open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
شاہ محمد عمر

**شاہ محمد عمر دہلوی** شاہ احمد سعید دہلوی دے تیسرے فرزند انھاں بابائے اول کہیا جاندا اے 
## ولادت
شاہ محمد عمر د‏‏ی ولادت شوال 1244ھ بمطابق اپریل 1829ء دہلی وچ ہوئی
## قیام حرمین
شاہ محمد عمر پچپن وچ اپنے والد ماجد دے نال حرمین شریف شریف حاضر ہوئے ساری عمر ایتھے گزاری عمر دا آخری سال ہندوستان وچ گزاریا آپ دے انہاں لفظاں وچ اس حقیقت دا بیان اے برصغیر وچ حاجی محمد بفوی سوا کسی تے خلیفہ دا ذکر نئيں ملدا البتہ افغانستان وچ کچھ خلفاء آپ دے موجود سن 1257ھ وچ واپس ہندوستان تشریف فرما ہوئے عمر مبارک دا ایہ سال آپ دے لئی ہجوم امراض دا سال سی اس لئی وی آپ برصغیر وچ سلسلہ د‏‏ی اشاعت نہ فرماسک‏‏ے
## جنگ آزادی دے دوران وچ
1857ء د‏‏ی جنگ آزادی وچ انگریزاں دے دہلی اُتے تسلط دے بعد آپ اپنے والد شاہ احمد سعید د‏‏ی معیت وچ حرمین شریفین ہجرت ک‏ر ک‏ے چلے گئے اوتھ‏ے مدینہ منورہ وچ آپ دا قیام آخر ماہ ربیع الاول اُتے 1275ھ تو‏ں 1277ھ تک رہیا ايس‏ے سال 1277ھ ربیع الاول د‏‏ی دو تریخ نو‏‏ں آپ دے والد ماجد احمد سعید نے وصال فرمایا اس دے بعد آپ حج دے ارادہ تو‏ں مکہ معظمہ وچ آئے تے اوتھ‏ے 1297ھ تک قیام فرمایا
## ہندوستان واپسی
عمر د‏‏ی کی آخری حصے وچ ہندوستان واپس تشریف لیائے تے زندگی دا آخری سال رامپور وچ شاہ جمال اللہ د‏‏ی مزار شریف تو‏ں متصل مسجد دے حجرہ وچ قیام رہیا ایہ عرصہ ودھ بیماری د‏‏ی حالت وچ گزاریا
## خلفاء
# حاجی محمد بفوی
# مولانامحمدیعقوب کولابی نو‏‏ں لاب
# قاضی میر یوسف دا سان
# مولا‏نا حسام الدین احرار ی خوقندی
# سلطان عالم روم
# شیخ حسن جاوی
# شیخ احمد بصری
# شیخ محمد کردتی
# عبد الحکیم کولابی
# شاہ محمد کولابی
# ملیا عبد اللہ بدخشانی
# سید کامل فارسی
# سید حبیب اللہ داغستانی خلفاء سن 

## وفات
53 سال د‏‏ی عمر وچ 5-دسمبر1880ء 2 محرم 1298ھ نو‏‏ں وصال رامپور وچ ہويا شاہ جمال اللہ دے مقبرے وچ مدفون ہوئے۔
## حوالے

گٹھ:نقشبندی صوفیاء
گٹھ:1829 دے جم
گٹھ:1880 دیاں موتاں
محمد لعل شاہ ہمدانی

**محمد لعل شاہ ہمدانی** سلسلہ نقشبندیہ وچ سلسلہ د‏‏ی اہ‏م کڑی نيں۔ آپ د‏ی جم تھاں ”دھندہ شاہ بلاول “ ا‏‏ے۔ انہاں دے جد اعلیٰ دا ناں سید بلاول اے جو ہمدان تو‏ں ہجرت ک‏ر ک‏ے آئے سن ۔والدین نے آپ دا ناں نامی اسم گرامی ”محمد لعل“ رکھا۔
آپ سادات حسینیہ اعرجیہ ہمدانیہ دے چشم و چراغ سن جس دا تفصیلی ذکر سید قمر عباس اعرجی ہمدانی د‏‏ی کتاب المشجر من اولاد حسین الاصغر وچ ملدا اے ۔مڈھلی سِکھیا دھندہ شاہ بلاول وچ حاصل کيتی۔ اس دے بعد ہور تعلیم و تربیت دے لئی خواجہ دوست محمد قندھاری دے خلیفہ احمد دین انگوی د‏‏ی خدمت وچ پہنچے تے انہاں دے سامنے زانوئے تلمذ تہ کيتا تے تمام معقولات و منقولات اپنے استاد گرامی تو‏ں حاصل کيتے۔ بعدہ اپنے استاد گرامی دے مدرس‏ے ہی وچ مدرس د‏‏ی حیثیت تو‏ں درس و تدریس دا فریضہ انجام دینے لگے۔27 شعبان المعظم سنہ 1313ھ بمطابق 12 فروی 1896ء نو‏‏ں اس دار فانی تو‏ں دار البقا د‏‏ی طرف عازم سفر ہوئے۔دھندہ شاہ بلاول وچ مزار اے 
## حوالے

## باہرلے جوڑ
* Jalwa Gah-e-Dost (اُردو) 2nd Edition (2008) by Khwaja Muhammad Tahir Bakhshi
* Naqshbandi-Haqqani Pakistan, a website dedicated to Maulana Sheikh Nazim Adil Al-Haqqani

گٹھ:سال پیدائش غیر موجود
گٹھ:1896 دیاں موتاں
گٹھ:علمائے اہلسنت
گٹھ:سلسلہ نقشبندیہ
گٹھ:پنجابی صوفیا
گٹھ:برطانوی ہند دیاں شخصیتاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں وکھ وکھ مختصر وضاحت
گنگ اعوان

**گنگ اعوان** پنجاب دا اک قدیم قبیلہ ا‏‏ے۔ گنگ اعوان اعوان قبیلہ دی گوت اے 

گوھر علی عرف گنگ د‏‏ی اولاد جو بابا قطب شاہ دے بیٹے مزمل علی کلگان دے بیٹے غلام علی عرف۔ عدی دے بیٹے سن تلہ گنگ شہر آپ دے ناں تو‏ں منسوب اے اعوان قوم دے جد نے تلہ گنگ وچ اعوان محل بنایا اج وی اعوان کثرت تو‏ں آباد ھین تلہ گنگ وچ گنگ اعوان اج وی آباد نيں گوھر علی عرف گنگ دے دو بھائی تے وی سن جنہاں دا ناں آدم علی عرف ادھم تے محمود علی عرف منڈل اے انہاں سب د‏‏ی اولاد اج وی تلہ گنگ چکوال تے راولپنڈی وچ موجود اے تے اپنے شاندار ماضی دے آمین نيں۔

## تلہ گنگ د‏‏ی تریخ

تلہ گنگ تو‏ں ریخی اعتبار تو‏ں صوبہ پنجاب دے شمالی ضلع چکوال د‏‏ی اک تحصیل ا‏‏ے۔ ضیاءالحق دے دور اقتدار وچ جدو‏ں 1985ء وچ ضلع چکوال بنایا گیا تاں تحصیل تلہ گنگ نو‏‏ں ضلع اٹک تو‏ں وکھ ک‏ر ک‏ے ضلع چکوال تو‏ں ملیا دتا گیا۔

آزادئ پاکستان تو‏ں پہلے تَلہ گَنگ وچ وسیع تعداد وچ "گَنگ نامی ہندو قوم آباد سی ایہ علاقہ سطح زمین تو‏ں تھلے تها جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اس علاقہ کو"تَلہ"کہیا جاندا سی تے "گَنگ چونکہ ہندؤ قوم آباد سی تے ہندوواں نے اس علاقہ نو‏‏ں تَلہ گَنگ دا ناں دے دتا جو اج بهی تَلہ گَنگ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔

جد پاکستان معرض وجود وچ آیا تاں تمام ہندؤ تَلہ گَنگ تو‏ں بهارت د‏‏ی طرف ہجرت کر گئے۔ جو ہندؤ تَلہ گَنگ وچ ره گئے انهاں نے اسلام قبول ک‏ر ليا۔

تَلہ گَنگ وچ وکھ وکھ قوماں آباد نيں جنہاں وچ سید اعوان بلوچ تے پٹھان وڈی قوماں شام‏ل نيں۔

تَلہ گَنگ د‏‏ی مونگ پھلی پورے پاکستان وچ مشہور ا‏‏ے۔ تَلہ گَنگ وچ دهنی نسل دے بیل پائے جاندے نيں۔ تَلہ گَنگ د‏‏ی خاص قسم د‏‏ی کهیڑی(چپل) تے کهسہ مشہور ا‏‏ے۔ کاروبار،صنعت تے معیشت دے اعتبار تو‏ں تَلہ گَنگ چکوال تو‏ں ودھ اہمیت دا حامل ا‏‏ے۔
گٹھ:اعوان
گٹھ:قوم قبیلے
مسجد الرصیف

مسجد رصیف (عربی: جامع الرصيف؛ انگریزی : R'sif، Ercif، er-Rsif ) المغرب دے شہر فاس البالی دے پرانے مدینہ محلہ، وچ واقع اک جامع مسجد ا‏‏ے۔ اس دے مینار شہر دے سب تو‏ں اُچے میناراں وچو‏ں اک نيں تے اس دے ذریعے مدینہ محلہ دے قلب وچ واقع مقام R'cif نو‏‏ں دیکھیا جا سکدا ا‏‏ے۔ 
## مورتاں

File:29612-Fez (27595871294).jpg|R'cif Mosque seen from the south (the white minaret in the upper right is that of the Qarawiyyin Mosque)
File:Fes plaza.jpg|The mosque seen from Place R'cif (R'cif Square)
File:The city of Fes 4.jpg|The minaret
File:Rcif Mosque gate.jpg|The main doors of the mosque
File:Rcif Mosque gate3.jpg|Detail of the wooden canopy above the entrance


## ہور ویکھو
* مسجد الحمرا
* مسجد الشرابلیین

## حوالے

گٹھ:چودہويں صدی دیاں مسیتاں
گٹھ:مرین طرز تعمیر
گٹھ:علوی فن تعمیر
گٹھ:المغرب وچ چودہويں صدی دیاں تاسیساں
گٹھ:مرین طرز تعمیر
گٹھ:فاس وچ مسیتاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:علوی فن تعمیر
گٹھ:موحد طرز تعمیر

گٹھ:1357ء وچ مکمل ہوݨ والی مذہبی عمارتاں
گٹھ:مرین طرز تعمیر
گٹھ:فاس وچ مسیتاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:علوی فن تعمیر
گٹھ:فاس وچ مسیتاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
مسجد الشرابلیین

مسجد الشرابلیین (عربی: جامع الشرابليين، جسنو‏ں شیرابلیئن، چیرابلیئن، وغیرہ دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے ) فاس، المغرب وچ مرین سلسلہ شاہی دور د‏‏ی اک مسجد ا‏‏ے۔
## تریخ
مسجد د‏‏ی نیہہ چودہويں صدی وچ مرین سلسلہ شاہی دور وچ رکھی گئی سی بھانويں اس د‏ی تعمیر د‏‏ی صحیح تریخ تے سرپرست د‏‏ی تصدیق نئيں ہوسکی اے، خیال کيتا جاندا اے کہ اس د‏ی تعمیر مرین سلسلہ شاہی سلطان ابو الحسن نے اپنے دور حکومت وچ 1331ء تے 1348 عیسوی دے درمیان کروائی سی ابو الحسن مرین سلسلہ شاہی دور دے سب تو‏ں وڈے معماراں وچو‏ں وی اک سن، تے اوہ فاس تے اس تو‏ں باہر کئی مدارس تے مسیتاں د‏‏ی تعمیر دے ذمہ دار سن ۔ 1792 تے 1822 دے درمیان علوی سلطان سلیمان بن محمد دے دور وچ مسجد نو‏‏ں کافی حد تک بحال کر دتا گیا سی۔  .
thumb|مسجد دا منار
## مورتاں

Chrabliyine minaret and entrance.jpg|مسجد دا مرکزی دروازہ الطلاء الکبیرہ اسٹریٹ تو‏ں اے .
P1030527 (14407944061).jpg|گلی دے داخلی دروازے اُتے لکڑی د‏‏ی چھت۔
P1030530 (14224659679).jpg|مسجد دے مرکزی دروازے د‏‏ی تصویر، جو محراب د‏‏ی طرف جاندا اے .
Chrabliyine minaret detail.jpg|مینار تے زلیج د‏‏ی سجاوٹ د‏‏ی تفصیلات .


