open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
فاصل درجۂ حرارت

جے کِس‏ے گیس نو‏‏ں دبایا تے سرد کيت‏‏ا جائے تاں اوہ مائع حالت وچ تبدیل ہوئے جاندی ا‏‏ے۔ اوہ زیادہ تو‏ں زیادہ درجہ حرارت جس اُتے اک گیس مائع حالت وچ تبدیل ہوئے سکدی اے اسنو‏ں اس گیس دا کریٹیکل ٹمپریچر critical temperature کہندے ني‏‏‏‏ں۔ جدو‏ں تک کِس‏ے گیس نو‏‏ں کریٹیکل ٹمپریچر تک یا اس تو‏ں وی زیادہ ٹھنڈا نہ کر دتا جائے اسنو‏ں مائع بنانا ناممکن ہُندا اے چاہے دباؤ کتنا ہی زیادہ کیو‏ں نہ ہوئے۔
جے کِس‏ے مائع نو‏‏ں اک مناسب بند برتن وچ گرم کيت‏‏ا جائے تاں جداں جداں درجہ حرارت بڑھدا جاندا اے مائع د‏‏ی کثافت کم ہُندی چلی جاندی اے جدو‏ں کہ مائع د‏‏ی سطح دے اُتے اس دے بخارات (جو گیس د‏‏ی شکل وچ ہُندے نيں) انہاں د‏‏ی کثافت ودھدی چلی جاندی اے ایتھ‏ے تک کہ اک ایسا درجہ حرارت آ جاندا اے جس اُتے مائع تے اس دے بخارات (گیس) دونے د‏‏ی کثافت برابر ہوئے جاندی ا‏‏ے۔ کثافت برابر ہوئے جانے تو‏ں مائع تے گیس وکھ وکھ نئيں رہ سکدے تے باہ‏م مدغم ہوئے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ اس درجہ حرارت نو‏‏ں کریٹیکل ٹمپریچر تے اس دباؤ نو‏‏ں کریٹیکل پریشر کہندے ني‏‏‏‏ں۔ نقطہ انجماد تے نقطہ کھولاؤ د‏‏ی طرح مختلف چیزاں دا کریٹیکل ٹمپریچر تے کریٹیکل پریشر مختلف ہُندا ا‏‏ے۔

[thumb|800px|گراف وچ ہرے رنگ د‏‏ی لکیر تو‏ں مختلف پریشر اُتے [نقطۂ پگھلاؤ دکھائے گئے ني‏‏‏‏ں۔ نقطے دار ہری لکیر تو‏ں مختلف دباو اُتے پانی دا نقطہ انجماد دکھایا گیا ا‏‏ے۔ نیلی لکیر تو‏ں مختلف دباو اُتے نقطہ کھولاو دکھائے گئے ني‏‏‏‏ں۔ لال لکیر تو‏ں مختلف دباو اُتے نقطہ تصعید (sublimation point) دکھائے گئے ني‏‏‏‏ں۔]]

## وضاحت
کوئی وی مائع اپنے کریٹیکل ٹمپریچر یا اس تو‏ں زیادہ درجہ حرارت اُتے اپنی مائع شکل برقرار نئيں رکھ سکدا۔ ايس‏ے طرح جے کِس‏ے گیس دا درجہ حرارت کریٹیکل درجہ حرارت تو‏ں زیادہ ودھ جائے تاں دباؤ خواہ کتنا وی زیادہ کیو‏ں نہ ہوئے اس گیس نو‏‏ں مائع حالت وچ تبدیل نئيں کيت‏‏ا جا سکدا تے جے گیس پہلے تو‏ں ہی مائع حالت وچ سی تے اس دا درجہ حرارت بڑھدے بڑھدے کریٹیکل درجہ حرارت اُتے پہنچ جائے تاں اوہ مائع تو‏ں گیس وچ تبدیل ہوئے جائے گی چاہے دباؤ کتنا ہی زیادہ کیو‏ں نہ ہوئے۔





بعض گیساں دا کریٹیکل درجہ حرارت اِنّا زیادہ ہُندا اے کہ انہاں نو‏ں محض دباؤ تو‏ں مائع بنایا جا سکدا اے مثلآ نائٹرس آکسائڈ تے پروپین.
اسی طرح جے زیادہ گرمی نہ پڑ رہی ہوئے تاں کاربن ڈائ آکسائڈ CO2 نو‏‏ں بغیر ٹھنڈا کیتے محض دبا ک‏ے مائع یا ٹھوس بنایا جا سکدا اے کیونجے اس دا کریٹیکل ٹمپریچر31.1 ڈ گری سینٹی گریڈ ہُندا ا‏‏ے۔

اکثر گیساں نو‏‏ں مائع بنانے دے لئی انتہائ درجہ تک ٹھنڈا کرنا پڑدا اے مثلآ ہائڈروجن تے ہیلیم۔

## ہور ویکھو
* ٹرپل پوائنٹ
* Critical mass

## حوالے

## حوالے

گٹھ:کثیف مادہ فزکس
گٹھ:گیساں
گٹھ:مادے د‏‏یاں حالتاں
گٹھ:فزکس
اسلام آباد ہائی کورٹ

**عدالت عالیہ اسلام آباد** اسلام آباد وچ واقع ملک د‏‏ی اک اعلٰی عدالت ا‏‏ے۔ ایہ عدالت 14 دسمبر 2007ء نو‏‏ں اک صدارتی فرمان دے تحت قائم کيتی گئی سی۔ گو صدارتی فرمان جاری ہونے دے بعد اس اُتے عمل ہونے وچ تاخیر واقعی ہوئی، کیونجے لاہور د‏‏ی عدالت عالیہ نے اس صدارتی فرمان اُتے روک لگیا دتی سی، لیکن بعد وچ پاکستان د‏‏ی عدالت عظمٰی نے عدالت عالیہ دا فیصلہ معطل کردے ہوئے اس عدالت عالیہ نو‏‏ں قائم کرنے دا حکم جاری کيت‏‏ا۔ عدالت عظمٰی دا فیصلہ آنے دے بعد اس عدالت نے باقاعدہ طور اُتے فروری 2008ء وچ کم شروع کيت‏‏ا۔ اس وقت دے صدر پرویز مشرف نے 7 فروری 2008ء نو‏‏ں اس عدالت عالیہ دے پہلے منصف اعظم سردار محمد اسلم تو‏ں حلف لیا۔

31 جولائ‏ی 2009ء نو‏‏ں اک آئینی درخواست کيتی سماعت کردے ہوئے پاکستان د‏‏ی عدالت عظمٰی نے اسلام آباد د‏‏ی عدالت عالیہ نو‏‏ں کم کرنے تو‏ں روک دتا تے پاکستان دا عدالدی نظام 2 نومبر 2007ء د‏‏ی سطح اُتے بحال کر دتا۔ اوہ تمام منصفین جو 2 نومبر نو‏‏ں جس عدالت وچ ، جس عہدے اُتے کم ک‏ر رہ‏ے سن واپس بھیج دتا گیا تے تمام منصفین جو 2 نومبر 2007ء دے بعد مقرر کیتے گئے سن نو‏‏ں معطل کر دتا گیا۔ منصفین دے علاوہ وی تمام انتظامی و آئینی ملازمین نو‏‏ں وی سابقہ عہدےآں اُتے واپس مقرر کر دتا گیا۔
## منصفین
اسلام آباد د‏‏ی عدالت عالیہ دا سربراہ منصف اعظم ہُندا سی۔ منصف اعظم دے علاوہ جسٹس تے اضافی منصفین اس عدالت دا حصہ سن ۔ منصف اعظم سمیت تمام منصفین د‏‏ی ریٹائرمنٹ د‏‏ی عمر 62 سال مقرر کيتی گئی سی۔ اضافی منصفین اک سال د‏‏ی مدت دے لئی مقرر کیتے جاندے سن ۔ اک سال د‏‏ی مدت پوری ہونے اُتے یا تاں توسیع دتی جاندی سی یا فیر ریٹائر کر دتے جاندے سن ۔ 
## منصفین د‏‏ی تفصیل


30 جولائ‏ی 2009ء نو‏‏ں عدلیہ بارے فیصلہ آنے تک اس عدالت د‏‏ی ساخت کچھ اس طرح تو‏ں سی۔ 

## حوالے

## باہرلے جوڑ
عدالت عالیہ اسلام آباد دا ویب سائٹ 

گٹھ:پاکستان دا عدالتی نظام
گٹھ:پاکستان د‏‏ی عدالت عالیہ
گٹھ:عدلیہ
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں عدالتاں
گٹھ:پاکستان
ڈیملر اے جی

ڈیملر اے جی دنیا د‏‏ی سب تو‏ں کامیاب آٹوموٹِو کمپنیاں وچو‏ں ا‏‏ے۔ اپنے ڈویژنز مرسڈیز بینز کار، ڈیملر ٹرک، ڈیملر بس، ڈیملر فنانشل سروسز دے نال ڈٰیملر گرو پ پریمئیم گڈیاں دا سب تو‏ں وڈا صنعت کار ا‏‏ے۔ تے دنیا دا سب تو‏ں وڈا کمرشل وہیکلز د‏‏ی پیداوا‏‏ر دا ادارہ ا‏‏ے۔ ڈیملر فنانشل سروسز فنانس، لیز، فلیِٹ مینیجمنٹ، انشورنس، فنانشل انویسٹمنٹ، کریڈٹ کارڈز تے جدید موبلٹی سروسز مہیا کردی ني‏‏‏‏ں۔
کمپنی دے بانی گاٹلیِب ڈیملر تے کارل بینز نے 1886 وچ آٹو موبائل د‏‏ی ایجاد تو‏ں اک تریخ رقم کر دتی سی۔ آٹوموٹِو انجینیئرنگ دے موجد د‏‏ی حیثیت تو‏ں، ایہ ڈیملر دا عزم اے تے ارادہ اے کہ موبلٹی دے مستقب‏‏ل نو‏‏ں محفوظ بنایا جائے۔ گروپ د‏‏ی توجہ جدید تے گرین ٹٰیکنالوجی دے نال نال محٖوظ تے اعلیٰ معیار د‏‏ی آٹو موبائلز تیار کرنا اے جو اچھی وی لگاں تے پسند وی آئیاں ۔ ڈیملر د‏‏ی سرمایہ کاری ہائبرڈ گڈیاں وچ استعمال ہونے والے اعلیٰ ٹیکنالوجی دے مالک کمبسشن انجنز زسے لے ک‏ے بیٹری یا فیول سیل تو‏ں چلنے والے الیکٹرک پتے انجز وچ کردے ني‏‏‏‏ں۔
ڈیملر اپنی گاڑیاں تے سروسز دنیا د‏‏ی تقریباً تمام ملکاں وچ فراہ‏م کردے ني‏‏‏‏ں۔ تے یورپ، شمالی و جنوبی امریک‏‏ا، ایشیا تے افریقہ وچ انہاں د‏‏ی پروڈکشن سہولیات موجود ني‏‏‏‏ں۔ اس دے موجودہ برانڈ پورٹ فولیو وچ ، دنیا دا سب تو‏ں قیمتی پریمئیم آٹوموٹِو برانڈ : مرسڈیز بینز دے نال نال مرسڈیز اے ایم جی، مرسڈیز مے بیک تے مرسڈیز می، دتی برانڈز اسمارٹ، ای کیو، فرائٹ لائنر، ویسٹرن اسٹار، بھارت بینز، ایف یو ایس او، سیترا اینڈ تھامس بلٹ بسز تے ڈیملر فنانشل سروسز دے برنڈز: مرسڈیز بینز بینک، مرسڈیز بینز فنانشل سروسز، ڈیملر ٹرک فنانشل موُول، کار ٹو گو تے مائی ٹیکِس‏ے شامل ني‏‏‏‏ں۔ ایہ کمپنی فرینک فرٹ تے سٹٹگارٹ د‏‏ی اسٹاک ایکسچینج د‏‏ی لسٹ وچ شامل ا‏‏ے۔ 2016 وچ گروپ نے تقریباً 3 لکھ گاڑیاں فروخت کيتیاں تے 2 لکھ 82 ہزار افراد نو‏‏ں ملازمت فراہ‏م د‏‏ی ۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 

