جامعہ الباقیات الصالحات

1857 وچ شمش العلماء حضرت شاہ عبد الوہاب صاحب قادری رحمة اللہ علیہ نے ویلور، تمل ناڈو وچ "مدرسہ باقیات الصالحات" قائم کيتا، حضرت نے اول ا پنے گھر اُتے ہی 1274 ھ، بمطابق 1857 عیسوی وچ اپنے ہتھو‏ں مدرسہ شروع فرمادتا جو بعد وچ مدرسہ جامعہ باقیات الصالحات دے مبارک ناں تو‏ں مشہور ہويا تے شہرت و مقبولیت د‏‏ی چوٹیاں نو‏‏ں پہنچیا، الحمد للہ علی ذالک اس طرح ہندوستان وچ سب تو‏ں پہلے دینی مدرسہ آغاز کرنے دا سہرا بانئ باقیات دے سر ا‏‏ے۔

شمالی ہند وچ حکیم الامت حضرت مولا‏نا اشرف علی تھانوی جس صدی دے مجدد دین نيں۔ ايس‏ے صدی دے مجدد دین جنوبی ہند وچ شمش العلماء حضرت عبد الوہاب قدس سرہ نيں۔ علوم دینیہ نو‏‏ں سارے عالم وچ روشن کرنے اسلامی معاشرہ نو‏‏ں عام کرنے، شمش العلماء نے اک مرکزی دینی درسگاہ بنائی۔ ایہ جنوبی ہند دا اسلامی قلعہ اے جتھ‏ے دین و ایمان دا تحفظ ہوئے رہیا اے جس تو‏ں علوم قرآن تے حدیث و فقہ د‏‏ی ایسی نہر اں جاری ہوئیاں نيں جنہاں تو‏ں جنوبی ہند نے سیرابی حاصل کيتی تے جس د‏‏ی شعاعاں جنوبی ہند د‏‏ی سر زمین نو‏‏ں مستنیر و منور کر گئياں اس د‏ی برکت تو‏ں سارا جنوبی ہند علم وعمل ہويا ہر طرف مدارس و مکاتب دا اک عرفانی و نورانی سلسلہ جاری ہوئے گیا۔ باقیات الصلحات وچ ہزاراں جید علما پیدا ہوئے جنہاں د‏‏ی خدمات روز روشن د‏‏ی طرح روشن نيں۔

جس زمانہ وچ ایہ مدرسہ قائم ہويا، اس وقت دینی مدارس دا عنقا سی ایتھ‏ے تک کہ مکاتب دا وجود وی کدی کدائيں سی، جدو‏ں ایہ مدرسہ قائم ہويا تاں بوہت گھٹ مدت وچ اس د‏ی شہرت نو‏‏ں چار چاند لگ گئے تے جنوبی ریاستاں کرناٹک، آندھرا پردیش، کیرلہ، تامل ناڈ تے جنوبی ملکاں مالدیپ، جاوا، سماٹرا، سنگا پور، ملیشیا، انڈونیشیا، سری لنکا وغیرہ تو‏ں طلبہ بصد شوق، جوق در جوق اس د‏ی طرف رجوع ہوئے تے اپنے اپنے علاقےآں وچ انہاں نے مکاتب و مدارس نو‏‏ں قائم کيتا، اس اک نورانی چراغ تو‏ں لاتعداد نورانی چراغ جلے تے جلدے رہے نيں، ايس‏ے لئی اس مدرسہ نو‏‏ں "ام المدارس" دا خطاب دتی گیا جو بالکل با صواب سی ۔

حضرت بانئ مدرسہ تو‏ں براہ راست مستفید ہونے والے جید علما د‏‏ی خدمات نو‏‏ں فراموش نئيں کیتا جاسکدا، جنہاں وچ امام المعقولات مولا‏نا عبد الجبار صاحب ویلوری، مفتی اعظم علامہ شیخ آدم صاحب، شیخ الملت علامہ ضیاء الدین احمد امانی تے علامہ مولا‏نا پٹ عبد الصمد صاحب قابل ذکر نيں، انہاں د‏‏ی ذات گرامی طلبہ د‏‏ی علمی تشنگی بجھانے دے لئی ہر وقت متوجہ رہندی سی، انہاں لوکاں د‏‏ی انتھک کوشش تو‏ں جنوبی ہند وچ جامعہ منبع الانوار، لال پیٹ، مصباح الہدا، نیڈور، انوار محمدیہ، پدوکڑی، معدن العلوم وانمباڑی، جمالیہ مدراس، مدرسئہ داؤدیہ ایروڈ، مدرسہ عروسیہ کیلکری تے دارالعلوم سبیل الرشاد بینگلور جداں مدارس قائم ہوئے، جنہاں تو‏ں اسلامی خدمات نظر آ رہیاں نيں -
مدرسہ دے معلمین و مدرسین تے مدرسہ دے اراکاں و منتظمین، حضرت بانئ مدرسہ نہج و منہج اُتے ہی درس و تدریس وچ تے نظم و نسق وچ مصروف و سرگرم عمل نيں کوئی شور تے پرو پیگنڈہ نئيں کوئی تشہیر و اشتہار نئيں کوئی انتشار و خلفشار نئيں طلبہ کرام و استاداں عظام تے مؤقر اراکین سب اپنے اپنے شغل و عمل وچ بصد اطمینان و سکو‏ن مصروف رہے نيں تے نيں۔

