open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
دیش بھگت یادگار

**دیش بھگت یادگار** جالندھر وکھے غدر پارٹی دے کارکناں نے غدری یودھیاں دیا یاد وچ بنائی گئی یادگار اے۔ ایہہ اک دو منزلا عمارت اے جس وچ اک لائبریری، اک نمائش ہال، کانفرنس روم اتے کجھ رہائشی کمرے شامل ہن۔ ایہہ کمپلیکس شہر دے وچ گینڈ ٹرنک روڈ، جالندھر تے واقع اے۔ ایہہ عمارت اتے کھلھا تھاں تن ایکڑ زمین تے پھیلیا ہویا اے جو کہ 1955 وچ خریدی گئی سی۔

جدوں غدریاں دے کارکنّ عمر قید دی سزا بھگتن پچھوں انڈیمان جیل توں رہاء ہوئے سن، اوہناں نے 'دیش بھگت پروار معاون کمیٹی' دا گٹھن کرن دا فیصلہ کیتا، جسدا مقصد غدر پارٹی نال جڑے پریواراں دی بھلائی دی نگرانی کرنا سی جو اجے وی جیل وچ سن جاں لما سماں قید کٹن کارن نقارہ ہو گئے سن جاں اوہناں دی جائداد سرکار ولوں ضبط کر لئی گئی سی۔ بابا وساکھا سنگھ اس دے مکھ پربندھک بنے، جس نے بہت سارے لوڑوند پریواراں لئی کافی پیسہ اگراہیا سی۔ اس کمیٹی نے 1947 تک اپنیاں سرگرمیاں جاری رکھیاں جدوں بھارت نے اپنی آزادی حاصل کیتی

#### دیس بھگت یادگار دی فوٹو گیلری

File:Desh bhagat yadgar hall jalandhar 1.jpg|دیش بھگت یادگر ہال
File:Desh bhagat yadgar hall jalandhar.jpg|دیش بھگت یادگر ہال
File:Foundation stone of desh bhagat yadgar hall jalandhar 3.jpg|دیش بھگت یادگر ہال دا نیہہ پتھر
File:Foundation stone of desh bhagat yadgar hall jalandhar 4.jpg|دیش بھگت یادگر ہال دا نیہہ پتھر رکھن دی تصویر
File:Foundation stone of desh bhagat yadgar hall jalandhar 5.jpg|دیش بھگت یادگر ہال لئی دانیاں دی لسٹ
File:Foundation stone of desh bhagat yadgar hall jalandhar 7.jpg| دیس بھگت یادگر ہال لئی دانیاں دی لسٹ
File:Foundation stone of desh bhagat yadgar hall jalandhar 8.jpg|دیش بھگت یادگر ہال لئی دانیاں دی لسٹ
File:Foundation stone of desh bhagat yadgar hall jalandhar 9.jpg|دیش بھگت یادگر ہال لئی دانیاں دی لسٹ
File:Foundation stone of desh bhagat yadgar hall jalandhar.jpg|دیش بھگت یادگر ہال


## حوالے

گٹھ:غدر پارٹی
للی پلیٹ

**للی پلیٹ** (جم 2008) اک بریٹیش پیدائش ڈچّ ماحول پریمی اے۔ پلیٹ نوں اسدے یوتھ اتے ماحول دیاں چنتاواں نوں دور کرن لئی شانتمئی ہڑتالاں کرن لئی جانیا جاندا اے۔ اوہ ارتھ۔آر۔او۔جی،  اتے ڈبلیو۔او۔ڈی۔آئی۔ دی گلوبل امبیسڈر اے؛  پلاسٹک آلودگی گٹھجوڑ اتے ہولو گلوبل لئی یوتھ راجسفیر؛  اتے عالمی صفائی دن لئی بال امبیسڈر اے۔ پلیٹ شروعات وچ پلاسٹک کوڑے بارے پوسٹ کرن توں بعد سوشل میڈیا اُتے وائرل ہو گئی سی۔

پلیٹ دا جم برٹین وچ ہویا سی۔ اسدا پروار نیدرلینڈ چلا گیا جدوں اوہ ستّ سالاں دی سی۔

## واتاورنواد
2015 وچ پلیٹ اپنے دادا نال نیدرلینڈز وچ اک پارک وچ جا رہی سی جدوں اس نے زمین اُتے پلاسٹک دا کوڑا دیکھیا۔ اسنے اپنے ڈچّ دا مشق کرن لئی اوہناں نوں گنن دا فیصلہ کیتا۔ اوہناں نے 10 منٹاں دے اندر-اندر 91 پلاسٹک دے ٹکڑیا نوں اکٹھا کیتا۔ اسدے دادا جی نے اس نوں اگے دسیا کہ کوڑا-کرکٹ کویں پلاسٹک دے سوپ دے روپ وچ ختم ہندا اے۔ اکت حادثہ نے اسدی ماحول پہل کیتی اتے 7 سال دی عمر وچ، اسنے للی'ج پلاسٹک کلینئپ شروع کیتا۔ للی'ج پلاسٹک کلینئپ دے ذریعے اوہ کوڑا چکدی اتے دھیان نال اسنوں چھانٹدی سی۔ اوہ اوہناں نوں سوشل میڈیا اُتے پوسٹ کردی تاں جو اس مدعے اُتے جاگروکتا پیدا کیتی جا سکے۔ سالاں توں پلیٹ نے کوڑے دے، بوتلاں، سگریٹ پیکیٹ دے 100,000 ٹکڑے چکے۔ للی'ج پلاسٹک کلینئپ راہیں اسنے جنگلی جیون اتے ماحول نظام تے پلاسٹک دے اثر نوں وی سانجھا کیتا۔ وائرل ہون توں بعد اسدی پہل قدمی نے قومانتری مشہوری حاصل کیتی اے۔

چھوٹی عمر توں ہی اس نے جانوراں لئی شوکینتا درسائی اے، خاصکر اوہناں لئی جنہاں نوں جسمانی طور اُتے اپاہج منیا جاندا اے۔ اس کارن اس نوں سکول وچ بلی وی کیتا گیا اتے اس دے صرف اک ساتھی نے اس دی صفائی دیاں سرگرمیاں وچ دلچسپی دکھائی۔ پلیٹ پھر کنگز سکول چلی گئی، جتھے اس دیاں کئی جماعتیاں نے اس دیاں صفائی دیاں کوششاں وچ حصہ لیا۔

سال 2019 دیاں ڈچّ چوناں وچ، پلیٹ دے دادا جی نے اس دی ووٹ دتی، کیونکہ اوہ پلاسٹک دی پابندی لئی مہم چلا رہی اے۔ پلیٹ نے اک ویڈیو لیا اتے دوجیاں نوں وی اجیہا کرن لئی مُتحرک کیتا۔

ستمبر 2019 وچ، پلاٹ نے پیرس سمجھوتے نوں لاگوُ کرن متعلق سویڈن دی پارلیمنٹ دے باہر گریٹا تھنبرگ دے خلاف نوں ویکھیا۔ اوہ متاثر ہوئی اتے اس نے ہڑتال اُتے جان دا فیصلہ وی کیتا۔ کجھ ہفتیاں بعد، گریٹا تھنبرگ نیدرلینڈز وچ پلاٹ دیاں ہڑتالاں وچ شامل ہو گئی، نیدرلینڈز نوں یورپیئن یونین وچ گرینہاؤس گیس دے سبھ توں اچے اتشاہ کرن والیاں وچوں اک مندیاں۔ دوواں نوں برسیلز بلایا گیا جتھے اوہ یورپیئن پارلیمنٹ دے باہر جلوایو ریلی وچ شامل ہوئیاں۔

ہر جمعہ نوں، پلیٹ موسم دے سنکٹ دے خلاف وچ سرکاری عمارتاں دے باہر ہڑتال اُتے جاندی اے۔

## حوالے

گٹھ:ماحول کارکن
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 2008
یوریپڈیز

**یریپڈیز ** ( or ; ) (اندازاً 480 ق م– 406 ق م) تن پہلے گریک ٹریجڈی لکھاریاں وچوں اک سی جہناں دے ناٹک اج وی پڑھے اتے کھیڈے جا سکدے ہن۔ دوجے دو سوفوکلیز اتے ایسکلیئس سن۔

## حوالے

گٹھ:یونانی لوک
گٹھ:یونانی فلسفی
گٹھ:یونانی ناٹک کار
انورادھا بینیوال

thumb|انورادھا بینیوال

جم: 20 اپریل، 1986 ، پنڈ کھیڑی مہم، تحصیل مہم، ضلع روہتک، ہریانہ

کھیتر: شطرنج اتے ساہتکاری

کامیابیاں: قومی شطرنج چیمپین اتے کتاب آزادی میرا برانڈ
انورادھا بینیوال ہریانہ دی جمپل، اوہ کڑی اے جس نے ہندوستان دیاں کڑیاں نوں گھروں نکلن لئی راغب کیتا اے۔ ہندی ساہت دی دیہلیز تے اسنے اپنی کتاب ‘آزادی میرا برانڈ’ نال پیر دھریا۔ ایہہ اسدی یوروپ گھمکڑی دے ذکر دی پہلی کڑی اے۔ اپنے سوالاں دے نال انرادھا نے بھارتی سماج وچ انسان اپر لگیاں بندشاں دی چیرپھاڑ کیتی اے۔ آزادی میرا برانڈ قائم سماجی ڈھانچے وچ عورت اتے مرد دوناں دیاں بندشاں بارے سوال اٹھاؤندی اے۔ اس حوالہ وچ اسدا ‘ارینج میرج’ بارے ذکر دیکھیا جا سکدا اے۔

اپنی مڈھلی پڑھائی گھر وچ کرن والی انرادھا شطرنج دی اگھی کھڈارن بن کے ابھری۔ اوہ قومی پدھر دی جیتو اے اتے قومانتری پدھر تے وی بھارت دی نمائندگی کر چکی اے۔ اجکلھ اوہ لنڈن وچ اک شطرنج کوچ وجوں کم کردی اے اتے نال نال کئی سماجی سرگرمیاں دا وی حصہ بندی اے۔ بھارت دے وچ کڑیاں دے سماجی دماغی ترقی لئی اسنے 'جیو بیٹی' پروجیکٹ شروع کیتا اے اس توں علاوہ اوہ چھوٹے پنڈاں وچ لڑکیاں نوں شطرنج سکھاؤندی اے۔ اسدی کتاب دی انتکا وچ ہم وطن کڑیاں لئی جو پیار اے صاف جھلکدا اے۔

سفر اسدی مول تنقید بن چکیا اے۔ اوہ پوری دنیا نوں اپنے کھنبھاں ہیٹھ سمیٹ گھمدی رہندی اے۔
## ہورویکھو
## حوالے

گٹھ:بھارتی عورتاں
جوگندر پال

**جوگندر پال**  بھارت کے ایک مشہور اردو ادیب تھے۔

## پیدائش
جوگندر پال 5 ستمبر 1925ء کو سیالکوٹ، برطانوی ہند میں پیدا ہوئے تھے۔ وہ تقسیم ہند کے وقت بھارت آ گئے۔ ان کی مادری زبان پنجابی تھی تاہم ان کی ابتدائی اور وسطانوی تعلیم اردو ذریعہ تعلیم سے مکمل ہوئی اور یہی ان کے ادبی اظہار خیال کی زبان بنی۔

