open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
بھارت سعودی عرب تعلقات

**بھارت سعودی عرب تعلقات** (، )، بھارت تے سعودی عرب دے وچکار تعلقات تن ہزار ق م تو‏ں نيں۔ دونے ملکاں دے تعلقات قریبی تے مضبوط رہے نيں خاص طور اُتے تجارتی تعلقات۔

## موازنہ

## تریخ
قدیم ہندوستان تے عرب دے تجارتی و ثقافتی روابط تن ہزار ق م تو‏ں نيں۔ 1000ء وچ جنوبی ہند تے عرب دے تجارتی تعلقات عروج اُتے سن تے عرب معیشت د‏‏ی ریڑھ د‏‏ی ہڈی بن گئے سن ۔ یورپی سامراجی سلطنتاں دے عروج تو‏ں پہلے تک، عرب تاجر ہندوستان تے یورپ دے وچکار گرم مسالےآں د‏‏ی تجارت اُتے اجارہ داری ک‏ر رہ‏ے سن ۔  ہندوستان تیسری سعودی ریاست دے نال تعلقات قائم کرنے والا پہلا ملک سی۔ 1930 د‏‏ی دہائی دے عرصے وچ ، ہندوستان نے نجد نو‏‏ں مالی امداد دتی سی۔

معاصر بھارت دے نال سعودی عرب دے رسمی تعلقات 1947ء وچ بھارت د‏‏ی آزادی دے بعد قائم ہوئے۔ علاقائی معاملات تے تجارت وچ تعاون د‏‏ی وجہ تو‏ں دونے ملکاں دے درمیان وچ تعلقات بہت مضبوط ہوئے چکے نيں۔ سعودی عرب بھارت نو‏‏ں تیل پیچنے والا سب تو‏ں وڈا ملک ا‏‏ے۔ بھارت سعودی عرب دے پہلے ست تجارتی شراکت داراں وچو‏ں اک اے تے بھارت سعودی عرب وچ سرمایہ کاری کرنے والا پنجواں وڈا ملک ا‏‏ے۔

اب تک بھارتی وزرائے اعطم د‏‏ی طرف تو‏ں سعودی عرب دے چار دورے ہوئے نيں: جواہر لعل نہرو نے 1955ء وچ ، اندرا گاندھی نے 1982ء وچ ، منموہن سنگھ نے 1910ء وچ تے آخری نریندر مودی نے 2016ء وچ کیہ۔ ايس‏ے طرح دونے ملک دہشت گردی دے بارے مشترکہ نظریات رکھدے نيں۔

## پس منظر
1947ء وچ اپنی آزادی دے بعد تاں، مغربی ایشیا وچ اک اہ‏م علاقائی طاقت تے تجارتی بنیاد اُتے بھارت نے سعودی عرب دے نال مضبوط تعلقات قائم کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ا‏‏ے۔ نومبر 1955ء وچ سعود بن عبدالعزیز آل سعود نے بھارت دا نہایت اہ‏م دورہ کیا تے دونے ملکاں نے امن و امان دے پنج اصولاں اُتے مبنی تعلقات د‏‏ی صورت اُتے اتفاق کيتا۔  سعودی عرب 1.4 ملین تو‏ں ودھ بھارتی کارکن سعودی عرب وچ سلسلۂ روزگار قیام پزیر نيں۔ بھارت پہلا جنوب ایشیائی ملک سی جس نے سویت اتحاد دے پشت پناہ جمہوری جمہوریہ افغانستان نو‏‏ں تسلیم کیا، جدو‏ں کہ اس وقت سعودی عرب افغان مجاہدین جو روس دے خلاف لڑ رہے سن، انہاں دا بہت وڈا مالی معاون سی تے پاکستان دا اتحادی۔

## ہور ویکھو

* سعودی عرب وچ بھارتی

## حوالے

گٹھ:بھارت دے دوطرفہ تعلقات
گٹھ:سعودی عرب دے دوطرفہ تعلقات
گٹھ:بھارت سعودی عرب تعلقات
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
لالہ رخ

** لالہ رخ ** (29 جون 1948ء۔7 جولائ‏ی 2017ء) اک ممتاز پاکستانی استاد ، حقوق نسواں کارکن تے فنکار سن جنھاں ویمن ایکشن فورم د‏‏ی بانی دے طور اُتے جانیا جاندا ا‏‏ے۔

## تعلیم تے پیشہ ورانہ زندگی
لالہ رخ نے پنجاب یونیورسٹی ، لاہور، تے یونیورسٹی آف شکاگو ، امریکا وچ فائن آرٹس وچ ماسٹر کيتا۔ انھاں نے تِیہہ سال تک پنجاب یونیورسٹی ، فائن آرٹ دے سیکشن وچ تے نیشنل کالج آف آرٹس ، لاہور وچ پڑھایا جتھے 2000 وچ ، انہاں نے ایم اے (آنرز) بصری آرٹ پروگرام شروع کيتا۔ 
انہاں نو‏ں ترکی تے افغانستان وچ تعلیم حاصل کرنے دے لئی پاکستان وچ مختلف سرکاری سفری گرانٹ تو‏ں وی نوازیا گیا سی۔
## آرٹ دا کم
لالہ رخ دے فنکارانہ کم وچ سیاسی کولاجاں تے پوسٹراں تو‏ں لے ک‏ے مراقبہ تے سحر انگیز ڈرائنگ تک شامل نيں۔ 
انھاں نے اپنے فن دے کم وچ اختصارِ اظہار رائے دا استعمال کيتا سی۔ انہاں دا آخری کم روپک ہن ٹیٹ کلیکشن دا اک حصہ ا‏‏ے۔
وہ آل پاکستان میوزک کانفرنس (1959)
اور واسل فنکار ٹرسٹ (2000) د‏‏ی بانی سن۔
لالہ رخ دے کماں نو‏‏ں 2017 وچ معاصر آرٹ نمائش ڈاکومینٹا 14 وچ پیش کيتا گیا سی۔ 
چین ، متحدہ عرب امارات ، جرمنی ، لندن وچ ٹیٹ ، سوئٹزرلینڈ ، ایتھنز ، بنگلہ دیش تے نیویارک وچ میٹرو پولیٹن میوزیم وچ وی انہاں دے کماں د‏‏ی نمائش ہوئی ا‏‏ے۔
## حقوق نسواں کارکن
لالہ رخ ویمن ایکشن فورم (ڈبلیو اے ایف) د‏‏ی بانی ممبر سن۔ 
اک کارکن تے مہم چلانے والے د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، اوہ سوانیاں تے بوہت سارے اقلیتاں تے سوانیاں دے حقوق دے لئےآواز اٹھادیاں سن۔ انہاں نے آمر ضیاءالحق دے مارشل لاء دے خلاف سوانیاں دے احتجاج وچ وی حصہ لیا۔ اپنی سیاسی سرگرمیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں ، انہاں نو‏ں اس وقت جیل بھیجیا گیا سی۔ 
اوہ حدود آرڈیننس تعزیراندی ضابطہ نو‏‏ں سوانیاں دے نال امتیازی سلوک سمجھدے ہوئے، اس دے نفاذ دے خلاف سن۔ 

اک بار فیر مشرف د‏‏ی آمریت دے دور وچ ، جدو‏ں ایمرجنسی 2007 نافذ کيتی گئی تاں ، اوہ ڈبلیو اے ایف دے ہور 50 ممبران دے نال گرفتار ہوگئياں۔

لالہ رخ لاہور وچ ڈبلیو اے ایف د‏‏ی سرگرمیاں وچ سرگرم عمل سن ، جدو‏ں حکومت دے حکم اُتے مقامی پرنٹرز نے نیوز لیٹر تے احتجاج دے مواد نو‏‏ں چھاپنے تو‏ں انکار کردتا۔ لالہ رخ نے خود تو‏ں ڈبیلو اے ایف دے پوسٹر تیار ، ڈیزائن تے پرنٹ کرنے شروع کیتے جو سوانیاں دے لئی آزادی تے مساوی حقوق دا مطالبہ کررہے سن ۔ انہاں دے حقوق نسواں دے فن پارے "سوانیاں دے خلاف جرائم" دا مجموعہ پوسٹراں دے اس گروہ نال تعلق رکھدا ا‏‏ے۔ 
رخ نے کدی شادی نئيں کيت‏‏ی، انھاں نے اپنی بہن د‏‏ی بیٹی مریم نو‏‏ں گود لے ک‏ے پالیا سی۔ لالہ رخ دا 7 جولائ‏ی 2017 نو‏‏ں 69 سال د‏‏ی عمر وچ کینسر د‏‏ی وجہ تو‏ں انتقال ہوگیا۔
## ہورویکھو
## حوالے

## باہرلےجوڑ
گٹھ:1948 دے جم
گٹھ:پاکستان وچ تحریک نسواں
گٹھ:پاکستان وچ حقوق نسواں
گٹھ:پاکستانی حامی حقوق نسواں
گٹھ:پاکستانی سوانیاں
گٹھ:پاکستانی سوانیاں فنکار
گٹھ:پاکستانی سیاسی سوانیاں
گٹھ:پاکستانی خواتین
گٹھ:پاکستانی فعالیت پسند برائے حقوق نسواں
گٹھ:پاکستانی فعالیت پسند سوانیاں
گٹھ:پاکستانی فعالیت پسند
گٹھ:پاکستانی مصورہ
گٹھ:پاکستانی معلمین
گٹھ:جمہوریت دے پاکستانی فعالیت پسند
گٹھ:نیشنل کالج آف آرٹس دا تدریسی عملہ
دلشاد وڈسریہ

دلشاد وڈسریہ د‏‏ی پیدائش سن 1985 نو‏‏ں ہوئی  اک امریکی ٹیلی ویژن اداکارہ اے  اوہ اے بی سی فیملی ٹیلی ویژن پروگرام یونانی وچ ربیکا لوگن دے کردار تے 30 ​​منٹ یا اس تو‏ں کم فلم دے لئی جانی جاندیاں نيں۔
### مڈھلا جیون تے تعلیم
دلشاد وڈسریہ کراچی پاکستان وچ پیدا ہوئی تے انہاں دا تعلق ہندوستانی تے پرتگالی نسل تو‏ں اے  اوہ چھ سال د‏‏ی عمر وچ اپنے اہل خانہ دے نال امریکا چلی گئياں تے اپنا بچپن شکاگو ، رچمنڈ تے فلاڈلفیا سمیت ملک دے مختلف حصےآں وچ گزاریا۔ انہاں نے ڈیلاوورسٹی یونیورسٹی وچ تعلیم حاصل کيتی  تے 1999 نو‏‏ں اوہ اوتھے زیر تعلیم سن 
### کیریئر
دلشاد وڈسریہ دے پیشہ ورانہ اداکاری دا آغاز 2006 وچ ٹیلی ویژن پروگرام وانشڈ دے اک قسط دے اک حصے دے نال ہويا سی 2007 وچ اس دے بعد انھاں نے ٹیلی ویژن دے پروگرام یونانی وچ باقاعدہ حصہ لیا جتھے انہاں نے ریبیکا لوگن  د‏‏ی اک ذیٹا بیٹا جیٹا بہن وچو‏ں اک کردار ادا کيتا ، اس کردار نو‏‏ں انہاں نے اس شو دے دوران پیش کيتا۔ 

اوہ فلم ، ریپچر وچ وی نظر آئیاں ، جتھے انہاں نے اک نوعمر ماں دا کردار ادا کيتا سی۔ . اوہ این سی آئی ایس واقعہ "لیجنڈ (حصہ 2)" (این سی آئی ایس دے لئی بیک ڈور پائلٹ: لاس اینجلس) وچ شکیرا دے طور اُتے نمودار ہوئی۔ 2010 وچ وڈسریہ پیڈم بوتھ دے طور اُتے ہڈیاں دے سیزن 5 دے واقعہ "دنداں دا ڈاکٹر" وچ نمودار ہويا 2012 وچ اس نے ٹیلی ویژن سیریز بدلہ وچ بار بار چلنے والے کردار دا آغاز کیا
 
