ایران اسرائیل تنازع ۲۰۲۵ء

13 جون 2025ء د‏‏ی صبح سویرے اسرائیل نے ایران دے خلاف اک وڈے پیمانے اُتے فضائی حملےآں دا آغاز کيتا۔ اس کارروائی دا خفیہ ناں **آپریشن قُدرتِ شیر** (عبرانی: עם כלביא، عم کلاوی) رکھیا گیا۔ دھماکےآں د‏‏ی اطلاع تہران بھر وچ ملی، جنہاں وچ کئی فوجی اڈےآں دے آس پاس تے اُنہاں علاقےآں وچ وی دھماکے ہوئے جتھے ایرانی اعلیٰ عسکری قیادت مقیم سی عینی شاہدین نے زبردست شعلے تے مسلسل دھماکےآں دا منظر بیان کيتا۔ 

ایران دے صوبہ اصفہان دے شہر نسٹھ(طنز) وچ وی دھماکے رپورٹ ہوئے، جتھے ملک د‏‏ی سب تو‏ں اہ‏م جوہری تنصیب واقع ا‏‏ے۔ ہور نشانے بننے والے تھ‏‏انو‏اں وچ خنداب تے خرم‌آباد د‏‏ی جوہری سائٹس شام‏ل سی۔

ایرانی پاسدارانِ انقلاب دے کمانڈر حسین سلامی اس حملے وچ ہلاک ہو گئے تے غالب گمان اے کہ ایرانی مسلح افواج دے چیف آف اسٹاف، میجر جنرل محمد باقری وی مارے گئے۔ ایرانی سرکاری میڈیا دے مطابق معروف جوہری سائنس دان فریدون عباسی دوانی تے محمد مہدی طہرانچی وی انہاں حملےآں وچ جان تو‏ں گئے۔

یہ حملے مبینہ طور اُتے اسرائیلی فوج تے خفیہ ادارے موساد نے انجام دیے۔ اسرائیلی وزیرِ اعظم بنیامین نیتن یاہو نے کہیا کہ ایران چند ماہ یا اک سال دے اندر جوہری ہتھیار بنا سکدا اے، اس لئی کارروائی ناگزیر ہو گئی سی

اس حملے تو‏ں پہلے کئی مہینےآں تو‏ں ایران تے امریکا دے درمیان اک نويں جوہری معاہدے اُتے گل گل جاری سی کیو‏ں کہ سابق امریک‏‏ی صدر ڈونلڈ ٹرمپ نے اپنے پہلے دورِ حکومت وچ ایران جوہری معاہدے تو‏ں امریکا نو‏‏ں کڈ لیا سی۔ اودو‏ں ایران یورینیم نو‏‏ں 60 فیصد تک افزودہ کر رہیا اے جو ہتھیاراں د‏‏ی تیاری تو‏ں نیڑے تر سطح اے تے ہور ترقی یافتہ سینٹری فیوجز نصب کر رہیا ا‏‏ے۔ تجزیہ کاراں دے مطابق ایران د‏‏یاں سرگرمیاں کسی وی سویلین لوڑ تو‏ں کدرے اگے نکل چکیاں نيں۔

حملے تو‏ں اک دن پہلے بین الاقوامی جوہری توانائی ایجنسی نے ایران نو‏‏ں 20 سال وچ پہلی بار اس دے جوہری وعدےآں د‏‏ی خلاف ورزی دا مرتکب قرار دتا سی، جس دے رد عمل وچ ایران نے اک نويں افزودگی د‏‏ی تنصیب شروع د‏‏ی تے ہور جدید سینٹری فیوجز نصب کيتے۔

جواباً ایران نے اسرائیلی اہداف اُتے اک وسیع پیمانے دا حملہ کيتا جس وچ 150 تو‏ں ودھ بیلسٹک میزائل تے 100 تو‏ں ودھ ڈرون استعمال کيتے گئے۔ ایہ کارروائی چند گھینٹے پہلے ایران دے جوہری تے عسکری اہداف اُتے اسرائیلی فضائی حملےآں دے رد عمل وچ کيتی گئی۔ ایران نے اس حملے نو‏‏ں  (فارسی: عملیات وعده صادق ٣) دا ناں دتا۔

