open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
پیرانہا

پیرانہا دکھنی امریکہ دے سجرے پانیاں دا اک نکا مچھی ٹبر اے۔  ایہ اپنے تیز دنداں، تکڑے جباڑیاں تے گوشت کھان توں مشہور نیں۔ ایہناں دے 6 ٹوکرے تے 30 توں 60 تک ونڈاں نیں۔ پیرانہا دکھنی امریکہ دے دریاواں ایمیزن تے اورینوکو وچ ملدیاں نیں۔ 

پیرانہا 14 توں 26 سینٹی میٹر  (5.5 توں 10.25 انچ) لمیاں ہوندیاں نیں۔ کجھ ونڈاں 43 سینٹی میٹر تک وی لمیاں نیں۔ ساریاں پیرانہا وچ جباڑیاں بے اکو لیک وچ اک دوجے نال جڑے دند ہوندے نیں۔   
## بارلے جوڑ
کنڈا پوچھل مچھی

**کنڈا پوچھل مچھی** مچھیاں دا اک ٹبر اے۔

* پیلی پتنگ
* نیلی مجاجنی
پیلی پتنگ

**پیلی پتنگ** کنڈا پوچھل مچھی دے ٹبر دی اک مچھی اے۔ ایہ مچھی مچھی گھراں وچ عام رکھی جاندی اے۔

## بارلے جوڑ
نیشنل پارٹی (پاکستان)

نیشنل پارٹی (پاکستان) اک وچکارلی کبھی باں دی بلوچ قومی سیاسی جمات اے۔
مچھی گھر

**مچھی گھر** ایسی تھاں اے جتھے مچھیاں یا ہور سمندری جانور انسان رکھدے نیں۔ ایہ کج مربع فٹ تے ہوی ہوسکدا اے یا فیر اک وڈی بلڈنگ وچ وی ہوسکدا اے۔

## مچھی گھراں وچ رکھیاں جانوالیاں مچھیاں
* جنتی مچھی
* سیامی لڑاکی مچھی
* رنگین مچھی
* ٹھمکنی گورامی
* مچھی گھراں دیاں سجرے پانی دیاں مچھیاں
بل مچھی

**بل مچھی** مچھیاں دا اک ٹبر اے۔ ایہناں مچھیاں دی اچیچی گل ایہناں دے وڈے بل نیں جیہڑے دوروں دسدے نیں تے جس باہجوں ایس ٹبر دا ایہ ناں پیا۔

* رنگلی بل مچھی
## بارلے جوڑ
گپی

**گپی** مچھیاں   دی اک ونڈ اے۔ ایہ مچھی مچھی گھراں وچ عام رکھی جاندی اے۔

## بارلے جوڑ
پاستا

**پاستا** اٹلی چ عام کھایا جان آلا ٹُکر اے۔  ایہدا مڈھ 1154 چ سسلی چ لبدا اے۔ ایہ بہتی ساری شکلاں چ کھایا جاندا اے جیویں میکرونی، سپگیٹی، سویاں ۔
## بارلے جوڑ
میکرل ٹبر

**میکرل ٹبر** مچھیاں دا اک ٹبر اے جیدے وچ ٹونا، میکرل تے بونیٹو مچھیاں آندیاں نیں۔ ایہ مچھیاں کھان پین وچ آندیاں نیں۔ ایس ٹبر دیاں 51 ونڈاں نیں۔

## ونڈاں
*ٹونا

## بارلے جوڑ
لال بچھو مچھی

**لال بچھو مچھی** اک زریلی مچھی اے جیہڑی بچھو مچھی دے ٹبر توں اے۔ ایہ رومی سمندر تے چڑھدے وڈے اوقیانوس وچ ہوندی اے۔

## بارلے جوڑ

گٹھ:بچھو مچھی
پتھر مچھی

**پتھر مچھی** بچھو مچھی دے ٹبر دی اک مچھی اے تے بہت زریلی منی گئی اے۔  ایہ ریف دیاں پڑیاں وچ لکی ریندی اے تے پتھر ای لگدی اے۔

## بارلے جوڑ
کالی بچھو مچھی

**کالی بچھو مچھی** بچھو مچھی دے ٹبر دی اک مچھی اے 

## بارلے جوڑ
نیوزیلینڈ بچھو مچھی

**نیوزیلینڈ بچھو مچھی** بچھو مچھی دے ٹبر دی اک مچھی اے۔ ایہ نیوزیلینڈ تے دکھنی اسٹریلیا وچ ملدی اے۔ ایہ 18 سینٹی میٹر تک لمی ہوندی اے۔ ایہ سمندر وچ پڑیاں تھلے لکی ریندی اے۔

## بارلے جوڑ
بریانی

**بریانی** دکھنی ایشیا دی مشہور کھان پین شے وے۔ ایہ چاول، سبزی، چٹ پٹے مصالے تے گوشت رلا کے بندی اے۔ ایہدا مڈھ ہندستان دے وکھرے شہراں توں نکلدا اے۔

## بارلے جوڑ

گٹھ:کھان پین
سرجیت پاتر

‘’’سرجیت’’’ پاتر (14 جنوری 1945–11 مئی 2024) اکّ پنجابی شائر سی۔ اسنے 1960 وچّ آپنیاں کوتاواں پرکاشت کرنیاں شرو کیتیاں سن اتے آخری سمیں تکّ نرنتر لِکھدے رہے ۔

## کاوِ-مثال

کوئی ڈالیاں چوں لنگھیا ہوا بن کے
اسیں رہِ گئے برکھ والی ہا بن کے

پیڑاں تیریاں ‘تے دور دور تیک میرے پتے
ڈگے میریاں بہاراں دا گناہ بن کے

پیاں امبیاں نوں بور سی کِ کوئل کوک پئی
کسے جند بیابان دی گواہ بن کے

کدی بندیاں دے وانگو سانوں ملیا وی کر
ایویں لنگھ جانے پانی کدے وا بن کے

جدوں ملیا سی ہان دا سی سانورا جہا
جدوں جدا ہویا تر گیا خدا بن کے



## جیون
اس دا جنم سنّ 1945 نوں پنجاب وچّ جالندھر ضلح دے پنڈ 'پتڑ کلاں' وکھے ہویا۔ انھاں دے ماتا دا نام گربخش کور اتے پتا دا نام س.ہربھجن سنگھ ہے۔ پاتر نے آپنے پنڈ دے سکول توں ہی پرائمری دی سکھیا لئی اتے خالسا ہائی سکول کھہرا مجھا توں دسوی پاس کیتی۔ رندھیر گیرمنٹ کالج کپورتھلا توں بی،ئے کرکے پنجابی یونیورسٹی پٹیالا توں پنجابی دی ایم ئے اتے گرو نانک دیو یونیورسٹی، امرتسر توں پی ایچ ڈی کیتی جسدا وشا "Transformation of Folklore in Guru Nanak Vani" سی۔ آپنے ادھیاپک اتے اگھے ناٹککار سرجیت سنگھ سیٹھی دے کہن 'تے ہی اہناں آپنے پنڈ دے نام توں ہی آپنا تخلس 'پاتر' رکھّ لیا، جدوں کِ اہ پہلاں آپنے ناں سرجیت دے نال پتڑ شبد دی ہی ورتوں کردے سن۔

اہ پنجاب کلا پریشد چنڈیگڑھ دے پردھان ہن۔پچھلے سمیں وچّ اہ پنجابی ساہت اکادمی لدھیانا دے پردھان دا اہدا سمبھال چکے ہن۔ انھاں نوں 2012 وچّ پدم شری نال سنمانت کیتا گیا سی

## کتاباں
* ہوا وچ لکھے حرف
* برخ عرض کرے
* ہنیرے وچ سلگدی ورنمالا
* لفظاں دی درغہ
* سرزمین
شام دی سہنپ

**شام دی سہنپ** اک پھلوالے بوٹے تے اوہدے پھل دا ناں اے۔ ایہ شام نوں کھڑدا اے تے ایس باہجوں ایہدا ناں شام دی سہنپ پیا۔ ایہ پیرو کول انڈیز دے پربت دھارے داواسی اے تے ایتھوں 1540 وچ یورپ پیجیا گیا۔

ایہدے پھل وچ اک توں ود رنگ ہوسکدے نیں۔ اک پھل تے پیلے، گلابی تے چٹے رنگ ہوسکدے نیں۔ پھل شام نوں ٹھیک 4 بجے کھڑدا اے۔ ایہ گرم گلے تھانواں دا بوٹا اے۔ ایہ دھپ وچ ٹھیک ریندا اے تے اک میٹر توں چھوٹا ای ریندا اے۔ ایہدے پھل توں اک ای بی بندا اے جیہڑا کالا تے چریاں والا ہوندا اے۔

## بارلے جوڑ
اک بوٹا

**اک** اک جنگی بوٹے دا ناں اے۔ ایہ ٹراپیکی افریقہ، لیندا ایشیاء، دکھنی ایشیاء تے ہندچینی دا اک واسی اے۔

## ہور ویکھو
* پنجاب دے جنگلی پھل

## بارلے جوڑ

گٹھ:پنجاب دے جنگلی پھل
بھکھڑا

**بھکھڑا** ہر سال ہونوالا اک بوٹی اے۔ ایہ جگ دے بہت سارے تھانواں تے ہُندا اے۔ ایہ سُکے تھانواں تے وی اگ جاندا اے۔

**بھکھڑا** دھرتی تے پھیلن والا پودا اے۔ اس نوں طبی بولی وچ گوکھڑو جاں گوکھرو (puncture vine) کیہا جاندا اے۔ اس دیاں ٹاہنیاں جو چار توں ستّ دے جوڑیاں وچ ہندیاں ہن، دو توں تن فٹ لمبیاں ہندیاں ہن۔ اس نوں اپریل توں اکتوبر تک چھوٹے سائز دے پیلے پھلّ لگدے ہن۔ اس دے پھل گول، دو توں چار کنڈے اتے انگنت بیجاں نال بھرے ہندے ہن۔ اس دیاں خوشبودار، ریشیدار، بھورے رنگ دی جڑھاں چار توں پنج انچ تک لمبی ہندی اے۔

اتری بھارت وچ ملدا اک عام کنڈیالا ندین (کھیت وچ ستے سدھ اگن والی گھاہ بوٹی) اے۔ ایہہ سخت تھاں تے پیدا ہندا اے۔ ایہہ زمین تے وچھی نکی جہی ویل دے روپ وچ ہندا اے۔ سکّ جان تے اس دے بیج کنڈینما کھلار جیہا ہو جاندے ہن اتے ننگے پیراں وچ چبھن تے کافی پیڑ ہندی اے۔ ایہہ کئی آیورویدک دوائیاں وچ ورتیا جاندا اے۔ اس دے بیجاں دی سواہ کھنڈ وچ رلا کے پھکن نال کھنگھ ہٹدی اے۔ بیجاں سمیت کٹّ کے کاڑھا بنا کے پیو موتر روگاں لئی لاہے وند ہووےگا۔ پتے اتے کرومبلاں نوں پوربی ایشیا وچ کھان لئی ورتیا جاندا اے۔ تنیاں نوں ترل نوں گاڑھا کرن لئی استعمال کیتا جاندا اے۔ اس نوں پتلی کیتی لسی وچ پا کے اس نوں گاڑھی لسی دی دکھّ دتی جاندی اے۔

