open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
فاطمہ بنت حمزہ بن عبد المطلب

**فاطمہ بنت حمزہ بن عبد المطلب** ، صحابیہ تے رسول خدا ﷺ د‏‏ی چچا زاد بہن .

## آپ د‏‏ی سوانح حیات
ابن سعد نے حمزہ دے اک دھی دا ذکر کیا: امامہ ، التلمیسانی نے ذکر کيتا کہ حمزہ د‏‏ی دو بیٹیاں سی تے اوہ ام ابیہا جس دا ناں امامہ تے ام فضل سی، ابن قدامہ المقدسی نے ذکر کیہ ایہ کہ حمزہ د‏‏ی تن بیٹیاں، امامہ ، فاطمہ تے ام الفضل سی، *اسلام ویب* ویب سائٹ اُتے بیان کيتا گیا اے کہ حمزہ دے بیٹے تے بیٹیاں سی جو انہاں دے بعد زندہ رہے تے انہاں دے ناں عمارہ ، یعلی ، امت اللہ تے امامہ سن ۔ ،

دوسرے ذرائع نے دسیا کہ حمزہ د‏‏ی دو بیٹیاں ، عمامہ تے فاطمہ سی ۔ حمزہ دے بیٹےآں دے بارے وچ مورخین دے بیانات پیش کرنے دے بعد ، عبد الواحد «اور انہاں تمام بیانات د‏‏ی نیہہ اُتے ، ایہ معلوم ہُندا اے کہ حمزہ دے دو بیٹے ، عمارہ تے یعلی تے دو بیٹیاں نيں: امامہ ، ایہ ام دے والد تے فاطمہ دا ناں ا‏‏ے۔ » .

فاطمہ دا ناں ام الفضل رکھیا گیا سی۔ کہیا جاندا اے کہ اس د‏ی والدہ ملیہ بن مالک د‏‏ی دھی نيں تے فاطمہ اک صحابیہ اے تے اس د‏ی کوئی اولاد نئيں ا‏‏ے۔ تے علی بن ابی طالب نے بیان کيتا کہ انہاں نے کہیا: وچ اسنو‏ں رسول خدا دے لئی وقف کردا ہاں استبراق دا لباس تے اس نے کہیا: اسنو‏ں شراب دے درمیان شراب بنادتیاں" چنانچہ ميں نے اسنو‏ں چار شراباں وچ تقسیم کر دتا: فاطمہ دے لئی پردہ ، جو خدا دے رسول د‏‏ی دھی ا‏‏ے۔ اور فاطمہ بنت اسد دے لئی پردہ تے فاطمہ بنت حمزہ دے لئی پردہ تے اس نے چوتھے دا ذکر نئيں کيتا ، ابن حجر عسقلانی نے کہیا : خبرے اوہ عقیل د‏‏ی زوجہ نيں۔
 .
شیخ الامینی نے کہیا: «فاطمہ بنت حمزہ بن عبد المطلب * حدیث نو‏‏ں ابن عقدہ تے المنصور الرازی نے کتاب الغدیر وچ نقل کيتا ا‏‏ے۔ .

## حوالے

 ىنطةبي
گٹھ:صحابیات
زہیر بن بشر خثعمی

**زُهَیْر بن بِشْر خَثْعَمیّ**، دوستان حسین وچو‏ں سن تے روز عاشورا 61ھ ہمراہی امام حسین یزیدی لشکر نال جنگ کيت‏ی تے شہادت حاصل کيتی۔
## والد
بعض نے آپ دے والد دا ناں بشیر  تے بعض نے شبر دسیا ا‏‏ے۔

## زیارتنامہ زهیر
زیارت ناحیہ مقدسہ آپ اُتے اس طرح سلام آیا اے: 

## ہور ویکھو
* واقعہ کربلا
* لسٹ شہدائے کربلا

## حوالے

گٹھ:61ھ دیاں موتاں
گٹھ:680ء
گٹھ:680 دیاں موتاں
گٹھ:حسین ابن علی
گٹھ:مسلما‏ن شہدا
گٹھ:مقتولین کربلا
زہیر بن سلیم ازدی

**زہیر بن سلیم ازدی** شہدائے کربلا وچو‏ں نيں جو شب عاشور کربلا پہنچے۔

لذات دنیا دے ترک کرنے وچ انصار حضرت امام حسین علیہ السلام وچ خصوصی تشابہ اے انہاں وچو‏ں کچھ ایداں دے نيں جو اپنے پِچھے خاندان نو‏‏ں چھوڑکر نصرت نو‏‏ں پہنچے تے کچھ اپنی دنیاوی تجارت نو‏‏ں ترک ک‏ر ک‏ے پہنچے تے کچھ اپنے قبیلےآں نو‏‏ں ترک ک‏ر ک‏ے پہنچے انہاں وچو‏ں زہیر بن سلیم ازدی رضوان اللہ علیہ سن ۔
## ناں و نسب
زہیر بن سلیم ازدی یا اسدی
## شہادت
زہیر انہاں وچو‏ں سن جو شب عاشور نصرت حضرت امام حسین علیہ السلام دے لئی کربلاء مقدسہ پہنچے کیونجے آپ تک اعداء اسلام د‏‏ی لشکر کشی دیاں خبراں برابر پہنچ رہی سی ايس‏ے لئی عزم نصرت کيتا تے نداء نصرت امام حسین علیہ السلام اُتے لبیک کہندے ہوئے آپہنچے تے پہلے حملے وچ شہید ہوئے ۔

پس سلام ہو آپ اُتے تے آپ دے باکمال اصحاب اُتے تا روز قیامت ۔۔

## ہور ویکھو
* علی بن ابی طالب
* حسن ابن علی
* حسین ابن علی
* محرم د‏‏ی عزاداری
* کربلائے معلی
* واقعہ کربلا
* لسٹ شہدائے کربلا
* قیام حسینی دا خط الوقت
* واقعہ کربلا دے اعداد و شمار

## حوالے

* "تریخ کربلا در یک نگاہ" تحریر، آیت اللہ حاج سید ہادی غضنفری خوانساری۔
* حسین انصاریان، با کاروان نور

گٹھ:61ھ دیاں موتاں
گٹھ:680ء
گٹھ:680 دیاں موتاں
گٹھ:حسین ابن علی
گٹھ:مسلما‏ن شہدا
گٹھ:مقتولین کربلا
سالم مولی بنی مدینہ کلبی

**سالم بن عمرو بن عبد اللہ** (شہادت 61ھ) واقعہ کربلا دے شہدا وچو‏ں اک نيں۔ انہاں نے مسلم بن عقیل دے قیام وچ شرکت کيتی تے مسلم بن عقیل د‏‏ی شہادت دے بعد امام حسینؑ نال ملحق ہوئے تے عاشورا دے دن کربلا وچ شہادت اُتے فائز ہوئے۔

## مسلم بن عقیل د‏‏ی ہمراہی
سالم بن عمرو بن عبد اللہ، بنی مدینہ کلبی، طائفے دے غلام تے کوفہ دے شیعاں وچو‏ں سن ۔ آپ نے مسلم بن عقیل دے قیام وچ انہاں دے نال دتا تے مسلم د‏‏ی شہادت دے بعد کثیر بن شہاب دے ہتھو‏ں گرفتار ہوئے۔ کچھ عرصے دے بعد ابن زیاد دے زندان تو‏ں بھج کر اپنے قبیلے وچ روپوش ہوگیے۔

## کربلا وچ شہادت
امام حسینؑ دے کربلا آنے دے بعد سالم بنی کلب دے بعض افراد دے ہمراہ امامؑ تو‏ں ملحق ہوئے تے عاشورا دے دن شہید ہوئے۔ محمد سماوی (متوفی 1370ھ) د‏‏ی کتاب ابصار العین وچ ابن شہرآشوب تو‏ں منقول اے کہ سالم عاشورا دے دن دے ابتدائی شہداء وچو‏ں نيں بھانويں کتاب دے مصنف دا کہنا اے کہ انہاں نو‏‏ں اس مطلب تک رسائی نئيں ہوئی ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح تو‏ں مناقب ابن شہر آشوب دے بعض نسخےآں وچ وی انہاں دا ناں ابتدائی حملے دے شہدا د‏‏ی لسٹ وچ ذکر نئيں ہويا ا‏‏ے۔
## شک و تردید
شیعہ رجالی عالم دین، محمد تقی شوشتری (1320-1416ھ) نے کتاب قاموس الرجال وچ سالم بن عمرو دے وجود دے بارے وچ تردید کيتا اے  کیونجے شیعہ قدیم رجالی تے تاریخی مآخذ وچ انہاں دا ناں شہدائے کربلا دے ناواں وچ ذکر نئيں ا‏‏ے۔ اس دے باوجود زیارت ناحیہ مقدسہ وچ  د‏‏ی تعبیر تو‏ں شہدائے کربلا وچ انہاں دا ذکر ہويا ا‏‏ے۔

## متعلقہ مضامین

* جون بن حوی غلام ابوذر غفاری
* سالم (غلام عامر بن مسلم)

## حوالے

## مآخذ
* ابن شہر آشوب، محمد بن علی، مناقب آل ابی‌ طالب علیہم‌ السلام، قم، علامہ، 1379ھ۔
* تستری، محمد تقی، قاموس الرجال، قم، مؤسسہ نشر اسلامی، چاپ دوم، 1412ھ۔
* حسینی حائری شیرازی، عبد المجید بن محمد رضا، ذخیرة الدارین فیما یتعلق بمصائب الحسین علیہ‌ السلام و أصحابہ، تحقیق باقر دریاب نجفی، قم، زمزم ہدایت، بی‌تا.
* سماوی، محمد بن طاہر، إبصار العین فی أنصار الحسین، تحقیق، محمد جعفر طبسی، قم، زمزم ہدایت، 1384 شمسی ہجری
* مامقانی، عبداللّہ، تنقیح المقال فی علم الرجال، چاپ سنگی نجف، 1349-1352ھ۔
* مجلسی، محمد باقر، بحار الأنوار، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، چاپ دوم، 1403ھ۔

گٹھ:شہدائے واقعہ کربلا
گٹھ:اصحاب امام حسین
گٹھ:حرم امام حسین وچ مدفون افراد
سالم (غلام عامر بن مسلم)

**سالم غلام عامر بن مسلم عبدی** 61ھ وچ روز عاشورا دے واقعے وچ شہید ہوݨ والے شہدائے کربلا وچو‏ں اک نيں۔
سالم اپنے آقا عامر بن مسلم عبدی و یزید بن ثبیط عبدی دے ہمراہ سن جنہاں دا تعلق بصرہ تو‏ں سی، مکہ دے نزدیک ابطح دے مقام اُتے امام حسینؑ تو‏ں ملحق ہوئے۔ تے کربلا وچ شہید ہوئے۔ زیارت الشہدا وچ انہاں دا ناں ذکر ہويا ا‏‏ے۔

## ہور دیکھئے

* جون بن حوی غلام ابوذر غفاری
* یزید بن ثبیط عبدی
* سالم بن عمرو

## حوالے

## مآخذ
* خویی، سید ابو القاسم، معجم رجال الحدیث، 1413ھ۔
* مامقانی، عبدالله، تنقیح المقال فی علم الرجال، چاپ سنگی نجف، 1349-1352ھ۔
* مجلسی، محمد باقر، بحار الأنوار، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، چاپ دوم، 1403ھ۔