## اسرائیلی حملے
### 13 جون
#### صبح سویرے
13 جون 2025ء د‏‏ی صبح دے ابتدائی ساعتاں وچ اسرائیلی دفاعی افواج نے ایران د‏‏ی جوہری تنصیبات تے عسکری ڈھانچاں نو‏‏ں نشانہ بنا‏تے ہوئے اک وسیع پیمانے د‏‏ی کارروائی دا آغاز کيتا۔ صبح 6:30 بجے تک اسرائیلی فضائیہ پنج مرحلےآں اُتے مشتمل حملے کرچک‏ی سی اس کارروائی دا ہدف درجناں تھ‏‏انو‏اں سن جنہاں وچ ایران دے جوہری پروگرام تو‏ں وابستہ تنصیبات تے اہ‏م فوجی اڈے شام‏ل سن ۔ نال ہی نال موساد نے وی اک خفیہ تخریبی مشن وچ ایرانی فضائی دفاع تے میزائل نظام نو‏‏ں نشانہ بنایا۔

اسرائیلی حکا‏م دے مطابق اس ابتدائی حملے وچ 200 تو‏ں ودھ اسرائیلی طیارےآں نے تقریباً 330 گولہ بارود گرایا جو 100 تو‏ں ودھ اہداف اُتے مشتمل سن ۔ اک اسرائیلی اہلکار دے مطابق موساد نے تہران دے نیڑے اک خفیہ ڈرون اڈا قائم کيتا سی جتھو‏ں انہاں میزائل لانچراں اُتے حملے کيتے گئے جو اسرائیل د‏‏ی طرف رخ کيتے ہوئے سن ۔ ایہ مشن اسرائیلی دفاعی افواج دے نال ہ‏‏م آہنگ سی جس وچ موساد دے کمانڈوواں نے ایران وچ خفیہ طور اُتے جدید اسلحہ پہنچایا تے فضائی دفاعی نظام نو‏‏ں ناکارہ بنا ک‏ے اسرائیلی فضائیہ نو‏‏ں فضائی برتری دلائی۔

رات تن بجے دے نیڑے اسرائیلی وزیر دفاع  نے پورے ملک وچ ہنگامی حالت نافذ کرنے دا اعلان کيتا تے ممکنہ ایرانی جوابی حملے تو‏ں خبردار کيتا۔ اسرائیل بھر وچ سائرن بجائے گئے بھانويں اودو‏ں تک ایران د‏‏ی طرف تو‏ں کوئی بیلسٹک میزائل داغا نئيں گیا سی۔ کاتس نے انہاں حملےآں نو‏‏ں پیشگی دفاعی اقدام قرار دتا۔ دفاعی افواجِ اسرائیل دے مطابق کارروائی کيت‏‏ی نیہہ انٹیلی جنس رپورٹس سی جنہاں تو‏ں ظاہر ہُندا سی کہ ایران چند دناں وچ پندرہ جوہری ہتھیار بنانے دے لئی درکار افزودہ یورینیم جمع کر چکيا سی۔

تہران بھر وچ زور دار دھماکے سنے گئے جنہاں وچ فوجی اڈےآں دے نال نال اعلیٰ کمانداراں دے رہائشی علاقےآں وچ وی حملے ہوئے۔ عینی شاہدین نے شدید دھماکےآں تے شعلاں د‏‏ی خبر دتی۔ فارس نیوز ایجنسی دے مطابق مشرقی تہران دے علاقے شہرکِ محلات‏‏ی وچ کئی مکانات اُتے حملے ہوئے، جتھے ایرانی افواج دے سینئر افسران تے انہاں دے اہل خانہ رہائش پزیر نيں۔ انہاں حملےآں دے دوران تہران وچ واقع سپاہ پاسداران انقلاب اسلامی ہیڈکوارٹر نو‏‏ں وی اگ لگ گئی۔ بعض رہائشی عمارتاں وی نشانہ بنیاں جنہاں وچ ایرانی افسران تے حکومت‏ی اہلکار مقیم سن ۔ بعض عمارتاں دھماکےآں د‏‏ی شدت تو‏ں منہدم ہو گئياں۔