## ہور بولیاں وچ نام
* سنسکرت وچ گورشرو
* ہندی وچ گوکھرو
* مراٹھی وچ سراٹے
* گجراتی وچ گوکھرو
* بنگالی وچ گوکھری
* انگریزی وچ لینڈ کیلٹراپس
* لاطینی وچ ٹربلس ٹیریسٹرس
* پنجابی بولی وچ بھکھڑا

## گن
آیوروید دے مطابق ایہ پودا ٹھنڈا، وات، پتّ نوں دور کرن والا، مسانے نوں صاف کرن والا، طاقت والا، پتھری نوں گال دین والا، ڈھڈّ دیاں ساریاں بیماریاں نوں دور کرن والا اے۔ اس دے رس نوں خوراک پورک دے طور تے اس یعقین نال ورتیا جاندا اے کہ ایہہ ٹیسٹوسٹیرون دے پدھر نوں خاص طور تے باڈی بلڈنگ کرن والیاں لئی ودھاؤندا اے۔ نینترت ادھئیناں وچ بھکھڑا ٹیسٹوسٹرون دے پدھر نوں ودھاؤن وچ ناکام رہا، اتے ایہ سرکھات وی ثابت نہیں ہویا۔ اس گل دا کوئی ثبوت نہیں اے کہ اس وچ طاقت ودھاؤن والیاں خاصیتاں ہن۔

## کیمیائی عنصر
* اس دیاں پتیاں وچ 7.22فیصد پروٹین، 4.63 فیصد سوھا، کیلشیئم، فاسفورس، وٹامن اتے 79 فیصد پانی ہندا اے۔
* اس دے پھل وچ ایلکولائڈ، رال، ٹینن، سٹرول، نائیٹریٹس، تیل دی مقدار ہندی اے۔
* اس دے بیجاں وچ فاسفورس اتے نائیٹروجن دی مقدار بہت زیادہ ہندی اے۔

## پنجابی سبھیاچار وچ
 
  «زندگی دی روہی وچ نت اؤں
  ودھدیاں جان اجاڑاں وے۔
  جیوں بھکھڑے دا اک پُھلّ پکّ کے
  سولاں چار بنائے وے
  -شو کمار


تصویر:Tribulus terrestris nutlets in foot, Marfa, Texas.JPG
تصویر:Starr 030612-0067 Tribulus terrestris.jpg
تصویر:Gokhru (Pakhra).JPG
تصویر:Trte 003 lhp.jpg
تصویر:Tribulus terrestris MHNT.BOT.2007.40.112.jpg|Tribulus terrestris – Museum specimen
تصویر:Fruit of astercantha longifolia hidden in common grass.jpg|گوکھڑو (بھکھڑا) دے پھل نوں گھاہ وچ چھپیا دکھایا اے
تصویر:Astercantha Longifolia climber plant.jpg|بھکھڑے دی ویل


 

## باہرلے جوڑ

## حوالے

گٹھ:گھاہ پھوس
گٹھ:پودے
چمبڑ بوٹی

**چمبڑ بوٹی** اک جنگلی بوٹی اے جیہڑی فصلاں وچ وی ہوندی اے۔ ایہدے بیاں اتے کنڈے لگے ہوندے نیں جیہڑے جانوراں دی کھل نال چمبڑ جاندے نیں تے ایسے توں ایھدا چمبڑ بوٹی پیا۔ ایہ دنیا دیاں کئی تھانواں تے پھیلی ہوئی اے۔

## مورت نگری

File:Xanthium strumarium 000.jpg|فروٹ
File:Xanthium strumarium L..jpg|کنڈیالے کجے بی
File:Xanthium strumarium MHNT.BOT.2004.0.213.jpg|بی


## بارلے جوڑ
اٹ سٹ

**اٹ سٹ** اک جنگلی بوٹی اے جیہڑی فصلاں وچ وی ہوندی اے۔
## بارلے جوڑ
لوسݨ

**لوسݨ**، پھلیاں ٹبّر دا اک پودا اے جیہنُوں ڈن٘گراں دے چارے دے طَور تے پراݨے ویلّیاں توں اگایا جارہیا اے۔

## حوالے

گٹھ:پودے
گٹھ:پٹھے
سنہری مہاشیر

**سنہری مہاشیر** جیہنوں ہمالیائی مہاشیر وی کیندے نیں مہاشیر ٹبر دی اک مجھی اے جیہڑی ہمالیائی دریاواں تے کسیاں وچ اتلی پدھر تے ہوندی اے۔ ایہدی تھاں تے ڈیم بنن، نالے گندے ہون تے چوکھے شکار باہجوں ایہدی کنتی بہت تھوڑی رہ گئی اے تے پاکستان وج ایہدے شکار تے روک اے۔

ایہ شکار کرن لئی پسند کیتی جاندی اے تے ایہ 2.75 میٹر (9.0 فٹ) لمبائی وچ تے جوکھ وچ 54 کلو تک اپڑدی اے پر اجکل نکے ناپ دیاں ای ملدیاں نیں۔

ایہنوں پاکستان دی قومی مچھی وی کیا جاندا اے۔

## بارلے جوڑ
* http://www.iucnredlist.org/details/166645/0
* http://www.isca.in/AVFS/Archive/v1/i7/1.ISCA-RJAVFS-2013-033.pdf
* http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1439-0426.2010.01613.x/abstract
* http://www.fao.org/docrep/005/y3994e/y3994e0n.htm
سٹریلٹزیا ٹبر

**سٹریلٹزیا ٹبر** پھلوالے بوٹیاں دا اک ٹبر اے۔ ایس ٹبر دا ناں برطانیہ دی بوٹیاں نوں چاہنوالی اک ملکہ شارلٹ دے ناں تے اے۔ ریونالہ تے کیسری بوٹا ایس ٹبر دا مشہور بوٹے نیں۔ ایس ٹبر وچ 8 بوٹے نیں۔

## بارلے جوڑ
ریونالہ

**ریونالہ** پھلوالے بوٹیاں دے سٹریلٹزیا ٹبر دا اک رکھ اے۔ ایہ مڈغاسکر دا قومی رکھ اے تے 7 میٹر (23 فٹ) اچا جاندا اے۔ ایہدے پتے اک سیدھ وچ پکھی وانگوں بنے ہوندے نیں۔ بوٹا جیویں جیوں وڈا ہوندا اے پرانے پتے جھڑدے جاندے نیں۔ ایہدا پتہ 3 میٹر لما ہوندا اے جیدے وچ پتہ تے پتہ ٹاہنی آندے نیں۔

**کالا چٹا لیمر** ایس بوٹے دی بی بنان وچ ہتھ ونڈائی کردا اے۔

## مورت نگری

## بارلے جوڑ
مہاشیر ٹبر

**مہاشیر ٹبر** سجرے پانی دی مچھیاں دا اک ٹبر اے جیدے وچ مہاشیر تے رعو مچھیاں آندیاں نیں۔

## ونڈاں
* سنہری مہاشیر
* رعو
* تھیلا مچھی
* سنہری مچھی

## بارلے جوڑ

* http://www.iucnredlist.org/details/166645/0
* http://www.isca.in/AVFS/Archive/v1/i7/1.ISCA-RJAVFS-2013-033.pdf
* http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1439-0426.2010.01613.x/abstract
* http://www.fao.org/docrep/005/y3994e/y3994e0n.htm
جان او کیف

**جان او کیف** نوں دماغ تے کم کرن تے ایڈورڈ موزر تے اوہدی زنانی مے- برٹ موزر دے نال 2014 دا فزیالوجی دا نوبل انعام دتا گیا۔
## ہور پڑھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

گٹھ:نوبل انعام جتن والے
جنتی مچھی

**جنتی مچھی** سجرے پانی دیاں مچھیاں دے اک ٹبر گورامی دی اک مچھی اے۔ ایہ چڑھدے ایشیاء وچ جزیریورگا کوریا توں لے کے ویت نام تک ملدی اے۔ ایہ ونڈ 6.7 سینٹی میٹر (2.6 انچ) تک لمی ہوندی اے پر عام 5.5 سینٹی میٹر (2.2 انچ) دیاں ہوندیاں نیں۔
## بارلے جوڑ

گٹھ:گورامی
نکی گورامی

**نکی گورامی** گورامی  ٹبر دی اک مچھی اے۔ ایہ 4 سینٹی میٹر (1.6 انچ) تک لمی ہوندی اے تے ایہدے وچوں لال ہرے تے نیلے رنگ لشک ماردے نیں۔ ایہ مچھی مچھی گھراں وچ رکھی جاندی اے۔ تیز چانن وچ ایہدی اکھ نیلی دسدی اے۔

ایہ چڑھدے دکھنی ایشیاء دی واسی اے۔ ایہ ہولی چلدے پانیاں، چاول دے کھیتاں تے چھپڑاں وج ملدی اے۔ ایہ پرامن جئی مچھی اے تے تکڑیاں، لڑاکیاں تے کھان پین وچ دوجیاں نوں حصہ نہ دینوالیاں ونڈاں نال ایہنوں نہیں رکھنا چاہیدا۔ نہ ایہ ایہ پانی دیاں تیز چھلاں سہندی اے۔ اپنے نکے ناپ باہجوں ایہ نکے پانی گھراں وج رکھن لئی سب توں ودھیا نیں۔
## بارلے جوڑ
تارا سمندر مچھی

**تارہ سمندر مچھی** مہاشیر ٹبر دی اک نکی مچھی اے۔ 

## ہور ویکھو
*مچھی گھراں دیاں سجرے پانی دیاں مچھیاں

## بارلے جوڑ
لال پوچھلی جنت مچھی

**لال پوچھلی جنت مچھی** گورامی ٹبر دی اک مچھی اے۔ ایہ مچھی ویت نام دی اے۔

## بارلے جوڑ

گٹھ:گورامی
کانگو ٹیٹرا

**کانگو ٹیٹرا** گورامی  ٹبر دی اک مچھی اے۔ ایہ مچھی کانگو دریا دی اے۔

## بارلے جوڑ
سماٹرا بارب

**سماٹرا بارب** مہاشیر ٹبر ٹبر دی اک مچھی اے۔ ایہ مچھی سماٹرا دی اے۔

## بارلے جوڑ

گٹھ:مہاشیر ٹبر
بالا شارک

**بالا شارک** مہاشیر ٹبر ٹبر دی اک مچھی اے۔ ایہ مچھی چڑھدے دکھنی ایشیاء دی اے۔

## بارلے جوڑ

گٹھ:مہاشیر ٹبر
موتی ڈانیو

**موتی ڈانیو** مہاشیر ٹبر دی اک نکی مچھی اے۔ ایہ 2.6 انچ (6.5 سینٹی میٹر) تک لمی ہوندی اے تے پانی گھراں وچ رکھی جاندی اے۔ سماٹرا، برما تے تھائی لینڈ دی ایہ واسی اے۔ ایہ سجرے پانی دی مچھی اے۔

ایہ پؤرے پیلے، گلابی، چاندی ورگے رنگاں وچ ہوندی اے تے لشک ماردی اے۔ ایہدے اتے پیلی/چٹی یا نیلی لال پٹی ہوندی اے جس باہجوں ایہنوں پانی گھراں وچ رکھنا پسند کیتا جاندا اے۔ باہر ایہ نکے دریاواں کسیاں وچ اوہناں دی پدھر اتے ملدیاں نیں تے ٹراپیکی رت وچ ای رہ سکدیاں نیں۔ مادھ تے دو مچھاں ہوندیاں نیں۔

