open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
دی آل گرل بینڈ (ٹی اے جی)

**آل گرل بینڈ (ٹیگ)**  پاکستان دا واحد میوزیکل گروپ جس دے تمام اراکین سواݨی نيں۔  بینڈ د‏‏ی بنیاد 2016 وچ انہاں ممبراں دے نال رکھی گئی سی جس وچ انا سلمان ڈار  بطور گائیک تے گٹار اُتے ، وایلن اُتے امل ندیم ، ڈرماں اُتے مشال فہیم ، تے *طبلہ* (ٹکر آلہ) اُتے سمیرا وارث شامل سن ۔

## تفصیلات تے گانے
ٹی اے جی  وچ پاکستان د‏‏ی پہلی سواݨی *طبلہ نواز* (سمیرا وارث) ہور پہلی پاکستانی سواݨی ڈرمر دے طور پر(مشال فہیم) شامل نيں۔

بینڈ نے نیسکاف بیسمنٹ دے چوتھے سیزن وچ جان نیومین دے اصل لو می اگین دا اک سرورق گانا بنا ک‏ے وڈی شہرت حاصل کيتی۔  نیومین نے اپنے ٹویٹر اکاؤنٹ اُتے تعریفی فقرے پوسٹ کرکے خود اس گانے د‏‏ی تعریف کيت‏ی۔ بینف نے رومانیہ دے ڈانس پاپ بینڈ ' اکیسنٹ ' دے نال وی پرفارم کيتا ا‏‏ے۔

TAG اصل گانے تخلیق کرنے دے علاوہ کور گاناں تے میش اپس نو‏‏ں پیش کرنے دے لئی مشہور ا‏‏ے۔  انہاں دے سرلسٹ گلوکار ، انا سلمان نو‏‏ں 2019 دے لکس اسٹائل ایوارڈز وچ 'مڈل آف نوحیئر' دے ناں تو‏ں اک گانے دے لئی بیسٹ ایمرجنگ ٹیلنٹ کیٹیگری وچ منتخب کيتا گیا سی جو لیوی د‏‏ی براہ راست دے دوسرے سیزن وچ انہاں دے ذریعہ کيتا گیا سی۔

نیسکاف تہہ خانے وچ بینڈ د‏‏ی نمائش دے علاوہ ، انہاں نے جان آف نیومین د‏‏ی محبت مے اک بار فیر گیم آف تھرونس ٹائٹل ٹریک د‏‏ی مدد سے چھلنی کردتی۔ باصلاحیت لڑکیو‏ں د‏‏ی اک ہور زبردست میش اپ پاکستانی راک بینڈ 'کال' دے ذریعہ ، 'لاٹری چوٹی'  نال 'کھوئے ہوئے تعدد' دے ذریعہ 'آر یو یو وِتھ مائی' ا‏‏ے۔

'محبوبہ' ، اصل وچ ہارون رشید نے گایا ہويا اک سرورق اے جو ٹیگ دے ذریعہ کيتا گیا ا‏‏ے۔ انھاں نے سوانیاں دے طرز زندگی دے برانڈ ' کھادی ' دے اشتراک تو‏ں اک گانا ' چھو لیا آسمان ' ریکارڈ کيتا ا‏‏ے۔ کور دے ہور گاناں وچ جمی خان د‏‏ی *باریش* ، جیسن معز د‏‏ی آئی ایم *آرز* ، *اسٹرنگز* د‏‏ی *میرا بکرا یار* تے *سجنی* ، عزیر جسوال دا *تیری بن* ،  سجاد علی د‏‏ی *تم نارج ہو* ، بلال خان دا *بچانا* تے ٹیلر سوئفٹ دے دتی مین آف دتی ہور شخصیتاں شامل نيں۔ . یوٹیوب اُتے ٹیگ دے 1 ملین تو‏ں زیادہ آراء نيں۔

## سماجی نمائندگی
ٹیگ نے لاہور یونیورسٹی آف مینجمنٹ سائنسز (ایل یو ایم ایس) تے لاہور وچ یونیورسٹی آف سنٹرل پنجاب (یو سی پی) وچ پاکستان کی میوزک انڈسٹری وچ صنفی دقیانوسی تصورات نو‏‏ں کم کرنے دے سلسلے وچ سیشن تے ٹی ای ڈی گل بات د‏‏ی ا‏‏ے۔

## ہورویکھو
## حوالے

## باہرلےجوڑ
گٹھ:موسیقی دے پاکستانی طائفے
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
گٹھ:موسیقی
پاکستان وچ فٹ بال

ایسوسی ایشن فٹ بال کرکٹ تے فیلڈ ہاکی دے بعد پاکستان وچ سب تو‏ں زیادہ مقبول ٹیم کھیل اے، تے ایہ پاکستان فٹ بال فیڈریشن دے زیر انتظام تے منظم ا‏‏ے۔ 

پاکستان د‏‏ی موجودہ ٹاپ ڈومیسٹک لیگ، پاکستان پریمیر لیگ، 2004 وچ گھریلو فٹ بال نو‏‏ں پیشہ ورانہ بنانے د‏‏ی کوشش وچ تشکیل دتی گئی سی۔ نیشنل فٹ بال چیلنج کپ، کلباں تے محکمےآں دے وچکار ناک آؤٹ مقابلہ وی ا‏‏ے۔ پاکستانی قومی ٹیم دے موجودہ کپتان حسن بشیر نيں۔ فیفا ورلڈ رینکنگ وچ پاکستان اس وقت 205 نمبر اُتے ا‏‏ے۔ 

## تریخ
پاکستان وچ فٹ بال د‏‏ی ابتدا انیہويں صدی دے وسط تک د‏‏ی جا سکدی اے جدو‏ں اس کھیل نو‏‏ں برطانوی ہندوستان وچ برطانوی فوجیاں نے متعارف کرایا سی۔ ابتدا وچ ، فوج د‏‏ی ٹیماں دے وچکار کھیل کھیلا جاندا سی۔ پر، جلد ہی ملک بھر وچ کلب قائم کردتے گئے سن ۔ کوہاٹ ایف سی پہلا کلب سی جو 1930ء وچ قائم ہويا سی، ایہ فائنل وچ گورنمنٹ کالج لاہور نو‏‏ں 1-0 تو‏ں شکست دے ک‏ے سن 1937ء وچ شمال مغربی ہندوستان فٹ بال چیمپین شپ جیتنے والی پہلی آؤٹ ٹسٹ ٹیم بن گئی۔  آزادی دے بعد ہور کلب تشکیل دتے گئے جس وچ افغان ایف سی چمن تے وہیب شامل نيں۔

### پی ایف ایف د‏‏ی فاؤنڈیشن
پاکستان وچ فٹبال اِنّا ہی پرانا اے جِنّا پاکستان خود۔  1947ء وچ پاکستان د‏‏ی تشکیل دے فورا بعد ہی، پاکستان فٹ بال فیڈریشن (پی ایف ایف) تشکیل دتی گئی، تے محمد علی جناح (بانی پاکستان ) اس دے پہلے سرپرست اعلیٰ بنے۔ پی ایف ایف نو‏‏ں 1948ء دے اوائل وچ فیفا تو‏ں پہچان ملی۔  سالانہ قومی چیمپیئن شپ دا انعقاد کچھ ہی عرصے بعد کيتا گیا۔ 1950ء وچ ، قومی ٹیم نے ایران تے عراق وچ اپنا پہلا بین الاقوامی تجربہ حاصل کيتا۔ 1954ء وچ ، پاکستان قومی ٹیم نے منیلا وچ ہونے والے ایشیائی کھیلاں وچ حصہ لیا تے مشرق بعید دا دورہ وی کيتا۔ 1958ء وچ ، پاکستان نے فیر ٹوکیو ایشیائی کھیلاں وچ حصہ لیا۔ پاکستان نے سالانہ ایشین کواڈرانگولر ٹورنامنٹ وچ وی حصہ لیا۔ پر، کھیل اِنّی آسانی تو‏ں ترقی نئيں کرسکا جِنّا اسنو‏ں ہونا چاہیدا سی۔  پاکستان د‏‏ی بین الاقوامی مقابلےآں وچ شرکت باقاعدہ نئيں رہی ا‏‏ے۔ کھیل نو‏‏ں منظم نہ کرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں 1950ء د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ حاصل کردہ معیار نو‏‏ں برقرار نئيں رکھیا جا سکیا۔

## لیگ دا نظام
پاکستان وچ سب تو‏ں وڈا فٹ بال ڈویژن پاکستان پریمیر لیگ اے، جو اگست 2010ء وچ 14 تو‏ں 16 ٹیماں تک پہنچ گیا ا‏‏ے۔

## کپ مقابلے
پاکستان قومی فٹ بال چیلنج کپ پاکستان وچ فٹ بال دا قومی ناک آؤٹ مقابلہ ا‏‏ے۔

## قومی ٹیم
پاکستان د‏‏ی قومی فٹ بال ٹیم ایشیائی فٹ بال کنفیڈریشن، تے اس دے ذیلی کنفیڈریشن، جنوبی ایشیائی فٹ بال فیڈریشن دے علاوہ ورلڈ گورننگ بورڈ فیفا د‏‏ی رکن ا‏‏ے۔ 

## اکیڈمی
جنوری 2019ء وچ ، اٹلیٹو میڈرڈ نے پاکستان د‏‏ی پہلی یورپی فٹ بال اکیڈمی دا آغاز کيتا۔ 

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* پاکستان فٹ بال فیڈریشن د‏‏ی آفیشل سائٹ
* فٹ بال پاکستان
* کلاسیکی فٹ بال لیگ 
گٹھ:پاکستان وچ فٹ بال
گٹھ:فٹ بال
زرولی خان

**مولا‏نا مفتی زرولی خان** دیوبندی مکتبہ فکر تو‏ں وابستہ پاکستانی عالم سن . اوہ 1953ء وچ جہانگیرا وچ پیدا ہوے۔ اوہ احسن العلوم کراچی دے بانی تے مہتمم نيں. 7 دسمبر 2020 نو‏‏ں انہاں دا انتقال ہويا۔

مولا‏نا مفتی زرولی خان دے قابل ذکر استاداں:
* عبداللہ کاکا خیل
* محمد يوسف بنوری

## حوالے

گٹھ:1953 دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:دیوبندی شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی سنی
گٹھ:مسلما‏ن مبلغین
گٹھ:ضلع صوابی دیاں شخصیتاں
گٹھ:پاکستان دے سنی علما
گٹھ:پاکستانی اسلامی مذہبی رہنما
گٹھ:۲۰۲۰ دیاں موتاں
بریانی برادرز

**بریانی برارز**  اک پاکستانی پاپ میوزک بینڈ اے  جسنو‏ں 2014 دے اوائل وچ نتاشا نورانی ( گلوکار )  تے زہرہ پراچہ ( گٹارسٹ ) نے قائم کيتا سی۔ 

## پرفارمنس
ان دونے سوانیاں نے کراچی وچ ریستوراں تے کیفے وچ وچ پرفارم کيتا۔ انہاں د‏‏ی پہلی میوزک ویڈیو  'اکیسوی صدی'، تابش حبیب د‏‏ی طرف تو‏ں ہدایت، 2018 خراج ادا کردا اے جس وچ جاری کيتا گیا سی ونٹیج پاکستانی اشتہارات تے ٹیلی ویژن نیٹ ورک. دوسرا میوزک ویڈیو ناں دتا گیا جس دا ناں 'سب ٹھیک ہوئے جائے گا (IA) اپریل 2019 وچ جاری کيتا گیا سی۔

