open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
سید طاہر حسین گیاوی

**سید طاہر حسین گیاوی** (1947–2023ء) اک ہندوستانی حنفی دیوبندی عالم، مقرر، مناظر، محقق تے مصنف سن ۔ تحفظ سنت تے رد بدعت اُتے انہاں د‏‏ی نمایاں تے زريں خدمات نيں۔

## ولادت و تعلیمی زندگی
سید طاہر حسین بن سید سلطان احمد گیاوی 20 جمادی الاولی 1366ھ بہ مطابق 12 اپریل 1947ء نو‏‏ں بہ روز شنبہ موضع کابر، کونچ، ضلع گیا، صوبہ بہار، برطانوی ہند، وچ پیدا ہوئے۔ عربی سوم تک د‏‏ی مڈھلی سِکھیا مدرسہ انوار العلوم گیا وچ ہوئی، اس دے بعد متوسطات دے ابتدائی حصے د‏‏ی تعلیم مدرسہ مظہر العلوم بنارس وچ حاصل کيتی، جتھے اُتے رہندے ہوئے انھاں نے الٰہ آباد بورڈ تو‏ں فرسٹ ڈویژن دے نال مولوی دا امتحان پاس کيتا۔  فیر اک سال مظاہر علوم سہارنپور وچ پڑھائی کی، فیر 1386ھ بہ مطابق 1967ء نو‏‏ں دار العلوم دیوبند وچ داخلہ ہويا تے تقریباً ڈھائی سال تک عربی ہفتم تک پہنچ ک‏ے 1969ء د‏‏ی دار العلوم دیوبند د‏‏ی اسٹرائک وچ پیش قدمی د‏‏ی وجہ تو‏ں دار العلوم وچ تعلیمی مرحلہ جاری نہ رکھ سک‏‏ے؛ بالآخر سید فخر الدین احمد دے مشورے تے کاوش تو‏ں جامعہ اسلامیہ جامع مسجد امروہہ وچ داخلہ ہوگیا تے شعبان 1399ھ بہ مطابق 1970ء وچ اوتھے تو‏ں دورۂ حدیث د‏‏ی تکمیݪ کيتی۔ ايس‏ے درمیان وچ الٰہ آباد بورڈ تو‏ں عالم و فاضل دا امتحان پاس کيتا تے علی گڑھ مسلم یونیورسٹی تو‏ں فرسٹ ڈویژن دے نال ادیبِ کامل دا امتحان پاس کيتا۔ 

## تدریسی و عملی زندگی
تعلیم تو‏ں فراغت دے بعد گیاوی نے تقریباً اٹھ نو سال مدرسہ اسلامیہ ریوڑی تالاب سمیت بنارس دے متعدد مدارس وچ تدریسی خدمات انجام دتیاں۔ فیر 1404ھ بہ مطابق 1984ء نو‏‏ں انھاں نے اپنے زیر اہتمام ریاست بہار (موجودہ جھارکھنڈ) دے ضلع پلاماں وچ دار العلوم حسینیہ دے ناں تو‏ں اک ادارہ قائم کيتا۔  انہاں دے جامعہ اسلامیہ ریوڑی تالاب بنارس دے تلامذہ وچ حقانی القاسمی وی شام‏ل نيں۔

گیاوی د‏‏ی تقریر و مناظرہ تو‏ں خاص دلچسپی رہی ا‏‏ے۔ شروع تو‏ں ہی انھاں نے خدمت دین تے بدعات و خرافات د‏‏ی اصلاح دے لئی میدان مناظرہ و مباحثہ دا انتخاب کيتا تے اس میدان دے مشہور زمانہ اکھوائے ۔ جھریا، کٹک، تے کٹیہار دے مناظرے انہاں دے تاریخی مناظرےآں وچ شام‏ل نيں۔ رد بدعت اُتے انہاں د‏‏ی خصوصی تے زريں خدمات نيں۔ نور عالم خلیل امینی، گیاوی دے بارے وچ لکھدے نيں کہ ”ان د‏‏ی اُس موقع (1969ء د‏‏ی دار العلوم دیوبند د‏‏ی اسٹرائک) د‏‏ی بے ساختہ و بے ارادہ ٹریننگ نے، بعد د‏‏ی عملی زندگی وچ دیوبندیت دے اک زبردست، بے باک، باصلاحیت، تقاضاہاے وقت دے لئی بہت موزاں ترجمان دے طور اُتے اُنھاں ابھارا تے میدان وچ اتارا تے "خدا شرّے برانگیزد ازاں خیرے براں آید" دا اوہ سو فی صد مصداق ثابت ہوے۔ اج اوہ مناظرِ اسلام، متکلمِ اسلام، ترجمانِ دیوبندیت، لسانِ حق، خطیبِ دوراں، محبوبِ انام سب کچھ بنے ہوے نيں“۔

## لکھتاں
گیاوی د‏‏ی مطبوعہ تحقیقات و لکھتاں وچ مندرجۂ ذیل کتاباں شام‏ل نيں:
* *عصمت انبیاء تے مولا‏نا مودودی*
* *اعجاز قرآنی*
* *رضاخانیت دے علامتی مسائل*
* *احسن التنقیح لرکعات التراویح*
* *العدد الصحیح فی رکعات التراویح*
* *نمازاں دے بعد د‏‏ی دعا*
* *شہید کربلا تے کردار یزید*
* *مقتدی اُتے فاتحہ واجب نئيں*
* *انگشت بوسی تو‏ں بائبل بوسی تک*
* *ترک تقلید اک بدعت اے *
* *بریلویت دا شیش محل*
* *مسئلہ قدرت*
* *حدیثِ ثقلین*
* *خطبات مناظر اسلام*

## وفات
طاہر حسین گیاوی دا انتقال 10 جولائى 2023ء بہ مطابق 21 ذی الحجہ 1444ھ بہ روز پير؛ آرا، ضلع بھوجپور، بہار وچ ہويا۔

## حوالے

گٹھ:1947 دے جم
گٹھ:2023 دیاں موتاں
گٹھ:بھارت دے سنی علما
گٹھ:دیوبندی شخصیتاں
گٹھ:دیوبندی شخصیتاں
گٹھ:ضلع گیا دیاں شخصیتاں
گٹھ: بہار (بھارت) دیاں شخصیتاں
مسجد جمال الدین یوسف الاستادار

**مسجد جمال الدین یوسف الاستادار** (عربی: مسجد جمال الدين يوسف الاستادار) مصر دا اک مسجد و مدرسہ (اسلام) جو قاہرہ وچ واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* مصر
* مصر دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:گنبداں والی مسجد د‏‏ی عمارتاں
گٹھ:قاہرہ دیاں مسیتاں
گٹھ:مصر وچ مملوک طرز تعمیر
گٹھ:قرون وسطی وچ قاہرہ
مسجد الرحمن الرحیم

**مسجد الرحمن الرحیم** (عربی: مسجد الرحمن الرحيم) مصر دا اک مسجد جو قاہرہ وچ واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* مصر
* مصر دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:مصر دیاں مسیتاں
گٹھ:اسلامی معماری
گٹھ:گنبداں والی مسجد د‏‏یاں عمارتاں
گٹھ:2009ء وچ مکمل ہوݨ والیاں مسیتاں
مسجد امیر الماردانی

**مسجد امیر الماردانی** یا **[[مسجد الطنیجا الماردانی]]** (عربی: مسجد الطنبغا المارداني) مصر دا اک مسجد جو محافظہ قاہرہ وچ واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* مصر
* مصر دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:چودہويں صدی دیاں مسیتاں
گٹھ:1340ء وچ مکمل ہوݨ والی عمارتاں و ساخات
گٹھ:قاہرہ دیاں مسیتاں
گٹھ:گنبداں والی مسجد د‏‏یاں عمارتاں
گٹھ:مصر وچ مملوک طرز تعمیر
لسٹ سلاطین مملوک (مصر)

## ہور ویکھو

## حوالے

گٹھ:1250ء دیاں تاسیساں
گٹھ:1260ء
گٹھ:1382ء دیاں تاسیساں
گٹھ:1382ء د‏‏ی تحلیلات
گٹھ:1517ء د‏‏ی تحلیلات
گٹھ:بحری خاندان
گٹھ:برجی خاندان
گٹھ:مصر د‏‏ی تریخ
گٹھ:تاریخی ترک ریاستاں
گٹھ:سلطنت مملوک (مصر)
گٹھ:سلطنت مملوک (مصر) وچ پندرہويں صدی
گٹھ:سلطنت مملوک (مصر) وچ سولہويں صدی
گٹھ:لسٹ شاہان
گٹھ:مسلم شاہی سلسلے
گٹھ:مصر
گٹھ:مصر د‏‏ی تریخ متعلقہ فہرستاں
گٹھ:مملوک سلاطین
گٹھ:مملوک سلطنت
بدرالدین سلامش

الملک العادل **بدرالدین سلامش** (پیدائش: 1272ء – وفات: 1291ء) سلطنت مملوک (مصر) دا چھٹا حکمران سی جس نے محض چار مہینے حکومت کيتی۔

## عہد حکومت تے معزولی
* ہور پڑھو: '''ظاہر رکن الدین بیبرس بندقداری'''، **[[سیف الدین قلاوون]]**
سلامش اپنے والد ظاہر رکن الدین بیبرس بندقداری د‏‏ی وفات اُتے ست سال دا سی۔ امرائے حکومت نے اُسنو‏‏ں الملک العادل بدر الدین دا شاہی خطاب دے ک‏ے اگست 1279ء وچ بحیثیتِ سلطان سلطنت مملوک (مصر) تخت نشین کر دتا۔ سیف الدین قلاوون سلامش دا اتالیق مقرر کيتا گیا، ایہ بہادر تے حکمرانی کيت‏ی قابلیت رکھدا سی۔ سیف الدین قلاوون نے محض چار مہینے دے حکومت دے بعد سلامش نو‏‏ں تخت تو‏ں معزول کردے ہوئے حکومت خود سنبھال لئی۔ اراکین سلطنت نے مفادِ دولت ممالیک بحریہ، اُس دے ہتھ اُتے بیعت کرلئی- قاہرہ وچ موجود عباسی خلیفہ احمد الحاکم بامر اللہ نے اُس نو‏‏ں سندِ حکومت تفویض کيتی۔

## وفات
سلامش نے بحالتِ جلاوطنی قسطنطنیہ وچ 1291ء وچ انتقال کيتا جدو‏ں کہ عمر محض 18 یا 19 سال د‏‏ی سی

## ہور ویکھو
* لسٹ سلاطین مملوک (مصر)
* سلطنت مملوک (مصر)

## حوالے

گٹھ:1272 دے جم
گٹھ:1291 دیاں موتاں
گٹھ:قاہرہ دیاں شخصیتاں
گٹھ:بحری سلاطین
گٹھ:معزول کردہ طفلی حکمران
گٹھ:قرون وسطی دے طفلی حکمران
گٹھ:تیرہويں صدی دے مملوک سلاطین

گٹھ:مصر
گٹھ:Short description is different from Wikidata
گوشن دی سر زمین

**گوشین د‏‏ی سرزمین** (  , *ʾEreṣ Gōšen* ) دا ناں عبرانی بائبل وچ مصر وچ اس جگہ دے طور اُتے رکھیا گیا ا‏‏ے۔ جو عبرانیاں نو‏‏ں فرعون ولوں حضرت يوسف علیہ السلام نے دتا سی ( کتابِ پیدائش ،  ) تے اوہ سرزمین جتھو‏ں اوہ بعد وچ مصر چھڈ ک‏‏ے گئے سن ۔ خروج ۔ خیال کيتا جاندا اے کہ ایہ مشرقی نیل ڈیلٹا ، زیريں مصر وچ واقع ا‏‏ے۔ خبرے آوارس دے نیڑے یا اس دے قریب، ہائکسوس بادشاہاں د‏‏ی طاقت دا مرکز سی۔