## تعلیم اور ملازمت
جوگندر نے ایم اے انگریزی ادب میں کیے اور پیشہ درس وتدریس سے جڑگئے۔ وہ مہاراشٹر کے ایک پوسٹ گریجویٹ کالج کے پرنسپل کے طور پر وظیفہ حسن خدمت پر سبکالزام ہوئے۔

## اردو ادب سے وابستگی
جوگندر کا یہ نقطہ نظر تھا کہ اردو ایک زبان نہیں بلکہ ایک تہذیب کی نمائندگی کرتی اے اور ان کے لئی تہذیب کا حصہ ہونا ادب سے وابستہ ہونا ہی تھا۔ وہ ترقی پسند تحریک کا حصہ تھے۔ ان کی افسانہ نگاری بھارت ہی میں نہیں بلکہ پاکستان کے ادبی حلقوں میں پزیرائی پائی۔

## تحریریں
جوگندر کی تخلیقات میں *دھرتی کا کال* (1961ء)، *میں کیوں سقیم*؟ (1962ء)، *کھودو بابا کا مقبرہ* (1994ء)، *پرندے* (2000ء) (سبھی افسانے)، *نہیں رحمان بابو* (افسانوں کا مجموعہ جس میں کچھ دوسطری تھے)، *آمدورفت* (1975ء)، *بیانات* (1975ء) (دو مختصر ناول)، *بے محاورہ* (1978ء)، *بے ارادہ* (1981ء)، *نادید* (1983ء)، *خواب رو* (1991ء) (دونوں ناول) زیادہ مشہور ہوئے تھے۔

## لائبریری آف کانگریس کی دلچسپی
*لائبریری آف کانگریس* کی نئی دہلی کے دفتر کے *جنوب ایشیائی ادبی تحفظ منصوبہ* (South Asian Literary Recordings Project) کے تحت جوگندر کی اور ان سے متعلق 22 تخلیقات حاصل کیے گئے تھے۔

## اعزازات
* سال 1999ء-2000ء کا *اقبال سمّان*
* سارک حصول حین حیات ایوارڈ (SAARC Lifetime Achievement Award)
* قطر کا ایک اردو تصنیفی ایوارڈ

## تخلیقی کام کے تراجم
جوگندر کی کہانیوں اور ناولوں کا ہندی، انگریزی اور کئی زبانوں میں ان کی بیوی کرشنا پال، بیٹی سُکریتا اور بھانجی اُموضوع ناگپال اور کئی مصنفوں کی جانب سے ترجمہ کیا گیا تھا۔

## انتقال
22 اپریل، 2016ء کو جوگندر پال کا انتقال ہو گیا۔

## حوالے

گٹھ:1925 دے جم
گٹھ:2016 دیاں موتاں
گٹھ:اردو ناول نگار
محمد حمید شاہد

**محمد حمید شاہد ** (Mohammad Hameed Shahid) پاکستان میں مقیم اردو کے نمایاں افسانہ نگار ،ناول نگار اور نقاد ہیں۔

## ابتدائی زندگی
محمد حمید شاہد 1957 میں پنڈی گھیب ضلع اٹک، پنجاب، پاکستان میں پیدا ہوئے۔ ان کے والد غلام محمد سماجی اور سیاسی کارکن تھے اور گھر میں کتب خانہ بنا رکھا تھا جس نے محمد حمید شاہد کو مطالعہ کے طرف راغب کیا۔ آپ کے دادا حافظ غلام نبی 1947 میں اپنے آبائی گائوں چکی کو خیرباد کہہ کر پنڈی گھیب میں بس گئے تھے۔ آپ نسبی طور پر اعوان، اجمال ہیں۔

## تعلیمی سلسلہ
محمد حمید شاہد نے ابتدائی تعلیم پنڈی گھیب سے پائی۔ میٹرک کے بعد زرعی یونیورسٹی فیصل آباد میں داخلھ لے لیا اور بہ قول سید ضمیر جعفری وہاں سے بستانیت کے فاضل ہوئے۔ بعد ازاں قانون کے تعلیم کے لیے پنجاب یونیورسٹی لاہور میں داخل ہو گئے۔ مگر والد ماجد کی شدید علالت اور بعد میں موت کے ساتھ ہی یہ سلسلہ منقطع ہو گیا اور ایک بنکار کی حیثیت سے عملی زندگی کا آغاز کر دیا۔

## ادب
محمد حمید شاہد کی ادبی زندگی کا آغاز یونیورسٹی کے زمانے ہی سے شروع ہو چکا تھا۔ آپ یونیورسٹی کے مجلہ “ کشت نو“ کے مدیر رہے۔ آپ کے پہلی کتاب اسی زمانے میں لاہور سے شائع ہوئی۔ پہلے پہلے انشائے بھی لکھے مگر جلد ہی افسانہ نگاری کی طرف آ گئے۔ “بند آنکھوں سے پرے“ کی اشاعت کے بعد اردو دنیا کی توجہ پا لی۔ آپ کے افسانوں کے مجموعوں “جنم جہنم“ اور “مرگ زار“ کے بعد آپ کا شمار اسی کی دہائی کے نمایاں ترین افسانہ نگاروں میں ہونے لگا۔ محمد حمید شاہد کے ناول “مٹی آدم کھاتی ہے“ اور اردو افسانوں “ سورگ میں سور“، “ مرگ زار“ اور “ برف کا گھونسلا “ کو بہت نمایاں مقام دیا جاتا ہے۔

## تنقید
محمد حمید شاہد کا رویہ ایک ایسے تخلیق کار کا رویہ ہے جو اپنے تخلیقی جوہر کو مختلف اصناف‘ اسالیب اور موضوعات کی کٹھالی میں ڈال کر پرکھتا ہے اور خود کو کسی تنگ دائرے میں قید کرنے سے اجتناب کرتا ہے۔ اس بات نے اسے ایک طرف تو مختلف تناظر میں خود کو پرکھنے کی سہولت دی ہے ‘ دوسرا اس کے ہاں فنی اور فکری کشادگی بھی در آئی ہے جو میرے خیال میں آج کے لکھنے والوں کے لیے نہایت ضروری بات ہے

## تصانیف
محمد حمید شاہد کی چند معروف تصانیف

### افسانے
* بند آنکھوں سے پرے
* جنم جہنم
* مرگ زار
* پارو
* محمد حمید شاہد کےپچاس افسانے

### ناول
* مٹی آدم کھاتی ہے

### تنقید
* ادبی تنازعات
* اشفاق احمد : شخصیت و فن
* اردو افسانہ : صورت و معنی

### دیگر
* پیکر جمیل
* لمحوں کا لمس
The touch of moment*
* سمندر اور سمندر

## حوالہ جات

## بیرونی روابط
* محمد حمید شاہد http://www.hameedshahid.com 
* دُکھ کیسے مرتا ہے http://www.hameedshahid.com/dukh.htm
* سورگ میں سور http://www.alqamarlibrary.com/adab/afsane/swarg
* آٹھوں گانٹھ کمیت http://www.hameedshahid.com/authoonganthkamait.htm
* مَرگ زار http://www.hameedshahid.com/margzaar.htm
* گانٹھ http://www.alqamarlibrary.com/adab/afsane/ganth
گٹھ:1957 دے جم
گٹھ:اعوان
گٹھ:اردو فکشن نگار
گٹھ:اردو ناول نگار
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی افسانہ نگار
گٹھ:پاکستانی ناول نگار
گٹھ:پاکستانی نثر نگار
گٹھ:ضلع اٹک دیاں شخصیتاں
گٹھ:ویہویں صدی دے پاکستانی افسانہ نگار
گٹھ:اکیہویں صدی دے پاکستانی افسانہ نگار
گٹھ:جامعہ زرعیہ فیصل آباد دے فضلا
برجندر چوہان

**برجندر چوہان** (جم 30 جولائی 1961) غزل رچنا لئی جانیا جاندا پنجابی شاعر اے۔ غزل نال اسنوں بے حدّ لگائ اے اتے اسنے دلی یونیورسٹی توں غزل اتے ہی پیئیچڈی۔کیتی اے۔ 13 جولائی 1987 توں اوہ گرو سری نانک دیوَ خالصہ کالج، دلی وکھے استاد اے۔
## شائع کتاباں
**[[پوناں اتے دستخط]]* ( پہلی وار 1995 تے دوجی وار 2000 وچ)
**[[خوشبو دا سفر]]* ( پہلی وار 2016 وچ)
## کاوَ ونگی
;کیتا نلام ہار کے اس نے ضمیر نوں۔
;دنیا نوں راس آ گیا اوہ وی اخیر نوں۔

;منگے دعا جو ساریاں دی خیر دے لئی،
;ایہہ شہر ڈھونڈدا ہے اک ایسے فقیر نوں۔

;میں نام تیرا دیکھیا جس دی وی نوک ’تے،
;سینے دے وچّ لکو لیا اوسے ہی تیر نوں۔

;اندر ہی اندر کھوردا رہندا ہے ایہہ سدا،
;ورلا ہی کوئی سامبھدے اکھاں ’چ نیر نوں۔

;سوکھے بڑے نے میٹنے راہاں دے فاصلے،
;اوکھا بڑا ہے دل توں مٹاؤنا لکیر نوں۔

;توں درد سارا اپنیاں غزلاں نوں سونپ دے،
;وارث ملیگا ہور کہڑا اس جگیر نوں۔

## باہری لنک
* برجندر چوہان دیاں پنج غزلاں
## تصویراں

File:Barjinder Chowhan at Punjabi language Poets&#039; Meet on occasion of Republic Day (India) 2020 15.jpg|برجندر چوہان 18 جنوری 2020 جمہوریہ دن تے پنجابی ساہت اکادمی ولوں منعقد شاعر دربار موقعے
File:Barjinder Chohan Punjabi Language poet 21.jpg| برجندر چوہان نابھہ شاعری میلہ 2016 موقعے


## حوالے

گٹھ:پنجابی شاعر
گٹھ:پنجابی شاعر
گٹھ:پنجابی لکھاری
ٹیسا خان

**ٹیسا خان** یونائیٹڈ کنگڈم وچ رہن والی ماحول دی وکیل اے۔ اسنے رضا مندی دتی اتے جلوایو مقدمے بازی نیٹورک دی معاون ڈائریکٹر اے، جو موسم وچ تبدیلی گھٹاؤن اتے جلوایو نیاں نال جڑے قانونی کیساں دی حمایت کردی اے۔

خان نے دلیل دتی اے کہ قومی سرکاراں نے جانبجھّ کے کاربن ڈائی آکسائیڈ دے پدھر نوں ودھاؤن وچ منافع کیتا اے اتے ماحول نوں نقصان پہنچایا اے۔

## جیونی
ٹیسا خان انسانی حقاں دے قانون اتے وکالت مہم وچ شامل رہی اے۔

تھائیلینڈ وچ اسنے عورتاں دے انسانی حقاں دے غیر-لابھکاری تنظیم لئی کم کیتا اے۔ اتھے ہی اس نے 2015 وچ ہیگ وکھے اک عدالت دے فیصلے بارے سکھیا، جس وچ نیدرلینڈز نوں گرینہاؤس-گیسنہاؤس نکاس نوں گھٹاؤن دا حکم دتا گیا سی۔ اس کیس توں متاثر، خان سال 2016 وچ ارجینڈا فاؤنڈیشن دی قانونی ٹیم وچ شامل ہوئی۔

