open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
مہا بھارت

**مہابھارت** (سنسکرت: Mahābhārata,آئی پی اے: [məɦaːˈbʱaːrət̪ə]) پرانے بھارت دے دو مہان سنسکرت نظمیہ کتاباں وچوں اک ہے۔ دوجی کتاب ہے - رامائن۔ ایہہ بھارت دی مذہبی ، پرانا ، تریخی اتے فلسفہ کتاب ہے۔ ایہہ دنیا دی سبھ توں لمی نظم ہے اتے اسنوں پنچم وید منیا جاندا ہے۔ اس وچّ لگبھگ 1,10,000 شلوک ہن، جو یونانی  شاعر ہومر دے الیئڈ اتے اوڈیسی دوناں دے جوڑ نالوں وی اس دا آکار دس گنا۔ رامائن نالوں ایہہ چار گنا وڈا ہے۔

مہا بھارت پرانے ہندستان دی سنسکرت چ لکھی ہوئ وڈی نظم اے۔ اے نظم ھندو مت تے ھندو تاریخ دا انگ اے۔ بندے تے سماج وشکار جوڑ نوں دسیا گیا اے
اس نظم دے ناں دا مطلب اے *بھارت ٹبر دی وڈی کہانی*۔

ویاسہ نوں اس نظم دا لکھاری سمجیا جاندا اے۔ بر اینوں پڑہ کے لگدا اے جے اے نظم 28 توں 24 صدیاں پیلے لکھی گئ۔

ایدے وچ اک لکھ دے نیڑے شعر ، لکھائ دے ٹوٹے تس کل 18 لکھ شبد/لفظ نیں۔ تے اسطرح اے جگ دیاں وڈیاں نظماں چ آندی اے۔
## حوالے

گٹھ:سنسکرت ساہت
گٹھ:مہابھارت
گٹھ:ہندو دھرم
گٹھ:ہندو مذہبی کتاباں
مہالا

ایسی پیلی جتھے ہل پھیر دتا گیا ہووے اونہوں مہالا کیندے نے۔
مہدی سوڈانی

مہدی سودانی محمد احمد بن سید عبداللہ (12 اگست 1845ء- 22 جون 188ء) سوڈان دی اک معروف شخصیت نیں جنہاں نوں ملک چ تحریک اسلامی دا بانی تسلیم کیتا جاندا اے ۔ اوہ انگریزاں تے مصریاں دے خلاف جہاد تے اسلامی شریعت دے نفاذ دی وجہ توں دنیا بھر چ مشہور ہوئے ۔

## ابتدائی زندگی

مصر چ آل محمد علی دے بانی حکمران محمد علی پاشا نے 1820ء چ نوبیہ تے اگلے سال سنار فتح کرلئے تے سوڈان تے مصری تسلط ہولی ہولی ودھ دا رہیا ایتھوں تک کہ 1870ء استوائیہ یعنی سوڈان دا انتہائی جنوبی حصہ وی مصری سلطنت چ شامل ہوگئیا ۔ مصری حکومت نے سوڈانی باشندیاں نال چنگا سلوگ نئیں کیتا جسدا سوڈانیاں چ بڑا شدید ردعمل ہوئیا تے 1883ء چ سوڈانی لوکاں نے اک درویش صفت انسان محمد احمد دی رہنائی چ بغاوت دا علم بلند کیتا ۔ایہو ای محمد احمد مہدی سوڈانی دے ناں نال مشہور ہوئے ۔ مہدی سوڈانی دے پیروکار "درویشاں "نیں 2 سال دے اندر اندر سارے سوڈان تے قبضہ کرلئیا ۔ ایہہ اوہ زمانہ سی جدوں مصر تے انگریزاں دا قبضہ ہوچکیا سی ، جنانجہ مصری خکومت نیں بغاوت کچلن لئی اک انگریز فوجی افسر جنرل گورڈن دیاں خدمات حاصل کیتیاں پر جنرل گورڈن نوں اس مقصد چ کامیابی نا ملی تے اوہ ماریا گئیا ، اس طرح خرطوم شہر تے 26 جنوری 1885ء چ درویشاں داقبضہ ہوگئیا ۔ مہدی سوڈانی ہن مصر تے حملے دی تیاری کر رہے سن کہاوہناں دا انتقال ہوگئیا ۔

## شخصیت
 
مہدی سوڈانی تریخ اسلام دی اک ممتاز شخصیت نیں اوہ صرف اک سیاسی آگو تے اک حکومت دے بانی ای نئیں سن بلکہ اک مصلح وی سن ۔ اوہناں نے جامعہ الازہر چ تعلیم کیتی تے کہندے نے کہ ایتھے اینہاں دی ملاقات جمال الدین افغانی نال وی ہوئی ۔ مصر توں واپس آن دے بعد اوہناں تصوف دیاں منزلاں طے کیتیاں ۔ اوہ ساری زندگی سختی نال اسلامی احکام دی پابندی کردے رہے ۔ 1880ء اپنے شیخ دی وفات دے بعد اوہ سلسلہ سمانیہ دے سربراہ بن گئے ۔ اوہناں نے کئی سال دریاۓ نیل دے اک جزیرے آبا چ رہائش رکھی تے ایتھوں ای اپنی تحریک چلائی ۔ ایہہ تحریک 29 جون 1881ء اوس ویلے شروع ہوئی جدون مہدی نے سوڈان دے سرکردہ لوکاں نوں کتاب وسنت دی بالا دستی قائم کرن دی دعوت دتی ۔اوہناں ایہہ گل زور دے کے آکھی کہ لوکاں نوں اس کم لئی جان مال دی قربانی لئی تیار رہنا چاہدا اے تے سارے پیروکار چزیرہ آبا ہجرت کر کے آجان۔ اس دے بعد مصری حکام تے مہدی دے حامیاں وچکار جھڑپاں شروع ہوگئیاں جہڑیاں مہدی دی فتح تے ختم ہوئیاں ۔

مہدی نے کامیابی حاصل کر کے خرطوم دے مقابل دریائے نیل دے مغربی کنارے تے ام درمان نوں اپنا دارالخلافہ بنایا ۔ حکومت سنبھالدے ای اوہناں نے اصلاحات شروع کردتیاں ، نویں سکے ڈھالے گئے ، تے جنہاں لوکاں کولوں پچھلی حکومت نے ناجائز طور تے زمیناں توں بے دخل کردتا سی اوہناں نوں زمیناں واپس کردتیاں گئیاں ۔ مہدی سوڈانی نے اسلامی تعلیمات دے خلاف رسماں ختم کرن دی کوشش کیتی ۔ شراب تے دوجیاں نشہ آور شیواں دا استعمال منوع قرار دتا ، عورتاں نوں پردے چ رہن دی ہدایت کیتی ،شادی ویاہ تے فضول اخراجات توں روکیا گئیا تے داج جہیز تے پابندی لائی گئی ۔
انگریزاں نے مہدی سوڈانی تے اسدے پیروکاراں نوں بدنام کرن دی بڑی کوشش کیتی ، حتی کہ جدوں 1900ء چ سوڈان تے انگریزی تے مصری قبضہ ہون دے بعد اک انگریز سردار لارڈ کچز نے چذبہ انتقام توں مغلوب ہوکے مہدی سوڈانی دی قبر کھدوائی تے اسدیاں ہڈیاں جلائیاں گئیاں ۔ 
مہدی سوڈانی نوں سوڈان دی تحریک بیداری دا پیشرو منیا جاندا اے ۔ ام درمان چ آپ دا مزار اج وی سوڈانی مسلماناں دی جاۓ عقیدت اے ۔

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:تریخی شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:عرب شخصیتاں
گٹھ:افریقہ
گٹھ:حریت پسند
گٹھ:مسلم شخصیتاں
ضلع مہمند

**ضلع مہمند** پاکستان دے صوبا خیبر وچ اک ضلع اے۔ 

گٹھ:خیبر دے ضلعے
میار چوٹی

میار چوٹی پاکستان دے اتلے تھاواں چ قراقرم دے پعاڑاں 6824 میٹر اچا اک پعاڑ اے۔
میتھین

**میتھین** (Methane) کاربن دے اک ایٹم تے ہائیڈروجن دے چار ایٹماں نال بݨیا اک گیسی مرکب اے ۔ایہ قدرتی گیس دا اک اہم جُز اے ۔ ایہدا کیمیائی فارمولا CH4 اے ۔ میتھین الکین کمپاؤنڈاں وچوں سبھ توں سادہ اے ۔ ایہنوں چھپڑ گیس وی کہیا جاندا اے ۔ ایہ ہوا توں ہلکی ہُندی اے ۔ ایہ بہت تھوڑی پاݨی وچ کُعھللدی اے تے الکوہل تے ایتھر وچ کُعھل جاندی اے ۔ 
زمین تے زیادہ بہتات نال پائی جاݨ دی وجہ توں ایہ اک اہم بالݨ یا ایندھݨ اے ۔ ایہ زمین تھلے تے سمندی فرش تھلے ہُندی اے ۔ ایس توں علاوا ایہ فضاء وچ وی موجود اے جیہنوں ایٹموسفیرک میتھین کہیا جاندا اے ۔

گٹھ:گیس دے قنون
گٹھ:گیس
گٹھ:کیمسٹری
میر

میر خلا وچ سويت یونین دا (بعد وچ روس دا) خلائی سٹیشن سی ۔ روسی زبان وچ میر دے دو مطلب نیں دنیا یا امن ۔ میر خلا وچ پہلا مسلسل انسان بردار تحقیقی خلائی سٹیشن سی تے تیجی پیڑھی (3rd genration) دا وی پہلا خلائی سٹیشن سی ۔
میر دا خلا وچ مسلسل انسان برداری دا 8 دن گھٹ 10 سال دا ریکارڈ اے تے بہت سارے ملکاں دے خلاباز اس تے خلائی شٹلاں دے ذریعے آؤندے تے جاندے رہے ،1991ء وچ سویت یونین ٹٹن ویلے وی ایس تے اک سویت خلاباز موجود سی ۔ سب توں ذیادہ 11 واری امریکہ دیاں خلائی شٹلاں ایس تے خلاباز تے دوجا سامان لے کے آئیاں ۔
میر خلا وچ بہت سارے ماڈلاں نوں جوڑ کے بنایا گیا، جیہڑے 1986ء توں 1996ء تک اک اک کرکے خلا وچ بھجے گئے سن ۔

میر نون خلا وچ قازقستان وچ واقع بیکانور خلائی اڈا توں 19 فروری 1986ء وچ 21:28 وجے عالمی وقت دے مطابق خلا وچ بھیجیا گیا ۔ ایہہ خلائی سٹیشن 23 مارچ 2003ء تک خلا وچ رہیا تے فیر ایس نوں مدار چوں کڈھ کے جنوبی بحرالکاہل وچ ڈیگ دتا گیا ۔
میر خلائی سٹیشن دا وزن 124340 کلوگرام سی ۔ ایہہ زمین دوالے اک چکر 89.9 منٹ وچ مکمل کردا سی تے اک دن وچ زمین دے دوالے 16 چکر لاندا سی ۔ ایس نے خلا وچ زمین دے دوالے 3،63،84،70،307 کلومیٹر دا سفر کیتا ۔

