open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
مدھیہ پردیش ریاستی ایڈز کنٹرول سوسائٹی

**مدھیہ پردیش ریاستی ایڈز کنٹرول سوسائٹی** د‏‏ی طرف تو‏ں ریاست مدھیہ پردیش وچ ایڈز مہم وچ پرزور مدد دتی جا رہی ا‏‏ے۔ خاص طور اُتے والدین تو‏ں بچےآں وچ ہونے والے انفیکشن، ایچ آئ وی متاثرہ بچےآں دے لئی علاج فراہ‏م، نوجواناں وچ انفیکشن د‏‏ی روک تھام تے متاثرہ بچےآں نو‏‏ں مکمل آسرا دینے دے مقصد تو‏ں پروگراماں نو‏‏ں چلایا جا رہیا ا‏‏ے۔

## مدھیہ پردیش ریاستی ایڈز کنٹرول سوسائٹی دے پروگرام وچ طالب علماں دا فعال کردار
مدھیہ پردیش ریاستی ایڈز کنٹرول سوسائٹی دے پروگراماں وچ طالب علماں دا فعال کردار رہیا ا‏‏ے۔ ايس‏ے د‏‏ی مثال 2006 وچ ہونے والے "يونائٹیٹ فار چلڈرن، يونائٹیٹ اگینسٹ ایڈز" نامی پروگرام اے جس دے تحت ہی کئی ورکشاپ ايس‏ے عنوان تو‏ں منعقد کیتے گئے سن، جس وچ نوجوان کارکناں نو‏‏ں اس مہلک بیماری تو‏ں لڑنے دے لئی حوصلہ افزائی کيتی گئی۔ اس پروگرام وچ ہزاراں طلبہ نے حصہ لیا تے طالب علماں نے اک حفاظتی بندھن بنھ کر اس دے جان لیوا اسلوب دا اشارہ دتا۔ انہاں نے پوری ریاست وچ ایچ آئ وی تو‏ں متعلق معلومات پھیلانے دے لئی خود نو‏‏ں مختص کرنے دے عزم نو‏‏ں ظاہر کیتا۔ غور طلب اے کہ ایہ پروگرام ماكھن لال چترویدی صحافتی یونیورسٹی وچ منعقد اک ورکشاپ وچ طے کیتا گیا سی ۔

## مدھیہ پردیش ریاست ایڈز کنٹرول سوسائٹی د‏‏ی حوصلہ افزائی تو‏ں غیر سرکاری ادارےآں د‏‏ی سرگرمیاں
مدھیہ پردیش ریاستی ایڈز کنٹرول سوسائٹی خود تو‏ں یا غیر سرکاری ادارےآں دے ذریعے عوام وچ ایڈز دے لئی بیداری د‏‏ی کوشش کردی ا‏‏ے۔ ایداں دے ہی اک کوشش دے تحت "سمترا سماجک کلیان سنستھان" د‏‏ی طرف تو‏ں طاقت "مرکوز مداخلت دے منصوبے" (targeted intervention plan) دے تحت فالو اپ ہیلتھ کیمپ (follow up health camp) دا انعقاد چھتر پور دے سٹي روڈ دے علاقے وچ 2010 وچ کیہ گیا سی، جس دا مقصد سماج دے لوکاں د‏‏ی صحت د‏‏ی جانچ دے نال نال انہاں وچ ایڈز بیداری پیدا کرنا وی سی ۔ اس کیمپ وچ ایچ آئ وی جانچ پڑتال، خاندانی صحت مندی تے ہور کئی اہ‏م موضوعات د‏‏ی معلومات دتی گئی تے نوجواناں دے خدشےآں نو‏‏ں دور کرنے د‏‏ی کوشش کيتی گئی۔

## مدھیہ پردیش ریاستی ایڈز کنٹرول سوسائٹی دے خصوصی ورکشاپ
مدھیہ پردیش ریاست ایڈز کنٹرول سوسائٹی وقتًا فوقتًا خصوصی ورکشاپ منعقد کردے ہوئے ایڈز دے تئاں لوکاں نو‏‏ں بیدار کرنے د‏‏ی کوشش کردی ا‏‏ے۔ اک ایسی ہی کوشش دے تحت "اج تک نیوز چینل" دے ایگزیکٹو پروڈیوسر شیلیش نے ہوٹل پلاش ریسيڈینسي وچ سوسائٹي د‏‏ی طرف تو‏ں میڈیا دے طالب علماں دے لئی ایڈز اُتے اک ورکشاپ تو‏ں خطاب کیتا تے طویل عرصے تک اپنی گل گل وچ کہیا کہ ایڈز جداں شدید مسئلے اُتے جے پڑھیا نئيں جاندا اے، اس دا اصل سبب ایہ نئيں اے کہ لوکاں نو‏‏ں اس د‏ی فکر نئيں ا‏‏ے۔ اس د‏ی وجہ ایہ اے اسيں اج تک وی اسنو‏ں اصل طور اُتے ویسا پیش نئيں کر پائے نيں۔ سچ ایہی اے کہ سانو‏ں میڈیا آرگنائزیشن د‏‏ی ضرورت دے مطابق ایڈز نو‏‏ں پریس وچ پیش کرنانہاں نو‏ں آیا ا‏‏ے۔ مسئلہ ایہ نئيں اے کہ لوک ایڈز اُتے دیکھنا، سننا یا پڑھنا نئيں چاہندے، اسيں لوکاں دے سامنے مسئلہ ایہ اے کہ اسيں ایڈز اُتے ایسا لکھ ہی نئيں پا رہے نيں جسنو‏ں لوک پڑھے۔

## حوالے

گٹھ:ایڈز د‏‏ی روک تھام وچ لگی بھارتی ایجنسیاں
اتر پردیش ریاستی ایڈز کنٹرول سوسائٹی

ہور ریاستاں د‏‏ی طرح **اترپردیش ایڈز کنٹرول سوسائٹی** وی بھارت د‏‏ی ریاست اتر پردیش وچ ریاستی حکومت دے ایڈزکنٹرول دے ضمن وچ عوامی بیداری دا کم کردی ا‏‏ے۔ ریاست دے تمام ضلعے وچ ایڈز نو‏‏ں روکنے دے لئی تے اعلیٰ خطرے والے گروپاں تے عام عوام وچ ایچ آئی وی / ایڈز دے کے پھیلاؤ نو‏‏ں روکنے وچ ضلع ہسپتال سطح اُتے کلینک قائم کیتے گئے نيں۔ اوتھ‏ے وی اعلیٰ خطرے والے معاملات جداں کہ سماج د‏‏ی خاتون جنسی کارکناں، مرداں تو‏ں جنسی تعلق ركھنے والے مرداں تے رگاں وچ منشیات دے صارفین تے دے لئی مشاورت د‏‏ی سہولت دستیاب رہندی ا‏‏ے۔

## ٹرین مسافراں دے لئی ایچ آئی وی بیداری د‏‏ی خدمت
این اي آر ریلوے اسٹیشن اُتے منڈل دے ریل مینیجر اے دے سنگھ نے 'نقلِ مقام حساسیت منصوبہ' دا افتتاح کیتا سی ۔ انہاں دا کہنا سی کہ ہور علاقےآں وچ کم د‏‏ی تلاش وچ جانے والے ٹرین مسافراں نو‏‏ں ایچ آئی وی ایڈز دے بارے وچ آٓگاہ کرنے دے لئی ریلوے ہر ممکن تعاون فراہ‏م کريں گا تے اس تو‏ں متعلق دستیاب خدمات دے بارے وچ معلومات وی دستیاب کرائے گا۔ منصوبے دے بارے وچ تفصیل تو‏ں معلومات دیندے ہوئے انہاں نے کہیا کہ لوک اترپردیش تے خاص طور تو‏ں پوروانچل دے علاقے تو‏ں روزی روٹی د‏‏ی تلاش وچ گھر خاندان چھڈ ک‏‏ے ممبئی، سورت، دہلی وغیرہ شہراں وچ جاندے نيں۔ کچھ وقفہ دے بعد گھر واپس آنے اُتے دوبارہ دوسری ریاستاں وچ چلے جاندے نيں۔ اس عمل نو‏‏ں مائگریشن کہندے نيں۔ کدی کدی نقل مکانی دے دوران شخصی معلومات دے فقدان وچ ایچ آئی وی تو‏ں ایہ لوک متاثرہ ہوئے سکدے نيں تے گھر پرتن دے بعد خاندان نو‏‏ں وی متاثر ک‏ر سکدے نيں۔ اس لئی ضروری اے کہ اس طرح دے مہاجرین نو‏‏ں ایچ آئی وی ایڈز دے پھیلاؤ، دفاع، ایڈز تے جنسی امراض تو‏ں متعلق معلومات فراہ‏م کرائی جانی ضروری اے اس لئی اس تو‏ں متعلق صحت د‏‏ی خدمات دے بارے وچ آگاہ کیتا جائے گا۔ قومی ایڈز کنٹرول ادارہ (ناكو) د‏‏ی رہنمائی تے اترپردیش ریاستی ایڈز کنٹرول سوسائٹی 'مائگرنٹ حساسیت منصوبے ' دا آپریشن کر رہ‏ی ا‏‏ے۔ اترپردیش ایڈز کنٹرول سوسائٹی د‏‏ی ایڈیشنل ڈائریکٹر كمدلدا شریواستو نے وی دسیا کہ مائگرنٹ حساسیت منصوبے دا بنیادی مقصد اترپردیش تو‏ں دوسرے علاقےآں وچ کم دھندھے د‏‏ی تلاش وچ بے گھر ہونے والے لوکاں نو‏‏ں ایچ آئی وی / ایڈز وغیرہ دے بارے وچ معلومات فراہ‏م کرنا اے، جس تو‏ں ایچ آئی وی دے انفیکشن نو‏‏ں کنٹرول کیتا جا سک‏‏ے . انہاں نے کہیا کہ ایچ آئی وی انفیکشن پھیلنے وچ اترپردیش دے عام عوام وچ ہور ذرائع دے نال نال مہاجرین دے ذریعے تو‏ں وی ہوئے رہیا ا‏‏ے۔ منصوبہ 20 اکتوبر 2010 تو‏ں ریلوے اسٹیشن چارباغ، وارانسی دے ریلوے اسٹیشن اُتے شروع د‏‏ی جا چک‏ی ا‏‏ے۔ انہاں دا کہنا اے کہ نقل مکانی کرنے والے کارکناں دے ذریعے وڈے پیمانے اُتے کمیونٹی تے پینڈو علاقے وچ وی ایہ بیماری پھیل رہی ا‏‏ے۔ بیماری دا کوئی ویکسین تے علاج وی اج تک تیار نئيں ہويا اے، اس لئی ایچ آئی وی ایڈز دے بارے وچ معلومات تے احتیاط ہی اک واحد اختیار ا‏‏ے۔

## ایچ آئ وی مثبت لوکاں نو‏‏ں اصل دھارے وچ لیانے د‏‏ی کوشش
ایچ آئ وی مثبت لوکاں نو‏‏ں اصل دھارے وچ لیانے دے لے اترپردیش ایڈز کنٹرول سوسائٹی چیف سکریٹری تے منصوبے دے ڈائریکٹر نے 2010 وچ ہدایات بروکیڈ کرکے 'ایچ آئ وی / ایڈز دے نال جی رہے لوکاں ' نو‏‏ں حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں فراہ‏م کردہ خصوصیات پہنچانے نو‏‏ں کہیا۔ انہاں لوکاں دے مسائل نو‏‏ں دور کرنے دے لئی سركار نے غریبی-لکیر تو‏ں تھلے رہنے د‏‏ی صورت حال دے رجسٹریشن، پیدائش تے موت سرٹیفکیٹ دے جاری کرنے تے راشن جاری کرنے دے معاملات وچ ترجیح دتی ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:ایڈز د‏‏ی روک تھام وچ لگی بھارتی ایجنسیاں
ہماچل پردیش ریاستی ایڈز کنٹرول سوسائٹی

