open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
عبد الباقی الزرقانی

**عبد الباقي الزرقانی**  دا مکمل ناں عبد الباقی بن یوسف بن احمد بن محمد بن علوان الزرقانی تھ۔ اوہ مصر دے عالم سن ۔ اوہ جامعہ ازہر تو‏ں فارغ التحصیل سن ۔ عبد الباقی الزرقانی مالکی المسلک سن ۔ انہاں نے خلیل بن اسحاق الجودی د‏‏ی کتاب مختصر خلیل اُتے تبصرہ لکھیا ا‏‏ے۔ خلیل د‏‏ی ایہ کتاب بذات خود محمد بن الحسن البنانی (1113–1194/1701-1780) د‏‏ی کتاب الفتح الربانی د‏‏ی شرح ا‏‏ے۔

عبد الباقی الزرقانی دے فرزند مشہور عالم دین محمد الزرقانی نيں۔

## ہور ویکھو
*

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* http://www.idcpublishers.com/ead/dsc.php?c01=c0105&faid=438faid.xml 

گٹھ:1611 دے جم
گٹھ:1688 دیاں موتاں
گٹھ:اسلامی عالم دے نامکمل مضامین
گٹھ:مسلم فلاسفہ
گٹھ:مصری مالکیہ
مراۃ العارفین

**مرآۃ العارفین**  *[[امام حسین علیہ السلام|حضرت امام حسین علیہ السلام]]*  نے *[[امام زین العابدین علیہ السلام|حضرت امام زین العابدین علیہ السلام]]* کے وحدت الوجود کے متعلق پوچھے گئے سوال کے جواب میں تحریر فرمائی۔ یہ تصنیف نسخوں کی صورت میں موجود تھی اور حضرت امام حسین علیہ السلام کی شہادت کے بعد *[[امام زین العابدین علیہ السلام|حضرت امام زین العابدین علیہ السلام]]* نے ان نسخہ جات کو کتابی صورت میں ترتیب دیا۔اس کتاب کا عربی سے اردو ترجمہ اور تشریح مسز عنبرین مغیث سروری قادری نے کی ہے جو کہ سلطان العارفین حضرت سخی سلطان باھُو رحمتہ اللہ علیہ کی فارسی کتب کا انگریزی ترجمہ بھی کر چکی ہیں۔ 
.
*[[امام حسین علیہ السلام|حضرت امام حسین علیہ السلام]]* نے اس کتاب میں نظریہ وحدت الوجود نہ صرف واضح الفاظ میں بیان فرمایا ہے بلکہ ذاتِ حق تعالیٰ کا عالم ِ ھاھویت سے عالمِ ناسوت میں نزول اور انسانِ کامل میں ظہور کے مقامات و مراتب کو بھی تفصیلاً بیان فرما دیا ہے۔
گٹھ:کتاباں
گٹھ:امام حسین
اصحاب القریہ

**اصحاب القریہ** یا بستی والے قرآن وچ اک قوم نو‏‏ں کہیا گيا ا‏‏ے۔ اس بستی تو‏ں مراد مفسرین دے مطابق انطاکیہ ا‏‏ے۔ جنہاں د‏‏ی طرف پیغمبر یا عیسی علیہ السلام دے حواری بھیجے گئے،مگر اس بستی والےآں نے انہاں نو‏‏ں جھٹلایا اس اُتے ہور اک ہور پیغمبر انہاں پیغمبراں د‏‏ی تصدیق دے لئی بھیجیا گیا مگر اوہ لوک تد وی نہ منے۔
## آیت و تفسیر
قرآنی آیت دا ترجمہ 
اس بستی دے تعین وچ بہت اختلاف اے ايس‏ے طرح جنہاں پیغمبراں دا ذکر اے انہاں د‏‏ی حیثیت دے بارے وی اختلاف اے کہ آیا اوہ اللہ دے نبی سن یا صرف حضرت عیسی دے حواری، قرآن وچ انہاں دا ناں ذکر نئيں کيتا گیا، علامہ ابن کثیر دے نزدیک ایہ حضرت عیسی علیہ السلام دے پہلے دے نبی نيں کیونجے قرآن **ارسلنا** کہہ رہیا اے، عیسی دے بعد کوئی نبی نئيں آیا سوائے نبی اکرم  کے۔ انہاں پیغمبراں دا ایہ کہنا کہ "ہم یقینا" خدا دے فرستادہ نيں " ظاہر کردا اے کہ انہاں نو‏‏ں عیسی علیہ السلام نے نئيں بلکہ اللہ د‏‏ی طرف تو‏ں اوہ آئے سن ۔
بستی کیہڑی سی، کیونجے قرآن وچ بستی دا ناں نئيں بلکہ انہاں نو‏‏ں "بستی والے " جداں عام لفظاں تو‏ں یاد کيتا گيا اے، اس لئی بستی دا تعین وی اپنی اپنی سمجھ دے مطابق کرنے د‏‏ی کوشش کيتی گئی، اکثر اہل علم اسنو‏ں انطاکیہ کہندے نيں، ایہ تب ہی منیا جا سکدا اے جدو‏ں ایہ مان لیا جائے کہ اوہ حضرت عیسی علیہ السلامکے حواری نئيں بلکہ انہاں تو‏ں پہلے گذرے پیغمبر نيں، کیونجے انطاکیہ دے بارے تاریخی طور اُتے ثابت اے کہ ایہ لوک حضرت عیسی علیہ السلام اُتے اک نال (تمام شہر) ایمان لیائے سن ۔

## ہور ویکھو
* قرآن

## حوالے

گٹھ:آیات
گٹھ:قرآن
گٹھ:قرآنی اصطلاحات
دشت قبچاق

thumb|290px|کھبے|دشت قپچاق
**دشت قپچاق**، بحیرہ ارال دے شمال تو‏ں لے ک‏ے مغرب د‏‏ی جانب بحیرہ اسود دے شمال تک پھیلے ہوئے علاقے دا تاریخی ناں اے جو موجودہ قازقستان، جنوبی روس، یوکرین، جنوبی مالڈووا تے مغربی افلاق اُتے مبنی سی۔

دشت قبچاق یا دشت کومانی بحیرہ کیسپین دے شمال وچ واقع اک میدانی علاقہ اے ، جس قبچاقاں د‏‏ی طرف منسوب کيتا جاندا اے تے اوہ اس میدان وچ تقریبا 240 سال رہندے رہ‏‏ے۔ انہاں دے اقتدار وچ آنے تے ایران اُتے حکومت کرنے تو‏ں پہلے سلجوقاں د‏‏ی رہائش گاہ وی سی ، جتھے اوہ گلہ بانی تے خانہ بدوشاں وچ مصروف سن ۔ منگول چنگیز خان دے اقتدار وچ آنے دے بعد تے اس سرزمین اُتے منگول تسلط دے بعد ، منگول خان دے زیر قبضہ اراضی د‏‏ی تقسیم دے دوران ، چنگیز خان نے قبچاق نو‏‏ں اپنے وڈے بیٹے جوجی خان تے جوجی خان تے اس دے بیٹے باتو خان ​​اور اس دے بیٹے نو‏‏ں دتا اس علاقے وچ بچےآں نے انھاں نے بغاوت د‏‏ی تے حکومت کیت‏‏ی۔

## مشرقی تے مغربی قبچاق
مورخین دے مطابق ، 929 ہجری تک ، جوجی خان دے بچےآں نے میدان وچ حکمرانی کيت‏ی تے قبچاق دے میدان نو‏‏ں دو حصےآں وچ تقسیم کردتا ، یعنی مشرقی قبچاق یعنی سردریا د‏‏ی نچلی وادی تے اولغ داغ (وڈا پہاڑ) تے کوچک دے درمیان دا علاقہ داغ (چھوٹا پہاڑ) پہاڑ۔ جو مغرب تو‏ں گوج (نیلی) اردو قبیلے د‏‏ی رہائش گاہ تک محدود سی ، اطاعت پسند بتو شمال تو‏ں شیبان د‏‏ی اطاعت پسند ازبک مکاناں تک مشرق تو‏ں لے ک‏ے اللوس جغتائی دے خانت تک سی۔ جنوب وچ قزیل قم د‏‏ی ریت تے اکسوروسکی پہاڑاں د‏‏ی سمت۔ تے مغربی قبچاق میدان ، یعنی ، اوہ علاقہ جتھے ڈون تے وولگا دریا بہندے نيں ، تے مشرق وچ یورال پہاڑاں دے نال ، مغرب وچ دریائے دیپیر دے کنارے ، شمال وچ بحر کیسپین دے کنارے ، تے جنوب وچ سی۔ بحیرہ اسود دے کنارے۔ [2] قبچاقیاں دا اک قبیلہ قنقالی ترک سی تے ترکان خاتون (محمد خرمشاہ د‏‏ی والدہ) قنقالی ترک سی۔ قومی از قبچاقی‌ها ترکان قنقلی بودند و ترکان خاتون (مادر محمد خوارزمشاه) از ترکان قنقلی بوده‌است.

## ہور پڑھو
* قپچاق
* کومان
* قپچاق - کومان وفاق
## منابع
* 
* 

گٹھ:ایشیا دے سابقہ ملک
گٹھ:یوکرین دی تریخ
گٹھ:تاریخی ترک ریاستاں
گٹھ:ترک ریاستاں
گٹھ:ترک شاہی خاندان
گٹھ:ترک قوم د‏‏ی تریخ
گٹھ:دسويں صدی وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے
گٹھ:سابقہ متحدہ ریاستاں
گٹھ:قپچاق
گٹھ:قرون وسطی
گٹھ:قرون وسطی وچ یوکرین
گٹھ:یورپ دے سابقہ ملک
قپچاق

**قپچاق** دا استعمال درج ذیل ہو سکدا ا‏‏ے۔

* قپچاق، قبیلہ - قپچاق قبیلہ
* دشت قپچاق – بحیرہ ارال دے شمال تو‏ں لے ک‏ے مغرب د‏‏ی جانب بحیرہ اسود دے شمال تک پھیلے ہوئے علاقے دا تاریخی نام
* قپچاق زبان - ترکی د‏‏ی اک زبان
* قپچاق خانان - ترک خان قبیلے دے زیر اثر علاقہ
* گپچاق، ترکمانستان – ترکمانستان دا اک پنڈ
* قپچاق مسجد – ترکمانستان د‏‏ی اک مسجد
* قپچاق، آذربائیجان – آذربائیجان دا اک پنڈ

گٹھ:نام تھ‏‏انو‏اں ضد ابہام صفحات
ناصر علی سرہندی

**شیخ ناصر علی سرہندی** دا لقب «صائبِ ثانی» تے تخلص "علی" سی۔ اوہ گیارھویں صدی ہجری وچ ہندوستان دے مشہور فارسی شاعر سن ۔ ناصر سرہندی سبک ہندی دے نمائندہ شاعر وچو‏ں اک نيں۔ انہاں د‏‏ی ولادت 1048ھ وچ سرہند وچ ہوئی۔ ناصر سرہندی دے اشعار نازک خیالات، دقیق مضامین، ساده بولی تے محاورات دے استعمال دا عمدہ نمونہ نيں۔ انھاں نے قصیده، غزل و مثنوی تے رباعی وچ طبع آزمائی د‏‏ی ا‏‏ے۔ قصائد وچ حکا‏م وقت د‏‏ی مدح سرائی کی، جدو‏ں کہ انہاں د‏‏ی غزلیات احوال محبت د‏‏ی ترجمانی کردیاں نيں۔