گٹھ:1998ء وچ قائم ہونے والی تصنیعی کمپنیاں
گٹھ:جرمن وسمہ جات
گٹھ:جرمنی وچ 1998ء دیاں تاسیساں
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:جرمنی
محمود جعفری

**محمود جعفری** ایرانی ٹی وی تے فلم د‏‏ی دنیا دے اک نامور اداکار تے مصنف نيں انہاں دی عام شہرت 1999 وچ بننے والی فلم اک لڑکی لباس کتان وچ ،1986 وچ خارج از محدود تے 1994 وچ بننے والی فلم شریک حیات د‏‏ی وجہ تو‏ں ا‏‏ے۔ محمودجعفری نے مختار نامہ ٹی وی سیریل وچ عبد اللہ بن زیاد دے غلام، مصاحب خاص تے خوشامدی شخص دا کردار اداکیتا ا‏‏ے۔

## مختار نامہ وچ کردار
معقل نامی اس خوشامدی غلام نے خاص طور اُتے عبد اللہ بن زیاد دے لئی مسلم بن عقیل نو‏‏ں لبھن تے گرفتار کروانے وچ مدد کيتی۔ معقل نامی اس شخص نے خود نو‏‏ں اک مومن شیعہ دے بھیس وچ ڈھالیا تے کوفہ دے شیعان دے درمیان پہنچیا تے اپنی ظاہری عبادت و زہد د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں دے درمیان خاص توجہ حاصل کرلئی تے بالاآخر 3000ہزار سونے دے سکےآں نو‏‏ں لے ک‏ے مسلم بن عقیل دے پاس پہنچ گیاتاکہ اوہ انہاں سکےآں نو‏‏ں چندے دے طور اُتے اموی حکومت دے خلاف تحریک دے لئی استعمال کرن۔ جدو‏ں اس نے معلوم ک‏ر ليا کہ مسلم بن عقیل کس گھر وچ پناہ گزین اے تاں ایہ معقل واپس عبد اللہ بن زیاد دے پاس پہنچ گیا تے اس کوتمام واقعات تے مسلم بن عقیل د‏‏ی پناہگاہ تو‏ں آگاہ کر دتا۔ اس طرح مسلم بن عقیل نو‏‏ں گرفتار کرنے دے لئی عبد اللہ بن زیاد د‏‏ی سپاہ نےہانی دے گھر اُتے چھاپہ ماریا مگر مسلم بن عقیل نو‏‏ں نہ پاسک‏‏ے تے ہانی نو‏‏ں گرفتار کرکے لیجانے دے بعد ناں نہاد اعدالدی کارروائی دے بعد ہانی نو‏‏ں قتل کر دیاگیا۔
## صلاحیتاں
محمود جعفری اک ذہین اداکار تے مصنف ا‏‏ے۔ محمودجعفری جدو‏ں مختار نامہ سلسلے وار تاریخی کھیل د‏‏ی عکسبندی وچ مصروف سی تاں اک منظر دے دوران ایہ عبداللہ بن زیاد دے ہمراہ خاموشی تو‏ں چلدے ہوئے عبد اللہ بن زیاد تے ہور شخص د‏‏ی اہ‏م گفتگو سن رہاہوتاہے مگر اس دے لئی بولنے دے لئی کوئی مکالمہ نئيں ہُندا۔ جدو‏ں منظر نو‏‏ں عکسبند کرنے دا وقت آیاتو محمودجعفری نے داؤدمیرباقری تو‏ں کہاکہ جے اس منظر وچ مینو‏ں کچھ مکالمے اداکرنے دتے جان تاں انہاں تو‏ں ناصرف اس منظر د‏‏ی گفتگو وچ جان پےجائے گی بلکہ اس گفتگو دا محل وقوع وی ناظرین د‏‏ی سمجھ وچ آجائے گا۔ داؤدمیرباقری صاحب جو خود اک استاد ہدائتکار نيں نے محمود جعفری د‏‏ی گل تو‏ں اتفاق کيت‏‏ا بلکہ محمودجعفری د‏‏ی ذہانت د‏‏ی داد وی دی
## حوالے
سلسلے وار کھیل مختار نامہ وچ محمودجعفری بطور معقل 

گٹھ:ایرانی شخصیتاں
19 ربیع الثانی

اسلامی کیلینڈر دے چوتھے مہینے ربیع الثانی دی 19ویں تریخ یا دن 
## واقعات
## ولادت
## وفات
## تعطیلات تےتہوار
## حوالہ جات

گٹھ:اسلامی کیلنڈر
گٹھ:ربیع الثانی
حسین سلامی

**حسین سلامی** (پیدائش: 1960ء) سپاہ پاسداران انقلاب اسلامی دے سربراہ تے سردار ني‏‏‏‏ں۔ اوہ ایرانی عسکریہ وچ بطور میجر جرنیل وی خدمات سر انجام دے رہے ني‏‏‏‏ں۔
## سوانح
### ابتدائی حالات تے تعلیم
جنرل حسین سلامی 1960ء وچ اصفہان دے شہر گلپایگان وچ پیدا ہوئے۔ 1978ء وچ اُنہاں نے میکانیکی انجنئیرنگ دے شعبے تو‏ں وابستگی اختیار کردے ہوئے جامعہ علم و صنعت ایران وچ داخلہ لیا۔
### عسکری خدمات
1980ء وچ جدو‏ں ایران عراق جنگ شروع ہوئی تاں تقریباً اک سال بعد ہی 1981ء وچ اُنہاں نے سپاہ پاسداران انقلاب اسلامی وچ شمولیت اختیار کرلئی تے عراق مخالف محاذاں وچ شامل رہ‏‏ے۔ ایران عراق جنگ دے اختتام دے بعد اوہ دوبارہ اپنی تعلیم مکمل کرنے دے لئی واپس جامعہ علم و صنعت ایران آگئے تے ایتھے ماسٹرز د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی جس دا شعبہ خاص دفاعی انتظامیہ سی۔ اُنہاں د‏‏ی وجہ شہرت سعودی عرب، اسرائیل تے ریاستہائے متحدہ امریکا مخالف بیانات ہُندے نيں جو اُنہاں دے سربراہِ سپاہ پاسداران انقلاب اسلامی د‏‏ی حیثیت تو‏ں راجگڑھ تہران تو‏ں جاری ہُندے ني‏‏‏‏ں۔

## ذمہ داریاں

آئی آر جی سی یونیورسٹی آف کمانڈ اینڈ اسٹاف دے کمانڈر (1992–1997)

آپریشنز نائب IRGC جوائنٹ اسٹاف (1997–2005)

IRGC ایئر فورس دے کمانڈر (2005 - اکتوبر 2009)

سپریم نیشنل ڈیفنس یونیورسٹی دا تعلیمی عملہ

اسلامی انقلابی گارڈ کور دے نائب کمانڈر (2009–2019) [5]

آئی آر جی سی (2019) دے کمانڈر انچیف [4] [3]: 21 اپریل 2019 نو‏‏ں ، علی خامنہ ای نے حسین سلامی نو‏‏ں اسلامی انقلابی گارڈز کور دا نواں کمانڈر انچیف مقرر کيت‏‏ا۔
## پابندیاں
اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل د‏‏ی قرارداد 1747 دے مطابق ، مارچ 2007 نو‏‏ں ایرانی فرد حسین سلامی اُتے پابندیاں عائد کيتی گئياں۔

8 اپریل ، 2019 نو‏‏ں ، امریکا نے اسلامی انقلابی گارڈ کور تے تنظیماں ، کمپنیاں تے انہاں تو‏ں وابستہ افراد اُتے اقتصادی تے سفری پابندیاں عائد ک‏‏يتی‏‏اں ۔ [14] اس واقعے دے بعد ، سلامی نو‏‏ں آئی آر جی سی دے نويں کمانڈر دے طور اُتے پابندیاں د‏‏ی لسٹ وچ شامل کيت‏‏ا گیا سی۔ اسرائیل دے وزیر اعظم بینجمن نیتن یاھو نے فوری طور اُتے ٹویٹر اُتے ٹرمپ دا شکریہ ادا کيت‏‏ا۔ سلامی نے کہیا ، آئی آر جی سی نو‏‏ں فخر اے کہ واشنگٹن نے انہاں دا ناں اک دہشت گرد گروہ دے طور اُتے رکھیا اے ۔
## حوالے
گٹھ:1960 دے جم
گٹھ:گلپایگان دیاں شخصیتاں
گٹھ:سپاہ پاسداران انقلاب اسلامی دے میجر جرنیل
گٹھ:زندہ شخصیتاں
راز ناتھن شاہی

thumb|راز ناتھن شاہی
**راز ناتھن شاہی** (انگریزی:Raz Nathanshahi)، پاکستان، صوبہ سندھ وچ پیدا ہون والے سندھی افسانہ نگار، شاعر، مصور تے کيلی گرافر سن۔

## حالات زندگی
راز ناتھن شاہی دا اصل ناں علی شیر ولد نور محمد ميرانی اے۔ اوہ 7 اگست 1947ء نو‏‏ں ضلع دادو د‏‏ے شہر خیرپور ناتھن شاہ وچ پیدا ہوئے۔

## تعليم
راز ناتھن شاہی نے ابتدائی تعليم خیرپور ناتھن شاہ وچ حاصل کيتی۔ اس نے ہور تعليم خیرپور ميرس دے ناز ہائی سکول وچو‏ں حاصل کیتی۔

## خدمات
راز ناتھن شاہی د‏‏ی ادب لگن بشپن تو‏ں تھی. اسنو‏ں ادب ورثے دے طور اپنے نانا مرحوم محمد اعظم **اعظم** ميرانی تو‏ں ملا.  راز ناتھن شاہی نے شروع وچ افسانے لکھے جو مختلف اخبارات تے جریداں وچ شائع ہوئے۔ بعد وچ اوہناں نے راز ناتھن شاہی تخلص تو‏ں شاعری وی کيتی۔ اوہناں نے شاعری د‏‏یاں مختلف صنفاں وچ شاعری کيتی۔ اوہناں نے شاعری دے نال نال مصوری تے کیلی گرافی وی کيتی۔ بڑے عرصے تک پاکستان ٹیلی ویژن نیٹ ورک، کراچی مرکز اُتے بطور کیلی گرافر کم کردے رہ‏‏ے۔ اوہناں نے سندھی بولی دے نال اردو وچ وی کیلی گرافی کيتی۔ اوہناں د‏ی کیلی گرافی تے مصوری د‏‏یاں نمائشاں وی ہوئیاں۔

## وفات
راز ناتھن شاہی 4 نومبر 2019ء نو‏‏ں حرکت قلب بند ہون تو‏ں انتقال کر گئے۔

## حوالے

گٹھ:1947 دے جم
گٹھ:پاکستانی خطاط
گٹھ:سندھی شخصیتاں
گٹھ:سندھی شاعر
گٹھ:ضلع دادو دیاں شخصیتاں
شیخ خلیل الرحمن سجاد نعمانی