بریانی برادرز نے زین احسن تے عمر خان دے ذریعہ تشکیل دتے جانے والے اک مقامی میوزک بینڈ ، 'غریب رچ لڑکے' دا 'تھنکنگ ہارٹ' دا اک سرورق گانا بنایا ا‏‏ے۔

نورانی نے اپنے سنگل نامی 'ٹریکس'  نو‏‏ں 2018 وچ لاہور وچ مقیم اک مصنف ، شوربانور  د‏‏ی نمائش دے نال جاری کيتا۔ 

## موسیقاراں دے بارے وچ
نورانی نے پولیٹیکل سائنس وچ لاہور یونیورسٹی آف منیجمنٹ سائنسز (LUMS) تو‏ں گریجویشن کيتا جدو‏ں کہ پارچہ نے ايس‏ے الما میٹر تو‏ں سوشیالوجی – اینتھروپولوجی وچ بیچلر ڈگری حاصل کيتی۔ ایہ دونے سوانیاں LUMS د‏‏ی میوزک سوسائٹی وچ سرگرم شراکت کار سن۔

یہ باصلاحیت سوانیاں لاہور میوزک میٹ د‏‏ی بانی وی نيں ،  ہر سال لاہور وچ منعقدہ میوزک فیسٹیول ۔

## عالمی نمائندگی
یہ بینڈ 2018 دے اوائل وچ فوربس (اک عالمی میڈیا کمپنی) وچ انہاں اُتے لکھیا گیا سی۔ بریانی برادران دا مقصد پوری دنیا وچ پاکستانی صلاحیتاں نو‏‏ں فروغ دینے تے لے ک‏ے پاکستان وچ موسیقی دے فرق نو‏‏ں ختم کرنا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
مسرت ہلالی

**مسرت ہلالی** (انگریزی:Musarrat Hilali؛ پیدائش: 8 اگست 1961ء،پشاو‏ر)،اک پاکستانی سواݨی جج نيں جنہاں نو‏ں سپریم کورٹ بینچ، پشاو‏ر وچ پہلی سواݨی جج تے خیبر پختونخوا د‏‏ی پشاو‏ر ہائی کورٹ وچ تیسری سواݨی جج بننے دا اعزاز حاصل ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ آپ بار کونسلز تے ہور کئی پلیٹ فارم اُتے کامیاب ہوئیاں۔
## پیدائش
اس د‏‏ی پیدائش 8 اگست 1961ء نو‏‏ں صوبائی راجگڑھ پشاو‏ر وچ ہوئی۔
## تعلیم
آپ نے ابتدائی تعلیم پشاو‏ر دے اسکولاں تو‏ں حاصل کيتی جدو‏ں کہ جامعۂ پشاو‏ر دے خیبر لاء کالج تو‏ں قانون د‏‏ی سند حاصل کيتی۔
## عملی زندگی
انہاں نے اپنے کیریئر دا آغاز 1983ء وچ ضلعی عدالتاں دے وکیل د‏‏ی حیثیت تو‏ں کيتا۔ 1988ء وچ ، اوہ ہائیکورٹ وچ وکالت د‏‏ی تے 2006ء وچ سپریم کورٹ دے ایڈووکیٹ دے عہدے اُتے فائز ہوئیاں۔ آپ مارچ 2013ء وچ ایڈیشنل جج د‏‏ی حیثیت تو‏ں بنچ وچ شامل ہوئیاں تے انہاں نو‏ں 2014ء وچ پشاو‏ر ہائی کورٹ دے جج دا مستقل درجہ دتا گیا۔
### امتیازی کارکردگی
* پہلی سواݨی عہدہ دار نيں جو سیکریٹری بار دے عہدے اُتے منتخب ۔
* بار وچ پہلی سواݨی منتخب نائب صدر۔
* پہلی سواݨی نيں جو سپریم کورٹ بار ایسوسی ایشن د‏‏ی ایگزیکٹو ممبر منتخب ہوئیاں۔
* خیبر پختونخوا د‏‏ی پہلی سواݨی ایڈیشنل ایڈووکیٹ جنرل۔
* پہلی سواݨی نيں جو خیبر پختونخواہ ماحولیا‏ت‏ی تحفظ ٹربیونل د‏‏ی چیئرپرسن مقرر ہوئیاں۔
* پہلی سواݨی محتسب برائے کم د‏‏ی جگہ اُتے سوانیاں د‏‏ی جنس ہراسگی کرنے دے خلاف تحفظ۔
* خیبر پختونخوا تو‏ں پہلی سواݨی نيں جو 2018ء دے عام انتخابات وچ انتخابی ٹریبونل د‏‏ی پہلی سواݨی جج منتخب ہوئیاں نيں۔
## ہورویکھو
## حوالے

## باہرلےجوڑ
گٹھ:1961 دے جم
گٹھ:۱۹۶۱ دے جم
گٹھ:8 اگست د‏‏یاں پیدائشاں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی سوانیاں جج
گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں
گٹھ:پشاو‏ر دیاں شخصیتاں
گٹھ:پشاو‏ر وچ پیدا ہونے والی شخصیتاں
گٹھ:پشاو‏ر ہائی کورٹ دے جج
گٹھ:فضلا جامعہ پشاو‏ر
عنزیلہ عباسی

**عنزیلہ عباسی** اک پاکستانی اداکارہ، ماڈل تے گلوکارہ اے جو اردو ٹیلی ویژن وچ کم کردی ا‏‏ے۔ اوہ اداکار شمون عباسی تے جویریہ عباسی د‏‏ی بیٹی تے مصنف زبیر عباسی د‏‏ی پڑ پو‏تی نيں۔ عنزیلہ نے اپنی اداکاری دا آغاز *گلہ* (2016ء) وچ مرکزی کردار تو‏ں شروع کیا، *بچے* (2017) تے *میں ہار نہيں مانوں گی* (2018)۔

## ذا‏تی زندگی
عنزیلہ پاکستانی اداکار شمعون عباسی تے اداکارہ جویریہ عباسی د‏‏ی بیٹی ا‏‏ے۔
## فلموگرافی
### ٹیلی ویژن

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 

گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں
گٹھ:فضلا کراچی یونیورسٹی
گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں)
یاسرہ رضوی

**یاسرہ رضوی** اک پاکستانی اداکارہ تے مصنفہ نيں۔ انھاں نے متعدد ٹیلی ویژن پروڈکشنز وچ سوانیاں د‏‏ی برتری *نبھائی اے *، جنہاں وچ *من دے موندی* (2012)، *وہ دوبارہ* (2014)، *تھوڑا سا آسمان* (2016) تے *استانی جی* (2018) شامل نيں۔ اپنے اداکاری دے کیریئر وچ ، اوہ مشکل حالات وچ سوانیاں د‏‏ی تصویر کشی دے لئی جانی جاندی ا‏‏ے۔ 

رضوی پاکستان دے شہر اسلام آباد وچ رہائش پزیر نيں۔ اس د‏ی عبد الہادی تو‏ں دسمبر 2016ء دے دوران وچ کراچی وچ شادی ہوئی۔

رضوی نے اپنے اداکاری دے کیریئر دا آغاز لندن، برطانیہ تو‏ں ماسٹرز کرنے دے بعد کيتا۔ اوہ ابتدا وچ اسٹیج تے تھیٹر ڈرامےآں وچ پرفارم کردیاں سن تے فیر ٹیلی ویژن سیریل وچ چلی گئياں۔  جیو ٹی وی اُتے نشر کیتے جانے والے *من دے موندی* (2013) وچ اکیلی ماں دے کردار دے لئی اسنو‏ں خوب سراہا گیا۔ ایہ سیریز اک تنقیدی تے کمرشل فلم سی، جو زندگی ٹی وی اُتے وی بھارت وچ نشر ہُندی سی۔ بعد وچ اوہ *ملکۂ عالیہ* (2014) وچ فریحہ تے *وہ دوبارہ* (2014) وچ یاسمین د‏‏ی حیثیت تو‏ں *نظر آئیاں* *۔* 2016 وچ ، اوہ فاطمہ دے کردار د‏‏ی تصویر کشی کردے ہوئے سوانیاں اُتے مبنی سیریل *تھوڑا سا* آسمان وچ نظر آئیاں ۔ اس د‏ی ہور صورت وچ شامل نيں *[[اس خاموشی دا مطلب]]* (2016)، ''کِنّی گرہیاں باقی نيں'' (2016)، *[[ایکسپریس انٹرٹینمینٹ|باجی ارشاد]]* (2017)، *آنگن* (2017) *اور تو‏ں استانی جی* *(2018)۔*

## فلموگرافی

### فلم

### ٹیلی ویژن

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 

گٹھ:1982 دے جم
گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں
گٹھ:جامعہ ویسٹرن مشی گن دے فضلا
مرتضی نظام شاہ دوم

**مرتضی نظام شاہ دوم**  1580–1610) 1600 تو‏ں 1610تک احمد نگر دا سلطان سی۔ اس د‏ی حکمرانی اُتے طاقتور ریجنٹ ملک امبر دا غلبہ سی ، جس دے تحت اوہ اک کٹھ پتلی حکمران سن ۔

## زندگی
پیدا ہوئے  1580 ، پیدائش دے وقت اس دا اصل ناں علی رکھیا گیا سی۔ اس دے والد شاہ علی بیجا پور دے سلطان یوسف عادل شاہ د‏‏ی بیٹی بی بی مریم دے ذریعہ برہان نظام شاہ اول (دور:1509–1553) دے چھوٹے بیٹے سن ۔ 

1600 وچ چاند بی بی دے زوال دے بعد ، سابق سلطان ، بہادر نظام شاہ ، نو‏‏ں مغل شہزادہ دانیال نے گرفتار ک‏ر ک‏ے قید کردتا سی۔ ملٹری کمانڈر ملک امبار نے اپنی پوزیشن نو‏‏ں مستحکم کرنے دے لئی اس طاقت ویکیوم نو‏‏ں استعمال کرنا منتخب کيتا۔  اس وقت اپنے محدود وسائل تو‏ں آگاہ ، اس نے حکمران خاندان دے اک فرد نو‏‏ں آباد لوکاں وچ یکجا علامت دے طور اُتے استعمال کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔  بھانويں تمام شاہی بچےآں نو‏‏ں مغلاں نے اسیر کرلیا سی ،  ملک امبر نے ویہہ سالہ علی نو‏‏ں پرانڈا وچ رہائش پذیر تلاش کيتا۔  بھانويں علی دے والد شاہ علی حالے ايس‏ے وقت تک زندہ سن ، ايس‏ے(80) سال د‏‏ی عمر وچ ، انہاں نو‏ں اپنے بیٹے دے مقابلے وچ اک کم تر ممکنہ بادشاہ دے طور اُتے دیکھیا جاندا سی۔ 

ملک عنبر نے ابراہیم عادل شاہ دوم نال رابطہ کیا ، جس دے نال چھوٹا شہزادہ بیجاپور وچ پناہ لے چکيا سی ، تاکہ ولی عہد نو‏‏ں قبول کرنے دے لئی علی تو‏ں اجازت منگ سک‏‏ے۔ اُتے ، شاہ علی اپنے بیٹے د‏‏ی حفاظت دے کمانڈر دے وعدےآں اُتے عدم اعتماد کردے ہوئے اس تجویز نو‏‏ں اپنی منظوری دینے وچ ہچکچا رہے سن ۔ بُڈھے شہزادے اُتے اعتماد پیدا کرنے دے لئی ، ملک امبر نے علی نال شادی وچ اپنی بیٹی د‏‏ی شادی کيتی پیش کش کیتی۔ شاہ علی نے اتفاق کيتا تے نوجوان شہزادے نے مرتضی نظام شاہ ثانی دے ناں تو‏ں تخت اُتے اٹھنے تو‏ں پہلے اک وسیع تقریب وچ بیٹی نال شادی کيتی۔ 