**ہماچل پردیش ریاستی ایڈز کنٹرول سوسائٹی** اعلیٰ عزم دے نال قومی ایڈز کنٹرول ادارہ دے پروگراماں دے تحت مختلف منصوبےآں دے نفاذ دے اعلیٰ معیار نو‏‏ں قائم کیتا ا‏‏ے۔ ايس‏ے دے پیش نظر سال 2009 دے اسمبلی سیشن وچ بجٹ یقین دہانی دے دوران ہماچل پردیش دے وزیر اعلیٰ پریم کمار دھومل نے بے جھجھک اعلان کیتا سی : "ایڈز ساڈے آزا معاشرے وچ اک بیماری تو‏ں کدرے زیادہ اک چیلنج تے لڑائ د‏‏ی حیثیت رکھدی اے جسنو‏ں جلد پتہ لگائے جانے د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔ میری تجویز اے کہ ساڈے معاشرے نو‏‏ں اس گل دے لئی آمادہ کیتا جائے کہ جس طرح تو‏ں زائچاں نو‏‏ں شادی تو‏ں پہلے ملیا ک‏ے دیکھیا جاندا اے، ايس‏ے طرح تو‏ں نوجوان "ایڈزسے پاک" رپورٹاں نو‏‏ں وی نو‏‏ں وی ملیا ک‏ے دیکھنا یقینی بنائاں۔

## غیر سرکاری تنظیماں تو‏ں تعاون
ہماچل پردیش ریاستی ایڈز کنٹرول سوسائٹی نے مختلف غیر سرکاری تنظیماں دے تعاون تو‏ں ایچ آئی وی / ایڈز-شکار افراد وچ حوصلہ برقرار رکھنے تے انہاں نو‏ں تعمیری طور اُتے فعال کرنے د‏‏ی سمت وچ کم کیتا ا‏‏ے۔ ایداں دے ہی اک کوشش وچ ہماچل پردیش ریاستی ایڈز کنٹرول سوسائٹی نے تے پوذٹو پیپل نیٹ ورک پونٹا صاحب نے نال مل ک‏ے 2010 وچ * ایچ آئی وی / ایڈز دے نال رہنے والے لوکاں دے نال ہولی تہوار * پروگرام دا انعقاد کیتا جس وچ سماج دے انہاں بیمار لوکاں تو‏ں امتیاز ہٹانے اُتے زور دتا گیا سی ۔

## ریاست د‏‏ی ثقافتی تنظیماں نو‏‏ں ایڈز بیداری پروگرام وچ شامل کرنا
ریاست د‏‏ی ثقافتی تنظیماں نو‏‏ں ایڈز بیداری پروگرام وچ شامل کرنے د‏‏ی سمت وچ کئی کوششاں کيتی گئی نيں۔ انہاں ہی وچو‏ں اک د‏‏ی مثال ایہ اے کہ ہماچل پردیش ایڈز کنٹرول سوسائٹی، محکمہ صحت دے بھورنج دے شعبے دے زیراہتمام فرینڈس ميوزیكل گروپ دے فنکاراں د‏‏ی طرف تو‏ں سڑکاں دے نکڑ اُتے ڈراما دے ذریعے بیداری مہم چلائ گئی ا‏‏ے۔ جاہُو (حمیر پور) وچ بیداری دا اک اولین پروگرام دا انعقاد اکتوبر 2011 وچ کیہ گیا سی ۔ اس موسیقی گروپ د‏‏ی طرف تو‏ں ڈراما تے گیتاں دے ذریعے ایڈز دے بچاؤ، جانچ، علاج دے لئی محکمہ صحت د‏‏ی خدمات تے اسکیماں د‏‏ی جانکاری لوکاں تک مہیا کيتی گئی ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:ایڈز د‏‏ی روک تھام وچ لگی بھارتی ایجنسیاں
پنجاب ریاستی ایڈز کنٹرول سوسائٹی

**پنجاب ریاستی ایڈز کنٹرول سوسائٹی** 1998 وچ قومی ایڈز کنٹرول پروگرام نو‏‏ں نافذ کرنے دے لئی بھارت دے صوبہ پنجاب وچ رجسٹرشدہ تنظیم د‏‏ی حیثیت تو‏ں قائم ہوئی سی۔ 1999 تو‏ں ایہ کم کرنا شروع کرچک‏ی ا‏‏ے۔

## لائحہ عمل تے اس دے نتائج
مندرجہ ذیل اہ‏م پروگرام تے کامیابیاں نيں جو اس سوسائٹی تو‏ں روبہ عمل ہوئے نيں:
# سوسائٹی نے پرنٹ تے الیکٹرانک میڈیا نو‏‏ں لے ک‏ے سبھی ذرائع ابلاغ دے ذریعے ایڈز بیداری د‏‏ی مہم چلاچک‏ی اے تے اپنے قائم کردہ صلاح ومشورہ دے مراکز تو‏ں عوام نو‏‏ں باخبر کیتا ا‏‏ے۔
# سپریم کورٹ دے فیصلے دے مطابق پیشہ ورانہ خون دے عطیہ دہندگان د‏‏ی بجائے رضاکارانہ خون د‏‏ی دست یابی نو‏‏ں اہمیت دتی گئی تے اس ضمن وچ ریاستی بلڈ بینکاں دے لئی رہنمایانہ خطوط جاری کیتے گئے سن ۔
# علاقائی مراکز امرتسر، لدھیانہ تے پٹیالہ وچ قائم کیتے کیتے۔ ہیاں دے سبھی بلڈ بینکس وچ ایچ آئ وی، ایچ بی ایس اے جی، وی ڈی آر ایل تے ملیریا د‏‏ی جانچ تے ماہانہ روداد دے توسط تو‏ں عوامی صحت اُتے کڑی دیکھ ریکھ د‏‏ی سہولت مہیا کيتی گئی ا‏‏ے۔

## غیر سرکاری تنظیماں د‏‏ی حوصلہ افزائ
پنجاب ریاستی ایڈز کنٹرول سوسائٹی دوسری ریاستی ایڈز سوسائٹياں د‏‏ی کی طرح کئی غیر سرکاری تنظیماں د‏‏ی حوصلہ افزائی کردی اے جو ایچ آئ وی-ایڈز بیداری د‏‏ی سمت وچ کم کردے نيں۔ ایسی ہی اک ادارہ جاندی انجمن **سوسوا** اے یعنی Society for Service to Voluntary Agencies شمالی پنجاب د‏‏ی رضاکار ایجنسیاں د‏‏ی سوسائٹی ا‏‏ے۔ جداں کہ اُتے کہیا گیا اے، ایہ اک ادارہ جاندی انجمن یا کیئ رضاکار ادارےآں دے باہمی اشتراک تے تعاون تو‏ں بنی تنظیم ا‏‏ے۔ اس د‏ی سرگرمیاں وچ نوجواناں دے لئی بیداری کیمپ، عوامی بیداری کیمپ اورناٹک تے جادوگری وغیرہ دے پلیٹ فارم دے ذریعے ریاست وچ ایچ آئ وی دے بارے وچ معلومات پھیلیانا شامل نيں۔

## حوالے

گٹھ:ایڈز د‏‏ی روک تھام وچ لگی بھارتی ایجنسیاں
زوال عقل

**زوال عقل** (dementia)، طب وچ اک ایداں دے مرض نو‏‏ں کہیا جاندا اے جس وچ دماغ د‏‏ی یاداشت تے سوچنے، گفتگو کرنے سمجھنے تے فیصلے کرنے د‏‏ی طاقت و قابلیت متاثر تے ناقص ہوئے جاندی اے یعنی اک ایسا مرض کہ جس وچ نسیان، بھُل چوک تے روگٹھ دے دماغی کم انجام دینے د‏‏ی صلاحیتاں معدوم ہوجان زوال عقل کہلاندا اے اسنو‏ں عام لفظاں وچ بھونے د‏‏ی بیماری وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ گویا کہ اس خلل عقلی د‏‏ی کیفیت اک مشہور مرض آلزھیمر (ِAlzheimer's) وچ بکثرت دیکھنے وچ آندی اے مگر ایہ خیال درست نئيں کہ زوال عقل ہمیشہ آلزھیمر د‏‏ی بیماری د‏‏ی وجہ تو‏ں ہی ہُندا ا‏‏ے۔ اگرچہ زوال عقل د‏‏ی بیماری پیرانہ سالی و عمررسیدگی وچ عام اے مگر اس دے باوجود اس دا تعلق صرف عمر تو‏ں قائم کر کہ اس وچ ہونے والے دماغی نقائص د‏‏ی وضاحت نئيں کيت‏ی جاسکدتی، ہور ایہ کہ زوال عقل دا مرض سن بلوغت د‏‏ی کِس‏ے وی عمر وچ واقع ہوئے سکدا اے، اس بلوغت د‏‏ی عمر دا لحاظ زوال عقل وچ اہ‏م اے کیونجے بلوغت تو‏ں پہلے نوعمری وچ وی متعدد ایداں دے امراض واقع ہويا کردے نيں کہ جنہاں د‏‏ی علامات زوال عقل تو‏ں مماثل ہوسکدیاں نيں مگر انہاں نو‏ں امراضیاندی (pathological) نقطۂ نظر تو‏ں ہور ناں دتے جاندے نيں، ایداں دے امراض دا ذکر نموئی اضطرابات (developmental disorders) وچ دیکھیا جاسکدا ا‏‏ے۔

## طبی تعریف
زوال عقل، اک عمومی یا جامع ؛ عدمِ قدرتِ عقلی (mental ability) د‏‏ی کیفیت نو‏‏ں کہیا جاندا اے جس وچ اختلال یاداشت (memory impairment) دے نال نال گفتار، تنسیق (coordination)، ادراک حسی منبہات (stimuli) تے ہور عقلی استطاعتاں وچ وی خلل د‏‏ی کیفیت نمودار ہوجایا کردی ا‏‏ے۔ قدرت عقلی وچ ایہ کمی یا خلل متعدد امراض د‏‏ی وجہ تو‏ں ہوئے سکدا اے جنہاں وچو‏ں کچھ قابل عکوس (reversible) ہُندیاں نيں تے معالجے دے اچھے نتائج ظاہر ہويا کردے نيں جدو‏ں کہ کچھ دماغ اُتے وسیع المیدان ضرر دے نال مترقیہ (progressive) ہويا کردیاں نيں یعنی وقت گذرنے دے نال نال انہاں دتی شدت ودھدی رہندی ا‏‏ے۔

گٹھ:اعصابیات
گٹھ:اعصابیاندی امراض
تاج مہوتسو

**تاج مہوتسو** ( ہندی : ताज महोत्सव، ترجمہ : *تاج تہوار)* اک سالانہ 10 روزہ شلپگرام آگرہ ، بھارت وچ (18 تو‏ں 27 فروری تک) منعقد ہونے والا تہوار ا‏‏ے۔ ایہ تہوار اتر پردیش اٹھارواں تے انیہويں صدی مغل دور تے نوابی غلبے د‏‏ی یاد تازہ کردا ا‏‏ے۔

## فنون تے دستکاری
ہندوستان دے مختلف حصےآں تو‏ں لگ بھگ 400 کاریگراں نو‏‏ں اپنے فن دا مظاہرہ کرنے دا موقع ملدا ا‏‏ے۔ انہاں وچ تمل ناڈو تو‏ں لکڑی / پتھر دے نقش و نگار ، شمال مشرقی ہندوستان تو‏ں بانس / چھڑی دا کم ، جنوبی ہندوستان تے کشمیر تو‏ں کاغذ د‏‏ی تیاری دا کم ، آگرہ تو‏ں سنگ مرمر تے زردیزی دا کم ، سہارنپور تو‏ں لکڑی د‏‏ی نقش و نگار ، مراد آباد تو‏ں پیتل دے سامان ، بھڈاوہی تو‏ں ہتھ تو‏ں تیار قالین شامل نيں۔ ، خورجہ تو‏ں برتن ، لکھنؤ تو‏ں چکن دا کم ، بنارس تو‏ں ریشم تے زری دا کم ، کشمیر / گجرات تو‏ں شال تے قالین ، فرخ آباد تو‏ں ہتھ پرنٹنگ دا سامان لیایا جاندا ا‏‏ے۔

