منصور بن حسین آبی

ابو سعد منصور ابن حسین (متوفی ۲۱ یا ۲۲ق تے به گمان قوی‌تر ۳۲ق)، **وزیر ذوالمعالی** تے **زین الکفاه** دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ، مصنف تے شاعر امامی ] تے حکومت طبرستان دے علویاں دے  حکمراناں وچو‏ں اک  نيں۔ شیعہ لکھنے والےآں وچ ، فقیہ تے محدث دے ناں تو‏ں مشہور نيں۔ انہاں دے پاس صرف کتاب باقی اے نُزْهة الأدب ، جس دا خلاصہ انہاں نے 7 جلداں وچ کیتا تے نثر الدُرَرِ (و نفائس الجوهر) فی المحاضرات دے ناں تو‏ں پکاریا۔
سیرت ==
* 'پیدائش' *: اوہ آبہ (آوہ) وچ پیدا ہويا سی۔ اس دا بھائی ، ابو منصور محمد ابن حسین ابی ، تبصرستان وچ اک مصنف ، سائنس دان ، تے بادشاہاں دا وزیر وی سی ، لیکن انہاں د‏‏ی زندگی تے کم دے بارے وچ کچھ معلوم نئيں ا‏‏ے۔

* 'حدیث دا بیان' *: ایہ امکان نئيں اے کہ اس نے جوانی وچ ہی شیخ صدوق تو‏ں کوئی حدیث نقل کيتی ہوئے ، لیکن شیخ طوسی دے نال اس د‏ی شاگردی دا امکان کم نظر آندا ا‏‏ے۔

"صاحب ابن عباد دے نال دوستی": انہاں د‏‏ی جوانی وچ ہی صاحب ابن عباد (وفات 385 ھ) دے نال دوستی سی ، تے انہاں تو‏ں دو تقابلی آیات ابی نو‏‏ں مخاطب نيں۔ اس وقت ، اوہ بلاشبہ اک بُڈھے تے طاقت ور آدمی دا مالک سی ، تے ابی اک نواں شاعر سی۔

* وزارت * '': ایہ معلوم نئيں اے جدو‏ں مجدال دوالہ رستم ابن فخر الدولہ ، دلمیان دے ریح تے حمادان تے اصفہان (387-420 ہجری) دے حکمران ، وزارت دے لئی ابی دا انتخاب کيتا ا‏‏ے۔ ایہ واضح نئيں اے کہ اس وزارت دے دوران تے اس دے دوران ، جس وچو‏ں صرف چند عنوانات باقی نيں۔

## ادبی تے شاعرانہ شخصیت

ان د‏‏ی زیادہ تر نظماں لطیفے نيں۔ انہاں وچو‏ں صرف دو غزالیات اوزوری د‏‏ی طرح نيں۔ اک دلچسپ ٹکڑا جس وچ پنجويں صدی دے کھانے د‏‏ی کچھ قسماں دا تذکرہ ا‏‏ے۔
فنگر پرنٹ | تصنیف کتاب دے نثر تو‏ں لیکچر وچ منصور بن حسین ابی۔

## کم

### ندر الدرر فی المحاضرات

شیعہ لکھنے والےآں وچ ، اوہ فقیہ تے راوی دے ناں تو‏ں مشہور نيں۔ اُتے ، انہاں دے پاس صرف کتاب ہی باقی اے جو ادب تے نکات دے بارے وچ زیادہ ا‏‏ے۔ ایہ کتاب ، جسنو‏ں ابتدا وچ نُزْهة الأدب کہیا جاندا سی تے بظاہر بہت ہی مفصل معلوم ہُندا اے ، اس نے اپنے آپ نو‏‏ں 7 جلداں وچ مختصر کيتا تے نثر الدُّرَرِ (و نفائس الجوهر) فی المحاضرات کہیا جاندا ا‏‏ے۔

اس کم دے بوہت سارے مخطوطے نيں جو حالے تک شائع نئيں ہوئے نيں۔ اس کتاب د‏‏ی اک پرانی نسخہ ، جو 565 ہجری اے ، نمبر 4416 اے ، آستان قدس رضوی لائبریری وچ دستیاب ا‏‏ے۔

