open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
مکڑا باندر

**مکڑا باندر** نویں دنیا دے وڈے باندراں دی ٹولی اے۔ ایدے وچ 7 باندر نیں۔ ایہ دکھنی تے وشکارلے امریکہ دے واسی نیں۔ ایناں نوں ایہ ناں اچیاں وازاں کڈن تے دتا گیا اے۔ ایدیاں لمیاں بانواں لتاں تے پھڑن والی پوچھل باجوں ایدا ایہ ناں رکھیا گیا اے۔

## بارلے جوڑ

* کالا مکڑا باندر 
* 

گٹھ:مکڑا باندر
گٹھ:نویں دنیا دے باندر
ٹارسیر

**ٹارسیر** ایسے آگو مانس نیں جیہڑے باندر نئیں۔ ایناں دا ایہ ناں ایناں دیاں پیراں وچ لمیاں ہڈیاں توں پیا۔
لوریز

**لوریز** آگو مانس وچوں نیں۔ ایہ رکھاں تے ریندے نیں تے ہندستان، سری لنکا تے دکھنی چڑھدے ایشیاء دے واسی نیں۔ لوریز رات نوں کھان پین لئی نکلدے نیں۔

## ونڈاں
*بنگالی ماٹھا لوریز
*بورا پتلا لوریز
*بورنی ماٹھا لوریز
*جاوی ماٹھا لوریز
*رتہ پتلا لوریز
*سنڈا ماٹھا لوریز
*لوریز
*نکا ماٹھا لوریز
*کایان لوریز

گٹھ:لوریز
مارموسٹ

**مارموسٹ** نویں دنیا دے باندراں دا اک ٹبر اے ایدے وچ 22 مارموسٹ باندر آندے نیں۔ایہ 20 سینٹی میٹر (8 انچ) تک لمے ہوندے نیں۔ اگر دوجے باندراں ول ویکھو تے ایہ بؤں پرانے لگدے نیں۔ ایناں دے نوواں دی تھاں پنجے ہوندے نیں۔ ایناں دی عقل داڑ نئیں ہوندی تے دماغ وی پرانا لگدا اے۔ ایناں دے پنڈے دا گرمی ناپ اک دن وچ 4 ڈگری تک بدل سکدا اے۔

ایہ دکھنی امریکہ دے واسی نیں۔ ایہ پیرو، برازیل، بولیویا، کولمبیا، ایکویڈار تے پیراگوۓ وچ ہوندے نیں۔
## مارموسٹ دیاں ونڈاں
٭ عام مارموسٹ٭ نکا مارموسٹ٭ پیلا چٹا مارموسٹ٭ چاندی مارموسٹ٭ چٹا مارموسٹ٭ چٹسرا مارموسٹ٭ کالی پوچھل والا مارموسٹ٭ کلسرا مارموسٹ

* ایملیا مارموسٹ
* مارکا مارموسٹ
* مائکو ہمیرالیفرا
* ماؤس مارموسٹ
* ہرشکوٹز مارموسٹ
* ساتیرے مارموسٹ
* رونڈن مارموسٹ
* کلسرا نکا مارموسٹ
* گولڈی مارموسٹ
## مورتاں

Image:Weißbüschelaffe (Callithrix jacchus).jpg|
Image:MicoSericeusWolf.jpg|
Image:Mico melanurus (portrait).jpg|


## بارلے جوڑ

## اتہ پتہ

گٹھ:مارموسٹ
گٹھ:نویں دنیا دے باندر
وشکارلا امریکی گالڑ باندر

**وشکارلا امریکی گالڑ باندر** نویں دنیا دے باندراں دی ٹولی اے۔ اے پانامہ تے کوسٹا ریکا وچ ریندے نیں۔

## بارلے جوڑ
کیپوچن باندر

**کیپوچن باندر** نویں دنیا دے  باندراں دا اک ٹبر اے۔  ایہ دکھنی تے وشکارلے امریکہ دے واسی نیں۔ ایہدے وچ کیپوچن باندر تے گالڑ باندر آندے نیں۔ کیپوچن ناں ایہناں دا وکھالہ فرینچ پادریاں ورگا ہون باہجوں پیا۔

## بارلے جوڑ
عام گالڑ باندر

**عام گالڑ باندر** نویں دنیا دے باندراں دی ٹولی اے۔ اے دکھنی امریکہ دے واسی نیں۔

## بارلے جوڑ
ننگے کناںوالا گالڑ باندر

**ننگے کناںوالا گالڑ باندر** نویں دنیا دے باندراں دی ٹولی اے۔ ایدے وچ 5 باندر نیں۔ ایہ برازیل دے واسی نیں۔

## بارلے جوڑ

گٹھ:گالڑ باندر
گٹھ:باندر
کالی ٹوپیوالا گالڑ باندر

**کالی ٹوپیوال گالڑ باندر** نویں دنیا دے  باندراں دی ٹولی اے۔ اے بولیویا، برازیل تے پیرو دے واسی نیں۔

## بارلے جوڑ
رات باندر

**رات باندر** نویں دنیا دے باندراں دی ٹولی اے۔ ایہ دکھنی تے وشکارلے امریکہ دے واسی نیں۔ ایہ رات ویلے ای ٹردے پھردے نیں ایس لئی ایہناں نوں رات باندر کیا جاندا اے۔

گٹھ:رات باندر
گٹھ:نویں دنیا دے باندر
ٹیٹی

**ٹیٹی** نویں دنیا دے  باندراں دی ٹولی اے۔  ایہ دکھنی  امریکہ دے واسی نیں۔ 

## بارلے جوڑ
چٹے اگےوالا کیپوچن باندر

**چٹے اگےوالا کیپوچن باندر** کیپوچن باندر دی اک ونڈ اے ایہ نویں دنیا دے باندراں دی اک قسم جیہڑی کولمبیا, وینزویلا, ایکویڈار, ٹرینیڈاڈ تے ٹوبیگو پیرو، برازیل، تے بولیویا دے جنگلاں وچ ریندی اے۔
پیلے ٹڈوالا کیپوچن باندر

**پیلے ٹڈوال کیپوچن باندر** کیپوچن باندر دی اک ونڈ اے ایہ نویں دنیا دے باندراں دی اک قسم اے۔
تن پٹیاںوالا رات باندر

**تن پٹیاںوال رات باندر** رات باندر دی اک ونڈ اے ایہ نویں دنیا دے باندراں دی اک قسم جیہڑی برازیل تے وینزویلا دے جنگلاں وچ ریندی اے۔

گٹھ:رات باندر
گٹھ:باندر
یواکاری

**یواکاری** نویں دنیا دے باندراں دی اک ونڈ دا ناں اے ایدے وچ 7 یواکاری اندے نیں۔

## ہور ویکھو
* گلابی یواکاری
* کلسرا یواکاری
* اراکا یواکاری
* نبلینا یواکاری
ریو مایو ٹیٹی

**ریو مایو ٹیٹی** نویں دنیا دے باندراں وچوں اک باندر اے۔ اے دکھنی امریکہ دا واسی اے۔

گٹھ:باندر
گٹھ:ٹیٹی
بولیوی ٹیٹی

**بولیوی ٹیٹی** نویں دنیا دے باندراں وچوں اک باندر اے۔ ایہ ساکی ٹبر چوں اے تے دکھنی امریکہ دا واسی اے۔
ساکی

**ساکی** نویں دنیا دے باندراں دی اک ونڈ دا ناں اے.

## ہور ویکھو

* چٹے منہ والا ساکی
* جوگی ساکی
* ریوٹاپاجوس ساکی
* ایکواٹوریل ساکی
* چٹپیرا ساکی

گٹھ:ساکی
گٹھ:نویں دنیا دے باندر
گالاگو

**گالاگو** رات نوں باہر پھرن والے آگو مانس نیں۔ ایہ افریقہ دے واسی نیں۔ گالاگو دیاں وڈیاں اکھاں ہوندیاں نیں جناں نال ایہ چنگے ول نال رات نوں ویکھ سکدے نیں۔ ایناں دے پینڈے پٹھے، تیز کن تے لمی پوچھل ہوندی اے۔ ایہ 2 میٹر اچی چھال مارسکدے نیں۔ ایہ 12 توں 16 ورے تک جیندے نیں۔ 

## بارلے جوڑ

* گالاگو
سورنک چمگادڑ

**سور-نک چمگادڑ** دنیا دا سب توں نکا چمگادڑ اے۔ ایہ تھائی لینڈ تے برما وچ ہوندا اے۔ ایہ 29 توں 33 ملی میٹر(1.1 توں 1.3 انچ) تک دا ہوندا اے تے 2 کرام وزن ہوسکدا اے۔ ایس لئی ایہنوں مکھی چمگادڑ وی کیندے نیں۔

ایہ اپنے ٹبر وچ اک ای سنگی اے۔

## بارلے جوڑ
* چمگادڑاں دی دنیا
وڈا سنہری تاجوالا اڈنا لومڑ

**وڈا سنہری تاجوالا اڈنا لومڑ** دنیا دی سب توں وڈی چمگادڑ اے۔ ایہ وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر جوں اے تے فلپائن دا واسی اے۔ ایہدی رہن دی تھانوالے جنگل مکن باہجوں ایہدی گنتی وی تھوڑی رہ گئی اے تے ڈر اے جے کتے ایہ وی ناں مک جاوے۔

ایہدا پنڈا 29 سینٹی میٹر تک لما ہوندا اے۔ پر 1.5 توں 1.7 میٹر تک لمے ہوسکدے نیں تے اک پلیا چمگادڑ 0.7 تے 1.2 کلو دے وشکار ہوسکدا اے۔ ایہ سمندری پدھر دے بوٹیاں توں لے کے 1100 میٹر تک دی اچائی تک دے رکھاں دے فروٹاں نوں کھان جاندا اے۔

ایہ شام ویلے فروٹ کھان لئی نکلدا اے تے دور تک جاسکدا اے تے ایہ سمندر تے وی اڈ سکدا اے۔

## بارلے جوڑ

* چمگادڑاں دی دنیا

گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں
گٹھ:چمگادڑ
کینگرو

**کینگرو** ایسے دد پلان والے پسو نیں جناں دے نیانے ویلے توں پہلے جمدے نین تے ماں دے ٹد نال لکی اک تھیلی وچ لکے تھناں توں دد پی کے وڈے ہوندے نیں۔ کینگرو صرف آسٹریلیا وچ ہوندے نیں۔ نکے کینگرو آسٹریلیا تے نیوگنی وچ ہوندے نیں۔

کینگرو دیاں پچھلیاں لتاں چھال مارن لئی لمیاں تے زور والیاں ہوندیاں نیں۔ تکڑی پوجھل تے نکا سر ہوندا اے۔ 

کینگرو آسٹریلیا دا قومی نشان اے تے کرنسینوٹاں تے وی دسدا اے۔آسٹریلیا دی ہوائی کمپنی کنٹاس تے وی ایدی مورت اے۔
## بارلے جوڑ

*http://kango.anu.edu.au/
چڑھدا پسلا بورا کینگرو

**چڑھدا پسلا بورا کینگرو** آسٹریلیا دا اک کینگرو اے۔

ایہ آسٹریلیا دے چڑھدے پاسے ول ہوندا اے ایدا بورا رنگ پسلا یا ہلکا ہوندا اے تے ایس توں ایدا ناں چڑھدا پسلا بورا کینگرو رکھیا گیا اے۔
گلابی یواکاری

**گلابی یواکاری** نویں دنیا دے باندراں دی اک قسم جیہڑی برازیل تے پیرو دے جنگلاں وچ ریندی اے۔

## ہور ویکھو
* گلابی یواکاری
* کلسرا یواکاری
* اراکا یواکاری
* نبلینا یواکاری
سانولا بورا گالاگو

**سانولا بورا گالاگو** نویں دنیا دے باندراں دی اک قسم جیہڑی کینیا، تنزانیہ، انگولا تے رونڈا دے جنگلاں وچ ریندی اے۔

گٹھ:گالاگو
اتلا بورا گالاگو

**اتلا بورا گالاگو** نویں دنیا دے باندراں دی اک قسم جیہڑی افریقہ دے جنگلاں وچ ریندی اے۔
تھلواں سوئی پنجیاںوالا گالاگو

**تھلواں سوئی پنجیاںوال گالاگو** نویں دنیا دے باندراں دی اک قسم جیہڑی کیمرون، مڈلا افریقی لوک راج، کانگو، استوائی گنی، گیبون، انگولا تے لوکراج کانگو دے جنگلاں وچ ریندی اے۔
وڈا بورا گالاگو

