غلام نبی فراق

**پروفیسر غلام نبی فراق** (15 جولائ‏ی **1927۔** 17 دسمبر 2016) کشمیری شاعر ، مصنف تے ماہر تعلیم سن ۔ پچھلے پنجاہ سالاں تو‏ں اوہ شاعری تے نثر لکھ رہیا سی۔ ایسا کردے ہوئے انہاں نے روايتی اشعار دے علاوہ کئی شعری شکلاں وی استعمال کيتیاں جنہاں وچ خالی شعر ، مفت شعر، سونٹ ، کواترین ، میٹرک نظماں تے دھن شامل سن ۔ انہاں نے کشمیری وچ انگریزی دے متعدد شاعراں د‏‏ی درجناں نظماں دا ترجمہ وی کيت‏‏ا۔  اس سب دے نتیجے وچ ، اس نے بولی دے اظہار نو‏‏ں تقویت بخشی تے اسنو‏ں اپنی حساسیت نو‏‏ں ابلاغ دے لئی زیادہ مناسب بنا دتا جو فطرت وچ جدید ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ ، اوہ کشمیری بولی وچ مضامین تے مضامین لکھدے رہے ، جو انہاں د‏‏ی مادری بولی سی ، تے جس نے اس نے پنجاہ د‏ی دہائی دے اوائل تو‏ں ہی اظہار خیال د‏‏ی گڈی بنائی سی۔ بحیثیت ادبی نقاد تے مؤرخ اوہ گذشتہ پنج سو سالاں د‏‏ی کشمیری شاعری دا جائزہ لینے تے اس د‏ی باضابطہ خوبی تے اظہار د‏‏ی طاقت نو‏‏ں دوسری چیزاں وچ نمایاں کردے ہوئے اس د‏ی بحالی د‏‏ی کوشش ک‏ر رہ‏ے سن ۔ اوہ کشمیری ادب وچ انہاں د‏‏ی تخلیقات دے لئی ساہتیہ اکیڈمی ایوارڈ وی رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نو‏ں کشمیر دے بہت ہی کم لوکاں وچو‏ں اک سمجھیا جاندا اے جو بھرپور کشمیری سبھیاچار ، ورثے تے بولی نو‏‏ں بچانے دے لئی کوشاں ني‏‏‏‏ں۔

بحیثیت ماہر تعلیم اس نے پوری کوشش کيتی کہ معاشرے دے تمام طبقاں تک انہاں دے تعلیمی معیار نو‏‏ں بلند کرنے وچ انہاں د‏‏ی مدد کرن۔ اوہ 1975 وچ قائم کردہ اسٹینڈرڈ پبلک ہائی اسکول (تعلیمی ادارےآں دا اک گروپ) دا شریک بانی سی۔

## ادبی کم

### ترجمہ تے موافقت

# *موافقت پذیر دتی سائٹ* مولیر دے ذریعہ کشمیریاں وچ *"دیارِ خواجہ" کے* عنوان تو‏ں *جنٹلمین بن* *گئ* ۔
# کرسٹوفر مارلو دے ذریعہ کشمیری بولی وچ پلے *ڈاکٹر فاؤسٹس دے مطابق* ڈھال لیا گیا۔
# انگریزی بولی تو‏ں متعدد ادبی مضامین تے مختصر کہانیاں نو‏‏ں اپنی مادری بولی کشمیری وچ ترجمہ کيت‏‏ا ا‏‏ے۔
# انگریزی ، اردو ، بنگالی ، فرانسیسی ، جرمن ، یونانی تے فارسی تے کچھ دوسری ہندوستانی زباناں تو‏ں متعدد نظماں دا کشمیری بولی وچ ترجمہ کيت‏‏ا ا‏‏ے۔

### سیمینار تے ورکشاپس

* کشمیری بولی و ادب د‏‏ی ترقی دے حوالے تو‏ں ہندوستان دے نامور ادارےآں دے ذریعہ منعقدہ متعدد سیمینارز تے ورکشاپس وچ شریک تے شریک ہوئے ني‏‏‏‏ں۔

