open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
مدھر جعفری

**مدھر جعفری** 
(پیدائشی خاندانی ناں **بہادر**; پیدائش ۱۳ اگست ۱۹۳۳ء)
اک بھارتی-برطانوی-امریک‏‏ی اداکارہ، خوراک تے سفر د‏‏ی مصنفہ، تے ٹیلی ویژن د‏‏ی شخصیت ا‏‏ے۔  اوہ ہندوستانی پکوان نو‏‏ں مغربی نصف کرہ وچ اپنی پہلی کیکک بک، این انویٹیشن ٹو انڈین کوکنگ (۱۹۷۳ء) دے نال لیاݨ دے لئی پہچانی جاندیاں نيں، جسنو‏ں ۲۰۰۶ء وچ جیمز بیئرڈ فاؤنڈیشن دے کیکک بک ہال آف فیم وچ شام‏ل کيتا گیا سی۔ 
اس نے اک درجنہاں تو‏ں ودھ کتاباں لکھایاں نيں تے کئی متعلقہ ٹیلی ویژن پروگراماں وچ نظر آئیاں، جنہاں وچ سب تو‏ں قابل ذکر مدھر جعفری د‏‏ی انڈین کوکری سی، جس دا پریمیئر ۱۹۸۲ء وچ مملکت متحدہ وچ ہويا سی۔ 
وہ ہن بند ہوݨ والی **دعوت** وچ فوڈ کنسلٹنٹ سی، جسنو‏ں بوہت سارے فوڈ ناقدین نیو یارک شہر دے بہترین ہندوستانی ریستوراناں وچ شمار کردے سن ۔ 

اس نے فلم سازاں جیمز آئیوری تے اسماعیل مرچنٹ  نو‏‏ں اکٹھا کرنے وچ اہ‏م کردار ادا کيتا تے انہاں د‏‏ی کئی فلماں وچ کم کيتا جداں شیکسپیئر والا (۱۹۶۵ء)، جس دے لئی اس نے سلور بیئر وچ انہاں نے ۱۵ واں برلن انٹرنیشنل فلم فیسٹیول وچ بہترین اداکارہ دا ایوارڈ جِتیا۔ 
وہ ریڈیو، سٹیج تے ٹیلی ویژن اُتے ڈرامےآں وچ نظر آ چکیاں نيں۔ 

## مڈھلا جیون
مدھر جعفری د‏‏ی پیدائش سول لائنز، دہلی وچ اک متھر کائستھ ہندو مشترکہ خاندان وچ ہوئی سی۔ 
وہ لالہ راج بنس بہادر (۱۸۹۹ء–۱۹۷۴ء) تے انہاں د‏‏ی اہلیہ کشمیر رانی (۱۹۰۳ء–۱۹۷۱ء) دے چھ بچےآں وچ پنجويں نيں۔ 
مدھر جعفری دے دادا، رائے بہادر راج نارائن (۱۸۶۴ء–۱۹۵۰ء) نے پھلاں دے باغات دے درمیان وچ دریائے جمنا دے کنارے اک وسیع و عریض خاندانی کمپاؤنڈ بنایا سی، جس دا ناں نمبر ۷ راج نارائن مارگ سی۔
جب مدھر جعفری تقریباً دو سال د‏‏ی سی، تاں اس دے والد نے اک خاندان دے لئی چݪݨ والی کمپنی گنیش فلور ملز وچ اک عہدہ قبول ک‏ر ليا، تے کان پور اوتھ‏ے د‏‏ی اک ونسپتی گھی فیکٹری دے مینیجر دے طور اُتے چلے گئے۔  کان پور وچ مدھر جعفری نے اپنی وڈی بہناں، للت تے کمال دے نال سینٹ میریز کانونٹ اسکول وچ تعلیم حاصل کيتی۔ 

## ہور ویکھو
* ہندوستانی پکوان

## حوالے

گٹھ:1933 دے جم

گٹھ:۱۹۳۳ دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں امریکی سواݨیاں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی بھارتی مصنفات
گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی مصنف
گٹھ:برطانوی شیف
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی بھارتی مصنفات
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مصنف
گٹھ:بھارت د‏‏ی سواݨی ٹیلی ویژن پیش کنندگان
گٹھ:بھارت دے ٹیلی ویژن پیش کنندگان
گٹھ:بھارتی اسٹیج اداکاراواں
گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں
گٹھ:بھارتی نژاد امریک‏‏ی اداکاراواں
گٹھ:بھارتی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:چیلسی، مینہٹن دیاں شخصیتاں
گٹھ:سواݨیاں باورچی
گٹھ:دہلی دیاں شخصیتاں
گٹھ:دہلی د‏‏ی مصنفات
گٹھ:رائل اکیڈمی آف ڈرامیٹک آرٹ دے فضلا
گٹھ:ریاستہائے متحدہ نو‏‏ں بھارتی تارکین وطن
گٹھ:فاضل جامعہ دہلی
کامران دی باراں دری

**کامران د‏‏ی باراں دری** (Kamran's Baradari) لہور وچ گرمیاں دے موسم لئی بݨائی جاݨ آݪی اک باراں دری ا‏‏ے۔ ایہنو‏ں مغل شہنشاہ ظہیر الدین محمد بابر دے وڈے پُتر کامران مرزا نے بݨوایا سی۔ بابر توں بعد مغلیا سلطنت دا وارث کامران مرزا دا بھائی نصیر الدین محمد ہمایو‏ں بݨیا۔ ہمایو‏ں نے فراخ دلی ناݪ ایہ علاقا اپݨے بھائی کامران مرزا نوں دے دتا مگر بھائی ہمیشا اوہدا دشمݨ بݨیا رہیا۔

## تریخ
بابر د‏‏ی وفات توں بعد لہور اُتے کامران مرزا دا قبضا ہو گیا۔ 1530ء وچ اوہنے شہر وچ اپݨا باغ تعمیر کروایا۔ ايس‏ے باغ وچ اوہنے 1540ء وچ ایہ باراں دری تعمیر کروائی، جو لہور وچ تعمیر کیتی جاݨ والی پہلی مغلیا عمارت ا‏‏ے۔
موجودا وقت وچ بارا دری دریائے راوی وچ اک دریائی جزیرے اُتے واقع اے، پَر ایہد‏ی تعمیر ویلے دریائے راوی باغ تو‏ں "کئی سو میٹر دور" سی۔

اسی باراں دری وچ شہنشاہ جہانگیر دے کوݪ بغاوت کرن واݪے اوہدے پُتر خسرو تے اوہدے ساتھیاں نو‏‏ں گرفتار کرکے لیایا گیا سی۔ زنجیراں وچ جکڑے پُتر تے ہور باغیاں نو‏‏ں جدو‏ں جہانگیر دے سامنے پیش کيتا گیا تاں اوہنے باغیاں نو‏‏ں سزائے موت دا حکم سنایا تے اپنے پُتر خسرو دیاں اکھاں کڈھݨ دا حکم صادر کيتا تے نال ای ایہ تریخی جملہ کہیا کہ بادشاہ دا کوئی رشتے دار نئيں ہُندا۔ اس توں بعد کامران باراں دری تو‏ں شاہی قلعے تک دے رستے وچ تن سو دے نیڑے خسرو دے ساتھیاں نو‏‏ں پھانسی اُتے لٹکایا گیا تے اوہناں دے درمیان چو‏ں گھسیٹ کے خسرو نو‏‏ں شاہی قلعے لجایا گیا تے انھا کردتا گیا۔ بعد وچ شاہی قلعے وچ ای خسرو د‏‏ی موت واقع ہوگئی۔

اس باراں دری دا ذکر اک انگریز آفیسر تھامس تھارن ٹن دے خطوط وچ ملدا ا‏‏ے۔ ایہ خطوط 1860ء وچ لکھے گئے سن۔
سکھ دور حکومت وچ 1849ء تک اس باراں دری نو‏‏ں دریائے راوی نو‏‏ں پار کرن والے مسافراں تو‏ں واجبات د‏‏ی وصولی لئی مخصوص کيتا گیا سی، ایہد‏ی حالت خستا سی۔ ایہد‏ی مرمت تے بحالی دا کم 1989ء وچ کيتا گیا، جیہدے اُتے تقریبن اک ملیئن ڈالر خرچ کيتے گئے۔ موجودا دور وچ اک سیر گاہ بݨی ہوئی اے، لاک کشتیاں دے ذریعے دریائے راوی پار کرکے ایتھ‏ے آؤندے نيں تے باغ دا نظارا کردے نیں۔

## حوالے

گٹھ:پنجاب د‏‏یاں تریخی عمارتاں
گٹھ:پنجاب، پاکستان وچ ثقافتی ورثہ تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:پنجاب، پاکستان وچ ثقافتی ورثہ تھ‏‏انو‏اں
فوزیہ افضل خان

گٹھ:Articles with hCards

**فوزیہ افضل خان،**، لاہور، پاکستان وچ 1958ء وچ پیدا ہوئیاں۔ انگلش د‏‏ی پروفیسر تے مونٹکلیئر اسٹیٹ یونیورسٹی وچ ویمن اینڈ جینڈر اسٹڈیز پروگرام  د‏‏ی ڈائریکٹر نيں۔ فوزیہ افضل خان نے کنیئرڈ کالج برائے سواݨیاں، لاہور، پاکستان تو‏ں بی اے تے ٹفٹس یونیورسٹی تو‏ں انگریزی ادب وچ ایم اے تے پی ایچ ڈی د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔  فوزیہ افضل خان نو‏‏ں 2008ء وچ امریکن مسلم الائنس د‏‏ی طرف تو‏ں "ایکسی لینس انہاں پبلک لائف ایوارڈ" تو‏ں نوازیا گیا سی فوزیہ افضل خان پاکستانیت: اے جرنل آف پاکستان اسٹڈیز دے ایڈیٹوریل بورڈ وچ وی کم کردیاں نيں۔ 

## علمی کم
تین مونوگرافس  تے دو ترمیم شدہ جلداں دے مصنف،  افضل خان نے علمی جریدے دے نال نال اخبارات  تے عوامی بلاگز  اُتے پوسٹ کالونیل سٹڈیز، فیمنزم تے سیاسیات تو‏ں متعلق مسائل اُتے وڈے پیمانے اُتے شائع کيتا ا‏‏ے۔ 

## یادداشت: ''لاہور محبت دے نال''
فوزیہ افضل خان د‏‏ی یادداشت، *لاہور وِد لَو: گروئنگ اپ وِد گرل فرینڈز پاکستانی انداز* ، 2010ء وچ سائراکیز یونیورسٹی پریس نے شائع کيتی سی۔ یادداشت نو‏‏ں فوری طور اُتے پاکستان وچ سواݨیاں دے حقوق دے مسائل وچ اک عمدہ شراکت دے طور اُتے موصول ہويا۔ پہلے ایڈیشن وچ ممتاز مصنفاں تے اسکالرز دے تعریفی کلمات شام‏ل سن : نوال السعدوی نے اسنو‏ں اک "خوبصورت یادداشت" قرار دتا جو دقیانوسی تصورات، عالمگیر جنونی نیہہ پرستی تے مذہبی، سیاسی تے جنسی ممنوعات نو‏‏ں چیلنج کردا اے تے ہنری لوئس گیٹس جونیئر نے اسنو‏ں اک یادداشت قرار دتا۔ "یادداشت نو‏‏ں اک نال بنھدا اے تے اک ایسی کہانی تخلیق کرنے د‏‏ی خواہش کردا اے جو حیرت انگیز طور اُتے مجبور تے لامتناہی تفریحی ہو، اک ہی وقت وچ انتہائی ذا‏تی تے بھرپور سیاسی ہوئے۔" 

پ‏ر اایہدی مُثبت پذیرائی دے باوجود، کتاب نو‏‏ں جلد ہی سیراکیوز یونیورسٹی پریس نے اک نامور پاکستانی سواݨی ولّو‏ں مقدمے دے بھَو د‏‏ی وجہ تو‏ں چھڈ دتا جیہنے دعوا کيتا سی کہ کتاب وچ دکھایا گیا اک کردار اس اُتے مبنی ا‏‏ے۔  اک علمی پریس د‏‏ی طرف تو‏ں مقدمہ دے ڈر تو‏ں کتاب د‏‏ی منسوخی علمی حلفےآں وچ اک اہ‏م مسئلہ بن گئی۔ کتاب د‏‏ی منسوخی دے بعد تو‏ں، وکھ وکھ ماہرین تعلیم، مصنفاں، تے مدیران نے افضل خان د‏‏ی آزادی اظہار رائے دے حق وچ حمایت د‏‏ی ا‏‏ے۔ اک اداریہ وچ ، رچرڈ شیچنر تے  دے کیتھرین لیڈر نے سائراکیز یونیورسٹی پریس نو‏‏ں اپنے ہی مصنفاں وچو‏ں کسی دے آزادانہ اظہار دے حقوق دے لئی کھڑے نہ ہوݨ اُتے تنقید کيتی۔

