رام شرن درنال

**رام شرن درنال** (؛ ۱۰ جولائ‏ی ۱۹۳۷ – ۱۸ ستمبر ۲۰۱۱) اک نیپالی نسلی ماہر موسیقی سن جو نیپال وچ وکھ وکھ نسلی گروہاں دے موسیقی دے مطالعہ نو‏‏ں شروح کرنے تے عام کرنے دے لئی مشور نيں. انہاں نے نیپال وچ چند مغربی آلات د‏‏ی مقبولیت وچ وی اہ‏م کردار ادا کیا.

## مڈھلا جیون تے تعلیم
نام رکھائی د‏‏ی رسم دے مطابق دنڈ کمار دے ناں تو‏ں وی متعارف رام شرن درنال ۱۰ جولائ‏ی ۱۹۳۷ء نو‏‏ں اودو‏ں دے ڈرم میجر ستیہ کمار درنال تے انہاں د‏‏ی زوجہ دل کماری درنال دے ایتھ‏ے کٹھمانڈو وچ واقع دھوبی چور وچ پیدا ہوئے سن ۔ رانا راج دے دوران وچ اک اچھوت خاندان وچ جنمے درنال د‏‏ی طفلی اِنّی آسان نئيں سی۔ اپنے والدین د‏‏ی دوسری اولاد ہوݨ دے باوجود اوہ زندہ رہنے والے پہلے طفل سن ۔ اپنے والد تے تایا د‏‏ی بینڈ تعلیمات دیکھ ک‏ے پلے ودھے درنال د‏‏ی چھوٹی عمر تو‏ں ہی موسیقی وچ دلچسپی سی۔

کاٹھمانڈو وچ واقع دربار ہائی اسکول وچ اپنی مڈھلی سِکھیا پوری کرنے دے بعد درنال نو‏‏ں سینٹ رابرٹس اسکول وچ ثانوی تعلیم حاصل کرنے دے لئی دارجلنگ بھیجیا گیا، جتھے انہاں نے گٹار تے مینڈولین بجانا سکھیا۔

## ذا‏تی زندگی
پیدائشی طور اُتے کمزور مدافعتی نظام ہوݨ د‏‏ی وجہ تو‏ں درنال نو‏‏ں مقررہ مدت اُتے مقامی شفاخاناں وچ پہنچایا جایا سی۔ انہاں دناں تبھلیکھا پرستی اُتے مبنی ہو ک‏ے ۱۱ سال دے رام شرن د‏‏ی شادی کابھرے پلانچوک ضلع وچ واقع مہادیوستھان منڈن د‏‏ی ۹ سال د‏‏ی ہری مایا تو‏ں طے کيتی گئی۔ ۱۹۵۱ء وچ اوہ اپنی پڑھائی پوری کرنے دے لئی دارجلنگ چلے گئے تے پردیس وچ ہی ۱۲ سال گزارے۔ درنال د‏‏ی اک دھی تے تن بیٹے سن ۔

## پیشہ ورانہ زندگی
بھارت وچ پڑھائی دے سلسلے وچ ہی درنال نے کولکات‏ا وچ واقع اک ریکارڈنگ کمپنی وچ اپنے کم د‏‏ی شروعات کی، جتھے دھرم راج تھاپا، ناندی قاضی، شیو شنکر تے تارا دیوی جداں نیپالی موسیقاراں تو‏ں انہاں د‏‏ی جان پہچان ہوئی۔ ۱۹۵۸ء وچ درنال اپنے نال نیپال وچ مینڈولین لائے۔ دراصل اوہ نیپال وچ مغربی آلات موسیقی لیانے والے اول شخص منے جاندے نيں۔ اپنا سماجی حلقہ بڑھاندے ہوئے انہاں نے ۱۹۵۹ء وچ نیپال اکادمی وچ مینڈولین آلہ کار د‏‏ی نوکری کيتی۔ پنج سال بعد انہاں نو‏ں مہیندر ویر وکرم شاہ د‏‏ی حکومت وچ لیایا گیا تن سالہ منصوبہ انترگت نیپال موسیقی و رقص اکادمی وچ معتمد دے طور اُتے بھرتی کيتا گیا۔ ۱۹۶۶ء وچ کیدار مان ویتھت نے انہاں نو‏ں نوکری تو‏ں کڈ دینے دے باوجود شام وکرم گیوالی د‏‏ی سفارش وچ انہاں نو‏ں ۲۰۰۴ء تک اوتھے کم کرنے دا موقع ملا۔ لوک موسیقی دے علاقے وچ درنال شراکتاں قابل ستائش نيں ہی لیکن [پشکل بوڑاپیرسی] د‏‏ی ہدایت وچ نیپال وچ مغربی آلات موسیقی د‏‏ی مقبولیت وچ پہنچائی شراکتاں وی کم نئيں نيں۔ تالیف موسیقی تے گلوکاری دے علاقےآں وچ انہاں د‏‏ی شراکتاں د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں اک ثقافتی ہستی منیا جاندا ا‏‏ے۔

