open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ایرخ ریڈر

**ایرخ ریڈر** (24 اپریل 1876 – 6 نومبر 1960) دوجی وڈی لڑائی وج جرمن سمندری فوج دا ایڈمرل سی۔
ارڈین

**ارڈین** بیلجیم لکسمبرگ تے فرانس دے رلدے بارڈ تے اک جنگلی تے اچا نیواں پہاڑی تھاں اے۔ ایہ 11,200 مربع کلومیٹر تھاں تے پھیلیا ہویا اے۔ تن دیسں دے وشکار ہون باجوں ایہ تریخ دی اک اچیچی تھاں اے۔ 1940 وچ فرانس دی لڑائی وچ جرمن فوج ایتھوں لنگ کے فارنس وج سڑی۔

گٹھ:دوجی وڈی لڑائی
رابرٹ رتر فان گرائم

**رابرٹ رتر فان گرائم** (22 جون 1892 – 24 مئی 1945) اک جرمن فیلڈ مارشل، پائلٹ تے جرمن ہوائی فوج لفتوفا دا کمانڈر سی۔
رتی فوج

**رتی فوج** سوویت یونین دی فوج سی ایہ 28 جنوری 1918 نوں ایدا مڈ رکھیا گیا۔ 1930 دے دہاکے وچ رتی فوج دنیا دیاں وڈیاں فوجاں وچ گنی جاندی سی۔ دوجی وڈی لڑائی وچ نازی جرمنی دی وہرماخت نوں ہران وچ ایدا وڈا ہتھ اے۔

گٹھ:سوویت یونین
گٹھ:سویت یونین
فلپ پیٹن

**فلپ پیٹن** (24 اپریل 1856 – 23 جولائی 1951) فرانس دا اک جرنیل تے دوجی وڈی لڑائی وچ فرانس دی لڑائی مگروں فرانس وج بنن والی سرکار وشی فرانس دا موڈی سی۔

گٹھ:فرانس
گٹھ:فرانسیسی شخصیتاں
پال لڈوگ ایوالڈ فان کلائیسٹ

**پال لڈوگ ایوالڈ فان کلائیسٹ** (8 اگست 1881 – 13 نومبر 1954) دوجی وڈی لڑائی وچ اک جرمن فیلڈمارشل سی۔ (8 August 1881 – 13 November 1954) تے فرانس دی لڑائی اوہ لڑیا۔

پال لڈوگ ایوالڈ فان کلائیسٹ پہلی پینزر فوج دا کمانڈر سی۔
پہلی پینزر فوج

**پہلی پینزر فوج** نازی جرمن فوج وہرماخت دی اک ٹینک فوج سی۔ایہ 16 نومبر 1940 نوں بنی تے ایدا پہلا کمانڈر فیلڈمارشل پال لڈوگ ایوالڈ فان کلائیسٹ سی ایس لئی ایس دا ناں پینزر گرپ کلائیسٹ رکھیا گیا۔ اپریل 1941 تک ایہ فرانس وچ ریا تے اپریل وج ایہنوں یوگوسلاویہ تے ہلے لئی ورتیا گیا۔ اوتھے اینے پھرتی نال یوگوسلاو فوج دا مکو ٹھپ دتا تے بلغراد تے مل مارلیا۔ جون 1941 وچ پہلی پینزر فوج نے اوپریشن باربروسا وچ حصہ لیا۔ 8 مئی 1945 نوں ایس فوج نے ہاولکوف بروڈ چیک لوک راج وچ لال فوج اگے ہتھیار سٹ دتے۔

پینزر جرمن بولی وچ کے بچان والی شے نوں کیندے نیں۔
جونگکا

**جونگکا** (Dzongkha) دکھنی ایشیائی دیس بھوٹان دی اک بولی اے۔ جونگکا دو شبداں نال رل کے بنیا اے: جونگ ،قلعے ورگی خانگاہ + کا، بولی۔ جونگکا اک دکھنی تبتی بولی اے۔ ایہ بھوٹان دی سکولاں وچ پڑھائی جاندی اے تے بھوٹان دے 8 لیندے ضلعیاں وچ بولی جاندی اے۔ ایہ 170,000 لوکاں دی ماںبولی اے تے 470,000 لوکاں دی ایہ دوجی بولی اے۔ جونگکا تبتی لپی وچ لکھی جاندی اے۔ 

گٹھ:بھوٹان
گٹھ:جغرافیہ
اکابانا

**اکابانا** پھل سجان دا اک جپانی ول اے۔ اینوں کاڈا وی کیا جاندا اے۔ اکابانا دو جپانی شبداں *اکیرو* تے *ہانا* توں رل کے بنیا اے جیناں دے مطلب *زندا رکھنا* تے *پھل*: پھلاں نوں زندا رکھنا تے سجانا اے۔۔اکابانا دا ول ستویں صدی وچ بدھ مت نال چین توں جپان آیا۔اے فن بدھ مت دے مرے ہوۓ لوکاں دیاں روحاں نوں پھل چڑان دی ریت توں اگے ودیا۔اکابانا نوں سیکھن واسطے سکول وی ہے نے جیناں وچ اکینوبو، سوگیٹسو تے اوہارا شامل نےں۔ 1930 وچ اکینوبو صرف اچے لوکاں واسطے سی۔ پندرویں صدی وچ اک بدھ مت اکینوبو سینکی نے اکینوبو شروع کیتا سی۔ 

## بارلے جوڑ
بروکات بولی

**بروکات بولی** بھوٹان دی اک دکھنی تبتی بولی اے۔ ایہ بھوٹان دے ضلع بومتھانگ وچ بولی جاندی اے تے ایدے بولن والیاں دی گنتی 300 اے۔

گٹھ:بھوٹان
گٹھ:جغرافیہ
کھامپاتبتی بولی

[
**کھامپاتبتی بولی** بھوٹان دی اک تبتی بولی اے۔ ایہ بھوٹان تے چین وچ بولی جاندی اے تے ایدے بولن والیاں دی گنتی 1.5 ملین اے۔

## حوالہ

گٹھ:بھوٹان
گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:بولیاں
گٹھ:بولی
گٹھ:دنیا دیاں بولیاں
گٹھ:زباناں
گٹھ:لسانیات
گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس
گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں
سکمی بولی

**سکمی بولی** اک تھلویں تبتی بولی اے۔ ایہ سکم وچ بولی جاندی اے تے ایدے بولن والیاں دی گنتی 70,300 اے۔

گٹھ:بھوٹان
گٹھ:جغرافیہ
کھینگ بولی

**کھینگ بولی** تبتی برمی بولی دی اک بولی اے۔ ایہ بھوٹان دے ضلع مونگر، ضلع ٹرونگزا تے ضلع زیمگانگ وچ بولی جاندی اے تے ایدے بولن والیاں دی گنتی 40,000 اے۔

گٹھ:بھوٹان
گٹھ:جغرافیہ
نپبیکھا بولی

**نپبیکھا بولی** بھوٹان دی اک چڑھدی بودی بولی اے۔ ایدے بولن والیاں دی گنتی 2,200 اے۔

گٹھ:بھوٹان
گٹھ:جغرافیہ
لیاکھا بولی

**لیاکھا بولی** بھوٹان دی اک تبتی برمن بولی اے۔ ایہ بھوٹان دے ضلع گاسہ دے پرانے دیسی لوکاں دی بولی اے تے ایدے بولن والیاں دی گنتی 1,100 اے۔

گٹھ:بھوٹان
گٹھ:جغرافیہ
شانگلا بولی

**شانگلا بولی** بھوٹان دے شارچوپ تے مونپا لوکاں دی بولی اے تے ایہ تبت تے ہندستان دے علاقے اروناچل پردیش وچ وی بولی جاندی اے۔ ایدے بولن والیاں دی گنتی 175,000 اے۔

گٹھ:بھوٹان
گٹھ:جغرافیہ
گورنگ بولی

**گورنگ بولی** بھوٹان دی اک تبتی برمی بولی اے۔ ایہ بھوٹان نیپال تے ہندستان وچ بولی جاندی اے تے ایدے بولن والیاں دی گنتی 430,000 اے۔

گٹھ:بھوٹان
گٹھ:جغرافیہ
لیپچا بولی

**لیپچا بولی** بھوٹان دی اک ہیمال‏ئش بولی اے۔ ایہ ایہ بھوٹان ،سکم ،نیپال تے ہندستان وچ بولی جاندی اے تے ایدے بولن والیاں دی گنتی 30,000 اے۔

گٹھ:بھوٹان
گٹھ:جغرافیہ
نگلٹرم

**نگلٹرم** بھوٹان دے سکے یا کرنسی نوں 1974 توں کیندے نیں۔ اک نگلٹرم وچ 100 چھرتم ہوندے نیں۔نگلٹرم ہندستانی رپۓ نال جڑیا ریا اے۔

گٹھ:بھوٹان
گٹھ:جغرافیہ
جنگلی کتا

**جنگلی کتا** لمے ایشیا تے لمے چڑھدے ایشیا دی اک کتیاں دی ونڈ اے۔

## باہرلے جوڑ
پریزنٹیشن کانونٹ گرلز ہائی سکول

**پریزنٹیشن کانونٹ گرلز ہائی سکول** راولپنڈی چھاونی وچ کڑیاں دا دسویں تک اک سکول اے۔ ایہ سکول پہلی واری پہلی اکتوبر 1895 نوں 3 پڑھاکواں تے تن استانیاں نال کھلیا۔

ہن ایس سکول دے سنگی سکول ہور شہراں: جیلم، مری، سرگودھا، پشاور، رسالپور، واہ تے منگورہ وچ وی نیں جتھے 13 ہزار دے نیڑے نیانے پڑھ رۓ نیں۔

پریزنٹیشن کانونٹ دی سوچ اٹھارویں صدی دے آئرلینڈ وچ اوتھوں دی اک سوانی نینو ناگلے نوں آئی جدوں اوہنے اپنے سماج وچ مسلیاں نوں مکان لئی پڑھائی دی راہ سوچی تے اینج 1775 وچ اوتھے پہلا کانونٹ سکول کھلیا۔ اینج اوہ پڑھائی دی تریخ وچ اک نویں سوچ دی موڈی سی۔ کانونٹ سکول دی سوچ دنیا دے دوسرے دیساں تک وی گئی۔ 1995 وچ راولپنڈی دے کانونٹ سکول دے سوسال ہون تے پاکستان دی وزیراعظم بینظیر بھٹو ایس سکول آئی تے اک یادگاری فریم لوایا۔ نکیاں ہوندیاں بےنظیر وی ایتھے پڑھدی رئی سی۔  

## بارلے جوڑ

*نقشہ
* دساں 

گٹھ:پاکستان وچ تعلیم
اناموڈی

اناموڈی 2,695 میٹر (8,842 فٹ), نال لیندے گھاٹ دا سب توں اچا پہاڑ اے۔

گٹھ:لیندے گھاٹ
گٹھ:مغربی گھاٹ
اگستیا ملا

اگستیا پہاڑ 1,868 میٹر (6,129 فٹ), نال لیندے گھاٹ دا اک پہاڑ اے۔

گٹھ:لیندے گھاٹ
گٹھ:مغربی گھاٹ
براہماگیری

براہماگیری دکھنی ہندستان وچ اک پربت دھارا اے۔ ایدی سب تون زیادہ اچائی 5,276 فٹ اے۔

گٹھ:لیندے گھاٹ
گٹھ:مغربی گھاٹ
وشی

**وشی** فرانس دے ضلع الائیغ دا اک شہر اے۔ ایدی لوک گنتی 25.090 اے۔ ایہ شہر دوجی وڈی لڑائی وچ فرانس دی وشی فرانس سرکار دا گڑھ ریا اے۔