**وڈا بورا گالاگو** نویں دنیا دے باندراں دی اک قسم جیہڑی چڑھدے تے تھلویں افریقہ دے جنگلاں وچ ریندی اے۔
مونجون

**مونجون** آسٹریلیا دا اک ولابائی اے۔ ایہ سب توں نکا ولابائی اے۔

گٹھ:کینگرو
لال تؤنوالا ولابائی

** لال تؤنوالا ولابائی** آسٹریلیا دا اک مدرے ناپ دا ولابائی اے جیہڑا چڑھدے آسٹریلیا تے تسمانیہ وچ ریندا اے۔

## وکھالہ
ایس ولابائی دے پنجے تے نک کالی تے کھل سانولی بوری ہوندی اے۔ اتلے مکران تے لال پاں پیندی اے۔ ایدا جوکھ 13.80 توں 18.60 کلوگرام تک تے قد 90 سینٹی میٹر / 35 انچ تک ہوسکدا اے۔

## بارلے جوڑ

گٹھ:کینگرو
بنگالی ماٹھا لوریز

**بنگالی ماٹھا لوریز** پرائيمیٹ دے اک ٹبر لوریز دی اک ونڈ اے۔

گٹھ:لوریز
بچھو

**بچھو**، **بٹھُوہاں** جاں **ٹھوہاں** اک شکاری کیڑا اے ۔ ایہ انٹارکٹکا نوں چھڈ کے ہر براعظم تے ہُندا اے ۔ ایہدیاں 1,752 ونڈاں نیں ۔ ایہدیاں 25 دے نیڑے ونڈاں ایہجیاں نیں جیہناں دا زہر بندے نوں مار سکدا اے ۔

گٹھ:کیڑے
گٹھ:حشرات
سولاویسی

**سولاویسی** انڈونیشیا دا اک جزیرہ اے۔ ایہ 174,600 مربع کلومیٹر تے پھیلیا ہویا اے۔ ایدی لوک گنتی 16 ملین اے۔

**سلاویسی** (Sulawesi) انڈونیشیا دے  وڈا سندا مجمع الجزائر دے چار جزیرےآں وچوں اک ہے اتے بورنیو اتے مالوکو دے وچکار واقع ہے۔ انڈونیشیا وچّ صرف سماترا،  بورنیؤ اتے پاپوا ہی علاقے وچّ اس توں وڈے ہن اتے صرف جاوا اتے سماٹرا دی آبادی ہی استوں زیادہ ہے۔ اسنوں پہلاں سیلیبج (پرتگالی: Celebes) دے نام نال جانیا جاندا سی۔ 

## جان پہچان
سلابیسی ٹاپو وچّ 3 لمبے پرائدیپ ہن جو تومنی جاں گورونتلو، ٹولو اتے بونی دیاں کھاڑیاں دا نرمان کردے ہن۔ اس کارن اسدی آکرتی بہت ہی وچتر ہے۔ سیلیبیج دی لمائی 800 میل ہے لیکن تٹ ریکھاواں دی لمائی 2000 میل ہے۔ اسدی اوسط چوڑائی 36 توں 120 میل تکّ ہے۔ انج اک ستھان اتے تاں اسدی چوڑائی کیول 18 میل ہے۔ اس پرکار اس ٹاپو دا کوئی وی ستھان سمندر توں 70 میل توں زیادہ دور نہیں ہے۔ ڈونگھے سمندر وچّ ستھت اس ٹاپو دے پورب وچّ نیوگنی، پچھم وچّ بورنیؤ، اتر وچّ سیلیبیج ساگر اتے دکھن وچّ پھلورس ساگر اتے ٹاپو ہن۔ مکاسار جلڈمرومدھ اسنوں بورنیؤ نالوں وکھ کردا ہے۔ تٹ اتے پروالی ٹاپو ہے۔ سیلیبیج دا دھراتل عامَ طور تے پہاڑی ہے۔ اس ٹاپو وچّ اتر توں دکھن دو سمانتر پہاڑ شرینیاں پھیلیاں ہوئیاں ہن۔ ماؤنٹ لینتیمیریؤ (11286) سرو اچ بندو ہے۔ اتر پورب اتے دکھن دے پہاڑ جوالامکھی ہن جنہاں وچوں کجھ سرگرم وی ہن۔ پربتی شرینیاں دے وچّ چوڑیاں بھوبھرنش گھاٹیاں وچّ کئی جھیلاں ہن۔ ٹونڈانو جھیل 9 میل لمی اتے 3.5 میل چوڑی ہے۔  قدرتی جھرنیاں نال یکت اسدا درش بہت ہی منوہر ہے۔ ایہہ سمندر تل توں 2000 فٹّ دی اچائی اتے ہے۔ پوسو، مینٹینا اتے بوبوتی ہور مکھ جھیلاں ہن۔ سیلیبیج دیاں ندیاں بہت ہی چھوٹیاں چھوٹیاں ہن اتے جھرنے اتے کھڈّ دا نرمان کردیاں ہن۔ تٹی میدان نام ماتر دا ہی ہے۔ جینیمیجا،  پوسو، سادانگ اتے لاسولو مکھ ندیاں ہن۔ اتھے دی جلوایو گرم ہے لیکن سمندری ہواواں دے کارن گرمی دا ایہہ پربھاو گھٹّ ہو جاندا ہے۔ اوسط تاپ 11° - 30° دے وچّ رہندا ہے۔ ہیٹھلا اتے اچتم تاپ کرموار: 20° اتے 70° ہے۔ پچھمی تٹ اتے ورکھا 21 انچ ہندی ہے جدوں کہ اتری پوروی پرایدیپ وچّ 10 انچ ہندی ہے۔ سارا بھاگ جنگلاں نال ڈھکیا ہے۔ پہاڑ سبندھی ڈھالاں اتے دیاں ونسپتیاں دا درش بہت ہی لبھاونا ہے۔  تاڑ دیاں وکھ وکھ ذاتیاں ولوں رسیاں لئی ریشے، چینی لئی رس، اتے سیگگیر (Sagueir) نامک پین پدارتھ دی پراپتی ہندی ہے۔ بانس،  بریڈپھرٹ، ٹیمرٹ اتے ناریئل دے رکھاں دی ادھکتا ہے۔ کھادھ انّ وچّ جھونا اتے مکہ الیکھنی ہے۔ گنا، تماکو اتے بھاجی سبزی دی اپج خوب ہندی ہے۔ تٹی کھیتراں وچّ مچھلیاں پھڑیاں جاندیاں ہن۔ میناڈو وچّ سونا ملدا ہے۔ ہور کھنجاں دے نکل، لوہا، ہیرا، سیسہ اتے کولا مکھ ہن۔  نرآت دیاں وستاں وچّ گری، مکہ، قہوہ، ربڑ، کاپاک، جائفل کھلّ اتے سینگ اتے لکڑیاں ہن۔ تٹی بھاگاں وچّ زیادہ لوک نواس کردے ہن۔ بہتے نواسی ملا ہن۔ سیلیبیج وچّ پنج جنجاتیاں مکھ ہن - ٹوآلا (Toala), بگنیج (Buginese), مکاسر (Macassar),  منہرااسیج اتے گورونتلیج (Gorontalese)।

گٹھ:جزیرے
گٹھ:انڈونیشیا
ٹولایک ولابائی

**ٹولایک ولابائی** آسٹریلیا دا اک ولابائی سی جیہڑا ہن نئیں ریا۔۔
پنچاک جایا

**پنچاک جایا** انڈونیشیا دا سب تون اچا پہاڑ اے ایدی اچائی 16,024 فٹ اے۔ ایہ نیوگنی دے جزیرے وچ اے۔
چڑھدا تیمور

**چڑھدا تیمور** چڑھدے دکھنی ایشیاء دا اک دیس اے۔ ایہ جزیرہ تیمور دے چڑھدے پاسے تے وس ریا اے۔ 14,874 مربع کلومیٹر ایدا تھاں اے تے 1,066,582 ایدی لوک گنتی۔ 20 مئی 2002 نوں ایہ انڈونیشیا توں وکھ ہوکے ازاد دیس بنیا۔

ڈلی چڑھدے تیمور دا راجگڑھ اے۔
ڈلی

**ڈلی** دکھنی چڑھدے ایشیا دے دیس چڑھدا تیمور دا راجگڑھ تے کاروبار دی تھاں اے۔ 1520 وچ ایس شہر دی نیو رکھی گئی تے ہن ایتھے 193,563 لوک وسدے نیں۔

گٹھ:چڑھدا تیمور دے شہر
گٹھ:ایشیا دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے
مالاوی گالاگو

**مالاوی گالاگو** نویں دنیا دے باندراں دی اک قسم جیہڑی مالاوی تے موزمبیق دے جنگلاں وچ ریندی اے۔
ڈیمیڈوف گالاگو

**ڈیمیڈوف گالاگو** نویں دنیا دے باندراں دی اک قسم جیہڑی افریقہ دے جنگلاں وچ ریندی اے۔
ضلع آئیلو

**ضلع آئیلو** دکھنی چڑھدے ایشیاء دے اک دیس چڑھدا تیمور دا اک ضلع اے۔

گٹھ:چڑھدا تیمور
وکیمینیا

**وکیمینیا** وکیپیڈیا دے ورتنوالیاں دی اک سلانہ ملنی اے۔ اہ ہر سال دنیا دے وکھرے تھانوان تے ہوندی اے۔ ایدا پربندھ وکیمیڈیا فاؤنڈیشن کردی اے تے لکھاریاں، پروگرام بنانوالیاں تے کھوجیاں نوں اک تھاں تے کٹھا کردی اے۔
انا حیاٹ ہنٹنگٹن

**انا حیاٹ ہنٹنگٹن** (مارچ 10, 1876 – اکتوبر 4, 1973) بتیاں بنان والی اک امریکن سوانی سی۔ اوہ 10 مارچ 1876 نوں کیمبرج، میساچیوسٹس وچ جمی۔ آرٹ دی پڑھائی اوہنے بوسٹن تے نیو یارک شہر توں کیتی۔ اودیاں بناياں ہویاں بتیاں وچ گھوڑے تے ہور پسو دسدے نیں تے اوہ دنیا دیاں کئی تھانواں تے لگے ہوۓ نیں۔ 4 اکتوبر 1973 وچ اوہدی موت ہوئی۔

## بارلے جوڑ

گٹھ:امریکہ
گٹھ:امریکی شخصیتاں
پارلیمنٹ ہاؤز کینبرا

**پارلیمنٹ ہاؤز کینبرا** آسٹریلیا دی پارلیمنٹ اے تے ایہ آسٹریلیا دے راجگڑھ کینبرا وچ اے۔ ایہ 1988 وچ بنی۔
کوسوو دی لڑائی

**کوسوو دی لڑائی** دکھنی یورپ وچ 15 جون 1368 نوں سلطنت عثمانیہ دے سلطان مراد I تے سرب فوجاں وشکار ہوئی۔ ترکاں نوں جت ہوئی پر ترک سلطان مراد I وی ماریا گیا۔ ایس لڑائی باجوں ترکاں نے سربیا تے دکھنی یورپ تے مل مارلیا۔
وسوکی ڈسانی

**وسوکی ڈسانی** کوسوو وچ آرتھوڈوکس لوکاں دی مذہبی تھاں اے۔ ایدی نیو 1327 وچ رکھی گئی۔ ایہ اک تریخی گرجا اے تے سرب تریخ وچ اینوں چوکھی مانتادتی جاندی اے۔

