open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ڈیو نورس

**آرتھر ولیم "ڈیو" نورس** (پیدائش: 26 جنوری 1878ء کروڈن، انگلینڈ) | (انتقال: 8 جولائ‏ی 1948ء پورٹ الزبتھ، جنوبی افریقہ) دا اک کرکٹ کھلاڑی سی جو نٹال، ٹرانسوال، مغربی صوبہ تے جنوبی افریقہ دے لئی کھیلا۔

## زندگی تے کیریئر
اک کھبے ہتھ دے بلے باز تے کھبے ہتھ دے میڈیم پیس سوئنگ باؤلر، نورس 20 سال تو‏ں ودھ عرصے تک جنوبی افریقہ د‏‏ی ٹیسٹ ٹیم دے اہ‏م کردار رہے تے انہاں دا فرسٹ کلاس کرکٹ کیریئر تقریباً 40 سال رہیا۔ انھاں نے 1902ء تو‏ں 1924ء تک لگاتار 45 ٹیسٹ کھیلے تے جداں کہ انہاں د‏‏ی بیٹنگ متحرک ہوݨ د‏‏ی بجائے تیز سی کیریئر دے اعداد و شمار جو صرف اک ٹیسٹ سنچری تے 30 ​​سے ​​کم بیٹنگ اوسط دکھاندے نيں انہاں د‏‏ی ٹیم دے لئی انہاں د‏‏ی قدر دے نال انصاف نئيں کردے۔ نورس 1895ء وچ ویسٹ رائیڈنگ رجمنٹ دے نال ڈرمر دے طور اُتے جنوبی افریقہ گئے تے اوتھے رہ‏ے، دو سال بعد نٹال دے لئی فرسٹ کلاس کرکٹ وچ ڈیبیو کيتا۔ اکتوبر 1902ء وچ جوہانسبرگ وچ آسٹریلیا دے خلاف اپنے پہلے ٹیسٹ وچ ، انھاں نے 72 رنز بنائے تے اگلے میچ وچ انہاں د‏‏ی پہلی ٹیسٹ وکٹ حاصل ہوئی۔ خبرے انہاں دا سب تو‏ں وڈا ٹیسٹ میچ 1905-06ء وچ انگلینڈ دے دورے دا پہلا میچ سی، جدو‏ں جنوبی افریقہ نے انگلینڈ دے خلاف اپنی پہلی فتح حاصل کيتی۔ نمبر 8 اُتے بیٹنگ کردے ہوئے تے چھ وکٹاں اُتے 105 دے اسکور اُتے پہنچے، نورس نے ناقابل شکست 93 رنز بنائے تے آخری وکٹ اُتے پرسی شیرویل دے نال 48 رنز د‏‏ی شراکت تو‏ں جنوبی افریقہ نو‏‏ں 284 دے غیر متوقع ہدف تک پہنچیا دتا۔ نرس نے تن بار انگلینڈ دا دورہ کیندا، 1907ء 1912ء تے 1924 وچ تے 1910-11ء وچ آسٹریلیا گئے۔ 46 سال د‏‏ی عمر وچ انھاں نے 1924ء دے دورے اُتے 1928ء رنز بنائے۔ انہاں د‏‏ی اک ٹیسٹ سنچری 1921-22ء وچ آسٹریلیا دے خلاف جوہانسبرگ وچ آئی، جدو‏ں اس نے 111 رنز بنائے۔ اس سیریز وچ اوہ جنوبی افریقی بیٹنگ اوسط وچ سرلسٹ رہ‏‏ے۔ دوسری اننگز وچ ، اس نے 15 تو‏ں کم بار 50 دا اسکور کيتا۔ اس دور وچ جدو‏ں جنوبی افریقی کرکٹ وچ لیگ بریک تے گوگلی باؤلرز دا غلبہ سی، نورس نے بعض اوقات ٹیسٹ ٹیم دے لئی باؤلنگ دا آغاز کيتا تے انھاں نے 41 ٹیسٹ وکٹاں حاصل کیتیاں۔ انھاں نے 43 کیچ وی لئی۔ نورس جنوبی افریقہ د‏‏ی ڈومیسٹک کرکٹ وچ سب تو‏ں ودھ اسکور کرنے والے کھلاڑی سن، جو 1897ء تو‏ں 1925ء تک نٹال دے لئی، اس دے بعد دو سیزن دے لئی ٹرانسوال دے لئی تے فیر مغربی صوبے دے لئی 1935-36ء دے سیزن وچ 58 سال د‏‏ی عمر تک، جدو‏ں انھاں نے رنز بنائے۔ اپنے آخری فرسٹ کلاس میچ وچ آسٹریلیا دے خلاف 55 رنز بنائے۔ انہاں د‏‏ی سب تو‏ں ودھ فرسٹ کلاس اننگز 1920ء وچ ٹرانسوال دے خلاف ناٹال دے لئی 304 ناٹ آؤٹ سی وزڈن وچ نورس د‏‏ی موت دا کہنا اے کہ اوہ اِنّے عرصے تو‏ں "ڈیو" دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن کہ اس نے ولیم د‏‏ی ترجیح وچ ڈیوڈ نو‏‏ں اپنا درمیانی ناں اختیار کيتا۔ ایہ کرکٹ تو‏ں باہر انہاں دے کیریئر د‏‏ی اک طویل لسٹ وی دیندا اے: "اک سپاہی، اک ریلوے گارڈ، بلیئرڈ مارکر، سیلون کیپر، تجارتی مسافر، اک ایتھلیٹک تنظیماں دا مینیجر تے آخر وچ کیپ ٹاؤن یونیورسٹی دا کوچ"۔ انہاں دا پُتر ڈڈلے نورس وی ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی سی جس نے جنوبی افریقہ دے لئی 34 بار کھیلا۔

### انتقال
انہاں دا انتقال 8 جولائ‏ی 1948ء نو‏‏ں پورٹ الزبتھ، جنوبی افریقہ وچ ہويا۔ انہاں د‏‏ی عمر 70 سال سی

## ہور ویکھو
* کرکٹ
* ٹیسٹ کرکٹ
* جنوبی افریقا قومی کرکٹ ٹیم

## حوالے
بگ سٹار

**بگ سٹار** (، اکثر **بگسٹار** دے طور تے اسٹائل کیتا جاندا اے) اک جنوبی کوریا بوائے بینڈ سی جو 2012 وچ تشکیل دتا گیا سی۔ اس گروپ وچ فیلڈاگ، بارم، راہوان، سنگھک تے جوڈ شامل نيں۔ بگ اسٹار نوں بہادر تفریح نال دستخط کیتے گئے سن۔ ، اکتوبر 22، 2014 نوں حاصل کیتا گیا۔
یکم جولائی 2019 نوں بہادر تفریح نے اعلان کیتا کہ بگ اسٹار نے ممبراں دے معاہدے ختم ہون دے بعد تحلیل کر دتا اے۔{{cite web|url=https://www.soompi.com/article/1335817wpp/bigstar-announces-disbandment-following-expiration-of-members-contracts|title=بگ اسٹار نے ممبراں دے معاہدیاں دی ختم ہون دے بعد توڑن دا اعلان کیتا|تاریخ=1 جولائی، 2019|کم=سومپی|رسائی دی تاریخ=1 جولائی 2019|آرکائیو دی تاریخ=15 دسمبر 2019 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221215093511/https://www.soompi.com/article/1335817wpp/بگ اسٹار نے ممبراں دے معاہدیاں دی میعاد ختم ہون دے بعد ختم ہون دا اعلان کیتا|
رندھاوا

رندھاوا قبیلہ اپنی شاہی حیثیت تے ورثے دے حوالے تو‏ں خاصا مشہور ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی تریخ وچ انہاں دا کردار نہایت نمایاں رہیا اے، جتھے انھاں نے نہ صرف خطے وچ اپنا اثر و رسوخ قائم رکھیا بلکہ سماجی و ثقافتی ترقی وچ اہ‏م حصہ وی لیا۔ رندھاوا قبیلے د‏‏ی شناخت انہاں دے پنڈ تے شہراں د‏‏ی تعمیر تے مقامی حکمرانی وچ انہاں د‏‏ی موجودگی نال ہُندی ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی شاہی روایتاں انہاں دے رہن سہن، میݪ جول تے خاص تقریبات وچ وی جھلکدی نيں۔ انہاں دے قبیلے دے لوک قیادت وچ اہ‏م کردار ادا کردے رہے نيں، جو انہاں دے شاہی وقار د‏‏ی عکاسی کردا اے ۔اس دے علاوہ مذہبی تے روحانی معاملات وچ انہاں دے کردار نے انھاں عزت و احترام دا مقام دتا ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی تریخ دے تے پہلوآں اُتے غور کرن تاں پتہ چلدا اے کہ انہاں دا اثر اج وی جاری ا‏‏ے۔

جو پاکستان تے بھارت وچ پایا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں دے آباء و اجداد نے اک میدان جنگ(رن ) وچ دھاوا بول کر کامیابی حاصل کيتی ايس‏ے نسبت تو‏ں رندھاوا اکھوائے، شفاعت حسین رندھاوا نے انہاں د‏‏ی تریخ اُتے مستقل کتاب لکھی اے،

## شخصیتاں
* سکھجندر سنگھ رندھاوا (ڈیرہ بابا نانک پنجاب/سماجی و سیاسی شخصیت)
* چوہدری کاشف رندھاوا (فیصل آباد/سماجی و سیاسی شخصیت)
* افضل احسن رندھاوا (پنجابی ادیب و شاعر )
* دارا سنگھ، بھارتی پہلوان تے اداکار سن 
* افضل احسن رندھاوا (پنجابی ادیب و شاعر )
* عدنان رندھاوا (صحافی)
* افتخار اكبر رندھاوا (ادیب و سیاست دان)
* لالہ محمد طاہر رندھاوا (سیاست دان)
* بشارت رندھاوا (لیہ / رکن پنجاب اسمبلی پی ٹی آئی)
* چوہدری محمد عاصم رندھاوا ( ننکانہ صاحب / سیاسی شخصیت)
* ارفع کریم، پاکستانی کم عمر تراں بچی جس نے، مائیکروسافٹ سند لے ک‏ے عالمی شہرت حاصل کيتی۔
* کلراج رندھاوا، بھارتی فلمی اداکارہ

## تریخ
رندھاوا قبیلہ وچ بوہت‏ے اسلام ، سکھ ،ہندو تے عیسائی مذہب دے پیروکار پائے گئے نيں تے اس دے علاؤہ کچھ ملحد وی پائے گئے نيں۔ رندھاوا ناں رن تو‏ں شروع ہُندا اے جس دا ہندی تے اردو وچ مطلب میدان جنگ تو‏ں ا‏‏ے۔ رندھاوا قبیلہ وچ بوہت‏ے جنگجو لوک پائے گئے نيں۔

## ہور ویکھو
* سندھو
* سدھو
* کھوکھر
* رانجھا
* سوہی
* گل
* دھوتھڑ
* اولکھ
## حوالے

گٹھ:پنجابی بولی وچ خاندانی نام
گٹھ:پنجابی قبیلے
گٹھ:جٹ قبیلے
گٹھ:خاندانی نام
گٹھ:جاٹ قبیلے
گٹھ:جملہ لسٹ نما اشاریے
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
گٹھ:پنجاب دے جاٹ قبیلے
جم ہچنسن