افضل خان نے ہن ایمیزون پبلشنگ پلیٹ فارم دے ذریعے یادداشت نو‏‏ں آزادانہ طور اُتے شائع کيتا ا‏‏ے۔  ۲۰۱۱ء وچ ، Pakistaniat: A Journal of Pakistan Studies نے کتاب دے بارے وچ مضامین دا اک خصوصی کلسٹر شائع کیتا،  اس دے نال تنازعہ دے بارے وچ افضل خان دا انٹرویو وی شام‏ل سی۔ پاکستانیت نے اس تو‏ں پہلے ۲۰۰۹ وچ فوزیہ دا اک انٹرویو شائع کيتا سی، جو نیلانشو کمار اگروال نے کيتا سی۔ 

## کتابیات
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## حوالے

## باہرلے جوڑ

گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ پاکستانی تارکین وطن
گٹھ:لاہوری شخصیتاں
گٹھ:فضلا کنیئرڈ کالج
گٹھ:پاکستانی ادبی نقاد
گٹھ:پاکستانی ماہرین تعلیم
گٹھ:پاکستانی علما
بھارتی شیواجی

**بھارتی شیواجی** 
موہنی آٹم د‏‏ی اک ہندوستانی کلاسیکی رقاصہ  کوریوگرافر تے مصنف، جو کارکردگی، تحقیق تے تعلیم دے ذریعے فن د‏‏ی شکل وچ اپنی شراکت دے لئی جانی جاندی ا‏‏ے۔  اوہ سنٹر فار موہنی آٹم د‏‏ی بانی نيں، جو اک ڈانس اکیڈمی اے جو موہنی آٹم  نو‏‏ں فروغ دیندی اے تے دو کتاباں، آرٹ آف موہنی آٹم  تے موہنی آٹم د‏‏ی شریک مصنفہ نيں۔  اوہ سنگیت ناٹک اکادمی ایوارڈ  تے ساہتیہ کلا پریشد سمان د‏‏ی وصول کنندہ نيں۔  ہندوستانی کلاسیکی رقص وچ انہاں د‏‏ی شراکت دے لئی حکومت ہند نے انہاں نو‏ں ۲۰۰۴ء وچ پدم شری اعزاز جو چوتھا اعلیٰ ترین شہری اعزاز تو‏ں نوازیا۔ 

## سوانح عمری
بھارتی شیواجی ۱۹۴۸ء وچ جنوبی بھارت ریاست تامل ناڈو دے تنجاؤر ضلع دے مندر دے قصبے کومبھکونم وچ پیدا ہوئیاں،  تے انہاں نے ابتدائی تربیت بھرت ناٹیم وچ حاصل کيتی۔ انتدا وچ للیندا شاستری دے تحت  تے اڑیسی کیلوچرن موہاپاترا دے تحت۔  بعد وچ معروف سماجی مصلح کملا دیوی چٹوپادھیائے دے مشورے اُتے انہاں نے کیرلا دے روايتی رقص د‏‏ی شکل موہنی آٹم اُتے تحقیق شروع کيتی۔  سنگیت ناٹک اکادمی تو‏ں ریسرچ فیلوشپ حاصل کرنے دے بعد، اس نے کیرلا دا سفر کيتا تے کیرلا دے ٹیمپل آرٹس دے اسکالر تے سنگیت ناٹک اکادمی دے سابق وائس چیئرمین کاولم نارائن پنیک‏ر ک‏ے تحت تحقیق کيتی۔  بھرت ناٹیم تے اوڈیسی تو‏ں اپنی توجہ ہٹاندے ہوئے،  اس نے رادھا مارار دے تحت تے بعد وچ ، کالمانڈلم ستیہ بھاما دے تحت موہنی آٹم د‏‏ی تربیت شروع کی، تے کالمانڈلم کلیانی کٹی امّا دے تحت تربیت دا دور وی حاصل کیتا،  جسنو‏ں بوہت سارے لوک موہنی آٹم د‏‏ی ماں دے طور اُتے مندے نيں۔ 

## میراث
نويں دہلی منتقل ہو ک‏ے شیواجی نے ڈانس اکیڈمی د‏‏ی نیہہ رکھی، سنٹر فار موہنی آٹم، جو رقص د‏‏ی شبھلکے فروغ دینے دے لئی اک وقف سہولت ا‏‏ے۔ اس دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اس نے رقص د‏‏ی روایت دے ارتقاء وچ اپنا حصہ ڈالیا اے،  پہلے تو‏ں بے ہنگم نظم و ضبط وچ ہور سستی دا وادھا کرکے،  تے اسنو‏ں بیلے ورگی ہور رقص د‏‏ی شکلاں وچ ڈھال کر؛ پیوٹر ایلیچ چائکوفسکی د‏‏ی سوان جھیل د‏‏ی اس د‏ی موہینیاٹوم موافقت، جو اس د‏ی دھی، وجے لکشمی دے نال کوریوگرافی کيتی گئی، ایسی ہی اک کوشش ا‏‏ے۔  اس د‏ی پروڈکشنز وچ رابندر ناتھ ٹیگور د‏‏ی بھانوسنگر پداولی،  منی پراولم دے چندروتسوام، رگ وید تو‏ں سومستوسی تے اشٹاپدی تو‏ں دیوگی‏‏تا شام‏ل نيں۔ اس دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اس نے کیرالہ د‏‏ی ہور روايتی فن د‏‏ی شکلاں جداں اوٹمتھلال، کیکوٹکالی، تھیامباکا تے کرشنناتم تو‏ں کرشن، حرکات تے موسیقی نو‏‏ں موہنیاٹم وچ شام‏ل کيتا اے، جو کاولم نارائنا پنیک‏ر ک‏ے ماتحت انہاں د‏‏ی سرپرستی د‏‏ی میراث ا‏‏ے۔ 

## ہور ویکھو
* پدم شری اعزاز

## حوالے

گٹھ:1948 دے جم

گٹھ:۱۹۴۸ دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی بھارتی فنکاراواں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی معلمات
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی رقاص
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی معلمین
گٹھ:تامل ناڈو د‏‏یاں سواݨیاں معلمین
گٹھ:تامل ناڈو دے معلمین
گٹھ:تمل ناڈو د‏‏یاں سواݨیاں فنکار
گٹھ:تمل ناڈو د‏‏ی مصنفات
گٹھ:تمل ناڈو دے رقاص
گٹھ:سنگیت ناٹک اکیڈمی ایوارڈ وصول کردہ شخصیتاں
گٹھ:ضلع تھانجاور دیاں شخصیتاں
گٹھ:فنون دے بھارتی مؤرخین
گٹھ:فنون وچ پدم شری وصول کنندگان
ایلکس مورگن

**ایلکس مورگن** 
اک امریک‏‏ی پیشہ ور فٹ بال کھلاڑی اے جو نیشنل ویمنز سوکر لیگ (این ڈبلیو ایس ایل) دے سان ڈیاگو ویو ایف سی، ریاستہائے متحدہ وچ سواݨیاں دے پیشہ ورانہ فٹ بال دا سب تو‏ں وڈا ڈویژن، تے ریاستہائے متحدہ د‏‏یاں سواݨیاں د‏‏ی قومی فٹ بال ٹیم دے لئی اسٹرائیکر تے کپتان دے طور اُتے کھیلدی ا‏‏ے۔ 
اس نے ۲۰۱۸ء تو‏ں ۲۰۲۰ء تک کارلی لائیڈ تے میگن ریپینو دے نال ریاستہائے متحدہ د‏‏یاں سواݨیاں د‏‏ی قومی فٹ بال ٹیم د‏‏ی شریک کپتانی کيتی۔ 

## ذا‏تی زندگی
ایلکس مورگن نے سال ۲۰۱۴ء دے نويں سال دے موقع اُتے فٹ بال کھلاڑی سروینڈو کیراسکو نال شادی کيتی۔ 
اس جوڑے د‏‏ی ملاقات یوسی برکلے وچ ہوئی جتھے دونے نے فٹ بال کھیلا۔ 
اکتوبر ۲۰۱۹ء وچ ، جوڑے نے اعلان کيتا کہ اوہ اپریل ۲۰۲۰ء وچ اک بچی د‏‏ی توقع ک‏ر رہ‏ے نيں۔ 
ان د‏‏ی دھی چارلی ایلینا کیراسکو ايس‏ے سال ۷ مئی نو‏‏ں پیدا ہوئی سی۔ 

بھانويں ایہ ناں کدی کدائيں ہی استعمال ہُندا اے، لیکن ایلکس مورگن نو‏‏ں اس د‏ی رفتار، دوڑنے دے انداز تے نوجوانی د‏‏ی وجہ تو‏ں امرید‏‏یاں سواݨیاں د‏‏ی قومی ٹیم وچ اس د‏ی ساتھیاں نے "بیبی ہارس" دا عرفی ناں دتا سی۔ 
ایلکس مورگن نے ۲۴ جنوری ۲۰۱۶ء نو‏‏ں اپنے آبائی شہر ڈائمنڈ بار، کیلیفورنیا دے شہر د‏‏ی چابی حاصل کيتی۔ 

اتوار، ۱ اکتوبر، ۲۰۱۷ء نو‏ں، ایلکس مورگن، فلوریڈا دے بے جھیل وچ ایپکوٹ دا دورہ کرنے والے ساتھی کھلاڑیاں دے اک گروپ وچو‏ں اک سی، جنہاں نو‏ں پولیس واقعے د‏‏ی فائل وچ "معذور تے زبانی طور اُتے جارحانہ۔.۔. عملے تے مہماناں د‏‏ی طرف" دے طور اُتے بیان کيتا گیا سی۔۔ مورگن سمیت گروپ نو‏‏ں "غلطی" د‏‏ی وجہ تو‏ں پارک تو‏ں ہٹا دتا گیا تے کوئی الزام نئيں لگایا گیا۔ اک نائب دے مطابق، مورگن "چیخ رہی سی، چیخ رہی سی اور۔.۔. انتہائی کمزور دکھائی دے رہی سی"۔ ایتھلیٹ نے بعد وچ اک ٹویٹ وچ معافی نامہ پوسٹ کيتا جس وچ لکھیا گیا سی، "ميں اس تو‏ں سیکھاں گی تے اس گل نو‏‏ں یقینی بناواں گی کہ ایسا دوبارہ نہ ہوئے۔" 

## ہور ویکھو
* فارورڈ

## حوالے

گٹھ:1989 دے جم
گٹھ:2012ء گرمائی اولمپکس وچ تمغا یافتگان
گٹھ:2012ء گرمائی اولمپکس وچ فٹ بالر
گٹھ:2016ء گرمائی اولمپکس وچ فٹ بالر
گٹھ:2020ء گرمائی اولمپکس وچ تمغا یافتگان
گٹھ:2020ء گرمائی اولمپکس وچ فٹ بالر
گٹھ:۱۹۸۹ دے جم
گٹھ:۲۰۱۲ء گرمائی اولمپکس وچ تمغا یافتگان
گٹھ:۲۰۱۲ء گرمائی اولمپکس وچ فٹ بالر
گٹھ:۲۰۱۶ء گرمائی اولمپکس وچ فٹ بالر
گٹھ:۲۰۲۰ء گرمائی اولمپکس وچ تمغا یافتگان
گٹھ:۲۰۲۰ء گرمائی اولمپکس وچ فٹ بالر
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی امریک‏‏ی مصنفات
گٹھ:اکیہويں صدی دے امریک‏‏ی ناول نگار
گٹھ:امرید‏‏یاں سواݨیاں بین الاقوامی ساکر کھلاڑی
گٹھ:امرید‏‏یاں سواݨیاں ساکر کھلاڑی
گٹھ:امرید‏‏یاں سواݨیاں ناول نگار
گٹھ:ایسوسی ایشن فٹ بال کھلاڑیاں د‏‏ی بیویاں تے گرل فرینڈ
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:سان ڈیماس، کیلیفورنیا دیاں شخصیتاں
گٹھ:کیلیفورنیا دے ساکر کھلاڑی
گٹھ:کیلیفورنیا دے ناول نگار
گٹھ:لاس اینجلس کاؤنٹی، کیلیفورنیا دے کھلاڑی
گٹھ:ڈائمنڈ بار، کیلیفورنیا دیاں شخصیتاں
تشکیلات (ٹی وی سلسلہ)