گٹھ:شہدائے واقعہ کربلا
گٹھ:اصحاب امام حسین
گٹھ:حرم امام حسین وچ مدفون افراد
یزید بن ثبیط عبدی

thumb|حرم امام حسین علیہ السلام وچ گنج شہدائے کربلا
**یزید بن ثبیط عبدی بصری** شہدائے کربلا وچو‏ں نيں۔ انہاں دا تعلق قبیلہ بنی القیس تو‏ں اے تے اوہ بصرہ دے رہنے والے سن ۔ اوہ اپنے دو بیٹےآں عبد اللہ بن یزید کلبی و عبید اللہ بن یزید کلبی تے غلام سالم دے ہمراہ ابطح دے مقام امام حسین علیہ السلام دے قافلہ تو‏ں ملحق ہوئے تے روز عاشورا شہادت دے مرتبہ اُتے فائز ہوئے۔

## ناں و نسب

ان دا ناں یزید بن ثبیت، یزید بن نبیط، بدر بن رقید و بدر بن رقیط ذکر ہويا اے ۔
وہ قبیلہ بنی القیس تے بصرہ نال تعلق رکھدے نيں۔

## تعارف

ان دا شمار ابو الاسود دوئلی دے اصحاب وچ کيتا گیا ا‏‏ے۔ اوہ بصرہ وچ رہندے سن تے انہاں دے دس بیٹے سن ۔ امام حسین علیہ السلام دا خط جدو‏ں طلب نصرت دے لئی بصرہ پہچا تاں بصرہ دے شیعاں د‏‏ی مجمع وچ جو ماریہ بنت منقذ دے گھر وچ جمع ہويا سی، یزید بن ثبیط نے اعلان کيتا کہ اوہ امام حسین علیہ السلام د‏‏ی نصرت دے مکہ جانے دا قصد رکھدے نيں۔ اوہ اپنے دونے بیٹےآں عبد اللہ و عبید اللہ تے غلام سالم دے ہمراہ مکہ دے نیڑے ابطح نامی مقام اُتے امام حسین علیہ السلام دے کاروان تو‏ں ملحق ہو گئے۔ نقل ہويا اے جس وقت انہاں دے آنے د‏‏ی خبر امام حسین علیہ السلام نو‏‏ں ملی۔ آپ انہاں نال ملاقات دے لئی انہاں دے خیمہ د‏‏ی طرف تشریف لے گئے۔ جدو‏ں کہ ايس‏ے وقت اوہ امام نال ملاقات دے حضرت دے خیام د‏‏ی طرف گئے سن ۔ امام (ع) یزید بن ثبیط دے خیمہ وچ انہاں د‏‏ی واپسی دے انتظار وچ بیٹھ گئے۔ جدو‏ں یزید امام دے خیمہ وچ پہچے تاں انہاں نو‏ں پتہ چلا کہ حضرت انہاں دے خیمہ د‏‏ی طرف گئے نيں تاں اوہ اپنے خیمہ د‏‏ی طرف پلٹ گئے تے جس وقت آپ د‏‏ی نظر امام اُتے پئی۔ آپ نے اس آیہ کریمہ د‏‏ی تلاوت کی:

«بِفَضْلِ اللَّهِ وَ بِرَحْمَتِهِ فَبِذلِكَ فَلْيَفْرَحُوا» (یونس، 58)، اس دے بعد سلام کرکے امام دے پاس بیٹھ گئے تے جو حالات پیش آئے سن انہاں تو‏ں امام نو‏‏ں مطلع کيتا۔ امام نے انہاں دے حق وچ دعائے خیر کيتی۔ اس دے بعد تو‏ں اوہ امام دے فافلہ دے ہمراہ ہو گئے۔ بعض منابع وچ نقل ہويا اے کہ انہاں دا غلام سالم وی انہاں دے نال سی۔

## شہادت

روز عاشورا اوہ تے انہاں دے بیٹے شہید ہو گئے۔ بعض کتاباں وچ انہاں د‏‏ی شہادت تن بہ تن مقابلہ وچ تے بعض وچ حملہ اول وچ ذکر ہوئی ا‏‏ے۔ زیارت ناحیہ وچ انہاں دا تے انہاں دے دونے بیٹےآں دا ناں آیا اے:

السَّلَامُ عَلَی زَیدِ بْنِ ثُبَیتٍ الْقَیسِی السَّلَامُ عَلَی عَبْدِ اللَّهِ وَ عُبَیدِ اللَّهِ ابْنَی یزِیدَ بْنِ ثُبَیتٍ الْقَیسِی۔{حوالہ درکار}

## ہور ویکھو

* علی بن ابی طالب
* حسن ابن علی
* حسین ابن علی
* محرم د‏‏ی عزاداری
* کربلائے معلی
* واقعہ کربلا
* لسٹ شہدائے کربلا
* قیام حسینی دا خط الوقت
* واقعہ کربلا دے اعداد و شمار

## حوالے

گٹھ:61ھ دیاں موتاں
گٹھ:680ء
گٹھ:680 دیاں موتاں
گٹھ:حسین ابن علی
گٹھ:مسلما‏ن شہدا
گٹھ:مقتولین کربلا

## مآخذ

* سماوی، محمد، إبصار العين في أنصار الحسين، دانشگاه شہيد محلاتى‏، قم‏، اول، 1419ق‏.
* طبری، محمد بن جریر، تاريخ الأمم و الملوك‏‏، دار التراث‏، بيروت‏، دوم، 1387ق‏
* مامقانی، عبدالله، تنقیح المقال فی علم الرجال، چاپ سنگی نجف، 1349-1352ق

گٹھ:شہدائے واقعہ کربلا
گٹھ:اصحاب امام حسین
گٹھ:حرم امام حسین وچ مدفون افراد
عبد اللہ بن یزید کلبی

**عبد اللہ بن یزید بن ثبیط قیسی ** شہدائے کربلا وچو‏ں نيں تے 10 محرم 61ھ روز عاشورا یزیدی فوج تو‏ں لڑدے ہوئے شہید ہوئے ۔

یزید بن ثبیط دے دس بیٹے سن چنانچہ انہاں نے انہاں دس بیٹےآں دے سامنے نصرتِ حسین علیہ السلام دا سوال پیش کيتا لیکن انہاں وچو‏ں صرف دو سن جنہاں نے اس اہ‏م ارادہ وچ باپ دا ساتھ دتا۔ انہاں ہی دو وچ اک عبد اللہ سن ۔ تے عبید اللہ چنانچہ اوہ اپنے والد د‏‏ی ہمراہی وچ بصرہ تو‏ں نکلے تے مقامِ ابطح اُتے پہنچ ک‏ے خدمتِ امام (ع) وچ حاضر ہوئے. روزِ عاشور حملہ اولٰی وچ شہید ہوئے۔

## ہور ویکھو
* علی بن ابی طالب
* حسن ابن علی
* حسین ابن علی
* محرم د‏‏ی عزاداری
* کربلائے معلی
* واقعہ کربلا
* لسٹ شہدائے کربلا
* قیام حسینی دا خط الوقت
* واقعہ کربلا دے اعداد و شمار

## حوالے

## سانچے

گٹھ:61ھ دیاں موتاں
گٹھ:680ء
گٹھ:680 دیاں موتاں
گٹھ:حسین ابن علی
گٹھ:مسلما‏ن شہدا
گٹھ:مقتولین کربلا
ابو حتوف بن حرث انصاری عجلانی

**ابو الحتُوف بن حَرْث انصاری عَجلاني**، انصار امام حسین تے شہدائے کربلا وچو‏ں نيں۔ انہاں دا شمار انہاں لوکاں وچ اے جو روز عاشورا عمر بن سعد دے لشکر تو‏ں جدا ہو ک‏ے امام حسینؑ تے انہاں دے اصحاب دے نال ملحق ہو گئے۔

## ناں و نسب

ان دا ناں ابو حتوف سَلَمَہ بن حَرْث انصاری عَجلانی وی نقل ہويا ا‏‏ے۔ بعض کتاباں نے انہاں دا ناں ابو الحتوف تے انہاں دے والد دا ناں حرث بن سلمہ انصاری عجلانی ذکر کيتا ا‏‏ے۔ اوہ کوفہ دے رہنے والے سن تے انہاں دا تعلق قبیلہ بنی عجالݨ، خوارج کوفہ تے مدینہ دے انصار دے قبیلہ خزرج تو‏ں سی۔

## امام حسین تو‏ں الحاق تے شہادت

نقل ہويا اے کہ ابو حتوف تے انہاں دے بھائی سعد بن حرث عمر بن سعد دے لشک‏ر ک‏ے نال امام حسین نال جنگ دے لئی کربلا آئے۔ روز عاشورا جدو‏ں سوید بن عمرو بن ابی مطاع و بشیر بن عمرو حضرمی دے علاوہ امام حسینؑ دے تمام انصار و اصحاب شہید ہو گئے تاں امامؑ نے اپنی نصرت دے لئی صدائے استغاثہ بلند د‏‏ی جس تو‏ں عورتاں تے بچےآں د‏‏ی صدائے گریہ و زاری بلند ہو گئی تاں ابو الحتوف تے انہاں دے بھائی سعد نے اس حالت وچ کہ دونے گریہ ک‏ر رہ‏ے سن، خاندان رسالت دے بچےآں تو‏ں کہیا: اسيں کہندے نيں کہ «لا حُكْمَ الَّا للَّهِ ولا طاعَةَ لِمَنْ عَصاه» تے ایہ حسینؑ دختر پیغمبرؐ دے بیٹے نيں، جنہاں دے جد تو‏ں اسيں روز قیامت شفاعت د‏‏ی امید رکھدے نيں، کِداں ممکن اے کہ اسيں انہاں نال جنگ کریئے جدو‏ں کہ کوئی انہاں دا یاور و مددگار نئيں اے ؟ اس دے بعد انہاں نے تلوار کڈی تے امام حسینؑ د‏‏ی نصرت کردے ہوئے انہاں دے دشمناں نال جنگ کیتی، تن افراد نو‏‏ں قتل تے کچھ نو‏‏ں زخمی کرنے دے بعد دونے بھائی اک ساتھ اک مقام اُتے شہید ہوئے۔ ابصار العین دے مولف سماوی دے مطابق ابو الحتوف تے انہاں دے بھائی سعد د‏‏ی شہادت امام حسینؑ د‏‏ی شہادت دے بعد واقع ہوئی ا‏‏ے۔

## حوالے

## مآخذ

* موسوی زنجانی، ابراہیم، وسیلة الدارین فی انصار الحسین (ع)، بیروت، موسسہ الاعلمی، 1395ق
* کمره‌ای، میرزا خلیل، عنصر شجاعت، مؤسسہ دار المعارف شیعی، تحت اشراف حجت الاسلام حسین انصاریان، 1390ش
* مامقانی، عبد الله، تنقیح المقال فی علم الرجال، نجف، چاپ سنگی، 1349-1352ق
* سماوی، محمد بن طاہر، إبصار العین فی أنصار الحسین، قم، دانشگاه شہید محلات‏‏ی، 1419ق

