open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
وٹامن

وٹامن وہ عناصر ہے جوکہ ایک نارمل خلیہ کے فعال کو صحیح طریقہ سے انجام دہی کرنے اور جسم کی نشوونما میں مدد فراہم کرتے ہیں۔ تقریبا ۱۳ مختلف اقسام کے وٹامنز ہوتے ہیں۔ ان وٹامنز میں وٹامن اے ، سی ، ڈی ، ای ، کے ، بی 1 ، بی 2 ، بی-3 (Niacin) ، بی-5 (Pantothenic acid) ، بی 7 (Biotin) ، بی 6 ، بی 12 (Cyanocobalamin) اور بی 9 (Folate).

وٹامن اے ، ای ، ڈی اور کے dietary fat کی موجودگی میں جسم میں آسانی سے حل ہوجاتے ہیں جبکہ باقی نو وٹامنز پانی حل پذیر وٹامنز ہے۔ یہ وٹامنز جسم میں اسٹور نہیں ہوتے ہیں۔یہ پیشاب کے ذریعہ جسم سے خارج ہوجاتے ہیں۔ جسم ان وٹامنز کی بہت کم مقدار جسم میں رکھتا ہے۔ ان وٹامنز کو روزانہ کی بنیاد پر لینا چائیے تاکہ جسم میں ان وٹامنز کی کمی نہ ہو تاہم وٹامن بی 12 جسم میں ایک لمبے عرصے تک اسٹور رہ سکتا ہے۔

انسانی جسم کو وٹامنز کی بہت ضرورت ہوتی ہیں اگر جسم میں وٹامنز کی کمی ہوجائے تو صحت سے متعلق بہت سے مسائل پیدا ہوجاتے ہیں۔ 

وٹامنز کے افعال کی بات کریں تو انکے بہت سے افعال ہوتے ہیں جو یہ جسم کیلئے ادا کرتے ہیں تاہم ان وٹامنز کے اہم افعال درج ذیل ہیں

•وٹامن اے : جلد ، دانتوں اور ہڈیوں کی صحت کیلئے ضروری ہوتا ہے۔
•وٹامن بی 6 : خون کے لال سیلز بنانے میں اہم کردار ادا کرتے ہیں۔
•وٹامن بی 12 : یہ وٹامن میٹابولزم کے عمل کیلئے اہم ہوتا ہے۔اسکے علاوہ خون کے لال سیلز بنانے میں بھی اپنا کردار ادا کرتے ہیں۔
•وٹامن سی : یہ ایک اینٹی آکسیڈینٹ وٹامن ہے۔
•وٹامن ڈی : یہ وٹامن جسم کو کیلشم جذب کرنے میں مدد دیتا ہے۔
•وٹامن ای : جسم میں لال سیلز فارم کرتا ہے۔
•وٹامن کے : خون کو جمانے میں مدد کرتا ہے اگر اس وٹامن کی جسم میں کمی ہوجائے تو زخم ہوجانے کی صورت میں خون کا بہاؤ روکنا مشکل ہوجاتا ہے۔ اور موت بھی واقع ہوسکتی ہے۔
•بی 1 : یہ دل اور نروز سیل کی صحت کیلئے ضروری ہوتا ہے۔
•بی 7 : یہ کاربوہائیڈریٹس اور پروٹین کے میٹابولزم کے عمل کیلئے ضروری ہوتا ہے۔
•بی-3 : یہ اچھی جلد برقرار رکھنے میں اہم کردار ادا کرتا ہے۔
•بی-5 : یہ بھی میٹابولزم کیلئے ضروری ہوتا ہے
• 
بی 2 : یہ بھی جسم کی نشوونما کیلئے ضروری ہوتا ہے۔
•Folate بی 9 : یہ ڈی این اے کی پروڈکشن کیلئے ضروری ہوتا ہے۔

## تریخ

## وٹامن دی لسٹ

## خوراک تے [[روگ]]

## کمی تے وادا

## کیمیائی ناواں دی لسٹ
غلام مصطفا کھر

**غلام مصطفا کھر** دا تعلق پیپلز پارٹی نال سی۔ اوہ دسمبر 1971 توں فروری 1973 تک تے دوسری باری 13 مارج 1975 توں 31 جولائی 1973 تک پنجاب دا گورنر رہیا ۔ 12 نومبر 1973 توں 15 مارچ 1974 تک پنجاب دا وزیر اعلا رہیا  

## ہور دیکھو
* گورنر پاکستانی پنجاب

گٹھ:پاکستانی پنجاب دے وزیر اعلا
پروٹوزوا

پروٹوزوا اک ولگن آلے یوکیریاٹک جاندار نے جیہڑے حرکت کر سکدے نے۔ انا نو کنگڈم پروٹسٹا وچ شامل کیتا جاندا اے۔

## ہور ویکھو
* ‎پروٹوزوالوجی
گور ودال

**گور ودال** (اکتوبر 3, 1925 - جولائی 31, 2012) اک امریکی ڈرامہ تے ناول لکھاری سی۔ اوہدیاں سیانف والے چبھدے باک پڑھن والی شے نیں۔

## گور ودال دے باک پنجابی سیانے بول توں

* جدوں وی کسے یار نوں جت ہوندی اے میرے اندر کوئی شے مرجاندی اے۔
* سڑنا امریکی جیون دا مڈ اے۔
* جتنا ای کافی نئیں دوجیاں نوں ہارنا وی چائیدا اے۔
* کسے دی پرائیویٹ زندگی وچ دخل سرکار دا کم نئیں۔
* مذہباں نوں اوہناں لوکاں دی سیوا لئی ورتیا جاندا اے جیہڑے سوسائٹی تے راج کردے نیں ۔
* ادھے امریکیاں نیں کدے اخبار نئیں پڑھیا۔ ادھیاں نے کدے صدر نوں ووٹ نئیں دتا۔- اوہناں ادھیاں نیں ؟
چودھری الطاف حسین

**چودھری الطاف حسین** () اک پاکستانی سیاستدان تے پاکستانی پنجاب دا گورنر سی۔ اوہ 1992 توں 21 مئی 1995 تک پنجاب دا گورنر ریا۔ 29 مئی 1993 نوں اوہنیں پنجاب اسمبلی مکادتی تے نال ای اسلامی جمہوری اتحاد دی نواز شریف دی سرکار وی تے اوہدی تھاں میاں منظور احمد وثو نوں سامبو وزیراعلا لادتا۔ 28 جون 1993 نوں لہور ہائیکورٹ نے پنجاب اسمبلی نوں دوبارہ اپنی تھاں تے لے آئی پر چودھری ہوراں 7 منٹاں مگروں فیر ایہنوں مکا دتا۔

چودھری الطاف حسین دا جوڑ ضلع جیلم نال سی۔
خالد مقبول

**خالد مقبول** (born 1948) پاک فوج دا اک افسر تے پاکستانی پنجاب دا بس توں چوکھا جر رہن والا گورنر اے۔

خالد مقبول فیصل آباد وچ جمیا م‏ئی 1966 وچ پاک فوج وچ بھرتی ہویا تے لیفٹیننٹ جرنل دے رینک تک اپڑیا۔ 29 اکتوبر 2001 نوں پرویز مشرف دی فوجی سرکار وچ اوہنوں پنجاب دا گورنر لادتا گیا۔ اوہ 16 م‏ئی 2008 تک گورنر ریا۔
ایاز امیر

**ایاز امیر** پنجاب ضلع چکوال دے ریٹایرڈ فوجی ، سیاستدان ،، سوجھوان تے کالم لکھاری نیں ۔
اوہناں دا تعلق پنجاب دے ضلع چکوال دے قصبے بھگوال نال اے ۔ اوہ پاکستان توں شائع ہون والے انگریزی اخبار ڈان تے اردو اخبار وچ  کالم لکھاری نیں ۔ ایاز امیر 1990 وچ  پنجاب اسمبلی دے ممبر تے 2008ء توں 2013ء تک مسلم لیگ ن دے ٹکٹ تے چکوال دے حلقے توں   قومی اسمبلی دے ممبر رہ چکے نیں ۔

## بوہرلے جوڑ
*نیوز اخبار وج کالم
*کالم) 
*ڈان وج کالم)
*2008 دے الیکشن 

گٹھ:پاکستانی لکھاری
گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
ٹائیفائیڈ

ٹائیفائیڈ تپ یا ٹائیفائیڈ بیکٹیریا توں لگن آلا روگ اے۔اے بیمار انساناں دی ٹٹی توں آلودہ خوراک تے پانی دی مدد توں پھیلدا اے۔جے ٹٹی وچ سالمونیلا ٹائیفی(Salmonella typhi) ہووے۔
صادق حسین قریشی

صادق حسین قریشی (جولائی 25, 1927 – 24 جون 2000) اک پاکستانی سیاستدان سی۔ اوہ پنجاب دا گورنر (March 1974 - 13 March 1975) تے وزیراعلا ریا۔

## ہور یکھو
* گورنر پاکستانی پنجاب
الجی

الجی سادے ، یوکیریوٹ تے آٹوٹرافک جانداراں دی اک وڈی ونڈ اے، ایہدے وچ اک ولگن آلے جانداراں توں لے کے بہتیرے ولگن آلے جاندار شامل نے۔

## ہور ویکھو
* فائکالوجی
ممتاز دولتانا

**ممتاز دولتانا** پاکستان دا اک سیاستدان تے پنجاب دا وزیر اعلا سی ۔
ممتاز دولتانا میاں احمد یار خان دولتانا دا پتر سی اوہ 20 فروری 1916 نوں ضلع وہاڑی لُڈن وچ جمیا ۔ گورنمنٹ کالج لہور توں گریجویشن کیتی 1933 وچ آکسفورڈ یونیورسٹی پڑھن گیا تے 1938 وچ وکالت دا امتحان پاس کیتا۔ واپس آکے سیاست وچ پے گیا 1942 وچ مسلم لیگ وچ آگیا۔ 1946 دی چنوتی وچ مسلم لیگ دے ٹکٹ تے جتیا تے پاکستان بنن مگروں بنن والی پنجاب سرکار وچ فنانس منسٹر لگیا۔ 27 مئی 1948 نوں پنجاب دے وزیراعلا افتخار حسین ممدوٹ نال کھچاء ہون باجھوں وزارت چھڈ دتی ۔
مارچ 1951 دے الیکشن وچ ممتاز 166 ووٹ لے کے پنجاب دا وزیراعلا بن گیا۔ اوہ 3 اپریل 1953 تک پنجاب دا وزیراعلا رہیا۔ 1957 وچ ابراہیم اسماعیل چندریگر دی تھوڑے چِر لئی بنن والی حکومت وچ اوہنوں پاکستان دا وزیر دفاع بنایا گیا۔ اوہ ایوب خان دے مارشل لا دے خلاف سی ۔ اوہدی بھتیجی تہمینا دولتانا قومی اسمبلی دی ممبر رہ چکی اے ۔
ممتاز دولتانا دی موت 30 جنوری 1995 نوں ہوئی ۔

* جیون
* ٹبر 

گٹھ:پاکستانی سیاست
گٹھ:پاکستانی شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی پنجاب دے وزیر اعلا
مائیکل فیلپس

**مائیکل فریڈ فیلپس** اک امریکی تارو اے تے 28 ٹکے یا میڈل جت کے اولمپک کھیڈاں وچ سب توں زیادہ ٹکے لین والا کھڈاری بن گیا اے۔فیلپس ایدے نال سب تون زیادہ سونے دے ٹکے (23)، کلے کھیڈدیان ہویاں سونے دے ٹکے (13)، تے کسے جنے لئی کلیاں اولمپک میڈل جتن (16) وی ریکارڈ نیں۔

2008 دیاں بیجنگ اولمپک 2008 دیاں کھیڈاں وچ اوہنے سونے دے 8 ٹکے جتے۔ لندن اولمپکس 2012 وچ 3 اگست تک فیلپس 4 سونے دے تے 2 چاندی دے ٹکے جت چکیا اے۔

