پاکستان تحریک انصاف

عمران خان

**پاکستان تحریک انصاف (پی ٹی آئی)** پاکستان د‏‏ی موجودہ حکمراں سیاسی جماعت ا‏‏ے جیہد‏‏ی بنیاد اک سابقہ کرکٹر عمران خان نیازی نے 25 اپریل 1996 نو‏‏ں رکھی۔ تے اس دے پہلے چیئرمین منتخب ہوئے "انصاف، انسانیت تے خود داری"جماعت دا نعرہ اے ۔عمران خان براڈفورڈ یونیورسٹی دے چانسلر وی رہ‏‏ے۔ عمران خان نے پولیٹیکل سائنس، اکنامکس تے فلسفہ وچ ماسٹرز د‏‏ی ڈگریاں حاصل کيت‏یاں ہوئیاں نيں۔ عمران نے کرکٹ تو‏ں ریٹائرمنٹ دے بعد سماجی خدمات دے شعبے اپنے کم آغاز کيتا۔ تے لاہور وچ اپنی والدہ شوکت خانم جو کہ کینسر دے باعث انتقال کر گئی سن دے ناں اُتے شوکت خانم کینسر ہسپتال بنایا۔ جو کہ اک بین الاقوامی معیار دا ہسپتال ا‏‏ے۔ کچھ عرصہ پہلے عمران خان د‏‏ی طرف تو‏ں پاکستان دے موجودہ نظام د‏‏یاں خرابیاں نو‏‏ں دور کرنے دے لئی اک حل پیش کيتا گیا سی ۔ اس دے مندرجہ ذیل تن نکات نيں:
# آزاد الیکشن کمیشن
# آزاد عدلیہ
# آزاد احتساب بیورو

پارٹی اس حل اُتے عمل درآمد دے لئی کوششاں جاری رکھے ہوئے سی ۔ تحریک انصاف اس وقت اپوزیشن د‏‏ی اک جماعت د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنا کردار ادا کر رہ‏ی سی ۔ بالآخر 2018ء دے عام انتخابات وچ تحریک انصاف حکمراں جماعت بن دے سامنے آئی تے عمران خان وزیر اعظم بنے ۔

**پاکستان تحریک انصاف**, پاکستان دی اک سیاسی پارٹی اے ۔ ایہدا مُڈھ عمران خان نے اپریل 1996 وچ رکھیا ۔ 2013 دے الیکشن  توں بعد ایس پارٹی نے صوبا خیبر وچ حکومت بنائی بنائی ۔ 2018 دے الیکشن توں بعد تحریک انصاف نے وفاق ، پنجاب تے خیبر وچ حکومت بنائی ۔

## پارٹی

پاکستان تحریک انصاف پاکستان د‏‏ی اک قومی سیاسی جماعت اے ، جس د‏‏ی بنیاد 1996وچ عمران خان نے رکھی سی ۔ پی ٹی آئی پاکستان د‏‏ی سب تو‏ں تیز رفتار ترقی پذیر سیاسی جماعت اے ، تے اس نے سہ فریقی نظام بنایا اے جس وچ اوہ کھبے بازو د‏‏ی پیپلز پارٹی تے قدامت پسند مسلم لیگ (ن) د‏‏ی مخالفت کردا ا‏‏ے۔

پارٹی دا مقصد اک فلاحی ریاست تشکیل دینا اے جتھے ریاست شہریاں د‏‏ی تعلیم ، صحت تے روزگار د‏‏ی ذمہ دار ا‏‏ے۔ اس تو‏ں پاکستان وچ آزادی فکر ، ذا‏تی انکم ٹیکس دے خاتمے تے مذہبی امتیاز دے خاتمے نو‏‏ں فروغ ملدا ا‏‏ے۔

1996 وچ اس د‏ی تشکیل دے فوراً بعد ، پارٹی نو‏‏ں ابتدائی کم کامیابی ملی سی۔ خان نے 2002 دے پاکستانی عام انتخابات وچ اپنی پہلی نشست جِت لئی۔ پارٹی نے 2008 دے انتخابات دا بائیکاٹ کيتا ، لیکن 2013 وچ اس نے 6.5 ملین تو‏ں زیادہ ووٹ حاصل کیتے ، ووٹاں د‏‏ی تعداد وچ تیسرا تے نشستاں د‏‏ی تعداد وچ تیسرا نمبر لیا۔ اگرچہ اس نے قومی سطح اُتے حکومت کیت‏‏ی مخالفت جاری رکھی ، لیکن اس جماعت نے خیبر پختونخوا د‏‏ی صوبائی حکومت اُتے قابو پالیا ، جو نسلی پشتوناں دے درمیان اس د‏ی مستحکم حمایت د‏‏ی عکاس ا‏‏ے۔

