open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
روستیلاوو الیگییو

روستیلاوو الیگییو اک روسی تیز رفتار دے سمندری جعازاں دا ڈيزائنر سی۔ اونے جگ دے پہلے اکرانوپلان ایجاد کیتے تے اودا اے کم انسان دے ہوا چ اڈن دے سپنے چ بوت خاص سمجیا جاندا اے۔ اونے انج دے جعاز (اکرانوپلان) ایجاد کیتے جیڑے زمین دے بوت نیڑے اڈدے سن تے اس دی وجہ توں اوناں نوں زیادہ لفٹ یا ہوا دا زور لبدا سی جیدی وجہ توں زیادہ وزن چک سکدے سن تے تھوڑے پٹرول چ زیادہ دور تے بوتی تیزی نال ٹر سکدے سن۔ روستیلاوو دا اک اجعاز پائلٹ دی غلطی نال تباہ ہوگیا تے اس گل نوں بہانہ بنا کر روسی جنرلاں نے روستیلاوو نوں غلط طور تے ملازمت توں فارغ کر چھڈیا۔ اونے باقی جیون کھیڈاں چ لنگایا تے اوہ 9 فروری 1980 نوں مر گیا۔

گٹھ:موجد
میری اینڈرسن

میری اینڈرسن اک امریکی پراپرٹی ڈیلر، شراب بنان آلی تے گڈیاں دے وائپر دی موجد سی۔ اوہ امریکہ دے صوبے الاباما چ اک پنڈ گرین کنٹری چ 1866 نوں جمی۔ اوہ اپنی بیوہ ماں تے پین نال برمنگہم، آلاباما ٹر گئی جتھے اونے ہوٹل بناۓ تے فیر اوہ کیلیفورنیا ٹر گئی جتھے اونے انگوراں دا باغ خرید لیا۔ اونے 1903 چ گڈیاں دا وائپر ایجاد کیتا۔ اوہ مونٹایگل، ٹینیسی چ 1953 نوں مر گئی۔

گٹھ:موجد
واسیلی اندرییو

واسیلی اندرییو اک روسی گلوکار سی تے اونے بلالئیکا تے کج ہور روسی موسیقی دے آلات ایجاد کیتے۔ اوہ 15 جنوری 1861 نوں روس چ جمیا۔ اوہ اک ورے دا سی تے اودا پیو مر گیا۔ اوہ نکی عمر چ ای گلوکاری دے مختلف آلات بجانا سکھ گیا۔ جیڑے سیاح روس آندے سن اوہ اوناں واسطے بجاندا سی۔ اونے پیرس چ جدوں بجایا تے اوہ روس چ مشہور ہو گیا۔ اوہ 1918 چ مر گیا۔
تلمسان

تلسمان اتلے لہندے الجزائر دا شہر تے صوبہ تلسمان دا صدر مقام اے ۔ اس دی آبادی اندازا 1 لکھ تے 30 ہزار اے ۔ ایہہ ایسے خطے چ واقع اے جہڑا زیتون تے انگوراں دی کاشت دے خوالے نال جانیا جاندا اے ۔ اس شہر چ چمڑا ، قالین تے کپڑا تیار کرن دیاں صنعتاں موجود نیں ۔

## خاص گل

اپنی شاندار تریخ دے پاروں اس شہر چ عرب ، بربر تے فرانسیسی ثقافتاں دا ملاپ نظر آندا اے ۔ تے ایہہ ملاپ ایتھے دے کپڑےآں تے گھریلو مصنوعات چ صاف نظر آندا اے ۔ اپنے ٹھنڈے موسم دی وجہ توں ایہہ سیاحت دا مرکز وی اے ۔
## تریخ
اس شہر نوں سن 4ء چ رومیاں نے تعمیر کیتا سی جس دا ناں اوہناں نے پوماریا رکھئیا سی ۔ 708ء چ اسنون عرباں نے فتح کر کے مسلم حکومت چ شامل کر لئیا ۔ ایہہ 8وین تے 9ویں
صدی چ خارجیاں دا مرکز رہئیا ۔ 11ویں صدی چ دولت موحدین دے انتظام ہیٹھ اس شہر نے شاندار ترقی کیتی ۔ 
## سلطنت عثمانیہ دا دور
ایہہ شہر بنو عبدالوداد دی سلطنت (زیانی سلطنت) دا راجگھر سی جہڑی 1282ء چ قائم ہوئی تے 15ویں صدی چ اپنے عروج تے پہنچی ۔ 16ویں صدی چ ایہہ شہر ہسپانویاں دے حملے دا نشانہ بنئیا ،پر سلطنت ہسپانیہ تے سلطنت عثمانیہ دے وچکار جنگاں چ عثمانی ترکاں نوں فتح ملی تے 1553ء چ تلسمان سلطنت عثمانیہ دے انتظام ہیٹھ آ گئیا ۔

1671ء چ ایہہ سلطنت عثمانیہ دے اثر توں نکل گئیا تے اسدی راجگھر دی حثیت وی مک گئی تے راجگھر الجزیرہ بن گئیا ۔ 
## فرانس دا مل
1834ء چ فرانس نے الجزائر تے مل مار کے اپنی نوآبادی بنا لئیا ۔ الجزائر دی آزادی دے وڈے رہنما عبدالقادر الجزائری نے دیس دی آزادی لئی جنگ لڑی تر 1844ء چ اسدی شکست دے نال آزادی دا خاب
وی ٹٹ گئیا ۔

گٹھ:الجزائر
گٹھ:شہر
گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:افریقہ دے شہر
گٹھ:افریقہ
بینکسی

**بینکسی** کنداں تے مورتاں بناں والا تے چعوثھے ناں والا اک انگریز اے۔ جمن تے اودا کی ناں رکھیا گیا کسی نون نییں پتہ۔ اوہ برسٹل دے نیڑے 1974 چ جمیا پر اودے اتے پتے دا کوئی نیں پتہ۔ اونے کم تے فصائياں والا سکھیا پر اونوں کنداں تے کارٹون تے مورتاں بنان دا چسکہ پے گیا۔ اودے کماں چ سیاست، رہتل تے اخلاقیات تے چوبے لاۓ جاندے نیں۔ بینکسی دا آرٹ گرافٹی تے سٹینسل دا ملاپ اے۔ آرٹ دی اے ونڈ پیرس، لندن تے یورپ دے ہور شہراں دیاں کنداں توں ٹریا۔

بینکسی نے 1992-94 چ اپنے کم دا مڈ رکھیا۔


Image:Banksytruck.jpg



### بارلے جوڑ

* ویب سايٹ
* ہور موتاں

گٹھ:آرٹ
اولگ انٹونوف

اولگ انٹونوف اک روسی جعازاں دا ڈیزائنر سی۔ اونے انٹونوف کمپنی جیڑی کہ ہن یوکرین چ اے شروع کیتی۔ اوہ 7 فروری 1906 نوں ماسکو دے کول اک پنڈ چ جمیا۔ اوہ اپنے پیو دے ہسپتال چ ریندا سی تے اودی ماں مر گئی جدوں اوہ 9 وریاں دا سی۔ اودا ٹبر 1912 چ ساراتوف ٹر گیا جتھے اوہ پڑدا ریا۔ اوہ کم عمر توں جعازاں نوں پسند کردا سی تے اپنا فالتو وقت ایئرپورٹ تے لنگاندا سی۔ انٹونوو نے 17 وریاں دی عمر چ اک گلائیڈر ڈیزائن کیتا۔ اس توں بعد اوہ گلائیڈر بناندا ریا۔ دوجی جنگ عظیم چ اوہ یاکولیف کمپنی چ پرتی ہو گیا جتھے اوہ کج عرصہ کم کردا ریا۔ اس توں بعد اونے اپنی کمپنی بنا لئی تے یاکولیف توں 1946 چ وکھرا ہو گیا۔ اوہ 4 اپریل 1984 چ مر گیا۔

گٹھ:موجد
الیگزاندرے الیکسیف

الیگزاندرے الیکسیف اک روس چ جمن آلا فرانسیسی دا مورت نگار، فلماں بنان آلا تے موجد سی۔ اوہ 18 اپریل 1901 نوں روس دے اک نکے قصبے کازان چ جمیا سی۔ اوہ کج ویلے واسطے استمبول وی ریا جتھے اودھا پیو فوجی سی۔ اوہ سینٹ پیٹرزبرگ دے کیڈٹ سکول چ کج عرصہ پڑدا ریا جتھے اوہ اپنی مورت نگاری دی وجہ توں کافی مشہور ہویا۔ اونے 1923 چ ویاہ کر لیا تے پیرس آگیا۔ پیرس چ اونے کافی فلماں بنائیاں تے اونے اوتھے پن سکرین ایجاد کیتی جیدے توں اونے 6 نکیاں فلماں بنائیاں جیڑیاں کافی مشہور ہوئیاں۔ اوہ 9 اگست 1982 نوں مر گیا۔

گٹھ:موجد
نکولس اپرت

نکولس اپرت اک فرانسیسی شخص سی جینے کھان پین دیاں شیواں نوں لمبے عرصے تک تازہ رکھن واسطے کم کیتا۔ اوہ 17 نومبر 1749 نوں مارن چ جمیا۔ اوہ پیرس چ 11 ورے باورچی ریا۔ اپرت 15 وریاں تک تجربے کردا ریا جس توں بعد اونے 1810 نوں اپنا تریقہ پیش کیتا جس تے اونوں 12،000 فرینک دا انعام دتا گیا۔ اسے ورے اونے اس کم تے اک کتاب وی لکھ ماری۔ پر اس دا ایجاد کیتا ٹن دا ڈبہ 20یں صدی چ ای زیادہ بننا شروع ہویا کیوجہ اونوں کھولنا بڑا مسئلہ سی۔ اس نوں کھولن واسطے اک ہتھوڑا تے کلا چائیدا سی۔ ٹن دے ڈبے نوں کھولن آلا 1855 چ اک انگریز ییٹس نے ایجاد کیتا۔ نکولس 1 جون 1841 چ مر گیا۔
ایڈون آرمسٹرانگ

ایڈون آرمسٹرانگ اک امریکی انجینیئر تے موجد سی۔ اونے ایف ایم ریڑیو ایجاد کیتا اوہ نیو یارک شہر چ 18 دسمبر 1890 نوں جمیا تے کولمبیا یونیورسٹی چ پڑدا ریا۔ اونے 1914 چ جدوں اوہ انڈر کریجیوٹ سی ریجینریٹو سرکٹ ایجاد کیتا تے سپر-ریجینریٹو سرکٹ ایجاد کیتا 1922 چ۔ اونے سپرہیٹروڈائن رسیور 1918 چ ایجاد کیتا۔ اونے 1935-1937 چ ایف ایم ریڑیو ایجاد کیتا۔ اوہ 31 جنوری 1954 چ مینہیٹن, نیو یارک چ مر گیا۔

گٹھ:موجد
ولیم جارج آرمسٹرانگ

ولیم جارج آرمسٹرانگ اک برطانوی موجد سی۔ اونے آرمسٹرانگ وٹورتھ کمپنی ٹوری۔ اونے کریناں تے سمندری جعازاں توں لے کے توپاں ایجاد کیتیاں۔ اوہ رائل سوسائٹی دا ممبر وی ریا۔ اوہ 24 نومبر 1810 نوں شیفیلڈ چ جمیا سی۔ اونے قنون پڑیا۔ اوہ نے اپنی کمپنی اپنے سنگی 1847 چ ٹوری۔ اوہ جنگ دے خلاف سی تے اوہ سورج دی طاقت توں ٹرن والیاں مشیناں چاندا سی۔ اوہ 1881 دی دسمبر چ سول انجینیئراں دی انسٹیٹیوٹ دا صدر بن گیا۔ اوہ 27 دسمبر 1900 چ مرگیا۔
لیف آرٹسیموفچ