ایہدیاں دو نکیاں ونڈاں ہوندیاں نیں۔

## ہور ویکھو
*پانی گھراں دیاں مچھیاں دی لسٹ

## بارلے جوڑ

گٹھ:مہاشیر ٹبر
وڈی گورامی

**وڈی گورامی** گورامی  ٹبر دی اک مچھی اے۔ ایہ مچھی مچھی گھراں وچ  رکھی جاندی اے۔
نیون ٹیٹرا

**نیون ٹیٹرا**دکھنی امریکہ دے سجرے پانیاں دی اک نکی مچھی اے۔ کالے پانی وچ ایہدے تیز رنک لشکدے نیں تے ایسے باہجوں ایہنوں مچھی گھراں وچ رکھیا جاندا اے۔

## بارلے جوڑ
اوسکر

**اوسکر** Cichlidae ٹبر دی اک مچھی اے۔ ایہ مچھی دکھنی امریکہ دی اے۔

## بارلے جوڑ

گٹھ:مچھی
چیری بارب

**چیری بارب** مہاشیر ٹبر  دی اک مچھی اے۔ ایہ مچھی دکھنی امریکہ دی اے۔

## بارلے جوڑ
سٹیفن ہیل

**سٹیفن ہیل** نوں ودیا چمکن مائکروسکوپ تے کم کرن تے ولیم مورنر تے ایریک بیٹزگ دے نال 2014 دا کیمسٹری دا نوبل انعام دتا گیا۔
## ہور پڑھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

گٹھ:نوبل انعام جتن والے
ہیروشی آمانو

**ہیروشی آمانو**  نوں ودیا نیلی چانن کڈن آلے ڈائی اوڈ (جیہڑے چٹی چانن توانائی بچت آلیاں چ ورتے جان گے) بنان لئی اسامو آکاساکی تے شوجی ناکامورا دے نال 2014 دا فزکس دا نوبل انعام دتا گیا۔

## ہور پڑھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ
پیٹرک موڈیانو

**پیٹرک موڈیانو** اک فرانسیسی لکھاری ا ے۔ ایہنوں 2014 دا ساہت دا نوبل انعام دتا گیا۔
## ہور پڑھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ
اشناک مچھیاں

**اشناک مچھیاں** مچھیاں دا اک ٹبر اے۔ ایہ سمندری مچھیاں نیں تے ایہ 86 دے نیڑے نیں۔ ایہناں دے تیز رنگ ہوندے نیں تے پنڈا پتلا۔ اپنی سہنپ دے رنگلے وکھالے باہجوں ایہناں نوں اشناک مچھیاں دا ناں دتا گیا اے۔

## وکھالہ
اشناک مچھیاں سمندری پانیاں وچ پانی پتھراں دی واسی نیں۔ ایہناں دے پنڈے دبے، پتلے تے رنگلے ہوندے نیں۔ ایہ پکھڑوں مچھیاں نال رلدیاں نیں وکھالے وچ پر اک وکھراپا اے جے ایہناں گلپھڑیاں دے اگے تکلے لگے ہوندے نیں۔ ایہناں دے مونہہ نکے ہوندے نیں تے پاسے دے پر وڈے۔ پؤری اشناک مچھی ایس ٹبر دی سب توں وڈی مچھی اے جیہڑی 60 سینٹی میٹر (24 انچ) تک لمی ہوسکدی اے۔ دوجے پاسے سینٹروپائج ٹوکرے دیاں مچھیاں ایس ٹبر وچ سب توں نکیاں نیں تے 15 سینٹی میٹر (5.9 انچ) تک جاندیاں نیں۔ ریندے ٹبر دا مدرا ناپ 20 توں 30 سینٹی میٹر (7.9 توں 11.8 انچ) تک ریندا اے۔ نکیاں مچھیاں پانی گھراں وچ رکھن لئی پسند کیتیاں جاندیاں نیں تے وڈیاں کھان لئی۔ رانی اشناک مچھی 45 سینٹی میٹر (18 انچ) تک جاندی اے۔

## ونڈاں
*جپانی اشناک مچھی
*نیلی پیلی اشناک مچھی
*رانی اشناک مچھی
* فرینچ اشناک مچھی

گٹھ:اشناک مچھیاں
رانی اشناک مچھی

**رانی اشناک مچھی** اشناک مچھیاں دے ٹبر توں اے۔ ایہ لیندے اوقیانوس وڈے سمندر دے گرم پانیاں وچ ہوندی اے۔

گٹھ:اشناک مچھیاں
نیلی پیلی اشناک مچھی

**نیلی پیلی اشناک مچھی** اشناک مچھیاں دے   ٹبر توں اے۔ ایہ دکھنی ماٹھے وڈے سمندر وچ ہوندی اے۔
کیلاش ستیارتھی

**کیلاش ستیارتھیر** اک ہندستانی اے جیہنوں نیانیاں دے حقاں لئی کم کرن تے 2014 دا امن دا نوبل انعام دتا گیا۔

## ہور پڑھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ
مے- برٹ موزر

thumb

**مے- برٹ موزر** نوں دماغ تے کم کرن تے اوہدے جنڑے ایڈورڈ موزر تے جان او کیف دے نال 2014 دا فزیالوجی دا نوبل انعام دتا گیا۔

## ہور پڑھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

گٹھ:نوبل انعام جتن والے
فرینچ اشناک مچھی

**فرینچ اشناک مچھی** اشناک مچھیاں دے ٹبر توں اے۔ ایہ لیندے اوقیانوس وچ فلوریڈا توں لے کے برازیل تک ملدی اے۔

گٹھ:اشناک مچھیاں
فریڈرک ایبرٹ

**فریڈرک ایبرٹ** اک جرمن سیاسی گرو سی جو ایس پی ڈی (سوشل ڈیموکریٹک پارٹی آف جرمنی) پارٹی دا رکن سی۔ او 1919 توں 1925 تک جرمنی دا پہلا صدر ریا۔ او 1918 توں 1919 تک جرمنی دا نوواں چانسلر ریا۔

اوہدے نا تے ایس پی ڈی نے فریڈرک ایبرٹ فاؤنڈیشن دے نا نال اک جرمن سیاسی ادارہ بنایا اے۔

*"ازادی تے انصاف جڑواں پہناں نیں۔"

گٹھ:جرمن صدر
گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:جرمنی
گٹھ:جرمن شخصیتاں
گٹھ:جرمن لوک
گٹھ:جرمن چانسلر
نمبو ٹیٹرا

**نمبو ٹیٹرا** دکھنی امریکہ دے سجرے پانیاں دی اک مچھی اے۔

## ہور ویکھو
* مچھی گھراں دیاں سجرے پانی دیاں مچھیاں
ایلو

**ایلو** انٹرنیٹ تے دنیا دے لوکاں دی آپسی ملن ورتن والی تھاں اے۔ ایہ مارچ 2014 وج ٹری تے پال بڈنٹز ایہدا موڈی اے۔ ایہدے تے مشہوریاں نہیں آندیاں، ایہدے تے تسیں اپنا اصل ناں لکا سکدے او، تے تواڈی جانکاری کسے نوں وی نہ دین دا ایہدے موڈی دا وعدھ اے۔

گٹھ:کاروباری کمپنیاں
لشکدی مینا

**لشکدی مینا** مینا ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ دکھنی افریقہ دی واسی اے۔

## بارلے جوڑ
جیمز ہلٹن

**جیمز ہلٹن** اک انگریزی ناول لکھاری سی جنے مشہور ناول (Goodbye Mr Chips) تے گواچا اسمان لکھے۔ او 1930 دی دہائی چ ہالی وڈ وچ کم وی کردا سی۔ اوہنوں 1942 چ مسز منیور ڈرامے چ کم کرن تے آسکر ایوارڈ دتا گیا۔

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:لکھاری
مانا نیستانی

**مانا نیستانی** اک ایرانی کارٹون گرو اے۔ او میگزیناں چ سیاسی، ثقافتی، اقتصادی تے سیانفی کارٹون بناندا اے۔

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:آرٹ
نیزہ مچھی

**نیزہ مچھی** مچھیاں دا اک ٹبر اے۔ ایہدا پنڈا لمبا تے گول، چنج لمی نیزے ورگی تے مگر پر لما تے پینڈا ہوندا اے۔

## ونڈاں
* ایٹلانٹی پکھی نیزہ مچھی
* دھاریاں والی نیزہ مچھی
* نکی چنج آلی نیزہ مچھی
* چٹی نیزہ مچھی
* کالی نیزہ مچھی
* ایٹلانٹی نیلی نیزہ مچھی
ایٹلانٹی نیلی نیزہ مچھی

**ایٹلانٹی نیلی نیزہ مچھی** نیزہ مچھی ٹبر دی اک مچھی اے جیڑی وڈا سمندر اوقیانوس۔ اس سمندر دی پدر دے نیڑے توں شکار کردی اے۔ 

## بارلے جوڑ
کالی نیزہ مچھی

**کالی نیزہ مچھی** نیزہ مچھی ٹبر دی اک مچھی اے جیڑی وڈا سمندر ہند دی واسی اے۔ اے سب توں وڈی نیزہ مچھی اے۔

## بارلے جوڑ
نکی چنج آلی نیزہ مچھی

**چٹی نیزہ مچھی** نیزہ مچھی ٹبر دی اک مچھی اے۔ اے ماٹھے تے ہند وڈے سمندر چ ہوندی اے۔

## بارلے جوڑ
ہینس سیڈل

**ہینس سیڈل** اک جرمن سیاسی گرو سی جو 1957 توں 1960 تک باویریا دا وڈا وزیر ریا۔ 

اوہدے نا تے 1967 چ  اک جرمن سیاسی جماعت سی ایس یو (کرسچن سوشل یونین جرمنی) نے ہینس سیڈل فاؤنڈیشن دے نا نال بنائی گئی اے جو تلیم چ طالب علماں نوں وظیفے دیندی اے۔

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
تلوار مچھی

**تلوار مچھی** سمندری مچھیاں دا اک ٹبر اے جیدے وچ اک ای مچھی آندی اے۔ ایہ اک تھاں نہ ٹکنوالی شکاری مچھی اے جیدی اچیچی گل ایہدی لمی پدھری چنج اے۔ ایہدا لما تے گول پنڈا ہوندا اے۔ ایہ عام ول نال 3 میٹر (9.8 فٹ) تک لمی ہوندی اے تے 4.55 میٹر (14.9 فٹ) لمی تے 650 کلو دی مچھی وی رکارڈ وچ ہے۔ ایہ شکار کرن لئی پسند کیتی جانوالی مچھی اے۔ ایہ اوقیانوس، ماٹھے تے ہند وڈے سمندراں دے ٹراپیکی تے گرم تھانواں وچ ہوندی اے تے سمندری پدھر توں لے کے 550 میٹر (1,800 فٹ) دی ڈونگھائی تک ملدی اے۔

وڈے ہون تے ایہدے چانے تے دند جھڑ جاندے نیں۔ ایہ 9 سال تک جیندی اے پر ایس توں چوکھی عمر دیاں وی ویکھیاں گئیاں نیں۔

## بارلے جوڑ

گٹھ:تلوار مچھی
ایٹلانٹی پکھی نیزہ مچھی

**ایٹلانٹی پکھی نیزہ مچھی** نیزہ مچھی ٹبر دی اک مچھی اے۔ اے اوقیانوس وڈا سمندر چ ہوندی اے۔ ایدے مگر پر پکھی وانگوں چوڑے ہوندے نیں اس لئی ایدا ایہ ناں رکھیا گیا اے۔

