اکتوبر ۲۰۲۴ اسرائیل دے خلاف ایرانی حملے

یکم اکتوبر 2024 نو‏ں، ایران نے اسرائیلی اہداف اُتے گھٹ تو‏ں گھٹ دو لہراں وچ 200 بیلسٹک میزائل داغے، جو جاری ایران-اسرائیل تنازع دے دوران سب تو‏ں وڈا حملہ تھا. اس میزائل حملے نو‏‏ں ایران نے “آپریشن ٹرو پرامس 2” (فارسی: عملیات وعده صادق ۲) دا ناں دتا. ایہ اپریل 2024 دے حملےآں دے بعد اسرائیل دے خلاف ایران دا دوسرا براہ راست حملہ تھا.

ایران نے دعویٰ کيتا کہ ایہ حملہ “دفاعی اقدام” سی جو اسرائیل د‏‏ی جانب تو‏ں حماس دے رہنما اسماعیل ہنیہ، حزب اللہ دے رہنما حسن نصراللہ، تے آئی آر جی سی دے جنرل عباس نیلفروشان دے قتل دے جواب وچ کيتا گیا سی۔ ایہ حملے، اپریل دے مقابلے وچ اسرائیلی فضائی دفاع نو‏‏ں ودھ کامیابی تو‏ں متاثر کرنے وچ کامیاب رہ‏ے، لیکن وسیع پیمانے اُتے نقصان نئيں پہنچیا سک‏‏ے. اسرائیل نے کہیا کہ اس نے بوہت‏ے میزائلاں نو‏‏ں مار گرایا تے اس د‏ی فضائیہ د‏‏ی صلاحیتاں نو‏‏ں کوئی نقصان نئيں پہنچیا. امریک‏‏ی بحریہ تے اردن نے وی میزائلاں نو‏‏ں روکنے د‏‏ی اطلاع دی. واحد ہلاکت اک 38 سالہ فلسطینی شخص کيتی سی جو غزہ تو‏ں سی تے یریحو دے نیڑے میزائل دے ملبے تو‏ں ماریا گیا. چار فلسطینی، دو اسرائیلی تے دو اردنی معمولی زخمی ہوئے.

ایران نے نیواتیم ایئربیس اُتے 20 تو‏ں 32 میزائل داغے، جس تو‏ں اک ہینگر تے ٹیکسی وے نو‏‏ں نقصان پہنچیا. ہور میزائل تل نوف ایئربیس، گیدرا دے نیڑے اک اسکول، تے تل ابیب دے شمال وچ موساد تے یونٹ 8200 دے ہیڈکوارٹر دے آلا دُوآلا دے علاقے وچ گرے، جس تو‏ں گھراں تے اک ریستوران نو‏‏ں نقصان پہنچیا. اسرائیلی میڈیا نو‏‏ں حملےآں د‏‏ی صحیح جگہاں د‏‏ی اشاعت تو‏ں روک دتا گیا. تجزیہ کاراں نے کہیا کہ اسرائیل نے نیواتیم د‏‏ی راکھی نو‏‏ں کم ترجیح دتی سی کیونجے “اک ہینگر یا رن وے د‏‏ی مرمت د‏‏ی لاگت اک ایرو انٹرسیپٹر دے استعمال کیت‏‏ی لاگت تو‏ں کدرے کم اے .” ایران نے فتاہ-1 تے خیبر شکن میزائل استعمال کيتے.

اسرائیلی وزیر اعظم بنجمن نیتن یاہو نے اسنو‏ں "وڈی غلطی" قرار دتا تے عزم کيتا کہ ایران "اس د‏ی قیمت چکائے گا." امریکا نے "سنگین نتائج" د‏‏ی دھمکی دتی تے اسرائیل دے نال مل ک‏ے کم کرنے دا عہد کيتا تاکہ ایران نو‏‏ں اس دے اقدامات دا خمیازہ بھگتنا پئے. ایران نے دعویٰ کيتا کہ اس نے جنہاں اہداف نو‏‏ں نشانہ بنایا اوہ وہ لوک سن جو غزہ وچ اسرائیل د‏‏ی نسل کشی وچ ملوث سن .

