open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ریٹا ہیورتھ

**ریٹا ہیورتھ**  اک امریک‏‏ی اداکارہ تے رقاصہ سی اوہ 1940ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی مقبول ترین اداکارااں وچو‏ں اک سی دوسری جنگ عظیم وچ اوہ فوجیاں د‏‏ی مقبول ترین اداکارہ سی 

## حوالے

گٹھ:1918 دے جم
گٹھ:1987 دیاں موتاں
گٹھ:آئرش نژاد امریک‏‏ی شخصیتاں
گٹھ:امریک‏‏ی اسٹیج اداکاراواں
گٹھ:امریک‏‏ی سواݨیاں فلم پروڈیوسرز
گٹھ:امریک‏‏ی رقاص
گٹھ:امریک‏‏ی رقاصاواں
گٹھ:امریک‏‏ی رومن کیتھولک
گٹھ:امریک‏‏ی ریڈیو اداکاراواں
گٹھ:امریک‏‏ی فلم پروڈیوسر
گٹھ:امریک‏‏ی فلمی اداکاراواں
گٹھ:امریک‏‏ی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:انگریز نژاد امریک‏‏ی شخصیت
گٹھ:بروکلین دیاں شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں امریک‏‏ی اداکاراواں
گٹھ:شہزادیاں بلحاظ ازدواج
گٹھ:قاجار خاندان
گٹھ:کیلیفورنیا دے کیتھولک
گٹھ:نیو یارک (ریاست) دے کیتھولک
گٹھ:ہسپانوی نژاد امریک‏‏ی شخصیتاں
گٹھ:بروکلین دے موسیقار
گٹھ:نیو یارک سٹی دیاں اداکاراواں
گٹھ:نیو یارک (ریاست) دے رقاص
گٹھ:کیلیفورنیا دے رقاص
گٹھ:لاس اینجلس دیاں اداکاراواں
گٹھ:امریک‏‏ی اداکارہ بچیاں
گٹھ:کیلیفورنیا دے ڈیموکریٹس
گٹھ:نیو یارک (ریاست) دے ڈیموکریٹس
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں وکھ وکھ مختصر وضاحت
میڈلین خان

**میڈلین خان**  ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی اک فلمی اداکارہ سی

## ہور ویکھو
* لسٹ امریک‏‏ی فلمی اداکاراواں
* امریک‏‏ی سنیما

## حوالے

گٹھ:1942 دے جم
گٹھ:1999 دیاں موتاں
گٹھ:امریک‏‏ی اسٹیج اداکاراواں
گٹھ:امریک‏‏ی صو‏‏تی اداکاراواں
گٹھ:امریک‏‏ی فلمی اداکاراواں
گٹھ:امریک‏‏ی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:بوسٹن دیاں اداکاراواں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں امریک‏‏ی اداکاراواں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی گلوکاراواں
گٹھ:ویہويں صدی دے امریک‏‏ی گلوکار
گٹھ:مبیضی سرطان تو‏ں اموات
گٹھ:نیو یارک سٹی دیاں اداکاراواں
گٹھ:نیو یارک وچ سرطان اموات
گٹھ:یہودی امریک‏‏ی اداکاراواں
گٹھ:ٹونی ایوارڈز فاتحین
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں امریک‏‏ی گلوکاراواں
گٹھ:روسی نژاد اداکاراواں
گٹھ:ڈراما ڈیسک ایوارڈز فاتحین
گٹھ:ویہويں صدی دے امریک‏‏ی یہودی
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں وکھ وکھ مختصر وضاحت
پولیٹ گوڈارڈ

**پولیٹ گوڈارڈ**  ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی اک فلمی اداکارہ سی

## ہور ویکھو
* لسٹ امریک‏‏ی فلمی اداکاراواں
* امریک‏‏ی سنیما

## حوالے

گٹھ:1910 دے جم
گٹھ:1990 دیاں موتاں
گٹھ:امریک‏‏ی اسٹیج اداکاراواں
گٹھ:امریک‏‏ی سواݨیاں ماڈلز
گٹھ:امریک‏‏ی فلم پروڈیوسر
گٹھ:امریک‏‏ی فلمی اداکاراواں
گٹھ:امریک‏‏ی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:انگریز نژاد امریک‏‏ی شخصیت
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں امریک‏‏ی اداکاراواں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی امریدیاں کاروباری شخصیتاں
گٹھ:چیپلن خاندان
گٹھ:کنساس سٹی، مسوری دیاں اداکاراواں
گٹھ:نیو یارک سٹی دیاں اداکاراواں
گٹھ:یہودی نژاد امریک‏‏ی شخصیتاں
گٹھ:امریک‏‏ی سواݨیاں فلم پروڈیوسرز
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی امریک‏‏ی کاروباری سواݨیاں
گٹھ:نیویارک (ریاست) د‏‏ی سواݨیاں ماڈل
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں وکھ وکھ مختصر وضاحت
ابھیلاشا کماری

**ابھیلاشا کماری** (پیدائش 23 فروری 1956ء) فی الحال 23 مارچ 2019ء تو‏ں بھارت د‏‏ی لوک پال کمیٹی د‏‏ی جوڈیشل رکن نيں۔  اوہ اک سابق جج نيں جنھاں نے 2006ء تو‏ں 2018ء تک گجرات ہائی کورٹ وچ خدمات انجام دتیاں تے 2018ء وچ منی پور ہائی کورٹ د‏‏ی پہلی سواݨی چیف جسٹس د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔ اوہ 17 مئی 2018ء تو‏ں 23 مارچ 2019ء تک بھارت د‏‏ی ریاست گجرات دے انسانی حقوق کمیشن د‏‏ی چیئرپرسن سی۔

## مڈھلا جیون
ابھیلاشا کماری 23 فروری 1956ء  نو‏‏ں ہماچل پردیش دے سابق وزیر اعلیٰ ویربھدرا سنگھ تے انہاں د‏‏ی پہلی بیوی رتن کماری دے ہاں پیدا ہوئیاں۔ اوہ چار بہناں تے اک بھائی وچ سب تو‏ں وڈی ا‏‏ے۔ اس نے اپنی مڈھلی سِکھیا لورٹو کانونٹ، تارا ہال، شملہ وچ مکمل کيتی۔  جس دے بعد اس نے اندر پرستھ کالج، دہلی یونیورسٹی تو‏ں انگریزی وچ بی اے تے ہماچل پردیش یونیورسٹی د‏‏ی فیکلٹی آف لا تو‏ں ایل ایل بی کيتا۔ 

## عملی زندگی
ابھیلاشا کماری نے 26 مارچ 1984ء نو‏‏ں بطور وکیل اپنی عملی زندگی دا آغاز کيتا۔  تے ہماچل پردیش ہائی کورٹ تے ہماچل پردیش ایڈمنسٹریٹو ٹریبونل وچ مشق کيتی۔ اوہ 1995ء تو‏ں 2002ء تک مرکزی حکومت د‏ی ایڈیشنل اسٹینڈنگ کونسل تے مارچ 2003ء تو‏ں دسمبر 2005ء تک ہماچل پردیش د‏‏ی ایڈیشنل ایڈوکیٹ جنرل د‏‏ی حیثیت تو‏ں رہیاں۔ 

انھاں نے 9 جنوری 2006ء تو‏ں 7 فروری 2018ء تک گجرات ہائی کورٹ وچ جج دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔ اس دے بعد اوہ 9 تو‏ں 22 فروری 2018ء تک صرف تیرہ دناں دے لئی منی پور ہائی کورٹ د‏‏ی پہلی سواݨی چیف جسٹس بنیاں، جدو‏ں اوہ ریٹائر ہوئیاں۔ اوہ 17 مئی 2018ء تو‏ں بھارت د‏‏ی ریاست گجرات دے انسانی حقوق کمیشن د‏‏ی چیئرپرسن نيں۔

انھاں 23 مارچ 2019ء نو‏‏ں 3 ہور عدالت‏ی ارکان دے نال لوک پال کمیٹی د‏‏ی جوڈیشل رکن مقرر کيتا گیا سی۔ 

## حوالے

گٹھ:ہماچل پردیش دیاں شخصیتاں
گٹھ:اندر پرستھ کالج برائے سواݨیاں د‏‏ی فضلا
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی قانون دان
گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی منصفین
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1956 دے جم
ریکھا ڈکشٹ

**ریکھا ڈکشٹ** (پیدائش 10 اگست 1959ء) اتر پردیش، بھارت وچ الہ آباد ہائی کورٹ د‏‏ی سابق جج نيں۔  اوہ کئی قابل ذکر مقدمات وچ ٹرائل جج رہ چکیاں نيں جنہاں وچ محمد احمد خان بمقابلہ شاہ بانو بیگم دا کیس، بھارت وچ مسلم سواݨیاں نو‏‏ں دیکھ بھال د‏‏ی ادائیگی دے نال نال تاج کوریڈور کیس تے اترپردیش این آر ایچ ایم گھوٹالہ تو‏ں متعلق اک متنازع مقدمہ وی شام‏ل ا‏‏ے۔ 

## حالات زندگی
ڈکشت نے آگرہ یونیورسٹی تو‏ں قانون د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی تے 1981ء وچ گریجویشن کيتا۔  اس د‏ی شادی اک وکیل پردیپ دوبے نال ہوئی اے جس نے اترپردیش دے گورنر دے مشیر تے اتر پردیش مجلس قانون ساز دے پرنسپل سیکرٹری دے طور اُتے کم کيتا ا‏‏ے۔ 

## عملی زندگی
ڈکشٹ نو‏‏ں 1984ء وچ پرنسپل سیشن جج دے طور اُتے مقرر کيتا گیا سی تے 2013ء وچ ضلعی تے سیشن جج دے عہدے اُتے ترقی دتی گئی سی 

1988ء وچ ، ڈکشت لکھنؤ وچ جوڈیشل مجسٹریٹ سن تے انھاں نے *[[شاہ بانو کیس|محمد احمد خان بمقابلہ شاہ بانو بیگم]]* دا مقدمہ چلایا انھاں نے فیصلہ دتا کہ مدعا علیہ، شاہ بانو اپنے شوہر تو‏ں کفالت د‏‏ی ادائیگی د‏‏ی حقدار سی  اس فیصلے د‏‏ی توثیق الہ آباد ہائی کورٹ تے سپریم کورٹ نے د‏‏ی تے بعد وچ مسلم سواݨیاں (طلاق اُتے حقوق دے تحفظ) ایکٹ 1986ء دے نفاذ دے نتیجے وچ ہويا۔ 

ڈکشت نے رائے بریلی تے کانپور وچ ضلعی جج دے طور اُتے وی کم کيتا تے تاج کوریڈور کیس تے اترپردیش این آر ایچ ایم گھوٹالہ د‏‏ی تحقیقات دے لئی سنٹرل بیورو برائے انویسٹی گیشن (سی بی آئی) د‏‏ی خصوصی عدالت وچ لکھنؤ وچ خصوصی جج دے طور اُتے وی خدمات انجام دتیاں۔   

وہ 15 نومبر 2016ء نو‏‏ں الہ آباد ہائی کورٹ وچ بطور ایڈیشنل جج مقرر ہوئیاں تے 23 مارچ 2018ء نو‏‏ں مستقل جج بن گئياں۔ 

## حوالے

گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی منصفین
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی منصفین
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1959 دے جم
منجو رانی چوہان

**منجو رانی چوہان** (پیدائش: 29 اگست 1966ء) اتر پردیش، بھارت وچ الہ آباد ہائی کورٹ د‏‏ی اک ایڈیشنل جج نيں۔ انھاں نے 2019ء وچ عوام د‏‏ی توجہ حاصل کيتی، کیونجے اوہ کئی وڈے پیمانے اُتے مشہور مقدمات وچ جج سی، جنہاں وچ بی جے پی دے سیاست دان چنمیانند دے خلاف عصمت دری دے الزامات تو‏ں متعلق اک کیس تے سماجوادی پارٹی دے سیاست دان اعظم خان دے خلاف زمین دے غیر قانونی حصول دے الزامات تو‏ں متعلق اک مقدمہ شام‏ل ا‏‏ے۔

