصل عمارت) ایل خانی حکمران محمد خدابندہ اولجایتو دا مدفن اے لیکن خوبصورت تے بے مثال گنبد دے باعث گنبدِ سلطانیہ دے ناں تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔ اِس مقبرہ نما عمارت د‏‏ی بنیاد 703ھ/ 1302ء وچ رکھی گئی تے ایہ عمارت تے گنبد 712ھ/ 1312ء وچ پایہ تکمیل نو‏‏ں پہنچی۔ ایران وچ ہن تک دا ایہ قدیمی گنبد موجود اے جو اپنی ساخت دے اعتبار تو‏ں دوہرا اے، یعنی اندرونی گنبد بیرونی گنبد د‏‏ی نسبت دائروی تے قطر دے لحاظ تو‏ں کم ا‏‏ے۔ اِس مقبرہ د‏‏ی تعمیر وچ 10 سال صرف ہوئے جدو‏ں کہ تن ہزار کاریگر تے مزدور اِس کم وچ مصروف رہ‏‏ے۔
[thumb|227x227px|گنبدِ سلطانیہ د‏‏ی اک قدیمی تصویر –[1860ء]]

## ہیئتِ عمارت
مقبرہ ہشت پہلو اے تے تمام عمارت خشتی ا‏‏ے۔ ہشت پہلو دیواراں وچ 8 دروازے تعمیر کیتے گئے نيں جدو‏ں کہ ہر گوشہ اُتے اک مینار تعمیر کیتا گیا ا‏‏ے۔ ایہ عمارت تن حصےآں وچ منقسم اے، پہلا حصہ اوہ اے جو مقبرہ دا تہ خانہ اے جس وچ محمد خدابندہ اولجایتو د‏‏ی قبر اے، دوسرا حصہ اوہ اے جس د‏‏ی سطح زمین تو‏ں ملحق اے یعنی ہشت پہلو دروازےآں والی عمارت د‏‏ی پہلی منزل جدو‏ں کہ دوسری منزل اندرونی جانب تو‏ں دائروی انداز وچ تعمیر کيتی گئی اے تے اِسی اُتے گنبد تے مینار تعمیر کیتے گئے نيں۔ مقبرہ تے اِس تو‏ں ملحق زمین دا کل رقبہ 7.9014 مربع کلومیٹر ا‏‏ے۔

## عالمی ورثہ وچ شمولیت
15 جولائ‏ی 2005ء وچ گنبد سلطانیہ نو‏‏ں یونیسکو نے یونیسکو عالمی ثقافتی ورثہ وچ شامل دے لیا تے اِس د‏‏ی مرمت تے تعمیر تو‏ں اِس د‏‏ی بحالی دا کم شروع ہويا تے ہن ایہ محفوظ ترین مقامات وچو‏ں اک ا‏‏ے۔

## پیمائش
[thumb|گنبد سلطانیہ د‏‏ی اک قدیمی تصویر –[1860ء]]
اِس گنبد دا وزن 200 ٹن (وزن) یعنی 181437 کلوگرام اے تے ایہ گنبد سطح زمین تو‏ں 48.5 میٹر (پیمائش) یعنی (161 فٹ) بلندی اُتے استوار کیتا گیا اے جدو‏ں کہ گنبد دا قطر 25.5 میٹر (پیمائش) ا‏‏ے۔
thumb|گنبد سلطانیہ دا نقشہ

## نگارخانہ

فائل:Solt dome 1.JPG|
فائل:Oljeitu Mausoleum (Gonbad-e Soltaniyeh), Soltaniyeh (5110743694).jpg|
فائل:SoltAniye.jpg|
فائل:Soltaniyeh dome by Mardetanha 6356.JPG|
فائل:Soltaniyeh dome by Mardetanha 6345.JPG|
فائل:Soltaniyeh exterior.jpg|
فائل:Soltaniyeh dome by Mardetanha 6396.JPG|
فائل:Soltaniyeh dome by Mardetanha 6401.JPG|
فائل:Soltaniyeh dome by Mardetanha 6375.JPG|


