open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
پال ولسن کرکٹ کھڈاری

**پال ولسن** (پیدائش: 12 جنوری 1972ء) اک آسٹریلوی کرکٹ امپائر تے سابق کرکٹ کھلاڑی اے جس نے آسٹریلیا د‏‏ی قومی کرکٹ ٹیم دے لئی اک ٹیسٹ میچ تے 11 اک روزہ بین الاقوامی کھیلے، نال ہی نال جنوبی آسٹریلیا تے مغربی آسٹریلیا د‏‏ی مقامی طور اُتے نمائندگی کيتی۔

## ابتدائی سال
نیو کیسل ، نیو ساؤتھ ویلز وچ پیدا ہوئے، ولسن آسٹریلین کرکٹ اکیڈمی وچ شرکت دے لئی ایڈیلیڈ چلے گئے تے 1995-96ء دے سیزن دے دوران جنوبی آسٹریلیا دے لئی ڈیبیو کرنے گئے۔ اک مضبوط سجے ہتھ دے تیز گیند باز ، بین الاقوامی سطح اُتے انہاں دے تمام میچ 1997-98ء دے سیزن دے دوران آئے، انہاں دا واحد ٹیسٹ آسٹریلیا دے دورہ ہندوستان دے دوران آیا۔ ولسنہ 2000ء د‏‏ی دہائی دے اوائل تک گھریلو سطح اُتے سرگرم رہ‏ے، 2002-03ء دے سیزن دے لئی مغربی آسٹریلیا وچ چلے گئے۔ 2003-04ء دے سیزن دے اختتام اُتے ریٹائر ہوئے، کچھ عرصے دے لئی انھاں نے ویمنز نیشنل کرکٹ لیگ وچ ویسٹرن فیوری دے کوچ دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔ ولسن بعد وچ امپائر بن گئے تے فی الحال کرکٹ آسٹریلیا دے قومی امپائرز پینل دا حصہ نيں۔

### کھیل دا کیریئر
ولسن نے ایڈیلیڈ جانے دے لئی نیو کیسل وچ ٹرینی اکاؤنٹنٹ د‏‏ی نوکری چھڈ دی، جتھے اس نے آسٹریلین کرکٹ اکیڈمی وچ جگہ د‏‏ی درخواست کيتی۔  اوہ 1993-94ء دے آخر وچ جنوبی آسٹریلیا دے لئی ڈیبیو کرنے دے لئی ابھریا۔ اس نے مجموعی طور اُتے 51 اول درجہ کھیل کھیلے، 30.77 د‏‏ی اچھی اوسط تو‏ں 151 وکٹاں لاں۔  2002ء وچ اوہ ویسٹرن آسٹریلیا چلے گئے جتھے ویسٹرن واریئرز نے معاہدہ کيتا۔ اس نے واریئرز دے لئی دو سیزن کھیلے، 2003-04ء سیزن دے اختتام اُتے ریٹائر ہوئے۔  'A' سائیڈ وچ رہنے دے بعد، ولسن نو‏‏ں ترقی دے ک‏ے آسٹریلوی ٹیم وچ لے لیا گیا۔ اس نے مارچ 1998ء وچ کولکتہ ، بھارت وچ بھارت دے خلاف اک ٹیسٹ میچ کھیلا، لیکن اس دا بدقسمتی تو‏ں ریکارڈ سی کہ اوہ کھیل دے ابتدائی مراحل وچ زخمی ہو گئے اس دے بعد انھاں نے دوبارہ آسٹریلیا د‏‏ی نمائندگی نئيں کيت‏‏ی۔ اس تو‏ں پہلے، اس نے ون ڈے ٹیم وچ باؤلر د‏‏ی حیثیت تو‏ں اک مختصر اسپیل کيتا سی، 11 کھیل کھیلے سن، ایہ سب 1997-98ء دے آسٹریلین سیزن وچ سن ۔ 

### کوچنگ
ریٹائر ہوݨ دے بعد انھاں نے ویسٹرن فیوری کوچ د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔ 
### ایمپائرنگ
ولسن اودو‏ں کرکٹ آسٹریلیا پروجیکٹ امپائرز پینل وچ امپائر نيں۔  اوہ 2014ء وچ دو ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کھیلاں وچ نظر آئے  اوہ آسٹریلیا وچ ہانگ کانگ تے پاپوا نیو گنی دے درمیان 8 نومبر 2014ء نو‏‏ں اپنے پہلے اک روزہ بین الاقوامی میچ وچ وی مقرر ہوئے۔  جنوری 2018ء وچ ، انھاں 2018ء دے انڈر 19 کرکٹ ورلڈ کپ کے17 آن فیلڈ امپائراں وچو‏ں اک دے طور اُتے نامزد کيتا گیا۔  اپریل 2019ء وچ ، انھاں 2019 کرکٹ ورلڈ کپ دے دوران میچاں وچ کھڑے ہوݨ والے سولہ امپائراں وچو‏ں اک دے طور اُتے نامزد کيتا گیا۔  ستمبر 2019ء وچ ، بنگلہ دیش تے افغانستان دے درمیان منعقدہ پہلے ٹیسٹ میچ وچ کھڑے ہوئے۔  فروری 2022ء وچ ، انھاں نیوزی لینڈ وچ 2022ء سواݨیاں کرکٹ ورلڈ کپ دے لئی آن فیلڈ امپائرز وچو‏ں اک دے طور اُتے نامزد کيتا گیا۔ 

## ہور ویکھو
* کرکٹ
* ٹیسٹ کرکٹ
* اک روزہ بین الاقوامی
* آسٹریلیا قومی کرکٹ ٹیم
* آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ
* آسٹریلیا دے ون ڈے کرکٹرز د‏‏ی لسٹ
* ٹیسٹ کرکٹ ایمپائرز د‏‏ی لسٹ
* اک روزہ بین الاقوامی کرکٹ ایمپائرز د‏‏ی لسٹ
* ٹوئنٹی 20 انٹرنیشنل کرکٹ ایمپائرز د‏‏ی لسٹ

## حوالے
ایڈم ڈیل

**ایڈم کریگ ڈیل** (پیدائش:30 دسمبر 1968ءایوانہو، وکٹوریہ) آسٹریلیا دے سابق کرکٹ کھلاڑی نيں جنھاں نے 1997ء تو‏ں 2000ء دے درمیان دو ٹیسٹ میچز تے 30 ​​اک روزہ بین الاقوامی میچز کھیلے انھاں نے کوئینز لینڈ بلز دے لئی اول درجہ تے لسٹ اے کرکٹ تے نارتھ میلبورن دے لئی کلب کرکٹ کھیلی۔ کرکٹ کلب، ہائیڈلبرگ کرکٹ کلب، نارتھ کوٹ کرکٹ کلب، اولڈ پیراڈینز کرکٹ کلب تے ریسرچ کرکٹ کلب۔ اک مختصر، تیز رفتار رن اپ تو‏ں، ڈیل نے درمیانے درجے دے آؤٹ سوئنگرز نو‏‏ں سخت درستی دے نال پہنچایا۔ اس لئی اوہ اک روزہ کرکٹ وچ اک اقتصادی باؤلر دے طور اُتے ودھ مشہور ہوئے، حالانکہ اوہ اپنے پورے کیریئر وچ دو ٹیسٹ دے لئی منتخب ہوئے تے اول درجہ میدان وچ کوئنز لینڈ دے لئی بہت کامیاب رہ‏‏ے۔ پ‏ر انھاں 1997-98ء دے موسم گرما وچ کوئنز لینڈ دے لئی کھیلدے ہوئے کرکٹ دے کھیل وچ دیکھیا گیا جدو‏ں انھاں اک ناقابل یقین کیچ لینے دے لئی سب تو‏ں ودھ چي‏تا کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اس نے برسبین وچ وینم مینلی کرکٹ کلب دے لئی گریڈ کرکٹ کھیلی تے نارتھ کوٹ، ہیڈلبرگ کرکٹ کلب، نارتھ میلبورن تے میلبورن وچ میلبورن دے لئی پریمیئر کرکٹ کھیلی، جو 1985-86ء تو‏ں 2010-11ء تک 26 سال اُتے محیط سی

## ہور ویکھو
* کرکٹ
* ٹیسٹ کرکٹ
* اک روزہ بین الاقوامی
* آسٹریلیا قومی کرکٹ ٹیم
* آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ
* آسٹریلیا دے ون ڈے کرکٹرز د‏‏ی لسٹ

## حوالے
میسی نکلسن

**میسی جیمز نکلسن** (پیدائش:2 اکتوبر 1974ءسینٹ لیونارڈز، سڈنی، نیو ساؤتھ ویلز) آسٹریلیا دے سابق کرکٹ کھلاڑی نيں جنھاں نے 1998ء وچ اک ٹیسٹ تے نیو ساؤتھ ویلز، ویسٹرن آسٹریلیا، نارتھمپٹن ​​شائر تے سرے دے لئی 100 تو‏ں ودھ اول درجہ میچ کھیلے اوہ سڈنی دے مضافات‏ی علاقے سینٹ لیونارڈز دے رہنے والے سن تے اس نے ناکس گرامر اسکول وچ تعلیم حاصل کيتی جدو‏ں کہ سڈنی دے مقابلے وچ گورڈن کلب دے لئی کھیلنا شروع کيتا جس د‏‏ی بعد وچ اس نے کپتانی کيتی۔ انہاں دا کیریئر زخماں دے نال نال دائمی اکڑیواں دے سنڈروم د‏‏ی وجہ تو‏ں تباہ ہو گیا سی، اس دے بعد گلنڈولر فیور د‏‏ی سخت خوراک نے انھاں اس مسئلے اُتے قابو پانے دے قابل بنایا تے اوہ ویسٹرن آسٹریلیا تے نیو ساؤتھ ویلز دے باؤلنگ لائن اپ دا اک اہ‏م حصہ بن گئے۔ 1998ء وچ نکلسن نے میلبورن وچ انگلینڈ دے خلاف اپنا واحد ٹیسٹ کھیڈݨ دے لئی اک بلاوہ وصول
کی 2004/05ء وچ نکلسن نے پورا کپ وچ 47 وکٹاں حاصل کیتیاں، جنہاں وچ فائنل وچ 7 وکٹاں وی شام‏ل سی، جداں کہ نیو ساوتھ ویلز نے ٹائٹل جِتیا سی۔ 2007ء وچ اس نے سرے دے لئی کھیلا جو اس تو‏ں پہلے 2006ء وچ نارتھمپٹن ​​شائر دے نال کاؤنٹی کرکٹ کھیل چکے سن ۔ انھاں 2008ء وچ ناکا‏م رہنے دے بعد سرے نے شعیب اختر نو‏‏ں باہر جانے د‏‏ی اجازت دے دتی سی انھاں نے مارچ 2008ء وچ اپنی ریٹائرمنٹ دا اعلان کيتا جداں کہ جنوبی آسٹریلیا دے خلاف اوہ نیو ساوتھ ویلز دا آخری میچ سی انہاں د‏‏ی ریٹائرمنٹ دے بعد، نکلسن نو‏‏ں نیو ساؤتھ ویلز ٹیم دا سلیکٹر مقرر کيتا گیا اوہ اودو‏ں نیونگٹن کالج وچ کرکٹ دے ڈائریکٹر نيں

## ہور ویکھو
* کرکٹ
* ٹیسٹ کرکٹ
* آسٹریلیا قومی کرکٹ ٹیم
* آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ
* نارتھمپٹن شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب دے کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے
ڈی. بی. دیودھر

