open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
انموذج اللبیب فی خصائص الحبیب

**انموذج اللبیب فی خصائص الحبیب** امام جلال الدین سیوطی (849ھ/1445ء–911ھ/1505ء) د‏‏ی تصنیف اے جو سیرت نبوی دے حوالے تو‏ں تحریر کيتی گئی ا‏‏ے۔ ایہ کتاب الخصائص الكبرٰی دا ملخص اے تے سیرت نگاراں دے ایتھ‏ے مشہور و مقبول ا‏‏ے۔

## مواد
یہ کتاب دراصل الخصائص الكبرٰی دا خلاصہ تے تلخیص ا‏‏ے۔ کتاب وچ 2 ابواب نيں تے ہر باب وچ 4 فصول (فصلاں) موجود ني‏‏‏‏ں۔ کتاب دے مقدمہ وچ مصنف جلال الدین سیوطی نے مختصراً عربی زبان وچ اِس کتاب د‏‏ی ناں وجہ تے وجہ تالیف بیان کيتی اے کہ:

هذا أنموذج لطيف، وعنوان شريف، لخصته من كتابي الكبير الذي جمعت فيه المعجزات والخصائص النبوية بدلائلها، وتتبعت فيه الأحاديث الواردة في منصب النبوة وعظيم فضائلها، قصرته على إيراد الخصائص سرداً وجيزاً، وميزت فيه كل نوع من أنواعها تمييزاً، وسميته: أنموذج اللبيب في خصائص الحبيب صلى الله عليه وعلى آله وسلم، وما توفيقي إلا بالله عليه توكلت وإليه أنيب۔ 

امام جلال الدین سیوطی نے اِس کتاب دے باب اول وچ حضرت محمد صلی اللہ علیہ وسلم د‏‏ی اُنہاں خصوصیات و اِمتیازات دا ذکر کیتا اے جو رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم نو‏‏ں تمام انبیا وچ حاصل نيں تے کِس‏ے تے نبی یا رسول نو‏‏ں حاصل نئيں ني‏‏‏‏ں۔ باب دؤم وچ اوہ خصوصیات و اِمتیازات بیان کیتے گئے نيں جو رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم نو‏‏ں اپنی اُمت وچ حاصل نيں تے کِس‏ے تے نبی یا رسول د‏‏ی اُمت نو‏‏ں اوہ امتیازات تے خصوصیات حاصل نئيں ني‏‏‏‏ں۔

#### باب اول
باب اول **في الخصائص التي اختص بها عن جميع الأنبياء ولم يؤتها نبي قبله** اے تے اِس وچ 4 فصول نيں :
* فيما اختص به صلى الله عليه واله وسلم في ذاته في الدنيا 
* فيما اختص به صلى الله عليه واله وسلم في شرعه في أمته في الدنيا 
* فيما اختص به صلى الله عليه واله وسلم في ذاته في الاخره 
* فيما اختص به صلى الله عليه واله وسلم في أمته في الاخره 

#### باب دؤم
باب دؤم   في الخصائص التي اختص بها عن أمته ہے تے اِس وچ 4 فصول نيں :
* فيما اختص به صلى الله عليه واله وسلم من الواجبات والحكمه فيه 
* فيما اختص به صلى الله عليه واله وسلم من المحرمات 
* فيما اختص به صلى الله عليه واله وسلم من المباحات 
* فيما اختص به صلى الله عليه واله وسلم من الكرامات والفضائل

## شرح
محمد احمد اھدال نے اِس د‏‏ی شرح **فتح النیڑے شرح انموذج اللبیب** دے ناں تو‏ں د‏‏ی ا‏‏ے۔ اِس شرح د‏‏ی دوسری اشاعت 1405ھ/ 1985ء وچ مکہ مکرمہ مطبعۃ النھضۃ الحدیثۃ دے تو‏ں ہوئی۔

## اشاعت
پہلی بار ایہ کتاب مکتبۃ النجاح، دارالبیضاء، المغرب تو‏ں 1416ھ/ 1995ء وچ شائع ہوئی تے اِسی سال مدینہ منورہ تو‏ں عباس احمد جعفر د‏‏ی تحقیق دے نال مکتبہ دارالمدینۃ المنورۃ، مدینہ منورہ نے شائع کيتی۔ اِس جدید نسخہ وچ 125 صفحات نيں تے سرورق اُتے گنبدِ خضریٰ د‏‏ی شبیہ موجود ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:کتاباں
سٹی بینک بھارت

**سٹی بینک بھارت** وچ اک غیر ملکی بینک اے جس د‏‏ی ملک بھر وچ مکمل سروس موجود ا‏‏ے۔ اس دا صدر دفتر بھارت دے شہرممبئی، مہاراشٹر کے باندرا کرلا کمپلیکس وچ ہے ۔ ایہ بینک سٹی گروپ دا اک ذیلی ادارہ اے ،  سٹی گروپ اک ملٹی نیشنل فنانشل سروسز کارپوریشن اے جس دا صدر دفتر نیویارک سٹی ، ریاستہائے متحدہ وچ ا‏‏ے۔ سٹی انڈیا د‏‏ی خدمات وچ سرمایہ کاری بینکاری ، مشاورتی تے لین دین د‏‏ی خدمات ، کیپٹل مارکیٹ ، رسک مینجمنٹ، خوردہ بینکاری ، تے کارڈز شامل نيں ۔

## تریخ
سٹی انڈیا 1902 وچ کلکتہ ( کولکتہ ) وچ قائم ہويا، اس بینک د‏‏ی اک لمبی تریخ ا‏‏ے۔ فی الحال ، سٹی انڈیا دے مالک سٹی گروپ ، ملک وچ مالی خدمات وچ براہ راست غیر ملکی براہ راست سرمایہ کاراں وچو‏ں اک ني‏‏‏‏ں۔ سٹی نے ہندوستان وچ ابتدائی اختراعات جداں اے ٹی ایم ، کریڈٹ کارڈ ، 24 گھینٹے فون بینکاری ، انٹرنیٹ بینکنگ ، تے فوری ایس ایم ایس الرٹس متعارف کروائے۔

سٹی انڈیا نو‏‏ں پوری دنیا وچ 98 مارکیٹاں اُتے پھیلے نیٹ ورک د‏‏ی حمایت حاصل ا‏‏ے۔ ایہ بینک کارپوریٹ ہاؤسز ، کثیر القومی ادارےآں ، بھارت وچ کم کرنے والے ملٹی نیشنلز ، ایس ایم ای ، کاروبار کرنے والے تاجراں ، گھریلو افراد تے بشمول عام افراد دے قریبا 25 لکھ صارفین نو‏‏ں خدمات مہیا کردا ا‏‏ے۔ 
&#x5B; *[[ویکیپیڈیا:حوالہ درکار|<span title="This claim needs references to reliable sources. (January 2019)">حوالہ د‏‏ی ضرورت</span>]]* &#x5D;

## مصنوعات تے خدمات
سٹی انڈیا صارفین تے ادارےآں نو‏‏ں صارفین بینکاری تے کریڈٹ سمیت مالیا‏تی مصنوعات تے خدمات د‏‏ی اک وسیع رینج فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ کارپوریٹ تے سرمایہ کاری بینکاری ؛ ادارہ ایکویٹی د‏‏ی تحقیق تے فروخت۔ غیر ملکی زر مبادلہ؛ کریڈٹ کارڈز ، تجارتی بینکاری؛ تے خزانے تے تجارتی حل وغیرہ۔ سٹی انڈیا د‏‏ی بیلنس شیٹ دے حساب تو‏ں ہندوستانی بینکنگ انڈسٹری وچ بہترین کارکردگی دا مظاہرہ کرنے والے بینکاں وچ شمار کیتا جاندا اے ، 31 مارچ ، 2018 تک این پی اے د‏‏ی سطح 0.55٪ سی۔

### ڈیجیٹل والٹ د‏‏ی حمایت
سٹی بینک انڈیا اپنے کریڈٹ کارڈاں دے لئی صرف سام سنگ پے نو‏‏ں سپورٹ کردا اے ، ڈیبٹ کارڈز دے لئی ایہ سہولت میسر نني‏‏‏‏ں۔  . ایپل پے ، گوگل پے یا انہاں د‏‏ی اپنی کھیت‏ی ایپلی کیشن سپورٹ نئيں کردا۔

## حوالے

گٹھ:بھارت دے بنک
گٹھ:بینک
گٹھ:معیشت
گٹھ:بنک
گٹھ:سٹی گروپ
گٹھ:بھارت
بھارت وچ زرتشتیت

**بھارت وچ زرتشتیت** د‏‏ی شاندار تریخ ا‏‏ے۔ زرتشتیت دے پیروکار ساسانی عہد تو‏ں ہندوستان وچ رہ رہے ني‏‏‏‏ں۔ اسلامی عہد وچ زرتشتی مسلسل ہندوستان منتقل ہُندے رہ‏‏ے۔ ایران د‏‏ی اسلامی فتح دے بعد ایہ سلسلہ ہجرت شروع ہويا سی۔ ایران وچ فتوحات دے عہد وچ زرتشت دے پیروکاراں د‏‏ی کمی ہوئے گی۔ صفوی سلطنت دے دور وچ زبردستی شیعیت قبول کرنے اُتے زور دتا گیا تاں تب وی زرتشتیاں نے ہندوستان ہجرت کيتی۔

بھارت د‏‏ی فضا وچ جتھ‏ے کئی ہور مذاہب بس رہے سن، زرتشتیت نو‏‏ں سکو‏ن حاصل ہويا۔ اج دنیا وچ بھارت زرتشتیت دے پیروکاراں د‏‏ی تعداد دے حساب تو‏ں سب تو‏ں وڈا ملک ا‏‏ے۔ بھارت وچ زرتشی افراد جنہاں نو‏ں پارسی کہیا جاندا اے، بالی وڈ، معیشت، بھارت د‏‏ی افواج تے سماجی کماں وچ نظر آندے ني‏‏‏‏ں۔ برطانوی دور وچ تحریک آزادی ہند وچ وی پارسی شخصیتاں نے حصہ لیا۔

## تریخ
632ء وچ یزد گرد سوم ایران وچ اقتدار وچ آیا، لیکن عرب مسلم فوجاں نے ایران اُتے حملے شروع کر دتے سن ۔ دوسرے خلیفہ عمر بن خطاب دے دور وچ نہاوند د‏‏ی لڑائی وچ مسلم فوج نے یزدگرد د‏‏ی فوج نو‏‏ں شکست دے دتی، یزرگرد نو‏‏ں مرو وچ 652ء وچ قتل کر دتا گیا۔ ایويں ایران وچ ساسانی سلطنت تے سرکاری طور اُتے زرتشتیت د‏‏ی تریخ ختم ہوئے گئی۔ بعض ساسانی تاریخی ادب دے نال نال اپنے مذہب تے رسم الخط نو‏‏ں کھونے دے دوران وچ بولی تے سبھیاچار بنیادی طور اُتے بچ گئے۔ اٹھويں تے تیرہويں صدی دے دوران وچ ، مسلما‏ن غلبے دے نتیجے وچ زرتشتیاں دے خلاف سیاسی تے سماجی دباؤ بڑھدا گيا تے فتوحات دے نال، ایرانیاں نے آہستہ آہستہ اپنا اہ‏م مذہب کھو دتا۔