لیف آرٹسیموفچ اک سوویت (روسی) فزکس گرو تے سوویت اکیڈمی آف سائنس دا ممبر سی۔ لیف ایٹمی فیوژن تے پلازما ‌فزکس دے اتے رسرچ کردا ریا۔ اونوں ٹوکاماک دا پیو کیا جاندا اے۔ ٹوکاماک ایٹمی فیوژن ریایکٹراں چ خاص رسرچ سی۔ اوہ 25 فروری 1909 نوں ماسکو چ جمیا تے اوہ لیننگراڈ یونیورسٹی چ پروفیسر لگا ریا۔ دوجی جنگ عظیم توں بعد اوہ ماسکو دی یونیورسٹی چ پروفیسر لگا ریا۔ اوہ 1 مارچ 1973 نوں دل دے دورے توں مر گیا۔

گٹھ:موجد
جوزف اسپیڈن

جوزف اسپیڈن اک برطانوی سیمنٹ بنان آلا سی جینے پورٹلینڈ سیمنٹ ایجاد کیتا۔ اودا پیو اٹاں لان آلا سی۔ اوہ لیڈز، یارک شائر چ دسمبر 1788 نوں جمیا۔ اونے 1917 چ لیڈز چ اپنا کاروبار شروع کیتا۔ اونے 1924 چ پورٹلینڈ سیمنٹ ایجاد کیتا۔ اودا کم اودے نکے پتر ولیم نے سنبھالیا ہویا سی تے اودا وڈا پتر جیمز لیڈز چ اک اکاؤنٹینٹ دا کم کردا سی۔ جوزف 1844 چ ریٹائر ہو گیا تے کاروبار دا اپنا حصہ جیمز دے ناں کرا دتا۔ جوزف 20 مارچ 1855 نوں مر گیا۔

گٹھ:موجد
جان اٹناسوف

جان اٹناسوف اک امریکی فزکس گرو سی۔ اونے پہلا آٹومیٹک ڈجیٹل کمپیوٹر ایجاد کیتا۔ اودا پیو بلغاریہ توں امریکہ آیا سی۔ اٹناسوف اک پرفیسر، گورمنٹ دا جنگ دے دوران رسرچ ڈریکٹر تے سنگت کھوج دا سردار ریا۔ اوہ 1970 تے 1980 چ اپنی کمپیٹر دے بارے چ رسرچ دی وجہ توں مشہور ہویا جیڑی اونے آئیوا کالج چ کیتی سی۔ اوہ 4 اکتوبر 1903 نوں ہیملٹن، نیو یارک چ جمیا سی۔ اودا پیو اک الیکٹریکل انجینیئر تے سکول چ استاد سی۔ اودی ماں ریاضی دی استانی سی۔ اوہ نکی عمر چ ای ریاضی سکھ گیا سی تے اونے آئیوا کالج توں ریاضی چ ماسٹرز دی ڈگری لئی۔ اوہ 15 جون 1995 نوں میری لینڈ چ مر گیا۔

گٹھ:موجد
منگولی

**منگولی** اک بولی دا ناں اے جیہڑی منگولیا تے چین چ بولی جاندی اے۔ ایدے بولن والیاں دی گنتی 57 لکھ اے تے ایدے 90٪ منگولیا دے وسن والے وی نیں۔ اے منگولیا چ سرکاری بولی منی جاندی اے تے ایے بولی دا جوڑ الطائی بولیاں دے ٹبر نال اے۔ منگولیا چ بولن والیاں دی کنتی 25 لکھ اے تے چین ج بولن والیاں دی کنتی 27 لکھ اے۔

گٹھ:بولیاں
گٹھ:بولی
گٹھ:دنیا دیاں بولیاں
گٹھ:زباناں
گٹھ:لسانیات
گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس
گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں
گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں
جارجی باباکن

جارجی باباکن اک سوویت انجنیئر سی جیڑا سوویت خلائی پروگرام چ کم کر ریا سی۔ اوہ لافوچکن ڈیزائن بیرو چ چیف ڈیزائنر دے طور تے 1965 چ لگ گیا تے مرن تک اے کم کردا ریا۔ اوہ 13 نومبر 1914 نوں جمیا۔ اوہ شروع چ ریڈیو انجنیئرنگ تے کم کردا ریا۔ اونے اے کم ماسکو ٹیلیفون کمپنی توں شروع کیتا جتھے اوہ 1930 چ کم کرن لگ پیا۔ اودے ڈیزائن بڑے چنگے سن تے اودے ڈیزائن دے خلائی جعاز چند تے اترے تے اوتھوں پتھر لے کے آۓ۔ اودے ناں تے لافوچکن کمپنی نے اک فرم بنائی جیڑی خلائی جعاز ڈیزائن کردی اے۔ اوہ 3 اگست 1971 نوں مر گیا۔

گٹھ:موجد
وورو

**وورو** اک بولی دا ناں اے جیہڑی تھلویں اسٹونیا چ بولی جاندی اے۔ ایدا جوڑ فن اویغر بولیان دے ٹبر نال اے۔ ایدے بولن والیاں دی کنتی 70000 دے نیڑے اے۔ اسٹونیا دے کئی لکھاری شاعر اینوں ورتدے نیں۔

گٹھ:بولیاں
گٹھ:بولی
گٹھ:دنیا دیاں بولیاں
گٹھ:زباناں
گٹھ:لسانیات
گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس
گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں
گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں
پولی

**پولی یا پولتھانی** جاں لہستانی اک بولی اے جیہڑی پولینڈ(لہستان)  تے ہور کئی دوجے دیساں چ بولی جاندی اے۔ ایدا جوڑ لیندی سلاوک بولیاں دے ٹبر نال اے۔ ایدے بولن والیاں دی گنتی 4 کروڑ دے نیڑے اے۔ تے بولن نال دنیا چ ایدا نمبر 27 واں اے۔

گٹھ:بولیاں
گٹھ:بولی
گٹھ:دنیا دیاں بولیاں
گٹھ:زباناں
گٹھ:لسانیات
گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس
گٹھ:یورپ دیاں بولیاں
گٹھ:یورپی دیساں دیاں بولیاں
بکمال

**بکمال** اک بولی دا ناں اے جیہڑی ناروے چ بولی جاندی اے۔ ایدے بولن والیان دی 50 لکھ اے تے جگ ج ایدے بولن والیان دا نمبر 111وان اے۔ بکمال دا ارتھ اے کتاب دی بولی۔ بکمال نون ناروے دی 85 تون 90٪ لوک بولدے نیں۔ دوجے دیسان دے پرھاکواں نوي وی ایہو ای بولی سکھائی جاندی اے۔

گٹھ:بولیاں
گٹھ:بولی
گٹھ:دنیا دیاں بولیاں
گٹھ:لسانیات
گٹھ:زباناں
گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس
گٹھ:یورپ دیاں بولیاں
گٹھ:یورپی بولیاں
گٹھ:یورپی دیساں دیاں بولیاں
فنی

**فنی** اک بولی دا ناں اے جیہڑی یورپ دے دیساں فنلینڈ سویڈن ناروے اسٹونیا تے روس دیاں کج تھانواں چ بولی جاندی اے۔ ایدے بولن والیاں دی گنتی 60 لکھ دے نیڑے اے۔ فنی نفلیند

گٹھ:بولیاں
گٹھ:بولی
گٹھ:دنیا دیاں بولیاں
گٹھ:لسانیات
گٹھ:زباناں
گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس
گٹھ:یورپ دیاں بولیاں
گٹھ:یورپی بولیاں
گٹھ:یورپی دیساں دیاں بولیاں
کیٹلونی بولی

**کیٹلونی** اک بولی اے جیہڑی اندورہ سپین، کیتلونیا تے ہور تھاں واں چ بولی جاندی اے۔ کیٹلونی دا جوڑ رومانی بولیاں نال اے۔ ایدے بولن والیاں دی گنتی 92 لکھ دے نیڑے اے تے جگ چ ایدا نمبر 93واں اے۔ ایہ بولی لاطینی بولی چوں بنی۔ بارسیلونا ایہ بولی دے بولݨ آلیان دا وڈا شہر اے۔

گٹھ:بولیاں
گٹھ:بولی
گٹھ:دنیا دیاں بولیاں
گٹھ:زباناں
گٹھ:لسانیات
گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس
گٹھ:سپین دیاں بولیاں
گٹھ:یورپ دیاں بولیاں
گٹھ:یورپی بولیاں
گٹھ:یورپی دیساں دیاں بولیاں
راجر بیکن

راجر بیکن اک انگریز فلسفی تے پادری سی جینے عدسہ دے اتے رسرچ کیتی۔ اوہ یورپ دے پہلے بندیاں چوں اک سی جینے سینسی طریقے نوں ورتن تے زور دتا۔ اوہ 1214 نوں الچسٹر چ جمیا۔ اوہ آکسفورڈ چ پڑدا ریا۔ بیکن نے اپنے جیون دا کافی حصہ پڑن چ لنگایا تے اوہ آکسفورڈ چ ای پڑان لگ پیا۔ اوہ اوتھے ارسطو دے اتے لیکچر دیندا سی۔ اوہ عرب سینسداناں توں کافی متاثر سی تے اونے اوناں دے کماں دے اتے رسرچ کیتی تے اوناں نوں آکسفورڈ ج پڑایا۔ اوہ 1294 نوں مر گیا۔

گٹھ:موجد
ڈونٹ بانکی

ڈونٹ بانکی اک ہنگری دا مکینیکل انجنیئر سی جینے دوجیاں کج شیواں دے نال کاربریٹر ایجاد کیتا تے 1893 چ جانوس سونسکا دے نال رل کے کاربریٹر نوں بانکی-سونسکا انجن چ ورتیا۔ اودی ایجاد نال گڈیاں دی ڈولپمنٹ اگے ٹری کیونجہ اودی ایجاد توں پہلاں ہوا تے بالن نوں مکس کرن دا کوئی کم کرن آلا طریقہ نئی سی۔ اوہ 1 چون 1859 نوں جمیا سی تے 1 اگست 1922 نوں مر گیا۔
ولیڈمر بارانوف-روسین

ولیڈمر بارانوف-روسین اک روسی-فرانسیسی مورت نگار سی جینے یہودیت|یہودیاں دی علیحدہ پہچان ٹوری۔ اوہ 1888 نوں پہودیاں دے کعر جمیا۔ 1903 توں 1907 تک امپیریال اکیڈمی آف آرٹس چ پڑدا ریا۔ 1910 چ اوہ پیرس آ گیا جتھے اوہ کافی ویلے تک کم کردا ریا۔ اوہ روس 1914 چ واپس آگیا۔ اونے اوتھے تے آسلو چ کئی نمائشاں کیتیاں۔ اونے 1925 چ فرانس دی شہریت لے لئی۔ دوجی جنگ عظیم چ جدوں جرمنی نے فرانس تے قبضہ کیتا اونوں پھڑ لیا گیا تے اودھے یہودی ہون دی وجہ توں اونوں 1944 چ مار دتا گیا۔
چیک بولی

**چیک بولی** چیک لوک راج چ بولی جان اک بولی اے ایدا جوڑ لیندی سلاوی بولیاں نال اے اے اک کروڑ 20 لکھ لوکاں دی ماں بولی اے 20 ویں صدی دے انت تک اینون بوہیمیئن کیا جاندا سی۔ اے بولی پولی تے سلاوک بولی دے نیڑے اے۔ ایس بولی دا جگ وچ نمبر 70واں اے۔

گٹھ:بولیاں
گٹھ:بولی
گٹھ:دنیا دیاں بولیاں
گٹھ:زباناں
گٹھ:لسانیات
گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس
گٹھ:یورپ دیاں بولیاں
گٹھ:یورپی بولیاں
گٹھ:یورپی دیساں دیاں بولیاں
ترک بولی

**ترک بولی** 7 کروڑ 70 لکھ لوکاں دی پہلی بولی اے اے ترک بولیاں دے ٹبر دی اک بولی اے اے ترکی، اتلے قبرص تے ہور کج دیساں چ بولی جاندی اے۔ جرمنی دے ترک مہاجر وی اینوں بولدے نیں۔