## تریخ

میر سویت خلائی سسٹم دی تیجی نسل نال تعلق رکھدا اے ۔ 17 فروری 1976ء نوں سیلئوٹ DOS-17K خلائی سٹیشن نوں مزید بہتر کرن دا فیصلہ کیتا گیا جدکہ1971ء توں لے کے 4 سیلئوٹ خلائی سٹیشن خلا وچ بھیجے جا چکے سن۔
میراج 3

میراج پاکستان، فرانس تے اسرایل دا اک فایٹر جہاز اے-

## متعلقہ لیکھ

## حوالے

گٹھ:جعاز
گٹھ:جہاز
گٹھ:ہوائی جہاز
میراں جانی

**میراں جانی**، ہزارا، پاکستان دے ضلع ایبٹ آباد وچ 9816 فٹ/2980 میٹر اُچی پہاڑی چوٹی اے۔ ایہ ضلع ایبٹ آباد دی سبھ توں اُچی چوٹی اے جیہڑی نتھیاگلی توں تھوڑے فاصلے اُتے واقع اے۔ نتھیاگلی توں تقریبن تن گھینٹھے وچ ایہدی چوٹی اُتے پہنچیا جا سکدا اے۔ مکشپوری ایہدے سامنے اے۔ موسم صاف ہووے تے ایہدی جوٹی توں نانگا پربت وی نظر آؤندا اے۔ ایہدی چوٹی اُتے تھاں تھوڑا اے۔ ایس توں اگے ڈگری بنگلا ول راہ جاندا اے۔ 


File:Road to Nathiagali.JPG|نتھیاگلی تے ایوبیہ نیشنل پارک جان والی سڑک


## ہور دیکھو
* ایوبیہ نیشنل پارک
* نتھیاگلی
* مکشپوری
* ڈونگاگلی - ایوبیہ ڈنڈی

گٹھ:ضلع ایبٹ آباد
گٹھ:ہزارا
گٹھ:ہزارا دا جغرافیا
گٹھ:ہزارا دے پہاڑ
گٹھ:پاکستان دے پہاڑ
میرکاوا ٹینک

میرکاوا اسرائیل دا ٹینک اے۔ اینو مشرق وسطی دا سب توں بہترین ٹینک تصور کیتا جاندا اے۔ اسرائیل نے اینو مختلف جنگاں وچ کامیابی دے نال استعمال کیتااے۔
میریلینڈ

**میریلینڈ** امریکہ دا اک صوبے اے۔

## ناں
**میریلینڈ** دا ںاں برطانیہ دی رانی میری دے ناں توں لیا گیا اے۔

گٹھ:امریکی صوبے
لوئزی الزبتھ وجے لیبرن

**لوئزی الزبتھ وجے لیبرن** (1775-1842) فرانس دی مانتا والی مورت گر سی۔ اس نوں اٹھارویں صدی دی سب توں منی پرمنی مورت گرآکھیا جاندا اے۔ میری نے روکوکو سٹائیل وچ مورتاں بنائیاں۔ فرانس دی رانی تے یورپ دے ہور کئی مشہور لوکاں دیاں اونے مورتاں بنایاں۔

## پہلا جیون
میری 16 اپریل 1755 وچ پیرس فرانس وچ جمی ۔ اسدا پیو وی مورتاں بناندا سی تے اودھے کولوں ای اس نے اے کم سیکھا ۔ اک سکول وچ اوہ پڑھدی وی رہی۔ اوہ بارہ ورے دی سی جدوں اودا پیو مر گیا اوھدی ماں نے ھور ویاہ کر لیا۔ نکی جئی عمر وچ اودیاں مورتاں لوکاں نوں پسند آن لگیاں۔ 1774 وچ اونوں اکیڈمی دا ممبر بنا لیا گیا۔

## میری اینٹیونیٹ
میری 1783 وچ مورتاں تے مجسمے بنان والیاں دی شاہی اکیڈمی دی سنگی بن گئی۔ 1789 وچ اوہ رانی دی درباری مصورہ بن گئی۔ 1775 اگست وچ میری نے لیبرن نال ویاہ کر لیا۔ لی برن مصور تے مورتاں دا کاروبار کردا سی۔ میری نے کافی کافی امیر لوکاں دیں مورتاں بنائیاں تے اینج اودھی شہرت ورسائی دے محل تک وی اپڑ گئی تے اونوں محل بنایا گیا رانی دی مورتاں بنانے لئی۔ رانی اودھے کم توں بہت خوش ہوئی تے میری نے رانی اودے بچیاں تے گھر دے دوجے لوکاں دیاں کئي مورتاں بنایاں۔

## انقلاب فرانس

انقلاب فرانس وچ جدوں شاہی خاندان نوں انقلابیاں نے پھڑ لیا تے میری اپنی دھی جولی نال فرانس توں نس گئی تے اٹلی، آسٹریا تے روس رہی۔ فرانس اوہ نپولین دے ویلے واپس آئی۔ 30 مارچ 1842 نوں میری مرگئی۔

میری نے 860 مورتاں بنایاں۔

## بارلے جوڑ
* 
* لیبرن دے کم، آرٹیکل 
* ناں روپ
* :  
* جیون کعانی 

گٹھ:پینٹر
گٹھ:مصور
میسولینی

thumb|right|
بینیتو امیلکارے آندریا مسولینی [29 جون 1883ء - 28 اپریل 1945] اٹلی دا وزیر اعظم سی جسنے 1922ء توں 1943ء تک راج کیتا ۔ اسنے اٹلی چ فاشسٹ حکومت قائم کیتی تے نیشلزم ، فوجی طاقت تے مرتکز غیر کیمونزم حکومت دے نال نال سخت قنون متعارف کرائے ۔ اکو جہے خیالات دے حامی ہون دی وجہ توں اوہ جرمنی دے آمر ایڈولف ہٹلر دا ساتھی بنیا ۔ نازی جرمنی دے اتحادی دے طور تے مسولینی 1940ء چ دوجی جنگ عظیم چ شامل ہوئیا تے محوری طاقتاں دی شکست دے نتیجے چ 3 سال بعد اتحادی فوجاں اٹلی چ داخل ہوئیاں ۔ اپریل 1945ء چ آسٹریا فرار ہون دی کوشش چ مسولینی پھڑیا گئیا تے کومو جھیل دے کنارے انقلابیاں نے اسنوں پھانسی دے دی ۔

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:تریخی شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
میل

**میل** (Mile)، لمبائی (فاصلہ) ناپݨ دی اک اکائی اے۔ 
جو کہ برطانوی امپیریئل اکائی تے امریکی روایتی اکائی اے۔ جو 5280 فٹ، یا 1760 گز دے برابر لمبائی دیاں پراݨیاں انگلش اکائیاں اُتے مبنی نیں۔ 1959 وچ دولت مشترکہ تے ریاست ہائے متحدہ امریکا اے درمیان اک بین الاقوامی معاہدے دے ذریعے سٹیٹیوٹ میل نوں معیاری بݨایا گیا سی، جدوں ایہنوں باقاعدہ طور تے SI یونٹس دے حساب نال 1609.344 میٹر دے طور اُتے طے کیتا گیا۔

## １ میل، ہوراں اکائیاں وچ
*5280 فٹ
*1760 گز
*1.6093 کلومیٹر
*1609.344 میٹر

## حوالے

گٹھ:ناپ تول
گٹھ:ناپ
گٹھ:لمبائی
گٹھ:لمبائی دیاں اکائیاں
میساچیوسٹس

**میساچیوسٹس** امریکہ دا اک صوبہ اے۔ ایدھے دکھن ول رہوڈز آئلینڈ تے کنکٹیکٹ، لیندے ول نیو یارک اے، نیو ہیمپشائر تے ورمونٹ اتر وچ نیں تے وڈا سمندر اوقیانوس ایدہے چڈھدے پاسے اے۔

## ناں
**میساچیوسٹس** دا ںاں پرانے امریکی شبد توں پیا جیدا مطلب وڈے پہاڑ دے کول اے۔
میلہ اکھیاں دا

**میلہ اکھیاں دا** پنجابی شاعر انور مسعود دی پنجابی شاعری دی کتاب اے۔ ایہ 1974 وچ چھپی سی۔ ایدے چ اوناں دیاں مشھور نظماں ہیگیاں نیں۔ایدے 95 صفحے نیں ۔اے کتاب 1974 چ جھپی تے ایدے ہن تک 40 ایڈیشن چھپ چکے نیں تے اینے تھوڑے ویلے چ جھپن دا ریکارڈ بنایا اے۔

## نظماں
امبڑی
بدل
ہالیا
دنیا
لسی تے چآ
اج کی پکا‎ۓ
حضرت میاں محمد بخش

گٹھ:انور مسعود
مینزا

مینزا دنیا دے سب توں بعوتے سیانے لوکاں دی سب توں وڈی تے پرانی سنگت اے۔ مینزا سنگت دے اوہ لوک سنگی بن سکدے نیں جیڑے ایس سنگت دے بنا‎ ہوۓ کسے نترے نوں پاس کر جان۔
مینزا لاطینی دا بول اے ایدا مطلب اے میز۔ ایتھے ایدا مطلب اک میز دے پاسے بیٹھے لوک،

رولینڈ بیریل اور لانسلیٹ ویئر نیں 1946ء وچ برطانیہ چ مینزا دی نیو رکھی۔ اوہ سیانے لوکاں نوں اک سنگت چ لیانا چاندا سی۔ سنگت دا سنگی کسے وی دیس تھاں بولی تے قوم توں ہو سکدا اے۔

مینزا دے اک لاکھہ دے نیڑے سنگی نیں۔ مینزا دے تن اصول نیں:انسانی سیانف نوں لبنا تے ودانا تے اونوں انساناں دے فیدے لئی ورتنا

## بارلے جوڑ
* مینزا ٹولی 
* مینزا ٹولی نقشہ
* وڈیو
* وڈیو

گٹھ:نفسیات
میونخ

میونخ جرمن صوبے باویریا دا گڑھ اے۔ اے اسار دریا دے کنڈے اتے الپس پعاڑاں دے اتلے پاسے وسریا اے۔ اے برلن تے ھیمبرگ دے مگروں جرمنی دا تیجا وڈا شہر اے۔ شہر دی لوک گنتی 13 لکھ 50 ہزار دے نیڑے اے پر میونخ دے میٹروپولیٹن تھاں نوں رلا کے لوک گنتی 50 لکھ دے نیڑے ہو جاندی اے۔ میونخ ج 1972 دے اولمپک کھیڈ ہوے سن۔

شہر دا ناں میونخ جرمن بول مونکے (Monche) توں بنیا اے اے سعائی جوگی سن جنان ایتھے سعائی مت دا پرچار کیتا۔ تے ایناں نے ایس بستی دی نیوں رکھی۔ کالے پیلے رنگ دے کپڑیاں چ جوگی ایس شہر دی نشانی نیں۔

## تریخ
1158 چ میونخ پہلی واری لیکھ چ آیا۔ 1175 ج اینوں شہر دا درجہ ملیا۔ وٹلزباخ ٹبر نے میونخ تے 1918 تک راج کیتا۔ 1506 چ میونخ دا راجگڑھ بنیا تے دربار ایتھے ہون نال آرٹ تے سیاست دا گڑھ وی بن گیا۔ اے شہر ہٹلر دی سیاست دا وی گڑھ ریا۔ دونان وڈیاں لڑایاں چ میونخ نوں نقصان ہویا۔ دوجی ودی لڑائی مگرون میونخ نوں دوبارہ ٹھیک کیتا گیا۔ 1972 دے اولمپک کھیڈ ایتھے ہوۓ۔

