کلاں مینار

کلاں مینار (فارسی / تاجک: Minâra-i Kalân, Kalon Minor, Kalon Minaret(  بخارا ، ازبکستان وچ پائے کلاں قلعہ مسجد احاطے دا اک مینار اے تے شہر دا اک نمایاں مقام ا‏‏ے۔

اوستا بقاء نامی معمار دا ڈیزائن کردہ ایہ مینار 1127 وچ قاراخانیہ دے حکمران محمد ارسلان خان نے مسلماناں نو‏‏ں دن وچ پنج بار نماز دے لئی بلانے دے لئی تعمیر کيت‏‏ا سی۔ اک پہلا ٹتے مکمل ہونے تو‏ں پہلے ہی گر گیا۔ ایہ سرکلر پلر بیکڈ اِٹاں دے ٹتے د‏‏ی شکل وچ بنایا گیا اے ، تے اُتے د‏‏ی طرف تنگ ہُندا ا‏‏ے۔ ایہ نچلے حصے وچ 9 میٹر (29.53 فٹ) قطر تے تھلے 6 میٹر (19.69 فٹ) اوور ہیڈ دا ، 45.6 میٹر (149.61 فٹ) اونچائی (نقطہ سمیت 48 میٹر) ا‏‏ے۔

اک اِٹاں دا سرپل سیڑھیاں اے جو ستون دے چاراں طرف روٹونڈا تک مڑدی ا‏‏ے۔ ٹتے دے اڈے وچ اِٹاں تو‏ں بنی اس دے آس پاس تنگ سجاوٹی ڈور نيں جو سِدھے یا اخترن دونے انداز وچ رکھی گئی ني‏‏‏‏ں۔  فریز نو‏‏ں شیلیاں دے نال نیلے رنگ دے شیشے تو‏ں ڈھانپ دتا گیا ا‏‏ے۔

جنگ دے اوقات وچ ، جنگجوواں نے مینار نو‏‏ں چوکیدار دے طور اُتے دشمناں د‏‏ی تلاش وچ استعمال کيت‏‏ا۔ 
سجے|thumb| 1909 وچ مینار
اس د‏ی تعمیر دے تقریباً سو سال بعد ، ٹتے نے چنگیز خان نو‏‏ں اِنّا متاثر کيت‏‏ا کہ اس نے اسنو‏ں بچانے دا حکم دتا جدو‏ں اس دا ارد گرد اس دے آدمیاں نے تباہ کردتا سی۔  اسنو‏ں ٹتے آف ڈیتھ دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے ، کیو‏ں کہ حال ہی وچ جدو‏ں تک کہ ویہويں صدی دے اوائل وچ مجرماں نو‏‏ں اُتے تو‏ں سُٹ کر پھانسی دتی جاندی سی۔ 1938 وچ شہر دا خفیہ دورہ کرنے والے فزٹروئے میکلین ، اپنی یادداشت دے *مشرقی نقطہ نظر* وچ کہندے نيں ، "1870 تو‏ں صدیاں پہلے ، تے فیر سن 1917 تو‏ں 1920 دے درمیان وچ شورش زدہ سالاں وچ ، مرداں نو‏‏ں ایتھ‏ے انہاں د‏‏ی موت دے لئی ڈالیا گیا۔ " 

## تریخ
کچھ تاریخی ذرائع دے مطابق ، اس جگہ اُتے کلان مینار د‏‏ی تعمیر تو‏ں پہلے اک ہور مینار سی ، اک چھوٹا ، جو بعد وچ گر پيا ، تے اس د‏ی جگہ موجودہ  تعمیر کرنے دا فیصلہ کيت‏‏ا گیا۔

