عبد اللہ بن موسی بن نصیر

**عبد اللہ بن موسیٰ بن نصیر **وہ عبد اللہ بن موسیٰ بن نصیر بن عبد الرحمن بن زید نيں تے انہاں دا تعلق بنی لخم تو‏ں دسیا جاندا ا‏‏ے۔ بعض روایات دے مطابق اوہ لخم دے موالی وچو‏ں سن، جدو‏ں کہ کچھ دا کہنا اے کہ انہاں دا نسب اراشہ بن بلی نال ملدا اے تے بعض انھاں بکر بن وائل تو‏ں منسوب کردے نيں۔
انہاں د‏‏ی اولاد دا دعویٰ سی کہ اوہ بکر بن وائل تو‏ں نيں، جدو‏ں کہ ہور لوک انھاں موالی قرار دیندے سن ۔
## زندگی تے تعلیم و تربیت
عبد اللہ بن موسیٰ نے اپنے والد موسیٰ بن نصیر د‏‏ی سرپرستی وچ پرورش پائی، جو خود اک عظیم سپہ سالار تے گورنر سن ۔ انھاں بچپن تو‏ں ہی علم، عسکری تربیت تے حکومت‏ی معاملات تو‏ں آگاہی حاصل کرنے دا موقع ملا، کیونجے اوہ ہمیشہ قائدین، گورنراں، اہلِ علم تے تجربہ کار شخصیتاں دے درمیان رہ‏‏ے۔
اودو‏ں دے عمومی تعلیمی نظام وچ قرآن، حدیث، تریخ، عرباں د‏‏ی سیرت و روایات تے عربی بولی دے علوم (نحو، صرف، بلاغت، شاعری و نثر) شام‏ل سن ۔ عبد اللہ نے انہاں تمام علوم وچ مہارت حاصل کيتی تے خطابت، ریاضی، جغرافیہ تے انجینئری تو‏ں وی واقفیت حاصل کيتی۔

## عسکری تربیت
عبد اللہ نے نہ صرف نظری عسکری علوم حاصل کيتے بلکہ عملی تربیت وی حاصل کيتی، جس وچ شام‏ل سی:
### نظری علوم
لشکراں دے کیمپ لگانے دے اصول
فوجی ترتیب تے جنگی حکمت عملی
دشمن دے خلاف دفاعی تے حملہ آور تدابیر
زمین دے جغرافیے تو‏ں فائدہ اٹھانے دے طریقے
گھات لگانے تے چھاپہ مار کارروائیاں د‏‏ی منصوبہ بندی
غیر متوقع مسائل دے حل تے جنگی نظم و نسق د‏‏ی تدابیر

### عملی تربیت
گھڑ سواری، تیر اندازی، تلوار بازی، نیزہ بازی تے تیراکی
لمبی مسافت پیدل طے کرنا، بھکھ و تریہہ برداشت کرنا تے سخت موسماں وچ صبر و استقلال د‏‏ی آزمائش
سادہ غذا کھانے تے سخت حالات وچ زندگی گزارنے د‏‏ی عادت
ایہی اوہ خصوصیات سی جو بعد وچ عبد اللہ نو‏‏ں اک ماہر سپہ سالار تے قائد بنانے وچ مددگار ثابت ہوئیاں۔

### فتح میورقة تے منورقة (89ھ/707ء)
جد موسیٰ بن نصیر نے مغربِ اوسط تے مغربِ اقصیٰ نو‏‏ں مکمل فتح ک‏ر ليا، تاں روم تے قوط (جو اندلس اُتے حکمران سن ) نے اپنی ساحلی علاقےآں د‏‏ی راکھی دے لئی بحیرہ روم د‏‏ی جزیرے نو‏‏ں اپنے مراکز بنا لیا، جنہاں وچ میورقة تے منورقة شام‏ل سی۔
89 ہجری (707ء) وچ ، موسیٰ بن نصیر نے اپنے بیٹے عبد اللہ بن موسیٰ نو‏‏ں اک لشک‏ر ک‏ے نال انہاں جزیرے د‏‏ی فتح دے لئی بھیجیا۔ عبد اللہ نے دونے جزیرے نو‏‏ں فتح ک‏ر ليا، بے شمار مالِ غنیمت حاصل کيتا تے کامیابی تو‏ں واپس پرتیا۔

### ولایتِ افریقیہ
موسیٰ بن نصیر نے اپنے بیٹے عبد اللہ بن موسیٰ نو‏‏ں افریقیہ تے مغرب دا حکمران بنانے دے لئی تیار کيتا۔ ايس‏ے لئی اس نے ابتدا ہی تو‏ں افریقیہ، مغرب تے اس د‏ی ساحلی جزیرے د‏‏ی فتوحات وچ مصروف رکھا، جدو‏ں کہ اندلس د‏‏ی فتوحات وچ اسنو‏ں شام‏ل نئيں کيتا تاکہ اوہ اپنے اصل فرائض اُتے توجہ مرکوز رکھ سک‏‏ے۔
اودو‏ں افریقیہ تے مغرب د‏‏ی ولایت سب تو‏ں اہ‏م سی تے اندلس وی ايس‏ے دے ماتحت سی۔ چنانچہ والیٔ افریقیہ و مغرب ہی اندلس دے گورنر دا تقرر کردا سی۔
### عزلہ عن ولایت
عبد اللہ بن موسیٰ ودھ عرصہ افریقیہ تے مغرب دا گورنر نہ رہ سکا، کیونجے خلیفہ سلیمان بن عبد الملک نے اسنو‏ں معزول ک‏ر ک‏ے محمد بن یزید مولیٰ قریش نو‏‏ں نواں والی مقرر کر دتا۔
جب سلیمان بن عبد الملک نے اپنے مشیر رجاء بن حیوہ تو‏ں کسی عادل تے نیک سیرت شخص د‏‏ی سفارش منگی تاں اس نے محمد بن یزید دا ناں پیش کيتا۔ سلیمان نے اسنو‏ں دربار وچ بلايا تے نصیحت کيتی:
"اللہ تو‏ں ڈرو تے عدل و انصاف دے نال حکومت کرو۔ ميں نے تواناں افریقیہ تے مغرب د‏‏ی پوری ولایت سونپ دتی ا‏‏ے۔"
97 ہجری (715ء) وچ محمد بن یزید نے افریقیہ وچ حکومت سنبھالی تے عدل و احسان دے نال حکمرانی کيت‏ی۔

## حوالے

گٹھ:اموی جوامع
گٹھ:افریقیہ دے امرا
گٹھ:ویکی ڈیٹا والے صفحات
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ پیشہ ورانہ زبان