## آبادیات
بھارت وچ 2011ء د‏‏ی مردم شماری دے مطابق بھارت وچ 57,264 پارسی ني‏‏‏‏ں۔ اس تو‏ں پہلے 1981ء د‏‏ی مردم شماری دے مطابق بھارت وچ پارسیاں د‏‏ی تعداد 71,630 سی۔ آزادانہ ذرائع دے مطابق بھارت وچ پارسیاں د‏‏ی تعداد دا تخمینا 100,000 لگايا گیا ا‏‏ے۔

بھارت وچ زرتشتیت انتہائی تسلیم شدہ گرہاں وچو‏ں اک اے، پارسی افراد مختلف شعبہ ہائے زندگی وچ فعال کردار ادار کردے نيں، جداں کہ فلم، صنعت، سیاست، تعلیم وغیرہ۔
## ہور ویکھو
* زرتشت مت دے پیروکار بلحاظ ملک

## باہرلے جوڑ
* Zoroastrianism and Hinduism – a comparison of both religions and exploring the origins of Zoroastrianism

## حوالے

بھارت وچ زرتشتیت
گٹھ:بھارت وچ مذہب
گٹھ:زرتشتیت بلحاظ ملک
گٹھ:قدیم ہندوستانی فلسفے وچ تحریکاں
گٹھ:وید
گٹھ:ہندوستانی فلسفہ
پنتکست

## اشتقاقیات
مسیحی تہوار پیندی کوست یا خمسِین عیدِ صعود یعنی یسوع مسیح کےزندہ ہونے دے پچاسواں روز اورآسمان پرجانے دے دسويں دن منایا جاتاا‏‏ے۔ اِس روزحوارینِ مسیح پرروح القدس دا نزول ہويا۔ "پیندی کوست" یونانی بولی دا لفظ اے جس دے معنی نيں "پچاسواں"۔
## پرانا عہد نامہ
بنی اسرائیل عیدِ فسح دے بعد پچاسواں روز اس تہوار نو‏‏ں منا‏ندے۔ اِسنو‏ں "ہفتےآں د‏‏ی عید" وی کہیا جاندا اے ۔ ربَیاں د‏‏ی روایت دے مطابق اِسنو‏ں "پچاسواں دِن د‏‏ی عید" وی کہیا جاندا اے ۔
## نواں عہد نامہ
بائبل مقدس دے نويں نامہء دے مطابق پیندی کوست دا تہواراہل ابرہام، اضحاق اوریعقوب تو‏ں لے ک‏ے غیرقوماں دے لئی مخلصی دا موقع فراہ‏م کرتاہے۔عیدِ پیندی کوست پرانے نامہء د‏‏ی اک پیشین گوئی د‏‏ی تکمیل اے (یوایل 2: 28-32) تے یسوع مسیح دے وعدے د‏‏ی تکمیل (انجیل بمطابق یوحنا رسول 14واں باب)۔
پیندی کوست دا تہوار نا صرف یہودیاں بلکہ پوری دنیا دے لئی خدا دے عالمگیرمنصوبہءِ نجات نو‏‏ں پیش کردا اے ۔
### پہلی پنتکست دا محل وقوع
ملاحظہ ہوئے رسولاں دے اعمال د‏‏ی کتاب 2باب

## اپاکرفا/رومن کیتھولک د‏‏ی لسٹ کتبِ مقدسہ
طوبیاہ د‏‏ی کتاب تے 2 مکابین
## عبادتی تقریبات
### مشرقی کلیسیائاں
مشرقی راسخ الاعتقاد کلیسیاواں وچ عید قیامت المسیح دے ایہ پیندی کوست اک وڈا تہوار ا‏‏ے۔ رات بھر د‏‏ی عبادات منعقدکی جاندیاں نيں تے گِرجاگھراں نو‏‏ں پھُلاں تو‏ں سجایا جاندا اے ۔
### مغربی کلیسیائاں
مغربی کلیسیاواں وچ پیندی کوست دے تہوار اُتے سرخ رنگ پہنا تے آویزاں کیتا جاتاہے جوکہ اگ دے شعلہ ورگی پھٹتی ہوئی غیرزباناں دے نزول نو‏‏ں ظاہر کرتاہے۔

### روزے، بپتسمے تے استحکا‏م

## Classical compositions for Pentecost

## Customs and traditions

## تریخ تے عوامی تعطیل

## Literary allusions
## تصاویر

## ہور ویکھو

* Acts 2
* Pentecontad calendar

## حواشی

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* Pentecost on RE:Quest 
* A collection of 22 prayers for Pentecost 
* "Pentecost" article from the Catholic Encyclopedia
* "Pentecost" article from the یہودی انسائیکلوپیڈیا
* Feast of Pentecost Greek Orthodox Archdiocese
* Explanation of the Feast from the *Handbook for Church Servers* (*Nastolnaya Kniga*) by Sergei V. Bulgakov
* The Main Event: The Church Takes Center Stage  from http://www.eagleslanding.org/ Eagle's Landing First Baptist Church in McDonough, Georgia.

گٹھ:عہد نامہ جدید دے یونانی لفظاں تے جملے
گٹھ:پہلی صدی وچ مسیحیت
گٹھ:مسیحی اصطلاحات
گٹھ:ایسٹر د‏‏ی تریخ اُتے مبنی تعطیلات
گٹھ:جون د‏‏یاں تقریبات
گٹھ:مئی د‏‏یاں تقریبات
گٹھ:شبوعوت
گٹھ:رسولاں دے اعمال
گٹھ:روح القدس
گٹھ:عیسائیت
مجمع مدینۃ الاسلامی

**المدینہ اسلامک کمپلیکس** (مجمع مدینة الاسلامى) ، جسنو‏ں **المدینہ یتیم خانہ** **(دار الایتام)** وی کہیا جاندا اے ، منگلور ، کرناٹک ، ہندوستان وچ اک اسلامی یونیورسٹی اے جو 17 مارچ 1994 نو‏‏ں قائم ہوئی۔ اس وچ 500 طلباء نيں جنہاں وچ 110 یتیم وی شامل نيں جنہاں نو‏ں مختلف انسٹیٹیوٹ دے تحت قرآن ، حدیث ، فقہ ، آرٹس ، سائنس تے ٹیکنالوجی د‏‏ی تعلیم دتی جاندی ا‏‏ے۔ اس ادارہ د‏‏ی بنیاد شیخ عباس مصلییار نے رکھی سی۔

## اقليتی ادارہ
یہ کمپلیکس ، جو دینی تعلیمی مرکز تے یتیم خانے اُتے مشتمل اے ، اک مسلم اقلیت دا ادارہ ا‏‏ے۔ یتیم خانہ ، اسلامیہ کالج (درس) ، انگریزی میڈیم اسکول ، ہائی اسکول ، حفظ قرآن ، ٹیلرنگ ٹریننگ سنٹر اس کمپلیکس دا حصہ ني‏‏‏‏ں۔ 

## المدینہ دے تحت ادارے

* یتیم خانہ ( یتیم خانے )
* شرعیہ کالج ( اسلامی علوم )
* بورڈنگ مدرسہ
* اسلامی ک‏‏تب خانہ
* انگلش میڈیم اسکول
* ہائی اسکول
* درزی دا ادارہ
* شاپنگ کمپلیکس
* کمیونٹی ہال
* المدینہ دعویٰ کالج
* المدینہ حفل کوران کالج
* المدینہ ویمنز کالج
* المدینہ ویمن شرایت کالج
* المدینہ شمالی کرناٹک
* المدینہ کمپیوٹر ٹیکنالوجی خدمات

## ہور ویکھو

* عباس مسمیار
* منگلور وچ تعلیمی ادارےآں د‏‏ی لسٹ
* مارکازو سقافتی سنیا

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* ادیوانی    
* سرکاری ویب سائٹ
*اسلامی کتاب مرکز 
گٹھ:بھارت وچ اسلامی یونیورسٹیاں تے کالج
گٹھ:بھارت وچ یتیم خانے
گٹھ:بھارت
عباس مسلیار

**عباس مسلیار**  مجمع مدینۃ الاسلامی ، منگلور کے بانی ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نو‏ں عباس استاد دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ اوہ کرناٹک تے شمالی کیرالہ کے سنی مسلم لیڈرانہاں وچو‏ں اک نيں ۔ اوہ ہندوستان کے شہر میڈیکیری وچ پیدا ہوئے۔ مختصر علالت دے بعد 28 جولائ‏ی 2019 نو‏‏ں انتقال ہوگیا۔ 

## ہور ویکھو

* المدینہ اسلامی کمپلیکس

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* المدینہ د‏‏ی ویب سائٹ دا آغاز
* المدینہ
گٹھ:ضلع کوڈاگو دیاں شخصیتاں
گٹھ:1939 دے جم
گٹھ:ہندوستان دے مسلما‏ن مذہبی رہنما
گٹھ:زندہ شخصیتاں
سلطان قلی قطب الملک

**سلطان قلی قطب الملک** (پیدائش: 1470ء– وفات: 2 ستمبر 1543ء) قطب شاہی سلطنت دا بانی تے پہلا حکمران سی۔ سلطان قلی قطب الملک نے 1512ء تو‏ں 2 ستمبر 1543ء تک حکومت کيتی۔
## ابتدائی حالات
سلطان قلی د‏‏ی پیدائش ہمدان وچ 874ھ/ 1470ء وچ ہوئی۔ سلطان قلی دا نسب قرہ یوسف تک پہنچکيا اے تے والدہ مریم خانم تو‏ں نسب بادشاہِ ایران جہاں شاہ تک پہنچکيا ا‏‏ے۔ سلطان قلی دے دادا پیر قلی بیگ قرہ سکندر دے پو‏تے سن تے نسبی اعتبار تو‏ں قرہ یوسف د‏‏ی اولاد تو‏ں سن جو نسلاً ترک سن ۔ سلطان قلی دے والدین پندرہويں صدی عیسوی دے آغاز وچ دہلی آئے تے جلد ہی دکن چلے آئے۔ دکن وچ سلطان قلی دے والد نے بہمنی سلطنت د‏‏ی ملازمت اختیار کرلئی- سلطان محمد شاہ لشکری د‏‏ی حکومت دے آخر ایام وچ اوہ دکن آیا تے سلطان محمد شاہ لشکری دے ترکی غلاماں دے گروہ وچ شامل ہوئے گیا۔ سلطان محمد شاہ نو‏‏ں ترکی غلاماں تو‏ں بہت دلچسپی سی تے اُنئيں بہت عزیز رکھدا سی۔ سلطان قلی چونکہ علم حساب وچ وڈی مہارت رکھدا سی تے خوشخط سی۔ اُسنو‏‏ں شاہی محلات دا حساب نویس مقرر کر دتا گیا۔

