open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
پشکن عجائب گھر

**فائن آرٹس دا پشکن میوزیم** (Russian: Музей изобразительных искусств им۔ А۔С۔ Пушкина) ماسکو وچ یورپی کلا دا سبھ توں وڈا میوزیم اے۔ انٹرنیشنل سنگیتک تہوار سویاتوسلاو رکٹر دا *دسمبر دیاں راتاں* 1981 دے بعد پشکن میوزیم وچ منعقد کیتا جاندا اے۔

## بلڈنگ
پسکن سٹیٹ میوزیم آف فائین آرٹس دی عمارت نوں رومن کلین اتے ولادیمیر شکوف ولوں تیار کیتا گیا سی اتے مکھ طور اُتے یوری نیچئیو-مالتسو ولوں سرمایہ حاصل کیتا گیا سی۔ اساری دا کم 1898 وچ شروع ہویا اتے 1912 تک جاری رہیا۔ ایوان ریربرگ، نے 1909 تک، 12 سالاں لئی عجائب گھر دی سنستھاگت انجینیئرنگ دے اپرالے دی اگوائی کیتی۔

2008 وچ، صدر دمتری  میدویدیف نے اس دی بحالی لئی 177 ملیان ڈالر دیاں سکیماں دا اعلان کیتا۔

## مورتاں

File:Goldfund von Eberswalde.jpg|ایبرسوالڈے ہورڈ
File:Tesoro di priamo، grande diadema con pendenti، oro، cat. 10، 01.JPG|پریام دا خزانہ
File:Moskou-papyrus.jpg|ماسکو میتھیمیٹک پپائرس
File:Fayum-Man-Gold-Crown.jpg|فیوم دے ممی پورٹریٹ
File:Botticelli (Sandro di Mariano Filipepi) - Annunciation - Google Art Project.jpg|*اعلان*کرت سینڈرو بوٹیسیلی
File:Lucas Cranach d.. - Madonna mit Kind (ca.1520).jpg|*میڈونا اتے اک بال * کرت لوکا کرانا دی ایلڈر
File:Paris Bordon - Sibilla davanti ad Augusto - Museo Puskin - Mosca.jpg|*بادشاہ اؤگسٹس نوں سبل دا بھوت* کرتی: پیرس بارڈون
File:Rembrandt Harmensz van Rijn - Ahasuerus، Haman and Esther - Google Art Project.jpg|*[[Ahasuerus and Haman at the Feast of Esther]]* by Rembrandt
File:Giambattista Pittoni-Sophonisba.jpg|*Death of Sophonisba* by Giambattista Pittoni
File:Edgar Germain Hilaire Degas 076.jpg|*Blue dancers* by Edgar Degas
File:Mardi gras، par Paul Czanne، Yorck.jpg|*Fatnacht (Mardi Gras)* by Paul Czanne
File:Lautrec Yvette Guilbert.jpg|*[[Yvette Guilbert]]* by Henri de Toulouse-Lautrec
File:Actress Jeane Samary IMG 6910.JPG|*Portrait of actress Jeane Samary* by Pierre-Auguste Renoir
File:Paul Gauguin 072.jpg|*The Night Cafe، Arles* by Paul Gauguin
File:red vineyards.jpg| *[[The Red Vineyard]]* only painting sold by Vincent van Gogh
File:Pablo Picasso، 1905، Acrobate la Boule (Acrobat on a Ball)، oil on canvas، 147 x 95 cm، The Pushkin Museum، Moscow.jpg|*اک بالدیوار تے قلابازی*، کرت پابلو پکاسو


## حوالے

گٹھ:میوزیم
گٹھ:پشکن
ٹی این سدالکشمی

**ٹاکیلا۔ این۔ سدالکشمی** (1928–2004) تیلنگانا دی پہلی دلت عورت ممبر اسمبلی سی۔

## مڈھلا جیون
سدالکشمی دا جم حیدرآباد دے پینشنپورا وکھے ہویا سی۔ اس نے کیز ہائی سکول وچ پڑھائی کیتی اتے مدراس وچ میڈیسن وچ اک کورس شروع کیتا جس ویلے اس نے سنیا سی کہ بی آر امبیدکر جیرا کمپاؤنڈ بھاشن دینگے۔ اس نے دوائیاں دے کھیتر تیاگ کے سیاست وچ جان دا فیصلہ کیتا۔

## سیاسی کیریئر
سدالکشمی نوں پدپلی حلقے توں پہلی وار چنیا گیا سی اتے بعد وچ کامریڈی توں چنی گئی۔ اوہ آندھرا پردیش صوبائی اسمبلی دے ڈپٹی سپیکر بنن لئی کھڑی ہوئی۔

سدالکشمی 1974 توں 1980 دے درمیان ودھان کونسل دی میمبر سی۔ اس نے 1980ویاں وچ لڈکیپ دی آنریری چیئرمین وجوں وی سیوا نبھائی۔

## نجی جیون
سدالکشمی دا ویاہ اک مشہور شیڈولڈ جاتی نیتا ٹی۔ وینکٹ نارائن نال ہویا سی۔ اوہناں دا اک پتر اتے دو دھیاں سن۔ 24 جولائی، 2004 نوں دل دی بیماری کارن کیئر ہسپتال وچ سدا لکشمی دی موت ہو گئی سی۔اس دا بانسیلالپیٹ وکھے داہ سسکار کیتا گیا سی۔

## حوالے

گٹھ:سیاست وچ بھارتی عورتاں
گٹھ:موت 2004
گٹھ:جم 1928
گٹھ:دلت
گٹھ:۲۰۰۴ دیاں موتاں
بھیبا گوش گوسوامی

**بیبھا گھوش گوسوامی** نے مغربی بنگال دے نابادویپ (شیڈولڈ جاتی لئیئکّ ہلکے وچ رکھاوانکرن) دی 5ویں ، 6ویں ، 7ویں اتے 8ویں لوک سبھا وچ نمائندگی کیتی۔ اوہ بھارتی کمیونسٹ پارٹی (مارکسسٹ) دی اک میمبر اے۔

## شروعاتی زندگی اتے سکھیا
بیبھا گھوش دا جم 12 جنوری 1934 نوں پوربی بنگال (ہن بنگلہ دیش ) دے ہندیاں پنڈ وچ،بنامالی گوسوامی اتے سری متی سدھامنی دے گھر ہویا  اوہ شیڈولڈ جاتی دی میمبر اے۔ اس جیسور وچ ایم۔ایس۔ٹی۔پی۔ گرلز ہائی سکول اتے کلکتے وچ برہمو بالکا شکشالیا وچ داخلہ لیا سی۔ اوہ لیڈی برابورن (کلکتہ، کرشنگر سرکاری کالج اتے یونیورسٹی استاد سکھلائی ادارہ (کلکتہ) کالج وچ گئی۔

## کیریئر

### لوک سبھا
بیبھا گھوش گوسوامی 1971–77 توں پنجویں لوک سبھا وچ، 1977–1979 توں چھیویں لوک سبھا، 1980 توں 1984 تک ستویں لوک سبھا اتے اٹھویں لوک سبھا وچ سیوا نبھائی۔ لوک سبھا وچ اپنے ویلے دے دوران، اوہ 1977–1984 اتے 1981 وچ ہندو میرج ایکٹ (سودھ) اُتے سانجھی کمیٹی' تے سکھیا وزارت، سماجی کلیان اتے سبھیاچار بارے صلاح کار کمیٹی دی میمبر سی۔

1983 وچ اسنے بلّ 81 پیش کیتا جو کہ عورتاں اتے مرداں لئی برابر دی تنخواہ مہیا کراؤن لئی سی، جس دا وعدہ آئین ولوں کیتا گیا سی پر بیبھا گھوش نے کیہا کیوس بل اُتے عمل نہیں کیتا گیا۔ بیبھا دی کوششاں صدقہ بلّ پاس کیتا گیا سی۔

## نجی جیون
اس نے 1950 وچ سنتوش کمار گھوش نال ویاہ کروایا اتے اوہناں دے چھ بچے ہوئے۔

سکھیا اتے اتہاس اس دے شونق وچ شامل ہن اتے اوہ خاص طور اُتے روندر سنگیت سندی اے۔

## حوالے

گٹھ:سیاست وچ بھارتی عورتاں
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1934
دیویا مدیرنا

**دویا مدرینا** راجستھان دی اک بھارتی سیاستدان اے۔ اوہ بھارتی قومی کانگرس دی میمبر اے۔ اوہ 2018 چوناں وچ اوسیائی حلقے توں ایم۔ایل۔اے چنی گئی اے۔

## جیون
مدیرنا سرکاری وزیر مہپال مدیرنا اتے لیلا مدرینا دی دھی اے۔ اس دے دادا پراسرام مدیرنا وی سیاست وچ سی، راجستھان صوبائی اسمبلی وچ اک کیبنٹ وزیر دے روپ وچ کم کر چکے سن۔

مدیرن نے انگلینڈ دی نوٹنگھم یونیورسٹی توں سیاسیات وچ پوسٹ-گریجوئیٹ دی ڈگری حاصل کیتی اے۔ 2010 وچ، 26 سال دی عمر وچ، اس نے جودھپور نیڑے اوسیاں وچ ضلع کونسل دیاں چوناں دی کامیاب لڑائی لڑی۔ اس نے جودھپور دے اوسیاں توں 2018 وچ بھارتی قومی کاگرس ولوں ٹکٹ لے کے صوبائی اسمبلی دی چون وچ سفلتا پورن لڑی۔

## حوالے

گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:سیاست وچ بھارتی عورتاں
گٹھ:بھارتی عورتاں
گٹھ:۱۹۸۴ دے جم
سُنیلا دیوی

**سنیلا دیوی** (1 مئی 1963-7 جولائی 2017) اک بھارتی سماجی کارکن اتے سیاستدان سی۔ اوہ پیپلز ایسوسی ایشن فار ریسرچ اینڈ ڈویلپمینٹ،  پٹنا نامی اک اینّ۔ جی۔ او۔ دی ایگزیکیوٹو میمبر سی، جس نے عورتاں دے مالی شمولیت اتے خواتین شکتیکرن دے مدعیاں اُتے، خاص طور اُتے بہار دے نواداہ ضلعے دے مائیکرو فنڈ دیاں سرگرمیاں راہیں، کم کر رہی سی۔

## سیاسی کیریئر

سنیلا دیوی شیخوپرا توں بہار صوبائی اسمبلی وچ دو وار ممبر رہِ چکے اپنے شوہر سنجے کمار سنگھ نال مل کے کم کردی سی۔  ایس۔کے۔ سنگھ وی پینڈو ترقی راج وزیر وی سی۔ سنیلا دیوی اک سیاسی آگوُ  اتے پارلیمنٹ  راجو سنگھ دی دھی سی۔ فروری 2005 وچ شیکھپرا حلقے توں سنیلا دیوی نے چون جتی۔ سنیلا دیوی اکتوبر 2005 دے مڑ چون وچ جت حاصل کیتی اتے اگلے پنج سالاں تک بنی رہی۔ اوہ بہار صوبائی اسمبلی وچ خواتین اتے بال ترقی دی کمیٹی دی میمبر سی۔ اوہ بہار دی صوبائی اسمبلی وچ سبھ توں زیادہ نیمت ممبر اسمبلی  سی۔ اوہ بہار پردیش خواتین کانگرس دی ایگزیکٹیو پردھان تعینات کیتی گئی اتے تقریباً دو سالاں لئی کم کیتا۔ اس نے شریمتی ونیتا وجی نوں سیاست سونپی  کیونکہ اوہ شیکھپورا دے اپنے حلقے دے کم اُتے زیادہ دھیان مرتکز کرنا چاہندی سی۔ اس نے سال 2009 وچ نواداہ توں بھارتی قومی کانگرس دے امیدوار دے طور اُتے لوک سبھا چوناں لڑیاں۔ اس نے سال 2010 وچ صوبائی اسمبلی چون شیکھپورا توں لڑی اتے ج۔ڈی۔یو۔ دے   رندھیر کمار سونی  ولوں مختصر مارجن نال ہار گئی۔