## جغرافیہ
میونخ باویریا دے اچے میداناں چ وس ریا اے۔ ایدی اچائی 520 میٹر (1706 فٹ) اے تے الپس دے پعاڑاں توں 50 کلومیٹر دے پینڈے تے اے۔ ایسار دریا ایدے کولوں لنگدا اے۔ میونخ دے الے دوالے دا تھاں وائی بیجی لئی جنگا اے۔

## بارلے جوڑ

گٹھ:جرمنی
میٹر

**میٹر** (Meter)، لمبائی ناپݨ دی سسٹم انٹرنیشنل (ایس آئی) دی اک بنیادی اکائی اے۔ 

1 میٹر = 100 سینٹی میٹر

1 میٹر = 1000 ملی میٹر

1 سینٹی میٹر = 10 ملی میٹر

## وٹاندرا
1 میٹر = 3.2808 فٹ

1 میٹر = 39.37 انچ

1 فٹ = 12 انچ

1 انچ = 2.54‬ سینٹی میٹر

1 انچ = 25.4 ملی میٹر

## حوالے

گٹھ:ناپ تول
گٹھ:ناپ
گٹھ:پیمائش
گٹھ:لمبائی
گٹھ:لمبائی دیاں اکائیاں
میٹرہارن

میٹرہارن الپس دےپربت دھارے وچ اٹلی تے سوئٹزرلینڈ دی سرحد تے واقع 4478 میٹر / 14693 فٹ اچا اک پہاڑ اے۔ میٹرہارن دو جرمن لفظوں میٹر تے ہارن سے مل کر بنیا اے جس دا مطلب اے وادی دی چوٹی۔ سیدھی ڈھلوان ہونے دی وجہ توں اس تے برف کم ہی ٹہردی اے۔ 14 جولائی 1865ء نوں ایڈورڈ وہمپر تے اسدے ہمجولی پہلے لوکی سن جیڑے اس تے چڑھے۔

## ہور پرھو
*سویٹزرلینڈ دے پعاڑاں دی لسٹ
میڈ ان جاپان

میڈ ان جاپان جپانی کمپنی سونی نوں ٹورن آلے اکیوموریتا دے حالات زندگی دے اتے کتاب دا ناں اے۔ اے کتاب ایڈون ایم راءن گولڈ تے مٹسیکو شمومورا دی مدد نال لکدی گءی۔ کتاب وچ اکیو دے نال سونی دی کھالی می لکھی گءی اے۔ اس کتاب دے نال جپانی رھتل ، سوچ تے کم کرن نال جان پشان ھوندی اے

## کتاب دے حصے
1 جنگ
2 امن
3 جگ اگے ویچنا
4 انتظامیہ تے
5 امریکی تے جپانی سٹائل
6 مقابلہ
7 ٹیکنالوجی
8 جپان تے دنیا
9 جگ دی تجارت
مادرید

**مادرید** سپین دا راجگڑھ تے سب توں وڈا شہر اے۔

گٹھ:شہر
گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:سپین دے شہر
گٹھ:یورپی شہر
گٹھ:یورپ دے شہر
گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے
گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
گٹھ:سپین دے آباد تھاں
میکس ملر

میکس ملر بولیاں دا گرو تے ھندستان دیاں پرانیاں کتاباں دا انگریزی چ ترجمعہ کرن آلا سی۔ اوہ اک جرمن سی۔اونے سنسکرت نوں سکھیا تے رگ وید نوں پڑھیا تے ایدے بارے یورپ نوں دسیا۔
میکسیکو شہر

**میکسیکو شہر** اتلے امریکہ دے دیس میکسیکو دا شہر تے راجگڑھ اے۔ ایہ کسے صوبے وچ نہیں آندا تے میکسیکو سرکار دا گڑھ اے۔

گٹھ:شہر
گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
میگنا کارٹا

میگنا کارٹا انسانی تریخ دی اک اہم قنونی کاغذ اے۔ اس نال انگریز لوکاں نے 1215 وچ رنی میڈ دے تھاں تے اپنے بادشاہ جان نوں زور و زوری منوایا کہ اوہ قنون توں اپر نئیں اے۔ جان نے اس کاغذ تے دسخط کر کے اس گل نوں منیا۔ میگنا کارٹا نے تریخ عالم تے گوڑے اثرات چھڈے۔
میکلنبرگ-پومرینیا

میکلنبرگ-پومرینیااتلے جرمنی چ اک جرمن صوبہ اے۔

گٹھ:جرمنی
گٹھ:جرمنی دا جغرافیہ
میکو اے-200 فرائیگیٹ

اے-200 فرائیگیٹ جرمنی دی میکو خاندان دی بہترین فرائیگیٹ اے۔ اے جنوبی افریقہ دی نیوی استعمال کردی اے تے پاکستان اس نو خریدن دے بارے وچ سوچ ریا اے۔
میگنیشیئم

**** یا **مگنیصر** اک کیمیائی عنصر اے جس دی علامات 12 اے اور جوہری عدد 12 اے۔
نویں دلی

**نويں دہلی** حکومت بھارت دا راجگڑھ تے قدیم شہر ا‏‏ے۔ ایہ پہلے وی بادشاہاں د‏‏ی راجگڑھ ہو کردا سی تے اج وی ایہ اس ملک دا راجگڑھ اے مغلاں دے زمانے وچ تعمیر شدہ عمارتین آپ نو‏‏ں اس شہر وچ وی کافی تعداد وچ ملدی نيں جنماں دہلی دا لال قلعہ، جامع مسجد تے قطب الدین د‏‏ی تعمیر کردہ قطب مینار سر لسٹ ا‏‏ے۔

## حوالے

نويں دہلی
گٹھ:1911ء وچ آباد ہوݨ والے تھ‏‏‏اں
گٹھ:اردو بولنے والے ملک تے علاقہ جات
گٹھ:ایشیائی راجگڑھ
گٹھ:برطانوی ہند وچ 1911ء دیاں تاسیساں
گٹھ:بھارت دے ضلعے
گٹھ:بھارت وچ 1911ء دیاں تاسیساں
گٹھ:بھارتی ریاستاں دے راجگڑھ
گٹھ:راجگڑھ
گٹھ:دہلی
گٹھ:شمالی بھارت
گٹھ:ضلع نويں دہلی
گٹھ:ضلع نويں دہلی دے شہر تے قصبے
گٹھ:دہلی دے محلے
گٹھ:مضامین مع صو‏‏تی تلفظ
گٹھ:منصوبہ بند راجگڑھ
گٹھ:چھوٹے پیغام خاناں دا استعمال کرنے والے مضامین
گٹھ:چھوٹے پیغام خانیاں دا استعمال کرنے والے مضامین
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل

گٹھ:شہر
گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
نائجر

**نائجر** وشکارلے افریقہ دا اک مسلمان دیس اے۔ نائجر دا ناں نائجر دریا تے رکھیا گیا اے۔ نائجر دی تھاں 1,267,000 مربع کلومیٹر / 489,678 مربع میل اے۔ نائجر دی لوک گنتی 17,138,707 اے۔ نائجر دی بولی فرانسیسی اے۔ نائجر دا راجگڑھ نیامی اے۔

گٹھ:دیس
نائیجیریا

**نائیجیریا** لیندے افریقہ دا اک دیس اے۔ ایدے چڑھدے ول کیمرون تے چڈ، اتر ول نائجر تے لیندے ول بنین اے۔ وڈا سمندر اوقیانوس نال اید کنڈا لگدا اے۔ ہاؤسا لوک،اگبو لوک تے یوروبا لوک نائیجیریا دیاں وڈیاں نسلی ٹولیاں نیں۔ تے ہاؤسا بولی ۔اگبو بولی تے یوروبا بولی مزہبی ناپ نال نائیجیریا دو انگاں وچ ونڈیا ہویا اے۔ اتلے نائیجیریا وچ مسلمان تے تھلویں نائیجیریا وچ سائی نیں۔ 170,123,740 لوک گنتی نال ایہ افریقہ دا سب تون وڈا دیس اے۔

نائیجیریا دی تریخ 11000 ورے تک جاندی اے۔ ایہ بنتو لوکاں دی اصل تھاں اے جتھوں ایہ لوک ہزار تے دو ہزار ورے پہلے وشکارلے افریقہ تے تھلویں افریقہ تک گۓ۔

نائیجیریا دا ناں دریائے نائجر توں پیا۔ ایہ ناں ایتھوں دے اک انگریز افسر دی ٹبری فلورا شا نے 19ویں صدی دے انت وچ رکھیا۔ 19ویں صدی دے مڈ وچ ایتھے برطانیہ دا میل جول ودیا تے ایہ برطانیہ دی سلطنت دا اک انک بنگیا۔ 1 اکتوبر 1960 نوں ایہ دیس برطانیہ توں ازاد تے وکھرا ہوگیا۔

 

گٹھ:نائیجیریا
گٹھ:دیس
نائیٹروجن

**نائیٹروجن** یا **نطرساز** اک عنصر اے جیدا جوہری نمبر 7 اے۔ تے جوہری پعار 14 اے۔

گٹھ:کیمیا
نادر شاہ افشار

نادر شاہ افشار 1736ء توں1747ء تک ایران دا بادشاہ تے خاندان افشار دا بانی سی ۔ اس دی فوجی ذہانت تے قبلیت دی وجہ توں اس نوں ایران دا نپولیئن تے دوجا سکندر وی کہیا گئیا ۔ نادر شاہ شمالی ایران دے ترکمان افشار قبیلے دا فرد سی جہڑا شا طہماسپ دے وقت توں صفوی حکومت نوں فوجی طاقت مہیا کر رہیا سی ۔ نادر شاہ افغاناں دی شاہ سلطان حسین دے خلاف بغاوت توں بعد انارکی دے دور چ حکومت چ آئیا ۔ اوس ویلے کمزور ایرانی حکومت دی وجہ توں روسیاں تے عثمانیاں نیں ایرانی علاقیاں تے قبضہ کیتا ہوئیا سی ۔ نادر شاہ نے ایران نوں متحد کیتا تے ایرانی علاقے توں دوجیاں نوں بے دخل کیتا ۔ اوہ اینا طاقتور ہو گئیا کہ اسنے صفویاں نوں جہڑے 2 سو سال توں حکومت کر رہے سی معزول کردتا تے 1736ء نوں اپنے شاہ ایران ہون دا اعلان کیتا ۔
اسدیاں مہماں نے ایران نوں اک عظیم سلطنت بن دتا جس چ اج دا ایران ، پاکستان ، افغانستان ، قفقاز[کوہ کاف] دے علاقے تے وسط ایشیاء دے کجھ علاقے شامل سن لککن اسدیاں مہماں نے ایران دی اقتصادیات تے بہت برا اثر پائیا ۔
نادر شاہ دیاں فتوحات نے اسنوں مشرق وسطی دا طاقتور ترین بادشاہ بنا دتا بر اسدی سلطنت 1747ء چ اسدے قتل دے بعد چھیتی ای بکھر گیئ ۔
نادر شاہ نوں ایشیاء دا آخری عظیم فاتح سمجھیا جاندا اے ۔ مغلاں تے عثمانیاں دے درمیان ایرانی طاقت بحال کرن دا سہرا وی اسدے سر اے ۔ 
thumb|نادر شاہ افشار

