۱۸۷۸ دی بوسنیا ہرزیگووینا وچ آسٹرو ہنگریائی مہم

بوسنیا تے ہرزیگوینا وچ آسٹریا ہنگری دی حکمرانی دے قیام د‏‏ی مہم سلطنت عثمانیہ دے حمایت یافتہ مقامی مزاحمتی جنگجوواں دے خلاف ۲۹ جولائ‏ی تو‏ں ۲۰ اکتوبر ۱۸۷۸ تک جاری رہی۔ آسٹریا ہنگری د‏‏ی فوج دو وڈی نقل و حرکت وچ ملک وچ داخل ہوئی: اک شمال تو‏ں بوسنیا تے دوسرا جنوب تو‏ں ہرزیگوینا وچ ۔ اگست وچ لڑائیاں دا اک سلسلہ گلی گلی لڑائی دے اک دن بعد ۱۹ تریخ نو‏‏ں سرائیوو دے زوال اُتے اختتام پزیر ہويا۔ پہاڑی پینڈو علاقےآں وچ اک گوریلا مہم جاری رہی جدو‏ں تک کہ انہاں دے رہنما دے پکڑے جانے دے بعد آخری باغی مضبوط گڑھ گر گیا۔
## پس منظر
thumb| 1904 دے نقشے اُتے بوسنیا ، ہرزیگوینا تے نووی پازار
۱۸۷۷–۷۸ د‏‏ی روس-ترکی جنگ دے بعد ، برلن د‏‏ی کانگریس نو‏‏ں عظیم طاقتاں نے منظم کيتا سی۔ برلن (۱۳ جولائ‏ی ۱۸۷۸) دے نتیجے وچ ہوئے معاہدے دے آرٹیکل ۲۵ دے تحت ، بوسنیا تے ہرزیگوینا سلطنت عثمانیہ د‏‏ی خود مختاری دے تحت رہے ،  لیکن آسٹریا ہنگری د‏‏ی سلطنت نو‏‏ں ایہ اختیار دتا گیا کہ اوہ غیر معینہ مدت تک بوسنیا تے ہرزیگوینا د‏‏ی ولایت (صوبہ) اُتے قبضہ کرے۔ اپنے فوجی دفاع تے سول انتظامیہ نو‏‏ں لے رہے نيں۔ آسٹرے ہنگری دے باشندےآں نو‏‏ں وی نوئی پازار دے سنجک وچ اسٹریٹجک عہدےآں اُتے غیر معینہ مدت اُتے قبضہ کرنے دا حق حاصل ہويا:

 بوسنیا تے ہرزیگوینا دے صوبےآں اُتے قبضہ تے آسٹریا ہنگری دے زیر انتظام انتظام ہوئے گا۔ آسٹریا ہنگری د‏‏ی حکومت ، نووی-پازار دے سنجک دا انتظام سنبھالنے د‏‏ی خواہش نئيں کررہی اے ، جو سرب ایسٹ تے مونٹینیگرو دے وچکار جنوبی-ایسٹرلی سمت میتروتزا دے دوسرے سمت تک پھیلا ہويا اے ، عثمانی انتظامیہ اوتھ‏ے اپنے کماں نو‏‏ں جاری رکھے گی۔ . بہر حال ، نويں سیاسی حالت د‏‏ی بحالی دے نال نال مواصلات د‏‏ی آزادی تے سلامتی د‏‏ی یقین دہانی دے لئی ، آسٹریا - ہنگری نو‏‏ں قدیم ولایت دے اس پورے حصے وچ فوجی دستےآں تے فوجی تے تجارتی سڑکاں رکھنے دا حق حاصل ا‏‏ے۔ بوسنیا دے اس مقصد دے لئی آسٹریا ہنگری تے ترکی د‏‏ی حکومتاں نو‏‏ں اپنے بارے وچ تفصیلات اُتے تفہیم حاصل کرنے دا حق حاصل ا‏‏ے۔   بھانويں عثمانیاں نے نووی پازار دے قبضے دے خلاف احتجاج کيتا سی ، امپیریل تے رائل (اسٹرو ہنگری) وزیر خارجہ جیولا آنڈرسی نے خفیہ طور اُتے سابقہ نو‏‏ں ایہ یقین دہانی کرائی کہ نووی پازار وچ قبضے نو‏‏ں "عارضی سمجھیا جائے گا"۔  سلطنت عثمانیہ دے خرچ اُتے آسٹریا ہنگری د‏‏ی اس توسیع دا رخ روسی اثر و رسوخ وچ اضافے تے سربیا تے مونٹی نیگرو دے اتحاد نو‏‏ں روکنے دے لئی بنایا گیا سی۔