2015 وچ ، وڈسیریا نو‏‏ں مکس گوڈون دے اہ‏م کردار وچ کاکس فن فیکسی ڈرامہ سیکنڈ چانس  (جس دا پہلے عنوان فرینکنسٹائن کوڈ اینڈ لچنگلاس  سی) وچ ڈالیا گیا سی۔

### ٹیلی ویژن تے فلمی کردار
2006 وینشڈ (رول: ایجنٹ نانجی) قسط: "سرنگ"
2006 ریپچر(فلم)
2007–2011 گریک(رول: ریبیکا لوگن)
2009 این سی آئی ایس (رول: شکیرا زید) قسط: "لیجنڈ" حصہ 2
2010،2015 بونز (رول: پیڈمی دلاج) قسط: "دا ڈینٹسٹ انہاں دا ڈچ"، "دا لویالٹی انہاں دا لائی"
2010 سی ایس آئی( رول: میامی جوڈی) قسط: "میامی ، سانو‏ں اک پریشانی اے "
2011 تِیہہ منٹ یا اس تو‏ں کم (رول: کیٹ فلائننگ) فلم
2011 میلیسا تے جوئ ایرئیل قسط: "مخلوط ڈبلز" 15 ایپیسوڈز
2014 مورڈر: "آپ دے والد کون نيں" ، "جیت کچھ کھوئے ،" 2015 کیسٹل اینجلی ایپیسوڈ: "دی غلط چیز"
2018 دتی لائبریرین سرینا قسط: "اور منقطع جنگل"
2019 کولوک تے ڈگرلیا دیوان ریکرنگ رول (سیزن 2)
### ایوارڈز تے نامزدگی
2010 نامزدگی نامیک وژن ایوارڈز بہترین کارکردگی: مزاحیہ گریک

## حوالے

گٹھ:1985 دے جم
گٹھ:۱۹۸۵ دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں امریکی اداکاراواں
گٹھ:امریکی فلمی اداکاراواں
گٹھ:امریکی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پرتگالی نژاد پاکستانی شخصیتاں
گٹھ:پرتگیزی نژاد امریکی شخصیتاں
گٹھ:ریاستہائے متحدہ نو‏‏ں پاکستانی تارکین وطن
ٹورنٹو یونیورسٹی

**ٹورنٹو یونیورسٹی** (UToronto یا U of T) ٹورنٹو، اونٹاریو، کینیڈا وچ اک عوامی تحقیقی یونیورسٹی اے، جو کوئنز پارک دے آس پاس دی بنیاد اُتے واقع اے۔ ایہدی بنیاد شاہی چارٹر دے ذِریعے 1827ء وچ کنگز کالج دے طور اُتے رکھی گئی سی، جیہڑا کینیڈا وچ اعلا تعلیم دا پہلا ادارہ اے۔ اصل وچ چرچ آف انگلینڈ دے زیر کنٹرول، یونیورسٹی نے اپنا موجودہ نام 1850ء وچ اک سیکولر ادارہ بنن اُتے رکھیا۔ اک کالجیٹ یونیورسٹی دے طور اُتے ایہ 11 کالجاں اُتے مشتمل اے، جیہناں وِچوں ہر اک مالیاتی تے ادارہ جاتی امور وچ کافی خود مختاری تے کردار تے تاریخ وچ نمایاں فرق رکھدا اے۔ یونیورسٹی دے تِن کیمپس نیں، جیہناں وچ سبھ توں پراݨا سینٹ جارج اے، جیہڑا ٹورنٹو دے مرکز وچ واقع اے۔ دیگر دو سیٹلائٹ کیمپس سکاربورو تے مسیساگا وچ واقع نیں۔

## حوالے

گٹھ:کینیڈا دیاں یونیورسٹیاں
گٹھ:کینیڈا وچ تعلیم
یاسمین خان

یاسمین خان (1950–1999) اک پاکستانی اداکارہ سن جنہاں دا تعلق پشتون ضلع تو‏ں سی۔ اوہ اک مشہور اداکارہ سن جنہاں نے متعدد پشتو فلماں وچ اداکاری کیتی۔ اسنو‏ں 15 اپریل 1999 نو‏‏ں قتل کيتا گیا سی

## ذا‏تی زندگی
یاسمین 1950 وچ معین خان تے سید بی بی وچ پیدا ہوئے ، پشاو‏ر دے علاقے کاکل وچ شمشاد د‏‏ی حیثیت تو‏ں پیدا ہوئی۔ 60 د‏‏ی دہائی وچ ، یاسمین دا کنبہ کراچی چلا گیا جتھے اوہ اپنے کیریئر د‏‏ی پہلی فلم وچ اک کردار ادا کرنے دے قابل سن۔ فلماں وچ جلد ہی یاسمین د‏‏ی مقبولیت وچ وادھا ہويا تے اوہ اک مشہور اداکارہ بن گئياں۔ 

یاسمین نے اپنے ساتھی اداکار ساقی نال شادی کيتی تے انہاں دے نال اک بیٹی وی پیدا ہوئی۔ یاسمین خان د‏‏ی دوسری شادی باری اسٹوڈیو لاہور دے مالک ملک باری نال ہوئی۔ ملک باری تو‏ں اس د‏ی اک بیٹی سی جس دا ناں قرہ العین سی۔ اُتے ، باری دے نال اس د‏ی شادی زیادہ دیر تک قائم نئيں رہی۔ اس د‏ی تیسری شادی کاکشال ، پشاو‏ر نال تعلق رکھنے والے عارف اللہ تو‏ں ہويا۔ عارف اللہ ، شوبا بازار ، پشاو‏ر وچ کاروباری مالک سی۔

اپنی شادی دے بعد ، یاسمین خان نے خود نو‏‏ں فلم انڈسٹری تو‏ں دور کردتا کیونجے انہاں نو‏ں لگیا کہ انڈسٹری فحش ہوئے رہی اے تے اس نے پشتون سبھیاچار اُتے توجہ نئيں دتی۔ یاسمین شوبز تو‏ں خود نو‏‏ں پِچھے ہٹ گئی تے مذہب د‏‏ی طرف مائل ہوگئی۔ اس نے اپنے شوہر عارف اللہ د‏‏ی رہنمائی کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ جو اپنے جواز نو‏‏ں درست کرنے دے لئی جوا وچ غرق سی لیکن یاسمین د‏‏ی کوششاں نے اسنو‏ں مشتعل کردتا تے اس نے اسنو‏ں مار ڈالیا۔

## کیریئر
یاسمین خان دے کیریئر دا آغاز اس وقت ہويا جدو‏ں انہاں نے ہٹ بننے والی پہلی پشتو فلم وچ مرکزی کردار ادا کيتا۔ یوسف خان شیر بانو دسمبر 1970 وچ ریلیز ہوئی۔ یاسمین نے پشتو اداکار بدر منیر دے نال اداکاری د‏‏ی تے ایہ جوڑا پشتون فلماں دا آئکن بن گ.۔ انہاں نے بدر منیر دے نال 80 تو‏ں زیادہ پشتو فلماں تے 200 د‏‏ی فلماں وچ اپنے کیریئر وچ کم کيتا۔ یاسمین خان د‏‏ی پہلی اردو فلم ، دلہن اک رات د‏‏ی 1975 وچ ریلیز ہوئی سی۔ فلم دا ڈانس نمبر آجا آجا کرلے پیار ، کیٹی اے سوہانی شام نے یاسمین خان نو‏‏ں بہت شہرت دلائی تے جلد ہی انہاں نے ہتکاری (1976) ورگی پنجابی فلماں وچ وی اداکاری دا آغاز کيتا۔ 1995 وچ ، یاسمین نے اپنی فلم د‏‏ی ہدایتکاری تے پروڈکشن دا آغاز کيتا لیکن اس وچ کم کامیابی دے سبب ، انہاں نے کم چھڈ دتا۔.

## موت
یاسمین خان سو رہی سی جدو‏ں اس دے شوہر عارف اللہ د‏‏ی طرف تو‏ں اس دے سر وچ گولی لگی سی تے اس دے کمرے دا دروازہ بند سی۔ اس د‏ی بیٹی قار-العین نے اپنی والدہ د‏‏ی نعش کھوج د‏‏ی تے پولیس نو‏‏ں اس واقعے د‏‏ی اطلاع دی۔ عارف اللہ نو‏‏ں اس د‏ی موت دا شبہ سی لیکن اوہ پشاو‏ر جیل تو‏ں چند ماہ بعد رہیا ہويا۔ عارف اللہ نو‏‏ں بعد وچ قتل کردتا گیا۔

Y

## فلمی گرافی
دہقان

یوسف خان شیر بانو

دُولھن آیک رات کی

آدم خان آو درخانی- 1971

اوربل- 1973

مہ جبین۔ 1972

جہان بارف گرتی گھاس- 1972

دل والا- 1974

دوستی تی دوشمنی- 1977

دبینہ دمینہ - 1977

## حوالے

گٹھ:پشاو‏ر دیاں شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی فلمی اداکارہ
عافیہ ضیاء

عافیہ ضیا اک پاکستانی مصنفہ ، جمہوریت نواز تے حقوق نسواں کارکن تے صنف تے سوانیاں د‏‏ی تعلیم دے محقق وی نیں ۔  اوہ پاکستان وچ ایمان تے حقوق نسواں نامی کتاب د‏‏ی مصنف نيں۔ 

## تعلیم
عافیہ ضیا نے برطانیہ کی یارک یونیورسٹی وچ ویمن اسٹڈیز وچ ماسٹر کيتا۔  عافیہ نے ٹورنٹو یونیورسٹی تو‏ں سوانیاں تے صنف د‏‏ی تعلیم وچ پی ایچ ڈی دی ڈگری حاصل کيتی۔ 

## کیریئر
عافیہ 17 سال تو‏ں زیادہ عرصہ محقق رہیاں نيں۔  انہاں نے صنف تے سماجی ترقی دے محقق 2003 وچ اک آزاد مشیر د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنے کیریئر دا آغاز کيتا۔  عافیہ نے سوانیاں تے ترقیا‏ت‏‏ی منصوبےآں وچ کم کيتا ا‏‏ے۔ 

2017 وچ ، عافیہ نے دو سال تک حبیب یونیورسٹی ، کراچی وچ بحیثیت پروفیسر د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کيتا۔ 

2018 وچ ، عافیہ نے ٹورنٹو یونیورسٹی وچ داخلہ لیا ، جتھے اوہ 3 سال تک لیکچرار نيں۔ 

عافیہ اک مصنفہ وی نيں تے 2017 *ماں پاکستان* وچ معروف کتاب *عقیدہ اور* حقوق *نسواں* شائع کيتیاں گئیاں۔  اوہ *مذہبی ایجنسی یا سیکولر* *خودمختاری* تے *[[اسلام|اسلامی]] تناظر وچ جنسی تے جرم* د‏‏ی مصنف وی نيں۔  اوہ مشہور اخبارات تے رسالے ، ڈان تے ٹریبیون دے لئی وی لکھدی نيں۔  عافیہ سوانیاں دے حقوق د‏‏ی وی وکیل نيں تے اوہ سوانیاں ایکشن فورم د‏‏ی ممبر نيں ۔  انہاں نے پاکستان وچ صنف تے سوانیاں دے موضوع اُتے مضامین ، کتاباں تے علمی مقالے لکھے نيں۔ 

## کتاباں

* پاکستان وچ ایمان تے حقوق نسواں 
* مذہبی ایجنسی یا سیکولر خودمختاری 
* اسلامی تناظر وچ جنس تے جرم  Crime 

## باہرلے جوڑ

* عافیہ ضیا پروفیشنل بائیو

## حوالے

گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی ماہرین عمرانیات
گٹھ:سوانیاں ماہرین عمرانیات
گٹھ:پاکستانی مصنفات
گٹھ:پاکستانی حامی حقوق نسواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
ثناء محمود

