کاظمین دی تریخ

**کاظمین** (عربی=) بغداد دے جنوب وچ اک علاقے دا ناں اے جو عراق وچ دریائے دجلہ دے مغرب وچ واقع اے۔ ایہ علاقہ دو معصوم، امام کاظمؑ تے امام جوادؑ دی زیارت گاہ دی وجہ توں  شیعاں دے مقدس تھاں وچ شمار ہُندا اے۔ شیعاں دی نگاہ وچ اس دی اہمیت دے باعث بعض لوک اس علاقے نوں اک مستقل شہر قرار دیندے نیں۔
## شہر کاظمین دی تاریخ

145 -ھ ق ۔ ایہ باغ "شونیزی‌" دے نام تو‏ں معروف سی جس اُتے خلیفہ منصور دوانیقی نے "مقابر قریش‌" دا نام رکھیا ۔

179 -ھ ق- ہارون دے حکم تو‏ں امام موسی کاظم علیہ السلام نو‏‏ں مدینہ تو‏ں بغداد لیایا گیا تے اسی شہر دے زندان وچ انہاں نو‏‏ں قید رکھیا۔

183-ھ ق. امام موسی کاظم (علیہ السلام) نو‏‏ں خلیفہ دے حکم اُتے سندی بن شاہک نے زہر دتا تے اسی شہر دے زندان وچ آپ نو‏‏ں رکھیا گیا۔

183 -ھ ق. بدن مطہر امام (علیہ السلام ) نو‏‏ں مقابر قریش دے محلے وچ ، جس نو‏‏ں امام نے پہلے تو‏ں خرید رکھیا سی، دفن کیتا گیا۔

220 -ھ ق. امام جواد (علیہ السلام) نو‏‏ں معتصم عباسی دے حکم اُتے زہر دے کر شہید دی گیا، آپ علیہ السلام نو‏‏ں اپنے جد دے پہلو وچ دفن کیتا گیا، آپ دونے علیہما السلام دے مرقد مبارک اُتے گنبد تے عمارت تعمیر کيتی گئی تے اس دے بعد مقابر قریش نو‏‏ں کاظمیہ دا نام دتا گیا۔

336 -ھ ق. معزالدولہ (آل بویہ)کے حکم تو‏ں اک تے شاندار گنبد تعمیر کروائی گئی، تے ہر قبر اُتے

369 -ھ ق. عضد الدولہ نے حرم وچ توسیع دا کم کیتا، تے شہر دے اطراف وچ دیوار کھڑی کروائی تے اس طرح کاظمین خاص جگہ وچ تبدیل ہوئی۔

441 -ھ ق.کرخ بغداد وچ شیعہ تے سنی جھڑپاں وچ حرم مطہر نو‏‏ں اگ نے اپنی لپیٹ وچ لیا۔

490 -ھ ق. مجد الملک نے حرم دے دیواراں اُتے ٹائل لگوائے، تے حرم دے شمال وچ اک وڈی مسجد تعمیر کروائی تے دو خوبصورت منارے بنوائے۔

569 -ھ ق. دجلہ وچ سیلاب دے باعث صحن تے حرم مطہر نو‏‏ں نقصان پہنچیا۔

575- ھ ق. الناصر لدین اللہ ، دے شیعہ وزیر دے کہنے اُتے حرم مطہر وچ مہمانخانہ تے حجرے تعمیر کروائے۔

608 -ھ ق.عباسی خلیفہ نے حرم دے اطراف وچ موجود حجراں نو‏‏ں دینی مدرس‏ے وچ تبدیل کروایا۔

656 -ھ ق. مغل ہلاکو خان دا بغداد اُتے حملہ دے وقت کاظمین نو‏‏ں لوٹا گیا۔

658 -ھ ق. عطا ملک جوینی جو ہلاکو خان دا وزیر سی، نے دوبارہ تعمیرا‏تی کم کروایا تے حرم نو‏‏ں پہنچے ہوئے نقصان دی تلافی کروائی۔

776 -ھ ق. دجلہ وچ سیلاب دی وجہ تو‏ں حرم مطہر نو‏‏ں نقصان پہنچیا، سلطان اویس جلایری نے خراب شدہ جگہ دی تعمیر کروائی۔

926 -ھ ق. شاہ اسماعیل صفوی نے دو شاندار گنبد تعمیر کروائے، تے انہاں اُتے تائل لگوائے تے نال وچ حرم دے شمال وچ مسجد تعمیر کروائی۔