## بارلے جوڑ
دراوکا

**دراوکا** کوسوو کوسوو دی سب توں اچی جوٹی اے ایدی اچائی 2,656 میٹر (8,714 فٹ) اے۔ دراوکا دیناری الپس دے پربت دھارے وچ اے۔

## بارلے جوڑ
لولا مورا

**لولا مورا** ارجنٹائن دی اک بتیاں بنان والی سوانی سی۔ اوہ 17 نومبر 1866 وچ جمی۔ 20 سال دی سی جدوں اونے مورتاں بنانیاں شروع کیتیاں۔ چھیتی ای اوہ سنگ مرمر تے گرینائیٹ دیاں بتیاں بنان وچ لگ گئی۔ آرٹ اوہنے اپنے دیس وچ تے فیر وظیفے تے روم، اٹلی وی سکھن گئی۔

لولا مورا دا کم کرن دا ول تے سٹائل دوجیاں نالوں وکھرا سی۔ اوہدے بنے کم اوہدے دیس ارجنٹائن وچ کئی تھانواں تے لگے ہوۓ نیں۔

لولا مورا 7 جون 1936 نوں مری۔

گٹھ:پینٹر
گٹھ:مصور
سینٹ ساوا گرجا

**سینٹ ساوا گرجا** بلغراد، سربیا وچ اک وڈا گرجا اے۔ ایہ گرجا لیندا آرتھوڈکس چرچ نوں منن والیاں دا اے۔ گرجے دی نیو 1935 وچ رکھی گئی تے ایہ 1989 وچ پورا ہویا۔ ایدے وچ 10,800 لوکاں دے بیٹھن دی تھاں اے تے ایدا گمبد 70 میٹر اچا اے۔ 

## بارلے جوڑ
سٹڈنیکا گرجا

**سٹڈنیکا گرجا** سربیا وچ لیندا آرتھوڈکس چرچ دا اک گرجا تے خانگاہ اے۔ ایہ 1196 وچ بنایا گیا سی۔

## بارلے جوڑ
نیامٹ خانگاہ

**نیامٹ خانگاہ** رومانیہ وچ لیندا آرتھوڈکس چرچ دا اک گرجا تے خانگاہ اے۔ ایہ 1497 وچ بنایا گیا سی۔
سڈنی اوپیرا ہاؤز

**سڈنی اوپیرا ہاؤز** سڈنی, نیو ساؤتہ ویلز، آسٹریلیا وچ اک اوپیرا اے۔ ایہ اک بادبانی کشتی وانگوں اے،ایدا ڈیزائن ڈینش آرکیٹیکٹ یارن اٹزون نے بنایا۔ ایس تے کم دا مڈ 1959 وچ رکھیا گیا 1973 وچ ایہ بنی تے کھولی گئی۔
ٹی یوریورا نیشنل پارک

**ٹی یوریورا نیشنل پارک** نیوزی لینڈ دے 14 نیشنل پارکاں چوں اک اے جیڑا اتلے آئلینڈ دا سب توں وڈا نیشنل پارک اے۔
ٹونگاریرو نیشنل پارک

**ٹونگاریرو نیشنل پارک** نیوزی لینڈ دا سب توں پرانا نیشنل پارک اے جیڑا اتلے آئلینڈ دے وشکار وچ اے۔
اگمونٹ نیشنل پارک

**اگمونٹ نیشنل پارک** نیوزی لینڈ دے 14 نیشنل پارکاں چوں اک اے جیڑا نوے پلیماؤتھ دے تھلویں وچ اے۔

گٹھ:نیوزی لینڈ دے نیشنل پارک
گٹھ:نیوزی لینڈ
سنان پاشا مسیت (پرزرن)

**سنان پاشا مسیت ** پرزرن کوسوو وچ دا اک مسیت اے۔ ایہ 1615 وچ بنائی گئی سی۔

## بارلے جوڑ
کاہورانگی نیشنل پارک

**کاہورانگی نیشنل پارک** نیوزی لینڈ دے 14 نیشنل پارکاں چوں اک اے جیڑا تھلویں آئلینڈ وچ اے۔
نیلس لیکس نیشنل پارک

**نیلس لیکس نیشنل پارک** نیوزی لینڈ دے تھلویں آئینڈ دا اک نیشنل پارک اے۔
پاپاروا نیشنل پارک

**پاپاروا نیشنل پارک** نیوزی لینڈ دے تھلویں آئلینڈ دا اک نیشنل پارک اے۔
اولورو

** اولورو** اولورو-کاٹا جوٹا نیشنل پارک آسٹریلیا وچ ریتلے پتھر دا 863 میٹر (2,831 فٹ) اچا اک ٹلہ اے۔ ایدے نیڑے ایلس سپرنگز اے جیہڑی 335 کلومیٹر (208 میل) دے پینڈے تے اے۔ آسٹریلیا دے پرانے لوک ایہنوں پوتر سمجدے نیں۔

1873 وچ ولیم گوز نے ایدا ناں آئر پڑی رکھیا۔

## بارلے جوڑ

گٹھ:آسٹریلیا
کاٹا جوٹا

** کاٹا جوٹا** آسٹریلیا وچ ٹلیاں دا اک اکٹھ اے۔ سب توں اچا ٹلہ 1,066 میٹر (3,497 فٹ) اچا اے۔ اولورو ایس توں چڑھدے ول 25 کلومیٹر دے پینڈے تے اے۔ 

## بارلے جوڑ
چھل پڑی

** چھل پڑی** پرتھ آسٹریلیا کول گرینائیٹ دی اک سمندری چھل ورگی بنی اک پڑی اے جیہڑی 14 میٹر (47 فٹ) اچی تے 110 میٹر (350 فٹ) لمی اے۔
باراں سنگی

** باراں سنگی** وکٹوریہ آسٹریلیا دے سمندری کنڈے تے لائم پتھر دے بنے سدے کھڑے پڑ نیں۔ ایہ اک دوجے دے نیڑے نیں

## بارلے جوڑ

* http://www.visitvictoria.com/Regions/Great-Ocean-Road/Activities-and-attractions/Nature-and-wildlife/Beaches-and-coastlines/12-Apostles.aspx
* http://www.visit12apostles.com.au/
تن پیناں (آسٹریلیا)

** تن پیناں** آسٹریلیا وچ تن کٹھے ک ھڑے پڑاں دا اک اکٹھ اے۔ سب توں اچا پڑ 922 میٹر اچا اے۔ ایہ کٹاؤ باجوں بنیاں نیں تے نیلے پہاڑاں دے سلسلے وچ نیں۔

## بارلے جوڑ
تن پیناں (البرٹا)

** تن پیناں (البرٹا)** کینیڈا وچ تن کٹھیاں پہاڑاں دیاں چوٹیاں دا ناں اے۔ سب توں اچی چوٹی 2936 میٹر اچی اے۔ 

## بارلے جوڑ
ماؤنٹ کک نیشنل پارک

**ماؤنٹ کک نیشنل پارک** نیوزی لینڈ دے تھلویں آئلینڈ دا اک نیشنل پارک اے۔ نیوزی لینڈ دا سب توں اچا پعاڑ تے ٹلہ کک ایسے پارک وچ اے۔

گٹھ:نیوزی لینڈ دے نیشنل پارک
گٹھ:نیوزی لینڈ
آرتھرپاس نیشنل پارک

**آرتھرپاس نیشنل پارک** نیوزی لینڈ دے تھلوں آئلینڈ دا اک نیشنل پارک اے۔

گٹھ:نیوزی لینڈ دے نیشنل پارک
گٹھ:نیوزی لینڈ
کیا

**کیا** اک وڈے ناپ دا طوطا اے جیہڑا نیوزی لینڈ دے تھلویں جزیرے دے جنگلی تے پہاڑی تھانواں تے ریندا اے۔ ایہ 48 سینٹی میٹر (19 انچ) لماں ہوندا اے۔ پراں دا رنگ زیتونی ہرا ہوندا اے. اندروں پر کھٹے رنگ دے ہوندے نیں۔ اتلی چنج تھلے ول مڑی ہوندی اے۔ 

ایدے کھان پین وچ مردار دا گوشت، جڑاں پتے، رس تے کیڑے ہیگے نیں۔ اینوں پہلاں ایدے پعڈاں نوں تنگ کرن دی بنا تے ماریا جاندا سی پر 1986 توں ایدی راکھی دا قنون بنایا گیا اے۔ ایہ رکھاں دیاں جڑاں وچ آلنے بناندا اے۔ ایہ اک سیانا پکھیرو اے 

## بارلے جوڑ

* طوطا کہانی
* مورتاں تے وڈیو
کاکا

**کاکا** نیوزی لینڈ دااک طوطا اے۔ ایہ 45 سینٹی میٹر / 18 انچ تک لما تے 390 توں 560 گرام جوکھ دا ہوندا اے۔ ایہ کیا دا نیڑے دا ساک اے پر ایدے کھمب گوڑے رنگ دے ہوندے نیں تے ایہ رکھ تے جوکھا ریندا اے۔

 
## بارلے جوڑ

* http://www.kakawatchnz.org/Home.html 
* http://www.kakawatchnz.org/Home.html
کیوی

**کیوی** نیوزی لینڈ دااک ناں اڈن والا پکھیرو اے۔طوطا اے۔ ایہ نیوزی لینڈ دا فومی پنچھی اے تے عام نیوزی لینڈ دے واسی نوں وی ایس توں کیوی آکھیا جاندا اے۔

 
## بارلے جوڑ
نکا پینگوئن

**نکا پینگوئن** اک نکا پینگوئن اے جیڈا صرف 33 سینٹی میٹر لما ہوندا اے۔
پینگوئن

**پینگوئن** پانی دا ناں اڈن والا اک پنچھی اے جیہڑا زمین دے تھلویں انگ خاص کرکے انٹارکٹکا تے ریندا اے۔ ایناں دے کالے تے چٹے رنگ دے کھمب ہوندے نیں ایہ پانی دے جیون نال گجے ہوندے نیں تے ادا جیون سمندر تے تے ادا سکے تے لنگدا اے۔ ایناں دی گزر کرل، مچھی تے سکوڈ تے ہوندی اے جناں نوں ایہ سمندر وچون پھڑدے نیں۔ 

سارے پینگوئن زمین دے تھلویں انک دے واسی نیں پر کج ای انٹارکٹکا ورگے ٹھنڈے تھاںواں تے ریندے نیں کئی کج گرم تھانواں تے ہوندیاں نیں تے اک گیلاپیگوس پینگوئن ایکویٹر کول ریندی اے۔

## بارلے جوڑ

* پینگوئن دی دنیا
* پینگوئن بارے
آوراکی

**آوراکی** نیوزی لینڈ دا سب توں اچا پہاڑ اے۔ ایدی اچائی 3,754 میٹر اے۔
ٹلہ تسمان

**ٹلہ تسمان** نیوزی لینڈ دا دوجا سب توں اچا پہاڑ اے جیہڑا 3497 میٹر دی اچائی تک جاندا اے۔ ایہ نیوزی لینڈ دے پربت دھارے تھلواں الپس وچ اے تے نیوزی لینڈ دے سب توں اچے پہاڑ آوراکی توں 4 کلومیٹر دے پینڈے تے اے۔
تھلواں الپس

**تھلواں الپس** نیوزی لینڈ دا اک پربت دھارا اے جیہڑا اودے تھلویں جزیرے تے اے۔ ایہ ایہ اتر توں دکھن ول 450 کلومیٹر لماں اے تے 3754 میٹر اچا آوراکی ایدا سب توں اچا پہاڑ اے۔
ماوری لوک

**ماوری لوک** نیوزی لینڈ دے واسی نین تے اوتھوں دے پرانے لوک نیں۔ ماوری لوکاں دی کل گنتی 8 لکھ دے نیڑے اے تے ایہ نیوزی لینڈ دے نال آسٹریلیا برطانیہ تے ہور دیسان وچ وی ریندے نین۔
تسمان سمندر

تسمان سمندر آسٹریلیا تے نیوزی لینڈ دے وشکار اک سمندر اے۔ ایہ بحرالکاہل دا اک انگ اے۔ ایہ 2800 کلویمٹر لماں تے 22 کلومیٹر چوڑا اے۔