## نجی جیون
سنیلا دیوی کینسر توں پیڑت سی اتے 7 جولائی 2017 نوں اس دی موت ہو گئی۔ 

## حوالے

گٹھ:سیاست وچ بھارتی عورتاں
گٹھ:موت 2017
گٹھ:جم 1963
گٹھ:بھارتی عورتاں
سپائڈر مین

[thumb|220px|From ''[دی امیزنگ سپائیڈر-مین (کامک کتاب)|دا امیزنگ سپائیڈر-مین* #547 (مارچ 2008)<br />Art by [[Steve McNiven]] & [[Dexter Vines]]]]
*'سپائیڈر-مین** ([[انگریزی]]: Spider-Man) (پیٹر پارکر) [[مارول کومکس]] دا اک سوپر ہیرو اے۔ اسنوں رچاؤن والے [[سٹین لی]] اتے [[سٹیو ڈٹکو]] ہن۔ سپائیڈر-مین نوں پہلی کہانی [[امیزینگ فینٹسی (کومکس)|امیزینگ فینٹسی]] #15 (Amazing Fantasy #15) وچ اگست 1962 نوں لکھیاں گئیاں سی۔

== فلماں ==
سپائیڈر-مین دے اپر تن فلماں بنائیاں گئیاں ہن:
* **سپائیڈر-مین**: 2002 دی فلم اے۔ اس دا ڈریکٹر [[سیم رائمی]] (Sam Raimi) اتے اداکار [[ٹوبی مگوآئر]] (Tobey Maguire) نے سپائیڈر-مین دا رول ادا کتا۔
* **سپائیڈر-مین 2**: 2004 دی فلم اے۔
* **سپائیڈر-مین 3''': 2007 دی فلم اے۔

## باہاری کڑیاں
* "Venom: The Sordid History of Spider-Man's Black Costume" at Marvel.com
* Spider-Man at Don Markstein's Toonopedia
* SpiderFan

گٹھ:مارول کومکس
گٹھ:سوپر ہیرو
گٹھ:سپائیڈر-مین
گٹھ:خیالی کردار
ماہم انگا

**ماہم انگا** (1562 وچ موت ہو گئی) مغل بادشاہ اکبر دی مکھ نرس سی۔اوہ بہت ہی سمجھدار اتے اتشاہی عورت سی، اوہ نوجوان بادشاہ دی سیاسی صلاح کار اتے 1560 توں 1562 تک مغل سامراج دی اصلی ریجینٹ رہی سی۔

## جیون
1556 وچ ماہم انگا نے مغل بادشاہ دے طور اُتے 13 سال دی عمر وچ اس دی راج-گدی اُتے بیٹھن توں پہلاں اکبر دی مکھ نرس سی۔ اس دے اپنے بیٹے، ادھم خان، نوں اکبر دے دھرم دے بھرا وجوں جانیا جاندا اے، نوں لگبھگ شاہی پروار وچوں اک منیا جاندا سی۔ ماہم انگا،سمجھدار اتے ابھلاشی عورت سی اتے گھریلو اتے حرم دے انچارج وجوں کم سمبھالدی سی جس نے اپنی اتے اس دے پتر دے حق ودھاؤن دی منگ کیتی۔ 1560 وچ، اوہناں دوہاں نال اکبر اپنے ریجینٹ اتے سرپرست بیرم خان توں بناں بھارت آیا سی اتے اوہ اکبر نوں مناؤن دے یوگ سن کہ ہن اکبر ستاراں سالاں دا سی تے اس نوں ہن بیرم دی لوڑ نہیں سی۔ اکبر نے اپنی ریجینٹ نوں خارج کر دتا اتے اسنوں مکہ حج تے بھیج دتا۔ کجھ مہینیاں بعد بیرم دا قتل اک افغان ولوں کر دتا گیا اتے ساریاں سابقہ طاقتاں ماہم انگا نوں دے دتیاں گئیاں سن۔

حالانکہ، 1561 وچ اس دی طاقت ختم ہو گئی، جدوں کہ اکبر نے اپنے نویں وزیر اعلیٰ دے طور اُتے اتاغا خان، ماہم دے اثر توں باہر اک انسان، نوں تعینات کیتا۔

## موت
ادھم خان نوں اتگا خان، اکبر دے پسندیدہ جنرل شمس الدین، دے قتل دے الزام وچ پھانسی دی سزا سنائی جو اپنی ماہم دے اثر ہیٹھ سی۔ جدوں اکبر نے اس دی خبر نوں بند کر دتا تاں ماہم نے مشہور ٹپنی کیتی کہ *تسیں* اکبر لئی سبھ *ودھیا ڈھنگ نال کیتا اے* ؛ اس توں تھوڑھی ویلے بعد اس دی موت ہو گئی۔

اس دی قبر اتے اس دے بیٹے دی، جو آدھم خان دی قبر دے ناں نال جانی جاندی اے، نوں اکبر نے بنایا سی، اتے اس نوں اس دے بنیادی ڈھانچے کارن بھلّ-بلئیاں دا ناں وی دتا گیا اے، مہرولی دے قطب منار دے اتر ول واقع اے۔
[thumb|150x150px| ادھم خان دی قبر،  ، مہم انگ دی قبر، [مہرولی، دلی۔ ]]
[thumb|150x150px| خیرل منزل، [پرانا قلعہ|پرانا کلا، دلی دے نال اک مسجد ، مہم انگا ولوں بنائی گئی اے ]]

## خیرل منزل
ماہم نے 1561 وچ مغل آرکیٹیکچر ولوں اک مسجد، خیرل منزل بنوائی سی۔ بعد وچ اس نوں *[[مدرسہ]]* دے طور اُتے جانیا جاندا اے اتے ہن اس دے الٹ، متھرا روڈ اُتے پرانا قلعہ دلی، دکھن مشرق توں شیر شاہ گیٹ تک اے۔

## مشہور سبھیاچار

* ایلا ارن نے بالیوڈّ فلم *جودھا اکبر* (2008) وچ ماہم انگا نوں پیش کیتا۔
* اک خیالی ماہم انگا نوں زی ٹیوی دے خیالی ناٹک *جودھا اکبر* وچ اشونی کلیشکر ولوں چتریا گیا سی۔
* جیا بھٹاچاریا نے سونی ٹی۔وی۔ دے تریخی ناٹک *بھارت کا ویر پتر - مہاراجہ پرتاپ* وچ ماہم انگا دا کردار نبھایا۔

## حوالے

## ہور پڑھو

* *Mughal Architecture of Delhi : A Study of Mosques and Tombs* (1556–1627 A.D.)، by Praduman K. Sharma، Sundeep، 2001، ۔ *Chapter 4*۔
* B.V. Bhavan 'The Mughal Empire' (Bombay 1974) *The Cambridge History of India* v.4 Abu'l Fazl 'Akbarnama' Badauni.
گٹھ:موت 1562
گٹھ:سیاست وچ بھارتی عورتاں
گٹھ:مغل راج دیاں عورتاں
گٹھ:مغل سلطنت
بھوشن رامکرشن گۋئی

**جسٹس بھوشن رامکرشن گۋئی **(گۋئی =Gavi) اک بھارتی جج اتے بمبئی ہائی کورٹ دے موجودہ ججّ ہن۔ سپریم کورٹ آف انڈیا اوہناں دے نام دی سفارش کیتی گئی سی کولیجیئم بھارت دے سپریم کورٹ وچ اک ججّ تعینات کیتا گیا سی۔

## حوالے

گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1960
ضروری چربیلے تیزاب

**ضروری چربیلے تیزاب** جاں **ای۔ایفّ۔اے۔** () اوہ چربیلے تزاب ہندے ہن جہناں نوں منکھاں اتے جانوراں ولوں کھادھا جانا ضروری ہندا اے کیونکہ ایہہ چنگی صحت واسطے لوڑیندے ہندے ہن پر انسانی سریر ایہناں نوں خود نہیں بنا سکدا۔ ایہہ اصطلاح صرف اوہناں چربیلے تزاباں واسطے ورتی جاندی اے جو حیاتیاتی عملاں لئی لوڑیندے ہون نہ کہ صرف بالن دا کم کرن۔

منُکھاں(انساناں) لئی صرف دو چربیلے تیزاب ہی ضروری ہن: ایلفا-لنولینک تزاب (اک اومیگا-3 چربیلا تزاب) اتے لنولینک تزاب (اک اومیگا-6 تزاب)۔

## حوالے

گٹھ:ضروری چربیلے تزاب
گٹھ:کیمسٹری
بیگم اکرم جہاں عبداللہ

**اکبر جہاں عبداللہ** ( 1907-11 جولائی 2000) اک بھارتی کشمیری سیاستدان سی۔ اوہ جموں اتے کشمیر دے تن وار وزیر اعلیٰ عبداللہ شیخ دی بیوی سی، بیگم نے دو وار بھارتی پارلیمنٹ میمبر دے طور اُتے سیوا کیتی۔

اکبر جہاں مائیکل ہیری نیڈو دی دھی سی، جو بھارتی ہوٹل چین دے یورپین مالک دا سبھ توں وڈا پتر سی، جس وچ شرینگر وچ نیڈوز ہوٹل وی شامل سی اتے اس دی بیوی میرجن کشمیری سی۔ نیڈو خود گلرستہ دے ٹورسٹ رزورٹ وچ اک ہوٹل دا مالک سن بیگم نے 1933 وچ عبداللہ نال ویاہ کیتا۔

## سیاسی کیریئر
اس نے 6ویں  اتے 8ویں لوک سبھا دی میمبر وجوں، 1977 توں 197 9 اتے 1 948 توں 19 8 اگست تک، ترتیب وار کشمیر دے سرینگر اتے اننتناگ صوبائی اسمبلی حلقیاں دی نمائندگی کیتی۔

1947 توں 1951 تک جموں اتے کشمیر ریڈّ کراس سوسائٹی دی پہلی صدر بنن وجوں اس دا انتر سی۔ اس نے 1975 دی قومانتری داج پدھری کمیٹی ددیچیئرمین اتے ک1976 وچ سارا بھارتی پروار بھلائی ایسوسی ایشن، راج شاخاں اتے آل انڈیا خواتین کانفرنس، 1977 وچ راج شاخاں دے پردھان وجوں وی سیوا کیتی۔