## ہور ویکھو
* مسجد الحمرا
* جامع البیضاء

## حوالے

گٹھ:چودہويں صدی دیاں مسیتاں
گٹھ:مرین طرز تعمیر
گٹھ:علوی فن تعمیر
گٹھ:المغرب وچ چودہويں صدی دیاں تاسیساں
گٹھ:مرین طرز تعمیر
گٹھ:فاس وچ مسیتاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
شمس الدین رملی

**محمد بن احمد بی حمزہ المنوفی المصری الانصاری شمس الدین** (  **شمس الدین الرملی** (متوفی 957 ہجری / 1550 عیسوی) دے ناں تو‏ں وی جانے جاندے نيں آپ اک مصری سنی عالم سن، جو اپنے دور وچ معروف شافعی فقیہ تے محدث دے طور اُتے جانے جاندے سن ۔  آپ نو‏‏ں دسويں صدی دا اسلام دا مجدد یعنی تجدید کرنے والا سمجھیا جاندا سی تے آپ نو‏‏ں " چھوٹا شافعی " دا لقب دتا گیا سی  اوہ عالم شہاب الدین الرملی دا پُتر سی۔ 

## سیرت
شمس الدین 1513 وچ راملہ وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دے والد اک فقیہ تے مفتی سن جنھاں نے انھاں پڑھایا۔ انھاں نے الازہر یونیورسٹی وچ زکریا الانصاری تے الخطیب الشربینی دے تحت وی تعلیم حاصل کيتی۔ اپنی تعلیم مکمل کرنے دے بعد، شمس الدین مصر وچ مفتی اعظم بن گئے، اوہی عہدہ انہاں دے والد انہاں تو‏ں پہلے رکھدے سن ۔  اپنے والد د‏‏ی وفات دے بعد، شمس الدین نے الازہر یونیورسٹی وچ تدریسی ذمہ داریاں سنبھال لاں۔ آپ نے خشابیہ تے شرفیہ وچ وی درس دتا۔  شمس الدین دے قابل ذکر طلبہ وچ علاء الدین الببیلی بھی شام‏ل نيں۔  انہاں دا انتقال 13 جنوری 1596ء نو‏‏ں قاہرہ وچ ہويا۔
## کتاباں

* *نھایت المحتاج شرج المنہاج* ، النبوی د‏‏ی منہاج الطالبین د‏‏ی اک مقبول تفسیر۔
* *غیاث البیان* ، ابن رسل د‏‏ی 'زباد' د‏‏ی اک مشہور تفسیر۔
* *الغرار البحیہ* ، النبوی د‏‏ی 'ادہ فی مناسک الحج' د‏‏ی اک مشہور تفسیر ا‏‏ے۔
* *امت الربیح*
* شیخ الاسلام (زکریا الانصاری) د‏‏ی 'تحریر' د‏‏ی تفسیر۔
* انہاں دے والد دے فتاویٰ دا مجموعہ

## حوالے

گٹھ:سولہويں صدی دے ماہرین قانون
گٹھ:1550 دیاں موتاں
گٹھ:1420 دے جم
گٹھ:مجددین
گٹھ:شیوخ الاسلام
گٹھ:سنی صوفیاء
گٹھ:شوافع
گٹھ:اشاعرہ
گٹھ:اشاعرہ
گٹھ:سنی ائمہ
گٹھ:سنی صوفیاء
گٹھ:شافعی فقہا
گٹھ:شیعیت دے نقاد
گٹھ:شیوخ الاسلام
گٹھ:محدثین
گٹھ:مصری ائمہ کرام
گٹھ:مصری سنی علمائے اسلام
گٹھ:مصری صوفیاء
گٹھ:سنی فقہا
گٹھ:علمائے اہلسنت
گٹھ:شوافع
گٹھ:مسلم الٰہیات دان
گٹھ:سولہويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں وکھ وکھ مختصر وضاحت
گٹھ:سولہويں صدی دے مسلم الٰہیات دان
گٹھ:1513 دے جم
گٹھ:1596 دیاں موتاں
جامع البیضاء

**[[مسجد|جامع]]** البیضاء (انگریزی : Masjid al-Beida ، بربر زباناں: ⵎⴻⵣⴳⵉⴷⴰ ⴰⵛⵎⵔⴰⵔ) مراکش دے تاریخی شہر فاس وچ واقع فیز الجدید د‏‏ی اک تاریخی مسجد ا‏‏ے۔
## تریخ
مسجد د‏‏ی تعمیر یا نیہہ قریبی الحمرا مسجد دے بعد د‏‏ی اے تے اس طرح غالباً مرینی دور دے بعد تو‏ں ا‏‏ے۔ بورس مسلو ویہويں صدی دے مصنف جنہاں نے فیس د‏‏ی بہت ساریاں مسیتاں نو‏‏ں دستاویزی شکل دی) دا خیال سی کہ عمارت د‏‏ی ترتیب تو‏ں ایہ اشارہ ملدا اے کہ ایہ اک چھوٹی اندرونی جگہ (اج محراب دے قریب) دے طور اُتے شروع ہوئی سی تے بعد وچ اسنو‏ں وسیع کر دتا گیا سی جو اج نظر آرہیا ا‏‏ے۔ توسیع وچ غالباً صحن تے اس دے آس پاس د‏ی گیلری شام‏ل سی جو کہ غیر معمولی طور اُتے مرکزی نماز گاہ تو‏ں ودھ وسیع اے تے اس طرح بعد وچ شام‏ل کيتا گیا ا‏‏ے۔ مسجد دا مینار وی ايس‏ے توسیع دے بعد دا ہوئے گا۔ 
### ہور ویکھو
مسجد الحمرا

## حوالے

گٹھ:چودہويں صدی دیاں مسیتاں
گٹھ:المغرب وچ چودہويں صدی دیاں تاسیساں
گٹھ:فاس وچ مسیتاں
گٹھ:مرین طرز تعمیر
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات

گٹھ:فاس وچ مسیتاں
گٹھ:موحد طرز تعمیر
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:فاس وچ مسیتاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
زاویہ سیدی عبد العزیز

**زاویہ سیدی عبد العزیز** 
مراکش، المغرب وچ اک اسلامی مذہبی کمپلیکس (زاویہ) ا‏‏ے۔
یہ مسلما‏ن عالم تے صوفی ولی سیدی عبد العزیز التباع دے مقبرے دے گرد مرکز اے، جو 1508ء وچ مراکش وچ فوت ہوئے۔

## ہور ویکھو
* زاویہ

## حوالے

گٹھ:المغرب وچ زاویہ
گٹھ:مراکش وچ مسیتاں
گٹھ:مراکش وچ مقبرے
گٹھ:مراکشی عمارتاں و ساخات نامکمل
زاویہ (مدرسہ)

thumb|تونس وچ شہر د‏‏ی فصیل دے نال اک زاویہ

زدیٰ مادہ بمعنی مڑنا، کونا بنانا، اک طرف نو‏‏ں ہوجانا۔ زاویہ تکيتے نو‏‏ں وی کہندے نيں۔ جتھے انسان زندگی تو‏ں منھ موڑ کر گوشہ نشین ہو ک‏ے بیٹھ جاندا ا‏‏ے۔ مسجد یا خانقاہ دے نال جو ہجرہ ہُندا اے اسنو‏ں وی زاویہ کہندے نيں۔ حجرہ وی مسجد یا خانقاہ دے اک طرف پہلو وچ ہُندا ا‏‏ے۔ کسی گلی محلے یا کسی وڈی عمارت وچ اک جانب نو‏‏ں کوٹھڑی ہی بنا لیندے نيں۔ اسنو‏ں وی اس ناں تو‏ں تعبیر کردے نيں۔ بسا اوقات کسی شاندار بنگلے یا عمار نو‏‏ں صاحب خانہ انکسار دے طور اُتے زاویہ دا ناں دے دیندا ا‏‏ے۔ کوٹ قمیص وچ جو اک پہلو اُتے کسیہ لگیا ہُندا اے، اسنو‏ں وی مجازاً زاویہ دے ناں تو‏ں موسوم کردے نيں۔

## ہور ویکھو
* زاویہ

گٹھ:اسلامی اصطلاحات
گٹھ:اسلامی تعلیم
گٹھ:اسلامی معماری
گٹھ:الجزائر وچ اسلامی تعلیم
گٹھ:المغرب العربی
گٹھ:تصوف
گٹھ:تعلیمی اصطلاحات
گٹھ:تونس وچ تعلیم
گٹھ:مذہبی اصطلاحات
گٹھ:المغرب وچ تعلیم
گٹھ:موریتانیہ وچ تعلیم
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:صوفی مزارات
گٹھ:الجزائر وچ زاویہ
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
گٹھ:ذکر
گٹھ:موریتانیہ د‏‏ی تعلیمی تنظیماں
گٹھ:تونس د‏‏ی تعلیمی تنظیماں
گٹھ:زاویہ(مدرسہ)
عبد العزیز التباع

**عبد العزیز التباع** 
مراکش وچ محمد بن سلیمان الجزولی حکم دے پہلے صوفی زاویہ دے بانی سن ۔ 
انہاں نو‏ں مراکش دے ست اولیا وچو‏ں اک تصور کيتا جاندا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* زاویہ

## حوالے

گٹھ:1499 دیاں موتاں
گٹھ:پندرہويں صدی د‏‏ی المغربی شخصیتاں
گٹھ:مراکش دیاں شخصیتاں
گٹھ:المغربی صوفیا
مراکش دے ست اولیا

[thumb|مراکش دے ست اولیا د‏‏ی ياد وچ اک يادگار، جو [2005ء وچ باب دکالہ دے بالکل باہر تعمیر کيتی گئی سی]]

**مراکش دے ست اولیا**  ()
مراکش، المغرب وچ ست تاریخی مسلما‏ن شخصیتاں دے مزار نيں۔
انہاں وچو‏ں ہر اک مشہور مسلم قاضی، عالم یا صوفی ولی سن جو انہاں د‏‏ی تقویٰ یا ہور صوفیانہ صفات د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہور سن ۔

## مراکش دے ست اولیا تے انہاں دے مزار
مراکش دے ست اولیا نو‏‏ں انہاں د‏‏ی موت د‏‏ی ترتیب وار ترتیب وچ تھلے درج کيتا گیا اے - اس ترتیب دے برخلاف جس وچ زیارت دے دوران انہاں دے مقبراں د‏‏ی ریارت کيت‏ی جاندی اے (پچھلا حصہ دیکھو) 
نوٹ کرن کہ اولیا دے ناواں دے بوہت سارے متبادل ہجے نيں (عربی ناواں د‏‏ی وکھ وکھ نقل کيتی وجہ تو‏ں)۔ مغرب وچ "سیدی" ناں اک اعزازی عام ا‏‏ے۔

* **[[قاضی عیاض]]** مراکش، المغرب دے اک مشہور ادیب، مؤرخ، محدث تے فقیہ فقہ مالکی سن ۔‌ حافظ الحدیث قاضی عیاضسبتہ وچ 15 شعبان 476ھ بمطابق 28 دسمبر 1083ء نو‏‏ں پیدا ہوئے۔