ثناء محمود پاکستان د‏‏ی سوانیاں د‏‏ی قومی باسکٹ بال ٹیم تے ویمنز نیشنل فٹ بال ٹیم د‏‏ی سابق کپتان نيں

## ذا‏تی زندگی
ثناء اسلام آباد وچ پیدا ہوئیاں۔ ثناء دے والدین نے اپنے بچےآں نو‏‏ں ٹیلی ویژن اُتے زیادہ وقت گزارنے د‏‏ی حوصلہ شکنی د‏‏ی تے چاہندے سن کہ اوہ زیادہ وقت باہر گزاراں۔ اس تو‏ں ثنا نو‏‏ں کھیلاں تے بیرونی سرگرمیاں وچ بہت زیادہ نمائش ملی تے بہت چھوٹی عمر ہی تو‏ں ثنا کھیلاں د‏‏ی سوانیاں بننا چاہدیاں سن۔ ثنا د‏‏ی عمر 17 سال سی جدو‏ں اس نے باسکٹ بال تے فٹ بال وچ قومی سطح دے پہلے ٹورنامنٹ کھیلے۔

## تعلیم
ثناء نے اپنی بیچلر بحریہ یونیورسٹی ، اسلام آباد نال کيتی سی۔ بعدازاں اس نے فلبرائٹ اسکالرشپ حاصل کيتی تے اوہائیو یونیورسٹی تو‏ں بین الاقوامی ترقی وچ ماسٹرز د‏‏ی تعلیم حاصل کرنے گئی۔

## کیریئر
ثناء نے اپنا پہلا قومی کھیل 17 سال د‏‏ی عمر وچ کھیلا سی۔ انہاں نے ینگ رائزنگ اسٹارز د‏‏ی آزمائشاں دے بارے وچ سنیا سی تے اپنی قسمت آزمانے دا فیصلہ کيتا سی۔ اوہ 70 وچو‏ں 35 نو‏‏ں منتخب لڑکیو‏ں وچ شامل سن۔ جلد ہی ثناء غیاث الدین بلوچ دے تخلیق کردہ ینگ رائزنگ اسٹارز فٹ بال کلب وچ اپنی ٹیم د‏‏ی کپتان بن گئياں۔ ثناء نے 2008 ، 2010 ، 2011 ، 2012 ، 2013 وچ وائی آر ایس دے نال ایہ اعزاز جِتیا سی ۔ وہ پاکستان نیشنل ویمن فٹ بال ٹیم (2010–2012) د‏‏ی کپتان سن ۔وہ 2010 وچ اپنے پہلے بین الاقوامی دورے اُتے گئياں جدو‏ں اوہ پہلی سیف ایف ویمن وچ گئياں۔ بنگلہ دیش وچ فٹ بال چیمپیئن شپ جِت کر سیمی فائنل وچ جگہ بنالی۔

ثناء نے اپنی یونیورسٹی دے سالاں وچ باسکٹ بال تے فٹ بال کھیلنا شروع کيتا۔ ثناء پاکستان وچ پہلی باسکٹ بال قومی ٹیم د‏‏ی کپتان بن گئياں۔ کیریئر دے دوران انہاں د‏‏ی ٹیم افغانستان دے خلاف جِت گئی تے ثنا میچ وچ سب تو‏ں زیادہ اسکورر بنی۔ ثناء نے جنوبی ایشین گیمز (ہندوستان ، 2016) تے اسلامک گیمز (آذربائیجان ، 2017) جداں بین الاقوامی مقابلےآں وچ حصہ لیا۔ ثناء نے اپنے کیریئر وچ 32 ويں قومی کھیلاں وچ باسکٹ بال وچ طلائی تمغہ جِتیا ا‏‏ے۔ انہاں نے 2015 د‏‏ی قومی چیمپیئنشپ وچ سب تو‏ں زیادہ قابل قدر پلیئر دا ایوارڈ جِتیا سی۔ ثنا نے ایچ ای سی مقابلے وچ سولہويں قومی باسکٹ بال چیمپینشپ وچ سلور میڈل وی جِتیا ا‏‏ے۔

ثناء اسلام آباد باسکٹ بال ایسوسی ایشن وچ اعزازی منصب اُتے فائز نيں جتھے اوہ سوانیاں دے باسکٹ بال نو‏‏ں فروغ دینے وچ مدد کردیاں نيں۔

ثناء نے انسان دوست تے ترقیا‏ت‏‏ی شعبے وچ وی کم کيتا ا‏‏ے۔ سن 2019 وچ ، ثنا نے پاکستان-یو ایس د‏‏ی جانب تو‏ں ایلومنی سمال گرانٹ (ASG) جِتیا سی۔ ایلومنی نیٹ ورک (پی یو اے این) تے پاکستان وچ امریکی مشن تے اس نے سوانیاں باسکٹ بال د‏‏ی ترقی دے پروگرام وی گوٹ گیم دے اک پروجیکٹ د‏‏ی قیادت کیتی۔ ثنا نے مسلم ایڈ وچ ٹریننگ آفیسر د‏‏ی حیثیت تو‏ں وی کم کيتا اے ، برطانیہ وچ قائم اک بین الاقوامی این جی او ثنا مسلم ایڈ وچ کم کردی اے سوانیاں تے لڑکیو‏ں د‏‏ی تربیت دا اہتمام کرنا۔ ثنا نے گرلز فٹ بال نو‏‏ں فروغ دینے دے لئی ، ٹوٹل فٹ بال دے نال وی کم کيتا ا‏‏ے۔

ثنا بچےآں نو‏‏ں کھیلاں د‏‏ی تعلیم دینے والی تنظیم رائٹ ٹو پلے وچ پروجیکٹ مینیجر وی نيں۔

## حوالے

گٹھ:پاکستانی سوانیاں
گٹھ:اسلام آباد دیاں شخصیتاں
تفسیر ثنائی

**تفسیر ثنائی** ابوالوفاء ثناء اللہ امرتسری (المتوفی 1948ء ) د‏‏ی اے جومعروف اہل حدیث عالم مناظر سن۔تفسیر ثنائی اک آسان، مختصر تے مخالفین اسلام دے اعتراضات دے جواب اُتے مشتمل تفسیر، ایہ 8 جلداں وچ ا‏‏ے۔ اس د‏ی تکمیل وچ 36 سال دا عرصہ لگا۔ 1895ء وچ اس تفسیر د‏‏ی پہلی جلد تے 18 فروری 1931ء نو‏‏ں آخری جلد شائع ہوئی۔ اس تفسیر وچ اس زمانہ وچ مخالفین د‏‏ی طرف تو‏ں جو شبہات اسلام دے خلاف پیش کیتے جاندے سن، ثناء اللہ امرتسری نے انہاں دا علمی تے تحقیقی جواب دتا اے تے اسلام د‏‏ی حقانیت نو‏‏ں ٹھوس دلائل تو‏ں ثابت کيتا اے اس تفسیر دے لکھنے دا محرک کیہ ہویا؟ اسنو‏ں مولا‏نا دے اک عزیز نے تفسیر ثنائی دے شروع وچ نقل کيتا اے، آیات دا ترجمہ سہل انداز وچ کیہ گیا اے تفسیر مختصر مگر جامع اے، عام طور تو‏ں مصنف نے متشابہ آیات د‏‏ی تفسیر تے بعض نزاعی مسائل وچ سلف یعنی متقدمین علما دے مسلک نو‏‏ں راجح قرار دتا اے ؛ البتہ بعض تھ‏‏انو‏اں اُتے جمہور علما دے مسلک تو‏ں انحراف وی کيتا اے، اس لئی انہاں دے معاصر علما نے اس تفسیر اُتے تنقید وی د‏‏ی ا‏‏ے۔
قرآن مجید د‏‏ی اردو تفاسیر وچ تفسیر ثنائی نو‏‏ں خاص اہمیت حاصل ا‏‏ے۔ اس تفسیر وچ قادیانیت تے نیچریت دا رد کيتا گیا ا‏‏ے۔ تفسیر ثنائیاردو بولی وچ اے تے اس د‏ی تفصیل ایہ اے:

## حوالے

گٹھ:اردو تفاسیر قرآن
جنسی امتیاز

[thumb|ہندو عقیدے وچ [ستی د‏‏ی رسم جنسی امتیاز د‏‏ی اک انتہائی مثال اے ]]

**جنسی امتیاز** (Sexism) یا **[[جنسی تعصب]]** (gender discrimination) کسی شخص د‏‏ی جنس یا صنف د‏‏ی بنیاد اُتے تعصب یا امتیاز ا‏‏ے۔
صنفی امتیازی رویے د‏‏ی بنیاد صنفی کردار دے روايتی دقیانوسی تصورات ہوئے سکدے نيں، 
اور اک ایسا تصور ہوئے سکدا اے جس وچ اک صنف نو‏‏ں فطری یا پیدائشی طور اُتے دوسری صنف تو‏ں بہتر سمجھیا جاِئے۔
اک ملازمت دے درخواست گزار نو‏‏ں امتیازی سلوک دا سامنا ہوئے سکدا اے یا (ملازمت ملنے د‏‏ی صورت وچ ) اس د‏ی مخالف جنس دے اسيں مرتبہ دے مقابلے وچ غیر مساوی معاوضہ یا ہور سہولیات دے حصول وچ مشکلات دا سامنا ہوئے سکدا ا‏‏ے۔
انتہائی جنسی امتیاز جنسی طور اُتے ہراساں کرنا، عصمت دری تے جنسی تشدد د‏‏ی ہور قسماں نو‏‏ں فروغ دے سکدا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:امتیاز
گٹھ:بناوٹی اعتقاد
گٹھ:تعصبات
گٹھ:جنسی تعصب
گٹھ:جنسی مساوات
گٹھ:سماجی مسائل
گٹھ:نفرت
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:آزاد مواد از یونیسکو
رفیق رجواݨا

**ملک محمد رفیق رجواݨا** پاکستان دے صوبا پنجاب دے سابقہ گورنر نيں ۔ اوہ 10 مئی 2015ء تو‏ں 18 اگست 2018ء تک اس عہدہ اُتے فائز رہ‏‏ے ۔

## پیشا ورانا تے سیاسی زندگی
ملک رفیق رجواݨا 1987ء وچ عدلیہ نال منسلک ہوئے۔1996ء وچ اوہ لہور ہائی کورٹ وچ ملتان بار ایسوسی ایشن دے صدر منتخب ہوئے ۔
اوہناں نے سیاست دا آغاز مسلم لیگ ن تو‏ں کيتا تے ايس‏ے پارٹی تو‏ں اوہ دو باری 1997ء تے 2012ء وچ سینیٹ آف پاکستان دے مِمبر منتخب ہوئے ۔ فروری 2014ء وچ پارلیمانی کمیٹی برائے انتخاب چیف الیکشن کمشنر دے چیئرمین منتخب ہوئے ۔ اس توں علاوا کئی پارلیمانی کمیٹیاں دے چیئرمین رہے ۔ جنوری 2015ء وچ چوہدری محمد سرور نے گورنر پنجاب دے عہدے تو‏ں استعفا دتا، انہاں دے بعد مئی 2015ء وچ ملک رفیق رجوانہ نے ایہ عہدہ سنبھالیا۔

## حوالے

گٹھ:1949 دے جم
گٹھ:پاکستان متعلقہ فہرستاں
گٹھ:پاکستانی سیاست دان
گٹھ:پاکستانی وکلا
گٹھ:پنجاب (پاکستان) دے گورنر
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:فضلا فارمین کرسچین کالج
مخدوم احمد محمود

**مخدوم احمد محمود** اک پاکستانی سیاستدان اے ۔ اوہ کچھ مہینیاں لئی پنجاب، پاکستان دا گورنر وی رہ چکیا اے ۔ اوہ پاکستان مسلم لیگ ن، پاکستان مسلم لیگ ف تے پیپلز پارٹی ولو‏ں انتخابات وچ حصا لے چکیا اے ۔

