یوم نکبہ

**یوم نکبہ** ہر  سال منایا جاندا اے ایہ اسرائیل دے قیام دے بعد 1948 وچ تقریبا 8 لکھ فلسطینیاں نو‏‏ں بے گھر کرنے د‏‏ی ياد وچ منایا جاندا اے ۔نکبہ مئی 1948 وچ وی قتل عام ہويا سی تے 15 ہزار تو‏ں 18 ہزار لوک شہید ہوئے سن ۔عام طور اُتے ایہ 15 مئی نو‏‏ں منایا جاندا اے ۔

 

**نکبہ یوم** ( Arabic         ) *[[فلسطینی نکبت|نکبہ]]* دی یادگار دا دن اے، جہنوں فلسطینی تباہی وی آکھیا جاندا اے، جہدے وچ 1948 وچ فلسطینی معاشرے تے وطن دی تباہی، تے فلسطینی لوکاں دی اکثریت دی مستقل بے گھری شامل سی۔ ایہ عام طور اُتے 15 مئی نو‏‏ں منایا جاندا اے جو گریگوری کیلنڈر د‏‏ی تاریخ 14 مئی 1948 نو‏‏ں منایا جاندا ا‏‏ے ۔ فلسطینیاں لئی، ایہ اسرائیل دے قیام توں پہلے تے بعد دی بے گھری دی یادگار دا سالانہ دن اے۔ 

اس دن دا سرکاری طور اُتے 1998ء وچ یاسر عرفات نے افتتاح کیتا سی ، حالانکہ ایہ تاریخ 1949ء تو‏ں ہی غیر سرکاری طور اُتے احتجاج دے لئی استعمال ہُندی سی۔

## ٹائمنگ
thumb| 1948 وچ فلسطینی پناہ گزین
نکبہ یوم عام طور تے 15 مئی نوں منایا جاندا اے، جو اسرائیل دی آزادی لئی گریگوری کیلنڈر دی تاریخ دے اگلے دن اے۔ اسرائیل وچ ، نکبہ دن دے واقعات کچھ عرب شہریاں دے ذریعہ یوم ہتزموت (اسرائیل دا یوم آزادی) اُتے منعقد کیتے گئے نيں ، جو اسرائیل وچ عبرانی کیلنڈر د ی تاریخ ( 5 عیار یا اس تو ں کچھ عرصہ پہلے یا بعد وچ ) منایا جاندا ا ے۔ عبرانی تے گریگوری کیلنڈر دے درمیان اختلافات د‏‏ی وجہ تو‏ں ، یوم آزادی تے یوم نکبہ دے لئی سرکاری 15 مئی د‏‏ی تاریخ عام طور اُتے صرف ہر 19 سال بعد میل کھاندی ا‏‏ے۔ 

## یادگار

اسرائیل دی ریاست دے قیام دے اک سال بعد 1949ء چ 15 مئی نو مغربی کنارے دے کئی شہراں (اردنی حکومت دے تحت) چ مظاہریاں، ہڑتالاں، کالے جھنڈے چڑھان تے 1948 دی جنگ دے دوران مارے جان آلے لوکاں دیاں قبراں دے دورے نال نشان زد کیتا گیا۔ ایہ تقریبات کارکناں تے طلباء د ی انجمناں، ثقافتی تے کھیلاں دے کلباں، سکاؤٹس کلباں، پناہ گزیناں د ی کمیٹیاں تے اخوان المسلمین دے ذریعہ منعقد کيتیاں گئیاں سن۔ مصنف تامیر سوریک دے مطابق انہاں اجتماعات وچ مقررین نے عرب حکومتاں تے عرب لیگ نو‏‏ں "فلسطین نو‏‏ں بچانے" وچ ناکام رہنے دا الزام عائد کيتا۔ 1950ء د‏‏ی دہائی دے آخر تک ، 15 مئی نو‏‏ں عرب دنیا وچ فلسطین دے دن دے ناں تو‏ں جانا جائے گا ، جس دا ذکر عرب تے مسلم ملکاں دے میڈیا نے فلسطین دے نال بین الاقوامی یکجہتی دے دن دے طور اُتے کیتا ا‏‏ے۔ 

