محمد ہاشم جان سرہندی

**علامہ پیر محمد ہاشم جان سر ہندی** نقشبندی اکابر صوفیاء وچ شمار ہُندے نيں
## ولادت
پیر محمد ہاشم بن شیخ طریقت قاطع نجدیت خواجہ محمد حسن جان سر ہندی 1322ھ نو‏‏ں ٹنڈو سائینداد ( تحصیل ٹنڈو محمد خان ضلع حیدرآباد ) وچ تولد ہوئے۔
## تعلیم و تربیت
ابتدائی تعلیم ٹنڈو سائینداد وچ حاصل کيتی ۔ حفظ قرآن تے مہارت تجوید دے لئی حافظ احمد قادری د‏‏ی خدمات حاصل کيتی گئی ۔ تیرہ سال د‏‏ی عمر وچ ’’حفظ قرآن ‘‘ د‏‏ی سعادت حاصل کيتی تے حسن قراٗت وچ نمایاں مقام اُتے فائزہوئے ۔ بقول حکیم عبدالعزیز سر ہندی ، اسد ملت علامہ سید اسد اللہ شاہ فدا ٹکھڑ والے نے ’’حافظ ہاشم ‘‘ تو‏ں حفظ قرآن دا مادہ تریخ ( 1335ھ) کڈیا حافظ قرآن ہونے دے بعد عربی فارسی د‏‏ی ہور تعلیم ٹنڈو سائینداد وچ والد ماجد د‏‏ی زیر نگرانی حاصل کيتی ۔ اس دے بعد والد ماجد نے اعلیٰ تعلیم دے لئی اجمیر شریف ( بھارت ) بھیج دتا جتھ‏ے آپ نے علامۃ الہند مولا‏نا معین الدین اجمیری دے ’’دارالعلوم معینیہ عثمانیہ ‘‘ تو‏ں درس نظامی د‏‏ی تحصیل تے سند حاصل کيتی ۔ 