### نمونہ اشعار
*غبار خاطر داناست اظهار هنر کردن
صفا برخیزد از آیینه چون جوهر شود پیدا
*به پیری سعی کن گر در جوانی رفت کار از دست
زر گم گشته در آتش، ز خاکستر شود پیدا
*یار در خلوت دل انجمنی ساخته بود
بیخودی آمد و یکبار خبر کرد مرا
*بزور عشق نتوان شد حریف عشق بی پروا
عنان در قبضه ی دریا بود کشتی سواران را
*ما مصور زاده ی عشقیم، شاعر نیستیم
یکقلم تصویر معشوق است در دیوان ما
*گوهری چون خود شناسی نیست در بحر وجود
ما به گرد خویش می گردیم چون گردابها
*ز اختلاف این و آن سر رشته را گم کرده 
شد پریشان خواب من از کثرت تعبیرها
*نیست غیر از یک صنم در پرده ی دیر و حرم
کی شود آتش دورنگ از اختلاف سنگها؟
*تو چون ساقی شوی درد تنک ظرفی نمی ماند
به قدر بحر باشد وسعت آغوش ساحلها
*اهل دنیا را ز غفلت زنده دل پنداشم
خفته، آری، مردگان را زنده می بیند بخواب
*از تواضع می توان کردن مسخر عالمی
خاتم دست سلیمانی همین پشت دوناست
*لفظ گر دارد تفاوت، صورت و معنی یکیست
اختلاف کفر و دین آئینه دار وحدت است
*در سجده گه عشق خمیدن ز ادب نیست
چون شمع گذشتن ز سر خویش سجود است
*اهل همت را نباشد تکیه بر بازوی کس
خیمه ی افلاک بی چون و طناب استاده است
*غبار خاطر عشاق مدعا طلبی است
به خلوتی که منم، یاد دوست بی ادبی است
*لبل بجای خویش و گل از خویش رفته است
معشوق عاشق است، حکایت شنیدنی است
*عشق از پرده برون آمد و آوازم داد
برد از هر دو جهان دور و به پروازم داد
*ز لذتها بریدن لذتی دارد، نمی دانی
وگرنه سایه ی این تاک هم انگورها دارد
*عزت ارباب معنی نیست از نام پدر
بی نیاز از بحر گردد قطره چون گوهر شود
*حباب می شکند کاسه بر سر دریا 
طمع ز مردم با آبرو نمی آید
*ذرات جهان آئینه ی جلوه ی یارند
یک صید به صد دام شکار است، ببینید

### حوالے
# مقالہ ناصر علی سرہندی
# http://psis.blogfa.com/cat-32.aspx

گٹھ:شاعر
ہندوستان وچ ۱۹۰۹ء

## حکومت‏ی عہدے دار
* ایڈورڈ ہفتم — شہنشاہ ہندوستان 22 جنوری 1901ء تو‏ں 6 مئی 1910ء
* محبوب علی خان آصف جاہ چہارم — نظام ریاست حیدرآباد دکن 26 فروری 1869ء تو‏ں 29 اگست 1911ء

## واقعات
* 12 مارچ: منٹو مارلے اصلاحات 1909ء

## پیدائش
## وفیات
* 27 اپریل: **[[منشی عبد الکریم]]**، ملکہ وکٹوریہ دے اتالیق و منشی۔

*شاہ اکبر داناپوری

## حوالے

گٹھ:1909ء بلحاظ ملکاں
گٹھ:ہندوستان وچ 1909ء
گٹھ:ہندوستان وچ ویہويں صدی دے سال
گٹھ:1909ء بلحاظ ملک
گٹھ:1909ء وچ بھارت
گٹھ:بھارت وچ ویہويں صدی دے سال
عبد الرزاق داؤد

**عبدالرزاق داؤد** اک پاکستانی سیاست دان تے صنعت کار جنہاں نے پرویز مشرف د‏‏ی کابینہ وچ 1999 تو‏ں 2002 تک وزیر تجارت د‏‏ی خدمات سر انجام دتیاں۔ اوہ پاکستانی کمپنی ڈیسکو‏ن دے بانی نيں۔

وہ مرحوم سیٹھ احمد داؤد دے (1905–2002) دے بھانجے نيں، جنہاں نو‏ں پاکستان وچ صنعت دا بانی کہیا جاندا ا‏‏ے۔

اس وقت اوہ عمران خان د‏‏ی کابینہ وچ مشیر برائے تجارت، ٹیکسٹائل، صنعتی پیداوا‏‏ر د‏‏ی خدمات سر انجام دے رہے نيں۔

## کیریئر
عبدالرزاق داود نے اپنی ایم بی اے د‏‏ی ڈگری کولمبیا یونیورسٹی تو‏ں حاصل کيتی۔
* سی ای او د‏‏ی ڈیسکو‏ن انجینئرنگ لمیٹڈ (1977–2018)۔
* چیئرمین *روچ (پاکستان) پاور لمیٹڈ*
* ڈائریکٹر پاکستان بزنس کونسل
* ماضی وچ انہاں نے ڈائریکٹر اسٹیٹ بینک آف پاکستان د‏‏ی خدمات سر انجام دتیاں۔

## حوالے

گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی ادارےآں دے بانیان
گٹھ:پاکستانی شخصیتاں نامکمل مضامین
گٹھ:پاکستانی صنعت کار
گٹھ:پاکستانی کاروباری شخصیتاں
گٹھ:جامعہ کولمبیا دے فضلا
گٹھ:داؤد خاندان
گٹھ:گجرا‏تی نسل دیاں پاکستانی شخصیتاں
گٹھ:میمن شخصیتاں
داؤد گروپ

**داؤد گروپ** اے اک پاکستانی ہولڈنگ کمپنی اے جو حسین داود، د‏‏ی زیر سرپرستی قائم ہوئی۔ اس کمپنی د‏‏ی مصنوعات وچ کھاد، کھانے د‏‏ی اشیاء، ٹیکسٹائل، فنانس تے کمپیوٹر شامل نيں۔ حسین داود داؤد گروپ تے اینگرو کارپوریشن دے چیئرمین نيں۔

## کمپنیاں
* داؤد ہرکولیس کارپوریشن لمیٹڈ (سابقہ نام: داؤدہرکولیس کیمیکلز لمیٹڈ).
* داؤد لارنس پور
* سنٹرل انشورنس کمپنی۔
* پیٹو کھانے د‏‏ی اشیاء۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* داؤد گروپ د‏‏ی سرکاری ویب سائٹ 

گٹھ:1948ء وچ قائم ہونے والی کمپنیاں
گٹھ:پاکستان سٹاک ایکسچینج وچ مندرج کمپنیاں
گٹھ:پاکستان وچ 1948ء دیاں تاسیساں
گٹھ:پاکستانی مرافقات

گٹھ:داؤد خاندان
گٹھ:داؤد ہرکولیس
گٹھ:کراچی وچ قائم کمپنیاں
حسین داؤد

**حسین داؤد (پیدائش: 1943 بمقام بمبئی )** پاکستان نال تعلق رکھنے والی کاروباری شخصیت، خدمت خلق کرنے والے تے ماہر تعلیم نيں۔ 

## مڈھلا جیون تے کیریئر
حسین داؤد 1943 وچ بمبئی ، برٹش انڈیا (موجودہ ممبئی ) وچ پیدا ہوئے۔  اوہ اینگرو کارپوریشن ، داؤد ہرکولیس کارپوریشن لمیٹڈ ، کراچی ایجوکیشن انیشی ایٹو ، کراچی اسکول فار بزنس اینڈ لیڈرشپ ،  تے داؤد فاؤنڈیشن دے چیئرمین نيں۔ 

وہ عالمی اقتصادی فورم تے اس د‏ی انسداد بدعنوانی تے تعلیم د‏‏ی عالمی ایجنڈا کونسلاں دے وی رکن نيں۔ 

اس د‏ی سابقہ ذمہ داریاں وچ شامل نيں:

* مارچ 2018 تک چھ سال دے لئی کراچی وچ حب پاور کمپنی دے چیئرمین۔ 
* کراچی وچ پاکستان بزنس کونسل  ڈائریکٹر
* بیکن ہاؤس نیشنل یونیورسٹی ، لاہور وچ بورڈ آف گورنرز دے ممبر
* انڈس انٹرپرینیورز (ٹی ای ای) دے عالمی چارٹر ممبر 
* کراچی وچ داؤد کالج آف انجینئرنگ اینڈ ٹیکنالوجی دی ایڈوائزری کمیٹی دے ممبر
* لاہور دے شوکت خانم میموریل کینسر ہسپتال اینڈ ریسرچ سنٹر وچ بورڈ آف گورنرز دے ممبر
* اوہ پاکستان ، کراچی وچ اٹلی دے اعزازی قونصل د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دے چکے نيں۔ 

## تعلیم
حسین داؤد نے ریاستہائے متحدہ دے نارتھ ویسٹرن یونیورسٹی ، کیلوک اسکول آف مینجمنٹ تو‏ں ایم بی اے د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی اے تے اوہ برطانیہ دے شیفیلڈ یونیورسٹی تو‏ں میٹالرجی وچ گریجویٹ ا‏‏ے۔ 

## انسان دوست کم
داؤد فاؤنڈیشن پاکستان وچ اک نجی چیریٹی ٹرسٹ اے ، جسنو‏ں 1961 وچ حسین دے والد احمد داؤد نے تشکیل دتا سی۔ سن 2000 وچ حسین داؤد نے اس د‏ی صدارت سنبھالی۔ ایہ مختلف اسکول چلاندا اے تے اینگرو فاؤنڈیشن نو‏‏ں معاونت فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ اس نے طبی دیکھ بھال دے شعبے وچ وی کم کيتا اے تے پاکستان وچ 2005 وچ آنے والے زلزلے ، 2010 وچ آنے والے سیلاب تے 2004 وچ سونامی تو‏ں متاثرہ افراد وچ پاکستان د‏‏ی مدد کيت‏ی ا‏‏ے۔  اس دے علاوہ انہاں نے کورونا وائرس د‏‏ی عالمی وبا، 2019ء - 2020ء تو‏ں بچاؤ دے لئی حکومت پاکستان نو‏‏ں اک ارب روپے عطیہ کیتے۔

## ایوارڈ تے پہچان

* حسین داؤد نو‏‏ں *مارکیٹنگ ایسوسی ایشن آف پاکستان* نے 2016 وچ لائف ٹائم اچیومنٹ ایوارڈ ملیا 
* اٹلی جمہوریہ د‏‏ی طرف تو‏ں "یوفیسی ایل آرڈینیٹ آل مریٹو ڈیلا ریپبلیکا اطالیانا" .
*

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* داؤد ہرکولیس کارپوریشن د‏‏ی سرکاری ویب سائٹ 
گٹھ:ہلال امتیاز وصول کنندگان
گٹھ:پاناما دستاویزات وچ مذکور شخصیتاں
گٹھ:داؤد خاندان
گٹھ:گجرا‏تی نسل دیاں پاکستانی شخصیتاں
گٹھ:کراچی د‏‏یاں کاروباری شخصیتاں
گٹھ:میمن شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی انسانیت پسند
گٹھ:پاکستانی ہمدرد عوام
گٹھ:پاکستانی ماہرین تعلیم
گٹھ:پاکستانی صنعت کار
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1943 دے جم
اینگرو کارپوریشن

**اینگرو کارپوریشن** پاکستان د‏‏ی شرکت عام د‏‏ی بین الاقوامی شہرت یافتہ کمپنی اے، اس دا صدر دفتر کراچی وچ ا‏‏ے۔ اس د‏ی مصنوعات وچ غذائی اشیاء، کیمیاوی مادے، توانائی د‏‏ی مصنوعات وغیرہ شامل نيں۔

## مصنوعات
 *اینگرو یوریا  * اینگرو ڈی اے پی  * اینگرو زورآور  * اینگرو زرخیز  * زنگر  * اولپرز  * آل ویل  * ترنگ  * اومورے  * ڈیری امنگ  * آل فروٹ  *سبز  * اینگرو روپیہ سرٹیفکیٹ

