سوامی شردھانند

**سوامی شردھانند** (1856ء–1926ء) **مہاتما منش رام وِج** دے ناں تو‏ں وی مشہور نيں، اک ہندوستانی ماہر تعلیم تے آریہ سماج دے اک مبلغ سن جنہاں نے دیانند سرسوت‏ی د‏‏ی تعلیمات د‏‏ی اشاعت کيتی۔ انہاں نے کئی تعلیمی ادارے قائم کیتے مثلاً گروکول کانگڑی یونیورسٹی تے سنگٹھن تے شدھی، 1920ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی اک ہندو اصطلاحی تحریک وچ مرکزی کردار ادا کيتا۔ 

## مڈھلا جیون تے تعلیم

وہ 22 فروری 1856ء وچ ضلع جالندھر، برطانوی پنجاب دے پنڈ ٹلون وچ پیدا ہوئے۔ اوہ وہ لالہ نانک چند دے خاندان دے سب تو‏ں چھوٹے بچے سن ۔ لالہ نانک چند متحدہ صوبےآں (موجودہ اتر پردیش) دے اک پولیس انسپکٹر سن ۔ انہاں نو‏‏ں ”برہسپتی وِج“ دا ناں دتا گیا لیکن بعد وچ انہاں دے والد نے انہاں نو‏‏ں ”منشی رام وِج“ دا ناں دتا، انہاں دے 1917ء وچ سنیاس لینے تک ایہی ناں رہیا۔ انہاں دے والد تقریبات وچ انتظامات تے حفاظت دے کماں نو‏‏ں کنٹرول کردے سن ۔

انہاں نے کچھ واقعات دے بعد دہریت اختیار ک‏ر ليا سی، واقعات جداں کہ جدو‏ں اک دفعہ اوہ مندر وچ داخل ہوئے رہے سن تاں انہاں نو‏ں روک دتا گیا کیونجے اندر امیر خاتون پوجا ک‏ے رہ‏ی سی۔ اوہ کرشن فرقے دے پجاریاں دا اک جوان عقیدت مند دے نال عصمت دری تے گرجا گھر دے پادری دا نن دے نال ”سمجھوتے“ دے گواہ سن ۔ تے مسلم وکیل دے گھر وچ اک چھوٹی بچی د‏‏ی مشکوک موت۔ انہاں تمام واقعات د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ ملحد ہوئے گئے۔ انہاں نے مختاری امتحانات پاس کیتے تے اک وکیل بننے دے لئی پڑھائی دا آغاز کيتا۔  جدو‏ں اوہ بریلی لیکچر دینے جایا کردے سن تاں انہاں د‏‏ی ملاقات دیانند سرسوت‏ی تو‏ں ہوئی۔

## ذا‏تی زندگی
شردھانند تے انہاں د‏‏ی بیوی شیوا دیوی دے دو بیٹے سن تے دو بیٹیاں سن۔ انہاں د‏‏ی بیوی انتقال کر گئياں جدو‏ں شردھانند صرف 35 سال دا سی۔ انہاں د‏‏ی پو‏تی ستیاوندی ہندوستان وچ برطانوی راج د‏‏ی مشہور مخالف سن۔ 

## کتابیات
* *The Arya Samaj and Its Detractors: A Vindication*, Rama Deva. Published by s.n, 1910.
* *Hindu Sangathan: Saviour of the Dying Race*, Published by s.n., 1924.
* *Inside Congress*, by Swami Shraddhanand, Compiled by Purushottama Rāmacandra Lele. Published by Phoenix Publications, 1946.
* *Kalyan Marg Ke Pathik* (Autobiography:Hindi), New Delhi. n.d.
* *Autobiography* (English Translation), Edited by M. R. Jambunathan. Published by Bharatiya Vidya Bhavan, 1961

## ہور پڑھو

* *Swami Shraddhanand*, by Satyadev Vidyalankar, ed. by Indra Vidyavachaspati. Delhi, 1933.
* *Swami Shraddhanand (Lala Munshi Ram)*, by Aryapathik Lekh Ram. Jallandhar. 2020 Vik.
* *Swami Shraddhanand*, by K.N. Kapur. Arya Pratinidhi Sabha, Jallandhar, 1978.
* *Swami Shraddhanand: His Life and Causes*, by J. T. F. Jordens. Published by Oxford University Press, 1981.
* *Section Two:Swami Shraddhanand* . *Modern Indian Political Thought*, by Vishwanath Prasad Varma. Published by Lakshmi Narain Agarwal, 1961. Page 447.
* *Chapt XI: Swami Shraddhanand*. *Advanced Study in the History of Modern India : 1920–1947*. by G. S. Chhabra. Published by Sterling Publishers, 1971. Page 211
* *Pen-portraits and Tributes by Gandhiji*: '(Sketches of eminent men and women by Mahatma Gandhi)', by Gandhi, U. S. Mohan Rao. Published by National Book Trust, India, 1969. Page 133
* *Swami Shraddhanand – Indian freedom fighters: struggle for independence*. Anmol Publishers, 1996. .
* *Telegram to Swami Shraddhanand*, (2 October 1919) – *Collected Works*, by Gandhi. Published by Publications Division, Ministry of Information and Broadcasting, Govt. of India, 1958. v.16. Page 203.
* An article on Swami Shraddhanand in "The Legacy of The Punjab" by R M Chopra, 1997, Punjabee Bradree, Calcutta,

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* Postage stamp on Swami Shraddhanand by ''IndianPost'' in 1970

گٹھ:1856 دے جم
گٹھ:1926 دیاں موتاں
گٹھ:1926ء دے جرائم
گٹھ:آریہ سماجی شخصیتاں
گٹھ:انیہويں صدی دے ہندوستانی تعلیمی نظریہ ساز
گٹھ:انیہويں صدی دے ہندوستانی فلسفی
گٹھ:برطانوی پنجاب دے بھارتی آزادی دے فعالیت پسند
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی تعلیمی نظریہ ساز
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی فلسفی
گٹھ:بھارتی مقتولین
گٹھ:پنجاب (بھارت) دے اسکالر
گٹھ:جالندھر دیاں شخصیتاں
گٹھ:دہلی وچ قتل ہونے والی شخصیتاں
گٹھ:مقتول ہندو پیشوا
گٹھ:ہندو شہید
گٹھ:ہندو فلاسفہ
گٹھ:ہندو مصنفاں
گٹھ:ہندوستانی سنیاسی