open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
دیپا گہلوٹ

**دیپا گہلوت** اک تھئیٹر اتے فلم نقاد، کتاب لکھاری اتے سکرپٹ لکھاری اے۔ اسنے سنیما اتے کئی کتاباں لکھیاں، کئی ناٹک (مانو قول اتے پریش موکاشی ولوں ) دا انگریزی وچ ترجمہ کیتا اتے پولو کوئیلو دے ناول د الیکمسٹ نوں سٹیج لئی لکھیا۔ اس توں علاوہ اسنے کجھ دستاویزی فلماں اتے ریڈیو شو لکھت-نردیست کیتے ہن اتے این۔ایف۔ڈی۔سی۔ اتے ڈبلیو۔آئی۔سی۔اے۔ دے رسالیاں دا اڈیٹنگ کیتا اے۔ اوہ اس ویلے نیشنل سینٹر فار پرپھارمنگ آرٹس (این۔سی۔پی۔اے۔) وکھے پروگرامنگ (تھئیٹر اتے فلم) دی مکھی اے۔

## کتاباں

* سہِ لکھاری، *بالیوڈّ پاپلر انڈین سنیما* 
* سہِ لکھاری، *بیہائنڈ د سینس آف ہندی سنیما : اے وزوئل جرنی تھرو د ہارٹ آف بالیوڈّ*
* سہِ لکھاری، *زنانی*
* سہِ-لکھاری، *بالیوڈّ'ج ٹوپ 20:سپرسٹار آف انڈین سنیما* 
* سہِ-لکھاری - د *پرتھویوالا* ( ششی کپور سہِ لکھاری) 
* لکھاری، *ٹیک-2: 50 فلمز دیٹ ڈزرو اے نیو اڈیئنش* 
* لکھاری، *کنگ خان* 
* لکھاری - *[[شمی کپور]] (د لیجینڈس آف انڈین سنیما* 
* لکھاری، *شیروئیس: 25 ڈیئرنگ ومن آف بالیوڈّ پیپربیک* 

## جیوری

* ممبئی انٹرنیشنل فلم فیسٹیول (ایم۔آئی۔ایف۔ایف۔) 2002 

## اوارڈ

* سبتوں ودھیا فلم نقاد (1998) لئی قومی فلم انعام 

## ایہہ وی ویکھو

* فلم نقاد سرکل  انڈیا

## حوالے

## باہری لنک

گٹھ:بھارتی خواتین ناول کار
گٹھ:20ویں صدی دے لکھاری
گٹھ:بھارتی خواتین مترجم
گٹھ:زندہ لوک
لیلا دیوی

**ڈاکٹر۔ ر۔ لیلا دیوی** (13 فروری 1932 – 19 مئی 1998) اک بھارتی لکھاری، انووادک اتے استاد سی۔ اسدے کم وچ انگریزی، ملیالم اتے سنسکرت بولیاں دیاں کتاباں شامل ہن۔ اوہ کیرلا راج دی رہن والی سی۔

## کریئر

### لکھاری اتے مترجم
ڈاکٹر۔ ر۔ لیلا دیوی نے اپنے پتی وی۔ بالاکرشنن دے نال تن سو توں ودھ کتاباں لکھیاں اتے ترجمہ کیتیاں ہن۔ اس دے زیادہ تر کم وچ انگریزی جاں ملیالم وچ لکھیاں کتاباں جاں سنسکرت، انگریزی اتے ملیالم دیاں کتاباں شامل ہن۔

اسنے *مارتھنداورما*، *نارائنیییم* اتے ودر گیتا ( *[[مہامبھارت|مہابھارت]]* ) دا ترجمہ کیتا۔ اسنے بھارتی آزادی تحریک وچ لکھاریاں دا یوگدان کتاب دے انگریزی بولی حصہ وچ یوگدان پایا اے (دیکھو بھارتی آزادی تحریک )।

### تھئیٹر
اس بارے زیادہ پتہ نہیں اے کہ اسنے چندو مینن دی اندلیکھا دا انگریزی وچ ترجمہ کیتا اے۔ اسدے ترجمہ دا سرلیکھ کرسینٹ مون سی۔

## چنیندا کم

* پھروم ریپریزینٹیشن ٹو پارٹیشپیشن - پنچائتراج اُتے پہلی کتاب - شری ستگرو پرکاشن (دلی)
* سروجنی نائڈو - جیونی
* بلو جیسمین - سوچ ناول
* سیپھرن- اک کلپنک ناول، کشمیر دیاں دنت اتے متھاں بارے
* مناتھُ پدمنابھن اینڈ د ریوائول آف نیر
* این ایپوچ ان کیرل ہسٹری
* ہسٹری آف ملیالم لٹریچر
* کیرل ہسٹری
* ملیالم ساہت اُتے انگریزی دا اثر
* انڈین نیشنل کانگرس - سو سال - انڈین نیشنل کانگرس دا اتہاس، کانگرس صدی لئی شائع۔
* انگلش ٹیچنگ دی اک کتاب
* ایتھکس (عالمی دے وکھ وکھ دھرماں وچ) - سری ستگرو پبلیکیشنز (دلی)
* ویدک گوڈس اینڈ سمع ہئمن - سری ستگرو پبلیکیشن (دلی)
* ودرا گیتا - پاٹھ اتے انگریزی انوواد- سری ستگرو پبلیکیشنز (دلی)
* ناگانندم بائے ہرشوردھن - سری ستگرو پبلیکیشنز (دلی)

## باہری لنک

* http://www.malayalamebooks.org
گٹھ:بھارتی خواتین مترجم
گٹھ:20ویں صدی دے بھارتی لکھاری
گٹھ:موت 1998
گٹھ:جم 1932
یشودھرا مشرا

ڈاکٹر۔ **یشودھرا مشرا** (جم 1951) اڑیا دی جانی-پچھانی لکھاری اے۔ اوہ انگریزی دی پروفیسر اے، جس نے کویتاواں، کئی چھوٹیاں کہانیاں اتے ناولاں دے مجموعہ شائع کیتے ہن۔ اوہ انڈین انسٹیچیوٹ آف ایڈوانسڈ سٹڈی وچ فیلو سی۔

## زندگی
مشرا دا جم سمبلپر وچ 1951 وچ ہویا سی۔ اوہ اک شاعر اتے انگریزی دی پروفیسر اے، جس نے چھوٹیاں کہانیاں اتے ناولاں دے کئی مجموعہ شائع کیتے ہن۔ اسنے اوڈیا بولی، ہندی اتے انگریزی وچ کم کیتا اے۔

مشرا نے کہانی پرائیز سٹوری اوارڈ سمیت کئی انعام حاصل کیتے ہن۔ اک سروتمطابق اسنوں 1990 وچ ساہت اکادمی انعام ملیا سی۔

اوہ انڈین انسٹیچیوٹ آف ایڈوانسڈ سٹڈی وچ پھیلو سی، جتھے اس دی کھوج رسماں اتے جینڈر اتے اڑیسہ دیاں عورتاں اُتے مرتکز سی۔

## حوالے

## باہری لنک

* 

گٹھ:20ویں صدی دے بھارتی شاعر
گٹھ:20ویں صدی دے بھارتی لکھاری
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1951
گٹھ:بھارتی خواتین مترجم
کھنڈو جنگل

thumb| کرشن اتے ارجن کھانڈو جنگل نوں ساڑدے ہن اتے دیوتیاں نال لڑدے ہن۔
**کھانڈو جنگل** **(**سنسکرت : खाण्डव वन) جاں **کھانڈوپرستھ** اک پرانے جنگل سی جسدا ذکر مہابھارت کیتا گیا اے۔ ایہہ یمنا ندی دے پچھم ول موجودہ دلی ول سی۔ پانڈوآں نے اپنے راجگڑھ اندرپرستھ دی اساری لئی اس جنگل نوں صاف کر دتا سی۔ ایہہ جنگل وچ پہلاں تکشک دی اگوائی ہیٹھ ناگ قبیلے وسدے سن۔ ارجن اتے کرشن نے اگّ لگا کے اس جنگل نوں صاف کر دتا۔ اس جنگل دے وسنیک اجڑ گئے سن۔ ایہہ کورو راجیاں متعلق ناغہ تکشک دی دشمنی دا مول کارن سی جو اندرپرستھ اتے ہستناپور توں راج کردے سن۔

کیہا جاندا اے کہ اگنی دیوتا نوں اپنی بھکھ مٹاؤن لئی جنگل نوں ساڑن دی ضرورت سی۔ کوئی ہور چیز نہیں سی جو اسدی بھکھ نوں مٹا سکے۔ پر جدوں وی اسنے اتھے اگّ لگائی، اندر نے مینہہ ورھا دتا اتے اگّ روک دتی گئی۔ اس لئی بھیس بدلکے اگنی نے کرشنا اتے ارجن تک پہنچ کیتی اتے مدد منگی۔ مہامبھارت وچ لکھیا ہویا اے کہ اندر کھانڈو جنگل دا رکھوالا سی، اس لئی اسنوں اندرپرستھ دے ناں نال وی جانیا جاندا سی۔ جدوں جنگل ساڑیا جا رہا سی، اندر نے ارجن وجر نال حملہ کیتا، جس نال اوہ زخمی ہو گیا۔ پر ارجن نے اس بھیانک لڑائی وچ سارے دیوتیاں، گندھرواں اتے راکشساں نوں ہرا دتا اتے سارا جنگل ساڑ دتا۔

کھرکھودا، ہریانہ وچ چھپدیشور مہادیو مندر کھانڈو ون دا حصہ سی۔

## پنجابی سبھیاچار وچ
سری دسم گرنتھ دے انگ 166 اتے چنڈی دی تلنا ارجن نال کیتی گئی اے اتے لکھیا گیا اے کہ چنڈی نے اپنے دشمناں دا ساہمنا بالکل اس طرحاں کیتا جویں ارجن نے کھانڈو جنگل دی اگّ نوں بجھاؤن آئے بدلاں دا ساہمنا کیتا سی:

*کھانڈڡ جارن کو اگنی تہ پارتھ نے جنُ میگھ بڈارے ۔۔32۔۔*

## حوالے

گٹھ:مہابھارت
ہستناپور

**ہستناپور**  بھارت دا اک رہائشی علاقہ جو میرٹھ ضلع وچ واقع اے۔

## تفصیلات
ہستناپور دی مجموعی آبادی 21,248 افراد پر مشتمل اے اور 202 میٹر سطح دریا توں بلندی پر واقع اے۔

ہستناپور جاں ہاستنپور ( اج کل ہاتھیپور) کورو-راجگڑھ سی۔

## اتہاس
ہستناپور کورُو ٹبر دے راجیاں دا راجگڑھ سی۔ ایہہ بھارت دے اتر پردیش راج دے میرٹھ ضلعے وچ واقع اے۔ ہندو اتہاس وچہستناپر دے لئی پہلا حوالہ بادشاہ بھرت دا راجگڑھ دے روپ وچ آؤندا اے۔ مہا شعری مہابھارت وچ ورنت گھٹناواں ہستناپور وچ گھٹیاں واقعے تے مشتمل اے۔

مغل حکمران بابر نے بھارت تے کیتے حملیاں دوران ہستناپور تے اسدے مندراں تے توپاں نال بمباری کیتی سی۔ مغل دور وچ ہستناپور اتے گجر راجا نین سنگھ دا راج سی جسنےہستناپور دے چارے پاسے مندراں دی اساری کیتی۔

