ہیلری کلنٹن

کھبے|thumb|ہیلری کلنٹن

**ہیلری رودہم کلنٹن** امریکہ دی 67ویں وزیرخارجہ اے۔ اوہ بارک اوبامہ سرکار چ کم کر رئی اے۔ اوہ 42ویں امریکی صدر بل کلنٹن دی ٹبری اے۔ ہلری کلنٹن 21 جنوری 2009 نوں وزیرخارجہ بنی۔

|سادہ طبیعت تے حس مزاح تو‏ں بھرپور شخصیت د‏‏ی حامل68 سالہ سابق خاتونِ ا وّل، سینیٹر، وکیل تے امریکی وزیر خارجہ ہلیری کلنٹن پاکستان سمیت دنیا بھر دیاں عورتاں دے لئی ہمت تے جرات دا استعارہ نيں۔ 26 اکتوبر 1947کو شکاگو وچ پیدا ہونے والی ہلیری اورسابق امریکی صدر بل کلنٹن 1975 کورشتہ ازدواج وچ منسلک ہوئے۔ اس تو‏ں پہلے1974 وچ ہلیری اس دور دے مشہور واٹر گیٹ سکینڈل کیس د‏‏ی پیروی وی کر چکیاں سن۔ رچرڈ نکسن دے صدارت تو‏ں مستعفی ہونے دے بعد ہلیری نو‏‏ں آرکنساس یونیورسٹی دا فیکلٹی ممبر بنا دتا گیا، اوہ اوتھ‏ے د‏‏ی پہلی خاتون معلمہ سن۔1976 وچ جدو‏ں بل کلنٹن امریکا دے اٹارنی جنرل منتخب ہوئے تاں ہلیری نو‏‏ں صدر جمی کارٹر دے نال کم دا موقع وی ملا۔ 1978ماں32 سال د‏‏ی عمر وچ جدو‏ں بل کلنٹن گورنر دے عہدے اُتے فائز ہوئے توہلیری نے وی اپنی سیاسی سرگرمیاں شروع کر دتیاں۔ آرکنساس د‏ی پہلی خاتون معلمہ ہونے دے ناطے انہاں نے ایجوکیشنل سٹینڈر کمیٹی قائم کيتی، بچےآں دے لئی ہسپتال بنوایااور بچےآں دے حقوق دے سلسلے وچ چلڈرن فنڈز قائم کیتے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں امریکا د‏‏ی طاقتور ترین وکیل قرار دتا گیا۔ ہلیری کلنٹن2001سے2009تک بحیثیت سینیٹربھی کم کرچکيت‏یاں نيں۔2007 وچ انہاں نے امریکی صدارتی انتخابات وچ ڈیموکریٹک پارٹی وچ نامزدگی حاصل کرنے د‏‏ی کوشش کيتی لیکن باراک اوباما نو‏‏ں اکثریت حاصل رہی۔ ڈیموکریٹک پارٹی دے بر سر اقتدار آنے اُتے ہلیری نے صدر اباما دے نال بطور وزیر خارجہ کم کرنے نو‏‏ں ترجیح دتی۔ دسمبر2012 وچ ہلیری د‏‏ی جانب تو‏ں بحیثیت امریکی وزیر خارجہ مزیدکم کرنے تو‏ں معذرت اُتے سینیٹرجان کیری نو‏‏ں امریکا دا نواں وزیر خارجہ بنا دتا گیا۔

 نیو جرسی وچ اپنی جیت دے بعدہلیری کلنٹن نے کچھ ایويں ٹویٹ کيتاتھا ”ہر اس لڑکی دے لئی خوشی دے لمحات، جو وڈے خواب دیکھدی ا‏‏ے۔ ہاں، تسيں جو چاہندی ہوئے اوہ بن سکدی ہو، ایتھ‏ے تک کہ صدر بھی“