**تسمان سمندر ** دکھنی بحر الکاہل دے دکھن-لہندے حاشیے دا اک سمندر ہے جو آسٹریلیا اتے نیوزیلینڈ وچکار پیندا ہے جو اک توں دوجے پاسے تکّ لگبھگ 2,000 ک.م. لما ہے۔ اتر توں دکھن ولّ ایہہ 2,800 ک.م. (لگبھگ) لما ہے۔ اس سمندر دا ناں نیدرلینڈی کھوجی ایبل جنسزون تسمان مگروں رکھیا گیا جو نیوزیلینڈ اتے تسمانیا نال میل کرن والا پہلا  یورپی ہے۔

## حوالے

گٹھ:بحر الکاہل
گٹھ:سمندر
گٹھ:آبی جغرافیہ
گٹھ:پانی
سنئیر پینگوئن

**سنئیر پینگوئن** نیوزی لینڈ دا اک پینگوئن اے۔

گٹھ:پینگوئن
اتلا پڑی ٹپنوالا پینگوئن

**اتلا پڑی ٹپنوالا پینگوئن** وڈا سمندر اوقیانوس دا اک پینگوئن اے۔
تھلواں پڑیٹپنوالا پینگوئن

**تھلواں پڑیٹپنوال پینگوئن** جنوبی امریکہ دا اک پینگوئن اے۔
روزویلٹ جزیرہ

**روزویلٹ جزیرہ** انٹارکٹکا دا اک جزیرہ اے۔

گٹھ:انٹارکٹکا
گٹھ:انٹارکٹکا دے جزیرے
روہی کنڈیلا چؤا

**روہی کنڈیلا چؤا** روہی دا اک کنڈیلا چؤا اے۔ ایہ اتلے افریقہ تے لیندے ایشیاء دا واسی اے۔ ایہ 5۔5 توں 11 انچ لمان تے 10 توں 18 اونس جوکھ دا ہوندا اے۔
الر

**الر** باویریا جرمنی دا اک دریا اے جیڑا 147 کلومیٹر لماں اے۔ اے دریاۓ ڈینیوب وچ ڈگدا اے۔
زوسام

**زوسام** باویریا جرمنی دا اک دریا اے جیڑا 60 کلومیٹر لماں اے۔ اے دریاۓ ڈینیوب وچ ڈگدا اے۔
ناب

**ناب** باویریا جرمنی دا اک دریا اے جیڑا 165 کلومیٹر لماں اے۔ اے دریاۓ ڈینیوب وچ ڈگدا اے۔

گٹھ:ڈینیوب دے سنگی دریا
ٹراؤن

**الر** باویریا جرمنی دا اک دریا اے جیڑا 153 کلومیٹر لماں اے۔ اے دریاۓ ڈینیوب وچ ڈگدا اے۔
اپولی

**اپولی** سلویکیا تے ھنگری دا اک دریا اے جیڑا 232 کلومیٹر لماں اے۔ اے دریاۓ ڈینیوب وچ ڈگدا اے۔
ٹسزا

**ٹسزا** یوکرین ،رومانیہ ،ھنگری ،سلویکیا تے سربیا دا اک دریا اے جیڑا 965 کلومیٹر لماں اے۔ اے دریاۓ ڈینیوب وچ ڈگدا اے۔
ساوا

**ساوا** سلوینیا ،کروشیا ،البانیا ،مونٹی نیگرو تے بوسنیا تے ہرزیگوونا دا اک دریا اے جیڑا 945 کلومیٹر لماں اے۔ اے دریاۓ ڈینیوب وچ ڈگدا اے۔
یزرکا

**یزرکا** دیناری الپس دے پربت دھارے دا سب توں اچا پہاڑ اے۔ ایدی اچائی 2,694 میٹر اے۔

گٹھ:پہاڑ
ٹیموک دریا

**ٹیموک دریا** سربیا تے بلغاریہ دا اک دریا اے جیڑا 203 کلومیٹر لماں اے۔ اے دریاۓ ڈینیوب وچ ڈگدا اے۔
سیرٹ دریا

**سیرٹ دریا** رومانیہ تے یوکرین دا اک دریا اے جیڑا 706 کلومیٹر لماں اے۔ اے دریاۓ ڈینیوب وچ ڈگدا اے۔
پوٹاشیم نائٹریٹ

**پوٹاشیم نائٹریٹ** اک کیمیائی مرکب اے جیدا صیغہ KNO3 اے۔ اے اک آئونی نمک اے جیڑا پوٹاشیم آئن تے نائٹریٹ آئن دے رلن نال بنندا اے۔

گٹھ:کیمیا
پوٹاشیم ڈائیکرومیٹ

پوٹاشیم ڈائیکرومیٹ اک کیمیائی کمپاؤنڈ اے جیدا فارمولا K2Cr2O7 اے۔
مٹھا سوڈا

**مٹھا سوڈا** اک کیمیائی مرکب اے جیدا فارمولا NaHCO3 اے۔

گٹھ:کیمیا
پوٹاشیم آیوڈائیڈ

**پوٹاشیم آیوڈائیڈ** اک کیمیائی مرکب اے جیہدا فارمولا KI اے۔

گٹھ:کیمسٹری
گٹھ:کیمیا
عنصراں دی لسٹ

ایہ عناصر د‏‏ی لسٹ ا‏‏ے۔ جس وچ عناصر تحت عدد وی دتے گئے ني‏‏‏‏ں۔
عناصر تے انہاں د‏‏ی خصوصیات د‏‏ی ایہ لسٹ اک فوری حوالہ دے طور اُتے ا‏‏ے۔ براہ کرم انفرادی خصوصیات وچ غیر یقینی صورتحال دے بارے وچ تبادلہ خیال دے لئی اضافی ذرائع د‏‏ی جانچ کرن ، خاص طور اُتے ایٹمی وزن۔ جتھ‏ے وی ممکن ہوئے ، IUPAC تو‏ں ڈیٹا حاصل کيتا جاندا ا‏‏ے۔
### Chemical series legend

### Guide to units===* Density: [[گرام|grams]] per cubic [[سینٹی میٹر]].* Temperature: [[کیلون|kelvin]].* Heat capacity: [[جول]]s per gram kelvin.* [[Enthalpy]] change: kilojoules per [[مول (اکائی)|mole]].{| class="wikitable sortable"
|- 

### جدول

### مزید دیکھیے===* [[فہرست عناصر بلحاظ نام]]* [[فہرست عناصر بلحاظ علامت]]* [[فہرست عناصر بلحاظ جوہری وزن]]* [[فہرست عناصر بلحاظ جوہری عدد]]* [[فہرست عناصر بلحاظ جوہری خواص]]* [[فہرست عناصر بلحاظ نقطۂ پگھلاؤ]]* [[فہرست عناصر بلحاظ نقطۂ کھولاؤ]]* [[فہرست عناصر بلحاظ کثافت]]* [[عناصری دریافت کی ترتیب زمانی]]

## ہور ویکھو
* Chemical elements data references

گٹھ:عناصر
گٹھ:فہارست عناصر

گٹھ:کیمسٹری
کاسائ دریا

**کاسائ دریا** افریقہ دا اک دریا اے ای 2.153 کلومیٹر لما اے۔ اے کانگو دریا وچ ڈگدا اے۔
فیمی دریا

**فیمی دریا** کانگو دا اک دریا اے ۔ اے کانگو دریا وچ ڈگدا اے۔
لوکینی دریا

**لوکینائ دریا** کانگو دا اک دریا اے۔ اے کانگو دریا وچ ڈگدا اے۔
سانکورو دریا

**سانکورو دریا** کانگو دا اک دریا اے ای 1,230 کلومیٹر لما اے۔ اے کانگو دریا وچ ڈگدا اے۔
یولی دریا

**یولی دریا** افریقہ دا اک دریا اے ای 1210 کلومیٹر لما اے۔ اے کانگو دریا وچ ڈگدا اے۔
برانکو دریا

**برانکو دریا** افریقہ دا اک دریا اے ای 560 کلومیٹر لما اے۔ اے دریائے ایمیزون وچ ڈگدا اے۔
جوروا دریا

**جوروا دریا** دکھنی امریکہ دا اک دریا اے ای 2414 کلومیٹر لما اے۔ اے دریائے ایمیزون وچ ڈگدا اے۔
ریو نگرا دریا

**ریو نگرا دریا** دکھنی امریکہ دا اک دریا اے ای 	2,230 کلومیٹر لما اے۔ اے دریائے ایمیزون وچ ڈگدا اے۔
اوساگی دریا

**اوساگی دریا** اتلے امریکہ دا اک دریا اے ای 444 کلومیٹر لما اے۔ اے دریاۓ میسوری وچ ڈگدا اے۔
نیلا دریا

**نیلا دریا** اتلے امریکہ دا اک دریا اے ای 64.1 کلومیٹر لما اے۔ اے دریاۓ میسوری وچ ڈگدا اے۔
جیجو جزیرہ

**جیجو** دکھنی کوریا دا سب توں وڈا جزیرہ اے۔1,845.5 مربع کلومیٹر ایدا تھاں اے تے ایتھے 531,905 لوک وسدے نیں۔ ایہ جزیرہ فطرت دے وکھالیاں دنیا وچ منیا ہویا اے تے اینون دنیا دے 7 عجوبیاں وچ گنیا گیا اے۔ 

## بارلے جوڑ
کوموڈو جزیرہ

**کوموڈو**، انڈونیشیا دا اک جزیرہ اے۔ ایہدا رقبہ 390 مربع کلومیٹر اے تے ایتھے 2000 لوک وسدے نیں۔ ایس جزیرے تے وڈا کرلا کوموڈو ہُندا اے جس توں ایس جزیرے دا ناں کوموڈو پیا۔

## باہرلے جوڑ

گٹھ:جزیرے
گٹھ:انڈونیشیا دے جزیرے
ٹلہ ٹیبل

**ٹلہ ٹیبل** دکھنی افریقہ دا اک پعاڑ اے جیڑا بالکل ٹیبل وانگوں پدھرا اے۔

## بارلے جوڑ
ہالونگ بے

**ہالونگ بے** ویتنام دے لاگے اک سمندری تھاں اے اینوں دنیا دے ست فطری عجوبیاں وچ گنیا گیا اے۔

## بارلے جوڑ
چٹی کشمیرن

**چٹی کشمیرن** اک نکی پکھڑوں اے۔ ایہ ہندستان، پاکستان، تبت تے وشکارلے ایشیاء دی واسی اے۔ ایہ اتلے لیندے ہمالیہ وچ لداخ وچ 760 میٹر (2,490 فٹ) تے تبت تے پامیر وچ 3,700–4,300 میٹر (12,100–14,100 فٹ) دی اچائیاں تے وی ہوندی اے۔
حنا پکھڑوں

**حنا پکھڑوں** ہندستان چین تے انڈونیشیا دی اک پکھڑوں اے۔ 

## بارلے جوڑ
سوہنی سوانی

**سوہنی سوانی** ایشیاء یورپ افریقہ تے آسٹریلیا دی اک پکھڑوں اے۔ 

## بارلے جوڑ
مور پکھڑوں

**مور پکھڑوں ** یورپ دی اک پکھڑوں اے۔

## بارلے جوڑ

bg:Дяволска пеперуда

گٹھ:پکھڑوں
کالی کرتی

**کالی کرتی ** یورپ اتلے امریکہ دی اک پکھڑوں اے۔ 

## بارلے جوڑ

:
مخملی پکھڑوں

**مخملی پکھڑوں** ایشیاء اتلے امریکہ دی اک پکھڑوں اے۔

**Lexias dirtea dirtea* 
**Lexias dirtea khasiana*
**Lexias dirtea toonchai*
**Lexias dirtea agosthena*
**Lexias dirtea merguia* 
**Lexias dirtea montana*
**Lexias dirtea inimitabilis*
**Lexias dirtea insulanus* 
**Lexias dirtea javana* 
**Lexias dirtea aquilus* 
**Lexias dirtea baliaris* 
**Lexias dirtea chalcedonides* 
**Lexias dirtea annae* 
**Lexias dirtea palawana* 
*??*Lexias dirtea iwasakii*
**Lexias dirtea bontouxi*