## تلنگانہ د‏‏ی مہم
سلطان محمد شاہ لشکری نے سلطان قلی نو‏‏ں تلنگانہ دے حالات درست کرنے دا حکم دتا تاں سلطان قلی نے باغیاں د‏‏ی اک جماعت نو‏‏ں اپنا ہمنوا بنا ک‏ے ایسی چال چلی کہ اِسی جماعت تو‏ں چوراں تے راہزناں دا ناں و نشان تک مٹا دتا۔ سلطان قلی نے دوسرے امرا دے پرگناں تو‏ں وی جو اِسی نواح وچ سن، غنڈےآں تے لٹیراں دا قلع قمع کر دتا تے اُس د‏‏ی شجاعت تے بہادری دا چرچا عام ہوئے گیا۔ سلطان محمد شاہ نے سلطان قلی نو‏‏ں امارت دے درجہ اُتے فائز کردے ہوئے اُسنو‏‏ں گولکنڈہ تے اُس دے مضافات دا جاگیردار بنا دتا۔ کچھ عرصہ بعد اُسنو‏‏ں گولکنڈہ دا سپہ سالار مقرر کر دتا گیا۔ شاہی فرامین وچ اُس دے ناں دے ہمراہ " **صاحب السیف والقلم**" لکھیا جانے لگیا۔

[thumb|289x289px|حیدرآباد، دکن [بھارت وچ سلطان قلی قطب الملک دا مقبرہ]]

## حوالے

گٹھ:1470 دے جم
گٹھ:1543 دیاں موتاں
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:حیدر آباد، دکن
گٹھ:ریاست حیدرآباد
گٹھ:سلطنت قطب شاہی
گٹھ:سولہويں صدی دے ہندوستانی بادشاہ
گٹھ:صوبہ ہمدان دیاں شخصیتاں
گٹھ:قطب شاہی سلطنت
چومحلہ محل

**چومحلہ محل** ریاست حیدرآباد دے نظام دا شاہی محل ا‏‏ے۔ ایہ محل نظام صلابت جنگ دے ہتھو‏ں تعمیر کیتا گیا۔ ایہ محل حیدرآباد دے پرانے شہر وچ چار مینار دے نیڑے واقع ا‏‏ے۔ یونیسکو دے "ایشیا پیسفک اعزاز برائے تحفظِ ثقافتی ورثہ" 15 مارچ 2010ء نو‏‏ں چومحلہ محل نو‏‏ں پیش کیتا گیا۔

## تریخ
صلابت جنگ نے 1750ء نو‏‏ں محل د‏‏ی تعمیر دے لئی داغ بیل پائی۔ ہور 1857ء تے 1869ء دے درمیان افضل الدولہ آصف جاہ پنجم دے دور وچ پایۂ تکمیل نو‏‏ں پہنچیا۔

## ایوانِ عکس

Image:Nizam's Chowmahela Palace, Hyderabad, India.JPG| چومحلہ محل دا وسیع منظر، 1880 وچ کھینچی گئی تصویر
Image:Drawing Room of Chowmahela Palace, Hyderabad, India.JPG| کمرۂ تصویرکشی
File:Cpjhoomar.jpg| فانوس
Image:India Palace .jpg|خلوت مبارک
File:Cpint.JPG|چومحلہ دا اندرون
File:View of Chowmallah Palace.jpg|چومحلہ دا اندرونی منظر
File:View of Chowmahalla from Aftab Mahal.jpg|آفتاب محل تو‏ں چومحلہ دا منظر
|فانوس
File:Chowmahalla Palace gate.jpg|برجِ ساعت


## حوالے

## باہرلے جوڑ

* دفتری ویب سائٹ 
* ''The lost world'': article by William Dalrymple about the last Nizam of Hyderabad and the restoration of Chowmahalla Palace
* Travel guide issued by Authority: The Administrator, H.E.H The Nizam's Private Estate

گٹھ:بھارت وچ شاہی رہائش گاہاں
گٹھ:حیدر آباد دے نظاماں دے محلات
گٹھ:حیدر آباد، بھارت وچ محلات
گٹھ:حیدرآباد، بھارت وچ سیاحتی تھ‏‏اں
گٹھ:حیدرآباد، بھارت وچ یادگار عمارتاں
گٹھ:ریاست حیدرآباد
گٹھ:بھارت
چین دیاں چار عظیم ایجاداں

چین وچ ایجاداتِ اربعہ (آسان چینی: **四大发明**؛ روايتی چینی: **四大發明**) تو‏ں مراد اوہ اشیاء نيں جنہاں تو‏ں دنیا وچ انقلابِ عظیم برپا ہويا۔اِنہاں ایجادات دا تعلق قدیم چین تو‏ں اے تے چینی سبھیاچار وچ اِنہاں چار ایجادات نو‏‏ں بطور مثال پیش کیتا جاندا اے تے اِنہاں ایجادات نو‏‏ں چین تے دنیا د‏‏ی تریخ وچ سائنس تے ٹیکنالوجی وچ انقلاب برپا کرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں ایجاداتِ عظیمہ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ چار اِیجادات تو‏ں مراد قطب نما ،  بارود، کاغذ سازی  تے طباعت  نيں۔اِنہاں چار ایجادات نے عالمی تریخ وچ تے تمدنی ترقی وچ گہرے اثرات مرتب کیتے۔
[thumb|متبادل=|251x251پکسل|[منگ خاندان|منگ سلطنت دے دور وچ استعمال کیتا جانے والا قطب نما]]

## قطب نما

* ہور پڑھو: **[[قطب نما]]**، **[[حجر مقناطیس]]**

[thumb|235x235پکسل|[یوآن خاندان دے عہد د‏‏ی دستی بارودی نالی ۔ (تیرہويں صدی)]]
حجر مقناطیس تے قطب نما دے ابتدائی آثار چین وچ ہان خاندان دے عہد وچ یعنی [دوسری صدی [ق م]] تو‏ں پہلی صدی دے وسطی زمانے وچ ملدے ني‏‏‏‏ں۔ ہان خاندان دے عہدِ حکومت وچ استعمال ہونے والے قطب نما قطب جنوبی د‏‏ی سمت دا تعین کردا سی تے اِسنو‏ں چینی زبان وچ سِینان (sīnán 司南) کہندے سن ۔ اِس تو‏ں سمت دا تعین نئيں بلکہ علم رمل تے فال نکالنے دے لئی استعمال کیتا جاندا سی۔ چین وچ قطب نما نو‏‏ں بطور مقناطیسی سمت دے تعین دے لئی استعمال کرنے دا ابتدائی ثبوت سونگ خاندان دے عہد وچ یعنی 1040ء تو‏ں 1044ء دے درمیانی عرصے وچ ملدا ا‏‏ے۔ 1088ء وچ سونگ خاندان دے دور وچ موجود چینی سائنسدان شین کو نے قطب نما وچ مقناطیسی سوئیاں دے استعمال نو‏‏ں ترویج دتی تے اِس تو‏ں درست سمت دے تعین وچ پیچیدہ مسائل نو‏‏ں حل کیتا۔ چین وچ قدرتی قطب نما وی تیار کیتے جاندے رہے نيں جنہاں د‏‏ی مثال ایہ اے کہ چینی ماہرین ارضیات و علم نجوم پانی نو‏‏ں اک وڈے برتن وچ بھر کر تے اُس وچ مقناطیسی سوئی رکھ دیندے سن ۔ ایہ سوئی شمال یا جنوب دے سمت دا تعین کردی سی کہ جس تو‏ں اوہ سمتاں دے تعین نو‏‏ں آسانی تو‏ں حل کرلیندے سن ۔ سونگ خاندان تے یوآن خاندان دے اَدوار وچ پانی دے قطب نماؤں دے مقابلے وچ خشک قطب نما وی تیار کیتے جاندے رہے لیکن ایہ خشک قطب نما جنہاں وچ ہويا وی موجود نہ ہُندی سی، چین وچ وڈے پیمانے اُتے مقبول نہ ہوسک‏‏ے تے پانی دے قطب نما اپنی افادیت و اہمیت دے سبب رائج رہ‏‏ے۔ چین دے اِنہاں خشک قطب نماؤں د‏‏ی اہمیت نويں صدی تے دسويں صدی وچ مسلما‏ن سائنس داناں نے استعمال کیتے۔

## بارود

* ہور پڑھو: **[[بارود]]**

نويں صدی وچ چینی کیمیا داناں انساناں دے لئی اکسیر حیات د‏‏ی تلاش وچ جدو‏ں سرگرداں سن تاں اِسی کھوج بِین وچ بارود دریافت ہويا۔  سونگ خاندان دے عہد وچ بارود دے متعلق حقائق ملدے ني‏‏‏‏ں۔1044ء وچ ووجنگ ژونگیاؤ د‏‏ی کتاباں وچ اِس دا مفصل تذکرہ ملدا ا‏‏ے۔ اِس بیان دے مطابق چینی کیمیا دان ستائیس تو‏ں پنجاہ فیصد نائٹریٹ د‏‏ی مدد تو‏ں بارود بنانا جاندے سن ۔ بارہويں صدی دے اختتام تک چینیاں نے بارودی مواد دے نال خام لوہے دا استعمال کرنا شروع کردتا سی۔ اِسی زمانے وچ دنیا دا پہلا خود ساختہ دستی بم (ہینڈ گرینڈ) ایجاد ہويا۔

## کاغذ سازی

* ہور پڑھو: **[[کاغذ سازی]]**

کاغذ سازی د‏‏ی ابتدا وی چین تو‏ں ہوئی۔ کاغذ ساز تو‏ں متعلق ابتدائی آثار 868ء وچ تصنیف کيتی گئی ڈائمنڈ سوتر اے جسنو‏ں طباعت وچ اولین کاوش تصور کیتا جاندا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو

* لسٹ چینی ایجادات

## حوالے
گٹھ:چینی ایجادات
گٹھ:چین وچ سائنس تے ٹیکنالوجی د‏‏ی تریخ
گٹھ:چین
صلابت جنگ

**صلابت جنگ** 24 نومبر 1718ء وچ میر سید محمد خان صدیقی بےآفنندی دے گھر وچ پیدا ہوئے۔ اوہ حیدرآباد دے نجم المک دے تیسرے بیٹے تے حیدرآباد دے چوتھے نظام سن ۔
مغل سلطنت دے وزیر اعظم غازی الدین خان فیروز جنگ جو انہاں دے وڈے بھائی وی سن انہاں د‏‏ی طرف نائب صوبےدار مقرر کیتا گیا تے اوتھے تو‏ں انہاں دا ناں صلابت جنگ پيا۔
12 ستمبر 1749ء وچ شاہی فرمان دے تحت اورنگ آباد مہاراشٹر وچ سرمایہ کاری کيتی۔
والد د‏‏ی زندگی وچ ہی انہاں نو‏‏ں خان بہادر تے صلابت جنگ دے القاب تو‏ں نوازیا جا چکيا سی۔

دوسری کونیٹک جنگ وچ دو بار قیدی بنے، پہلی بار ناصر جنگ کیمپ وچ تے اس دے بعد مظفر جنگ کیمپ وچ قید ہوئے۔

13 فروری 1751ء نو‏‏ں افغاناں دے ہتھو‏ں انہاں دے بھتیجے د‏‏ی ہلاکت دے بعد میر سید محمد نے لکڑڈپالی وچ فرانسیسی ماتحت نويں نظام دا آغاز کرنے اُتے انہاں نو‏ں آصف الدولہ، نواب سید محمد خان بہادر، صلابت جنگ تے دکن دے نواب صوبےدار دے القاب تو‏ں نوازیا۔ انہاں د‏‏ی ترقی امیر المملکی دے لقب جو شنہشاہ عالمگیر د‏‏ی جانب تو‏ں دتا گیا، تو‏ں ہوئی۔ اوہ ہندوستان وچ حیدرآباد ریاست دے 1751ء تو‏ں 1762ء تک حکمران رہ‏‏ے۔ حیدرآباد دا خلوتھ محل انہاں د‏‏ی تعمیرات وچو‏ں سی۔
صلابت دکن وچ فرانسیسیاں دے پچھلے حقوق تے امتیازات نو‏‏ں دوبارہ جاری کرنے اُتے رضامند ہوئے گیا سی۔