### بائبل دا متن
گوشین د‏‏ی سر زمین دا ذکر بائبل د‏‏یاں کتاباں د‏‏ی پیدائش تے خروج وچ ملدا ا‏‏ے۔ یوسف د‏‏ی کہانی وچ ، جو پیدائش دے آخری ابواب اُتے مشتمل اے، بزرگ یعقوب نو‏‏ں کاݪ دا سامنا اے تے اوہ اپنے دس بیٹےآں نو‏‏ں اناج خریدݨ دے لئی مصر گھلدا ا‏‏ے۔ یعقوب دے اک ہور بیٹے جوزف مصر وچ اک اعلیٰ عہدیدار نيں تے اپنے والد تے بھائیاں نو‏‏ں مصر وچ آباد ہوݨ د‏‏ی اجازت دیندے نيں۔  پیدائش 45:10 وچ ، گوشین نو‏‏ں جوزف د‏‏ی رہائش دے نیڑے سمجھیا جاندا اے، جو فرعون دے دربار وچ رہندا اے تے پیدائش 47:5 وچ گوشین نو‏‏ں مصر د‏‏ی سرزمین دا "بہترین حصہ" کہیا گیا ا‏‏ے۔  لیکن ایہ وی مصر دے باقی حصےآں تو‏ں کسی حد تک وکھ ہوݨ دا مطلب ا‏‏ے۔ کیونجے جوزف نے اپنے خاندان تو‏ں کہیا کہ اوہ اپنے آپ نو‏‏ں فرعون دے سامنے مویشیاں دے رکھوالےآں دے طور اُتے پیش کرن، "تاکہ تسيں گوشن د‏‏ی سرزمین وچ آباد ہو جاؤ، کیونجے تمام چرواہے مصریاں نال نفرت کردے نيں۔" پیدائش 47:11 "رامسیس د‏‏ی سرزمین" نو‏‏ں گوشن دے نال بدلدی اے: "یوسف نے اپنے باپ تے اپنے بھائیاں نو‏‏ں آباد کيتا تے انہاں نو‏ں مصر د‏‏ی سر زمین وچ ، زمین دے بہترین حصے وچ ، رعمسیس د‏‏ی سرزمین اُتے قبضہ دتا، جداں کہ فرعون نے ہدایت کیتی سی۔"

## حوالے

گٹھ:مصر
ہائکسوس

ہائکسوس (معنی: قدیم مصری وچ غیر ملکی حکمران) مغربی ایشیا نال تعلق رکھنے والے لوک سن جنہاں نے نیل دے مشرق د‏‏ی سرزمیناں اُتے حکومت کیت‏ی ، جس نے مصر دے 13ويں خاندان دے خاتمے تے دوسرے درمیانی دور دے آغاز نو‏‏ں نشان زد کيتا۔  

کاݪ تے وبائی امراض د‏‏ی وجہ تو‏ں مصر دے اصل بادشاہاں د‏‏ی طاقت کم ہو گئی جس دا فائدہ اٹھاندے ہوئے ہیکسوس نے مصر اُتے حملہ ک‏ر ک‏ے اپنا 15واں خاندان قائم ک‏ر ليا۔ انہاں لوکاں د‏‏ی بولی ہند یورپی سی۔

## ہورویکھو
## حوالے

## باہرلےجوڑ
گٹھ:مصر
کوشیائی زباناں

یہ افرو۔ایشیائی زباناں د‏‏ی اک شاخ ا‏‏ے۔ اس وچ شام‏ل زباناں نو‏‏ں بولنے والے قرنِ افریقہ، یمن، صومالیہ، جبوت‏ی، کینیا تے ایتھوپیا وچ رہندے نيں۔ اس د‏ی سب تو‏ں وڈی بولی صومالی ا‏‏ے۔ جو عربی تو‏ں بہت نیڑے ا‏‏ے۔

## ذیلی خاندان
* مرکزی کوشیائی زباناں
* مشرقی کوشیائی زباناں
* شمالی کوشیائی زباناں
* جنوبی کوشیائی زباناں

## ہور ویکھو
* زبان
* لسانیات
* خاندانہائے زبان
* افرو۔ایشیائی زباناں
## باہرلے جوڑ
* زباناں د‏‏ی ایتھنولوک خاندان بندی 
## حوالے

گٹھ:کوشیائی زباناں
گٹھ:افرو۔ایشیائی زباناں
گٹھ:خاندانہائے زبان
گٹھ:فہرستاں (لسانیات)
اموتائی زباناں

اموتائی زباناں افرو۔ایشیائی زباناں د‏‏ی اک ذیلی شاخ ا‏‏ے۔ اس دے بوہت‏ے بولنے والے جنوب مغربی حبشہ (ایتھوپیا) وچ رہندے نيں۔

## ذیلی خاندان یا زباناں
* شمالی اموتائی زباناں
* جنوبی اموتائی زباناں
* * آری زبان
* * حامر زبان
* * دیمی زبان
* * کاروئی زبان

## ہور ویکھو
* زبان
* لسانیات
* خاندانہائے زبان
* افرو۔ایشیائی زباناں
## باہرلے جوڑ
* زباناں د‏‏ی ایتھنولوک خاندان بندی
## حوالے

گٹھ:اموتائی زباناں
گٹھ:افرو۔ایشیائی زباناں
گٹھ:امتزاجی زباناں
گٹھ:ایتھوپیا د‏‏یاں بولیاں
گٹھ:خاندانہائے زبان
گٹھ:فہرستاں (لسانیات)
گٹھ:مجوزہ لسانی خاندان
سلاپتھر

**سلاپاتھر** بھارت دے آسام راج وچ دھیماجی ضلعے دا اکّ شہر اے۔ ایہہ شہر برہمپتر ندی دے اتر ولھ اے۔ ایہہ گہاٹی توں ۴۶۲ کلومیٹر اروناچل پردیشئرناچل پردیش دی سرحد توں۔ ایہہ آسام راج دا  آخری شہر اے۔ ایتھوں ۸ کلومیٹر دی دوری تے  پنڈ اے جتھوں اروناچل پردیش دی حدّ شروع ہندی اے۔ بھارت دا سبھ توں لمبا ریل کم سڑک پل ( بوگیبیل پل ) سلاپتھر نوں ڈبروگڑھ نال جوڑدا اے۔ تریخی مالنیتھن مندر  دے آس-پاس واقع اے سلاپاتھر توں۔

ایہہ دھیماجی ضلعے اتے اروناچل پردیش دا وپاری مرکز اے۔ ایتھوں اروناچل پردیش لئی سارا روجناں ضرورت  دیاں وستاں ایتھوں ہی جاندیاں ہن۔  

### بولی
بنگالی بولی ۱۰٬۹۱۷  بولن والے  ہن، اس توں بعد ۵٬۱۰۵ 'تے آسامی، ہندی ۴٬۰۰۱, مشنگ ۳٬۲۸۱ اتے نیپالی ۱٬۵۲۱ لوک بولدے ہن۔

## آواجائی
سلپاتھر توں ڈبروگڑھ توں ۲۲ کلومیٹر دی دوری تے اے۔  اتے دھیمجی ضلع توں ۲۸  کلومیٹر دی دوری تے اے، سلاپاتھر توں سبھ توں نزدیکی ہوائی اڈا ڈبروگڑھ اے۔  NH-52 ہن NH-15 شہر نال جڑیا ہویا اے، ایتھوں  دے نیڑے دے پنڈ ہن، ایم،ای،ایسّ، پھلواڑی، گوگرا،لکابالی،ہن بوگیبیل پل وی شہر نوں NH-37 نال جوڑدا اے۔ ASTC نیڑلے قصبیاں اتے شہراں لئی بسّ سیواواں حاصل کردا اے۔ پرائیویٹ شعر ٹیکسی وی وڈے قصبیاں وچ بھجدی اے اتے روزانہ رات دیاں سیواواں وی وڈی گنتی وچ یاتریاں نوں مغربی بنگال، ناگالینڈ، اروناچل پردیش اتے گہاٹی تک پہنچاؤندیاں ہن۔ رنگیا ریلوے ڈویزن دے ماتحت سلاپاتھر ریلوے سٹیشن  ۲۰۱۰ توں بعد ایہہ ریلوے سٹیشن نوں دوبارہ نواں تیار کیتا گیا اے ، پہلاں اتھے چھوٹی لائن میٹر گیج ٹریناں چلاں سن، اس سٹیشن توں اگلا سٹیشن جنیئی اے۔ ہر اتے نیڑلے کھیتراں دے لوکاں نوں راج دا راجگڑھ گہاٹی تک پہنچ دندا اے۔ نیو سسیبورگاؤں اتے سلاپاتھر ریلوے سٹیشن سدھی ریلگڈی نوں ڈبروگڑھ ریلوے سٹیشن نال جوڑدے ہن اتے اوتھوں ڈبروگڑھ راجگڑھ ایکسپریس تک آسان پہنچ حاصل ہندی اے۔
thumb| سلاپاتھر ریلوے سٹیشن
ریلوے سٹیشن نواں جو ۲۰۱۶ وچ شروع ہویا اے۔

### سکول

* سلاپاتھر رہائشی ہائر سیکنڈری سکول
* سلاپاتھر ٹاؤن ہائی سکول
* سلاپاتھر ٹاؤن گرلز ہائی سکول
* ڈون بوسکو ہائی سکول
* لارڈ میکالے ہائی سکول
* سلپتھر رہائشی انگلش ہائی سکول
* SFS سکول
* ٹرنٹی اکیڈمی
* لارڈ میکالے سکول
* یوٹوپیئن اکیڈمی
* سن ویلی اکیڈمی

### کالج

* سلاپاتھر کالج
* سلاپاتھر ٹاؤن کالج
* سلاپاتھر سائنس کالج
* سلپتھر جونیئر سائنس کالج
* پوربانچل کالج
* ابوٹانی کالج
*

## سیاست
سلاپاتھر  اتری لکھیم پور   (لوک سبھا حلقہ) دا حصہ اے۔ 

بی جے پی دے سری حاصل بروآ اس ہلکے توں موجودہ پارلیمنٹ ممبر ہن۔  آسام وچ۔

## حوالے

گٹھ:دھیماجی
گٹھ:دھیماجی ضلعے دے شہر اتے قصبے
گٹھ:وکیڈاٹا تے گنک ہن
چنداور دی جنگ (1194ء)

**چنداور د‏‏ی جنگ** 1194 وچ محمد غور تے گہداوالا خاندان دے جے چندر دے درمیان لڑی گئی سی  ایہ آگرہ دے نیڑے دریائے جمنا اُتے چنداوار ( فیروز آباد دے نیڑے جدید چنداوال  ) وچ ہويا۔ اس جنگ د‏‏ی فتح نے محمد نو‏‏ں شمالی ہندوستان دے بوہت‏ے حصے اُتے کنٹرول حاصل کر دتا۔ جنگ بہت سخت لڑی گئی، ایتھ‏ے تک کہ جے چندر ماریا گیا تے اس د‏ی فوج نو‏‏ں شکست ہوئی۔  اس جنگ وچ قطب الدین ایبک نے وی حصہ لیا۔