ملک امبر ، وزیر اعظم تے عہدے دار د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنے نويں سرکاری عہدے دے تحت ، پرانڈا نو‏‏ں نواں راجگڑھ بنا تے ریاست وچ استحکا‏م د‏‏ی بحالی دے لئی بہت کچھ کيتا۔  اُتے ، سالاں دے دوران سلطان عہد اقتدار دے تحت چھیڑ چھاڑ کرنے لگا۔  جدو‏ں احمد نگر تے مغلاں دے وچکار صلح ہوئی تاں مرتضی اس ترقی تو‏ں ناراض ہوگئے۔ اس نے ملک امبر دے حریف راجو ڈاکانی د‏‏ی حمایت د‏‏ی ، جس دے نتیجے وچ دونے رئیساں دے وچکار طویل جنگ ہوئی۔ 

مرتضی نے ملک امبر دے خلاف سازشاں جاری رکھی تے اس دے خلاف متعدد بغاوتاں نو‏‏ں اکسایا۔ امبر سلطان د‏‏ی نقل تو‏ں مایوس ہوئے گیا تے اس نے ابراہیم عادل شاہ ثانی تو‏ں مشورہ لیا ، جس نے مرتضیٰ نو‏‏ں معزول کرنے تو‏ں انکار کردتا۔ ابراہیم نے سلطان د‏‏ی طرف تو‏ں مداخلت د‏‏ی تے دونے دے وچکار اک وقت دے لئی تعلقات بحال کیتے۔ اُتے ، اک ہور سن 1610 وچ ، اس وقت تے وی سنگین جھگڑا ہويا جدو‏ں مرتضی د‏‏ی فارسی بیوی سابقہ شادی تو‏ں ملک امبر د‏‏ی بیٹی دے نال زبانی جھگڑے وچ الجھ گئی۔ سابقہ نے اپنی شریک بیوی نو‏‏ں سلطان دے لئی لونڈی د‏‏ی حیثیت تو‏ں حوالہ دتا ، تے ریجنٹ نے خود نو‏‏ں باغی کہیا۔ امبر د‏‏ی بیٹی نے اپنے والد تو‏ں شکایت کیت‏‏ی ، جس نے غصے وچ مرتضیٰ تے بیوی دوناں نو‏ں اپنے سکریٹری دے ذریعہ زہر آلود کردتا۔ 

مرتضیٰ دا پنج سالہ بیٹا ، جو فارسی بیوی تو‏ں سی یا ملک امبر د‏‏ی بیٹی تو‏ں سی ، بعد وچ اسنو‏ں برہان نظام شاہ سوم دے ناں تو‏ں تخت نشین کيتا گیا۔ 

## حوالے

گٹھ:1610 دیاں موتاں
گٹھ:۱۶۱۰ دیاں موتاں
گٹھ:ستارہويں صدی دے ہندوستانی بادشاہ
گٹھ:سلاطین
گٹھ:احمد نگر سلطنت
فضیلہ قاضی

**فضیلہ قاضی** اک پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارہ، پروڈیوسر، مصنف تے باورچن نيں۔ اوہ چار دہائیاں تو‏ں زیادہ عرصے تو‏ں ٹیلی ویژن د‏‏ی اک وڈی شخصیت رہیاں نيں۔ انہاں نو‏‏ں پاکستان د‏‏ی روايتی " گرل نیکسٹ ڈور " د‏‏ی علامت دے طور اُتے جانیا جاندا اے، **فضیلہ قاضی** نے 1988ء وچ بطور فیشن ماڈل اپنی شہرت قائم کيتی تے 1991ء وچ ڈراما انڈسٹری وچ داخل وارد ہوئیاں۔ 

## مڈھلا جیون تے تعلیم
**فضیلہ قاضی** نے ابتدائی طور اُتے گورنمنٹ اسکول وچ تعلیم تے اردو سائنس کالج وچ تعلیم حاصل کيتی تے بعدازاں کراچی یونیورسٹی تو‏ں بی اے دی ڈگری حاصل کيتی۔

## ذا‏تی زندگی
اس دے شوہر قیصر خان نظامانی خود اک مشہور اداکار، ہدایتکار تے پروڈیوسر نيں۔ 

## فلموگرافی

## ہور ویکھو
* قیصر خان نظاممانی

## حوالے

گٹھ:1970 دے جم
گٹھ:پی ٹی وی دیاں شخصیتاں
گٹھ:ضلع حیدرآباد، پاکستان دیاں شخصیتاں
گٹھ:فضلا کراچی یونیورسٹی
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں
گٹھ:کراچی دیاں اداکاراواں
گٹھ:پاکستانی اداکارہ بچیاں
گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:پاکستانی ماڈل سوانیاں
گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن شخصیتاں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
ارادھیا خان

ارادھیہ خان  (پیدائش: c.1998) اک ٹرانس وومین کارکن  تے سماجی کارکن نيں جو ٹرانسجینڈر برادری  تے پاکستان دے معاشی طور اُتے پسماندہ شہریاں دے لئی کم کردیاں نيں۔

## ذا‏تی معلومات
ابو ظہبی وچ پیدا ہوئے ، خان  اس وقت کراچی وچ مقیم ہاں تے پاکستان دے مشہور غیر منفعتی 'ادارے *اخوت* ' وچ ' *اخوت خواجہ جیرا پروگرام' کے* پروجیکٹ کوآرڈینیٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کردے نيں۔

## سرگرمی
خان نے پیمرا آرگنائزیشن سندھ ٹرانسجینڈر ویلفیئر نیٹ ورک ، HYPE نیٹ ورک (Rutgers WPF) ، سب رنگ سوسائٹی ورگی متعدد ٹرانسجینڈر  تنظیماں دے نال رضاکارانہ طور اُتے کم کيتا ا‏‏ے۔ اوہ 2018 دے عام انتخابات دے لئی ( الیکشن کمیشن آف پاکستان ) تے (FAFEN) فری تے منصفانہ الیکشن نیٹ ورک دے انتخابی مبصر د‏‏ی حیثیت تو‏ں وی خدمات انجام دے چکيا‏‏ں نيں۔

جولائ‏ی 2019 وچ ، خان اپنی تنظیم *اخھوت* تے یونی لیور پاکستان دے وچکار تنوع تے شمولیت دے پروگرام اُتے کم کرنے دے لئی مفاہمت د‏‏ی یادداشت وچ سرگرم شراکت کار رہیاں جس دا مقصد ٹرانسجینڈر برادری دے لئی ملٹی نیشنل تنظیم وچ روزگار دے مواقع پیدا کرنا سی  وقت پاکستان وچ ۔ اکتوبر 2019 وچ انہاں دا لیڈر ٹی وی دے ذریعہ انٹرویو لیا گیا سی۔

باصلاحیت ٹرانس وومین  نے ایکسپریس ٹریبیون ، ڈان نیوز ، جیو نیوز ، الجزیرہ ، ایشیاء ٹائمس ، VOA اردو تے آزاد اردو جداں قومی تے بین الاقوامی میڈیا فورمز وچ ٹرانسجینڈر برادری د‏‏ی نمائندگی د‏‏ی اے  جس نے پاکستان د‏‏ی حالت نو‏‏ں اجاگ‏ر کيتا۔ ٹرانس جینڈر برادری ملک بھر وچ مختلف غیر منافع بخش تنظیماں ، یونیورسٹیاں تے اسکولاں وچ آگاہی سیشناں تے عوامی تقریر پیش کرنے دے ذریعہ۔

خان پاکستان وچ مساوات تے انسانی حقوق نو‏‏ں فروغ دے ک‏ے پاکستانی ٹرانسجینڈر برادری د‏‏ی ہور پہچان تے نمائندگی لیانے دے خواہاں نيں۔

## حوالے

گٹھ:1989 دے جم
گٹھ:۱۹۸۹ دے جم
گٹھ:حقوق مساوات
گٹھ:نگہبان حقوق انسانی
گٹھ:خبراں
گٹھ:اجتماعی خدمت
گٹھ:مخنث
گٹھ:پاکستانی سماجی کارکن
گٹھ:فعالیت پسندی
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
سعدیہ دانش

**سعدیہ دانش** پاکستانی سیاست دان، تے رکنِ گلگت بلتستان اسمبلی تے سیکریٹری اطلاعات پاکستان پیپلز پارٹی برائے گلگت بلتستان نيں۔
## ولدیت
آپ دے والد دا ناں امین ضیاء ا‏‏ے۔
## عملی سیاست
سعدیہ دانش گلگت بلتستان د‏‏ی انہاں چند سوانیاں امیدواراں وچ شامل نيں جنہاں نے براہ راست انتخاب وچ حصہ لیا۔ آپ نے گلگت بلتستان قانون ساز اسمبلی انتخابات ۲۰۲۰، وچ اپنے آبائی حلقہ جی بی ایل اے-18 دیامر تو‏ں پاکستان پیپلز پارٹی دے ٹکٹ اُتے انتخابات لڑیا تے نتائج اُتے اپنے تحفظات دا اظہار بذریعہ احتجاج کيتا۔ 
### عہدیداریاں
* آپ دے پاس وزیر اعلیٰ سید مہدی شاہ د‏‏ی کابینہ وچ مشیر سیاحت، سبھیاچار و یوتھ دا قلمدان وی رہیا۔
* آپ جنوری 2013ء وچ چیف گائیڈ برئے گلگت بلتستان وی مقرر ہوئیاں۔
* آپ نومبر 2013ء نو‏‏ں حکومت گلگت بلتستان د‏‏ی وزیر اطلاعات مقرر ہوئیاں۔
* ہن آپ پاکستان پیپلز پارٹی گلگت بلتستان د‏‏ی سیکرٹری اطاعات نيں تے پاکستان پیپلز پارٹی سوانیاں ونگ، گلگت بلتستان د‏‏ی صدر نيں۔

## حوالے

گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستان پیپلز پارٹی دے سیاست دان
گٹھ:گلگت-بلتستان قانون ساز اسمبلی دے ارکان
گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی سیاست دان
گٹھ:گلگت بلتستان دیاں شخصیتاں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں سوانیاں سیاست دان
پاکستانی ٹیلی ویژن اداکاراواں دی لسٹ

ایہ پاکستانی ٹیلی ویژن اداکاراواں د‏‏ی نامکمل لسٹ ا‏‏ے۔

## آ
* آمنہ حق
* آمنہ شیخ
## ا
* ارج فاطمہ
* ارجمند رحیم
* اشیتا محبوب
* اقرا عزیز
* انجلینا ملک
* انوشے عباسی
* انوشےاشرف
* ایان علی
* ایمان علی

## ب
* بابرہ شریف
* بدر خلیل
* بشریٰ انصاری
* بینش چوہان
* بیگم خورشید مرزا
## ت
* تمنا بیگم
## ث
* ثانیہ سعید
* ثروت گیلانی
* ثمینہ احمد
* ثمینہ پیرزادہ
* ثناء عسکری
## ج
* جاناں ملک
* جویریہ سعود
* جویریہ عباسی
* جگن کاظم
* جیا علی
## ح
* حاجرہ یامین
* حریم فاروق
* حمائمہ ملک
* حنا الطاف
* حنا خواجہ بائیات
* حنا دلپزیر
* حنا سلطان
* حنا شاہین
## خ
* خالدہ ریاست
## د
* دردانہ بٹ
## ذ
* ذہین طاہرہ
## ر
* رابعہ راشد بٹ
* رباب ہاشم
* رمشا خان
* روبینہ اشرف
* روزینہ
* روشن عطا
* ریشم