گٹھ:بولیاں
گٹھ:بولی
گٹھ:دنیا دیاں بولیاں
گٹھ:لسانیات
گٹھ:زباناں
گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس
گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں
گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں
گٹھ:یورپ دیاں بولیاں
گٹھ:یورپی بولیاں
گٹھ:یورپی دیساں دیاں بولیاں
رومانی

**رومانی** اک رومن بولی اے جیہڑی رومانیہ تے مالدووا ج بولی جاندی اے۔ ایدے بولن والیان دی گنتی 24 توں 28 ملین دے نیڑے اے تے جگ دیاں بولیاں ج ایدا نمبر 34واں اے۔ اے رومانیہ تے مولدووا چ سرکاری بولی اے۔

گٹھ:بولیاں
گٹھ:بولی
گٹھ:دنیا دیاں بولیاں
گٹھ:لسانیات
گٹھ:زباناں
گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس
گٹھ:یورپ دیاں بولیاں
گٹھ:یورپی بولیاں
گٹھ:یورپی دیساں دیاں بولیاں
ڈنمارکی

**ڈنمارکی** اتلی جرمن بولیاں دی اک بولی اے۔ ڈنمارکی ڈنمارک تے جرمن صوبے شلسوگ ہولسٹائن چ بولی باندی اے۔ ایدے بولن والیاں دی گنتی 60 لکھ دے نیڑے اے تے جگ چ ایدا نمبر 102واں اے۔

گٹھ:بولیاں
گٹھ:بولی
گٹھ:دنیا دیاں بولیاں
گٹھ:زباناں
گٹھ:لسانیات
گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس
گٹھ:یورپ دیاں بولیاں
گٹھ:یورپی بولیاں
گٹھ:یورپی دیساں دیاں بولیاں
انڈونیشیائی بولی

**انڈونیشی** انڈونیشیا دی سرکاری بولی اے انڈونیشی، مالے دی ریاؤ بولی دا اک انگ اے۔ اے بولی آسٹرونیشیائی بولیاں دے ٹبر دی اک بولی اے ایدے بولن والیان دی گنتی 16 کروڑ توں اپر اے تے ایدا نمبر 41 اے۔

گٹھ:بولیاں
گٹھ:بولی
گٹھ:دنیا دیاں بولیاں
گٹھ:لسانیات
گٹھ:زباناں
گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس
گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں
گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں
گٹھ:انڈونیشیا دیاں بولیاں
اینتھنی بارنگر

اینتھنی بارنگر اک کینیڈین-امریکی جیو فزکس دا گرو سی۔ اونے معدنیات دی کھوج چ خاص ٹیکنالوجی ایجاد کیتی۔ اودی سب توں مشہور ایجاد INPUT سسٹم اے جس دی وجہ توں ارباں ڈالراں دیاں معدنیات دے ٹعیر لبے گۓ نیں۔ بارنگر 20 اکتوبر 1925 نوں جمیا۔ اوہ یونیورسٹی چ پڑن توں پہلاں برطانوی فوج دی طرفوں دوجی جنگ عظیم چ لڑدا ریا۔ 1948 چ اوہ لندن یونیورسٹی چ پڑن لگ پیا۔ اونے 1954 چ پی ایچ ڈی دی ڈگری لئی۔ اوہ پڑن توں بعد کج عرصہ کینیڈا چ کم کردا ریا جتھے اونے INPUT ایجاد کیتا۔ اونے 1961 چ اپنی کمپنی کھول لئی جینے کئی معدنیاتاں دے ٹعیر لبے۔ اوہ 1989 چ ریٹائر ہو گیا تے 15 اگست 2009 نوں مر گیا۔

گٹھ:موجد
جان لوئی بیارڈ

جان لوئی بیارڈ اک سکاٹ انجنیئر تے موجد سی جینے ٹی وی ایجاد کیتا۔ جان ڈنبارٹنشائر چ 13 اگست 1888 نوں جمیا سی۔ اوہ کج عرصہ گلاسگو دی یونیورسٹی چ پڑدا ریا مگر پہلی جنگ عظیم شروع ہو گئی تے اوہ اگے نا پڑ سکیا۔ اونے کئی دوجے انجنیئراں دے کماں توں فیض لیندے ہوۓ اپنا پہلا ٹی وی 1925 نوں ایجاد کر لیا۔ اوہ 14 جون 1946 نوں سسکس، انگلستان چ مر گیا۔

گٹھ:موجد
ولاپک

ولاپک اک بنائی ہوئی بولی اے۔ اینوں 1880 چ اک جرمن مارٹن شلائیر نے بنایا۔ اوہ اک پاردی سی اودا کہنا سی جے اونوں خدا نے کیعا جے او اک نویں بولی بناۓ اے سعاب کیتا گیا اے جے ولاپک دے بولن والے 20 توں 30 تک نیں۔ ولاپک دا شبر پنڈھا چوکھا سارا انگریزی اے کج جرمن تے فرنچ بول وی ہے نیں۔

گٹھ:بولیاں
گٹھ:بولی
گٹھ:دنیا دیاں بولیاں
گٹھ:زباناں
گٹھ:لسانیات
گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس
گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں
گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں
گٹھ:یورپ دیاں بولیاں
گٹھ:یورپی بولیاں
گٹھ:یورپی دیساں دیاں بولیاں
سربی

**سربی** اک تھلویں سلاوی بولی اے جیہڑی سربیا کوسوو تے بوسنیا ہرزیگوینیا چ بولی جاندی اے۔ ایدے بولن والیاں دی گنتی اک کروڑ 20 لکھ دے نیڑے اے تے جگ چ 63ویں نمبر تے اے۔

گٹھ:بولیاں
گٹھ:بولی
گٹھ:دنیا دیاں بولیاں
گٹھ:لسانیات
گٹھ:زباناں
گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس
گٹھ:یورپ دیاں بولیاں
گٹھ:یورپی بولیاں
گٹھ:یورپی دیساں دیاں بولیاں
یوگن باؤمان

یوگن باؤمان اک جرمن کیمسٹری گرو سی۔ اوہ پہلا بندہ سی جینے پی وی سی بنایا تے کارل شوٹن نال رل کے شوٹن-باؤمان ریایکشن لبے۔ باؤمان 12 دسمبر 1846 نوں سٹٹگارٹ، جرمنی چ جمیا۔ اوہ سٹٹگارٹ یونیورسٹی چ پڑدا ریا۔ اونے 1872 چ پی ایچ ڈی دی ڈگری لئی۔ اوہ 1882 نوں برلن دی فزیالوجی دی یونیورسٹی چ پروفیسر لگ گیا۔ اودے پنج بچے سن تے اوہ 3 نومبر 1896 نوں دل دے مسئلے توں مر گیا۔
سلواک

**سلواک** لیندی سلاوی بولیاں دے ٹبر دی اک بولی اے جیدے بولن والیاں دی گنتی 70 لکھ اے تے جیدا جگ چ نمبر 106واں اے۔ اے بولی سلواکیہ تے نال والے دیسان تے امریکہ چ بولی جاندی اے۔ سلواکیہ دی اے سرکاری بولی اے۔ 

گٹھ:بولیاں
گٹھ:بولی
گٹھ:دنیا دیاں بولیاں
گٹھ:لسانیات
گٹھ:زباناں
گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس
گٹھ:یورپ دیاں بولیاں
گٹھ:یورپی بولیاں
گٹھ:یورپی دیساں دیاں بولیاں
لتھوانی

**لتھوانی** لیتھوینیا دی سرکاری بولی اے۔ ایدا جوڑ بالٹو سلاوی بولیاں دی ٹولی نال اے۔ ایدے بولن والیان دی گنتی 29 لکھ دے نیڑے اے۔ ایدے چ رومی لپی ورتی جاندی اے۔

لتھوانیائی بولی*' (*lietuvių kalba
'') لتھوانیا دی سرکاری بولیہے اتے یورپی یونین دی اک منی گئی بولی ہے۔ اسنوں لتھوانیا وچّ تقریباً29 لکھ لوک اتے ہورناں دیساں وچّ تقریباً200,000 لوک بولدے ہن۔ اسنوں لاطینی لپی وچّ لکھیا جاندا ہے۔ .

## حوالے

گٹھ:بولیاں
گٹھ:بولی
گٹھ:دنیا دیاں بولیاں
گٹھ:لسانیات
گٹھ:زباناں
گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس
گٹھ:یورپ دیاں بولیاں
گٹھ:یورپی بولیاں
گٹھ:یورپی دیساں دیاں بولیاں
بلغاری

**بلغاری** سلاوی بولیاں دے ٹبر دی اک بولی اے اے بلغاریہ تے نال دے دیساں چ بولی جاندی اے۔ ایدے بولن والیاں دی گنتی 90 لکھ اے تے ایدا جگ چ نمبر 61واں اے۔

گٹھ:بولیاں
گٹھ:بولی
گٹھ:دنیا دیاں بولیاں
گٹھ:لسانیات
گٹھ:زباناں
گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس
گٹھ:یورپ دیاں بولیاں
گٹھ:یورپی بولیاں
گٹھ:یورپی دیساں دیاں بولیاں
ویونت: چنگے آرٹیکل

پنجابی وکیپیڈیا دے ناپ نوں اچا تے چنگا کرن لئی اک ویونت دا مڈ رکھیا جاریا اے جیدا ناں اے ویونت: چنگے آرٹیکل۔  پنجابی وکیپیڈیا دے ناپ نوں تے کوالٹی نوں ودیا کرن ليی اے سوچیا گیا جے ایدے چ انگریزی جرمن تے ہور دوجے وکیپیڈیا وانگوں کچ چنگے آرٹیکل بنا‎ جان جیڑے پنجابی وکیپیڈیا  دے ادھارن یا مثال ہون تے جناں نوں ناپ من کے دوجے آرٹیکل وی ایسے ناپ تے لکھے جان۔ بیٹھک چ ایہ گل پہلے ٹوری گئی۔ سنگیاں دے ہاں کرن تے اینوں ہن ایتھے دسیا جاریا اے۔ 

**[[اک چنگا آرٹیکل کنج دا ہوندا اے ؟]]** چنگا آرٹیکل :چنگا لکھیا ہوۓ، ٹھیک لکھیا ہوۓ، وڈا ہوۓ، نیوٹرل ہوۓ، جمیا ہوۓ، مورتاں نقشے تے گراف دتے ہون۔

## چنگے آرٹیکل
گوئی وی آرٹیکل جیڑا اتے دتے گۓ ناپ تے پورا اترے اوہ چنگےاں دی لسٹ چ آ سکدا اے۔ کوئی وی سنگی کسے وی آرٹیکل نون ایہ ویخدیاں ہویآن جے ایہ ایس ناپ تے پورا اتر ریا اے لسٹ چ پاسکدا اے۔ تھلے وکھریاں گٹھاں چ کج آرٹیکل دتے گۓ نیں جیڑے چنگے آرٹیکل بننے چائیدے نیں۔

بولیاں : پنجابی، انگریزی، اردو، پوٹھوہاری،

ناں روپ / شخصیتاں: انور مسعود، بینظیر بھٹو، اعجاز انور، سریندر کور، آڈی مرفی، ڈاکٹر شہباز ملک، مہاراجہ رنجیت سنگھ، انتون چیخوف، نارمن بورلاگ

نگر: لہور، استمبول، اسلام آباد،

دیس: پنجاب، پاکستان، امریکہ، جرمنی

مسیت: شاہی مسیت فیصل مسیت نیلی مسیت

قلعہ: رہتاس، قلعہ لہور

ملے جلے: بنو امیہ, نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ
## نشانی
جیڑے ارٹیکل چنگے آرٹیکل بنان لئی چنے جان گے اونان دے مڈ تے تھلے دتا گیا سچہ لال دینا چاہیدا اے۔
فرانسس بیفور