## مگرلا جیون اتے موت
جہاں عبداللہ دی موت 93 سال دی عمر وچ 11 جولائی 2000 نوں سرینگر وچ ہوئی۔

اس نوں کشمیر دی مدر-اے-میہربان کیہا جاندا سی۔

## نجی جیون
اوہ کشمیر دے سیاستدان فاروق عبداللہ دی ماں اے جو اپنے پیؤ عبداللہ توں بعد 1982 وچ جموں-کشمیر دے وزیر اعلیٰ رہِ چکے ہن اتے اوہ عمر عبداللہ دی دادی سی۔

## حوالے

## باہری لنک

* Farooq's mother laid to rest
* NC pays tributes to Begum Akbar Jehan 
گٹھ:کشمیری لوک
گٹھ:کشمیری شخصیتاں
گٹھ:موت 2000
گٹھ:جم 1907
گٹھ:بھارتی مسلمان
گٹھ:Pages with unreviewed translations
بیگم عابدہ احمد

**بیگم عابدہ احمد** (17 جولائی 1923 – 7 دسمبر 2003)  اک بھارتی سیاستدان سی، 1974 توں 1977 تک بھارت دی پہلی خاتون رہی، اتے بھارت دے پنجویں صدر فخر الدین علی احمد (1974–1977) دی بیوی سی۔ اوہ 1980 اتے 1984 وچ اتر پردیش دے بریلی پارلیمانی حلقے توں لوک سبھا دی دو وار میمبر سی۔

## شروعاتی جیون
اس دا 17 جولائی 1923 نوں اتر پردیش وچ بدون دے شیخوپور وکھے محمد سلطان حیدر 'جوش' دے گھر ہویا سی۔ احمد نوں ومینز کالج، علیگڑھ، علیگڑھ مسلم یونیورسٹی، علیگڑھ توں پڑھایا گیا سی۔

## کیریئر

* اوہ لوک سبھا دی میمبر بریلی (لوک سبھا حلقے)، اتر پردیش توں دو وار چنی گئی سی۔
* احمد نے گوڈ'ز گریس قائم کیتا جو کہ انڈین سسائٹیز رجسٹریشن ایکٹ دے ماتحت رجسٹرار سسائٹیز نال رجسٹر ہویا سی۔
* اوہ اپریل 1981 وچ رجسٹرڈ اک ادارہ، انڈیا اسلامک کلچرل سینٹر (آئی۔آئی۔سی۔سی۔) دی میمبر سی۔
* احمد نے 1974 وچ اردو تھئیٹر لئی ہمسب ڈرامہ گروپ دا قیام کیتا۔

## عقیدت
شمش الحسن نے "غالب" دا اک ذہین بتّ بنایا، جس نوں احمد نے حکم دتا سی۔

اک ریلگڈی دا ناں اس دے ناں اُتے رکھیا گیا: عابدہ بیگم ایکسپریسّ: دلی جین۔ - ریکسول سی۔ اس توں بعد اس دا ناں بدل دتا گیا سی جس نوں ہن ایجیٹیشن ایکسپریس وجوں جانیا جاندا اے۔

 

## حوالے

*     

## باہری لنک

* 8th Lok Sabha: Members Bioprofile Lok Sabha website.
گٹھ:موت 2003
گٹھ:جم 1923
گٹھ:بھارتی مسلمان
گٹھ:سیاست وچ بھارتی عورتاں
گٹھ:Pages with unreviewed translations
میرا اگروال

**میرا اگروال** (  (جم 15 مئی، 1961) بھارتی جنتا پارٹی ( بی۔جے۔پی ) اک بھارتی سیاستدان اے۔ اوہ نوے گٹھت نورتھ دلی میونسپل کارپوریشن دی پہلی میئر اے۔ اوہ 1998 وچ دلی دے ڈپٹی میئر ( ایم۔سی۔ڈی) دے عہدے لئی تعینات کیتی جان والی پہلی خاتون سی۔ اوہ ایل۔ایل۔بی۔ ڈگری حاصل اک سیاستدان سی جو تن وار کونسلر رہی اتے اوہ ساون پارک وارڈ توں چنی گئی سی۔

## مڈھلا جیون
میرا اگروال دا جم بھارت دا راجگڑھ دلی وچ اک ہندو پروار وچ ہویا۔ اس دے پیؤ، لیفٹینینٹ شری۔ لالا رام بلاس گپتا، اک آزادی گھلاٹیا سی، جو راشٹریہ سویم سیوک سنگھ (آر۔ایس۔ایس۔) دے پرمکھ میمبر اتے دلی دے مشہور سماج سیوک سی۔ اس نے اپنی شروعاتی سکولی پڑھائی گورنمینٹ گرلز ہائر سکول، ماڈل ٹاؤن توں کیتی۔ پھر دلی یونیورسٹی دے ہندو کالج وچ داخلہ لیا۔ اس نے دلی یونیورسٹی دے کیمپس لاء سینٹر توں قانون دی سکھیا پاس کیتی۔ اوہ دلی دی ہائی کورٹ توں پہلاں اک ایڈووکیٹ سی۔ میرا اگروال نے اپنے کالج دے دناں دوران اکھل بھارتی طالب علم کونسل (اے۔بی۔وی۔پی۔) دے نال اپنے سیاسی جیون دی شروعات کیتی۔ اک طالب علم ہون دے ناطے اوہ عوامی طور اُتے بولن اتے ہور سماجی سرگرمیاں وچ بہت سرگرم سی۔

## اہم آسامیاں اتے ذمہ واریاں دی لسٹ

# 2013 – Vice President، BJP Delhi State
# 2012 – present – Member of House (Councillor) from Sawan Park (Ward No. 66)، North Delhi Municipal Corporation (NDMC)
# 2012–2013 – Mayor، North Delhi Municipal Corporation (NDMC)
# 2007–2012 – Member of House (Councillor) from Kohat Enclave (Ward No. 63)، Municipal Corporation of Delhi (MCD)
# 2007–2010 – Member Standing Committee، Municipal Corporation of Delhi (MCD)
# 2010–2012 – Chairperson، Appointment، Promotion and Disciplinary Action Committee، Municipal Corporation of Delhi (MCD)
# 1999 – Chairperson، Education Committee، Municipal Corporation of Delhi (MCD)
# 1998 – Member Parliamentary Board، BJP Delhi State
# 1998 – Deputy Mayor of Delhi، Municipal Corporation of Delhi (MCD)
# 1997–2002 – Member of House (Councillor) from Model Town، Municipal Corporation of Delhi (MCD)
# 1995–1997 – Member Disciplinary Committee، BJP Delhi
# 1995 – Vice President، Mahilla Morcha، BJP Delhi
# 1993 – General Secretary، Mahilla Morcha، BJP Delhi
# 1993–2008 – Executive Member، BJP Delhi
# 1983–1984 – Joint Secretary، Delhi University Students Union (DUSU) from Akhil Bhartiya Vidyarthee Parishad (ABVP)
# 1978–1983 – State executive member، State Joint Secretary، State Girls Incharge، Akhil Bhartiya Vidyarthee Parishad (ABVP)
# 1978 – Rashtriya Sevika Samiti (15 Day Camp)، and started RSS shakha of girls in Model Town

## حوالے

گٹھ:بھارتی وکیل عورتاں
گٹھ:جم 1961
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:۱۹۶۱ دے جم
گولارچی

**گولارچی** پاکستان دے ضلع بدین دا اک شہر اے ۔ ایہ تحصیل گولارچی دا راجگڑھ وی اے ۔ ایتھے پنجابی لوک وڈی گِݨتی وچ موجود نیں ایس پاروں ایتھے دی بولی پنجابی اے ۔ ایس شہر دے آلے دوالے واہی بیجی دا علاقا اے ۔ اِنڈس دریا وی کولوں ای لنگھدا اے ۔ 
گولارچی سمندری پدھر توں 10 فُٹ اُچا اے ۔

گٹھ:پاکستان دے شہر
ٹوبھا، قصبا

**ٹوبھا** پنجاب دے ضلع جہلم دی تحصیل پنڈ دادن چ موٹروے M2 دے لِلا اِنٹرچینج کول اک قصبا اے ۔ ایس قصبے دی لوک گنتی 15000 دے لگ بھگ اے تے ایتھے دے وسنیکاں دی ماں بولی پنجابی اے ۔ چودھری فتح محمد ایتھے دے چیئرمین رہ چکے نیں ۔ ٹوبھے دے وسنیکاں دا پیشا عام طور تے واہی بیجی اے ۔

گٹھ:پنجاب دے نگر
گٹھ:پنجاب دے قصبے
گٹھ:لہندے پنجاب دے قصبے
مارگریٹ الوا

**مارگریٹ الوا** (مارگریٹ نزاریتھ دا جم 14 اپریل 1942) اک بھارتی سیاستدان اے جو بھارتی راج راجستھان دی 2014 تک اپنا دور ختم ہون تک گورنر رہی؛ اوہ اس توں پچھلی وار اتراکھنڈ دی گورنر سی۔ اس نوں راجستھان وچ پنجاب دے گورنر شوراج پاٹل نے اوور کیتا، جو اس راج دا وادھو چارج سنبھال رہا سی۔ گورنر تعینات کیتے جان توں پہلاں اوہ بھارتی قومی کانگرس دی اک سینئر آگوُ اتے آل انڈیا کانگرس کمیٹی دی جوائنٹ سیکٹری سی۔

## شروعاتی جیون
مارگریٹ الوا دا جم 14 اپریل، 1942 نوں مارگریٹ نازریتھ وجوں  کرناٹک وچ منگلور دے اک عیسائی پروار وچ ہویا۔ اس نے بنگلور دے ماؤنٹ کرمل کالج توں بی۔اے۔ دی ڈگری حاصل کیتی اتے اسے شہر دے سرکاری لاء کالج توں قانون دی ڈگری حاصل کیتی۔ اوہ کالج وچ اپنے ویلے دوران اک دلچسپ اتے تعریف یوگ بحث کرن والی انسان سی اتے طالب علماں دے اندولناں وچ وی شامل سی۔

## حوالے

گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1942
گٹھ:بھارتی عورتاں
نقادی مفکر

thumb| سقراط دی مورتی
**تنقیدی سوچ وچار** فیصلہ لین لئی حقیقت  دا  تجزیہ اے  ایہہ موضوع بہت گنجھل دار اے، اتے اس دیاں وکھ-وکھ پربولیاں موجود ہن، جہناں وچ عامَ طور تے ترکشیل، تشکیک، نرپکھّ تجزیہ جاں اصلی ثبوتاں تے مشتمل ملانکن شامل ہندے ہن ۔ تنقیدی سوچ وچار سوے-ڈاریکٹ، سوے-انشاست، سوے- معائنہ اتے سوے- الزام نوارک سوچ اے۔ ایہہ وچار دی اتمتا اتے دھیان دین والیاں کسوٹیاں دے سخت مانکاں نوں رضا مندی دندی اے۔ ایہہ اثردار کمیونیکیشن اتے مسئلہ سلجھاؤن دی اہلیت دے نال-نال مولوادی اہم اتے سماجی مرکزیت نوں دور کرن لئی اک عزم والا  راہ اے ۔