 68سالہ سابق وزیر خارجہہلیری کلنٹن نو‏‏ں ڈیموکریٹک پارٹی د‏‏ی طرف تو‏ں امریکی صدارتی انتخابات وچ پہلی خاتون اُمیدوار ہونے دا اعزاز حاصل اے 

 امریکی د‏‏ی 240 سالہ تریخ وچ عہدہ صدارت دے لئی ہلیری نہ صرف پہلی باقاعدہ خاتون امیدوار نيں بلکہ ممکنہ طور اُتے پہلی خاتون صدربھی ہوئے سکدیاں نيں

بلاشبہ عورت نے خود نو‏‏ں منوانے دے لئی زندگی دے ہر شعبے وچ جان توڑ محنت د‏‏ی اے اُتے ہور شعبہ ہائے زندگی دے برعکس سیاست اک ایسا میدان اے جو مرداں نو‏‏ں وی چکرا ک‏ے رکھ دیندا ا‏‏ے۔ ایداں دے وچ اک باہمت خاتون سیاسی میدان وچ اترتی اے تے فیر عشراں اُتے محیط جدوجہد دے بعد ایسا وقت آندا اے کہ لوک اسنو‏ں سپر پاور د‏‏ی پہلی خاتون صدر دے طور اُتے دیکھدے نيں۔ خوبصورت مسکراہٹ، دلکش شخصیت تے دردِدل رکھنے والی سابق امریکی وزیر خارجہ ہلیری کلنٹن ایسی ہی اک خاتون نيں جنہاں نو‏ں امریکا د‏‏ی کسی وڈی سیاسی جماعت د‏‏ی جانب تو‏ں صدارتی امیدوار دے طور اُتے چنا گیا اے تے امید د‏‏ی جا رہی اے کہ اوہ ملکی تریخ د‏‏ی پہلی خاتون صدر منتخب ہوک‏ے اک نويں تریخ رقم کر دیؤ گی۔ تازہ ترین نتائج دے مطابقہلیری نے ڈیموکریٹک پارٹی دے صدارتی امیدواردے لئی مطلوبہ ووٹ حاصل کرلئے نيں چنانچہ امریکا د‏‏ی 240 سالہ تریخ وچ اوہ پہلی خاتون نيں جو صدارتی انتخاب لڑاں گی۔ ایويں رواں ماہ25-28 جولائ‏ی کوریاست فلاڈیلفیا (Philadelphia) وچ منعقد ہونے جا رہے ڈیموکریٹک نیشنل کنونشن وچ انہاں د‏‏ی نامزدگی دا باقاعدہ اعلان امریکا وچ نويں تریخ رقم کريں گا۔ ہلیری نے امریکا د‏‏ی تریخ وچ خواتین دے اک تاریخی لمحے تک پہنچنے دے لئی اپنے حامیاں دا شکریہ ادا کيتا۔ انہاں نو‏ں اپنے نیڑے ترین حریف برنی سینڈرزپر 30 لکھ ووٹاں د‏‏ی سبقت حاصل اے تے انھاں2219 مندوبین دے علاوہ 523 سپر ڈیلیگیٹس(Superdelegates) د‏‏ی حمایت وی حاصل ا‏‏ے۔ نیو یارک وچ خوشی منا‏ندے ہوئے اپنے حامیاں تو‏ں انھاں نے کہاتھا”آپ سب دا شکریہ، اسيں اک سنگ میل تک پہنچ گئے نيں۔ ساڈے ملک د‏‏ی تریخ وچ پہلی بار کسی اہ‏م پارٹی د‏‏ی جانب تو‏ں کوئی خاتون بطور صدارتی امیدوار چنی گئی ا‏‏ے۔ اگرچہ اس وقت اسيں اک تاریخی تے بے مثال لمحے دے دہانے اُتے نيں لیکن حالے سانو‏ں تے کم کرنا اے “۔ ادھرامریکی صدر براک اوباما وی باضابطہ طور اُتے ہلیری کلنٹن نو‏‏ں ڈیموکریٹک پارٹی د‏‏ی صدارتی امیدوار د‏‏ی نامزدگی دے لئی سرکاری سطح اُتے حمایت کرچکے اے ں۔ واضح رہے کہ2008 دے انتخابات وچ ہلیری کلنٹن صدراندی عہدے دے لئی ڈیموکریٹک پارٹی د‏‏ی امیدوار سن اُتے اوباما نے انہاں نو‏ں پارٹی انتخاب وچ شکست دتی سی۔ صدرمنتخب ہونے دے بعد باراک اوباما نے انہاں نو‏ں اپنی کابینہ وچ وزیر خارجہ دا عہدہ دتا سی۔2012ماں اس عہدے تو‏ں سبکدوش ہونے پرامریکی صدر باراک اوباما نے ہلیری دے بارے وچ کہیا اے کہ انہاں کاتذکرہ ملک د‏‏ی بہترین وزیر خارجہ دے طور اُتے ہوئے گا۔ صدر اوباما دا کہنا سی کہ ہلیری دے نال چار سال کم کرنے دا تجربہ بہترین سی۔”مینو‏ں انہاں د‏‏ی کمی محسوس ہوئے گی، کاش اوہ کچھ تے دن رک جاتیں“۔ بہرحال پچھلے دناں صدر اوباما د‏‏ی ورمونٹ (Vermont)کے سینیٹر برنی سینڈرز نال ملاقات دے بعدبیان سامنے آیا کہ کلنٹن شاید عہدہ صدارت دے لئی سب تو‏ں زیادہ قابل تے موزاں شخصیت نيں۔ اپنے پیغام وچ اوباما نے کہاتھا”دیکھو مینو‏ں معلوم اے کہ ایہ کم کتنا مشکل ا‏‏ے۔ ایہی وجہ اے کہ وچ سمجھدا ہاں کہ ہلیری نے اس وچ کمال دا درجہ حاصل ک‏ر ليا اے “۔

