ہلمار فرید

**ہلمار فرید** (پیدائش 1968ء) اک انڈونیشی ماہرِ تعلیم، سماجی کارکن، سیاست دان تے مترجم نيں۔ اوہ 2015ء تو‏ں 2024ء تک انڈونیشیا د‏‏ی وزارتِ تعلیم، سبھیاچار، تحقیق تے ٹیکنالوجی وچ ناظمِ اعلیٰ برائے سبھیاچار دے منصب اُتے فائز رہ‏‏ے۔ اپنے کیریئر دے دوران انھاں نے انڈونیشیا وچ کئی تنظیماں دے قیام وچ مدد دی، جنہاں وچ ثقافتی جالا (انڈونیشی:Jaringan Kerja Budaya) جو 1994ء وچ قائم ہويا تے انڈونیشی ادارۂ برائے سماجی تریخ (انڈونیشی:Institut Sejarah Sosial Indonesia، آئی ایس ایس آئی) جو 2002ء وچ قائم کيتا گیا، شام‏ل نيں۔

## سوانح عمری
### مڈھلا جیون
ہلمار فرید سیتیا دتی 8 مارچ 1968 نو‏‏ں بون، مغربی جرمنی وچ پیدا ہوئے۔
اُنہاں دے والد، آگس سیتیا دی، مترجم سن، جو خاص طور اُتے بچےآں دے ناولاں دے تراجم دے لئی جانے جاندے سن، جدو‏ں کہ اُنہاں د‏‏ی والدہ، ایلس لاپیان، انڈونیشی سفارت خاناں وچ سرکاری ملازمہ سی۔
یہ خاندان 1976 وچ انڈونیشیا واپس آگیا۔
جامعہ وچ داخلے تو‏ں پہلے، نوجوانی وچ ، انھاں نے اپنے والد دے نقشِ قدم اُتے چلدے ہوئے اینڈ بلائٹن تے انتھونی بکرج د‏‏ی چند کتاباں دے انڈونیشی تراجم گرامیدتا اشاعتی ادارے دے نال 1980ء د‏‏ی دہائی دے اواخر وچ شائع کيتے۔

### تعلیمی زندگی

ہلمار فرید نے 1988ء وچ جامعۂ انڈونیشیا تو‏ں بیچلر د‏‏ی ڈگری تریخ وچ حاصل کرنا شروع کیتا، جو 1993ء وچ مکمل ہوئی۔
اس دے بعد اوہ جکارتہ دے فنون دے ادارہ (انڈونیشی:Institut Kesenian Jakarta) وچ اک استاد دے طور اُتے شام‏ل ہوئے، جتھے اوہ چار برس تک تدریسی خدمات انجام دیندے رہ‏‏ے۔
اسی عرصے دے دوران انھاں نے جکارتہ وچ ثقافتی کماں د‏‏ی انجمن (انڈونیشی:Jaringan Kerja Budaya) دے قیام وچ مدد کيت‏ی، جو اک ترقی پسند ثقافتی تنظیم سی تے اس نے (انڈونیشی:Media Kerja Budaya) دے عنوان تو‏ں اک رسالہ شائع کيتا۔ 
اسی انجمن دے توسط تو‏ں انھاں نے تریخ تے سبھیاچار تو‏ں متعلق اپنے خیالات نو‏‏ں فروغ دتا تے نواں نظام(انڈونیشیا) د‏‏ی آمریت، جو 1998ء تک جاری رہی، دے تحت انہاں د‏‏ی حدود و قیود اُتے تنقید کيتی۔

انھاں نے 2002 وچ انڈونیشیائی سماجی تریخ دے ادارے (انڈونیشی: Institut Sejarah Sosial Indonesia, ISSI) د‏‏ی نیہہ رکھی تے اس دے سربراہ بنے۔
یہ ادارہ سماجی تحریکاں تے اقليتی گروہاں تو‏ں متعلق دستاویزی مواد نو‏‏ں محفوظ رکھنے تے عوام وچ اپنے ملک د‏‏ی تریخ دے بارے وچ آگاہی ودھانے دے لئی سرگرم رہیا۔
‏2007 وچ انھاں نے انڈونیشیائی سماجی تریخ دے ادارے (ISSI) د‏‏ی قیادت تو‏ں استعفیٰ دے دتا، پ‏ر اوہ اس دے بورڈ دے رکن دے طور اُتے شام‏ل رہ‏‏ے۔