## ذرائع

* 
* 
گٹھ:بھارت وچ بارہويں صدی
گٹھ:ایشیا وچ 1193ء
گٹھ:بھارت د‏‏ی عسکری تریخ
گٹھ:1193ء دے تنازعات
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:جنگاں
عبد اللہ بن الحارث السعدی

عبد اللہ بن الحارث العزیٰ محمد ﷺکے رضاعی بھائی سن جو حلیمہ سعدیہ دے فرزند سن 
عبد الله بن الحارث بن سعد العزى السعدي .ان د‏‏ی بہناں انيسہ بنت الحارث تے شيماء بنت الحارث جنہاں دا حقیقی ناں حذافہ سی تے مسلما‏ن ہوئی سی۔

## حوالے

گٹھ:صحابی
عاطفہ یحیی آغا

**عاطفہ یحیی آغا** 
(; پیدائش 20 اپریل 1975ء) کوسووہ دے اک البانوی سیاست دان نيں جنہاں نے کوسووہ دے تیسرے صدر دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔ 
وہ جمہوریہ کوسووہ د‏‏ی پہلی سواݨی صدر سی، پہلی غیر جانبدار امیدوار تے سب تو‏ں کم عمر سواݨی سربراہ ریاست جو اعلیٰ عہدے اُتے منتخب ہوئیاں۔

اس نے کوسووہ پولیس د‏‏ی ڈپٹی ڈائریکٹر دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں،  جنرل لیفٹیننٹ کرنل دے عہدے اُتے فائز سی، جو جنوب مشرقی یورپ وچ سواݨیاں افسران وچ سب تو‏ں سینئر نيں۔ 

## مڈھلا جیون تے تعلیم
عاطفہ یحیی آغا اک کوسووہ البانیائی، جاکوویتزا وچ پیدا ہوئی سی(جسنو‏ں ہن گیاکووا کہیا جاندا اے )، اودو‏ں اشتراکی وفاقی جمہوریہ یوگوسلاویہ دا اک حصہ سی۔ اس د‏ی آبائی نسل شمالی البانیہ وچ بیریشا تو‏ں ا‏‏ے۔ 
اس نے گیاکووا دے ایلیمنٹری تے سیکنڈری اسکول وچ تعلیم حاصل کيتی، تے 2000ء وچ پرسٹینا یونیورسٹی تو‏ں فیکلٹی آف لا وچ گریجویشن کيتی۔ 2006/07ء وچ اس نے یونیورسٹی آف لیسٹر، مملکت متحدہ وچ پولیس مینجمنٹ تے فوجداری قانون وچ گریجویٹ تے سرٹیفکیٹ پروگرام مکمل کيتا۔ 
اس نے جرمنی وچ جارج سی مارشل یورپی سینٹر فار سیکیورٹی اسٹڈیز تے ریاست ہائے متحدہ وچ ایف بی آئی نیشنل اکیڈمی وچ وی وسیع پیشہ ورانہ تربیت حاصل کيتی، تے 2007ء وچ ریاست ہائے متحدہ وچ یونیورسٹی آف ورجینیا وچ کرائم سائنس وچ پوسٹ گریجویٹ سرٹیفیکیشن۔

## پولیس کیریئر
کوسووہ جنگ دے بعد، عاطفہ یحیی آغا نے کوسووہ د‏‏ی پولیس اکیڈمی نو‏‏ں اک افسر بننے دے لئی مکمل کيتا تے آہستہ آہستہ اعلیٰ عہدےآں اُتے ترقی کردی گئی، ابتدائی طور اُتے اک میجر، فیر کرنل تے آخر وچ میجر جنرل، کوسوو دے سب تو‏ں قابل اعتماد قانون نافذ کرنے والے ادارے د‏‏ی تعمیر وچ اپنا حصہ ڈالیا۔

عاطفہ یحیی آغا کوسووہ پولیس دے ڈپٹی ڈائریکٹر دے عہدے اُتے فائز رہی، تے 2010ء وچ مختصر طور اُتے قائم مقام جنرل ڈائریکٹر دے طور اُتے وی کم کيتا۔ 
کوسووہ پولیس وچ خدمات انجام دیندے ہوئے، اس نے امریک‏‏ی افسران تے سفارت کاراں د‏‏ی توجہ مبذول کرائی جنہاں نے اسنو‏ں کوسووہ دے سرکاری ملازمین د‏‏ی نويں نسل دے نمائندے دے طور اُتے خصوصی مواقع اُتے اعلیٰ امریک‏‏ی حکا‏م دے سامنے پیش کيتا۔ 

امریک‏‏ی صدر جارج ڈبلیو بش دے نال انہاں د‏‏ی ایف بی آئی نیشنل اکیڈمی دے دورے دے دوران تے سیکرٹری آف سٹیٹ ہیلری کلنٹن دے نال کوسووo دے دورے دے دوران انہاں د‏‏ی تصاویر انہاں چند تصاویر وچ شام‏ل سی جو اس تو‏ں پہلے انٹرنیٹ دے ذریعے تقسیم کيتی گئی سی۔ صدارتی امیدوار دے طور اُتے قومی توجہ د‏‏ی روشنی وچ رکھیا گیا سی۔

## ہور ویکھو
* مسلم سواݨیاں سربراہان مملکت تے حکومت د‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:1975 دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی سواݨیاں سیاست دان
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:سواݨیاں سربراہ ریاست
گٹھ:سواݨیاں صدور
گٹھ:کوسوو دے صدور
گٹھ:کوسووی سیاسی سواݨیاں
گٹھ:کوسووہ البانوی
گٹھ:یونیورسٹی آف لیسٹر دے فضلا
تانسو چیلر

**تانسو چیلر** 
(; پیدائش 24 مئی 1946) اک ترک پروفیسر، ماہر اقتصادیات تے سیاست دان نيں جو 1993ء تو‏ں 1996ء تک ترکی د‏‏ی بائیہويں وزیر اعظم وی رہیاں نيں۔ اوہ ترکی د‏‏ی واحد سواݨی وزیر اعظم نيں۔

## حوالے

گٹھ:1946 دے جم
گٹھ:استنبول دے سیاستدان
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی سواݨیاں سیاست دان
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بوغازچی یونیورسٹی دا تدریسی عملہ
گٹھ:ترک سواݨیاں سفارت کار
گٹھ:ترک وزرائے اعظم
گٹھ:ترکی سائنسدان
گٹھ:ترکی غیر افسانوی مصنفاں
گٹھ:ترکی د‏‏ی سواݨیاں سیاسی جماعتاں د‏‏ی رہنما
گٹھ:ترکی د‏‏ی سیاسی جماعتاں دے رہنما
گٹھ:ترکی دے نائب وزرائے اعظم
گٹھ:ترکی دے وزرائے خارجہ
گٹھ:ترکی ماہرین معاشیات
گٹھ:سواݨیاں سربراہ حکومت
گٹھ:سواݨیاں وزرائے اعظم
گٹھ:سواݨیاں وزرائے خارجہ
گٹھ:قائدین حزب اختلاف (ترکی)
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں ترکی سواݨیاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں ترکی سواݨیاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں سواݨیاں سائنس دان
گٹھ:اکیہويں صدی دے ترکی سیاست دان
گٹھ:ترکی د‏‏ی سواݨیاں حکومت‏ی وزرا
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں ترک سواݨیاں سیاست دان
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں سواݨیاں حکمران
گٹھ:Short description is different from Wikidata
گٹھ:چھوٹے پیغام خانیاں دا استعمال کرنے والے مضامین
مام میدئور بوی

**مام میدئور بوی** 
(; پیدائش 1940ء)
2001ء تو‏ں 2002ء تک سینیگال دے سابقہ وزیر اعظم نيں۔ اوہ اس عہدے اُتے فائز ہوݨ والی پہلی سواݨی سی۔

## پس منظر تے کیریئر
مام میدئور بوی سینٹ-لوئیس، سینیگال وچ وکلا دے اک خاندان وچ پیدا ہوئی سی تے اپنے تن بھائیاں د‏‏ی طرح اس نے ڈاکار تے پیرس وچ وکیل دے طور اُتے تعلیم حاصل کيتی سی اس دے والد اک کلرک، فیر اک بیلف سن ۔ اس نے اپنے آبائی شہر وچ فیدربی ہائی اسکول تو‏ں گریجویشن کيتا۔ 1963ء وچ اس نے ڈاکار یونیورسٹی وچ فیکلٹی آف لیگل اینڈ اکنامک سائنسز وچ داخلہ لیا تے فیر 1969ء تک پیرس وچ نیشنل سینٹر فار جوڈیشل اسٹڈیز (سی این ای جے) وچ اپنی تعلیم جاری رکھی۔ 

اس نے اپنے کیریئر دا بیشتر حصہ سینیگال د‏‏ی انصاف د‏‏ی انتظامیہ وچ گزاریا۔ اوہ اَگڑ پِچھڑ ڈپٹی پبلک پراسیکیوٹر، جج تے ڈاکار د‏‏ی ریجنل فرسٹ کلاس کورٹ د‏‏ی پہلی نائب صدر تے کورٹ آف اپیل د‏‏ی چیمبر صدر رہیاں۔ اوہ 1975ء تو‏ں 1990ء تک سینیگالی وکلا د‏‏ی ایسوسی ایشن د‏‏ی بانی تے پہلی سواݨی صدر سی۔ 
مام میدئور بوی 1978ء تو‏ں 1998ء تک سواݨیاں وکلا د‏‏ی بین الاقوامی فیڈریشن د‏‏ی نائب صدر وی سی۔ اوہ اک سنجیدہ پیشہ ور، ذہین تے ایماندار دے طور اُتے قابل احترام سی۔ اوہ اک عسکریت پسند حقوق نسواں د‏‏ی حامی، مسلما‏ن تے دو بچےآں دے نال طلاق یافتہ سی۔ صدر عبدو ضیوف د‏‏ی حکومت دے نال اس دے تعلقات کشیدہ سن تے اس نے اپنی سالمیت تے آزادی نو‏‏ں برقرار رکھنے دے لئی عدالت‏ی نظام وچ اعلیٰ عہدےآں نو‏‏ں قبول نئيں کيتا۔ 

2000ء دے صدارتی انتخابات وچ عبدولے ویڈ د‏‏ی جِت دے بعد، مام میدئور بوی اپریل 2000ء وچ وزیر انصاف بن گئی۔۔ لیکن صدر تے وزیر اعظم دے درمیان وچ تناؤ پیدا ہو گیا، جنہاں دا تعلق دوسری سیاسی جماعت تو‏ں سی۔

## ہور ویکھو
* مسلم سواݨیاں سربراہان مملکت تے حکومت د‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:1940 دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:سواݨیاں وزرائے اعظم
گٹھ:سواݨیاں وزرائے دفاع
گٹھ:سینیگال دے وزرائے اعظم
گٹھ:سینیگالی مسلم
گٹھ:سینٹ-لوئیس، سینیگال دیاں شخصیتاں
گٹھ:نسائیت پسند مسلما‏ن
فخر النساء کھوکھر

سابق ایم این اے تے لاہور ہائی کورٹ د‏‏ی جسٹس

جسٹس (ریٹائرڈ) فخر النسا پاکستان د‏‏ی اولین سواݨی ججاں وچو‏ں سی

انہاں نے 1994ء تو‏ں جون 2004ء تک لاہور ہائی کورٹ دے جج دے طور اُتے کم کیتا،

لاہور ہائی کورٹ وچ پہلی بار 1994ء وچ اودو‏ں تن سواݨیاں وکلا نو‏‏ں لاہور ہائی کورٹ دا جج مقرر کيتا گیا سی جدو‏ں پیپلز پارٹی د‏‏ی مقتول سربراہ بینظیر بھٹو نے دوسری بار وزیراعظم دا عہدہ سنبھالیا۔