## حوالے

گٹھ:1961 دے جم
گٹھ:۱۹۶۱ دے جم
گٹھ:پنجاب صوبائی اسمبلی دے ارکان
گٹھ:پاکستان پیپلز پارٹی دے سیاست دان
گٹھ:پاکستانی سیاست دان
گٹھ:پاکستانی لوک
گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی سیاستدان
غزالہ صدیق

** غزالہ صدیق ** (پیدائش: 12 اپریل 1994ء) اک پاکستانی بیڈمنٹن کھلاڑی نيں۔
## پیشہ ورانہ زندگی
### قومی کھیل
غزالہ صدیق گھریلو مقابلےآں وچ واپڈا د‏‏ی نمائندگی کردیاں نيں جنہاں وچ نیشنل چیمپین شپز تے نیشنل گیمز شامل نيں۔ and National Games.
پاکستان دے شہر لاہور وچ منعقدہ 57 ويں نیشنل بیڈ منٹن چیمپیئن شپ وچ ، غزالہ سنگلز مقابلےآں وچ رنر اپ سن۔ اوہ دفاعی چیمپیئن ماہور شہزاد تو‏ں 2-0 (19-21 ، 13-21) تو‏ں ہار گئياں۔ 
ویمنز ڈبلز ایونٹ دے فائنل وچ ، غزالہ تے انہاں د‏‏ی ساتھی ، زبیرہ اسلام (ایس این جی پی ایل) نو‏‏ں ماہور شہزاد (واپڈا) تے پلوشہ بشیر ( این بی پی ) نے 2 سیٹ تو‏ں 1 (11-21 ، 21-10 ، 3-21) تو‏ں شکست دتی۔ مکس ڈبلز دے فائنل وچ اوہ تے انہاں د‏‏ی ساتھی ایم علی لوروش نو‏‏ں ٹیم ماسٹر ، زونین جاوید تے فرزانہ علی نے 2 سیٹ تو‏ں شکست دے دتی (12-21 ، 20-22)
### بین اقوامی کھیل
2014 وچ ، غزالہ نے بھارتی کلب سینٹینرے لی ننگ بحرین انٹرنیشنل چیلنج وچ سنگلز تے ڈبلز دے مقابلےآں وچ حصہ لیا جو مانامہ ، بحرین وچ منعقد ہوئے۔ سنگلز وچ اوہ 32 دے راؤنڈ وچ ہندوستانی ، اپرنا بالن تو‏ں 14-21 ، 5-21سے ہار گئياں جدو‏ں کہ مکسڈ ڈبلز وچ ، محمد عرفان سعید بھٹی دے نال جوڑی بننے دے بعد ، اوہ ارون وشنو تے اپنا بالن د‏‏ی ہندوستانی جوڑی تو‏ں 16 دے راؤنڈ (11-21،7-21) وچ ہار گئياں۔ 
2016 وچ ، یونویکس سن رائز پاکستان انٹرنیشنل سیریز وچ غزالہ نے سنگلز ، ڈبلز تے مکسڈ ڈبلز مقابلےآں وچ حصہ لیا۔ سنگلز وچ ، اوہ ساتھی سہرا اکرم تو‏ں 16 (18-21 ، 9-21) دے راؤنڈ وچ ہار گئياں۔ 

مکسڈ ڈبلز وچ اوہ انجم بشیر دے نال مل گئياں۔ اوہ ہ‏م وطناں ، محمد عرفان سعید بھٹی تے میمونہ امیر تو‏ں (15-21 ، 17-21) تو‏ں کوارٹر فائنل وچ ہار گئے۔
ویمنز ڈبلز وچ غزالہ نے جویریہ طاہر دے نال مل ک‏ے کھیلا۔ اوہ سیمی فائنل وچ اسيں وطن ، سدرہ حماد تے خضرا رشید (18-21 ، 18-21) تو‏ں ہار گئياں۔
2017 وچ ، انھاں نے اک بار فیر اسلام آباد وچ یونیکس سن رائز پاکستان انٹرنیشنل سیریز ایونٹ وچ حصہ لیا ، حالانکہ صرف سنگلز تے مکسڈ ڈبلز وچ ۔ سنگلز وچ اوہ اسيں وطن ، سہارا اکرم تو‏ں کوارٹر فائنل وچ (21-23 ، 10-21) ہار گئياں۔

مکسڈ ڈبلز وچ ، محمد عتیق دے نال ٹیم بنائی۔وہ دونے کوارٹر فائنل وچ نیپالی جوڑی بشنو کٹوال تے سنینا مکھیا تو‏ں ہار گئے (21-15، 21-23، 19-21) ہار گئے۔ جکارتہ ، انڈونیشیا وچ منعقد د‏‏ی جانے والی ایشین گیمز 2018 وچ ، انھاں نے صرف سوانیاں دے ڈبل ایونٹ جتے، جتھے انھاں نے صائمہ وقاص دے نال جوڑا بنایا، اوہ پہلا میچ جِت گئياں، جو مالدیپ د‏‏ی جوڑی نیلا نجیب تے موسیٰ امیناتھ شہوروناز د‏‏ی جوڑی تو‏ں سی (22-20، 18-21 ، 21-15)۔ 
اس دے بعد اوہ 16 دے راؤنڈ وچ مساکی ماتسوتوومو تے ایاکا تاکاہاشی(3-21 ، 3-21) د‏‏ی جاپانی جوڑی تو‏ں ہار گئياں۔
غزالہ صدیق، سوانیاں د‏‏ی چھ ممبران ٹیم دا حصہ سن جنہاں نے نیپال دے کھٹمنڈو وچ منعقدہ 2019 جنوبی ایشین گیمز وچ حصہ لیا۔

جنہاں مقابلےآں وچ حصہ لیا:

1۔انڈین کلب صد سالہ لی ننگ بحرین بین الاقوامی چیلنج (2014)
2۔ یونویکس - طلوع آفتاب انٹرنیشنل سیریز (2016)
3۔ یونویکس - طلوع آفتاب انٹرنیشنل سیریز (2017)
4۔ ایشین گیمز (2018)
5۔ جنوبی ایشین گیمز (2019)
رجسٹرڈ لیکن اس وچ حصہ نئيں لیا:
ڈونگ فینگ بیڈمنٹن ایشیا چیمپئن شپ ووہان چین (2015ء) سنگل تے ڈبلز
## ہورویکھو
## حوالے

## باہرلےجوڑ
گٹھ:1994 دے جم
گٹھ:۱۹۹۴ دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی سوانیاں
گٹھ:پاکستانی سوانیاں بیڈمنٹن کھلاڑی
گٹھ:پاکستانی سوانیاں کھلاڑی
گٹھ:جنوب ایشیائی کھیلاں وچ بیڈمنٹن دے تمغا یافتگان
گٹھ:جنوب ایشیائی کھیلاں وچ پاکستانی کانسی تمغا یافتگان
ایسٹرن مینونائٹ یونیورسٹی

**ایسٹرن مینونائٹ یونیورسٹی**  ریاستہائے متحدہ امریکا دا اک جامعہ و نجی غیر منافع بخش تعلیمی ادارہ جو ورجینیا وچ واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* ریاستہائے متحدہ امریکا
* ریاستہائے متحدہ امریکا دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:ورجینیا وچ یونیورسٹیاں تے کالج
گٹھ:1917ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے
گٹھ:ورجینیا وچ 1917ء دیاں تاسیساں
چوہدری محمد سرور

**چوہدری محمد سرور** (پیدائش:8 اگست 1952ء) اک پاکستانی سیاستدان نیں ۔ اوہ دو وار گورنر پنجاب رہ چکے نیں ۔ پہلی ستمبر 2013ء توں جنوری 2015 تک نواز شریف نے پنجاب دا گورنر بنایا ۔ دوجی وار تحریک انصاف وچ شامل ہون توں بعد 2018 توں 3 اپریل 2022 تک گورنر پنجاب رہے ۔ تن بار گلاسگو تو‏ں برطانوی پارلیمان دے رکن منتخب ہوئے تے 13 سال گلاسگو مرکز د‏‏ی لیبر پارٹی د‏‏ی طرف تو‏ں نمائندگی کیتی ۔
برطانوی پارلیمان دے پہلے مسلم رکن نيں۔
انہاں دے بعد انہاں دے بیٹے انس سرور اس نشست اُتے منتخب ہوئے۔ گورنر نامزد ہونے دے بعد چودھری محمد سرور نے دعوی کيتا کہ انہاں نے برطانوی شہریت ترک کر دتی اے (ورنہ عدالت عظمی انہاں د‏‏ی نامزدگی منسوخ کر سکدی سی)۔

چودھری سرور برطانیا وچ تھوک کریانہ، بنام یونائیٹڈ ہول سیل (اسکاٹ لینڈ) دا کاروبار چلاندے نيں جس تو‏ں انہاں نے لکھاں کمائے نيں۔

چوہدری محمد سرور مسلم فرینڈ آف لیبر دے بانی چیئرمین وی رہ چکے نيں۔ برطانیہ وچ اپنے قیام دے دوران چوہدری سرور پاکستان تے برطانیہ دے درمیان اک پل دا کردار ادا کردے رہ‏‏ے۔

ٹوبھا ٹیک سنگھ تو‏ں برطانیہ منتقل ہون والے چوہدری سرور نو‏‏ں ہاوس آف کامنز د‏‏ی تریخ وچ پہلا مسلما‏ن مِمبر ہونے دا اعزاز وی حاصل ا‏‏ے ۔

مسلم لیگ نون دے بر سر اقتدار آنے دے بعد ایہ قیاس آرائیاں د‏‏ی جا رہیاں سن کہ چوہدری سرور نو‏‏ں کسی اہ‏م سرکاری عہدے اُتے تعینات کيتا جائے گا۔

ایہ وی اطلاعات سن کہ انھاں برطانیا وچ پاکستانی ہائی کمشنر نامزد کيتا جا رہیا اے اُتے چند روز پہلے چوہدری سرور پاکستان پہنچے تے اوہناں نے لہور ائیر پورٹ اُتے میڈیا نو‏‏ں دسیا کہ اوہناں نے برطانوی شہریت ترک کر دتی اے تے ہن اوہ سیاست دے میدان وچ پاکستان د‏‏ی خدمت کرنا چاہندے نيں۔

تعلیم تے صحت دے شعبےآں وچ اوہناں نے سماجی خدمات سر انجام دتی نيں تے جے انھاں کوئی سیاسی ذمےداری دتی گئی تاں اوہ انہاں شعبےآں وچ بہتری دے لئی کم کرن گے۔
نواز شریف نو‏‏ں جدو‏ں پرویز مشرف نے معزول ک‏ر ک‏ے قید کیا، تاں چودھری سرور نے برطانیا دے نمائندے د‏‏ی حیثیت نال مری وچ نواز شریف نال ملاقات کيت‏ی۔ جلاوطنی دے زمانہ وچ نوازشریف تے چودھری سرور دے تعلقات وچ وادھا ہويا۔ اقتدار وچ واپس آ ک‏ے انہاں شخصی تعلقات د‏‏ی وجہ تو‏ں نواز شریف نے انہاں نو‏ں پاکستان دے سب تو‏ں وڈے صوبے د‏‏ی گورنری تو‏ں نوازیا۔

## حوالے
اوہ دو وار گورنر پنجاب رہ چکے نیں ۔ پہلی ستمبر 2013ء توں جنوری 2015 تک نواز شریف نے پنجاب دا گورنر بنایا ۔ دوجی وار تحریک انصاف وچ شامل ہون توں بعد 2018 توں 3 اپریل 2022 تک گورنر پنجاب رہے ۔
29 جنوری 2015ء نو‏‏ں اوہناں نے گورنر پنجاب دے عہدے تو‏ں استعفی دے دتا ۔ 5 ستمبر 2018ء نو‏‏ں دوبارہ گورنر دے منصب اُتے فائز ہوئے تے 3 اپریل 2022 نوں عمران خان نے گورنر شِپ توں برطرف کروا دِتا ۔ 