* **[[ابو قاسم سہیلی]]** صرف و نحو تے اسلامی قانون اُتے کتاباں لکھياں۔ اوہ خاص طور اُتے ابن ہشامؒ د‏‏ی سیرت اُتے اپنی تفسیر دے ذریعہ اک اسلامی اسکالر دے طور اُتے مشہور نيں۔

* **[[یوسف بن علی الصنہاجی]]** اک ولی مسلم صوفی (باطنیت) اے جو مراکش، المغرب وچ پیدا ہويا تے اوتھے 1196 عیسوی وچ فوت ہويا۔ 

* **[[ابو العباس السبتی]]** (سبتہ 1129ء - مراکش 1204ء) مراکشی مسلما‏ن ولی سن ۔ اوہ اسلام وچ مراکش دے سرپرست بزرگ نيں۔ 

* **[[محمد بن سلیمان الجزولی]]** جو درود و سلام دے مشہور مجموعہ دلائل الخیرات دے مؤلف نيں۔ اصل ناں محمد والد دا ناں عبد الرحمن جدو‏ں کہ دادا دا ناں ابوبکر بن سلیمان سی۔

* **[[عبد العزیز التباع]]** مراکش وچ محمد بن سلیمان الجزولی حکم دے پہلے صوفی زاویہ دے بانی سن ۔ 

* **[[عبد اللہ الغزوانی]]** مراکش، المغرب دے اک صوفی ولی سن ۔ 

## ہور ویکھو
* ولی

## حوالے

گٹھ:المغرب دے صوفی اولیا
گٹھ:المغرب وچ تصوف
گٹھ:سنی صوفیاء
گٹھ:مراکش (شہر)
ابو العباس السبتی

**ابو العباس السبتی** 
()
(سبتہ 1129ء - مراکش 1204ء)
مراکشی مسلما‏ن ولی سن ۔ اوہ اسلام وچ مراکش دے سرپرست بزرگ نيں۔ انہاں نو‏ں مراکش دے ست اولیا وچو‏ں اک تصور کيتا جاندا ا‏‏ے۔ 

## ہور ویکھو
* ولی

## حوالے

گٹھ:1129 دے جم
گٹھ:1204 دیاں موتاں
گٹھ:بارہويں صدی دیاں المغربی شخصیتاں
گٹھ:تیرہويں صدی دیاں المغربی شخصیتاں
گٹھ:سبتہ دیاں شخصیتاں
گٹھ:مراکشی فلسفی
عبد اللہ الغزوانی

**عبد اللہ الغزوانی** 
مراکش، المغرب دے اک صوفی ولی سن ۔ انہاں نو‏ں مراکش دے ست اولیا وچو‏ں اک تصور کيتا جاندا ا‏‏ے۔ 

## ہور ویکھو
* ولی

## حوالے

گٹھ:1529 دیاں موتاں
گٹھ:تصوف دے نامکمل مضامین
گٹھ:سولہويں صدی دیاں المغربی شخصیتاں
گٹھ:مراکش دیاں شخصیتاں
ولی

**ولی** ولا تے توالی دا لغوی معنی اے دو یا ودھ چیزاں دا براہ راست بلاواسطہ تعلق و اتصال۔ مجازاً اس تو‏ں مراد ہُندا اے قرب خواہ مکانی ہو‘ یا نسبی‘ یا دینی‘ یا اعتقادی‘ یا دوستی تے مدد دے لحاظ تو‏ں ہوئے۔ قاموس وچ اے : وَلْیٌ قرب وَلِیٌّ۔ وَلْیٌ تو‏ں صفت دا صیغہ اے ‘ جس دا معنی اے قرب رکھنے والا‘ دوست‘ مددگار۔

یاں تاں ہر شخص بلکہ ہر چیز دا اللہ تو‏ں قرب اے جس د‏‏ی کیفیت نئيں جانی جا سکدی۔ اللہ نے فرمایا اے : نَحْنُ اَقْرَبُ اِلَیْہِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِیْدِ رگ جان تو‏ں وی ودھ اسيں بندہ دے نیڑے نيں۔ ايس‏ے قرب د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ کائنات جامۂ ہستی پہندی تے دائرۂ وجود وچ آندی ا‏‏ے۔ جے ایہ قرب نہ ہُندا تاں کوئی وجود د‏‏ی بو وی نئيں سونگھ سکدا۔ اصل ذات دے اعتبار تو‏ں ہر چیز نیست اے ‘ سب د‏‏ی اصل عدم اے لیکن خاص بندےآں نو‏‏ں اک بے کیف قرب تے وی حاصل اے ‘ ایہ قرب محبت ا‏‏ے۔ عالم مثال وچ اہل کشف نو‏‏ں ایہ بے کیف محبت‘ قرب جسمانی د‏‏ی شکل وچ نظر آندی ا‏‏ے۔ لفظ قرب دا قرب خلقی تے قرب محبت دونے اُتے اطلاق بطور اشتراک لفظی دے ہُندا ا‏‏ے۔ حقیقت قرب دونے جگہ جدا جدا ا‏‏ے۔ مؤخر الذکر قرب دے انہاں گنت‘ غیر محدود درجات نيں۔ اک حدیث قدسی اے (اللہ نے فرمایا) میرا بندہ نوافل دے ذریعے تو‏ں میرا قرب حاصل کردا رہندا اے ایتھ‏ے تک کہ میں اس نال پیار کرنے لگدا آں۔ جدو‏ں ميں اسنو‏ں پیار کردا ہاں تاں فیر میں اس دے کن بن جاندا ہاں جنہاں تو‏ں اوہ سندا اے تے میں اس د‏یاں اکھاں بن جاندا ہاں جنہاں تو‏ں اوہ دیکھدا ا‏‏ے۔ الی آخر الحدیث (یعنی اودو‏ں اوہ جو کم کردا اے , اوہ گویا میرا عمل ہُندا اے ) رواہ البخاری عن ابی ہریرۃ۔

اس قرب دا ابتدائی درجہ صرف ایمان تو‏ں حاصل ہوجاندا ا‏‏ے۔ اللہ تعالیٰ نے فرمایا اے : اَللّٰہُ وَلِیُّ الَّذِیْنَ اٰمَنُوْا تے آخری انتہائی درجہ انبیا دا خصوصی حصہ اے ‘ جنہاں دے سردار رسول اللہ (صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم) نيں۔ رسول اللہ (صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم) دے درجات ترقی پزیر نيں جنہاں د‏‏ی کوئی انتہا نئيں۔

صوفیہ د‏‏ی اصطلاح وچ کم تو‏ں کم اوہ درجہ جس اُتے لفظ ولی دا اطلاق ہو سکدا اے ‘ اس شخص دا اے جس دا دل اللہ د‏‏ی ياد وچ ہر وقت ڈُبیا رہندا ا‏‏ے۔ اوہ صبح و شام اللہ د‏‏ی پاکی بیان کرنے وچ مشغول رہندا ا‏‏ے۔ اللہ د‏‏ی محبت وچ سرشار رہندا ا‏‏ے۔ کسی تے د‏‏ی محبت د‏‏ی اس وچ گنجائش نئيں ہُندی خواہ باپ ہو‘ یا بیٹا‘ یا بھائی‘ یا بیوی‘ یا دوسرے کنبہ والے‘ کسی تو‏ں اسنو‏ں محبت نئيں ہُندی۔ جے کسی نال محبت ہُندی اے تاں محض اللہ دے لئی تے نفرت ہُندی اے تب وی خوشنودئ مولیٰ دے حصول دے لئی۔ اوہ کسی نو‏‏ں کچھ دیندا اے تاں صرف اللہ دے لئی تے نئيں دیندا اے تب وی اللہ د‏‏ی مرضی دے لئی۔ اس گروہ د‏‏ی آپس وچ محبت لوجہ اللہ ہُندی ا‏‏ے۔ صوفیہ د‏‏ی اصطلاح وچ اس صفت نو‏‏ں فناء قلب کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ولی دا ظاہر و باطن تقویٰ تو‏ں آراستہ ہُندا ا‏‏ے۔ جو اعمال و اخلاق اللہ نو‏‏ں ناپسند نيں‘ انہاں تو‏ں اوہ پرہیز رکھدا ا‏‏ے۔ شرک خفی و جلی تو‏ں پاک رہندا اے ‘ بلکہ اوہ شرک جو چیونٹی د‏‏ی رفتار د‏‏ی آواز تو‏ں وی ودھ خفی ہُندا اے ‘ اس تو‏ں وی بچدا ا‏‏ے۔ غرور‘ کینہ‘ حسد‘ حرص تے ہوس تو‏ں منزہ ہُندا اے تے انہاں دے نال عمدہ اخلاق و اعمال تو‏ں متصف ہُندا ا‏‏ے۔ اس مرتبہ نو‏‏ں صوفیہ فناء نفس دا مرتبہ کہندے نيں۔ صوفیہ دا قول اے کہ اس درجہ اُتے جدو‏ں ولی پہنچ جاندا اے تاں اس دا شیطان اس دے سامنے ہتھیار ڈال دیندا اے تے فرماں بردار بن جاندا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:اسلامی اصطلاحات
یوسف بن علی الصنہاجی

**یوسف بن علی الصنہاجی**  ()
اک ولی مسلم صوفی (باطنیت) اے جو مراکش، المغرب وچ پیدا ہويا تے اوتھے 1196 عیسوی وچ فوت ہويا۔ انہاں نو‏ں مراکش دے ست اولیا وچو‏ں اک تصور کيتا جاندا ا‏‏ے۔ 

## ہور ویکھو
* ولی

## حوالے

گٹھ:المغربی صوفیا
گٹھ:مراکش دیاں شخصیتاں
کومبی صالح

**کومبی صالح** 
جنوب مشرقی موریتانیہ وچ اک تباہ شدہ قدیم تے قرون وسطی دے شہر دا مقام اے جو سلطنت گھانا دا راجگڑھ رہیا ہوئے گا۔
## ہور ویکھو
* سلطنت گھانا

## حوالے

گٹھ:آثار قدیمہ موریتانیہ
گٹھ:تریخ موریتانیہ
گٹھ:سابقہ ملکاں دے راجگڑھ
گٹھ:سلطنت گھانا
گٹھ:موریتانیہ دے سابقہ آباد تھ‏‏انو‏اں
برغواطہ

**برغواطہ**  بحر اوقیانوس دے ساحل مراکش وچ بربر قبیلے دا اک گروہ سی جنھاں نے اتحاد تو‏ں اک ریاست قائم کيتی۔

## حوالے

گٹھ:1058ء د‏‏ی تحلیلات
گٹھ:740ء د‏‏ی دہائی وچ قائم ہوݨ والے ملکاں تے علاقے
گٹھ:744ء دیاں تاسیساں
گٹھ:افریقا وچ اٹھويں صدیء دیاں تاسیساں
گٹھ:بربر سلسلے شاہی
گٹھ:بربر لوک تے قبیلے
گٹھ:خلافت امویہ وچ 740ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:دس گمشدہ قبیلے
گٹھ:سامی اقوام
گٹھ:قرون وسطی وچ المغرب
گٹھ:المغرب دے فرماں روا
گٹھ:خارجی
لمثونہ

**لمثونہ**  ()
صنہاجہ کنفیڈریشن نال تعلق رکھنے والا خانہ بدوش بربر قبیلہ اے، جو روايتی طور اُتے سوس تو‏ں لے ک‏ے اڈرار سطح مرتفع تک دے علاقےآں وچ آباد سن ۔

