open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
یوسف کہزاد

**یوسف کوہزاد** (فارسی: يوسف كهزاد;) (جم 1935) افغانستان دا اکتاجک لکھاری، چترکار، ناٹک کار، کلاکار، شاعر، اداکار اتے کلا صلاح کار اے۔  افغانستان توں پرواس دے بعد اوہ ہن ٹریسی، کیلیفورنیا، امریکہ  وچ وسّ گیا اے۔ اس نے ذکیا کوہزاد نال ویاہ کیتا اے۔

## پچھوکڑ
یوسف کوہزاد دا جم 1935 وچ کابل دے چیندوال ضلعے وچ ہویا سی۔ ہائی سکول دے دوران، اسنے کابل تھئیٹر دے لے ناٹک لکھے اتے کلاکاری تیار کیتی۔ کوہزاد نے کابل وچ نیجات (امانی) ہائی سکول توں گریجوئیشن کیتی۔ اس نے 1965 وچ اٹلی دے روم شہر دی کلا دی اکیڈمی توں اپنی رسمی کلا دی پڑھائی ختم کیتی۔ اٹلی توں واپس آؤن توں بعد اوہ دوجے ہم عصر افغان کلاکاراں دے نال اپنی کلا دا مظاہرہ کرن لئی سابقہ سوویت یونین، بھارت اتے سابقہ مشرقی جرمنی دا دورہ کیتا۔ اس دیاں بہت ساریاں رچناواں ماسکو دے مشرق وسطی مطالعہ عجائب گھر وچ نمائش کیتیاں گئیاں ہن۔

1966 توں 1969 تک اوہ میڈیا اتے سبھیاچار وزارت دے ایگزیکٹیو عہدیاں تے رہا، جس وچ اوہ فائین آرٹس ڈپارٹمینٹ دا مکھی سی۔

1971 وچ اوہ کابل تھئیٹر دا کلا صلاح کار بن گیا۔  اس نے اٹھ ڈرامے لکھے اتے سارے سٹیج تے کھیڈے گئے۔ بہت سارے ناٹکاں وچ اس نے لیڈ کردار نبھایا۔

11975 وچ اوہ میڈیا اتے سبھیاچار وزارت وچ واپس آ گیا اتے 1992 تک نوں وزارت دے پردھان وجوں عہدے تے رہا۔

1976 وچ، اس نے کابل وچ نیشنل گیلری دا قیام کیتا جس وچ 700 چتر اتے کجھ کرتاں سو سال پرانیاں سن۔ بدقسمتی نال 700 کلا کرتاں وچوں اج صرف 30 رہندے ہن۔

1992 توں اگست 2000 تک، کوہزاد اپنے پروار دے نال مہاجر بن گیا تے اسنوں بھارت پرواس کرن لئی مجبور کیتا گیا۔ اگست 2000 وچ، اوہ امریکہ   چلے گیا، اتے ادوں توں شمالی کیلیفورنیا وچ رہِ رہا اے۔ امریکہ  وچ اوہناں دی پہلی کلا نمائش اگست 2001 وچ پالو آلٹو وچ لئی گئی سی۔

## سکھیا

* 1965: کلا اکیڈمی (روم، اٹلی)

## آنلائین کویتاواں

* کالے موتی
*

## کرتاں

* ***کلا وچ خوبصورتی دے پہلو***
* ***کوہزاد: اک شاعری مجموعہ***
* ***جد خدا نے سرجی خوبصورتی***

## حوالے

گٹھ:جم 1935
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:کابل دے لوک
گٹھ:تاجک لوک
گٹھ:افغان شخصیتاں
گٹھ:تاجک شخصیتاں
ہوائی بادشاہی

اک سرکار دے ماتحت ہوائی، اوئہُ، ماؤئی، مولوکیا اتے لانا دے آزاد جزیرےآں دی اکسرتا نال ہوائی دی سیاست 1795 وچ اپجی دتی گئی۔ سن 1810 وچ سمچی ہوائیئن سمندری کنارہ اک سر ہو گیا جدوں کائیی اتے نیہوؤ   خون-خرابے جاں جنگ توں بناں ہوائی دی بادشاہی وچ شامل ہو گئے۔ دو مکھ ونشواد والے پروار راج اتے حکمرانی کر رہے سن: کامیماما دا ہاؤس اتے کالاکاؤ دا ہاؤس۔

راج نے مکھ یورپی طاقتاں توں مانتا حاصل کیتی۔ امریکہ  دے مکھ وپاری سانجھیدار بن گیا۔ راج نوں کسے ہور طاقت (جویں کہ برطانیہ جاں جاپان) دے کنٹرول نوں ضبط کرن دی دھمکی دین دا امکان دے خلاف یونائیٹڈ سٹیٹس ولوں زیادتا نال دیکھیا گیا سی۔ جدوں بادشاہ نوں آئینی سرکار لئی 1887 وچ نویں آئین نوں منن لئی مجبور کر دتا تاں اس دی اپنی پوری طاقت ختم ہو گئی۔ 1891 وچ کلاکاؤ توں کامیاب ہون والی مہارانی للیؤکلانی نے 1887 دے آئین نوں ختم کرن دی کوشش کیتی سی پر 1893 وچ جدوں اس دی فوج نے اس دی سرکھیا لئی کوشش نہیں کیتی سی جدوں امریکہ  نے نیولینڈز ریزولوشن دی ورتوں کرکے اس نوں اپنے قبضے وچ نہ لیا تاں ہوائی لوکراج بن گیا، جو کہ 4 جولائی 1898 نوں امریکی کانگرس ولوں ہوائی دے علاقے نوں امریکہ دا حصہ بنا دتا گیا ۔

گٹھ:امریکہ دی تریخ
شاہ پور دوم

**شاہ پور دوجا مہان** (فارسی: شاپور دوم بزرگ)، ساسانی سلطنت دا نوواں راجا اتے ساسانی شاہی خاندان دا سبھ توں لمبا راج کرن والا بادشاہ سی، اسنے 309 توں 379 تک حکمرانی کیتی اتے اوہ ہرمز دوجے دا پتر سی۔ اپنے لمبے راج دے دوران، ساسانی سلطنت نے شاہ پور اول (241-272) دے راج توں بعد اپنا پہلا سنہری ویلہ دیکھیا۔ اس دا ناں کئی وار انگریزی وچ "شاہپور" جاں "ساپور" دے طور تے دتا جاندا اے۔

379 وچ اسدی موت ہو جان توں پہلاں ساسانی سلطنت پہلاں نالوں بہت مضبوط ​​سی، جدوں اوہ راجگدی اُتے آیا سی، مشرقی اتے مغربی دشمن شانت ہو گئے سن اتے فارس نے آرمینیا اتے قابو کر لیا سی۔

گٹھ:ساسانی سلطنت
گٹھ:بادشاہ
گٹھ:بادشاہاں دیاں لسٹاں
بلاش

**بلاس** (فارسی: بلاش یکم) ساسانی سلطنت  دا انیواں بادشاہ سی جسنے 484 توں 488 تک حکمرانی کیتی سی۔ اوہ پیروز اول (457-484) دا بھرا اتے جانشین سی۔ ،  مشرق توں ایران تے ہفتھالیاں دے حملے دے خلاف لڑائی وچ ماریا گیا سی۔ 
## راج دور

اپنے بھرا پیروز دی ہرات دی لڑائی وچ ہیفتھالیاں نال لڑائی وچ موت دے بعد بلاش نوں فارس دا راجا بنایا گیا سی ۔ سنگھاسن اتے چڑھن توں ترنت بعد، اس نے ہفتھالی لوکاں نال امن دی بھال کیتی، جس کرکے ساسانیاں نوں بھاری خراج دینا پیا سی۔ تھوڑھا جیہا بلاس بارے جانیا جاندا اے، مگر مشرقی سروتاں ولوں اک ہلکے اتے رواداری حکمران وجوں سمجھیا جاندا اے۔ اوہ عیسائیت ول بہت روادار سی، جس نال اس نوں عیسائی لکھاریاں وچ مشہوری حاصل ہوئی ، جنہاں نے اے دا نوں ہلکے اتے روادار بادشاہ دے طور تے ذکر کیتا۔ پھر وی، لگدا اے کہ بلاش طاقتور  اتے اصل حکمران زرمہر دا نامزد بادشاہ سی۔ 

## ہور ویکھو
## حوالے

گٹھ:ساسانی سلطنت
گٹھ:بادشاہ
گٹھ:بادشاہاں دیاں لسٹاں
شیخ الہی بخش

**الٰہی بخش** اکپنجابی جنرل سی۔ اس نے سکھ خالصہ فوج وچ چالی سال توں ودھ سیوا کیتی اتے مکمل طور تے اس دا سبتوں ودھیا توپ خانا افسر سمجھیا جاندا سی۔

## جیونی
اوہ فوج وچ 1802 وچ داخل ہویا سی۔ 1810 وچ فوج دی مڑ-تنظیم دے بعد، بخش نوں میاں غوث خان دی اگوائی وچ نویں توپ خانا کارپس، فوج خاص، وچ بھیج دتا گیا۔ 1814 وچ، اسنوں دیراہ-اِ-الٰہی ناں دے توپخانے دی اک خاص ونگ دی کمانڈ سونپی گئی۔  1818 وچ، اس نے ملتان دی لڑائی وچ مصر دیوان چند دی مدد کیتی۔  بعد وچ اوہ ہزارا اتے ڈیرہ غازی خان وچ امن قایم کرن دا کم دتا گیا۔اس نے مارچ 1823 وچ نوشہرہ دی لڑائی لڑی۔ 1831 وچ مہاراجہ رنجیت سنگھ اتے بھارت دے گورنر جنرل لارڈ ولیئم بینٹنک وچکار روپڑ دی بیٹھک وچ اس نے نال شام دے منورنجن دے دوران اپنے توپخانے دے مظاہرہ دے اتے فوجاں دے معائنے دا پربندھ کیتا۔ جنوری 1844 دی شروعات وچ، اوہناں نوں جواہر سنگھ اتے سچیت سنگھ دے پتر وہار دے شکّ ہیٹھ کمانڈ توں ہٹا دتا گیا مگر کجھ دن بعد اس نوں اسدی کمانڈ وچ بحال کیتا گیا۔ اوہپہلی انگریز سکھ جنگ اتے دوجی انگریز-سکھ جنگ دوران بہت ساریاں لڑائیاں وچ موجود سی۔ اس نے چیلیانوالا دی لڑائی وچ اک اہم کردار نبھایا، جو بھارت وچ لڑیاں گیاں سبھ توں خطرناک بریٹیش لڑائیاں وچوں اک سی۔ لڑائی توں تن دن بعد، الٰہی بخش برطانیہ نال جا ملیا اتے اعلان کر دتا کہ سکھ فوج پوری طرحاں پشت ہو گئی سی اتے اسنے لڑنا چھڈّ دتا جدوں لڑائی ختم ہو گئی سی۔ ،  بخش دے چھڈّ جان نے سکھاں نوں اک وڈی سٹّ مار دتی اتے اوہ اگلے مہینے گجرات وکھے بریٹیش نال چلے گئے۔

## حوالے

گٹھ:پنجاب دی تریخ
گٹھ:پنجابی مسلمان
گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:سکھ سلطنت
نوشہرہ دی لڑائی

1823ء وچ مہاراجہ رنجیت سنگھ اتے پشتون قبیلیاں وچکار نوشہرہ دی جنگ شروع ہوئی۔ اس جنگ وچ سکھاں دی  جت ہوئی  اتے اوہناں نے پشاور دی وادی اتے قبضہ کر لیا۔