## حال حالت
حال وچ ہستناپور اتر پردیش دے دوآب کھیتر وچ واقع اک شہر اے،جو میرٹھ توں 37 کلومیٹر اتے دلی توں 110 کلومیٹر دور اے۔ ہستناپر دلی توں 106 کلومیٹر دلی-میرٹھ-پوڑی (گڑھوال) قومی  رستہ 119 اپر واقع اے۔

## مختصر اتہاس
تریخی ویروا : ہستناپور = ہستن (ہاتھی) + پورا (شہر) =ہاتھیاں دا شہر۔ اس تھاں دا اتہاس مہابھارت دور توں شروع ہندا اے۔ ایہہ وی شاشتراں وچ گجپور، ہستناپور، ناگپور، اسندوت، برہمستھل، شانتی نگر اتے کنجپورا وغیرہ دے روپ وچ ورنت اے۔ ہستناپور شہر پوتر گنگا ندی دے کنڈھے اتے واقع سی۔ مہانمبھارت دے مطابق ہستناپور وچ 100 وچ۔100 کورواں دا جم دھرت راسٹر دی پتپیا

مکھ راجیاں دی لسٹ:

* شاننتنو
* بھیشم
* چتراڈگد
* وچترویری،چتراڈگد دا چھوٹا بھرا
* پانڈُ - امبالکا (وچترویری دی چھوٹی رانی) دا پتر
* دھرتراشٹر- امبکا(وچترویری دی وڈی رانی ) دا پتر
* یدھشٹر- کنتیپتر
* پریکشت - ابھمنو دا پتر(ارجن اتے سبھدرا دا پتر)
* جنمیجی- پریکشت دا پتر
گٹھ:ہندو دھرم

 

## حوالے

گٹھ:قدیم ہندوستانی شہر
گٹھ:میرٹھ
گٹھ:مہا بھارت
گٹھ:مہابھارت
گٹھ:ہندو علم الاساطیر وچ تھاں
 گٹھ:ضلع میرٹھ دے شہر تے قصبے
گٹھ:ضلع میرٹھ
پانڈو

thumb|250px|پانچ پانڈَو اور ان کی بیوی دروپدی
**پانڈَو** ہندو رزمیہ مہابھارت کے مرکزی کردار ہیں، یہ پانڈو کے کل پانچ بیٹے تھے جو اس کی دو بیویوں کنتی اور مادری کے بطن سے پیدا ہوئے۔ ان کے نام تھے: یدھشٹھیر، بھیم سین، ارجن، نکول اور سہدیو۔ ان پانچوں بھائیوں کی ایک بیوی تھی جس کا نام دروپدی تھا۔ ان بھائیوں نے ساتھ مل کر کوروں سے زبردست جنگ کی اور فتح یاب ہوئے، یہ کرکشیتر جنگ کہلاتی اے۔

## ہور ویکھو
* مہابھارت

## باہرلےجوڑ
* منشی دوارکا پرشاد افقؔ لکھنوی کے قلم سے مہابھارت کا اردو ترجمہ

گٹھ:مہابھارت دیاں شخصیتاں
گٹھ:کامنز گٹھ جس کا ربط ویکی ڈیٹا پر اے
گٹھ:مہابھارت
شلپا سکلانی

**شلپا سکھلانی **اک ٹیلی وژن اداکارہ اے اتے مشہور سوپ اوپیرا *کیونکی ساس بھی کبھی بہو تھی* وچ گنگا دے کردار لئی جانی جاندی اے۔ اوہ بچیاں دے صلاحیت مشتمل ریالٹی شو رن میر سٹار سپرسٹار دی میزبانی کردی اے۔ اسنے بگّ بوس سیزن 7 شو وچ اک مقابلے باز دے روپ وچ وی حصہ لیا۔

## کیریئر
شلپا نے اپنے کیریئر دی شروعات 2001 وچ ارجن پنج اتے ہوراں نال فلم 'تیرے لیئے' نال کیتی سی جو باکساپھس تے پھلاپ رہی اتے پھر اس نے 2002 وچ “نہ تم جانو نہ ہم” وچ اک مختصر کردار نبھایا۔ پھر “کیونکی ساس بھی کبھی بہو تھی” وچ 2002–2008 تک گنگا دے روپ وچ دکھائی دتی۔ اس نوں بعد وچ “کیا حادثہ کیا حقیقت” وچ ویکھیا گیا اتے “لوانیا” وچ مکھ کردار نبھایا۔

2005 وچ، سکلانی نے اپوروا نال نچ بلیئے 1 وچ حصہ لیا اتے شو “ککسوم”، “جسی جیسی کوئی نہیں” وچ دکھائی دتی اتے پتی بیوی اج ر وہ وچ حصہ لیا۔ 2012 وچ، اس نے سروائیور انڈیا وچ حصہ لیا۔

## نجی جیون
سکلانی نے مشہور ٹیلیوژن اتے فلم اداکار اپوروا اگنیہوتری نال 2004 وچ ویاہ کروایا۔ 

## ٹیلیوژن

### فکشن مشتمل شو

### ریالٹی شو

### فلماں

## حوالے

گٹھ:بگ بوس لڑی دے مقابلہ باز
گٹھ:بھارتی ٹیلیوژن اداکاراواں
گٹھ:زندہ لوک
تکشک

thumb| تکشک
ہندو متھہاسک کہانیاں مطابق، **تکشک** پتال دے اٹھ ناگاں وچوں اک سی جو کشیپ دا پتر سی اتے کدرو دی ککھوں پیدا ہویا سی۔ شرنگی رشی دے سراپ نوں پورا کرن لئی راجا پریکھشت نوں اس نے ڈنگیا سی۔  اس کارن راجا جنمیجا اس نالوں بہت وگڑ گیا اتے اس نے دنیا بھر دے سپاں دا نعش کرن لئی سرپیگ شروع کیتا۔  تکشک اس توں ڈرکے اندر دی پناہ وچ چلا گیا۔ اس اتے جنمیجا نے اپنے رشیاں نوں آگیا دتی کہ اندر جیکر تکشک نوں نال چھڈے، تاں اسنوں وی تکشک دے نال کھچّ منگاؤ اتے بھسم کر دیو۔ جدوں رتوکاںدے منتر پڑھن اتے تکشک نال اندر وی کھچیا جان لگیا، تاں اندر نے ڈرکے تکشک نوں چھڈّ دتا۔  جدوں تکشک اگنیکنڈدے نیڑے اپڑیا،  تاں آستیک نے آکے جنمیجا نوں بینتی کیتی اتے تکشک دے پران بچّ گئے۔

کجھ ودوان مندے ہن کہ پرانے ویلے وچ، تکشک نام دی اک جاتی بھارت وچ رہندی سی۔ ناگ جاتی دے لوک اپنے آپ نوں تکشک دی سنتانکہندے ہن۔ پرانے ویلے وچ، ایہہ لوک سپاں دی پوجا کردے سن۔کجھ مغربی ودواناں دی رائے اے کہ پرانے ویلے وچ ہندو کجھ خاص اناریا لوکاں نونتکشک جاں ناگ کہندے سن۔ اتے ایہہ لوک شاید شک سن۔ تبت، منگولیا اتے چین دے وسنیک اجے وی اپنے آپ نوں تکشک جاں ناگ دے ونشج کہندے ہن۔ مہابھارت دی لڑائی دے مگروں ہولی - ہولی تکشکاں دا حق ودھن لگا اتے اتر -پچھم بھارت وچ تکشک لوکاں دا بہت دناں تک،  اتھے تک کہ سکندر دے بھارت آؤن دے ویلے تک راج رہا۔  ایہناں دا جاتی چہن سپّ سی۔  اپر پریکھشت اتے جنمیجے دی جو کہانی دتی گئی اے ،  اسدے تعلقات وچ کجھ مغربی ودواناں دا پچھلے اے کہ تکشکاں دے نال اک وار پانڈواں دا بہت بھاری لڑائی ہویا سی جس وچ تکشکاں دی جت ہوئی سی ول راجا پریکھشت ماریا گیا سی،  اتے انت جنمیجے نے پھر ٹیکشلا وچ لڑائی کرکے تکشکاں دا نعش کیتا سی اتے ایہی گھٹنا جنمیجے دے سرپیگ دے نام نال مشہور ہوئی اے ۔

## گرڑ پران دے مطابق
گرڑ پران وچ مہارشی کشیپ اتے تکشک ناگ بارے اک سندر قصہ دتا گیا اے۔ جدوں راجا پریکھشت نوں تکشک ناگ رشی شراپ نال ڈنگن جا رہا سی، تد اوہ رستے وچ کشیپ رشی نوں ملیا۔ تکشک نے براہمن دا بھیس بدلیا اتے اس نوں پچھیا کہ اوہ انی کاہلی کاہلی کتھے جا رہا اے؟ اس اُتے کشیپ نے کیہا کہ تکشک ناگ مہاراج پریکھشت نوں ڈنگن جا رہا اے۔ میں اس دے زہریلے اثر نوں ہٹا دیوانگا اتے اسنوں دوبارہ جیون دیوانگا۔ ایہہ سندیاں تکشک نے اپنی جان پچھان کروائی اتے واپس جان لئی کیہا، کہ اج تک کوئی وی انسان اسدے زہر توں نہیں بچ سکیا۔ تاں کشیپ رشی نے کیہا کہ اپنی منتر طاقت نال اوہ راج پریکھشت دے زہر-اثر نوں دور کر دیویگا۔ اس اُتے تکشک نے کیہا کہ جے اجیہا اے تاں اس رکھ نوں پھر ہرا کر کے دکھاؤ، میں اس نوں ڈنگ مار کے بھسم کر دندا ہاں۔ تکشک نے ترنت اپنے زہر دے اثر نال رکھ نوں بھسم کر دتا۔

اس اُتے، کشیپ نے اس رکھ دی سواہ اکٹھی کیتی اتے اپنا منتر پھوک دتا۔ تکشک نے حیرانی نال ویکھیا کہ اس بھسم وچوں توئی باہر آئی اے اتے ویکھدیاں ہی ایہہ ہرا بھرا رکھ بنگئی۔ حیران تکشک نے رشی نوں پچھیا کہ اوہ راجے دا بھلا کیوں کرن جا رہا اے۔ رشی نے جواب دتا کہ اسنوں اتھوں بہت ساری دولت ملیگی۔ اس اُتے، تکشک نے اسنوں امید توں ودھ پیسے دے کے واپس بھیج دتا۔ اس پران وچ کیہا جاندا اے کہ کشیپ رشی دا اثر ‘گرڑ پران’ سن کے پیا سی۔