## اتہاس
افلاطون ولوں درج کیتیاں سقراط دیاں سکھیاواں تنقیدی سوچ دا سبھ توں پرانا دستاویز ہن۔ سقراط نے اس حقیقت دا قیام کیتا کہ کوئی انسان چنگے علم اتے سوجھ-بوجھ لئی ودوان، وشیشگّ اُتے انحصار نہیں کر سکدا۔ اسنے دکھایا کہ ہو سکدا اے کہ اجیاے انسان جہناں کول ستا، طاقت اتے اچا عہدہ ہووے پر پھر وی اوہ بہت الجھے ہوئے،ڈور-بھور اتے ترکہین ہون ۔ اسنے گمبھیر سوال پچھن دی اہمیت دا قیام کیتا جو کہ وشواساں دا روپ دھارن کرن لئی تیار وچاراں نوں قبول کرن توں پہلاں وچار دی گہرائی نال جانچ کردے ہن۔

اسنے ثبوت نوں لبھن، ترک اتے اندازےآں دا ملانکن کرن، بنیادی سنکلپاں دا تجزیہ کرن، اتے جو کیہا گیا اے دے نال-نال جو وی کیتا گیا اے، دے اثر دا خاکہ کھچنا دے اہمیت دا قیام کیتا۔ سوال کرن دے اس دے ڈھنگ نوں ہن "سکراتی پچھگچھّ " دے روپ وچ جانیا جاندا اے اتے ایہہ تنقیدی سوچ وچار سکھاؤن دی سبھ توں مشہور رنپالیسی اے۔ سوال کرن دے اپنے ڈھنگ وچ، سقراط نے سپشٹتا اتے تارکک اکسارتا نال سوعدہ دی لوڑ نوں اجاگر کیتا۔ سقراط نے لوکاں توں سوال پچھے تاں کہ اوہناں دی ترکہین سوچ جاں بھروسے یوگ علم دی گھاٹ نوں نشر کیتا جاوے۔ سقراط نے دکھایا کہ حق، ستا ہون نال ہی صحیح علم نہیں ملدا۔ اسنے وشواساں نوں سوالاں دے گھیرے وچ لیاؤن دی نظام قائم کیتی، دھارناواں دا ملانکن کرنا اتے ثبوت اتے آواز متعلق ترک اُتے بھروسہ کرنا قائم کیتا۔ پلیٹو نے سقراط دیاں سکھیاواں نوں درج کیتا اتے تنقیدی سوچ وچار دی پرمپرا قائم کیتی۔ ارسطو اتے بعد دے یونانی شنکاوادیاں نے سقراط دیاں سکھیاواں نوں ووواقع سوچ نال اتے سچائی دی اصلیت دا صحیح-صحیح پتہ لگاؤن لئی سوال پچھ کے چیزاں نوں پارکھی نظر نال دیکھن دا طریقہ دتا جو کہ اوہناں نوں اڈدی نظر نال دیکھن توں وکھرا سی۔ 

## حوالے

گٹھ: نفسیات
گٹھ:فلسفہ
گٹھ:سکھیا دا فلاسفی
گٹھ: فلاسفی
بسنتی دیوی

**بسنتی دیوی** (23 مارچ 1880–1974) بھارت وچ بریٹیش راج دوران اک بھارتی آزادی کارکنّ سی۔ اوہ کارکنّ چترنجن داس دی بیوی سی۔ 1921 وچ داس دی گرفتاری اتے 1925 وچ موت ہون توں بعد، اس نے وکھ-وکھ اندولناں وچ سرگرم حصہ لیا اتے آزادی دے بعد سماجی کارجاں دے نال جاری رہی۔ اس نے 1973 وچ پدم وبھوشن حاصل کیتا۔

## جیون اتے سرگرمیاں
بسنتی دیوی دا 23 مارچ 1880 نوں جم، بردیتیم ہالدر، اک دیوان، برطانوی بستیوادی راج دے ماتحت وتّ وزیر دے گھر ہویا سی۔ بسنتی نے لاریٹو ہاؤس، کولکاتہ وچ پڑھائی کیتی، جتھے اوہ ستارھاں سالاں دی عمر وچ چترنجن داس نال ملی اتے اوہناں نے آپس وچ ویاہ کروا لیا۔ دوواں دے تن بچے 1898 اتے 1901 دے درمیان پیدا ہوئے۔

اسدے پتی دے بعد، بسنتی دیوی نے وکھ-وکھ اندولناں جویں کہ لون ایجیٹیشن ، خلافت تحریک اتے 1920 وچ بھارتی قومی کانگرس دے ناگپور سیشن وچ حصہ لیا۔ اگلے سال اوہ 'عورت کرم مندر'، عورتاں کارکنّ لئی اک سکھلائی مرکز، قائم کرن لئی داس دی بھین اورملا دیوی اتے سنیتا دیوی نال جڑ گئی۔ 1920–21 وچ، اس نے جلپائیگڑی توں ''تلک آزادی'' فنڈ ول سونے دے گہنے اتے 2000 سونے دے سکے اکٹھے کرن وچ اہم کردار نبھایا۔ 1921 وچ ناملورتن تحریک دوران، انڈین نیشنل کانگرس نے غیرملکی چیزاں خلاف ہڑتال اتے پابندی دی منگ کیتی۔ کولکاتہ وچ، پنج ولنٹیئراں دے چھوٹے گروہاں نوں *[[کھدر|کھادی]]* ویچن لئی نوکری دتی گئی سی۔

داس دی گرفتاری توں بعد، بسنتی دیوی اپنے ہفتہ واری پرکاشن *بنگلور کہانی* (بنگال دی کہانی) دی انچارج بن گئی۔ اوہ 1921–22 وچ بنگال پرانتک کانگرس دی پردھان سی۔ اپریل 1922 وچ چٹاگونگ کانفرنس وکھے اس نے بھاشن دے ذریعے زمینی تحریک نوں مُتحرک کیتا۔ بھارت دے آلے-دوآلے سفر کردے ہوئے، اس نے اپنویشواد دا خلاف کرن لئی کلا دے تہذیبی ترقی نوں حمایت دتا۔

داس سبھاش چندر بوس دی سیاسی صلاح کار سی، اس دی دیوی نال رشتے داری سی۔ 1925 وچ داس دی موت اُتے، بوس نے دیوی نال اپنے نجی اتے سیاسی شنکانواں بارے چرچہ کرن لئی نوٹ کیتا اے۔ بوس نے اس نوں "گود لئی ماں" کیہا اتے بوس دی زندگی وچ اوہناں نوں چار پرمکھ عورتاں وچوں اک سی؛ باقی تن عورتاں اس دی ماں پربھابتی، اس دی بھین ببھبتی ( سرت چندر بوس دی بیوی) اتے اوہناں دی بیوی / ساتھی ایمیلی شینکل سن۔

بھارت دی آزادی دے بعد 1947 وچ، بسنتی دیوی سماجی کم دے نال جاری رہی۔ کولکتا وچ پہلا خواتین کالج بسنتی دیوی کالج سی، جس نوں سرکار ولوں فنڈ کیتا گیا سی، اس کالج نوں 1959 وچ قائم کیتا گیا سی اتے کالج دا نام بسنتی دیوی دے ناں تے رکھیا گیا سی۔اس نوں 1973 وچ بھارت جمہوریہ دا دوجا سبھ توں اچا شہری انعام پدم وبھوشن دی پیش کش کیتی گئی سی۔

## حوالے

گٹھ:بنگالی لوک
گٹھ:موت 1974
گٹھ:جم 1880
گٹھ:Pages with unreviewed translations
گٹھ:سیاست وچ بھارتی عورتاں
جسونت دمن

**جسونت دمن** پنجابی تھیٹر اتے فلماں دی مشہور اداکارہ اے۔

## اداکاری جیون
جسونت دمن نے اپنا اداکاری جیون ڈاکٹر ہرچرن سنگھ دے ناٹک ‘رتا سالو’ وچ اک چھوٹے جہے رول نال شروع کیتا۔ پنجابی دے مشہور اداکار دوندر دمن نال ویاہ 13 جون 1967 توں بعد جسونت نوں اپنی کلا نکھارن لئی ڈھکواں ساتھ مل گیا۔ اتے پھر اسے تانگھ نال اوہ دوویں روپڑ توں چنڈی گڑھ آ گئے جتھے جسونت نوں کئی چھوٹے چھوٹے ناٹکاں وچ کم کرن دا موقع ملیا۔ پھر پنجاب سرکار دی ڈرامہ ریپرٹری وچ 1975 توں 1976 تک کم کردیاں جسونت دمن دا واہ رام گوپال بجاج، بلونت گارگی، عمال الانا، موہن مہانرشی تے بلراج پنڈت ورگے نامی ڈریکٹراں نال پیا اتے اسنے اس کھیتر نوں اسنے پکے طور تے اپنا لیا۔

## فلماں
### پنجابی
* گرو مانیو گرنتھ
*جوش جوانی دا
*آسرا پیار دا
*ماہی منڈا
*میلہ
*باغی
*اساں نوں مان وطناں دا
*مٹی واجاں ماردی
*بابل دا وہڑھا
*میل کرادے ربا
*جوانی نہیں مندی

### ہندی
*نمستے لنڈن
*کرم
* ٹرین ٹو پاکستان
*ہمپٹی شرما کی دلہنیا
*نمستے انگلینڈ

### انگریزی
*اے ولز مرڈر انویلڈ
*دا پرفیکٹ ہسبینڈ
*ٹرین ٹو پاکستان

## حوالے

گٹھ:پنجابی اداکار
گٹھ:زندہ لوک
فورٹ عباس

**فورٹ عباس** (Fort Abbas)، پنجاب، پاکستان دے ضلع بہاول نگر وچ اک شہر اے تے تحصیل فورٹ عباس دا صدر مقام اے۔ ایہدا پراݨا نام **پھولڑا** اے۔

## حوالے

گٹھ:پنجاب دے شہر
گٹھ:ضلع بہاول نگر
بھوٹان دی تریخ

thumb|250x250px|Tashichoedzong, تھمپھو دی مورت۔ شہر دے شمالی کنارے تے 17ویں صدی دا قلعہ-مٹھّ، جو بھوٹان دی سرکار دا 1952 دے بعد دا سنگھاسن رہیا۔
بھوٹان دی مڈھلی تریخ مبہم تے غیرواضح اے۔ کچھ ٹعھانچیاں توں ثبوت ملدے نیں کہ بھوٹان 2000 ق م دے زمانے وچ وی موجود سی۔ اک دند کہاݨی دے مطابق ایہدے اتے 7 ویں صدی ق م دے لاگے چاگے وچ کوچ-بہار دے راجے سنگلدیپ دا راج سی، پر9ویں صدی وچ تبتی بدھ دھرم دی شروعات توں پہلاں بہتا کجھ جانیا گیا نہیں ملدا، جدوں تبت وچ گڑبڑی نے کئی بھکھشوآں نوں بھجّ کے بھوٹان چلے جان لئی مجبور کر دتا سی۔ 12ویں صدی وچ، بھوٹان وچ ڈروکپا کاگیوپا سکول دا قیام کیتا گئی سی اتے اج وی بھوٹان وچ بدھ دھرم دا پرمکھ روپ اے۔ دیس دا سیاسی اتہاس اس دے مذہبی اتہاس اتے وکھو-وکھو مٹھّ سکولاں اتے مٹھاں وچالے تعلقاں نال جڑیا ہویا اے۔

