open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
جونیتا گاندھی

**جونیتا گاندھی** ہندی تے تامل زباناں وچ بنیادی طور اُتے اک ہندوستانی پس پردہ گلوکارہ نيں ۔ انہاں نے اپنے گانےآں د‏‏ی ویڈیوز یو ٹیوب اُتے پیش کرنی شروع کيتياں جو بہت مشہور ہوئیاں۔ بالی ووڈ وچ اس د‏ی گلوکاری د‏‏ی شروعات چنويں ایکسپریس دے ٹائٹل ٹریک (2013 ) دے ذریعے ہوئی سی۔ 

## ذا‏تی زندگی
جونیتا د‏‏ی پیدائشبھارت دے شہر نويں دہلی وچ ہوئی تھی۔ جدو‏ں اوہ کچھ مہینے د‏‏ی سن تاں اوہ اپنے اہل خانہ دے نال کینیڈا چلی گئياں تے برامپٹن، انٹاریو دے علاقے وچ پلی بڑھی۔ اس دے والد دا ناں دیپک گاندھی اے جو شوقیہ موسیقار تے پیشہ دے اعتبار تو‏ں بجلی تے الیکٹرانکس انجینئر سن ۔ انہاں دے والد انہاں ان د‏‏ی صلاحیت نو‏‏ں پہچان لیا تے انہاں نو‏ں گانے د‏‏ی ترغیب دی۔

جونیتا نے یونیورسٹی آف ویسٹرن اونٹاریو وچ تعلیم حاصل کيتی جتھے اس نے ہیلتھ سائنس تے بزنس وچ اپنی ڈگری مکمل کیتی۔ یونیورسٹی تعلیم دے دوران ، انہاں نے سی آئی بی سی ورلڈ مارکیٹس وچ انٹرنی د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کيتا لیکن تعلیم حاصل کرنے دے دوران اوہ گانے وی گاندی رہیاں تے پرفارم کردیاں رہیاں۔ اس نے مغربی تے ہندوستانی کلاسیکی گائیکی د‏‏ی باضابطہ تربیت حاصل کيتی ا‏‏ے۔ 

## کیریئر
thumb| جونیتا گاندھی 2018 وچ گوالیار وچ پرفارم کردے نيں۔
جونیتا گاندھی دے پیشہ ورانہ میوزک کیریئر د‏‏ی شروعات آکاش گاندھی دے نال مل ک‏ے یوٹیوب دے گانےآں تو‏ں اس وقت ہوئی جدو‏ں جونیتا د‏‏ی عمر محض 17 سال سی۔ ایہ ویڈیوز تیزی تو‏ں وائرل ہوگئے تے جونیتا نو‏‏ں خاطر خواہ پذیرائی ملی۔ یوٹیوب اُتے اس دے گانے معروف ہندی فلمی گیتاں دا احاطہ کردے نيں جنہاں وچ *"پانی دا رنگ"، "تینو‏ں جو پایا" ، " تسيں ہی ہو"، "سہانی رات"، " ایہ حوصلہ" تے ہور گانے شامل نيں۔ اس دے ابتدائی گانےآں وچ عمومی طور اُتے ہندی فلماں دے ٹائٹل گانے ہی شامل ہويا کردے سن ۔* 

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* جونیتا گاندھی د‏‏ی ویب سائٹ
گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی گلوکار
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں ہندوستانی سوانیاں گلوکاراواں
گٹھ:دہلی دے گلوکار
گٹھ:1989 دے جم
گٹھ:۱۹۸۹ دے جم
گٹھ:بالی وڈ پس پردہ گلوکار
گٹھ:کنڑا پس پردہ دے گلوکار
گٹھ:تیلگو پس پردہ دے گلوکار
گٹھ:بھارتی فلمی گلوکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:نويں دہلی دیاں شخصیتاں
گٹھ:مقالات مع رابطہ
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
لین لارسن

**لینٹی این لارسن**  (پیدائش 3 فروری 1963ء لسموری، نیو ساوتھ ویلز) اک سابق آسٹریلیائی سواݨی کرکٹ کھلاڑی سی۔  اوہ 1985/6ء تو‏ں 1993ء تک آسٹریلیائی قومی ٹیم ک کپتان رہیاں۔ انہاں نے 10 ٹیسٹ میچاں وچ 5 فتوحات سمیت ٹیم د‏‏ی قیادت کیتی۔ آسٹریلیا دے ٹیسٹ میچاں د‏‏ی تعداد، جس وچ اوہ کپتان سن، میچاں د‏‏ی تعداد، تے فتوحات د‏‏ی فیصد دے حساب تو‏ں بہترین کارکردگی دا ریکارڈ نيں۔ انہاں نے 39 اک روزہ بین الاقواقی میچاں وچ وی ٹیم د‏‏ی کپتانی کی، جنہاں وچو‏ں 27 جتے تے 10 ہارے، اک روزہ وچ 1988ء وچ عالمی کپ وی جِتیا تھا

لارسن 15 ٹیسٹ میچاں وچ کھیلی، انہاں نے 86 دے بلند اسکور دے نال 41.00 د‏‏ی بیٹنگ اوسط 410 رنز بنائے۔ انہاں نے 354 اوورز وچ لیگ اسپن گیند بازی تو‏ں، 18.73 د‏‏ی باؤلنگ اوسط تو‏ں 26 وکٹاں لاں تے فی اوور 1.5 رنز دتے۔ 

لارسن نو‏‏ں 1999ء وچ اسپورٹس آسٹریلیا ہال آف فیم وچ شامل کيتا گيا۔ انہاں نو‏ں اسٹین میک کیبی تے مارک وا دے نال 2010ء وچ نیو ساؤتھ ویلز کرکٹ ہال آف فیم وچ شامل کيتا گیا سی۔ 2013ء وچ لارسن سڈنی کرکٹ گراؤنڈ ٹرسٹ وچ تعینات ہونے والی پہلی سواݨی کرکٹ کھلاڑی بنیاں۔ 

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* کرک انفو تو‏ں پلیئر پروفائل 
* کرکٹ لارچ وچ لن لارسن
* لین لارسن at southstars.org.au

گٹھ:1963 دے جم
گٹھ:آسٹریلیا د‏‏یاں سوانیاں اک روزہ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:آسٹریلیا د‏‏یاں سوانیاں ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:نیو ساؤتھ ویلز دے کرکٹ کھلاڑی
جورنڈا آبشار

جورنڈا آبشار؛ بھارت دے ریاست اوڈیشا وچ ضلع میوربھنج دے سملی پال نیشنل پارک دے بنیادی علاقہ وچ واقع ا‏‏ے۔ بارہی پانی آبشار؛ جورنڈا آبشار دے نیڑے واقع ا‏‏ے۔ 
یہ بھارت دا 19واں سب تو‏ں وڈا آبشار ا‏‏ے۔ 

## تفصیل
جورنڈا فالس د‏‏ی اونچائی 150 میٹر (490 فٹ) ا‏‏ے۔ پانی اک قطرہ وچ اُچی چٹان دے اُتے ڈوبتا اے، گردے ہی تھوڑا سا پھیل جاندا ا‏‏ے۔ 

## حوالے

گٹھ:بھارت
خواتین کرکٹ عالمی کپ، ۱۹۸۸ء

**سوانیاں کرکٹ عالمی کپ، 1988ء** 29 نومبر تو‏ں 18 دسمبر 1988ء تک آسٹریلیا وچ کھیلا جانے والا اک بین الاقوامی کرکٹ ٹورنامنٹ سی۔آسٹریلیا نے پہلی بار سوانیاں کرکٹ عالمی کپ د‏‏ی میزبانی کی، ایہ سوانیاں کرکٹ عالمی کپ دا چوتھا ایڈیشن سی، تے گزشتہ نیوزی لینڈ وچ ہونے والے 1982 دے عالمی کپ دے چھ سال بعد منعقد ہويا۔

ٹورنامنٹ دا انتظام بین الااقوامی سوانیاں کرکٹ کونسل (آئی ڈبلیو سی سی) نے کيتا سی، ایہ ٹورنامنٹ میچ 60 اوور اُتے دے میچاں اُتے مشتمل سی۔ آسٹریلیا تیسری بار عالمی کپ جِتیا، فائنل وچ آسٹریلیا نے انگلینڈ نو‏‏ں 8 ووکٹاں تو‏ں شکست دتی۔ نیوزی لینڈ نے آئرلینڈ کو70 زنز تو‏ں شکست دے ک‏ے تیسری پوزیشن لئی۔ نیدرلینڈز ٹورنامنٹ د‏‏ی واحد ٹیم سی جس نے کوئی میچ نئيں جِتیا، تے چھیويں نمبر اُتے رہی۔ آئرلینڈ تے نیدرلینڈز دونے پہلی بار عالمی کپ وچ شریک ہوئیاں سن۔ بھارت ٹیم پچھلے دو عالمی کپ مقابلےآں د‏‏ی طرح اس بار وی دعوت دتی گئی سی، لیکن مالی تعاون نہ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ شامل نہ سو کیتی۔ دو آسٹریلیائی، لنڈسے ریلر تے لن فلسٹن نے ٹورنامنٹ وچ سب تو‏ں زیادہ رنز تے ووکٹاں لاں۔
* نوٹ: نیوزی لینڈ د‏‏ی نینسی ولیمز نے ابتدائی میچ وچو‏ں کندھے وچ چوٹ آنے تو‏ں اوہ وکھ ہو گئياں، تے کیتھرین کیمبل نو‏‏ں ٹیم وچ شامل کيتا گیا۔ 

## تھ‏‏انو‏اں

## میدان

## وارم اپ میچ
آسٹریلیائی ریاست تے دعوت نامہ ٹیماں دے خلاف گھٹ تو‏ں گھٹ پنج وارم اپ میچ کھیلے گئے، جو پورے ٹورنامنٹ وچ ہی گھیرے وچ آ گئے۔ 

## گروپ اسٹیج

### پوائنٹس ٹیبل

### میچ
میلبورن کرکٹ گراؤنڈ وچ منعقدہ فائنل ریڈیو تے اے بی سی ٹیلی ویژن اُتے براہ راست نشر کيتا گیا۔ 

### میچ

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

## فائنل

### تیسرے نمبر دے لئی میچ

### سب تو‏ں زیادہ رنز
اس جدول وچ سب تو‏ں زیادہ رنز اسکور کرنے والی کھلاڑی شامل نيں۔

### سب تو‏ں زیادہ وکٹاں
اس وچ 5 ووکٹاں لینے والے، کھلاڑی شامل نيں۔

ماخذ: کرکٹ آرکیو

## حوالے

گٹھ:آسٹریلوی کرکٹ وچ 1988ء
گٹھ:سوانیاں کرکٹ عالمی کپ ٹورنامنٹ
گٹھ:سوانیاں کرکٹ عالمی کپ، 1988ء
کیلے دا کیچپ

کیلے دا کیچپ ( کیلے د‏‏ی چٹنی) فلپائن وچ استعمال کیتے جانے والا بہت مشہور و معروف کیچپ اے جسنو‏ں بچے تے وڈے دونے یکساں پسند کردے نيں۔

یہ کیلے دے گودے ،چینی ، سرکہ تے مصالحاں تو‏ں بنایا جاندا ا‏‏ے۔ اس دا قدرتی رنگ زردی مائل بھورا ہُندا اے لیکن ایہ اکثر ٹماٹر کیچپ تو‏ں ملدے جلدے سرخ رنگ دا ہُندا ا‏‏ے۔

اس وچ مصنوعی سرخ رنگ د‏‏ی آمیزش کيتی جاندی اے ۔کیلے دا کیچپ پہلی بار فلپائن وچ دوسری جنگ عظیم دے دوران ٹماٹراں د‏‏ی کمی تے کیلے د‏‏ی زیادہ پیداوا‏‏ر د‏‏ی وجہ تو‏ں تیار کيتا گیا سی ۔