گٹھ:مہابھارت
امریک سنگھ پُنی

**امریک سنگھ پونی** (9 اکتوبر 1937 – 3 اپریل 2010) پنجاب اگھے سول اہلکار، اک لایق طالب علم، آمورت استاد، کامیاب پربندھک، حساس شاعر، لوک مہربان، مانوتا دے سپوت اتے سہرد انسان سن۔ امریک سنگھ پونی نے پنڈ دے سادھارن ماحول توں اٹھ کے پنجاب سرکار دے مکھ سیکٹری دی گورومئی خطاب حاصل کیتا سی۔
## مڈھلی تعلیم
پیؤ گردیال سنگھ دے سائے توں محروم پونی صاحب دی پرورش اوہناں دے تایا میہاں سنگھ نے کیتی سی۔ پونی صاحب دی سفلتا پچھے اوہناں دی ماں دے اشیرواد توں علاوہ بیوی پرکاش کور دا وی اہم یوگدان سی۔ سکھ نیشنل کالج، بنگا دے پرنسپل سو۔ امر سنگھ ملک، وائس- پرنسپل گربخش سنگھ شیرگل، پرو۔ ڈھوڈی اتے پرو۔ کرتار سنگھ ‘تار’ نے پونی صاحب نوں بہت مُتحرک کیتا سی۔ اوہناں بی۔اے۔ پہلے درجے وچ پاس کیتی سی۔ اوہناں خالصہ کالج، جالندھر وچ سیاست شاستر دی ایمّ۔اے۔ وچ داخلہ لیا۔ ہر ہفتے بعد سائیکل تے 30 میل دا پینڈا طے کر کے اپنے پنڈ جندووال (بنگا) جاندے سن۔
## سول سروس
پونی صاحب نے پہلاں آئیپیئیسّ اتے پھر 1965 دے بیچ دے آئییئیسّ دی امتحان وچ دیس بھر وچ چوتھا ستھان حاصل کر کے اپنے ماتا-پیؤ تے علاقے دا نام روشن کیتا سی۔ پونی صاحب، بطور لائبریرین-کم-ٹیوٹرریریئن نیوکت ہوئے۔ اوہ نومبر 1961 وچ سکھ کمیشنر کالج، بنگا وچ سیاست شاستر دے استاد وجوں نیوکت ہوئے۔ اوہ ہر طالب علم نال بڑے نگھّ نال ملدے اتے اپنی مسکان بکھیردے سن۔
اوہ ہر اک لوڑوند دی جائز منگ پوری کردے سن۔ پونی صاحب وچ سادگی، سرلتا اتے حلیمی کٹّ-کٹّ کے بھری ہوئی سی۔ اوہناں وچ افسراں والی ہؤمے بالکل نہیں سی۔ ہر انسان متعلق اوہناں دا نظریہ سنویدنشیل سی۔
## شاعری دا سفر
کالج دی نومبر 1961 دی پترکا وچ اوہناں دا لیکھ “”nited Nations and 3ollective Security” اوہناں دی ودوتا دا پتہ لگدا اے۔ پونی صاحب نے پنجابی ساہت نوں کویتاواں دیاں تن کتاباں- ‘آکھن والا کیا ویچارا’، ‘اکھیں ویکھ نہ رجیاں’ اتے ‘آپے نال تردیاں’ دتیاں ہن۔ پونی صاحب اکثر ہی پربندھکی اتے پنجابی ساہت سبھا، لدھیانہ دے کماں وچ رجھے رہندے سن۔ اوہ
## مان اعزاز
1996 توں 2002 تک پنجابی ساہت اکیڈمی، لدھیانہ دے پردھان رہے۔ کئیاں ادارےآں اتے ساہت سجذبات ولوں، اوہناں نوں کئیاں مان-سنماناں نال سنمانیا جا چکا سی۔ اک مارچ، 1959 نوں کالج دے انعام ونڈ تقریب وچ اوہناں نوں بھائی گرداس میڈل نال نوازیا گیا گیا سی۔
## رچناواں
* کنڈیالی راہ (1974)
* ننگے پیر (1977)
* پانی وچ لکیراں( 1986)
* موئے موسماں دا مرثیہ (1991)
* رتّ آئے رتّ جائے(1999)
* اکھیں ویکھ نہ رجیاں (2006)
* اکھاں والا کیا وچارا (2007)
* اثر توں سر تک
## غزل

ایویں دیئی نہ جا ہوا مینوں۔

میں ہاں انگیار، اٹھ کے بجھا مینوں۔

----

سر کوئی پیار دی سنا مینوں۔

لا کے آڈھھے نہ انجھ تپا مینوں۔

----

میں ہاں سقراط نہ کوئی شنکر،

زہر کجھ سوچ کے پیا مینوں۔

----

وانگ سوہے سوے دے مچیا ہاں،

ہور چنگاں نہ ہن چھہا مینوں۔

----

ایہناں ناسور بن کے رس پینے،

فٹ بولاں دے نہ لگا مینوں۔

----

میرے سر تے خدا بنی بیٹھیں،

کنجھ وچرینگا کر جدا مینوں؟

----

دھرت اپنی نہ اپنا امبر،

ہور دیوینگا کی سزا مینوں؟

----

میں ہاں ککنوس مر کے جی پانگا،

وکت دے میر آزما مینوں۔

----

مکّ جاون کلیش تے کجیئے،

کدے ایہہ وی تاں دعا دے مینوں۔

----

میں ہاں ‘امریک’ دیپ دیہری دا،

بھلّ کے ہی صحیح، جگا مینوں۔

## حوالے

گٹھ:پنجابی شاعر
بھوڡنا نٹراجن

thumb| ساہت اکادمی
**بھونا نٹراجن** اک بھارتی انووادک اتے مختصر کہانی کار سی۔ اسنے 20 توں ودھ کتاباں شائع کیتیاں سن اتے اسنوں 2009 وچ بنگالی توں تامل وچ ترجمہ کرن لئی ساہت اکادمی انعام نال نوازیا گیا گیا۔ اس دیاں بہت ساریاں کہانیاں کالکی، منگیار ملار، ساوی، سمنگلی، جنان زمین، ادھایام پیسگرادے اتے گوکلم وچ نظر آ چکیاں ہن۔ اوہ تامل، بنگالی، ہندی، انگریزی وچ پڑھن، لکھن اتے وچار وٹاندرے دے یوگ سی اتے سنسکرت دا کم شیل علم رکھدی سی۔ اوہ کلکتہ وچ 43 سال رہی اتے اس توں بعد چینئی وچ رہی۔

اوہ 1995 وچ تنجوور وچ منعقد عالمی تامل کانفرنس وچ اک ابزرور وجوں بھرتی تمیز سنگم، کلکتہ دی نمائندگی وجوں شامل ہوئی سی۔

## اوارڈ

* سال 2007 لئی بنگالی توں تامل وچ سبتوں ودھیا ترجمہ لئی نلی تھسائی ایٹم وردُ؛
* سال 2007 لئی سبتوں ودھیا ترجمہ لئی تروپر تمیز سنگم انعام؛
* ساہت اکادمی اوارڈ - 2009 وچ بنگالی توں تامل وچ ترجمہ کرن لئی۔

## کم
مدھال سبدم جاں پرتھم پروتیشرتی (بنگالی وچ)، بنگالی وچ آشاپورنا دیوی ولوں لکھیا گیا سی جس لئی اسنوں گیانپیٹھ انعام ملیا سی۔ ایہہ ناول بعد وچ اک بہت کامیاب فلم بن گیا۔

**مولک کم**

* *مدر ٹیریسا*
* *راجا رام موہن رائے*
* *نیتاجی سبھاس چندر بوس*

**ترجمہ**

* *ونگالا سرکادھیگل* – آشاپورنا دیوی دیاں چھوٹیاں کہانیاں
* *سوندھا منا تھیدی* – تسلیما نسرین
* *گانا دیوتھا* – تاراشنکر بندوپباب (گیانپیٹھ انعام جیتو)
* *دیوداس* – شرط چندر چیٹرجی
* *اندھکالم* – سنیل گنگوپباب
* *جگموہنن مرنم* – مہاشویتا دیوی
* *کرپُو سرییا* – آشاپورنا دیوی
* *دھرمم ادھرم* – (مختصر کہانی مجموعہ)
* *این تھیکو اے کلونڈی نمسکرنگل* - سنتوش کمار گھوش
* *پوراتم* – سنیل گنگوپباب
* *ونگا موزی سرُ کدھے توگوپُ* – ببھوتیبھوشن *بانڈوپباب*
* *اورو اولییان مرنم* – (مختصر کہانی مجموعہ)
* *میگیجھمنو منم* – (چھوٹی کہانی مجموعہ)
* *گنیدیوتا* – تاراشنکر بانڈوپباب

## حوالے

گٹھ:بھارتی خواتین مترجم
گٹھ:20ویں صدی دے بھارتی لکھاری
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1942
گیتا وڈھیرا

**گیتا وڈیرا** نویں دلی، بھارت دے اک اپنگر گڑگاؤں دی ہم عصر کلاکار اے۔

## شروعاتی سال اتے سکھیا
گیتا دی پڑھائی کالج آف آرٹ، دلی وکھے ہوئی اتے اسنے اپنے کیریئر دی شروعات سرکاری ملکیت کاٹیج انڈسٹریز نال کیتی، جتھے اسنے وپاری کماں اتے کم کیتا۔

اسنے اپنے کلا کیریئر دی شروعات وکاری سینٹ کولمبا ہائی سکول وچ اک بہت ہی مشہور سکول کلا استاد وجوں کیتی۔ اسنے کلاکاراں امرتا شیرگل اتے مشہور ایم۔ایف۔دیاں پریرناواں بارے طالب علماں نوں جاگروک کیتا۔

لنڈن- مشتمل ڈزائین ہاؤس والا اک موقع پروجیکٹ، پیرے کارڈن اتے کرشچیئن ڈائر دے نال، ہور ڈزائین گھراں وچ پروجیکٹاں دی اگوائی کردی اے۔ اسنے پہلاں ہی اپنے صلاح کار، نہرو فیلوشپ اوارڈی، نرندر سریاصل نال کم کرنا شروع کر دتا سی۔ جلدی ہی، گیتا نے اپنے اصل پیار - پینٹنگ اُتے دھیان مرتکز کرن لئی وپاری ڈزائین دی دنیا چھڈّ دتی۔ کنکریٹ دی شاعری بارے اس دی پہلی نمائش، دیوناگری لپی وچلی شاعری، "انش" ایائیپھیکس، نویں دلی وکھے منعقد کیتی گئی سی، جس دے نال اسے نام دی اک کتاب وی سی۔ انش پترکاراں دی لہر دا اک قدم سی۔ ایہہ کم ٹھوس شاعری دے پیؤ اتے قومانتری کنکریٹ شعری ماہر، یوگین گومرنگر ولوں حاصل کیتا گیا سی، اتے اسنوں سلبے، جرمنی دے پرالیکھاں وچ پکے طور تے رکھیا گیا اے۔

## پہلی قومانتری نمائش
اس ویلے، انڈین کاؤنسل فار کلچرل رلیشنز، پھر امب دی اگوائی والی سی۔ پیئے ناسرتھ، یورپ نوں اپنے تہذیبی وٹاندرے پروگراماں وچ پردرشت کرن لئی بھارتی کلاکاراں دی بھال کر رہے سن۔ گیتا دیاں رچناواں نوں اوہناں دی ولکھن بھارتی نیس اتے بھارتی شاستراں نال متعلق دی اہلیت لئی چنیا گیا سی۔ یورپ وچ اس دیاں مڈھلیاں نمائش رگوید، ایسووسی اپنشد اتے بھگود گیتا اتے سن۔ شو نوں بہت پسند کیتا گیا اتے اس توں بعد یورپ وچ وپاری نمائش لگائی گئی۔

## پروگرام اتے نمائش
گیتا ولوں وکھ وکھ تھاواں جویں کہ پیرس، ٹورز، بون، نائس، کینبرا، سنگاپور، چنڈی گڑھ، ممبئی، چینئی، بینگلرو، کولکاتہ، نویں دلی وچ 35 نمائش لگائیاں گئیاں ہن۔ اوہ 2003 وچ رائل سوسائٹی آف آرٹس دی فیلو چنی گئی سی اتے اس نوں بھارت اساری انعام دتا گیا سی۔

2006 وچ، "تھارو تھار" مجموعہ توں گیتا دے کم، وکتا وقفہ نوں کرسٹی ولوں نیویارک وچ انڈو امیریکن آرٹس کاؤنسل آرٹ آکشن توں بعد چھویں فلم میلے توں پہلاں بھارتی کلا نوں لابھ پہنچایا گیا سی۔