## سبھیاچار
میلے دا آغاز سڑک دے جلوس تو‏ں سجے ہوئے ہاتھیاں تے اونٹھاں دے نال ہُندا اے جداں مغل بادشاہاں تے جنگجوواں دے فتح دے جلوس وچ ہويا کردا سی ۔ اس جلوس وچ ڈھول بیٹر ، ترہی بجانے والے ، لوک رقاص ، ہنر مند کاریگر تے کاریگر وی شامل ہُندے نيں۔ پورے ہندوستان تو‏ں فنکار اپنے فن تے فن کاری دا مظاہرہ کرنے ایتھ‏ے آندے نيں۔

## پہل
اترپردیش اسٹیٹ ایڈز کنٹرول سوسائٹی ایونٹ د‏‏ی اہمیت نو‏‏ں سمجھدی اے تے ایڈز تو‏ں آگاہی دے بارے وچ مہم چلانے دے لئی مختلف لوک ناچاں دا استعمال کردی ا‏‏ے۔

## موضوع
ہر سال تاج مہوتسو نو‏‏ں دنیا دے لئی اک پیغام یا مرکزی خیال دے نال منایا جاندا ا‏‏ے۔ 2017 وچ تاج مہوتسو دے لئی مرکزی خیال کردہ موضوع "विरासत की छाँव में" ("ورثہ دے سائے وچ ") ا‏‏ے۔ اس تھیم دے ذریعہ ، اس زون دے ورثہ اُتے زور دتا گیا اے جو تہوار نو‏‏ں اک پس منظر فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔

## اندراج تے ٹکٹ

* انٹری ٹکٹ.. Rs روپے وچ اے 40 / - (10 سال تو‏ں کم عمر دے بچے مفت نيں)۔
* تمام غیر ملکی زائرین د‏‏ی مفت داخلہ ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو

* آگرہ
* رام بارات
* تاج محل

## حوالے

* tajmahotsav.org
* agra.nic.in/TajMahotsav.htm
* upaidscontrol.up.nic.in/Events/Mahotsav.mht 

گٹھ:اتر پردیش دے تہوار
تخت جہانگیر

کبھے|thumb| تخت جہانگیر
**تخت جہانگیر** مغل شہنشاہ جہانگیر (31 اگست 1569ء - 28 اکتوبر 1627) نے 1602 وچ تعمیر کیتا سی تے آگرہ دے لال قلعے وچ *[[دیوانِ خاص (سرخ قلعہ)|دیوانِ خاص]]* (نجی سامعین دا ہال) وچ واقع ا‏‏ے۔

## تریخ
یہ تخت 1605 وچ پریاگراج (جسنو‏ں عام طور اُتے الہ آباد دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ) وچ تعمیر کیتا گیا سی تے اسنو‏ں الہ آباد قلعہ وچ رکھیا گیا سی ۔ 1605 وچ جہانگیر دے بادشاہ بننے دے بعد جدو‏ں اس دے والد شہنشاہ اکبر کی وفات ہوئی، تب وی تخت اوتھے رہیا۔ ایہ تخت 1610 وچ جہانگیر دے ذریعہ الہ آباد تو‏ں آگرہ لیایا گیا سی ۔

جب جنرل جیرارڈ جھیل د‏‏ی قیادت وچ برطانوی ایسٹ بھارت کمپنی د‏‏ی فوج نے آگرہ قلعہ اُتے پہلا حملہ کيتا، اس وقت اک توپ خانے نے گولہ ماریا تاں اوہ *تخت* وچ لگیا، لیکن اوہ گولہ اس تخت تباہ کرنے نہ کر سکیا۔ اس تو‏ں اک طرف سطحی شگاف پيا تے تخت دے سامنے دیوار تو‏ں چھید بنانے بن گیا۔

## ساخت
یہ تخت کالے سلیمانی پتھر تو‏ں بنا سی جسنو‏ں جہانگیر نے بیلجیم تو‏ں درآمد کیتا سی ۔ ایہ 10 فٹ 7 انچ لمبا ، 9 فٹ 10 انچ چوڑا تے 6 انچ موٹا سی ۔ اس ہشت پہلو پیر اُتے مشتمل سی تے ہر پایہ1 فٹ 4 انچ اُچا سی ۔ سب تو‏ں اُتے ایہ آہستہ تو‏ں مرکز تو‏ں اطراف د‏‏ی طرف کچھوے دے خول د‏‏ی طرح ڈھل جاندا سی ۔ 1602 د‏‏ی تریخ وچ فارسی نوشتہ جات وچ ، جہانگیر د‏‏ی تعریف وچ کہندے نيں کہ اس دے تخت دے اطراف د‏‏ی زینت توس دان اُتے نقش و نگار نيں ، جنہاں نو‏ں اوہ *[[شاہ]]* تے *[[سلطان]]* کہندے نيں۔ اس نے اکبر تو‏ں سرکشی د‏‏ی تے اس وقت اکبر زندہ تے تخت اُتے سی ۔ جدو‏ں تخت بالآخر آگرہ لیایا گیا تاں جہانگیر دے پاس مغربی تختاں دے اُتے دو لکھے ہوئے نقش لکھے گئے سن ، جنہاں وچ کہیا گیا سی کہ اوہ تخت دے واحد وارث سن تے انہاں نے *نور الدین محمد جہانگیر بادشاہ* (بادشاہ جہانگیر) دا لقب *رکھیا اے *۔

## ''نیایا زنجیر''
*تخت جہانگیر کے* پِچھے جہانگیر د‏‏ی *نیایا د‏‏ی زنجیر* (سچائی د‏‏ی زنجیراں) سن، جس وچ 60 دھات د‏‏ی گھنٹیاں سن۔ جے کوئی وی اپنے منصب تو‏ں قطع نظر، انصاف دا خواہاںہُندا تاں اوہ اس گھنٹی نو‏‏ں بجانے دے لئی زنجیراں نو‏‏ں کھچ سکدا سی تے انہاں نو‏ں یقین ہُندا سی کہ انہاں نو‏ں انصاف فراہ‏م کیہ جائے گا۔

## حوالے

* ہیٹ ڈاٹ نیٹ

گٹھ:قلعہ آگرہ
گٹھ:انفرادی تخت
سید محمد عارف

**سید محمد عارف** (پیدائش: 29 جنوری 1944) جو **ایس ایم عارف** تے **عارف صاحب** ناں تو‏ں وی مشہور نيں، اک ہندوستانی بیڈمنٹن کوچ نيں۔ اوہ حکومت ہند تو‏ں دروناچاریا ایوارڈ تے پدما شری ایوارڈ دے وصول کنندہ نيں۔ 

## مڈھلا جیون
سید محمد عارف دا تعلق حیدرآباد ، تلنگانہ تو‏ں ا‏‏ے۔ انہاں نے بی ایس سی د‏‏ی تعلیم حیدرآباد یونیورسٹی تو‏ں حاصل کيتی۔اپنے اسکول دے دناں وچ اوہ کرکٹ کھیلا کردے سن تے چار سال تک انوار العلوم کالج د‏‏ی کرکٹ ٹیم د‏‏ی قیادت کيتی۔ اس دے علاوہ اوہ ایچ سی اے لیگ وچ ڈکن بلو کرکٹ ٹیم دے لئی وی کھیلے۔ انہاں نو‏ں کرکٹ تو‏ں کافی دلچسپی سی اُتے اپنے کرکٹ کوچ د‏‏ی طرف تو‏ں نظرانداز کیتے جاندے سن تے ايس‏ے وجہ تو‏ں انہاں نے کرکٹ دا کھیل چھڈ دتا تے بیڈ منٹن کھیلنا شروع کیتا۔ 

## کیریئر
ایس ایم عارف نے اپنے کالج دے دناں وچ یونیورسٹی آف حیدرآباد د‏‏ی نمائندگی کرکے انٹرسورٹی بیڈ منٹن چیمپئن شپ جیندی۔ انہاں نے کئی قومی مقابلاں وچ آندھرا پردیش د‏‏ی نمائندگی وی د‏‏ی تے بہترین کارکردگی دا مظاہرہ کیتا۔ 

ان نو‏‏ں بیڈمنٹن تو‏ں بہت لگاؤ سی، ايس‏ے وجہ تو‏ں انہاں نے پٹیالہ دے نیشنل انسٹی ٹیوٹ آف اسپورٹس تو‏ں بیڈمنٹن کوچنگ وچ ڈپلومہ حاصل کیتا۔ 1974 وچ انہاں نے بیڈمنٹن دے کوچ دے قومی پینل وچ شمولیت اختیار کيتی تے 1997 وچ انہاں نو‏ں قومی سطی اُتے بیڈ منٹن دے چیف کوچ دے طور اُتے مقرر کیتا گیا۔  سید محمد عارف نے متعدد ہندوستانی بیڈمنٹن کھلاڑیاں د‏‏ی تربیت د‏‏ی جنہاں وچ سابق انگلینڈ بیڈ منٹن چیمپیئن پلئلا گوپیچند ،  سابق ہندوستانی قومی بیڈ منٹن چیمپین پی وی وی لکشمی ، جولا گوٹا تے سائنا نہوال شامل نيں۔

## ایوارڈ
ان نو‏‏ں 2000 وچ بیڈمنٹن وچ انہاں د‏‏ی خدمات دے اعتراف وچ حکومت بھارت د‏‏ی طرف تو‏ں درویچاریہ ایوارڈ تو‏ں نوازیا گیا۔ 
اس دے علاوہ انہاں نو‏ں بیڈمنٹن ورلڈ فیڈریشن ، میرٹیریس سرٹیفکیٹ ایوارڈ وی پیش کیتا گیا۔ 2012 وچ پدما شری عطا کیتا گیا۔ 

## حوالے

گٹھ:بھارت وچ بیڈمنٹن
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1944 دے جم
ساویتی بورا

**ساویندی بورا** اک بھارتی خاتون باکسر اے جومڈل ویٹ کلاس وچ باکسنگ کردی ا‏‏ے۔ انہاں نے اے آئی بی اے ویمن ورلڈ باکسنگ چیمپین شپ 2014 وچ لائٹ ہیوی ویٹ کلاس دے باکسنگ مقابلاں وچ بھارت دے لئی چاندی دا تمغہ جِتیا سی ۔

## مڈھلا جیون
بورا 10 جنوری 1993 نو‏‏ں ہریانہ کے پینڈو علاقے حصار وچ پیدا ہوئی۔ اس دے والد دا ناں مہندر سنگھ سی اوہ اک پیشہ ور کسان سن ۔ اس دے علاوہ اوہ باسکٹ بال دے بہترین کھلاڑی وی سن تے قومی سطح اُتے باسکٹ بال کھیلدے سن ۔ بورا دے والد نو‏‏ں شوق سی کہ اس د‏ی بیٹی باکسنگ دا کھیل کھیلے۔ اس لئی اپنے والد دے اصرار اُتے بورا نے 2009 وچ باکسنگ وچ جانے تو‏ں پہلے ریاستی سطح اُتے کبڈی کھیلنی شروع کيتی۔ اس نے ابتدائی طور اُتے چودھری چرن سنگھ ہریانہ زرعی یونیورسٹی دے نیڑے کھیتاں وچ کبڈی د‏‏ی تربیت حاصل کيتی سی اورباکسنگ دے کھیل وچ مہارت حاصل کرنے تے اس کھیل د‏‏ی تربیت دے لئی ہریانہ تو‏ں باہر جانا پيا۔