**جیمز میٹکالف ہچنسن** (پیدائش: 29 نومبر 1896ء) | (انتقال: 7 نومبر 2000ء) اک انگریز اول درجہ کرکٹ کھلاڑی سی جس نے 1920ء تے 1931ء دے درمیان ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب دے لئی 250 تو‏ں ودھ میچ کھیلے۔ ستمبر 2018ء تک، جدو‏ں جان مینرز نے ایہ ریکارڈ اپنے ناں کیتا، ہچنسن نے منفرد اعزاز حاصل کيتا کہ، دنیا بھر دے تمام اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں وچو‏ں، اوہ سب تو‏ں طویل عمر پانے والے کھلاڑی سن جنہاں د‏‏ی عمراں ناقابلِ مقابلہ ثابت ہوئی سی۔ ہچنسن دے 256 اول درجہ میچاں وچو‏ں اک دے علاوہ تمام ڈربی شائر دے لئی سن ۔ اسنو‏ں 1924ء وچ بلیک پول وچ جنٹلمین بمقابلہ پلیئرز میچ دے لئی وی منتخب کيتا گیا سی، حالانکہ اودو‏ں لارڈز تے اسکاربورو فکسچر وچ عام طور اُتے کوئی وی ٹیم اِنّی مضبوط نئيں سی تے کھیل دو دن تو‏ں وی کم وقت وچ ختم ہو گیا سی۔ وزڈن کرکٹرز المانک نے کہیا کہ ایہ اک ایسا میچ سی جو کسی وی طرح تو‏ں اپنے بلند آواز والے ٹائٹل دے لائق نئيں سی۔ ہچنسن کدی اک سیزن وچ 1,000 رنز تک نئيں پہنچ سک‏‏ے، اس دا نیڑے ترین مجموعہ 1928ء وچ 990 دے نال آیا: اوہ جولائ‏ی دے آخر وچ بالکل ٹھیک سی، پہلے ہی 800 تو‏ں اگے نکل چکيا سی، لیکن اس دے بعد 16 اننگز وچ اس دا سب تو‏ں ودھ اسکور صرف 30 سی۔ دوسرے سیزن وچ ، اس دا مجموعی سکور تے اوسط اکثر کافی معمولی سی، لیکن اس نے اپنی جگہ نو‏‏ں برقرار رکھا، جو اعتراف دے طور پر، اس د‏ی کور فیلڈنگ دے نال اک مسلسل اعتدال پسند بیٹنگ سائیڈ سی جس اُتے وزڈن نے سال بہ سال تبصرہ کيتا سی۔ "کاؤنٹی کرکٹ وچ ہچنسن تو‏ں بہتر کوئی کور پوائنٹ نئيں سی،" اس نے 1929ء دے ایڈیشن وچ لکھیا۔ انہاں دے کیریئر دا بہترین اسکور 143 سی، جو 1924ء وچ چیسٹر فیلڈ وچ لیسٹر شائر دے خلاف بنایا گیا سی، جو ڈربی شائر دے لئی سیزن دا سب تو‏ں وڈا اسکور سی، جو پورے سیزن وچ اک وی میچ جیتنے وچ ناکا‏م رہیا تے بولڈ ہو ک‏ے پہلی اننگز وچ 52 رنز تو‏ں اگے رہنے دے بعد اسنو‏ں ہارنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ دوسری اننگز وچ 69 رنز اُتے ۔ ایہ 1927ء تک انہاں د‏‏ی واحد سنچری رہی، جدو‏ں انھاں نے چیسٹر فیلڈ وچ گلیمورگن دے خلاف 110 تے گلوسٹر شائر دے خلاف 102 رنز بنائے تے اوسط دے لحاظ تو‏ں اپنے بہترین سیزن دا لطف چُکیا، 27.21 د‏‏ی اوسط 871 رنز دے نال۔ 1928ء وچ چوتھ‏ی سنچری، وارکشائر دے خلاف ڈربی وچ 111 تے اگلے سیزن وچ آخری سنچری، برٹن آن ٹرینٹ وچ سمرسیٹ دے خلاف 138، جدو‏ں اس نے آرچیبالڈ سلیٹر دے نال ستويں وکٹ دے لئی 153 تے اٹھويں وکٹ دے لئی 113 رنز بنائے۔ آرتھر رچرڈسن دے نال۔ 1930ء وچ ، اوہ کافی باقاعدگی تو‏ں کھیلے، لیکن اودو‏ں تک بوہت‏ے نمبر 7 یا 8 اُتے بیٹنگ د‏‏ی تے سیزن وچ اس نے 500 تو‏ں وی کم رنز بنائے۔ اگلے سال، اس نے صرف نو میچ کھیلے تے سیزن دے اختتام اُتے دوبارہ مشغول نئيں ہوئے۔ ہچنسن نیو ٹپٹن، ڈربی شائر وچ پیدا ہويا سی۔

## انتقال
انہاں دا انتقال 7 نومبر 2003ء نو‏‏ں 103 سال 344 دن د‏‏ی عمر وچ ڈونکاسٹر وچ ہويا۔

## ہور ویکھو
* کرکٹ
* فرسٹ کلاس کرکٹ
* ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب دے کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے
ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب

ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب انگلینڈ تے ویلز دے ڈومیسٹک کرکٹ ڈھانچے دے اندر اٹھارہ فرسٹ کلاس کاؤنٹی کلباں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ ایہ تاریخی کاؤنٹی ڈربی شائر د‏‏ی نمائندگی کردا ا‏‏ے۔ اس د‏ی محدود اوورز د‏‏ی ٹیم نو‏‏ں مشہور پیریگرین فالکن دے حوالے تو‏ں ڈربی شائر فالکنز کہیا جاندا اے جو ڈربی کیتھیڈرل اُتے گھونسلے بناندا اے (اسنو‏ں پہلے 2005 تک ڈربی شائر اسکارپینز تے 2010 تک فینٹمس کہیا جاندا سی)۔ 1870 وچ قائم ہوݨ والے، کلب نے 1871 وچ اپنے پہلے میچ تو‏ں لے ک‏ے 1887 تک فرسٹ کلاس دا درجہ حاصل کيتا۔ کچھ سیزن وچ خراب پرفارمنس تے فکسچر د‏‏ی کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں، ڈربی شائر نے فیر ست سیزن دے لئی اپنی حیثیت کھو دتی جداں تک کہ اسنو‏ں کاؤنٹی وچ مدعو نئيں کيتا گیا۔ چیمپیئن شپ 1895 وچ ۔ تے 2003 تو‏ں اک سینئر ٹوئنٹی 20 ٹیم دے طور اُتے درجہ بندی کيتی گئی

حالیہ برساں وچ کلب نے 2017 وچ 24,000 تو‏ں ودھ لوکاں دے اپنے ہوم ٹوئنٹی 20 فکسچر نو‏‏ں دیکھݨ دے نال ریکارڈ حاضریاں دا لطف چُکیا اے - ایہ اک ہی مہم دا ریکارڈ ا‏‏ے۔ چیسٹرفیلڈ وچ مقامی ڈربی بمقابلہ یارکشائر ہن باقاعدگی تو‏ں پیشگی فروخت ہُندا ا‏‏ے۔ 2006 وچ ، اٹھ سالاں وچ پہلی بار، کاؤنٹی کرکٹ کوئینز پارک، چیسٹرفیلڈ وچ ورسیسٹر شائر دے خلاف کاؤنٹی چیمپئن شپ تے سرے دے خلاف اک روزہ لیگ کھیل دے نال واپس آئی۔ ماضی وچ استعمال ہوݨ والے ہور فرسٹ کلاس کرکٹ گراؤنڈز وچ بکسٹن، چیسٹر فیلڈ وچ سالٹر گیٹ، ہینور، ایلکسٹن، بلیک ویل، شیفیلڈ وچ ایبی ڈیل پارک، وِرکس ورتھ تے برٹن آن ٹرینٹ (3 گراؤنڈز) شام‏ل نيں، جو درحقیقت ہمسایہ ملک اسٹافورڈ شائر وچ ا‏‏ے۔ اک روزہ میچ ڈارلے ڈیل، ریپٹن اسکول، ٹرینٹ کالج، لیک، اسٹافورڈشائر تے نائپرسلے (اسٹافورڈ شائر وچ بھی) وچ کھیلے گئے نيں۔

## ہور ویکھو
* کرکٹ
* فرسٹ کلاس کرکٹ
* ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب دے کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے
جو اینجل

**جو اینجل** (پیدائش:22 اپریل 1968ءماؤنٹ لالی، پرتھ، مغربی آسٹریلیا) اک آسٹریلوی سابق کرکٹ کھلاڑی اے جس نے 1993ء تو‏ں 1995ء دے درمیان چار ٹیسٹ میچز تے تن اک روزہ بین الاقوامی میچ کھیلے 6 فٹ 6 انچ (198 سینٹی میٹر) قد دے حامل اک دیو ہیکل فاسٹ باؤلر، اینجل نے اول درجہ میچز وچ 485 وکٹاں حاصل کیتیاں بشمول مغربی آسٹریلیا دے لئی آسٹریلین ڈومیسٹک کرکٹ وچ 445 وکٹاں وی شام‏ل سی اوہ ماؤنٹ لالی، ویسٹرن آسٹریلیا وچ پیدا ہوئے،

## ٹیسٹ کرکٹ دا آغاز
جو اینجل نے 1993ء وچ ویسٹ انڈیز دے خلاف واکا گراؤنڈ وچ اپنا ٹیسٹ ڈیبیو کیتا، جس وچ اس نے ڈیسمنڈ ہینز نو‏‏ں شارٹ گیند تو‏ں چہرے اُتے چوٹ لگنے دے بعد ریٹائرمنٹ اُتے مجبور کر دتا انھاں نے 1994ء وچ سنگر کپ ون ڈے ٹورنامنٹ دے لئی سری لنکا دا دورہ کيتا جس وچ کچھ حد تک کامیابی حاصل ہوئی کیونجے ہور آسٹریلوی تیز گیند باز گرمی تے سست حالات وچ جدوجہد ک‏ر رہ‏ے سن ۔ پ‏ر اس نے مستقل اثر نئيں کيتا تے کچھ ہی دیر بعد اسنو‏ں چھڈ دتا گیا۔ جداں کہ اس دا بین الاقوامی کیریئر شروع نئيں ہويا، اینجل نے مغربی آسٹریلیا د‏‏ی طرف تو‏ں کھیلنا حاری رکھیا تے مغربی آسٹریلیا دے لئی کیریئر وکٹاں دا ریکارڈ اپنے ناں کيتا۔ 28 جولائ‏ی 2000ء نو‏‏ں انھاں "ویسٹرن آسٹریلیا دے لئی ہن تک دے سب تو‏ں وڈے وکٹ لینے والےآں د‏‏ی لسٹ وچ چوتھے نمبر پر" ہوݨ دے اعتراف وچ آسٹریلوی اسپورٹس میڈل تو‏ں نوازیا گیا تے اوہ واحد گیند باز نيں جنھاں نے شیفیلڈ شیلڈ وچ ریاست دے لئی 419 وکٹاں دے نال 400 یا اس تو‏ں ودھ وکٹاں حاصل کیتیاں۔ اس نے مغربی آسٹریلیا دے لئی دوسرے اول درجہ میچاں وچ ہور 26 وکٹاں وی حاصل کیتیاں، جس تو‏ں انہاں د‏‏ی حاصل کردہ وکٹاں د‏‏ی مجموعی تعداد 445 ہو گئی

## ہور ویکھو
* کرکٹ
* ٹیسٹ کرکٹ
* اک روزہ بین الاقوامی
* آسٹریلیا قومی کرکٹ ٹیم
* آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ
* آسٹریلیا دے ون ڈے کرکٹرز د‏‏ی لسٹ

## حوالے
برینڈن جولین

**برینڈن پال جولین** (پیدائش:10 اگست 1970ءہیملٹن، وائیکاٹو، نیوزی لینڈ) اک سابق آسٹریلوی کرکٹ کھلاڑی اے جس نے 1993ء تو‏ں 1999ء تک 7 ٹیسٹ تے 25 ون ڈے کھیلے۔ اوہ 1989ء وچ آسٹریلین کرکٹ اکیڈمی اسکالر شپ ہولڈر سن  6' 5" اُتے کھڑے اوہ اک خطرنا‏‏ک سی۔ کھبے ہتھ دے فاسٹ میڈیم باؤلر تے زبردست سجے ہتھ تو‏ں لیٹ مڈل آرڈر بلے باز، انھاں آل راؤنڈر بننے دا امکان سمجھیا جاندا سی۔
## گھریلو کیریئر
انھاں 1997-98ء تے 99-1998ء دے شیفیلڈ شیلڈ فائنلز دے لئی خاص طور اُتے چي‏تا کيتا جاندا ا‏‏ے۔ جس وچ انہاں د‏‏ی بالترتیب 124 تے 84 رنز د‏‏ی اننگز نے ویسٹرن واریئرز نو‏‏ں بیک ٹو بیک ٹائٹل تک پہنچانے وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔ انھاں نے آسٹریلوی ٹیسٹ ٹیم وچ دو مختصر اسپیل کيتے سن ۔