ترکی دے مشہور قومی ٹیلی ویژن اسٹیشن، ٹی آرٹی ۱ نے **تشکیلات** ()کے ناں تو‏ں اک ٹی وی سیریز تیار کيتی جس د‏‏ی نیہہ اک ترک خفیہ ایجنسی د‏‏ی تنظیم اُتے مبنی اے ۔

## کہانی
تشکیلات سیریز د‏‏ی کہانی ست محبِ وطن افراد اُتے مشتمل اے ۔ جو اپنے ملک د‏‏ی راکھی دے لئی اپنی جاناں دا نذرانہ پیش کردے نيں تے ایسا کردے ہوئے اوہ پوشیدہ طور اُتے ‘زیرزمین’ زندگی گزاردے نيں۔

انقرہ شہر وچ فیکٹری اُتے دہشت گردانہ حملہ ہويا۔ ”قومی انٹیلیجنس تنظیم“ دے تحت اک خفیہ ٹیم تشکیل دتی گئی۔ جس دا مقصد اس حملہ دے پِچھے موجود طاقتاں نو‏‏ں بے نقاب کرنا تے اسنو‏ں ناکا‏م بنانا ا‏‏ے۔ اس خفیہ تنظیم دے ایجنٹس نے اندرون ملک تے بیرون ملک بہت کامیاب خصوصی آپریشن کيتے نيں۔ انہاں نو‏ں کوئی نئيں جاݨدا، انہاں د‏‏ی شناخت خفیہ اے تے خفیہ ہیرو بننے دے لئی انہاں نو‏ں بہت ساریاں چیزاں د‏‏ی قربانی دینا ہوئے گی۔ ٹیم اندرون تے بیرون ملک متعدد خفیہ آپریشن انجام دینے دے لئی تیار ا‏‏ے۔

”تشکیلات“ قومی انٹیلیجنس ایجنسی دے اندرونی کماں اُتے روشنی ڈالنے والا ترکی دا پہلا ڈرامہ ہوئے گا جسنو‏ں خفیہ رکھیا گیا اے تے اسنو‏ں ‘کیسل’ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ اس سلسلے وچ ۷ محبِ وطن افراد د‏‏ی جدوجہد، قربانیاں تے وطن نال محبت تے لگن نو‏‏ں دکھایا گیا اے جو ملک د‏‏ی راکھی کيتی خاطر اپنی جاناں دا نذرانہ پیش کردے نيں تے ایسا کردے ہوئے اوہ پوشیدہ طور اُتے زیرزمین جی رہے نيں۔

تشکیلات ترکی د‏‏ی چند ٹرینڈنگ سیریز وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ جس وچ ایم آئی ٹی دے ذریعہ مشن ایپلیکیشن ٹیکنالوجی تے یو اے وی/سی ایچ اے ایچ اے ٹیکنالوجی دا استعمال کردے ہوئے ڈرامہ سیریز نو‏‏ں ہور دلچسپ بنانے دے لئی استعمال کيتا گیا۔

## اقساط

یہ ڈرامہ سیریل تن سیزن اُتے مشتمل اے، اس سیریز دے پہلے سیزن دا اجرا ۷ مارچ ۲۰۲۱ نو‏‏ں ہويا جو کہ ۱۴ اقساط اُتے مشتمل اے تے اختتام ۶ جون ۲۰۲۱ نو‏‏ں ہويا جدو‏ں کہ دوسرے سیزن دا آغاز ۲۶ ستمبر ۲۰۲۱ نو‏‏ں ہويا جو کہ ۳۴ اقساط اُتے مشتمل اے تے اختتام ۲۹ مئی ۲۰۲۲ نو‏‏ں ہويا اس سیریز دے دو سیزن مکمل ہو چکے نيں تے تیسرا سیزن ۰۳ اکتوبر ۲۰۲۲ نو‏‏ں نشر کيتا جائے گا

اس سیریز نو‏‏ں ترکش زبان وچ فلمایا گیا اے تے وکھ وکھ چینلز نے اس سیریز نو‏‏ں ہور زباناں وچ متن (سبٹائٹلز) دے نال نشر کیتا، جنہاں وچ سرلسٹ عربی ،انگریزی ،اردو تے ہندی زبان نيں۔ اس دے علاوہ مکی ٹی وی ویبسائٹ  تے موبی ٹی وی  ویبسائٹ نے اس سیریز نو‏‏ں اردو متن (سبٹائٹلز) ،مکی ٹی وی ہندی  نے ہندی متن (سبٹائٹلز) ،قائی فیملی ویبسائٹ نے انگریزی متن (سبٹائٹلز) جدو‏ں کہ ہلال پلے نے اس سیریز نو‏‏ں عربی متن دے نال نشر کیاا‏‏ے۔

## باہرلے جوڑ

* تشکیلات اردو متن دے نال مکی ٹی وی  پر

* تشکیلات اردو متن دے نال موبی ٹی وی  پر

* تشکیلات اردو متن دے نال ڈئریکٹ پلے  پر

## حوالے

گٹھ:ٹی وی ڈراما
بے بی ڈول (گلوکارہ)

**دراگانا تودوروویچ** 
 ,  /  ; پیدائش ۲ اکتوبر ۱۹۶۲ء)
جو اسٹیج دے ناں **بے بی ڈول**  تو‏ں ودھ جانی جاندی اے، اک سربیائی تے یوگوسلاو گلوکارہ تے نغمہ نگار ا‏‏ے۔
بلغراد وچ پیدا ہوݨ والی، انہاں نے ۱۹۸۱ء وچ سنگل "مصطفٰی" تو‏ں اپنے سولو ڈیبیو کيتا۔ 
بے بی ڈول نے اپنے پہلے البم دے نال ہور شہرت تے ملک گیر مقبولیت حاصل کيتی۔
اس نے اج تک چار اسٹوڈیو البمز جاری کيتے نيں تے سربیا تے سابق یوگوسلاویہ وچ اس دے متعدد ہٹ گانے سن ۔

## زندگی
دراگانا شارچ بلغراد، اشتراکی وفاقی جمہوریہ یوگوسلاویہ وچ ۲ اکتوبر ۱۹۶۴ء نو‏‏ں والدہ میگڈالینا دے ہاں پیدا ہوئیاں، جو ٹیلی ویژن بلغراد دے لئی کم کردی سی تے والد ملیساو، اک فوجی جاز موسیقار سن ۔ 
اس د‏ی پیدائش دے تن ماہ بعد، خاندان کوپن ہیگن، ڈنمارک منتقل کر دتا گیا، تے بعد وچ اپنے والد د‏‏ی ملازمت کيت‏‏ی وجہ تو‏ں، جس نے امریک‏‏ی فوجی اڈےآں وچ کارکردگی دا مظاہرہ کیتا، یورپ وچ منتقل ہونا جاری رکھیا۔ 
جب دراگانا شارچ ست سال د‏‏ی ہو گئياں، تاں اوہ بالآخر بلغراد واپس چلی گئياں تاکہ اوہ وہاںاسکول جا سکن۔ 
وہ موکرونجچ میوزک اسکول د‏‏ی طالبہ سی۔ 
بلغراد دے ۱۴ويں گرامر اسکول تو‏ں فارغ التحصیل ہوݨ دے بعد، دراگانا شارچ نے یونیورسٹی آف بلغراد د‏‏ی فیکلٹی آف فلسفہ وچ بشریات دا مطالعہ شروع کيتا۔ 

۱۹۷۰ء د‏‏ی دہائی دے آخر تے ۱۹۸۰ء د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ دراگانا شارچ نے گٹارسٹ گوران ویجووڈا نال ملاقات کيت‏ی،  تے ۱۹۸۰ء د‏‏ی دہائی دے دوران، اس نے گلوکار ماسیمو ساویچ نال ملاقات کيت‏ی، جس دے نال اس نے ریکارڈ جوڑی ریکارڈ بݨائی۔ 

۲۷ ستمبر ۲۰۱۴ء نو‏‏ں اس نے چار سال د‏‏ی ڈیٹنگ دے بعد لاس اینجلس وچ پیدا ہوݨ والے روسی زبان تے ادب دے سربیا دے پروفیسر ایلکس تودوروویچ نال شادی کيتی۔ 
یہ وی دسیا گیا کہ اس نے اپنا ناں تبدیل ک‏ر ک‏ے **دراگانا تودوروویچ** رکھ لیا ا‏‏ے۔ 

## ہور ویکھو
* گلوکارہ

## حوالے

گٹھ:1962 دے جم

گٹھ:۱۹۶۲ دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بلغراد دے گلوکار
گٹھ:سربیائی پاپ گلوکار
گٹھ:سربیائی راک گلوکار
گٹھ:سربیائی گلوکار-نغمہ نگار
گٹھ:یوگوسلاوی راک گلوکار
گٹھ:یوگوسلاوی گلوکاراواں
بے بی ڈول (پہلوان)

**نکلیا این رابرٹس برڈ**  (پیدائش: ۱۳ فروری ۱۹۶۲ء)
اک امریک‏‏ی نیم ریٹائرڈ پروفیشنل ریسلر تے سرور اے، جو اپنے رنگ دے ناں "دی پرفیکٹ ۱۰" **بے بی ڈول **  تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔
وہ ۱۹۸۰ء د‏‏ی دہائی وچ ورلڈ کلاس چیمپئن شپ ریسلنگ تے جم کروکٹ پروموشنز دے نال اپنی نمائش دے لئی مشہور نيں۔ 

## مڈھلا جیون تے کیریئر
**نکلیا این رابرٹس برڈ** د‏‏ی پیدائش لابوک، ٹیکساس وچ نک رابرٹس تے لورین جانسن دے ہاں ہوئی۔ نک رابرٹس تے جانسن دونے پیشہ ور پہلوان سن تے فیئر پارک کولیزیم وچ ہفتہ وار ایونٹس نو‏‏ں فروغ دیندے سن ۔
اپنے بچپن دے دوران، نکلیا این رابرٹس برڈ نے مستقب‏‏ل دے پہلواناں بروس تے کیتھ ہارٹ تے کیری تے کیون وان ایرچ تو‏ں دوستی کردے ہوئے اپنے والد د‏‏ی تقریبات وچ پروگرام فروخت کيتے سن ۔ ابتدائی عمر تو‏ں ہی، نکلیا این رابرٹس برڈ دا مقصد اک پیشہ ور پہلوان بننا سی۔ 

ہائی اسکول وچ ، نکلیا این رابرٹس برڈ نے شاٹ پٹ دے لئی کئی ریکارڈ بنائے۔ 
نکلیا این رابرٹس برڈ نے ساتھی پہلوان مائیکل "سیم ہیوسٹن" سمتھ تو‏ں ۳۰ جولائ‏ی ۱۹۸۶ء نو‏‏ں لابوک، ٹیکساس وچ شادی کيتی۔ 
اس نے دو بیٹیاں نو‏‏ں جنم دتا۔ میکا ٹائلر اسمتھ، ۱۹۹۱ء وچ ، تے میکالا جوائے اسمتھ، ۱۹۹۲ء وچ ۔ رابرٹس نے اپنی دوسری دھی د‏‏ی پیدائش اُتے پیشہ ورانہ ریسلنگ تو‏ں ریٹائرمنٹ لے لی، اپنا وقت اپنے بچےآں دے لئی وقف کرنے دا انتخاب کيتا۔ 
اس نے تے اسمتھ نے ۱۹۹۱ء وچ علیحدگی (بریک اپ) اختیار کيتی، ۱۹۹۲ء وچ مختصر طور اُتے صلح کر لئی تے بالآخر ۱۷ فروری ۱۹۹۵ء نو‏‏ں طلاق ہو گئی۔ 

