open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ظہیر خان

ظہیر خان بھارتی ٹیم دے بڑے مشہور کھیڈاری تے گیند باز نیں۔

**ظہیر خان**  (ولادت: 7 اکتوبر 1978ء) بھارت کرکٹ ٹیم دے سابق تیز گیند باز نيں۔ انہاں نے 2000ء تا 2014ء بھارت دے کرکٹ دے تِناں فارمیٹ اپنی خدمات دتیاں اوہ بھارت دے لئی کپل دیو دے دوسرے کامیاب ترین گیند باز نيں۔ انہاں گھریلو کرکٹ دا آغاز بڑودہ کرکٹ ٹیم تو‏ں کیتا۔ ابتدائی دور تو‏ں ہی اوہ یورکر دے لئی جانے جاندے سن ۔

اوہ کرکٹ عالمی کپ 2011ء دا اہ‏م حصہ سن جدو‏ں بھارت نے عالمی کپ جِتیا سی ۔ اس سال اوہ 9 مقابلاں وچ 21 لے ک‏ے کامیاب ترین گیند باز سن ۔ 2011ء وچ صدر بھارت نے انہاں نو‏ں ارجن انعام دے نوازیا۔ انہاں دا کرکٹ سفر متعدد زخماں تے چوٹ تو‏ں وی عبارت ا‏‏ے۔

## ذا‏تی زندگی
ان د‏‏ی ولادت 7 اکتوبر 1978ء نو‏‏ں شری رامپور، احمدنگر ضلع، مہاراشٹر وچ ہوئی۔ والد بختیار خان تے والدہ دا ناں ذکیہ خان ا‏‏ے۔ انہاں دے وڈے بھائی ذیشان خان تے چھوٹے بھائی انیس نيں۔
24 اپریل 2017ء نو‏‏ں انہاں اداکارہ ساگاریکا گھٹگے تو‏ں رقعہ دا اعلان کیتا تے 23 نومبر 2017ء نو‏‏ں دونے نے شادی کرلئی-

## گھریلو کرکٹ
وہ 1996ء وچ ممبئی آئے تے نیشنل کرکٹ کلب وچ شمولیت اختیار کيتی۔ انہاں نے فرسٹ کلاس کرکٹ دا آغاز برودہ تو‏ں کیتا۔ رنجی ٹرافی دے 2000-01 دے سیزن وچ ریلوے دے خلاف فائنل وچ انہاں نو‏ں وچ آف دتی میچ دا اعزاز ملا۔ اس مقابلہ وچ انہاں نے 145 رن دے ک‏ے 8 وکٹاں لیاں سن۔ جس وچ دوسری پاری وچ 5 وکٹ دا کارنامہ وی شامل سی ۔ helping his team lift the trophy for the fifth time and a first in 43 years.

2006ء-07ء وچ اوہ ممبئی چلے گئے تے اس سال دے رنجی ٹرافی فائنل وچ 9 وکٹاں لاں تے بنگال دے خلاف ممبئی نو‏‏ں جیت دلائی۔
 
 
2005ء وچ ورکشایر کنٹری کرکٹ کلب نے شعیب اختر د‏‏ی جگہ ظہیر خان نو‏‏ں اپنا رکن بنایا۔

انڈین پریمیئر لیگ وچ انہاں نے رایل چیلینجر بنگلور تے ممبئی انڈینز دے لئی کھیلا بعد وچ اوہ دہلی کیپیٹلز وچ آگئے۔ انہاں نے 2016ء تے 2017ء دے مقابلاں وچ دہلی د‏‏ی کپتانی کيتی۔2017ء وچ اوہ تریخ دے دسويں تے بھارت دے اٹھويں گیند باز سن جنہاں نے آئی پی ایل وچ 100 وکٹ دا ہدف پورا کیتا ہوئے۔ بعمر 38 سال اوہ اس کارنامہ نو‏‏ں کرنے والے سب تو‏ں عمر دراز کھلاڑی نيں۔

## حوالے

گٹھ:1978 دے جم
گٹھ:ارجنا اعزاز یافتگان
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:بھارتی اک روزہ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:بھارتی سنی مسلما‏ن
گٹھ:رائل چیلنجرز بینگلور کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:سال دے بہترین وزڈن کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:کرکٹ عالمی کپ 2003 دے کھلاڑی
گٹھ:کرکٹ عالمی کپ 2007 دے کھلاڑی
گٹھ:کرکٹ عالمی کپ 2011 دے کھلاڑی
گٹھ:ممبئی دے کرکٹ کھلاڑی

 

گٹھ:کرکٹ دے کھیڈاری
گٹھ:کھیڈاری
گٹھ:ھندستانی کرکٹ کھیڈاری
اکیو موریتا

**اکیو موریتا** اک جپانی انجینیر تے کاروباری بندہ سی۔ اونے الیکٹرونکس کمپنی سونی دی نیو رکھی۔

گٹھ:جپان
گٹھ:جاپان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:چاپان دے آباد تھاں
آلراؤنڈر

آلراؤنڈر کرکٹ دا اوہ کھیڈاری اے جیہڑا گیند بازی تے بلے بازی دونوں کماں چ مہارت رکھدا اے۔
راہول ڈریوڈ

راہول ڈریوڈ بھارتی ٹیم دا اوہ کھیڈاری اے جیہڑا 1996 توں لے کے ہن تک بھارتی ٹیم دا ممبر اے۔

## کیرئیر دے کجھ وکھالے

گٹھ:کرکٹ دے کھیڈاری
گٹھ:کھیڈاری
گٹھ:ھندستانی کرکٹ کھیڈاری
انیل کمبلے

انیل کمبلے سابقہ بھارتی کھیڈاری تے ٹیسٹ کرکٹ دا کپتان سی۔ انیل کمبلے اوہ بھارتی کھیڈاری اے جنیں بھارت دی طرفوں ٹیسٹ کرکٹ تے ون ڈے کرکٹ چ سب توں زیادہ کھیڈاریاں نوں آءوٹ کیتا اے

گٹھ:کرکٹ دے کھیڈاری
گٹھ:کھیڈاری
گٹھ:ھندستانی کرکٹ کھیڈاری
توفیق عمر

سلمان بٹ پاکستان دی طرفوں ٹیسٹ کرکٹ دی اوپننگ کرن والے کھیڈاری نیں۔

گٹھ:کرکٹ دے کھیڈاری
گٹھ:کھیڈاری
گٹھ:پاکستانی کرکٹ کھیڈاری
محمد حفیظ

محمد حفیظ پاکستان دی طرفوں ون ڈے کرکٹ تے ٹیسٹ کرکٹ دی اوپننگ کرن والے کھیڈاری نیں ۔
عمر اکمل

عمراکمل کامران اکمل دا پرا اے ۔ عمراکمل نے اپنے کیریر دا آغاز 1 اگست 2009 نوں سری لنکا دے خلاف کھیڈ کے کیتا سی ۔

## کیرئیر دے کجھ وکھالے

گٹھ:کرکٹ دے کھیڈاری
گٹھ:کھیڈاری
گٹھ:پاکستانی کرکٹ کھیڈاری
شعیب ملک

**شعیب ملک**  پاکستان کرکٹ ٹیم دا گیند باز آلراؤنڈر کھڈاری اے. 

## کیرئیر دے کجھ وکھالے

گٹھ:کرکٹ دے کھیڈاری
گٹھ:کھیڈاری
گٹھ:پاکستانی کرکٹ کھیڈاری
چھیماہی کھوج

**چھیماہی کھوج**، پاکستان دے شہر لہور وچ واقع برصغیر پاک و ھند دی قدیم ترین تے مسلماناں دے اکثریتی علاقیاں وچ قائم ہون والی پہلی یونیورسٹی پنجاب یونیورسٹی لہوردے شعبہ پنجابی دا تحقیقی مجلہ اے جیڑہا1978ءتوں شائع ہو رہیا اے۔
کھوج دا مطلب تحقیق کرنا اے۔ **چھیماہی کھوج** پنجابی، ادب تے تاریخ دی اشاعت لئی شعبہ پنجابی، کلیہ علوم شرقیہ، پنجاب یونیورسٹی لہور توں شائع کیتا جاندا اے جس وچ پنجابی زبان دے متعلق معلوماتی مضموناں توں علاوہ مختلف تحقیقی تے تنقیدی مقالے شائع کیتے جاندے نیں۔

## سمپادکی مجلس
ششماہی کھوج دے موجودہ سمپادک یا ایڈیٹر پروفیسر ڈاکٹر عصمت اللہ زاہد نیں جو شعبہ پنجابی، کلیہ علوم شرقیہ، جامعہ پنجاب،لہور دے صدر نشین وی نیں۔ اس مجلے دے نائب مدیر ڈاکٹر نوید شہزاد نیں۔ باقی ادارتی اراکین وچ ڈاکٹر سعید بھٹا، ڈاکٹر ناہید شاہد، ڈاکٹر نبیلہ عمر، ڈاکٹر انجم رحمانی، ڈاکٹریونس احقر تے ڈاکٹر کرنیل سنگھ موہالی شامل نیں۔ چھیماہی کھوج دی مجلس مشاورت دے اراکین وچ ڈاکٹرسید اختر حسین اختر، ڈاکٹرعبدالرزاق شاہد، ڈاکٹرثریا احمد، ڈاکٹرشاہد کاشمیری، خالد ہمایوں اور ڈاکٹرستیش کمارورما پٹیالہ ہوری شامل نیں۔

## ہور دیکھو
* جامعہ پنجاب

گٹھ:پنجابی بولی
گٹھ:میگزین
مائیکل کلارک

مائیکل کلارک آسٹریلین کھیڈاری تے آسٹریلین کرکٹ ٹیم دے کپتان نیں ۔

گٹھ:کرکٹ دے کھیڈاری
گٹھ:کھیڈاری
گٹھ:آسٹریلین کرکٹ کھیڈاری
اسد شفیق

اسد شفیق نے اپنے ون ڈے کیریر دا آغاز 21 جون 2010 نوں بنگلہ دیش دے خلاف کھیڈ کے کےتا ۔
عبدرالرزاق

عبدرالرزاق پاکستانی کرکٹ ٹیم دے بڑے مشہور کھیڈاری تے آلراؤنڈر نیں۔

## کیرئیر دے کجھ وکھالے

گٹھ:کرکٹ دے کھیڈاری
گٹھ:کھیڈاری
گٹھ:پاکستانی کرکٹ کھیڈاری
ڈیوڈ ہسی

ڈیوڈ ہسی ماءیکل ہسی دا پرا اے ۔ ڈیوڈ ہسی سجے ہتھ نال کھیڈن آلے  بڑے مشہور آسٹریلین کھیڈاری نیں ۔
شین واٹسن

شین واٹسن سجے ہتھ نال کھیڈن آلے بڑے مشہور آسٹریلین کھیڈاری تے آسٹریلین کرکٹ ٹیم دے اوپننگ کن آلے کھیڈاری نیں ۔

گٹھ:کرکٹ دے کھیڈاری
گٹھ:کھیڈاری
گٹھ:آسٹریلین کرکٹ کھیڈاری
ٹرانسنسٹریا

ٹرانسنسٹریا مالدووا توں علیحدہ ہو جان آلا علاقہ اے ، جہڑا زیادہ تر دریائے دنستر تے مالدووا دی چڑھدی سرحد توں یوکرین وچکار اے ۔ 1990ء چ اپنے اعلان آزادی بے خاص طور اتے 1992ء دی ٹرانسنسٹریا دی جنگ مگروں اسنوں **دنستر پار مالدووی لوک راج** دے طور اتے چلایا جا رہیا اے ، ایہہ اک غیرتسلیم شدہ ریاست اے ، جہڑی دریائے دنستر دے چڑھدے دے علاقے دا دعوی کردی اے ۔

اقوام متحدہ اسنوں مالدووا دا حصہ من دی اے تے اقوام متحدہ دے کسے وی وکن دیس نے اسنوں تسلیم نئیں کیتا ۔ 

## باہرلے جوڑ

* BBC: Profile of Trans-Dniester
* دی اکانومسٹ: The black hole that ate Moldova
* Radio Free Europe: Transdniester Conflict Was Long In The Making
* Jos Boonstra, "Moldova, Transnistria, and European Democracy Polices" , FRIDE, February 2007
* Stuart Hensel, Moldova Strategic Conflict Assessment (SCA) , Economist Intelligence Unit.
* Viorel Dolha - All about Transnistria 1 , 2 , 3 , 4 , 5 .

