open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ایوین بولینڈ

**ایوین بولینڈ** (جنم 24 ستمبر 1944)  ، اک آئرش شاعر، لکھاری، اتے پروفیسر ہے، جو 1960ویاں دے بعد سرگرم ہے۔ اوہ فلحال سٹینفورڈ یونیورسٹی دے پروفیسر ہن، جتھے اسنے 1996 توں پڑھایا ہے۔ اس دا کم آئرش قومی پچھان، اتے آئرش اتہاس وچ عورتاں دے کردار نال جُڑی ہے۔

بولینڈ دی شاعری   دیاں کئی نظمان پاس کر کے جان دا سرٹیفکیٹ لین والے آئرش طالب علماں نون پڑھیاں جاندیاں ہن۔

## جیونی
بولینڈ دا پیؤ، فریڈرک بولینڈ، اک  ڈپلومیٹ سن اتے اسدی ماں، فرانس کیلی، اک مشہور پوسٹ-ایکسپریسنسٹ مصورہ سی۔ اوہ 1944 وچّ ڈبلن وچّ پیدا ہوئی سی۔ جدوں اوہ چھ سالاں دی سی، تاں بولینڈ دے پیؤ نوں برطانیہ وچّ آئرلینڈ دا سفیر تعینات کیتا گیا سی؛ پروار اس دے نال لندن گیا، جتھے بولینڈ نون آئرش-محالف بھاوناواں دے پہلے تجربے ہوئے سن۔ اس دشمنی نال وچرن کرکے آئرلینڈ دی وراثت نال بولینڈ دی پچھان مضبوط ہوئی۔ اسنے اس سمیں دی گلّ اپنی نظم"انگلینڈ وچّ اک آئرش بچپن: 1951" وچّ کیتی ہے۔

14سال دی عمر وچّ، اوہ کلینی وچ پوتر چائیلڈ سکول وچ داخل ہون لئی ڈبلن واپس پرط آئی۔ اسنے 1962 وچّ ٹرنٹی وچّ اپنے پہلے سال وچّ شاعری (23 نظماں) دا اک پمفلٹ شائع کیتا۔ بولیڈ نے 1966 وچّ ڈبلن دے ٹرنٹی کالج، انگریزی ساہت اتے بولی وچّ فسٹ کلاس آنرز وچّ بی.اے.کیتی۔  اس توں بعد اوہ کئی تعلیمی عہدیاں تے رہی ہے اتے اسنے شاعری ، گدّ تنقید اتے لیکھ شائع کیتے ہن۔ بولڈ نے 1969 وچ ناول کار کیون کیسی نال ویاہ کیتا اتے اس دیاں دو دھیاں ہن۔ پتنی اتے ماں دے طور تے اس دے تجربیاں نے اس نوں عامَ دی کیندریتا بارے لکھن لئی راغب کیتا ہے، اتے ودھیرے سیاسی اتے اتہاسی موضوعات لئی اک فریم پردان کیتی ہے۔

اسنے ٹرنٹی کالج، ڈبلن، یونیورسٹی کالج، ڈبلن وچّ اتے بوڈوئن کالج وچّ پڑھایا ہے، اتے آئیووا یونیورسٹی وچّ قومانتری لیکھنی پروگرام دی میمبر رہی۔  اوہ ٹرنٹی کالج، ڈبلن وکھے اتے نیشنل میٹرنٹی ہسپتال وکھے ریجیڈینس لکھاری وی رہی۔ 70 ویاں اتے 80 ویاں دے اخیر وچّ اسنے ڈبلن دے سکول آف آئرش سٹڈیز وچّ پڑھایا۔ 1996 توں اوہ سٹینفورڈ یونیورسٹی وچ انگریزی دی اک پروفیسر رہی، جتھے اوہ ہن وی بیلی مبری اینڈ ایلوئیز مبری ناپ پروفیسر ان ہیومینٹیز ہے اتے تعمیری رائیٹنگ پروگرام ڈائریکٹر لئی میلون اتے بلّ لین پروفیسر ہے۔ اوہ ڈبلن وچ پالو آلٹو اتے اپنے گھر وچکار اپنا سماں ونڈدی ہے۔ 

2015 وچّ، بولینڈ نے کیہا کہ ٹرنٹی کالج، ڈبلن نے نہ صرف "اسدے کریئر نوں متاثر کیتا"، سگوں "اس دے کریئر نوں واضع کیتا"۔

## حوالے

گٹھ:جم 1944
گٹھ:20ویں صدی دے لکھاری
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:آئرلینڈ
کیول کلوٹی

**کیول کلوٹی** پنجابی دا ناول کار ہے۔
## جیون
کیول کلوٹی دا جنم 2 جنوری 1941  نوں پنڈ مسیتپل کوٹ، ہشیارپور وکھے ہویا۔ کیول کلوٹی نے اپنے بچپن دے کیول ناں نال کلوٹی سبکاسٹ دی ورتوں کرنی شروع کر دتی سی۔ )نجی ملاقات انوسار اوہناں دا کہنا ہے کہ کلوٹی میری سبکاسٹ ہے(۔ اس شبد دا استعمال کرن دا مان صرف میرے حصے آیا ہے۔

### تعلیم
کیول کلوٹی نے میٹرک تکّ دی پڑائی اپنے پنڈ دے سکول توں ہی حاصل کیتی۔ 1957  توں بعد گیانی تے پھر ایف. اے. دی ڈگری حاصل کیتی۔ گھر دی مالی حالت ماڑی ہون کارن نال-نال کلرک دی نوکری وی کیتی۔ 1963   وچ پرائیویٹ بی.اے دا امتحان پاس کر لیا۔ پھر رینگولر ایمّ.اے (انگریزی) کیتی۔ پڑائی پرتی لگن بنائی رکھدیاں، پرائیویٹ ایمّ.اے (پنجابی) دی ڈگری حاصل کیتی۔

### رچناواں
 
کیول کلوٹی اپنیاں رچناواں راہیں سامراجی طاقتان دیاں کوٹنیتک چالاں دی پیشکاری اتے ایہناں دے تحت ساڈی بھارتی حالت دا روپمان بڑے حقیقت پسندانہ ڈھنگ نال پرستت کیتا ہے۔ کیول کلوٹی دا کہنا ہے:-("لکھنا کوئی شوک نہیں سی نہ پرسدھی مکھ کارن، قدرت نے پیدا کیتا کجھ وکھرا کرن لئی تے زندگی وکھ-وکھ پڑھاوا توں گزردیاں، پڑھدیاں اسنوں دوجیاں نال سانجھا کرن دی پرکریا ہے تے ساہتکار نوں تپسوی مندا ہویا اسدے کالے اکھراں پچھے چانن دا مجشما مندا ہے۔)
جیون دے حالاتاں وچ ساہتی مواد توں جو وی حاصل  کیتا اسنوں واضع کرن لئی جاں لوکاں وچ اشاعت کرن لئی اسنے ناول دی صنف نوں اپنایا۔ کیول کلوٹی دے ناول ہن:

*ہونی اک دیش دی (حصہ پہلا) - 1993
*ہونی اک دیش دی (حصہ دوجا) - 1998 جاں *معَ بھومی*
*گھاٹی پتلیگراں دی (2002)
*ہونی منکھی سبھیتا دی

## حوالے

گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پنجابی ہندوگٹھ:پنجابی لکھاری
گُرلین چوپڑا

**گُرلین چوپڑہ** اک بھارتی پنجابی اداکار اتے ماڈل ہے۔ اسنے ہندی، تیلگو، مراٹھی، کنڑ، پنجابی اتے بھوجپوری فلماں وچّ اپنی پچھان قایم کیتی۔

## جیون
گُرلین چوپڑہ دا جنم 16 جولائی، 1984 نوں چنڈی گڑھ وچّ ہویا۔ 

## کیریئر
گرلین جدوں بارہویں جماعت وچّ سی اسنے نے ادوں اپنی ماڈلنگ شروع کیتی اتے 12ویں جماعت وچّ ہی اس نوں "مس چنڈی گڑھ" چنیا گیا۔ ماڈلنگ وچّ اپنا کیریئر شروعات کرن توں بعد اسنے اپنے فلمی کیریئر دی شروات کیتی۔ پہلاں اسدے ماں پیؤ اسدے فلماں وچّ جان دے خلاف سن پر لارنس ڈسوزا دے فلم ڈریکٹر ہون کارن اوہ منّ گئے۔ 

گرلین دی شروعاتی فلم ہندی فلم انڈین بابو ہے۔ اس توں بعد اسنے ہندی فلم "کچھ تو گڑبڑ ہے" فلم وچّ اک اناتھ ریا دی بھومکا نبھائی۔ اسنے تیلگو سنیما وچّ "ایدھم" فلم توں اپنے کیریئر دی شروعات کیتی  اتے اس توں بعد کئی تیلگو، کنڑ اتے تامل فلماں وچّ کم کیتا۔ 

## فلموگرافی

## حوالے

## باہری کڑیاں
* 

گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1984
گٹھ:بھارتی اداکاراواں
گٹھ:تیلگو سنیما وچ اداکاراواں
گٹھ:تامل سنیما وچ اداکاراواں
گٹھ:کنڑ سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:بھارتی فلمی جگت
ہونی اک دیش دی (حصہ دوجا)

ہونی اک دیش دی(حصہ دوجا) کیول کلوٹی دا لڑیوار دوسرا ناول ہے۔ جسنوں بعد وچ معَ بھومی دے ناں ہیٹھ وی شائع کیتا گیا۔ [معَ بھومی کنڑ بولی دا شبد ہے جسدا مطاب 'میری بھوئیں(زمین)' ہن۔ معَ بھومی نعرے نے سارے تلنگانہ وچ ہتھیاربند بھومی گھول نوں پرچنڈ کیتا سی۔] ایہہ ناول دیس دی آزادی دے سموتھّ چلے تلنگانا تحریک نوں پیش  کردا ہے۔ اس ناول وچ تلنگانا دے علاقے وچ منظم جاگیرداری نظام دی حقیقی مورت الیکی ہے۔ ایہہ حقیقی مورت  جاگیرداراں ولون کساناں اتے مزاریاں اُپر جبر اتے لٹّ کھسٹّ دے روپ نوں پیش کردا ہے۔ ناول کار نے تلنگانا وچ مزاریاں ولو چل رہے جدوجہد اتے طاقت پکھوں کیتے گئے تشدد اتے تشدد دے امانوی پکھ نوں ودھیرے بھینکر اتے حقیقت پسند روپ وچ ساڈے ساہمنے پیش کیتا ہے۔
## حوالے

گٹھ:کتاباںگٹھ:پنجابی کتاباںگٹھ:پنجابی ناولگٹھ:پنجابی ساہت
گھاٹی پتلیگراں دی

**گھاٹی پتلیگراں دی** ناول راہیں کیول کلوٹی نے عالمی پدھر دی سیاست اتے سامراجی ملکاں ولون پوری دنیا دی قدرتی تے انسانی سومیاں پرتی ووہار دی پیشکاری کیتی ہے۔   ایہناں سامراجی طاقتاں نے اپنے ہتاں دی پورتی لئی گیان-وگیان دے گروہ انتظامیہ اتے اپنی پکڑ مضبوط کیتی ہوئی ہے۔ ناول کار نے امریکہ ورگے سامراجی ملکاں دے سبھیاچار دے اندرونی کھوکھلیپن، سیاسی لوکاں دے بھیڑے کردار تے غداری ورگے مسئلےآں دی پیشکاری دا کرور حقیقت وینگ اتے وڈمبنا دی حالت راہیں ساڈے ساہمنے پیش کیتا ہے۔ ناول کار نے ناول دے تھیم دی پیشکاری دو پکھی دھراں وجوں سرجدیاں اک پاسے خوفناک درش چترے تے دوسرے پاسے پوترمئی رشتیاں دی سفلتا نال پیشکاری کیتی ہے۔
## حوالے