ایس توں پہلے اینے زیادہ ٹکے لین دا ریکارڈ اک روسی تارو سوانی لاریسا لیٹینینا دا سی جیہڑا 48 وریں مگروں 31 جولائی 2012 نوں فیلپس نے توریا۔

## ہور ویکھو
* زیادھ اولمپک میڈل جتن والے

## بارلے جوڑ

* ویب سائٹ

گٹھ:اولمپک کھیڈاں
لاریسا لیٹینینا

لاریسا لیٹینینا سوویت یونین دی اک جمناسٹ سی جینے 15 کلے تے 3 رل کے اولمپک ٹکے 1956 تے 1964 دے وشکار ہون والے اولمپک کھیڈاں وچ جت کے سب توں زیادہ اولمپک ٹکے جتن دا ریکارڈ بنایا۔

18 ٹکے جتن دا ایہ ریکارڈ 48 ورے تک ریا تے فیر 31 جولائی 2012 وچ لندن اولمپکس 2012 وچ اک امریکی تارو مائیکل فیلپس 21 ٹکے لے کے ایہ رکارد توڑیا۔

## ہور ویکھو
* زیادھ اولمپک میڈل جتن والے

گٹھ:اولمپک کھیڈاں
امارات پارک ٹاور 1

**امارات پارک ٹاور 1** متحدہ عرب امارات دے شھر دبئی وچ اک عمارت اے ایدی اچائ 376 میٹر (1,234 فٹ) اے۔ اے 2010 وچ بننی پوری ہوئ تے ایدیاں 77 منزلاں نیں۔
## ہور ویکھو
* دنیا دیاں اچیاں بلڈنگاں

## بارلے جوڑ
فیروز خان نون

thumb|405x405px|ملک فیروز خان نون, 1958
**فیروز خان نون** (1893–1970) اک پاکستانی سیاستدان سی اوہ پنجاب دا وزیراعلا تے پاکستان دا وزیراعظم رہے ۔

فیروز خان نون 18 جون 1893 وچ پنجاب برطانوی ہندستان وچ جمے ۔ اوہناں دا دادا ملک حاکم خان نون 1857 دی لڑائی وچ انگریزاں نال رل کے دیسی لوکاں نال لڑیا ۔ فیروز آکسفورڈ یونیورسٹی، انگلینڈ وچ پڑھے ۔ 1941 توں 1943 تک اوہدے کول وائسراۓ ولوں بچاؤ دی وزارت سی۔ اوہ 3 اپریل 1953 توں لیکے 21 مئی 1955 تک پاکستانی پنجاب دا وزیراعلا ریا۔ 16 دسمبر 1957 توں لے کے 7 اکتوبر 1958 تک اوہ پاکستان دا وزیراعظم ریا۔ فیروز خان نون نے کتاباں وی لکھیاں۔ 9 دسمبر 1970 نوں بھلوال ضلع سرگودھا وچ اوہدی موت ہوئی۔

گٹھ:پاکستان دے وزیر اعظم
گٹھ:پاکستانی پنجاب دے وزیر اعلا
گٹھ:پاکستانی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی مسلمان
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی لوک
منشینگ بینک بلڈنگ

**منشینگ بینک بلڈنگ** چین دے شھر ووہان وچ اک عمارت اے ایدی اچائ 331 میٹر (1,086 فٹ) اے۔ اے 2010 وچ بننی پوری ہوئ تے ایدیاں 68 منزلاں نیں۔
## ہور ویکھو
* دنیا دیاں اچیاں بلڈنگاں

## بارلے جوڑ

گٹھ:چین
گٹھ:چین دیاں عمارتاں
نیویارک ٹائمز بلڈنگ

**نیویارک ٹائمز بلڈنگ** امریکہ دے شھر نیو یارک وچ اک ٹاور اے ایدی اچائ 	319 میٹر (1,046 فٹ) اے۔ اے 2007 وچ بننا پورا ہویا تے ایدیاں 52 منزلاں نیں۔
## ہور ویکھو
* دنیا دیاں اچیاں بلڈنگاں

## بارلے جوڑ
سکائی ٹاور

**سکائی ٹاور** متحدہ عرب امارات دے شھر ابوظہبی وچ اک ٹاور اے ایدی اچائ 292.2 میٹر (959 فٹ) اے۔ اے 2010 وچ بننا پورا ہویا تے ایدیاں 74 منزلاں نیں۔
## ہور ویکھو
* دنیا دیاں اچیاں بلڈنگاں
دی شارڈ

**دی شارڈ** انگلستان دے شھر لندن وچ اک ٹاور اے ایدی اچائ 	310 میٹر (1,016 فٹ) اے۔ اے 2012 وچ بننا پورا ہویا تے ایدیاں 72 منزلاں نیں۔
## ہور ویکھو
* دنیا دیاں اچیاں بلڈنگاں

## بارلے جوڑ
گارون

**گارون** یورپ دا اک دریا اے جیہڑا سپین توں ٹردا ہویا فرانس چوں وکدیاں ہویاں وڈا سمندر اوقیانوس چ جاڈگدا اے۔

## بارلے جوڑ
لوائر

** لوائر** فرانس دا سب توں لماں دریا اے جیہڑا فرانس توں ٹردا ہویا وڈا سمندر اوقیانوس چ جاڈگدا اے۔

## بارلے جوڑ

گٹھ:فرانس دے دریا
شتو پوئیلارنس

**شتو پوئیلارنس** فرانس دے صوبے لانگدوک-روسیون دے ضلعے اود وچ اک شتو اے۔ 
## بارلے جوڑ
افتخار حسین ممدوٹ

**افتخار حسین ممدوٹ** (1906 - 1969) اک پاکستانی سیاستدان سی ۔ اوہ پاکستانی پنجاب دا پہلا وزیر اعلا سی ۔ ایس توں علاوہ سندھ دا گورنر وی رہیا ۔ افتخار حسین 1906 وچ لہور وچ جمیا۔ اوہدا پیو سر شاہنواز خان ممدوٹ چڑھدے پنجاب دا اک وڈا زمیندار سی۔ گورنمنٹ کالج لہور توں پڑھیا تے فیر ریاست جیدرآباد وچ پلس دی نوکری کرلی۔ پر ایہ نوکری مزاج نوں ناں پھبی تے چھڈ دتی۔ اپنے پیو دے پچھے ٹردیاں ہویاں اوہ سیاست وچ آیا تے 1942 وچ پنجاب مسلم لیگ دا آگو بن گیا۔ فروری 1946 دیاں چوناں وچ مسلم لیگ پنجاب وچ 79 سیٹاں جتدی اے۔ اوہ 15 اگست 1947 توں لے کے 6 نومبر 1948 تک تے فیر 15 نومبر 1948 توں 25 جنوری 1949 تک پنجاب دا وزیراعلا رہیا۔ اوہ پاکستان دی قنون ساز اسمبلی دا ممبر تے 1954 توں 1955 تک صوبا سندھ دا گورنر وی رہیا ۔
1956 وچ اوہ ریپبلکن پارٹی وچ چلا گیا۔ ایوب خان دے مارشل لا وچ اوہدی سیاست تے روک لادتی گئی ۔ اوہ 16 اکتوبر 1969 نوں مرگیا ۔

* جیون
* جیون 

گٹھ:پاکستانی شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی پنجاب دے وزیر اعلا
کیو1

**کیو1** آسٹریلیا دے شھر گولڈکاسٹ وچ اک عمارت اے ایدی اچائ 322.5 میٹر (1,058 فٹ) اے۔ اے 2005 وچ بننی پوری ہوئ تے ایدیاں 80 منزلاں نیں۔
## ہور ویکھو
* دنیا دیاں اچیاں بلڈنگاں

## بارلے جوڑ
ونیو ورلڈ ٹریڈ سٹر

**ونیو ورلڈ ٹریڈ سٹر** چین دے شھر ونیو وچ اک عمارت اے ایدی اچائ 322 میٹر (1,056 فٹ) اے۔ اے 2010 وچ بننی پوری ہوئ تے ایدیاں 68 منزلاں نیں۔
## ہور ویکھو
* دنیا دیاں اچیاں بلڈنگاں

گٹھ:چین
گٹھ:چین دیاں عمارتاں
جمیرا امارات ٹاورز ہوٹل

**جمیرا امارات ٹاورز ہوٹل** متحدہ عرب امارات دے شھر دبئی وچ اک عمارت اے ایدی اچائ 309 میٹر (1,014 فٹ) اے۔ اے 2000 وچ بننی پوری ہوئ تے ایدیاں 56 منزلاں نیں۔
## ہور ویکھو
* دنیا دیاں اچیاں بلڈنگاں

## بارلے جوڑ

گٹھ:ہوٹل
باوری بھاشا

بھاشا بھارت 'چ چھوٹے پدھر تے بولی جان والی [بولی] اے.اس بولی نوں پنجاب،ہریانہ اتے اتری راجستھان 'چ رہن والی باوری سکھ برادری بولدی اے

گٹھ:بولیاں
جسم 2

ایہہ اک 2012 نوں رلیز ہوئی بالی وڈ فلم اے،جسدی تعریف اتے تنقید ہوئی اے۔ 
*اداکار: رندیپ ہڈا ، ثانی لیونی ، ارنودئے سنگھ ، عارف جکاریا
*ہدایت کار: پوجا بھٹّ
*بنان آلے: پوجا بھٹّ اتے ڈینو موریا
*بینر : پھشائی نیٹورک پریا . / کلاکورک فپھلنس پریا . . 
*سنگیت : اکرو پاورے مکھرجی ، متھون رش

گٹھ:فلماں
گٹھ:فنون لطیفہ
باوری سکھ

باوری سکھ سکھاں وچ ملن والی اک برادری اے،جہڑی اپنے وکھرے رہتلاتے بولی کارن جانی جاندی اے۔
## سمبدھت علاقہ
ایہہ دکھنی ایشیا 'چ ملن والی باوری جاتی دا حصہ اے،جہڑے اپنی پچھوکڑ راجپوت جاتی توں دسدے نے۔باوری سکھ بھارت دے پنجاب،ہریانہ اتے راجستھان وچّ ملدے نے۔
## بولی اتے سبھیاچار
ایہہ سکھ دھرم نوں مندے نے اتے اک خاص بولی باوری بھاشا بولدے نے۔راجستھان وچ ایہناں نوں انوسوچت جاتی دے ورگ وچ رکھیا گیا ہے۔

گٹھ:سکھ
بینک آف امریکہ پلازہ

**بینک آف امریکہ پلازہ** امریکہ دے شھر اٹلانٹا وچ اک عمارت اے ایدی اچائ 317 میٹر (1,040 فٹ) اے۔ اے 1992 وچ بننی پوری ہوئ تے ایدیاں 55 منزلاں نیں۔
## ہور ویکھو
* دنیا دیاں اچیاں بلڈنگاں

## بارلے جوڑ
پرل رور ٹاور

**پرل رور ٹاور** چین دے شھر گوانگژو وچ اک عمارت اے ایدی اچائ 309.7 میٹر (1,016 فٹ) اے۔ اے 2011 وچ بننی پوری ہوئ تے ایدیاں 71 منزلاں نیں۔
## ہور ویکھو
* دنیا دیاں اچیاں بلڈنگاں

## بارلے جوڑ

گٹھ:چین
گٹھ:چین دیاں عمارتاں
غلام حیدر وائیں

**غلام حیدر وائیں** اک پاکستانی پنجابی سیاستدان تے پنجاب دے وزیر اعلا سی ۔
اوہ 8 نومبر 1990 توں لے کے 25 اپریل 1993 تک پاکستانی پنجاب دے وزیر اعلا رہے نیں ۔ اوہناں نوں 29 ستمبر 1993 نوں میاں چنوں کول قتل کردتا گیا ۔

گٹھ:پاکستانی پنجاب دے وزیر اعلا
گٹھ:پنجابی سیاستدان
گٹھ:پنجابی مسلمان
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی لوک
شتو کوریبس