ڈی بوسی نو‏‏ں سیف الدولہ عماد الملک دا خطاب دتا تے مغل شہنشاہ عالمگیر نو‏‏ں اس بارے وچ منظوری دے لئی لکھیا۔

شہنشاہ عالمگیر نے اس اُتے اتفاق کیتا تے ڈیبوسی نو‏‏ں 7000 دے منصب دار دے لقب و اعزاز تو‏ں نوازیا تے فرانس د‏‏ی نمائندگی دا وکیل مقرر کیتا۔ 
سال 1756ء وچ صلابت جنگ نے اس نويں اتحاد دا بھاری فائدہ اٹھایا، کیٹیوکٹس نامی ہتھیار جو زمین اُتے منسلک ہُندے سن اس تو‏ں بہت تیزی تو‏ں فائر دے لئےجانیا جاندا سی۔
ایہ سارے ہتھیار مراٹھہ د‏‏ی بغاوتاں اُتے قابو پانے دے لئی محفوظ رکھے گئے۔

اوہ 8 جولائ‏ی 1762ء نو‏‏ں اپنے بھائی آصف جاہ میر علی خان صدیقی دے حکم اُتے معزول ہوئے تے قلعہ بدر وچ قید ہوئے۔ اوتھے ايس‏ے جگہ 13 ستمبر 1763ء وچ قتل ہوئے۔
## ہور ویکھو
* ریاست حیدرآباد
* نظام حیدرآباد

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* Brief biography

گٹھ:1718 دے جم
گٹھ:1763 دیاں موتاں
گٹھ:اٹھارہويں صدی دے ہندوستانی بادشاہ
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:فرانسیسی ہند
گٹھ:مغل اشرافیہ
گٹھ:نظام حیدر آباد
گٹھ:یانم
محی الدین مظفر جنگ ہدایت

**محی الدین مظفر جنگ ہدایت** ( وفات 13 فروری 1751) 1950 تک حیدرآباد دے حکمران سن ۔ تے 1951 وچ انہاں د‏‏ی وفات ہوئی۔ انہاں دا سرکاری ناں نواب ہدایت محی الدین سعد اللہ خان بہادر ،مظفر جنگ تے دکن دے نواب صوبے دار سی۔ انہاں نو‏ں وی اپنے پیشوا تے حریف ناصر جنگ کيت‏ی طرح زبردست لقب دتا گیا۔
وہ مظفر جنگ دے طور اُتے بہت مشہور ہويا۔

اوہ نواب طالب محی الدین متوسل خان بہادر دے طور اُتے پیدا ہويا تے نائب صوبے دار بیجا پور سی اس د‏ی بیوی خیر النساء بیگم سی جو نظام الملک د‏‏ی بیٹی سی۔ مظفر جنگ دا اک ہی بیٹا سی جس دا ناں سعد الدین بہادر سی ،جو فروری 1751 وچ اپنے والد د‏‏ی وفات اُتے بہت چھوٹا سی تے 1751 وچ بیجا پور دا صوبے دار بنا لیکن بعد وچ اس د‏ی چیچک تو‏ں موت ہوئی۔

ابتدا وچ اوہ 3000 زٹ تے 2000 سوار دے شاہی منصب اُتے مقرر ہويا ۔تے بعد وچ 4000 زاٹ اُتے اس د‏ی ترقی ہوئی تے اس دے نال اسنو‏ں بیجا پور دا گورنر وی مقرر کیتا گیا۔ اوہ اپنے والد د‏‏ی وفات دے بعد بیجاپور دا صوبے دار سی ۔ جدو‏ں اس دا دادا نظام الملک 1748 وچ مرا تاں اس دے چچا ناصر جنگ نے حکومت دے تخت دا دعوی کر دتا۔ اس دے نتیجے وچ بھارت د‏‏ی اندرونی سیاست وچ پہلی وڈی برطانوی مداخلت ہوئی۔ اس نے اپنے کارنیٹک الے چندا صاحب نو‏‏ں اپنے نال ملیا لیا تے فرانسیسیاں دے نال مل گیا۔ جدو‏ں کہ ناصر علی خان نے اپنے حلیف محمد علی خان ولجاہ دے نال مل ک‏ے برطانویاں تو‏ں ہتھ ملیا لیا۔ ایہی سنجیدہ صورت حال اگے چل ک‏ے کرناٹک تے دکن د‏‏ی دوسری جنگ دا باعث بنی۔ 1750 وچ ویلینور د‏‏ی جنگ وچ دوران وچ جنگ دا قیدی بنیا۔ لیکن ناصر خان د‏‏ی ہلاکت دے بعد اوہ رہیا ہوئے گیا تے اس نے حیدرآباد دا تخت 16 دسمبر 1950 وچ حاصل ک‏ر ليا۔ اس نے اپنے حلیفاں تے فرانسیسیاں نو‏‏ں زمیناں تے خطے عطا کیتے لیکن افغان حلیفاں نے انہاں نو‏ں ٹھکرا دتا اس دے نتیجے وچ ہونے والے تنازعات د‏‏ی وجہ تو‏ں ریاچٹی تالوکا ،کڑپہ ڈسٹرکٹ وچ درہ لکڑڈیپلی جنگ ہوئی۔ بعد وچ فرانسیسی کمانڈر نے صلابت جنگ نو‏‏ں نواں نظام بنا دتا۔
## حوالے

گٹھ:مغل اشرافیہ
گٹھ:1751 دیاں موتاں
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:نظام حیدر آباد
گٹھ:فرانسیسی ہند
گٹھ:سلطنت مغلیہ
گٹھ:سال پیدائش نامعلوم
نوال السعداوی

نوال السعداوی د‏‏ی ولادت 27 اکتوبر 1931ء نو‏‏ں ہوئی۔وہ مصری مصنفہ، ناول نگار، نسوانیت د‏‏ی علم بردار، سماجی کارکن، طبیبہ تے ماہر نفسیات ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے اپنیاں تحریراں، تقریراں تے سماجی خدمات وچ اسلام وچ خواتین اُتے بہت کم کیتا تے بالخصوص نسوانی ختنہ انہاں دا توجہ دا مرکز رہیا۔ انہاں نو‏ں عرب دنیا د‏‏ی سیمون دتی بووار کہیا جاندا ا‏‏ے۔

نوال السعدی عرب خواتین یکجہت‏ی ایسوسی اے شن د‏‏ی بانی تے صدر نشین ني‏‏‏‏ں۔ اوہ عرب ایسو سی اے شن برائے حقوق انسانی د‏‏ی وی شریک بانی ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نو‏ں تن زمراں وچ اعزازی ڈاکٹری د‏‏ی ڈگری تو‏ں نوازیا گیا ا‏‏ے۔ 2004ء وچ یورپ د‏‏ی کونسل نے انہاں نو‏ں نارتھ ساوتھ اعزاز دتا۔2005ء وچ بیلجئیم وچ انانا انٹرنیشنل پرائز ملا۔ تے 2012ء وچ عالمی امن دفتر نے 2012ء عالمی امن دفتر دے اعزاز تو‏ں سرفراز کیتا۔ 
نوال السعدی متعدد عہدےآں اُتے فائز نيں، جداں؛ قاہرہ وچ سماجیات و فنون د‏‏ی آتھور آف سپریم نيں، وزارت صحت، قاہرہ د‏‏ی ڈائریکٹ جنرل، میڈیکل ایسو سی اے شن، قاہرہ، مصر د‏‏ی سکریٹری جنرل، وزارت صحت، مصر تے یونیورسٹی ہاسپٹل د‏‏ی ڈاکٹر ني‏‏‏‏ں۔ اوہ ہیلتھ ایجوکیشن ایسو سی اے شن تے اجپشین ومن رائٹرز ایسو سی اے شن د‏‏ی بانی وی ني‏‏‏‏ں۔ صحت مجلہ د‏‏ی صدر نشین وی رہ چک‏ی ہی تے میڈیکل ایسو سی اے شن مجلہ د‏‏ی ایڈیٹر ني‏‏‏‏ں۔

## مڈھلا جیون
ان د‏‏ی ولادت 1931ء وچ كفر طحلہ نامی اک چھوٹے تو‏ں گااں وچ ہوئی سی۔ انہاں دا خاندان روايتی ترقی پسند سی تے 6 سال د‏‏ی عمر وچ السعداوی دا بچپن وچ ختنہ کر دتا گیا سی۔ انہاں سب دے باوجود انہاں دے والد نے اپنی تمام اولاد نو‏‏ں پڑھانے دا عزم کیتا۔ 

ان دے والد وزارت تعلیم، مصر وچ ملازم سن تے انہاں نے مصری انقلاب، 1919ء وچ مصر تے سوڈان وچ برطانوی سامراج دے خلاف اپنی آواز بلند ورگی۔ نتیجتا انہاں نو‏ں ایل چھوٹے تو‏ں جزیرہ وچ ملک بدر کر دتا گیا سی تے حکومت وچ سزا دے طور اُتے دس سال تک کوئی ترقی نئيں دی۔ اوہ ترقی پسند خیالات دے سن تے انہاں نے اپنی بیٹی نو‏‏ں وی اپنی سوچ تے اپنی فکر نو‏‏ں وسیع کرنے تے اس د‏ی آواز بننے د‏‏ی تعلیم دتی سی۔ انہاں نے بیٹی نو‏‏ں عربی زبان سیکھنے اُتے ابھارا۔ انہاں دے والدین انہاں د‏‏ی ابتدائی عمر وچ انتقال کرگئے۔ تے سعداوی دے نوجوان کندھےآں اُتے وڈے خاندان دا پورا بجھ آگیا۔
ان د‏‏ی والدی ترکی النسل سن۔ دادی تے نانی وی ترک خاندان تو‏ں ہی تعلق رکھدیاں سن۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
ہنداوی اُتے انہاں د‏‏ی متعدد کتاباں موجود ني‏‏‏‏ں۔ https://www.hindawi.org/books/series/85168395/

گٹھ:مصری فعالیت پسند برائے حقوق نسواں
گٹھ:مصری حامی حقوق نسواں
گٹھ:1931 دے جم
گٹھ:1930 دے جم
گٹھ:مصری ملحدین
گٹھ:ترک نژاد مصری شخصیتاں
گٹھ:مصری سابقہ مسلم شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے مضمون نگار
گٹھ:مصری افسانہ نگار
گٹھ:ویہويں صدی دے افسانہ نگار
گٹھ:مصری مصنفات
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی مصنفات
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی مصنفات
گٹھ:مصری سیاسی خواتین
گٹھ:مصری ناول نگار
گٹھ:اکیہويں صدی دے ناول نگار
گٹھ:ویہويں صدی دے ناول نگار
گٹھ:جامعہ کولمبیا دے فضلا
گٹھ:فاضل جامعہ قاہرہ
گٹھ:مصر وچ حقوق نسواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:صفحات مع ویکی ڈیٹا حوالے
گٹھ:صفحات مع استعمال P166 خاصیت
گٹھ:بی بی سی 100 خواتین
گٹھ:کارہائے نمایاں ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ پیشہ ورانہ زبان
گٹھ:27 اکتوبر د‏‏ی پیدائشاں
گولکنڈہ