آسٹرو ہنگری دے باشندےآں نو‏‏ں اپنے قبضے نو‏‏ں انجام دینے وچ کِسے پریشانی د‏‏ی توقع نئيں کيت‏‏ی۔ ایہ ، اینڈرسی دے لفظاں وچ ، "پیتل دے بینڈ دے نال چہل قدمی" ( *اسپازیرگینگ مِٹ آئینر بلاسموسائکاپیلے* ) ہوئے گا۔ اس رائے نو‏‏ں مدنظر نئيں رکھیا کہ سرباں نے حالے سلطنت عثمانیہ تو‏ں آزادی د‏‏ی جنگ لڑی سی ، جدو‏ں کہ ہرزیگوینا نے بغاوت کر دتی سی ۔ آسٹریا ہنگری دے قبضے دے خلاف مزاحمت بنیادی طور اُتے آرتھوڈوکس سرب (۴۳٪ آبادی) تے بوسنیا دے مسلما‏ن (۳۹٪) د‏‏ی طرف نال ہوئی ، بمشکل ہی کیتھولک کروٹاں (۱۸٪) د‏‏ی طرف تو‏ں سی۔  نويں عیسائی حکومت دے تحت مسلم آبادی سب تو‏ں زیادہ ہار گئی۔ مزاحمت کاراں نو‏‏ں آسٹرو ہنگری د‏‏ی حکومت نے "غیر مہذب" تے "غدار" دے طور اُتے خصوصیات دی۔

## دستے
thumb| کارل پپیچ (۱۹۰۵) دے ذریعے ساوا نو‏‏ں عبور کرنے والے انفنٹری رجمنٹ نمبر ۱۷
آسٹریا ہنگری د‏‏ی فوج بوسنیا تے ہرزیگوینا اُتے حملے د‏‏ی تیاری دے لئی اک وڈی تعداد وچ متحرک ہونے د‏‏ی کوششاں وچ مصروف سن،  جون ۱۸۷۸ دے آخر وچ ، ۸۲٬۱۱۳ فوجیاں ، ۱۳٬۳۱۳ گھوڑسوار تے ۱۱۲ توپاں د‏‏ی VI , VII , XX تے XVIII پیادہ ڈویژناں دے نال نال ڈالمٹیا د‏‏ی بادشاہی وچ اک عقبی فوج د‏‏ی کمانڈ کر رہ‏ی ا‏‏ے۔  بنیادی کمانڈر جوسیپ فیلیپووی سی ؛ فارورڈ XVIII پیادہ فوج ڈویژن کمانڈ ستیفن جووانوویچ دے ماتحت سی ، جدو‏ں کہ دالمٹیا وچ عقبی فوج دا کمانڈر گیریلو رودیچ سی ۔  بوسنیا تے ہرزیگوینا اُتے قبضہ ۲۹ جولائ‏ی ۱۸۷۸ نو‏‏ں شروع ہويا تے ۲۰ اکتوبر نو‏‏ں ختم ہو گیا۔ 

اس وقت بوسنیا تے ہرزیگوینا وچ عثمانی فوج وچ تقریبا ۴۰٬۰۰۰ فوجی شام‏ل سن جنہاں دے پاس ۷۷ توپاں سی ، جس وچ مقامی ملیشیاواں دے نال مل ک‏ے ۹۳٬۰۰۰ دے نیڑے افراد شام‏ل سن ۔  مسلماناں د‏‏ی طرف تو‏ں شدید مزاحمت د‏‏ی توقع د‏‏ی جارہی سی کیونجے آسٹرو ہنگری دے باشندےآں نو‏‏ں اپنے قبضے دا احساس ہويا اس دا مطلب ایہ اے کہ بوسنیا دے مسلما‏ن اپنے مذہب د‏‏ی بنیاد اُتے اپنی مراعات یافتہ مقام تو‏ں محروم ہوجاواں گے۔ 

## قبضہ
سجے|thumb| جنگ جازے ، کارل پِپِچ د‏‏ی مصوری
اصل قابض فورس ، جنرل جوسیپ فیلیپووی دے ماتحت ۱۳ويں کور نے بروڈ ،  کوسٹجنیکا تے گریڈیکا دے نیڑے دریائے ساوا نو‏‏ں عبور کيتا۔ مختلف ابٹیلنجین بنجا لوکا وچ جمع ہوئے تے دریائے ورباس دے کھبے جانب سڑک اُتے اگے ودھے۔ انہاں نو‏ں درویش ہادی لوجہ دے تحت مقامی مسلماناں د‏‏ی طرف تو‏ں مزاحمت دا سامنا کرنا پيا ، عثمانی فوج دے انخلا دے انخلا دے ذریعہ (تقریبا کھلے عام) تائید حاصل سی۔  3 اگست نو‏‏ں بوسنا ندی اُتے مگلائیکے نیڑے ہسسراں دے اک دستے اُتے گھات لگیا کر حملہ کيتا گیا ، جس تو‏ں فیلیپوویس نے مارشل لاء دا آغاز کيتا۔ ۷ اگست نو‏‏ں جازے دے نیڑے سخت جنگ لڑی گئی تے آسٹریا ہنگری دے پیادہ وچ ۶۰۰ جوان ہلاک ہو گئے۔