### مقامی جوڑ
* ٹرانسنسٹریا دی صدارتی ویب سائیٹ
* ٹرانسنٹنیا دی پارلیمنٹ دی ویب سائیٹ, سرکاری سائیٹ
* ٹرانسنسٹریا دیاں خبراں  
* http://www.transnistria.md/ٹرانسنسٹریا
بریڈ ہیڈن

بریڈ ہیڈن آسٹریلین آسٹریلین کرکٹ ٹیم دے وکٹ کیپر نیں ۔

گٹھ:کرکٹ دے کھیڈاری
گٹھ:کھیڈاری
گٹھ:آسٹریلین کرکٹ کھیڈاری
بروس بٹلر

**بروس بٹلر** نے 2011 دا دوائیاں چ نوبل انعام جتیا اے۔

## ہور پڑہو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

گٹھ:نوبل انعام جتن والے
ڈان شکتمان

**ڈان شکتمان** نے 2011 دا کیمسٹری چ نوبل انعام جتیا اے۔

## ہور پڑھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

## بارلے جوڑ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
ارکتسک اوبلاست

روس اک وفاق اے تے 1 مارچ 2008ء توں اسدیاں 83 وفاقی اکائیاں نیں ۔ 1993ء چ اسدے وفاقی علاقےآں دی گنتی 89 سی ، پر 2008ء چ ایہہ گھٹ کے 83 ہوگئی ، اسدی وجہ مختلف علاقآں نوں ملا کے نویں علاقے بنانا اے ۔
روس دے صوبےآں نوں اوبلاست آکھیا جاندا اے ، اس ویلے روس دیاں 83 وفاقی اکائیاں چوں 46 اوبلاست نیں ۔ اوبلاست دا گورنر وفاق نامزد کردا اے تے پارلیمنٹ دا انتخاب مقامی طور اتے ہندا اے 
ارکتسک اوبلاست روس دے 46 اوبلاستاں چوں اک اوبلاست اے ، اسدا راجگڑھ ارکتسک شہر اے ۔
## جغرافیہ

## تریخ

## معیشت
## اوبلاست دی انتظامی ونڈ

## ہور ویکھو
* روس دے اوبلاست
* روس دے خودمختار اوکروگ
* روس دے لوک راج
* روس دیاں کرائیاں
* روس دیاں وفاقی اکائیاں دی فہرست
 
## ہور جانکاری لئی
* Brumfield, William. ***Irkutsk: Architectural Heritage in Photographs*** (Moscow: Tri Kvadrata Publishing, 2006) ISBN 978-5-94607-061-4

## باہرلے جوڑ

*کومرسانت ڈاٹ کام . ارکتسک اوبلاست بارے جانکاری.

گٹھ:روس
گٹھ:روس دے علاقے
گٹھ:صوبے ریاستاں
گٹھ:روس دی انتظامی ونڈ
گٹھ:روس دے اوبلاست
گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:روس دا جغرافیہ
گٹھ:یورپ دا جغرافیہ
گٹھ:علاقے
آرخانگلسک

آرخانگلسک روس دا اک شہر اے تے روس دے آرخانگلسک اوبلاست دا راجگڑھ اے ۔

گٹھ:شہر
گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:یورپ دے شہر
گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے
گٹھ:یورپی شہر
گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:روس دے شہر
گٹھ:روس دے شہر تے قصبے
گٹھ:روس دے آباد تھاں
گٹھ:روس
ماگادان

**ماگادان** (Magadan)، ماگادان اوبلاست، روس دا راجگڑھ اے تے اک بندرگاہی شہر اے۔ ایہ شہر Staritsky جزیرہ نما دے خاکنائے اُتے Nagaev خلیج دے کنارے اُتے واقع اے۔ ایہ کولیما دے علاقے دے گیٹ وے دے طَور تے کم کردا اے۔

## حوالے

گٹھ:روس دے شہر
گٹھ:روس دے شہر تے قصبے
گٹھ:روس دے آباد تھاں
سٹیو جابز

**سٹیو جابز** (1955 - 2011) اک امریکی کاروباری، نویاں شیویاں بنان والا تے ایپل کمپنی دا باس سی۔ اوہدے کول 8 ارب ڈالر توں ود پیسے سن۔ اوہ بدھ مت نوں مندا سی۔ اوہدے چار نیانے نیں۔

## ہور ویکھو
* ایپل I
* سٹیو وازنیاک

گٹھ:ایپل
پچنند

**پچنند** ضلع تلا گنگ دا اک گراں اے جیہڑا تلا گنگ میاں والی روڈ تے اے ۔ ایہدی آبادی 30 ہزار دے لگ بھگ اے ۔ 

گٹھ:ضلع تلا گنگ
گٹھ:پنجاب دے آباد تھاں
نکا پیانو

نکا پیانو (Musical box) انیویں صدی چ بنن والا موسیقی دا اک پرزہ ہے۔ ایدے چ اواز کڈن لئی پناں اک سلنڈر یا پلیٹ دے اتے لگیاں ہوندیاں نیں ایہ اوناں تے خاص ول نال لگے دنداں نال وج کے موسیقی کڈ دیان نیں۔ اے کعڑیاں بنان والے سوئس کاریگراں نے پہلی واری بناۓ۔

## بارلے جوڑ

## مورت نگری

File:Baud museum mg 8521.jpg
File:Spieluhr 03 Dscf3993.jpg
File:Spieluhr 01 Dscf3991.jpg
File:Spieluhr 02 Dscf4024.jpg
پمز ہسپتال، اسلام آباد

پمز ہسپتال، اسلام آباد یا پاکستان انسٹیٹیوٹ آف میڈیکل سائینسز اسلام آباد دا اک وڈا ہسپتال اے۔

ہسپتال دی ویب سائیٹ
سادھو دا باغ

**سادھو دا باغ**، مارگلہ پعاڑ دے دندے تے, تے ڈی 12 سیکٹر اسلام آباد دے پچھے کرکے تے شاہ اللہ دتہ پنڈ توں کج پینڈے تے اک 2400 پرانی تھاں اے۔

## مورت نگری

File:Cave in Sadhu da Bagh.jpg
File:Caves in Sadhu da Bagh-2.jpg
File:Spring of Sadhu da Bagh.jpg
File:Tree above caves in Sadh da Bagh.jpg
جتسن پیما وانگچک

**جتسن پیما وانگچک** بھوٹان دے راجہ جیگمے ہیسار نامگیال وانگچوک دی ٹبری تے بھوٹان دی ملکہ اے۔

گٹھ:بھوٹان
گٹھ:جغرافیہ
عظیم وادی شق

**عظیم ودی شق جاں وڈي تریڑ** اک 6000 کلومیٹر لمی زمین چ تریڑ نوں کیندے نیں جیہڑی لیندے ایشیاء چ شام توں لے کے تھلے چڑھدے افریقہ دے دیس موزمبیق تک اے۔
ایہ تریڑ چڑھدے افریقہ دے ریندے افریقہ نالوں وکھرے ہون توں بنی اے۔ عرب پہلے ای وکھرا ہوچکیا اے تے چڑھدا افریقہ وی زمین چ ایس تریڑ باجوں آن والے ویلے چ وکھرا ہوجاؤگا۔ ایس تریڑ دی راہ چ کئی تھاواں تے سمندر چھیراں دی مورت چ دسدا اے۔

تریڑ پنجابی چ زمین چ بنے وڈے کٹ نوں کیندے نیں۔

## ہور ویکھو
* جھیل وکٹوریہ
* جھیل ٹانگانیکا
* رونزوری نیشنل پارک
## بارلے جوڑ
جرنل شرمن رکھ

جرنل شرمن رکھ دنیا دا ناپ نال سب توں وڈا رکھ اے۔ اے امریکہ چ اے۔

## بارلے جوڑ
پرومیتھیس رکھ

پرومیتھیس رکھ دنیا دا سب توں پرانا رکھ سی۔ 4862ورے دا سی جدوں کٹیا گیا۔
ٹلہ وٹنی

ٹلہ وٹنی سیرانیوادا امریکہ دا سب توں اچا پعاڑ اے۔ ایدا ایہ ناں کیلیفورنیا جیولوجیکل سروے دے سنگیاں نیں جولائی 1864 چ اپنے اک سنگی دے ناں تے رکھیا۔

## بارلے جوڑ

*ٹلہ وٹنی
میتھوسلا

**میتھوسلا** رکھ 4842 وریاں دی حیاتی نال دنیا دا سب توں پرانا نان کلونل جاندار اے۔ ایہ امریکہ کیلیفورنیا دے چٹے پہاڑاں وچ اے۔
سیرانیوادا (امریکہ)

سیرانیوادا (امریکہ) اک پربت دھارا اے جیہڑا امریکی صوبیاں کیلیفورنیا تے نیوادا ج اے۔ سیرانیوادا 640 کلومیٹر اتر توں دکھن ول لماں تے 110 کلومیٹر چیڑا اے۔ سیرانیوادا جھیل ٹاہو تے اراعظمی امریہ دا سب توں وڈا پعاڑ ٹلہ وٹنی نیں جیدی اچا‏ئی 14,505 فٹ اے۔ ایتھے ای امریک دے تن نیشنل پارک یوسمائیٹ نیشنل پارک، سیکویا نیشنل پارک تے کنگز کینین نیشنل پارک وی نیں۔ 

## بارلے جوڑ
گولڈن گیٹ پل

**گولڈن گیٹ پل** سان فرانسسکو، کیلیفورنیا، امریکہ چ اک پل اے۔

## مورت نگری

File:Bridge from far.JPG
File:Golden Gate Bridge Front Traffic.jpeg
File:Ggb by night.jpg
File:Golden Gate Bridge architecture 04.jpg

## بارلے جوڑ

* سرکاری ویب سائٹ
القطراز

**القطراز** سان فرانسسکو توں 2.4 کلومیٹر پرے اک جزیرہ اے۔
## بارلے جوڑ
ہالشٹاٹ

**ہالشٹاٹ** آسٹریا دے صوبے اتلا آسٹریا دا اک پنڈ اے ۔ ایدی لوک گنتی 2001 دے سعاب نال 946 اے۔ اے ہالشتاتر جھیل دے کنڈے تے وس ریا اے۔ 

## بارلے جوڑ
ہالشتاتر جھیل

ہالشتاتر جھیل یورپ دے دیس آسٹریا دی اک جھیل اے۔

## بارلے جوڑ

گٹھ:آسٹریا دیاں جھیلاں
گٹھ:آسٹریا دا آبی جغرافیہ
گٹھ:آسٹریا دا جغرافیہ
گٹھ:آبی جغرافیہ
گٹھ:پانی
جھیل ٹوپلٹز

**ٹوپلٹز** آسٹریا دی اک جھیل اے۔

گٹھ:آسٹریا دیاں جھیلاں
گٹھ:آسٹریا دا آبی جغرافیہ
گٹھ:آسٹریا دا جغرافیہ
گٹھ:آبی جغرافیہ
گٹھ:پانی
سیرا کلب