گٹھ:فرانس دے شہر
گٹھ:یورپی شہر
گٹھ:یورپ دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے
گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
گٹھ:فرانس دے آباد تھاں
دودابٹہ

دودابٹہ 8650 فٹ اچائی نال نیلگری دے پہاڑاں دا سب توں اچا پہاڑ اے۔

گٹھ:لیندے گھاٹ
گٹھ:مغربی گھاٹ
کالسوبائی

**کالسوبائی** 5,400 فٹ اچائی نالمہاراشٹر دا پہاڑ اے۔

گٹھ:لیندے گھاٹ
گٹھ:مغربی گھاٹ
ہریشچندراگاد

ہریشچندراگاد 4,671 فٹ اچائی نال لیندے گھاٹ دا اک پہاڑ اے۔

گٹھ:لیندے گھاٹ
گٹھ:مغربی گھاٹ
پونموڈی

پونموڈی  3609 فٹ اچائی نال کیرالہ ہندستان دا اک پہاڑ اے۔

گٹھ:لیندے گھاٹ
گٹھ:مغربی گھاٹ
پھانگپوی

**پھانگپوی**  7,103 فٹ اچائی نال میزورام ہندستان دا دا سب توں اچا پہاڑ اے۔

گٹھ:ہندستان
گٹھ:بھارت دے شہر
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:بھارت دے آباد تھاں
سنڈاکفو

**سنڈاکفو** 11929 فٹ اچائی نال لیندا بنگال دا سب توں اچا پہاڑ اے۔

گٹھ:لیندے گھاٹ
گٹھ:مغربی گھاٹ
پالنی

**پالنی**  8,202 فٹ اچائی نال تامل ناڈو دا اک پہاڑ اے۔

گٹھ:لیندے گھاٹ
گٹھ:مغربی گھاٹ
لمبینی

**لمبینی** نیپال دے ضلع روپندیہی وچ اک تھاں اے ایتھے بدھ مت دا موڈی بدھ جمیا سی۔ ایہ بدھ مت چار پوتر تھاواں وجون اک اے۔


Lumbini-18-Bodhi-Baum-Tank-2013-gje.jpg
Lumbini-Hotel-04-Seerosenteich-2013-gje.jpg
Lumbini-64-deutscher Tempel-2013-gje.jpg
Lumbini-70-deutscher Tempel-Gebaelk-2013-gje.jpg
Lumbini-82-deutscher Tempel-Malerei-2013-gje.jpg
Lumbini-Hotel-12-Affe-2013-gje.jpg


گٹھ:نیپال دے شہر
سارناتھ

**سارناتھ** وارانسی اترپردیش پعارت وچ اک تھاں اے۔ ایتھے بدھ مت دے موڈی بدھ نے اپنیاں سوچاں دا پرچار کیتا سی۔

گٹھ:ہندستان
گٹھ:بھارت دے شہر
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:بھارت دے آباد تھاں
کوشی نگر

**کوشی نگر** ہندستان دے صوبے اتر پردیش وچ اک تھاں اے ایتھے بدھ مت دے موڈی بدھ دی موت ہوئی سی۔ ایہ بدھ مت دیاں چار سب توں پوتر تھانواں وجوں اک اے۔

گٹھ:ہندستان
گٹھ:بھارت دے شہر
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:بھارت دے آباد تھاں
جزیرہ نما عرب

**جزیرہ نما عرب** یا **عربستان**  مغربی ایشیا وچ افریقا اَتے ایشیا دے سنگم اُتے واقع اک جزیرہ نما ہے جیہدا زیادہ تر حِصہ صحرائی ہ‏‏ے۔ جزیرہ نما عرب مشرق وسطی دا اہ‏م ترین حصہ ہے اتے تیل تے گیس دے وسیع ذخائر دے باعث خِطے وچ اہ‏م کردار ادا کردا ہے۔

## جزیرہ نما عرب وچ شامل ممالک
مندرجہ ذیل ممالک جزیرہ نما عرب دا حصہ سمجھے جاندے نیں:
#۔ بحرین (جزیرہ نما عرب نالوں زمینی طور تے الگ اک جزیرہ ہے)
#۔ کویت
#۔ عمان 
#۔ سعودی عرب
#۔ متحدہ عرب امارات
#۔ قطر
#۔ یمن

## جغرافیا
جزیرہ نما عرب دا ساحل مغرب وچ لال سمندر اَتے خلیج عقبہ، جنوب مشرق وچ عرب سمندر اتے شمال مشرق وچ خلیج عمان، آبنائے ہرمز تے خلیج فارس نال ملدا ہے۔

شمال وچ جزیرہ نما عرب دیاں حداں کوہ زاگرس تک جا کے مُک جاندیاں نیں۔ بغیر کِسے واضع علامت دے ایہہ جغرافیائی طور تے صحرائے شام نال جا ملدا ہے۔ سیاسی طور تے جزیرے ورگا عرب سعودی عرب اَتے کویت دیاں شمالی سرحداں دے نال ختم ہو جاندا ہے۔

## نک سک
جزیرہ نما عرب دا بوہتا حصہ سعودی عرب وچ شامل ہے نالے آبادی دی وڈی گݨتی وی سعودی عرب اتے یمن وچ رہندی ہے۔ جزیرہ نما عرب وچ جگ دے سَبھ توں بوہتے تیل دے ذخیرے پائے جاندے نیں۔ مسلماناں دے مقدس مذہبی تھاں مکہ تے مدینہ وی ایتھے نیں۔ معاشی طور تے سعودی عرب اَتے متحدہ عرب امارات خِطے دے امیر مُلک نیں۔ عرب دنیا دا ٹیلی ویژن چینل الجزیرہ وی ایسے جزیرہ نما دے اک مُلک قطر توں چلایا جاندا ہے۔

## حوالے

*
گٹھ:ایشیا دے جزیرہ نما
گٹھ:ایشیا دے خطے
گٹھ:مغربی ایشیا
گٹھ:تاریخی خطے
گٹھ:جزیرہ نما
قبرص دے شہر

* پافوس
* لرناکا
* فاماگوستا
* کیرینیا
* لیماسول
* نکوسیا

گٹھ:قبرص
گٹھ:قبرص دے شہر
ڈیان فوسی

**ڈیان فوسی**  ( جنوری 16, 1932 – دسمبر 27, 1985) اک امریکی سوانی سی جینے افریقہ دے دیس روانڈا دے جنگلاں وچ 18 ورے تک گوریلا تے کم کیتا۔ 

ڈیان فوسی نون گوریلیاں بارے کھوج لان تے لوئیس لیکی نے پیجیا سی۔ اودی اک  سنگی جین گڈال چمپینزی تے کم کر رئی سی تے گالڈیکاس اورینگوٹان  تے۔ ڈیان فوسی دی مورت اوہدے کم باجوں نیشنل جیوگرافک میگزین وچ 1970 نوں پہلے صفے تے چھپی۔ کیمبرج یونیورسٹی توں اوہنے 1980 وچ پی ایچ ڈی کیتی۔ گوریلیاں بارے اوہدی کتاب (Gorillas in the Mist ) اک منی پرمنی کتاب اے۔ اوہدے تے اک فلم وی بن چکی اے۔ ڈیان فوسی نے گوریلیاں نوں اوہناں دے جنگلاں نوں بچان تے اپنی ٹل لا چھڈی۔ اوہنوں ایس کم باجوں 27 دسمبر 1985 وچ جنگل وج قتل کردتا گیا۔ 

## بارلے جوڑ
* ڈیان فوسی تے فلم
* ڈیان فوسی گوریلا فنڈ
* ڈیان فوسی دا نیشنل جیوگرافک میگزین وچ گوریلا تے آرٹیکل
لوئیس لیکی

**لوئیس لیکی** اک انگریز کھوجی سی جینے افریقہ وچ انسان دی پرانی تریخ تے کم کیتا۔ اوہ کینیا وچ جمیا۔

لوئیس لیکی 7 اگست 1903 نوں کینیا وچ انگریز ٹبر دے کعر جمیا جیہرا اوتھے اپنے مت دے پرچار لئی رہ ریا سی۔ اوہ نکیاں ہوندیان توں ای افریقی رہتل وچ رل مل گیا سی۔ 1950 دے دہاکے وچ اوہ انسان دیاں پرانیاں نشانیاں لب ریا سی۔ ایس کم لئی اوہنے کئی پوتھیاں/کتاباں وی لکھیاں۔ 1 اکتوبر 1972 وچ لندن وج اوہ مرگیا۔ لیکی فاؤنڈیشن اوہدے کم نوں اگے ودا رغی اے۔

* ڈیان فوسی
* لیکی فاؤنڈیشن
جین گڈال

**جین گڈال** برطانیہ دی آگو مانس تے کم دی گرو اے۔ اوہنے 45 ورے چمپینزی تے کھوج تے اوہنے دے بچاؤ دے کماں تے لاۓ۔ اوہ گومبی ندی نیشنل پارک تنزانیہ وچ رئی۔ اوہ جین گڈال انسٹیٹیوٹ دی موڈی وی سی۔
* جین گڈال انسٹیٹیوٹ

گٹھ:آگو مانس
گٹھ:گوریلا
اورینگوٹان

**اورینگوٹان** آگو مانس دے ٹبر بن مانس دا اک ٹوکرا اے جیدے دو سنگی بورنی اورینگوٹان تے سماٹری اورینگوٹان نیں۔ بورنی اورینگوٹان دیاں اگے تن ونڈاں نیں۔ اورینگوٹان دوجے بن مانساں توں 15.7 توں 19.3 ملین ورے پہلاں وکھ ہوۓ۔ سارے بن مانساں وچوں اورینگوٹان سب توں چوکھا ویلہ رکھاں تے گزاردے نیں۔

اورینگوٹان دا رنگ رتہ بورا ہوندا اے۔ نر اورینکوٹان دیاں گدی والیاں کھاکھاں ہوندیاں نیں تے اوہ اچیاں وازاں کڈدے نیں تاں جے مادہ نوں اپنے ول بلان تے نراں نوں نسان۔ ایہ پھل پتے ماکھیو کیڑے پنچھیاں دے آنڈے تے بوٹیاں دی جھل کھاندے نیں تے ایہ کلے رینا پسند کردے نیں۔ ایہ 30 ورے تک جیندے نیں۔

اورینگوٹان نوں سارے آگو مانساں وچوں سب توں سیانا سمجیا جاندا اے۔ ایہ اوزار بنا سکدے نیں تے سون لئی پتیاں دی تھاں بناندے نیں۔ ایناں دے رہن دے تھاں تے جیون خطرے وچ نیں۔ رکھاں دی کٹائی تے مارن باجوں ایناں دی گنتی تھوڑی ریندی جارئی اے۔ بائیروٹ گالڈیکاس نے ایہناں نوں بچان لئی اپنا جیون ایناں نال گزار رئی اے۔

اورینگوٹان ملائی بولی دے دو شبداں اورینگ + ہوٹان نال بنیا اے۔ اورینگ: بندہ؛ ہوٹان: جنگل۔ ایندا مطلب اے جنگل دا بندہ یا بن مانس۔

## ونڈاں
* بورنی اورینگوٹان 
* سماٹری اورینگوٹان

## بارلے جوڑ

* اورینگوٹان فاؤنڈیشن انٹرنیشنل
* اورینگوٹان فاؤنڈیشن

## اتہ پتہ

گٹھ:اورینگوٹان
گٹھ:آگو مانس
بن مانس

**بن مانس** آگو مانس دا اک ٹبر اے جیدے وچ چمپینزی گوریلا انسان تے اورینگوٹان آندے نیں۔بن مانس دا پرکھ نیڑے تریڑے 1 کروڑ 40 لکھ ورے پہلوں وس رہیا سی جدوں اورینگوٹان ایس توں وکھرے ہوۓ۔