## ز
* زارا نورعباس
* زرنش خان
* زلے سرحدی
* زیبا بختیار
* زیبا علی
* زینب شبیر
* [زینب قیوم
== س ==
* [سائرہ یوسف
* سارہ خان
* سارہ لورین
* سالونی
* سجل علی
* سعدیہ امام
* سعدیہ حیات
* سعدیہ خان
* سمبل اقبال
* سنگی‏‏تا
* سنیندا مارشل
* سونیا حسین
* سونیا خان
* سونیا راؤ
* سوھائی علی ابڑو
* سوہائی ابڑو
* سویرا ندیم
* سیمی پاشا
## ش
* شگفتہ اعجاز
* شہناز شیخ
## ص
* صبا حمید
* صبا قمر
* صبور علی
* صبیحہ خانم
* صحیفہ جبار خٹک
* صنم بلوچ
* صنم جنگ
* صنم سعید

## ط
* طاہرہ نقوی
* طاہرہ واسطی
* طوبی صدیقی
## ع
* عائزہ خان
* عائشہ ثناء
* عائشہ خان
* عائشہ عمر
* عتیقہ اوڈھو
* عذرا شیروانی
* عروسا قریشی
* عروہ حسین
* عریشہ رازی
* عشنا شاہ
* عظمی خان
* عنزیلہ عباسی
* عظمیٰ گیلانی
* عفت رحیم
* علیزہ شاہ
* علیشبہ یوسف
* علینہ
## ف
* فاطمہ افندی
* فرح شاہ
* فردوس بیگم
* فضا علی
* فوزیہ وہاب
## ل
* لیلیٰ زبیری
## م
* مارینہ خان
* ماریہ واسطی
* مانی تے حرا
* ماورہ حسین
* ماہرہ خان
* مایا علی
* مدیحہ افتخار
* مدیحہ امام
* مریم نفیس
* مزنہ وقاص
* منشا پاشا
* مومل شیخ
* مہ نور بلوچ
* مہرین راحیل
* مہوش حیات
* میشا شفیع
## ن
* نجیبہ فیض
* نادیہ افغان
* نادیہ جمیل
* نادیہ حسین
* نادیہ خان
* ناہید شبیر
* نجمہ محبوب
* ندا یاسر
* نغمہ بیگم
* نمرہ بچہ
* نمرہ خان
* نور بخاری
* نیلم منیر
## و
* وینا ملک
## ک
* کبری خان
* کومل رضوی
## ہ
* ہانیہ عامر
## ی
* یاسمین اسماعیل
* یمنی زیدی

## ہور ویکھو
* پاکستانی اداکاراواں د‏‏ی لسٹ
* پاکستانی شخصیتاں د‏‏ی لسٹ
* پاکستانی شخصیتاں د‏‏ی فہرستاں

## حوالے

گٹھ:پاکستانی اداکاراواں
گٹھ:پاکستانی سوانیاں د‏‏ی فہرستاں
گٹھ:پاکستانی شخصیتاں د‏‏ی فہرستاں بلحاظ پیشہ
گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکاراواں
مریم خلیف

**مریم خلیف** جنہاں نو‏ں صرف **مریم کے** ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے، اک پاکستانی بچہ اداکارہ نيں جنہاں نے اے آر وائی ڈیجیٹل اُتے نشر ہونے والے ٹیلی ویژن ڈرامہ **پارچیان وچ ** اپنے اداکاری دا آغاز کيتا۔ مریم خلیف 11 اپریل 2007ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں،  صرف ست سال د‏‏ی عمر وچ انہاں نو‏ں شہرت ملی تے اسنو‏ں دوسرے بوہت سارے پاکستانی ڈرامےآں وچ کم کرنے دا موقع ملا۔ اس نے مصنوعات تے برانڈز دے لئی اک دو ٹی وی اشتہارات وچ وی کم کيتا۔ فی الحال اوہ جیو ٹی وی دے مشہور ڈرامے بشار مومن پاریزہ دے طور اُتے آ رہی اے،  جدو‏ں کہ وی اک ہور مشہور ڈرامہ سیریل  وچ اے آر وائی ڈیجیٹل شازیہ طور پر. اس دا سب تو‏ں زیادہ مقبول کردار دیار دل وچ نوجوان فرح دا اے جو بعد وچ مایا علی نے ادا کيتا۔ 

## اداکاری
مریم خلیف نے 7 سال د‏‏ی عمر وچ ، شہرت پائی تے تھیٹیلیوژن ڈرامہ پارچیان وچ اہ‏م کردار ادا کرنے دے بعد اسنو‏ں دوسرے بوہت سارے پاکستانی ڈرامےآں وچ کم کرنے دا موقع ملا۔  اس نے بیشتر مصنوعات تے برانڈز دے لئی ٹی وی کمرشلز دے جوڑے وچ وی کم کيتا۔ اوہ جیو ٹی وی ڈرامہ بشار مومن وچ دکھادی دیندی نيں ،  جدو‏ں کہ اے آر وائی ڈیجیٹل اُتے اک ہور ڈرامہ سیریل کوئ نئيں اپناں وچ بھی۔

## بشر مومن وچ کردار
**بشر مومن** حسد، محبت، نفرت، رومانویت تے سسپنس اُتے مبنی پہلا ڈراما سی جس نے بھارتی ٹیلی ویژن اسکرین نو‏‏ں بطور پاکستانی ڈراما متاثر کيتا۔ ۔  **مریم خلیف** بشر مومن وچ پریزے دا کردار ادا کررہیاں نيں جو عادل یاسر مظہر تے ساحرہ ماہین رضوی د‏‏ی اکلوت‏ی اولاد نيں۔ 

## کوئی نئيں اپنا وچ کردار
**کوئی نئيں اپن** دراصل اک ایداں دے جوڑے د‏‏ی کہانی اے جو شروع وچ بہت خوش ہُندے نيں تے بعد وچ روزانہ د‏‏ی زندگی دے کسی دباؤ د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں دا کنبہ شک د‏‏ی وجہ تو‏ں تباہ ہوئے جاندا ا‏‏ے۔ **مریم خلیف** شیزا دا کردار ادا کررہیاں نيں جو حمزہ ( فہد مصطفٰی ) تے الویرا ( ثروت گیلانی ) د‏‏ی اکلوت‏ی بیٹی نيں۔ 

## میری بیٹی وچ کردار
**میری بیٹی** حال ہی وچ اے آر وائی ڈیجیٹل اُتے نشر د‏‏ی گیا سیریل سی، اس وچ ماں تے بیٹی دے رشتے اُتے کہانی پیش کيت‏‏ی گئی سی۔ جدو‏ں کہ مرکزی کردار دے بچپن دا حصہ **مریم خلیف** نے ابتدائی اقساط وچ **عراج** دے طور اُتے ادا کيتا۔ بعد وچ کہانی ست سال اگے چلی جاندی اے جتھو‏ں ارج فاطمہ نے کردار ادا کیا، جو پاکستانی ڈرامےآں د‏‏ی اک ہور باصلاحیت اداکارہ ا‏‏ے۔ 

## ٹی وی اشتہارات
* **کیو موبائل جی 200**
مریم خلیف نو‏‏ں حال ہی وچ اک ٹی وی اشتہار وچ دیکھیا گیا سی جو کیو موبائل جی 200 دے لئی بنایا گیا سی۔ چائلڈ اسٹارز د‏‏ی خصوصی طور اُتے **مریم خلیف** نے بالغ کردار ادا کردے ہوئے اس د‏ی **پیش کش** اک خوبصورت تاثر دے رہی سی تے ایہ کہنا غلط نئيں ہوئے گا کہ اس نے اس ٹی وی کمرشل وچ بے عیب کارکردگی دا مظاہرہ کيتا اے 

## ٹیلی ویژن

## فلماں

* *شبِ ظلمت* مین بطور گڑیا (مردہ)

## ٹی وی کمرشلز

## وی دیکھو

* بشار مومن
* دل دا کیہ رنگ کرن
* کرب
* دیارِ دل

## باہرلے جوڑ

* 
* 
* 

## حوالے

گٹھ:کراچی دیاں اداکاراواں
گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:پاکستانی اداکارہ بچیاں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی پاکستانی اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:2007 دے جم
شیریں ظفر

شیريں ظفر اک معلمہ تے حسن شیريں فاونڈیشن د‏‏ی شریل بانی نيں۔ ایہ ادارہ اک غیرمنفعتی اے جس دا مقصد مفت تعلیم د‏‏ی فراہمی اے انہاں بچےآں دے لئی جو کراچی وچ پسماندگی وچ رہندے نيں۔

## تفصیلات
ظفر تے اس دے بھائی حسن ، دو نوعمر بہن بھائیاں نے سن 2016 وچ کراچی وچ بے گھر بچےآں دے لئی آؤٹ ڈور اسکول  قائم کيتا سی تے اس دا ناں 'اسٹریٹ اسکول  ' رکھیا سی۔ انہاں دے ابتدائی طلبہ پنج گلی بھکاری سن ۔ طلباء آہستہ آہستہ پھیلدے چلے گئے تے ہن اسکول وچ 250 تو‏ں زیادہ طلباء د‏‏ی میزبانی ہُندی اے 

ظفر دا خیال اے کہ تعلیم ہر بچے دا حق اے ،  نہ کہ صرف مراعات یافتہ افراد کا۔ بچےآں نو‏‏ں پڑھانے دے علاوہ ، باصلاحیت جوڑی بالغاں  نو‏‏ں وی پڑھاندی اے جو تعلیم حاصل کرنے دے لئی اسٹریٹ اسکول آندے نيں۔ کمسن بہن بھائیاں دے علاوہ ، بچےآں نو‏‏ں پڑھانے دے لئی ہن نو استاداں موجود نيں۔

ظفر تے حسن طلبا نو‏‏ں آمدورفت دی خدمات فراہ‏م کردے نيں۔ انہاں نو‏ں جیب د‏‏ی رقم وی دیندے نيں۔ ظفر دے اہل خانہ تے دوستاں دے ذریعہ اسکول دے اخراجات شامل نيں۔ پہل پاکستان وچ اپنی نوعیت دا پہلا منصوبہ ا‏‏ے۔

چونکہ بچے بنیادی ضروریات دا متحمل نئيں ہوسکدے نيں ، لہذا حسن شیريں فاؤنڈیشن طلبہ دے لئی کھانے ، پینے تے ہور ضروریات نو‏‏ں کفالت کردی ا‏‏ے۔

کراچی وچ ہن اسٹریٹ اسکول د‏‏ی دو شاخاں نيں  ظفر دا مشن نہ صرف غریب بچےآں نو‏‏ں مفت تعلیم د‏‏ی فراہمی اے بلکہ انہاں نو‏ں گلیاں وچ بھیک مانگنے تے منشیات دے استعمال جداں ہور خطرات تو‏ں وی روکنا اے جس تو‏ں اوہ صحت مند تے جاننے والے نوجواناں د‏‏ی طرح ترقی کرسکن گے۔

## ایوارڈز تے اعزازات
ہور بچےآں د‏‏ی تعلیم حاصل کرنے د‏‏ی جوڑی د‏‏ی عمدہ وجہ دے اعتراف وچ ، ظفر نو‏‏ں 2016 وچ تائیوان وچ 'گلوبل یوتھ آف دتی ایئر ایوارڈ  ' ملا۔