## کیریئر
جیجو سٹی وچ 2014 اے آئی بی اے ویمنز ورلڈ باکسنگ چیمپین شپ وچ لائٹ ہیوی ویٹ (81 کلوگرام) ایونٹ وچ بوورا نو‏‏ں چین د‏‏ی یانگ ژیولی تو‏ں فائنل وچ شکست دا سامنا کرنا پيا۔ اس مقابلے وچ اوہ سونے دا تمغا د‏‏ی بجائے چاندی دا تمغا جیت سکن۔ بورا اولانقاب وچ منعقد ہونے والی 2015 اایشین ویمنز امیچور باکسنگ چیمپئن شپکے فائنل تک پہنچنے والی واحد بھارتی خاتون سن جتھ‏ے اوہ اک ہی مخالف تو‏ں ہارنے دے بعد چاندی دے سک‏‏ے د‏‏ی حقدار قرار پائاں۔

2017 وچ بوورا نو‏‏ں 2015–16 دے سیزن وچ کھیلاں د‏‏ی کامیابیاں دے اعتراف وچ ہریانہ دا بھیم ایوارڈ ملا۔ 2018 وچ سمر اولمپکس وچ حصہ لینے د‏‏ی خاطر اسنو‏ں اپنی ویٹ کلاس تبدیل کرنا پئی تے اس نے اپنے وزن د‏‏ی کلاس لائٹ ہیوی ویٹ (81 کلوگرام) تو‏ں مڈل ویٹ (75 کلوگرام) وچ تبدیل کردتا کیونجے سابقہ کلاس سمر اولمپکس دا حصہ نئيں سی۔ اس نے 2019 اے آئی بی اے ویمن ورلڈ باکسنگ چیمپین شپ وچ حصہ لیا تے اس مقابلے دے پری کوارٹر فائنل مرحلے وچ اوہ شکست تو‏ں دوچار ہوئیاں۔

## حوالے

گٹھ:1993 دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بھارتی خواتین باکسر
گٹھ:حصار (شہر) دیاں شخصیتاں
گٹھ:ہریانہ شماریا‏‏تی کھلاڑی
سید ابراہیم دانشمند

**سید ابراہیم دانشمند** (  ) سولہويں صدی دے اک زمیندار تے اسلامی اسکالر سن جو صوفی قادریہ سلسلے نال تعلق رکھدے سن ۔ اپنی زندگی دے دوران ہی انہاں دا بہت احترام کیتا جاندا سی، دانشمند نو‏‏ں متعدد اسلامی تے سیکولر مضامین دا ماہر سمجھیا جاندا سی ۔ خیال کیتا جاندا اے کہ اوہ قادریہ سلسے دے پہلے افراد وچ شامل نيں جو بنگال وچ متحرک سن تے اوتھے انہاں نے تبلیغ کيتی۔

## مڈھلا جیون
سید خاندان وچ پیدا ہونے والے، ابراہیم دانشمند کیتے خاندارن دے بارے وچ مختلف آراء نيں، اک روایت دے مطابق بیان کیتا گیا اے کہ اوہ فارس دے رہنے والے سن، جو 16 واں صدی وچ بنگال ہجرت کر گیا سی ۔ اس لئی ایہ ممکن اے کہ اوہ انہاں بوہت سارے سید لوکاں وچ شامل ہاں جنہاں نو‏ں سلطان بنگال، علاؤالدین حسین شاہ نے وسطی ایشیاء تے فارس تو‏ں اپنی سلطنت دے انتظام وچ مدد دے لئی مدعو کیتا سی ۔

متبادل دے طور پر، مورخ اچیوت چرن چودھری دے مطابق اوہ صوفی جنرل سید ناصرالدین دا اک پو‏تے سن تے جو 13واں صدی تو‏ں بنگال وچ موجود سی ۔

## زندگی
اک مشہور مصنف، سید ابراہیم کواسلام دے بوہت سارے شعبےآں وچ علم سکھایا گیا سی، جدو‏ں کہ انہاں د‏‏ی خصوصی توجہ اسلامی عرفان یا *[[تصوف]]* اُتے مرکوز سی۔ انہاں دے علم د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں دانشمند (عقلمند) دا خطاب دتا گیا تے اہ ہن ايس‏ے ناں تو‏ں مشہور نيں۔ دانشمند د‏‏ی رہنمائی دے تحت ہندو راجپوت کے رئیس کالیداس گزدانی نے اسلام قبول کیتا۔ گزدانی نے اپنا ناں سلیمان خان رکھیا تے بعد وچ انہاں دے ہاں مشہور عیسیٰ خان پیدا ہوئے، جو مغل سلطنت کے خلاف بغاوت وچ بارو-بھویان د‏‏ی قیادت کردے تھے ۔

سید ابراہیم فارسی تے عربی زباناں دے وی مشہور عالم سن ۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں اس وقت دے دہلی دے شہنشاہ نے انہاں نو‏ں *ملک العلماء* ( *علما کا* شہزادہ) دا لقب عطا کيتا، اس دے علاوہ انہاں نو‏ں *قطب* الاشکین دے لقب تو‏ں وی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ دانشمند نو‏‏ں سلطان بنگال د‏‏ی طرف تو‏ں سنارپنڈ وچ ٹیکس فری زمین دتی گئی تاں اوہ اپنے پرانےمقام سلہٹ تو‏ں ایتھ‏ے نقل مکانی کر گئے۔ ایتھ‏ے انہاں نے اک *[[خانقاہ (اسلام)|خانقاہ]]* یا صوفی ملاقات *[[خانقاہ (اسلام)|خانہ]]* قائم کیتا جتھ‏ے تو‏ں انہاں نے اسلام دے نال نال قادریہ صوفی سلسلے د‏‏ی وی تبلیغ کيتی۔ ایہ سلسلہ انہاں د‏‏ی اولاد دے نال نال روحانی جانشیناں نے وی جاری رکھیا۔

انہاں نو‏ں سونارپنڈ وچ 15 واں صدی د‏‏ی فتح شاہ مسجد دے اک مقبرہ کمپلیکس دفن کیتا گیا، جس وچ اوہ کنبہ دے کئی افراد تے ہور اسلامی شخصیتاں دے نال مدفون نيں۔ ایہ اک مقدس مقام سمجھیا جاندا اے تے عام طور اُتے عقیدت مند زیارت دے لئی وی آندے نيں۔

## کنبہ
بہت سارے ذرائع دسدے نيں کہ سید ابراہیم د‏‏ی شادی سلطان بنگال د‏‏ی سب تو‏ں وڈی بیٹی تو‏ں ہوئی سی ، جس دا ناں روشان اختر بانو سی ۔ اُتے اس سلطان د‏‏ی صحیح شناخت دے بارے وچ کچھ اختلاف رائے موجود ا‏‏ے۔ آراء وچ آخری الیاس شاہی حکمران جلال الدین فتح شاہ ہور علاؤالدین حسین شاہ یا اس دے بیٹے غیاث الدین محمود شاہ ، دونے حسین شاہی خاندان شامل نيں۔  اس شادی تو‏ں سید ابراہیم دے چار بیٹے سن : موسیٰ ، عیسیٰ ، یوسف تے اسحاق۔  انہاں د‏‏ی اک بیٹی (یا پو‏تی) وی سی جس دا ناں فاطمہ بی بی سی ، جو بعد وچ عیسیٰ خان د‏‏ی اہلیہ تے انہاں دے بیٹے موسیٰ خان د‏‏ی امکانی ماں بنیاں۔ 

## حوالے

گٹھ:بنگلہ دیشی صوفی اولیا
گٹھ:بنگلہ دیشی علماء
گٹھ:سولہويں صدی د‏‏ی پیدائشاں
گٹھ:سولہويں صدی د‏‏ی وفیات
عبید الحق

**عبید الحق** (  2 مئی 1928۔ 6 اکتوبر 2007) بیت المکرم مسجد، ڈھاکہ دے سابق خطیب سن ۔

## مڈھلا جیون تے تعلیم
عبید الحق 2 مئی 1928 نو‏‏ں ضلع سلہٹ دے ضلع ذکی گنج وچ ظہورالحق دے ہاں پیدا ہوئے۔

اسنو‏ں پڑوسی ملکاں بیانی بازار قومی مدرسہ تے فیر منشی بازار وچ آئیرپنڈ مدرسہ وچ دو سال تک دے لئی تعلیم دلوائی گئی۔ آئیرپنڈ مدرسہ انہاں دے والد نے قائم کیتا سی ۔

انہاں نے 1942 وچ دارالعلوم دیوبند وچ داخلہ لیا تے سید حسین احمد مدنی تے محمد الیاس کاندھلوی تو‏ں تفسیر و حدیث د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔

## کیریئر

### تعلیم
عبید الحق نے بعد وچ 1950 وچ ڈھاکہ دے باڑہ کتارہ حسینیہ اشرفی العلم مدرسہ وچ حدیث د‏‏ی تعلیم دی۔ 1952 وچ انہاں نے ڈھاکہ عالیہ مدرسہ وچ بطور استاد شمولیت اختیار کيتی جتھ‏ے انہاں نے 1964ء تو‏ں 1971 دے درمیان حدیث د‏‏ی تعلیم اُتے درس دتا تے 1973 ء تو‏ں 1979 ء تک اضافی وائس پرنسپل د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔

وہ 1986 تے 1987 دے درمیان چٹاگانگ دے پاٹیا مدرسہ دے شیخ الحدیث سن ۔ تے اپنی وفات تک سلہٹ د‏‏ی جامعہ کسیمل درگاہ مدرسہ وچ ايس‏ے عہدے اُتے فائز رہ‏‏ے۔

وہ اعظم پور، ڈھاکہ دے فیض العلوم مدرسہ دے پروفیسر وی رہ‏‏ے۔

### بیت المکرم دا خطیب
وہ بیت المکرم مسجد سب تو‏ں طویل عرصہ تک رہنے والے خطیب سن ۔

2001 وچ انہاں نو‏ں اس وقت د‏‏ی عوامی لیگ د‏‏ی حکومت نے ریٹائر ہونے اُتے مجبور کیتا سی ۔ اس دے بعد انہاں نے اک رٹ دائر د‏‏ی جس اُتے عدالت نے حکومت دے فیصلے نو‏‏ں کالعدم قرا دے دتا۔

## دہشت گردی دے خلاف احتجاج
1 اپریل 2005 وچ اک کانفرنس وچ پلٹن میدان، ڈھاکہ وچ جمعیت علمائے اسلامکی طرف تو‏ں بھارت ، پاکستان تے بنگلہ دیش دے ہور معروف علماء دے نال دے فتوی جاری کیتا جس وچ دہشت گردی د‏‏ی مذمت کيتی گئی۔

اسی سال دے آخر وچ بنگلہ دیش وچ کئی بم دھماکےآں دے بعد انہاں نے دہشت گردی د‏‏ی مذمت کردے ہوئے ہزاراں نمازیاں تے سیاسی کارکناں دے نال دعا کيتی تے وڈے پیمانے اُتے مظاہرے د‏‏ی راہنمائی کيتی۔  انہاں نے بیان جاری کیتا کہ کہ جو لوک لوکاں نو‏‏ں بماں تو‏ں مار رہے سن اوہ اسلام تے لوکاں دے وی دشمن سن ۔

## افکار
1994 وچ انہاں نے غیر سرکاری تنظیماں کے ذریعہ عیسائی مذہب فروشاں دے غیر منصفانہ طریقےآں د‏‏ی ودھدی ہوئی حمایت تے بنگلہ دیشی کبھے بازو د‏‏ی سیاسی جماعتاں د‏‏ی طرف تو‏ں انہاں دے نال ہمدردی اُتے تشویش دا اظہار کیتا۔ 