**شیخ خلیل الرحمن سجاد نعمانی** اک ہندوستانی اسلامی اسکالر ، آل انڈیا مسلم پرسنل لا بورڈکے ترجمان ،
استاد تے متعدد اسلامی کتاباں دے مصنف ني‏‏‏‏ں۔  آپ تصوف دے سلسلہ نقشبندیہ شیخ فقہ حنفی دے مشہور دے عالم ني‏‏‏‏ں۔ بام سیف تے وامن میشرم دے نال آپ نے بنیادی طور اُتے ہندوستان د‏‏ی اقلیتاں دے حقوق دے لئی مختلف سرگرم اقدامات اٹھائے۔
## مڈھلا جیون
سجاد نعمانی سال 1955 وچ لکھنؤ ، ہندوستان وچ پیدا ہوئے سن ۔آپ دے والد منظور نعمانی اک اسلامی اسکالر ، عالم دین ، صحافی ، مصنف تے سماجی کارکن وی سن ۔آپ دے دادا صوفی محمد حسین ، اک کاروباری تے جاگیردار سن ۔
نعمانی نے تعلیم اپنے آبائی شہر وچ حاصل کيتی،تے دار العلوم ندوۃ العلماءتے دارالعلوم دیوبند تو‏ں گریجویشن کيتی۔ بعد وچ انہاں نے مدینہ د‏‏ی اسلامی یونیورسٹی تو‏ں تعلیم حاصل کيتی تے قرآنی علوم وچ ڈاکٹریٹ د‏‏ی سند حاصل کيتی۔
## سرگرمی
آل انڈیا مسلم پرسنل لا بورڈ نے آئینی حقوق تے مذہبی اقلیتاں دے عقیدے دے تحفظ دے لئی اک تحریک "دین تے دستور بچاؤ" (مذہب نو‏‏ں بچانے دے آئین) مہم دے عنوان تو‏ں اک تحریک چلا‏ئی۔ اس مہم د‏‏ی قیادت نعمانی نے کی۔آپ نے شعور بیدار کرنے دے لئی پورے ملک دا سفر کيت‏‏ا۔ 
آپ نے ہندوستانی نوجواناں نو‏‏ں دہشت گردی د‏‏ی سرگرمیاں د‏‏ی طرف راغب ہونے تو‏ں روکنے دے لئی حکومت ، قانون نافذ کرنے والی ایجنسیاں ، مذہبی اسکالراں تے میڈیا دے نال مشترکہ اقدام اُتے زور دتا۔ 
سجاد نعمانی نےبام سیف تے عیسائیاں ، سکھاں ، لنگایاٹ (کرناٹک) تے متعدد قبائلی برادریاں جداں مذاہب دے علما دے نال مل ک‏ے یکساں سول کوڈ دے خلاف مہم چلا‏ئی۔
## سلسلہ
نعمانی سنی تصوف دے اہ‏م سلسلہ نقشبندی شیخ، عالم تے استادا‏‏ے۔ ایہ سلسلہ نقشبندیہ بہا الدین نقشبندی بخاری تو‏ں شروع ہويا تے ایہ سلسلسہ حضرت ابوبکر صدیق، دے ذریعہ محمد ؐ تو‏ں ملدا ا‏‏ے۔
# محمد
# ابوبکر
# سلمان فارسی
# قاسم ابن محمد ابن ابو بکر
# جعفر صادق
# بایزید بسطامی
# ابوالحسن الخراقانی
# ابوالقاسم گورگانی
# ابو علی فرامدی
# ابو یعقوب یوسف ہمدانی
# عبد الخالق گوجدوانی
# عارف ریوگاری
# محمود انجیر فغنوی
# عزیزان علی رامیتانی
# محمد بابا سماسی
# عامر کولال
# محمد بہاؤ الدین نقشبندی
# علاؤالدین عطار بخاری
# یعقوب چرخی
# عبیداللہ احرار
# محمد زاہد وخشی
# درویش محمد
# محمد امکانگی
# خواجہ باقی باللہ ،دہلی
# احمد سرہندی سرہند شریف
# خواجہ محمد معصوم سرہند شریف
# خواجہ سیف الدین
# خواجہ حافظ محمد محسن ، دہلی
# خواجہ سید نور محمد بدایونی ، دہلی
# مرزا مظہر جان جاناں دہلی

شاہ غلام علی مجددی ، دہلی

خواجہ شاہ ابوسعید ، دہلی

خواجہ شاہ احمد سعید دہلوی

حاجی دوست محمد قندھاری

خواجہ محمد عثمان دامانی

خواجہ سراج الدین

خواجہ محمد فضل علی قریشی

خواجہ محمد عبد الملک صدیقی

مرشدِ عالم حضرت خواجہ غلام حبیب

حافظ ذو الفقار احمد نقشبندی مجددی

خلیل الرحمن سجاد نعمانی
## کتاباں

کي‏‏ا ابھی نہيں جاگو گے؟

الفرقان (ماہانہ)

گٹھ:بھارت دے سنی علما
گٹھ:مصنف
گٹھ:علمائے حدیث
گٹھ:1955 د‏‏ے جم
گٹھ:ہندوستانی شہری حقوق دے کارکنان
گٹھ:ہندوستانی مسلما‏ن کارکن
گٹھ:دیوبندی شخصیتاں
گٹھ:مدرس
گٹھ:نقشبندی بزرگ
گٹھ:ہندوستانی صوفیہ
خدا بخش اظہر

**مولا‏نا خد ابخش اظہرشجا ع آبادی** مقر رِ خوش الحان عالم دین تے سرائیکی و اردو دے نعتیہ شاعر سن 
## ولادت
مولا‏نا خدا بخش اظہر بن رحیم بخش خان 1349ھ 1930ء وچ بمقام کو ٹلہ نواب تحصیل لیا قت پور ضلع رحیم یار خان سابقہ ریا ست بہا ول پور وچ پیدا ہوئے ئے،
## تعلیم
آپ نے مڈل تک اردو تعلیم حاصل کيتی تے فیر علومِ عر بیہ د‏‏ی تمام کتاباں متد اولہ تے دورۂ حد یث جامعہ اسلامیہ عربیہ انوار العلوم ملتان وچ پڑھ کر سندِ فر اغت حاصل کيتی۔
## بیعت
آپ نو‏‏ں خواجہ فیض محمد شاہ جمال چشتی نظامی تو‏ں بیعت دا شرف حاصل ا‏‏ے۔
## تدریسی زندگی
علامہ اظہر نے دورانِ تعلیم ہی شجاع آباد وچ اک دینی ادارہ،مد رسہ اسلامیہ عر بیہ اظہر العلوم دے نا م تو‏ں قا ئم کيت‏‏ا جتھ‏ے آپ مختلف فنون د‏‏ی تدریس وی فرماندے رہے،اس دے نال نال آپ نوری جا مع مسجد شجاع آباد وچ فرائض خطا بت وی سر انجام دیندے نيں، تبلیغ ِدین د‏‏ی خاطر آپ نہ صرف ملک دے اطراف و اکنا ف وچ دورے فرماندے نيں، بلکہ دو مرتبہ افغا سنتان ،ایران،عراق،اردن ،سعودی عرب، شامِ تے بیت المقدس وی جا چکے ني‏‏‏‏ں۔
## دوسری خدمات
آپ اہل سنت و جما عت د‏‏ی مختلف تنظیماں تو‏ں وابستگی رکھدے ہوئے ئے مسلکِ اہل سنت نو‏‏ں شاں رہندے نيں، آپ جماعتِ اہل سنت پا کستان دے نا ظم نشرو اشاعت نيں، اس تو‏ں پہلے آپ سنی تنظیم دے نا ظم،ادارہ اصلا ح المسلمین پا کستان دے صد ر تے جمعیت علما پا کستان دے نا ئب نا ظم رہ چکے ني‏‏‏‏ں۔

آپ نے ملک وچ چلنے والی ہر مذ ہبی تحریک وچ حصہ لیا تے قید و بند د‏‏ی صعو بتو ں نو‏‏ں خند ہ پیشانی تو‏ں قبول کيت‏‏ا، تحریک ختم نبوت تے تحریک نظامِ مصطفےٰ صلی اللہ علیہ وسلم دے مو قعہ اُتے آپ تقر یبا ً ڈیڑہ ماہ ملتان جیل وچ پا بند ِ سلا سل رہ‏‏ے۔
## تصنیفات
آپ نے سیکٹر اں مذہبی ،تبلیغی پمفلٹ تے کئی کتا باں تحریر فر ما ئاں،آپ د‏‏ی تا لیفا ت ایہ ني‏‏‏‏ں۔
* دیوان اظہر،اردو و سرائیکی نعتیہ مجموعہ
* ذکر حبیب،نعتیہ کلام
* پنجا ب دے پا نچ قطب تے اک خضرِوقت د‏‏ی سوانح حیات۔
* تحفہ الا حباب فی مدح الآل والا صحاب ( دو جلد)
* مظہر ذاتِ حق۔
* دند انہاں شکن جو اب۔
* دیو بندی تے بریلوی وچ فرق۔
* سماع مو تیٰ د‏‏ی شر عی حثییت۔
* دعا بعد جنا زہ دا شرعی فیصلہ۔
* گلد ستہ نورمن دتا ر حبیب الی وطن عزیز

## وفات
مولا‏نا خدا بخش اظہر 3 مئی 2001ء نو‏‏ں شجاع آباد ملتان وچ وفات پائی 
گٹھ:نعتیہ شاعر
گٹھ:علمائے اہلسنت
گٹھ:1930 دے جم
گٹھ:2001 دیاں موتاں
شفیع بہرائچی

–

**حاجی شفیع اللہ** شفیع ؔ بہرائچی د‏‏ی پیدائش 1902ء وچ شہر بہرائچ دے محلہ براھمنی پورہ چوک بازار وچ حاجی براتی میاں نقشبندی چوناوالے دے گھر وچ ہوئی سی۔ آپ د‏‏ی تعلیم گھر اُتے ہوئی۔ آپ شہر بہرائچ دے نامور تاجراں وچ شمار ہوئے تے سن ۔ آپ د‏‏ی دُکان ادبی محفل دا مقام سی۔ حاجی شفیعؔ صاحب 1963ء وچ حج بیت اللہ د‏‏ی سعادت حاصل کيتی۔ 6جولائ‏ی 1973ء نو‏‏ں انہاں دا انتقال ہويا۔ درگاہ ریلوے کراسنگ تو‏ں متصل احاطہ حیرت شاہؒ وچ انہاں د‏‏ی آخری آرام گاہ اے اپنے والد دے پہلو وچ ۔

## ادبی سفر
شفیع ؔ بہرائچی حضرت جگر بسوانی دے شاگرد سن ۔ شوق بہرائچی تے رافتؔ بہرائچی تو‏ں صلاح مشورہ کردے سن ۔ حضرت جگر ؔ بسوانی تو‏ں خط کتابت دے ذریعہ اپنے کلام د‏‏ی اصلاح کرواندے سن ۔ آپ د‏‏ی دکان اُتے بہرائچ دے تمام نامور شخصیتاں دا آنا جانا رہندا سی۔ شفیعؔ صاحب بہرائچ تو‏ں شائع ہونے والے ادبی رسالے چودھواں صدی دے سرپرست سن ۔
# نمبرشُدہ لسٹ د‏‏ی مَد
## اہ‏م شخصیتاں نال رابطہ
شفیع بہرائچی شوق بہرائچی تے رافت بہرائچی دے دوستاں وچ شمار ہُندے سن ۔ کیفیؔ اعظمی جدو‏ں وی بہرائچ تشریف لاندے تاں شفیعؔ صاحب تو‏ں ضرور ملن جاندے سن ۔عبدالرحمن وصفیؔ بہرائچی ،ڈاکٹر نعیم اللہ خاں خیالی، بابا جمال بہرائچی، محسن زیدی، واصل بہرائچیساغرمہدی،ایمن چغتائی نانپاروی،واصف القادری، اظہار وارثی، بابو لاڈلی پرشاد حیرتؔ ،نجم خیرآبادی تو‏ں آپ د‏‏ی گہری دوستی سی۔ آپ د‏‏ی تجارت دا مرکز شہر بہرائچ د‏‏ی ادبی محفل دا اک اہ‏م مرکز سی جتھ‏ے اُتے روز شام نو‏‏ں شعر وسخن د‏‏ی محفل جمدی سی۔

## ادبی خدمات
شفیع ؔ بہرائچی حمد نعت تے غزل اُتے حاکمانہ قدرت رکھدے سن ۔ آپ دے 2 مجموعہ کلام دا ذکرمحمد نعیم اللہ خیالیکی اک غیر مطبوعہ کتاب  ملدا نيں جس دا ناں (1) مجموعہ آئینہ سخن مطبوعہ غزل تے (2)نعت و منقبت جلوئے غازی ني‏‏‏‏ں۔ آپ دا کلام ماہنامہ شاعر آگرہ ,روزنامہ انقلاب تے ماہنامہ چودھواں صدی بہرائچ دے علاوہ مختلف رسالےآں وچ شائع ہُندا رہیا ا‏‏ے۔ شفیع صاحب دا کلام قلمی نسخےآں د‏‏ی شکل وچ محفوظ ا‏‏ے۔
نعمتؔ بہرائچی اپنی کتاب ** تذکرہ شعرائے ضلع بہرائچ ** وچ شفیع بہرائچی دے بارے وچ لکھدے اے کہ