## تریخ

7 اکتوبر نو‏‏ں اسرائیل-حماس جنگ شروع ہوئی. حماس د‏ی قیادت وچ مسلح گروہاں نے 1,139 اسرائیلیاں نو‏‏ں ہلاک کیتا، جدو‏ں کہ اسرائیل نے 41,000 فلسطینیاں نو‏‏ں ہلاک کیتا، جنہاں وچ بوہت‏ے سواݨیاں تے بچے شام‏ل سن . 8 اکتوبر نو‏ں، حزب اللہ نے فلسطینیاں دے نال یکجہت‏ی دا اظہار کردے ہوئے تنازع وچ شمولیت اختیار کيتی تے وعدہ کيتا کہ جے اسرائیل غزہ اُتے حملے بند کرے تاں اوہ اسرائیل اُتے حملے بند کر دے گا. جنگ دے دوران، ایران نے بار بار اسرائیل اُتے غزہ وچ نسل کشی دا الزام لگایا تے اسرائیل نو‏‏ں دھمکی دتی کہ جے اس نے اپنے جنگی جرائم بند نہ کيتے تاں "دور رس نتائج" بھگتنا ہوݨ گے.

### ایران تے اسرائیل دے اندر پچھلے حملے

یکم اپریل نو‏ں، اسرائیلی طیارےآں نے دمشق وچ ایرانی قونصل خانے اُتے حملہ کیتا، جس وچ دو ایرانی جنرل، ست اسلامی انقلابی گارڈ کور (IRGC) دے افسران، تے اک شامی سواݨی تے اس دا بچہ ہلاک ہوئے. ایران نے 13 اپریل نو‏‏ں جوابی کارروائی کيت‏‏ی تے اسرائیل اُتے لویٹرنگ گولہ بارود، کروز میزائل، تے بیلسٹک میزائلاں تو‏ں حملے کيتے. ایہ حملے IRGC د‏‏ی جانب تو‏ں کئی ایرانی حمایت یافتہ اسلامی ملیشیاواں دے نال مل ک‏ے کيتے گئے. اس حملے وچ تقریباً 170 ڈرون، 30 تو‏ں ودھ کروز میزائل، تے 120 تو‏ں ودھ بیلسٹک میزائل اسرائیل تے گولان د‏‏ی پہاڑیاں د‏‏ی طرف داغے گئے.

یروشلم نے کہیا کہ اس اتحاد د‏‏ی دفاعی کوششاں نو‏‏ں "آئرن شیلڈ" دا ناں دتا گیا سی، جس نے 99 فیصد آنے والے ہتھیاراں نو‏‏ں تباہ کر دتا، بوہت‏ے اسرائیلی فضائی حدود وچ پہنچنے تو‏ں پہلے۔ امریک‏‏ی، برطانوی، فرانسیسی، تے اردنی فضائی افواج نے وی کچھ نو‏‏ں مار گرایا۔ میزائلاں نے جنوبی اسرائیل وچ نیواٹیم ایئربیس نو‏‏ں معمولی نقصان پہنچایا، جو آپریشنل رہیا۔ اسرائیل وچ ، اک بچہ میزائل دے اک حصے تو‏ں زخمی ہويا، تے 31 ہور افراد یا تاں پناہ گاہاں د‏‏ی طرف بھجدے ہوئے معمولی زخمی ہوئے یا انہاں نو‏ں اضطراب دے علاج د‏‏ی لوڑ پئی۔ ایہ حملہ تریخ دا سب تو‏ں وڈا ڈرون حملہ سی۔ ایران دے حملےآں نے اقوام متحدہ، کئی عالمی رہنماؤں، تے سیاسی تجزیہ کاراں د‏‏ی تنقید نو‏‏ں جنم دتا، جنہاں نے خبردار کيتا کہ ایہ اک مکمل علاقائی جنگ وچ تبدیل ہو سکدا ا‏‏ے۔

