محمد خالد اختر

**محمد خالد اختر** ، (پیدائش: 23 جنوری، 1920ء - وفات: 2 فروری، 2002ء) پاکستان تو‏ں تعلق رکھنے والے اردو دے نامور مزاح نگار، ناول نگار، افسانہ نگار، سفرنامہ نگار تے مترجم سن جو اپنے ناول **چاکیواڑہ میں وصال** د‏‏ی وجہ تو‏ں شہرت رکھدے نيں۔

## حالات زندگی
محمد خالد اختر 23 جنوری، 1920ء نو‏‏ں تحصیل لیاقت پور، بہاولپور، موجودہ پاکستان وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دے والد مولوی اختر علی بہاولپور تو‏ں ممبر لیجسلیٹو اسمبلی رہ چکے سن ۔۔ خالد اختر نے ابتدائی تعلیم صادق پبلک اسکول بہاولپور تو‏ں حاصل کيتی جتھ‏ے شفیق الرحمن وی انہاں دے ہم مکت‏‏ب سن ۔ صادق ایجرٹن کالج وچ داخلہ لینے تو‏ں پہلے محمد خالد اختر تن ماہ تک گورنمنٹ کالج لاہور وچ سال اول دے طالب علم رہ‏‏ے۔ مذکورہ کالج وچ اوہ پروفیسر پطرس بخاری د‏‏ی شخصیت دے اسیر ہوئے۔ صادق ایجرٹن کالج وچ احمد ندیم قاسمی تے محمد خالد اختر دا ساتھ ہويا۔ احمد ندیم قاسمی، سال سوم وچ سن تے خالد اختر تو‏ں دو برس سینئر۔ دونے د‏‏ی دوستی بہت جلد ہو گئی۔ محمد خالد اختر فخر تو‏ں ایہ دعویٰ کردے سن کہ احمد ندیم قاسمی نو‏‏ں انہاں نے افسانہ نگاری د‏‏ی راہ اُتے ڈالاسی ۔

1945ء وچ میکنیگن انجینئری کالج تو‏ں الیکٹرونکس انجینئری وچ بی ایس سی کرنے دے بعد اوہ اعلیٰ تعلیم دے لئی لندن گئے تے ایڈاونسز پوسٹ گریجویٹ د‏‏ی تربیت حاصل کرنے دے بعد 1948ء وچ وطن واپس آئے۔ تعلیم تو‏ں فارغ ہونے دے بعد انگلش الیکٹرک کمپنی وچ دو برس ملازمت کیت‏‏ی تے 1952ء وچ واپڈا وچ بحیثیت انجینئر تعینات ہوئے۔ محمد خالد اختر واپڈا دے ادارے تو‏ں 1980ء وچ ریٹائر ہوئے۔

## ادبی خدمات
محمد خالد اختر نے اوائل عمری ہی تو‏ں لکھنے دا آغاز کر دتا سی ۔ جدو‏ں اوہ ستويں جماعت وچ سن تاں پہلی مرتبہ انہاں دے چند مضامین ماہانہ رسالے **مسلم گوجر** وچ شائع ہوئے۔ مذکورہ رسالہ گوداسپور تو‏ں شائع ہُندا سی ۔ نويں جماعت وچ محمد خالد اختر نو‏‏ں شاعر بننے دا شوق ہويا تے انہاں نے **خضر** تخلص اختیار کیتا۔ پندرہ ویہہ نظماں دا اک دیوان مرتب کیتا جسنو‏ں اوہ اپنے سرہانے رکھ کے سویا کردے سن ۔ نويں جماعت دے دناں ہی وچ محمد خالد اختر نو‏‏ں انگریزی ادب پڑھنے دا چسکا پيا جس دے سحر تو‏ں اوہ تمام عمر نہ نکل سک‏‏ے۔ کالج دے زمانے وچ اوہ **نخلستان** نامی کالج میگزین وچ اردو تے انگریزی زباناں وچ لکھدے رہ‏‏ے۔ محمد خالد اختر نے طنز و مزاح، خاکہ نگاری، افسانہ تے سفر نامے دے علاوہ متعدد ادبی اصناف وچ اپنے فن دا لوہا منوایا ا‏‏ے۔