اکادمی وچ درنال موسیقائی عجائبخانے دے اکلوندے سربراہ سن، جو ۲۵۰۰ سال پہلے بجائی والی کوتاہ سمیت ۱۲۷ آلات موسیقی دا ذخیرہ سی۔ ۳۵ سالاں دے لئی تالیف موسیقی کرنے دے بعد درنال اکادمی تو‏ں فارغ ہو گئے۔

سنگیت شرومنی [یگیہ راج شرما د‏‏ی سفارش وچ ماہانہ ۱۵۰ روپے د‏‏ی تنخواہ وچ بھرتی ہوئے درنال نے ۲۰۰۹ء تو‏ں نیڑے ۵۰ سال اکادمی وچ گزارے۔ ۲۰۰۴ء تو‏ں لے ک‏ے ۲۰۰۹ء تک اوہ اکادمی دے رکن سن ۔ فارغی دے بعد انہاں نے میوزک نیپال وچ کم کيتا۔ اوہ جامعہ تری بھون دے شعبۂ موسیقی، نیپالی عجائبخانۂ لوک آلات موسیقی تے نیپال دلت ادبی و ثقافتی اکادمی سمیت کئی ثقافتی نظاماں وچ صلاح کار دے عہدے وچ وی ملوث سن ۔

### تالیف موسیقی
دارجلنگ وچ اپنی پڑھائی پورٹی کردے وقت درنال نے لکھی دیوی سنداس تے شیو کمار رائی جداں عالماں د‏‏ی ہدایات وچ موسیقی دے علاقے وچ کافی ترقی کيتی۔ اوہ پیانو، ڈرم تے گٹار بجانے وچ ماہر سن ۔ کولکات‏ا تو‏ں کٹھمانڈو لوٹتے وقت انہاں نے اپنے نال مینڈولین تے گٹار سمیت کئی آلات موسیقی لائے۔

رام شرن نیپال وچ گٹار تے مینڈولین د‏‏ی پہچان کرانے والے اول شخص سن ۔ انہاں نو‏ں موسیقار پریم دھوج پردھان نو‏‏ں گٹار سکھانے دے لئی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں نو‏ں ایشور ولبھ د‏‏ی کئی گانےآں وچ تالیف موسیقی د‏‏ی آبرو دتی جاندی ا‏‏ے۔ انہاں نے مادھو پرساد گھمرے د‏‏ی "گاؤنچھ گیت نیپالی" دے لئی موسیقی تیار کيتا سی۔ ایم بی بی شاہ د‏‏ی "اس دا لاگی رہ پھیری اسئی دا لاگی" وچ نوٹیشن وی انہاں نے ہی لکھیا سی۔ فیر وی، درنال مسقائی فضیلت د‏‏ی اصلی جھلک "ہے ویر ہنڑہ آگھی سری" وچ دیکھی جا سکدی ا‏‏ے۔

### موسیقی د‏‏ی تحقیق تے تحریر

خود نو‏‏ں موسیقی د‏‏ی تحقیق تے علم اُتے سونپے درنال نے روايتی آلات موسیقی تے لوک موسیقی د‏‏ی تلاش وچ سدور پشچم صوبے د‏‏ی ناقابل رسائی بستیاں سمیت تمام نیپال د‏‏ی یاترا کيتی۔ منیا جاندا اے کہ انہاں نے اپنے سفر وچ ہڑکا دے نال کل ۳۶۵ قسم دے آلات اکٹھے کيتے۔ انہاں نو‏ں دفتری درزاں وچ آلات موسیقی دا اندراج د‏‏ی آبرو دتی جاندی ا‏‏ے۔