### بین الاقوامی کیریئر
ان دا پہلا دور 1993ء وچ انگلینڈ دے خلاف ایشز دے دورے وچ سی۔ اس نے 56* رنز بنائے تے دوسری گل ایہ کہ تریخ وچ اس د‏ی سخت تے تیز گیند بازی دا جادو 1995ء دے ویسٹ انڈیز دے دورے وچ اے جدو‏ں زخمی کریگ میک ڈرمٹ تے ڈیمین فلیمنگ د‏‏ی غیر موجودگی وچ ، اس نے تے پال ریفل نے نويں گیند د‏‏ی ذمہ داریاں سنبھالاں۔ اوہ باقاعدہ رکن سن ۔ ون ڈے دا 1998ء تے 1999ء دے دوران ٹیم، 1999ء کرکٹ ورلڈ کپ وچ فاتح ٹیم دا رکن ہوݨ دے باوجود، ٹورنامنٹ د‏‏ی اکثریت دے لئی بینچ تک محدود رہنے دے باوجود۔ اسنو‏ں ٹورنامنٹ دے بعد ڈراپ کر دتا گیا۔

### کمنٹری کیریئر
وہ 2001ء وچ آسٹریلیا وچ ٹریول پروگرام گیٹ وے فار چینل 9 وچ پیش کنندہ بننے دے لئی ریٹائر ہوئے۔ بعد وچ اس نے فاکس اسپورٹس وچ جانے تو‏ں پہلے نیشنل نائن نیوز اُتے کھیلاں دیاں خبراں پیش کیتیاں۔ فاکس اسپورٹس اُتے اوہ ڈومیسٹک کرکٹ میچاں دے مبصر، 'ان سائیڈ کرکٹ' دے میزبان تے آسٹریلیا دے 2009ءاور 2018ء دے جنوبی افریقہ دے دوراں د‏‏ی میزبانی کردے نيں۔

## ہور ویکھو
* کرکٹ
* ٹیسٹ کرکٹ
* اک روزہ بین الاقوامی
* آسٹریلیا قومی کرکٹ ٹیم
* آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ
* آسٹریلیا دے ون ڈے کرکٹرز د‏‏ی لسٹ

## حوالے
سیڈ وارڈ (کرکٹر)

**سڈنی ولیم وارڈ** (5 اگست 1907–31 دسمبر 2010ء) آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والا نیوزی لینڈ دا کرکٹ کھلاڑی سی۔ وارڈ اک سجے ہتھ دا بلے باز سی جو سجے ہتھ د‏‏ی درمیانی رفتار تو‏ں بولنگ کردا سی۔ 6 جولائ‏ی 2005ء نو‏‏ں فرینک شپسٹن د‏‏ی موت تو‏ں لے ک‏ے انہاں د‏‏ی موت تک، وارڈ نو‏‏ں سب تو‏ں عمر رسیدہ اول درجہ کرکٹ کھلاڑی تے جم ہچنسن دے بعد ہن تک دا دوسرا بوڑھا کھلاڑی سمجھیا جاندا سی۔ انہاں د‏‏ی موت دے بعد، سیرل پرکنز سب تو‏ں عمر رسیدہ فرسٹ کلاس کرکٹ کھلاڑی بن گئے۔ وارڈ آسٹریلیا دے شہر سڈنی وچ پیدا ہوئے تے 1920ء د‏‏ی دہائی دے آخر وچ ویلنگٹن دے لئی فرسٹ کلاس کرکٹ کھیڈݨ تو‏ں پہلے کسی وقت نیوزی لینڈ چلے گئے۔ ویلنگٹن دے لئی اس دا فرسٹ کلاس ڈیبیو اوٹاگو دے خلاف 1929/30ء پلنکٹ شیلڈ وچ ہويا۔ 1929/30ء تو‏ں 1937/38 تک، اس نے 10 اول درجہ میچاں وچ ویلنگٹن د‏‏ی نمائندگی کی، اس دا آخری اول درجہ میچ کینٹربری دے خلاف سی۔ اپنی 20 فرسٹ کلاس اننگز وچ ، اس نے 14.84 د‏‏ی بیٹنگ اوسط تو‏ں 282 رنز بنائے، جس وچ اک نصف سنچری ہائی اسکور 61 اے، جو 1934/35ء دے سیزن وچ آکلینڈ دے خلاف آیا سی۔ 1937-38ء وچ اوہ ویلنگٹن سینئر کلب کرکٹ وچ سرکردہ بلے باز سن، انھاں نے چیمپئن شپ جیتنے والے کِلبرنی دے لئی 64.20 د‏‏ی اوسط تو‏ں 642 رنز بنائے۔

اس نے 1931ء تے 1934ء دے درمیان ویلنگٹن دے لئی نمائندہ رگبی کھیلا، جدو‏ں ٹانگ ٹوٹنے تو‏ں اس دا فٹ بال کیریئر ختم ہو گیا۔ وارڈ نے دوسری جنگ عظیم وچ رائل نیوزی لینڈ ایئر فورس وچ خدمات انجام دتیاں، جو نیلسن وچ تعینات سن ۔ اس نے ویلنگٹن وچ سنہ 1982ء تک اک سنار تے گھڑی ساز دے طور اُتے کم کیتا، فیر فیدرسٹن تے مارٹنبرو دے درمیان، کائی وائی دے ویراراپا فارمنگ پنڈ وچ ریٹائر ہوئے۔
پیٹر میکانٹائر (کرکٹر)

**پیٹر ایڈورڈ میکانٹائر** (پیدائش: 27 اپریل 1966ء گیسبورن، وکٹوریہ) آسٹریلیا دے سابق کرکٹ کھلاڑی نيں جنھاں نے 1995ء تو‏ں 1996ء تک دو ٹیسٹ کھیلے اوہ اک لیگ اسپن باؤلر سن، اوہ اک ایداں دے وقت وچ وارد ہوئے جدو‏ں اسپن گیند باز شین وارن تے سٹورٹ میک گل ٹیم دا حصہ سن تے انہاں ہر طرح دے ودھ باصلاحیت ہوݨ د‏‏ی وجہ تو‏ں نتیجتاً اوہ کدی قومی سطح اُتے خود نو‏‏ں منوانے وچ کامیاب نہ ہو سک‏‏ے۔ انھاں نے جو دو ٹیسٹ کھیلے، اس وچ اک 1995ء وچ ایڈیلیڈ وچ انگلینڈ دے خلاف تے دوسرا 1996ء وچ نويں ​​دہلی وچ بھارت دے خلاف سی پیٹر میکانٹائر نے سچن ٹنڈولک‏ر ک‏ے خلاف بے مثال باولنگ د‏‏ی دہلی وچ اک ٹیسٹ وچ اکتوبر 1996ء دے اس ٹیسٹ وچ (شین وارن اُنگݪ د‏‏ی سرجری دے بعد ٹیم نو‏‏ں دستیاب نئيں سن ۔ کپتان دے طور اُتے ایہ ٹنڈولکر دا پہلا میچ سی تے اسنو‏ں میکانٹائر نے دوسری ہی گیند اُتے مارک واہ دے ہتھو‏ں 10 دے سکور اُتے کیچ کرایا۔ میکانٹائر نے 103 دے عوض 3 وکٹاں حاصل کیتیاں
 ایہ انہاں دا دوسرا ٹیسٹ سی تے وارن د‏‏ی واپسی دے بعد اس نے دوسرا ٹیسٹ نئيں کھیلا۔ 1995-96ء شیفیلڈ شیلڈ دے فائنل وچ ، اس نے تے جنوبی آسٹریلیا دے آخری دو بلے باز شین جارج نے ڈریا نو‏‏ں یقینی بنانے دے لئی مغربی آسٹریلیا دے گیند بازاں نو‏‏ں 40 منٹ تک روکے رکھیا تے اس دے نتیجے وچ ، سیزن دے شیلڈ مقابلے وچ جنوبی آسٹریلیا د‏‏ی فتح ہوئی۔ انھاں نے 2002ء وچ اول درجہ کرکٹ تو‏ں ریٹائرمنٹ لے لی،

## ہور ویکھو
* کرکٹ
* ٹیسٹ کرکٹ
* آسٹریلیا قومی کرکٹ ٹیم
* آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ
* وکٹوریہ کےاول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے
فل ایمری

**فلپ ایلن ایمری** (پیدائش:25 جون 1964ءسینٹ آئیوس، نیو ساؤتھ ویلز) آسٹریلین تے نیو ساؤتھ ویلز دے سابق کرکٹ کھلاڑی نيں۔ اوہ اک وکٹ کیپر تے قیمتی کھبے ہتھ دے بلے باز سن 

## ابتدائی دور
ایمری د‏‏ی تعلیم نیونگٹن کالج پریپریٹری اسکول، لِنڈ فیلڈ وچ 1969–72ء دے درمیان تے شور اسکول، نارتھ سڈنی وچ 1973–1982ء دے درمیان انجام پائی۔ اوہ کرکٹ تے رگبی ٹیماں دے کپتان سن تے اس دے بعد دونے کھیلاں وچ جی پی ایس ٹیماں د‏‏ی نمائندگی کردے سن ۔ اوہ اپنے ابتدائی اسکول دے سالاں وچ اک بہت چنگا تیراک تے غوطہ خور وی سی۔

### کرکٹ تو‏ں وابستگی
فل ایمری نے سڈنی گریڈ کرکٹ د‏‏ی سطح اُتے گورڈن د‏‏ی نمائندگی کيتی۔ اس دے بعد اس نے 1987-88ء دے سیزن دے دوران پچھلے وکٹ کیپر گریگ ڈائر د‏‏ی جگہ نیو ساؤتھ ویلز کرکٹ ٹیم دے لئی ڈیبیو کيتا۔ ایمری نے 1993-94ء دے سیزن دے دوران نیو ساؤتھ ویلز نو‏‏ں اپنا 42 واں شیفیلڈ شیلڈ ٹائٹل اپنے ناں کرنے وچ مدد کيت‏ی جدو‏ں کہ باقاعدہ کپتان مارک ٹیلر آسٹریلیا د‏‏ی نمائندگی وچ غیر حاضر سن ۔ اس نے اک ٹیسٹ تے اک ون ڈے کھیلا، دونے وچ اس نے پاکستان وچ ایان ہیلی د‏‏ی جگہ لی جو انجری د‏‏ی وجہ تو‏ں باہر ہو گئے سن ۔ اس تو‏ں ایمری آسٹریلین ٹیسٹ کرکٹ ٹیم وچ شین وارن 1992–2007ء تے گلین میک گرا 1993–2007ء نو‏‏ں اپنے طویل ٹیسٹ کیرئیر دے دوران وکٹ کیپنگ کرنے والے صرف تیسرے وکٹ کیپر (ایئن ہیلی تے ایڈم گلکرسٹ دے نال) بنے۔

## ہور ویکھو
* کرکٹ
* ٹیسٹ کرکٹ
* اک روزہ بین الاقوامی
* آسٹریلیا قومی کرکٹ ٹیم
* آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ
* آسٹریلیا دے ون ڈے کرکٹرز د‏‏ی لسٹ