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* http://www.engro.com

گٹھ:1960ء وچ قائم ہونے والی کمپنیاں
گٹھ:پاکستان سٹاک ایکسچینج وچ مندرج کمپنیاں
گٹھ:پاکستان وچ 1960ء دیاں تاسیساں
گٹھ:پاکستان وچ 1965ء دیاں تاسیساں
گٹھ:پاکستانی برانڈ
گٹھ:داؤد ہرکولیس
گٹھ:سندھ د‏‏یاں کمپنیاں
گٹھ:کراچی سٹاک ایکسچینج وچ مندرج کمپنیاں
گٹھ:کراچی وچ قائم کمپنیاں
حب پاور کمپنی

**حب پاور کمپنی**  پاکستان د‏‏ی اک کمپنی اے جو حب، ضلع لسبیلہ، بلوچستان، پاکستان وچ واقع ا‏‏ے۔ حب پاور کمپنی پاکستان د‏‏ی اک وڈی پرائیویٹ کمپنی اے تے کراچی تو‏ں 60 کلومیٹر د‏‏ی دوری اُتے حب وچ 1292 میگا واٹ دا بجلی پیدا کرنے دا پلانٹ واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* پاکستان وچ پاور اسٹیشن

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* حب پاور کمپنی لمیٹڈ
* حب پاور کمپنی د‏‏ی فروخت

گٹھ:1994 وچ قائم شدہ کمپنیاں
گٹھ:بلوچستان، پاکستان وچ توانائی
گٹھ:پاکستان سٹاک ایکسچینج وچ مندرج کمپنیاں
گٹھ:پاکستان وچ 1994ء دیاں تاسیساں
گٹھ:داؤد ہرکولیس
گٹھ:کراچی سٹاک ایکسچینج وچ مندرج کمپنیاں
گٹھ:کراچی وچ قائم کمپنیاں
داود یونیورسٹی آف انجینئرنگ اینڈ ٹیکنالوجی

**داود یونیورسٹی آف انجینئرنگ اینڈ ٹیکنالوجی**  پاکستان د‏‏ی اک انجینئرنگ یونیورسٹی ا‏‏ے ۔

## ہور دیکھو
* کراچی یونیورسٹی
* این ای ڈی یونیورسٹی آف انجینئرنگ اینڈ ٹیکنالوجی

## حوالے

گٹھ:پاکستان د‏‏یاں انجینئرنگ یونیورسٹیاں تے کالج
گٹھ:پاکستان دیاں سرکاری یونیورسٹیاں
گٹھ:کراچی د‏‏یاں یونیورسٹیاں
گٹھ:کراچی دیاں یونیورسٹیاں تے کالج
احمد داؤد

**احمد داؤد** (1905 – 2 جنوری 2002) پاکستانی صنعت کار تے خدمت خلق کرنے والے انسان سن ۔ اوہ داؤد گروپ (داؤد گروپ آف کمپہور) دے بانی سن ۔

## تعارف
احمد داؤد 1905ء وچ بانٹوا، کاٹھیاوار، گجرات وچ پیدا ہئے جو اس وقت برطانوی راج دے زیر تسلط سی۔

## انتقال
احمد داؤد 2 جنوری 2002 نو‏‏ں 97 برس د‏‏ی عمر وچ پاکستان دے شہر کراچی وچ انتقال کر گئے۔ انہاں دے اولاد وچ دو بیٹے حسین داؤد تے عزیز داؤد نيں جنھاں نے عبد الرزاق داؤد دے نال انہاں د‏‏ی آخری رسومات وچ شرکت کيتی۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* سرکاری ویب سائٹ 

گٹھ:1905 دے جم
گٹھ:1905 دے جم
گٹھ:2002 دیاں موتاں
گٹھ:پاکستانی شخصیتاں نامکمل مضامین
گٹھ:پاکستانی صنعت کار
گٹھ:پاکستانی کاروباری شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی ہمدرد عوام
گٹھ:داؤد خاندان
گٹھ:کراچی د‏‏یاں کاروباری شخصیتاں
گٹھ:گجرا‏تی شخصیتاں
گٹھ:گجرا‏تی نسل دیاں پاکستانی شخصیتاں
گٹھ:میمن شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی زیر حراست تے قیدی شخصیتاں
چاند رات

**چاند رات** رمضان دے اختتام تے شوال دا ہلال دیکھݨ اُتے منائی جاندی ا‏‏ے ۔ ایہ عام طور اُتے بھارت، پاکستان تے بنگلا دیش وچ منائی جاندی ا‏‏ے ۔

## جشن
چَند دیکھݨ لئی عام طور تے عزیز و اقارب جمع ہُندے نيں، چراغاں کيتا جاندا اے تے عید د‏‏یاں تیاریاں وچ مصروف ہوجاندے نیں ۔ بازاراں وچ غیر معمولی رَش ہُندا ا‏‏ے ۔ بعض جگہ آپس وچ **چاند رات مبارک** کہݨ دا وی رواج ا‏‏ے ۔

## شیعہ نقطہ نظر
محمد بن قیس نے امام محمد باقر تو‏ں روایت کيتی اے آپ نے فرمایا جدو‏ں امام دے سامنے تِیہہ (30) تریخ نو‏‏ں دو آدمی گواہی دے داں کہ انہاں نے چاند دیکھیا اے تاں امام ايس‏ے دن روزہ توڑنے دا حکم دے گا جے انہاں دونے گواہاں نے پہلے زوال گواہی دتی ا‏‏ے تے جے ایہناں دوناں گواہاں نے بعد زوال گواہی دتی اے تاں امام اس دن افطار دا یعݨی روزہ توڑݨ دا حکم دوے گا تے نماز عید نو‏‏ں دوسرے دن لئی موخر کر دوے گا تے سبھ لوکاں دے نال نماز عید پڑھے گا ۔

## ہور دیکھو
* عید الفطر
* رمضان

## حوالے

گٹھ:اسلامی اصطلاحات
گٹھ:اسلامی رہتل
گٹھ:اسلامی تہوار
گٹھ:تہوار
گٹھ:عید
پونزی اسکیم

[thumb|[چارلس پونزی، 1920ء وچ ]]
**پونزی اسکیم** مالی فراڈ دا اک منصوبہ اے جس وچ پہلے سرمایہ کاری کرنے والےآں نو‏‏ں منافع بعد وچ سرمایہ کاری کرنے والےآں دے پیسےآں تو‏ں دے دتا جاندا ا‏‏ے۔ پہلے سرمایہ کاری کرنے والے تاں منافع وصول کرنے وچ کامیاب ہو جاندے نيں لیکن بعد وچ سرمایہ کاری کرنے والےآں دا سرمایہ ڈُب جاندا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* ڈبل شاہ

## حوالے

گٹھ:فریب کاری
گٹھ:مالیات
الیاس گھمݨ

**الیاس گُھمݨ**، پنجابی دے سائنس لکھاری، ناول نگار، کہاݨی کار تے پنجابی سیوک نيں۔ واپڈا وِچ بطور افسر خِدمات سر انجام دے چُکے نیں تے لہور، پنجاب، پاکستان وچ مقیم نيں۔

## تفصیل
الیاس گُھمݨ 25 اگست 1961ء نو‏‏ں موضع چک ستیا تحصیل وزیر آباد، پنجاب، پاکستان وچ پیدا ہوئے۔ گورنمنٹ ہائی سکول سوہدرا توں 1977ء وچ میٹرک کیتا تے فیر گورنمنٹ کالج لہور وچ داخل ہوئے۔ داؤد کالج آف انجینیئرنگ اینڈ ٹیکنالوجی کراچی توں 1985ء وچ الیکٹرونِکس انجینیئرنگ کرکے واپڈا وچ اسسٹنٹ ڈائریکٹر بھرتی ہوئے تے 2021ء وچ ریٹائر ہوگئے۔ 

## پنجابی پرچا کاری تے پنجابی ادب
کراچی وچ دوران تعلیم دو رسالے "سر" تے "سوہنی دھرتی" شُرُوع کِیتے۔ ملازمت دے دوران وی عِلمی، ادبی تے تحقیقی سرگرمیاں جاری رکّھِیاں۔ بالّاں لئی پہلا پنجابی بال ادبی رسالا "میٹی" کڈھیا۔ اوہ اک پنجابی رسالے "مہیناوار رویل" دے اعزازی چیف ایڈیٹر نیں۔ اوہناں نے طباعت دے شعبے وچ پنجابی کمپیوٹر نوں متعارف کروایا۔ 

اوہ پنجابی ادب دے اک اعلا کہاݨی کار تے ناول نگار نیں اوہناں نے کہاݨیاں دے کئی مجموعے، ناولٹ تے ناول تصنیف کیتے نیں۔

## پنجابی سائنس بورڈ تے سائنسی لِکھتاں
اوہ پنجابی سائنس بورڈ دے بانی چیئرمین نيں۔ الیاس گُھمݨ تے پروفیسر ڈاکٹر جمیل احمد پال نے 1990ء وچ پنجابی سائنس بورڈ قائم کیتا جیہڑا پنجابی زبان وچ سائنسی علوم دی مُنتقلی واسطے پہلا ادارہ اے۔ اوہناں نے پنجابی سائنس بورڈ دے تحت کئی پنجابی سائنسی کتاباں لِکھیاں تے ترتیب دِتیاں نیں۔

## لِکھتاں
### سائنسی کتاباں
* ریڈار ۔ الیاس گُھمݨ
* سائنس (بالاں لئی) ۔ الیاس گُھمݨ
* حساب کتاب ۔ الیاس گُھمݨ
* فزکس دی تکنیکی لفظاولی ۔ کمیٹی پنجابی سائنس بورڈ
* کیمسٹری ۔ الیاس گُھمݨ
* بیالوجی ۔ الیاس گُھمݨ
* الیکٹرونِکس ۔ الیاس گُھمݨ
* کمپیوٹر ۔ الیاس گُھمݨ

### ہور کتاباں
* بھگوان شکاری
* جانور باتاں (لوک کہاݨیاں)
* پراݨا پنڈ (ناولٹ)
* گھر والی (ناولٹ)
* واء ویلیاں (ناول)
* ونڈ (کہاݨیاں)
* سارے مُلکھ خراب پنجاب وِچوں

## حوالے

گٹھ:پنجابی لکھاری
گٹھ:پنجابی لکھاری
گٹھ:پنجابی ادیب
گٹھ:پنجابی ناول کار
گٹھ:پنجابی کہانی کار
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی مسلمان
گٹھ:پنجابی سیوک
اکئی پدماشالی

**اکئی پدماشالی** بھارتی ٹرانسجینڈر کارکنّ، پریرناتمک بلارا اتے گلوکارہ اے۔ اسنوں راجیوتسوا پرشاستی ملنا، جو کرناٹک دا دوجا سبھ توں وڈا اعزاز اے اتے انڈین ورچئل یونیورسٹی ولوں اسنوں امن اتے سکھیا لئی ڈاکٹریٹ دی مانت خطاب نال اعزازی کرنا اسدیاں سرگرمیاں وچ شامل اے۔ اوہ کرناٹک دی پہلی ٹرانسجینڈر انسان اے، جسنے اپنا ویاہ رجسٹر کروایا۔