فرانسس بیفور اک آئرش سی جینے بیفور ناپ ایجاد کیتا تے رائل نیوی چ افسر سی۔ فرانسس دے آباؤ اجداد فرانس توں تلق رکھدے سن۔ اوہ 27 مئی 1774 نوں آئرلینڈ چ جمیا۔ اودا پیو گرجے چ کلرک سی تے اوہ رائل آئرش اکیڈمی دا ممبر سی۔ اودے پیو نے 1792 چ آئرلینڈ دا نوا نقشہ بنایا۔ فرانسس ویلز تے آئرلینڈ چ وڈا ہوندا ریا تے 14 وریاں دی عمر چ پڑھائی چھڈ کے سمندری جعازاں تے کم کرن لگ گیا تے آپے پڑ لکھ گیا۔ اوہ اپنے ویلے دے بہترین سینسداناں تے ریاضی گرواں دا سنگی سی۔ اوہ فیر کج ویلے بعد رائل نیوی چ پعرتی ہو گیا جتھے اونے بیفور ناپ ایجاد کر لیا۔ اونے کج کتاباں وی لکھ ماریاں۔ اوہ 17 دسمبر 1857 نوں مر گیا۔

گٹھ:موجد
ارنسٹ بیو

ارنسٹ بیو اک روس چ جمن آلا فرانسیسی پرفیوماں بنان آلا اے جینے Chanel No.5 پرفیم ایجاد کیتی جیڑی کہ دنیا دی سب توں مشہور پرفیوم اے۔ اوہ 8 دسمبر 1881 نوں ماسکو چ جمیا۔ اودا پیو اک مشہور پرفیوماں بنان آل سی تے اوہ روسی سلطنت دے دربار دا سپلائر سی۔ اوہ فرانس ٹر گیا تے 2 ورے فوج چ ملازمت کیتی جیدے بعد اوہ ماسکو 1902 چ گیا تے پنج وریاں بعد اونے 1907 چ پرفیوم دا علم سکھ لیا۔ اوہ فرانس گیا تے اونے 1921 چ Chanel No.5 ایجاد کیتا۔ اوہ فورا بوت مشہور ہو گیا۔ اوہ 9 جون 1961 نوں مر گیا۔

گٹھ:موجد
اک چنگا آرٹیکل کنج دا ہوندا اے ؟

کسے آرٹیکل چ جیکر تھلے دتیاں گلاں ہوں تے اوہ چنگا سمجیا جايیگا:

## چنگا لکھیا

لکھت پنجابی چ ستھری لکھی گئی ہوے، گریمر ٹھیک ہوے۔ ترتیب نال لکھی ہوے، سرخیاں دتیاں گیاں ہون۔

## ٹھیک ہوے
جو لکھیا ہوے اودے ثبوت دتے گۓ ہون۔

## وڈا ہوے
آرٹیکل جس چیز تے لکھیا گیا اے اونوں چنگے ول نال تے کھول کے دسیا گیا ہوے تے پڑھ کے کسے چیز دی کمی ناں لگے، پر خواہمخواہ وی آرٹیکل لماں ناں ہوے۔

## نیوٹرل ہوے
نیوٹرل ہوے تے کسے ول چکیا ناں ہوے۔

## جمیا ہوے
روز بدلیا ناں گیا ہوے 

## مورتاں
مورتاں تے نقشے اگر ہوسکے تے لگے ہون تے اوہ وکی کامنز دے ہون تے اوہ آرٹیکل نال رلدے ہون تے اونان تھلے لخیا وی ہوے۔
آرنولڈ بیکمین

آرنولڈ بیکمین اک امریکی کیمسٹری دان سی جینے pH ناپ ایجاد کیتا تے اینوں بنان واسطے اک کمپنی بیکمین انسٹرومینٹس 1934 چ وی ٹوری۔ اوہ 10 اپریل 1900 چ الینوۓ، امریکہ چ جمیا۔ اودا پیو اک لوہار سی۔ اونوں کیمسٹری چ بوت دلچسپی سی۔ اوہ 18 وریاں دا ہویا تے امریکی مارینز چ شامل ہو گیا تے پہلی جنگ عظیم چ لڑن ٹر گیا۔ اونے 1923 چ کیمسٹری چ ایم اے دی ڈگری لئی۔ اوہ کسی الیکٹرانکس دی کمپنی چ ملازم ہو گیا۔ اونے 1928 پی ایچ ڈی دی ڈگری لئی تے پروفیسر لگ گیا۔ اونے 1935 چ pH ناپ ایجاد کیتا تے اپنی کمپنی کھول لئی۔ اوہ 18 مئی 2004 نوں مر گیا۔

گٹھ:موجد
گٹھ:کیمسٹری
کارل بنز

کارل بنز اک جرمن انجینیئر سی جینے جگ دا پہلا پٹرول توں چلن والا انجن ایجاد کیتا سی تے اونے دنیا دی اک وڈی گڈیاں دی کمپنی مرسڈیز-بنز ٹوری۔ اونے اپنی پہلی گڈی 1886 ایجاد کیتی۔ اوہ 25 نومبر 1844 نوں بادرنورتمبرگ چ جمیا۔ جدوں اوہ دو وریاں دا سی تے اودا پیو مر گیا۔ 1871 جدوں اوہ 27 وریاں دا سی تے اونے اپنی ورکشاپ کھول لئی۔ اونے دو سنگیاں نال رل کے سیکلاں ٹھیک کرن دی دکان کھول لئی۔ اونے 1886 چ گڈیاں بنانیاں شروع کردتیاں تے اوہ بوت پیسا کمان لگ گیا۔ پہلی جنگ عظیم دے بعد جرمنی چ معیشت دا مسئلہ بن گیا تے اونے ڈیملر دی کمپنی نال اپنی کمپنی رلا لئی تے 2000 تک اے دو کمپنیاں رل کے کم کردیاں ریاں۔ اوہ 4 اپریل 1929 نوں مر گیا۔

## ہور ویکھو
*بینز پیٹنٹ موٹر ویگن
ولگن کند

ولگن کند اک سخت تے غیر لچکدار تہ اے۔ اے ولگن جھلی دے بار ہوندی اے۔ ولگن کند ولگن نوں کھڑا ہون دا سہارا دیندی اے۔ اے کند ولگن چوں غیر ضروری شیواں بار کڈدی اے۔ ایدا اک وڈا کم اے ہے کہ جدوں پانی ولگن وچ آندا اے تے اے کند ولگن نوں بہتا پھیلن نئ دیندی۔ بیکٹیریا، فنجاۓ، ایلجی تے بوٹیاں دے ولگن وچ ولگن کند ہوندی اے۔ جانوراں تے پروٹوزوا دے ولگن وچ اے کند نئ ہوندی۔
### کم
ولگن کند ولگن نوں سخت تے پینڈا بناندی اے جیدی وجہ توں ایدی راکھی ہوندی اے۔ ولگن کند جانداراں دے جسماں نوں خاص شکل دیندی اے۔
الیگزنڈر بریزنیاک

الیگزنڈر بریزنیاک اک روسی میزائل تے جعازاں دا ڈیزائنر سی جینے جگ دا پہلا راکٹ انجن دا جعاز ایجاد کیتا۔ اوہ 29 دسمبر 1912 نوں ماسکو، روس چ جمیا۔ اوہ کئی وریاں تک ڈیزائنر لگیا ریا جیدے بعد اوہ تجرباتی جعازاں دے بیورو چ شامل ہو گیا۔ اونے بیورو چ پہلا راکٹ انجن توں ٹرن آلا جعاز ڈیزائن کیتا۔ اوہ 7 جولائی 1974 نوں مر گیا۔

گٹھ:موجد
عنڈوپلازمک ریٹیکولم

عنڈوپلازمک ریٹیکولم اک اککیریاٹک واگن دا انگ اے جیڑا ٹبیولز، ویسیکلز تے سسٹرنی نال رل کے اک نٹورک بناندا اے تے ولگن دا اک اہم حصہ اے۔ ایدیاں دو قسماں نے،

### 1۔ رف عنڈوپلازمک ریٹیکولم
رف عنڈوپلازمک ریٹیکولم دی سطح کھردری تے پروٹین بنان آلے رائبوسوم نال بنی ہوندی اے۔

### 2۔ برابر عنڈوپلازمک ریٹیکولم
برابر عنڈوپلازمک ریٹیکولم میٹابالک کم کردا اے تے لپڈ تے پروٹین نال تال میل وی کردا اے۔

## بارلے جوڑ
رائبوسوم

**رائبوسوم** یا **رجسمہ** ولگن دے انگ نے جیڑے امینو ایسڈ نال پروٹین بناندے نے۔ رائبوسوم ولگن دے وڑے کامے نے۔
سائٹوپلازم

سائٹوپلازم ولگن دا اک حصہ اے جیڑا ولگن جھلی دے وچ بند اے۔ یوکیریاٹک ولگن وچ نیوکلیس سائٹوپلازم دا حصہ نئ اے بلکہ اینوں نیوکلیوپلازم کیندے نے۔
سینٹریول

سینٹریول پیپے دی مورت ورگا ولگن دا اک انک اے جیڑا کے جانوراں کیریاٹک ولگناں وچ ہوندا اے۔ سینٹریول دی دیواراں نو پروٹین ٹیوباں دی بنی ہوندی اے۔ سینٹروسوم سینٹروسول دے جوڑے نوں کیندے نیں جیڈا نال نال رل جاندا اے تے ایدے آلے دوالے گاڑہ مادہ جم جاندا اے۔ 

گٹھ:سائنس
گٹھ:سائنسی علم
پلاسٹڈز

پلاسٹڈز ایلجی تے بوٹیاں دے ولگناں دے اہم انگ نے۔ اے بوٹیاں نوں رنگ دین دا کم کردا اے۔ایدیاں تین قسماں نے۔
### 1۔ کروموپلاسٹ
کروموپلاسٹ بوٹیاں نوں ہرے رنگ دے علاوہ دوجے رنگ دیندا اے۔ اے پھولاں تے پھلاں دے وچ ہوندا اے۔
### 2. کلوروپلاسٹ
کلوروپلاسٹ بوٹیاں دے اس حصے وچ ہوندا اے جیڑا سبز رنگ دا ہوندا اے۔

### 3. لیکوپلاسٹ
اے بوٹیاں دے اس حصے وچ ہوندا اے جیدے وچ بوٹے کھانا سنبھالدے نیں۔
ویکیول

ویکیول اک جلی چ لپٹیا اک ولگن دا انگ ہوندا اے جیڑا کے سارے جانوراں تے بوٹیاں تے کج پروٹسٹاں چ پایا جاندا اے۔ ویکیول اک قسم دے تھیلا ہوندا اے جیدے چ پانی ہوندا اے اس پانی چ آرگینک تے غیر آرگینک مالیکیول مکس ہوندے نیں۔ اس پانی چ انزیم وی حل ہوۓ ہوندے نیں۔
مائٹوکونڈریا

مائٹوکونڈریا ولگن دا اک انگ اے جیڑا جھلی دے اندر ہوندا اے۔ ڑائامیٹرر وچ ایناں دا ناپ 0.5 توں لے کے 10 مائکرومیٹر ہے۔ مائٹوکونڈریا نوں طاقت دا گھڑ وی کیندے نے کیوںکہ اے ولگن نوں کیمیائ طاقت دیندا اے۔ ولگن نوں طاقت دین دے نال نال اے ہور وی بہت سارے کم کردا اے۔

گٹھ:سائنس
گٹھ:سائنسی علم
نکولے بناردوس

نکولے بناردوس اک روسی موجد سی جینے 1881 چ کاربن ویلڈنگ ایجاد کیتی جیڑی آرک ویلڈنگ دا اک مؤثر ترین طریقہ اے۔
لاسزلو برو

لاسزلو برو اک ہنگری دا صحافی سی جینے بال پواؤنٹ ایجاد کیتا۔ برو بوداپست، آسٹریا-ہنگری چ 29 ستمبر 1899 نوں جمیا سی۔ اونے 1931 چ بال پواؤنٹ پیش کیتا۔ اوہ ہنگری چ صحافی دا کم کردا سی تے اونے ویکھیا کہ اخبار دی سیاخی فورا سک جاندی اے۔ اس سیاخی نوں اونے بال پواؤنٹ چ ورتیا تے اونے کامیابی ہوئی۔ اوہ 1943 نوں آرجنٹینا ٹر گیا جتھے اونے کاروبار سروع کر دتا۔ اوہ 24 اکتوبر 1985 نوں بیونس آئرس، آرجنٹینا چ مر گیا۔

