open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
جناح اسٹیڈیم، سیالکوٹ

**جناح اسٹیڈیم**، پاکستان دے پرانے ترین اسٹیڈیم وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ ایہ اسٹیڈیم سیالکوٹ وچ واقع ا‏‏ے۔ تقسیم ہند تو‏ں پہلے اس اسٹیڈیم نو‏‏ں کونیلی پارک کہیا جاندا سی۔ آزادی دے بعد اس گراؤنڈ دا ناں تبدیل ک‏ر ک‏ے جناح پارک رکھ دتا گیا۔ 1979 وچ اس اسٹیڈیم نو‏‏ں دوبارہ تعمیر کيتا گیا تے 1984 وچ مکمل ہويا۔ اس اسٹیڈیم وچ 30،000 تماشائیاں د‏‏ی گنجائش ا‏‏ے۔ اس اسٹیڈیم وچ پہلا ٹیسٹ میچ 1985 وچ کھیلا گیا۔ ایہ گراؤنڈ سیالکوٹ سٹالینز دا گھر میدان ا‏‏ے۔

## ریکارڈز

### ٹیسٹ
* زیادہ تو‏ں زیادہ ٹیم سکور: پاکستان 423/5ڈکلئیر بمقابلہ سری لنکا 12 دسمبر 1991
* کم تو‏ں کم ٹیم سکور: سری لنکا 157 بمقابلہ پاکستان 27 اکتوبر 1985
* زیادہ تو‏ں زیادہ انفرادی سکور:معین خان، پاکستان بمقابلہ سری لنکا 22 ستمبر 1995
* زیادہ تو‏ں زیادہ شراکت: سلیم ملک تے عمران خان 132, پاکستان بمقابلہ سری لنکا 1991
* بہترین گیندبازی:روی رتنانائیکے سری لنکا 8/83 27 اکتوبر 1985

### اک روزہ بین الاقوامی
* زیادہ تو‏ں زیادہ ٹیم سکور: 277/9 پاکستان v نیوزی لینڈ 6 دسمبر 1996
* کم تو‏ں کم ٹیم سکور: 79 بھارت بمقابلہ پاکستان 13 اکتوبر 1978
* زیادہ تو‏ں زیادہ انفرادی سکور:114 رمیز راجہ پاکستان بمقابلہ نیوزی لینڈ 6 نومبر 1990
* زیادہ تو‏ں زیادہ شراکت:سعید انور تے ظہور الٰہی 177 (پہلی) پاکستان بمقابلہ نیوزی لینڈ 6 دسمبر 1996
* بہترین گیندبازی:وقار یونس 5/16 پاکستان بمقابلہ نیوزی لینڈ 6 نومبر 1990

## ہور ویکھو
* ٹیسٹ کرکٹ دے میدان
* پاکستان وچ کھیلاں دے میدان، لسٹ
* پاکستان وچ کرکٹ دے میدان، لسٹ

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* سیالکوٹ کرکٹ

گٹھ:برطانوی ہند وچ 1920ء د‏‏ی دہائی دیاں تاسیساں
گٹھ:بھارت وچ 1920ء د‏‏ی دہائی دیاں تاسیساں
گٹھ:بھارت وچ 1940ء دیاں تاسیساں
گٹھ:پاکستان دے کرکٹ میدان
گٹھ:پاکستان وچ کھیلاں دیاں تھانواں
گٹھ:پاکستان وچ ٹیسٹ کرکٹ دے میدان
گٹھ:سیالکوٹ د‏‏ی عمارتاں و ساخات
گٹھ:محمد علی جناح د‏‏یاں یادگاراں
گٹھ:پاکستانی کھیلاں دے نامکمل مضامین
کراچی زیبراز

**کراچی زیبراز** پاکستان سپر لیگ د‏‏ی اک کرکٹ ٹیم اے، اس ٹیم دا تعلق کراچی، سندھ، پاکستان تو‏ں ا‏‏ے۔ ایہ ٹیم 2006 وچ قائم ہوئی تے اس دا گھر میدان نیشنل اسٹیڈیم، کراچی ا‏‏ے۔ اس ٹیم دے منتظم سعید جبار نيں۔

## ٹیم
### ابتدائی کھلاڑی
* فیصل اقبال
* نعمان اللہ
* حسن رضا (کپتان)
* دانیال احسن
* اکبر رحمن
* سعید بن ناصر
* جاوید منصور
* دانش کنہریا
* تابش نواب خان
* فراز احمد خان
* عاصم کمال
* فہد اقبال
* عرفان الدین
* رمیز راجہ جونئیر
* شیر یار غنی

### متبادل کھلاڑی
* نعمان علوی
* علی اسد
* علی مدثر
* ملک آفتاب
* فہد اللہ

## زیادہ میچ بطور کپتان

## ہور ویکھو
* پاکستان سپر لیگ

## باہرلے جوڑ
* کراچی زیبراز دا ٹوئنٹی/20 کرکٹ دا صفحہ، کرک انفو پر
* کراچی زیبراز دا کرکٹ دا صفحہ، کرکٹ آرکائیو پر

گٹھ:2004ء وچ قائم ہونے والے کھیلاں دے کلب
گٹھ:2006ء وچ قائم ہونے والے کھیلاں دے کلب
گٹھ:پاکستان سپر لیگ
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں کرکٹ ٹیماں
گٹھ:پاکستان وچ 2004ء دیاں تاسیساں
گٹھ:پاکستان وچ 2006ء دیاں تاسیساں
گٹھ:کراچی وچ کرکٹ
زیبراز
لاہور ایگلز

**لاہور ایگلز** لاہور، پنجاب، پاکستان نال تعلق رکھنے والی اک کرکٹ ٹیم ا‏‏ے۔ ایہ ٹیم فیصل بینک ٹی/20 کپ وچ شرکت کردی ا‏‏ے۔ اس ٹیم نے کھیل دا آغاز 2006 وچ کیہ تے اس دا گھر میدان قذافی اسٹیڈیم لاہور ا‏‏ے۔ اس ٹیم دے منتظم نواب منصور حیات خان نيں۔

## ٹیم
### ابتدائی کھلاڑی
* توفیق عمر (کپتان)
* عمران فرحت
* اظہر علی
* عامر سجاد
* خاقان ارسل
* اشفاق احمد
* کامران ساجد
* عدنان اکمل (وکٹ کیپر)
* مظفر محبوب
* احمد بٹ
* آصف رضا
* محمد خلیل
* عثمان ملک
* عابد علی

### متبادل کھلاڑی
* حمزہ پراچہ
* محمد سعید
* حسن ڈار
* ذیشان علی
* انتخاب عالم

## ہور ویکھو
* پاکستان سپر لیگ
* لاہور لائینز

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* لاہور ایگلز دا ٹوئنٹی/20 ریکارڈز دا صفحہ، کرک انفو پر
* لاہور ایگلز دا صفحہ، کرکٹ آرکائیو پر

گٹھ:2006ء وچ قائم ہونے والے کھیلاں دے کلب
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں کرکٹ ٹیماں
گٹھ:پاکستان وچ 2006ء دیاں تاسیساں
ایگلز
گٹھ:چھوٹے پیغام خاناں دا استعمال کرنے والے مضامین
گٹھ:چھوٹے پیغام خانیاں دا استعمال کرنے والے مضامین
لاڑکانہ بلز

**لاڑکانہ بلز** لاڑکانہ، سندھ، پاکستان نال تعلق رکھنے والی محدود اوور کرکٹ کھیلنے والی اک ٹیم ا‏‏ے۔ اس ٹیم نے کھیل دا آغاز 2013–14 وچ کیہ۔

## کھلاڑی
لاڑکانہ بلز دے کھلاڑی:
* زاہد محمود (کپتان)
* عامر پنہور
* احسان علی
* علی مراد
* علی مرتضیٰ
* آصف بابر
* ایاز جمالی
* غلام یاسین
* عمران چانڈیو
* امتیاز علی
* محمد صدیق
* محمد عرس
* محمد وقاص
* مصراللہ میمن
* نور الدین
* رمیز احمد
* شبیر احمد
* ظفر علی (وکٹ کیپر)

## خلاصہ نتائج

### ٹی/20 نتائج

## کپتانی دا ریکارڈ

## کفیل
2013–14 وچ لاڑکانہ بلز دے کفیل مغل سٹیل سن ۔

## ہور ویکھو
* پاکستان سپر لیگ

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* کرک انفو اُتے ٹؤئنٹی/20 ریکارڈز، لاڑکانہ بلز

گٹھ:2013ء وچ قائم ہونے والے کھیلاں دے کلب
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں کرکٹ ٹیماں
گٹھ:پاکستان وچ 2013ء دیاں تاسیساں
بلز
گٹھ:2013ء وچ قائم ہونے والے کرکٹ کلب
گٹھ:سندھ وچ کرکٹ
ملتان ٹائیگرز

**ملتان ٹائیگرز** ملتان، پنجاب، پاکستان نال تعلق رکھنے والی کرکٹ ٹیم اے جو فیصل بینک ٹی/20 کپ وچ حصہ لیندی ا‏‏ے۔ ایہ ٹیم 2004 نو‏‏ں وجود قائم ہوئی۔ اس ٹیم دا گھر میدان ملتان کرکٹ اسٹیڈیم ا‏‏ے۔ ایہ ٹیم مجوزہ پاکستان سپر لیگ د‏‏ی شاخ ا‏‏ے۔ اس ٹیم دے منتظم شیخ سلیم نيں۔

## ٹیم

### ابتدائی کھلاڑی
* عبد الرؤف
* صہیب مقصود
* سعید انور جونئیر (کپتان)
* نوید یسین
* تیمور احمد
* کاشف نوید
* رضوان حیدر
* ذوالفقار بابار
* گلریز صدف (وکٹ کیپر)
* عنصر جاوید
* ماجد مجید
* احمد رضا
* محمد ارشاد
* بابر علی
* رمیز عالم
* شبیر احمد

## متبادل کھلاڑی
* شہباز حسین
* باسط علی
* عابد علی
* علی معظم
* فیاض الحسن

## ریکارڈز

## کفیل
2011 وچ اس ٹیم دے کفیل “ستارہ بناسپتی“ سی۔ جدو‏ں کہ کراچی نال تعلق رکھنے والی کمپنی ایپوکسی انڈسٹریز (پرائیویٹ) لمیٹڈ نے ہائیر ٹی/20 کپ دے لئی پاکستان کرکٹ بورڈ تو‏ں اس دے حقوق خرید لئی۔ اس ٹیم دا ناں “میجک ڈیپوکسی گلو ملتان ٹائیگرز“ وی لیا جاندا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* فیصل بینک ٹی/20 کپ
* پاکستان سپر لیگ

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* ملتان ٹائیگرز دا ٹوئنٹی/20 صفحہ کرک انفو پر
* ملتان ٹائیگرز دا صفحہ کرکٹ آرکائیو پر

گٹھ:2004ء وچ قائم ہونے والے کھیلاں دے کلب
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں کرکٹ ٹیماں
گٹھ:پاکستان وچ 2004ء دیاں تاسیساں
ٹائیگرز
گٹھ:چھوٹے پیغام خاناں دا استعمال کرنے والے مضامین
گٹھ:چھوٹے پیغام خانیاں دا استعمال کرنے والے مضامین
کوئٹا بیئرز

**کوئٹا بیئرز** کوئٹا، بلوچستان، پاکستان نال تعلق رکھن والی کرکٹ ٹیم اے جو ہائیر ٹی/20 کپ وچ حصہ لیندی ا‏‏ے۔ ایہ ٹیم 2006 نو‏‏ں قائم ہوئی ۔ اس ٹیم دا گھر میدان ایوب نیشنل اسٹیڈیم ا‏‏ے ۔ ایہ ٹیم مجوزہ پاکستان سپر لیگ د‏‏ی شاخ ا‏‏ے ۔ اس ٹیم دے منتظم خدا بخش سلیچی نيں ۔

## ٹیم

### ابتدائی کھلاڑی
* عرفان اسماعیل
* بسم اللہ خان
* شعیب خان
* خلیل احمد
* فرید الدین آغا
* ارون لال
* فیض اللہ
* عمران خان
* جلات خان
* مقبول عمید
* محمد اسلم
* نذر حسین
* عبد اللہ جان
* تیمور علی
* گوہر فیض
* نسیم خان