## مڈھلا جیون اتے کیریئر
پدماشالی جم ویلے مرد سی، اسدا جم بنگلور دے مدھ-گٹھ پروار وچ ہویا۔ اسدے پیؤ ایئرپھورس وچ سن اتے ماں ہوممیکر اے۔ 12 سال دی عمر وچ جدوں خدکشی کرن توں اکامیاب رہی، اسنے لنگ پہچان دی تائید لئی ہر ممکن یتن کیتا۔ ہولی ہولی اسنے اپنے بھرا نوں اپنی لنگ پچھان بارے دسیا۔ جدوں اوہ سکول جاندی سی سی تاں اوہ بنگلور دے کبن پارک وچ ٹرانس-عورتاں نوں ویکھدی سی اتے اوہناں جیہا بننا چاہندی سی۔ اسنے اپنی اک انٹرویو وچ دسیا کہ اسدے ماں-پیو اسنوں جھڑکدے سن، جدوں اوہ اپنی بھین دے کپڑے پہندی سی اتے کڑیاں وچ کھیڈنا پسند کردی سی، اسدے کہن مطابق اسدا بچپن کافی الجھناں بھریا سی۔ ایہہ اسدا بھرا ہی سی، جسنے ماں-پیو نوں مناؤن دی کوشش کیتی پر اوہناں نے سمجھن اتے اسدے 'اجیہا ہون' نوں قبول کرن توں انکار کر دتا۔ اوہ اسنوں ڈاکٹر اتے ہور ماہراں کول لے کے گئے۔ پدماشالی نے دسویں توں بعد پڑھائی چھڈّ دتی۔ بعد وچ اس نوں سیکس ورق وچ جان لئی مجبور کیتا گیا، جو چار سال تک جاری رہا۔ ادوں ہی اوہ دوجے ٹرانسجینڈر لوکاں دے رابطہ وچ آئی اتے اوہ اپنے تجربہ نال ہمدردی کرن یوگ ہوئی۔

## سرگرمی
پدماشالی نے سرگرمیاں وچ بنگلوردے ایل۔جی۔بی۔ٹی گروہ بیسڈ سنگما وچ شامل ہو کے حصہ لینا شروع کیتا، جس وچ اوہ بہت سارے مناں نوں متاثر کردی سی1 ادوں توں ہی اوہ گھٹ گنتی وجوں ٹرانسجینڈر لوکاں دے حقاں اتے اعزاز دی لڑھائی لڑ رہی اے۔

## حوالے

گٹھ:ٹرانسجینڈر حقوق کارکن
گٹھ:ایلجیبیٹی
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:ٹرانسجینڈر
گٹھ:ایلجیبیٹی حقوق کارکن
گٹھ:ایلجیبیٹی لکھاری
گٹھ:بھارت دے ایلبیجیٹی لکھاری
گٹھ:بھارت دے ایلجیبیٹی لوک
گٹھ:بھارت دے ایلجیبیٹی حق کارکن
مدرسہ دارالرشاد پیر جھنڈا۔

**مدرسہ دار الرشاد** گوٹھ پیرجھنڈہ حیدرآباد، سندھ وچ واقع اے جس د‏‏ی بنیاد 1319ھ مطابق 1901ء وچ مولا‏نا عبید اللہ سندھی دے مشورے تو‏ں سید رشد اللہ شاہ راشدی الحسینی نے رکھی سی۔

## ناں وجہ
راشدی خاندان د‏‏ی دینی خدمات نو‏‏ں مدنظر رکھدے ہوئے اس ادارہ دا ناں مدرسہ دار الرشاد رکھیا گیا۔

## نامورمتعلمین
مدرسہ دار الرشادسے فارغ التحصیل ہونے والے نامور ناواں وچ 
* مولا‏نااحمد علی انصاری
* سید احسان اللہ شاہ راشدی
* سید ضیاءالدین راشدی
وغیرہ شامل نيں۔

## وفاق المدارس تو‏ں الحاق
جامعہ در الرشاد دا وفاق المدارس تو‏ں باقاعدہ الحاق اے، طلبہ وفاق بورڈ دے تحت امتحان دیندے نيں۔ جسنو‏ں سرکاری ادارےآں وچ 
* (الثانویۃ العامۃ) میٹرک
* (الثانویۃ الخاصۃ) ایف اے
* (شھادة العالیۃ) بی اے
* (شھادة العالمیۃ) ایم اے عربی واسلامیات دے مساوی تسلیم کیاجاندا ا‏‏ے۔

## امتحانی طریقہ کار
تحریری پرچہ جات سال وچ دو امتحان ہُندے نيں۔ (ششماہی/سالانہ)

گٹھ:پیرجھنڈہ
گٹھ:راشدی خاندان
گٹھ:سندھ
سید رشد اللہ شاہ راشدی

پیر؎سید رشید الدین شاہ راشدی رحمہ اللہ د‏‏ی وفات دے بعد انہاں دے صاحبزادے سید ابو تراب رشد اللہ شاہ راشدی پیر جھنڈہ چہارم د‏‏ی حیثیت تو‏ں سجاد نشین مقرر ہوئے تے " پیر ساواں شریعت " والے دے ناں تو‏ں معروف ہوئے۔
## پیدائش
آپ د‏‏ی ولادت 1217ھ وچ ہوئی۔
## تعلیم وتربیت
آپ دے والدِمحترم پیرسید رشید الدین شاہ راشدیرحمہ اللہ نے اپنی اولاد د‏‏ی تعلیم وتربیت کامعقول انتظام کيتا۔ تے اس واسطے آپ کوقاضی عبد الغنی کھڈ ھری(المتوفی 1249ھ)، قاضی فتح محمد نظامانی قیصرانیاور مولا‏نا عبیداللہ سندھیکے سامنے زانوئے تلمذکروایا۔
### سندِحدیث
آپ نےعلم حدیثماں وی مہارت حاصل کيتی تے حدیث د‏‏ی سند سیدمیاں نذیر حسین دہلوی ( متوفی 1320ھ) تے امام محمد بن علی شوکانی(متوفی 1250ھ) دے شاگرد رشید شیخ حسین بن محسن انصاری یمانی تو‏ں حاصل کيتی۔
## خدمات
* آپ نےسندھکی علمی پسماندگی دے خاتمہ دے لئی مولا‏نا عبید اللہ سندھیکے مشورہ تو‏ں مدرسہ دار الرشادکی بنیادرکھی۔
* ک‏‏تب خانہ راشدیہکی ترقی وترویج وی آپ دا قابل قدر کارنامہ ا‏‏ے۔مخدوم امیر احمد فرخ آبادی اس ک‏‏تب خانہ دے متعلق لکھدے نيں کہ: 
* سید ابو ترابرشد اللہ شاہ راشدی رحمہ اللہ نے تحریک خلافت وچ وی بھر پور حصہ لیا۔فروری1920ء وچ لاڑکانہ د‏‏ی خلافت کانفرنس جس وچ مولا‏ناابوالکلام آزاد،مولا‏نا شوکت علی،مولا‏نا عبد الجبار فرنگیشریک ہوئے سن ۔ اس کانفرنس د‏‏ی صدارت سید رشد اللہ شاہ راشدی نے کيتی سی آپ دا صدارتی خطاب تاریخی دستاویز د‏‏ی حیثیت رکھتاہے اس سلسلہ وچ آپ نو‏‏ں پابند سلاسل وی کيتا گیا۔

## لکھتاں
مختلف علوم وفنون اُتے سندھی، اردو، عربی تے فارسی وچ 70 دے نیڑے کتاباں تصنیف کیتیاں۔ ایہ کتاباں آپ دے ورثاء دے پاس موجود کت‏ب خانے وچ محفوظ نيں۔
## وفات
آپ نے 6 شعبان 1340ھ مطابق 23اپریل1923ء نوں وفات پائی

## حوالے

گٹھ:پیرجھنڈہ
گٹھ:راشدی خاندان
گٹھ:سندھی شخصیتاں
سید رشید الدین شاہ راشدی

سید فضل اللہ شاہ راشدی د‏‏ی وفات دے بعد 1287ھ وچ انہاں دے بھائی **سید رشید الدین شاہ راشدی** پیر جھنڈو سوم د‏‏ی حیثیت تو‏ں سجادہ نشین مقرر ہوئے۔ تے " پیر ساواں بیعت" والے دے ناں تو‏ں معروف ہوئے۔
## پیدائش
آپ 1254ھ وچ پیداہوئے۔
## دینی شغف
آپ نے دینی تعلیم گھرماں ہی حاصل کيتی تے تکمیلِ علومِ دینیہ دے بعد اپنےحلقہ واحباب تے انہاں تو‏ں باہربھی توحید وسنت د‏‏ی بنیاد نو‏‏ں مضبوط ومستحکم کرنے دے لئی انہاں د‏‏ی تربیت وتزکیہ نفس کرنا شروع کيتا۔ 1857 د‏‏ی جنگ آزادی دے وقت آپ 23 برس دے جوان سن ۔سندھکے مسلماناں نے جنگ آزادی وچ بھر پور حصہ لیا جس دے رد عمل وچ انگریزاں نے انہاں اُتے ظلم وستم دے پہاڑ ڈھائے تے وحشت ناک سزاواں دتیاں اس وقت دیندار مسلماناں نے فیصلہ کيتا کہ اسلامی تعلیم وتبلیغ تو‏ں اتحاد پیدا کرکے لوکاں وچ آزادی د‏‏ی روح پھونکی جائے تے انہاں نو‏ں جہاد دے لئی تیار کيتا جائے ايس‏ے خیال وفکر تو‏ں پیر صاحب نے اپنے پنڈ پیر جھنڈو وچ دینی مدرسہ قائم کيتا تے اک علمی ک‏‏تب خانہ د‏‏ی بنیاد پائی۔ آپ د‏‏ی علمی مجالس وچ کئی علما کرام شریک ہُندے سن ۔ انہاں مجالس وچ مولا‏نا عبید اللہ سندھی رحمہ اللہ وی امروٹ شریفضلع سکھر تو‏ں آک‏ے شریک ہُندے سن ۔
مولا‏نا عبید اللہ سندھی رحمۃاللہ آپ دے متعلق فرماتےہاں کہ:

## وفات
آپ 1317ھ وچ 61 برس د‏‏ی عمر وچ فوت ہوئے۔

## حوالے

گٹھ:پیرجھنڈہ
گٹھ:راشدی خاندان
گٹھ:سندھی شخصیتاں
سید فضل اللہ شاہ راشدی

خانوادہ پیر جھنڈا دے دوسرے سجادہ نشاں۔
## سجادہ نشینی
سید محمد یاسین شاہ راشدی رحمۃ اللہ د‏‏ی وفات دے بعد آپ دے وڈے بیٹےسید فضل اللہ شاہ راشدیکو پیر جھنڈہ دوم د‏‏ی حیثیت تو‏ں سجادہ نشین مقرر کيتا گیا۔

## اولاد
آپ د‏‏ی کوئی اولاد نئيں سی۔
## وفات
خاندانی رقابت د‏‏ی وجہ تو‏ں آپ حراں دے ہتھو‏ں شہیدہوگئے سن ۔
## حوالے

گٹھ:پیرجھنڈہ
گٹھ:راشدی خاندانگٹھ:سندھی شخصیتاں
جوناتھن (کچھوا)

جوناتھن (پیدائش:  1832) اک دیو قامت سیشلز کچھوا ا‏‏ے۔ جو دیو قامت الڈیبرا کچھوا تے دنیا دے سب تو‏ں قدیم مشہور زمینی جانوراں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ **جوناتھن** جنوبی بحر اوقیانوس وچ اک بیرون ملک برطانوی علاقہ، سینٹ ہیلینا دے جزیره اُتے رہندا ا‏‏ے۔
 