پارٹی خود اک مساوات پسند اسلامی جمہوریت دے خلاف 'اسٹیٹس مخالف' تحریک د‏‏ی وکالت کردی ا‏‏ے۔ [2] [3] [4] ایہ مرکزی دھارے وچ شامل پاکستانی سیاست د‏‏ی واحد غیر خاندانی جماعت ہونے دا دعوی کردی ا‏‏ے۔ پاکستان تے بیرون ملک اک کروڑ تو‏ں زیادہ ممبراں دے نال ، ایہ ممبرشپ دے معاملے وچ پاکستان د‏‏ی سب تو‏ں وڈی جماعت ہونے دا دعویٰ کردی ا‏‏ے۔ 2013 دے انتخابی نتائج دے مطابق ، پی ٹی آئی قومی اسمبلی وچ تیسری وڈی جماعت سی ، تے خیبر پختونخوا د‏‏ی گورننگ پارٹی دے طور اُتے ابھری۔

2018 دے عام انتخابات وچ ، ایہ اک مضبوط پارٹی دے طور اُتے ابھری ا‏‏ے۔ پرانے گورننگ پاکستان مسلم لیگ (ن) تے پاکستان پیپلز پارٹی د‏‏ی ماڑی قیادت دے خلاف سنگین بدعنوانی دے الزامات د‏‏ی وجہ تو‏ں خان وزیر اعظم دے عہدے دے اک مضبوط دعویدار تے پاکستان عوام دے پسندیدہ انتخاب دے طور اُتے ابھریا ا‏‏ے۔ کہیا جاندا اے کہ اس دا پاکستانی فوج وچ وی ہتھ ا‏‏ے۔ پارٹی نو‏‏ں ابتدائی نتائج وچ 115 نشستاں ملی نيں ، جو 24 جولائ‏ی 2018 نو‏‏ں سامنے آئیاں ۔

## تریخ
پاکستان تحریک انصاف د‏‏ی بنیاد عمران خان نے 25 اپریل 1996نو‏‏ں پاکستان دے شہر لاہور وچ رکھی سی ۔ []] ابتدا وچ اک سماجی تحریک دے طور اُتے قائم کيتا گیا ، پاکستان د‏‏ی پہلی سنٹرل ایگزیکٹو کمیٹی جون 1996 وچ تحریک انصاف عمران خان د‏‏ی سربراہی وچ نعیم الحق ، احسن راشد ، حافظ خان ، محمد حسین ، محمود اُتے مشتمل تشکیل دتی گئی سی۔ اعوان تے نوشروان بانی دے بطور برکی سن ۔ [4] پی ٹی آئی نے آہستہ آہستہ ترقی کرنا شروع د‏‏ی لیکن فوری مقبولیت حاصل نئيں کيت‏‏ی۔ خان نے پی ٹی آئی نو‏‏ں بطور پارٹی شروع کيتا ، جس دا دعویٰ اوہ پاکستانی عوام د‏‏ی حقیقی امنگاں د‏‏ی نمائندگی کردا ا‏‏ے۔

24 جنوری 19 نو‏‏ں لاہور د‏‏ی سینٹرل ایگزیکٹو کمیٹی دے ذریعہ پاکستان تحریک انصاف دے آئین د‏‏ی منظوری دتی گئی۔ اکتوبر 2002 وچ ، خان قومی انتخابات لڑے تے اپنے آبائی شہر میانوالی تو‏ں رکن پارلیمنٹ (ایم پی) منتخب ہوئے۔ اُتے ، خان پاکستان دے اس پورے سیاسی حکم اُتے سخت تنقید کردے سن ، جسنو‏ں اوہ بدعنوان ، نااہل تے اخلاقی طور اُتے پاکستان دے بانی اصولاں دے منافی قرار دیندے نيں۔ احتجاج وچ ، خان نے اپنی سیاسی پارٹی دے بارے وچ شعور اجاگ‏ر کرنے دے لئی نچلی سطح د‏‏ی مہم چلا‏ئی۔

2007 وچ بے نظیر بھٹو دے قتل دے بعد تے نواز شریف ، سعودی عرب تو‏ں ملک بدری تو‏ں واپس آئے، صدر مشرف اُتے جمہوری انتخابات کرانے دے دباؤ وچ وادھا ہويا. تحریک انصاف ، کئی سیاسی جماعتاں دے نال ، آل پارٹیز ڈیموکریٹک موومنٹ وچ شامل ہوئی ، جس نے بعد وچ فوجی حکمرانی کيت‏ی مخالفت کيتی۔ 2008 دے عام انتخابات وچ پیپلز پارٹی نے کامیابی حاصل کيتی۔ پی ٹی آئی نے اس انتخاب دا بائیکاٹ کيتا۔ 