بھوٹان اوہناں کچھ ک دیساں وچوں اک اے جو اپݨی تریخ وچ ہمیشا آزاد رہے نیں، جیہناں نوں کدے وی باہر دی کسے طاقت ولوں (کدے-کدائیں نامماتر مان اعزاز دے رتبے دے بغیر) فتَح یا قبضے وچ لیا نئیں گیا۔ حالانکہ اس گل دے قیاس نیں کہ ایہہ 7 ویں توں 9 ویں صدیاں وچ کامروپ راج یا تبتی  راج دے ماتحت سی، پر مستند ثبوت کوئی نہیں ملدا۔ تریخی رکارڈاں توں واضع ہندا اے کہ بھوٹان نے لگاتار اتے کامیابی نال اپنی پربھوتا دی راکھی کیتی اے۔

بھوٹان دی کنسولیڈیشن 1616 وچ ہوئی جدوں زابڈرنگ رمپوچے دے نام نال جاݨے جاندے مغربی تبت دے اک لاما، نوناگ نانگیال نے تن تبتی حملیاں نوں ہرا دتا، مخالف مذہبی استھاناں تے جت حاصل کیتی، قانون دی اک گنجھل دار اتے مکمل نظام تسا یگ دی رچنا کیتی اتے تہذیبی اتے سول  حکمراناں دی اک نظام اتے اپنے آپ نوں حاکم وجوں قائم کیتا۔ اسدی موت توں بعد، آپسی جھگڑیاں اتے گھریلو لڑائی نے اگلے 200 سالاں لئی زابڈرنگ دی طاقت نوں گھٹا دتا۔ 1885 وچ ازیئین وانچک مڑ اقتدار نوں کنسولیڈیٹ کرن وچ کامیاب ہو گیا اتے اسنے برطانوی ہند نال نزدیکی تعلقات بناؤنا شروع کر دتا۔

## حوالے

گٹھ:بھوٹان
گٹھ:بھوٹان دی تریخ
پپلاں

**پِپلاں**، پنجاب دے ضلع میان٘والی دی تحصیل پپلاں وچ اک شہر اے تے تحصیل پپلاں دا صدر مقام اے۔ 

گٹھ:پنجاب دے شہر
گٹھ:پنجاب دے آباد تھاں
گٹھ:ضلع میانوالی
تحصیل اٹھاراں ہزاری

**اٹھاراں ہزاری**، پنجاب، پاکستان دے ضلع جھن٘گ دی اک تحصیل اے۔

گٹھ:پنجاب دیاں تحصیلاں
گٹھ:لہندے پنجاب دیاں تحصیلاں
گٹھ:پنجاب
گٹھ:ضلع جھنگ
شیمپو

**شیمپو** اک لیس دار شے ہُندی اے جیہڑی بالاں نوں صاف ، نرم تے ملایم کرن لئی ورتی جاندی اے ۔ شیمپو نال بالاں نوں دھوتا جاندا اے ۔ 

## ہور دیکھو
* صابݨ
* شیمپو

گٹھ:دوائی
گٹھ:کیمسٹری
گٹھ:کیمیا
گٹھ:کیمیکل
صابݨ

**صابݨ** کیمیائی اعتبار ناݪ چربی دے تیزاب دا لوݨ ہُندا اے ۔ صابݨ ہَتھ مونھ دھوݨ، نہاوݨ،  کپڑے دھوݨ تے دوجے صفائی دے کمّاں لئی ورتیا جاندا اے ۔ ایس توں علاوا کپڑا بݨاوݨ دی صنعت وچ بطور چکناہٹ (lubricants) وی ورت ہُندا اے ۔

## ہور دیکھو
* صابݨ
* شیمپو

گٹھ:کیمیکل
گٹھ:کیمیا
گٹھ:کیمسٹری
گٹھ:دوائی
گٹھ:صحت بلحاظ دیس
گٹھ:مصنوعات
جلالپور جٹاں

**جلالپور جٹاں** پنجاب دے ضلع گجرات دی تحصیل جلالپور جٹاں وچ اک شہر اے تے تحصیل جلالپور جٹاں دا راجگڑھ اے ۔ 

گٹھ:پنجاب
گٹھ:پنجاب دے شہر
گٹھ:لہندے پنجاب دے شہر
گٹھ:پاکستان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں
گٹھ:پنجاب دے آباد تھاں
گٹھ:ضلع گجرات
رانی اننادورے

**رانی انادرے** دا جم *تھرملائیووئل* وچ ہویا سی اتے ۔سی۔این۔ انادرے، دراوڑ منیرے کڑگم (ڈیئیمکے) دے بانی اتے تاملناڈو دے سابقہ وزیر اعلیٰ، دی بیوی سی۔

## جیون
رانی نے 1930 وچ این انادرے نال ویاہ کروایا سی، اس ویلے انادرائی پچایپا کالج، چینئی وچ اک طالب علم سی۔ اوہناں دا ویاہ ہندو روایت نال ہویا سی۔

رانی اتے انادرے دے اپنا کوئی بچہ نہیں سی۔ اوہناں نے انادرے دی وڈی بھین دے بچیاں نوں گود لیا۔ اس دی بھین، راجامانی املّ، اوہناں دے نال رہندی سی اتے اوہناں دے گھر دی دیکھبھال کردی سی۔ راجامانی املّ دے چار پتر سن، اتے انادرے اتے اس دی بیوی رانی نے ایہناں ساریاں نوں اپنایا سی۔

## عوامی جیون
رانی، انادرے دے کم اتے سیاسی کیریئر وچ بہت مددگار رہی سی۔ کانن آر ولوں لکھیاں گئیاں این انادرے دی جیونی وچ، ایہہ ذکر کیتا گیا اے کہ اوہ انادرے نوں رات نوں پڑھن دوران اس نوں کدے وی پریشان نہیں کیتا سی، کیونکہ اس نوں احساس سی کہ اس دا کم دیش دی سیوا لئی ودھیرے اہم سی۔ حالانکہ اوہ اس ویلے ڈر گئی سی جدوں اوہناں نوں 1938 وچ ہندی مخالف تحریک وچ کردار لئی گرفتار کر لیا گیا سی، اس نے اکثر جیل وچ اس دا دورہ کیتا سی۔

جدوں انادرے وزیر اعلیٰ بنے سن، اوہناں نے اپنے کرتواں نوں ودھیرے بااثر طریقے نال نبھاؤن لئی اپنے گھر وچ اک دفتر بناؤنا ضروری سمجھیا۔ سرکار نے اس نوں دفتر تیار کرن دی اجازت دے دتی، اتے جس فرنیچر نوں اس نے حاصل کیتا اس وچ سوفا سیٹ سی۔ رانی سوفا سیٹ نوں دفتر دے کمرے دی بجائے گھر وچ رکھنا چاہندی سی، پر انادرے نے اس نوں اجیہا کرن دی اجازت نہیں دتی - حالانکہ اس دا دفتر اسے ویلے اس دے گھر وانگ ہی سی۔

انادرے دی موت دے بعد، رانی انادرے سیاست، اے-ڈی ایم کے، ڈی ایم کے اتے اک آزاد، وچ سرگرم رہی۔ اس نے 1977 وچ بنگلور نارتھ صوبائی اسمبلی دی لوک سبھا سیٹ لئی اک آزاد امیدوار وجوں چون لڑی۔ اس نے 924 سیٹاں جتیاں، پر آخرکار اوہ کانگرس دے امیدواراں نال ہار گئی۔

اس نے کئی تہذیبی سرگرمیاں وچ وی حصہ لیا اتے  969 وچ تامل عیسائی سنگم نے اس نوں نوازیا گیا۔

رانی انادرے دی موت 6 مئی، 1996 نوں 82 سال دی عمر وچ مدراس وکھے ہوئی۔

## حوالے

گٹھ:موت 1996
گٹھ:سیاست وچ بھارتی عورتاں
گٹھ:بھارتی عورتاں
سانتیاگو دے کومپوستیلا کیتھیڈرل

**سانتیاگو دے کومپوستیلا وڈا گرجاگھر** (گالیسیئن: Catedral de Santiago de Compostela) عالمی وراثت ٹکانا سانتیاگو دے کومپوستیلا وچ واقع اک وڈا گرجاگھر اے۔ اتھے سنت جیمز نوں دفنایا گیا سی جو عیسیٰ مسیح دے پرچارکاں وچوں اک سی۔

## اتہاس
کہانی کے مطابق پرچارک سنت جیمز عیسائی مت نوں عبرانی پینیسولا وچ لیکے آئے۔ سن 44 وچ یروشلیم وچ اوہناں دا سر قلم کر دتا گیا۔ اوہناں دی دیہہ گالیسیا، سپین وچ لیاندی گئی۔ 3جی صدی وچ اوہناں دی قبر متعلق بے پرواہی ہون لگی۔

کہانی دے مطابق سن 814 وچ پیلاگیؤس نے اوہناں دی قبر نوں مڑ لبھیا جد اسنے رات دے ویلے اسمان وچ عجیب-او-غریب روشنی ویکھی۔

 
 

## مورتاں

File:Catedral de Santiago2.JPG
File:Vista de la Catedral de Santiago de Compostela.JPG
File:Entrada a la Catedral.jpg
File:Catedral de Santiago 9II2008 4.JPG
File:Torres da Catedral de Santiago de Compostela. Galiza.jpg
File:Pórtico de Azabachería da Catedral de Santiago de Compostela-2.jpg
File:2010-Catedral de Santiago de Compostela-Galicia (Spain) 3.jpg
File:Fachada do Obradoiro desde a Alameda. Catedral de Santiago de Compostela.jpg


## کتابیات
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* ۔
* 
* 
* ۔
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## بیرونی ذرائع

* 
* Reconstruction of the swinging motion of the Botafumeiro 
* Photographs of the Cathedral of Santiago de Compostela, Galicia, Spain
* Pictures of Cathedral of Santiago de Compostela 
* HyperSculpture – Pórtico de la Gloria 
* The Art of medieval Spain, A.D. 500-1200، an exhibition catalog from The Metropolitan Museum of Art Libraries (fully available online as PDF)، which contains material on Santiago de Compostela Cathedral (p.&nbsp;175-183)

## حوالے

گٹھ:عبادت گاہاں
گٹھ:ہسپانیہ وچ رومن کیتھولک کیتھیڈرل
گٹھ:گرجا گھر
باربرا ایمسبری

**باربرا ایمسبری** (کرکلینڈ لیک، اونٹاریؤ وچ 1948 وچ جم ہویا) اک کینیڈیئن سماج سیوک، گائک-گیت لکھاری، سنگیتکار اتے فلم پروڈیؤسر اے، جس نوں ٹرانسسیکسئل وجوں آؤن توں پہلاں بلّ ایمسبری وجوں کینیڈا وچ الگّ-الگ ٹوپ-40 وچ دیکھیا گیا سی۔ایمسبری 2016 وچ اپنی موت تک کینیڈیئن فلینتھروپسٹ زون کالمرس دی لمے ویلے دی ساتھن رہی۔

## سنگیت
ایمیسبری دا سبھ توں وڈا ہٹ "ورجینیا (ٹچ می لایک یو ڈو)"سی، جو کیسیبلانکا رکارڈز لیبل اُتے جاری کیتے جان والا پہلا سنگل (1974) ٹریک سی۔ ایہہ گیت ایمسبری ولوں لکھیا گیا سی۔