گٹھ:کتاباںگٹھ:پنجابی کتاباںگٹھ:پنجابی ناولگٹھ:پنجابی ساہت
آخری پنڈ دی کتھا (ناول)

**آخری پنڈ دی کتھا**جسبیر منڈ دا 1992 وچ چھپیا اک نال اے ۔

آخری پنڈ دی کتھا جسبیر منڈ دا ناول صنعتی ہون دی لپیٹ وچّ آ رہے پنجابی حقیقت دے حوالے نال شہراں وچّ تبدیل ہو گئے پنڈ دی آخری بات پاؤندا ہے ،جنہاں نے   
کساناں نوں بے زمین  کرکے اوہناں دی پچھان گوا دتی ہے ۔ ایہہ صدمے بے زمین ہو رہے کساناں دے مانوی ہنگاریاں راہیں پیش ہندے ہن ۔ تھرمل پلانٹ لگن نال پنڈ توں شہر وچّ تبدیل ہو گئی تھاں دے آخری بشندے اپنے پنڈ دی چپا- چپا بھوں نوں جویں سنن جاندے سن، اکلے-اکلے دی جویں  سار رکھدے سن اسدی آخری تے تراسدی جھلک اس ناول دی کہانی وچوں پکڑی جا سکدی ہے۔بے انت سنگھ دی سوچ دا تندوآں،سرجیت کور دا بیٹھیا ساہ،ہرنامی بڑی دے طعنے،بساوے ورگیاں دی باگھواسیاں پنڈ دی سانجھی اتے پچھاناں والی زندگی دا ماتم مناؤندے ہن۔قدرت نالوں پروار نالوں،ورثے نالوں سانجھ توڑ کے 'میں '،'میرے 'دوآلے گھمدا بے پچھان شہر ایہناں پاتراں دے ہؤکیاں وچوں پچھان  گرہن کردا ہے ۔ پنڈ دے اچنچیت نال لیس چرترا دی فنکارانہ پپتی ہے بھاویں اس کہانی نوں آخری پنڈ دی کتھا دی تھاں کسے پنڈ دی آخری کتھا کہنا ودھیرے اُچت ہووے گا ۔

## حوالے
## حوالے

گٹھ:کتاباںگٹھ:پنجابی کتاباںگٹھ:پنجابی ناولگٹھ:پنجابی ساہت
پریا گِل

**پریا گِل ** اک بھارتی اداکارہ ہے۔ اسنے فلمی کریئر دی شروعات 1996 اتے 2006 کیتی۔  ایہ مکھ طور  تے ہندی فلماں دے نال-نال، اک    پنجابی فلم وچّ (جی آیا نوں  2002 ), ملیالم، تامل، بھوجپوری اتے دو تیلگو فلمان وچ  کم کیتا ہے، وچ.  ایہ مس انڈیا 1995 وی بنی.

## فلم کیریئر
گلّ نے بالیوڈّ کیریئر   *تیز صرف سپنے* (1996) فلم نال کیتا جس وچ اسدے نال سلمان خان اتے چندرچور سنگھ  سن  ۔ اسدیاں ہور فلمان، *جوش* اتے *بڑے دلوالے* سن ۔

## فلموگرافی

## حوالے

## باہری جوڑ

گٹھ:20وی صدی دیاں فلمی اداکاراں
گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:ملیالم سنیما وچ اداکاراواں
گٹھ:تامل سنیما وچ اداکاراواں
گٹھ:تیلگو سنیما وچ اداکاراواں
گٹھ:بھارتی اداکاراواں
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:بھارتی فلمی جگت
سنگیتا راؤ

**سنگیتا راؤ** (جنم 12 دسمبر 1973) اک بھارتی ٹیلیوژن اتے فلم ڈریکٹر ہے. اک ٹیلیوژن ڈائریکٹر دے طور تے اس دا کم زی ٹیوی شوٕ جویں پوتر رشتہ، جمائی راجا اتے سونی اینٹرٹینمینٹ ٹیلیوژن بھارت لئی بڑے اچھے لگتے ہیں. اسنے  شو بڑے اچھے لگتے ہیں لئی ودھیا ڈریکٹر ایوارڈ جتے. [2] ایہہ مراٹھی فلم دی ڈریکشن کر رہی ہے. '' New Marathi Movie 'Yes I Can' Shooting Begins which will  release in  2016
[3] اس نے نویں مراٹھی فلم ییس آئی کین دی شوٹ کیتی جو 2016 وچ رلیز ہوئی.

## حوالے

گٹھ:بھارتی فلمی جگت 
گٹھ:بھارتی عورتاں
ہونی منکھی سبھیتا دی

**ہونی منُکھی سبھیتا دی** ناول دے موضوع تحت کیول کلوٹی نے پرانی منکھی سبھیتا(پنانی انسانی رہتل) اتے جدید منکھی سبھیتا نوں وکھ-وکھ پرتیبمباں راہیں چتر کے اس دے کجھ سانجھے آدھراں نوں پاٹھکاں دے ساہمنے پیؤ کردا ہے۔ ناول کار نے ناول وچ دسیا ہے کہ انسانی ترقی  اتے رہتل دے سماجی سروکاراں، سیاسی ایجنسیاں، مالی زرائع دے وکھ-وکھ اڈاناں نوں سمجھن ہت منکھ ہی کوشاں رہا ہے۔ (ناول دا مکھ پاتر جتھے اپنی نکی جہی زندگی دا چوکھٹا پاٹھکاں دے سنمکھّ کردا ہے اتھے اس زندگی راہیں پاٹھک نوں سمچی منکھی زندگی دے پیدائش توں سنگھرش،سنگھرش توں ستھاپتی تکّ دے سفر نوں اپنے وسیئتنامے دے روپ وچ پیش کردا ہے۔)
## حوالے

گٹھ:کتاباںگٹھ:پنجابی کتاباںگٹھ:پنجابی ناولگٹھ:پنجابی ساہت
نانکی چھک

ایہہ پروار وچّ پہلے ویاہ موقعے نانکیاں ولوں کیتی جاندی اک رسم ہے۔ جس نال ویاہ والے منڈے جاں کڑی دے ماپیاں نوں خرچے وچّ سہارا مل جاندا ہے۔
## نانک چھکّ

ویاہ دے موقعے تے لاڑی دے نانکے لاڑی نوں کجھ چیزاں چیزاں بھینٹ کردے ہن۔ جو اس دے داج دا حصہ بندیاں ہن۔ اس وچ لڑکی دا جوڑا بسترا وغیرہ ہندا اے۔ کجھ چاندی اتھوا سونے دے گہنے وی ہندے ہن۔ اس نوں نانک والی اتھوا ‘نانک چھکّ’ وی کہندے ہن۔

شام ویلے پنڈ دا شریکا اتے باہروں آئے سارے ساک تعلقی نانکیاں سمیت اکٹھے جڑ کے بیٹھدے ہن۔ پھر ویانہدڑ دی ماں اپنے بھرا بھرجائی بھتیجیاں دے پلے لڈو، پیسے اتے کھنمنی پا کے اوہناں دے متھے تے ہلدی دا ٹکا لگا کے شگن کردی اے۔ پھر نانکیاں ولوں لیاندا نانک چھکّ دا سامان وکھایا جاندا اے۔ جس وچ جوڑے تے بسترے وغیرہ ہندے ہن۔

نانک چھکّ وچ سہاگ دا چوڑا وی ہندا اے جو مامے کُڑی دیاں باہواں وچ چاڑدے ہن۔ ایہہ سبھ شیواں اصل وچ نانکیاں ولوں کنیا دے داج وچ پایا اپنا حصہ ہندا اے۔

## نانک چھکّ دے گیت
نانک چھکّ بارے کئی گیت وی ملدے ہن۔ 

	
ایہناں گیتاں انوسار نانا نانی تاں چوکھا کجھ دینا چاہندے ہن پر مامیاں بہت وڈی چھکّ دے کے خوش نہیں ہندیاں۔ 
	
	

## نانک چھکّ دے بدلدے روپ

پہلاں نانکیاں ولوں نانک چھکّ وچّ بھانڈے، بسترے تے سوٹ وغیرہ دتے جاندے سن۔ پر اج دیاں لڑکیاں، لڑکیاں دی اپنی پسند ہے۔ اس لئی نانک چھکّ بہتے پریوار نقد پیسے دے دندے ہن۔ جس دی ورتوں پریوار اپنی لوڑ انوسار کر لیندا ہے۔ اس لئی نانک چھکّ نے ہن جنس روپ دے تھاں پیسے دا روپ دا دھارن کر لیا ہے۔  	

## حوالے

 

گٹھ:لوکدھارا
گٹھ:پنجابی سبھیاچار
گٹھ:پنجابی رہتل
ہونی اک دیش دی (حصہ پہلا)

**ہونی اک دیش دی (حصہ پہلا)** کیول کلوٹی دا پہلا ناول ہے۔ ایہہ ناول دیس ونڈ دی تراسدی نال متعلق حوالے راہیں اتہاس دے اوہناں حوالےآں نوں ساہمنے لیاندا ہے جنہاں شیطانی عنصراں تے پھیلی فرقو فساد والی سوچ نے بھائیچاری سانجھا دا گلا گھٹیا۔ (ناول دا پورا ماحول دیس-ونڈ دی تراسدی دے وودھ روپاں اتے ایہناں دے بہو-پرتی ترک دے سرجن راہیں اسریا ہے۔) ناول وچ بھارتی جنتا دی تباہی اتے قتل و غارت دے حالات بڑے ہی حقیقت پسندانہ روپ وچ پیش ہوئے ہے۔ ناول کار نے بھارتی طاقت اتے برطانوی سرکار دی سامراجی سوچ دا پرگٹاوا بڑے ہی بہترین طریقے توں کیتا ہے۔ اس ناول راہیں پنجاب اتے بنگال وچلے فرقو فساداں دا گھنونا روپ ابھر کے ساہمنے آؤندا ہے۔ جہڑا عامَ انسان نوں اپنے خلاف ہوئی زیادتی دا بدلہ لین لئی پریردا ہے۔
## حوالے

گٹھ:کتاباںگٹھ:پنجابی کتاباںگٹھ:پنجابی ناولگٹھ:پنجابی ساہت
مرینال کُلکرنی

'''مرینال دیو کُلکرنی اک بھارتی فلم اتے ٹیوی.اداکارہ اتے ڈریکٹر ہے، جو  ہندی دے ناٹکاں جویں سون پری وچّ مکھ کردار لئی جانی جاندی ہے۔ اس نے ہندی اتے مراٹھی دوویں بولیاں دیاں فلماں اتے ناٹکاں وچّ کم کیتا۔
## تعلیم
مرینال نے پونا یونیورسٹی توں بولی علم دی ڈگری حاصل کیتی۔

## کیریئر
مرینال دی عمر اس سمیں 13 سال دی سی جس سمیں اس نے اپنے کیریئر دی شروعات پیشوا مادھراؤ دی بیوی دے روپ وچّ کیتی۔ اسدی اداکاری وچّ دلچسپی زیادہ نہیں سی۔ ایہہ اپنی فلاسفی دی ڈگری پوری کرنی چاہندی سی ۔ اس نے بہت سارے اتہاسی پاتراں دا کردار نبھائیا ہے جویں دروپتی، اہلیا بائی ہولکر، رامبائی، جیجابائی۔ 
## مراٹھی فلماں
#رجواڑے اور سنس (2015)
#تجیا مئیت (200८)
#لیکرو (2000)
#دیکھا (2013)
#جملا ہو جملا   
## حوالے

گٹھ:بھارتی عورتاں
گٹھ:بھارتی اداکاراواں
گٹھ:بھارتی فلمی جگت
ڈورتھے نورس

thumb|330x330px|Dorthe کجھ وچ 2015
**ڈورتھے نورس** (جنم 20 مئی 1970 وچّ Herning) ہے، اک ڈینمارکی لکھاری ہے۔ اوہ امریکی میگزین 'د نیو یارکر' وچ شائع ہون والی پہلی ڈینش لکھاری ہے۔