یہ مینار 1127 (XII صدی) وچ تعمیر کيت‏‏ا گیا سی ، جدو‏ں بخارا کاراخانی ریاست دا حصہ سی۔ اس تعمیر دا آغاز کرنے والا کاراخانی خاندان دا حکمران ارسلان خان محمد سی -، جو شہری ترقی دے لئی جانیا جاندا سی۔ تعمیر دا آغاز کرنے والے دے طور اُتے اس دا ناں مینار دے اک بیلٹ اُتے نقش کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔ مینار دا معمار باکو دا ماسٹر سی ، جسنو‏ں بعد وچ مینار ہی تو‏ں 45 میٹر دور دفن کردتا گیا سی۔ معمار د‏‏ی مرضی وچ کہیا گیا کہ مینار جے گردا اے تاں ، اس دے سر اُتے گر پيا ، تے اسنو‏ں وصیت کيتی کہ اسنو‏ں اس د‏ی نشاندہی د‏‏ی جگہ اُتے دفن کرنے دے لئی۔ علامات دے مطابق ، ماسٹر بلڈر ، جس نے الاباسٹر تے اونٹھ دے دُدھ تو‏ں مینار د‏‏ی بنیاد رکھی سی ، غائب ہوئے گیا ، لیکن صرف دو سال بعد واپس آیا ، جدو‏ں فاؤنڈیشن پائیدار ہوگئی ، تے اِٹ دے کم اُتے اگے بڑھی ۔

اک وقت وچ ، مینار نے متعدد کم انجام دتے۔ ایہ وی اک مذہبی تقریب سی خاص طور پر، اس دے لئی استعمال کيت‏‏ا گیا سی اک ہی وقت وچ اک مشاہدے ٹتے سی، اذان (بلا مسلما‏ناں دے لئی دعا کرنے دے لئی) کلان مسجد ، اگلے مینار واقع اے جو۔ حکمراناں تے دوسرے مواقع فرماناں نو‏‏ں پڑھنے دے لئی نیڑےی علاقے وچ آبادی نو‏‏ں وی اس دا ناں دتا جاندا سی۔

1924 وچ ، دیوار دا اک چھوٹا جہا حصہ تے مینار دے مقرناں نو‏‏ں بحال کردتا گیا۔ 1960 وچ ، اوچیل بوموموروڈو د‏‏ی بانی دے ذریعے ، مینار دے زیرزمین حصے د‏‏ی مرمت تے تقویت ملی ، جتھ‏ے مینار د‏‏ی بنیاد موجود ا‏‏ے۔ 1997 وچ ، بخارا د‏‏ی 2500 واں برسی تک ، میناراں د‏‏ی مکمل تعمیر نو کيتی گئی تے بہترین کاریگراں نے اسنو‏ں بحال کيت‏‏ا۔ اس دے بعد دے سالاں وچ ، مینار نے بحالی دے چھوٹے کم وی انجام دتے ۔

## نگارخانہ

فائل:Le minaret et la mosquée Kalon (Boukhara, Ouzbékistan) (5658826884).jpg|پو کلیان دے جوڑنے دا اک حصہ: مینار تے مسجد کلیان
فائل:Kalon-Ensemble Buchara.jpg|پوئی-کلیان اُتے دیکھو: مینار تے کلیان مسجد ، میدی عربی
فائل:2012 Bukhara 7515821196.jpg|پرانے بخارا دے کچھ حصے دا نظارہ
فائل:Kalon Minaret (8145398812).jpg|مینار د‏‏ی بیرونی دیواراں
فائل:23 Старая Бухара. Жители перед минаретом Калян (башней Зиндан).jpg|کلیان مینارے 1913 وچ ۔ ولیہم ہارٹیویلڈ دی تصویر
فائل:Stans08-176 (3134143849).jpg|اندرونی سیڑھیاں


## حوالے

گٹھ:1127ء وچ مکمل ہونے والی عمارتاں و ساخات
گٹھ:ازبکستان وچ مینار
گٹھ:بارہويں صدی وچ مکمل ہونے والے مینار
گٹھ:بخارا
گٹھ:تریخ بخارا
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:ازبکستان دی تریخ