"کین یو فیل اٹ" 1976 وچ اک چھوٹا جیہا ہٹ گیت وی سی۔ایمسبری دے "نتھنگ بٹ اے فول" نیٹلی کول ولوں کور کیتا گیا اے، اتے "اے تھرلز اے تھرلّ" نوں 1979 وچ لونگ جون بلڈریولوں ریکارڈ کیتا گیا سی اتے مریئن فیتھ فلاتے جوہن کاگر دے نال مچ رائیڈر ولوں کور کیتا گیا سی۔

1976 اتے 1977 وچ، ایمسبرٹی نے جے۔جے۔ ولوں "نو چارج" تیار کیتا۔ بیری، جو انگلینڈ وچ اکو اک ہٹ بن گئی 1999 وچ، "ورجینیا" نوں کینیڈیئن ریڈیو سٹیشناں اُتے 100،000 سپناں دی نشاندیہی کرن لئی سوکان ولوں اک انعام دتا گیا سی۔

2002 وچ، جیمز کالنس اتے ڈیو پکل نے سنگل "ڈو یو مائنڈ آف وی ٹاک اباؤٹ بل؟" جاری کیتا، جو ایمسبری دے بارے لکھیا گیا سی۔

## فلم اساری اتے کلا
1994 وچ، ایمسبری اتے اس دے ساتھی زون چیلمرز نے 24 عورت کلاکاراں نوں چھاتی دے کینسر دی جاگروکتا پیدا کرن لئی مُتحرک اتے راغب کرن لئی اک کلا نمائش دا انعقاد کیتا۔ ایہہ نمائش سمچے اتری امریکہ وچ 1995 توں 1998 تک لئی گئی سی، اک ساتھی دی کتاب دے نال۔ ایمسبری نے ٹور دی اک دستاویزی فلم نوں وی شوٹ کیتا۔

## ڈسکوگرافی

* *جس' اے ٹیسٹ اوپھ د کڈ*(1974 - ایلبم)
* *قین یو فیل اٹ*(1976 - ایلبم)
* "یو بلونگ ٹو می"، b/w "Harlow" (1977 - سنگل، مہیا کسے وی ' تے وپاری جاری ایلبم)
* "ورجینیا (ٹچ می لایق یو ڈو" (1974 - سنگل)
* "قین یو فیل اٹ" (1976 - سنگل)
* "نتھنگ بٹ اے پھول" - سنگیتکار
* "نو چارج" - پروڈیؤسر
* "اے تھرلز اے تھرل" - سنگیتکار

## حوالے

گٹھ:جم 1948
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:ٹرانسجینڈر
گٹھ:ایلجیبیٹی طبقہ
صوفیا گارڈنز (کرکٹ گراؤنڈ)

**صوفیا گارڈنز** (Sophia Gardens) کارڈف، ویلز وچ اک کرکٹ گراؤنڈ اے۔

## حوالے

## باہرلےجوڑ

* Official website 

گٹھ:1967 وچ پایہ تکمیل کھیل مقامات
گٹھ:ویلز وچ ٹیسٹ کرکٹ میدان
گٹھ:کرکٹ
گٹھ:کرکٹ میدان
فاطمہ چوہان

**فاطمہ چوہان** جنوبی افریقہ دی اک سیاستدان اے ، جنہاں نوں ہوم افیئرز دے نائب وزیر دے عہدے تے  تعینات کیتا گیا اے ۔

گٹھ:دکھنی افریقہ
سکھدیڡ سنگھ خیرا

**سکھدیو سنگھ خیرا** نے پنجابی فکشن ادب دا مہاندرا پیش کردے ہوئے اچّ کوٹی دیاں کھوج کتاباں پنجابی ادب دی جھولی وچ پائیاں نیں ۔ خیرا پنجابی ادب دے ودوان نقاداں وچوں اک ہن۔ پہلا اوہ پنجابی ادھئین سکول، گنایو وچ سینیئر لکچرار رہے نیں ۔ اوہ گرو نانک دیڡ یونیورسٹی، امبرسر دے بولیاں فیکلٹی دے ڈین پروفیسر نیں ۔ پنجابی فکشن تے ثقافت دے مطالعہ نال اوہ پچھلے تِن دہاکیاں توں لگاتار جُڑے ہوئے نیں ۔ اوہناں دیاں دس کھوج کتاباں شائع ہوئیاں نیں ۔ پنجابی ناول دی کھوج وچ ڈاکٹر کھاہرا دا وکھرا ستھان اے ۔ پرو۔ سکھدیڡ سنگھ کھاہرا 'ڈاکٹر۔ روی یادگاری انعام-2012' نال سنمانت نقاد نیں ۔

## سکھیا
سکھدیڡ سنگھ خیرا نے اپنی مڈھلی سکھیا پنڈ دے سکول توں ہی حاصل کیتی اس توں بعد اوہ انچ سکھیا حصول لئی گرو نانک دیڡ یونیورسٹی جا کے کرنیل سنگھ تھند دی نگرانی ہیٹھ اپنا کھوج کارج 1981 وچ مکمل کرکے پی ایچ ڈی دی ڈگری حاصل کیتی۔

## جیون
سکھدیڡ سنگھ خیرا دا جم 3 نوبر 1954 نوں پنڈ الگوں تحصل پٹی ضلع امبرسر وچ ہویا۔اہنا دی ماتاں جی دا ناں کرتار کور اتے پیؤ دا نام ہردیپ سنگھ اے۔

## کتاب چرچا
اوہناں دیاں کھوج کتاباں وچوں پنجابی ناول وچ سنسکتک فکر خاص وچارن جوگ اے جو 1988 وچ شائع کیتی گئی ۔ اس کتاب وچ ادھیان سامان وجوں تقریبن 40 رچناواں دی چون کیتی گئی اے ۔ اس چون دا بنیاد پنجابی دے سنسکتک جیون دی تریخ دیاں پرمکھ ورودھتائیاں نوں اپنے کلاوے وچ لیندیاں ناول رچناواں سامل سن ۔
ایہناں وچ صرف بہرچت رچناواں نوں ای نئیں لیا گیا بلکہ پنجابی دے وکھ وکھ آنچلاں اتے پچھڑے ہوئے قبیلیاں دے ساشنکتک جیون نوں سرجن متعلق روچت پرتندھ رچناوں نوں وی ادھئین وستو وجوں گرہن کیتا گیا اے ۔

## لکھاری دا پتا
سکھدیڡ سنگھ خیرا، کبیر پارک، ڈاک خالصا، امبرسر، ٹیں(گھر) 258772

## رچناواں
* *پنجابی ناول وچ سانسکرتک فکر*(1988)
* *ناول کار نانک سنگھ کوش*
* *پیار دا دیوتا، نانک سنگھ* (2002)
* *اندر سنگھ خموش دی ناولی سنویدنا * (1994)
* *تفتیش دا تجزیا* (سنپادنا)(1992)
* *کورو سبھا : تنقیدی تجزیا* (2003)
* *امرجیت سنگھ دا فکشن دنیا*(1998)
* *پرتاپی تجزیا تے سنواد*(2001)
* *ناول کار متل سین میت*(1994)

## حوالے

 
گٹھ:پنجابی نقاد
گٹھ:پنجابی ادیب
گٹھ:پنجابی لوک
انمول کے سی

**انمول کے۔سی۔** () اک نیپالی اداکار اتے پروڈیؤسر اے جو نیپالی فلم صنعت وچ اپنے کم لئی جانیا جاندا اے۔ موجودہ ویلے اوہ کٹھمنڈو،نیپال وکھے رہِ رہا اے۔،نیشنل اداکار ریجن بالا توں راغب انمول نے جیری ڈریمز، گجالو اتے کری ورگیاں ہٹ فلماں وچ کم کیتا اے۔۔اس نے 2013 وچ فلم *ہوسٹل* رانہیں اپنے اداکاری سفر دی شروعات کیتی، جو کہ وپاری طور اُتے کامیاب رہی۔ جدید نیپالی فلم انڈسٹری وچ مشہور اتے کئی انعام حاصل کرن والا، کے۔کے۔ نیپال وچ سبھ توں ودھ تنخواہ حاصل والے اتے وپاری کامیاب اداکاراں وچوں اک اے۔ نیپال اتے دنیا بھروچ وسدے نیپالیاں وچ اسدے بہت فین ہن۔ اوہ نیپالی فلم دے اتہاس وچ اکو اداکار اے جس دیاں فلماں اپنے کریئر دی شروعات توں وپاری طوراُتے کامیاب رہیاں ہن۔

## فلماں

ےمیروہجور3
بیچلربنٹی

## حوالے

گٹھ:جم 1994
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:نیپالی اداکار
گٹھ:کٹھمنڈو دے لوک
گٹھ:۱۹۹۴ دے جم
تحصیل کوٹ رادھا کشن

**کوٹ رادھا کشن** پنجاب دے ضلع قصور دی اک تحصیل اے ۔ 

گٹھ:پنجاب
گٹھ:پنجاب دیاں تحصیلاں
گٹھ:لہندے پنجاب دیاں تحصیلاں
گٹھ:ضلع قصور
اٹھاراں ہزاری

**اٹھاراں ہزاری**، پنجاب، پاکستان دے ضلع جھن٘گ دی تحصیل اٹھاراں ہزاری وچ اک شہر اے تے تحصیل دا راجگڑھ اے ۔ 

گٹھ:پنجاب دے شہر
گٹھ:پنجاب دے آباد تھاں
گٹھ:پنجاب
گٹھ:ضلع جھنگ
طاہرہ سرا

**طاہرہ سرا** اک پاکستانی شاعرہ اے ۔
**طاہرہ سرا** (جم 17 جولائی 1978) پاکستانی پنجابی شاعرہ اے۔
## جم جیون
طاہرہ سرا 17 جولائی 1978 نوں جمی ۔ ایہہ صفدر آباد (ضلع شیخوپورا ہن ضلع ننکانہ صاحب) دی رہن والی اے ۔ اسدی چھوٹی بہن سعدیہ وی چنگی شاعرہ اے ۔طاہرہ اپنے شہر توں اک رسالہ پنجابی زبان وچ ”ساڈا پنجاب“ تے انگریزی زبان وچ ”دی ہڈ“ شائع کرنا چاہندی اے ۔

طاہرہ سرا خالص پنجابن دی شخصیت دے نال بہت محبوب لہجے وچ شاعری پڑھدی اے ۔ ایسی شاعری بوہت گھٹ کسی پنجابی عورت توں سنی اے۔

## شاعری نمونہ

غزل

پہلی گل کہ ساری غلطی میری نئیں
جے کر میری وی اے، کی میں تیری نئیں؟

او کہندا اے پیار تے جنگ وچ جائز اے سب
میں کہنی آں اوں ہوں، ہیرا پھیری نئیں

کِسراں ڈر دا گُھن کھا جاندا اے نیندر نوں
توں کی جانیں، تیرے گھر جو بیری نئیں

میری من تے اپنے اپنے راہ پئیے
کی کہناں ایں، جنی ہوئی بتھیری نئیں؟

## کتاباں
* *شیشہ*

## حوالے

## باہرلےجوڑ
*https://www.youtube.com/watch?v=hlRhSYKX3sQ
گٹھ:پاکستانی پنجابی شاعر
گٹھ:پنجابی شاعر
ستوندر کور دھالیوال

**ستوندر کور دھالیوال** (جم 17 جون 1953) اک سیاسی اتے سماجی ورکر اتے بھارتی پنجاب دے صوبے وچ روپڑ حلقے ولوں اک پارلیمنٹ ممبر وجوں وی چنی گئی جو شرومنی اکالی دل دی امیدوار اے۔