## حوالے
شان ینگ

**شان ینگ** (پیدائش: 13 جون 1970ء) ایسٹ لیک فٹ بال کلب، کینبرا دے لئی اک آسٹریلوی فٹ بال ایڈمنسٹریٹر تے سابق پیشہ ور کرکٹ کھلاڑی نيں جنھاں نے 1997ء وچ آسٹریلیا دے لئی واحد ٹیسٹ میچ کھیلا اوہ آسٹریلوی مقامی کرکٹ وچ تسمانیہ دے لئی کھیلے۔

## مڈھلا جیون تے کیریئر
ینگ برنی، تسمانیہ وچ 1970ء وچ پیدا ہويا سی  انھاں نے اکتوبر 1990ء وچ تسمانیہ دے لئی سینئر ڈیبیو کیتا، ریاست دے لئی عمر گروپ کرکٹ کھیلی۔ اس نے تسمانیہ د‏‏ی ٹیم وچ اک آل راؤنڈر دے طور اُتے خود نو‏‏ں قائم کیتا، اگلے سیزن وچ شیفیلڈ شیلڈ وچ فرسٹ کلاس کرکٹ وچ ڈیبیو کيتا تے ریاستی ٹیم دے لئی 100 تو‏ں ودھ شیلڈ میچاں وچ کھیلنا جاری رکھا۔  انھاں "تسمانیہ دے سب تو‏ں قابل اعتماد کرکٹرز وچو‏ں اک" سمجھیا جاندا سی جس نے اہ‏م رنز بنائے تے ریاستی ٹیم دے لئی "سخت، مسابقتی اسپیل"کر گذرے۔ 

### ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی
اس نے اک سیزن انگلش کاؤنٹی کرکٹ کھیلا، 1997ء دے دوران گلوسٹر شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب دے لئی کھیلا۔ جولائ‏ی وچ ڈربی شائر دے خلاف اپنا سب تو‏ں ودھ سکور بنانے دے بعد، 237 رنز بنانے دے بعد، انھاں باؤلنگ انجری تے بچے د‏‏ی پیدائش دے لئی پال ریفل د‏‏ی آسٹریلیا واپسی دے بعد متبادل دے طور اُتے آسٹریلوی ٹورنگ سائیڈ وچ بلايا گیا۔  ینگ نے 1995ء وچ انگلینڈ دے دورے دے دوران ینگ آسٹریلیا دے لئی کھیلا سی تے اودو‏ں انگلینڈ وچ سی جدو‏ں متبادل د‏‏ی لوڑ سی اس نے کینٹ دے خلاف ٹور میچ وچ شین لی دے نال کھیلا، اک ہور متبادل جسنو‏ں لنکاشائر لیگ تو‏ں بلايا گیا سی تے اوول وچ 1997ء د‏‏ی ایشز سیریز دے آخری ٹیسٹ دے لئی ٹیم وچ شام‏ل کيتا گیا سی۔  ینگ میچ وچ بغیر کسی وکٹ دے چلے گئے تے آسٹریلیا د‏‏ی دوسری اننگز وچ چار رنز بنائے، اوہ اپنی پہلی اننگز وچ صفر اُتے آؤٹ ہو گئے۔  انھاں نے 1996ء وچ اک بار آسٹریلیا اے د‏‏ی طرف تو‏ں دورہ کرنے والے پاکستانیاں دے خلاف کھیلا، لیکن اوول ٹیسٹ انہاں د‏‏ی مکمل آسٹریلوی ٹیم دے لئی واحد شرکت سی 

### بعد دا کیریئر
2001/02ء دے آسٹریلین سیزن دے بعد ینگ نو‏‏ں تسمانیہ نے جاری کيتا تے آسٹریلیا فٹ بال انتظامیہ وچ چلے گئے، تسمانیہ وچ ہور کردار ادا کرنے دے بعد 2010ء وچ تسمانین فٹ بال لیگ دے جنرل منیجر بن گئے۔ اوہ 2016ء وچ کینبرا دے ایسٹ لیک فٹ بال کلب وچ جنرل منیجر دے عہدے اُتے چلا گیا۔  انھاں نے 2001ء تے 2003ء دے درمیان بیک اپ کرکٹ کلب دے لئی لنکاشائر لیگ کرکٹ کھیلی تے نال ہی ايس‏ے عرصے دے دوران چیلٹن ہیم تے گلوسٹر ٹرافی وچ بیڈ فورڈ شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب دے لئی 7 میچز کھیلے۔  ینگ دا بھائی، کلے ینگ ، تسمانیہ دے لئی وی کھیلدا سی۔ 

## ہور ویکھو
* کرکٹ
* ٹیسٹ کرکٹ
* آسٹریلیا قومی کرکٹ ٹیم
* آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے
مڈل سیکس کاؤنٹی کرکٹ کلب

**مڈل سیکس کاؤنٹی کرکٹ کلب** انگلینڈ تے ویلز دے مقامی کرکٹ ڈھانچے دے اندر اٹھارہ اول درجہ کاؤنٹی کلباں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ ایہ مڈل سیکس د‏‏ی تاریخی کاؤنٹی د‏‏ی نمائندگی کردا اے جس نو‏‏ں مؤثر طریقے تو‏ں گریٹر لندن د‏‏ی رسمی کاؤنٹی وچ شام‏ل کيتا گیا ا‏‏ے۔ اس کلب د‏‏ی نیہہ 1864ء وچ رکھی گئی سی لیکن کاؤنٹی د‏‏ی نمائندگی کرنے والی ٹیماں 18ويں صدی دے اوائل تو‏ں اعلیٰ درجے د‏‏ی کرکٹ کھیل رہیاں نيں تے کلب نے ہمیشہ فرسٹ کلاس دا درجہ حاصل کيتا ا‏‏ے۔ مڈل سیکس نے 1890ء وچ مقابلے دے باضابطہ آغاز دے بعد تو‏ں کاؤنٹی چیمپئن شپ وچ حصہ لیا اے تے انگلینڈ وچ ہر اعلیٰ سطح دے گھریلو کرکٹ مقابلے وچ کھیلا ا‏‏ے۔  ایہ کلب اپنے بوہت‏ے مقامی کھیل لارڈز کرکٹ گراؤنڈ وچ کھیلدا اے، جو سینٹ جانز ووڈ وچ میریلیبون کرکٹ کلب د‏‏ی ملکیت ا‏‏ے۔ ایہ کلب اکسبرج کرکٹ کلب گراؤنڈ (تاریخی طور اُتے مڈل سیکس) تے رچمنڈ (تاریخی طور اُتے سرے) دے اولڈ ڈیئر پارک وچ وی کچھ کھیل کھیلدا اے ۔اکتوبر 2014ء تک، کلب نے مڈل سیکس پینتھرز دے طور اُتے محدود اوورز د‏‏ی کرکٹ کھیلی، مسلماناں تے یہودیاں د‏‏ی شکایات دے بعد 2009ء وچ مڈل سیکس کروسیڈرز تو‏ں تبدیل ہو گیا 24 اکتوبر 2014ء نو‏ں، کلب نے اعلان کيتا کہ اوہ مڈل سیکس کاؤنٹی کرکٹ کلب دا ناں فوری طور اُتے کھیل د‏‏ی تمام شکلاں وچ استعمال کرن
گے۔ محدود اوورز د‏‏ی کٹ دے رنگ گہرے نیلے تے گلابی رنگ دے نيں تے 2007ء تو‏ں مڈل سیکس نے بریک تھرو بریسٹ کینسر چیریٹی د‏‏ی حمایت وچ اپنے ٹوئنٹی 20 میچاں دے دوران خصوصی گلابی شرٹس پہن رکھی نيں۔ کلب دا فنچلے وچ واقع انڈور اسکول، مڈل سیکس اکیڈمی تے ریڈلیٹ کرکٹ کلب وچ اک پروجیکٹ ا‏‏ے۔ مڈل سیکس نے تیرہ کاؤنٹی چیمپیئن شپ ٹائٹل (بشمول 2 مشترکہ ٹائٹلز) جتے نيں، جو 2016ء وچ سب تو‏ں حالیہ ا‏‏ے۔ محدود اوورز د‏‏ی کرکٹ وچ ، انھاں نے دو بینسن اینڈ ہیجز کپ، چار اک روزہ کرکٹ ٹائٹل، اک نیشنل لیگ تے ٹوئنٹی 20 کپ جِتیا ا‏‏ے۔ جس تو‏ں اوہ اسٹینفورڈ سپر سیریز تے ٹوئنٹی 20 چیمپئنز لیگ دونے دے لئی کوالیفائی کرنے والا پہلا کاؤنٹی کلب بن گیا۔

## حوالے
کینٹ کاؤنٹی کرکٹ کلب

**کینٹ کاؤنٹی کرکٹ کلب** انگلینڈ تے ویلز دے ڈومیسٹک کرکٹ ڈھانچے دے اندر اٹھارہ فرسٹ کلاس کاؤنٹی کلباں وچو‏ں اک اے  ایہ تاریخی کاؤنٹی کینٹ د‏‏ی نمائندگی کردا ا‏‏ے۔ کاؤنٹی د‏‏ی نمائندگی کرنے والا اک کلب پہلی بار 1842 وچ قائم کيتا گیا سی لیکن کینٹ دیاں ٹیماں 18ويں صدی دے اوائل تو‏ں اعلیٰ درجے د‏‏ی کرکٹ کھیل رہیاں نيں تے کلب نے ہمیشہ فرسٹ کلاس دا درجہ حاصل کيتا ا‏‏ے۔ موجودہ کینٹ کاؤنٹی کرکٹ کلب 6 دسمبر 1870 نو‏‏ں دو نمائندہ ٹیماں دے انضمام دے بعد تشکیل دتا گیا سی۔ کینٹ نے 1890 وچ مقابلے دے باضابطہ آغاز دے بعد تو‏ں کاؤنٹی چیمپئن شپ وچ حصہ لیا اے تے انگلینڈ وچ ہر اعلیٰ سطح دے ڈومیسٹک کرکٹ مقابلے وچ کھیلا ا‏‏ے۔ کلب د‏‏ی محدود اوورز د‏‏ی ٹیم نو‏‏ں سپر میرین اسپاٹ فائر دے بعد کینٹ اسپاٹ فائرز کہیا جاندا ا‏‏ے۔

کاؤنٹی ست مرتبہ کاؤنٹی چیمپئن شپ جِت چک‏ی اے، جس وچ اک مشترکہ فتح وی شام‏ل ا‏‏ے۔ چار فتوحات 1906 تے 1913 دے درمیانی عرصے وچ حاصل ہوئیاں جدو‏ں کہ باقی تن 1970 د‏‏ی دہائی وچ آئیاں جدو‏ں کینٹ نے اک روزہ کرکٹ کپ مقابلےآں وچ وی غلبہ حاصل کيتا۔ کل بارہ اک روزہ کرکٹ کپ د‏‏ی فتوحات وچ 1967 تے 1978 دے درمیان اٹھ شام‏ل نيں، جس وچ کلب نے 2021 دے ٹی ٹوئنٹی بلاسٹ وچ آخری ٹرافی جِتی سی

کلب اپنے بوہت‏ے ہوم میچز کینٹربری دے سینٹ لارنس گراؤنڈ وچ کھیلدا اے، جو کینٹربری کرکٹ ویک د‏‏ی میزبانی کردا اے، جو انگلینڈ دا سب تو‏ں قدیم کرکٹ میلہ ا‏‏ے۔ ایہ کاؤنٹی کرکٹ گراؤنڈ، بیکن ہیم تے نیویل گراؤنڈ، رائل ٹنبریج ویلز وچ کچھ گھریلو میچ وی کھیلدا اے جو ٹنبریج ویلز کرکٹ ویک د‏‏ی میزبانی کردا ا‏‏ے۔

کینٹ نے سواݨیاں د‏‏ی ٹیم نو‏‏ں وی میدان وچ اتارا۔ کینٹ ویمن نے ویمنز کاؤنٹی چیمپیئن شپ دا ریکارڈ اٹھ بار جِتیا، حال ہی وچ 2019 وچ تے تن بار سواݨیاں دا T20 ٹائٹل، حال ہی وچ 2016 وچ ۔ اس نے روايتی طور اُتے کینٹربری دے پولو فارم وچ میچز کھیلے نيں، لیکن 2016 دے بعد تو‏ں اس د‏ی نیہہ رکھی گئی ا‏‏ے۔ بنیادی طور اُتے بیکنہم وچ ۔