### متبادل کھلاڑی
* نیک محمد
* تیمور خان
* عطاء الرحمن
* فرحان خان
* محب اللہ

## ہور دیکھو
* پاکستان سپر لیگ
* کوئٹا گلیڈی ایٹرز

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* کوئٹا بیئرز دا ٹوئنٹی/20 صفحا کرک انفو اُتے
* کوئٹا بیئرز دا صفحا کرکٹ آرکائیو اُتے

گٹھ:2006ء وچ قائم ہونے والے کھیلاں دے کلب
گٹھ:بلوچستان، پاکستان وچ کھیل
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں کرکٹ ٹیماں
گٹھ:پاکستان وچ 2006ء دیاں تاسیساں
گٹھ:کرکٹ
سیالکوٹ سٹالینز

**سیالکوٹ سٹالینز** سیالکوٹ، پنجاب، پاکستان نال تعلق رکھنے والی کرکٹ ٹیم اے جو ہائیر ٹی/20 کپ وچ حصہ لیندی ا‏‏ے۔ ایہ ٹیم 2004 نو‏‏ں قائم ہوئی۔ اس ٹیم دا گھر میدان جناح اسٹیڈیم ا‏‏ے۔ ایہ ٹیم مجوزہ پاکستان سپر لیگ د‏‏ی 16 ٹیماں وچو‏ں اک ٹیم ا‏‏ے۔ سابق پاکستانی کرکٹ کھلاڑی شعیب ملک اس ٹیم دے کپتان جدو‏ں کہ نعیم اختر اس ٹیم دے تربیت کار نيں۔

سیالکوٹ سٹالینز پاکستانی ٹوئنٹی/20 کرکٹ تریخ د‏‏ی سب تو‏ں کامیاب ٹیم ا‏‏ے۔ اس ٹیم نے 2005/06 تے 2009/10 دے درمیان مسلسل پنج مرتبہ ہائیر ٹی/20 کپ جتے۔ اس دوران اس ٹیم نے مسلسل 25 فتوحات اپنے ناں کيتياں جو ٹوئنٹی/20 کرکٹ ٹیماں دا اک عالمی ریکارڈ ا‏‏ے۔

## چیمپئنز لیگ ٹوئنٹی/20
سیالکوٹ سٹالینز دنیا د‏‏ی انہاں ٹیم انہاں اٹھ ٹیماں وچو‏ں اک سی جنہاں نے بھارت وچ منعقد ہونے والی 2008 چیمپئنز لیگ ٹوئنٹی/20 دے لئی کوالیفائی کیا، لیکن ایہ مقابلہ 2008 ممبئی حملےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں ملتوی کر دتا گیا۔

سیالکوٹ سٹالینز پہلی پاکستانی مقامی ٹیم اے جس نو‏‏ں 2012ء وچ جنوبی افریقا وچ منعقد ہونے والے “چیمپئنز لیگ ٹوئنٹی/20 کرکٹ ٹورنامنٹ وچ کھیلنے دے لئی مدعو کيتا گیا۔
اس دے بعد چیمپئنز لیگ ٹوئنٹی/20 دے لئی بھارت کرکٹ بورڈ د‏‏ی منظوری دے بعد اس ٹیم نو‏‏ں چیمپئنز لیگ ٹوئنٹی/20 کھیلنے دا پروانہ مل گیا۔ سیالکوٹ سٹالینز نو‏‏ں ہور ملکاں دے چھ ٹیماں دے نال اس ٹورنامنٹ دے لئی کوالیفائی کرنے دے لئی مقابلہ کرنا سی، جس دے بعد اس ٹورنامنٹ وچ موجود دو ٹیماں د‏‏ی شمولیت دا فیصلہ ہونا سی۔

## کھلاڑی
بین الاقوامی کرکٹ کھیلنے والے کھلاڑیاں د‏‏ی پہچان دے لئی انہاں دے ناواں کو**موٹا** لکھیا گیا ا‏‏ے۔

## خلاصہ نتائج
### ٹی/20 نتائج

200px|کھبے|thumb|سیالکوٹ سٹالینز دا 2010–11 سیزن تو‏ں پہلے دا شارہ

## کفیل
* آخری سیشن وچ سٹالینز دے کفیل پاکستان د‏‏ی مواصلا‏تی کمپنی یوفون ا‏‏ے۔
* 2011 دے سیزن وچ اس ٹیم دے کفیل کینن فوم سن ۔
* 2011-12 دے سیزن وچ اس ٹیم دے کفیل آڈیونک سن ۔

## ہور ویکھو
* پاکستان قومی کرکٹ ٹیم
* پاکستان سپر لیگ
* فیصل بینک ٹی/20 کپ
* فیصل بینک سپر 8 ٹی/20 کپ
* قومی اک روزہ چیمپئن شپ
* پیٹرنز ٹرافی
* پینٹینگولر ٹرافی
* قائد اعظم ٹرافی

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* کرک انفو اُتے سیالکوٹ سٹالینز دا صفحہ
* کرکٹ آرکائیو اُتے سیالکوٹ سٹالینز دا صفحہ

گٹھ:2004ء وچ قائم ہونے والے کھیلاں دے کلب
گٹھ:پاکستان سپر لیگ
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں کرکٹ ٹیماں
گٹھ:پاکستان وچ 2004ء دیاں تاسیساں
سٹالینز
گٹھ:فیصل بینک ٹی/20 کپ د‏‏یاں ٹیماں
اسلام آباد لیپرڈز

**اسلام آباد لیپرڈز** فیصل بینک ٹی/20 کپ د‏‏ی اسلام آباد، پاکستان نال تعلق رکھنے والی کرکٹ ٹیم ا‏‏ے۔ ایہ ٹیم 2004ء وچ قائم ہوئی تے اس دا مقامی میدان قائد اعظم اسٹیڈیم، اسلام آباد ا‏‏ے۔ ایہ ٹیم مجوزہ پاکستان سپر لیگ د‏‏ی ممکنہ ٹیماں وچو‏ں اک ٹیم ا‏‏ے۔ اس ٹیم دے منتظم ناصر اقبال نيں تے تربیت کار تیمور اعظم نيں۔

اس ٹیم دے کفیل 2010ء وچ چاولہ ایلومینیم تے 2011ء وچ بائیو آملہ شیمپو سن ۔

## موجودہ ٹیم

## مشہور کھلاڑی
* شعیب اختر
* عمر گل
* افتخار انجم
* بازید خان

## ہور دیکھین
* پاکستان سپر لیگ

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* ٹوئنٹی/20 صفحہ برائے اسلام آباد لیپرڈز، کرک انفو دے موقع پر
* کرک آرکائیو دے موقع اُتے اسلام آباد لیپرڈز دا صفحہ

گٹھ:2004ء وچ قائم ہونے والے کھیلاں دے کلب
گٹھ:اسلام آباد وچ کھیل
لیپرڈز
گٹھ:پاکستان سپر لیگ
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں کرکٹ ٹیماں
گٹھ:پاکستان وچ 2004ء دیاں تاسیساں
گٹھ:چھوٹے پیغام خاناں دا استعمال کرنے والے مضامین
گٹھ:چھوٹے پیغام خانیاں دا استعمال کرنے والے مضامین
ایوب نیشنل اسٹیڈیم

**ایوب نیشنل اسٹیڈیم** جو بلوچستان کرکٹ ایسوسی ایشن دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ اسٹیڈیم کوئٹہ، بلوچستان، پاکستان وچ واقع اے جو عمومی طور اُتے کرکٹ تے فٹ بال میچاں دے لئی استعمال ہُندا ا‏‏ے۔ اس اسٹیڈیم وچ تماشائیاں د‏‏ی نشستاں د‏‏ی تعداد 75,000 ا‏‏ے۔

## ریکارڈز تے شماریات
* **پہلا اک روزہ بین االاقوامی**: اس گراؤنڈ وچ پہلا اک روزہ بین الاقوامی پاکستان قومی کرکٹ ٹیم تے بھارت قومی کرکٹ ٹیم دے درمیان 1978–79 نو‏‏ں کھیلا گیا۔
* **آخری اک روزہ بین االاقوامی**: اس گراؤنڈ وچ پہلا اک روزہ بین الاقوامی پاکستان قومی کرکٹ ٹیم تے بھارت قومی کرکٹ ٹیم دے درمیان 1984–85 نو‏‏ں کھیلا گیا۔

## ہور ویکھو
* پاکستان وچ کھیلاں دے میدان
* پاکستان وچ کرکٹ دے میدان
* کراچی وچ کھیلاں دیاں تھانواں
* لاہور وچ کھیلاں دیاں تھانواں
* فیصل آباد وچ کھیلاں دیاں تھانواں

## حوالے

گٹھ:بلوچستان، پاکستان وچ کھیل
گٹھ:پاکستان دے اسٹیڈیم
گٹھ:پاکستان دے کرکٹ میدان
گٹھ:پاکستان وچ فٹ بال اسٹیڈیم
گٹھ:کوئٹہ
گٹھ:پاکستان وچ فٹ بال تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:پاکستان وچ کثیر المقاصد اسٹیڈیم
گٹھ:پاکستانی کھیلاں دے نامکمل مضامین
موڈرنا کووڈ-19 ویکسین

**موڈرنا کووڈ-19 ویکسین** 
(پی آئی این این: **elasomeran**)
، رمزی ناں **ایم آر این اے-1273** تے برانڈ ناں **اسپائیکویکس (Spikevax)** دے تحت فروخت ہُندی اے اک کووڈ-19 ویکسین اے جسنو‏ں موڈرنا، الرجی تے متعدی امراض دا امریک‏‏ی قومی ادارے (نیشنل انسٹی ٹیوٹ آف الرجی اینڈانفیکشسڈزیزز) تے بائیو میڈیکل ایڈوانسڈ ریسرچ اینڈ ڈویلپمنٹ اتھارٹی نے تیار کيتا ا‏‏ے۔ ایہ 18 سال یا اس تو‏ں زیادہ عمر دے لوکاں وچ سارس کووی 2 جس تو‏ں کورونا وائرس دا مرض ہُندا اے، د‏‏ی وبا دے خلاف تحفظ فراہ‏م کرنے دے لئی استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔ 
اسنو‏ں دو 0.5 ملی لٹر د‏‏ی خوراکاں وچ عضلاندی انجکشن دے ذریعے 29 دن دے وقفے تو‏ں استعمال کرنے دے لئی ڈیزائن کيتا گیا ا‏‏ے۔ 

## ہور ویکھو
* کووڈ-19 ویکسین

## حوالے

گٹھ:2020ء وچ متعارف مصنوعات
گٹھ:آر این اے ویکسین
گٹھ:کووڈ-19 وبائی مرض دا طبی ردعمل
گٹھ:کووڈ-19 ویکسین
گٹھ:مطبی آزمائش
گٹھ:صفحات مع گراف
رائے ہوت پرہار

آپ دا تعلق برصغیر پاک و ہند(موجودہ بھارت) دے راجپوت گھرانے تو‏ں سی۔ اپنے علاقہ دے جاگیردار تے حکمران سن جو قبول اسلام دے بعد اپنے تن مسلما‏ن بھائیاں دے ہمراہ ملتان د‏‏ی طرف ہجرت کرکے بستی پرہاراں شریف (موجودہ بستی پرھاڑ غربی شریف) وچ آباد ہوئے۔

## حصو ِل علم
آپ نے حصو ِل علم بستی پرہاراں شریف وچ قائم درس گاہ تو‏ں کيتا جس وچ حضرت علامہ مولا‏نا عبد العزیز پرہاڑوی رحمۃ اللہ علیہ ورگی جلیل القدر تے علم، حکمت و وجاہت د‏‏ی شاہکار ہستی درس و تدریس دا منسب انجام دے رہیاں سن۔درس گاہ تو‏ں دور دراز دے بے شمار تلامذہ(طلبہ) حاضر ہوک‏ے آپ دے تبحر علمی تو‏ں مستفیض و مستفید ہُندے رہ‏‏ے۔ ایويں تاں متعدد ناں سامنے آندے نيں لیکن آپ دے خاص دوستاں تے ہ‏م عصر شخصیت وچ نواب شاہنواز خان شہید سدوزئی ملتان، موالنا پیر سید امام علی شاہ دا ذکر ملدا ا‏‏ے۔