**شتو کوریبس** فرانس دے صوبے لانگدوک-روسیون دے ضلعے اود وچ اک شتو اے۔ 
## بارلے جوڑ
شتو پورٹے

**شتو پورٹے** فرانس دے صوبے لانگدوک-روسیون دے ضلعے گارد وچ اک شتو اے۔ 
## بارلے جوڑ
شتو مونٹبرن

**شتو مونٹبرن** فرانس دے صوبے لیموزین دے ضلعے اوٹ وجیں وچ اک شتو اے۔ 
## بارلے جوڑ
شتو سینٹ جرمین بیوپرے

**شتو ایمبوئس** فرانس دے صوبے لیموزین دے ضلعے کروز وچ اک شتو اے۔ 
## بارلے جوڑ
شتو ونسن

**شتو ونسن** فرانس دے صوبے ال ڈ فغاس دے ضلعے وال ڈی ماغنے وچ اک شتو اے۔ 
## بارلے جوڑ
شتو لا برے

**شتو ایمبوئس** فرانس دے صوبے رون-الپ دے ضلعے عین وچ اک شتو اے۔ 
## بارلے جوڑ
چوٹی ٹاور

**چوٹی ٹاور** فرانس دے صوبے رون-الپ دے ضلعے دروم وچ اک شتو اے۔ 
## بارلے جوڑ
ووہٹی لے کے جاݨی اے

**ووہٹی لے کے جاݨی اے**  2010 وچ رلیز ہوئی اک پاکستانی پنجابی فلم اے ۔

## ویروا
اداکار:شان،صائما نور
پروڈیوسر: سید نور

## کہاݨی

ایہ فلم دو وکھ وکھ ذاتاں دے دو پیار کرن والیاں دی کہاݨی اے ۔

گٹھ:فلماں
گٹھ:پنجابی فلم
گٹھ:پاکستانی فلماں
یونینسٹ پارٹی

**یونینسٹ پارٹی** پنجاب دی انگریزی راج ویلے اک سیاسی پارٹی سی ۔ ایہ عام طور تے زمینداراں دی پارٹی سی تے ایہدے وچ ہندو مسلمان تے سکھ سارے شامل سن ۔ ایہ پارٹی پہلی وڈی لڑائی توں لے کے پاکستان بنن تک تے پنجاب دی ونڈ تک پنجاب دی سیاست تے چھائی رہی ۔
یونینسٹ پارٹی اک سیکولر پارٹی سی ۔ ایہدے موڈھی سر سکندر حیات ، فضل حسین تے چھوٹو رام سن ۔
شتو برکنفلز

**شتو برکنفلز** فرانس دے صوبے السائس دے ضلعے بیس رہائن وچ اک شتو اے۔ 
## بارلے جوڑ
شی

شی چین دی اک نسلی ٹولی اے۔ ایہ چین دیاں 56 نسلی ٹولیاں وچوں اک نیں۔

گٹھ:چینی نسلی ٹولیاں
شتو ہیرنسٹائن

**شتو ہیرنسٹائن** فرانس دے صوبے السائس دے ضلعے بیس رہائن وچ اک شتو اے۔ 
## بارلے جوڑ

گٹھ:فرانس دے شتو
ژوآنگ لوک

[thumb|230px|[گوانگشی صوبے  دے لونگژوؤ ضلعے دیاں کجھ تیویں ژوآنگ کلاکار]]
thumb|230px|پنگ آن, اک ژوآنگ پنڈ
**ژوآنگ لوک** ( ژوآنگ : Bouxcuengh , [چینی بونی]] : 壮族 , انگریزی : Zhuang ) دکھن چین وچّ وسن  والی اک قوم دا نام ہے ۔ ایہہ زیادہتر چین دے گوانگشی صوبے وچّ رہندے ہن ، جس وجہ نال اسنوں گوانگشی ژوآنگ خودمختار علاقہ( Guangxi Zhuang Autonomous Region ) وی کیہا جاندا ہے ۔ اسدے علاوا ژوآنگ لوک ینان ، گوانگدونگ ، گئژوؤ اتے ہونان صوبےآں وچّ وی ملدے ہن ۔ کل ملاکے دنیا بھر وچّ ژوآنگ  لوکاں دی آبادی 1.8 کروڑ ہے ۔ ہان چینی لوکاں دے بعد ایہہ چین دا دوجا سبھتوں وڈا نسلی گروہ  ہے ۔ ژوآنگ بولیاں تائی کادائی بولیاں- پروار دیاں میمبر ہن - اس پروار دیاں بولیاں چڑھدے بھارت وچّ وی ملدیاں نین ۔

 
ژوآنگ چین دی اک نسلی ٹولی اے۔ ایہ چین دیاں 56 نسلی ٹولیاں وچوں اک نیں۔
## چینی بولی وچّ نام

پرانے زمانے وچّ چینی لوک ژوآنگ لوکاں دا نام چینی بھاوچتراں وچّ تیرسکار - بھریا ڈھنگ نال 獞 لکھدے سن ، جسدا اچارن تاں ژوآنگ ہے لیکن جسدا مطتلبّ اک قسم دے جنگلی کتے ہے ۔ 1949 وچّ چین اتے    کمیونسٹاں   دا قبضہ ہون دے بعد انھاننے سرکاری پدھر اتے اسنوں بدلکے 僮 کر دتا جسدا مطلبّ نوکر منڈا ہے اتے اچارن ژوآنگ ہی ہے ۔ اگے چلکے جدوں چینی بھاوچتروں دا اسان کرن کیتا گیا تاں اسنوں 壮 کیتا گیا جسدا مطلبّ تندرست جاں طاقتور  ہے ۔ اسدا اچارن ہنے وی ژوآنگ ہی ہے ۔

 

## جنٹک  جڑیں
جنٹک   تجزیئے  توں پتہ چلیا ہے کہ بہت سارے ژوآنگ پرکھ ہیپلو گروپ او2 ( O2 ) دے ہن اتے ایہناں وچّ ہیپلو گروپ او1 ( O1 ) دے وی کجھ  پائے جاندے ہن ۔ ویکھیا گیا ہے کہ بہت سارے تائیوان دے آدواسی لوک وی او1 دے  ہن ۔ اتے توں لینگوئسٹاں  نوں ایہہ وی شک ہے کہ ہو سکدا ہے کہ تائی - کادائی بولیاں تائیوان اتے آسٹرونیشیائی بولیاں دے نال شروع ہوئیاں ہون ۔  جیکر ایہہ سچ ہے تاں ممکن ہے کہ ژوآنگ لوکاں دے پوروج تائیوان توں چین دی سرزمین اتے آئے ہون ۔

## خاص گلاں
ژوآنگ لوک اپنی بولیاں پرانے زمانے وچّ چینی لپی ، رومن لپی اتے سریلک لپی نوں استعمال کرکے لکھیا کردے سن ۔ جدوں چینی لپی دا استعمال ژوآنگ بولیاں لئی کیتا جاندا سی تاں اسنوں ساؤندپ ( Sawndip ) کیہا جاندا سی ۔ موجودہ ویلے وچّ ژوآنگ بولیاں نوں صرف رومن لپی وچّ ہی لکھن دی روایت ہے ۔

ژوآنگ لوکاں دا کھان-پین وی وکھ ہے ۔ اسوچّ کھارے پانی جاں سرکے وچّ کجھ دناں تکّ بھگوئی بندگوبھی اتے ہور سبزیاں ، سور دا ماس اتے سکھائی ہوئی مچھلیاں شامل ہن ۔ ایہہ اک تیل چاہ نام دی وچتر چاہ وی پیندے ہن جنوں چاہ دے پتیاں نوں تلکے چاول دے دانےآں دے نال گھولکر بنایا جاندا ہے ۔ تیل چاہ دے نال اکثر مونگ پھلیاں جاں چاول دے پیڑے کھادھے جاندے ہن ۔ 

ژوآنگ لوکاں دا اپنا میرا ( Mo ) جاں شگونگ ( Shigong ) ناں دا دھرم ہے جس وچّ پوروجاں نوں پوجا جاندا ہے ۔ اس دھرم دے پجاریاں نوں بدبو میرا ( Bu Mo ) کہندے ہن اتے اسدے اپنے منتر اتے اصول ہن ۔ میرا دھرم وچّ کائنات دی  کریا کرن والے بھگوان نوں بدبو لؤتؤ ( Bu Luotuo ) پکاریا جاندا ہے اتے ایہہ مانتا ہے کہ کل چیزاں تنّ مول تتووں - پانی ، دھرتی اتے اکاش - دے مشرن توں بنی ہن ۔

## ایہ وی ویکھو
*گوانگشی 
*تائی کادائی بولیاں
## حوالے

  
گٹھ: چین دی تریخ 
گٹھ:منچوریا دی تریخ
 
گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ 2016
 
گٹھ:لوک
گٹھ:دنیا دے نسلی گروہ
گٹھ:ترک لوک
گٹھ:ترک قبیلے

گٹھ: ایشیا دے نسلی گروہ 
 
 گٹھ: چین دیاں نسلی ٹولیاں
دائی لوک

دائی چین دی اک نسلی ٹولی اے ۔ ایہ چین دیاں 56 نسلی ٹولیاں وچوں اک نیں ۔

گٹھ:چینی نسلی ٹولیاں
ایچ ایچ ایچ آر ٹاور

**ایچ ایچ ایچ آر ٹاور** متحدہ عرب امارات دے شھر دبئی وچ اک عمارت اے ایدی اچائ 317.6 میٹر (1,042 فٹ) اے۔ اے 2010 وچ بننی پوری ہوئ تے ایدیاں 72 منزلاں نیں۔
## ہور ویکھو
* دنیا دیاں اچیاں بلڈنگاں

## بارلے جوڑ
مینارا ٹیلیکام

**مینارا ٹیلیکام** ملائشیا دے شھر کوالا لمپور وچ اک عمارت اے ایدی اچائ 310 میٹر (1,020 فٹ) اے۔ اے 2001 وچ بننی پوری ہوئ تے ایدیاں 55 منزلاں نیں۔
## ہور ویکھو
* دنیا دیاں اچیاں بلڈنگاں

## بارلے جوڑ

گٹھ:ملائشیا
گٹھ:ملائیشیا
یو ایس بینک ٹاور

**یو ایس بینک ٹاور** امریکہ دے شھر لاس اینجلس وچ اک عمارت اے ایدی اچائ 310.3 میٹر (1,018 فٹ) اے۔ اے 1989 وچ بننی پوری ہوئ تے ایدیاں 73 منزلاں نیں۔
## ہور ویکھو
* دنیا دیاں اچیاں بلڈنگاں

## بارلے جوڑ
انھے گھوڑے دا دان

'انھے گھوڑے دا دان' (In English:Alms for blind horse) 2011) وچ رلیج ہوئی بھارتی پنجابی فلم اے،جسنے بھارت دے 59ویں قومی فلم اوارڈاں دی سرووتم نردیشن،سنیمیٹوگرافی اتے پنجابی دی سرووتم فلم کیٹیگری دا انعام جتیا۔ایہہ گردیال سنگھ دے ناول 'انھے گھوڑے دا دان' دی کہانی تے بنائی گئی اے۔
## اداکار
*میلو:سیمؤل جان نے نبھائی اے،جوئکّ رکشا والا اے۔
*میلو دا پیو:مل سنگھ نے۔
*دیالو:سربجیت کور نے۔
*بھوپی:امانیؤل سنگھ نے۔
*لکھا:لکھا سنگھ نے۔
*دلا:گروندر سنگھ نے۔
*ماں:دھرمندر کور نے۔
 