## بارلے جوڑ
سالمن

**سالمن** سالمن ٹبر دیاں کئی مچھیاں دا عام ناں اے۔

## بارلے جوڑ

گٹھ:سالمن ٹبر
گلابی سالمن

**گلابی سالمن** سالمن ٹبر دی اک مچھی اے۔ایہ اتلے مٹھے وڈے سمندر دی اک سالمن اے۔

## بارلے جوڑ

گٹھ:سالمن ٹبر
سانتیاگو دے کومپوستیلا

**سانتیاگو دے کومپوستیلا** خودمختار کمیونٹی گالیسیا دا راجگڑھ اے- اس شہر دا آغاز سینٹ جیمز دی درگاہ دے نال شروع ہوا جو ہن ایک بڑا گرجا ہے- 1985 وچ اس شہر دے پرانے قصبے نوں یونیسکو ولوں عالمی ثقافتی ورثہ تھاں قرار دیتا گیا-

## نام
اس شہر دا نام سانتیاگو سنت جیمز دے نام توں لیا گیا تے کومپوستیلا ایک لاطینی لفظ توں لیا گیا-

## تاریخ
ایہ شہر چوتھی صدی وچ اک رومن قبرستان سی-

## آبادی
2012 وچ اس شہر دی آبادی 95،671 سی-
2010 وچ شہر وچ 4,111 غیر ملکی لوگ رہ رہے سی-
زبان نوں لیکے دیکھئے تاں 15% لوگ صرف گالاسائی زبان بولدے نے تے 21% لوگ صرف سپینی زبان بولدے نے، باقی لوگ دونوں زبانیں بول لیتے نے-

## ماحول
سانتیاگو دے کومپوستیلا دیاں گرميا ٹھنڈی تے خشک ہوندیاں نے تے سردیاں ٹھنڈی تے گیلی ہوندیاں نے-

## گیلری

File:1914 - Santiago de Compostella (8646886523).jpg
File:Almanaque Gallego, 1898, p. 23, Vista de Santiago.jpg
File:Cathedral, Santiago de Compostela (4756287894).jpg
File:Cafe Literarios, praza da Quintana, Santiago de Compostela.jpg
File:Atardecer en santiago de compostela.JPG
File:Fachada de Praterías na Catedral de Santiago de Compostela 3XI2013.JPG
File:Parador de Santiago - Patio de San Marcos.jpg
File:Parhelio en Santiago de Compostela. Sun Dog in Compostela.jpg
File:Tímpano del pórtico de la gloria. catedral de Santiago de Compostela .jpg

## ایہ وی ویکھو
*سینٹ جیمس دا رستہ
سینٹ جیمس وڈا گرجاگھر
## بیرونی جوڑ
* HitchHikers Handbook city guide 
* Official website of the Cathedral in Santiago de Compostela 
* City Council of Santiago de Compostela 
* Santiago Tourism 
* Santiago's Basketball Team  
* Santiago de Compostela: Journey's End by * [[The Guardian]] *
گٹھ:سپین
گٹھ:ہسپانیہ
گٹھ:سپین دے شہر
گٹھ:یورپ دے شہر
گٹھ:سپین دے آباد تھاں
کاسہ باتیو

**کاسہ باتیو** بارسلونا، سپین دے مرکز وچ واقع ایک مشہور عمارت اے جو انتونی گودي ولوں ڈیزائن کیتے گیی اے- انتونی گودي نے 1904 وچ اس عمارت نوں نویں انداز وچ ڈیزائن کیتا گیا- اس کم وچ اس دے معاون دومینیک سگرنیس ای گراس، كھوسیپ كانالیتا تے كھوان روبو سی- اس نوں عام لوگ *ہڈیوں کا گھر* وی کہندے نے- 

نتونی گودي کے اور کاموں کی طرح اس کو بھی ادھنكتاواد اور نئی آرٹ کے ساتھ شامل کیا جاتا ہے- اس عمارت کے آگے والے حصہ میں مختلف رنگوں کی ٹايلو کے ساتھ سجایا ہوا ہے-

## تاریخ
### پہلی اساري (1877)
جو عمارت ہن کاسا باتو ہے وہ امریکی سالا سانچیز دے حکم تے 1877 وچ اتوني گودي ولوں ڈیزائن کیتے گیئ سی-  عمارت وچ ایک بےسمےٹ، نیچے والی منزل، چار ہور مجلاں تے گزشتہ حصہوچ ایک باغ وی سی- 

### باتیو خاندان
یہ عمارت سال 1900 وچ باتیو خاندان ولوں خریدی گئی- گھر دے انوکھے ڈیزائن کرکے کوئی اس نوں خریدن  لئے تیار نہیں سی پر باتیو خاندان نے اس دے شہر دے مرکز وچ ہون کرکے اس نوں خریدن دا فیصلہ کیتا- یہ پیساج دے گراسيا دے مرکز وچ واقع اے، جو 20 ویں صدی دے آغاز وچ ایک شاندار علاقہ سمجھیا جاتدا سی- یہ ایک ایسا علاقہ سی جتھے وڈے خاندان اپنے ول توجہ کھچ سکدے سن-

1904 وچ كھوسیپ باتیو نے گھر نوں پھر توں ڈیزائن کروان د فیصلہ کیتا- بنائی دی صنعت وچ باتیو خاندان دی شراکت کرکے پورا شہر اہناں نوں اچھی طرح جانن لگ گیا سی-

## گیلری

File:Gaudi-Batllo-0279ret.jpg|Facade of Casa Batlló
File:CasaBatllo 0054.JPG|Facade of Casa Batlló
Image: Close up Casa Batlo.JPG| Facade close-up
Image:CasaBatllo 0096.JPG|Interior of the Noble Floor
Image:Casa batllo chimney.jpg|Close-up of a chimney
Image: staircase casa batllo.jpg|Unique design of the staircase and ceiling
Image:Casa Batlló Fireplace.jpg|Casa Batlló fireplace
Image:Casa Batlló Light Well.jpg|Casa Batlló central light well
File:Casa Batlló (Antoni Gaudi) (atrium), 43, Passeig de Gràcia, Eixample, Barcelona, Catalonia, Spain.jpg|Atrium of Casa Batlló
File:Casa Batlló (Antoni Gaudi) (interior, ceiling close up), 43, Passeig de Gràcia, Eixample, Barcelona, Catalonia, Spain.jpg|Ceiling close-up
File:Casa Batlló (Antoni Gaudi) (interior, stained-glass window close up), 43, Passeig de Gràcia, Eixample, Barcelona, Catalonia, Spain.jpg|Stained-glass window close-up
File:Casa Batlló 01.jpg
File:CasaBatllo 0178.JPG
File:CasaBatllo 0086.JPG
File:Casa batllo attic 2.JPG


## حوالے

## بیرونی روابط

;Official website
* Casa Batlló
* Casa Batlló Store

;Unofficial websites
* Virtual Tour (inmersive photography) to Casa Batlló 
* Casa Batlló on GreatBuildings.com
* Casa Batlló pictures
* Casa Batlló description 
* Casa Batllo at Gaudidesigner.com 
* Casa Batllo at Tot Passejant **(Spanish)**

، گٹھ:سپین
گٹھ:ہسپانیہ
گٹھ:سپین دے شہر
گٹھ:یورپی شہر
گٹھ:یورپ دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے
گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
گٹھ:سپین دے آباد تھاں،
کاکیریس، سپین

**کاکیریس** () سپین دی خود مختار کمیونٹی یکستریمادرا دے کاکیریس صوبے دی راجدھانی اے- 2013 وچ اس شہر دی آبادی تقریبا 96،000 سی- اسد میونسپل علاقا پھل 1،750.33 km2 اے جو پورے سپین وچ سب توں زیادہ اے- اس شہر نوں یونیسکو ولوں عالمی ثقافتی ورثہ مقام قرار دتا گیا سی-

## تاریخ
لوگ پرانے سمیں توں کاکیریس دی زمین تے رہندے آ رہے نے-  اس شہر نوں رومن لوکاں نے  25 اسوي ایسا توں پہلاں  قیام کتا- 

شہر دے پرانے حصے وچ ہلے وی پرانیاں دیواراں موجود نے-
یہ شہر یونیسکو ولوں 1986 وچ عالمی ثقافتی ورثہ مقام قرار دتا گیا سی-

## گیلری

File:Caceres palacio de las Veletas.jpg|Las Veletas Palace
File:Caceres Iglesia de San Francisco Javier.jpg|San Francisco Javier Church
File:Caceres palacio de los Golfines de Abajo.jpg|Los Golfines de Abajo Palace
File:Concatedral de Caceres.JPG|Co-catedral de Santa María
File:Caceres torre del palacio de las Ciguenas.jpg|Tower of the Las Cigüeñas Palace
File:Adarve de la estrella.jpg|La Estrella`s chemin de ronde in the Monumental City


## حوالہ

## کتابسوچی

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* Diccionario Enciclopédico "Sarpe". Edición 1988. ISBN 84-7700-148-0
* Extremadura. Editorial Everest. Edición 1995. ISBN 84-241-9614-7
* Tráfico y Seguridad Vial. Año XXIII, nº 185 julio-agosto de 2007
* Los orígenes del nombre de Cáceres. Antonio Floriano Cumbreño.
* "*La Colonia Norba y los campamentos de Servilio y Metelo*", A. Álvarez Rojas.
* "*Estudio del yacimiento de Cuarto Roble*", 2005, Francisco A. Violat Bordonau. Ed. Asesores Astronómicos Cacereños.

## باہری لنک

* Portal de ocio y cultura de la ciudad de Cáceres 
* Portal Turístico Cáceres
* Cáceres en tu mano / Agenda cultural de Cáceres 

گٹھ:ہسپانیہ
گٹھ:سپین
نکا شناؤزر کتا

**نکا شناؤزر کتا** جرمن شناؤزر کتے دی اک نکی نسل اے جیڑی 19ویں صدی چ ٹری۔ اے بوت گھٹ وڈن آلا کتا اے۔ اس دے نال نال ایدا ناپ گھٹ ہون توں اینوں بوت پالیا جاندا اے۔
برنر پعاڑی کتا

**برنر پعاڑی کتا** سویٹزرلینڈ دا اک وڈا کتا اے۔ اے سویس کینٹن برن دا اے۔ اینوں کھیتاں تے کم کرن لئی پالیا گیا سی۔

گٹھ:آجڑی کتے
سٹریفورڈشائر بل ٹیریئر

**سٹریفورڈشائر بل ٹیریئر** اک مڈلی ناپ دا انگریزی نکا کتا اے۔ اے پینڈا تے چنگا سنگی اے۔

گٹھ:آجڑی کتے
سیگویگو ماریمانو

**سیگویگو ماریمانو** اٹلی دا اک شکاری کتا اے۔ اینوں جنگلی سور شکار کرن لئی پالیا جاندا اے۔
جیک رسل ٹیریئر

**جیک رسل ٹیریئر** اک نکا کتا اے جینوں لومڑ دے شکار واسطے پالیا جاندا سی۔ اے نکے قد دا چٹے رنگ دا ہوندا اے۔ ایہ تیز، ترکھا تے نس نس کے کم کرن والا تے کھیڈن والا کتا اے۔