نورس نے تھوڑے سمیں لئی دھرم وگیان دا مطالعہ کیتا پر  اس نے نورڈک ساہت اتے کلا اتہاس دا مطالعہ کرن لئی اس نوں چھڈّ دتا। اسنے1999 وچ یونیورسٹی توں گریجوئیشن کیتی نورس نے اپنے نام تے اپنی 
ساہتی شروعات توں پہلاں سربیائی جرم ناولاں دے 
مترجم وجوں   کم کیتا۔ زیادہتر لکھاری جوہن تھیرون دیاں کتاباں ترجمہ کیتیاں۔ 2002 وچّ اسنے سملیرینس فارلاگ ولوں شائع اپنی کتاب *سول*, نال شروعات کیتی۔

2015 وچ اس نے کہانی مجموعہ*کراٹے چوپ* نوں اپنے ناول *منا نیڈس ریہرسل سپیس* دے نال انگریزی وچ شائع کیتا سی۔

## کتاباں
* *Soul* , Samlerens Forlag 2001 ISBN 87-568-1644-8
* *Stormesteren* , Samlerens Forlag 2003 ISBN 87-568-1727-4
* *Ann Lie*  2005 ISBN 87-638-0247-3
* *Hun kommer* , Samlerens Forlag 2007
* *Kantslag* , Samlerens Forlag 2008 ISBN 978-87-638-0922-1
* *Dage* , Samlerens Forlag 2010 ISBN 978-87-638-1428-7
* *Minna mangler et øvelokale*, Samlerens Forlag 2013 ISBN 978-87-638-2705-8

## حوالے

گٹھ:جم 1970
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:ڈنمارک
رادھیکا کھنہ

**رادھیکا کھنہ** اک بھارتی امریکی فیشن ڈزائنر, صنعت کار  اتے لکھاری ہے۔. رادھیکا *یوگا: فروم د گنگاز ٹو وال سٹریٹ (کتاب)|یوگا: فروم د گنگاز ٹو وال سٹریٹ* کتاب دی لکھاری ہے۔ کھنہ نے اپنی ساری آمدنی گنگا نوں صاف کرن لئی چلائی قومی تحریک لئی دان کر دتی۔

## مڈھلا جیون
رادھیکا کھنہ دا جنم اتے پالن-پوسن امرتسر، پنجاب، بھارت وچّ ہویا۔ ایہہ بندو اتے دوندر کھنہ دی دھی ہے اتے اسدے دو وڈے بھرا وکاس کھنہ]]  اتے نشانت کھنہ ہن۔ 

## کیریئر
کھنہ 1999 وچّ، امرتسر توں نیویارک سٹی، دے فیشن انسٹیچیوٹ آف ٹیکنالوجی وچّ پڑھائی کرن لئی چلی گئی۔ پورا سماں پڑھائی توں بعد اسنے ریسٹورینٹاں وچّ کم کیتا جو اسدی پڑھائی لئی بہت معاون سی۔ اسنے فیشن انسٹیچیوٹ آف ٹیکنالوجی توں پڑھائی کرن توں بعد اسنے ڈونا کرن، بیسٹی جوہنسن اتے جورجیؤ آرمانی توں سکھلائی لئی اتے 2005 وچّ اپنی کپڑیاں دی کمپنی، استلو انک. شروع کیتی۔. 

کھنہ نے امریکی ٹی.وی. شوٕ کچن نائٹمیرز دی آؤٹفٹس ڈزائن کیتی۔ 

## نجی جیون
رادھکا  مڈٹاؤن مینہاٹن  وچّ رہندی ہے۔ رادھکا "لپس فاؤنڈیشن آف امریکہ" ولون جلد دے روگ لئی علاج لبھنّ والے سرگرم لوکاں وچوں اک سی۔ رادھکا یوگا دی وی ماہر ہے اتے ایہہ "لپس فاؤنڈیشن آف امریکہ" وکھے یوگا وی سکھاؤندی ہے۔ .

## کتاب
* پوز:  یوگا فار ورکنگ پروفیشنلز
* یوگا: فروم د گنگاز ٹو وال سٹریٹ 

## حوالے

## باہری کڑیاں
*

گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:بھارتی فیشن ڈزائنر
گٹھ:بھارتی فیشن ڈزائنر
گٹھ:بھارتی عورتاں
گٹھ:۲۰۲۲ دیاں موتاں
سمرن کور مُنڈی

**
**سمرن کور مُنڈی *' اک بھارتی ماڈل اتے اداکارہ  ہے، جو [[بالیوڈّ|ہندی فلم]] *جو ہم چاہیں''  2011 وچّ اداکاری لئی پہچانی گئی۔ اس توں پہلاں اسنے اک سفل ماڈل دا تاج حاصل کیتا جو کی اسنوں مس انڈیا یونیورس 2008 وچ ممبئی وکھے 5 اپریل 2008 نوں پہنایا گیا۔

## فلموگرافی

## ایہہ وی ویکھو
* بھارتی اداکاراں دی لسٹ

## حوالے

گٹھ:جم 1988
گٹھ:ہندی سنیما وچ اداکاراواں
گٹھ:فیمنا مس انڈیا جیتو
گٹھ:بھارتی سکھ
گٹھ:بھارتی عورت ماڈلاں
گٹھ:بھارتی اداکاراواں
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:ممبئی دے لوک
گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پنجابی سکھ

گٹھ:سکھ شخصیتاں
گٹھ:جٹ
گٹھ:بھارتی فلمی جگت
نِکی والیہ

** نِکی   انیجا والیا (née Aneja)** اک بھارتی فلمی اتے ٹیلیوژن اداکارہ ہے۔

## نجی زندگی
والیا دا جنم 26 ستمبر 1972 نوں ممبئی وچّ ہویا سی۔ اسدا ویاہ فروری 2002 وچّ *سونی والیا* نال ہویا سی۔ اونھاں دے اک لڑکا سیئن اتے لڑکی سبرینا ہے۔ ایہہ پروار ہن برطانیہ وچّ رہِ رہا ہے۔
## فلماں

## حوالے

* http://bollywoodbibliography.blogspot.co.uk/2014/04/niki-aneja-biography.html?m=1
## باہری کڑیاں

*
* 
* 

گٹھ:جم 1972
گٹھ:بھارتی اداکاراواں
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:بھارتی لوک
گٹھ:بھارتی فلمی جگت
مخدوم بلاول

**مخدوم بلاول** (انگریزی: Makhdoom Bilawal) ( پیدائش: 856ھ بمطابق 1451ء – وفات: 929ھ بمطابق 1451ء) المعروف شہید مخدوم بلاول سندھ پاکستان دے محب وطن صوفی بزرگ، جید عالم تے فقیہ  سن۔

## حالات زندگی
مخدوم بلاول شہید 856ھ بمطابق 1451ء وج حسن سمو دے گھر وچ موجودہ ضلع جامشورو دے شہر ٹلٹی وچ پیدا ہوئے۔ مخدوم دا تعلق سندھ دے سمہ سلاطین حکمراناں نال سی۔ انہاں دے آباء اجداد سندھ وچ سومرہ خاندان دی حکمرانی دے دور وچ موجودہ  لسبیلہ  بلوچستان دے حکمران سن جتھے  نقل مکانی کرکے ٹلٹی وچ آباد ہوئے۔ مخدوم خاحب فقیری صفت دے مالک سن۔ پچپن وچ اسلامی تے دینی تعلیم دی طرف راغب ہوئے۔ شروعاتی تعلیم  سید شہاب الدین بخاری دے مدرسہ وچ سید نور حسین شاہ بخاری توں حاصل کیتی۔ مخدوم صاحب نے ناظرہ قرآن تے فقہ دی کتب پڑھن دے نال نال عربی تے فارسی  دی تربیت حاصل کیتی۔ مخدوم صاحب بڑے ذہین سن تے قلیل عرصے وچ اسلامی تے دینی علوم حاصل کر کے بڑے عارف، فقیہ تے عالم بنے تے سندھ بھر وچ پزیرائی حاصل کیتی۔ اس زمانے وچ دہلی دے مشہور مصنف تے شاعر مخدوم جمالی لکھدے نیں کہ سندھ وج تن روحانی رہبر تے عالم نیں۔ اک لال شہباز قلندر دوسرے مخدوم بلاول تے تیسرے مخدوم نوح نیں۔ بعد وچ  مخدوم بلاول ٹلٹی توں ہجرت کرکے موجودہ ضلع دادو وچ پنڈ باغبان وچ رہائش پزیر ہوئے۔ باغبان موجودہ گاؤں مخدوم بلاول دا پرانہ نام ہے جو دادو دے شمال وچ 10 کلومیٹر دے فاصلے اُپر انڈس ہائی وے دے قریب واقع ہے۔ ایتھے مخدوم صاحب نے شاندار مسجد تعمیر کروائی جو اج وی موجود ہے۔ مسجد دے نال مدرسہ قائم کر کے درس و تدریس دا کم شروع کیتا۔ مخدوم صاحب مکتب چلان دے ذریعہ معاش لغی  چرخےآں تے کپڑا بنان دا کام شروع کیتا۔ طلباء دے نال خود وی کم کریاا کردے سن۔ مخدوم بلاول دے کئی طلباء تے پیروکار سن ۔ مخدوم صاحب عام عوام دے ہمدرد تے محب وطن سن جس وجہ نال عام آدمی وی اس دے عقیدتمند سن۔

## شہادت
مخدوم بلاول شہید دی شہادت دے بارے وچ تاریخ وچ تذکرہ موجود ہے۔ 1521ء وچ شاہ بیگ ارغون نے سندھ تے حملہ کر کہ ٹھٹہ اُپر قبضہ کیتا۔ باغبان تے حملے دی مخدوم، اس دے طلباء تے عقیدت منداں نے شاہ بیگ ارغون دی شدید مزاحمت کیتی۔ بعد وچ سازش دے ذریعے شاہ بیگ ارغون نے مخدوم نوں 929ھ بمطابق 1451ء وچ شہید کروا دتا ۔

## مزار
مخدوم بلاول شہید دا مزار ضلع دادو دے پنڈ مخدوم بلاول دے قبرستان وچ واقع ہے۔ ہر مہینے دے پہلے جمع تے مخدوم صاحب دے مزار تے میلے دی طرح تقریبات منعقد ہوندیاں نیں جسنوں سندھی وچ “ماہ پیرو جمعو” کہندے نیں۔

## حوالے

گٹھ:سندھی شخصیتاں
تل ابیب

**تل ابیب** اسرائیل دا دوسرا وڈا شہر ہے۔ اس دی آبادی دا تخمینہ تقریباً 3 لکھ 91 ہزار نفوس ہے۔ اس شہر دا کل رقبہ 51.8 مربع کلومیٹر ہے تے ام البلد وچ کل 31 لکھ توں ودھ افراد آباد نیں (بمطابق 2008ء)۔ تل ابیب یافو بلدیہ ایتھے دے انتظام دی ذمہ داری نبھاندی ہے، جس دے سربراہ رون ہلدائی نیں۔

تل ابیب دی بنیاد 1909ء وچ تاریخی ساحلی شہر یافا دے باہر بحیرہ روم دے ساحلےآں تے رکھی گئی سی۔ اس شہر دی آبادی وچ اضافے دے نال ہی یافا دی اہمیت کم ہوندی گئی، جو عرباں دا اس علاقے وج سب توں وڈا مرکز منیا جاندا سی۔ 1950ء وچ ، اسرائیل دے معرض وجود آن آنے دے دو سال بعد تل ابیب تے یافا نوں اک ہی بلدیہ وچ ضم کر دتا گیا۔ تل ابیب دا "سفید شہر" یونیسکو دے عالمی ثقافتی ورثے دا حصہ ہے جو 2003ء وچ شامل کیتا گیا۔