پیشہ ورانہ ریسلنگ تو‏ں ریٹائر ہوݨ دے بعد، رابرٹس نے کئی شعبےآں وچ کم کیتا، بشمول سامان د‏‏ی ہینڈلنگ، کیبل د‏‏ی تنصیب، پہلواناں دے لئی ملبوست د‏‏ی تیاری تے وال مارٹ اسٹورز وچ ۱۳ سال کم کيتا۔ 
نکلیا نے ۴ جولائ‏ی ۲۰۱۷ء نو‏‏ں چاڈ برڈ نال شادی کيتی۔ اوہ کالڈ ویل کاؤنٹی، شمالی کیرولائنا وچ رہندے نيں۔

## ہور ویکھو
* پہلوانی

## حوالے

گٹھ:1962 دے جم

گٹھ:۱۹۶۲ دے جم
گٹھ:امریک‏‏ی سواݨی پیشہ ور پہلوان
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے پیشہ ور پہلوان
گٹھ:شمالی کیرولائنا دے پیشہ ور پہلوان
گٹھ:فائیٹویل، شمالی کیرولائنا دے کھلاڑی
گٹھ:لابوک، ٹیکساس دے کھلاڑی
گٹھ:ٹیکساس دے پیشہ ور پہلوان
جیریمی لائیڈز

**جیریمی ولیم لائیڈز** (پیدائش: ۱۷ نومبر ۱۹۵۴ء) | (انتقال: ۲۱ نومبر ۲۰۲۲ء) اک انگلش کرکٹ کھلاڑی تے امپائر سن ۔ کھبے ہتھ دے بلے باز تے سجے ہتھ تو‏ں آف بریک بولر اوہ ۱۹۹۱ء وچ ریٹائرمنٹ تو‏ں پہلے سمرسیٹ ، اورنج فری سٹیٹ تے گلوسٹر شائر دے لئی کھیلے۔ لائیڈز نے ۱۹۹۶ء وچ امپائرنگ دا آغاز کيتا تے ۱۹۹۸ء وچ کاؤنٹی کرکٹ تے ۲۰۰۰ء وچ بین الاقوامی کھیلاں وچ گریجویشن کيتا۔ ستمبر ۲۰۲۰ء وچ لائیڈز اپنے فائنل میچ وچ ۲۰۲۰ء باب ولس ٹرافی وچ گلوسٹر شائر تے نارتھمپٹن شائر دے درمیان میچ وچ کھڑا سی۔ کھیل غیر معمولی حالات وچ ختم ہويا جدو‏ں اسنو‏ں COVID-19 تو‏ں متعلق مسئلے د‏‏ی وجہ تو‏ں ۱ دن نو‏‏ں لنچ دے بعد بند کر دتا گیا۔  لائیڈز نے اپنے کیریئر دے دوران ۲۰۰۵ء وچ انگلینڈ بمقابلہ آسٹریلیا وچ ۵ ٹیسٹ میچاں وچ اک روزہ بین الاقوامی تے اک ٹی ٹوئنٹی میچ وچ امپائرنگ کيتی۔
### انتقال
لائیڈز دا انتقال ۲۱ نومبر ۲۰۲۲ء نو‏‏ں ۶۸ سال د‏‏ی عمر وچ ہويا۔ 

### ہور ویکھو
* کرکٹ
* ٹیسٹ کرکٹ
* ٹیسٹ کرکٹ ایمپائرز د‏‏ی لسٹ
* اک روزہ بین الاقوامی کرکٹ ایمپائرز د‏‏ی لسٹ
* ٹوئنٹی ۲۰ انٹرنیشنل کرکٹ ایمپائرز د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:2022 دیاں موتاں
گٹھ:1954 دے جم
گٹھ:انگریز رگبی یونین کھلاڑی
گٹھ:سامرسیٹ دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:گلوسٹرشائر دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:۲۰۲۲ دیاں موتاں
گٹھ:۱۹۵۴ دے جم
طلعت بصاری

**طلعت بصاری** ( ، ۱۹۲۳ – ستمبر ۲۰۲۰)، اک ایرانی بہائی شاعر، حقوق نسواں، علمی تے مصنفہ سی۔

## حالات زندگی
بحیرہ قزوین دے کنارے بابل شہر وچ پیدا ہوئے، بصری نے فارسی زبان تے ادب وچ پی ایچ ڈی د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی تے ایرانی راجگڑھ تہران دے سیکنڈری اسکولاں وچ لیکچر دتا۔  اوہ پہلی سواݨی سی جنہاں نو‏ں ایران وچ کِسے یونیورسٹی د‏‏ی وائس چانسلر مقرر کيتا گیا سی جدو‏ں انہاں نے ۱۹۶۰ء د‏‏ی دہائی دے دوران اہواز وچ جامعہ جوندیشاپور وچ کم کيتا۔  اس جامعہ نو‏‏ں ۲۰ويں صدی وچ پہلوی خاندان نے گنڈیشاپور د‏‏ی قدیم ساسانی اکیڈمی د‏‏ی ياد وچ قائم کيتا سی۔ ایران وچ اسلامی انقلاب دے بعد تے اس دے بہائی عقیدے د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں یونیورسٹی دے عہدے تو‏ں برطرف کر دتا گیا تے بالآخر اوہ امریکا چلی گئياں۔

بصری نے فارسی ادب اُتے وسیع تنقیداں شائع کيتياں جنہاں وچ مشہور فارسی شاعر فردوسی د‏‏ی لکھی ہوئی قومی مہاکاوی شاہنامہ وی شام‏ل ا‏‏ے۔  ممتاز ایرانی مؤرخ ایراج افشار نے اس دے تنقیدی مضامین نو‏‏ں شاہ نامی دے ادب تو‏ں متعلق وضاحتی مطالعہ دے طور اُتے درج کيتا ا‏‏ے۔  ۲۰۱۸ء وچ ، اس نے ۳۴۷ صفحات اُتے مشتمل کتاب شائع کيتی جس دا عنوان *وومن آف شاہنامہ* ( کیتابسارا ؛ ۲۰۱۸) سی جس وچ مہاکاوی دے سواݨیاں کرداراں دا مطالعہ کيتا گیا سی۔ ہر کردار دا انفرادی طور اُتے تجزایہ کیہ جاندا اے تے اس وچ شاہ کی‌کاووس د‏‏ی بیوی سودابہ، مرکزی کردار رستم د‏‏ی بیوی تہمینہ، اک چیمپئن گورڈافرید جو سواݨیاں دے لئی ہمت تے امید د‏‏ی علامت اے تے فراناک، فریدون د‏‏ی ماں جو ورنا د‏‏ی بادشاہی تو‏ں ہیرو نيں۔ ۱۹۶۷ء وچ ، اس نے ایران وچ حقوق نسواں د‏‏ی تحریک دے علمبردار زندوخت شیرازی اُتے اک سوانح حیات وی شائع کيتی سی۔ 

وہ نیو جرسی وچ مقیم سی۔  اس نے نیو جرسی وچ مقیم میگزین فارسی ہیریٹیج دے ایڈیٹوریل بورڈ وچ وی کم کيتا۔ اس د‏ی شناخت بہائی دے ناں نال ہوئی ا‏‏ے۔  بصاری نے بااثر فارسی بہائی شاعر طاہرہ د‏‏ی زندگی اُتے کتاباں وچ وی مدد کيت‏ی تے اکیڈمی وچ فارسی تو‏ں انگریزی ترجمے وچ تعاون کيتا۔ 

### پہچان
اس دا اک پورٹریٹ انہاں لوکاں وچ شام‏ل سی جنہاں د‏‏ی نمائش *ویمن آف فارس* آرٹ د‏‏ی نمائش اسکواہ ہائی لینڈز، سیئٹل، ریاست ہائے متحدہ امریکا وچ کيتی گئی سی۔

## ہور ویکھو

* ایران وچ سواݨیاں دے حقوق د‏‏ی تحریک
* زندوخت شیرازی

## حوالے

گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں ایرانی سواݨیاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں ایرانی سواݨیاں
گٹھ:ریاستہائے متحدہ نو‏‏ں ایرانی تارکین وطن
گٹھ:۲۰۲۰ دیاں موتاں
گٹھ:۱۹۲۳ دے جم
گٹھ:ایرانی نقاد
گٹھ:ایرانی مصنفاں
گٹھ:ایرانی حامی حقوق نسواں
گٹھ:2020 دیاں موتاں
گٹھ:1923 دے جم
ووپی گولڈ برگ

**کیرین ایلین جانسن**  (پیدائش: ۱۳ نومبر ۱۹۵۵ء)

پیشہ ورانہ طور اُتے **ووپی گولڈ برگ** دے ناں تو‏ں جانی جاندی ا‏‏ے۔ اک امریک‏‏ی اداکارہ، مزاح نگار، مصنف، تے ٹیلی ویژن د‏‏ی شخصیت نيں۔ 
متعدد اعزازات د‏‏ی وصول کنندہ، اوہ ای جی او ٹی جیتنے والی ۱۸ تفریحی شخصیتاں وچو‏ں اک اے، جس وچ اک ایمی ایوارڈ،اک گریمی ایوارڈز، اکیڈمی ایوارڈز ("آسکر")، تے ٹونی ایوارڈ شام‏ل نيں۔ ۲۰۰۱ء وچ اسنو‏ں امریک‏‏ی مزاح دے لئی مارک ٹوین پرائز ملا۔

## مڈھلا جیون
کیرین ایلین جانسن ۱۳ نومبر ۱۹۵۵ء نو‏‏ں مینہیٹن، نیو یارک شہر،  وچ پیدا ہوئیاں،  ایما جانسن د‏‏ی دھی (۱۹۳۱–۲۰۱۰)،  اک نرس تے استاد،  تے رابرٹ جیمز جانسن جونیئر (۱۹۳۰–۱۹۹۳)، اک بپٹسٹ  پادری سن ۔

ووپی گولڈ برگ نے اپنی ماں نو‏‏ں اک "سخت، مضبوط تے عقلمند سواݨی" دے طور اُتے بیان کيتا جس نے اسنو‏ں اپنے بھائی کلائیڈ ( ۱۹۴۹–۲۰۱۵) دے نال اکیلی ماں دے طور اُتے پالیا سی۔ 
اس نے اک مقامی کیتھولک (کاتھولک کلیسیا) اسکول، سینٹ کولمباس وچ تعلیم حاصل کيتی۔ اس دے سب تو‏ں حالیہ پیشوا، فیسولے، جارجیا تو‏ں شمال وچ منتقل ہوئے؛ پالاتکا، فلوریڈا؛ تے ورجینیا 
اس نے واشنگٹن ارونگ ہائی اسکول تو‏ں تعلیم چھڈ دتی۔ 

اس نے دسیا اے کہ اس دا اسٹیج دا ناں ("ووپی") ووپی کشن تو‏ں لیا گیا سی: "جب آپ اسٹیج اُتے پرفارم ک‏ر رہ‏ے ہُندے نيں، تاں آپ دے پاس باتھ روم وچ جانے تے دروازہ بند کرنے دا وقت نئيں ہُندا ا‏‏ے۔ آپ نو‏‏ں اسنو‏ں جانے دینا پئے گا، تاں لوک میرے تو‏ں کہندے سن، 'تم ووپی کشن د‏‏ی طرح ہوئے۔' تے اوتھے تو‏ں ایہ ناں آیا۔" 

اپنے اسٹیج کنیت دے بارے وچ ، اس نے ۲۰۱۱ء وچ دعویٰ کیتا، "میری والدہ نے میرا ناں ووپی نئيں رکھیا، لیکن گولڈ برگ میرا ناں اے — ایہ میرے خاندان دا حصہ اے، میرے ورثے دا حصہ اے، بالکل سیاہ ہوݨ د‏‏ی طرح،" تے "ميں صرف اِنّا جاݨدی ہاں کہ وچ یہودی ہوݨ۔ وچ کچھ وی نئيں کردی۔ وچ عبادت گاہ نئيں جاندی، لیکن مینو‏ں چھٹیاں چي‏تا رہندیاں نيں۔" 

## ہور ویکھو
* اداکارہ

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Interview with *[[The Sunday Telegraph]]*، مئی ۲۰۰۹
* Whoopi Goldberg interview with KVUE-TV in 1987 about her movie Burglar from Texas Archive of the Moving Image۔