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:تریخی شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:ایرانی شخصیتاں
اتلا ڈکوٹا

**نارتھ ڈیکوٹا** امریکہ دا اک صوبہ اے۔

## ناں
**نارتھ ڈیکوٹا** دا ںاں دو پرانے امریکی قبیلے لیکوٹا تے ڈیکوٹا دے ناں تے رکھیا اے۔

گٹھ:امریکی صوبے
نارتھ کیرولائنا

**اتلا کیرولینا** امریکہ دا اک صوبہ اے۔ ایدے دکھن وچ جارجیا تے تھلواں کیرولینا، لیندے وج ٹینیسی، تے اتر وچ ورجینیا اے۔

## ناں
نارتھ کیرولائنا دا ںاں برطانیہ دے بادشاہ چارلز I دے ناں تے رکھیا اے۔

گٹھ:امریکی صوبے
گٹھ:اتلا کیرولینا
ناروٹو

ناروٹو اک جپانی لکھاری ماساشی کشیموٹو دا لکھیا گیا ناول اے جیدے تے کارٹون بنے نے۔
نارکلی دیاں شاناں

**نارکلی دیاں شاناں** پنجابی دی نظم اے۔ اینوں پنجابی شاعر انور مسعود ہوراں لکھیااے۔ اوناں نے اودوں لکھی جدوں اوھ لہور چ ایم اے کر رہے سن۔اے نظم اوناں دی کتاب میلہ اکھیاں دا وچ چھپی۔

## تریخ
ایہ نظم 1962 وچ لکھی گئی جدوں انور مسعود ہوریں لہور وج ایم اے کر رۓ سن تے گجرات اپنے کعر چھٹیاں کرن آۓ سی۔ اس نظم نوں سب توں پہلی واری زمیندار بینک، گجرات چ 1962 چ پڑھیا گیا۔ 1974 چ انور مسعود دی کتاب میلہ اکھیاں دا چ پہلی واری چھپی۔ ایہ نظم اوہدی سب توں چوکھیاں پڑھیاں تے سنیاں کیاں نظماں وچوں اے۔ اوہ کتے وی جاون ایسے نظم دے سنن دی تانگ کیتی جاندی اے۔

## نظم
توں کی جانیں پولیے مجھے نار کلی دیاں شاناں
ون سونے گاہک نی ایتھے بھلیو بھلی دکاناں
ویکھ نی اڑیے کھبے پاسے وال کسے دے کھلے
راہیاں دے پۓ کھیہڑے پیندے خوشبوواں دے ہلے
سجے پاسے کھرلی دے وچ بنگالی رس گلے
پنج کلیانے موجاں کر لے لٹ لے اڑیے بلھے
ویکھ کسے تھاں مونہہ نہ ماریں مڑ مڑ پیا سمجھاناں
توں کیہ جانیں پولیۓ مجھے نارکلی دیاں شاناں

ویکھ نی جیون جوگیے ایتھے رنگ برنگ پٹولے
سیر کریندے نظری آون پریاں دے کجھ ٹولے
چھڈ دے کھانے کھل وڑیویں، ہن نہ چبیں چھولے
چھڈ دے پینے گڑے دے شربت، پی ہن کوکے کولے
بوتل دے نال مونہہ نہ لاویں، مونہہ وچ پا لیں کانا
توں کی جانیں بھولیے مجے، نارکلی دیاں شاناں

الہڑ شیں مٹیاراں والی چڑتل کیہیڑا چہلے
مہڈے نال پیا مہڈا کھیندا لگن پے ترکہلے
اکھیاں وچ نیں شرم دا کجلہ، مونہاں تے نیں پلے
اُچااُچا سارے ویکھن کوئی نہ ویکھے تھلے
نیویں نظر کیویں کوئی رکھے، اُچیاں ہین دکاناں
توں کی جانے بھولیے مجے، نارکلی دیاں شاناں

چار چفیرے ٹیڈی پھردے، نوی بہار دے کیڑے
چاڑھے ہوئے اچھاڑاں وانگوں پاٹن ہاکے لیڑے
وکھیاں اتوں کھل کھل جاون ٹچ ٹچ کدے ویڑے
جیہڑا ویکھے جیب اپنی نوں، دنداں ہیٹھ دبیڑے
ڈاہڈیاں تنگ پوشاکاں دے وچ پھاسیاں ہویاں جاناں
توں کی جانے بھولیے مجے، نارکلی دیاں شاناں

جیہڑی تھاویں نظریں آون چار مسافر کٹھے
اچن چیتی پے جاندے نے پیر تیرے کیوں مٹھے
ہل پیو ایتھوں بے وقوفے لوک کرن گے ٹھٹھے
ایس دکانیں پان وکیندے توں سمجھے نے پٹھے
ڈٹھا ایے ساوے پتر تے سویاں کرن زباناں
توں کی جانے بھولیے مجے، نارکلی دیاں شاناں

آ وڑیا ایں ڈنگر مالا تو اج کیہڑے پاسے
پیسے دے نی پُتر سارے ایس گلی دے واسے
مہاتڑ ایتھے خالی آندے، خالی کھڑدے کاسے
پلے جے کر پیسے ہوون ڈل ڈل پیندے ہاسے
بہتیاں مینوں آوندیاں کوئی نیں اکو گل مکاناں
توں کی جانے بھولیے مجے، نارکلی دیاں شاناں

## نظم دے شبد

## نظم وج وکھریاں بولیاں دے شبداں دی ٪

## بارلے جوڑ
انور مسعود دے مونہوں نظم یو ٹیب توں

گٹھ:انور مسعود
نازی پارٹی

نازی پارٹی 1919 توں 1945 تک جرمنی دی اک سیاسی پارٹی سی۔ اس پادٹی دا انت تے ہٹلر سردار سی۔ ایس پارٹی نے 1933 چ جرمن راج سمبعال لیا۔ ایس پارٹی نے راج تے مل مارن توں مگروں جرمنی نوں تکڑا کیتا پر انسانی حقاں تے وی ڈاکہ ماریا۔اے پارٹی آریا نسل نوں ودیا سمجدی سی تے یعودیاں دی ویری سی۔ دوجی وڈی لڑائی دے انت تے جرمنی دی ہار باجوں اے پارٹی مکا دتی گئی۔

### ناں
نازی پارٹی بول ایدے جرمن ناں نیشنلسٹ سوشلسٹ جرمن ورکرز پارٹی دا نکا ناں اے۔ نیشنلسٹ سوشلسٹ نوں نکا کر کے بول نازی بنایا گیا اے۔
ناشپاتی

**ناشپاتی**اک پھل دا ناں اے جیہڑا جگ دے کئی دیساں چ پایا جاندا اے۔

## بارلے جوڑ
ناڑ

کنک دے بوٹے دی نالی جدھے نال ٹوکریاں تے چھابے بندے نے اونہوں ناڑ کیندے نے۔
ناکا

پانی کھالے یا آڑ توں ہوندا ہویا پیلی تک پہنچدا اے پیلی چ جان لئی راہ نوں ناکا کیندے نے۔
نانگاپربت

**نانگا پربت**، دنیا دی نوویں تے پاکستان دی دوجی سَبھ توں اُچی پہاڑی چوٹی اے۔ ایہدی اچائی 8125 میٹر/26658 فٹ اے۔ ایہنوں دنیا دا قاتل پہاڑ وی کہیا جاندا اے۔ اس پہاڑ اُتے چڑھدیاں سبھ توں زیادہ لوک مارے گئے نیں۔

## ناں
نانگا پربت سنسکرت تے پنجابی دا لفظ اے ایہ دو لفظاں ناݪ رݪ کے بݨیا اے، نانگا تے پربت۔ نانگا: ننگا، پربت: پہاڑ۔ 

انگریزی وچ ایہنوں کِلر ماؤنٹین یعݨی قاتل پہاڑ کہیا جاندا اے۔ ایہنوں سَبھ توں پہلاں ہرمن بوہل، اک آسٹری جرمن کوہ پیما نے سَر کیتا سی۔ اس لئی جرمن اینوں جرمن پہاڑ وی کہندے نیں۔

## ہور دیکھو
* پاکستان دے اچے پہاڑ

## باہرلے جوڑ
* نانگا پربت بارے
* نانگا پربت بارے
* پہاڑاں دی لسٹ

گٹھ:پاکستان دے پہاڑ
گٹھ:اٹھ ہزاريئے
ناورو

**ناورو** ماٹھے وڈے سمندر دے دکھن ول اک جزیرہ دیس اے۔ ایہ کیریباتی دے چڑدے ول اے تے ایس توں 300 کلومیٹر(186 میل) دور اے۔ ناورو دی تھاں 	21 مربع کلومیٹر(8.1 مریع میل) اے۔ ایس دی لوک گنتی 2011 وچ 9،378 سی۔ ناورو دا راجگڑھ نومیا اے۔ ایہ دنیا دی دوجی سب توں گھٹ لوک گنتی الا دیس اے۔

گٹھ:دیس
گٹھ:اوشیانا دے دیس
ناگاساکی

## مورت نگری

File:Nagasaki C1414.jpg
File:Nagasaki Meganebashi M5257.jpg

File:Nagasaki panorama.jpg


گٹھ:جپان
گٹھ:جاپان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:چاپان دے آباد تھاں
ناگویا

## مورت نگری

File:Tokyo Metropolitan Goverment Building no1 Tocho 09 7 December 2003.jpg
File:Nagoya City Hall 2011-10-28.jpg
File:Nagoya Castle(Edit2).jpg
File:Nagoya uitzicht.jpg


گٹھ:جپان
گٹھ:جاپان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:چاپان دے آباد تھاں
نتھیاگلی

**نتھیاگلی** پاکستان دے راجگڑھ اسلام آباد توں 100 کلومیٹر دے پینڈے تے صوبہ سرحد، ضلع ایبٹ آباد چ اک پہاڑی تھاں اے۔ گرمیاں چ ایتھے بوت پھرن رن آلے آندے نیں۔ ایتھون دے ہوٹلاں چ ریندے نے تے ایدے نال ای دو اچیاں پاڑیاں مکشپوری تے میراں جانی تے چڑدے نیں۔ میراں جانی ضلع ایبٹ آباد دی سب توں اچی چوٹی اے تے مکشپوری ہزاراں سالاں توں ھندوؤاں دے نیڑے اک پوتر پہاڑ اے۔

نتھیاگلی دی لوک گنتی تھوڑی اے تے ایدی رونق بار دے لوکاں دے آن توں ای اے۔

## ہور ویکھو
* ایوبیہ نیشنل پارک
* نتھیاگلی
* مکشپوری
* ڈونگاگلی - ایوبیہ ڈنڈی
## بارلے جوڑ
* ٹریول گائڈ
* فوٹواں
* گورنر دا کعر
* حکومت سرحد، پاکستان 

گٹھ:پاکستان
گٹھ:پاکستان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں
گٹھ:ضلع ایبٹ آباد
نروان

نروان بدھ مت وچ دکھوں تے دوبارہ جمن توں بچن دی حالت دا ناں اے۔

## [[نیرکتا]]
نروان پالی بولی دا شبدے اے دو شبداں نال رل مل کے بنیا اے ۔ نی جیدا مطلب اے ناں وان جیدا مطلب اے ہوا یعنی ہوا دا نا ہونا ، بندے دا لالچ تے دوجیاں روگاں توں بچنا۔