**دنکر بلونت دیودھر** (14 جنوری 1892 – 24 اگست 1993) اک ہندوستانی کرکٹ کھلاڑی سی جس نے 1911 تو‏ں 1948 تک فرسٹ کلاس کرکٹ کھیلی۔
## کرکٹ کیریئر
دیودھر پونا (اب پونے)، برطانوی ہندوستان وچ پیدا ہوئے۔ اوہ پونے کالج وچ سنسکرت دے پروفیسر سن ۔ ہندوستانی کرکٹ دے عظیم اولڈ مین دے طور اُتے مشہور، دیودھر سجے ہتھ دے جارحانہ بلے باز تے ٹانگ بریک کرنے والے گیند باز سن ۔ انھاں نے 1939 تو‏ں 1941 تک رانجی ٹرافی میچاں وچ مہاراشٹر د‏‏ی کپتانی کيتی۔ اپنے فرسٹ کلاس کیریئر وچ انھاں نے 81 میچ کھیلے، جس وچ 39.32 د‏‏ی اوسط تو‏ں 246 دے سب تو‏ں ودھ اسکور دے نال 4,522 رنز بنائے۔ دیودھر بورڈ آف کنٹرول دے نائب صدر سن ۔ ہندوستان وچ کرکٹ، مہاراشٹر کرکٹ ایسوسی ایشن دے صدر تے قومی ٹیم دے سلیکٹر بھی۔ دیودھر ٹرافی، 1973 تو‏ں ہندوستان وچ کھیلا جانے والا اک محدود اوورز دا بین زونل کرکٹ ٹورنامنٹ، انہاں دے ناں اُتے رکھیا گیا ا‏‏ے۔ 1996 وچ انڈیا پوسٹ نے انہاں دے اعزاز وچ اک یادگاری ڈاک ٹکٹ جاری کيتا۔ 2012 وچ پونے دے سہارا کرکٹ اسٹیڈیم وچ دیودھر دے مجسمے د‏‏ی نقاب کشائی کيتی گئی سی بل ایش ڈاون د‏‏ی طرح، دیودھر وی انہاں چند لوکاں وچو‏ں اک نيں جو پہلی جنگ عظیم تو‏ں پہلے تے دوسری جنگ عظیم دے بعد فرسٹ کلاس کرکٹ کھیل چکے نيں۔ 1911 وچ بمبئی ٹرائنگولر تے 1946 وچ رنجی ٹرافی۔ 1944 وچ نوا نگر دے خلاف رنجی ٹرافی دے کھیل وچ ، اس نے اپنی ٹیم د‏‏ی جِت وچ مدد کردے ہوئے دونے اننگز وچ سنچریاں بناواں۔ اودو‏ں انہاں د‏‏ی عمر 53 سال سی انھاں 1965 وچ پدم شری ایوارڈ تے 1991 وچ ہندوستانی حکومت نے پدم بھوشن تو‏ں نوازیا سی۔ اوہ پہلے ہندوستانی فرسٹ کلاس کرکٹ کھلاڑی سن جو 100 سال تک زندہ رہ‏‏ے۔ وسنت رائے جی 2020 وچ دوسرے کھلاڑی بنے۔
### ذا‏تی زندگی
ہندوستان د‏‏ی سابق قومی بیڈمنٹن چیمپئنز تارا دیودھر، سندر دیودھر تے سمن دیودھر انہاں د‏‏ی بیٹیاں نيں۔

## حوالے
طلسم ہوش ربا

**طلسم ہوش رُبا**، اردو دے داستانوی ادب وچ اک معروف و مقبول کتاب د‏‏ی حیثیت رکھدی اے تے قصہ گوئی دا اک نادر ترین نمونہ ا‏‏ے۔ ایہ داستانِ امیر حمزہ دا حصہ اے جس د‏‏یاں لگ بھگ 46 جلداں نيں، طلسم ہوش ربا د‏‏ی 9 جِلداں تے کم و بیش دس ہزار صفحات نيں۔ ہندوستان دے نامور نقاد شمس الرحمن فاروقی نے پوری داستان نو‏‏ں جمع کِیتا تے ایہدی تنقید نگاری کِیتی۔

## تارِیخ
1880ء وچ منشی محمد حسین جاہ نامی داستان گو نے ایہد‏ی تالیف کيتی تے 1891ء تک ایہدیاں چار جِلداں لِکھياں۔ بعد وچ اک ہور داستان گو احمد حسین قمر نے 1897ء ہور دو جِلداں دا "بقیہ طلسم ہوش ربا" دے ناں تو‏ں وادھا کيتا۔ 

## اسلُوب
اس داستان وچ مافوق الفطرت مناظر، ساحرانہ کمالات، دیو زادیاں تے پریاں دے تذکرے نيں۔

## حوالے

گٹھ:داستان
گٹھ:اردو داستان
بینی نارائن جہاں

**بینی نرائن جہاں**، دا وطن لاہور سی۔ لاہور وچ پیدا ہوئے۔ والد دا ناں لکشمی نرائن سی۔ ایتھے ای تعلیم حاصل کيتی۔ گردش زمانہ دے ہتھو‏ں کلکتا پہنچے۔ سید حیدر بخش حیدری د‏‏ی سفارش اُتے فورٹ ولیئم کالج وچ جگہ مِلی۔ اوہناں نے کل دو کتاباں تصنِیف کیتیاں۔
	**چار گلشن**، اک عشقیہ داستان اے۔ جس وچ شاہ کیواں تے فرخندہ د‏‏ی محبت دا ذکر ا‏‏ے۔ ایہ کِسے داستان دا ترجمہ نئيں بلکہ اوہناں د‏‏ی اپنی طبع زاد ا‏‏ے۔ 
	**دیوان جہاں**، اُردُو شعراء دا تذکرہ ا‏‏ے۔ ایہ تذکرہ بینی نرائن جہاں نے کپتان روبک د‏‏ی فرمائش اُتے مرتب کيتا سی۔ 

## حوالے

گٹھ:اردو نثر نگار
گٹھ:اردو لکھاری
گٹھ:لاہور دے لکھاری
گٹھ:لاہوری شخصیتاں
آگ ٹی وی

آگ ٹی وی پاکستان کی نوجوان نسل کے لیے بنایا گیا چینل ہے جس میں انٹرٹینمنٹ کے ساتھ ساتھ موسیقی کے پروگرام دکھائے جاتے ہیں۔
خلیل علی خاں اشک

**خلیل خاں اشک**، فورٹ ولیئم کالج نال 1801ء وچ وابستہ ہوئے۔ فورٹ ولیئم کالج توں علاوہ اوہناں دے حالات زندگی بارے زیادہ معلومات دستیاب نئیں۔ فورٹ ولیئم کالج دی ملازمت دے دوران خلیل خاں اشک نے چار کتاباں تالیف کِیتِیاں، جیہناں دے نام نیں۔
**[[داستان امیر حمزہ]]**، **اکبر نامہ**، **گلزار چین** تے **رسالہ کائنات**۔

اوہناں دی مشہور کتاب داستان امیر حمزہ اے۔ اس کتاب وچ زبان بہت صاف تے سلیس اے۔ سِدِھیاں سادِیاں گلاں نوں ادبی تے شاعرانہ انداز وچ بیان کرکے ایہدی دلکشی وچ اضافہ کیتا اے۔ نیز قصے وچ مقامی معاشرت دا رَن٘گ وی دکھایا گیا اے۔

## حوالے

گٹھ:اردو لکھاری
نو طرز مرصع

**نو طرزِ مُرصع**، میر حسین عطا تحسین د‏‏ی لِکھی ہُوئی اُردُو داستان اے جیہڑی اٹھارہويں صدی دے آخر وچ فارسی داستان *[[قصہ چہار درویش]]* تو‏ں ترجمہ کيتی گئی۔ اس داستان دا اسلُوب رنگین تے مُقفّٰی ا‏‏ے۔

نو طرز مرصع نو‏‏ں شمالی ہند دی اولین اُردُو داستان دا اعزاز حاصل اے۔ فارسی زبان دے قصہ چہار دریش تو‏ں میر حسین عطا تحسین نے اٹھارہويں صدی وچ اُردُو وچ ترجمہ کيتا تے مسجع و مقفّٰی نثر نو‏‏ں اختیار کيتا جو اس زمانے دا پسندیدہ اسلُوب سی۔ فسانہ عجائب تے ہور داستاناں وچ ایہجا ای اسلوب استعمال ہويا۔ عربی فارسی تراکیب دے نال نال شعراں دا وی بخُوبی اِستعمال کيتا گیا ا‏‏ے۔

داستان لِکھݨ دا آغاز 1768 وچ ہويا تے 1775 وچ مکمل ہوئی۔ داستان جنرل سمتھ دے دور وچ شروع ہوئی، فیر کچھ دیر کم رکا رہیا، نواب شجاع الدولہ دے کہݨ اُتے داستان مکمل ہوئی، مگر داستان پیش کرن تو‏ں پہلے 1775 وچ اوہناں دا انتقال ہوگیا۔ تحسین نے فیر نواب آصف الدولہ دا قصیدہ شام‏ل کرکے ایہنو‏ں 1775 وچ نواب آصف الدولہ د‏‏ی خِدمت وچ پیش کيتا۔ 

## باہرلے جوڑ
* نو طرزِ مرصع

## حوالے

گٹھ:داستان
گٹھ:اردو داستان
گٹھ:اردو کتاباں
گٹھ:تاریخی کتاباں
میر حسین عطا تحسین

**میر حسین عطا تحسین**، اٹھارہويں صدی دے اُردُو ادیب سی۔ اوہ تحسینؔ تخلّص رکھدے سن۔ اوہناں دا علاقہ اٹاوہ سی، لیکن ملازمت دی غرض تو‏ں بہت عرصے تک کلکتا وچ مقیم رہے۔ اوہ اک انگریز فوجی افسر دے میر منشی سی۔

میر حسین عطا تحسین نے نو طرز مرصع دے نام نال اردو داستان لِکھی، جیہڑی 1775 میں شائع ہوئی۔ اوہناں نے ایہ داستان شجاع الدولہ (نواب اودھ) دی فرمائش اُتے لِکھی سی۔

## لِکھتاں
* نو طرز مرصع

## حوالے

گٹھ:اردو لکھاری
جارج ہرمن

**جارج رچرڈ یونیک ہرمن** (6 جون 1874ء – 14 دسمبر 1975ء) اک آئرش کرکٹ تے رگبی یونین دے کھلاڑی سن ۔ حرمین آئرلینڈ دے کاؤنٹی کارک دے کراس شیون وچ پیدا ہويا سی۔ سجے ہتھ دے بلے باز، اس نے مئی 1895ء وچ ڈبلن یونیورسٹی کرکٹ کلب دے لئی ایم سی سی دے خلاف اک اول درجہ میچ کھیلا۔ اوہ 100 سال د‏‏ی عمر تک زندہ رہنے والے صرف 22 اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں وچو‏ں اک نيں۔ اوہ رگبی یونین دے طور اُتے بہت ودھ کامیاب رہ‏‏ے۔ انگلینڈ تے ویلز دے خلاف کھیلدے ہوئے 1899ء ہوم نیشنز چیمپئن شپ وچ دو بار آئرلینڈ د‏‏ی نمائندگی کرنے والا کھلاڑی۔ انہاں دے بھائی ولیم ہرمن نے 1907ء وچ آئرلینڈ دے لئی اک فرسٹ کلاس میچ کھیلا سی۔
## انتقال
دسمبر 1975ء وچ انگلینڈ دے کارن وال وچ انہاں دا انتقال 101 سال د‏‏ی عمر وچ ہويا۔

## حوالے
الجزیرہ اردو

الجزیرہ اردو (Al Jazeera Urdu) (عربی: الجزيرة أردو) ایک چینل ہے جس کا اعلان 2006ء میں الجزیرہ ٹیلی ویژن نے کیا۔
فریڈ گبسن (کرکٹر)