 

گٹھ:سکھ سلطنت دیاں لڑائیاں تے جنگاں
کم جونگ اُن

**کم جونگ اُن** (; ; کوریائی ورکرز پارٹی دا چیئرمین اتے شمالی کوریا دا سپریم لیڈر اے۔

کم جونگ اون شمالی کوریا دا ڈکٹیٹر ا‏‏ے۔ اپنے باپ کم جونگ ال د‏‏ی وفات دے بعد 2011ء وچ شمالی کوریا دا اقتدار سنبھالیا۔ کم جونگ-اون دے دادا شمالی کوریا دے بانی سن ۔
## تنازعات
کم جونگ اون نو‏‏ں شمالی کوریا د‏‏ی ظالم ترین شخصیت ماناجاندا ا‏‏ے۔ پچھلے دناں اپنے زیر دفاع نو‏‏ں سرکاری میٹنگ وچ سونے اُتے طیارہ شکن گن تو‏ں اڑا دتا۔ کم جون اون نے اپنے بوہت سارے مخالفین نو‏‏ں وی عجیب طریقےآں تو‏ں قتل کيتا۔کم جونگ اون اُتے ایہ وی الزام اے کہ اس نے اپنی خالہ نو‏‏ں زہر دے ک‏ے ماریا۔اور اپنے اک رشتہ دار نو‏‏ں شکاری کتےآں دے سامنے سٹ کے اسنوں کتےآں نو‏‏ں کھلایا۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* کم جون اون د‏‏ی زندگی

گٹھ:1980ء د‏‏ی دہائی دے جم
گٹھ:1983 دے جم
گٹھ:1984 دے جم
گٹھ:۱۹۸۴ دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:سالاران
گٹھ:شمالی کوریا دے سربراہان ریاست

گٹھ:قومی رہنماواں دے بچے
گٹھ:کوریائی قوم پرست
گٹھ:مقام پیدائش نامعلوم
گٹھ:کم جونگ-اون
گٹھ:شمال کوریائی جرنیل
گٹھ:پیانگ یانگ دیاں شخصیتاں
گٹھ:امریکیت مخالف
گٹھ:جم 1980
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:قومی آگوآں دے بچے
گٹھ:شمالی کوریا
کوریائی ورکرز پارٹی

**کوریائی پیپلز پارٹی** شمالی کوریا دی سبھ توں وڈی سیاسی پارٹی اے۔

## حوالے

گٹھ:شمالی کوریا دی سیاست
گٹھ:شمالی کوریا
کم جونگ اِل

**کم جونگ اِل** شمالی کوریا دا 1994 توں 2011 تک سروؤچّ لیڈر سی۔ اس دی موت توں بعد ایہہ عہدہ اس دے پتر کم جونگ اُن نے سامبھیا۔
## حوالے

گٹھ:جم 1940
گٹھ:موت 2011
گٹھ:شمالی کوریا
محمد اول (غرناطہ)

**ابو عبداللہ محمد ابن یوسف ابن نصر** (1195 – 22 جنوری 1273)، جس نوں ابن الاحمر (عربی: ابن الأحمر) اتے اپنی کنیت *الغالب باللہ* ("اللہ دی مدد نال فاتح") ولوں وی جانیا جاندا اے [ 2] [3] امارت غرناطہ دے پہلے حکمران، جزیرہ نما آئبیریا  اتے آخری آزاد مسلمان راج اتے اسدے حکمران نصری شاہی خاندان دے بانی سن۔ اوہ اس ویلے دوران  سی جدوں ایبریا دیاں مسیحی بادشاہاں -خاص طور اُتے پرتگال، قشتالہ اتے اراغون- ایبریا وچ اسلامی علاقےآں تے مل مار کے  ودھ رہے سن، جسنوں اندلس کیہا جاندا اے۔ محمد ابن یوسف نے اپنے جدی ارجون وچ 1232 وچ طاقت حاصل کر لئی جدوں اسنے اندلس دے اصل آگوُ، ابن ہود   دے خلاف بغاوت کیتی۔ اس بغاوت دے دوران، اوہ قرطبہ اتے اشبیلیہ ، دوناں شہراں نوں ابن ہد اگے ہارن توں پہلے   مختصر ویلے تک قبضہ کرن دے اہل سی ۔ ابن ہود دی حاکمیت نوں منن لئی مجبور، محمد ارجون اتے جین تے قبضہ نوں برقرار رکھن دے یوگ سی۔ 1236 وچ، اسنے قشتالہ دے فرڈینینڈ III  دی مدد نال قرطبہ نوں لے کے ابن ہود نوں دھوکھا دتا۔ اگلے سالاں وچ، محمد دکھنی شہراں، جس وچ غرناطہ (1237)، المیریا (1238) اتے مالاگا (1239) شامل ہن، اتے قبضہ کرن دے یوگ سی۔ 1244 وچ، اوہ ارجونا شہر نوں قشتالہ بادشاہت نوں ہار گیا دو سالاں بعد، 1246 وچ، اوہ جین شہر نوں سونپن اتے امن دے بدلے فیرڈینینڈ دی حکومت نوں قبول کرن لئی راضی ہو گیا۔

18 سالاں وچ محمد بن نصر نے تاج قشتالہ  نال مقابلتاً پرامن تعلقاں نوں قایم رکھ کے اپنے علاقے نوں اکسار کیتا؛ ایتھوں تک کہ  1248 وچ اس نے عیسائی بادشاہی نوں مسلماناں توں اشبیلیہ کھوہن وچ وی مدد کیتی۔ پر 1264 وچ، اسنے قشتالہ بادشاہت دے خلاف جا کے قشتالہ دے نویں جتے مسلماناں علاقےآں دی ناکام بغاوت دی مدد وی کیتی۔ 1266 وچ ملاگا وچ اس دے اتحادیاں  ، بنو اشقیلالہ، نے امارت غرناطہ دے خلاف بغاوت کیتی۔ جدوں ایہناں سابقہ اتحادیاں نے قشتالہ دے الفانسو دہم توں مدد منگی تاں محمد الفانسو دے خلاف جان لئی قشتالی فوجی آکو نونو گونزالیز دے لارا   نوں قائل کرن دے اہل سی۔ 1272 تک  نونو گونزالیز دے لارا سرگرم روپ وچ قشتالہ خلاف   لڑدا رہا سی۔ امارت غرناطہ دا قشتالہ بادشاہت اتے بنو اشقیلالہ نال ٹکراء 1273 تک  وی حل نہیں ہو سکیا جدوں محمد دا گھوڑے توں ڈگن توں بعد انتقال ہو گیا۔ اس توں بعد اسدا پتر، محمد دوم اسدا جانشین بنیا۔

گٹھ:اندلس
گٹھ:اندلسی مسلمان
گٹھ:عرب
گٹھ:عرب شخصیتاں
گجرات (پعارت)

گجرات پعارت دا اک صوبہ ایہدے ناں دیہ وجہ گجر قوم اے سردارپٹیل وی گجرات دےرہن آلے سی
کوریائی پیپلز آرمی

**کوریائی پیپلز آرمی** (ہنگل: ; ''Chosŏn inmin'gun) شمالی  کوریا دی فوج اے، جو سونگن اصول ہیٹھ کم کردی اے۔ اسدا سروؤچ کمانڈر کم جونگ ان اے۔

## حوالے

گٹھ:شمالی کوریا دی فوج
گٹھ:شمالی کوریا
نصری راجٹبر

400px|thumb|تسلیم شدن آخرین سلطان غرناطه به نیروهای کاستیا و آراگون

**نصری شاہی خاندان** (عربی: بنو نصر ، بنو الاحمر، ہسپانوی: Nazarí) آئیبریا وچ اخیرلا عرب مسلم شاہی خاندان سی جو 1230 توں 1492 تک امارت غرناطہ اتے راج کر رہیا سی ۔۔  نصری خاندان معرکہ العقاب وچ 1212 وچ موحدین خلیفہ دی ہار توں بعد طاقت بن کے ابھریا ۔ 23 امیراں نے امارت غرناطہ تے  محمد اول ہتھوں 1230 وچ اسدے قیام توں 2 جنوری 1492 تک راج کیتا جدوں ابو عبد اللہ نے اراغون اتے قشتالہ دیاں ہسپانوی عیسائی بادشاہتاں اگے ہتھیار سٹے  ۔ اج، نصریاں  دا سبھ توں ودھ ویکھن والا تھان اوہناں دی حکمرانی دے وچ بنیا الحمرا محل  اے۔

## فہرست سلاطین غرناطہ
*محمد اول ابن نصر (1238–1272)
*محمد دوم الفقیہ (1273–1302)
*محمد سوم (1302–1309)
*نصر (1309–1314)
*اسماعیل اول (1314–1325)
*محمد چہارم (1325–1333)
*یوسف اول (1333–1354)
*محمد پنجم (1354–1359، 1362–1391)
*اسماعیل دوم (1359–1360)
*محمد ششم (1360–1362)
*یوسف دوم(1408–1417)
*محمد ہفتم(1392–1408)
*یوسف سوم (1408–1417)
*محمد ہشتم (1417–1419، 1427–1429)
*محمد نہم (1419–1427، 1430–1431، 1432–1445، 1448–1453)
*یوسف چہارم (1432)
*یوسف پنجم(1445–1446، 1462)
*محمد دہم(1446–1448)
*محمد گیارواں (1453-1454)
*ابوالحسن علی (1464–1482، 1483–1485)
*ابوعبداللہ محمد بارہواں (1482–1483، 1486–1492)
*ابوعبداللہ محمد تیہرواں (1485–1486)

## شجره نامه
670 × 560px|thumb|شجره نامه شاهان غرناطه

## ہور ویکھو
* الحمرا
* اندلس
## حوالے

## باہرلے جوڑ
* http://en.wikipedia.org/wiki/Nasrid_dynasty
گٹھ:اندلس
گٹھ:سپین دی تریخ
گٹھ:سپین دیاں بادشاہتاں
گٹھ:عرب
محمد ابراہیم خواخوزی

**استاد محمد ابراہیم خواخوزی** () در مرمت خان بلوچ(کلت میر محمد ناصر خان دی خان دے جانشین) دا پتر دا جم 28 فروری 1920 نوں قندھار صوبہ دے ملاجت ضلعے، افغانستان وچ ہویا سی۔ اس دا پتر غرزئی خواخوزی افغان سرکار وچ اک سرگرم سیاستدان اے اتے اس دا پوتا غرانائی خواخوزی افغانستان دے اسلامی جمہوریہ دے غیرملکی معاملیاں دے وزارت وچ اک افغان وزارت خارجہ سیوا افسر اے۔

## مڈھلا جیون
محمد ابراہیم خواخوزی نے 6 سال دی عمر وچ اپنی مڈھلی پڑھائی شروع کیتی سی اتے 1936 وچ معلمی توں بعد اسنے ٹیچرز ٹریننگ کالج دی پڑھائی کیتی۔ 1 942 وچ اوہ ایجوکیشن اینڈ لٹریچر وچ ڈپلوما حاصل کرن وچ کامیاب ہو گئے اتے اس توں بعد 1962 وچ صحافت وچ ڈگری حاصل کیتی۔ گریجوئیشن توں بعد اسنے قندھار دے احمد شاہ بابا ہائی سکول دے پرنسپل اتے بعد وچ حبیبہ ہائی سکول وچ ساہت دے استاد وجوں اپنا معلمی کیریئر شروع کیتا۔ اسدی پہلی شاعری ٹالو-اے-افغان 1934 وچ (14 سال دی عمر وچ) اخبار وچ چھاپی گئی سی۔