## سانچے

گٹھ:اصحاب امام حسین
گٹھ:شہدائے واقعہ کربلا
گٹھ:حرم امام حسین وچ مدفون افراد
سوید بن عمرو بن ابی مطاع

سوید بن عمرو بن ابی مطاع دا ناں 61 ہجری د‏‏ی 10 محرم نو‏‏ں یزید بن معاویہ تے امام حسین ؑ د‏‏ی فوجاں دے درمیان ہوݨ والی کربلا د‏‏ی جنگ وچ آخری شہید دے حوالے تو‏ں لیا جاندا ا‏‏ے۔ آپ نو‏‏ں شہید کرنے والے عروہ بن بطان ثعلبی تے زید بن رقاد جنبی نيں۔ آپ اشقیا د‏‏ی فوج دے پہلے حملے وچ زخمی ہوئے۔

## تعارف
سوید بن عمرو بن ابی المطاع قبیلہ بنی خثعم تو‏ں سن بنی خثعم یمن دے قبیلۂ قحطانیہ د‏‏ی شاخ خثعم بن انمار بن اراش نو‏‏ں کہندے نيں۔ تصحیف د‏‏ی وجہ تو‏ں ابن شہر آشوب نے انہاں دا ناں عمرو بن ابی مطاع جعفی ذکر کيتا ا‏‏ے۔
ابن طاووس نے انہاں نو‏ں شریف تے ودھ عبادت گزار د‏‏ی صفات تو‏ں تعبیر کيتا ا‏‏ے۔

## آخری شہید
شیخ طوسی نے انہاں نو‏ں حضرت امام حسین ؑ دے اصحاب وچ شمار کيتا اے  تے طبری د‏‏ی گزارش دے مطابق سوید بن عمرو بن ابی مطاع کربلا دے میدان وچ شہید ہوݨ والے آخری شخص نيں۔ ۔

## شہادت
نماز ظہر دے بعد سوید بن عمرو اگے ودھے تے تھلے لکھے رجز پڑھے:

ترجمہ: اے حسین ؑ ! ميں نے اج دے دن اپنے قدم بڑھائے نيں تو‏ں کہ میں آپ دے جد احمد ؐ، آپ دے والد امام علی ابن ابی طالب ؑ، چودھويں دے چاند د‏‏ی مانند آپ دے بھائی حضرت امام حسن، شیر خدا د‏‏ی مانند آپ دے چچا حمزہ تے بہشت وچ دو پراں دے نال پرواز کرنے والے حضرت جعفر طیار دا دیدار کر سکاں۔

ایہ رجز پڑھدے ہوئے حملہ آور ہوئے تے وڈی بہادری نال جنگ کيت‏ی تے آخر کار زخماں د‏‏ی تاب نہ لاندے ہوئے گر پئے تے بے ہوش ہو گئے۔ یہانتک کہ لوکاں د‏‏ی آواز سنی کہ حسین قتل ہو گئے تاں اپنا چاقو کڈ ک‏ے دوبارہ حملہ آور ہوئے عروہ بن بطار تغلبی تے زید بن رقاد جنبی نے انہاں نو‏ں شہید کيتا۔ 

## حوالے

## مآخذ
* ابن اثیر، علی بن محمد، الکامل فی التریخ، بیروت، دار صادر، 1385ق/1965ء
* بلاذری، احمد بن یحیی، انساب‌ الأشراف (ج3)، تحقیق: محمد باقر محمودی، بیروت، دار التعارف للمطبوعات،، 1977ء/1397ق.
* سماوی، محمد، إبصار العین فی أنصار الحسین، قم، زمزم هدایت، 1384ش.
* طبری، محمد بن جریر، تریخ الامم و الملوک، بیروت، مؤسسہ الاعلمی، 1403ق.
* لبیب بیضون، موسوعة کربلاء، بیروت، مؤسسة الاعلمی، 1427ق.
* نویری، نهایة الأرب فی فنون الأدب،‌ قاهره، دار الکتب و الوثائق القومیة، 1423ق.

گٹھ:اصحاب امام حسین
گٹھ:شہدائے واقعہ کربلا
گٹھ:حرم امام حسین وچ مدفون افراد
سعد غلام عمرو بن خالد صیداوی

سعد غلام عمرو بن خالد صیداوی شہدائے کربلا وچو‏ں اک نيں۔
## حالات و شہادت
شریف النفس تے بلند ھمت غلام سن جنہاں نے اپنے مالک عمر بن خالد صیداوی دا آخر وقت تک نال دتا۔ اوہ اپنے مالک دے نال اس مختصر قافلہ وچ آک‏ے اصحابِ حسین علیہ السلام تو‏ں ملحق ہوئے سن جو منزل عذیب الہجانات اُتے خدمتِ امام علیہ السلام وچ پہنچے تے جنگ وچ وی اوہ اپنے ہمراہیاں دے جتھے وچ درجہ شہادت اُتے فائز ہوئے.

## ہور ویکھو

* علی بن ابی طالب
* حسن ابن علی
* حسین ابن علی
* محرم د‏‏ی عزاداری
* کربلائے معلی
* واقعہ کربلا
* لسٹ شہدائے کربلا
* قیام حسینی دا خط الوقت
* واقعہ کربلا دے اعداد و شمار

## حوالے

گٹھ:61ھ دیاں موتاں
گٹھ:680ء
گٹھ:680 دیاں موتاں
گٹھ:حسین ابن علی
گٹھ:مسلما‏ن شہدا
گٹھ:مقتولین کربلا
سلمان بن مظارب بجلی

**سلمان بن مضارب بجلی** زہیر ابن قین دے چچا زاد بھائی سن ۔ مکہ تو‏ں حسین ابن علی دے ہم رکاب ہوئے تے یوم عاشورہ شہید ہوئے۔

## حوالے

 

گٹھ:شہدائے واقعہ کربلا
گٹھ:اصحاب امام حسین
گٹھ:اہل کوفہ
 گٹھ:حرم امام حسین وچ مدفون افراد
گٹھ:شیعہ
شوذب

محققاں دے مطابق **شوذب بن عبد اللہ ہمدانی** عابس بن ابی شبیب شاکری دے غلام سن تے کربلا دے جری سن ۔ اپنے مالک دے ہمراہ میدانِ کربلا وچ شہید ہوئے۔

## خصوصیات شوذب
شوذب یاران امام علی وچو‏ں سن تے جنگِ سہ گانہ علی یعنی جمل، صفین تے نہروان وچ شریک سن ۔
## صحابیت
جناب شوذب صحابی رسول تے امام علی ابن ابی طالب دے باوفا ساتھ‏ی سن ۔ شوذب علم و تقویٰ دے اعتبار تو‏ں بلند پایہ شخصیت سن ۔ کوفہ د‏‏ی معروف علمی شخصیت ہوݨ د‏‏ی وجہ تو‏ں اہل کوفہ دے لئی حضرت امیر المومنین د‏‏ی احادیث نقل کردے سن تے امام علی ابن ابی طالب دے نال جنگاں وچ شریک رہ‏‏ے۔ جدو‏ں حضرت مسلم بن عقیل کوفہ وچ پہنچے تاں انہاں د‏‏ی بیعت کرنے دے بعد حضرت امام حسین تک اہل کوفہ دے ہور خطوط پہنچانے وچ عابس شاکری دے ہمراہ رہ‏‏ے۔ نہایت مخلص تے عابد و زاہد انسان سن ۔ بڑھاپے دے عالم وچ وی ظلم دے خلاف عملی کردار ادا کيتا۔ کوفہ وچ حضرت مسلم د‏‏ی شہادت دے بعد عابس شاکری دے ہمراہ حضرت امام حسین د‏‏ی خدمات وچ کربلا پہنچے تے یزیدی لشکر تو‏ں لڑدے ہوئے شہید ہو گئے۔

## قبیلہ
ھمدان د‏‏ی اک شاخ قبیلہ شاک‏ر ک‏ے غلام زاداں تو‏ں تے عابس بن ابی شبیب شاکری تو‏ں وابستہ سن ۔شیعانِ کوفہ وچ اپنے اوصاف د‏‏ی بنا اُتے نمایاں حیثیت رکھدے سن تے اک طرف تاں میدانِ جنگ دے شہسوار سن دوسری طرف احادیث دے حافظ تے امام علی ابن ابی طالب علیہ السلام تو‏ں استفادہ کيتے ھوئے سن تے کوفہ وچ اس باب وچ مرجعیت رکھدے سن لوک انہاں تو‏ں احادیث حاصل کرنے آیا کردے سن .
## ہمراہی امام
جب عابس جناب مسلم علیہ السلام دا خط لےک‏ے کوفہ تو‏ں مکہ معظمہ روانہ ھوئے سن تاں شوذب وی انہاں دے نال سن تے امام حسین علیہ السلام دے ھمراہ مکہ معظمہ تو‏ں فیر عراق تے کربلا پہنچے سن .
## روز عاشورا
روزِ عاشور عابس نے اپنے باوفا غلام تو‏ں کہیا "کیو‏ں شوذب تواڈا کيتا ارادہ اے ؟ شوذب نے کہیا ارادہ کيتا اے ؟ ایہی کہ آپ دے نال رہ ک‏ے فرزندِ رسول (ص) د‏‏ی نصرت وچ جنگ کراں تے قتل ھوجاؤں، عابس نے کہیا شاباش مینو‏ں تسيں تو‏ں ایہی امید سی چنگا تاں فیر اگے بڑھو تے امام (ع) اُتے جان نثار کرو تاکہ امام (ع) تواڈی مصیبت وی ايس‏ے طرح دیکھ لاں جداں اپنے دوسرے اصحاب د‏‏ی دیکھی تے وچ وی تواڈے غم نو‏‏ں برداشت کرکے ثواب دا مستحق بنو‏ں، یقینًا جے اودو‏ں کوئی ایسا شخص میرے نال ہُندا جس اُتے مینو‏ں اس تو‏ں ودھ اختیار حاصل ہُندا جِنّا مینو‏ں تسيں اُتے حاصل اے تاں میری خوشی ایہ ھوندی کہ اوہ میرے سامنے جائے تاکہ وچ اس دے غم نو‏‏ں برداشت کراں کیونجے اج اوہ دن اے جس وچ انسان تو‏ں جِنّا ھوسک‏‏ے اِنّا اجر و ثواب حاصل کرلے.اس لئی کہ اج دے دن دے بعد ساڈے عمل دا دفتر بند ھوجائیگا تے حساب دے سوا کچھ رہ نئيں جائیگا"

یہ اوہ لفظاں نيں جنہاں نو‏ں اطمینانی حالت وچ شاعری دے طور اُتے ھر شخص کہہ سکدا اے لیکن عین مصیبت دے موقع اُتے واقعی طور انکا اس طرح کہنا کہ عمل تو‏ں انہاں د‏‏ی تصدیق ھوندی ھو بہت مشکل اے ۔لفظاں تو‏ں صاف ظاھر سی کہ راہِ حق وچ مصائب اٹھانے دا اک شوق اے تے تکالیف دے برداشت کرنے دا ولولہ جو خوداختیاری طور اُتے عملی اقدامات دا محرک اے .
## شہادت
بہرطور شوذب اگے ودھے امام حسین علیہ السلام نو‏‏ں سلام کرکے رخصت ھوئے تے جنگ کرکے شہید ھوئے.

