حکیم سید ظل الرحمن

**حکیم سید ظل الرحمن** : اک مشہور یونانی محقق نيں۔ انہاں د‏‏ی کاوشاں تو‏ں جدید بھارت وچ یونانی طرز علاج و معالجہ
جدید شکل وچ مروج ا‏‏ے۔ حکیم صاحب اک مایہ ناز ریسرچر نيں۔ سنہ 2000 وچ ابن سینا اکیڈمی آف میڈیسن اینڈ نو‏‏ں قائم کيتا۔ علی گڑھ مسلم یونیورسٹی دے اجمل خان طبیہ کالج دے پروفیسر تے چئرمن دے فرائض وی انجام دے چکے نيں۔ علم الادویہ شعبہ وچ  وچ تقریباً چالیس سال د‏‏ی خدمات دے بعد وظیفہ یاب ہوئے۔

طب اُتے انہاں د‏‏ی 45 لکھتاں نيں، جو طب یونانی اُتے منحصر نيں۔ انہاں دے پاس یونانی طب تو‏ں متعلق کتاباں دا گنجینہ موجود ا‏‏ے۔
بھارت د‏‏ی حکومت انہاں د‏‏ی خدمات نو‏‏ں پہچاندے ہوئے انہاں نو‏ں پدم شری اعزاز تو‏ں 2005 وچ نوازیا۔

## انہاں دے اہ‏م کارنامے
حکیم صاحب دا سارا کم طب اُتے رہیا اے اوہ وی دور وسطیٰ دے ادویات، یونانی طب اُتے ۔ اسلامی سنہری دور وچ دنیا دے مختلف ملکاں وچ مسلم سائنسداں طب اُتے جِنّا کم کیتے انہاں کماں اُتے تحقیقات، یونانی طب اُتے کافی کم کيتا گیا۔ قدیم عربی تے فارسی دستاویزاں نو‏‏ں جو طب تو‏ں منسلک نيں، انہاں د‏‏ی کھوج چھان بین تے تحقیقات اُتے کافی ماثر کم کيتا ا‏‏ے۔ تے اسنو‏ں آسان طریقے وچ پیش کرنے دا کم وی عمل وچ لے آئے۔

## اعزازات تے ایوارڈ
ظل الرحمن صاحب نو‏‏ں 1997 وچ ہمدرد یونیورسٹی دے ویزیٹنگ پروفیسر دا شرف حاصل ہويا۔ بعد وچ ڈاکٹر آف لیٹرس د‏‏ی ڈگری وی حاصل ہوئی جسنو‏ں 2013 وچ دتی گئی۔
* آیوروید تے طبی اکیڈمی اعزاز، اترپردیش حکومت، لکھنؤ 1968۔
* اردو اکیڈمی ایوارڈ، لکھنؤ، اترپردیش حکومت - 1974
* اردو اکیڈمی ایوارڈ، لکھنؤ، اترپردیش حکومت - 1978
* اردو اکیڈمی ایوارڈ، لکھنؤ، اترپردیش حکومت - 1993
* سرٹیفکیٹ آف آنرس فارسی بولی د‏‏ی خدمت دے لئی اعزاز، صدر ہند د‏‏ی جانب تو‏ں یوم آزادی دے موقع اُتے 15 اگست 1995 نو‏‏ں دتا گیا۔
## حوالے