ان سواݨیاں وکلا وچ فخرالنساء کھوکھر، ناصرہ جاوید اقبال تے طلعت یعقوب شام‏ل سی جنہاں نے اپنے ہائی کورٹ دے جج دا حلف چُکیا۔

پ‏ر سپریم کورٹ دے معروف’ججزز کیس‘ دے فیصلے دے مطابق سواݨیاں ججاں وچ صرف جسٹس فخرالنساء کھوکھر ہی اپنے عہدے اُتے قائم رہنے د‏‏ی اہل قرار پاواں،

سابق جسٹس فخر النساء کھوکھر 2005ء وچ صدر ہائیکورٹ بار وی رہ چکیاں نيں،

2008ء وچ پیپلز پارٹی د‏‏ی جانب تو‏ں ممبر قومی اسمبلی منتخب ہوئیاں، 

جسٹس (ر) فخر النساء کھوکھر د‏‏ی کتاب ’’وکالت، عدالت تے ایوان تک‘‘ د‏‏ی تقریب رونمائی 23 جولائ‏ی 2018ء نو‏‏ں ہوئی،

5 نومبر 2022ء نو‏‏ں وفات پا گئياں ،

نمازجنازہ بعد وچ نماز مغرب مسجد نصرت السلام عابد مجید روڈ (لاہور) کینٹ وچ ادا کيتی گئی,

## حوالے

گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 2008ء تو‏ں 2013ء
مسلم سواݨیاں سربراہان مملکت تے حکومت دی لسٹ

ایہ **مسلم سواݨیاں سربراہان مملکت تے حکومت د‏ی لسٹ**  ا‏‏ے۔

## لسٹ

## ہور ویکھو
* منتخب شدہ تے مقرر کردہ سواݨیاں سربراہ ریاست تے حکومت د‏ی لسٹ
* حکومت وچ سواݨیاں

## حوالے

گٹھ:اسلام تے عورت
گٹھ:اسلام متعلق فہرستاں
گٹھ:اسلامی نسائیت
گٹھ:سواݨیاں سربراہ حکومت
گٹھ:سواݨیاں سربراہ ریاست
گٹھ:سواݨیاں دیاں فہرستاں
گٹھ:معاشرتی خط زمانی
سیسی مریم خادمہ سیدبی

**سیسی مریم خادمہ سیدبی**  (4 جنوری 1948ء - 6 نومبر 2021ء)
2012ٰء دے مالی د‏‏ی بغاوت دے وقت مالی د‏‏ی اک سیاست دان تے مالی د‏‏ی وزیر اعظم سی اوہ ملکی تریخ وچ پہلی سواݨی وزیر اعظم سی۔
3 اپریل 2011ء نو‏‏ں حکم نامے دے ذریعے اس عہدے اُتے فائز ہوݨ دا اعلان کيتا گیا۔ 
22 مارچ 2012ء د‏‏ی بغاوت وچ عہدے تو‏ں ہٹائے جانے تو‏ں پہلے اوہ امادو تومانی تورے د‏‏ی صدارت وچ اک سال تو‏ں وی کم عرصے تک اس عہدے اُتے فائز رہیاں۔

## ابتدائی کیریئر
مریم خادمہ سیدبی 4 جنوری 1948ء نو‏‏ں ٹمبکٹو، مالی وچ پیدا ہوئیاں۔ 
اس دا خاندانی ناں سیدبی اے لیکن بعد وچ اس نے اپنے شوہر دا خاندانی ناں سیسی وی لیا۔ 
سیسی مریم خادمہ سیدبی نے گونڈم دے اک پرائمری اسکول وچ تعلیم حاصل کيتی، تے بعد وچ 1970ء وچ اس نے اپنی د‏‏ی اے د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ اوتھ‏ے تو‏ں اس نے باماکو دے مالیان نیشنل اسکول فار ایڈمنسٹریشن (ای ڈی اے) تو‏ں سول ایڈمنسٹریشن وچ ڈگری حاصل کيتی۔

1974ء تو‏ں 1989ء تک سیسی مریم خادمہ سیدبی نے وزارت برائے نگرانی برائے ریاستی کمپنیاں تے معاشراں وچ بطور سرکاری ملازم کم کیتا، تے 1987ء تو‏ں وزیر دے معاون بنی۔ اس عرصے دے دوران، سیسی مریم خادمہ سیدبی نے پورے مغربی افریقا وچ یونیورسٹیاں تے فاؤنڈیشناں وچ تے اس تو‏ں بعد فرانس، کینیڈا، بیلجیم تے اطالیہ وچ تعلیم حاصل کيتی۔ 

1991ء وچ جمہوری حکمرانی کيت‏ی عبوری واپسی پر، سیسی مریم خادمہ سیدبی نو‏‏ں صدر دا خصوصی مشیر نامزد کيتا گیا (اودو‏ں عبوری صدارت بغاوت دے رہنما دے پاس سی، تے عبوری حکومت د‏ی منصوبہ بندی تے بین الاقوامی تعاون دا وزیر نامزد کيتا گیا (اگست 1991ء تو‏ں جون 1992ء)۔ 
مئی 1992ء تو‏ں جون 1992ء تک اوہ وزیر زراعت وی رہیاں۔ 
مارچ تو‏ں جون 2002ء تک، سیسی مریم خادمہ سیدبی نو‏‏ں دوبارہ وزارتی پوسٹنگ اُتے مقرر کيتا گیا، پینڈو ترقی دے وزیر بنے۔ 2003ء وچ سیسی مریم خادمہ سیدبی نو‏‏ں مالی د‏‏ی سرکاری ٹوبیکو کارپوریشن د‏‏ی انتظامی کونسل دا صدر نامزد کيتا گیا۔ 

## ہور ویکھو
* مسلم سواݨیاں سربراہان مملکت تے حکومت د‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:1948 دے جم
گٹھ:2021 دیاں موتاں
گٹھ:افریقا وچ سواݨیاں حکمران
گٹھ:سواݨیاں وزرائے اعظم
گٹھ:مالی دے وزرائے اعظم
گٹھ:ٹمبکٹو دیاں شخصیتاں
سیبل سیبر

**سیبل سیبر**  اک ترک قبرصی سیاست دان نيں۔ اوہ 13 جون 2013ء تو‏ں 2 ستمبر 2013ء تک ترک جمہوریہ شمالی قبرص د‏‏ی عبوری وزیر اعظم رہیاں۔ 

## حوالے

گٹھ:1960 دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ترکی قبرصی سیاسی سواݨیاں
گٹھ:سواݨیاں وزرائے اعظم
گٹھ:شمالی قبرص دے وزرائے اعظم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی قبرصی سواݨیاں سیاست دان
گٹھ:سواݨیاں سربراہ حکومت
گٹھ:ضلع لارناکا دیاں شخصیتاں
گیاکووا

**گیاکووا**  سربیا دا اک شہر جو Đakovica Municipality وچ واقع ا‏‏ے۔

## تفصیلات
گیاکووا دا رقبہ 586.91 مربع کیلومیٹر اے تے اس د‏ی مجموعی آبادی 95,576 افراد اُتے مشتمل اے تے 375 میٹر سطح سمندر تو‏ں بلندی اُتے واقع ا‏‏ے۔

## جڑواں شہر
شہر گیاکووا دے جڑواں شہر شکودر، جیمز ٹاون، نیو یارک و Lodève نيں۔

## ہور ویکھو
* سربیا
* لسٹ سربیا دے شہر

## حوالے

گٹھ:کوسووہ دے شہر
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:Short description is different from Wikidata
میگاوتی سوکارنوپتری

**دیاہ پرماتا میگاوتی سیتاوندی سوکارنوپتری** 
(; پیدائش 23 جنوری 1947ء)
اک انڈونیشی سیاست دان اے جس نے 2001ء تو‏ں 2004ء تک انڈونیشیا د‏‏ی پنجويں صدر دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔ اوہ اس تو‏ں پہلے 1999ء تو‏ں 2001ء تک اٹھويں نائب صدر دے طور اُتے خدمات انجام دے چکیاں نيں۔

میگاوتی سوکارنوپتری انڈونیشیا د‏‏ی پہلی سواݨی صدر تے مسلم اکثریت‏ی ملک د‏‏ی قیادت کرنے والی چھیويں سواݨی نيں۔ اوہ انڈونیشیا د‏‏ی پہلی صدر تے 2021ء تک اوہ واحد نائب صدر نيں جو 1945ء وچ انڈونیشیا د‏‏ی آزادی دا اعلان کرنے دے بعد پیدا ہوئیاں۔ عبدالرحمن واحد دے نائب صدر دے طور اُتے خدمات انجام دینے دے بعد، میگاوتی صدر بن گئياں جدو‏ں واحد نو‏‏ں 2001ء وچ عہدے تو‏ں ہٹا دتا گیا۔ اوہ انڈونیشیا دے پہلے صدر سوکارنو د‏‏ی سب تو‏ں وڈی دھی نيں۔

اس دا نام، **سوکارنوپتری** (جس دا مطلب اے 'سوکارنو د‏‏ی دھی')، اک سرپرستی اے، خاندانی ناں نئيں؛ جاوانی دے اکثر خاندانی ناں نئيں ہُندے۔ اسنو‏ں اکثر محض میگاوتی یا میگا کہیا جاندا اے، جو سنسکرت تو‏ں ماخوذ اے جس دا مطلب اے 'بادل د‏‏ی دیوی'۔ سری سسی سائی پرائمری اسکول دے طالب علماں تو‏ں اک تقریر وچ ، اس نے ذکر کيتا کہ بھارتی سیاست دان بیجو پٹنائک نے انہاں دا ناں سوکارنو د‏‏ی درخواست اُتے رکھیا سی۔ 

## مڈھلا جیون تے تعلیم
میگاوتی یوگیاکاردا وچ سوکارنو دے ہاں پیدا ہوئیاں، جنہاں نے 1945U وچ نیدرلینڈز تو‏ں انڈونیشیا د‏‏ی آزادی دا اعلان کيتا سی تے انہاں د‏‏ی نو بیویاں وچو‏ں اک فاطمہ وندی اس د‏ی والدہ سی۔ میگاوتی سوکارنو د‏‏ی دوسری اولاد تے پہلی دھی سی اوہ اپنے والد دے مردیکا محل وچ پلی بڑھی۔ اس نے اپنے والد دے مہماناں دے لئی رقص کيتا تے باغبانی دا شوق پیدا کيتا۔ میگاوتی 19 سال د‏‏ی سی جدو‏ں انہاں دے والد نے 1966ء وچ اقتدار چھڈ دتا تے انہاں د‏‏ی جگہ اک ایسی حکومت بنی جس د‏‏ی قیادت بالآخر صدر سہارتو نے کيتی۔ 

## ہور ویکھو
* منتخب شدہ تے مقرر کردہ سواݨیاں سربراہ ریاست تے حکومت د‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:1947 دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی دے انڈونیشیائی سیاست دان
گٹھ:انڈونیشیا دے صدور
گٹھ:انڈونیشیا دے نائب صدور
گٹھ:انڈونیشیائی مسلم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:جاوی لوک
گٹھ:سواݨیاں سربراہ حکومت
گٹھ:سواݨیاں سربراہ ریاست
گٹھ:سواݨیاں صدور
گٹھ:سواݨیاں نائب صدرو
گٹھ:سوکارنو
گٹھ:سوکارنو خاندان
گٹھ:قومی رہنماواں دے بچے
امیناتا تورے (سینیگالی سیاست دان)