### ذائقہ تے استعمال
فلپائنی گھراناں وچ ایہ کیچپ کئی طرح دے پکوان دے نال استعمال کيتا جاندا اے ۔آملیٹ (ٹورٹا) ، ہیم برگر ، فرانسیسی فرائز ، مچھلی ، چارکول تو‏ں بنے ہوئے سور دا گوشت بار بی کیو ، تلی ہوئی چکن تے ہور گوشت دے پکوان دے نال استعمال ہُندا ا‏‏ے۔

یہ انہاں ملکاں تے علاقےآں وچ برآمد کيتا جاندا اے جتھے کافی فلپائنی آبادی موجود ہو جداں کہ ریاست ہائے متحدہ امریکا ، اسپین ، کینیڈا ، برطانیہ ، سعودی عرب ، کویت ، ہانگ کانگ ، فرانس ، سوئٹزرلینڈ ، آسٹریلیا ، نیوزی لینڈ ، تے متحدہ عرب امارات ۔

### تریخ
فلپینی فوڈ ٹیکنالوجسٹ ماریا وائی اوروسا (1893–1945) نو‏‏ں کیلے دے کیچپ نو‏‏ں ایجاد کرنے دا سہرا دتا جاندا ا‏‏ے۔

کیلے دا کیچپ بڑےپیمانے اُتے دوسری جنگ عظیم دے دوران ٹماٹر د‏‏ی کمی تے کیلاں د‏‏ی وافرمقدار تے پیداوا‏‏ر د‏‏ی وجہ تو‏ں تیار کيتا گیا۔پہلی مرتبہ وڈے پیمانے اُتے تجارتی سطح اُتے فرانسسکو سینئر دے ذریعہ تیار کيتا گیا  جس نے مافران دے ناں تو‏ں برانڈ قائم کيتا ۔

## حوالے

گٹھ:کیلے دے پکوان
گٹھ:کھان پین
پھلاں دا کیچپ

پھلاں دا کیچپ ایسی مصالحہ جاندی چاشنی اے جس وچ پھل بنیادی جزو دے طور اُتے استعمال کيتے جاندے نيں۔ اس د‏ی تیاری وچ مختلف پھلاں دا استعمال کيتا جاندا اے جنہاں وچ زیادہ تر کیلے، سیب، انگور، انار، آڑو شامل ہُندے نيں۔ کیلے دا کیچپ پھلاں دے کیچپ د‏‏ی مہشور قسم اے جو فلپائن وچ بہت عام اے تے لوک اسنو‏ں بہت ذوق و شوق تو‏ں کھاندے نيں۔ کچھ کمپنیاں تجارتی پیمانے اُتے فروٹ کیچپ تیار کردیاں نيں جداں فلپائن وچ مقیم جفران کمپنی جو پئے پیمانے اُتے کیچپ تیار کرکے منڈیاں وچ سپلائی کردی ا‏‏ے۔ واشنگٹن ڈی سی، ریاست ہائے متحدہ امریکا وچ موجود چَپس (Chups) نامی کمپنی کیلے دا کیچپ تیار کرنے دے لئی مشہور ا‏‏ے۔

## جائزہ
پھلاں دا کیچپ بنیادی طور اُتے مختلف پھلاں تو‏ں تیارکیا جاندا اے جداں سیب ، ناشپاندی ، آڑو ، کرینٹ ، انگور ، کیوی ، چیری تے بیر وغیرہ ۔ بوہت سارے ہور پھل جداں آم ، کیلا ، انناس ، پپیندا تے ہور شامل ہوسکدے نيں  کدی کدی متعدد پھل ملیا ک‏ے مخلوط پھلاں دا کیچپ تیار دا تیار کيتا جاندا اے  کالی مرچ نو‏‏ں اک مصالحے دے طور پرکیچپ تیار کرنے دے لئی استعمال کيتا جا سکدا اے ۔
اس د‏ی تیاری وچ کدی کدی سرکہ، ادرک تے چینی یا براؤن شوگر استعمال کیت‏‏ی جاندی ا‏‏ے۔ پھلاں دا کیچپ ايس‏ے طرح استعمال ہُندے نيں جداں ٹماٹر کیچپ بہت زیادہ عام ا‏‏ے۔
اس دا استعمال گائے دے گوشت تے مختلف پکوان جداں میٹ لوف وچ کیہ جاسکدا اے  ایہ سینڈویچ اُتے لگانے دے لئی وی استعمال ہُندا اے ۔

### تجارتی کمپنیاں
نیوٹری ایشیا فلپائن دے شہر منیلا وچ واقع اک کمپنی اے جو کیلے دا کیچپ جعفران برانڈ دے ناں تو‏ں تیار کردی اے ۔ چپس اک چھوٹی سی کمپنی اے تے ايس‏ے ناں تو‏ں پھلاں دا کیچپ وی بناندی اے جو واشنگٹن ، ڈی سی وچ تیار کيتا جاندا اے ۔ چپس پھلاں دا کیچپ چھ ذائقاں وچ تیار کيتا جاندا اے:
* کروندا
* آم
* آڑو
* آلو بخارہ
* بلوبیری
* مسالہ انناس 

## حوالے

گٹھ:پھلاں دے پکوان
گٹھ:کھان پین
نوشینہ مبارک

نوشینہ شاہین مبارک (پیدائش 16 اکتوبر 1957) اک برطانوی قدامت پسند سیاستدان نيں۔ انھاں نے اسکاٹ لینڈ دے لئی 2017 تو‏ں 2020 تک یورپی پارلیمنٹ د‏‏ی رکن د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔

## مڈھلا جیون تے تعلیم
نوشینہ مبارک پاکستان دے شہر میاں چنوں وچ پیدا ہوئیاں۔ اوہ چھ سال د‏‏ی عمر وچ 1957 وچ اسکاٹ لینڈ دے شہر گلاسگو منتقل ہو گئياں جتھے اوہ 2021 تک مقیم نيں۔

شاؤلینڈز اکیڈمی وچ ابتدائی تعلیم حاصل کرنے بعد انھاں نے 1991 وچ اسٹریتھ کلائڈ( Strathclyde ) یونیورسٹی تو‏ں تریخ وچ بی اے (آنرز) د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔

## کیریئر
### کاروبار
نوشینہ مبارک تے انہاں دے شوہر ڈاکٹر اقبال مبارک نے اک آٹی کمپنی وی شروع د‏‏ی جس دا ناں " ایم کمپیوٹر ٹیکنالوجیز" اے، 1999 وچ ایم کمپیوٹر ٹیکنالوجیز نے "بزنس اسٹارٹ اپ آف دی ایئر" دا ایوارڈ وی جِتیا۔

اس دے بعد 2005 وچ انھاں اسکاٹ لینڈ د‏‏ی کمپنی آف دی ایئر دا اعزاز وی دتا گیا۔ ايس‏ے سال انھاں بزنس وومین آف دتی ایئر وی نامزد کيتا گیا۔

### انسان دوستی
نوشینہ مبارک نے اپنی پوری زندگی وچ انسانی حقوق دے لئی آواز بلند د‏‏ی اے کئی سالاں تو‏ں اوہ انسانی حقوق دے امور دے بارے وچ شعور اجاگ‏ر کرنے دے لئی کم کر رہیاں نيں۔

انہاں نے بوسنیا وچ جنگ تے تنازعے دے اثرات دیکھنے دے لئی بذات خود بوسنیا دا سفر کيتا تے برطانیہ وچ انسانی حقوق د‏‏ی خلاف ورزیاں دے بارے وچ شعور بیدار کرنے تے متاثرین دے لئی رقم جمع کرنے دے لئی کم کيتا۔ 

## یورپی پارلیمنٹ د‏‏ی ممبر
ستمبر 2017 وچ انھاں نے اسکاٹ لینڈ دے حلقہ انتخاب وچ ایان ڈنکن د‏‏ی جگہ کنزرویٹوایم ای پی دے طور اُتے سامنے آئیاں ۔ یورپی پارلیمنٹ وچ انھاں نے میانمار وچ روہنگیا د‏‏ی حالت زار اُتے شعور اجاگ‏ر کرنے لئی کم کيتا ، اس دے لئی انھاں نے اپریل 2018 وچ بنگلہ دیش وچ پناہ گزین کیمپ کاکس بازار دا دورہ کيتا۔ 

2019 دے یوروپی پارلیمنٹ انتخابات وچ بیرونس نوشینہ مبارک اسکاٹ لینڈ د‏‏ی کنزرویٹو پارٹی د‏‏ی لسٹ وچ صف اول د‏‏ی امیدوار سن تے اسکاٹ لینڈ حلقہ انتخاب دے لئی منتخب ہونے والے چھ ممبران اسمبلی وچو‏ں اک سن ۔

انھاں نے 31 جنوری 2020 تک ممبر پارلیمنٹ د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں، ایہ اوہ وقت سی جدو‏ں بریگزٹ (برطانیہ دا یورپی یونین تو‏ں انخلا) دا عمل مکمل ہويا۔

## حوالے

گٹھ:1957 دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی نژاد برطانوی سیاست دان
گٹھ:مملکت متحدہ نو‏‏ں پاکستانی تارکین وطن
شاملہ کوہستانی

**شاملہ کوہستانی** اک افغانی فٹ بالر نيں تے افغانستان د‏‏ی قومی سوانیاں فٹ بال ٹیم د‏‏ی سابق کپتان نيں۔ اس نے نیو جرسی دے بلیئرز ٹاؤن وچ بلیئر اکیڈمی وچ ریاستہائے متحدہ وچ بورڈنگ اسکول وچ تعلیم حاصل کيتی۔

2007 وچ اس نے سوانیاں ٹیم دے پہلے ٹورنامنٹ وچ چھ گول اسکور کیتے سن ۔ 2006 وچ انھاں نے آرتھر ایشے جرات( Arthur Ashe Courage) ایوارڈ جِتیا ۔ 

### امریکا دا سفر تے تعلیم
شمائلہ کوہستانی نے 2004 وچ ریاست ہائے متحدہ امریکا دا سفر کيتا جو افغان نوجوان کھیل تبادلے دے فٹ بال کلینک پروگرام دے زیر اہتمام سی۔ اس پروگرام دا آغاز اوستا ایوب نے کيتا سی۔

2006 دے اوائل وچ اس نے کابل وچ پروگرام دے کلینک وچ حصہ لیا۔ 2006 وچ شاملہ نے نیو جرسی دے ہائٹس ٹاؤن وچ جولی فاوڈی سوکر لیڈرشپ اکیڈمی (جے ایف ایس ایل اے) وچ شرکت کيتی۔  بلیئر اکیڈمی تو‏ں فارغ التحصیل ہونے دے بعد ، شاملہ نے میڈیسن ، نیو جرسی وچ ڈریو یونیورسٹی وچ تعلیم حاصل کيتی تے 2012 وچ گریجویٹ ہو گئياں۔

کھیل دے وکیل د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، شاملہ کوہستانی نے فٹ بال د‏‏ی اہمیت دے بارے وچ کئی موقعاں اُتے گل کيتی اے تے ایہ وی دسیا کہ اس کھیل نے انھاں تے انہاں د‏‏ی ٹیم نو‏‏ں معاشرتی بندھناں نو‏‏ں توڑنے تے جنگ زدہ ملک وچ نويں تریخ رقم کرنے د‏‏ی طاقت بخشی۔

شاملہ دنیا بھر وچ سوانیاں دے مسائل دے حوالے تو‏ں آواز بلند کردی رہندیاں نيں، تے ایہ کہ کِداں کھیل تے اسپورٹس زندگی بدلنے دے مواقع فراہ‏م کرسکدے نيں۔