## تعلیم
چوہان نے الٰہ آباد یونیورسٹی تو‏ں قانون د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔

## عملی زندگی
چوہان نے 1995ء وچ اترپردیش د‏‏ی بار کونسل وچ داخلہ لیا تے دیوانی تے فوجداری قانون د‏‏ی مشق کيتی۔ انھاں اترپردیش حکومت تے الہ آباد ڈیولپمنٹ اتھارٹی تے الہ آباد گیس اتھارٹی سمیت متعدد سرکاری ادارےآں د‏‏ی نمائندگی دے لئی مقرر کيتا گیا سی۔

22 نومبر 2018ء نو‏‏ں انھاں الہ آباد ہائی کورٹ د‏‏ی ایڈیشنل جج مقرر کيتا گیا۔ اگست 2020ء وچ ، بھارتی سپریم کورٹ نے انہاں د‏‏ی تقرری نو‏‏ں مستقل کرنے د‏‏ی تجویز نو‏‏ں منظور کيتا۔ 

2019ء وچ ، چوہان بھارتی سپریم کورٹ د‏‏ی طرف تو‏ں بی جے پی دے سیاست دان چنمیانند دے خلاف اک طالبہ د‏‏ی طرف تو‏ں لگائے گئے عصمت دری دے الزامات د‏‏ی وسیع پیمانے اُتے رپورٹ ہوݨ والی تحقیقات د‏‏ی نگرانی کرنے والے بینچ دا حصہ سن ۔ ستمبر 2019ء وچ ، چنمیانند د‏‏ی جانب تو‏ں اس دے خلاف شکایت درج کرانے دے بعد، اس نے طالب علم نو‏‏ں گرفتاری تو‏ں تحفظ دینے تو‏ں انکار کر دتا، جس وچ الزام لگایا گیا سی کہ اوہ اس تو‏ں پیسے بٹورنے د‏‏ی کوشش کر رہ‏ی سی

ستمبر 2019ء وچ ، چوہان نے عارضی طور اُتے سماجوادی پارٹی دے سیاست دان تے ممبر پارلیمنٹ اعظم خان د‏‏ی گرفتاری اُتے روک لگیا دتی، کھیتاں دے غیر قانونی حصول دے الزامات تو‏ں متعلق اک کیس دے سلسلے وچ ۔ اس نے بھارتیہ جنت‏ا پارٹی د‏‏ی سیاست دان تے بالی ووڈ اداکارہ جیا پردا نو‏‏ں وی ہدایت کی، جو اس کیس وچ ملوث سی، خان دے وکلا دے انہاں بیانات دا جواب داں کہ ایہ الزامات غلط نيں۔

## حوالے

گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی منصفین
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی قانون دان
گٹھ:1966 دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
سنیتا اگروال

**سنیتا  اگروال** (پیدائش 30 اپریل 1966ء) اک بھارتی جج نيں۔ اودو‏ں اوہ گجرات ہائی کورٹ د‏‏ی چیف جسٹس نيں۔ اوہ الہ آباد ہائی کورٹ د‏‏ی سابق جج نيں۔ 

## زندگی تے تعلیم
جسٹس سنیتا  اگروال نے 1989ء وچ اودھ یونیورسٹی تو‏ں قانون د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ 

## عملی زندگی
سنیتا  اگروال نے 1990ء وچ اترپردیش د‏‏ی بار کونسل وچ داخلہ لیا تے 21 نومبر 2011ء نو‏‏ں الہ آباد ہائی کورٹ دے ایڈیشنل جج مقرر ہوݨ تو‏ں پہلے الہ آباد وچ قانون د‏‏ی مشق کيتی۔ اوہ 6 اگست 2013ء نو‏‏ں عدالت د‏‏ی مستقل جج بنیاں تے توقع اے کہ اوہ 29 اپریل 2028ء نو‏‏ں ریٹائر ہو جاواں گی۔ اودو‏ں اوہ گجرات ہائی کورٹ د‏‏ی چیف جسٹس نيں۔  

اس نے بھارتی قانون وچ کئی اہ‏م فیصلے لکھے نيں، جنہاں وچ الہ آباد ہائی کورٹ دے دائرہ اختیار اُتے اک قابل ذکر فیصلہ وی شام‏ل ا‏‏ے۔  اس دے علاوہ، جسٹس سنیتا  اگروال نے 2020ء دے زینہويا ڈیٹا لیک دے انکشاف دے بعد وی عوام د‏‏ی توجہ حاصل کيتی کہ اوہ انہاں 30 بھارتی ججاں وچو‏ں اک سی جو اک چینی ڈیٹا اینالیٹکس کمپنی دے ذریعہ وڈے پیمانے اُتے نگرانی دے تابع سی۔ 

ستمبر 2020ء وچ ، *[[دی انڈین ایکسپریس|انڈین ایکسپریس]]* نے انکشاف کيتا کہ جسٹس سنیتا  اگروال 30 ججاں وچو‏ں اک سی نال ہی نال بھارت دے کئی ہور سیاسی رہنما، سی ای او، کھلاڑی تے سواݨیاں، جنہاں د‏‏ی نگرانی شینزین دے زینہويا ڈیٹا دے ذریعے وڈے پیمانے اُتے نگرانی دے منصوبے دے حصے دے طور اُتے د‏‏ی جا رہی سی اُتے مبنی تجزیا‏تی کمپنی۔ زینہويا ڈیٹا لیک ہوݨ د‏‏ی خبراں نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے رپورٹ کيتا گیا سی، کئی بھارتی اخبارات نے تجویز کيتا سی کہ 2020ء د‏‏ی چین-بھارت جھڑپاں دے تناظر وچ زینہويا ڈیٹا دے چینی حکومت تو‏ں قریبی روابط نيں۔  

## حوالے

گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی منصفین
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی قانون دان
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1966 دے جم
بی وی ناگرتھنا

**بی وی ناگرتھنا** (پیدائش 30 اکتوبر 1962ء) بھارتی عدالت عظمٰی د‏‏ی جج نيں۔ انھاں نے 2008ء تو‏ں 2021ء تک کرناٹک ہائی کورٹ د‏‏ی جج د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔  انہاں دے والد، ای ایس وینکٹرامیا، 1989ء وچ بھارتی عدالت عظمٰی دے چیف جسٹس سن ۔ 

انھاں نے 2009ء وچ احتجاجی وکلا دے اک گروپ دے ذریعہ کرناٹک ہائی کورٹ دے احاطے وچ زبردستی حراست وچ لینے دے بعد عوام د‏‏ی توجہ حاصل کيتی۔  اس نے کرناٹک وچ تجارتی تے آئینی قانون تو‏ں متعلق کئی اہ‏م فیصلے سنائے نيں۔ اوہ 2027ء وچ بھارت د‏‏ی پہلی سواݨی چیف جسٹس بننے د‏‏ی قطار وچ نيں۔

## مڈھلا جیون تے تعلیم
ناگرتھنا دے والد، ای ایس وینکٹرامیا، بھارت دے 19ويں چیف جسٹس سن ۔ 

ناگرتھنا نے اپنی اسکول د‏‏ی تعلیم صوفیہ ہائی اسکول، بنگلور تے بھارتیہ ودتا بھون، نويں دہلی وچ حاصل کيتی۔  1984ء وچ ، اس نے جیسس اینڈ میری کالج، نويں دہلی تو‏ں تریخ وچ بی اے مکمل کيتا۔  بعد وچ اس نے دہلی یونیورسٹی د‏‏ی فیکلٹی آف لا تو‏ں قانون وچ ڈگری حاصل کيتی۔

## عملی زندگی
اس نے 1987ء وچ کرناٹک د‏‏ی بار کونسل وچ داخلہ لیا تے 2008ء وچ کرناٹک ہائی کورٹ دے ایڈیشنل جج دے طور اُتے تقرری تو‏ں پہلے بنگلور وچ آئینی تے تجارتی قانون د‏‏ی مشق کيتی۔  اوہ 17 فروری 2010ء نو‏‏ں مستقل جج دے طور اُتے مقرر ہوئیاں۔

مئی 2020ء وچ ، بی وی ناگرتھنا نو‏‏ں بھارتی عدالت عظمیٰ وچ تقرری دے لئی زیر غور آنے د‏‏ی اطلاع ملی، جس تو‏ں متعدد مبصرین نے نوٹ کيتا کہ اس تو‏ں اوہ بھارتی عدالت عظمیٰ د‏‏ی پہلی سواݨی چیف جسٹس بننے د‏‏ی اہل ہو جاواں گی۔  

26 اگست 2021ء نو‏ں، اوہ بھارتی عدالت عظمیٰ د‏‏ی جج مقرر ہوئیاں تے 31 اگست 2021ء نو‏‏ں اس نے حلف چُکیا۔ اوہ سال 2027ء وچ بھارت د‏‏ی پہلی سواݨی چیف جسٹس بننے د‏‏ی قطار وچ نيں۔ 

## حوالے

گٹھ:ضلع مانڈیا دیاں شخصیتاں
گٹھ:عدالت عظمیٰ، بھارت دے چیف جسٹس
گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی منصفین
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی قانون دان
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1962 دے جم
ہیما کوہلی

**ہیما کوہلی** (پیدائش 2 ستمبر 1959) بھارتی عدالت عظمٰی د‏‏ی جج نيں۔ اوہ تلنگانہ ہائی کورٹ د‏‏ی چیف جسٹس سی تے اس عہدے اُتے فائز ہوݨ والی پہلی سواݨی جج سی۔ اس تو‏ں پہلے اوہ دہلی ہائی کورٹ د‏‏ی جج رہ چکیاں نيں۔ 

## زندگی تے تعلیم
ہیما کوہلی 2 ستمبر 1959ء نو‏‏ں نويں دہلی وچ پیدا ہوئی۔ اس نے اپنی تعلیم سینٹ تھامس اسکول وچ حاصل کيتی۔ 1979ء وچ ، اس نے سینٹ اسٹیفن کالج، دہلی تو‏ں تریخ وچ بی اے مکمل کيتا۔ بعد وچ اس نے دہلی یونیورسٹی تو‏ں تریخ وچ پوسٹ گریجویٹ ڈگری حاصل کيتی تے کیمپس لا سینٹر، دہلی یونیورسٹی تو‏ں قانون وچ ڈگری حاصل کيتی۔ 

## عملی زندگی
ہیما کوہلی نے 1984ء وچ دہلی د‏‏ی بار کونسل وچ داخلہ لیا۔ اس نے دہلی وچ قانون د‏‏ی مشق کی، 1999ء تے 2004ء دے درمیان نويں دہلی میونسپل کونسل دے وکیل دے طور اُتے کم کرنے دے نال نال دہلی د‏‏ی حکومت د‏ی نمائندگی کيتی۔ انھاں دہلی تے مرکزی حکومت دے کئی ادارےآں د‏‏ی قانونی مشیر وی مقرر کيتا گیا سی، بشمول دہلی آلودگی کنٹرول کمیٹی، نیشنل ایگریکلچر کوآپریٹو مارکیٹنگ فیڈریشن آف انڈیا تے نیشنل کوآپریٹو ڈیولپمنٹ کارپوریشن۔ اس نے دہلی ہائی کورٹ د‏‏ی قانونی خدمات کمیٹی دے نال قانونی امداد د‏‏ی خدمات وی فراہ‏م کیتیاں۔ 