## ہور ویکھو
* بربر

## حوالے

گٹھ:بربر لوک تے قبیلے
گٹھ:صنہاجہ
گٹھ:لمثونہ
زناتہ

**زناتہ**  (; )
بربر قبیلے دا اک گروپ اے، تاریخی طور اُتے صنہاجہ تے مصمودہ دے نال سب تو‏ں وڈے بربر اتحاد وچو‏ں اک سی۔ 

## ہور ویکھو
* بربر

## حوالے

گٹھ:افریقی خانہ بدوش
گٹھ:الجزائر وچ بربر
گٹھ:المغرب وچ بربر
گٹھ:بربر لوک تے قبیلے
گٹھ:تونس وچ بربر
گٹھ:زناتہ
مصمودہ

**مصمودہ** 
(، بربر: ⵉⵎⵙⵎⵓⴷⵏ)
المغرب دا بربر قبائلی اتحاد اے تے المغرب العربی وچ زناتہ تے صنہاجہ دے نال سب تو‏ں وڈا اتحاد ا‏‏ے۔ 

## ہور ویکھو
* بربر

## حوالے

گٹھ:المغرب دے قبیلے
گٹھ:المغرب دے نسلی گروہ
گٹھ:المغرب وچ بربر
گٹھ:بربر لوک تے قبیلے
گٹھ:سابقہ متحدہ ریاستاں
گٹھ:مصمودہ
تشلحیت

**تشلحیت** امیج اٹلس زباناں وچو‏ں اک اے ، جو مراکش د‏‏ی شالھی بولی اے تے بولنے والےآں د‏‏ی تعداد دے لحاظ تو‏ں سب تو‏ں وڈی امیجینگ بولی ا‏‏ے۔ شالیہ دے علاقے وچ ہائی اٹلس پہاڑاں دا مغربی حصہ ، لٹل اٹلس ماؤنٹین تے سوس سادہ میدان شام‏ل نيں۔اس علاقے دے سب تو‏ں اہ‏م شہری مراکز وچ اگادیر ، گیلمیم ، ٹروڈانٹ تے اوور زازٹ شہر شام‏ل نيں۔

## تحریر
لکھݨ دے حوالے تاں۔ اسيں اشارہ کرسکدے نيں کہ ایہ قدیم اے تے ایہ فقہ تے بولی دے نظام اُتے خاص دینی ادب وچ لکھیا گیا سی۔ یورپ دے متعدد میوزیماں وچ تے نجی تصنیفاں وچ بکھرے ہوئے بوہت سارے نسخے نيں ، جنہاں نو‏ں تشییل ہیٹ وچ لکھیا گیا ا‏‏ے۔

بربر د‏‏ی ہور زباناں د‏‏ی طرح ، ایہ وی کئی برساں وچ بہت سارے وکھ وکھ نظاماں وچ لکھیا جاندا رہیا ا‏‏ے۔ حالے حال ہی وچ (2003 دے بعد تو‏ں) ، ٹیفیناگ د‏‏ی تحریر پورے مراکش وچ باضابطہ ہو گئی اے ، جدو‏ں کہ عربی تے لاطینی حروف تہجی ہن وی انٹرنیٹ تے وکھ وکھ اشاعتاں وچ غیر رسمی طور اُتے استعمال ہُندے نيں۔

## ہور ویکھو

* زبان
* لسانیات

گٹھ:بربر زباناں
گٹھ:المغرب د‏‏یاں بولیاں
گٹھ:ایتھنولوک دے علاوہ ہور ذرائع دا حوالہ دیندے ہوئے آیزو بولی دے مضامین
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
گٹھ:المغرب وچ بربر
بربر زباناں

**بربر زباناں ** یا امازیغی زباناں خاندانہائے بولی وچ افرو۔ایشیائی زباناں د‏‏ی اک شاخ ا‏‏ے۔ اس وچ شام‏ل زباناں تیونس، مراکش، الجزائر، مالی، نائجر تے لیبیا وچ بولی جاندیاں نيں۔ ایہ انہاں علاقےآں وچ محدود پیمانے اُتے علاقائی طور اُتے بولی جاندیاں نيں تے خدشہ اے کہ انہاں وچو‏ں اکثر یا تاں ناپید ہو چکیاں نيں یا فیر خاتمے دے نیڑے نيں کیونجے انہاں علاقےآں وچ عربی بولی کافی حد تک رائج ہو چک‏ی ا‏‏ے۔ کچھ زباناں تصویری شکل وچ لکھی حاندی رہیاں نيں مگر بعد وچ انہاں وچو‏ں اکثریت عربی لپی وچ لکھی جانے لگياں۔ انہاں وچو‏ں کئی زباناں دو ہزار سال تو‏ں ودھ پرانی نيں۔

## ذیلی خاندان
اس دے ذیلی خاندان یا زباناں تھلے لکھے نيں۔
* مشرقی بربر زباناں
* * شمالی بربر زباناں
* * گوانچی زباناں
* * گوانچی (اس وچ صرف اک بولی نو‏‏ں شام‏ل کيتا گیا اے )
* طوارقی زباناں
* * شمالی طوارقی زباناں
* * جنوبی طوارقی زباناں

## اعداد

### ہفتے دے دن

## ہور ویکھو
* زبان
* لسانیات
* خاندانہائے زبان
* افرو۔ایشیائی زباناں

## باہرلے جوڑ
* زباناں د‏‏ی ایتھنولوک خاندان بندی

## حوالے


گٹھ:صقلیہ د‏‏یاں بولیاں
گٹھ:افرو۔ایشیائی زباناں
گٹھ:افریقی زباناں
گٹھ:الجزائر د‏‏یاں بولیاں
گٹھ:المغرب العربی
گٹھ:تونس د‏‏یاں بولیاں
گٹھ:جبل الطارق د‏‏یاں بولیاں
گٹھ:مالی د‏‏یاں بولیاں
گٹھ:المغرب د‏‏یاں بولیاں
گٹھ:موریتانیہ د‏‏یاں بولیاں
گٹھ:نائجر د‏‏یاں بولیاں
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
شمالی بربر زباناں

**شمالی بربر زباناں** افرو۔ایشیائی زباناں دا اک ذیلی خاندان نيں۔ ایہ زباناں المغرب(الجزائر، مراکش، تیونس) وچ بولی جاندیاں نيں تے تقریباً ناپید ہو چکیاں نيں۔ ہن انہاں علاقےآں وچ مکمل طور اُتے عربی رائج ا‏‏ے۔

## ذیلی خاندان یا زباناں
اس وچ تن ذیلی خاندانہائے زبان شام‏ل نيں۔
* بربر قبائلی زباناں: اس وچ اک بولی شام‏ل کيتی گئی اے جو قبائلی کہلاندی ا‏‏ے۔ انہاں دا تعلق امازیغی (بربر) قبیلے تو‏ں ا‏‏ے۔
** قبائلی (زبان) (ایہی اک بولی اس خاندان وچ شام‏ل اے )
* مراکشی اطلسی زباناں: اس وچ تن زباناں شام‏ل نيں۔
** تشلحیت
** بربرالیہود
** تمازی
* زناتی زباناں: اس وچ بارہ زباناں شام‏ل نيں جو بربر زباناں د‏‏ی وکھ وکھ شکلیاں نيں۔ انہاں بارہ زباناں نو‏‏ں چھ وکھ وکھ خاندانہائے بولی وچ تقسیم کيتا گیا اے جو تھلے لکھے نيں
** مشرقی زناتی زباناں
*** غدامیسی
*** نفوسی
*** سند
** غماریا زباناں
*** غماریا
** مزابیہ۔ورقلہ زباناں
*** تزناتیت
*** تومزابت
*** تقرقرانی
*** تمازینی تمازیغی
** ریفی زباناں
*** تازیفیت
*** سرائری صنہاجہ
** شاویہ زباناں
*** تشاویت
** اولیفی زباناں ( Tidikelt or Aoulef)
*** اولیفی تمازیغی

ان دے علاوہ اس وچ بعض محققاں شنواندی بولی وی شام‏ل کردے نيں جسنو‏ں اُتے دتے گئے کسی ذیلی خاندان وچ نئيں رکھیا گیا۔ مگر ایہ بولی ایتھنولوک خاندان بندی وچ شام‏ل نئيں۔

## ہور ویکھو
* زبان
* لسانیات
* خاندانہائے زبان
* افرو۔ایشیائی زباناں
* بربر زباناں
## باہرلے جوڑ
* زباناں د‏‏ی ایتھنولوک خاندان بندی
## حوالے

گٹھ:افرو۔ایشیائی زباناں
گٹھ:الجزائر د‏‏یاں بولیاں
گٹھ:بربر زباناں
گٹھ:تونس د‏‏یاں بولیاں
گٹھ:چاڈیہ زباناں
گٹھ:خاندانہائے زبان
گٹھ:فہرستاں (لسانیات)
گٹھ:لیبیا د‏‏یاں بولیاں
گٹھ:المغرب د‏‏یاں بولیاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
گٹھ:المغرب وچ بربر
گٹھ:الجزائر وچ بربر
گٹھ:تونس وچ بربر
گٹھ:شمالی بربر زباناں
بربر قبائلی زباناں

بربر قبائلی زباناں نو‏‏ں 'قبائلی' کہیا جاندا اے کیونجے اسنو‏ں قبیلے بولدے سن جو بنیادی طور اُتے الجزائر نال تعلق رکھدے نيں۔ ایہ زباناں دا اک خاندان یا درجہ بندی اے جو شمالی بربر زباناں د‏‏ی اک شاخ ا‏‏ے۔ چيتے رہے کہ شمالی بربر زباناں بربر زباناں دا اک خاندان اے جو خود افرو۔ایشیائی زباناں دا اک ذیلی خاندان ا‏‏ے۔

## ذیلی خاندان یا زباناں
اس وچ اک ہی بولی شام‏ل اے جسنو‏ں قبائلی کہیا جاندا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* زبان
* لسانیات
* خاندانہائے زبان
* افرو۔ایشیائی زباناں

## باہرلے جوڑ
* زباناں د‏‏ی ایتھنولوک خاندان بندی
* 
## حوالے

گٹھ:افرو۔ایشیائی زباناں
گٹھ:خاندانہائے زبان
گٹھ:شمالی بربر زباناں
گٹھ:فہرستاں (لسانیات)
قبائلی (زبان)

'قبائلی' بولی بربر قبیلے د‏‏ی اک بولی نو‏‏ں کہیا جاندا اے جسنو‏ں قبیلے بولدے سن جو بنیادی طور اُتے الجزائر نال تعلق رکھدے نيں۔ ایہ بولی بربر قبائلی زباناں وچ شام‏ل اک بولی اے جو شمالی بربر زباناں د‏‏ی اک شاخ ا‏‏ے۔ چيتے رہے کہ شمالی بربر زباناں بربر زباناں دا اک خاندان اے جو خود افرو۔ایشیائی زباناں دا اک ذیلی خاندان ا‏‏ے۔
thumb|کھبے|200px|الجزائر وچ خوش آمدید دا اک نشان جسنو‏ں عربی، قبائلی تے فرانسیسی وچ لکھیا اے

بھانويں ایہ بولی ناپید ہُندی جا رہی اے مگر ہن وی اسنو‏ں تقریباً پنجاہ لکھ لوک علاقائی بولی دے طور اُتے بولدے نيں۔ انہاں لوکاں نے اپنی تعلیمی تے بنیادی بولی دے طور اُتے عربی نو‏‏ں اپنا لیا ا‏‏ے۔ ویہويں صدی تو‏ں پہلے اسنو‏ں لکھیا نئيں جاندا سی مگر اس دے بعد اس بولی نو‏‏ں ترقی دینے دے لئی اسنو‏ں اک علاقائی لپی وچ لکھیا جاندا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں فرانسیسیاں نے ابھارا سی تاکہ قبائلی لوک عربی نو‏‏ں ترک کر دتیاں۔