گٹھ:آجڑی کتے
کاسا میلا

**کاسا ميلا** 92 پاسج دے گراسيا، بارسیلونا، كاتالونيا، سپین موجود ایک جدیدی عمارت اے- اس کو لا پدریرا وی کہا جاندا اے- یہ کاتالان آرکیٹیکٹ انتوني گودي ولوں ڈیزائن کیتے گئی آخری عمارت اے- اسدی اساري 1906 وچ شروع ہوئی تے 1910 وچ ختم ہوئی- 

1984 وچ اس نوں یونیسکو ولوں عالمی ثقافتی ورثہ مقام قرار دتا گیا- اس سمیں یہ عمارت پھنداسيو لا پےدرےرا دی هےڈكوارٹر اے-

## گیلری

File:Milà plano sótano.jpg|1906 
File:Barcelona Part Deux - 65 (3466899772).jpg|Ironwork on the main gate
File:LaPedreraParabola.jpg|Catenary arches under the terrace of *Casa Milà*]]
File:casa mila atrium.jpg|*Casa Milà* atrium at dusk, after being restored]]
File:Casa Mila Rooftop.jpg|*Casa Milà* rooftop in Spring
File:Catenary arch - Roof of Casa Milà - Barcelona 2014 (2).jpg|Arch on the roof
File:Casa Milà 01.jpg|Ventilation towers
File:Casa Milà (Barcelona) - 9.jpg|Glass towers on the roof
File:La Pedrera Staircase (5837381385).jpg|
File:Barcelona Part Deux - 63 (3466899120).jpg|Image:CaMilá25062006(005).JPG|Detail of an original balcony
File:Casa_Milà_(Antoni_Gaudi)_(atrium),_92,_Passeig_de_Gràcia._Eixample,_Barcelona,_Catalonia,_Spain-2.jpg|Casa Milà  (Antoni Gaudi) (atrium), 92, Passeig de Gràcia. Eixample, برشلونہ, Catalonia, Spain.
File:Casa_Milà_(Antoni_Gaudi)_(atrium),_92,_Passeig_de_Gràcia._Eixample,_Barcelona,_Catalonia,_Spain.jpg|Casa Milà  (Antoni Gaudi) (atrium), 92, Passeig de Gràcia. Eixample, برشلونہ, Catalonia, Spain.
File:Casa_Milà_(Antoni_Gaudi)_(atrium,_reflections),_92,_Passeig_de_Gràcia._Eixample,_Barcelona,_Catalonia,_Spain.jpg|Casa Milà  (Antoni Gaudi) (atrium, reflections), 92, Passeig de Gràcia. Eixample, برشلونہ, Catalonia, Spain.
File:Casa_Milà_(Antoni_Gaudi)_(exterior_details),_92,_Passeig_de_Gràcia._Eixample,_Barcelona,_Catalonia,_Spain.jpg|Casa Milà  (Antoni Gaudi) (exterior details), 92, Passeig de Gràcia. Eixample, برشلونہ, Catalonia, Spain.
File:Pedrera.jpg|overview


## باہری لنک

*La Pedrera 
*  
*Virtual Tour
* 
*  

گٹھ:عمارتاں
گٹھ:تریخی عمارتاں
گٹھ:سپین
گٹھ:ہسپانیہ
جین ٹیرول

**جین ٹیرول** اک فرینچ اکنامکس گرو اے۔ اوہنوں 2014 دا اکنامکس دا نوبل انعام دتا گیا اے۔

## ہور پڑھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ
کھوار سافٹ ویر

کھوار چ کمپیوٹر واسطے کمپیوٹر سائنسدان تے کھوار اکیڈمی چترال دے صدر نشین رحمت عزیز چترالی نے 1996ء میں کھوار زبان دا پہلا کلیدی تختہ(کیبورڈ)، سافٹ ویر تے ٹیکسٹ ایڈیٹرز ایجاد کیتا اے، رحمت عزیز چترالی دے ایجاد کردہ اس سافٹ دی مدد نال کھوار(چترالی) زبان دے علاوہ اردو، پنجابی، ہندکو، بلوچی، براہوی، فارسی، یدغہ، مداک لشٹی تے ڈوماکی زبان چ تحریر ممکن ہو گئی اے، اے اک ملٹی لینگویج ٹیکسٹ ایڈیٹر اے، یہ سافٹ ویر بالکل مفت اے.
  
*کھوار سافٹ ویر



 کھوار کی بورڈ دا نقشہ (base)

`
1
2
3
4
5
6
7
8
9
0
-
=
BKSP

TAB
ق
و
ع
ر
ت
ے
ء
ی
ہ
پ
]
[اللہ
\%

CAPS
ا
س
د
ف
گ
ح
ج
گ
ل
 أ
 نگ
 
ENT

SHFT

ز
ش
چ
ط
پ
ن
م
،
۔
ڨ

SHFT

CTRL

ALT

S
P
A
C
E


ALT

CTRL

	



کھوار کی بورڈ دا نقشہ (shift)

څ
!
@
 ڼ
$
٪
 ټ
ۖ
 ڗ
)
(
_ء
+
BKSP

TAB
ځ
 ڇ
 ڂ
ڑ
ٹ
 ڠ
ﮞ
 ڵ
ۃ
ۇ
}
{
|

CAPS
آ
ص
ڈ
 
غ
ھ
ض
خ
 
:
 ئے

ENT

SHFT

ذ
ژ
ث
ظ‎
ؤ
ئ
ن
&gt;
&lt;
؟

SHFT

CTRL

ALT

S
P
A
C
E


ALT

CTRL



	

## حوالہ جات
* عزیز چترالی دا مفت سافٹ ویر
عام مخولی مچھی

**عام مخولی مچھی** یا مخولی مچھی مخولی مچھیاں دے ٹوکرے دی اک مچھی اے۔ ایہ سمندر وچ ہوندی اے۔ 2003 وچ بنن والی کارٹون فلم "نیمو دی کھوج" ایس مچھی تے بنی سی۔

## وکھالہ
ایہ اک نکی مچھی اے جیہڑی 11 سینٹی میٹر (4.3 انچ) تک لمی ہوندی اے۔ ایہدا پنڈا پینڈا تے آنڈیورگا لگدا اے۔ ایہ مالٹئی توں رتی پؤری رنگ دی ہوندی اے۔ ایہدے تے تن چٹیاں پٹیاں ہوندیاں نیں۔ پہلی پٹی اکھاں کو، دوجی وشکار تے تیجی پوچھل لاگے ہوندی اے۔کج تھانواں تے ایہ کالی وی ہوندی اے جیویں اتری اسٹریلیا۔ ایہدیاں کناریاں کالیاں ہوندیاں نیں۔ 

## پسار
ایہ چڑھدے وڈے سمندر ہند تے لیندے ماٹھے وڈے سمندر وچ ہوندی اے۔ ایہ پانی پتھراں وچ 15 میٹر دی ڈونگھائی تک ملدی اے۔ ایہ تن سمندری ہوا پھل دیاں ونڈاں وچ ریندی اے۔

## بارلے جوڑ

## اتہ پتہ
پانی پتھر

**پانی پتھر** کسے پڑی، ریت دے ٹبے یا کسے ہور شے نال بنی تھاں نوں کیندے نیں جیہڑی کسے سمندر وچ پانی دی پدھر توں تھلے ہووے۔

## بارلے جوڑ

گٹھ:سمندر
گٹھ:پانی
ڈنگنے

**ڈنگنے** جنوراں دی اک برادری اے جیدے وچ 11000 دے نیڑے ونڈاں نیں۔ ایہ سمندراں وچ رہنوالے سادے جنور نیں۔ ایہناں دا ناں 'ڈنگنے' ایہنا وچ ڈنگ مارنوالیاں ولگناں توں رکھیا گیا۔

ڈنگنے برادری دیاں اگے 5 ٹولیاں نیں۔

* پھل جیون
* تھالی جیون
** ٹوپی ڈنگی
** سنہری ڈنگی
**جامنی ڈنگی
** چن ڈنگی
** وال ڈنگی
* ڈبہ جیون
* پانی جیون
پھل جیون

**پھل جیون** جنوراں دی اک برادری ڈنگنے دی اک ٹولی اے۔ ایہناں دا وکھالہ پھلاں ورگا ہوندا اے ایس لئی ایس ٹولی دا ناں پھل جیون اے۔ ایہدے وچ 6100 ونڈاں نیں۔

## بارلے جوڑ
تھالی جیون

**تھالی جیون** جنوراں دی اک برادری ڈنگنے دی اک ٹولی اے۔ 

## ونڈاں
* ٹوپی ڈنگی
* سنہری ڈنگی
* جامنی ڈنگی
* چن ڈنگی
* وال ڈنگی
## بارلے جوڑ
مرجان

**مرجان** یا **مونگا** (Coral) جانوراں دی اک برادری ڈنگنے دی اک ٹولی پھل جیون دے سمندری انکنگریڑے نیں۔ ایس ٹولی وچ کچھ اہم جانور آؤندے نیں جیہڑے سمندراں وچ رہندے نیں تے کیلشیم کاربونیٹ کڈھدے نیں جیہدے ناݪ پانی پتھر بݨݨ وچ ہتھ مدد مَݪدی اے۔

## باہرلے جوڑ

گٹھ:ڈنگنے
گٹھ:یوکیریوٹ
سولو سمندر

**سولو سمندر** اک سمندر اے جیہڑا فلپائن دے لیندے دکھن وچ تے ایہنوں پالاوان دکھنی چینی سمندر توں وکھ کردا اے تے سولو جزیرہ جٹ ایہنوں سیلیبیز سمندر توں وکھ کردا اے۔

گٹھ:فلپائن
گٹھ:فلپائن دا جغرافیہ
گٹھ:سمندر
گٹھ:پانی
فلپائن سمندر

**فلپائن سمندر** فلپائن دے اتر تے چڑھدے ول اک سمندر اے۔ ایہ ماٹھے وڈے سمندر دے اتر لیندے وچ اے۔ ایہ 2 ملین مربع میل تے پھیلیا ہویا اے۔

گٹھ:فلپائن
گٹھ:فلپائن دا جغرافیہ
گٹھ:سمندر
گٹھ:پانی
بوآ: چترال

}




 





ضلع چترال







__NOTOC__ __NOEDITSECTION__

گٹھ:چترال
گٹھ:ابواب پاکستان
گٹھ:رپھڑی صفے
گٹھ:پاکستان
گٹھ:ضلع چترال
گٹھ:ایشیاء
چن ڈنگی

**چن ڈنگی** جنوراں دی اک برادری ڈنگنے دی تھالی جیون ٹولی دی اک ونڈ اے۔ ایہدی چن ورگی مورت باہجوں ایہدا ایہ ناں پیا۔ 

## بارلے جوڑ
زامورا وڈا گرجاگھر

**زامورا وڈا گرجاگھر** زامورا، سپین وچ ایک وڈا گرجا اے. ایہ دیرو دریا دے سجے پاسے دكھن وچ شہر دے پرانے علاقے وچ اے۔ ہن وی اس دیاں پرانیاں کنداں تے بوآ ہے۔

اس دی اساری 1151 توں 1174 دے وچ ہوئی تے یہ ہسپانوی رومانی آرکیٹیکچر دے سبھ توں مانتا والے نمونیاں وچوں ایک اے۔