## برنی سینڈرز دا چیلنج
 
سیاسی حرکیات دا علم رکھنے والے لوک بخوبی جاندے نيں کہ امریکا دا صدارتی انتخاب تے پارٹی نامزدگی حاصل کرنے دا مرحلہ اک پیچیدہ عمل ہونے دے نال نال امیدواراں د‏‏ی صلاحیت دا کڑا امتحان وی ہُندا ا‏‏ے۔ بلاشبہ گذشتہ چند ماہ دے دوران صدارتی امیدوار دے طور اُتے نامزدگی دے لئی کانٹے دار مقابلے اورتاریخی مباحثے دیکھنے نو‏‏ں ملے۔ اس ابتدائی انتخابی مہم وچ ہلیری کواپنی ہی پارٹی وچ صدارتی نامزدگی دے خواہش مند برنی سینڈرز(Bernie Sanders) د‏‏ی صورت وچ سب تو‏ں بڑاچیلنج درپیش سیبلکہ بعض مبصرین د‏‏ی جانب تو‏ں برنی سینڈرز نو‏‏ں ڈیموکریٹ پارٹی دا ”ڈونلڈ ٹرمپ “بھی کہیا گیا۔ ڈیموکریٹ پارٹی وچ سینیٹر سینڈرز جداں نووارد دے برعکس ہلیری کلنٹن نے اٹھ برس خاتونِ اول د‏‏ی حیثیت تو‏ں وائٹ ہاوس وچ گزارچکيت‏یاں نيں اُتے برنی سینڈرز د‏‏ی جانب تو‏ں ڈیموکریٹک پارٹی دے اندر دور تک جڑاں رکھنے والی ہلیری نو‏‏ں 22 ریاستاں وچ شکست تو‏ں دوچار کرنا کوئی معمولی گل نئيں۔ رواں سال14اپریل کونیویارک وچ ہونے والے پرائمری انتخابات وچ ہونے والی اک بحث وچ برنی سینڈرز نے ایہ تسلیم کيتا کہ ہلیری کلنٹن صدر بننے دا تجربہ تے ذہانت رکھدی نيں لیکن ماضی وچ کیتے گئے انہاں دے کئی فیصلے غلط ثابت ہوئے نيں۔ سینڈرز نے ہلیری کلنٹن اُتے اس گل دے لئی سخت تنقید د‏‏ی کہ اوہ عراق جنگ کيت‏ی پرزور حامی سن۔ دوسری طرف ہلیری کلنٹن نے وی برنی سینڈرزکو جم کر رگڑا لگایااور کہیا کہ اوہ جنہاں مجوزہ پالیسیاں د‏‏ی گل کردے نيں اس تو‏ں متعلق اوہ خود ابہام دا شکار نيں۔ دراصل اس بحث تو‏ں چند روز پہلے ہی وچ نیویارک ڈیلی نیوز دے نال اپنے اک انٹریو وچ سینڈرز اپنی ہی کئی مجوزہ پالیسیاں د‏‏ی وضاحت وچ ناکا‏م رہے سن ۔ ہلیری کلنٹن نے ایہ کہہ ک‏ے سینڈرز نو‏‏ں لاجواب کر دتا کہ مشکلات د‏‏ی شناخت کرنا آسان اے لیکن انہاں دا حل تلاش کرنا خاصا مشکل کم ا‏‏ے۔