گٹھ:موجد
گٹھ:ھنگری
کلارنس برڈزآئی

کلارنس برڈزآئی اک امریکی موجد سی جینوں اج کل دے کھانے جمان دے طریقے دا موجد سمجیا جاندا اے۔ اونوں انیوٹ لوکاں نے برفیلے پانی چ مچھیاں پھڑنا سکھایا جتھوں اونوں سکھیا کہ اوہ مچھی جیڑی -40 ڈگری سینٹی گریڈ تک ٹھنڈی ہوۓ اوہ ہر ویلے تازہ ریندی اے اس توں اونے کھانے نوں ٹھنڈا کرن دا کاروبار شروع کیتا۔ اوہ 9 دسمبر 1886 نوں بروکلن چ جمیا سی تے 7 اکتوبر 1956 نوں مر گیا۔
جیمز بلیکٹن

جیمز بلیکٹن اک انگریز-امریکی فلم پروڈیوسر سی جینے Stop-Motion تے ہتھ نال بنائی اینیمیشن دیاں فلماں بنائیاں۔ اوہ 5 جنوری 1875 نوں یارکشائر، انگلستان چ جمیا سی۔ جدوں اوہ 10 وریاں دا سی تے اودا ٹبر نیو یارک شہر ٹر گۓ۔ اونے پہلاں کج فلماں بنان دی کوشش کیتی جیڑی ناکام رئی۔ اونے فیر اک نوے طریقے نال فلم بنائی جیڑی بوت مشہور ہوئی۔ اس طریقے نوں Stop-Motion اینیمیشن کیندے نیں۔ اوہ اک روڑ حادثے چ 13 اگست 1941 نوں مر گیا۔

گٹھ:موجد
آٹو بلاتھی

آٹو بلاتھی اک ہنگری دا الیکٹریکل انجنیئر سی جینے ٹرانسفارمر، واٹ میٹر، اے سی موٹر تے ٹربو جنریٹر ایجاد کیتا۔ اونے اے شیواں 1883 گانز ورک کمنی دچ کم کردیاں ایجاد کرنیاں شروع کیتیاں۔ اونے 1885 چ دو سنگیاں نال رل کے ٹرانسفارمر ایجاد کیتا۔ اس سینسی کم توں علاوہ اونے شطرنج دے مسئلے وی ایجاد کیتے سن۔

گٹھ:موجد
فیودر بلینوف

فیودر بلینوف اک روسی موجد سی جینے پہلا ٹریکاں دے اتے ٹرن والی ویگن ایجاد کیتی۔ جیڑی اونے 1877 چ ایجاد کیتی۔ اس توں بعد اونے بھاپ توں ٹرن آلا ٹریکٹر ایجاد کیتا جیڑا کاٹرپلر ٹریکاں تے ٹردا سی۔ اینوں اونے تجربے دے نال ٹھیک کیتا تے 1896 چ کساناں دی نمائش چ پیش کیتا۔

گٹھ:موجد
امیل برلنر

امیل برلنر اک جرمنی چ جمن آلا امریکی موجد سی جینے گراموفون ریکارڈ ایجاد کیتا۔ اونے برلنر گراموفون کمپنی وی 1895 چ ٹوری تے اینوں برطانیہ، جرمنی تے کینیڈا چ لے گیا۔ اوہ 20 مئی 1851 نوں ہینور، جرمنی چ جمیا۔ 1870 چ امریکہ ٹر گیا تے ٹیلیفون دا مائک نوں بہتر کیتا۔ 1886 چ برلنر آواز نوں ریکارڈ کرن دے راہ لب ریا سی۔ اونے 1887 چ گراموفون ایجاد کر لیا تے اپنی کمپنی ٹور لئی۔ اونے ڈسک ریکارڈ توں علاوہ اونے نئی قسم دی کھڈی ایجاد کیتی جیدیں توں کپڑا وڈے پیمانے تے بنایا جاسکدا سی، اک آواز دی ٹائل تے اک پرانی قسم دا ہیلیکاپٹر ایجاد کیتا۔ اونے ہیلیکاپٹر بنان دی اک کمپنی وی ٹوری۔ اوہ 3 اگست 1929 نوں دل دے دورے توں مر گیا۔

گٹھ:موجد
کیتھرین بلوجٹ

کیتھرین بلوجٹ پہلی عورت سی جینے کیمبرج یونیورسٹی چوں فزکس چ پی ایچ ڈی دی ڈگری لئی سی۔ اونے انج دا شیشہ ایجاد کیتا جیڑا زیادہ روشنی واپس نئی سٹدا۔ اوہ 10 جنوری 1898 نوں شنیکٹیڈی، نیو یارک، امریکہ چ جمیا۔ اوہ نیو یارک شہر چ پڑدی رئی سی۔ ماسٹرز دی ڈگری لین توں بعد اوہ جنرل الیکٹرک چ کم کرن لگ گئی۔ اونے اوتھے اے شیشہ ایجاد کیتا۔ اوہ 12 اکتوبر 1979 نوں نیو یارک چ مر گئی سی۔
سلوون

**سلوون** اک دکھنی سلاوی بولی اے جینوں پوری دنیا چ 24 لکھ دے نیڑے لوک بولدے نیں تے جنان چوں بعوتے سارے سلوینیا ج ریندے نیں۔ سلوون یورپی جث دیاں 23 سرکاری بولیاں چون اک اے۔ جگ وچ بولن والیاں دے سعاب نال ایدا نمبر 178واں اے۔

گٹھ:بولیاں
گٹھ:بولی
گٹھ:دنیا دیاں بولیاں
گٹھ:لسانیات
گٹھ:زباناں
گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس
گٹھ:یورپ دیاں بولیاں
گٹھ:یورپی بولیاں
گٹھ:یورپی دیساں دیاں بولیاں
ملیئن

**ملیئن** (نمبر: 1,000,000) (انگریزی: Million)، گݨتی دی اک قیمت، نمبر، عدد یا ہݨسا اے۔  اک مِلیئن (1,000,000) وچ دس لکھ ہُندے نیں۔ 

ملیئن، گݨتی وچ 7 ڈیجیٹس دے سِلسلے دا پہلا عدد اے۔

1000 × 1000 = 100000

1 مِلیئن = 1,000,000 = 10^6 

## حوالے

گٹھ:گݨتی
گٹھ:گݨتی دیاں اکائیاں
نیوکلیس (ولگن)

نیوکلیس ولگن وچ اک گول جی شۓ اے۔ نیوکلیس ولگن وچ کم کرن دا گھڑ اے۔ نیوکلیس اککیریاٹک ولگناں تے جھلی دے وچ ہوندا اے۔ ایدے وچ ڈی ۔این ۔اے تے پروٹین ہوندے نے جیڑے رل کے کروموسومز بناندے نے۔
### تاریخ
---------

نیوکلیس سب توں پہلاں لبھیا ہویا انگ اے۔ اینوں لیونہا‍‌ؤک نے سب توں پہلاں لبہیا سی فیر رابرٹ برا‎‍‍ؤن نے 1831 وچ ایدے بارے وچ ہور بحکیک کیتی۔ ‍
### بناوٹ
---------
جانوراں وچ اے سب توں وڈا ولگن دا انگ اے۔ ایدے وچ ڈی ۔این ۔اے دی صورت وچ کروموسومز ہوندے نے، جیڑے اک ولگن توں دوجا ولگن بناندے نے۔
## گیلری

Image:Diagram human cell nucleus multilang.svg
Image:Micrograph of a cell nucleus.png
Image:HeLa Hoechst 33258.jpg
Image:Flemming1882Tafel1Fig14.jpg


گٹھ:سائنس
گٹھ:سائنسی علم
گولجی مادے

گولجی مادے اککیریٹک ولگن دے خاص انگ نے۔ اینوں پہلی وار 1898 وچ اک اطالوی ڈاکٹر کیمیلو گولجی نے لبیا۔ جیدی وجہ توں ایدا ناں گولجی مادے رکھیا۔ گولجی مادے ولگن دے بہت سارے نکے نکے کم وی کرے نے۔
تحصیل دریا خان

**تحصیل دریا خان**، پنجاب، پاکستان دے ضلع بھکھر دی اک تحصیل اے۔

گٹھ:پنجاب دیاں تحصیلاں
گٹھ:ضلع بھکھر
رابرٹ براؤن

**رابرٹ براؤن** نے ولگن وچ نیوکلیس لبن دا کم کیتا۔

## بارلے جوڑ

گٹھ:کوپلے ٹکا لین والے
گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
کروشیائی بولی

**کروشیائی** اک جنوبی سلاوی بولی اے جیہڑی کروشیا تے بوسنیا تے ہرزیگووینا وچ بولی جاندی اے۔ ایہدے بولن والیاں دی تعداد 6,214,643 (1995) سی تے دنیا ایہدا نمبر 100واں اے۔ ایہ بولی لاطینی لپی وچ لکھی جاندی اے۔

گٹھ:بولیاں
گٹھ:دنیا دیاں بولیاں
گٹھ:یورپ دیاں بولیاں
گٹھ:یورپی بولیاں
گٹھ:یورپی دیساں دیاں بولیاں
اسٹونی

**اسٹونی** اسٹونیا دی سرکاری بولی اے جینوں 11 لکھ دے نیڑے لوک بولدے نیں۔ اے اک یورالی بولی اے جیڑی فنی دے نیڑے اے۔ ایدا جگ چ نمبر 243واں اے تے اے لاطینی لپی چ لکھی جاندی اے۔

گٹھ:بولیاں
گٹھ:بولی
گٹھ:دنیا دیاں بولیاں
گٹھ:لسانیات
گٹھ:زباناں
گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس
گٹھ:یورپ دیاں بولیاں
گٹھ:یورپی بولیاں
گٹھ:یورپی دیساں دیاں بولیاں
انٹونیو کینوا

**انٹونیو کینوا** (1757 – 1822)وینس اٹلی دا اک بت بنان والا سی اونے چٹے پتھر نال کلاسیکی رنگ چ بت بناۓ۔ 

## مورت نگری

File:Psyche revived Louvre MR1777.jpg
File:Canova-Three Graces 0 degree view.jpg
File:Canova-Magdalene 45 degree view.jpg


### بارلے جوڑ
فراؤنکرخے

**فراؤنکرخے** میونخ تے فرائیبرگ، جرمنی دے آرچ بشپ دا گرجا اے۔ اے دور توں دسدا اے تے اینوں میونخ دا نشان سمجیا جاندا اے۔ اینوں 1494 ج بنایا گیا سی اینوں گوتھک نمونے تے لال اٹاں نال بنایا گیا سی۔ ایدے چ 20000 لوک بیٹھ سکدے نین تے مینار دی اچائی 99 میٹر اے۔

### بارلے جوڑ

* فراؤنکرخے
بی ایم ڈبلیو چار سلنڈر

**بی ایم ڈبلیو چار سلنڈر** میونخ جرمنی دی تکن والی چیز اے۔ اے پچھلے 30 وریاں توں بی ایم ڈبلیو میونخ جرمنی دی گڈیاں بنان والی کمپنی دا گڑھ اے۔ اینوں 1999 چ اینون تریخی ہون دی دس دتی گئی۔ اینوں 1968-72 چ بنایا گیا۔ اے 101 میٹر اچی اے۔
ککسہیون

ککسہیون جرمنی دا اک شہر اے۔ اے اتلے سمندر دے کنڈے تے جرمن صوبے تھلویں سیکسنی چ ہیگا اے۔ 

## بارلے جوڑ
نمفنبرگ محل

**نمفنبرگ محل** میونخ جرمنی چ بیرک نمونے تے بنیا ہویا اک محل اے جیڑا باویریا دے بادشاہواں دا گرمیاں چ رہن دی تھاں سی۔ اے محل 1664 چ بنن ل
لگا تے ویلے نال ایدے چ وادے ہوندے گۓ۔ اینوں سلانہ 3 لکھ لوک ویکھن اندے نیں تے اے میونخ چ ٹرن پھرن والیاں دا وڈا گڑھ اے۔