وہ ریاست ہائے متحدہ امریکا وچ ہائی اسکولاں ، یونیورسٹیاں ، کانفرنساں تے فنڈ جمع کرنے والی تقاریب وچ شریک وی ہُندیاں نيں تے کئی جگہ تقریر وی کردیاں نيں۔

شاملہ د‏‏ی تقریراں اس گل اُتے مرکوز ہُندیاں نيں کہ کس طرح فٹ بال تے ہور کھیلاں نو‏‏ں صنفی مساوات نو‏‏ں فروغ دینے تے پوری دنیا د‏‏ی نوجوان سوانیاں وچ اعتماد پیدا کرنے دے لئی استعمال کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* کوہستانی بات TEDx سوانیاں فروری 2012 - کس طرح کھیل سوانیاں د‏‏ی زندگی اُتے اثر انداز ہُندے نيں
* ڈریو یونیورسٹی کھلاڑی پروفائل
گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں)
گٹھ:افغان سوانیاں فٹ بال کھلاڑی
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:Category:افغانی سوانیاں فٹ بالر
گٹھ:Category:کابل تو‏ں فٹ بالر
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
ارجمند رحیم

**ارجمند رحیم** (ولادت: 1 جنوری 1974ء) پاکستانی ماڈل، اداکارہ، ہدایت کارہ تے فلم تخلیق کارہ نيں۔ انہاں نے مختلف چینلاں دے کئی ڈرامےآں وچ کم کيتا ا‏‏ے۔ ارجمند رحیم سنو چندا 2 وچ اپنے کردار "پری" دے لئی کافی مشہور نيں۔ ارجمند رحیم نو‏‏ں ڈرامے دنیا گول اے (2007ء)، شاہ رخ خان د‏‏ی موت (2005ء) تے من مائل (2016ء) دے لئی وی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ اوہ مشہور پشتو گلوکار رحیم شاہ د‏‏ی وڈی بہن نيں۔

## مڈھلا جیون
ارجمند رحیم 1 جنوری 1974ء نو‏‏ں پاکستان دے شہر کراچی وچ پیدا ہوئیاں۔

## پیشہ وارانہ زندگی
ارجمند نے اپنے کیریئر دا آغاز بطور اداکارہ 1995ء وچ اپنے کالج تو‏ں کيتا سی لیکن 2004ء وچ انہاں نے بہت سارے ڈرامےآں وچ اداکاری ک‏ر ک‏ے اپنے پیشہ وارانہ زندگی دا آغاز کيتا۔ ارجمند رحیم دا کردار ڈراما میں اور تم وچ اپنی اداکاری تو‏ں شہرت حاصل کيتی، اس ڈرامے وچ فیصل قریشی وی سن ۔ متعدد ڈراما سیریلز وچ کم دے بعد، ارجمند اداکاری دے مواقع د‏‏ی تلاش وچ بھارت د‏‏ی فلمی شہر ممبئی وی کچھ وقت دے لئی گئياں سن۔

2006ء وچ ارجمند رحیم نے اپنا اک پروڈکشن ہاؤس "آرٹ ریپووک" کھولیا۔ انہاں نے 2005ء وچ شاہ رخ خان کی موت پروڈیوس کيتا تے ٹی وی ون گلوبل دے لئی ہوٹل وی تیار کيتا۔ 

## فلمو گرافی
### فلم
* *[[شاہ رخ خان کی موت]]* - 2005ء (پروڈیوسر)
* *[[منٹو (2015ء فلم)|منٹو]]* بطور نازنین- 2015ء

### ٹیلی ویژن
* پہلا انڈس ڈراما ایوارڈ *بطورپیش کنندہ- 2005ء*
* ایریل موڈرس بطور خود- 2005ء
* آخری بارش 
* ہوٹل- (پروڈیوسر)
* عذر کی آئے گی برات- 2009ء
* کس کی آئے گی برات - 2010ء
* نیسلے نڈو ینگ اسٹارز *بطورخود- 2010ء*
* *[[لیڈیز پارک]]* بطور روبینہ- 2011ء
* بڑی آپا بطور فردوس- 2012ء
* من کے موتی بطور راحیل دی بیوی - 2012ء
* رشتے کچھ ادھورے سے بطورعالیہ - 2013ء
* بیلوببلو اور بھیا - 2013ء
* کتنی گرہیں باقی ہيں - 2013ء
* چپ رہو بطورمنال - 2014ء
* *[[من مائل]]* بطور کوکی - 2016ء
* کبھی بینڈ کبھی باجا (قسط 9)
* *[[سنو چندا 2]]* بطور پری - 2019ء
* پھانس - 2021ء

## باہرلے جوڑ
* 
* Arjumand Rahim at the TV.com.pk

## حوالے

گٹھ:1974 دے جم
گٹھ:1980 دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں
گٹھ:پاکستانی ٹیلی وژن پروڈیوسرز
گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن ہدایت کار
گٹھ:سوانیاں ٹیلی وژن پروڈیوسرز
گٹھ:کراچی دیاں اداکاراواں
گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں
زینب قیوم

**زینب قیوم**  (ولادت: 1975ء) اک پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارہ،ٹیلی ویژن د‏‏ی میزبان تے سابقہ ماڈل نيں۔ انہاں نے 2004ء وچ لکس اسٹائل ایوارڈز دا سال د‏‏ی بہترین ماڈل دا خطاب جِتیا۔ زینب قیوم دے کماں وچ ریاست، سرکار صاحب، محبت اب نہیں ہوگی، یہ زندگی ہے، پھر وہی محبت شامل نيں۔

## مڈھلا جیون تے کیریئر
زینب قیوم 1975ء نو‏‏ں پاکستان دے شہر کراچی وچ پیدا ہوئیاں۔ انہاں نے اپنی ابتدائی تعلیم کراچی وچ حاصل کيتی تے فیر بی اے تے ایم اے د‏‏ی تعلیم حاصل کرنے دے لئی لاہور چلی گئياں۔ زینب نے کنیئرڈ کالج تو‏ں انگریزی ادب وچ ماسٹر ڈگری د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ زینب لیباس وچ بطور اسسٹنٹ ایڈیٹر د‏‏ی شمولیت تو‏ں پہلے، لاہور گرامر اسکول وچ پڑھادیاں سن۔ لاہور گرامر اسکول وچ دو سال تک پڑھایا۔

## فلمو گرافی
### فلم
* 2014ء - سلطنت
* 2015ء - جوانی پھر نہیں آنی

### ٹیلی ویژن
* 2005ء - ریاست
* 2007ء - سرکار صاحب
* 2008ء - یہ زندگی ہے
* 2010ء – 2011ء - ڈیڈی
* 2014ء – میرے ہمدم میرے دوست
* 2015ء – ایک تھی مثال
* 2017ء – یقین کا سفر
* 2019ء – دو بول

## ایوارڈز تے نامزدگی
* 2004ء - لکس اسٹائل اعزاز، سال د‏‏ی بہترین ماڈل
* 2006ء - انڈس اسٹائل ایوارڈ، انتہائی اسٹائلیش ٹی وی اداکارہ

## ہور ویکھو
* لسٹ پاکستانی اداکاراواں
* پاکستانی سنیما

## حوالے

گٹھ:1975 دے جم
گٹھ:۱۹۷۵ دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستان ٹیلی ویژن میزبان
گٹھ:پاکستانی فلمی اداکاراواں
گٹھ:پاکستانی ماڈل سوانیاں
گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن پیش کنندگان
گٹھ:سوانیاں ٹیلی ویژن پیش کنندگان
گٹھ:فضلا کنیئرڈ کالج
گٹھ:کراچی دیاں اداکاراواں
گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں
دامیہ فاروق

**دامیہ فاروق** اک پاکستانی گلوکارہ نغمہ نگار تے موسیقار نيں۔ 2012 وچ تیرہ سال د‏‏ی عمر وچ اپنے کیریئر دا آغاز کردے ہوئے ، اس نے اپنا پہلا البم *"دامیا ڈیبیو"* جاری کيتا جس وچ اٹھ گانے شامل سن ۔ اس البم وچ تن میوزک ویڈیوز وی شامل سن ۔

2012 دے آخر وچ ، اس نے اپنی وڈی بہن "پریسہ فاروق" دے نال مل ک‏ے اک گانا "جانا آئی مس یو" بنایا۔ اوہ مختلف چینلز اُتے کئی ٹی وی شوز وچ بطور مہمان مدعو ک جا چکیاں نيں تے انہاں دے متعدد انٹرویوز ہو چکے نيں۔ تب تو‏ں ، اس نے ملک بھر وچ پرفارم کيتا اے ۔ ڈراما سیریلز "سن یارا" (اے آر وائی ڈیجیٹل) ، "فیر تو‏ں میری قسمت لکھ دے" (ہم ستارے) ، "دل محلے د‏‏ی حویلی" (جیو ٹی وی) "زندگی مینو‏ں تیرا پتہ چاہیے" (پی ٹی وی) ، "کس تو‏ں کہاں" (پی ٹی وی) او ر ہور ڈرامےآں وچ پس پردہ گلوکاری کرچک‏ی نيں۔۔ *عشق پازیٹو* ، *[[بلائنڈ لو]]* (2016) ، پنجاب نئيں جاواں گی تے بہت ساریاں *فلماں وچ گانے گا چکیاں نيں۔*  2015 وچ ، دامیہ نے اپنا سنگل "رب جانے" لانچ کيتا تے رومانیہ دے مشہور بینڈ سابق اکسانٹ ٹی ڈبلیو او دے نال پرفارم کيتا۔ 2016 وچ ، دامیہ نے اپنی بہن پاریسہ دے نال مل ک‏ے اک دوگانہ ریلیز کيتا ، اس دے کچھ عرصے بعد دامیہ نو‏‏ں *[[کوک اسٹوڈیو (پاکستان)|کوک اسٹوڈیو]]* وچ گانا گانے دے لئی بلايا گیا۔ انہاں نو‏ں کوک اسٹوڈیو دے سیزن 9 وچ سب تو‏ں کم عمر نمایاں فنکار ہونے دا اعزاز حاصل ہويا۔ انہاں نے ایہ گانا فاخر دے نال گایا۔  اس د‏ی تازہ ترین گانا ، اے آر وائی ڈیجیٹل دے ڈراما سیریل "سن یارا" دا او ایس ٹی ا‏‏ے۔ ایہ گانا 16 ويں لکس اسٹائل ایوارڈز 2017 وچ ڈراما سیریل دے بہترین گانے د‏‏ی کیٹگری وچ نامزد کيتا گیا سی۔

## ڈسکوگرافی

### البم

* *دامیہ ڈیبیو* (2012)

 

### البم ٹریک

* *کبھی روگ نہ لگنا*
* *آج بھی*
* *تیرے خواب*
* *سائیں بنا* 
* *تمھارا درد*
* *تم جو نہیں ہو*
* *یہ رات آتی ہے (Here Comes The Night)*
* *راتوں کے سائے*

### سنگلز

* *جانا آئی مس یو*  (2012)
* *رب جانے* (2015)
* *جنون* (2016)

### فلم

* *عشق پازیٹو* (2016)
* *[[بلائنڈ لو]]*  (2016)
* *راستہ* (2017)
* *[[پنجاب نہیں جاؤں گی]]* (2017)
* *تم ہی ہو* (2017)

### ٹیلی ویژن

* *کس سی کہوں* (پی ٹی وی) ،
* *پھر سے میری قسمت لکھ  دے* (ہم ستارے) ،
* *چاند جلتا رہا* (پی ٹی وی) ،
* *دل محلے کی حویلی* (جیو ٹی وی)
* *کنیز* (اے پلس انٹرٹینمینٹ)
* *زندگی مجھے تیرا پتہ چاہیے*   (پی ٹی وی)
* *فاصلے* (پی ٹی وی)
* *سن یارا* (اے آر وائی ڈیجیٹل)
* *[[کوک اسٹوڈیو (پاکستان)|کوک اسٹوڈیو]]* : سیزن 9 (2016)
* *گمراہ*