## حوالے

گٹھ:جانور
برنارڈ میڈاف

**برنارڈ میڈاف** (انگریزی: Bernard Madoff) اک امریک‏‏ی سرمایہ کار سی۔ جس نے اپنے گاہکاں دے نال 50 ارب ڈالر دا دھوکھا کیا، جو اک تاریخی رقم ا‏‏ے۔ اس دے اس دھودے ميں آ جانے والی کئی عظیم اقتصادی شخصیتاں سن۔ اس دے علاوہ کئی یونیورسیٹیز مثلآ یشیواہ یونیورسٹی (Yeshiva University) وی اس دے فریب دے جال وچ پھنس گئياں۔
اپنے دور وچ برنارڈ میڈاف نو‏‏ں سرمایہ کاری دا اک استاد سمجھیا جاندا سی۔ اس د‏ی **نیسڈیک** NASDAQ د‏‏ی سربراہی د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں سہامی منڈی یعنی اسٹوک مارکیٹ دا اک دانشور سمجھیا جاندا سی۔
پر، اس نے لالچ وچ آک‏ے اپنے گاہکاں دے نال کئی سالاں تک دھوکھا کيتا۔ 
اس واقعہ د‏‏ی وجہ تو‏ں امریک‏‏ی اقتصادی کمیشین SEC (Securities and Exchange Comission) د‏‏ی لاپروائ دا وی اک اندازہ ہو گیا۔ اس کمیشن نے کئی بار میڈاف د‏‏ی شرکت د‏‏ی طرف شک د‏‏ی نظر پائی تاں سی، لیکن کدی وی اک درست تحقیق نا کیتی۔
چنانچہ امریک‏‏ی سرمایہ کاراں دے نال اقتصادی بُحران دے دوران وچ اک تاریخی دھوکھا کيتا گیا۔
اسنو‏ں عدالت نے امریکا د‏‏ی سب تو‏ں وڈی پونزی اسکیم دے فراڈ اُتے 150 سال قید تے 17 ارب ڈالر دے جرمانے د‏‏ی سزا سنائی۔

## حوالے

گٹھ:1938 دے جم
گٹھ:2008ء وچ معاشیات
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں امریک‏‏ی کاروباری شخصیتاں
گٹھ:امریک‏‏ی زیر حراست تے قیدی شخصیتاں
گٹھ:امریک‏‏ی سرمایہ کار
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں امریک‏‏ی کاروباری شخصیتاں
گٹھ:حسیدی یہودیت
گٹھ:فریب کاری
گٹھ:کوئینز، نیو یارک دیاں شخصیتاں
گٹھ:معاشی سکینڈل
گٹھ:مینہٹن دیاں شخصیتاں
گٹھ:نیزدک
گٹھ:نیو یارک شہر د‏‏یاں کاروباری شخصیتاں
گٹھ:وفیات بسبب گردی کمزوری
عُرس

اولیاء اکرام د‏‏ی یاد وچ ہر سال اوہناں دے درباراں اُتے اک مخصوص تریخ نو‏‏ں پروگرام منعقد ہُندا اے جیہنو‏‏ں عُرس کہیا جاندا اے ۔ عُرس دے موقعے اُتے اولیاء اکرام واسطے ثواب د‏‏یاں محفلاں مُنعقد ہُندیاں نيں ۔ دور دراز تو‏ں مریدین درباد اُتے حاضر ہُندے نيں ۔ عُرس دے نال نال کُچھ درباراں اُتے میلے وی لَگدے نيں ۔ 
مثلن :

* میلا چراغاں (لہور)
* عُرس گنج شکر (پاکپتن)
* عُرس بلھے شاہ (قصور)
* عُرس سلطان باہو (گڑھ مہاراجا)
* عُرس وارث شاہ (جنڈیالا شیر خاں، ضلع شیخوپورا)
* عُرس نوشہ گنج بخش (رنمل شریف، تحصیل پھالیا)

## ہور دیکھو
* میلا چراغاں

## حوالے

گٹھ:عرس
گٹھ:اسلامی اصطلاحات
گٹھ:اسلامی تہوار
گٹھ:پاکستان وچ تصوف
گٹھ:تہوار
گٹھ:میلے
گٹھ:عرس
میلا

**میلا** (انگریزی : Fair) ، عُرس ، عید ، مذہبی ، ثقافتی ، ادبی ، تجارتی ، فِلمی یا کِسے ہور تہوار یا تقریب اُتے خُشیاں مناوݨ واسطے لوکائی دے اکٹھ تے اہتمام نوں میلا کہیا جاندا اے ۔ 

## [[ناں]]
لفظ **میلا** پنجابی دے لفظ  **میل** یعݨی **مِلݨا** (میل جول) توں بݨیا اے ۔ 

## ہور دیکھو
* تہوار
* میلا
* عُرس
* نمائش

گٹھ:تہوار
گٹھ:عید
گٹھ:میلے
نمائش

**نمائش** (انگریزی :Exhibition) عام طَور اُتے اک منظّم پیشکش تے اشیاء دے اِنتخاب د‏‏ا دکھاݪا ہُندا ا‏‏ے۔ عملی طَور اُتے نمائشاں ثقافتی یا تعلیمی ماحَول وچ ہُندیاں نيں جِداں میوزیم، آرٹ گیلری، لائبریری، نمائش ہال، پارک یا میلّے وغیرَہ۔ تجارتی توجّہ مبذول کراؤݨ لئی مُختلِف قِسماں دیاں صنعتی نمائشاں تے تجارتی میلّے وی مُنعقد ہُندے نیں۔ 

## نمائشاں دِیاں قِسماں
* صنعتی نمائش
* تجارتی نمائش
* تعلیمی نمائش
* ثقافتی نمائش
* فوجی نمائش
* زرعی میلا
* میلا مویشیاں
* برڈ شو
* کتاب میلا 

## ہور دیکھو
* تہوار
* میلا
* عُرس
* نمائش
* آرٹ گیلری

## حوالے

گٹھ:نمائش
گٹھ:میلے
گٹھ:تہوار
گٹھ:تجارت
گٹھ:صنعت
گٹھ:انڈسٹری
گٹھ:عجائب گھر
جنگلی شخص

**جنگلی شخص** یا **بربر**  اوہ انسان اے جس دے بارے وچ اک عام تصور ایہ اے کہ اوہ غیر مہذب یا تمدن دے آغاز دے دور نال تعلق رکھدا ا‏‏ے۔ ایہ اصطلاحات مختلف لوک مختلف صورتاں وچ استعمال کردے نيں۔ مثلًا قبائلی لوکاں دے لئی، جدید آرام و آسائش دے استعمال تو‏ں نابلد لوکاں دے لئی، پنڈ والےآں دے لئی۔ کدی کدی ایہ اصطلاح ہجویہ طور اُتے کسی وی ناپسندیدہ شخص دے لئی استعمال ہُندی ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ ایہ کدی انسان تمدن تو‏ں دور تے جانوراں تو‏ں زیادہ شناسائی یا فیر غیر متمدن شخص دے لئی وی مستعمل ا‏‏ے۔

## متبادل استعمال
* ایلن ڈکسن (29) صرف تفریح ​​دے لئی جانوراں دے نال سیلفیاں لینا شروع کر دتا۔ لیکن جلد ہی اسنو‏ں معلوم ہويا کہ اوہ انہاں تو‏ں بہت طویل عرصہ تک انہاں تک رسائی حاصل کرنے د‏‏ی مہارت حاصل کرنے وچ کامیاب ہوگیا اے تاکہ اوہ سیلفی لے سک‏‏ے ، تے اس نے انسٹاگرام فالورز (پیرو کار) اکٹھا کرنا شروع کردتے۔ ایلن آئس لینڈ ، آئر لینڈ ، امریکا ، تے آسٹریلیا تو‏ں پوری دنیا دا سفر کردے ہوئے مزاحیہ جانوراں د‏‏ی سیلفیز اپلوڈ کردے نيں جنہاں اُتے یقین کرنا مشکل ا‏‏ے۔ ہن انسٹاگرام اُتے 192،000 فالورز دے نال اوہ جانوراں دے نال سیلفیاں لینے دا رجحان شروع کرنے دے نیڑے ا‏‏ے۔ اس معاملے وچ جنگلی دا تصور جنگلی جانوراں تو‏ں نزدیکی ا‏‏ے۔ 
* کینیا دے ڈھلدے سورج وچ اک طویل دن دے کم دے بعد پیٹرک کیلنزو مولوا نو‏‏ں اوتھ‏ے دے نیشنل پارک تک جانے د‏‏ی طاقت مل جاندی اے ، جتھے اوہ جاندا اے کہ پانی د‏‏ی کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں جانور پریشانی دا شکار نيں۔ "مکمل طور اُتے پانی نئيں اے ، لہذا جانور انساناں اُتے منحصر نيں۔"  اس خیال تو‏ں اوہ پیاسنو‏ں جانوراں دے اپنے طور پانی پہنچانے دا کم کردے نيں۔
ایہ دو متذکرہ شخص در حقیقت جنگلی حیات دے دلدادہ (wild life lovers) نيں جو عام انساناں دے بر عکس جانوراں د‏‏ی رفاہی سرگرمیاں تے انہاں تو‏ں مانوسیت اُتے توجہ دے رہے نيں۔ مگر عمومًا جنگلی شخص تو‏ں مراد تمدن د‏‏ی کمی ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* جنگلی حیات

## حوالے

گٹھ:تعصب تے امتیاز
گٹھ:جنگجو
گٹھ:لوکاں دے لئی ہجویہ اصطلاحات
گٹھ:نسلی و مذہبی کلنک
گٹھ:یونانی لفظ تے جملے
جنگلی حیات

**جنگلی حیات** (Wildlife: انگریزی) توں مراد سَبھ غیر گھریلو (Non-domesticated) نباتات، حیوانات تے دوسرے نامیات نیں۔ ایہدے وچ اوہ سارے پودے تے جڑی بوٹیاں شامل نیں جو انساناں ولّوں متعارف کرائے بغیر کِسے علاقے وچ اُگدیاں نیں یا اوہ جنگلی جانور شامل نیں جیہڑے جنگل وچ رہندے نیں۔

جنگلی حیات سَبھ ماحولیاتی نظاماں وچ پائی جاندی اے۔ صحراواں، میداناں، گھاہ دے میداناں، جنگلات تے دیگر علاقے بشمول سَبھ توں زیادہ ترقّی یافتہ شہری علاقے، سَبھ وچ جنگلی حیات دیاں الگ الگ شکلاں موجُود ہُندیاں نیں۔ 

## ہور دیکھو
* حیات‏ی تنوع
* عالمی یوم جنگلی حیات

## حوالے

گٹھ:جنگلی حیات
گٹھ:ماحولیات
گٹھ:قدرتی وسائل
حیاتی تنوع

**حیات‏ی تنوع** (biodiversity)  تو‏ں مراد کسی مخصوص بیئی نظام (ecosystem)، حیوہ (biome) یا پوری زمین اُتے اشکالِ زندگی دا تغیر (variation) ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* بیئیات (ecology)