1045- ھ ق. شاہ صفی، نے صحن دے چاراں گوشےآں وچ چار منارے تعمیر کروائے جو حالے تک موجود نيں۔

1211 -ھ ق. آقا محمد خان قاجار نے دو گنبداں نو‏‏ں خالص سونے تو‏ں ڈھانپ دتا تے حرم دی زمین تے صحن نو‏‏ں سنگ مرمر تو‏ں مرمت کروایا۔

1229- ھ ق. فتح علی شاہ، قاجار نے حرم دے اندر آئینہ کاری کروائی تے مناراں دے اواُتے سونے دا کم کروایا۔

1255 -ھ ق. معتمد الدولہ، قاجار دے حکم ، نے حرم دے جنوب، شرق تے غربی ایوان وچ سونے دا کم کروایا۔

1282 -ھ ق.شیخ العراقین، وکیل امیر کبیر ، نے ایواناں وچ آیئنہ کاری تے صحن وچ ٹائلاں دا کم کروایا، فرہاد میرزا، عباس میرزا دے فرزند، نے حرم نو‏‏ں دوبارہ تعمیر کروایا، اوہدی وفات دے بعد اسنو‏ں حرم وچ ہی دفن کروایا گیا،۔

کاظمین  وچ حرم مطہر دے اندر تے اس تو‏ں باہر چند علماء تے اسلامی دانشمداں ، سیاسی تے حکومتی لوگاں دے مزارات نيں:

## [[خواجہ نصیرالدین طوسی]](597 ق ـ 671 ق)

کاظمین دے حرم وچ بالیائے سرکے قریب اک گوشہ وچ خواجہ نصیرالدین طوسی رحمۃ اللہ علیہ دی قبرواقع اے، آپ دی ولادت۱۱ جمادی الاول ۵۹۷ ھ ق شہرطوس وچ ہوئی، تے ۱۸ ذی الحجہ، ۶۷۲ ھ ق وچ اس دنیاسنو‏ں رخصت ہوئے۔

آپ کوفقہ، حدیث، فلسفہ، ریاضیات، طبیعات، جغرافیہ، فلکیات تے نجوم وچ کافی مہارت حاصل سی، آپ دے بارے وچ نقل کیتا جاندا اے کہ جدو‏ں آپ مرض الموت وچ مبتلا ہوئے بوہت سارے علماء عیادت دے لئے آئے اس وقت آپ نے وصیتاں کرنا شروع کيتیاں ، اس دوران حاضرین نے اظہارکیاکہ آپ دی لاش کونجف اشرف لے جایاجائے گاتے آپ کومولیائے کائنات علیہ السلام دے جوارماں دفن کرینگے، آپ نے فرمایا ”مینو‏ں اس گل تو‏ں شرم آندی اے کہ میری لاش کوجوارحضرت کاظم علیہ السلام تو‏ں لے جایاجائے“ اس لئے آپ کوجوارکاظمین وچ دفن کیاگیا۔

## ابوسبحہ

موسی بن ابراہیم اصغر بن موسی کاظم علیہ السلام جنہاں دا لقب المرتضی سی، آپ نو‏‏ں زیادہ تسبیح تے ذکر کرنے دی وجہ تو‏ں ابوسبحہ کہیا جانے لگیا، بغداد وچ وفات پائی اوراپنے جد تے والد دے پہلو وچ دفن ہوئے۔

## الامیر سید

ابوالحسن علی بن المرتضی بن علی علوی حسنی، جو الامیر سید دے نام تو‏ں معروف نيں، حنفی فقیہ سن تے مدرسہ وچ جامع السلطان سن، آپ نو‏‏ں امام موسی کاظم بن جعفر علیہ السلام دے پہلو وچ دفن کیتا گیا ا‏‏ے۔

## ابن قولویہ(ف 369 ق)

ابوالقاسم جعفر بن محمد بن قولویہ قمی، آل بویہ دے دور وچ شیعہ فقیہ تے محدثانہاں وچو‏ں سن آپ حرم دے شرقی رواق وچ دفن نيں، ابن قولویہ نو‏‏ں معزالدولہ دیلمی نے دعوت دے کر قم تو‏ں کاظمین بلیایا تے ایتھ‏ے اک حوزہ علمیہ دی تائسیس کروائی، شیخ مفید تے ابو الفتح کراچک‏ی آپ دے شاگراں وچو‏ں سن تے شیخ مفید نو‏‏ں آپ دے پہلو وچ دفن کیتا گیا اے ، ابن قولویہ نے فقہ تے حدیث وچ بہت سی کتاباں لکھی نيں تے آپ دی مشہور کتاب کامل الزیارات ا‏‏ے۔