## ایوارڈ اتے عہدے

* آرٹ ٹیچر، سینٹ کولمبا ہائی سکول (1981–83)
* لائنس کلبّ دے اپ پردھان
* میمبر، آل انڈیا وومین ایسوسی ایشن
* میمبر، انڈیا انٹرنیشنل سینٹر
* سروتعلیم انٹرنیشنل ٹرسٹ دا پربندھن
* مکھ ڈزائینر اتے فیشن کوآرڈینیٹر، ایکسپورٹ ڈویزن، مرکزی کاٹیج صنعت نگم، نویں دلی۔
* کریئیٹو پلینر، فیسٹیول آف آرٹس، نویں دلی - نے پردہ ریزر آڈیؤ وزوئل پیش کیتا - جہڑا اس ویلے دے وزیر اعظم سری راجیو گاندھی نوں پیش کیتا گیا سی۔
* دورفلسفہ انڈیا دے نال ٹیوی پروڈیؤسر - ہفتہ واری "آرٹس ڈائری" تیار کرتا اے۔
* آل انڈیا ریڈیو اتے بیبیسی باہری سیواواں، نویں دلی دے نال ریڈیو پروڈیؤسر۔
* “انش” سرلیکھ والی کتاب رلیز کیتی گئی؛ کنکریٹ پیٹری اُتے مشتمل پیمز دی اک شاعری تیار کیتی۔
* 5 کتاباں دی لڑی جاری کیتی - “کلا لئی جان پچھان” بچیاں لئی تیار کیتی گئی اتے تیار کیتی گئی۔
* نویں دلی دے کلا دے کھیتر وچ اہم یوگدان لئی بھارت اساری اوارڈ نال نوازیا گیا گیا۔

## حوالے

گٹھ:بھارتی عورت چترکار
گٹھ:زندہ لوک
جی کملما

**جی۔ کملما** (1930–2012) اپنی زیادہ تر پیشہ ور زندگی وچ اک سکول استانی  رہی اے۔ اوہ اک لکھاری سی اتے اسنے وکھ وکھ بولیاں وچ ساہت، سماجک-تہذیبی موضوعاں اتے جیونی دے کھیتر نال متعلق لکھیا۔ اسنے 30 توں ودھ کتاباں لکھیاں، جو ساریاں ملیالم بولی وچ ہن اتے بھارت ساہت اکیڈمی اتے کیرل دی ساہت اکادمی دوواں توں حوالے اتے انعام حاصل کیتے ہن۔

## جم اتے شروعاتی جیون
کملما دا جم 1930 وچ کیرلا دے کولم ضلعے نزدیک کندرا نیڑے پنڈ پیرومبزا وچ ہویا سی۔ اسدے پیؤ ساہت-شرومنی ایم۔کے۔ گووندن (1901 ~ 1968) اک سنسکرت ودوان، پروفیسر اتے لکھاری سن، جو پیرومبزا وچ منڈوپوئکاولا گھر دے کنجن چنار دے پتر سن۔ کملما دی ماں گوریکٹی کولا پیرومل دی دھی سی۔

## کریئر
گریجوئیٹ ہون توں بعد بی۔اے۔ اتے بی۔ٹی۔ ہون دے ناطے، کملما نے اپنے پیشہ ور کریئر دی شروعات کیرل سرکار دے ترقی ڈیپارٹمنٹ وچ اک سماجی سکھیا پربندھک دے طور اُتے کیتی، جتھے اسنے پہلے دس سال کم کیتا۔ اس توں بعد اسنے اک استاد وجوں نوکری حاصل کیتی، اسنے 1987 وچ اپنے تعلیمی جیون توں سنیاس لین توں پہلاں چووی سال کم کیتا۔

## حوالے

گٹھ:بھارتی خواتین ناول کار
گٹھ:20ویں صدی دے بھارتی لکھاری
گٹھ:بھارتی خواتین مترجم
گٹھ:موت 2012
گٹھ:جم 1930
کُندنیکا کپاڈیا

**کندنکا کپاڈیا** (11 جنوری 1927)&nbsp;- 30 اپریل 2020) اک بھارتی ناول کار، کہانی کار اتے گجرات دی لکھاری سی۔

## جیونی
کندنکا کپاڈیا دا جم 11 جنوری 1927 نوں لمبدی (ہن سریندرنگر ضلع، گجرات وچ) وچ نروتمداس کپاڈیا دے گھر ہویا سی۔ اسنے اپنی مڈھلی اتے سیکنڈری تعلیم گودھرا توں پوری کیتی۔ اسنے 1942 وچ قوم پرست بھارت چھڈو تحریک وچ حصہ لیا سی۔ 1948 وچ اسنے بمبے یونیورسٹی نال متعلق، سمالداس کالج، بھاونگر توں اتہاس اتے سیاست وچ بی۔اے۔ کیتی۔ اسنے ممبئی سکول آف اکنامکس توں سمچی سیاست وچ ایم۔اے۔ کیتی، پر امتحاناں وچ حصہ نہیں لے سکی۔ اسنے 1968 وچ گجراتی شاعر مکرند دیوَ نال ویاہ ممبئی وچ کیتا؛ اوہناں دے کوئی اولاد نہیں سی۔ اس نے اپنے پتی نال 1985 وچ نندیگرام آشرم دی سہِ-قیام کیتی، جو ولساد نزدیک ونکل پنڈ دے نیڑے اے۔ اوہ اپنے نندیگرام پھیلوز ولوں ایشما وجوں جانی جاندی سی۔ اسنے یترک (1955–1957) اتے نونیت (1962–1980) رسالیاں دا اڈیٹنگ کیتا۔

30 اپریل 2020 نوں اسدی 93 سال دی عمر وچ گجرات دے ولساد ضلعے دے ونکل پنڈ نیڑے نندیگرام وچ موت ہو گئی۔ 

## کم
**سنیہدھن** اسدا قلمی نام سی۔ پرودھ تھٹا پہلا (1968) اسدا پہلا ناول سی جسنوں اسنے اگنی اگنیپپاسا (1972) سی۔ اسنے ست پغلا اکاشما (سیون سٹیپّ ان د سکائی، 1984) لکھیا، جس نال اس نوں الوچناتمک تعریف ملی۔ اس ناول نوں اسدا اتم ناول منیا جاندا اے جسنے ناریواد نوں ظاہر کیتا۔

اسدی پہلی کہانی "پریمنا انسو" سی، جسنے جنمزمین اخبار ولوں منعقد قومانتری کہانی مقابلے وچ اسنوں دوجا انعام دوایا سی۔ اس توں بعد اس نے ہور کہانیاں لکھنیاں شروع کر دتیاں سن۔ پریمنا انسو (1954) اسدے کہانی مجموعہ وجوں شائع ہوئی سی۔ اس دے ہور کہانی مجموعہ ودھ نے وادھو سندر (1968)، کاگلنی ہودی (1978)، جاوا ڈیشو تامنے (1983) اتے مانشی تھاوو (1990) ہن۔ اس دیاں کہانیاں فلسفہ، سنگیت اتے سبھاء دی پڑچول کردیاں ہن۔ اس دیاں چنیاں گئیاں کہانیاں کندنکا کپاڈیا نی شریش ورتاؤ (1987) دے روپ وچ شائع ہوئیاں۔ اوہ دھنکیتو، سرت چندر چٹوپباب، ربندرناتھ ٹیگور، شیکسپیار اتے ابسین توں متاثر سی۔

دوار اینے دیوال (1987) اتے چندر تارہ ورش وڈل (1988) اس دے لیکھ مجموعہ ہن۔ اکرند انے اکروش (1993) اس دی جیونی رچنا اے۔ اسنے پرم سمائیپ (1982)، جروکے دوا (2001) اتے گلال آنے گنجر دا اڈیٹنگ کیتا۔ پرم سمائیپ اس دا مشہور دعا مجموعہ اے۔

اسنے لورا انگلز وائیلڈر دے کم دا ترجمہ وسنت اموضوع (1962) وجوں کیتا۔ اسنے میری ایلین چیز دے 'اے گڈلی فیلوشپ دا دلبھار میتری (1963) وجوں اتے بنگالی لکھاری رانی چند دے سفرنامہ دا پورنکمبھ (1977) وجوں ترجمہ کیتا۔ اسنے ہور وی بہت رچناواں دا ترجمہ کیتا اے۔

## اوارڈ
کپاڈیا نوں گجراتی ساہت کونسل اتے گجرات ساہت اکادمی توں کئی انعام حاصل ہوئے۔ 'چندر تارہ ورکش وڈل' نے اس نوں گجرات ساہت اکادمی دا انعام دوایا۔ اس نوں 1985 وچ گجراتی لئی ست پگلا اکاشما لئی ساہت اکادمی انعام دتا گیا سی۔ اسنے 1984 وچ دھنجی کانجی گاندھی سورنا چندرک حاصل ہویا۔

## حوالے

## باہری لنک

* نندیگرام دی سرکاری ویبسائیٹ
گٹھ:گجراتی وچ ساہت اکادمی انعام جیتو
گٹھ:بھارتی خواتین فیمینسٹ
گٹھ:گجراتی لکھاری
گٹھ:جم 1927
گٹھ:20ویں صدی دے بھارتی لکھاری
گٹھ:موت 2020
گٹھ:بھارتی خواتین مترجم
جگجیت سنگھ زیروی

**جگجیت سنگھ زیروی** پنجابی ماں بولی دا لاڈلا گلوکار سی اتے پنجابی اتے اردو غزل گائکی دے انمول ہیرا۔

**جگجیت زیروی** دا جم فروزپور ضلعے دے شہر زیرا وکھے بلونت سنگھ دے گھرے ماں ہرنام کور دی ککھوں 1936 وچ ہویا۔ سکولی پڑھائی توں بعد جگجیت نے بی۔اے۔ دی پڑھائی زیرے دے کالج وچوں ہی کیتی۔ آپ نوں بچپن توں ہی گائکی دا شوق سی اتے شعورت سنگیت وچ رچی رکھدے سن۔ کالج دی پڑھائی دوران جگجیت نے غزل گائکی نوں اپنا مستقبل منّ لیا اتے ریاض کرنا شورو کر دتا۔ 1956 وچ جگجیت دا ویاہ ہو گیا۔ اوہناں دے گھرے دو پتراں نے جم لیا۔
## سنگیتک سفر
جگجیت زیروے جالندھر دورفلسفہ ٹی۔وی۔ تے اے کیٹیگری کلاکار دا آڈیشن ٹیسٹ وی پاس کر گئے تے مصدقہ کلاکار وجوں گاؤن لگ پئے سن۔ جگجیت دے سنگیت سفر دا ایہہ ویلا سخر دا سی اتے اس ویلے اوہناں دی آواز دا جادو فلم صنعت وچ وی چھا گیا سی۔ اچانک اوہناں دی ہم سفر اوہناں نوں سدا لئی وچھوڑا دے گئی جس نال کجھ ویلے لئی اک خڑوت جہی آ گئی سی۔ اوہ ممبئی دے سنگیت پریمیاں دے سدے تے لگاتار 10 سال اپنا پروگرام پیش کرن جاندے رہے تے اوہناں غزل گائکی وچ پہلی بولی اوردو نوں ہی چنیا اتے زیادہ توجو وی اردو ول ہی رکھی۔