## ہور پڑہو
*سوہنیاں دی گیلری
## بارلے جوڑ

گٹھ:میونخ
گٹھ:لڈوگ II
تحصیل بھکھر

**تحصیل بھکھر**، پنجاب، پاکستان دے ضلع بھکھر دی اک تحصیل اے۔

گٹھ:پنجاب دیاں تحصیلاں
گٹھ:ضلع بھکھر
اولمپک سٹیڈیم میونخ

**اولمپک سٹیڈیم**، میونخ جرمنی چ اک سٹیڈیم اے۔ اے اتلے میونخ چ اے تے اے 1972 دے اولمپک کھیڈ کران لئی بنایا گیا سی۔ ایدی نیو 1968 چ رکھی گیئ سی تے 1972 چ اے پورا ہویا ایتھے 69000 دے نیڑے لوک بیٹھ سکدے نیں۔ ایتھے کئی فٹ بال دے میچ وی ہوچکے نیں۔ 

### بارلے جوڑ
جرمن میوزیم

**جرمن میوزیم** میونخ جرمنی چ اک میوزیم اے۔ اے دنیا ج سائینس تے ٹکنالوجی دا سب تون وڈا میوزیم اے۔ اینون ہر ورے 15 لکھ لوک تکن اندے نیں۔ ایتھے سائینس دیاں 50 ونڈان دیان 28000 چیزان نمیش لئی رکھیان ہویاں نیں۔

## تریخ
1903 چ اک جرمن انجینیر اوسکر فان ملر نے اے سوچ دتی جے اک سائینس تے ٹکنالوجی تے اک میوزیم ہونا چاہیدا اے۔ جون 1903 ج شہزادہ لڈوگ ایدا سرپرست بنیا تے میونخ دے نگر نے ایس میوزیم لئی تھاں دیدتی۔

### بارلے جوڑ

گٹھ:میونخ
گٹھ:میوزیم
انگریزی پھلواری

**انگریزی پھلواری** میونخ جرمنی چ اک پھلواری دا ناں اے اینوں سر بنجمن تھامسن نے 1789 چ بنایا۔ 3.7 مربع کلومیٹر تھاں تے اے پھلواری بنی ہوئی اے۔ اے انگریزی نمونے تے بنی اے ایس لئی انکریزی پھلواری اخواندی اے۔ اے دنیا دی وڈیاں پھلواریاں ج کنی جاندی اے۔ 

### بارلے جوڑ
گلپٹوتھک

**گلپٹوتھک** میونخ جرمنی چ اک میوزیم اے جینون باویریا دے بادشاہ لڈوگ نے 1816 تے 1830 دے وشکار یونانی بت تے یونانی چیزان رکھن لئی بنایا۔ 

### بارلے جوڑ
میونخ دا نشان

**[[جرمنی]] دے شہر [[میونخ]]** دا نشان اک جوان سغائی جوگی اے جینے کالے رنگ دے کپڑے پا‎ نیں تے ہتھ ج اک کتاب پھڑی ہوئی اے۔ اے تیرویں صدی توں شہر دا نشان اے۔ ایدیاں مورتاں بدل دیاں ریاں۔ اجکل والا نشان 1957 چ بنایا گیا۔

میونخ شہر دی نیو سغای جوگیان نے رکھی سی تے فیر اوہی شہر دے نشان لئی جنے کۓ۔ بول میونح جرمن بول (Monche) توں بنیا جیدا ارتھ اے سغاي جوگی۔ اے نشان پہلی واری 28 مئی 1239 نوں اک لکھت ج اک مہر تے آیا۔ مہر چ جوگی نین اک کھلا ٹوپی والا کوٹ پایا ہویا اے۔ سارے نشاناں چ جوگی نے اک ہتھ چ کتاب پھڑی ہوئی اے تے دوجے ہتھ دیاں تن انگلان باہر کدیان ہویاں نیں۔ 

گٹھ:میونخ
ایسار

**ایسار** اک دریا اے جیہڑا الپس، آسٹریا ج اپنا مڈ رکھدا اے تے جرمنی ج آ کے میونخ کولوں لنگدا اے۔ ایدے الے دوالے دا پاسہ بڑا سوہنا اے۔ ایہ ڈینیوب نال رلدا اے۔

## بارلے جوڑ

گٹھ:جرمنی دے دریا
گٹھ:دریا
رتہ ٹاؤن ہال

**رتہ ٹاؤن ہال** برلن جرمنی دا ٹاؤن ہال اے اے برلن دے وشکار متے چ اے۔ اے برلن دے میئر دا دفتر اے۔ ایدا اے ناں ایدیاں رتیاں اٹان توں پیا۔ اینوں 1861 تے 1869 دے ویلے بنایا گیا۔ اے رینیسان نمونے تے بنایا گیا۔ لڑائی چ تباہ ہون مگرون اینوں 1956 ج فیر بنایا گیا۔

### بارلے جوڑ
رامساؤ

**رامساؤ** باویریا جرمنی دا اک گراں اے اے میونخ توں 150 کلومیٹر دے پینڈے تے اے۔ ایتھے 1800 دے نیرے لوک وسدے نیں۔ رامساؤ اپنے سوہنے گرجے اچے پعاڑاں تے ستھرے رکھاں لئی منیا ہویا گراں اے۔

### بارلے جوڑ
ایچاخ

**ایچاخ** باویریا جرمنی دا اک گراں اے۔ ایتھے 20،200 دے نیرے لوک وسدے نیں۔

### بارلے جوڑ
آلتدورف بای نورنبرگ

**آلتدورف بای نورنبرگ** باویریا جرمنی دا اک گراں اے۔ ایتھے 15000 دے نیرے لوک وسدے نیں۔

### بارلے جوڑ
اسشیفنبرگ

**اسشیفنبرگ** باویریا جرمنی دا اک گراں اے۔ ایتھے 68747 دے نیرے لوک وسدے نیں۔

## ہورویکھو
## حوالے

### بارلے جوڑ
میکسیملینیم

**میکسیملینیم** میونخ جرمنی چ اک شاہی کوٹھی اے جیڑی پرھاکواں دی فاؤنڈیشن لئی بنائی گیی سی تے 1949 توں باویریا دی پارلیمنٹ دے بیٹھن دی تھاں اے۔ اینون باویریا دے بادشاہ نے 1857 ج بنوایا سی۔

### بارلے جوڑ
ایلن بلملین

ایلن بلملین اک برطانوی الیکٹرانکس انجنیئر سی جینے سٹیرو سسٹم توں علاوہ ٹی وی، ریڑیو تے ریڈار چ کئی ایجاداں کیتیاں۔ اونے 128 پیٹنٹس لۓ تے اوہ اوپنے ویلے دا سب توں جانا پہچانیا موجد سی۔ اونے اپنے بناۓ ہوۓ جعاز چ لگۓ ریڈار دی اڈان چ مر گیا۔ اوہ 29 نومبر 1903 چ لندن چ جمیا۔ اوہ نکی عمر چ ای الیکٹرانکس دیاں شیواں چ دلچسپی لیندا سی۔ اونے بی ایس سی دی ڈگری لئی۔ اونے بیل لیبز چ نوکری چ شروع کر لئی۔ اوہ 1931 چ اپنی بیوی دے نال سینیما چ گیا جتھے اونوں سٹیریو دا خیال آیا تے اونے سٹیریو سسٹم ایجاد کیتا۔ اوہ 7 جون 1942 نوں مر گیا۔

گٹھ:موجد
نلس بوہلن

نلس بوہلن اک سویڈن دا اک موجد سی جینے سیٹ بیلٹ ایجاد کیتی۔ اوہ وولوو کمپنی چ کم کردا سی۔ اوہ 17 جولائی 1920 نوں سویڈن چ جمیا۔ اونے مکینیکل دا ڈپلوما کیتا تے 1942 چ ساب کمپنی چ ملازم ہو گیا تے جعازاں دیاں اجیکشن سیٹاں بناندا ریا۔ اوہ 1958 نوں وولوو کمپنی چ ملازم ہو گیا تے سیٹ بیلٹ ایجاد کیتی۔ جیڑی کہ اج کل ہر گڈی چ تحفظ واسطے ہوندی اے۔ اوہ 26 ستمبر 2002 نوں مر گیا۔
جوزف-ارماند بمبارڈیئر

جوزف-ارماند بمبارڈیئر اک کینیڈا دا موجد، بزنس مین تے بمبارڈیئر کمپنی نوں ٹورن آلا سی۔ اوہ 16 اپریل 1907 نوں کیوبک، کینیڈا چ جمیا۔ اودے ماں پیو کسان تے دکاندار سن۔ بمبارڈیئر دے پراواں نے اونے مکینیکل انجنیئرنگ تھوڑی بوتی سکھائی۔ اوہ اپنے آپ وی سکھدا ریا۔ اودی دلی خواہش سی کہ اوہ انج دی مشین بناۓ جیڑی برف تے ٹرے۔ اونے 1926 چ گڈیاں ٹھیک کرن دی ورکشاپ کھول لئی تے اوتھوں اونے اپنا کم شروع کیتا۔ کج وریاں دی رسرچ دے بعد 1937 نوں اپنی برف تے ٹرن آلی گڈی بنائی۔ دوجی جنگ عظیم دے دوران اودا کم کٹ گیا پر جدوں ای جنگ مکی اودی کمپنی ٹری تے کم ود گیا۔ جدوں جار سلنڈر انجن ایجاد ہویا اودی گڑی اور زبردست ہو گئی تے کج 1951 دیاں گڑیاں اج وی ٹردیاں نیں۔ اوہ 18 فروری 1964 نوں مر گیا۔

گٹھ:موجد
سیم بورن

سیم بورن اک روس چ جمن آلا موجد سی جیڑا امریکہ آیا تے اوتھے اونے لالی پاپ بنان آلی مشین ایجاد کیتی۔ اونے 1923 چ نیو یارک شہر چ آکر لالی پاپ بنان آلی کمپنی جسٹ بارن ٹوری جیڑی اج دے ویلے چ وی اک منی ہوئی کمپنی اے۔

گٹھ:موجد
جگدیش چندر بوس

جگدیش چندر بوس اک ھندستانی پولی میتھ سی جینے بوٹیاں دی ودن دی سپیڈ نوں نپن دا آلا ایجاد کیتا۔ اونے ریڑیو دی ٹیکنالوجی دے پیواں چوں اک پیو منیا جاند اے۔ اوہ 30 نومبر 1858 نوں بنگال چ جمیا تے 23 نومبر 1937 نوں ھندستان چ مر گیا۔

گٹھ:موجد
لوئی بریل

**لوئی بریل** اک فرینچ استاد سی جینے اننے لوکاں دے پڑھن لئی لکھن تے پڑھن دا اک نواں ول بریل بنایا۔ اوہ 4 جنوری 1809 نوں جمیا۔ اوہ 3 وریاں دا سی جدوں اوہ انا ہو گیا۔ اونے بریل ایجاد کیتا جیدے توں انے لوکی وی پڑ سکدے نیں۔ اونے 1834 چ بریل ایجاد کیتا تے ایدے چ اک کتاب وی لکھی۔ اوہ 6 جنوری 1852 نوں پیرس چ مر گیا۔

گٹھ:فرانس
گٹھ:فرانسیسی شخصیتاں
ہیری بیئرلے

ہیری بیئرلے اک برطانوی سی جینے سٹینلس سٹیل ایجاد کیتا۔ اوہ 18 فروری 1871 نوں شیفیلڈ، انگلستان، برطایہ چ جمیا۔ اودا پیو سٹیل پگلاندا سی۔ اوہ 12 وریاں دی عمر چ سکول چھڈ کے مزدوری کرن ٹر گیا۔ اوہ شام دیاں کلاساں لیندا ریا اونے 1913 چ پہلی واری سٹینلس سٹیل ایجاد کیتا تے اوہ مشہور ہو گیا۔ اوہ 12 اگست 1948 نوں مر گیا۔
ینگفراؤ