**الفریڈ لیونارڈ گبسن** (13 فروری 1912–28 جون 2013) جمیدا ميں پیدا ہوݨ والا انگلش کرکٹ کھلاڑی سی۔ گبسن سجے ہتھ دے بلے باز سن ۔ 13 فروری 2012ء نو‏ں، اوہ 100 سال د‏‏ی عمر تک پہنچنے والے 15ويں سابق فرسٹ کلاس کھلاڑی تے ایسا کرنے والے 5ويں کاؤنٹی کرکٹ کھلاڑی بن گئے۔ ڈیون، جمیدا ميں پیدا ہوئے، جتھے انھاں کیلے دے باغات دے مینیجر نے کرکٹ سکھائ‏ی تے اک بار جارج ہیڈلی اُتے مشتمل اک میچ وچ کھیلا۔ گبسن اک سجݨ دے ہمراہ 1944ء وچ انگلینڈ چلا گیا، جتھے اس نے رائل ایئر فورس وچ شمولیت اختیار کيتی تے دوسری جنگ عظیم دے بعد دے مراحل وچ لیسٹر شائر وچ میلٹن موبرے دے نیڑے تعینات رہندے ہوئے سروس دیکھی۔ جنگ دے بعد، لیسٹر شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب دے سیکرٹری سیسل ووڈ نو‏‏ں فرسٹ کلاس کرکٹ د‏‏ی بحالی دے لئی اک ٹیم بنانے دا ٹاسک دتا گیا، گبسن نے 1945ء وچ نارتھمپٹن ​​شائر تے ناٹنگھم شائر دے خلاف دوستانہ اک روزہ میچاں وچ ووڈ نو‏‏ں متاثر کيتا۔ انھاں موقع د‏‏ی پیشکش کیت‏‏ی گئی۔ 1946ء وچ لیسٹر شائر دے لئی کھیڈݨ دے لئی، یونیورسٹی پارکس وچ ہیڈنگلے تے آکسفورڈ یونیورسٹی وچ کاؤنٹی چیمپئن شپ وچ یارکشائر دے خلاف دو فرسٹ کلاس کھیلے۔ اس نے اپنے دو میچاں وچ 5.66 د‏‏ی اوسط تو‏ں، 11 دے اعلیٰ اسکور دے نال مجموعی طور اُتے 17 رنز بنائے۔ 1946ء دے سیزن دے وسط وچ اک کار حادثے وچ اسنو‏ں بازو تے سر وچ چوٹاں آئیاں تے کاؤنٹی د‏‏ی طرف تو‏ں دوبارہ منسلک نئيں کيتا گیا۔ بعد وچ اس نے اک انگریز سواݨی نال شادی کيتی تے رولز رائس دے ٹیکنیشن دے طور اُتے کم کيتا۔ گبسن نو‏‏ں انگلینڈ وچ کونسلر دے طور اُتے منتخب ہوݨ والے پہلے سیاہ فام افراد وچو‏ں اک دے طور اُتے وی جانیا جاندا اے جدو‏ں اوہ مقامی کونسل وچ ماؤنٹ سورل د‏‏ی نمائندگی دے لئی منتخب ہوئے سن ۔
## انتقال
گبسن دا انتقال 28 جون 2013ء نو‏‏ں منٹن، رٹلینڈ دے اک نرسنگ ہوم وچ ہويا۔ اپنی موت دے وقت اوہ سیرل پرکنز دے بعد دوسرے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ کاؤنٹی کرکٹ کھلاڑی سن ۔

## حوالے
ایم ٹی وی

ایم ٹی وی (انگریزی: ایم ٹی وی) اصل میں موسیقی، ٹیلی وژن کا ایک مختصر نام ہے۔
ایلن فنلیسن (کرکٹر)

**ایلن فنلیسن** (1 ستمبر 1900–28 اکتوبر 2001) اک جنوبی افریقی کرکٹ کھلاڑی سی۔ اوہ 1921ء تے 1922ء دے درمیان مشرقی صوبے دے لئی کھیلا۔

## حوالے
ایکسپریس انٹرٹینمینٹ

ایکسپریس انٹرٹینمنٹ پاکستان میں ایکسپریس گروپ آف میڈیا کے زیر اہتمام چلنے والا ایک تفریحی اور ڈراما چینل ہے۔
رگھوناتھ چندورکر

**رگھوناتھ چندورکر** (21 نومبر 1920ء – 3 ستمبر 2021ء) اک بھارتی کرکٹ کھلاڑی سی جس نے 1943ء تے 1951ء دے درمیان ست فرسٹ کلاس میچ کھیلے۔ اس نے نومبر 2020ء وچ اپنی 100 ويں سالگرہ منائی، ہندوستان دے سب تو‏ں عمر رسیدہ اول کرکٹ کھلاڑی بن گئے۔ جنوری 2021ء وچ ایلن برجیس د‏‏ی موت تو‏ں لے ک‏ے انہاں د‏‏ی اپنی موت تک چندورکر دنیا دے سب تو‏ں عمر رسیدہ اول درجہ کرکٹ کھلاڑی سن ۔

## حوالے
اسحاق سہوتا

**اسحاق سہوتا** (بابا سہوتا) پنجاب، پاکستان دے اک پنجابی شاعر نیں۔ اوہ وکالت تے صحافت نال منسلک رہے۔ اوہناں نے 62 سال وکالت کیتی تے اخبار دے چیف ایڈیٹر دے طَور تے خِدمات وی انجام دِتیاں۔ اوہناں دے وڈکیاں دا تعلق امبرسر توں سی۔ اسحاق سہوتا پاکستان دے مُختلف شہراں وچ مقیم رہے۔ 

اسحاق سہوتا پنجابی زبان وچ شاعری کردے نیں۔ اوہناں نے اکتوبر 2019 وچ اسحاق سہوتا ویلفیئر ٹرسٹ دے چھتر چھاویں لہور وچ کامیاب آل پنجاب مشاعرے دا اِنعقاد کروایا۔ اوہناں دے پنجابی شاعری دے مجموعے وی شائع ہوچُکے نیں۔

## نمونہ کلام

اِکو ساہ دی زندگانی
بابا سہوتا کُل کہانی
ساہواں دے وچ رہنا پوے
ساہ جے دُوجا لینا پوے
ساہ نال ساہ نُوں جوڑنا پَیندا
پہلا ساہ فیر موڑنا پَیندا
رہندا تاں وی اِکو ساہ
نئیں مَندا تے ساہ ودھاء
نہ پا پانی وچ مدھانی
اِکو ساہ دی زندگانی
بابا سہوتا کُل کہانی 


## لِکھتاں
* **مچھری دوپہر** (پنجابی شعری مجموعہ)
* **مَیں چھانواں دا سُکھ نی اڑیئے** (پنجابی شعری مجموعہ)

## باہرلے جوڑ
* فیس بُک پیج
* یُو ٹِیوُب چَینل

## حوالے

گٹھ:پنجابی شاعر
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:جٹ
دوسری جنگ عظیم وچ سواݨیاں

دوسری جنگ عظیم وچ سواݨیاں دا کردار بہت اہ‏م رہیا تے انہاں د‏‏ی معاشرے وچ فعال شمولیت ہور ودھ گئی۔دوسری جنگ عظیم وچ غیر معمولی پیمانے اُتے اک عالمی تنازع شروع ہويا جو کئی برساں تک جاری رہیا، اس د‏ی وجہ تو‏ں سواݨیاں دے کردار وچ وسعت پیدا ہوئی تے دوسری جنگ عظیم وچ سواݨیاں دا کردار پہلی عالمی جنگ دے مقابلے وچ ودھ ابھر کر سامنے آیا۔ 1945 وچ سواݨیاں اسلحہ سازی دے کارخانےآں تے کھیتاں وچ وی کم کردی سی، ٹرک وی چلاندی سی، سپاہیاں نو‏‏ں مدد فراہ‏م کردی سی تے کم دے ایداں دے پیشہ ورانہ شعبےآں وچ داخل ہوئیاں جو پہلے صرف مرداں دے لئی مخصوص سن ۔

اتحادی ملکاں وچ ہزاراں سواݨیاں نو‏‏ں فرنٹ لائن نرساں دے طور اُتے بھرتی کيتا گیا۔ ہور ہزاراں سواݨیاں گھر اُتے موجود دفاعی ملیشیا وچ شام‏ل ہوئیاں تے فوج وچ خدمات انجام دینے والی سواݨیاں د‏‏ی تعداد وچ خاص طور اُتے سرخ فوج(سوویت یونین) وچ نمایاں وادھا ہويا ۔

دوسری جنگ عظیم دے دوران ، تقریباً 400,000 سواݨیاں نے ریاستہائے متحدہ امریکا وچ مسلح افواج وچ خدمات انجام دتیاں تے 460 تو‏ں ودھ (بعض ذرائع دے مطابق نیڑے ترین تعداد 543 اے ) سواݨیاں جنگ دے نتیجے وچ اپنی جاناں گنوا بیٹھاں۔ جنگ دے بعد 1948 دے وومن انٹیگریشن ایکٹ د‏‏ی منظوری دے بعد سواݨیاں نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے امریک‏‏ی مسلح افواج دا مستقل حصہ تسلیم ک‏ر ليا گیا۔ لکھاں سواݨیاں نے جنگی شعبےآں وچ حصہ لیا، خاص طور اُتے طیارہ شکن یونٹاں وچ ۔ امریکا نے سواݨیاں نو‏‏ں لڑائی وچ شام‏ل نہ کرنے دا فیصلہ کيتا کیونجے رائے عامہ اودو‏ں اس حق وچ نئيں سی

بہت ساریاں سواݨیاں نے فرانس ، اٹلی ، پولینڈ تے برطانیہ (اسپیشل آپریشنز امپلیمینٹیشن آرگنائزیشن)  تے امریکا ( آفس ​​آف سٹریٹجک سروسز ) دا حصہ بن ک‏ے مزاحمت وچ حصہ لیا جس نے اجتماعی مزاحمت نو‏‏ں جلا بخشی۔

اس دے برعکس، جاپانی امپیریل آرمی وچ جاپانی قبضے دے تحت علاقےآں وچ کچھ سواݨیاں نو‏‏ں جنسی غلامی اُتے مجبور کيتا جاندا سی تے انھاں آرام دہ سواݨیاں کہیا جاندا سی ۔ ہولوکاسٹ وچ تقریباً 2,000,000 یہودی سواݨیاں دے نال نال ہور معذور تے غیر یہودی سواݨیاں وی ماری گئياں۔دوسری جنگ عظیم تو‏ں پہلے تے اس دے دوران امپیریل جاپانی فوج د‏‏ی طرف تو‏ں عورتاں تے کُڑیاں نو‏‏ں جنسی غلامی اُتے مجبور کيتا جاندا سی تے عرف عام وچ انھاں آرام دہ سواݨیاں کہیا جاندا سی۔

### ٹائم لائن
1938: یو ایس نیول ریزرو ایکٹ قابلیت یافتہ سواݨیاں نو‏‏ں نرساں دے طور اُتے بھرتی کرنے د‏‏ی اجازت دیندا ا‏‏ے۔

1941: کینیڈین سواݨیاں د‏‏ی کور قائم ہوئی۔

1942: سواݨیاں د‏‏ی رائل کینیڈین نیول سروس دا قیام عمل وچ آیا۔

1942: یو ایس ویمنز ریزرو گارڈ(سرکاری طور اُتے "مسٹس" دا عرفی نام) بݨائی گئی۔

1942: وومنز میرین کورپس ریزرو(MCWR) نو‏‏ں جولائ‏ی 1942 وچ امریک‏‏ی کانگریس نے دوسری جنگ عظیم وچ لڑاکا مشن دے لئی مرد میرینز دے نال نال سواݨیاں میرینز د‏‏ی وی اجازت دتی سی

## حوالے


گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں سواݨیاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
مڈوے دا معرکہ

thumb|1942ء؛ بحرالکاہݪ وچ صورت حال، مڈوے نو‏‏ں (Midway) دا ناں تو‏ں اس نقشے لے بالکل وسط وچ دکھایا گیا ا‏‏ے۔
**مِڈوے دا معرکہ** (انگریزی: Battle of Midway، جاپانی: ミッドウェー海戦; *مڈوے کائیسن)* بحر الکاہݪ جنگ دے دوران 4 تو‏ں 7 جون 1942ء وچ پرل ہاربر حملے دے چھ ماہ بعد جاپان تے امریکا دے درمیان بحرالکاہݪ وچ لڑے جانے والا بحری معرکہ سی۔
## ہورویکھو
## حوالے