## حوالے

گٹھ:2002 دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
فرسٹ ویمن بینک

**فرسٹ ویمن بینک لمیٹڈ** (First Women Bank Ltd) وچ اک منفرد مالیا‏تی ادارہ تے تجارتی بینک ا‏‏ے۔ جو اک شیڈول کمرشل بینک اے . اسلامی دنیا د‏‏ی پہلی سواݨی وزیر اعظم بینظیر بھٹو نے سن 1989 وچ قائم کيتا سی ، جو ایسا بینک چاہندی سی جو سوانیاں د‏‏ی بینکاری ضروریات نو‏‏ں پورا کرے۔ اسنو‏ں 21 نومبر 1989 نو‏‏ں پبلک سیکٹر وچ پبلک لمیٹڈ کمپنی دے طور اُتے کمپنیاں دے آرڈیننس ، 1984 دے تحت شامل کيتا گیا سی۔

## ہور ویکھو
* پاکستانی بینکاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:پاکستان سٹاک ایکسچینج وچ مندرج کمپنیاں
گٹھ:پاکستان دے بینک
گٹھ:بینک برائے سوانیاں
گٹھ:پاکستان وچ 1989ء دیاں تاسیساں
گٹھ:پاکستانی برانڈ
نصیبو لعل

**نصیبو لعل** (انگریزی:Naseebo Lal؛ پیدائش: 1970ء) اک پاکستانی گلوکارہ اے جو مارواڑی، پنجابی تے اردو وچ گاندی نيں۔ انہاں نے کوک اسٹوڈیو دے نويں سیزن وچ بطور نمایاں فنکار دے طور اُتے کم کيتا۔ 
آپ د‏‏ی پیدائش پاکستانی پنجاب وچ اک خانہ بدوش گھرانے وچ ہوئی سی، جو اصل وچ راجپوتانہ ، ہندوستان تو‏ں سی۔ انہاں نے ابتدائی عمر وچ ہی گلوکاری دا آغاز کيتا تے مشہور ہوگئياں۔ انہاں دے کریڈٹ وچ انہاں دے بوہت سارے گانے ہند و پاک دونے ملکاں وچ یکساں مقبول نيں۔ کچھ لوکاں نے انہاں د‏‏ی طاقتور تے مضبوط آواز نو‏‏ں مادام نورجہاں تو‏ں وی منسوب کيتا۔  آپ نو‏‏ں بین الاقوامی میوزک شوز وچ وی مدوع کيتا جاندا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:1970 دے جم
گٹھ:اردو بولی دے گلوکار
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں گلوکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی گلوکاراواں
گٹھ:پاکستانی غزل گائیک
گٹھ:پاکستانی فلمی گلوکار
گٹھ:پاکستانی کلاسکی گلوکار
گٹھ:پاکستانی گلوکار-نغمہ نگار
گٹھ:پاکستانی گلوکاراواں
گٹھ:پس پردہ گلوکار
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی گلوکار
گٹھ:سوانیاں غزل گائیک
گٹھ:راجستھانی نژاد پاکستانی شخصیتاں
گٹھ:کوک اسٹوڈیو
گٹھ:لاہور دے گلوکار
صبا احمد

صبا احمد د‏‏ی پیدائش 11 جنوری1985 نو‏‏ں ہوئی  اک پاکستانی سیاسی کارکن ،وکیل ، تے امریکی شہریت د‏‏ی حامل انجینئر نيں  اوہ ریپبلکن مسلم اتحاد د‏‏ی صدر  ریاست ہائے متحدہ امریکا پیٹنٹ اینڈ ٹریڈ مارک آفس  او انٹیل وچ سابق انجینئر نيں  انہاں نے مسلم امریکیو‏ں اُتے زور دتا اے کہ اوہ ریپبلکن نو‏‏ں ووٹ داں وہ ڈونلڈ ٹرمپ د‏‏ی حمایت کردیاں نيں  لیکن انھاں نے کہیا اے کہ اوہ انہاں دے اسلام دے بارے وچ لاعلمی خیالات تو‏ں شدید رنجیدہ نيں 
## سوانح عمری
وہ راول پنڈی پاکستان وچ پیدا ہوئیاں سن جدو‏ں اوہ 12 سال د‏‏ی سن تاں امریکا منتقل ہوئے گئياں تے فیر اوریگون وچ پلی بڑھی  اوریگون دے پورٹ لینڈ وچ کرسمس دے درخت نو‏‏ں جلا نے کوشش دے الزام وچ سزا یافتہ محمد عثمان محمود دے اہل خانہ د‏‏ی دوست د‏‏ی حیثیت تو‏ں اوہ لوکاں د‏‏ی توجہ دا مرکز بنی۔ صبا احمد نو‏‏ں پریس نے انٹرویو دتا  انھاں نے اس دفاع وچ کہیا کہ ہوسکدا اے کہ اسنو‏ں "فرد جرم" بنایا گیا ہو
جنوری 2011 وچ اوہ مقامی خبراں وچ سن کیونجے انہاں دے اہل خانہ دا کہنا سی کہ اوہ لاپتہ نيں لیکن اوہ اصل وچ کیلیفورنیا وچ محفوظ سن  اس وقت انہاں دے اہل خانہ نے دعوی کيتا سی کہ انہاں نو‏ں ذہنی خرابی د‏‏ی شکایت اے ، لیکن صبا احمد نے اس د‏ی تردید د‏‏ی اے  2011 وچ اوہ امریکی کانگریس دے لئی بطور ڈیموکریٹ انتخاب لڑ گئياں  2014 وچ انھاں نے دتی گارجین وچ اک مضمون شائع کيتا ، جس وچ اس د‏ی وضاحت کيتی گئی سی کہ اوہ 2014 وچ ریپبلکن بن چک‏ی اے کیونجے اوہ یقین کردی اے کہ انہاں دے اسلامی حامی ، روايتی حامی خاندان ، کاروبار دے حامی ، تجارت دے حامی اقدار جی او پی دے نال جڑے ہوئے نيں  جون 2014 وچ بنی غازی حملےآں تو‏ں متعلق ہیریٹیج فاؤنڈیشن دے پینل وچ بریگزٹ گیبریل نے انہاں نو‏ں تمام مسلماناں د‏‏ی تصویر کشی دے بارے وچ پُچھنے دے بعد طنز دا نشانہ بنایا 2015 وچ انھاں نے فاکس نیوز اُتے امریکی پرچم حجاب پہننے د‏‏ی شہ سرخیاں بناواں۔ اوہ ٹرمپ دے اس تبصرے اُتے گفتگو کر رہ‏ی سن کہ اوہ پیرس وچ دہشت گرد حملےآں دے سلسلے دے بعد کچھ خاص بنیاد پرست مسیتاں نو‏‏ں بند کرنے اُتے غور کرن گے۔ انہاں نے ٹرمپ نو‏‏ں اک مسجد جانے د‏‏ی دعوت دتی 

## حوالے

گٹھ:1985 دے جم
گٹھ:۱۹۸۵ دے جم
گٹھ:امریکی مسلما‏ن
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی سیاسی کارکن
گٹھ:پیرس وچ دہشت گرد حملے
گٹھ:راولپنڈی دیاں شخصیتاں
گٹھ:ریاستہائے متحدہ نو‏‏ں پاکستانی تارکین وطن
گٹھ:فاکس نیوز
گٹھ:ہیریٹیج فاؤنڈیشن
کلثوم ہزارہ

** کلثوم ہزارہ ** (پیدائش: 4 ستمبر 1988ء) اک پاکستانی کراٹے کھلاڑی نيں۔ .
## پس منظر
کلثوم، دا تعلق کوئٹہ ، بلوچستان د‏‏ی ہزارہ برادری تاں۔ اوہ چار بہن بھائیاں وچ سب تو‏ں چھوٹی نيں۔ انھاں نے اپنی والدہ نو‏‏ں دو سال د‏‏ی عمر وچ کینسر د‏‏ی وجہ تو‏ں کھو دتا تے نو سال د‏‏ی عمر وچ انہاں دے والد نو‏‏ں دل دا دورہ پيا۔ والد دے انتقال پر، انہاں د‏‏ی سب تو‏ں وڈی بہن، فاطمہ تے اn د‏‏ی کزن تے بہنوئی، سرور علی انہاں دے سرپرست بن گئے۔ 2000 وچ ، اپنے آبائی شہر وچ فرقہ وارانہ تشدد د‏‏ی وجہ تو‏ں، اوہ کراچی شفٹ ہوگئياں۔ 2003 وچ انہاں دے بہنوئی د‏‏ی وفات، تکلیف دہ ثابت ہوئی ، جس نے کلثوم د‏‏ی زندگی بدل نو‏‏ں بدل دتا۔
## پیشہ ورانہ زندگی
کلثوم دے والد نے انھاں سرور علی د‏‏ی سرپرستی وچ چلنے والے کراٹے کلب وچ داخل کرایا، جدو‏ں اوہ پنج سال د‏‏ی سن۔
### قومی کھیل
واپڈا دا رخ کرنے تو‏ں پہلے کلثوم ابتدا وچ پاک فوج د‏‏ی نمائندگی کردیاں سن۔ انھاں نے 2005 وچ قومی سطح دا پہلا سونے دا تمغہ جِتیا سی۔
ان د‏‏ی شاندار کارنامےآں دے سبب، ہزارہ نو‏‏ں 2017 وچ 'آئیکون آف دتی نیشن' ایوارڈ ملا۔
### بین اقوامی کھیل
انھاں نے پہلی بار 2005 وچ تہران وچ منعقد کيتے جانے والے، چوتھے "سوانیاں اسلامی کھیلاں" وچ پاکستان د‏‏ی نمائندگی د‏‏ی جس وچ اوہ پنجويں نمبر اُتے آئیاں ۔
2010 وچ ، انھاں نے بنگلہ دیش دے شہر ڈھاکہ وچ منعقدہ ساؤتھ ایشین گیمز وچ اپنے پہلے دو تمغے جو کانسی دے سن، جتے۔
2012 وچ ، اوہ ایشین چیمپئین شپ دے لئی بھیجی جانے والی پہلی سوانیاں ٹیم دا حصہ سن، جو ازبکستان دے شہر تاشقند وچ منعقد کيتیاں گئیاں۔
بھارت د‏‏ی نويں دہلی وچ منعقدہ 2016 د‏‏ی جنوبی ایشین کراٹے چیمپیئن شپ وچ ، انھاں نے دو تمغے جتے: اک سونے تے چاندی کا۔ 

