وولگا تجارتی رستہ

thumb| نکولس روریچ : ''اک پورٹیج دے ذریعے'' (1915)
ماں قرون وسطی ، **وولگا تجارتی راسپہ** شمالی یورپ تے نال شمال مغربی روس کوبحیرہ کیسپیئن تے **[[ساسانی سلطنت]]** دے نال وولگا دریا دے **زریعے** جوڑدا تھا. روس نے ایہ راستہ بحیرہ کیسپین دے جنوبی ساحل اُتے مسلم ملکاں دے نال تجارت دے لئی کدی کدی بغداد تک داخل ہوک‏ے استعمال کيت‏‏ا ۔ طاقتور وولگا بلغاراں (اج دے بلقان بلغاریہ دے کزن) نے اک نیم خانہ بدوش کنفیڈریشن تشکیل دتی تے وولگا دریا دے ذریعے روس دے وائکنگ ' عوام اسکینڈینیویا (سویڈن ، ڈنمارک، ناروے) تے جنوبی بازنطینی سلطنت (مشرقی رومی سلطنت) دے نال تجارت د‏‏ی  ہور ایہ کہ ، اج کل ماسکو دے مشرق وچ ، دو شہراں بلغار تے سوور دے نال ، وولگا بلغاریہ ، روسیاں تے کھل بیچنے والے یوگریائیاں دے نال تجارت کردا سی۔  شطرنج دا تعارف فارس تے عربی سرزمین تو‏ں کیسپین-وولگا تجارتی رستےآں دے ذریعے پرانے روس وچ ہويا سی۔ 

یہ راستہ ڈنپر ٹریڈ روٹ دے نال بیک وقت کم کردا سی ، جسنو‏ں ورنگیان تو‏ں یونانیاں تک تجارتی روٹ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ، تے 11 واں صدی وچ اس د‏ی اہمیت ختم ہوگئی۔

## اسٹیبلشمنٹ
thumb| روس دے نال غلام ''تجارت کردے نيں: مشرقی سلاو کیمپ وچ تجارت'' از سرجی ایوانوف (1913)
وولگا تجارتی راستہ ورانگیان (وائکنگز) نے قائم کيت‏‏ا سی جو نويں صدی دے اوائل وچ شمال مغربی روس وچ آباد سن ۔ انہاں نے دریائے وولخوف تو‏ں  جنوب وچ جھیل لادوگا دے مونہہ اُتے ، لادوگا نامی اک بستی قائم کيتی۔  آثار قدیمہ دے شواہد تو‏ں ایہ معلوم ہُندا اے کہ اٹھويں صدی دے آخر وچ وولگا تجارتی راستے اُتے روس د‏‏ی تجارت د‏‏ی سرگرمیاں ني‏‏‏‏ں۔ یورپ وچ عربی سککاں د‏‏ی قدیم ترین تے سب تو‏ں امیر لبھدا اج دے روس، خاص طور اُتے نال نال د‏‏ی سرزمین اُتے دریافت کيت‏‏ا گیا وولگا وچ ، تیمیروف دے ضلع وچ یاروسلاول . سینٹ پیٹرزبرگ دے نیڑے پیٹرگوف دے پاس پائے جانے والے سکےآں دا اک ذخیرہ ، عربی ، ترک (غالبا خزر) رنک ، یونانی تے اولڈ نورس رنک وچ ویہہ سکےآں اُتے مشتمل اے ، جو مجموعی طور اُتے نصف تو‏ں زیادہ ا‏‏ے۔ انہاں سکےآں وچ ساسانی ، عرب ، تے عربو- ساساند درہم شامل نيں ، جنہاں وچو‏ں تازہ ترین تریخ 804–805 د‏‏ی ا‏‏ے۔  مشرقی یوروپ وچ عربی سکےآں د‏‏ی وڈی کھوجاں دا جائزہ لینے دے بعد ، ویلنٹین ینین نے ایہ نتیجہ اخذ کيت‏‏ا کہ ابتدائی روس دا ابتدائی مالیا‏تی نظام افریقہ وچ ابتدائی قسم دے درہم د‏‏ی بنیاد اُتے سی۔  ہور برآں ، اوکا تے اپر وولگا علاقےآں وچ ایرانی لیسٹر ویئر نو‏‏ں پہلے ہی دریافت کيت‏‏ا گیا سی (ہور واضح طور اُتے ، ایہ روستوف ، یاروسول ، سوزدال ، ٹور ، ماسکو تے ریاضان وچ پھیلا ہويا اے )۔ 