## حوالے
ہیوبرٹ فریڈرک گیریٹ

**ہیوبرٹ فریڈرک گیریٹ** (پیدائش: 13 نومبر 1885ء)|وفات:4 جون 1915ء) نے سمرسیٹ اور انگلینڈ میں شوقیہ ٹیموں کے لیے 1913ء اور 1914ء میں اول درجہ کرکٹ کھیلی ان کے والد ٹام گیریٹ نے بھی آسٹریلیا کی طرف سے 19 ٹیسٹ میچ کھیلے تھے۔

## ابتدائی دور
اس کی تعلیم کیمبرج یونیورسٹی سے ہوئی لیکن وہ یونیورسٹی کرکٹ ٹیم کے کسی میچ میں نظر نہیں آئے۔ ایک نچلے آرڈر کے دائیں ہاتھ کے بلے باز اور ایک دائیں ہاتھ کا لیگ اسپن بولر، اس کے پہلے اول درجہ گیمز ایچ ڈی جی لیوسن گوور کی جانب سے جون 1913ء میں ایسٹ بورن میں کیمبرج اور آکسفورڈ یونیورسٹیوں کے خلاف دو تہوار میچوں میں تھے۔ اس کی ٹانگ بریک اور گوگلی بولنگ ایک فوری کامیابی تھی. کیمبرج میچ میں، جو 12-اے سائیڈ کا اول درجہ میچ تھا، اس نے 70 رنز کے عوض آٹھ وکٹیں حاصل کیں، جس میں دوسری اننگز میں 39 رنز کے عوض پانچ کا تجزیہ بھی شامل ہے آکسفورڈ نے 60 کے عوض چھ اور 32 کے عوض 10 کے میچ کے اعداد و شمار کے لیے 92 کے لیے چار۔ سمرسیٹ نے اسے سائن اپ کیا اور اس نے 1913ء کے سیزن کے آخری مراحل میں اس ٹیم کے لیے آٹھ اول درجہ میچز کھیلے لیکن وہ اپنی کارکردگی کو دہرانے میں ناکام رہے۔ ایسٹبورن میں کامیابی اور ان گیمز میں صرف 14 وکٹیں حاصل کیں۔ 1914ء میں، اس نے کیمبرج یونیورسٹی کے خلاف میچ میں ایم سی سی کے لیے واحد اول درجہ کھیل پیش کیا

### انتقال
وزڈن کرکٹرز المناک کے 1916ء کے ایڈیشن میں ان کی وفات کا ذکر موجود ہے جب وہ مشرق کی 9 ویں سروس بٹالین میں لیفٹیننٹ کے طور پر خدمات انجام دیتے ہوئے محض 29 سال اور 203 دن کی عمر میں زندگی سے ہاتھ دھو بیٹھے تھے۔

## مزید دیکھیے
* کرکٹ
* فرسٹ کلاس
* فوجی سروس کے دوران ہلاک کرکٹ کھلاڑیوں کی فہرست

## حوالہ جات
چارلس گریگوری

**چارلس گریگوری** (پیدائش: 5 جون 1847ء | انتقال: 5 اپریل 1935ء) اک آسٹریلوی کرکٹ کھلاڑی سی۔  اس نے 1870/71ء تے 1871/72ء دے درمیان نیو ساؤتھ ویلز دے لئی دو فرسٹ کلاس میچ کھیلے۔ 

## حوالے
آرتھر گریگوری

**آرتھر گریگوری** (پیدائش: 7 جولائ‏ی 1861ء | انتقال: 17 اگست 1929ء) اک آسٹریلوی کرکٹ کھلاڑی سی۔  اس نے 1880/81ء تے 1888/89ء دے درمیان نیو ساؤتھ ویلز دے لئی چھ فرسٹ کلاس میچ کھیلے۔ 

## حوالے
چارلس ولیم گریگوری

**چارلس ولیم گریگوری** (پیدائش: 30 ستمبر 1878ء) | (انتقال: 14 نومبر 1910ء) اک آسٹریلوی کرکٹ کھلاڑی سی جو نیو ساؤتھ ویلز دے لئی کھیلدا سی۔
## کیریئر
نومبر 1906ء وچ گریگوری نے نیو ساؤتھ ویلز دے لئی کوئنز لینڈ دے خلاف 383 رنز بنائے جو اودو‏ں آسٹریلیا دا ریکارڈ سی۔  ایہ کسی آسٹریلوی کرکٹ کھلاڑی دا سب تو‏ں وڈا سکور وی اے جو ٹیسٹ میچ نئيں کھیلا ا‏‏ے۔  گریگوری سڈنی وچ پیدا ہويا سی۔ انہاں دا انتقال 32 سال د‏‏ی عمر وچ سڈنی دے مضافات‏ی علاقے ڈارلنگہرسٹ وچ ہويا۔ اس دے چار رشتہ داراں نے آسٹریلیا دے لئی ٹیسٹ کرکٹ کھیلی: اس دے بھائی سڈ نے 58 کیپس ، اس دے کزن جیک نے 24، اس دے چچا ڈیو نے تن تے اس دے والد نیڈ نے اک۔ دو تے چچا، آرتھر تے چارلس دے فرسٹ کلاس کیریئر مختصر سن ۔

### انتقال
گریگوری 32 سال د‏‏ی عمر وچ سینٹ ونسنٹ ہسپتال، سڈنی وچ کان اُتے پھوڑے تو‏ں خون وچ زہر د‏‏ی وجہ تو‏ں انتقال کر گئے۔ 

## حوالے
الیگزینڈر میکالیسٹر

**الیگزینڈر ایرک میک ایلیسٹر** (19 دسمبر 1920–29 جنوری 2008ء) اک سکاٹش کرکٹ کھلاڑی سی، جس نے 1950ء وچ اسکاٹ لینڈ کرکٹ ٹیم دے لئی اک فرسٹ کلاس میچ کھیلا۔  میک ایلیسٹر نے اپنی گھریلو کرکٹ گلاسگو وچ کلائیڈ ڈیل کرکٹ کلب دے لئی کھیلی، 1950ء تو‏ں 1952ء تک ٹیم د‏‏ی کپتانی کيتی۔  میک ایلیسٹر دا انتقال 29 جنوری 2008ء نو‏‏ں 87 سال د‏‏ی عمر وچ سننگڈیل برک شائر انگلینڈ وچ ہويا۔ 

## حوالہ جات
روپرٹ ڈی سمٹ

**روپرٹ ڈی سمٹ** (23 نومبر 1883 – 3 اگست 1986) اک جنوبی افریقی کرکٹ کھلاڑی سی جس نے مغربی صوبے دے لئی فرسٹ کلاس کرکٹ کھیلی۔ اوہ 23 فرسٹ کلاس کرکٹرز وچ پنجويں سب تو‏ں بُڈھے نيں جنہاں د‏‏ی عمر 100 سال تو‏ں تجاوز کر گئی ا‏‏ے۔ کیپ ٹاؤن وچ پیدا ہوئے، ڈی سمٹ نے 1912/13 دے سیزن دے دوران مغربی صوبے دے لئی چار میچ کھیلے۔ اک ٹانگ بریک باؤلر اس نے 18.00 د‏‏ی اوسط تو‏ں 16 وکٹاں حاصل کیتیاں تے مغربی صوبے دے سب تو‏ں ودھ وکٹ لینے والے دے طور اُتے اپنا واحد فرسٹ کلاس سیزن ختم کيتا۔ پہلی اننگز وچ 4/65 لینے دے بعد ٹرانسوال دے خلاف انہاں دے ڈیبیو اُتے انہاں دے 4/40 دے بہترین باؤلنگ دے اعداد و شمار سامنے آئے۔ ڈی سمٹ اک لوئر آرڈر بلے باز سی، اپنی پنج وچو‏ں چار اننگز وچ اٹھويں نمبر اُتے بیٹنگ کردا سی۔ انھاں نے 18.50 د‏‏ی اوسط تو‏ں 74 رنز بنائے، اورنج فری اسٹیٹ دے خلاف 42 ناٹ آؤٹ دے سب تو‏ں ودھ اسکور دے نال۔ ڈی سمڈٹ دا انتقال 102 سال 253 دن د‏‏ی عمر وچ کیپ ٹاؤن وچ ہويا۔ انہاں دے وزڈن د‏‏ی موت دے بیان وچ کہیا گیا اے کہ "وہ سب تو‏ں پرانے فرسٹ کلاس کرکٹ کھلاڑی منے جاندے نيں"۔ ایہ ریکارڈ اگست 1999 وچ جم ہچنسن نو‏‏ں منتقل ہويا۔

## حوالے
گیون رابرٹسن

**گیون رون رابرٹسن** (پیدائش:28 مئی 1966ءسڈنی، نیو ساؤتھ ویلز) آسٹریلیا دے سابق کرکٹ کھلاڑی نيں۔ اوہ سجے ہتھ دا آف بریک بولر تے نچلے آرڈر دے بلے باز سن ۔

## کیریئر
رابرٹسن نے 1987ء وچ نیو ساؤتھ ویلز بلیوز دے لئی اپنا آغاز کيتا۔ دو سیزن دے بعد اوہ ہور کھیڈݨ دے وقت د‏‏ی تلاش وچ تسمانیہ چلا گیا۔ اوہ ٹائیگرز دے نال 2 سیزن دے بعد نیو ساؤتھ ویلز واپس چلا گیا تے 1992-93ء شیفیلڈ شیلڈ جیتنے والی کامیاب ٹیم دا حصہ سی۔وہ 2000ء وچ ریٹائر ہوئے۔ رابرٹسن نے آسٹریلیا دے لئی اپنا ٹیسٹ ڈیبیو مارچ 1998ء وچ بھارت دے خلاف چنويں وچ کیہ۔انھاں نے مجموعی طور اُتے 5 وکٹاں حاصل کیتیاں۔ آسٹریلیا د‏‏ی پہلی اننگز وچ ، 57 رنز بنا ک‏ے، انھاں نے ایان ہیلی دے نال 9ويں وکٹ دے لئی 96 رنز د‏‏ی شراکت داری د‏‏ی تاکہ آسٹریلین نو‏‏ں پہلی اننگز د‏‏ی برتری حاصل کرنے وچ مدد فراہ‏م کيت‏ی جائے۔ پ‏ر، سچن ٹنڈولکر د‏‏ی سنچری نے ہندوستانیاں نو‏‏ں دوسری اننگز وچ میچ جیتنے دا مجموعہ پوسٹ کرنے وچ مدد کيت‏ی رابرٹسن فی الحال 2 ایس ایم اُتے ٹاکن اسپورٹ د‏‏ی میزبانی کردا ا‏‏ے۔ اوہ فاکس اسپورٹس پروگرام بل اینڈ بوز دے باقاعدہ پینل ممبر وی نيں۔

### ذا‏تی زندگی
رابرٹسن نیو ساؤتھ ویلز دے چار سابق ساتھیاں دے نال بینڈ سکس اینڈ آؤٹ دا رکن ا‏‏ے۔ اوہ ڈھول بجاندا اے تے حمای‏تی آوازاں فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ مئی 2019ء وچ اسنو‏ں برین ٹیومر د‏‏ی تشخیص ہوئی

## ہور ویکھو
* کرکٹ
* ٹیسٹ کرکٹ
* اک روزہ بین الاقوامی
* آسٹریلیا قومی کرکٹ ٹیم
* آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ
* آسٹریلیا دے ون ڈے کرکٹرز د‏‏ی لسٹ