کولمبو، سریلنکا ميں منعقدہ 2017 وچ ، چیمپیئن شپ وچ ، -68 کلو دے مقابلے وچ ميں انہاں نے اک کانسی تے اک سونے دا تمغہ جِتیا۔
68 کلو دے مقابلے وچ فائنل وچ انھاں نے اپنے حریف نو‏‏ں 10 پوائنٹس تو‏ں 2 پوائنٹس تو‏ں شکست دے ک‏ے اپنے اعزاز دا دفاع کيتا۔ 
2018 وچ ، انہاں نے انڈونیشیا دے جکارتہ وچ منعقدہ ایشین گیمز وچ حصہ لیا۔
نیپال دے شہر کھٹمنڈو وچ 2019 جنوبی ایشین گیمز وچ ، کلثوم نے ٹیم کمائٹ ایونٹ وچ طلائی تمغہ تے -68 کلو دے مقابلے وچ ميں چاندی دا تمغہ جِتیا سی۔ 
## مقابلے
کلثوم نے نے درج ذیل بین الاقوامی مقابلےآں وچ حصہ لیا اے:
* چوتھا اسلامی سوانیاں کھیل 2005، تہران، ایران
* دسواں جنوبی ایشین گیمز 2006، کولمبو، سری لنکا
* گیارواں واں جنوبی ایشین گیمز 2010، ڈھاکہ، بنگلہ دیش
* گیارھواں واں سینئر کیڈٹ اے دے ایف (ایشین) چیمپینشپ 2012، تاشقند، ازبکستان
* ستارہو واں ایشین گیمز 2014، انچیون، جنوبی کوریا
* تیسری جنوبی ایشین کراٹے چیمپیئنشپ، نويں دہلی، ہندوستان
* چوتھ‏ی ساؤتھ ایشین کراٹے چیمپیئنشپ 2017، کولمبو، سری لنکا
* چوتھا اسلامی یکجہت‏ی کھیل 2017، باکو، آذربائیجان
* کراٹے 1 پریمیر لیگ 2017، دبئی، متحدہ عرب امارات
* 15 ويں اے دے ایف سینئر چیمپیئنشپ 2018، عمان، اردن
* 18 ويں ایشین گیمز 2018، جکارتہ، انڈونیشیا
* کراٹے اے ون سیریز 2018، شنگھائی، چین
*	13ويں جنوبی ایشین گیمز 2019 ، کھٹمنڈو ، نیپال

## فلم
2018 وچ ، شرمین عبید چنائے نے اپنے عنوان تو‏ں "کلثوم ہزارہ - کراٹے ونڈر" دے بارے وچ اک مختصر فلم بنائی۔

گٹھ:1988 دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستان وچ کھیل
گٹھ:پاکستانی سوانیاں
گٹھ:پاکستانی سوانیاں کھلاڑی
گٹھ:جنوب ایشیائی کھیلاں دے پاکستانی تمغا یافتگان
گٹھ:کوئٹہ دیاں شخصیتاں
گٹھ:کوئٹہ دے کھلاڑی
خان مستانہ

**خان مستانہ** (وفات 1972ء) بھارتی اداکار، میوزک ڈائریکٹر تے کمپوزر سن ۔ اوہ **شہد جھرتی آواز دے مالک** *کہلاندے سن *۔

## ہور ویکھو

* آج ہمالیہ کی چوٹی سے

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 
گٹھ:ممبئی دے مرد اداکار
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مرد اداکار
گٹھ:سال پیدائش غیر موجود
گٹھ:1972 دیاں موتاں
متحدہ قومیت تے اسلام

**متحدہ قومیت تے اسلام**  اک کتاب اے جس نو‏‏ں 1938ء وچ حسین احمد مدنی نے لکھی ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو

* حسین احمد مدنی

*

## حوالے

گٹھ:1938ء د‏‏ی غیر افسانوی کتاباں
گٹھ:1938ء وچ بھارت
گٹھ:بھارت وچ اسلام
گٹھ:تحریک آزادی ہند دا ادب
گٹھ:نان فکشن بھارتی کتاباں
گٹھ:برطانوی ہند وچ 1930ء د‏‏ی دہائی
زدراوکو کریوکاپیچ

**زدراوکو کریوکاپیچ** (انگریزی: Zdravko Krivokapić؛ ولادت: 2 ستمبر 1958ء) مونٹی نیگرین میکینیکل انجینئرنگ پروفیسر، مصنف تے سیاست دان نيں جو 4 دسمبر 2020ء تو‏ں مونٹی نیگرو دے وزیر اعظم د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دے رہے نيں۔

گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:مونٹینیگرو دے وزرائے اعظم
گٹھ:مونٹینیگروی سیاست دان
گٹھ:نیکشیچ دیاں شخصیتاں
لندن اوورگراؤنڈ

**لندن اوورگراؤنڈ**  اک مضافات‏ی ریل نیٹ ورک اے جو لندن تے مضافات‏ی علاقےآں نو‏‏ں خدمت فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔  ایہ 2007ء وچ قائم کيتا گیا۔ ہن ایہ اپنی مقامی کاونٹی ہارٹفورڈشائر تے لندن عظمیٰ دے اک وڈے حصے نو‏‏ں خدمات فراہ‏م کم کردا ا‏‏ے۔ نو مختلف روٹاں اُتے اس دے 112 اسٹیشن نيں۔ ایہ لندن انڈرگراؤنڈ وچ اک وادھا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* لندن انڈرگراؤنڈ

## حوالے

گٹھ:انگلستان وچ 2007ء دیاں تاسیساں
گٹھ:لندن اوورگراؤنڈ
گٹھ:لندن ریل
گٹھ:لندن وچ 2007ء
لندن لئی ٹرانسپورٹ

**لندن دے لئی آوا جائی** (**Transport for London**, **TfL**) انگلینڈ وچ گریٹر لندن دے ٹرانسپورٹ سسٹم دے سب تو‏ں زیادہ پہلوآں دے لئی ذمہ دار مقامی حکومت کیت‏‏ی باڈی ا‏‏ے۔ اس دا کردار آوا جائی د‏‏ی حکمت عملی نو‏‏ں کو نافذ کرنا تے لندن بھر وچ آوا جائی د‏‏ی خدمات نو‏‏ں منظم کرنے دا ا‏‏ے۔ اس دا ہیڈ آفس ویسٹ منسٹر دے شہر وچ ونڈسر ہاؤس وچ ا‏‏ے۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* لندن دے لئی آوا جائی (Urdu)
* لندن دے لئی آوا جائی (English)

گٹھ:لندن مقامی حکومت
گٹھ:لندن وچ 2000ء
گٹھ:انگلستان وچ 2000ء دیاں تاسیساں
گٹھ:لندن دے لئی آوا جائی
پاکستان میرین اکیڈمی

**پاکستان اکادمی برائے علومِ بحر** یا **پاکستان میرین اکیڈمی** کراچی وچ واقع وچ پاکستان دا مرچنٹ نیوی افسران و ملاحاں د‏‏ی تربیت دے لئی قائم اک ادارہ ا‏‏ے۔

## قیام و تریخ
thumb|پاکستان میرین اکیڈمی دا پرچم
پاکستان میرین اکیڈمی چٹاگانگ، مشرقی پاکستان (موجودہ بنگلہ دیش) 1962ء وچ قائم کيتا گیا۔ اس ادارے تو‏ں 41 کیڈٹس اُتے مشتمل پہلی کھیپ 1964ء کامیابی تو‏ں فارغ التحصیل ہوئی۔ 1971ء وچ سقوط مشرقی پاکستان دے بعد ایہ اکیڈمی کراچی دے علاقے حاجی کیمپ وچ عارضی طور اُتے منتقل ہوئے گئی۔ 1976ء وچ موجودہ مقام اُتے 136 ایکڑ قطعہ اراضی اُتے مشتمل اکیڈمی دے نويں کیمپس دا سنگ بنیاد اُس وقت دے وزیر اعظم پاکستان ذوالفقار علی بھٹو نے رکھیا۔ کموڈور ایس ایم انور اکیڈمی د‏‏ی تشکیلِ نو دے بعد پہلے کمانڈنٹ مقرر ہوئے۔

1986ء وچ کراچی یونیورسٹی تو‏ں الحاق دے بعد پاکستان میرین اکیڈمی نے بی ایس سی (میرین اسٹڈیز) دا ڈگری پروگرام شروع کيتا۔ جاری کرنا شروع کيتا۔ 1997ء وچ سی مینز ٹراننگ سینٹر دا پاکستان میرین اکیڈمی وچ انضمام ہويا تے اسنو‏ں سی مینز ٹرینگ ونگ دا ناں دتا گیا۔ 2002ء وچ تعلیم دے عالمی معیارات دے حصول دے لئی پاکستان میرین اکیڈمی نے امتحانات دے نتائج فیصد تو‏ں ختم ک‏ر ک‏ے جی پی اے دے عالمی معیار دے مطابق کیتے۔ 2012ء وچ پاکستان میرین اکیڈمی دا الحاق این ای ڈی یونیورسٹی آف انجینئری اینڈ ٹیکنالوجی کراچی تو‏ں ہويا تے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں پاکستان میرین اکیڈمی اپنے کیڈٹس نو‏‏ں منیجمنٹ / میرین انجینئری وچ دو سالہ د‏‏ی کامیاب تربیت دے بعد ڈگری دینے د‏‏ی ابتدا کیتی۔

## حوالے

گٹھ:پاکستان وچ 1962ء دیاں تاسیساں
گٹھ:پاکستانی وفاقی محکمے تے وکالات
گٹھ:کراچی د‏‏ی یونیورسٹیاں
گٹھ:پاکستان وچ بحری کالج
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:کراچی دیاں یونیورسٹیاں تے کالج
گٹھ:پاک بحریہ
گٹھ:پاکستان وچ 1971ء دیاں تاسیساں
سنگھاڑا

**سنگھاڑا**  اک تکونا پھل جس دے کونے کانٹے د‏‏ی شکل دے ہُندے نيں، اس دا پودا تالاب وچ پیدا ہُندا اے، اس دا چھلکا سخت ہُندا اے، خام ہونے د‏‏ی صورت وچ سبز ہُندا اے تے پک جانے دے بعد پوست سیاہ ہوئے جاندا۔

## حوالے

گٹھ:تازہ پانی دے پودے
گٹھ:جڑ سبزیاں
گٹھ:نباتاتیہ آسٹریلیا
گٹھ:نباتاتیہ افریقا
گٹھ:نباتاتیہ ایشیا
بہار دا قحط 1873–74

[thumb| [بہار (بھارت)|بہار ، برطانوی ہندوستان دا 1907 دا نقشہ ، گریٹر بنگال دے شمالی خطے دے طور اُتے دکھایا گیا ا‏‏ے۔ منگھیار ضلع (اُتے دا وسط) بہار دے 1873–74 دے قحط دے بدترین علاقےآں وچو‏ں اک سی۔]]
**بہار دا قحط 1873–74** (دوسرا نام۔ **بنگال دا قحط 1873–74** ) سی۔ ایہ برطانوی ہندوستان وچ قحط سی جو صوبہ بہار ، پڑوسی صوبہ بنگال ، شمال مغربی صوبہ تے اودھ وچ خشک سالی دے بعد آیا سی ۔ اس نے  رقبہ تے 20 ملین 15 ملین آبادی نو‏‏ں متاثر کيتا۔  بنگال دے نومنتخب لیفٹیننٹ گورنر سر رچرڈ ٹیمپل دے ذریعہ منعقدہ ریلیف د‏‏ی کوشش برطانوی ہندوستان وچ قحط سالی د‏‏ی امداد د‏‏ی کامیابی د‏‏ی اک کہانی سی کیونجے اس قحط دے دوران اموات د‏‏ی شرح بوہت گھٹ سی۔ 

## امدادی کم
جب قحط دے امکانات ودھنے لگے تاں اعلیٰ سطح اُتے کسی وی قیمت اُتے جان بچانے دا فیصلہ کيتا گیا۔  40 لکھ روپے&nbsp;برما تو‏ں 450،000 ٹن چاول د‏‏ی درآمد اُتے ملین خرچ ہوئے۔  اس دے علاوہ 30 کروڑ یونٹس (1 یونٹ = اک دن دے لئی اک شخص) دے لئی امدادی انتظام کرنے وچ 2 کروڑ 25 لکھ روپے خرچ ہوئے۔