نروان مہا تما بدھ نے گیا ھندستان چ پپل دے رکھ تھلے بیٹھ کے 49 دناں دی تپسیا توں مگروں لبیا سی۔
## جوڑ
http://www.akshin.net/philosophy/budphilnirvana.htm
نرگس

**نرگس** پھلوالے بوٹے دے نرگس ٹبر دا اک ٹوکرہ اے۔ ایہدا ناں یونانی اے۔ ایہ اک گنڈ توہونوالا بوٹا اے۔ ایہدے تے 1 توں 20 تک پھل کھڑدے نیں۔

## ونڈاں

* پیلی نرگس
* چٹی نرگس
* بسنتی نرگس
* اتھرو نرگس

## بارلے جوڑ

* امریکی ڈیفوڈل سوسائٹی
* رائل ہارٹیکلچرل سوسائٹی 
* نرگس - ونڈاں 

گٹھ:نرگس ٹبر
گٹھ:نرگس
گٹھ:سجاوٹی بوٹے
نذیر صابر

نذیر صابر ماؤنٹ ایورسٹ سر کرن والے پہلے پاکستانی نیں ۔ ایہ کم اوہناں نے مئی 2000 وچ کیتا سی ۔

نذیر دا تعلق ہنزا، گلگت بلتستان نال اے ۔

## کارنامے
* اوہنے 1974 وچ 7284 میٹر بلند پسو چوٹی سر کيتی ۔
* 1976 وچ اوہنے 6700 میٹر بلند پائیو چوٹی نو‏‏ں سر کيتا ۔ 
* 1977 وچ اوہ کے ٹو نو‏‏ں سر کرن وچ ناکا‏م رہیا ۔
* 1981 وچ اوہ کے ٹو سر کرنے وچ کامیاب رہیا ۔ کے ٹو سر کرنے والا اوہ دوسرا پاکستانی ا‏‏ے ۔
* 1982 وچ اوہنے تریخ بنائی جدو‏ں اوہنے 8000 میٹر تو‏ں بلند دو پاکستانی چوٹیاں گیشر برم 2 (8035 میٹر) تے چوڑی چوٹی (8047 میٹر) (Broad Peak) صرف اک ہفتے وچ سر کیتیاں ۔ 
* 1983 وچ اوہ قاتل پہاڑ نانگا پربت د‏‏ی روپل والی طرف تو‏ں تھلے گریا مگر بچ گیا ۔
* 1989 وچ اوہنے 6210 میٹر بلند منگلنگ سر نو‏‏ں اکیلے سر کيتا ۔ 
* 1992 وچ اوہنے گاشر برم -1 (8068 میٹر) نو‏‏ں سر کيتا تے ایويں اوہ پہلا پاکستانی سی جو پنج وچو‏ں چار اٹھ ہزار میٹر تو‏ں بلند چوٹیاں نو‏‏ں سر کر چکيا سی۔
* جاپان وچ فیوجی نو‏‏ں اوہنے صرف دو گھنٹےآں وچ سر کيتا ۔ 
* 1997 وچ پاکستان دے گولڈن جوبلی سال وچ اوہنے ماؤنٹ ایورسٹ نو‏‏ں سر کرنے د‏‏ی کوشش کيتی لیکن پاکستانی مہم جوواں نو‏‏ں خراب موسم د‏‏ی وجہ تو‏ں 8600 میٹر د‏‏ی بلندی تو‏ں واپس آنا پيا ۔
* مارچ 2000 وچ اوہ ماؤنٹ ایورسٹ نو‏‏ں سر کرن والی اک بین الاقوامی جماعت دا رکن سی ۔ بیماری موسم تے دوسری مشکلات اوہناں د‏‏ی مہم وچ رکاوٹ پیدا ک‏ر رہ‏یاں سن لیکن نذیر صابر 1997 نو‏‏ں کسی قیمت اُتے نئيں دوہرانا چاہندے سن ۔ دنیا وچ طاقت، قوت، برداشت، عظم و ہمت تے مہم جوئی دا سبھ تو‏ں وڈا امتحان اوہدے سامنے سی ۔ 16 مئی د‏‏ی رات 10 بجے اوہنے اپنا بلندی دا سفر شروع کر دتا ساری رات چڑھدے ہوئے بالآخر 17 مئی نو‏‏ں صبح سَت بج کے 31 منٹ تے ماؤنٹ ایورسٹ اُتے پاکستان دا جھنڈا لا دتا ۔

## باہرلے جوڑ
* http://www.nazirsabir.com/

گٹھ:پاکستانی کوہ پیما
گٹھ:پاکستانی لوک
فریڈریک نطشے

**فریڈرک نطشے** (1844-1900) 19ویں صدی دا اک جرمن فلسفی سی ۔ نطشے دی اے سوچ سے جس انسانی کماں چ طاقت ای وڈی چیز اے ۔ اسنے فوق البشر (سپر مین) دے تصور نوں اگے ودھائیا ۔

## پجھلی کعانی
نطشے 15 اکتوبر 1844 پرشیا چ جمیا ۔ پرشیا فوجی تے سیاسی لحاظ نال اک تکڑے دیس دا روپ دھار رہیا سی ، آسٹریا نوں پروشیا جرمن معاملات توں وکھ کر چکیا سی ۔ 1871ء چ پرشیا نے نیپولین دی فتوحات دے نشے چ چور فرانس نون بدترین شکست دتی تے وارسائی پیرس دے مقام تے ساریاں چھوٹیاں چھوٹیاں جرمن ریاستاں نوں متحد کرکے جرمن سلطنت دی بنیاد رکھی ۔ نطشے اس ابھر دی ہوئی طاقتور جرمن سلطنت دی واز بن گئیا ۔

## نظریات

## دلچسپ گلاں
بقول امریکی فلسفی ول ڈیورنٹ نطشے چارلس ڈارون دا پتر تے بسمارک دا بھائی سی ۔

اقبال تعلیم لئی جرمنی جاندا اے تے نطشے توں متاثر ہوکے واپس آندا اے ، ایہہ گل جرمنی جان توں پہلاں تے بعد والی اقبال دی شاعری چ محسوس کیتی جا سکدی اے ۔ اقبال دا مرد مومن دا تصور وی نطشے دے فوق البشر دے بہت قریب اے ۔
* وڈیو

گٹھ:1000 چائیدے آرٹیکل
گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:تریخی شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:فلاسفی
گٹھ:جرمنی
گٹھ:یورپ
گٹھ:یورپی شخصیتاں
گٹھ:جرمن شخصیتاں
گٹھ:جرمن لوک
نفسیات

نفسیات ذہن، سوچ تے رویۓ دی سائنسی راہ تے طریقے نال پڑھائی دا ناں اے۔ نفسیات شخصیت جذبات رشتے سوجھ بوجھ دی گوڑی چھان پھٹک کردی اے۔

نفسیات کردار دی سائنس دا ناں اے۔ اے کردار پانویں اک بندے دا ہرے یا پوری ٹولی دا۔سیانے بندے دا ہوے یا کملے دا۔ سائیکالوجی دا مڈھ ولہلم ونڈٹ نے 1879 وچ لیپزگ جرمنی وچ رکھیا۔

## ہور پڑہو
* ابراہم میزلو
نقرا دی لڑائی

نقرا دی لڑائی اکتوبر 633 چ باغیاں تے خالد بن ولید دے درمیان ہوئی
نمٹز طیارہ بردار جہاز

**نمٹز طیارہ بردار جہاز** امریکی طاقت دا عملی نمونہ اے۔ اس طرح دے ہن تک نو بن چکے نے تے اک بن رہے نے۔ اے 80 طیارہ لے کے جاسکدا اے تے اے ایٹمی ریکٹراں نال چلدا اے۔اینو 30 سالاں بعد ایٹمی بالن دی ضرورت ہوندی اے۔ اے 50 سال تک کم کر سکدا اے۔

اے جگ دے وڈے طیارہ بردار جعازاں چوں اک اے۔ ایہ جہاز امریکی بحری فوج ورتدی اے۔

## بارلے جوڑ
*امریکی بحری فوج  
*ڈسکووری چینل ویڈیو 
*http://www.nvr.navy.mil/nvrships/details/CVN68.htm 
*http://www.navweaps.com/index_tech/tech-028.htm

گٹھ:طیارہ بردار
گٹھ:جہاز
گٹھ:ہوائی جہاز
گٹھ:ٹیکنالوجی
ننکاݨا صاحب

**ننکاݨا صاحب** پنجاب دے ضلع ننکاݨا صاحب دی تحصیل ننکاݨا صاحب وچ اک شہر اے ۔ ایہ شہر تحصیل ننکاݨا صاحب تے ضلع ننکاݨا صاحب دا راجگڑھ اے ۔ 

گٹھ:پنجاب دے شہر
گٹھ:پاکستان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں
گٹھ:پنجاب
گٹھ:ضلع ننکاݨا صاحب
نواں شیٹل

نواں شیٹل سویٹزرلینڈ دا اک کینٹن اے۔

## بارلے جوڑ

* سرکاری ویب سائٹ

## مورت نگری

File:Picswiss NE-20-57.jpg
File:Picswiss NE-18-24.jpg
File:Picswiss NE-18-40.jpg
نوائے وقت

روزنامہ نوائے وقت، پاکستان دے شہراں اسلام آباد،لاہور، کراچی تے ملتان تو‏ں شائع ہونے والا اردو بولی دا اک اہ‏م روزنامہ ا‏‏ے۔ نوائے وقت دا آغاز 23 مارچ 1940 نو‏‏ں ہويا۔ پہلے ایہ ہفت روزہ سی بعد وچ روزنامہ وچ تبدیل ہو گیا۔ اخبار د‏‏ی بنیاد حمید نظامی نے رکھی۔

**نواۓ وقت** اردو بولی چ ہر دن چھپن آلا پاکستانی اخبار اے۔ نواۓ وقت 23 مارچ 1940 نوں پہلی واری چھپیا۔ اینوں ٹورن آلے دا ناں حامد نظامی سی۔ نواۓ وقت پاکستان چ سب توں بوتے فروخت ہون الے اخباراں چوں اک اے۔

## نوائے وقت گروپ
نوائے وقت گروپ دے تحت روزنامہ نوائے وقت دے علاوہ مندرجہ ذیل اخبارات تے رسالے شائع ہُندے نيں۔
* دی نیشن انگریزی بولی دا روزنامہ
* ندائے ملت اردو بولی دا ہفت روزہ
* فیملی میگزین اردو بولی دا ہفت روزہ
* پھول بچےآں دے لئی اردو بولی دا ماہنامہ

## ہور ویکھو
* پاکستان دے اخبار

## ہور پڑھو
پاکستانی اخباراں دی لسٹ
## حوالے

## بارلے جوڑ
*http://www.nawaiwaqt.com.pk/

* نوائے وقت
* دی نیشن

گٹھ:پاکستان وچ شائع ہونے والے اردو اخبارات
گٹھ:بھارت وچ 1940ء دیاں تاسیساں
گٹھ:پاکستان تو‏ں شائع ہونے والے روزنامے
گٹھ:لاہور وچ قائم کمپنیاں