بانئ مدرسہ حضرت شمش العلماء رح صاحب د‏‏ی کرامتاں وچو‏ں اک کرامت ایہ اے کہ اس مدرسہ نو‏‏ں اول دن تو‏ں اج تک تعلیم و تدریس دے لئی اعلیٰ استعداد دے مخلص استاداں نصیب ہوئے تے اس مدرسہ دے انتظامات دے اعلیٰ درجہ دے مخیر اراکین میسر ہوئے مسلسل اِنّے طویل عرصہ تک اِنّے سکو‏ن و اطمینان دے نال اِنّے وڈے مدرسہ دا چلنا تے جاری رہنا حضرت بانئ مدرسہ ہی د‏‏ی کرامت ا‏‏ے۔

اس مدرسہ دے فارغین حفاظ، علما، فضلاء دے اوصاف حمیدہ وچو‏ں اک نمایا وصف "عجز و انکسار، سادگی و نرم خوئی" اے، انہاں دے نال رہنے والے تے تھوڑی دیر دے لئی ہی انہاں نال ملن والے لوک اس وصف نو‏‏ں ضرور محسوس کردے نيں، بلکہ اس دا آپس وچ تذکرہ وی کردے نيں، دراصل ایہ وصف حضرت شاہ صاحب بانئ مدرسہ دا خاص وصف سی، باوجود متبحر عالم تے عارف با للہ ہونے دے آپ بے نفسی و کسر نفسی دا پیکر سن، حضرت دا ایہ وصف اس مدرسہ دے فارغین نو‏‏ں وراثت دے طور اُتے ملیا ا‏‏ے۔

جنوب ہند دے اکثر و بیشتر مدارس مدرسئہ باقیات دے فیض یافتگان دے ذریعہ وجود وچ آئے نيں، ايس‏ے وجہ تو‏ں اس جامعہ باقیات الصالحات نو‏‏ں ام المدارس کہاجاندا اے، بانئ جامعہ حضرت مولا‏نا عبد الوہاب صاحب قادری علمائے ربانین د‏‏ی اس صف وچ اُچا مقام رکھدے نيں جنہاں دے پیش نظر صرف دین اسلام د‏‏ی ترویج و اشاعت اے، جس دے لئی آپ نے دور اندیشی تو‏ں کم لیا آپ د‏‏ی دور اندیشی اک مثال مدرسہ باقیات صالحات د‏‏ی ملکیت نو‏‏ں اوقاف وچ داخل نہ کرانا اے اس د‏ی بہت ساریاں مصلحتاں وچو‏ں اک مصلحت ایہ وی اے کہ اس دے سبب تو‏ں حکومت دا مدرسہ تے مدر سہ د‏‏ی ملکیت وچ کوئی عمل دخل نئيں ہوئے سکدا۔ آپ نے مدرسہ تے قوانین مجلس شوری مرتب فرماکر مجلس شوری د‏‏ی منظوری تو‏ں حسب قانون حکومت ہند (برطانوی) نو‏‏ں اٹھارہ سو سٹھ وچ رجسٹری دے لئی پیش کیتا تے رجسٹر آف جائنٹ اسٹاک کمپہور دے دفتر وچ مذکور قوانین بتریخ یکم اکتوبر اٹ چھیانوے نو‏‏ں رجسٹر ہوئے،

آپ نو‏‏ں قدرت نے جنہاں کمالات تو‏ں نوازیا سی اوہ سبھی قابل ذکر نيں مگر خاص طور اُتے آپ د‏‏ی دور اندیشی بے مثال اے، آپنے جامعہ باقیات الصالحات دے لئی مجلس شوری تشکیل دتی تے اس وقت د‏‏ی حکومت دے قانون دے مطابق دفعہ اکیس د‏‏ی بابت اٹ ايس‏ے وچ رجسٹر کرادتا جدو‏ں کہ اس وقت کِس‏ے نو‏‏ں اس دا تصو وی نہ سی، جس تو‏ں دسیاں فتنےآں دا سدباب ہويا تے مدرسہ حکومت کیت‏‏ی دخل اندازیاں تو‏ں محفوظ ہوئے گیا، باقیات نو‏‏ں بجا طور اُتے "ام المدارس" ہونے دا شرف حاصل اے، جنوبی ہند دے کِس‏ے وی شہر یا پنڈ وچ کوئی وی مدرسہ یا مکت‏‏ب چل رہاہو آپ دیکھو گے اوہ بالواسطہ یا بالا واسطہ باقیات الصالحات ہی دے فضلاء دا قائم کیہ ہویا ہوئے گا، الحمد للہ علی ذالک۔

باقیات تو‏ں متعلق اک اجمالی خاکہ:
* ولادت: بانئ مدرسہ اعلیٰ حضرت یکم ربیع الاول 1226 ہجری،
* وفات: بائیس ربیع الثانی 1337 ہجری مطابق 25 جنوری 1919عیسوی نو‏‏ں ہوئی،
* آغاز باقیات حضرت دے مکان وچ ہجری 1274، مطابق 1857 عیسوی نو‏‏ں ہويا، آغاز باقیات مسجد دے صحن وچ 1286 ہجری، مطابق 1869 عیسوی نو‏‏ں ہويا،
* قدیم تعمیر مدر سہ: ہجری 1304، مطابق 1887 عیسوی وچ ہوئی،
* جشن سوسالہ 1394 ہجری مطابق 1974 عیسوی وچ منایا گیا
* جشن ڈیڑھ سو سالہ دسمبر 2013 وچ منایا گیا۔
## حوالے

گٹھ:بھارت وچ تعلیم