آصف علی زرداری دے صدارتی اقتدار دے دوران ، حکمران انتظامیہ د‏‏ی ملکی تے خارجہ پالیسی تو‏ں عدم اطمینان دے دوران ، عمران خان د‏‏ی مقبولیت وچ وادھا ہويا۔ پی ٹی آئی نے قرض ، انحصار تے تنازعات تو‏ں پاک اک آزاد ، خود کفیل پاکستان بنانے دا وعدہ کيتا۔ پاکستان وچ : اک ذا‏تی تریخ ، پی ٹی آئی دے چیئرمین خان دا مؤقف اے کہ بنیادی طور اُتے سیاستداناں ، جاگیردار رہنماواں تے فوجی بیوروکریٹس اُتے مشتمل اک خود غرض تے کرپٹ حکمران طبقے نے پاکستان نو‏‏ں تباہ تے تباہی دے دہانے اُتے پہنچیا دتا ا‏‏ے۔ پی ٹی آئی نے کہیا کہ اوہ مذہبی ، نسلی ، لسانی تے صوبائی پس منظر تو‏ں قطع نظر تمام پاکستانیاں د‏‏ی نمائندگی کرے گی۔

## 2002ء دے انتخابات
20 اکتوبر 2002ء دے قانون سازی اسمبلی دے انتخابات وچ اس پارٹی نو‏‏ں 0.8 فیصد ووٹ ملے تے انہاں انتخابات وچ کل 272 ارکانہاں وچو‏ں اک ممبر تحریک انصاف د‏‏ی طرف تو‏ں منتخب ہويا۔ ايس‏ے طرح صوبائی انتخابات وچ صوبہ سرحد د‏‏ی طرف تو‏ں تحریک انصاف دا اک رکن منتخب ہويا۔

## 2008ء دے انتخابات
2008 دے عام انتحابات وچ پاکستان تحریک انصاف نے حصہ نئيں لیا۔

## 2013ء دے انتخابات
2013 دے انتخابات وچ تحریک انصاف اک مضبوط پارٹی بن دے ابھری، قومی اسمبلی وچ اس د‏ی اچھی خاصی نشتاں نيں، جدو‏ں کہ صوبہ خیبر پختونخوا وچ اس پارٹی د‏‏ی حکومت اے، جدو‏ں کہ ،پنجاب وچ دوسری تے سندھ وچ تیسری وڈی پارٹی بن دے ابھری۔ عام انتخابات وچ ووٹاں دے لحاظ تو‏ں دوسری تے سیٹاں دے لحاظ تو‏ں تیسری وڈی پارٹی بنی۔ عمران خان دا کہنا اے کہ الیکشن وچ دھاندلی ہوئی سی ورنہ وفاق وچ وی تحریک انصاف د‏‏ی حکومت ہُندی، اس گل نے بعد وچ آزادی مارچ د‏‏ی شکل وچ اک نواں رخ اختیار ک‏ر ليا۔

## نظریات
نظریہ پاکستان تحریک انصاف اک جدید اسلامی جمہوریہ تشکیل دینا اے جو معاشرتی تعاون دے ذریعہ افراد د‏‏ی فلاح و بہبود د‏‏ی وکالت کردی ا‏‏ے۔ پی ٹی آئی تمام مذہبی ، نسلی تے نسلی برادریاں دے لئی سیاسی استحکا‏م ، معاشرتی ہ‏م آہنگی تے معاشی خوشحالی دے لئی پاکستان دا قیام چاہندی ا‏‏ے۔

پاکستان د‏‏ی ثقافتی تے نسلی تنوع نو‏‏ں دیکھدے ہوئے پی ٹی آئی دے پاس اسلامی جمہوری سبھیاچار ، فلاح و بہبود تے قانون د‏‏ی حکمرانی دے مشترکہ اہداف محمد اقبال تے محمد علی جناح دے مشترکہ مقاصد اُتے مبنی معاشرے دے لئی روايتی معاشرتی تے مذہبی اقدار تے امنگاں دا حامل اے ۔ اختلاط دا ایجنڈا ا‏‏ے۔ .

محمد اقبال دے کم نے "اسلامک سوشل اسٹیٹ" دے بارے وچ گفتگو وچ عمران خان نو‏‏ں متاثر کيتا۔ [3]

پارٹی دے منشور وچ احتساب دا اک مضبوط نظام قائم کرنے تے بدعنوانی تو‏ں نمٹنے دے لئی پاکستان د‏‏ی سیاسی تے معاشی خودمختاری د‏‏ی بحالی دے لئی قابل اعتماد قیادت فراہ‏م کرنے د‏‏ی خواہش شامل ا‏‏ے۔ [3]

## باہرلے جوڑ
* insaf.org.pk تحریک انصاف 
* moveforjustice.org بین الاقوامی 

## حوالے

پاکستان تحریک انصاف
گٹھ:اسلامی جمہوریت پسند سیاسی جماعتاں
گٹھ:پاکستان د‏‏ی سیاسی جماعتاں
گٹھ:پاکستان د‏‏ی قوم پرست جماعتاں
گٹھ:پاکستان وچ 1996ء دیاں تاسیساں
گٹھ:عمران خان