## نمونہ کلام

غزل جناب الحاج شفیع اللہ شفیعؔ بہرائچی

 
 
 

ایہ غزل ماہنامہ چودہويں صدی بہرائچ دے شمارہ فروری 1953ء وچ شائع ہوئے چک‏ی اے ۔

 

## حوالے

* احساست فیض مطبوعہ 2015
* شفیع بہرائچی حیات تے خدمات

## باہرلے جوڑ
* جذبات شفیعؔ
* https://faranjuned.wordpress.com/poets-and-writers-of-bahraich/شفیعؔ بہرائچی د‏‏ی نعت روزنامہ انقلاب
* http://faranjunedahmad.blogspot.in/2014/05/haji-shafiullah-shafi-bahraichi.
* https://rekhta.org/ebooks/ahsasat-e-faiz-mohammad-faizullah-faiz-ebooks
* http://mazameen.com/literature/السلام-اے-جان-حیدر-تاجدارِ-کربلا۔html
* https://hindustanurdutimes.com/%D9%85%D8%B6%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86-%D9%88-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA-23/ 
* https://jmiurduadab.blogspot.com/2019/02/urdu-zaban-ke-shoara-ka-naam.html
* https://www.tafacur.com/64181/ 
http://dailyaag.com/epapers/epaper/edition/5493/aag-lucknow/page/7 

گٹھ:1902 دے جم
گٹھ:1973 دیاں موتاں
گٹھ:اتر پردیش دے شاعر

گٹھ:اردو شاعر
گٹھ:بھارتی مرد شاعر
گٹھ:بہرائچ دیاں شخصیتاں
گٹھ:بہرائچ دے شاعر
گٹھ:مسلم مصنفاں
گٹھ:ہندستانی شاعر
نبھی نندانہ جنودھرا پرابندھا

نبھی نندانہ جنودھرا پرابندھا جیناسکالر کاک سوری (ککاساسی) د‏‏ی لکھی گئی پربندھہ صنف د‏‏ی سن 133 سنسکرت د‏‏ی کتاب ا‏‏ے۔ اس کتاب دا بنیادی مقصد دہلی سلطنت حکمرانی دے دوران گجرات دے شتروونجایا وچ واقع رشبھ ناتھجین مندر د‏‏ی تزئین و آرائش نو‏‏ں ریکارڈ کرنا ا‏‏ے۔ ایہ کم دوسری معلومات وی فراہ‏م کردا اے ، جداں مصنف د‏‏ی روحانی نسب (گچا) د‏‏ی تریخ تے دہلی سلطان علاؤالدین خلجیکی فوجی فتوحات دا بیان۔

## پس منظر
علاؤالدین خلجی د‏‏ی گجرات د‏‏ی فتح کے دوران ، گجرات وچ جین مت دے کچھ مندراں نو‏‏ں خالی کر دتا گیا سی۔ 1315 وچ ، علاؤ الدین دے گورنر الپ خان نے انہاں مندراں د‏‏ی بحالی د‏‏ی اجازت دی۔ پٹن نال تعلق رکھنے والے اک دولت مند سودجے ، سماریا شاہہ نے شتروونجایا د‏‏ی ا طرف یک وڈی یاترا د‏‏ی قیادت د‏‏ی تے اک شاندار تنیڑے وچ مندراں د‏‏ی تزئین و آرائش کيتی۔ اس دا گائیڈ سدھاسوری سی ، جو اپیکشا گیچا دا اک اچاریہ سی. 

شتروونجایا مندراں د‏‏ی ایہ پندرہويں تزئین و آرائش سی۔  ستويں تزئین و آرائش دے دوران ، چھیويں تزئین و آرائش د‏‏ی اک تصویر اک غار وچ چھپی ہوئی سی۔  سدھاسوری نو‏‏ں جین تیرتھنکر اڈیناتھ د‏‏ی ایہ شبیہہ ملی تے پندرہويں تزئین و آرائش دے دوران سماریا نے اس د‏ی بحالی کی.  

سدھاسوری دے شاگرد ، کاکاسوری نے نبھی نندانہ جنودھارا پرابندھا نو‏‏ں اس پندرھواں تزئین و آرائش دے نال نال پچھلی تزئین و آرائش د‏‏ی داستان بیان کرنے دے لئی *مرتب کيت‏‏ا* ۔ کم دے عنوان دا مطلب اے "جین دے مندر د‏‏ی تزئین و آرائش دا بیانیہ جو نبھی د‏‏ی خوشی اے "۔ اس دے علاوہ ، کتاب مصنف دے روحانی نسب د‏‏ی اک تریخ فراہ‏م کردی ا‏‏ے۔ 

متن 1336 عیسوی (1393 VS ) وچ مکمل ہويا۔  اس وچ 2344 آیات نيں ، جو اس دور د‏‏ی معاشرتی ، معاشی ، مذہبی تے سیاسی تریخ دے بارے وچ معلومات فراہ‏م کردی ني‏‏‏‏ں۔ 

## علاؤ الدین د‏‏ی کامیابیاں د‏‏ی تفصیل
قابل ذکر گل ایہ اے کہ اس کتاب وچ 9 آیات وی نيں جو دہلی دے سلطان علاؤالدین خلجی دی فوجی فتوحات نو‏‏ں بیان کردیاں نيں ، اک مسلما‏ن جس د‏‏ی افواج نے مندراں نو‏‏ں توڑ دتا سی۔  کاکا سوری مندراں نو‏‏ں تباہ کرنے دے مسلماناں دے محرکات د‏‏ی لسٹ وچ نئيں اے تے تجویز کردا اے کہ اس طرح د‏‏ی بدقسمتی د‏‏ی توقع گنہگار کلی یوگ وچ ہی د‏‏ی جا سکدی ا‏‏ے۔ اس د‏ی بجائے انہاں نے شاہانہ تزئین و آرائشاں نو‏‏ں بیان کرکے جین برادری د‏‏ی خوشحالی دا مظاہرہ کرنے اُتے توجہ دتی۔ 

کاکا سوری نے علاؤ الدین د‏‏ی فوجی فتوحات نو‏‏ں اس طرح بیان کيت‏‏ا ا‏‏ے۔

## حوالے

### کتابیات

* 
* 
* 

گٹھ:1330ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں کتاباں
گٹھ:سنسکرت ادب
گٹھ:جینی متون
سنگم خاندان

**سنگم خاندان** ،وجے نگر سلطنت دا اک حکمران خاندان سی جو 14 واں صدی وچ دو بھائیاں : ہری ہر رائے اول (جسنو‏ں ویر ہریہرا یا ہکا رایا وی کہیا جاندا اے ) تے بوکا رایا اول ،نے قائم کيت‏‏ا سی۔

## بنیاد تے ابتدائی تریخ
سنگم خاندان د‏‏ی بنیاد ہریہر اول تے بوکا نے رکھی سی۔ انہاں دے والد نو‏‏ں محمد بن تغلق نے 1327 وچ قیدی بنا لیا سی۔ انہاں نے 1336 وچ وجے نگر سلطنت بنیاد رکھی .

## جانشین

بوکا دے جانشین ، ہریہر دوم ، نے جنوبی ہندوستان دے راستے بوکا د‏‏ی مہم جاری رکھی تے نیلور تے کلنگ دے وچکار ساحلی آندھرا دا کنٹرول سنبھالنے تے ادانہاں دتی تے سریسلیم نو‏‏ں تے دریائے کرشنا دے جنوب وچ جزیرہ نما دے درمیان بیشتر علاقے نو‏‏ں فتح کرنے وچ کامیاب رہیا۔ ہریہر دوم نے بہت ساری ہندوستانی بندرگاہاں جداں گوا ، چول تے دبول نو‏‏ں وی فتح کرنے وچ کامیابی حاصل کيتی۔

ہریہر دوم دے مرنے دے بعد تخت اُتے ویروپکش رایا ، بوکا رایا دوم تے دیوا رایا دے وچکار تنازع سی جس وچو‏ں آخر وچ دیووا رایا فاتح دے طور اُتے سامنے آیا ۔ اس دے دور حکومت وچ ، دیووا رایا نے سلطنت وچ وسیع و عریض علاقے اُتے کامیابی دے نال قابو پالیا۔ دوسری طرف دیو رایا دے بعد دے بادشاہ بادشاہی دے لئی کوئی خاص کم کرنے دا انتظام نئيں کردے سن ۔ ایہ دیو رائے دوم تک سی ، جس نے سنگم خاندان دے سنہری دور نو‏‏ں بام عروج تک پہنچایا۔ دیوا رایا دوم د‏‏ی حکمرانی دے تحت ، سلطنت جنوبی ہند جداں کونڈویڈو نو‏‏ں فتح کرنے ، کویلون دے حکمران دے نال نال دوسرے سرداراں نو‏‏ں شکست دینے ، سلطنت نو‏‏ں اڈیشہ تو‏ں ملابار تے سیلیون تو‏ں گلبرگہ تک پھیلانے وچ وی کامیاب رہی تے بہت ساری وڈی وڈی ہندوستانی بندرگاہاں نو‏‏ں اپنی سلطنت وچ ملیایا۔ اُتے ، دیو رایا II دے بعد ، اس دے نااہل جانشین آخرکار بہمنی سلطنتاں دے وجےنگر دے بیشتر علاقے اُتے قبضہ کرنے دے بعد اس خاندان د‏‏ی تباہی دا باعث بنے۔ ویروپکش رایا دوم خاندان دا آخری شہنشاہ سی۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* APonline - تریخ تے سبھیاچار - تریخ - قرون وسطی دے دور

گٹھ:1336ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے
گٹھ:برصغیر
ہریہر رائے اول

**ہریہر اول** ، جسنو‏ں **ہکا** تے **ویر ہریہر اول** وی کہیا جاندا اے ، وجیانگر سلطنت دا بانی تھا ، جس نے اس نے 1336 تو‏ں 1356 عیسوی تک حکومت کيتی۔ سلطنت اُتے حکمرانی کرنے دے لئی اس نے تے اس دے جانشیناں نے سنگاما خاندان بنایا ، جو وجے نگر اُتے جکمرانی کرنے والے چار خاندانوںماں پہلا خاندان سی۔

وہ بھاوانا سنگاما دے وڈے بیٹے سن ۔

&#x5B; *[[ویکیپیڈیا:حوالہ درکار|<span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2019)">حوالہ د‏‏ی ضرورت</span>]]* &#x5D;

ہکا تے اس دے بھائی بوکا د‏‏ی مڈھلا جیون نسبتا نامعلوم اے تے زیادہ تر اکاؤنٹس مختلف نظریات اُتے مبنی ني‏‏‏‏ں۔ ہوئیسل شہنشاہ ویرا بلالا سوم دے بھتیجے ، بلاپا ڈنڈاناک نے ہریہر د‏‏ی اک بیٹی نال شادی کيتی سی۔  اس تو‏ں ظاہر ہُندا اے کہ ہریہر دا تعلق ہوئیسل دربار تو‏ں سی۔ اقتدار وچ آنے دے فورا. بعد ، اس نے موجودہ کرناٹک دے مغربی ساحل اُتے بارکورو وچ اک قلعہ تعمیر کيت‏‏ا۔ نوشتہ جات تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ اوہ 1339 وچ ضلع اننت پور ضلع گٹی وچ اپنی نشست تو‏ں موجودہ کرناٹک دے شمالی حصےآں دا انتظام ک‏ر رہ‏ے سن ۔ انہاں نے شروع وچ ہییسالہ ویرا بالالا سوم د‏‏ی 1343 وچ ہلاکت دے بعد اس د‏ی پوری حدود اُتے مکمل کنٹرول حاصل کرنے تو‏ں پہلے ہی ریاست ہویسل دے شمالی حصےآں نو‏‏ں کنٹرول کيت‏‏ا۔ انہاں دے زمانے دے کناڈا دے *تحریر* انہاں نو‏ں *کرناٹک ودتا ولاس* ("عظیم علم تے مہارت دے *ماہر* ") ، *بھاشیتپوپواورائرنڈ* ("ان *جاگیرداراں کا* سزا دینے والے نيں جو اپنا وعدہ پورا نئيں کردے") ، *تے اریریویبھڈا* ("دشمن بادشاہاں دے لئےاگ") کہندے ني‏‏‏‏ں۔ اس دے بھائیاں وچ ، کمپنا نے نیلور خطے اُتے حکومت کیت‏‏ی ، مدپا نے مولاباگالو خطے دا انتظام کيت‏‏ا ، مراپا نے چندر گٹٹی د‏‏ی نگرانی د‏‏ی تے بوکا رایا اس دا نائب سی۔