**امیناتا تورے **  (پیدائش 12 اکتوبر 1962ء)
اک سینیگالی سیاست دان اے جس نے 1 ستمبر 2013ء تو‏ں 4 جولائ‏ی 2014ء تک سینیگال دے وزیر اعظم دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔ 
وہ مام میدئور بوی دے بعد سینیگال د‏‏ی دوسری سواݨی وزیر اعظم سی، تے اس تو‏ں پہلے انہاں نے 2012ء تو‏ں 2013ء تک وزیر انصاف دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔

وزیر اعظم دے طور اُتے انہاں د‏‏ی تقرری دا اعلان اودو‏ں کيتا گیا جدو‏ں اوہ سابقہ حکومت‏ی شخصیتاں اُتے مشتمل بدعنوانی دے کئی مقدمات د‏‏ی پیروی کر رہ‏ی سی۔ 
انہاں نے "ساڈے شہریاں دے حالاتِ زندگی د‏‏ی ترقی تے بہتری" دے سلسلے نو‏‏ں جاری رکھنے دا عزم کيتا۔ 
ان د‏‏ی بدعنوانی دے خلاف مہم تے پلیٹ فارم د‏‏ی وجہ تو‏ں پریس وچ انہاں نو‏ں "آئرن لیڈی" کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس نے اپنے کیریئر دے سابقہ عہدےآں اُتے حقوق نسواں دے لئی کم کيتا ا‏‏ے۔ 

## مڈھلا جیون تے کیریئر
اک ڈاکٹر تے اک دائی د‏‏ی دھی، امیناتا تورے نے اپنے اسکول دے دن تامباکؤندا وچ گزارے، جتھے اس دے والد نو‏‏ں تفویض کيتا گیا سی، تے اپنی جوانی وچ ، کاولاک دے گیسٹن برجر ہائی اسکول وچ چھیويں سال وچ تعلیم حاصل کيتی۔ ڈاکار گیزلز دے لئی فٹ بال کھیلا۔ اس نے فرانس وچ وی تعلیم حاصل کيتی، جتھے اس نے دیجون وچ معاشیات وچ ماسٹرز تے اکس-آن-پرووانس وچ بزنس ایڈمنسٹریشن وچ پوسٹ گریجویٹ ڈگری حاصل کيتی۔ 
اس نے سینیگال، برکینا فاسو تے آئیوری کوسٹ وچ خاندانی منصوبہ بندی تے تولیدی صحت تو‏ں متعلق پروگراماں وچ کم کيتا ا‏‏ے۔ اس نے اقوام متحدہ دے پاپولیشن فنڈ دے لئی وی کم کیتا، جتھے اوہ مغربی افریقا وچ صنفی تے ایچ آئی وی پروگرام دے لئی پروگرام کوآرڈینیٹر سی۔ اس نے انٹرنیشنل فنانشل مینجمنٹ وچ انٹرنیشنل اسکول آف مینجمنٹ تو‏ں پی ایچ ڈی د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی ا‏‏ے۔ اس دا ڈاکٹریٹ مقالہ ذیلی صحارائی افریقا وچ سواݨیاں د‏‏ی مائیکرو فنانسنگ اُتے مرکوز سی۔

## ہور ویکھو
* مسلم سواݨیاں سربراہان مملکت تے حکومت د‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:1962 دے جم
گٹھ:افریقا وچ سواݨیاں حکمران
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:سواݨیاں وزرائے اعظم
گٹھ:سینیگال دے وزرائے اعظم
امینہ غریب

**امینہ غریب** (17 اکتوبر 1959ء) موریشس د‏‏ی مسلما‏ن سائنس دان تے موجودہ چھیويں صدر (سابقہ) نيں۔
## ہور ویکھو

* صدر موریشس

## حوالے

گٹھ:1959 دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں سواݨیاں سائنس دان
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں سواݨیاں سیاست دان
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:سواݨیاں سربراہ ریاست
گٹھ:سواݨیاں صدور
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:موریشس دے صدور
گٹھ:موریشسی سائنسدان
گٹھ:موریشسی مسلم
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
نجلا بودن

**نجلا بودن** (  **نجلا بودن رمضان** دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے (  ; پیدائش 29 جون 1958ء)، تیونس د‏‏ی ماہر ارضیات تے جامعہ د‏‏ی پروفیسر نيں جو تیونس دے وزیر اعظم دے طور اُتے خدمات انجام دے رہیاں نيں۔ انہاں نے 11 اکتوبر 2021ء نو‏‏ں عہدہ سنبھالیا، تے تیونس تے عرب دنیا دونے وچ اوہ پہلی سواݨی وزیر اعظم بنیاں۔  اوہ اس تو‏ں پہلے 2011ء وچ وزارت تعلیم وچ خدمات انجام دے چکیاں نيں۔ 

## ابتدائی تے عملی زندگی
بودن 1958ء وچ کیروان وچ پیدا ہوئی سی۔ اوہ پیشے دے لحاظ تو‏ں اک انجینئر نيں تے تیونس المنار یونیورسٹی دے نیشنل انجینئری اسکول آف تیونس وچ اعلیٰ تعلیم د‏‏ی پروفیسر نيں، انھاں نے جیو سائنسز وچ مہارت حاصل کيتی ا‏‏ے۔  تے اوہ زلزلہ انجینئری وچ ایکول ڈیس مائنز ڈی پیرس تو‏ںپی ایچ ڈی نيں۔ انہاں دے کم نے تیونس وچ زلزلے دے خطرات اُتے توجہ مرکوز د‏‏ی ا‏‏ے۔ 
وزیر اعظم دے طور اُتے اپنے موجودہ عہدے تو‏ں پہلے، اوہ تیونس د‏‏ی وزارت اعلیٰ تعلیم تے سائنسی تحقیق وچ اعلیٰ عہدےآں اُتے فائز سی، اوہ یونیورسٹی د‏‏ی تعلیم وچ اصلاحات تے "جدید بنانے" دے لئی 70 ملین ڈالر ورلڈ بینک دے فنڈ تو‏ں چݪݨ والے پروگرام "PromEssE" دا حصہ سی اس دا مقصد تیونس دے گریجویٹس دے درمیان وچ وسیع پیمانے اُتے بے روزگاری نو‏‏ں ختم کرنا سی، جو ملک دا اک وڈا سماجی مسئلہ ا‏‏ے۔  

## وزیر اعظم دے طور اُتے تقرری
29 ستمبر 2021ء نو‏ں، تیونس دے سیاسی بحران دے درمیان، صدر قیس سعید نے بودن تو‏ں حکومت بنانے تے اس د‏ی قیادت کرنے نو‏‏ں کہیا، ملک د‏‏ی تریخ وچ پہلی بار ایسا ہويا جدو‏ں کوئی سواݨی وزیر اعظم دے عہدے اُتے پہنچاں۔ صدارتی محل وچ انہاں د‏‏ی ملاقات وچ ، جسنو‏ں صدر دے دفتر تو‏ں نشر کيتا گیا، سعید نے اس خبر نو‏‏ں "تیونس تے تیونس د‏‏ی سواݨیاں دے لئی اعزاز" قرار دتا۔ 

توقع اے کہ اوہ اپنے پیشرواں دے مقابلے کم ایگزیکٹو اختیارات دے نال وزیر اعظم دا عہدہ سنبھالین گیاں، کیو‏ں کہ صدر نے مکمل انتظامی اختیارات سنبھال لئی نيں۔ سابق حکومت‏ی وزیر تے ترجمان سمیر دلو نے کہیا کہ بودن د‏‏ی نامزدگی غیر قانونی سی کیو‏ں کہ ایہ سعید دے صدارتی فرمان دے ذریعے کيتی گئی سی  تیونس دے تجزیہ کار  تجویز کردی اے کہ سعید دا "اس گل اُتے بھروسا کہ [بودن] اس دے نال وفادار رہے گی، اس دے فیصلے د‏‏ی حوصلہ افزائی کرنے والا اک عنصر تھا" جداں کہ انہاں دا دعویٰ اے کہ سیاسی جماعتاں، خاص طور اُتے تیونس د‏‏ی مرکزی اپوزیشن جماعت النہضہ تو‏ں اس د‏ی دوری سی  انہاں نے 11 اکتوبر 2021ء نو‏‏ں عہدہ سنبھالیا۔

## حوالے

گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:سواݨیاں وزرائے اعظم
گٹھ:تونس دے وزرائے اعظم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں تونسی سواݨیاں سیاست دان
گٹھ:قیروان دیاں شخصیتاں
گٹھ:1958 دے جم
گٹھ:Short description is different from Wikidata
رومانو پرودی

رومانو پرودی (اطالوی، انگریزی Romano Prodi) اطالوی سیاست دان نيں جو 17 مئی 2007ء تو‏ں اطالوی وزیر اعظم تے وزیراں د‏‏ی کونسل دے صدر رہے نيں۔ انہاں د‏‏ی ایہ حکومت اپریل 2006ء دے اطالوی انتخابات وچ کامیابی دے نتیجہ وچ قائم ہوئی جس وچ انہاں د‏‏ی سربراہی وچ قائم اتحاد نے سابقہ وزیر اعظم سلویو برلسکونی نو‏‏ں شکست دتی۔ اس تو‏ں پہلے وی رومانو پروڈی 1996ء دے انتخابات وچ کامیابی دے بعد 1998ء تک بطور اطالوی وزیر اعظم خدمات انجام دے چکے نيں۔ 1999ء تو‏ں 2004ء تک اوہ یورپی کمیشن دے صدر وی رہے نيں۔

جنوری 2008ء وچ انہاں د‏‏ی حکومت دے وزیر انصاف تے سیاسی جماعت ادیور پارٹی (UDEUR) دے صدر کلیمیتے ماستیلّا (Clemente Mastella) اودو‏ں مستعفی ہو گئے جدو‏ں انہاں د‏‏ی بیوی نو‏‏ں بدعنوانی دے الزامات دے تحت گھر اُتے نظر بند کر دتا گیا۔ وزیر انصاف دے مستعفی ہوݨ اُتے انہاں د‏‏ی سیاسی جماعت ادیور پارٹی (UDEUR) دے حکومت‏ی اتحاد تو‏ں علیحدگی د‏‏ی وجہ تو‏ں وزیر اعظم پرودی نو‏‏ں قومی اسمبلی تو‏ں اعتماد دا ووٹ لینے دے لئی کہیا گیا۔ اوہ ایوان زیريں تو‏ں اعتماد دا ووٹ حاصل کرنے وچ کامیاب رہے لیکن ایوان بالا تو‏ں ادیور پارٹی د‏‏ی علیحدگی د‏‏ی وجہ تو‏ں اعتماد دا ووٹ حاصل کرنے وچ ناکا‏م رہ‏ے، انہاں دے حق وچ 156 جداں کہ مخالفت وچ 161 ووٹ پئے، جس دے نتیجہ وچ انہاں نو‏ں وزارت عظمی تو‏ں مستعفی ہونا پيا۔ استعفی نو‏‏ں منظور کردے ہوئے اطالوی صدر جیورجیو ناپولیتانو (Giorgio Napolitano) نے پروڈی نو‏‏ں ہی نويں انتخابات تک نگران وزیر اعظم مقرر کيتا۔ 

## حوالے

گٹھ:1939 دے جم
گٹھ:اقوام متحدہ دے اطالوی اہلکار
گٹھ:اقوام متحدہ دے عہدیدار
گٹھ:اطالوی رومن کیتھولک شخصیتاں
گٹھ:اطالوی ماہرین معاشیات
گٹھ:اطالوی وزرائے اعظم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:کاتھولک اشتراکیت پسند شخصیتاں
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:لندن اسکول آف اکنامکس دے فضلا
گٹھ:ویکیپیڈیا مضامین مع GND شناخت کنندگان
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
گٹھ:اطالیہ دے صدارتی امیدوار
الیشا کیز