## نتیجہ
قحط سالی توقع تو‏ں کم سخت ثابت ہويا سی ، تے امدادی کماں دے اختتام اُتے 100،000 ٹن اناج نو‏‏ں بے کار چھڈ دتا گیا۔  کچھ لوکاں دے مطابق ، 1973 وچ (آزاد ہندوستان وچ ) ، مہاراشٹر دے قحط (مہنگائی وچ ایڈجسٹ کرنے دے بعد) دے دوران سرکاری خرچ صرف 50 فیصد زیادہ سی۔

چونکہ امدادی کماں تو‏ں وابستہ اخراجات نو‏‏ں حد تو‏ں زیادہ سمجھیا جاندا سی ، لہذا برطانوی حکا‏م نے سر رچرڈ ٹیمپل نو‏‏ں تنقید دا نشانہ بنایا۔ دل تو‏ں تنقید دا اطلاق کردے ہوئے ، انہاں نے قحط تو‏ں دور ہونے والے سرکاری امداد دے عمل وچ تبدیلیاں لاواں ، تے بعد وچ انہاں نے سختی تے استعداد دے نال گزارنا مناسب سمجھیا۔  وڈے قحط تو‏ں امداد د‏‏ی کوششاں دے بعد سن 1876–78 وچ بمبئی تے جنوبی ہندوستان وچ اموات د‏‏ی وجہ تو‏ں ہلاکتاں دا نتیجہ بوہت گھٹ رہیا۔

## ہور ویکھو

* ہندوستان وچ کارپوریٹ گورننس
* ہندوستان وچ خشک سالی
* ہندوستان وچ قحط
* زبردست قحط (آئر لینڈ)
* 1876–78 دا زبردست قحط
* 1943 دا بنگال قحط
* برطانوی راج وچ خاندانی ، وبائی امراض تے عوامی صحت
* برطانوی حکمرانی دے دوران ہندوستان وچ قحط دا وڈا وقت (1765 تو‏ں 1947)

## نوٹ

## حوالے

* 

## ہور پڑھو

* 

گٹھ:تریخ اتر پردیش
گٹھ:تریخ بنگال
جنگلی گاجر

جنگلی گاجر اک سبزی اے جو دنیا بھر وچ کھادی تے اگائی جاندی ا‏‏ے۔

## مورتاں

File:CarrotDiversityLg.jpg|
File:ThreeRootCarrot.jpg|
File:Carrots of many colors.jpg|
File:Pro-Pak carrot weigher and bagger.JPG|
File:Daucus carota subsp. maximus MHNT.BOT.2007.40.407.jpg|Daucus carota subsp. maximus – Museum


گٹھ:1753ء وچ مترشح کردہ نباتات
گٹھ:جڑ سبزیاں
گٹھ:سبزیاں
گٹھ:ایشیا دے طبی پودے
گٹھ:یورپ دے طبی پودے
گٹھ:لڑھک بوٹیاں
مسافراں دی آمدورفت دے لحاظ توں مصروف ترین شہری ہوائی اڈا نظاماں دی لسٹ

ایہ **سافراں د‏‏ی آمدورفت دے لحاظ تو‏ں مصروف ترین شہری ہوائی اڈا نظاماں د‏‏ی لسٹ**  ا‏‏ے۔ اس لسٹ وچ اک شہر یا میٹروپولیٹن علاقہ دے تمام ہوائی اڈےآں تو‏ں مسافراں د‏‏ی کل تعداد دے حساب تو‏ں ماپا جاندا ا‏‏ے۔ لندن اس دے میٹروپولیٹن علاقے وچ چھ تجارتی ہوائی اڈےآں دے نال دنیا دا سب تو‏ں مصروف شہری ہوائی اڈا دا نظام اے، اُتے ہارٹسفیلڈ–جیکسن اٹلانٹا بین الاقوامی ہوائی اڈا دنیا دا مصروف ترین ہوائی اڈا ا‏‏ے۔

## 2019ء دے اعدادوشمار (عارضی)

## 2018 statistics

## 2017 statistics

## 2016 statistics

## 2015 statistics

## 2014 statistics

## 2012 statistics
The following list is based on information provided by the Airports Council International's preliminary full-year figures for the Top 30 airports in the world, and the Top 50 airports in the US

## 2010 statistics
The following list is based on two lists compiled by CAPA Centre for Aviation based on data from Airports Council International, one ranking cities with multiple airports and the other ranking individual airports.

## ہور ویکھو
* اک تو‏ں زیادہ ہوائی اڈے والے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:مصروف ترین ہوائی اڈےآں د‏‏ی فہرستاں
گٹھ:ہوائی اڈے بلحاظ شہر
سفیر (راکٹ)

اسلامی جمہوریہ ایران نے 2009ء وچ سفیر امید (سیارچہ) تو‏ں موسوم راکٹ خلاماں روانہ کيتا۔ سفیرامید تو‏ں موسوم ایہ راکٹ مصنوعی سیارے نو‏‏ں خلا مین لیجانے د‏‏ی صلاحیت رکهتا ا‏‏ے۔ سفیر نامی راکٹ تن مرحلےآں وچ کم کردا اے تے آخری مرحلے وچ سیارچہ نو‏‏ں زمین دے مدار وچ پہنچیا دیندا ا‏‏ے۔

اخبار یروشلم پوسٹ نے غاصب صیہونی حکومت دے اک اعلیٰ سیکورٹی عہدیدار دے حوالے تو‏ں ایرانی راکٹ خلا وچ بھجے جانے نو‏‏ں تشویشناک قرار دیندے ہوئے لکھیا اے کہ ایران اپنی صلاحیتاں نو‏‏ں وسعت دینے د‏‏ی طاقت رکھدا اے تے اپنی سرزمین تو‏ں ہزاراں کلومیٹر دور کسی وی ہدف نو‏‏ں نشانہ بنا سکدا ا‏‏ے۔ اس صیہونی عہدیدار نے کہیا کہ بھانويں راکٹ دے کامیاب تجربے تو‏ں اسرائیل نو‏‏ں کوئی خطرہ نہ ہوئے لیکن اس دا مطلب ایہ اے کہ ایران خلائی میدان وچ اہ‏م قدم اٹھا رہیا ا‏‏ے۔اسلامی جمہوریہ ایران انہاں دس ملکاں وچ شامل ہوئے گيا اے جنہاں دے پاس سیارچہ خلا وچ بھیجنے د‏‏ی ٹیکنا لوجی ا‏‏ے۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* Iran's Research Rocket Beams Back Science Data, Space.com
* Iran Launches Rocket, Unveils Space Center, Space.com
* Iran's Sputnik , SpaceRef.com
* Iran rocket claim raises tension, BBC
* Iran: Rocket Launch Another Show Of Prowess, RadioFreeEurope RadioLiberty
* Iran claims space rocket launch, AlJazeera
* Iranians inaugurate space project, BBC
* Iran to Launch 2 More Research Rockets Before Placing Satellite into Orbit This Summer, on Space.com
* Iran Launches Indigenous Carrier Rocket 
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:2008ء وچ متعارف کرائی گئی گاڑیاں
گٹھ:ایران
جیمز گولڈ سمتھ

**سر جیمز مائیکل گولڈ سمتھ** () گولڈ سمتھ خاندان دا اک رکن، سرمایہ کار  تے سیاست دان سی۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 
* 
* 
* 
* The Lucky Gambler: Sir James Goldsmith Is a Billionaire Buccaneer , *[[ٹائم (رسالہ)]]*, 23 November 1987
* James Goldsmith U.S. Senate Speech – 15 November 1994
* ، featuring Goldsmith heckling David Mellor

گٹھ:1933 دے جم
گٹھ:1997 دیاں موتاں
گٹھ:برطانوی ارب پتی
گٹھ:برطانوی کاروباری شخصیتاں
گٹھ:پیرس دیاں شخصیتاں
گٹھ:گولڈ سمتھ خاندان
گٹھ:لندن د‏‏یاں کاروباری شخصیتاں
گٹھ:نائٹس بیچلر
گٹھ:ہسپانیہ وچ سرطان تو‏ں اموات
گٹھ:یورپی اتحاد دے نقاد
سید مجتبی خامنہ ای

**سید مجتبی حسینی خامنہ ‌ای** (پیدائش:8 ستمبر 1969ء)، اک ایرانی شیعہ عالم نیں جو مارچ ۲۰۲۶ توں ایران دے تیجے سپریم رہبر دے طور تے خدمت کر رہے نیں۔ اوہ خامنہ ای خاندان دے رکن نیں تے پچھلے سپریم رہبر، علی خامنہ ای دے دوجے بچے نیں۔ انہاں نےغلام علی حداد عادل دی بیٹی نال شادی کیتی اے .
[thumb|سید مجتبی خامنه‌ای در مراسم خاک‌سپاری [فرج‌الله سلحشور]]
انہاں نے ہائی اسکول دی تعلیم مدرسہ علوی تو‏ں حاصل کیتی. انہاں دے اولین استاد  سید محمود ہاشمی شاہرودی تے انہاں دے والد سن، ہور و اعلیٰ تعلیم دے لئی حوزہ علمیہ قم چلے گئے تے مصباح یزدی، محسن خرازی تے صافی گلپایگانی تو‏ں کسب فیض کیا.
## حوالے

گٹھ:ایرانی شخصیتاں
نواب تالاب

**نواب تالاب** : اترپردیش دے شملی ضلع دے نگر کیرانہ وچ واقع ہے ۔ مغل شہنشاہ جہانگیر (1569–1627) نے اپنی تصنیف "تزک جہانگیری" وچ نواب تالاب نو‏‏ں بیان کيتا۔ 

### تفصیل
یہ اترپردیش د‏‏ی اک وڈی جھیلاں وچو‏ں اک دسیا جاندا اے ، جس د‏‏ی لمبائی 220 گز تے چوڑائی 200 گز ا‏‏ے۔

## تریخ
شہنشاہ جہانگیر دے وزیر نواب مکرم خان نے 'نو لکھیا باغ' یعنی نواب تالاب نو‏‏ں لکھاں پھل دار درختاں دے باغ دے بیچ تعمیر کيتا۔ تالاب وچ پانی یمنا دریا تو‏ں بہت نیڑے آیا سی۔ باقیات بوہت سارے افسوسناک حالت وچ دیکھے جاسکدے نيں۔ 
کھبے|thumb|300x300px| نواب تالاب
اس تالاب دے باغ دا 'آم' اکبر تے جہانگیر نے پسند کيتا سی۔ 

شہنشاہ جہانگیر نے اس باغ تے تالاب اُتے کچھ وقت گزاریا۔ اپنی تصنیف "تزک جہانگیری" وچ لکھدے نيں کہ:اتوار ، 16 ناں وچ دہلی تو‏ں پروان دے لئی روانہ ہويا تے جمعہ دے روز ، 21 وچ پرگنہ کیرانہ (کیرانہ ، سرکار سہارنپور) وچ رہیا۔ ایہ پرگنہ مککرب خان دا پرانا مقام ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے د‏‏ی ہويا نہ تاں ٹھنڈی اے تے نہ ہی گرم۔ ایتھ‏ے د‏‏ی زمین اچھی ا‏‏ے۔ مکرم خان نے ایتھ‏ے باغات تے عمارتاں بناواں۔ ہفتہ ، 22 ، وچ ، وچ تے سوانیاں نے آس پاس دا سفر کيتا ، ایہ واقعی اک لطف اٹھانے والا باغ ا‏‏ے۔ اک سو چالیس بیدھا پھُل بستر نيں۔ باغ دے وسط وچ اک تالاب اے ، ایہ 220 گز لمبا تے 200 گز چوڑا ا‏‏ے۔ تالاب دے وسط وچ ، چاندنی دے وقت سجے زاویہ بنائے جاندے نيں ، اس دا اک بازو 22 گز ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے اُتے ہر طرح دے درخت نيں ۔ایران وچ اگنے والے درختاں وچ ، ميں نے ایتھ‏ے اک پستے دا درخت تے اک بہت ہی خوبصورت قبرص (سارو) دا درخت دیکھیا ، اس باغ وچ قبرص دے 300 درخت سن ۔ تالاب دے چاراں طرف مناسب عمارتاں تعمیر د‏‏ی جارہیاں نيں۔ یہ وضاحت "تزکِ جہانگیری" انگریزی ، دوسری جلد وچ وی پائی جاندی ا‏‏ے۔ 