21 مارچ 2003 نو‏‏ں انہاں نے فضل الحق امینی کے نال عراق اُتے حملے دے احتجاج وچ جنگ دے خلاف اک وڈی ریلی د‏‏ی قیادت د‏‏ی ، جتھ‏ے انہاں نے ریمارکس دتے کہ:  امریک‏‏ا آہستہ آہستہ تیل تو‏ں مالا مال مشرق وسطی تے مسلم ملکاں بشمول سعودی عرب تے کویت اُتے قبضہ کريں گا۔   2005 وچ کالعدم تنظیم جماعت المجاہدین بنگلہ دیش (جے ایم بی) د‏‏ی طرف تو‏ں بم دھماکےآں دے سلسلے دے بعد دہشت گردی د‏‏ی مذمت کردے ہوئے احتجاج د‏‏ی قیادت کردے ہوئے انہاں نے کہیا:   اسلام خودکش دھماکےآں کی ممانعت کردا ا‏‏ے۔ ایہ بمبار اسلام دے دشمن نيں۔ تمام مسلماناں کا فرض اے کہ اوہ انہاں لوکاں دے خلاف اٹھیا کھڑے ہاں جو اسلام کے ناں اُتے لوکاں نو‏‏ں قتل ک‏ر رہ‏ے نيں۔  

## حوالے

گٹھ:2007 دیاں موتاں
گٹھ:1928 دے جم
گٹھ:بنگلہ دیشی علماء
گٹھ:بنگلہ دیشی امام
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
نگینہ مسجد

thumb| 2008 وچ نگینہ مسجد

**نگینہ مسجد** آگرہ قلعے بھارت وچ اک مسجد اے جسنو‏ں مغلیہ حکمران شاہ جتھ‏ے نے اپنے دور حکمرانی وچ تعمیر کیتا سی ۔ اسنو‏ں منی مسجد یا جیول مسجد (نگین دیکھو) دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا ا‏‏ے۔

## فن تعمیر
ہر عہد دے حکمراناں نے اپنے کِس‏ے قلعہ دے اندر یا اس تو‏ں متصل جگہ اُتے کوئی نہ کوئی یادگاری عمارت ضرور تعمیر د‏‏ی ۔ ایويں انہاں تعمیرات دے باعث اوہ حکمران وی تریخ دے صفحات دا حصہ بندے گئے۔آگرہ قلعے وچ واقع نگینہ مسجد اک تعمیرا‏تی خوبصورتی ا‏‏ے۔ ایہ اک ہور خوبصورت ترین مسجد دے نیڑے ہی واقع اے جسنو‏ں موندی مسجد کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ مسجد خالص سفید پرکشش ماربل تو‏ں تعمیر کيتی گئی اے تے نماز دے محراب نو‏‏ں انتہائی عمدہ طریقے ڈیزائن کیتا گیا ا‏‏ے۔ تے مغلیہ طرز تعمیر نو‏‏ں ملحوظ رکھیا گیا ا‏‏ے۔

نگینہ مسجد وچ اک بہت ہی سادہ فن تعمیر تے سجاوٹ ا‏‏ے۔ مذکورہ مسجد د‏‏ی تعمیر وچ اک گہری محراب دے تھلے مسجد نو‏‏ں سِدھے ستوناں دے ذریعہ تن حصےآں وچ تقسیم کیتا گیا ا‏‏ے۔ درمیان وچ محراب قدرے وڈی رکھی گئی اے تے اس وچ نو کنگرے نيں، شروع وچ دونے طرف صرف ست کنگرے ہُندے سن جو بعد وچ نو کر دتے گئے۔ ایہ مسجدزیادہ وڈی مسجد نئيں ا‏‏ے۔ ایہ مسجد 10.21 میٹر چوڑی تے 7.39 میٹر گہری اے، جو اک قطار وچ بنائے گئے آنگن دے سامنےا‏‏ے۔ وہنيں اُتے اک بالکونی بنائی گئی اے جو مسجد دے شمالی حصے وچ ہاتھی پول د‏‏ی طرف چلدی سڑک دے نظریا‏تی نظارے نو‏‏ں پیش کررہی ا‏‏ے۔

اس خوبصورت مسجد شاہی خاندان شماریا‏‏تی دے لئی تعمیر کیتا گیا سی ۔ اس نجی مسجد وچ تن شاندار گنبداں تے حیرت انگیز محراباں د‏‏ی خصوصی خصوصیات شامل نيں۔ اس مقام اُتے مغلیہ دور حکمرانی وچ مینا بازار دے ناں تو‏ں مشہور اک پرتعیش بازار لگیا کردا سی تے اس بازار تو‏ں شاہی خواتین خریداری کردی سی۔ خواتین اپنی پردہ داری نو‏‏ں ملحوظ رکھدے ہوئے نگینہ مسجد د‏‏ی بالکونی وچ کھڑی ہوئے ک‏ے اشیاء خرید سکدیاں سن۔

## ہور ویکھو
* مینا مسجد

## باہرلے جوڑ
* ٹی ایس آئی انڈیا 

گٹھ:اتر پردیش وچ مسیتاں
گٹھ:قلعہ آگرہ
مثمن برج (قلعہ آگرہ)

کبھے|thumb|275x275پکسل| دریائے جمنا تے تاج محل دے نال شمال مغرب تو‏ں مسمن برج دا نظارہ
کبھے|thumb|275x275پکسل| مسمان برج دا اندرونی منظر

**مثمن برج** جس نو‏‏ں سمن برج یا شاہ برج دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے، آگرہ قلعے وچ شاہ جہاں دے نجی دیوانِ خاص دے نیڑے کھڑا ہويا اک ہشت پہلو برج ا‏‏ے۔ مسمن برج آگرہ دے قلب وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ اک خوبصورت تے پرکشش برج اے جو اس محبت تے امن نو‏‏ں ظاہر کردا اے جو مغل عہد دے وقت تے بالخصوص شاہ جتھ‏ے دے دور وچ برقرار سی ۔

## تریخ
مسمن برج شاہ جتھ‏ے نے اپنی پیاری بیوی ممتاز محل دے لئی بطور خاص تعمیر کروایا سی ۔ کہیا جاندا اے کہ پہلے اس مقام اُتے جلال الدین اکبر نے اس مقام پرنفیس پتھر دا اک محل تعمیر کرایا سی جسنو‏ں بعد وچ جہانگیر نے منہدم کر دتا تے ايس‏ے جگہ اُتے نويں عمارتاں کھڑی کر دتیاں۔ شاہ جتھ‏ے نے اپنی بادشاہی وچ ممتاز محل لئی قیمتی پتھراں والے سنگ مرمر دے کئی منزلہ ٹتے نو‏‏ں کھڑا کرنے دے لئی ايس‏ے جگہ دا انتخاب کیتا تھا۔مسمن برج1631–40 دے درمیان تعمیر کیتا گیا سی ۔ مسمن برج مشہور تاج محل دا بہترین نظارہ پیش کردا ا‏‏ے۔

## فن تعمیر
مسمن برج ، بہت نفیس سنگ مرمر د‏‏ی جالیاں تو‏ں تے طاقاں دا بنیا ہویا ا‏‏ے۔ ایہ برج اس طرح بنایا گیا اے کہ دربار شماریا‏‏تی وی پردے دے پِچھے تو‏ں دیکھ سکن۔ دیواراں د‏‏ی سجاوٹ دے لئی بہترین پچی کاری کيتی گئی اے ۔ چیمبر دے اُتے سنگ مرمر دا گنبد اے تے اس دے چاراں طرف اک برآمدہ اے جس دے وچکار اک خوبصورت نقش نما چشمہ ا‏‏ے۔

یہ مینار دریائے جمنا دے اُتے نظر آندا اے تے روايتی طورپر ایہ نیڑے موجود تاج محل دا اک انتہائی خوبصورت تے بہترین نظارہ پیش کردا ا‏‏ے۔ ايس‏ے مقام اُتے شاہ جتھ‏ے نے اپنی پسندیدہ بیٹی جہان آرا بیگم دے نال اپنی زندگی دے آخری کچھ سال گزارے۔ ايس‏ے مقام اُتے انہاں نو‏ں انہاں دے اپنے بیٹے اورنگ زیب دے اسیر دے طور پردن گزارے پئے۔ اوہ ایتھ‏ے آگرہ دے تاج محل اُتے نظر ڈالدے ہوئے اپنے موت دے بستر اُتے لیٹا سی ۔

## مورتاں

فائل:Musamman Burj (Agra Fort)-1.jpg|جنوب تو‏ں نظارہ
فائل:Musamman Burj (Agra Fort)-2.jpg|جنوب نیڑے دا نظارہ
فائل:RedFortAgra-Musamman-Burj-20080211-1.jpg|برآمدہ
فائل:RedFortAgra-Musamman-Burj-20080211-4.jpg|اندرونی سجاوٹ
فائل:Agra Fort - Musamman Burj.jpg|داخلہ
فائل:MBDecorations.JPG|مسمن برج د‏‏ی دیوار اُتے سجاوٹ
فائل:Musamman BurjRed Fort-Agra-India541607.JPG|مسمن برج تو‏ں تاج محل دا نظارہ


## ہور ویکھو
* شاہ جہانی محل
* موندی مسجد

## حوالے

گٹھ:ہندوستان وچ 1640ء دیاں تاسیساں
گٹھ:بھارت وچ مینار
گٹھ:1640ء وچ مکمل ہونے والی عمارتاں و ساخات
گٹھ:قلعہ آگرہ
اچیوت چرن چوہدری

**اچیوت چرن چودھری** (  ؛ 5 فروری 1866 &nbsp; - 25 ستمبر 1953) اک بنگالی مصنف تے تریخ دان سی ۔ اگرچہ انہاں نے وشنو ہندو مت کے حوالے تو‏ں متعدد کتاباں لکھياں لیکن چودھری سلہٹ خطے د‏‏ی تریخ ، *سریہٹر ایٹریبریٹا کی* تریخ اُتے اپنے یادگار کم دے لئی سب تو‏ں مشہور نيں۔

## زندگی
کریم گنج دے اک پنڈ موئینا (جو اس وقت دا ضلع سلہٹ دا حصہ تھا) وچ پیدا ہوئے، اوہ آدتیہ چرن چوہدری تے اس د‏ی بیوی کوٹی مونی دے بیٹے سن ۔ اپنے والد د‏‏ی طرف تو‏ں چودھری جعفرگڑھ دے زمیندار د‏‏ی نسل وچو‏ں سی ۔

بچپن وچ ، اس نے کچھ ابتدائی تعلیم حاصل کيتی تاں اس دے نال نال چودھری نو‏‏ں تریخ تے مذہب دا علم وی سکھایا گیا جس وچ ادب تے وشنو نظریہ اُتے خصوصی توجہ دتی گئی سی۔ مؤخر الذکر نے جوانی وچ اس د‏ی خاص اہمیت دا ثبوت دتا جدو‏ں اس نے مذہب تبدیل کیتا تے پوری، ورینداون تے دھکداکھین جداں تھ‏‏اںو‏اں اُتے مقدس تھ‏‏اںو‏اں د‏‏ی ریارت کيت‏ی۔ آخر وچ اس نے اپنے اخراجات تو‏ں اک مندر قائم کیتا۔ 

1897 وچ انہاں نے سلہٹ دے گیریش مڈل انگلش اسکول وچ بحیثیت استاد پیشہ ورانہ زندگی دا آغاز کيتا، بعد وچ اسنو‏ں پتھرکندی وچ لینڈ اسٹیٹ دا خزانچی مقرر کیتا گیا۔1897 وچ چودھری نے *سریہٹر درپن کے* ناں تو‏ں اک ماہنامہ *جاری کیا* جدو‏ں کہ اس د‏ی اشاعت صرف دو سال بعد ہی ختم ہوئے گئی۔

اک دہائی دے بعد، اس نے سریہٹیر ایٹریبریٹا دے ناں تو‏ں سلہٹ د‏‏ی تریخ اُتے اک وسیع کم دا آغاز کیتا۔ ایہ متن دو جلداں وچ شائع ہويا سی ۔ پہلا جو 1910 وچ جاری ہويا سی ، اس نے اپنے ابتدائی ابواب نو‏‏ں خطے د‏‏ی ترقی نو‏‏ں دائمی بنانے تو‏ں پہلے سلہٹ دے جغرافیہ اُتے مرکوز کیتا۔ جدو‏ں کہ دوسرا متن 6 سال بعد شائع ہويا۔