**سیرا کلب** امریکہ دا سب توں پرانا سب توں وڈا تے ماحول دی رکھی کرن والا ادارہ اے۔ ایدی نیو 28 مئی 1892 نوں سان فرانسسکو، کیلیفورنیا چ جان میور نے رکھی۔ 
## بارلے جوڑ

* سیرا کلب ویب سائیٹ
جھیل ٹاہو

**جھیل ٹاہو** امریکہ دے صوبے کیلیفورنیا چ اک جھیل اے۔ 
## بارلے جوڑ
ولفگانگ جھیل

گٹھ:آسٹریا دیاں جھیلاں
گٹھ:آسٹریا دا آبی جغرافیہ
گٹھ:آسٹریا دا جغرافیہ
گٹھ:آبی جغرافیہ
گٹھ:پانی
ٹراؤنشٹائن

**ٹراؤنشٹائن** آسٹریا چ الپس دے پعاڑی سلسلے دا اک پعاڑ اے۔

## بارلے جوڑ
پال سیزان

**پال سیزان**   (19 جنوری 1839 - 22 اکتوبر 1906)  فرانس دا مورتاں بنان والا سی۔ اوہ دکھنی فرانس وچ ایکس این پرونس وچ جمیا تے اوتھے ای مریا۔ اوہنے 1860 توں 1906 تک نیڑ تریڑے 40 ورے تون ود تک مورتاں بنایاں۔ پال سیزان امپریشنزم تے کیوبزم وشکار اک پل سی۔اوہ بہت کم کرن والا پینٹر سی اوہنے 900 تیل مورتاں تے 400 پانی رنگ مورتاں بنایاں۔اوہدے کماں نیں 19ویں صدی دے آرٹ نوں پلٹ کے وکھری ونک دا بنا کے 20ویں صدی وچ اک نویں رنگ وچ لے آیا۔ ایسے لئی ہنری ماٹس تے پیبلو پکاسو نوں آکھنا پیا جے "پال سیزان ےاڈا ساریاں دا پیو اے"۔

نہان والیاں  تے تاش کھیڈن والے ایدیاں منیاں پر منیاں مرتاں نیں۔

### مورتاں

File:La Pendule noire, par Paul Cézanne.jpg|
File:Paul Cezanne, A Modern Olympia, c. 1873-1874.jpg|
File:Paul Cézanne - Mont Sainte-Victoire and the Viaduct of the Arc River Valley (Metropolitan Museum of Art).jpg|
File:L'Estaque aux toits rouges, par Paul Cézanne.jpg|
File:Paul Cézanne 044.jpg|
File:Mont Sainte-Victoire with Large Pine, by Paul Cézanne.jpg|
File:Les Marronniers du Jas de Bouffan en hiver, par Paul Cézanne, Yorck.jpg|
File:Paul Cézanne 014.jpg|
File:Paul Cézanne 060.jpg|
File:Le Garçon au gilet rouge, par Paul Cézanne, National Gallery of Art.jpg|
File:Paul Cézanne 125.jpg|
File:La Maison lézardée, par Paul Cézanne, Yorck.jpg|
File:La Maison Maria avec une vue du Château Noir, par Paul Cézanne.jpg|
File:Route de la Montagne Sainte-Victoire, par Paul Cézanne 210.jpg|
File:Château noir, par Paul Cézanne, National Gallery of Art.jpg|
File:Les Grandes Baigneuses, par Paul Cézanne, National Gallery, Yorck.jpg|
رچرڈ سٹالمان

**رچرڈ ماتھیو سٹالمان** (پدائش 16 مارچ 1953ء) یہودی نژاد امریکی کمپوٹر سائنسدان تے آزادی سرگرما اے۔ ایدا ناں عموماً "rms" لکھا جاندا اے۔ 1983ء چ اینے گنو منصوبہ دی بنیاد رکھی جدا مقصد یونکس طرز دا آزاد آپریٹنگ نظام بنانا سی۔ اس منصوبہ نال آزاد سافٹویر تحریک دی بنیاد پئی؛ اکتوبر 1985 چ اءنے فری سافٹویر فاونڈیشن دی بنیاد پائی۔
بولشوئی تھیٹر

**بولشوئی** ماسکو، روس چ اک تریخی تھیٹر اے جتھے بیلے تے اوپیرا وکھاۓ جاندے نیں۔ اے 1825 چ بنیا تے 2011 چ ایدی مرمت کیتی گئی۔

## بارلے جوڑ

* بولشوئی تھی دی ویب سائٹ

گٹھ:روس
گٹھ:روس دے تھیٹر
وولوگدا اوبلاست

روس اک وفاق اے تے 1 مارچ 2008ء توں اسدیاں 83 وفاقی اکائیاں نیں ۔ 1993ء چ اسدے وفاقی علاقےآں دی گنتی 89 سی ، پر 2008ء چ ایہہ گھٹ کے 83 ہوگئی ، اسدی وجہ مختلف علاقآں نوں ملا کے نویں علاقے بنانا اے ۔
روس دے صوبےآں نوں اوبلاست آکھیا جاندا اے ، اس ویلے روس دیاں 83 وفاقی اکائیاں چوں 46 اوبلاست نیں ۔  اوبلاست دا گورنر وفاق نامزد کردا اے تے پارلیمنٹ دا انتخاب مقامی طور اتے ہندا اے 
وولوکدا اوبلاست روس دے 46 اوبلاستاں چوں اک اوبلاست اے  ، اسدا  راجگڑھ وولوگدا شہر اے ۔
## جغرافیہ

## تریخ

## معیشت
## اوبلاست دی انتظامی ونڈ

## ہور ویکھو
* روس دے اوبلاست
* روس دے خودمختار اوکروگ
* روس دے لوک راج
* روس دیاں کرائیاں
* روس دیاں وفاقی اکائیاں دی فہرست
 

## باہرلے جوڑ

*وولوگدا علاقے ھی رہتل 
*وولوگدا اوبلاست دا فن تعمیر
انسٹیٹیوٹ آف سپیس ٹیکنالوجی

**انسٹیٹیوٹ آف سپیس ٹیکنالوجی** (Institute of Space Technology) اسلام آباد، پاکستان چ اک انجینیئرنگ یونیورسٹی اے۔ ایتھے خاص کر کے سپیس ٹیکنالوجی دے بارے چ پڑہایا جاندا اے۔ اے 2002 چ ٹری ہوئی۔ اے ایروسپیس انجینیرنگ، کمیونیکیشن تے میٹیریل سائنساں چ ڈگری دیندی اے۔

## بارلے جوڑ
انسٹیٹیوٹ آف سپیس ٹیکنالوجی دی ویب سائٹ
ڈالٹن ماڈل

جان ڈالٹن اک انگریز سائینسدان سی اونے ایٹماں بارے دساں دتیاں جیڑیاں ڈالٹن ماڈل اکھواندیاں نیں۔

# عنصر بعوت نکے جناں نوں ایٹم کیندے نیں، نال بندے نیں۔
# اک عنصر دے ایٹم اپنے ناپ جوکھ تے ہور گلاں چ اک جۓ ہوندے نیں۔ دوجے عنصراں دے ایٹم اپنے ناپ، جوکھ تے باقی کلاں چ وکھرے ہوندے نیں۔
# ایٹماں نوں ناں ای ونڈیا جاسکدا تے ناں تباہ یا بنایا جاسکدا اے۔
#  وکھرے عنصراں دے ایٹو سادہ ریشو نال اک دوجے نال ملدے نیں۔
#  کیمیائی کماں چ ایٹم جڑدے، وکھرے ہوندے تے فیر پدھر چ آندے نیں۔
تھامسن ماڈل

**ایٹم** دا تھامسن ماڈل جے جے تھامسن 1894 چ دسیا۔ تھامسن ماڈل چ ایٹم الیکٹراناں نال بنیا اے تے ایناں الیکٹاناں دے دوالے مثبت چارج والی اک کھیر اے جیہڑی الکٹراناں دے منفی چارج نون پدھرا کردی اے۔ 1909 چ ایہ ماڈل رد کردتا گیا۔
ردرفورڈ ماڈل

ایٹم دا **ردرفورڈ ماڈل** ارنسٹ ردرفورڈ نے دسیا۔ ایہ ماڈل گیگر-مارسڈن تجربے مگروں جیہڑا ردرفورڈ نے 1909 چ کروایا سی دے مگروں 1911 چ دسیاگیا تے ایہ ایدای نیو تجربہ سی۔

ایس ماڈل چ ایہ گل دسی کئی جے ایٹم دا چوکھا سارا پاسہ اودے وشکار ہوندا اے تے ایس دے دوالے الیکٹران چکر کٹدے نیں۔

## بارلے جوڑ
* http://www.ucblueash.edu/koehler/biophys/7a.html
یونین کونسل سمبلی

**سمبلی** تصیل کھاریاں، ضلع گجرات پنجاب پاکستان دی اک یونین کونسل تے پنڈ دا ناں اے۔ ایہ دریاۓ جہلم توں نکلن والی نہر دے کنڈے تے سراۓ عالمگیر توں 7 کلومیٹر دے پینڈے تے وس ریا اے۔

## بارلے جوڑ

* http://tmasaraialamgir.com/Union-Councils.html 

گٹھ:ضلع گجرات دیاں یونین کونسلاں
ٹولمی دریا

ٹولمی دریا سنٹرل ویلی کیلیفورنیا چ امریکہ دا اک دریا اے۔
ٹلہ لائل

**ٹلہ لائل** (Mount Lyell (California)) یوسمائیٹ نیشنل پارک, کیلیفورنیا, امریکہ دا سب توں اچا پعاڑ اے۔ ایدی اچائی 13120 فٹ/ 3999 میٹر اے۔
سینٹرل ویلی کیلیفورنیا

سنٹرل ویلی ، کیلیفورنیا، امریکہ چ اک وڈی تے پدری تھاں اے۔ سنٹرل ویلی 720 کلومیٹر لمی تے 64 توں 97 کلومیٹر چوڑی اے۔ ایہ 58000 مربع کلومیٹر تے پھیلی ہوئی اے۔
بوہر ماڈل

**ایٹمی فزکس** چ بوہر ماڈل 1913 چ نیلز بوہر نے دسیا۔ ایس ماڈل چ ایٹم اک ایسا زرہ دسیا گیا جیدے وشکار اک نیوکلیس اے تے اودے دوالے الیکٹران گول چکراں چ پھیرے پاندے نیں۔ ایہ ماڈل سورج پربندھ نال رلدا اے۔ جیدے چ کھچ دے بجاۓ الیکٹروسٹیٹک زور کم کردا اے۔
ولادیووستوک

ولادیووستوک روس] دا بحرالکاہل اتے سبتوں وڈا شہر تے بندرگاہ  اے تے پریمورسکی کرائی دا انتظامی مرکز اے ۔  ایہہ روس دی چین تے  دکھنی کوریا نال سرحد دے لاگے  **گولڈن ہارن بے** دے سرے اتے واقع اے  ۔ ایہہ  **روسی بحرالکاہل بیڑے** دا ہیڈکواٹر اے  ۔ شہر دی آبادی 5،92،069 اے ۔ 
## ناں

ولادیووستوک دا روسی بولی ج مطلب **مشرق دا فرمانروا یاں بادشاہ** ، کیونجے روسی بولی ج ووستوک دا مطلب مشرق تے ولادی  بادشاہ یاں فرمانروا نوں آکھدے نیں ۔ ایہہ ناں  ولادی قفقاز وانگ ای اے  جسدا مطلب قفقاز دا فرمانروا اے ۔ ایداں ای روس تریخ شہر ولادیمیر دا ناں اے  جسدا مطلب  **جک دا فرمانروا** اے ۔ 