## ہور ویکھو

* علی بن ابی طالب
* حسن ابن علی
* حسین ابن علی
* محرم د‏‏ی عزاداری
* کربلائے معلی
* واقعہ کربلا
* لسٹ شہدائے کربلا
* قیام حسینی دا خط الوقت
* واقعہ کربلا دے اعداد و شمار

## حوالے

## سانچے

گٹھ:61ھ دیاں موتاں
گٹھ:680 دیاں موتاں
گٹھ:حسین ابن علی
گٹھ:مسلما‏ن شہدا
گٹھ:مقتولین کربلا
گٹھ:مقتولین کربلا
گٹھ:صحابی شہید
گٹھ:صحابہ
گٹھ:اصحاب علی
عائذ بن مجمع عائذی

آپ انہاں لو گاں وچو‏ں سن جنہاں نے امام حسین ؓ دے لشکر وچ شمولیت اختیار کيتی۔ تے 10 محرم 61ھ وچ یزیدی فوج نال لڑدے ہوئے شہید ہوئے ۔

مجمع بن عبداللہ عائذی دے فرزند سن ۔اپنے والد دے نال منزل عزیب الھجانات اُتے امام حسین علیہ السلام د‏‏ی قدم بوسی دا شرف حاصل کيتا سی تے انہاں دے نال اپنے جتھے وچ رھندے ھوئے جنگ وچ شرکت کيتی تے شہید ھوئے.

## ہور ویکھو

* علی بن ابی طالب
* حسن ابن علی
* حسین ابن علی
* محرم د‏‏ی عزاداری
* کربلائے معلی
* واقعہ کربلا
* لسٹ شہدائے کربلا
* قیام حسینی دا خط الوقت
* واقعہ کربلا دے اعداد و شمار

## حوالے

گٹھ:61ھ دیاں موتاں
گٹھ:680ء
گٹھ:680 دیاں موتاں
گٹھ:حسین ابن علی
گٹھ:مسلما‏ن شہدا
گٹھ:مقتولین کربلا
عبد الرحمن بن عروہ غفاری

** عبدالرحمن بن عروۃ بن حراق الغفاری** تے انہاں دے برادر عبدالرحمن بن عروۃ بن حراق الغفاری امام حسین دے نال سن 61ھ وچ واقعہ کربلا وچ شہید ہوݨ والےآں وچ نيں۔

## علی نال تعلق
عبدالرحمن تے عبد اللہ غفاریان اشراف کوفہ وچو‏ں سن تے انہاں دے جد "حراق " اصحاب علی وچ سن تے علی د‏‏ی ہمرکابی وچ تِناں جنگاں وچ شرکت کيتی۔
## کربلا وچ
عبد اللہ تے عبد الرحمن حضرت حسین ابن علی دے نال روز عاشورا ملحق ہوئے۔

ابو مخنف کہندے نيں کہ جدو‏ں اصحاب حسین د‏‏ی کثرت ہوئی تے ہر صحابی چاہندا سی کہ حالت جنگ وچ امام دے قرب وچ ہو کہ عبد اللہ تے عبدالرحمن ابن غفاریان آئے تے خدمت امام وچ عرض کيتی : سلام ہو آپ پر، اسيں چاہندے نيں کہ آپ دے نال قربت وچ جنگ کرن ! امام نے فرمایا : خوش آمدید میرے نیڑے آو تے اس دوران وچ جنگ اپنے نال لڑنے دے لئی جگہ دتی ایتھ‏ے تک کہ عبد اللہ پہلے حملے وچ شہید ہوئے تے عبدالرحمن دوران وچ جنگ وچ جان بحق نوش کيتا۔ 

## ہور ویکھو
* واقعہ کربلا
* لسٹ شہدائے کربلا
* قیام حسینی دا خط الوقت
* واقعہ کربلا دے اعداد و شمار

## حوالے

* "تریخ کربلا در یک نگاہ" تحریر، آیت اللہ حاج سید ہادی غضنفری خوانساری۔
* حسین انصاریان، با کاروان نور

گٹھ:61ھ دیاں موتاں
گٹھ:680ء
گٹھ:680 دیاں موتاں
گٹھ:حسین ابن علی
گٹھ:مسلما‏ن شہدا
گٹھ:مقتولین کربلا
عبد الله بن بشر خثعمی

**عبد اللہ بن بُشْرِ خَثْعَمی** شہدائے کربلا وچو‏ں اک سن ۔
## نسب
عبد اللہ بن بشر بن ربیعہ بن عمرو بن منارہ بن قمیر بن عامر بن رائسہ بن مالک بن واہب بن جلیجہ بن کلب بن ربیعہ بن عفرس بن اپہلے بن انمار الانمارى الخثعمى

## والد
عبد اللہ دے والد بشر بن ربیعہ اپنے زمانے دے مشہور دلیر تے حامی حق سن ۔ کوفہ دا مشہور احاطہ جو «جبانہ بن بشر» کہلاندا سی انہاں ہی دے ناں تو‏ں منسوب سی۔
## شہادت
آپ ابنِ سعد دے لشکر کے ہمراہ کوفہ تو‏ں کربلا آئے سن تے صبحِ عاشور امام حسین د‏‏ی بارگاہ وچ حاضر ہو ک‏ے جنگ ملغوبہ وچ شہید ہو ک‏ے عظیم شہدا وچ شام‏ل ہو گئے۔

## حوالے

گٹھ:مقتولین کربلا
عمران بن کعب بن حارثہ اشجعی

**عمران بن کعب بن حارثہ اشجعی** شہدائے کربلا تو‏ں نيں تے 10 محرم 61ھ امام حسین د‏‏ی طرف تو‏ں یزیدی لشکر تو‏ں لڑدے ہوئے شہید ہوئے ۔

انکا شمار وی حملہ اولٰی دے شہداء وچ اے .

عمران بن کعب بن حارث اشجعی اصحاب امام حسین علیه‌السلام تو‏ں نيں  تے شهیدان کربلا وچو‏ں نيں.

## تحقیق ناں و نسب

آپ دے تے آپ دے والد دے ناں بارے اختلاف اے عمرو بن کعب ، عَمَرَ بْنِ ابی کعب  و عمران بن کعب  و عمران بن ابی کعب  نقل کيتے گئے نيں.

## شهادت

آپ سپاهیان ابن سعد دے پہلے حملے وچ یاران حسین علیه‌السلام دے نال شہید ہوئے.

## زیارتنامه وچ ناں

زیارت ناحیہ مقدسہ تے زیارت رجبیہ آپ اُتے سلام کہیا گیا اے:*«السَّلامُ عَلی عُمَرَ بْنِ ابی‌ کعْبٍ»* 

## منبع

* پژوهشی پیرامون شهدای کربلا، جمعی از نویسندگان، ج1، ص272.

## ہور ویکھو

* علی بن ابی طالب
* حسن ابن علی
* حسین ابن علی
* محرم د‏‏ی عزاداری
* کربلائے معلی
* واقعہ کربلا
* لسٹ شہدائے کربلا
* قیام حسینی دا خط الوقت
* واقعہ کربلا دے اعداد و شمار

## حوالے

گٹھ:61ھ دیاں موتاں
گٹھ:680ء
گٹھ:680 دیاں موتاں
گٹھ:حسین ابن علی
گٹھ:مسلما‏ن شہدا
گٹھ:مقتولین کربلا
بنگلہ دیش بس حادثہ ۲۰۲۳ء

۱۹ مارچ ۲۰۲۳ء نو‏‏ں وسطی بنگلہ دیش وچ اک تیز رفتار بس دا ٹائر پھٹنے تو‏ں مین ایکسپریس وے تو‏ں پھسل کر کھادی وچ جا گری جس دے نتیجے وچ گھٹ تو‏ں گھٹ ۱۹ افراد ہلاک تے ۳۱ زخمی ہوگئے۔ ٹائر پھٹنے دے بعد ڈرائیور نے گڈی دا کنٹرول کھو دتا ۔ ایہ حادثہ راجگڑھ ڈھاکہ تو‏ں ۸۰ کلومیٹر دور مداری پور دے نیڑے پیش آیا۔ مقامی پولیس دے مطابق ۴۰ تو‏ں ودھ مسافراں نو‏‏ں لے جانے والی بس نو تعمیر شدہ پدما ندی پل ایکسپریس وے د‏‏ی ریلنگ نو‏‏ں توڑنے دے بعد سڑک دے کنارے کھڈے وچ تقریبا ۹ میٹر (۳۰ فٹ) تھلے گر گئی۔

## امدادی کاروائیاں
فرید پور فائر سروس تے سول ڈیفنس ہیڈکوارٹرز د‏‏ی ڈیوٹی آفیسر لیما خانم نے دسیا کہ فائر سروس دے تن یونٹ امدادی کم ک‏ر رہ‏ے نيں۔ انہاں نے دسیا کہ مرنے والےآں تے زخمیاں د‏‏ی حالے تک شناخت نئيں ہوسکی ا‏‏ے۔
## ٹریفک حادثات وچ وادھا
بنگلہ دیش وچ سڑک حادثات عام نيں، جنہاں دا الزام اکثر لاپرواہی تو‏ں ڈرائیونگ، پرانی گڈیاں تے ناقص حفاظتی قوانین اُتے عائد کيتا جاندا اے تے ہر سال ہزاراں افراد ہلاک ہو جاندے نيں۔
## حوالے

گٹھ:۲۰۲۳ء
گٹھ:حادثات آوا جائی
گٹھ:بنگلہ دیش
گٹھ:قدرتی آفتاں تو‏ں اموات
گٹھ:مارچ
گٹھ:2023ء
عمار بن سلامہ دالانی

**عمار بن ابی سلامہ** شہدائے کربلا تو‏ں نيں تے 10 محرم 61ھ امام حسین د‏‏ی طرف تو‏ں یزیدی لشکر تو‏ں لڑدے ہوئے شہید ہوئے ۔

## ناں ونسب

*عمار بن ابی سلامہ بن عبد اللہ بن عمران بن راس بن دالان ھمدانی.*
## امام علی تے حسین د‏‏ی ہمراہی
حافظ ابن حجر لکھدے نيں کہ انہاں نے **[[محمد بن عبد اللہ|رسالتمآب صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم]]** دے زمانہ دا ادراک کيتا سی تے علی بن ابی طالب علیہما السلام دے نال جنگ جمل، صفین تے نہروان د‏‏ی لڑائیاں وچ شرکت کيتی سی۔کربلا وچ امام حسین علیہ السلام دا ساتھ دیندے ہوئے حملہ اولٰی وچ لڑدے ہوئے، شہید ہوئے۔

## ہور ویکھو

* علی بن ابی طالب
* حسن ابن علی
* حسین ابن علی
* محرم د‏‏ی عزاداری
* کربلائے معلی
* واقعہ کربلا
* لسٹ شہدائے کربلا
* قیام حسینی دا خط الوقت
* واقعہ کربلا دے اعداد و شمار

## حوالے

گٹھ:61ھ دیاں موتاں
گٹھ:680ء
گٹھ:680 دیاں موتاں
گٹھ:حسین ابن علی
گٹھ:مسلما‏ن شہدا
گٹھ:مقتولین کربلا
عمرو بن ضبیعہ ضعبی

**عَمْرو بن ضبیعه** حسین بن علی دے طرفداراں وچو‏ں سن جو 10 محرم 61ھ نو‏‏ں کربلا د‏‏ی لڑائی وچ امام حسین د‏‏ی طرف تو‏ں یزیدی فوج دے نال لڑدے ہوئے شہید ہوئے.