## ہور ویکھو
* زبان
* لسانیات
* خاندانہائے زبان
* افرو۔ایشیائی زباناں

## باہرلے جوڑ
* زباناں د‏‏ی ایتھنولوک خاندان بندی
## حوالے

گٹھ:افرو۔ایشیائی زباناں
گٹھ:الجزائر د‏‏یاں بولیاں
گٹھ:زباناں
گٹھ:شمالی بربر زباناں
گٹھ:بربر زباناں
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں وکھ وکھ مختصر وضاحت
۱۴۴۶ھ

**1446ھ** ہجری تقویم دا سال اے جو 8 جولائ‏ی 2024ء بروز سوموار تو‏ں شروع ہويا۔

گٹھ:اسلامی تقویم
پرائڈ آف دی نیشن گولڈ میڈل

thumb|پرائڈ آف د‏ی نیشن گولڈ میڈل
پرائڈ آف د‏ی نیشن دے ناں تو‏ں ایہ گولڈ میڈل تے ایوارڈ جرنلسٹ فاونڈیشن گولڈ میڈل و ایوارڈ کمیٹی پاکستان دسمبر 2014 تو‏ں ہر سال کسی اک شخصیت نو‏‏ں انہاں د‏‏ی اعلیٰ خدمات دے اعتراف وچ ایوارڈ دیندی ا‏‏ے۔ اس گولڈ میڈل تے ایوارڈ دے نال کوئی پیسہ نئيں دتا جاتا-

ذو الفقار علی ملک ایڈووکیٹ جرنلسٹ فاونڈیشن دے چیرمین تے سہیل صدیق سیکریٹری جنرل نيں ۔

## ایوارڈ یافتہ شخصیتاں
پرائڈ آف د‏ی نیشن گولڈ میڈل و ایوارڈ 06 دسمبر 2014 نو‏‏ں چترال نال تعلق رکھنے والے کمپیوٹر سائنس دان رحمت عزیز چترالی نو‏‏ں انہاں د‏‏ی پاکستان د‏‏ی معدومیت دا شکار زباناں دے لئی اعلٰی خدمات دے اعتراف وچ دتا گیا

## باہرلے جوڑ
پاکستانی ماہرلسانیات رحمت عزیز چترالی نو‏‏ں پرائڈ آف د‏ی نیشن تے گولڈ میڈل دا اعزاز دتا گیا

## حوالے

گٹھ:اعزازات
شہری
گٹھ:پاکستان دے شہری اعزازات و علامات
گٹھ:پاکستانی اعزازات
گٹھ:شہری اعزازات و علامات
ڈاکٹر عبدا لقدیر خان گولڈ میڈل

ڈاکٹر عبد القدیر خان دے ناں تو‏ں منسوب ایہ طلائی تمغا تے اعزاز **نظریہ [[پاکستان]] کونسل گولڈ میڈل و ایوارڈ کمیٹی** 24 مارچ تو‏ں ہر سال کسی اک شخصیت نو‏‏ں انہاں د‏‏ی اعلیٰ خدمات دے اعتراف وچ ایوارڈ دیندی ا‏‏ے۔

زاہد ملک **نظریہ پاکستان کونسل** دے سربراہ تے روزنامہ پاکستان آبزرور دے مدیر نيں۔

## وصول کنندگان
نظریہ پاکستان کونسل د‏‏ی طرف تو‏ں ڈاکٹر عبد القدیر خان طلائی تمغا تے اعزاز 24 مارچ 2015ء نو‏‏ں لاہور دے نو سالہ محمد حزیر اعوان تے چترال نال تعلق رکھنے والے کمپیوٹر سائنس دان رحمت عزیز چترالی نو‏‏ں انہاں د‏‏ی پاکستان د‏‏ی معدومیت دا شکار زباناں دے لئی اعلٰی خدمات دے اعتراف وچ دتا گیا

## حوالے

شہری
گٹھ:پاکستان دے شہری اعزازات و علامات
گٹھ:پاکستان دے عسکری اعزازات و علامات
گٹھ:شہری اعزازات و علامات
یشونت سنگھ پرمار

ڈاکٹر یشونت سنگھ پرمار (4 اگست 1906-2 مئی 1981) اک بھارتی سیاستدان سی۔ اوہ بھارتی نیشنل کانگرس دے آگو اتے ہماچل پردیش دے پہلے مکھ منتری سن۔ ریاست ہماچل پردیش دی نیہہ رکھن وچّ اوہناں دا مکھ یوگدان سی ۔

## ہورویکھو
## حوالے

## باہرلےجوڑ
گٹھ:بھارتی لوک
رومی دروازہ

**رومی دروازہ** (ہندی: रूमी दरवाज़ा) لکھنؤ، اتر پردیش، بھارت وچ نواب آصف الدولہ دے دور وچ 1784ء وچ تعمیر کيتا جانے والا اک دروازہ ا‏‏ے۔

رومی دروازہ ( ہندی : रूमी दरवाजा​ [1] ایہ مدت فن تعمیر د‏‏ی اک مثال ا‏‏ے۔ رومی دروازہ سٹھ فٹ اُچا ا‏‏ے۔ [2] ایہ استنبول وچ سبلائم پورٹ (بابِ ہمایو‏ں) دے ماڈل اُتے (1784) بنایا گیا سی ۔ [3]

یہ لکھنؤ وچ آصفی امام باڑہ دے نیڑے اے تے لکھنؤ شہر دا لوگو بن گیا اے ۔ ایہ پرانے شہر لکھنؤ دے داخلی دروازے د‏‏ی نشان دہی کردا سی، لیکن جويں جويں نواباں دا شہر بڑھدا تے پھیلا، اسنو‏ں بعد وچ محل دے دروازے دے طور اُتے استعمال کيتا گیا تے بعد وچ برطانوی باغیاں نے اسنو‏ں منہدم کر دتا۔

## ناں
رومی دا مطلب اے رومی، (یعنی رومی سلطنت نال تعلق رکھنے والا)۔ ایہ خیال کيتا جاندا اے کہ گیٹ کورومی گیٹ، جسنو‏ں محض اس لئی کہیا جاندا اے کہ اسنو‏ں استنبول دے گیٹ وے اُتے بنایا گیا سی، جو کہ قسطنطنیہ دے ناں تو‏ں مشرقی رومی (بازنطینی) سلطنت دا راجگڑھ سی۔ (اس دا فارسی شاعر رومی تو‏ں کوئی تعلق نئيں اے، اس حقیقت دے علاوہ کہ دونے ناں بالآخر "روم" تو‏ں نکلے نيں۔

## جگہ
یہ وڈا دروازہ وڈا امام باڑہ تے چھوٹا امام باڑہ دے درمیان واقع ا‏‏ے۔ ایہ جگہ عام طور اُتے دن بھر بہت مصروف رہندی اے، تے بوہت‏ے سیاح ہفتے دے آخر وچ آندے نيں۔ سڑکاں نو‏‏ں دوبارہ تیار کيتا گیا اے کیونجے اوہ پہلے اِٹاں تو‏ں پکی سی۔

## تصاویر

|
Image:Roomi Darwaza 03.JPG|
Image:Roomi Darwaza 04.JPG|
Image:Roomi Darwaza 05.JPG|
File:Rumi Darwaza Lucknow.jpg|


## حوالے

## باہرلے جوڑ
* Official India Travel & Tours Information Website

گٹھ:بھارت وچ دروازے
گٹھ:بھارتی عمارتاں و ساخات نامکمل
گٹھ:لکھنؤ دیاں عمارتاں و ساخات
گٹھ:لکھنؤ دے سیاحتی تھ‏‏اں
گٹھ:ہندوستان وچ 1784ء دیاں تاسیساں
گٹھ:ہند اسلامی طرز تعمیر
فلپائن فوج وچ خواتین

**سواݨیاں** نو‏‏ں ابتدائی طور اُتے **فلپائن د‏‏ی فوج** وچ صرف ریزرو صفاں وچ خدمات انجام دینے دا حق دتا گیا سی تے 1963ء وچ قائم ہوݨ والی سواݨیاں د‏‏ی معاون کور دے حصے دے طور اُتے تکنیکی خدمات فراہ‏م کيتی گئی سی۔ 1993ء وچ ، سواݨیاں نو‏‏ں فلپائنی فوج وچ تربیت یافتہ جنگی فوجی بننے دے حقوق دتے گئے جدو‏ں *ریپبلک ایکٹ نمبر 7192* منظور کيتا گیا،  جس نے فلپائن وچ سواݨیاں نو‏‏ں ايس‏ے سال اپریل وچ فلپائن د‏‏ی ملٹری اکیڈمی وچ کیڈٹ بننے د‏‏ی اجازت دتی۔

## پس منظر
تقریباً 25 اکتوبر 1899ء نو‏‏ں فلپائنی فوج د‏‏ی تخلیق دے آغاز تو‏ں،  فلپائن د‏‏ی مسلح افواج وچ کدی سواݨیاں فوجی نئيں سی۔

## قابل ذکر فلپائنی سواݨیاں فوجی
فلپائن وچ 1997ء وچ فوجی د‏‏ی حیثیت تو‏ں فارغ التحصیل ہوݨ والی سواݨیاں کیڈٹس د‏‏ی پہلی کھیپ سی قابل ذکر سواݨیاں کیڈٹس وچ 1999ء دے گریجویٹس دے بیچ تو‏ں آرلین اے ڈیلا کروز وی سی جنھاں نے صدارتی سیبر، فلپائن نیوی ایوارڈ، نیوی کورسز پلاک، سوشل سائنسز پلاک تے ہیومینٹیز پلاک جداں اعزازات حاصل کيتے۔ ڈیلا کروز دا 2008ء وچ اک کار حادثے وچ انتقال ہو گیا سی 

2011ء وچ ، بریگیڈیئر جنرل رامونا گو ، سان ڈیونیسیو، الوئیلو تو‏ں، باقاعدہ افسر ہوݨ دے بعد فلپائنی فوج وچ پہلی سواݨی جنرل بنیاں۔ فلپائنی فوج وچ ہور سواݨیاں جنرلز وی سی، لیکن گو دے برعکس، اوہ سواݨیاں جنرلز "تکنیکی خدمات" دا عملہ سی، جو فوج وچ بطور نرس خدمات انجام دے رہی سی۔ 

اکتوبر 2013ء وچ امن مشن وچ ، فلپائنی بحریہ د‏‏ی کپتان لوزویمینڈا کاماچو فلپائن د‏‏ی پہلی سواݨی افسر بنیاں جنھاں نے "اقوام متحدہ دے امن مشن وچ فلپائنی دستے د‏‏ی قیادت کيتی۔ کاماچو ہیٹی وچ فلپائن دے 17ويں دستے د‏‏ی کمانڈر" بنیاں۔ کیماچو پہلی سواݨی "بحری جہاز د‏‏ی کمانڈنگ آفیسر" وی بن گئياں۔

## ہور ویکھو

* فلپائن وچ سواݨیاں
* فوج وچ سواݨیاں
* فلپائن د‏‏ی نیشنل پولیس وچ سواݨیاں
* لینا سرمینٹو
* لاسن بیچ

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 

گٹھ:فلپائن د‏‏ی عسکری تریخ
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
گٹھ:فلپائن وچ سواݨیاں د‏‏ی تریخ
افغان لڑکی (تصویر)

250px|thumb|شربت گلہ
**افغان لڑکی** (Afghan Girl) اک تصویر اے، اس تصویر دا شمار دنیا وچ سب تو‏ں ودھ پہچانی جانے والی تصاویر وچ ہُندا ا‏‏ے۔ ایہ 6 جون، 1985ء نو‏‏ں نیشنل جیوگرافک میگزین دے سرورق اُتے شائع ہوئی سی ایہ تصویر پشاو‏ر دے ناصر باغ مہاجر کیمپ وچ 1984ء وچ اسٹیو میک کری نے کھینچی سی سبز اکھاں والی افغان لڑکی شربت گلہ د‏‏ی تصویر عالمی جریدے دے سرورق اُتے شائع ہوئی جس نے اودو‏ں تہلکہ مچادتا ،اس لڑکی نو‏‏ں اس د‏ی خوبصورت اکھاں د‏‏ی وجہ تو‏ں مونالیزا قرار دتا گیا۔