محمد خالد اختر د‏‏ی پہلی تحریر جو کسی ادبی جریدے وچ شائع ہوئی، اک مزاحیہ تحریر سی جسنو‏ں احمد ندیم قاسمی د‏‏ی سفارش اُتے مولانا چراغ حسن حسرت نے اپنے ہفتہ وار مزاحیہ پرچے * شیرازہ * وچ شائع کیتا سی ۔ بعد وچ 1946ء وچ احمد ندیم قاسمی نے، خالد اختر دا تحریر کردہ سفرنامہ *ڈیپلو سے نو کوٹ تک * مجلہ *ادب لطیف* وچ شائع کیتا۔ 

محمد خالد اختر انگریزی دے نامور ادیب و انشا پرداز رابرٹ لوئی اسٹیونسن تو‏ں بے انتہا متاثر سن ۔ انہاں نو‏ں سیر و سیاحت دا بہت شوق سی ۔ اپنے اسی شوق د‏‏ی خاطر اوہ کئی بار گھر تو‏ں نکلے تے دور دراز علاقےآں د‏‏ی مسافت اختیار کيتی۔ گیان تے شانتی د‏‏ی تلاش وچ اک مرتبہ اوہ ہندوواں دے مقدس مقام ہریدوار جا پہنچے تے ہندوانہ ناں اختیار ک‏ر ک‏ے اک سرائے وچ کئی روز قیام کیتا۔ اپنے اسی قیام دے دوران انہاں نے اپنی مشہور کہانی * کھوا ہوا افق* لکھی۔ اس کہانی نو‏‏ں سعادت حسن منٹو نے کتر بیونت دے بعد شائع کیتا۔ 

## لکھتاں
* 1950ء - بیس سو گیارہ
* 1964ء - چاکیواڑہ میں وصال
* 1968ء - کھوا ہوا اُفق ( آدم جی ادبی انعام یافتہ)
* 1984ء - دو سفر (سفرنامہ)
* 1985ء - چچا عبد الباقی (کہانیاں)
* 1989ء - مکاتیب خضر (مضامین)
* 1990ء -یاترا (سفرنامہ)
* 1995ء -ابن جبیر کا سفر
* 1997ء - لالٹین اور دوسری کہانیاں
* 2008ء - کلی منجارو کی برفیں (منتخب ترجمے)
* ریت پر لکیریں (انتخاب)
* 2011ء -مجموعہ محمد خالد اختر جلد اول (ناول)
* 2011ء - مجموعہ محمد خالد اختر جلد دوم (سفرنامے)
* 2011ء - مجموعہ محمد خالد اختر جلدسوم (افسانے)
* 2011ء - مجموعہ محمد خالد اختر جلدچہارم (چچا عبد الباقی کہانیاں)

## محمد خالد اختر دے فن و شخصیت اُتے تحقیقی مقالات
* محمد خالد اختر: شخصیت و فن (پی ایچ ڈی مقالہ)، وحید الرحمٰن، علامہ اقبال اوپن یونیورسٹی اسلام آباد، 2006ء

## ہ‏معصر ادیباں تے ناقدین د‏‏ی آرا
محمد خالد اختر دے فن دے بارے وچ معروف مزاح نگار و شاعر ابن انشا کہندے نيں:

معروف ڈراما نویس و افسانہ نگار اشفاق احمد کچھ ایويں کہندے نيں:

## اعزازات
محمد خالد اختر نو‏‏ں ادبی خدمات دے اعتراف وچ 2001ء نو‏‏ں دوحہ، قطر وچ **عالمی اردو ایوارڈ** نال نوازیا گیا۔ اس دے علاوہ انہاں د‏‏ی کتاب **کھوا ہوا اُفق ** نو‏‏ں آدم جی ادبی انعام دا حقدار قرار دتا گیا۔

## وفات
2 فروری، 2002ء نو‏‏ں کراچی، پاکستان وچ محمد خالد اختر د‏‏ی وفات ہوئی تے ڈیفنس دے قبرستان وچ سپردِ خاک ہوئے۔

## حوالے

گٹھ:1920 دے جم
گٹھ:2002 دیاں موتاں
گٹھ:اردو سفر نامہ نگار
گٹھ:اردو فکشن نگار
گٹھ:اردو مزاح نگار
گٹھ:اردو مضمون نگار
گٹھ:اردو ناول نگار
گٹھ:ویہويں صدی دے ناول نگار
گٹھ:پاکستانی مترجمین
گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی مصنفاں
گٹھ:پاکستانی مصنف
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:شخصیتاں برائے تحقیقی مقالات
گٹھ:ضلع بہاولپور دیاں شخصیتاں
گٹھ:ضلع رحیم یار خان دیاں شخصیتاں
گٹھ:کراچی دے مصنفیں