نويں ذرائع پہلے تے دوسرے ابواب دے مندرجات د‏‏ی میز اُتے ہور رجوع کردے نيں۔

کتاب چار ابواب اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ اک باب دے پنج ابواب درج ذیل نيں:

# آیاندی متشابہ تے متشاکل از کتاب خدا که نویسنده بدان نیازمند می‌شود.
# سخنانی کوتاه تے فصیح از پیامبر گرامی(ص)( نبی اکرم صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم د‏‏ی مختصر تے فصیح تقریراں)
# نکته‌هایی از گفتارهای امیرالمؤمنین(ع)(امیر المومنین (ع) د‏‏ی تقاریر تو‏ں نکات)

# نکته‌هایی از گفتارهای امامان یازدهگانه(ع) پس از علی (علی دے بعد [گیارہ ائمہ (ع)]} د‏‏ی تقاریر تو‏ں نکات)

# نکته‌هایی از گفتارهای بزرگان [بنی هاشم(بزرگان بنی ہاشم د‏‏ی گفتگو تو‏ں نکات)
دوسرے باب وچ دادا (سنجیدہ) تے مزاح (مذاق / لطیفہ) دے 10 ابواب نيں۔ تیسرے باب وچ 20 ابواب نيں۔ تے چوتھے باب وچ 11 ابواب نيں۔

### تریخ الری
اس نے تریخ الری دے ناں تو‏ں اک ہور کتاب لکھی جس دا کوئی نسخہ موجود نئيں۔ معجم الأدباء وچ صرف یعقوت الحموی نے اس دے تقریبا 10 صفحات نقل کیتے نيں ، جس وچ صاحب ابن عباد د‏‏ی زندگی دے بارے وچ لطیف نکات موجود نيں۔

### الانس تے العرس

کتاب الأنس تے العُرس کہ عمر رضا کحالہ نے اس د‏ی نسبت کہیا اے کہ معلوم نئيں کہ ایہ سی۔

## منابع

*آقا بزرگ تہرانی، طبقات اعلام الشیعه (القرن الخامس)، بیروت، دارالکتاب العربی، ۱۳۹۱ق، ج۵، ص۱۹۵.
* امین، محسن، اعیان الشیعه، بیروت، دارالتعارف، ۱۹۸۳م، ج۱۰، ص۱۳۸.
* باخرزی، علی بن حسن، دُمیه القصر، حلب، ۱۹۳۰م، ص۵.
* بروکلمان (آلمانی)، ج۱، ص۲۹، ذیل، ج۱، ص۵۹۳.
* ثعالبی، ابومنصور، تتمه الیتیمه، به کوشش عباس اقبال، تهران، ۱۳۵۳ق، ص۱۰۰ به بعد.
* حاجی خلیفه، کشف الظنون، استانبول، ۱۹۱م، ج۱، ص۲۹۵، ج۲، ص۱۹۲، ۱۹۳۹.
* دانشنامه ایران تے اسلام.
* زرکلی، خیرالدین، الأعلام، بیروت، دارالعلم للملایین، ۱۹۸م، ج، ص۲۹۸.
* سزگین (آلمانی)، ج۲، ص.
* صدر، حسن، تأسیس الشیعه، ص۱۱.
* کحاله، عمررضا، معجم المؤلفین. بیروت، داراحیاء التراث العربی، ج۱۳، ص۱۲.
* مافروخی اصفهانی، مفضل بن سعد، محاسن اصفهان، به کوشش جلال الدین تهرانی، تهران، ۱۳۱۲ش، ص۵.
* منتجب الدین، علی بن عبیدالله، الفهرست، تهران، المکتبه الرضویه، ۱۰ق، ص۱۱.
* یاقوت حموی، ابوعبدالله، معجم الادباء، بیروت، دارالفکر، ۱۹۸۰م، ج، ص۲۳۸ـ۲۹.
* همو، معجم البلدان، به کوشش فردیناند ووستنفلد، لایپزیگ، ۱۸ـ۱۸۰م، ج۱، ص۵۱.

## بیرونی جوڑ
* منبع مقاله: دایره المعارف بزرگ اسلامی

گٹھ:شیعہ
گٹھ:شیعہ شخصیتاں