## ایہ وی پڑھو
* Bhopal ka Maya-i naz Sapoot: Padma Shri Hakim Syed Zillur Rahman, by Kausar Siddiqi (Bhopal), Karwan-e Adab, January – March 2011, p.&nbsp;10 – 16.
* Hakim Syed Zillur Rahman – Hayat wa Khidmat, Aik Jaiza, Swad-e Harf (First edition 2011), Authored by Dr. Mukhtar Shamim, Bhopal, p.&nbsp;112 – 127.
* Hakim Syed Zillur Rahman – Eik Mut'ala (A monograph) by Dr. Fakhre Alam, Ibn Sina Academy, Aligarh, 2010; ISBN 978-93-8061-003-0.
* Hakim Syed Zillur Rahman – Hayat wa Khidmat (A voluminous biography), Ed. Dr. Hasan Abbas (Banaras Hindu University) & Dr. A. Latif (Aligarh Muslim University), Markaz Tahqiqat Farsi wa Urdu, Siwan (Bihar), 2005, page 604.
* Muslims in India, Ed. Ratna Sahai, Ministry of External Affairs, Govt. of India, New Delhi.
* Investiture Ceremony Brochure, Ministry of Human Resource Development, Dept. of Education, New Delhi, 10 August 1996.
* Hakim Syed Zillur Rahman Ek Mumtaz aur Yagana Sifat Tibbi Shakhsiyat by Basheer Zafar, Asrar-i Hikmat, Special Number, Lahore, 1970.
* Professor Hakim Syed Zillur Rahman, by Dr. Rais Ahmad Naumani, Qaumi Awaz, 4 December 1995, New Delhi and Rehnumi Sehat, Faisalabad, Pakistan, April 1998, pp.&nbsp;9 – 15.
* Hakim Syed Zillur Rahman – Shakhsiyat aur Fan by Hakim Shafqat Azmi, Rahnuma-i Sehat, Faisalabad, Pakistan, January 1998.
* Mufakir wa Mohaqiq Tibb-i Unani – Professor Zillur Rahman ka Tarikhi Taruf by Hakim Mohd. Qasim Siddiqui, Sada-i Qasmi Procedures, Karachi, 1997.
* My Days at Aligarh, Autobiography by Prof. M. N. Farooqui, Former vice-chancellor, AMU, Aligarh, 1995.
* Hakim Syed Zillur Rahman ke Azeem Ilmi Karname by Mr. Farooq Nafey of Qaide Azam University, Islamabad, Tahzibul Akhlaq, Lahore, Pakistan, April 1997.
* Special Brochure on the Title Ceremony, Sada-i Qasmi, Karachi, Pakistan, July 1997.
* Souvenir, Hindustan Mein Tibbi Unani (Past, Present, Future), All India Unani Tibbi Conference, New Delhi, 1993.
* Dastawaiz, Urdu Academy, Govt. of U.P., Lucknow, 1983.
* Hakim Syed Zillur Rahman – Aik Ilmi Shakhsiyat by Prof. Nisar Ahmad Faruqui, Idrak, Gopalpur, Bakarganj, Siwan (Bihar), 213–216: No. 3, 2003
* Hakim Syed Zillur Rahman – Aik Maya’ naz Shakhsiyat by Dr. Abdul Latif, Idrak, Gopalpur, Bakarganj, Siwan (Bihar), 217–222: No. 3, 2003
* Hakim Syed Zillur Rahman Number, Idrak (5), Gopalpur, Bakarganj, Siwan (Bihar), 2005.
* First “Professor Hakim Syed Zillur Rahman Oration” Delivered by Prof. Hakim Abdul Hannan, Dean, Faculty of Eastern Medicine, Hamdard University, Karachi, at International Integrative Medicine Conference, Karachi, Pakistan, 24–26 Nov. 2008
* Tibb-e Unani main Urdu tarjume ki rawayat aur Hakim Syed Zillur Rahman – aik tanqeedi aur tajziati muttala by Hakim Fakhre Alam, Uni-Med – Kulliyat 2007, Vol 3, No. 1: 2–11
* Aks Khama Hakim Syed Zillur Rahman by Hakim Fakhre Alam, Aligarh, 2008

گٹھ:1940 دے جم
گٹھ:اردو دے ماہر لسانیات
گٹھ:اردو محقق
گٹھ:اردو مصنفاں
گٹھ:استاداں بھارتی تعلیم گاہاں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی تعلیمی نظریہ ساز
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی ماہرین لسانیات
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مرد مصنف
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مؤرخین
گٹھ:ویہويں صدی دے مرد مصنف
گٹھ:بھارت دے اردو مصنف
گٹھ:بھارتی مدیر
گٹھ:بھارتی مرد صحافی
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:بھارتی معلمین
گٹھ:بھارتی طبی محققاں
گٹھ:بھوپال دے سائنس دان
گٹھ:پدم شری وصول کنندگان
گٹھ:علی گڑھ یونیورسٹی
گٹھ:علی گڑھ یونیورسٹی دے سابقہ طالب علم
گٹھ:جامعہ ہمدرد دا تدریسی عملہ
گٹھ:علی گڑھ دیاں شخصیتاں
گٹھ:علی گڑھ مسلم یونیورسٹی دا تدریسی عملہ
گٹھ:یونانی اطبا
گٹھ:طب متبادل وچ شخصیتاں
گٹھ:ہندوستانی اطباء
گٹھ:ہندوستانی صحافی
گٹھ:ہندوستانی مورخین