بن مانس پنجابی دے دو شبداں بن : جنگل تے مانس : بندہ توں بنایا گیا اے۔

## وکھالا
بن مانس بنا پوچھل دے تے وڈے ناپ دے آگومانس نیں تے جیوندیاں ونڈاں وچوں بونوبو 30–40 کلوگرام نال سب توں نکی اے تے 140–180 کلوگرام نال نر گوریلا سب توں وڈی ونڈ اے۔ سارے بن مانساں اِچ نر قد تے پآر اِچ ماداواں نالوں وڈے ہوندے نیں۔ نر مادھ وکھراپہ وکھریاں ونڈاں وچ وکھرا وکھرا اے۔ ایہناں دیاں جوکھیاں ونڈاں چارے ہتھ پیر ٹردیاں ورتدیاں نیں پر ایہ سارے اپنے ہتھاں نوں فروٹ تے رہن سمان کٹھا کرن لئی ورتدے نیں تے کدے ایہناں نال اوزار وی ورتدے نیں۔

## ونڈائی
*بن مانس
**اورینگوٹان
*** بورنی اورینگوٹان
*** سماٹری اورینگوٹان
**گوریلا
*** لیندا گوریلا
****لیندا پدھری تھاں گوریلا
****کراس گوریلا
*** چڑھدا گوریلا
****پہاڑی گوریلا
****چڑھدا پدھری تھاں گوریلا
**چمپینزی
*** عام چمپینزی
*** بونوبو
**مانس
*** انسان

## [[پتھری جاندار]] بن مانس
اتے دتے گۓ جیوندے بن مانساں نال کھوجیاں نیں مکے ہوۓ مانساں دیاں کئی ونڈاں وی لبھیاں نیں جنہاں دی لسٹ تھلے دتی گئی اے:

* سدھا مانس
* کمی مانس
* فلورز مانس
* گوتنگ مانس
* گنیا مانس
* نیاندرتھال

## گنتی
تھلے دتی گئي لسٹ وکھرے بن مانساں دی گنتی دسدی اے۔

## بارلے جوڑ

## اتہ پتہ

گٹھ:آگو مانس
عام چمپینزی

**عام چمپینزی** بن مانس دے ٹبر دا اک سنگی اے جیہنوں صرف چمپینزی وی کیندے نیں۔ ڈی این اے تے پتھری جاندار توں ایدی نسل انسان دے سب توں نیڑے لکدے نیں۔ چمپینزی لیندے وشکارلے افریقہ دے جوکھے تھانواں تے پھیلیا ہویا اے۔ ایہ بونوبو نالوں چوکھا پھرتیلا ہوندا اے۔

## وکھالہ
ایدے پنڈے تے کالی موٹی کھل ہوندی اے پر ایدا منہ، انگلاں، انگوٹھے، سدا ہتھ تے پیر دے تلے بنا والاں دے ہوندے نیں۔
ایدا جوکھ 40 توں 50 کلوگرام دے وشکار تے قد 1.6 توں 1.3 میٹر (5 فٹ 3 انچ توں 4 فٹ 3 انچ) تک ہوندا اے۔ ماں دے ٹڈ وچ بچہ 8 مہینے تک رندا اے 3 ورے مگراں ماں دا دد چھڈ کے وڈیاں دا کھان پین کھان لگ جاندا اے پر ماں نال جوڑ ہور کئی ورے تک ریندا اے۔ ایہ دس توں اٹھ ورے مگروں جوان ہوجاندا اے تے رکھیاں ہویاں اے 50 ورے تک جی سکدا اے۔

## اوزار
عام چمپینزی 15 توں 150 دی ٹولی بنا کے ریندے نیں۔ کلے وی پھردے نیں تے نکیاں ٹولیاں بناکے کھان پین لبدے نیں۔ ایہناں دیاں ٹولیاں وج نراں دا راج ہوندا اے۔ سارے چمپینزی اوزار ورتدے نیں تے سوٹی، وٹے، پتے، کعا نوں ماکھیو، پانی، سیونکھ لین لئی ورتدے نیں۔ ایہنوں سوٹیاں دیاں چنجاں تیز کرکے رکھاں دیاں مگوریاں وچوں نیزے وانگوں مار کے کڈدیان دیکھیا گیا اے۔

## پسار
عام چمپینزی وشکارلے تے لیندے افریقہ دے واسی نیں۔ ایناں دی گنتی 170,000 توں 300,000 تک اے۔ ایناں دے جیون دے رین دی تھاں تھوڑے ہوندے جا رۓ نیں تے ایس باجوں ایہ مک وی سکدے نیں۔

## بارلے جوڑ

* http://www.pbs.org/wgbh/evolution/library/07/3/l_073_03.html

گٹھ:آگو مانس
گٹھ:چمپینزی
چیتا اوبلاست

روس اک وفاق اے تے 1 مارچ 2008ء توں اسدیاں 83 وفاقی اکائیاں نیں ۔ 1993ء چ اسدے وفاقی علاقےآں دی گنتی 89 سی ، پر 2008ء چ ایہہ گھٹ کے 83 ہوگئی ، اسدی وجہ مختلف علاقآں نوں ملا کے نویں علاقے بنانا اے ۔
روس دے صوبےآں نوں اوبلاست آکھیا جاندا اے ، اس ویلے روس دیاں 83 وفاقی اکائیاں چوں 46 اوبلاست نیں ۔ اوبلاست دا گورنر وفاق نامزد کردا اے تے پارلیمنٹ دا انتخاب مقامی طور اتے ہندا اے 
اوبلاست روس دے 46 اوبلاستاں چوں اک اوبلاست اے ، اسدا راجگڑھ  شہر اے ۔
## جغرافیہ

## تریخ

## معیشت
## اوبلاست دی انتظامی ونڈ

## ہور ویکھو
* روس دے اوبلاست
* روس دے خودمختار اوکروگ
* روس دے لوک راج
* روس دیاں کرائیاں
* روس دیاں وفاقی اکائیاں دی فہرست
 

## باہرلے جوڑ
تولا اوبلاست

**تولا اوبلاست**، روس دے 46 اوبلاستاں وچوں اک اوبلاست اے۔ ایہدا راجگڑھ ٹولا شہر اے۔

روس اک وفاقی مُلک اے تے ایہدے صوبےآں نوں اوبلاست کہیا جاندا اے، اس ویلے روسی دیاں وفاقی اکائیاں وچوں 46 اوبلاست نیں۔ اوبلاست دا گورنر وفاق نامزد کردا اے تے پارلیمنٹ دا انتخاب مقامی طور اتے ہندا اے۔ 

تولا اوبلاست، شمال وچ ماسکو اوبلاست، مشرق وچ ریازان اوبلاست، جنوب مشرق وچ لیپیسک اوبلاست، جنوب مغرب وچ اوریول اوبلاست تے مغرب وچ کالوگا اوبلاست نال ملدا اے۔ تولا اوبلاست روس دے سَبھ توں زیادہ ترقی یافتہ تے شہری علاقےآں وچوں اک اے۔ علاقے دی اکثریت تولا-نووماسکووسک ایگلومیریشن اُتے مشتمل اے، اک شہری علاقہ اے جیہدی آبادی 10 لَکھ توں زیادہ اے۔

## جغرافیا

## تاریخ

## معیشت
## اوبلاست دی انتظامی ونڈ

## ہور دیکھو
* روس دے اوبلاست
* روس دے خودمختار اوکروگ
* روس دے لوک راج
* روس دیاں وفاقی اکائیاں دی فہرست

## باہرلے جوڑ

گٹھ:روس
گٹھ:روس دے علاقے
گٹھ:روس دی انتظامی ونڈ
گٹھ:روس دے اوبلاست
گٹھ:روس دا جغرافیہ
سماٹرا

سماٹرا لیندے دکھنی ایشیاء دے دیس انڈونیشیا دا اک جزیرہ اے۔ 473,481 مربع کلومیٹر تھاں تے ایہ پھیلیا ہویا اے تے ایس تے 50,365,538 لوک وسدے نیں۔

کرینسی ایدا سب توں اچا پہاڑ اے۔
پال میٹشی

**پال میٹشی** (1861 - 1926) اک جرمن فطرت دا کھوجی سی۔ اوہ برانڈنبرگ آن ڈیر ہاول جرمنی وچ جمیا۔ ہمبولٹ یونیورسٹی برلن توں پڑھیا۔ برلن جرمنی وچ اک میوزیم وچ کم کیتا۔

## پال میٹشی دے ناں تے

* میٹشی رکھ کینگرو
* میٹشی گالاگو
کراس گوریلا

**کراس گوریلا** یا کراس ریور گوریلا بن مانس دے ٹبر دی گوریلا جنس دے اک سنگی لیندے گوریلے دی نسل دی اک نکی ونڈ اے جیہڑی کیمرون تے نائیجیریا دے باڈر تے کراس دریا دے دوالے ریندی اے۔

250–300 کراس گوریلے جنگلاں وچ رہ گے نیں تے ایس نسل دے مٹنے دا ڈر اے۔

## بارلے جوڑ

* گوریلا فاؤنڈیشن

* کراس گوریلا 
* https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:MvJUUL2arssJ:www.naturalsciences.be/science/projects/gorilla/external/pdf/Gorilla_gorilla_diehli_en.pdf+diehli&hl=en&gl=pk&pid=bl&srcid=ADGEESismst6tl0KCrHNyL7YlifGqtOD_wu0_8ALXsCpo8GKMEuYZZ32YQry0ZLldHczPJ_ve8DawBw-8LzNIWm-OwNeB3OTuF-XqdM6s2mDNYvFIKAkNyCNWbEF8WhYWkNt0XQG8dsH&sig=AHIEtbSEZNF1xCUczHRfZnetaLGxGUy1_g
لیندا پدھری تھاں گوریلا

**لیندا پدھری تھاں گوریلا**، لیندے گوریلے دی اک ونڈ اے۔ ایہ وشکارلے افریقہ دے دیساں انگولا، کیمرون،استوائی گنی، مڈلا افریقی لوک راج، گیبون، لوکراج کانگو، کانگو۔دے جنگلاں دا واسی اے۔

ایناں دی گنتی 95,000 دے نیڑے اے۔

## بارلے جوڑ

* گوریلا فاؤنڈیشن

گٹھ:آگو مانس
گٹھ:گوریلا
چڑھدا پدھری تھاں گوریلا

**چڑھدا پدھری تھاں گوریلا**، چڑھدے گوریلے دی اک ونڈ اے۔ ایہ وشکارلے افریقہ دے دیس لوکراج کانگو دے جنگلاں دا واسی اے۔ 

ایناں دی گنتی 4,000 دے نیڑے اے۔

## بارلے جوڑ

* گوریلا مورتاں 
* [file:///C:/Users/S&K/AppData/Local/Opera/Opera/temporary_downloads/Gorilla_beringei_graueri_en.pdf مورتاں نقشے دساں]
پلیسیاڈاپس

پلیسیاڈاپس سب توں پرانا پرائيمیٹ اے۔ ایہ 55–58 ملین ورے پہلے ہویا ۔

## اتہ پتہ
سکی نک

**سکی نک** (Haplorhini) آگو مانس دیاں دو ٹولیاں وچوں اک اے۔ ایدے وچ آن والے سنگیاں دی لسٹ تھلے دتی گئی اے:

* پتی آگو مانس
** نکی پتی سکی نک
*** کیپوچن باندر
*** گالڑ باندر
*** رات باندر
*** رولا باندر
*** کیپوچن باندر
*** ٹیٹی
*** مارموسٹ
*** یواکاری
*** مکاک
*** بیبون
*** ڈوک
*** گبن
*** بن مانس
راجا پرویز اشرف