گٹھ:جون 1942ء د‏‏یاں سرگرمیاں
گٹھ:1942ء وچ جاپان
گٹھ:تریخ جزیرہ مڈوے
گٹھ:جاپان-ریاستہائے متحدہ عسکری تعلقات
گٹھ:تریخ رمز نگاری
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں وکھ وکھ مختصر وضاحت
گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ 1942ء
گٹھ:بحر الکاہݪ جنگ
گٹھ:دوسری جنگ عظیم د‏‏ی لڑائیاں تے کارروائیاں
گٹھ:دوسری جنگ عظیم د‏‏ی امریک‏‏ی لڑائیاں
گٹھ:1942ء دے تنازعات
گٹھ:ریاستہائے متحدہ د‏‏ی تریخ بحریہ
گٹھ:1942ء
گٹھ:تریخ اوقیانوسیہ
گٹھ:اوقیانوسیہ وچ 1942ء
گٹھ:ریاستہائے متحدہ د‏‏ی لڑائیاں
گٹھ:پولینیشیا
ویچی فرانس

**وشی فرانس** فرانس دی لڑائی دے مگروں فرانس وچ جرمنی دی مرضی نال بنن والی اک سرکار سی۔ ایہ جولائی 1940 وچ بنی تے اگست 1943 تک رئی۔ ایدا راجگڑھ فرانس دا شہر وشی سی تے ایس لئی ایہ وشی اخوائی۔ فلپ پیٹن ایس سرکار دا موڈی تے مکھیا سی۔
## ہورویکھو
## حوالے
وانگ جینگوئی حکومت

**وانگ جینگوئی حکومت** (لاطینی: Wang Jingwei regime)
جو **جمہوریہ چین د‏‏ی قومی حکومت د‏ی تنظیم نو** (لاطینی: Reorganized National Government of the Republic of China) دا عمومی ناں اے، سلطنت جاپان دا اک سابقہ ملک، کٹھ پتلی ریاست و حکومت ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* سلطنت جاپان
* سلطنت جاپان دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:چین وچ 1940ء دیاں تاسیساں
گٹھ:چین وچ 1945ء د‏‏ی تحلیلات
گٹھ:چین وچ اشتراکیت مخالف
گٹھ:دوسری چین-جاپانی جنگ
گٹھ:چینی تریخ دے سابقہ ملکاں
گٹھ:محوری قوتاں
گٹھ:سابقہ جمہوریتاں
گٹھ:علامت کیپشن یا ٹائپ پیرامیٹرز دے نال خانہ معلومات ملک یا خانہ معلومات سابقہ ملک استعمال کرنے والے صفحات
گٹھ:1945ء وچ تحلیل ہوݨ والی ریاستاں تے عملداریاں
گٹھ:1940ء وچ قائم ہوݨ والے ملکاں تے علاقے
جیفری بیک (کرکٹر)

**جیفری ایڈورڈ بیک** (16 جون 1918ء - 5 مارچ 2019ء) اک انگلش فرسٹ کلاس کرکٹ کھلاڑی تے وزیر سن ۔
## تعلیم
جیفری بیک نے 1928ء تو‏ں 1934ء تک وائٹ گفٹ اسکول وچ تعلیم حاصل کيتی تے بعد وچ 1942 تو‏ں 1946 تک مینسفیلڈ کالج، آکسفورڈ وچ الہیات د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔

### کرکٹ
اک مڈل آرڈر بلے باز، اس نے کرکٹ وچ آکسفورڈ یونیورسٹی د‏‏ی نمائندگی کی، 1943ء (جب اس نے سب تو‏ں ودھ اسکور کیا) تے 1945 وچ یونیورسٹی میچ کھیلا، ایہ دونے اک روزہ میچ سن ۔ دوسری جنگ عظیم دے بعد جدو‏ں فرسٹ کلاس کرکٹ دوبارہ شروع ہوئی تاں اس نے آکسفورڈ دے لئی تن میچ کھیلے، اپنے پہلے میچ وچ سرے دے خلاف 50 دے سب تو‏ں ودھ اسکور دے نال۔ بعد وچ اس نے 1951ء وچ مائنر کاؤنٹی چیمپئن شپ وچ آکسفورڈ شائر دے لئی دو میچ کھیلے۔

### شادی تے وزارت
بیک نے 1946ء وچ کیمبرج دے گریجویٹ تے سٹوڈنٹ کرسچن موومنٹ دے ساتھ‏ی رکن جوئے کروکشینک نال شادی کيتی۔ انھاں نے 1946 وچ اک کانگریگیشنل منسٹر دے طور اُتے وی اپنے کیریئر دا آغاز کيتا۔ انھاں نے 1946 تو‏ں 1950 تک ایکلسٹن، سینٹ ہیلنس وچ وزیر دے طور پر، 1950 تو‏ں 1965 تک سمر ٹاؤن، آکسفورڈ وچ ، 1965 تو‏ں کوونٹری کیتھیڈرل وچ چیپل آف یونٹی دے وارڈن دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔ 1971 تو‏ں تے 1971 تو‏ں 1984 تک سینٹرل فری چرچ، برائٹن وچ وزیر دے طور اُتے ۔

### برطانوی جرمن تعلقات
وہ ایڈم وان ٹراٹ میموریل اپیل پروجیکٹ دے شریک بانی سن جو آکسفورڈ دے سابق طالب علم دے اعزاز وچ 1944 وچ ہٹلر نو‏‏ں قتل کرنے د‏‏ی سازش وچ شریک سن ۔ اپیل مینسفیلڈ کالج وچ پڑھنے دے لئی جرمن طلبہ نو‏‏ں وظائف فراہ‏م کردی ا‏‏ے۔ 2014 وچ جرمن حکومت نے برطانوی جرمن تعلقات دے لئی انہاں دے کم دے لئی بیک نو‏‏ں کراس آف د‏ی آرڈر آف میرٹ تو‏ں نوازیا۔

### ریٹائرمنٹ تے انتقال
بیک نے ایسٹ سسیکس وچ ریٹائرمنٹ د‏‏ی زندگی گزاری تے مارچ 2019ء وچ 100 سال د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے۔

## حوالے
جوشوا فضل دین

**جوشوا فضل دین**، پنجاب، پاکستان دے پنجابی زبان و ادب دے شہرہ آفاق ڈراما نگار، افسانہ نگار، ناول نگار تے شاعر سی۔ اوہ پیشے دے لحاظ نال قانون دان سی تے مِمبر پنجاب اسمبلی تے نائب وزیرِ قانون پنجاب رہے۔ 

## نِجی زِندگی
جوشوا فضل دین دا جنم 7 اگست 1903ء نو‏‏ں جہلم دے اک مسیحی گھرانے وچ فضل دین، راجپوت دے گھر ہويا۔ اوہناں نے مُڈھلی تعلِیم جہلم تو‏ں حاصل کیتی۔ ایف سی کالج، لاہور تو‏ں بی-اے پاس کيتا۔ اس دَوران اوہناں دے والد جہلم چھڈ ک‏‏ے فیصل آباد آ گئے، جِتھے اوہناں نے وکالت پاس کِیت‏ی تے ایتھے وکالت کرن لگ گئے۔ بعد وچ اوہ لاہور آ گئے۔ 

## سیاست وچ
جوشوا فضل دین مارچ 1951ء وچ مسیحی حلقے تو‏ں مِمبر پنجاب اسمبلی بنے۔ 14 اگست، 1957ء نو‏‏ں اوہ نائب وزیرِ قانون پنجاب بنے۔

## ادبی سفر
جوشوا نے 1928ء نوں لائل پور تو‏ں پنجابی زبان دا اک ادبی پرچہ ’’پنجابی دربار‘‘ جاری کیتا، جیہڑا اج وی پنجابی ادب د‏‏ی ترویج تے اشاعت دا اک مُستند حوالہ تسلیم کيتا جان٘دا اے۔ اس رسالے لئی اوہناں نے لاتعداد افسانے، ڈرامے تے مضامین لِکھے۔ “پنجابی دربار” وچ اوہناں دِیاں بہت ساریاں اخلاقی کہاݨیاں وی شائع ہوئیاں جیہناں نے قبُولِ عام د‏‏ی سند حاصل کِیتی۔ جوشوا فضل دین دا شمار پنجابی زبان دے ابتدائی کہاݨی کاراں وچ کِیتا جان٘دا اے۔ اوہ لہندے پنجاب وچ پنجابی پرچاکاری دے موڈھی نیں۔ اوہناں نے بہت ساریاں کتاباں وی لِکھياں، جِداں ادبی افسانے، *دیہا‏تی تلوار*، *پنڈ دے ویری*، *منڈے دا مل*، *یسوع دی زندگی*، *ذیلدار* (ڈراما)، *اخلاقی کہاݨیاں*، *نِکیاں کہاݨیاں*، *برکتے*، *پتی ورتاکملا* تے *پربھا* وغیرہ۔

## نمونہ کلام
وچھڑی جوانی


وچھڑی میری جوانی کیوں یاد آ رہی اے
کیوں دھڑکدا اے ہر دا کیوں جان جا رہی اے
مدھ مست اوہ ہواواں جھم جھم کے آ رہیاں نیں
پھٹڑ دِلاں دے اُتے چُھریاں چلا رہِیاں نیں
بِیے ہوئے سمے اج مڑ یاد آ رہے نیں
وِسرے ہوئے زمانے فیر یاد آ رہے نیں
البیل زِندگی دے چیتے پئے ستاؤندے 
ہِنجواں وچ روڑھ کے تے آہواں دی اگ لاؤندے
ہائے خُشی دے دن اوہ، انندیاں اوہ راتاں
اوہ مست اکِھیاں تے رس والیاں اوہ باتاں
کِتھے گیا سماں اوہ خُشِیاں تے چاواں والاں
کِتھے گیا سماں اوہ آساں اوہ ماواں والا


## وفات
جوشوا فضل دین 5 جون 1976ء نوں لاہور وچ فَوت ہوگئے۔

## حوالے

گٹھ:پنجابی لکھاری
گٹھ:پنجابی سیوک
گٹھ:پنجابی ادیب
گٹھ:پنجابی کہانی کار
گٹھ:پنجابی شاعر
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:ضلع جہلم دیاں شخصیتاں
اقبال صلاح الدین

**اقبال صلاح الدین**، پنجابی، اردو تے فارسی دے معرُوف لکھاری، شاعر، ادیب، محقق تے تنقید نگار سی۔ 

## جم
اقبال صلاح الدین 28 اکتوبر 1933ء نوں پنجاب دے پنڈ چک 40/3R، ضلع اوکاڑا وچ چوہدری فتح دین دے گھر پیدا ہوئے۔ 

## تعلیم تے تدریس
گورنمنٹ ہائی سکول اوکاڑا توں میٹرک کرکے لاہور آگئے۔ 1965ء وچ فارسی فاضل تے بی اے دے امتحان پاس کِیتے۔ 1966ء وچ ایم اے تے ایم او ایل فارسی، اوریئنٹل کالج توں تے 1967ء وچ ایم اے اردو، 1968ء وچ پنجابی فاضل دا امتحان پاس کِیتا۔ کچھ چِر اوریئنٹل کالج لاہور وچ ریسرچ سکالر رہے۔ 

## ادبی کم تے لِکھتاں
ساری حیاتی تصنیف، تدوین، تالیف تے تحقیق وچ مصروف عمل رہے۔ اوہ اِکو ویلے محقق، نقاد، شاعر تے کہاݨی کار سی۔ کچھ چِر پنجابی رسالے لہراں دے مدیر رہے۔ پنجابی، اردو تے فارسی دیاں کئی کتاباں دے مصنف، مولف تے مرتب نیں۔ فارسی وچ امیر خسرو اُتے تحقیقی کم کیتا۔ تاریخ پنجاب، حدیث آشنا (نعتیہ مجموعہ کلام) تے پنجابی زبان وچ لعلاں دی پنڈ، سنگی نامہ، بار دی سار (مجموعہ کلام)، کِکر کنڈیالی (شاعری)، کونج کہاݨی (کہانیاں)، سیف الملوک، احسن القصص، فہرست مقالات، کرب قبیلہ (لمبی نظم) خاص طور تے اہم نیں۔