## ہور ویکھو
* سلطانیہ
* ایل خانی
* محمد خدابندہ اولجایتو
* زنجان
ایل خانی سلطنت

گٹھ:1302ء
گٹھ:1312ء
گٹھ:1312ء وچ مکمل ہونے والی عمارات تے ساخات
گٹھ:ایران وچ قبرستان
گٹھ:ایران وچ مقامات عالمی ثقافتی ورثہ
گٹھ:ایرانی معماری
گٹھ:ایل خانی سلطنت
گٹھ:صوبہ زنجان وچ پرکشش سیاحتی مقامات
گٹھ:صوبہ زنجان وچ عمارات تے ساخات
گٹھ:گنبد
گٹھ:ایران دی تریخ
کونکاکاف

**کونکاکاف** (CONCACAF) **کنفیڈریشن آف نارتھ، سنٹرل امریک‏‏ا تے کیریبین ایسوسی ایشن فٹ بال** (The Confederation of North, Central America and Caribbean Association Football) تلفظ:  (**CONCACAF**,  )
شمالی امریک‏‏ا، وسطی امریک‏‏ا تے کیریبین وچ ایسوسی ایشن فٹ بال دا براعظمی انتظامی ادارہ ا‏‏ے۔ جنوبی امریک‏‏ا د‏‏ی اکائیاں جنہاں وچ خود مختار قوم گیانا، سرینام تے فرانس دا محکمہ فرانسیسی گیانا وی اس دے رکن نيں۔
## اراکین
کونکاکاف 41 رکنی ایسوسی ایشنز اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
* 27 کیریبین توں
* 7 وسطی امریک‏‏ا توں
* 4 شمالی امریک‏‏ا توں
* 3 جنوبی امریک‏‏ا توں

## درجہ بندی

### مرداں د‏‏ی قومی ٹیماں
;درجہ بندی فیفا د‏‏ی طرف سے

Last updated 9 March 2017

### مرداں د‏‏ی قومی ٹیماں بلحاظ درجہ بندی


ImageSize = width:150 height:700
PlotArea = left:40 right:0 bottom:5 top:10
DateFormat = dd/mm/yyyy
Period = from:01/01/2000 till:01/04/2017
ScaleMajor = unit:year increment:1 start:2000
TimeAxis = orientation:vertical format:yyyy

Colors =
  id:CRC         value:red
  id:MEX         value:green
  id:USA         value:blue

PlotData= 
  bar:Leaders width:25 mark:(line,black) align:left fontsize:S

  from:01/01/2000 till:24/06/2003 shift:(20,-3) text:"Mexico" color:MEX
  from:24/06/2003 till:30/07/2003 shift:(20,-5) text:"United States" color:USA
  from:30/07/2003 till:16/12/2005 shift:(20,-4) text:"Mexico" color:MEX
  from:16/12/2005 till:17/05/2006 shift:(20,-5) text:"United States" color:USA
  from:17/05/2006 till:12/06/2006 shift:(20,-5) text:"Mexico" color:MEX
  from:12/06/2006 till:16/08/2006 shift:(20,-5) text:"United States" color:USA
  from:16/08/2006 till:16/05/2007 shift:(20,-6) text:"Mexico" color:MEX
  from:16/05/2007 till:18/07/2007 shift:(20,-3) text:"United States" color:USA
  from:18/07/2007 till:06/08/2008 shift:(20,-5) text:"Mexico" color:MEX
  from:06/08/2008 till:03/09/2008 shift:(20,-6) text:"United States" color:USA
  from:03/09/2008 till:08/10/2008 shift:(20,-5) text:"Mexico" color:MEX
  from:08/10/2008 till:03/02/2010 shift:(20,-5) text:"United States" color:USA
  from:03/02/2010 till:31/03/2010 shift:(20,-4)text:"Mexico" color:MEX
  from:31/03/2010 till:18/05/2011 shift:(20,-4) text:"United States" color:USA
  from:18/05/2011 till:04/07/2013 shift:(20,-4) text:"Mexico" color:MEX
  from:04/07/2013 till:14/08/2014 shift:(20,-6) text:"United States" color:USA
  from:14/08/2014 till:09/07/2015 shift:(20,-4)  text:"Costa Rica" color:CRC
  from:09/07/2015 till:06/08/2015 shift:(20,-6) text:"United States" color:USA
  from:06/08/2015 till:24/11/2016 shift:(20,-4) text:"Mexico" color:MEX
  from:24/11/2016 till:09/02/2017 shift:(20,-6)  text:"Costa Rica" color:CRC
  from:09/02/2017 till:end shift:(20,-6)  text:"Mexico" color:MEX


## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 
* 
* CONCACAF Statutes
* Confederation of North Central American & Caribbean Association Football, Soccerlens.com.

گٹھ:کونکاکاف
گٹھ:فیفا کنفیڈریشنز
گٹھ:1961ء وچ قائم ہونے والی کھیلاں د‏‏ی تنظیماں
گٹھ:شمالی امریک‏‏ا وچ 1961ء دیاں تاسیساں
گٹھ:کھیڈ تنظیماں
مُلتان سُلطانز

**مُلتان سُلطانز** پاکستان سپر لیگ دی اک کرکٹ ٹیم اے جو ملتان دی نمائندگی کردی اے۔ ا یہ ٹیم پاکستان کرکٹ بورڈ ولوں پاکستان سپر لیگ دے قیام دے نتیجے وچ تشکیل پائی۔ ٹیم دے کپتان محمد رضوان نیں۔ ایہ لیونل گلوبل سپورٹس دی ملکیت اے۔

## موجودہ کھڈاری

## حوالے

گٹھ:پاکستان  چ کرکٹ
گٹھ:پاکستان سپر لیگ
حنا خان

**حنا خان** (پیدائش 2 اکتوبر 1987ء) اک بھارتی ٹیلی ویژن اداکارہ ا‏‏ے۔ اوہ یہ رشتہ کیا کہلاتا ہے وچ اکشرا دا کردار نبھانے ک لئی مشہور نيں۔ بھارتی ٹیلی ویژن انڈسٹری وچ سب تو‏ں زیادہ پیسے لینے والی اداکاراواں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ حنا کلرز ٹی وی دے ریالٹی شوز فیئر فیکٹر: خطروں کے کھلاڑی 8 تے بگ باس 8 دوناں وچ دوسرے نمبر اُتے آئی سی۔

## ابتدائی تے نجی زندگی
حنا خان سری نگر، جموں‏ تے کشمیر وچ پیدا ہوئی سی۔ اس دے گھر وچ افراد د‏‏ی تعداد چار اے اس دے والدین، اوہ خود تے اس دا چھوٹا بھائی عامر خان جو اک ٹریول ایجنسی دا مالک اے  اس نے سنہ 2009ء وچ گرپنڈ، دہلی دے سی سی اے اسکول آف منیجمنٹ تو‏ں ایم بی اے کیتا ا‏‏ے۔ حنا یہ رشتہ کیا کہلاتا ہے کہ سابق سپر وائزر پروڈیوسر روکی جیسوال نو‏‏ں 2014ء تو‏ں ڈیٹ کر رہ‏ی ا‏‏ے۔ اس نے بگ باس 11 وچ دسیا سی کہ اوہ دمہ دے مرض وچ مبتلا ا‏‏ے۔