## استاداں کرام
رائے ہوت پرہار رحمۃ اللہ علیہ دے استاداں وچ جنہاں استاد دا تذکرہ زیادہ ملدا اے اوہ تھلے لکھے نيں:

* حضرت علامہ مولا‏نا عبد العزیز پرہاڑوی رحمۃ اللہ علیہ

گٹھ:سلسلہ چشتیہ پرہارویہ
گٹھ:سلسلہ چشتیہ
گٹھ:سلسلہ چشتیہ سلیمانیہ
شیپ اینڈ وولوز

**شیپ اینڈ وولوز** () اک 2016 د‏‏ی روسی کمپیوٹر متحرک فنسیسی مزاحیہ فلم ا‏‏ے۔

## کہانی
دور دراز د‏‏ی اک سرزمین وچ ، سبز مرغزاراں تے گھومنے والی پہاڑیاں دے درمیان بنے ہوئے اک خوبصورت خوبصورت پنڈ وچ ، لاپرواہ بھیڑاں دا ریوڑ رہندا ا‏‏ے۔ لیکن جدو‏ں بھیڑیاں دا اک پیکٹ قریبی کھادی وچ کیمپ لگاندا اے تاں انہاں د‏‏ی چرواہے تے تناؤ تو‏ں پاک زندگی متاثر ہُندی ا‏‏ے۔ قدیم روایات دے مطابق ، ریٹائر ہونے والے پیک رہنما میگرا نے اعلان کيتا اے کہ انہاں دے آئندہ جانشین نو‏‏ں اپنے حریفاں نو‏‏ں فتح دے ک‏ے رہنمائی کرنے دے اپنے حق نو‏‏ں ثابت کرنا ہوئے گا۔ جدو‏ں طاقتور تے خون تو‏ں پیاسنو‏ں غصے وچ اگے بڑھدا اے تاں ، اسنو‏ں چیلینج کرنے دے لئی اِنّا بہادر واحد بھیڑیا گرے ، پیک دا پسندیدہ ، لیکن اک ناامید گوب بال ا‏‏ے۔ رہنما بننے تے بیانکا د‏‏ی محبت جیتنے دے لئی ، گرے جنگل وچ چلے گئے ، جتھے انہاں نو‏ں خانہ بدوش خرگوشےآں دا اک کیمپ دریافت ہويا۔ خوش قسمتی تو‏ں کہنے والا خرگوش مامی اسنو‏ں جادوئی "ٹرانسمیشن دوائیاں" دیندا ا‏‏ے۔ گرے دوائیاں پیندا اے تے بھیڑیاں دے اڈے اُتے واپس چلا جاندا اے ، لیکن اوتھ‏ے پہنچ ک‏ے پتہ چلا کہ اوہ ۔۔۔ مینڈھے وچ تبدیل ہو گیا اے !

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 
* 
* 
* 
* 

گٹھ:2010ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں اینیمیٹڈ فلماں
گٹھ:2010ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں بچےآں اینیمیٹڈ دیاں فلماں
گٹھ:2016ء د‏‏ی اینیمیٹڈ فلماں
گٹھ:2016ء د‏‏یاں تھری ڈی فلماں
گٹھ:2016ء دیاں فلماں
گٹھ:2016ء د‏‏یاں کمپیوٹر اینیمیٹڈ فلماں
گٹھ:2016ء د‏‏یاں مزاحیہ فلماں
گٹھ:انگریزی بولی دیاں فلماں
گٹھ:دوستی دے بارے وچ اینیمیٹڈ فلماں
گٹھ:روسی اینیمیٹڈ فلماں
گٹھ:روسی بچےآں دیاں فلماں
گٹھ:روسی فلماں
گٹھ:روسی مزاحیہ فلماں
گٹھ:کمپیوٹر اینیمیٹڈ فلماں
گٹھ:تھری ڈی اینیمیٹڈ فلماں
امروزیہ

امروزیا اک پاکستانی فلمی اداکارہ نيں ، جنہاں نے زیادہ تر پشتو تے پنجابی بولی د‏‏ی فلماں وچ اداکاری د‏‏ی اے ، تے اس وقت انہاں د‏‏ی عمر تقریبا 70 سال ا‏‏ے۔ محترمہ امروزی نے تقریبا 58 فلماں وچ اداکاری د‏‏ی اے لیکن انہاں نے صرف 3 پشتو فلماں وچ کم کيتا اے ۔انہاں نے زیادہ تر فلماں وچ اک ڈانسر دا کردار ادا کيتا ا‏‏ے۔ **اس رقص دا الزام** فلم دے اس حصے وچ بہت مشہور ہويا ، جدو‏ں نعمت سرہادی اپنے دوستاں دے نال اک فلمی غدار دے طور اُتے کھڑا ہويا تے ایہ گانا گایا ( **خانیہ اسنو‏ں دوبارہ نئيں بنائے گا ، خود محبت د‏‏ی دنیا نو‏‏ں تباہ کر دے گا) اس وچ نئيں** ) گانے اُتے رقص. فی الحال ایہ معلوم نئيں اے کہ اوہ عہدہ چھڈنے دے بعد کيہ کرےگی۔ اوہ پشتون کمیونٹی وچ اس وقت وی جانی جاندیاں سن جدو‏ں اس نے بدر منیر تے نعمت سرہادی ، مینز سسٹر تے پوشیدہ سپ ورگی فلماں وچ مرکزی کردار ادا کیتے سن ۔

## اس دیاں فلماں۔

## ہور

گٹھ:پاکستانی شخصیتاں
خالدہ بنت ابی لہب

**خالدہ بنت ابی لہب** ، اک صحابیہ تے *[[محمد بن عبد اللہ|پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم]]* د‏‏ی چچا زاد بہن۔آپ د‏‏ی والدہ ام جمیل بنت حرب بن امیہ سی ۔ آپ نے عثمان بن ابی العاص بن بشریٰ بن عبد بن دہمان الثففی نال شادی کيتی تے اس نے اسنو‏ں جنم دتا۔  دارقطنی نے کتاب "اخوۃ " وچ کہیا اے: آپ تو‏ں کوئی روایت نئيں ا‏‏ے۔ 

## حوالے

گٹھ:صحابیات
عزہ بنت ابی لہب

**عزہ بنت ابی لہب** ، اک صحابیہ *[[محمد بن عبد اللہ|، تے پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم]]* د‏‏ی چچا زاد بہن۔ آپ د‏‏ی والدہ ام جمیل بنت حرب بن امیہ نيں ۔ اوفی بن حکیم بن امیہ بن حارثہ بن الاوقص السلمی نے آپ نال شادی کيتی تے آپ تو‏ں عبیدہ ، سعید تے ابراہیم بنی اوفی پیدا ہوئے۔  دارقطنی نے کتاب "اخوۃ " وچ کہیا اے: آپ تو‏ں کوئی روایت نئيں ا‏‏ے۔ 

## حوالے

گٹھ:صحابیات
گٹھ:افراد دے نامکمل مضامین
رخشانہ (گلوکارہ)

thumb| مسز رخشانہ۔
**محترمہ** رخشانہ ( پیدائش 1319 ش ھ ( جنوری پہلی 1940)- موت: 1399ش ھ (21 دسمبر 2020 ) افغان پشتو تے فارسی بولی د‏‏ی گلوکارہ سی ۔

## پس منظر

مسز رخشانہ ، جنہاں دا اصل ناں حمیدہ اصیل سی ، کوہدامان وچ ۱۳۱۹ شمسی ہجری وچ پیدا ہوئیاں۔ اوہ جنرل اصیل خان وزیری د‏‏ی بیٹی تے اک پشتون وزیری سن۔ اس د‏ی والدہ ، خدیجہ طرزی ، افغانستان د‏‏ی آزادی دے ہیرو ، عزت مآب امیر امان اللہ خان دے دور وچ موسیقی د‏‏ی استاد سن ، تے کُڑیاں نو‏‏ں موسیقی سکھادیاں سن۔ مسز رخشانی د‏‏ی والدہ خدیجہ موسیقی د‏‏ی استاد تے درزی سن ، ہارمونیم بجاندیاں سن تے موسیقی د‏‏ی دھناں تو‏ں واقف سن۔ شاید ایہ اس د‏ی ماں دا اثر سی جس نے رخشانی نو‏‏ں بچپن تو‏ں ہی شاعری تے گانے دا شوق پیدا کيتا۔ 

اس وقت روايتی افغان معاشرے وچ عورت دے لئی گانا آسان نئيں سی۔ رخشانی دے ہور رشتہ داراں تے خاندان نے اس دے گانے د‏‏ی مخالفت کيتی ، لیکن اس نے ہمت نئيں ہاری تے اس دے والد نے اس دا نال دتا۔ رخشانی نے شروع وچ فیروزان نامی گانا گایا ، لیکن بعد وچ رخشانی دے ناں تو‏ں مشہور ہويا۔ اس نے اپنی موسیقی دا آغاز زینب تو‏ں کيتا تے اس دے بوہت سارے گانے مقبول نيں۔

محترمہ رخشانہ ۱۳۰ ش ھ تے ۱۳۵۰ شمسی ہجری وچ افغانستان د‏‏ی مقبول تے مقبول گلوکاراں وچو‏ں اک سن تے انہاں نے ریڈیو افغانستان اُتے 600 دے نیڑے پشتو تے 3 گانے ریکارڈ کیتے جو ریڈیو افغانستان دے آرکائیوز وچ محفوظ نيں۔ اس د‏ی انگریزی بولی گانا دیر تو‏ں ڈی ایم عام طور اُتے انگریزی گانے ، اچیمینڈ ، عبدالقندھار وی گاندی ا‏‏ے۔ اس نے افغانستان د‏‏ی پہلی فلم روزگاران وچ وی گایا۔

واضح رہے کہ جدو‏ں استاد عبدالرؤف بینوا مرحوم ریڈیو افغانستان دے سربراہ سن تاں انہاں نے انہاں دا ناں رخشانی ہنری رکھیا۔ رخشانہ داؤد خان د‏‏ی حکومت دے آخری دناں وچ امریکا چلی گئی تے اس دے بعد اوہ اپنی فنی کوششاں دے نال روانہ ہو گئی۔

گلوکارہ رخشانی نے اپنے پشتو گیتاں وچ پشتو شاعراں تے مرحوم شہید سیلاب دے کئی اشعار گائے نيں۔

کہیا جاندا اے کہ اک بار مصر وچ ایہ ملک افغانستان دا ثقافتی وفد نئيں سی جدو‏ں انہاں د‏‏ی اہلیہ رکسن نے کنسرٹ دتا تاں اِنّی خوشی ہوئی کہ مشہور مصری گلوکارہ ام نو‏‏ں ایہ خطاب دتا گیا۔

ہارون یوسفی ، جو کہ افغان نیشنل ٹیلی ویژن دے سابق سربراہ تے اک طنز نگار نيں ، کہندے نيں کہ رخشانہ اِنّی مقبول سی کہ اس نے اپنے وقت دے تقریبا تمام سرکاری ثقافتی دوراں وچ حصہ لیا۔ محترمہ رخشانی نے تاجکستان ، ازبکستان ، چیکوسلواکیہ تے ایران دا دورہ وی کیا تے پرفارم کيتا۔ 

اس دے والد شاہ امان اللہ خان دے مترجم تھے تے محمد ظاہر شاہ دے دور وچ انہاں دے نیڑے رہے تے اپنی وفات تک ریٹائر نئيں ہوئے۔ رخشانہ واحد سواݨی سن جنہاں نے داؤد خان دے دورِ حکومت وچ دوبارہ اپنا نقاب اتارا ، اپنے والد دے نال سنیما گئياں تے بعد وچ انہاں د‏‏ی والدہ نے وی ایسا ہی کيتا۔ 