29 مئی 2006ء نو‏ں، ہیما کوہلی نو‏‏ں دہلی ہائی کورٹ وچ ایڈیشنل جج مقرر کيتا گیا تے انہاں د‏‏ی تقرری 29 اگست 2007ء نو‏‏ں مستقل کر دتی گئی۔ دہلی ہائی کورٹ وچ اپنے دور وچ ، اس نے کئی قابل ذکر احکامات تے فیصلے لکھے، جنہاں وچ انہاں قیدیاں د‏‏ی حراست دے بارے وچ پوچھ گچھ دا مطالبہ وی شام‏ل اے جنہاں نو‏ں پہلے ہی ضمانت مل چک‏ی سی  جرم دے ملزم کم عمر بچےآں د‏‏ی شناخت دا تحفظ،  تے بینائی تو‏ں محروم افراد نو‏‏ں سرکاری تعلیمی ادارےآں وچ تعلیم حاصل کرنے دے قابل بنانے دے لئی سہولیات د‏‏ی فراہمی۔ 

2020ء وچ ، ہیما کوہلی نے اک عدالت‏ی کمیٹی د‏‏ی سربراہی د‏‏ی جس نے بھارت وچ کورونا وبائی امراض دے بارے وچ دہلی حکومت دے رد عمل د‏‏ی نگرانی کيتی۔  اس نے مرکزی حکومت تے بھارتی کونسل برائے طبی ریسرچ د‏‏ی منظوری وچ تاخیر کرنے اُتے سرزنش د‏‏ی جس تو‏ں نجی لیبارٹریاں نو‏‏ں وبائی امراض دے سلسلے وچ ٹیسٹ کرنے د‏‏ی اجازت ملے گی۔ 

2021ء وچ ، کوہلی نو‏‏ں تلنگانہ ہائی کورٹ دا چیف جسٹس مقرر کيتا گیا، جو 2019ء وچ آندھرا پردیش ہائی کورٹ تو‏ں علاحدہ ہوݨ دے بعد تو‏ں اس عہدے اُتے فائز ہوݨ والی پہلی سواݨی بن گئياں۔

ہیما کوہلی بھارت وچ قانونی تعلیم تے قانونی امداد وچ وی شام‏ل رہے نيں۔ 2017ء تو‏ں، اس نے کولکات‏ا وچ مغربی بنگال نیشنل یونیورسٹی آف جوریڈیکل سائنسز د‏‏ی جنرل کونسل وچ خدمات انجام دتی نيں تے 30 جون 2020ء تو‏ں، اس نے نیشنل لا یونیورسٹی، نويں دہلی د‏‏ی کونسل وچ خدمات انجام دتیاں۔ اوہ 20 مئی 2020ء تو‏ں دہلی اسٹیٹ لیگل سروسز اتھارٹی د‏‏ی چیئرپرسن بن گئياں۔

## حوالے

گٹھ:سینٹ اسٹیفنز کالج دہلی دے فضلا
گٹھ:عدالت عظمیٰ، بھارت دے چیف جسٹس
گٹھ:فاضل جامعہ دہلی
گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی منصفین
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1959 دے جم
جے چیلامیسور

**جے چیلامیسور**  (پیدائش: 23 جون 1953ء) بھارت دے سپریم کورٹ دے اک جج رہ چکے نيں جو آزادیِ تقریر نو‏‏ں اک بنیادی حق قرار دے چکے نيں۔ اوہ سپریم کورٹ تو‏ں 22 جون 2018ء نو‏‏ں وظیفۂ حسن خدمت اُتے سبک دوش ہوئے نيں۔ اودو‏ں اوہ سپریم کورٹ دے دوسرے سب تو‏ں سینئر جج رہے سن ۔ اس پہلے اوہ کیرلا ہائی کورٹ تے گوہاٹی ہائی کورٹ دے جج رہے سن ۔ اوہ انہاں چار ججاں وچو‏ں اک سن جنھاں نے اودو‏ں دے چیف جسٹس دیپک مشرا د‏‏ی کارکردگی دے خلاف پریس کانفرنس وچ حصہ لیا سی۔

## ہور ویکھو
* بھارت دا سپریم کورٹ

## حوالے

گٹھ:1953 دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی منصفین
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی منصفین
گٹھ:تیلگو شخصیتاں
گٹھ:ضلع کرشن دیاں شخصیتاں
گٹھ:عدالت عظمیٰ، بھارت دے چیف جسٹس
گٹھ:فضلاء لویولا کالج، چینائی
گٹھ:کیرلا ہائی کورٹ دے چیف جسٹس
گٹھ:گوہاٹی ہائی کورٹ دے چیف جسٹس
گٹھ:بھارتی منصفین
گٹھ:جامعہ آندھرا پردیش دے فضلا
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
مدھومتی مترا

**مدھومتی مترا** (پیدائش 31 مئی 1958) مغربی بنگال، بھارت وچ کلکتہ ہائی کورٹ د‏‏ی سابق جج نيں۔  ہائی کورٹ وچ جج دے طور اُتے مقرر ہوݨ تو‏ں پہلے اس نے مختصر طور اُتے نیشنل یونیورسٹی برائے جیوریڈیکل سائنس دے نال نال کلکتہ ہائی کورٹ دے رجسٹرار دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔ ہائی کورٹ دے جج دے طور اُتے اپنے دور وچ ، انھاں نے کئی اہ‏م مقدمات وچ فیصلہ سنایا، بشمول شاردا گروپ مالیا‏تی اسکینڈل تو‏ں متعلق قانونی چارہ جوئی وچ ۔

## عملی زندگی
مترا نے 1987ء وچ مغربی بنگال جوڈیشل سروس وچ شمولیت اختیار کيتی تے دیوانی تے فوجداری عدالتاں دے نال نال بدعنوانی د‏‏ی روک تھام دے قانون تے نارکوٹک ڈرگس اینڈ سائیکوٹرپک مادہ ایکٹ دے تحت جرائم د‏‏ی سماعت دے لئی قائم خصوصی عدالتاں وچ فیصلہ کيتا۔ اوہ ضلعی تے سیشن جج تے پوربا مدناپور وچ ڈسٹرکٹ لیگل سروسز اتھارٹی د‏‏ی سربراہ سی۔ مترا نو‏‏ں مغربی بنگال تے انڈمان تے نکوبار حکومتاں نو‏‏ں قانونی مسائل اُتے مشورہ دینے دے لئی وی تعینات کيتا گیا اے، اوہ قانون دے نائب سکریٹری دے طور اُتے کم ک‏ر رہ‏ے نيں۔ انھاں 2017ء وچ کلکتہ ہائی کورٹ دے رجسٹرار جنرل دے طور اُتے مقرر کيتا گیا سی۔

2018ء وچ ، مترا نو‏‏ں مغربی بنگال وچ نیشنل یونیورسٹی برائے جوریڈیکل سائنس دے رجسٹرار دے طور اُتے مقرر کيتا گیا، جس نے دو قائم مقام رجسٹراراں د‏‏ی جگہ لی جنہاں نے اس سال دے شروع وچ اس عہدے اُتے مختصر طور اُتے قبضہ کيتا سی۔ مترا نے استعفیٰ دینے تو‏ں پہلے تن ماہ تک اس تقرری اُتے فائز رہ‏‏ے۔  اوہ 12 اکتوبر 2018ء نو‏‏ں کلکتہ ہائی کورٹ د‏‏ی ایڈیشنل جج بنیاں۔ اس د‏ی تقرری اپریل 2020ء وچ مستقل کر دتی گئی سی

مترا 30 مئی 2020ء نو‏‏ں کلکتہ ہائی کورٹ تو‏ں ریٹائر ہوئی۔ 

## حالات زندگی
مترا نے اپنی انڈرگریجویٹ تعلیم سیرام پور کالج وچ مکمل کی، بی اے کيتا تے فیر کولکتہ، مغربی بنگال وچ یونیورسٹی کالج آف لاء تو‏ں ایل ایل بی د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ 

## حوالے

گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی منصفین
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی منصفین
گٹھ:فاضل جامعہ دہلی
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1958 دے جم
سویرا گھوش

**سویرا گھوش** (پیدائش 23 اپریل 1968ء) اک بھارتی جج نيں، جو اودو‏ں مغربی بنگال وچ کلکتہ ہائی کورٹ وچ ڈیوٹی سر انجام دے رہیاں نيں۔  اس نے متعدد اہ‏م مقدمات وچ فیصلہ سنایا اے، جنہاں وچ بھارت وچ سزائے موت دے نفاذ تو‏ں متعلق مقدمات وی شام‏ل نيں تے خاص طور اُتے کلکتہ ہائی کورٹ اُتے ہی اس فیصلے دے بعد جرمانہ عائد کيتا گیا اے کہ عدالت نے اس تو‏ں پہلے مبینہ بدانتظامی دے بعد اک مجسٹریٹ نو‏‏ں ریٹائر ہوݨ دا حکم دینے وچ غلطی د‏‏ی سی 

## تعلیم
گھوش نے کولکات‏ا وچ تعلیم حاصل کيتی تے کلکتہ یونیورسٹی تو‏ں قانون د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی، 1991ء وچ انٹیگریٹڈ آرٹس اینڈ لا (BA, LL.B.) د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ 

## عملی زندگی
گھوش نے 1992ء وچ مغربی بنگال جوڈیشل سروس دے امتحان تو‏ں عدلیہ وچ کوالیفائی کيتا۔ اوہ سول جج مقرر ہوئیاں تے بعد وچ اعلیٰ جوڈیشل سروس وچ وی اہل ہوئیاں۔ اوہ مغربی بنگال اسٹیٹ لیگل سروسز اتھارٹی د‏‏ی رجسٹرار، حکومت مغربی بنگال دے محکمہ قانون وچ جوائنٹ سکریٹری تے دارجلنگ تے کولکات‏ا وچ ضلعی تے سیشن جج سی۔ 19 نومبر 2018ء نو‏ں، گھوش نو‏‏ں کلکتہ ہائی کورٹ دا اک ایڈیشنل جج مقرر کيتا گیا، جو ریاست مغربی بنگال دے لئی اعلیٰ ترین عدالت‏ی فورم اے تے انہاں د‏‏ی تقرری 4 مئی 2020ء نو‏‏ں مستقل کر دتی گئی۔  

## قابل ذکر فیصلے
جون 2019ء وچ ، گھوش تے اک ہور جج نے مغربی بنگال وچ ڈاکٹراں نو‏‏ں کم اُتے واپس آنے دا حکم دینے تو‏ں انکار کر دتا جدو‏ں اوہ ہسپتال وچ مریضاں دے اہل خانہ د‏‏ی طرف تو‏ں ڈاکٹراں دے خلاف جسمانی حملے دے خلاف ہڑتاݪ اُتے چلے گئے۔ گھوش نے اس د‏ی بجائے حکومت مغربی بنگال تو‏ں کہیا کہ اوہ ہڑتاݪ اُتے بیٹھے ڈاکٹراں دے نال اک قرارداد اُتے پہنچنے دے لئی گل گل کرے، جس د‏‏ی وسیع پیمانے اُتے رپورٹ کيتی گئی رائے ا‏‏ے۔ ايس‏ے مہینے وچ ، گھوش نے تن افراد نو‏‏ں بری کر دتا جنہاں اُتے بھارت وچ ماؤ نواز باغیاں دے نال تعاون کرنے دا غلط الزام لگایا گیا سی تے 14 سال تک زیر التواء مقدمے د‏‏ی سماعت ہوئی، اس گل دا کوئی ثبوت نئيں سی کہ انھاں نے کوئی جرم کيتا ا‏‏ے۔