## غزل
جگجیت زیروی نے اپنے گائکی دے سفر وچ جگت مشہور شاعر شو کمار بٹالوی، دیپک جیتوئی اتے امریک سنگھ پونی دیاں رچناواں نوں بہت ہی کمال نال گایا۔ ممبئی وچ اوہناں نوں نوشاد، منا ڈے، شاعری کرشنامورتی، جگجیت سنگھ (غزل گلوکار)، فلم اداکار پران، دارا سنگھ اتے ہور بہت ساریاں شخصیتاں نے رجّ کے سنیا تے اپنا دوست بنا لیا۔ جگجیت زیروی نے پنجاب دی کوئل سریندر کور نال وی کئی وار سٹیج اپر اپنے فن دا مظاہرہ کیتا۔ جگجیت زیروی دی پہچان ودیساں وچ وی ہو گئی سی اتے انگلینڈ، امریکہ، کینیڈا وچوں کئیاں ہی سدے آؤنے شروع ہو گئے۔ پرواسی پنجابیاں دے نال غیرملکی سنگیت پریمیاں نے وی زیروی نوں بہت پیار اتے مان بخشیا۔

## اعزاز
* پنجابی ساہت اتے سنگیت وچ یوگدان پاؤن لئی دو وار صدر ایوارڈ نال اوہناں نوں سنمانیا گیا۔
* ممبئی دے سروتیاں نے جگجیت دی گائکی دی قدر کردیاں اوہناں نوں سونے دے تمگے نال سنمانیا۔

## کجھ غزلاں

‘بڑھے نادان نے ساجن شرارت کر ہی جاندے نے،
تریندے رات نوں ندیاں دنے کجھ ڈر وی جاندے نے۔’

‘سزا یہ خوب ملی انسے دل لگانے کی،
وو کیا پھرے کہ نظر پھر گئی زمانے کی۔’

‘اک منئماں (بجھارت) اے سمجھنے کا،
نہ سمجھانے کا، زندگی کاہے کو اے خواب اے دیوانے کا’

‘میری اکھیاں ‘چ نیندر رڑکے،
بالما سوں جاواں
پھیر اٹھنا پؤگا تڑکے،
بالما سوں جاواں’

## حوالے

گٹھ:پنجابی گلوکار
گٹھ:پنجابی لوک
سکریتا پال کمار

**سکریتا پال کمار** (born DOB) اک بھارتی شاعر، نقاد اتے مشہور ماہر تعلیم اے۔ اسنوں بہت سارے وکاری انودان، قومی اتے قومانتری پھیلوشپاں ملیاں ہن۔  کمار دا یوجیسی دے نال پرمکھ کھوج پراجیکٹ دا نتیجہ اس دی مکمل طور تے پڑھی جان والی کتاب Narrating Partition دے پرکاشن وچ نکلیا۔ اوہ آنرز لئی ہم عصر کورس دے طور تے دلی یونیورسٹی دے کے مقرر تہذیبی وبھنتا، بھاشائی انیکتا اتے بھارت دیاں ساہتی پرمپراواں بارے کتاب دی مکھ اڈیٹر اے۔

## کتاباں

### تنقید
* *Narrating Partition*
 ٹیکسٹ، وضاحت، وچار
انڈیالاگ پرکاشن، نویں دلی، 2004
* *The New Story*
 اردو وچ ساہتی آدھنکواد اتے ہندی چھوٹی فکشن دا اک مطالعہ
 تکنیکی مطالعہ دی انڈین انسٹیچیوٹ، شملہ الائیڈ پرکاشک، دلی، 1990
* *Man, Woman and Androgyny*
 تھیؤڈور ڈریزر، سکاٹ پھجرالد اتے ارنسٹ ہیمنگوے دے ناولاں دی اک مطالعہ
 Indus Publishing Co. نویں دلی، 1989

### اڈیٹنگ
* *The Dying Sun: Stories by Joginder Paul*
 سکریتا پال کمار ولوں سمپادت
 ہارپر کولنس، نویں دلی، 2013

 ملاشری لال نال سہِ-سمپادت
 ساہت اکادمی، نویں دلی، 2012

 ملاشری لال نال سہِ-سمپادت
 Penguin India, نویں دلی، 2009

 پھرینک سٹیورٹ نال سہِ-سمپادت
 ہوائی دے یونیورسٹی، ہوائی، 2009

 سکریتا پال کمار اتے ملاشری لال ولوں سمپادت
 پیئرسن لونگمین'س، نویں دلی، 2007
* *Cultural Diversity, Linguistic Plurality and Literary Traditions of India*
 اڈیٹر، سکریتا پال کمار
 مکملن انڈیا، نویں دلی، 2006
 بی۔اے آنرز لئی ہم عصر کورس دے طور تے دلی یونیورسٹی ولوں تجویز کیتی کتاب

 Collection of Essays
 سکریتا پال کمار اتے ملاشری لال ولوں سمپادت
 IIAS, شملہ، 2002
* *Ismat, Her Life Her Times*
 عصمت چگتائی بارے کرٹیکل مضمون اتے جیونی ٹکڑے۔
 سکریتا پال کمار اتے محمد علی سدیکی ولوں سمپادت
 ایئیلٹی (ترجمہ ولوں ساہت کول جاندیاں) سیریز، کہانی، نویں دلی، 2000
* *Mapping Memories*
 بھارت اتے پاکستان توں اردو کہانیاں (انگریزی وچ ترجمہ)
 سکریتا پال کمار اتے محمد علی سدیکی ولوں سمپادت
 کہانی، نویں دلی، 1998
 مولک اردو کہانیاں دا ایہی مجموعہ بازدید دے طور تے کہانی نویں دلی ولوں شائع کیتا گیا سی، 1998

 جدید ہندی اتے اردو نکیاں کہانیا (انگریزی وچ ترجمہ)
 سکریتا پال کمار ولوں چنیاں اتے سمپادت
 انڈین انسٹیچیوٹ اڈوانس سٹڈیز، شملہ، 1993

### ترجمہ
* *Stories of Joginder Paul*
 انگریزی وچ اردو کہانیاں دا ترجمہ۔
 نیشنل بکّ ٹرسٹ، نویں دلی، 2003
* *Sleepwalkers: Joginder Paul*
 سنیل ترویدی اتے سکریتا پال کمار ولوں ترجمہ اک ناول
 کہانی، نویں دلی، 2001

### کویتاواں
* *Seven Leaves, One Autumn*
 راجکمل پرکاشن، نویں دلی، 2011
* *Poems Come Home (Bilingual, Translated by Gulzar)*
 ہارپر کولنس، نویں دلی، 2011
* *Rowing Together*
 راجکمل پرکاشن، نویں دلی، 2008
* *Without Margins*
 ببلیؤپھل ساؤتھ ایشیا، نویں دلی، 2005
* *Folds of Silence*
 کوکل، نویں دلی، 1996
* *Apurna*
 لکھاری ورکشاپ، کلکتہ، 1988

## حوالے

گٹھ:بھارتی خواتین مترجم
گٹھ:بھارتی لوک
سروجنی مہیشی

**سروجنی بندراؤ مہشی** (3 مارچ 1927 – 25 جنوری 2015) اک بھارتی استاد، وکیل، کارکن اتے سیاستدان سی۔ اوہ کرناٹک راج توں پارلیمنٹ دی پہلی خواتین میمبر سی، جو 1962 اتے 1980 دے درمیان چار معیاداں ہلکے دھارواڑ نارتھ دی نمائندگی کیتی سی۔ 1983 وچ اوہ جنتا پارٹی فی میمبر دے طور اُتے راج سبھا لئی چنی گئی۔

راج وچ راکھوانکرن روزگار دے ماپدنڈ دی سفارش کرن لئی 1983 وچ کرناٹک سرکار ولوں نیوکت کیتی گئی کمیٹی دی مکھی وجوں مہشی سبھ توں مشہور اے۔ 1986 وچ سفارشاں نوں جمع کراؤندے ہوئے، کمیٹی نے سجھاء دتا کہ کرناٹک وچ نوکریاں دا وڈا حصہ مقامی لوکاں لئی رکھیا جانا چاہیدا اے۔

## شروعاتی جیون
سروجنی دا جم 3 مارچ 1927 نوں دھارواڑ، برطانوی بھارت دی موجودہ بمبئی پریزیڈینسی (حال ویلے کرناٹک دی) وچ اک شہر وکھے کملابائی اتے بندراؤ مہشی وکھے ہویا سی۔ اوہ اپنے ماپیاں دے اٹھ بچیاں وچوں دوسری سی اوہناں دے پیؤ بندراؤ اک موہری وکیل اتے سنسکرت ودوان سن۔ سروجنی نوں دھارواڑ دے سرکاری سکولاں وچ پڑھائی حاصل کر سانگلی وچ ولنگٹن کالج وکھے داخلہ لیا سی۔ اس نے بے لغام دے راجا لکھمگڈا لاء کالج توں قانون دی ڈگری حاصل کیتی اتے سنسکرت بولی وچ ماسٹر دی ڈگری حاصل کیتی۔

## کیریئر
مہشی نے اپنے کیریئر دی شروعات استاد وجوں کیتی اتے راج سماج کلیان بورڈ وچ شامل ہون توں پہلاں دھارواڑ دے جنتا شکشن سمتی کالج وچ کجھ سال لئی سنسکرت اتے قانون پڑھائے1

25 جنوری 2015 نوں اتر پردیش دے غازیہ آباد واقع اپنے نواس ستھان اُتے مہشی دا انتقال ہو گیا۔ اس دا دلی دے لودھی روڈ واقع شمشان گھاٹ وچ سنسکار کیتا گیا سی اتے اس دا آخری سنسکار اس دے بھرا پی۔ بی۔ مہشی نے کیتا۔

### ساہتی سرگرمیاں
مہشی نے کئی ہندی اتے مراٹھی رچناواں نوں ہندی وچ ترجمہ کیتا اے۔ اس دا سبھ توں پرمکھ ترجمہ کنڑ شاعر ڈی۔وی ۔ گنڈپا دی مانکُ تھنانا کگا دا منیا جاندا اے۔

### عہدے

* راج سبھا میمبر
* راج سبھا دی وائس چیئرپرسن (1982–84)
* دھارواڑ اتری لوک سبھا ہلکے توں لوک سبھا دی 4 وار رہِ چکی میمبر
* پارلیمنٹ ہندی کونسل دی پردھان
* دلی کرناٹک سنگھ دی پردھان

## کماں دی لسٹ

* *سکنتلا* (1952)
* *کسوتی کالے* (1953)
* ہندی رتنا اعزاز
* کرناٹک یونیورسٹی دے 58ویں سالانہ کنووکیشن وکھے آنریری ڈی لٹ۔

## حوالے

## باہری لنک

* Sarojini Mahishi bioprofile

گٹھ:جم 1927
گٹھ:سیاست وچ بھارتی عورتاں
گٹھ:بھارتی خواتین مترجم
دھیروبین پٹیل

**دھیروبین گوردھنبھائی پٹیل** () اک بھارتی ناول کار، ناٹک کار اتے مترجم اے۔

## زندگی
دھیروبین گوردھنبھائی پٹیل دا جم 25 مئی 1926 نوں بڑودا (ہن وڈودرا، گجرات) وچ بمبے کرونیکل دے صحافی گوردھنبھائی پٹیل اتے اک سیاسی کارکن اتے آل انڈیا کانگرس کمیٹی دی میمبر گنگابین پٹیل دے گھر ہویا سی۔ اسدا پروار انند دے نزدیک دھرمج پنڈ نال متعلق اے۔ اوہ ممبئی دے اک اپنگر، سانتاکروز وچ وڈی ہوئی اتے اجے وی اتھے رہندی اے۔ اس دی پڑھائی ممبئی دے پودار سکول وچ ہوئی سی۔ اسنے ایلپھنسٹن کالج توں اچّ سکھیا حاصل کیتی۔ اسنے 1945 وچ انگریزی وچ بیئے اتے 1949 وچ بھون دے کالج توں ایم۔اے۔ کیتی۔ اسنے 1963–64 وچ دہیسر وکھے کالج وچ انگریزی پڑائی اتے بعد وچ بھارتی تعلیم بھون وکھے انگریزی ساہت پڑھایا۔ 