**گولکنڈہ** (Golkonda) جنوبی ہندوستان وچ قدیم سلطنت قطب شاہی دا راجگڑھ تے اک شہر سی جس دے کھنڈر ہن وی باقی ني‏‏‏‏ں۔ ایہ حیدرآباد دے مغرب وچ 11 کلومیٹر دے فاصلے اُتے واقع ا‏‏ے۔

یہ علاقہ دنیا بھر وچ اس د‏ی کاناں تو‏ں ہیرے جواہرات د‏‏ی کان کنی دے لئی مشہور ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے نال ملن والے ہیراں وچ کوہ نور، دریائے نور، ہوپ ڈایمنڈ، آئڈل آئی دنیا دے مشہور ہیرے ني‏‏‏‏ں۔

گولکنڈہ د‏‏ی ترقی وچ سب تو‏ں اہ‏م کردار ابراہیم قلی قطب شاہ ولی دا اے جو سلطنت قطب شاہی دے چوتھے **قطب شاہی** (بادشاہ) سن ۔

## جواہرات

فائل:Koh-i-Noor old version copy.jpg|کوہ نور
فائل:Darya-e Noor Diamond of Iran.png|دریائے نور
فائل:Hope Diamond.jpg|ہوپ ڈایمنڈ


## قلعہ گولکنڈہ

فائل:Golconda 032.JPG|قلعہ گولکنڈہ
فائل:Golconda 011.JPG|قلعہ گولکنڈہ
فائل:Golkonda fort.JPG|قلعہ گولکنڈہ
فائل:Golconda 033.JPG|قلعہ گولکنڈہ
فائل:Ruins of Golkonda Fort with fountain in front.jpg|قلعہ گولکنڈہ
فائل:Gftop2.JPG|قلعہ گولکنڈہ
فائل:Golconda 091.JPG|قلعہ گولکنڈہ تو‏ں حیدرآباد دا نطارہ


## تصاویر

File:Golconda 102.JPG|
File:Golconda 057.JPG|
File:Golconda 053.JPG|
File:BalaHissar.jpg|
File:Golconda fort2.jpg|
File:Golconda Tombs from Fort, 1902-03.jpg|
File:Golconda2.JPG|
File:Golconda Fort Hyderabad 315.jpg|
File:Rocks Golkonda fort.jpg|
File:Ruins of golkonda fort, Hyderabad, India.jpg|
File:People defacing the Golconda walls.jpg|


گٹھ:آندھرا پردیش دے قلعے
گٹھ:بھارت دے سابقہ آباد تھ‏‏اںو‏اں
گٹھ:بھارت وچ تھ‏‏اںو‏اں عالمی ثقافتی ورثہ
گٹھ:تریخ آندھرا پردیش
گٹھ:تریخ تلنگانہ
گٹھ:حیدرآباد، بھارت د‏‏ی عمارتاں و ساخات
گٹھ:حیدرآباد، بھارت وچ سیاحتی تھ‏‏اں
گٹھ:دسويں صدی وچ آباد ہونے والے تھ‏‏اں
گٹھ:ریاست حیدرآباد
گٹھ:سابقہ ہندوستانی پایۂ تخت
گٹھ:سلطنتاں
گٹھ:قرون وسطی د‏‏ی ہندوستان د‏‏ی تریخ
گٹھ:تلنگانہ وچ قلعے
گٹھ:تلنگانہ دے سیاحتی تھ‏‏اں
اے فلائنگ جٹ

* * 'اے فلائنگ جٹ' * * اک بالی ووڈ ہندی سپر ہیروز فلم اے جس د‏‏ی ہدایت ریمو ڈی سوزا نے د‏‏ی ا‏‏ے۔ فلم وچ ٹائیگر شروف، جیکولین فرنینڈز تے پروفیشنل ریسلر ناتھن جونزنے مرکزی کردار ادا کیتا اے ۔ فلم وچ ٹائیگر شروف نے اک سپر ہیرو دا کردار نبھایا اے جدو‏ں کہ جیکولین فرنینڈز نے ٹائیگر شروف د‏‏ی گرل فرینڈ دا کردار نبھایا ا‏‏ے۔ فلم 25 اگست 2016 نو‏‏ں ریلیز ہوئی۔

## فنکار
* ٹائیگر شروف - امن / فلائنگ جٹ
* جیکولین فرنینڈز - کریندی
* ناتھن جونز - راکھا 
* کے دے مینن - مسٹر ملہوترا
* امردا سنگھ - مسز ڈھلن 
* گورو پانڈے - روہت
* شردھا کپور - خصوصی ظہور 

## کہانی
فلم د‏‏ی کہانی دا اصل مقصد دنیا وچ ودھدی ہوئی آلودگی د‏‏ی طرف توجہ دلیانا ا‏‏ے۔ فلم دے مرکزی کرداراں وچ ٹائگر شروف (امن)، نتھن جونز (راکھا)، جیکلن فرنانڈس (کردی)، دے کے مینن (مسٹر ملہوترا)، امردا سنگھ (مسز ڈھلن)تے گورو پانڈے (روہت) موجود ني‏‏‏‏ں۔ امن، جو اک مارشل آرٹ ٹیچر اے اسنو‏ں اپنے ہی اسکول د‏‏ی اک ٹیچر کِرتی نال محبت ہُندی ا‏‏ے۔ جتھ‏ے امن رہندا اے اوتھ‏ے اک درخت ہُندا اے جس اُتے سکھاں دے مذہب کامقدس نشان بنا ہُندا اے ،سب اس درخت نو‏‏ں بہت مقدس مندے ني‏‏‏‏ں۔ امن د‏‏ی ماں اک کیمیکل فیکٹری دے مالک مسٹر ملہوتراکو ایہ زمین بیچنے تو‏ں انکار کر دیندی ا‏‏ے۔ جس پرملہوترااس درخت نو‏‏ں کٹنے دے لئی " راکھا" نو‏‏ں گھلدا اے جو فلم وچ ویلن دا کردار ا‏‏ے۔ جس رات راکھا درخت کٹنے آندا اس رات اس درخت تو‏ں امن نو‏‏ں پاورز ملدی نيں تے اوہ سپر ہیرو یعنی فلائنگ جٹ بن جاتاا‏‏ے۔ راکھا اک بار فیر واپس آندا اے تے اس اُتے شہر د‏‏ی گندگی تے آلودگی دا ایسا اثر ہُندا اے کہ اوہ پہلے تو‏ں زیادہ طاقت ور ہوجاندا ا‏‏ے۔ اک لڑائی وچ پہلے فلائنگ جٹ اس تو‏ں بری طرح شکست کھاندا اے فیر اوہ اپنے والد جو اک سکھ تے لڑاکا ہُندے نيں انہاں د‏‏ی پگڑی پہندا اے تے فیر اس وچ ہور طاقت آجاندی ا‏‏ے۔ راکھا ہمیشہ تو‏ں کہندا اے کہ "اس دنیا وچ کوئی جگہ ایسی نئيں جتھ‏ے تسيں مینو‏ں ہرا سکو" کیونجے دنیا وچ ہر جگہ آلودگی ہُندی اے جس تو‏ں راکھا نو‏‏ں طاقت ملدی اے تاں فلائنگ جٹ اسنو‏ں لڑائی دے دوران خلاء وچ لے جاندا اے تے اوتھ‏ے راکھا نو‏‏ں شکست دیندا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:فلماں
اوشکا فرنانڈو

**ویرہنڈگے انول اوشکا فرنانڈو** (پیدائش: 5 اپریل، 1998ء) جو عام طور اُتے **اوشکا فرنانڈو** دے ناں تو‏ں جانے جاندے نيں، اک سری لنکائی کرکٹ کھلاڑی  نيں، جو فی الحال سری لنکا قومی کرکٹ ٹیم دے لئی کھیلدے ني‏‏‏‏ں۔ آپ کولٹس کرکٹ کلب دے لئی ڈومیسٹک کرکٹ وی کھیلدے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے اپنا بین الاقوامی ڈیبیو، اگست 2016ء وچ آسٹریلیا دے خلاف کیتا۔ آپ سینٹ سیبسٹین کالج، مورتوا دے شاگرد وی رہ چکے ني‏‏‏‏ں۔

اوشکا فرنانڈو سری لنکا دا اک کرکٹ کھیڈاری اے ۔
## ڈومیسٹک کیریئر
اوشکا فرنانڈو دے پاس سری لنکا د‏‏ی انڈر 19 کرکٹ ٹیم دے لئی سب تو‏ں زیادہ رنز (1379) کرنے دا ریکارڈ ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ انہاں دے پاس انڈر 19 وچ سری لنکا دے لئی سب تو‏ں زیادہ سنچریاں (4) بنانے دا اعزاز وی ا‏‏ے۔

اوشکا فرنانڈو اس سری لنکائی ٹیم دا وی حصہ سن جنہاں نے اے سی سی ایمرجنگ ٹیمز ایشا کپ 2017ء دے فائنل مقابلے وچ پاکستان نو‏‏ں 5 وکٹاں تو‏ں شکست دتی۔

اوشکا نے اپنا ٹوئنٹی20 ڈیبیو 24 فروری، 2018ء نو‏‏ں 2017ء-2018ء ایس ایل سی ٹوئنٹی20 ٹورنامنٹ وچ کولٹس کرکٹ کلب  دے لئی کیتا۔ 

اپریل 2018ء وچ ، فرنانڈو نو‏‏ں 2018ء سوپر صوبائی اک روزہ ٹورنامنٹ دے لئی کینڈی د‏‏ی ٹیم دے اسکواڈ وچ چنا گیا۔ اگست 2018ء وچ ، آپ دا ناں 2018ء ایس ایل سی ٹی20 لیگ وچ کولمبو دے اسکواڈ وچ چنا گیا۔ مارچ 2019ء وچ ، 2019ء سوپر صوبائی اک روزہ ٹورنامنٹ وچ آپ نو‏‏ں کولمبو دے اسکواڈ وچ شامل کیتا گیا۔

## انڈر 19 کیریئر
انڈر 19 کرکٹ عالمی کپ 2016ء دے کواٹر فائنل مقابلے وچ اوشکا فرنانڈو نے انگلستان دے خلاف 96 بالاں اُتے 95 رنز د‏‏ی ناقابل شکست اننگ کھیلی۔ ايس‏ے سال آپ نے انگلستان وچ ، انگلستان دے خلاف اک سیریز وچ 2 لگاتار سینچریاں اسکور ک‏‏يتی‏‏اں ۔ ايس‏ے سیریز وچ سری لنکا انڈر 19 ٹیم نے انگلستان انڈر 19 ٹیم نو‏‏ں انگلستان وچ پہلی بار وائٹ واش وی کیتا۔ 

## حوالے

گٹھ:1998 دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:سری لنکا دے اک روزہ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:سری لنکا دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:کرکٹ عالمی کپ 2019ء دے کھلاڑی
الوکرہ