## بارلے جوڑ

:

گٹھ:پکھڑوں
اڈدی اگ

**اڈدی اگ** یورپ دی اک پکھڑوں اے۔ 

(MHNT) Lycaena virgaureae - Radawa Poland - male dorsal.jpg |*Lycaena virgaureae* ♂  	
(MHNT) Lycaena virgaureae - Radawa Poland - male ventral.jpg |*Lycaena virgaureae* ♂  △


## بارلے جوڑ
کیسری پکھڑوں

**کیسری پکھڑوں** ایشیاء یورپ دی اک پکھڑوں اے۔ 

Ochlodes sylvanus-mo.jpg|♂
Ochlodes sylvanus-mu.jpg|△ ♂
Ochlodes sylvanus-fo.jpg|♀
Ochlodes sylvanus-fu.jpg|△ ♀


## بارلے جوڑ
شیش پری

**شیش پری** وشکارلے امریکہ دی اک پکھڑوں اے۔ ایدے پر شیشے وانگوں ہوندے نیں۔

## بارلے جوڑ
سنڈی

**سنڈی** پکھڑوں دی آنڈے وچوں نکلن دے مگروں بنن والا وکھالا اے۔ سنڈیاں پتے کھا کے جیندیاں نین پر کج کیڑے وی کھاندیاں نیں۔ ایناں دے انے واہ کھان نال فصلاں دی تبائی ہوجاندی اے۔ ایناں دے پنڈے نرم ہوندے نیں۔
## بارلے جوڑ
جمیلہ پکھڑوں

**جمیلہ پکھڑوں** دکھنی تے چڑھدے دکھنی ایشیاء دی اک پکھڑوں اے۔ 

## بارلے جوڑ
بولوریا سیلین

**بولوریا سیلین** ایشیاء تے یورپ دی اک پکھڑوں اے۔

## بارلے جوڑ
* http://www.butterfly-conservation.org/Butterfly/32/Butterfly.html?ButterflyId=58 

گٹھ:پکھڑوں
صوبہ اتلا گیونگسانگ

**اتلا گیونگسانگ**( دکھنی کوریا دا اک صوبہ اے۔

ایہ صوبہ 1896ء چ صوبہ گیونگسانگ دے اتلے ادھ اتے بنایا گیا تے ایہ 1945 چ کوریا دی ونڈ تک انونڈے کوریا دا صوبہ رہیا تے فیر دکھنی کوریا دا حصہ بن گیا ۔ .

دائےگو شہر 1896 توں 1981 تک اس صوبے دا راجگڑھ رہیا تے 1981 توں ایہ شہر گیونگسانگ صوبے دا حصہ نئیں ۔ 2016 توں اس صوبے دا راجگڑھ دائےگو توں اندونگ بدل دتا گیا اے ۔  

اس صوبے دا رقبہ  اے,   جہڑا دکھنی کوریا دے کل رقبے دا 19.1% اے ۔

## تفصیلاں
شمالی گیئونگسانگ صوبہ دا رقبہ 19,030 مربع کیلومیٹر اے، تے اس دی کل آبادی 2,700,328 افراد اُپر مشتمل جے۔
 
## رہتل
ایہ صوبہ پرانی سیلا بادشاہی دا گڑھ سی تے اسدیاں بوہتاں رہتلی روایتاں اج وی ایتھے رواج چ نیں۔ اس صوبے توں کئی مشہور فنکار ، سیاسی آگو تے سوجھوان  کوریا دی قومی پدھر اتے آئے ۔

File:Hahoe 8782.jpg|View of Hahoe Folkvillage in Andong
File:Yangdong 8459.jpg|View of Yangdong Folk Village in Gyeongju
File:Adamsribs7.jpg|View of Muryangsojieon lantern statue and Buseoksa Temple in Yeongju
File:Bulguksa Temple (6222044051).jpg|Bulguk Temple in Gyeongju


## مذہب

2005 دی جنگننا مطابق اتلا گیونگسانگ دی 33.9% لوک گنتی بدھ مت 18.6% عیسائیت (11.5% پروٹسٹنٹ تے7.1% کیتھولک)دی منن آلی اے. 47.5% آبادی مذہب نوں نئیں منن آلی جان مقامی دھرماں نوں من دی اے ۔

## انتظامی ونڈ
اتلا گیونگسانگ صوبہ 10 شہراں(*si*) تے13 کاؤنٹیاں(*gun*) چ ونڈیا ہوئیا اے . تھلویں ناں   انگریزی, ہنگول لپی, تے ہانجا لپی چ دتے گغے نیں ۔

## جڑواں صوبے
* اوہائیو, امریکہ            ٙ                                                           
* ہینان, چین
* ارکتسک اوبلاست, روس
* اتلا لہندا صوبہ, دکھنی افریقہ
* السائس, فرانس
* برصہ, ترکی
* تھائی نَگُوٛیین, ویت نام
* یوگیاکارتا, انڈونیشیا
* قسطلہ تے لیون, سپین
* شانسی, چین

## ہور ریکھو
* جنوبی کوریا
* لسٹ جنوبی کوریا دے شہر

## حوالے

## باہرلے جوڑ
*Gyeongsangbuk-do provincial government in English
* Alsace/Gyeongsangbuk-do
*
صوبہ تھلواں گیونگسونگ

**صوبہ تھلواں گیونگسونگ** دکھنی کوریا دا اک صوبہ اے۔

گٹھ:دکھنی کوریا
گٹھ:دکھنی کوریا دے صوبے
چانگڈیوکگانگ

**چانگڈیوکگانگ** سیول دکھنی کوریا وچ اک محل اے۔

گٹھ:دکھنی کوریا
جوچے مینار

**جوچے مینار** اتلے کوریا دے راجگڑھ پیانگ یانگ وچ اک مینار اے۔ ایہ مینار 170 میٹر اچا اے تے 1982 وچ بنن پورا ہویا۔ ایہ اتلے کوریا دیاں سوچاں دا وکھالہ اے۔ سان جاکنٹو مینار ایدے توں اچا اے۔
سان جاکنٹو مینار

**سان جاکنٹو مینار** ٹیکساس، امریکہ وچ اک یادگاری مینار اے۔ 567.31-فٹ (172.92 میٹر) دی اچائی نال ایہ دنیا دا سب توں اچا مینار اے۔ ایہ مینار 1835-36 وچ ہوئیاں میکسیکی امریکی لڑائیاں دی یاد وج بنایا گیا اے۔

گٹھ:امریکہ
مسیح بچون والا

**مسیح بچون والا** عیسا مسیح دی ریو ڈی جینرو برازیل وچ اک بتی اے۔ ایہ 39.6 metres (130 ft) اچا اے تے 1922 تے 1931 دے وشکار بنیا۔
شوگرلوف پہاڑ

**شوگرلوف پہاڑ** ریو ڈی جینرو، برازیل وچ اک پہاڑ اے۔ ایہ 1,299 فٹ (396 میٹر) اچا اے۔
کوئٹ مینار

**کوئٹ مینار** سان فرانسسکو، امریکہ وچ اک  210-فٹ (64 میٹر) اچا مینار اے۔ ایہ کوئٹ دے پیسیاں نال جیہڑا کے ایس شہر دا واسی سی 1933 وچ بنیا۔
بنکرہل یادگار

**بنکرہل یادگار** میساچیوسٹس، امریکہ وچ اک اوبلسک مینار اے۔ ایہ 221 فٹ (67 میٹر) اچا اے تے 17 جون 1775 نوں امریکی آزادی دی پہلی لڑائی دی یادکار لؤی بنایا گیا اے۔

گٹھ:امریکہ
گلابی مگرا پیلیکان

**گلابی مگرا پیلیکان** افریقہ تے تھلویں عرب دا اک پیلیکان اے۔

### بارلے جوڑ

گٹھ:پیلیکان
گٹھ:پنچھی
آسٹریلین پیلیکان

**آسٹریلین پیلیکان** آسٹریلیا دا اک پیلیکان اے۔ 

### بارلے جوڑ
چُنجھ

**چُنجھ** پنچھیاں دا باہر نوں نکلیا انگ اے جیہڑا کھان پین، لبن، لڑن تے کم کرن لئی اوناں دے پنڈے نال لگیا ہوندا اے۔ چنجاں ناپ شکل تے رنگ چ وکھ ہوسکدیاں نیں پر اندروں اک جیا ای ٹانچا اے۔
گلابی کنی

**گلابی کنی** ایشیاء تے افریقہ دی اک پکھڑوں اے جیدے کنے گلابی لال ہوندے نیں۔

## بارلے جوڑ
بسنتی پکھڑوں

**بسنتی پکھڑوں** امریکہ تے وشکارلے امریکہ دی اک پکھڑوں اے۔ ایدے پر بسنتی رنگ دے ہوندے نیں۔
پیلی پکھڑوں

**پیلی پکھڑوں** امریکہ دی اک پکھڑوں اے۔ ایدے پر پیلے رنگ دے ہوندے نیں۔

## بارلے جوڑ
کوکاٹو

**کوکاٹو** طوطیاں دا اک ٹبر اے جیدے وچ 21 کوکاٹو آندے نیں۔ ایہ آسٹریلیشیاء دے واسی نیں۔ کوکاٹو انڈونیشی بولی دا شبد اے۔ 

ایناں دی پچھان ایناں دے سر تے کلغی تے مڑی ہوئی چنج اے۔ دوجے طوطیاں ول ویکھو تے ایناں دے کھمب ایڈے رنگلے نئیں لگدے۔ 

## ہور ویکھو
*نیوزیلینڈ طوطے
* طوطا
## بارلے جوڑ

* http://ibc.lynxeds.com/family/cockatoos-cacatuidae
* http://www.mytoos.com/
گلابی چھاتی

**گلابی چھاتی** سب توں عام ملن والے کاکاٹواں وچوں اے۔ ایہ سارے  آسٹریلیا وچ عام ملدا اے۔ ایہدا گلابی تے سانولا رنگ تے نہ ڈرنوالی ویس ایہنوں دوجیاں توں وکھرا کردا اے۔
لمی چنج والا کالا کوکاٹو

**لمی چنج والا کالا کوکاٹو** تھلویں لیندے آسٹریلیا دا اک کوکاٹو اے۔
پیلی کلغی والا کوکاٹو

**پیلی کلغی والا کوکاٹو** چڑھدا تیمور تے انڈونیشیا دا اک کوکاٹو اے۔
نیلی اکھ والا کوکاٹو

**نیلی اکھ والا کوکاٹو** نواں برطانیہ تے انڈونیشیا دا اک کوکاٹو اے۔
متر پنچھی

**متر پنچھی** سدا رل کے رہن والے 9 نکے طوطیاں دا اک ٹبر اے۔ ایناں چوں 8 براعظم افریقہ دے واسی نے تے اک مڈغاسکر دے جزیرے دا۔ ایہ 15 توں 20 ورے دے وشکار جیندے نیں۔

متر پنچھی دا پنجابی ناں تے انگریزی ناں (Lovebird) ایس پنچھی دا اکو دوجے پنچھی نال جیون نبھاں کٹھیاں رہن تے پیا اے۔ ایہ اک ٹولی بنا کے ریندے نین تے کھان پین وچ فروٹ، سبزیاں کآ تے بی آندے نیں۔

متر پنچھی 13 توں 17 سینٹی میٹر لماں 40 توں 60 گرام جوکھ دا ہوندا اے۔ ایہ سب توں نکے طوطیاں وچ کنے جاندے نیں۔ ایناں دا پنڈا پیڈا، نکی تے کھونڈی پوچھل، چنج پنڈے دے ناپ نال وڈی تے تکھی ہوندی اے۔ جنگلی متر پنچھی ہرے ہوندے نیں تے اوہناں دے اتلے پنڈے تے کئی رنگ ہوندے نیں۔