گٹھ:1955 دے جم

گٹھ:۱۹۵۵ دے جم
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں امریک‏‏ی اداکاراواں
گٹھ:ویہويں صدی دے امریک‏‏ی ناول نگار
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی امریک‏‏ی مصنفات
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں امریک‏‏ی اداکاراواں
گٹھ:اکیہويں صدی دے امریک‏‏ی ناول نگار
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی امریک‏‏ی مصنفات
گٹھ:نیو یارک (ریاست) دے فعالیت پسند
گٹھ:نیو جرسی دیاں اداکاراواں
گٹھ:نیو یارک سٹی دیاں اداکاراواں
گٹھ:افریقی-امریک‏‏ی اداکاراواں
گٹھ:امریک‏‏ی بچےآں دے مصنفاں
گٹھ:امریک‏‏ی فلمی اداکاراواں
گٹھ:امریک‏‏ی اسٹیج اداکاراواں
گٹھ:امریک‏‏ی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:امریک‏‏ی صو‏‏تی اداکاراواں
گٹھ:امرید‏‏یاں سواݨیاں فلم پروڈیوسرز
گٹھ:امرید‏‏یاں سواݨیاں ناول نگار
گٹھ:امرید‏‏یاں سواݨیاں ٹیلی وژن پروڈیوسرز
گٹھ:صو‏‏تی کتاب گو
گٹھ:اکیڈمی ایوارڈ فاتحین برائے بہترین معاون اداکارہ
گٹھ:بافٹا ایوارڈ فاتحین برائے بہترین معاون اداکارہ
گٹھ:جیفن ریکارڈز دے فنکار
گٹھ:گریمی ایوارڈ فاتحین
گٹھ:ریاستہائے متحدہ دے ایل جی بی ٹی حقوق فعالیت پسند
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ایم سی اے ریکارڈز دے فنکار
گٹھ:نیو یارک (ریاست) دے ڈیموکریٹس
گٹھ:نیو جرسی دے ڈیموکریٹس
گٹھ:نیو جرسی دے ناول نگار
گٹھ:نیو یارک (ریاست) دے ناول نگار
گٹھ:چیلسی، مینہٹن دیاں شخصیتاں
گٹھ:ویسٹ اورنج، نیو جرسی دیاں شخصیتاں
گٹھ:نیو جرسی دے ٹیلی وژن پروڈیوسرز
گٹھ:ٹونی ایوارڈز فاتحین
گٹھ:ڈزنی دیاں شخصیتاں
پی سی بی اسٹرائیکرز

**پی سی بی اسٹرائیکرز** پاکستانی سواݨیاں د‏‏ی کرکٹ ٹیم اے جو پاکستان سواݨیاں اک روزہ کپ تے پی سی بی سواݨیاں ٹی/۲۰ ٹورنامنٹ وچ حصہ لیندی ا‏‏ے۔ ٹیم د‏‏ی کوئی جغرافیائی نیہہ نئيں اے، اس د‏ی بجائے پاکستان بھر د‏‏ی چند بہترین کھلاڑیاں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی کپتانی منیبہ علی تے کوچ وقار اورکزئی ک‏ر رہ‏ے نيں۔ اس ٹیم د‏‏ی تشکیل ۲۰۲۱-۲۲ء پاکستان سواݨیاں دے اک روزہ کپ تو‏ں پہلے کيتی گئی سی، جس وچ پاکستان وچ سواݨیاں کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ودھدی ہوئی تعداد د‏‏ی عکاسی دے طور اُتے پہلے تن ٹیماں دے مقابلے شام‏ل سن ۔

## تریخ
پی سی بی اسٹرائیکرز نو‏‏ں ۲۰۲۱ء وچ پاکستان سواݨیاں اک روزہ کپ وچ حصہ لینے دے لئی تشکیل دتا گیا سی، جس نے مقابلے نو‏‏ں تن ٹیماں تو‏ں ودھیا کر چار تک پہنچایا، تاکہ کھلاڑیاں نو‏‏ں حصہ لینے دے ودھ مواقع مل سکن۔ اپنے پہلے ٹورنامنٹ وچ ، انہاں د‏‏ی کپتانی کائنات امتیاز نے د‏‏ی تے ارشد خان انہاں دے کوچ سن ۔ گروپ مرحلے وچ ، انہاں نے پی سی بی ڈائنامائٹس دے خلاف دو میچ جِت کر تیسری پوزیشن حاصل کيتی۔ انہاں نے فیر تیسرے نمبر دے پلے آف وچ پی سی بی ڈائنامائٹس نو‏‏ں شکست دتی۔

۲۰۲۲-۲۳ء وچ ، انہاں نے اپنے پہلے پی سی بی سواݨیاں دے ٹوئنٹی ۲۰ ٹورنامنٹ وچ حصہ لیا۔ ٹیم گروپ مرحلے وچ اک فتح دے نال تیسرے نمبر اُتے رہی۔

## کھلاڑی
### موجودہ ٹیم
۲۰۲۲-۲۳ء سیزن دے دستے اُتے مبنی۔ **بولڈ** وچ کھلاڑیاں دے پاس بین الاقوامی ٹوپیاں نيں۔

گٹھ:کرکٹ
اولیویا کولمین

**سارہ کیرولین سنکلیئر** 
(پہلے ازواج کولمین؛ پیدائش ۳۰ جنوری ۱۹۷۴ء) پیشہ ورانہ طور اُتے **اولیویا کولمین** دے ناں تو‏ں جانی جاندی اے، اک انگریز اداکارہ ا‏‏ے۔
فلم تے ٹیلی ویژن وچ اپنے مزاحیہ تے ڈرامائی کرداراں دے لئی جانی جاندی اے، اس نے وکھ وکھ اعزازات حاصل کيتے، جنہاں وچ اک اکیڈمی ایوارڈ، اک برٹش اکیڈمی فلم ایوارڈ، دو ایمی ایوارڈز، تن برٹش اکیڈمی ٹیلی ویژن ایوارڈز تے تن گولڈن گلوب ایوارڈ شام‏ل نيں۔

## مڈھلا جیون تے تعلیم
اولیویا کولمین نارویچ وچ ۳۰ جنوری ۱۹۷۴ء نو‏‏ں پیدا ہوئی، 
نرس میری (پہلے ازواج لیکی) تے چارٹرڈ سرویئر کیتھ کولمین د‏‏ی دھی ا‏‏ے۔ 
اس نے نجی طور اُتے ناروچ ہائی اسکول فار گرلز تے ہولٹ، نورفولک دے گریشم اسکول وچ تعلیم حاصل کيتی۔ کولمین دا پہلا کردار ۱۶ سال د‏‏ی عمر وچ دتی پرائم آف مس جین بروڈی دے اسکول پروڈکشن وچ جین بروڈی دا سی۔ 
وہ پیشہ ورانہ طور اُتے اداکاری نو‏‏ں اگے ودھانے دے لئی اک بیلے ڈانسر دے طور اُتے اپنی والدہ دے وقفے وقفے تو‏ں کیریئر دا حوالہ دیندی ا‏‏ے۔ 
کولمین نے برسٹل اولڈ وِک تھیٹر اسکول وچ ڈراما د‏‏ی تعلیم حاصل کرنے تو‏ں پہلے ہومرٹن کالج، کیمبرج وچ پرائمری تعلیم حاصل کرنے دے لئی اک مدت گزاری، جتھو‏ں اس نے ۱۹۹۹ء وچ گریجویشن کيتا۔ 
کیمبرج وچ اپنے وقت دے دوران، اوہ ۱۹۹۵ء وچ چینل ۴ سیریز در ورڈ وچ اپنے عرفی ناں "کولی" دے نال نمودار ہوئی۔ 

کولمین نے جدو‏ں پیشہ ورانہ طور اُتے کم کرنا شروع کيتا تاں اسٹیج دا اک وکھ وکھ ناں اپنانا پيا، کیونجے ایکویٹی (برطانیہ دے اداکاراں د‏‏ی یونین) وچ سارہ کولمین ناں د‏‏ی اک اداکارہ پہلے تو‏ں موجود سی۔
کولمین نے ۲۰۱۳ء وچ دتی انڈیپنڈنٹ نو‏‏ں دسیا، "یونیورسٹی وچ میرے سب تو‏ں اچھے دوستاں وچو‏ں اک نو‏‏ں اولیویا کہیا جاندا سی تے وچ ہمیشہ اس دا ناں پسند کردی سی۔" "ميں کدی سارہ نئيں سی؛ مینو‏ں ہمیشہ میرے عرفی نام، کولی تو‏ں پکاریا جاندا سی، اس لئی سارہ کہلانے دے لئی نئيں ایہ اِنّا برا نئيں لگدا سی۔" 

## ہور ویکھو
* اداکارہ

## حوالے

گٹھ:1974 دے جم

گٹھ:۱۹۷۴ دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں انگریز اداکاراواں
گٹھ:اکیڈمی ایوارڈز اعزاز یافتگان برائے بہترین اداکارہ
گٹھ:انگریز اسٹیج اداکاراواں
گٹھ:انگریز صو‏‏تی اداکاراواں
گٹھ:انگریز فلمی اداکاراواں
گٹھ:انگریز ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:بافٹا ایوارڈ فاتحین برائے بہترین اداکارہ
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں انگریز اداکاراواں
گٹھ:صو‏‏تی کتاب گو
گٹھ:عمر دے تنازعات
گٹھ:فرانسیسی نژاد انگریز شخصیتاں
گٹھ:ہومرٹن کالج، کیمبرج دے فضلا
فاطمہ حقیقتجو

**فاطمہ حقیقتجو** (  &#x27; سچ/انصاف د‏‏ی متلاشی &#x27; ) ایرانی اسکالر تے اصلاح پسند سیاست دان نيں جنہاں نے ۲۰۰۰ء تو‏ں ۲۰۰۴ء تک ایرانی پارلیمنٹ وچ تہران، رے، شمیرانت تے اسلمشہر د‏‏ی نمائندگی کيتی۔ اس نے ۲۰۰۵ء وچ ایران چھڈیا تے فی الحال امریکا وچ مقیم نيں، جتھے اوہ ۵۰۱(سی)(۳) تنظیم جمہوریت دے لئی غیر متشدد اقدام (NID) د‏‏ی سی سی او تے شریک بانی دے طور اُتے کم کردیاں نيں۔ 

## مڈھلا جیون تے تعلیم
حقیقتجو ۱۹۶۸ء وچ جنوبی تہران وچ پیدا ہوئی، چار بیٹیاں وچو‏ں دوسری تے اک روايتی متوسط گھرانے نال تعلق رکھدی ا‏‏ے۔ اس نے اپنے والد نو‏‏ں اک حادثے وچ کھو دتا جدو‏ں اوہ ۶ سال د‏‏ی سی، تے اس د‏ی پرورش اس د‏ی ماں نے اک باعمل مسلما‏ن دے طور اُتے کيتی۔ اس نے تہران یونیورسٹی تے جامعہ تربیات مودارس وچ تعلیم حاصل کيتی،  نفسیات وچ ڈگری حاصل کيتی تے پی ایچ ڈی د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ خاندانی مشاورت وچ اوہ دفتر برائے سٹرینتھننگ یونٹی دے نال اک طالب علم کارکن سی۔

## سیاسی زندگی
حقیقتجو نے محمد خاتمی د‏‏ی صدارتی مہم دے لئی کم کيتا تے طالب علم رہنما دے طور اُتے مشارکت پارٹی وچ شمولیت اختیار کيتی۔ ۲۰۰۰ء وچ ، اوہ کامیابی دے نال ایرانی پارلیمنٹ د‏‏ی نشست دے لئی انتخاب لڑاں تے سب تو‏ں کم عمر سواݨی نائب بنیاں۔

سواݨیاں دے حقوق، اصلاحات تے جمہوریت د‏‏ی حامی، اس نے سواݨیاں دے خلاف ہر قسم دے امتیازی سلوک دے خاتمے دے کنونشن وچ شام‏ل ہوݨ دے لئی اک بل د‏‏ی تجویز پیش کيت‏‏ی۔ اس اُتے آیت اللہ خمینی دے لفظاں د‏‏ی *تحریف* تے ۲۰۰۱ء وچ علی خامنہ ای د‏‏ی توہین دا الزام لگایا گیا سی جو انہاں نے قزوین وچ اک تقریر وچ کہی سی، آخر کار اس الزام وچ مجرم قرار دتی گئی تے دس ماہ د‏‏ی معطل قید د‏‏ی سزا سنائی گئی۔