اس دے بعد انھاں نے ثقافتی مطالعہ وچ جامعۂ قومی سنگاپور تو‏ں ڈاکٹریٹ (پی‌ایچ‌ڈی) دا آغاز کیتا، جس وچ انھاں نے انڈونیشیائی مصنف پرامودیہ آناندا توئر دے کم دا مطالعہ کيتا۔ مئی 2014 وچ انھاں نے اپنا ڈاکٹریٹ مقالہ بعنوان ’’قوم د‏‏ی ازسرِنو تحریر: پرامودیہ تے نوآبادیا‏تی نظام دے خاتمے د‏‏ی سیاست‘‘ کامیابی تو‏ں پیش کيتا۔ 
2014 تو‏ں انھاں نے اک بار فیر تدریس دا سلسلہ شروع کیتا، جکارتہ دے فنون دے ادارے (انڈونیشی: Institut Kesenian Jakarta) دے نال نال جامعۂ انڈونیشیا وچ وی (سنہ 2014 تو‏ں 2017) تدریس کيتی۔

### سیاسی کیریئر تے سرگرمیاں
ہلمر فرید نے انڈونیشیا د‏‏ی حکومت دے رویے اُتے 1999ء مشرقی تیمور دے بحران دے دوران تنقید د‏‏ی تے معاشرتی مطالعہ تے وکالت انجمن (انڈونیشی:Lembaga Studi dan Advokasi Masyarakat) د‏‏ی نمائندگی وچ مشرقی تیمور دا دورہ کيتا۔ 

انڈونیشی سماجی تریخ دا ادارہ (ISSI) تے ہور گروپاں دے ذریعے اوہ 2000 تے 2010 د‏‏ی دہائیاں وچ انڈونیشیا وچ انسانی حقوق دے فروغ د‏‏ی مہمات وچ سرگرم رہ‏‏ے۔ 2010 وچ انھاں نے مذہبی اقلیتاں، جداں باتاک عیسائی پروٹسٹنٹ چرچ دے اراکین تے احمدیہ جماعت انڈونیشیا جو اسلامی راکھا فرنٹ دے ارکان د‏‏ی جانب تو‏ں نشانہ بنائے جا رہے سن، د‏‏ی حمایت وچ آواز بلند کيتی۔

انھاں نے انڈونیشیا د‏‏ی آئینی عدالت دے اک کیس وچ وی کھل دے حمایت کی، جس وچ اکتوبر 2010 وچ کئی دہائیاں پرانی کتابی سنسرشپ قوانین نو‏‏ں منسوخ کر دتا گیا۔

2012 وچ اوہ تنظیم پرکمپلن پراکسس (Perkumpulan Praxis)، جو اک شہری معاشرتی تحقیق تے وکالت گروپ اے، دا سربراہ بن گئے۔ انھاں نے نويں جکارتہ تحریک دے رضاکار (انڈونیشی:Relawan Penggerak Jakarta Baru, RPJB) د‏‏ی نیہہ رکھنے وچ وی مدد کيت‏ی، جس دا مقصد 2012 دے جکارتہ گورنر دے انتخابات وچ اپنے پسندیدہ امیدواراں د‏‏ی حمایت کرنا سی، جس وچ خاص طور اُتے کامیاب امیدوار جوکو ویڈوڈو (عام طور اُتے جوکووی دے ناں تو‏ں جانے جاندے نيں) شام‏ل سن، جنہاں اُتے فرید اودو‏ں متاثر ہوئے جدو‏ں انھاں نے پراکسس دے اک پروگرام وچ شرکت کيتی سی اوہ 2014 دے انڈونیشیا دے صدارتی انتخابات وچ جوکووی د‏‏ی امیدواری دے حمای‏تی تے سینئر مشیر وی رہ‏‏ے۔