## ونڈاں
* پیلے کالر والا متر پنچھی
* گلابی سروالا متر پنچھی
* لالسرا متر پنچھی
* فشر متر پنچھی
* للین متر پنچھی
* کالیاں کھاکھانوالا متر پنچھی
* پسلے سانولے سروالا متر پنچھی
* کالےپروالا متر پنچھی
* کالیگانیوالا متر پنچھی

## بارلے جوڑ

گٹھ:پنچھی
گٹھ:متر پنچھی
اٹسوکوشیما

**اٹسوکوشیما** جپان وچ اک مڈھبی تھاں اے۔

گٹھ:جپان
گٹھ:جاپان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:چاپان دے آباد تھاں
الن پدی چڑی

**الن پدی چڑی** کیلیفورنیا دی اک پدی چڑی اے۔

گٹھ:پنچھی
گٹھ:پدی چڑی
اینڈین تارہ

**اینڈین تارہ** ارجنٹاین، پیرو، بولیویا تے چلی دی اک پدی چڑی اے۔
رتہ پکھراج

**رتہ پکھراج** اتلے دکھنی امریکہ دی اک پدی چڑی اے۔

گٹھ:پنچھی
گٹھ:پدی چڑی
بوٹرینج

**بوٹرینج** بیلجیم دی سب توں اچی تھاں دا ناں اے ایہ 694 میٹر (2,277 فٹ) اچی اے۔

گٹھ:بیلجیم
ساش

**ساش** اوس پٹی نوں کیندے نیں جیہڑی کسے کپڑے نوں پنڈے دے دوالے لپیٹن یا نال رکھن لئی ورتی جاندی اے۔اینون بیلٹ انگریزی وچ تے جپانی وج اوبی کیندے نیں۔

گٹھ:لباس
کمونو

**کمونو** جپانی سوانیاں دا پرانا ویلیاں توں پایا جان والا کپڑا اے۔ کمونو ریشم دا بنیا ہوندا اے۔ اک ہور جپانی کپڑا یوکاٹا کاٹن دا بنیا ہوندا اے۔
یوکاٹا

**یوکاٹا** جپانی سوانیاں دا پرانا ویلیاں توں پایا جان والا عام کپڑا اے۔ ایہ کاٹن دا بنیا ہوندا اے جد کے کمونو ریشم دا بنیا ہوندا اے۔

گٹھ:جپان
گٹھ:جاپان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:چاپان دے آباد تھاں
اوبی

**اوبی** جپانی سوانیاں دے کپڑے کمونو نوں بنن والی پیٹی یا ساش اے۔

گٹھ:جپان
گٹھ:جاپان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:چاپان دے آباد تھاں
گیشا

**گیشا**ایسی جپانی سوانی نوں کیندے نیں جیہڑی ناچ، چآ بنان تے پروہنیاں اگے رکھن، موسیقی تے ہور د خوش کرن دے کماں نوں جاندی ہووے۔ کمونو گیشا دا پان دا کپڑا اے۔
ٹلہ لوگان

**ٹلہ لوگان** 5,959 میٹر (19,551 فٹ) اچا کینیڈا دا اک پہاڑ اے۔

## ہور ویکھو
* کینیڈا دے اچے پہاڑاں دی لسٹ
کانزاشی

**کانزاشی** جپانی سوانیاں دے پرانے ویلے دے وال شنگارن لئی والاں وچ لان والے گہنیاں تے ہور شیواں نوں کیندے نیں۔

گٹھ:جپان
گٹھ:جاپان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:چاپان دے آباد تھاں
مائیکو

**مائیکو** نچال یا نچن والی جاپانی سوانی نوں کہندے نیں، ایہ گیشا دی شاگرد ہُندی اے۔ 

## حوالے

گٹھ:جاپانی ثقافت
گٹھ:جاپان
زین پھلواری

زین پھلواری (جپانی:枯山水) یا جپانی پڑی پھلواری، جپان وج اک نکے ناپ دا ویڑہ اے جیدے وچ پڑیاں، پانی، موس، نکے بوثے چآڑیاں اک اچیچے ول نال لگے ہوندے نیں تے بریک ریت یا بجری اینج وچھائی جاندی اے جیویں سمندر دیاں چھلاں۔ ایدے دوالے اک کند ہوندی اے تے ایدا وکھالہ اینجدا ہوندا اے بے پھلواری دے باروں بیٹھیاں ہویاں اک تھاں توں سب کج دسے۔

کلاسیکی زین پھلواریاں کیوٹو جپان وچ موروماچی ویلے زین بدھ مت دیاں مندراں بنیا۔ ایناں دے بنان دا مقصد فطرت دے اصل جانے بجے روپ دے ست دا اصل وکھالہ سی ناں کے اصل فطرت تے ایدا کم جیون دی اصل نوں لبن تے پرکھن دی سوچ وچ ہتھ ونڈائی سی۔

## بارلے جوڑ

* زین پھلواری بارے  
* زین پھلواری مورتاں  
* زین پھلواری 
* زین پھلواری بارے
ٹورو

**ٹورو** پتھر دی بنی جپانی لالٹین نوں کیندے نیں جیہڑی جپانی بدھ مندراں وچ لگیاں ہوندیاں نیں۔

گٹھ:جپان
گٹھ:جاپان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:چاپان دے آباد تھاں
روجی

**روجی** جپانی رہتل وچ ایسی پھلواری نوں کیندے نیں جیدے وچوں لنگ کے لوک چآ پین والی تھاں وچ جاندے نیں۔

گٹھ:جپان
گٹھ:جاپان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:چاپان دے آباد تھاں
ٹلہ یوہانسن

**ٹلہ یوہانسن** کینیڈا دا اک پہاڑ اے۔

## ہور ویکھو
* کینیڈا دے اچے پہاڑاں دی لسٹ
ڈائیٹوکو-جی

ڈائیٹوکو-جی کیوٹو, جپان وچ اک بدھ مندر اے۔ ایہ 1326 وچ بنیا سی۔ ایدے نال اک زین پھلواری وی ہے۔
ریوآن-جی

**ریوآن-جی** کیوٹو جپان وچ اک بدھ مندر اے۔ ایہ 11ویں وچ بنیا سی۔ ایدے نال اک زین پھلواری وی ہے۔
کائیراکو-ان

**کائیراکو-ان** جپان دیاں تن منیان پرمنیان پھلواریاں وچوں اک اے۔
کاسٹک سوڈا

**کاسٹک سوڈا** یا  **سوڈیئم ہائیڈرو آکسائیڈ** اک کیمیائی مرکب اے ۔ ایہدافارمولا NaOH اے ۔

## ہور دیکھو
* مٹھا سوڈا (بیکنگ سوڈا)
* کاسٹک سوڈا
* تعھوبی سوڈا
* صابݨ
* سالڡے دا طریقا

گٹھ:کیمیائی مرکبات
گٹھ:گھریلو کیمیائی مرکبات
گٹھ:کیمیائی عوامل
گٹھ:کیمیائی عناصر
گٹھ:کیمیکل
گٹھ:کیمیا
گٹھ:کیمسٹری
پوٹاشیم کلوریٹ

**پوٹاشیم کلوریٹ** اک کیمیائی مرکب اے جیہدا فارمولا KClO3 اے۔پوٹاشیم کلوریٹ نو بناون لئی کلورین بلیچ نوں ابالی دا اے تے فیر اے نمک تے سوڈیم کلوریٹ بن جاندا اے۔ فیر ایدے وچ پوٹاشیم کلورائڈ دا پانی سوڈیم کلوریٹ وچ پا دیتا جاندا اے،ایتھے ہلے آءن پلٹے جا رہے نیں۔

3NaOCl → 2NaCl + NaClO3

KCl + NaClO3 → NaCl + KClO3

پوٹاشیم کلوریٹ نو کاسٹک پوٹاش (پوٹاشیم ہائیڈرآکسائیڈ) دے گرم پانی وچوں کلورین گیس گزارن نال وی بنایا جا سکتا اے۔ ایہنوں آکسیڈائزنگ ایجنٹ، آکسیجن بنان، زخم صاف کرن لئی، ماچساں بنان، بم برود بنان تے کھاد دے تور تے ورتیا جاندا اے۔ ایدے توں گولیاں دا مسالا بنایا جاندا اے جیڑا گن پاؤڈر توں زیادہ چنگا ہندا اے۔ اینوں دھوئیں آلے بماں چ وی ورتیا جاندا اے۔

گٹھ:کیمسٹری
پوٹاشیم برومائیڈ

پوٹاشیم برومائیڈ اک کیمیائی کمپاؤنڈ اے جیدا فارمولا KBr اے۔
بورک ایسڈ

**بورک تیزاب** اک کیمیائی مرکب اے جیدا صیغہ H3BO3 اے۔

گٹھ:کیمسٹری
گٹھ:کیمیا
ٹلہ نکو-شیرانے

**ٹلہ نکو-شیرانے** 	2,578 میٹر (8,458 فٹ) اچا جپان دا اک پہاڑ اے۔

گٹھ:جپان
گٹھ:جپان دے پہاڑ
ٹلہ کسالٹسو شیرانے

**ٹلہ کسالٹسو شیرانے** 2,171 میٹر (7,123 فٹ) اچا جپان دا اک پہاڑ اے۔
پوٹاشیم فلورائیڈ

پوٹاشیم فلورائی اک کیمیائی کمپاؤنڈ اے جیدا فارمولا KF اے۔ اے اک آئونی نمک اے جیڑا موٹاشیم آئن تے فلورائڈ آئن دے رلن نال بنندا اے۔
سیزیم فلورائیڈ

سیزیم فلورائیڈ اک کیمیائی کمپاؤنڈ اے جیدا فارمولا CsF اے۔ اے اک آئونی نمک اے جیڑا سیزیم آئن تے فلورائیڈ آئن دے رلن نال بنندا اے۔
کیگون چھمبر

**کیگون چھمبر** (جاپانی: 華厳滝) نکو نیشنل پارک، ضلع ٹوچیگی، جپان وچ اک چھمبر اے۔ ایہ 97 میٹر اچی اے تے اینوں جپان دیاں سوہنیاں تھانواں وچ گنیا جاندا اے۔

## بارلے جوڑ

* مورتاں
ناچی چھمبر

**ناچی چھمبر** ضلع واکایاما، جپان وچ اک چھمبر اے۔ ایہ 133 میٹر اچی اے 

## بارلے جوڑ
ٹلہ اوڈائیگاہارا

**ٹلہ اوڈائیگاہارا** 1،695 میٹر (5،561 فٹ) اچا جپان دا اک پہاڑ اے۔
ہائیڈروجن پر آکسائڈ

ہائیڈروجن پر آکسائی اک کیمیائی کمپاؤنڈ اے جیدا فارمولا H2O2 اے۔
کائمونڈاکے اگ پہاڑ