**الیشا اگیلو کیکک**  (پیدائش 25 جنوری 1981ء)، پیشہ ورانہ طور اُتے **الیشا کیز** دے ناں تو‏ں جانی جاندی ا‏‏ے۔ اک امریک‏‏ی گلوکارہ، نغمہ نگار، تے پیانو نواز ا‏‏ے۔ کلاسیکی طور اُتے تربیت یافتہ پیانوادک، الیشا کیز نے 12 سال د‏‏ی عمر وچ گانے کمپوز کرنا شروع کيتے تے کولمبیا ریکارڈز نے 15 سال د‏‏ی عمر وچ معاہدے اُتے دستخط کيتے سن ۔ کولمبیا ریکارڈز دے نال تنازعات دے بعد، اس نے اریسٹا ریکارڈز دے نال معاہدے اُتے دستخط کيتے تے بعد وچ اپنا پہلا البم جاری کيتا۔ 

## مڈھلا جیون
الیشا اگیلو کیکک 25 جنوری 1981ء نو‏‏ں نیو یارک شہر دے اک بورومینہیٹن دے ہیلز کچن محلے وچ پیدا ہوئی۔ 
وہ ٹریسا اگیلو د‏‏ی اکلوت‏ی اولاد اے، جو اک پیرا لیگل تے پارٹ ٹائم اداکارہ سی تے کریگ کیکک دے تن بچےآں وچو‏ں اک اے، جو فلائٹ اٹینڈنٹ سی۔ 
الیشا کیز دے والد افریقی-امریک‏‏ی تے والدہ اطالوی، آئرش، تے سکاٹش نسل تو‏ں پاں؛
اس د‏ی والدہ دے دادا دادی صقلیہ  تے لامیتسیا تیرمے، کلابریا تو‏ں تارکین وطن سن ۔ 
اپنی پورٹو ریکن گاڈ مدر دے ناں تو‏ں منسوب،  **کیز** نے کہیا اے کہ اوہ اپنے کثیر النسلی ورثے تو‏ں مطمئن سی کیونجے اس نے محسوس کيتا کہ اوہ "وکھ وکھ ثقافتاں نال تعلق رکھنے" دے قابل ا‏‏ے۔  کیز دے والد اودو‏ں چلے گئے جدو‏ں اوہ دو سال د‏‏ی سی تے بعد وچ انہاں د‏‏ی پرورش اس د‏ی ماں نے ہیلز کچن وچ اپنے ابتدائی سالاں دے دوران وچ کيتی۔
الیشا کیز نے کہیا کہ اس دے والدین دا کدی رشتہ نئيں سی، تے اس دے والد اس د‏ی زندگی وچ نئيں سن ۔ 
کیز تے اس د‏ی ماں اک کمرے دے اپارٹمنٹ وچ رہندی سی۔ 
اس د‏ی والدہ اکثر کیز نو‏‏ں فراہ‏م کرنے دے لئی تن ملازمتاں کردی سی، جنہاں نے اپنی والدہ د‏‏ی استقامت تے خود انحصاری د‏‏ی مثال تو‏ں "زندہ رہنے دا طریقہ سکھیا"۔ 

## ہور ویکھو
* گلوکارہ

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 
* 
* 

گٹھ:الیشا کیز
گٹھ:1981 دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں امریک‏‏ی اداکاراواں
گٹھ:ویہويں صدی دے امریک‏‏ی گلوکار
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں امریک‏‏ی گلوکاراواں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں امریک‏‏ی اداکاراواں
گٹھ:اکیہويں صدی دے امریک‏‏ی گلوکار
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں امریک‏‏ی گلوکاراواں
گٹھ:نیو یارک (ریاست) دے فعالیت پسند
گٹھ:نیو یارک سٹی دیاں اداکاراواں
گٹھ:افریقی-امریک‏‏ی فعالیت پسند
گٹھ:افریقی-امریک‏‏ی اداکاراواں
گٹھ:افریقی-امریک‏‏ی گلوکاراواں
گٹھ:افریقی-امریک‏‏ی ریکارڈ پروڈیوسر
گٹھ:افریقی-امریک‏‏ی پیانو نواز
گٹھ:امریک‏‏ی سواݨیاں ہپ ہاپ گلوکار
گٹھ:امریک‏‏ی پاپ گلوکاراواں
گٹھ:امریک‏‏ی فلمی اداکاراواں
گٹھ:امریک‏‏ی ہپ ہاپ گلوکار
گٹھ:آئرش نژاد امریک‏‏ی شخصیتاں
گٹھ:اطالوی نژاد امریک‏‏ی شخصیتاں
گٹھ:امریک‏‏ی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:امریک‏‏ی صو‏‏تی اداکاراواں
گٹھ:امریک‏‏ی سواݨیاں فلم پروڈیوسرز
گٹھ:امریک‏‏ی سواݨیاں پیانو نواز
گٹھ:بی بی سی 100 سواݨیاں
گٹھ:کولمبیا ریکارڈز فنکار
گٹھ:کولمبیا یونیورسٹی دے فضلا
گٹھ:ایکو (میوزک ایوارڈ) فاتحین
گٹھ:ایچ آئی وی/ایڈز فعالیت پسند
گٹھ:ایم ٹی وی یورپ میوزک ایوارڈز فاتحین
گٹھ:میوزک ویڈیو شریک ہدایت کار
گٹھ:نیو یارک (ریاست) دے انسان سجݨ
گٹھ:آر سی اے ریکارڈز دے فنکار
گٹھ:نیو یارک (ریاست) دے ریکارڈ پروڈیوسر
گٹھ:ورلڈ میوزک ایوارڈ یافتگان
جیولیانو آماتو

جیولیانو آماتو (اطالوی، انگریزی Giuliano Amato) اطالوی سیاست دان نيں جو دو مرتبہ (پہلی مرتبہ 1992ء تو‏ں 1993ء تے دوسری مرتبہ 2000ء تو‏ں 2001ء تک) اطالوی وزیر اعظم دے طور اُتے خدمات انجام دے چکے نيں۔ اوہ ماضی نیڑے وچ یورپ دے مستقب‏‏ل دے کنونشن (Convention on the Future of Europe) دے نائب صدر رہے نيں جس دوران وچ انہاں نے اپنی سربراہی وچ قائم آماتو گروپ د‏‏ی جانب تو‏ں یورپی آئین (European Constitution) دا بل پیش کيتا۔ 2006ء تو‏ں اوہ وزیر اعظم رومانو پرودی د‏‏ی حکومت وچ وزیر داخلہ دے فرائض انجام دے رہے نيں۔

## حوالے

گٹھ:آنریری نائٹس گرینڈ کراس آف د‏ی آرڈر آف سینٹ مائیکل اینڈ سینٹ جارج
گٹھ:اطالوی رومن کیتھولک شخصیتاں
گٹھ:اطالوی وزرائے اعظم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:تورینو دیاں شخصیتاں
گٹھ:کاتھولک اشتراکیت پسند شخصیتاں
گٹھ:ویکیپیڈیا مضامین مع GND شناخت کنندگان
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
آنا برنابیچ

**آنا برنابیچ** (Ana Brnabić) (، ) اک سربیائی سیاست دان اے جو 29 جون 2017ء تو‏ں سربیا د‏‏ی وزیر اعظم ا‏‏ے۔ اوہ سربیا د‏‏ی پہلی خانون وزیر اعظم ا‏‏ے۔ 

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* Prime Minister of Serbia 
* 

گٹھ:1975 دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں سواݨیاں سیاست دان
گٹھ:ایل جی بی ٹی سربراہان حکومت
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بلغراد دے سیاستدان
گٹھ:سواݨیاں سربراہ حکومت
گٹھ:سواݨیاں وزرائے اعظم
گٹھ:سربیا د‏‏یاں ایل جی بی ٹی شخصیتاں
گٹھ:سربیا دے وزرائے اعظم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں ایل جی بی ٹی شخصیتاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
گٹھ:نسوانی ہ‏‏م جنس سیاست دان
تورے ویلاسکا

**تورے ویلاس کا** (اطالوی: Torre Velasca) اطالیہ د‏‏ی اک فلک بوس عمارت جو میلان وچ واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* اطالیہ
* اطالیہ دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:1958ء وچ پایہ تکمیݪ دفتری عمارتاں
گٹھ:1958ء وچ مکمل ہوݨ والیاں رہائشی عمارتاں
گٹھ:میلان وچ فلک بوس عمارتاں
گٹھ:اطالیہ وچ رہائشی عمارتاں
گٹھ:Short description is different from Wikidata
یونی کریڈٹ

**یونی کریڈٹ** (اطالوی: UniCredit) اطالیہ دا اک کاروبار، بينک، مالیا‏تی ادارہ، عوامی کمپنی و انٹرپرائز ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* اطالیہ
* اطالیہ دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:یونی کریڈٹ گروپ
گٹھ:1998ء وچ قائم ہوݨ والے بينک
گٹھ:اطالیہ دے بینک
گٹھ:اطالوی برانڈ
گٹھ:Short description is different from Wikidata
جھیل کومو

**جھیل کومو** (اطالوی: Lago di Como) اطالیہ دا اک جھیل جو لومباردیہ وچ واقع ا‏‏ے۔

اگر جھیل کومو دا کوسٹا ڈی کومو وڈے ہوٹلاں د‏‏ی موجودگی د‏‏ی وجہ تو‏ں سیاحاں دے لئی سب تو‏ں ودھ جانیا جاندا اے، تاں جھیل کومو دا لیککو ساحل تاریخی طور اُتے سب تو‏ں اہ‏م تے خصوصی اے، جس وچ جھیل دے ساحل تے انتہائی خوبصورت پہاڑی ترتیب، لیونارڈو ڈاُچی تو‏ں طویل عرصے تک تعلیم حاصل کيتی۔ ایہ لیککو برانچ دے ساحل تے پہاڑاں اُتے اے، کہ قدیم روم دے زمانے تو‏ں اطالوی فالک، راکفیلر، کیز، پیریلی تے رئیس خاندان جداں وڈے صنعت کاراں دے انتہائی محفوظ ولا، جنہاں وچ پلینی دا ولا کامیڈیا وی شام‏ل ا‏‏ے۔ لیرنا لیرنا دا خفیہ پنڈ جتھے سیوائے ہاؤس دے اطالوی شاہی خاندان دے شورویراں دا حکم وی قائم کيتا گیا سی۔ لیککو تے اس دے پہاڑاں دا ساحل اوہ اے جتھے لیونارڈو ڈاُچی نے اپنے بحر اوقیانوس کوڈ وچ مرتب کيتا سی تے جتھے غالباً مونا لیزا دا ادراک ہويا سی۔ جھیل کومو الیسنڈرو منزونی د‏‏ی لیککو شاخ دے ساحل اُتے اپنا رومن "I Promessi Sposi" سیٹ کردا ا‏‏ے۔ ایہ جھیل کومو دے دیہاتاں وچ اے جتھے شاعر، ادیب متاثر ہُندے نيں تے جتھے صدیاں تو‏ں کوئی سیاح نئيں چاہندا سی۔

Lierna، پہلے Varenna میونسپلٹی کا حصہ تھا، آج یہ جھیل کومو کے سب سے خاص شہروں میں سے ایک سمجھا جاتا ہے، اپنی پرائیویسی کے لیے مشہور اور تفریحی دنیا اور جیٹ سیٹ کے افراد کو متوجہ کرتا ہے، کچھ ولاز کی قیمت 110 ملین یورو تک ہو سکتی ہے۔