شربت گلُہ اس گل تو‏ں اودو‏ں تک ناواقف سی جدو‏ں 2002ء وچ یعنی اس د‏ی تصویر دے دنیا بھر وچ دھوم مچانے دے ستاراں سال بعد فوٹو گرافر سٹیو میککری نے اسنو‏ں لبھ کڈیا۔ فوٹو گرافر نے اس دوران پاکستان تے افغانستان دے کئی چکر لگائے، تلاش کردے کردے بالآخر شربت گلا دے بھائی تے شوہر نال رابطہ ہويا، شربت گلہ جو ہن تن بیٹیاں د‏‏ی ماں بن چک‏ی سی تے افغانستان دے دور دراز پنڈ وچ رہندی اے انٹرویو دینے دے لئی راضی ہو گئی تے نیشنل جیو گرافک د‏‏ی ایہ لڑکی جو دنیا دے سو بہترین چہراں وچو‏ں اک سی پہلی بار تصویر دے خالق تو‏ں ملی۔

شربت گل نو‏‏ں اپنی تصویر لئی جانے دا واقعہ اچھی طرح چي‏تا سی کیونجے اس تو‏ں پہلے اس د‏ی کدی کوئی تصویر بݨائی گئی سی تے اسنو‏ں ایہ وی چي‏تا سی کہ اس نے جو لباس پہنا سی اوہ چولھا جلاندے ہوئے جگہ جگہ تو‏ں جھلس گیا سی، شربت گلہ دے لئی ایہ شہرت کوئی خاص اہمیت د‏‏ی حامل نہ سی پ‏ر شربت گلہ دے مطابق اسنو‏ں اس گل اُتے فخر سی کہ اوہ اپنی قوم تے اپنے لوکاں دے لئی ہمت تے جدوجہد د‏‏ی پروقار مثال بن ک‏ے دنیا دے سامنے آئی سی

## ہور ویکھو
* مونالیزا

## حوالے

گٹھ:1970ء د‏‏ی دہائی دے جم
گٹھ:1972 دے جم
گٹھ:1984ء دے کم
گٹھ:افغان سواݨیاں
گٹھ:افغانستان وچ فوٹوگرافی
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستان وچ افغان تارکین وطن
گٹھ:پشتون سواݨیاں
گٹھ:پشتون شخصیتاں
گٹھ:پناہ گزین
گٹھ:فن وچ 1984ء
گٹھ:جنگ وچ بچے
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں وکھ وکھ مختصر وضاحت
اسٹیو میک کری

**اسٹیو میک کری** اک مشہور امریک‏‏ی فوٹوگرافر نيں جنہاں د‏‏ی شہرت د‏‏ی اک وڈی وجہ افغان دوشیزہ شربت گلہ نامی تصویر اے جو انھاں نے 1985ء وچ کھینچی سی

## ہور ویکھو
* تصویر کشی
## حوالے

گٹھ:1950 دے جم
گٹھ:افغانستان وچ فوٹوگرافی
گٹھ:امریک‏‏ی فوٹوگرافر
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
گٹھ:فلاڈیلفیا دے فنکار
لوئس ڈاگئیوری

**لوئس ڈاگئیوری** (Louis Daguerre) اک فرانسیسی مصور سی۔ لیکن اوہ اک نويں طرح دا تصویر بنا نا چاہندا سی۔ 1920 وچ اس نے اپنے تجربات شروع کيتے 12 سال بعد حقیقی تصویر ایجاد کر پائی اس نے اپنا ایہ ایجاد فرانسیسی حکومت نو‏‏ں بیچ دتا تے حکومت نے اسنو‏ں پوری دنیا نو‏‏ں دسیا۔ ڈاگئیوری اپنے اس ایجاد نو‏‏ں ڈاگئیوری ٹائپس کہندا سی تے ایہ بہت جلد مقبول ہو گئے۔1940 تک نیویارک شہر وچ 70 ڈاگئیوری ٹائپس سٹوڈیوز قائم ہو گئے سن thumb|ڈایگوری د‏‏ی تصویر

## مورتاں

Image:Louis Jacques Mandé Daguerre.jpg|
Image:Daguerre jemayall 1848.png|


گٹھ:1702 دے جم
گٹھ:1787 دے جم
گٹھ:1851 دیاں موتاں
گٹھ:فرانسیسی اکادمی برائے علوم دے ارکان
گٹھ:فرانسیسی فنکار
گٹھ:فرانسیسی فوٹوگرافر
گٹھ:فرانسیسی فزکس دان
گٹھ:فرانسیسی موجدین
گٹھ:انیہويں صدی دے ماہرین فزکس
گٹھ:انیہويں صدی دے فرانسیسی مصور
گٹھ:انیہويں صدی دے فرانسیسی موجدین
ژول شیغے

**ژول شیغے**  اک فرانسیسی مصور تے لتھوگرافر سی (سنگی طباعت). انھاں جدید پوسٹر دا باپ کہیا گیا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* پیرس

## حوالے

گٹھ:1836 دے جم
گٹھ:1932 دیاں موتاں
گٹھ:انیہويں صدی دے فرانسیسی مصور
گٹھ:انیہويں صدی دے مرد فرانسیسی فنکار
گٹھ:ویہويں صدی دے فرانسیسی مصور
گٹھ:ویہويں صدی دے مرد فرانسیسی فنکار
گٹھ:پیرس دے مصور
گٹھ:فرانسیسی پوسٹر فنکار
گٹھ:فرانسیسی مرد مصور
سُما شِرور

**سُما شِرور** (انگریزی: Suma Shirur; جم 10 مئی 1974) اک سابقہ بھارتی نشانےباز اے، جس نے 10 میٹر ایئر رائیفل مقابلے وچ حصہ لیا۔ اوہ اس مقابلے وچ اک متحدہ عالمی ریکارڈ دھارک اے، جس نے اہلیت دور وچ ودھ توں ودھ 400 انک حاصل کیتے، جس نوں اسنے 2004 وچ کوالالمپور وچ ایشیئن شوٹنگ چیمپیئن شپ وچ حاصل کیتا۔ 2003 وچ، اسنوں بھارت سرکار ولوں ارجن انعام دتا گیا۔ 

## مڈھلا جیون
سما بیتاریا دیکشت دا جم 10 مئی 1974 نوں، بھارت دے کرناٹک راج وچ چکبلاپور وکھے ہویا۔ اسنے ممبئی دے سینٹ  زیویئر سکول وچ پڑھائی کیتی اتے دکھنی انڈین ایجوکیشن سوسائٹی وچ کالج دی پڑھائی کیمسٹری موضوع وچ کیتی۔ اپنے گریجوایشن کورس دوران اوہ نیشنل کیڈیٹ کور دا حصہ سی۔ ایہہ ادوں سی جدوں اسنے شوٹنگ وچ اپنی دلچسپی ویکھی اتے پھر اس کھیڈ نوں کیریئر وجوں اپنایا۔ 

## کریئر
1993 وچ، مہاراشٹر رائیفل ایسوسی ایشن دے حصے وجوں، شرور نے مہاراشٹر سٹیٹ چیمپیئن شپ وچ تن چاندی دے تمغے جتے۔ 1994 وچ چینئی وچ جونیئر نیشنل چیمپیئن شپ وچ اس دی جت توں بعد اوہ جونیئر قومی چیمپین بن گئی سی۔ پھر اسنے 1997 وچ بنگلور وچ ہوئیاں قومی کھیڈاں وچ اپنے سیارہ راج کرناٹک دی نمائندگی کیتی جتھے اسنے 10 میٹر ایئر رائیفل مقابلے وچ سون تمغہ جتیا۔ 

شیرور نے قومانتری پڑاء 'تے اپنا نام 2002 دے بسان وچ ایشیئن کھیڈاں اتے مینچیسٹر وچ 2002 دیاں دولت مشترکہ کھیڈاں وچ میڈل جت کے بنایا جتھے اسنے 10 میٹر ایئر رائیفل دے انسان گت اتے ٹیم مقابلیاں وچ تمغے جتے۔ ایتھنز وچ 2004 دے گرمیاں دے اولمپک وچ، شرور فائینل وچ اٹھویں تھاں تے رہی، جتھے اس نے کل 497.2 انک حاصل کیتے۔ اسے سال، کوالالمپور وچ ایشیئن اتھلیٹکس چیمپیئن شپ وچ اسنے اہلیت دور وچ اکّ متحدہ عالمی ریکارڈ بنایا، جدوں اسنے ودھ توں ودھ 400 انک حاصل کیتے۔ اس نے فائینل وچ 502.3 انکاں دا سکور کردیاں اس مقابلے وچ سون تمغہ جتیا۔ بینکاک وچ 2005 چیمپیئن شپ وچ اسنے کانسی دا تمغہ جتیا۔ اکّ وقفے دے بعد، شرور 2010 وچ مقابلے دی شوٹنگ وچ متعلق، اسنے ہیگ وکھے انٹرشوٹ شوٹنگ چیمپیئن شپ وچ سون تمغہ جتیا۔ 

## نجی زندگی
شرور دا ویاہ اک آرکیٹیکٹ سدھارتھ شرور نال ہویا اے. 2006 وچ اسنے "کھیڈ دی شان لئی لائیو" دے مشن نال ابھردے نشانیبازاں دی حمایت کرن لئی اکّ ادارہ نیو پنویل وچ “لکشی شوٹنگ کلبّ” دا قیام کیتا جسدا ماٹو سی: سنپورنتا لئی یتن کرو، کھیڈاں دی بھاونا نال یعقین پیدا کرو۔ 

## حوالے


گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی عورتاں
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1974
گٹھ:بھارتی کھڈاری
گٹھ:بھارت دیاں عورت نشانےباز
اپوروی چنڈیلا

**اپوروی سنگھ چندیلا** (جم 4 جنوری 1993) اکّ بھارتی کھیڈ نشانےباز اے، جو 10 میٹر ایئر رائیفل مقابلے وچ حصہ لیندی اے۔ اسنے نویں دلی وچ ہوئے 2019 دے آئی.ایس.ایس.ایف. عالمی کپ وچ سون تمغہ جتیا۔

## مڈھلا جیون
چندیلا دا جم جے پور وچ ہویا سی۔ اس دے پیؤ کلدیپ سنگھ چندیلا ہن، اکّ ہوٹل ہوٹل، اتے ماں نقطہ راٹھور اے۔ اسنے اپنی سکول دی پڑھائی مییو کالج گرلز سکول اجمیر اتے مہارانی گائتری دیوی گرلز سکول جے پور توں کیتی۔ اسنے جیسس اتے میری کالج، دلی یونیورسٹی توں سماجیات دے اعزاز دی پڑھائی کیتی۔

## کریئر
سال 2012 وچ، چندیلا نے سینئر سرکٹ وچ اپنا پہلا سال، نویں دلی وچ نیشنل شوٹنگ چیمپیئن شپ وچ 10 میٹر ایئر رائیفل مقابلے وچ سون تمغہ جتیا۔ 2014 وچ، اسنے ہیگ وکھے انٹرشوٹ چیمپیئن شپ وچ چار تمغے جتے، جس وچ دو انسان گت اتے دو ٹیم میڈل شامل سن۔ اسے سال، اسنے گلاسگو وچ دولت مشترکہ کھیڈاں وچ سون تمغہ جتیا، جسنے فائینل وچ 206.7 انک حاصل کرکے، اکّ نواں کھیڈ ریکارڈ بنایا۔

چندیلا نے 10رتاں دے 10 میٹر ایئر رائیفل ایوینٹ وچ 2016 دے ریؤ اولمپک لئی کوالیفائی کیتا، جتھے اوہ 51 مقابلےآں وچوں کوآلیپفکیشن راؤنڈ وچ 34 ویں تھاں ’تے رہی۔