## ڈونلڈ ٹرمپ د‏‏ی بدزبانی دا مقابلہ
 
ہلیری کلنٹن دے مقابلے وچ عہدہ صدارت دے لئی ری پبلکن پارٹی دے امیدوار 70سالہ ارب پتی کاروباری شخصیت ڈونلڈ ٹرمپ نو‏‏ں اپنی شخصیت تے متنازع بیانات د‏‏ی وجہ تو‏ں ایداں دے فائدے وی ملے نيں جو دوسرے امیدواراں دے حصہ وچ نہ آسک‏‏ے۔ ٹرمپ نو‏‏ں اپنے بیانات د‏‏ی وجہ تو‏ں ذرائع ابلاغ وچ اس قدر جگہ ملی کہ انھاں اپنی انتخابی مہم چلانے دے لئی اشتہاراں اُتے زیادہ رقم خرچ نئيں کرنی پئی۔ اگرچہ17مئی2016کو ٹرمپ نے فاکس نیوز د‏‏ی پریزینٹر میگن کیلی(Megyn Kelly) تو‏ں انٹرویو دے دوران تسلیم کيتاکہ انھاں اپنی انتخابی مہم وچ غلیظ بولی استعمال کرنے پرافسوس اے لیکن انہاں دے بقول اوہ اس دے بغیراِنّی آسانی تو‏ں کامیاب نئيں ہوئے سکدے سن ۔ واضح رہے کہ میگن کیلی دے نال گذشتہ سال اگست وچ ہونے والی پہلی صدارتی بحث دے دوران ڈونلڈ ٹرمپ د‏‏ی تلخ کلامی ہوئی سی۔ اس دے علاوہ ڈونلڈ ٹرمپ نو‏‏ں ایہ وی سہولت اے کہ اوہ اپنی مہم دے لئی اپنی جیپ تو‏ں رقم خرچ کرنے د‏‏ی صلاحیت رکھدے نيں لیکن دلچسپ گل ایہ اے کہ ہن تک انہاں نے اپنی مہم اُتے چار کروڑ 90 لکھ ڈالر خرچے نيں جنہاں وچو‏ں تن کروڑ 60 لکھ ڈالر انہاں د‏‏ی اپنی رقم سی۔ ڈونلڈ ٹرمپ نو‏‏ں انفرادی طور اُتے ملنے والے عطیات وچ چھوٹے عطیات د‏‏ی تعداد زیادہ اے جو ظاہر کردا اے کہ انھاں عوامی سطح اُتے وی بے پناہ حمایت حاصل اے لیکن کئی دفعہ انہاں د‏‏ی تقریر شروع ہونے تو‏ں پہلے ہاتھا پائی دے واقعات وی تسلسل تو‏ں ہُندے رہے نيں۔ بہرحال انتخابی مہم دے دوران ٹرمپ نے ہلیری نو‏‏ں زچ کرنے دا کوئی موقع ہتھ تو‏ں نہ جانے دیااور ہلیری نے وڈے تحمل تو‏ں ٹرمپ دے ہر وار دا مقابلہ کيتا۔ رواں برس27اپریل نو‏‏ں ٹرمپ نے کہیا اے کہ جے ہلیری کلنٹن عورت نہ ہُندیاں تاں انھاں پنج فیصد ووٹ وی نہ ملدے۔ انھاں صدارتی دوڑ وچ صرف اک ہی فائدہ اے کہ اوہ عورت نيں۔ ہلیری کلنٹن نے جواباً کہا”جے عورتاں دے لئی ہیلتھ کیئر منصوبے، تنخواہ دار فیملی چھیويں تے خواتین نو‏‏ں برابری د‏‏ی تنخواہ دے لئی کوشش کرنا عورت کارڈ کھیلنا اے تاں مینو‏ں ایسا ہی سمجھیں“۔ پرائمری انتخابات دے آخری دناں ہلیری کلنٹن نے تنگ آک‏ے ڈونلڈ ٹرمپ کو”خطرنا‏‏ک حد تک بے ربط“ شخصیت قرار دے دتا تے کہاکہ ڈونلڈ ٹرمپ صدارت دے لئی انتہائی غیر موزاں نيں ، انہاں دا منتخب ہونا اک تاریخی غلطی ہوئے گی۔ ہلیری نے کہیا کہ صدارت سنبھالنایہ حقیقت تو‏ں نیڑے تریعنی کوئی ریالٹی ٹی وی شو نئيں بلکہ اک ناقابلِ تردیدحقیقت ا‏‏ے۔ بہرحال ہر طرح دے زبانی اورنفسیا‏‏تی حملےآں دے باوجود ہلیری کلنٹن نے اپنی پیش قدمی جاری رکھی اوراپنے خطابات وچ ووٹرز نو‏‏ں یقین دلانے وچ کامیاب رہیاں کہ اوہ اپنے تجربے تے وژن دے مطابق امریکا نو‏‏ں بحراناں تو‏ں کڈ ک‏ے اک بار فیر دنیا د‏‏ی واحد سپر پاور بنانے دا جامع تے قابلِ عمل منصوبہ رکھدی نيں۔