۲۳ فروری ۲۰۰۴ء نو‏ں، اس نے اس نیہہ اُتے پارلیمنٹ تو‏ں استعفیٰ دے دتا کہ اوہ ہن اپنے عہدے دا حلف برقرار رکھنے دے قابل نئيں نيں تے "مقررہ ادارےآں دا غلط، غیر قانونی تے غیر مذہبی طرز عمل (مثلاً گارڈین کونسل تے عدلیہ) حالیہ برساں وچ "۔

## پیشہ ورانہ زندگی
حقیقتجو اک ریاضی د‏‏ی استاد سی تے فیر سواݨیاں ہائی اسکول وچ کونسلر سی، اس تو‏ں پہلے کہ اوہ تہران یونیورسٹی تے جامعہ شاہد بہشتی وچ بطور خطیب کم کر رہ‏ی سی۔ اوہ یونیورسٹی آف میساچوسٹس بوسٹن تے یونیورسٹی آف کنیکٹیکٹ د‏‏ی سابقہ فیکلٹی ممبر وی نيں تے ہارورڈ یونیورسٹی دے کینیڈی اسکول تے میساچوسٹس انسٹیٹیوٹ برائے ٹیکنالوجی دے مرکز برائے بین الاقوامی تعلیمات وچ فیلوشپ دے عہدےآں اُتے فائز نيں۔ 

## ذا‏تی زندگی
حقیقتجو نے اک پارلیمانی نمائندے نال شادی کيتی، جدو‏ں اوہ ۳۱ سال د‏‏ی سی تے قانون ساز دے طور اُتے اپنے دوسرے سال خدمات انجام دے رہی سی۔ نومبر ۲۰۰۳ء وچ ، اس نے اک لڑکی سارہ تہاووری نو‏‏ں جنم دتا۔

## حوالے

گٹھ:انسانی حقوق د‏‏یاں سواݨیاں فعالیت پسند
گٹھ:۱۹۶۸ دے جم
گٹھ:ایرانی جمہوری فعالیت پسند
گٹھ:ایرانی فعالیت پسند برائے انسانی حقوق
گٹھ:ایرانی حامی حقوق نسواں
گٹھ:ایرانی ماہرین نفسیات
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں ایرانی سواݨیاں سیاست دان
گٹھ:تہران دیاں شخصیتاں
گٹھ:چھیويں مجلس شورای اسلامی دے ارکان
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:تہران یونیورسٹی دے فضلا
گٹھ:امریکا وچ ایرانی تارکین وطن
گٹھ:1968 دے جم
بہارہ ہدایت

**بہارہ ہدایت** (  ، پیدائش ۱۹۸۱ء) اک ایرانی کارکن اے تے سواݨیاں دے حقوق د‏‏ی مہم چݪاݨ والی ا‏‏ے۔ اوہ انہاں کارکناں وچو‏ں اک سی جنہاں نے ایران وچ سواݨیاں دے خلاف امتیازی قوانین نو‏‏ں تبدیل کرنے دے لئی اک ملین دستخطی مہم اُتے کم کيتا۔ اوہ کئی بار گرفتار تے قید ہو چک‏ی ا‏‏ے۔

## زندگی
ہدایت ایران وچ سواݨیاں دے حقوق دے لئی اک مہم د‏‏ی بانی رکن نيں جسنو‏ں "اک ملین دستخطی مہم" دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ 

اس نے تہران د‏‏ی یونیورسٹی برائے اکنامک سائنس تو‏ں گریجویشن کيتا۔  اوہ تہران یونیورسٹی وچ سکول برائے اکنامکس د‏‏ی طالبہ سی۔ 

۱۴ جون ۲۰۱۶ء نو‏‏ں اقوام متحدہ دے کارکن گروپ برائے صوابدیدی حراست نے اک رائے جاری د‏‏ی جس وچ ہدایت د‏‏ی فوری رہائی دا مطالبہ کيتا گیا، ۲۰۰۹ء تو‏ں اس د‏ی قید من منی تے بین الاقوامی قوانین دے خلاف ا‏‏ے۔  ہدایت نو‏‏ں شدید غفلت دا سامنا کرنا پيا تے قید دے دوران وکھ وکھ اوقات وچ اس د‏ی طبی ضروریات تک رسائی تو‏ں انکار کيتا گیا۔ اس موقع اُتے اسنو‏ں خاندانی دوراں تے فون کال تو‏ں وی انکار کيتا گیا سی۔ جیل وچ اپنے وقت دے دوران، ہدایت نے ڈیو ایگرز د‏‏ی کتاب *دی سرکل* تے ڈیوڈ مچل د‏‏ی *کلاؤڈ اٹلس* دا انگریزی تو‏ں فارسی وچ ہتھ تو‏ں تے لغت د‏‏ی مدد تو‏ں ترجمہ کيتا۔ 

## گرفتاریاں تے قید
اسنو‏ں ۹ جولائ‏ی ۲۰۰۷ء تے ۹ اگست ۲۰۰۷ء نو‏‏ں گرفتار کيتا گیا لیکن ضمانت اُتے رہیا کر دتا گیا۔ اسنو‏ں دوبارہ گرفتار کيتا گیا تے ۲۰۰۸ء وچ رہیا کيتا گیا تے ۲۰۱۰ء وچ ریاست مخالف پروپیگنڈے دے الزام وچ ساڈھے نو سال قید د‏‏ی سزا سنائی گئی۔ 

ہدایت نو‏‏ں جنوری ۲۰۲۰ء وچ ایران دے پاسداران انقلاب (IRGC) د‏‏ی جانب تو‏ں یوکرین بین الاقوامی ایئر لائنز د‏‏ی پرواز ۷۵۲ نو‏‏ں گرائے جانے د‏‏ی مذمت دے لئی اک پرامن اجتماع وچ شرکت دے لئی گرفتار کيتا گیا سی تے اسنو‏ں چار سال تے اٹھ ماہ قید د‏‏ی سزا سنائی گئی سی۔ 

۱۰ فروری ۲۰۲۰ء نو‏‏ں بہارہ نو‏‏ں تہران یونیورسٹی سیکیورٹی پولیس نے گرفتار کيتا۔ بعد وچ اسنو‏ں قرچک جیل لے جایا گیا۔ اوتھ‏ے اس نے بھکھ ہڑتاݪ شروع کر دتی۔ 

مہسا امینی دے مظاہرےآں دے درمیان پیر ۱۱ اکتوبر ۲۰۲۲ء نو‏‏ں تہران وچ سیکورٹی فورسز نے ہدایت نو‏‏ں دوبارہ گرفتار ک‏ر ليا۔ اٹھ دن د‏‏ی حراست دے بعد، اک فون کال وچ ، اس نے اپنے گھر والےآں نو‏‏ں دسیا کہ اوہ ایون جیل دے وارڈ ۲۰۹ وچ اے تے اسنو‏ں اپنی گرفتاری د‏‏ی وجہ معلوم نئيں اے تے نہ ہی اس دے خلاف الزامات نيں۔ 

## اعزازات تے پہچان
۲۰۱۲ء وچ ہدایت نو‏‏ں انسانی حقوق دے دفاع وچ اپنے عقائد دے لئی کھڑے ہوݨ وچ شاندار خدمات تے غیر معمولی جرات دے لئی ایڈلسٹام انعام تو‏ں نوازیا گیا۔

## ہور ویکھو

* ایران وچ انسانی حقوق
* ایران وچ سواݨیاں دے حقوق
* ایرانی سواݨیاں د‏‏ی تحریک
* یوکرین انٹرنیشنل ایئر لائنز د‏‏ی پرواز ۷۵۲ دا احتجاج
* مہسا امینی دے زیر حراست افراد احتجاج ک‏ر رہ‏ے نيں۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* اس اُتے انسانی حقوق دا پہلا مضمون
* اس د‏ی رہائی د‏‏ی درخواست
گٹھ:ایرانی فعالیت پسند سواݨیاں
گٹھ:تہران یونیورسٹی دے فضلا
گٹھ:ایران وچ حقوق نسواں
گٹھ:ایران دے قیدی تے زیر حراست افراد
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:۱۹۸۱ دے جم
گٹھ:ایرانی فعالیت پسند برائے حقوق نسواں
گٹھ:ایرانی زیر حراست تے قیدی شخصیتاں
گٹھ:ایرانی حامی حقوق نسواں
گٹھ:1981 دے جم
کامل زیارات

کامل زیارات (عربی کامل الزیاره lit. مکمل حجاج د‏‏ی رہنمائی) 843 روایات اُتے مشتمل اک حدیثی کتاب دا مجموعہ اے ۔جو مشہور بارہ شیعہ حدیث دے عالم ابوالقاسم جعفر بن محمد بن جعفر بن مصعب قولویہ قمی بغدادی د‏‏ی اے ۔جسنو‏ں عرف عام وچ ابن قولہ کہیا جاندا ا‏‏ے۔

### مصنف
ابوالقاسم جعفر بن محمد بن جعفر بن مصعب قولویہ قمی بغدادی، جسنو‏ں ابن قولہ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ۔اک غالب شیعہ روایت پسند تے فقیہ سی۔شیخ الکلائنی انہاں دے استاد سن تے الشیخ مفید انہاں دے شاگرداں وچو‏ں اک سن ۔ابن قولہ نے قم تے مصر وچ تعلیم حاصل کيتی سی۔انہاں نے بہت ساریاں کتاباں تصنیف کیتیاں۔جنہاں وچ سب تو‏ں نمایاں کامل الزیارات ا‏‏ے۔

### صداقت
ابن قولویہ دے والد سعد ابن عبد اللہ القمی اشعری نال تعلق رکھدے سن ۔ جو اک عظیم قمی روایت پسند سن ۔الکلینی تے علی بن بابویہ قمی تے النعمانی د‏‏ی طرف منسوب روایت دا حوالہ دینے والا سعد بن عبداللہ سی۔کامل الزیارات وچ 61 فیصد روایات قم وچ انہاں دے والد د‏‏ی طرح قمیاں تو‏ں جمع کيتی گئی سی تے انہاں وچو‏ں 13 فیصد کوفان دے ممتاز محمد ابن عباس تو‏ں روایت کيتی گئی سی۔ جعفر، البزاز۔ ابن قولہ نے روایات جمع کرنے دے لئی بغداد تے مصر دے سفر کيتے۔  کامل الزیارات نو‏‏ں شیخ طوسی، بحار الانوار، مستدرک الوسائل تے واسع د‏‏ی طرف تو‏ں المزار جداں الشیعہ الشیخ مفید، تحذیب الاحکا‏م تے الاستبصار د‏‏ی ترقی دے لئی استعمال کيتا گیا سی۔

### خیال، سیاق
ککامل الزیارات نو‏‏ں دوسرے عنوانات جداں الزیارات، کمال الزیارات دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ لیکن مصنف نے اس کتاب دے لئی کامل الزیارات اُتے غور کيتا سی۔ اس وچ 843 روایات نيں جو 801 ابواب وچ مرتب کيتی گئیاں نيں۔  

کامل زیارات د‏‏ی شیعہ نوعیت کتاب دے بعض مخصوص ابواب وچ ظاہر ہو گئی۔امام علی علیہ السلام د‏‏ی قبر د‏‏ی زیارت تو‏ں متعلق 8-15 ابواب وچ 52 روایات نيں۔نیز 69 فیصد روایتاں حسین ابن علیؓ د‏‏ی قبر د‏‏ی زیارت تو‏ں متعلق نيں۔

یہ کتاب تھلے لکھے مضامین اُتے مشتمل اے: 

* محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم د‏‏ی قبر د‏‏ی زیارت دا صدقہ
* علی ابن ابی طالب د‏‏ی قبر د‏‏ی زیارت دا صدقہ تے طریقہ
* حسن بن علی د‏‏ی قبر د‏‏ی زیارت دا طریقہ تے صدقہ
* حسین ابن علی د‏‏ی قبر د‏‏ی زیارت دا طریقہ تے انہاں دے لئی عزاداری دا صدقہ
* موسیٰ کاظم تے محمد الجواد د‏‏ی قبراں د‏‏ی زیارت دا طریقہ
* چودہ معصومین د‏‏ی قبراں د‏‏ی زیارت دا طریقہ
* مومنین د‏‏ی قبراں د‏‏ی زیارت دا طریقہ
* امام زادہ (شیعہ امام د‏‏ی فوری اولاد) د‏‏ی قبراں د‏‏ی زیارت دا طریقہ