اسنے تھوڑھے ویلے لئی آنند پبلشراں نال کم کیتا۔ اس توں بعد، اسنے 1963–64 وچ کلکی پرکاشن نام دے اک پبلشنگ ہاؤس دا قیام کیتا۔ 1966 توں 1975 تک اسنے *سدا* نام دا گجراتی رسالہ سمپادت کیتا۔ بعد وچ اسنے گجرات ساہت سبھا دی پردھان وجوں سیوا نبھائی۔ اسنے 2003―2004 وچ گجراتی ساہت کونسل دی پردھان وجوں سیوا نبھائی اتے اسدے اک ناٹک *بھونی بھاوئی* نوں اک فلم وچ*ڈھالیا* گیا۔ 

## ساہتی کم
دھیروبین پٹیل نے چھوٹیاں کہانیاں اتے کویتاواں دے کئی سنگرہیاں دے نال نال ناول وی لکھے ہن۔ اسنے ریڈیو ناٹک اتے سٹیج ناٹک لکھے ہن۔ اس دا کم گاندھیوادی آدرشاں توں متاثر اے۔ نقاد سوسی تھارو اتے کے للتا نے لکھیا اے، "حالانکہ دھیروبین، ناول کار کندنکا کپاڈیا وانگ اپنے آپ نوں ناریوادی نہیں مندی پر اوہ ایہہ مندی اے کہ عورت دے نیویں رتبے دی جڑھاں اوہناں دی اپنی دماغی حالت وچ ہن۔"  اسدا مڈھلا کم، خاصکر، عورتاں دی زندگی اتے اوہناں دے تعلقاں بارے دسدا اے، اتے اس بارے اے، جس نوں تھارو اتے للتا نے "سوے دی بھال" دسیا اے۔ اسدا بعد دا کم مکھ طور تے بچیاں اتے چھوٹے بالغاں لئی رہا اے، اتے اسنے انٹرنیٹ تے جانکاری دی اسان اپلبدھتا دے باو جود بچیاں لئی ساہت دی وکالت کیتی۔

## حوالے

گٹھ:20ویں صدی دے بھارتی لکھاری
گٹھ:بھارتی خواتین ناول کار
گٹھ:گجراتی وچ ساہت اکادمی انعام جیتو
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1926
گٹھ:بھارتی خواتین مترجم
پونکا کنکما

**پوناکا کانکامما** (1892–1963) اک سوشل ورکر، کارکن اتے آزادی گھلاٹیئے، اک سال لئی قیدی رہی سی، اوہ بھارت وچ، مہاتما گاندھی، دی اک چیلی سی۔ اسنے کستوری دیوی ودیالم دا قیام کیتا، جو نیلور وچ کڑیاں دا اک بہت وڈا سکول سی۔

## زندگی
پوناکا کانکامما دا جم، نیلور ضلع، وکھے 10 جون 1892 وچ مناگالو وکھے ہویا۔ اسدے پیؤ دا ناں مارپرو کونڈا ریڈی اتے اسدی ماں دا ناں کاناکمما سی۔

پونکا اک بہت امیر پروار توں سی۔ اسدا ویاہ اسدے ماما سبرئما ریڈی، نیلور دے نیڑے اک پنڈ پوٹلاپڑی دا اک امیر آدمی سی، نال ویاہ کروایا گیا۔ جدوں اسدا ویاہ ہویا تاں اسدی عمر اس ویلے اٹھ سال دی سی۔ اسدا پتی اس ویلے دے سماج مطابق اک روائتی انسان سی، جس کارن پونکا نوں سکول جان دی آگیا نہیں دتی گئی۔ بھاویں کہ اسنے کوئی رسمی پڑھائی نہیں کیتی سی، اسنے تیلگو، ہندی اتے سنسکرت وچ اپنی ہی کوششاں کرکے ایہناں موضوعاں وچ مہارت حاصل کر لئی سی۔ 1907 وچ، جدوں بپینچندرپال اتے اسدی بیوی نے نیلور دا دورہ کیتا تاں اوہ 'وندے ماترم لہر' دے رابطہ نال جڑے ہوئے سی۔ اس انقلاب کاری جوڑے نوں پونکا نے ہی سمبھالیا۔ جس ویلے اوہبپینچندرپال دے رابطہ وچ آئی اس ویلے اوہ 16 سال دی سی۔ اسدے چھوٹے دیور پتابھیرامیریدی، جو لائبریری مہم وچ شامل سی، دی مدد نال نیلور سماج لئی اسدے نیڑے، پوٹلاپڑی پنڈ وچ 'سجانا رنجانی سماجم' اتے 'وویکندا گرنتھایم' دا قیام کیتا۔ اسنے ہریجن(نیچی جاتاں کہی جان والی) اتے غریباں لئی کم کیتا۔ 1916 توں 1919 تک بہت تھوڑے ویلے لئی، اوہ انقلاب کاری راجیپالیسی دے اثر ہیٹھ آ گئی سی اتے بعد وچ اوہ مہاتما گاندھی دی چیلی بن گئی۔ اسنے نیلور دے پلیپڑی پنڈ توں اٹھ میل دور پینا ندی دے کنارے 13 ایکڑ زمین خریدی، جس نوں خریدن دا مکسدّ اسدے انقلاب کاری دوستاں دے گولیباری دی مشق کرنا سی۔

1923 وچ، کناکئما نے گاندھی جی دےاسارو پروگرام ہیٹھ کستوریدیوی ودیالم (کڑیاں لئی سکول) دا قیام کیتا جسی سکول دا افتتاح تنگتری پرکاسم پنتلو ولوں کیتا گیا سی۔ گاندھیجی نے12 مئی 1929 نوں سکول دی مستقل عمارت دی نیہہ رکھی سی۔ بعد وچ اسنے نیلور دے باہرلے علاقے وچ 20 ایکڑ زمین نوں اس تھاں دا آدان-حاصل کیتا اتے اک سکول دی عمارت دی اساری قریب 1947 دے نیڑے کروائی، جس لئی سری تکورپُ رامریڑی نے 50,000 روپئے دان کیتاسی۔ کستوریدیوی ودیالم کیمپس، کانکامما دی یادگار وجوں بنوایا گیا سی۔

پونکا کانکامما دی موت 15 ستمبر 1963 نوں نیلور وکھے ہوئی سی۔
thumb|پونکا کاناکمما، کستوری دیوی گرلز سکول دی 3جی ورھےگنڈھ دوران طالب علماں نال

## حوالے

## باہری لنک

; سروت

* Jamiinraitu (Telugu Weekly)، 1931–1980
* Vikramasimhapuri Mandala Sarvasvam-3
* A biography of Kanakamma written by Raavinootala Sri Ramulu published in the year 2006.
* Kanakapushyaraagam, an autobiography of Ponaka Kanakamma edited by Dr. K. Purushotham and published by Manasu Foundarion in the year 2011.
* "Reddy Rani" Monthly Journal Volumes.
* "Grihalakshmi"، "Hidusundari"، "Bharathi" and "Krishna Patrika" Volumes.

گٹھ:جم 1892
گٹھ:موت 1963
گٹھ:20ویں صدی دے بھارتی لکھاری
گٹھ:بھارتی عورت کارکن
گٹھ:بھارتی خواتین سماجی ورکر
گٹھ:بھارتی خواتین مترجم
بھارگوی راؤ

**بھارگوی پربھنجن راؤ** (14 اگست 1944 – 23 مئی 2008)، تیلگو بولی دی مشہور مترجم سی، جس نوں ساہت اکادمی انعام حاصل سی۔ اپنے جیون وچ اوہ سرگرم لکھاری اتے ناٹک کار گریش کرناڈ دیاں وکھ رچناواں دے ترجمہ وچ شامل رہی۔ *نوریلا پانٹا* اس دیاں سبھ توں زیادہ چرچت رچناواں وچوں اک اے، جو ویہویں صدی دیاں لیکھکاواں دیاں سو نکیاں کہانیاں دا تیلگُ بولی وچ اک سنکلن اے۔
## حوالے

* Bhargavi Rao's Profile on Muse India 
* Sinner, Saint, Bhargavi Rao's book
* Man's Heaven, a short story by Bhargavi Rao translated into English 
گٹھ:تیلگو لکھاری
گٹھ:جم 1944
گٹھ:موت 2008
گٹھ:بھارتی لوک
گٹھ:شاعر
گٹھ:لکھاری
گٹھ:بھارتی خواتین مترجم
پریم لتا شرما

**پریم لتا شرما** (10 مئی 1927–1998) اک مشہور بھارتی سنگیتکار، سور/گونت ودوان، سنسکرتک اتے معلم سن۔ اک گونت ہون دے ناطے اس نے پنڈت اومکارناتھ ٹھاکر کولو سکھلائی حاصل کیتی سی۔ اس دا جم پنجاب وچ ہویا اتے اپنی اچّ سکھیا دی پڑھائی بنارس ہندو یونیورسٹی توں پوری کیتی۔ اس نے پہلی وار بنارس ہندو یونیورسٹی وچ 1966 وچ، سنگیت ڈیپارٹمنٹ دا قیام کیتا۔ اوہ سنگیت وادن وچ نپن سی۔ اس نے اپنی اس مہارت صدقہ بھارتی سنگیت دا نام روشن کیتا۔

اوہ پنجاب راج دے نکودر تحصیل دی جمپل اے۔ اس دے پرو۔ پی۔ایل۔واڈیا، پنڈت اومکارناتھ ٹھاکر، پنڈت مہادیو کلاسیکل، ایم۔ ایم۔ پنڈت گوپیناتھ کویراج، پرو۔ وی۔ایس۔ اگروال، پنڈت ہزاری پرساد دویدی، پنڈت برہمدتا ججناسو، پنڈت ٹی۔وی۔ رامچندرا دیکشتر آدھیاپک/گرو سن۔ اوہ ودھائی صلاحیت دی مالک سی جو اٹھ بولیاں دا علم رکھدی سی۔ اوہ بنارس ہندو یونیورسٹی دے سنگیت ڈیپارٹمنٹ دی مکھی بنی اتے بعد وچ کلا سنگیت عالمی ودیالیا (کھیراگڑھ) دی وائس-چانسلر وی بنی۔ ودیش وچ بھارتی سنگیت دی احترام وی پریم لتا شرماں دی سنگیتک پرتیبدھتا کارن ہی ودھی۔ اوہ اک نامور ہستی دے طور اُتے ابھری جس نے اپنی کلا صدقہ اک الگ پہچان بنائی۔ پریم لتا شرما دی سنگیتک پرتیبدھتا کارن ہی پئی۔ اوہ اک نامور ہستی دے طور اُتے ابھری جس نے اپنی کلا صدقہ اک الگ پہچان بنائی۔

اس نے وکھ-وکھ سیمیناراں دا ایوجن کیتا اتے کئی ترجمہ پراجیکٹاں نوں وی پورا کیتا۔ اس نے بھارتی سنگیت وچ اہم یوگدان پایا۔ اس دی کلا نوں سکھن متعلق رچی اینی پربل سی جس نے اس نوں سنگیت دی دنیا وچ اچا درجہ دوایا۔ اس دے استاد وی اچ پائے دے ودوان سن جہناں دی سنگت نے اس نوں ذہنی طور اُتے امیر کیتا۔