**کائمونڈاکے اگ پہاڑ** 924 میٹر (3,031 فٹ)اچا جپان دا اک پہاڑ اے۔
## ہورویکھو
## حوالے
## باہرلےجوڑ
کاسا پربت

**کاسا پربت** 2,897.48 میٹر (9,506 فٹ) اچا جپان دا اک پہاڑ اے۔
## حوالے
شیرائیٹو چھمبر

**شیرائیٹو چھمبر** ضلع شیزوکا، جپان وچ 20 میٹر اچی اک چھمبر اے۔
ابے چھمبر

**ابے چھمبر** ضلع شیزوکا جپان وچ اک چھمبر اے۔

## ہور ویکھو
* جپان دیاں 100 سوہنیاں چھمبراں
شاسوئی چھمبر

**شاسوئی چھمبر** ضلع کاناگاوا، جپان وچ اک 90 میٹر اچی چھمبر اے۔
اٹیرا چھمبر

**اٹیرا چھمبر** ضلع آیچی، جپان وچ اک 26 میٹر اچی چھمبر اے۔

## ہور ویکھو
* جپان دیاں 100 سوہنیاں چھمبراں

گٹھ:چھمبر
گٹھ:جپان دیاں چھمبراں
لال اکھ چھمبر

**لال اکھ چھمبر** ضلع مائی، جپان وچ اک چھمبر اے۔

گٹھ:چھمبر
گٹھ:جپان دیاں چھمبراں
اوسوگیڈانی چھمبر

**اوسوگیڈانی چھمبر** جپان وچ اک 120 میٹر اچی چھمبر اے۔

## ہور ویکھو
* جپان دیاں 100 سوہنیاں چھمبراں
ہارا فوڈوڈاکی

**ہارا فوڈوڈاکی چھمبر** ضلع ہیوگو، جپان وچ اک 88 میٹر اچی چھمبر اے۔
یاکوسا چھمبر

**یاکوسا چھمبر** ضلع واکایاما، جپان وچ اک 22 میٹر اچی چھمبر اے۔
ڈائیسنڈاکی چھمبر

**ڈائیسنڈاکی چھمبر** ضلع ٹوٹوری، جپان وچ اک 42 میٹر اچی چھمبر اے۔
جنبان چھمبر

**جنبان چھمبر** ضلع اوکایاما، جپان وچ اک 110 میٹر اچی چھمبر اے۔
وسدا مینہ چھمبر

**وسدا مینہ چھمبر** ضلع ٹوکوشیما، جپان وچ اک 45 میٹر اچی چھمبر اے۔
گورائیکو چھمبر

**گورائیکو چھمبر** ضلع اہیمے، جپان وچ اک 102 میٹر اچی چھمبر اے۔
کانومی چھمبر

**کانومی چھمبر**  ضلع کوماموٹو جپان وچ اک 36 میٹر اچی چھمبر اے۔
ہگاشیشییا چھمبر

**ہگاشیشییا چھمبر**  ضلع اویٹا جپان وچ اک 85 میٹر اچی چھمبر اے۔
پیلے کالر والا متر پنچھی

**پیلے کالر والا متر پنچھی** طوطیاں دے اک ٹبر متر پنچھی دا سنگی تے افریقی دیس تنزانیہ دا واسی اے۔ 

## وکھالہ
پیلے کالر والا متر پنچھی دا چوکھا انگ ہرا تے ایہ 14.5 سینٹی میٹر (5.5 انچ) لماں ہوندا اے۔ ایدا اتلا انگ گوڑا ہوندا اے تھلویں دے مقابلے تے۔ ایدا سر کالا، چنج تکھی لال تے اکھاں دے دوالے چٹا چکر۔ چھاتی تے تؤن پیلی ہوندی اے تے نر مادہ دا بارلا وکھالہ اکو جیا لگدا اے۔

## آنڈے بچے
کسے رکھ دی کھوہ وچ ایہ پنچھی آلنہ بنادے نیں۔ آنڈے چٹے تے چار یا پنج ہوندے نیں۔ مادہ آنڈیاں تے 23 دن تک بیٹھدی اے تے بچے 42 دناں مگروں اڈ جاندے نیں۔

## بارلے جوڑ

* پنچھی بارے ہور دساں
* پنچھی بارے ہور دساں
للین متر پنچھی

**للین متر پنچھی** طوطیاں دے اک ٹبر متر پنچھی دا اک نکا سنگی تے افریقہ دا واسی اے۔ ایہ ہرا ہوندا اے تے سر تے چھاتی کھٹے رنگ دی ہوندی اے۔ 13 سیٹی میٹر (5 انچ) دی لمبائی نال ایہ افریقی براعظم دا سب توں نکا طوطا اے۔ ایہنوں ڈک کے پالنا اسان نئیں۔

گٹھ:متر پنچھی
باریہیپانی چھمبر

**باریہیپانی چھمبر** اوڑیسہ ھندستان وچ اک 399 میٹر اچی چھمبر اے۔

گٹھ:ھندستان
گٹھ:بھارت دیاں آبشاراں
گٹھ:بھارت
وانٹاونگ چھمبر

**وانٹاونگ چھمبر**  میزورام ھندستان وچ اک 229 میٹر اچی چھمبر اے۔

گٹھ:ھندستان
گٹھ:بھارت دیاں آبشاراں
گٹھ:بھارت
ہب آبشار

**ہب آبشار**  کرناٹک بھارت وچ 551 فٹ اُچی اک چھمبر اے ۔

گٹھ:بھارت دیاں آبشاراں
گٹھ:بھارت
گٹھ:آبشاراں
کلہٹی چھمبر

**کلہٹی چھمبر** کرناٹک دے ضلعے چکماگالر وچ اک 122 میٹر اچی چھمبر اے۔ اے کیمانگندی پعاڑی تھاں توں 10 کلومیٹر دے پینڈے تے اے۔

گٹھ:ھندستان
گٹھ:بھارت دیاں آبشاراں
گٹھ:بھارت
چٹی پوچھل والی پدی چڑی

**چٹی پوچھل والی پدی چڑی** وینزویلا تے ٹوبیگو دی اک پدی چڑی اے۔
چٹیاں مچھاں والی پدی چڑی

**چٹیاں مچھاں والی پدی چڑی** کولمبیا تے ایکویڈار دی اک پدی چڑی اے۔
کیسری پدی چڑی

**کیسری پدی چڑی** کیسری رنگ دی دکھنی امریکہ دی اک پدی چڑی اے۔
اڈدا زمرد

**اڈدا زمرد** دکھنی امریکہ دی اک پدی چڑی اے۔

گٹھ:پنچھی
گٹھ:پدی چڑی
ہری جوگن

**ہری جوگن** میکسیکو توں ایکویڈار تک دے تھاں دی اک پدی چڑی  اے۔
ماکھیو کھانا

**ماکھیو کھانا** نکے تے وشکارلے ناپ دے پنچھیاں دا اک ٹبر اے جیہڑا نیوگنی آسٹریلیا نیوزی لینڈ سموا ٹونگا تے بحرالکاہل دے ہور جزیریاں دا واسی اے۔ ایس ٹبر وچ 182 پنچھی آندے نیں۔

## بارلے جوڑ

گٹھ:پنچھی
گٹھ:ماکھیو کھانا
پیلے بوتھےوالا ماکھیو کھانا

**پیلے بوتھےوالا ماکھیو کھانا** اک وشکارلے ناپ دا ماکھیو کھانا ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ لیندے تے تھلویں لیندے آسٹریلیا دا وسنیک اے۔ سویرے سب توں پہلے بولن والا ایہو ای پنجھی اے۔
گاندا ماکھیو کھانا

**گاندا ماکھیو کھانا** لیندے آسٹریلیا دا ماکھیو کھانا ٹبر دا اک عام دسن والا پنچھی اے۔
پیراویلا چھمبر

**پیراویلا چھمبر** سری لنکا وچ اک چھمبر اے۔

گٹھ:سری لنکا
گٹھ:سری لنکا دیاں آبشاراں
گٹھ:سری لنکا دیاں چھمبراں
سوڈیم نائٹریٹ

سوڈیم نائٹریٹ اک کیمیائی کمپاؤنڈ اے جیدا فارمولا NaNO3 اے۔ سوڈیم نائٹرائٹ چٹے رنگ دا سولڈ ہوندا اے جیڑا پانی وچ کل جاندا اے۔ اینوں فیکٹریاں وچ کئی شیواں بنان لئی ورتیا جاندا اے۔ ایدے توں کھاداں، آتش بازی دا سمان، توئیں آلے بمب، شیشہ، کانج دا سمان، کھانے دی پراسیسنگ تے راکٹ فیول بناۓ جاندے نیں۔ 19ویں صدی وچ ایدیاں کاناں پچھے دکھنی امریکہ وچ جنگاں لڑیاں گئیاں سن۔ ایدی سب توں وڈیاں کاناں چلی تے پیرو وچ نیں۔
نشیشیہ چھمبر

**نشیشیہ چھمبر** جپان دے ضلعے اویٹا وچ 83 میٹر اچی اک چھمبر اے۔ ایہ چپان دیان سو سوہنیاں چھمبران وچ گنی جاندی اے۔

* جپان دیاں 100 سوہنیاں چھمبراں
ہائیمیجی قلعہ

**ہائیمیجی قلعہ** ضلع ہیوگو جپان وچ اک اچی تھاں تے جگیرداری ویلے دا اک قلعہ اے۔ ایدے وچ 82 کوٹھے لکڑ دے بنے ہوۓ نیں۔ ایہنوں جپان دے رہتلی چزانے وج گنیا جاندا اے۔ 

میٹسوموٹو قلعہ تے کوماموٹو قلعے نال اینوں جپان دے تن سب توں ودیا قلعیاں وچ گنیا گیا اے۔

## بارلے جوڑ

* قلعے دی سیر 
* یونیسکو تھاں
ہونشو

**ہونشو** ( جاپانی : 本州 ، انگریزی : Honshu) جاپان دا سبھ توں وڈا جزیرہ ہے۔ ایہہ سگارو پنجوڑ دے پار ہوکائیڈو توں دکھن ولّ، سیتو اندرونی ساگر دے پار شکوکو جزیرہ دے شمال  وچّ اتے کانمون پنجوڑ دے پار کیوشو توں اتلے چڑھدے وچّ واقع ہے۔ ہونشو دنیا دا ستواں سبھ توں وڈا جزیرہ ہے اتے انڈونیشیا دے جاوا جزیرےدے بعد دنیا دا دوجا سبھ توں زیادہ آبادی والا جزیرہ وی ہے۔ جاپان دا راجگڑھ ٹوکیؤ، ہونشو دے  وچّ واقع ہے۔ ہونشو 'تے سنّ 2005 وچّ 10.3 کروڑ لوک رہِ رہے سن۔ اسدا رقبہ 2,27,962 مربع کلومیٹر ہے جو برطانیہ توں ذرا وڈا ہے اتے بھارت دے اتر پردیش صوبے توں تھوڑا چھوٹا ہے۔ 

## ناں دا مطلب
جاپانی بولی وچّ *ہون شو* دا مطلب مکھ صوبہ ہندا ہے۔

## جغرافیا
ہونشو دا زیادہتر حصہ اک پہاڑی علاقہ ہے جس اتے بہت سارے آتش فشاں وی پھیلے ہوئے ہن۔ اس جزیرے اتے اکثر بھچال آؤندے رہندے ہن اتے مارچ 2011 وچّ آئے بھوچال نے پورے جزیرے نوں اپنی جگہ توں 2.4 میٹر تکّ ہلا دتا سی۔ جاپان دا سبھ توں اچا پہاڑ فیوجی ہے جو کہ 3,776 میٹر ( 12,388 فٹّ ) اچا ہے، ہونشو اتے وافع ہے اتے اک سرگرم آتش فشاں ہے۔ اس پورے جزیرے  دے وچکار وچّ کجھ پہاڑی سلسلے چلدے  ہن جنہاں نوں کروہی روپ وچّ "جاپانی آلپس" (日本アルプス) دے ناں نال جانیا جاندا ہے۔ ہونشو اتے کئی دریا وگدے ہن، جنہاں وچّ جاپان دا سبھ توں لمبا دریا ، شنانو دریا (信濃川) وی شامل ہے۔

ہونشو دے چڑھدے ادھ وچّ کانٹو میدان (Kanto plain) ہے، جتھے بھاری کھیتی باڑی دی روایت ہے اتے صنعت بہت ترقی یافتہ ہے۔ ٹوکیؤ شہر اس میدان وچّ واقع ہے ۔ ٹوکیو توں علاوہ اوساکا، کوبے، ناگوآ اتے ہیروشیما ورگے اہم نگر وی ہونشو اتے ہی واقع ہن۔ کانٹو میدان اتے نوبی میدان ناں دے اک ہور میدانی علاقے وچّ چولاں اتے سبزیاں دی بھاری فصل اگائی جاندی ہے۔ ایہناں دے علاوہ ہونشو اتے سیب اتے ہور پھل وی اگائے جاندے ہن ۔

## حوالے

گٹھ:جاپان
گٹھ:جاپان دے شہر
گٹھ:چاپان دے آباد تھاں
گٹھ:جپان دے جزیرے
گیورگی زوکوف

**گیورگی زوکوف** (1896 - 1974) لال فوج دا اک سوویت فوجی افسر سی۔ دوجی وڈی لڑائی وچ اوہنے سوویت فوج دی سرداری کردیاں ہویاں جرمن فوج نوں سوویت یونین چوں باہر کڈیا تے جرمن راجگڑھ برلن تے وی مل ماریا۔