خان نے عالمی بھر دے موسم دے کیساں دی حمایت کرن لئی ارجینڈا فاؤنڈیشن نال جلوایو مقدمہ نیٹورک دی حمایت کیتا۔ اوہ کلائیمیٹ لٹیگیشن نیٹورک دی معاون ڈائریکٹر وجوں سیوا نبھاؤندی اے۔ ادارہ دے ذریعے اسنے سپھلتاپوروک سرگرم گروہاں نوں اپنیاں سرکاراں اتے مقدمہ کرن وچ مدد کیتی اے۔ ایہہ کینیڈا، نیدرلینڈز، نیوزیلینڈ، ناروے، پاکستان اتے دکھنی کوریا سمیت عالمی بھر دے کیساں دا پربندھن کردی اے۔

اسنے نیدرلینڈز اتے آئرلینڈ وچ اجیہے معاملیاں دی حمایت کیتی جنہاں نے نکاس نوں گھٹاؤن دیاں سرکاری سکیماں دی اہلیت نوں کامیابیپوروک چیلنج دتی۔ دسمبر 2019 وچ، نیدرلینڈز دے راج وچ وی۔ ارجینڈا فاؤنڈیشن کیس، نیدرلینڈز دی سپریم کورٹ نے سرکار نوں کولا پاور سٹیشناں دی گنجائش واپس کرن اتے کاربن دے نکاس نوں گھٹاؤن لئی لگبھگ 3 بلیئن عرب دے نویش دی نگرانی کرن دے حکم دتے ہن۔ اس جت نوں گارڈیئن نے "ہن تک دا سبھ توں کامیاب جلوایو مقدمہ" دسیا اے۔

اگست 2020 وچ، جس نوں جلوایو کیس آئرلینڈ دے نام نال جانیا جاندا اے، آئرلینڈ دی سپریم کورٹ نے فیصلہ سنایا کہ اسدی سرکار نوں کاربن کٹن لئی اک نویں اتے ودھیرے اتشاہی سکیم بناؤنا چاہیدا اے۔ یورپیئن یونین دے دیساں وچ متعلق انسان گرینہاؤس گیس نکاس وچ آئرلینڈ تیسرے تھاں اُتے اے۔

ٹیسا خان نوں 2018 وچ جلوایو کامیابی انعام ملیا سی۔ *ٹائم* نے اس نوں اپنی 2019 دیاں 15 عورتاں دی لسٹ وچ شامل کیتا جو موسم تبدیلی خلاف لڑائی دی اگوائی کر رہیاں ہن۔

## حوالے

گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:خاتون وکیل
۲۰۲۱ انڈین پریمیئر لیگ

**2021 انڈین پریمیئر لیگ** **،** جس نوں **آئیپیئیل 14** وی کیہا جاندا اے، جاں سپانسرشپ کارناں کرکے، **ویوو** **آئیپیئیل 2021** وی کیہا جاندا اے،  انڈین پریمیئر لیگ (آئیپیئیل) دا چودواں سیزن اے۔ آئیپیئیل بھارتی کرکٹ کنٹرول بورڈ ولوں قائم اک پیشہ ور ٹی-20 کرکٹ لیگ اے۔ 2021 دا آئیپیئیل 9 اپریل توں 30 مئی وچکار بھارت دے چھ وکھ-وکھ تھاواں اُتے کھیڈیا جا رہا اے۔ ممبئی انڈیئنز لگاتار دو وار دا چیمپین اے، جسنے 2019 اتے 2020 دے سیزن جتے ہن۔

کنگز الیون پنجاب دا نام بدل کے پنجاب کنگز کر دتا گیا، فرینچائیزی نے 17 فروری 2021 نوں اسدا اعلان کیتا اتے نواں لوگو وی جاری کیتا۔

## تھاں

## حوالے

## باہری لنک

* ESPNcricinfo اُتے لڑی دا ہومپیج
* سرکاری ویبسائیٹ

گٹھ:انڈین پریمیئر لیگ
جنون (بینڈ)

**جنون** (بینڈ) لہور ، پنجاب ، پاکستان دا اک صوفی راک بینڈ اے ۔

گٹھ:گلوکاری
گٹھ:موسیقی
گٹھ:موسیقار
گٹھ:موسیقی دے گھرانے
گٹھ:پاکستانی موسیقار
گٹھ:پاکستانی گلوکار
سمن رنگناتھن

**سُمَن رنگناتھن**  ایک بھارتی فلمی اداکارہ اے۔
**سمن رنگناتھن** اک بھارتی اداکارہ اتے ماڈل اے۔ سمن نے کنڑ، بنگالی، تامل، ملیالم، تیلگو اتے ہندی فلماں وچ اداکاری کیتی اے۔

## جیون
سمن رنگیتیم دا جم تمکرُ، کرناٹک وچ 26 جولائی 1974 نوں ہویا سی۔

## نجی جیون
اس نے اک فلم پروڈیؤسر بنٹی والیا نال ویاہ گیا سی۔ 2007 وچ ایہہ جوڑا وکھ ہو گیا۔ اس نے 3 جون 2019 نوں کرناٹک دے کوڈگو ضلعے دے اک کوفی پلانٹر ساجن چنپا نال ویاہ کروا لیا۔

## کیریئر
پہلاں ڈریکٹر شنکر ناگ دی فلم سی۔بی۔آئی۔ شنکر دکھائی دتی۔ رنگناتھ دے کیریئر دی شروعات کنڑ فلم سندھا ششنالا شریف نال ہوئی سی، جس وچ اس نے شریدھر ولوں نبھائے شریف دی بیوی دا کردار نبھائی سی۔
اس فلم دی کامیابی توں بعد، اس نے بالی ہومبالے (1989)، ڈاکٹر کرشن (1989) اتے نمورا ہممیرا (1990) وچ وکھ-وکھ فلماں وچ کم کیتا۔

سال 1990 وچ، اس نے پندھو پاٹو نال تامل دی شروعات کیتی۔ تد، اس نے پیروم پلی (1991)، مانگارا کاول (1991)، کرمبککرن (1991)، انائیّ واجٹھی پدگرین (1992)، میٹوپتی مرسو (1994) اتے مدھال ہیدھیم (1995) وچ کئیاں تامل فلماں وچ کم کیتا اے۔

اوہ اپنی پہلی بالیوڈّ فلم فریب (1996) وچ نظر آئی، جو کہ غیرکانونی اینٹری (1992) دی اک بھارتی تبدیلی تے سی۔ اوہ آ "اب لوٹ چلیں" (1999) وچ اک بھارتی-امریکی سوشلائیٹ دے روپ وچ دکھائی دتی۔ 2003 وچ اوہ باغبان وچ نظر آئی۔

رنگناتھ مسٹر انڈیا ورلڈ 2007 لئی ججاں دی اک ٹیم وچ وی سی۔ اوہ کنڑ رئیلٹی شو تھکادمتھا دی ججّ اے، جو کہ کلرز کنڑ تے براڈکاسٹ ہندا اے۔

اس ویلے دے بعد، اوہ کنڑ صنعتاں وچ پوری طرحاں اداکاری وچ آ گئی سی۔ لمبے بریک توں بعد، اس نے تامل انڈسٹری وچ فلم ارمبھم (2013) وچ واپسی دے نال دوبارہ کم کیتا۔ تامل وچ تقریباً 18 سالاں بعد واپسی کردیاں سمن نے اک سخت صحافی دا کردار ادا کیتی۔

سمن رنگاناتھن نے کئی کامیاب پروجیکٹاں وچ کم کیتا، اتے اس نے نیر ڈوز (2016) اتے کولداہاری (2019) ورگیاں کئی فلماں دی کامیابی وچ یوگدان پایا۔

## فلموگرافی

## حوالے

## متعلقہ روابط
* بھارتی فلمی اداکارا ؤں کی فہرست
* بھارتی سنیما

## حوالے

گٹھ:1974 دے جم
گٹھ:اکیسویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بنگلور دیاں اداکاراواں
گٹھ:بنگلور دیاں خواتین ماڈل
گٹھ:بیسویں صدی کی بھارتی اداکاراواں
گٹھ:بھارتی خواتین ماڈل
گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں
گٹھ:تمل سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:تیلگو سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:کنڑا اداکاراواں
گٹھ:کنڑا سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:تمل اداکاراواں
گٹھ:ملیالم فلمی اداکاراواں
بشن سنگھ بیدی

**بشن سنگھ بیدی** اک سابقہ کرکٹ کھڈاری اے۔ بشن سنگھ بیدی نے بھارتی کرکٹ ٹیم ولوں 1966 توں 1979 تک ٹیسٹ کرکٹ میچ کھیڈے ہن اتے اوہ بھارتی ٹیم دے اک ودھیا سپن گیندباج رہے ہن۔ بشن سنگھ نے کل 67 میچاں وچ 266 وکٹاں حاصل کیتیاں ہن۔ اوہناں نے 22 میچاں وچ کپتانی وی کیتی اے۔

## حوالے

## باہری کڑیاں
بشن سنگھ بیدی دی کرکٹ پروفائیل

گٹھ:جم 1946
گٹھ:بھارتی کرکٹ کھڈاری
گٹھ:پنجابی لوک
ایم چناسوامی سٹیڈیم

**ایم چناسوامی اسٹیڈیم** (M. Chinnaswamy Stadium) بنگلور، کرناٹک، بھارت میں ایک کرکٹ اسٹیڈیم اے۔

 
**ایم۔ چناسوامی سٹیڈیم** اک اجیہا کرکٹ سٹیڈیم اے جو کرناٹک دے بینگولرو وچ واقع اے۔ خوبصورت کبن پارک، کوینز روڈ، کبن اتے اپٹاؤن ایمجی روڈ نال جڑیا ایہہ پنج دہاکے پرانا سٹیڈیم بنگلور شہر دے مدھ وچ واقع اے جس وچ بیٹھن دی گنجائش 40,000 اے، اتے عامَ طور اُتے ٹیسٹ کرکٹ میزبانی کردا اے، اک روزہ قومانتری میچ (ونڈے)، ٹی -20 قومانتری میچ (ٹی -20 آئی) اتے ہور پہلے درجے دے کرکٹ میچ، دے نال-نال سنگیت اتے تہذیبی پروگرام وی اتھے ہندے رہندے ہن۔ سٹیڈیم کرناٹک دی کرکٹ ٹیم اتے انڈین پریمیئر لیگ پھرینچائزی رائل چیلینجرز بینگلرو دا گھریلو میدان اے۔ ایہہ کرناٹک سرکار دی ملکیت اے اتے کرناٹک سٹیٹ کرکٹ ایسوسی ایشن (کیئیسسیئے) نوں 100 سالاں دی معیاد لئی لیز اُتے دتی گئی اے۔

## مورتاں

File:Royal challengers bangalore.JPG|2010 چینپیئنس لیگ ٹونٹی20 ویلے سٹیڈیم
File:Chinnaswamystadium.jpg|بنگلور ٹیسٹ، 10 اکتوبر 2004
File:Test Match Cricket India Vs. Pakistan.jpg|انڈیا vs پاکستان ٹیسٹ میچ، 2007


 

## باہری لنک
* چناسوامی سٹیڈیم لیاؤٹ + آئیپیئیل 2010 اپڈیٹس
* ایم چناسوامی سٹیڈیم اہم واقعے
* کرکنپھو اُتے ویروا
 

* Chinnaswamy Stadium Layout + IPL 2010 Updates
* M Chinnaswamy Stadium Notable Events 
* Details on Cricinfo