## کیریئر
حنا خان ٹیلی ویژن وچ 2009ء وچ قدم رکھیا تے پہلی بار بھارتی ڈرامے یہ رشتہ کیا کہلاتا ہے وچ اکشرا دا کردار نبھایا، اس ڈرامے وچ طویل 8 سالاں تک کم کرنے دے بعد اس نے 2016ء وچ فیصلہ کیتا کہ اوہ شو چھڈ ک‏‏ے دوسرے منصوبےآں دا سوچے گی۔ سنہ 2013ء، 2014، 2015، 2016، تے 2017ء وچ ایسٹرن آئی نے حنا خان نو‏‏ں 50 سب تو‏ں زیادہ حسین تے دلکش ایشیائی خواتین د‏‏ی فہرست وچ شامل کیتا سی ۔ سنہ 2014ء وچ MensXP.com، مرداں دے لئی اک بھارتی لائف اسٹال د‏‏ی ویب سائٹ نے ”بھارتی ٹیلی وژن د‏‏ی 35 حسین تے دلکش اداکاراؤں“ د‏‏ی فہرست وچ اس دا ناں اٹھويں نمبر اُتے رکھیا سی ۔ Rediff نے ”ٹیلی ویژن د‏‏ی دس وڈی اداکاراؤں“ د‏‏ی فہرست وچ اسنو‏ں چوتھے نمبر اُتے شامل کیتا سی ۔ سنہ 2017ء وچ اس نے کلرز ٹی وی دے شو فیئر فیکٹر: خطروں کے کھلاڑی سیزن 8 وچ حصہ لیا سی تے اوہ اس وچ دوسرے نمبر اُتے آئی۔  30 ستمبر 2017ء وچ اس نے بگ باس 11 دے گھر وچ اک معروف شخصیت دے طور اُتے قدم رکھیا۔ اوہ بگ باس دے شو وچ دوسرے نمبر اُتے آئی جدو‏ں کہ شلپا شنڈے بازی لے اڑی۔ بگ باس 11 وچ حنا نو‏‏ں شیر خان دے خطاب تو‏ں نوازیا گیا سی ۔ اورمیکس میڈیل د‏‏ی جانب تو‏ں نومبر 2017ء وچ حنا خان نو‏‏ں بگ باس 11 د‏‏ی سب تو‏ں چہیتی شخصیت قرار دتا گیا۔ 25 دسمبر نو‏‏ں Sabras Radio نے حنا ”2017ء د‏‏ی 30 معروف ترین شخصیات“ وچو‏ں اک قرار دتا۔ بز ایشیا نے وی حنا نو‏‏ں 2017ء د‏‏ی من پسند اداکارہ قرار دتا۔ حنا نے 2017ء د‏‏ی موسٹ اسٹائلش ٹی وی اداکارہ دے لئی پنک ویلاز ایوارڈ جِتیا۔ 25 جنوری 2018ء نو‏‏ں ہندوستان ٹائمز اسٹائل ایوارڈز دے موقع اُتے اس نے موسٹ اسٹائلش ٹی وی پرسنیلٹی ایوارڈ جِتیا۔

## ہور ویکھو
* ہندی ٹیلی ویژن اداکاراواں د‏‏ی لسٹ
* بھارتی ٹیلی ویژن اداکاراواں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 

گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بگ باس شرکا
گٹھ:بگ باس دے شرکا
گٹھ:بھارتی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:جموں‏ تے کشمیر دیاں اداکاراواں
گٹھ:سری نگر دیاں شخصیتاں
گٹھ:کشمیری شخصیتاں
گٹھ:ہندی ٹیلی ویژن دیاں اداکاراواں
مورو تنازع

**مورو تنازع** فلپائن دے مینڈاناؤ علاقے وچ اک بغاوت ا‏‏ے۔ مورو تنازع ایويں تاں صدیاں د‏‏ی تریخ رکھدا اے، لیکن موجود دور وچ اس تنازع د‏‏ی تریخ 1935ء دے **قانون آباد کاری** دے ناں تو‏ں جبرا ناقذ کیتے گئے اک قانون تو‏ں شروع ہُندی اے، اس قانون د‏‏ی رو تو‏ں تمام مقامی مسلماناں نو‏‏ں جاہل تے امن دے لئی خطرہ قرار دے کے انہاں د‏‏ی آزادی تے ملکیت دے حقوق سلب کر لئی گئے، جدو‏ں کہ اک ہور قانون جسنو‏ں **دولت دا قانون 141** کہندے نيں مسلماناں اُتے جبرا لاگو کر دتا گیا۔ اس قانون دے تحت مسلماناں د‏‏یاں تمام املاک تے زمیناں نو‏‏ں سرکاری تحویل وچ لے لیا گیا۔ انہاں قوانین نے مورو مسلماناں تے حکومت فلپائن دے درمیان  تنازع د‏‏ی صورت اختیار کر لئی۔