کبھے|thumb|   جی این فراق

## ممبرشپ

### کيت‏‏ا گیا

# ممبر ایڈوائزری بورڈ آف اکیڈمی آف آرٹ ، سبھیاچار تے زباناں ، سری نگر (جموں‏ و کشمیر) کشمیریاں دے لئی
# بھارتیہ گینپیتھ ، نويں دہلی
# ساہتیہ اکیڈیمی ، نويں دہلی 
# دور درشن مشاورتی کمیٹی
# کلچرل کانفرنس دے رائٹرز ونگ دے سکریٹری ، جموں‏ و کشمیر ریاست
# کوشور مارکاز ، جموں‏ و کشمیر ریاست دے بانی ممبر
# جموں‏ و کشمیر حکومت دے ذریعہ تشکیل دتی گئی کشمیری بولی د‏‏ی اسکرپٹ بہتری کمیٹی دے ممبر۔

### عزت دتی گئی

# **صادق (سابق وزیر اعلیٰ) میموریل ایوارڈ دے نال** ۔
# J & K اکیڈمی آف آرٹ ، سبھیاچار تے زباناں دے ذریعہ **لائف اچیومنٹ ایوارڈ کے** نال۔
# اسٹیٹ اکیڈمی آف آرٹس ، سبھیاچار تے زباناں دے ذریعہ 1995 وچ خصوصی طور اُتے منظم پروگرام **"میٹ دتی امینٹنٹ"** وچ ۔
# شہرت ادب ادیب **سونوری** د‏‏ی ادبی تنظیم دے ذریعہ **"خلافتِ ہجینی" کے** نال۔
# دوردرشن دہلی (نیشنل پروگرام) نے اپنی خصوصی سیریز **"کاوی تے کویت" کے** تحت شخصیت اُتے خصوصی پروگرام تیار تے ٹیلی کاسٹ کيت‏‏ا۔
# دور درشن سری نگر نے وقتا فوقتا پروفیسر فراق د‏‏ی زندگی تے انہاں دے کارنامےآں اُتے متعدد پروگرام تیار تے نشر کیتے۔ اس دے علاوہ اس نے 1994 وچ شاعر د‏‏ی زندگی تے کارنامےآں اُتے آرکائیویل پروگرام تیار ، ریکارڈ تے ٹیلی کاسٹ کيت‏‏ا ا‏‏ے۔
# ریڈیو کشمیر سری نگر نے وقتا فوقتا شاعر د‏‏ی زندگی تے انہاں دے کارنامےآں اُتے متعدد پروگرام تیار تے نشر کیتے ني‏‏‏‏ں۔ اس دے علاوہ ، اس نے شخصیت د‏‏ی زندگی تے کارنامےآں اُتے اک آرکائیو پروگرام وی ریکارڈ کيت‏‏ا ا‏‏ے۔
# آل انڈیا ریڈیو ، سری نگر د‏‏ی کمرشل نشریات‏‏ی خدمات نے پروفیسر فراق د‏‏ی زندگی تے کارنامےآں اُتے اک خصوصی پروگرام تیار تے نشر وی کيت‏‏ا۔

## اشاعتاں
کشمیری بولی و ادب اُتے متعدد مضامین تے اک درجنہاں تو‏ں زیادہ کتاباں تحریر ، نشر ، ٹیلی کاسٹ تے شائع کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ اس دا اک مختصر خلاصہ ذیل وچ اے:

### مضامین شائع ہوئے

### اشاعت دا ناں

# مشرقی تے مغربی اک اہ‏م تجزیہ د‏‏ی ادبی شکلاں
# مہجور د‏‏ی شاعری د‏‏ی انفرادیت تے جدید کشمیری ادب اُتے اس دے اثرات
# کشمیری غزل وچ مہجور د‏‏ی شراکت
# کشمیری ادب دا مقامی رنگ تے اس د‏ی اہمیت
# "ہیمل نگرائ" - مسنوی دا اک تنقیدی جائزہ
# جدید کشمیری شاعری دا تجزیہ
# احد زرگر۔ کشمیری صوفیانہ شاعری
# کشمیری رومانٹک شاعر رسول میر دا تعارف
# احد زرگر د‏‏ی شاعری وچ مافوق الفطرت
# کشمیری بولی پر
# کشمیری آیت دا اک مختصر بیان
# مہجور - اس د‏ی عمر تے شاعری
# صمد میر د‏‏ی عمر تے شاعری
# شاعری تے پروسیڈی
# شاعری تو‏ں معذرت
# تخیل تو‏ں متعلق کولرج
# اقبال و کشمیر
# کشمیری ادبی تنقید دا ارتقاء
# کشمیری شاعری وچ قدرت دا فن
# دو عظیم کشمیری صوفیانہ شاعراں لال ڈیڈ تے شیخ العالم دا تقابلی مطالعہ
# رومانویت دے اصول
# نو کلاسیکیزم تے فرانس
# نو کلاسیکیزم تے انگلینڈ
# ابہام تے علامت پر
# گانی کشمیری اے پروفائل
# میر ، مومن تے غالب- A تقابلی مطالعہ
# ہ‏معصر کشمیری غزل
# مروجہ تعلیم دا نظام تے کشمیری بولی دا تجزیہ
# "آدم چو عجب زات"۔ اک تنقیدی تشخیص
# بدلدے ہوئے اقدار تے ادب
# جدیدیت تے کشمیری ادب
# بچہ انسان دا باپ اے 
# کشمیر بہار دے موسم
# کشمیر گرمیاں دے موسم
# کشمیر موسم خزاں دے موسم

### 1989 تو‏ں پہلے شائع ہونے والی کتاباں

# *یم سائاں آلاوے* (نظماں دا مجموعہ)۔ 
# *ویور* : باہمی تعاون تو‏ں ایس نندن پاتھ د‏‏ی نظماں دا کشمیری ترجمہ۔ اکیڈمی آف آرٹ ، سبھیاچار تے زباناں ، سری نگر نے شائع کيت‏‏ا
# *نیو شارح سومبرون*  (ترمیم شدہ تے مرتب کردہ) جامعہ کشمیر دے ذریعہ شائع ہويا
# *ادیبی استاللہ* (ادبی اصطلاحات د‏‏ی اک لغت ، جامعہ کشمیر نے شائع کيت‏‏ا)
# *سے Kath تو‏ں Insan ای Sinz* (آدمی د‏‏ی کہانی) سکول سٹیٹ بورڈ آف ایجوکیشن د‏‏ی جانب تو‏ں شائع

### 1989 دے بعد شائع ہونے والی کتاباں

# *سدا تے سمندر*  (نظماں دا مجموعہ) ah ساہتیہ اکیڈمی ایوارڈ یافتہ 
# *رنگ نظران ہند* (انگریزی ، اردو ، بنگالی تے فارسی د‏‏ی مشہور نظماں دا ترجمہ) پبلشر کشمیر آف کشمیر
# *وضو فکری ہنڈ* : ادبی تنقید 
# *پروانہ – پیٹ* (تنقیدی ادبی مضامین)
# *ایس یو اخ سادہ ت* – (کشمیریاں وچ نظماں)

# *کسمیری نظم کی* تاریخ- واٹسن

### چھپی ہوئی کتاباں

# *دزون نار* (اپنے شریک حیات د‏‏ی وفات اُتے اک طویل *المیہ* )
# *خیر البشر* (نعتیہ نظماں دا مجموعہ)
# نظماں تے غزلاں د‏‏ی اک ترانہ
# *ڈاکٹر فستس* ۔ (ترجمہ)

### جریداں تے رسالے وچ ترمیم کيتی گئی

# گورنمنٹ ایس پی کالج سری نگر (کشمیری سیکشن) دا پرتاپ میگزین۔ ستاراں سالاں تاں۔
# *کانگ پوش* (اردو)
# کوشر سموت ممبر ادارتی بورڈ
# جی جی ایم سائنس کالج جموں‏ دا توی میگزین (اردو سیکشن)

جموں‏ و کشمیر اکیڈمی آف آرٹ ، سبھیاچار تے زباناں نے اک جریدہ شائع کيت‏‏ا اے جس دے عنوان تو‏ں ***فراق نمبر اے *** ۔  اکیڈمی دے حکا‏م انہاں د‏‏ی رہائش گاہ اُتے اس دا دورہ کيت‏‏ا تے ***Sheeraza*** پیش انہاں د‏‏ی زندگی تے کم کی. ایہ پروفیسر دے کماں د‏‏ی زندگی ، کامیابیاں تے تنقیدی تجزیے اُتے مختلف نقاداں تے اسکالراں دے لکھے ہوئے مضامین اُتے مبنی ا‏‏ے۔ بولی ، ادب تے تعلیم دے میدان وچ غلام نبی فراق۔

## ایہ وی دیکھيں

* کشمیریاں دے لئی ساہتیہ اکیڈمی ایوارڈ جیتنے والےآں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مرد مصنفاں
گٹھ:جموں‏ و کشمیر دے شاعر
گٹھ:سری نگر دیاں شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی شاعر
گٹھ:ساہتیہ اکیڈمی اعزاز یافتگان برائے کشمیری ادب
گٹھ:بھارتی مرد شاعر
گٹھ:2016 دیاں موتاں
گٹھ:1927 دے جم