## سیاسی جیون
محمد ابراہیم خواخوزینے 1947 وچ ویج زالمیئن (جاگروک جوان) تحریک دے قیام نال اپنے سیاسی کریئر دی شروعات کیتی جتھے اوہ قندھار صوبہ دے تحریک دے بانی میمبر سن۔ 1950 وچ، ییز جالمیان تحریک سرکار دی اداروادی اتے جدید لوڑاں لئی درگھٹنا وچ آئی سی اتے محمد ابراہیم خواخوزی، جو ادوں قندھار صوبہ وچ سکھیا دے ڈائریکٹر سن، گرفتار کیتا گئا تحریک دا پہلا میمبر بن گیا۔ بعد وچ 60 دے دہاکے دے اخیر وچ اوہسو: محمد ہاشم مائندوال دی اگوائی ہیٹھ ترقی پسند ڈیموکریٹک پارٹی آف افغانستان وچ شامل ہو گیا۔

## عوامی سیوا
خواخوزی دی رہائی توں بعد اسنوں قندھار صوبہ چھڈن لئی مجبور کیتا گیا، اس لئی اوہ کابل وچ رہن لگ پئے اتے افغانستان سرکار وچ اپنی عوامی سیوا دے کریئر دی شروعات کیتی۔
اس نے سرکار لئی ہیٹھ لکھی ترتیب وچ اپنی سیوا کیتی:
*1956 وچ، اس نوں پشتو اکیڈمی دے اک کامیاب میمبر دے طور تے تعینات کیتا گیا سی۔
*1957 وچ، ریڈیو افغانستان دی نشریاتی نگرانی دے مکھی وجوں۔
*1959 وچ، ریڈیو افغانستان دے ڈپٹی ڈائریکٹر وجوں۔
*1960 وچ، افغان تھئیٹر دے ڈپٹی ڈائریکٹر (پوہانے نندرے) اتے نال ہی نادریا ہائی سکول وچ اتہاس دے استاد وجوں۔
*1961 وچ، اس نوں افگان-چینان پھرینڈشپ ایسوسی ایشن دے میمبر وجوں چنیا گیا سی۔1963 وچ، اس نوں پرکاشن وزارت وچ ڈائریکٹر جنرل آف لٹریچر تعینات کیتا گیا سی۔
*1966 وچ، تہذیبی وزارت وچ کتاب پبلیکیشن دے ڈائریکٹر جنرل وجوں۔
*1967 وچ، افغانستان دے پبلک لائیبریریاں دے پردھان وجوں۔
*1969 وچ، اس نوں یونیسکو لئی افغان نیشنل کمیٹی دے میمبر دے طور تے چنیا گیا سی۔
*1971 وچ، اکادمی اکادمی وچ پشتو بولی دے پادری دے ڈائریکٹر جنرل وجوں۔
*1973 وچ شاہ فیصل نے اوہناں نوں سعودی عرب آؤن دا سدا دتا سی اتے اپنی سفر دوران اوہناں نے مکہ  وچ حج  وی پورا کیتا سی۔سرکار دے ستادھاری ہون توں بعد اسے سال اتے دہاد خان ستا وچ آؤن توں بعد خواخوزی نوں عوامی سیوا توں سنیاس لے لیا۔
گٹھ:جم 1920
گٹھ:موت 1992
گٹھ:بلوچ لوک
گٹھ:افغان شاعر
گٹھ:افغان شخصیتاں
میر گل خان نصیر

**میر گل خان نصیر ** ()، بلوچستان دی اک ہر دلعزیز شخصیت سن۔ آپ نوں ملک دے شاعر دا خطاب دتا گیا سی۔ آپ اک مقبول سیاستدان، اک قوم پرست شاعر، اک اتہاسکار اتے صحافی دی حیثیت نال پہچانے جاندے سن۔ 6 دسمبر 1983 نوں مڈ ایسٹ ہسپتال کراچی وچ کینسر نال اوہناں دی موت ہو گئی۔

بلوچ
گٹھ:پاکستانی شاعر
گٹھ:بلوچ شخصیتاں
الطرطوشی

** ابو بكر محمد بن الوليد الطرطوشی** (عربی: ابو بكر محمد بن الوليد
الطرطوشي) (1059–1126 عیسوی؛ 451 ہجری- 520 ہجری)، الطرطوشی دے وجوں جانے جاندے سن بارانویں صدی دے سبھ توں پرمکھ اندلسی سیاسی فلسفی سن۔ اس دی کتاب سراج الملک فی سلوک الملک    جو پورے دنیا وچ قرون وسطی اسلامی کم پالیسی اُتے مشتمل سی۔ الطرطوشی  مالکی مکتب وچ اک پورن نیانکار وی سی۔

## جیون
ِابو بکر طورطوشا وچ 1059 نوں پیدا ہویا سی۔

## ایہہ وی ویکھو

## باہری جوڑ

## حوالے

گٹھ:عرب
گٹھ:عرب شخصیتاں
گٹھ:اندلس
صوفیا الماریا

**صوفیا ال ماریہ**   (جم 1983) اک قطری-امریکن کلاکار، لکھاری اتے فلم پروڈیؤسر اے۔ اس دا کم نیویارک دے نیو میوزیم، گوانگو بیونال اتے لنڈن وچ آرکیٹیکچرل ایسوسی ایشن سکول آف آرکیٹیکچر وچ نمائش کیتا گیا اے۔ اس دیاں لکھتاں ہارپر میگزین، فایو ڈائلس، ٹرپل کیپوپی اتے بڈون وچ شائع ہویاں ہن۔

اوہ "گلف فیوچرزم" دی تجزیہ نال بہت وڈا کم کردی اے۔ وائرس میگزین وچ اپنے دو کالم وچ اس دھارنا تے بروس سٹرلنگ ولوں وچار کیتا گیا سی۔

27 نومبر، 2012 نوں ہارپر پیرینئل ولوں اس دی یاد 'د گرل ہو فل ٹو ارتھ' شائع کیتی گئی سی۔

## مڈھلاجیون اتے سکھیا
سوفیا ال ماریہ اک پیالپ، واشنگٹن توں امریکی ماں اتے اک کتر دے پیؤ دےگھر پیدا ہوئی سی۔ اسنے اپنے بچپن دوران دوناں دیساں وچ سماں بتایا۔ اسنے کائرو وچ امریکن یونیورسٹی وچ موازناتی ساہت دی پڑھائی کیتی اتے لندن یونیورسٹی دے گولڈسمتھ وچلے آرا اتے انوبھوی سنسکتاں دا مطالعہ کیتا۔

## گلف فیوچرزم
گلف فیوچرزم صوفیا ال ماریہ ولوں بنایا اک شبد اے جو موجودہ  معنےآں دی وضاحت کردی اے جس نے اس توں بعد دے فارسی کھاڑی وچ آرکیٹیکچر، شہری سکیم بندی، کلا، سہج اتے مشہور سبھیاچار وچ دیکھیا اے۔

ایہناں کھیتراں وچ اوہناں دی دلچسپی 1980 اتے 1990 دے دہاکے دوران فارسی کھاڑی کھیتر وچ ودھ رہی نوجواناں توں پیدا ہندی اے، ہ تجربہ سنے'د گرل ہو فل ٹو ارتھ ' وچ بیان کیتا اے۔

### ویاکھیا
20 ویں صدی دے اندولناں جویں کہ پھیوچرزم، گلپھ پھیوچرائیزم دے کجھ کو گناں نوں سانجھا کرنا اس کھیتر دے بااثر طبقہ دے ایجنڈے توں واضع اے، ماسٹر پلاننگ اتے دنیا دے اساری نال متعلق اے، اتے اک مقامی یوتھ سبھیاچار جس نال سمپتی دے بلبلے نوں انٹیلمینٹ دی بھاونا پیدا ہندی اے اتے فاسٹ کاراں اتے فاسٹ ٹیکنولوجی نال رجھے ہوئےہن۔

"عرب گلف اک اجیہا کھیتر اے جس نوں اندرونی بندرگاہاں، میونسپل ماسٹر پلان اتے ماحول دی ڈھہن دی بنی ہوئی ہوند وچ پا دتا گیا اے، اس طرحاں اس نوں اک عالمی مستقبل دا پرسار کرنا اے۔"

گلف فیوچرائیزم وچ موجود موضوعاں اتے وچاراں وچ تکنالوجی، دھن اتے ردعمل بھرپور اسلام ولوں ویکتیاں دا الگتا، دھرتی اتے روح اتے صنعت اتے اپبھوگتاواد دے جٹل تتاں، گروہی میموری وچ تریخی وراثت دی مہانتا دے نال اتہاس نوں بدلنا اتے کئی معاملیاں وچ، موجودہ بھوتک ماحول دا خاتمہ شامل اے۔

## حوالے

## باہری کڑیاں

* ال-ماریہ، Sophia (2013-05-13)۔ ڈاٹا فٹ چیوئنگ ۔
* آٹوموبائیلز تے: سوفیا ال-ماریہ دی اومار خولیف نال گل بات
گٹھ:جم 1983
گٹھ:امریکی کلاکار
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:قطر
عمار کاظمی

**عمار شاہ کاظمی**، دا تعلق پنجاب، پاکستان دے ضلع قصور دی تحصیل چونیاں توں اے۔ اوہناں دی سیاسی وابستگی پیپلز پارٹی نال اے۔ اوہ کالم لکھاری تے پنجابی سیوک نیں۔

اوہناں نے 2018ء دے عام انتخابات وچ چونیاں دے حلقے توں بطور آزاد امیدوار حِصہ لیا پَر ہار گئے۔ 2024ء دے عام انتخابات وچ پیپلز پارٹی دے ٹکٹ اُتے صوبائی اسمبلی دا انتخاب لڑیا تے فیر شکست ہوگئی۔ 

## حوالے

گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی لکھاری
عرب بازنطینی جنگاں

**عرب بازنطینی جنگاں**، عرب مسلماناں تے مشرقی رومی یا بازنطینی سلطنت دے درمیان ستویں صدی عیسوی توں گیارہویں صدی عیسوی دے درمیان لڑیاں گئیاں۔ ایہ جنگاں ستویں صدی وچ خلافت راشدہ تے اموی سلطنت دے دور وچ شروع ہوئیاں جو گيارویں صدی عیسوی دے ادھ تک جاری رہياں۔
|campaignbox=
## حوالے

گٹھ:عرب بازنطینی جنگاں
گٹھ:اسلامی فتوحات
گٹھ:بازنطینی سلطنت دیاں جنگاں
گٹھ:یورپ دیاں فوج کشیاں
گٹھ:جنگاں
گٹھ:لڑائیاں
اندرا ورما

**اندرا عینی ورما ** (جم 27 ستمبر 1973) اک امریکی اداکارہ اے۔ اسنے پرمکھ کردار کاما سوترا: اے ٹیل آف لو فلم نبھائی اے۔ اسنوں د کینٹربری ٹیلز، روم، لوتھر، *ہمن ٹارگٹ*، اتے *[[گیم آف تھرونز]] *(ایلاریا سینڈ وجوں)۔ وچ وی ویکھیا جا سکدا اے۔

## مڈھلا جیون
ورما دا جم باتھ، سمرسیٹّ وچ ہویا، اسدے پیؤ جی بھارتی ہن اتے ماں جی سوسّ ہن اتے اطالوی جینوئیسی دا اک حصہ ہن۔ اس دے ماتا-پیؤ مقابلتاً بزرگ ہن۔ اوہ میوجیکل یوتھ تھئیٹر کمپنی دی میمبر رہی اے اتے اسنے رائل اکیڈمی آف ڈرامیٹک آرٹ، لندن توں گریجوئیٹ مکمل کیتی اے۔