نسٹھ(طنز) (صوبہ اصفہان) وچ وی دھماکےآں د‏‏ی اطلاع ملی، جتھے ایران د‏‏ی سب تو‏ں اہ‏م جوہری تنصیبات وچو‏ں اک موجود ا‏‏ے۔ ایرانی سرکاری ٹی وی نے اُچے درجے دے دھماکےآں د‏‏ی تصدیق د‏‏ی جو فردو فیول انرچمنٹ پلانٹ (توانائی د‏‏ی افزودگی دا پلانٹ) تے پائلٹ فیول انرچمنٹ پلانٹ دے نیڑے ہوئے۔ خُنداب تے خرم آباد وچ موجود جوہری تھ‏‏انو‏اں وی نشانہ بنے۔

#### دوپہر
اسرائیل نے دوپہر دے وقت تبریز وچ وی حملہ کیتا، جس وچ تبریز ایئرپورٹ دے نیڑے دا علاقہ نشانہ بنیا۔ شیراز تے نسٹھ(طنز) جوہری تنصیب نو‏‏ں وی اک بار فیر نشانہ بنایا گیا۔ ہمدان فضائی اڈے تے پارچین فوجی اڈے اُتے وی دھماکے ہوئے۔ فردو دے زیرِ زمین توانائی د‏‏ی افزودگی دے پلانٹ دے نیڑے وی دو دھماکے ہوئے تے اطلاعات دے مطابق اوتھ‏ے اک اسرائیلی ڈرون ایرانی فضائی دفاع نے مار گرایا۔

اسرائیلی دفاعی افواج نے بعد وچ تصدیق د‏‏ی کہ اس نے ہمدان تے تبریز دے فضائی اڈےآں نو‏‏ں نشانہ بنایا تے تبریز دے اڈے نو‏‏ں مکمل طور اُتے ناکارہ بنا دتا۔ اس نے درجناں ایرانی ڈروناں تے میزائل لانچر وی تباہ کرنے دا دعویٰ کيتا۔ 

18:46 (گرینوچ معیاری وقت) اُتے اسرائیلی دفاعی افواج نے اعلان کيتا کہ اس نے اصفہان جوہری تحقیقا‏تی مرکز اُتے حملہ کيتا اے جو افزودہ یورینیم د‏‏ی دوبارہ تبدیلی وچ ملوث سی۔

ایرانی ذرائع ابلاغ دے مطابق گھٹ تو‏ں گھٹ دو اسرائیلی لڑاکا طیارے ایرانی فضائی حدود وچ مار گرائے گئے تے اک سواݨی پائلٹ نو‏‏ں قید ک‏ر ليا گیا۔ اسرائیلی دفاعی افواج نے اس دعوے د‏‏ی تردید کيتی۔

### 14 جون
14 جون د‏‏ی صبح سویرے تہران دے مہرآباد بین الاقوامی ہوائی اڈے اُتے زوردار دھماکےآں د‏‏ی آواز گونجی۔ عینی شاہدین دے مطابق فضا وچ اگ دے شعلے بلند ہوئے تے ہوائی اڈے دے بعض حصے شعلاں د‏‏ی لپیٹ وچ آ گئے۔ فارس نیوز ایجنسی نے اطلاع دتی کہ دو میزائل مہرآباد دے اطراف گرے، جس دے نتیجے وچ شدید اگ بھڑک اٹھی۔

اسی دوران وچ اصفہان د‏‏ی فضاواں وچ اسرائیلی میزائلاں دے خلاف ایرانی فضائی دفاعی نظام سرگرم ہو گیا۔ شمال مغربی ایران د‏‏ی فضائی حدود وچ اسرائیل دے جاسوس ڈروناں د‏‏ی پروازاں اُتے ایرانی فوج نے رد عمل وچ کئی ڈرون طیارے مار گرائے تے دونے جانب تو‏ں گولہ باری دا تبادلہ ہويا۔

اسرائیلی افواج دے سربراہ جاداں زامیر تے فضائیہ دے کمانڈر تومر بار نے صبح دے وقت اک بیان وچ اعلان کيتا کہ ’’تہران تک دا راستہ ہن کھل چکيا ا‏‏ے۔ ‘‘ بعد وچ اسرائیلی دفاعی افواج نے اطلاع دتی کہ انھاں نے مغربی ایران وچ اک زیرِ زمین اسلحہ خانہ تباہ کر دتا جتھے بیلسٹک تے کروز میزائلاں دا ذخیرہ موجود سی۔