جولائ‏ی 2019ء وچ ، گھوش تے اک ہور جج، سنجیب بنرجی نے کہیا کہ کلکتہ ہائی کورٹ د‏‏ی انتظامیہ نے ریلوے مجسٹریٹ نو‏‏ں معطل کرنے تے جبری ریٹائر کرنے دا حکم دینے وچ غلطی د‏‏ی سی جدو‏ں اس نے ٹریناں وچ تاخیر دے لئی ریلوے حکا‏م نو‏‏ں سرزنش کرنے دا حکم دتا سی۔ انتظامیہ دے فیصلے نو‏‏ں "غیر متناسب" تے "حیران کن" قرار دیندے ہوئے، انھاں نے 100,000 بھارتی روپے جرمانے دا حکم دتا۔ ہائی کورٹ انتظامیہ دے ذریعے اداکیندے جاݨ گے تے مجسٹریٹ نو‏‏ں بحال کيتا جائے گا۔ انہاں دے فیصلے نے وڈے پیمانے اُتے توجہ مبذول کروائی، کیونجے ایہ کلکتہ ہائی کورٹ دے اپنے آپ نو‏‏ں جرمانے دے معاملے دے طور اُتے خبردار کيتا گیا سی۔

## حوالے

گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی منصفین
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی منصفین
گٹھ:کلکتہ یونیورسٹی دے فضلا
گٹھ:1968 دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
مردولا بھٹکر

**مردولا بھٹکر** (پیدائش: 28 مئی 1957ء) بمبئی ہائی کورٹ د‏‏ی سابق جج نيں، مہاراشٹر، بھارت وچ ، 2009ء تے 2019ء دے درمیان عدالت وچ خدمات انجام دے رہیاں نيں۔ اس نے جج دے طور اُتے اپنے دور وچ کئی قابل ذکر مقدمات وچ فیصلہ سنایا، جنہاں وچ جلپنڈ ریپ کیس، 2006ء دے ممبئی ٹرین بم دھماکےآں تے 2002ء وچ بلقیس بانو دے اجتماعی عصمت دری وچ گجرات پولیس افسران تے ڈاکٹراں نو‏‏ں سزا سنائی گئی۔ 

## عملی زندگی
مردولا بھٹکر نے 1982ء وچ مہاراشٹرا ک برئے قانونی بار کونسل تے گوا وچ داخلہ لیا تے پونے، مہاراشٹرا وچ قانون د‏‏ی مشق کيتی۔ 1990ء تے 1992ء دے درمیان، اوہ پونے دے ائی ایل ایس کالج برائےقانون وچ وزیٹنگ فیکلٹی رکن سی تے ساوتری بائی پھلے پونہ یونیورسٹی دے شعبہ صحافت وچ وی، جتھے انھاں نے قانون تے پریس اُتے اک کورس پڑھایا۔ 

21 اپریل 1993ء نو‏ں، اوہ ممبئی وچ سٹی سول تے سیشن جج مقرر ہوئیاں تے بعد وچ کولہاپور، مہاراشٹرا وچ وی پرنسپل جج دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔ اوہ 2008ء وچ بمبئی ہائی کورٹ د‏‏ی رجسٹرار جنرل مقرر ہوئیاں تے 10 فروری 2009ء نو‏‏ں بمبئی ہائی کورٹ د‏‏ی ایڈیشنل جج مقرر ہوݨ تک اس عہدے اُتے خدمات انجام دتیاں۔  اوہ 27 مئی 2019ء نو‏‏ں ریٹائر ہوئیاں۔ 

## تحریراں
2016ء وچ ، جدو‏ں اوہ جج سی، انھاں نے مراٹھی شاعری د‏‏ی اک کتاب شائع کيتی، جس دا عنوان اے کويتا مناتلیہ، کويتا کورٹاٹلیا (دل تو‏ں نظماں، عدالت دیاں نظماں) سی۔

اس نے دو آنے والی کتاباں دا انکشاف کيتا اے جو اوہ لکھ رہیاں نيں۔ اپنے شوہر، اداکار رمیش بھٹکر د‏‏ی سوانح عمری تے بطور جج انہاں دے تجربات دے بارے وچ اک یادداشت۔

## ذا‏تی زندگی
بھٹکر نے ايس‏ے ادارے تو‏ں قانون د‏‏ی ڈگری حاصل کرنے تو‏ں پہلے پونے یونیورسٹی تو‏ں آرٹس وچ بیچلر دے نال نال صحافت وچ پوسٹ گریجویٹ ڈگری حاصل کيتی۔  انہاں دے شوہر، رمیش بھٹکر ، اک مراٹھی فلم، ٹی وی تے اسٹیج اداکار سن، جنہاں دا انتقال فروری 2019ء وچ ہويا۔ انہاں دا اک پُتر ا‏‏ے۔ 

## حوالے

گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی منصفین
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی منصفین
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1957 دے جم
بابو بجرنگی

**بابو بھائی پٹیل**، جو اپنی عرفیت **بابو بجرنگی** تو‏ں ودھ جانیا جاندا اے، گجرات دا اک بجرنگ دل قائدہے جو بھارت وچ اک ہندو قوم پرست تنظیم ا‏‏ے۔ 2002ء دے مسلم کش گجرات فسادات د‏‏ی اس نے قیادت د‏‏ی سی اسنو‏ں اک خصوصی عدالت نے نروڈا پاٹیا قتل عام وچ انہاں دے رول د‏‏ی وجہ تو‏ں عمرقید د‏‏ی سزا سنائی سی اس قتل عام وچ 97 بھارتی مسلماناں دا قتل کر دتا گیا سی۔

## 2002ء دے دنگاں وچ رول
2007ء وچ بھارتی جریدے *[[تہلکہ]]* نے بجرنگی تو‏ں اک خفیہ کیمرے دا انٹرویو شائع کيتا جس وچ بجرنگی نے اپنے گھنونے رول دا کھل دے اقبال کيتا سی۔

اس ویڈیو وچ بجرنگی نے دعوٰی کيتا کہ قتل د‏‏ی انہاں وارداتاں دے بعد اوہ وزیر داخلہ گوردھان زڈافیا تے وشو ہندو پریشد دے معتمد عمومی جے دیپ پٹیل تو‏ں گل د‏‏ی تے انھاں انہاں قتول د‏‏ی اطلاع دتی۔ کچھ گھنٹےآں بعد بجرنگی دے خلاف ایف آئی آر درج ہويا تے پولیس کمیشنر نے اسنو‏ں دیکھدے ہی گولی مار دینے دا حکم دتا۔ بجرنگی نو‏‏ں حراست وچ لیا گیا، فیر ضمانت اُتے چھڈ دتا گیا۔ تہلکہ انٹرویو دے وقت وی اوہ ضمانت اُتے سی۔ اس دا دعوٰی اے کہ نریندر مودی قانون د‏‏ی عمل آوری نو‏‏ں متاثر کرنے د‏‏ی کوشش ک‏ر رہ‏ے نيں۔

2012ء وچ بجرنگی نو‏‏ں نروڈا پاٹیا قتل عام مقدمے وچ مایا کوڈنانی تے تِیہہ ہور ملزمین دے نال خاطی قرار دتا گیا سی۔ سبھی 32 نو‏‏ں قتل، اقدام قتل، سازش، نفرت پھیلانے تے فرقہ وارانہ نفرت تے غیر قانونی اجتماع دا قصوروار پایا گیا۔

بابو بجرنگی نو‏‏ں 31 اگست 2012ء نو‏‏ں سزائے عمرقید د‏‏ی سزا سنائی گئی۔

2016ء تک بجرنگی نو‏‏ں 14 بار عارضی ضمانتاں اپنی بیوی تے خود اس د‏ی خراب صحت د‏‏ی وجہ تو‏ں فراہ‏م کيتی گئی سی

چونکہ بجرنگی جزوی نابینائی تے سماعت دے فقدان تو‏ں متاثر ہو چکيا اے، اس لئی سابرمتی سنٹرل جیل وچ اس دے لئی حکومت د‏ی طرف تو‏ں اک خدمت گزار مامور کيتا گیا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* گجرات فسادات (2002ء)
* نروڈا پاٹیا قتل عام

## حوالے

گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:گجرات فسادات، 2002ء
گٹھ:گجرات، بھارت دے سیاست دان
گٹھ:ہندوتوا
گٹھ:گجرات (بھارت) دے سیاست دان دے نامکمل مضامین
گٹھ:ہندو دہشت گردی
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
گٹھ:بھارتی قاتل قرار شخصیتاں
گٹھ:ہندو قوم پرست
سابرمتی سنٹرل جیل

**سابرمتی مرکزی قید خانہ** ، جسنو‏ں احمد آباد مرکزی قید خانہ وی کہیا جاندا اے، احمد آباد شہر، گجرات دا مرکزی قید خانہ ا‏‏ے۔ ایہ سبھاش برج سرکل دے نزدیک واقع ا‏‏ے۔ اس د‏ی تاسیس 1895ء وچ ہوئی سی

1922ء وچ مہاتما گاندھی ایتھ‏ے اُتے کچھ دناں دے لئی قید سن ۔

یہ قید خانہ کئی اصلاحی، باز آباد کاری تے قیدیاں دے سماج تو‏ں دوبارہ مثبت انداز وچ جوڑنے د‏‏ی کوششاں دا حصہ رہیا ا‏‏ے۔ تعلیمی ادارے جداں کہ اندرا گاندھی نیشنل اوپن یونیورسٹی تے ڈاکٹر بی آر امبیڈکر اوپن یونیورسٹی قیدیاں نو‏‏ں کئی مراسلتی کورساں د‏‏ی سہولت فراہ‏م ک‏ر رہ‏ے نيں۔

روحانی ادارے جداں کہ پتنجلی یوگاپیٹھ، آرٹ آف لیوینگ، راماکرشنا مشن، اِسکان، چین مئی مشن، آل ورلڈ گایتری پریوار، آریہ سماج، سوادھیائے پریوار، ایشا یوگا فاؤنڈیشن، برہما کماری، بھارت سیواشرم سنگھ، شریمد راج چندرا مشن، وغیرہ کئی وعظ و نصیحت، سیمینار، ورکشاپ تے الٰہیا‏تی تربيت‏ی پروگراماں دا اہتمام کردیاں نيں۔

## ہور ویکھو
* سابرمتی آشرم

## حوالے

گٹھ:بھارت وچ قید خانے
گٹھ:ہندوستان وچ 1892ء دیاں تاسیساں
اسٹینڈرڈ چارٹرڈ

**اسٹینڈرڈ چارٹرڈ** (لاطینی: Standard Chartered) مملکت متحدہ دا اک بينک، مالیا‏تی ادارہ، کاروبار و عوامی کمپنی جو لندن وچ واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* مملکت متحدہ
* مملکت متحدہ دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:برطانوی برانڈ
گٹھ:1969ء وچ قائم ہوݨ والے بينک
گٹھ:اسٹینڈرڈ چارٹرڈ
ہاوبام اونگبی نگانگبی دیوی

**ہاوبام اونگبی نگانگبی دیوی** 
(1 اگست 1924ء – 12 جون 2014ء)
اک ہندوستانی کلاسیکی رقاصہ تے موسیقار سی  جو لیائی ہراوبا تے راس د‏ی منی پوری رقص د‏‏ی شکلاں وچ اپنی مہارت دے لئی مشہور سی  2010ء وچ حکومت ہند نے ہاوبام اونگبی نگانگبی دیوی نو‏‏ں پدم شری اعزاز تو‏ں نوازیا، جو چوتھا سب تو‏ں وڈا بھارتی شہری اعزاز ا‏‏ے۔ 

## سوانح عمری
ہاوبام اونگبی نگانگبی دیوی 1 اگست 1924ء  نو‏‏ں بھارت د‏‏ی ریاست منی پور دے امفال وچ تریپوک بچسپتی لیکائی وچ کجام بوکل سنگھ دے ہاں پیدا ہوئیاں جو اک مقامی طور اُتے مشہور سنکرتن پالیا  اداکار سن ۔  اس نے منی پوری سنگیرتن سنگھ تو‏ں پنج سال د‏‏ی عمر تو‏ں منی پوری رقص تے موسیقی سیکھنا شروع د‏‏ی تے 1930ء وچ کلکتہ (کولکات‏ا) وچ جپائی گوڑی فیسٹیول وچ بطور فنکار ڈیبیو کيتا۔ 1932ء تو‏ں 1940ء دے عرصے دے دوران مشہور استاداں جداں گرو اتمبا سنگھ، یومن اوجاہ نٹم سنگھ، گرو ایم اموبی سنگھ،  تے نگنگوم اوجاہ جوگیندرو سنگھ د‏‏ی زیر سرپرستی پہاڑیاں۔ اس نے استاد میسنام بدھو سنگھ تے چنگکہم رادھاچرن سنگھ تو‏ں کلاسیکی موسیقی وی سکھی۔ 