## عون و عبداللہ

امیرالمؤمنین علیہ السلام دے دو فرزند عون تے عبداللہ دا مرقد شریف باب البصرہ وچ حرم دے شرقی سمت وچ واقع اے جس اُتے شاندار زیارت بنی ہوئی ا‏‏ے۔

## ابو یوسف

اہل سنت دے مشہور فقہاتے علما تو‏ں سن، آپ عباسی دور وچ قاضی تے فقیہ سن، صحن دے اندر دفن نيں۔

امام علی علیہ السلام دے خاص شیعاں وچو‏ں سن، تے جنگ صفین، جمل تے نہروان وچ انہاں دا شمار ممتاز فوجیاں وچ ہُندا سی، 36 ہجری قمری نو‏‏ں دنیا تو‏ں کوچ کیتا، تے سلمان فارسی دے قبر دے نزدیک دفن کیتا گیا۔

## ثقہ الاسلام کلینی (محمد بن یعقوب بن اسحق الکلینی رازی)

ثقہ الاسلام کلینی (محمد بن یعقوب بن اسحق الکلینی رازی) اپنے زمانے وچ شیعاں دے رئیس تے موثق ترین تے مستحکم ترین حدیث نقل کرنے والےآں وچو‏ں سن، "شافی "شریف دے مصنف نيں کہ جو شیعہ دی حدیث دا اک مہم منبع اے تے تقریبا ویہہ سال وچ تالیف ہويا اے کہ جس وچ تقریبا 160000 روایات موجود نيں تے ایہ شیعاں اُتے آپ دا اک بہت وڈا احسان اے تے خصوصا اھل علم اُتے، آپ اوہ سن جنہاں دی عظمت تے تعریف وچ مشہور مورخ ابن اثیر نو‏‏ں کہنا پيا کہ آپ مجدد تے چوتھ‏ی صدی وچ شیعہ مذہب دے موسس نيں۔

کلینی نے سن 329 (تناثر نجوم) نو‏‏ں شعبان دے مہینے وچ اس دنیا تو‏ں رحلت فرمائی۔

آپ دا مزار جامع الاصفیہ مسجد وچ کہ جو شارع الجمہوری دے شورجہ محلے وچ واقع ا‏‏ے۔

## [[سید رضی]] تے [[سید مرتضی]] تو‏ں منسوب قبور

سید رضی تے سید مرتضی دے بارے وچ جداں اسيں نے پہلے ہی کربلا دے باب وچ بیان کیتا، کہ آپ بغداد وچ تے اپنے گھر وچ دفن ہوئے تے اُتے اوتھ‏ے سےکربلا منتقل کردیئے گئے، اج ایہ دو قبراں جو آپ دونے تو‏ں منسوب نيں ظاہرا اوہ جگہ اے جتھ‏ے اُتے آپ نو‏‏ں اول دفن کیتا گیا ، ایہ جگہ گنبد دے نال اک شاندار بارگاہ بنی ہوئی اے، جس دے شمال وچ اک وسیع صحن القبلہ اے جو حالے تعمیر ہورہیا اے، اس صحن دا تعمیرا‏تی کم جس نو‏‏ں شہید صدر دا نام دتا گیا اے، سن 1378 (2009 م )ماں شروع ہويا سی، اس صحن دی مساحت 7000 مربع میٹر ا‏‏ے۔

اس صحن دے داخلی تے بیرونی راستے وچ تن دروازے نيں کہ جنہاں دا سب تو‏ں وڈا صحن قبلہ اے، ایہ راستہ جامع مسجد صفوی دی طرف نکلتا ا‏‏ے۔

تہہ خانہ وچ اک سرداب اے جس دی وسعت 5000 میٹر مربع اے جس دے دو بیرونی راستے نيں انہاں وچو‏ں ہر اک راستہ سرداب وچ جانے کےلئے وی استعمال کیتا جاندا اے، اوہدی مساحت 120 مربع میٹر اے، اس دے علاوہ سیڑھیاں وی نيں تے 4 لفٹ وی لگائے گئے نيں، اسی طرح مدرس‏ے ، عجائب گھر تے مہمان خانہ نو‏‏ں وی تعمیر کیتا گیا اے، ایہ صحن حالے تک عراق دے عتبات وچ سب تو‏ں وڈی صحن محسوب ہُندی ا‏‏ے۔

گٹھ:عراق دے شہر
گٹھ:عراق دی تریخ