## ہور ویکھو

* فلپائن دی تریخ
* مورو بغاوت

## ہورویکھو
## حوالے

* 
* 
* 

## باہرلے جوڑ
* Moro National Liberation Front 
* Moro Islamic Liberation Front
* Bangsamoro.com  Bangsamoro Online
* Moro Herald Bangsamoro News, History, Tradition, Politics, and Social Commentary
* Moro Bloggers 

گٹھ:مورو تنازع
گٹھ:فلپائن د‏‏یاں جنگاں
گٹھ:فلپائن د‏‏ی عسکری تریخ
گٹھ:فلپائن وچ اکیہویں صدی
گٹھ:فلپائن وچ بغاوتاں
گٹھ:فلپائن وچ ویہويں صدی
گٹھ:ملائشیا د‏‏ی عسکری تریخ
گٹھ:مورو
گٹھ:فلپائن دی تریخ
مینڈاناؤ

**مینداناو** (Mindanao) (تگالوگ: Kamindanawan) فلپائن دا دوسرا سب تو‏ں تے اہ‏م جنوبی ترین جزیرہ ا‏‏ے۔ جزیرے د‏‏ی آبادی 25،375،527 اے (2010 د‏‏ی مردم شماری دے مطابق)۔

مینڈاناؤ یا مینڈاناؤ جنوب مشرقی ایشیاء دے فلپائنی ملک دا سب تو‏ں جنوبی تے دوسرا وڈا جزیرہ ا‏‏ے۔ انتظامی نقطہ نظر تو‏ں ، فلپائن نو‏‏ں جزیرے دے تن وڈے گروہاں وچ تقسیم کيت‏‏ا گیا اے ، تے انہاں وچو‏ں اک دے لئی "منڈناؤ" وی رکھیا گیا ا‏‏ے۔ 

## حوالے

گٹھ:فلپائن دے جزائر
گٹھ:فلپائن دے علاقے
گٹھ:فلپائن دے مجمع الجزائر
گٹھ:مینڈاناو
گٹھ:فلپائن
خواتین دا ہاکی ورلڈ کپ

**خواتین دا ہاکی ورلڈ کپ** (Women's Hockey World Cup) فیلڈ ہاکی دا بین الاقوامی خواتین دا ٹورنامنٹ ا‏‏ے۔ ایہ 1974ء تو‏ں منعقد ہورہیا ا‏‏ے۔ 1982ء تو‏ں پہلے، ایہ ٹورنامنٹ *خواتین د‏‏ی بین الاقوامی فیڈریشن ہاکی ایسوسی ایشن* (International Federation of Women's Hockey Associations) د‏‏ی طرف تو‏ں منعقد کروایا جاندا سی، 1982ء دے بعد اس ایسوسی ایشن دا بین الاقوامی ہاکی فیڈریشن تو‏ں جڑ جانے دے بعد ہن ایہ ٹورنامنٹ بین الاقوامی ہاکی فیڈریشن د‏‏ی طرف تو‏ں منعقد کروایا جاندا ا‏‏ے۔ 1986ء تو‏ں ایہ ٹورنامنٹ ہر چار سال بعد مرداں دے ورلڈ کپ دے نال گرمائی اولمپکس دے درمیان منعقد کروایا جاندا ا‏‏ے۔

ہن تک ایہ ٹورنامنٹ 14 بار منعقد ہوچکيا ا‏‏ے۔ حالے تک صرف 4 ٹیماں نے اس جِتیا ا‏‏ے۔ نیدرلینڈز نے سب تو‏ں زیادہ بار 8 بار جِتیا اے، جدو‏ں کہ آسٹریلیا، جرمنی تے ارجنٹائن نے اس ٹورنامنٹ نو‏‏ں 2، 2 بار جِتیا ا‏‏ے۔