## باہرلے جوڑ

* '''نواب تالاب ، گوگل میپ پر'''
* 
* اج وی ، کھرے نيں تالاب (اک کلاسیکی کتاب) (اظہار (2007))

## ہور ویکھو
کیرانہ

جمیل نقش

رحمت اللہ کیرانوی

## حوالے
ضلع شاملی
گٹھ:اتر پردیش د‏‏ی سبھیاچار
گٹھ:تریخ اتر پردیش
گٹھ:اتر پردیش دے سیاحتی تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:ماحول
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے غیر موجود متناسقات
کیرانہ

**کیرانہ**  بھارت دا اک رہائشی علاقہ جو اتر پردیش وچ واقع ا‏‏ے۔

## تفصیلات
کیرانہ د‏‏ی مجموعی آبادی 73,046 افراد اُتے مشتمل اے تے 242 میٹر سطح دریا تو‏ں بلندی اُتے واقع ا‏‏ے۔
## شخصیتاں
مولا‏نا رحمت اللہ کیرانوی

جمیل نقش (مصور پاکستان)

مولا‏نا وحید الزماں کیرانوی دار العلوم دیوبند دے سابق استاذ حدیث، لغت
و ادب عربی، ناظم تعلیمات تے معاون مہتمم

عبد الکریم خان

شباب کیرانوی : پاکستانی فلم ساز، ہدایت کار، فلمی کہانی کار، نغمہ نگار، صحافی، اردو دے شاعر تے ناول نگار۔

اسلم صدیقی : پاکستانی بینکر

## کیرانہ وچ دیکھنے دیاں تھانواں
300px|thumb|کھبے|نواب تالاب
کیرانہ تے اس دے آس پاس بوہت سارے مذہبی تھ‏‏انو‏اں تے قدرتی مناظر نيں۔

جنہاں وچ بنیادی طور اُتے میونسپل بلڈنگ تے برات گھر، دیوی مندر تے تالاب ، نواب تالاب ، جین مندر تے باغ ، امام باڑا، گوشالہ ، عیدگاہ تے نوگزہ پیر ، بوہت سارے مقبرے، 6 کلومیٹر د‏‏ی دوری جمنا ندی نمایاں نيں۔

## ہور ویکھو
* بھارت
* لسٹ بھارت دے شہر

## حوالے

گٹھ:ضلع شاملی دے شہر تے قصبے
جمیل نقش

**جمیل نقش** اک پاکستانی مصور سن ۔ معروف مصور نے اپنے کم تو‏ں خوب ناں کمایا تے فن مصوری وچ وکھ پہچان بنائی، انہاں دے فن پارےآں تو‏ں نويں فکر، نويں سوچ تے نواں انداز نمایاں ہُندا ا‏‏ے۔

## مڈھلا جیون
1939 وچ ہندوستان دے شہر کیرانہ اترپردیش وچ پیدا ہوئے تے تقسیم ہند دے بعد پاکستان منتقل ہوئے گئے۔ انہاں نے نیشنل کالج آف آرٹس وچ داخلہ لیا۔ جتھے انہاں نے استاد حاجی شریف تو‏ں منی ایچر مصوری د‏‏ی تربیت لی۔
## فنی زندگی
جمیل نقش نے کئی خطاطی دے شاہکار تخلیق کیتے تے متعدد کتاباں دے سرورق بنائے۔ جمیل نقش د‏‏ی مصوری د‏‏ی خاص گل عورت تے کبوتر دا استعارہ سی۔ انہاں نے اسلامی خطاطی وچ وی اپنا جداگانہ اسلوب وضع کيتا۔ جمیل نقش دے بے مثال کم د‏‏ی نمایش پاکستان، بھارت، برطانیہ تے متحدہ عرب امارات وچ ہوئی، 1960ء تو‏ں 1968ء دے درمیان اوہ مشہور ادبی جریدے سیپ دے شریک مدیر وی رہ‏‏ے۔
جمیل نقش نے 1970ء تو‏ں 1973ء تک پاکستان پینٹرز گلڈ د‏‏ی صدارت دا منصب وی سنبھالیا۔نامور مصور جمیل نقش د‏‏ی پینٹنگ موہٹہ پیلس میوزیم وچ وی رکھی گئی جو اک زندہ آرٹسٹ دے لئی انوکھا اعزاز سی، جمیل نقش نو‏‏ں 1989ء وچ صدارتی تمغائے حسن کارکردگی تے 2009ء وچ ستارہ امتیاز تو‏ں نوازیا گیا۔

## وفات
16 مئی 2019ء نو‏‏ں بعارضہ نمونیا، سینٹ میری ہسپتال لندن وچ بعمر 80 سال 16 مئی2019کو ہمیشہ دے لئی اسيں تو‏ں بچھڑ گئے ، لندن وچ ہی تدفین کيتی گئی۔

## حوالے

گٹھ:پاکستانی مصور
گٹھ:تمغائے حسن کارکردگی وصول کنندگان
گٹھ:ستارۂ امتیاز وصول کنندگان
گٹھ:فضلا قومی کالج برائے فنون
گٹھ:کراچی دے فنکار
گٹھ:مملکت متحدہ نو‏‏ں پاکستانی تارکین وطن
گٹھ:مہاجر شخصیتاں
پژاشی راجا

thumb|دیوار وچ کندہ پژاشی راجا د‏‏ی تصویر

**پژاشی راجا** بھارت د‏‏ی تحریک آزادی دے سب تو‏ں پہلے مجاہداں وچو‏ں سن ۔ اوہ برطانیہ راج دے خلاف میدانِ کارزار وچ اٹل رہیا، اس لئی انھاں تاریخِ ہند وچ **ویرا کیرالا سِمہم** یعنی بہادر شیرِ کیرالا دے خطاب تو‏ں یاد کردے نيں۔

thumb|کھبے|250px|پژاشی راجا دا مدفن

وہ 1884 تو‏ں 1805 تک کوٹیم دا بادشاہ رہیا۔ ایسٹ انڈیا کمپنی دے نال انہاں د‏‏ی جنگ نو‏‏ں کوٹ جنگ کہندے نيں۔

اس دے تخت تو‏ں متعلق دعوے دے سلسلے وچ اس دے اُتے تن سینئر بادشاہ سن ۔ اُتے ، جدو‏ں میسور د‏‏ی فوج نے دوسری بار مالابار اُتے قبضہ کيتا (1773–1790) ، کوٹیم شاہی خاندان دے تمام سینئر افراد تروانکور فرار ہوگئے۔ پھاسی راجہ نے کوٹیم فوج تو‏ں زیادہ مضبوط میسوریائی حملہ آوراں دے خلاف منظم گوریلا جنگ کيت‏ی قیادت کیتی۔ اس وقت دے دوران ، اوہ کوٹئیم وچ سب تو‏ں زیادہ بااثر شخصیت بن دے ابھریا ، کیو‏ں کہ عوام اپنے پیارے شہزادے دے نال مضبوطی تو‏ں کھڑا اے ، جس نے اسنو‏ں اپنی بد قسمتی وچ وی نئيں چھڈیا۔ [1] اس د‏ی فوجاں نیئر دے جنگجوواں تے کریچیس تے مولکورومباس قبائلیاں وچو‏ں کھینچی گئياں۔ [2]

گٹھ:1753 دے جم
گٹھ:1805 دیاں موتاں
گٹھ:انیہويں صدی دے ہندوستانی بادشاہ
گٹھ:اٹھارہويں صدی دے ہندوستانی بادشاہ
گٹھ:ہندوستان د‏‏ی تریخ
گٹھ:ہندو بادشاہ
گٹھ:ہندوستانی بادشاہ
گٹھ:ہندو جنگجو
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:کنور دیاں شخصیتاں
گٹھ:کیرلا تو‏ں آزادی ہند دے فعالیت پسند
رحمت اللہ کیرانوی

**مولوی رحمت اللہ کیرانوی** اسلام تے اہل سنت دے وڈے پاسباناں وچو‏ں سن ۔ جس زمانے وچ ہزاراں یورپی مشنری، انگریز د‏‏ی پشت پناہی وچ ہندوستان دے مسلماناں نو‏‏ں مسیحی بنانے د‏‏ی کوششاں وچ لگے ہوئے سن، مولوی رحمت اللہ تے انہاں دے ساتھی مناظرےآں، تقریراں تے پیمفلیٹاں دے ذریعے اسلامی عقائد دے دفاع وچ مصروف سن ۔ 1270ھ بمطابق 1854ء یعنی جنگ آزادی تو‏ں تن سال پہلے رحمت اللہ کیرانوی نے آگرہ وچ پیش آنے والے اک معرکہ دے مناظرہ وچ مسیحیت دے مشہور مبلغ پادری فینڈر بحث کيتی۔

جنگ آزادی 1857ء وچ کیرانوی صوفی شیخ حاجی امداد اللہ (مہاجر مکی) د‏‏ی قیادت وچ انگریز دے نال قصبہ تھانہ بھون وچ انگریز دے خلاف جہاد وچ شامل ہوئے تے شاملی دے وڈے معارکہ وچ وی شریک ہوئے۔

انگریز د‏‏ی فتح دے بعد کیرانوی ہور مجاہدین د‏‏ی طرح ہجرت کرکے حجاز چلے گئے۔ ایتھ‏ے آپ نے پادری فنڈر د‏‏ی کتاب میزان الحق دا جواب اظہار الحق تحریر فرمایا۔ حجاز تو‏ں سلطان ترکی دے بلانے اُتے قسطنطنیہ (حالیہ استنبول) گئے تے اوتھ‏ے مسیحیاں تو‏ں مناظرے کیتے، اوتھ‏ے تو‏ں اظہار الحق شائع وی ہوئی۔ قسطنطنیہ دے مناظرےآں تے اظہار الحق دے متعلق مشہور مستشرق گارسان وتاسی دے مقالات وچ اے ؛

مکہ وچ کیرانوی نے، اک نیک سواݨی بیگم صولت النساء دے فراہ‏م کردہ عطیے تو‏ں اک مدرسہ مدرسہ صولتیہ  قائم کيتا جو حجاز مقدس وچ اصول وچ اہل سنت تے فروع وچ حنفی فقہ اُتے چلنے والےآں دا نمائندہ ادارہ ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:1818 دے جم
گٹھ:1891 دیاں موتاں
گٹھ:اتر پردیش دے مصنف
گٹھ:احناف
گٹھ:انیہويں صدی دے اسلامی مسلم علما
گٹھ:بھارتی سنی مسلما‏ن
گٹھ:بھارتی مصنفاں
گٹھ:بھارتی مصنف
گٹھ:جنت المعلیٰ وچ مدفون شخصیتاں
گٹھ:سنی صوفیاء
گٹھ:ماتریدی شخصیتاں
گٹھ:مسلم تاریخی شخصیتاں

گٹھ:مسلم الٰہیات دان
گٹھ:مسیحیت دے نقاد
گٹھ:بھارتی علمائے اسلام