تل ابیب دا شمار عالمی شہراں وچ کیتا جاندا ہے، جو اسرائیلی معیشت دا وڈا مرکز تے ملک دا امیر ترین شہر ہے۔ ایتھے بین الاقوامی اہمیت دے حامل دفاتر تے تحقیق دے شعبہ جات واقع نیں۔ ایتھے دے خوبصورت ساحل، شراب خانے، چائے خانے، ریستوراں، تجارتی مراکز، موسمی حالات تے نہایت جدید طرز زندگی نے اسنوں اک معروف سیاحتی مرکز دا درجہ دوایا ہے۔ ایہ اسرائیلی معیشت دی ریڑھ تصور کیتا جاندا ہے تے اس دی خاصیت فنون تے تجارتی مرکز دے طور تے عیاں ہے۔ 2008ء وچ فارن پالیسی جریدے نے بین الاقوامی اہمیت دے شہراں دی فہرست وچ تل ابیب نوں 42 واں درجہ دتا۔ تل ابیب دنیا دا 17 واں مہنگا ترین شہر ہے۔

## جڑواں شہر

تل ابیب نوں دنیا بھر دے 27 شہراں دے نال جڑواں قرار دتا گیا ہے جدونکہ  دے نال ایہ شراکت دار شہر ہے۔ جڑواں شہرں دی فہرست درج ذیل ہے:

گٹھ:تل ابیب ضلع
گٹھ:سابقہ قومی دار الحکومت
گٹھ:اسرائیل دے شہر
گٹھ:مشرق وسطی دے شہر
کین (شہر)

**کین** (, اوکسیتی وچّ **کاناس**) فرانسیسی رویئیرا وچّ وسیا اک شہر ہے۔ ایہہ اک مشہور سیلانی جگہ اتے سلانہ کین فلم تیوہار دا میزبان ہے۔ ایہہ فرانس دے آلپ-تٹورتی ڈیپارٹمنٹ وچّ واقع اک کمیون ہے۔

## حوالے

گٹھ:فرانس دے شہر
جان لٹل وڈ

**جان موڈ لٹلوڈ** (6 اکتوبر 1914 – 20 ستمبر 2002) اک انگریزی تھئیٹر ڈائریکٹر سی، جس نے ڈیئیمیٹک آرٹس دی روئل اکیڈمی وچّ سکھلائی لئی سی اتے تھئیٹر ورکشاپ دی ترقی وچّ اس دے کم لئی سبھ توں مشہور ہے. اسنوں "ماڈرن آڈر ماڈرن تھئیٹر" کیہا گیا ہے۔  اس دا* او وھٹ اے لولی وار!  دا*1963 وچ اس دا کیتا کم سبھ توں متاثرکن رچنا سی۔

لٹلوڈ اتے اسدی کمپنی تھئیٹر رائل وچ رہندی سی اتے سوندی سی، جدوں ایہہ مڑ قایم کیتی گئی سی۔ الکیمسٹ اتے رچرڈ II دے نرمان نے کمپنی دی ناں قایم کیتیا۔ مگرلے وچّ ہیری ایچ. کوربیٹ نے سرلیکھ دے کردار وچ ایکٹ کیتا۔

اس نے اک پربھاوی سماجی ماحول دے اک تجرباتی ماڈل، فن پیلیس دی دھارنا نوں آرکیٹیکٹ سیڈکک پرائیس دی مدد نال چتویا اتے ڈویلپ کیتا، جو کدے وی ساکار نہ ہویا، پر ایہہ 20 ویں اتے 21 ویں صدی دے آرکیٹیکچر وچّ اک اہم امپریشن بن گیا ہے۔

## حوالے

گٹھ:جم 1914
گٹھ:برطانوی شخصیتاں
سرندرناتھ بینرجی

**سر سریندرناتھ بینرجی**  () (10 نومبر 1848&nbsp;– 6 اگست 1925) [[برطانوی راج دے دوران شروعاتی دور دے بھارتی سیاسی آگوآں وچوں اک سن۔ اوہناں نے بھارتی قومی ایسوسی ایشن دا قیام کیتا، جو شروعاتی دور دیاں بھارتی سیاسی تنظیماں وچوں اک سی اتے بعد وچّ اوہ انڈین نیشنل کانگرس دے اک وڈے قائد بن گئے۔ اوہ راشٹرگرو دے نام نال وی جان جاندے سن۔

## حوالے

 

گٹھ:بھارتی لوک
گٹھ:انڈین نیشنل کانگرس دے آگوُ
بالکونی

**بالکونی** (Balcony) عمارت دا اک انگ اے۔ ایہ گھر یا کِسے وی عمارت دی چھت دے اُتے کندھ توں کچھ اگے اک وادھو چھجا ہُندا اے۔ ایہ عمارت دے متھے آݪے پاسے دا سنگھار ہُندا اے جییہدے ناݪ گھر دی سروپتا وچ چوکھا وادھا ہو جاندا اے۔

بعض اوقات بالکونیاں نوں رسمی مقاصد لئی ڈھال ورتیا جاندا اے، جِداں ضیافت ہالاں وچ گلوکاراں لئی بالکونیاں فراہم کیتیاں جاندیاں نیں۔

بالکونیاں مختلف مواد ناݪ بݨائیاں جاسکدیاں نیں، سَبھ توں زیادا کنکریٹ دیاں بݨائیاں جاندیاں نیں۔ ٹیکنالوجی دے عروج تے جدید دور دے ناݪ بالکونیاں نوں ہُݨ پائیدار تے نویں شکل دیݨ لئی شیشے تے سٹینلیس سٹیل سمیت دیگر مواد ناݪ تعمیر کیتا جا سکدا اے۔

## مورتاں

File:Bd de Courcelles 14-b.JPG
File:2014 02 13 14 13 13 Milano ITALY Palazzo Cusani balcone balcon photo Paolo Villa FOTO3970.JPG
File:Palais ducal nancy.JPG
File:Rue Fabert, 38bis balcony.jpg
File:Balcony of The Gheorghe Petrașcu House.jpg
File:FinnishNationalTheatreDetail.jpg
File:Coffee cup-shaped balconies, Niimi Tableware, Kappabashi Dougu Street, Tokyo, Japan (side view).jpg
File:Júlia balkonja, Verona.jpg
File:Edouard Manet - The Balcony - Google Art Project.jpg



## ہور دیکھو
* جھروکا
* بالکونی
* چھجا
* دمدما
* مچان
* اٹاری

## حوالے

## باہرلے جوڑ

گٹھ:گھر
گٹھ:عمارتاں
گٹھ:تعمیرات
گٹھ:آرٹ
گٹھ:فن تعمیر
ژاک شیراک

thumb|200px| صدر شراک 

جیاک شراک ( فرانسیسی :   ,   : [ ʒak . ʃi . ˈʁak ] ) فرانس دے صدر سن۔ اپنے سیاسی جیون وچّ اوہ دو وار دیس دے وزیراعظم وی رہِ چکے ہن ۔ اوہناں نے 1976 وچّ اپنی پارٹی آرپی آر دا قیام کیتا سی اتے 18 سالاں تکّ پیرس دے میئر عہدے اُتے   رہیا ۔ شیراک متداتاواں دے وچّ لوکاں نوں پیارا رہے ہے ۔ چارلس ڈیگال توں متاٹر ہوکے عوامی جیون وچّ آئے شراک 1960 دے انت تکّ وزیر خزانہ  بنّ گئے سن ۔ اتے اوہ دیس دی اتے یوروپی پارلیمنٹ دوناں وچّ رہِ چکے ہن ۔ کھان دا خاص شوق ، دل نوں چھوہن والی مسکراہٹ عورتاں دے نال اوہناں دے تعلقات ، اوہناں نوں پریم کرن والی بیوی اتے بیٹیاں ، سوماں کشتی وچّ اوہناں دا خاص رجھیواں - سبنے اوہناں دی لمبے سمیں توں لوکاں نوں پیارا چھوی بناؤن وچّ مدد کیتی ہے ۔ عمر اتے وکھرا کانڈاں دے باوجود  صدارتی عہدے لئی دوبارہ چنیا جانا اوہناں دے تجربہ بھرے جیون کیتی سفلتا دا گواہ ہے ۔ شراک اُتے کئی سوال اٹھدے رہے ہے اوہناں دا اک لقب ہے کمیلئن بوناپارٹ یعنی گرگٹ ۔ 1997 وچّ بناں کسے پرتکھ کارن دے شراک نے نیشنل اسیمبلی ختم کر دتی جسدی دکھن یاتری بہومت دے تنّ سال باقی سن ۔ فورا بعد اوہناں دے حامی چون ہار گئے ۔ اتے صدر دے  عہدے دے آخری پنج سالاں وچّ ہتھ اتے ہتھ دھرے بیٹھے رہے ۔ ژاک شراک اتے پیرس دے میئر ہون دے دوران پارٹی لئی غلط طریقاں توں پیسے گہاؤنے دا الزام ہے ۔ لیکن لگاتار پرمان دین کیتی منگ نوں اوہ ایہہ کہہ کر ٹالدے رہے ہے کہ اوہ بے گناہ ہے اتے چاہندے ہوئے وی صدر دا عہدہ اوہناں نوں گواہی دین نال روکدا ہے ۔ 

## ایہناں نوں وی ویکھو
*چارلس ڈیگال
## حوالے

 
گٹھ:فرانسگٹھ:فرانسیسی شخصیتاں
حویلی

**حویلی** اک روایتی تے پراݨے انداز وچ بݨیا ہویا گھر ہُندا اے ۔
حویلی دا ذکر پنجابی صوفی شاعر میاں محمد بخش نے وی اپنی شاعری وچ کیتا اے۔ 

**<span style='color: Green'>اوہ بیلی تے ہر کوئی بیلی اݨ بیلی وی بیلی
<br />**
**<span style='color: Green'>سجݨاں باجھ محمد بخشا سُنجی پئی حویلی<br />**

## ہور دیکھو
*حویلی
*محل
*بنگلا

گٹھ:گھر
گٹھ:عمارتاں
گٹھ:حویلیاں
انگلش چینل

thumb|رودبار انگلستان دا نقشہ
**رودبار انگلستان** یا **انگلش چینل**، بحر اوقیانوس دا اک حصہ اے جو برطانیا عظما نوں شمالی فرانس توں الگ کردی اے تے بحیرہ شمال نوں بحر اوقیانوس نال جوڑدی اے۔ ایہ 563 کلومیٹر (350 میل) طویل تے زیادہ توں زیادہ 240 کلومیٹر (150 میل) چوڑی اے۔ آبنائے ڈوور ایہدا سبھ توں گھٹ چوڑا مقام اے جو صرف 34 کلومیٹر (21 میل) چوڑا اے تے رودبار انگلستان دے مشرقی کنارے اُپر واقع اے۔ رومی سلطنت دے دور وچ ایہ رودبار Oceanus Britannicus کہلاؤندی سی تے 1549ء تک ایہنوں برٹش سمندر کہیا جاندا سی۔ 

رودبار انگلستان گھٹ گہری اے جیہدی گہرائی 120 میٹر توں 26 میٹر دے درمیان اے۔ 

ایہ رودبار انگلستان دی قدرتی محافظ اے تے ایہ کئی جنگاں دی شاہد رہ چکی اے جیہناں وچوں زمانہ جدید وچ نپولین دیاں جنگاں، دوسری جنگ عظیم وچ نازی جرمنی دی جارحیت تے زمانہ قدیم وچ رومیاں دی فتح برطانیا، 1066ء وچ نارمن فتوحات تے 1588ء وچ ہسپانوی ارماڈا شامل نیں۔ 