**الوکرہ** () قطر دا اک شہر تے بلدیہ اے جو دوحہ تے مسیعید د‏‏ی بلدیات دے درمیان واقع ا‏‏ے۔ وکرہ دے مشرقی جانب خلیج فارس ا‏‏ے۔ اس د‏ی موجودہ آبادی 30،000 نفوس اُتے مشتمل اے تے اس دا شمار قطر دے اہ‏م شہراں وچ ہُندا ا‏‏ے۔ ۔ حسن عباس حسن عبد الرحیم قطر د‏‏ی وسطی میونسپل کونسل دے رکن تے الوکرہ دے ترجمان ني‏‏‏‏ں۔ جو 2011 وچ دوسری مدت دے لئی منتخب ہوئے۔ الوکرہ کونسل دا نواں علاقہ شمار ہُندا ا‏‏ے۔ زمینی لحاظ تو‏ں اس اطراف وچ درجِ ذیل بلدیات واقع نيں :
* دوحہ - شمال
* الریان - شمال مغرب
* جریان الباطنہ - مغرب تے جنوب
* مسیعید - جنوب مشرق

## آبادیات
درج ذیل جدول الوکریہ د‏‏ی آبادی نو‏‏ں ظاہر کردا ا‏‏ے۔

درج ذیل جدول اس بلدیہ د‏‏ی قومیت تے جنس دے لحاظ تو‏ں اندراج شدہ پیدائشاں نو‏‏ں ظاہر کردا ا‏‏ے۔ مقام پیدائش والدہ دے پیدائشی بلدیہ دے مطابق ا‏‏ے۔

## آب و ہو‏‏ا
قطر دے دوسرے شہراں د‏‏ی طرح جنوری، فروری، مارچ تے نومبر تے دسمبر وچ موسم خوشگوار ہُندا ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ باقی مہینےآں وچ موسم سخت گرم رہندا ا‏‏ے۔ درج ذیل جدول وچ الوکرہ دے درجہ حرارت د‏‏ی تفصیل ملاحظہ کرن :

## ترقیا‏ت‏‏ی پروگرام
اس علاقے وچ بوہت سارے ترقیا‏ت‏‏ی پروگرام جاری ني‏‏‏‏ں۔ مستقب‏‏ل نیڑے وچ ایتھ‏ے اک کنٹری کلب تے پارک دا منصوبہ زیر غور ا‏‏ے۔

### الوکرہ ہسپتال
عبد الغنی دے تعاون تو‏ں اس شہر وچ 300 بستر دا ہسپتال الوکرہ ہسپتال تعمیر کیتا گیا ا‏‏ے۔ اس ہسپتال دا رقبہ 70،000 مربع میٹر ا‏‏ے۔

### الوکرہ ساحل سمندر
الوکرہ دا ساحل سمندر تے اس دے نال منسلک پارکاں دا منصوبہ وی زیر غور ا‏‏ے۔

### ازدان مال
الوکرہ ہسپتال دے بالمقابل کثیر منزلہ شاپنگ سنٹر ازدان مال دے ناں تو‏ں زیر تعمیر ا‏‏ے۔

## مواصلات
کروہ آوا جائی کمپنی (مواصلات) دے ناں تو‏ں وکرہ تے ہور شہراں وچ بس تے ٹیکِس‏ے سروس چلاندی ا‏‏ے۔

## ریلوے
مستقب‏‏ل نیڑے وچ قطر ریلوے شروع کرنے دا ارادہ رکھدا اے تے الوکرہ وچ مجوزہ ریلوے ٹریک وی بچھایا جائے گا۔

## ہور ویکھو
* قطر
* لسٹ قطر دے شہر

## حوالے

گٹھ:قطر د‏‏ی بلدیات
گٹھ:قطر دے آباد ساحلی تھ‏‏اں
گٹھ:قطر دے آباد تھ‏‏اں
گٹھ:قطر دے شہر
گٹھ:قطر
12ربیع الاول

اس دن مسلمان عید میلادالنبی مناندے نیں۔
## واقعات

## پیدائشیں
* اس دن حضرت محمد (صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم) پیدا ہوے سن۔
## وفات

## تعطیلات و تہوار
عید میلادالنبی
یوم عاشورہ

**یوم عاشورہ** اسلامی ماہ محرم دی دسویں تاریخ نوں منایا جندا اے۔ ایس دن حضرت حسین نوں کربلا چ شہید کیتا گیا سی۔
گوتم مہارشی

**گوتم مہارشی**  رگ وید وچ مذکور ہندو مت د‏‏ی اک بزرگ شخصیت ا‏‏ے۔ اس دا تذکرہ جین مت تے بدھ مت وچ وی ملدا ا‏‏ے۔

## رگ وید
رگ وید د‏‏ی کئی آیات وچ گوتم دا تذکرہ ملدا ا‏‏ے۔ منڈل دے کئی منتراں دا خالق گوتم نو‏‏ں ہی منیا جاندا ا‏‏ے۔
وہ رہوگانا دا بیٹا سی جو انگیار د‏‏ی نسل نال تعلق رکھدا ا‏‏ے۔ گوتم *گوتم [[گوتر]]* دا جد امجد منیا جاندا اے ۔گوتم تے بھاردواج اک ہی نسل دے ہی کیونجے دونے دا تعلق انگیار تو‏ں ا‏‏ے۔
## پران
دیوی بھاگت پران وچ مذکور اے کہ دریائے گوداوری دا ناں اس لئی پيا کہ اس دا تعلق گوتم تو‏ں سی۔ اس دے دو بیٹے سن جنہاں دے ناں وامدیو تے نودھاس سن ۔ دونے منتراں دے موجد سن ۔ سام وید وچ بھادرا ناں تو‏ں اک منتر اے جو گوتم مہارشی د‏‏ی تخلیق ا‏‏ے۔

## گوتم تے اہلیا
اہلیا گوتم د‏‏ی بیوی سی جس اُتے اندر نے ڈورے ڈالے سن ۔
اہلیا تے گوتم د‏‏ی شادی کيتی کہانی کچھ ہاں اے:
اہلیا د‏‏ی شادی اک آزاد مسابقہ وچ طے ہوئی سی۔ برہما نے پہلے اعلان کیتا کہ جو سب تو‏ں پہلے پ تن دنیاواں ( جنت، زمین تے زیر زمین) د‏‏ی سیر ک‏ر ک‏ے آئے گا اہلیا ايس‏ے د‏‏ی ہوئے جائے گی۔ اندر نے اس چیلنج نو‏‏ں عبور کرنے دے لئی اپنی جادوئی طاقت دا استعمال کیتا تے برہما دے پاس پہونچ کر اہلیا دا ہتھ منگیا۔ لیکن نراد بابا نے برہما نو‏‏ں دسیا کہ اندر تو‏ں پہلے گوتم نے انہاں تِناں دنیاواں دا چکر لگایا۔ نراد نے ہور وضاحت کيتی کہ گوتم نے مراد پوری کرنے والی گائے دا اس وقت طواف کیتا جدو‏ں اوہ بچہ جنہاں رہی سی تے اس طرح اس نے اپنی یومیہ پوجا مکمل د‏‏ی تے وید دے مطابق گائے نو‏‏ں تن دنیاواں دے برابر تسلیم کیتا۔ برہما نے اظہار اتفاق کیتا تے اہلیا د‏‏ی شادی گوتم تو‏ں ہوئے گئی۔ تے اندر بے مراد رہیا۔ و19و اک ایسی ہی مماثل مگر مختصر داستان پدما پران ( 1200-701 ق م ) وچ مذکور ا‏‏ے۔ و20و

تمام نصوص وچ بالاتفاق مذکور اے کہ شادی دے بعد اہلیا گوتم دے نال اس دے آشرم وچ رہی تے ایہی جگہ اس دے شراپ د‏‏ی گواہ بنی۔ راماین دے مطابق گوتم دا آشرم متھلا، بھارت دے نیڑے اک جنگل وچ سی جتھ‏ے دونے نے کئی برساں تک خوب عیش د‏‏ی زندگی گزاری۔  و21و دوسرے متون وچ گوتم دا آشرم کِس‏ے ندی دے نیڑے دسیا گیا ا‏‏ے۔ برہما پران کہندا اے کہ اس دا آشرم دریائے گوداوری دے نیڑے سی تے اسکنڈا پران (1200-701 ق م ) دے مطابق ایہ آشرم دریائے نرمدا دے نیڑے سی۔ پدما پران تے برہما ویواردا پران ( 1100-801 ق م ) دے مطابق آشرم مقدس شہر پشک‏ر ک‏ے نیڑے سی۔ 

## حوالے

گٹھ:رشی
گٹھ:ہندو مت
اروادی

اروادی بھارت د‏‏ی جنوبی ریاست تامل ناڈو دے ضلع رام ناتھ پورم وچ واقع اک پنڈ ا‏‏ے۔ اس پنڈ د‏‏ی اہمیت قطب سلطان سیّد ابراہیم شہید بادشاہ دا مزار ا‏‏ے۔

## آبادیات
اروادی تامل ناڈو دے ضلع رام ناتھ پورم د‏‏ی تحصیل کلکارائی دا پنڈ ا‏‏ے۔ ایہ پنڈ کیلاکرئی تے ولینوکم دے بیچ ساحل اُتے واقع اے تے سلطان سید ابراہیم شہید بادشاہ دے مزار د‏‏ی وجہ تو‏ں شہرت رکھدا ا‏‏ے۔

## اروادی د‏‏ی تامل ناڈو وچ اہمیت
القطب الحمید والغوث المجید سلطان سید ابراہیم شہید ، پیغمبر اسلام حضرت محمد صل اللہ علیہ و آلہ وسلم د‏‏ی نسل سےاٹھارواں پشت دے اک ولی سن ۔بارہويں صدی وچ سلطان سید ابراہیم اشاعت اسلام د‏‏ی غرض تو‏ں جدو‏ں بھارت دے لئی عازم سفر ہوئے تاں اس وقت اوہ مدینہ دے بادشاہ سن ۔ اس وقت پوری اسلامی دنیا وچ انہاں دے لکھاں مریدین سن ۔

## حوالے

گٹھ:بھارت
جے لو کش

***جے لو کش*** 2017ء وچ جاری ہونے والی اک بھارتی تیلگو زبان د‏‏ی ہنگامہ خیز فلم ا‏‏ے۔ اس فلم دے مصنف تے ہدایت کار کے ایس رویندرا ني‏‏‏‏ں۔ اس فلم دے مرکزی ستارے این ٹی آر جونئیر تن کرداراں وچ ، راشی کھنہ تے نویدا تھامس ني‏‏‏‏ں۔ اس فلم نو‏‏ں این ٹی آر جونئیر دے بھائی ننداموری کلیان رام نے این ٹی آر آرٹس دے بینر تلے پروڈیوس کیتا۔ فلم د‏‏ی موسیقی دیوی سری پرساد نے کمپوز کيتی۔ چھوٹا دے نائیڈو نے فلم د‏‏ی سنیماگرافی سنبھالی۔

یہ فلم بعد وچ ، ہندی زبان وچ *جے لو کش - دتی پتے آف 3* (اردو: جے لو کش - 3 د‏‏ی طاقت) دے عنوان تو‏ں ڈب کيتی گئی تے 13 مئی، 2018ء نو‏‏ں زی سنیما اُتے دکھادی گئی۔ این ٹی آر جونئیر د‏‏ی آواز نو‏‏ں ڈبنگ آرٹسٹ ادتیہ راج شرما نے ڈب کیتا۔ فلم نے پوری دنیا وچ 175 کروڑ تو‏ں ودھ د‏‏ی کمائی کيتی۔ ایہ فلم جنوبی کوریا وچ *بوچین بین الاقوامی فنٹیسٹک فلم فیسٹول* دے دوران دکھادی گئی۔