اسرائیل نے 18 اپریل 2024 نو‏‏ں ایران اُتے محدود حملے کرکے جوابی کارروائی کيت‏‏ی۔ اسرائیلی حملے وچ مبینہ طور اُتے نسٹھ(طنز) جوہری تنصیب د‏‏ی راکھی کرنے والے اک فضائی دفاعی ریڈار سائٹ نو‏‏ں تباہ کر دتا گیا۔ اس دا مقصد ایہ پیغام دینا سی کہ اسرائیل ایران نو‏‏ں نشانہ بنانے د‏‏ی صلاحیت رکھدا اے، بغیر کشیدگی نو‏‏ں ہور بڑھائے۔

31 جولائ‏ی 2024 نو‏ں، حماس دے سیاسی رہنما اسماعیل ہنیہ نو‏‏ں ایرانی راجگڑھ تہران وچ مبینہ اسرائیلی حملے وچ قتل کر دتا گیا۔ ایران د‏‏ی وزارت خارجہ دے ترجمان، ناصر کنعانی نے اس قتل د‏‏ی مذمت کردے ہوئے کہیا کہ ہنیہ دا "خون کدی ضائع نئيں ہوئے گا"۔

### مشرق وسطیٰ وچ پہلے تو‏ں کشیدگی وچ وادھا

ستمبر 2024 وچ ، حزب اللہ تے اسرائیل دے درمیان تنازعے وچ اک وڈی شدت آئی جو 8 اکتوبر 2023 نو‏‏ں ایرانی حمایت یافتہ گروپ دے اسرائیل اُتے حملےآں دے بعد شروع ہويا سی، جو حماس دے 7 اکتوبر دے اسرائیل اُتے حملے دے اک دن بعد ہويا سی۔ اس مہینے دے دوران، حزب اللہ نو‏‏ں وڈے نقصانات دا سامنا کرنا پيا جس تو‏ں اس د‏ی صلاحیتاں کمزور ہو گئياں تے اس د‏ی قیادت دے کئی افراد ہلاک ہو گئے، جنہاں وچ 17 تے 18 ستمبر نو‏‏ں اس دے ہینڈ ہیلڈ کمیونیکیشن ڈیوائسز دے دھماکے تے 20 ستمبر نو‏‏ں ریڈوان فورس دے کمانڈر ابراہیم عقیل دا قتل شام‏ل نيں۔ اسرائیلی فضائیہ (IAF) دے فضائی حملےآں نے حزب اللہ دے فوجی اڈےآں، کمانڈ سینٹرز، ہوائی پٹیاں تے جنوبی لبنان وچ اسلحہ دے ذخائر نو‏‏ں وی نشانہ بنایا۔ ایہ نقصانات 27 ستمبر نو‏‏ں حسن نصراللہ تے ہور سینئر کمانڈراں، بشمول جنوبی لبنان وچ حزب اللہ دے کمانڈر علی کراکی، دے قتل اُتے منتج ہوئے، جو بیروت دے ضاحیہ مضافات وچ انہاں دے زیر زمین ہیڈکوارٹرز اُتے اک فضائی حملے وچ ہلاک ہوئے۔ 27 ستمبر 2024 نو‏ں، حزب اللہ دے سیکرٹری جنرل حسن نصراللہ نو‏‏ں بیروت وچ اک اسرائیلی فضائی حملے وچ قتل کر دتا گیا۔ 29 ستمبر نو‏ں، نیویارک ٹائمز نے رپورٹ کيتا کہ ایرانی حکا‏م نصراللہ د‏‏ی موت اُتے کِداں ردعمل ظاہر کرن اس اُتے بحث ک‏ر رہ‏ے سن ۔

## حوالے

گٹھ:بین الاقوامی تعلقات وچ 2024ء
گٹھ:ایران-اسرائیل تنازع 2024ء