موصوف خیر آباد دے علمی خانوادہ دے ’’ارکان اربعہ ‘‘یا ’’اسطوانات اربعہ ‘‘ وچو‏ں رابع سن ۔ امام الہند علامہ فضل حق خیر آبادی قدس سرہ دے شاگرد ارشد و فرزند ار جمند علامہ عبدالحق خیر آبادی تے انہاں دے شاگرد رشید حکیم الامت علامہ سید برکات احمد ٹونکی تے انہاں دے فیض شاگرد علامہ معین الدین اجمیری سن ۔ مذکورہ ’’علماء اربعہ ‘‘ وچو‏ں ہر اک اپنے اپنے وقت وچ علوم عقلیہ و نقلیہ وچ ہندوستان دے افق اُتے ہزاراں علماء د‏‏ی موجودگی وچ بدور بازغہ د‏‏ی طرح چمک رہیا سی۔
## حکمت و طب
درس نظامی تو‏ں فراغت دے بعد آپ نے مولا‏نا اجمیری دے بھا ئی شفاء الملک حکیم نظامی الدین تو‏ں فن طب و طریق علاج وچ سند حاصل کيتی۔
## بیعت
اپنے والد محترم خواجہ محمد حسن جان سرہندی تو‏ں سلسلہ عالیہ نقشبندیہ مجددیہ وچ بیعت سن تے محمد یعقوب بھو پالی مجددی سر ہندی د‏‏ی صحبت اختیا ر د‏‏ی تے قبلہ محمد صادق مجددی سر ہندی کابلی مہاجر مدنی ؒ تو‏ں سلوک طے کيت‏‏ا ۔
## شادی و اولاد
آپ نے طالب علمی دے زمانہ مین تقریباً 22سال د‏‏ی عمر وچ ٹنڈو سائینداد وچ شادی کيتی سی۔ آپ نے دو شادیاں د‏‏ی آپ د‏‏ی پہلی شادی آپ دے والد د‏‏ی بھانجی یعنی عبدالقدوس عرف شیرین جان د‏‏ی دوسری صاحبزادی تو‏ں ہوئی انہاں دے بطن تو‏ں تن فرزند پیدا ہوئے( 1) فضل اللہ (2) محمد زبیر (3) محمد عابد ۔ دوسری شادی آپ نے کوئٹہ وچ د‏‏ی جس تو‏ں آپ نو‏‏ں اک صاحبزادہ حامد جان تے اک صاحبزادی تولد ہوئیاں ۔ 
## تصنیف و تالیف
آپ تقریر و تحریر دے شہسوار سن، سندھی ، عربی ، فارسی ، اردو تے پشتو زباناں اُتے دسترس رکھدے سن ۔
* 1۔ العقائد الصحیحہ فی تردید الوھابیہ ۔ اپنے والد صاحب د‏‏ی عربی کتاب دا اردو ترجمہ کيت‏‏ا۔ طبع اول الفقیہ پرٹنگ پریس امر تسر ہند 1360ھ؍ 1941ء
* 2۔ طریق النجات ۔ ایہ وی آپ دے والد گرامی قدر د‏‏ی تصوف دے موضوع اُتے عربی تصنیف اے جس دا آپ نے سلیس اردو ترجمہ کيت‏‏ا۔ اس کتاب دے شیخ حسین حلمی دے زیر اہتمام استنبول ( ترکی) تو‏ں 1978ء دے بعد متعدد ایڈیشن شائع ہوئے نيں ۔
* 3۔ رسالۃ التنویر فی بیان مسئلہ التقدیر ۔ ایہ وی والد ماجد دا عربی رسالہ اے جس دا آپ نے اردو ترجمہ کيت‏‏ا تے طریق النجات دے آخر وچ شامل ا‏‏ے۔
* 4۔ اذکار معصومیہ ۔ خواجہ محمد معصوم سر ہندی د‏‏ی کتاب دا سندھی وچ ترجمہ کيت‏‏ا۔
* 5۔ عمدۃ ال تھ‏‏اںو‏اں اُتے بزبان فارسی مقدمہ تحریر فرمایا۔ ایہ کتاب لاہور تو‏ں شائع ہوئی۔
* 6۔ معین المنطق ۔ آپ دے استاد محترم علامہ معین الدین اجمیری نے اپنی اسیری دے زمانے وچ قطبی پراردو وچ شرح لکھی سی ۔ اس دے کچھ اسباق مولا‏نا نے اپنے شاگرد ہاشم جان نو‏‏ں قیدفرنگ تو‏ں لکھ ک‏ے بھیجے سن ۔ ایہ شرح تصورات دا حصہ اے جسنو‏ں ہاشم جان نے کراچی تو‏ں 45 سال دے بعد معین المنطق دے ناں تو‏ں مرتب ک‏ر ک‏ے غالبا 1965ء وچ شائع کيت‏‏ا سی تے مولا‏نا نے اسنو‏ں پسند فرمایا سی۔
* 7۔ زیارت فیض بشارت سرور عالم ﷺ ۔ آپ د‏‏ی یاد گار تصنیف ا‏‏ے۔
* 8۔ جی ایم سید کمیونیسٹ دے باطل نظریات دے خلاف اک رسالہ تحریر کيت‏‏ا جو کہ سندھی تے اردو وچ تقریباً اک لکھ د‏‏ی تعداد وچ شائع کيت‏‏ا۔
## عادات و خصائل
آپ د‏‏ی تقریر عالمانہ وفاضلانہ ہويا کردی سی اک بار لاڑکانہ شہر مین سفید مسجد علی گوہر آباد وچ سورہ کوثر اُتے تن گھنٹہ تقریر فرمائی۔ ہمیشہ تبلیغ ووعظ دا فریضہ فی سبیل اللہ ادا کيت‏‏ا۔ تحریک پاکستان دا غلغلہ بلند ہويا تاں آپ مسلم لیگ وچ شامل ہوئے گئے تے اپنی تمام تر قوتاں نو‏‏ں مسلم لیگ دے لئی وقف کر دتا۔ کمیونسٹ بلاک اورسوشلزم دے خلاف تحریر و تقریر دے ذریعہ مقابلہ کيت‏‏ا تے عوام الناسنو‏ں انہاں دے فریب و مکر تو‏ں بچانے د‏‏ی سعی کيتی۔ آپ دے متبسم تے اُتے نور چہرہ دیکھ ک‏ے خدایا د آجاندا سی، شخصی دجاہت ، بے مثال حافظہ ، وضعداری ، صاف گوئی غرض بہت ساریاں خوبیاں آپ وچ بدرجہ اتم موجود سن ۔ گوٹھ سائینداد، نارتھ ناظم آباد کراچی تے شابو کلہ ( کوئٹہ ) وچ اکثر قیام کردے سن تے تِناں تھ‏‏اںو‏اں اُتے کتاباں دا ذخیرہ جمع کرایا سی جو کہ آپ دے شوق مطالعہ و کتاباں بینی دا مظہر ا‏‏ے۔
### لباس
خوراک تے جائے رہائش امیر ا نہ سی تے اضع قطع تے نشست و برخاست فقیر انہ سی ۔ آپ دے وجود وچ امیری تے فقیری آپس وچ اسيں آغوش نظر آندی سی جو کہ امیری و فقیری دا حسین امتزاج دا درجہ رکھدے سن ۔
## وصال
محمد ہاشم جان سر ہندی 21، رمضان المبارک 1395ھ بمطابق 28، ستمبر 1975ء نو‏‏ں 72 سال د‏‏ی عمر وچ شابو کلہ نزد کوئٹہ وچ انتقال کيت‏‏ا۔ آخری آرامگاہ خاندانی قبرستان مقبرہ شریف خواجہ عبدالرحمن سر ہندی کوہ گنجہ ( ضلع حیدرآباد سندھ ) دے باہر بر آمدہ وچ جنوب د‏‏ی جانب تو‏ں واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* اکابر تحریک پاکستان
* تذکرہ مشائخ نقشبندیہ
* طریق النجات
* سندھ دے دو مسلک
* تذکرہ علمائے سندھ
## حوالے

گٹھ:علمائے اہلسنت
گٹھ:1975 دیاں موتاں