## حوالے

گٹھ:بھارت وچ ٹیسٹ کرکٹ سٹیڈیم

گٹھ:1969ء وچ مکمل ہونے والی عمارات و ساخات
گٹھ:بھارت دے کرکٹ میدان
گٹھ:بھارت وچ 1969ء دی تاسیسات
گٹھ:بھارت وچ ٹیسٹ کرکٹ میدان
گٹھ:کرناٹک دے کرکٹ میدان
گٹھ:بنگلور وچ کھ؛یلان دے تھاں
گٹھ:کامنز گٹھ جس کا ربط ویکی ڈیٹا پر اے
وانکھیڑے سٹیڈیم

**وانکھیڈے اسٹیڈیم** (Wankhede Stadium) ممبئی، مہاراشٹر، بھارت میں ایک کرکٹ اسٹیڈیم اے۔

## باہرلےجوڑ

* Cricinfo – Wankhede Stadium
* Wankhede Stadium Notable Events 
* Cricketweb – Wankhede Stadium
* Players,Teams statistics at Wankhede Stadium
* MCA – Wankhede Stadium

## حوالے

گٹھ:بھارت میں ٹیسٹ کرکٹ میدان
گٹھ:ممبئی میں کرکٹ
گٹھ:مہاراشٹر کے کرکٹ میدان
گٹھ:ممبئی میں کھیلوں کے مقامات
گٹھ:کامنز گٹھ جس کا ربط ویکی ڈیٹا پر اے
گٹھ:1974ء میں پایہ تکمیل کھیل مقامات
اقبال قیصر

**اقبال قیصر** (جم 15 اپریل 1958) اک پاکستانی پنجابی لکھاری، اتہاسکار تے پنجابی زبان دے سیوک نیں۔  اوہ *[[پنجابی کھوج گڑھ]]* دے بانی نیں۔  اوہ اک پنجابی قوم پرست تے پاکستان وچ سکھ وراثت دے کھوجکار نیں۔ 

## رچناواں
* *اجڑے دراں دے درشن*

## باہرلے جوڑ
* 

## حوالے

گٹھ:پنجابی لکھاری
گٹھ:پنجابی سیوک
گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پنجابی مسلمان
بیبی بھانی

**بیبی بھانی** (19 جنوری 1535-9 اپریل 1598) تیجے سکھ گرو امرداس جی دی دھی سی، اتے چوتھے سکھ گرو رام داس دی بیوی، اتے پنجو سکھ گرو ارجن دیو جی دی ماں سی۔

بیبی بھانی سکھ جگت دی آپ مہان شخصیت اے۔ بیبی بھانی جی نے پیؤ دی سیوا کر کے ایہہ پورن وچ سدھ کر دتا کہ بیٹی اتے بیٹے وچ کوئی وی فرق نہیں اے۔ بیبی جی بچپن توں ہی پربھ-بھگتیُ وچ لگ گئے سن۔ آپ سبھاء دے اتی سشیل، سنجمی اتے نمرتا والے سن، اعلیٰ بدھی دے مالک سن۔ اسیں ایہہ وی کہہ سکدے ہاں کہ سکھ اتہاس وچ صرف بیبی بھانی جی ہی ہن جو گر بیٹی وی ہن، گر بیوی وی، گر جننی، گرو دی دادی اتے پڑدادی سن۔ آپ دا جم 19 جنوری، 1535 نوں سکھاں دے تیجے گرو گرو امرداس دے گھر ماں منسا دیوی دی ککھوں باسرکے ضلع امرتسر وکھے ہویا۔ آپ دے پیؤ گرو نال پریم دی بچپن دی حادثہ سکھ اتہاس وچ موجود اے۔ اک وار جد گرو امرداس سمادھی وچ لین سن اوہناں دی چونکی دا پاوا ٹٹ جان تے بیبی بھانی نے اپنے ہتھ نال چونکی نوں سہارا دتا تاں کہ گرو پیؤ دی بھگتی وچ وگھن ناں پوے۔بھاویں کہ لوہے دا کل اوہناں دے ہتھ وچ کھبھ جان نال خون وہِ تریا سی۔سمادھی کھولن تے گرو امرداس نے پتری نوں گرگدی دے انھاں دی سنتان وچ رہن دا ور دتا۔

آپ گرو جی دی چھوٹی پتری سن۔ آپ دے بھراواں دا نام بھائی موہن جی اتے بھائی موہر جی اتے وڈی بھین دا نام بیبی دانی جی سن۔ آپ دا ویاہ بھائی جیٹھا جی گرو رام داس جی نال ہویا۔ آپ دے گھر تن پتر پرتھی چند 1558, مہادیو 1560 اتے گرو ارجن دیو  1563 دا جم ہویا۔

گرو رام داس دے پرلوک سدھارے مگروں بیبی بھانی تے بھائی گرداس نے مل کے پرتھی چند دے خلاف دا ٹاکرا کیتا۔اوہناں گرو ارجن نوں پہلی بیوی دے سورگواس ہون تے دوجی شادی لئی منایا۔ گرو ارجن دے اوہ صلاح کار وی تے مددگار وی سن۔گرو ارجن دی شہادت مگروں گرو ہرگوبند نوں دھیرج دین والے بیبی بھانی ہی سن۔

بیبی بھائی دی 9 اپریل، 1598 نوں موت ہو گئی۔

## حوالے

گٹھ:سکھ
گٹھ:سکھ اتہاس
لبنیا پربھا گھوش

**لبنیا پربھا گھوش** (1897 – **2003)، لبانیا دیوی**، نوں گاندھیوادی وی کیہا جاندا اے۔ اوہ مغربی بنگال دے پرولیا ضلع توں، بھارتی آزادی تحریک دی اک پرمکھ شخصیت سی۔ اوہ لگبھگ 106 سال جیؤندی رہی اتے اپنی زندگی دے بعد دے ویلے دوران، اوہ غریبی توں متاثر آشرم وچ رہن لئی مجبور ہوئی، اسدی آمدنی دا اکماتر سروت آزادی سنگرامیاں نوں دتی جان والی پینشن سی۔ اپنی ساری زندگی، بھارت دی آزادی توں پہلاں اتے بعد وچ، اسنے عامَ آدمی دے نیاں لئی لڑائی لڑی۔

## حوالے

گٹھ:19ویں صدی دیاں بھارتی عورتاں
گٹھ:20ویں صدی دیاں بھارتی عورتاں
گٹھ:موت 2003
گٹھ:جم 1897
پلانٹیریئم

thumb|300px|پلانٹیریئم
thumb|300px|پلانٹیریئم
thumb|300px|پلانٹیریئم
thumb|300px|پلانٹیریئم
thumb|300px|پلانٹیریئم
thumb|300px|پلانٹیریئم
thumb|300px|پلانٹیریئم
thumb|300px|پلانٹیریئم

**پلانٹیریئم** یا افلاک نما (انگریزی : Planetarium) اک تھیٹر ہُندا اے جیہڑا بنیادی طور تے فلکیات تے رات نوں آسمان دے بارے وچ تعلیمی تے انٹرٹینمنٹ شو پیش کرن یا آسمانی نیویگیشن دی تربیت لئی تعمیر کیتا جاندا اے ۔

بیشتر پلانٹیریئمز دی اک غالب خصوصیت گنبد نما پروجیکشن دی وڈی اسکرین اے جیہدے اُتے ستارےآں ، سیارےآں تے دیگر آسمانی اشیاء دے مناظر نمودار کیتے جاسکدے نیں تے حقیقت پسندانہ طور تے منتقل ہوسکدے نیں تاکہ اوہ پیچیدہ 'آسمانی حرکات' دی نقالی کرسکن ۔ آسمانی مناظر نوں متعدد ٹیکنالوجیاں دا استعمال کردے ہوئے تخلیق کیتا جاسکدا اے ، مثال دے طور تے صحت دے متعلق انجینئرڈ 'اسٹار بالز' جو آپٹیکل تے الیکٹرو مکینیکل ٹیکنالوجی ، سلائڈ پروجیکٹر ، ویڈیو تے فل ڈوم پروجیکٹر سسٹم تے لیزرز نوں یکجا کر دے نیں ۔ جو وی ٹیکنالوجی استعمال کیتی جاندی اے ۔ ایہدا مقصد عام طور تے ایہ ہُندا اے کہ آسمان نوں درست مِلدی جُلدی حرکت دی نقالی لئی ایہناں نوں جوڑیا جاسکے ۔ عام سسٹم نوں کِسے وی وقت ماضی یا حال وچ کِسے وی موقعے تے آسمان دی نقالی کرن لئی مرتب کیتا جاسکدا اے تے اکثر رات ویلے دے آسمان نوں دکھایا جاندا اے کیونکہ ایہ زمین تے طول بلد دے کِسے وی نقطہ نظر نال ظاہر ہُندا اے ۔

سینٹ پیٹرزبرگ روس دے پلانٹیریئم نمبر 1 دے 37 میٹر دے گنبد توں لے کے 3 میٹر تک پھسلݨ والے پورٹیبل گنبد تک حاضرین فرش تے بیٹھدے نیں ۔ مغربی نصف کرہ دا سبھ توں وڈا پلانٹیریئم نیو جرسی دے لبرٹی سائنس سینٹر وچ جینیفر چالسٹی پلانٹیریئم اے جیہدا قطر 27 میٹر اے ۔ بیجنگ ، چین وچ چین سائنس اینڈ ٹیکنالوجی میوزیم دے پلانٹیریئم وچ بیٹھݨ دی گنجائش 442 نشِستاں نیں ۔ شمالی امریکا وچ نیویارک شہر وچ امریکن میوزیم آف نیچرل ہسٹری دے ہیڈن پلانٹیریئم وچ نشِستاں دی سَبھ توں زیادہ تعداد 423 اے ۔

## ہور دیکھو
* رصد گاہ
پلانٹیریئم(WPD)
گٹھ:فلکیات
گٹھ:تارہ پڑھت
گٹھ:خلائی سائنس
گٹھ:خلائی پروگرام
گٹھ:خلائی ادارے
گٹھ:خلائی سٹیشن
گٹھ:خلائی ایجنسیاں
گٹھ:خلائی سائنسی ادارے
گٹھ:خلائی دوربین
گٹھ:سائنس
گٹھ:سائنسی مشاہدے
گٹھ:سائنسی طریقہ
گٹھ:سائنسی ایجاداں
گٹھ:سائنسی آلات
گٹھ:ٹیکنالوجی
جزیرہ کاپیتی

**کاپتی جزیرہ** نیوزیلینڈ دا اک جزیرہ اے جو نیوزیلینڈ دا راجگڑھ ویلنگٹن توں لگبھگ 1 گھنٹے دی دوری اُتے واقع اے۔ اس جزیرہ تے پنچھیاں، جانوراں دی وکھ وکھ قسم دی اوہ پرجاتیاں مل جاندیاں ہن جو ہور کتے نہیں ملدیاں کیونکہ انسانی دخل-اندازی گھٹ ہون کرکے اتھوں دا ماحول صدیاں توں اکو جیہا اتے مطابق اے۔ اس جزیرہ دی لمبائی قریب 10 کلومیٹر اتے چوڑائی لگبھگ 2 کلومیٹر اے۔ اس جزیرہ دا اتہاس 800 سال پرانا منیا جاندا اے۔ اس دا منموہک نظارہ سیلانیاں لئی کھچّ دا مرکز اے۔