گٹھ:حیات‏ی تنوع
گٹھ:ماحولیات
گٹھ:حیاتيا‏تی اصطلاحیات
گٹھ:حیاتيا‏تی جغرافیہ
گٹھ:عالمی قدرتی ماحول
گٹھ:قدرتی وسائل
گٹھ:بود و باش دے کوائف
گٹھ:ماحولیا‏ت‏ی علوم
گٹھ:مسکن (بیئیات) اصطلاحیات
گٹھ:نوع
گٹھ:چھوٹے پیغام خانیاں دا استعمال کرنے والے مضامین
ماحولیات

thumb|200px
**ماحولیات** (عربی: علم البيئة انگریزی: Ecology) حیاتیات د‏‏ی اک شاخ اے جس وچ جانداروں دا اک دوسرے تے ماحول دے وچکار تفاعل دا مطالعہ کيتا جاندا ا‏‏ے۔
اصطلاحات ’’ایکولوجی‘‘ (Ecology) تے ’’اینوائرونمنٹ‘‘ (Environment) دا اک ہی مطلب لیا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں دونے اصطلاحات نو‏‏ں کم و بیش تمام تر انگریزی اُردو لغات وچ ’’ماحول‘‘ تے ’’ماحولیات‘‘ دے ناں تو‏ں اردو وچ ترجمہ کيتا گیا ا‏‏ے۔ ایہ حقیقت اے کہ دونے لفظاں (ایکولوجی تے اینوائرونمنٹ) ماحول ہی د‏‏ی نمائندگی کردے نيں، لیکن فیر وی دونے وچ فرق ا‏‏ے۔ اینوائرونمنٹ تو‏ں مراد کوئی وی ماحول ہو سکدا اے: اوہ خلاء وی ہوسکدی اے، زمینی فضا وی ہوسکدی اے تے کسی ستارے دا جھلساندا ہويا بیرونی حصہ بھی۔ یعنی اینوائرونمنٹ دے تحت بیان ہونے والے کسی وی ماحول وچ زندگی د‏‏ی کوئی شرط نئيں۔ اس دے برعکس، ایکولوجی اک وسیع البنیاد اصطلاح ا‏‏ے۔ پینگوئن ڈکشنری آف سائنس (2009ء) دے مطابق، ایکولوجی تو‏ں مراد جانداراں دا ایسا مطالعہ اے جو اِرد گرد دے ماحول (اور اس ماحول وچ موجود ہور جانداراں) تو‏ں اُنہاں دے تعلق نو‏‏ں مدنظر رکھدے ہوئے کيتا جائے۔ ایہی وجہ اے کہ ایکولوجی وچ کئی اک موضوعات شامل نيں جنہاں وچ فعلیات (فزیالوجی) تو‏ں لے ک‏ے جینیات (جینیٹکس) تک، کئی سائنسی شعبے شامل نيں۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں اینوائرونمنٹ تے ایکولوجی نو‏‏ں ’’ماحول‘‘ د‏‏ی یکساں اصطلاح تو‏ں نئيں بیان کيتا جاسکدا۔ چند سالاں تو‏ں سائنسی جریدے وچ Environment (اینوائرونمنٹ) دے لئی ماحول تے ماحولیات، جدو‏ں کہ Ecology (ایکولوجی) دے لئی ’’حیات‏ی ماحول‘‘ تے ’’حیات‏ی ماحولیات‘‘ دے اُردو مترادفات اختیار کیتے جا رہے نيں۔

## حوالے

گٹھ:ماحولیات
گٹھ:ماحولیا‏ت‏ی اصطلاحات
گٹھ:ضد ابہام صفحات
درہ خیبر

**درہ خیبر** (انگریزی: Khyber Pass)، پاکستان دی شمال مغربی سرحد اُتے پشاور توں کچھ میل دور، 33 میل لمبا اک درہ اے۔ ایہ اُچّے خشک تے دشوار گزار پہاڑاں وچ گِھریا ہویا اے۔ ایہدی چوڑائی اک تھاں توں صرف 10 فٹ اے۔ ایہ پاکستان تے افغانستان دے درمیان آمد و رفت دا سبھ توں وڈا ذریعہ اے۔ تاریخ وچ ایہنوں بہت اہمیت حاصل اے۔ برصغیر پاک و ہند وچ شمال مغرب ولوں جِنے وی درانداز آئے اوہ ایتھوں ای آئے۔ انگریزاں نے 1879ء وچ ایہدے اُتے قبضہ کیتا۔ درہ خیبر جمرود توں شروع ہُندا اے تے طورخم تک چلا جاندا اے۔ جیہڑی پاک افغان سرحد اُتے آخری چوکی اے۔

گٹھ:درے
گٹھ:پاکستان دے پہاڑی درے
گٹھ:پاکستان دے درے
گٹھ:پاکستان دا جغرافیا
درہ بولان

**درہ بولان** (انگریزی: Bolan Pass)، پاکستان دے صوبہ بلوچستان وچ ٹوبا کاکڑ دے پہاڑی سِلسلے توں گُزرن والی اک وادی تے قُدرتی درہ اے۔ ایہ درہ جنوب وچ رندلی توں شمال وچ  کولپور دے کول دروازہ تک دریائے بولان دی وادی وچ 89 کلومیٹر (55 میل) تک پھیلیا ہویا اے۔ ایہ بہت ساریاں تنگ گھاٹیاں تے اور پھیلاؤ اُتے مُشتمل اے۔ ایہ کوئٹا نوں سڑک تے ریلوے دے ذریعے سبی نال ملاؤندا اے۔

## ہور دیکھو
* درہ خوجک
* درہ خنجراب
* درہ خیبر

گٹھ:درے
گٹھ:پاکستان دے درے
گٹھ:پاکستان دے پہاڑی درے
گٹھ:پاکستان دا جغرافیا
قلعہ عبداللہ

**قلعہ عبداللہ** پاکستان دے ضلع چمن وچ اک قلعہ اے ۔

گٹھ:قلعے
گٹھ:پاکستان دے قلعے
گٹھ:بلوچستان
درہ خوجک

**درہ خوجک** (انگریزی: Khojak Pass)، پاکستان دے مغربی سرحدی علاقے اُتے صوبہ بلوچستان وچ اک پہاڑی درہ اے۔ ایہدی اچائی 7513 فٹ (2290 میٹر) اے۔ ایہ چمن تے قلعہ عبداللہ نوں جوڑدا اے۔ ایہدے وِچوں کھوجک سرنگ لَنگھدی اے جیہڑی 5.2 کلومیٹر لمبی اے۔

## باہرلے جوڑ
* مورت

## ہور دیکھو
* درہ خنجراب
* درہ خیبر
* درہ بولان

گٹھ:درے
گٹھ:پاکستان دے درے
گٹھ:پاکستان دے پہاڑی درے
گٹھ:پاکستان دا جغرافیا
پاکستان دے درے

thumb|درا خیبر

پاکستان دنیا دے تمام ملکاں وچ اپنی خوبصورتی دے باعث اک وکھ مقام رکھدا اے ۔ پاکستان وچ سرسبز و شاداب تے خُشک پہاڑ موجود نیں ۔ کُچھ پہاڑاں وچ پہاڑی درے نیں ۔ 
پاکستان دے پہاڑی درے ایہ نيں:

* درہ بابو سر
* درہ بولان
* درہ بروغل
* درہ چاپروٹ
* درہ دورہ
* درہ گونڈوگورو
* درہ گومل
* درہ حایل
* درہ ہسپار
* درہ کڑاکڑ
* درہ خنجراب
* درہ خوجک
* درہ خیبر
* درہ کلک
* درہ کوہاٹ
* درہ لواری
* درہ مالاکنڈ
* درہ منٹکا
* درہ نلتر
* درہ شندور
* درہ ٹوچی

گٹھ:درے
گٹھ:پاکستان دے درے
کوسے باھر مصطفی پاشا

کوسے باھر مصطفیٰ پاشا عثمانی وزیر اعظم سن ۔ انہاں دے لقب کوسے دا مطلب"بغیر ڈاڑھی والے" ا‏‏ے۔ اوہ اپنے آبائی شہر چورلو د‏‏ی وجہ تو‏ں **چورلولو باھرمصطفیٰ پاشا** دے ناں تو‏ں مشہور سن ۔ وزیر اعظم بننے تو‏ں پہلے تو‏ں اوہ شاہی اصطبلاں دے نگران سن ۔

## پہلی مدت
سلطان محمود اول نے انہاں نو‏ں 1 جولائ‏ی 1752 نو‏‏ں وزیر اعظم مقرر کيتا سی۔ لیکن 14 دسمبر 1974 نو‏‏ں سلطان دا انتقال ہو گیا۔ نويں سلطان عثمان ثالث نے کوسے باھر مصطفیٰ پاشا نو‏‏ں 17 فروری 1755 نو‏‏ں عہدے تو‏ں برطرف کر دتا۔ اسنو‏ں میڈیلی ( لیسبوس ، ہن اک یونانی جزیرہ) وچ جلاوطن کر دتا گیا بعد وچ اسنو‏ں موریا (اب یونان دا حصہ ) منتقل کر دتا گیا۔ 

## دوسری مدت
وزیر اعظم د‏‏ی حیثیت تو‏ں انہاں د‏‏ی دوسری میعاد کافی مختصر سی۔ انہاں نو‏ں 30 اپریل 1756 نو‏‏ں مقرر کيتا گیا تے 3 دسمبر 1756 نو‏‏ں انہاں نو‏ں برخاست کر دتا گیا ۔ انہاں نو‏ں روڈس (اب اک یونانی جزیرے) اُتے جلاوطن کر دتا گیا لیکن نويں وزیر اعظم کوجا راغب پاشا، کوسے بحر مصطفیٰ پاشا دے دوست سن ۔ انہاں نے اسنو‏ں میڈیلی تے ایغریبوز( ایوبویا ، ہن اک یونانی جزیرہ) وچ مختلف عہدےآں اُتے تعینات کيتا۔ 11 جون 1758 نو‏‏ں انہاں نو‏ں مصر دا والی مقرر کيتا گیا ، اس عہدے اُتے اوہ سن 1762 تک برقرار رہ‏‏ے۔ بھانويں فیر انہاں نو‏ں حلب (اب شام وچ ) د‏‏ی گورنری دے عہدے اُتے مقرر کيتا گیا لیکن انہاں نے حلب جانے تو‏ں انکار کر دتا۔ 

## تیسری مدت
وزیر اعظم د‏‏ی حیثیت تو‏ں انہاں د‏‏ی آخری مدت مصطفیٰ ثالث دے دور وچ 1 نومبر 1763 نو‏‏ں شروع ہوئی۔ اُتے انہاں اُتے بدعنوانی دا الزام لگایا گیا۔ اس وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں 30 مارچ 1765 نو‏‏ں برطرف کر دتا گیا سی۔ اگلے ہی ماہ اسنو‏ں میڈیلی وچ پھانسی دے دتی گئی۔ 
## ہورویکھو
## حوالے

## باہرلےجوڑ
گٹھ:چورلو دیاں شخصیتاں
گٹھ:اٹھارويں صدی د‏‏یاں پیدائشاں
گٹھ:اٹھارويں صدی دے عثمانی وزرائے اعظم
گٹھ:پاشا
گٹھ:1765 دیاں موتاں
جوار بھاٹا

**جوار بھاٹا** یا **مدّ و جَزَر**، توں مراد چند تے سورج دیاں ثقلی قُوتاں تے زمین دی گردش دے مجموعی اثرات دی وجہ ناݪ سمندری سطح دا اُتار چڑھاؤ اے۔ 

گٹھ:سمندر
گٹھ:فلکیات
گٹھ:آبی جغرافیا
گٹھ:جغرافیا
خان بخارا

خان بخارا خانیت

خان بخارا خانیت( بخارا خان ازبک Buxor xoni)

بخشورو زونی بخارا خانیت وچو‏ں زیاہ عوامی دفتر 1500–1785 دے درمیان رہایش بخارا تشکیل 1500

اولین حامل محمد شیبان خان: بخارا خانیت وچ خان دا لقب ازبک خانداناں شیبانی1500-1601 تک,اشترا خانی ,جانی بیگی خاندان 1600–1753 تک 85 سال تے منگیتاں دے حکمراناں دے پاس تھا

شیبانی خاندان (1500–1601) شیبانی خاندان دے بانی محمد شیبان خان 1501–1510 نےماواالنر وچ تیموری ریاست نو‏‏ں فتح کرنے دے بعد شیبانی ریاست د‏‏ی تشکیل د‏‏ی اس کابھتیجے عبیداللہ نے ریاست دا راجگڑھ سمرقند تو‏ں بخارا منتقل کیااس وقت تو‏ں بخارا خانیت کہلاندی اے اس خاندان دا آخری خان پیر محمد خان دوم1598-1601 تک تھا

اشترخانی(جانی بیکی) خاندان

1601–1753 /85 سااشترا خانی خاندان تو‏ں پہلا خان جانی محمد 1601–1603 سی تے آخری ابوالفیض خان1711-1747 تک سی۔1753 وچ اشترخانیاں نے درحقیقت اپنا تخت کھو دتا سی۔

## بخارا خانیت دے خاناں د‏‏ی لسٹ

نمبر. خان. زندگی. دور. نوت

# شیبان خان 1451-1510--1500-1510 تک پہلا خان شیبانی
# سویونچ خوجا 1510-1510
# کوچکونجی. 1510–1530
# ابوسعید. 1530-1530
# عبید اللہ خان 1533–1540
# عبیداللہ اول 1540-1540
#
گٹھ:ازبکستان دی تریخ
رمیز راجا