## آرنبھک جیون
ستوندر دا جم 17 جون 1953 نوں ببیال پنڈ وچ ہویا سی جو کہ ہریانہ  وچ انبالہ ضلعے دے ماتحت آؤندا اے۔ 13 جولائی 1975 نوں سردار راجندر سنگھ دھالیوال نال اوہناں دا ویاہ ہویا اتے اوہناں دے دو پتر اتے اک دھی ہن۔

## سکھیا
ستوندر نے پنجاب یونیورسٹی، چنڈی گڑھ توں اس دی ایم۔اے۔ اتہاس تے سیاستیات وچ اتے بی۔ایڈّ پوری کیتی۔

## کیریئر
اوہ 1996 توں شرومنی اکالی دل دی میمبر رہی اے۔ اوہ پہلی وار 1997 وچ 11ویں لوک سبھا لئی چنی گئی سی جتھے اوہ کھیتی باڑی بارے کمیٹی دی میمبر دے روپ وچ کم کردی سی۔ 1998 وچ، اوہ 12ویں لوک سبھا لئی چنی گئی اتے اس نے بطور سیوا کیتی؛

* ریلوے کمیٹی دی میمبر
* پارلیمنٹ دے مقامی کھیتر ترقی سکیم دے میمبراں دی کمیٹی دی میمبر
* صلاح کار کمیٹی، سماجی نیاں اتے شکتیکرن وزارت دی میمبر

## حوالے

گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1953
گٹھ:سیاست وچ بھارتی عورتاں
چودھری نند لال

* چودھری نند لال* پنجاب، بھارت توں اک سیاستدان سی جہنا نے بلاچور اسمبلی حلقہ تو 06 واری شرومنی اکالی دل دی ٹکٹ توں چون لڑی سی جو اوہ لگاتار 04 وار چون جتے سن۔

## حلقہ
چودھری نند لال بلاچور اسمبلی حلقہ توں 1997 توں اکالی ممبر اے۔ اوہ لگاتار چار وار پنجاب صوبائی اسمبلی ممبر چنیا گیا اے۔

## جیون
چودھری نند لال دا جم تحصیل بلاچور وچ پیندے پنڈ کریمپور وکھے گجر برادری دے چودھری لکشمن داس دے گھر ہویا۔ چودھری نند لال نے مڈلی سکھیا توں بعد اگے پڑھائی حاصل نہیں کیتی سی۔
چودھری نند لال نے کافی سماں دانہ منڈیاں وچ کم کیتا سی۔
چودھری نند لال کافی ویلے توں گلے وچ کینسر دی بیماری توں پیڑت سن جو 14 اپریل 2019 نوں اوہناں دی موت ہو گئی۔

## حوالے

گٹھ:سیاستدان
گٹھ:پنجابی لوک
سُوشیلا کرکیٹا

**سُشیلا کرکیٹا** (27 اپریل 1939 – 19 اکتوبر 200 9) 1985 توں 2000 تک بہار صوبائی اسمبلی دی میمبر رہی اتے کھنٹی توں لوک سبھا وچ وی رہی سی۔

اس نے بہار سرکار دے کئی اہم پورٹفولیؤ رکھے۔ اوہ 1985 توں لے کے 1988 تک آبپاشی لئی صوبائی وزیر (آزاد چارج) سی۔ اس نے 1989 وچ کیبنٹ رینک وچ ترقی کیتی سی اتے کھاناں تے جغرافیہ سائنس اتے خوراک تے سول سپلائی ڈیپارٹمنٹاں دی اگوائی کیتی سی۔

اس نے جھارکھنڈ دے کھنٹی دے حلقے دی نمائندگی کیتی اتے انڈین نیشنل کاگرس دی سدس سی۔ اوہ برسا کالج، کھنٹی وچ اک لکچرار وی سی اتے بعد وچ اس دی پرنسپل بن گئی سی۔

## شروعاتی زندگی اتے سکھیا
سُوشیلا کرکیٹا دا جم 27 اپریل 1939 نوں رانچی، بہار توں پربھودیال مارکی اتے مینی مارکی وچ ہویا سی۔ اس نے سینٹ ایگزوائرا کالج، رانچی توں فلسفے وچ ماسٹرز اتے ایڈوکیشن وچ بیچولر کیتی۔

بعد وچ اس دا 28 دسمبر، 1970 وچ شری نوتروٹ کرکیٹا نال ویاہ ہویا اتے اوہناں دے تن پتر اتے دو بیٹیاں ہن جنہاں دا ناں روشن، پروین، نوین، سندھیا اتے۔آشا ہن۔

## نجی دلچسپیاں
کرکیٹا اک سماجی کم کرتا اتے استاد سی جو نیمت طور اُتے مقامی پنڈاں دا دورہ کردا سی اتے اجیہاں صنعتاں نوں مقامی لوکاں دے گھراں وچ مُتحرک کردی سی۔ اس دے کھیڈ مقصداں وچ تیرئندازی، فٹ بال اتے ہاکی شامل سی۔ اس نے جھارکھنڈ خواتین ہاکی ایسوسی ایشن، خواتین ہاکی ایسوسی ایشن، چوٹانگپر اتے بہار خواتین ہاکی ایسوسی ایشن دی اگوائی کیتی۔

## عہدے

* 1985–2000 توں، بہار صوبائی اسمبلی دی ممبر(تن وار)
* 1985–88 راج وزیر، (آزاد چارج)، سنچائی، بہار سرکار
* 1988–89 کیبنٹ وزیر، دہاتی ترقی، خوراک اتے سول سپلائی، بہار سرکار
* 1989–90 کیبنٹ وزیر، کھاناں اتے جغرافیہ، بہار سرکار
* 1990–95 کوآرڈینیٹر، پبلک لیکھا کمیٹی، بہار صوبائی اسمبلی ؛ کوآرڈینیٹر، نودان کمیٹی، بہار صوبائی اسمبلی
* 1990–2000|ڈپٹی لیڈر، کانگرس پارٹی، بہار صوبائی اسمبلی ؛ چیئرمین، بال اتے خواتین ترقی کمیٹی (دو وار)
* 2004 وچ 14ویں لوک سبھا لئی چنی گئی؛ میمبر، خواتین سشکتیکرن کمیٹی؛ میمبر، کرت کمیٹی
* 16 اگست 2006 میمبر، خواتین سشکتیکرن کمیٹی
* 5 اگست 2007 میمبر، کرت اُتے مستقل کمیٹی

## نجی جیون
اس نے 28 دسمبر 1970 نوں نوتریٹ کرکیٹا نال ویاہ کروایا اتے جس توں بعد اوہناں دے 3 بیٹے اتے 2 بیٹیاں سن۔

دل دے دورے پچھوں 19 دسمبر 2009 نوں کرکیٹا دی رانچی وچ موت ہو گئی سی۔ اوہ 70 سال دی سی جس ویلے اس دی موت ہوئی۔

## حوالے

گٹھ:موت 2009
گٹھ:جم 1939
گٹھ:سیاست وچ بھارتی عورتاں
رینو کماری

**رینوں کماری** (جم 29 اگست 1962) اک ایڈووکیٹ اتے سوشل ورکر اے اتے اک بھارتی پارلیمنٹ میمبر اے جو بہار دے کھگریا ہلکے توں جیڈییو امیدوار وجوں چنی گئی۔

## شروعاتی زندگی اتے سکھیا
رینوں کماری دا جم 29 اگست 1962 نوں الولی، کھگاریا، بہار وچ ہویا سی۔ پٹنا یونیورسٹی، پٹنا توں ایم۔اے۔ کیتی۔ اس کول بی۔این۔ منڈل یونیورسٹی، مدھپرا، بہار توں ایل۔ایل۔بی (بھاگلپر یونیورسٹی) اتے ڈی۔پی۔ایڈ ڈگری وی اے۔

## کیریئر
رینوں کماری 13ویں لوک سبھا لئی 1999 وچ چنی گئی سی۔

* پٹیشناں اُتے 1999–2000 کمیٹی میمبر
* 2000–2004 میمبر صلاح کار کمیٹی، شہری ہوابازی وزارت

اوہ عورتاں دے بارے جاگروکتا پیدا کرن لئی وکھ-وکھ ادارےآں اتے پروگراماں راہیں سماجی ترقی وچ رجھی ہوئی اے۔

رینوں کماری نوں کتاباں پڑھنا اتے سنگیت سننا پسند اے۔

## حوالے

گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1962
گٹھ:سیاست وچ بھارتی عورتاں
رشید انور

**ڈاکٹر رشید انور** (7 ستمبر 1923) اک پاکستانی شاعر اتے غزل کار سی۔ رشید انور دا جم سندھو جٹاں دے گھر 7 ستمبر 1923 نوں ہویا۔ رشید نے 1942 وچ میاں والی توں میٹرک پاس کیتی۔ کجھ سماں رشید نے اریگیشن ڈیپارٹمنٹ وچ نوکری کیتی پر پھیر ہوموپیتھی کالج لاہور توں ڈاکٹری دا کورس کر کے ڈاکٹری دا پیشہ اختیار کیتا۔رشید انور نے پنجابی ادتھی لیگ دے پرچے، پنجابی زبان دا بہت دیر اڈیٹنگ کیتا۔ رشید انور دے تن شعری مجموعے 'منزلاں'، 'لمیاں اڈاریاں' اتے 'یاداں' چھپ چکے ہن۔

## رشید انور دی رچنا

*آپو اپنے پتھر لے کے نال گھراں توں آئیو،
منگویں پتھراں نال میں دل نوں نئیں سنگسار کراؤنا۔
آ کاغذ دے پھلّ سزاواں تیریاں زلفاں اتے،
نہ ایہناں دا رنگ بدلنے نہ ایہناں کملاؤنا۔
'انور' وی ہن سمجھ گیا اے پیار دے طور طریقے،
اگّ دے اتے برف پکاؤنی، پتھر پھلّ بناؤنا۔*


## حوالے

گٹھ: جم 1923
گٹھ: شاعر
منیبین کارا

**منیبین کارا** (1905–1979) اک بھارتی سماج سیوک اتے ٹریڈ یونیئنسٹ سی۔ اوہ ہند مزدور سبھا دی اک بانی میمبر سی اتے اس دے پردھان وجوں سیوا نبھائی۔ اس نوں بھارت سرکار نے 1970 وچ پدم شری، چوتھا سبھ توں اچا بھارتی شہری انعام، دے نال نوازیا گیا سی۔