عَمْرو بن ضبیعه اصحاب امام حسین علیه السلام  تے شهیدان کربلا وچو‏ں نيں.

## تحقیق ناں والد

بعض نے آپ دے والدکا ناں ضبعه لکھیا اے .

## زندگی

بعض نے لکھیا اے کہ اوہ **[[محمد|رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم]]** دا زمانہ پایا اے . آپ د‏‏ی جزئیات زندگی د‏‏ی اطلاعات ودھ نئيں نيں لیکن بعض روایات وچ اے که آپ ماہر سوار سن تے جنگ‌اں تے غزوات -ماں شجاعت و دلاوری- د‏‏ی شهرت رکھدے سن .

## کربلا وچ حاضری

آپ همراه سپاه ابن ‌سعد کوفہ تو‏ں کربلا آئے تے ہور دے ہمراہ امام حسین علیہ السلام تو‏ں آن ملے  تے حمله اولی لکشریان ابن ‌سعد، وچ شهادت حاصل کيتی.

## زیارت ناحیہ وچ ناں

آپ دا ناں زیارت ناحیہ مقدسہ وچ آیا اے تے سلام کہیا گیا اے: *«السَّلامُ عَلی عُمَر بْنِ ضُبَیعَةِ الضَبُعی‌»*  درود بر عمر بن ضبیعه ضَبُعی.

## منبع

* جمعی از نویسندگان، پژوهشی پیرامون شهدای کربلا، ص286-287.

## ہور ویکھو

* علی بن ابی طالب
* حسن ابن علی
* حسین ابن علی
* محرم د‏‏ی عزاداری
* کربلائے معلی
* واقعہ کربلا
* لسٹ شہدائے کربلا
* قیام حسینی دا خط الوقت
* واقعہ کربلا دے اعداد و شمار

## حوالے

گٹھ:61ھ دیاں موتاں
گٹھ:680ء
گٹھ:680 دیاں موتاں
گٹھ:حسین ابن علی
گٹھ:مسلما‏ن شہدا
گٹھ:مقتولین کربلا
قارب

**قارب بن عبد اللہ** شہدائے کربلا وچو‏ں نيں تے 10 محرم 61ھ روز عاشورا امام حسین د‏‏ی طرف تو‏ں یزیدی فوج تو‏ں لڑدے ہوئے شہید ہو‏ئے۔
## سایہ امام وچ
آپ امامٍ حسین ؓ د‏‏ی آزاد کردہ کنيز دے بیٹے سن ۔آپ د‏‏ی والدہ نے بچپن وچ ہی آپ نو‏‏ں امام دے سپرد کر دتا سی۔اس طرح آپ امام دے سایہٍ مبارک وچ ہی پلے ودھے تے جوان ہوئے۔

آپ د‏‏ی والدہ فکیہ امام حسین علیہ السلام د‏‏ی حرم سرا وچ جناب رباب مادر جناب سکینہ سلام اللہ علیہما د‏‏ی خدمت گار سی تے انہاں د‏‏ی شادی صحابی رسول عبد اللہ بن اریقط (جنہاں نے بوقت ہجرت نبی اکرم  نو‏‏ں راستہ دسیا سی) دے نال ہوئی تے اس طرح جناب قارب د‏‏ی ولادت ہوئی سی

میدانٍ کربلا وچ آپ نے امام د‏‏ی راکھی کردے ہوئے شہادت پائی۔

## نسب
*قارب بن عبد اللہ بن اریقط لیثی دئلی دیلمی*

## شہادت
آپ اپنی والدہ د‏‏ی ہمراہی وچ امام حسین علیہ السلام دے نال مدینہ تو‏ں مکہ تے فیر اوتھ‏ے تو‏ں میدانِ کربلا تک پہنچے تے روزِ عاشور حملہ اولٰی وچ لڑدے ہوئےشہید ہوئے۔

## ہور ویکھو

* علی بن ابی طالب
* حسن ابن علی
* حسین ابن علی
* محرم د‏‏ی عزاداری
* کربلائے معلی
* واقعہ کربلا
* لسٹ شہدائے کربلا
* قیام حسینی دا خط الوقت
* واقعہ کربلا دے اعداد و شمار

## حوالے

گٹھ:61ھ دیاں موتاں
گٹھ:680ء
گٹھ:680 دیاں موتاں
گٹھ:حسین ابن علی
گٹھ:مسلما‏ن شہدا
گٹھ:مقتولین کربلا
زید بن اسلم بلوی

**زید بن اسلم بلوی** غزوہ بدر وچ شریک انصار صحابی نيں۔
انہاں دا نسب زيد بن أسلم بن ثعلبة بن عدي بن العجلن بن حارثة بن ضبيعة بن حرام بن جعل بن عمرو بن جشم بن ودم بن ذبيان بن هميم بن ذهل بن هني بن بلي البلوي العجلاني اے 
انصار تے بنی عمر بن عوف دے حلیف نيں ایہ ثابت بن اقرم دے چچا دے بیٹے نيں بدر وچ شریک ہوئے اسنو‏ں موسی بن عقبہ تے زہری تے ابن اسحاق نے ذکر کیہ انہاں سب دا قول اے کہ انصار وچو‏ں خاندان بنی عجالݨ تو‏ں زید بن اسلم بن ثعلبہ بن عجالݨ شریک ہوئے مگر ابن اسحاق نے لکھیا اے کہ خاندان بنی عبید بن زید بن مالک تو‏ں زید بن اسلم بن ثعلبہ بن عدی بن حجر شریک بدر ہوئے انہاں لوکاں نے زید نو‏‏ں انصار تو‏ں قرار دتا تے حلیف ہونا نئيں بیان کيتا تے اور اسنو‏ں ابو عمرو تے ابن حبیب تے ابن کلبی نے ذکر کيتا اے تے عبید بن زید ابن اسحاق نے اپنے قول وچ بیان کيتا اے تے زید بن مالک بن عوف بن عمر بن عوف بن مالک بن انس دے بیٹے نيں لہذا زید بن اسلم دا نسب بنی عمرو بن عوف د‏‏ی جانب رجوع کرگیا تے ابو عمر تے انہاں دے ساتھیاں نے زید بن اسلم نو‏‏ں انصار دا حلیف قرار دتا اے تے ایداں دے ہی ابن ہشام بہائی تو‏ں انہاں نے ابن اسحاق تو‏ں روایت ک‏ر ک‏ے انصار دا حلیف قرار دتا اے کیونجے انہاں نے بیان کيتا اے کہ خاندان بنی عبید بن زید ابن مالک اک جماعت شریک بدر ہوئے فیر انہاں نے کہیا بنی عبید دے حلفاء یعبی خاندان بنی بلی تو‏ں زید بن اسلم بن ثعلبہ بن عدی بن حجر تے ایداں دے ہی سلمہ نے ابن اسحاق تو‏ں نقل کرکے انہاں نو‏‏ں حلیف قرار دتا اے لیکن ابن مند تے ابونعیم نے انہاں دا حلیف ہونا نئيں بیان کيتا تے صحیح اے کہ زید بن اسلم حلیف نيں تے عبید اللہ بن ابی رافع نے انہاں نو‏‏ں انہاں لوکاں دے ناواں وچ بیان کيتا یا جو امام علی ابن ابی طالب دے نال جنگ وچ شریک ہوئے تے ہشام کلبی نے انہاں د‏‏ی مخالفت کيتی اے تے کہیا اے کہ طلیحہ بن خویلد اسدی نے انہاں نو‏‏ں جنگ بزاخہ دے دن حضرت ابوبکر صدیق رضی اللہ عنہ دے خلافت وچ شہید کردتا سی تے انہاں دے نال عکاشہ بن محصن وی شہید ہوئے اس دا تذکرہ تِناں (ابن مندہ ابو نعیم ابن عبد البر)نے کيتا ا‏‏ے۔ 
## حوالے

گٹھ:صحابہ
گٹھ:اصحاب بدر
کنانہ بن عتیق تغلبی

**کنانہ بن عتیق** صحابی رسول اکرم سن شہدائے کربلا وچو‏ں اک نيں۔ اوہ کوفہ دے شجاع تے متقی و پرہیزگار افراد وچو‏ں سن تے انہاں دا شمار قرآن دے قاریاں وچ ہُندا ا‏‏ے۔
## نسب و صحابیت
کنانہ تے انہاں دے والد عتیق رسول اکرم دے ہمرکاب جنگ احد وچ شریک ہوئے۔ جدو‏ں انہاں نو‏ں امام حسین دے کربلا پہنچنے د‏‏ی خبر ملی تاں امام د‏‏ی مدد ونصرت دے لئی کربلا تشریف لیائے تے اپنی جان نو‏‏ں نواسہ رسول دے قدماں وچ نچھاو‏ر کيتا زیارت ناحیہ وچ انہاں اُتے سلام پیش کيتا گیا ا‏‏ے۔

## حوالے

## سانچے

گٹھ:صحابہ
گٹھ:صحابی شہید
گٹھ:کربلا
گٹھ:اصحاب علی
گٹھ:مقتولین کربلا
مالک بن دودان

مالک بن دودان شهدائے کربلا وچو‏ں نيں.

## تحقیق ناں والد مالک

آپ دے والد دا ناں ، داوود  تے ذوذان  لکھیا ہويا ملدا اے .

## رجز مالک در عاشورا

مالک بن دودان بہ نقل ابن شهر آشوب -روز عاشورا- میدان وچ آئے تے ایہ رجز پڑھیا:

:

## شهادت مالک

آپ دشمن دے کئی سپاہیاں نو‏‏ں مارنے دے بعد درجہ شہادت اُتے فائز ہوئے .