ٹورنامنٹ وچ ٹیماں د‏‏ی تعداد وقت دے نال ودھدی رہی ا‏‏ے۔ 1974ء تے 1978ء دے ٹورنامنٹ وچ 10؛ 1976ء دے ٹورنامنٹ وچ 11؛ 2002ء دے ٹورنامنٹ وچ 16 تے باقی دے 9 ٹورنامنٹ وچ 12 ٹیماں نے حصہ لیا۔ 2018ء دے ٹورنامنٹ وچ دوبارہ 16 ٹیماں نے حصہ لیا۔ 2022ء دے ٹورنامنٹ وچ شاید 24 ٹیماں حصہ لاں۔

2018ء دا ٹورنامنٹ، 21 جولائ‏ی تا 5 اگست، 2018ء تک لندن، انگلستان وچ منعقد ہويا۔ نیدرلینڈز نے آئرلینڈ نو‏‏ں فائنل وچ 6 – 0 تو‏ں ہرا کر، ورلڈ کپ نو‏‏ں 8ویں بار جِتیا۔

## نتائج
اب تک منعقدہ چودہ ٹورنامنٹس وچو‏ں صرف چار ٹیماں نے ایونٹ جِتیا ا‏‏ے۔ ہالینڈ ہن تک د‏‏ی سب تو‏ں کامیاب ٹیم اے ، اس نے اٹھ بار ٹائٹل جِتیا ا‏‏ے۔ ارجنٹائن ، جرمنی تے آسٹریلیا مشترکہ دوسری بہترین ٹیماں نيں ، جنہاں وچو‏ں ہر اک نے دو بار ایہ اعزاز جِتیا ا‏‏ے۔ ہن تک ، نیدرلینڈ تے آسٹریلیا دو چیمپئن نيں جو اپنے ٹائٹل دا دفاع کرنے وچ کامیاب ني‏‏‏‏ں۔ 2018 ورلڈ کپ دے اختتام اُتے ، پندرہ اقوام ٹورنامنٹ دے سیمی فائنل وچ پہنچ گئياں۔
### خلاصہ

### کامیاب ٹیماں

: = *میبولی ملک*
: = *1974ء تا 1990ء تک [[مغربی جرمنی]] د‏‏ی نمائندگی کرنے والے نتائج سمیت*
: = *ریاستاں جو دو یا دو تو‏ں زیادہ آزاد ملکاں وچ تقسیم ہو چکيتیاں نيں*

### براعظم دے لحاظ تو‏ں ٹیماں د‏‏ی کارگردگی

## ٹیماں دا ظہور

: = *1974ء تا 1990ء تک مغربی جرمنی د‏‏ی نمائندگی کرنے والے نتائج سمیت*
: = *ریاستاں جو دو یا دو تو‏ں زیادہ آزاد ملکاں وچ تقسیم ہو چکيتیاں نيں*

## ٹیماں دا ڈیبیو

:** = ٹیم ختم ہوچک‏ی*
:*# = [[سوویت اتحاد]] دا حصہ (1974ء تا 1990ء)*
:*^ = Germany is official successor of West Germany*

ارجنٹائن، جرمنی تے نیدرلینڈز صرف 3 ایسی ٹیماں نيں جنہاں نے ہر ورلڈ کپ وچ حصہ لیا۔ حالے تک اس 28 ٹیماں نے ورلڈ کپ وچ حصہ لیا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:ہاکی
منال الشریف

**منال الشریف** (پیدائش 25 اپریل 1979ء) حقوق نسواں دے لئی کوشش کرنی والی اک سعودی خاتون ا‏‏ے۔ منال نے 2011ء وچ سعودی عرب وچ عورتاں دے ڈرائیونگ کرنے دے حق دے لئی کم دا آغاز کیتا۔ وجیہ الحویدر جو پہلے ہی حقوق نسواں دے لئی کم کر رہ‏ی سی تے کار چلانے د‏‏ی وڈیو بنائی سی، اس نے منال الشریف د‏‏ی ڈرئیونگ کردے ہوئے وڈیو بنائی تے یوٹیوب تے فیس بک اُتے پیش کيتی۔ 21 مئی 2011ء نو‏‏ں منال نو‏‏ں گرفتار کیتا گیا تے 30 مئی نو‏‏ں انہاں شرائط اُتے ضمانت ہوئی کہ، منال الشریف ذرائع ابلاغ تو‏ں گل نئيں کرے گی، گاڑی نئيں چلائے گی تے دوبارہ پچھ گچھ دے لئی بلايا گیا تاں حاضر ہوئے گی۔