ینگفراؤ
## ہور پڑہو
*ینگفراؤیوخ
*ینگفراؤیوخ ریلوے سٹیشن

### بارلے جوڑ
مونش

مونش سویٹزرلینڈ دا اک پیاڑ اے۔

## ہور پڑہو
*ینگفراؤیوخ
*ینگفراؤیوخ ریلوے سٹیشن
### بارلے جوڑ
جارج دی بوتھیزت

جارج دی بوتھیزت اک روسی-امریکی انجنیئر سی جینے ہیلیکاپٹر دی اڈان چ بوت اہم کم کیتا۔ اوہ 7 جون 1882 نوں [سینٹ پیٹرزبرگ] چ جمیا۔ اوہ برلن تے پیرس چ پڑدا ریا۔ روسی انقلاب چ اوہ امریکہ ٹر گيا۔ اوہ کج عرصہ گورمنٹ واسطے کم کردا ریا تے اس توں بعد نیو یارک شہر چ اپنی کمپنی کھول لئی۔ اونے ہور کئی دوجے کم کردا ریا۔ اوہ 1 فروری 1940 نوں مر گیا۔

گٹھ:موجد
رابرٹ بوئر

رابرٹ بوئر اک امریکی فزکس گرو اے جینے MOSFET گیٹ ایجاد کیتا۔ اونے 28 دوجیاں ایجاداں کیتیاں نیں۔ اونے کیلیفورنیا دی ٹیکنالوجی یونیورسٹی چوں پی ایچ ڈی دی ڈگری لئی۔ اوہ 25 وریاں تک مختلف کم کردا ریا۔ اونے MOSFET 1969 ایجاد کیتا تے اس دی وجہ توں اوہ مشہور ہو گیا۔ اونے کئی تمغے وی دتے گۓ سن۔

گٹھ:موجد
گراینڈلوالڈ

**گراینڈلوالڈ** سویٹزرلینڈ دی برن کینٹن دا اک پنڈ اے۔ 

### بارلے جوڑ
ینگفراؤیوخ

**ینگفراؤیوخ** سویٹزرلینڈ دان دو پعاڑاں ینگفراؤ تے مونش دے وشکار اک گلی اے ایدی اچائی 3471 میٹر اے۔ اے دو کینٹناں ویلائس تے برن نون وی رلاندی اے۔ 3471 میٹر دی اچائی تے ینگفراؤیوخ ریلوے سٹیشن یورپ دا سب توں اچا ریلوے سٹیشن اے۔ 

## نقشہ
*

## ہور ویکھو
*گلیشیر ایکسپریس
*زرمات‏
*برنینا گلی‏

### بارلے جوڑ
ینگفراؤیوخ ریلوے سٹیشن

**ینگفراؤیوخ ریلوے سٹیشن** سویٹزرلینڈ چ اک ریلوے سٹیشن اے۔  ایہ 3454 میٹر/ 11332 فٹ دی اچائی تے یورپ دا سب توں اچا ریلوے سٹیشن اے۔ اے ینگفراؤیوخ لئی بنیا اے۔ ایہ پہلی واری 1 اگست 1912 نوں چلایا گیا سی۔
## نقشہ
*
## ہور پڑہو
*ینگفراؤیوخ
*ینگفراؤباہن
ینگفراؤباہن

**ینگفراؤباہن** اک میٹر چوڑائی دی بجلی نال چلن والی تے نو کلومیٹر لمی اک ریلوے اے جیڑی سویٹزرلینڈ دے دو سٹیشنان ینگفراؤیوخ تے کلاينؤایدگ نوں ملاندی اے۔ 1125 ولٹ دی تن فیز دی بجلی نال اے ٹرین چلدی اے۔ اے ریلوے یورپ دے سب توں اچے ریلوے سٹیشن ینگفراؤیوخ تک جاندی اے۔ اے ریلوے آیگر تے مونش دے پعاڑاں چوں اک سرنگ چوں لنگدی اے تے راہ چوں دو سٹیشن وی آندے نین جتھے لوک اتر کے پعاڑاں دا وکھالا ویخ سکدے نیں۔

## ہور پڑہو
* ینگفراؤیوخ
* ینگفراؤیوخ ریلوے سٹیشن
### بارلے جوڑ
ڈام

**ڈام** سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔ ایس دی اچائی 4,545 اے۔

## ہور پرھو
* سویٹزرلینڈ دے پعاڑاں دی لسٹ
## بارلے جوڑ
سٹیکنیڈلہارن

**سٹیکنیڈلہارن** سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔ 

## ہور پرھو
*سویٹزرلینڈ دے پعاڑاں دی لسٹ
## بارلے جوڑ
اگولے ڈی'ارجنٹائر

**اگولے ڈی'ارجنٹائ** سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔ 

## ہور پرھو
*سویٹزرلینڈ دے پعاڑاں دی لسٹ
## بارلے جوڑ
نیلی مسیت ، تبریز

نیلی مسیت (فارسی چ مسجد کبود) تبریز ایران چ مشہور تریخی مسجد اے ۔ ایہہ مسیت تے کجھ دوجیاں عمارتاں کارا قویونلو سلطنت دے راجہ جہان شاہ دے حکم تے 1465ء چ تبریز چ اساریاں گئیاں سن ۔ 

1779ء دے تباہ کن بھچال چ مسیت نوں شدید نقصان پہنچیا تے اسدا صرف داخلے دا بوہا سلامت بچیا ۔ 1973ء چ ایرانی وزرات ثقافت دی نگرانی چ مرحوم رضا معماران بےنام نے اس دی بحالی دا کم شروع کیتا ۔ حالے وی مسیت چ ٹائلاں دا کم نا مکمل اے ۔ 

## تریخ

تبریز دی نیلی مسیت قاراقویونلو سلطنت دے بادشاہ جہان شاہ دے حکم تے اساری گئی سی جس نے تبریز نوں اپنی بادشاہت دا [راجگھر]] بنایا سی ۔ اس دی سلطنت چ اج دے ایران ، ترکی تے آذربائیجان دے وڈے علاقے سن ۔ جہان شاہ آق قویونلو سلطنت دے حکمران اوزون حسن دے ہتھوں جنگ چ ماریا گئیا تے اس نوں نیلی مسیت دے دکھنی حصے چ دفن کیتا گئیا ۔ ایہہ منیا جاندا اے کہ مسیت دی اساری اسنے اپنیاں فتوحات دی یادگار دے طور تے کیتی سی ۔ ایسے لئی مسیت دے داخلی دروازے تے قرآن دی سورۃ فتح دی خطاطی کیتی گئی اے ۔

مسیت دی عمارت 1465ء چ عزیز الدین قاپوچی دی نگرانی چ مکمل ہوئی ۔ اصل عمارت چ کئی دوجیاں عمارتاں ۔ جداں سکول (مدرسہ) ، حمام تے کتب خانہ (لائبریری) وغیرہ وی سن ، جہڑیاں ساریاں 1779ء دے بھچال چ ڈھے گئیاں تے صرف مسجد دا اک حصہ ای سلامت بچیا ۔ 

جہان شاہ دا مزار مسیت دے دکصنی حصے چ بنایا گئیا اے ، جہڑا مکمل طور تے سنگ مرمر دیاں سلاں نال ڈھکیا (ٹعکیا) ہویا اے جنہاں تے خوبصورت نقاشی نال خط ثلث چ قرآنی آیات لکھیاں ہویاں نیں ۔ مزار دی چھت تے مسیت دا گنبد 1779ء دے زلزلے چ ڈگ پئے سن ۔ اینہاں دی مڑ اساری تے بحالی دا کم 1973ء چ تبریز دے مشہور آرکیٹیکٹ رضا معماران بےنام دیاں کوششاں نال ایران دی قدیم یادگاراں دے تحفظ دی قومی تنظیم دی نگرانی چ ہویا ۔

## خطاطی

نیلی مسیت چ مشہور خطاط نعمت اللہ بن محمد الباواب نے نقاشی دے خوبصورت پیٹرن تے خط کوفی تے خط ثلث چ [خطاطی]] دی کم کیتا اے ۔ مسجد دیاں اندرلیاں تے باہرلیاں کندھاں تے موزیک ٹائلاں لائیاں گئیاں نیں ۔

## ہور ویکھو
* ایران دیاں مسیتاں

* تبریز

## حوالے

* نیلی مسیت تے ایرانی نشری اعلامیہ:ایرانی ثقافت ورثہ تنظیم 

## باہرلے جوڑ

* نیلی مسیت دیاں مورتاں

گٹھ:عبادت گاہاں
گٹھ:مسیت
گٹھ:مسجداں
بیڈ بروکیناؤ

**بیڈ بروکیناؤ** باویریا جرمنی دا اک گراں اے۔ ایتھے 7,007 دے نیرے لوک وسدے نیں۔

### بارلے جوڑ
بیڈ کسنجن

**بیڈ کسنجن** باویریا جرمنی دا اک گراں اے۔ ایتھے 20,855 دے نیرے لوک وسدے نیں۔

### بارلے جوڑ

گٹھ:جرمنی
جت دی ڈاٹ (بارسیلونا)

**جت دی ڈاٹ** سپین دے شہر بارسیلونا چ اک ڈاٹ دا نان اے جیہڑی مورش یا اسلامی نمونے تے 1888 دی اک وڈی نمیش ویلے ایدے بوۓ لئی بنائی کئی سی۔ ایدا نمونہ جوزف کیسانوا نے بنایا سی۔

## بارلے جوڑ

گٹھ:سپین
گٹھ:ہسپانیہ
گٹھ:سپین دی تریخ
زیورچ جھیل

**زیورچ جھیل** اک جھیل اے جیہڑی سویٹزرلینڈ دے نگر زیورچ دے لاگے کرکے اے۔ اے 40 کلومیٹر لمی تے 3 کلومیٹر چوڑی اے۔ ایدی اوسط گہرائی 49 میٹر اے۔ 1929 تے 1962 63 چ اے ٹھند نال جم وی گئی سی۔
سوئس نیشنل میوزیم

**سوئس نیشنل میوزیم** زیورچ، سویٹزرلینڈ چ آرٹ تے رہتلی تریخ دا یورپ دا اک وڈا میوزیم اے۔ اینوں 1898 چ گستاف گل نے فرانس دے شیتیو نمونے تے بنایا۔ ایس میوزیم دے ٹاور تے پارک ویکھن والے نیں۔ اے میوزیم پرانے زیورچ وچ اے۔ 

### بارلے جوڑ
لنڈرہوف

**لنڈرہوف** جرمن صوبے باویریا چ اک محل اے جینون باویریا دے بادشاہ لڈوگ II نے 1864 تے 1886 دے وشکار بنوایا۔ اے محل فرانس دے محل ورسائی نال رلدا اے پر اے نکے ناپ دا اے۔ 

## بارلے جوڑ

* http://www.linderhof.de/
چاپٹچن

**چاپٹچن** سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔ 

## ہور پرھو
*سویٹزرلینڈ دے پعاڑاں دی لسٹ
## بارلے جوڑ
پز جولیئر

**پز جولیئر** سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔

## ہور پرھو
*سویٹزرلینڈ دے پعاڑاں دی لسٹ
## بارلے جوڑ

گٹھ:سویٹزرلینڈ دے پعاڑ
سیاست

**سیاست**، اک ایہو جیا کم اے جیہدے وچ لوکاں دیاں ٹولیاں رل کے کِسے گَل اُتے اپڑدیاں نیں۔ ایہ لفظ کِسے سِول حکومت دی سوچ نوں دسدا اے پر ایہ سوچ تعلیم، مذہب تے سماج دیاں ہور ٹولیاں وچ وی ورتی جان٘دی اے۔ ایہ سیاسی طاقت لئی سماجی میل جول دا نام اے تے سیاسی کم کرن والیاں نوں کسے نظام وچ لیاؤندی اے۔