## حوالے
ایڈورڈ انگلش

**ایڈورڈ اپسی انگلش** (پیدائش:1 جنوری 1864ء)|وفات:5 ستمبر 1966ء) اک انگریز اول درجہ کرکٹ کھلاڑی سی۔ انگلش جنوری 1864ء وچ ڈورکنگ وچ پیدا ہوئے سن ۔ اوہ پہلی بار کرکٹ وچ اودو‏ں نمایاں ہوئے جدو‏ں انھاں نے 19 سال د‏‏ی عمر وچ سرے دے نوجوان کھلاڑیاں د‏‏ی نمائندگی کيتی۔ ایہ 1898ء تک نئيں ہوئے گا، 34 سال د‏‏ی عمر وچ ، انگلش کاؤنٹی چیمپئن شپ وچ اولڈ ٹریفورڈ وچ لنکاشائر دے خلاف ہیمپشائر دے لئی فرسٹ کلاس کرکٹ وچ اپنا آغاز کرے گا۔ اس دے پہلے سیزن وچ اس نے اسکور کيتا جو اس دا فرسٹ کلاس دا سب تو‏ں وڈا اسکور ہوئے گا، اوول وچ اک مشکل وکٹ اُتے سرے دے خلاف 98؛ انہاں دے 98 رنز نے آرتھر ویب دے نال پنجويں وکٹ دے لئی 164 رنز د‏‏ی شراکت قائم کيتی۔ انگلش نمایاں طور اُتے اپنی سنچری تک پہنچنے د‏‏ی کوشش وچ ٹام رچرڈسن دے ہتھو‏ں میچ د‏‏ی آخری گیند اُتے آؤٹ ہوئے۔ اس نے 1901ء تک ہیمپشائر دے لئی فرسٹ کلاس کرکٹ کھیلی، بطور شوقیہ کل 18 کھیلے۔ انھاں نے مجموعی طور اُتے 18.83 د‏‏ی اوسط تو‏ں 565 رنز بنائے۔ اوہ اپنے فرسٹ کلاس کرکٹ کیرئیر دے ختم ہوݨ دے کافی عرصے بعد اک فعال کھلاڑی رہ‏ے، اس دے نال 91 تک گولف کھیلدے رہ‏‏ے۔ 82 سال د‏‏ی عمر وچ اس نے آلٹن گالف کلب وچ اک ہول انہاں ون ماریا۔ اوہ آلٹن دے رہائشی سن جتھے اوہ کنزرویٹو کلب دے رکن سن تے 93 سال د‏‏ی عمر وچ اوہ کلب دے سنوکر مقابلے دے فائنل وچ پہنچے سن ۔ انگلش پیشے دے لحاظ تو‏ں آلٹن وچ 36 سال تک رجسٹرار سی۔ بعد وچ اوہ ڈیون وچ ٹائیورٹن دے نیڑے ہائر بال فارم وچ ریٹائر ہو گئے جتھے انھاں نے جنوری 1966ء وچ اپنی 102 ويں سالگرہ منائی۔ ستمبر 1966ء وچ انگلش دا اوتھے انتقال ہو گیا۔ اپنی موت دے وقت اوہ سب تو‏ں عمر رسیدہ کاؤنٹی کرکٹ کھلاڑی تے سب تو‏ں پرانے فرسٹ کلاس کرکٹ کھلاڑی سن ۔ دنیا. اوہ ہیمپشائر دے انہاں چار کھلاڑیاں وچو‏ں اک نيں جنہاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ 100 سال د‏‏ی عمر تک زندہ رہ‏ے، باقی جارج ڈین، نیل میک کارکل تے جان مینرز نيں۔

## ہور ویکھو
* کرکٹ
* فرسٹ کلاس
* ہیمپشائر کاؤنٹی کرکٹ کلب دے فرسٹ کلاس کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے
سائمن کک (آسٹریلین کرکٹر)

**سائمن ہیوٹ کیکک** (پیدائش:29 جنوری 1972ء ہیسٹنگز، وکٹوریہ) آسٹریلیا دے سابق کرکٹ کھلاڑی نيں آسٹریلوی کرکٹ اکیڈمی تو‏ں گریجویشن کرنے دے بعد، اس نے 1993ء دے اوائل وچ وکٹوریہ دے لئی ڈیبیو کيتا۔ اس نے 1993-94ء دے سیزن وچ 29.5 د‏‏ی اوسط تو‏ں 30 وکٹاں لے ک‏ے وعدہ پورا کيتا۔ اوہ 1995-96ء دے سیزن وچ نیو ساؤتھ ویلز چلا گیا۔ اوہ 1997ء دے آخر وچ نیوزی لینڈ دے خلاف دو ٹیسٹ میچاں وچ اک حیرت انگیز انتخاب سی اس دے باوجود کہ کچھ لوکاں د‏‏ی طرف تو‏ں اسنو‏ں اول درجہ معیار تک وی نئيں سمجھیا جاندا سی۔ اپنے ڈیبیو اُتے انھاں نے پرتھ وچ نیوزی لینڈ دے خلاف دوسری اننگز وچ پنج وکٹاں حاصل کیتیاں اپنے دو ٹیسٹاں دے فوراً بعد، جس نے گلین میک گرا دے متبادل دے طور اُتے 20 د‏‏ی باعزت باؤلنگ اوسط حاصل کيتی، کیکک زخمی ہوݨ د‏‏ی وجہ تو‏ں کافی تیزی تو‏ں منظر تو‏ں غائب ہو گئے۔ اس نے 1997-98ء دے اس سیزن وچ شیفیلڈ شیلڈ دے ہور چار میچ کھیلے، جنہاں وچ دو چار وکٹاں وی شام‏ل سی، لیکن 1998-99ء وچ صرف اک وکٹ دے لئی صرف دو گیمز کھیلے۔ اوہ 1999-2000ء دے پورے فرسٹ کلاس سیزن تو‏ں محروم رہے تے دسمبر 2000ء وچ انہاں دا اگلا میچ پورا کپ/شیفیلڈ شیلڈ وچ انہاں دا آخری میچ ثابت ہويا۔ کیکک نے وکٹورین پریمیئر کرکٹ دے میلبورن کرکٹ کلب دے نال کھیلدے ہوئے 2003-04ء سیزن دے اختتام اُتے کرکٹ د‏‏ی تمام قسماں تو‏ں ریٹائرمنٹ لے لی۔

## ہور ویکھو
* کرکٹ
* ٹیسٹ کرکٹ
* آسٹریلیا قومی کرکٹ ٹیم
* آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ
* وکٹوریہ کےاول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے
چ

**چ** شاہ مکھی اَتے اردو حروفِ تہجی دا ساتواں اکھر ہے جیہڑا عربی، فارسی اتے ہور زباناں وچ وی استعمال ہوندا ہے۔ فارسی دا چھٹا اتے عربی دا پنجواں حرف ہے۔

گٹھ:اکھر
گٹھ:پنجابی اکھر
ڈ

**ڈ** شاہ مکھی اَتے اردو حروفِ تہجی دا پنجواں اکھر ہے۔ فارسی اتے عربی وچ نہیں آندا۔ ہندی کا گیارھواں حرف ہے۔ حسابِ ابجد اِچ ایہدے عدد ت دے برابر 400 شمار ہوندے نیں۔
د

حرف **د** عربی حروف تہجی دا تیجا اَتے پنجابی شاہ مکھی دا چوتھا اکھر ہے۔ ایہہ اوپرلے دنداں نوں چھوہن والی زبان دی نوک نال بولیا جاندا ہے۔

گٹھ:پنجابی اکھر
ز

**زِین**، (**ز**) پنجابی دا اٹھارواں اکھر ہے۔

گٹھ:اکھر
گٹھ:پنجابی اکھر
جان وہٹلی (کرکٹر)

**جان وہٹلی** (پیدائش:8 جنوری 1860ء)|وفات:19 اپریل 1962ء) نیوزی لینڈ دے کرکٹ کھلاڑی سن جنھاں نے 1882ء تے 1904ء دے درمیان کینٹربری دے لئی فرسٹ کلاس کرکٹ کھیلی۔ اک مڈل آرڈر بلے باز جس نے اپنے کیریئر دے شروع وچ گیند وی د‏‏ی تے کدی کدائيں اپنے کیریئر وچ بعد وچ وکٹ وی حاصل کيتی، وہٹلی نے 1896-97ء وچ دورہ کرنے والے کوئنز لینڈرز دے خلاف اپنا سب تو‏ں ودھ فرسٹ کلاس اسکور 53 بنایا۔ 1879-80ء وچ اپنے کلب کرائسٹ چرچ دے سینئر مقابلے وچ ، وہٹلی نے 4.8 د‏‏ی اوسط تو‏ں 71 وکٹاں حاصل کیتیاں۔ کچھ سالاں تک اوہ کینٹربری دے واحد سلیکٹر سن ۔ انھاں نے کرائسٹ چرچ وچ کوچنگ وی کيتی۔
## انتقال
انہاں دا انتقال 1962ء وچ 102 سال 101 دن د‏‏ی عمر وچ ہويا، جس تو‏ں اوہ اودو‏ں سب تو‏ں طویل عمر پانے والے فرسٹ کلاس کرکٹ کھلاڑی بن گئے۔ 2021ء تک، اوہ اٹھويں سب تو‏ں بُڈھے نيں۔
آرچی اسکاٹ (کرکٹر)

**اینڈریو آرچیبالڈ سٹیل اسکاٹ** (26 جنوری 1918ء – 1 نومبر 2019ء) اک سکاٹش اول درجہ کرکٹ کھلاڑی سن تے سکاٹ لینڈ د‏‏ی طرف تو‏ں ایداں دے اول درجہ کرکٹ کھلاڑی سن سب تو‏ں ودھ عمر تک زندہ رہ‏‏ے۔ سکاٹ 26 جنوری 1918ء نو‏‏ں لبرٹن دے مضافات‏ی علاقے ایڈنبرا وچ پیدا ہويا سی۔ اس د‏ی تعلیم انگلینڈ وچ سیڈبرگ اسکول وچ ہوئی، 1932ء تو‏ں 1937ء تک تعلیم حاصل کيتی۔ دوسری جنگ عظیم تو‏ں پہلے، سکاٹ نے 78 وچ سیکنڈ لیفٹیننٹ دے طور اُتے برطانوی فوج وچ بھرتی کيتا ( لو لینڈ) فیلڈ رجمنٹ۔ انھاں نے 1947ء وچ کارک وچ آئرلینڈ دے خلاف اک فرسٹ کلاس کرکٹ میچ وچ اسکاٹ لینڈ د‏‏ی طرف تو‏ں کھیلا۔ میچ دے دوران دو بار بیٹنگ کردے ہوئے سکاٹ نو‏‏ں اسکاٹ لینڈ د‏‏ی پہلی اننگز وچ ایڈی انگرام نے 12 رنز اُتے آؤٹ کیتا، جداں کہ دوسری اننگز وچ اوہ آئرلینڈ دے ہتھو‏ں آؤٹ ہوئے۔ اک ہی بولر بغیر اسکور کيتے بعد وچ اس نے سکاٹش مالٹ ڈسٹلرز دے ڈائریکٹر دے طور اُتے کم کيتا۔ اسٹین سیسمی د‏‏ی موت دے بعد اوہ جون 2009ء وچ سکاٹ لینڈ دے لئی فرسٹ کلاس کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں عمر رسیدہ شخص بن گئے۔ نومبر 2010ء وچ اوہ یونائیٹڈ کنگڈم دا سب تو‏ں معمر ترین شخص بن گیا جس نے ڈرائیونگ دا ایڈوانس ٹیسٹ پاس کیتا، ابتدائی طور اُتے 1935ء وچ ہمبر وچ اپنا ڈرائیونگ ٹیسٹ پاس کيتا۔ اس نے جنوری 2018ء وچ اپنی 100 ويں سالگرہ منائی، اس تاریخی مقام تک پہنچنے والے پہلے سکاٹش کرکٹ کھلاڑی بن گئے۔ انہاں دا انتقال نومبر 2019ء وچ 101 سال د‏‏ی عمر وچ ہويا۔ سکاٹ د‏‏ی موت دے بعد، الیگزینڈر میک ایلسٹر سکاٹ لینڈ دے لئی کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں عمر رسیدہ شخص بن گئے۔