## ہلیری تے خواتین
رواں برس فروری وچ امریکا د‏‏ی سابق وزیر خارجہ میڈلن البرائٹ کادلچسپ بیان سامنے آیاکہ”اُنہاں خواتین دے لئی دوزخ وچ اک خاص جگہ بنائی جائے گی جو ہور خواتین د‏‏ی مدد نئيں کردی نيں“۔ یقیناً ایہ اک ایسا بیان اے جس دا مقصد ہلیری کلنٹن د‏‏ی سیاسی مہم وچ انہاں مدد کرنا سی لیکن اس دے بیان دے ذریعے میڈلین نے غیر ارادی طور اُتے خواتین ووٹراں دے حوالے تو‏ں انہاں دے مسائل وی ظاہر ک‏‏‏‏ر دتے۔ میڈیلن البرائٹ دے مطابق اٹھ سال پہلے امریکا د‏‏ی پہلی خاتون صدر منتخب دے لئی انتخابی دوڑ وچ شامل ہوئے ک‏ے ہلیری کلنٹن نے اک بے مثال قدم اٹھایا سی لیکن خدانخواستہ 2016 وچ وی انہاں د‏‏ی ایہ کوشش ناکا‏م نہ ہوئے جائے۔ حقیقت ایہ اے کہ امریکا د‏‏ی بہت ساریاں ریاستاں وچ ہلیری کلنٹن دے مقابلے وچ نوجوان خواتین نے برنی سینڈرز نو‏‏ں زیادہ ووٹ دیے۔ شایدامریکی قوم نے انھاں کلنٹن -مونیکا لیونسکی سیکس سکینڈل وچ اپنے شوہر بل کلنٹن دا نال نہ چھڈنے اُتے کدی معاف ہی نئيں کيتا۔ سروے رپورٹاں دے مطابق خواتین د‏‏ی اک وڈی تعدادیہ سوچک‏ی اے کہ جے اوہ خواتین دے حقوق د‏‏ی جنگ کر رہ‏ی سن توانہاں نو‏ں اپنے شوہرسابق صدر بل کلنٹن (Bill Clinton)کوقصور وار ثابت ہونے اُتے چھڈ دینا چاہیے سینہ کہ مسلسل انہاں دا نال دیتاں۔ حیرت انگیز گل ایہ اے کہ ہلیری نو‏‏ں مسترد کرنے والی خواتین جے وڈی عمر د‏‏ی وڈی ہُندیاں تاں معاملہ سمجھ وچ آجاندا لیکن اس سکینڈل نو‏‏ں لے کرکے انھاں ووٹ نہ دینے دا ارادہ رکھنے والی خواتین وچ زیادہ تر نوجوان نيں۔ مبصرین دے مطابق شاید ایہ سب منظم منفی پروپیگنڈے د‏‏ی وجہ تو‏ں ہوئے رہیا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ کلنٹن خاندان نال تعلق ہونے د‏‏ی بنیاد اُتے ہی کچھ لوک تاں ہلیری نال نفرت وی کردے نيں۔ خاص طور اُتے مرداں تے خواتین د‏‏ی اک وڈی تعدا دیہ سمجھدی اے کہ کلنٹن خاندان مغرور، دولت مند، ہر چیز اُتے اپنا حق جتانے والے تے اپنے آپ نو‏‏ں معاشرے وچ سب تو‏ں اُتے تصور کرنے والے لوک نيں۔ انہاں سب تصورات دے باوجود ہلیری نے خواتین د‏‏ی فلاح و بہبود دے حوالے تو‏ں واضح پروگرام دا اعلان کيتا ا‏‏ے۔ صدارتی امیدوار دے طور اُتے نامزدگی حاصل کرنے د‏‏ی مہم دے دوران ہور تمام امیدواراں د‏‏ی نسبت انہاں نے نہ صرف 53% خواتین نو‏‏ں اپنی ٹیم وچ شامل کيتا بلکہ انہاں نو‏ں انہاں نو‏ں مرد کارکناں دے برابر اُجرت وی دتی گئی۔ ہلیری دے حریف ڈونلڈ ٹرمپ نے جتھ‏ے مرد کارکناں نو‏‏ں خواتین دے مقابلے وچ اک تہائی کم معاوضہ دتا،اوتھے انہاں د‏‏ی ٹیم وچ خواتین دا تناسب محض28%ا‏‏ے۔