## کہانی
ایہہ کہانی اوہناں لوکاں توں شروع ہندی اے،جہڑے وڈے زمینداراں دے کم کردے نے تے اپنی زندگی دیاں اوکڑاں نال پریشان نے۔زمیندار اپنی جگہ اک فیکٹری لاؤن والے نوں ویچ دیندا اے۔اس فیکٹری لاؤن والے نے اک مزدور دا گھر توڑ دتا سی۔
ایسے اک مزدور دا اک پتّ 'میلو' شہر وچّ رکشا چلاؤندا اے،جہڑا رکشا والیاں دی ہڑتال کارن بے کار ہو گیا اے۔اس طرحاں پیو پت اپنے بھوکھ/مستقبل دی فکر 'چ پے گئے نیں۔
## اوارڈ،انعاماں دا جتنا
فلم دا پریمیئر 68ویں وینیس فلم فیسٹیول 'چ ہویا۔اسنے ابوظہبی فلم فیسٹیول 'چ خاص جیوری انعام اتے 50000 $ دی بلیک پرل ٹرافی جتی۔ایہہ فلم 59ویں بیئیفائی لنڈن فلم فیسٹیول اتے بسان فلم فیسٹیول وچّ وی وکھائی گئی۔
## باہرلے جوڑ
http://www.tribuneindia.com/2012/20120212/spectrum/book5.htm
*Anhe Ghore Da Daan at IMDB

گٹھ:فلماں
گٹھ:پنجابی فلماں
گٹھ:بھارتی پنجابی فلماں
گٹھ:بھارتی فلماں
تبتی

تبتی چین دی اک نسلی ٹولی اے۔ ایہ چین دیاں 56 نسلی ٹولیاں وچوں اک نیں۔

**تبتی قوم** (Tibetan people) (تبتی: བོད་པ་، وائلی: Bodpa، چینی: 藏族؛ پنین: Zàng Zú) تبت دا اک آبائی نسلی گروہ ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی تعداد دا تخمیہ 6.5 ملین افراد ا‏‏ے۔ نمایاں تبتی اقلیت تبت خود مختار علاقہ تو‏ں باہر چین، بھارت، نیپال تے بھوٹان وچ وی رہندے نيں۔

## حوالے

تبتی قوم
گٹھ:تبت
گٹھ:چین دے سرکاری تسلیم شدہ نسلی گروہ
گٹھ:مضامین جنہاں وچ آسان چینی بولی دا متن شام‏ل اے
گٹھ:مضامین جنہاں وچ تبتی بولی دا متن شام‏ل اے
گٹھ:جدید خانہ بدوش
گٹھ:Short description is different from Wikidata

گٹھ:چینی نسلی ٹولیاں
گٹھ:لوک
گٹھ:ایشیا دے نسلی گروہ
گٹھ:دنیا دے نسلی گروہ
گٹھ:چین دے لوک
گٹھ:ایشیا دے لوک
وا

وا  چین دی اک نسلی ٹولی اے۔ ایہ چین دیاں 56 نسلی ٹولیاں وچوں اک نیں۔
مانچو

مانچو چین دی اک نسلی ٹولی اے۔ ایہ چین دیاں 56 نسلی ٹولیاں وچوں اک نیں۔

thumb|313x313px|اک مانچھو جوان آدمی
**مانچھو** جاں **مانچو** (مانچھو: Manju, مانجو؛ چینی: 满族, مانجو؛ انگریزی: Manchu) اتلے چڑھدے چین دا اک نسلی گروہ  ہے جو چین دے منچوریا علاقے وچّ وسدے  ہن۔ 17ویں صدی وچّ چین اتے منگ راجٹبر اقتدار وچّ سی لیکن اوہناں دا پتن ہو چلا سی۔ انھاننے منگ دے کجھ مخالفاں دی مدد نال چین اتے قبضہ کر لیا اتے سنّ 1644 توں اپنا راجٹبر چلایا، جو چنگ راجٹبر کہاندا ہے۔ انہویں پھر سنّ 1911 دی شنہ​ای انقلاب تکّ راج کیتا، جسدے بعد چین وچّ جمہوری نظام شروع ہو گیا ۔

چینی اتہاس وچّ اس کردار دے باو جود، مانچھُو لوک نسل ولوں چینی نہیں ہن، سگوں چین دے شمال وچّ تنگسی بولیاں بولن والے وڈے قبیلے دی اک شاخ ہن۔ تنّ سو سالاں دے رہتلی رابطے راہیں اتے اجوکی چینی سرکاری نیتیاں دے کارن اجوکےمانچھُو لوکاں نے چین دے بہو گنتی ہان چینی لوکاں دے بہت طور - طریقے اپنا لئیاں ہن۔ زیادہتر مانچھُو لوک ہن مانچھُو بولی دی بجائے چینی بولی بولدے ہن اتے مانچھُو نوں ماں بولی دے روپ وچّ بولن والے ہن بزرگ ہو چلے ہن۔ سنّ 2010 دے انکڑیاں دے مطابق چین وچّ مانچھوآں دی آبادی 1 کروڑ زیادہ ہے، جسدے بوتے اتے اوہ چین دا تیجا سبھتوں وڈک نسلی گروہ ہے، حالانکہ 100 کروڑ دی ہان چینی آبادی دے ساہمنے اوہناں دی گنتی بہت گھٹّ ہے۔

## ایہہ وی ویکھو
* منچوریا 
* مانچو لوک 
* تنگسی لوک 
* تنگسی بولیاں
* جرچین لوک

گٹھ:لوک
گٹھ:پرانے نسلی گروہ
گٹھ:معدوم نسلی گروہ
گٹھ:ایشیا دے نسلی گروہ
گٹھ:دنیا دے نسلی گروہ
گٹھ:ترک لوک
گٹھ:ترک قبیلےگٹھ:چین دے لوک
گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ 2016
کیانگنام ہانوئ لینڈمارک ٹاور

**کیانگنام ہانوئ لینڈمارک ٹاور** ویتنام دے شھر ہنوئی وچ اک عمارت اے ایدی اچائ 345 میٹر (1,132 فٹ) اے۔ اے 2011 وچ بننی پوری ہوئ تے ایدیاں 70 منزلاں نیں۔
## ہور ویکھو
* دنیا دیاں اچیاں بلڈنگاں
تیانجن ورلڈ فنانشل سنٹر

**تیانجن ورلڈ فنانشل سنٹر** چین دے شھر تیانجن وچ اک عمارت اے ایدی اچائ 336.9 میٹر (1,105 فٹ) اے۔ اے 2010 وچ بننی پوری ہوئ تے ایدیاں 74 منزلاں نیں۔
## ہور ویکھو
* دنیا دیاں اچیاں بلڈنگاں

## بارلے جوڑ

گٹھ:اچیاں عمارتاں
گٹھ:چین
گٹھ:چین دیاں عمارتاں
آسٹرو ایشیائی بولیاں

آسٹرو ایشیائی بولیاں دکھنی جڑھدے ایشیاء دیاں بولیاں دا اک ٹبر اے۔

**آسٹروئیشیائی بھاشاواں**، حالیہ ورگی کرن وچّ **مون-خمیر** دے تلّ، دکھن-پوربی ایشیا دیاں بولیاں دا اک وڈا پروار ہے، جو بھارت، بنگلہ دیش اتے چین دی دکھنی سرحد وچّ وی کھنڈیاں ہوئیاں ہن۔ **آسٹرو-ایشیائی** ناں "دکھن" اتے "ایشیا" دے لیٹن شبداں توں آیا ہے مطلب "دکھنی ایشیا"۔ ایہناں بولیاں وچوں صرف خمیر، ویئتنامی اتے مون دا اتہاس ہی لمے سمیاں توں درجہ کیتا گیا ہے اتے صرف ویئتنامی اتے خمیر نوں ہی دفتری بولیاں (ترتیبوار ویئتنام اتے کمبوڈیا وچّ) ہون دا مان حاصل ہے۔ باقی دیاں بولیاں گھٹّ-گنتیاں ولوں بولیاں جاندیاں ہن۔ *[[ایتھنولوگ]]* مطابق ایہناں دی گنتی 168 ہے۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

٭ (from Wiktionary's )
٭Austro-Asiatic at the Linguist List MultiTree Project: Genealogical trees attributed to Sebeok 1942، Pinnow 1959، Diffloth 2005، and Matisoff 2006
٭Mon–Khmer.com: Lectures by Paul Sidwell 
٭مون-خمیر بولیاں دا پراجیکٹ SEAlang وکھے

 

گٹھ:آسٹروئیشیائی بولیاں
گٹھ:بولی ٹبر
گٹھ:بولیاں
گٹھ:بولی
گٹھ:دنیا دیاں بولیاں
گٹھ:لسانیات
گٹھ:زباناں
گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس
گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں
گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں
گٹھ:آسٹرو ایشیائی بولیاں
گٹھ:ہندستان دیاں بولیاں
منڈاری بولی

منڈاری بولی ہندستان وچ بولی جاݨ آلی اک بولی اے۔ ایہدی بولݨ گنتی 2,080,000 اے۔

## ہور دیکھو
* منڈا بولیاں

گٹھ:آسٹرو ایشیائی بولیاں
گٹھ:ہندستان دیاں بولیاں
کھاسی بولی

کھاسی بولی ہندستان وچ بولی جان والی اک بولی اے۔ ایدی بولن گنتی  865,000  اے۔
بوڈو بولی

بوڈو بولی ہندستان وچ بولی جان والی اک بولی اے۔ ایدی بولن گنتی 15،40000 اے۔

بوڈو بولی** ([[دیوناگری]]: बड़ो; [bɔɽo]), جاں **میچ*' [[آسام]] دی اک بولی ہے۔ اس دے زیادہ بلارے برہمپتر دی وادی وچّ ملدے ہن۔ [[لہدا بنگال]] دے جلپائیگڑی اتے برہمپتر گھاٹی دے شمالی حصیاں وچّ وی اس دے بولن والیاں دی تھوڑی گنتی موجود ہے۔ 1991 دی مردم-شماری مطابق اس دے بولن والیاں دی گنتی 11,84,569 سی۔

==حوالے==


==باہری جوڑ==

*Abley, Mark (2006) *The Verbs of Boro '', Lost Magazine , March 2006
*Bodoland.org 
*Boro Language
*Bodo computing resources at TDIL

گٹھ:بھارت دیاں بولیاں
گٹھ:بولیاں
گٹھ:بولی
گٹھ:دنیا دیاں بولیاں
گٹھ:لسانیات
گٹھ:زباناں
گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس
گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں
گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں
گٹھ:تبتی برمی بولیاں
گٹھ:ہندستان دیاں بولیاں
دراوڑی بولیاں

**دراوڑی بولیاں** بولیاں دا اک ٹبر اے۔ ایدے وچ ۸۵ بولیاں نیں تے بولن والے ۲۱۷ ملین نیں۔

**دراوڑی زباناں** دنیا د‏‏ی اک اہ‏م خاندان زبان ا‏‏ے۔ اس وچ شام‏ل زباناں زیادہ تر جنوبی ہند وچ بولی جاندیاں نيں۔
اس خاندان د‏‏ی قریباً ۷۳ زباناں برصغیر دے دنیا دے بے شمار حصےآں وچ بولی جاندی اے خصوصاً جنوبی ہندوستان تے شمال مشرقی سری لنکا ـ پاکستان، نیپال، بنگلہ دیش، افغانستان تے ایران دے کچھ حصےآں وچ وی اس خاندان د‏‏یاں بولیاں بولی جاندیاں نيں ـ سمجھیا جاندا اے کہ ایہ وادئ سندھ د‏‏ی رہتل وچ دراوڑی بولی بولی جاندی سی ـ انہاں لوکاں نو‏‏ں دراوڑ کہیا جاندا اے ۔ـ

زباناں دا ایہ گروہ بھارت دے اک ہور اہ‏م لسانی گروہ ہند یوروپی (انڈو یورپین) زباناں تو‏ں بالکل جدا ا‏‏ے۔