## پرکاشناواں
پریم لتا شرما نے اپنے جیون تجربہ صدقہ سنگیت کلا دے کھیتر وچ کئی اہم پراپتیاں کیتیاں۔ اس نے اپنیاں رچناواں نوں شائع کروایا۔ اس دیاں رچناواں دا ویروا نمنلکھت اے:

* *کرٹک ایڈیشن آف رسولاسا*
* *سنگیتا راجا آف کمبھکرنا*
* *برہادیشی آف متنگنا*
* *چتراکاویاکٹوکم*
* *سہسرسا*
* *ایکلنگامہاتما*
* *بھہکتیرسئمرتاسندھو*

## حوالے

## باہری لنک

* http://journals.cambridge.org/production/action/cjoGetFulltext?fulltextid=3963852
* Legendary savant in music

گٹھ:موت 1998
گٹھ:جم 1927
 
گٹھ:بھارتی خواتین مترجم
روتھ ونیتا

**روتھ ونیتا** (جم: 1955) اکبھارتی اکادمک، کارکنّ اتے لکھاری اے جو لیسبیئن اتے گیء  مطالعہ، لنگ مطالعہ، بریٹیش اتے دکھنی ایشیائی ساہتی اتہاس وچ مہارت رکھدی اے۔

## مڈھلا جیون

روتھ دا جم اک بھارتی عیسائی پروار وچ رنگون، برما وکھے ہویا۔ اسنے اپنی عمر دے ویہہ سالاں تک پہنچدیاں ہولی ہولی ہندو دھرم ول پرتنا شروع کر دتا سی، جس نوں اوہ اک بدلاو نہیں سگو اپنے پوروجاں دے عمل دی واپسی سمجھدی سی۔ اوہ ہن اپنے پورے جیون لئی ہندو بن گئی اے۔ اسدے پیؤ تامل ہن اتے اسدی ماں ادھی گجراتی، کجھ ک بنگالی اتے کجھ-کجھ پنجابی، راجستھانی سی۔ اوہ پڑھے-لکھے پروار توں سی۔ اسدے نانا والٹر سدگن دیسائی برما دے اتہاسکار سن تے اسدے دادا روبرٹ پول ہائی سکول دے پرنسپل سن۔ اسدی نانی وکٹوریا نرمالنی دیسائی اپنا نرسری سکول چلا رہی اے۔

## سکھیا

روتھ دا پروار بھارتی ہون کرکے نویں دلی آ گیا سی۔ اس ویلے روتھ دی عمر دو سال سی، اتھے ہی اسدی ساری پرورش ہوئی۔ اسنے سپرنگدلز سکول وچ پڑھائی کیتی۔ جدوں اوہ اٹھویں کلاس وچ سی تاں اک ڈاکٹر نے اسدی ماں نوں روتھ دے اکٹ موپھیاں کرکے پڑھائی چھڈواؤن دی صلاحَ دتی۔ اسدی ماں اک استانی سی، جس نے روتھ نوں گریجئیشن توں پہلاں ساری پڑھائی گھر وچ کروائی۔ اس توں بعد روتھ مرانڈا ہاؤس، دلی یونیورسٹی جان لگی۔

## پرمکھ چھپیاں کتاباں
 
* Vanita, Ruth, Gender, Sex and the City: Urdu Rekhti Poetry in India 1780–1870 (New York: Palgrave Macmillan and New Delhi: Orient Blackswan, 2012)۔
Vanita, Ruth ed.، India and the World: Postcolonialism, Translation and Indian Literature (New Delhi: Pencraft, 2014)۔
Vanita, Ruth, Dancing with the Nation: Courtesans in Bombay Cinema (forthcoming from Bloomsbury Press, New York, and Speaking Tiger, New Delhi)
* Vanita, Ruth, *A Play of Light: Selected Poems* (Penguin India, 1994)
* Vanita, *Ruth, Sappho and the Virgin Mary: Same-Sex Love and the English Literary Imagination* (New York: Columbia University Press, 1996)
* Vanita, Ruth and Saleem Kidwai (eds.) (2000) *Same-Sex love in India: Readings from Literature and History*۔ London: Palgrave Macmillan. New Delhi: Macmillan. Updated edition forthcoming from Penguin India, 2008. 0-312-22169-X
* Vanita, Ruth ed.، *Queering India: Same-Sex Love and Eroticism in Indian Culture and Society* (New York: Routledge, 2002)
* Vanita, Ruth, *Love's Rite: Same-Sex Marriage in India and the West* (New York: Palgrave-Macmillan; New Delhi: Penguin India, 2005)
Co-edited with Madhu Kishwar, "In Search of Answers: Indian Women’s Voices from Manushi" (London: Zed Books, 1984, revised edition Horizon Books, Delhi, 1991)۔* 

## حوالے

## باہری کڑیاں
* Ayyar, Raj. (2001-03-05)۔ "Reclaiming Gay India with Ruth Vanita"۔ *GayToday*۔ Retrieved on 2007-07-11.
* "Gay historians: Ruth Vanita and Saleem Kidwai," *QueerIndia*، 5 مارچ 2005
گٹھ:جم 1955
گٹھ:20ویں صدی دے بھارتی لکھاری
گٹھ:بھارت دے ایلبیجیٹی لکھاری
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:بھارتی خواتین مترجم
ویدیہی (کُنڑ ساہتکار)

**جانکی سرینواس مورتی** (  ) (جم 12 فروری 1945 نوں واسترقی دے روپ وچ ہویا)، اوہ اپنے اپنام ویدیہی ( ) نال مشہور اک بھارتی لکھاری اتے جدید کنڑ بولی دے فکشن دی لکھاری اے۔ ویدیہی اس بولی دیاں سبھ توں کامیاب عورت لکھاریاں وچ اک اے اتے وکاری قومی اتے راج پدھری ساہتی انعام حاصل کرن والی اے۔ اس نے 2009 وچ چھوٹیاں کہانیاں دے مجموعہ، *کرانچا پکھیگلو* لئی ساہت اکادمی انعام جتیا۔

## جیونی

### مڈھلا جیون
ویدیہی دا جم 12 فروری 1945 نوں اے۔ڈی۔اینّ۔ ہیبر (پیؤ) اتے مہانلکشمی (ماں) دے گھر ادوپی ضلع، کرناٹک دے کنڈاپرا تالک وچ ہویا سی۔  اس دا پالن پوشن اک وڈے روائتی براہمن پروار وچ ہویا۔ اسنے کنڈاپرا دے بھنڈارکر کالج توں کامرس وچ بیچلر دی ڈگری حاصل کیتی۔ اس دا پیؤ اک وکیل اے اتے اس دی ماں اک گھریلو عورت سی۔ گھر وچ، کنڑ دی اک اپبولی کنڈاپر کنڑ بولی جاندی اے اتے اوہ اس اپبولی نوں اپنیاں رچناواں وچ وی ورتدی اے۔  ویدیہی اسادھارن حالات وچ اس دا قلمی-نامی بن گیا۔ اپنے لکھاری جیون دے شروع وچ، اسنے کنڑ ہفتہ واری رسالہ سدھا نوں شائع کرن لئی اک کہانی بھیجی سی پر بعد وچ پرکاشک نوں پرنٹ نہ کرن دی بینتی کیتی کیونکہ کہانی غیر-گلپی سی اتے اس وچ اک اصل زندگی دی کہانی شامل سی۔ ایپر، اڈیٹر نے لکھاری دا نام بدل کے 'ویدیہی' کرکے ایہہ شائع کر دتی۔ ایہہ نام اسدے بعد دیاں لکھتاں وچ آ وڑیا اتے اس نال ہی اسنے مشہوری حاصل کیتی۔

### ویاہتا جیون
ویدیہی نے 23 سال دی عمر وچ کے ایل شرینواس مورتی نال ویاہ کیتا سی۔ اس جوڑے دیاں دو بیٹیاں ہن، نینا کشیپ (پہلاں نیانا مورتی) اتے پلوی راؤ (پہلاں پلوی مورتی)۔ ویاہ توں بعد ویدیہی نے اپنا قانونی نام جانکی سرینواس مورتی رکھ لیا اتے شوموگا چلی گئی۔ بعد وچ پروار اڈوپی اتے پھر منیپال چلا گیا جتھے اس ویلے اوہ رہندی اے۔ ویدیہی دی بیٹی نینا کشیپ اک مترجم، کنڑ لکھاری اتے انگریزی استانی اے۔ اسنے ویدیہی دیاں کجھ رچناواں دا انگریزی وچ ترجمہ کیتا جس وچ پنج ناول شامل ہن۔

## حوالے

گٹھ:20ویں صدی دے بھارتی شاعر
گٹھ:20ویں صدی دے بھارتی لکھاری
گٹھ:بھارتی خواتین ناول کار
گٹھ:کنڑ لوک
گٹھ:کنڑ لکھاری
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1945
گٹھ:بھارتی خواتین مترجم
ریتیکا ویزیرانی

**ریتکا جینا وزیرانی** (9 اگست 1962-16 جولائی 2003)  اک بھارتی / امریکی پرواسی شاعر اتے معلم سی۔

## زندگی
وزیرانی دا جم 1962 وچ بھارت دے پٹیالے ضلعے وچ ہویا سی اتے 1968 وچ اپنے پروار نال ریاست ہائے متحدہ امریکہ چلی گئی سی۔ 1984 وچ ویلسلے کالج توں گریجوئیٹ ہون توں بعد، اس نوں بھارت، تھائیلینڈ، جاپان اتے چین دی سفر کرن لئی تھامس جے۔ واٹسن فیلوشپ ملی۔ اسنے ورجینیا یونیورسٹی توں ہوینس فیلو وجوں اک ایم۔ایپھّ۔اے۔ وی ملی۔

وزیرانی ٹرینٹن، نیو جرسی وچ اپنے بیٹے جیہان نال، شاعر یوسف کومونیاکا دے کول رہندی سی، جو اسدا ساتھی اتے جیہان دا پیؤ سی۔ اتھے اسنے نیو جرسی دے کالج وکھے وجٹنگ فیکلٹی میمبر وجوں تعمیری لکھائی سکھائی۔  اپنی موت دے ویلے، وزیرانی ایمری یونیورسٹی وچ انگریزی ڈیپارٹمنٹ وچ شامل ہون دے ارادے نال، ورجینیا دے ولیئمسبرگ وچ ولیئم اینڈ میری دے کالج وچ لیکھک-نواس سی۔  16 جولائی 2003 نوں، وزیرانی ناول کار ہاورڈ نورمن اتے اسدی بیوی شاعر جین شور دے گھر،  چیوی چیز، میریلینڈ وچ گھر بنا رہی سی۔ اتھے ہی، وزیرانی نے اپنے دو سال دے بیٹے، جیہان دی گٹّ نوں سلیشنگ کرکے قتل کر دتی اتے پھر آتم قتل کر لئی۔ 

## کم
وزیرانی دو شعری مجموعہ، چٹا ہاتھی ، 1995 بارنارڈ نیو عورت کویتاواں دی وجیتا، اتے *ورلڈ ہوٹل* ( کاپر کینین پریس، 2002)، 2003 دے اینیسفیلڈ ولپھ کتاب انعام دے لکھاری سن۔ اوہ *[[شینندوآہ (رسالہ)|شیننڈوآہ]]* لئی یوگدان پاؤن والی اتے صلاح کار اڈیٹر، *کیللو* لئی اک کتاب تجزیہ اڈیٹر اتے دکھنی ایشیائی ساہت دی جرنل *کٹمارن* لئی اک سینئر شعری اڈیٹر سی۔ اسنے اردو توں شاعری ترجمہ کیتی اتے اپنیاں کجھ کویتاواں دا اطالوی وچ ترجمہ کیتا۔ 

