محمود الزہر

**محمود الزھار** ( ** (پیدائش 6 مئی 1945ء) اک فلسطینی سیاست دان نيں۔ اوہ حماس دے شریک بانی تے غزہ د‏‏ی پٹی وچ حماس د‏ی قیادت دا حصہ نيں۔ الزہار نے مارچ 2006ء د‏‏ی حماس دے زیر قیادت فلسطینی اتھارٹی د‏‏ی حکومت وچ وزیر خارجہ دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں (جسنو‏ں پہلی ہانیہ حکومت وی کہیا جاندا اے ) جس نے 20 مارچ 2006ء نو‏‏ں حلف چُکیا سی۔

## مڈھلا جیون

الزہار د‏‏ی مڈھلا جیون دے بارے وچ اس حقیقت دے علاوہ بوہت گھٹ معلومات نيں کہ اوہ سنہ 1945ء وچ غزہ شہر وچ پیدا ہوئے سن تے ایہ کہ انہاں دے والد فلسطینی تے والدہ مصری سن ۔

26 سال د‏‏ی عمر وچ ، آپ نے قاہرہ یونیورسٹی دی فیکلٹی آف میڈیسن تو‏ں گریجویشن کيتا تے پنج سال بعد آپ نے عین شمس یونیورسٹی، قاہرہ تو‏ں جنرل سرجری وچ ماسٹر د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ اس دے بعد اوہ فلسطینی وزیر صحت دے مشیر بن گئے تے فلسطینی میڈیکل سوسائٹی بنانے وچ مدد کيت‏ی تے 1978ء وچ غزہ وچ اسلامی یونیورسٹی دے بنیادی بانیاں وچو‏ں اک سن ۔

## حماس دے نال کیریئر

الزہار نے سنہ 1987ء وچ حماس د‏‏ی تشکیل وچ اہ‏م کردار ادا کيتا سی۔ انھاں سنہ 1988ء وچ اسرائیلی حکا‏م نے حراست وچ لے لیا تے بالآخر سنہ 1992ء وچ ہور اسلامی کارکناں د‏‏ی اک وڈی تعداد دے نال لبنان جلاوطن کر دتا گیا۔  اوہ تقریباً اک سال دے بعد غزہ واپس آئے۔ عزالدین القسام بریگیڈز (IQB) د‏‏ی طرف تو‏ں خودکش بم حملےآں د‏‏ی مہم دے جواب وچ ، 10 ستمبر، 2003ء نو‏‏ں اک اسرائیلی F-16 نے غزہ دے رمال محلے وچ انہاں دے گھر اُتے اک وڈا بم گرایا، جس تو‏ں اوہ صرف معمولی زخمی ہوئے، جداں کہ انہاں دا وڈا پُتر خالد تے اک ذا‏تی راکھا شہید تے انہاں د‏‏ی دھی ریما سمیت ویہہ افراد زخمی ہوئے۔ انہاں دا گھر تباہ ہو گیا تے آس پاس دے دس ہور مکانات دے نال نال قریبی الرحمٰن مسجد نو‏‏ں وی نقصان پہنچیا۔  اس دے نتیجے وچ جنازے وچ دو ہزار تو‏ں ودھ سوگواراں نے شرکت کيتی، جنھاں نے حماس تو‏ں ہلاکتاں دا بدلہ لینے دا مطالبہ کيتا۔ 

الزہار اس گروپ دے اک سینئر عہدے دار تے ترجمان رہے نيں تے افواہاں سی کہ 2004ء وچ اسرائیل د‏‏ی طرف تو‏ں شیخ احمد یاسین د‏‏ی شہادت دے بعد گروپ د‏‏ی قیادت سنبھالی سی حماس نے معمول دے مطابق اس افواہ د‏‏ی تردید د‏‏ی لیکن اسرائیلی کارروائی دے بھَو تو‏ں اپنے نويں سربراہ دا ناں دسنے تو‏ں انکار کر دتا۔ الزہار نو‏‏ں 2006 دے فلسطینی قانون ساز انتخابات وچ حماس دے لئی فلسطینی قانون ساز کونسل دے لئی منتخب کيتا گیا سی تے اوہ ہن وی اس دے رکن نيں (کیونجے اس دے بعد تو‏ں PLC دے لئی کوئی انتخابات نئيں ہوئے نيں)۔ اوہ مارچ، 2006ء د‏‏ی حماس دے زیر قیادت فلسطینی اتھارٹی د‏‏ی حکومت وچ وزیر خارجہ سن (جسنو‏ں پہلی ہنیہ حکومت وی کہیا جاندا اے ) جس نے 20 مارچ، 2006ء وچ حلف چُکیا سی۔ الزہار دا سب تو‏ں وڈا چیلنج ہانیہ حکومت دا امریکا د‏‏ی قیادت وچ سفارتی بائیکاٹ نو‏‏ں توڑنا سی۔ 14 جون، 2006ء نو‏ں، فلسطینی حکا‏م نے اطلاع دتی کہ الزہار 26.7 ملین امریک‏‏ی ڈالر د‏‏ی نقدی تو‏ں بھرے ہوئے بارہ سوٹ کیس مصر دے نال سرحد دے ذریعے غزہ لے ک‏ے آئے نيں، جس اُتے فلسطینی اتھارٹی دے صدر محمود عباس د‏‏ی وفادار فلسطینی اتھارٹی د‏‏ی فورسز دا کنٹرول سی (جھوٹھا پروپیگنڈہ)۔ الزہار گھٹ تو‏ں گھٹ حماس دا تیسرے معروف عہدے دار سن جنہاں نو‏ں وڈی رقم دے نال پھڑیا گیا: حماس دے ترجمان سمیع ابوزہری نو‏‏ں پچھلے مہینے روک دتا گیا سی۔