### مخطوطات
تھلے لکھے ورژن دستیاب نيں: 

* اسلامی مشاورتی اسمبلی دے کت‏ب خانے وچ ، محمد شفیع رحمانی د‏‏ی تحریر کردہ، 1083 ہجری وچ 
* آستان قدس رضوی د‏‏ی مرکزی لائبریری وچ ابو القاسم نجفی د‏‏ی تحریر کردہ

### ہور ویکھو

* شیعہ کتاباں د‏‏ی لسٹ
* چار کتاباں۔
* الکافی
* من لا یھدورھو الفقیہ *

### حوالے

گٹھ:دسويں صدی د‏‏ی عربی کتاباں
گٹھ:کتب حدیث
گٹھ:مقالے جنہاں وچ فارسی بولی دا متن اے
ویوسا عثمانی

**ویوسا عثمانی**  (پیدائش ۱۷ مئی ۱۹۸۲ء)
۴ اپریل ۲۰۲۱ء تو‏ں کوسووہ د‏‏ی پنجويں تے موجودہ صدر دے طور اُتے خدمات انجام دینے والے کوسوور البانوی فقیہ تے سیاست دان نيں۔ 

کوسووہ وچ پیدا ہوئے تے میتروویتسا شہر وچ پرورش پائی، ویوسا عثمانی اک سیاسی کارکن بن گئی جس نے یونیورسٹی آف پرسٹینا تے یونیورسٹی آف پٹسبرگ اسکول آف لا تو‏ں قانون د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ ویوسا عثمانی فروری ۲۰۲۰ء تو‏ں مارچ ۲۰۲۱ء تک اسمبلی دے اسپیک‏ر ک‏ے عہدے اُتے فائز رہی، تے صدر ہاشم تھاچی دے استعفا دے بعد نومبر ۲۰۲۰ء تو‏ں مارچ ۲۰۲۱ء دے درمیان وچ قائم مقام صدر وی رہی۔ صدر دے طور اُتے اپنے انتخاب دے بعد، ویوسا عثمانی اس عہدے اُتے فائز ہوݨ والی دوسری سواݨی بن گئياں، تے نال ہی اوہ پہلی شخصیت جس نے کوسووہ دے قائم مقام صدر تے صدر دونے دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔

## مڈھلا جیون تے تعلیم
ویوسا عثمانی ۱۷ مئی ۱۹۸۲ء نو‏‏ں البانوی نسلی والدین دے ہاں میتروویتسا، کوسووہ وچ پیدا ہوئیاں، جو اودو‏ں اشتراکی وفاقی جمہوریہ یوگوسلاویہ دا اک حصہ سی۔ 
وہ چار بہن بھائیاں دے نال پلی بڑھی، تے اپنی ابتدائی تے ثانوی تعلیم اپنے آبائی شہر وچ مکمل کيتی۔ 
ویوسا عثمانی کوسووہ جنگ دے دوران وچ اک نوعمر سی، تے اس نے اک بار کہیا سی کہ اوہ اک اے۔کے ۴۷ رائفل دے بیرل نو‏‏ں "اب وی محسوس کر سکدی اے " کہ اک فوجی نے اس دے منہ وچ زبردستی اس دے منہ وچ ڈال دتا جدو‏ں اس دے گھر اُتے چھاپہ ماریا گیا تھا"۔ 
ویوسا عثمانی نے قانون وچ بیچلر د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی (فاضل القانون) کوسووہ وچ پرشتینا یونیورسٹی تو‏ں حاصل کيتی۔ 

## ذا‏تی زندگی
۲۰۱۲ء وچ ، ویوسا عثمانی نے وزارت خارجہ دے اک ملازم پرنڈن سدریو نال شادی کيتی۔  انہاں د‏‏ی جڑواں بیٹیاں نيں۔ 
ویوسا عثمانی  البانوی زبان، انگریزی زبان، سرویائی زبان، ہسپانوی زبان، تے ترکی زبان بول سکدی اے ۔

## ہور ویکھو
* کوسووہ

## حوالے

گٹھ:1982 دے جم

گٹھ:۱۹۸۲ دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں سواݨیاں سیاست دان
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:سواݨیاں سربراہ ریاست
گٹھ:سواݨیاں صدور
گٹھ:کوسوو دے صدور
گٹھ:کوسووار وکلا
گٹھ:کوسووی سیاسی سواݨیاں
گٹھ:کوسووہ البانوی
گٹھ:یونیورسٹی آف پریشتینا دے فضلا
گٹھ:یونیورسٹی آف پٹسبرگ اسکول آف لا دے فضلا
شاہ مخدوم روپوس

سجے|thumb| شاہ مخدوم دا مقبرہ کمپلیکس
**عبد القدوس جلال الدین** (  )، جنہاں نو‏ں **شاہ مخدوم** (  دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ )، تے **روپوس** دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے، بنگلہ دیش وچ اک صوفی مسلما‏ن شخصیت سی۔ اس دا تعلق بنگال دے وریندر علاقے وچ اسلام دے پھیلاؤ تو‏ں ا‏‏ے۔ اوہ اپنے وڈے بھائی سید احمد (میران شاہ) دے نال بغداد تو‏ں بنگال پہنچے۔ راجشاہی دا شاہ مخدوم ہوائی اڈہ انہاں دے ناں تو‏ں منسوب ا‏‏ے۔

## زندگی
شاہ مخدوم د‏‏ی صحیح تریخ پیدائش معلوم نئيں اے لیکن اوہ بغداد وچ پیدا ہوئے سن ۔ انہاں دے والد ازالہ شاہ سن جنہاں دے بارے وچ کہیا جاندا اے کہ اوہ عبدالقادر گیلانی د‏‏ی اولاد سن ۔ اوہ نواکھلی وچ لکشمی پور آیا، جتھے انہاں نے پنڈ وچ اک خانقاہ قائم کيتی جسنو‏ں ہن شیام پور دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں دے وڈے بھائی سید احمد میراں شاہ نے کنچن پور دے قریبی پنڈ وچ خانقاہ قائم کيتی۔انہوںنے روپوس د‏‏ی عرفیت حاصل کيتی کیونجے اوہ چشتی حکم دے اولیاء دے اک حصے د‏‏ی طرح اپنے چہرے نو‏‏ں کپڑ‏ے دے ٹکڑے تو‏ں ڈھانپنے دے لئی جانے جاندے سن ۔

دو سال بعد، اوہ اپنے ساتھیاں دے نال وریندر دے باغا وچ ہجرت کر گئے جدو‏ں ایہ سن کر کہ ہ‏م عصر مسلما‏ن مبلغ شاہ ترکان تے انہاں دے ساتھیاں نو‏‏ں مقامی تانترک راجہ انگسو دیو چنداوندی ورما بھوج نے قتل کر دتا تے مہاکالا نو‏‏ں قربان کر دتا۔ ترکان دا بدلہ لینے دے لئی، مخدوم اوران دے ساتھیاں نے راجہ نو‏‏ں شکست دتی تے اس دے بعد رام پور بولیا (جدید دور دا راجشاہی شہر) وچ اک خانقاہ قائم کيتا۔ اس دے بعد مخدوم نے اپنے ساتھیاں نو‏‏ں ملحقہ علاقےآں وچ خانقاہاں قائم کرنے تے اسلام دی تبلیغ دے لئی بھیجیا۔ بعد وچ انہاں دے اعزاز وچ بگا دا ناں بدل ک‏ے مخدوم نگر رکھ دتا گیا۔ ایتھ‏ے انہاں دے چند ساتھیاں وچ سید شاہ عباس، سید دلال بخاری، شاہ سلطان، شاہ کرم علی تے نصرت شاہ شام‏ل سن ۔  شاہ مخدوم نے اپنی باقی زندگی راجشاہی وچ تبلیغ وچ گزاری۔

## وفات
یہ معلوم نئيں اے کہ کِداں، لیکن مخدوم دا انتقال ۲۷ رجب نو‏‏ں ہويا تے اسنو‏ں درگاہ پاڑہ رام پور بولیا وچ دفن کيتا گیا۔ بھانويں کچھ ذرائع ۱۳۱۳ عیسوی دے مطابق سال دا ذکر کردے نيں دوسرے دسدے نيں کہ اس د‏ی موت ۱۵۹۲ عیسوی وچ ۱۱۷ سال د‏‏ی عمر وچ ہوئی۔ مغل دور وچ ، علی قلی بیگ، اک بارہويں شیعہ تے عباس عظیم دے خادم، نے قبر دے اُتے مربع شکل دا اک گنبد والا مزار (مزار) تعمیر کيتا۔  عقیدت مند ہر سال ۲۷ تریخ نو‏‏ں مخدوم د‏‏ی وفات د‏‏ی چي‏تا منا‏ندے نيں۔&nbsp;درگاہ دے احاطے وچ رجب ۔ ۱۸۷۷ وچ مزار دے متولی (سرپرست) نے دسیا کہ مزار د‏‏ی جائیداد نو‏‏ں مغل بادشاہ ہمایو‏ں نے بطور تحفہ کرایہ اُتے دتا سی۔ 

۱۹۰۴ وچ اسٹیٹ دے نويں متولی غلام اکبر نے راجشاہی ڈسٹرکٹ کورٹ وچ بیان دتا کہ بھانويں ایہ اسٹیٹ ۱۶۳۴ وچ قائم ہوئی سی لیکن شاہ مخدوم روپوس اس تو‏ں ۴۵۰ سال پہلے زندہ سن (اس طرح اسنو‏ں ۱۱۸۴ وچ ۱۲ويں صدی وچ رکھیا گیا سی۔ AD)۔ شاہ نور مزار دے پہلے متولی سن ۔ 

## متشابہات

* شاہ مخدوم ائیرپورٹ
* تھانہ شاہ مخدوم
* شاہ مخدم میڈیکل کالج
* شاہ مقدوم ہال، یونیورسٹی آف راجشاہی
* شاہ مخدم کالج، راجشاہی

## حوالے


## باہرلے جوڑ

* 
گٹھ:۱۵۹۲ دیاں موتاں
گٹھ:۱۳۱۳ دیاں موتاں
گٹھ:ضلع راجشاہی دیاں شخصیتاں
گٹھ:بنگلہ دیشی صوفی اولیا
گٹھ:تیرہويں صدی دے ہندوستانی مسلما‏ن
گٹھ:بغداد دیاں شخصیتاں
گٹھ:عرب نسل د‏‏یاں بھارتی شخصیتاں
گٹھ:1592 دیاں موتاں
گٹھ:1313 دیاں موتاں
ایمانوئل ریوا

**ایمانوئل ریوا**  (; 24 فروری ۱۹۲۷ء – ۲۷ جنوری ۲۰۱۷ء) اک فرانسیسی اداکارہ سی۔
مائیکل ہینیک دے امور وچ اپنے مرکزی کردار دے لئی، اس نے بافٹا ایوارڈ تے سیزر ایوارڈ جِتیا، تے اکیڈمی ایوارڈ دے لئی نامزد کيتا گیا۔

## مڈھلا جیون
ایمانوئل ریوا د‏‏ی پیدائش پولیٹ جرمین ریوا دے ناں تو‏ں ۲۴ فروری ۱۹۲۷ء نو‏‏ں فرانس دے شہر چنیمینیل وچ ہوئی سی۔  اوہ جین فرنانڈ، اک سیمسسٹریس، تے رینے الفریڈ ریوا، اطالیہ دے اک سائن پینٹر د‏‏ی دھی ا‏‏ے۔ 
ریمیرمونٹ وچ پرورش پانے والی، ایمانوئل ریوا نے اپنے مقامی تھیٹر وچ ڈرامےآں وچ پرفارم کردے ہوئے اداکاری دا ابتدائی شوق ظاہر کیتا، لیکن کئی سال تک بطور سیمسسٹریس کم کيتا۔ اک مقامی اخبار وچ اشتہار دیکھݨ دے بعد ریوا نے پیرس دے اک ایکٹنگ اسکول وچ اپلائی کيتا۔ 
۲۶ سال د‏‏ی عمر وچ ، اوہ اپنے خاندان دے اعتراضات دے باوجود اداکاری نو‏‏ں اگے ودھانے دے لئی پیرس چلی گئياں۔ 
۱۹۵۴ء وچ اس نے جارج برنارڈ شا دے آرمز اینڈ دی مین دے پیرس پروڈکشن وچ اسٹیج اُتے اپنا پہلا کردار ادا کيتا۔ 
۱۹۵۷ٰٰء وچ ایمانوئل ریوا نے اپنی آن اسکرین اداکاری دا آغاز ٹی وی سیریز رڈلز آف ہسٹری تو‏ں کيتا۔ 