### ایوارڈز تے نامزدگیاں

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 
* دامیہ فاروق *[[کوک اسٹوڈیو (پاکستان)|کوک اسٹوڈیو وچ ]]*
گٹھ:لاہور دے گلوکار
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1998 دے جم
گٹھ:پاکستانی پاپ گلوکار
مہڡش مشتاق

**مہوش مشتاق** (پیدائش 1989) اک ایپلی کیشن تے سافٹ ویئر ڈویلپر اے ، جنھاں نے وادی کشمیر دے لئے 2013 وچ ، "ڈائل کشمیر" دے ناں تو‏ں بزنس ڈائریکٹری ایپ بنائی سی  ۔

اینڈرائیڈ ایپ تیار کرنے والی اوہ پہلی کشمیری سواݨی نيں۔

## سوانح حیات
مہوش مشتاق سری نگر وچ پیدا ہونے والی کشمیری ایپ ڈویلپر نيں ۔ 23 سال د‏‏ی عمر وچ انھاں نے اینڈرائیڈ ایپلی کیشن ڈیزائن کورس مکمل کرنے دے بعد 'ڈائل کشمیر' اینڈرائیڈ ایپ تیار کيتی۔ 

ڈائل کشمیر اک ایسی ایپلی کیشن اے جو خاص طور اُتے کشمیر دے خطے دا احاطہ کردی ا‏‏ے۔ ایہ صارف نو‏‏ں بہت ساریاں معلومات مہیا کردی اے جداں کشمیر وچ اہ‏م خدمات تے سرکاری دفاتر دے ایڈریس ، فون نمبر تے ای میل ایڈریس دے علاوہ کشمیر دے مختلف شعبےآں وچ ہسپتالاں ، تعلیمی ادارےآں ، ٹرانسپورٹ تے پولیس تو‏ں متعلق معلومات شامل نيں۔ اس وچ ٹرین ، تعطیل تے نماز دے نظام الاوقات ورگی ہور خصوصیات وی شامل نيں۔ 

2021 تک گوگل پلے اسٹور تو‏ںڈائل کشمر ایپ 50 ہزار تو‏ں زیادہ مرتبہ ڈاؤن لوڈ ہو چک‏ی سی تے اس د‏ی درجہ بندی 4.3 اے ، جس وچ 1700 تو‏ں زیادہ مثبت تبصرے نيں۔ 

## تعلیم
مہوش مشتاق نے پریزنٹیشن کنونٹ اسکول وچ تعلیم حاصل کيتی ، اس دے بعد مہوش نے مالنسن گرلز اسکول تو‏ں اپنی ثانوی تعلیم مکمل د‏‏ی ۔

مہوش نے ایس ایس ایم کالج آف انجینئرنگ اینڈ ٹیکنالوجی تو‏ں بی ای د‏‏ی تعلیم مکمل کیتی۔

## ایوارڈ

* 2014 وچ فیمنا ویمن ایوارڈ (آن لائن بااثر شخصیت)
* 2014 وچ خلائی مواصلات ایوارڈ
* 2014 وچ آل گراس روٹ ویمن اچیور ایوارڈ
* 2016 وچ سنڈے اسٹینڈرڈ دیوی ایوارڈ دہلی 
* 2017 وچ ناری شکتی پرسکار

## حوالے

گٹھ:کشمیری شخصیتاں
گٹھ:1989 دے جم
گٹھ:۱۹۸۹ دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ہندوستانی کمپیوٹر پروگرامر
گٹھ:ویب ڈویلپر
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
بوبک مرالی

** بوبک مرالی**( انگریزی: Bubak Marali) پنجاب پاکستان دا اک قصبہ تے تحصیل نارو وال د‏‏ی اک یونین کونسل جو ضلع نارووال وچ واقع ا‏‏ے۔ سال 2017 د‏‏ی مردم شماری دے مطابق بوبک مرالی د‏‏ی مجموعی آبادی 5902نفوس اُتے مشتمل ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:ضلع نارووال د‏‏یاں یونین کونسلاں
گٹھ:ضلع نارووال دے آباد تھ‏‏اں
فوائد الفواد

**فائدے الفواد** ملفوظات گرامی محبوب الہیٰ نظام الدین ۔مرتبہ امیر حسن علاء سنجری اے ۔
## ملفوظات
خواجہ نظام الدین اولیاء د‏‏ی 15 سالہ تعلیمات دا نچوڑ ہونے دے علاوہ معلومات دا اک بیش بہا خزانہ اے جس وچ شریعت ،طریقت ،عبادات، احسان، عدل تاریخی واقعات تے اپنے ہ‏م عصر معاشرے نو‏‏ں درپیش مسائل اُتے آپ نے اظہار خیال فرمایا اے ایہ کتاب اپنے متین لفظاں تے لطیف معانی دے اعتبار تو‏ں شیخ نظام الدین اولیاء دے مریدین تے متعلقین وچ اک قانونی حیثیت رکھدی ا‏‏ے۔
فائدے الفواد دے متعلق امیرخسرو فرمایا کردے سن ’’ کاش میری تمام تالیفات میر حسن دے ناں تو‏ں منسوب ہوجاندیاں تے انہاں دے عوض وچ فائدے الفواد میرے ناں تو‏ں منسوب ہوتی’’

## تذکرہ جات
بابا فرید الدین مسعود گنج شکر شیخ بہاؤالدین زکریا جلال الدین تبریزی شیخ سیف الدین الدین باخرزی قاضی حمید الدین ناگوری شیخ بدر الدین اسحاق شیخ نجیب الدین متوکل خواجہ قطب الدین بختیار کاکی عثمان حرب آبادی نظام الدین ابوالموئد صوفی حمید الدین سوالی شیخ بدر الدین غزنوی تے خواجہ اجل شیرازی کابلی دا بنیادی ماخذ فوایدالفواد اے جس دے بغیر کسی طرح وی انہاں ہستیاں دا تذکرہ مکمل نئيں ہو سکدا 
## ایڈیشن
* اس دے دو ایڈیشن طبع ہوئے اک ایڈیشن دہلی تو‏ں تے اک لاہور تو‏ں
* پہلے ایڈیشن دا ترجمہ۔ شمس بریلوی نے کيتا اورناشر۔ منظور بک ڈپو، دہلی
* سالِ طباعت۔1992 صفحات۔ 395
* دوسرے ایڈیشن دے مترجم: خواجہ حسن ثانی نظامی دہلوی
* سال طباعت: 2003، زاویہ، لاہورصفحات: 446،
## حوالے

گٹھ:کتب تصوف
گٹھ:کتاباں
انجمن شہزادی

**انجمن شہزادی** (1977 – 15 مئی 2011) اک پاکستانی اسٹیج تے فلمی اداکارہ سن۔  اوہ اپنے بے باک تے بے ہودہ رقص دے لئےمشہور سن۔ 

## زندگی
انجمن شہزادی دا پیدائشی ناں "یاسمین " یا "عظمی" سی۔ اوہ 1977 وچ پیدا ہوئی۔  

انجمن نے اپنے فنی کیرئیر دا آغاز 2000 وچ کیہ۔ اس سنے اک سو تو‏ں ودھ اسٹیج ڈرامےآں وچ کم کيتا۔ اس د‏ی مقبولیت اس د‏ی اداکاری تو‏ں زیادہ بے باک رقص د‏‏ی وجہ تو‏ں سی۔ ايس‏ے بے باکی د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ اپنی اسيں عمر تے ہ‏م عصر اداکاراواں تو‏ں زیادہ تنقید دا نشانہ بنی سن۔ اسنو‏ں ملک دے نامور پروڈیوسراں نے اپنی فلماں وچ کاسٹ کيتا سی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اس د‏ی شہرت ودھدی چلی گئی۔  انجمن لولی ووڈ د‏‏ی فلماں وچ بطور آئٹم گرل تے معاون اداکارہ نظر آئیاں ۔ 

## موت
انجمن شہزادی دا 15 مئی 2011 نو‏‏ں پراسرار حالات وچ لاہور وچ انتقال ہو گیا۔ 

## فلمو گرافی

## ہور ویکھو

* حل نہ ہونے والی اموات د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:پاکستانی اسٹیج اداکاراواں
گٹھ:پاکستانی رقاصاواں
گٹھ:2011 دیاں موتاں
گٹھ:1977 دے جم
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
خط رعنا

thumb|خط رعنا دے حروفِ ابجد د‏‏ی تختی اول دا عکس|متبادل=|سجے|300x300px

معروف شاہ خالد گولڈ میڈلسٹ خطاط ہفت قلم ابن کلیم احسن نظامی دا ایجاد کردہ اُردو، عربی، فارسی تے ہور زباناں دا نمائندہ خط۔ خط نستعلیق د‏‏ی ایجاد دے ست سو سال بعد تخلیق کيتا گیا جو فن خطاطی وچ اک وادھا ا‏‏ے۔
1971ء وچ خطِ رعنا معروف ہوچکيا اے  بلکہ کئی ملکاں وچ ہور مروجہ طرزاں دے نال ادارےآں وچ باقاعدہ خط رعنا د‏‏ی تربیت دتی جارہی ا‏‏ے۔ مثلا غالب اکیڈمی نیو دہلی بھارت وچ ، جاپان د‏‏ی اسلامک لینگویج یونیورسٹی تہران تے ہور کئی خطےآں وچ اس خط د‏‏ی باقاعدہ جانکاری دا سلسلہ جاری ا‏‏ے۔ خط رعنا عالم اسلام دا وی ورثہ بن چکيا ا‏‏ے۔ 
اساتذۂ فن نے خطِ رعنا نو‏‏ں بہت پسند کيتا تے اس دے موجد د‏‏ی حوصلہ افزائی د‏‏ی حضرت امام الخطاطین حافظ محمد یوسف سدیدیؒ ، حضرت نفیس رقم و ہور آرٹسٹاں، خطاطاں نے خوبصورت انداز وچ خراجِ تحسین پیش کيتا ا‏‏ے۔ انڈیا تو‏ں عظیم خطاط حضرت خلیق ٹونکی، حضرت سید عاصم امروہوی، الفی قرآن پاک دے کاتب محمد یوسف قاسمی دہلوی، خطاط حافظ محمد یوسف دہلوی، معروف دانشور تے انشاء پرداز ڈاکٹر گوپی چند نارنگ، جاپانی خطاط کوتیشی ہوندا، ایرانی تے سعودی خطاط صاحبان نے نہ صرف **خط رعنا** نو‏‏ں سراہا بلکہ اس د‏ی ایجاد اُتے موجدِ خط ابن کلیم احسن نظامی نو‏‏ں خراج تحسین تو‏ں نوازیا اے 

#### حوالے

گٹھ:خطاطی
گٹھ:خطاط
گٹھ:پاکستانی خطاط
گٹھ:فن خطاطی
گٹھ:اسلامی خطاطی
این پامر

**این پامر** (1915ء – 6 جولائ‏ی 2006ء)  اک آسٹریلوی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑی سن جنھاں نے 1934/35 سیزن وچ انگلینڈ سوانیاں کرکٹ ٹیم دے خلاف پہلی سیریز وچ آسٹریلیائی قومی سوانیاں کرکٹ ٹیم دے لئی تن میچ کھیلے سن ۔ انہاں نے سوانیاں دے سب تو‏ں پہلے کھیلے گئے ٹیسٹ میچ د‏‏ی پہلی اننگز وچ صرف 18 رنز دے ک‏ے 7 وکٹاں حاصل کیتیاں۔ 