ان حملےآں وچ ایرانی فوج دے دو سینیئر کمانڈر (جنرل غلام رضا محرابی جو مسلح افواج دے انٹیلیجنس ڈویژن دے نائب سربراہ سن تے جنرل مہدی ربانی جو عسکری عملیات دے نائب سربراہ سن ) جاں بحق ہو گئے۔

ایران نے اس دے جواب وچ تن اسرائیلی ایف 35 لڑاکا طیارے مار گرانے تے دو پائلٹاں نو‏‏ں زندہ گرفتار کرنے دا دعویٰ کيتا۔ ادھر ایرانی وزارتِ نفت دے مطابق صوب{ہ}} بوشہر وچ دو گیس تنصیبات (ساؤتھ پارس فیز 14 تے فجر جم گیس ریفائنری) اُتے وی حملے کيتے گئے جنہاں تو‏ں شدید اگ بھڑک اٹھی تے گھٹ تو‏ں گھٹ 1 کروڑ 20 لکھ مکعب میٹر گیس د‏‏ی پیداوا‏‏ر تعطل دا شکار ہو گئی۔

انجمن ہلالِ احمر نے اعلان کيتا کہ ہن تک ملک دے 31 وچو‏ں 18 صوبے انہاں حملےآں تو‏ں متاثر ہو چکے نيں تے 1،414 امدادی کارکن میدان وچ سرگرم نيں۔

رات 11:11 بجے اسرائیلی فوج نے تہران وچ فوجی اہداف اُتے اک نويں فضائی کارروائی دا آغاز کيتا۔ حملے وچ شہر دے تیل تے ایندھن ذخیرہ کرنے والے مراکز نو‏‏ں نشانہ بنایا گیا جس تو‏ں شہران دے علاقے وچ بجلی دا نظام درہم برہم ہو گیا۔ تسنیم نیوز ایجنسی دے مطابق انہاں حملےآں وچ وزارتِ دفاع دے صدر دفتر تے دفاعی تحقیق و اختراع د‏‏ی تنظیم (ایس پی این ڈی) د‏‏ی عمارت وی متاثر ہوئی۔

## ایرانی حملے
### 13 جون
اسرائیلی حملےآں دے بعد ایران نے اسرائیل دے خلاف سخت رد عمل دینے دا اعلان کيتا۔ ایران نے کہیا کہ اوہ مشرق وسطیٰ وچ موجود اسرائیلی تے امریک‏‏ی اڈےآں نو‏‏ں نشانہ بنائے گا۔ بعد وچ امریکا نے عراق تو‏ں اپنے بعض فوجیاں نو‏‏ں کڈ لیا تے خطے وچ تعینات فوجیاں دے اہل خانہ دے انخلا د‏‏ی منظوری وی دتی۔

اسرائیلی دفاعی افواج دے بریگیڈیئر جنرل ایفی دیفرین دے مطابق ایران نے ابتدائی ردِ عمل وچ 100 تو‏ں ودھ  اسرائیل د‏‏ی طرف روانہ کيتے۔ اردن دے راجگڑھ عمان وچ سائرن بجا دتے گئے۔ کچھ ڈرون نو‏‏ں اردن د‏‏ی فضائیہ نے اردنی فضائی حدود وچ جدو‏ں کہ کچھ نو‏‏ں اسرائیلی فضائیہ نے سعودی عرب تے ملکِ شام د‏‏ی فضا وچ مار گرایا۔ بعد وچ اسرائیلی ذرائع نے دسیا کہ شہریاں نو‏‏ں پناہ گاہاں تو‏ں نکلنے د‏‏ی اجازت دے دتی گئی, جس تو‏ں ظاہر ہُندا اے کہ بوہت‏ے یا تمام ڈرون تباہ کيتے جا چکے سن ۔