گٹھ:پاکستان دے اخبار
گٹھ:پاکستانی اخبار
جوگی گیساں

جوگی گیساں کیمیائی عنصراں دی اک ٹولی اے۔ اس ٹولی دے سنگیاں دیاں خصوصیتاں تقریبا اکو جیاں نیں۔ اس ٹولی دے سنگی بے رنگے، بے ذئقہ، اک ایٹ تے مشتمل تے بہت کم ریایکٹو ہوندے نیں۔
## جوگی گیساں
* ہیلیم
* نیون
* کرپٹون
* آرگون
* زینون
* ریڈون
* اونونوکٹیم

## ناں
ایہناں گیساں دا پنجابی ناں جوگی گیساں ایہناں دے دوجیاں گیساں نال ناں ملن تے وکھ رہن تے کمپاؤند نال بنان یا گھٹ بنان باہجوں رکھیا گیا اے۔
ملکہ نور جہاں

نورجہاں مغل بادشاہ جہانگیر دی ملکہ سی۔ اودا اصلی ناں مہرالنساء سی تے اوہ 1577 چ قندہار چ جمی۔ ہندستان وچ آکے اودا پہلا ویاہ شیرافگن نال ہویا اودے مگروں مغل بادشاہ جہانگیر نال اودا ویاہ ہویا۔ جہانگیر چوکھا ویلہ افیم تے شراب دے نشے چ رہندا سی تے مغل سلطنت نورجہاں دے ہتھ وچ رئی۔ 1628 چ جہانگیر دے مرنے تے شاہجہاں بادشاہ بن گیا تے نورجہاں دا زور مک گیا۔ اوہنے اپنے پیو اعتمارالدولہ دی قبر آگرہ چ بنوائی۔

1645 وچ مرن تے اونوں لہور دبیا گیا۔

**نورجہا‏‏ں** برصغیر دے شہنشاہ جہانگیر د‏‏ی ملکہ سی۔ انہاں دا مزار لاہور دے نواح وچ دریائے راوی دے کنارے موجود ا‏‏ے۔ سکھ دور وچ جدو‏ں پرت کھسوٹ کيتی گئی تے مقبراں تے قبرستاوناں نو‏‏ں وی نہ بخشا گیا اس دور وچ سکھ مظالم دا شکار مقبرہ نورجھان وی ہويا۔ جس تابوت وچ ملکہ نو‏‏ں دفنایا گیا سی اوہ اکھاڑا گیا تے اس دے اُتے لگے ہیرے جواہرات اُتے خالصہ لٹیراں نے ہتھ صاف کیتے۔ بعد وچ مقبرہ دے ملازماں نے تابوت نو‏‏ں عین ايس‏ے جگہ دے تھلے جھاں اوہ لٹکایا گیا سی زمین وچ دفن کر دتا۔

۔ مندرجہ ذیل بیت ايس‏ے دا اے جو اس دے مزار د‏‏ی لوح اُتے لکھیا گیا ا‏‏ے۔
:برمزار ماغریبان نی چراغی نی گلی
:نی پرپروانہ سوزد نی صدای بلبلی 
ایک موقع پر جہانگیر نے یہ شعر کہا:
:بلبل نیم کہ نعرہ کشم درد سر دہم
:پرونہ ئی کہ سوزم و دم برنیا ورم
نورجہان نے فوراً جواب دیا:
:پروانہ من نیم کہ بہ یک شعلہ جان دہم
:شمعم کہ شب بسوزم و دم برنیا ورم
:[thumb|290x290px|ملکہ نورجہا‏‏ں دے ناں دا چاندی دا مضروب سکہ–[پٹنہ، بھارت]]
:[thumb|285x285px|[شاہدره باغ وچ واقع مقبرہ نورجہاں، لاہور]]

گٹھ:1577 دے جم
گٹھ:1645 دیاں موتاں
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:جنگ وچ شریک ہندوستانی سوانیاں
گٹھ:خاندان تیموری
گٹھ:ستارہويں صدی د‏‏ی ایرانی شخصیتاں
گٹھ:ستارہويں صدی وچ ہندوستانی سوانیاں
گٹھ:سولہويں صدی د‏‏ی ایرانی شخصیتاں
گٹھ:سولہويں صدی د‏‏ی ہندوستانی سوانیاں
گٹھ:قندھار دیاں شخصیتاں
گٹھ:مغلیہ خاندان
گٹھ:مغلیہ سلطنت د‏‏ی سوانیاں
گٹھ:ویکیپیڈیا مضامین مع BNF شناخت کنندگان
گٹھ:ہندوستانی خاتون شاہی اقتدار
گٹھ:ہندوستانی ہمسر ملکاواں
گٹھ:مغلیہ سلطنت وچ ایرانی تارکین وطن شخصیتاں
گٹھ:مغل ملکاواں
گٹھ:ہندوستانی شیعہ شخصیتاں
گٹھ:جہانگیر د‏‏ی بیویاں

گٹھ:لہور

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:تریخی شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
نومبر

**نومبر**، گریگوری جنتری دا 11واں مہینا اے تے ایہدے وچ 30 دن ہُندے نیں۔

## [[نیرکتا]]
نومبر لاطینی زبان دے لفظ نووم توں لیا گیا اے جیہدا مطلب 9 اے۔ ایہ پہلاں 9واں مہینا سی پَر جنوری تے فروری دے آؤن توں ایہ 11واں ہو گیا۔

گٹھ:نومبر
گٹھ:مہینے
نوکیا

نوکیا فن لینڈ چ دنیا دی اک وڈی موبائل فون کمپنی اے۔ اے کمپنی فن لینڈ دے انجنیئر فریڈرک تے لیو ماچلن نے 1871 چ رل کے ٹوری سی تے اج تکر نوکیا دے ناں توں مشعور اے۔ 

ایدے کئی دیساں چ کارخانے نیں جتھے موبائل تیار کیتے جاندے نیں تے فیر پورے جگ چ ویچے جاندے نیں۔ اک تحقیق دے مطابق جگ چ سپلائی دے لحاظ توں نوکیا دا نمبر انیسواں اے۔

## ناں
ایدا ناں فن لینڈ دے اک علاقے دے ناں تے رکھیا گیا جتھے ایدا پہلا کارخانہ بنایا گیا سی۔ ایس علاقے دا ناں نوکیا اصل چ ایتھے وگن آلے اک دریا نوکیانورٹا دے ناں تے رکھیا سی جیدا مطلب 'اک نکا جیا, کالے والاں آلا جانور'۔ اے جانور ایس دریا دے کنڈے تے وسدا اے۔ 

## بارلے جوڑ
* ویب سائیٹ
گٹھ:موبیل بنان آلی کمپنیاں
نون٘ہہ

**نونہہ** (nəʊṃ) ہتھ یا پیر دیاں انگلاں دے آخر تے اُتے آلے پاسے پاۓ جاندے نیں اتے ایہہ سخت قسم دی پروٹین جیہنوں کیراٹن کہندے نیں اوہدے نال بنے ہوندے نیں۔ نونہہ انساناں، آگو مانساں تے میملاں وچ ہوندے نیں۔ نَونہہ اینج ہوندے نیں جیویں دوجے جنوراں وچ پنجے ہوندے نیں۔ جنوراں وچ کھر تے سینگ وی کیراٹین توں بنے ہوندے نیں۔

## وکھالہ
نونہہ دا وکھالہ ، نَونہہ میٹرکس، نونہہ پلیٹ  تے نَونہہ بستر توں بندا اے۔

**نونہہ میٹرکس** اوہ ٹشو اے جیہدا بچاؤ، نونہہ  کردا اے۔ اے نَونہہ دا اوہ حصہ اے جیہڑا نَونہہ دے تھلے ہوندا اے تے ایہدے وچ نرو، لمف تے لعو نالیاں ہوندیاں نیں۔ ایہہ نَونہہ پلیٹ دے ولگن بنان دا کم کردا اے۔ نَونہہ پلیٹ دی وتھ تے موٹائی دا پتہ نَونہہ میٹرکس دے ناپ، لمائی تے موٹائی توں چلدا اے۔ تے انگل دے سرے دی شکل دسدی اے جے نوں سدھا، مڑیا یا ڈنگا اے۔ میٹرکس اوہدوں تک اُگے گا جدوں تک اہنوں سئی خوراک لبھدی روے گی۔ جدوں نَونہہ پلیٹ لئی نویں ولگن بندے نیں، اوہ پرانے نَونہہ پلیٹ ولگناں نوں اگے دھکا ماردے نیں جیہدی وجہ توں پرانے ولگن دب جاندے نیں جیہدی وجہ توں ایہناں تھلے لعو نالیاں واضح ہو جاندیاں نیں، تے اُتّوں ویکھن تے نَونہہ گلابی رنگ دا دسدا اے۔

**لیونولا** (نکا چن)، نَونہہ میٹرکس دا ویکھیا جان سکن آلا حصہ اے۔ ایہہ دکھن آلے نَونہہ دی بنیاد تے ہلال شکل وانگوں ہوندی اے۔ اے سب توں ودھ انگوٹھ وچ دسدی اے تے چیچی انگل وچ نئیں دسدی۔

**نَونہہ بستر** اوہ کھل اے جیہڑی نَونہہ پلیٹ دے تھلے ہوندی اے۔ کھل ورگوں ایہدے وچ وی دو تہواں ہوندیاں نیں، ڈرمس تے ایپی ڈرمس۔ ڈرمس وچ جیوندا ٹشو ہوندا اے جیہدے وچ لعو دی بریک نالیاں تے غدود ہوندے نیں۔ ایپیڈرمس، نوں پلیٹ دے تھلے ہوندی اے ،ایہہ پلیٹ نال انگل سرے تک ہلدی اے۔

**نَونہہ سائنَس** او تھاں اے جتھے نَونہہ دی جڑ ہوندی اے۔ ایہہ کھل دے تھلے نَونہہ دا مڈھ اے۔ ایہہ میٹرکس دے تھلے چھیتی اگن آلے ٹشو توں بندا اے۔

**نَونہہ پلیٹ** ، نَونہہ دا سخت حصہ اے، جیہڑا کیراٹن پروٹین دا بنیا ہوندا اے۔ مردہ تے دبے ولگناں دی بہت ساری تہواں ہوندیاں نیں جیہڑی نَونہہ نوں سخت تے لچک آلا بناندیاں نیں۔ نَونہہ توں مراد کدی کدی صرف ایس حصے نوں وی سمجھیا جاندا اے۔

**ازاد سرا** نَونہہ پلیٹ دا سب توں آخری سرا ہوندا اے جہنوں وڈھیا جاندا اے۔ جتھے نَونہہ پلیٹ دا آزاد سرا تھلے کھل نال جڑدا اے اوتھے اک جھلی ہوندی اے جنوں **ہائیپو نیچیئم** آکھی دا اے۔

## کم

*اک صحت مند نَونہہ دا کم انگل دے سرے  دے آلے دوالے دے ٹشو دا بچاؤ کرنا اے۔
*اے انگل دے سرے تے داب پین ویلے اوہنوں حرکت کرن وچ وی مدد کردا اے۔ نَونہہ انگلی نوں کسے شئے نوں چھون ویلے محسوس کرن وچ وی مدد کردا اے حالانکہ ایہدے وچ حسی سرے نئیں ہوندے۔
*نَونہہ شیواں نوں مضبوطی نال پھڑن وچ مدد کردا اے۔