## دراوڑی زباناں د‏‏ی لسٹ
دراوڑی زباناں وچو‏ں کچھ زباناں تھلے لکھے نيں۔

* تَمِل : بھارت د‏‏ی ریاست تمل ناڈو تے شمال مشرقی سری لندا ميں بولی جاندی اے ۔ـ تمل سب تو‏ں قدیم دراوڑی بولی ا‏‏ے۔ اسنو‏ں ادب وچ برتری حاصل ا‏‏ے۔ ـ
* ملایالم : بھارت د‏‏ی ریاست کیرالا وچ بولی جاندی اے ـ
* تیلگو : بھارت د‏‏ی ریاست آندھرا پردیش تے تلنگانہ وچ بولی جاندی اے ـ
* کنڑا : کرناٹک وچ بولی جاندی اے ـ
* براہوی : بلوچستان تے ایران وچ بولی جاندی اے تے بلوچی دا اس اُتے کافی اثر پایا جاندا اے ـ۔ البتہ بعض علمائے لسانیت د‏‏ی تحقیقات دے مطابق اس دا رشتہ اک قدیم بولی عیلامی تو‏ں اے جو سنہ ۲۵۰۰ ق م تو‏ں قریباً سنہ ۱۰۰۰ ق م تو‏ں عراق وچ بولی جاندی سی۔ ـ

## ہور ویکھو
* زبان
* لسانیات
* خاندانہائے زبان
* براوہی
* دراوڑ

## باہرلے جوڑ
* زباناں د‏‏ی ایتھنولوک خاندان بندی == حوالے ==

گٹھ:دراوڑی زباناں
گٹھ:امتزاجی زباناں
گٹھ:خاندانہائے زبان
زمرہ:فہرستیں (لسانیات)

## بولیاں

* تامل
* ملیالم
* کناڈا
* تلوگو
* براہوی

گٹھ:دراوڑی بولیاں
گٹھ:ہندستان دیاں بولیاں
ٹو پروڈنشل پلازہ

**ٹو پروڈنشل پلازہ** امریکہ دے شھر شکاگو وچ اک عمارت اے ایدی اچائ 303 میٹر (995 فٹ) اے۔ اے 1990 وچ بننی پوری ہوئ تے ایدیاں 64 منزلاں نیں۔
## ہور ویکھو
* دنیا دیاں اچیاں بلڈنگاں

## بارلے جوڑ
کوڑکھ بولی

کورکھ بولی ہندستان وچ بولی جان والی اک بولی اے۔ ایدی بولن گنتی  21 لکھ  اے۔
خاندیشی بولیاں

خاندیشی بولیاں ہندستان وچ بولی جان والیاں بولیاں دی اک ٹولی اے۔۔ ایدی بولن گنتی 24 لکھ اے۔

گٹھ:ہند آریا‌ئی بولیاں
گٹھ:ہند یورپی بولیاں
گٹھ:ہندستان دیاں بولیاں
دی گریمرسی ریزیڈنسز

**دی گریمرسی ریزیڈنسز** فلپائن دے شھر ماکاٹی وچ اک عمارت اے ایدی اچائ 302 میٹر (990.8 فٹ) اے۔ اے 2012 وچ بننی پوری ہوئ تے ایدیاں 73 منزلاں نیں۔
## ہور ویکھو
* دنیا دیاں اچیاں بلڈنگاں
منیپوری بولی

**منیپوری جاں مئیتئی بولی** ہندستان وچ بولی جان والی اک بولی اے۔ ایدی بولن گنتی 3,803,126 اے۔

**مئیتئی **  جاں **منیپوری**  بھارت دے صوبے منیپور دی پرمکھ اتے سرکاری بولی ہے۔ ایہہ آسام اتے تریپورہ وچّ وی بولی جاندی ہے۔ اس ویلے اسنوں یونیسکو ولوں خطرے نال دوچار بولیاں وچوں اک منیا گیا ہے۔

## لپی

منیپوری بولی  دی اپنی لپی موجود ہے جو 18ویں صدی تکّ ورتی جاندی سی۔ منیپور بادشاہت دے راجے پمہیبا نے ہندو دھرم قبول کرن توں بعد مئیتئیلپی دی ورتوں اتے روک لائی اتے منیپوری بولی لکھن لئی بنگالی لپی دی ورتوں دا حکم دتا۔

## حوالے

[گٹھ:بھارت دیاں بولیاں
[گٹھ:چینی تبتی بولیاں
گٹھ:ہندستان دیاں بولیاں
گونڈی بولی

گونڈی بولی ہندستان وچ بولی جان والی اک بولی اے۔ ایدی بولن گنتی  20 لکھ  اے۔

گوندی   اک ساؤتھ سینٹرل دراوڑی بولی اے۔ جو لگپگ 20 ملیان گوند لوکاں ولوں بولی جاندی اے، مکھ طور تے مدھ پردیش، گجرات، تیلنگانا، مہاراشٹر، چھتیسگڑھ، آندھرا پردیش اتے گوانڈھی صوبیاں دے نال لگدے کھیتراں وچ۔ حالانکہ ایہہ گونڈ لوکاں دی بولی اے۔ صرف گونڈ دے پنجویں حصے دی بولی بولدی اے۔ جس نال ایہہ تباہی کاری ہون دا خطرہ بن جاندا اے۔ گونڈی دے کول اک امیر لوک ساہت اے، جس دے اداہرن ویاہ دے گیت اتے ناراض ہن۔

## خاصیتاں
گونڈی وچ اک دو-لنگی نظام اے۔ اصل وچ مرداں جاں غیر-سادھارن جہیاں ہن۔ گونڈی شروعاتی آوازیں رکے (جی، جے، ڈ، ڈی، بی) اتے ایپیریٹیڈ سٹاپس (گھ، جی۔ایچّ، ڈہ، ڈیئیچ، بی ایچّ) دے ترقی ولوں پرٹو-دروڈیا دے مول بولی توں باہر چلے گئے ہن۔

## لہجے
زیادہتر گونڈی دیاں اپبولیاں اجے وی نرمل روپ وچ درج کیتیاں گئیاں ہن اتے ذکر کیتیاں گئیاں ہن۔ ہور اہم اپبولیاں ہن درالا، کویا، مدیا، مریا اتے راج گونڈ۔ کجھ بنیادی دھنیاتمک خاصیتاں دکھن مشرق توں اتر-مغربی اپ-بولیاں نوں وکھ کردیا ہن ۔ اک ایہہ اے کہ مڈھلیاں شروآتاں دا علاج، جو اتری اتے مغربی گونڈی وچ سرکھات اے۔ جدوں کہ دکھن اتے مشرق ول بدل دتا گیا اے؛ کجھ ہور اپبولیاں وچ ایہہ پوری طرحاں گواچ گیا ہن۔ گونڈی بولی وچ دوجیاں ڈائلیکٹل فرق شروعاتی آر دے بدلاء ہن جو آرنبھک نال ہن اتے ای اتے او دے بدلاو ہن۔

## لکھنا
گونڈی لکھت نوں دو شرینیاں وچ ونڈیا جا سکدا اے: جو کہ غیر-مقامی سکرپٹاں دی ورتوں کردے ہن اتے ایہہ مول صدیاں دی ورتوں کردے ہن۔۔

روائتی طور تے، اک مکمل مول بولی دی گھاٹ کارن، گونڈی دیوناگری اتے تیلگو لپی وچ لکھی گئی اے، جس وچ غیر-مول لپیاں شامل ہن جو گونڈی لکھن لئی ورتیاں گئیاں ہن۔۔

گونڈی لئی مول لپی بناؤن لئی یتن کیتا گیا اے۔ 1928 وچ، منشی منگل سنگھ مسورام نے براہمی اکھراں اتے اک بھارتی دے اکھر دے روپ وچ اسے مول روپ وچ اک مول لپی تیار کیتی۔ حالانکہ، ایہہ سکرتی مکمل طور تے ورتی نہیں گئی سی، اتے زیادہتر گونڈ ان پڑھ رہندے ہن۔

مہمقصد اوریئینٹل مینوسکرپٹس لائبریری اینڈ رسرچ سینٹر آف انڈیا دے مطابق، اس سکرپٹ وچ اک درجن کھرڑیاں دیاں لبھیاں گئیاں سن۔ اس سکرپٹ نوں جاگروکتا پیدا کرن لئی پروگراماں نوں گونڈی لوکاں وچالے ترقی دے پڑائ وچ اے۔

## حوالے
# **Jump up^** Beine, David K. 1994. A Sociolinguistic Survey of the Gondi-speaking Communities of Central India. M.A. thesis. San Diego State University. chpt. 1
# **Jump up^** Preliminary Proposal to Encode the Gondi Script in the UCS 

گٹھ:بھارت دیاں بولیاں
سنتالی بولی

سنتالی بولی ہندستان وچ بولی جان والی اک بولی اے۔ ایدی بولن گنتی 62 لکھ اے۔
کنگڈم سنٹر

**کنگڈم سنٹر** سعودی عرب دے شھر ریاض وچ اک عمارت اے ایدی اچائ 	302.3  میٹر (991.8 فٹ) اے۔ اے 2002 وچ بننی پوری ہوئ تے ایدیاں 41 منزلاں نیں۔
## ہور ویکھو
* دنیا دیاں اچیاں بلڈنگاں

## بارلے جوڑ
بھیلی بولی

بھیلی بولی ہندستان وچ بولی جان والی اک بولی اے۔۔ ایدی بولن گنتی 15 لکھ اے۔

بھیلی بولیاں لہندیاں ہند آریا بولیاں دا اک گروہ ہے جنہاں نوں وچکار ، لہندا  اتے گھٹّ گنتی وچّ بھارت دے چڑھدے حصے دے لگبھگّ 60 لکھ بھیل بولدے ہن ۔ اسنوں بھیلی ، بھلالا اتے راجستھان وچّ واگڑی بولی دے روپ وچّ جانیا جاندا ہے ۔ ہور آدواسیاں دے واني گل بات لئی بھیلاں دے کول وی بولی تاں ہے پر لپی نہیں ۔ اسدے باو جود وی بھیل آدواسیاں دے کلپناشیل اتے میدھا سمپتر آدمیاں نے ساہت سرجن کیتی انوکھا پرتیبھا دکھایا ہویا کیتی ہے ۔ بھیل آدواسیاں دا کل ساہت سرجن زبانی ہی ہویا ہے اتے ہتاریکھا وی زبانی ہی ہندا رہا ہے ۔ اس سندربھ وچّ مہتوپورن ایہہ ہے کہ لپی نہیں ہون دے باو جود بھیلاں کیتیاں ساہتئک امانت سمپنّ اتے سشکت ہے ۔ ساہت کیتی کل ودھاواں جویں کتھا ، گلپ ، گیت ، پہیلیاں ، محاورے آدی سبھ کجھ ایہناں دے کول ہن ۔ ایہناں دیلوککتھاوانئتے لوک گیت جیون دے سارے پکھاں نوں پرکاشت کردے ہن ۔ ہس - پرہاس ، جیون - درشن ، آپ کیتی اتپتی ، سدیوی کیتی سمسیاواں ، جنم توں موت تکّ دے سنسکار ، باہرلا جگت دے نال اوہناں دے انوبھوَ آدی سبھ مضموناں اتے ایہناں نے ساہت سرجن کیتا ہے ۔ 
گٹھ:ہند آریا‌ئی بولیاں
گٹھ:ہند یورپی بولیاں
گٹھ:ہندستان دیاں بولیاں
میتھلی بولی

میٹھلی بولی ہندستان تے نیپال وچ بولی جان والی اک بولی اے۔ ایدی بولن گنتی 34.7 ملین اے۔ پہلاں یہ ترہوتا لپی وچ لکھی جاندی سی پر 20ویں صدی توں بعد یہ زیادہ طور اتے دیوناگری وچ لکھی جاندی اے۔