برطانیا تے فرانس ولوں رودبار دے دونے پاسے واقع شہراں لئی کشتیاں تے جہازاں دے ذریعے سفری خدمات مہیا کیتیاں گئیاں نیں، جد کہ دوناں مُلکاں دے راجگڑھ لندن تے پیرس دے درمیان فاصلہ گھٹاؤݨ لئی رودبار انگلستان دے تھلےوں اک سرنگ تعمیر کیتی گئی اے جیہنوں "چینل ٹنل" یعݨی "رودبار سرنگ" کہیا جاندا اے۔ ایہ پہلی بار 1994ء وچ کھولی گئی سی تے ایہدے ذریعے پہلی بار برطانیا توں کوئی ریل گڈی فرانس پہنچی سی۔ پیرس، برسلز تے لندن اج کل یورو سٹار نامی ریل گڈی دے ذریعے اک دوسرے نال منسلک نیں۔ 
[center|thumb|450x450px|رودبار انگلستان، [آبنائے ڈوور دے مقام اُتے]]

گٹھ:برطانیا دا جغرافیا
گٹھ:آبی جغرافیا
گٹھ:آبنائے
تان سین

**تانسین** (جنم 1493 جاں 1506, ادوں نام رامتنو پانڈے سی – موت 1586 جاں 1589 نام سی میاں تانسین) اکبر اعظم دے دربار وچّ نورتناں وچوں اک مہان سنگیتکار ہویا ہے۔ اس دے سنگیت بارے دنت کتھا پرچلت ہے کہ اس دے سنگیت نال دیوے جگ پیندے سن جاں مینہہ پین لگّ پیندا سی۔اکبر نے اسنوں میاں دا خطاب دتا سی۔
## مڈھلا جیون
تانسین اک اتہاسی شخصیت سی، جس نوں دنتکتھاواں وچوں اڈّ کرنا کٹھن ہے۔ اس دا پیؤ مکند مشرا امیر شاعر اتے ہونہار سنگیتکار سی اتے کجھ سمیں لئی وارانسی وچّ اک مندر دا پجاری وی رہا سی۔ بچپن وچّ تانسین دا نام رامتنو سی .
## رچناواں
### نویں راگاں دی کھوج

تانسین گوالیار پرمپرا دی مورچھنا پدھتی دے اتے دھرپد شیلی دے پرسدھ گائک اتے کئی راگاں دا ماہر سی۔ اس نوں برج دی کیرتن پدھتی دا وی سمرتھّ گیان سی۔ نال ہی اوہ ایرانی سنگیت دی مقام پدھتی توں وی واقف سن۔ ایہناں سبھ دے سمیل نال اسنے انیک نویں راگاں دی کھوج کیتی، جہناں وچّ *میاں کی ملار* زیادہ پرسدھ ہے۔

### دھرپداں دی رچنا

تانسین گائک ہون دے نال ہی کشاعر وی وی سی۔ اسنے اپنے گان لئی آپ بہو گنتی دھرپداں دی رچنا کیتی سی۔ اوہناں وچوں انیک دھرپد سنگیت دے وودھ گرنتھاں وچّ اتے کلاونتیاں دے پرانے گھرانیاں وچّ سرکھات ہن۔ تانسین دے نام نال سنگیت-ساریت اتے راگ-مالا نامک دو گرنتھ وی ملدے ہن۔
## حوالے

گٹھ:بھارت دے سنگیتکار
گٹھ:مغل سلطنت
گٹھ:گلوکار
مرزا کامل بدخشی

**شیخ مرزا اکمل الدین کامل بدخشی کشمیری**سلسلہ نقشبندیہ دے کشمیر وچ بزرگ ہو گذرے نیں۔

انہاں دا پورا نام شيخ ميرزا كامل بن شيخ احمد يسوى  بن ملك مُحَمَّد تاشقندى كشميری ہے۔

آپ احمد یسوی ترکستانی دی اولاد وچوں سن  انہاں دی ولادت 1054ھ 1642ء وچ ہوئی آپ دے دادا اپنے وطن توں تاشقند آئے اوتھوں بدخشاں پہنچے تے اک عرصے تک قیام پذیر رہے۔ اکبر بادشاہ دے زمانے وچ برصغیر ہندوستان وچ آئے دربار وچ ملازمت کرلی ملک محمد خان دا خطاب پایا تے کشمیر دی نظامت ملی انہاں دناں مرزا کامل حالے بچے ہی سن تے خواجہ حبیب اللہ عطار دے زیر تربیت سن بارہ سال دی عمر وج بیعت ہوئے تے دنیا تے احوال دنیا توں کنارہ کش  ہوگئے ریاضت تے  عبادت وچ مشغول رہن لگے 25 سال دی عمر وچ خرقہ خلافت ملیا تے مسند ارشاد اُپر بیٹھے۔ سلسلہ کبرویٰ سہ بیعت کرن لگے۔ آپ مولانا رومی وچ خواجہ فریدالدین عطار دے طرز اُپر اک کتاب بحر زماں چار جلداں وچ لکھی ایہ کتاب بہترین کتاب ہے۔ 77 سال دی عمر وچ حبس البول دی بیماری وچ مبتلا ہوگئے۔ تے 29؍ ذوالحجہ 1131ھ  1718ء وچ انتقال ہویا۔  انہاں دا مزار سری نگر  کشمیر وج ہے

## حوالے

گٹھ:اولیاءگٹھ:کشمیرگٹھ:ترکستانی شخصیتاںگٹھ:کشمیری شخصیتاں
گٹھ:اولیاء کشمیر
لِلی ایلن

**للی روس بیٹرس کوپر** (عرف**ایلن**؛ جنم 2 مئی 1985), جسنوں پروفیسر للی ایلین وجوں جانیا جاندا ہے، اک انگریزی گائک، گیت کار، اداکارہ اتے ٹیلیوژن پیشکار ہے۔ اوہ کیتھ ایلن اتے فلم پروڈیؤسر ایلسن اووین دی دھی ہے۔ ایلن 15 سال دی عمر وچ سکول چھڈّ گئی اتے اس نے اپنیکارکردگی اتے تعمیری ہنر سدھارن تے دھیان دتا۔ 2005 وچ، اسنے اپنی کجھ رکارڈنگاں نوں مائیسپیس تے جنتک کیتا اتے اس دے نتیجے وجوں بیبیسی ریڈیو 1 تے ایئرپلے اتے ریگل رکارڈنگز نال اقرارنامہ ہویا۔

اس دا پہلا ریکارڈ، *آلرائیٹ، سٹلّ*، نوں بھرواں ہنگارا ملیا اتے سنسار بھر وچّ اسدیاں 26 لکھ توں ودھ کاپیاں بکیاں  اتے ایلن نوں گریم ایوارڈ، برٹ ایوارڈز اتے ایمٹیوی وڈیؤ میوزک اوارڈ وچّ نامزد کیتا گیا سی۔ اس نے بیبیسی تنّ تے خود اپنے ٹاک شو، *للی ایلن اینڈ پھرینڈز* دی میزبانی کرنا شروع کر دتا۔

اسدی دوجی سٹوڈیؤ ایلبم،  اٹس ناٹ می،  اٹس یو،  وچّ پہلی   دے سکا اتے ریگ  دے پربھاواں دی بجائے اک الیکٹروپاپ احساس اک شیلی بدلاؤ ہے۔ ایہہ ایلبم یوکے ایلبم چارٹ اتے آسٹریلیائی ایارآئیے چارٹس اتے نمبر اک اتے شروع ہوئی اتے سمیکھئکاں دوارا،   گائک  دے سنگیت وکاس اتے پرپکتا نوں ویکھدے ہوئے بھرپور سلاگھا ہوئی اتے ہٹ ایکل *د پھیئر* اتے *فق یو* پیدا کیتیاں۔  اس سفلتا  دے  بعد اسنے 2010  دے برٹ اوارڈس وچّ بریٹیش پھیمیل ایکل کلاکار لئی برٹ انعام پراپت کیتا ۔ ایلین اتے ایمی وائنہاؤس نوں اک اجیہی پرکریا دا سہرا دتا گیا جسنے 2009 وچّ "ناری سال" میڈیا لیبل دا آغاز ہویا جس وچّ پریوگاتمکتا اتے نڈرنا دا سنگیت بناؤن والیاں پنج ناری کلاکار مرکری انعام لئی نامانکت ہوئیاں۔

## حوالے

گٹھ:جم 1985
گٹھ:زندہ لوک
لیلہ سیٹھ

**جسٹس لیلا سیٹھ** (20 اکتوبر 1930 - 5 مئی 2017) بھارت وچّ اچّ عدالت دی مکھ ججّ بنن والی پہلی عورت سی۔ دلی اچّ عدالت دی پہلی عورت ججّ بنن دا سہرا وی اس نوں ہی جاندا ہے۔ اوہ دیس دی پہلی اجیہی عورت سی، جس نے لندن بار امتحان وچّ پہلی پوزیشن حاصل کیتی ۔ 
## زندگی

جسٹس لیلا دا جنم لکھنؤ وچّ اکتوبر 1930 وچّ ہویا۔ اوہ بچپن وچّ پیؤ دی موت دے بعد بے گھر ہوئی بیوہ ماں دے سہارے پلی اتے مشکلاں دا ساہمنا کردی ہوئی اچّ عدالت دی مکھ ججّ ورگے عہدے تکّ پہچن دا سفر اک عورت لئی کنا جدوجہدی ہو سکدا ہے، اس دا اندازہ لگایا جا سکدا ہے۔ لیلا سیٹھ قومانتری مشہور لکھاری وکرم سیٹھ دی ماں ہے۔ لندن بار امتحان 1958 وچّ ٹاپ رہن، بھارت دے 15ویں قنون کمیشن دی میمبر بنن اتے کجھ چرچت قانونی ماملاں وچّ خاص یوگدان دے کارن لیلا سیٹھ دا نام مشہور ہے۔

جسٹس لیلا دا ویاہ پروار راہیں باٹا کمپنی وچّ سروس کردے پریم دے نال ہوئیا۔ اس سمیں لیلا گریجو ایٹ وی نہیں سی۔ بعد وچّ پریم نوں انگلینڈ وچّ نوکری لئی جانا پیا تاں اوہ نال گئی اتے اتھوں گریجوئیشن کیتی۔ اس دے لئی نت کالج جانا ممکن نہیں سی، سوچیا کوئی اجیہا کورس ہووے جس وچّ نت حاضری جرری نہ ہووے۔ اس لئی اس نے قنون دی پڑھائی کرن دا من بنایا، جتھے اوہ بار دے امتححان وچّ اول رہی۔

## حوالے

گٹھ:بھارتی لوکگٹھ:بھارتی عورتاں
محمد الیاس کاندھلوی

**محمد الیاس کاندھلوی** تبلیغی جماعتدے بانی سن۔

## ولادت
**محمد الیاس کاندھلوی** 1303ھ وچ قصبہ کاندھلہ ضلع مظفرنگر، اتر پردیش وچ پیدا ہوئے۔

## تعلیم
حفظ قرآن تے فارسی و عربی دیاں ابتدائی کتاباں اپنے والد ماجد توں پڑھیاں۔ پھیر اپنے وڈے بھائی دے نال گنگوہ گئے جتھے  اٹھ نو سال رہے اس دوران آپدی بہترین اخلاقی تربیت تے دینی تعلیم ہوئی، پھیر 1326ھ وچ شیخ الہند مفتی محمود دے درس وچ شرکت لئی دیوبند پہنچے، ترمذی تے بخاری شریف دی سماعت کیتی۔ اسدے بعد سالاں اپنے بھائی مولانا یحییٰ توں حدیث پڑھدے رہے۔

## تدریس
فراغت دے بعد مدرسہ سہارنپور وچ مدرس مقرر ہوئے۔ پھیر دہلی وچ اک چھوٹی جہی مسجد وچ چند طالب علماں نوں پڑھان لگے تے درس حدیث دیندے رہے۔

## بیعت تے  اجازت
رشید احمد گنگوہی توں آپ نوں بیعت دا شرف حاصل ہے۔رشید احمد گنگوہی دی وفات دے بعد خلیل احمد سہانپوری نال سلوک دی تکیل کیتی۔