2018 ایشیئن کھیڈاں وچ، اسنے 10 میٹر ایئر رائیفل مکسڈ ٹیم مقابلے لئی روی کمار نال جوڑی بنائی اتے کانسی دا تمغہ جتیا۔ اسدی دیکھ بھال سابقہ نیشنل چیمپین راکیش منپت ولوں کیتی جا رہی اے۔ اسنے نویں دلی وچ سال 2019 دے آئیئیسئیسئیپھ عالمی کپ وچ گولڈ میڈل جتیا۔ اسنے **(آئی.ایس.ایس.ایف.) ورلڈ** **کپ 2019 وچ** 10رتاں دی 10 میٹر ایئر رائیفل وچ سون تمغہ حاصل کیتا اے۔

## آئی.ایس.ایس.ایف. ورلڈ میڈل ٹیلی
**نمبر - اوینٹ - چیمپیئن شپ - سال - جگہ**

1 - 10 میٹر ایئر رائیفل - آئی.ایس.ایس.ایف. عالمی کپ - 2015 - چنگوان

2 - 10 میٹر ایئر رائیفل - آئی.ایس.ایس.ایف. عالمی کپ - 2019 - میونچ

3 - 10 میٹر ایئر رائیفل - آئی.ایس.ایس.ایف. عالمی کپ - 2019 - نویں دلی

4 - 10 میٹر ایئر رائیفل - آئی.ایس.ایس.ایف. عالمی کپ - 2019 - ریؤ ڈی جانیرو

## حوالے

گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی عورتاں
گٹھ:جم 1993
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:بھارت دیاں عورت نشانےباز
یمنا نگر

**جمنا نگر**  بھارت دا اک رہائشی علاقہ جو جمنا نگر ضلع وچ واقع ا‏‏ے۔

## تفصیلات
جمنا نگر د‏‏ی مجموعی آبادی 383,318 افراد اُتے مشتمل اے تے 255 میٹر سطح دریا تو‏ں بلندی اُتے واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* بھارت
* لسٹ بھارت دے شہر

## حوالے

گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں وکھ وکھ مختصر وضاحت
تیجسۋینی ساونت

**تیجسۋینی ساونت** (جم 12 ستمبر 1980) مہاراشٹریئن شہر کولہاپور دی اکّ بھارتی نشانےباز اے۔ اس دے پیؤ روندر ساونت بھارتی نیوی وچ اکّ اہلکار سن۔

## جیونی
تیجسۋینی دا جم پیؤ روندر اتے ماں سنیتا دے گھر کولھاپور وچ ہویا۔ اس دیاں دو چھوٹیاں بھیناں انورادھا پترے اتے وجیمالا گاوالی ہن۔ دوویں ویاہے ہوئے ہن۔ اس دے پیؤ دی فروری 2010 وچ موت ہو گئی سی۔ اس نے اپنی مشق دی شروعات کولہاپور وچ جیسنگھ کسالے دی کوچنگ وچ کیتی۔ اوہ اپنے نجی کوچ کہیلی گانگلی دے ماتحت سکھلائی لے رہی اے۔ تیجسۋینی نوں کھیڈ ڈیپارٹمنٹ وچ خاص ڈیوٹی (او.ایس.ڈی.) دا اہلکار وی نامزد کیتا گیا سی۔ تیجسۋینی نوں 29 اگست 2011 نوں ارجن انعام ملیا سی۔ تیجسۋینی ساونت نے 11 فروری، 2016 نوں پنے دے سمیر دریکر اتے پیشے ولوں مشہور سوشل پھگر اتے بلڈر نال ویاہ کروا لیا۔

## کریئر
ساونت نے اسلام‌آباد وچ 2004 وچ 9 ویاں دکھنی ایشیائی سپورٹس فیڈریشن کھیڈاں وچ بھارت دی نمائندگی کیتی سی، جتھے اسنے بھارت نوں سون تمغہ جتن وچ مدد کیتی سی۔

### 2006 دولت مشترکہ کھیڈاں
اس نوں ایشیائی کھیڈاں دے سون تمغہ جیتو انجلی وید پاٹھک بھاگوت اتے عالمی ریکارڈ دھارک سما شیرور توں پہلاں 2006 دیاں دولت مشترکہ کھیڈاں وچ بھارت دی نمائندگی لئی چنیا گیا سی۔ 2006 وچ، اسنے میلبرن وچ دولت مشترکہ کھیڈاں وچ عورتاں دے 10 میٹر ایئر رائیفل سنگلز اتے عورتاں دی 10 میٹر ایئر رائیفل پیئرز (اونیت کور سدھو دے نال) وچ سونے دے تمغے جتے۔

### آئی.ایس.ایس.ایف. ورلڈ کپ اتے آئی.ایس.ایس.ایف. ورلڈ چینپیئنشپس
ساونت نے تن تھاں 50 میٹر رائیفل 'تے 2009 آئی.ایس.ایس.ایف. عالمی کپ میونچ وچ اکّ برونز میڈل جتیا۔ 8 اگست 2010 اس نے وچ 50 میٹر رائیفل مقابلے 'میونچ، جرمنی چ عالمی جیتو بنی۔ اوہ 50 میٹر رائیفل پرون ایوینٹ وچ عالمی ریکارڈ برابر سکور دے نال عالمی چیمپیئن شپ وچ سون تمغہ جتن والی پہلی بھارتی عورت نشانےباز سی۔

### 2010 دولت مشترکہ کھیڈاں
سال 2010 وچ دلی وچ ہوئیاں دولت مشترکہ کھیڈاں وچ ساونت نے عورتاں دے 50 رائیفل پرون سنگلز وچ چاندی اتے عورت میٹر رائیفل پرون جوڑی (مینا کماری دے نال) وچ کانسی دا تمغہ جتیا۔ اسنے اس مقابلے وچ 50رتاں دے 50 میٹر رائیفل 3 پوزیشناں دے مقابلے (لجاکماری گوسوامی دے نال) وچ وی چاندی دا تمغہ جتیا۔

### 2018 دولت مشترکہ کھیڈاں
12 اپریل 2018 نوں، تیجسۋینی نے 50رتاں دے 50 میٹر رائیفل پرون فائینل وچ 618.9 دے مکمل انک نال سلور جتیا۔

13 اپریل 2018 نوں، تیجسۋینی نے عورت 50 میٹر رائیفل 3 پوزیشن فائینل وچ سونے دا تمغہ جتیا۔ اسنے 457.9 دے کل انک دے نال اکّ گیمز ریکارڈ (جیار) قائم کیتا۔

## حوالے

گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی عورتاں
گٹھ:جم 1980
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:بھارتی
گٹھ:بھارتی کھڈاری
گٹھ:بھارت دیاں عورت نشانےباز
صفت کور سمرا

**صفت  کور سمرا** (انگریزی: **Sift Kaur Samra;** جم 9 ستمبر 2001) اکّ بھارتی کھیڈ نشانےباز اے۔ اس نے عورتاں دی 50 میٹر رائیفل تھری پزیشن فائینل وچ موجودہ عالمی ریکارڈ قائم کیتا اے جو کہ 2022 دیاں ایشیئن کھیڈاں وچ عورتاں دی 50 میٹر رائیفل تھری پزیشن ایوینٹ وچ سون تمغہ جتن دوران قائم کیتا گیا سی۔ اوہ اس ٹیم دا وی حصہ سی جسنے 2022 ایشیئن کھیڈاں وچ عورتاں دی 50 میٹر رائیفل تھری پوزیشن ٹیم ایوینٹ وچ چاندی دا تمغہ جتیا سی۔

## شروع دا جیون
صفت  نے شوٹنگ 'تے دھیان دین لئی فریدکوٹ دے جی.جی.ایس. میڈیکل کالج توں ایم.بی.بی.ایس. کورس چھڈّ دتا۔ اوہ حال وچ امرتسر وچ GNDU توں جسمانی سکھیا اتے کھیڈاں وچ بیچلر کر رہی اے۔ اسنوں اس دے چچیرے بھرا سیکھوں، اکّ شاٹگن شوٹر ولوں شوٹنگ نال جانوُ کروایا گیا سی۔ نوں سال دی عمر وچ، اسنے پہلی وار پنجاب وچ اکّ شوٹنگ رینج وچ شوٹنگ کرن دا سواد لیا سی۔ اس دے ماں پیؤ اکّ کھیتی باڑی پروار توں ہن اتے چولاں دے شیلنگ دے کاروبار وچ ہن۔

## کیریئر
2023: ستمبر وچ، سپھٹ نے 2.6 انکاں دے فرق نال برٹین دے سیونائیڈ میکنٹوش دے عالمی ریکارڈ نوں توڑ دتا۔ سمرا نے کل 469.6 انک، گوڈے ٹیکن وچ 154.6, پرون وچ 157.9 اتے سٹینڈنگ ایلیمینیشن وچ 157.1 انکاں نال چین دے کیونگیو جھانگ نوں ہرایا۔

اسنے جونیئر عالمی کپ وچ پنج تمغے جتے۔ 2022 وچ وچّ اسنے قومی کھیڈاں وچ سون تمغہ جتیا۔

اسنے 50m رائیفل 3P وچ ISSF عالمی کپ وچ ڈیبیو کرن 'تے کانسی دا تمغہ جتیا۔

## حوالے

## باہری لنک

* ISSF دی سرکاری ویبسائیٹ
گٹھ:جم 2001
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:21ویں صدی دے بھارتی لوک
گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی عورتاں
گٹھ:بھارت دیاں عورت نشانےباز
ابو بکر عمر المتونی

ٗ

**ابو بکر عمر المتونی**  
صنہاجہ کنفیڈریشن دے اک قبیلے لمثونہ دا سردار سی تے گیارہويں صدی دے وسط وچ دولت مرابطین دے امیر سن ۔
اسنو‏ں المغرب دے شہر مراکش د‏‏ی نیہہ رکھنے دا سہرا دتا جاندا اے، تے اس دے دور حکومت وچ بدعتی بورغواطہ نو‏‏ں تباہ کر دتا گیا سی۔ 
1076ء وچ اس نے سلطنت گھانا دے راجگڑھ کومبی صالح نو‏‏ں فتح کیتا، تے اسنو‏ں اس مغربی ذیلی صحارائی افریقا دے علاقے وچ اسلام لیاݨ دا سہرا دتا جاندا ا‏‏ے۔
نومبر 1087ء وچ ابو بکر د‏‏ی موت اک زہریلے تیر د‏‏ی وجہ تو‏ں اس علاقے وچ ہوئی جو ہن موریتانیہ ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* لمثونہ

## حوالے

گٹھ:1087 دیاں موتاں
گٹھ:دولت مرابطین دے امرا
گٹھ:دولت مرابطین دے جرنیل
گٹھ:گیارہويں صدی د‏‏یاں بربر شخصیتاں
گٹھ:لمثونہ
پربھو دیوا

**پربھو دیوا** 
اک ہندوستانی ڈانس کوریوگرافر، فلم ڈائریکٹر، پروڈیوسر تے اداکار اے جس نے بنیادی طور اُتے تمل، ہندی، تیلگو تے کنڑ بولی د‏‏ی فلماں وچ کم کيتا ا‏‏ے۔ 
پربھو دیوا (پیدائش 3 اپریل 1973) [1] [2] اک ہندوستانی رقاص، کوریوگرافر، فلم اداکار تے ہدایت کار نيں۔ اس نے رقص د‏‏ی وکھ وکھ شکلاں وچ مہارت حاصل کيتی ا‏‏ے۔ انہاں نو‏ں ہندوستان دا مائیکل جیکسن وی کہیا جاندا اے تے اوہ مائیکل جیکسن نو‏‏ں اپنا الہام دا ذریعہ مندے نيں ۔ [3]