اک دوسری قابض فوج ، جنرل اسٹیجپان جوانوویش دے ماتحت ۹٬۰۰۰ افراد اُتے مشتمل ۱۸ ويں ڈویژن ، نیریٹووا دے نال آسٹریا دے دالمٹیا تو‏ں باہر نکلی۔   5 اگست ڈویژن نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ليا موستار ، ہرزیگووینا دے سربراہ شہر.   13 اگست نو‏‏ں ہرزیگووینا دے راونائس وچ ہنگری دے ۷۰ تو‏ں زیادہ افسر تے فوجی کارروائی وچ مارے گئے۔ اس دے جواب وچ ، سلطنت نے تیسری ، چوتھ‏ی تے پنجويں کور نو‏‏ں متحرک کيتا۔ 
[thumb| کارنو وان بلاس دے ذریعہ [لیونو اُتے حملہ (۱۵ اگست ۱۸۷۸)]]
آسٹریا ہنگری د‏‏ی فوجاں نو‏‏ں کدی کدائيں اوتھ‏ے دے دونے مسلما‏ن تے آرتھوڈوکس آبادی دے عناصر د‏‏ی زبردست مخالفت دا سامنا کرنا پيا تے اتلوک ، اسٹولک ، لیوونو تے کلوبک دے نیڑے اہ‏م لڑائیاں ہوئیاں۔  وچ ناکامیاں دے باوجود مگلائی تے تزلہ ، سرائیوو اکتوبر ۱۸۷۸. وچ قبضہ کيتا گیا سی 
thumb| ''گرافک'' (۱۸۷۸) تو‏ں "سرجیو دے محل دا طوفان"۔
thumb| جی ڈیورنڈ دے ذریعہ ، سرجیو دے لئی جنگ ، ''گرافک'' (۱۸۷۹) تو‏ں
 ۱۹ اگست نو‏‏ں بوسنیا دے راجگڑھ ، ساراییوو ، اس وقت ۵۰٬۰۰۰ باشندےآں دا اک قصبہ ، ۵۲ بندوقاں د‏‏ی تعینا‏‏تی تے پرتشدد اسٹریٹ فائٹنگ دے بعد ہی پھڑیا گیا سی۔   اک دن پہلے فلپیوویس نے سابق عثمانی گورنر حافظ پاشا نو‏‏ں گرفتار کيتا سی۔  آسٹریا ہنگری دے جنرل اسٹاف د‏‏ی اک باضابطہ رپورٹ وچ ریمارکس دتے گئے کہ "چھوٹی کھڑکیو‏ں تے چھتاں دے بوہت سارے فرق نے مختلف سمتاں وچ اگ لگنے د‏‏ی اجازت دتی تے سب تو‏ں پائیدار دفاع" تے "ملزم باغی ، قریبی مکاناں وچ ، تمام داخلی رستےآں اُتے پابندی لگائے تے انفنٹری دے خلاف تباہ کن اگ لگائی۔ "  فلپیوویس دے اپنے اکاؤنٹ دے مطابق:  "اس نے اک انتہائی خوفناک لڑائی نو‏‏ں سمجھیا ، اس دے بعد ہر گھر تو‏ں ، ہر کھڑکی تو‏ں ، ہر اک دروازے تو‏ں فوجیاں اُتے فائر کيتے گئے۔ تے ایتھ‏ے تک کہ سوانیاں نے وی حصہ لیا۔ شہر دے مغربی دروازے اُتے واقع ، فوجی اسپتال بیمار تے زخمی باغیاں بھریا ہويا سی   آپریشن وچ شام‏ل ۱۳٬۰۰۰ فوجیاں وچو‏ں قابضین ۵۷ ہلاک تے ۳۱۴ زخمی ہوئے۔ انہاں نے شورش پسنداں د‏‏ی ہلاکتاں دا تخمینہ ۳۰۰ دسیا لیکن شہری ہلاکتاں دا اندازہ لگانے وچ کوئی کسر اٹھا نئيں رکھی۔ اس دے بعد دے دناں وچ سمری آزمائشاں دے بعد ملزم باغیاں د‏‏ی پھانسی اُتے عمل پیرا سی۔ 