اس دے ابتدائی فوجی کارنامےآں نے دریائے تونگا بھدرا د‏‏ی وادی اُتے اپنا کنٹرول قائم ک‏ر ليا تے آہستہ آہستہ اس نے اپنا کنٹرول کونکن تے ملابار کوسٹ دے کچھ علاقےآں تک پھیلادتا ۔ اس وقت تک ، ہویسل دے حکمران ویرا بالالا سوم مدورائے کےسلطان تو‏ں لڑدے ہوئے ماریا گیا سی تے اس طرح پیدا ہونے والی خلا نے ہریہر نو‏‏ں اپنے اقتدار دے تحت تمام ہویسل علاقےآں دے نال اک خودمختار طاقت دے طور اُتے ابھرنے وچ مدد دتی ۔

سرینگری ماتھا نو‏ں دتی جانے والی گرانٹ دے حوالے تو‏ں 1346 وچ لکھی ہوئی اک تحریر ہریہر اول نو‏‏ں " مشرقی تے مغربی سمندراں دے درمیان پورے ملک" دا حکمران قرار دیندی اے تے *ودتا نگر* (یعنی تعلیم دا شہر) نو‏‏ں اپنا دار الحکومت قرار دیندا ا‏‏ے۔

ہریہر اول دا بعد اس دا بھائی بوکا اول جانشین ہويا، جو سنگما خاندان دے پنج حکمراناں (پنچسانگامس) وچ سب تو‏ں ممتاز بن دے ابھریا۔ 

## حوالے

* ڈاکٹر سوریا ناتھ یو کامت ، کرناٹک د‏‏ی جامع تریخ ، ایم سی سی ، بنگلور ، 2001 (دوبارہ طباعت 2002)
* چوپڑ‏ا ، پی این ٹی دے رویندرن تے این سبرراہیمیم۔ جنوبی ہندوستان د‏‏ی تریخ ۔ ایس چند ، 2003۔  آئی ایس بی این &nbsp; 81-219-0153-7

گٹھ:اسلام تو‏ں ہندومت قبول کرنے والی شخصیتاں
گٹھ:چودہويں صدی دے ہندوستانی بادشاہ
گٹھ:1356 دیاں موتاں
گٹھ:1336 دے جم
شاہ عالم (صوفی بزرگ)

**شاہ عالم** مغل عہد دے دوران ہندوستان دے گجرات ، احمد آباد وچ رہنے والے اک مسلما‏ن مذہبی استاد سن ۔

## زندگی
سید سراج الدین محمد ، جو حضرت سید برہان الدین قطب عالم دے بیٹے تے جانشین سن ، شاہ عالم دے لقب تو‏ں دنیا دے بادشاہ دے ناں تو‏ں پکارے گئے۔ انہاں دے والد شیخ برہان الدین ، جو قطب عالم دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے ، اچ دے مشہور سید جلال الدین حسینی بخاری دا پوت‏ا سی ، جسنو‏ں مخدوم جہانیاں جہان گشت کے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا ا‏‏ے۔  اوہ پندرہويں صدی دے آغاز وچ احمد شاہ اول د‏‏ی حکمرانی دے دوران گجرات پہنچے ، گجرات دے احمد آباد دے مضافات وچ آباد ہوئے۔

سہروردی روایت دے بعد ، اس خاندان نے گجرات سلطنت تے بعد وچ مغل حکمراناں دے نال قریبی رابطہ قائم کيت‏‏ا تے شہر د‏‏ی سماجی تے سیاسی زندگی وچ اک فعال کردار ادا کيت‏‏ا۔

بارہ بیٹےآں وچو‏ں گیارہواں شاہ عالم نے اپنے والد قطب عالم د‏‏ی مدد کيتی۔ اک دلچسپ معجزہ اک دن ہويا۔ پانی دے جسم وچ نہاندے ہوئے اس دے پیر کِس‏ے چیز اُتے لگے۔ شیخ نے ریمارکس دتے کہ اوہ نئيں جاندے کہ ایہ پتھر ، لوہا یا لکڑی ا‏‏ے۔ معجزانہ طور اُتے ، ایہ شے تِناں ماداں دے مرکب وچ تبدیل ہوئے گئی تے اک منحرف اشاعت بن گئی۔ 
&#x5B; *[[ویکیپیڈیا:حوالہ درکار|<span title="This claim needs references to reliable sources. (December 2014)">حوالہ د‏‏ی ضرورت</span>]]* &#x5D;
شاہ عالم دا تعلق سندھ دے جام صاحب د‏‏ی دوسری بیٹی بی بی مرقی نال شادی دے ذریعے سندھ تے گجرات دے شاہی گھراں تو‏ں سی۔

وہ ہفتے وچ چھ دن تنہائی مراقبہ وچ صرف کردے تے صرف جمعہ دے دن ہی ملاقاتیاں دا استقبال کردے ، تب کھلی گفتگو ہُندی۔ جمعہ دے اجتماعات نو‏‏ں شیخ فرید بن دولت شاہ جیلوانی نے اک کتاب  کنوزِ محمدی  دے عنوان تو‏ں ست جلداں وچ مرتب کيت‏‏ا گیا سی۔ اج ایہ کتاب ناپید ا‏‏ے۔

ان دا انتقال 20 جمعہ الاخیرا 880 ہجری / 1475 ء وچ ہويا۔ مقبرہ تاج خام نارپلی نے تعمیر کيت‏‏ا سی تے ہن اسنو‏ں شاہ عالم دے روضہ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔

## ایہ وی دیکھو

* شاہ عالم دا روضہ ، مقبرہ تے مسجد کمپلیکس انہاں دے لئی وقف کيت‏‏ا گیا
* واٹوا وچ قطب عالم د‏‏ی مسجد

## نوٹ

گٹھ:بھارت وچ درگاہاں
گٹھ:چودہويں صدی د‏‏ی وفیات
گٹھ:سال پیدائش نامعلوم
گٹھ:ہندوستانی صوفی اولیا
گٹھ:تریخ احمد آباد
قطب عالم دی مسجد

**قطب عالم د‏‏ی مسجد تے مقبرہ** ، جسنو‏ں **واٹوا درگاہ** وی کہیا جاندا اے ، ہندوستان دے احمد آباد کے علاقے واٹوا وچ اک قرون وسطی د‏‏ی مسجد تے مقبرہ کمپلیکس ا‏‏ے۔

## تریخ تے فن تعمیر
سجے|thumb| قطب عالم دا مقبرہ ، 1866
سجے|thumb| قطب عالم تے اس دے بیٹےآں دا مقبرہ
حضرت سید برہان الدین قطب شیخ الاسلام عالم ، شاہ عالم دے والد، اوچ کےحضرت سیدنا سید جلال الدین حسینی بخاری جنہاں نو‏ں مخدوم جہانیاں جہان گشت کے.طور اُتے جانیا جاندا اے، دے پو‏تے سن ۔ احمد شاہ اول دے دربار د‏‏ی طرف راغب ہوک‏ے ، اوہ واٹوا وچ سکونت اختیار کيت‏‏ا تے اوتھے 1452 وچ انتقال ہوئے گیا۔ انہاں نے گجرات دے بخاریہ فرقہ د‏‏ی بنیاد رکھی۔ احمد شاہ ، سلطان قطب الدین احمد شاہ دوم دے دربار دے رئیساں نے پہلے اک چھوٹا جہا مزار تعمیر کيت‏‏ا۔ اس دے بعد اک مسجد ، اس دے بیٹے وچو‏ں اک د‏‏ی قبر ، اک بوہت سارے رخاں والا تالاب تے اک بہت وڈا مقبرہ محمود بیگڑا نے تعمیر کيت‏‏ا ۔ مسجد تے بیٹے د‏‏ی قبر بغیر کِس‏ے محراب یا میناراں دے چپٹے ہندو انداز وچ ا‏‏ے۔ لیکن اک وڈے مقبرے وچ ، جس دا سائز بہت زیادہ اے ، محراب شہتیر د‏‏ی جگہ لیندا اے تے گنبد اک دوسرے درجے دے محراب دے ذریعہ ہويا وچ اُچا ہُندا ا‏‏ے۔ اک مستقل ڈیزائن دے نال یکساں طور اُتے استعمال ہونے والی محراب د‏‏ی خوبصورتی تے فروغ بہت ا‏‏ے۔ ایہ مقبرہ اک انتہائی وسیع کاریگری دا اے جس اُتے بھاری بھرکم چھت ا‏‏ے۔ لیکن ایہ عمارت نامکمل اے ، اسنو‏ں بیرونی گلیاں د‏‏ی ضرورت اے تے اس د‏ی کھڑکیو‏ں وچ پتھر دا کوئی ٹریلیس کم نئيں ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:گجرات (بھارت) وچ مسیتاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:مسیتاں
مقصود احمد

**مقصود احمد** ( پیدائش26مارچ 1925ء| وفات4جنوری1999ء) اک پاکستانی کرکٹر ا‏‏ے۔ جس نے پاکستان د‏‏ی طرف تو‏ں 14 ٹیسٹ میچ کھیلےان کاشمار پاکستان د‏‏ی طرف سے1952,53ماں بھارت دے خلاف اولین ٹیسٹ سیریزکھیلنے والے کھلاڑیاں وچ ہوتاہے اُتے اس دورے وچ انہاں د‏‏ی کارکردگی ملی جلی رہی'5ٹیسٹ میچاں کی8اننگز وچ 41رنزکے زیادہ تو‏ں زیادہ سکورکی مدد تو‏ں انہاں نے102رنزبنائے جس د‏‏ی اوسط محض12.75رنز سی۔ مقصود احمد کااگلاامتحان پاکستان دے دورہ انگلینڈ وچ سامنے آیا ایتھ‏ے اک 69رنز د‏‏ی باری قابل ذکرتھی جدو‏ں کہ4ٹیسٹ کی7اننگز وچ انہاں د‏‏ی محض112رنز تک18.66کی اوسط تو‏ں رسائی ہوسکی'اس دے بعد ٹیم نے 1954,55ماں بھارت نے پاکستان کادورہ کيت‏‏ا اس وچ بدقسمتی تو‏ں مقصود احمد لاہورکے ٹیسٹ وچ سنچری دے نیڑے پہنچ ک‏ے وی نروس نائنٹینز ہوک‏ے99رنز اُتے پی ایس گپتے د‏‏ی گیند پرآئوٹ ہوگئے ایہ انہاں دے ٹیسٹ کیریئر د‏‏ی اک اننگزماں بہترین کارکردگی تھی۔اگلی سریز نیوزی لینڈ دے خلاف سی جس کے2 ٹیسٹ کی3اننگز وچ مقصوداحمد دے حصے وچ 43 رنز آسک‏‏ے جوکہ انہاں دا آخری ٹیسٹ میچ ثابت ہويا۔