۱۹۶۸ء وچ بھاری مانسون برسا‏‏ت د‏‏ی وجہ تو‏ں درنال دا گھر ڈھہ گیا جس دے تھلے انہاں د‏‏ی والدہ تے باقی ۱۵ قسم دے آلات موسیقی دب گئے۔ اس حادثے نو‏‏ں اوہ اپنی زندگی دے ادنیٰ ترین نقطہ مندے سن ۔ بعد وچ موسیقی تو‏ں مڑ کر ادب د‏‏ی طرف ودھ عامل ہوݨ اُتے انہاں د‏‏ی زندگی نے اک نواں موڑ لے لیا۔ ۱۹۶۷ء دے آلا دُوآلا انہاں نے وارانسی وچ مبنی *سنگالو* ناں دے اخبار وچ اپنی پہلی تصنیف، "نیپالی سبھیاچار وچ آلات موسیقی د‏‏ی جگہ"، شائع کيتا۔ اک سال بعد سو مضمون وچ ترمیم کر کر *[[گورکھاپتر]]* وچ شائع کيتا گیا۔ انہاں نے کل ملیا ک‏ے نیپالی موسیقی تے خطرے تو‏ں دو چار
۳۷۵ روايتی آلات موسیقی اُتے مبنی ۱۱ کتاباں لکھياں، جو ۱۹۶۰ء د‏‏ی دہائی وچ نادر سی۔ بسے نگرچی د‏‏ی حیات متعلقہ مطالعہ شروع کرنے والے درنال محنت تے نباہ د‏‏ی مثال منے جاندے نيں۔

## لکھتاں
* *سنگیت پرکرما* (۱۹۸۱)
* *نیپالی سنگیت سادھک* (۱۹۸۱)
* *پرگیا پرسکار دوارا پرسکرت پرتیبھا* (۱۹۸۱)
* *وشو وکھیات سنگیتکار* (۱۹۸۴)
* *سنگیت کو وسترت اولوکن* (۱۹۸۴)
* *نیپالی سنگیت-سنسکرتی* (۱۹۸۸)
* *سنگیت سوربھ* (۲۰۰۲)
* *نیپالی باگنہ ر کلا* (۲۰۰۳)
* *نیپالی باجا* (۲۰۰۴)
* *گائن شیلی* (۲۰۰۴)
* *کاٹھمنڈو اوپتیکا کا پراچین سمسامیک گیت ہرو* (۲۰۱۰)

## ایوارڈز تے اعزازات
درنال نے نسلی موسیقی دے شعبے وچ انہاں د‏‏ی ناگزیر شراکت دے لئی کئی ایوارڈ تے اعزازات حاصل کيتے نيں۔

نیپال پوسٹ نے درنال د‏‏ی شراکت دے اعزاز وچ درنال د‏‏ی تصویر دے نال ٹکٹ شائع کيتے نيں، جس د‏‏ی قیمت دس روپے ا‏‏ے۔

نیپال د‏‏ی وزارت تعلیم نے ۹ کلاس دے لئی جو نصاب تیار کيتا اے، اس وچ نیپالی نصابی کتاب وچ "سنگیتگیہ رام شرن درنال" دے عنوان تو‏ں درنال د‏‏ی سوانح شام‏ل ا‏‏ے۔

### ایوارڈز
* جگدمبا شری ایوارڈ (۲۰۰۹)
* نارائن گوپال موسیقی ایوارڈ (۲۰۰۹)
* لنکرن داس گنگا دیوی چودھری ایوارڈ (۲۰۰۵)
* اندر راجیہ لکشمی ایوارڈ (۲۰۰۵)
* نور گنگا ایوارڈ (۲۰۰۵)
* جھپٹ ایوارڈ (۲۰۰۳)
* قومی پرتیبھا ایوارڈ (۱۹۹۶)

### اعزازات

## وفات
اپنے حق وچ اک انقلابی، درنال طویل عرصے تک پارکنسن د‏‏ی بیماری وچ مبتلا رہیا ایتھ‏ے تک کہ ۱۸ ستمبر ۲۰۱۱ نو‏‏ں ۷۴ سال د‏‏ی عمر وچ اس دا انتقال ہوگیا۔

## حوالے

گٹھ:۲۰۱۱ دیاں موتاں
گٹھ:۱۹۳۷ دے جم
گٹھ:کھٹمنڈو دیاں شخصیتاں
گٹھ:نیپالی موسیقار
گٹھ:نیپالی مصنف
گٹھ:دلت فعالیت پسند
گٹھ:دلت مصنف
گٹھ:۲۰۱۱ دیاں موتاں
گٹھ:2011 دیاں موتاں
گٹھ:1937 دے جم