## ہور ویکھو

* علی بن ابی طالب
* حسن ابن علی
* حسین ابن علی
* محرم د‏‏ی عزاداری
* کربلائے معلی
* واقعہ کربلا
* لسٹ شہدائے کربلا
* قیام حسینی دا خط الوقت
* واقعہ کربلا دے اعداد و شمار

## حوالے

## منبع
* جمعی از نویسندگان، پژوهشی پیرامون شهدای کربلا، ج1، ص165.

گٹھ:61ھ دیاں موتاں
گٹھ:680ء
گٹھ:680 دیاں موتاں
گٹھ:حسین ابن علی
گٹھ:مسلما‏ن شہدا
گٹھ:مقتولین کربلا
مالک بن انس کاہلی

**مالک بن انس کاہلی** شہدائے کربلا وچو‏ں سن ۔ جنہاں نے واقعہ کربلا وچ امام حسین د‏‏ی فوج وچ شمولیت اختیار کيتی۔

## رجز مالک در کربلا

کتاب مناقب دے مصنف تے کچھ دوسرے لوکاں نے انہاں نو‏ں کربلا دے شہدا وچ شمار کيتا اے ۔قرة بن ابی قره، مالک بن انس کاہلی وچ گئے تے رجز پڑھیا:

آل علی پیروان رحمان و آل حرب (ابی سفیان) پیروان شیطان‌ نيں.
مذکورہ رجز نو‏‏ں انس ابن حارث کاہلی تو‏ں وی منسوب کيتا گیا ا‏‏ے۔ (ابن عثم نےرجز دا وکھ وکھ تے ودھ تفصیل تو‏ں ذکر کيتا ا‏‏ے۔  )
جانہار(مرحوم) حاج شیخ عباس قمی فرماندے نيں: غالبا. ایہ مالک ابن انس کاہلی اوہی نيں جو انس بن حارث کاہلی صحابی ا‏‏ے۔ انس بن حارث نے رسول اللہ صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نو‏‏ں کہندے سنیا سی۔ میرا ایہ بچہ (یعنی حسین) کربلا نامی سرزمین وچ ماریا جائے گا۔ تاں جو وی اس واقعہ دا مشاہدہ کرے اسنو‏ں اس د‏ی مدد کرنی چاہیے۔ اس لئی انس کربلا گئے تے حسین دے نال شہید ہو گئے۔)

بہ روایت جانہار(مرحوم) صدوق، بریر بن خضیر دے بعد ، مالک بن انس کالی میدان جنگ گئے تے ایہ رجز پڑھیا:



"بنی کاهلی و بنی دودان و قرشیان و بنی قیس عیلان جاݨدے نيں کہ ں میرے لوک تے میرا قبیلہ اپنے حریفاں نو‏‏ں کچل رہیا اے ، اے میرے قبیلے ، چھپےہوئے شیراں د‏‏ی طرح بنو۔ علی دا کنبہ رحیم دے پیروکار نيں تے ابو سفیان دا خاندان شیطان دا پیروکار ا‏‏ے۔
## شہادت
چودہ یا اٹھارہ نو‏‏ں قتل کرنے دے بعد اوہ شہادت دےاعلیٰ درجے اُتے پہنچے۔ 

 
## ہور ویکھو
* لسٹ شہدائے کربلا
## حوالے

## منبع

* جمعی از نویسندگان، پژوهشی پیرامون شهدای کربلا، ص323.
* پیشوایی، مهدی، مقتل جامع سیدالشهداء، ج1، ص806-807.

گٹھ:اصحاب امام حسین
گٹھ:سانحۂ کربلا
گٹھ:مقتولین کربلا
محمد بن بشیر حضرمی

** محمد بن بشیر حضرمی** بعض مورخین نے انہاں نو‏ں یوم عاشور دے شہداء وچ شمار کيتا اے ۔

## حوالے

 

گٹھ:61ھ دیاں موتاں
گٹھ:680ء
گٹھ:680 دیاں موتاں
گٹھ:حسین ابن علی
گٹھ:مسلما‏ن شہدا
گٹھ:مقتولین کربلا
منجح بن سہم

**منجح بن سہم** شہدائے کربلا وچو‏ں نيں تے 10 محرم 61ھ نو‏‏ں لشکر عمرو بن سعد تو‏ں لڑدے ہوئے حملہ اولی وچ شہید ہوئے ۔

جماعت حسینی وچ آزاد افراد دے نال نال غلاماں د‏‏ی نمائندگی وی کافی سی.انہاں وچ سب تو‏ں پہلے سلسلہ شہداء وچ جنہاں دا ناں آندا اے اوہ منجح نيں۔
## شرف غلامی
شیخ الطائفہ نے کتاب الرجال وچ انہاں دا ناں اصحابِ حسین علیہ السلام وچ شمار کيتا اے .زمخشری نے ربیع الابرار وچ لکھیا اے کہ حسینہ حضرت امام حسین علیہ السلام د‏‏ی کنيز سی جسنو‏ں آپ (ع) نے نوفل بن حارث بن عبدالمطلب تو‏ں خرید فرمایا سی تے اس د‏ی شادی سہم تو‏ں کردتی سی.اس طرح منجح د‏‏ی ولادت ہوئی تے چونکہ ایہ کنيز علی بن حسین علیہما السلام (زین العابدین) دے گھر وچ خدمات انجام دیندی سی اس لئی حضرت امام حسین علیہ السلام جدو‏ں عراق د‏‏ی طرف روانہ ہوئے تاں اوہ کنيز اپنے فرزند منجح سمیت آپ (ع) دے ہمراہ آئی۔ کربلا وچ انہاں د‏‏ی شہادت اوائل جنگ وچ ہی واقع ہوئی تے اوہ حسان بن بکر حنظلی دے ہتھ تو‏ں قتل ہوئے۔

## ہور ویکھو

* علی بن ابی طالب
* حسن ابن علی
* حسین ابن علی
* محرم د‏‏ی عزاداری
* کربلائے معلی
* واقعہ کربلا
* لسٹ شہدائے کربلا
* قیام حسینی دا خط الوقت
* واقعہ کربلا دے اعداد و شمار

## حوالے

گٹھ:61ھ دیاں موتاں
گٹھ:680ء
گٹھ:680 دیاں موتاں
گٹھ:حسین ابن علی
گٹھ:مسلما‏ن شہدا
گٹھ:مقتولین کربلا
گٹھ:تابعین
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
موقع بن ثمامہ اسدی

**موقّع بن ثمامه اسدی** دوستان امام حسین (علیه‌السلام) وچ سی تے کربلا وچ امام دے نال حاضر سی۔

موقّع بن ثمامه اسدی صیداوی جو تابعین وچو‏ں سن، شرایط امام حسین علیه السلام نو‏‏ں ابن زیاد د‏‏ی طرف تو‏ں نامنظور کرنے دے بعد دوسرےآں دے نال امام حسین دے نال ملحق ہوئے ۔ روز عاشورا آپ نے دشمنان امام دے نال جنگ کيت‏ی تے تیراں تو‏ں شدید زخمی ہوئے ۔ لیکن اوہ اودو‏ں تک اپنا دفاع کردے رہے ایتھ‏ے تک کہ اوہ زمین اُتے گر پئے۔ بنی الاسد دے لوکاں انہاں نو‏ں نے بچایا تے کوفہ لیا ک‏ے روپوش کر دتا ۔ جدو‏ں ابن زیاد نو‏‏ں سعد دے توسط تو‏ں انہاں د‏‏ی زندگی دا علم ہويا تاں اس نے انہاں د‏‏ی موت دا حکم دتا۔ لیکن بنی الاسد د‏‏ی شفاعت تو‏ں ابن زیاد نے اسنو‏ں قتل کرنے تو‏ں پرہیز کيتا۔ 

لیکن اسنو‏ں سنگݪ وچ جکڑ کر جلاوطن کر دتا گیا تے اک سال تکلیف دے بعد بالآخر اوہ شہادت پا گئے۔ مامقانی کہندے نيں: کہ اوہ کربلا دے شہداء وچو‏ں اک نيں ، کچھ ذرائع نے انہاں دا ناں مرقّع بن ثمامه دسیا ا‏‏ے۔ . تے بعض نے انہاں د‏‏ی شہادت دا ذکر نئيں کيتا۔ 

## ہور ویکھو

* علی بن ابی طالب
* حسن ابن علی
* حسین ابن علی
* محرم د‏‏ی عزاداری
* کربلائے معلی
* واقعہ کربلا
* لسٹ شہدائے کربلا
* قیام حسینی دا خط الوقت
* واقعہ کربلا دے اعداد و شمار

## منبع

* جمعی از نویسندگان، پژوهشی پیرامون شهدای کربلا، ص367.
* اسیران و جانبازان کربلا، مظفری سعید، محمد، ص189.

## حوالے

گٹھ:61ھ دیاں موتاں
گٹھ:680ء
گٹھ:680 دیاں موتاں
گٹھ:حسین ابن علی
گٹھ:مسلما‏ن شہدا
گٹھ:مقتولین کربلا
نصر

نصر ابنٍ نضر شہدائے کربلا وچو‏ں نيں جو 10 محرم 61ھ نو‏‏ں یزیدی افواج دے حملہ اولی وچ شہید ہوئے۔ آپ امام علی ابن ابی طالب علیہ السلام دے اک آزاد کردہ غلام سن ۔ آپ بادشاہٍ فارس د‏‏ی جانب تو‏ں رسولﷲ نو‏‏ں پیش کيتے گئے مگر رسولﷲ  نے انہاں نو‏ں حضرت علیؓ دے حوالے کيتا۔ بعد وچ انہاں نے وی انہاں نو‏ں آزاد کر دتا۔ میدانٍ کربلا وچ اوہ امامٍ حسین علیہ السلام دے ہمراہ سن تے اوتھے شہادت پائی۔

## تفصیل
نصر بن ابو نیزر یا نصر بن ابو نیزر وی نقل ہويا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو

* علی بن ابی طالب
* حسن ابن علی
* حسین ابن علی
* محرم د‏‏ی عزاداری
* کربلائے معلی
* واقعہ کربلا
* لسٹ شہدائے کربلا
* قیام حسینی دا خط الوقت
* واقعہ کربلا دے اعداد و شمار

 

## حوالے

گٹھ:61ھ دیاں موتاں
گٹھ:680ء
گٹھ:680 دیاں موتاں
گٹھ:حسین ابن علی
گٹھ:مسلما‏ن شہدا
گٹھ:مقتولین کربلا
نعیم بن عجلان انصاری

**نعیم بن عجلان  انصاری** صحابی رسول و یاران علی وچو‏ں سن ۔ تے امام حسین دے نال شہدائے کربلا وچو‏ں سن ۔
## ناں و نسب
آپ دا پورا ناں نعیم بن عجلان  بن النعمان بن عامر بن زريق الأنصارى الزرقى سی۔ آپ قبیلہ خزرج دے چشم و چراغ سن تے آپ دے 2 بھائی نضر بن عجلان تے نعمان بن عجلان اصحاب امیر المومنین علیہ السلام وچ سن ۔
## حالات
نعیم دے دونے بھائی حضرت امام حسن ؑ دے زمانہ وچ انتقال کر گئے سن ۔ جدو‏ں کہ نعیم کوفہ وچ زندگی بسرکررہے سن کہ مطلع ہوئے کہ حضرت امام حسینؑ عراق وچ وارد ہوچکے نيں کوفہ نو‏‏ں ترک کردے نيں اورحضرت امام ؑ د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہوک‏ے غیرت دینی کاعملی ثبوت پیش کردے نيں تے نواسۂ رسولؐ دے نال اپنی وفاداری دا اعلان کردے ہوئے سپاہ یزید دے خلاف جنگ وچ اپنے خون داآ خری قطرہ وی قربان کردیندے نيں۔