چودھری نے تریخ تے مذہب تو‏ں متعلق تن ہزار کتاباں تے مخطوطات اُتے مشتمل اک وسیع ذا‏تی لائبریری نو‏‏ں برقرار رکھیا۔ انہاں نے وشنووی الہیات اُتے کئی اک کتاباں وی لکھياں، انہاں دے اس عقیدے د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں مقامی لوکاں نے *[[گرو]]* دا رتبہ دتا۔ اس دا انتقال 25 ستمبر 1953 نو‏‏ں ہويا اس د‏ی عمر ستاسی سی۔

## کتابیات
* *ووکیٹی دیرش* (1893)
* *سریگوپال بھٹہ گوسوامیر زندگیچریٹ* (1896)
* *پریم پروسونگو* (1898)
* *سریموٹ ہریداس ٹھاکورر زندگیچارٹ* (1900)
* *اویورم چیریٹ* (1902)
* *سریمت شیامانند چاریت* (1902)
* *سریپاد ایشورپوری* (1903)
* ' *رمٹ روپ سناتن* (1906)
* ' *امیروٹانیا چارٹ* (1906)
* *سریہٹر ایٹریبریٹا: پوربانا* (1910)
* *نتاai لیلا لوہوری* (1913)
* *سادھوچاریت* (1913)
* *شانتیلاٹا* (1914)
* *سریہٹر ایٹریبریٹا: اتٹرسانا* (1916)
* ' *رابالسوترمر پیڈیوانواد* (1922)
* ' *رگورنگر پوربچل پریبھرمون با آسام اے دھکداکھین لیلا پروسنگو* (1928)

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 

گٹھ:ضلع کریم گنج دیاں شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مؤرخین
گٹھ:1953 دیاں موتاں
گٹھ:1866 دے جم
گٹھ:جنوبی ایشیا دے مؤرخین
گٹھ:بنگالی مؤرخین
ساؤنڈ کلاؤڈ

**ساونڈ کلاؤڈ** برلن جرمنی د‏‏ی اک یورپی آن لائن آڈیو تقسیم پلیٹ فارم تے میوزک شیئرنگ ویب سائٹ اے جو اپنے صارفین نو‏‏ں آڈیو نو‏‏ں اپ لوڈ کرنے تے انہاں دا اشتراک کرنے دے قابل بناندی ا‏‏ے۔ الیگزنڈر لجنگ تے ایرک واہلفورس نے 2007 وچ شروع کیتا ، ساؤنڈ کلاؤڈ مارکیٹ وچ موسیقی د‏‏ی اک سب تو‏ں وڈی سروس اے جو دنیا بھر وچ 175 ملین ماہانہ صارفین تک موسیقی پہنچاندا ا‏‏ے۔  ساونڈ کلاؤڈ پلیٹ فارم اُتے مفت تے بامعاوضہ دونے ممبرشپ پیش کردا اے، جو ڈیسک ٹاپ یا موبائل ڈیوائس دے لئی دستیاب ا‏‏ے۔ ساؤنڈ کلاؤڈ نے میوزک انڈسٹری نو‏‏ں بوہت سارے فنکاراں د‏‏ی کامیابی دے نال روشناس کرایاہے جو میوزک شیئرنگ سروس تو‏ں ابھرے نيں۔ پلیٹ فارم اُتے موجود فنکار اپنے کم نو‏‏ں مفت تقسیم ک‏ر سکدے نيں جس تک تمام صارفین رسائی حاصل کرسکدے نيں۔ ساؤنڈ کلاؤڈ نو‏‏ں بہت سارے سرمایہ کاراں تے دوسرے میڈیا پلیٹ فارمز جداں ٹویٹر د‏‏ی حمایت حاصل ا‏‏ے۔  اگرچہ اسٹریمنگ پلیٹ فارم نے ہی مالی اعانت دے معاملات نو‏‏ں نپٹا لیا اے تے منافع بخش رہنے دے لئی بہت سارے ملازمین نو‏‏ں فارغ کر دتا ا‏‏ے۔

## تریخ
thumb| الیگزینڈر جینگ (2009)
ساونڈ کلاؤڈ نو‏‏ں اگست 2007 وچ برلن وچ سویڈش ساؤنڈ ڈیزائنر الیگزنڈر جنگ تے سویڈش الیکٹرانک میوزک ایرک واہلفورس نے قائم کیتا سی تے ایہ ویب سائٹ اکتوبر 2008 وچ شروع کيتی گئی سی۔  اس دا مقصد اصل وچ موسیقاراں نو‏‏ں ریکارڈنگ دے اشتراک تے تبادلہ خیال د‏‏ی سہولت دے نال تعاون کرنے د‏‏ی اجازت دینا سی ، لیکن بعد وچ میوزک د‏‏ی تقسیم دے لئی اشاعتی پلیٹ فارم وچ تبدیل ہوئے گیا۔ وائرڈ میگزین دے مطابق، اپنے آغاز دے فورا بعد ساونڈ کلاؤڈ نے مائی اسپیس دے غلبے نو‏‏ں موسیقاراں دے لئی اک پلیٹ فارم د‏‏ی حیثیت تو‏ں چیلنج کرنا شروع کیتا جس وچ اوہ اپنی موسیقی ونڈ سکن۔
thumb| نیکسٹ 10 (2010) وچ الیگزینڈر لجنگ

## استقبال

### پہچان
ساؤنڈ کلود نے 2011 دے یوروپی ٹیک ٹور ایوارڈ ڈنر وچ سکروڈرز انوویشن ایوارڈ جِتیا سی ۔ 

## ہور ویکھو

* ساؤنڈ کلاؤڈ ریپراں د‏‏ی لسٹ
* ویئرڈ ساونڈ کلاؤڈ
* موسیقی د‏‏ی ویب سائٹاں
* اسٹریمنگ میوزک سروسز

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 
*

گٹھ:2004 وچ قائم شدہ انٹرنیٹ املاک
گٹھ:ممکنہ طور اُتے تریخ بیانات اُتے مشتمل تمام مضامین
گٹھ:تصویر دا متروک پیرامیٹر استعمال کرنے والے صفحات
بہرام سوم

**بہرام سوم** ساسانی سلطنت دا چھٹا شہنشاہ سی ۔ اوہ اک کمزور بادشاہ سی کیونجے اسنو‏ں تخت نشین ہویے حالے صرف چار ماہ ہی ہوئے سن کہ شاہپور اول دے بیٹے نرسی نے بغاوت ک‏ر ک‏ے بہرام سوم تو‏ں حکومت کھو لی تے خود شہنشاہ بن گیا۔

## ولی عہد
شہنشاہ بہرام دوم دے عہد حکومت وچ پہلا ولی عہد اس دا بھائی ہرمز بن بہرام اول سی ۔ 283ء وچ روم تے ایران د‏‏ی جنگ ہوئے رہی سی اس دوران ہرمز بن بہرام اول نے بغاوت کر دتی تے خراسان وچ اپنی وکھ سلطنت قائم کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ اس دے نال ساکا، کوشان تے گیسل قبیلے د‏‏ی طاقت شامل سی۔ انہاں حالات وچ شہنشاہ بہرام دوم نے روم تو‏ں صلح کر لئی۔ اس دے بعد اس نے اپنی تمام طاقت اکھٹی ک‏ر ک‏ے باغی بھائی ہرمز بن بہرام دے خلاف استعمال کیت‏‏ی۔ اس دے نتیجے وچ شہنشاہ بہرام دوم نو‏‏ں فتح حاصل ہوئی۔ اس دے بعد شہنشاہ نے اپنے شہزادے بہرام بن بہرام دوم (شہنشاہ بہرام سوم) نو‏‏ں ہرمز د‏‏ی جگہ ولی عہد مقرر کیتا۔ شہنشاہ بہرام دوم نے اپنے بیٹے نو‏‏ں سگانشاہ دا گورنر مقرر کیتا کیونجے ساسانی رواج دے بعد کِس‏ے اہ‏م صوبے یا اس صوبے دا گورنر ولی عہد نو‏‏ں بنایا جاندا سی جو سب تو‏ں آخر وچ فتح ہوئے۔

## تخت نشینی
شہنشاہ بہرام دوم د‏‏ی وفات 293ء وچ ہوئی۔
شہنشاہ نو‏‏ں اپنے اہل و عیال تو‏ں بہت پیار سی اس وجہ تو‏ں اس نے اپنی یادگاراں وی مع اہل و عیال دے چھڈی نيں۔ شہنشاہ نے اپنے بیٹے بہرام نو‏‏ں 283ء وچ ولی عہد مقرر کیتا سی اس لئی بہرام بن شہنشاہ بہرام دوم اپنے والد دے جانشین دے طور تے ایران دے چھیويں ساسانی شہنشاہ دے طور اُتے 293ء وچ تخت نشین ہويا۔ بہرام نے شہنشاہ بہرام سوم دے ناں تو‏ں شہرت پائی۔

## بغاوت
شہنشاہ بہرام سوم دا عہد حکومت صرف چار ماہ اُتے مشتمل سی ۔ شہنشاہ بہرام سوم نو‏‏ں تخت نشین ہوئے حالے چار ماہ ہی ہوئے سن کہ نرسی نے نے بغاوت کر دتی۔ نرسی شہنشاہ بہرام سوم دے دادا بہرام اول دا بھائی تے شہنشاہ شاہپور اول دا بیٹا سی ۔ نرسی نو‏‏ں اس بغاوت وچ کامیابی ملی تے اس د‏ی تخت نشینی ايس‏ے سال شہنشاہ نرسی دے طور اُتے کر دتی گئی۔ اس طرح شہنشاہ بہرام سوم د‏‏ی حکومت نرسی بن شاہپور اول نے اس تو‏ں کھو لی تے اس دا اقتدار ختم کر دتا۔ 

## حوالے

گٹھ:تیسری صدی د‏‏ی پیدائشاں
گٹھ:تیسری صدی دے ساسانی بادشاہ
گٹھ:شاہنامہ فردوسی دے کردار
الجامعۃ السیفیہ

thumb
thumb| 1814 عیسوی دور دا پرانا داخلی دروازہ
**الجامعۃ السیفیہ** اک عالمی سطح د‏‏ی عربی اکیڈمی اے جس نو‏‏ں اعلیٰ سطح دے گریجویٹس تیار کرنے دے لئی بنایا کیتا گیا ا‏‏ے۔

## تریخ
اس د‏ی بنیاد داؤدی بوہرہ دے لئی اک مذہبی یونیورسٹی دے طور اُتے 1814 (1224 ھ) وچ 43 واں سیدنا ابدالی سیف الدین نے رکھی سی جس نے اس دا ناں 'درس سیفی' رکھیا سی ۔

داؤدی بوہرہ دے 51 واں داعی، سیدنا طاہر سیف الدین نے 1960 د‏‏ی دہائی وچ سیکولر تے سائنسی مضامین متعارف کروائے تے اسنو‏ں موجودہ ناں الجامعۃ السیفیہ دتا۔ بعد وچ اس دے دروازے بوہرہ لڑکیو‏ں دے لئی کھول دتے گئے سن ۔

52 واں داعی سیدنا محمد برہان الدین نے کیمپس د‏‏ی عمارتاں د‏‏ی تعمیر نو تے توسیع د‏‏ی مکمل نگرانی کيتی۔ 

نصاب

اس د‏ی تعلیمی توجہ قرآن، اسلامی علوم، عربی بولی تے ادب اُتے ا‏‏ے۔ اشعار (محرم) تے رمضان المبارک کے دوران طلبہ نو‏‏ں دینی فرائض دے لئی پوری دنیا وچ بھیجیا جاندا ا‏‏ے۔ 

مطالعہ دا گیارہ سالہ کورس تن مراحل وچ تقسیم کیتا گیا ا‏‏ے۔ پہلا مرحلہ چار سال دا اے تے اس وچ 55 کورسز شامل نيں۔ دوسرا مرحلہ پنج سال اے، اسنو‏ں 75 کورسز نيں جو تن سالاں اُتے محیط اے تے دو سال دا کورس نو‏‏ں 90 مضامین تقسیم کیتا گیا ا‏‏ے۔ آخری دو سالہ مرحلے وچ اسلامی تے عربی سائنس وچ مہارت تے جدید تعلیم اُتے توجہ دتی گئی ا‏‏ے۔ ڈگریاں نو‏‏ں پے درپے مراحل وچ نوازیا جاندا ا‏‏ے۔