گیورگی زوکوف روسی صوبے کالوگا وچ اک غریب ماتڑ پینڈو ٹبر وچ اک دسمبر 1896 وچ جمیا۔ 1915 وچ اوہ روسی فوج وچ پرتی ہوگیا۔ روسی انقلاب وچ اوہ بولشویک پارٹی دا سنگی بن گیا۔

1938-39 وج اوہنے منگولیا وچ اگے وددی جپانی فوج نوں ہرایا۔ 1940 وج اوہنوں کرنل جرنل بنادتا گیا۔ 10 ستمبر 1941 نوں اوہنوں لینن گراڈ دے جرمن فوجاں ہتھ لگن توں بچان دی ذمےواری دتیگئی۔ ایس کم توں نبڑن مگروں اوہنوں 8 اکتوبر 1942 نوں ماسکو دی لڑائی وچ ماسکو نوں جرمن فوجاں کولوں بچان تے لایا گیا۔ جنوری 1943 دے انت تک ماسکو جرمناں ہتھ جان توں بچا لیا گیا۔ کرسک دی لڑائی وچ اوہنے جرمن فوج نوں ہرایا۔ 

1945 وچ برلن دی لڑائی مگروں اوہنے جرمن راجگڑھ برلن تے مل ماریا۔ 1955 وچ اوہنون سوویت یونین دا بچاؤ وزیر بنایا گیا۔ 1957 وچ اوہ رٹیر ہویا تے 18 جون 1974 نون مریا۔

## بارلے جوڑ
گرڈ فان رنڈشٹڈ

**گرڈ فان رنڈشٹڈ** (12 دسمبر 1875 – 24 فروی 1953) اک وہرماخت دا جرنیل سی۔ 1940 وچ سوویت یونین تے ہلہ بولن والیاں جرمن فوجاں وچ اوہ وی سی۔ کیف دی لڑائی وچ اگست ستمبر 1941 وچ اوہنے کیف تے مل ماریا تے 665000 روسی فوج نوں بندی بنالیا۔ لڑائیاں دی تریچ دا ایہ سب تون وڈا ریکارڈ اے۔
ایلفرڈ جوڈل

**ایلفرڈ جوڈل** (10 مئی 1890 – 16 اکتوبر 1946) دوجی وڈی لڑائی دا اک جرمن فیلڈ مارشل سی۔ ناروے تے ڈینمارک تے مل مارن والیاں جرمن فوجاں دا اوہ کمانڈر سی۔ جرمن صدر کارل ڈونٹز ولوں اوہنے دوجی وڈی لڑائی وچ حرمن ویریاں اگے ہتھیار سٹے۔
ارون فان وٹزلیبن

**ارون فان وٹزلیبن** (4 دسمبر 1881 – 8 اگست 1944) ناوی جرمنی دا اک فیلڈ ماشل سی۔ دوجی وڈی لڑائی ویلے فرانس دی لڑائی وچ 14 جون 1940 نون اوہدی فوج نے فارنس دی بچاؤ کند میجینو کند نوں توڑ دتا تے کج دناں وچ ای جرمن فوج نے فرانس تے مل مارلیا۔

* پہلی فوج
والتھر فان ریشناؤ

**والتھر فان ریشناؤ** (8 اکتوبر 1884 – 17 جنوری 1942) نازی جرمنی ویلے جرمن فوج دا جرنیل سی۔ جرمن دسویں فوج اوہدی سرداری تھلے ستمبر 1939 وچ پولینڈ وچ لڑی۔ 1940 وج اوہدی 6ویں جرمن فوج بیلجیم تے فرانس تے ہلہ بول رئی سی۔ ہٹلر نے اینان جتاں تے اوہنوں فیلڈ مارشل بنادتا۔
کارل ڈونٹز

**کارل ڈونٹز** (16 ستمبر 1891 – 24 دسمبر 1980) دوجی وڈی لڑائی وچ جرمن سمندری فوجاں دا کمانڈر سی۔ 30 اپریل 1945 نوں ہٹلر دے مرن تے اوہدے کہن تے ڈونثز نوں جرمنی دا صدر بنا دتا گیا۔
ولہلم کیٹل

**ولہلم کیٹل** (22 ستمبر 1882 – 16 اکتوبر 1946) دوجی وڈی لڑائی وچ جرمن فوج وچ جرنیل سی۔ لڑائی مگروں ویری دیساں نے اوہنوں جرماں تے پھاۓ لادتا۔
ہائینرش ہملر

**ہائینرش ہملر** (7 اکتوبر 1900 – 23 مئی 1945) دوجی وڈی لڑائی دا اک جرمن سردار تے جرمن اچیچی پولیس گسٹاپو دا موڈی وی سی۔
گسٹاپو

**گسٹاپو** نازی جرمنی دے ویلے اک اچیچی جرمن پولیس دا ناں اے۔ ہائینرش ہملر ایدا موڈی سی۔ ایدی نیو 1934 وچ رکھی گئی تے نازی جرمنی دے مکن نال ای ایہ وی مک گئی۔
ہائینز گڈرئین

ہائینز گڈرئین دوجی وڈی لڑائی وچ جرمن فوج دا اک جرنیل سی۔ بلتسکریک، لڑائی لڑن دا نویکلا ول اوہنے جرمن فوج وچ ورتیا۔ 1939 وچ پولینڈ دی لڑائی وچ اوہ اک ٹینک کمانڈر سی۔ 1940 دی فرانس دی لڑائی وچ اوہدے ٹینکاں نے فرانس دو انگاں وچ چیر کے رکھ دتا۔ 1941 وچ اوہ سوویت یونین دیاں فوجاں نال پنجہ لڑاریا سی۔
پولینڈ دی لڑائی

**پولینڈ دی لڑائی** 1 ستمبر 1939 توں لے کے 6 اکتوبر 1939 تک پولینڈ تے جرمنی تے سوویت یونین دے وشکار ہون والی اک لڑائی اے۔ ایہ لڑائی دوجی وڈی لڑائی دا مڈ سی۔ 1 ستمبر 1939 نوں ایہ ربنٹراپ-مولوٹوف ایگریمنٹ ہون دے اک ہفتے مگروں ٹری  تے 6 اکتوبر 1939 نوں جرمنی تے سوویت یونین دے پولینڈ تے مل مارن مگروں انت ہوئی۔

گرڈ فان رنڈشٹڈ تے فیڈر فان بوک جرمن ہلہ بولن والی فوج دے جرنیل سن۔ ایڈورڈ رائڈز سمگلی پولینڈ دی فوج دا جرنیل سی۔

* گرڈ فان رنڈشٹڈ نے دکھنی پولینڈ ولوں پولینڈ تے ہلہ بولیا۔
* فیڈر فان بوک دیاں فوجاں نے اتلے پولینڈ تے چڑھدے پرشیا ولوں ہلہ بولیا۔

17 ستمبر نوں سوویت یونین دی لال فوج نے پولینڈ تے ہلہ بولیا۔ 6اکتوبر 1939 تک پولینڈ تے جرمنی تے سوویت یونین مل مارچکے سن تے آپس وچ ونڈ چکے سن۔
فیڈر فان بوک

**فیڈر فان بوک** (3 دسمبر 1880 – 4 مئی 1945) دوجی وڈی لڑائی وچ جرمن فوج دا اک جرنیل سی۔

پولینڈ دی لڑائی وچ پولینڈ دے ہلہ بولن والی اک جرمن فوج دا اوہ کمانڈر سی۔
ایڈورڈ رائڈز سمگلی

**ایڈورڈ رائڈز سمگلی** (11 مارچ 1886 – 2 دسمبر 1941) دوجی وڈی لڑائی وچ پولینڈ دی لڑائی وچ پولینڈ دا جرنیل سی۔
بلتسکریک

**بلتسکریک**  جرمن بولی دا شبد اے جیدا مطلب اے ہلکی تے تیز لڑائی۔ بلتسکریک لڑائی لڑن دا اک ول اے۔ لڑائی دے ایس ول وچ ٹینک توپاں فوجی گڈیاں لڑاکا فوجاں تے انجینیر، لڑاکا تے بمبار ہوائی جہاز بہت تیزی نال کسے اچیچی ویری تھاں تے ہلہ بولدے نیں تے اوس تھاں تباہ کرکے اگے وددے نیں۔

جرمن جرنیل ہائینز گڈرئین نوں بلتسکریک دا موڈی کیا جاندا اے۔ اوہنے پہلی واری ایس ول نوں پولینڈ دی لڑائی تے فیر فرانس دی لڑائی وچ ورتیا۔
میجینو بچاؤ کند

**میجینو بچاؤ کند** فرانس وچ جرمنی تے اٹلی دے باڈر تے کنکریٹ دیاں مورچیاں، ٹینک روکاں، توپاں دیاں لکیاں تھانواں مشین گناں دیاں چوکیاں تے ہور ویری دی فوج نوں روکن تے اوس توں بچن دیاں تھانواں دی اک لین نوں کیا جاندا اے۔ ایہ 1930 - 40 دے وشکار بنائی گئی. ایس کند دا ناں فرانس دے بچاؤ وزیر آندرے میجینو دے ناں تے ایہ جینے ایھدی سوچ دتی۔ 

## بارلے جوڑ
ولہلم رتر فان لیب

**ولہلم رتر فان لیب** دوجی وڈی لڑائی وچ جرمن فوج دا اک جرنیل سی۔ فرانس دی لڑائی وچ اوہ جرمن فوج نال سی۔
پہلی فوج (وہرماخت)

**پہلی فوج** (جرمن:1. Armee) دوجی وڈی لڑائی وچ نازی جرمنی دی اک پیدل فوج سی۔ ایہ 26 اگست 1939 نوں بنائی گئی تے جرنل ارون فان وٹزلیبن ایدا پہلا کمانڈر سی۔ ایس فوج دا کم جرمنی دے لیندے بارڈر تے میجینو بچاؤ کند دے چڑھدے پاسے جرمنی دی راکھی کرنا سی۔ 1940 وچ فرانس دی لڑائی وچ میجینو بچاؤ کند مگروں ایہ فرانس دے سمندری کنڈے دی 1944 تک راکھی کردی رئی۔ 1944 وچ موزل دریا تے ایہنے امرکی فوج نوں کج چر لئی روکیا۔ نومبر 1944 وچ ایہ پچھے ہٹی تے سارلینڈ دے بچا تے لگ گئی۔  لڑدی لڑدی ایہ ہولی ہولی پچھی ہٹدی گئی تے امریکی فوجاں نوں دا ڈاڈا قتلام کیتا۔ 6 مئی 1945 نوں الپس پہاڑاں کول ایس فوج نے امریکی فوج اگے ہتھیار سٹدتے۔
حنا رائیتش

**حنا رائیتش** (29 مارچ 1912 – 24 اگست 1979) اک جرمن پائلٹ سی تے انے کم وچ اوہنے کئی رکارڈ بناۓ۔

حنا رائیتش صوبہ سائیلیشیا جرمنی وچ 29 مارچ 1912 نوں اک کھاندے پیندے جرمن ٹبر وج جمی۔ اوہ ڈاکٹر بن رئی سی پر اڈن دا شوق 1932 وچ اوہنوں میڈیکل سکول توں ہوائی جہازاں ول لے گیا۔ 24 اگست 1979 نوں 67 وریاں دی ہوکے اوہ مری۔

## ریکارڈ

* 1932: زنانیاں دا گلائیڈنگ دا ریکارڈ (5.5 کینٹے) 
* 1936: زنانیاں دا گلائیڈنگ دا پینڈے دا ریکارڈ (305 کلومیٹر (190 میل))
* 1937: گلائڈر نال الپس نوں پار کرن والی پہلی زنانی
* 1937: ہیلیکاپٹر وچ دور جان دا ریکارڈ (109 کلومیٹر (68 میل))

## بارلے جوڑ

گٹھ:جرمن فوج