## جغرافیہ

## تریخ
اج دے ولادیووستوک  دا علاقہ کئی چینی تے کوریائی سلطنتاں دا حصہ رہیا  ۔ روسی سلطنت نے 1860ء چ چین دی چینگ سلطنت کولوں  معاہدہ بیجینگ راہیں سخالین دا جزیرہ تے  ایہہ علاقہ لے لیا ، جہڑی کہ برطانہ ہتھوں  جنک افیون چ شکست مگروں  اس علاقے دے دفاع توں قاصر سی ۔  چینگ سلطنت دے دور چ ولادیووستوک دے لاگے دے بحرالکاہل دے ساحلی  علا‍ےآں چ  چینی تے  مانچو لوک آباد سن  ۔

1859ء چ کاؤنٹ نکولائی موراویوف آمورسکی نے  ایتھے اک بحری آؤٹ پوسٹ قائم کیتی، اس دا ناں اسنے قفقاز دے علا‍قے چ روسی قلعے ولادی قفقاز دی طرز اتے ولادیووستوک رکھیا  ۔ 
## اہم تھانواں
  
## آن جان دے ذری‏عے

## ثقافت تے رہتل

 
## بین القوامی تعلقات

## ایتھے دے اہم لوک

## ہور ویکھو

## باہرلے جوڑ

*ولادیووستوک اتے وکی ٹریول
*ولادیووستوک دا نقشہ 
*ولادیووستوک دا تریخی نقشہ (1912) 
*سائبریا مہم 
*کاتؤری داٹ کم
*ولادیووستوک دی معیشت 

گٹھ:روس دے شہر
گٹھ:روس دے شہر تے قصبے
گٹھ:روس دے آباد تھاں
گٹھ:شہر
گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:یورپ دے شہر
گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے
گٹھ:یورپی شہر
گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
ولادیمیر

ولادیمیر شہر روس دے ولادیمیر اوبلاست دا اک شہر تے انتظامی مرکز (راجگڑھ) اے . ایہہ شہر ماسکو توں 200 کلومیٹر چڑھدے چ دریائے کلیازما دے کنڈے واقع اے ۔ شہر دی آبادی 3،45،598 اے ۔ 

ولادیمیر روس دے پرانے راجگڑھاں چوں اک اے تے اس شہر چ واقع دو گرجے **عالمی ثقافتی تھاں** نیں ۔ سرد جنگ دوران ولادیمیر چ **دوبرینسکوئی** ایئر بیس خدمات دیندا رہیا ۔ 
## جغرافیہ

## تریخ

## اہم تھانواں
  
## آن جان دے ذری‏عے

## ثقافت تے رہتل

 
## بین القوامی تعلقات
ولادیمیر جگ دے اینہاں شہراں نال جڑواں شہر اے :

* انگیاری, اٹلی
* باوتزے, چین
* بلومنگٹن نارمل, امریکہ
* کامپوباسو, اٹلی
* کینٹربری, برطانیہ
* چونگچینگ, چین
* ایرلانگن, جرمنی
* کیراوا, فنلینڈ
* کارژالی, بلغاریہ
* نارا, جاپان
* ساراسوٹا, امریکہ
* ٹرینٹو, اٹلی
* اوستی نادلابیم, چیک لوک راج
* ژیلینیا گورا, پولینڈ

## ایتھے دے اہم لوک

## ہور ویکھو
* ولادیمیر سوزدال راجواڑا

## باہرلے جوڑ

* ولادیمیر دی سرکاری ویب سائیٹ 
*ولادیمیر شہر بارے معلومات  
*http://www.allvladimir.ru/ 
*ولادیمیر تے روس دے طلائی دائرے دے ہور قصبےآں بارے معلومات

گٹھ:روس دے شہر
گٹھ:روس دے شہر تے قصبے
گٹھ:روس دے آباد تھاں
گٹھ:شہر
گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:یورپ دے شہر
گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے
گٹھ:یورپی شہر
گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
ماگنیتوگورسک

ماگنیتوگورسک روس دے چیلیابنسک اوبلاست دا اک کانکنی تے صنعتی شہر اے ، جہڑا کوہ یورال دے دکھنی آخیرلے حصے چ دریائے یورال کنڈے واقع اے ۔ اس دا آبادی 4،08،401 اے ۔

اس دا ناں کوہ مقناطیس (روسی بولی چ ماگنیتنایا گورا) ، جہڑا کہ تقریبا سارا خالص لوہے دا اے ، دے ناں اتے ماگنیتوگورسک اے ۔ ایہہ روس دا دوجا وڈا شہر اے جہڑا کسے وفاقی اکائی یاں انتظامی اکائی دا انتظآمی مرکز نئیں ۔ دیس دی سبتوں وڈی لوہے تے سٹیل دی صنعت **ماگنیتوگورسک آئرن اینڈ سٹیل ورکس** ایتھے واقع اے ۔ 
## جغرافیہ

## تریخ
ماگنیتنایا 1743ء چ اورنبرگ قلعےآں دی لین دے حصے دے طور اتے اساریا گیا ۔ ایہہ شہر 1929ء تک کسے خاص اہمیت دا حامل نئیں سی ۔

1930ء دے دہاکے چ جوزف سٹالن دے 5 سالہ منصوبے پاروں ایتھے تیز ترقی دا عمل شروع ہویا ۔
## اہم تھانواں
 
## آن جان دے ذری‏عے

## ثقافت تے رہتل

 
## بین القوامی تعلقات

## ایتھے دے اہم لوک

## ہور ویکھو

## باہرلے جوڑ

*http://magnitka.clink.ru  ماگنیتوگورسک دی سرکاری ویب سائیٹ
*ماگنیتوگورسک شہر  
* ماگنیتوگورسک بارے مکالیسٹر کالج دی سائیٹ 
*Magnitogorsk and Vicinity (Abzakovo, Bannoye) 
*ماگنیتوگورسک چ سویت سٹیل شہر
*ماگنیتوگورسک دیاں مورتاں 

گٹھ:روس
گٹھ:روس دے شہر
گٹھ:روس دے آباد تھاں
گٹھ:یورپی شہر
گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
گٹھ:شہر
گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:یورپ دے شہر
گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے
گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:روس دا جغرافیہ
چٹ سرا چڑی ترکھان

**چٹ سری ترکھان چڑی** اتلے امریکہ دے پعاڑاں دی اک ترکھان چڑی اے۔ چٹ سری ترکھان چڑی برطانوی کولمبیا توں لے کے تھلویں کیلیفورنیا تک دے پاسے دی وسنیک اے۔ اے 20 سینٹی میٹر تک لمی ہوندی اے۔
لال پرا کالا پنچھی

**لال پرا کالا پنچھی** اتلے تے وشکارلے امریکہ دا اک پنچھی اے۔

گٹھ:پنچھی
گٹھ:یوسمائیٹ نیشنل پارک
سان یاکون دریا

سان یاکون دریا سنٹرل ویلی کیلیفورنیا چ امریکہ دا اک دریا اے۔
امریکی کالا رچھ

**امریکی کالا رچھ** اتلے امریکہ دا وشکارلے ناپ دا اک رچھ اے۔
پعورا لومڑ

**پعورا لومڑ** اتلے امریکہ دے تھلویں اد دا اک لومڑ اے۔

## بارلے جوڑ
پائیکا

**پائیکا**  اک چھوٹا جہا پہاڑاں وچ گزر بسر کرن والا ممالیا جانور اے جیہڑا شمالی امریکا وچ رہندا ا‏‏ے۔ ایہدے پَیر بہت ہی چھوٹے نيں، جسم کافی گولائی دار اے تے جسم فر د‏‏ی پرت ورگا ا‏‏ے۔ اس خرگوش د‏‏ی پونچھ نئيں ہُندی۔ ایہ جانور وڈی حد تک خرگوشاں دے مشابہ اے، ایہدے بہت ہی چھوٹے تے گولائی دار کن نيں۔ جو خرگوش د‏‏ی لفظی شکل بندی دے منافی اے جو وڈے کن ہی اُتے دلالت کردا ا‏‏ے۔ وڈے کن والا بغَیر پونچھ خرگوش ہمالیا تے ایہدے اطراف د‏‏یاں پہاڑیاں وچ پایا جاندا اے جیہڑا چھے ہزار میٹر (وِیہہ ہزار فیٹ) د‏‏ی اچائی اُتے پائے جاندے نيں۔ 

## ہور دیکھو
* خرگوش

## حوالے

گٹھ:جانور
گٹھ:یوسمائیٹ نیشنل پارک
باب بلا

**باب بلا** اتلے امریکہ دا اک جنگلی بلا اے۔ اے تھلویں کینیڈا توں لے کے اتلے میکسیکو تک لبدا اے تے ایدے ج براعظمی امریکہ وی آندا اے۔ ایدیاں 12 نکیاں ونڈاں نیں۔ ایہ جنگلی تھاواں، شہری علاقیاں دیاں کنڈیاں تے، کج روہی ورگے تھاوان تے پعاڑی پاسیاں چ رہ سکدا اے۔ 

ایدی کھل پعوری، مچھاں والا منہ تے چنج والے کن ہوندے نیں۔ ایداں اگلیاں لتاں تے کالیاں تعاریاں ہندیان نیں۔

ایہ رات ویلے تے اچیچہ سویرے تے شام ویلے شکار کردے نیں۔ ایہ ہرن چوآ تے خرگوش جو لبے شکار کرلیندے نیں۔ ایدی چھال 10 فٹ لمی ہوسکدی اے۔ ایناں دا ناپ کعر پالی جان والی بلی توں دکنا ہوندا اے۔ ایناں دی حیاتی 10 توں 14 ورے تک ہوندی اے۔ ایہ 24 توں 40 انچ تک لمے ہوندے نین جیدے چ ایناں دی پوچھل وی آندی اے۔ پوچھل اینج لکدا اے جیویں ٹٹی ہوئی اے ایس لئی ایدا ایہ ناں اے۔

## بارلے جوڑ
کوگار

**کوگار** اتلے تے تھلویں امریکہ دا اک وڈا جنگلی بلا اے۔ اینوں پوما تے پعاڑی شیر وی کیندے نیں۔ ایہ بلی دی نسل دا ددپلانا اے۔ ایدا شکار کرن دا تھاں سب توں ود تے اتلے تھلویں امریکہ تے پھیلیا ہویا اے۔ اے ہر ونڈ دے تھاں تے رہ سکدا اے تے جیگوار دے مگروں سب توں پعارا بلا اے۔ نسلی سعاب نال ایہ شیر دے بجاۓ بلی دے چوکھا نیڑے اے۔

## وکھالہ
بلی ٹبر دا ایہ پتلا تے پھرتیلا سنگی اے۔ ایہ مگراں تے  60 توں 90 سینٹی میٹر (24 توں 35 انچ)  اچا ہوندا اے۔ نر نک توں پوچھل تک 2.4 میٹر (7.9 فٹ)  لما تے مادھ مدرے ناپ وچ 2.05 میٹر (6.7 فٹ) لمی ہوندی اے۔

ایدے شکار چ ہرن، ایلک، مووز، وڈے سنگاں والی پعیڈ، پالے جان والے جانور، پعیڈ تے کعوڑے ہیگے نیں۔ ایہ پعاڑی تھاں، چعاڑیاں شکار کرن لئی چندا اے پر کھلے تھانوان تے وی رہ لیندا اے۔ نر دا جوکھ 54 تون 100 کلوگرام تک ہوندا اے تے مادہ دا 29 توں 64 کلو دے وشکار۔ اے 8 تون 13 ورے تک جیندے نیں۔