## مسلماناں وچ ایمان و یقین دی کمی دا احساس
انگریزاں دی برصغیر وچ آمد دے نال مغربی تہذیب دا نہ تھمن والا سیلاب امڈ پیا۔ امت وچ ایمان و یقین دی جو تھوڑی بہت رمق سی اسنوں وی رفتہ رفتہ دیمک وانگ چٹ رہا سی۔ مولانا روز بروز ودھدی ہوئی اس بے یقینی دی فضا توں سخت تنگ سن۔ امت دی اصلاح دے ہور وی بہت سارے طریقے جاری سن مگر آپ انہاں توں مطمئن نہ سن بلکہ آپ نوں اندر ہی اندر بے چینی کھائی چلی جاندی سی۔ آپ نے بہت ساریاں محنتاں وچ حصہ پاؤنا شروع کیتا مگر اپنے تئیں مطمئن نہ ہوئے۔ ماحول توں الگ تھلگ عجیب سی کیفیت طاری رہندی۔ گہری سوچاں وچ گم رہدنے تاہم کسے دینی کم وچ پیچھے نہ سن  بلکہ روز مرہ دے معمولات جاری رکھدے۔

## اہم کارنامے
آپ دا عظیم کارنامہ تبلیغ دی تحریک دا شروع کرنا ہے۔ اس دا آغاز میوات دے علاقہ (ضلع قصور) توں ہویا۔ مولانا نے شب و روز محنت نال اس علاقے وچ بہت سارے مکتب قائم کیتے تے آہستہ آہستہ اصلاح و تبلیغ دا کام پھیلن تے اثر دکھان لگا۔

## دوسرا حج تے کم دے رخ دی تبدیلی
سید ابوالحسن علی ندوی کتاب (مولانا الیاس اور انکی دینی دعوت) وچ محمد الیاس دے عمومی تبلیغی گشت دی ابتدا دے متعلق ذکر کردے نیں  کہ:

## تبلیغی گشت دی ابتداء
حج توں واپسی پر آپ نے تبلیغی گشت شروع کردتا۔ آپ نے دوسرےآں نوں وی دعوت دتی کہ عوام وچ نکل کے دین اسلام دے اولین ارکان و اصول (کلمہ توحید و نماز) دی تبلیغ کرن۔ لوگاںدے کن اس دعوت توں آشنا سن، دین دی تبلیغ لئی عاماں لئی زبان کھولنا پہاڑ معلوم ہوندا سی۔ کچھ آدمیےآں نے بڑی شرم و حیاء تے رکاوٹ دے نال خدمت انجام دتی۔ چند سالاں وچ دور دور تک تبلیغی جماعتاں جان لگیاں تے پورے برصغیر وچ اصلاح و تبلیغ دا کم ہون لگا۔ آپ دی ساری زندگی اس تحریک دی نذر ہوگئی ۔

## حوالے

گٹھ:بھارت دے سنی علما
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:1885ء دے جم
گٹھ:1886ء دے جم
گٹھ:1944ء دیاں موتاں
گٹھ:دیوبندی علماء
گٹھ:اسلامیت
گٹھ:مسلم شخصیتاں
کلاؤڈیا گولڈن

thumb|Claudia Goldin
کلوڈیا گولڈن (جنم 14 مئی، 1946) اک امریکی ماہر معاشیات اتے ہارورڈ یونیورسٹی دے معاشیات دے ہینری لی پروفیسر ہے ۔ اوہ
امریکی معاشی پروگرام دی ترقی اتے نیشنل بیورو آف آرکٹری ریسرچ 
(این.بی.آر.) وکھے اک کھوج معاون وی ہے، جو کہ کیمبرج، میسیچیوسیٹس وچ 
واقع ہے۔ اوہ سوسائٹی آف لیبرئکانمسٹ، امیریکن اکیڈمی آف آرٹس اینڈ سائنسز، اتے اکانومیٹرک سوسائٹی وچ اک فیلو ہے۔

گولڈن، کواٹرلی جرنل
آف اکنامکس، دی رویو آف اکنامکس اینڈ سٹیٹسٹکس اتے
د جرنل آف انٹرڈسپلنری ہسٹری دے اڈیٹری بورڈاں وچ کم کردی ہے، اتے امریکن اکنامک ہسٹری مونوگراپھ سیریز وچ اینّ. بی. ای. آر. لانگ-ٹرمگ ٹرینڈز دی اڈیٹر
ہے۔ 1990-1991 وچ اوہ امریکن اکنامک ایسوسی ایشن دے میت پردھان اتے سال 2013-14 وچ پردھان سی۔ 1999-2000 وچ اوہ معاشی ہسٹری ایسوسی ایشن دی پردھان سی۔

گٹھ:جم 1946
گٹھ:زندہ لوک
سنگیتا گھوش

**سنگیتا گھوش** (جنم 18 اگست 1976) اک بھارتی فلم اتے ٹیلیوژن اداکار اتے ماڈل ہے۔ ایہہ اس دیس میں نکلا ہوگا چاند سیریل وچلے رول پمی لئی ودھیرے جانی جاندی ہے۔ اسنے کئی اوارڈ شوآں اتے ٹیلیوژن سیریز دا سنچالن کیتا۔ اسنے نچ بلیئے سیریز نوں شابیر اہلووالیا نال مل کے چلایا اتے اتھے اسنے کئی ڈانس کردار نبھائے۔ 

## کیریئر
سنگیتا نے اپنے ایکٹنگ کیریئر دی شروعات دس سال دی عمر وچّ "ہم ہندوستانی" توں پوری کیتی۔ اسنے کئی برانڈاں "ڈونیئر سوٹنگس" اتے "نرما" لئی ماڈلنگ کیتی۔ اسنے اپنے کالج دی پڑھائی 1996 وچّ پوری کیتی اتے سیریئلاں "کروکشیتر"، "ادھیکار"، "عجیب داستاں" اتے "درار" وچّ ایکٹنگ کیتی۔ "درار" توں بعد، اسنے کس دیس میں نکلا ہوگا چاند وچّ "پمی" دا کردار نبھایا۔ 2006 وچّ، اسنے وراثت وچّ پرئنکا خربندا/پرئنکا لامبا دا کردار   نبھائیا۔ اسنے 2010 وچّ، رئیلٹی شوٕ ذرا نچکے دکھا 2 وچّ حصہ لیا اتے کڑیاں دی ٹیم دی کیپٹن وجوں اپنا شوٕ پورا کیتا۔

## نجی جیون
سنگیتا دا ویاہ جے پور دے راجیو شیلیندرا نال ہویا جو پولو کھڈاری ہے۔

## ٹیلیوژن

## اوارڈ
;جیتو
* سٹار پریوار اوارڈ، پسندیدہ بھین لئی 
* آئی ٹی اے اوارڈ بیسٹ میزبان لئی- 
* سٹار پریوار اوارڈ، پسندیدہ ننان لئی
* بھارتی ٹیلیوژن اکادمی اوارڈ بیسٹ اونسکرین کپل (2013) - روسلان ممتاز اتے سنگیتا گھوش
* نیوزمیکرس اچیورس اوارڈ *[[کہتا ہے دل جی لے ذرا]]* (2014)

;نامزدگی
* بھارتی ٹیلی اوارڈ مکھ کردار دی بیسٹ اداکارہ لئی
* سٹار گلڈ اوارڈ ڈرامہ سیریز وچّ بیسٹ اداکارہ لئی 
* بھارتی ٹیلی اوارڈ بیسٹ میزبان لئی 

## حوالے

## باہری کڑیاں
*

گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1976
گٹھ:بھارتی عورت ماڈلاں
گٹھ:بھارتی ٹیلیوژن اداکاراواں
گٹھ:ہندی سنیما وچ اداکاراواں
گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں
سوسن ایتیچیریا

**سوسن  اتیچیریا** (جنم 1959) اک سابقہ بھارتی خاتون کرکٹ کھڈاری ہے۔ اوہ بھارتی خواتین کرکٹ ٹیم ولوں ون ڈے کرکٹ کھیڈدی رہی ہے۔ اسنے ستّ ٹیسٹ کرکٹ میچ اتے دو اوڈیائی میچ کھیڈے ہن۔

اوہ بھارتی سکوائیش کھڈاری دیپکا پلیکل دی ماں ہے جسدا ویاہ بھارتی کرکٹ کھڈاری دنیش کارتک نال ہویا ہے۔

## شماریات
سوسان اتیچیریا نے 1976–1977 تک ٹیسٹ کرکٹ کھیلی، اس دوران وچ انھاں نے کل 7 ٹیسٹ میچ کھیلے، انہاں دا پہلا ٹیسٹ میچ (کیپ نمبر 4) 	31 اکتوبر 1976ء نو‏‏ں ویسٹ انڈیز تو‏ں کھیلا تے آخری ٹیسٹ15 جنوری 1977ء نو‏‏ں آسٹریلیا دے خلاف کھیلا۔ جدو‏ں کہ 1978ء وچ سوسان اتیچیریا نے اک روزہ بین لااقوامی کرکٹ کھیلی اس دوران وچ انھاں نے صرف 2 میچ کھیلے، انہاں دا پہلا میچ (کیپ نمبر 12) 5 جنوری 1978ء نو‏‏ں نیوزی لینڈ دے خلاف تے آخری اک روزہ 7 جولائ‏ی 1978ء نو‏‏ں آسٹریلیا دے خلاف کھیلا۔

سوسان اتیچیریا نے 7 ٹیسٹ تے 2 اک رووہ میچ کھیلے، ٹیسٹ وچ ٹیسٹ وچ 40 تے اک روزہ وچ 14 رنز بنائے، بلے بازی د‏‏ی اوسط ٹیسٹ وچ 6.66 تے اک وروہ وچ 14.00 رہی۔ انہاں دا ٹیسٹ وچ بہترین اسکور 11 تے اک روزہ وچ 8 رہیا۔ جدو‏ں کہ ٹیسٹ کرکٹ وچ 588 گینداں کرا ک‏ے، 7 وکٹاں لاں تے اک روزہ وچ 102 گینداں کرائی، تے 1 وکٹ حاصل کيتی، ٹیسٹ فیلڈنگ وچ 2 کیچ پکڑے۔

## حوالے

گٹھ:بھارت د‏‏یاں سوانیاں اک روزہ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:بھارت د‏‏یاں سوانیاں ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1959 دے جم
گٹھ:۱۹۵۹ دے جم
گٹھ:جم 1959
گٹھ:بھارتی لوک
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:بھارتی عورت کرکٹ کھڈاری
گٹھ:کرکٹ دے کھیڈاری
پارُول گُلاٹی

پارُول گُلاٹی  (پنجابی: پارُول گُلاٹی ، ہندی: पारुल गुलाटी) روہتک دی اک بھارتی اداکارہ ہے۔ اوہ مکھ طور اتے پنجابی فلماں وچّ کم کردی ہے۔ اسنے اداکاری دی سکھلائی روئل اکادمی آف ڈرامیٹک آرٹ (آر.اے.ڈی.اے.)، لندن توں حاصل کیتی۔ گلاٹی نے فلم بررا (2012), رومیؤ رانجھا (2014) اتے زوراور (2016) وچّ مکھ کرادر کیتا۔
 

## کیریئر
2016 وچّ ڈائریکٹر ونیل مرکنس دی فلم زوراور وچّ ہنی سنگھ دے نال جسلین دا کردار کیتا۔ فلم نوں ودھیا ہنگارا ملیا اتے فلم سال دی سبھ توں کمائی کرن والی فلم رہی۔ گلائی نے اس توں بعد عرفان خان دے نال ڈوائن لور وچّ اداکاری کیتی۔