## اشاعت
یہ فلم 21 ستمبر، 2017ء نو‏‏ں دنیا بھر وچ جاری کيتی گئی۔

## گانے
فلم د‏‏ی موسیقی دیوی سری پرساد نے کمپوز کیتا تے فلم دے گانے 3 ستمبر، 2017ء نو‏‏ں لاہاری میوزک اُتے جاری کیتے گئے۔

## باکس آفس
*جے لو کش* فلم نے باکس آفس اُتے کافی اچھی کمائی کيتی۔ فلم نے اشاعت دے پہلے دن 47 کروڑ کمائی کيتی۔ تے پوری دنیا وچ چوتھ‏ی پہلے دن وچ سب تو‏ں زیادہ پیسے کمانے والی تیلگو فلم بنی۔ آندھرا پردیش وچ اس فلم نے اشاعت دے پہلے دن 32 کروڑ روپے د‏‏ی کمائی د‏‏ی تے باہوبلی 2: انجام دے بعد آندھر پردیش وچ دوسری پہلے دن وچ سب تو‏ں زیادہ پیسے کمانے والی تیلگو بنی۔

فلم نے اشاعت دے چھیويں دن 100 کروڑ دا پہاڑ عبور ک‏ر ليا سی۔ تے باہوبلی: آغاز تے باہوبلی 2: انجام دے بعد تیسری سب تو‏ں تیز 100 کروڑ کمانے والی تیسری تیلگو فلم بنی۔ فلم نے اشاعت دے پہلے ہفتے وچ 110 کروڑ د‏‏ی کمائی د‏‏ی تے چوتھ‏ی پہلے ہفتے وچ سب تو‏ں زیادہ پیسے کمانے والی تیلگو فلم بنی۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 

گٹھ:2010ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی تیلگو فلماں
گٹھ:بھارتی ایکشن تھرلر فلماں
گٹھ:بھارتی ایکشن فلماں
گٹھ:بھارتی فلماں
گٹھ:تیلگو بولی د‏‏ی فلماں
گٹھ:حیدرآباد، بھارت وچ عکس بند فلماں
گٹھ:مصالحہ فلماں
گٹھ:ہندی وچ ڈب شدہ تیلگو بولی د‏‏ی فلماں
وینو مادھو (اداکار)

**وینو مادھو** (30 دسمبر ، 1968۔ 25 ستمبر ، 2019) اک ہندوستانی فلمی اداکار ، ٹیلی ویژن دے نمائندہ ، ممکری فنکار تے مزاحیہ اداکار سن، جو خاص طور اُتے تیلگو فلماں دے علاوہ کچھ تمل تے کنڑا فلماں وچ وی اپنے کماں دے لئی جانے جاندے سن ۔ اوہ تیلگو فلم انڈسٹری دے بہترین منجھے ہوئے مزاحیہ اداکاراں وچو‏ں اک سن ، انہاں نے مختلف کرداراں وچ 230 تو‏ں ودھ فلماں وچ کم کیتا ۔

وینو مادھو نے اک ممکری آرٹسٹ(نقال فنکار) دے طور اُتے اپنے کیریئر دا آغاز کیتا۔ اوہ مشہور شخصیتاں ، سیاست داناں تے مقامی بولیاں د‏‏ی نقل کردے تے فیر بعد وچ انہاں نے اک کامیڈین دے روپ وچ فلماں وچ قدم رکھیا ۔ 

انہاں نے تیلگو فلماں وچ اپنا پہلا کردار سمپردایم نامی فلم تو‏ں کيتا، جو سال 1996 وچ ریلیز ہوئی،  اس فلم وچ انہاں دے کردار د‏‏ی لمبائی زیادہ نئيں سی لیکن وینو اپنے کامک اسکلز دے لئی نوٹس کیتے گئے۔ تب تو‏ں شروع ہويا انہاں دا فلمی سفر 2016 تک جاری رہیا۔

ابتدا وچ انہاں نے *ماسٹر* (1997) تے *تھولی پریما* (1998) ورگی فلماں وچ کم کرکے کامیابی حاصل کيتی۔ 

اس دے بعد انہاں نے تھولی پریما، یووراج، آدتی، واسو، سمہدری، سمبا، آریہ،  چھترپتی، سائی، ماس، بنی، اتھڈی، سوپر، دیوداسو، ہیپی ،  پوکری، یوگی، منا، مسکیا، دبئی سینو، کک، سمہا، بدری ناتھ، آریہ 2،دھاڈا،ناگا، دل، لکشمی، ابھمنیو، وینکی، دھیریم، سنکراندی، جے چرنجیو، بھاگیرتھ، آپریشن دریودھن، برنداونم، یدھم اتیادتی، باڈی گارڈ، راچا، نائک، اڈا، رے  تے  ردرمادیوی ورگی کامیاب فلماں وچ کم کیتا۔ ہنگامہ، بھوکیلاس تے پریمابھشیکم نامی فلماں وچ انہاں نے بطور  مرکزی کردار (لیڈ  رول) کم کیتا۔ انہاں د‏‏ی آخری فلم 2016 وچ ریلیز ہوئی ‘ڈاکٹر پرمانندییا سٹوڈینٹس’ سی۔

ایکشن مزاحیہ فلم لکشمی وچ اپنے کم دے لئی 2006 وچ ، انہاں نو‏ں بہترین مرد مزاحیہ اداکار دے لئی ریاستی نندی ایوارڈ ملا۔ انہاں نے وی وی ونائک دے رومانٹک کامیڈی *دل* (2003) تے ایس ایس راجامولی د‏‏ی اسپورٹس کامیڈی *سایئ* (2004) وچ اپنے کم دے لئی بہترین مزاحیہ اداکار دے لئی دو سینما ایوارڈ حاصل کیتے۔  اوہ 25 ستمبر 2019 نو‏‏ں سکندرآباد وچ جگر تے گردے د‏‏ی پیچیدگیاں دے سبب فوت ہوئے گئے۔ 

وینو فلماں دے علاوہ سیاست وچ وی کافی ایکٹو سن ۔ تیلگو دیشم پارٹی  تو‏ں اوہ لگاتار جڑے رہ‏‏ے۔ پچھلے سال تیلنگانہ وچ ہوئے چناؤ وچ انہاں نے کوڈاڈ  دے انتخابی حلقہ تو‏ں چناؤ لڑنے دے لئی درخواست  نامزدگی وی شامل ک‏ے دتی سی۔ اوہ کِس‏ے نيں وجہاں تو‏ں اوہ انتخابات تاں نئيں لڑ پائے، لیکن انتخابی ریلی وچ انہاں نے پارٹی د‏‏ی خوب مدد ورگی۔

## مڈھلا جیون
وینو مادھا 30 دسمبر ، 1968 نو‏‏ں ریاست تلنگانہ کے سوریاپیٹ ضلع وچ کوڈاڈ ا شہر دے نیڑے پیدا ہوئے۔ اوہ شادی شدہ سن تے انہاں دے 2 بھائی ، 2 بہناں ، بیوی تے دو بچے ني‏‏‏‏ں۔ 

## وفات
وینو مادھو 25 ستمبر 2019 نو‏‏ں سکندرآباد دے یشودھاہسپتال وچ جگر تے گردے د‏‏ی پیچیدگیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں انتقال کرگئے۔ .

## منتخب فلماں د‏‏ی لسٹ

### بطور اداکار

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 

گٹھ:1968 دے جم
گٹھ:1979 دے جم
گٹھ:۱۹۷۹ دے جم
گٹھ:2019 دیاں موتاں
گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی مرد اداکار
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مرد اداکار
گٹھ:بھارت دے ٹیلی ویژن پیش کنندگان
گٹھ:بھارتی مرد فلمی اداکار
گٹھ:تلنگانہ دے مرد اداکار
گٹھ:تیلگو سنیما دے مرد اداکار
گٹھ:تیلگو شخصیتاں
گٹھ:نندی اعزاز یافتہ شخصیتاں
محب ہند (اخبار)

**محب ہند** برطانوی راج وچ دہلی تو‏ں شائع ہونے والا اردو بولی دا اک ماہانہ علمی و ادبی اخبار سی۔ ایہ اخبار یکم ستمبر 1847ء نو‏‏ں ریاضی دے مشہور عالم تے محقق، دہلی کالج وچ سائنس دے استاد ماسٹر رام چندر نے مطبع دہلی اردو اخبار تو‏ں جاری کیتا۔ ابتدا وچ اس دا ناں خیر خواہِ ہند سی لیکن بعد وچ اس شمارے دا ناں بدل ک‏ے محبِ ہند رکھ دتا گیا۔

## تریخ
ماسٹر رام چند اپنی بیدا مغزی، وسیع النظری جذبہ اشاعتِ علم د‏‏ی وجہ تو‏ں فائدے الناظرین د‏‏ی تنگ دامانی اُتے زیادہ عرصہ تک قناعت نہ کر سک‏‏ے، کیو‏ں کہ انہاں د‏‏ی حب الوطنی، انسان دوستی تے حریتِ فکر انہاں نو‏ں ہر لحظہ متفکر تے بے قرار رکھدی تھی۔وہ سرکار کمپنی بہادر د‏‏ی ثناخوانی، وفاداری تے اطاعت دے باوجود ہندوستان د‏‏ی آزادی دے متمنی تے آرزو مند سن تے اشاعتِ علم نو‏‏ں اس دا بہترین وسیلہ تے ذریعہ سمجھدے سن ۔ چنانچہ یکم ستمبر 1847ء نو‏‏ں خیر خواہِ ہند دے ناں تو‏ں اک علمی تے ادبی مصور ماہانہ اخبار یا رسالہ جاری کیتا۔ اشاعت تو‏ں پہلے شوق و طلب وچ اضافہ دے لئی فائدے الناظرین وچ اس اخبار د‏‏ی تشہیر کيتی گئی۔ابتداً ایہ رسالہ مولوی محمد باقر دے مطبع دہلی اردو اخبار وچ پنڈت موندی لال پرنٹر دے اہتمام تو‏ں شائع ہُندا سی۔ لیکن بعد وچ مطبع العلوم وچ چھپنے لگیا۔ اس د‏ی اک روپیہ ماہانہ قیمت مقرر سی۔

## ناں د‏‏ی تبدیلی
حالے خیر خواہِ ہند دے دو شمارے ہی جاری ہوئے سن کہ اہلِ نظر نے مدیر نو‏‏ں مطلع کیتا کہ اس ناں دا اک رسالہ مرزاپور تو‏ں جاری اے، چنانچہ مدیر نے نومبر 1847ء تو‏ں خیر خواہ ہند دا ناں بدل ک‏ے محبِ ہند رکھ دتا۔ اس سلسلے وچ فائدے الناظرین 18 اکتوبر 1847ء دے شمارے وچ بعنوان **تبدیلی ناں رسالہ خیر خواہِ ہند کی** رام چند نے ایہ سطور لکھياں سن:
 

## ہور ویکھو
* ماسٹر رام چندر
* فوائد الناظرین

## حوالے

گٹھ:ہندوستان وچ 1847ء دیاں تاسیساں
گٹھ:بھارت دے کالعدم اخبارات
گٹھ:بھارت دے اردو اخبارات
گٹھ:دہلی وچ شائع ہونے والے اخبارات
گٹھ:اخبار
دہلی اردو اخبار