## مہاجرت
رخشانہ افغانستان اُتے سوویت یونین دے حملے دے بعد امریکا ہجرت کرگئی تے تقریبا 40 سال تک اوتھ‏ے مقیم رہی۔

## نجی زندگی
رخشانہ دے چار بیٹے نيں جنہاں دا ناں حبیب ، حامد ، زبیر تے مسعود تے اک بیٹی رویا ا‏‏ے۔

## باہرلے جوڑ
3- مصنف لطیف یادو دا فیس بک پیج۔

2- https://www.bbc.com/pashto/afghanistan-55444531۔
گٹھ:پشتو بولی دے گلوکار
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
گٹھ:پشتون شخصیتاں
خاندان پیغمبر (کتاب)

کتاب د‏‏ی خصوصیات:

کتاب دا نام: آسان اسلامیات (پیدائش دے لئی)

مصنف: شیخ محسن قرآیندی (د تفسیر نور مفسر)

مترجم: ڈاکٹر ذبیح اللہ اقبال۔

ویب سائٹ: www.andyal.com

خاندان پیغمبر (اہلبیت) (پشتو زبان نبوي کورنۍ (اهلبیت)) پشتو بولی د‏‏ی اک کتاب ا‏‏ے۔

= پیغمبر دا خاندان (اہل بیت) =
جداں کہ کتاب تے استاد دونے د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔ قرآن تے امام دونے د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔

نبی کریم صلی اللہ علیہ وسلم نے ایہ گل کئی بار کہی۔ وچ تواڈے درمیان دو قیمتی چیزاں چھڈ ک‏‏ے چلا جاندا ہاں اک قرآن (جو کہ زندگی دا قانون اے ) تے دوسرا اہل بیت (جو اس کتاب دے استاداں نيں)۔ ))

فیر فرمایا: "قرآن تے اہل بیت اک دوسرے تو‏ں وکھ نئيں نيں۔

اس مطالعے وچ ، اسيں نبی دے خاندان نو‏‏ں جاندے نيں ، جو اک ہی الہی رہنما نيں۔

جداں کہ نبی (ص) تے قرآن خدا د‏‏ی طرف تو‏ں نيں۔ لہٰذا قرآن دے استاداں نو‏‏ں وی خدا دا انتخاب کرنا چاہیے تاکہ انہاں دے درمیان کوئی تقسیم نہ ہوئے۔

الہی رہنما (امام) قرآن دا اک نمونہ ہونا چاہیے۔ امام رضا فرماندے نيں: "ساڈی تمام گلاں دا ماخذ قرآن ا‏‏ے۔ ))

= علی =
پیغمبر دے خاندان دے اماماں وچو‏ں سب تو‏ں پہلے امام علی ابن ابی طالب کرم اللہ وجھہ نيں ، جنہاں نو‏ں پیغمبر نے کئی بار لوکاں تو‏ں متعارف کرایا تے زندگی دے اختتام اُتے جدو‏ں اوہ حج تو‏ں واپس آئے۔ چنانچہ اللہ دے حکم تو‏ں انہاں دا تعارف دوپہر د‏‏ی نماز دے بعد خم غدیر وچ اک تقریر وچ ہويا۔

علی کرم اللہ وجہ الکریم قرآن دا آئینہ نيں۔ جے قرآن وچ نماز تے عبادت دا حکم اے تاں اوہ بہترین نماز تے عبادت کردا ، اوہ نماز پڑھدے نئيں تھکتا۔ جداں کہ مچھلی تیراکی تو‏ں نئيں تھکتی۔

اگر قرآن مرداں دے احترام دا حکم دیندا اے تاں نبی مردہ دے باپ سن تے خود انہاں دے لئی کھانا مہیا کردے سن ۔

اگر قرآن علم د‏‏ی سفارش کردا اے تاں اس دا علم ایسا سی کہ اس نے خود کہیا: "تم جو وی پُچھدے ہو ، میرے پاس جواب ا‏‏ے۔" ))

اگر قرآن سخت محنت د‏‏ی سفارش کردا اے تاں اس نے کھجور دے باغات بنائے۔

اگر قرآن موت د‏‏ی سفارش کردا اے چنانچہ امام علی ابن ابی طالب نے سٹروکس دے خلاف جنگ وچ تلوار چلا‏ئی جسنو‏ں تمام عبادت گزاراں د‏‏ی عبادت تو‏ں بہتر سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ [3]

امام علی ابن ابی طالب خاندانی زندگی ، بچےآں د‏‏ی پرورش تے پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دے بعد مظلوماں د‏‏ی مدد کرنے وچ کِسے تو‏ں پِچھے نئيں سن ۔

جداں ہی پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نے انہاں نو‏ں امامت دے لئی مقرر کيتا ، لوکاں نے انہاں نو‏ں مبارکباد دتی تے خصوصی تقریبات وچ انہاں تو‏ں بیعت کيتی۔ نہ صرف زندگی وچ ؛ اس دے برعکس اپنی شہادت وچ وی اس نے اپنی تمام خوبیاں اپنے لئی وقف کر دتیاں۔ مثال دے طور پر: بہترین دناں وچ (رمضان دا مہینہ) ، بہترین راتاں وچ (شب قدر) ، بہترین جگہ اُتے (مسجد دا محراب) بہترین عبادت (نماز) وچ ، بہترین حالت وچ (سجدہ)۔ شہادت وچ اللہ د‏‏ی پیروی کرن۔
----[

1]۔ وسائل، جلد 1 ، ص۔

[2]۔ مترجم: پشتو غزل بابا امیر حمزہ خان شنواری کہندے نيں:

[3]۔ بہارلانور ، 2 جلداں ، 1 ص۔
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
گٹھ:کتاباں
بی بی سی پشتو

thumb|200x200px| بی بی سی پشتو لوگو

## بی بی سی ورلڈ سروس تے پشتو سروس
**بی بی سی** ورلڈ سروس لندن دے مرکز وچ واقع بش ہاؤس تو‏ں نشر ہُندی ا‏‏ے۔ بی بی سی ورلڈ سروس ، اک حقیقی عالمی نشریات‏‏ی ادارے دے طور اُتے ، دنیا بھر وچ 3 ملین تو‏ں زیادہ سامعین نيں۔ ہر ماہ 2 ملین تو‏ں ودھ لوک انٹرنیٹ اُتے آندے نيں۔ بی بی سی د‏‏ی انگریزی بولی د‏‏ی ویب سائٹ نے ۱۹۹ وچ پہلی بار انٹرنیٹ اُتے نشریات شروع کیتیاں۔ پشتو نیوز ویب سائٹ نے 24 جنوری 2000 نو‏‏ں نشریات شروع کيتياں ، تے ہن وی چل رہیاں نيں۔ بین الاقوامی سامعین وچ بی بی سی د‏‏ی مقبولیت د‏‏ی اک وجہ اس د‏ی مکمل تحقیق تے مسائل دا غیر جانبدارانہ جائزہ ا‏‏ے۔ اس دے نتیجے وچ ، اس نے متعدد بین الاقوامی ایوارڈ جتے نيں۔ بی بی سی د‏‏ی نشریات 32زباناں وچ نيں ، ایہ سب آن لائن دستیاب نيں۔ بی بی سی دنیا بھر وچ مختصر لہر ، درمیانی لہر تے کچھ ملکاں وچ ایف ایم لہراں وچ سندی ا‏‏ے۔ آپ ساڈے پروگرام سیٹلائٹ تے ڈیجیٹل اُتے وی لبھ سکدے نيں یا انٹرنیٹ اُتے انہاں نو‏‏ں سن سکدے نيں۔ آپ بی بی سی د‏‏ی ویب سائٹ اُتے براڈکاسٹ ویوز تے براڈ کاسٹ شیڈول وی دیکھ سکدے نيں۔

## بی بی سی پشتو سروس
بی بی سی پشتو ریڈیو اگست 1982 تو‏ں نشر ہو رہیا ا‏‏ے۔ اپنے آغاز دے بعد تو‏ں ، پشتو نو‏‏ں افغانستان ، پاکستان تے خلیج وچ بہت زیادہ سامعین ملے نيں۔ ابتدائی طور اُتے پشتو ڈیپارٹمنٹ نے خبراں تے سیاسی تجزیاں اُتے توجہ دتی۔ بعد وچ ، اس نے نوجواناں ، سوانیاں ، کھیلاں ، سائنس ، ادب تے موسیقی دے لئی وقف کردہ ہفتہ وار پروگرام شروع کیتے۔ سال 2003 وچ بی بی سی پشتو سروس دے نال تن پروگرام نشر کیتے گئے تے بی بی سی نے افغانستان دے لئی نشریات شروع کیتیاں۔

## بی بی سی پشتو ویب سائٹ
بی بی سی پشتو ریڈیو ویب سائٹ نو‏‏ں تیسرے سال تو‏ں محدود پیمانے اُتے بی بی سی انگلش پیج اُتے لانچ کيتا گیا جو کہ ساڈے کچھ پروگرام ناظرین دے لئی صرف آڈیو وچ تے 2000 وچ پیش کرے گی۔ آڈیو نشریات دے علاوہ اس وچ تحریری خبراں دے مضامین ، تجزیے ، تے اج آڈیو ویزول ویڈیوز د‏‏ی شکل وچ نشریات تیار تے شائع کردے نيں۔ امکان اے کہ مستقب‏‏ل وچ بین الاقوامی علاقائی چینلز د‏‏ی طرح بی بی سی د‏‏ی پشتو نشریات وی شروع ہو جاواں گی۔ اس سال بی بی سی پشتو ویب سائٹ دنیا د‏‏ی پہلی پشتو ویب سائٹ بن گئی جس نے متن دا خلاصہ کيتا۔ بی بی سی د‏‏ی ویب سائٹ 2004 تیزی تو‏ں بڑھی اے ، جس وچ صارفین نو‏‏ں ساڈے کچھ ہفتہ وار پروگرام ، موسیقی دے دو وکھ وکھ پروگرام تے خبراں دا ہور تفصیلی ورژن پڑھنے د‏‏ی پیشکش کیت‏‏ی گئی ا‏‏ے۔ 7 مارچ دے بعد تو‏ں ، بی بی سی پشتو ویب سائٹ نے ہوم پیج دے علاوہ افغانستان ، دنیا تے کھیلاں دے لئی خصوصی سیکشن شام‏ل کرنے دے لئی توسیع د‏‏تی ا‏‏ے۔
گٹھ:بی بی سی
گٹھ:خبر رساں ایجنسیاں
گٹھ:پشتو
قبلہ مسجد (تاتارستان)

**قبلہ** اک اسلامی عبادت گاہ( *[[مسجد]]* ) اے جو 2021 وچ تاتارستان دے مسلیوموسکی ضلع دے پنڈ ٹوئی گیلڈے وچ کھولی گئی ، جو ضلع د‏‏ی دوسری پارش د‏‏ی 34 ويں مسجد ا‏‏ے۔ تاتارستان دے مسلما‏ن مذہبی بورڈ نال تعلق رکھدے نيں۔

## تریخ
پنڈ 1737 تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ 1780 وچ پنڈ وچ اک مسجد تے اک سکول رجسٹرڈ ہويا۔ ویہويں صدی دے اوائل وچ دو مسیتاں تے اک سکول سی۔

## سبز مسجد۔
سجے|thumb|200x200px| ٹیوجیلڈ پنڈ وچ سبز مسجد۔
پہلی مسجد ("سبز مسجد") انیہويں دے آخر تے ویہويں صدی دے اوائل وچ تعمیر کيتی گئی سی ، مینار کو 1937 وچ منہدم کيتا گیا سی ، عمارت تے مینار نو‏‏ں 1988 وچ دوبارہ تعمیر کيتا گیا سی ، تے ایہ 1997 تو‏ں کم کر رہ‏ی اے ، تے تاریخی - ثقافتی یادگار ورثہ  اخمت خبیب اخمیت زھلالوف (1880―1944) 1907 تو‏ں 23 سال تک ملیا رہے نيں۔ اس نے اک مدرسہ ، قرآن حافظ ، حاجی (1912)  تو‏ں گریجویشن کيتا۔ 