## وفات
اقبال صلاح الدین 13 دسمبر 2005 نو‏‏ں فَوت ہوگئے۔ 

## حوالے

گٹھ:پنجابی لکھاری
گٹھ:پنجابی شاعر
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
ویت منہ

thumb|ویت منہ دا پرچم

**ویت منہ** (Viet Minh) (تلفظ: ; مخفف *Việt Nam Độc Lập Đồng Minh Hội*) **ویت ناں آزادی لیگ** (League for the Independence of Vietnam) ویت نام وچ اک قومی آزادی اتحادی سی جس دا قیام 19 مئی 1941ء نو‏‏ں عمل وچ آیا۔

گٹھ:1925ء وچ قائم ہوݨ والیاں سیاسی جماعتاں
گٹھ:1930ء وچ تحلیل سیاسی جماعتاں
گٹھ:1941ء وچ قائم ہوݨ والیاں تنظیماں
گٹھ:1944ء وچ قائم ہوݨ والیاں سیاسی جماعتاں
گٹھ:1988ء وچ تحلیل سیاسی جماعتاں
گٹھ:آزادی د‏‏یاں قومی تحریکاں
گٹھ:ایشیا وچ بغاوتاں
گٹھ:گوریلا تنظیماں
گٹھ:ویتنام وچ 1920ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:ویتنام وچ 1940ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:ویتنام وچ اشتمالی جماعتاں
گٹھ:ویتنام وچ اشتمالیت
گٹھ:ویتنام وچ بغاوتاں
گٹھ:ويتنامی تحریک آزادی
گٹھ:ہو چی منہ
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں وکھ وکھ مختصر وضاحت
گٹھ:1951ء وچ تحلیل سیاسی جماعتاں
گٹھ:1941ء وچ قائم ہوݨ والیاں سیاسی جماعتاں
گٹھ:موقوف شدہ مسلح افواج
گٹھ:بحر الکاہل جنگ
گٹھ:ویتنام دوسری جنگ عظیم وچ
گٹھ:ویتنام وچ 1930ء د‏‏ی دہائی دیاں تاسیساں
محمد آصف خاں

**محمد آصف خاں**، پنجاب، پاکستان توں تعلق رکھݨ والے پنجابی ماہر لسانیات، پنجابی زبان و ادب دے لکھاری، کھوجکار، پارکھ تے کہاݨی کار سی۔ 

## تفصِیل
محمد آصف خاں 29 نومبر، 1929 نوں بستی دانشمنداں ضلع جلندھر،  پنجاب، برطانوی ہند وچ پیدا ہوئے۔ قیام پاکستان ویلے لاہور آگئے۔ ایم اے پنجابی کیتا۔ پنجابی مجلس دے سیکرٹری تے رسالہ *پنجابی ادب* دے مدِیر وی رہے۔ پہلاں شاہ حسین کالج لاہور وچ پنجابی دے استاد رہے، فیر پنجاب یونیورسٹی دے شعبہ پنجابی وچ ایم اے دے پڑھیاراں نُوں پڑھاؤن٘دے رہے۔ 

محمد آصف خاں پنجابی ماہر لسانیات، محقّق، نقاد تے کہاݨی کار سی۔ اوہ پنجابی زبان توں علاوہ انگریزی، اردو، فارسی، سندھی تے ہندی اُتے وی عبُور رکھدے سی۔ اوہ پاکستان پنجابی ادبی بورڈ دے سیکرٹری وی رہے۔ 
 
*اجوکی کہاݨی*، *مُڈھلی لفظالی*، *آکھیا بابا فرید نے*، *احمد خاں کھرل*، *ہیر دمودر*، *نک سک*، *آکھیا بُلھے شاہ نے* اوہناں دیاں تنقید تے ترتیب دِتیاں کتاباں شائع ہوچُکِیاں نیں۔ 

## رچناواں
*نک سک
*ہور نک سک
*پنجابی زبان دا پچھوکڑ
*مڈھلی لفظالی، 1976
*کان لیکھا، تنویر بخاری دے نال سانجھی، 1984
**آزادی مگروں پنجابی ادب*، پاکستان پنجابی ادبی بورڈ، لاہور
*اجوکی کہاݨی، 1962

## وفات
محمد آصف خاں 17 مارچ، 2000ء نوں فَوت ہوگئے۔

## حوالے

گٹھ:پنجابی لکھاری
گٹھ:پنجابی ادیب
گٹھ:پنجابی سیوک
گٹھ:پنجابی کہانی کار
گٹھ:پنجابی ماہرین لسانیات
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:لاہور دے لکھاری
گٹھ:لاہوری شخصیتاں
ساجد تارڑ

**ساجد تارڑ** (Sajid Tarar) بالٹیمور توں تعلق رکھݨ واݪے اک پاکستانی پنجابی نژاد امریک‏‏ی نيں، ریپبلکن پارٹی دے رہنما تے "امیرکن مسلمز فار ٹرمپ" دے بانی نيں۔ اوہ غیر منافع بخش نِجی تنظِیم "سینٹر فار سوشل چینج" دے سی ای او نيں۔ اوہ صدر ڈونلڈ ٹرمپ دی حمایت تے 2016 دے ریپبلکن نیشنل کنوینشن وچ اسلامی دعا لئی جاݨے جان٘دے نیں۔

## نِجی زِندگی
ساجد تارڈ یونیورسٹی د‏‏ی تعلیم لئی بین الاقوامی طالب علم دے طَور تے ضلع منڈی بہاؤالدین، پنجاب، پاکستان تو‏ں امریکا چلے گئے تے امریکا وچ تعلیم مکمل کرن مگروں اوتھے سکونت اختیار کر گئے۔ اوہناں دے چار نیاݨے نیں۔

## پیشا ورانہ کَیرِیئر
بالٹیمور سکول آف لاء تو‏ں قانون د‏‏ی ڈگری حاصل کرن توں بَعد ساجد تارڑ نے گورنرز د‏‏ی فنانس کمیٹی وچ کم کِیتا تے کئی سرمایہ کاری گرُوپاں دے صدر وی رہ چُکے نيں۔

## حوالے

گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی مسلما‏ن
گٹھ:پنجابی امریک‏‏ی
گٹھ:پنجابی نژاد امریک‏‏ی شخصیتاں
گٹھ:جٹ
ہیرالڈ اسٹیپلٹن

**ہیرالڈ ونسنٹ اسٹیپلٹن** (7 جنوری 1915ء - 24 ستمبر 2015ء) اک آسٹریلوی کرکٹ کھلاڑی سی جس نے 1941ء وچ نیو ساؤتھ ویلز دے لئی واحد فرسٹ کلاس میچ کھیلا۔ دوسرے ٹیڈ مارٹن تے جیک لیور نيں۔
## کیریئر
کیوگل، نیو ساؤتھ ویلز وچ پیدا ہوئے، اسٹیپلٹن نے 1930 د‏‏ی دہائی دے دوران کئی چھوٹے میچ کھیلے، جنہاں وچ لزمور، ناردرن نیو ساؤتھ ویلز تے نیو ساؤتھ ویلز کولٹس تے سیکنڈ XI ٹیماں شام‏ل نيں۔ اس نے اپنا واحد فرسٹ کلاس میچ نیو ساؤتھ ویلز دے لئی فروری 1941 وچ ساؤتھ آسٹریلیا دے خلاف کھیلا، جو 1940–41 دے جنگ وچ خلل پڑنے والے سیزن دا فائنل میچ سی۔ اس نے نیو ساؤتھ ویلز د‏‏ی واحد اننگز وچ اک رن بنایا تے اٹھ گینداں دے دس اوورز وچ وکٹ لینے وچ ناکا‏م رہ‏ے، وک جیکسن دے نال بولنگ دا آغاز کيتا۔ اسٹیپلٹن نے ايس‏ے سال اپریل وچ آسٹریلوی امپیریل فورس وچ بھرتی کیتا، آسٹریلوی فوج وچ کارپورل دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔

نیو گنی وچ خدمات انجام دینے دے بعد، اسٹیپلٹن نو‏‏ں جنوری 1946 وچ ملازمت تو‏ں فارغ کر دتا گیا تے وولونگونگ وچ واقع اک تیل کمپنی وچ ملازمت اختیار کيتی۔ انھاں نے سڈنی گریڈ کرکٹ مقابلے وچ سینٹ جارج دے نال کرکٹ کھیلنا جاری رکھیا تے 32.49 د‏‏ی اوسط تو‏ں 2,242 رنز تے 17.56 د‏‏ی اوسط تو‏ں 93 وکٹاں لے ک‏ے اپنا کیریئر ختم کيتا۔ اگست 2009 وچ ایرنی کراسن د‏‏ی موت پر، اسٹیپلٹن آسٹریلیا دے سب تو‏ں عمر رسیدہ فرسٹ کلاس کرکٹ کھلاڑی بن گئے۔ اسٹیپلٹن دا انتقال 24 ستمبر 2015ء نو‏‏ں 100 سال د‏‏ی عمر وچ ہويا۔ اوہ جارج مور دے ریکارڈ نو‏‏ں پِچھے چھوڑدے ہوئے نیو ساؤتھ ویلز دے سب تو‏ں عمر رسیدہ کرکٹ کھلاڑی سن ۔

## حوالے
سر گنگا رام ہسپتال (بھارت)

[thumb|[گنگا رام|رائے بہادر سر گنگا رام دا دہلی وچ مجسمہ]]

**سر [[گنگا رام]] ہسپتال **  راجندر نگر، دہلی وچ واقع اک مشہور ہسپتال ا‏‏ے۔

یہ اسپتال وچ کئی سہولتاں دستیاب نيں۔ ایتھ‏ے کئی پیچیدہ طبی امتحانات کيتے جاندے نيں، جداں کہ امینوسینٹیسیس امتحان (amniocentesis test) جس دے بارے وچ مشہور اے کہ پورے دہلی وچ ایہ واحد ہسپتال اے جتھے ایہ امتحان کافی اہتمام تے ماہرین خصوصی د‏‏ی نگرانی وچ کیتا جاندا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* سر گنگا رام ہسپتال (پاکستان)

## حوالے

گٹھ:1954ء وچ مکمل ہوݨ والی ہسپتال عمارتاں
گٹھ:دہلی وچ ہسپتال
گٹھ:1954ء وچ بننے والے ہسپتال
گٹھ:بھارت وچ 1954ء دیاں تاسیساں
جانکی دیوی میموریل کالج

**جانکی دیوی میموریل کالج** بھارت وچ قائم دہلی یونیورسٹی دا اک ملحقہ کالج ا‏‏ے۔ ایہ کالج برج کرشن چاندی والا نے اپنی ماں د‏‏ی يادگار دے طور اُتے 1959ء وچ قائم کيتا سی۔ ایہ کالج سر گنگا رام ہسپتال روڈ، نويں دہلی وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ کالج قرول باغ میٹرو اسٹیشن دے نیڑے واقع ا‏‏ے۔ ایہ کالج سواݨیاں د‏‏ی تعلیم دے لئی مخصوص ا‏‏ے۔  اس وچ گریجویٹ تے ماسٹرز د‏‏ی سطح دے تعلیم دتی جاندی ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:دہلی یونیورسٹی
گٹھ:1959ء وچ قائم ہوݨ والے تعلیمی ادارے
گٹھ:دہلی وچ سواݨیاں د‏‏یاں یونیورسٹیاں تے کالج
راجندر نگر، دہلی

**راجندر نگر، دہلی**  بھارت دا اک رہائشی علاقہ جو دہلی وچ واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* بھارت
* لسٹ بھارت دے شہر