**راجا پرویز اشرف** 22 جون 2012 نوں پاکستان دا 17ویں وزیراعظم بنیا تے 25 مارچ 2013 تک وزیراعظم رہیا ۔. اوہدا تعلق پیپلز پارٹی نال اے۔ اوہ دو واری گجر خان ضلع راولپنڈی توں پاکستان دی قومی اسمبلی دا ممبر بن چکیا اے ۔
اوہ 31 مارچ 2008 توں لے کے 9 فروری 2011 تک بجلی تے پانی دا وزیر رہیا ۔ راجا پرویز اشرف 26 دسمبر 1950 وچ سانگھڑ سندھ وچ جمیا ۔

## حوالے

گٹھ:پاکستان پیپلز پارٹی
گٹھ:پاکستان دے وزیر اعظم
مکاک

**مکاک** پرانی دنیا دے باندراں دی اک ٹولی اے۔ ایس ٹولی وچ 22 باندر نیں۔

## مکاک دیاں ونڈاں
* اتلا سور پوچھل مکاک
* اروناچل مکاک
* اسام مکاک
* بربری مکاک
* بوٹڈ مکاک
* تبتی مکاک
* تھلوں سور پوچھل مکاک
* جپانی مکاک
* رچھ مکاک
* رہیسس مکاک
* سانولی کھاکھانوالی مانگابے
* سبرت مکاک
* فارموسی پڑی مکاک
* مور مکاک
* وانڈرو
* ٹونکین مکاک
* ٹوپی مکاک
* ٹوک مکاک
* پگائ جزیرہ مکاک
* کالے تاج والا مانگابے
* کیڑے کھان والا مکاک
* گورانٹالو مکاک
* ہیک مکاک

گٹھ:باندر
گٹھ:مکاک باندر
بورنی ماٹھا لوریز

**بورنی ماٹھا لوریز** پرائيمیٹ دے اک ٹبر لوریز دی اک ونڈ اے۔
سوریلی

**سوریلی** پرانی دنیا دے باندراں دی اک ٹولی اے۔ ایہ چڑھدی دکھنی ایشیاء دے جنگلاں دے واسی نیں۔
## سوریلی دیاں ونڈاں
* ساراواک سوریلی
* سوماٹری سوریلی
* ناتونا جزیرہ سوریلی
* پٹیاں والا سوریلی
* چٹا آگا سوریلی
* چٹے پٹاں والا سوریلی
## بارلے جوڑ
چٹے پٹاں والا سوریلی

**چٹے پٹاں والا سوریلی** پرانی دنیا دے باندراں دی اک ونڈ اے۔
نیاندرتھال

**نیاندرتھال** پرانے انسان دی اک ونڈ اے جیہڑی 7 لکھ ورے پہلے ہن دے انسان توں وکھ ہوئی تے 30000 ورے پہلے مک گئی۔ نیاندرتھال دا ایہ ناں جرمنی دی اوس تھاں توں پیا جتھوں ایدیاں ہڈیاں 1856 وچ لبیاں۔
جین کالمنٹ

**جین کالمنٹ** ( 21 فروی 1875 – 4 اگست 1997) دنیا دی سب توں چوکھے وریاں تک جین والی انسان اے۔ اوہ فرانس دی واسی اے تے اودی عمر 122 ورے 164 دن منی گئی اے۔

## بارلے جوڑ

## اتہ پتہ

گٹھ:فرانس
گٹھ:فرانسیسی شخصیتاں
تمارین

**تمارین** گالڑ دے ناپ دا نویں دنیا دا اک نکا باندر  اے۔

## وکھالہ
ایہناں دے منہ تے مچھاں ورگے وال ایہناں دی اچیچی نشانی اے۔ ایہناں دا پنڈا 13 توں 30 سینٹی میٹر لماں تے پوچھل 25 توں 44 سینٹی میٹر لمی ہوندی اے۔ ایہناں دا جوکھ 220 توں 900 گرام ہوندا اے۔ راکھی وچ ایہ 18 ورے تک جی سکدے نیں۔

## [[تھاں]]
ایہ وشکارلے تے دکھنی امریکہ دے واسی نیں۔

## تمارین دیاں ونڈاں

* گریل تمارین
* کیسری ٹڈ والا تمارین
* کالا تمارین
* چٹپیرا تمارین
* چٹا تمارین
* میڈاس تمارین
* مچھل تمارین
* مارٹن تمارین
* تن رنگا تمارین
* جیوفروۓ تمارین
* چٹا تمارین
* میڈاس تمارین
* دورنگا تمارین
* قیصر تمارین

## [[شیر تمارین]] دیاں ونڈاں
* سنہری سروالا شیر تمارین
* سنہری شیر تمارین
* کالا شیر تمارین
* کالے منہ والا شیر تمارین

## بارلے جوڑ

## اتہ پتہ

گٹھ:تمارین
گٹھ:نویں دنیا دے باندر
میڈاس تمارین

**میڈاس تمارین** دکھنی امریکہ دا اک تمارین اے۔

## ہور ویکھو
٭ نویں دنیا دے باندر

گٹھ:تمارین
گٹھ:آگو مانس
عبید اللہ بیگ

**عبید اللہ [[بیگ]] **، پاکستان دے صوبے سندھ وچ کراچی نال تعلق رکھنے والے اک معروف دانشور، اردو ادیب، ناول نگار تے کالم نگار سن ۔ آپ 1936ء وچ پیدا ہوئے، اپنے خاندان دے ہمراہ بھارت دے علاقے رام پور تو‏ں ہجرت ک‏ر ک‏ے پاکستان آئے تے کراچی وچ سکونت اختیار کيتی۔ عبید اللہ بیگ نے 1970ء د‏‏ی دہائی وچ افتخار عارف تے بعد وچ 1990ء د‏‏ی دہائی وچ غازی صلاح الدین دے ہمراہ پاکستان ٹیلی ویژن دے مشہور پروگرام “کسوٹی“ وچ حصہ لیا تے اس پروگرام نے بہت شہرت حاصل کيتی۔ اپنی وفات تک اوہ ايس‏ے طرز دا پروگرام پاکستان دے اک نجی ٹیلی ویژن چینل دے لیا کردے رہ‏‏ے۔ ہن تک اس پروگرام دے میزبان قریش پور رہ‏‏ے۔ عبید اللہ بیگ د‏‏ی بیوی سلمٰی بیگ وی پاکستان ٹیلی ویژن تو‏ں منسلک رہیاں تے اک عرصے تک مختلف پروگراماں وچ میزبان دا کردار ادا کردیاں رہیاں۔ اس دے علاوہ اوہ مشہور ماہر تعلیم وی نيں۔

عبید اللہ بیگ (Obaid Ullah Baig) پاکستان چ اردو دے مشہور دانشور تے لکھاری سن۔ اوہ ٹیلی ویژن تے وی کم کردے رئے۔ اوناں دی وجہ شہرت علمی تے ادبی سوال جواب دا پروگرام ‘ کسوٹی‘ سی۔ اے پروگرام 1990 چ پاکستان ٹیلی ویژن توں ٹریا تے چوکھا مشہور ہوئیا۔

عبید اللہ بیگ نو اوناں دے تعلیم تے صحافت تے میدان چ کیتے گئے کماں دی وجہ توں صدر پاکستان ولوں 14 اگست 2008ء نوں “سوہنے کم دا ٹکا“ دتا گیا۔ عبید اللہ بیگ 22 جون، 2012ء نوں کراچی چ فوت ہو گئے-

 
عبید اللہ بیگ د‏‏ی تن صاحبزادیاں نيں۔ انہاں د‏‏ی سب تو‏ں وڈی صاحبزادی مریم بیگ نيں جو ریاست ہائے متحدہ امریکا وچ رہائش پزیر نيں۔ اوہ وی فنون لطیفہ دے شعبہ تو‏ں منسلک نيں تے تھیٹر اداکارہ نيں۔ اپنے والد دے نقش قدم اُتے چلدے ہوئے اوہ وی تعلیم تے فنون لطیفہ وچ اپنا کردار ادا کر رہیاں نيں۔ عبید اللہ بیگ د‏‏ی دوسری صاحبزادی آمنہ فاطمہ آدرش نيں جو ٹی وی اداکار آدرش دے نکاح وچ نيں تے پاکستان دے اک معروف نجی ٹی وی چینل تو‏ں منسلک نيں۔ عبید اللہ بیگ د‏‏ی تیسری صاحبزادی آمنہ بیگ نيں جو پاکستان تو‏ں شائع ہونے والے انگریزی روزنامہ “دی نیوز انٹرنیشنل“ تو‏ں منسلک نيں۔

عبید اللہ بیگ نے دو ناول وی لکھے نيں۔ انسان زندہ ہے " تے "راجپوت" ۔عبید اللہ بیگ نو‏‏ں انہاں د‏‏ی شعبہ تعلیم، ذرائع ابلاغ تے دانش دے صلہ وچ صدر اسلامی جمہوریہ پاکستان نے 14 اگست 2008ء نو‏‏ں “تمغا حسن کارکردگی“ تو‏ں نوازیا۔ عبید اللہ بیگ 22 جون، 2012ء نو‏‏ں کراچی وچ انتقال کر گئے۔

## ہور ویکھو

* سوہنے کم دا ٹکا لین والیاں دا لسٹ
*پاکستانی لکھاریاں دی لسٹ
* کسوٹی
## حوالے

## باہرلے جوڑ
* عبید اللہ بیگ تے انہاں د‏‏ی صاحبزادی دا اک انٹرویو 
* افتخار عارف دے بارے وچ 
*http://dawn.com/2012/06/23/tribute-paid-to-obaidullah-baig/
*http://www.mag4you.com/spotlight/Obaidullah+Baig+Fatima+Baig/4209.htm 
*http://www.dawn.com/2003/05/24/fea.htm

گٹھ:سوہنے کم دا ٹکا
گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:پاکستانی شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی لکھاری
اوریا مقبول جان

**اوریا مقبول جان** پاکستان چ اردو ادب دے جانے پچھانے لکھاری’صحافی, ڈرامہ نگار، دانشمند نیں۔ اونہاں دا ناں اردو ادب دے مشہور لکھاریاں وچکار لیا جاندا اے. اوریا نے پنجاب یونیورسٹی توں سوشل ورک وچ ایم اے کیتا۔ بلوچستان یونیورسٹی توں ایل ایل بی دی ڈگری لئی۔ اوہ تن ضلعیاں وچ ڈپٹی کمشنر تے ڈسٹرکٹ مجسٹریٹ رۓ نیں۔

اوریا نے ٹی وی لئی ڈرامے وی لکھے نیں۔

گٹھ:اردو لکھاری
گٹھ:اردو ساہت
گٹھ:پاکستانی لکھاری
گٹھ:پاکستانی کالم لکھاری
عام مارموسٹ

**عام مارموسٹ** نویں دنیا دے باندراں وچوں اک باندر اے۔ اے مارموسٹ دے ٹبر وچوں اے۔
## ہور ویکھو
نویں دنیا دے باندر
پوچھل

**پوچھل** کسے جانور دا اک  انگ ایہ اوہدا سب توں پچھلا حصہ اے۔
## Gallery

File:Scorpion tail.jpg|بچھو
File:Pig tail DSC03974.jpg|Pig (*Sus domestica*)
File:Queue glyptodon museum dijo.jpg|Glyptodon (*Glyptodon asper*)
File:Lactoria cornuta (cola).006 - Aquarium Finisterrae.JPG|Longhorn cowfish (*Lactoria cornuta*)
File:La Palmyre 041-crop.jpg|زیبرا (*Equus grevyi*)
File:Polo pony taped.jpg|Polo pony (*Equus ferus caballus*)
File:Alligator Tail.jpg|American alligator (*Alligator mississipiensis*)
File:Flusspferd Backstage.JPG| (*Hippopotamus amphibius*)
گردیز