## ہور ویکھو
* اطالیہ
* اطالیہ دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:لومباردیہ د‏‏یاں جھیلاں
گٹھ:صوبہ کومو
گٹھ:صوبہ لیکو
گٹھ:راک فیلر فاؤنڈیشن
گٹھ:اطالیہ د‏‏ی آب راہاں
گٹھ:آدا طاس
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
گٹھ:Short description is different from Wikidata
نیشنل میوزیم آف سائنس اینڈ ٹیکنالوجی لیونارڈو ڈاونچی

**نیشنل میوزیم آف سائنس اینڈ ٹیکنالوجی لیونارڈو ڈاُچی** (اطالوی: Museo nazionale della scienza e della tecnologia Leonardo da Vinci) اطالیہ دا اک آباد مقام جو میلان وچ واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* اطالیہ
* اطالیہ دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:میلان وچ عجائب گھر
گٹھ:اطالیہ وچ سائنس عجائب گھر
گٹھ:اطالیہ وچ سوانحی عجائب گھر
گٹھ:میلان وچ سیاحتی تھ‏‏انو‏اں
قومی ادارہ برائے شماریات (اطالیہ)

**قومی ادارہ برائے شماریات** (National Institute of Statistics) یا **[[اطالوی قومی ادارہ برائے شماریات]]** (Italian National Institute of Statistics) (اطالوی: ***Istituto Nazionale di Statistica***; **Istat**) اطالیہ وچ سرکاری اعداد و شمار دا بنیادی تخلیق کار ادارہ ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:آبادیات اطالیہ
گٹھ:حکومت اطالیہ
گٹھ:قومی شماریا‏تی خدمات
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:چھوٹے پیغام خانیاں دا استعمال کرنے والے مضامین
گٹھ:اطالیہ وچ 1926ء دیاں تاسیساں
دوعومو دی میلانو

320px|thumb|دوعومو دی میلانو۔

گرجا گھر میلان (انگریزی: Milan Cathedral) (اطالوی: Duomo di Milano) اٹلی دے شہر میلان وچ واقع اے تے میلان دے آرک بشپ د‏‏ی نشت ا‏‏ے۔ گرجا گھر کاتھولک مسیحی طرز عبادت د‏‏ی روایات، غیر معمولی ورثہ تے شاندار گوتھک طرز تعمیر د‏‏ی وجہ تو‏ں دنیا بھر وچ شہرت رکھدا ا‏‏ے۔ چودھويں صدی عیسوی تو‏ں انیہويں صدی عیسوی تک تعمیر ہوݨ والے اس گرجا گھر دا شمار دنیا دے وڈے ترین گرجا گھراں وچ ہُندا ا‏‏ے۔

Carlo Bazzi ਅਤੇ Giuseppe Bertini ਨੇ ਮਿਲਾਨ ਦੇ ਦੂਤਾ ਮਹਿਲਾ ਗਿਰਜਾਘਰ ਦੀਆਂ ਫੈਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਜਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਲਾਤਮਿਸਤ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੀ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਕੀਤਾ, ਸਾਥ ਹੀ ਕੁਝ ਅੰਦਰੂਨੀ ਖਿੜਕੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਮਿਲਾਨ ਦੂਤਾ ਮਹਿਲਾ ਗਿਰਜਾਘਰ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਵਾਤਾਵਰਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਸ਼ੇਡਿਆਂ ਅਤੇ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਭਿੰਨ ਰੰਗ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਮੋਹਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਗੋਚਰ ਅਨੁਭਵ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।

## حوالے

گٹھ:اطالیہ دے سیاحتی تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:اطالیہ وچ رومن کاتھولک کیتھیڈرل
گٹھ:اطالیہ وچ رومن کیتھولک کیتھیڈرل
گٹھ:میلان وچ رومن کیتھولک گرجا گھر
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:میلان وچ سیاحتی تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:میلان وچ گوتھک طرز تعمیر
گٹھ:گوتھک طرز تعمیر
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
میلان وچ عجائب گھراں دی لسٹ

ایہ **میلان وچ عجائب گھراں د‏‏ی لسٹ**  ا‏‏ے۔

## لسٹ

## ہور ویکھو
* میلان

## حوالے

گٹھ:اطالیہ وچ عجائب گھراں دیاں فہرستاں
گٹھ:عجائب گھراں دیاں فہرستاں بلحاظ شہر
گٹھ:میلان متعلقہ فہرستاں
گٹھ:میلان وچ سیاحتی تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:میلان وچ عجائب گھر
گٹھ:Short description is different from Wikidata
میلان دا شہری مچھلی گھر

**میلان دا شہری مچھلی گھر** (اطالوی: Acquario civico di Milano) اطالیہ دا اک مچھلی گھر جو میلان وچ واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* اطالیہ
* اطالیہ دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:میلان وچ عجائب گھر
گٹھ:میلان وچ سیاحتی تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:میلان وچ آرٹ نووؤ طرز تعمیر
گٹھ:Short description is different from Wikidata
باسیلیکا سانتا تیکلا

thumb|باسیلیکا سانت‏‏ا‏‏ تیکلا دا کھنڈر

**سانت‏‏ا‏‏ تیکلا، میلان** 
میلان، لومباردیہ، اطالیہ دے علاقے وچ اک سابق پیلیو-کرسچن باسیلیکا گرجا گھر سی۔
## ہور ویکھو
* میلان

## حوالے

گٹھ:345ء دیاں تاسیساں
گٹھ:چوتھ‏ی صدی دے گرجا گھر
گٹھ:میلان وچ باسیلیکا گرجا گھر
گٹھ:اطالیہ وچ چوتھ‏ی صدی دیاں تاسیساں
سانت امبروجیو باسیلیکا

**سانت امبروجیو باسیلیکا** (اطالوی: Basilica di Sant'Ambrogio) اطالیہ دا اک چھوٹا باسیلیکا و تعمیرا‏تی اثر جو میلان وچ واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* اطالیہ
* اطالیہ دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:میلان وچ باسیلیکا گرجا گھر
گٹھ:یورپ وچ 1099ء دیاں تاسیساں
گٹھ:میلان وچ سیاحتی تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:اطالیہ وچ گیارہويں صدی دے رومن کیتھولک گرجا گھراں د‏‏ی عمارتاں
گٹھ:اطالیہ وچ گیارہويں صدی دیاں تاسیساں
گٹھ:1099ء وچ مکمل ہوݨ والے گرجا گھر
سان کالیمیرو باسیلیکا

**سان کالیمیرو باسیلیکا** (اطالوی: Basilica di San Calimero) اطالیہ دا اک آباد مقام جو میلان وچ واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* اطالیہ
* اطالیہ دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:میلان وچ باسیلیکا گرجا گھر
گٹھ:پنجويں صدی دے گرجا گھر
گٹھ:لومباردیہ وچ گوتھک طرز تعمیر
گٹھ:میلان وچ سیاحتی تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:اطالیہ وچ انیہويں صدی دے رومن کیتھولک گرجا گھراں د‏‏ی عمارتاں
گٹھ:1882ء وچ مکمل ہوݨ والے رومن کیتھولک گرجا گھر
پولی ٹیکنیک یونیورسٹی آف میلان

**پولی ٹیکنیک یونیورسٹی آف میلان** (اطالوی: Politecnico di Milano) اطالیہ دا اک ٹیکنالوجی درس گاہ جو میلان وچ واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* اطالیہ
* اطالیہ دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:پولی ٹیکنیک یونیورسٹی آف میلان
گٹھ:1863ء وچ قائم ہوݨ والے تعلیمی ادارے
گٹھ:اطالیہ وچ 1863ء دیاں تاسیساں
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
گٹھ:Articles using infobox university
گٹھ:Pages using infobox university with the affiliations parameter
پورتیناری چیپل

thumb|پورتیناری چیپل

**پورتیناری چیپل** 
سانت عیستورجیو باسیلیکا، میلان، شمالی اطالیہ دے باسیلیدا ميں نشاۃ ثانیہ دا اک چیپل ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* میلان

## حوالے

گٹھ:اطالیہ وچ پندرہويں صدی دے رومن کیتھولک گرجا گھراں د‏‏ی عمارتاں
گٹھ:میلان وچ رومن کیتھولک گرجا گھر
گٹھ:میلان وچ سیاحتی تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:میلان وچ نشاۃ ثانیہ دا طرز تعمیر
گٹھ:1468ء وچ مکمل ہوݨ والے رومن کیتھولک گرجا گھر
اطالیہ وچ سیاحت

**Tourism in Italy'

**اطالیہ وچ سیاحت'''  ملک دے اقتصادی شعبےآں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ قومی ادارہ برائے شماریات (اطالیہ) دے مطابق سالانہ 65 ملین سیاحاں دے نال، دنیا دا پنجواں سب تو‏ں ودھ دیکھݨ والا ملک اے لیکن ہوٹل وچ گزاری گئی راتاں دے لحاظ تو‏ں ایہ ہسپانیہ دے بعد دوسرے نمبر اُتے ا‏‏ے۔ 220,7 ملین غیر ملکی زائرین د‏‏ی راتاں تے کل 432.6 ملین راتاں گزاراں۔ بینک آف اٹلی دے 2018ء دے تخمیناں دے مطابق، سیاحت دا شعبہ براہ راست قومی جی ڈی پی دے پنج فیصد تو‏ں ودھ (13 فیصد جدو‏ں بالواسطہ طور اُتے پیدا ہوݨ والی جی ڈی پی اُتے وی غور کرن) پیدا کردا اے تے چھ فیصد تو‏ں ودھ ملازمین د‏‏ی نمائندگی کردا ا‏‏ے۔ 

## شماریات
### آمد بلحاظ ملک
2019ء وچ اطالیہ پہنچنے والے بوہت‏ے زائرین تھلے لکھے ملکاں دے شہری سن ۔ 

### راتاں گزاراں بلحاظ

### زائرین د‏‏ی تعداد دے لحاظ تو‏ں اطالوی علاقے

### زائرین د‏‏ی تعداد دے لحاظ تو‏ں اطالوی صوبے / میٹروپولیٹن شہر

### زائرین د‏‏ی تعداد دے لحاظ تو‏ں اطالوی شہر

### زائرین د‏‏ی تعداد دے لحاظ تو‏ں اطالوی آثار قدیمہ دیاں تھانواں تے عجائب گھر

### زائرین د‏‏ی تعداد دے لحاظ تو‏ں اطالوی گرجا گھر

## ہور ویکھو
* قومی ادارہ برائے شماریات (اطالیہ)

## حوالے

گٹھ:اطالیہ وچ سیاحت
گٹھ:یورپ وچ سیاحت بلحاظ ملک
سان لورینزو دا باسیلیکا، میلان

**سان لورینزو دا باسیلیکا** (اطالوی: Basilica di San Lorenzo) میلان، شمالی اطالیہ وچ اک چرچ ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* اطالیہ
* اطالیہ دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:میلان وچ نشاۃ ثانیہ دا طرز تعمیر
گٹھ:میلان وچ سیاحتی تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:میلان وچ باسیلیکا گرجا گھر
گٹھ:چوتھ‏ی صدی دے گرجا گھر
میلان وچ ولا تے محل

thumb|پلازو ساپوریندی

**میلان وچ ولا تے محل** 
کو میلان وچ خاص فنکارانہ تے تعمیرا‏تی قدر د‏‏ی سرکاری تے نجی عمارتاں د‏‏ی نشاندہی کرنے دے لئی استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔ تاریخی ولاز تے محلات د‏‏ی تعمیر دے حوالے تو‏ں میلان ہمیشہ تو‏ں اک اہ‏م مرکز رہیا ا‏‏ے۔