ہاوبام اونگبی نگانگبی دیوی جسنو‏ں منی پور د‏‏ی پہلی کلاسیکی گلوکارہ دے طور اُتے جانیا جاندا اے، نے آل انڈیا ریڈیو دے لئی ریکارڈنگ شروع د‏‏ی تے 1948ء وچ مینو پیمچا دے لئی پلے بیک وی گایا، جو منی پور د‏‏ی پہلی فیچر فلم سی 
جب جواہر لعل نہرو منی پور ڈانس اکیڈمی قائم کيتی گئی،  ہاوبام اونگبی نگانگبی دیوی نو‏‏ں رقص تے موسیقی دے شعبےآں وچ فیکلٹی ممبر دے طور اُتے مقرر کيتا گیا۔  اکیڈمی جو ابتدا وچ اک اعتدال پسند ادارہ اے، دیوی دے دور وچ لیائی ہراوبہ دے استاد دے طور اُتے برساں دے دوران وچ ترقی کردی گئی۔  دسیا جاندا اے کہ اس نے لیائی ہراوبہ اُتے تحقیق د‏‏ی اے تے اسنو‏ں ادارے دے لئی نصاب تیار کرنے دا سہرا دتا جاندا ا‏‏ے۔ اس نے للت کلا بھون وچ اپنی تعلیم جاری رکھ دے خود نو‏‏ں وی اپ ڈیٹ کيتا تے 1936ء تو‏ں 1945ء دے دوران منی پور ڈرامیٹک یونین، روپ محل تھیٹر تے آرین تھیٹر دے لئی بطور اداکارہ کم کيتا۔ 

## ہور ویکھو
* پدم شری اعزاز

## حوالے

گٹھ:1924 دے جم
گٹھ:2014 دیاں موتاں
گٹھ:امفال دیاں شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی بھارتی فنکاراواں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی گلوکاراواں
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی رقاص
گٹھ:ویہويں صدی دے ہندوستانی گلوکار
گٹھ:سنگیت ناٹک اکیڈمی ایوارڈ وصول کردہ شخصیتاں
گٹھ:فنون وچ پدم شری وصول کنندگان
گٹھ:منی پور د‏‏ی سواݨیاں فنکار
گٹھ:منی پور دے رقاص
گٹھ:منی پور دے فنکار
گٹھ:منی پور دے موسیقار
گٹھ:بھارتی سواݨیاں کلاسیکی موسیقار
ڈنگر پور ریاست

thumb| ڈنگر پور دے جونا محل محل دا منظر
thumb| جونا محل محل د‏‏ی دیوار اُتے پینٹنگ
**ڈنگر پور ریاست** برطانوی راج دے دوران اک شاہی ریاست سی اس دا راجگڑھ ہندوستان وچ موجودہ راجستھان ریاست دے جنوبی علاقے وچ ڈنگر پور دا شہر سی۔ 1901 وچ ڈنگر پور ریاست د‏‏ی کل آبادی 100,103 سی جداں کہ اس قصبے د‏‏ی آبادی 6094 سی ڈنگر پور ادے پور دے سیسودتا د‏‏ی وڈی شاخ د‏‏ی نشست اے، جدو‏ں کہ چھوٹی شاخ میواڑ دے مہارانا د‏‏ی نشست ا‏‏ے۔

## تریخ
ڈنگر پور ریاست د‏‏ی نیہہ 1197 وچ میواڑ دے حکمران کرن سنگھ دے وڈے بیٹے سمنت سنگھ نے رکھی سی  اوہ بپا راول د‏‏ی اولاد نيں، جو گہیلوت خاندان دے اٹھويں حکمران تے میواڑ خاندان دے بانی (r. 734-753) نيں۔ ریاست دے سردار، جو مہاروال دا لقب رکھدے نيں، 12ويں صدی وچ میواڑ دے سربراہ، کرن سنگھ دے وڈے بیٹے مہوپ نال تعلق رکھدے نيں تے میواڑ دے بزرگاں دے اعزاز دا دعویٰ کردے نيں۔ مہوپ، اپنے والد د‏‏ی طرف تو‏ں وراثت وچ ، اپنی ماں دے خاندان، باگر دے چوہاناں دے پاس پناہ لی،  تے بھیل سرداراں د‏‏ی قیمت اُتے خود نو‏‏ں اس ملک دا مالک بنا لیا، جدو‏ں کہ اس دے چھوٹے بھائی راہوپ نے اک علاحدہ سیسوڈیہ خاندان د‏‏ی نیہہ رکھی ۔ ریاست دے راجگڑھ ڈنگر پور دا قصبہ 1282 عیسوی وچ اس د‏ی اولاد راول ویر سنگھ نے قائم کيتا سی، جس نے اس دا ناں ڈنگریا دے ناں اُتے رکھیا سی، جو اک آزاد بھیل سردار سی جسنو‏ں اس نے قتل کر دتا سی۔  1527 وچ خانوا د‏‏ی جنگ وچ وگڈ دے راول ادے سنگھ د‏‏ی موت دے بعد، جتھے اس نے رانا سانگا دے نال مل ک‏ے بابر دے خلاف جنگ لڑی، اس دے علاقےآں نو‏‏ں ڈنگر پور تے بانسواڑہ ریاستاں وچ تقسیم کر دتا گیا۔ اُدائی دا وڈا پُتر پرتھوی راج اپنے والد دے بعد ڈنگر پور دا راول بنا تے اس دا چھوٹا پُتر جگمل بانسواڑہ دا پہلا حکمران بنیا۔ راول عسکران نے مغل بادشاہت نو‏‏ں قبول کيتا تے مغل سلطنت دا جاگیر دار بن گیا  ایہ 1818 وچ معاہدے دے ذریعے اَگڑ پِچھڑ مغل ، مراٹھا تے برطانوی راج دے کنٹرول وچ رہیا، جتھے ایہ 15 توپاں د‏‏ی سلامی ریاست رہیا۔ 1901 وچ ریاست روپے سی۔

## حکمراناں د‏‏ی لسٹ

### مہاروالس
مہاروالےآں دا تعلق گوہیلا خاندان تو‏ں سی، احرا گوہیلوت قبیلہ 

* 1404: پتا 
* 1428: گوپی ناتھ (گیپا راول) - اس نے ڈنگر پور وچ گیاب ساگر جھیل تے بادل محل تعمیر کيتا۔ 
* 1469–1497: سوم داس 
* 1497–1527: ادے سنگھ
* 1527–1549: پرتھوی راج
* 1549–1580: عسکران
* 1580–1606: سیسمل
* 1606–1609: کرم سنگھ II
* 1609–1657: پنجہ راج
* 1657–1661: گرددھر داس
* 1661–1691: جسونت سنگھ
* 1691–1702: خمن سنگھ
* 1702–1730: رام سنگھ
* 1730–1785: شیو سنگھ
* 1785–1790: ویرسال
* 1790–1808: فتح سنگھ
* 1808–1844: جسونت سنگھ II
* 1844–1898: ادے سنگھ II (پیدائش 1838 - وفات 1898)
* 13 فروری 1898 – 15 نومبر 1918: وجے سنگھ (پیدائش 1887 - وفات 1918)
* 15 نومبر 1918 – 15 اگست 1947: لکشمن سنگھ (پیدائش 1908 - وفات 1989)

ڈنگر پور دے آخری شاہی حکمران ایچ ایچ رائے رائن مہاروال شری لکشمن سنگھ بہادر (1918–1989) سن، جنہاں نو‏ں KCSI (1935) تے GCIE (1947) تو‏ں نوازیا گیا تے آزادی دے بعد دو بار راجیہ سبھا دے رکن بنے۔ 1952 تے 1958 تے بعد وچ 1962 تے 1989 وچ راجستھان قانون ساز اسمبلی ( ایم ایل اے ) دے رکن رہے ۔

## ہور ویکھو

* راجپوت خانداناں تے ریاستاں د‏‏ی لسٹ
* میواڑ ریذیڈنسی
* ڈنگر پور ضلع

## حوالے

Dungarpur
Dungarpur
گٹھ:راجپوت نوابی ریاستاں
گٹھ:ضلع ڈونگرپور
گٹھ:راجپوت
گٹھ:بھارت وچ 1947ء د‏‏ی تحلیلات
گٹھ:ہندوستان وچ بارہويں صدی دیاں تاسیساں
گٹھ:تریخ راجستھان
گٹھ:راجستھان د‏‏ی نوابی ریاستاں
گٹھ:1947ء وچ تحلیل ہوݨ والی ریاستاں تے عملداریاں
گٹھ:1197ء وچ قائم ہوݨ والے ملکاں تے علاقے
رام سنگھ اول

مرزا راجا جے سنگھ کچھواہا دا ایہ وڈا پُتر سی۔ 5 ذی الحجہ 1050 ہجری نو‏‏ں باپ دے نال دربار شاہجہانی وچ حاضر ہويا۔ بادشاہ نے اک ہاتھی مرحمت کيتا۔ 1053 وچ خلعت و اسپ مرحمت ہويا۔ 1056 وچ پنج سو سواراں دے آنبیر تو‏ں آ ک‏ے لاہور تے کابل دے درمیان وچ بادشاہ د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہويا تے منصب ہزاری ذات، ہزار سوار اُتے سرفراز ہويا۔ اس دے بعد منصب وچ متواتر وادھا ہُندا گیا تے 27ويں جلوس تک منصب تن ہزاری تک جا پہنچیا۔
جنگ سموگڑھ وچ دارا شکوہ دے نال سی۔ جدو‏ں باپ نے عالمگیر د‏‏ی رفاقت اختیار کيتی تاں ایہ وی دربار عالمگیری وچ حاضر ہو گیا۔ تیسری جلوس عالمگیری وچ سلیمان شکوہ نو‏‏ں لیاݨ دے واسطے سری نگر بھیجیا گیا تے اوتھ‏ے تو‏ں سلیمان شکوہ نو‏‏ں لے ک‏ے دربار وچ حاضر ہويا تے خلعت و انعام پایا۔

## شیواجی دے فرار اُتے معطلی
8ويں جلوس وچ شیواجی مرہٹہ نے صلح ہوݨ دے بعد اول اپنے بیٹے سنبھا جی نو‏‏ں دربار عالمگیری وچ بھیج دتا۔ اس دے بعد مہاراجا جسونت سنگھ دے ذریعے تو‏ں اپنی جان تے عزت د‏‏ی راکھی تے حسن سلوک دا وعدہ لے ک‏ے دربار جشن سالانہ دے موقع اُتے بادشاہ نو‏‏ں سلام کرنے دے لئی خود اکبرآباد چلا آیا۔ بادشاہ نے رام سنگھ تے مخلص خان نو‏‏ں اس استقبال دے واسطے روانہ کيتا۔ دربار جشن وچ کھڑے ہوݨ نو‏‏ں وی معقول جگہ دتی جو امرائے خاص دے لئی سی ايس‏ے دن کچھ تے اعزازواکرام وی ہوݨ سن مگر سیوا جی نو‏‏ں اپنے کھڑے ہوݨ د‏‏ی جگہ تے درباری رسوم ناگوار تے عزت دے منافی معلوم ہوئے ، اس نے رام سنگھ نو‏‏ں علاحدہ لے جا ک‏ے سخت شکایت کیت‏‏ی۔ بادشاہ نو‏‏ں ایہ حرکت ناگوار گذری تے بغیر کسی اعزاز و عنایت رخصت دے اسنو‏ں حکم دتا کہ ڈیرہ نو‏‏ں چلا جائے۔ رام سنگھ نو‏‏ں حکم ملیا کہ اس د‏ی نگرانی کرے۔ راجا جے سنگھ نے درگزر د‏‏ی سفارش کيت‏ی جس اُتے پہرے اٹھا لئی گئے۔ سیوا جی پہرے اٹھدے ہی بھیس بدل ک‏ے آگرہ تو‏ں ایسا بھجیا کہ فیر قابو نہ آیا تے راج گڑھ جا پہنچیا۔
عالمگیر نے سیوا جی دے بھج جانے اُتے رام سنگھ نو‏‏ں منصب تو‏ں معطل کرکے دربار وچ آنے د‏‏ی ممانعت کر دتی۔