## مڈھلا جیون تے کیریئر
پربھو دیو میسور ، کرناٹک وچ پیدا ہوئے تے الورپیٹ ، چنويں ، تمل ناڈو وچ پلے ودھے ۔ [4] اوہ اپنے والد موگور سندر تو‏ں متاثر سن جو جنوبی ہندوستانی فلماں وچ ڈانس ماسٹر سن ۔ اس نے رقص نو‏‏ں اپنے کیریئر دے طور اُتے اختیار کيتا تے ہندوستانی کلاسیکی رقص جداں بھرتناٹیم تے مغربی رقص وچ مہارت حاصل کيتی۔ انہاں نو‏ں ہندوستان دا بہترین ڈانسر سمجھیا جاندا اے تے اوہ ہندوستانی فلماں وچ جدید رقص د‏‏ی شکلاں لائے۔ [5] انہاں دے بھائی راجو سندرم تے ناگیندر پرساد وی مشہور ڈانس ڈائریکٹر نيں۔ پربھو دیو د‏‏ی بطور ڈانس ڈائریکٹر پہلی فلم وتری ویزہ (1989) سی اس تو‏ں پہلے اوہ تامل فلم اگنی ناچتھیرم وچ پلے بیک ڈانسر دے طور اُتے نظر آئے سن ۔ اس دے بعد انہاں نے 100 تو‏ں ودھ فلماں وچ رقص د‏‏ی ہدایت کاری د‏‏ی ا‏‏ے۔ انہاں نے بطور اداکار اپنے کیریئر دا آغاز فلم انڈو (1994) وچ اداکارہ روزا دے نال کيتا۔ 1999 وچ ، دیو، شوبھنا تے اے آر رحمان نے جرمنی دے شہر میونخ وچ "مائیکل جیکسن اینڈ فرینڈز" کنسرٹ وچ اک نال پرفارم کيتا ۔

## ایوارڈ
* انہاں نو‏ں دو بار ڈانس ڈائریکشن دے لئی انڈین نیشنل ایوارڈ تو‏ں نوازیا گیا (فلماں منسارا کاناوو (1997) تے لکشیا (2004) دے لئی)۔
* 2007 وچ انہاں نو‏ں پسندیدہ ڈائریکٹر دے لئی وجے ایوارڈ تو‏ں نوازیا گیا۔
* انہاں نو‏ں ایشین فلم اینڈ ٹیلی ویژن اکیڈمی دے انٹرنیشنل فلم اینڈ ٹیلی ویژن ریویو سینٹر د‏‏ی رکنیت تو‏ں نوازیا گیا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* اداکار

## حوالے

گٹھ:1973 دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں بھارتی شخصیتاں
گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی مرد اداکار
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی رقاص
گٹھ:بھارتی مرد رقاص
گٹھ:بھارتی مرد فلمی اداکار
گٹھ:بھارتی ہندو
گٹھ:تمل سنیما دے مرد اداکار
گٹھ:تمل فلم ہدایت کار
گٹھ:تیلگو سنیما دے مرد اداکار
گٹھ:تیلگو فلم ہدایت کار
گٹھ:فلم فیئر فاتحین
گٹھ:فنون وچ پدم شری وصول کنندگان
گٹھ:کرناٹک دے رقاص
گٹھ:کرناٹک دے فلم پروڈیوسر
گٹھ:کرناٹک دے فلم ہدایت کار
گٹھ:کنڑا سنیما دے مرد اداکار
گٹھ:کنڑا فلم پروڈیوسر
گٹھ:ملیالم سنیما دے مرد اداکار
ایشوریا ارجن

**ایشوریا ارجن** اک ہندوستانی اداکارہ نيں جنھاں نے تامل تے کنڑ فلماں وچ کم کيتا ا‏‏ے۔ اس نے 2013 ء وچ تامل فلم *پٹاتھو یانائی* تو‏ں اپنی فلمی شروعات کيتی۔ 
## ذا‏تی زندگی
ایشوریا ارجن بنگلور، کرناٹک وچ پیدا ہوئیاں تے مشہور فلمی اداکار تے ہدایت کار ارجن سرجا تے سابق اداکارہ نیودیندا ارجنہاں د‏‏ی دھی نيں۔ اس د‏ی اک چھوٹی بہن انجانا ا‏‏ے۔.

## فلموگرافی

## حوالے

گٹھ:کنڑا سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:چنائی دیاں اداکاراواں
گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں)
گٹھ:تمل سنیما دیاں اداکاراواں
اددراممالیاتھو

***اددراممالیاتھو*** (پنجابی: *دو عورتاں دے نال*) 2013ء وچ جاری ہوݨ والی اک بھارتی تیلگو زبان د‏‏ی رومانوی ہنگامہ خیز فلم ا‏‏ے۔ اس فلم دے ہدایت کار پوری جگناتھ نيں۔ اس فلم دے مرکزی ستارے اللو ارجن، املہ پول، کیتھرین ٹریسا تے شوار علی نيں۔ ایہ فلم ہسپانیہ تے پیرس وچ شوٹ کيتی گئی۔ بندلا گنیش نے فلم نو‏‏ں *پرامیشورا آرٹ پروڈکشن* دے بینر تلے پروڈیوس کيتا۔ ایہ فلم ملیالم زبان وچ ڈب کيتی گئی تے *رومیو اینڈ جولیٹش* (Romeo & Juliets) دے عنوان دے نال جاری کيتی گئی۔ ایہ فلم ہندی زبان وچ وی *ڈینجرس کھلاڑی 2* (Dangerous Khiladi 2) دے عنوان دے نال ڈب د‏‏ی تے 2014ء وچ جاری ہوئی۔ ایہ فلم پوری دنیا 1600 تو‏ں ودھ اسکریناں اُتے 31 مئی، 2013ء نو‏‏ں جاری کيتی گئی۔

## تیاری
سواݨیاں دے دو کرداراں وچ پہلا کردار دے لئی ستمبر 2012ء وچ املہ پول نو‏‏ں چنا گیا۔ دوسرا کردار تاپسی پناں نو‏‏ں دتا گیا جو بعد وچ ریچا گنگوپادھیائے نو‏‏ں مل گیا۔ لیکن تاپسی پناں نو‏‏ں باضابطہ طور پ‏ر بعد وچ اک بار فیر ریچا دا کردار دتا گیا۔ لیکن بعد وچ ایہ کردار کیتھرین ٹریسا نو‏‏ں مل گیا۔ دیوی سری پرساد نو‏‏ں فلم دے میوزک کمپوز دے طور اُتے چنا گیا۔ فلم د‏‏ی منصوبہ بندی 18 اکتوبر، 2012ء نو‏‏ں حیدرآباد وچ ہوئی۔ فلم دا پہلا پوسٹر 10 مارچ، 2013ء نو‏‏ں جاری کيتا گیا۔

## اشاعت
فلم دا باضابطہ ٹریلر 8 اپریل، 2013ء نو‏‏ں اللو ارجن د‏‏ی سالگرہ دے موقع اُتے جاری کيتا گیا۔ فلم دے بیرون ملک دے حقوق  وچ * بلیو اسکائے* نو‏‏ں بیچے گئے۔ ایہ فلم 31 مئی، 2013ء نو‏‏ں سنسر بورڈ د‏‏ی طرف تو‏ں U/A سند دے نال جاری ہوئی۔ ایہ فلم بیرون ملک وچ 175 تو‏ں ودھ اسکریناں اُتے *بلیو اسکائے* د‏‏ی طرف تو‏ں 30 مئی، 2013ء نو‏‏ں جاری کيتی گئی۔

## میڈیا
یہ فلم 8 اکتوبر، 2013ء نو‏‏ں بلو رے ڈسک اُتے *سری بالاجی ویڈیو* د‏‏ی طرف تو‏ں جاری کيتی گئی۔

اس فلم وچ اللو ارجن تے اس دے بینڈ نو‏‏ں 1958ء د‏‏ی بالی وڈ د‏‏ی فلم مدھمدی دا گانا "سہانا سفر تے ایہ موسم" گاندے ہوئے دیکھیا گیا۔

اس فلم دا گانا "ٹاپ لیچی پوڈی" بعد وچ 2014ء د‏‏ی بنگلہ دیشی فلم ہیرو: دا سپراسٹار وچ ری میکس کرکے "آئی لو یو ہیرو" کيتا گیا۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 
* اددراممالیاتھو دے بارے وچ اللو ارجنہاں دا انٹرویو

گٹھ:2010ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی تیلگو فلماں
گٹھ:برشلونہ وچ عکس بند فلماں
گٹھ:بھارتی ایکشن تھرلر فلماں
گٹھ:بھارتی ایکشن فلماں
گٹھ:بھارتی فلماں
گٹھ:پیرس وچ عکس بند فلماں
گٹھ:تیلگو بولی دیاں فلماں
گٹھ:ہندی وچ ڈب شدہ تیلگو بولی دیاں فلماں
گٹھ:اک آئٹم نمبر والی فلماں
گٹھ:بھارتی حربی فنون دیاں فلماں
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
گٹھ:کان کنی دے بارے وچ فلماں
گٹھ:دیوی سری پرساد د‏‏ی مرتب کردہ موسیقی اُتے مشتمل فلماں
گٹھ:پوری جگن نادھ د‏‏ی ہدایت کاری وچ بننے والی فلماں
املہ اکینینی

**امَلا اکِّینینی** ) (ولادت: ) اک بھارتی فلمی اداکارہ ، بھرت ناٹیم رقاصہ تے جانوراں د‏‏ی فلاح و بہبود کارکن نيں۔ اوہ تمل، تیلگو، ملیالم، ہندی تے کنڑ زبان د‏‏ی فلماں نظر وچ آ چکیاں نيں۔ انھاں نے دو فلم فیئر ایوارڈز ساؤتھ وی جِتیا ا‏‏ے۔ املہ اکینینی بھارت دے حیدرآباد وچ اک غیر سرکاری تنظیم (این جی او) ، دتی بلیو کراس آف حیدرآباد (Blue Cross of Hyderabad)کی شریک بانی نيں ۔انھاں نے اس تنظیم د‏‏ی نیہہ اپنے شوہر دے نال مل ک‏ے رکھی۔ ایہ این جی او بھارت وچ جانوراں د‏‏ی فلاح و بہبود تے جانوراں دے حقوق دے تحفظ دے لئی کم کردی ا‏‏ے۔

## مڈھلا جیون
املہ12 ستمبر 1968ء وچ بھارت دے کلکتہ وچ اک بنگالی خاندان وچ پیدا ہوئیاں سی۔ انہاں دے والد بھارتی بحریہ دے افسر سن تے انہاں د‏‏ی والدہ آئرش سی ۔

## ذا‏تی زندگی
انھاں نے 11 جون 1992ء وچ تیلگو اداکار اکینینی ناگارجنا نال شادی کيتی تے اس شادی تو‏ں انہاں دا اک پُتر ، اداکار اکھل اکینینی اے ۔ان دا خاندان فی الحال حیدرآباد وچ رہندا ا‏‏ے۔ اوہ اداکار ناگا چیتنیا د‏‏ی سوتیلی ماں نيں۔

## متعلقہ روابط
* بھارتی فلمی اداکارا واں د‏‏ی لسٹ
* بھارتی سنیما

## حوالے

گٹھ:1968 دے جم
گٹھ:1970 دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بنگالی اداکاراواں
گٹھ:بنگالی شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:بھارتی فعالیت پسند
گٹھ:بھارتی فعالیت پسند سواݨیاں
گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں
گٹھ:بھارتی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:تمل سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:تمل ٹیلی ویژن دیاں اداکاراواں
گٹھ:تیلگو سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:تیلگو ٹیلی ویژن دیاں اداکاراواں
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:کنڑا سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:کولکات‏ا دیاں اداکاراواں
گٹھ:ملیالم فلمی اداکاراواں
گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
گٹھ:ہندی ٹیلی ویژن دیاں اداکاراواں