گردیز افغانستان دے صوبہ پکتیا د شہر ے تے  ضلع گردیز دا راجگڑھ اے ۔

گٹھ:افغانستان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:افغانستان دے آباد تھاں
لوکراج پلاٹز

**لوکراج پلاٹز** اک پلاٹز یا کھلے ویہڑے دا ناں اے جیہڑا جرمنی دے راجگڑھ برلن وچ جرمن پارلیمنٹ ریشتاگ دے سامنے اے۔ ایہ 36,900 مربع میٹر تے پھیلیا ہویا اے تے ایدے تے کآ تے رکھ لگ ے نیں۔ ایہ 1735 وج فوج دی پریڈ کرن لئی بنایا گیا سی۔ ایتھے پہلے جت دا کالم وی سی پر فیر اوہنوں 1939 وچ تیرگارتن لجایا گیا۔ ایدے نال جرمن چانسلری وی اے۔

1926 توں پہلے تے 1933 تے 1948 دے وشکار ایدا ناں شاہی پلاٹز سی۔

### بارلے جوڑ

گٹھ:برلن
ایڈورڈو چیلیڈا

**ایڈورڈو چیلیڈا** (10 جنوری 1924 – 19 اگست 2002) سپین دا اک بتیاں بنان والا سی۔

گٹھ:پینٹر
گٹھ:مصور
گٹھ:سپین
گٹھ:ہسپانیہ
گٹھ:ہسپانوی شخصیباں
گٹھ:ہسپانوی شخصیتاں
کارل فریڈرش فلپ فان مارٹیس

**کارل فریڈرش فلپ فان مارٹیس** اک جرمن بوٹی کھوجی سی۔ اوہنے برازیل دے سفر کیتے۔

اوہ 17 اپریل 1794 نوں ارلانگن وچ جمیا۔ 1917 وچ اوہ تے یوہان بیپٹسٹ فان سپائکس باویریا دے بادشاہ دے آکھن تے برازیل جاندے نیں۔ 1820 چ اوہ واپس یورپ آندے ںیں تے اوہنوں میونخ دی پھلواری دا راکھا بنا دتا جاندا اے۔ 1826 وچ اوہنوں بوٹیاں دا پروفیسر بنہدتا جاندا اے۔ 

13 دسمبر 1868 نوں میونخ وچ مریا۔

## بارلے جوڑ

* http://sciweb.nybg.org/Science2/Onlinexhibits/exhbtcata.html
* http://projects.bebif.be/enbi/martius/home
* http://en.wikisource.org/wiki/1911_Encyclopædia_Britannica/Martius,_Carl_Friedrich_Philipp_von
یوہان بیپٹسٹ فان سپائکس

**یوہان بیپٹسٹ فان سپائکس** (9 فروری 1781 – 14 مارچ 1826) اک جرمن بوٹی کھوجی سی۔ اوہ جرمنی دے صوبے باویریا دے ضلع ارلانگن-خوخشٹڈ دے نگر خوخشٹڈ وچ جمیا۔ اوہ تے کارل فریڈرش فلپ فان مارٹیس باویریا دے بادشاہ دے آکھن تے برازیل جاندے نیں۔ 1820 چ اوہ واپس یورپ آندے ںیں۔ 

اوتھوں اوہ 6,500 بوٹے، 2,700 کیڑے، 85 ممالیہ، 350 پنچھی، 150 دوجیون، 116 مچھیاں، کٹھیاں کرکے لیاۓ۔ ایناں نال میونخ وج اک میزیم دی نیو رکھی کئی۔ 

یوہان بیپٹسٹ فان سپائکس دے ناں تے اک میکاع سپکس میکاع دا ناں رکھیا گیا۔
مارکشز میوزیم

**مارکشز میوزیم** برلن جرمنی وچ اک میوزیم اے۔ ایہ برلن شہر دی تریخ تے رہتل بارے اے۔ ایہ برلن دے وشکار سپری دے کنڈے تے اے۔ 

## بارلے جوڑ

* http://www.cityscouter.com/travelguides/berlin/Markisches-Museum.html
تریخی برلن دریائی اڈہ

**جرمنی** دا راجگڑھ برلن پرانے ویلے تون اک دریائی اڈہ ریا اے۔ **تریخی برلن دریائی اڈہ** سپری اتے ہلے وی کم کردا اے تے ایتھے ای میوزیم وی بنادتا گیا اے۔ ایس میوزیم وچ 20 جہاز نین تے اکتے 250 وریاں دی تریخ دی نمیش لگی ہوندی اے۔

## بارلے جوڑ

* http://www.historischer-hafen-berlin.de/
جوزف گیرہارڈ زکارینی

جوزف گیرہارڈ زکارینی اک جرمن بوٹا گرو تے میونخ یونیورسٹی وچ بوٹیاں دا پروفیسر سی۔ اوہنے اوہنے فلپ فرانز فان زیبولڈ نال رل کے چوکھا کم کیتا۔ اوہنے اوہدے جپان میکسیکو تے ہور دیساں توں ک
ٹھے کیتے ہوۓ بوٹیاں نوں دسن وچ ہتھ ونڈایا۔

گٹھ:جرمن شخصیتاں
گٹھ:جرمن لوک
کارل فریڈرش ریشے

کارل فریڈرش ریشے اک جرمن بوٹا گروسی جیہڑا چلی تے میکسیکو وچ پروفیسر وی ریا۔

ریشے ڈریزدن وچ جمیا تے لیپزش توں ڈاکٹریٹ کیتی۔ 1889 وچ ڈریزڈن وچ تے فیر 1896 تک چلی وچ پروفیسری کیتی۔1096 توں 1911 تک بوٹا میوزمی وچ کم کیتا۔ 1911 توں 1923 تک اوہنے میکسیکو وچ پروفیسری کیتی۔ 1924 توں 1926 تک اوہ میونخ ریا۔ 1926 وچ اوہ فیر میکسیکو آیا۔ 1929 وچ میونخ وچ اوہ مریا۔

گٹھ:جرمن شخصیتاں
گٹھ:جرمن لوک
گٹھ:بوٹا گرو
ڈبل روٹی

**ڈبل روٹی** (Bread) اک مشہور غذا اے، ساری دنیا وچ ہر جگہ مقبول خوراک دے طور تے پسند کیتی جاندی اے ۔
گُنھے ہوئے آٹے وچ خمیری اجزا مݪا کے سانچے وچ پکائی جاندی اے۔ ایہنوں عمومن موٹے ورق دی شکل وچ کٹیا جاندا اے۔
ڈبل روٹی نوں قُدرتی طور تے پائے جاݨ واݪے جرثومےآں (مثلن: کھٹیائی)، کیمیکلز (مثلن: بیکنگ سوڈے)، صنعتی طور تے تیار کردہ خمیر، یا ہائی پریشر اییریشن ناݪ خمیر کیتا جا سکدا اے جیہڑا گیس دے بلبلے بݨاوندا اے۔ ڈبل روٹی میں ذائقے، ساخت، رنگ، شیلف لائف، غذائیت، تے پیداوار نوں بہتر کرن لئی اکثر اضافی چیزاں شامل کیتیاں جاندیاں نیں۔

## ہور دیکھو
* غذا
* روٹی
* شیرمال
* بریانی
* اچار
* چاکلیٹ
* غذا دے اجزا
* آٹا
* میدا
* سوجی
* بیسݨ

گٹھ:کݨک
گٹھ:آٹا
گٹھ:کھان پین
گٹھ:پکوان
گٹھ:خوراک
کلسرا نکا مارموسٹ

**کلسرا نکا مارموسٹ** نویں دنیا دے باندراں وچوں اک باندر اے۔ اے مارموسٹ دے ٹبر وچوں اے۔
## ہور ویکھو
نویں دنیا دے باندر
ضلع بیلووار بیلوگورا

کروشیا تھلویں وشکارلے یورپ دا اک دیس اے۔ اسدا راجگڑھ زاغرب شہر اے ۔ کروشیا انتظامی طور اتے 20 ضلعےآں تے راجگڑھ زاغرب چ ونڈیا ہویا اے ۔

ضلع بیلووار بیلوگورا کروشیا دے 20 ضلعےآں چوں اک ضلع اے اسدا دا راجگڑھ بیلووار شہر اے ۔
## جغرافیہ

## تریخ

## معیشت
## ضلع دی انتظامی ونڈ

## باہرلے جوڑ

* http://www.bbz.hr ضلع دی سرکاری ویب سائیٹ
* Turistička zajednica Bjelovarsko-bilogorske županije Tourist Board

## ہور ویکھو
* کروشیا

گٹھ:کروشیا دے ضلعے
گٹھ:کروشیا دی انتظامی ونڈ
گٹھ:کروشیا
گٹھ:یورپ
گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:یورپ دا جغرافیہ
لائٹ مائکروسکوپ

مائکروسکوپ دی او قسم جیدے وچ روشنی تے عدسے استعمال کر کے نکیاں شیواں دی تصویراں نوں وڈا کر کے ویکھا جا سکدا اے۔

بصری مائکروسکوپ دی چار اہم قسماں نے

i-برائٹ فیلڈ مائکروسکوپ

ii-ڈارک فیلڈ مائکروسکوپ

iii-فیز کنٹراسٹ مائکروسکوپ

iv-فلوریسینس مائکروسکوپ

گٹھ:ٹیکنالوجی
گٹھ:لیباٹری سمان
الیکٹران مائکروسکوپ

**الیکٹران مائکروسکوپ** مائکروسکوپ دی اوہ ونڈ اے جیدے وچ الیکٹران دی چانن لیک ورت کے نکیاں شیواں دی مورتاں نوں وڈا کر کے ویکھا جا سکدا اے۔ ایہدی طاقت لائٹ مائکروسکوپ توں ود ہوندی اے۔

-الیکٹران مائکروسکوپ دی دو ونڈاں نیں:

i-سکیننگ الیکٹران مائکروسکوپ

ii-ٹرانسمیشن الیکٹران مائکروسکوپ

گٹھ:سائنس
گٹھ:مائکروسکوپ
گٹھ:لیباٹری سمان
مائکروسکوپی

**مائکروسکوپی** توں مراد اے نکیاں شیواں نوں مائکروسکوپ نال ویکھنا، جیدے وچ شیواں بہت نکیاں نظر آندیاں نیں۔

## بارلے جوڑ
فلپ فرانز فان زیبولڈ

**فلپ فرانز فان زیبولڈ** (فروری 17, 1796 – اکتوبر 18, 1866) اک جرمن ڈاکٹر تے پھرنوالا سی۔ اوہنے جپان وچ یورپی دوائیاں دی دس دتی۔ یورپ اوہدے ہتھوں جپانی بوٹیاں،، جانوراں تے رہتل بارے جانو واقف ہویا۔

## جم پل
فلپ فرانز فان زیبولڈ 17 فروری 1796 وچ جرمنی دے تھاں باویریا دے شہر ورزبرگ وچ جمیا۔ ورزبرگ یونیورسٹی توں پڑھنے پیا تے 1820 وچ اوہ ڈاکٹر بن گیا۔ الیگزنڈر فان ہمبولٹ دیاں کتاباں پڑھ کے اوہدے دل وچ دوجے دیساں وچ پھرن دی تانگ جاگی۔