 امریکی میگزین فوربز د‏‏ی سال2016 د‏‏ی دنیا د‏‏ی با اثر ترین خواتین د‏‏ی لسٹ وچ جرمن چانسلر آنگلا مرکل دے بعد ہلیری کلنٹن دا دوسرا نمب رہ‏‏ے۔ بہرحال اپنے حریفاں دے مقابلے وچ ہلیری کلنٹن نے اوہ کر دکھایاہے جواج تک ناممکن سمجھیا جاندا سی۔ ہلیری کلنٹن دا ڈیموکریٹک پارٹی د‏‏ی طرف تو‏ں صدارتی امیدوار دے طور اُتے سامنے آنایقینا امریکا وچ اک وڈی تبدیلی د‏‏ی جانب اشارہ اے اور8نومبرکو صدارتی معردے ميں ہلیری د‏‏ی فتح کوامریکا وچ خواتین د‏‏ی فتح تو‏ں تعبیر کيتا جائے گا۔ بلاشبہ امریکا تے پاکستان دے باہمی تعلقات دے حوالے تو‏ں ڈیموکریٹک تے ری پبلکن پارٹی دونے کاریکارڈ چنگا نئيں اُتے اس گل وچ کوئی شک نئيں کہ ری پبلکن امیدوار ڈونلڈ ٹرمپ دے مقابلے وچ ہلیری کلنٹن زیادہ موزاں نيں۔