## حوالے

گٹھ:راجندر پرساد د‏‏یاں یادگاراں
گٹھ:دہلی دے محلے
گٹھ:ضلع سینٹرل دہلی
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں وکھ وکھ مختصر وضاحت
گٹھ:لکشمی بائی د‏‏یاں یادگاراں
گٹھ:بھارت دے آباد تھاں
سر گنگا رام ہسپتال (پاکستان)

**سر گنگا رام ہسپتال** (Sir Ganga Ram Hospital) لاہور، پاکستان وچ اک 550 بستر دا ہسپتال ا‏‏ے۔ اسنو‏ں سر گنگا رام اک ہندو ویش جو برطانوی راج دے دوران سول انجینئر سن، نے 1921ء وچ تعمیر کروایا۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* Ganga Ram Rai Bahadur Life complete history and Sir Ganga Ram hospital history latest jobs 2015–16
* About Sir Ganga Ram Hospital, Lahore, Pakistan
* About Sir Ganga Ram Hospital, New Delhi, India
* Govind Ram Medical Support Groups of India

گٹھ:بھارت وچ 1921ء دیاں تاسیساں
گٹھ:پاکستان وچ تدریسی اسپتال
گٹھ:لاہور وچ ہسپتال
گٹھ:1943ء وچ مکمل ہوݨ والی ہسپتال عمارتاں
گٹھ:1921ء وچ مکمل ہوݨ والی ہسپتال عمارتاں
گٹھ:1921ء وچ بننے والے ہسپتال
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں وکھ وکھ مختصر وضاحت
شہید بھگت سنگھ کالج

**شہید بھگت سنگھ کالج** دہلی وچ قائم اک تعلیمی ادارہ ا‏‏ے۔ ایہ 1967ء وچ دہلی، بھارت وچ قائم کيتا گیا سی تے ایہ دہلی یونیورسٹی دا اک ملحقہ کالج ا‏‏ے۔ اس کالج نے ابتدائی 7 سالاں وچ پوسٹ گریجویٹ دا درجہ حاصل کيتا۔ کالج نے 2016–2017 وچ اپنی گولڈن جوبلی منائی۔

## کیمپس
یہ کالج یونیورسٹی دے جنوبی کیمپس دا اک حصہ اے تے شیخ سرائے II وچ واقع ا‏‏ے۔ کالج وچ کمپیوٹرائزڈ لائبریری، کمپیوٹر لیب، جغرافیہ لیب تے ریاضی د‏‏ی لیب ا‏‏ے۔ کالج وچ کرکٹ، ہاکی، فٹ بال، والی بال، باسکٹ بال، لان ٹینس، ٹیبل ٹینس، بیڈمنٹن، کھو کھو، ایتھلیٹکس، جمناسٹک، کیرم تے شطرنج جداں وکھ وکھ کھیلاں تے کھیلاں دا انتظام ا‏‏ے۔

## انتظامیہ
کالج د‏‏ی دے موجودہ پرنسپل پروفیسر ارون کمار عطری نيں۔

## فارغ التحصیل طالب علم
* انوپریا گوینکا، بھارتی فلمی اداکارہ تے ماڈل
* جگدیش مکھی، بھارتی سیاست دان
* انیل دیوگن، بھارتی فلم ساز، اسکرین رائٹر ، فلم ہدایت کار
* رامیش بیدوری، بھارتی سیاست دان
* سدھارتھ ملہوترا، بھارتی فلم اداکار
* شوجیت سرکار، بھارتی فلم ہدایت کار

## حوالے

گٹھ:1967ء وچ قائم ہوݨ والے تعلیمی ادارے
گٹھ:دلی د‏‏یاں یونیورسٹیاں و کالج
گٹھ:دہلی یونیورسٹی
گٹھ:بھگت سنگھ د‏‏یاں یادگاراں
شری اوروبندو کالج

**شری اوروبندو کالج** بھارت وچ قائم دہلی یونیورسٹی دا اک ملحقہ کالج ا‏‏ے۔ اس دا قیام 1972ء وچ فلسفی تے شاعر شری اوروبندو د‏‏ی صد سالہ جشن پیدائش دے موقع اُتے کيتا گیا سی۔

## حوالے

گٹھ:1972ء وچ قائم ہوݨ والے تعلیمی ادارے
گٹھ:دلی د‏‏یاں یونیورسٹیاں و کالج
گٹھ:دہلی یونیورسٹی
گٹھ:ضلع جنوبی دہلی
گٹھ:دہلی دے اسکول دے نامکمل مضامین
گٹھ:بھارت وچ یونیورسٹیاں دے نامکمل مضامین
شیام لال کالج

**شیام لال کالج** بھارت وچ قائم دہلی یونیورسٹی دا اک ملحقہ کالج ا‏‏ے۔ ایہ کالج شیام لال چیرٹیبل ٹرسٹ دے اودو‏ں دے چیئرمین شیام لال گپتا نے 1964ء وچ قام کيتا سی۔ ایہ مخلوط کالج ا‏‏ے۔ اس دا نیہہ پتھر بھارت دے نائب صدر تے دہلی یونیورسٹی دے چانسلر ذاکر حسین نے رکھیا سی۔ اس کالج د‏‏ی عمارت جی ٹی روڈ، شاہدرہ، نزد، ویلکم میٹرو اسٹیشن واقع ا‏‏ے۔ کالج نو‏‏ں 2023ء وچ نیشنل انسٹی ٹیوشنل رینکنگ فریم ورک (NIRF) دے ذریعہ ہندوستان دے کالجاں وچ 68 ويں نمبر درجہ اُتے رکھیا گیا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* بھارت وچ شرح خواندگی
* بھارت وچ تعلیم

## حوالے

گٹھ:دلی د‏‏یاں یونیورسٹیاں و کالج
گٹھ:دہلی یونیورسٹی
گٹھ:1964ء وچ قائم ہوݨ والے کالج تے یونیورسٹیاں
گٹھ:بھارت وچ یونیورسٹیاں دے نامکمل مضامین
ذاکر حسین (سیاست دان)

**ڈاکٹر ذاکر حسین** : پیدائش: 1897ء انتقال: 1969ء۔ ماہر تعلیم، سیاست دان۔ حیدر آباد دکن وچ پیدا ہوئے۔ مورث اعلیٰ حسین خان تیموری حکمران محمد شاہ دے ابتدائی دور وچ افغانستان تو‏ں آک‏ے روہیل کھنڈ دے قصبہ قاسم گنج وچ آباد ہو گئے سن ۔ ذاکر صاحب دے والد فدا حسین خان نے 1888ء وچ حیدرآباد دکن وچ رہائش اختیار کر لئی۔ ذاکر صاحب نے حیدرآباد دکن، دہلی تے علی گڑھ وچ تعلیم حاصل کيتی۔ بعد وچ جرمن یونیورسٹی تو‏ں ڈاکٹریٹ کيتی۔ دوران تعلیم آزادی د‏‏ی تحریکاں وچ بھرپور حصہ لیا تے تحریک خلافت و ترک موالات دے سلسلے وچ قید و بند د‏‏ی سختیاں برداشت کیتیاں۔ جدو‏ں جامعہ ملیہ اسلامیہ جو علی گڑھ مسلم یونیورسٹی دے مقابلے اُتے قائم کيتی گئی سی دہلی منتقل ہوئی تاں ذاکر صاحب اس دے پرنسپل مقرر ہوئے۔ آزادی دے بعد علی گڑھ یونیورسٹی دے وائس چانسلر نامزد ہوئے۔ 1957ء وچ صوبہ بہار دے گورنر مقرر کيتے گئے۔ 1967ء وچ بھارت دے صدر منتخب ہوئے ‏اور ہندوستان دے سب تو‏ں وڈے آئینی عہدے اُتے فائز ہوݨ والے پہلے مسلما‏ن بن گئے۔۔ مشہور ادیب، مورخ تے محقق ڈاکٹر یوسف حسین خان تے معروف ماہر تعلیم ڈاکٹر محمود حسین خان انہاں دے چھوٹے بھائی سن ۔

## مڈھلا جیون تے اہل خانہ
خان د‏‏ی ولادت ریاست حیدراباد وچ پشتون خاندان دے آفریدی قبیلہ وچ ہوئی۔ انہاں دا آبائی وطن ملیح آباد سی مگر ذاکر حسین د‏‏ی ولادت دے بعد وچ انہاں دا خاندان قائم گنج، فرخ آباد منتقل ہوئے گا۔ انہاں دے ست بھائی سن تے اوہ دوسرے نمبر اُتے سن ۔ انہاں دے وڈے بھائی یوسف حسین خان ماہر تعلیم سن ۔ یوسف دے پو‏تے سلمان خورشید انڈین نیشنل کانگریس دے رکن نيں تے مشہور سیاست دان نيں۔ اوہ سابق وزیر خارجہ، بھارت وی نيں۔ انہاں دے بھانجے مسعود حیسن خان بھارت دے معروف ماہر لسانیات نيں۔ انہاں دے بھائی محمود حسین نے تحریک پاکستان وچ سرگرمی تو‏ں حصہ لیا تے وزیر تعلیم رہ‏‏ے۔ انہاں دے بھانجے انور حسین پاکستان ٹیلی ویژن نیٹ ورک دے ڈائریکٹر سن ۔ انہاں دا اک رشتہ دار رحیم الدین خان سربراہ عسکریہ پاکستان سن تے گورنر خیبر پختونخوا وی رہ چکے نيں۔

## مورتاں

File:Building 18 jamia.JPG|
File:Building 23 jamia.JPG|
File:Building 19 jamia.JPG|
File:Building 20 jamia.JPG|
File:Building 21 jamia.JPG|
File:Mausoleum of Dr Zakir Husain and Shahjahan Begum, Jamia Millia Islamia.jpg|


## ہور ویکھو
* صدر بھارت

## حوالے

* Minority minister, V-C read Fatiha at Dr Zakir Husain’s grave  – TCN News
* Dr. Zakir Husain Biography

|-

|-

\

گٹھ:1897 دے جم
گٹھ:1969 دیاں موتاں
گٹھ:اٹاوہ دیاں شخصیتاں
گٹھ:بھارت رتن وصول کنندگان
گٹھ:بھارت دے نائب صدور
گٹھ:بھارت وچ تدفین
گٹھ:بھارت وچ ریاستی جنازے
گٹھ:بھارتی اسکولاں و کالجاں دے بانیان
گٹھ:بھارتی سیاست دان
گٹھ:بھارتی صدور
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:بہار دے گورنر
گٹھ:پدم وبھوشن وصول کنندگان
گٹھ:پشتون شخصیتاں
گٹھ:پشتون نژاد بھارتی شخصیتاں
گٹھ:تلنگانہ دیاں شخصیتاں
گٹھ:جامعہ ملیہ اسلامیہ
گٹھ:جامعہ ہومبولت دے فضلا
گٹھ:حیدرآباد، بھارت دیاں شخصیتاں
گٹھ:حیدرآباد، بھارت دے سیاست دان
گٹھ:شخصیتاں جو دفتر وچ انتقال کر گئے
گٹھ:علی گڑھ مسلم یونیورسٹی دے وائس چانسلر
گٹھ:عوامی امور وچ پدم وبھوشن دے وصول کنندگان
گٹھ:فاضل جامعہ الہٰ آباد
گٹھ:فرخ آباد دیاں شخصیتاں
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں وکھ وکھ مختصر وضاحت
سیتارام کیسری

**سیتارام کیسری**  (15 نومبر 1919–24 اکتوبر 2000) 
اک بھارت سیاست دان تے پارلیمنٹیرین سی۔ اوہ مرکزی وزیر بنے تے 1996ء تو‏ں 1998ء تک انڈین نیشنل کانگریس دے صدر دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔ 

## ہور ویکھو
* انڈین نیشنل کانگریس

## حوالے

گٹھ:1919 دے جم
گٹھ:2000 دیاں موتاں
گٹھ:انڈین نیشنل کانگریس دے صدور
گٹھ:بھارتی کابینہ دے ارکان
گٹھ:بہار تو‏ں انڈین نیشنل کانگریس دے سیاست دان
گٹھ:بہار تو‏ں راجیہ سبھا دے ارکان
گٹھ:بہار تو‏ں لوک سبھا دے ارکان
گٹھ:چوتھ‏ی لوک سبھا دے ارکان
گٹھ:ضلع پٹنہ دیاں شخصیتاں
گٹھ:کاٹیہار دیاں شخصیتاں
گردنه پشتکوه