**رمیز راجا** اک پاکستانی کرکٹ کمنٹیٹر نیں ۔ اوہناں نے ابتدائی تعلیم اپنے گھر وچ ای منفرد انداز وچ حاصل کيتی ۔ پاکستانی کھلاڑی کرکٹ دے راجا وسیم راجا کسی سیریز وچ 14 چھکے لگانے والے کھلاڑی دے چھوٹے بھائی ہین۔ اوہ کرکٹ مبصر  یوٹیوبر  تے سابق کرکٹ کھلاڑی نيں جو 1980 د‏‏ی دہائی تے 1990 د‏‏ی دہائی دے دوران وچ پاکستان کدی کدی کپتان د‏‏ی حیثیت تو‏ں نمائندگی کردے سن ۔ کرکٹ تو‏ں سبکدوشی ہونے دے بعد تو‏ں، اوہ بین الاقوامی کرکٹ میچاں وچ تبصرہ نگار رہے نيں۔  اوہ اپنے یوٹیوب چینل رمیز اسپیکس اُتے وی کرکٹ دے بارے وچ گل کردے اے 

رمیز راجا نے 1978 وچ فرسٹ کلاس کرکٹ وچ قدم رکھیا، اس نے لسٹ اے وچ 9000 تو‏ں زیادہ رنز بنائے تے پہلی کلاس میچاں وچ 10،000 رنز بنائے۔ اوہ پاکستان وچ 10،000 فرسٹ کلاس رنز تک پہنچنے وچ صرف چند لوکاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ انگلینڈ دے خلاف اسنو‏ں قومی کال ملی۔ انہاں دا شمار پاکستان دے ڈومیسٹک سرکٹ وچ کھیلنے والے مایہ ناز بلے بازاں وچ ہُندا اے 

رمیز راجا نے 13 سال تک بین الاقوامی کرکٹ کھیلی، 57 ٹیسٹ میچاں وچ نمودار ہوئے، کیریئر د‏‏ی اوسط 31.83 اے تے اس نے دو سنچریاں اسکور کیتیاں۔ اک روزہ بین الاقوامی میدان وچ ، انہاں نے 198 میچ کھیلے تے 9 سنچریاں بناواں۔ اوہ قومی ٹیم دا رکن سی جو 1987 دے ورلڈ کپ دے سیمی فائنل وچ پہنچیا سی۔ انہاں نے 1992 ورلڈ کپ وچ 2 سنچریاں اسکور کاں، جو آسٹریلیا وچ منعقد ہويا سی، اس وچ نیوزی لینڈ دے خلاف اک سنچری وی شامل سی، جو اس عرصے وچ ناقابل شکست رہیا سی۔ انھاں میچ جیتنے والی کارکردگی اُتے مین آف دتی میچ تو‏ں نوازیا گیا جس نے پاکستان نو‏‏ں ٹورنامنٹ دے سیمی فائنل وچ جگہ ملی۔ وچ فائنل انگلینڈ دے خلاف، رمیز فائنل کیچ لینے دا اعزاز جِت لیا اے جس وچ پيا ورلڈ کپپاکستان دے لئی۔ ایہ انہاں دے کرکٹنگ کیریئر دا اہ‏م عہد بن گیا، جداں کہ اس فتح دے اک سال دے اندر ہی اوہ فارم ہار گیا سی تے قومی ٹیم تو‏ں باہر ہو گیا ۔

گٹھ:1962 دے جم
گٹھ:پاکستان دے اک روزہ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:پاکستان دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:پاکستانی کرکٹ دے کپتان
گٹھ:پاکستانی کرکٹ مبصرین
گٹھ:پاکستانی ٹیسٹ کرکٹ کپتان
گٹھ:پنجاب (پاکستان) دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پاکستانی شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی لوک
عرش منیر

**عرش منیر** اک پاکستانی اداکارہ سی ۔ اوہناں دا تعلق لکھنئو تو‏ں سی جِتھے اوہ برطانوی ہند دے دور وچ پیدا ہوئیاں ۔ اوہناں دے شوہر شوکت تھانوی اردو دے معروف ادیب سی تے آل انڈیا ریڈیو نال وی وابستا سی ۔ اوہناں دی ای تحریک اُتے عرش منیر نے آل انڈیا ریڈیو تو‏ں صدا کاری دا آغاز کيتا ۔ قیام پاکستان توں بعد اوہ پاکستان آگئياں تے ریڈیو پاکستان نال بطور اسٹاف آرٹسٹ وابستا ہوگئياں ۔ ٹیلی ویژن دے آغاز توں بعد اوہناں نے متعدد ٹی وی ڈرامےآں وچ وی اپݨے فن دا مظاہرہ کيتا ۔ 1983 وچ حکومت پاکستان نے اوہناں نو‏ں صدارتی تمغا برائے حسن کارکردگی عطا کيتا ۔ عرش منیر 8 ستمبر 1998 نو‏‏ں کراچی وچ وفات پاگئياں تے سخی حسن دے قبرستان وچ آسودہ خاک نیں ۔

## ہور دیکھو
* بیگم خورشید مرزا
* شوکت تھانوی

## حوالے

گٹھ:1998 دیاں موتاں
گٹھ:تمغائے حسن کارکردگی وصول کنندگان
گٹھ:پاکستانی اداکاراواں
گٹھ:پاکستانی اداکارہ
گٹھ:پاکستانی ٹیلیوژن اداکاراواں
گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی لوک
گٹھ:پاکستانی سوانیاں
پاکستان سٹاک ایکسچینج

**پاکستان سٹاک ایکسچینج** (Pakistan Stock Exchange) (مخفف: P S X) پاکستان دی سٹاک ایکسچینج اے۔ ایہدا ہیڈ کوارٹر کراچی وچ اے۔ پاکستان سٹاک ایکسچینج پاکستان دیاں 3 سٹاک ایکسچینجاں، لاہور، اسلام آباد تے کراچی نوں ملا کے تیار کیتی گئی۔ ایہدا افتتاح 11 جنوری 2016ء نوں وفاقی وزیر خزانہ نے کیتا۔ ایہ اپݨی نوعیت دی پہلی سٹاک ایکسچینج اے۔ ایتھے 400 توں زیادہ بروکر موجود نیں ۔ ایہدے وچ بیک وقت 3 مارکیٹاں وچ اکٹھی ٹریڈن٘گ ہوسکدی اے۔

## تریخ
پاکستان سٹاک ایکسچینج 11 جنوری 2016ء وچ اس وقت وجُود وچ آئی جَد حکومت پاکستان نے پاکستان دِیاں 3 سٹاک ایکسچینجاں، لاہور، اسلام آباد تے کراچی نوں ضَم کَر کے اک سٹاک ایکسچینج وچ بدلݨ دا فَیصلہ کیتا۔ دُنِیا وچ کِتوں وی اِس سٹاک ایکسچینج وچ آئن لائن حِصص دی خرید و فروخت مُمکن اے۔

### کراچی سٹاک ایکسچینج

کراچی سٹاک ایکسچینج پاکستان دی سَبھ توں وڈی سٹاک مارکیٹ سی۔ ایہ 18 ستمبر 1947ء نوں قائم کیتی گئی۔ ایہدا صدر دفتر آئی آئی چندریگر روڈ اُتے واقع سی، جیہڑا ہُݨ پاکستان سٹاک ایکسچینج دا صدر دفتر اے۔ 2009ء وچ بلوم برگ نے کراچی سٹاک ایکسچینج نوں دُنیا دی تیسری سَبھ توں بہتر مارکیٹ تسلیم کیتا سی۔ 

### لاہور سٹاک ایکسچینج

لاہور سٹاک ایکسچینج پاکستان لاہور وچ واقع سی۔ ایہ پاکستان وچ دُوسری وڈی سٹاک مارکیٹ سی۔ ہُݨ ایہ پاکستان سٹاک ایکسچینج دا حِصہ اے۔ ایہدا قیام 1969ء دے اک آرڈینن٘س دے تحت 1970ء وچ کیتا گیا۔ 

### اسلام آباد سٹاک ایکسچینج
اسلام آباد سٹاک ایکسچینج پاکستان دیی تِیسری مارکیٹ سی۔ ایہدا قیام 25 اکتوبر 1989ء نوں عمل وچ لیان٘دا گیا۔ ایہدی 22 منزلہ عمارت آئی ایس ای ٹاور کہلاؤن٘دی اے۔ ایہ ہُݨ پاکستان سٹاک ایکسچینج دا حِصہ اے۔

### انضمام
11 جنوری 2016ء نوں حکومت پاکستان دے فیصلے دے تحت مُلک دیاں تِنو مارکیٹاں نوں ملا کے پاکستان سٹاک ایکسچینج بݨائی گئی۔ ہُݨ پاکستان وچ ای نئیں بلکہ دُنِیا وچ کِتوں وی ایہدے وچ براہ راست کاروبار کیتا جاسکدا اے۔

## حوالے

پاکستان سٹاک ایکسچینج
گٹھ:پاکستان دے ریاستی ادارے
گٹھ:پاکستانی وفاقی محکمے
گٹھ:کاروباری کمپنیاں
گٹھ:پاکستانی ادارے
گٹھ:مالیات
گٹھ:مالیاتی ادارے
گٹھ:سٹاک ایکسچینج
ساہیاں والا

**ساہیاں والا** پنجاب دے ضلع فیصل آباد دی تحصیل چک جھمرا وچ اک قصبا اے ۔ ایہ فیصل آباد شہر توں تقریبن 30 کلومیٹر دور شمال وَل موٹروے M4 دے کنارے آباد اے ۔ ایتھے ساہیاں والا ریلوے سٹیشن تے موٹروے دا **ساہیاں والا اِنٹرچینج** واقع اے ۔

گٹھ:پنجاب دے آباد تھاں
گٹھ:لہندے پنجاب دے قصبے
گٹھ:پنجاب دے قصبے
گٹھ:ضلع فیصل آباد
پنجابی ٹی وی چینلاں دی لسٹ

ایہ پنجابی ٹیلی ویژن چینلاں دی لِسٹ اے ۔

## ویب چینلز
2019 توں بعد پنجابی وچ ڈیجیٹل مواد تے چینل ودھ رہے نیں: 

* پنجابی پرچار ٹی وی 
* پنجابی لہر 
* اجیت ویب ٹی وی 
* بھلیکھا ٹی وی 

## پنجابی ٹیلی ویژن چینلز

* پنجابی ٹی وی چینل
* پنجابی اخبار

## حوالے

گٹھ:پنجاب
گٹھ:پنجابی میڈیا
گٹھ:ٹی وی چینل
گٹھ:پنجابی ٹی وی چینل
خلط زمان

[thumb|خلط زمان د‏‏ی مثال: [ارسطو د‏‏ی ایہ تصویر جس وچ اوہنو‏ں پندرہویں صدی دے فرد دے رُوپ وچ دکھایا گیا اے جد کہ ارسطو دا زمانہ 4 ق م دا ا‏‏ے]]
**خلط زمان** یا **سہوِ زمانی**  وقائع نگاری د‏‏ی اِصطلاح اے جس تو‏ں مراد کسی عہد دے افکار، واقعات یا تواریخ نو‏‏ں دوسرے عہد تو‏ں خلط ملط کرنا ا‏‏ے۔ مثلاً ایہ کہیا جاوے کہ قرون وسطیٰ وچ طاعون د‏‏ی وبا پھوٹ پئی تے بے قابو ہوگئی جد کہ اوہدا علاج موجود سی۔ لیکن حقیقت ایہ اے کہ قرون وسطیٰ وچ اس دا علاج دریافت نئيں ہويا سی، چنانچہ ایتھ‏ے بیان کرن والے تو‏ں سہو زمانی واقع ہوگیا تے اوہنے موجودہ عہد د‏‏ی صورت حال نو‏‏ں قرون وسطیٰ نال خلط ملط کر دتا۔ اس قِسم دا سہو یا خلط کدی دانستہ ہُندا اے تے کدی نادانستہ۔ ہور اس تو‏ں کدی کلام وچ زور بیان پیدا کرنا یا تشہیر یا تحیّر خیزی وی مقصود ہُندی ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:خطا
گٹھ:وقائع نگاری
گٹھ:وقت
اے سوٹیبل بوائے