اس دی شاعری "منہ-انگاں اتے ڈرماں " سنگیت دے *پوئٹس خلاف لڑائی* ( نیشن بکس، 2003) وچ شائع ہوئی سی۔ 

لیزلی میکگراتھ اتے روی شنکر ولوں سمپادت وزیرانی دا آخری شعری مجموعہ، *رادھا سائس*، ڈروکن بوٹ میڈیا ولوں 2009 وچ شائع ہویا سی۔ 

## اوارڈ

* 2003, انیسفیلڈ-ولف بک ایوارڈ 
* 1995, برنارڈ خواتین شاعراں دا انعام

اوہ اک ڈسکوری / دِ نیشن اوارڈ، اک پشکارٹ انعام، شاعر اتے لکھاری ایکسچینج پروگرام انعام، بریڈّ لوپھ اتے سوانی لکھاریاں دیاں کانفرنساں توں فیلوشپ، گلینا لوشیئی / پریری شونر اوارڈ حاصل کرن والی سی، اسدے لیکھ، "آرٹ آف بریتھنگ" مانو-سائنس وچ شامل اے کہ *کویں اسیں اپنا یوگا* جیؤندے *ہاں* (بیکن 2001)। اس *[[سبتوں ودھیا امریکی شاعری 2000|دِ بیسٹ امیریکن شاعری 2000]]* وچ اک شاعری وی سی۔ 

## حوالے

گٹھ:20ویں صدی دے بھارتی شاعر
گٹھ:20ویں صدی دے بھارتی لکھاری
گٹھ:پنجاب، بھارت دیاں لیکھکانواں
گٹھ:بھارت دے انگریزی شاعر
گٹھ:امریکی عورت شاعر
گٹھ:موت 2003
گٹھ:جم 1962
گٹھ:بھارتی خواتین مترجم
سونیرتا گپتا

**سنیترا گپیؤ** جاں **سنیترا گپیؤ** (جم 15 مارچ 1965) اک ناول کار اتے آکسفورڈ یونیورسٹی وچ اصولی مہانماری سائنس دی پروفیسر اے۔ اوہ ملیریا، ایچ ائی وی، انفلوئینزا اتے بیکٹریا میننجائیٹس لئی ذمہ وار سنکرمت بیماریاں دے ایجنٹاں وچ رچی رکھدی اے۔ اوہ ساہت اکادمی انعام حاصل کر چکیں اے۔

## سکھیا اتے مڈھلا جیون
سنیترا گپیؤ دا جم کلکتہ، بھارت وچ دھروّ اتے مناتی گپیؤ دے گھر 15 مارچ 1965 نوں ہویا سی۔ اتے اسنے اپنا بچپن اتھوپیا اتے زیمبیا وچ بتایا۔ اوہ چڑھدی جوانی دے ویلے وچ کلکتے واپس پرط آئی اتے اسنے اپنے پیؤ دی پریرنا نال لکھنا شروع کیتا۔ اسدے پیؤ نے اسنوں بنگالی شاعر ربندرناتھ ٹیگور دی رچنا توں جانو کروایا سی۔ اسنے جیو-سائنس دی سکھلائی لئی، پرنسٹن یونیورسٹی توں بیچلر دی ڈگری حاصل کیتی اتے امپیریئل کالج لنڈن توں پی۔ ایچ۔ڈی۔ کیتی۔

## کیریئر اتے کھوج
سنیترا اس ویلے آکسفورڈ یونیورسٹی وکھے جیو سائنس ڈیپارٹمنٹ وچ اصولی مہانماری سائنس دے پروفیسر اے۔ اوہ پرنسٹن یونیورسٹی پریس دے یورپیئن صلاح کار بورڈ دی چیئرمین وی اے۔

اسنوں سائنسی کھوج لئی جولوجکل سوسائٹی آف لنڈن نے سائنسی میڈل اتے رائل سوسائٹی نے روسالینڈ پھرینکلن اوارڈ نال نوازیا گیا گیا اے۔

سنیترا دا پورٹریٹ جولائی 2013 وچ میڈم کیوری جہیاں پرمکھ عورت سائنسداناں دے نال وکاری رائل سوسائٹی دی گرمیاں دی سائنس نمائش دوران پردرشت کیتا گیا سی۔

### فکشن رچناواں
سنیترا نے اپنیاں فکشن دیاں پہلی لکھتاں بنگالی وچ لکھیاں۔ اوہ ربندرناتھ ٹیگور دی شاعری دی مترجم سی۔ اسنے انگریزی وچ کئی ناول شائع کیتے ہن۔ اکتوبر 2012 وچ اسدا پنجواں ناول، *سو گڈ ان بلیک* دکھنی ایشیائی ساہت دے ڈیئیسسی انعام لئی لانگلسٹ کیتا گیا۔

اس دے ناولاں نوں ساہت اکادمی انعام، دکھنی کلا ساہت انعام نال نوازیا گیا گیا اے، کراسورڈ ایوارڈ لئی شارٹلسٹ اتے اؤرینج انعام لئی لانگلسٹ کیتا گیا۔ اسدے ناولاں وچ شامل ہن:

* *[[:en:Memories of Rain|Memories of Rain]]*۔ پینگئن بکس انڈیا، نویں دلی 1992, ISBN &nbsp;  ۔
* *The Glassblower's Breath* (1993)
* *Moonlight into Marzipan* (1995)
* *A Sin of Colour* (1999)
* *So Good in Black* (2009)

*Memories of Rain* (مینہہ دیاں یاداں) سارے دا سارائکو ہفتے دے وچ واپردا اے، اتے اس کتھا-لڑی دے سمپیڑن دی بھنک اندرونی وارتالاپ دی ورتوں اتے اس دے دہراؤ، روپ اتے سٹائل دے نویں پریوگاں وچ ملدی اے۔ گلاسبلوئر`ز بریتھ (1993)، کلکتہ، نیویارک اتے لنڈن وچ اک قصائی، اک بیکر اتے اک مومبتی بناؤن والے اتے اوہناں دیاں پریمکاواں دی زندگی دے اک دن دے بارے اے۔

## حوالے

گٹھ:21ویں صدی دے لکھاری
گٹھ:بھارتی خواتین ناول کار
گٹھ:20ویں صدی دے بھارتی لکھاری
گٹھ:انگریزی وچ ساہت اکادمی انعام جیتو
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:جم 1965
گٹھ:Articles with hAudio microformats
گٹھ:بھارتی خواتین مترجم
شانتا شیکلے

**شانتا جناردن شیلکے** (مراٹھی: शांता शेळके) (12 اکتوبر 1922 – 6 جون 2002) اک مراٹھی شاعرہ اتے لیکھکا سی۔ اوہ اک صحافی وی سی۔ اس دے ساہت-دنیا وچ گیت، کہانیاں، ترجمہ اتے بچیاں دے ساہت شامل سن۔ اسنے کئی ساہتی بیٹھکاں دی پردھانگی کیتی۔

اس دیاں کجھ رچناواں جاں کجھ مراٹھی رچناواں لتا منگیشکر، آشا بھونسلے اتے کشوری امونکر ورگیاں گائکاواں نے گائیاں ہن۔ اوہ اک خیالی ناں وسنت اوسرے دے ناں وجوں لکھدی سی۔

## پچھوکڑ
شانتا شالکے دا جم انداپر، پونے وچ ہویا سی۔ اس نے مہاتما گاندھی ودیالیا راجگرونگر توں اپنی مڈھلی سکھیا حاصل کیتی اتے ہزورپاگا توں ہائی سکول سکھیا حاصل کیتی۔ اسنے اپنی گریجوئیشن پنے دے ایس پی کالج توں پوری کیتی۔ اسنے مراٹھی اتے سنسکرت وچ ایمئے پوری کیتی اتے بمبے یونیورسٹی وچ پہلے ستھان تے رہی۔ اس ویلے دوران اسنے ناوی کیلکر اتے چپلنکر اعزاز حاصل کیتے۔

اسنے آچاریہ عطرے ولوں چلا ئے گئے ہفتہ واری رسالے*نویگ* دی معاون اڈیٹر وجوں کم کردیاں 5 سال بتائے۔ پھیر اوہ ہسالپ کالج، ناگپور وچ مراٹھی دی پروفیسر وجوں کم کرن لئی ناگپور چلی گئی۔ اوہ مہارشی دیانند کالج ممبئی وکھے لمے چر سیواواں دین مگروں سیوامکت ہوئی اتے پنے وچ آ کے رہن لگ پئی۔

ممبئی وچ اپنے کم کاجی کیریئر دوران اسنے ہیٹھ لکھیاں ادارےآں وچ وی سیواواں دتیاں:

* فلم سینسر بورڈ
* تھئیٹر امتحان بورڈ
* سرکار کتاب انعام

## شانتا شیلکے دیاں ساہتی لکھتاں
شانتا شیلکے نے کویتاواں، کہانیاں، ناولاں، پاتراں دے چتراں، انٹرویواں، آلوچناواں اتے جان پچھاناں دے روپ وچ مراٹھی ساہت وچ یوگدان پایا۔ اسنے انگریزی سنیما متعلق لکھتاں دا ترجمہ کرن وچ وی مدد کیتی اتے فلماں بارے اخباری کالماں وچ لکھیا۔

### اخبار دے کالم
اس دے کجھ اخبار دے کالم بعد وچ کتاباں وچ بدل گئے۔

* اک پانی (اک پانی)
** ترجمہ: سنگل پیزر
* مدرنگی (मदरंगी)
* جنتا اجنتا
** ترجمہ: جانے انجانے

### للت ساہت

* انندچے جھاڑ
** ترجمہ: خوش حالی دا رکھ
* پاوسادھیچا پاس (ویاہ دی دھارا)
** ترجمہ: بارش توں پہلاں مینہہ
* سنسمارن
** ترجمہ: یاداں
* دھولپتی (دھپلٹی) - اک آتم-وشواسی سوے-جیونی۔
* اود نواد (چنیا گیا)
** ترجمہ: پسند ناپسند
* وڈیلدھاری مانس (وندھاری دنے) - کردار چتراں دا سنگرہ۔
* ترجمہ: پیؤ دے انکڑے

### ناول

* اودھ (ओढ)
* دھرم (دھرم)
* پنرجنما (पुनर्जनन्)
* چکلکھردیانچا منترک
* نرارکس (नरराक्षस)
* بھیشنچایا (भीषण छाया)
* ماجھے کھیل منڈو دے (میرے کھیڈ ماندو دے)
* وجتی جوت

## اوارڈ اتے مانتا

* اس دے گیت دے لئی *Soor Singaar* انعام غلطی نوں وی۔ایس۔ایم۔ منگیش (मागे उभा मंगेश، पुढे उभा मंगेश)
* سنیما دے کھیتر وچ یوگدان لئی *بھجنگ* ناں دا سرکاری اعزاز
* *گا دِ میڈگلکر* اوارڈ (1996 وچ)
* مراٹھی ساہت وچ اوہناں دے یوگدان لئی 2001 وچ یشونت راؤ چوان پرتشن اوارڈ

## موت
شانتا شیلکے دی 6 جون 2002 نوں کینسر نال موت ہو گئی سی۔

## باہری کڑیاں

* مراٹھیورلڈ۔کامّ - شرمتی شانتا شیلکے
* سکرین - مراٹھی سنیما اک تعمیری گیت کار نوں گوا دندا اے 

گٹھ:20ویں صدی دے بھارتی لکھاری
گٹھ:20ویں صدی دے بھارتی شاعر
گٹھ:مراٹھی لکھاری
گٹھ:موت 2002
گٹھ:جم 1922
گٹھ:بھارتی خواتین مترجم