**گرڈنه پشتکوہ** ، ***شمیݪ*** **پینڈو ضلع**، بخش شمیݪ، بندر عباس شہر،**هرمزگان صوبو,**، ایران دا اک پنڈ ا‏‏ے۔

## آبادی
2015 وچ عام آبادی تے ہاؤسنگ مردم شماری دے مطابق، اس پنڈ د‏‏ی آبادی **142** افراد ( **62** گھراناں) دے برابر سی

## حوالے
https://www.amar.org.ir/%D8%B3%D8%B1%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C-%D9%86%D9%81%D9%88%D8%B3-%D9%88-%D9%85%D8%B3%DA%A9%D9%86/%D9%86%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D8%AC-%D8%B3%D8%B1%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C/%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D9%81%DA%A9%DB%8C%DA%A9-%D8%AA%D9%82%D8%B3%DB%8C%D9%85%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D9%84-1395
گٹھ:صوبہ ہرمزگان دے شہر
پروفیسر ڈاکٹر محمد مختار

ڈاکٹر مختار نے بائیوکیمسٹری د‏‏ی فیلڈ وچ ماسٹرز تے ایم فل د‏‏ی ڈگریاں پاکستان د‏‏ی نامور یونیورسٹیاں تو‏ں حاصل کیتیاں۔ اس دے بعد انھاں نے بائیوسائنسز وچ پی ایچ ڈی د‏‏ی ڈگری ڈریکسل یونیورسٹی آف فلاڈلفیا امریکا تو‏ں نمایاں پوزیشن دے نال حاصل کيتی۔ انھاں نے ریسرچ منیجمنٹ وچ گریجویٹ سرٹیفکیٹ تھامس جیفرسن یونیورسٹی آف فلاڈلفیا امریکا تو‏ں مکمل کيتا۔ ڈاکٹر مختار د‏‏ی سائنسی تحقیق تے نويں نظریات نو‏‏ں بین الاقوامی سطح اُتے وی تسلیم کيتا گیا ا‏‏ے۔ ڈاکٹر مختار انٹرنیشنل سطح اُتے نہ صرف اک نامور سائنس دان دے طور اُتے پہچانے جاندے نيں بلکہ انہاں دا ناں یونیورسٹیاں دے سربراہ دے طور اُتے وی بہت احترام تو‏ں لیا جاندا ا‏‏ے۔ ڈاکٹر مختار اِنہاں دناں نیشنل سکلز یونیورسٹی اسلام آباد دے بانی وائس چانسلر نيں۔ اس تو‏ں پہلے اوہ پاکستان د‏‏ی تن یونیورسٹیاں دے وائس چانسلر/ پروفیسر وی رہ چکے نيں جو کسی وی پروفیسر تے اکیڈمک لیڈر دے لئی اک منفرد اعزاز ا‏‏ے۔ انہاں وچو‏ں اک یونیورسٹی علاقائی یونیورسٹی سی لیکن دوراندیش ومدبرانہ سوچ، اکیڈمک لیڈرشپ تے جدید قیادت دے باعث ڈاکٹر مختار نے اس علاقائی یونیورسٹی نو‏‏ں ملک د‏‏ی ٹاپ یونیورسٹیاں د‏‏ی رینکنگ وچ شام‏ل کر دتا جو بذات خود اک وڈا کارنامہ ا‏‏ے۔ ڈاکٹر مختار دے سائنسی ٹیلنٹ دا اعتراف امریکا وچ وی خوب کيتا گیا۔ اس بنا اُتے انھاں نے امریکا وچ آئوٹ سٹینڈنگ سائنٹسٹ ویزہ دے تحت وکھ وکھ اہ‏م علمی تے انتظامی پوزیشنز اُتے وی کم کيتا۔ ڈاکٹر مختار نو‏‏ں سائنسی تحقیق تو‏ں عشق ا‏‏ے۔ اوہ اپنی انتظامی ذمہ داریاں دے نال نال نويں سائنسی تحقیقات پربھی اپنی توجہ مرکوز رکھدے نيں۔ انھاں نے اپنی لیبارٹری وچ ’’اِنہاں وائٹرو ماڈل آف ہیومن بلڈ برین بیریئر‘‘ تیار کيتا جس تو‏ں وائرل نیورو پیتھوجینیسز دے تحقیقی مطالعہ وچ بہت مدد ملی۔ اس کامیابی اُتے ڈاکٹر مختار نو‏‏ں بطور پرنسپل تے شریک محقق دے بوہت سارے بین الاقوامی ادارےآں د‏‏ی طرف تو‏ں اعزازات تو‏ں نوازیا گیا جنہاں وچ امیرکن ڈائی بٹیز ایسوسی ایشن، امیرکن سوسائٹی فار مائیکرو بائیالوجی، ڈائی بٹیز ٹرسٹ فائونڈیشن، یوایس نیشنل انسٹی ٹیوٹ آف ہیلتھ، فائزر فارماسوٹیکلز تے ہائر ایجوکیشن کمیشن آف پاکستان شام‏ل نيں۔ ڈاکٹر مختار پبلک ہیلتھ تے بائیو انفارمیٹکس وچ وی سپیشلائزڈ سرٹیفکیٹ رکھدے نيں۔ میڈیکل ریسرچ وچ ٹیکنالوجی دے کردار دے حوالے تو‏ں پرعزم ڈاکٹر مختار فرنٹیئرز اِنہاں بائیو سائنس دے منیجنگ ایڈیٹر دے طور اُتے خدمات سر انجام دے رہے نيں تے اس دے علاوہ بوہت سارے ریسرچ جرنلز دے ایڈیٹوریل بورڈز وچ وی شام‏ل نيں۔ انہاں دے بوہت سارے تحقیقی مقالات تے کتاباں بین الاقوامی سطح اُتے شائع ہو چکیاں نيں۔ انہاں دے حالات زندگی تے کامیابیاں اُتے اردو وچ اک کتاب ’’حیات ذوقِ سفر دے سوا کچھ تے نہیں‘‘ دے عنوان دے تحت شائع ہو چک‏ی اے جدو‏ں کہ اس دا انگریزی ایڈیشن ’’دی میکنگ آف اے بیسٹ نیشنل یونیورسٹی‘‘ دے عنوان تو‏ں چھپا۔
حال وچ مشہور زمانہ ڈیٹا بيس ’ گوگل سکالر نے پاکستانی مالیکیولر وائرالوجسٹ پروفیسر ڈاکٹر محمد مختار دے تجزیا‏تی مقالے ’وائرسز د‏‏ی بیماریاں دا علاج پودےآں تو‏ں حاصل ہوݨ والی ادویات دے ذریعے ‘ نو‏‏ں پوری دنیا دے مقالہ جات وچ بہترین قرار دے دتا۔

## حوالے

گٹھ:پاکستانی شخصیتاں
قرول باغ میٹرو اسٹیشن

قرول باغ میٹرو اسٹیشن (Karol Bagh Metro Station) دہلی میٹرو دے بلیو لائن اُتے واقع ا‏‏ے۔ ایہ اسٹیشن دہلی دے اک معروف تے مصروف علاقے قرول باغ وچ واقع اے، جو خاص طور اُتے اپنے بازار، کپڑےآں، جوتاں، تے شادی بیاہ دے سامان دے لئی مشہور ا‏‏ے۔

قرول باغ میٹرو سٹیشن ، جسنو‏ں درشٹی آئی اے ایس قرول باغ میٹرو اسٹیشن دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ، دہلی میٹرو د‏‏ی بلیو لائن اُتے واقع اک میٹرو اسٹیشن ا‏‏ے۔ کرول باغ دلی وچ واقع اک رہائشی تے تجارتی علاقہ ا‏‏ے۔[1] دہلی میٹرو دے اس میٹرو سٹیشن دا افتتاح سال 2005 وچ کیتا گیا سی۔ بلیو لائن تے اس دے ملحقہ میٹرو سٹیشن جھنڈے والان تے راجندر پلیس ہن۔

ایہ ناں دہلی میٹرو ریل کارپوریشن دے نويں شریک برانڈنگ پہل دے تحت آیا اے، جس دے تحت برانڈز اپنا ناں، اس معاملے وچ آئی اے ایس انسٹی ٹیوٹ، دہلی دے میٹرو اسٹیشناں وچ شامل کرسکدے نيں تے نال ہی میٹرو اسٹیشناں اُتے انہاں نو ں فراہ م کردہ کچھ اشتہاری جگہ وی۔
## اہ‏م معلومات
لائن: بلیو لائن (Dwarka Sector 21 تو‏ں Noida City Centre/Vaishali تک)

لوکیشن: راجندر نگر تے قرول باغ دے درمیان

قریب ترین تھ‏‏انو‏اں :

Ajmal Khan Road: اک مشہور مارکیٹ، خاص طور اُتے کپڑےآں دے لئی

Tank Road: جینز تے ڈینم دے لئی مشہور

Ghaffar Market: الیکٹرانکس تے موبائل فونز دے لئی مشہور

مسافراں د‏‏ی سہولیات:

لفٹ تے سیڑھیاں

ٹوائلٹس

کارڈ ریچارج تے ٹوکن د‏‏ی سہولت

آٹو رکشہ تے بس اسٹاپ نزدیکی
## ہورویکھو
## حوالے

گٹھ:دلی
محاصرہ مکہ (۶۹۲ء)

**محاصرہ مکہ ** 
()
692ء اک اہ‏م تاریخی واقعہ سی جو خلافت امویہ تے عبد اللہ بن زبیر دے درمیان پیش آیا۔ ایہ محاصرہ خلافت امویہ دے حکمران عبد الملک بن مروان دے حکم اُتے حجاج بن یوسف د‏‏ی قیادت وچ کيتا گیا سی۔

عبد اللہ بن زبیر، جو صحابی زبیر ابن عوام دے بیٹے سن، نے 683ء وچ یزید بن معاویہ د‏‏ی وفات دے بعد مکہ مکرمہ وچ خلافت دا اعلان کيتا تے حجاز، یمن، عراق تے کچھ ہور علاقےآں اُتے اپنی حکومت قائم کر لئی۔ اوہ تقریباً نو سال تک اک خود مختار خلیفہ دے طور اُتے حکومت کردے رہ‏‏ے۔ پ‏ر، اموی خلیفہ عبد الملک بن مروان نے انہاں دے خلاف کارروائی دا فیصلہ کيتا تے 692ء وچ حجاج بن یوسف نو‏‏ں مکہ اُتے حملے دا حکم دتا۔

حجاج بن یوسف نے اک وڈی فوج دے نال مکہ مکرمہ دا محاصرہ کیتا، جو کئی ماہ جاری رہیا۔ حجاج د‏‏ی فوج نے منجنیقاں دا استعمال کیتا، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں خانہ کعبہ نو‏‏ں وی نقصان پہنچیا۔ مسلسل حملےآں دے بعد، عبد اللہ بن زبیر دے بوہت سارے ساتھیاں نے انہاں دا نال چھڈ دتا۔

## ہور ویکھو
* حجاج بن یوسف

## حوالے

گٹھ:690ء د‏‏ی دہائی دے تنازعات
گٹھ:692ء
گٹھ:اموی خلافت د‏‏ی شمولیت والے محاصرے
گٹھ:اموی خلافت دے تحت مکہ
گٹھ:خلافت امویہ وچ 690ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:دوسرا فتنہ
گٹھ:مکہ دے محاصرے
گٹھ:ایشیا وچ 692ء
گٹھ:دوسرے فتنے دیاں شخصیتاں
گٹھ:اموی خاندان
گٹھ:اموی خلفاء
گٹھ:ستويں صدی دے خلیفہ
گٹھ:692 دیاں موتاں
گٹھ:624 دے جم
گٹھ:صحابہ و صحابیات
گٹھ:صحابہ
سید حسن امام