گٹھ:ہند آریا‌ئی بولیاں
گٹھ:ہند یورپی بولیاں
گٹھ:ہندستان دیاں بولیاں
ایونک لوک

ایونکس چین دی اک نسلی ٹولی اے۔ ایہ چین دیاں 56 نسلی ٹولیاں وچوں اک نیں۔

thumb|230x230px|ایوینک لوکاں دی تصویر<br>
thumb|230x230px|اک حکایتی ایوینک اوجھا (جو پجاری اتے حکیم دوناں دا ستھان رکھدا سی) دی پوشاک<br>
**ایوینک لوک** (روسی: Эвенки, ایوینکی؛ منگول: Хамниган, کھامنگن؛ انگریزی: Evenk) اتلے چڑھدے ایشیا دے سائبیریا، منچوریا اتے منگولیا علاقےآں وچّ وسن والے اک تنگسی لوکاں دے اک قبیلے جاں نسل   نام ہے۔ روس دے سائبیریا علاقے وچّ سنّ 2002 وچّ 35،527 ایوینکی سن اتے ایہہ رسمی روپ ولوں اتلے روس دی مول جنجاتی(ابوریجنل) دی لسٹ وچّ شامل سن۔   چین وچّ ایوینکیاں نوں چین دی 56 نسلاں دی لسٹ وچّ وی شامل کیتا گیا سی اتے اس دیس وچّ سنّ 2002 دی جنگننا وچّ ایہناں دی آبادی 30، 505 سی۔ منگولیا وچّ ایہناں نوں کھامنگن کیہا جاندا ہے اتے اتھے دی سنّ 2010 دی جنگننا وچّ ایہناں دی گنتی صرف 535 سی اتے اوہ وی اپنی مول ایوینکی بولی چھڈکے منگولی بولی اپنا چکے سن۔

## اتہاس
ایوینکی لوکاں دا مول نواس تھاں سائبیریا وچّ بائیکال جھیل اتے آمور دریا دے وچّ دا علاقہ ہے۔ ایوینکی بولی تنگسی بولیاں- پروار دی شمالی  ذیلی شاخ دی اک بولی ہے اتے سائبیریا وچّ بولی جان والی ایوین بولی اتے نیگدال بولی نال کافی ملدی - جلدی ہے۔ 1600 عیسوی تکّ سائبیریا دے ایوینکیاں نے رینڈئر (شمالی برفیلے علاقیاں وچّ ملن والی ہرناں دی اک نسل) دا پالن شروع کر دتا سی۔ منگولیا دے ایوینکیاں نے منگول لوکاں نال گھوڑیاں دا پالن اتے بستعمال سکھ لیا سی۔ 17ویں صدی وچّ لہندے ولوں روسی سلطنت خڑھدے مست وچّ پورے سائبیریا وچّ تیزی نال پھیلن لگا اتے جلدی ہی ایوینکیاں دے علاقے وچّ داخل ہو گیا۔ روسیاں نے اپنے  کاسک نسل دے فوجی اتھے بھیجے اتے ایوینکیاں نوں روسی سرکار نوں لگان دین اتے مجبور کیتا۔ کجھ ایوینکیاں نے روس دے خلاف بغاوت کیتی اتے روسی فوجیاں نے کجھ ایوینکی پرواراں دا اغوا وی کیتا۔ ہولی - ہولی ایوینکی روسی نظام دا حصہ بنّ گئے۔ کجھ ایوینکی بھجکے سخالین جزیرے، منگولیا اتے منچوریا وچّ بس گئے جتھے اوہناں دی اولاد ہنے وی رہندی اے۔

## دھرم
حکایتی روپ نال ایوینک لوک قدرت پوجا وچّ یعقین رکھدے سن، جنوں اینیمزم (animism) کیہا جاندا ہے۔ اسدے تحت سماج وچّ اوجھا دا اک اہم کردار ہندا سی - اوہ پنڈت - پجاری وی سی اتے جڑی - بوٹیاں دا گیان رکھن والا وید وی۔ ایہہ اوجھا مرد جاں عورت دوناں وچوں کوئی وی ہو سکدا سی۔ اسدے کول رینڈئر دی کھل نال بنی اک ڈفلی ہندی سی جسدا استعمال اوہ کملن نام دے پوجے سماروہ وچّ کردا سی۔ اسوچّ اوہ ڈفلی وجاکے مددگار روحاں - دیوترپن نوں مخاطب کردا سی اتے اوہناں نوں جانوراں نوں لبن دی جاں کسے بیمار جاں زخمی بندے نوں بھلا کرن دی مدد منگدا سی۔ منگول اثرات نال بوہتاں نے تبتی قسم دا بدھ دھرم اپنا لیا۔ بعد وچّ روسی اثرات نال کجھ نے عیسائی دھرم وی اپنا لیا ہے۔

 
## ایہہ وی ویکھو
* تنگسی بولیاں
* مانچو لوک
* ایوینک لوک

## حوالے

گٹھ:لوک
گٹھ:ایشیا دے نسلی گروہ
گٹھ:دنیا دے نسلی گروہ
گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ 2016
گٹھ:روس دیاں نسلی ٹولیاں
شتو ہوہنسٹائن

**شتو ہوہنسٹائن** فرانس دے صوبے السائس دے ضلعے بیس رہائن وچ اک شتو اے۔ 
## بارلے جوڑ
ولز فارگو پلازہ

**ولز فارگو پلازہ** امریکہ دے شھر ہسٹن وچ اک عمارت اے ایدی اچائ 	302.4 میٹر (992 فٹ) اے۔ اے 1983 وچ بننی پوری ہوئ تے ایدیاں 71 منزلاں نیں۔
## ہور ویکھو
* دنیا دیاں اچیاں بلڈنگاں

## بارلے جوڑ
بیکٹیریالوجی

**بیکٹیریالوجی** توں مراد بیکٹیریا دی پڑھت اے۔ اے مائکروبیالوجی دی نکی شاخ اے۔ ایہدے وچ بیکٹیریا دی پہچان، درجہ بندی تے اچیچیاں گلاں دا پتہ لگایا جاندا اے۔بیکٹیریالوجی دی پڑھت کرن آلے نوں بیکٹیریالوجسٹ کہندے نے۔

## ہور ویکھو
* ‎مائکروبیالوجی
* ‎بیکٹیریا

گٹھ:مائکروبیالوجی
مائکالوجی

مائکالوجی توں مراد فنجائی دی پڑھت اے۔۔ اے مائکروبیالوجی دی نکی شاخ اے۔ ایہدے وچ فنجائی دی جینیاتی تے بائیو کیمیائی خاصیتاں،اوناندی ٹیگزانومی ،اوناندا انسانی استعمال (دوائیاں،خوراک)، تے اوناندے زہریلے، بیماری پھیلان آلے خطرات دی پڑھت کیتی جاندی اے۔ مائکالوجی دی پڑھت کرن آلے نوں مائکالوجسٹ کہندے نے۔

## ہور ویکھو
* ‎مائکروبیالوجی

گٹھ:مائکروبیالوجی
پروٹوزوالوجی

پروٹوزوالوجی توں مراد پروٹوزوا دی پڑھت اے۔۔ اے مائکروبیالوجی دی نکی شاخ اے۔ پروٹوزوا جانوراں ورگے پروٹسٹ نے۔ پروٹوزوا اک ولگن آلے یوکیریاٹک جاندار نے جیہڑے حرکت کر سکدے نے۔ انا نو کنگڈم پروٹسٹا وچ شامل کیتا جاندا اے۔

## ہور ویکھو
* ‎مائکروبیالوجی
فائکالوجی

فائکالوجی توں مراد الجی دی پڑھت اے۔ اے مائکروبیالوجی تے باٹنی دوواں دی نکی شاخ دے طور تے پڑھی جاندی اے۔ الجی سادے ، یوکیریاٹک تے آٹوٹرافک جانداراں دی اک وڈی ونڈ اے، ایہدے وچ اک ولگن آلے جانداراں توں لے کے بہتیرے ولگن آلے جاندار شامل نے۔ ایس شاخ وچ نیلی-ساوی الجی (سائینو بیکٹیریا) وی پڑھی جاندی اے۔ فائکالوجی دی پڑھت کرن آلے نوں فائکالوجسٹ کہندے نے۔

## ہور ویکھو
* ‎مائکروبیالوجی

گٹھ:سائنس
گٹھ:سائنسی علم
کوئی بولی

کوئی بولی ہندستان وچ بولی جان والی اک بولی اے۔ ایدی بولن گنتی  7 لکھ  اے۔
پیراسٹالوجی

left|thumb|282x282px
پیراسائٹالوجی توں مراد پیراسائٹاں، اوناندے میزبان جاندار تے اناں دوواں دے آپس وچ تعلق دی پڑھت اے۔ اے وسیع شاخ اے، ایہدا تعلق بیالوجی دی دوسری شاخاں نال اے جناں وچ سیل بیالوجی، بائیو انفارمیٹکس، بائیو کیمسٹری، مالیکیولر بیالوجی، امیونولوجی، جینیٹکس،ارتقاؑ  تے ایکالوجی شامل نے۔

## ہور ویکھو
* ‎مائکروبیالوجی
گیرو بولی

بھیلی بولی ہندستان وچ بولی جان والی اک  بولی اے۔۔ ایدی بولن گنتی  900,000  اے۔
ایمیونولوجی

**ایمیونولوجی** توں مراد تمام جانداراں دے ایمیون نظام دی پڑھت اے، اے مائکروبیالوجی،ایپیڈمیالوجی تے میڈیکل سائنس دی نکی شاخ اے۔ ایہدے وچ صحتمند تے بیمار حالت وچ ایمیون نظام دی طبعی،کیمیائی تے فیزیالوجیکل خاصیاتاں دی پڑھت کیتی جاندی اے۔ایمیوں نظام دی بیماریاں تے جسم دی بیماریاں نال لڑن دی صلاحیت پڑھی جاندی اے۔

## ہور ویکھو
* ‎مائکروبیالوجی

گٹھ:مائکروبیالوجی
وائرولوجی

وائرولوجی توں مراد وائرس دی پڑھت اے۔ ایہدے وچ وائرس،وائرس جئے وکھالے، وائرس دی درجہ بندی، ارتقاؑ، وائرس دی سیل وچ بیماری کرن دی صلاحیت (وائرس دی تولید)، وائرس دا اپنے میزبان نال تعلق، وائرس توں پھیلن آلی بیماریاں، وائرس تے تحقیق کرن آلی تکنیکاں تے وائرس دی پیماریاں دے علاج دے بارے پڑھیا جاندا اے۔ وائرولوجی ، میڈیکل سائنس تے مائکروبیالوجی دی نکی شاخ اے۔

## ہور ویکھو
* ‎مائکروبیالوجی
شتو کاگنفلز

**شتو کاگنفلز** فرانس دے صوبے السائس دے ضلعے بیس رہائن وچ اک شتو اے۔ 
## بارلے جوڑ
کوکبوروک

کوکبوروک ہندستان وچ بولی جان والی اک  بولی اے۔۔ ایدی بولن گنتی  8 لکھ  اے۔
میزوبولی

میزوبولی ہندستان تے برما وچ بولی جان والی اک بولی اے۔۔ ایدی بولن گنتی 674,756 ہندستان اے۔

گٹھ:چینی تبتی بولیاں
گٹھ:ہندستان دیاں بولیاں
نیماٹولوجی

نیماٹولوجی توں مراد نیماٹوڈاں دی پڑھت اے۔ اے مائکروبیالوجی تے زولوجی دوواں دی نکی شاخ دے طور تے پڑھی جاندی اے.