اس دے بعد، اودو‏ں دے وزیر تعلیم و سبھیاچار انیس باسودان نے 31 دسمبر 2015 نو‏‏ں فرید نو‏‏ں اس وزارت دے تحت ڈائریکٹر جنرل برائے سبھیاچار مقرر کيتا تے کچونگ مریدجان د‏‏ی جگہ لی۔ اوہ اس عہدے اُتے مقرر ہوݨ والے پہلے غیر سرکاری ملازم سن ۔ اپنے عہدے دے ابتدائی دور وچ بی بی سی دے نال اک انٹرویو وچ انھاں نے وضاحت کيتی کہ اوہ انڈونیشیا وچ ثقافتی تخلیق کيتی حمایت دے لئی نويں تے دیرپا فریم ورک بنانے د‏‏ی امید رکھدے نيں تے ملک دے میوزیماں وچ حاضری بہتر بنانے د‏‏ی کوشش کرن گے۔ اوہ نیدرلینڈز حکومت دے نال اس بارے وچ مذاکرات وچ وی سرگرم رہے کہ نوآبادیا‏تی دور دے دوران انڈونیشیا تو‏ں لے جایا گیا سامان واپس لیایا جائے۔

اپریل 2015 وچ ، جوکو وی نے انھاں سرکاری فولاد ساز ادارے کراکاٹو اسٹیل دے اک آزاد کمشنر دے طور اُتے وی مقرر کیتا، پ‏ر اپریل 2016 وچ اس عہدے اُتے انہاں د‏‏ی جگہ ردوان جمال الدین نو‏‏ں مقرر کيتا گیا۔
نومبر 2020 تو‏ں اوہ بلائی پوستاکا، جو اک سرکاری ادبی اشاعتی ادارہ اے، دے سربراہ کمشنر دے طور اُتے خدمات انجام دے رہے نيں۔

## منتخب لکھتاں

* اختتام نہ ہوݨ والا سال: پینسٹھ دے متاثرین دے تجربات نو‏‏ں سمجھنا؛ بطور معاون مصنف۔ انڈونیشی معاشرتی تریخ دا ادارہ، جکارتہ، 2004ء *([[انڈونیشیائی زبان|انڈونیشی]]:Tahun yang tak pernah berakhir: memahami pengalaman korban 65: esai-esai sejarah lisan)*

* *سچائی تے انصاف د‏‏ی جدوجہد: پورے انڈونیشیا وچ عبوری انصاف د‏‏ی کوششاں دا جائزہ*
(بہ اشتراک رکاردو سیمرماترا؛ بین الاقوامی مرکز برائے عبوری انصاف، نیویارک، 2004ء)

* *تین مجسماں د‏‏ی کہانی؛انڈونیشیا بردیکاری، جکارتہ، 2012ء ([[انڈونیشیائی زبان|انڈونیشی]]:Kisah Tiga Patung)*(

* *سبھیاچار د‏‏ی الٹی روانی: تریخ بطور تنقید؛ دیوان کسنین جکارتہ، 2014ء([[انڈونیشیائی زبان|انڈونیشی]]:Arus Balik Kebudayaan: sejarah sebagai kritik)*

* *آوازاں د‏‏ی جنگ: بولی تے تحریک د‏‏ی سیاست؛کمیونیتاس بمبو، دیپوک، 2024ء([[انڈونیشیائی زبان|انڈونیشی]]:Perang suara: bahasa dan politik pergerakan)*

* *نوجوان، تحریک تے تریخ: *پریزمہ* دے مضامین دا مجموعہ؛کمیونیتاس بمبو، 2024ء([[انڈونیشیائی زبان|انڈونیشی]]Pemuda, Pergerakan dan Sejarah: Kumpulan Esai di Prisma)*

## حوالے

گٹھ:انڈونیشیائی مورخین
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1968 دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی دے انڈونیشیائی سیاست دان