## فلموگرافی

### ٹیلیوژن

## ایہہ وی ویکھو
* بھارتی فلمی اداکاراواں دی لسٹ

## حوالے

گٹھ:جم 1994
گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:ہندی سنیما وچ اداکاراواں
گٹھ:ہندی ٹیلیوژن دیاں اداکاراواں
گٹھ:بھارتی اداکاراواں
گٹھ:بھارتی ٹیلیوژن اداکاراواں
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پنجابی ہندو
گٹھ:جٹ
سُرجیت گگ

سرجیت گگّ دا جنم متی 4 مئی 1974 نوں پنڈ گگّ نیڑے ننگل ڈیم ضلع روپڑ وچّ ہویا ۔

## تعلیماتے وکھ-وکھ کِتے
ہماچل پردیش دے منڈی ضلعے  وچّ سلاپڑھ کلونی نام دے قصبے وچّ دسویں تکّ دی پڑائی پوری کیتی۔ اس توں بعد آئی.ٹی.آئی وی کیتی تے پھر دس کو سال فکیٹری مزدور وجوں کم کیتاں تے پھر دس سال ٹی.وی مکینک وجوں وی کم کیتا تے اجکلھ پرائیویٹ کمپنی  وچّ کم کر رہے ہن۔ ساہت پڑنا اتے اخباراں پڑنا ایہناں دا شوق ہے۔

## وچاردھارا
گگّ سماج وچّ چلنت معاملیاں تے ٹپنی کردے رہندے ہن!ایہہ اپنیاں کویتاواں وچّ پاش وانگ بمبا پرتیکاں دی گلّ نہی کردے سگوں راجنیتی پرتی اپنے وچار سدھے روپ وچّ پیش کردے نے! ایہناں دا مننا ہے کہ جے میں کوتاں وچّ سدھے روپ وچّ نہ لکھا تاں اسدی کاوکتا اڈ جاندی ہے تے اوہ کویتا نہیں رہندی! ایہہ جوانی ویلے علاقے وچّ کھبے پکھی وچاراں والی  نوجوان بھارت سبھا دے سمپرک وچّ آ گئے پر آرتھک لوڑاں کارن اوہ بہتی دیر سرگرم نہ رہے! اوہ اپنے آپ نوں اعلانیاں ناستک گھوست کردے ہن!

## رچنا
مارچ 2010 وچّ انقلاب'نام دا میگجین "تیرماسک" کڈھنا سرو کیتا سی تے 6 انک رلیز کرن توں بعد بند کرنا پیاں! پھر اناں دی اک کتاب "گگبانی" چھپی ہے جو گیتاں اتے کویتاواں دی کتاب ہے!

## گگّ-بانی
گگّ-بانی کتاب وچّ کل 137 کویتاواں ہن! جناں وچو ہر اک کوتاں بارے ایہناں دے وچار وکھرے ہن۔جویں کہ گگّ بانی وچّ شامل پہلی کویتا "میں ساہتکار نہی" وچ ایہہ اپنے آپ نوں ساہتکار،کوی،لیکھک،ودوان،آلچوک نہیں مندے۔ایہہ ہر اک وشے نوں سنویدنا نال ویکھدے ہوئے اوہناں تے سدھا وینگ کردے ہن۔ ایہہ اپنیاں کویتاواں وچّ سہج نوں مکھ نہیں رکھدے سگوں وشے نوں مکھ رکھدے ہن۔ایہناں دا کاوَ روپ بہت سوکھا ہے جو ہر اک  ویکتی نوں سوکھا سمجھ آ جادا ہے۔ کویتا دے حوالے نال ججھارواد پکھ وی ویکھیا جا سکدا ہے۔ایہناں دیاں کویتاواں دے وشے جو گگبانی وچّ شامل نے جویں کہ مہنگائی،بے روزگاری،عورت سنبندھی وچار،سکھیا اتے ہور لوکا نال جڑے وشے ایہناں دی پستک  وچّ شامل ہن۔ایہناں دی کویتا وچّ موجودا دور  وچّ ایہہ کیہا جا رہا ہے کہ جماعتی سنگھرش مٹھا پے رہا ہے۔مارکسواد اپنرسگک ہو گیا،اس دور وچّ ایہہ کویتا جماعتی چیتنا دی کویتا بنکے ساہمنے آؤدیں ہے۔ لٹّ ہو رہی جماعت نوں  لٹّ کرن  والی جماعت دے خلاف جوجھن دا سنیہا دندی ہے۔ ایہہ اپنیاں کویتاواں وچّ دھارمک اڈمبراں دے خلاف وی بولدے نے جویں کہ ہن دے سمیں وچّ روپک پکھ تے گلّ کیتی جادیں ہے ۔ پر سکھی دی وچاردھارا لوک پکھی ہے۔ ڈاریاں تے لٹّ وی ہندی ہے پر ایہہ روپک پکھ تے وی بولدے نے ایہناں دا مننا ہے کہ روپک پکھ دی گلّ کرن دی بجائے وشا ہی مکھ ہونا چاہیدی ہے۔ جویں کجھ چولا پا کے آ گئے نے،کجھ بھیس وٹا کے آ گئے نے۔دشمیش پتا تیری سکھی نوں ، کجھ ٹھگّ ونجارے آ گئے نے۔2
 
## لکھاری بارے
اوہناں مطابق چیتن منکھ ہی چنتن کردا ہے۔ چنتن کرن والا چنتک اکھواندا ہے۔ چنتک دا سوکھمبھاوی ہونا کّ لازمی گن ہے ہ کّ سفل لیکھک  اتے سدھارک ہو سکدا ہے۔ ہناں انوسار سماج وچّ جو وی ہو واپر رہا ہندا ہے، جو پریشان کردا ہے جاں ساوی پدھری زندگی وچّ خلل پاندا ہے سنوں کاغذ تے کر کے من دی بھڑاس کڈھ لینا ہی میرے لی کویتا ہے۔ کویتا اتے ہور ودھاواں دی بہتی سمجھ نہ ہون کارن خود نوں کوی نہیں مندے۔ ہناں دا کہنا ہے کہ میریئاں کویتاواں، گیت، غزلاں، کہانیئاں اادِ سبھ چنتن وچوں نکلی ہوک ہے۔ ہناں دا مننا ہے کہ میں جناں لوکاں لی ہاں، جو لوک میریئاں لکھتاں دا ادھار جاں پاتر بندے ہن، ناں نوں میریئاں کویتاواں سوکھیئاں ہی سمجھ اا جاندیئا ہن۔1
## حوالے

گٹھ:پنجابی ساہت
گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پنجابی سکھ

گٹھ:سکھ شخصیتاں
گٹھ:جٹ
ماؤڈ لیوس

**موڈ لیوس** (7 مارچ، 1903 – 30 جولائی، 1970) نووا سکوٹیا توں اک کینیڈیئن لوک کلاکارسی۔ اوہ کینیڈا دے سبھ توں مشہور لوک کلاکاراں وچوں اک ہے۔

## شروع دا جیون
لیوس دا جنم مارچ 7, 1903 نوں دکھنی اوہیؤ، نووا سکوٹیا وچّ ہویا سی۔ اوہ جون اتے ایگنس (جرمین) ڈولی دی دھی سی.

اس نوں نابالغ رائمیٹائڈ گٹھیئے دا روگ سی۔ 1935 وچ اس دے پیؤ دی موت ہو گئی اتے 1937 وچّ، اس دی ماں دی۔ جویں کہ اس سمیں عامَ سی، اس دے بھرا نوں پروار دا گھر ورثے وچّ ملیا۔ تھوڑھے سمیں لئی اپنے بھرا نال رہن توں بعد اوہ اپنی ماسی دے نال رہن لئی ڈگبی آ گئی۔ ڈوہلی دی اسدی ماں نے کلا نال جان پچھان کروائی، جس نے اس نوں ویچن لئی واٹر کلر کرسمس کارڈ بناؤنا سکھایا۔ اس نےہتھ-نال بنائے اتے پینٹ کیتے کرسمس کارڈ ویچن نال اپنا کلاتمک کریئر شروع کیتا۔ ایہہ اسدے پتی دے گاہکاں وچّ پرسدھ ہو گئے۔ اوہ گھر گھر پھر کے مچھی ویچیا کردا سی اتے اسنے ڈوہلی نوں پینٹنگ شروع کرن لئی اتشاہت کیتا۔ اوہ اپنے چتراں وچ چمکدار رنگاں دی ورتوں کردی سی اتے وشے اکثر پھلاں، گٔوآں دے دل، گھوڑے، پنچھی، ہرن جاں بلیاں دے ہندے سن۔ اس دیاں کئی تصویراں باہری درش ہن۔ اس دا گھر سون لئی مچان والا اک کمرہ سی، اتے ہن ہیلیپھیکس وچّ نووا سکوشیا دی آرٹ گیلری وچّ واقع ہے۔

## حوالے

گٹھ:جم 1903
گٹھ:کینیڈا
کاسک (ناول)

***کساکّ*** ( [*کوزاکی*]) لیو تالستائی دا 1863 وچّ * د رسیئن میسینجر * ولوں شائع چھوٹا ناول ہے۔ مول طور تے اسنوں *ینگ مینہوڈ* کیہا گیا سی۔ ایوان ترگنیف اتے نوبل وجیتا ایوان بونن دونوں روسی لکھاریاں نے اس رچنا دی بھاری سلاگھا کیتی۔ ترگنیف نے اسنوں اپنی من پسند تالستائی دی رچنا کیہا۔ تالستائی نے اس کہانی اتے اگست 1853 وچّ کم شروع کیتا۔ اگست 1857 وچّ، *[[الیاڈ]]* نوں دوبارہ پڑھن توں بعد، اوہناں نے اسنوں پوری طرحاں دوبارہ لکھن دی دھار لئی۔ 1862,وچّ تاش دی کھیڈ وچّ بری طرحاں ہارن توں بعد ایہہ 1863 وچّ مڑ چھاپ آیا سی، اسے سال اوہناں دے گھر پہلے بچے نے جنم لیا سی۔

## حوالے

 

گٹھ:روسی ناول
گٹھ:تالستائی دے ناول
گٹھ:کتاباںگٹھ:روسی ساہتگٹھ:روسی کتاباں
مہانکاوی

‘مہاکاوِی’ دو شبد ‘مہتر’ اتے ’کاوَ’ دا اکٹھا روپ اے اس دا مطلب اے مہان کاوَ یعنی عظیم نظم۔ سنسکرت ساہت وچ اسدی سبتوں ودھیا ورتوں بالمیکی رامائن دے اتر کانڈ وچ اوہی اے۔ جدوں لوکش ولوں رامائن دا پاٹھ کرن تے بھگوان رام نے تن سوال پچھے کہ اس مہانکاوِی دا وستار کنھاں اے ؟ اس وچ کس مہاتما دی پرتسٹھا ہوئی اے ؟ اتے اس دا رچیتا منی کتھے اے ؟ ایہناں سوالاں دا مہانکاوِی دے تن مکھ تتّ سہامنے آئے ہن—مہانکاوِی دا سائز وڈا ہندا اے۔ اس وچ مہان انسان دا چترن ہندا اے اتے اسدا رچیتا کوئی اعلیٰ منی ہندا اے۔ پر شعری شاشتری نظر توں اسدی سبھ توں پہلی تشریح بھامہ نے دتی اے اس مطابق مہانکاوِی سرگ-بدھّ ہندا اے۔ اس وچ مہان جاں گمبھیر موضوع لیا جاندا اے۔ کوئی ادات چرتر والا مہان انسان اسدا ہیرو ہندا اے اتے اسدی شریشٹھتا چتریا جاندا اے۔ اس وچ چار پرشارتھا (دھرم، مطلب ، کام، موکس) دا پرتپادن ہندا اے۔ اس وچ ناٹکی پنچ سندھیاں وغیرہ دی یوجناں ہندی اے۔ اس وچ وکھ وکھ رساں دا چترن ہندا اے۔ رتا، پراکتک وستواں اتسواں وغیرہ دا ذکر ہندا اے۔ شنسکرتک شریشٹھتا نوں درسایا جاندا اے۔ بھامہ توں بعد دنڈی نے مہانکاوِ دے لچھنا اتے روشنی پایا اے۔ اسدے کتھن مطابق مہانکاوِ سرگبدھّ رچنا اے۔ اس دے آرنبھ وچ منگلا چرن اتے کتھا وستو دے نردیش دا ودھان ہندا اے۔ اسدی کتھا وستو تریخی جاں سجن لوکاں وچ پرچلت ہندی اے۔ اس ہیرو چتر دھیروداتوں ہندا اے۔ اس وچ نگراں رتاں، پربتاں سیر سپاٹیاں دا ذکر ہندا اے۔ اس وچ سنگار،ویاہ،کمارجم، منتریاں نال صلاحَ مسوراں اتے ہیرو دا اتھان ذکر کیتا جاندا اے۔ انلکار، رس، مطلب وغیرہ نوں شامل کیتا جاندا اے۔ اس وچ نٹکی سندھیاں دی سکیم ہندی اے اتے سرگ مطابق چھند بدلدیاں ہن جو سنن وچت ہتھت سکھاویں ہندے ہندے ہن۔
## حوالہ