## کیریئر
ورما مکھ طور 'تےاداکارہ اے، اسنے کافی گنتی وچ ٹیلیوژن اتے فلماں وچ اداکاری کیتی اے، 1997 دی کاما سوترا اتے 2004 دی برائڈ اینڈ پریجڈائس فلماں وچ کم کیتا اے۔ اوہ بی۔بی۔سی۔ دی تریخی ڈرامہ سیریز روم وچ جوان رومن بیوی دے کردار وجوں وی ویکھی جا سکدی اے۔

## تھئیٹر
ورما نے لنڈن دے نیشنل تھئیٹر وچ شیکسپیئر دے اوتھیلو ناٹک وچ بیانسا دے کردار وی نبھائی اے۔ 2000 توں 2001 وچ اسنوں ہرولڈ پنٹر اتے ڈی تریویس دے د پراؤڈ سکرینپلیء وچ ویکھیا گیا۔

## نجی زندگی
ورما اتے اسدا پتی کولن ترنے، جو اک اداکار اے، اپنی بیٹی ایولن نال ہورنسے، اتری لنڈن وچ رہِ راے ہن۔

## فلموگرافی

## حوالے

گٹھ:جم 1973
گٹھ:زندہ لوک
ڈینیپر دریا

**دریائے دنیپر** (Dnieper River) یورپ دے وڈے دریاؤاں وچوں اک اے۔ ایہ سمولنسک دے قریب توں نکلدا اے تے روس، بیلاروس تے یوکرین وجوں وگدے ہوئے بحیرہ اسود وچ ڈگدا  اے۔ ایہ یوکرین تے بیلاروس دا سب توں لمبا دریا اے۔ اس دی کل لمبائی 2،145 کلومیٹر (1،333 میل)  تے 2،201 کلومیٹر (1،368 میل)  دے درمیان اے۔

## حوالے

گٹھ:جغرافیہ کیف
گٹھ:سرحد دریا
گٹھ:یورپ دے بین الاقوامی دریا
گٹھ:بیلاروس-روس سرحد
گٹھ:دریا
بِرسا مُنڈا

**برسا منڈا (برسا منڈا)**  (1875–1900) 19ویں صدی دے اک پرمکھ آدی واسی لوکہیرو سن۔ اوہناں دی اگوائی وچ منڈا آدواسیاں نے 19ویں صدی دے آخری سالاں وچ بھارت وچ انگریزی راج دے خلاف منڈا لوکاں دی مہان تحریک الگلان نوں انجام دتا۔ برسا نوں منڈا سماج دے لوک بھگوان دے روپ وچ پوجدے ہن۔

## حوالے

گٹھ:بھارت دے آزادی کارکن
گٹھ:بھارت
سرنا دھرم

thumb|  بھارت دے آدواسیاں دے آدواسی سرنا دھرم دی نمائندگی دا جھنڈا
**سرنائزم**جاں**سرنا** (مقامی بولیاں: *سرنا دھرم*، جس دا مطلب اے "پوتر جنگل دا دھرم")وچکار چڑھدے بھارت دے آدواسیاں ، جویں منڈا، ہو، سنتھالی، کھرک، اتے ہورناں دے آدواسی دھرماں نوں کیہا جاندا اے۔ بستیوادی راج دوران اس نوں ہندو مت دے اک لوک دھرم دے دوران ہی گن لیا گیا سی۔ حال ہی دے دہاکیاں وچ،اس دے پیروکاراں نے اڈری پچھان ترقی یافتہ کرن لئی کم شروع کیتا اے، اتے ہال ہی وچ ہندو مت توں اڈّ پچھان لئی اک تنظیم وی  بنا لئی اے جو ڈونیپولو جاں سنماہواد ورگیاں ہور قبائلی مذہبی تحریکاں جیہا اے۔

## حوالے

گٹھ:بھارتی دھرم
گٹھ:بھارت وچ مذہب
گٹھ:بھارت
تیسری اینگلو افغان جنگ

**تیسری اینگلو-افغان** جنگ انگریزاں تے افغاناں دے وچکار اک ہور مسلط جنگ تھی۔جنگ ۶۔۵۔۱۹۱۹ نو‏‏ں شروع ہوئی تے ۸۔۸۔۱۹۱۹ نو‏‏ں ختم ہوئی۔

**تیسری اینگلو-افغان جنگ** (پشتو: د افغان-انګرېز درېمه جګړه)، جس نوں تیجی افغان جنگ  وی کیہا جاندا اے، ۶ مئی ۱۹۱۹ نوں شروع ہوئی جدوں افغانستان دی امارت نے برطانوی ہند اتے حملہ کر دتا اتے ۸ اگست ۱۹۱۹ نوں اک جنگی جنگ نال ختم ہو گئی۔   جنگ دے نتیجے وجوں افغاناں نے برطانیہ توں غیرملکی معاملیاں دے کنٹرول دا حق منوا لیا اتے برطانیہ نے افغانستان نوں آزاد من لیا۔ [۱۰] بریٹیش لکھاری مائیکل بریدرپ دے مطابق، ایہہ بریٹیش لئی اک چھوٹی سیاسی جت وی سی کیونکہ ڈیورنڈ لائن نوں افغانستان اتے بریٹیش راج وچکار سیاسی سرحد دے روپ وچ دوبارہ قائم کیتا گیا سی اتے افغان انگریزاں دے خلاف مسئلے نا پیدا کرن لئی راضی ہوگئے سی۔

## تریخ
امیر حبیب اللہ دی وفات دے بعد ، ان دا بیٹا امیر امان اللہ خان افغانستان دا بادشاہ بنیا۔ جدو‏ں امان اللہ خان ۷۔۴۔۱۹۱۹ نو‏‏ں کابل وچ شاہی تخت اُتے بیٹھے سن تاں انہاں نے افغانستان نو‏‏ں آزاد قرار دتا۔ امیر امان اللہ خان نے سوویت یونین دے نال سفارتی تعلقات قائم کیتے تے متعدد سفارت کاراں نو‏‏ں سوویت یونین بھیج دتا۔ برطانوی سلطنت نو‏‏ں افغانستان وچ سوویت اثرورسوخ دا خوف سی۔ برطانوی سلطنت نے افغان سرحد دے نیڑے ۳۵۰، ۰۰۰ فوجی بھیجے۔اور ۶۔۵۔ ۱۹۱۹ کو، برطانوی فوج نے افغانستان اُتے حملہ کيتا۔

تیسری اینگلو-افغان جنگ افغانستان د‏‏ی آزادی دے اختتام اُتے پہنچی۔ ۱۹۱۷ دے روسی انقلاب دے بعد، روس تے برطانیہ ہن شراکت دار نئيں رہے سن ۔ افغاناں نے اچانک برطانوی فوج اُتے حملہ کر دتا۔ پر، انگریزاں نے فضائی حملے دا سہارا لیا تے بادشاہ تک محل اُتے بمباری کردتی۔ اس تو‏ں افغانستان دے عوام وچ شدید غم و غصہ پایا۔ افغانستان بالآخر ۱۹۲۱ وچ آزاد ہويا۔

گٹھ:۱۹۱۹ء دے تنازعات
گٹھ:۱۹۱۹ء وچ افغانستان
گٹھ:افغانستان-مملکت متحدہ عسکری تعلقات
گٹھ:افغانستان
گٹھ:افغانستان دیاں جنگاں
گٹھ:افغانستان وچ ۱۹۱۰ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:امارت افغانستان
گٹھ:برطانوی ہند وچ ۱۹۱۹ء
گٹھ:افغانستان د‏‏ی تریخ
گٹھ:جدید افغانستان
گٹھ:خیبر پختونخوا د‏‏ی عسکری تریخ
گٹھ:مضامین جنہاں وچ پشتو بولی دا متن شامل اے
گٹھ:مقالے جنہاں وچ فارسی بولی دا متن اے
گٹھ:مملکت متحدہ دیاں جنگاں
گٹھ:مملکت متحدہ دے حملے

گٹھ:1919ء دے تنازعات
گٹھ:1919ء وچ افغانستان
گٹھ:افغانستان-مملکت متحدہ عسکری تعلقات
گٹھ:افغانستان
گٹھ:افغانستان دیاں جنگاں
گٹھ:افغانستان وچ 1910ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:امارت افغانستان
گٹھ:برطانوی ہند وچ 1919ء
گٹھ:افغانستان د‏‏ی تریخ
گٹھ:جدید افغانستان
گٹھ:خیبر پختونخوا د‏‏ی عسکری تریخ
گٹھ:مضامین جنہاں وچ پشتو بولی دا متن شامل اے
گٹھ:مقالے جنہاں وچ فارسی بولی دا متن اے
گٹھ:مملکت متحدہ دیاں جنگاں
گٹھ:مملکت متحدہ دے حملے
## ہور ویکھو
*دوسری اینگلو افغان لڑائی
*پہلی اینگلو افغان جنگ
## حوالے

گٹھ:لڑائیاں
گٹھ:جنگاں
گٹھ:افغانستان دیاں جنگاں
گٹھ:افغانستان دی تریخ
طائفہ اشبیلیہ

**طائفہ اشبیلیہ** (عربی: طائفة إشبيلية،   Ishbiliyyah) اک عرب  بادشاہی سی جو عبادی پروار نال متعلق سی۔ ایہہ 1023 وچ شروع ہویا سی اتے 1091 تک چلیا سی، جو اج دکھنی سپین اتے پرتگال وچ اے۔

## تریخ

اشبیلیہ دا پہلا راجا ابو القاسم (1023–1042) سی۔ اوہ اشبیلیہ دا قاضی سی اتے 1031 وچ سقوط قرطبہ توں بعد اسبیلیہ دے صوبے نے خلافت قرطبہ توں آزادی دا اعلان کیتا سی اتے عباد اول دے ناں نال اشبیلیہ دا راجا بن گیا سی۔ دوجا راجا اسدا پتر  عباد دوم المعتضد (1042–1069) سی، آخری حکمران  محمد المعتمد (1069–1091) سی ۔

ایہہ راج اک چھوٹی جہی، کمزور دفاع والے علاقے دے روپ وچ شروع ہویا جس وچ اشبیلیہ، ہولوا اتے قادز دے موجودہ سپینی صوبےآں دے حصے شامل سن، پر چھیتی ہی اسدا ویلے دا سبھ توں طاقتور "طائفہ" راج بن گیا  ،حدوں اسدے حکمراناں نے پھلار دی پالیسی دا پچھا کرنا شروع کر دتا۔ کئی فوجی مہماں توں بعد، راج نے مغربی اندلس اتے مرسیا اتے حکمرانی حاصل کر لئی، ہولی ہولی بیداجوز، جزیرہ خضرا دے طائفیاں نوں جذب کیتا۔ طائفہ غرناطہ اتے طائفہ ملاگا، طائفہ مارتلہ (1044)، ہولیوا (1051)، طائفہ سانتا ماریہ الغرب (1051)، جزیرہ خضرا(1055)، [طائفہ شلب] (1063)، [طائفہ رندہ (1065)، طائفہ مورون (1066)، طائفہ کارمونا (1067) دا طائفہ ، طائفہ آرکوس (1069) اتے ایتھوں تک کہ طائفہ قرطبہ وی (1070, طائفہ طلیطلہ نوں 1075 وچ ہاریا  پر 1077 وچ مڑ حاصل کیتا)۔ [10] شاعر ابو بکر ابن عمار ولوں 1078 وچ [10] طائفہ مرسیہ اتے قبضہ دے نال بادشاہی 1078 وچ سبھ توں وڈا علاقہ سی۔
## حوالے

گٹھ:اندلس
اٹک دی لڑائی

13 جولائی 1813 نوں سکھ سلطنت اتے درانی سلطنت دے وچکار اٹک دی لڑائی (جو چچ دی لڑائی جاں ہدرو دی لڑائی وی کیہا جاندا اے) سی۔  ایہہ لڑائی درانیاں تے سکھاں دی سبھ توں اہم  جت سی۔ [2]
## ہور ویکھو

## حوالے

 

گٹھ:سکھ سلطنت دیاں لڑائیاں تے جنگاں
گٹھ:لڑائیاں
گٹھ:جنگاں
گٹھ:افغانستان دیاں جنگاں
گٹھ:افغانستان دی تریخ
فہرست شاہان افغانستان

ایہ **فہرست شاہان افغانستان** اے۔

## [[ہوتکی سلطنت]] (1709–1738)

## [[درانی سلطنت]] (1747–1823)

## [[امارت افغانستان]] ([[1823ء]] تا [[1926ء]])

## [[مملکت افغانستان]] (1926–1973)

## شاہی پرچم

Image:Royal Standard of the King of Afghanistan (1931–1973).svg|افغانستان دا شاہی پرچم 1931–1973.