## تریخ
اس توں پہلا كاستيل دے الفانسو 7 ویں دے ویلے وچ ایل سالوادور ناں دا گرجا ہیگا سی پر وہ ٹٹ پھٹ گیا سی۔

اس گرجا دی اساری بشپ استیبان دی اکھ تھلے كاستيل دے الفانسو 7 ویں تے اسدی بہن کیمرے رايمدیس دی ہتھ ونڈائی دے نال کروائی گئی- اسدے دور اساری (1151 سے 1174) دی تصدیق گرجا دے اتری حصے وچ موجود کتبے توں ہوندی اے۔ اک کھوج باہجوں ایہ کاہڈ کڈی گئی اے جے اس دی اساری بشپ بےرناردو دی اکھ تھلے 1139 وچ شروع ہوگئی سی-

## گیلری

File:20258 ZAMORA-PANORAMICAS.JPG
File:Catedra de Zamora panoramica.JPG
File:Catedral de San Salvador de Zamora (2676922015).jpg
File:Catedral de San Salvador de Zamora (2676921373).jpg
File:Catedral de San Salvador de Zamora (2676922505).jpg
File:Catedral de San Salvador de Zamora (2677738852).jpg
File:Catedral de Zamora desde el castillo.JPG
File:Fundación Joaquín Díaz - Catedral - Zamora (1).jpg
File:Catedral, murallas y aceñas de Zamora.JPG
File:Torre de la Catedral de Zamora desde Olivares.jpg
File:Zamora catedral 01 cupula romanica lou.JPG
File:Zamora catedral cupula gallonada lou.JPG
File:Zamora Catedral Wappen 727.jpg
File:Zamora Catedral PM 73530 Z.jpg
File:Zamora, catedral-PM 17792.jpg


## کتاباں
* 
* 
* 
* 
* 
*
* 
*

## بارلے جوڑ
 
* La Catedral de Zamora. 
* Fotografías.
رضا شاہ پہلوی

**رضا شاہ پہلوی** (۱۸۷۸-۱۹۴۴) ۱۵ دسمبر ۱۹۲۵ توں ایران دے بادشاہ سن ۔ اوہنے وشکارلے ایران چ پہلوی خاندان دا مڈھ رکھیا۔

## حوالے

گٹھ:ایرانی شخصیتاں
گٹھ:ایران
بلی شارک

**بلی شارک** پدھری شارکاں دا اک ٹبر اے۔ ایہدے وچ 150 دے نیڑے شارکاں نیں۔ ایہ گرم توں ٹراپیکی سمندراں وچ ملدیاں نیں۔

* بوا بلی شارک
* کومورو بلی شارک
* ٹھمکنی بلی شارک
*ازو بلی شارک
*زنجیر بلی شارک
*کرلہ بلی شارک
*کیمپیچی بلی شارک
*محمل بلی شارک
*سلیمنڈر بلی شارک
*پعوری بلی شارک
*ماڑی بلی شارک
*بڈی بلی شارک
*کچجی بلی شارک
*پنوشیو بلی شارک
*کبی بلی شارک
*جپانی بلی شارک
*موٹی بلی شارک
*بورنیو بلی شارک
*سلدنہا بلی شارک
*سپنچ بلی شارک
*چھائیاں والی بلی شارک
*پدھرا سر بلی شارک
*نکی اکھ بلی شارک
*تھلواں چین بلی شارک
*پعوری ٹھمکنی بلی شارک
*لیندی افریقن بلی شارک
*پیلی ٹھمکنی بلی شارک
*لال ٹھمکنی بلی شارک
*اک پری بلی شارک
*کالا گلپھڑا بلی شارک
*لمی نک بلی شارک
*نکی مگری بلی شارک
*وڈا نک بلی شارک
*ڈنگا پانی بلی شارک
*ہلکی پیلی بلی شارک
* چؤٹھی بلی شارک
*گڈی بلی شارک
*گلف بلی شارک
*کورل بلی شارک
*بالی بلی شارک
*پٹی والی ریت بلی شارک
*آسٹریلین ٹھمکیاں والی بلی شارک
*وڈے سر والی بلی شارک
*نکے ٹڈ والی بلی شارک
*تنگ منہ والی بلی شارک
*لمے سر والی بلی شارک
*تنگ منہ والی بلی شارک
*ملک ملن دی بلی شارک
*چٹے پنڈے والی بلی شارک
*لیندی ٹھمکیاں والی بلی شارک
*چوڑے نک والی بلی شارک
*چوڑے نک والی بلی شارک
*چوڑے سر والی بلی شارک
*چوڑے گلپھڑیاں والی بلی شارک
*آئس لینڈ بلی شارک
*کھٹی ٹھمکنی بلی شارک
*نکی ٹھمکنی بلی شارک

## بارلے جوڑ
وال ڈنگی

**وال ڈنگی** جنوراں دی اک برادری ڈنگنے دی تھالی جیون ٹولی دی اک ونڈ اے۔ ایہ 7000 میٹر دی ڈونگھائی تک وسدی اے۔ رات ویلے ایہ اپر آندی پلانکٹن کھان لئی۔ ایہ تھالی جیون دی سب توں وڈی ونڈ اے تے آرکٹک ورگے ٹھنڈے تھانواں دی واسی اے۔ ایہدے لمکدے والوں توں ایہدا ایہ ناں رکھیا گیا اے۔
ریکویم شارک

**ریکویم شارک** شارکاں دا اک ٹبر اے۔

## ونڈاں
*دریائ شارک
*گیلاپیگوس شارک
*بورنیو شارک
*چکری شارک
*گلائفس گرکی
*اراودی شارک
*تانبہ شارک
*نمبو شارک
*پانڈیچری شارک
*سنولی شارک
*گنگا شارک
*پینڈی نک شارک
*بیلجہ نک شارک
*برازیلی تیزنک شارک
*کالی نک شارک
*ودیا دند شارک
*سلیٹی تیز نک شارک
*کریبین ریف شارک
*تیز نک شارک
*کریبین تیزنک شارک
*ٹھمکا پوچھل شارک
*چھرا نک شارک
*کالی چنج شارک
*نیزہ دند شارک
*سلیٹی ریف شارک
*سور اکھ شارک
*ٹائیگر شارک
*ریشمی شارک
*نیلی شارک

## بارلے جوڑ

گٹھ:شارک
میکرل شارک

* سالمن شارک
* چٹی وڈی شارک
*میکو شارک
*نکا پر میکو شارک
*وڈا پر میکو شارک
*پوربیگل
لالٹین شارک

**لالٹین شارک** شارکاں دا اک ٹبر اے۔

*نکی شارک
## بارلے جوڑ

گٹھ:شارک
فرشتہ شارک

**فرشتہ شارک** شارکاں دا اک ٹبر اے۔ ایہناں دے پدھرے پنڈے تے چوڑے پاسے والے پر ہوندے نیں۔

## ونڈاں

## بارلے جوڑ
مڑکنی مچھیاں

**مڑکنی مچھیاں** دا ٹانچہ ہڈیاں دے بجاۓ مڑکنی ہڈیاں دا بنیا ہوندا اے تے ایس باہجوں ایس ٹولی دا ایہ ناں پیا۔ ایہدے وچ شارکاں آندیاں نیں۔
سانتا ماریا گرجاگھر (ارباسال)

**سانتا ماریا گرجاگھر (ارباسال)** آستوریاس, سپین دا ایک گرجاگھر اے-

## باہری لنک
* Spain By Zoran Pavlovic, Reuel R. Hanks, Charles F. Gritzner
* Some Account of Gothic Architecture in SpainBy George Edmund Street
* Romanesque Churches of Spain: A Traveller's Guide Including the Earlier Churches of AD 600-1000 Giles de la Mare, 2010 - Architecture, Romanesque - 390 pages
* A Hand-Book for Travellers in Spain, and Readers at Home: Describing the ...By Richard Ford
* The Rough Guide to Spain

گٹھ:سپین
گٹھ:ہسپانیہ
مُکھ

**مُکھ** اک انسانی انگ اے۔ اے تون توں اتے تے سر توں تھلے ہُندا اے ۔ ایہنوں پنجابی چ طنزیا طور تے بوتھا تے پیار نال مُکھڑا آکھیا جاندا اے ۔
ݙ

**ݙ** پن٘جابی بولی دی خاص آوازاں ݢوں ظاہر کرن  لئی اک اکھر اے۔ اینوں ݙے پڑھنے آں۔ ݙ دی مثالاں:

ݙانگ، ݙوئی، ݙاتری، ݙکھݨ، ݙیوا، ݙیـݨ، ݙہی، ݙیݙر، ݙاکو، ݙاڑھی، ݙاند، ݙند، ݙول، ݙانگ، ݙاچی

## ہور ویکو
*ٻ
*ڄ
*ڳ

گٹھ:اکھر
لنگزی کھمبی

**لنگزی کھمبی** کھمبیاں دی اک ونڈ اے جیہڑی چینی دوائیاں وچ 2000 وریاں تو ورتی جارئی اے تے اینج ایہ سب توں پرانی ورتی جانوالی کھمبی اے۔

## بارلے جوڑ
کھمبیاں

**کھمبیاں** الی دی اک برادری اے۔ ایہدے وچ 16 ٹولیاں، 52 پتیاں، 177 ٹبر تے 31،515 ونڈاں نیں۔

ڈھینگری کھمبی
## بارلے جوڑ
ݨ

**ݨ**، پنجابی شاہ مکھی لپی دا اک اکھر اے۔ اس توں علاوہ ایہ ہور زباناں وچ وی موجود اے۔ پنجابی گرمکھی لپی تے ہندی دیو ناگری لپی وچ وی اس صوت واسطے اکھر موجود نیں۔ ایہہ اکھر، ن تے ڑ دی اواز دا اک مجموعہ اے۔

## اُچارݨ
	

اُچاݨ
noun, feminine	same as ਉਚਾਈ ; rise, high ground, steepness
2	
ਉੱਠਣ ਬਹਿਣ
	

اُٹھّݨ بہݨ
noun, masculine	company; close acquaintance
3	
ਉਡਾਣ
ਉਡਾਰੀ
	

اُڈاݨ
اُڈاری
noun, feminine	flight, air sortie, take-off
4	
ਉਣ
	

اُݨ
verb	imperative form of ਉਣਨਾ , knit, weave, string
5	
ਉਤਸ਼ਾਹਹੀਣ
	

اُتشاہ ہیݨ
adjective	apathetic, impassive, dull
6	
ਉਦਮਣ
ਉੱਦਮੀ
	

اُدمݨ
اُدّمی
adjective, feminine/adjective, masculine	enterprising, energetic, active, industrious; noun, masculine enterpreneur
7	
ਉਧੇੜਬੁਣ
	

اُدھیڑبُݨ
noun, masculine	perplexity, dilemma, anxious thought, worry, indecision
8	
ਉਪਚੋਣ
	

اُپچوݨ
noun, feminine	by-election
9	
ਉਪਜਾਊਪਣ
	

اُپجاؤپݨ
noun, masculine	productivity, fertility, fecundity
10	
ਉਲਝਣ
	

اُلجھݨ
noun, feminine	entanglement, complex problem, complication, dilemma, quandary, imbroglio, perplexity, embarrassment, contretemps
11	
ਊਣ
	

اُوݨ
noun, feminine	deficiency, deficit, shortage, shortfall, lag, lack, want
12	
ਓਦਣ
	