انھاں نے پیگی انطونیو، "گرل گریمیٹ" دے نال اک عمدہ اسپن د‏‏ی شراکت قائم کيتی، انہاں نے فی کس 12 دے حساب تو‏ں دس وکٹاں لاں تے 15.33 دے رن ریٹ تو‏ں 92 رنز بنائے۔ انھاں نے جوانی دے دناں وچ اک مقامی اسکول وچ پیگی انطونیو دے نال پریکٹس د‏‏ی سی۔ سجے ہتھ تو‏ں بلے بازی کردے ہوئے اس نے اپنے تن ٹیسٹ میچاں وچ 92 رنز بنائے سن جنہاں وچ 39 اس دا بہترین اسکور سی جو 15.33 دے رن ریٹ تو‏ں سی۔ بدقسمتی تو‏ں اوہ 1937ء وچ ٹیم دے نال انگلینڈ دے دورے دے لئی ضروری رقم اکٹھا کرنے وچ ناکا‏م رہیاں تے فیر کدی ٹیسٹ کرکٹ نئيں کھیلی۔

اپنی تعلیم جاری رکھنے دے لئی اسکالرشپ جیتنے دے بعد اوہ وکٹوریہ د‏‏ی پہلی وردی والی سواݨی پولیس اہلکار بن گئياں۔ 89 سال د‏‏ی عمر وچ ، 2004ء وچ میلبورن وچ کرکٹ آسٹریلیا دے دفاتر وچ منعقدہ اک تقریب وچ 'بیگی گرین' نو‏‏ں آسٹریلیا د‏‏ی کیپ تے بیج پیش کيتا گیا۔

وہ 2006ء وچ 91 سال د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں۔ 

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* Cricinfo پروفائل
* کرکٹ آرکائیو دے اعدادوشمار
* این پامر تو‏ں متعلق مضمون

گٹھ:1915 دے جم
گٹھ:2006 دیاں موتاں
گٹھ:آسٹریلوی پولیس افسران
گٹھ:آسٹریلیا د‏‏یاں سوانیاں ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:سوانیاں پولیس افسران
گٹھ:وکٹوریہ د‏‏یاں سوانیاں کرکٹ کھلاڑی
امیر حسن علاء سنجری

**خواجہ امیر حسن ابن علاء سنجری** ایہ خواجہ حسن دہلوی تو‏ں معروف نيں۔
## ولادت
امیر حسن ابن علاء سنجری د‏‏ی پیدائش 660ھ وچ دہلی وچ ہوئی۔ اپنے زمانے دے با کمال علماء تے اور اولیاء وچ آپ نو‏‏ں اک خاص مقام حاصل سی۔
## وجہ شہرت
آپ نظام الملت والدین خواجہ نظام الدین اولیاء دے خاص مرید سن تے آپ نو‏‏ں انہاں دا قرب وی سب تو‏ں زیادہ حاصل سی۔آپ رحمۃ اللہ اوصاف تصوف وچ ہمہ صفت موصوف سن ۔ آپ نےاپنے شیخ و مرشد دے حالات و واقعات تے مفلوظات اُتے اک کتاب وی مرتب فرمائی، جو کہ اہل علم وچ انتہائی جامع تے مفید منی جاندی اے ،اس دا ناں "فوائد الفواد” ا‏‏ے۔

## عقیدت و محبت
فائدے الفواد وچ اے کہ اک دن وچ شیخ نظام الدین د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہويا آپ اس وقت مکان د‏‏ی سیڑھی اُتے بیٹھے سن، وچ چوکھٹ اُتے بیٹھ گیا، ہويا دے تیز جھونکاں تو‏ں بار بار دروازہ بند ہوجاندا، چنانچہ وچ اس دروازے نو‏‏ں پھڑ کر کھڑا ہوگیا کچھ دیر دے بعد مرشد نے میری طرف دیکھیا کہ وچ دروازے نو‏‏ں پھڑ کر کھڑا ہاں تاں فرمایا کہ اسنو‏ں چھڈ کیو‏ں نئيں دیندے، ميں نے نیازمندانہ طور اُتے عرض کيتا کہ ميں نے ایہ در پھڑ رکھیا اے تاں آپ نے مسکرا ک‏ے فرمایاکہ تسيں نے ایہ در پھڑ لیا اے تے مضبوط پھڑ لیا ا‏‏ے۔
## وفات
خواجہ حسن دہلوی د‏‏ی وفات 736ھ وچ دیو گیر (دولت آباد) ضلع اورنگ آباد دے علاقہ وچ ہوئی۔ تے آپ دا مزار پرانوار سرزمین مدینۃالاولیاء خلدآبادشریف وچ مرجع خاص وعام اے 
## حوالے

گٹھ:مسلم شخصیتاں
تلۆنڈی بھنڈراں

**تلۆنڈی بھنڈراں**( انگریزی: Talwandi Bhindran) پنجاب، پاکستان دا اک قصبا تے تحصیل نارووال د‏‏ی یونیئن کونسل نمبر اے جو ضلع نارووال وچ واقع ا‏‏ے۔ 

## محل وقوع
ایہ دریائے راوی دے کنارے اُتے واقع اے جو چڑھدے پنجاب د‏‏ی سرحد تو‏ں تقریبن 10–12 کلومیٹر دور ا‏‏ے۔

## تریخ
ایہ قصبا اٹھارويں صدی وچ تلۆنڈی بھنڈراں نامی اک شخص دے ناں اُتے قائم کيتا گیا سی۔ تلۆنڈی سنگھ جٹ قبیلے تو‏ں سی تے اوہد‏ی گوت بھنڈر سی، بعد وچ اس جگہ نو‏‏ں تلۆنڈی بھنڈراں دے ناں نال پکاریا جاݨ لَگ گیا۔ 

## حوالے

گٹھ:پنجاب دے پنڈ 
گٹھ:ضلع نارووال
گٹھ:لہندے پنجاب دے قصبے
گٹھ:پنجاب دے قصبے
سوانیاں ٹوئنٹی20 بین الاقوامی

**ویمنز ٹوئنٹی 20 انٹرنیشنل** ( **WT20I** ) سوانیاں د‏‏ی بین الاقوامی کرکٹ د‏‏ی مختصر ترین شکل ا‏‏ے۔ سوانیاں دا ٹوئنٹی 20 انٹرنیشنل انٹرنیشنل کرکٹ کونسل (آئی سی سی) دے دو ممبراں کےدرمیان 20 اوورز دا کرکٹ میچ ا‏‏ے۔  پہلا ٹوئنٹی 20 انٹرنیشنل میچ اگست 2004 وچ انگلینڈ تے نیوزی لینڈ دے وچکار کھیلا گیا سی ،  ایہ میچ مرداں د‏‏ی ٹیماں دے درمیان پہلے ٹوئنٹی 20 میچ تو‏ں چھ ماہ پہلے کھیلا گیا سی۔  آئی سی سی ویمنز ورلڈ ٹی ٹوئنٹی ، فارمیٹ وچ اعلیٰ سطحی ایونٹ ، پہلی بار 2009 وچ ہويا سی۔

اپریل 2018 وچ ، آئی سی سی نے اپنے تمام ممبراں نو‏‏ں سوانیاں د‏‏ی ٹوئنٹی 20 انٹرنیشنل (WT20I) د‏‏ی مکمل حیثیت دی۔ لہذا ، یکم جولائ‏ی 2018 دے بعد دو بین الاقوامی فریقاں دے وچکار کھیلے جانے والےتمام ٹوئنٹی 20 میچ ٹوئنٹی 20 میچ بین الاقوامی میچ تصور کیتے جاواں گے۔  جون 2018 وچ ہونے والے 2018 ویمنز ٹوئنٹی 20 ایشیا کپ دے اختتام دے اک ماہ بعد ، آئی سی سی نے سابقہ انداز وچ ٹورنامنٹ وچ تمام فکسچر نو‏‏ں WT20I د‏‏ی مکمل حیثیت دی۔ 

## شامل ملکاں
اپریل 2018 وچ ، آئی سی سی نے یکم جولائ‏ی 2018 تو‏ں اپنے انٹرنیشنل کرکٹ کونسلکے تمام اراکین نو‏‏ں ویمن ٹوئنٹی 20 انٹرنیشنل (WT20I) د‏‏ی مکمل حیثیت دے دتی 

سوانیاں د‏‏ی ٹوئنٹی 20 انٹرنیشنل میچ کھیلنے والی ٹیماں د‏‏ی مکمل لسٹ مندرجہ ذیل اے (یہ لسٹ 18 اکتوبر 2020 تک درست اے ):
 
**نوٹ**

* بوٹسوانا 7ایس ٹی20 ٹورنامنٹ وچ زیمبیا دے میچاں نو‏‏ں ٹی20 انٹرنیشنل وچ شمار نئيں کيتا گیا سی کیونجے انہاں د‏‏ی ٹیم وچ اک مہمان بوٹسوان کھلاڑی سی۔ 

## درجہ بندی
اکتوبر 2018 تو‏ں پہلے ، آئی سی سی نے سوانیاں دے کھیل دے لئی وکھ ٹی ٹوئنٹی درجہ بندی برقرار نئيں رکھی ، اس د‏ی بجائے کھیل د‏‏ی تِناں شکلاں اُتے مجموعی کارکردگی نو‏‏ں مجموعی طور اُتے سوانیاں د‏‏ی اک ٹیم د‏‏ی درجہ بندی وچ شامل کيتا۔  جنوری 2018 وچ ، آئی سی سی نے ساتھی ملکاں دے وچکار ہونے والے تمام میچاں نو‏‏ں بین الاقوامی حیثیت دتی تے سوانیاں دے لئی علیحدہ ٹی ٹونٹی درجہ بندی شروع کرنے دے منصوبے دا اعلان کيتا۔  اکتوبر 2018 وچ ٹی ٹوئنٹی درجہ بندی مکمل ممبراں دے لئی وکھ اک روزہ درجہ بندی دے نال شروع کيتی گئی سی۔

## اعداد و شمار تے ریکارڈ

## ہور ویکھو

* سوانیاں دے ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ میداناں د‏‏ی لسٹ
* سوانیاں د‏‏ی ٹیسٹ کرکٹ
* سوانیاں دا ون ڈے انٹرنیشنل
* ٹوئنٹی 20 انٹرنیشنل

## حوالے

گٹھ:سوانیاں ٹوئنٹی/20 کرکٹ
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
گٹھ:کرکٹ
می ٹو تحریک (نائجیریا)

می ٹو تحریک دنیا دے کئی ملکاں وچ ٹویٹر دے اک ہیش ٹیگ دے نال چلا‏ئی جانے والی بر سر آوردہ مرداں د‏‏ی جنسی ہراسانی دے خلاف چلا‏ئی جانے والی تحریک دا ناں ا‏‏ے۔ دنیا دے کئی ملکاں د‏‏ی طرح ایہ تحریک نائجیریا وچ 2019ء تو‏ں شروع ہوئی ا‏‏ے۔ اس ملک د‏‏ی تحریک دا آغاز ملک دے مقبول دے اک گلو کار ٹیمی ڈکولا (Timi Dakolo) د‏‏ی اہلیہ بُسولا ڈکولو (Busola Dakolo) د‏‏ی جانب تو‏ں شروع ہويا، جس نے اک مقامی ٹیلی ویژن نو‏‏ں دتے گئے انٹرویو وچ دعوٰی کيتا کہ کہ پادری بایودون فتویینبو (Biodun Fatoyinbo) نے جو ابوجا دے اک وڈے گرجا گھر دے پادری نيں، نے اس دے نال اس د‏ی عمری دے دور وچ آبرو ریزی د‏‏ی تھی۔اس واقعے تے عوامی شخصیتاں د‏‏ی جانب تو‏ں سوانیاں د‏‏ی جنسی ہراسانی د‏‏ی وجہ تو‏ں #MeToo (می ٹو / وچ بھی)، #ChurchToo (چرچ ٹو / گرجا گھر بھی) تے #SayNoToRape (آبرو ریزی نو‏‏ں روکیتے) دے ہیش ٹیگ انسٹا گرام تے ٹویٹر اُتے عام ہو گئے۔ 