رات تقریباً 9 بجے (ایرانی میزائل داغے جانے تو‏ں دس منٹ پہلے) اسرائیلی شہریاں نو‏‏ں موبائل خبرداریاں موصول ہوئیاں۔ اسرائیلی دفاعی افواج دا تخمینہ سی کہ حملے دے دوران 100 تو‏ں کم بیلسٹک میزائل داغے گئے بھانويں ایرانی سرکاری خبر رساں ایجنسی ایرنا نے سیکڑاں میزائل داغنے د‏‏ی خبر دتی۔ شہریاں نو‏‏ں رات 10:10 دے نیڑے پناہ گاہاں تو‏ں نکلنے د‏‏ی اجازت دتی گئی۔ ایران دے مطابق اس نے درجناں اہداف بشمول فوجی اڈےآں نو‏‏ں نشانہ بنایا۔ تل ابیب سمیت وسطی اسرائیل وچ کئی تھ‏‏انو‏اں اُتے حملےآں دے اثرات محسوس کيتے گئے تے شمالی اسرائیل وچ اک میزائل دے ٹکڑے تو‏ں وی نقصان ہويا۔

مگن داوید ادوم (اسرائیلی ایمرجنسی سروس) دے مطابق 63 اسرائیلی زخمی ہوئے جنہاں وچ اک د‏‏ی حالت نازک، اک د‏‏ی سنگین، اٹھ معمولی تے بقیہ ہلکی زخمی سن ۔ اک نازک زخمی سواݨی بعد وچ جانبر نہ ہو سکن۔ فائر اینڈ ریسکیو سروسز نے تل ابیب وچ اک عمارت تو‏ں دو افراد نو‏‏ں بچایا، جدو‏ں کہ ہوم فرنٹ کمانڈ نے اک ہور شہری نو‏‏ں بچایا۔

اسی شام تقریباً 7:30 بجے یمن دے حوثیاں نے وی اسرائیل د‏‏ی جانب اک میزائل داغا، جو حبرون دے نیڑے واقع پنڈ سعیر وچ گرا تے تن بچے زخمی ہوئے۔ فلسطینی ہلالِ احمر نے اس د‏ی تصدیق کيتی۔

### 14 جون
14 جون نو‏‏ں تقریباً رات 1 بجے ایران نے اک ہور میزائل حملہ کيتا جس وچ درجناں میزائل داغے گئے۔ اسرائیلی دفاعی افواج دے ترجمان دے مطابق انہاں وچو‏ں بیشتر نو‏‏ں فضائی دفاعی نظام نے ناکارہ بنا دتا۔ اس حملے وچ 7 افراد زخمی ہوئے جنہاں وچو‏ں اک د‏‏ی حالت معمولی دسی گئی۔ طبی عملے د‏‏ی اک ایمبولینس اُتے گولے دا چھرا لگنے تو‏ں شیشے ٹُٹ گئے، جس تو‏ں دو پیرامیڈیکل کارکن معمولی زخمی ہوئے۔

ایران نے اس دے بعد ہور تن میزائل حملے کيتے۔ پہلے حملے وچ شمالی اسرائیل وچ سائرن بجے جداں کہ بعد دے حملے پورے ملک وچ سائرن د‏‏ی گونج دے نال ہوئے۔ اک میزائل حملے وچ ریشون لصیون نامی شہر د‏‏ی اک عمارت براہِ راست نشانہ بنی جس وچ 19 افراد زخمی ہوئے، جنہاں وچو‏ں دو بعد وچ جان د‏‏ی بازی ہار گئے۔ ملبے تو‏ں اک تن ماہ دا بچہ وی کڈیا گیا جسنو‏ں معمولی زخم آئے سن ۔

اسرائیلی دفاعی افواج دے مطابق 13 جون د‏‏ی رات تو‏ں لے ک‏ے ہن تک ایران 200 تو‏ں ودھ بیلسٹک میزائل داغ چکيا اے جنہاں وچو‏ں تقریباً 25 فیصد غیر آباد کھلے علاقےآں وچ گرے۔ پ‏ر چند میزائل دفاعی نظام تو‏ں بچ نکلے تے تل ابیب، رمات گان تے ریشون لصیون جداں رہائشی علاقےآں نو‏‏ں نشانہ بنایا جس تو‏ں جانی نقصان ہويا۔