## جپان وچ
نیدرلینڈز دی سمندری فوج وچ ڈاکٹر بن کے اوہ جاوا آیا۔ ڈچاں نال اوہ 11 اگست 1823 نوں ناگاساکی، جپان اپڑیا۔ جپانی سینسداناں نے اوہدے کولوں روگاں نوں ٹھیک کرن دے یورپی ول سکھے تے اوہنے جپانیاں کولوں جپانی رہتل بارے سکھیا۔ اوہنے جپانیاں نوں ٹیکے لاکے روگی ہوں تون پہلے بچن دا ول دسیا۔

زیبولڈ نے 50 جپانیاں نال اک ڈاکٹری سکول دی نیو رکھی۔ جتھے ڈچ بولی وچ ایہناں نوں پڑھایا جاندا سی۔ اوہدے جپانی شگرد اوہدی سیوا ونسونیاں شیواں دی سغات نال کردے سن۔ اک جپانی سوانی توں اوہدی اک دھی وی ہوئی۔

جپان وچ اوہدا اچیچا شوق اوتھوندے بوٹے تے جانوراں نوں کٹھا کرنا سی۔ اپنے کوٹھے نال اوہنے اک نکی پھلواری بنائی سی جتھے اوہنے جپانی بوٹے اگاۓ‎ سن تے کئیاں نوں اوہنے شیشے وج رکھیا سی جے اوہناں نوں نیدرلینڈز دے موسم نال چلن جوگا بنا سکے۔ اینج اوہنے 1000 دے نیڑے بوٹے کٹھے کیتے۔ 1826 وچ جپانی سرکار نے اوہدے کول جپان دے نقشے ہون تے جناں دا کول رکھنا ٹھیک نئیں سی نالے روس لئی جسوسی کرن دے الزام تے اوہنوں جپان چھڈن دا کیاتے 22 اکتوبر 1829 نوں اپنے بوٹیاں، جانوراں تے ہور شیواں نال اوہنوں جپان توں کڈدتا۔

## نیدرلینڈز

جپان تے جاوا دے سفر تے اوتھے 8 ورے رہن مگروں زیبولڈ 7 جولائی 1830 نوں واپس نیدرلینڈز اپڑیا۔ اوہدے کول 32000 دے نیڑے بوٹیاں تے جانوراں دیان ونڈاں سن جیہڑیاں ڈچ سرکار نے اوہدے کولوں مل لے لیاں۔ اوہدیاں شیواں نال جیہڑیاں اوہ جپان توں لیایا سی کئی میوزماں دا مڈ رکھیا گیا۔

1833 تے 1850 دے وشکار جپانی جانوراں تے اوہنے (The Fauna Japonica) ناں دی کتاب لکھی۔ (Flora Japonica) دے ناں تے جپانی بوٹیاں تے 1835 وچ جرمن بوٹا گرو جوزف گیرہارڈ زکارینی دی ہتھ ونڈائی نال اک کتاب لکھی۔

1859 وچ اوہنے جپان دا اک ہور پھیرا پایا۔ 18 اکتوبر 1866 نوں میونخ وچ اوہ مرگیا۔

## زیبولڈ دے ناں تے بوٹے

* زیبولڈ میپل (Acer sieboldianum)
* زیبولڈ میگنولیا (Magnolia sieboldii)
* زیبولڈ سیب (Malus sieboldii)

## زیبولڈ میوزیم
* زیبولڈ میموریل میوزیم ناگاساکی
* سٹیٹ میوزیم اف ایتھنالوجی میونخ
* زیبولڈ میموریل ورزبرگ

## بارلے جوڑ

* ''جپان دے جانور تے بوٹے''  
* ''جپان دے جانور''  – ٹوکیو یونیورسٹی
* ''جپان دے بوٹے''  – ٹوکیو یونیورسٹی
* زیبولڈ یونیورسٹی ناگاساکی 
* زیبولڈ ہاؤز – لیڈن وچ میوزیم
* زیبولڈ میوزیم  ورزبرگ

## اتہ پتہ

گٹھ:بوٹا گرو
کالا شیر تمارین

**کالا شیر تمارین** دکھنی امریکہ دا اک شیر تمارین اے۔ 
## شیر تمرین دیاں ونڈاں
* سنہری سروالا شیر تمارین
* سنہری شیر تمارین
* کالا شیر تمارین
* کالے منہ والا شیر تمارین
## ہور ویکھو
٭ نویں دنیا دے باندر
شیر تمارین

حنس **شیر تمارین** دیاں چار ونڈاں نیں۔ ایہ نویں دنیا دے باندر نیں تے ایناں دا ناپ نکا ہوندا اے۔ ایہنان دے تؤن دے دوالے شیر ورگے والاں باجوں ایہناں نوں شیر تمارین کیا جاندا اے۔ ایہ چڑھدے برازیل دے برساتی جنگلاں دے واسی نیں۔ ایناں دا جوکھ 900 گرام تک تے ایہ 30 سینٹی میٹر (12 انچ) تک لمے ہوندے نیں۔ ایہناں دی پوجھل 45 سینٹی میٹر (17 انچ) تک لمی ہوندی اے۔ کیڑے فروٹ کرلیاں سپ ایہناں دا کھان پین نیں۔ ایہ رکھاں تے ریندے نیں۔

## شیر تمارین دیاں ونڈاں
* سنہری سروالا شیر تمارین
* سنہری شیر تمارین
* کالا شیر تمارین
* کالے منہ والا شیر تمارین

## ہور ویکھو
٭ نویں دنیا دے باندر

## بارلے جوڑ

گٹھ:شیر تمارین
گٹھ:تمارین
گٹھ:آگو مانس
نکے باندر

**نکے باندر** نویں دنیا دے باندراں دے پنج ٹبراں وچ اک ٹبر اے۔ مارموسٹ تمارین شیر تمارین ایس ٹبر دی سنگی نیں۔ ایہ رکھاں تے ریندے نیں تے سارے باندراں وجوں ناپ وچ سب توں نکے ہوندے نیں۔ ایہ 5 یا 6 دی ٹولی بنا کے ریندے نیں۔ ایناں دے ہر واری جوڑے ہوندے نین۔ ایہ دکھنی امریکہ  وچ  دریاۓ ایمیزن دے کنڈییاں تے ریندے نیں۔

## مارموسٹ دیاں ونڈاں
٭ عام مارموسٹ٭ نکا مارموسٹ٭ پیلا چٹا مارموسٹ٭ چاندی مارموسٹ٭ چٹا مارموسٹ٭ چٹسرا مارموسٹ٭ کالی پوچھل والا مارموسٹ٭ کلسرا مارموسٹ

* ایملیا مارموسٹ
* مارکا مارموسٹ
* مائکو ہمیرالیفرا
* ماؤس مارموسٹ
* ہرشکوٹز مارموسٹ
* ساتیرے مارموسٹ
* رونڈن مارموسٹ
* کلسرا نکا مارموسٹ
* گولڈی مارموسٹ

## [[تمارین]] دیاں ونڈاں

* گریل تمارین
* کیسری ٹڈ والا تمارین
* کالا تمارین
* چٹپیرا تمارین
* چٹا تمارین
* میڈاس تمارین
* مچھل تمارین
* مارٹن تمارین
* تن رنگا تمارین
* جیوفروۓ تمارین
* چٹا تمارین
* میڈاس تمارین
* دورنگا تمارین
* قیصر تمارین

## [[شیر تمارین]] دیاں ونڈاں
* سنہری سروالا شیر تمارین
* سنہری شیر تمارین
* کالا شیر تمارین
* کالے منہ والا شیر تمارین

## بارلے جوڑ

## اتہ پتہ
رائینہولڈ شنائیڈر

**رائینہولڈ شنائیڈر** ( مئی 13, 1903- اپریل 6, 1958)اک جرمن شاعر سی۔

گٹھ:جرمن شاعر
مارتھا واشنگٹن

**مارتھا ڈینڈرج کسٹس واشنگٹن** (جون 2, 1731 – مئی 22, 1802) امریکہ دے پہلے صدر جارج واشنگٹن دی ٹبری سی۔

مارتھا 2 جون 1731 نوں ورجینیا دی امریکی کلونی وچ جمی۔ اوہ اک انگریز مہاجر تے امریکی زمیندار دی سب توں وڈی دھی سی۔ اوہدا ویاہ ڈینیل پارک کسٹس نال جدوں اوہ 18 وریاں دی سی مئی 15, 1750 نوں ہوجاندا اے۔ اوس توں اوہدے دو پتر تے دو دھیاں جمدے نیں۔ 1757 وچ اوہدا میاں مرجاندا اے تے 1759 وچ اوہدا ویاہ جارج واشنگٹن نال ہوجاندا اے۔

مارتھا تے واشنگٹن دو کوئی نیانے نئیں ہوندے۔ اوہ واشنگٹن دے چنوتی لڑن دے وی خلاف سی تے اوہدے صدر بنن والی ملنی تے وی ناں گئی۔ اپنے میاں دے مرن مگروں وی اوہ جیوندی رئی تے مئی 22, 1802 نوں مری۔

### امریکی سکیاں تے

Image:Martha Washington First Spouse Coin obverse.jpg||الٹا
Image:Washington m-o.jpg|سدا پاسہ (کانسہ ٹکا)
|الٹا (کانسہ ٹکا)

## بارلے جوڑ

گٹھ:امریکی صدراں دیاں ٹبریاں
ارمینیس

**ارمینیس** (18/17 عیسوی پہلے – عیسوی 21)جرمن چیرسکی قبیلے دا سردار سی۔ ارمینیس نے 9 وچ ٹیوٹوبرگ جنگل دی لڑائی وچ جرمنی تے ہلہ بولن والی رومی فوج نوں ہرایا تے جرمنی توں نسایا۔
ٹیوٹوبرگ جنگل دی لڑائی

**ٹیوٹوبرگ جنگل دی لڑائی** جرمن قبیلیاں تے رومی فوج دے وشکار 9 وچ تھلویں لیندے جرمنی وج لڑی جان والی اک لڑائی اے جیدے وچ رومی فوج نوں ہار ہوئی تے جرمانیہ تے مل مارن دا رومی سفنہ پورا ناں ہو سکیا۔

ارمینیس جرمناں دا سردار سی۔ اوہ چیرسکی قبیلے توں سی۔

گٹھ:جرمنی
گٹھ:جرمنی دیاں لڑائیاں
گٹھ:جرمنی دی تریخ
چیرسکی

**چیرسکی** اک جرمن قبیلہ سی جیہڑا دریاۓ رہائن دے اتر تے جرمنی دے لیندے پاسے ول پہلی صدی وچ واسی سی۔ ایسے قبیلے دے سردار ارمینیس نے ہور جرمن قبیلیاں نال رل کے 9 وچ ٹیوٹوبرگ جنگل دی لڑائی وچ رومی فوج نوں ہرایا سی۔
گال

**گال** پرانے ویلے وچ لیندے یورپ دے وڈے تھاں نوں کیندے سن۔ ایدے وچ فرانس لکسمبرگ بیلجیم تے تھوڑا سوئٹزرلینڈ اندے نیں۔
ولہلم II

**ولہلم II** جرمنی دا آخری شہنشاہ تے پرشیا دا آخری بادشاہ سی۔ جرمن سلطنت تے پرشیا تے اوہنے 15 جون 1888 توں 9 نومبر 1918 تک راج کیتا۔

ولہلم II برلن وچ جمیا27 جنوری 1859 نوں تے 4 جون 1941 نون نیدرلینڈز وچ مریا
فریڈرک III

**فریڈرک III** جرمنی دا شہنشاہ تے پرشیا دا بادشاہ سی۔ اوہنے صرف 99 دن راج کیتا۔ اوہدی ٹبری ملکہ وکٹوریہ (1840–1901) برطانیہ دی ملکہ وکٹوریہ دی دھی سی۔