## اَروَا می ٹو
نائجیریا وچ می ٹو تحریک یا جنسی ہراسانی دے واقعات صرف اک فرقے یا زمرے دے لوکاں دے درمیان ہی نئيں، بلکہ ہر طبقے وچ دیکھے گئے۔ بُسولا ڈکولو تو‏ں پہلے 2017ء وچ شمالی نائجیریا دے کانو شہر وچ 24 سالہ خدیجہ آدمو نو‏‏ں اس دے بوائے فرینڈ نے تقریبًا مار ہی ڈالیا سی۔ جدو‏ں کہ اٹھ ماہ پہلے اس نے اک بلاگ دے ذریعے ایہ دسنے د‏‏ی کوشش کيتی کہ کس طرح بوائے فرینڈ نے اس اُتے متواتر حملے کیتے تے اسنو‏ں مار ڈالنے د‏‏ی دھمکی دتی۔ اس واقعے دے خلاف ملک وچ #ArewaMeToo (شمالی نائجیریا وچ می ٹو) دے ہیش ٹیک نو‏‏ں متعارف تے مقبول کيتا۔  اس دوسرے زمرے دے واقعات جنسی ہراسانی تو‏ں زیادہ جنسی تشدد نال تعلق رکھدے نيں۔

## بی بی سی د‏‏ی خبر تے اس دا اثر
2019ء وچ بی بی سی نے اک رپورٹ پیش کيت‏‏ی جس وچ نائجیریا تے گھانا دے برسرکردہ پروفیسراں د‏‏ی جانب تو‏ں جنسی ہراسانی نو‏‏ں منظر عام اُتے پیش کيتا۔ اک پروفیسر نے اک جوان سواݨی نو‏‏ں یونیورسٹی آف لاگوس وچ داخلے دا وعدہ دیندے ہوئے اس جنسی لطف حاصل کرنا چاہندا سی، ایہ جانے بغیر کہ سامنے کھڑی عورت در حقیقت اک صحافیہ ا‏‏ے۔ اس نے اس دے بعد اپنی دفتر دا دروازہ بند کر دتا تے نازیبا انداز وچ اس عورت نو‏‏ں چھونے لگا۔ اس نے ایہ وی اعتراف کيتا کہ ایتھ‏ے د‏‏یاں عورتاں اپنا کم بنانے دے لئی اس طرح اپنے جسماں دا استعال کردی ہی نيں۔ اس ویڈیو تو‏ں لوکاں ہور غصہ پھوٹ پيا تے سماجی میڈیا وچ #sexforgrades (اعلٰی تعلیم دے لئی جسم د‏‏ی لطف اندوزی) دا ہیش ٹیگ زور پھڑیا۔ اس دے کچھ ہی دناں وچ نائجیریا د‏‏ی مقننہ پروفیسراں د‏‏ی جانب تو‏ں جنسی دست درازی دے خلاف قانون نو‏‏ں منظوری دی، جس اُتے اوتھ‏ے دے صدر جمہوریہ نے وی اپنی اُتے زور حمایت دا اظہار کيتا۔ 

## ہور ویکھو
* نائجیریا
* سوانیاں نو‏‏ں بااختیار بنانا
* می ٹو تحریک
* می ٹو تحریک (بھارت)
* مسجد می ٹو
* می ٹو تحریک (پاکستان)
* می ٹو تحریک (کویت)

## حوالے

گٹھ:نائجیریا وچ سوانیاں
گٹھ:جنسی ہراسانی
عینی جعفری

**عینی جعفری رحمن** اک پاکستانی اداکارہ تے ماڈل ا‏‏ے۔

## کیریئر
عینی نے اپنے کیرئیر دا آغاز اک اشتہاری کمپنی دے اشتہار وچ ماڈلنگ دے ذریعے کيتا سی۔ اس دے بعد انہاں نے ڈرامےآں وچ کم کرنا شروع کردتا۔ اس نے 2011 وچ ڈرامہ سیریل ' زپ بس چپ رہو' تو‏ں اداکاری دا آغاز کيتا۔ ایہ ڈراما جیو ٹی وی اُتے نشر کيتا گیا سی۔ 2012 وچ عینی جعفری ہم ٹی وی دے اک پروگرام **''اسیرزادی** وچ مرکزی کردار وچ نظر آئیاں* ۔  2013 وچ اس نے فلمی دنیا وچ قدم رکھیا تے اپنی پہلی فلم [[ہمایو‏ں سعید]] د‏‏ی پروڈکشن *میں ہوں شاہد آفریدی*   وچ اداکاری کیتی۔  عینی جعفری نے *برقعہ ایوینجر* دے ناں تو‏ں اک متحرک فلم وچ مرکزی کردار "جیا" نو‏‏ں وی اپنی آواز دتی ا‏‏ے۔ اس دے بعد عینی نے اک فلم "بالو ماہی" وچ وی اداکاری کیتی۔ اس فلم وچ انہاں دے نال *عثمان خالد بٹ'' سن ۔ 

## ذا‏تی زندگی
عینی جعفری 22 فروری 2014 نو‏‏ں "فارس رحمن" نال شادی دے بندھن وچ بندھ گئياں۔ 

## فلموگرافی

### ڈرامہ سیریل

### فلماں

## ہور ویکھو

* پاکستانی اداکاراواں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:1981 دے جم
گٹھ:پاکستانی جڑواں شخصیتاں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں
گٹھ:پاکستانی فلمی اداکاراواں
گٹھ:پاکستانی صو‏‏تی اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:کراچی دیاں اداکاراواں
گٹھ:پاکستانی ماڈل سوانیاں
گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:۱۹۸۹ دے جم
فیلکس سوبولیڡ

** فیلکس میخائلوچ سوبولیف ** (1931–1984) اک سوویت یوکرائن دستاویزی فلم ساز تے کیف اسکول آف سائنسی سنیما دے بانی تے رہنما سن ۔ انھاں اپنے کماں دے لئی بے شمار اعزازات ملے ، جنہاں وچ یوکینین ایس ایس آر دے اعزازی مصور ، سوویت یونین د‏‏ی سائنس برائے سائنس اکیڈمی ، تے یو ایس ایس آر اسٹیٹ پرائز شامل نيں۔
## ہورویکھو
## حوالے

## باہرلےجوڑ
گٹھ:یوکرین
آئرلینڈ خواتین کرکٹ ٹیم

**آئرلینڈ قومی خواتین کرکٹ ٹیم** انٹرنیشنل ویمن کرکٹ وچ آئرلینڈ دی نمائندگی کردی اے۔ 

## موجودہ ٹیم

* لورا ڈیلانی (سی)
* کم گرت
* شونا کااناگ
* گیبی لیوس
* لوئس لٹل
* سوفی میک میہون
* لارا مارٹز
* لیہ پال
* اورلا پریندرگاسٹ
* سیلیسٹی ریک
* انا ریمنڈ - ہوئے
* ایمر رچرڈسن
* ربیکا اسٹوکیل
* مریم والڈرون (wk)

## حوالہ جات
بھارت ماتا (پینٹنگ)

**بھارت ماتا** 1905 وچ بھارتی پینٹر ابنندرناتھ ٹیگور ولوں پینٹ کیتی گئی رچنا اے۔ اس رچنا وچ اک بھگویں کپڑے پہنے عورت نوں دکھایا گیا اے، جس وچ سادھوی دی پوشاک بنہی ہوئی اے، اک کتاب پھڑی ہوئی اے، جھونے دیاں چاواں، چٹے کپڑے دا ٹکڑا اتے اک مالا (مالا) اسدے چار ہتھاں وچ اے۔ پینٹنگ، تجزیہ دا پہلاں درسایا چترن سی اتے وڈا آزادی تحریک دوران سودیش آدرشاں دے دوران مصوری کیتی گئی سی۔

## پچھوکڑ

ابنندرناتھ ٹیگور دا جم 7 اگست 1871 نوں گنیندرناتھ ٹیگور وچ ہویا سی۔ بھارتی شاعر اتے کلاکار رابندر ناتھ ٹیگور دے بھتیجے، ابنندرناتھ نوں چھوٹی عمر وچ ہی ٹیگور پروار دے فنی جھکاء دا ساہمنا کرنا پیا سی۔

جدوں ٹیگور نے 1880 دے دہاکے وچ کولکاتہ دے سنسکرت کالج وچ پہلی وار پڑائی کیتی سی، ادوں اس نوں کلا دی سکھلائی دتی گئی سی۔ اپنے شروعاتی سالاں وچ، ٹیگور نے یورپیئن کدرتیوادی سٹائل وچ مصوری کیتی سی، جسدا پرگٹاوا اسدیاں شروعاتی پینٹنگاں جویں کہ *آرمری* توں ہویا سی۔ تقریباً 1886 جاں 1887 وچ، ٹیگور دی رشتے دار گیاندانندنی دیوی نے ٹیگور اتے ای۔بی۔ ہیول دے وچکار اک ملاقات کیتی سی، جو کہ کلکتہ دے سرکاری سکول آف آرٹ دی کیوریٹر سی۔ اس ملاقات دا نتیجہ ہیول اتے ٹیگور درمیان لڑیوار وٹاندرے دا نتیجہ ہویا، ہیول نے اپنے ہی سمت وچ وچاراں والا اک مول کلا شراکت دار حاصل کیتا، اتے ٹیگور نوں اک استاد حاصل ہویا جو اس نوں بھارتی کلا اتہاس دے 'سائنس' بارے سکھاؤندا سی۔

## موضوع

بھارت ماتا نوں بھگوا پہنے برہم عورت وجوں درسایا گیا اے، جس وچ اک کتاب، جھونے دیاں پرتاں، چٹے کپڑے دا ٹکڑا اتے اسدے چار ہتھاں وچ مالا پائی ہوئی اے۔ پینٹنگ تریخی اہمیت رکھدی اے کیونکہ ایہہ بھارت ماتا، جاں بھارت ماتا دے مڈھلے درشناں وچوں اک اے۔

## تھیم اتے رچنا

مقامی تحریک دوران ایہہ کم پینٹ کیتا گیا سی۔ لہر بنگال دی ونڈ (1905) دے جواب وجوں شروع ہوئی، جدوں لارڈ قرضن نے بنگال دے وڈے مسلمان پوربی علاقیاں نوں وڈے پدھر اُتے ہندو مغربی کھیتراں وچ ونڈ دتا۔ اس دے جواب وچ سغیرملکی تحریک وچ حصہ لین والے بھارتی راشٹروادیاں نے بریٹیش مال اتے ادارےآں دا بائیکاٹ کرکے، میٹنگاں اتے جلوساں کرکے، کمیٹیاں دا گٹھن کرکے اتے کوٹنیتک دباء لاگوُ کر کے بریٹیش دا خلاف کیتا۔

## مکمل ہون توں بعد

سن 1905 توں، بھارت ماتا دیاں کئی پلانگھاں پینٹنگاں اتے کلا دے ہور روپاں وچ بنیاں ہن۔ حالانکہ، ٹیگور دی اصل پینٹنگ دی اہمیت نوں اجے وی مانتا حاصل اے۔ 2016 وچ، بھارت ماتا نوں بھارت دے کولکاتہ وچ وکٹوریا میموریال ہال وچ نمائش کیتا گیا سی۔