گٹھ:افغان شاہی حکمران
گٹھ:افغان صدور
گٹھ:افغانستان-متعلقہ لسٹاں
گٹھ:افغانستان دے سربراہان ریاست
گٹھ:فہرست شاہان
گٹھ:لسٹاں
سلطنت بلغاریا اول

**سلطنت بلغاریہ اول** (First Bulgarian Empire) (جدید بلغاری: Първo българско царство) بلغار قوم ولوں قرون وسطی وچ 680 وچ مشرقی بلقان وچ قائم کیتی جان  والی اک بلغاری ریاست سی۔ اپنے دور عروج تے اہ بوداپست توں بحیرہ اسود تے اج دے  یوکرین دے دریائے دنیپر توں بحیرہ ایڈریاٹک تک پھیلی ہوئی سی۔

## حوالے

## ہور ویکھو
* سلطنت بلغاریہ سوم
* سلطنت بلغاریہ دوم

گٹھ:680 دی دہائی وچ قائم ہونے والے دیس تے علاقے
گٹھ:بلقان
گٹھ:اولین واقعات
گٹھ:بلغاریہ وچ اٹھویں صدی
گٹھ:بلغاریہ وج دسویں صدی
گٹھ:بلغاریہ وچ ساتویں صدی
گٹھ:بلغاریہ وچ گیارہویں صدی
گٹھ:بلغاریہ وچ نوویں صدی
گٹھ:بلقان دے سابقہ دیس
گٹھ: بلغاریہ دی تریخ
گٹھ:تاریخی ترک ریاستاں
گٹھ:ترک ریاستاں
گٹھ:ترک قوم دی تریخ
گٹھ:جنوب مشرقی یورپ
گٹھ:سابقہ سلاو دیس
گٹھ:سلطنت بلغاریہ
گٹھ:قرون وسطی وچ جمہوریہ مقدونیہ
گٹھ:یورپ دیاں سابقہ سلطنتاں
امارت افغانستان

**امارت افغانستان** (Emirate of Afghanistan) (پشتو: إمارة أفغانستان) **درانی خاندان** دے زوال تے **برکزئی خاندان** دے عروج دے بعد عمل وچ آئی۔

## ہور ویکھو
فہرست شاہان افغانستان

 

گٹھ:امارت افغانستان
گٹھ:1823 وچ قائم ہون  والے دیس تے علاقے
گٹھ:افغانستان وچ انیویں صدی
گٹھ:ایشیا دے سابقہ دیس
گٹھ:جدید افغانستان
گٹھ:جنوبی ایشیا دے سابقہ دیس
گٹھ:سابقہ امارات
گٹھ:مشرق وسطی دے سابقہ دیس
گٹھ:وسطی ایشیا دے سابقہ دیس
گٹھ:افغانستان دی تریخ
ہوتکی سلطنت

**ہوتکی سلطنت** (Hotaki Empire) میر وایس ہوتک نے قندھار وچ صفوی سلطنت نوں شکست دین  دے بعد اپریل 1709 وچ قائم کیتی۔

## فہرست حکمرانان

## ہور ویکھو
* افغانستان دی تریخ
* فہرست شاہان افغانستان

## حوالے

گٹھ:1709 وچ قائم ہون  والے دیس تے علاقے
گٹھ:1738 وچ  قائم ہون  والے دیس تے علاقے
گٹھ:افغانستان وچ اٹھارویں صدی
گٹھ:ایران تے فارس وچ بادشاہت
گٹھ:ایران وچ اٹھارویں صدی
گٹھ:ایشیا دی تریخ
گٹھ:ایشیاء دیاں سابقہ بادشاہتاں
گٹھ:پشتون شاہی سلسلے
گٹھ:  افغانستان دی تریخ
گٹھ:  پاکستان دی تریخ
گٹھ:جنوبی ایشیا دے سابقہ دیس
گٹھ:سنی شاہی سلسلے
گٹھ:شاہی خاندان
گٹھ:مشرق وسطی دے سابقہ دیس
گٹھ:مشرق وسطی دے شاہی خاندان
افغانستان دی اسلامی فتح

**[[افغانستان]] دی اسلامی فتح**(642-870) دے درمیان ایران دی اسلامی فتح دے بعد ہوئی جدوں عرب مسلماناں نے قادسیہ، ولاجہ اور نھاوند دیاں جنگاں جیتاں۔ اس وقت افغانستان وج ہندو مت، زرتشتیت تے بدھ مت دے پیروکار وسدے سن۔ ہندواں اور بدھاں دے زیراثر علاقہ کابل شاہی کہلاندا سی۔ غزنوی دور تک تقریبا تمام افغانستان اسلام قبول کر چکیا سی۔

گٹھ:اسلامی فتوحات
گٹھ:قرون وسطی وچ افغانستان
گٹھ:افغانستان دی تریخ
ایران دی اسلامی فتح

## تاریخ
قادسیہ تے نہاوند دی لڑائی دے بعد عرب مسلماناں نے ایران تے قبضہ کر لیا ایداں خلیفہ دوم عمر فاروق دے دور وچ ایران فتح ہو گیا۔ ایران وچ ساسانی سلطنت وی اپنے انجام نوں پہنچی۔ اس دے نال ای زرتشتیت دا ایران توں خاتمہ ہو گیا۔
## پس منظر
ایران دی ساسانی سلطنت کئی دہائیاں توں اپنے دشمنوں دے نال نبردآزما سی جس دی وجہ توں اس نے اپنی افرادی قوت کھو دتی سی۔ سیاسی انحطاط وجہ توں  سلطنت مزید کمزور ہو گئی۔ عرب مسلماناں نے 633 وچ بین النہرین تے خالد بن ولید دی سربراہی وچ حملہ دتا۔ بین النہرین ساسانی سلطنت دا سیاسی تے ثقافتی گڑھ سی۔ دوسرا مرتبہ سعد بن ابی وقاص دی سربراہی وچ 636 وچ کیتا گیا جو قادسیہ دی لڑائی دے نام توں  مشہور اے۔ اس دے نال ای ساسانی سلطنت دا مغربی ایران توں  قنضہ ختم ہو گیا۔ 642 وچ خلیفہ دوم نے ساسانی سلطنت تے قبضے دا حکم دتا تے 651 تک عرب مسلماناں نے اسنوں مکمل فتح کر لیا۔

## حوالے

گٹھ:ابتدائی مسلم فتوحات
گٹھ:اسلامی فتوحات
گٹھ:ایران وچ ستویں صدی
گٹھ:  مغربی ایشیا دی تریخ
گٹھ:فارس دیاں اسلامی فتوحات
گٹھ:ایران دی تریخ
لوح شماش

**لوح شماش** اک پتھر دی تختی اے جو  1881 وچ دکھنی عراق وچ پرانے بابلونی شہر سپپر توں لبھی اے؛ ایہہ ہن بریٹیش میوزیم دے پرانے مشرق وسطی مجموعے وچ اک پرمکھ حصہ اے ایہہ راجا نابو اپل ایدین  888 – 855 ق م دے ویلے دی اے  

## دریافت

ایہ لوح 1888 اتے 1883 دے وچکار ہرمزد رسام ولوں کیتیاں کھدائیاں ویلے لبھی سی۔ ایہہ لوح مکمل  سی، پر دو وڈے اتے چھ چھوٹے ٹکڑے وچ ٹٹ گئی۔ راجا نبوپولسر دے ویلے   625 اتے 605 ق م وچکار، ایہہ چار ٹکڑےآں وچ ٹٹ گئی اتے مرمت کیتی گئی۔ ٹیراکوٹا کوفر وچ لوح دی مورت دے دو مٹی دے نقش وی سن۔ کوفر نوں اک اسفالٹ مندر دے فرش ہیٹھ سیل کیتا گیا سی۔ ایہہ سجھاء دتا گیا اے کہ کوفر وچ اک دوجی ٹیبلٹ اتے اک تیجا مٹی دا نقش وی شامل اے (ہن استمبول عجائب گھر وچ)۔ 
## نقش
The scene contains three inscriptions. The first, at the head of the tablet reads:

Above the sun god a second inscription describes the position of the depicted moon, sun, and star as being over against the heavenly ocean, on which the scene sits:

The final inscription in the scene reads:

## حوالے

گٹھ:عراق دی تریخ
افشاری سلطنت

**خاندان افشار** (Afsharid dynasty)
() اک ترک النسل مقامی ایرانی شاہی خاندان سی۔ 
خاندان دی بنیاد نادر شاہ جو عظیم عسکری صلاحیتاں دا مالک سی نے رکھی۔ نادر شاہ صفوی سلطنت دے آخری رکن نوں معزول کر کے خود نوں بطور شاہ ایران   اعلان دتا۔ ساسانی سلطنت دے بعد ایران نادر شاہ دے دور حکومت وچ اپنے عروج نوں پہنچیا۔ اس دی سلطنت وچ عصر حاضر دا ایران، آرمینیا، جارجیا، آذربائیجان، شمالی قفقاز، داغستان، کباردینو بلکاریہ تے چیچنیا، افغانستان، بحرین، ترکمانستان، ازبکستان، پاکستان، عراق، ترکی، شمالی ہند، عمان دے بعض حصے شامل سن۔
## ہورویکھو
*افشاری ایران
## حوالے

## بیرونی جوڑ

* "''Afsharids''"، Encyclopedia Iranica  (mostly about Asharids after Nader Shah)

 

گٹھ:خاندان افشار
گٹھ:1736 دیاں تاسیساں
گٹھ:1736ء وچ قائم ہون  والے دیس تے علاقے
گٹھ:1802ء دیاں ایشیا وچ تحلیلات
گٹھ:1802ء دیاں تحلیلات
گٹھ:افغانستان وچ اٹھارویں صدی
گٹھ:ایران وچ اٹھارویں صدی
گٹھ:ایرانی شاہی خاندان
گٹھ:ایشیاء دیاں سابقہ بادشاہتاں
گٹھ:ترک شاہی خاندان
گٹھ:سابقہ سلطنتاں
گٹھ:شیعہ شاہی سلسلے
گٹھ:مشرق وسطی دے سابقہ دیس
گٹھ:مشرق وسطی دے شاہی خاندان
گٹھ:یورپ دی سابقہ بادشاہتاں
گٹھ:قفقاز دی تریخ
گٹھ:آذربائیجان وچ اٹھارویں صدی
گٹھ:ایشیا وچ 1736ء دیاں تاسیساں
گٹھ: داغستان دی تریخ
گٹھ: عراق دی تریخ
گٹھ:ایران دی تریخ
تنولی

تنولی پٹھان ہوندے سی جیڑے پشتون قبیلے کڑلانی دی شاخ نسی۔ اس قبیلے دے لوگ ہزارہ ڈویژن ،پشور تے افغانستان دے کج علاقیاں وچ آباد نیں۔
بہارستان شاہی

**بہارستان شاہی** قرون وسطی دے کشمیر دا اتہاس اے۔ فارسی کھرڑے نوں اک گم نام لکھاری نے لکھیا سی، شاید 1614 وچ۔  

کاشیناتھ پنڈت (پنجاب یونیورسٹی، تہران یونیورسٹی)   کشمیر یونیورسٹی دے مرکزی ایشیائی سٹڈیز دے مرکز وچ سابقہ ڈائریکٹر نے اس کم دا انگریزی وچ ترجمہ کیتا۔ 
## حوالے

## ہور پڑھو
* 
* Pandit, K. N. (2013). *Baharistan-i-shahi: A chronicle of mediaeval Kashmir*. Srinagar: Gulshan Books. 

## باہری جوڑ
*Baharistan-i-Shahi
*A chronicle of Kashmir
*The Baharistan-i-shahi and Kashmir
گٹھ:کشمیر
گٹھ:کشمیر دی تریخ
تہران یونیورسٹی

**جامعہ تہران** (انگریزی: University of Tehran) ایران دی اک یونیورسٹی  جو تہران وج واقع اے۔

## حوالے

گٹھ:1934ء وج قائم ہون والے تعلیمی ادارے
گٹھ:ایرانی معماری
گٹھ:ایران دیاں یونیورسٹیاں
گٹھ:ایران وچ 1934ء دیاں تاسیساں
گٹھ:بین الاقوامی کونسل برائے سائنس دے ارکان
گٹھ: تہران
گٹھ:ایران وچ تعلیم
عبدالشکور رشاد

**پروفیسر عبدالشکور رشاد** داجم 14 نومبر 1921 نوں قندھار شہر، افغانستان وکھے ہویا سی۔

## مڈھلاجیون
عبدالشکور رشاد نے 1933 وچ 12 سال دی عمر وچ سکول توں گریجوئیشن کیتی۔جدوں اوہناں دی عمر صرف 13 سال دی سی، اوہناں نوں 1934 وچ سکول وچ اک استاد وجوں تعینات کیتا گیا سی، جتھے اوہناں نے اپنا کیریئر شروع کیتا۔

1948 وچ عبدالشکور ہور پڑھائی لئی بھارت گئے جتھے اوہناں نے پشتو بولی وچ اپنی کھوج جاری رکھی۔جدوں اوہ بھارت وچ سی، اوہناں نے (351) صفحےآں دی کتاب "لودھی پشتون" لکھی اتے ہندی بولی سکھی۔

## اکادمک جیون
1957 وچ، عبدالشکور پشتو ٹولانا (پشتو اکادمی) دا میمبر اتے کابل یونیورسٹی وچ بولی اتے ساہت دے فیکلٹی وچ پشتو بولی دے پروفیسر بنے۔ بعد وچ اوہ پشتو ٹولانا دے معاون ڈائریکٹر بن گئے۔

1961 وچ، اوہناں نوں سینٹ پیٹرزبرگ وچ مشرقی کھوج ادارہ (پہلاں لینن گریڈ وجوں جانیا جاندا سی) وچ پشتو استاد تعینات کیتا گیا جتھے اوہناں نے ڈھائی سال کم کیتا۔اوہ کابل واپس پرتیا جتھے اسنے پروفیسر دے روپ وچ اتے پشتو ڈیپارٹمنٹ دے چیف وجوں بولی اتے ساہت دی فیکلٹی وچ کابل یونیورسٹی دے پروفیسر دے طور تے کم کرنا جاری رکھیا۔

پروفیسر رشاد اپنی مول بولی پشتو توں علاوہ فارسی، عربی، اردو، ہندی، روسی اتے انگریزی وی صاف بولدے سن۔اوہناں نوں سنسکرت، جاپانی اتے ہور کھیتری بولیاں دا وی علم سی۔اوہناں نے فارسی اتے اردو بولیاں وچ شاعری وی لکھیاں سن۔حالانکہ اوہناں نے اپنا سارا جیون پشتو ساہت دے مطالعہ اتے کھوج وچ بسر کیتا اے۔

رشاد نوں 26 بولیاں دا علم سی،جس وچ سنسکرت اتے عبرانی وی شامل ہن۔اس نے 105 کتاباں (صرف 36 شائع کیتیاں) اتے سینکڑے لیکھ شائع کیتے ہن۔

2004 وچ، آرٹ، سائنس، فلاسفی، اتہاس اتے ساہت دے کھیتراں وچ اوہناں دے بہت سارے یتناں دے کارن، اوہناں نوں سرکار نے "علامہ" (ساہت، تعلیمی) دا سرلیکھ دتا سی۔ افغانستان اتے اس ویلے دے قندھار دے  گورنر محمد یوسف پشتون نے اوہناں دے نام ولوں اک سیمینار منعقد کرکے اس دے شاندار یتناں دے لئی استقبال کیتا اتے اہلکار نے اسنوں "علامہ" دا خطاب دتا۔

## سیاسی جیون
1946 وچ، عبدالشکور نوں قندھار شہر دی چون کمیٹی دے ڈائریکٹر وجوں تعینات کیتا گیا اتے 1947 وچ اوہ قندھار شہر دے ڈپٹی میئر بن گئے۔

26 سال دی عمر وچ، عبدالشکور اک افغان یوک تحریک "ویش زلمائیئن"وچ شامل ہوگے۔ سن 1952 وچ، اوہ پارلیمنٹ وچ ویش زلمائیئن دے نمائندے وجوں چنے گئے۔ مگر گورنر عبدالغنی خان اتے اس ویلے دے اہلکاراں دے خلاف کارن، ووٹ بینک نوں پولیس نے چون بیورو توں ضبط کر لیا۔اس تحریک وچ ہاشم مائندوال (افغانستان دے وزیر اعظم)، عبدل رؤف بیناوا، سادکلا ریشن، فیض محمد انگار، خواخوزی صاحب، عبد الحئی بابی، نور محمد انگار، باری جہانی، ہبیبلا رفیع، گل پارچالفت، بسارکی صاحب ورگےحرمن پیارے آگوُ، لکھاری، کارکناں نے انھاں دا ساتھ دتا۔

عبدالشکور افغانستان اتے روسی حملے (1979–1989) اتے افغانستان وچ سول لڑائی دے دوران افغانستان وچ رہا اتے روسی فوجاں نوں بعد وچ افغانستان توں واپس لیا۔ اس نے سوویت قبضے اتے کمیونسٹ سرکاراں دے گھریلو لڑائی دوران   بہت ساریاں کویتاواں اتے لیکھ لکھے۔سرکھیا کارناں کرکے، اناں دے زیادہ تر کم عرف نام ولوں شائع کیتے گئے سن۔

عبدالشکور رشاد نے 1978 وچ کمیونسٹ انقلاب توں بعد سنیاس لے لیا۔حالانکہ، اوہ ہمیشہ ادارےآں اتے ہور تعلیمی ادارےآں دے نال اک اکادمک رشتے رکھے۔

کابل، افغانستان وچ  83 سال دی عمر وچ 1 دسمبر 2004 نوں اوہناں دا انتقال ہو گیا اتے اوہناں نوں قندھار شہر دے قندھار یونیورسٹی کیمپس وچ دفنایا گیا۔

## حوالے

گٹھ:جم 1921
گٹھ:موت 2004
گٹھ:پشتون لوک
گٹھ:پٹھان شخصیتاں
گٹھ:افغان شاعر
گٹھ:پشتون شخصیتاں
گٹھ:۲۰۰۴ دیاں موتاں
کابل یونیورسٹی

**جامعہ کابل** ، افغانستان دے دار الحکومت کابل وچ واقع ایک بڑی جامعہ اے جو 1931ء وچ بنی، البتہ تعلیمی سال 1932ء توں شروع ہویا۔

لمبے عرصہ توں جاری جنگ تے خانہ جنگی دے باوجود جامعہ اب بھی ترقی و بہتری دی طرف گامزن اے، اس وقت 25،000 توں زائد طلبہ و طالبات زیر تعلیم، خواتین دی تعداد 38٪ اے۔ حبیب اللہ حبیب چانسلر تے ہادی ہدیتی وائس چانسلر نیں۔ جامعہ کابل کو ایک بین الاقوامی معیار دی معیاری تحقیقی ادارہ بنانے دی کوشش کر رہی اے۔

## کتب خانہ
1992ء دے اعداد و شمار دے مطابق کتب خانے وچ 2 لاکھ کتب، 5 ہزار مسودات، 3 ہزار نادر کتب، جرائد، تصاویر تے خطاطی دے نمونے نیں۔ خانہ جنگی دے دوران، بہت توں مواد تباہ ہویا، گم لایا تے بازار وچ بیچ دیا گیا۔ یہ افغانستان دے قومی کتب خانے دے طور پر خدمات فاہم کرتا اے۔

## قابل ذکر سابق طلبہ
* احمد شاہ مسعود (افغانستان دا قومی ہیرو)
* Wasef Bakhtari (پروفیسر)
* Hamida Barmaki (قانون دے پروفیسر تے بچوں دے حقوق دے کمشنر)
* Nancy Dupree، ماہر تاریخ افغانستان
* Mawlana Faizani (فلسفی تے اصلاح پسند)
* Saeed Nafisi (پروفیسر)
* Qadria Yazdanparast (ماہر قانون، قانونی مشیر، انسانی حقوق دے دارکن، افغان پارلیمنٹ دے سابق رکن، افغان خواتین ہائی ایسوسی ایشن دے سابق سربراہ)
* Mohammad Najibullah (افغانستان دے سابق صدر 1987–1992)

## ہور ویکھو
* افغانستانی یونیورسٹیاں دی لسٹ

## حوالے

## بیرونی جوڑ

* سرداری ویب سائٹ جامعہ کابل
* سرداری ویب سائٹ وزارت اعلیٰ تعلیمی کمیشن 

گٹھ:1932 وچ قائم شدہ کتب خانے
گٹھ:1932 وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے
گٹھ:افغانستان دیاں یونیورسٹیاں
گٹھ:افغانستان وچ تعلیم
گٹھ:کابل وچ تعلیم
ملک ارسلان بے

**ملک ارسلان بے** نے  ، ذولقادر بیلیک ریاست تے سال 1454–1466 دے وچکار راج کیتا۔ اوہ سلیمان دا پتر اے۔ اس دے بعد اسدا بھرا شاہ بوداک بے  گدی تے بیٹھیا ۔ 