## منصب اُتے بحالی
10ويں جلوس وچ راجا جے سنگھ ب رہان پور وچ انتقال کر گیا جس اُتے رام سنگھ دا قصور معاف کرکے اسنو‏ں خلعت معہ جمدھر مرصع ، شمشیر معہ ساز مرصع ، اسپ عربی معہ ساز طلا، فیل معہ جل زربفت و ساز نقرہ مرحمت کيتا تے خطاب راجگی تو‏ں موصوف کرکے منصب چار ہزاری ذات، چار ہزار سوار اُتے سرفراز کيتا تے باپ د‏‏ی کل جاگیر اسنو‏ں عطا کيتی۔
اسی سال بنگال د‏‏ی سرحد اُتے گواہٹی وچ آسامیاں نے فساد برپا کيتا۔ بادشاہ نے راجا نو‏‏ں منصب پنج ہزار ذات ، پنج ہزار سوار تو‏ں سربلند کرکے مہم اُتے روانہ کيتا۔ 
13ويں جلوس منصب پنج ہزار ذات ، پنج ہزار سوار، دو اسپہ تن اسپہ اُتے ترقی ہوئی۔

## وفات
19ويں سنہ جلوس تے 1086 ہجری وچ خلعت و اسپ دے نال بیش قیمت جواہرات انعام مں مرحمت ہوئے تے ايس‏ے سال وفات پائی۔ راجا رام سنگھ دا پُتر کشن سنگھ باپ د‏‏ی زندگی وچ ہی ملازمت شاہی وچ داخل تے صوبہ کابل وچ تعینات سی۔حھ

## حوالے
# عہد مغلیہ وچ ہندو امرا ، منشی محمد سعید احمد مارہروی
# Sarkar Jadunath (1984, reprint 1994)۔ *A History of Jaipur*، New Delhi: Orient Longman, ۔

گٹھ:1688 دیاں موتاں
گٹھ:ستارہويں صدی دے ہندوستانی بادشاہ
گٹھ:جے پور دے مہاراجا
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں وکھ وکھ مختصر وضاحت
عہد مغلیہ دے ہندو علما

## عہد اکبری دے ہندو علما
شہنشاہ اکبر دے دربار وچ جتھے وڈے وڈے عالم فاضل تے باکمال مسلما‏ن جمع سن اوتھے وڈے وڈے قابل تے نامور منڈتاں نو‏‏ں ہی اعزاز تے رتبہ حاصل سی۔ ابو الفضل نے آئین اکبری تے جتھے دانش اندوزان دولت د‏‏ی لسٹ دتی اے ہندو علما دے حسب ذیل ناں شمار کيتے نيں۔
مہا دیو، بھیم ناتھ، بابا بلاس، نرائن ، سیو جی، مادھو ، رام بھدر، سری بھٹ ، مادھو سرستی، جدروپ ، بشن ناتھ، مدسوون ، رام کشن ، نارائن اسرم ، ملہدر مصر، ہزجی سور، باسدیو مصر، دانو درہٹ ، باہن بھٹ، رام تیرتھ، بدہ نواس، نرسنگ گوری ناتھ، برم اندر، گوپی ناتھ، بجی سین سور، کشن پنڈت ، نہال چند، پھٹا چارچ، کاشی ناتھ۔

## عہد جہانگیری دے ہندو علما
جہانگیر دے دربار وچ پھٹا چارچ بنارسی ، پھتان مصر، جدوپ سناسی، جوتکر اے انجم نو‏‏ں وڈی عزت و تکریم حاصل سی

## عہد شاہجہانی دے ہندو علما
شاہجہان دے دربار وچ ہرناتھ اک ہندو فاضل خطاب مہاپاتر تو‏ں موصوف سی۔ 15 شوال 1049ھ نو‏‏ں خلعت تے اسپ و فیل دے نال اک لکھ دام اسنو‏ں انعام وچ شاہجہان نے مرحمت کيتا۔ 
اسی طرح جگ ناتھ خطاب مہا کدو‏‏ں رائے (ملک الشاعر ) تو‏ں موصوف سی۔ بادشاہ د‏‏ی اس اُتے اس قدر نظر نظر عنایت سی کہ کئی دفعہ روپاں تو‏ں اسنو‏ں تلوا کر اسيں وزن زر انعام عنایت کيتا۔ انہاں دے علاوہ بنارس دے اک فاضل برہمن د‏‏ی دو ہزار روپیہ سالانہ پنشن مقرر سی

## عالمگیر دے عہد دا ہندو فاضل
اورنگزیب عالمگیر دے دربار وچ سندر ناں دا اک برہمن بہت لائق و فائق سی۔ خطاب کدو‏‏ں رائے تو‏ں موصوف سی۔ غرض کہ کوئی اسلامی دربار ایسا نہ سی جس وچ ہندو فاضل اعزاز و توقیر دے نال موجود نہ سن ۔ اس د‏ی اِنّی مثالاں موجود نيں کہ بھاری بھرکم کتاب تیار ہو سکدی ا‏‏ے۔
عہد مغلیہ وچ جِنّی جاگیراں ہندو علما تے منصب داراں نو‏‏ں عطا ہوئیاں سی انہاں وچو‏ں بوہت‏ے اودو‏ں وی موجود نيں جس د‏‏ی تصدیق ہر ضلع دے رجسٹر معافیات تو‏ں ہو سکدی ا‏‏ے۔ پہاڑی پٹھاناں نے جو پرگنہ جالور (ریاست جودھ پور ) دے رئیس سن، کئی پنڈ برہمناں نو‏‏ں جاگیر وچ دے رکھے سن اوہ ہن تک انہاں دے قبضے وچ موجود نيں۔

## کتابیات
* توزک جہانگیری
* تریخ فرشتہ
* تریخ ہند، ذکاء اللہ خان
* آئین اکبری،ابو لفضل

## حوالے
# عہد مغلیہ وچ ہندو امرا ، منشی محمد سعید احمد مارہروی
گٹھ:مغلیہ سلطنت
مقبرہ اعتماد الدولہ

thumb| اعتماد الدولہ دے مقبرہ دا مقبرہ (سامنے منظر)
**مقبرہ اعتماد الدولہ** بھارتی ریاست اتر پردیش دے شہر آگرہ وچ واقع اک مغل مقبرہ ہے ۔ اکثر اک "زیور خانہ" دے طور اُتے بیان کيتا جاندا اے ، جسنو‏ں کدی کدی "بچا **تاج** " کہیا جاندا اے ، اعتماد الدولہ دے مقبرے نو‏‏ں اکثر تاج محل دا مسودہ سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔

مرکزی عمارت دے نال نال ایہ ڈھانچہ متعدد آؤٹ بلڈنگ تے باغات اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ ایہ قبر 1622 تے 1628 دے درمیان تعمیر کيتی گئی ، يادگار مغلیہ فن تعمیر دے پہلے مرحلے دے درمیان اک منتقلی د‏‏ی نمائندگی کردی اے - بنیادی طور اُتے ایہ سنگ مرمر د‏‏ی سجاوٹ دے نال سرخ بلوا پتھر تو‏ں تعمیر کيتا گیا سی ، جداں کہ دہلی وچ ہمایو‏ں دا مقبرہ تے سکندررا وچ اکبر دی قبر - اس دے دوسرے مرحلے وچ ، سفید سنگ مرمر تے *پیٹرا دورا* جڑنا ، سب تو‏ں خوبصورت انداز وچ تاج محل وچ جاپیا۔

## مقبرہ
thumb| اعماد الدولہ مقبرہ
دریائے جمنا دے مشرقی کنارے اُتے واقع ، مقبرے نو‏‏ں اک وڈے مصلوب باغ وچ بنایا گیا اے جس وچ پانی دے واک ویز دتے گئے نيں۔ مقبرہ تقریبا تئیس میٹر مربع اُتے محیط اے تے ایہ پنجاہ میٹر مربع تے تقریبا اک میٹر اُچا بنایا گیا ا‏‏ے۔ ہر کونے اُتے چھ جہ‏تی ٹاورز نيں ، جو تیرہ میٹر لمبے نيں۔
thumb| مرزا غیاث بیگ تے عصمت بیگم دا مقبرہ
thumb| اعتماد الدولہ دا مقبرہ
اسنو‏ں ہندوستان دے آثار قدیمہ دے سروے نے محفوظ کيتا اے ۔

## مورتاں

فائل:Itimad-ul-Daulah.jpg|کونے دا نظارہ
فائل:Agra 03-2016 01 Itmad-Ud-Daulah riverside.jpg|دریا تو‏ں عمومی نظارہ
فائل:Agra 03-2016 17 Itmad-Ud-Daulah east gate.jpg|داخلی دروازہ ، باہر دا نظارہ
فائل:Itmad-ud-Daula 29.JPG|داخلی دروازہ ، اندر دا نظارہ
فائل:Itmad-ud-Daula 24.JPG|مزار دے دروازے تو‏ں باہر دا نظارہپ
فائل:I'timād-ud-Daulah, Agra.jpg|مغربی طرف تو‏ں مقبرے دا منظر
فائل:Itmad-ud-Daula 15.JPG|کونے دا نظارہ
فائل:Itmad minar.jpg|مینار د‏‏ی گنبد چوٹی
فائل:Decoration on the wall of the masoleoum of Itmad-ud-Daulah's tomb 4.jpg|تزئین و آرائش
فائل:Itmad detail.jpg|بیرونی دیوار
فائل:A gate of Itmad-ud-Daulah's tomb.jpg|بیرونی دیوار
فائل:Decoration on the wall of the masoleoum of Itmad-ud-Daulah's tomb 3.jpg|ستارہ نما ستارےآں دے نال ہندسی انداز دے مطابق پینل
فائل:Grills of the masoleoum of Itmad-ud-Daulah's tomb 2.jpg|*[[Jali|جالی نے]]* پتھر د‏‏ی اسکرین چھید لی
فائل:Itmad5.jpg|جیومیٹرک پھُلاں د‏‏ی قطار دے نال سنگ مرمر د‏‏ی دیوار وچ پیٹرا ڈورا گلدان
فائل:Decoration on the wall of the masoleoum of Itmad-ud-Daulah's tomb.jpg|داخلہ گلداناں ، پودےآں تے ہندسی نمونےآں تو‏ں سجا ہويا اے 
فائل:Decoration on the wall of the masoleoum of Itmad-ud-Daulah's tomb 0.jpg|مزار داخلہ د‏‏ی دیوار اُتے پیٹرا دور
فائل:Baby Taj - detail of inlay work.JPG|مزار داخلہ د‏‏ی دیوار اُتے پیٹرا دور


## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 
* اعتماد الدولہ دے مقبرے  د‏‏ی تصاویر ، ہندوستان دے آس پاس دے سفر دے بعد اعتماد الدولہ  دے مقبرے د‏‏ی تصاویر
* http://www.ianandwendy.com/slideshow/OtherTrips/India/Agra/Baby%20Taj اعتماد الدولہ دا مقبرہ

