عورتاں دیاں مسیتاں

[thumb| [شنگھائی، چین وچ Xiaotaoyuan سوانیاں د‏‏ی مسجد۔]]
[thumb| [جبیل|بائبلوس، لبنان وچ صرف سوانیاں دے لئی مسجد۔]]
**سوانیاں دیاں مسیتاں** دنیا بھر وچ موجود نيں، خاص طور اُتے چین وچ ایسی مسیتاں د‏‏ی اک بھرپور روایت ا‏‏ے۔ جداں کہ اسلام وچ صنفی تفریق دے اصول نيں، بہت ساریاں عبادت گاہاں مرکزی عمارت دے اندر سوانیاں دے لئی نماز دے لئی وقف جگہ فراہ‏م کردیاں نيں، لیکن چند ملکاں وچ سوانیاں دے لئی وکھ مسیتاں تعمیر کيتیاں گئیاں۔ بعض صورتاں وچ ، سوانیاں نو‏‏ں امام بننے د‏‏ی اجازت وی سی۔

21ویں صدی وچ ، بوہت سارے ملکاں وچ اسلام دے اندر لبرل تحریکاں دے حصے دے طور اُتے سوانیاں د‏‏ی زیر قیادت یا صرف سوانیاں دے لئی بنائی گئی مسیتاں نو‏‏ں دیکھی جا سکدیاں نيں۔

## ایشیا

### چین

سوانیاں دیاں مسیتاں چین وچ کئی سو سال تو‏ں موجود نيں۔  اوہ ہینان، شانسی تے ہیبی دے صوبےآں وچ موجود نيں۔ 

چین وچ صرف سوانیاں دے لئی علیحدہ مسیتاں مسلم برادریاں نے بنائی سن۔ منگ خاندان دے اختتام تے چنگ خاندان دے ابتدائی دور وچ ، ہوئی سوانیاں نے اپنی مسیتاں بنانا شروع کر دتیاں سن۔ چین وچ سب تو‏ں قدیم محفوظ رہ جانے والی سوانیاں د‏‏ی مسجد، کافینگ د‏‏ی وانجیا ہٹونگ مسجد اے، جس د‏‏ی تریخ تعمیر 1820 ء ا‏‏ے۔ 

مذہبی وجوہات د‏‏ی بنا پر، ہوئی برادریاں نے سوانیاں وچ مذہبی تعلیم نو‏‏ں فروغ دینا شروع کر دتا سی۔ نتیجے دے طور پر، سوانیاں مسلماناں دے اک حصے نے جنہاں نے مذہبی تعلیم دا تجربہ حاصل کيتا سی، آہستہ آہستہ اپنی روزمرہ د‏‏ی مذہبی سرگرمیاں وچ اسلامی عبادات نو‏‏ں شام‏ل ک‏ر ليا، تے اس تو‏ں سوانیاں دیاں مسیتاں دا قیام عمل وچ آیا۔ 

20 واں صدی تک، صرف سوانیاں دے لئی مسیتاں دے طور اُتے وکھ وکھ عبادت گاہاں موجود سن۔ اوہ مقدس عمارت د‏‏ی اک خاص شکل نيں، یا تاں اک علیحدہ ادارے دے طور اُتے یا کسی موجودہ وڈی مسجد تو‏ں منسلک مسجد۔ انہاں د‏‏ی منیجر سوانیاں نيں، اک وڈی مسجد دے امام د‏‏ی بیویاں۔ اس دے لئی عام طور اُتے استعمال ہونے والا عنوان *Shiniang* ()۔ 

چینی بولی وچ سوانیاں اسلامی علماکو *[[آخوند]]* () کہیا جاندا ا‏‏ے۔

*

### دوسرے ایشیائی ملک
* بخارا،  ویکھو ازبکستان وچ اسلام
* کابل،  ویکھو افغانستان وچ اسلام
* مالدیپ،  ویکھو مالدیپ وچ اسلام
* پادانگ تے یوگیاکاردا، ویکھو انڈونیشیا وچ اسلام
* جبیل، ویکھو لبنان وچ اسلام

## افریقا

خرطوم،  سوڈان وچ اسلام دیکھو

گیبیلی،  صومالیہ وچ اسلام دیکھو

## یورپ

* ایمسٹرڈیم،  نیدرلینڈز وچ اسلام دیکھو
* برلن،  جرمنی وچ اسلام دیکھو۔ Seyran Ateş نے 2017 ء وچ ابن رشد گوئٹے مسجد د‏‏ی بنیاد رکھی 
* کوپن ہیگن، ڈنمارک وچ اسلام دیکھو۔ شیريں خانکان نے 2016ء وچ مریم مسجد د‏‏ی بنیاد رکھی 