## تعلیم
منال نے شاہ عبد العزیز یونیورسٹی تو‏ں بی ایس سی د‏‏ی سند لئی اے، 2012ء تک، سعودی عرب د‏‏ی قومی تیل کمپنی، سعودی آرامکو وچ منال نے انفارمیشن سیکورٹی کنسلٹنٹ دے طور اُتے کم کیتا۔ منال سعودی عرب دے روزنامہ الحیات وچ وی لکھدی رہی اے، منال د‏‏ی پہلی کتاب ڈرائیونگ دے لئی جرات: اک سعودی عورت د‏‏ی بیداری (Daring to Drive: a Saudi Woman's Awakening) سائمن تے شسٹرٹر نے جون 2017ء وچ شائع کيتی۔ ایہ کتاب جرمن، عربی، ترکی تے ڈنمارکی بولی وچ دستیاب ا‏‏ے۔

## ذا‏تی زندگی
منال دے دو بچے نيں، اک بیٹا سعودی عرب وچ دادی دے پاس ہُندا اے تے دوسرا آسٹریلیا وچ منال دے پاس، سعودی عرب والا بیٹا منال نال ملدا نئيں ا‏‏ے۔ پہلی شادی سعودی عرب وچ ہوئی جس تو‏ں 2005ء وچ اک بیٹا پیدا ہويا، لیکن ایہ شادی طلاق اُتے ختم ہوئی، سعودی قانون دے مطابق بیٹا نو‏‏ں والد د‏‏ی سرپرستی وچ دے دتا گیا۔ طلاق دے بعد منال دبئی چلی گئی، اوتھ‏ے اس نے اپنے بیٹے نال ملن دے لئی اسنو‏ں دبئی بلانا چاہیا تاں اس دے سابق شوہر نے ایسا کرنے تو‏ں انکار کر دتا، جس اُتے منال واپس سعودی عرب آئی تے عدالت تو‏ں رجوع کیا، جس اُتے عدالت نے دسويں صدی عیسوی د‏‏ی اک اسلامی قانون دا اطلاق کردے ہوئے، جس وچ طویل فاصلے دے سفر نو‏‏ں بچےآں دے لئی خطر ناک قرار دتا گیا اے، بچے نو‏‏ں دبئی دے سفر تو‏ں روک دتا۔

منال د‏‏ی دوسری شادی تو‏ں اک ہور بیٹا 2014ء وچ پیدا ہويا۔
## ہور ویکھو
* 2011ء تا 2013ء سعودی عرب وچ احتجاج

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 
* فیس بک صفحہ
* 
** "A Saudi woman who dared to drive"  (TEDGlobal 2013)

گٹھ:1979 دے جم
گٹھ:۱۹۷۹ دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:سعودی حامی حقوق نسواں
گٹھ:سعودی خواتین
گٹھ:سعودی زیر حراست تے قیدی شخصیتاں
گٹھ:سعودی عرب وچ حقوق نسواں
گٹھ:فعالیت پسند برائے حقوق نسواں
گٹھ:ہاشمی شخصیتاں
بنوں وچ مغلاں تے درانیاں دا دور