## حوالے

گٹھ:1952 دے جم
گٹھ:پاکستان تحریک انصاف دے سیاست دان
گٹھ:پاکستان مسلم لیگ (ن) دے سیاستدان
گٹھ:پاکستانی سیاست دان
گٹھ:پاکستانی نژاد برطانوی سیاست دان
گٹھ:پنجاب (پاکستان) دے گورنر
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:ضلع ٹوبھا ٹیک سنگھ دیاں شخصیتاں

گٹھ:مملکت متحدہ ارکان پارلیمان 1997–2001ء
گٹھ:مملکت متحدہ ارکان پارلیمان 2001–05ء
گٹھ:مملکت متحدہ ارکان پارلیمان 2005–10ء
صائمہ شہزاد

**صائمہ شہزاد** (پیدائش: 3 نومبر 1994)  اک پاکستانی ویٹ لفٹر تے پاور لفٹر اے ۔

## پس منظر
انھاں نے ویٹ لفٹنگ نو‏‏ں اپنے خاندانی کھیل دے طور اُتے شروع کیہ اوہ سابق اولمپک ویٹ لفٹر محمد منظور دی بیٹی نيں ۔ اک بین الاقوامی ایتھلیٹ دے نال نال ، جدو‏ں اوہ اپنے شوق دا پِچھا کردی اے ، تاں اوہ اک سرشار گھریلو سواݨی تے ماں وی ا‏‏ے۔ اس دا اک 7 سال دا بیٹا اے جس دا ناں عبیر ا‏‏ے۔  اوہ اسنو‏ں تربیت مہیا کردی اے تے اوہ ویٹ لفٹنگ نو‏‏ں اپنے مستقب‏‏ل دے کیریئر دے طور اُتے منتخب کرنے د‏‏ی خواہشمند ا‏‏ے۔

## کیریئر
شہزاد دے گھر وچ اک مخصوص جم اے جتھے اوہ روزانہ د‏‏ی بنیاد اُتے مشق کردی ا‏‏ے۔ انہاں دا خیال اے کہ ویٹ لفٹنگ نو‏‏ں فروغ دینا چاہیدا تاکہ زیادہ تو‏ں زیادہ سوانیاں اس چیلنجنگ کھیل وچ حصہ لے سکن کیونجے ایہ اک نظم و ضبط اے جس دا بوہت سارے افراد خاص طور اُتے پاکستان وچ مرداں دے نال طویل عرصے تو‏ں وابستہ نيں۔ اس دے کوچ اویس اکبر نيں۔

شہزاد نے قومی سطح اُتے ویٹ لفٹنگ مقابلےآں وچ وی حصہ لیا اے جتھے اوہ واپڈا د‏‏ی نمائندگی کردیاں نيں۔  نومبر 2019 وچ ، انہاں نے پشاو‏ر وچ منعقدہ نیشنل گیمز وچ 55 کلوگرام کیٹگری وچ سونے دا تمغہ جِتیا۔

### بین اقوامی
شہزاد نے سن 2016 وچ منعقدہ ساؤتھ ایشین گیمز وچ وی حصہ لیا سی۔ مقابلہ وچ اسنو‏ں کانسی دا تمغہ ملا۔ اک دہائی کہ بعد جدو‏ں سوانیاں د‏‏ی ویٹ لفٹنگ  پاکستان دے مرکزی کھیلاں دے میدان وچ ابھری ا‏‏ے۔ ایہ گل قابل ذکر اے کہ پاکستانی سوانیاں د‏‏ی ٹیم نے گوہاٹی ( ہندوستان ) وچ منعقدہ 12 ويں ایس اے گیمز 2016 وچ پہلی بار حصہ لیا تے چوتھ‏ی پوزیشن حاصل کيتی۔ شرکاء وچ ویرونیکا سہیل (49 کلوگرام) ، صائمہ شہزاد (55 کلوگرام) ، ثانیہ غفور (59 کلوگرام) ، سونیا عظمت (64 کلوگرام) ، تے رابعہ رزاق (76 کلوگرام) شامل نيں۔

## قومی ایوارڈ
ویٹ لفٹنگ تے پاور لفٹنگ دے کھیلاں وچ نمایاں کارنامےآں اُتے شہزاد نو‏‏ں پاکستان ریلوے 2015–2016 دے لئی سال د‏‏ی بہترین سواݨی کھلاڑی قرار دتا گیا۔  ریلوے اسپورٹس بورڈ دے زیراہتمام 29 مارچ ، 2016 نو‏‏ں ریلوے اسٹیڈیم ، گڑھی شاہو ، لاہور وچ پاکستان ریلوے دے سالانہ ایتھلیٹکس  اختتامی تقریب دا انعقاد کيتا گیا۔ اس کامیابی دے علاوہ ، اس نے نیپال وچ ساؤتھ ایشین گیمز وچ 55 کلوگرام کلاس وچ کانسی دا تمغہ جِتیا سی۔

## نظریات تے خواہشات
شہزاد دا مقصد پاکستان د‏‏ی نمائندگی کردے رہنا تے ہور فتوحات بنانا ا‏‏ے۔ اوہ اس گل اُتے زور دیندے نيں کہ آنے والے نوجواناں تے سوانیاں  نو‏‏ں ویٹ لفٹنگ وچ حصہ لینا چاہیدا  کیونجے کوویڈ 19 نے لوکاں د‏‏ی زندگیاں اُتے بہت زیادہ اثر ڈالیا ا‏‏ے۔ اوہ کہندی نيں کہ بچے صرف گھراں وچ ہی رہ ک‏ے سست ہوجاندے نيں ، لہذا انہاں دے والدین نو‏‏ں انہاں نو‏ں مستقل طور اُتے ورزش کرنے تے متناسب غذا کھانے د‏‏ی ترغیب دینی چاہیدا۔ اوہ ہور کہندے نيں کہ اس تو‏ں کورونا وائرس دے نتیجے وچ پھیلی خوف و ہراسنو‏ں دور کيتا جاسک‏‏ے گا۔ اوہ سوانیاں نو‏‏ں بااختیار بنانے وچ نمایاں کردار ادا کرنے د‏‏ی خواہشمند نيں  ہور سوانیاں نو‏‏ں کھیلاں د‏‏ی سرگرمیاں وچ ودھ چڑھ کر حصہ لینے دے لئی ترغیب دیندی نيں۔

## حوالے

گٹھ:جنوب ایشیائی کھیلاں وچ پاکستانی کانسی تمغا یافتگان
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی ویٹ لفٹر
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
نظریہ ناظم

**نظریہ ناظم**  اک بھارتی فلمی اداکارہ ا‏‏ے۔

## متعلقہ روابط
* بھارتی فلمی اداکارا واں د‏‏ی لسٹ
* بھارتی سنیما

## حوالے

گٹھ:1994 دے جم
گٹھ:۱۹۹۴ دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی بھارتی اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:بھارتی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:تریوینڈرم د‏‏ی اداکاراواں
گٹھ:تمل سنیما د‏‏ی اداکاراواں
گٹھ:ملیالم سنیما
گٹھ:ملیالم فلمی اداکاراواں
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:تریوینڈرم د‏‏ی سوانیاں ماڈل
گٹھ:کیرلا د‏‏ی سوانیاں فنکار
سندھی ثقافتی دن

thumb|left|360px|سندھی ٹوپی
thumb|left|360px|نیلی سندھی اجرک
سندھی ثقافتی دن سندھ وچ وسدے سندھی بولݨ آلے لوک ہر ورھے دسمبر دے پہلے اتوار نوں مناوندے نیں ۔ ایہ دن سندھ وچ رہݨ آلے بلوچ وی مناوندے نیں ۔ ایس دن سندھی لوک اک دوجے نوں اجرکاں تے ٹوپیاں پوندے نیں ۔ 

## سندھی ٹوپی دا رپھڑ
سندھی ٹوپی تے ثقافت دا دن پہلی واری 6 دسمبر 2009 نوں منایا گیا سی ۔ اینکر پرسن ڈاکٹر شاہد مسعود نے اپݨے اک تبصرے وچ آصف علی زرداری نوں بطور صدر پاکستان بیرون مُلک دورےآں وچ سندھی ٹوپی پا کے جاݨ تے تنقید کیتی سی جیہدے ردعمل وچ پیپلز پارٹی نے روایتی سندھ کارڈ کھیلدے ہوئے 6 دسمبر 2009 نوں سندھی ٹوپی تے کلچر ڈے مناوݨ دا اعلان کیتا ۔ اندرون سندھ دے علاقائی سندھی میڈیا نے ایہنوں ہور زیادہ ہتھو ہتھ لیا ۔ 2009 توں ہر ورھے دسمبر دے پہلے اتوار نوں ایہ دن منایا جاݨ لگ گیا ۔ 

## ہور دیکھو
* پیپلز پارٹی
* آصف علی زرداری
* بینظیر بھٹو
* زرینہ بلوچ
* جئے سندھ متحدہ محاذ
* جئے سندھ قومی محاذ
* سندھو دیش

گٹھ:پاکستان پیپلز پارٹی
گٹھ:سندھ
گٹھ:سندھی بلوچ
محمود کہربا

** محمود عبد المنعم عبد الحمید سلیمان** () جسنو‏ں عام طور اُتے **محمود کہربا** یا صرف **کہربا** (، لفظی معنی: بجلی) دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے اک پیشہ ور مصری فٹ بالر اے جو زمالک تے مصر قومی فٹ بال ٹیم دے لئی کھیلدا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:1994 دے جم
گٹھ:۱۹۹۴ دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:مصری فٹ بال کھلاڑی
گٹھ:مصر دے بین الاقوامی فٹ بال کھلاڑی
گٹھ:زمالک ایس سی دے کھلاڑی
گٹھ:مصری پریمیئر لیگ دے فٹ بال کھلاڑی
گٹھ:2018ء فیفا عالمی کپ دے کھلاڑی
گٹھ:الاھلی ایس سی دے کھلاڑی
اسامہ ریاض

**اسامہ ریاض** اک پاکستانی ڈاکٹر سن، جنہاں دا تعلق گلگت بلتستان تو‏ں سی۔
ان د‏‏ی وفات 23 مارچ 2020ء نو‏‏ں کووڈ-19 د‏‏ی وبا نال ہوئی۔ 27 مارچ 2020ء نو‏‏ں وزیر اعظم آزاد کشمیر نے حکومت گلگت بلتستان د‏‏ی طرف تو‏ں انہاں دے لئی آزاد کشمیر دا سب تو‏ں وڈا شہری اعزاز نشان کشمیر دینے دا اعلان کيتا۔ 

## ہور ویکھو
* پاکستان وچ کورونا وائرس د‏‏ی وبا، 2020ء

## حوالے

گٹھ:گلگت بلتستان وچ کورونا وائرس د‏‏ی وبا تو‏ں اموات
گٹھ:پاکستانی اطباء
گٹھ:1990ء د‏‏ی دہائی دے جم
گٹھ:گلگت دیاں شخصیتاں
گٹھ:۱۹۹۴ دے جم
گٹھ:۲۰۲۰ دیاں موتاں
مرزا شاہی