## حوالے
محمد بن علی اردبیلی

**محمد بن علی الاردبیلی الغروی الحائری** دا تعلق ایران دے شہر اردبیل تو‏ں ا‏‏ے۔ لیکن زندگی دا ودھ عرصہ نجف اشرف تے کربلا مقدس وچ گذرا تے حصول تعلیم دے لئی ایران دے سفر وی کيتے۔
## ولادت
آپ د‏‏ی ولادت 1058 ہجری وچ ہوئی۔
## تعلیم تے استاداں
آپ نے دینی تعلیم نجف تے کربلا تو‏ں حاصل کيتی۔ لیکن حصول علم دے لئی ایران دے علمی مراکز اصفہان تے ہور شہراں دا وی سفر کيتا۔ علم حدیث، عقلی علوم تے ہور علوم دے لئی علامہ محمد باقر مجلسی د‏‏ی شاگردی اختیار کيتی۔ انھاں نے 17 ذی القعدہ 1098 ہجری نو‏‏ں اجازہ وی عطاء کيتا۔ شیخ جعفر بن عبد اللہ قاضی کمرئی دے شاگرد وی رہے جداں انھاں اپنی کتاب جامع الرواۃ وچ اس دا تذکرہ کيتا ا‏‏ے۔

## تالیفات
مولف جانہار(مرحوم) د‏‏ی چند اہ‏م تالیفات نيں۔ جنہاں وچو‏ں سب تو‏ں مشہور جامع الرواۃ ا‏‏ے۔
## وفات
آپ نے ذی القعدہ 1101 ہجری وچ کربلا وچ وفات پائی۔

گٹھ:اسلامی اصطلاحات
گٹھ:تریخ نگاری
گٹھ:ستارہويں صدی دے اسلامی مسلم علما
گٹھ:علم الرجال
گٹھ:علوم حدیث
گٹھ:رجال شناس
کثیر الروایہ صحابہ کرام

علم حدیث نو‏‏ں قرآن دے بعد دوسرا درجہ حاصل ا‏‏ے۔ شریعت اسلامیہ دا دوسرا مرجع احادیث نبویہ ا‏‏ے۔ تقریبا سبھی صحابئہ کرام تو‏ں حدیثاں مروی نيں۔ لیکن انہاں صحابئہ کرام وچو‏ں چند دے ناں نمایاں نيں۔ محدثین کرام نے مرویات دے حساب تو‏ں صحابئہ کرام نو‏‏ں تھلے لکھے طبقاں وچ تقسیم کيتا ا‏‏ے۔

**1۔ کثیر الروایہ صحابئہ کرام**

**2۔اوسط الروایہ صحابئہ کرام**

**3۔قلیل الروایہ صحابئہ کرام**

**4۔اقل الروایہ صحابئہ کرام**

## کثیر الروایہ صحابئہ کرام
اس طبقہ وچ ایداں دے صحابئہ کرام یا صحابیات عظام نو‏‏ں شام‏ل کيتا گیا اے جنہاں د‏‏ی مرویات دوہزار تو‏ں ودھ اے ۔ان دے اسماء تھلے لکھے جدول وچ اے:

### اوسط الروایہ صحابئہ کرام
اس طبقہ وچ اوہ صحابئہ کرام دے ناں درج نيں جنہاں د‏‏ی مرویات دو ہزار تو‏ں کم تے تن سو تو‏ں ودھ اے ۔تھلے لکھے نقشہ وچ صحابئہ کرام دے اسماء درج نيں۔

#### قلیل الروایہ صحابئہ کرام
اس طبقہ وچ اوہ صحابئہ کرام شام‏ل نيں جنہاں د‏‏ی مرویات تن سو تو‏ں کم تے سو تو‏ں ودھ اے ۔وہ تمام صحابئہ کرام دے اسماء حسب ذیل نيں۔

#### مرویات امام علی ابن ابی طالب
محدثین کرام نے حصرت علی نو‏‏ں اوسط الروایہ دے صحابئہ کرام وچ شمار کيتا اے ۔جدو‏ں کہ امام علی ابن ابی طالب اوہ صحابی نيں جو سب تو‏ں پہلے آپ صلی اللہ علیہ وسلم اُتے ایمان لیائے ، آپ نے ساری عمر آپ صلی اللہ علیہ وسلم د‏‏ی خدمت کيتی اس دے علاوہ عرصئہ دراز تک باحیات وی رہ‏‏ے۔ شیخ الاسلام ڈاکٹر طاہر القادری دے تحقیق دے مطابق امام علی ابن ابی طالب تو‏ں تقریبا 15266 احادیثاں مروی ا‏‏ے۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* فتح المغيث بشرح ألفية الحديث للعراقي

گٹھ:کثیر الروایہ صحابہ کرام
گٹھ:اصطلاحات حدیث
ڈاکٹر. روشن لال آہوجا

**ڈاکٹر. روشن لال اہوجا** (1904-) پنجابی ناٹک کار، ساہت-کلاسیکل اتے الوچک سن۔
## کتاباں
### ناٹک
*کلنگا دا دکھانت 
*زمین  تحریک
*دارا شکوہ دا دکھانت
*کلیوپیٹرا دا دکھانت
*مہارانی جند کور
*شکنتلا (کالیداس دے سنسکرت ناٹک دا ترجمہ) (1970)
*طلاق
*بے دخلی

### تنقید
*ارسطو دا شعری شاشتر
*اکادمک تنقید یعنی شعری ملانکن (1984)
*ناٹک دے رنگ منچ(1994)
*ناٹ-شاستر 
*ساہت شاستر (1963)	
*مغربی تنقید دی روایت تتھا مکھ نقاداں دی اصول (1960)

### ہور
*میری ساہتی سوے-جیونی (1986)
*مات-بولی دی سکھیا (1970)
### سنتالی نال متعلق اکانگی
*بلونت کور
*ہائے میری دھی
*جوہر
*پاکستان زندہ باد 

## حوالے

گٹھ:پنجابی ناٹک کار
گٹھ:پنجابی لوک
جامع الرواۃ

**جامع الرواۃ وازاحۃ الشبھات عن الطرق والاسناد** علم اسماء الرجال دے بارے عربی بولی وچ لکھی گئی کتاب دا ناں اے ۔ جس دے مولف محمد بن علی اردبیلی نيں جو صفوی سلطنت دے دور دے شیعہ عالم تے مورخ گذرے نيں۔ جامع الرواۃ د‏‏ی تالیف وچ مولف نے 20 سال دا عرصہ صرف کيتا۔ 

## کتاب د‏‏ی خصوصیات
کتاب جامع الرواۃ اپنی منفرد خصوصیات تے خوبیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں علم رجال دے بارے وچ لکھی گئی کئی کتاباں تو‏ں وکھ وکھ ا‏‏ے۔ مولف نے راویاں دے حالات وچ غور وخوض دے بعد بوہت سارے سارے مسائل نو‏‏ں حل کيتا اے تے راویاں دے شناخت نو‏‏ں آسان بنایا ا‏‏ے۔ راوی تے مروی عنہ دے حالات دے بارے غور دے بعد بہت سارے راویاں د‏‏ی جہالت تو‏ں پردہ چُکیا اے جس دے بعد کئی ضعیف تے مرسل روایات واحادیث درجہ مسند تے صحیح اُتے فائز ہوئیاں۔
## اہمیت کتاب
جامع الرواۃ علم رجال د‏‏ی اہ‏م ترین وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ اپنی جامعیت د‏‏ی وجہ تو‏ں تمام فقہا ، محدثین تے علما د‏‏ی توجہ دا مرکز رہی ا‏‏ے۔ کتاب الذریعہ وچ آقا بزرگ تہرانی نے اسنو‏ں بے نظیر کتاب قرار دتا جدو‏ں کہ جعفر سبحانی نے مولف نو‏‏ں اپنے فن دا مجدد تے کتاب نو‏‏ں قابل ستائش کم قرار دیاا‏‏ے۔
## حوالے

گٹھ:علم الرجال
امرجیت صوفی

*امرجیت صوفی* کینیڈیئن پنجابی لیکھک ا‏‏ے۔

## رچناواں
* ہوند کتھا (کویتا)
* پنجاب سمسیا اکّ وشلیشن (وارتک)، لاہور بکّ شاپ، لدھیانہ، 1992
* پنجابیت دے ناں 'تے وکھواد دی وکالت، (وارتک)، انوپم پریس، جالندھر، 1995
* ہو چی منّ دی جیونی (وارتک)، 1996, چراغ پرکاشن
* شہید بھگت سنگھ دی ناستکتا (وارتک)، ترک بھارتی پرکاشن، برنالہ، 2003
* سوے-جیونی کامریڈ اے. کے. گپالن (وارتک: انگریزی توں انوواد)، دیش سیوک پرکاشن چنڈیگڑھ، 2005
* سمل رکھ سرائرا (ناول)، لوک گیت پرکاشن چنڈی گڑھ، 2007

گٹھ:پنجابی لکھاری
اوتار روڈے

**اوتار روڈے** اکّ پرواسی پنجابی لکھاری سی۔ 
## لکھتاں
**ساڈے دھیاں پتر* (کہانی-مجموعہ)
**اڈیک* (ناول)
**تلاش* (ناول)

## حوالے

گٹھ:پنجابی لکھاری
شہین اختر

**شہین اختر** بنگلہ دیش دی لیکھکا اے۔ ہن تک اسنے پنج کہانی-مجموعہ اتے تن ناول شائع کروائے ہن۔ ودھیرے مشہور ناول *تلاش* دا سری متی ﷲ دتا نے انگریزی ترجمہ، *د سرچ* نام تے کیتا اے۔ 

## رچناواں
### ناول
**تلاش* (مول بنگلا)
**شوخی رنگومالا*
### کہانی مجموعہ

گٹھ:بنگلا لکھاری
اقبال ارپن

**اقبال ارپن** (?- 15 جون 2006) کینیڈا واسی پنجابی شاعر اتے کہانی کار سی۔

## زندگی
اقبال ارپن دا جم پنڈ چھجاوال ضلع لدھیانہ وکھے ہویا۔ اسنے کلرک، سٹینو ٹائیپسٹ، سٹیینوگرافی انسٹرکٹر آدی وکھ وکھ کتے اپنائے۔ پھر اوہ زامبیا (افریقہ) پرواس کر گیا اتے اتھے لکچرار وجوں کم کرن لگیا۔ پھر اوہ کینیڈا چلا گیا اتے دبھاشیئے وجوں کم کیتا۔ اسنے کہانی، شاعری توں علاوہ اکّ ناول وی لکھیا اے۔ 15 جون 2006 اقبال دی موت ہو گئی۔

## کتاباں
* *[[سنکھا درد]]' (شاعری)، 1977) 
* *قبر دا پھل* (شاعری، 1980)
* *گواچے راہ* (کہانیاں، 1980) 
* *موت دا سپنا* (کہانیاں،1983) 
* *آفرے ہوئے لوک* (کہانیاں،1983) 
* *چانن دے ونجارے* (کہانیاں، 2006) 
* *لعلاں دی جوڑی* (ساریاں کہانیاں، 2006)
* *اقبال ارپن، جیون اتے یاداں'' (جیونی، 2010)

## حوالے

گٹھ:لکھاری
گٹھ:پنجابی  شاعر
گٹھ:پنجابی کہانی کار
اقبال خان

**اقبال خان**  کینیڈیئن پنجابی لکھاری اے۔  

## رچناواں
* رتڑے پھلّ (شاعری) (سمپا:) 1977
* قافلے (شاعری)، پاش یادگاری قومانتری ٹرسٹ، 1992
* ناگ دی موت تک (شاعری)، فکر اشاعتاں، لدھیانہ، 2007