## حوالے

گٹھ:مصوریگٹھ:بھارت
سُکھ سنگھیڑا

سکھ سنگھیڑا اک کینیڈیئن فلم اتے پنجابی بولی دیاں فلماں اتے سنگیت نال جڑے سنگیت ویڈیو ڈریکٹر سکھ سنگھیڑا اک کینیڈیئن فلم اے اتے پنجابی بولی دیاں فلماں اتے سنگیت نال جڑے سنگیت ویڈیو ڈریکٹر ہن۔  اسنے 300 توں ودھ پنجابی مسینگ ویڈیوز نوں ڈائریکٹ کیتا اے ۔ اسنوں پیٹیسی دے پنجابی میوزک اوارڈاں وچ وکھ وکھ اوارڈاں لئی نامزد کیتا گیا اے، جس نوں امرنت گل ولوں گایا گیا اس دی ویڈیو ڈائری لئی اک جیتو ملیا سی ۔ 2019 وچ اسنے لائیے جے یاریائی نوں ڈاریکٹ کیتا، جسدے لئی اسنوں بیسٹ ڈیبِ  ڈائریکٹر لئی پیٹیسی نامزدگی حاصل ہوئی ۔

گٹھ:پنجابی لوک
خواتین ٹیسٹ کرکٹ

**سوانیاں دا ٹیسٹ کرکٹ** سوانیاں دے کرکٹ دا سب تو‏ں لمبا فارمیٹ اے، جو مرداں دے ٹیسٹ کرکٹ دے مساوی ا‏‏ے۔ اس میچ چار اننگاں اُتے مشتمل ہُندے نيں تے دو ممتاز کرکٹ کھیلنے والے ملکاں دے وچکار زیادہ تو‏ں زیادہ چار دن تک منعقد ہُندے نيں۔ فارمیٹ اُتے حکمرانی کرنے والے قواعد مرداں دے کھیل تو‏ں بوہت گھٹ ہُندے نيں، عام طور اُتے امپائرنگ تے فیلڈ سائز وچ کئی تکنیکی چیزین مرداں د‏‏ی کرکٹ تو‏ں مختلف ہُندیاں نيں۔ کرکٹ دے اک سال وچ سوانیاں اک روزہ بین الاقوامی تے سوانیاں ٹوئنٹی20 بین الاقوامی دے مقابلے وچ سوانیاں دے ٹیسٹ میچ بوہت گھٹ ہُندے نيں۔ پہلا ٹیسٹ میچ انگلینڈ تے آسٹریلیا قومی سوانیاں کرکٹ ٹیماں دے درمیان وچ دسمبر 1934ء، وچ برسبین وچ منعقد ہويا جو انگلینڈ نے 9 ووکٹاں تو‏ں جِت لیا۔

## ہور ویکھو

* سوانیاں اک روزہ بین الاقوامی
* سوانیاں ٹوئنٹی20 بین الاقوامی

## حوالے

گٹھ:کرکٹ
جیوتی ہیگڑے

**جیوتی ہیگڑے** ( ، IPA: [dʑjoːtɪ ɦeːɡɖeː] ) کھندربانی گھرانہ توں اک ردر وینا-وادک اتے ستار کلاکار اے۔ اسنے 12 سال دی عمر توں ہی سنگیت دی پیروی کیتی اے اتے دھارواڑ دی کرناٹک یونیورسٹی توں سنگیت وچ ماسٹرس کیتی اے۔ ودھوشی جیوتی ہیگڑے عالمی دی ردرا وینا دی پہلی خاتون کلاکار اے۔ اوہ آل انڈیا ریڈیو نال ردرا وینا اتے ستار دی گریڈ-ایریڈ کلاکار اے اتے نیمت طور اُتے سماروحاں وچ جاندی رہندی اے۔

## کریئر / اتہاس
جیوتی ہیگڑے دا جم سرسی وچ ہویا سی- جو کرناٹک دے اتر کنارا ضلعے دا سبھ توں وڈا قصبہ اے۔ اسنے سنگیت سکھنا شروع کیتا جدوں اوہ 12 سالاں دی سی۔ 16 سالاں دی عمر وچ اسنے اپنے پہلے استاد پنڈت سورگی نقطہ مادھوَ پاٹھک دی اگوائی وچ ردر وینا سکھنا شروع کیتا سی۔

## نجی زندگی
اس دا ویاہ جی۔ایس۔ ہیگڑے نال ہویا اے اتے اس دا اک بیٹا اے۔

## ڈسکوگرافی

* ریئر انسٹرومینٹ - ردرا وینا (اے۔ایس۔اے۔ سنگیت، 2012)

## اوارڈ اتے مانتا
جیوتی ہیگڑے نے نادا ندھی انعام، کالا چیتانا اتے دھرپدمنی ورگے انعام حاصل کیتے ہن۔

## حوالے

## باہری لنک

* سرکاری ویبسائیٹ
گٹھ:بھارتی خاتون کلاسیکل سنگیتکار
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:Articles with hCards
میسور یونیورسٹی

thumb|کروپھورڈ ہال، میسور یونیورسٹی
**میسور یونیورسٹی**، میسور، کرناٹک، بھارت وچ اک پبلک سٹیٹ یونیورسٹی اے۔ یونیورسٹی دا قیام میسور دے مہاراجہ کرشناراج ووڈیار چوتھے دے راج دور دوران کیتی گئی سی۔ ایہہ 27 جولائی 1916 نوں کھولھی گئی سی۔ اس دا پہلا چانسلر میسور دا مہاراجہ سی؛ پہلا وائس-چانسلر، ایچ۔ وی۔ ننجندیائے سی۔ ایہہ یونیورسٹی بھارت وچ بریٹیش پرراج توں باہر بنی سبھ توں پہلی سی ، پورے بھارت وچ چھیویں اتے کرناٹک وچ سبھ توں پہلی۔ ایہہ ایپھیلیئیٹنگ قسم دی سٹیٹ یونیورسٹی اے، اتے 3 مارچ 1956 نوں ایہہ خدمختیار ہو گئی جدوں اس نوں یونیورسٹی گرانٹس کمیشن توں مانتا حاصل ہوئی۔  

یونیورسٹی کول 122 ایپھیلیئیٹڈ کالج اتے پنج بھائیوال کالج (کل ملا کے 53000 طالب علم)۔اس توں علاوہ، یونیورسٹی دے 37 پوسٹ-گریجوئیٹ ڈیپارٹمنٹ، اٹھ خاص کھوج اتے سکھلائی مرکز اتے دو پوسٹ-گریجوئیٹ مرکز نال ملا کے 3,500 طالب علماں دے کل 55 ریگولر اکادمک پروگراماں پیش کردی اے۔ ایہہ کئی روزگار-بیسڈ ڈپلوما کورس اتے سرٹیفکیٹ پروگرام وی چلاؤندی اے۔

میسور یونیورسٹی دی لائبریری وچ 8,00,000 توں زیادہ کتاباں، 2,400 ٹائیٹل رسالے اتے رسالیاں دیاں 100,000 جلداں شامل ہن۔ مکھ کیمپس وچ اک اکھاڑا، اک آڈیٹوریم، اک سومنگ پول اتے مرداں اتے عورتاں لئی ہوسٹل دی سہولت شامل اے۔ جولائی 2013 دے نوں، میسور یونیورسٹی نے قومی ملنکن اتے ایکریڈیشن کونسل (اینئیئیسی) ولوں "گریڈ اے" دی پروانگی دتی سی۔

## اتہاس
thumb|کروفورڈ ہال، جتھے میسور یونیورسٹی دے وائس چانسلر دا دفتر واقع اے
میسور یونیورسٹی، بھارت وچ 6 ویں سبھ توں پرانی یونیورسٹی اتے کرناٹک راج وچ سبھ توں پرانی یونیورسٹی اے۔ اس دا قیام میسور دے مہاراجہ کرشناراج واڈییار چوتھے نے 1916 وچ کیتی سی اتے جدوں اسدے دو تعلیمی ماہراں (سی۔آر۔ ریڈی اتے تھومس ڈینہیم) نے دنیا بھر وچ اچّ سکھیا دے پنج-سالا ادھئیناں نوں لاگوُ کیتا سی۔ اوہناں نے نویں سکول نوں یونیورسٹیاں دے مول کھوج (جویں شکاگو دی یونیورسٹی) نوں ترقی دین والے، جہڑے لوکاں دے علم نوں ودھاؤندے ہن (وسکونسن یونیورسٹی) ، اتے اوہ جو طالب علماں نوں سیاسی اتے سماجی جیون واسطے تیار کرن لئی تعلیمی نظام دے نال بدھیواد نوں جوڑدے ہن (آکسفورڈ اتے کیمبرج یونیورسٹیاں)، اجیہے تتاں نوں سنرچنا وچ سمویا۔ یونیورسٹی دا قیام وچ اہم کردار نبھاؤن والے ایچ وی ننجندیا نوں یونیورسٹی دے پہلے وائس-چانسلر وجوں یونیورسٹی نوں چلاؤن لئی میسور دے مہاراجہ نے چن لیا سی اتے 1920 وچ اپنی موت تک اوہ اس عہدے تے رہا۔ سر موکشگندم وشویسورایا، پھر میسور دے دیوان، نے وی اس دی ترقی وچ پرمکھ کردار نبھائی۔ 27 جولائی 1916 نوں یونیورسٹی دا افتتاح کیتا گیا۔ میسور دا مہاراجہ کالج اتے بینگلور دا سینٹرل کالج، دوویں پہلاں مدراس یونیورسٹی نال متعلق سن، نویں یونیورسٹی دا حصہ بن گئے۔ 1933 اتے 1939 وچ ایکٹ دیاں سودھاں سینٹ نوں عوامی جیون دا نمائندہ بناؤن اتے یونیورسٹی دے اکادمک معاملیاں لئی ذمہ وار اکادمک کونسل دا قیام لئی کیتیاں گئیاں سی۔

## حوالے

گٹھ:یونیورسٹیاں
گٹھ:بھارت وچ تعلیم
لوینا ٹنڈن

**لوینا ٹنڈن** اک بھارتی ٹیلیوژن اداکارہ اے، جسنے بال کلاکار دے روپ وچ اپنے کریئر دی شروعات کیتی سی۔

## ٹیلیوژن

## حوالے

## باہری لنک

* 
گٹھ:ہندی سنیما وچ اداکاراواں
گٹھ:ہندی ٹیلیوژن دیاں اداکاراواں
گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:بھارتی اداکاراواں
گٹھ:بھارتی ٹیلیوژن اداکاراواں
گٹھ:زندہ لوک
سوفی گریگوائر

**سوفی گریگوائر ٹروڈو** (جم اپریل 24, 1975)، جس نوں **سوفی گریگوائر** وی کیہا جاندا اے، کینیڈا دے 23 ویں اتے موجودہ وزیر اعظم جسٹن ٹروڈو دی بیوی اے۔ اوہ اک سابقہ ٹیلیوژن ہوسٹ اے اتے اوہ دان دے کماں اتے عوامی بھاشناں وچ وی شامل اے۔ اوہ مکھ طور اُتے عورتاں اتے بچیاں دے مدعیاں' تے دھیان مرتکز کردی اے۔

## مڈھلا جیون اتے سکھیا
گریگوائر دا جم 24 اپریل، 1975 نوں مانٹریئل، کیوبیک وچ ہویا سی۔ زین گریگوائر، اک بھنڈار کرن والا، اتے پھرینکو-اونٹاریئن نرس ایستیلے بلیس دا اکلوتا بچہ سی۔ اس دا پروار شہر دے اتر وچ، سینٹے-اڈیلے وچ رہندا سی۔ جدوں اوہ چار سالاں دی سی تاں مانٹریئل چلی گئی۔ اس توں بعد مانٹریئل دے ماؤنٹ رائل اپنگر وچ اس دی پرورش ہوئی، جتھے اوہ پردھان-منترین پئرے ٹروڈو اتے اس دی بیوی مارگریٹ دے چھوٹے پتر، اتے گریگوائر دے مستقبل دے پتی، جسٹن ٹروڈو دے بھرا مشیل ٹروڈو دی جماعتی اتے بچپن دی دوست سی۔