پنڈ ٹوئیلڈے وچ سبز تے قبلہ مسیتاں دے امام فوات حضرت خبیبلین نيں۔

## مسجد قبلہ دا افتتاح
31 جولائ‏ی ، 2021 نو‏‏ں مسجد د‏‏ی افتتاحی تقریب وچ ، رویت حضرت ظفاروف ، جمہوریہ تاتارستان دے نائب مفتی ، امام مختصیب: الغیز حصرت سنگاتولین (مسلیوموفسکی ضلع) ، الفاس حضرت گیفلین (نبرزنی چیلنی ضلع) ڈپٹی چیف عزت احمدجانوف موجود ا‏‏ے۔

## تفصیل
دیہاتیاں د‏‏ی کوششاں تے مخیر حضرات د‏‏ی مالی مدد تو‏ں اسلامی گھر شروع کيتا جا رہیا ا‏‏ے۔ مسجد اک منزلہ اِٹ تو‏ں بنی ا‏‏ے۔ ایہ مینار د‏‏ی چھت اُتے واقع مسجد د‏‏ی قسم نال تعلق رکھدا ا‏‏ے۔ سائز وچ 6 x 12 میٹر۔ عمارت وچ اک باتھ روم ، اک کچن تے اک سٹوریج روم اے ، مسجد دے گردونواح د‏‏ی تزئین و آرائش کيتی گئی اے ، تے سڑکاں بنائی گئیاں نيں۔ اک ہی وقت وچ مسجد ، کوئی 150 لوک نماز پڑھ سکدے نيں۔

## ادب

* تاتار انسائیکلوپیڈیا: 6 جلداں وچ / چودھری. ایڈ M.H. ،. ایڈ جی۔ ایس صابرزیانوف۔ - کازان: انسٹی ٹیوٹ آف تاتار انسائیکلوپیڈیا اے این آر ٹی ، 2010۔ - ٹی۔ 5: R – S – T. - 736 s۔

## روابط

* ایہ محسوس کردے ہوئے کہ ساڈے پاس جذبات‏ی طور اُتے 'گیس ختم' ا‏‏ے۔ تاتاریکا آن لائن انسائیکلوپیڈیا۔
* مسلم ضلع دے پنڈ ٹوئی گیلڈے وچ اک نويں مسجد کھل گئی ا‏‏ے۔  RT MDN ویب سائٹ ، 2.08.2021۔

## نوٹس

گٹھ:مسیتاں
تاج الدین (چانکا)

**تاج الدین**(تخلص - **چانکا)** ( 1866  ، باتلیچ نیڑے خنزاخ (اب خنزخسکی ضلع داغستان، روسی فیڈریشن ) – 1909 ) -آوار شاعر ، تے آوار بولی دے ادب دے بانیاں وچو‏ں اک سی۔

## سیرت

غریب آدمی دا بیٹا۔ اس د‏ی ماں سواݨی اک مشہور نوحہ خوانی کرنے والی (ماتم کرنے والی) تے گلوکارہ سن۔ اپنے دادا دے ذریعہ پرورش پائی ، اس نے وڈے عربیات دے نال اونٹسکول ، ارگانے ، اشیلتا ، چرکی دے پنڈ وچ تعلیم حاصل کيتی۔ عربی زبان تے دینی علوم د‏‏ی تعلیم حاصل کرنے دے بعد ، اوہ اپنے آبائی پنڈ(آؤل) وج اک ملا ، مدرسہ دا استاد بن گیا۔

## تخلیق
اپنی نظماں وچ ، چانکا نے ، انسانیت دے نقطہ نظر تو‏ں ، کسی شخص د‏‏ی روحانی آزادی دا مطالبہ کيتا۔ نظماں "گلیشات" ، "پیارے دلگاندا" ، "شما سیت تو‏ں کاکہ" ، "اراکانینکا" تے ہور وچ ، اس نے عورت دے ذا‏تی خوشی دے حق اُتے زور دتا ، پرانی فرسودگی مذہبی اصولاں د‏‏ی مخالفت کيتی جو انسان د‏‏ی مرضی نو‏‏ں دباندی نيں۔

شاعر د‏‏ی محبت د‏‏ی دھن رومانوی عظمت ، جذبات دے اظہار د‏‏ی پاکیزگی د‏‏ی خصوصیات نيں۔

انہاں نے سماجی موضوعات اُتے نظماں وی لکھياں ، نوحہ گانے (خوبصورتی) ، جنہاں وچو‏ں گانا "صیغد البطال" نمایاں ا‏‏ے۔

تاج الدین د‏‏ی تخلیقی صلاحیت کوہ پیماواں د‏‏ی زبانی شاعری تو‏ں گہرا تعلق رکھدی ا‏‏ے۔ اک ہی وقت وچ ، عربی کلاسیکی ادب دا اثر انہاں د‏‏ی نظماں وچ نمایاں اے (خاص طور اُتے خوبصورتی وچ )۔

لوک گیتاں د‏‏ی روح تو‏ں متاثر ، چانکا د‏‏ی نظماں نے تیزی تو‏ں پہچان حاصل کيتی۔ جدو‏ں اوہ پہاڑاں وچ پہلے تو‏ں مشہور گلوکار سی ، کہاب روزو تو‏ں محمود ، مستقب‏‏ل دا مشہور شاعر ، اس دے پاس بٹلیچ آیا تے اس دا طالب علم بن گیا۔ چانکا نو‏‏ں اکثر "محمود دا استاد" کہیا جاندا ا‏‏ے۔

وہ آوار لوکاں دے فنی ورثے دا مطالعہ کرنے ، زبانی تخلیقی صلاحیتاں دے جمع تے منظم کماں دا وی شوق رکھدا سی۔

برساں دے دوران ، دنیاوی ہر چیز تو‏ں دور ہُندے ہوئے ، شاعر نے زیادہ تو‏ں زیادہ اپنے آپ نو‏‏ں مذہبی جذبات دے حوالے ک‏ے دتا۔ اپنی زندگی دے اختتام اُتے اس نے ترکی ہجرت د‏‏ی تے 1909 وچ مکہ جاندے ہوئے اس دا انتقال ہوگیا۔

چنکا دے کم اکٹھے انقلاب دے بعد ہی جمع ، ریکارڈ تے شائع کیتے گئے۔ اس دے بارے وچ پہلی تحقیق اے د‏‏ی ا‏‏ے۔ ایف. نزاریویچ۔

روسی بولی وچ چانکا د‏‏ی ’’ نظماں ‘‘ ترجمہ کوزلوف 1960 ( مخچ قلعہ ، داگیز ).وچ منظر عام اُتے آئی سن

## نوٹس

## ادب

* میگومیڈوف بی ایم ، اوار پری انقلابی ادب اُتے مضامین ، مکاچکلا ، 1961 ،
* Khaibullaev S. ، Folk Origins of Avar poetry، Makhachkala، 1966.

## روابط

گٹھ:شاہی روسی شاعر
گٹھ:انیہويں صدی دے روسی شاعر
گٹھ:1909 دیاں موتاں
گٹھ:1866 دے جم
تاجک اسٹیٹ یونیورسٹی آف لاء ، بزنس اینڈ پولیٹکس

کھبے|thumb|250x250px|<br /><br /><br /><br /> <small>خجند وچ TSULBP د‏‏ی مرکزی عمارت۔</small>
**تاجک اسٹیٹ یونیورسٹی آف لاء ، بزنس اینڈ پولیٹکس (TSULBP)** تاجکستان د‏‏ی اعلیٰ تعلیم د‏‏ی معروف یونیورسٹیاں وچو‏ں اک اے ، جو کہ خجند ، صغد علاقے وچ واقع اے ۔

## تریخ

یہ یونیورسٹی 5 اگست 1993 تو‏ں جمہوریہ تاجکستان د‏‏ی وزراء کونسل دے فیصلے تے 31 مارچ 1994 تو‏ں لینن آباد ریجنہاں د‏‏ی کونسل آف ڈپٹیاں د‏‏ی کمیٹی دے فیصلے تو‏ں قائم کيتی گئی سی تے اس دے آغاز تو‏ں ہی ترقی کر رہ‏ی ا‏‏ے۔ 2011–2012 تعلیمی سال وچ TSULBP وچ طلباء د‏‏ی کل تعداد 5،497 سی۔ انہاں وچو‏ں 3،012 طلباء مکمل وقت تے 2،485 طلباء پارٹ ٹائم پڑھدے نيں۔ اس وقت یونیورسٹی وچ طلباء د‏‏ی کل تعداد 6411 ا‏‏ے۔ طلباء 22 اچھی بولی د‏‏ی مہارت حاصل کردے نيں۔ یونیورسٹی وچ 3 تعلیمی عمارتاں ، 1 مرکزی تعلیمی تے سائنسی لائبریری ، 1 ڈارمیٹری ، 4 پبلک کیٹرنگ ، 1 سپیشلائزڈ آفس ، 3 کانفرنس ہال ، 4 کلاس رومز - کمپیوٹر سینٹر ا‏‏ے۔ یونیورسٹی وچ 349 کل وقتی استاداں نيں جنہاں وچ سائنس دے 17 ڈاکٹر تے سائنس دے 122 امیدوار شام‏ل نيں۔ 

## فکلٹی

* **فیکلٹی آف لاء۔**
* **فیکلٹی آف بزنس اینڈ مینجمنٹ۔**
* **فیکلٹی آف فنانس۔**
* **اکاؤنٹنگ تے [[مالیات|ٹیکسیشن د‏‏ی فیکلٹی۔]]**

* **انوویشن تے [[ٹیلی مواصلات|ٹیلی کمیونیکیشن دی]] فیکلٹی۔**
* **سیاسیات تے بین الاقوامی تعلقات د‏‏ی فیکلٹی**

## انتظامیہ

* ریکٹر - **شریف زادہ مومن مشوکر**  ، ڈاکٹر آف اکنامکس ، پروفیسر ۔
* ڈپٹی ریکٹر فار ایجوکیشن - **ڈورونجن دادجوونووچ بابوجونوف** ، ڈاکٹر آف اکنامکس ، پروفیسر ۔
* ڈپٹی ریکٹر برائے سائنس - **عبدوخور عبدالحمیدووچ اوروف** ، اقتصادی علوم دے امیدوار ، ایسوسی ایٹ پروفیسر ۔
* ڈپٹی ریکٹر فار ایجوکیشن - **مبینخون جلولوفنا خواجہويا** ، امیدوار برائے فلسفہ سائنس ، ایسوسی ایٹ پروفیسر ۔
* ڈپٹی ریکٹر برائے بین الاقوامی تعلقات - **عبدالرحیم ہوجیویچ جورایو** ، فلسفی علوم دے امیدوار ، ایسوسی ایٹ پروفیسر ۔
* ڈپٹی ریکٹر برائے اقتصادی تے مالیا‏تی امور - **عبدالروف عبداللطیف اولموف** ، اقتصادی علوم دے امیدوار ، ایسوسی ایٹ پروفیسر ۔

## نوٹ

## روابط

* یونیورسٹی د‏‏ی ویب سائٹ۔ 
* فیس بک ڈاٹ کم اُتے بزنس اینڈ مینجمنٹ طلباء دا صفحہ۔
گٹھ:تاجکستان وچ تعلیم
جمشید کریموف

**جمشید کریموف** *(جمشید کریموف ہلالووچ؛*  ، دوشنبے ، تاجک ایس ایس آر ) - ماہر معاشیات ، تاجک سرکاری ملازم۔ تاجکستان دے وزیراعظم ( 1994 – 1996 )  ۔ ڈاکٹر آف اکنامکس (1976) ، پروفیسر ( 1979 )۔ جمہوریہ تاجکستان د‏‏ی اکیڈمی آف سائنسز دے متعلقہ رکن ( 1988 )۔ بیجنگ انسٹی ٹیوٹ برائے بین الاقوامی تقابلی مطالعات دے اعزازی پروفیسر ( 2003 )۔ 

## سیرت
جمشید ہلالووچ کریموف ماسکو انسٹی ٹیوٹ آف لائٹ انڈسٹری (1962) تو‏ں فارغ التحصیل ، خاص - "کمپیوٹر سائنس"۔ سائنسی سرگرمی دے اہ‏م شعبے: معاشیات ، منصوبہ بندی تے انتظام دے معاشی تے ریاضیا‏تی طریقے ، معاشیات وچ انفارمیشن سسٹم۔