ہرے-بھرے جنگلاں والے اس علاقے وچ پنچھی کیوی دیاں نایاب قسماں توں علاوہ ویکا، کوکاکو، تاکاہے ورگے کئی نایاب پنچھی موجود ہن۔ آدواسی اوی اس جزیرہ دے وسنیک ہن جو سیلانیاں نوں سیر کراؤن دا کم کردے ہن۔ اس جزیرہ اُتے قبضہ کرن لئی لما سماں وکھو-وکھو قبیلیاں وچ لڑائیاں ہندیاں رہیاں۔ اس جزیرہ دی ونسپتی اتے نایاب پنچھیاں نوں دھیان وچ رکھکے نیوزیلینڈ سرکار نے اس نوں خاص علاقہ اعلان دتا اے۔

## حوالے

http://jagbani.epapr.in/1266456/Magazine/Magazine#page/3/1 

گٹھ:جزیرہ
گٹھ:نیوزیلینڈ
کانسٹینس پریم ناتھ داس

**کانسٹینس پریم ناتھ داس** (1886–1971) اک بھارتی معلم اتے کالج پربندھک سی۔ اوہ ازابیل تھوبرن کالج (آئی۔ٹی۔ کالج) دی پردھان سی۔ ایہہ پہلی بھارتی عورت سی، جسنے عیسائی سکول وچ پرنسپل وجوں سیوا نبھائی سی۔

## مڈھلی زندگی اتے سکھیا
کانسٹینس پریم ناتھ داس 1886 وچ شمال مغربی بھارت وچ فیروزپور دے اک پرمکھ پنجابی دوجی پیڑھی-پریسبیٹیریئن پروار وچ پیدا ہوئی سی۔ اس دے پیؤ نے اسدیاں وڈیاں بھیناں، جنہاں وچ موہنی مایہ داس وی شامل سی، نوں مغربی سکھیا حاصل کرن لئی امریکہ اتے ایڈنبرگ بھیجیا، مگر داس نے لاہور دے سکول جان توں پہلاں اتے 1904 وچ اسابیلا تھوبرن کالج جان توں بعد اپنے گھر وچ پڑھائی کیتی۔ آئی۔ٹی۔ کالج وچ، اوہ جوہن گوچر نوں ملی جسنے اس دے گوچر کالج وچ پڑھن لئی 1909 توں 1911 تک فیس بھری۔ گوچر کالج توں، اسنے بیچلر آف آرٹس دی پڑھائی کیتی۔ اسنے فی بیٹا کپا گریجوئیٹ کیتی۔ اوہ ایسابیلا تھوبرن کالج واپس آ گئی، جتھے اسنے پڑھایا اتے بعد وچ الہٰ آباد یونیورسٹی توں انگریزی ساہت وچ ماسٹر کیتی۔

## کریئر
1931 وچ، داس تھوبرن کالج دی اپ-پرنسپل بنی۔ 1938 اتے 1939 درمیان اک سبتبازی دے ویلے، اسنے کولپھیا ٹیچرز کالج توں سکھیا وچ ماسٹر ڈگری، فی بیٹا کپا حاصل کیتی۔ واپس آؤن اُتے داس نوں کالج دی پردھان نامزد کیتا گیا، اوہ بھارت وچ اک کرشچن کالج دی پرنسپل وجوں سیوا کرن والی پہلی بھارتی عورت بن گئی۔ اوہ 1945 وچ سیوامکت ہو گئی۔ 1946 وچ اسنے گوچر کالج دے سدے اُتے شروعاتی بھاشن دتا۔ پھر اوہ جون موٹّ ولوں جنگی شرنارتھیاں لئی منعقد امن کانفرنس لئی اونٹاریؤ گئی سی۔ اوہ اپنی رٹائرمینٹ دوران آئی۔ٹی۔ کالج نال نیڑیوں جڑی رہی۔

## اوارڈ اتے اعزاز
داس نوں گوچر کالج اتے بوسٹن یونیورسٹی توں آنریری ڈاکٹریٹ نال اعزازی کیتا گیا سی۔ اوہ اپنی جیونی *کانسٹینس پریم ناتھ داس: اک غیر معمولی اتہاس، 1886–1971* دی موضوع اے، جو اسدی پوتی، امرتا داس اتے نینا ڈیوڈ ولوں سہِ-لکھیاں گئیاں اے۔

## نجی زندگی
آئی۔ٹی۔ کالج وچ پڑھدے ویلے، اسنے اپنے بھاوی شوہر پریم ناتھ داس نال ملاقات کیتی، جسنے اسنوں 1906 وچ تجویز دتا سی۔ اسنے اسنوں دسیا کہ اوہ امریکہ وچ پڑھنا چاہندی سی، اس لئی اسنے اسدے واپس آؤن دا انتظار کیتا۔ داس نے پریم ناتھ داس نال ویاہ کروا لیا جو یونائیٹڈ پروونس دے پرمکھ عیسائی پروار وچوں سی۔ 1915 اتے 1924 دے وچکار اوہناں دے چھ بچے سن۔ اوہ اک قوم پرست اتے سیاسی موڈریٹ سی۔ 1931 وچ اسدے شوہر دی موت ہو گئی۔ داس دی موت 1971 وچ ہوئی سی۔

## حوالے

گٹھ:20ویں صدی دیاں بھارتی عورتاں
گٹھ:19ویں صدی دیاں بھارتی عورتاں
گٹھ:موت 1971
گٹھ:جم 1886
گوری رکمنی بائی

**ائلیم تھرنل غوری رکمنی بائی** تراونکور دے ایٹنگل ایلایا تمپورم دی چھوٹی مہارانی سی۔

## مڈھلا جیون
رکمنی بائی دا جم سن 1791 وچ تراونکور دے شاہی گھرانے ایٹنگل دی وڈی رانی شہزادی اتھم تھرونل دے گھر ہویا سی۔ اسدا اک چھوٹا بھرا سواتی تھرنل رام ورما سی۔

## پورا سرلیکھ
اسدی اچتا سری پدمنابھا سیونی وانچیپال دیمنی راج راجیشوری مہارانی ائلیم تھرنل غوری رکمنی بائی، تراونکور دی جونیئر مہارانی اے۔

## حوالے

گٹھ:19ویں صدی دیاں بھارتی عورتاں
گٹھ:بھارتی راج کماریاں
گٹھ:موت 1837
گٹھ:جم 1809
ہلال

thumb|بائیں|ہلال دی شکل

**ہلال** (انگریزی : Crescent) دا مطلب نواں چند اے ۔ ہلال اس شکل دے چند نوں کہیا اے جییہڑی قمری مہینے دے ابتدائی دِناں وچ ہُندی اے ۔ ہلال باریک چند ہُندا اے ۔ ہلال دے نام نال پاکستان دیاں شہری اعزازی علامتاں وچ ستارےآں دے نال نال چند یعݨی ہلال نال منسوب وی بہت سارے اعزازات نیں ۔

## ہلال دا بطور اسلامی علامت ، اِستعمال

Image:Walka o sztandar turecki.jpg|سلطنت عثمانیہ دا پرچم
File:Twomoons.jpg|اک مسیت اُتے ہلال
File:Taj Mahal finial-1.jpg|تاج محل اُتے ہلال
File:Flag of Algeria.svg|الجزائر دا پرچم
File:Flag of Tunisia.svg|تیونس دا پرچم
File:Flag of Turkey.svg|ترکی دا پرچم
File:Flag of Turkmenistan.svg|ترکمانستان دا پرچم
File:Flag of Uzbekistan.svg|ازبکستان دا پرچم
File:Flag of Pakistan.svg|پاکستان دا پرچم
File:Flag of Malaysia.svg|ملائیشیا دا پرچم
File:Flag of Maldives.svg|مالدیپ دا پرچم
File:1959-2017 Flag of Mauritania.svg|موریطانیا دا پرچم
File:Flag of Kingdom of Kurdistan (1922-1924).svg|کردستان دا پرچم


## ہور دیکھو
* ہلال
* پورنماشی

گٹھ:فلکیات
گٹھ:تارہ پڑھت
گٹھ:خلائی سائنس
گٹھ:چند
گٹھ:اسلام
گٹھ:اسلامی کیلنڈر
گٹھ:اسلامی تقویم
گٹھ:اسلامی مہینے
گٹھ:اسلامی اصطلاحات
بربھابتی بوس

**پربھابتی بوس** ( *نی* **دتا** ) اک بھارتی سماج سیوی اتے راجنیتا سی۔ اوہ سرت چندر بوس اتے نیتاجی سبھاس چندر بوس دی ماں سی۔ اس نے 1869 وچ ستکار یوگ کائستھ ہتکولا دے بھاردواجا قبیلے دے دتا پروار، اتری کلکتہ وچ جم لیا سی۔ اس دے ماں پیؤ بھارت دے کاشیناتھ دتا روڈ، بارناگور (کلکتہ دا اک اپنگر) دے گنگانارائن دتا اتے کملا کامنی دتا سن۔ اوہ اپنے ماپیاں دی سبھ توں وڈی دھی سی۔

## ویاہ اتے بچے
پربھابتی اتے جانکیناتھ بوس دے اکٹھے چوداں بچے سن۔ اوہ اوہناں دی سکھیا ول بہت دھیان دندے سن اتے بوس پروار دے بہت سارے میمبراں نے بھارتی سماج وچ اہم یوگدان پایا۔ پربھابتی نے نہ صرف بوس پروار دا، بلکہ اپنے ماپیاں دی موت توں بعد اسنے اتے اسدے شوہر نے اپنے چھوٹے بھیناں-بھراواں دی دیکھبھال کیتی۔

اسنے چوداں بچیاں، چھ دھیاں اتے اٹھ پتراں نوں جم دتا، جنہاں وچوں قوم پرست لیڈر سرت چندر بوس، لیڈرجی سبھاس چندر بوس اتے اگھے کارڈیؤلوجسٹ ڈاکٹر: سنیل چندر بوس سن۔

## سیاسی سرگرمی
1928 وچ پربھابتی نوں خواتین قومی اتحاد دی پردھان چنیا گیا سی۔

## حوالے

گٹھ:بھارت دے سیاسی لیڈر
گٹھ:بھارتی کارکن
گٹھ:20ویں صدی دیاں بھارتی عورتاں
گٹھ:19ویں صدی دیاں بھارتی عورتاں
گٹھ:کولکاتہ دے لوک
گٹھ:بنگالی لوک
گٹھ:موت 1943
گٹھ:جم 1869
سیٹھو لکشمی بائی

**پوردم ترونل سیٹھو لکشمی بائی** سیائی (5 نومبر 1895– 22 فروری 1985) دکھنی بھارت وچ 1924 اتے 1931 دے وچ ، تراونکور دے راج دے بریٹیش پالیسی کارن ریجینٹ وجوں نامزد سی۔ اوہ اپنی چھوٹی چچیری بھین، مولم ترونل سیٹھو پاروتی بائی دے نال، تراونکور شاہی پروار وچ گود لئیاں گئیاں سن اتے مشہور پینٹر راجا روی ورما دیاں پوتریاں سن۔

## حوالے

## باہری لنک

* 28 نومبر 1991 نوں سپریم کورٹ آف انڈیا دے ریوناتھینال بالگوپالا ورما بنام ہج مہنگائی شری پدمنابھداسا
* ورما، شریکمار (5 فروری 2006) "ہمدردی دی موجودگی" ''دِ ہندو'' چینئی (مدراس)، بھارت ;
گٹھ:کیرلا دیاں عورتاں
گٹھ:19ویں صدی دیاں بھارتی عورتاں
گٹھ:بھارتی راج کماریاں
گٹھ:بھارتی خاتون رائلٹی
گٹھ:موت 1985
گٹھ:جم 1895
خواتین قومی اتحاد