فریڈرک III دے مرن اوہدا تے تے وکٹوریہ (1840–1901) دا پتر ولہلم II جرمنی دا شہنشاہ بندا اے۔

گٹھ:جرمن شہنشاہ
گٹھ:پرشیا دے بادشاہ
گٹھ:ہوہنزولرن
وکٹوریہ (1840–1901)

**وکٹوریہ** (1840–1901) برطانیہ دی ملکہ وکٹوریہ دی وڈی دھی تے جرمن شہنشاہ فریڈرک III دی ٹبری تے جرمن ملکہ سی.

وکٹوریہ 21 نومبر 1840 نوں بکنگھم محل لندن وج جمی۔ اوہدی ماں برطانیہ دی ملکہ وکٹوریہ (1819 – 1901) تے پیو شہزادہ البرٹ سی۔ اپنے بھرا دے جمن توں پہلے اوہ برطاوی تخت دی پہلی دعویدار سی۔ وکٹوریہ 17 ورے دی سی جدوں اوہدا ویاہ 25 جنوری 1858 فریڈرک III  نال ہوندا اے۔9 مارچ 1888  نوں اپنے پیو دے مرنے تے فریڈرک III جرمن شہنشاہ بندا اے اوہد راج 99 دن ریندا اے۔ 1901 وچ اوہدی موت ہوئی۔ 

اوہدے میاں دے مرن تے وکٹوریہ دا پتر ولہلم II جرمنی دا شہنشاہ بندا اے۔
فرانز فرڈیننڈ

**فرانز فرڈیننڈ** سلطنت آسٹریا ہنگری دا اک شہزادہ تے ہون والا بادشاہ سی۔
ایہنون 28 جون 1914 نوں سراجیوو وچ قتل کددتا جاندا اے۔ ایس گل تے پہلی وڈی لڑائی چھڑگئی سی۔
جرمن مشرقی افریقا

**جرمن مشرقی افریقا** (German East Africa) (جرمن: Deutsch-Ostafrika) مشرقی افریقا وچ اک جرمن نوآبادی سی جس وچ برونڈی، روانڈا تے ٹانگانیکا (موجود تنزانیا د‏‏ی سرزمین دے حصا) شام‏ل سن ۔ اس علاقے دا رقبا ۹۹۴٫۹۹۶ مربع کلومیٹر (۳۸۴٬۱۷۰ مربع میل) سی جو موجودہ جرمنی تو‏ں تقریبن تن گنا ودھ سی ۔

## مورتاں

File:German East Africa MKL Bd. 14 1890 (128624470).jpg|
File:Deutsch Ost-Afrika,۱۸۹۲.jpg|
File:World War I in East Africa.jpg|


گٹھ:مشرقی افریقا
گٹھ:افریقا دے سابقہ ملک
گٹھ:افریقا وچ جرمن استعماریت
گٹھ:سابقہ جرمن مستعمرات
گٹھ:سابقہ زیر حمایت ریاستاں
گٹھ:افریقا
جرمن دکھنی لیندا افریقہ

**جرمن دکھنی لیندا افریقہ** افریقہ وچ اک جرمن کالونی سی۔ ایدے وچ اجدا نامیبیا آندا اے۔
ہگز بوسن

ہگز بوسن یا ہگز پارٹیکل پارٹیکل فزکس دے سٹینڈرڈ ماڈل دا تجویز کردا آخری ممبر اے۔ ایدا ناں پیٹر ہگز دے ناں اتے رکھیا گیا اے، اونے کح دوجیاں نال رل کے ایدے بارے چ ہون دی گل کیتی۔ فزکس گروواں دے خیال چ ہگز بوسن دی وجہ توں ہر شہ دا وزن ہوندا اے۔
پینی بلیک

**پینی بلیک** دنیا دی پہلی لفافے دے گوند نال جوڑ کے لان والی ڈاک ٹکٹ سی۔ ای پہلی واری 1 مئی 1840 نوں لندن, برطانیہ توں چلائی گئی۔ ایدا مل اک پینی سی۔
میترنخ

**کلیمنز فان میترنچ** (15 مئی 1773 – 11 جون 1859) اک جرمن آسٹرین سیاستدان سی۔ اوہ 1809 توں 1848 تک آسٹریا دے بدیسی ماملیاں دا وزیر ریا۔ اوہنے نیپولین دے فرانس دے شکنجے وچ پھسے اسٹریا نوں کڈیا، یورپ دے دیساں دا فرانس دے خلاف اک جٹ بنایا۔ فرانس نوں ہران مگروں اوہنے ایسا بندوبست کیتا جے یورپ وچ اگلے 100 ورے تک امر ریا۔

**ویانا کانگرس** اوہدا وڈا کم سی۔
پال فان ہنڈنبرگ

**پال فان ہنڈنبرگ** ( 2 اکتوبر 1847 – 2 اگست 1934) اک جرمن جرنیل سیاستدان تے جرمنی دا دوسرا صدر سی۔ اوہ 12 مئی 1925 توں 2 اگست 1934 تک جرمن صدر ریا۔ 

## بارلے جوڑ

گٹھ:۱۸۴۷ دے جم
گٹھ:۱۹۳۴ دیاں موتاں
آسٹریا پروشیا لڑائی

**آسٹریا پرشیا لڑائی** دو یورپی دیساں آسٹریا تے پروشیا دے وشکار 1866 وچ ہون والی اک لڑائی اے۔ ایدے وچ پروشیا نوں جت ہوندی اے۔

گٹھ:جرمنی
گٹھ:جرمنی دی تریخ
گٹھ:جرمنی دیاں لڑائیاں
پاکستانی امریکی

**پاکستانی امریکی** امریکہ دے اوہ شہری نیں جیہڑے آپ یا جنہاں دے پرکھ پاکستان توں امریکہ آۓ سن۔ایناں دی گنتی 363,699 اے تے امریکی لوکاں دا ایہ 0.1% بندے نیں۔ 2005 دی اک پاکستانی سفارتخانے دی اک کھوج تے ایہ پتہ چلیا جے پاکستانیاں دی گنتی 700،000 توں ود اے۔ امریکہ وچ باہر توں آن والیاں وچ پاکستانیاں دا نمبر 12واں اے۔

271,428 پاکستانی امریکیاں وچوں پنجابیاں دی گنتی 50٪ توں ود اے۔ 30٪ اردو بولن والے تے ریندے دوجے پاکستانی نیں۔ سب توں چوکھے پاکستانی نیو یارک تے نیو جرسی دے صوبیاں وچ نیں۔

## ہور ویکھو

* پنجابی امریکی
* پاکستانی امریکیاں دی لسٹ
مائیکل چوہدری

مائیکل چوہدری اک پاکستانی امریکی کاروباری سی۔ اوہنے (Atlas Air) دا مڈ رکھیا تے اوہنوں (Forbes 400) دی لسٹ وچ رکھیا گیا۔

## ہور ویکھو
* پاکستانی امریکی
* پنجابی امریکی
* پاکستانی امریکیاں دی لسٹ

## بارلے جوڑ
*مائیکل چوہدری
*مائیکل چوہدری

گٹھ:پاکستانی امریکی
پاکستانی امریکیاں دی لسٹ

تھلے منے پرمنے پاکستانی امریکیاں دی لسٹ دتی گئی اے 

* مائیکل چوہدری
* اکبر ایس احمد
* ایوب کے امیہ
* ذوالفقار غوث
* ساڈا قمبر
* شازیہ سکندر
* صغیر طاہر
* لبنا آغا
* کاملہ شمسی
صغیر طاہر

**صغیر طاہر صگی** اک پاکستانی امریکی سیاستدان اے جیہڑا امریکی صوبے نیو ہیمپشائر دی قنون بنان والی اسمبلی دا سنگی اے ۔ اوہ پہلا پاکستانی اے جیہڑا کسے امریکی صوبے دی اسمبلی دا سنگی بنیا۔ 

صفیر طاہر دا جوڑ اک پنجابی غریب ماتڑ ٹبر نال سی پر اپنی پڑھائی تے فیر ان تھک کم باجوں اوہنے اپنے آپ نوں منوایا۔ اوہدی مانتا پاکستنی برادری دا مان اے۔ 

صغیر طاہر دی ٹبری دا ناں نصرت طاہر اے تے اوہناں دے تن نیانے نیں۔

## ہور ویکھو
* پاکستانی امریکی
* پنجابی امریکی
* پاکستانی امریکیاں دی لسٹ

## اتہ پتہ
ایوب کے امیہ

**ایوب کے امیہ** اک پاکستانی دماغی ڈاکٹر سی۔
## ہور ویکھو
* پاکستانی امریکی
* پنجابی امریکی
* پاکستانی امریکیاں دی لسٹ

گٹھ:پاکستانی امریکی
امریکی چنڈا

**امریکی چنڈا** 13 لیٹیاں پٹیاں جناں وچ سب توں اتے والی تے سب توں تھلے والی لال اے تے دوجیاں چٹیاں تے لال نین تے اتے کھبے پاسے کونے وج اک مستطیل اے جیدے وچ 50 تارے نیں۔

13 پٹیاں امریکہ دے اوہنان صوبیاں دا وکھالہ نیں جیہڑے 1776 وچ برطانیہ تون ازاد ہوۓ تے مستطیل وچ 50 تارے ہن دے 50 امریکی صوبیاں نوں دسدے نیں۔

## امریکی نشان
*گنجا عقاب
*امریکی چنڈا
*انکل سام
* میرین لڑائی یادگار
*ازادی ٹل

گٹھ:امریکہ دے نشان
گٹھ:امریکہ
گرڈ ارٹز

گرڈ ارٹز  ( 18 فروری 1930 - 5 جولائی 2009)  اک جرمن آرٹسٹ تے ٹکٹاں ڈیزائن کرن والا سی۔

گرڈ ارٹز وپرٹال، اتلا رائین لیندا فالیہ، جرمنی وچ جمیا۔اوہنے 150 دے نیڑے ٹکٹاں ڈیزائن کیتیاں تے اینج اوہ جرمنی دا سب توں چوکھی مانتا والا ٹکٹاں ڈیزائن کرن والا سی۔1960 وچ اوہ جرمن ڈاک لئی ٹکٹاں بنان لگ گیا۔ ولہلم امانویل فان کیٹلر تے بنی ٹکٹ اوہدی پہلی ٹکٹ سی۔ جرمن تاریخ دیاں زنانیاں اوہدی ٹکٹاں دی سب توں منی پرمنی لین اے۔ اوہنے جرمن سیاستداناں تے وی ٹکٹاں بنایاں۔

ریٹائر ہون تک اوہ وپرٹال یونیورسٹی وچ پڑھاندا ریا۔ 5 جولائی 2009 نوں اوہدی موت ہوئی۔ مرن توں تن دن پہلے اوہدی آخری ٹکٹ جیہڑی جان کیلون دی 500ویں سالگرہ تے سی چھپی۔

## جرمن صدر

|
|
|
|
|


## جرمن تاریخ دیاں زنانیاں

|
|
|
|لوئیزی
|
|
|
File:Stamps of Germany (Berlin) 1986, MiNr 771.jpg|


## جرمن نوبل انعام جتن والے لکھاری

|ہرمن ہیسے
|
|


## ہٹلر دے ویری

|
|

|
|
|
|
|شٹافنبرگ


## نیانیاں لئی ٹکٹاں

|
|
|

## جرمن آرکیٹیکچر

|
|
|
|
|
|
|
|


## ہور ویکھو
* ہائینز شلنگر
* جوخن برتھولڈ
* ہیوبرٹ برک
* رولف لیدربوگن
* ڈائیٹر زیگنفیوٹر
* اٹو رہوسے
* ورنر ہانز شمٹ
* رچرڈ کلائن
* باربرا ڈیمانسکی
* ایکسل برٹرام
* پال ایفرٹ
## بارلے جوڑ