اودݨ
adverb	on that day
13	
ਅਸ਼ਟ ਕੋਣ
	

اشٹ کوݨ
noun masculine, adjecitve	octagon
14	
ਅਹਿਣ
	

اہِݨ
noun, masculine	hail, hail pellet or ball, hail storm
15	
ਅਕਿਰਤਘਣ
	

اکرت گھݨ
adjective	ungrateful
16	
ਅਖਾਣ
	

اکھاݨ
noun, masculine	proverb, saying, aphorism, adage
17	
ਅੰਗਹੀਣ
	

انگہیݨ
adjective	limbless, cripple, disabled
18	
ਅੰਗਣ
ਅੰਗਣਾ
	

انگݨ
انگݨا
noun, masculine	courtyard, compound
19	
ਅਜਵਾਇਣ
	

اجوائݨ
noun, feminine	see ਜਵੈਣ , parsley, thyme
20	
ਅੰਞਾਣ
	

انجاݨ
adjective	same as ਨਿਆਣਾ , young, immature

## ہور دیکھو
* ݪ

## حوالے

گٹھ:پنجابی
گٹھ:پنجابی بولی
گٹھ:اکھر
گٹھ:پنجابی اکھر
سور ٹبر

**سور ٹبر** ددپلانے جانوراں دا اک ٹبر اے۔ ایہدے وچ 5 ٹوکرے تے 20 دے نیڑے ونڈاں نیں۔

*سور
## بارلے جوڑ

گٹھ:سور ٹبر
سوہنی پری چڑی

**سوہنی پری چڑی** پری چڑی ٹبر دی اک چڑی اے۔ ایہ اسٹریلیا دی واسی اے۔ ایہدے تے 7 دے نیڑے رنگ ہوندے نیں۔ ایہ ٹبر بنا کہ اک تھاں تے پورا ورہ ریندے نیں۔ ایہ وڈے وڈے بوٹیاں وچ آلنے بناندے نیں۔ ایہ آسٹریلیا دے 90٪ تھاں تے ملدے نیں۔ سوہنی پری چڑی کیڑے مکوڑے کھاندی اے۔ 

ایہ 5.5 انچ توں 6 انچ دے وشکار لمے تے 6-11 گرام پعاری ہوندے نیں۔ 
## بارلے جوڑ
اعراب

**اعراب** (انگریزی: Arabic diacritics) لکھائی وچ ورتِیاں جاݨ والِیاں اضافی علاماتاں نیں جیہڑِیاں لکھائی وچ تلفّظّاں نُوں واضح کرن لئی مددگار ہُندِیاں نیں۔ کدی ایہناں علامتاں نُوں لِکھیا جان٘دا اے کدی نئِیں لِکھیا جان٘دا۔

"اعراب" عربی زبان دا لفظ اے جیہڑا بطَور جمع مستعمل اے، ایہدا واحد "اعرب" اے۔ اعراب دا مطلب حرُوف اُتے لائِیاں جاݨ والِیاں علامتاں تے آواز دِیاں حرکتاں نیں، جیہڑِیاں زبان نُوں فصِیح بناؤن لئی اِختیار کِتِیاں جان٘دِیاں نیں۔ ایہناں دی مدد نال زبان وچ موجُود صَوتی تراکِیب تے تغیرات الکلام واضح کِیتے جان٘دے نیں۔ اعراب نُوں حرکات وی کہیا جان٘دا اے۔ 

## زبر
ا دی مُختصِر آواز 

مثالاں : **کَھپ** ۔ **لَت** وغیرہ 

واول حروف یعنی الف اُتے زبر دی لوڑ نئِیں پَیندی کیون٘کہ الف تے زبر صِرف اِکو قِسم دی ہُندی اے جد کہ **واؤ**، **پیش** تے **ی**، **زیر** دِیاں تِن تِن قِسماں ہُندِیاں نیں۔

## زیر
پنجابی زبان وچ زیر دِیاں تِن قِسماں نیں:

### چھوٹی زیر (زیر معرُوف)
ی (چھوٹی یے) دی مُختصِر آواز 

مثالاں : **سِکہ** ۔ **نِکا** وغیرہ 

واول حروف نال: **گِیت** ۔ **نِیل**

### درمیانی زیر (زیر مجہُول)
ے (درمیانی یے) دی مُختصِر آواز 

مثالاں : **چر** ۔ **ون٘گ** وغیرہ 

واول حروف نال: **تیل** ۔ **کھیل**

### وڈی زیر (زیر لِین)
ےَ (وڈی یے) دی مُختصِر آواز 

مثالاں : **تحت** ۔ **قحط** وغیرہ 

واول حروف نال: **خَیر** ۔ **پَیر**

## پیش
پنجابی زبان وچ پیش دِیاں تِن قِسماں نیں:

### چھوٹی پیش (پیش معرُوف)
وُ (چھوٹی واؤ) دی مُختصِر آواز 

مثالاں : **گُلی** ۔ **کُجا** وغیرہ 

واول حروف نال: **بُوٹ** ۔ **کُوڑا** 

### درمیانی پیش (پیش مجہُول)
و (درمیانی واؤ) دی مُختصِر آواز 

مثالاں : **دکھ** ۔ **شعبہ** وغیرہ 

واول حروف نال: **لوٹا** ۔ **مور**

### وڈی پیش (پیش لِین)
وَ (وڈی واؤ) دی مُختصِر آواز 

مثالاں : **بہت** ۔ **ہڑبن٘گ** وغیرہ 

واول حروف نال: **شَوق** ۔ **قَوم**

## جزم
جزم علامت ساکن نُوں کہیا جان٘دا اے۔ اوہ حرف جیہڑا متحرک نہ ہووے اوہ ساکن کہلاؤن٘دا اے۔ کِسے لفظ دا جیہڑا حرف ساکن ہووے اوہدے اُتے جزم دی علامت لائی جان٘دی اے۔ مثلن لفظ "انسان" وچ "ن" ساکن حرف اے۔ عام طَور تے الفاظ دا آخری حرف ساکن ہُندا اے۔

## شَدّ
شَدّ دی علامت کِسے لفظ دے کِسے حرف اُتے تکرار واسطے ورتی جان٘دی اے۔ کِسے وی لفظ دے پہلے حرف اُتے شَدّ نئِیں لائی جان٘دی اے۔ 

## حوالے

گٹھ:صوتیات
گٹھ:بولی پڑھت
گٹھ:لسانیات
گٹھ:زبان
گٹھ:لپی
نقشی پری چڑی

**نقشی پری چڑی** پری چڑی ٹبر دی اک چڑی اے۔ ایہ اسٹریلیا دی واسی اے۔
## بارلے جوڑ
درزی پنچھی

**درزی پنچھی** پنچھی ٹولی دی چڑیاں پتی دا اک ٹبر اے تے ایہدے وچ 119 ونڈاں نیں۔ ایہ تی کھانوالے گول چنجاںوالے پنچھی نیں۔ ایہ اپنے آلنے بڑے چآ نال بناندے نیں (اینے ودھیا آلنے کوئی ہور نہیں بناندا) تے ایسے باہجوں ایہناں دی مانتا تے ٹبر ناں اے۔ آلنے بنان وچ ایہ پتر، گھآ تے نکیاں ٹاہنیاں ورتدے نیں۔ چوکھیاں ونڈاں دے آلنیاں دے مونہ تھلے ول ہوندے نیں۔ 

## بارلے جوڑ
موہری ٹبر

**موہری ٹبر** پھلوالے بوٹیاں دا اک ٹبر اے۔ ایہ نکیاں جھاڑیاں والا ٹبر اے جیدے چوکھے بوٹے پکے اگے ریندے نیں تے کچھ سلانہ اگدے نیں۔

## ناں
ایہدا ناں موہری ٹبر ایہدی ایس گل توں رکھیا گیا اے جے ایہ دوجے پھلاں توں موہرے یا پہلے اگدا تے کھڑدا اے۔

* بلی بوٹی

## بارلے جوڑ

* http://www.auriculaandprimula.org.uk/
نم ٹبر

**نم ٹبر** رکھاں، بوٹیاں تے جھاڑیاں دا اک ٹبر اے۔ ایس ٹبر وچ 50 ٹوکرے تے 550 ونڈاں نیں۔ نم، دریک، بکائن ایس ٹبر دے عام رکھ نیں۔
## بارلے جوڑ
امریکی ورجن جزیرے

**امریکی ورجن جزیرے** کیریبین سمندر وچ کج جزیرے نیں۔ ایہ امریکہ دے نیں۔ایہناں دا راجگڑھ شارلٹ ایملی اے۔ ایہ 346.36 مربع کلومیٹر تھاں تے پھیلے ہوۓ نیں۔ ایہناں دی لوک گنتی 106,405 اے۔ ایتھے دی کرنسی ڈالر تے بولی انگریزی اے۔

گٹھ:کریبین جزیرے دیس
گٹھ:اتلے امریکی دیس
کھٹی بوٹی

**کھٹی بوٹی**  پھلوالے بوٹیاں دے اک ٹبر کھٹی پتی دی اک ونڈ اے۔ ایہ اک عام ملن والی بوٹی اے جیہڑی زمین تے ای بچھی ریندی اے۔

## بارلے جوڑ
گرو نانک دیو یونیورسٹی

**گرو نانک دیو یونیورسٹی** (Guru Nanak Dev University) امبرسر  پنجاب وچ اک سرکاری یونیورسٹی اے۔
گرو نانک دیو یونیورسٹی 24 نومبر 1969 نوں گرو نانک دیو جی دے 500 سالا اوتار پرب تے بݨائی گئی سی۔ ایہ یونیورسٹی پڑھائی دے نال نال کھیلاں دے کھیتر وچ وی دوسریاں یونیورسٹیاں توں بہت اگے اے۔ گُرو نانک دو یونیورسٹی ایکٹ 1969 وچ پنجابی بولی دے پرچار پرسار تے ودیک طور تے پچھڑیاں شرینیاں تے سماج وچ علم دے پرسار دے مکھ منتوَ دا پراودھان اے۔

گٹھ:یونیورسٹیاں
گٹھ:چڑھدا پنجاب
گٹھ:چڑھدے پنجاب دیاں یونیورسٹیاں
چٹی ویل

**چٹی ویل** گلابی تے چٹے پھلانوالی اک  ویل اے۔ ایہ اتلے پنجاب دے پہاڑی تھانواں تے ہوندی اے۔ ایہ ہوا پھل ٹبر توں اے۔

## پسار
ایہ افغانستان توں لے کے تائیوان تک دے پہاڑی تھانواں دی واسی اے۔
## بارلے جوڑ
وٹامن سی

**وٹامن سی** یا اسبورک ایسڈ انساناں تے کج جانوراں لئی اک چاہیدا کھان پین اے۔ ایہ تازہ فروٹاں تے ہری سبزیاں وچ ہوندا اے۔ ایہ پانی وچ گھل جانوالے کج وٹامناں وچوں اے۔ پھٹڑاں دے ٹھیک کرن وچ وٹامن سی دا بڑا کم اے۔ 

وٹامن سی نوں 1928 وچ والٹر ہاورتھ تے پال کارر  نے لبیا۔

گٹھ:وٹامن
پیلی توتنی

**پیلی توتنی** اک وڈا جھاڑی بوٹا اے جیدے تے پیلے رنگ دے توتنی ورگے پھل لگدے نیں تے ایسے باہجوں ایہدا ناں پیلی توتنی اے۔ ایہنوں مالی ٹکوما یا ٹکونا وی سددے نیں۔ پیلی توتنی پھلواریاں، سڑکاں دے کنڈیاں تے گھراں وچ لگایا جانوالا اک سجاوٹی بوٹا اے۔ ایہ سوکا سہ جاندا اے تے گرم تھانواں تے وی اگ آندا اے۔
## بارلے جوڑ
اردوشاعر