### واپسی دا مارچ
اسرائیل دے عرب شہریاں دے ذریعہ نکبہ د‏‏ی یادگار جو 1948 د‏‏ی جنگ دے نتیجے وچ اندرونی طور اُتے بے گھر افراد نيں ، کئی دہائیاں تو‏ں جاری اے ، لیکن 1990 د‏‏ی دہائی دے اوائل تک ایہ نسبتاً کمزور سی۔ شروع چ، 1948 دی تباہی دی یاد ذاتی تے فرقہ وارانہ کردار دی سی تے کسے دتے گئے پنڈ دے ٹبر یا ممبر اپنے سابقہ پنڈاں دی تھاں تے اکٹھے ہون لئی ایس دن نوں ورتدے سن۔  اسرائیلی حکام ولوں انہاں نو روکن دی کوششاں دے باوجود، 1958 وچ اسرائیل دے کجھ سکولاں وچ عرب طلباء ولوں خاموش پہرہ دی شکل وچ دسویں سالگرہ دے چھوٹے پیمانے تے یادگار منعقد کیتے گئے۔  سابقہ پنڈاں دے تھاواں دے دورے 1976 وچ لینڈ ڈے دے واقعات دے بعد تیزی نال نظر آن لگ پئے۔  پناہ گزیناں دے موضوع نو پیش کرن چ 1991 دی میڈرڈ کانفرنس دی ناکامی دے تناظر چ، اسرائیل چ اندرونی طور تے بے گھر ہون آلے حقوق دے دفاع لئی ایسوسی ایشن دی بنیاد ہر سال 15 مئی نوں اک مختلف پنڈ دی تھاں تے واپسی دا مارچ منعقد کرن لئی رکھی گئی سی تاکہ اس معاملے نو اسرائیلی عوامی ایجنڈے تے رکھیا جا سکے۔ 

1990 دی دہائی دے اوائل تک، اسرائیل دے فلسطینی عرب شہریاں ولوں اس دن دی سالانہ یادگاراں نے کمیونٹی دے عوامی گفتگو وچ اک نمایاں مقام حاصل کیتا۔  

### دوجیاں یادگاراں
میرون بینوینسٹی لکھدے نيں کہ ایہ "... اسرائیلی عرب سن جنہاں نے علاقےآں دے باشندےآں نو‏‏ں نکبہ یوم منانے د‏‏ی تعلیم دتی۔"  مقبوضہ علاقےآں وچ فلسطینیاں نو‏‏ں 1988 وچ پہلی انتفاضہ دے دوران فلسطین لبریشن آرگنائزیشن دے یونائیٹڈ نیشنل کمانڈ آف دی رائزنگ نے 15 مئی نو‏‏ں قومی ماتم دے دن دے طور اُتے منانے دا مطالبہ کيتا سی۔  اس دن دا افتتاح 1998 وچ یاسر عرفات نے کیتا 

اس تقریب نو اکثر اسرائیل، مغربی کنارے تے غزہ ، عرب ریاستاں چ فلسطینی پناہ گزیناں دے کیمپاں تے دنیا بھر چ دوجیاں تھاواں تے فلسطینیاں دی تقریراں تے ریلیاں نال نشان زد کیتا جاندا اے۔   احتجاج بعض اوقات مغربی کنارے تے غزہ پٹی وچ فلسطینیاں تے اسرائیل د ی دفاعی افواج دے وچکار جھڑپاں وچ تبدیل ہوجاندا ا ے۔    2003 تے 2004 وچ، لندن  تے نیویارک شہر وچ مظاہرے ہوئے۔  2002 وچ، زوچروٹ عبرانی بولی وچ نکبہ دے بارے وچ شعور پیدا کرن آلے تقریبات دا انعقاد کرن دے لیی قائم کیتا گیا سی تاکہ فلسطینیاں تے اسرائیلیاں نو حقیقی مفاہمت دے نیڑے لیایا جا سکے۔ ایہ ناں عبرانی نسوانی جمع دی شکل اے "یاد رکھو"۔ 

نکبہ یوم 2011 تے، مغربی کنارے، غزہ پٹی، لبنان تے شام دے فلسطینیاں تے دوجے عرباں نے اس تقریب نو نشان زد کرن دے لی اپنی متعلقہ سرحداں، یا اسرائیلی مقبوضہ علاقیاں چ جنگ بندی دی لائناں تے چوکیاں دی طرف مارچ کیتا۔  اسرائیلی فوج دی فائرنگ دے نتیجے چ گھٹ توں گھٹ باراں فلسطینی تے حامی مارے گئے تے سینکڑوں زخمی ہوئے۔  اسرائیلی فوج نے ہزاراں شامی مظاہرین دے اسرائیلی مقبوضہ گولان ہائٹس وچ زبردستی داخل ہون دی کوشش کرن دے بعد فائرنگ کر دتی جس دے نتیجے وچ اے ایف پی نے 1974 دے جنگ بندی دے معاہدے دے بعد اوتھے تشدد دے بدترین واقعات وچو ں اک قرار دتا۔  آئی ڈی ایف نے آکھیا کہ فوجیاں نے "سینکڑے شامی فسادیاں" ول "منتخب طور تے فائرنگ کیتی" جہدے نال اوہناں دے اسرائیلی پاسے پار ہون دے جواب وچ اک غیر متعین تعداد زخمی ہو گئی۔  بی بی سی دے مطابق، 2011 دے نکبہ یوم دے مظاہریاں نو عرب بہار نے حوصلہ دتا سی۔  2012 دی یادگار تقریب دے دوران، ہزاراں فلسطینی مظاہرین نے مغربی کنارے تے غزہ پٹی دے شہراں تے قصبیاں وچ احتجاج کیتا۔ مظاہرین نے مشرقی بیت المقدس وچ چوکیاں دی حفاظت کرن آلے اسرائیلی فوجیاں تے پتھراؤ کیتے جہناں نے جواب وچ ربڑ دیاں گولیاں تے آنسو گیس چلائی۔  الجزیرہ انگریزی دے مطابق 2021 وچ، 2021 دے اسرائیل فلسطین بحران دے دوران نکبہ دا دن منایا گیا سی تے الجزیرہ انگلش دے مطابق مغربی کنارے وچ اسرائیلی سکیورٹی فورسز نے گھٹ توں گھٹ 29 فلسطینیاں نوں زخمی کیتا سی۔  