* کیلون دا ٹکٹ
*گرڈ ارٹز دا جیون
* موت دی دس
لوٹ کوہ نالہ

لوٹ کوہ نالہ ضلع چترال دا اک نالہ اے۔ اے گرم چشمہ، مومی تے شوگر کولوں لنگدا ہویا دریاۓ چترال نال جا ملدا اے۔

## بارلے جوڑ
*نقشہ 

گٹھ:سرحد دے پہاڑی نالے
گٹھ:پاکستان دے ندی نالے
ڑاسپور نالہ

ڑاسپور نالا ضلع چترال دا اک پہاڑی نالا اے۔ اے ہندوراج پہاڑی سلسلے چوں لنگدا اے۔ 

## بارلے جوڑ
*نقشہ 

گٹھ:سرحد دے پہاڑی نالے
گٹھ:پاکستان دے ندی نالے
شیشی کوہ نالہ

شیشی کوہ نالہ ضلع چترال دا اک نالہ اے جیڑا کے ہندوکش پعاڑی سلسلے توں ٹردا اے تے کلاس کولوں لنگ کے دروش دے نیڑے [دریاۓ چترال] چ رل جاندا اے۔

## بارلے جوڑ
*نقشہ 

گٹھ:سرحد دے پہاڑی نالے
گٹھ:پاکستان دے ندی نالے
ہائینز شلنگر

**ہائینز شلنگر** (27 جولائی 1929  -  17 فروری 2008) اک جرمن آرٹسٹ تے ٹکٹاں ڈیزائن کرن والا سی۔
ہائینز شلنگر نیورمبرگ، باویریا، جرمنی وچ جمیا۔ اوتھے ای مڈلی آرٹ دی پڑھائی کیتی۔ اوہنے جرمن ڈاگ لئی ٹکٹاں بنایاں۔  

نیورمبرگ النگن دی اکیڈیمی آف فا‏ئن آرٹس توں پڑھن مگروں کاروباری کماں لئی تے جرمن محکمہ ڈاک لئی کم دا مڈ رکھیا۔ اوہنے 540 ٹکٹاں ڈیزائن کیتیاں۔ لمبرگ گرجے دی ٹکٹ نوں دنیا دی سوہنی ٹکٹ منیا گیا۔ نیورمبرگ اکیڈیمی آف فائن ارٹس وچ اوہ پروفیسر وی ریا۔ 

## [[پنچھی]]


## پھل


## جرمن قلعے

File:Stamps of Germany (Berlin) 1982, MiNr 675, A.jpg|
|
File:Stamps of Germany (Berlin) 1977, MiNr 536, A I.jpg|
|

## جرمنی


## جرمن کم

|

## ہور ویکھو
* گرڈ ارٹز
* جوخن برتھولڈ
* ہیوبرٹ برک
* رولف لیدربوگن
* ڈائیٹر زیگنفیوٹر
* اٹو رہوسے
* ورنر ہانز شمٹ
* رچرڈ کلائن
* باربرا ڈیمانسکی
* ایکسل برٹرام
* پال ایفرٹ

## بارلے جوڑ

*http://www.unicover.com/JAAAAA5G.htm
کاملہ شمسی

کاملہ شمسی اک پاکستانی امریکی ناول لکھاری اے اوہ 1973 وچ کراچی وچ جمی۔

**کاملہ شمسی** (پیدائش: 13 اگست 1973ء) انگریزی بولی د‏‏ی پاکستانی نژاد برطانوی مصنفہ تے ناول نگار نيں جو اپنے ایوارڈ یافتہ ناول **ہوم فائر** دے لئی مشہور نيں۔ انہاں د‏‏ی والدہ منیزہ شمسی وی مصنفہ نيں۔

### مڈھلا جیون تے تعلیم
کاملہ شمسی د‏‏ی پیدائش 13 اگست 1973 نو‏‏ں اک پاکستانی دانشورگھرانے وچ ہوئی۔ انہاں د‏‏ی والدہ صحافی تے ایڈیٹر منیزہ شمسی نيں ، انہاں د‏‏ی خالہ مصنفہ عطیہ حسین سن تے اوہ اردو د‏‏ی نامور مصنفہ جہان آرا حبیب اللہ د‏‏ی پو‏تی نيں۔ انہاں د‏‏ی پرورش کراچی وچ ہوئی جتھے انہاں نے کراچی گرائمر اسکول وچ تعلیم حاصل کيتی۔ انھاں نے ہیملٹن کالج تو‏ں تخلیقی تحریر وچ بی اے کيتا اے تے میساچوسٹس ایمہرسٹ یونیورسٹی وچ شاعر تے ادیباں دے لئی کرائے جانے والے ایم ایف اے پروگرام دے تحت گریجویشن کيتا۔ اوہ کشمیری شاعر آغا شاہد علی تو‏ں بہت متاثر نيں۔

### کیریئر
کاملہ شمسی نے کالج وچ رہندے ہوئے اپنا پہلا ناول انہاں دتی سٹی بائی دتی سمندر لکھیا سی تے ایہ 1998 وچ شائع ہويا سی جدو‏ں اوہ 25 سال د‏‏ی سن۔ اسنو‏ں یودے ميں جان لیوللن رائس پرائز دے لئی شارٹ لسٹ کيتا گیا سی تے کاملہ شمسی نو‏‏ں 1999 وچ وزیر اعظم دا ایوارڈ برائے ادب برائے پاکستان ملا۔ انہاں دا دوسرا ناول ، سالٹ تے زعفران ، اس دے بعد 2000 وچ شائع ہويا ۔ انہاں دے تیسرے ناول کارٹوگرافی (2002) نو‏‏ں وسیع پیمانے اُتے تنقید دا نشانہ بنایا گیا تے اسنو‏ں برطانیہ وچ جان لیویلین رائس ایوارڈ دے لئی شارٹ لسٹ کيتا گیا۔ کارتوگرافی تے انہاں دے اگلے ناول ، بروکن ورسیس (2005) دونے نے ، اکادمی ادبیات پاکستان د‏‏ی طرف تو‏ں پطرس بخاری ایوارڈ حاصل کيتا۔ انہاں دے پنجويں ناول برنٹ شیڈو (2009) نو‏‏ں اوریج انعام برائے افسانہ دے لئی شارٹ لسٹ کيتا گیا سی تے افسانے دے لئی انیس فیلڈ-ولف بک ایوارڈ جِتیا سی۔ خدا دے ہر پتھر (2014) نو‏‏ں 2015 والٹر سکاٹ پرائز تے بیلیس ویمنز فیکشن آف فیکشن دے لئی شارٹ لسٹ کيتا گیا سی۔

### ذا‏تی زندگی
کاملہ شمسی نے دسیا اے کہ اوہ خود نو‏‏ں مسلما‏ن مانت‏ی نيں۔ اوہ 2007 وچ لندن چلی گئياں تے ہن اوہ برطانیہ تے پاکستان د‏‏ی دوہری شہری نيں۔

## ہور ویکھو
* پاکستانی امریکی
* پنجابی امریکی
* پاکستانی امریکیاں دی لسٹ
## حوالے

## باہرلے جوڑ
* کاملہ شمسی دا نقطہ نظر

گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1973 دے جم
گٹھ:برطانوی سوانیاں ناول نگار
گٹھ:پاکستانی نژاد برطانوی مصنف
گٹھ:فضلاء کراچی گرامر سکول
گٹھ:پاکستانی انگریزی بولی دے مصنف
گٹھ:مملکت متحدہ نو‏‏ں پاکستانی تارکین وطن
گٹھ:پاکستانی سوانیاں ناول نگار
گٹھ:پاکستانی ناول نگار
گٹھ:برطانوی مسلم شخصیتاں
گٹھ:کراچی دے مصنفاں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی برطانوی مصنفات
گٹھ:برطانوی مصنفات
گٹھ:1973 دے جم
گٹھ:پاکستانی امریکی
رچرڈ کلائن

رچرڈ کلائن اک جرمن ڈیزائنر تے ٹکٹاں بنان والا سی۔ اوہ ہٹلر نوں پسند سی تے اوہنے نازی جرمنی دے ویلے ٹکناں ڈیزائن کیتیاں۔
## ہور ویکھو
* ہائینز شلنگر
* جوخن برتھولڈ
* ہیوبرٹ برک
* رولف لیدربوگن
* ڈائیٹر زیگنفیوٹر
* اٹو رہوسے
* ورنر ہانز شمٹ
* باربرا ڈیمانسکی
* ایکسل برٹرام
* پال ایفرٹ
## بارلے جوڑ
باربرا ڈیمانسکی

**باربرا ڈیمانسکی** اک جرمن آرٹسٹ تے ٹکٹاں ڈیزائن کرن والی اے۔ اوہ 17 ستمبر 1960 نوں جمی۔ 
ارفرٹ یونیورسٹی، ارفرٹ، جرمنی توں پڑھائی کیتی۔

## بارلے جوڑ

* ویب سائٹ

گٹھ:ڈاک ٹکٹاں بنان والے
ایکسل برٹرام

ایکسل برٹرام اک جرمن ڈیزائنر تے ٹکٹاں بنان والا سی۔

## بارلے جوڑ
سمندری جہاز نمٹز

**سمندری جہاز نمٹز** امریکی سمندری فوج دا اک وڈا جہاز اے جیدے تے ہوائی جہاز رکھن تے اڈی ہوائی اڈھ بنیا ہوندا اے۔ ایدے انجن نیوکلیائی زور نال چلدے نیں۔ ایدا ناں دوجی وڈی لڑائی وچ بحرالکاہل وچ امریکی سمندری فوج دے کمانڈر چیسٹر ڈبلیو نمٹز دے ناں تے رکھیا گیا اے۔

## بارلے جوڑ

* نمٹز 

گٹھ:امریکی فوج
سمندری جہاز تھیوڈور روزویلٹ

**سمندری جہاز تھیوڈور روزویلٹ** امریکی سمندری فوج دا سپر ایئرکرافٹ کیریئر اے، اے اک تیردا ہوائی اڈا اے جیدے توں 90 جعاز لڑ سکدے نیں۔ اینوں ٹورن لئی ایدے چ 2 ایٹمی ریایکٹر لگے ہوۓ نیں۔ ایدا ناں امریکہ دے 26ویں صدر تھیوڈور روزویلٹ اتے رکھیا گیا سی۔

## بارلے جوڑ

* تھیوڈور روزویلٹ 

گٹھ:امریکی فوج
جوخن برتھولڈ

**جوخن برتھولڈ** (1936-لیپزش) اک جرمن آرٹسٹ تے ٹکٹاں ڈیزائن کرن والا سی۔او 1936 نوں لیپزش وچ جمیا سی۔ اونے لیپزش دے گرافکس آرٹ سکول توں پڑھائ کیتی۔ اودے خاص ہنر ڈرائنگ، میڈیا تے پانی رنگ نیں۔

 
## ہور ویکھو
* گرڈ ارٹز
* جوخن برتھولڈ
* ہیوبرٹ برک
* رولف لیدربوگن
* ڈائیٹر زیگنفیوٹر
* اٹو رہوسے
* ورنر ہانز شمٹ
* رچرڈ کلائن
* باربرا ڈیمانسکی
* ایکسل برٹرام
* پال ایفرٹ

## بارلے جوڑ
*http://www.jbertholdt.de/

گٹھ:جرمن شخصیتاں
گٹھ:جرمن لوک
ابیگیل ایڈمز

**ابیگیل ایڈمز** ( نومبر 1744– 28 اکتوبر 1818) امریکہ دے صدر جان ایڈمز دی ٹبری سی۔

گٹھ:امریکی صدراں دیاں ٹبریاں