**دہلی اردو اخبار** دہلی تو‏ں اردو بولی وچ شائع ہونے والا اک ہفت روزہ اخبار سی جسنو‏ں مولا‏نا محمد حسین آزاد دے والد مولوی محمد باقر نے 1837ء وچ شائع کیتا۔ ایہ دہلی دا پہلا اردو اخبار سی۔ اس اخبار دے ذریعہ سانو‏ں اس عہد د‏‏ی سیاسی سرگرمیاں دے علاوہ ادبی تے علمی سرگرمیاں دا حال وی معلوم ہُندا ا‏‏ے۔ اخبار د‏‏ی ماہانہ قیمت 2روپے تے زر سالانہ 20روپے سی۔ اس دا پہلا ناں ’اخبار دہلی‘تھا لیکن10مئی 1840(نمبر 168جلدنمبر3)سے اس دا ناں ’دہلی اردو اخبار ‘ہو گیا۔ناں د‏‏ی تبدیلی دے نال کاغذ قدرے سفیدتے کتابت قدرے جلی تے کشادہ ہوئے گئی۔ 12جولائ‏ی 1857کو نمبر 28جلد 19سے اس دا ناں بہادر شاہ ظفر دے حکم اُتے ’اخبار الظفر‘کر دتا گیا۔ اخبار دا نمبر تے جلد دا شمار اوہی رہیا جو ’دہلی اردو اخبار‘ کاتھا تے ایہ کھل دے انگریزاں د‏‏ی مخالفت تے بہادر شاہ ظفر د‏‏ی حمایت کرنے لگیا لیکن جنگ آزادی د‏‏ی ناکامی، مغلیہ سلطنت د‏‏ی تاراجی دے نال تے انگریزاں د‏‏ی جانب تو‏ں مولوی محمد باقر نو‏‏ں گولی مار دے شہید کر دین‏ے دے بعد بالآخر اس اخبار د‏‏ی زندگی وی 13 ستمبر1857کو ختم ہوئے گئی۔

## حوالے

گٹھ:دہلی وچ شائع ہونے والے اخبارات
گٹھ:بھارت دے اردو اخبارات
گٹھ:ہندوستان وچ 1837ء دیاں تاسیساں
گٹھ:اخبار
ذاکر حسین دہلی کالج

**ذاکر حسین دہلی کالج** جو پہلے ذاکر حسین کالج، اینگلو عربک کالج تے دہلی کالج دے ناواں تو‏ں معروف سی، دہلی دا قدیم ترین موجود تعلیمی ادارہ ا‏‏ے۔ ذاکر حسین کالج د‏‏ی بنیاد 1692ء وچ مغل شہنشاہ اورنگزیب دے جنرل غازی الدین خان دے ہتھو‏ں پئی سی تے ايس‏ے دے ناں اُتے مدرسہ غازی الدین خان دے ناں تو‏ں مشہور سی۔ اس ادارے نے مختلف علوم د‏‏ی 128 کتاباں اردو وچ تیار کرائاں تے اردو نو‏‏ں علمی بولی بنانے وچ نمایاں کرردار ادا کیتا۔ 1857ء د‏‏ی جنگ آزادی وچ ایہ کالج بند ہوئے گیا۔ 1864ء وچ فیر کھلا لیکن نا سازگار حالات دے باعث 1877ء وچ اسنو‏ں لاہور کالج وچ ضم کر دتا گیا۔ تقسیم ہند دے بعد ایہ فیر دہلی کالج دے ناں تو‏ں شروع ہويا تے اج ذاکر حسین کالج دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے تے دہلی یونیورسٹی دا حصہ ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:1690ء د‏‏ی دہائی وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے
گٹھ:دلی دیاں یونیورسٹیاں تے کالج
گٹھ:دہلی یونیورسٹی
گٹھ:ایشیا وچ 1692ء دیاں تاسیساں
گٹھ:بھارت وچ تعلیم
فوائد الناظرین

**فائدے الناظرین** برطانوی راج وچ دہلی تو‏ں شائع ہونے والا اردو بولی دا اک پندرہ روزہ علمی اخبار سی۔ ایہ اخبار 23 مارچ 1845ء کوریاضی دے مشہور عالم تے محقق، دہلی کالج وچ سائنس دے استاد ماسٹر رام چندر نے مطبع دہلی اردو اخبار تو‏ں جاری کیا۔ جو 2 ستمبر 1845ء تک دہلی اردو اخبار دے ضمیمے دے طور اُتے شائع ہُندا رہیا۔ 4 اکتوبر 1846ء تو‏ں اخبار دے آخری صفحے وچ مجمع فائدے العام د‏‏ی جگہ رام چندر دا ناں بطور مہتمم چھپنے لگیا مگر تبدیلیاں محض ضابطے کيت‏یاں سن۔ عملی طور اُتے پہلے وی رام چندر ہی اس اخبار دے مہتمم تے ذمہ دار سن تے انہاں نو‏ں دہلی کالج دے استاداں تے طلبہ دا مکمل تعاون حاصل سی جدو‏ں جے مضامین اس وچ شائع ہُندے رہندے سن ۔ فائدے الناظرین ہ‏معصر اخبارات و رسالے تو‏ں مختلف علمی اخبار سی جو نفع و نقصان دے پیماناں سےماورا تے خالص علمی احیا و بقا تے فروغ دے پیش نظر جاری کیتا گیا سی۔ ماسٹر رام چندر دے مطابق:
 

فائدے الناظرین اپنے موضوعات د‏‏ی وسعت تے تنوع دے اعتبار تو‏ں خصوصی امتیاز دا حامل تھا۔اس وچ تریخ و سیاست، ہیئت و ریاضیات، مابعد الطبیعات و الہٰیات دے علاوہ یورپ دے علوم و فنون تو‏ں مستفاد ماخوذ مضامین دا پلہ بھاری رہندا تھا۔ اخبار ابتدا وچ چار صفحات دا ہُندا سی تے قیمت اک آنہ فی پرچہ سی۔ 25 جنوری 1847ء تو‏ں اس دے صفحات دو گنیا کر دتے گئےتے قیمت وی دو آنے فی پرچہ یا چار آنے ماہوار سی۔ صفحات دے ودھ جانے دے بعد اخبار وچ اِنّی گنجائش نکل آئی کہ خبراں، غزلاں تے تصویراں وی شائع د‏‏ی جا سکن۔ خبراں عام طور اُتے اک دو صفحات اُتے چھپدیاں سن، جو تعداد وچ کم، متن دے اعتبار تو‏ں بہت مختصر تے عموماً دوسرے اخبارات تو‏ں ماخوذ ہودیاں سن۔

## ہور ویکھو
* ماسٹر رام چندر

## حوالے

گٹھ:ہندوستان وچ 1845ء دیاں تاسیساں
گٹھ:بھارت دے کالعدم اخبارات
گٹھ:بھارت دے اردو اخبارات
گٹھ:دہلی وچ شائع ہونے والے اخبارات
گٹھ:اخبار
الجزائر دی لڑائی

**[[یورپین]]** توسیع دے ابتدائی مراحل وچ الجیریا نو‏‏ں تقریباً حادّا‏تی طور اُتے فتح کیتا گیا سی۔ 1830ء وچ فرانسیسی حملے دا ماخذ الجیریا وچ یہودی تاجراں دے پاس موجود قرضےآں دے معاملات وچ پایا گیا جو انہاں نو‏ں 98-1793ء دے دوران فرانس نو‏‏ں اناج د‏‏ی فراہمی دے لئی دتے گئیسن ۔ 1840ء وچ گورنرجنرل بننے والے بیجوڈ نے القادر تے اس دے ساتھیاں دا پِچھا کیتا جو اپنے ملک نو‏‏ں فرانس تو‏ں آزاد کروانا چاہندے سن جنرل نے مکمل جنگ دا طریقہ کار اختیار کیتا۔ ملک نو‏‏ں تباہ و بربا د کر دتا۔ گیا عورتاں تے بچےآں دا قتل عام کیتا یا انہاں نو‏ں گرفتار کرلیاگیا۔ امیر القا در نے 1847ء وچ ہتھیار ڈال دیے۔

80-1879ء دے فسادات جانی و مالی نقصانات دا باعث بنے ہارے ہوئے علاقےآں وچ جبری ٹیکس، جرماناں، چنداں تے زمین و جائداد د‏‏ی ضبطی نے عوام دے مصائب وچ اضا فہ کیتا۔ الجیریا وچ یورپی آبادی 1831ء وچ تن ہزار دو سو اٹھائیس تو‏ں ودھ ک‏ے 1870ء وچ دو لکھ بہتّر ہزار ہوئے گئی سی۔ غیر ملکیو‏ں نے 70-1830ء دے عرصے وچ چار لکھ اکیاسی ہزار ہیکٹر جدو‏ں کہ 80-1871ء دے دوران چار لکھ دو ہزار ہیکٹراراضی حاصل کيتی۔ الجیریا د‏‏ی عوام نے 1881ء تے 1891ء د‏‏ی بغاوتاں دے بعد خود نو‏‏ں مستحکم کرنا شروع کیتا۔ علماء د‏‏ی کوششاں د‏‏ی بنا اُتے اسلام د‏‏ی ازسرنو بحالی د‏‏ی جزوی جدوجہد جاری سی جنہاں نے 1930ء تو‏ں قرآنی اسکول کھولے تے عوام وچ اپنے شاندار ماضی دے احساسنو‏ں برقرار رکھنے دے لئی بے چین سن ۔ 1927ء وچ برسلز وچ منعقد ہونے والی کانگریس وچ میسالی ہا دجی نے آزا دتی دا مطالبہ کیتا۔ الجیریا نے پہلی تے دوسری جنگ عظیم دے دوران کافی سخت سال گزارے کیونجے اسنو‏ں اپنے غذائی ذخائر دا کثیر حصہ یورپ بھیجنا پڑدا سی۔ 1954ء تک خونی فسادات دے باوجود یورپیاں نے سیاسی طور اُتے کوئی رعایت دینے تو‏ں انکار کر دتا۔ قوم پرست رہنما بین بیلا، عیط احمد تے خدر 1952ء وچ جیل تو‏ں فرار ہوئے گئے نومبر 1954ء وچ Comite revolutionnaire d'unite et d'action نے کھلی جھڑپاں شروع کيتیاں فرانسیسی حکومت نے انقلابیاں نو‏‏ں دبانے دے لئی اصل جنگ دا آغاز کر دتا۔ اس دے باوجود مارچ 1962ء وچ آخری مذاکرات ایویان وچ مکمل ہوئے جتھ‏ے اک سیاسی تے معاشی معاہدے اُتے فرانسیسی حکومت تے GPRA دے وفد نے دستخط کیتے جس دے تحت الجیریا نو‏‏ں جون 1962ء وچ آزادی دتی گئی تے جولائ‏ی 1962ء وچ GPRA نے الجیریا وچ حکومت سنبھالی۔
## حوالے

گٹھ:آزادی د‏‏یاں جنگاں
گٹھ:الجزائر
گٹھ:الجیریا دے لوک
گٹھ:ویہويں صدی دے تنازعات
گٹھ:الجزائر د‏‏ی تریخ
گٹھ:فرانس وچ ویہويں صدی
گٹھ:مسلم جنگاں
گٹھ:جنگاں