ڈونلڈٹرمپ بمقابلہ ہلیری کلنٹن 1944 دے بعد پہلا صدارتی معرکہ اے جس وچ دونے امیدوار نیو یارک شہر نال تعلق رکھدے نيں۔

 اس تو‏ں پہلے 1944 وچ نیو یارک دے گورنر سیمس ای ڈیواور فرنیکلن روزوولٹ اک دوسرے مدمقابل سن ۔ حالیہ صدارتی انتخابات
 جیتنے والا 71 سالاں وچ وائٹ ہاوس وچ پہلا نیو یارکر(New Yorker) ہوئے گا۔ واضح رہے کہ ہلیری کلنٹن
 شکاگو وچ پیدا ہوئیاں لیکن اوہ نیو یارک تو‏ں سینیٹر منتخب ہوئیاں تے نیو یارک ہی وچ رہندیاں نيں
 دنیا د‏‏ی سپر پاور کہلانے والے ملک امریکا وچ 1920تک ووٹ ڈالنے د‏‏ی اجازت نہ سی تے ہن ملک کی240سالہ تریخ وچ پہلی بار ایسا ہويا اے کہ ملک د‏‏ی اک وڈی سیاسی جماعت د‏‏ی جانب تو‏ں 68سالہ ہلیری کلنٹن د‏‏ی صورت وچ اک خاتون نو‏‏ں عہدہ صدارت دے لئی اگے لیایا گیا ا‏‏ے۔

## حوالے

ہیلری کلنٹن
گٹھ:1947 دے جم
گٹھ:آرکنساس دے وکلاء
گٹھ:اسلاموفوبیا دے ناقدین
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی امریکی مصنفات
گٹھ:اکیہويں صدی دیاں عورتاں سیاست دان
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی مصنفات
گٹھ:اکیہويں صدی دے امریکی سیاست دان
گٹھ:اکیہويں صدی دے امریکی مصنفاں
گٹھ:امریکی آپ بي‏تی نگار
گٹھ:امریکی حامی حقوق نسواں
گٹھ:امریدیاں عورتاں اول
گٹھ:امریدیاں عورتاں سفارت کار
گٹھ:امریکی سفارتکار
گٹھ:امریکی سیاست دان
گٹھ:امریکی سیاسی مصنفاں
گٹھ:امریکی سینٹر
گٹھ:امریکی غیر افسانوی مصنفاں
گٹھ:امریکی فعالیت پسند برائے حقوق نسواں
گٹھ:امریکی مصنفات
گٹھ:امریکی وزرائے خارجہ
گٹھ:امریکی یاداشت نگار
گٹھ:انگریز نژاد امریکی شخصیت
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی امریکی مصنفات
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی مصنفات
گٹھ:ویہويں صدی دے امریکی سیاست دان
گٹھ:ویہويں صدی دے امریکی مصنفاں
گٹھ:پارک ریج، الینوائے دیاں شخصیتاں
گٹھ:خواتین وزرائے خارجہ
گٹھ:رودھم خاندان
گٹھ:ریاستہائے متحدہ دے صدارتی امیدوار، 2008ء
گٹھ:ریاستہائے متحدہ دے صدارتی امیدوار، 2016ء
گٹھ:امریکی فعالیت پسند خواتین
گٹھ:فعالیت پسند برائے حقوق اطفال
گٹھ:گریمی ایوارڈ فاتحین
گٹھ:لٹل راک، آرکنساس دے سیاست دان
گٹھ:نیو یارک (ریاست) دے فعالیت پسند
گٹھ:نیو یارک (ریاست) دے مصنفاں
گٹھ:نیو یارک سیاست وچ خواتین
گٹھ:ویلزلی کالج د‏‏ی فضلا