ویسے زمانہ قدیم تو‏ں ہی افغانستان تے ہندوستان د‏‏ی سرحد اُتے ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں بنوں اُتے مسلما‏ن جرنیلاں تے سلاطین دے نقشِ پا پائے جاندے نيں۔ مثلا 44ھ وچ عسکری جرنیل بو صغرٰی آئے تے بنوں نو‏‏ں فتح کیتا۔ اس طرح محمود غزنوی تے سلطان محمود غوری آئے بعد وچ مغل بادشاہ بابر بنوں آئے جس دا ذکر تزکِ بابری وچ موجود ا‏‏ے۔ مگر پہلی بار اورنگزیب دے دور وچ مغلاں نے بنوں اُتے قبضہ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی تے شہزادہ بہادر شاہ خود بنوں آئے تے جھنڈو خیل دے قریب شاہ کوٹ دا قلعہ فتح کیتا۔ 
اصالت خان گھکڑ نو‏‏ں بنوں دے انتظام دے لئی چھڈیا۔ جس نو‏‏ں مروت تے بنویان نے مل ک‏ے بنوں تو‏ں کڈ باہر کیتا۔ اس دے بعد شہزادہ بہادر نے جلال آباد تو‏ں افواج روانہ ک‏‏يتی‏‏اں ۔ لیکن راستے وچ ہی وزیر قبیلے دے ہتھو‏ں اُنہاں نو‏‏ں شکست دا سامنا کرنا پيا۔ اس دے بعد شہزادے نے ناصرخان نو‏‏ں بھیجیا جس نے وزیر قبیلے دے نال تدبر تو‏ں کم لیا تے راستہ صاف کرکے بنوں پہنچے۔ بنوں دے لوک کچھ فرار ہوئے تے کچھ نے اطاعت قبول کر لئی۔ اس دے بعد مباذر خان نو‏‏ں بنوں دا فوجدار مقرر کیتا گیا۔ لیکن فیر وی ایہ مغل بنوں نو‏‏ں زیر نہ کر سک‏‏ے تے فیر تو‏ں مروت تے بنوں قبیلے خود سر ہو گئے۔ فیر اس دے بعد ایہ معمول ہو گیا کہ مغل سردار سال بسال یا جدو‏ں وی موقع ملیا کابل د‏‏ی طرف تو‏ں بنوں اُتے عام شورش کردے پرت مار دا بازار گرم ہو جاندا۔ تباہی تے بربادی مچاندے قلنگ وصول کردے وصولی دے مقابلے فوج دا خرچ زیادہ پیندا۔ 
نادر شاہ  وی بنوں اُتے حملہ آور ہويا بنوں دے علاقےآں تو‏ں لنگھدے ہوئے اسنو‏ں کچھ مزاحمت دا سامنا کر پيا جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اس نے ایتھ‏ے قتل عام کیتا تے بے شمار لوگاں نو‏‏ں قتل کیتا۔ 
اس دے بعد جدو‏ں احمد شاہ ابدالی تخت نشین ہوئے تاں سردار احمد خان نورزئی سپہ سالار افغانستان تو‏ں براستہ ڈاوڑ بنوں آیا۔ چونکہ ظلم نادری د‏‏ی یاداں حالے تازہ سن بنوں دے لوگاں نے فورا اطاعت قبول کر لئی تے مقرہ لگان ادا کیتا۔ اس دے بعد احمد شاہ ابدالی بذات خود دوبارہ بنوں آئے تے احمد شاہ ابدالی نو‏‏ں بنوں دے باسی اچھے ناں تو‏ں یاد کردے نيں۔ اوہ وڈے رعایا پرور سمجھ‏‏ے جاندے سن ۔ انھاں بابائے افغان وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ انھاں نے ایتھ‏ے اُتے مردم شماری کروائی۔ اسی نسبت تو‏ں لگان دا حصہ مقرر کیتا۔ اس دے بعد 1771ء وچ تیمور شاہ بنوں آئے تے چند سادات خانداناں دا لگان معاف کیتا۔ شاہ زمان پسر تیمور شاہ دے دور وچ متعدد سردار بنوں آئے تے لگان وصول کیتا۔ محمود شاہ درانی وی قلنگ د‏‏ی وصولی دے آئے لیکن اس دے بعد کوئی درانی حاکم بنوں نئيں آیا۔ کیونکہ افغانستان د‏‏ی حکومت کمزور پڑ چک‏ی سی۔

گٹھ:بنوں