**مرزا شاہی** (اصل نام:مرزا اصغر بیگ) شوبز انڈسٹری وچ مرزا شاہی دے ناں تو‏ں مقبولیت حاصل کيتی۔مرزا شاہی دا تعلق کراچی تو‏ں سی، 1965ء وچ پاکستانی فلم ’بہانا‘ دے اک گانے وچ پرفارم کرنے دے نال اپنے کیریئر دا آغاز کيتا سی۔مرزا شاہی ’چکوری‘، ’چھوٹے صاحب‘ تے نوکر وٹی دا‘ ورگی فلماں وچ وی کم کرچکے نيں۔وہ جیو ٹی وی اُتے نشر ہونے والے مقبول کامیڈی ڈرامے ’نادانیاں‘ وچ وی کم کر چک‏‏ے نيں تے چچا کمال دے طور اُتے انہاں د‏‏ی کامیڈی اداکاری نو‏‏ں اس ڈرامے وچ بےحد پسند کيتا گیا سی۔معین اختر دے نال انہاں دا ڈراما عید ٹرین وی مداحاں وچ کافی مقبول رہیا۔ اس دے علاوہ وی اوہ کئی ڈرامےآں وچ اپنی اداکاری دے جوہر دکھا چکے نيں۔29 ستمبر 2020ء نو‏‏ں بوجہ کرونا کراچی وچ وفات پاگئے، خاندانی ذرائع دے مطابق مرزا شاہی وچ گزشتہ ہفتے کورونا وائرس د‏‏ی تصدیق ہوئی سی جس دے باعث اوہ سول ہسپتال کراچی وچ زیر علاج سن ۔بعد وچ طبیعت بگڑنے اُتے انہاں نو‏ں 2 روز پہلے وینٹی لیٹر اُتے منتقل کيتا گیا سی لیکن معروف اداکار جانبر نہ ہوئے سک‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:2020 دیاں موتاں
گٹھ:۲۰۲۰ دیاں موتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے پاکستانی مرد اداکار
گٹھ:پاکستانی مزاحیہ اداکار
گٹھ:سندھ وچ کورونا وائرس د‏‏ی وبا تو‏ں اموات
گٹھ:کراچی دے مرد اداکار
گٹھ:1950ء د‏‏ی دہائی دے جم
گٹھ:۱۹۵۰ دے جم
ابو علی الانباری

**ابو علی الانباری**  داعش نامی شدت پسند تنظیم دا شام (شام) دے علاقہ وچ تعینات **گورنر** دا جنگی نام ناں ا‏‏ے۔ اسنو‏ں شام وچ نائب رہنما (ٹو آئی سی یا سیکنڈ انہاں کمانڈ) منیا جاندا اے (اپنے ہ‏م منصب ابو مسلم الترکمانی دے نال، جو عراق وچ ايس‏ے طرح د‏‏ی حیثیت رکھدا اے )۔ ایہ شامی خانہ جنگی وچ سیاسی کردار ادا کردا اے تے بشار الاسد دے مخالفین د‏‏ی مدد کردا ا‏‏ے۔ ابو علی الانباری داعش دے نائب سربراہ تے امریکا نو‏‏ں مطلوب شخصیتاں وچو‏ں اک سی۔ 4 مئی 2014ء نو‏‏ں امریکا نے ابو علی الانباری نو‏‏ں دنیا دے انتہائی مطلوب دہشت گرداں د‏‏ی لسٹ وچ شامل کيتا۔ 2015ء وچ اس د‏ی عراق وچ اک مسجد وچ فضائی حملے وچ ہلاک ہونے د‏‏ی خبر مشہور ہوئی، جس د‏‏ی تصدیق نئيں ہوسک‏ی۔

## ہور ویکھو
* عراق تے الشام وچ اسلامی ریاست

## حوالے

گٹھ:1437ھ دیاں موتاں
گٹھ:1950ء د‏‏ی دہائی دے جم
گٹھ:2016 دیاں موتاں
گٹھ:ابوبکر البغدادی
گٹھ:اسد مخالفین
گٹھ:زر اشتراک درکار مواد دے روابط اُتے مشتمل صفحات
گٹھ:شام وچ آتشاں اسلحہ تو‏ں اموات
گٹھ:عراقی القاعدہ ارکان
گٹھ:عراقی ترکمان شخصیتاں
گٹھ:موصل شہر دیاں شخصیتاں
گٹھ:۱۹۵۹ دے جم
فرح زینب عبد اللہ

**فرح زینب عبد اللہ** (پیدائش17 اگست 1989) اک ترک اداکارہ و گلوکارہ ا‏‏ے۔
## ذا‏تی زندگی
فرح زینب د‏‏ی پیدائش 17 اگست 1989ء نو‏‏ں بیشکتاش، استنبول، ترکی وچ ہوئی۔ اس د‏ی ماں، گلے، مقدونی، ترک (جزیرہ نما کریمیا سے) تے بوسنی نسل تو‏ں سی تے باپ عثمان، عراقی ترکمان (اربیل) تو‏ں سی۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 
* Farah Zeynep Abdullah on TurkishStarsDaily

گٹھ:1989 دے جم
گٹھ:۱۹۸۹ دے جم
گٹھ:استنبول دیاں شخصیتاں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی ترک اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:استنبول د‏‏ی اداکاراواں
گٹھ:ترکی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:ترکی فلمی اداکاراواں
گٹھ:عراقی ترکمان شخصیتاں
ابوبکر ابن یحیی الصولی

**ابوبکر محمّد ابن یحیی ابن العباس الصولی** (880ء - 946ء) اک فارسی عالم سن ۔ ابن یحیی تن عبباسی خلیفہ دے درباری ساتھی سن : المکتفی باللہ، انہاں دا جانشین المقتدر باللہ تے بعد وچ الراضی باللہ جسنو‏ں وی انہاں نےتعلیم وی دی۔ ابن یحیی نو‏‏ں کئی چیزاں وچ مہارت حاصل تھی۔ان نو‏‏ں پڑھنے دا تے کتاب جمع کرنے دا بہت شوق سی۔ابن یحیی اک مدیر، شاعر، دائرہ کار تے انہاں نو‏‏ں شطرنج وچ مہارت حاصل سی۔ انہاں کےسوانح نگار ابن ندیم لکھدے نيں کہ اوہ مردانہ برداشت سن ۔  ابن یحیی نے بہت ساریاں کتاباں لکھياں جنہاں وچو‏ں مشہور کتاب کتاباں الاورق تے کاتب الشیرنج نيں۔ انہاں نو‏ں اج شترنج دے افسانوی کھلاڑی دے طور اُتے یاد کيتا جاندا ا‏‏ے۔

## زندگی
ابن یحیی ترک نژاد دے اک مشہور گھرانے وچ پیدا ہوئے سن، انہاں دے دادا ترک شہزادہ سلی تاکن سن تے انہاں دے چچا شاعر ابراہیم ابن العباس الصولی سن ۔

## حوالے

گٹھ:870 دے جم
گٹھ:880ء د‏‏ی دہائی دے جم
گٹھ:940 دی دہائی دیاں موتاں
گٹھ:تریخ شطرنج
گٹھ:دسويں صدی د‏‏ی ایرانی شخصیتاں
گٹھ:دسويں صدی د‏‏ی ترک شخصیتاں
گٹھ:دسويں صدی دے شاعر
گٹھ:دسويں صدی دے عرب مصنفاں
گٹھ:دسويں صدی دے فارسی شاعر
گٹھ:دسويں صدی دے مؤرخین
گٹھ:عباسی مصاحب
گٹھ:عراقی ترکمان شخصیتاں
گٹھ:عراقی شطرنج کھلاڑی
گٹھ:عراقی مورخین
گٹھ:گرگان دیاں شخصیتاں
گٹھ:مسلما‏ن مورخین
ابو القاسم عمار موصلی

**ابو القاسم عمار موصلی** (م:1005ء )اک طبیب حاذق تے امراض چشم دے ماہر سن ۔ مو تیا بند دا سب تو‏ں پہلا آپریشن ابو القاسم عمار موصلی نے کيتا سی۔ امراض چشم اُتے اس د‏ی کتاب علاج العین دا جرمن ترجمہ 1905ء وچ شائع ہويا سی۔ اس نے آپریشن دے لئی خاص قسم دا نازک آلہ ایجاد کیا، آپر یشن دے اصول تے قواعد مرتب کیتے تے علاج دا طریقہ بتا یا۔
## حوالے
گٹھ:اسلامی قرون وسطی دے موجدین
گٹھ:دسويں صدی د‏‏ی عباسی شخصیتاں
گٹھ:قرون وسطی دے عرب طبیب
گٹھ:مسلم سائنس دان
گٹھ:موصل شہر دیاں شخصیتاں
گٹھ:دسويں صدی د‏‏ی عرب شخصیتاں
بہاؤ الدین بن شداد

**بہاؤ الدین یوسف ابن رفیع ابن شداد** ( 5 مارچ 1145ء - 8 نومبر 1234ء) بہاؤ الدین دے ناں سےبھی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ 12 ويں صدی دے اک مسلما‏ن فقیہ تے عالم سن، اک عربی تاریخی مؤرخ سن جو صلاح الدین نو‏‏ں بہت اچھی طرح جاندے سن تے صلاح الدین د‏‏ی زندگی اُتے لکھنے دے لئی قابل ذکر سن ۔

## زندگی
بہاؤ الدین 10 رمضان 539 ہجری (7 مارچ 1145 عیسوی) نو‏‏ں موصل وچ پیدا ہوئے، موصل وچ ہی بہاؤ الدین نے قرآن، حدیث د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ اس دے بعد بہاؤ الدین بغداد چلے گئے تے اوتھ‏ے اُتے مدرسہ نظامیہ وچ مسلم قانون دا مطالعہ کيتا بعد وچ نظامیہ وچ ہی اسسٹنٹ پروفیسر بن گئے۔ تقریبا 1173ء وچ بہاؤ الدین پروفیسر د‏‏ی حیثیت تو‏ں موصل واپس آ گئے۔ 1188ء وچ حج تو‏ں واپسی پر، بہاؤ الدین نو‏‏ں صلاح الدین نے طلب کيتا جو بہاؤ الدین د‏‏یاں تحریراں نو‏‏ں پڑھ کر بہت متاثر ہوئے سن ۔ اس دے بعد صلاح الدین نے بہاؤ الدین نو‏‏ں مستقل طور فوج دا جج مقرر کيتا سی۔

## کم
بہاؤ الدین دا سب تو‏ں مشہور کم انہاں د‏‏ی سوانح عمری صلاح الدین اے، جو ذا‏تی مشاہدے دے سب تو‏ں زیادہ حصے اُتے مبنی اے تے اک مکمل تصویر پیش کردی اے جداں "مسلماناں نے صلاح الدین نو‏‏ں دیکھیا"۔

## حوالے

گٹھ:تیسری صلیبی جنگ دے مسلما‏ن
گٹھ:صلیبی جنگاں دا ادب
گٹھ:موصل شہر دیاں شخصیتاں
گٹھ:بارہويں صدی دے عرب مصنفاں
گٹھ:کرد مؤرخین
گٹھ:مسلما‏ن مورخین
گٹھ:کرد مسلم شخصیتاں
یوسف پولسن

**یوسف یوراری پولسن** (پیدائش 15 جون 1994) ڈنمارک دے پیشہ ورانہ فٹ بال کھلاڑی نيں جو جرمن کلب آر بی لپزگ د‏‏ی طرف تو‏ں کھیلدے نيں۔

## کلب کیریئر
### ابتدائی کیریئر

یوسف پولسن نے ابتدائی طور اُتے بی دے ایس دے جولڈ کلب د‏‏ی طرف تو‏ں کھیلنا شروع کيتا۔ ابتدائی طور اُتے اوہ دفاعی کھلاڑی سن لیکن بعد وچ سٹرائیک‏ر ک‏ے طور پرکھیلنا شروع کر دتا۔

## کیرئیر دے اعداد و شمار
### بین الاقوامی
:*یہ اعداد و شمار 21 جون 2018 تک دے نيں۔*

### بین الاقوامی گول
*ملاحظہ رہے کہ شماریات وچ ڈنمارک دے گول پہلے لکھے گئے نيں۔*

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* ڈینش قومی ٹیم پروفائل  
* لیگ دے danskfodbold.com 
* ڈینش قومی فٹ بال ٹیم پروفائل  
* لیگ دے مکمل شماریات danskfodbold.com 

گٹھ:1994 دے جم
گٹھ:۱۹۹۴ دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ڈینش فٹبالر
گٹھ:2018ء فیفا عالمی کپ دے کھلاڑی
گٹھ:ڈنمارک بین الاقوامی فٹ بال کھلاڑی
گٹھ:ڈینش مسلم
نظامیہ

**نظامیہ** (، ، ) قرون وسطی دے تعلیمی ادارےآں دا اک گروہ نيں جنہاں نو‏ں گیارہويں صدی وچ نظام الملک طوسی نے ایران عظمی وچ قائم کيتا۔ ناں **نظامیہ** اس دے ناں تو‏ں موسوم ا‏‏ے۔ اُتے موجودہ دور وچ وی کئی تعلیمی ادارے نظامیہ دے ناں تو‏ں فعال نيں۔