## اگائی
نَونہہ دا اگن آلا حصہ کھل دے تھلے ہوندا اے جیہڑا نَونہہ دا اکلوتا جیوندا حصہ ہوندا اے۔

میملاں وچ نَونہہ دی اگائی تے لمائی دا تعلق انگلی دے آخری سرے دی لمائی نال ہوندا اے۔ انساناں وچ دوجی انگل، چیچی انگل دی نسبت چھیتی ودھدی اے تے ہتھ دی انگلاں ،پیر دی انگلاں مقابلے چھیتی ودھدیاں نیں۔

انساںاں وچ نَونہہ اک مہینے وچ 3 ملی میٹر ودھدا اے۔ ہتھ دے نَونہہ 3 توں 6 مہینے وچ پورا اُگدے نیں تے پیراں دے نَونہہ پورا اگن لئی 12 توں 18 مہینے لا دیندے نیں۔
نَونہہ دی اگائی عمر، جنس، موسم، ورزش، خوراک تے وراثت نال ہوندی اے۔

## باہرلے جوڑ
نوی سمبلی

نوی سمبلی ضلع اسلام آباد، پاکستان دا اک پنڈ اے۔ جیڑا یونین کونسل تمیر وچ ہے گا اے۔

## بارلے جوڑ
* سرکاری ویب سائییٹ 
* سی ڈی اے
نک

**نک**، ریڑھ دی ہڈی آلے جنوراں وچ بوتھے تے اگے نکلیا ہویا اک حصہ اے جتھے ناساں دی مدد نال ساع لین چ اسانی ہوندی اے۔ ناساں دے پچھے نکی نالی ہوندی اے جو فیرنکس تک اپڑدی اے جتھوں اے ساع پربندھ تک جاندی اے۔ نک سنگن چ مدد دیندا اے۔ بندے توں علاوہ وی اے جنوراں دے منہ تے وی ھوندا اے۔

انسان وچ نک منہ دے وچکار ہوندا اے تے باقی جنوراں وچ لمی سونڈ تے سرے تے اتلے پاسے ہوندا اے۔

## وکھالہ

**[[دو پاسی جندڑی|دو پاسی جندڑیاں]]** تے **پھپھرا مچھی** وچ ناساں اگے جا کے کاؤنے دی مدد توں نکی تھیلیاں وچ کھلدیاں نیں جیدے اندر آلفیکٹری ایپیتھیلئیم لگیا ہوندا اے۔ پھپھرا مچھی دی ناساں ویکھن تے دو پاسی جندڑیاں وانگوں دسدیاں نیں پر ایہ ساع لین وچ مدد نئی کردیاں کیوں جے ایہ جنور اپنے منہ نال ساع لیندے نیں۔

**[[ریپٹائیل|ریپٹائیلاں]]** وچ نک دا خانہ وڈا ہوندا اے تے کاؤنے اندر آلے پاسے منہ ول ہوندے نیں۔ مگرمچھاں وچ نک دے خانے بہت لمے ہوندے نیں جو اناں نوں ادھے ڈبے ہون ویلے ساع لین چ مدد کردے نیں۔ اناں جنوراں وچ نک دے خانے دے ترے حصے ہوندے نیں، اگلا ویزٹیبیول، آلفیکٹری خانہ تے پچھلا نیزو فیرنکس۔

**[[پنچھی|پنچھیاں]]** دا نک ریپٹائل ورگا ای ہوندا اے تے ناساں، چونج دے اتلے سرے ہوندیاں نیں۔ پنچھی زیادہ نئی سونگھ سکدے ایس لئی آلفیکٹری خانہ نکا ہوندا اے۔ کگیاں تے ککڑیاں وچ ناساں اتے سینگاں ورگی سخت شئے ہوندی اے۔

**[[میمل|میملاں]]** وچ نک دا خانہ وڈا ہوندا اے تے کھوپڑی دی ادھی لمائی دے برابر ہوندا اے پر آگو مانساں، چمگادڑاں تے سیٹیشیا وچ ،نک نکا ہو جاندا اے جیدی وجہ توں اناں جنوراں وچ سونگھن دی صلاحیت گھٹ جاندی اے۔ میملاں وچ نک دے وڈے ہون دی اک وجہ تالو دا منہ نوں نک توں وکھرا کرنا اے۔ نک دا خانہ کھوپڑی وچ اگے ود کے "پیرا نیزل سائینیسس" بناندا اے۔

**[[سیٹیشیا]]** وچ نک نکا ہو کے صرف ناساں تک رہ جاندا اے جو سر دی اوپری تھاں ٹر جاندے نیں۔ ایس وکھالے نال ایہناں دا پنڈا سدھی شکل چ آ جاندا اے تے پانی چ ادھے ڈوبیاں ویلے اوہناں نوں ساع لین لئی مدد لبدی اے۔ ایس توں الٹ ہاتھی وچ نک ود کے اک  لما، پٹھیاں آلا انگ بناندا اے جنوں "سونڈ" آکھی دا اے۔

## ہوا بدلی
نک دا کم ایہدے وچ وڑن آلی ہوا نوں تتا کرنا تے گلا کرنا اے۔ نک دے وچ والاں دا کم ہوا توں ذریاں نوں نک وچ ای روکنا اے جے صاف ہوا پھپھریاں تک اپڑے۔ 

## پاسے دا پتہ

کتیاں دی گلی نک اوہناں نوں کوئی پاسا لبن یا کسی شے دی بو لبن وچ مدد کردی اے۔نک وچ ٹھنڈ محسوس کرن دے ریسیپٹر ولگن ہوندے نیں جو نک نون ٹھنڈا رکھدے نیں جیدی وجہ توں ایہ کسی بو دا چھیتی پتہ کر لیندا اے۔

## بارلے جوڑ
نکولا ٹیسلا

نکولا ٹیسلا اک امریکی سرب سینسدان سی جیڑا سمجلن سلطنت آسٹریا ہنگری چ 10 جولائی 1856 نوں جمیا۔ سمجلن اج کل سلووینیا دا پاسا اے۔ اونے اک پرانی قسم دا ریڈیو ایجاد کیتا تے مقناطیس تے بجلی دے بارے چ اودے کم دی وجہ توں اے سی بجلی تیار کیتی گئی۔ 
مقناطیسی فلکس دا ناپ ٹیسلا دے ناں تے رکھیا گیا اے۔ ٹیسلا اک مشہور بندہ سی پر اوہ اک غریب بندے دی موت مریا۔ اونوں لوک پاگل سینسدان آخدے سن۔

ٹیسلا 7 جنوری 1943 نوں نیویارک امریکہ چ مر گیا۔

## مورت نگری

## Links
* NikolaTesla.fr  - More than 1,000 documents on Tesla

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
نگادی چلی

**نگادی چلی** 25,823 فٹ/7,871 میٹر اچی ہمالیہ دے پربت دھارے دا نیپال وچ اک پہاڑ اے۔1970 چ ہروشی واتانابے تے لہاسکا زیرنگ ایس تے پہلی واری چڑھے۔ ایہ دنیا دا 20واں سب توں اچا پہاڑ اے۔
وادی نگر

**وادی نگر**، پاکستان دے صوبا گلگت بلتستان دے ضلع نگر وچ اک وادی  اے جیہڑی شاہراہ قراقرم اُتے واقع اے۔ ایتھے دے باشندے، جیہڑے کہ بروشو کہلاؤندے نیں، شمال دے قدیم ترین تے اولین آبادکار لوک نیں۔ ایتھے دے لوکاں دی بولی بروشسکی اے ۔

## موسم
نگر دی آب و ہوا سردیاں وچ سخت سردی تے گرمیاں چ موسم خوشگوار ہُندا اے۔ سردیاں وچ پالا منفی 10 ڈگری سینٹی گریڈ تک ہندا اے، جد کہ گرمیاں چ درجہ حرارت 15 ڈگری سینثی گریڈ تک ہندا اے۔

## لوک
نگر دے لوک بہت مہمان نواز نیں ، ایتھے دے لوک امن پسند تے مہماناں دا خیال رکھݨ آلے نیں۔ نگر دے لوک بروشو قوم نال تعلق رکھدے نیں تے آبادی دی وڈی تعداد بروشسکی بولی بولدے اے تے کچھ وخی تے شینا بولی وی بولدے نیں۔ ایس توں علاوا اردو تقریبن سبھ لوک بولدے نیں۔

## تریخ
نگر دی تریخ بہت پراݨی اے۔ ایہ پہلاں بروشال دے ناں نال مشہور سی جیہدا راجگڑھ کیپل ڈونگس سی۔ ایتھے دے راجے تھم کہلاؤندے سن تے ایہ اج دے نگر تے ہنزا اُتے مشتمل سی۔ چونکہ کیپل ڈونگس دے چار چوفیرے برفانی گلیشیئر سن، جیہناں دے ودھݨ نال ایتھے دا آبپاشی دا نظام بہت متاثر ہویا تے ایتھوں لوک ہوپر وچ آباد ہوگئے۔ ایس توں مگروں راجا میور خان دے پتراں مغلوٹ تے گرکس نے بروشال نوں نگر تے ہنزا وچ ونڈ لیا۔

## نگر دے پہاڑ
نگر وچ بہت سارے چھوٹے وڈے پہاڑ نیں جیہناں وچ راکا پوشی 7788 میٹر، گولڈن پیک 7027 میٹر، دیران 7275 میٹر تے اس توں علاوہ بیافو گلیشیئر مشہور نیں۔

## اینگلو بروشو جنگ
نگر تے ہنزا چھوٹیاں ریاستاں سن تے ایہ اپݨی آمدݨی دا زیادہ حصہ چین توں آؤݨ آلے تجارتی قافلےآں نوں لٹ کے حاصل کردیاں سن۔  چونکہ انگریز ایتھوں روس تک تجارت کرنا چاؤہندے سی پر ایہ ریاستاں ایداں کرن توں روک رہیاں سن۔ اس لئی 1891ء وچ کرنل ڈیورنڈ دی اگوائی وچ نگر اُتے حملے دا فیصلہ کیتا گیا تے نگر ول فوجاں دی پیش قدمی شروع ہو گئی۔ انگریزاں نے 6 مہینے تک نلت قلعے دا محاصرہ کیتا، آخر اک غدار دی مدد نال انگریز فوج قلعے دے اتلے پاسے اک چوٹی اُتے پہنچ گئی تے قلعے اُتے حملہ کر دتا۔ ایداں نگر دی ہزاراں سالاں تے مشتمل آزادی ختم ہوگئی۔ اس جنگ وچ انگریز فوج نوں 4 وکٹوریہ کراس مِلے جیہڑے اصل وچ نگر دی چھوٹی جہی فوج دی بہادری دا اعتراف اے۔

## محل وقوع
نگر دے لہندے پاسے گلگت، چڑھدے پاسے چین، اُبھے پاسے ہنزا تے لمے پاسے بلتستان اے۔ گلگت توں 40 کلومیٹر دے پندھ تے نگر دی پہلی آبادی چھلت آؤندی اے جیہڑی نگر دے شمال وچ واقع اے۔ ایہ شمال ول نگر دی واحد آبادی اے۔