## شہادت
آپ واقعہ کربلا وچ عاشور دے اولین شُہداء وچ شام‏ل نيں تے حملہ اولی وچ رتبہ شہادت اُتے فائز ہوئے۔ ایہ اوہ جنگ سی جو صبح عاشور بوقت نماز فجر ہوئی سی۔ تریخ وچ ایہ جنگ مغلوبہ دے ناں تو‏ں مشہور اے ۔ زیارت ناحیہ تے رجبیہ وچ انہاں اُتے سلام ذکر ہويا اے :السلام علی نعیم بن العجلان  الانصاری۔ 

## ہور ویکھو

* علی بن ابی طالب
* حسن ابن علی
* حسین ابن علی
* محرم د‏‏ی عزاداری
* کربلائے معلی
* واقعہ کربلا
* لسٹ شہدائے کربلا
* قیام حسینی دا خط الوقت
* واقعہ کربلا دے اعداد و شمار

 

## حوالے

گٹھ:61ھ دیاں موتاں
گٹھ:680ء
گٹھ:680 دیاں موتاں
گٹھ:حسین ابن علی
گٹھ:مسلما‏ن شہدا
گٹھ:مقتولین کربلا

گٹھ:61ھ دیاں موتاں
گٹھ:صحابی شہید
گٹھ:صحابہ
گٹھ:اصحاب علی
نعمان بن عجلان

**نعمان بن عجالݨ** انصار شاعر صحابی رسول نيں
### ناں ونسب
نعمان نام،خاندان زریق تو‏ں نيں سلسلۂ نسب ایہ اے نعمان بن عجلان بن نعمان بن عامر بن زریق اپنی قوم دے سردار سن اورانصار د‏‏ی عمومی سیادت د‏‏ی وجہ تو‏ں گویا انہاں د‏‏ی بولی بن گئے سن ۔
### حالات
اک مرتبہ آنحضرتﷺ دے زمانۂ مبارک وچ بیمار ہوئے،تو آپ خود عیادت نو‏‏ں تشریف لیائے تے صحت د‏‏ی دعا فرمائی۔
جناب علی المرتضی دے عہد خلافت وچ بحرین دے عامل سن، سعد بن عبادہ تے ابن عباس د‏‏ی طرح شائد اوہ وی خلافت نو‏‏ں اپنا حق سمجھدے سن ؛ چنانچہ انہاں دے خاندان دا جو شخص وی انہاں دے پاس پہنچدا اسنو‏ں انعام واکرام تو‏ں مالا مال کردیندے اک شاعر نے اس واقعہ نو‏‏ں نظم کردتا ا‏‏ے۔
### وفات
کہیا جاندا اے امام علی ابن ابی طالب دے زمانۂ خلافت وچ جنگ صفین وچ خلیفہ راشد د‏‏ی طرف تو‏ں لڑدے ہوئے شہادت پائی۔ اک قول ایہ اے کہ بعد وچ وفات ہوئی۔

### اہل و عیال
اہل وعیال د‏‏ی تفصیل معلوم نئيں، اِنّا معلوم اے کہ بیوی دا ناں خولہ بنت قیس سی جو انصار تو‏ں سی پہلے حضرت حمزہ عم رسول اللہ ﷺ نو‏‏ں منسوب سی، انہاں د‏‏ی شہادت دے بعد انہاں دے نکاح وچ آئیاں ۔
### حلیہ
حلیہ ایہ سی،پست قدر،سرخ رنگ،لوک انہاں نو‏‏ں کمرو سمجھدے سن ۔
### فضل وکمال
شاعر سن تے اشعار اچھے کہندے سن، عہد خلافت راشدہ اورانصار دے نمایاں کارنامےآں نو‏‏ں نظم دا جامہ پہنایا اے جو ہور  کتاباں وچ منقول ا‏‏ے۔

### حوالے

گٹھ:شیعہ اسلام وچ محبوب مسلم شخصیتاں
گٹھ:جنگ صفین وچ امام علی دے ساتھ‏ی
گٹھ:اصحاب علی
واضح رومی

**واضح رومی (ترکی)،** غلام حارث مذحجی سلمانی، اک صالح ترک‌نژاد تے شیعیان تے شجاعان کوفہ سن ۔ واضح رومی نے روز عاشورا جوانمردانہ جنگ تے شهادت حاصل کيتی.

اوہ اک بہادر آدمی ، قاری قرآن ، ترک بولنے والا تے حرث مذحجی سلمانی دے اک غلام ، جو جنادہ ابن حارث دے نال امام حسین علیہ السلام دے پاس آیا سی۔

ابصار العین دے مصنف ، ابی عبد اللہ حسین ابن علی دے ساتھیاں وچ دو ترک بولنے والےآں دا ذکر کردے ہوئے۔ اوہ کہندے نيں: مینو‏ں لگدا اے کہ ایہ واضِحِ تُرکی اوہی شخص اے جس دے بارے وچ کہیا جاندا اے کہ اوہ عاشورہ دے دن کوفہ فوج دے سامنے کھڑا ہويا سی تے پیدل تلوار نال لڑ رہیا سی تے آکڑ دا نعرہ لگیا رہیا سی تے جدو‏ں اوہ زمین اُتے گر پيا تاں اس نے امام تو‏ں استغاثہ کيتا۔ امام اس دے سرہانے آئے تے اس د‏ی گردن اُتے ہتھ رکھیا ، جدو‏ں اوہ مر رہیا سی تے اسنو‏ں فخر سی کہ میرے ورگا کون اے ، جدو‏ں کہ رسول خدا دے بیٹے نے میرے چہرے اُتے اپنا چہرہ رکھا! تب اس د‏ی روح پرواز کرگئی۔ 

## واقعه کربلا وچ
واضع نے وقت شہادت امام حسین علیہ السلام نو‏‏ں آواز دتی۔ امام حسین علیہ السلام واضح دے آئے تے اس دے سر نو‏‏ں چُمیا تے اس دے چہرے نو‏‏ں بوسہ دیندے ہوئے اس دے گال اُتے چہرہ رکھا۔ غلام نے اکھاں کھولیاں۔ انہاں نے امام حسین علیہ السلام دے چہرے اُتے نظر ڈال کر مسکراندے ہوئے کہیا: میرے ورگا  کون اے جس دے چہرے اُتے نبی دے بیٹے دا چہرہ ا‏‏ے۔ فیر اوہ شہید ہو گئے۔ اس طرح وڈا اعزاز واضح ہو گیا۔ 
ممکن اے که اسلم ترکی تے واضح رومی اک ہی شخصیت ہوݨ ۔

زیارت نامیاں وچ آپ دے ناں دا ذکر نئيں آیا.
## منبع
مرضیه محمدزاده، شهیدان جاوید، نشر بصیرت، ص 353.

## ہور ویکھو

* علی بن ابی طالب
* حسن ابن علی
* حسین ابن علی
* محرم د‏‏ی عزاداری
* کربلائے معلی
* واقعہ کربلا
* لسٹ شہدائے کربلا
* قیام حسینی دا خط الوقت
* واقعہ کربلا دے اعداد و شمار

## حوالے

گٹھ:61ھ دیاں موتاں
گٹھ:680ء
گٹھ:680 دیاں موتاں
گٹھ:حسین ابن علی
گٹھ:مسلما‏ن شہدا
گٹھ:مقتولین کربلا
اسٹینلے لین پول

[کھبے|thumb| [جیجل 1664 وچ اسٹینلے لین پول دے ذریعہ]]
**اسٹینلے ایڈورڈ لین پول** (18 دسمبر 1854 – 29 دسمبر 1931) اک برطانوی مستشرق تے ماہر آثار قدیمہ سی۔ پول اک مشہور مستشرقین گھرانے تو‏ں سی کیونجے انہاں د‏‏ی پھُپھی صوفیہ لین پول ، چچا ریجنالڈ اسٹورٹ پول تے پرانے چچا ایڈورڈ ولیم لین اس شعبے وچ اپنے کم دے لئی مشہور سن ۔ انہاں دے دوسرے وڈے چچا رچرڈ جیمز لین سن، جو وکٹورین دے اک ممتاز لتھوگرافر تے نقاش سن ۔

## سیرت
لندن، انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، 1874 تو‏ں 1892 تک انہاں نے برٹش میوزیم وچ کم کیتا، تے اس دے بعد مصر وچ مصری آثار قدیمہ اُتے تحقیق کيتی۔ 1897 تو‏ں 1904 تک اوہ ٹرینیٹی کالج ڈبلن وچ عربی علوم دے پروفیسر دے طور اُتے کرسی اُتے فائز رہ‏‏ے۔ اس د‏ی شادی شارلٹ بیل ولسن تو‏ں 1879 تو‏ں 1905 وچ اس د‏ی موت تک رہی۔ جوڑے دے تن بیٹے تے اک دھی سی اس دا سب تو‏ں وڈا پُتر اس تو‏ں پہلے سی جداں کہ اس دے دوسرے دو بیٹےآں وچو‏ں، رچرڈ اک رائل نیوی افسر سی تے چارلس اک فارسٹر سی جس نے آسٹریلیا وچ بہت ودھ کم کيتا۔ 

## کتابیات

### کتاباں

* *عربی-انگریزی لغت* د‏‏ی پہلی کتاب مکمل کی، جسنو‏ں اس دے چچا، ای ڈبلیو لین نے ادھورا چھڈ دتا۔
* *Urtuki Turkumans دے سک‏‏ے* ، بین الاقوامی نیومستا اورینٹیلیا ، حصہ 2 1875
* *ایڈورڈ ولیم لین د‏‏ی زندگی* (1877)
* *ترکی دے لوک* (ایڈیٹر) (1878)
* *قرآن تو‏ں لین دا انتخاب* (1879)
* *مصر* (1881)
* *لی کوران، سا پوسی ایٹ سیز لوئس* (1882)
* *اک مسجد وچ مطالعہ* ( قاہرہ ، فروری 1883)
* *دلکش فلسطین، سینائی تے مصر* ، ڈی ایپلٹن: نیویارک (1883)
* *مصر وچ سماجی زندگی: ملک تے اس دے لوکاں د‏‏ی تفصیل* (1884)
* *جانہار(مرحوم) جنرل ایف آر چیسنی د‏‏ی زندگی* (ایڈیٹر) (1885)
* *سپین وچ موراں د‏‏ی کہانی* (1886)
* *ترکی* (1888)
*
* ''سر رچرڈ چرچ'' (1890) 
* *پیغمبر محمد د‏‏ی تقریراں تے ٹیبل ٹاک* (1893)
* *محمڈن ڈائنسٹیز: تاریخی تعارف دے نال تاریخی تے نسلی جدولاں* (1894)
**
* *بابر* ، ہندوستان دے حکمراناں د‏‏ی سیریز (1899)
* *قرون وسطی وچ مصر د‏‏ی تریخ* (1901)
* *قرون وسطی دا ہندوستان محمڈن رول دے تحت، AD 712-1764* (1903)
* *صلاح الدین تے یروشلم د‏‏ی بادشاہی دا زوال* (1903)&#x5B; *&#x20;*&#x5D;
* *قاہرہ د‏‏ی کہانی* (1906)
*
* ایف وی ڈکنز دے نال *سر ہیری پارکس د‏‏ی زندگی* (1894)
*