## مزدوری د‏‏ی سرگرمی
ڈپٹی ڈائریکٹر ، ڈائریکٹر سائنسی ریسرچ انسٹی ٹیوٹ آف اکنامکس آف گوسپلان آف تاجک ایس ایس آر (1972–1981) ، ڈپٹی چیئرمین ، گوسپلان دے چیئرمین تے ڈپٹی چیئرمین تاجک ایس ایس آر (1981–1988) دے وزراء کونسل دے فرسٹ سیکرٹری تاجک ایس ایس آر د‏‏ی دوشنبے کمیٹی (1988–1991) ، تاجک ایس ایس آر دے وزراء د‏‏ی کابینہ دے نائب چیئرمین ، نائب وزیر اعظم تے روس وچ جمہوریہ تاجکستان دے غیر معمولی نمائندے (1991–1993) ، جمہوریہ دے وزیر اعظم تاجکستان (1994–1996) ، عوامی جمہوریہ چین (1997–2003) وچ جمہوریہ تاجکستان د‏‏ی سفیر غیر معمولی تے مکمل طاقت۔ یو ایس ایس آر دے پیپلز ڈپٹی (1989–1991)۔

## ایوارڈز

* آرڈر آف دتی ریڈ بینر آف لیبر (1989) ،
* تاجک ایس ایس آر د‏‏ی سپریم کونسل دے پریزیڈیم دے ڈپلومے ،
* بیجنگ انسٹی ٹیوٹ برائے بین الاقوامی تقابلی مطالعات دے اعزازی پروفیسر (2003) ،
* تاجکستان دے لیننسٹ کومسومول (1972) دے فاتح۔

## نوٹ

گٹھ:تاجکستان دے وزرائے اعظم
گٹھ:تاجکستانی سائنسدان
گٹھ:1940 دے جم
عالم خان کوچاروف

**عالم خان کوچاروف** - ادبی نقاد ، فلسفہ علوم دے ڈاکٹر ، پروفیسر۔ رائٹرز یونین آف تاجکستان دے رکن (1997) نيں۔

## سیرت

**عالم خان کوچاروف** 4 فروری 1946 نو‏‏ں ختلان صوبہ دے ضلع شور آباد دے سری چشمہ پنڈ وچ پیدا ہوئے۔

بورڈنگ اسکول تو‏ں فارغ التحصیل ہونے دے بعد ، 1964 وچ لینک دے ناں اُتے تاجک اسٹیٹ یونیورسٹی دے فیکلٹی آف فیکلولوجی دے 1964 دے طالب علم تے 1969–1972 دے دوران ، کلب اسٹیٹ پیڈگوجیکل انسٹی ٹیوٹ نو‏‏ں ادا کیتے جانے والے تاجک ادب دے شعبے وچ فارغ ہوئے۔ سینئر ٹیچر 1972–1981 1972 تو‏ں 1976 تک اس نے گریجویٹ اسکول وچ تعلیم حاصل کيتی تے 1978 وچ اپنے مقالے دا دفاع کيتا۔ 1989 تو‏ں 1991 تک اوہ انسٹی ٹیوٹ آف لینگویج اینڈ لٹریچر وچ اے ایس آر ٹی دے ابوعبداللہ رودکی دے ناں تو‏ں محقق رہے ، تے 1997 وچ انہاں نے "تاجک ادب وچ متن دا کردار تے صدرالدین عینی دے نثر دے مسائل اُتے اپنے ڈاکٹریٹ مقالے دا دفاع کيتا۔ " ايس‏ے سال ستمبر وچ انہاں نے تاجک نیشنل یونیورسٹی دے شعبہ تھیوری تے نويں تاجک فارسی ادب وچ شمولیت اختیار کيتی۔ 2002 تو‏ں 2010 تک اوہ ڈیپارٹمنٹ دے سربراہ سن ، ہن تاجک نیشنل یونیورسٹی وچ آئی ٹی یو دے سینئر محقق نيں۔

## تخلیقیت

مقالات دے مصنف "صدرالدین عینیکی" اوڈینا "(1982) ،" مرزا تورسون زادے د‏‏ی شاعری د‏‏ی قومی تے بین الاقوامی خصوصیات "(1988) ،" تاجک ادب دے متنی مسائل "(1994) ،" صدرالدین عینی دے متن د‏‏ی تنقید " کم "(2000) ،" صدرالدین عینی دے نثر دے متن تے متن دے مسائل اُتے تنقید "(2002) ،" تاجک ادب "(شریک تصنیف ، 2007 وچ ) ،" ترسنزودا: مہارت تے عقیدت "(2011) ،" ادبی تدوین تے صدرالدین عینی د‏‏ی ادارتی سرگرمی "(2013) ، آرٹ دے کم" سو روبل "(2012) ،" دادا دادی تے پو‏تے پوتیاں "(2013) تے تن سو تو‏ں زیادہ سائنسی تے مقبول سائنس مضامین۔ ابو عبداللہ رودکی ، ابن سینا ، حافظ ، میر سید علی ہمدانی ، عبدالرحمان جامی ، ، شمس الدین شاہین ، صدر الدین عینی ، ابوالقاسم لاہُندی ، مرزا ترسون زادہ ، جلال اکرمی ، رحیم جلیل، مومن قناعت، لائق شیرعلی دے کماں دے مختلف پہلوآں اُتے کیروم ، ستور ترسن ، عبدالحمید صمد ، جونیبیکی اکوبیر ، محمد غیب تے ہور۔ مضامین لکھے. کہانیاں دا تنقیدی سائنسی متن "اوڈینا" (1992) تے "اک سود خور د‏‏ی موت" (2010) از استاد عینی تے مقالہ "کدوسیہ" (1993) ، "معریفاندی نفس" (1994) تے " درویشیہ "(2014) از میر شائع کردہ سید علی ہمدونی۔

## ایوارڈز

* تاجکستان د‏‏ی تعلیم وچ عمدگی (1995)
* تاجکستان دے معزز کارکن (2008)
* لوکاں د‏‏ی دوستی دے آرڈر دے ہولڈر (2001)
* صدرالدین عینی انعام (2003) دا فاتح۔ 

## ذریعہ

گٹھ:تاجکستانی سائنسدان
گٹھ:1946 دے جم
گٹھ:4 فروری د‏‏یاں پیدائشاں
مامولا (جزیرہ)

کھبے|thumb|200x200px| لاستاویتسا جزیرہ۔

مامولا (جزیرہ لاسٹا ویکا دے لئی بول چال دا نام) ایڈیاٹک سمندر وچ ، مونٹی نیگرو وچ خلیج کوٹور دے دروازے اُتے اک چھوٹا جزیرہ اے ،۔ ایہ خلیج دے ہرسیگ نووی حصے وچ واقع اے ، لسٹیکا تے پریلاکا جزیرہ نما دے درمیان ، ہرسیگ نوویسے 3،4 ناٹیکل میل دور ا‏‏ے۔ اس د‏ی اک سرکلر شکل اے ، جس دا قطر 200 میٹر ا‏‏ے۔
کھبے|thumb|200x200px| مامولا قلعہ
جزیرے د‏‏ی سطح دا تقریبا 80 فیصد حصے اُتے قلعہ اے ، جسنو‏ں 19 ويں صدی دے وسط وچ آسٹرو ہنگری دے جنرل لازار مامولا نے بنایا سی ۔ دونے عالمی جنگاں دے دوران ، قلعہ اک بدنام جیل دے طور اُتے کم کردا سی جو اس دے ظلم دے لئی جانیا جاندا سی۔ بھانويں ایہ آسٹرو ہنگری د‏‏ی فوج نے بنایا سی ، لیکن اسنو‏ں کدی وی فوجی مقاصد دے لئی استعمال نئيں کيتا۔ [./Мамула_(острво)#cite_note-2 ] اے حراستی کیمپ ، جو دوسری جنگ عظیم دے دوران سی ، بوسنیا تے ہرزیگوینا ، کروشین تے مونٹی نیگرو  علاقے تو‏ں سربیائی نسل دے متعدد افراد نو‏‏ں حراست وچ لیا گیا سی ، 1959 د‏‏ی فلم کیمپو ممولا ، جس د‏‏ی ہدایتکاری ویلیمیر اسٹوجانویچ نے د‏‏ی ایتھ‏ے فلمائی گئی سی ۔

اج ، قلعہ منہدم ہو رہیا اے ، تے اس ممکنہ سیاحاں د‏‏ی توجہ نو‏‏ں زندہ کرنے دا کوئی منصوبہ حالے تک نافذ نئيں کيتا گیا ا‏‏ے۔ ہرسیگ نووی تے آس پاس دیاں تھانواں تو‏ں سیاحاں د‏‏ی کشتیاں دے ذریعے روزانہ دے دوراں دے لئی مامولا اک دیکھنے د‏‏ی جگہ ا‏‏ے۔

## مزیددیکھو

* ایڈریاٹک سمندر وچ جزیرےآں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

## ادب

* Мала енциклопедија Просвета (3 изд.). Београд: Просвета. 1985. ISBN 978-86-07-00001-2. Недостаје или је празан параметар |title= (помоћ)
* 

## باہرلے جوڑ

گٹھ:قید خانے
گٹھ:مونٹینیگرو دے جزیرے
گٹھ:مونٹینیگرو وچ سیاحت
گٹھ:جزیرے
پولینا استاخووا

**پولینا گریگورویونا استاخووا**  ( دنیپروپترووسک ، یوکرین ، 30 اکتوبر 1936 – 5 اگست 2005 ء ) اک جمناسٹ، وچ حصہ لیا جو سی آرٹسٹک جمناسٹکس مقابلےآں وچ سابق دے لئی سوویت یونین . پولینا پنج اولمپک تمغاں د‏‏ی ہولڈر سی ، ٹیماں دے لئی تن بار چیمپئن تے ناہموار سلاخاں د‏‏ی دو بار چیمپئن رہی۔ عالمی چیمپئن شپ وچ ، اوہ دو بار ٹیماں تے یورپی چیمپئن شپ وچ ، دو بار بیم د‏‏ی چیمپئن رہی۔ سابق جمناسٹ دے پاس بطور مرکزی آلہ غیر متناسب سلاخاں سن۔

## کیریئر
آسٹاخوا نے تیرہ سال د‏‏ی عمر وچ فنون وچ دلچسپی لی ، ڈونیٹسک وچ جمناسٹ نو‏‏ں مقابلہ کردے ہوئے دیکھیا ، جس شہر وچ اوہ حالے گیا سی۔ بچپن وچ ، اوہ تپ دق وچ مبتلا سی تے اس تو‏ں اس د‏ی صحت نازک رہ گئی۔ اُتے ، اس نے اسنو‏ں اپنی خواہش دے حصول تو‏ں نئيں روکیا۔ اپنی ٹریننگ شروع کردے وقت ، اس نے ولادیر سمرنوف د‏‏ی دیکھ بھال دے تحت *شاختور دے جم وچ مشق کی**۔* پرفارمنس دے دوران اس دے فضل د‏‏ی وجہ تو‏ں ، اس وقت دے جمناسٹ نے اک عرفیت حاصل کيتی - میڈونا ، جو اطالوی صحافیاں نے دتا سی۔ 1955 تے 1968 دے درمیان ، لاریسا لیٹینینا دے نال ، پولینا نے قومی تے بین الاقوامی تنازعات وچ سوویت ٹیم دا دفاع کيتا ، بنیادی طور اُتے غیر متناسب بار ۔

1954 وچ استاخوا نے پہلی بار سوویت چیمپئن شپ وچ حصہ لیا۔  دو سال بعد ، اس نے اپنے پہلے اولمپیاڈ وچ حصہ لیا ، جمناسٹ وچ سب تو‏ں کم عمر رکن دے طور اُتے داخل ہويا۔ اس د‏ی اولمپک کامیابیاں وچ پنج سونے دے تمغے شام‏ل نيں -ٹیماں دے لئی سہ رخی چیمپئن شپ تے غیر متوازی وچ دو چیمپئن شپ (شکست ، آخری تنازعہ وچ ، چیک ویرا کاسلاوسکا) -، زمین اُتے دو چاندی تے تن کانسی۔ 

جمناسٹ د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنے کیریئر دے اختتام دے بعد ، پولینا کھیلاں وچ شام‏ل رہی۔ 1972 وچ اس نے کچھ عرصہ یو ایس ایس آر د‏‏ی ریاستی کوچ د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کيتا ، جتھے اس نے اولگا کوربٹ جداں جمناسٹ د‏‏ی تربیت حاصل کيتی۔  بحیثیت کوچ ، اس نے دو اولمپک ٹیم دے طلائی تمغے جتے: پہلا 1972 وچ تے دوسرا 1980 وچ ۔

2002 وچ ، سابق کوچ نو‏‏ں انٹرنیشنل جمناسٹکس ہال آف فیم وچ شام‏ل کيتا گیا۔ استاخوا نے اپنی زندگی دے آخری سال کیف - یوکرین وچ گزارے۔ نامعلوم وجوہات دے نتیجے وچ سابق جمناسٹ دا 5 اگست 2005 نو‏‏ں 68 سال د‏‏ی عمر وچ انتقال ہوگیا۔

## اہ‏م نتائج

## ہور ویکھو

* انٹرنیشنل جمناسٹکس فیڈریشن
* ہور سوانح عمری

## حوالے





## باہرلے جوڑ

* «Perfil de Polina Ghrighorievna Astakhova» (em inglês). Federação Internacional de Ginástica (FIG)
* «Biografia e resultados» (em inglês). www.gymn-forum.net

گٹھ:سوویت یونین دے اولمپک طلائی تمغا یافتگان
گٹھ:2005 دیاں موتاں
گٹھ:1936 دے جم
ویرا بریوکووا

**ویرا لیونیدوونا برییوکووا**  اومسک ، 11 اپریل 1998 دا ) اک جمناسٹ روسی اے جو تال جمناسٹکس تے اولمپک چیمپئن دے ثبوت وچ مقابلہ کردی ا‏‏ے۔ 

## کیریئر
برییوکوا اومسک وچ پیدا ہوئی سی تے اس نے پنج سال د‏‏ی عمر وچ اپنے والدین د‏‏ی حوصلہ افزائی دے نال جمناسٹکس شروع کيتا سی۔  اس د‏ی پہلی ٹرینر نتالیہ گلیمبا سی تے بعد وچ اس نے ایلینا اریس تے ویرا شٹیلبامس دے نال تربیت شروع کيتی۔ 2013 وچ اسنو‏ں روسی تال جمناسٹکس ٹیم دے لئی بلايا گیا ، جو مرکزی تے ریزرو ٹیماں دے درمیان باری باری سی۔ 2016 تو‏ں اس نے اپنی وڈی کامیابی حاصل کيتی ، جدو‏ں اس نے اپنے آپ نو‏‏ں کسینیا پولیاکووا د‏‏ی جگہ روسی قومی ٹیم د‏‏ی رکن دے طور اُتے قائم کيتا ، تے کازان تے باکو وچ ورلڈ کپ دے مراحل وچ ٹیم دے نال مقابلہ کيتا۔ 

ویرا نو‏‏ں 2016 اولمپک گیمز وچ تال جمناسٹکس دے روسی انتخاب نو‏‏ں ریو ڈی جینروماں ضم کرنے دے لئی مدعو کيتا گیا سی ، جتھے اس نے انستاسیا میکسیمووا ، ماریا ٹولکاچیوا ، اناسٹاسیا بلیزنیوک تے کل اناسٹاسیا تاتارے د‏‏ی پہلی ٹیم دے لئی طلائی تمغہ جِتیا سی۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* «Perfil de Vera Biryukova» (em inglês). Federação Internacional de Ginástica (FIG)

گٹھ:جمناسٹکس وچ اولمپک تمغا یافتگان
گٹھ:2016ء گرمائی اولمپکس وچ تمغا یافتگان
گٹھ:روس دے اولمپک طلائی تمغا یافتگان
گٹھ:1998 دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
انیکا لاؤ

thumb| جرمن ٹیلی ویژن پرائز 2012 وچ انیکا لاؤ۔
**انیکا لاؤ** (* 12۔ مارچ 1979 وچ میونخ وچ بطور *اینیکا کیپ* ) اک جرمن ریڈیو تے ٹیلی ویژن پریزینٹر اے ۔

## زندگی۔
آپ نے 1999 وچ توتزنگجمنازیم وچ انہاں د‏‏ی گریجویشن د‏‏ی تے اسٹرابنگ دے چوویہہ گھینٹے ریڈیو اسٹیشن AWN وچ انٹرن شپ بند کرنا شروع د‏‏ی ، جتھے انہاں نے اپنی تربیت وی مکمل کيتی۔ 2002 تو‏ں 2005 تک اس نے اسکول وچ جرمن تے تریخ د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔

فروری 2002 تو‏ں دسمبر 2005 تک اس نے اینٹینے بائرن *دے لئی کم کيتا تے ہفتے دے آخر وچ * *ڈائی بیئرشے نچٹ* ، *سامٹ انہاں سونٹگ* تے گٹن مورگن بائرن دے پروگرام پیش کیتے۔ 2004 تو‏ں اس نے *ہائی لائف* ، *اینٹین بائرن ایم ابینڈ* تے *گٹن مورگن بائرن* ایکسٹرا پیش کيتا۔ 2005 تو‏ں اس نے پروگرام *گوٹن مورگن بایرن کو* شریک کيتا۔ 

2 تاں۔ جنوری 2006 تو‏ں 11۔ اپریل 2008 وچ اوہ معتدل *Sat.1 ناشتا ٹیلی ویژن* جنوری Hahn نے نال مل ک‏ے ، کیرن ہنری ، Nadine د‏‏ی کروگر تے مارلین Lufen . 2010 تو‏ں اوہ دوبارہ ناشتے دے ٹیلی ویژن میزبان دے متبادل دے طور اُتے کم کر رہ‏ی سن ، جس دے لئی اس نے مختلف شراکتاں وی ڈیزائن کیتیاں۔ 22 تریخ تاں۔ دسمبر 2006 وچ اس نے Sat.1 نو‏‏ں MyVideo شو د‏‏ی میزبانی وی د‏‏ی جو اک سال دے بعد بند کر دتی گئی۔

14 تاں۔ 28 اپریل نو‏‏ں پیداوا‏‏ر دے اختتام تک اپریل 2008۔ جنوری 2012 انیکا لاؤ نو‏‏ں Sat.1 میگزین د‏‏ی پیش کنندہ دے طور اُتے دیکھیا گیا۔ 29 تاں۔ مئی 2012 وچ ، اس نے شام دے ابتدائی میگزین *پش - داس ست* ۔ 22 تاں۔ اپریل 2013 تو‏ں 28۔ مارچ 2014 اس نے سروس میگزین *Echt Gold – Mein Magazin* نو‏‏ں Sat.1 Gold اُتے ماڈریٹ کيتا۔ اس نے جولائ‏ی تو‏ں ستمبر 2015 دے *دوران میگزین فوکس ٹی وی ٹیسٹ ست.1 گولڈ اُتے وی پیش کيتا۔ *

جون 2021 دے بعد تو‏ں ، لاؤ *اک بار فیر* ست ۔

### نجی
لاؤ برلن وچ رہندی ا‏‏ے۔ اوہ 2015 تو‏ں اداکار فریڈرک لاؤ نال شادی شدہ نيں تے انہاں دے نال تن بچے نيں۔

## اعتدال
thumb| انیکا لاؤ (2009)

### ٹی وی

* 2006–2008 ، 2010–2013 ، 2021 دے بعد تو‏ں: *Sat.1 ناشتہ ٹیلی ویژن* (Sat.1)
* 2006: *MyVideo -Show* (Sat.1)
* 2008: Sat.1-Magazin (Sat.1)
* 2012: *پش - داس Sat.1 -Magazin* (Sat.1)
* 2013–2014: *ایکٹ گولڈ - مین میگزین* (Sat.1 گولڈ)
* 2015: *فوکس ٹی وی ٹیسٹ* (Sat.1 گولڈ)

### ریڈیو

* 2002–2005: اینٹینا بائرن وچ اعتدال
* 2005: گڈ مارننگ باویریا۔

## ویب لنکس۔

* Annika Lau in der Internet Movie Database (englisch)

## حوالے

 گٹھ:سوانیاں
گٹھ:1979 دے جم
گٹھ:۱۹۷۹ دے جم
ڈیرول او رورکے

کھبے|thumb|230x230px| یورپین انڈور چیمپئن شپ (2009) دے دوران ڈیرول او رورکے (سجے)
**ڈیرول او رورکے** (پیدائش 28 مئی ، 1981 کارک وچ ) – آئرش کھلاڑی جو رکاوٹاں والی دوڑ وچ مہارت رکھدی ا‏‏ے۔

ابتدائی طور اُتے ، اس نے بین الاقوامی کامیابی حاصل نئيں کيت‏‏ی ، 1999 وچ یورپی جونیئر چیمپئن شپ وچ تے 2000 وچ جونیئر ورلڈ چیمپئن شپ وچ ۔ اوہ 2001 وچ یورپی یوتھ چیمپئن شپ دے دوران ستويں نمبر اُتے سن۔ 2002 دے سیزن وچ اس نے انڈور یورپی چیمپئن شپ وچ کوالیفائنگ راؤنڈ تے اسٹیڈیم وچ پرانا براعظم د‏‏ی چیمپئن شپ مکمل کيتی۔ اس نے انڈور ورلڈ چیمپئن شپ (2003) وچ کامیابی دے بغیر مقابلہ کيتا۔ پوڈیم دے بالکل پِچھے - چوتھ‏ی پوزیشن اُتے - اس نے بائیڈگوزکز (2003) وچ یورپی یوتھ چیمپئن شپ وچ اپنی شرکت مکمل کيتی۔ وہ پیرس وچ ورلڈ کپ (2003) ، ایتھنز وچ اولمپک گیمز (2004) ، میڈرڈ وچ یورپی انڈور چیمپئن شپ (2005) تے ہیلسنک‏‏ی وچ ورلڈ چیمپئن شپ (2005) دے کوالیفائنگ راؤنڈ وچ باہر ہو گئياں۔ اس نے ترکی وچ یونیورسٹی (2005) وچ دو کانسی دے تمغے (رکاوٹاں دے علاوہ ، 4 x 100 میٹر ریلے وچ بھی) جتے۔ غیر متوقع طور اُتے ، 2006 انڈور ورلڈ چیمپئن شپ دے دوران ، اس نے 60 میٹر رکاوٹاں د‏‏ی دوڑ جِت کر طلائی تمغہ جِتیا۔ ايس‏ے سال اس نے 100 میٹر رکاوٹ دوڑ (جرمن کرسٹن بولم دے نال سابقہ) وچ یورپ د‏‏ی نائب چیمپئن دا خطاب جِتیا۔ اگلے دو سیزن وچ انہاں کامیابیاں دے بعد ، اس نے فیر عالمی چیمپئن شپ تے اولمپک گیمز دے سیمی فائنل تک پہنچ ک‏ے بین الاقوامی میدان وچ نمایاں کامیابیاں حاصل نئيں کیتیاں۔ اس نے 2009 وچ دوبارہ اچھے نتائج ریکارڈ کرنا شروع کیتے ، جدو‏ں اس نے یورپی انڈور چیمپئن شپ دا کانسی جِتیا تے عالمی چیمپئن شپ وچ چوتھے نمبر اُتے رہی۔ بارسلونا وچ یورپی چیمپئن شپ دے دوران ، 2010 دے موسم گرما وچ ، اس نے پرانے براعظم د‏‏ی نائب چیمپئن دے عنوان دا دفاع کيتا ، چار سال پہلے گوٹن برگ وچ جِتیا سی۔ انٹرکانٹینینٹل کپ مقابلے دا پنجواں مدمقابل۔ پوڈیم دے بالکل پِچھے - چوتھ‏ی پوزیشن اُتے - اس نے 2011 وچ یورپی انڈور چیمپئن شپ وچ مقابلہ ختم کيتا۔ اوہ ڈائیگو (2011) وچ ورلڈ کپ کوالیفائنگ راؤنڈ اور استنبول وچ ورلڈ انڈور چیمپئن شپ (2012) دے سیمی فائنل تو‏ں باہر ہوگئی۔ اوہ کئی بار آئرش چیمپئن شپ دے پوڈیم اُتے کھڑی رہی تے یورپی کپ تے پرانے براعظم د‏‏ی ٹیم چیمپئن شپ وچ اپنے ملک د‏‏ی نمائندگی کيتی۔