## گلگت بلتستان دی آزدی وچ نگر دا حصا
اوداں تاں گلگت بلتستان دی ڈوگرےآں توں آزادی وچ سارے آزادی وچ سارے گلگت بلتستان دے لوکاں دا کردار اے پر نگر دا کیپٹن بابر خان اوہ پہلا شخص سی جیہنے ڈوگرےآں دے خلاف بغاوت شروع کیتی سی۔ فیر ایس توں علاوا نگر دا ای کرنل احسان علی خان وی شامل ہو گیا جیہڑا کہگلگت بلتستان دا پہلا کمیشنڈ آفیسر سی۔ کرنل مرزا حسن خان دا تعلق وی نگر نال سی ۔ فیر جد گلگت بلتستان دے ظالم میراں دے خلاف بغاوت ہوئی تاں اوہ وی نگر توں ای شروع ہوئی سی۔ 

گٹھ:پاکستان دیاں وادیاں
گٹھ:گلگت بلتستان
گٹھ:گلگت بلتستان دا جغرافیا
نہر سوئز

نہر سویز مصر دی اک سمندری گذرگاہ اے جہڑی رومی سمندر نوں لال سمندر نال ملاندی اے ۔ اسدے رومی سمندر دے کنارے تے پورٹ سعید تے لال سمندر دے کنارے تے سوئز شہر آباد اے ۔ ایہہ نہر 163 کلومیٹر تے گھٹوگھٹ 300 میٹر چوری اے ۔ 

اس نہر دی وجہ توں بحری جہاز افریقہ دے دوالے چکر لگائے بغیر یورپ تے ایشیاء دے درمیان آوا جائی کرسکدے نیں ۔ 1869ء چ نہر دی تعمیر توں پہلاں اس علاقے چ بحری جہاز اک پاسے سامان اتاردے تے دوجے پاسے تک ایہہ سامان ٹرکاں دے زریعے لے جائیا جاندا سی ۔ 

پہلے اس نہر تے امریکہ ، برطانیہ تے فرانس دا قبضہ سی پر جمال عبد الناصر نے اس نہر نوں قومی تحویل چ لے لئیا جس تے امریکہ ، برطانیہ تے اسرائیل نے مصر نال جنگ چھیڑ لئی ۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* سرکاری'''نہر سوئز''' ویب سائٹ
* Plan of the Suez Canal — 1882 
* Howstuffworks.com: Suez Canal article 
* Panoramio.com: Suez Canal Photos
* Darius the Great's Suez Inscriptions 
* Constantinople Convention of the Suez Canal, 1888 
* Encyclopedia of the Orient: ''Suez Canal'' 
* Entrance of the Suez Canal — 1882
* Suez Canal Container Terminal at Port Said 
* Opening of the Suez Canal, 1869 
* Bibliography on Water Resources and International Law Peace Palace Library

گٹھ:آبی جغرافیہ
گٹھ:پانی

گٹھ:مصر
گٹھ:مصر دا آبی جغرافیہ
گٹھ:مصر دا جغرافیہ
نہاوند دی لڑائی

نہاوند دی لڑائی دوجے خلیفہ عمر فاروق دے ویلے عرب تے ایران دے وشکار ہوئی ۔ایس لڑائی چ عرب مسلمانوں نوں جت ہوئی تے ایران اوناں دے ہتھ آگیا۔

گٹھ:تریخ
گٹھ:ایشیا دی تریخ
نیدوالڈن

نیدوالڈن سویٹزرلینڈ دا اک کینٹن اے۔

## بارلے جوڑ

* سرکاری ویب سائٹ

## مورت نگری

File:Stanserhorn.jpg
File:Bannalpsee.jpg
File:ZB-ABe130007 Stansstad-2006-Sept.jpg
نیرکتا

**نیرکتا** () کِسے لفظ دی بناوٹ، اوہ کیہڑے لفظاں ناݪ رَݪ کے بݨیا، اوہدا ماخذ کیہ اے تے اوہدے وکھرے وکھرے مطلب کیہ نیں، ایہناں ساریاں گلاں دا علم اے۔ نیرکتا سنسکرت بولی دے دو الفاظ ناݪ رَݪ کے بݨیا اے: نیر= بار، وک = کہݨا، بولݨا

سنسکرت دی پہلی گریمر لکھݨ واݪے پانینی نے اپݨی کتاب وچ نیرکتا بارے اک منڈل وچ گَل کیتی اے۔

## ہور دیکھو
* اشتقاقیات

گٹھ:لسانیات
گٹھ:بولی
گٹھ:سنسکرت
گٹھ:بولی پڑھت
گٹھ:بولی علم
نیشنل آرٹ گیلری اسلام آباد

نیشنل آرٹ گیلری، اسلام آباد پاکستان چ اک نویں آرٹ گیلری اے اے سرکار نے بنائ اے تے اے 26 اگست 2007 نوں لوکاں آستے کھولی گئ۔ اے قومی اسمبلی تے صدر کعر نال اے۔

اے گیلری 1400 مربع گز تے پھیلی ہوئ اے تے ایدے وچ 14 گیلریاں نیں وکھالے دیاں جگاں، دکان، کم کرن دی جکہ تے سانبن دی جگہ ہیگیاں نیں۔

نعیم پاشا تے سہیل عباسی نے ایدا کیب ورگا ڈیزائن بنایا۔ جرمن مائسن ستھرائ تے کم ایدے چوں دسدا اے۔ اےدیاں چار منزلاں نین تے آڈیٹوریم چ 400 لوکاں دے بین دی جگہ اے۔ تھیٹر کھلا تھیٹر تے ڈرامے کرن دی جگہ وی ہے۔

## بارلے جوڑ
*گیلری

گٹھ:اسلام آباد
نیشنل جیوگرافک سوسائٹی

نیشنل جیوگرافک سوسائٹی۔ دنیا دا سب توں وڈا تعلیمی تے سائنسی ادارہ اے تے اے اپنے کماں تے کوئی منافع نئیں لیندا۔ اے سوسائٹی 1888 وچ بنی۔ سوسائٹی جیوگرافی، آرکیالوجی، فطری سائنساں، آلے دوالے دے بچاؤ تے اس دنیا دی رہتل تے تریخ دی تانگ رکھدی اے۔ 

نیشنل جیوگرافک سوسائٹی دا نشان اک چورس پیلے رنگ دا فریم اے جیڑا ایدے میگزیناں دے بعار لگیا ہندا اے۔

## کم
نیشنل جیوگرافک سوسائٹی دا تریخی مشن *جغرافیائی علم نون ودانا تے پھیلانا، دنیا دے تریخی رہتلی تے فطری وسیلیاں نوں بچان دی مشہوری کردیاں ہویاں*۔ مارچ 1998 توں اس  دے صدر جان ایم فاہے دا کینا اے جے سوسائٹی دا مقصد لوکاں چ زمین دی ویکھ چعاک داشوق ابھارنا اے۔ سوسائٹی نوں 23 سنگیاں دی ٹولی چلاندی اے جناں چ ناں والے پڑھاکو کاروباری، سرکاری کمی تے دنیا دے آلےدوالے نوں بچان والے ہیگے نیں۔ سوسائٹی سائنسی کھوج لئی تھاپڑا دیندی اے نالے پیسے وی دیندی اے۔ 

سوسائٹی اک میگزین نیشنل جیوگرافک میگزین تے کئی ہور میگزین کتاباں فلماں نقشے کئی بولیاں تے دنیا دے وکھرے دیساں چ چھاپدی اے۔ ایدی کمیٹی پڑھائی دیاں اداریاں نوں تے لوکاں نوں جغرافیۓ دی جانکاری لئی پیسے دیندی اے۔ سوسائٹی ہن تک  9000 توں ود واری دنیا دی وکھریاں تھاواں تے جغرافیۓ تے ہور جانکاری دے ودا لئی پیسے دے چکی اے۔ تے ایدیاں فلماں تے میگزین ہر مہینے 36 کروڑ لوکاں تک اپڑدے نیں۔ سوسائٹی دا واشنگٹن چ اک مفت میوزیم اے سوسائٹی دنیا چ نمیشاں دا بندوبست وی کردی اے۔

## تریخ

13 جنوری 1888 نوں کوسموس کلب واشنگٹن ڈی سی چ 33 کھوجی تے سائنسدان جغرافیۓ دے علم نوں ودان تے پھیلان لئی اک سوسائٹی بنان لئی کٹھے ہوۓ۔ ایدا قنون تے کم کرن دی راہ سوچن توں دو ہفتیاں مغروں 27 جنوری نوں نیشنل جیوگرافک سوسائٹی بن گئی۔ ایدا پہلا چوہدری گارڈنر گرین ہبرڈ سی تے اودے مرن توں مغروں اودا جوائی گراہم بل ایدا چوہدری 1897 چ بنیا۔ بل دا جوائی گلبرٹ ہووے گراسوینار ایدے میگزین دا پہلا پکا ایڈیٹر بنیا۔ تے اونے 50 سال تک اس ادارے دی سیوا کیتی۔ گراسوینار دا ٹبر سوسائٹی نال جڑیا ریا۔ سوسائٹی اپنے کماں تے کئی تمغے لے چکی اے۔ 

## سوسائٹی تے ہڑپہ رہتل
نیشنل جیوگرافک سوسائٹی پاکستان چ ہڑپہ رہتل دے گڑاں ہڑپہ تے موئنجو داڑو نوں بچان دی کوشش کر رئی اے۔ سوسائٹی دے میگزین چ اس بارے چ آرٹیکل وی آ چکیا اے۔

## نیشنل جیوگرافک میگزین

سوسائٹی نے اپنے بنن توں مغروں اپنے کماں نوں دنیا نوں دسن لئی سوسائٹی دے بنن توں 9 مہینیاں بعد اک میگزین نیشنل یوگرافک میگزین ٹوریا۔ اے میگزین اک ورے چ 12 واری چھپدا اے تے ایدا بارلا صفحے تے ایدا پیلے رنگ دا نشان ہوندا اے۔ میگزین نال کدے کدے نقشہ وی ہوندا اے۔ اے میگزین ہن دنیا دی 32 بولیاں چ چھپدا اے۔ میگزین دے مل دا 80٪ میگزین دا خرچہ ہوندا اے تے 20٪ سوسائٹی دے کھوج دے کماں لئی ورتیا جاندا اے۔ میگزین جغرافیہ تریخ سائنس فطرت فوٹوگرافی دے بارے چ ہوندا اے۔ اے 90 لکھ دی گنتی چ چھپدا اے تے اس میگزین نوں 5 کروڑ دے نیڑ لوک پڑھدے نیں۔ 

## نیشنل جیوگرافک چینل
1997 توں نیشنل جیوگرافک سوسائٹی نے اپنے ٹی وی چینل ایدے تے تاریخ جغرافیہ سینس فطرتت تے ہور رلدے راہواں تے بارے چ فلماں دسیاں جاندیاں نیں۔

### ہور میگزین
*  نیشنل جیوگرافک ٹریولر
*نیشنل جیوگرافک ایکسپلورر
*نیشنل جیوگرافک ایڈونچرر
*نیشنل جیوگرافک فار کڈو

## بارلے جوڑ

:*نیشنل جیوگرافک سوسائٹی
:*نیشنل جیوگرافک میگزین
:*نیشنل جیوگرافک فار کڈو
:*خبراں
:*مورتاں
:*نقشے
:* نقشہ کھوج
:*نقشہ مشین 
:*نیشنل جیوگرافک چینل
:*نیشنل جیوگرافک ایڈونچرر
:*میوزیم
:*زمین
:*کھوجی
:*شربت گل دی کعانی
## اتہ پتہ
*

گٹھ:سائنس
گٹھ:سائنسی ادارے
گٹھ:سائنسی علم