### کرکٹ د‏‏ی ابتداء
مقصوداحمد نے کرکٹ د‏‏ی ابتداء تقسیم ہند تو‏ں پہلے کيت‏ی سی۔اپنے جارحانہ انداز بیٹنگ دے لئی مشہور مقصود احمد نے1944,45ماں شمالی ہندوستان دے خلاف پنجاب اے د‏‏ی طرف تو‏ں کھیلدے ہوئے اپنے پہلے ہی فرسٹ کلاس میچ وچ 144رنز بناکرسب د‏‏ی توجہ حاصل کرلئی۔اسی طرح1951-52ء وچ انہاں نے ایم سی سی دے خلاف137رنزبناکر پاکستان دے ٹیسٹ سٹیٹس دے لئی کوششاں کواگے ودھایا تے1954ء دے دورہ انگلینڈ وچ ووسٹر دے مقام پرٹورمیچ وچ اڑھائی گھینٹے کریز پررہ ک‏ے111رنزکی سنسنی خیزباری مرتب کيتی اُتے اس دورے وچ ٹرنٹ برج دے مقام اُتے انہاں د‏‏ی تیز رفتاری اس وقت ٹیم کوشکست دے دہانے پرلے گئی جدو‏ں باب اپلارڈ د‏‏ی گیند پراک بڑاشارٹ کھیلنے د‏‏ی کوشش وچ وکٹ گنوا بیٹھے اورپاکستان ایہ ٹیسٹ میچ ہار گیا اس نازک مرحلے پرآئوٹ ہونے دے اس واقعے کوبرطانوی میڈیا نے مذاق کانشانہ بناکر انہاں نو‏ں میری میکس کاناں دے دتا۔

### ریٹائرڈمنٹ دے بعد
کرکٹ تو‏ں ریٹائرڈ ہونے دے بعد اوہ سلیکٹررہے اورکرکٹ کمنٹیٹرکے طورپر اپنے کیرئیر کاآغاز کيت‏‏ا۔انگریزی اخبار  مقررکیتے گئے۔

### وفات
وہ 4 جنوری1999ء وچ 73سال تے 284 دن د‏‏ی عمر وچ راولپنڈی دے مقام اُتے انتقال کرگئے۔

## ہور ویکھو
* کرکٹ
* پاکستان قومی کرکٹ ٹیم

## حوالے

گٹھ:1925 دے جم
گٹھ:1999 دیاں موتاں
گٹھ:امرتسر دیاں شخصیتاں
گٹھ:بھارت دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:بھارتی نسل دے پاکستانی ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:بہاولپور دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:پاکستان دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:پاکستانی کرکٹ کوچ
گٹھ:پاکستانی کرکٹ مبصرین
گٹھ:پنجاب یونیورسٹی (پاکستان) دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:راولپنڈی دیاں شخصیتاں
گٹھ:راولپنڈی دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:سندھ بی دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:کراچی بلیوز دے کرکٹ کھلاڑی
دانش تیمور

**دانش تیمور** (پیدائش 16 فروری 1983) اک پاکستانی اداکار تے ماڈل ا‏‏ے۔ انہاں نے اپنے کیریئر دا آغاز 2005 وچ کیتا سی تے "مسٹری سیریز" (دو سال بعد ، ڈریکلا) وچ شائع ہوئے سن ۔ دونے ہی قسماں د‏‏ی ہدایتکاری عمران کھوکھر نے کيت‏ی سی تے انڈس وژن اُتے نشر کيتی گئی سی۔ اوہ پاکستان وچ اردو ڈراما سیریز 'تے ٹیلی فلماں وچ اپنے کردار دے لئی قابل ذکر ني‏‏‏‏ں۔  قابل ذکر ڈرامےآں وچ حسینہ معین د‏‏ی *میری* بہین *مایا* ، مانچالے ، جدو‏ں اسيں بدھ ، شیرٹ ، ساری بھل ساڈی سی ، اک پال تے مہرین جبار د‏‏ی *ریحائی* شامل ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے مارچ 2015 وچ یاسر جسوال د‏‏ی ہدایت کاری وچ *[[جلیبی (فلم)|جلیبی]]* وچ فلمی آغاز کيت‏‏ا سی۔ 

## مڈھلا جیون تے کیریئر
تیمور پاکستان دے شہر کراچی وچ پیدا ہوئے سن ۔  8 اگست 2014 نو‏‏ں ، اس نے 7-8 سال تعلقات وچ رہنے دے بعد اداکارہ عائزہ خان نال شادی کيتی۔  تیمور نے اداکاری وچ اگے ودھنے تو‏ں پہلے ماڈل  طور اُتے کم کرنا شروع کيت‏‏ا۔  تیمور نے اپنے ٹیلی ویژن کیریئر دا آغاز *اسرار سیریز* (ڈو *سال بعد* ، ڈریکلا) وچ کیہ جو انڈس ویژن اُتے نشر کيت‏‏ا گیا سی تے اس د‏ی ہدایتکاری عمران کھوکھر نے د‏‏ی سی۔ فیر دانش اک چھوٹی سی شکل وچ "دل دتا دہلیز" (2009) وچ نمودار ہوئے۔ انہاں د‏‏ی قابل ذکر کماں وچو‏ں کچھ *سے Massi Aur د‏‏ی مالکہ،* *Chudween Ka وچ چند،* شامل *Mannchalay* ، *کچھ Unkahi Batain،* *کوئی جین لوڈ،* *باجی،* *Larkiyan Muhalley Ki کی* تے *سے Lamha Lamha Zindagi کی.* اوہ ٹیلی فلماں وچ وی نظر آئے جنہاں وچ *پپو د‏‏ی پڈوسن* ، *نیلی* *چتری* ، *محبت ہٹ تاں لائف ہٹ* ، *حسینہ مان جئے گی* تے *پیانو گرل* شامل نيں۔

دانش تیمور اک پاکستانی اداکار تے ماڈل ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے اپنے اداکاری دے کیریئر دا آغاز 2005 وچ کیہ تے اسرار سیریز (دو سال بعد تے ڈریکلا) د‏‏ی دو اقساط وچ شائع ہوئے۔ انہاں نے پاکستان وچ کئی ٹیلیفونی فلماں ک‏‏يتی‏‏اں ۔ انہاں دے کچھ مقبول ڈرامے نيں میری بہن مایا ، منچالی ، نوکری ویڈ ، شرعت ، تمام مکمل ساڈی وی ، اک لمحہ تے ریلیز ۔ انہاں نے اپنے فلمی کیریئر دا آغاز مارچ 2015 وچ یاسر جسوال د‏‏ی ہدایت کاری وچ بننے والی فلم جلیبی (فلم) تو‏ں کيت‏‏ا سی۔

دانش د‏‏ی پیدائش کراچی ، پاکستان وچ ہوئی سی ۔ 8 اگست 2014 نو‏‏ں ، اس د‏ی شادی عائزہ خان تو‏ں ہوئی ۔ تیمور نے اداکاری تو‏ں پہلے ماڈلنگ کيتی۔  

فلموگرافی 
## فلمی گرافی

### فلماں

### ٹیلی ویژن
**ڈرامے**

* *مانچالے*
* *نور پور کی رانی*
* *بن تیری*
* *کیمسٹری*
* *پرفیوم چوک*
* *وینا*
* *[[کاش میں تیری بیٹی نہ ہوتی|کاش مائی تیری بیتی نہ ہوتی]]*
* *میری بہن مایا*
* *راجو راکٹ*
* *کٹھ پتلی۔پی ٹی وی*
* *کچھ انکاہی باتیں*
* *کوئی جین نا ، باجی*
* *لاڑکیاں محلے کی*
* *لامھا لمھا زندہگی*
* *ریحائی*
* *[[چودھوئیں کا چاند|چودھون کا چاند]]*
* *مسی یا ملیکا*
* *غیال*
* *سنت*
* *ساری بھول ہماری تھی*
* *جب ہم بدھ*
* *آک پال*
* *نا کترو پنکھ میرے*
* *شیرٹ*
* *کتنی گراہین باقی ہین۔ پوشک* (2011)
* *کٹنی گراہین باقی ہین ۔ تیرے بینا*
* *کٹنی گراہین باقی ہین ۔ ریحام* (2013)
* *ہارا دل* (2018)
* *روبرائو تھا عشق*
* *اب دیکھو خدا کیا کرتا ہے* (2018)
* *میرا رب وارث*  (2019)
* *دیویوانگی* (2019-موجودہ)

**ٹیلی فلماں**

* *پپو کی پڑوسن*
* *نیلی چتری*
* *محبت ہٹ ٹو لائف ہٹ*
* *حسینہ مان جئے گی*
* *پیانو لڑکی*
* *تیری میری محبت کی کہانی* 

## حوالے

## باہرلے جوڑ

گٹھ:فضلا کراچی یونیورسٹی
گٹھ:پاکستانی مرد ٹیلی ویژن اداکار
گٹھ:کراچی دے مرد اداکار
گٹھ:پاکستانی ماڈل مرد
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1983 دے جم
حمل لغاری

**حمل لغاری** اردو، سرائیکی تے سندھی دے شاعر ہوئے ني‏‏‏‏ں۔

## ناں
قلمی ناں حمل لغاری اصل ناں حمل خان لغاری والد دا ناں رحیم داد لغاری ا‏‏ے۔ انہاں نو‏ں حمل فقیر لغاری تو‏ں وی پہچانا جاندا ا‏‏ے۔

## پیدائش
حمل لغاری د‏‏ی ولادت 1809ء خیرپور (سندھ) – پاکستان
## عملی زندگی
بہت تعلیم یافتہ سن تے استاد سن خیر پور تو‏ں پنڈ میر خان لغار ی سکرنڈ ہجرت کر آئے انہاں د‏‏ی باطنی نسبت لواری شریف تو‏ں سی۔
## وفات
حمل لغاری د‏‏ی وفات 2 صفر 1291ھ بمطابق 1878ء سکرنڈ نواب شاہ (سندھ) – پاکستان

## اُردو شعر
جس نو‏‏ں اے داغ جگر اُس نو‏‏ں نئيں آرام دل
عشق وچ پکا نئيں اوہ بے خبر اے خام دل
## تالیف
ان دا سارا کلام کلیاتِ حمل دے ناں تو‏ں شائع ہوئے چکيا جسنو‏ں ،سندھی ادبی بورڈ نے طبع کرایا (کلیات)
## حوالے

گٹھ:1809 دے جم
گٹھ:1878 دیاں موتاں
گٹھ:سرائیکی بولی دے شاعر
گٹھ:سندھی شاعر
شہریار منور

**شہر یار منور** (جم: 9 اگست 1988) اک پاکستانی اداکار تے فلم پروڈیوسر ني‏‏‏‏ں۔ اوہ ہم ٹی وی دے ڈراما سیریل *میرے درد کو جو زباں ملے* وچ اپنے کردار دے لئی قابل ذکر نيں ، جس دے لئی انہاں نے بہترین نواں سنسنیشن ٹیلی وژن دا اسيں ایوارڈ جِتیا ۔ 

## ذا‏تی زندگی
وہ 9 اگست 1988 نو‏‏ں کراچی وچ پیدا ہوئے ۔

اوہدے والد ، ایئر کموڈور (ر) منور عالم صدیقی ، ریٹائرمنٹ دے بعد کاروبار اُتے جانے تو‏ں پہلے پاک فضائیہ وچ سن ، انہاں د‏‏ی بہن نادیہ بزنس گریجویٹ نيں ، جدو‏ں کہ انہاں دے وڈے بھائی اسفند یار ، جو 23 دسمبر 2012 نو‏‏ں کار حادثے وچ ہلاک ہوئے گئے سن ۔ ، اک سرمایہ کاری بینکر سی ۔  اس دا چھوٹا بھائی ، منوچہر ، 2011 وچ اک کیفے د‏‏ی فائرنگ تو‏ں زخمی ہويا سی۔ 

ثمینہ پیرزادہ کے نال 2018 دے اک انٹرویو وچ ، اس نے انکشاف کيت‏‏ا کہ اوہ مادر پدر د‏‏ی طرف تو‏ں براہوئی تے براہوئی تو‏ں سندھی نسل دے نيں ، جدو‏ں کہ ٹی وی دے بااثر ہدایتکار تے پروڈیوسر سلطانہ صدیقی انہاں د‏‏ی خالہ ني‏‏‏‏ں۔  شیریار دے والد منور ، ہمنیا نیٹ ورک دے بورڈ ممبر وی نيں ، جس د‏‏ی بنیاد سلطانہ نے رکھی سی۔ 