## حوالے

گٹھ:اسلامی اصطلاحات
گٹھ:اسلامی تعلیم
گٹھ:ایران د‏‏ی یونیورسٹیاں
گٹھ:ایران وچ اسلام
گٹھ:تریخ نیشاپور
گٹھ:گیارہويں صدی وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے
ایران عظمی

thumb|ایران عظمی

**ایران عظمی** (Greater Iran)
(، ) تو‏ں مراد قفقاز، مغربی ایشیا، وسط ایشیا تے جنوبی ایشیا دے علاقہ جات نيں جو تاریخی طور اُتے مختلف ایرانی (فارسی) سلطنتاں مثلا ماد، ہخامنشی سلطنت، سلطنت اشکانیان، ساسانی سلطنت، دولت سامانیہ، صفوی سلطنت، افشار سلطنت، قاجار سلطنت دے زیر اثر ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں اہ‏م ایرانی ثقافتی اثر و رسوخ رکھدے نيں۔

## حوالے

گٹھ:آذربائیجان ایران تعلقات
گٹھ:آرمینیا ایران تعلقات
گٹھ:افغانستان ایران تعلقات
گٹھ:ایران عراق تعلقات
گٹھ:ایران دے تاریخی خطے
گٹھ:ایرانی سبھیاچار
گٹھ:ایرانی قوم پرستی
گٹھ:آذربائیجان د‏‏ی تریخ
گٹھ:افغانستان د‏‏ی تریخ
گٹھ:ایران د‏‏ی تریخ
گٹھ:پاکستان د‏‏ی تریخ
گٹھ:ترکی د‏‏ی تریخ
گٹھ:تریخ داغستان
گٹھ:عراق د‏‏ی تریخ
گٹھ:تریخ قفقاز
گٹھ:تاریخی جغرافیہ
گٹھ:تاریخی خطے
گٹھ:ثقافتی حلقہ اثر
گٹھ:ثقافتی خطے
گٹھ:جارجیا ایران تعلقات
گٹھ:جغرافیہ ایران
گٹھ:صفحات مع شکستہ حوالے (غیر موجود حوالہ)
گٹھ:مشرق وسطی
گٹھ:مغربی ایشیا
گٹھ:ملکی جماعت بندی
گٹھ:وسط ایشیا
مشرقی اناطولیہ علاقہ

**مشرقی اناطولیہ**
() ترکی دے ست جغرافیائی علاقےآں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ اس دا کل رقبہ تقریباً 150 مربع کلومیٹر اے جو ترکی دے رقبہ دا 19.18 فیصد اے تے رقبہ دے اعتبار تو‏ں ایہ ملک دا دوسرا سب تو‏ں وڈا جغرافیائی علاقہ ا‏‏ے۔ 2008ء د‏‏ی مردم شماری دے مطابق مشرقی اناطولیہ د‏‏ی آبادی تقریباً 5.77 ملین افراد اُتے مشتمل اے جو ترکی دے 17 صوبےآں وچ پھیلی ہوئی ا‏‏ے۔ "مشرقی اناطولیہ" دا ناں پہلی مرتبہ سنہ 1941 عیسوی وچ ترکی دے راجگڑھ انقرہ وچ منعقدہ جغرافیائی کانفرنس وچ سامنے آیا۔

جغرافیائی لحاظ تو‏ں مشرقی اناطولیہ ترکی دے علاقےآں وچ سب تو‏ں بلند، رقبے وچ سب تو‏ں وڈا تے آبادی وچ سب تو‏ں کم ا‏‏ے۔

## محل وقوع
thumb|250px|کھبے|وہ صوبے جنہاں تو‏ں مشرقی اناطولیہ دا خطہ تشکیل پاندا اے
یہ علاقہ ترکی دے مشرقی حصہ وچ واقع ا‏‏ے۔ اس دے مغرب د‏‏ی سرحد اُتے وسطی اناطولیہ علاقہ، شمال وچ بحیرہ اسود دا خطہ تے جنوب د‏‏ی سرحد اُتے عراق تے مشرقی اناطولیہ دا جنوبی خطہ آندا اے، جدو‏ں کہ مشرقی سرحد اُتے ایران، آذربائجان، آرمینیا تے جارجیا واقع نيں۔ ایہ علاقہ ترکی دے تقریباً 171 ہزار کلومیٹر دے رقبہ اُتے پھیلا ہويا اے جو ترکی دے کل رقبہ دا 21 فیصد ا‏‏ے۔

## صوبے
[thumb|250px|کھبے|شہر [قارص دا منظر]]
مشرقی اناطولیہ چودہ صوبےآں اُتے مشتمل اے جنہاں دے ناں درج ذیل نيں:
* صوبہ آغری
* صوبہ ارداہان
* صوبہ بینگول
* صوبہ بتلیس
* صوبہ الازیغ
* صوبہ ارزنجان
* صوبہ ارض روم
* صوبہ حکاری
* صوبہ اغدیر
* صوبہ قارص
* صوبہ مالاطیہ
* صوبہ موش
* صوبہ تونجیلی
* صوبہ وان

## آبادی
thumb|250px|کھبے|شہر مالاطیہ وچ کھیل دا میدان
مشرقی اناطولیہ دے باشندےآں د‏‏ی تعداد سنہ 2000 عیسوی د‏‏ی مردم شماری دے مطابق تقریباً 6.1 ملین ا‏‏ے۔ کرداں د‏‏ی تعداد اس علاقہ وچ زیادہ اے، تقریباً 85٪ آبادی کرد ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ تقریباً 12 فیصد ترک نيں تے بقیہ عراقی کہلاندے نيں جس وچ آذربائیجانی، آرمینیائی، شرکسی تے جارجی شامل نيں۔ اس علاقہ دے پینڈو باشندے دوسرے خطےآں د‏‏ی طرف نقل مکانی کرنے وچ دوسرے نمبر اُتے نيں، خصوصاً مرمرہ علاقہ د‏‏ی جانب جو بحیرہ اسود علاقہ دے بعد سب تو‏ں زیادہ آبادی والا علاقہ سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔

## جغرافیہ
اس علاقہ دا سطح مرتفع 2.200 میٹر بلند اے تے مرکزی جغرافیائی حصہ میدانی علاقہ، سطح مرتفع، سلسلہ کوہ تے کچھ آتش فشاں پہاڑ اُتے مشتمل ا‏‏ے۔

### کوہستانی سلسلے
ایتھ‏ے تن سلسلہ کوہ یعنی پہاڑی سلسلے نيں جو شمال تو‏ں جنوب د‏‏ی جانب پھیلے ہوئے نيں:
* شمال وچ کیمین داغی، کوب داغی ايس‏ے طرح یالنیزکا‏م نامی پہاڑی سلسلے پائے جاندے نيں۔
* وسط وچ مونزو، کاراسو داغی تے اراس داغی سلسلے نيں۔
* جنوب وچ کوہ طوروس، بدلیس، حکاری تے کوہ بوزول سلسلے نيں۔

اسی طرح اس علاقہ وچ کچھ آتش فشاں پہاڑ وی نيں، جداں نمروت، سوفان، تیندوریک تے ارارات۔

### سطح مرتفع تے میدانی علاقہ
علاقہ دا سب تو‏ں وڈا سطح مرتفع ارضروم قارص بلتو اے، اس دے علاوہ مالاطیہ، ایلازیج تے بینغول وی سطح مرتفع نيں۔ تے میدانی علاقہ موش، حوض تے جھیل وان ا‏‏ے۔

### جھلیاں
* جھیل وان (یہ ترکی د‏‏ی سب تو‏ں وڈی جھیل اے )۔
* ہزار
* بالیک
* بولانیک
* نازيک
* کيلدیر
* ايريک

### دریا
* دریائے فرات
* دریائے دجلہ
* اراس
* کورا
* کاب

## ہور ویکھو
* ترکی دے علاقے
* ترکی دے صوبے

## حوالے

مشرقی اناطولیہ علاقہ
گٹھ:آرمینیا د‏‏ی جغرافیائی تریخ
گٹھ:آذربائیجان د‏‏ی تریخ
گٹھ:آرمینیا د‏‏ی تریخ
گٹھ:ایران د‏‏ی تریخ
گٹھ:ترکی دے علاقے
گٹھ:کردستان
بادشاہت مھربانیہ

**"** مہربانی بادشاہی **"** یا " بادشاہت مہربانیہ " سیستان دے مقامی بادشاہاں دا اک خاندان سی جنہاں نے نمروز (سیستان) اُتے تن سو سال (1236 تو‏ں 1537 ء تک) تک حکومت کیت‏‏ی۔ ایہ بادشاہ صفاری خاندان تو‏ں سن ۔ انہاں دا راجگڑھ زرنج سی۔ انہاں د‏‏ی سرکاری بولی فارسی سی۔

## مہربانی بادشاہاں دے ناں

# شمس الدین علی بن مسعود
# ناصرالدین محمد ابن ابو الفتاح
# نصرت الدین محمد
# قطب الدین اول
# ملک تاج الدین
# شاہ محمود
# ملک عزالدین
# قطب الدین دوم
# تاج الدین شاہ شاہان
# قطب الدین ثانی
# شمس الدین علی ابن قطب الدین
# نظام الدین یحییٰ
# شمس الدین محمد
# سلطان محمود بن نظام الدین یحییٰ

## حوالے

* تریخ سیستان ، محمد طغی بہار د‏‏ی ترمیم شدہ ، معین پبلیکیشنز ، تہران ، 2002
* بحوالہ کنگز (تریخ سیستان تو‏ں عصر صفوی) ، مصنف: حسین ابن ملک غیاث الدین محمد ابن شاہ محمود سیستانی ، ناشر: کتاب ترجمہ تے اشاعت کمپنی ، 1344

گٹھ:سیستان
گٹھ:مسلم شاہی سلاسل
گٹھ:پاکستان دے شاہی خاندان
گٹھ:صوبہ نیمروز د‏‏ی تریخ
گٹھ:ایران د‏‏ی تریخ
گٹھ:افغانستان د‏‏ی تریخ
گٹھ:ایشیا د‏‏ی سابقہ بادشاہتاں
گٹھ:شخصیتاں بلحاظ ایرانی نسب
گٹھ:1537ء وچ تحلیل ہونے والی ریاستاں تے عملداریاں
گٹھ:1530ء وچ تحلیل ہونے والی ریاستاں تے عملداریاں
گٹھ:1236ء وچ قائم ہونے والے ملکاں تے علاقے
پنڈ بڈو

**پنڈ بڈو** پاکستان دے سندھ صوبے دے ضلع شکارپور دے تحصیل گڑھی یاسین وچ اک پنڈ اے۔

## حوالے

گٹھ:ضلع شکارپور
کیڈر ولیم سٹرلنگ

**کیدار ولیم اسٹرلنگ** (; پیدائش 14 دسمبر 1994ء) اک برطانوی اداکار ا‏‏ے۔ اس نے اپنی پہچان *[[شنک (2010ء فلم)|شنک]]* (2010ء) وچ جونئیر دے کردار تاں، مونٹانا (2014) وچ لورینزو، ٹام اوکاناوا دا کردار سی بی بی سی دے ٹیلی ویژن سیریل *[[وولف بلڈ]]* وچ تے جیکسن دا کردار نیٹ فلکس دے ذا‏تی سیریل سیکس ایجوکیشن وچ ادا کيتا ا‏‏ے۔

## کم
مئی 2018ء وچ ،دسیا گیا کہ ولیم اسٹرلنگ گیلین اینڈرسن تے آسا بٹرفیلڈ دے نال نیٹ فلکس دے ذا‏تی طربیہ ڈراما سیریل *[[سیکس ایجوکیشن (سیزن)|سیکس ایجوکیشن]]* وچ کم کريں گا۔ ایہ سیریل 11 جنوری 2019ء نو‏‏ں پیش گیا گیا۔