## بارلے جوڑ
سیکویا نیشنل پارک

سیکویا نیشنل پارک امریکہ دا اک نیشنل پارک اے۔

### بارلے جوڑ

گٹھ:امریکہ دے نیشنل پارک
سیگوارو نیشنل پارک

سیگوارو نیشنل پارک امریکہ دا اک نیشنل پارک اے۔

### بارلے جوڑ

*سیگوارو نیشنل پارک دی ویب سائیٹ

گٹھ:امریکہ دے نیشنل پارک
برائیس کینین نیشنل پارک

برائیس نیشنل پارک امریکہ دا اک نیشنل پارک اے۔
### بارلے جوڑ

*برائیس نیشنل پارک دی ویب سائیٹ

گٹھ:امریکہ
اوکاوانگو ڈیلٹا

**اوکاوانگو ڈیلٹا** بوٹسوانا افریقہ چ اک ڈیلٹا اے۔ ایہ اوکاوانگو دریا دے پانی دے کالاہاری چ رکن تے اک دلدل یا چھمب بن نال بندا اے۔ ہر ورے اوکاوانگو ڈیلٹا چ 11 کیوبک کلومیٹر پانی آندا اے جیہڑا 15000 مربع کلومیٹر تھاں تک پھیلدا اے۔

## مورت نگری


Image:Okavango Delta SPOT 1133.jpg|Okavango Delta seen from Spot Satellite
Image:Thap_okavango_delta.JPG|Elephants in the Okavango Delta seen from a makoro (small boat).
Image:Buffalo herd.jpg|A buffalo herd in the Southern part of the Okavango Delta.
Image:The Okavango Delta from 1,200 ft.jpg|The Okavango Delta viewed from a Cessna at 1,200 ft.
Image:Okavango Water Lillies.jpg|Water lillies in the delta
Image:Gathering food in the Okavango.jpg|Girl gathering food in the Okavango Delta
Image:Mokoro_Polers_waiting_for_hippos.jpg| Waiting for the hippos in the delta
Image:BotswanaOkavangoHippos.jpg|Hippos as seen from a small boat in the Okavango
Image:Saddle-billed-storks-in-Okawango-delta.jpg|A pair of Saddle-billed Storks
File:Reed frog-Botswana.jpg|Hyperolius argus (Reed Frog) in the Okavango Delta
Image:Okavango Swamp, Botswana.JPG|Astronaut photograph of the delta.


## بارلے جوڑ
اوکاوانگو دریا

**اوکاوانگو** دکھنی افریقہ دا اک دریا اے۔ ایدا پانی کسے سمندر دے بجاۓ کالاہاری روہی چ اوکاوانگو ڈیلٹا چ ٹیندا اے۔

## بارلے جوڑ
تیومن اوبلاست

روس اک وفاق اے تے 1 مارچ 2008ء توں اسدیاں 83 وفاقی اکائیاں نیں ۔ 1993ء چ اسدے وفاقی علاقےآں دی گنتی 89 سی ، پر 2008ء چ ایہہ گھٹ کے 83 ہوگئی ، اسدی وجہ مختلف علاقآں نوں ملا کے نویں علاقے بنانا اے ۔
روس دے صوبےآں نوں اوبلاست آکھیا جاندا اے ، اس ویلے روس دیاں 83 وفاقی اکائیاں چوں 46 اوبلاست نیں ۔ اوبلاست دا گورنر وفاق نامزد کردا اے تے پارلیمنٹ دا انتخاب مقامی طور اتے ہندا اے 
تیومن اوبلاست روس دے 46 اوبلاستاں چوں اک اوبلاست اے ، اسدا راجگڑھ تیومن شہر اے ۔
## جغرافیہ

## تریخ

## معیشت
## اوبلاست دی انتظامی ونڈ
## لوک تے آبادی
تیومن اوبلاست چ 2 ہزار توں ودھ آبادی آلے 36 نسلی گروہ نیں ۔ اینہاں دا تناسب ایداں اے :

*روسی:(71.56%)
*تاتاری:(7.18%)
*یوکرینی:(6.47%)
*باشکیر:(1.43%)
*آذری:(1.30%)
*بیلاروسی:(1.10%)
*چواش:(0.93%)
*نینتس لوک:(0.87%)
*جرمن:(0.83%)
*خانتی:(0.82%)
*قازق:(0.57%)
*مالدووی:(0.55%)
*آرمنینی:(0.45%)
*کلمیک:(0.38%)
*ماری:(0.34%)
*لزگین:(0.34%)
*چیچن:(0.33%)
*مانسی:(0.32%)
*موردووی:(0.30%)
*کومی:(0.27%)
*تاجک:(0.24%)
*سائیبیریائی تاتار:(0.24%)
*ازبک:(0.24%)
*ادمرت:(0.19%)
*نگوئے:(0.13%)
*بلغار:(0.11%)
*پول:(0.10%)
*کومی پرمیاک:(0.10%)
*گرجی:(0.10%)
*کرغیز:(0.09%)
*عوار:(0.08%)
*درگین:(0.08%)
*گاگاؤز:(0.08%)
*انگوش:(0.07%)
*جپسی:(0.06%)
*یونانی:(0.06%)
*سیلکپ]:(0.06%)
*اوسیتی:(0.06%)
*کومی اژیم:(0.05%)
*یہودی:(0.05%)
*کوریائی:(0.05%)
*0.50% دوجے.

## ہور ویکھو
* روس دے اوبلاست
* روس دے خودمختار اوکروگ
* روس دے لوک راج
* روس دیاں کرائیاں
* روس دیاں وفاقی اکائیاں دی فہرست

## باہرلے جوڑ

گٹھ:روس
گٹھ:روس دے علاقے
گٹھ:صوبے ریاستاں
گٹھ:روس دی انتظامی ونڈ
گٹھ:روس دے اوبلاست
گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:روس دا جغرافیہ
گٹھ:یورپ دا جغرافیہ
گٹھ:علاقے
جان موئیر

**جان موئیر** اک امریکی لکھاری سی۔ اونے سیرا کلب دی نیو رکھی تے کتاباں تے ہور لکھتاں نال امریکہ چ نیشنل پارکاں بارے لوکاں نوں دسیا۔
میریپوسا

**میریپوسا** میریپوسا کاؤنٹی کیلیفورنیا، امریکہ دا اک نگر اے۔

گٹھ:امریکہ دے آباد تھاں
گٹھ:امریکہ دے شہر
پریمورسکی کرائی

روس اک وفاق اے تے 1 مارچ 2008ء توں اسدیاں 83 وفاقی اکائیاں نیں ۔ 1993ء چ اسدے وفاقی علاقےآں دی گنتی 89 سی ، پر 2008ء چ ایہہ گھٹ کے 83 ہوگئی ، اسدی وجہ مختلف علاقآں نوں ملا کے نویں علاقے بنانا اے ۔
روس دے  اوہ علاقے جہڑا تریخ چ کسے ویلے چ روسی سلطنت یاں روس دے سرحدی علاقے رہے سن اوہنان نوں کرائی آکھیا جاندا اے ، اس ویلے روس دیاں 83 وفاقی اکائیاں چوں 9 کرائیاں نیں ۔ 
پریمورسکی کرائی روس دیاں 9 کرائیاں چوں اک کرائی اے  ، اسدا  راجگڑھ ولادیووستوک شہر اے ۔
## جغرافیہ

## تریخ

## معیشت
## اوبلاست دی انتظامی ونڈ
## آبادی

*نسلی گروہ*:پریمورسکی کرائی چ 2 ہزار توں ودھ گنتی آلے 13 نسلی گروہ آباد نیں ، کل آبادی چ اینہاں  دا ایہہ تناسب اے:
*روسی 89.89%
*یوکرینی 4.54%
*کوریائی 0.86%
*تاتاری 0.70%
*بیلاروسی 0.56%
*آرمینی 0.27%
*آذری 0.21%
*موردووی 0.20%
*چینی 0.19%
*جرمن 0.17%
*چواش 0.16%
*|مالدووی 0.11%
*باشکیر 0.10%
*ازبک 0.08%
*قازق 0.06%
*ادمرت 0.06%
*پولینڈ 0.05%
*یہودی 0.05%
*ماری 0.05%
*ادیگی 0.04%
*بریات 0.04%
*گرجی 0.04%
*لزگین 0.04%

## چڑواں علاقے

مختلف دیساں دے اینہاں علاقےآں نال پریمورسکی کرائی نال چڑواں علاقے نیں :

* گیونگسانگنام ڈو, دکھنی کوریا.
* اوساکا پریفیکچر, جپان.
* تویاما پریفیکچر, جپان.

## ہور ویکھو
* روس دے اوبلاست
* روس دے خودمختار اوکروگ
* روس دے لوک راج
* روس دیاں کرائیاں
* روس دیاں وفاقی اکائیاں دی فہرست
 

## باہرلے جوڑ
اوہم دا قنون

بجلی دے دو نقطیاں دے وشکار جنی بعوتی وولٹیج ہووے گی اوناں بعوتا کرنٹ ہووے گااگر کنڈکٹر دا گرمی ناپ ناں بدلے۔ اینوں تھلے دتی گئی ترکڑی چ وی دسیا جاسکدا اے۔

**اوہم دے قنون** دے مطابق اک  کنڈکٹر ) دے وچ لنگھن والے کرنٹ کسے دو نقطےآں وچکار لگائی گئی وولٹیج دا سدھا پروپورشنل(directly proportional) ہندا اے۔ مستقل پیرامیٹر رزسٹینس نوں کانسٹینٹ (constant of Proportionality) دی تھاں تے رکھن نال اس قنون  نوں اس طرحاں لکھیا جاندا اے،

:I = \frac{V}{R},

جتھے  اینپیئراں وچ، کسے چالک وچوں لنگھ رہا **کرنٹ** اے، *V* چالک دے دوواں پاسے لگائی جان **وولٹیج **اے، جسنوں وولٹاں وچ ماپیا جاندا اے، اتے *R*، جسنوں اوہماں وچ ماپیا جاندا اے، چالک دی **رزسٹینس**   اے۔ ہور خاص طور تے، اوہم دا قنون کہندا اے کہ اس تعلق وچ *R* اک مستقل پیرامیٹر اے اتے ایہہ **کرنٹ** اپر انحصار نہیں کردا۔

اس قنون دا نام جرمن دے طبعیات دان جارج اوہم دے نام اپر رکھیا گیا اے، جسنے 1827 وچ اک لیکھ وچ، عام بجلئی سرکٹاں وچ لگائی گئی وولٹیج اتے کرنٹ دے ماپ، وکھ-وکھ لمبائی والیاں تاراں، نال دسے۔ اوہم نے اپنے کھوج نتیجے اجکلھ دی اپروکت سمیکرن توں تھوڑھے ودھیرے جٹل سمیکرناں نال درسائے سن۔

 

## حوالے

 

## بارلے جوڑ

گٹھ:بجلی
گٹھ:وولٹیج
گٹھ:الیکٹریکل انجنیئرنگ
گٹھ:فزکس
وولٹیج

**وولٹیج** دو نقطیاں وشکار بجلی دے فرق نوں دسدا اے۔ اینوں v نال دسیا جاندا اے تے وولٹمیٹر نال ناپیا جاندا اے۔ وولٹ ایدا ناپ اے۔وولٹیج باجوں بجلی تاراں چ ٹردی اے۔