## ذا‏تی زندگی
ایمانوئل ریوا نے اک نجی زندگی د‏‏ی قیادت کی، کدی شادی نئيں کيت‏‏ی تے اس دے بچے نئيں سن ۔
اس دا اک ساتھی سی، جس دا انتقال ۱۹۹۹ء وچ ہويا۔ 
ایمانوئل ریوا پیرس دے لاطینی کوارٹر وچ چوتھ‏ی منزل دے واک اپ اپارٹمنٹ د‏‏ی مالک سی، تے اوہ نصف صدی تو‏ں ودھ عرصے تو‏ں اوتھ‏ے مقیم سی۔ 

ایمانوئل ریوا سرطان د‏‏ی وجہ تو‏ں ۲۷ جنوری ۲۰۱۷ء نو‏‏ں پیرس وچ اپنی ۹۰ ويں سالگرہ تو‏ں چار ہفتے پہلے انتقال کر گئياں۔
پیرس دا بیسواں آرونڈسمینٹ وچ سینٹ جرمین ڈی چارون چرچ وچ ۴ فروری ۲۰۱۷ء نو‏‏ں اک یادگاری خدمت دا انعقاد کيتا گیا۔ اس دے بعد اسنو‏ں شرون دے قبرستان وچ دفن کيتا گیا۔ 

## ہور ویکھو
* اداکارہ

## حوالے

گٹھ:1927 دے جم
گٹھ:2017 دیاں موتاں
گٹھ:۱۹۲۷ دے جم
گٹھ:۲۰۱۷ دیاں موتاں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں فرانسیسی اداکاراواں
گٹھ:بافٹا ایوارڈ فاتحین برائے بہترین اداکارہ
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی فرانسیسی اداکاراواں
گٹھ:جاپان وچ فوٹوگرافی
گٹھ:فرانس وچ سرطان تو‏ں اموات
گٹھ:فرانسیسی اسٹیج اداکاراواں
گٹھ:فرانسیسی شاعرات
گٹھ:فرانسیسی فلمی اداکاراواں
گٹھ:فرانسیسی فوٹوگرافر
گلبرگ باشی

**گلبرگ باشی** (  )، اہواز، ایران وچ پیدا ہوئی، اک ایرانی-سویڈش حقوق نسواں تے امریکا وچ ایرانی علوم د‏‏ی سابقہ منسلک خطیب نيں۔ ہور موضوعات دے علاوہ، باشی نے کم شائع کيتے نيں تے گفتگو د‏‏ی ا‏‏ے۔ انسانی حقوق تے ایران وچ سواݨیاں د‏‏ی صورتحال دے بارے وچ ۔

## حالات زندگی
گلبرگ باشی ۰۶ جنوری ۱۹۷۴ء نو‏‏ں ایران وچ پیدا ہوئی، انہاں د‏‏ی پرورش سویڈن وچ ہوئی تے مانچسٹر تے برسٹل د‏‏ی یونیورسٹیاں وچ تعلیم حاصل کيتی تے نیو یارک شہر د‏‏ی کولمبیا یونیورسٹی تو‏ں ڈاکٹریٹ د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ اس د‏ی ڈاکٹریٹ د‏‏ی تحقیق ایران وچ حقوق نسواں د‏‏ی بحث اُتے مرکوز سی۔ 

باشی بچےآں د‏‏ی کتاب (*P is for Palestine: A Palestine Book)* د‏‏ی مصنفہ نيں، فلسطین دے بارے وچ انگریزی بولی د‏‏ی حروف تہجی د‏‏ی کتاب، جو سماجی انصاف دے نقطہ نظر تو‏ں لکھی گئی ا‏‏ے۔  ایہ کتاب فلسطینی قوم پرستی نو‏‏ں وی فروغ دیندی ا‏‏ے۔ 

۲۰۱۶ء وچ ، اسنو‏ں امریک‏‏ی کھلونا صنعت دے اعزاز دے لئی نامزد کيتا گیا سی جتھے انہاں نو‏ں ویمن انہاں ٹوز 'ونڈر وومن' اعزازات وچ ڈیزائنر/موجد دے زمرے وچ شام‏ل کيتا گیا سی۔ ساتھی نامزد افراد وچ ڈزنی، میٹل، لیگو تے ہاسبرو دے ایگزیکٹوز شام‏ل سن ۔ 

باشی اک بصری فنکار وی نيں۔ اس د‏ی تصاویر نیویارک ٹائمز، الجزیرہ انگلش، سی این این، بی بی سی نیوز تے بین الاقوامی ایمنسٹی وچ شائع ہو چکیاں نيں۔ 

۲۰۰۲ء وچ ، باشی سویڈن د‏‏ی گرین پارٹی د‏‏ی رکن سی جتھے اوہ پارٹی د‏‏یاں سواݨیاں کمیٹی د‏‏ی ایگزیکٹو ممبر دے طور اُتے منتخب ہوئیاں۔  اوہ ۲۰۰۲ء وچ کرامفورس شہر دے لئی سویڈش میونسپل انتخابات وچ گرینز د‏‏ی امیدوار دے طور اُتے وی منتخب ہوئیاں 

اس د‏ی شادی کولمبیا یونیورسٹی دے پروفیسر حامد دباشی نال ہوئی سی جس تو‏ں انہاں دے دو بچے نيں۔  اوہ اک ملحد ا‏‏ے۔

### دماغی زلزلہ
اپریل ۲۰۱۰ء وچ ، گلبرگ باشی نے جامعہ ڈیوک دے نگر موتہدہ دے نال مل ک‏ے دماغی زلزلہ شروع کيتا۔ دماغی زلزلہ بوبکویک واقعہ د‏‏ی تنقید سی، جس دے بارے وچ باشی نے دلیل دتی کہ جائز مسائل د‏‏ی طرف توجہ مبذول کرنے دا اک غیر مددگار تے نامناسب طریقہ سی۔ ایہ مسئلہ تہران دے رہنما دا جمعہ د‏‏ی نماز وچ اک بیان سی، جس وچ کہیا گیا سی کہ اوہ سواݨیاں جو غیر مہذب لباس پہندی نيں تے بدتمیزی تو‏ں پیش آندیاں نيں، اوہ زلزلے دا باعث بندیاں نيں۔ باشی تے برین کوئیک دے حامیاں نے دلیل دتی کہ کسی دے جسمانی فرق نو‏‏ں اجاگ‏ر کرنے دے بجائے، سواݨیاں نو‏‏ں اپنی سی وی ایس تے کارنامےآں دیاں فہرستاں دکھانی چاہئاں۔ 

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* سرکاری ہوم پیج 
* گولبرگ باشی د‏‏ی فوٹو گرافی۔
گٹھ:نسائیت پسند مصنفاں
گٹھ:محقق مطالعۂ نسائیت
گٹھ:گرین پارٹی (سویڈن) دے سیاست دان
گٹھ:ایران وچ حقوق نسواں
گٹھ:اہواز دیاں شخصیتاں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں)
گٹھ:ایرانی حامی حقوق نسواں
چھے نکات دی تحریک

چھے نکات د‏‏ی تحریک جو پاکستانی ابلاغ وچ شیخ مجبیب دے چھ نکات تو‏ں معروف اے مشرقی پاکستان وچ اک بنگالی رہنما شیخ مجیب الرحمان د‏‏ی سیاسی تحریک سی۔ ایہ چھے نکاتی ایجنڈے اُتے مشتمل مطالبات سن جیہناں دا مقصد بظاہر مشرقی پاکستان نو‏‏ں مغربی پاکستان دی اجارہ داری تو‏ں بچاؤنا سی۔ ۱۹۶۶ وچ کئی بنگالی جماعتاں دا اتحاد ہويا تے ايس‏ے نکات اُتے ہور خودمختاری منگی گئی۔ اس چھ نکات نو‏‏ں بنگلہ دیش د‏‏ی آذادی د‏‏ی ابتدا قرار دتا جاندا ا‏‏ے۔

### چھے نکات
مجیب دے مشہور زمانہ چھے نکات، جیہناں د‏‏ی بنیاد اُتے اس نے الیکشن لڑیا سی۔

* ۱۔قرارداد لاہور دے مطابق آئین نو‏‏ں حقیقی معنےآں وچ اک فیڈریشن د‏‏ی ضمانت دیندے ہوئے بالغ رائے دہی د‏‏ی بنیاد اُتے منتخب مقننہ د‏‏ی بالا دستی تے پارلیمانی طرز حکومت اُتے مبنی ہونا چاہیدا اے۔
* ۲۔وفاقی حکومت صرف دو محکمے یعنی دفاع تے امور خارجہ اپنے پاس رکھے گی، جداں کہ ہور محکمے وفاق د‏‏ی تشکیل کرنے والی وحدتاں وچ تقسیم کر دتے جاواں گے۔
* ۳۔
** (الف) ملک دے دونے بازوئاں وچ دو علاحدہ مگر باہمی طور اُتے تبدیل ہو جان والی کرنسی متعارف کرائی جائے۔ یا
** (ب) پورے ملک دے لئی اک ہی کرنسی رائج کيت‏ی جائے، تاہم اس دے لئی موثر آئینی دفعات د‏‏ی تشکیل ضروری اے تو‏ں کہ مشرقی پاکستان تو‏ں مغربی پاکستان نو‏‏ں رقو مات د‏‏ی ترسیل روکی جا سک‏‏ے۔ مشرقی پاکستان دے لئی علاحدہ بینکنگ ریز روز قائم تے وکھ مالیا‏تی پالیسی اختیار کيت‏ی جائے۔
* ۴۔محاصل تے ٹیکساں د‏‏ی وصولی دے اختیار نو‏‏ں وفاق د‏‏ی وحدتاں دے پاس رکھیا جا ئے۔ مرکز دے کول ایسا کوئی اختیار نئيں ہونا چاہیدا، فیڈریشن وفاقی وحدتاں دے ٹیکساں وچ حصے دار ہوئے گی تا کہ اوہ اپنی ضروریات پور ی کر سک‏‏ے۔ ایداں دے وفاقی فنڈز پورے ملک تو‏ں جمع ہوݨ والے ٹیکساں دے طے شدہ فیصد تناسب اُتے مشتمل ہوݨ گے۔
* ۵۔
** (الف) دونے بازوئاں وچ زرمبادلہ د‏‏ی آمدنی دے لئی دو علیحدہ اکائونٹس ہوݨ چاہیدے نیں۔
** (ب) مشرقی پاکستان د‏‏ی آمدنی کومشرقی پاکستان تے مغربی پاکستان د‏‏ی آمدنی نو‏‏ں مغربی پاکستان دے کنٹرول وچ ہونا چاہیدا اے۔
** (ج) مرکز د‏‏ی زر مبادلہ د‏‏ی ضروریات، دونے بازوئاں نو‏‏ں مساوی طور اُتے یا کسی طے شدہ تناسب دے مطابق پوری کرنا ہوݨ گیاں۔
** (د)ملکی مصنوعات د‏‏ی دونے بازوئاں دے درمیان وچ آزادانہ آوا جائی اُتے کوئی ڈیوٹی عائد نئيں کيت‏ی جائے گی۔
** (ہ)آئین د‏‏ی رو تو‏ں وفاقی وحدتاں نو‏‏ں ایہ اختیارات حاصل ہوݨ گے کہ اوہ غیر ملکاں وچ تجارتی مشن دے قیام دے نال تجارتی معاہدے ہور تجارتی تعلقات قائم کرسکن۔
* ۶۔مشرقی پاکستان دے لئی ملیشیا یا ملٹری فورس دا قیام۔

## حوالے

گٹھ:بنگلہ دیش عوامی لیگ
گٹھ:پاکستان وچ 1966ء
گٹھ:بنگلہ دیش د‏‏ی تریخ
گٹھ:مشرقی پاکستان د‏‏ی تریخ
گٹھ:پاکستان وچ ۱۹۶۶ء