** خواتین قومی اتحاد (مہیلا راشٹری سنگھ)** (ایمارئیس) بھارت دی پہلی ادارہ سی جس دا قیام سیاسی سرگرمیاں وچ عورتاں نوں شامل کرن دے مقصد نال کیتی گئی سی۔ ایہہ بنگال پردھانگی، برطانوی ہند وچ، 1928 وچ لتکابوسدواراسبھاسچندر بوس، اک پرمکھ بھارتی قوم پرست لیڈر دی انسپائریشن نال بنائی گئی سی۔ ایہہیعقین کرن والی کی عورتاں دی حالت وچ سدھار
اتے بھارت لئی سوے-حکمرانی دی حصول اٹٹ مقصد سن، ایمارئیس اک انقلاب کاری تنظیم سی، جسدا اپنا ٹیچا حاصل کرن لئی اک زریعہ وجوں سکھیا تے زیادہ زور سی۔

## پچھوکڑ
لتکا بوس (پہلاں گھوس)، شری اربندو دی بھتیجی سی۔ اسنے سبھاس چندر بوس نوں سائیمن کمیشن دے خلاف اک خاتون روس متحد کرکے متاثر کیتا سی، جس دے بعد بوس نے اس نوں 1928 وچ ایمارئیس دا قیام کرن لئی کیہا۔  لتکا آکسفورڈ یونیورسٹی توں پڑھی اک استانی سی اتے گاندھی دےایجیٹیشن دی حامی سی۔ اس نےخاتون کالجاں اتے اکادمک محکمےآں توں لگپگ 300 عورتاں نوںبھرتی کیتا اتےبھارتی قومی کانگرس دے 1928 والے سیشن وکھے بنگال والنٹیئراں دے روس دے حصے وجوں اوہناں دی اگوائی کیتی۔ اس نے سبھاس دے حکم کہ اس حادثہ وچ شامل سبھ نوں فوجی وردی پہننی چاہیدی اے، نوں نہ منّ کے فیصلہ کیتا کہ خاتون والنٹیئر لال پٹی والیاں گوڑیاں ہریاں ساڑیاں تے سفید بلاؤز پہننگیاں۔ اس نے اتے ہور فیصلیاں نے، جویں کہ ایہہ یقینی بناؤنا کہ عورتاں مظاہرین دے کیمپ وچ رات نہیں ٹھہرنگیاں، اتے ٹکٹ ویچن اتے چاہ ورتاؤن ورگے معاملیاں وچ اپنی مدد واپس لین نے، سرتبوسدے خلاف نوں شانت کر دتا جسنوں چنتا سی کہ عورتاں دی موجودگی نال کانگرس دے کنزرویٹو حامی ناراض ہو سکدے سن۔ 

## گٹھن اتے مقصد

## حوالے

گٹھ:بھارت دی آزادی تحریک
ہیون کولمن

**ہیون کولمن** (جم 29 مارچ، 2006) اک امریکی آب و ہوا اتے ماحول کارکن اے۔ اوہ یو۔ایس۔ یوتھ کلائیمیٹ سٹرائیک دی شریک بانی اتے سہِ-ایگزیکٹیو ڈائریکٹر اے। ایہہ غیر-لابھکاری تنظیم اے، جو جاگروکتا پیدا کرن اتے جلوایو سنکٹ متعلق کاروائی دی منگ کرن متعلق وقف اے۔ اسنے اس نوں یوتھ کارکناں الیگزینڈریا ولیسیؤر اتے اسرا حرصی دے نال مل کے قائم کیتا۔ اوہ ایٹمی سائنسداناں دے بلیٹن لئی وی لکھدی اے۔

ہیون کولمین ڈینور، کولوراڈو وچ رہندا اے۔ اوہ ڈینور پبلک سکول دی اک طالب علم اے۔

## سرگرمی
کولمن نے سبھ توں پہلاں ماحولیات ول کھچّ محسوس کیتی جدوں اوہ دس سالاں دی سی؛ ایہہ جان کے کہ اس دا پسندیدہ جانور، سلوتھ، جنگلاں دی کٹائی کارن گھٹ رہا اے، پھر اس نے ٹکاؤ رہن ولوں متاثر جیون سٹائل وچ اہم تبدیلیاں کیتیاں۔ کلائیمیٹ رئیلٹی پراجیکٹ وکھے اس دی سکھلائی نے اس نوں ہور سکھایا۔

گریٹا تھنبرگ اتے یورپ وچ نوجواناں دے جلوایو لئی دلیری نال سرگرمتا نوں ویکھن توں بعد، اوہ اجیہا کرن لئی متاثر ہوئی۔ اس طرحاں جنوری 2019 توں، 13 سالاں دی عمر توں، اسنے کاروباراں جاں سرکاری عمارتاں دے ساہمنے خلاف کارکردگی کرنا شروع کر دتا، جویں کہ کولوراڈو سٹیٹ کیپیٹل آدی۔ ہر جمعہ اوہ ہوا دی گنوتا، کولا پلانٹ دی رٹائرمینٹ، نویاؤنیوگ توانائی، آدی بارے سیاسی کاروائی دی منگ کرن لئی ہڑتال اُتے جاندی اے۔ اسنے اس مدعے متعلق چنے ہوئے اہلکاراں نوں ای-میل وی کیتی۔ اس نال سکول وچ ساتھیاں ولوں بھاری دھکیشاہی کیتی گئی سی جو سوچدے سی کہ اس دی پوری سرگرمی عجیب اے۔

کولمن ادوں تک اکلی خلاف کردی رہی، جدوں تک اوہ اسرا حرصی اتے الیگزینڈریا ولیسنسر دے نال مل کے یو۔ایس۔ یوتھ کلائیمیٹ سٹرائیک قائم کرن دے یوگ نہیں ہو گئی سی۔ اس ویلے توں ریاست ہائے متحدہ امریکہ وچ بہت سارے راجاں وچ کلائیمیٹ سٹرائیک کیتیاں گئیاں۔ 15 مارچ نوں، 120+ توں ودھ دیساں دے نال اک قومانتری نوجواناں دا خلاف کارکردگی کیتا گیا۔

ٹاؤن ہال وکھے اک پبلک فورم اُتے کاربن پردوشکاں بارے سٹیٹ سینیٹر کوری گارڈنر نال گل کرن توں بعد کولمن وائرل ہو گئی۔ اسنے اسنوں کاروائی کرن لئی بینتی کیتی اتے سہولت لئی زمینی تحریک کرن دی پیش کش کیتی، حالانکہ، گارڈنر نے انکار کر دتا۔

جیوں ہی اوہ سرخیاں وچ آئی، اسنے ال گور دا دھیان کھچیا، جسنے کولمن نوں 'د کلائیمیٹ رئیلٹی پراجیکٹ' ولوں منعقد '24 آورس آف رئیلٹی' مہم لئی بولن دا سدا دتا۔

کولمن اس ویلے ارائیڈ ایجنسی اُتے کم کر رہی اے، جو ماحول اتے سماجی نیاں مہماں نوں تیز کرن لئی کم کردی اے۔

## حوالے

گٹھ:ماحول کارکن
گٹھ:زندہ لوک
برنارڈ مارٹن

**برنارڈ مارٹن** اک کینیڈیئن مچھیرا اتے ماحول پریمی اے۔ اس نوں 1999 وچ گولڈمین انعام دتا گیا سی۔

## مڈھلا جیون
مارٹن دا جم اتے پرورش پیٹی ہاربر، نیوفاؤنڈلینڈ وچ اک مچھی پھڑن والے پروار وچ ہوئی سی۔ اسنے چوتھی پیڑھی دے مچھیرے وجوں اپنے پروار دے روائتی کوڈ پھشنگ ابھیاساں نوں جاری رکھیا اے۔

## کوڈ پھشنگ پابندھی
صدیاں توں کونڈ پھشنگ نیوپھاؤنڈلینڈ وچ جیون دا اک جیون ڈھنگ سی، پر دوجی عالمی جنگ توں بعد، وپاری اوور پھشنگ اتے ماحول دے کارکاں نے سخت گراوٹ لینی شروع کر دتی، جس نال آبادی دی بھاری گراوٹ آئی۔ مارٹن اتے سمندری ساحل دے ہور مچھیریاں نے اوہناں دے ڈگدے کیچاں نوں دیکھیا اتے سرکاری اہلکاراں نوں حالت بارے جاگرک کیتا۔ اوہناں نے امید جتائی کہ کوڈ کوٹا نوں بہت گھٹ کرن نال اس گراوٹ نوں روکیا جا سکدا اے۔ اس طرحاں پیٹی ہاربر / میڈوکس کوو دے آلے دوآلے سرکھات پھشنگ زون بناؤن اتے 1983 وچ مقامی صنعت نوں کنٹرول وچ رکھن لئی اک مچھیریاں دی سہکاری دا قیام کیتا گئی۔

1992 وچ کینیڈیئن سرکار نے مچھیاں دی آبادی وچ وادھا ہون دی امید وچ وپاری کوڈ مچھی پھڑن تے پابندی لگا دتی سی۔ وپاری مچھی پھڑن اُتے معطل کرن توں بعد، مارٹن نے ٹپنی کیتی کہ کئیاں نے منورنجن نال مچھی پھڑن ولوں اوہناں دے کھانیاں دی تکمیل کیتی اے، پر 1994 وچ اس اُتے وی پابندی لگا دتی گئی سی۔ آمدنی دے نقصان اتے کوڈ دے غذائیت ملّ نوں وادھو کریانے دیاں چیزاں نال تبدیل کرن دی ضرورت دے وچکار، نیوپھاؤنڈلینڈ وچ بہت سارے مالی طور اُتے جدوجہد کردے رہے۔ مارٹن، حالانکہ پابندی دے ماحولیاتی اہمیت توں جانو ہون دے باو جود، منورنجن متعلق مچھی پھڑن دی پابندی توں مایوس ہویا سی کیونکہ اس نال پریواراں اتے بھائیچاریاں نوں اک نویں جیون سٹائل لئی پیڑھیاں دیاں عادتاں نوں تیاگن لئی مجبور کیتا گیا سی۔

## ماحول متعلق کم اتے انعام
مورچیریئم توں پہلاں اتے بعد وچ، مارٹن نے اس امید وچ اپنے تجربہ اتے کوڈ صنعت دے درپربندھ نوں عوامی کرن دی سکیم بنائی سی کہ ہور سمندری ماحول پربندھ نوں ودھیا طریقے نال سرکھات رکھیا جا سکدا اے۔ اسنے الاسکا، نکاراگوا، نیوزیلینڈ اتے ایریٹریا وچ سکھے سبق سانجھے کیتے۔ اسنے کوڈ دی ودھیرے مچھی پھڑن اتے پرانے وادھے والے مغربی ساحل دے جنگلاں دی لاگ دے وچکار برابریواں وی کڈھیاں۔ اسنوں کلیؤکوٹ ساؤنڈ دے نیڑے 1993 وچ کلیئر کٹنگ خلاف ناکہ بندی وچ حصہ لین لئی گرفتار کیتا گیا۔

اسنے کمیونٹیز اینڈ ایکوسسٹمز (ریورٹیلائیزیشن آف کمیونٹیز اینڈ ایکوسسٹمز) (فورس) لئی متحد پھشر لبھن وچ مدد کیتی جسدا اقوام متحدہ ولوں حمایت کیتی گیا سی۔ اسنے کوڈ سٹاکاں دا مطالعہ کرن لئی سینٹینیل سروے اُتے وی کم کیتا اتے کی تباہی نوں روکیا جا سکدا اے۔ اسنے اک سال لئی نِfپھاؤنڈلینڈ اتے لیبراڈور اوشیئنز کاکس دے کوآرڈینیٹر وجوں کم کیتا۔ اوہ ڈریگ جال دی ورتوں دی تنقید کرن وچ آواز بلند کردا آیا اے۔