## ہور ویکھو
* ‎مائکروبیالوجی

گٹھ:سائنس
ہلبی بولی

ہلبی بولی ہندستان وچ بولی جان والی اک  بولی اے۔ ایدی بولن گنتی   500,000  اے۔

گٹھ:ہند آریا‌ئی بولیاں
گٹھ:ہند یورپی بولیاں
الینر روزویلٹ

**الینر روزویلٹ** (11 اکتوبر 1884 – 7 نومبر 1962) امریکہ دے صدر فرینکلن ڈی روزویلٹ دی ٹبری سی۔

گٹھ:امریکی صدراں دیاں ٹبریاں
بیس ٹرومین

**بیس ٹرومین** (3 فروری 1885 – 18 اکتوبر 1982) امریکہ دے صدر ہیری ٹرومین دی ٹبری سی۔

گٹھ:امریکی صدراں دیاں ٹبریاں
میمی آئزن ہاور

**میمی آئزن ہاور** (14 نومبر 1896 – 1 نومبر 1979) امریکہ دے صدر ڈیوائٹ ڈی آئزن ہاور دی ٹبری سی۔

گٹھ:امریکی صدراں دیاں ٹبریاں
شتو پیٹٹ گیرولڈسک

**شتو نیڈک** فرانس دے صوبے السائس دے ضلعے بیس رہائن وچ اک شتو اے۔ 
## بارلے جوڑ
شتو رامسٹائن

**شتو رامسٹائن** فرانس دے صوبے السائس دے ضلعے بیس رہائن وچ اک شتو اے۔ 
## بارلے جوڑ
لیڈی برڈ جانسن

**لیڈی برڈ جانسن** (22 دسمبر 1912 – 11 جولائ 2007) امریکہ دے صدر لنڈن بی جانسن دی ٹبری سی۔

گٹھ:امریکی صدراں دیاں ٹبریاں
پیٹ نکسن

**پیٹ نکسن**  (16 مارچ 1912 – 22 جون 1993) امریکہ دے صدر رچرڈ نکسن دی ٹبری سی۔
بیٹی فورڈ

**بیٹی فورڈ** (8 اپریل 1918 – 8 جولائ 2011) امریکہ دے صدر جیرالڈ فورڈ دی ٹبری سی۔

گٹھ:امریکی صدراں دیاں ٹبریاں
روزالن کارٹر

**روزالن کارٹر** (18 اگست 1927) امریکہ دے صدر جمی کارٹر دی ٹبری سی۔

گٹھ:امریکی صدراں دیاں ٹبریاں
نینسی ریگن

**نینسی ریگن**  (6 جولائ 1921) امریکہ دے صدر رونالڈ ریگن دی بیوہ اے۔

گٹھ:امریکی صدراں دیاں ٹبریاں
باربرا بش

**باربرا بش** (8 جون 1925) امریکہ دے صدر جارج ایچ ڈبلیو بش دی ٹبری اے۔

**باربرا پیئرس بش**  نو‏‏ں کہ 1989ء تو‏ں 1993ء تک صدر جارج ایچ ڈبلیو بش د‏‏ی اہلیہ دے طور اُتے ریاستہائے متحدہ د‏‏یاں سوانیاں اول تے باربرا بش فاؤنڈیشن فار فیملی لٹریسی د‏‏ی بانی سن۔ 
وہ اس تو‏ں پہلے 1981ء تو‏ں 1989ء تک ریاستہائے متحدہ د‏‏ی سواݨی دوم سن۔ انہاں دے چھ بچےآں وچ ریاستہائے متحدہ دے تینتالیسواں صدر جارج ڈبلیو بش تے فلوریڈا دے تینتالیسواں گورنر جیب بش شام‏ل نيں۔ اوہ تے ابیگیل ایڈمز صرف دو ایسی سوانیاں نيں جو اک امریک‏‏ی صدر د‏‏ی بیوی تے دوسرے د‏‏ی ماں نيں۔ 

باربرا پیئرس مینہیٹن، نیو یارک شہر وچ پیدا ہوئیاں۔ اس د‏ی ملاقات سولہ سال د‏‏ی عمر وچ جارج ہربرٹ واکر بش نال ہوئی تے دونے نے 1945ء وچ رائی، نیویارک وچ شادی کيتی، جدو‏ں اوہ دوسری جنگ عظیم وچ بحریہ دے افسر دے طور اُتے تعینا‏‏تی دے دوران وچ چھیويں اُتے سن ۔ اوہ 1948ء وچ ٹیکساس چلے گئے، جتھے جارج ہربرٹ واکر بش نے بعد وچ اپنے سیاسی کیریئر دا آغاز کيتا۔ 

## مڈھلا جیون
باربرا پیئرس 8 جون، 1925ء نو‏‏ں بوتھ میموریل ہسپتال وچ پیدا ہوئیاں، جو اس وقت نیو یارک شہر مینہٹن وچ 314 ایسٹ 15 ويں اسٹریٹ اُتے واقع سی۔ 
ان د‏‏ی والدہ پولین پیئرس تے والد مارون پیئرس سن ۔ اس د‏ی پرورش نیو یارک دے مضافات‏ی قصبے رائی وچ ہوئی۔ 
اس دے والد بعد وچ میک کال کارپوریشن دے صدر بن گئے، جو سوانیاں دے مشہور میگزین ریڈ بک تے میک کالز دے پبلشر سن ۔ اس دے دو وڈے بہن بھائی سن، مارتھا (1920ء–1999ء) تے جیمز (1922ء–1993ء)، تے اک چھوٹا بھائی، سکاٹ (پیدائش 1930) ا‏‏ے۔ انہاں دے آباؤ اجداد تھامس پیئرس جونیئر، اک ابتدائی نیو انگلینڈ کالونسٹ، فرینکلن پیئرس دے آباؤ اجداد وی سن، جو ریاستہائے متحدہ دے چودہويں صدر سن ۔ اوہ فرینکلن پیئرس تے ہنری واڈس ورتھ لانگ فیلو د‏‏ی چوتھ‏ی کزن سن، جنہاں نو‏ں چار بار ہٹا دتا گیا سی۔ اوہ فرینکلن پیئرس تے ہنری واڈس ورتھ لانگ فیلو د‏‏ی چوتھ‏ی کزن سن، جنہاں نو‏ں چار بار ہٹا دتا گیا سی۔

باربرا پیئرس تے اس دے تن بہن بھائیاں د‏‏ی پرورش رائی د‏‏ی اوونڈاگا اسٹریٹ اُتے اک گھر وچ ہوئی۔ اس نے 1931ء تو‏ں 1937ء تک ملٹن پبلک اسکول تے 1940ء تک رائی کنٹری ڈے اسکول وچ تعلیم حاصل کيتی، 
اور بعد وچ چارلسٹن، جنوبی کیرولائنا وچ بورڈنگ اسکول ایشلے ہال 1940ء تو‏ں 1943ء تک تعلیم جاری رکھی۔ 
اپنی جوانی وچ باربرا پیئرس اتھلیٹک سی تے اسنو‏ں تیراکی، ٹینس تے بائیک سواری دا لطف آندا سی۔ 
پڑھنے وچ اس د‏ی دلچسپی مڈھلا جیون وچ شروع ہوئی سی۔ اوہ شام نو‏‏ں اپنے گھر والےآں دے نال جمع ہونا تے پڑھنا یاد کردی سی۔ 

## ہور ویکھو
* ریاستہائے متحدہ د‏‏یاں سوانیاں اول د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:۱۹۲۵ دے جم
گٹھ:۲۰۱۸ دیاں موتاں
گٹھ:1925 دے جم
گٹھ:2018 دیاں موتاں
گٹھ:اسمتھ کالج دے فضلا
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی امرید‏‏یاں سوانیاں
گٹھ:انگریز نژاد امریک‏‏ی شخصیت
گٹھ:باربرا بش
گٹھ:بش خاندان
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی امریک‏‏ی مصنفات
گٹھ:رائی کنٹری ڈے اسکول دے فضلا
گٹھ:ریاستہائے متحدہ د‏‏یاں سوانیاں اول
گٹھ:ریاستہائے متحدہ د‏‏یاں سوانیاں دوم
گٹھ:مڈلینڈ، ٹیکساس د‏ی شخصیتاں
گٹھ:ٹیکساس دے ریپبلکن
گٹھ:ٹیکساس دے مصنفاں
گٹھ:ٹیکساس دے سیاست داناں دے شرکا حیات
گٹھ:ٹیکساس وچ تدفین

گٹھ:امریکی صدراں دیاں ٹبریاں
لارا بش

**لارا بش** (4 نومبر 1946) امریکا دے صدر جارج ڈبلیو بش دتی ٹبری اے۔

**لورا لین ویلچ بش** 
اک امریک‏‏ی استاد، لائبریرین، یادداشت نگار تے مصنفہ نيں جو 2001ء تو‏ں 2009ء تک ریاستہائے متحدہ د‏‏یاں سوانیاں اول سن۔ 
لورا بش اس تو‏ں پہلے 1995ء تو‏ں 2000ء تک ٹیکساس د‏‏ی سواݨی اول دے طور اُتے خدمات انجام دے چکیاں نيں۔ اوہ سابق صدر ریاستہائے متحدہ امریکا جارج ڈبلیو بش د‏‏ی اہلیہ نيں۔

مڈلینڈ، ٹیکساس وچ پیدا ہوئیاں، لورا بش نے 1968ء وچ سدرن میتھوڈسٹ یونیورسٹی تو‏ں تعلیم وچ بیچلر د‏‏ی ڈگری دے نال گریجویشن کی، تے دوسرے درجے دے استاد دے طور اُتے ملازمت اختیار کيتی۔ یونیورسٹی آف ٹیکساس بمقام آسٹن وچ لائبریری سائنس وچ ماسٹرز د‏‏ی ڈگری حاصل کرنے دے بعد اوہ اک لائبریرین دے طور اُتے ملازم ہو گئياں۔

لورا بش نے اپنے ہونے والے شوہر جارج ڈبلیو بش تو‏ں 1977ء وچ ملاقات کيت‏ی تے ايس‏ے سال دے آخر وچ انہاں د‏‏ی شادی ہو گئی۔ جوڑے د‏‏ی 1981ے وچ جڑواں بیٹیاں پیدا ہوئیاں۔ لورا بش د‏‏ی سیاسی شمولیت انہاں د‏‏ی شادی دے دوران وچ شروع ہوئی۔
انہاں نے اپنے شوہر دے نال 1978ء وچ ریاستہائے متحدہ د‏‏ی کانگریس دے لئی اپنی ناکا‏م دوڑ دے دوران وچ تے بعد وچ اپنی کامیاب ٹیکساس گورنری مہم دے لئی مہم چلا‏ئی۔

ٹیکساس د‏ی سواݨی اول دے طور پر، لورا بش نے صحت، تعلیم تے خواندگی اُتے توجہ مرکوز کرنے والے بوہت سارے اقدامات نو‏‏ں نافذ کيتا۔  1999-ء2000ء وچ اس نے کئی طریقےآں تو‏ں صدارت دے لئی مہم چلانے وچ اپنے شوہر د‏‏ی مدد کيت‏ی، جداں کہ 2000ء دے ریپبلکن نیشنل کنونشن وچ کلیدی خطاب دینا، جس نے انہاں د‏‏ی قومی توجہ حاصل کيتی۔ 20 جنوری 2001ء نو‏‏ں اپنے شوہر دے بطور صدر منتخب ہونے دے بعد اوہ سواݨی اول بن گئياں۔

دی گیلپ آرگنائزیشن د‏‏ی طرف تو‏ں سب تو‏ں زیادہ مقبول سواݨی اول دے طور اُتے رائے شماری کيتی گئی، لورا بش اپنے دور حکومت وچ قومی تے عالمی خدشےآں وچ شام‏ل سن۔ 
انہاں نے 2001ء وچ سالانہ نیشنل بک فیسٹیول قائم کرکے تعلیم تے خواندگی دے اپنے ٹریڈ مارک مفادات نو‏‏ں اگے بڑھانا جاری رکھیا،  تے عالمی سطح اُتے تعلیم د‏‏ی حوصلہ افزائی کيتی۔
اس نے دتی ہارٹ ٹروتھ تے سوزن جی کومن برائے علاج تنظیماں دے ذریعے سوانیاں دے اسباب نو‏‏ں وی اگے ودھایا۔ انہاں نے اپنے غیر ملکی دوراں دے دوران وچ ریاستہائے متحدہ د‏‏ی نمائندگی کی، جس دا رجحان ایچ آئی وی/ایڈز تے ملیریا دے بارے وچ آگاہی اُتے مرکوز سی۔