فیض احمد فیض ۔۔۔ 20وی صدی داردو دا بیت وڈا شاعر ۱۳ فروری ۱۹۱۱ نوں سیالکوٹ چ پیدا ھویا ۔۔۔ ۱۹۴۱ چ اپنی شاعری دی پہلی کتاب نقشِ فریادی لوکاں دے سامنے آئی ۔۔ اس توں علاوہ سرِ وادیٔ سینا ، شامِ شہرِ یاراں ،زنداں نامہ اس دی شعراں دیاں کتاباں نیں ۔۔ شعراں دا مجموعہ نسخہ ہائے وفا دے ناں نال چھپ چکیا۔۔ 20نومبر 1984نوں لاہور چ فوت ہوئے۔۔

گٹھ:اردو ساہت
گٹھ:اردو
پیگاسس

**پیگاسس** یونانی لوک کہانیاں دا اک گھوڑا اے۔ اے پراں والا گھوڑا چٹے رنگ دا ہوندا اے۔ پوسیڈان تے میڈوسا ایدے ماپے سن۔ اینے ٹلہ ہیلیکان تے پیر مارے جیدے توں ہیپوکرین دا سوا نکلیا۔ بیلرفون نے ایدے تے سواری کیتی۔ زیوس دیوتا نیں اینوں پیگاسس تارہ چرمٹ وچ بدل دیتا۔ اینوں شاعری تے سیانف دا نشان سمجھیا جاندا اے۔
پیگاسس تارہ جھرمٹ

**پیگاسس تارہ جھرمٹ** نویں 88 تارہ جھرمٹاں وجوں اک تے اتری اسمان ول اے۔ ایہ بطلیموس دے 48 تارہ جھرمٹاں وچ وی سی۔ ایدا ناں اک یونانی لوک کہانیاں دے گھوڑے پیگاسس دے ناں تے اے۔ انیف ایہدا سب توں لشکدا تارہ اے۔
## ہورویکھو
## حوالے

## بارلے جوڑ

گٹھ:تارہ جھرمٹ
گٹھ:تارہ جھرمٹ

گٹھ:تارہ پڑھت
گٹھ:خلائی سائنس
گٹھ:سائنس
گٹھ:فلکیات
گٹھ:تارے
درشن سنگھ دھیر

**درشن سنگھ دھیر** اک پرواسی پنجابی ناولکار، کہانیکار اتے لکھک اے- اہنے ہن تک 11 ناول اتے 90 کہانیاں لکھیاں نے-

## کتاباں
### ناول
**یہ لوک* (1996)
**اجنبی چہرے* (2003)
**وہن* (2011)
**اپنے اپنے راہ* (1980)
**لکیراں تے منکھ* (1991)
**[[پیڑاں دے آر پار]]* (2013)
**سنگھرش*
**دھندلا سورج*
**گھر تے کمرے*
**رنبھومی*
**When the Waters Wail* (انگریزی, 2009)
**حاشیے*

## حوالے
فریدون مشیری

**فیریدون موشیری** (فارسی: فریدون مشیری؛ جنم 21 ستمبر 1926 - موت 24 اکتوبر 2000) ایران دے مشہور سمکالی فارسی شاعراں وچوں اک سی۔ اسدی شاعری دی سبھ توں وڈی دین جدید فارسی ادب دا معاشرتی تے جغرافیائی پدھر اتے دائرہ وسیح کرن دی منی جاندی اے۔

## زندگی
فیریدون دا جنم تہران وچ اک شاعراں دے خاندان وچّ ہویا۔ 

## کم
اسدا شاعری دا پہلا مجموعہ *تیشنے-اے-طوفان*(طوفان لئی پیاسا) 1955 وچّ چھپیا۔

## شاعری دا نمونہ
### جے

جے میں چن ہندا
تاں تیری تلاش کردا 
بھاویں توں جتھے مرضی ہندی

تے جے میں پتھر ہندا
تاں میں تیرے راہ وچّ ہندا
بھاویں توں جتھے مرضی جاندی

پر جے توں چن ہندی 
تاں شاید ہی کدے
میرے گھر اتوں لنگھدی

تے جے توں پتھر ہندی 
تاں بھاویں میں جتھے ہندا
توں مینوں توڑدی!
توں مینوں توڑدی!


## حوالے
سرائیکی شعراء

سرائیکی دے کچھ شاعراں دے ناں ایہہ نیں۔

*سچل سرمست
*حمل لغاری
*فقير قادر بخش بيدل
*محمد محسن بیکس
*روحل فقیر
*شاکر شجاع آبادی
*سید کاظم شاہ نازک

گٹھ:شاعر
شربت گل

**شربت گل** اک افغان مہاجر خاتون سی۔ نیشنل جیوگرافک سوسائٹی دے فوٹوگرافر سٹیو میک کری نے اوہدی فوٹو بنائی جیہڑی جون 1985 دے نیشنل جیوگرافک میگزین دے مکھ صفحے اُتے لگی تے اوہنوں دنیا وچ شہرت ملی۔

شربت گل 1972 وچ اف‏غانستان وچ جمی۔ اوہ اپنے والدین تے ہور رشتے داراں نال پاکستان آئی تے پشاور دے مہاجر کیمپ ناصر با‏غ وچ وسی۔ اوہدی والدہ اپینڈسائٹس دی وجہ توں انتقال کرگئی جد اوہ پاکستان منتقل ہوئی۔ اوہدا ویاہ رحمت گل نال ہویا تے اوہدیاں 3 دھیاں نیں۔ نیشنل جیوگرافک والیاں اوہنوں 2002 وچ لبھیا۔

35 سال تک پاکستان وچ رہن توں بعد، 2017ء وچ پاکستان دی عدالت نے اوہنوں جعلی شناختی دستاویزات رکھن دے جرم وچ واپس افغانستان بھیج دتا۔ 2021ء وچ افغانستان وچ طالبان دی واپسی نال اوہدی زندگی خطرے وچ پے گئی تے اوہنے نومبر 2021ء وچ اٹلی وچ سیاسی پناہ دی درخواست دتی تے اوتھے چلی گئی۔

گٹھ:افغان شخصیتاں
چونا

**چونا** جانور مثال تور پر گاں بکری بھیڑ یا  اونٹنی دے تھن توں دد کڈنے دی حرکت ہے۔

## اَور ویکھو
*دد

گٹھ:کم کتہ
موسا دا مصلا

**موسا دا مصلا** دا تھلویں ہمالیہ وچ اک 4100 میٹر/13,500 فٹ اچی پہاڑی چوٹی اے۔ ایہ ضلع مانسہرہ دی تحصیل بالاکوٹ وچ اے۔
موہن سنگھ

**پرو. موہن سنگھ** (20 ستمبر 1905 - 3 مئی 1978) پنجابی دے اک ترقیپسند تے رومانی شعار تے سمپادک سن۔ ودھیرے کرکے اوہناں دی پچھان شعار کرکے ہے۔ پنجابی شعاراں وچ اصل معنے وچ آدھونکتا دا آغاز اس دی شعاری راہیں ہندا اے۔ بھائی ویر سنگھ نوں پہلا آدھونک شعار من لیا جاندا اے پر اوہناں دی شاعری دی انتروستو نوں آدھونک نہیں کیہا جا سکدا۔

## رچناواں
### شعاری دیاں کتاباں
**چار ہنجھو*
**ساوے پتر*
* *کسمبھڑا*
* *ادھواٹے*
* *کچّ-سچ*
**آوازاں*
**وڈا ویلا*
**جندرے*
**جیمیر*
**بوہے*

### انوواد
*'لائیٹ آف ایشیا' نوں 'ایشیا دا چانن' 
* سولوکھوو دے 'ورجن سوآئل اپٹرنڈ' نوں *[[دھرتی پاسہ پرتیا]]*
* *[[سترنگی پینگھ]]*
**[[نرملا]]* (پریمچند دے ہندی ناول دا انوواد)
**[[گودان]]* (پریمچند دے ہندی ناول دا انوواد)
**[[پینگھ]]* (ناول)
*جواہر لال نہرو دیاں 'پتا ولوں دھی نوں چٹھیاں' (وارتک)
*سوپھوکلیج دے یونانی ناٹک دا *[[راجا ایڈیپس]]* وجوں انوواد کیتا ۔

### مہانکاوِ
**ننکائن*

### کہانیاں
**نکی-نکی واشنا* (پنجابی)

## باہرلے سروت
* پرو: موہن سنگھ دی زندگی دی شام -سرجیت پاتر

گٹھ:رپھڑی صفے
ساتل

**ساتل** پھلوالے بوٹیاں دے تلسی ٹبر دا اک بوٹا اے۔ایہنوں جنگلی پودنہ وی کیندے نیں۔

## بارلے جوڑ
انجم قریشی

**انجم قریشی** (21 فروری 1966) پنجابی دی شاعرہ نیں۔ پنجابی شاعری تے اوناں دیاں تن کتاباں نیں۔

## جیون
انجم قریشی 21 فروری 1966 نوں لہور وچ جمی۔ اوہ سلیم قریشی ہوراں دی دھی نیں۔ دبئی تے کراچی وچ پڑھائی کیتی۔ پنجابی شاعری اوہناں 1997 وچ شروع کیتی تے ہن تک پنج کتاباں لکھ چکیاں نیں۔

## شاعری ادھارن
اپنے گھر وچ کھوہ ہوندیاں اسیں منگ دا پانی پیتا
ماں بولی نہ بولی توں ساڈے نال دھرو کیوں کیتا

## کتاباں

*میں لبھن چلی
* دوجا پاسہ
* میں تے املتاس

گٹھ:پنجابی شاعر
وسیم تارڑ

**وسیم تارڑ** پاکستانی صحافی تے لکھاری نیں۔ اوہ گکھڑ منڈی، گجرانوالہ چ جمے تے اسلامیہ کالج گوجرانوالہ چ پڑھیا۔ اج کل روزنامہ پاکستان چ کالم لکھے دے نیں۔ اوناں دے کالم پاکستان دی سیاست دوالے پھیردے نیں۔

وسیم تارڑ نے کئیاں اخباراں لئی کالم لکھے نیں 0۔

گٹھ:اردو لکھاری
گٹھ:اردو ساہت
سلمان بن عبدالعزیز

سلمان بن عبدالعزیز (1935) سعودی عرب دا اجکل دا بادشاہ اے۔ ایہ اپنے بھراء عبداللہ بن عبدالعزیز دے مرن مگروں 23 جنوری  2015ء چ بادشاہ بنیا ۔ ایہ سعودی صوبہ ریاض دا 1963ء توں 2011 تک گورنر رہیا ۔

گٹھ:سعودی عرب
گٹھ:سعودی عرب دے بادشاہ
گٹھ:سعودی شخصیتاں
2015

2015 گریگری کیلنڈر دا ورہ اے جیہڑا جمعرات والے دن ٹریا۔

## دساں
* 1 جنوری نوں لیتھوینیا نے یورو نوں اپنی کرنسی من لیا تے اینج اوہ وی اک یورو دیس بن گیا۔

## سائینسی کھوجاں

## کھیڈاں

## فلماں

 ==