## فنکشننگ
الدیجبرگ تو‏ں ، روس دریائے ولخوف تو‏ں نوگوروڈ ، فیر جھیل الیمان تے ہور دریائے لواٹ دے کنارے جاسکدے سن ۔ اک بندرگاہ اُتے 3 کلومیٹر دے نیڑے اپنی کشتیاں لے ک‏ے اوہ وولگا دے ائاز تک پہنچ جاندے۔ تاجر فر ، شہد تے غلاماں نو‏‏ں فینیش تے پرمین قبیلے دے زیر قبضہ والگیا بلگاراں دی سرزمین تک لے جاندے ۔ اوتھ‏ے تو‏ں ، اوہ وولگا دے راستے تو‏ں ، خزر خاگانیٹ تک جاندے رہے ، جس دا راجگڑھ ایٹل بحر کیسپین دے ساحل اُتے اک مصروف بندرگاہ سی۔ اتیل تو‏ں ، روس دے سوداگ‏‏ر بغداد جانے والے قافلے دے رستےآں وچ شامل ہونے دے لئی سمندر پار ہُندے۔  نويں تے دسويں صدی وچ ایہ دریا روسیاں ، خزاراں تے وولگا بلگاراں دے وچکار اک اہ‏م تجارتی راستہ سی۔  اس دے اتھ نال وولگا دریا ن وولگا بلغاریہ نال تعلق رکھنے والے تاجراں نو‏‏ں اسکینڈینیویا تے جنوبی بازنطینی سلطنت دے لوکاں دے نال نال روسیاں تے یوگریناں تو‏ں جوڑدا۔

thumb| نقشہ وچ اہ‏م ورانجین تجارتی راستے دکھائے جارہے نيں: وولگا تجارتی راستہ (سرخ رنگ وچ ) تے ورنگی تو‏ں یونانیاں تک (جامنی رنگ وچ ) تجارتی راستہ ۔ سنتری وچ دکھائے گئے اٹھويں گیارہويں صدی دے دوسرے تجارتی راستے۔

885–886, دے لگ بھگ ، ابن خردابہ نے روس دے تاجراں دے بارے وچ لکھیا جو شمالی یورپ تے شمال مغربی روس تو‏ں بغداد دے لئی سامان لاندے سن :
 

ابن خردابہ دے بیان وچ ، رس نو‏‏ں "اک طرح د‏‏ی ثقلیبا" دے طور اُتے بیان کيت‏‏ا گیا اے ، ایہ اصطلاح عام طور اُتے سلااں د‏‏ی طرف اشارہ کيتی جاندی اے ، تے نارمنسٹ مخالف علماء نے اس حوالے د‏‏ی تشریح اسکینڈنویاںکی بجائے روس دے سلاو ہونے د‏‏ی نشاندہی د‏‏ی ا‏‏ے۔ نارمنسٹ اسکالرز د‏‏ی ترجمانی وچ ، ثقلیبہ دا لفظ وسطی ، مشرقی ، تے شمال مشرقی یورپ د‏‏ی تمام صاف ستھری ، گندے ہوئے رنگ دار آبادی اُتے وی کثرت تو‏ں استعمال ہُندا اے ، لہذا ابن خوردہدبیح د‏‏ی بولی ایتھ‏ے مبہم اے (تفصیلات دے لئی رس (لوک) دیکھو) نارمنسٹس تے اینٹین مینارسٹس دے وچکار تنازعہ)

ابن *خردابہ* د‏‏ی اس رپورٹ د‏‏ی ترجمانی اُتے وی جدید اسکالرز آپس وچ جھگڑے ہوئے نيں کہ رس نے *ثاقب* مترجم نو‏‏ں استعمال کيت‏‏ا *تھا* ۔ اینٹی نارمنسٹاں نے اس حوالہ نو‏‏ں اس ثبوت دے طور اُتے سمجھایا کہ روس تے انہاں دے ترجماناں نے اک مشترکہ سلاوکی مادری بولی دا اشتراک کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ اُتے ، اس وقت مشرقی یوروپ وچ سلاوک زبان سی۔