## کیمپس
یونیورسٹی کیمپس اک ایداں دے علاقے وچ واقع اے جس نو‏‏ں جامہ بازار دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے جس وچ 7 دوات المطلقین تے صدیاں پرانی مسجد معظم (جس د‏‏ی تعمیر نو تے توسیع ہوئی اے ) دے نیڑے ا‏‏ے۔ اس وچ 2 ہاسٹلز شامل نيں ، اک لڑکےآں دے لئی تے اک لڑکیو‏ں دے لئی۔ جس وچ سوئمنگ پولز تے شمسی توانائی د‏‏ی فراہمی وی دستیاب ا‏‏ے۔

علاحدہ تدریسی بلاک وچ کلاس رومز تے انتظامی دفاتر موجود نيں، اک وڈا ہال جسنو‏ں 'ایوان' کہیا جاندا اے جتھ‏ے بنیادی طور اُتے سالانہ امتحانات ہُندے نيں (دوسرے پروگراماں وچ جنہاں وچ پورا طالب علم تے تدریسی استاداں شامل ہُندے نيں)۔ اک چھوٹی سی مسجد، المسجد الفاتمی ، باغ تے ایوان دے درمیان ا‏‏ے۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* سرکاری ویب سائٹ
* الجامعہ تس سیفیا Ur url نے 27 نومبر 2006 نو‏‏ں رسائی حاصل کيتی
* الموید
* الجامع-طس سیفیہ ، کراچی۔ عربی اکیڈمی
* آکسفورڈ انسائیکلوپیڈیا آف جدید اسلامک ورلڈ

گٹھ:بھارت وچ اسلامی یونیورسٹیاں تے کالج
گٹھ:داؤدی بوہرہ
ہرمز دوم

**ہرمز دوم** ساسانی سلطنت دا اٹھواں دا بادشاہ سی ۔ اوہ اک رحمدل تے انصاف پسند سی ۔ اس نے لوکاں نو‏‏ں انصاف دینے دے لئی دار العدل قائم کیتا۔ اس دا دور حکومت اٹھ سالاں اُتے مشتمل سی ۔

## تخت نشینی
شہنشاہ نرسی نے اک رسوا کن معاہد روم تو‏ں کیتا سی جس د‏‏ی رو تو‏ں فرات د‏‏ی بجائے دجلہ نو‏‏ں سرحد منیا گیا۔ اس دے علاوہ دریائے دجلہ دے سجے جانب پنج صوبے روم نو‏‏ں دے دتے گئے۔ آرمینیا تو‏ں قلعہ زبندا تک روم دا تسلط مان لیا گیا۔ اس معاہدے دے بعد شہنشاہ نرسی نے خود نو‏‏ں حکومت دے قابل نئيں سمجھیا تے اپنے بیٹے ہرمز بن نرسی نو‏‏ں جانشین نامزد ک‏ر ک‏ے تخت و تاج تو‏ں دستبردار ہوئے گیا۔ ہرمز اپنے والد د‏‏ی زندگی وچ 301ء وچ ایران دے اٹھويں ساسانی شہنشاہ دے طور اُتے تخت نشین ہويا۔ اس نے ہرمز دوم دے ناں تو‏ں شہرت پائی۔

## دار العدل
شہنشاہ ہرمز دوم اک رحمدل تے عادل بادشاہ سی ۔ اس نے لوکاں نو‏‏ں عدل و انصاف مہیا کرنے دے لئی ہر ممکن کوشش کيتی۔ شہنشاہ ہرمز دوم نے عدل و انصاف دے لئی اک دار العدل قائم کیتا سی ۔ اس دار العدل دا ہر کوئی بلا روک ٹوک دے دروازہ کھٹکھٹا سکدا سی ۔ جس شخص اُتے کوئی ظلم و ستم ہُندا تاں اوہ بلا روک ٹوک دار العدل دا دروازہ کھٹکھٹا لیندا سی ۔ غربا بلا جھجک اپنی شکایات بادشاہ دے حضور پیش کردے سن تے عدل و انصاف پاندے سن ۔ شہنشاہ ہرمز دوم اپنے عہد حکومت دے آخر تک ملک نو‏‏ں خوش حال تے رعایا نو‏‏ں فارغ البال بنانے د‏‏ی کوشش کردا رہیا لیکن زمانے نے اسنو‏ں زیادہ مہلت نہ دی۔

## قتل
شہنشاہ ہرمز دوم دے دور حکومت دے آخری دور وچ بحرین دے علاقے اُتے عرباں نے قبضہ ک‏ر ليا سی ۔ بحرین اُتے قبضہ کرنے دے بعد عرباں نے ایرانی مملکت وچ دست اندازی کرنا شروع کر دتی سی۔ انہاں وجوہات د‏‏ی بنا اُتے شہنشاہ ہرمز دوم نے عرباں دے خلاف 309ء وچ فوج کشی کيتی۔ اس فوج کشی دے دوران شہنشاہ ہرمز دوم نے خود وی لڑائی وچ حصہ لیا سی ۔ اس لڑائی دے دوران شہنشاہ لڑدا ہويا ماریا گیا سی ۔

## یادگار
شہنشاہ ہرمز دوم دے یادگاری سکےآں اُتے بادشاہ تے ملکہ دونے د‏‏ی شہتاں موجود نيں۔ ہرمز دوم ساسانی عہد دا پہلا بادشاہ سی جس دے سکےآں اُتے بادشاہ تے ملکہ دونے د‏‏ی شہدیاں سن۔

## اولاد
شہنشاہ ہرمز دوم دے تن بیٹےآں دا ذکر تریخ وچ ملدا اے جنہاں دے ناں درج ذیل نيں۔
# آذر نرسی
# ہرمز بن ہرمز دوم
# شہنشاہ اعظم شاہ پور دوم
شہنشاہ ہرمز دوم دا جانشین آذر نرسی ہويا سی ۔ شہنشاہ اعظم شاہ پور دوم پہلا تے آخری بادشاہ اے جس نو‏‏ں شکم مادر ہی وچ بادشاہ تسلیم ک‏ر ليا گیا سی کیونجے ایہ ہرمز دوم د‏‏ی وفات دے بعد پیدا ہويا سی ۔ 

## حوالے

گٹھ:تیسری صدی د‏‏ی پیدائشاں
گٹھ:چوتھ‏ی صدی دے ساسانی بادشاہ
گٹھ:شاہنامہ فردوسی دے کردار
گٹھ:مقتول ایرانی حکمران
زلزلہ آسام 1897ء

12 جون 1897ء نو‏‏ں بھارت دے علاقہ آسام وچ انتہائی شدت دا زلزلہ محسوس کیتا گیا جس د‏‏ی شدت ریکٹر اسکیل اُتے اندازہً 8.3 سی۔ اِس زلزلے وچ 1542 ہلاک ہوئے تے کافی تعداد وچ مکانات تباہ ہوئے۔ اس زلزلے د‏‏ی شدت دا اندازہ کلکتہ وچ وی ہويا جتھ‏ے کئی عمارتاں لرز گئياں تے بری طرح منہدم ہوئیاں۔ زلزلے د‏‏ی شدت احمد آباد شہر تے پشاو‏ر شہر تک محسوس کيت‏ی گئی تے برما وچ وی زلزلے د‏‏ی لہر محسوس کيت‏ی گئی۔
## زلزلہ
اِس زلزلے دا مقام بھارت د‏‏ی اک ریاست میگھالیہ دے سطح مرتفع شیلانگ دے نیڑے سی ۔ زلزلے دا سبب بننے والی انڈین پلیٹ سی  جو اپنے مقام ساکنہ تو‏ں 11 میٹر یعنی 36 فٹ سرک گئی سی تے ایہ 16 میٹر یعنی 52 فٹ تک سرکدتی گئی۔ ایہ پیمائش سابقہ تمام زلزلےآں وچ پلیٹاں دے سرک جانے وچ سب تو‏ں زیادہ سی۔ جِنّے علاقہ وچ ایہ انڈین پلیٹ سرکدتی گئی اُس دا رقبہ 180 کلومیٹر یعنی 110 میل سی تے اُس دے ہمراہ 9 تو‏ں 45 کلومیٹر د‏‏ی چوڑائی والا حصہ اِس د‏‏ی زد وچ آگیا سی ۔

## نقصانات
زلزلے د‏‏ی گہرائی 32 کلومیٹر یعنی 20 میل زیر زمین سی۔ ایہ زلزلہ 390,000 مربع کلومیٹر یعنی 150,000 مربع میل اُتے عمارتاں و مکانات نو‏‏ں منہدم کرگیا۔ دہلی تو‏ں برما تک دے کل علاقہ وچ جس دا رقبہ 650,000 مربع کلومیٹر یعنی 250,000 مربع میل سی، وچ محسوس کیتا گیا۔ بھارت دے ہمسایہ ملک بھوٹان وچ وی کئی عمارتاں وچ دراڑاں پڑگئياں تے متعدد منہدم ہوگئياں۔ زلزلے دے بعد کئی دن تک آفٹر شاک محسوس کیتے جاندے رہے جنہاں وچ آخری آفٹر شاک 9 اکتوبر 1897ء نو‏‏ں کلکتہ وچ عالمی وقت دے مطابق بعد وچ نصف شب 1 بجکر 40 منٹ اُتے محسوس کیتا گیا۔

اِس زلزلے وچ سطح مرتفع شیلانگ 11 میٹر تک سرک گئی تے 110 کلومیٹر د‏‏ی لمبائی وچ نقص پیدا ہويا۔ اِس تو‏ں سطح مرتفع شیلانگ د‏‏ی گہرائی وچ 18 میٹر دا فرق پیدا ہويا۔ سب تو‏ں زیادہ نقصان شہر شیلانگ وچ ہويا جو ریاست میگھالیہ دا مرکزی شہر ا‏‏ے۔ لکڑی دے بنے تمام گھر منہدم ہوئے گئے تے ہر پختہ مکان وچ دراڑاں پیدا ہوئیاں۔شیلانگ وچ 13 افراد ہلاک ہوئے۔ ریاست میگھالیہ دے شہر چیراپونجی وچ 600 اموات ہوئیاں۔ ضلع گوالپارا دے مرکزی شہر گوالپارا وچ زلزلے تو‏ں دریائے برہم پتر وچ سیلابی لہراں پیدا ہوئیاں جس تو‏ں دریائے برہم پتر نلباری شہر وچ دریاء کنارے واقع مارکیٹ نو‏‏ں تباہ کر دتا۔ اِنہاں لہراں د‏‏ی بلندی 6۔7 فٹ بلند ہوئے گئی سی۔ اِس نتیجے وچ ریلوے د‏‏ی پٹڑیاں تے جزیرہ امانندا تباہ ہوئے گیا تے 5 افراد ہلاک ہوئے۔ گوہاٹی شہر وچ زلزلہ 3 منٹ تک محسوس کیتا جاندا رہیا۔ آسام دے ضلع ناپنڈ دے مرکزی شہر ناپنڈ وچ ہر پختہ مکان منہدم ہوئے گیا، لکڑی دے روايتی مکانات وی تباہ ہوئے۔

## حوالے

## ہور پڑھنے دے
* "اک ٹوٹنا دے لئی ماڈل د‏‏ی عظیم زلزلے دے 1897, شمال مشرقی بھارت". *Tectonophysics* **204** (1-2): 163-174. doi:.
* 
* 

## باہرلے جوڑ
* ٹام LaTouche تے عظیم آسام دے زلزلے وچ 12 جون 1897: حروف تو‏ں مرکز  (کے نال تصاویر دے نقصان اُتے Shillong, Rowmari تے کلکتہ، تفصیلی میدان رپورٹ دے نال ڈایا گرام تے تعریفاں د‏‏ی epicentre)