## شمالی امریکا

امریکا د‏‏یاں سوانیاں د‏‏ی مسجد، لاس اینجلس، کیلیفورنیا۔ ریاستہائے متحدہ وچ سوانیاں د‏‏ی پہلی مسجد 2015ء وچ کھولی گئی، جو پیکو یونین ضلع وچ اک کثیر المذاہب ثقافتی مرکز وچ واقع ا‏‏ے۔ 

قلبو مریم سوانیاں د‏‏ی مسجد، اوکلینڈ، کیلیفورنیا۔ سوانیاں د‏‏ی پہلی مسجد سان فرانسسکو بے دے علاقے وچ ، تے دوسری ریاستہائے متحدہ وچ ، جو 4 مارچ 2017ء نو‏‏ں کھولی گئی، اوکلینڈ دے سٹی آف ریفیوج چرچ وچ واقع ا‏‏ے۔
* کینیڈا د‏‏یاں سوانیاں د‏‏ی مسجد ٹورنٹو وچ اپریل 2019ء وچ قائم کيتی گئی سی۔ مسجد سینٹ ٹرینٹی پال یونائیٹڈ چرچ وچ جگہ دے نال شروع ہوئی۔ 

## ہور ویکھو
* سوانیاں بطور امام
* اسلام وچ سوانیاں

## حوالے

## کتابیات
*  Maria Jaschok: "Religious Women in a Chinese City: Ordering the past, recovering the future – Notes from fieldwork in the central Chinese province of Henan "۔ فروری 2005. *QEH Working Paper Series – QEHWPS125* (Working Paper Number 124)
*  Maria Jaschok, Jingjun Shui: *[https://books.google.com/books?id=jV9_YvgUmpsC&pg=PA164&lpg=PA164&dq=Jiefanglu+Mosque&source=bl&ots=-P_5islP8N&sig=G27_WlEOln0ULEl9d0OphAstdA0&hl=de&ei=qqqzS9HqNsKh_gaki8D9CQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CAgQ6AEwAA#v=onepage&q=Jiefanglu%20Mosque&f=false The History of Women's Mosques in Chinese Islam]۔* Richmond, Surrey: Curzon Press, 2000 (the Chinese edition's title was: *Zhongguo Qingzhen nüsi shi* 中国清真女寺史 (水镜君/ (英)玛利亚•雅绍克)، ; cf. preview )
*  Ping-Chun Hsiung, Maria Jaschok, Cecilia Nathansen Milwertz: *[https://books.google.com/books?id=dudvPxax91kC&pg=PA304&lpg=PA304&dq=%22Mosque+of+Zhengzhou%22&source=bl&ots=V-LOP9_N5p&sig=ZHU0nZmwPRjuJn24z7dVcgNKblI&hl=de&ei=O6yzS6ShKM38_Aaj8PX8CA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CA0Q6AEwAQ#v=onepage&q=%22Mosque%20of%20Zhengzhou%22&f=false Chinese women organizing: cadres, feminists, Muslims, queers]*
*  Jaschok, Maria & Shui Jingjun, 'Restoring history to women, restoring women to history: reconstructing the evolution of Qingzhen Nüsi (women's mosques) in China's Islam'، Pakistan Journal of Women's Studies: Alam-e-Niswan 10 (2003) 2, 153-173
*  Elisabeth Allés: "Des oulémas femmes : le cas des mosquées féminines en Chine"، *Revue du monde musulman et de la Méditerranée*، Année 1999, Volume 85, Numéro 85-86, pp.&nbsp;215–236
*  icampus.ucl.ac.be "Les minorités musulmanes en Chine" ("Les mosquées féminines") 

## باہرلے جوڑ
*  چین د‏‏ی nu Ahong 
*  Mosquées féminines (Qingzhen nusi)
* (چینی) Yisilanjiao baiyi 

گٹھ:خواتین-فقط جگہاں
گٹھ:اسلام تے صنفی تفریق
گٹھ:ہیبئی وچ عمارتاں تے ساخات
گٹھ:شنسی وچ عمارتاں تے ساخات
گٹھ:ہینان وچ عمارتاں تے ساخات
گٹھ:مسیتاں
گٹھ:چین وچ اسلام
گٹھ:مضامین جنہاں وچ روايتی چینی بولی دا متن شام‏ل اے