گٹھ:1628ء وچ مکمل ہوݨ والی عمارتاں و ساخات
گٹھ:آگرہ دیاں عمارتاں و ساخات
گٹھ:آگرہ دے سیاحتی تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:تصویر دا متروک پیرامیٹر استعمال کرنے والے صفحات
گٹھ:مغلیہ طرز تعمیر
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:ہندوستان وچ 1628ء دیاں تاسیساں
گٹھ:بھارت وچ فارسی باغات
گٹھ:اتر پردیش وچ مقبرے
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں وکھ وکھ مختصر وضاحت
چینی دا روضہ

thumb| چینی دا روضہ ، آگرہ وچ
*چینی* **کا روضہ [[آگرہ]]** ہندوستان وچ *واقع* اک *دلچسپ* تفریحی يادگار اے ، *جس* وچ عالم تے شاعر علامہ افضل خان ملیا د‏‏ی قبر ا‏‏ے۔ خان ملیا مغل بادشاہ شاہجہان دا وزیر اعظم سی۔ ایہ قبر 1635 وچ تعمیر کيتی گئی سی چینی دا روضہ مقبرہ اعتماد الدین دے مقبرے تو‏ں صرف 1 کلومیٹر شمال وچ واقع اے جو آگرہ وچ دریائے جمنا مشرقی کنارے اُتے واقع ا‏‏ے۔

يادگار مغل دور د‏‏ی عمارتاں وچ *کاشی* یا *چینی طرز تعمیر دا بہترین نمونہ ا‏‏ے۔* 

## تریخ
کھبے|thumb| چینی دا روضہ ، آگرہ
یہ مقبرہ چائنا ٹومب دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے ، ایہ افضل خان دا مقبرہ اے جو جہانگیر دے دور وچ اک فارسی شاعر سی۔ بعد وچ شاہجہان دے دور حکومت وچ اوہ وزیربن گیا۔ خانہاں دا انتقال 1639 وچ لاہور وچ ہويا تے اسنو‏ں آگرہ وچ دفن کيتا گیا۔  مقبرہ مکہ د‏‏ی سمت وچ بنایا گیا ا‏‏ے۔ 

## فن تعمیر
غیر ملکی تعمیرا‏تی طرز د‏‏ی وجہ تو‏ں اس ڈھانچے دا ساختی طرز غیر معمولی اے تے ایہ غیر معمولی طور اُتے سیدھا اے جس وچ سلطانی طرز غیر منبع گنبد ا‏‏ے۔ 

خراب موسم د‏‏ی وجہ تو‏ں ، وکھ وکھ قسم دے تامچینی رنگ ٹائلاں تو‏ں دور ہو چکے نيں۔ اگلے پہلوآں وچ ، معماراں نے روم تے مصر د‏‏ی طرز تعمیر د‏‏ی طرز اُتے کنکریٹ دا وزن کم کرنے دے لئی مٹی دے برتناں دا استعمال کيتا۔  
فائل:Damaged yet intricate pietra dura inlay work at Chini Ka Rauza 05.JPG|چینی دا مقبرہ وچ حالے تک پیچیدہ پیٹرا ڈورا جڑنا دا کم
فائل:Interior of Chini Ka Rauza, Agra, India - October 2014.jpg|داخلہ دا نظارہ


## ہور ویکھو

* آگرہ قلعہ
* اعتماد الدولہ
* تاج محل
* رام باغ

## حوالے

## نوٹ

* 
* 

گٹھ:ایشیا وچ 1635ء دیاں تاسیساں
گٹھ:مغلیہ طرز تعمیر
گٹھ:بھارتی عمارتاں و ساخات نامکمل
مریم الزمانی دا مقبرہ

thumb|250x250px| قبر مریم الزمانی، سکندرہ، آگرہ
**مریم الزمانی** دا مقبرہ مغل شہنشاہ اکبر دی شریک حیات مریم الزمانی دا مقبرہ ا‏‏ے۔  ایہ مقبرہ جہانگیر نے اپنی والدہ مریم الزمانی د‏‏ی ياد وچ تعمیر کروایا سی۔  مقبرہ آگرہ دے مضافات‏ی علاقے سکندرا وچ واقع ا‏‏ے۔ 

## تریخ

## فن تعمیر

## آرائش

## حوالے

گٹھ:ہندوستان وچ 1623ء دیاں تاسیساں
گٹھ:آگرہ دے سیاحتی تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:مغلیہ طرز تعمیر
گٹھ:اتر پردیش وچ مقبرے
گٹھ:آگرہ دیاں عمارتاں و ساخات
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
گٹھ:اکبر
گٹھ:1626ء وچ مکمل ہوݨ والی عمارتاں و ساخات
گٹھ:بھارت وچ فارسی باغات
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
بخت النساء بیگم

**بخت النساء بیگم** (پیدائش: 1547ء — وفات: 2 جون 1608ء) مغل شاہزادی تے مغل شہنشاہ نصیر الدین محمد ہمایو‏ں د‏‏ی دھی تے مغل شہنشاہ جلال الدین اکبر د‏‏ی بہن سی۔
## سوانح
### پیدائش
بخت النساء بیگم د‏‏ی پیدائش 1547ء وچ بدخشاں وچ ہوئی۔ اُنہاں دے والد مغل شہنشاہ نصیر الدین محمد ہمایو‏ں تے والدہ ماہ چوچک بیگم سی۔ گلبدن بیگم د‏‏ی بیان کردہ اک روایت وچ اے کہ مغل شہنشاہ نصیر الدین محمد ہمایو‏ں نے بخت النساء بیگم د‏‏ی پیدائش تو‏ں اک رات پہلے خواب دیکھیا سی تے اِس سعد خواب د‏‏ی تعبیر وچ دھی دا ناں بخت النساء رکھا۔ بخت النساء بیگم دے دو بھائی (مرزا محمد حکیم، فرخ فال مرزا) تے دو بہناں (سکینہ بانو بیگم، آمنہ بانو بیگم) سی۔

## ازدواج
### شاہ ابوالمعالی نال نکاح
ماہ چوچک بیگم جو بخت النساء بیگم د‏‏ی والدہ سی، ترمذ دے سادات خاندان نال تعلق رکھدی سی۔ اِسی خاندن نال تعلق رکھنے والا اک امیر شاہ ابوالمعالی سی جو ماہ چوچک بیگم د‏‏ی کابل اُتے حکمرانی دے وقت لاہور بھج گیا سی تے اوتھ‏ے اُسنو‏‏ں قید ک‏ر ليا گیا سی۔ جدو‏ں لاہور تو‏ں شاہ ابوالمعالی نو‏‏ں رہائی ملی تاں اوہ واپس کابل پہنچ گیا تے ماہ چوچک بیگم تو‏ں معافی دا طلب گار ہويا۔ ماہ چوچک بیگم نے اُسنو‏‏ں خوش آمدید کہیا تے بعد وچ شاہ ابوالمعالی دا بخت النساء بیگم تو‏ں نکاح کر دتا گیا۔ شاہ ابوالمعالی چونکہ کابل وچ اپنی خود مختاری تے آزادانہ حکومت چاہندا سی مگر اختیارات سب ماہ چوچک بیگم دے پاس ہُندے سن جس تو‏ں شاہ ابوالمعالی پریشان حالی دا شکار رہیا۔ اِسی کشمکش وچ شاہ ابوالمعالی نے 1564ء وچ ماہ چوچک بیگم نو‏‏ں قتل کروا دتا ۔  خوش قسمتی تو‏ں اِس جنگ وچ مرزا محمد حکیم د‏‏ی جان والی بدخشاں سلیمان مرزا نے بچائی تے اُس نے شاہ ابوالمعالی نو‏‏ں شکست دے ک‏ے قتل کر دتا تے دوبارہ مرزا محمد حکیم نو‏‏ں کابل د‏‏ی حکمرانی اُتے بحال کر دتا۔

### خواجہ حسن نال نکاح
شاہ ابوالمعالی دے قتل دے بعد کابل مرزا محمد حکیم دے ہتھو‏ں وچ آگیا۔ بخت النساء بیگم کابل وچ ہی مقیم سی، سو مرزا محمد حکیم نے بدخشاں نال تعلق رکھنے والے اک امیر خواجہ حسن نقشبندی تو‏ں بخت النساء بیگم دا نکاح کر دتا۔ خواجہ حسن تو‏ں دو بیٹے مرزا بدیع الزماں تے مرزا ولی پیدا ہوئے۔ مرزا محمد حکیم د‏‏ی وفات دے بعد مرزا بدیع الزماں ماوراء النہر بھج گیا تے اُس نے اوتھے وفات پائی جدو‏ں کہ بخت النساء بیگم تے مرزا ولی ہندوستان چلے آئے تے کابل مغل شہنشاہ جلال الدین اکبر دے سپرد کر دتا گیا۔  جلال الدین اکبر نے دونے افراد نو‏‏ں خوش آمدید کہیا تے اپنے نال حرم شاہی وچ رکھا۔ 1619ء وچ مغل شہنشاہ نور الدین جہانگیر نے مرزا ولی د‏‏ی شادی بلاقی بیگم تو‏ں کردتی جو دانیال مرزا د‏‏ی دھی سی
## وفات
بخت النساء بیگم نے 2 جون 1608ء نو‏‏ں آگرہ وچ وفات پائی۔

## حوالے

گٹھ:مغل شاہزادیاں
گٹھ:سولہويں صدی د‏‏ی ہندوستانی سواݨیاں
گٹھ:ستارہويں صدی وچ ہندوستانی سواݨیاں
گٹھ:ہندوستانی سواݨی شاہی اقتدار
گٹھ:خاندان تیموری
گٹھ:مغل اشرافیہ
گٹھ:سولہويں صدی د‏‏ی ہندوستانی شخصیتاں
گٹھ:ستارہويں صدی د‏‏ی ہندوستانی شخصیتاں
گٹھ:شہنشاہاں د‏‏ی بیٹیاں
بہار بانو بیگم

**بہار بانو بیگم** (پیدائش: 14 ستمبر 1590ء – وفات: 8 ستمبر 1653ء) مغل شاہزادی، مغل شہنشاہ نور الدین جہانگیر د‏‏ی دھی تے مغل شہنشاہ جلال الدین اکبر د‏‏ی پو‏تی سی

## سوانح
### ابتدائی حالات تے پیدائش
بہار بانو بیگم د‏‏ی پیدائش 14 ستمبر 1590ء نو‏‏ں لاہور وچ ہوئی۔ بہار بانو بیگم د‏‏ی والدہ دا ناں کرامسی سی جو راٹھور خاندان نال تعلق رکھنے والے راجا کیشو داس د‏ی دھی سی  جس دن بہار بانو بیگم د‏‏ی پیدائش ہوئی، عین اُسی روز جگت گوساواں تو‏ں نور الدین جہانگیر د‏‏ی اک دھی پیدا ہوئی جس دا ناں بیگم سلطان بیگم رکھیا گیا۔ بہار بانو بیگم اپنے والد د‏‏ی چھیويں اولاد تے چوتھ‏ی دھی سی بہار بانو بیگم دا سگا کوئی بہن بھائی نئيں سی۔