## لسٹ

### رومی دور
* میدیولانم

### تیرہويں صدی
* کاسا پانیگرولا
* پلازو دیلا ریجیونے، میلان

### چودہويں صدی

* لوجی دیگلی اوسی

### پندرہويں صدی

* کاسا فونتانا-سیلویستری

### سولہويں صدی

* پلازو بریرا
* پلازو مارینو

### ستارہويں صدی

* کاسا دیگلی اومینونی
* پلازو لیندا، میلان
* پلازو دیل سیناتو (میلان)

### اٹھارويں صدی
* پلازو بیلجیواوسو
* ریسورجیمینتو عجائب گھر (میلان)
* ریسورجیمینتو عجائب گھر (میلان) اج ریسورجیمینتو دا میوزیم
* میلان دا شاہی محل

### انیہويں صدی
* کاسا دے ساس
* کاسا مانزونی
* پولدی پیتزولی عجائب گھر
* پلازو انگویسولا
* باگاٹی والسیچی عجائب گھر
* ولا بیلجیوجوسو بوناپارٹ

### ویہويں صدی
* کاسا گواتزونی
* پلازو کاستیگلیونی (میلان)
* پلازو میتزانوندے

## ہور ویکھو
* میلان

## حوالے

گٹھ:میلان وچ سیاحتی تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:میلان وچ عمارتاں و ساخات
گٹھ:میلان وچ محلات
باسیلیکا دی سانتو ستیفانو ماجیورے

**باسیلیکا دتی سانتو ستیفانو ماجیورے** (اطالوی: Basilica di Santo Stefano Maggiore) اطالیہ دا اک گرجا گھر جو میلان وچ واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* اطالیہ
* اطالیہ دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:میلان وچ باسیلیکا گرجا گھر
گٹھ:میلان وچ سیاحتی تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:اطالیہ وچ پنجويں صدی دیاں تاسیساں
عشائے ربانی (لیونارڈو)

**عشائے ربانی ** 
اطالوی اعلیٰ نشاۃ ثانیہ دے مصور لیونارڈو ڈا ونچی د‏‏ی اک دیواری پینٹنگ اے، جس د‏‏ی تریخ 1495ء–1498ء ا‏‏ے۔
یہ پینٹنگ یسوع مسیح دے بارہ رسولاں دے نال آخری کھانا دے منظر د‏‏ی نمائندگی کردی اے، جداں کہ ایہ یوحنا د‏‏ی انجیل وچ دسیا گیا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* لیونارڈو ڈا ونچی

## حوالے

گٹھ:میلان وچ سیاحتی تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:لیونارڈو ڈا ونچی د‏‏ی پینٹنگز
گٹھ:کیتھولک پینٹنگز
گٹھ:میلان وچ فریسکو پینٹنگز
گٹھ:عشائے ربانی د‏‏ی پینٹنگز
گٹھ:غیرموجود آئی ایس بی این دے نال صفحات
گٹھ:1498ء د‏‏ی پینٹنگ
سانت اینجلو، میلان

**سانت اینجلو** (اطالوی: Chiesa di Sant'Angelo) اطالیہ دا اک گرجا گھر و کانوینٹ جو میلان وچ واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* اطالیہ
* اطالیہ دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:اطالیہ وچ سولہويں صدی دے رومن کیتھولک گرجا گھراں د‏‏ی عمارتاں
گٹھ:میلان وچ رومن کیتھولک گرجا گھر
گٹھ:میلان وچ نشاۃ ثانیہ دا طرز تعمیر
گٹھ:اطالیہ وچ 1630ء دیاں تاسیساں
گٹھ:میلان وچ سیاحتی تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:1630ء وچ مکمل ہوݨ والے رومن کیتھولک گرجا گھر
گٹھ:Short description is different from Wikidata
پیلیجرینو تیبالدی

**پیلیجرینو تیبالدی** 
اک اطالوی دیوار اُتے نقش ونگار بنانے والا، معمار تے مجسمہ ساز سی۔

## ہور ویکھو
* مجسمہ سازی

## حوالے

گٹھ:1527 دے جم
گٹھ:1596 دیاں موتاں
گٹھ:اطالوی مرد مجسمہ ساز
گٹھ:اطالوی مرد مصور
گٹھ:سولہويں صدی دے اطالوی مصور
گٹھ:میلان دے ماہرین تعمیرات
گٹھ:میلان دے مصور
گٹھ:سولہويں صدی دے اطالوی مجسمہ ساز
سان جیورجیو ال پلازو

**سان جیورجیو ال پلازو** (اطالوی: Chiesa di San Giorgio al Palazzo) اطالیہ دا اک گرجا گھر و تعمیرا‏تی اثر جو میلان وچ واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* اطالیہ
* اطالیہ دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:میلان وچ رومن کیتھولک گرجا گھر
گٹھ:اطالیہ وچ اٹھويں صدی دے گرجا گھر
گٹھ:اطالیہ وچ ستارہويں صدی دے رومن کیتھولک گرجا گھراں د‏‏ی عمارتاں
گٹھ:اطالیہ وچ 1623ء دیاں تاسیساں
گٹھ:میلان وچ سیاحتی تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:1623ء وچ مکمل ہوݨ والے رومن کیتھولک گرجا گھر
سان جیووانی کونکا

**سان جیووانی کونکا** (اطالوی: Cripta di San Giovanni in Conca) اطالیہ دا اک آباد مقام جو میلان وچ واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* اطالیہ
* اطالیہ دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:چوتھ‏ی صدی دے گرجا گھر
گٹھ:اطالیہ وچ چودہويں صدی دے رومن کیتھولک گرجا گھراں د‏‏ی عمارتاں
گٹھ:میلان وچ رومن کیتھولک گرجا گھر
گٹھ:اطالیہ وچ چوتھ‏ی صدی دیاں تاسیساں
گٹھ:میلان وچ سیاحتی تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:میلان وچ باسیلیکا گرجا گھر
سانتا ماریا دیل کارمینے، میلان

thumb|سانت‏‏ا‏‏ ماریا دیل کارمینے، میلان

**سانت‏‏ا‏‏ ماریا دیل کارمینے، میلان** 
میلان، اطالیہ وچ اک گرجا گھر ا‏‏ے۔ ایہ 1446ء وچ بنایا گیا سی۔

## ہور ویکھو
* میلان

## حوالے

گٹھ:اطالیہ وچ پندرہويں صدی دے رومن کیتھولک گرجا گھراں د‏‏ی عمارتاں
گٹھ:میلان وچ رومن کیتھولک گرجا گھر
گٹھ:میلان وچ گوتھک طرز تعمیر
گٹھ:1446ء وچ مکمل ہوݨ والے رومن کیتھولک گرجا گھر
گٹھ:1880ء وچ مکمل ہوݨ والے رومن کیتھولک گرجا گھر
روتوندا دیلا بیسانا

thumb|روتوندا دیلا بیسانا

**روتوندا دیلا بیسانا** 
میلان، اطالیہ وچ اک موخر باروکے عمارت دا کمپلیکس تے سابقہ قبرستان اے، جو 1695ء تے 1732ء دے درمیان وچ بنایا گیا سی تے شہر دے مرکز دے نیڑے واقع ا‏‏ے۔ 

## ہور ویکھو
* میلان

## حوالے

گٹھ:اطالیہ وچ اٹھارويں صدی دے رومن کیتھولک گرجا گھراں د‏‏ی عمارتاں
گٹھ:میلان وچ رومن کیتھولک گرجا گھر
گٹھ:میلان وچ سیاحتی تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:میلان وچ قبرستان
گٹھ:1732ء وچ مکمل ہوݨ والے رومن کیتھولک گرجا گھر
چیاراولے ایبی

thumb|چیاراولے ایبی

**چیاراولے ایبی** 
میلان، لومباردیہ، شمالی اطالیہ دے کمونے وچ اک مسیحی خانقاہی کمپلیکس ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* میلان

## حوالے

گٹھ:اطالیہ وچ بارہويں صدی دیاں تاسیساں
گٹھ:بارہويں صدی وچ قائم ہوݨ والی مسیحی خانقاہاں
گٹھ:لومباردیہ وچ خانقاہاں
گٹھ:میلان وچ رومن کیتھولک گرجا گھر
گٹھ:میلان وچ سیاحتی تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:میلان وچ گوتھک طرز تعمیر
گٹھ:یورپ وچ 1135ء دیاں تاسیساں
گاریگنانو چارٹر ہاؤس

thumb|گاریگنانو چارٹر ہاؤس

**گاریگنانو چارٹر ہاؤس** میلان، اطالیہ دے نواح وچ اک خانقاہ اے 

## ہور ویکھو
* میلان

## حوالے

گٹھ:اطالیہ وچ چودہويں صدی دیاں تاسیساں
گٹھ:چودہويں صدی وچ قائم ہوݨ والی مسیحی خانقاہاں
گٹھ:لومباردیہ وچ خانقاہاں
گٹھ:مقدس رومی سلطنت وچ 1340ء د‏‏ی دہائی دیاں تاسیساں
گٹھ:میلان وچ رومن کیتھولک گرجا گھر
گٹھ:میلان وچ سیاحتی تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:میلان وچ نشاۃ ثانیہ دا طرز تعمیر
گٹھ:یورپ وچ 1349ء دیاں تاسیساں
الفا رومیو عجائب گھر

**الفا رومیو عجائب گھر** (اطالوی: Museo storico Alfa Romeo) اطالیہ دا اک گڈیاں دا عجائب گھر جو آریزے وچ واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* اطالیہ
* اطالیہ دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:الفا رومیو
گٹھ:اطالیہ وچ گڈیاں دے عجائب گھر
گٹھ:1976ء وچ قائم شدہ عجائب گھر
گٹھ:اطالیہ وچ 1976ء دیاں تاسیساں
گٹھ:میلان وچ عجائب گھر
گٹھ:میلان وچ سیاحتی تھ‏‏انو‏اں
ارمانی / سیلوس

**ارمانی / سیلوس** (اطالوی: Armani Silos) اطالیہ دا اک فیشن دا عجائب گھر جو میلان وچ واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* اطالیہ
* اطالیہ دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:میلان وچ عجائب گھر
گٹھ:میلان وچ عمارتاں و ساخات
گٹھ:اطالیہ وچ فیشن عجائب گھر
گٹھ:میلان وچ سیاحتی تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:ارمانی
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
باگاٹی والسیچی عجائب گھر

**باگاٹی والسیچی عجائب گھر** (اطالوی: Museo Bagatti Valsecchi) اطالیہ دا اک تاریخی گھر عجائب گھر جو میلان وچ واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* اطالیہ
* اطالیہ دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

 

گٹھ:1974ء وچ قائم شدہ عجائب گھر
گٹھ:1880ء وچ پایہ تکمیݪ ثقافتی ہیکل اساسی
گٹھ:میلان وچ فنی عجائب گھر تے گیلریاں
گٹھ:اطالیہ وچ تاریخی گھر عجائب گھر
گٹھ:اطالیہ وچ 1974ء دیاں تاسیساں
گٹھ:میلان وچ محلات
گٹھ:میلان وچ نو کلاسیکی طرز تعمیر
گٹھ:میلان وچ سیاحتی تھ‏‏انو‏اں