## یادگار تے اعتراضات
left|thumb| فلسطین دے شہر حبرون دے عروب کیمپ وچ نکبہ یوم 2011.
شلومو ایوینیری نے نکبہ یوم دی پابندی تے تنقید کیتی اے کہ اک ہور اہم مسئلہ فلسطینی شہریاں لئی قومی تعمیر دی بنیاد دے طور تے اک مضبوط قومی تحریک نوں مضبوط کرن وچ ناکامی اے۔   اسرائیل دے عرب شہریاں نو اسرائیل توں باہر رہن آلے فلسطینیاں دے مقابلے چ اپنڑے اعلیٰ معیار زندگی دی روشنی چ نکبہ دیہاڑ منان لئی وی نصیحت کیتی گئی اے۔ 

23 مارچ 2011 نو‏‏ں ، کنیسٹ نے 37 تو‏ں 25 دے ووٹاں تو‏ں بجٹ وچ تبدیلی  منظوری دتی ، جس تو‏ں اسرائیلی وزیر خزانہ نو‏‏ں اسرائیلی یوم آزادی د‏‏ی بجائے فلسطینی نکبہ نو‏‏ں منانے والی کسی وی غیر سرکاری تنظیم (این جی او) نو‏‏ں سرکاری فنڈز نو‏‏ں کم کرنے دا صوابدید ملیا۔   بل دی اک پچھلی شکل، جہڑی پہلی وار جولائی 2001 وچ تے فیر 2006 وچ کنیسٹ ولوں زیر غور آئی، نکبا ڈے دی یادگار نوں اک مجرمانہ جرم دے طور تے قائم کیتا، جس وچ 1 سال دی قید تے / یا NIS10,000 (~ $ 2,500) دا جرمانہ ہو سکدا اے۔ فلسطینیاں دا کہنا اے کہ بل تقریر تے اظہار رائے دی آزادی تے پابندیاں عائد کردا اے، مساوات نو محدود کردا اے، تے فلسطینی لوکاں دے قومی شعور تے تاریخی داستان نو دبا دین آلے حالات نو لاگو کردا اے۔ 

اسرائیل وچ عدالہ تے ایسوسی ایشن فار سول رائٹس دے نال نال اسرائیل دے کئی یہودی تے عرب شہریاں ولوں دائر کیتیاں گئیاں متعدد اپیلاں دی وجہ توں مہینیاں توں قانون سازی دے جھگڑے دے بعد، اسرائیل دی سپریم کورٹ نے اپیلاں نوں مسترد کر دتا، تے 5 جنوری 2012 نوں نکبا قانون نوں برقرار رکھیا۔ چیف جسٹس ڈورٹ بینش تے جسٹس ایلیزر ریولن تے میریم ناور نے نتیجہ اخذ کیتا: "قانون دی اعلانیہ سطح واقعی مشکل تے پیچیدہ سوالات اٹھاندی اے۔ تاہم، شروع توں ای، قانون دی آئینی حیثیت وڈی حد تک قانون دی ہدایات دی دتی گئی تشریح تے منحصر اے۔" کٹوتیاں ایونٹ دی کفالت دی لاگت دے تن گنا تک دے برابر ہو سکدیاں نیں; بار بار خلاف ورزی کرن نال جرمانے دی رقم دوگنی ہو جاوے گی۔ 

## ایہہ وی ویکھو

* یوم القدس
* عرب ممالک تے ایران تو‏ں یہودیاں د‏‏ی روانگی تے اخراج د‏‏ی مناسبت دا دن
*  (فلم)
* نکسا دیہاڑ
* جاری نکبہ

## حوالہ جات

## باہرلے جوڑ

* فلسطینی ہر 15 مئی نوں کی احتجاج کردے نیں: فلسطینی تباہی، وضاحت کیتی گئی۔  ووکس ۔
* تصویراں وچ: 'تباہی دے دن' دے احتجاج ، بی بی سی نیوز
* نکبہ – فلسطینی علاقے توں روزانہ خبراں تے جدوجہداں ، نکبہ خبراں

گٹھ:فلسطین