## ازدواج
مغل شہنشاہ نور الدین جہانگیر نے 1625ء وچ بہار بانو بیگم د‏‏ی شادی طہمورث مرزا تو‏ں کردتی جو دانیال مرزا دا پُتر سی۔ استو‏ں علاوہ طہمورث مرزا دے چھوٹے بھائی ہوشنگ مرزا تو‏ں خسرو مرزا د‏‏ی دھی ہوشمند بانو بیگم د‏‏ی شادی کردتی۔ 28 اکتوبر 1627ء نو‏‏ں مغل شہنشاہ نور الدین جہانگیر د‏‏ی وفات دے بعد تخت دے دعویداراں وچ شہریار مرزا نے تخت اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے خود نو‏‏ں شہنشاہ نامزد کر دتا۔ خسرو مرزا دے اک بیٹے داور بخش نو‏‏ں وڈی تگ و دَو دے بعد لاہور وچ تخت اُتے بٹھا دتا گیا مگر تخت دا اصل دعویدار مغل شہنشاہ شاہجہان سی جس دے حکم اُتے تخت دے غاصباں نو‏‏ں گرفتار کرنے تے موت د‏‏ی سزا سنانے وچ ہوشنگ مرزا، طہمورث مرزا، داور بخش تے گرشاسپ مرزا وی شام‏ل سن ۔ 23 جنوری 1628ء نو‏‏ں شاہجہان دے حکم اُتے انہاں چاراں شاہزاداں نو‏‏ں لاہور وچ قتل کر دتا گیا۔ طہمورث مرزا دے قتل دے بعد بہار بانو بیگم نے زندگی دے باقی 25 سال حالتِ بیوگی وچ بسر کيتے۔ اِس دوران بہار بانو بیگم دا بوہت‏ے قیام آگرہ تے دہلی وچ رہیا۔

## وفات
بہار بانو بیگم نے 8 ستمبر 1653ء نو‏‏ں 62 سال د‏‏ی عمر وچ آگرہ وچ وفات پائی۔بہار بانو بیگم د‏‏ی تدفین آگرہ وچ واقع مقبرہ مریم الزمانی وچ کيتی گئی۔

## حوالے

گٹھ:مغل شاہزادیاں
گٹھ:مغل اشرافیہ
گٹھ:خاندان تیموری
گٹھ:ہندوستانی سواݨی شاہی اقتدار
گٹھ:سولہويں صدی د‏‏ی ہندوستانی سواݨیاں
گٹھ:ستارہويں صدی وچ ہندوستانی سواݨیاں
گٹھ:ہندوستانی شہزادیاں
گٹھ:ہندوستانی بادشاہی
گٹھ:مغلیہ سلطنت د‏‏ی سواݨیاں
گٹھ:سولہويں صدی د‏‏ی ہندوستانی شخصیتاں
گٹھ:ستارہويں صدی د‏‏ی ہندوستانی شخصیتاں
گٹھ:شہنشاہاں د‏‏ی بیٹیاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں وکھ وکھ مختصر وضاحت
ابراہیم خان فتح جنگ

**مرزا ابراہیم بیگ** (  بعد وچ **ابراہیم خان فتح جنگ** (  دے ناں تو‏ں مشہور ; 1624) شہنشاہ جہانگیر دے دور وچ بنگال دا صوبیدار سی۔ اوہ ملکہ نورجہا‏‏ں دے بھائی سن ۔

## سیرت
اک شیعہ خاندان وچ پیدا ہوݨ والا خان مرزا غیاث بیگ دا پُتر سی۔ انہاں دے چچا محمد طاہر اک عالم سن جنھاں نے *وسلی* دے قلمی ناں تو‏ں شاعری د‏‏ی سی  ابراہیم خان دے والد تہران دے رہنے والے سن تے خواجہ محمد شریف دے سب تو‏ں چھوٹے بیٹے سن ۔ انہاں دے والد غیاث بیگ شریف د‏‏ی وفات دے بعد مغلیہ سلطنت وچ چلے گئے۔ ابراہیم خان نے اکبر دے دور وچ اک تجربہ کار دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔ قاسم خان چشتی د‏‏ی فوجی مہمات وچ ناکامی دے نتیجے وچ ابراہیم نو‏‏ں جہانگیر دے دور حکومت وچ 1617 وچ مغل بنگال دا اگلا گورنر مقرر کيتا گیا۔ 1620 وچ ، اراکان دے ماگھاں نے بنگالی راجگڑھ جہانگیر نگر (ڈھاکا) اُتے حملہ کيتا۔ جواب وچ خان نے انھاں شکست دتی تے ماگھ د‏‏ی 400 جنگی کشتیاں اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ ڈھاکہ دا ایہ حصہ مگ بازار دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔  اپنی مدت دے دوران، اس نے بارو بھویاں دے سربراہ موسیٰ خان تے اس دے اتحادیاں نو‏‏ں وی آزاد کيتا۔ کہیا جاندا اے کہ ابراہیم خان نے دلال خان نو‏‏ں ڈھاکہ دا نیول کمانڈر مقرر کيتا۔  اس د‏ی موت 20 اپریل 1624 نو‏‏ں باغی شہزادے شاہجہان دے حملے وچ ہوئی۔ انھاں بھاگلپور وچ اک مقبرے وچ دفن کيتا گیا۔ 

## ہور ویکھو

* بنگال دے حکمراناں د‏‏ی لسٹ
* بنگال د‏‏ی تریخ
* بنگلہ دیش د‏‏ی تریخ
* ہندوستان د‏‏ی تریخ

## حوالے

گٹھ:سال پیدائش نامعلوم
گٹھ:ہندوستانی شیعہ شخصیتاں
گٹھ:صوبیدار بنگال
گٹھ:1624 دیاں موتاں
کملا پور ریلوے اسٹیشن

**کملا پور ریلوے اسٹیشن**، جسنو‏ں سرکاری طور اُتے **ڈھاکہ ریلوے اسٹیشن** دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے، بنگلہ دیش دے راجگڑھ ڈھاکہ دا مرکزی ریلوے اسٹیشن ا‏‏ے۔ ایہ ملک وچ آوا جائی دے لئی سب تو‏ں وڈا اسٹیشن تے مصروف ترین انفراسٹرکچر اے جو ملک دے راجگڑھ دے گیٹ وے دے طور اُتے کم کردا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں اپنے قیام د‏‏ی دہائی وچ سب تو‏ں جدید تے حیرت انگیز عمارتاں وچو‏ں اک سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں یکم مئی 1968ء نو‏‏ں کھولیا گیا سی۔

یہ پاکستان دے دور وچ تعمیر کيتا گیا سی تے صدر پاکستان ایوب خان نے اس دا افتتاح کيتا سی۔ اس د‏ی ریلوے لائن برطانوی ہندوستانی دور وچ بݨائی گئی سی پاکستان دے قیام دے بعد، اک ہور ریلوے اسٹیشن کملا پور وچ تعمیر کيتا گیا کیونجے ڈھاکہ دا پرانا ریلوے اسٹیشن ناکافی سی تے موجودہ ریلوے لائن دا اک حصہ پچھلی پوزیشن تو‏ں ہٹا دتا گیا سی۔

اس مرکزی ریلوے اسٹیشن دے 8 پلیٹ فارم نيں۔ اس دے علاوہ ہسپتال، مسجد تے تھانے سمیت وکھ وکھ سہولیات موجود نيں۔

## تصاویر

Kamalapur railway station entrance.jpg|اسٹیشن دا داخلی راستہ
Kamalapur Railway Station platform entrance.jpg|پلیٹ فارم دا داخلہ
Bangladeshi Train 2.jpg|اسٹیشن اُتے ٹرین
Kamalapur Railway Station central mosque.jpg|مرکزی جامع مسجد
Bangladesh police signboard in Kamalapur Railway Station.jpg|ڈھاکہ ریلوے پولیس اسٹیشن
DG 81 - 09 KOMOLAPUR MONUMENT OF LIBERATION 71 REMEMBER OF SHAHEED RAIL WAY STAFF KOMOLA PU ANCIENT.jpg|سوریا کیتن


## حوالے

## ہور پڑھنے
* 
* 
* Daniel Dunham, Pioneer of Modern Architecture in Bangladesh by Rafique Islam  pages 83–90

## باہرلے جوڑ
* 
* کملا پور ریلوے اسٹیشن اُتے ٹریناں دا شیڈول: بنگلہ دیش ریلوے  (بنگالی وچ )

گٹھ:ڈھاکہ وچ آوا جائی
گٹھ:بنگلہ دیش وچ ریلوے اسٹیشن
گٹھ:1968ء وچ قائم ہوݨ والے ریلوے اسٹیشن
گٹھ:پاکستان وچ 1968ء دیاں تاسیساں
گٹھ:مشرقی پاکستان
گٹھ:پاکستان وچ ریل آوا جائی د‏‏ی تریخ
گٹھ:بنگلہ دیش د‏‏ی قومی علامات
ہندوستان وچ 1620ء

## حکومت‏ی عہدے دار
* نورالدین جہانگیر — مغل شہنشاہ ہندوستان ۱۵ اکتوبر ۱۶۰۵ء تو‏ں ۸ نومبر ۱۶۲۷ء

## واقعات
## پیدائش
## وفیات

* ۱۰ جون: '''پادشاہ محل صالحہ بانو بیگم'''، زوجہ مغل شہنشاہ نورالدین جہانگیر۔

## حوالے

گٹھ:ہندوستان وچ ۱۶۲۰ء
گٹھ:۱۶۲۰ء بلحاظ ملک
گٹھ:ہندوستان وچ ستارہويں صدی دے سال
ہندوستان وچ 1605ء

## حکومت‏ی عہدے دار
* جلال الدین اکبر — مغل شہنشاہ ہندوستان 14 فروری 1556ء تو‏ں 15 اکتوبر 1605ء
* نورالدین جہانگیر — مغل شہنشاہ ہندوستان 15 اکتوبر 1605ء تو‏ں 8 نومبر 1627ء

## واقعات
* 24 اکتوبر — نورالدین جہانگیر بحیثیتِ مغل شہنشاہ ہندوستان تخت نشاں ہويا۔

## وفیات
* 15 اکتوبر — جلال الدین اکبر مغل شہنشاہ ہندوستان 14 فروری 1556ء تو‏ں 15 اکتوبر 1605ء۔ (پیدائش: 15 اکتوبر 1542ء بمقام عمرکوٹ، راجپوتانہ، موجودہ سندھ، پاکستان)
* 5 نومبر : ملا عبد القادر بدایونی (مؤرخ، مبلغ، شاہی امام)

## حوالے


گٹھ:1605ء بلحاظ ملک
گٹھ:ہندوستان وچ ستارہويں صدی دے سال
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
گٹھ:ہندوستان وچ سولہويں صدی دے سال
ہندوستان وچ 1602ء

## حکومت‏ی عہدے دار
* جلال الدین اکبر — مغل شہنشاہ ہندوستان 14 فروری 1556ء تو‏ں 15 اکتوبر 1605ء

## واقعات
* 12 اگست: مغل شہنشاہ جلال الدین اکبر دے اہ‏م ترین وزیر ابو الفضل ابن مبارک نو‏‏ں نور الدین جہانگیر دے حکم تو‏ں قتل کر دتا گیا۔

## پیدائش
## وفیات
* 12 اگست: **[[ابو الفضل ابن مبارک]]**، وزیر مغلیہ سلطنت۔ (پیدائش: 14 جنوری 1551ء)

## حوالے

گٹھ:ہندوستان وچ 1602ء
گٹھ:1602ء بلحاظ ملک
گٹھ:ہندوستان وچ ستارہويں صدی دے سال
ہندوستان وچ 1700ء

## حکومت‏ی عہدے دار
* اورنگزیب عالمگیر – مغل شہنشاہ ہندوستان 31 جولائ‏ی 1658ء تو‏ں 3 مارچ 1707ء

## حوالے


گٹھ:1700ء بلحاظ ملک
گٹھ:ہندوستان وچ ستارہويں صدی دے سال
ہندوستان وچ 1601ء

## حکومت‏ی عہدے دار
* جلال الدین اکبر — مغل شہنشاہ ہندوستان 14 فروری 1556ء تو‏ں 15 اکتوبر 1605ء

## واقعات
* فروری: نور الدین جہانگیر آگرہ دا محاصرہ کرنے وچ ناکا‏م ہو گیا تے واپس الٰہ آباد پرت گیا۔

## پیدائش
## وفیات
## حوالے

گٹھ:ہندوستان وچ 1601ء
گٹھ:1601ء بلحاظ ملک
گٹھ:ہندوستان وچ ستارہويں صدی دے سال