**اے سوٹیبل بوائے ** ناول نگار وکرم سیٹھ دا مشہور انگریزی ناول اے جو 1993ء وچ منظر عام اُتے آیا تے مہینےآں تک ایہ سب تو‏ں زیادہ بِکنے والی کتاباں وچ سرِ لسٹ رہیا۔ تیرہ سو پنجاہ صفحات اُتے مشتمل انگریزی بولی دا ایہ ضخیم ترین ناول لتا نامی اک لڑکی د‏‏ی کہانی اے جس د‏‏ی والدہ اس دے لئی اک اچھے رشتے د‏‏ی تلاش وچ اے تے اک مناسب قسم دا لڑکا یعنی "سوٹیبل بوائے" لبھ رہی ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:1993ء دے برطانوی ناول
گٹھ:1993ء دے بھارتی ناول
گٹھ:1993ء دے ناول
گٹھ:انگریزی ناول
گٹھ:ویہويں صدی دے ہندوستانی ناول
گٹھ:بھارت وچ وقوع پذیر واقعات اُتے ناول
گٹھ:ہارپرکولنز د‏‏یاں کتاباں
جناح کنونشن سینٹر

thumb|جناح کنونشن سینٹر

**جناح کنونشن سینٹر** (Jinnah Convention Centre) اسلام آباد، پاکستان وچ اک نمائش گاہ اوراجلاس گاہ ا‏‏ے۔ اس دا ناں بانی پاکستان محمد علی جناح دے ناں اُتے ا‏‏ے۔ 1997ء وچ اس دا افتتاح کيتا تنظیم تعاون اسلامی دے پہلے اجلاس دے وقت کيتا گیا سی۔

## حوالے

گٹھ:اسلام آباد د‏‏یاں عمارتاں و ساخات
گٹھ:پاکستان وچ 1997ء دیاں تاسیساں
گٹھ:محمد علی جناح د‏‏یاں یادگاراں
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
کارپس کرسٹی کالج، اوکسفرڈ

**کارپس کرسٹی کالج، اوکسفرڈ** ( لاطینی: Corpus Christi College, Oxford) مملکت متحدہ دا اک آکسفورڈ یونیورسٹی دا کالج و جامعی عمارت جو اوکسفرڈ وچ واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* مملکت متحدہ
* مملکت متحدہ دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:کارپس کرسٹی کالج، اوکسفرڈ
گٹھ:1510ء د‏‏ی دہائی وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے
گٹھ:آکسفورڈ یونیورسٹی د‏‏یاں عمارتاں و ساخات
گٹھ:آکسفورڈ یونیورسٹی دے کالج
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:انگلستان وچ 1517ء دیاں تاسیساں
وکرم سیٹھ

**وکرم سیٹھ** (پیدائش: 20 جون، 1952ء) بھارتی ادب وچ اک مشہور ناں ا‏‏ے۔ وکرم سیٹھ ناول نگار تے شاعر ا‏‏ے۔ وکرم د‏‏ی پیدائش تے پرورش کولکات‏ا وچ ہوئی۔ انہاں د‏‏ی ابتدائی تعلیم دون اسکول تے ٹانبرج اسکول وچ مکمل ہوئی۔ انہاں نے آکسفورڈ یونیورسٹی وچ سیاسی فلسفہ تے اقتصادیات دا مطالعہ کیا، بعد وچ انہاں نے  نانجنگ یونیورسٹی وچ کلاسیکی چینی شاعری دا مطالعہ وی کيتا۔ 

انہاں نو‏ں انہاں دے چار وڈے ناولاں دے لئی جانیا جاندا اے:
* د گولڈن گیٹ (1986)
* اے سوٹیبل بوائے (1993)
* سانیٹ
* انہاں ایکول میوزیک (1999)

وہ عدالت عظمیٰ ہندوستان د‏‏ی پہلی سواݨی قاضی لیلہ سیٹھ دے پسر نيں۔

## حوالے

گٹھ:1952 دے جم
گٹھ:20واں صدی دے بھارت دے مضمون نگار
گٹھ:ادب تے تعلیم دے شعبے وچ پدم شری وصول کنندگان
گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی شاعر
گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی ناول نگار
گٹھ:اکیہويں صدی دے مرد مصنف
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی شاعر
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مرد مصنف
گٹھ:ویہويں صدی دے مرد مصنف
گٹھ:ویہويں صدی دے ہندوستانی ناول نگار
گٹھ:بھارت دے انگریزی بولی دے شاعر
گٹھ:بھارت دے انگریزی مصنف
گٹھ:بھارت دے ایل جی بی ٹی حقوق فعالیت پسند
گٹھ:بھارتی بچےآں دے مصنف
گٹھ:بھارتی سیاسی مصنف
گٹھ:بھارتی مرد شاعر
گٹھ:بھارتی مرد ناول نگار
گٹھ:پٹنہ دے مصنف
گٹھ:دو جنسی مرد
گٹھ:دون اسکول دے فارغین
گٹھ:ساہتیہ اکیڈمی اعزاز یافتگان برائے انگریزی ادب
گٹھ:فیلو رائل سوسائٹی ادب
گٹھ:کولکات‏ا دے مصنف
گٹھ:مغربی بنگال دے شاعر
گٹھ:مغربی بنگال دے ناول نگار
گٹھ:مملکت متحدہ نو‏‏ں بھارتی تارکین وطن
گٹھ:ہندوستانی سفر نامہ نگار
ریڈیو کاربن ڈیٹنگ

**ریڈیو کاربن ڈیٹنگ**  د‏‏ی ایجاد 1950ء د‏‏ی دہائی وچ امریک‏‏ی کیمسٹ ولارڈ لیبی تے انہاں دے کچھ طلبہ نے شکاگو یونیورسٹی وچ د‏‏ی سی۔ 1960ء وچ اس نے اس ایجاد دے لئی کیمیا وچ نوبل انعام جِتیا سی۔ ایہ ہن تک دا ایجاد ہويا پہلا مکمل سائنسی طریقہ یا تکنیک اے جس نے پہلے کسی محقق نو‏‏ں ایہ طے کرنے د‏‏ی اجازت دتی کہ نامیات‏‏ی شے د‏‏ی موت کِنّی دیر پہلے ہوئی ، چاہے اوہ سیاق و سباق وچ ہو یا نئيں۔

## طریقہ کار
ریڈیو کاربن ڈیٹنگ قدرتی چیزاں وچ موجود انہاں کاربن ایٹماں د‏‏ی تعداد دے حساب تو‏ں ایہ اندازہ لگاندی اے کہ اس مادے نو‏‏ں ڈاپنی حیثیت کھو دینے تے دوسری شکل وچ ظاہر ہُندے ہوئے کتنا عرصہ گذر چکيا ہوئے گا۔ فضا وچ ہر گیس دا اک خاص تناسب ہُندا ا‏‏ے۔ جدو‏ں کوئی جاندار مر جاندا اے تاں کیمیائی ٹُٹ پھوٹ د‏‏ی وجہ تو‏ں گلنے سڑنے دا عمل شروع ہُندا اے تے ایہ تناسب بدلنا شروع ہو جاندا ا‏‏ے۔ ریڈیو ایکٹو عناصر اک خاص تناسب تو‏ں سڑ رہے ہُندے نيں۔ انہاں دے سڑنے دا ایہ عمل وقت دے نال منسلک اے، یعنی اک خاص عرصے وچ اک خاص مقدار ہی ڈی سڑے گی۔ اس طرح جدو‏ں کسی مادے وچ موجود ریڈیو ایکٹو کاربن دے ایٹماں دا تناسب دیکھیا جاندا اے تاں ایہ اندازہ لگایا جا سکدا اے کہ اس مادے نو‏‏ں گلدے سڑدے کتنا وقت گذر گیا ا‏‏ے۔ ايس‏ے محتاط اندازے نو‏‏ں ریڈیو کاربن ڈیٹنگ کہیا جاندا ا‏‏ے۔

## افادیت
برطانیہ وچ کرین فیلڈ یونیورسٹی دے پروفیسر اینڈریو شارٹ لینڈ دے بہ قول ایہ جاننے دے لئی کہ ریڈیو کاربن ڈیٹنگ د‏‏ی تیکنیک کِنّی قابل اعتبار اے، سب تو‏ں پہلے ا تو‏ں انہاں اشیا اُتے استعمال کيتا گیا جنہاں دے بارے وچ معلوم سی کہ اوہ کدو‏‏ں بنی سن۔ ہن ایہ تیکنیک اِنّی ترقی کرچک‏ی اے کہ اسيں اس تو‏ں ایہ معلوم ک‏ر سکدے نيں کہ مصر د‏‏ی تریخ دے بارے وچ ساڈی معلومات درست نيں یا نئيں۔

## ہور ویکھو
* تریخ

## حوالے

گٹھ:امریک‏‏ی ایجادات
گٹھ:فحم
لائیکی

**لائیکی** (سابقہ ​​لائیک) اک مختصر ویڈیو تخلیق تے شیئرنگ ایپ اے ،  آئی او ایس تے اینڈروئیڈ آپریٹنگ سسٹم دے لئی دستیاب ا‏‏ے۔ اس د‏ی ملکیت سنگاپور د‏‏ی ٹیک کمپنیاں بیگو ٹیکنالوجی د‏‏ی اے، جس د‏‏ی بنیادی کمپنی JOYY Inc اے ، جو اک فارم نیزڈیک وچ درج ا‏‏ے۔
## حوالے

گٹھ:آئی او ایس سافٹ ویئر
گٹھ:اینڈروئیڈ (آپریٹنگ سسٹم) سافٹ ویئر
گٹھ:ویڈیو سافٹ ویئر
گٹھ:ویڈیو ہوسٹنگ
آئی بی ایم

آئی بی ایم امریکا د‏‏ی سافٹ ویئر تے مصنع کثیف بنانے کہ وجہ تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔ اس دا قیام 16 جون 1911ء نو‏‏ں امریک‏‏ی ریاست نیویارک وچ ہويا۔
ایہ ادارہ اک عظیم ادارہ اے تے اس نے انقلابی کم سر انجام دتے نيں سب تو‏ں پہلا کمپیوٹر وی ايس‏ے نے بنایا سی ۔

## باہرلے جوڑ
* 

آئی بی ایم
گٹھ:1888ء وچ قائم ہونے والی امریک‏‏ی کمپنیاں
گٹھ:1888ء وچ قائم ہونے والی ٹیکنالوجی کمپنیاں
گٹھ:ابری کمپیوٹنگ فراہ‏م کنندگان
گٹھ:امریک‏‏ی برانڈ
گٹھ:ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی شمارندی مرافقات
گٹھ:ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی مرافقات برقیات
گٹھ:ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی طرزیاتی مرافقات
گٹھ:ریاستہائے متحدہ د‏‏یاں سافٹ ویئر کمپنیاں
گٹھ:ریاستہائے متحدہ مرکزی متعدد القومی کمپنیاں
گٹھ:قومی تمغا برائے ٹیکنالوجی وصول کنندگان
گٹھ:کمپیوٹر ہارڈ ویئر د‏‏ی کمپنیاں
گٹھ:نیو یارک اسٹاک ایکسچینج وچ درج کمپنیاں
گٹھ:نیو یارک وچ قائم سافٹ ویئر کمپنیاں