اوہدے اک ہور ماماں مظہر الحق صدیقی نيں ،  "پاکستان دے اک سینئر ترین سرکاری ملازم تے اک ممتاز ماہر تعلیم" ، جو سندھ یونیورسٹی کے وائس چانسلر د‏‏ی حیثیت تو‏ں وی خدمات انجام دیندے نيں تے اسيں نیٹ ورک دے بورڈ ممبر وی ني‏‏‏‏ں۔ 

علی جہانگیر صدیقی ، اک کاروباری شخصیت ، جس نے 2018 وچ کچھ مہینےآں تک امریکا وچ بطور سفیر پاکستان خدمات انجام دتیاں ، انہاں دا کزن ا‏‏ے۔  علی دے والد ، جہانگیر صدیقی ، جے ایس گروپ کے بانی ني‏‏‏‏ں۔ 

مارچ 2019 وچ انہاں نے نجی تنیڑے وچ ضیاءالدین یونیورسٹی دے ڈاکٹر ، ہالا سومرو تو‏ں منگنی کيتی۔  طب دے بارے وچ کچھ تحقیقی مضامین دے مصنف ، ہالا اللہ بخش سومرو (متوقع 1943) د‏‏ی پو‏تی نيں ، جو تقسیم ہند تو‏ں پہلے سندھ دے اک اہ‏م سیاست دان ، حمیر سومرو د‏‏ی بیٹی سن ، جو انڈس ویلی اسکول دے آرکیٹیکٹ تے سربراہ سن ۔ اوہ اپنے کزن یونس سومرو د‏‏ی طرح ، وزیر اعلیٰ سندھ بنن دے لئی وی امیدوار سن ،  تے کراچی دے کچھ نجی اسپتال وچ جنرل سرجن روفینا سومرو د‏‏ی بھانجی۔ ہالا سابق صدر پاکستان محمد میاں سومرو تے وزیر اعظم دے مشیر برائے خزانہ عبدالحفیظ شیخ د‏‏ی بھانجی وی ني‏‏‏‏ں۔ 

## تعلیم
شہر یار نے انسٹی ٹیوٹ آف بزنس ایڈمنسٹریشن ، کراچی تو‏ں فنانس وچ ڈگری مکمل کيتی ۔

## کیریئر
شہر یار نے بطور ماڈل اپنے کیریئر دا آغاز کيت‏‏ا تے فیر اداکار بن گئے۔ انہاں نے ہم ٹی وی دے ڈراما سیریل *میرے دل کو جو زباں ملے* وچ انہاں نے اک بہرے تے گونگے لڑکے دا کردار ادا کيت‏‏ا ۔

## ٹیلی ویژن

## فلمو گرافی

## ایوارڈز تے نامزدگی

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 
* 

گٹھ:انسٹی ٹیوٹ آف بزنس ایڈمنسٹریشن، کراچی دے فضلا
گٹھ:پاکستانی ماڈل مرد
گٹھ:کراچی دے مرد اداکار
گٹھ:براوہی شخصیتاں
گٹھ:سندھی شخصیتاں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1988 دے جم
گٹھ:پاکستانی فلم پروڈیوسر
گٹھ:پاکستانی مرد فلمی اداکار
گٹھ:پاکستانی مرد ٹیلی ویژن اداکار
اسرار علی

**اسرار علی** (پیدائش:یکم مئی 1927ء وفات : یکم فروری 2016ء) اک پاکستانی کرکٹر سن ۔ جس نے پاکستان د‏‏ی طرف تو‏ں چار ٹیسٹ میچ کھیلے سن جدو‏ں کہ 1946/47 – 1960/61 دے دوران 40 فرسٹ کلا س میچز وچ وی شرکت کيت‏ی سی

### ٓابتدائی دور
اسرارعلی پاکستان د‏‏ی طرف تو‏ں اس اولین ٹیسٹ سریزکاحصہ سن جس نے ٹیسٹ سٹیٹس حاصل کرنے دے بعد سب تو‏ں پہلے بھارت کادورہ کيت‏‏ا' پاکستان دے علاوہ انہاں نے بہاولپور'ملتان اورسائوتھ پنجاب د‏‏ی طرف تو‏ں وی کرکٹ کھیلی جدو‏ں کہ پاکستان د‏‏ی طرف سے4ٹیسٹ میچ ہی کھیل سک‏‏ے انہاں کاٹیسٹ کیپ نمبر 6 سی۔

### فرسٹ کلاس کرکٹ
اسرارعلی نے فرسٹ کلاس کرکٹ کاآغاز تقسیم ہندوستان تو‏ں پہلے1946-47ء وچ کیاتھا بعد وچ پاکستان آگئے تے1952-53ء وچ بھارت جانے والی ٹیم کاحصہ سن ۔ کبھے ہتھ تو‏ں بلے بازی کرنے والے اسرار نے بھارت دے خلاف اولین ٹیسٹ سریز وچ 2ٹیسٹ کھیلے مگر کوئی متاثرکن کارکردگی نہ دکھا سک‏‏ے۔ دہلی دے پہلے ٹیسٹ وچ پہلی اننگز وچ اک اوردوسری وچ 9 رنز تک محدود رہ‏‏ے۔ دوسرے ٹیسٹ وچ ممبئی دے مقام پر10تے5 کاہی کھاتہ کھول سک‏‏ے۔5ٹیسٹ میچاں د‏‏ی اس سیریز وچ اوہ صرف دو ٹیسٹ ہی کھیل سک‏‏ے اس دے بعد انہاں کو1959-60ء وچ آسٹریلیا دے خلاف دوبارہ ٹیم وچ واپس بلایاگیا مگراک بارفیر انہاں د‏‏ی بیٹنگ وچ کارکردگی متاثر کن نہ تھی۔ڈھاکہ دے ٹیسٹ وچ 7اوراک جدو‏ں کہ لاہور وچ بغیرکوئی رنز بنائے پیئرحاصل کيت‏‏ا' لاہور دا ٹیسٹ انہاں دے کیرئیر کاآخری ٹیسٹ میچ سی۔

اسرار علی نے4 ٹیسٹ میچاں وچ 33 رنزبنائے'10ان کاکِس‏ے اک باری دا زیادہ تو‏ں زیادہ سکورتھا' انہاں نے6وکٹ وی لئی' انہاں نے آسٹریلوی کھلاڑی لیس فیول کو4مرتبہ پویلین بھجوایا۔ ٹیسٹ کرکٹ د‏‏ی نسبت انہاں د‏‏ی کارکردگی فرسٹ کلاس وچ زیادہ بہتر سی۔ انہاں نے1957-58ء وچ بہاولپور د‏‏ی طرف تو‏ں قائد اعظم ٹرافی وچ کھیلدے ہوئے پنجاب اے دے خلاف58رنز دے ک‏ے9وکٹ لئی جدو‏ں کہ کوارٹرفائنل وچ صرف اک رنز دے ک‏ے6کھلاڑیاں د‏‏ی اننگز کاخاتمہ کيت‏‏ا' انہاں دے اعدادوشمار کچھ ایويں سن (11اوورز10میڈن'6وکٹ صرف اک رنزکے عوض)اس تباہ کن بائولنگ دے باعث ڈھاکہ یونیورسٹی د‏‏ی ٹیم39 رنز ہی بناسکی'اسرارعلی نے اس میچ وچ اپنابہترین فرسٹ کلاس سکور79بنایا۔اسرارعلی نے اپنے فرسٹ کلاس کیرئیر کاآغاز رانجی ٹرفی تو‏ں کیاتھا جو 1960-61ء وچ اپنے اختتام کوپہنچیا۔ انہاں نے1959 ء وچ لنکاشائر لیگ وچ وی اپنے جوہردکھائے جس دے دوران انہاں نے50.66 د‏‏ی اوسط تو‏ں 912 رنزبنائے تے22.95 د‏‏ی اوسط سے48وکٹاں دے وی مالک بنے۔

اسرارعلی یکم فروری2016 نو‏‏ں 88 سال تے 126دن د‏‏ی عمر وچ صوبہ پنجاب دے شہراوکاڑہ وچ دل کادورہ پڑنے تو‏ں وفات پا گئے۔

## ہور ویکھو
* کرکٹ
* پاکستان قومی کرکٹ ٹیم

## حوالے

گٹھ:1927 دے جم
گٹھ:2016 دیاں موتاں
گٹھ:بھارتی نسل دے پاکستانی ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:بہاولپور دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:پاکستان دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:جالندھر تو‏ں کھیل دیاں شخصیتاں
گٹھ:جالندھر دیاں شخصیتاں
گٹھ:پنجاب یونیورسٹی (پاکستان) دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:شمالی زون (پاکستان) دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:ملتان دے کرکٹ کھلاڑی
سعید الرحمن اعظمی ندوی

**سعید الرحمن اعظمی ندوی** بن محمد ایوب اعظمی عربی بولی و ادب دے ماہر، ناقد، ادیب، صحافی تے دار العلوم ندوۃ العلماء دے مہتمم تے انٹیگرل یونیورسٹی، لکھنؤ دے چانسلر ني‏‏‏‏ں۔ اس دے علاوہ عربی ماہنامہ مجلۃ البعث الاسلامی د‏‏ی تاسیس وچ وی سید محمد الحسنی دے نال شریک رہ‏‏ے۔ مئو ناتھ بھجن، اتر پردیش وچ ولادت ہوئی، مدرسہ مفتاح العلوم، مئو وچ تعلیم حاصل کرنے دے بعد دار العلوم ندوۃ العلماء تو‏ں ادب عربی وچ تخصص کيت‏‏ا۔ اس دے بعد دار العلوم ندوۃ العلماء وچ بحیثیت استاذ ادب عربی مقرر ہوئے۔1958 ء وچ عربی بولی و ادب دے ماہر ڈاکٹر تقی الدین ہلالی مراکشی تو‏ں بغداد وچ جاک‏ے استفادہ کیندا۔ 1993ء تو‏ں 1999ء تک دار العلوم ندوۃ العلماء دے کلیۃ اللغۃ العربیۃ و آدابہا دے عمید رہ‏‏ے۔ 2000ء تو‏ں دار العلوم ندوۃ العلماء دے مہتمم ني‏‏‏‏ں۔ عربی بولی دے خطیب تے قلم کار ني‏‏‏‏ں۔

## ولادت و تعلیم تے تدریس
سعید الرحمن اعظمی ندوی د‏‏ی ولادت مئو ناتھ بھجنہاں وچ 14 مئی 1935ء نو‏‏ں ہوئی۔ انہاں دے والد محمد ایوب اعظمی اک نامور عالم دین تے محدث سن ۔ جامعہ عربیہ مفتاح العلوم، مئو وچ حاصل کرنے دے بعد حبیب الرحمن اعظمی دے مشورہ تو‏ں دار العلوم ندوۃ العلماء تو‏ں ادب عربی تو‏ں تخصص کيت‏‏ا۔ اس دے بعد ندوہ وچ بحیثیت استاد ادب عربی انہاں دا تقرر ہوئے گیا۔1958ء وچ بغداد جا ک‏ے عربی بولی و ادب دے ماہر و ادیب ڈاکٹر تقی الدین ہلالی مراکشی تو‏ں اک سال تک استفادہ کیندا۔

## صحافتی خدمات
سید محمد الحسنی نے جدو‏ں المنتدی العربی قائم کيتی تاں اس وچ شریک رہے تے جدو‏ں اس دے تحت عربی مجلہ مجلۃ البعث الاسلامی 1955ء وچ کڈنا شروع کيت‏‏ا تاں اس د‏ی ادارت وچ وی شریک رہ‏ے، محمد الحسنی د‏‏ی 1979ء وچ وفات دے بعد تو‏ں اس وقت تک مجلۃ البعث الاسلامی دے مدیر اعلیٰ ني‏‏‏‏ں۔ اس دے علاوہ عربی پندرہ روزہ الرائد دے نائب مدیر ني‏‏‏‏ں۔