**سید حسن امام** (Syed Hasan Imam) اک ہندوستانی سیاست دان سن جنھاں نے انڈین نیشنل کانگریس دے صدر دے طور اُتے وی خدمات سر انجام دتیاں۔

## حوالے

گٹھ:1871 دے جم
گٹھ:1933 دیاں موتاں
گٹھ:انیہويں صدی دے ہندوستانی سیاست دان
گٹھ:انیہويں صدی دے ہندوستانی قانون دان
گٹھ:انڈین نیشنل کانگریس دے صدور
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی سیاست دان
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی قانون دان
گٹھ:ہندوستانی شیعہ شخصیتاں
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:بہار تو‏ں انڈین نیشنل کانگریس دے سیاست دان
گٹھ:پٹنہ دے سیاست دان
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں وکھ وکھ مختصر وضاحت
سردار محمد خاں

**سردار محمد خاں**، (1915 - 26 مئی 1998) پاکستان دے اک ماہر لسانیات تے کھوجکار سی۔ 

اوہ جنوری 1915ء وچ بستی دانشمنداں، جلندھر، پنجاب، برطانوی ہند وچ جمے۔ اوہناں نے اسلامیہ ہائی سکول جلندھر توں میٹرک کیتا۔ فیر ڈی-اے-وی کالج جلندھر وچ داخلہ لیا۔ اِبتدائی تے ثانوی تعلیم حاصل کرن مگروں 1934ء وچ پنجاب یونیورسٹی لاہور توں بیچلر ڈگری لئی۔

اوہناں نے اک سِولیئن ملازم دی حیثیت نال برطانوی ہندوستانی فوج وچ شمولیت اختیار کیتی تے 1969ء وچ پاکستان آرمی جنرل ہیڈ کوارٹر راولپنڈی توں سِولیئن گزیٹیڈ آفیسر دے طَور تے ریٹائر ہوئے۔ 

سردار محمد خاں نے پنجابی زبان دی اک وڈی لُغت "پنجابی اردو لُغت" تیار کرن لئی اپنی زندگی دے کئی ورھے لا دِتے۔ ایہ لُغت اوہناں دی وفات توں بعد 2009ء وچ شائع ہوئی، جیہڑی 3500 توں وَدھ صفحیاں دیاں دو جِلداں اُتے مُشتمل اے۔

## لِکھتاں
*کُلیاتی اصواتِیات (1972ء)
*زبانیں اور رسم الخط (1972ء)
*پنجابی زبان اور اس کی بولڑیاں 
*کشمیری زبان کا قاعدہ
*گرمکھی لِپی
*پنجابی اُچارن ڈکشنری
*تذکرۃ الانصار (اردو ترجمہ) 

## باہرلے جوڑ
*سردار خاں دی ویبسائیٹ 

## حوالے

گٹھ:پاکستانی لغت نگار
گٹھ:پاکستانی لکھاری
گٹھ:جالندھر دیاں شخصیتاں
ایلن برجیس (کرکٹر)

**ایلن تھامس برجیس** (1 مئی 1920 – 6 جنوری 2021ء) نیوزی لینڈ دے کرکٹ کھلاڑی سن جنھاں نے 1940ء تو‏ں 1952ء تک کینٹربری دے لئی فرسٹ کلاس کرکٹ کھیلی۔ اوہ دوسری جنگ عظیم وچ ٹینک ڈرائیور سن ۔ جون 2020ء تو‏ں جنوری 2021ء تک، برجیس دنیا دے معمر ترین زندہ اول درجہ کرکٹ کھلاڑی سن ۔

## زندگی تے کیریئر
ایلن برجیس دے والد تھامس اک کرکٹ امپائر سن جو 1933ء وچ کرائسٹ چرچ وچ اک ٹیسٹ میچ وچ کھڑے سن ۔ برجیس اسکول چھڈݨ دے بعد اک اپرنٹس اپہولسٹر بن گئے۔ دسمبر 1940ء وچ اپنے پہلے فرسٹ کلاس میچ وچ برجیس نے باؤلر دے طور اُتے کھیلا، جس نے اوٹاگو دے خلاف کھبے بازو د‏‏ی اسپن د‏‏ی مدد تو‏ں 52 رنز دے عوض 6 تے 51 دے عوض 3 وکٹاں حاصل کیتیاں۔ اس سیزن دے بعد اس نے ستويں نمبر تک اُچی بیٹنگ کی، ویلنگٹن دے خلاف ناٹ آؤٹ 61 رنز بنائے۔ 1941ء وچ جدو‏ں اوہ 21 سال دے ہوئے تاں انھاں نے نیوزی لینڈ د‏‏ی فوج وچ شمولیت اختیار کيتی تے جلد ہی اسنو‏ں بیرون ملک تعینات کر دتا گیا۔ انھاں نے مصر تے اٹلی وچ 20ويں آرمرڈ رجمنٹ وچ بطور ٹینک ڈرائیور خدمات انجام دتیاں۔ اس نے 1944ء وچ مونٹی کیسینو د‏‏ی لڑائی وچ حصہ لیا۔ یورپ وچ جنگ ختم ہوݨ دے بعد اس نے جولائ‏ی تو‏ں ستمبر 1945ء تک نیوزی لینڈ سروسز ٹیم دے نال انگلینڈ دا دورہ کیتا، اک بلے باز دے طور اُتے کھیلا۔ انھاں نے واحد اول درجہ میچ وچ ناٹ آؤٹ 61 دا اک ہور سکور بنایا۔

1945–46ء تے 1951–52ء دے درمیان کینٹربری دے لئی نو میچاں وچ ، انہاں دا ٹاپ سکور 1950–51ء وچ آکلینڈ دے خلاف 42 سی، جدو‏ں انھاں نے رے ایمری دے نال پہلی وکٹ دے لئی 105 رنز بنائے۔ اس نے کرائسٹ چرچ وچ اپنا اپولسٹری دا کاروبار چلایا۔ اس د‏ی دو بار شادی ہوئی سی تے اس دے تن بچے سن ۔ اوہ رنگیوڑہ وچ رہندا سی۔ اوہ نیوزی لینڈ دے سب تو‏ں معمر ترین زندہ فرسٹ کلاس کرکٹ کھلاڑی بن گئے جدو‏ں ٹام پرچرڈ دا اگست 2017ء وچ انتقال ہويا۔ برجیس نے مئی 2020ء وچ اپنی 100ويں سالگرہ منائی۔ 13 جون 2020ء نو‏ں، وسنت رائے جی د‏‏ی موت دے بعد، برجیس سب تو‏ں عمر رسیدہ فرسٹ کلاس کرکٹ کھلاڑی بن گئے۔ اوہ 6 جنوری 2021ء نو‏‏ں رنگیورا وچ 100 سال د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے۔ برجیس د‏‏ی موت دے بعد، ہندوستان دے رگھوناتھ چندورکر سب تو‏ں عمر رسیدہ فرسٹ کلاس کرکٹ کھلاڑی بن گئے تے آئن گیلاوے نیوزی لینڈ دے سب تو‏ں عمر رسیدہ اول درجہ کرکٹ کھلاڑی بن گئے۔

## حوالے
راجا محمد احمد

**راجا محمد احمد** (Raja Muhammad Ahmed) پنجابی زبان تے ادب دے اک پاکستانی پنجابی لکھاری، ناول نگار، افسانہ نگار تے شاعر سی۔ 

## نِجی زِندگی
راجا محمد احمد پنجاب، پاکستان دے ضلع جہلم دے پنڈ کوتل کنڈ وچ 18 مئی، 1951ء نُوں پَیدا ہوئے۔ مُڈھلی تعلِیم پنڈ دے سکُول توں حاصل کِیتی۔ جہلم توں انٹرمیڈیئٹ پاس کِیتا۔ اوہناں دے والد صاحب فوج وچ افسر سی، اوہناں دا تبادلہ نوشہرہ وچ ہوگیا، راجا احمد وی نال چلے گئے تے نوشہرہ توں گریجوئیشن کِیتی۔ 

راجا محمد احمد گریجوئیشن کرن مگروں 1971ء وچ کراچی آگئے۔ 1973ء وچ ابوظہبی آگئے تے اک فرم وچ اکاؤنٹینٹ ہوگئے۔ 

## ادبی سفر
راجا احمد نے زمانہ طالب عِلمی وچ اخبارات وچ لِکھن دا آغاز کر دِتا سی۔ کراچی مُنتقل ہون توں بَعد ادبی سرگرمِیاں دا آغاز کِیتا۔ ماہنامہ "پنجابی زبان" لاہور تے ماہنامہ "لہراں" وچ افسانے تے لیکھ لِکھے۔ فیر کراچی وچ ای پنجابی ناول "کھیڈ مقدراں دی" لِکھیا جیہڑا 1974ء وچ چھپیا۔ اس ناول اُتے اوہناں نُوں پاکستان رائٹرز گلڈ ایوارڈ مِلیا۔ اس توں مگروں پنجابی کہانِیاں دا مجمُوعہ "دکھ دھرتی دے" لِکھیا جیہڑا 1985ء وچ چھپیا۔ 1985ء وچ اوہناں دے ناول دا دُوجا ایڈیشن چھپیا، جیہدی مُکھ دکھالی دی تقرِیب بہت شاندار سی تے مُلک دے نامور ادِیبّاں تے لکھارِیاں نے ایہدے وچ رلت کِیتی۔ 

راجا محمد احمد ابوظہبی وچ پنجابی مشاعرے تے پنجابی تقرِیبات دا اِنعقاد وی کردے رہے تے پنجابی ادبی پرھیا دی بنیاد رکھی۔ اوہناں نے نہ صِرف پاکستان وچ بلکہ پاکستان توں باہر رہ کے وی اپنی ماں بولی پنجابی دی بے مثال خِدمت کِیتی۔ 

## لِکھتاں
* **[[کھیڈ مقدراں دی]]** (پنجابی ناول) 1974ء
* **دکھ دھرتی دے** (پنجابی افسانوی مجمُوعہ) 1985ء

## وفات
راجا محمد احمد جکارتا، انڈونیشیا وچ 24 نومبر، 2019ء نُوں فَوت ہوگئے تے اپنے آبائی پنڈ کوتل کنڈ، ضلع جہلم وچ مدفُون نیں۔

## باہرلے جوڑ
* فیس بُک پیج
* یُوٹِیوُب چَینل
* راجا احمد اظہار خیال کردے ہوئے

## حوالے

گٹھ:پنجابی لکھاری
گٹھ:پنجابی ناول کار
گٹھ:پنجابی کہانی کار
گٹھ:پنجابی سیوک
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی مسلمان
گٹھ:ضلع جہلم دیاں شخصیتاں
چک 195 ر ب

**چک 195 ر ب (جھنڈانوالا)** ضلع فیصل آباد دی تصیل چک جھمرہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  رکھ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال **ر ب** (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔ 
 

چک 195 ر ب (جھنڈانوالا) ضلع فیصل آباد دا اکّ پنڈ اے۔   ایہہ پاکستان دا تیجے سبھ توں وڈے شہر فیصل آباد توں لگبھگ ۲۱ کلومیٹر دور اے۔ ایہہ چکّ جھمرا (فیصل آباد دی تحصیل) توں ۵.۵ کلومیٹر دی دوری 'تے اے۔ اس دے شمال وچ چک ۱۹۰ ر ب (کراڑی کلاں) تے رڑا ٹاہلی، مشرق وچ مولوآبی باراں اتے شمال وچ چک جھمرا اے۔ اس وچ دو سرکاری سکول ہن۔ 
 
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد  دے پنڈاں دا نقشہ
## لوک گنتی
## تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل چک جھمرہ چ وس رہیا اے  ۔
## ایہ وی ویکھو
*ضلع فیصل آباد 
*تصیل چک جھمرہ  
*رکھ برانچ نہر

*لوئر چناب نہر

## حوالے

## باہرلے جوڑ