مارٹن 1999 وچ گولڈن انوائرنمینٹل انعام حاصل کرن والا سی، سیڈا کلبّ آف کینیڈا ولوں کوڈ انڈسٹری نوں ودھیرے مچھی پھڑن اتے ٹریولنگ ورگے نقصان دہ وپاری ابھیاساں توں بچاؤن لئی اس دی وکالت دے اعزاز وچ، سیئیرا کلبّ آف کینیڈا ولوں نامزد کیتا گیا سی۔ اس نے انعامی رقم دی ورتوں پابندی توں ہوئے قرضیاں نوں واپس کرن، اپنے چار بچیاں دی مدد کرن اتے دان کرن لئی واپس کرن لئی کیتی۔ اوہ خوش سی کہ کارن اسدے انعام ولوں بھروسیاہلیت حاصل کر سکدا اے۔

## حوالے

## ایہہ وی ویکھو

* ایٹلانٹک اتر مغربی کوڈ مچھی پھڑو
* نیوفاؤنڈلینڈ وچ کوڈ فشنگ

## باہری لنک

* 
* 

گٹھ:ماحول کارکن
گٹھ:کینیڈا
کدمبری دیوی

thumb| کدمبری دیوی دی اک تصویر
**کدمبری دیوی** (1858 – 21 اپریل 1884) جتندر ناتھ ٹیگور دی بیوی اتے دیبیندرناتھ ٹیگور دی نونہہ سی۔ اوہ اپنے شوہر نالوں نوں سال چھوٹی سی، جس نال اسنے 5 جولائی 1868 نوں ویاہ کروایا سی، (২৫শে আষাঢ়، ১২৭৫ বঙ্গাব্দ) جدوں اوہ 10 سالاں دی سی۔ اسنے اسدی پڑھائی کرن دا پربندھ کیتا۔ اسدی لگبھگ انھی عمر سی جنی اسدے دیور ربندرناتھ ٹیگور (اس توں 2 سال وڈی) دی سی۔

اسنے اپنی تعمیری صلاحَ اتے ٹپنیاں نال بہت ساریاں کویتاواں لکھن لئی نوجوان ربندرناتھ نوں متاثر کیتا۔ اوہ اک چنگی دوست سی اتے اوہ اکٹھے کھیڈدے سن۔ اوہ اوہناں عورتاں وچوں اک سی جنہاں نے ربندرناتھ دی زندگی وچ اک بہت اہم کردار نبھائی۔ ٹیگور نال اس دا رشتہ ووادپورن سی۔

اوہناں کارناں کرکے جنہاں بارے پتہ نہیں اے، اسنے 21 اپریل 1884 نوں،  ربندرناتھ ٹیگور دے ویاہ توں چار مہینیاں بعد ، خدکشی کر لئی۔ ٹیگور پروار اسدی خدکشی بارے ہمیشاں چپّ رہا۔ خاندانی سمسیاواں دیاں افواہاں اسدی خدکشی دا کارن بنیاں سن۔ کدمبری دیوی دی موت توں بعد، ربندرناتھ پوری طرحاں ٹٹ گیا سی۔ اسدی موت توں بعد، اسنے اسدی یاد وچ بہت سارے گیت اتے کویتاواں لکھیاں سن۔

## مشہور سبھیاچار وچ

* ستیہ جیت رائے ولوں کلٹ کلاسک *[[چارولتا|چارولتا،]]* جو کہ رابندرناتھ ٹیگور دے *ناستنیرہِ* اُتے بیسڈ سی، بارے دسیا جاندا اے کہ اوہناں دی زندگی اتے ٹیگور نال اس دے تعلقاں اُتے بیسڈ اے۔
* سکنتا رائے دی بنگالی فلم *چھلیبیلا* (2002) وچ دیبشری رائے نے ٹیگور دا کردار وچ جشو سینگپتا دے نال کردار نبھایا سی۔
* بندنا مکھوپباب دی بنگالی فلم *چروسکھا ہی*(2007) وچ دیپنجنا پال نے سیندیپ بھٹاچاریا دے نال ٹیگور دا کردار نبھائی سی۔
* رتوپارنو گھوش دی بنگالی دستاویزی فلم *جیون سمرتی* (2011) وچ رائما سین نے ٹیگور دا کردار نبھاؤندیاں سمدرشی دتا نال نبھائی سی۔ 
* سمن گھوش دی بنگالی فلم *کدمبری* (2015) وچ کونکونا سین شرما نے پرمراب چیٹرجی دے نال ٹیگور دا کردار نبھایا سی۔

## حوالے

## باہری لنک

* https://m.youtube.com/watch?list=PLEJ8D7mRSBafh9G0B82n0ilmuRQbYYjtd&v=qDUdC_4XxuE
* *د ٹیلیگراف* ۔ ٹیگور دی زندگی دیاں ۔رتاں اُتے روشنی ۔ 7 مئی 2004.
گٹھ:جم 1858
گٹھ:19ویں صدی دیاں بھارتی عورتاں
گٹھ:کولکاتہ دے لوک
گیریجا بائی کیلکر

**گریجابائی مادھوَ کیلکر** ( ) (1886–1980) بھارت دی فیمینسٹ اتے لکھاری سی۔ اسدے ناٹک دی کارگزاری عورتاں دے حقاں اتے لنگ کرداراں دے تجزیہ بارے کئی بحثاں دا کارن بنی۔ اوہ 1928 وچ پنے وکھے آکھل بھارتی مراٹھی ناٹی کونسل دے 23 ویں *اکھل بھارتی مراٹھی ناٹی کانفرنس* (آل-انڈیا مراٹھی تھئیٹر میٹ) دی پردھان سی۔

اوہ نرسمہا چنتمن کیلکر دی بھین سی۔ اسنے مراٹھی دے مشہور ساہتکاراں دے اک پروار وچ ویاہ کیتا۔ اس نوں اسدے شوہر ولوں مراٹھی ساہت نوں پیشے وجوں اپناؤن لئی مُتحرک کیتا گیا، اتے اس طرحاں اس دیاں اچھاواں پوریاں کیتیاں۔ اوہ اک اتم لکھاری سی جس نے مراٹھی بولی اتے ساہت نوں مُتحرک کیتا۔ اسنے بھاگگانی منڈل، جو جلگاؤں وچ اک عورت ادارہ دی شروعات کیتی۔ اوہ 1935 وچ آل انڈیا ہندو خاتون کونسل دی پردھان سی۔

اس دیاں رچناواں وچ *پرشانچے بینڈ* (مرداں دا ودروہ) اتے *سٹریانچے سورگا* (عورتاں دی فردن) شامل ہن۔ پدم اناگول عورتاں دے ظلماں بارے اسدے وچاراں نوں گنجھل دار دسدی اے۔

## حوالے

گٹھ:19ویں صدی دیاں بھارتی عورتاں
گٹھ:مراٹھی لوک
گٹھ:مراٹھی لکھاری
گٹھ:موت 1980
گٹھ:جم 1886
گٹھ:بھارتی خاتون فیمینسٹ
گٹھ:20ویں صدی دے بھارتی لکھاری
امبوجمال

**امبجمال دیسیکچاری** عرف **شرینواس اینگر** اک بھارتی آزادی اتے عورتاں دے حقاں دی کارکن سی۔ اک گاندھیوادی، اسنے سول اوگیا تحریک وچ حصہ لیا اتے تاملناڈو کانگرس کمیٹی دی اپ-پردھان وجوں سیوا نبھائی۔ امبجمال نوں 1964 وچ پدم شری نال اعزازی کیتا گیا سی۔ 1993 وچ اس دی موت ہو گئی۔

## مڈھلی زندگی اتے سکھیا
امبجمال دا جم 8 جنوری 1899 نوں س۔ شرینواس اینگر اتے اسدی بیوی رنگنایکی دے گھر ہویا سی۔ سرینواس اینگر مدراس پریزیڈینسی وچ بھارتی قومی کانگرس دے پرمکھ لیڈراں وچوں اک سن اتے آزادی پارٹی دے پردھان وجوں سیوا نبھا چکے سن۔ امبجمال دے نانا سر وی۔ بھشئم اینگر سن، جو مدراس صدر دا ایڈووکیٹ-جنرلکیٹ نامزد ہون والا پہلا جدی بھارتی سی۔ امبجمال نے 1910 وچ کمبکونم توں اک ایڈووکیٹ ایس۔ دیسیکاچاری نال ویاہ کیتا سی۔

اپنی زندگی دے شروع وچ، اوہ مہاتما گاندھی دے وچاراں، خاصکر اوہناں دے اسارو سماجک-معاشی پروگرام توں آکرشت ہو گئی سی۔ ایہہ دلچسپی اسدی بھین سبلاکشمی، ڈاکٹر۔ متھلکشمی ریڈی اتے مارگریٹ چچیرے بھراواں نال رابطہ کرکے ہوئی۔ امبجمال نے اک استاد وجوں کوالیفائی کیتا اتے ساردا ودیالیا لڑکیاں دے سکول وچ پارٹ-ٹائم پڑھایا۔ اوہ 1929 توں 1936 تک سراڈا لیڈیز یونین دی کمیٹی میمبر سی۔ اسنے بھین سبلاکشمی دے نال بہت نیڑیوں کم کیتا۔ 1929 وچ، اس نوں خاتون سغیرملکی لیگ، مدراس دی خزانچی نامزد کیتا گیا۔ ایہہ لیگ گاندھی دے سماجی اتے معاشی پروگراماں نوں لاگوُ کردیاں کانگرس دی اک غیر سیاسی ونگ سی۔

## یوگدان
امبجمال نے اتعاون تحریک وچ سرگرمی نال حصہ لیا اتے غیرملکی چیزاں اتے کپڑیاں دا بائیکاٹ کیتا - اس نوں 1932 وچ چھ مہینیاں لئی دو وار قید وی کیتا گیا سی۔ اسنے اپنا جیون بھارت دی آزادی دے کم لئی وقف کیتا اتے کئی عورتاں نوں وی اجیہا کرن لئی راغب کیتا۔ عورتاں دی بھلائی اس دے ایجنڈے دے سکھر اُتے سی۔ اسنے 1948 وچ سرینواس گاندھی نیلایم دی تیانپیٹ وکھے ستھاپنا کیتی جتھے لوڑونداں نوں مفت دودھ، دوائیاں اتے کانجی (غریب) دتے گئے۔ امبجمال اپنی سادگی لئی جانی جاندی سی۔ اکما، اسنوں پیار نال بلایا جاندا سی، اوہ کھادی پہندی سی اتے اسدے گلے وچ منکے دے تار توں علاوہ ہور کجھ نہیں پہنیا ہندا سی۔

اسدے نال ہی اسنے خاص طور اُتے خاتون آشرم، عورتاں لئی اک سکول، جو سوے-ستکار سکھاؤن وچ مدد کردا سی، وچ مدد کیتی۔ اسنے اپنے گہنیاں دا دان دے کے گاندھی (جنہاں دے وچار اتھے سکھائے جاندے سن) دے وچاراں دے پکھ وچ مدد کیتی۔

اوہ ہندی اتے تامل وچ اک مشہور مفکر سی۔ اسنے تامل وچ گاندھی بارے تن کتاباں لکھیاں ہن۔ 1964 وچ امبجمال نے پدم شری انعام جتیا۔