گٹھ:سیاست
گٹھ:سماج
جنس

جیون پڑھت اچ ایہ اک اپنی نسل نوں اگے ودھاون والا اینج دا کم اے جیہدے وچ اک ای ونڈ دے اکو جیہے نر تے مادھ رل کے اپنے جیہے نویں جیون بناندے نیں۔ ایہدے وچ اک نسل دے اچیچے گُن اگلی نس وچ آجاندے نیں۔ ایہ کم جانوراں، بوٹےآں تے فنجائی وچ ہوندا اے۔ 

دو وکھریاں جنساں نر تے مادھ نال نسل نوں اگے ودھان دا کم اک ارب ورھے پہلے ٹریا۔

## ہور ویکھو
* عورت
* جنا
وینس دی مائلو

**وینس دی مايلو  ** اک پرانی یونانی بتی اے تے پرانیان یونانی بتیاں ج چوکھی مشہور اے۔ اینون 100 توں 130 م پ بنایا گیا سی۔ اے پیار تے روپ دی یونانی دیوی افروڈايٹ دی مورت اے۔ اے چٹے پتھر نال بنی 6 فٹ تے 8 انچ اچی اے۔ ایدیان بانواں تے پلنتھ گم گۓ نیں۔ خیال اے جے اینون انطاکیہ دے اسکندروس نے بنایا سی۔ اےبتی 1820 چ ایجیئن دے اک جزیرے مائلوس چ لبی تے اوتھون اینوں فرانس لیا کے لوور ج رکھیا گیا۔

وینس ڈی میلو ، قدیم مجسمہ جس دے بارے وچ عام طور اُتے سوچیا جاندا اے کہ ایہ افروڈائٹ  د‏‏ی نمائندگی کردا اے، جو پیرس کے**[[لووغ|لووغ عجائب گھر]]** وچ رکھیا گیا ا‏‏ے۔ قریباً **150 ق م** وچ انطاکیہ دے اک مجسمہ ساز ، الیگزینڈرس نے دریائےمیاندر دے نیڑے سنگ مرمر اُتے تراشا۔ اس دے بعد ایہ 8 اپریل 1820 نو‏‏ں جزیرہ مائلوس وچ ٹکڑےآں د‏‏ی شکل وچ ملا، تے فیر اسنو‏ں لوئس XVIII (جس نے اسنو‏ں 1821 وچ لووغ نو‏‏ں عطایہ کیہ سی) نو‏‏ں پیش نو‏‏ں کيتا گیا۔ میلوس جزیرے وچ اس مجسمے دا منبع کچھ لوکاں نو‏‏ں ایہ سوچنے اُتے مجبور کردا اے کہ اوہ سمندر د‏‏ی یونانی دیوی امفیٹریٹ ہوسکدی ا‏‏ے۔thumb|وینس دے میلو
علماء دا دعوی اے کہ ایہ میلوس اُتے پوجا کرنے والی سمندری دیوی امفیٹریٹ ا‏‏ے۔ ایہ سنگ مرمر دا مجسمہ اے ، جو 203 سینٹی میٹر (6 فٹ 8 انچ) وچ عمر دے سائز تو‏ں قدرے وڈا اے ۔ مجسمے د‏‏ی دریافت دے بعد بازو دا کچھ حصہ تے اصلی چوٹکی کھو گئی سی۔ فی الحال ایہ پیرس دے لووویر میوزیم وچ مستقل نمائش اُتے ا‏‏ے۔ اس مجسمے دا ناں افروڈائٹ دے رومن ناں وینس تے یونانی جزیرے میلوس دے ناں اُتے رکھیا گیا اے ، جتھے اسنو‏ں دریافت کيتا گیا تھا

### تفصیل
وینس ڈی میلو دے بازو نامعلوم وجوہات د‏‏ی بناء اُتے گم گئےہاں۔ اس د‏ی سجے چھات‏ی دے تھلے اک پُرخول سوراخ موجود اے جس وچ اصل وچ دھات دا اک جوڑا سی جس وچ سجے بازو دے وکھ حصے د‏‏ی حمایت کيتی جاندی سی۔ ہتھیاراں دے بغیر ایہ واضح نئيں اے کہ ایہ مجسمہ اصل وچ کس طرح دا سی ، لیکن ٹیکسٹائل دے ماہر آثار قدیمہ الزبتھ ویلینڈ باربر نے نوٹ کيتا اے کہ وینس ڈی میلو د‏‏ی کرنسی تو‏ں پتہ چلدا اے کہ شاید اوہ چرخہ کٹائی ا‏‏ے۔

### دریافت
عام طور اُتے ایہ زور دتا جاندا اے کہ وینس ڈ میلو نو‏‏ں 8 اپریل 1820 نو‏‏ں یارگوس کینٹروٹاس نامی کسان نے ملوس دے قدیم شہر دے کھنڈرات دے اندر دفن شدہ مقام دے اندر دریافت کيتا سی۔ میلوس ایجین دے جزیرے ملیوس (جسنو‏ں میلوس یا میلو وی کہیا جاندا اے ) اُتے واقع ٹرپیندی دا موجودہ پنڈ اے ، جو اس وقت سلطنت عثمانیہ دا اک حصہ سی۔
### جدید استعمال
ماہرین آثار قدیمہ تے آرٹ مورخ ایڈولف فرٹ ونگلر د‏‏ی 1916 وچ بحالی د‏‏ی تجویز مجسمے نے جدید فن دے ماہراں نو‏‏ں بہت متاثر کيتا ا‏‏ے۔ اس د‏ی دو اہ‏م مثالاں سالوڈور پائی د‏‏ی 1936 د‏‏ی پینٹنگ وینس ڈی میلو دے نال دراز  تے اس د‏ی ہالوچینجینک ٹورڈور (1969–70) تے اس دے مجسمے د‏‏ی بار بار تصاویر نيں۔ایہ مجسمہ پہلے پلاسٹک سرجنز د‏‏ی اک قدیم ترین انجمن وچو‏ں اک امریک‏‏ی سوسائٹی آف پلاسٹک سرجنز (اے ایس پی ایس) د‏‏ی مہر دا حصہ سی۔  فروری 2010 وچ ، جرمن میگزین فوکس نے اس وینس د‏‏ی اک دستاویزی تصویر پیش کيت‏‏ی جس وچ یورپ نو‏‏ں درمیانی انگلی دتی گئی ، جس دے نتیجے وچ صحافیاں تے اشاعت دے خلاف ہتک عزت دا مقدمہ چلا۔  انہاں نو‏ں یونانی عدالت نے قصوروار نئيں قرار دتا۔

## حوالے

گٹھ:فن
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے

### بارلے جوڑ
مونا لیزا

**مونا لیزا** لیوناردو دا ونچی دی بنائی اک مورت  اے جو پیرس دے لوور عجائب گھر وچ رکھی ہوئی اے۔ اسنوں دنیا  دیاں سبھ توں مشہور مورتاں وچوں اک منیا جاندا اے۔ اس رچنا دی اچائی 77 سم ، چوڑائی 53 سم اے۔ ایہہ پیٹنگ فرانسسکو دیل گیوکوندو دی بیوی لیزا غیراردنی دی اے۔ ایہہ 1503 توں 1506 دے وچکار بنائی گئی سی جو کہ 1797 توں پیرس دے عجائب  گھر وچ سمبھالی ہوئی اے۔ اس دی مسکراہٹ وچ لوکاں نوں موہ لین دی خوبی اے۔
## تصویر بارے
**مونا لیزا** سولہویں صدی چ فلورنس اٹلی دے اک پینٹر لیونارڈو ڈی ونچی دی بنائی ہوي اک مورت اے۔ اے ہن فرانس دے میوزیم لوور چ اے۔

ایہہ اک اجیہی عورت دی مورت ہے، جو اک کرسی 'تے بیٹھی ہے۔ اسدیاں بانہا، کرسی دیاں بانہا 'تے رکھیاں ہوئیاں ہن اتے اسدے ہتھ اک دوجے اپر اسدے ساہمنے اک وکھرے انداز وچّ، اس طرحاں رکھے ہن، جویں اوہ اپنے گربھ نوں لوکاں دیاں نظراں توں لکا رہی ہووے۔ اسدی نظر اچمبھت کرن والی ہے اتے مسکراہٹ ولکھن ہے۔ اس پینٹنگ دے چہرے، گردن اتے ہتھاں 'تے روشنی پیندی ہے ، اسدے کالے والاں دیاں لٹاں اسدے موڈھیاں نوں چھوہ رہیاں ہن۔

## حوالے

### بارلے جوڑ

گٹھ:مصوری
سیموتھریس دی نائیکے

**سیموتھریس دی نائیکے** اک پرانی یونانی بتی اے اے یونانی جت دی دیوی نائیکے دی مورت تے دوجی صدی پ م چ چٹے پتھر نال بنی سی۔ 1884 توں اے لوور چ اے۔ اینون 1863 چ یونان چ لبیا گیا سی تے اے 190 م پ بنی سی۔ نايکے اک دیوی دی مورت ای نیئں اے اک لڑائی چ جت دی نشانی وی اے۔

### بارلے جوڑ

گٹھ:فرانس
گٹھ:فرانسیسی شخصیتاں
ماؤنٹ آسو

**ماؤنٹ آسو** جپان دا اک پعاڑ اے۔ 

## ہور پرھو
* جپان دے پعاڑاں دی لسٹ
## بارلے جوڑ
* http://maps.google.com/maps?hl=en&ie=UTF8&t=k&om=1&z=10&ll=32.906109,131.082687&spn=0.657187,1.49688
انسٹیٹیوٹ ڈی ڈرائٹ انٹرنیشنل

**انسٹیٹیوٹ ڈی ڈرائٹ انٹرنیشنل** دیساں دی اک سنگت اے حیہڑی دیساں دے آپسی قنوناں نوں پڑھدی اے اوناں تے ہور کم کر کے اوناں نوں وداندی اے۔ اینوں 1904 دا امن دا نوبل انعام ایدے کماں تے دتا گیا۔ جگ دے وڈے وکیل ایدے سنگی نے۔ 

## ہور ویکھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

## بارلے جوڑ

* http://www.idi-iil.org/
ٹونی موریسن

**ٹونی موریسن** اک امریکی لکھاری اے اودے ودیا کماں تے اونوں 1993 دا نوبل انعام دتا گیا۔ اوہ 18 فروری 1931 نوں لورین اوہائیو چ جمی۔

## ہور پڑھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ
نارمن فوسٹر ریمزے

**نارمن فوسٹر ریمزے** فزکس دا اک امریکی گرو اے اوہ 1915 چ واشنگٹن ڈی سی چ جمیا۔ اونوں 1989 دا نوبل انعام ایٹمی کعڑی بنان چ ہتھ ونڈان تے دتا گیا۔ 

## ہور پڑھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ
گرٹروڈ الیون

**گرٹروڈ الیون** اک امریکی بائیو کیمسٹ تے دوائیاں بنان دا گرو سی۔ اونے ایڈز تے ہور روگان تے نويں ٹکنالوجی نوں ورتدیاں ہوياں روگاں دیاں دوائیاں بناياں۔ تے ایس کم تے اونوں 1988 دا نوبل انعام دتا گیا۔ 

## ہور پڑھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ
ریڈ کریسینٹ تے ریڈ کراس

**ریڈ کریسینٹ ** تے **ریڈ کراس**  جنیوا سویٹزرلینڈ وچ لوکاں دی اک سنگت اے جیہڑی 1863 وچ بݨائی گئی سی ۔ ایہدا کم کسے دیس دے اندر یا دو دیساں دے وچکار لڑائیاں وچ پھسے ہوۓ لوکاں دی ٹہل سیوا کرنا تے جنگاں دے دوران زخمیاں تے جنگاں توں باہر اکال ، سوکا ، سیلاب ، زلزلیاں ، حادثیاں یا ہور آفتاں وچ متاثر لوکاں لئی کم کرنا اے ۔
مسیحی دیساں وچ ایس تنظیم نوں لال کراس (ریڈ کراس) تے مسلم دیساں وچ لال ہلال (ریڈ کریسینٹ) کہیا جاندا اے ۔

## باہرلے جوڑ

## ہور دیکھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

گٹھ:نوبل انعام جتن والے
گٹھ:انجان