اوہ ذولقادر بیلیک ریاست دے ستویں حکمران سن اتے ذوالقادر اوغلو سلیمان دے تیجے پتر سن ۔ 1454 وچ اپنے پیؤ دی موت دے بعد، اوہ ریاست دا حکمران بن گیا۔ اسدے ویلے وچ ،گوانڈھی کارامان بیلیک پاروں سلطنت عثمانیہ ، مملوک سلطنت تے آق قیونلو ریاست نال لڑائی شروع ہوئی۔ ہرپوت دا علاقہ آق قویونلو دے حکمران اوزون حسن نے کھو لیا  اتے ریاست دے راجگڑھ ایلبستان مخالف فوج نے تباہ کر دتا سی ۔

ملک ارسلان ولوں مملوک سلطان مشکوک سی کہ اوہ عثمانی سلطان دے پاسے جان دا خواہش مند اے۔ اس پاروں مملوک سلطان کشکدام نے اسنوں مار دتے جان دا حکم دتا۔ ملک ارسلان نوں  1465 دے پتجھڑ وچ قتل کیتا گیا جدوں اون مسجد وچ عبادت کر رہیا سی ، اتے سلیمان دے اک ہور پتر، شاہبودک، نوں  دی جگہ وچ حکمران بنا دتا گیا ۔

ملک ارسلان بے دا اک بیٹا، امیر اسلان بے سی ۔
## حوالے

گٹھ:ترک شخصیتاں
پہلی غرب اردن لڑائی (1918)

60 ویں ڈویزن اردن گھاٹی ول جا رہا اے۔ مارچ 1918|thumb|250px
60 ویں ڈویزن دے کمانڈر اتے لڑائی دے کمانڈر میجر جنرل جون شی|thumb|250px
میجر جنرل ایڈورڈ ٹیزیوٹر، ڈویزن کمانڈر اینجیک دی لڑائی|thumb|250px
ترکی قیدیاں نوں اے-سالٹ کھیتر توں جارڈن دے مغربی کنارے تک لجایا جا رہا اے۔ ٹرانسجورڈن دی پہلی لڑائی دے دوران لگبھگ 1000 ترکی فوجیاں نوں بندی بنایا گیا سی|thumb|250px
ایناکیک ڈویزن دے دوجے برگیڈ دے سپاہی گورنیا برج دے پونٹان برج توں پار لنگھدے ہن، جو پہلے ٹرانسونورڈن توں|thumb|250px

**غرب اردن دی پہلی لڑائی** پہلی عالمی جنگ دے دوران سنائی پرچار مہم اتے اسرائیل دی دھرتی تے مارچ 21، 1918 اتے 2 اپریل دے وچکار ہوئی اک فوجی کاروائی سی۔ لڑائی مصر دی ایکسپیڈیشنری فورس (ای ای ایف) اتے سلطنت عثمانیہ دیاں طاقتاں دے وچکار ہوئی جدوں جرمن فوجاں نے اس نوں مضبوط ​​کیتا۔ لڑائی دے دوران، برٹین دیاں فوجاں نے اردن دریا پار کرکے عمان ریلوے سٹیشن اُتے پہنچن دی کوشش کیتی اتے حجاز ریلوے نوں توڑ دتا۔ مشکل موسم اتے ترکی طاقتاں دی اہم شکتیکرن نے لڑائی دی سکیم نوں وگاڑ دتا اتے اخیر وچ برطانوی لوکاں نوں کئی جانی نقصان توں بعد اردن دے مغربی کنارے ول مڑنا پیا۔

## پچھوکڑ
دسمبر 1917 دے دوران برطانیہ نے یروشلم نوں جت لیا اتے نال ہی یرکون دریا پار کیتا۔

ایلنبی نے میڈیٹیریئن اتے اردن دریا  دے وچکار دی رکھیا دی اک لائن قائم کرن دا حکم دتا۔ بریٹیش 10 ویں اتے 11 ویں کارپس نے ساحل (شیفیئمم علاقے) توں پہاڑی سلسلے (رملاہ علاقہ) تک دی لائن نوں قایم کر دتا اتے فروری 1918 وچ برطانیہ نے شمالی بحیرہ مردار اتے یریکو نوںجتن توں بعد دفاعی لائن ودھا دتی۔

فروری اتے مارچ دے دوران، برطانیہ  نے اردن گھاٹی اتے اپنے قبضے نوں شمال ول پھیلایا اتے ایلنبی پل اتے عبداللہ پل دے   آلے-دوآلے علاقے قبضہ کیتے۔

گٹھ:سلطنت عثمانیہ دیاں جنگاں
سون لی

سون لی (چینی: 孙俪) (انگریزی: Sun Li) (جنم ۲۶ ستمبر ۱۹۸۲) ایک چینی اداکارا اتی گایکا ہای.
جافا دی لڑائی (1917)

**جافا دی لڑائی** دکھنی فلسطین دفاع دوران پہلی عالمی لڑائی وچ اک فوجی مہم سی ، جو برطانوی سلطنت دی مصری ایکسپیڈیشنری فورس اتے   سلطنت عثمانیہ دا یلدرم آرمی گروپ اتے جرمن سلطنت دے وچالے لڑی گئی سی۔ 

دو دن پہلاں ایونکارا وکھے برگیڈ اتے پہلی لائیٹ ہارس برگیڈ ولوں حاصل کیتی گئی جت دے نتیجے وجوں یافا دی بندرگاہ نیوزی لینڈ ماؤنٹڈ رائیفلز برگیڈ ولوں 16 نومبر نوں کیتی گئی سی، لیکن عثمانی فوج صرف 3 (4.8 کلومیٹر) دور آجُو ندی (یارکون دریا) توں پار، جسنوں نہر العوجا دے ناں نال جانیا جاندا اے۔ عثمانی فوج دے نیڑتا نے پورٹ اتے قصبے نوں سمندری جہاز نوں ویچن لئی اہل بنا دتا، جو اجے وی عثمانی توپخانے دی حد دے اندر اے۔

20-21 دسمبر 1917 دی رات نوں، 52 ویں (نیلن) ڈویزن نے اک حملے نال ندی نوں پار کرنا سی۔ ندی دے دور پاسے دے نال، XXI کور دے ہور ڈویژناں نے اپنے محافظی توپخانے دے نال پاس کیتا اتے عثمانی رینڈرز نوں 5 میل (8.0 کلومیٹر) واپس لین لئی مجبور کیتا۔ عثمانی فوج واپس پرتن دے نال، یافا اتے اسدے وچکار اتے یروشلم دے وچکار کمیونیکیشن نوں محفوظ بنایا گیا سی۔ ندی دا رات نوں پار کرنا فلسطین مہم دے سبھ توں اہم قبضےآں وچوں اک منیا جاندا اے۔
## حوالے

گٹھ:سلطنت عثمانیہ دیاں جنگاں
سینائی تے فلسطین مہم

**سینائی اتے [[فلسطین]] مہم** برطانوی سلطنت اتے سلطنت عثمانیہ دے وچکار پہلی عالمی لڑائی دے مشرق وسطی پس منظر وچ لڑي گئی لڑآئی سی ، جس وچ  سلطنت عثمانیہ دی مددجرمن سلطنت نے کیتی سی ۔   ایہہ 1915 وچ نہر سوئز تے حملہ کرن دے  سلطنت عثمانیہ دے یتناں نال شروع ہوئی سی اتے 1918 وچ معاہدہ مدروس دے نال ختم ہوئی ، جس نال عثمانی شام اتے فلسطین دی سلطنت عثمانیہ توں علیحدگی دی راہ سدھی ہوئی ۔

جنوری 1915 وچ لڑائی شروع ہوئی جدوں اک جرمن-اگوائی والی عثمانی فوج  برطانوی زیر تحفظ مصر دے   سینائی جزیرہ نما وچ داخل ہوئی  اتے  نہر سوئز اُتے حملہ کر دتا، جو  ناکام رہیا۔ گیلی پولی مہم دے بعد، برطانوی سلطنت دے سابقہ فوجیاں نے مصری ایکسپیڈیشنری فورس (ای ای ایف) دا قیام کیتا اتے سلطنت عثمانیہ دے سابقہ فوجیاں نے 1916 وچ جزیرہ نما سینا لئی لڑن لئی چوتھی فوج فورتھ آرمی (سلطنت عثمانیہ) دا گٹھن کیتا۔ اس مہم دے دوران اینزک ماؤنٹڈ ڈویزن اتے 52 ویں (لولینڈ) ڈویزننے جرمن دی اگوائی والی عٹمانی آرمی یونٹاں نوں علاقے باہر کڈھ دتا،   جنوری 1917 وچ نویں بنے ریگستان کالم (ڈیزرٹ کالم) نے    رومانی دی لڑائی توں شروع ہو کے اگست وچ مغظابہ دی لڑائی اتے آخر وچ رفح دی لڑائی وچ جزیرہ نما سینا دے مڑ قبضے نوں پورا کیتا۔ ۔ ایہناں تنے جتاں، جسدا نتیجے وچ کافی مصری علاقہ  واپس لیا گیا سی، توں بعد مارچ اتے اپریل وچ، عثمانی علاقے ، دکھنی فلسطین وچ ای ای ایف نوں   غزہ دی پہلی اتے دوجی لڑائی   وچ ہاراں دا سامنا کرنا پیا ۔
## حوالے

گٹھ:سلطنت عثمانیہ دیاں جنگاں
یروشلم دی لڑائی (1917)

[thumb|9 دسمبر 1917: لنڈن ریجیمینٹ دے پہلے بٹالیئن 219 دے بریٹیش افسر، [حسین سلیم حسینی] دے میئر (یروشلم دے سجے توں چوتھے، اک سوٹی تے کھڑے) دوارا یروشلم دے شہر نوں سمرپن کرن نوں مندے ہن. تصویر دے سجے پاسے دوجا، اک فلسطینی "احمد شریف" ہے جو اک جینڈررمری انسپیکٹر سی.](https://pnb.wikipedia.org/wiki/%D8%AA%D8%B5%D9%88%DB%8C%D8%B1:Ottoman_surrender_of_Jerusalem_restored.jpg)
**یروشلم دی جنگ** برطانوی سلطنت دی عثمانی سلطنت دے خلاف "یروشلم مہم" دوران پہلی عالمی لڑائی دے دوران ہوئی اک جنگ اے۔ ایہہ لڑائی 17 نومبر نوں شروع ہوئی اتے 30 دسمبر 1917 نوں ختم ہوئی۔

برطانیہ ولوں یروشلم دی جت نوں پہلی عالمی لڑائی دوران سینائی تے فلسطین مہم دوران لڑائی دے مکھ لچھناں وچوں اک سی۔ 9 دسمبر 1917 نوں یروشلم تے   بریٹیش فوج دا بنا لڑائی قبضہ ہوگیا، جدوں عٹمانی فوج شہر توں اک رات پہلے نکل گئی   سی۔ جنرل ایڈمنڈ ایلنبی دو دن بعد 11 دسمبر نوں شہر وچ داخل ہویا اتے اسنوں رسمی طور اُتے سمرپن کیتا گیا۔ اس نال یروشلم اتے فلسطین دی دھرتی اتے عثمانی سلطنت دے 400 سال دے راج دا خاتمہ ہوگیا تے فلسطین دی دھرتی اتے بریٹیش راج شروع ہویا ۔
## حوالے