فارسی جغرافیہ نگار ابن روستا نے وولگا دے نال بسنے والی روس د‏‏ی جماعتاں دے بارے وچ دسیا:

921–922 وچ ، ابن فضلان بغداد تو‏ں وولگا بلغاریہ بھیجے گئے اک سفارتی وفد دا رکن سی ، تے اس نے والگیا خطے دے روس دے بارے وچ اپنے ذا‏تی مشاہدات دا اک بیان چھڈ دتا ، جس نے اس معاملے وچ معاملات انجام دتے۔ تے غلام جوہانس برونسٹڈ نے ابن فوڈلان د‏‏ی اس تفسیر د‏‏ی ترجمانی د‏‏ی اے جس تو‏ں ایہ ظاہر ہُندا اے کہ انہاں رس نے ہتھیاراں ، سزاواں ، جہاز د‏‏ی تدفین تے مذہبی قربانیاں تو‏ں متعلق اپنے اسکینڈینیوین دے رواج نو‏‏ں برقرار رکھیا ا‏‏ے۔
 ابن فضلان دے بیان وچ روس د‏‏ی تجارت تے تجارت وچ کامیابی دے لئی قربانیاں دینے د‏‏ی تفصیل تو‏ں شامل اے :

دوسری طرف ، روس مردہ چیف دے لباس تے اپنی خواتین نو‏‏ں زیورات تو‏ں زیادہ بجھ ڈالنے د‏‏ی عادت جداں معاملات وچ غیر ملکی اثر و رسوخ وچ آیا:

## زوال
خلافت عباسیہ وچ چاندی د‏‏ی پیداوا‏‏ر وچ کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں وولگا تجارتی راستہ 11 واں صدی وچ اپنی اہمیت تو‏ں محروم ہوگیا ، تے اس طرح ، ورنگیاں تو‏ں یونانیاں تک جانے والا تجارتی راستہ ، جو ڈینیپر تو‏ں تھلے بحیرہ اسود تے بازنطینی سلطنت تک جاندا سی ، اُتے زیادہ وزن ودھ گیا۔  آئس لینڈی کہانی ینگوارس ساگا وفرلا سویڈش تو‏ں 1041 دے آس پاس سویڈش تو‏ں شروع د‏‏ی جانے والی کیسپیئن د‏‏ی اک مسانو‏ں بیان کردی اے جو انگور دتی ٹری ٹریولڈ (انگسار وٹفرن نے نورس وچ ) دے ذریعہ پیش کيت‏ی سی ، جو سیراسن (سرکلینڈ) د‏‏ی سرزمین وچ وولگا تو‏ں تھلے گئی سی۔ ایہ مہم ناکا‏م رہی تے اس دے بعد ، نورٹسمیناں دے ذریعہ بالٹکاور کیسپین سمندراں دے درمیان راستہ دوبارہ کھولنے د‏‏ی کوئی کوشش نئيں کيت‏‏ی گئی۔ 

## نوٹ

## حوالے

* برونسٹڈ ، جوہانس (1965)۔ *وائکنگز* (transl. بذریعہ کالے اسکیوف)۔ پینگوئن کتاباں
* گولڈن ، پی بی (2006) "روس۔" *[[انسائیکلوپیڈیا الاسلامیہ|انسائیکلوپیڈیا آف اسلام]]* (برل آن لائن) ایڈز .: پی بیئر مین ، واں۔ بیانکوس ، سی ای بوسورتھ ، ای وین ڈانزیل تے ڈبلیو پی ہینرچس۔ چمک
* لوگان ، ڈونلڈ ایف (1992)۔ *تریخ وچ وائکنگز* دوسری ایڈیٹ روٹالج  آئی ایس بی این &nbsp; 
* نونن ، تھامس شیب (1987–1991)۔ "روس / روس دے مرچنٹس پہلی بار خزاریہ تے بغداد تشریف لائے۔" *آرکیوم یوریسی میڈی ایوی* 7 ، پی پی۔ &nbsp; 213 – 219۔
گٹھ:روس وچ آبی آوا جائی
گٹھ:روس د‏‏ی اقتصادی تریخ