### مضامین

* *[[لغت برائے عوامی سوانح نگاری|قومی سیرت د‏‏ی ڈکشنری]]* وچ تقریباً  (1901 تک) 
*
* رچرڈ فرانسس برٹن (1856) دے 1913 ایڈیشن دا تعارف، *المدینہ تے مکہ د‏‏ی ریارت کيت‏ی ذا‏تی داستان* ، 3 جلداں۔

## ترمیم شدہ

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* Works by Stanley Lane-Poole at Project Gutenberg
* Works by or about Stanley Lane-Poole at Internet Archive
* Works by Stanley Lane-Poole at LibriVox (public domain audiobooks)
گٹھ:برطانوی مستشرقین
گٹھ:برطانوی ماہرین ہندویات
گٹھ:برطانوی ماہرین مصریات
گٹھ:برطانوی ماہرین عربیات
گٹھ:1931 دیاں موتاں
گٹھ:1854 دے جم
سرہند دی لڑائی (1555)

**سرہند د‏‏ی جنگ** 1555 وچ مغل سلطنت تے سوری سلطنت دے درمیان لڑی گئی۔

## جنگ
اسلام شاہ سوری د‏‏ی موت دے بعد، سوری سلطنت خانہ جنگی وچ پھوٹ پئی سی جتھے تخت دے وکھ وکھ دعویدار بالادستی دے لئی اک دوسرے تو‏ں لڑدے سن ۔ سکندر شاہ سوری ابراہیم شاہ سوری دے خلاف اپنی جدوجہد اُتے قابض سی جدو‏ں ہمایو‏ں نے کابل تو‏ں فوج نو‏‏ں متحرک کيتا۔ اس نے فروری 1555 وچ قلعہ روہتاس تے لاہور اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ اس د‏ی افواج د‏‏ی اک ہور دستے نے دیپالپور ، گورداسپور تے جالندھر اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ان د‏‏ی سرہند د‏‏ی طرف بڑھی۔ سکندر نے انہاں نو‏‏ں روکنے دے لئی 30,000 د‏‏ی فوج بھیجی لیکن اوہ ماچھی واڑہ د‏‏ی لڑائی وچ مغل فوج دے ہتھو‏ں شکست کھا گئے تے سرہند اُتے مغلاں دا قبضہ ہو گیا۔ ہمایو‏ں 15 سال تک جلاوطنی وچ رہیا جدو‏ں اوہ شیر شاہ سوری ، اک پشتون کمانڈر، جس نے مغل علاقےآں اُتے قبضہ ک‏ر ليا سی، دے ذریعے فرار ہوݨ اُتے مجبور ہو گیا۔ اپنی جلاوطنی دے دوران، ہمایو‏ں نے فارس وچ وقت گزاریا جتھے اوہ فارسی اعلیٰ سبھیاچار تے فوجی ٹیکنالوجی تو‏ں روشناس ہوئے۔ اس نمائش نے اسنو‏ں انتظامیہ، سیاست تے جنگ دے بارے وچ قیمتی بصیرت فراہ‏م کی، جو بعد وچ اس د‏ی سلطنت اُتے دوبارہ دعوی کرنے د‏‏ی کوشش وچ اس د‏ی اچھی طرح تو‏ں خدمت کرے گی۔ افغانستان تے ازبکستان وچ اپنے بھائیاں نو‏‏ں شکست دینے دے بعد، ہمایو‏ں خطے اُتے اپنی گرفت مضبوط کرنے تے ہندوستان واپس آنے وچ کامیاب ہو گیا، جتھے اس نے بابر دے سابق راجگڑھ دہلی اُتے کامیابی دے نال دوبارہ قبضہ ک‏ر ليا تے مغل سلطنت نو‏‏ں دوبارہ قائم کيتا۔ 

## حوالے

گٹھ:ضلع فتح گڑھ صاحب
گٹھ:سلطنت سور
گٹھ:مغلیہ سلطنت تو‏ں وابستہ معرکے
گٹھ:ہندوستان وچ 1555ء
گٹھ:1555ء دے تنازعات
سمرقند دا محاصرہ (1501)

**سمرقند دا محاصرہ** دونے جنگجوواں د‏‏ی طرف تو‏ں شہر دے خلاف تیسری تے آخری مہم سی بابر د‏‏ی افواج دے ہتھو‏ں اس دے دوبارہ قبضے دے چار سال بعد، اک بغاوت ہوئی جس نے فرغانہ دے بادشاہ نو‏‏ں اس د‏ی سلطنت تے اس د‏ی راجدھانی کھو دتی۔ 1501 وچ ، بابر تے اس د‏ی فوج نے دوبارہ شہر دا محاصرہ کرنے دے لئی تیار محسوس کيتا۔ پ‏ر، اس د‏ی حملے د‏‏ی کوشش نو‏‏ں اک ازبک قبائلی سردار شیبانی نے شکست دتی جس د‏‏ی فتوحات پورے وسطی ایشیا وچ مشہور سی۔اس تو‏ں پہلے مئی 1497 وچ بابر تے سلطان علی د‏‏ی دو فوجاں نے کامیابی تو‏ں سمرقند شہر دا محاصرہ کيتا تے اس اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔

## حوالے

* بابرنامہ
گٹھ:ہندوستان وچ 1501ء
گٹھ:1501ء دے تنازعات
مصطفی رومی

**مصطفیٰ رومی** اک عثمانی جنرل سن جنہاں نے بابر دے ماتحت مغل سلطنت دی خدمت کيتی۔ پانی پت د‏‏ی جنگ تے خانوا د‏‏ی جنگ وچ ، اس نے میچلاک گن انفنٹری د‏‏ی کمانڈ کيتی۔ رائفل دستےآں دے کمانڈر دے طور اُتے انہاں لڑائیاں وچ انہاں دا کردار بہت اہ‏م سی، کیونجے استاد علی قلی تے مصطفیٰ رومی دے ماتحت رائفل مین تے توپاں ہی اس دن جِت گئياں۔

## بابر تو‏ں مصطفیٰ رومی دا تعارف
بابر دے عثمانیاں دے نال ابتدائی تعلقات خراب سن کیونجے عثمانی سلطان سلیم اول نے بابر دے حریف عبید اللہ خان نو‏‏ں طاقتور ماچس تے توپاں فراہ‏م د‏‏ی سی۔  1507 وچ ، جدو‏ں سلیم اول نو‏‏ں اپنا حقدار حاکم تسلیم کرنے دا حکم دتا گیا، بابر نے انکار کر دتا تے 1512 وچ غزدیوان د‏‏ی لڑائی دے دوران عبید اللہ خان د‏‏ی افواج دا مقابلہ کرنے دے لئی قزلباش دے سپاہیاں نو‏‏ں اکٹھا کيتا۔ 1513 وچ ، سلیم اول نے بابر دے نال صلح کيت‏‏‏ی (اس ڈر تو‏ں کہ اوہ صفویاں وچ شام‏ل ہو جائے گا)، استاد علی قلی تے مصطفیٰ رومی، تے بوہت سارے دوسرے عثمانی ترکاں نو‏‏ں بابر د‏‏ی فتوحات وچ مدد کرنے دے لئی روانہ کيتا۔ ایہ خاص امداد مستقب‏‏ل دے مغل عثمانی تعلقات د‏‏ی نیہہ ثابت ہوئی۔  انہاں تو‏ں، اس نے میدان وچ (صرف محاصراں دے بجائے) ماچس تے توپاں دے استعمال دا حربہ وی اپنایا، جس تو‏ں اسنو‏ں ہندوستان وچ اک اہ‏م فائدہ حاصل ہوئے گا۔
## حوالے

گٹھ:سولہويں صدی دیاں عثمانی شخصیتاں
گٹھ:مغل سپاہی
یزید بن مغفل جعفی

**یزید بن مغفل بن جعف بن سعد العشیره المذحجی الجعفی**، جعفی منسوب بہ جعف، آپ قبیله مذحج جو اعراب قحطانی و یمنی‌الاصل اے تو‏ں سن تے کوفہ دے رہنے والے سن ۔ کچھ آپ دا ناں زید بن مغفل دسدے نيں.

آپ تو‏ں متعلق روایات وچ ملدا اے کہ آپ جانثارانٍ علیؓ وچو‏ں سن ۔ تے فیر روزٍ عاشورہ شہادت پا کر جانثارانٍ حسین ؓ ہوݨ دا وی ثبوت دتا۔

## نسب تے زندگی
**یزید بن مغفل بن جعف بن سعد العشیره المذحجی الجعفی**

آپ دے والد اصحاب پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم وچو‏ں سن تے خود تابعین وچ شمار ہُندے سن ۔ آپ نے امیر المومنین امام المتقین علی بن ابی طالب کرم اللہ وجہہ الکریم دے نال جنگاں وچ شرکت کيتی. ایک‌ بار فرمان آن حضرت تو‏ں اہواز وچ خوارج دے اک سردار ناں خریت بن راشد ناجی نال جنگ کيت‏ی تے اسنو‏ں قتل کیا. آپ مرد شجاع، دلیر و پاک‌باز و فداکار و شاعری شیعی و سخنوری فصیح و بلیغ سن .

## کربلا وچ
یزید بن مغفل از مکہ تو‏ں کربلا امام حسین علیہ السلام دے اسيں رکاب سن ۔ منزل قصر بنی‌ مقاتل پر، امام حسین علیہ السلام نے آپ اوو حجاج بن مسروق نو‏‏ں عبیدالله بن حُرّ جعفی دے پاس روانہ کيتا کہ اوہ امام حسین علیہ السلام دے نال جڑے . آپ صبح عاشورا پہلے حملے تے تیر باری دے بعد ، اذن امام حسین علیہ السلام تو‏ں میدان جنگ وچ آئے تے ایہ رجز پڑھدے ہوئے جنگ کیتی:
### رجزخوانی

:

:

:

:

*میں یزید فرزند مغفل آں. ہتھ وچ تیر و شمشیر براق لئی ہوئے آں.*

جنگ وچ دشمن دے سراں نو‏‏ں اپنی تلور نال کٹ کے ۔ با فضیلت تے عظمت والے امام حسین دا دفاع کر رہیا آں۔

یزید دلاورانہ جنگ دے بعد شہید ہوئے.
زیارت رجبیہ تے زیارت ناحیہ مقدسہ آپ اُتے اس طرح سلام بھیجیا گیا اے: ”السَّلامُ عَلَی زید (یزید) بن معقل جعفی“

## ہور ویکھو
* پاکستان وچ شیعیت
* علی بن ابی طالب
* حسن ابن علی
* حسین ابن علی
* محرم د‏‏ی عزاداری
* کربلائے معلی
* واقعہ کربلا
* لسٹ شہدائے کربلا
* قیام حسینی دا خط الوقت
* واقعہ کربلا دے اعداد و شمار

## منبع
مرضیه محمدزاده، شهیدان جاوید، نشر بصیرت، ص 311-312.

## حوالے

* "تریخ کربلا در یک نگاہ" تحریر، آیت اللہ حاج سید ہادی غضنفری خوانساری۔
* حسین انصاریان، با کاروان نور

گٹھ:61ھ دیاں موتاں
گٹھ:680ء
گٹھ:680 دیاں موتاں
گٹھ:حسین ابن علی
گٹھ:مسلما‏ن شہدا
گٹھ:مقتولین کربلا