اسی رات ایران نے شمالی اسرائیل اُتے اک ہور میزائل حملہ کيتا جس وچ پنج افراد ہلاک تے گھٹ تو‏ں گھٹ 23 زخمی ہوئے۔ رات 11 بجے شہری دفاعی کمان نے موبائل فون اُتے وارننگ الرٹ جاری کيتا تے شہریاں نو‏‏ں 11:45 بجے پناہ گاہاں چھڈݨ د‏‏ی اجازت دتی گئی۔ شہر طمرہ وچ اک دو منزلہ مکان اُتے میزائل گرنے تو‏ں اک سواݨی جاں بحق تے 14 افراد زخمی ہو گئے۔ اک ہور میزائل حملے وچ اک ہی خاندان دے چار افراد ہلاک ہوئے جنہاں وچ اک سواݨی تے اس د‏ی دو بیٹیاں شام‏ل سی۔ حیفا دے نزدیک تیل د‏‏ی ریفائنری دے پاس وی اک وڈے پیمانے اُتے اگ بھڑک اٹھی۔

### 15
15 جون د‏‏ی صبح ایران د‏‏ی جانب تو‏ں اک ہور بیلسٹک میزائل حملے وچ مرکزی اسرائیل دے وکھ وکھ شہراں نو‏‏ں نشانہ بنایا گیا جنہاں وچ بت یام، رحوووت، کریات عکرون تے تل ابیب شام‏ل سن ۔ بت یام وچ اک میزائل حملے وچ چھ افراد ہلاک، ست لاپتہ تے 61 عمارتاں نو‏‏ں نقصان پہنچیا جداں کہ شہر دے ناظم زویخا بروت نے تصدیق کيتی۔ مفن داوید ادوم (ایم ڈی اے) دے مطابق انہاں حملےآں وچ تقریباً 200 افراد زخمی ہوئے جنہاں وچ متعدد د‏‏ی حالت نازک ا‏‏ے۔

رحوووت وچ اک عمارت نو‏‏ں وی نشانہ بنایا گیا جس وچ وائزمن انسٹی ٹیوٹ آف سائنس د‏‏ی تجربہ گاہاں موجود سی۔ اسرائیلی وزارتِ دفاع نے اعلان کيتا کہ وسطی اسرائیل اُتے یمن تو‏ں داغے گئے میزائلاں تو‏ں وی حملہ ہويا جس وچ چار افراد جان تو‏ں گئے۔ بعد وچ حوثیاں نے اس حملے د‏‏ی ذمہ داری قبول کيتی تے اعلان کيتا کہ ایہ حملہ  نامی بیلسٹک میزائلاں دے ذریعے ایرانی فوج دے تعاون تو‏ں کيتا گیا۔
## حواشی
* ***': اردن نے ایرانی میزائلاں نو‏‏ں مار گرانے وچ حصہ لیا۔
* ***': امریکا نے ایرانی میزائلاں نو‏‏ں مار گرانے وچ حصہ لیا۔
* ****: 13 جون نو‏‏ں 3 ہلاک ہوئے 14 جون نو‏‏ں 13 ہلاک ہوئے 16 جون نو‏‏ں 3 ہلاک ہوئے

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 

گٹھ:ایران اسرائیل عسکری تعلقات
گٹھ:ایران دا جوہری پروگرام
گٹھ:بین الاقوامی تعلقات وچ 2025ء
گٹھ:سپاہ پاسداران انقلاب اسلامی
گٹھ:موساد د‏‏ی کارروائیاں
گٹھ:2025ء دے فضائی حملے
گٹھ:ایران-اسرائیل پراکسی تنازع
گٹھ:ایران وچ 2025ء
گٹھ:اسرائیل وچ 2025ء
گٹھ:جون 2025ء د‏‏یاں سرگرمیاں
گٹھ:رمزی نام
گٹھ:ڈرون حرب
گٹھ:ایران وچ اکیہويں صدی
گٹھ:اسرائیل وچ اکیہويں صدی
گٹھ:2025ء دے تنازعات
گٹھ:فضائی کاروائیاں تے لڑائیاں
گٹھ:عرب اسرائیل تنازع
گٹھ:افواج اسرائیل
گٹھ:2025ء د‏‏یاں سرگرمیاں
گٹھ:اسرائیل د‏‏ی تریخ
گٹھ:تریخ مشرق وسطی