گٹھ:سلطنت عثمانیہ دیاں جنگاں
وادی اردن تے برطانوی قبضہ

مصری ایکسپیڈیشنری فورس (ای ای ایف) ولوں اردن وادی تے قبضہ فروری 1918 وچ سینائی تے فلسطین مہم دے دوران پہلی عالمی لڑائی دے دوران شروع ہویا سی۔ فروری وچ جریکو تے قبضہ توں بعد آکلینڈ ماؤٹ رائیفل ریجیمینٹ نے اردن گھاٹی دے علاقےآں دی  جریکو نیڑے یروشلم توں سڑک دے کنارے تے پٹرولنگ شروع کر دتی۔ مارچ دے اخیر وچ عمان تے پہلا شرق اردن حملہ تے وادی اردن توں عمان دی پہلی لڑائی  ،کجھ ہفتیاں بعد اپریل دے انت وچ، وادی اردن تون عمان تے دوجا شرق اردن حملہ اکو جہے برابر ناکامیاب رہے۔ اس ویلے دوران اردن دا قبضہ پوری طرحاں قائم ہو گیا سی اتے 1918 دی گرمی دی رت تک جاری رہا سی۔ ستمبر مہینے وچ مجدو دی لڑائی نال قبضہ مکمل ہو گیا جس وچ شیرون دی لڑائی اتے نابلوس دی لڑائی شامل سی۔ نابلوس دی لڑائی دے حصے وجوں تیجا شرق اردن حملہ اتے عمان دی دوجی لڑائی لڑی گئی سی۔

گٹھ:سلطنت عثمانیہ دیاں جنگاں
کیشیمیندر

**کشیمیندر** (لگبھگ 990 – 1070) 11ویں صدی دا اک کشمیری آچاریہ سی جسنے سنسکرت وچ رچنا کیتی۔ ایہہ اپنی شاہکار رچنا اؤچتی وچار چرچہ کر کے جانیا جاندا اے جس وچ اسنے شعری(ساہت) دی روح اؤچت نوں منیا اے۔

گٹھ:کشمیری لوک
گٹھ:کشمیری شخصیتاں
ریاست کھمبھات

**[[برطانوی راج]]** دے دوران کامبے، کمبے جاں کھمبھات اک ریاستی راج سی اجوکے گجرات وچ کھمبھات (کمبے) دا شہر اسدا راجگڑھ سی۔ راج اتر وچ کائیرا ضلع اتے دکھن وچ کھمبھات دی کھاڑی ولوں گھریا ہویا سی۔

بمبئی پریزیڈینسی دے گجرات ڈویزن دی کائرا ایجنسی وچ سبھ توں وڈا کھمبھات راج سی، جو 1937 وچ بڑودا اتے گجرات سٹیٹ ایجنسی وچ ملایا گیا۔
## تریخ

1713 وچ مغل سلطنت دے  نواب، مرزا ظفر مومن خان اول، گجرات دے آخری مغل گورنر  نے    1713 وچ اک ریاست دے روپ وچ کھمبھات ریاست  دا قیام کیتا  سی۔ 1742 وچ مرزا ظفر مومن خان نے  اپنے بہنوئی نظام خان، کھمبھاٹ دے گورنر نوں ہرایا اتے اپنی ریاست دا قیام کیتا۔

سن 1780 وچ بریٹیش فوج نے جنرل گوڈارڈ رچرڈز دی اگوائی وچ جتیا، مگر 1783 وچ اس نوں مرہٹےآں نوں دے دتا گیا۔ اخیر وچ 1803 وچ بیسین دا معاہدہ دے بعد اسنوں پیشوا کولوں لے کے  برطانوی راج وچ ضم کیتا گیا سی۔   کھمبھات 1817 وچ اک بریٹیش زیر تحفظ علاقہ بن گیا۔ 1901 وچ راج نوں ریلوے دے نال ملایا گیا سی۔   10 جون 1948 نوں کھمبھات دے آخری حکمران نے بھارتی یونین وچ شمولیت کر لئی ۔ 

## حکمران

کھمبھات راج اتے نجم ثانی شاہی خاندان دے نواباں ولوں حکمرانی کیتی گئی سی، شیعہ   مسلمان شاہی خاندان راج دے حکمراناں نے 'نواب' دے سرلیکھ ہیٹھ راج کیتا اتے 11-توپاں دی سلامی دا خاص حق حاصل کیتا۔ 

#### نواب
* 1730 - 1742 مرزا ظفر مومن خان اول
* 1742 - 1743 نور الدین مفتاخر خان
* 1743 - 1784 ناظم الدولہ ظفر مومن خان II
* 1784-1790 محمد قلی خان (م. 1790)
* 1790-28 اکتوبر 1823 فتح علی خان (م. 1823)
* 1823 - 15 مارچ 1841 بندہ علی خان (م. 1841)
* 1841 - اپریل 1880 وچ حسین یاور خان (م. 1880)
* 11 جون 1880 - 21 جنوری 1915 نجیب الدولہ ممتاز الملک ظفر علی خان (ج. 1848 - م. 1915)
* 21 جنوری 1915 - 1930 .... -رجنٹ
* 21 جنوری 1915 - 15 اگست 1947 نظام الدولہ نجم الدولہ ممتاز الملک حسین یاور خان II (ج .1911 - م ....)

## حوالے

## باہرلے جوڑ
*

گٹھ:دیسی ریاستاں
پشاور دی لڑائی

**پشاور دی لڑائی** 6 مئی 1834 نوں سکھ سلطنت اتے افغاناں   وچکار ہوئی سی جو درانی سلطنت دے جانشین سن۔ مہاراجہ رنجیت سنگھ نے پہلاں جت کے پشاور شہر نوں دو وار گوایا اتے جنرل ہری سنگھ نلوا نوں اس نوں فتح کرن لئی بھیجیا۔ مختصر لڑائی دے بعد ہری سنگھ نلوا نے سلطان محمد خان نوں شہر خالی کرن لئی مجبور کر دتا۔   اسدے بھرا دوست محمد خان دے ماتحت اک وڈی افغان فوج اس دی حمایت لئی پہنچی پر پچھے ہٹ گئی۔   ہری سنگھ نلوا نے پھر مہاراجہ رنجیت سنگھ دے ماتحت دے طور تے شہر دے گورنر دے طور تے سلطان محمد خان مقرر کیتا۔
## حوالے

گٹھ:سکھ سلطنت دیاں لڑائیاں تے جنگاں
جھلکاری بائی

**جھلکاری بائی** (22 نومبر 1830–1858) ( ) اک بھارتی عورت سی جسنے 1857 دی جنگ آزادی دوران جھانسی دی لڑائی وچ اہم کردار نبھایا۔ اوہ جھانسی دی رانی لکشمیبائی دی نیمی فوج وچ، خواتین شاخ درگا دل دی سپہ سالار سی۔ اوہ اک غریب کولی پروار وچ جنمی۔ اس نے لکشمی دی فوج وچ اک عام سپاہی دے طور تے اپنا کیریئر شروع کیتا اے، پر رانی نوں صلاحَ دین اتے کئی اہم فیصلیاں وچ حصہ لین دے پدھر تک پہنچ گئی سی۔ اوہ لکشمیبائی دی ہم شکل وی سی، اس کارن ویری نوں دھوکھا دین لئی اوہ رانی دے بھیس وچ وی لڑائی کردی سی۔ اپنے آخری ویلے وچ وی اوہ رانی دے بھیس وچ لڑائی کردے ہوئے اوہ انگریزاں دے ہتھوں پھڑی گئی اتے رانی نوں قلعے توں بچ نکلن دا موقع مل گیا۔

**جھلکاری بائی** (22 نومبر 1830 – 4 اپریل 1858) اک سواݨی سپاہی سی جس نے 1857 د‏‏ی ہندوستانی بغاوت وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔ اس نے جھانسی د‏‏ی رانی لکشمی بائی د‏‏یاں سوانیاں د‏‏ی فوج وچ خدمات انجام دتیاں۔ آخرکار اوہ جھانسی د‏‏ی رانی، رانی د‏‏ی اک ممتاز مشیر دے عہدے اُتے فائز ہوگئياں۔ جھانسی دے محاصرے دے عروج پر، اس نے خود نو‏‏ں ملکہ دا بھیس بدلا تے اس د‏ی طرف تو‏ں محاذ اُتے لڑئی، جس تو‏ں ملکہ نو‏‏ں قلعہ تو‏ں بحفاظت فرار ہونے دتا گیا۔

## زندگی
جھلکاری بائی سادوا سنگھ تے جمنا دیوی دے ہاں 22 نومبر 1830 نو‏‏ں بھوجلا پنڈ وچ جھانسی دے نیڑے اک کولی خاندان وچ پیدا ہوئیاں۔ اس دے بارے وچ دعویٰ کيتا جاندا اے کہ اوہ اپنی جوانی وچ اس وقت کھڑی رہی جدو‏ں اک شیر نے حملہ کيتا تے اسنو‏ں کلہاڑی تو‏ں مار ڈالیا۔ مبینہ طور اُتے اس نے اک بار جنگل وچ اک تیندوے نو‏‏ں چھڑی تو‏ں مار ڈالیا جو اوہ مویشیاں نو‏‏ں چراندی سی۔

والدہ د‏‏ی وفات دے بعد جدو‏ں اوہ بہت چھوٹی سن تاں انہاں دے والد نے انہاں د‏‏ی پرورش کيتی۔ اس دور دے سماجی حالات دے مطابق، اس دے پاس رسمی تعلیم د‏‏ی کمی سی، لیکن اسنو‏ں گھوڑے د‏‏ی سواری تے ہتھیاراں دے استعمال کیت‏‏ی تربیت حاصل سی۔

جھلکاری بائی د‏‏ی لکشمی بائی تو‏ں غیر معمولی مشابہت سی تے ايس‏ے وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں فوج دے سوانیاں ونگ وچ شام‏ل کيتا گیا سی۔

## فوجی خدمات
ملکہ د‏‏ی فوج وچ ، اوہ تیزی تو‏ں صفاں وچ ودھ گئی تے اپنی فوج د‏‏ی کمان کرنے لگی۔ 1857 د‏‏ی بغاوت دے دوران، جنرل ہیو روز نے اک وڈی فوج دے نال جھانسی اُتے حملہ کيتا۔ ملکہ نے اپنے 14000 فوجیاں دے نال فوج دا سامنا کيتا۔ اوہ کالپی وچ پیشوا نانا صاحب د‏‏ی فوج دے کیمپ تو‏ں راحت دا انتظار کر رہ‏ی سی جو نئيں آئی کیونجے تانتیا ٹوپے پہلے ہی جنرل روز دے ہتھو‏ں شکست کھا چکے سن ۔ ايس‏ے دوران قلعہ دے اک دروازے دے انچارج دولہا جو نے حملہ آوراں تو‏ں معاہدہ ک‏ر ک‏ے جھانسی دے دروازے برطانوی افواج دے لئی کھول دیے۔ جدو‏ں انگریزاں نے قلعہ اُتے حملہ کيتا تاں لکشمی بائی، اپنے درباری دے مشورے پر، اپنے بیٹے تے نوکراں دے نال بھنڈیری دروازے تو‏ں بھج کر کالپی پہنچ گئياں۔ لکشمی بائی دے فرار د‏‏ی خبر سن کر، جھلکاری بائی بھیس وچ جنرل روز دے کیمپ دے لئی روانہ ہوئی تے خود نو‏‏ں ملکہ قرار دتا۔ اس تو‏ں اک الجھن پیدا ہوئی جو پورے دن تک جاری رہی تے رانی د‏‏ی فوج نو‏‏ں دوبارہ فائدہ پہنچیا

اس دے علاوہ، اوہ لکشمی بائی دے نال نال جنگ دے تجزیہ وچ کلیدی کردار ادا کرنے والی ملکہ د‏‏ی قریبی معتمد تے مشیر سن۔
## حوالے

گٹھ:بھارت دے آزادی کارکن
گٹھ:بھارتی عورتاں
گٹھ:لڑائی وچ بھارتی عورتاں