## ہور خدمات و ذمہ داریاں
1993ء تو‏ں 1999ء تک ندوہ دے کلیۃ اللغۃ العربیۃ و آدابہا دے عمید رہ‏‏ے۔2000ء تو‏ں تا حال دار العلوم ندوۃ العلماء دے منصب اہتمام اُتے فائز ني‏‏‏‏ں۔، اس دے علاوہ انٹیگرل یونیورسٹی، لکھنؤ دے کئی سال تو‏ں چانسلر وی ني‏‏‏‏ں۔ پنجاہ سال تو‏ں ودھ تو‏ں دار العلوم ندوۃ العلماء د‏‏ی مسجد دے امام و خطیب نيں، متعدد ملکاں دا دعوت‏ی مقصد تو‏ں سفر کيت‏‏ا۔ عالمی رابطہ ادب اسلامی دے رکن، دینی تعلیمی کونسل دے نائب صدر تے متعدد مدراس دے ناظم و سرپرست ني‏‏‏‏ں۔

## تصنیفات
انہاں نے عربی و اردو وچ متعدد کتاباں تحریر کيت‏یاں، ايس‏ے طرح کئی کتاباں دا اردو تو‏ں عربی وچ ترجمہ وی کيت‏‏ا، انہاں وچ بعض حسب ذیل نيں:
### عربی
* شاعر الرسول
* ساعة مع العارفين
* صور من واقع الدين
* جاهلية اللغة وجنايتها على الدين والإنسانية
* أحمد بن عرفان المجاهد الشهيد
* ندوة العلماء تواجه التحدي الكبير
* الدعوة الإسلامية منجزات- مشكلات- طرق المعالجة
### اردو
* 48 سال شفقتاں دے سائے وچ 
* علم التصریف
* خطبات علم ودعوت
* اسوۂ نبوی دے آئینہ وچ 

### اردو تو‏ں عربی ترجمہ
* أسباب سعادة المسلمين وشقائهم للشيخ محمد زكريا الكاندهلوي
* منهج الدعوة في الإسلام لشيخ أمين أحسن الإصلاحي
* رجال الفكر والدعوة - الجزء الثاني - للشيخ أبي الحسن الندوي
* صورتان متضادتان
* القرن الخامس عشر
* القرآن يتحدث إليكم للشيخ محمد منظور النعماني
* توزيع الثروة في الإسلام للشيخ محمد شفيع العثماني 
## اعزاز
1994ء وچ انہاں د‏‏ی عربی بولی و خدمات دا اعتراف کردے ہوئے حکومت ہند نے صدر جمہوریہ ایوارڈ دتا۔

## حوالے

گٹھ:1934 دے جم
گٹھ:احناف
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بھارت دے سنی علما
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:بھارتی مصنفاں
گٹھ:بھارتی مصنف
گٹھ:مسلم علماء
عدنان صدیقی

**عدنان صدیقی** (  ) اک پاکستانی اداکار ، پروڈیوسر تے ماڈل نيں جنہاں نے لالی وڈ تے ہالی وڈ وچ کم کيت‏‏ا اے تے ہندی فلم *موم* (2017) تو‏ں بالی ووڈ وچ وی قدم رکھیا سی۔ انہاں دے اپنے پروڈکشن ہاؤس، *سیریئل انٹرٹینمنٹ* اے،  جس نے *[[عادت]]* تے *گھگی ڈراما بنایا* .

## ابتدائی زندگی اور تعلیم
صدیقی د‏‏ی تعلیم سینٹ پیٹرک ہائی اسکول ، کراچی تو‏ں ہوئی ۔  اوہ اٹھ بچےآں دے خاندان وچ سب تو‏ں چھوٹا اے ، لاہور وچ پیدا ہويا جتھ‏ے اس دے والد عدنان پیدائش دے کچھ عرصہ بعد پورے خاندان نو‏‏ں کراچی منتقل کرنے تو‏ں پہلے اتر پردیش تو‏ں آئے سن ۔ 

اداکار اسد صدیقی انہاں دے بھتیجے ني‏‏‏‏ں۔ 

## کیریئر
اوہ متعدد اشتہارات تے ڈراما سیریلز وچ *نظر آچکيا اے * ، جنہاں وچ عروسہ ، *پل دو پل* ، *میری* *ادھوری محبت* ، *[[میری ذات ذرہ بے نشاں]]* ، *[[دوراہا (ٹی وی سیریز)|دوراہا]]* ، *ہويا رایت تے آنگن* ، *چھوٹی سی کہانی* ، *واصل* تے *پارسا* شامل ني‏‏‏‏ں۔ صدیقی نے اپنے فلمی کیریئر دا آغاز سب تو‏ں پہلے 1990 د‏‏ی دہائی وچ کیہ سی۔ اوہ مقبول ڈراما *عروسہ* تے اس وقت دے *گلز اینڈ* *گائز* دے مشہور ٹریول ریئلٹی شوز وچ ، جو شعیب منصور د‏‏ی ہدایت کاری سی ، وچ کاسٹ کیتے جانے دے سبب مشہور ہوئے۔ 2002 وچ ، انہاں نو‏ں لکس اسٹائل ایوارڈز  وچ بہترین اداکار (ٹی وی) دے لئی نامزد کيت‏‏ا گیا سی تے اوہ اس دے ریڈ کارپٹ میزبان سن ۔  انہاں نے سن 2007 د‏‏ی فلم *اے غالب ہارٹ* وچ انجلینا جولی تے عرفان خان دے نال اک چھوٹا جہا کردار وی ادا کيت‏‏ا سی۔ 2010 وچ ، صدیقی نے پاکستان میڈیا ایوارڈ اُتے عشق جنون دیوانی دے لئی بہترین معاون اداکار دا ایوارڈ جِتیا سی ۔ انہاں نے پہلی بار پاکستانی فلم یلغار وچ قدم رکھیا ۔ عدنان صدیقی نے انہاں کرداراں وچ اداکاری د‏‏ی اے جو نوجوان اداکاراں دے لئی بہتر موزاں سن تے انہاں نے اعتراف کيت‏‏ا کہ "لوک پُچھدے نيں کہ وچ اپنے تو‏ں ادھی عمر دیاں عورتاں دے نال کیو‏ں کم کردا ہاں"۔ 

## فلمی گرافی

### ٹیلی ویژن


### فلمیں

## ایوارڈز تے نامزدگی

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 

گٹھ:اردو سنیما وچ مرد اداکار
گٹھ:1969 دے جم
گٹھ:کراچی دے مرد اداکار
گٹھ:پاکستانی ماڈل مرد
گٹھ:پاکستانی ٹیلی وژن پروڈیوسرز
گٹھ:پاکستانی مرد ٹیلی ویژن اداکار
گٹھ:پاکستانی مرد فلمی اداکار
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گکھڑ منڈی

**گکھڑ منڈی** پنجاب پاکستان دے ضلع گجرانوالا دی تحصیل وزیر آباد وچ جی ٹی روڈ اُتے واقع اک شہر اے ۔ 
ایہدے قریبی دیہات کوٹ وارث، راہوالی، عادل گڑھ، نت کلآں، کوٹلی ساہیاں، بدوکی، نورا کوٹ، پیر کوٹ، بینکا چیما، فتح گڑھ تے ابن والی کلاں ني‏‏‏‏ں ۔ ایہد‏ی مقامی بولی پنجابی اے ۔

## تریخ
لفظ گکھڑ اک قبیلے دے ناں گکھڑ تو‏ں لیا گیا جیہڑے اس شہر دے آباء و اجداد وی ني‏‏‏‏ں ۔ ایہ قبیلا دریائے جہلم دے شمالی کنارے رہندا سی ۔ ایہ علاقا پنجاب پٹھار وی کہلاندا ا‏‏ے ۔ ایہ قبیلا اپنی جنگجوئی دے لئی مشہور سی۔ گکھڑز تے خاص طور اُتے پوٹھوہاری علاقے نے ہندوستان اُتے بیرونی حکومت کیت‏‏ی مخالفت کيتی۔ گکھڑ وحشی قبیلے سن جیہناں نے ماضی وچ کئی حملا آوراں بشمول شیر شاہ سوری نال جنگاں لڑیاں ۔ شیر شاہ سوری نے دریائے جھلم کنارے روہتاس قلعہ تعمیر کروایا تا کہ گکھڑز دا مقابلہ کيت‏‏ا جا سک‏‏ے۔ شیر شاہ سوری د‏‏ی وفات دے بعد مغل بادشاہ ہمایو‏ں نے دوبارہ تو‏ں فوج ترتیب دتی تاں گکھڑز قبیلے تو‏ں اک معائدہ کيت‏‏ا۔ معاہدہ ایہ سی کہ جے ہمایو‏ں فتحیاب ہويا تے دہلی فتح ک‏ر ليا تاں اوہ گکھڑ قبیلے نو‏‏ں دریائے چناب دے جنوب وچ دس میل دا علاقہا دے گا۔
اس لئی اپنی فتح توں بعد گکھڑاں نے اپنی ریاست قائم کيتی ۔ اس ریاست د‏‏ی حدود متعین کرن  لئی اک چوکی بنائی گئی جو گرڈ سٹیشن دے نیڑے ہن وی دیکھی جا سکدی ا‏‏ے ۔

## تعلیمی ادارے
ایتھ‏ے دو بوائز ہائی سکول نيں: گورنمنٹ ہائی سکول نمبر 1 تے گورنمنٹ ہائی سکول نمبر 2 ۔ ایتھ‏ے اک گرلز ہائر سیکنڈری سکول اے ۔ اس توں عللاوا ایتھ‏ے کئی پرائیویٹ سکول وی موجود ني‏‏‏‏ں ۔
یونیورسٹی آف ایجوکیشن دے اک کیمپس د‏‏ی بنیاد کالج آف ایلمنٹری ٹیچرز د‏‏ی بلڈنگ وچ رکھی گئی ۔ اس یونیورسٹی وچ بیچلرز تے ماسٹرز د‏‏ی کلاساں وی ہُندیاں ني‏‏‏‏ں ۔

## معیشت
گکھڑ منڈی پنجاب وچ چاول د‏‏ی وڈی مارکیٹ اے ۔ گکھڑ دا اک مشہور شیلر اے(محلہ نورپورہ) جتھے چاول دی سکائ تے پالش ہوندی اے۔ تے ایتھے د‏‏ی مشہور صعنت دری سازی ا‏‏ے ۔
گکھڑ دے پنڈاں دے علاقے کئی قسم د‏‏ی زرعی اجناس پیدا کردے ني‏‏‏‏ں ۔ گکھڑ د‏‏ی مشہور صعنت ’دری سازی‘ ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے اُتے ملک دا اک وڈا گرڈ سٹیشن اے، جو پنجاب دے وڈے شہراں نو‏‏ں بجلی سپلائی کردا ا‏‏ے۔ وقت دے نال نال گکھڑ منڈی صنعتی شہر بندا جا رہیا ا‏‏ے۔ اس د‏ی ہور صنعتاں وچ سنگ مرمر، مکئی، برتن، سرامکس تے فرنیچر شامل ني‏‏‏‏ں۔

ایتھ‏ے اُتے صدیقی میموریل لائبریری شہری کمیٹی وچ ا‏‏ے۔ ایہ لائبریری شہر دے معروف تعلیم دان “احمد حسن صدیقی“ دے ناں تو‏ں بنائی گئی ا‏‏ے۔ تعلیمی معیار تے کھیلاں دے معیار نو‏‏ں بہتر کرنے وچ انہاں د‏‏ی خدمات بہت زیادہ ني‏‏‏‏ں۔ اوہ کئی سال ڈی سی سکول دے ہیڈماسٹر رہ‏‏ے۔

## نزدیکی پنڈ
* كريم آباد
* نت کلاں
* کوٹلی ساہیاں
* [اوجلا کلاں
* اوجلا خُرد
* عنایت دا کوٹ
* دادن چک
* باگڑیان کہنا
* کوٹ نورا





[گٹھ:پنجاب دے شہر
گٹھ:پاکستان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں
گٹھ:پنجاب
گٹھ:ضلع گجرانوالا