گٹھ:ساہت
 گٹھ:سنسکرت
ایوان ایلیئچ دی موت

***ایوان الیئچ دی موت*** (, *سمیرت' اوانا الیچا*)، لیو تالستائی دا لکھیا اتے 1886 وچّ پہلی وار چھپیا چھوٹا ناول ہے۔ ایہہ اس دی 1870ویاں دی اوہدی دھرم بدلی توں جلدی مگروں لکھے گلپ دے شاہکاراں وچوں اک ہے۔ 
## کہانی
ایہہ ناول 19ویں صدی دے روس وچّ اک اچّ عدالت دے ججّ دی، 45 سال دی عمر وچّ ہوئی موت دی کہانی کہندا ہے۔ ناول دی شروعات وچّ کجھ اہلکار اپنے ساتھی، ایوان الیئچ گولوون دی موت دی خبر بارے گل بات کر رہے ہن۔

سماج وچّ اپنے پروار دی بہتر حالت نوں درساؤن دے ادیش نال اپنے نویں گھر وچّ پردے لٹکاؤندے ہوئے ایوان الیئچ دی بکھی وچّ زخم ہو جاندا ہے۔ اوہ اپنی پتنی دے نال بھیانک سنبندھ ہندے ہوئے وی اچھا سوہنا لگدا جیون جیو رہا سی۔ کجھ ہفتیاں دے اندر ہی، اس نوں اپنے منہ وچّ اک عجیب سواد آؤن لگّ پیا اتے بکھی وچّ نرنتر درد رہن لگا۔ کئی مہنگے ڈاکٹراں نال صلاح-مشورہ کیتا گیا، لیکن اوہ انتڑی روگ اتے تردے گردیاں دے بارے اسپشٹ جہیاں گلاں کرن توں اگے، کجھ نہیں سمجھا سکدے اتے نہ ہی اس دا علاج کر سکدے ہن، اتے ایہہ چھیتی ہی سپشٹ ہو جاندا ہے کہ اعوان الیئچ مر رہا ہے۔ اس دی تشخیص دے ساہمنے آؤن تے، اعوان اپنی بپتا دی ستھتی دے علاج لئی ہر کوشش کردا ہے۔ پھر اس دا درد انا تیبر ہو جاندا ہے کہ اوہ کم بند کرن لئی مجبور ہو جاندا ہے اتے باقی دے دن بسترے وچ بتاؤنے پیندے ہن۔ اوہ موت دے خوف نال جوجھدا ہے، اتے محسوس کردا ہے کہ حالانکہ اس نوں اس بارے پتہ ہے، پر ایہہ اس دی پکڑ ہی نہیں آؤندا۔

## حوالے

گٹھ:تالستائی دے ناولگٹھ:روسی ساہتگٹھ:ناول
گٹھ:کتاباں
رودن

**رودن** (روسی: Рудин) روسی لکھاری ایوان ترگنیف، جو اپنے ناول پیؤ اتے پتر لئی جانے جاندے ہن، دا لکھیا پہلا ناول ہے۔ اوہناں نے 1855 وچّ اس اتے کم شروع کر دتا سی اتے ایہہ پہلی وار 1856 وچّ ساہتی رسالے *سووریمینک* وچّ چھپیا سی۔ بعد دے ایڈیشناں وچّ ترگنیف ولوں اس وچّ کئی تبدیلیاں کیتیاں گئیاں۔

## حوالے

گٹھ:روسی ناول
گٹھ:ترگنیف دے ناول
گٹھ:روسی ساہتگٹھ:کتاباںگٹھ:روسی کتاباں
محل

**محل** اک اعلا طرز تعمیر دا شاہکار بڑا گھر ہُندا اے۔

## ہور دیکھو
*حویلی
*محل
*بنگلا

گٹھ:عمارتاں
گٹھ:گھر
ایوان ترگنیف

**ایوان ترگنیف** (روسی: Ива́н Серге́евич Турге́нев; IPA: [ɪˈvan sʲɪrˈɡʲeɪvʲɪtɕ tʊrˈɡʲenʲɪf]; 1818–1883) اک روسی ناول کار، کہانی کار اتے ناٹک کار سی۔ سبھ توں پہلاں اس دا اک کہانی مجموعہ *اک شکاری دے ریکھاچتر* (1852) چھپیا جو روسی حقیقت پشندی دا اک میل پتھر سی اتے اس دا ناول *[[پیؤ اتے پتر]]* (1862) 19ویں صدی دیاں مکھ افسانوی رچناواں وچوں اک سمجھیا جاندا ہے۔

3 ستمبر 1883 نوں اس دی موت ہو گئی۔

## جیون
ترگنیف دا جنم 9 نومبر 1818 (پرانے کلنڈر مطابق 28 اکتوبر) نوں بطور ایوان سرگیئوچّ ترگنیف روس دے اوریل نام دے شہر وچّ اک روسی زمیندار پروار وچّ ہویا۔ اس دا پیؤ، سرگیئی نکولیوچّ ترگنیف، روسی کیویلری وچّ اک کرنل سی اتے اس دی ماں، وارورا پیتروونا لیوتینوونا، اک دھنی پروار دی وارث سی۔ جدوں اجے اوہ سولھاں سالاں دا ہی سی کہ اس دے پیؤ دی موت ہو گئی۔ اس دی اتے اس دے بھرا نکولس دی سنبھال وگڑے سبھا والی ماں نے کیتی۔ ایوان دا بچپن اکلّ بھریا سی اتے اوہ ہمیشہ ماں توں ڈردا ہندا سی جو اسنوں اکثر کٹیا کردی سی۔ اک رئیس دے بیٹے لئی سٹینڈرڈ سکولی سکھیا دے بعد اوہ اک سال لئی *[[ماسکو یونیورسٹی]]* وچّ اتے پھر 1834 توں 1837 لئی *[[سینٹ پیٹرزبرگ یونیورسٹی]]* لئی چلے گئے۔ اتھے اسنے کلاسکس، روسی ساہت اتے بولی علم  تے دھیان مرتکز کیتا۔ 1838 توں 1841 تکّ برلن یونیورسٹی وچّ فلسفہ، خاص طور  تے ہیگل، اتے اتہاس دا مطالعہ کیتا۔ پھر اوہ سینٹ پیٹرزبرگ اپنی ماسٹر ڈگری پوری کرن لئی واپس مڑ آیا۔

## رچناواں
### ناول
* 1857 – *رودن* (Рудин), پنجابی ترجمہ: *[[رودن]]*
* 1859 – *Dvoryanskoye Gnezdo* (Дворянское гнездо), پنجابی ترجمہ: *[[کلین گھرانا]]* 
* 1860 – *Nakanune* (Накануне),پنجابی ترجمہ: *[[پوربلی سندھیا]]*
* 1862 – *Otzy i Deti* (Отцы и дети); پنجابی ترجمہ: *[[پیؤ اتے پتر (ناول)|پیؤ اتے پتر]]*
* 1867 – *Dym* (Дым); 'انگریزی ترجمہ: 'سموک*، مطلب دھوآں
* 1877 – *Nov* (Новь); انگریزی ترجمہ: *ورجن سوآئل*، مطالب کوآری دھرتی

=== چونویاں چھوٹیاں فکشن رچناواں ===

* 1850 – *Dnevnik Lishnego Cheloveka* (Дневник лишнего человека); چھوٹا ناول، انگریزی ترجمہ: *د ڈائری آف اے سپرفلوئس مین* مطلب اک فالتو آدمی دی ڈائری
* 1852 – *Zapiski Okhotnika* (Записки охотника); collection of stories, انگریزی ترجمہ: *اے سپورٹسمینز سکیچز*، *د ہنٹرز سکیچز*، *اے سپورٹسمینز نوٹبکّ*
* 1855 – *یاکوو پاسنکوو* (Яков Пасынков); چھوٹا ناول
* 1855 – *فاسٹ* (Фауст); چھوٹا ناول
* 1858 – *آسیا* (Aся); چھوٹا ناول، پنجابی ترجمہ: *آسیا*
* 1860 – *Pervaia Liubov* (Первая любовь); چھوٹا ناول، پنجابی ترجمہ: *پہلا پیار*
* 1870 – *Stepnoy Korol' Lir* (Степной король Лир); چھوٹا ناول، انگریزی ترجمہ: *کنگ لیئر آف د سٹیپیز*
* 1872 – *Veshnie Vody* (Вешние воды); انگریزی ترجمہ: *ٹورینٹس آف سپرنگ*
* 1881 – *Pesn' Torzhestvuyushey Lyubvi* (Песнь торжествующей любви); چھوٹا ناول، انگریزی ترجمہ: *د سونگ آف ٹرئنفینٹ لو*
* 1883 – *Klara Milich* (Клара Милич); چھوٹا ناول، انگریزی ترجمہ: *د مسٹیریئس ٹیلز''

### چونویں ناٹک

## حوالے

گٹھ:روسی لکھاری
گٹھ:روسی ناول کارگٹھ:روسی شخصیتاں
گلپ

**گلپ**، دی اِصطلاح پنجابی زبان دے لفظ "گَل" توں مشتق اے۔ 

گلپ پنجابی ادب دے نثری فِکشن دی صنف نِکی کہاݨی یا افسانے نوں کہیا جان٘دا اے۔

* **[[کہاݨی]]**
* **[[نِکی کہاݨی]]**
* **[[افسانہ]]**
* **[[افسانچہ]]**

## حوالے

گٹھ:کہاݨیاں
گٹھ:نِکیاں کہاݨیاں
گٹھ:افسانے
گٹھ:ادب
گٹھ:پنجابی ادب
گٹھ:نثری صنف
گٹھ:اصناف ادب
گٹھ:فکشن
گٹھ:نثر
گٹھ:ادبی اصطلاحات
پہلا پیار (چھوٹا ناول)

***پہلا پیار*** (, *پیئروایا لیوبوو*) ایوان ترگنیف دا 1860 وچّ پہلی وار شائع ہویا، اک چھوٹا ناول ہے۔ ایہہ اس دیاں سبھ توں مقبول ہوئیاں رچناواں وچوں اک ہے۔
## حوالے

گٹھ:ترگنیف دے ناول
گٹھ:روسی ساہتگٹھ:کتاباںگٹھ:روسی کتاباں
اپنا چینل

**اپنا چینل**، پاکستان وچ اک اردو انٹرٹینمنٹ ٹی وی چینل اے ۔

گٹھ:ٹی وی چینل
گٹھ:پاکستان دے ٹی وی چینل
بھوت بنگلا

اوہ گھر یا عمارت جتھے بھوت پریت تے جنات دا بسیرا ہووے اوہنوں بھوت بنگلا کہیا جاندا آ ۔ اوس اسیب زدہ گھر وچ چاہے انساناں دی رہائش ہووے یا نہ ہووے ۔

گٹھ:تھاں