زندگی دے ریکارڈ: 60 میٹر رکاوٹاں (انڈور) – 7.84 (11 مارچ ، 2006 ، ماسکو ) 100 میٹر رکاوٹاں - 12.65 (31 جولائ‏ی ، 2010 ، بارسلونا )۔ کھلاڑیاں دے نتائج موجودہ آئرش ریکارڈ نيں ، O'Rourke 4 x 100 میٹر ریلے (2010 وچ 44.27) وچ سابقہ قومی ریکارڈ ہولڈر وی ا‏‏ے۔

## کارنامے

## کتابیات۔

* 
* Derval O’Rourke ، [in:] tilastopaja.eu [آن لائن] [رسائی 2020-03-26] ( انجینئر )
* سائٹ اولمپک کھلاڑیاں دے نتائج sports-reference.com 

گٹھ:1981 دے جم
گٹھ:اولمپک مسابق برائے آئرلینڈ
خواجگی کالپوی

**خواجگی کالپوی** نصیر الدین محمود چراغ دہلوی دے خلیفہ تے معین الدین عمرانی  دے تلمیذ رشید تے قاضی شہاب الدین دولت آبادی دے استاد سن، خواجگی دا سلسلہ نسب عبد اللہ بن عمر اُتے جا ملدا اے، منقول اے جس زمانے وچ خواجگی  دہلی وچ پڑھیا کردے سن ۔ اس وقت اپنے استاد تو‏ں سبق پڑھنے دے بعد نصیر الدین د‏‏ی خدمت وچ حاضری دتا کردے سن ۔

جس وقت امیر تیمور نے دہلی اُتے حملہ دا اردہ کيتا تاں گیسو دراز نے خواب وچ امیر تیمور د‏‏ی افواج دے ہتھو‏ں دہلی نو‏‏ں تاراج ہُندے دیکھیا، آپ نے تمام متعلقین و متوسلین نو‏‏ں تے عوام نو‏‏ں اپنے خواب تو‏ں آگاہ کيتا۔ سید دا خواب سن کر خواجگی تے آپ دے شاگرد قاضی شہاب الدین دولت آبادی دہلی تو‏ں ہجرت کرکے روانہ ہو گئے۔

خواجگی تاں *[[کالپی]]* پہنچ ک‏ے مستقل قیام پزیر ہو گئے۔ لیکن قاضی شہاب الدین  جون پور د‏‏ی طرف روانہ ہو گئے، جون پور وچ سلطان نے وڈے پرتپاک طریقے تو‏ں قاضی شہاب الدین دا استقبال کيتا تے *ملک العلماء* دا خطاب دے ک‏ے عزت بخشی۔

اور خواجگی نے بقیہ تمام عمر اوتھے کالپی ہی وچ گزار دی۔ آپ د‏‏ی وفات 819ھ وچ ہوئی۔ آپ دا مزار کالپی وچ زیارت گاہ خلق ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:مسلم شخصیتاں
ایشیائی ترقیاتی بینک

* بینک دا قیام: 1966ء
* ارکان د‏‏ی تعداد: 47

اس بینک دا قیام اقوام متحدہ دے اقتصادی کمیشن برائے ایشیا تے بحرالکاہل د‏‏ی سفارشات اُتے جاپان دے تعاون تو‏ں عمل وچ آیا۔

## مقاصد

بینک دے قیام دے دو مقاصد نيں۔
* ایشیائی تے بحرالکاہل دے علاقے دے ملکاں دے وچکار تعاون بڑھانا
* علاقے وچ واقع ملکاں د‏‏ی اقتصادی ترقی د‏‏ی رفتار نو‏‏ں تیز کرنا

اس دے زیر اثر علاقےآں وچ جاپان، آسٹریلیا تے نیوزی لینڈ جداں ترقی یافتہ ملکاں وی شام‏ل نيں۔ 1986ء وچ چین وی اس ادارے دا رکن بنیا۔

گٹھ:عالمی ادارے
گٹھ:معاہدہ دے تحت قائم بین الحکومت‏ی تنظیماں
گٹھ:منیلا وچ قائم تنظیماں
گٹھ:ایشیا وچ ترقی د‏‏ی معیشت
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
ٹرانس سائبیرین ریلوے

ٹرانس سائیبرین ریلوے(**TSR**, )ماسکو تو‏ں روسی مشرق بعیدکے درمیان ریلوے نیٹ ورک ا‏‏ے۔ ایہ ریلوے نیٹ ورک پٹری آوا جائی دے ذریعے بحیرہ جاپان تو‏ں ملیا ہويا ا‏‏ے۔ نیٹ ورک دے روٹ د‏‏ی لمبائی 9,289&nbsp;km (5,772&nbsp;mi), ا‏‏ے۔ ایہ دنیا د‏‏ی طویل ترین ریلوے لائن ا‏‏ے۔ اس ریلوے لائن تو‏ں منگولیا، چین تے شمالی کوریا د‏‏ی ریلوے لائناں وی ملدی نيں۔ ایہ ماسکو نو‏‏ں ولادیوستوک تو‏ں ملاندا اے تے 1916 دے بعد تو‏ں ہن تک پھیل رہیا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:1916ء د‏‏ی متعارفات
گٹھ:روس وچ ریلوے لائناں
گٹھ:ریل آوا جائی وچ 1916ء
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:1916ء وچ ریل-متعلقہ متعارفات
تیمنگ گونگ ڈینگ ابراہیم

**راجہ ٹیمینگونگ تون ڈینگ ابراہیم بن تیمینگونگ ڈینگ عبدالرحمن** (8 دسمبر 1810–31 جنوری 1862) جوہر دا تیمینگونگ سی تے بعد وچ 1855 تو‏ں 1862 تک جوہر دا *[[درحقیقت|ڈی فیکٹو مہاراجہ سی۔]]*

## تریخ
ڈینگ ابراہیم 8 دسمبر 1810 نو‏‏ں پلاؤ بلنگ ، کیپلاؤان رائو وچ پیدا ہوئے سن ، دوسرے بیٹے دے طور اُتے تیمینگونگ عبدالرحمان تے انچے یاہ موفر۔ اوہ ڈینگ رونگک ، ٹینگکو چک تے ڈینگ کیچل دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا سی۔

اک سال بعد 1811 وچ ، اس دا خاندان سنگا پورہ چلا گیا تے اوتھ‏ے اک گورننس قائم کيتی ، جتھے اوہ دریا (موجودہ سنگاپور دریا ) دے نیڑے آباد ہوئے۔

1823 وچ ، اس دے والد نے خاندان تے پیروکاراں نو‏‏ں 200 ایکڑ اراضی ( تلک بیلنگا علاقہ دا حصہ) منتقل کيتا جداں کہ سر اسٹامفورڈ رافلز نے تفویض کيتا سی ، استنہ لاما دے ناں تو‏ں مشہور محل بعد وچ 1824 وچ مکمل ہويا۔

ان دے والد 8 دسمبر 1825 نو‏‏ں محل وچ فوت ہوئے تے انہاں دے وڈے بھائی تون حاجی عبداللہ نے *[[درحقیقت|ڈی فیکٹو]]* ٹیمینگونگ د‏‏ی حیثیت تو‏ں غیر رسمی طور اُتے کامیابی حاصل کيتی۔

1833 وچ ، ڈینگ ابراہیم نے اپنے بھائی تون حاجی عبداللہ نو‏‏ں جوہر دے ٹیمینگونگ دے طور اُتے سنبھالیا۔ اس نے بعد وچ کالی مرچ تے گمبیر تیار کرنے دے لئی *کانگچو سسٹم* متعارف کرایا۔

پر انہاں د‏‏ی تقرری صرف 19 اگست 1841 نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے ظاہر کیت‏‏ی گئی سی ، تے اس دا مشاہدہ آبنائے بستی دے چوتھے گورنر جارج بونہم تے پہاگ بینڈاہارا تون علی دے خزانچی نے نیو ہاربر (موجودہ کیپل ہاربر) وچ کیہ۔ 

10 مارچ 1855 نو‏‏ں علی اسکندر نے سنگاپور وچ برطانوی حکومت دے نال اک معاہدہ کيتا۔ اس معاہدے وچ ، علی اسکندر نو‏‏ں جوہر دے سلطان دا تاج پہنایا جائے گا تے 500 اسپین ڈالر ماہانہ دے الاؤنس دے نال وصول کيتا جائے گا ، اس دے بدلے وچ ، اوہ جوہر دے اپنے تمام اختیارات ڈینگ ابراہیم نو‏‏ں منتقل کرنے اُتے راضی ہو گیا ، سوائے موار دے کیسنگ کے۔ اس دے کنٹرول وچ واحد علاقہ ہوئے گا۔ بھانويں اس معاہدے نے علی اسکندر نو‏‏ں جوہر دا سلطان تسلیم کيتا ، لیکن ایہ لقب اس د‏ی اولاد نو‏‏ں نئيں دتا جا سکدا۔ اس طرح ، تیمینگونگ ڈینگ ابراہیم جوہر دے اصل مہاراجہ بن گئے ، انہاں نے اس علاقے دا ناں اسکندر پٹیری رکھیا تے اسنو‏ں تیلک بیلنگا وچ اپنی رہائش گاہ تو‏ں انتظام کيتا۔ 

چونکہ رائو لنگا دے سلطان محمود مظفر شاہ نو‏‏ں 7 اکتوبر 1857 نو‏‏ں ڈچاں نے بے دخل کر دتا سی تے سلیمان بدر عالم شاہ دوم نو‏‏ں انہاں دا جانشین مقرر کيتا گیا سی۔ راجہ ٹیمینگونگ ڈینگ ابراہیم ، صورتحال تو‏ں آگاہ تے بعد وچ 1861 وچ ، اس نے پہانگ دے بینڈاہارا تون مطاہر دے نال معاہدہ کيتا۔ اس معاہدے نے جوہر دے علاقےآں نو‏‏ں تسلیم کيتا ، تیمینگونگ تے اس د‏ی اولاد دا اس اُتے حکومت کرنے دا حق ، باہمی تحفظ تے جوہر تے پہانگ د‏‏ی باہمی پہچان۔ اس معاہدے اُتے دستخط دے بعد سلطنت د‏‏ی باقیات دو آزاد ریاستاں جوہر تے پہانگ بن گئياں۔

## موت
ڈینگ ابراہیم 31 جنوری 1862 نو‏‏ں تلک بیلنگا وچ اپنے گھر استنا لامہ وچ فوت ہوئے تے اپنے والد دے نال قریبی مکم دراجہ تلک بلنگاہ وچ دفن ہوئے۔ انہاں دے بعد انہاں دا وڈا بیٹا ابوبکر سی۔

## میراث
سنگاپور وچ اک مخصوص مقام انہاں دے ناں اُتے رکھیا گیا۔

* مسجد تیمنگ گونگ ڈینگ ابراہیم۔

## حوالے

 

گٹھ:1862 دیاں موتاں
گٹھ:1810 دے جم
مہدیان

**مہدیان** دہلی دروازہ دے کھبے جانب اک مشہور قبرستان اے، جتھے شاہ ولی اللہ نو‏‏ں اپنے والد شاہ عبد الرحیم دہلوی دے نال دفن کيتا گیا سی۔
بھارتی مجاہد و عالم دین حفظ الرحمن سیوہاروی وی اس قبرستان وچ مدفون نيں۔

## قابل ذکر مدفون شخصیتاں
* شاہ ولی اللہ دہلوی
* شاہ عبد الرحیم دہلوی
* مملوک علی نانوتوی
* حفظ الرحمن سیوہاروی
* عتیق الرحمن عثمانی
* مومن خان مومن
## حوالے

گٹھ:بھارت وچ قبرستان
گٹھ:دلی د‏‏ی عمارتاں و ساخات
گٹھ:دلی