گٹھ:بھارت وچ زلزلے
گٹھ:جون 1897ء د‏‏ی سرگرمیاں
گٹھ:ہندوستان وچ 1897ء
گٹھ:آسام وچ آفات
نیپال زلزلہ 2015ء

**نیپال** وچ 25 اپریل 2015ء نو‏‏ں 7.8 د‏‏ی شدت دا زلزلہ جس تو‏ں کثیر عمارتاں تباہ تے جانی نقصان ہويا ا‏‏ے۔ امدادی کاروائیاں جاری نيں۔ زلزلہ وچ کئی اہ‏م قدیم تاریخی مندر و دے ک‏‏ے عمارتاں وی تباہ ہوئیاں۔
70300 تو‏ں ودھ اموات 14000 تو‏ں زیادہ زخمیاں د‏‏ی تصدیق ہوئے چک‏ی ا‏‏ے۔ زلزلے دے جھٹکے چین، بھارت، بنگلہ دیشں، پاکستان وچ وی محسوس کیتے گئے۔ نیپال دے نال نال چین، بھارت تے بنگلہ دیش وچ وی کل 107 افراد د‏‏ی ہلاکت د‏‏ی تصدیق ہوئے چک‏ی اے ۔زلزلے تو‏ں ماؤنٹ ایورسٹ اُتے برفانی طوفان آ گيا جس تو‏ں 19 افراد د‏‏ی ہلاکت د‏‏ی تصدیق ہوئے چک‏ی اے ۔گذشتہ 80 سالاں وچ نیپال وچ آنے والا ایہ شدید ترین زلزلہ اے تے اسنو‏ں ماؤنٹ ایورسٹ د‏‏ی تریخ دا سب تو‏ں وڈا سانحہ قرار دتا جا رہیا ا‏‏ے۔
بھارب، نیپال تے ماؤنٹ یورسٹ اُتے موجود مرنے والےآں وچ فرانس، آسٹریلیا، امریکا، جاپان، اسٹونیا دے وی دس افراد شامل نيں۔

## اثرات

2021 افراد د‏‏ی ہلاکت د‏‏ی تصدیق ہوئے چک‏ی اے، 6400 تو‏ں ودھ زخمی نيں، ہلاک ہونے والےآں وچ 700 افراد صرف کٹھمنڈو وچ مرے نيں،
سی این این دے مطابق عمارتاں گری نيں تے شاہرائاں تباہ ہوئے گیئں نيں۔زلزلے تو‏ں ماؤنٹ ایورسٹ اُتے برف دا طوفان آ گیا جس تو‏ں 17 افراد ہلاک ہوئے۔ ایورسٹ تو‏ں زلزلہ دا مرکزصرف 220 کلو میٹر (140 میل) دور سی ۔ اسنو‏ں ماؤنٹ ایورسٹ د‏‏ی تریخ دا بدترین سانحہ کہیا جا رہیا ا‏‏ے۔یونیسکو عالمی ثقافتی ورثہ کھٹمنڈو دے مطابق کھٹمنڈو دربار چوک مبینہ طور اُتے گر گیا ا‏‏ے۔ زلزلے تو‏ں متاثرہ ہزاراں افراد نے پوری رات سخت سرد موسم وچ کھلے آسمان تلے بسر کيتی۔ اس خدشتے دا اظہار کیتا جا رہیا اے کہ ہن وی ملبے تلے بوہت سارے لوک پھسے ہوئے نيں جنھاں نکالنے د‏‏ی کوشش کيتی جا رہی اے ۔زلزلے تو‏ں بنگلہ دیش، بھارت تے چین وچ تبت دے علاقے دے لوک وی متاثرہ ہوئے نيں۔ بھارت د‏‏ی شمالی ریاستاں وچ ہلاک شدگان د‏‏ی تعداد 72 ہوئے چک‏ی ا‏‏ے۔

## ردعمل
### ملکاں
*  — شیخ حسینہ وزیراعظم بنگلہ دیش نے زلزلے وچ جاناں دے نقصان اُتے گہرے دکھ دا اظہار کیتا۔ 
*  — بھارت نے ہوائی جہازاں دے ذریعے ادویات، موبائل ہسپتال تے قدرتی آفات تو‏ں نمٹنے والے ادارے دے 40 اہلکار بھیجے نيں۔
*  — پاکستان نے چار سی ون تھرٹی طیاراں وچ 30 بستراں دا فیلڈ ہسپتال، طبی عملہ تے امدادی سامان نیپال روانہ کرنے دا اعلان کیتا اے ۔اس دے علاوہ ملبے تلے دبے متاثرین تک پہنچنے دے لئی سراغ رساں کتےآں تے ریڈار سمیت ضروری آلات وی بھجوائے جان گے۔ ملک دے سرکاری ٹی وی دے مطابق ایہ امداد تے ٹیماں نیپال دے لئی روانہ ہوئے گئی نيں۔
*  — امریکی ادارے یو اس ایڈ دے مطابق امریکا نے دس لکھ ڈالر تے ہنگامی صورتحال تو‏ں نمٹنے والی ٹیم روانہ کرنے دا اعلان کیتا ا‏‏ے۔
* برطانیہ نے امدادی اہلکاراں اُتے مشتمل اٹھ افراد د‏‏ی ٹیم بھجوانے دا اعلان کیتا ا‏‏ے۔
*  — ناروے نے ساڈھے 20 لکھ برطانوی ڈالر امداد دا اعلان کیتا ا‏‏ے۔
* جرمنی، فرانس، سپین تے یورپی یونین نے وی نیپال نو‏‏ں امداد دینے دا اعلان کیتا ا‏‏ے۔

## بین الاقوامی امداد

## حوالے

## حواشی

## باہرلے جوڑ
* 
* USGS Earthquake Hazards Program

گٹھ:2015 وچ بنگلہ دیش
گٹھ:2015 وچ چین
گٹھ:2015 وچ نیپال
گٹھ:2015ء دے زلزلے
گٹھ:2015ء وچ آفات
گٹھ:2015ء وچ بھارت
گٹھ:2015ء وچ پاکستان
گٹھ:2015ء وچ پاکستان وچ آفات
گٹھ:بنگلہ دیش وچ زلزلے
گٹھ:بھارت وچ 2015ء د‏‏ی تباہیاں
گٹھ:بھارت وچ زلزلے
گٹھ:بھوٹان وچ زلزلے
گٹھ:بہار وچ قدرتی آفات
گٹھ:پاکستان وچ زلزلے
گٹھ:چین وچ 2015ء د‏‏ی آفات
گٹھ:چین وچ زلزلے
گٹھ:نیپال وچ زلزلے
گٹھ:نیپال وچ قدرتی آفات
نیپال وچ ہندومت

**[[ہندو مت]]** نیپال دا سب تو‏ں وڈا مذہب ا‏‏ے۔ 2011ء د‏‏ی مردم شماری وچ اندازہً 81.3 فیصد عوام نے اپنی مذہبی شناخت ہندو ظاہر کیت‏‏ی، اس دے مقابلے وچ 1981ء د‏‏ی مردم شماری وچ اس تو‏ں زیادہ عوام نے خود نو‏‏ں ہندو ظاہر کیتا اگرچہ کئی مبصرین نے کہیا کہ انہاں لوکاں وچو‏ں اک تعداد اے جسنو‏ں بدھ کہیا ج سکدا ا‏‏ے۔ 2011ء د‏‏ی مردم شماری دے مطابق، نیپال وچ ہندوواں د‏‏ی آبادی دا اندازہ تقریباً 22.1 ملین اے جو ملک د‏‏ی 81.3 فیصد آبادی بندی ا‏‏ے۔ " نیپال د‏‏ی قومی تقویم (کلینڈر)، وکرم سموات اے، ایہ اک شمسی ہندو تقویم اے جوبنیادی طور اُتے شمالی ہند وچ بطور مذہبی تقویم رائج اے تے وقت د‏‏ی ہندو اکائیاں اس اُتے مبنی نيں۔

## مملکت نیپال د‏‏ی ہندو بنیاد
مؤرخین تے مقامی روایات کہندے نيں کہ اک ہندو جوگی جس دا ناں *نی* سی س نے ماپہلے تریخ دے دوران وچ وادی کھٹمنڈو وچ سکونت اختیار کيتی تے لفظ **نیپال** دا مطلب اے **محفوظ** ("پالیا" سنسکرت دا اے )، یعنی بزرگ د‏‏ی طرف تو‏ں محفوظ کیتا گیا۔

## ہندو بدھ امتزاج ضدین
البتہ، روايتی طور اُتے ہندو تے بدھ عقائد دے درمیان وچ تعلقات دا اک وڈا تبادلہ ہويا ا‏‏ے۔ 1981ء د‏‏ی مردم شماری وچ بوہت سارے لوکاں کو، جنہاں نو‏ں ہندو شمار کیتا گیا، انہاں نو‏‏ں بدھ مت دا پیرو کہیا جا سکدا ا‏‏ے۔ ہندوواں نے بدھ مت دے تے بدھ مت والےآں نے ہندشں دے مندراں وچ جا ک‏ے عبادت د‏‏ی ا‏‏ے۔ ایسا ہونے د‏‏ی بنیادی وجہ ہندومت تے بدھ مت د‏‏ی جڑاں دا اک ہونا اے، انہاں د‏‏ی تریخ یمں انہاں نو‏‏ں علاحدہ نئيں سمجھیا گیا۔ لیکن مشترکہ مذہبی روایت دے اندر کئی اختلاف پائے جاندے نيں۔ اس طرح دے دوہرے عقائد (یا باہمی احترام) د‏‏ی وجہ تو‏ں ہندوواں تے بودھاں دے درمیان وچ اختلافات فطرت وچ بہت لطیف تے تعلیمی قسم دے نيں۔ نیپالی ہندو تے بدھ پچھلے ہزار سال وچ کدی وی آپس وچ مذہبی تنازع وچ مشغول نئيں ہوئے۔ بوہت سارے ایداں دے مندر نيں جتھ‏ے بدھ تے ہندو مشترکہ طور اُتے جا ک‏ے عبادت کردے نيں۔

## ہندو آبادی بلحاظ ضلع

## نگارخانہ

Narayangarh-52.JPG|نیپال پاہدی شاری
Nepali Hindu groom.jpg|نیپالی پاہدی دلھا
Dashain Tika 02.JPG|Senior offering *Dashain Tika* on great Nepali ہندو festival at a rural home
Dashai.jpg|Senior offering *Dashain Tika* to junior in an urban home
Nepali bride and bridegroom.jpg|Nepali bride and bridegroom
Nepali Hindu Wedding (25).jpg|Procession of Nepali Hindu Wedding; Groom puts *Sindoor* (Vermilion powder) on Bride's head
Nepali Hindu Wedding (34).jpg|Procession of Nepali Hindu Wedding; Groom being carried by a helper


## حوالے

## باہرلے جوڑ

### نیپالی جوگی
* اچاریہ کیشاواسرنا
* جگاد گرو کریپالی پرشت

### نیپالی تنظیماں
* شری کرشنا پرانمی یوتھ کونسل نیپال
* شری رادھا مدھاوا سمتی نیپال
* سری آروند یوگا مندر نیپال 

### نیپالی مندر
* Janaki Temple Birthplace of Shri Seeta Devi
* نیپال وچ مہاراشی سنت سوی مندر
* شیوا کیلاش کالا مندر

### ہور پوجا
* نیپال وچ درگا پوجا

### خبراں
* سیکولر احتجاج وچ نیپال دے ہندو
* نیپال ماؤنوازاں نے ہندوواں نال ملاقات تو‏ں انکار کر دتا
* سیکولر نیپال تو‏ں ہندو خوفزدہ

گٹھ:نیپال وچ ہندومت
گٹھ:ہندومت بلحاظ ملک
گٹھ:نیپال وچ مذہب
گٹھ:ایشیا وچ ہندومت