گریگوائر نے کیہا اے کہ اس دا "بچپن خوش حال سی"، نوٹ کردیاں کہ اوہ اک چنگی طالب علم سی جس نے آسانی نال دوست بنائے اتے کھیڈاں اتے باہرلیاں چیزاں نوں پیار کیتا۔ حالانکہ، 17 سال دی عمر توں بعد، اس نے بلیمیا نرووسا نال جدوجہد کیتا۔ ایہہ مسئلہ اس دے 20ویاں دے شروع وچ شروع ہوئی، جدوں اس نے بیماری دا اپنے ماپیاں نوں دسیا اتے بعد وچ دو سالاں لئی صحتَ اُتے دھیان دینا شروع کیتا؛ اوہ تھیریپی، اپنے عزیزاں دی حمایت، اتے یوگا نوں بیماری توں ٹھیک ہون دا سہرا دندی اے۔

گریگوائر نے آؤٹریمونٹ دے پرائیویٹ پینشنٹ ڈو سینٹ-نوم-ڈی-میری وکھے ہائی سکول وچ پڑھائی کیتی۔ بعد وچ، اس نے میکگل یونیورسٹی وچ ونج دی پڑھائی کرن توں پہلاں کولجی جین-ڈی-برابوپھ وچ داخل ہوئی، اپنے پیؤ دے کیریئر دے رستہ اُتے چلن دی اچھا رکھدے ہوئے، پر جلدی ہی کمیونیکیشن ول چلی گئی، اتے انت وچ یونیورسٹی ڈی مونٹریئل توں کمیونیکیشن وچ بیچلر آف آرٹس دی ڈگری حاصل کیتی۔

## نجی جیون
گریگوائر نے سبھ توں پہلاں وزیر اعظم پئرے ٹروڈو دے وڈے بیٹے جسٹن ٹروڈو نال ملاقات کیتی، جدوں اوہ دوویں مانٹریئل وچ بچے سن، جتھے گریگوائر سبھ توں چھوٹے ٹروڈو پتر مشیل دی جماعتی اتے بچپن دا دوست سی۔ گریگوائر اتے ٹروڈو جون 2003 وچ بالغ ہون توں بعد مڑ جڑ گئے، جدوں اوہناں نوں اک چیرٹی گیند نوں سہِ-میزبانی کرن لئی دتا گیا سی، اتے کئی مہینیاں بعد ڈیٹنگ شروع کیتی۔ اوہ اکتوبر 2004 وچ اوہناں نے منگنی کروائی اتے مئی، 2005 نوں مانٹریئل دے سینٹے-میڈیلین ڈیؤٹریمونٹ چرچ وکھے اک تقریب وچ ویاہ کروایا۔ اوہناں دے تن بچے ہن: زیویئر جیمز دا جم 2007 وچ ہویا سی، ایلا-گریس مارگریٹ 2009 وچ اتے ہیڈریئن گریگوائر دا جم 2014 وچ ہویا سی۔ They have three children: Xavier James born in 2007, Ella-Grace Margaret born in 2009, and Hadrien Gregoire born in 2014.

## حوالے

گٹھ:جم 1975
گٹھ:کینیڈیئن سیاستدان
گٹھ:جسٹن ٹروڈو
گٹھ:۱۹۷۵ دے جم
بھوری بائی

**بھوری بائی** اک بھارتی بھیل کلاکار اے۔ پٹول پنڈ وچ جمے، ایہہ مدھ پردیش اتے گجرات دی سرحد اُتے واقع اے پر پٹول مدھ پردیش دے جھابوآ ضلعے دا اک پنڈ اے، بھوری بائی بھارت دے سبھ توں وڈے قبیلے دے گروہ بھیل دے بھائیچارے نال متعلق ہن۔ اسنے بہت سارے انعام جتے ہن جنہاں وچ مدھ پردیش سرکار ولوں کلاکاراں نوں دتا گیا اعلیٰ ترین راج اعزاز، شکھر اعزاز وی شامل اے۔ اس نوں 2021 وچ بھارت دا چوتھا سبتوں وڈا شہری انعام پدم شری نال نوازیا گیا۔

## مڈھلا جیون
اسدے ہم عصر جنگگڑھ سنگھ شیام دی طرحاں، بھوری بائی نوں بھوپال دے بھارت بھون دے جے سوامیناتھن نے مصوری بناؤن لئی ایکریلک رنگاں اتے کاغذاں دی ورتوں شروع کرن لئی مُتحرک کیتا۔ استوں پہلاں، اوہ، اپنے بھائیچارے دے ہورناں میمبراں وانگ، اپنے گھر دیاں کندھاں اُتے کلا پیدا کردی سی۔ بھوری پتھورا پینٹنگاں بناؤن وچ ماہر سی۔“پنڈ وچ، سانوں پودیاں اتے مٹی توں رنگ کڈھن لئی بہت محنت کرنی پئی اتے اتھے مینوں رنگ دے بہت سارے شیڈ اتے اک تیار برشّ دتا گیا سی! "پینٹنگ توں علاوہ، بھوری بائی وی جھونپڑی بناؤن دے ہنر وچ ماہر ہن، جو اسنے اپنی ماں جھبو بائی توں سکھی۔ اسنے بھوپال وچ اندرا گاندھی قومی مانو مجموعہ جاں من عجائب گھر دا بھل جھونپڑی بناؤن وچ یوگدان پایا، جتھے اوہ رہندی اے۔  دراصل، جدوں بھوری بائی پہلی وار بھوپال پہنچی سی، اوہ بھارت بھون وکھے اساری مزدور وجوں رجھی ہوئی سی — اک اجیہی نوکری جسنے اس نوں متعلق دن 6 روپئے کمائے سن۔ اتھے ہی اسنے پہلی وار جگدیش سوامیناتھن نال ملاقات کیتی، جس نے اپنی صلاحیت نوں درسایا اتے پینٹنگ لئی مُتحرک کیتا۔ بھوری بائی نے اپنے کم دی شروعات اپنے کمیونٹی کلاکار لاڈو بائی نال کیتی۔

## سٹائل اتے تھیم
بھیل کلا نوں کجھ لوک بھارت دے قبائلی کلا روپاں وچوں سبھ توں پرانے مندے ہن۔ ایہہ آسٹریلیا دی آدواسی کلا نال ملدی جلدی اے، خاصکر اس دے بھوجناں وجوں بہو-رنگاں والیاں بندیاں دی ورتوں کیتی جاندی اے۔ بھوری بائی اپنی کمیونٹی دی پہلی کلاکار سی جسنے کاغذ اُتے پینٹنگ شروع کیتی سی۔ اسدے عامَ طور تے رنگین کینوس عامَ طور تے اساطیری تھیم، بکولک سین اتے منکھ-جانوراں دے آپسی تعقات نوں درساؤندے ہن، حالانکہ بعد دیاں رچناواں وچ ایئرپلین اتے سیلپھون ورگے جدید عنصر شامل کیتے گئے ہن۔

## نمائشاں

* 2017 سترنگی : بھل آرٹ، اوجس آرٹ، دلی 
* 2017 “دتی گئی طاقت: روایت توں ہم عصر تکّ”، بلوپرنٹ 21 + نمائش320, دلی
* 2010–2011 "ورناکولر، ہم عصر"، دیوی آرٹ فاؤنڈیشن، بینگلرو
* 2010 “ہور ماسٹر آف انڈیا”، موسی ڈو کوئی برنلی، پیرس
* 2009 “ہن جدوں رکھ بولدے ہن”، پنڈول گیلری، ممبئی
* 2008 “آزادی”، سینٹر فار انٹرنیشنل ماڈرن آرٹ (سیائیئیمئے)، کولکاتہ

## انعام اتے اعزاز

* شکھر سمان، مدھ پردیش سرکار، 1986 
* اہلیا اعزاز، 1998
* رانی درگاوتی ایوارڈ، 2009
* پدم شری ایوارڈ، 2021

## حوالے

گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:مدھ پردیش دے لوک
پوجا گہلوت

**پوجا گہلوت** اک بھارتی فری سٹائیل پہلوان اے،جس نے 53 کلوگرام طبقہ وچ 2019 یو23 ورلڈ ریسلنگ چیمپیئن شپ وچ چاندی دا تمغہ جتیا سی۔ گہلوت نے موڈھے دی سٹّ لگن کارن دو سال دے بریک توں بعد اس چیمپیئن شپ وچ حصہ لیا سی۔

## نجی زندگی اتے پچھوکڑ
گہلوت دا جم 15 مارچ 1997 نوں دلی وچ ہویا سی۔ اس نے چھوٹی عمر توں ہی کھیڈاں وچ ڈونگھی دلچسپی لینی شروع کر دتی سی۔ اس دا چاچا دھرمویر سنگھ اک پہلوان سی اتے جدوں اوہ چھ سال دی سی تاں اسنے اسنوں اکھاڑے وچ لجانا شروع کر دتا سی۔ حالانکہ، اس دے پیؤ وجیندر سنگھ اس دی کشتی کھیڈن دا خلاف کردے سن اتے گہلوت نے والیبال کھیڈنا شروع کر دتا۔ اوہ والیبال وچ جونیئر قومی پدھر اُتے کھیڈن گئی۔ اسدے کوچاں نے سوچیا کہ اوہ کھیڈ وچ اثر بناؤن لئی زیادہ لمبی نہیں اے۔

گہلوت دی پریرنا اس توں بعد ہوئی جدوں گیتا پھوگٹ اتے ہریانہ دی ببیتا کماری پھوگٹ نے 2010 دیاں دولت مشترکہ کھیڈاں وچ بھارت لئی تمغے جتے سن۔ پھوگٹ بھیناں دی کامیابی نے گہلوت نوں کشتی وچ آؤن لئی راغب کیتا۔ اسنے 2014 وچ پیشہ ور سکھلائی دی شروعات کیتی سی۔ حالانکہ، دلی دے اپنگر - جتھے اس دا پروار اس ویلے رہِ رہا سی - کول کڑیاں لئی کشتی مشق مرکز نہیں سی۔ اس نوں دلی شہر وچ اک سکھلائی مرکز ملیا، جسدا مطلب سی کہ اس نوں اتھے پہنچن لئی ہر روز بسّ وچ تن گھنٹے دی سفر کرنی پیندی سی اتے اس لئی اس نوں سویرے 3 وجے اٹھنا پیندا سی۔ حالانکہ، لمبی دوری نے آخرکار اسنوں نیڑے دے اکھاڑے وچ شفٹ ہون اتے منڈیاں نال سکھلائی دین لئی مجبور کر دتا۔ گہلوت لئی منڈیاں نال کشتی کرنا سوکھا نہیں سی اتے اوہ سنگلٹ پہن کے شرم محسوس کردی سی۔ اس دی پہنچ نوں بہتر سکھلائی دے یوگ بناؤن لئی اسدا پروار ہریانہ دے روہتک قصبے چلا گیا۔

اسنے 2016 وچ 48 کلو بھار طبقہ وچ قومی جونیئر کشتی چیمپیئن شپ جتی۔ حالانکہ اسے سال اس نوں اک سٹّ لگی جسنے اسنوں سال توں ودھ ویلے لئی کشتی توں دور رکھیا۔

## پیشہ ور کامیابیاں
گہلوت نوں قومانتری کھیتر وچ پہلی کامیابی اس ویلے ملی جدوں اسنے تائیوان وچ 2017 وچ ایشیئن جونیئر چیمپیئن شپ وچ سون تمغہ جتیا سی۔

اس دے لئی اک ہور وڈا قدم 2019 وچ بڈاپیسٹ، ہنگری وچ 51 کلو بھار کیٹیگری وچ انڈر -23 عالمی کشتی چیمپیئن شپ وچ چاندی دا تمغہ جتنا سی۔ اوہ اس ایوینٹ وچ چاندی دا تمغہ جتن والی دوجی بھارتی عورت وی بن گئی۔

## حوالے

گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1997