سرائیوو دے زوال دے بعد اہ‏م باغی شہر تو‏ں باہر پہاڑی ملک وچ پِچھے ہٹ گئے تے اوتھ‏ے کئی ہفتےآں تک اپنی مزاحمت برقرار رکھی۔  حاجی لوئیا نے ۳ اکتوبر نو‏‏ں کوکی ہنگری انفنٹری رجمنٹ نمبر ۳۷ *ایرزروزگ جوزف کے* سامنے ہتھیار ڈال دتے ۔ اسنو‏ں سزائے موت سنائی گئی ، لیکن بعد وچ اس د‏ی سزا نو‏‏ں پنج سال قید وچ تبدیل کر دتا گیا۔  20 اکتوبر نو‏‏ں ویلیکا کلودو دے قلعہ نے ہتھیار ڈال دیے۔ 

ملک دے کچھ حصےآں (خاص طور اُتے ہرزیگووینا) وچ تناؤ برقرار رہیا تے خاص طور اُتے مسلم اختلاف رائے دہندگان د‏‏ی وڈے پیمانے اُتے ہجرت ہوئی۔ اُتے ، نسبتا استحکا‏م د‏‏ی حالت بہت جلد پہنچ گئی تے آسٹرو ہنگری دے حکا‏م متعدد سماجی تے انتظامی اصلاحات کرنے وچ کامیاب ہو گئے جس دا مقصد بوسنیا تے ہرزیگوینا نو‏‏ں اک "ماڈل کالونی " بنانے دا ارادہ سی۔ اس صوبے نو‏‏ں اک مستحکم سیاسی ماڈل دے طور اُتے قائم کرنے دے مقصد دے نال جو ودھدی ہوئی جنوبی سلاو قومیت نو‏‏ں ختم کرنے وچ معاون ہوئے گا ، ہبس برگ د‏‏ی حکمرانی نے قوانین د‏‏ی تشکیل ، نويں سیاسی روایات متعارف کروانے تے عام طور اُتے جدیدیت د‏‏ی فراہمی دے لئی بہت کچھ کيتا۔ 

## نتائج
آسٹریا ہنگری د‏‏ی سلطنت بوسنیا تے ہرزیگووینا نو‏‏ں محکوم بنانے دے لئی ۱۵۳٬۳۰۰ فوجی   تے ۱۱۲ بندوقاں د‏‏ی اجتماعی طاقت دے نال پنج کور استعمال کرنے اُتے مجبور ہو گئی۔ جنرل سٹاف ۷۹٬۰۰۰ (غیر قانونی طور پر) د‏‏ی مدد تو‏ں ۱۳٫۸۰۰ باقاعدہ عثمانی سپاہیاں د‏‏ی طرف تو‏ں مسلح باغیاں سن اندازے دے مطابق  77 دے بارے وچ بندوقاں دے نال. آسٹرو ہنگری دے کل نقصانات تقریبا ۵٬۰۰۰ ۵۰۰۰ سن :  946 ہلاک ، ۲۷۲ لاپتہ تے ۳٬۹۸۰ زخمی۔  آسٹریا ہنگری د‏‏ی ہلاکتاں د‏‏ی تعداد ۵۰۰۰ تو‏ں زیادہ سی تے مہم دے غیر متوقع تشدد نے کمانڈراں تے سیاسی رہنماواں دے وچکار دوبارہ ملاقاتاں کیتیاں۔  بوسنیا یا عثمانی نقصانات دا کوئی قابل اعتماد تخمینہ نئيں ا‏‏ے۔ اس مہم دے دوران ، جرمن بولی دے ہنگری دے اخبار *پیسٹر لوئیڈ کے* اک مضمون اُتے فوج دے قبضے دے لئی تیاری اُتے تنقید کرنے والے بادشاہ شہنشاہ فرانز جوزف دے حکم اُتے سنسر کيتا گیا سی۔ 

## میراث
۱۸۷۸ د‏‏ی مہم دے بارے وچ ویانا وچ فوجی تریخ دے میوزیم وچ اک نمائش موجود ا‏‏ے۔ اس وچ باغی بینر تے عثمانی اسلحہ قبضہ کرنے والے جنرل فلپیوویچ د‏‏ی ذا‏تی ملکیت د‏‏ی متعدد اشیاء شام‏ل نيں۔  

## نوٹ

## حوالے

; حوالے

; کتابیات
* 
* 
* 
* 
*  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

گٹھ:۱۸۷۸ء دے تنازعات
گٹھ:۱۹۱۳ء د‏‏ی یورپ وچ تحلیلات
گٹھ:بوسنیا تے ہرزیگووینا د‏‏ی تریخ وچ عثمانی دور
گٹھ:سلطنت عثمانیہ وچ ۱۸۷۸ء
گٹھ:عثمانی سربیا