## جیونی
1905 وچ بھارتی صوبے مہاراشٹر دے ممبئی وچ اک نوں اک مڈل کلاس پروار، آریہ سماج سدسّ، وچ جم ہویا۔ منیبین کارا نے سینٹ کولمبیا ہائی سکول، گمدیوی، ممبئی توں اپنی سکولی پڑھائی پوری کیتی اتے برمنگھم یونیورسٹی توں سماج سائنس وچ ڈپلوما کیتا۔ 1929 وچ بھارت واپس آ گئی، بھارت آ کے اوہ آزادی تحریک وچ شامل ہو گئی، *سیوا مندر* اتے اک پرنٹنگ پریس قائم کیتا اتے ایم این رائے  دا*آزاد بھارت*  بھارتی انقلابی لئی اک قومی اشاعت ، شائع کیتا۔ بعد وچ اوہ نارائن ملہار جوشی، آل انڈیا ٹریڈ یونین پارٹی دے شروعاتی لیڈراں وچوں اک، دے اثر ہیٹھ آ گئی سی، اتے ٹریڈ یونین سرگرمی وچ شامل ہونا شروع کر دتا۔ اس دا کم مظاہرہ ممبئی، بمبئی امپروومینٹ ٹرسٹ دے کئی اہلکاراں دی رہائش، دی جھگیاں اُتے سی۔ اس نے اک 'مدرز کلبّ' اتے 'ہیلتھکیئر سینٹر' دا قیام کیتا اتے سیل نویشک درمیان صفائی اتے ساکھرتا دا سندیش پھیلایا۔ بعد وچ اس نے سوشل انسٹیچیوٹ؛ *سیوا مندر،* جس نوں بعد وچ بھنگگنی سماج وچ بدل دتا گیا، شروع کیتا۔

منیبین کارا، جو کدے وی کسے سیاسی چون وچ کھڑی نہیں ہوئی سی،  نوں بھارت سرکار نے 1970 وچ پدم شری دے شہری انعام نال نوازیا گیا سی۔ نوں سال بعد، 74 سال دی عمر وچ اس دی موت ہو گئی۔ ہند مزدور سبھا نے اس نوں 1980 وچ منیبین کارا انسٹیچیوٹ (ایم کے آئی) نام دی ادارہ بنا کے نوازیا گیا۔ مغربی ریلوے یونین نے اس دے اعزاز وچ، منیبین کارا فاؤنڈیشن دی شروعات کیتی، اتے ممبئی دے گرانٹ روڈ کھیتر وچ، منیبین کارا فاؤنڈیشن ہال نوں قایم رکھیا۔

## ایہہ وی دیکھو

* Trade Unionism
* Hind Mazdoor Sabha
* International Confederation of Free Trade Unions
* All India Trade Union Congress
* M. N. Roy
* Narayan Malhar Joshi

## حوالے

گٹھ:بھارتی خواتین سماجی ورکر
گٹھ:موت 1979
گٹھ:جم 1905
گٹھ:سیاست وچ بھارتی عورتاں
بورجگین

**بورجگین** خاندان دا بانیمنگول سردار بوزنجر خان سی۔ جس دیاں اولاداں توں تقریباً 24 قبائل وجود وچ آئے جو بورجگین کہلواندے نیں ۔ ان بورجگین قبائل وچ چنگیز خان دا قبیلہ قیات تے امیر تیمور دا قبیلہ برلاس وی شامل اے۔

## ہور ویکھو
* چنگیز خان
* منگول سلطنت

## حوالے

گٹھ:چنگیز خان دی اولاد
گٹھ:منگولیا دے نسلی گروہ
گٹھ: منگولیا دی تریخ
گٹھ:قرابت و نسب
گٹھ:منگول سلطنت
گٹھ:منگول سلطنت دیاں شخصیتاں
گٹھ:منگول قوماں
گٹھ:یوآن خاندان
گٹھ:بورجگین
برلاس

**برلاس**
مشہورترک منگول قبیلہ اے۔یہ مُغلی یا منگولی زبان دا لفظ اے جس دا مطلب شُجاع، بہادر  تے دلیر دا اے قبیلہ برلاس فاتح ایشیاء امیر تیمور گورگانی دا قبیلہ اے جو چنگیز خان دے قبیلے قیات بورجگین دی ذیلی شاخ اے۔ترک منگول (مغل )جنگجُو تومنہ خان دے جڑواں بیٹےآں وچ توںاک بیٹا قبل خان پیدا ہوا  تے اسی دی نسل توں چوتھی پُشت وچ چنگیز خان  تے دوسرا بیٹا قاچولی بہادر جس دے بیٹے ایرومجی نوں بہادری  تے دلیری دی وجہ توں برلاس کہا جانے لگا۔ جس دی وجہ توں لفظ برلاس مشہور ہوا تے قبیلے دے نام دے طورپر اختیار دیا گیا۔ ورنہ قاچولی بہادر تک سب بوزنجر خان دی اولاد ہونے دی وجہ توں بوزنجری کہلاندے سن۔آگے چل کرایرومجی برلاس دی چوتھی پُشت وچ مشہورشخصیت قراچاربرلاس جو چنگیز خان دا ہمعصر  تے مشیراعلیٰ سی۔ قراچاربرلاس دی پانچویں پُشت وچ امیر تیمور گورگان پیدا ہوا۔جس دی وجہ توں برلاس قبیلہ دنیا وچ خاص حیثیت  تے پہچان توں مشہور ہوا  تے فاتح ایشیاءامیر تیمور دی چھٹی پُشت توں مغل بادشاہ، فاتح ہندوستان مرزا ظہیرالدین بابر پیدا ہوا۔چنگیز خان  تے امیر تیمور دونوں ایک جدامجد تومنہ خان توں سن۔
 
گٹھ:برلاس
گٹھ:ترک
بشیرا (کہانی)

***بشیرا*** نوتیج سنگھ پریتلڑی دی دل ٹمبویں پنجابی کہانی اے۔ اسنوں اسدی پوتری رتیکا سنگھ نے اپنی اسے نام دی چھوٹی فلم دا موضوع بنایا اے۔

## باہری لنک
* بشیرا نوتیج سنگھ
## حوالے

گٹھ:نکیاں کہانیاں
گٹھ:پنجابی کہانیاں
گٹھ:پنجابی ساہت
نفیس فاطمہ

**نفیس فاطمہ** (جم 6 اپریل 1963) بنگلور یونیورسٹی فی اک سنڈیکیٹ میمبر سی، جو کہ ستمبر 2015 توں جولائی 2018 اس عہدے اُتے تعینات رہی اتے 2009 توں جولائی 2017 تک کرناٹک پردیش کانگرس کمیٹی دی سیکٹری سی۔ اوہ دو معیاد لئی کرناٹک کینسر سوسائٹی دی پردھان سی، (غیر-سیاست لئی وکھ-وکھ کینپاں، بھاشن کروا کے کینسر دی شروعاتی پچھان اتے علاج لئی کم کرن والی اک غیر-سرکاری ادارہ) اتے انڈین نیشنل کانگرس دی سرگرم نیتا سی۔ اوہ 1999 توں 2002 تک کرناٹک پردیش کانگرس کمیٹی دی جنرل سیکٹری سی۔

## نجی جانکاری
نفیس فاطمہ دا جم بنگلور وچ ہویا سی اتے اس نے اپنی بیچلر سائنس وچ نجلنگپا کالج آف آرٹس، سائنس اتے کامرس توں پوری کیتی جتھے اوہ طالب علم آگوُ سی۔ بعد وچ اس نے سیاست سائنس نال آرٹس وچ ماسٹرس کیتی۔

9 جنوری 1983 نوں اوہناں دا ویاہ سری نور احمد شریف نال ہویا سی اتے اوہناں دے اک بیٹے ہن۔

## سیاسی جیونی
اوہ 1990 وچ سرگرم سیاست وچ داخل ہوئی سی، جدوں اوہ بینگلور سٹی کارپوریشن دی چون لئی کھڑی ہوئی سی، اس توں بعد اوہ کرناٹک وچ بھارتی قومی کانگرس دیاں سرگرمیاں وچ سرگرم حصہ لے رہی اے، جو بلاک پدھر توں شروع ہندی اے اتے خواتین ونگ دے پردھان اتے شری ایس ایم کرشنا دے صدر سمندری جہاز دے ماتحت راج دے جنرل سیکٹری (کے پی سی سی) بن گیا۔ فاطمہ نوں پارٹی دے وکھ-وکھ عہدیاں اُتے منعقد کیتا گیا، اتے ہن کرناٹک پردیش کانگرس کمیٹی دی سیکٹری اے۔

## عہدے
;پارٹی پوزیشنز
- مالزوارم ویسٹ محیلہ کانگریس کمیٹی (I) کی صدر، 1991ء تا 1995ء

- مالزوارم ویسٹ محیلہ کانگریس کمیٹی (I) کی جنرل سیکرٹری، 1992ء تا 1995"

- کے پی سی سی (I) اقلیتی سیل کی جوائنٹ سیکرٹری، 1997ء تا 2002ء

- کرناٹکا پردیش کانگریس کمیٹی (I) کی جنرل سیکرٹری

- ہیبل بلاک، کے پی سی سی کی رکن، 2002ء تا 2005ء

- کے پی سی سی کی منتخب رکن، 2005ء تا 2010ء

;دوسرے عہدے:
- ریاستی مشاورتی کمیٹی برائے صحت و خاندانی فلاحی ڈیپارٹمنٹ، حکومت کرناٹکا، کی رکن

- آل انڈیا ہینڈی کرافٹس بورڈ (زیر انتظام وزارت ٹیکسٹائل، حکومت بھارت) کی رکن

- زرعی سائنسی یونیورسٹی، بنگلور کے بورڈ آف مینجمنٹ کی رکن

- زرعی سائنسی یونیورسٹی، ریچڑ کے بورڈ آف مینجمنٹ کی رکن

- انڈیا کی فیملی پلاننگ ایسوسی ایشن، بنگلور کی رکن

- آئی-این-ٹی-یو-سی۔ ڈینیڈا پروگرام، نیو دہلی کی پروگرام کوآرڈینیٹر

- دور درشن، بنگلور پروگرام کمیٹی کی رکن

- جنوبی ریلوے میں زیڈ-آر-یو-سی-سی۔ کی رکن

- آل انڈیا ریڈیو، بنگلور کی مشاورتی کمیٹی کی رکن

- کرناٹکا کینسر سوسائٹی کی صدر

- کرناٹکا ریاستی صنعتی بنک لمیٹڈ کی نائب صدر

- بھارت کی یلاہنکا لوکل ایسوسی ایشن کی صدر

## حوالے

گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:بھارتی مسلمان
گٹھ:جم 1963
گٹھ:سیاست وچ بھارتی عورتاں
گٹھ:Pages with unreviewed translations
کل ہند مجلس اتحاد المسلمین

**کل ہند مجلس اتحاد المسلمین** حیدرآباد دی اک مسلم سیاسی پارٹی اے۔ اسدی نیہ 1927ء وچ حیدرآباد ریاست وچ رکھی گئی سی۔ اسنے 1984 وچ پہلی وار لوک سبھا چوناں لڑیاں۔ 2014 وچ اس پارٹی نے تیلنگانا صوبائی اسمبلی چوناں وچ ست سیٹاں جت کے بھارتی چون کمیشن توں اک مقامی پارٹی دا درجہ حاصل کر لیا۔

## چون اتہاس

### لوک سبھا

''<sub>source</sub>''

### آندھرا پردیش ودھانسبھا

''<sub>source</sub>''

### تیلنگانا ودھانسبھا

### مہاراشٹر صوبائی اسمبلی

so

## حوالے

گٹھ:بھارت دے سیاسی دل
گٹھ:بھارت دیاں سیاسی جماعتاں