## حوالے

گٹھ:بھارتی عورت کارکن
گٹھ:20ویں صدی دے بھارتی لکھاری
گٹھ:19ویں صدی دیاں بھارتی عورتاں
گٹھ:بھارتی عورتاں دے حقاں دے سرگرم کم کرتا
گٹھ:جم 1899
محمد غوث

**محمد غوث ** (15 مارچ 1931 – 29 ستمبر 2014) اک کرکٹ امپائر سی، جو امپائرنگ ٹیسٹ اتے اک روزہ قومانتری میچاں لئی جانیا جاندا سی۔ اوہ تاملناڈو کرکٹ ایسوسی ایشن دا سابقہ چیئرمین اے اتے تاملناڈو امپائرز گلڈ دا سابقہ پردھان وی اے، جس نے میچ ریفری دا کم کیتا اے۔

## مڈھلا جیون
غوث دا جم چینئی، پہلاں  مدراس وچ ہویا سی۔ اسدے پیؤ دا نام محمد ابراہم سی۔ اسنے چینئیّ دے وکاری لویولا کالج وچ پڑھائی کیتی اتے بھارت دے ڈاک ڈیپارٹمنٹ وچ کم کیتا۔ کرکٹ دی کھیڈ وچ اسدی ڈونگھی دلچسپی نے اس نوں ٹیسٹ امپائر بنن لئی متاثر کیتا اتے بعد وچ اک میچ ریفری بنایا۔

## کریئر
غوث نے دو ون ڈے قومانتری میچ امپائر کیتے جس وچ 13 اکتوبر 1983 نوں شرینگر وکھے بھارت اتے ویسٹئنڈیز دا اتے 5 دسمبر 1984 نوں پنے وکھے بھارت اتے انگلینڈ دا میچ شامل اے۔ اسدے امپائرڈ کیتے 8 ٹیسٹ میچاں وچوں بھارت نے 4 جتے، 0 وچ ہار ہوئی، اتے 4 میچاں دے نتیجے ڈراء رہے۔ اسنے کئی انترراجی ٹورنامینٹ وی امپائر کیتے۔ غوث نے 1968–69 وچ رنجی ٹرافی میچ وچ امپائر دے طور اُتے اپنی پہلی گٹھ دی شروعات کیتی اتے 18 توں وی زیادہ سیزن نبھائے۔ اہلکار وجوں اسدا پہلا ٹیسٹ اسدے  شہر، بھارت اتے نیوزیلینڈ وچالے 1975–76 وچ ہویا سی۔
center|thumb|500x500px| محمد غوث بھارتی کرکٹ ٹیم نال۔
1985–86 وچ اس دا امپائرنگ کریئر ختم ہون توں بعد، اوہ میچ ریفری بن گیا اتے 2001-02 تک سرگرم رہا۔ غوث نے تاملناڈو کرکٹ ایسوسی ایشن دے امپائر دی اپ کمیٹی دے چیئرمین وجوں وی سیواواں نبھائیاں۔

## محمد غوث ولوں امپائرڈ ٹیسٹ میچاں دی لسٹ

## موت
غوث دی اک بیماری دے بعد 29 ستمبر 2014 نوں سویرے موت ہو گئی۔ اوہ 83 سالاں دا سی۔ اوہ اپنے پچھے بیوی، پتر اتے تن دھیاں چھڈّ گیا اے۔ تاملناڈو کرکٹ ایسوسی ایشن دے میمبراں دی طرفوں ، صدر این۔ نے اس موقعے دکھ اتے ہمدردی ظاہر کیتی۔

## ایہہ وی ویکھو

* ٹیسٹ کرکٹ امپائراں دی لسٹ
* ون ڈے قومانتری کرکٹ امپائراں دی لسٹ

## باہری لنک

* کرکنپھو ڈاٹ کام اُتے محمد گھوش
* http://www.espncricinfo.com/india/content/story/785789.html
* http://www.thehindu.com/sport/cricket/umpire-ghouse-passes-away/article6458765.ece
* http://www.wisdenindia.com / نِbز- مختصر / ہاouseس-ex-umpire-passes/128780 
گٹھ:بھارتی اک روزہ قومانتری کرکٹ امپائر
گٹھ:بھارتی ٹیسٹ کرکٹ امپائر
گٹھ:موت 2014
گٹھ:جم 1931
حافظ سوہن حلوہ

**حافظ سوہن حلوہ** اک پاکستانی مٹھائی دا برانڈ اے، جہڈا ملتان، پاکستان وچ سوہن حلوہ بنا دیندا اے۔ حلوہ اک روایتی تیار میٹھی اے جہڈی حافظ فیملی دے ذریعہ خصوصی طور تے پچھلے 82 سالاں توں ملتان، پاکستان وچ تیار کتی جاندی اے۔ اس کمپنی دی بنیاد حافظ حبیب رحمن نیں 1963ء وچ رکھی سی۔ حلوہ دی دکان 1945ء وچ بنائی سی 

## حوالہ جات

گٹھ:پاکستانی برانڈ
پاکستان سائنس فاؤنڈیشن

**پاکستان سائنس فاؤنڈیشن** (PSF) (انگریزی: Pakistan Science Foundation) حکومت پاکستان دی وزارت سائنس تے ٹیکنالوجی دے ماتحت اک ادارہ اے ۔ ایہ سائنسی علوم ، پرکھ پرچول تے ترقی لئی مالی تے علمی معاونت فراہم کردا اے ۔ پاکستان سائنس فاؤنڈیشن ، پاکستان میوزیئم برائے قدرتی تریخ تے پاکستان سائنٹیفک اینڈ ٹیکنولوجیکل انفارمیشن سینٹر نوں وی چلاوندا اے ۔ ایہدی تشکیل 1973 وچ پاکستان دی پارلیمنٹ دے پاس کردہ اک ایکٹ دے ذریعے کیتی گئی سی ۔ 

## ہور دیکھو
* اردو سائنس انسائیکلوپیڈیا
* اردو سائنس بورڈ

گٹھ:سائنسی ادارے
گٹھ:پاکستان دے ریاستی ادارے
گٹھ:پاکستان دے سرکاری ادارے
گٹھ:پاکستانی ادارے
گٹھ:پاکستانی وفاقی محکمے تے وکالات
پاکستان دیاں جھیلاں

}
|
|--
| باغ سر جھیل
| 
| 975 میٹر
| ضلع بھمبر، آزاد کشمیر

|
|--
| بنجوسا جھیل
| 150x150px
| 1981 میٹر
| راولاکوٹ، ضلع راولاکوٹ، آزاد کشمیر  
|
|--
| چیتا کھتا جھیل
| 
| 3962 میٹر
| وادی شنتر، آزاد کشمیر 
|
|--
| عطا آباد جھیل
| 150x150px
| -
| وادی ہُنزا، ضلع ہنزا، گلگت بلتستان

|
|--
| کینجھر جھیل
| 150x150px
| -
| ضلع ٹھٹا، سندھ

|
|--
| منچھر جھیل
| 150x150px
| -
| ضلع دادو، سندھ

|
|--
| کلر کہار جھیل
| 150x150px
| -
| ضلع چکوال، پنجاب

|
|--
| ہالیجی جھیل
|
| -
| ضلع ٹھٹا، سندھ

|
|--
| ڈرگ جھیل
|
| -
| ضلع قمبر-شہدادکوٹ، سندھ
 
|
|--
| حمل جھیل
|
| -
| ضلع قمبر-شہداد کوٹ، سندھ
 
|
|--
| ہڈیری جھیل
|
| -
| ضلع ٹھٹا، سندھ

|

|--
| ہنہ جھیل
| 150x150px
| -
| ضلع کویٹا، بلوچستان

|
|--
| کھبے کی جھیل
| 150x150px
| -
| ضلع خوشاب، پنجاب

|
|--
| مہودند جھیل
| 150x150px
| -
| ضلع سوات، خیبر

|
|--
| شنگریلا جھیل (لوئر کچورا)
| 150x150px
| -
| سکردو، ضلع سکردو، گلگت بلتستان

|--
| سیدگئی جھیل
| 150x150px
| -
| اوشیرئی درا، ضلع دیر، خیبر
۔
|--
| پائے جھیل
| 150x150px
| -
| کاغان، ہزارا
۔

|--
| جھیل سیف الملوک
| 150x150px
| -
| کاغان، ہزارا
|--
| جبہ زومالو جھیل
| 150x150px
| -
| سوات، خیبر
|--
| سری جھیل
|
| -
| کاغان، ہزارا
 |--
| مہوڈنڈ جھیل
| 150x150px
| -
| سوات، خیبر
 |--
| دورال جھیل
| 150x150px
| -
| سوات، خیبر
|--
| لالوسار جھیل
| 150x150px
| -
| کاغان، ہزارا
|--
| تربیلا جھیل
| 150x150px
| -
| تربیلا،ضلع ہری پور، ہزارا
|--
| ہنہ جھیل
| 150x150px
| -
| کویٹا، بلوچستان
|--
| نمل جھیل
| 150x150px 
| -
| میاں والی، پنجاب
|}

گٹھ:پاکستان دیاں جھیلاں
گٹھ:جھیلاں
گٹھ:جھیلاں بلحاظ دیس
گٹھ:آبی جغرافیہ
گٹھ:پاکستان دا آبی جغرافیہ
گٹھ:پاکستان دا جغرافیا
کلر کہار جھیل

thumb|کلر کہار جھیل
**کلر کہار جھیل** ضلع چکوال، پنجاب، پاکستان وچ موٹروے دے نال واقع اک جھیل اے ۔ ایہ نمکین پاݨی دی جھیل اے ۔ ایہ ایک مشہور و معروف تے خوبصورت سیاحتی مقام اے ۔ سیاح ایتھے مچھی دا شکار تے کشتی رانی کر دے نیں ۔ جھیل دے کنارے مختلف جھولے وی لگے ہوئے نیں ۔ ایتھے سیاحاں دے قیام لئی محکما سیاحت پنجاب دی قیام گاہ موجود اے ۔ ایہ سالٹ رینج وچ اک قدرتی جھیل اے جو صاف شفاف تےقدرتی پاݨی نال لبریز پہاڑاں دے درمیان اپݨی مثال آپ اے ۔ ایہنوں چشمے دا پاݨی پَعھردا اے تے فیر جھیل توں بہہ کے اک ندی دی شکل اختیار کر لیندا اے ۔ ایہ جھیل زیادہ ڈونگھی نئیں ۔ زیادا توں زیادا  4 ، 5 فٹ اے ۔ قدرتی مناظر ہر پاسے ایہدی خوبصورتی نوں ہور نکھاردے نیں ۔ پکھیروآں نوں دیکھݨ لئی بہترین جگہ تے خوبصورت موراں نوں قدرتی محول وچ دیکھݨ لئی واحد جگہ اے ۔ ایہ راولپنڈی توں 135 کلومیٹر عام سڑک دے ذریعے براستا چکوال تے 100 کلومیٹر اسلام آباد توں بذریعا موٹر وے آ ۔

## ہور دیکھو
* کلر کہار

## حوالے

گٹھ:پنجاب دیاں جھیلاں
گٹھ:پنجاب دا جغرافیا
گٹھ:پاکستان دیاں جھیلاں
گٹھ:جھیلاں
گٹھ:جھیلاں بلحاظ دیس
گٹھ:آبی جغرافیہ
گٹھ:پاکستان دا آبی جغرافیہ
گٹھ:پاکستان دا جغرافیا
گٹھ:ضلع چکوال