گٹھ:الیکٹرونکس
جھیل ترکانا

جھیل ترکانہ تریڑ افریقہ چ اک جھیل اے۔ ایہ افریقی دیس کینیا چ اے تے ایدا کج اپرلا پاسہ ایتھیوپیا چ وی اے۔ ایہ 290 کلومیٹر لمی تے 32 کلومیٹر چوڑی اے۔ ایہ 6405 مربع کلومیٹر تھاں تے پھیلی ہوئی اے۔
## حوالے

گٹھ:افریقہ دیاں جھیلاں
گٹھ:جھیلاں
جھیل بوگوریا

**جھیل بوگوریہ** تریڑ افریقہ چ اک جھیل اے۔ ایہ افریقی دیس کینیا چ اے ۔ ایہ 34 کلومیٹر لمی تے 3.5 کلومیٹر چوڑی اے۔
جھیل چیو بحر

جھیل چیو بحر تریڑ افریقہ چ اک جھیل اے۔ ایہ افریقی دیس کینیا تے ایتھیوپیا چ اے ۔ 
## حوالے
جھیل المنٹیٹا

جھیل المنٹیٹہ تریڑ افریقہ چ اک جھیل اے۔ ایہ افریقی دیس کینیا چ اے ۔ 
## حوالے
مارا دریا

مارا دریا افریقہ دا اک دریا اے۔ ایہ دریا کینیا تے تنزانیہ چوں لنگدا اے تے جھیل وکٹوریہ چ ایدا انت ہوندا اے۔

## بارلے جوڑ
ماسائی مارا

**ماسائی مارا** لیندے دکھنی کینیا چ اک جانور رکھ اے۔ ایدا ایہ ناں ایس تھاں دے واسی مآسائی لوکاں دے ناں تے رکھیا گیا اے۔ گینیا چ دکھن چ جتھے ایہ رکھ مکدا اے تھلے تنزانیہ چ نال ای سیرانگتی نیشنل پارک شروع ہوجاندا اے۔ ماسائی مارا اپنے جانواں تے اوناں تے پلن والے شکاری جانوراں ل‏ی مشہور اے۔ 

## بارلے جوڑ
چار رتاں

**چار رتاں** وائلن موسیقی اے جینوں 1723 چ اطالوی موسیقار انٹونیو وائیوالدی نے بنایا سی۔ ایہ انتونیو دا سب توں ودیا کم اے تے تے بارک موسیقی چ وی ایہ کم منیا پرمنیا اے۔

 یو ٹیوب تے
## بارلے جوڑ
سمفنی نمبر 5

**سمفنی نمبر 5** لڈوگ فان بیتھوون اک جرمن موسیقار دی بنائی ہوئی موسیقی اے۔ اینوں 1804-8 دے وشکار بنایا گیا۔ ایہ سمفنی کلاسیکی موسیقی دیاں منیاں پرمنیاں موسیقیاں چوں اے۔

http://www.youtube.com/watch?v=rRgXUFnfKIY یو ٹیوب تے

گٹھ:لڈوگ فان بیتھوون
گٹھ:موسیقی
پیریسر پلاٹز

**پیریسر پلاٹز**،  متے، برلن،  جرمنی چ اک چوک اے۔ اے برلن شہر دے وشکار برانڈنبرگ گیٹ دے نال تے تیرگارتن دے چڑھدے پاسے اے۔ برلن دی مشہور سڑک انتر دن لندن ایتھے آکے مکدی اے۔ ایدا ایہ ناں 1814 چ پرشیا دیاں فوجاں دے پیرس چ نپولین پچھے جان دی یاد چ رکھیا گیا اے۔

## مورت نگری

File:Brandenburger tor 1871.jpg
File:Bundesarchiv B 145 Bild-P054320, Berlin, Brandenburger Tor und Pariser Platz.jpg
File:Pariser Platz - Straßenschild.jpg
File:Pariser platz berlin.jpg|
ہیلگولینڈ

**ہیلگولینڈ** اتلے سمندر چ اک جرمن جزیرہ اے۔ ایتھے 1127 لوک وسدے نیں تے تے ایدا تھاں 1.7 مربع کلومیٹر اے تے ایہ جرمن صوبے شلسوگ ہولسٹائن دا اک انگ اے۔

## بارلے جوڑ
جھیل کیوو

thumb|جھیل کیوو
جھیل کیوو تریڑ افریقہ چ اک جھیل اے۔
thumb|جھیل کیوو دا خلا توں منظر

جھیل کیوو (انگریزی: Lake Kivu) افریقہ دیاں عظیم جھیلاں وچوں اک اے۔ ایہ عوامی جمہوریہ کانگو تے روانڈا دی سرحد اُتے عظیم وادی شق دے مغربی حصے وچ واقع اے۔ جھیل کیوو دریائے روزیزی وچ خالی ہُندی اے جو جنوب دی جانب جھیل ٹانگانیکا وچ ڈگدا اے۔ 1994ء دے روانڈا قتل عام دے دوران لکھاں مقتولین دیاں لاشاں اس جھیل وچ بہائی گئیاں، جس دی وجہ توں اسنوں عالمی شہرت ملی۔ 

جھیل 2700 مربع کلومیٹر دے سطحی رقبے اُتے پھیلی ہوئی اے تے سطح سمندر توں 1460 میٹر دی بلندی اُتے واقع اے۔ جھیل دی زیادہ توں زیادہ لمبائی 89 کلومیٹر تے چوڑائی 48 کلومیٹر اے۔ اوسط گہرائی 240 میٹر تے زیادہ توں زیادہ گہرائی 480 میٹر اے۔ جھیل اک وادی شق اُتے واقع اے جو متحرک اے جس دی وجہ توں علاقے وچ آتش فشانی سرگرمی ہُندی اے۔ جھیل دے گرد پہاڑاں دا خوبصورت سلسلہ اے جو اسنوں زبردست نظارہ دیندا اے۔ 

اس جھیل اُتے پہنچنے والے پہلے یورپی باشندے جرمنی دے کاؤنٹ ایڈولف وان گوٹزن سن، جو 1894ء وچ ایتھے آئے سن۔ 

حال ای وچ جھیل کیوو وچ 300 میٹر دی گہرائی اُتے 55 ارب مکب میٹر میتھین گیس دریافت ہوئی اے۔ روانڈا دی حکومت نے  اک بین الاقوامی ادارے توں اس گیس نوں کڈن دے لئی 80 ملین ڈالر دا معاہدہ کیتا اے۔ ایہ منصوبہ روانڈا وچ بجلی دی پیداوار نوں 20 گنا تک ودھیا سکدا اے تے ملک نوں اپنے پڑوسی افریقی ملکاں نوں بجلی فروخت کرنے دی سہولت دے گا۔ 

## متعلقہ مضامین
* عظیم جھیلاں (افریقہ)

کیوو
گٹھ:روانڈا دیاں جھیلاں
گٹھ:عظیم افریقی جھیلاں
گٹھ:عظیم وادئ شق دیاں جھیلاں
گٹھ:کانگو دیاں جھیلاں
گٹھ:کانگو-روانڈا سرحد
گٹھ:افریقہ دیاں جھیلاں
گٹھ:جھیلاں
زابیکالسکی کرائی

روس اک وفاق اے تے 1 مارچ 2008ء توں اسدیاں 83 وفاقی اکائیاں نیں ۔ 1993ء چ اسدے وفاقی علاقےآں دی گنتی 89 سی ، پر 2008ء چ ایہہ گھٹ کے 83 ہوگئی ، اسدی وجہ مختلف علاقآں نوں ملا کے نویں علاقے بنانا اے ۔
کرائی روس دے اوہناں علاقےآں نوں آکھیا جاندا اے ، جہڑے کسے نا کسے ویلے چ روسی سلطنت یاں روس دے سرحدی علاقے رہے سن یاں ایس ویلے سرحدی علاقے نیں ، اس ویلے روس دیاں 83 وفاقی اکائیاں چوں 6 کرائیاں نیں ۔ کرائی دا گورنر وفاق نامزد کردا اے تے پارلیمنٹ دا انتخاب مقامی طور اتے ہندا اے 
زابیکالسکی کرائی روس دیاں 9واں کرائیاں چوں اک کرائی اے ، اسدا راجگڑھ چیتا (شہر) شہر اے ۔
## جغرافیہ

## تریخ

## معیشت
## انتظامی ونڈ

## ہور ویکھو
* روس دے اوبلاست
* روس دے خودمختار اوکروگ
* روس دے لوک راج
* روس دیاں کرائیاں
* روس دیاں وفاقی اکائیاں دی فہرست

## باہرلے جوڑ

گٹھ:روس
گٹھ:روس دے علاقے
گٹھ:صوبے ریاستاں
گٹھ:روس دی انتظامی ونڈ
گٹھ:روس دیاں کرائیاں
گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:روس دا جغرافیہ
گٹھ:یورپ دا جغرافیہ
گٹھ:علاقے
ڈتھمارشن

**ڈتھمارشن** جرمنی دے صوبے شلیسوگ ہولسٹاین دا اک ضلع اے۔

## بارلے جوڑ
ڈارکسٹار ڈرون

**ڈارکسٹار ڈرون** (Lockheed Martin RQ-3 DarkStar) اک بنا پائلٹ دے اڈن آلا جہاز اے۔ اینوں امریکی کمپنی لاکہیڈ مارٹن نے بنایا تے اے پہلی واری 29 مارچ 1996 نوں اڈیا۔ امریکی حکومت نے ایہدے پروگرام نوں جنوری 1999 چ بند کردتا، جدوں اونوں پتا چلیا کے ڈرون اینی دور نئیں جاسکدی تے ایڈا وزن نئیں چک سکدی کے اے فوجی ورتن واسطے فیدے مند ہوۓ۔
## متعلقہ لیکھ

## حوالے

## باہرلےجوڑ

گٹھ:جعاز
گٹھ:جہاز
گٹھ:ہوائی جہاز
سینٹینل ڈرون

**سینٹینل ڈرون** (Lockheed Martin RQ-170 Sentinel) اک بنا پائلٹ دے اڈن آلا امریکی جسوسی جعاز اے جینوں امریکہ دی کمپنی لاکہیڈ مارٹن نے بنایا اے۔ اینوں امریکی ایئر فورس ورتدی اے تے اینوں افغانستان چ جسوسی دے کماں واسطے ورتیا جاندا اے۔
## متعلقہ لیکھ

## حوالے

گٹھ:جعاز
گٹھ:جہاز
گٹھ:ہوائی جہاز
چیتا (شہر)

چیتا شہر  روس دی  زابیکالسکی کرائی دا اک شہر تے  انتظامی مرکز  (راجگڑھ) اے . 
## جغرافیہ

## تریخ

## اہم تھانواں
  
## آن جان دے ذریعے

## ثقافت تے رہتل

 
## بین القوامی تعلقات

## ایتھے دے اہم لوک

## ہور ویکھو

## باہرلے جوڑ

*Account of Englishman's life in Chita, 2005-6, with links to photos

گٹھ:روس دے شہر
گٹھ:روس دے شہر تے قصبے
گٹھ:روس دے آباد تھاں
گٹھ:شہر
گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:یورپ دے شہر
گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے
گٹھ:یورپی شہر
گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
گلوبل ہاک ڈرون

**گلوبل ہاک ڈرون** (Northrop Grumman RQ-4 Global Hawk) اک بنا پائلٹ دے اڈن آلا جعاز اے۔ اینوں امریکی ایئر فورس تے امریکی نیوی جسوسی واسطے ورتدی اے۔ گلوبل ہاک نوں امریکی کمپنی نارتھرام گرومن نے بنایا سی۔ اے 1950 دے امریکی جسوسی جعاز یو-2 آر بوت اچائی تے اڈدا اے تے جسوسی کردا اے۔ اس کم واسطے گلوبل ہاک چ خاص قسم دا ریڈار لگیا ہویا اے جیدے توں اوہ ودلاں پار ویکھ سکدا سی۔ اے بوت ویلے واسطے جسوسی کر سکدا اے تے اک دن چ 103،600 مربع کلومیٹر تھاں دی جسوسی کر سکدا اے۔
## متعلقہ لیکھ