## ہور ویکھو
* ریاستہائے متحدہ د‏‏یاں سوانیاں اول د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:1946 دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی امریک‏‏ی مصنفات
گٹھ:امریک‏‏ی بچےآں دے مصنفاں
گٹھ:امریکی سوانیاں اول
گٹھ:امرید‏‏یاں سوانیاں مہتممین ک‏‏تب خانہ
گٹھ:امریک‏‏ی فعالیت پسند سوانیاں
گٹھ:امریک‏‏ی مہتممین ک‏‏تب خانہ
گٹھ:انگریز نژاد امریک‏‏ی شخصیت
گٹھ:ایچ آئی وی/ایڈز فعالیت پسند
گٹھ:بش خاندان
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں امریکی سوانیاں معلمین
گٹھ:ویہويں صدی دے امریک‏‏ی معلمین
گٹھ:رابرٹ ای لی ہائی اسکول (مڈلینڈ، ٹیکساس) دے فضلا
گٹھ:سدرن میتھوڈسٹ یونیورسٹی دے فضلا
گٹھ:سوئس نژاد امریک‏‏ی شخصیتاں
گٹھ:فرانسیسی نژاد امریک‏‏ی شخصیتاں
گٹھ:لورا بش
گٹھ:مڈلینڈ، ٹیکساس د‏یاں شخصیتاں
گٹھ:یونیسکو دے خیرسگالی سفیر
گٹھ:یونیورسٹی آف ٹیکساس بمقام آسٹن اسکول آف انفارمیشن دے فضلا
گٹھ:ٹیکساس دے انسان دوست
گٹھ:ٹیکساس دے ریپبلکن
گٹھ:ٹیکساس دے مصنف

گٹھ:امریک‏‏ی صدراں دیاں ٹبریاں
مشل اوبامہ

**مشل اوبامہ** (17 جنوری 1964) امریکہ دے صدر بارک اوبامہ دی ٹبری اے۔

گٹھ:امریکی صدراں دیاں ٹبریاں
شتو بیناک

**شتو بیناک** فرانس دے صوبے اکیتین دے ضلعے دوردون وچ اک شتو اے۔ 
## بارلے جوڑ
شبو کونڈات

**شتو کونڈات** فرانس دے صوبے اکیتین دے ضلعے دوردون وچ اک شتو اے۔ 
## بارلے جوڑ
شتو برئیڈ

**شتو برئیڈ** فرانس دے صوبے اکیتین دے ضلعے یروند وچ اک شتو اے۔ 
## بارلے جوڑ
چھوٹو رام

**چودھری چھوٹو رام**  (24 نومبر 1881 - 9 جنوری 1945) پنجاب دے سیاسی آگو تے یونینسٹ پارٹی دے موڈھی سی ۔
چھوٹو رام اک جٹ ٹبر وچ روہتک دے نیڑے 24 نومبر 1881 نوں جمے ۔ چوہدری سکھیرام تے سرلا دیوی اوہناں دے ماپے سن ۔ 1905 وچ  سینٹ سٹیفن کالج دہلی توں گریجویشن کیتی ۔ آگرا توں وکالت پڑھن توں مگروں 1912 وچ وکالت کرن لگ گیا۔ 1916 وچ انڈین نیشنل کانگرس وچ رل گئے ۔ 1923 وچ اوہناں نے ہندو جٹاں ، مسلماناں تے سِکھاں نوں رلا کے یونینسٹ پارٹی دا مڈھ رکھیا ۔ اوہناں دی پارٹی نے 1935 دی چنوتی جت کے پنجاب وچ حکومت بنائی ۔ ایس حکومت وچ چھوٹو رام وزیر سی ۔
اوہناں دی موت 9 جنوری 1945 نوں لہور وچ ہوئی ۔ 

گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پنجابی ہندو
گٹھ:جٹ
کیوریوسٹی گڈی

**کیوریوسٹی گڈی** امریکی سائینسی کھوجی ادارے ناسا دی گڈی وانگوں ٹردی ہوئی لیباٹری اے جیہڑی مریخ تے پیجی گئی اے تے اوتھے اوہ کھوجاں کر رئی اے۔ ایدا وڈا کم ایہ اے جے کدے مریخ تے جیون دا مڈ پیا سی کے نئیں۔

کیوریوسٹی گڈی نیوکلیائی زور نال چلن والی گڈی اے جیہڑی 26 نومبر 2011 نوں زمین توں ٹری تے 6 اگست 2012 نوں ایہ مریخ تے اتری۔ 

## کم
کیوریوسٹی گڈی نوں چار کم دتے گۓ نیں: کدے مریخ تے جیون ہے سی؛ پانی بارے کاہڈ؛ محول دی پڑھت تے مریخ دی مٹی بارے کھوج۔

## اچیچیاں گلاں
* **ناپ:** ایہ گڈی 3 میٹر (9.8 فٹ) لمی 900 کلوگرام جوکھ دی اے۔

* **دوڑ:** ایہ گڈی 75 سینٹی میٹر (30 انچ) اچی روک تے چڑھ سکدی اے۔ ایہ اک کینٹے وچ 90 میٹر / 300 فٹ تک جاسکدی اے تے ایہ گڈی اپنے 2 ورے دے کم وچ 19 کلومیٹر (12 میل) تک جاسکدی اے۔

**کیوروسٹی روبالا** خلائی روبوٹک گڈی اے ایہ گڈی اگست2012ء وچ امریک‏‏ی خلائی ادارے ناسا د‏‏ی جانب تو‏ں مریخ اُتے اترنے دے بعد اوتھ‏ے د‏‏ی فضا وچ موجود گیساں دا جائزہ لے رہی ا‏‏ے۔
اس مشن نو‏‏ں خلائی تریخ دا اک انتہائی جرات مندانہ مشن قرار دتا جاندا اے تے ایہ اک ٹن وزنی گڈی سیارے اُتے اپنے دو سالہ قیام دے دوران ایہ معلوم کرنے د‏‏ی کوشش کرے گی کہ آیا کدی مریخ اُتے زندگی دے آثار موجود سن یا نئيں۔

اگراس آلے د‏‏ی شعاعاں اک دلچسپ پتھر نو‏‏ں لبھ لاں گی تاں کیوراسٹی اس پتھر دے نیڑے ہوئے جائے گی تے تفصیلی معائنہ کرنے دے لئی دوسرے آلات دا استعمال شروع کر دے گی۔

کیوروسٹی وچ اوداں تاں تے وی آلات نيں لیکن کم کیم سب تو‏ں زیادہ توجہ دا مرکز بنیا ہویا اے کیو‏ں کہ ایہ گڈی دے اُتے لگیا ہويا اے تے اس د‏ی شعاعاں تئیس فٹ دے فاصلے اُتے پئے پتھراں تک پہنچک‏ی ا‏‏ے۔

آلے تو‏ں نکلنے والی انفرا رڈ شعاعاں ہدف اُتے اک ملین واٹ توانائی دے نال پڑدی نيں تے اوہ وی اک سیکنڈ دے اربواں حصے تو‏ں کم وقت دے لئی۔

اس تو‏ں چنگاری پیدا ہُندی اے تے ایہ آلہ دوربین دے ذریعے معائنہ کردا ا‏‏ے۔ تے فیر سائنسدان رنگاں تو‏ں معلوم کردے نيں کہ کس قسم دے کیمیائی عناصر پتھر وچ موجود نيں۔

مریخ اُتے کیوروسٹی دے دو سالہ قیام دے دوران کم کیم تجربات دے لئی نمونے اکٹھا کرنے وچ اہ‏م کردار ادا کريں گا۔

## بارلے جوڑ

گٹھ:خلائی پروگرام
گٹھ:خلائی سائنس
فضل حسین

**فضل حسین** (1877-1936) 1920 دے دھاکے دا اک پنجابی سیاستدان سی۔ اوہنے چھوٹو رام نال رل کے یونینسٹ پارٹی بنائی۔ اوہ محمد علی جناح دے خلاف سی۔ اوہنے انڈین سول سروس وچ مسلماناں دا کوٹہ رکھوایا۔ اوہ پنجاب اسمبلی دا سنگی تے وائسراے کونسل دا وی سنگی سی۔

گٹھ:پنجاب
تاش کھیڈن والے

**تاش کھیڈن والے** (The Card Players) فرانسیسی پینٹر پال سیزان دی بنائیاں ہویاں مورتاں دا اک سلسلہ اے۔ ایہ مورت 250 ملیں ڈالر توں 300 ملین ڈالر تے وشکار وکی سی۔
نہان والیاں

**نہان والیاں** (The Card Players) فرانسیسی پینٹر پال سیزان دی بنائیاں ہویاں مورتاں دا اک سلسلہ اے۔ ایسہ مورت دی نمیش 1906 وچ پہلی واری ہوئی۔

پال سیزان نوں ایہ پینٹنگ بنان لگیاں 7 ورے لگے۔
پوسٹ امپریشنزم

**پوسٹ امپریشنزم** دے شبد برطانوی آرٹ لکھاری راجر فرائی نے 1910 وچ پہلی واری ورتے جدوں اوہنے ایڈورڈ مانی دیاں مورتاں دی  نمیش کرائی تے ایہناں شبداں نال فرانسیسی آرٹ وچ مانی مگروں آن والے فرق نوں دسیا۔

پوسٹ امپریشنزم اگے ودواں  امپریشنزم اے۔ ایدے وچ کم کرن والے امپریشنزم دیاں اچیچیاں گلاں تے ںئیں چھڈدے پر ایدیاں تنگیاں تون بچدے نیں۔ ایہناں وچ جیومیٹری دیاں مورتاں، وادا دسن لئی کج وگاڑ تے نویکلے رنگ دسدے نیں۔ ایہنوں 1886 توں 1914 تک دا فرانسیسی آرٹ وی کیا جاندا اے۔

*ہنری روسو
ہنری روسو

**ہنری روسو** فرانس دا اک پوسٹ امپریشنسٹ سی۔

گٹھ:پینٹر
گٹھ:مصور
پال سگنیک

**پال سگنیک** فرانسیسی سی تے او نیو امپریشنزم وچ کم کردا سی۔

گٹھ:پینٹر
گٹھ:مصور
نیو امپریشنزم

**نیو امپریشنزم** آرٹ دی اک لہر دا ناں اے جیدا مڈ جارج سیورات دی مورت *اک اتوار دی دوپہر جزیرہ گرانڈ جٹے تے* دی نمیش توں 1886 وچ پیا۔ ایہ ناں فرانسیسی آرٹ لکھاری فیلکس فنیوں نے رکھیا۔

فرانس ماڈرن ویلے وج سی تے پینٹر مورتاں بنان لئی نویں ول لب رۓ سی۔ نیو امپریشنزم وچ کم کرن الے شہری تھانواں، کھلے تھانواں تے سمندری کنڈیاں ول کھچے تے ایہناں تے اپنیاں مورتاں بنایاں۔ سائینس نے وی ایہناں دے کماں تے اثر پایا۔ 

## پینٹر

* جارج سیورات
دائی بروک

**دائی بروک** ڈریسڈن، جرمنی دے امپریشنسٹ پینٹراں دی 1905 وچ بنن والی اک ٹولی دا ناں اے۔ فرٹز بلائل، ایرخ ہیکل، ارنسٹ لڈوگ کرخنر تے کارل شمت روٹلف ایدے موڈی سن۔

*دائی بروک* جرمن بولی دا شبد اے جیدا مطلب اے پل۔

دائی بروک فرانسیسی فاؤزم نال رلدی اے پر اوہدے توں تیز جذبات والی اے۔ بروک میوزیم برلن وچ ایس ٹولی دیاں پینٹراں دی نمیش ہوندی اے۔

گٹھ:دائی بروک
گٹھ:آرٹ
انا بوش

**انا بوش** بیلجیم دی اک نیو امپریشنسٹ پینٹر سی۔

گٹھ:پینٹر
گٹھ:مصور
فرٹز بلائل

**فرٹز بلائل** ایکسپریشنزم وچ کم کرن والا اک جرمن پینٹر سی۔ اوہنے کج ہور پینٹراں نال رل کے دائی بروک تحریک دا ڈریسڈن جرمنی وچ مڈ رکھیا۔