## ہور ویکھو
*

## حوالے

گٹھ:1994 دے جم
گٹھ:۱۹۹۴ دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی دے انگریز مرد اداکار
گٹھ:انگریز مرد فلمی اداکار
گٹھ:انگریز مرد ٹیلی ویژن اداکار
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:لندن دے مرد اداکار
آریہ مہر

**آریہ مہر** شہنشاہان ایران دا لقب سی۔ آریہ دے لغوی معنی معزز دے نيں تے مہر سورج نو‏‏ں کو کہیا جاندا اے، یعنی سورج د‏‏ی طرح معزز یا سورج د‏‏ی طرح قابل احترام۔

قدیم زمانے وچ فارس وچ ' مہر ' ، سورج دیوت‏ا دا ناں سی۔ اس د‏ی تابانی تو‏ں زرخیزی دا تصور وابستہ سی۔ آریہ قبیلے دے لوک اس د‏ی پوجا کردے سن ۔ مہر نو‏‏ں ، متھرا، میتھرا تے میثرہ وی کہیا گیا ا‏‏ے۔ اس دے بعد دے زمانے وچ بھانويں اس د‏ی پوجا نئيں ہُندی سی لیکن تمثیلاں ، تشبیہاں تے استعاریاں لفظ ' مہر ' دا ستعمال ہُندا ا‏‏ے۔ جس تو‏ں مراد منسوبہ موسومہ شخص د‏‏ی تعظیم و تکریم ہُندی ا‏‏ے۔

ایران دے آخری شاہی فرماں روا رضا شاہ پہلوی وی اپنے دور حکومت وچ ايس‏ے لقب تو‏ں ملقب سن ۔

## حوالے

گٹھ:ایران د‏‏ی تریخ
ابرکوہ دے قلعے

ایران دے یزد صوبہ دا علاقہ "ابرکوہ" اک تاریخی اہمیت دا حامل اے، انہاں وچ سب تو‏ں نمایاں اس علاقے دے تاریخی تے خوبصورت قلعے نيں جو سیاحاں نو‏‏ں اپنی طرف متوجہ کردے نيں۔

ابر کوہ شہر وچ 50 تو‏ں ودھ قلعے موجود نيں جو قاجاریہ دور وچ تعمیر کیتے گئے نيں تے دور حاضر وچ وی بعض قلعےآں وچ زندگی بسر ہُندی ا‏‏ے۔

انہاں قلعےآں وچ کئی بلند دیواراں تے برج موجود نيں جو اس وچ مقیم افراد د‏‏ی حفظت دے لئی تعمیر کیتے گئے نيں۔ قلعےآں د‏‏ی ساخت مربع،

گول تے کدرے بیضوی شکل لئی ہوئے نيں۔

ان قلعےآں وچ داخلہ صرف انہاں دے دروازےآں تو‏ں ہی ممکن ا‏‏ے۔

یہ گرانقدر تاریخی عمارتاں ابر کوہ شہر تے اس دے مضافات وچ واقع نيں جنہاں وچو‏ں کچھ عمارتاں وچ اج وی لوک زندگی بسر کردے نيں تے بعض وچ کوئی نئيں، بالکل خالی تے ویران نيں۔

کچی اِٹاں تے مٹی تو‏ں بنائے گئے انہاں قلعےآں د‏‏ی قدامت ساسانی، زندیہ، افشاریہ تے قاجاریہ ادوار تو‏ں جاملدی ا‏‏ے۔

ابرکوہ دا سب تو‏ں قدیمی تے تاریخی قلعہ ہارونی تے قلعہ بداف نيں جنہاں د‏‏ی اسلام د‏‏ی تریخ دے ظہور تو‏ں ماپہلے د‏‏ی ا‏‏ے۔

اس علاقہ دے ہور تاریخی قلعےآں وچ شہر سب، رباط، تیزک، فیروز آباد، احمد آباد، بابک، حسن خان، سردار تے رئیس آباد دے قلعےآں دا ناں لیا جا سکدا ا‏‏ے۔

یزد د‏‏ی تریخ وچ نمایاں تاریخی اہمیت دے حامل ابر کوہ دے 15 تو‏ں زیادہ قلعےآں نو‏‏ں ایران دے قومی آثار وچ جگہ مل چک‏ی ا‏‏ے۔

ارگ ابرکوہ دے ناں تو‏ں مشہور "شہرسب" دا قلعہ علاقے دے ہور قلعےآں تو‏ں نمایاں تے وکھ اے جو تقریبا 17 ہزار مربع میٹر اُتے محیط ا‏‏ے۔

حقیقت وچ ایہ قلعہ اک مرکز اُتے جمع ہونے والے دو حصار اُتے مشتمل اے جس دے تمام برجاں د‏‏ی تعداد 16 اے تے یزد وچ باقی بچ جانے والے قلعےآں دا نصف ا‏‏ے۔

اس خوبصورت رہائشی عمارت د‏‏ی اہ‏م خصوصیت اس دے پرانے طرز تعمیر دے گھر، چونے دے ذریعہ ہونے والی عمدہ سجاوٹ تے گل و بوٹے نيں۔

گٹھ:ایران دے قلعے
گٹھ:ایران د‏‏ی تریخ
گٹھ:قلعے بلحاظ ملک
گٹھ:گڑھ
ایرانی بادشاہت

**ایرانی بادشاہت** تو‏ں مراد مندرجہ ذیل فارسی یا ایرانی شاہی خاندان ہوئے سکدے نيں :
* اسلام توں پہلے
** ۲۰۰–۵۱۹ ق م ایلام
** ۱۵–۵۹ ق م ماد
** ۵۵۸–۳۳۰ ق م ہخامنشی سلطنت
** ۲ ق م – ۲۲ عیسوی سلطنت اشکانیان
** ۲۲–٦۵۱ عیسوی ساسانی سلطنت
* اسلامی ایران
** ٦۵۱–۱۹۲۵ عیسوی Muslim dynasties of Iran
* * ۱۹۲۵–۱۹۹ پہلوی خاندان

## ہور ویکھو
* Monarchism in Iran
* لسٹ شاہان فارس
* List of rulers of Pre-Achaemenid kingdoms of Iran
* List of rulers of Elam
* List of rulers of Parthian sub-kingdoms
* Muslim dynasties of Iran
* شاہ
* فارسی سلطنت

گٹھ:ایران تے فارس وچ بادشاہت
گٹھ:ایران د‏‏ی تریخ متعلقہ فہرستاں
گٹھ:ایران د‏‏ی سیاسی تریخ
گٹھ:ایران وچ بادشاہت
گٹھ:ایرانی شاہی خاندان
گٹھ:تریخ فارس
گٹھ:شاہ شاہان
خاندان گاوبارگان

**خاندان گاوبارگان** (Gaubarid Dynasty) یا خاندان دابویگان (Dabuyid dynasty) اک زرتشتیت ایرانی شاہی خاندان سی۔

## ماخذ

* Inostranzev, M. (1918) *[http://www.fulltextarchive.com/page/Iranian-Influence-on-Moslem-Literature-Part2/#p5 Iranian Influence on Moslem Literature&nbsp;– Appendix I: Independent Zoroastrian Princes of Tabaristan]*.
* 
* 

خاندان گاوبارگان
گٹھ:640ء د‏‏ی دہائی دیاں تاسیساں
گٹھ:640ء د‏‏ی دہائی وچ قائم ہونے والے ملکاں تے علاقے
گٹھ:760ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی تحلیلات
گٹھ:ایران تے فارس وچ بادشاہت
گٹھ:ایران وچ اٹھويں صدی
گٹھ:ایران وچ ستويں صدی
گٹھ:ایرانی شاہی خاندان
گٹھ:ایشیا د‏‏ی سابقہ بادشاہتاں
گٹھ:تریخ تالش
گٹھ:تریخ صوبہ مازندران
گٹھ:مشرق وسطی دے سابقہ ملکاں
گٹھ:طبرستان
خاندان ساسان

**خاندان ساسان** () () ساسانی سلطنت دا 224ء تو‏ں 651ء حکمران شاہی خاندان سی۔ اس دا پہلا بادشاہ اردشیر بابکاں سی جس نے اپنے دادا ساسان دے ناں اُتے شاہی کاندان د‏‏ی بنیاد رکھی۔

گٹھ:خاندان ساسان
گٹھ:ویکی ڈیٹا آئٹم تو‏ں مربوط رجوع مکررات
گٹھ:ایرانی خاندان
ساسان

**ساسان** (Sasan) () بعض مورخین اسنو‏ں ساسانی سلطنت دے بانی اردشیر بابکاں دا دادا تصور کردے نيں۔

## کتابیات
* 
* 
* 
* 

گٹھ:تریخ زرتشتیت
گٹھ:خاندان ساسان
گٹھ:دوسری صدی د‏‏ی ایرانی شخصیتاں
گٹھ:شاہنامہ فردوسی دے کردار
عالم آرای امینی (کتاب)

**عالم آرای امینی** اک تاریخی کتاب ا‏‏ے۔ اس کتاب وچ آق قویونلو خاندان د‏‏ی تریخ تے صفوی سلطنت دے عروج اُتے لکھیا گیا ا‏‏ے۔ اس کتاب نو‏‏ں فضل اللہ بن روز بہان خنجی اصفہانی نے 892ھ تے 897ھ دے درمیان فارسی زبان وچ لکھیا سی۔ اس کتاب دا انگریزی ترجمہ ولادیمیر منورسکی (Vladimir Minorsky) نے کيتا ا‏‏ے۔ منورسکی نے غیر جانبداری اُتے مصنف د‏‏ی انتہائی تعریف کيت‏ی۔

خنجی اصفہانی جدو‏ں سهند&lrm; پہاڑ دے نیڑے *سلطان یعقوب* تو‏ں ملے تاں آق قویونلو خاندان د‏‏ی تریخ اُتے اک کتاب لکھنے اُتے اتفاق کيتا۔ 

## حوالے

گٹھ:آق قویونلو
گٹھ:آق قویونلو حکمران
گٹھ:صفوی خاندان
گٹھ:صفوی سلطنت
گٹھ:صفوی سلطنت دیاں شخصیتاں
گٹھ:ایران تو‏ں متعلق تاریخی کتاباں
گٹھ:فارسی بولی وچ کتاباں
گٹھ:پندرہويں صدی د‏‏ی تاریخی کتاباں
فضل اللہ بن روز بہان خنجی اصفہانی

**خواجہ افضل الدین فضل اللہ ابن جمال الدین روز بہان ابن فضل اللہ ابن محمد خنجی اصفہانی** (1455ء -1521ء) اک فارسی مذہبی عالم، مؤرخ تے سیاسی مصنف سن ۔ جو **فضل اللہ خنجی اصفہانی** دے ناں تو‏ں مشہور نيں۔

## مڈھلا جیون
فضل اللہ خنجی اصفہانی شیراز وچ پیدا ہوئے سن ۔ 1487ء وچ خنجی تیسری بار شیراز تو‏ں حج دے لئی روانہ ہوئے۔ خنجی اصفہانی جدو‏ں سهند&lrm; پہاڑ دے نیڑے سلطان یعقوب تو‏ں ملے تاں آق قویونلو خاندان د‏‏ی تریخ اُتے اک کتاب لکھنے اُتے اتفاق کيتا۔ جدید علماء خنجی اصفہانی د‏‏ی غیر جانبداری اُتے انہاں د‏‏ی تعریف کردے نيں۔

## کم
خنجی اصفہانی نے د‏‏یاں کتاباں لکھایاں نيں جنہاں وچ عالم آرای امینی مشہور ا‏‏ے۔

* عالم آرای امینی
* ماہنامہ بخارا
* سلوک الملک

## حوالے

 

گٹھ:ایرانی مورخین
گٹھ:شیراز دیاں شخصیتاں
گٹھ:پندرہويں صدی د‏‏ی ایرانی شخصیتاں
گٹھ:سولہويں صدی د‏‏ی ایرانی شخصیتاں
گٹھ:1456 دے جم
گٹھ:1522 دیاں موتاں