## حوالے

گٹھ:جعاز
گٹھ:جہاز
گٹھ:ہوائی جہاز
مزاری

**مزاری** اک بلوچ قبیلہ اے جیہڑا بلوچستان تے پنجاب چ وسدا اے۔
کھوسہ

**کھوسہ** اک بلوچ قبیلہ اے جیہڑا بلوچستان تے پنجاب چ وسدا اے۔

کھوسے : ایہہ تنور راجپوتاں دی اک شاخ اے۔ چوہاناں نے تنوراں توں دلی دا راج کھوہ لیا۔ مشہور اتہاسکار ڈاکٹر فوجا سنگھ نے اپنی کتاب ‘پنجاب دا اتہاس’ جلد تیجی وچّ لکھیا اے ‘‘سمبر جاں اجمیر دے چوہاناں اتے دلی دے توماراں وچکار لڑائیاں تے اک بہت لمے سلسلے توں بعد دلی، 1164 عیسوی توں پہلاں، چوہاناں دے قبضے وچّ آ گئی سی۔’’
پنجاب وچّ تنوراں نوں طور کیہا جاندا اے۔ طور اپنا دلی دا راج کھہاکے 1164 عیسوی دے مگروں پنجاب دے موگے دے علاقے وچّ آ گئے۔ راج کھساؤن توں ہی ایہناں دا نام کھوسے پے گیا۔

اس گوت دا وڈیرا رندھیر سنگھ سی۔ جس جگاہ کھوسے ٹھہرے اس دا نام کھوسا رندھیر پے گیا۔ ایہہ پنڈ جنیر توں دو کو میل دور ستلج دریا دے پرانے وہن اتے اے۔ کھوسے گوت دے لوک کھوسا رندھیر پنڈ دے چھپڑ اتے گوت تاں طور اے پر ہن ایہناں دی ال کھوسے ہی گوت دے طور ‘تے پرچلت ہو گئی اے۔ 1911 عیسوی دی رپورٹ مطابق ‘رتیاں’ پنڈ دے کھوسے جنیؤُ پاؤندے اتے دوجیاں نال ورتنوں پرہیز کردے سن۔ پہلاں پہل کھوسے آؤن توں مگروں کھوسیاں نے اپنے پرانے رسم رواج چھڈّ دتے ہن۔ تعلیم حاصل کرکے ترقی کر راے ہن۔ موگے دے نال لگدے کھوسیاں دے 12 پنڈ ہن۔ ایہناں دا موڈھی پنڈ تاں کھوسا رندھیر سنگھ ہی اے۔ اٹاری اتے بلکھنڈی دے سردار کھوسے سکھ ہن۔ کھوسے کلاں وی کھوسے جٹاں دا بہت وڈا پنڈ اے۔ فروزپور دے علاقے وچّ کھوسے جٹاں دے کئی پنڈ ہن۔ زیرا وچّ کھوسا کوٹلہ، موگے وچّ کھوسا پانڈو، تلونڈی بھائی وچّ ہولاں والی آدی پنڈاں ‘چ وی کھوسیاں دی ہی بہو گنتی اے۔ کجھ کھوسے مکتسر اتے سرسے دے علاقے وچّ وی وسدے ہن۔ بٹھنڈے دے علاقے وچّ وی کھوسا پنڈ کھوسے جٹاں دا ہی اے۔

اک کھوسا پنڈ سرحد دے نزدیک کھوسے جٹاں دا سی۔ اس پنڈ دے لال سنگھ کھوسے نے مغلاں نال ٹکر لئی سی۔ اس دی یاد وچّ گرودوارہ شہیدگنج سلھینا ضلع موگا وچّ بنیا ہویا اے۔ اک ہور روایت اے کہ کھوسیاں دے وڈیرے رندھیر نوں دلی چھڈن مگروں بچپن وچّ جم ویلے کسے الّ نے بچا لیا سی۔ اس کارن اوہ ویاہ، شادیاں ویلے خوشی، خوشی الاں نوں روٹیاں پاؤندے ہن۔ کھوسیاں دیاں کجھ رسماں عامَ جٹاں نال ملدیاں نہیں ہن۔

ویاہ ویلے کھوسے گوت دا ڈوم چرخے تے تکلے نوں چھپا کے رکھدا اے۔ ویاندڑ جوڑی اس نوں لبھدی اے، اس طرحاں برادری جوڑی دی عقل دی پرکھ کردی اے۔ ہن بہتے جٹاں نے پرانے رواج چھڈّ ہی دتے ہن۔ کجھ ترکھاناں دا گوت وی کھوسا ہندا اے۔ ہو سکدا اے کہ کجھ غریب جٹّ ترکھاناں کم کرن کرکے ترکھان برادری وچّ رلمل گئے ہون۔ ترکھان زنانیاں نال ویاہ کراؤن کارن وی کئی جٹّ گوت ترکھان جاتی وچّ رل گئے۔ گوت نہیں بدلیا پر جات بدل گئی سی۔

پنجاب وچّ کھوسے گوت دے لوک بہت گھٹّ ہن۔ کجھ کھوسے اپنا گوت طور وی لکھدے ہن۔ کندھولے (کندولے)، نین، چندڑ، سیڑے، ڈھنڈے تے گرچے وی توراں وچوں ہن۔ طور وڈا گوت اے۔ کھوسے مسلمان بلوچ وی ہن۔ ایہناں دی کھوسے جٹاں نال کوئی وی سانجھ نہیں رلدی۔ تنور جاں طور جٹاں دا بہت ہی پرانا راج گھرانہ اے۔ ایہہ پانڈو بنس نال متعلق ہن۔ کھوسا طور جٹاں دا بہت ہی مشہور اپگوت اے۔ ایہناں نے بدیساں وچّ جا کے وی بہت ترقی کیتی اے۔ کھوسیاں وانگ سیڑے وی تنوراں وچوں ہن۔ تنور تے طور اکو ہی گوت اے۔ جدوں دشمن نے توراں دے قلعے تے قبضہ کر لیا تاں کجھ طور سیڑی لاکے قلعے وچوں نکل کے پنجاب وچّ آ کے جٹ بھائیچارے وچّ رلمل گئے سن۔ ایہناں دی ال سیڑے پے گئی۔ طور دلی دا راج کھسن مگروں پنجاب، ہریانہ ‘تے راجتھاں وچّ آ کے بھاری گنتی وچّ آباد ہو گئے سن۔ تنور راجپوت وی ہن اتے جٹّ وی ہن۔ پنجاب وچّ تنوراں دے کئی چھوٹے-چھوٹے گوت وسدے ہن۔
گٹھ:بلوچ قبیلے
گٹھ:راجپوت
براہوی لوک

**براہوی** بلوچستان، پاکستان دے پرانے واسی نیں۔ ایناں دی چوکھی گنتی قلات چ ایہ پر ایہ پاکستان توں باہر افغانستان تے ایران چ وی ہندے نیں۔ ایناں دی گنتی 22 لکھ دے نیڑے اے تے براہوی ایناں دی بولی اے۔ ایہ اردو تے بلوچی وی جاندے نیں۔ ایناں دی بولی براہوی دا جوڑ دراوڑی بولیاں دے ٹبر نال اے۔

## براہوی لوک

# مینگل
# میروانی
# بزنجو
# لہڑی
# رئیسانی
# زہری

## باہرلے جوڑ

* 

گٹھ:براہوئی لوک
کشمیری لوک

کشمیری لوک کشمیر وادی دے لوکاں نوں کیندے نیں جیہڑے کشمیری بولی بولدے نیں۔ اوہ لوک وی اپنے آپ نوں کشمیری اخواندے نیں جیہڑے پاکستانی کشمیر ج ریندے نیں پر جناں دی بولی پنجابی اے ۔ کشمیر توں آکے پنجاب چ وسن والے تے کشمیر توں برطانیہ جاکے وسن والے لوک جناں دی ماں بولی کشمیری نئیں پنجابی اے کشمیری اخواندے نیں۔
بلوچ لوک

**بلوچ لوک**، ایشیا وچ آباد لوکاں دا اک نسلی گروہ اے جیہڑا کرد خاندان نسل نال تعلق رکھدا اے۔ بلوچ لوک ایران، پاکستان تے افغانستان وچ بکثرت پائے جاندے نيں۔ پاکستان دے صوبہ بلوچستان، ایران دا صوبہ سیستان و بلوچستان تے افغانستان دے صوبہ نیمروز، صوبہ ہلمند تے صوبہ قندھار وچ ایہناں دی آبادی موجود اے۔

بلوچ لوک بلوچی نو‏‏ں بطور مادری بولی بولدے نيں۔ بلوچ قوم نو‏‏ں وکھ وکھ علاقیاں وچ وکھ وکھ ناواں تو‏ں پکاریا جاندا اے جداں کہ  ورگے ناواں توں۔

## مشہور بلوچ افراد

### بلوچستان دے بلوچ
* میر چاکر رند
* ظفر اللہ خان جمالی
* اختر مینگل
* میر ہزار خان کھوسو
* میر گل خان نصیر
* محمد وسیم
* مہ نور بلوچ

### پنجاب دے بلوچ
* قندیل بلوچ
* قرة العین بلوچ
* منیبہ مزاری (فعالیت پسند)
* بلخ شیر مزاری (سیاستدان)
* عثمان بزدار (وزیر اعلیٰ)
* فاروق احمد خان لغاری (سیاستدان)

### سندھ دے بلوچ
* صنم بلوچ (بازیگر و مجری)
* آصف علی زرداری (سیاستدان)
* فریال تالپور
* بلاول زرداری بھٹو
* ناز بلوچ نسیاستدار)
* شازیه خشک (گلو کارہ)
* یوسف خشک (ادیب)
* نبی بخش خان بلوچ سیاستدان)
* خالد احمد خان لوند (سیاستدان)
* برهان چانڈیو (سیاستدان)
* کلثوم اختر چانڈیو (سیاستدان)
* مولا بخش چاندیو (سیاستدان)
* نواب غیبی سردار خان چاندیو (سیاستدان)
* آفتاب شعبان میرانی (سیاستدان)
* رفیق احمد جمالی (سیاستدان)
* نبیل گبول (سیاستدان)
* لیاقت علی جتوئی (سیاستدان)
* غلام مرتضی جتوئی (سیاستدان)
* نادر علی خان مگسی (سیاستدان)

### ایران دے بلوچ
* یعقوب لیث (بادشاہ)
* احمدعلی موهبتی (وزیر اعلیٰ)
* محمد مهران (شهردار) (وزیر اعلیٰ)
* اسدالله علم (وزیر اعلیٰ)
* عبدالمجید نصراللهی (وزیر اعلیٰ)
* حبیب جریری (وزیر اعلیٰ)
* محمود حجتی (وزیر اعلیٰ)
* حبیب‌الله دهمرده (وزیر اعلیٰ تے سیاستدان)
* علی‌محمد آزاد (وزیر اعلیٰ)
* حاتم ناروئی (وزیر اعلیٰ)
* علی اوسط هاشمی (وزیر اعلیٰ)
* دانیال محبی (وزیر اعلیٰ)
* محمد ظاهر بلوچ
* عبدالمالک ریگی
* چنگیز وثوقی
* محمدخان بلوچ