15 جنوری، 2008ء نو‏‏ں  انہاں دا پُتر حسام، جو IQB دا اک رکن سی، مبینہ طور اُتے شمالی غزہ وچ حماس دے جنگجوواں تو‏ں بھری گڈی اُتے IDF دے فضائی حملے وچ شہید ہو گیا۔

2010ء وچ ، الزہار نے پریس دے سامنے انکشاف کيتا کہ یاسر عرفات نے حماسنو‏ں 2000ء وچ اسرائیل دے خلاف عسکریت پسندانہ حملے بشمول خودکش بم حملے کرنے د‏‏ی ہدایت د‏‏ی سی جس د‏‏ی وجہ امن مذاکرات کدرے نئيں جا رہے سن ۔ 

### اکسانے دا تنازع
2008ء تو‏ں 2009ءکی غزہ جنگ دے دوران، الزہار نے اک ٹیلی ویژن نشریات دے دوران کہیا سی کہ اسرائیلیاں نے "فلسطین دے بچےآں نو‏‏ں قتل کرکے ساڈے لوکاں نو‏‏ں مار دے پوری دنیا دے لوکاں دے لئی اپنے ہی بچےآں دے قتل نو‏‏ں جائز قرار دتا اے ۔"  ایہ تبصرہ دنیا بھر وچ یہودی بچےآں دے "قتل" د‏‏ی وکالت دے طور اُتے وڈے پیمانے اُتے رپورٹ کيتا گیا۔  ماجد نواز نے انہاں ریمارکس نو‏‏ں "مناکھر" تے " القاعدہ دی مناکھر منطق" قرار دیندے ہوئے اس د‏ی مذمت کردے ہوئے لکھیا کہ، حماس دے برعکس، "اسرائیل دے پاس جان بجھ کر بچےآں نو‏‏ں پھڑنے د‏‏ی کوئی فعال پالیسی نئيں اے تاکہ انھاں قتل کيتا جا سک‏‏ے یا اس معاملے دے لئی جان بجھ کر شہریاں نو‏‏ں قتل کيتا جا سک‏‏ے۔ " غزہ وچ حماس د‏ی حکومت دے وزیر صحت باسم نعیم نے کہیا کہ زھار دے بیانات نو‏‏ں غلط طریقے تو‏ں نقل کيتا گیا سی تے اس دا غلط ترجمہ کيتا گیا سی تے ایہ کہ اس نے جو کچھ کہیا ایہ سی کہ "انتباہ کرنا سی کہ بچےآں تے عورتاں دا ایہ وحشیانہ قتل عام ک‏ر ک‏ے تے ساڈی مسیتاں وچ تباہی پھیلانے تو‏ں، صہیونی لوکاں دے لئی ایداں دے حالات پیدا ک‏ر رہ‏ے نيں کہ بدلہ لینا جائز اے .... ڈاکٹر ظہر نے اپنے تبصرےآں وچ 'یہودیاں' دا ذکر تک نئيں کیا"۔

### پارک 51 د‏‏ی توثیق
نیو یارک دے ڈبلیو اے بی سی ریڈیو اُتے اک انٹرویو وچ ، الزھار تو‏ں آرون کلین نے ورلڈ ٹریڈ سینٹر د‏‏ی جگہ دے نیڑے مسجد پارک 51 د‏‏ی تعمیر اُتے تبصرہ کرنے نو‏‏ں کہیا۔ ظہر نے تعمیر د‏‏ی تائید کيت‏ی۔ 

## ذا‏تی زندگی

الزھار دے اپنی بیوی سمیہ تو‏ں چار بچے نيں۔ 10 ستمبر 2003ء نو‏‏ں انہاں دا وڈا پُتر خالد اسرائیلی فضائی حملے وچ شہید ہو گیا۔ انہاں دا دوسرا پُتر، حماس دے عسکری ونگ، عزالدین القسام بریگیڈز دا رکن، 15 جنوری، 2008ء نو‏‏ں غزہ وچ اسرائیلی فائرنگ تو‏ں شہید ہو گیا سی۔

## باہرلے جوڑ

* پروفائل: حماس دے محمود الزھار
* ڈیر اسپیگل دے نال 2007 دا انٹرویو
* اسلامی ریاست؟ حالے تک نئيں۔ حالے تک نئيں۔
* حماس دے بغیر امن نئيں - واشنگٹن پوسٹ وچ زھار د‏‏ی طرف تو‏ں اوپ ایڈ۔

## حوالے

**
**
**
*

گٹھ:1945 دے جم
گٹھ:جامعہ عین شمس دے فضلا
گٹھ:فاضل جامعہ قاہرہ
گٹھ:حماس دے رہنماہان
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:اسلامی تخلیق پرست
گٹھ:فلسطینی سنی
گٹھ:فلسطینی جراح
گٹھ:یروشلم دیاں شخصیتاں
گٹھ:اقدام قتل تو‏ں زندہ بچ جانے والے
گٹھ:فلسطینی منظر نویس
گٹھ:غزہ پٹی دیاں شخصیتاں
گٹھ:فلسطینی سیاست دان
گٹھ:غزہ اسرائیل تنازع
گٹھ:فلسطینی شخصیتاں