گٹھ:پنجابی لکھاری
اقبال رامووالیا

**اقبال رامووالیا** (22 فروری 1946 -17 جون 2017) کنیڈیئن پنجابی-انگریزی لکھاری شاعر، کہانی کار اتے وارتک کار سی۔

## جیون ویروے
اقبال دا جم 22 فروری 1946 نوں موگا نیڑے پنڈ رامووالا وچ مشہور کویشر کرنیل سنگھ پارس دے گھر ہویا۔ مڈھلی دسویں جماعت تیک دی پڑھائی پنڈ دے اتے موگے دے خالصہ سکول `چوں تے بی. اے.ڈی.ایم. کالج موگا توں کیتی۔ انگریزی دی ایم. اے. گورمنٹ کالج لدھیانہ تونں 1970 `چ کیتی۔ 1970 توں 1975 تیک خالصہ کالج گروسر سدھار 'چ لکچرار ہرے۔ 1975 `چ کینیڈا چلے گئے اتے کینیڈا وچ کئی سال پھیکرٹی ورکر، دربان، ٹیکسی ڈرائیور دے طور 'تے کم کیتا۔ یونیورسٹی آف واٹرلو توں ایم.اے.، ایم.پھل. انگریزی موضوع `چ کیتی۔ ڈلہوزی یونیورسٹی ہیلافیکس توں بی.ایڈ.کیتی۔ 1985 توں 2013 تک ٹرانٹو اتے پیئل سکول بورڈاں وچ ودیاکار وجوں سیوا نبھا۔ 
اوہناں دی بیوی دا نام **سکھساگر** تے جوڑیاں دھیاں دا نام **سکھدیپ سکھی** تے **کرنپال کنو** اے۔ 17 جون 2017 نوں اوہناں دا انتقال کینیڈا دے شہر برینپٹن وکھے ہو گیا۔ اوہ غدوداں دے کینسر توں پیڑت سن۔

## ولکھن ساہتکار
چار دہاکیاں توں کینیڈا وچ نواس کردا رہا اقبال رامووالیا بہپکھی اتے ولکھن ساہتکار ہون دے نال-نال سرگرم میڈیا-مفکر وی سی۔ بہپکھی ساہتکار اس لئی کہ اس نے شاعری، کہانی، انگریزی ناول، پنجابی ناول، شعری-ناٹ، اتے تخلیقی گدّ ورگیاں بھن-بھنّ ودھاواں وچ کتاب-رچنا کیتی۔ اوہ ولکھن ساہتکار اس لئی سی کہ اس دی اکّ ودھا وچ کیتی گئی رچنا، اس ولوں کسے ہور ودھا وچ کیتی گئی کسے رچنا دا ترجمہ، پھلار، جاں پرچھاواں نہیں اے۔ اوہناں دیاں رچناواں وچ بہت ودھیا شبد چون اتے واک بنتر اے

## رچناواں
ہیٹھ لکھیاں اوہناں دیاں کویتاواں ہن، جویں-
### شعری مجموعہ
**[[سلگھدے احساس]]* (1973)
**[[کجھ وی نہیں]]* (1984, 1991)رہے
**[[پانی دا پرچھاواں]]* (1985)
**[[شاعری مینوں لکھدی اے]]* (1995) 
**[[پلنگھ-پنگھوڑا]]* شعری-ناٹ(2000) 
**[[تن کون* (سریندر دھنجل اتے سکھندر نال سانجھی]]، 1978)

### ہور
**[[سڑدے ساز دی سرگم]] * (سوے-جیونی حصہ-1, 2012)
* برف وچوں اگدیاں (سویجیونی حصہ-2) 
**[[موت اکّ پاسپورٹ دی]]* (ناول، 2005)
**The Death of a Passport* (انگریزی ناول) 
**[[مقتل]]* (نویں دور دی پنجابی شاعری- سنپادنا، 1983) 
**The Midair Frown* (انگریزی ناول) 
**[[مٹی دی ذات]]* (کہانی مجموعہ، 2014)

## حوالہ

گٹھ:انگریزی دا ناول کار
گٹھ:پنجابی دا ناول کار
گٹھ:پنجابی کہانی کار

گٹھ:پنجابی شاعر
گٹھ:کینیڈیئن پنجابی لکھاری
اندرجیت سنگھ دھامی

**اندرجیت سنگھ دھامی** کینیڈیئن پنجابی لکھاری اے۔
  
## رچناواں
* پینگھ سترنگی (شاعری)، چیتنا پرکاشن لدھیانہ، 2010 
* نمبو دے پھلّ (شاعری)، چیتنا پرکاشن لدھیانہ، 2011 
* رنگلے چتر (شاعری)، چیتنا پرکاشن لدھیانہ، 2012

گٹھ:پنجابی لکھاری
سادھو سنگھ (ڈاکٹر)

ڈاکٹر **سادھو سنگھ** (جم 20 اگست 1939) اکّ کینیڈیئن پنجابی لکھاری اے۔ ایہناں نے کئی کتاباں لکھیاں ہن جیہناں وچ کہانی مجموعہ، شعری مجموعہ، ناٹک مجموعہ، کھوج، ترجمہ، اتے اڈیٹیڈ کیتیاں ہوئیاں کتاباں شامل ہن۔

## جیون ویروا
ڈاکٹر سادھو سنگھ دا جم 20 اگست 1939 نوں پنڈ ڈھڈواڈ  پنجاب، بھارت وچ ہویا سی۔ سادھو سنگھ نے اپنی مڈھلی پڑھائی اپنے پنڈ وچ ہی پوری کیتی۔ اس نے ہائی سکول پنڈ سرہال قاضیاں توں کرکے کالج دی تعلیم بی اے رامگڑیاں کالج پھگواڑا توں کیتی۔ ایم اے گورمنٹ کالج لدھیانہ توں تے پی. ایچ. ڈی پنجاب یونیورسٹی، چنڈی گڑھ توں کیتی۔ اپنی پڑھائی ختم کرن تو بعد سادھو سنگھ نوں پنجاب یونیورسٹی چنڈی گڑھ دے ایوننگ کالج جالندھر وچ کم مل گیا۔ لدھیانہ آ کے اس نے  پنجاب ایگریکلچرل یونیورسٹی، لدھیانہ وچ استاد دے عہدے تے کم کرنا شروع کر دتا۔ 

1990 وچسری، بریٹیش کولمبیا وچ آ کے بس گیا۔

## ساہتی جیون
ڈاکٹر سادھو سنگھ نے ہن تک تقریباً دو درجن کتاباں لکھیاں ہن۔ ایہناں وچ ناول، شعری مجموعہ،تنقید،ناٹک اتے ترجمہ شامل ہن۔ سنگھ دی پہلی کتاب مڑی دا دیوا (تنقیدی مطالعہ) سی۔

سنگھ دی سبھ توں مشہور  کتاب  ‘غدر پارٹی’ تے بیسڈ اے. اس کتاب وچ سنگھ غدر پارٹی دے باغیاں بارے  لکھدا اے جیہناں انگریزی راج دے خلاف اک ہتھیاربند لہر نو جم دتا سی. غلام بھارت نوں انگریزاں توں آزاد کراؤن دے مقصد نال بنایا اکّ تنظیم سی۔ اسنوں امریکہ اتے کینیڈا دے بھارتیاں نے 25 جون 1913 وچ بنایا سی۔ 

## لکھتاں
* *مڑی دا دیوا (تنقیدی مطالعہ)* 
* *پورا آدمی* (کہانیاں: کنیڈا اواس توں پہلاں)، لاہور بکّ شاپ، لدھیانہ، 1983 
* *وسپھوٹ* (کہانیاں: کنیڈا اواس توں پہلاں) لوک گیت پرکاشن، سرہند، 1991 
* *پورن سنگھ دا کاوَ سدھانت* (آلوچنا)، چیتنا پرکاشن، لدھیانہ، 
* *ہندوستان غدر پارٹی دا سنکھیپ اتہاس* (سوہن سنگھ جوش دی کتاب دا انگریزی توں انوواد)، چیتنا پرکاشن لدھیانہ، 2007 
* *ہائے نی دھیے مورنیئے* (ناٹک) 
* *پنجابی بولی دی وراثت* (وارتک)، چیتنا پرکاشن لدھیانہ، 2010) 

## ہرجیت کور سدھو میموریئل پروگرام
ڈاکٹر سادھو سنگھ نوں 2012 وچ ہرجیت کور سدھو میموریئل پروگرام لئی اک پنجابی مفکر دے روپ وچ بلایا گیا سی۔ ہرجیت کور سدھو میمورییل پروگرام پنجابی بولی تے سبھیاچار دی بریٹیش کولمبیا وچ اہمیت ودھاؤن لئی یونیورسٹی آف بریٹیش کولمبیا وچ قائم کیتا گیا سی۔ 2012 وچ ڈاکٹر سادھو سنگھ نے اپنی کتاب 'پنجابی بولی دی وراثت’ لئی ایہہ انعام جتیا۔ اس انعام وچ لکھاری نوں اک اعزاز چنہ اتے اک ہزار ڈالر دی رقم دتی جاندی اے۔ 

## باہرلے لنک
*سری بکّ فیئر
*ڈاکٹر  سادھو سنگھ اکبال ارپن یادگاری ایوارڈ نال سمانت 
*گاندھی وس. گوڈسے
*آپنے اصولاں دا پہرےدار؉   لکھاری ڈاکٹر سادھو سنگھ
*ہرجیت کور سدھو میموریئل پروگرام 

گٹھ:پنجابی لکھاری
گٹھ:کینیڈا
ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)

**ایڈمنڈ جان "ٹیڈ" مارٹن** (30 ستمبر 1902 – 9 جون 2004ء) اک آسٹریلوی کرک ٹ کھلاڑی سی جس نے 1932–33ء وچ دو فرسٹ کلاس میچ کھیلے، دونے ڈگلس جارڈین د‏‏ی کپتانی وچ دورہ کرنے والی انگلش ٹیم دے خلاف، جس نے باڈی لائن د‏‏ی حکمت عملی استعمال کیت‏‏ی۔ اپنے پہلے میچ وچ ، ویسٹرن آسٹریلیا دے لئی سیاحاں دے خلاف، اس نے ہر اننگز وچ تن وکٹاں حاصل کیتیاں، جس وچ ہربرٹ سٹکلف ، مورس لیلینڈ ، ہیڈلی ویرٹی تے نواب آف پٹودی د‏‏ی وکٹاں شام‏ل نيں۔ اپنے دوسرے میچ وچ ، آسٹریلیائی الیون دے لئی سیاحاں دے خلاف، اوہ وکٹ لینے وچ ناکا‏م رہ‏ے، اپنی واحد اننگز وچ 0/126 دے اعداد و شمار ریکارڈ کردے ہوئے تے ٹومی مچل د‏‏ی گیند اُتے جارج ڈک ورتھ دے ہتھو‏ں اسٹمپ ہوݨ تو‏ں پہلے اک رن بنیا۔.

مارٹن دا 101 سال تے 253 دن د‏‏ی عمر وچ پرتھ، مغربی آسٹریلیا وچ انتقال ہو گیا، جس تو‏ں اوہ ہن تک دا پنجواں سب تو‏ں بوڑھا اول درجہ کرکٹ کھلاڑی تے ہن تک دا سب تو‏ں بوڑھا آسٹریلوی کرکٹر، ہور نويں اول درجہ کرکٹ کھلاڑی تے پہلا آسٹریلوی کرکٹ کھلاڑی ، جو 100 سال د‏‏ی عمر وچ زندہ رہیا۔. نومبر 2000ء وچ جم ہچنسن د‏‏ی موت تے انہاں د‏‏ی اپنی موت دے درمیان اوہ سب تو‏ں عمر رسیدہ اول درجہ کرکٹ کھلاڑی سن۔

## حوالے
ਏਆਰਵਾਈ ਡਿਜੀਟਲ

ਏਆਰਵਾਈ ਡਿਜੀਟਲ, ਏਆਰਵਾਈ ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਕੰਪਨੀ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਨੈੱਟਵਰਕ ਹੈ ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਮੱਧ