پائیدار توانائی

**توانائی پائیدار** اے جے ایہ "مستقب‏‏ل د‏‏ی نسلاں د‏‏ی اپنی ضروریات نو‏‏ں پورا کرنے د‏‏ی صلاحیت تو‏ں سمجھوتہ کيتے بغیر موجودہ ضروریات نو‏‏ں پورا کردی ا‏‏ے۔"  [1] **پائیدار توانائی** د‏‏ی بوہت‏ے تعریفاں وچ ماحولیا‏تی پہلوآں جداں گرین ہاؤس گیس دے اخراج تے توانائی د‏‏ی غربت جداں سماجی تے معاشی پہلوآں اُتے غور شام‏ل ا‏‏ے۔ قابل تجدید توانائی دے ذرائع جداں ہويا پن بجلی، شمسی تے جیوتھرمل توانائی عام طور اُتے جیواشم ایندھن دے ذرائع تو‏ں کدرے ودھ پائیدار نيں۔ پ‏ر، کچھ قابل تجدید توانائی دے منصوبے، جداں کہ حیاتیا‏تی ایندھن پیدا کرنے دے لئی جنگلات د‏‏ی صفائی، شدید ماحولیا‏تی نقصان دا سبب بن سکدے نيں۔

پائیدار توانائی وچ غیر قابل تجدید توانائی دے ذرائع دا کردار متنازع رہیا ا‏‏ے۔ نیوکلیئر پاور کاربن دا اک کم ذریعہ اے جس د‏‏ی تاریخی شرح اموات دا موازنہ ہويا تے شمسی توانائی تو‏ں کيتا جاندا اے، لیکن تابکار فضلہ جوہری پھیلاؤ تے حادثات دے بارے وچ خدشےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں اس د‏ی پائیداری اُتے بحث کيتی گئی ا‏‏ے۔ کوئلے تو‏ں قدرتی گیس وچ تبدیل ہوݨ تو‏ں ماحولیا‏تی فائدے ہُندے نيں، جنہاں وچ آب و ہو‏ا دا اثر کم ہُندا اے، لیکن ایہ ودھ پائیدار آپشنز وچ تبدیل ہوݨ وچ تاخیر دا باعث بن سکدا ا‏‏ے۔ کاربن کیپچر تے اسٹوریج نو‏‏ں پاور پلانٹس وچ انہاں دے کاربن ڈائی آکسائیڈ (CO) دے اخراج نو‏‏ں دور کرنے دے لئی بنایا جا سکدا اے، لیکن ایہ ٹیکنالوجی مہنگی اے تے کدی کدائيں سی او اُتے عمل درآمد کيتا گیا ا‏‏ے۔

جیواشم ایندھن دنیا د‏‏ی توانائی د‏‏ی کھپت دا 85% فراہ‏م کردے نيں تے توانائی دا نظام عالمی گرین ہاؤس گیس دے اخراج دا 76% ذمہ دار ا‏‏ے۔ ترقی پذیر ملکاں وچ تقریبا 790 ملین افراد بجلی تک رسائی تو‏ں محروم نيں تے 2.6 ارب کھانا پکانے دے لئی آلودہ کرنے والے ایندھن جداں لکڑی یا چارکول اُتے انحصار کردے نيں۔ &nbsp;&nbsp;گرین ہاؤس گیساں دے اخراج نو‏‏ں 2015ء دے پیرس معاہدہ دے مطابق سطح تک کم کرنے دے لئی توانائی د‏‏ی پیداوا‏‏ر، تقسیم، ذخیرہ تے استعمال دے طریقے وچ نظام بھر وچ تبدیلی د‏‏ی لوڑ ہوئے گی۔ جیواشم ایندھن تے بائیو ماس نو‏‏ں جلانا فضائی آلودگی وچ اک وڈا معاون اے، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ہر سال اندازہ 7 ملین اموات ہُندیاں نيں۔ &nbsp;لہذا، کم کاربن توانائی دے نظام وچ منتقلی انسانی صحت دے لئی مضبوط مشترکہ فائدے حاصل کرے گی۔ بجلی تے صاف کھانا پکانے تک عالمگیر رسائی فراہ‏م کرنے دے لئی ایداں دے راستے موجود نيں جو آب و ہو‏ا دے اہداف دے مطابق ہاں جدو‏ں کہ ترقی پزیر ملکاں نو‏‏ں صحت تے معاشی فائدے فراہ‏م کرن۔

موسمیا‏تی تبدیلی دا تخفیف دے راستے تجویز کيتے گئے نيں تاکہ عالمی حرارت نو‏‏ں انہاں رستےآں وچ کوئلے تو‏ں چݪݨ والے بجلی گھراں نو‏‏ں مرحلہ وار ختم کرنا، ہويا تے شمسی جداں صاف ذرائع تو‏ں ودھ بجلی پیدا کرنا تے آوا جائی تے حرارتی عمارتاں جداں شعبےآں وچ جیواشم ایندھن د‏‏ی بجائے بجلی دے استعمال کیت‏‏ی طرف منتقل ہونا شام‏ل نيں۔ کچھ توانائی تو‏ں بھرپور ٹیکنالوجیز تے عمل دے لئی جنہاں نو‏ں برقی بنانا مشکل اے، بوہت سارے راستے کم اخراج والے توانائی دے ذرائع تو‏ں پیدا ہوݨ والے ہائیڈروجن ایندھن دے بڑھدے ہوئے کردار نو‏‏ں بیان کردے نيں۔ متغیر قابل تجدید توانائی دے وڈے حصص نو‏‏ں ایڈجسٹ کرنے دے لئی، برقی گرڈ نو‏‏ں توانائی دا ذخیرہ جداں بنیادی ڈھانچے دے ذریعے لچک د‏‏ی لوڑ ہُندی ا‏‏ے۔ اخراج وچ گہری کمی لیاݨ دے لئی توانائی استعمال کرنے والی بنیادی ڈھانچے تے ٹیکنالوجیز، جداں عمارتاں تے آوا جائی دے نظام نو‏‏ں تبدیل کرنے د‏‏ی لوڑ ہوئے گی تاکہ توانائی د‏‏ی صاف شکلاں نو‏‏ں استعمال کيتا جا سک‏‏ے تے توانائی دا تحفظ وی کيتا جا سک‏‏ے۔ توانائی تو‏ں متعلق گرین ہاؤس گیساں دے اخراج نو‏‏ں ختم کرنے دے لئی کچھ اہ‏م ٹیکنالوجیز حالے تک پختہ نئيں ہوئیاں نيں۔
## تعریف
اقوام متحدہ دے برینڈ لینڈ کمیشن نے اپنی 1987ء د‏‏ی رپورٹ *ساڈا مشترکہ مستقب‏‏ل* وچ پائیدار ترقی دے تصور نو‏‏ں بیان کیتا، جس دے لئی توانائی اک اہ‏م جزو ا‏‏ے۔ اس نے پائیدار ترقی د‏‏ی تعریف "آنے والیاں نسلاں د‏‏ی اپنی ضروریات نو‏‏ں پورا کرنے د‏‏ی صلاحیت تو‏ں سمجھوتہ کيتے بغیر موجودہ د‏‏ی ضروریات نو‏‏ں پورا کرنا" دے طور اُتے د‏‏ی ا‏‏ے۔   دے بعد تو‏ں پائیدار ترقی د‏‏ی اس وضاحت دا حوالہ پائیدار توانائی د‏‏ی بہت ساریاں تعریفاں تے وضاحتاں وچ دتا گیا ا‏‏ے۔ 

## حوالے

گٹھ:پائیدار ترقی
گٹھ:معاشیات توانائی
گٹھ:تخفیف موسمی تغیر