### افغانستان دے بلوچ
* غلام محمد لعلزاد بلوڅ
* محمد خان بلوڅ
* میر بالاچ مری
* محي الدين بلوچ

### عمان دے بلوچ
* محمد البلوشی (فوتبالیست)
* میمونه البلوشی (بازیگر)
* هزاع البلوشی (قاری قرآن)
* زارا بلوچ (بازیگر)
* خلیل البلوشی (گزارشگر فوتبال)
* رشا البلوشی (بازیگر و مجری)
* [محمد نور](https://ar.m.wikipedia.org/wiki/محمد_نور_(ممثل)) (بازیگر)

### متحدہ عرب امارات دے بلوچ
* حمید البلوشی (بازیگر)
* سارہ امیری (دانشمند و سیاستمدار)
* عبدالحمید البلوشی (بازیگر)
* آمنه البلوشی نسیاستدار)
* محمد جمعه(فوتبالیست)
* علی سالمین البلوشی (فوتبالیست)
* عدنان حسین البلوشی (فوتبالیست)
* حسن علی ابراهیم البلوشی (فوتبالیست)
* :ar:عبدالله موسی البلوشی (فوتبالیست)
* احمد مراد البلوشی (فوتبالیست)

### کویت دے بلوچ
* مُنٰی البلوشی (بازیگر)
* مبارک گمشاد بلوچ (فوتبالیست)
* مرام البلوشی (خواننده و بازیگر)
* هند البلوشی (بازیگر)
* شیماء سلیمان (خواننده و بازیگر)
* امانی البلوشی (مجری)
* می البلوشی (بازیگر)
* عبدالله البلوشی (فوتبالیست)
* [محمد البلوشی](https://ar.m.wikipedia.org/wiki/محمد_البلوشي_(%D9%85%D8%BA%D9%86%D9%8A)) (خواننده)
* [عبدالله البلوشی](https://ar.m.wikipedia.org/wiki/عبد_الله_البلوشي_(ممثل)) (بازیگر)
* احمد البلوشی (فوتبالیست)
* يوسف البلوشی (بازیگر)
* [حمید البلوشی](https://ar.m.wikipedia.org/wiki/حميد_البلوشي_(ممثل_كويتي)) (بازیگر)
* ناصر البلوشی
* بدر البلوشی (بازیگر)

## حوالے

گٹھ:بلوچ شخصیتاں
گٹھ:بلوچ قبیلے
بنگالی لوک

**بنگالی لوک** دکھنی ایشیاء دے تھاں بنگال جیہڑا دو دیساں بنگلہ دیش تے ہندستان چ ونڈیا ہویا اے دے واسی نین تے بنگالی ایناں دی بولی اے۔

بھارت دے بنگال صوبے اتے بنگلہ دیش دے نواسیاں نوں بنگالی کہندے ہن۔ بھارت دی ساہتی اتے سبھیاچاری ترقی وچّ بنگال صوبے  دے نواسیاں دا اہم یوگدان رہا ہے۔ 1947 وچّ بھارت ونڈ دے بعد جدوں بنگال دے دو ٹوٹے ہوئے تدّ چڑھدا بنگال پاکستان دا انگ بن گیا سی لیکن جدوں ایہہ علاقہ آزاد بنگلا دیش بنیا تدّ اس دے نواسیاں نوں وی بنگالی جاں بنگلادیشی کیہا جان لگا۔

## بارلے جوڑ

گٹھ:بنگال
گٹھ:بنگال دی تریخ
گٹھ:بنگال سلطنت
گٹھ:لوک
گٹھ:ایشیا دے نسلی گروہ
گٹھ:دنیا دے نسلی گروہ
گٹھ:بنگلہ دیش دے نسلی گروہ
دریائے کاما

دریائے کاما (روسی چ ریکا کاما ، تاتاری بولی چ چلمان) روس دا اک وڈا دریا اے ، جہڑا دریائے وولگا دا کھبے پاسے دا سبتوں لمبا دریا اے تے پانی دے نکاس دے حساب نال سبتوں وڈا ، حقیقت چ ، ملاپ توں پہلاں ایہہ دریائے وولگا نالوں وڈا اے ۔

ایہہ روسی لوک راج ادمرتیا چ کولیگا لاگےاوں شروع ہندا اے تے 125 میل اتلے لہندے ول وگدا اے تے فیر لوینو لاگے اتلے چڑھدے ول مڑ کے ہور 125 میل وگدا ، فیر ایہہ پرم کرائی چ دکھن تے لہندے ول مڑدا اے ، مڑ دوبارہ ایہہ دریا ادمرتیا تھانیں وگدا اے تے فیر تاتارستان چ داخل ہندا اے جتھے ایہہ دریائے وولگا نال ملدا اے ۔

ترک لوکاں وچکار ، ایہہ دریا چلمان دے ناں نال جانیا جاندا اے ،تے دریائے ولگا دا مڈھ سمجھیا جاندا اے۔

اس دریا دی کل لمبائی 1،805 کلومیٹر (1،122 میل) اے ۔ دریائے کاما دے وڈے معاون دریاواں چ ، دریائے کوسا ، دریائے وشیرا ، دریائے سیلوا ، دریائے چوسووایا ، دریائے بیلایا ، دریائے اک ، دریائے اژ ، دریائے زے ، دریائے وئیاتکا تے دریائے میوشا نیں ۔

دریائے کاما دے کنڈے آباد شہر سولیکامسک ، بریزنیکی ، پرم ، ساراپل تے نابیریژنے چیلنی نیں ۔ ایہہ دریا کوہ یورال دے لہندے چ واقع اے تے اک اہم تجارتی رستہ اے ۔

ریل راہاں دی اساری توں پہلاں دریائے کاما ، دریائے پیچورا تے دوینا دے طاساں نال منسلک سی ۔ 19ویں صدی عیسوی دے بلکل شروع چ اتلی ییکیترنینسکی نہر راہیں دریائے کاما دا اتلا حصہ ، دریائے ویچیدگا (دریائے دوینا دا معاون دریا) نال جڑ گیا ۔

## ڈیم تے ریزروائر

دریائے کاما اتے کئی تھانواں اتے ڈیم بنائے گئے نیں :

*پرم چ **کاما ہائیڈوالیکٹرک سٹیشن**' دے ڈیم نال کاما ریزیروائر بنایا گیا اے ۔
*چیکووسکی چ **ووتکنسک ہائیڈوالکٹرک سٹیشن** دے ڈیم نال ووتکنسک ریزیروائر بنایا گیا اے ۔
*نابیریژنے چیلنی چ **نیژنیکامسک ہائیڈروالکیٹرک سٹیشن** دے ڈیم نال نیژنیکامسک ریزیروائر بنایا گیا اے ۔ 
## مورت نگری


Image:W W Chusovaya Kama crossing.png|دریائے کاما تے چوسووایا دی کراسنگ
Image:Kama bridge.JPG|دریائے کاما تے پرم شہر دی مورت
Image:Kama yelabuga.jpg|ییلیبوگا چ دریا دا منظر۔
Image:Prokudin-Gorskii-25.jpg|اک پرانا پل 1912ء دی مورت ۔


## ہور ویکھو

*دریائے وولگا
*تاتارستان
## باہرلے جوڑ

* نابیریژنے چیلنی تے دریائے کاما

گٹھ:روس دے دریا
گٹھ:ایشیا دے دریا
گٹھ:ایشیا دا آبی جغرافیہ
گٹھ:یورپ دے دریا
گٹھ:یورپ دا آبی جغرافیہ
گٹھ:دنیا دے دریا
گٹھ:روس دا آبی جغرافیہ
گٹھ:پانی
گٹھ:آبی جغرافیہ
گٹھ:روس
گٹھ:دریا
ہرزوگتم لاؤنبرگ

**ہرزوگتم لاؤنبرگ** جرمنی دے صوبے شلیسوگ ہولسٹاین دا اک ضلع اے۔

## بارلے جوڑ
بگٹی

**بگٹی** اک بلوچ قبیلا اے جیہڑا صوبا بلوچستان وچ وسدا اے ۔ 

گٹھ:بلوچ قبیلے
ڈیرہ بگتی

**ڈیرہ بگتی** ضلع ڈیرہ بگتی ، بلوچستان ، پاکستان دا اک نگر تے بگتی قبیلے دا گڑھ اے۔

گٹھ:پاکستان دے شہر
گٹھ:بلوچستان دے شہر
دریاۓ اوب

**اوب دریا **(روسی: Обь; IPA: [obʲ]), جاں اوبی، لہندے سائیبیریا، روس دا اک پرمکھ دریا ہے جو دنیا دا ستواں سبھ توں لما دریا ہے۔ ایہہ وڈا سمندر آرکٹک  وچّ ڈگن والے تنّ مہان سائیبیریائی دریاواں (باقی دو یینیسائی دریا اتے لینا دریا ہن) وچوں سبھ توں لہندا ہے۔ اوب دی کھاڑی دنیا دا سبھ توں لما دریائی دہانا ہے۔

دریاۓ اوب روس دا اک دریا اے۔
## سروت اتے دریا رستہ
اوب دی شروات روس دی التائی کرائی  دے بئسک شہر توں 26 کلومیٹر دکھن - لہدے وچّ بیا دریا اتے کاتُون دریا دے سنگم توں ہندا ہے ۔ ایہہ دونے ہی دریا التائی پربتاں وچّ شروع ہندے ہن - بیا دریا تیلیتسکوئے جھیل توں اتے 700 ک م لمبا کاتون دریا بئیلکھا پہاڑ دے اتے واقع  اک گلیشئر  توں ۔ کھاندی - مانسئنسک شہر دے کول اسدا ملاپ ارتش دریا دے نال ہندا ہے ، جو آپ اک مہان دریا  ہے اتے اوب دا سبھتوں وڈا معاون دریا ہے ۔ جیکر ارتیش دریادی شروات نال اوب دریا دے بحر آرکٹک وچّ ڈگن تکّ دی  دوری نوں ویکھیا جاوے تاں اوب - ارتیش دی  پوری دھارا 5،410 کلومیٹر ( 3،360 میل ) لمبی ہے ۔ اوب دریا وچّ ارتیش دے علاوہ ہور وی دریا ڈگدے  ہن ، جویں کہ توم دریا، چلائم دریا ، کیت دریا، تئم دریا، واح دریا، واسیوگن دریا اتے سوسوا دریا۔ اتھوں ایہہ ٹیڑا - میڑا ہندا ہوئیا شمال دی ولّ چلدا ہے اتے کارا سمندر دی اوب کھاڑی وچّ جا ملدا ہے ۔

چین دے یانگتسی دریا اتے پیلا دریا ( ہوانگ ہو ) دے بعد اوب - ارتیش دریا ایشیا دا تیجا سبھتوں لمبا دریا ہے ۔ اسدا جلسمبھر علاقہ وی وڈا ہے اتے اسدا رقبہ 29،90،000 مربع کلومیٹر  ہے ۔

## حوالے

گٹھ:روس دے دریا
گٹھ:ایشیا دے دریا
گٹھ:ایشیا دا آبی جغرافیہ
گٹھ:یورپ دے دریا
گٹھ:یورپ دا آبی جغرافیہ
گٹھ:دنیا دے دریا
گٹھ:روس دا آبی جغرافیہ
گٹھ:پانی
گٹھ:آبی جغرافیہ
گٹھ:سائیبیریا
گٹھ:سائیبیریا دے دریا
پشین

پشین , ضلع پشین بلوچستان، پاکستان دا اک شہر اے۔

## ہورویکھو
## حوالے

## باہرلےجوڑ

گٹھ:بلوچستان دے شہر
گٹھ:پاکستان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں
قلعہ سیف اللہ

**قلعہ سیف اللہ** ضلع قلعہ سیف اللہ، بلوچستان، پاکستان دا اک شہر اے۔

گٹھ:بلوچستان دے شہر
گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں