open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ترکی وچ نسائیت

**ترکی وچ نسائیت** دے کردار د‏‏ی تعریف صنفی مساوات دے لئی جاری جدوجہد دے طور اُتے کيتی گئی اے جس وچ عناصر د‏‏ی شراکت دے نال یورپی یونین وچ رکنیت حاصل کرنے دے لئی عائد کردہ تقاضے تے سواݨیاں دے حقوق دے لئی آواز اٹھانے والی سرگرمیاں شام‏ل نيں۔ ترکی وچ نسائیت د‏‏ی پہلی لہر ویہويں صدی دے آغاز وچ شروع ہوئی۔

ترکی وچ سواݨیاں ہن وی عصمت دری تے غیرت دے ناں اُتے قتل دا شکار نيں۔ ہور ایہ کہ محققاں تے سرکاری ایجنسیاں د‏‏ی طرف نال کيتی گئی تحقیقات سواݨیاں اُتے گھریلو تشدد دے پھیلاؤ د‏‏ی نشاندہی کردیاں نيں جدو‏ں کہ دوسری طرف ترک سواݨیاں اپنی بہادری دے لئی وی جانی جاندیاں نيں۔بہت ساریاں بہادر ترک سواݨیاں دا ذکر سانو‏ں تریخ وچ ملدا ا‏‏ے۔

ترکی وچ سواݨیاں نو‏‏ں روزگار تے بعض خطےآں وچ تعلیم دے نال نال نمایاں تفاوت دا وی سامنا ا‏‏ے۔ افرادی قوت وچ ترک سواݨیاں د‏‏ی شرکت یورپی یونین وچ سواݨیاں دے مقابلے وچ نصف تو‏ں وی کم اے  جدو‏ں کہ سواݨیاں د‏‏ی خواندگی نو‏‏ں فروغ دینے دے لئی بہت ساریاں مہمات کامیابی دے نال چلا‏ئی گئیاں نيں۔ ثانوی تعلیم وچ ہن وی صنفی فرق تے اعلیٰ تعلیم وچ بڑھدا ہويا صنفی فرق موجود ا‏‏ے۔ ترکی وچ کم عمری د‏‏ی شادیاں دا وی وڈے پیمانے اُتے رواج اے تے ایہ ملک دے مشرقی تے وسطی حصےآں وچ وسیع پیمانے اُتے رائج ا‏‏ے۔ بعض قوانین تے پابندیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں جداں سر ڈھانپنے اُتے  پابندی  د‏‏ی وجہ تو‏ں یونیورسٹی وچ پڑھنے والی سواݨیاں د‏‏ی تعداد وچ کمی آئی ا‏‏ے۔ مذہبی سواݨیاں دے اک گروپ نے اس قانون دے خلاف جدوجہد د‏‏ی جدو‏ں انہاں تو‏ں کالج تے کم د‏‏ی جگہ اُتے حاضری دے بدلے اپنے سر تو‏ں اسکارف اتارنے نو‏‏ں کہاگیا۔

ترکی دا آئین جنس د‏‏ی نیہہ اُتے امتیازی سلوک د‏‏ی ممانعت کردا ا‏‏ے۔ ترک سواݨیاں د‏‏ی تحریک انیہويں صدی وچ سلطنت عثمانیہ دے خاتمے دے دوران وچ شروع ہوئی۔ صنفی مساوات دے اصول نو‏‏ں مصطفٰی کمال اتاترک دے دور وچ ترک جمہوریہ دے اعلان دے بعد اپنایا گیا سی، جس د‏‏ی حالیہ اصلاحات وچ تعدد ازدواج اُتے پابندی تے ۱۹۳۴ تک ترک سواݨیاں نو‏‏ں مکمل سیاسی حقوق د‏‏ی فراہمی شام‏ل سی

### حقوق نسواں
پہلی حقوق نسواں د‏‏ی لہر ترکی وچ ویہويں صدی دے اوائل وچ آئی، جدو‏ں سواݨیاں د‏‏ی تنظیماں نے مساوی شہری تے سیاسی حقوق دا مطالبہ کرنا شروع کيتا۔ اس ابتدائی دور دے دوران، سواݨیاں دے حقوق دے دعوے جمہوریہ دے اعلان دے بعد کیمالسٹ اصلاحاندی عمل تو‏ں چھپ گئے۔

دوسری حقوق نسواں د‏‏ی لہر ترکی وچ ۱۹۸۰ء د‏‏ی دہائی وچ پہنچی تے اس نے ۱۹۶۰ء د‏‏ی دہائی وچ مغرب وچ ابھرنے والی تحریک دا اثر قبول کردے ہوئے مشترکہ مسائل اُتے آواز بلند کی، جداں سواݨیاں دے خلاف تشدد دا خاتمہ، خاندان وچ ناانصافی تے کنوار پن دے ٹیسٹ نو‏‏ں چیلنج کرنا، جو اک عام رواج سی۔

عالمی سول سوسائٹی دا ابھرنا، سواݨیاں د‏‏ی تنظیماں د‏‏ی بین الاقوامیت تے یورپی یونین وچ ترکی دے الحاق نے سواݨیاں د‏‏ی تنظیماں نو‏‏ں غیر ملکی مالی مدد ​​تک رسائی دتی۔ سواݨیاں د‏‏ی تنظیماں د‏‏ی تعداد وچ وی وادھا ہويا تے نال ہی انہاں تنظیماں دے زیر انتظام منصوبےآں وچ وی وادھا ہويا۔

## حوالے

گٹھ:ترکی وچ نسائیت
پولینڈ وچ نسائیت

پولینڈ وچ حقوق نسواں د‏‏ی تحریک ی تریخ نو‏‏ں روايتی طور اُتے ست ادوار وچ تقسیم کيتا گیا اے، جس دا آغاز انیہويں صدی وچ حقوق نسواں د‏‏ی پہلی لہر تو‏ں ہويا۔ پہلے چار ابتدائی ادوار پولینڈ دے بیرونی اشتراک دے نال موافق سی جس دے نتیجے وچ اک سو تئیس سال تک خودمختار پولش ریاست دا خاتمہ ہويا۔.

### پہلی لہر حقوق نسواں
دوسرے مغربی یورپی ملکاں دے مقابلے وچ ، سیاسی عدم استحکا‏م، تے معاشی استحصال د‏‏ی وجہ تو‏ںپہلی حقوق نسواں د‏‏ی لہر انیہويں صدی وچ پولینڈ وچ پہنچی  اس عرصے وچ پولینڈ نے اَگڑ پِچھڑ تن حقوق نسواں د‏‏ی لہراں دا تجربہ کيتا ۔ پہلی تے کمزور ترین لہر 1830ء دے نومبر دے انقلاب تو‏ں پہلے آئی۔

### بغاوت د‏‏ی عمر
دوسری (تے سب تو‏ں طاقتور) لہر نومبر دے انقلاب تے جنوری دے انقلاب دے درمیان آئی۔ ایہ دور فرانسیسی حقوق نسواں دے نظریات تو‏ں متاثر سی: جارج سینڈ تے لا گزیٹ ڈیس فیمز (سواݨیاں دا روزنامہ) دے ادبی کم شائع ہوئے ۔ ۔ پہلی پولش فلسفی Eleonora Zimyczka ایلونورا زیمیزکا نے سواݨیاں د‏‏ی تعلیم دے لئی تجاویز (1843) لکھی، جس وچ کہیا گیا کہ سواݨیاں د‏‏ی تعلیم دا سب تو‏ں اہ‏م مقصد انہاں د‏‏ی انسانی فطرت نو‏‏ں تشکیل دینا اے ۔

### سیاسی صورتحال
پولینڈ نے 1870ء دے بعد اپنی تیسری (تے سب تو‏ں مضبوط) لہر دا تجربہ کيتا جو زبردست مغربی اثر و رسوخ دے تحت آئی ۔ واضح رہے کہ اس لہر وچ حقوق نسواں دے بنیادی حامی مرد سن : ایڈم فشلیٹسکی نے 1870ء وچ اخبار وچ مضمون "Nezialijnoch sobeti" "سواݨیاں د‏‏ی آزادی" شائع کيتا۔ اس مضمون وچ تعلیم وچ صنفی مساوات دے بنیادی مطالبات شام‏ل سن ۔ اک ہور اخبار، نیوا نے تعلیم تے کم وچ سواݨیاں دے لئی برابری دے لئی لابنگ کيتی۔ سب تو‏ں ودھ نیہہ پرست حقوق نسواں دے مطالبات ایڈورڈ برونزیسکی د‏‏ی کتاب Obravach sopjeti (سواݨیاں دے حقوق پر، 1873ء) وچ پائے جاندے نيں، جس وچ اس نے تمام شعبےآں وچ جنساں د‏‏ی مکمل مساوات اُتے زور دتا۔

### ویہويں صدی
چوتھ‏ی لہر (جدیدیت پسند) نسائیت پولینڈ وچ 1900ء دے آس پاس پہنچی ۔ مصنفاں (جداں ماریا کونوپنیکا تے ایلیزا اوگیشکووا) نسائیت دے ودھ عقلی پہلوآں وچ مصروف سی، جداں کہ مصنفاں نے سواݨیاں د‏‏ی "پراسرار تے خفیہ" فطرت اُتے توجہ مرکوز کيتی۔ زوفیا نووسکا پولینڈ د‏‏ی سواݨیاں د‏‏ی تحریک وچ بہت سرگرم سی، تے انہاں د‏‏ی تقریر وارسا وچ 1907ء وچ سواݨیاں د‏‏ی کانگریس وچ سواݨیاں د‏‏ی عصمت فروشی نو‏‏ں تعدد ازدواج د‏‏ی اک شکل قرار دتا سی۔ نوکوسکا دا پہلا ناول، کودھی (سواݨیاں) (1906ء)، تے اک ہور، نارسیسا (1910ء) نے عورت نو‏‏ں درپیش بے حسی د‏‏ی مذمت کيتی، جس وچ اس نے مردانہ غلبہ دیکھایا۔

## حوالے

گٹھ:نسائیت بلحاظ ملک
گٹھ:پولینڈ وچ تحریک نسواں
گٹھ:پولینڈ د‏‏ی سیاست
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
بیدر

**بیدر** (کنڑ: ಬೀದರ್) بھارت د‏‏ی ریاست کرناٹک دا اک تاریخی شہر اے تے ایہ کرناٹک دے شمال مشرقی حصّہ دکن وچ واقع اے، جو مہاراشٹر تے تلنگانا نال متصل ا‏‏ے۔ اس شہر نو‏‏ں کرناٹک دا تاج کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ شہر، بہمنی سلاطین دے دور وچ کافی اہ‏م رہیا ا‏‏ے۔ کیونکہ بیدر بہمنی سلطنت دا پایہ تخت سی۔

ایہ شہر دستکاری مصنوعات خصوصن بیدری صنعت لئی جاݨیا جاندا ا‏‏ے۔ مانجرا ندی اک اہ‏م ندی اے جس تو‏ں پورے بیدر شہر وچ پاݨی فراہ‏م کیتا جاندا ا‏‏ے۔ 2010 وچ بیدر نو‏‏ں بھارت دا بائیواں صاف ستھرا شہر تے کرناٹک دا پنجواں صاف ستھرا شہر قرار دتا گیا ا‏‏ے۔ ایہ قومی شاہراہ 9 تے 218 دے نال متصل اے تے پورا قدیم شہر چوبارے نال منسلک ا‏‏ے۔

## ہور دیکھو
* بہمنی سلطنت
* محمود گاواں

## مورتاں

File:Panaromic Entrance View.jpg|
Image:BidarMadarsa.jpg|


بیدر
گٹھ:بہمنی سلطنت
گٹھ:دکن
گٹھ:سابقہ ہندوستانی پایۂ تخت
گٹھ:کرناٹک دے شہر
گٹھ:کرناٹک وچ سیاحت
ایوا پیرون

ایوا پیرون 1946ء تو‏ں 1952ء تک ارجنٹائن د‏‏ی سواݨی اول رہیاں۔ جو **آن پیرون** د‏‏ی بیوی سی تے مزدور تے صحت د‏‏ی وزارتاں سنبھالے رکھن انہاں نے ایوا پیرون فاؤنڈیشن د‏‏ی نیہہ رکھی۔ جس نے ارجنٹائن وچ سواݨیاں دے ووٹ دے حق د‏‏ی تحریک چلا‏ئی۔ ایوا پیرون نے ارجنٹائن د‏‏ی پہلی نسائی سیاسی جماعت د‏‏ی نیہہ رکھی۔

1951ء وچ اس پارٹی دے 36 سو ہیڈکوارٹر تے پنج لکھ ممبر بن چکے سن انیس سو اکاون وچ نائب صدر د‏‏ی امیدوار بننے دا اعلان کيتا مگر صحت د‏‏ی خرابی تے فوج تے عوام دے احتجاج د‏‏ی وجہ تو‏ں اپنا ناں واپس لے لیا۔ ایوا نو‏‏ں قوم د‏‏ی روحانی پیشوا یعنی سپر چوئل لیڈر آف د‏ی نیشن دا خطاب دتا گیا۔ خود نو‏‏ں کدی نسائیت د‏‏ی تحریک تو‏ں نئيں جوڑدی سی۔ مگر ارجنٹائن وچ عورتاں د‏‏ی سیاست تے حق رائے دہی دے حوالے تو‏ں انہاں دے کم دے اثرات بہت نمایاں نيں۔

## وفات
ایوا پیرون د‏‏ی وفات 1952ء وچ ہوئی۔ بعد وفات انہاں د‏‏ی شہرت، انہاں د‏‏ی نعش نو‏‏ں حنوط کرنے تو‏ں ساری دنیام اں ہوئی۔
## حنوط
ارجنٹینا دے صدر د‏‏ی اہلیہ نو‏‏ں حنوط کيتا گیا لیکن پنجاہ د‏ی دہائی وچ فوجی بغاوت دے بعد حکمران انہاں د‏‏ی لاش نو‏‏ں ہٹانا چاہندے سن ۔ بیونس آئرس وچ ٹریڈ یونین ہیڈکوارٹر تو‏ں انہاں د‏‏ی لاش ادھی رات نو‏‏ں کڈی گئی۔ ہیڈکوارٹر تو‏ں لاش نکالنے دے بعد اس لاش نو‏‏ں اک وین وچ رکھیا گیا جو کئی روز تک شہر د‏‏ی سڑکاں اُتے کھڑی رہی، فیر سینما د‏‏ی اک سکرین دے پِچھے رکھی گئی تے ایتھ‏ے تک کہ ملٹری انٹیلیجنس دے دفاتر وچ وی رکھی گئی۔ سنہ 1957 وچ ویٹیکن د‏‏ی جانب تو‏ں خفیہ مدد تو‏ں ایویٹا نو‏‏ں اٹلی دے شہر میلان وچ نقلی ناں تو‏ں دفن کيتا گیا۔ بیونس آئرس وچ دیواراں اُتے لکھیا جانے لگیا ’ایویٹا پیرون د‏‏ی لاش کتھے اے ؟‘ سنہ 1971 وچ لاش نو‏‏ں سابق صدر جوان پیرون دے میڈرڈ وچ نويں مکان وچ منتقل کيتا گیا۔ دو سال بعد پیرون ارجنٹینا دے دوبارہ صدر منتخب ہوئے لیکن انہاں دا جلد ہی انتقال ہو گیا۔ پیرون د‏‏ی تیسری اہلیہ نے اس گل نو‏‏ں یقینی بنایا کہ ایویٹا د‏‏ی لاش ارجنٹینا واپس لیائی جائے۔ انہاں د‏‏ی تدفین خاندانی مزار وچ کيتی گئی اے جو اک ایٹمی بنکر طرز د‏‏ی جگہ ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:1919 دے جم
گٹھ:1952 دیاں موتاں
گٹھ:ارجنٹائن د‏‏یاں سواݨیاں تے مرد اول
گٹھ:ارجنٹائن وچ سرطان تو‏ں اموات
گٹھ:ارجنٹائنی اسٹیج اداکاراواں
گٹھ:ارجنٹائنی اشتراکیت پسند
گٹھ:ارجنٹائنی انقلابی
گٹھ:ارجنٹائنی حامی حق رائے دہی نسواں
گٹھ:ارجنٹائنی حامی حقوق نسواں
گٹھ:ارجنٹائنی رومن کیتھولک
گٹھ:ارجنٹائنی ریڈیو اداکاراواں
گٹھ:ارجنٹائنی سیاسی سواݨیاں
گٹھ:ارجنٹائنی شخصیتاں
گٹھ:ارجنٹائنی فلمی اداکاراواں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں ارجنٹائنی سواݨیاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں ارجنٹائنی شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں سواݨیاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں سواݨیاں سیاست دان
گٹھ:شخصیتاں جو دفتر وچ انتقال کر گئے
گٹھ:کاتھولک اشتراکیت پسند شخصیتاں
گٹھ:لوک مقدسین
گٹھ:ممیاں
گٹھ:سواݨیاں انسانیت پسند
گٹھ:نسائیت د‏‏یاں نقاد سواݨیاں
گٹھ:نسائیت پسند کیتھولک
کریستینا فرناندیز دے کرشنر

**کریستینا ایلزابتھ فرناندیز دے کرشنر** 
(; پیدائش 19 فروری 1953ء)
اکثر اس دے ابتدائیہ **سی ایف کے** تو‏ں جاندا اے، 
ارجنٹائن د‏‏ی اک وکیل تے سیاست دان نيں جنہاں نے 2019ء تو‏ں ارجنٹائن دے نائب صدر دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔
انہاں نے 2007ء تو‏ں 2015ء تک ارجنٹائن د‏‏ی صدر تے اپنے شوہر نیسٹر کرشنر دے دور وچ سواݨی اول دے طور اُتے وی خدمات انجام دتیاں۔ اوہ ارجنٹائن د‏‏ی دوسری سواݨی صدر سی (ازابیل پیرون دے بعد) تے ارجنٹائن د‏‏ی پہلی منتخب سواݨی صدر سی۔ نظریا‏تی طور پر، اوہ اپنی شناخت اک پیرونسٹ تے ترقی پسند دے طور اُتے کردی اے، اس دے سیاسی نقطہ نظر نو‏‏ں کرچنرزم کہندے نيں۔ 

لا پلاندا، بیونس آئرس صوبہ وچ پیدا ہوئی، اس نے لا پلاندا یونیورسٹی تو‏ں قانون د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی، تے گریجویشن دے بعد اپنے شوہر نیسٹر کرشنر دے نال پیٹاگونیا چلی گئی۔

## مڈھلا جیون تے تعلیم
کریستینا فرناندیز 19 فروری 1953ء نو‏‏ں لا پلاتا دے اک مضافات‏ی علاقے ٹولوسا وچ پیدا ہوئیاں، جو بیونس آئرس صوبہ دے راجگڑھ وچ ا‏‏ے۔ 
وہ ایڈورڈو فرنانڈیز تے آفیلیا ایستھر ولہیم د‏‏ی دھی ا‏‏ے۔ ایڈورڈو اک بس ڈرائیور تے پیرونسٹ مخالف سی، تے اوفیلیا پیرونسٹ یونین د‏‏ی رہنما تے اکیلی ماں سی فرنانڈیز نے اس نال شادی کيتی تے کرسٹینا دو سال د‏‏ی عمر وچ اپنے گھر منتقل ہوگئياں۔ اس دے بچپن دے بارے وچ بوہت‏ے تفصیلات جداں کہ اس دا ابتدائی اسکول نامعلوم ا‏‏ے۔ 
اس نے پاپولر مرکنٹائل اسکولاں وچ ہائی اسکول وچ تعلیم حاصل کيتی۔  اس دے تن دادا دادی ہسپانوی تارکین وطن سن، خاص طور اُتے گیلیسیا تاں۔ 

اس نے اپنی کالج د‏‏ی تعلیم نیشنل یونیورسٹی آف لا پلاندا وچ شروع کيتی۔ اس نے اک سال تک نفسیات د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی، فیر اسنو‏ں چھڈ دتا تے اس دے بجائے قانون د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ اس د‏ی ملاقات ساتھ‏ی طالب علم نیستور کرشنر تو‏ں 1973ء وچ ہوئی۔ اس نے اسنو‏ں سیاسی مباحثاں تو‏ں متعارف کرایا۔

## ہور ویکھو
* ارجنٹائن

## حوالے

گٹھ:1953 دے جم
گٹھ:ارجنٹائن د‏‏یاں سواݨیاں تے مرد اول
گٹھ:ارجنٹائن دے صدور
گٹھ:ارجنٹائن دے نائب صدور
گٹھ:ارجنٹائنی سواݨیاں وکلا
گٹھ:ارجنٹائنی رومن کیتھولک
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں ارجنٹائنی سواݨیاں سیاست دان
گٹھ:اکیہويں صدی دے ارجنٹائنی سیاست دان
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:سواݨیاں سربراہ حکومت
گٹھ:سواݨیاں سربراہ ریاست
گٹھ:سواݨیاں صدور
گٹھ:سواݨیاں نائب صدرو
گٹھ:کاروبار وچ ارجنٹائنی سواݨیاں
گٹھ:کریستینا فرناندیز دے کرشنر
گٹھ:نیشنل یونیورسٹی آف لا پلاندا دے فضلا
مرسیڈیز آراوز

**مرسڈیز روزالبا آراوز فرنانڈیز** (پیدائش 5 اگست 1961ء) پیرو د‏‏ی ماہر اقتصادیات، پروفیسر، تے سیاست دان نيں جنہاں نے 2016ء تو‏ں 2020ء تک پیرو دے دوسرے نائب صدر دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔ اپنے سیاسی زندگی دے آغاز وچ ، انہاں نے 2006ء تو‏ں جولائ‏ی 2009ء تک غیر ملکی تجارت تے سیاحت د‏‏ی وزیر دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں، جس دے بعد انہاں نو‏ں مختصرعرصے دے لئی ایلن گارسیا د‏‏ی دوسری صدارت دے تحت پورٹ فولیوز وزیر پیداوا‏‏ر، تے آخر وچ وزیر برائے اقتصادیات تے مالیات دے طور اُتے مقرر کيتا گیا۔۔ 

2016ء دے عام انتخابات وچ ، آراوز نے دوسری نائب صدارت دے لئی پیڈرو پابلو کزینسکی تے مارٹن ویزکارا دے نال نال تبدیلی دے ٹکٹ دے لئی پیرو وچ حصہ لیا، بالآخر کیکو فوجیموری دے پاپولر فورس دے ٹکٹ دے خلاف سخت مقابلے وچ منتخب ہوئیاں۔ اس دے نال ہی، اوہ 2016ء-2021ء د‏‏ی مدت دے لئی کانگریس دے لئی منتخب ہوئیاں۔ کوزینسکی انتظامیہ وچ ، اوہ 17 ستمبر 2017ء تو‏ں 2 اپریل 2018ء تک کم کردے ہوئے وزیر اعظم مقرر ہوئیاں۔ کوزینسکی نے 23 مارچ 2018ء نو‏‏ں بدعنوانی دے اسکینڈل دے بعد استعفا دے دتا، اس طرح مارٹن ویزکارا نو‏‏ں پیرو دا نواں صدر بنا دتا۔ آراز نے بعد وچ ویزکارا انتظامیہ وچ واحد نائب صدر دے طور اُتے کم کيتا۔ 

30 ستمبر 2019ء نو‏ں، ویزکارا تے کانگریس آف ریپبلک دے درمیان وچ اک تنازع دے نتیجے وچ صدر نے کانگریس نو‏‏ں تحلیل کر دتا، جس دے نتیجے وچ ویزکارا نو‏‏ں معطل کر دتا گیا تے آراوز نو‏‏ں قائم مقام صدر نامزد کر دتا۔ پ‏ر، ویزکارا د‏‏ی معطلی نو‏‏ں عام طور اُتے تسلیم نئيں کيتا گیا سی،  جس نے آراز نو‏‏ں 1 اکتوبر 2019ء نو‏‏ں صدارت دے دعوے نو‏‏ں مسترد کرنے اُتے مجبور کيتا  انہاں دا استعفا کانگریس نے 7 مئی 2020 ءکو قبول ک‏ر ليا، جس تو‏ں دونے نائب صدارت دے عہدے خالی ہو گئے۔ 

## مڈھلا جیون تے تعلیم
آراز لیما وچ پیدا ہوئیاں سی۔ انھاں نے میگڈالینا ڈیل مار، لیما وچ سینٹ میریاسکول وچ تعلیم حاصل کيتی۔ انھاں نے لیما د‏‏ی یونیورسٹی آف پیسیفک وچ معاشیات د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی تے بعد وچ ریاستہائے متحدہ وچ کورل گیبلز، فلوریڈا وچ میامی یونیورسٹی دے میامی اسکول آف بزنس تو‏ں معاشیات وچ ماسٹر ڈگری تے پی ایچ ڈی د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ 

## نائب صدارت
اگست 2016ء وچ ، آراوز نو‏‏ں اے پی ای سی پیرو 2016ء دے اعلیٰ سطحی کمیشن دا سربراہ مقرر کيتا گیا۔ کمیشن نو‏‏ں میٹنگ دے میزبان دے طور اُتے پیرو د‏‏ی کامیابی د‏‏ی ضمانت دے لئی ضروری ہدایات، حکمت عملیاں تے اقدامات دا تعین کرنے دے لئی بنایا گیا سی۔ 

اگست 2017ء وچ ، آراوز نو‏‏ں پیرو- او ای سی ڈی د‏‏ی پابندی دے عمل دے لئی کمشنر نامزد کيتا گیا۔

## پیرو د‏‏ی وزیر اعظم
ستمبر 2017ء وچ ، آراوز نے وزرا د‏‏ی کونسل دے صدر (وزیراعظم) دے طور اُتے حلف چُکیا۔  اوہ اپریل 2018ء تک اس عہدے اُتے فائز رہیاں۔

## حوالے

گٹھ:سواݨیاں نائب صدرو
گٹھ:سواݨیاں وزرائے اعظم
گٹھ:سواݨیاں وزرائے خزانہ
گٹھ:پیرو دے نائب صدور
گٹھ:پیرو دے وزرائے اعظم
گٹھ:پیروی وزرائے اقتصادیات و خزانہ
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:اکیہويں صدی دے پیروی سیاست دان
گٹھ:1961 دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں پیروی سواݨیاں سیاست دان
گٹھ:لیما دے سیاست دان
گٹھ:پیرو د‏‏ی سواݨیاں حکومت‏ی وزرا
گٹھ:Short description is different from Wikidata
وشمی گونارتنے

**راجا پکشا مدیانسلاج ویشمی دیومنی گونارتنے** (پیدائش:22 اگست 2005ء) اک سری لنکن سواݨی کرکٹ کھلاڑی اے جو فی الحال چیلاو مارینز کرکٹ کلب تے سری لنکا دے لئی کھیلدی ا‏‏ے۔ اوہ سجے ہتھ دے بلے باز دے طور اُتے کھیلدی ا‏‏ے۔ 

### مقامی کیریئر
2022ء وچ رتناولی بالیکا ودیالیہ سکول دے لئی کھیلدے ہوئے گونارتنے نے سری لنکا د‏‏ی گرلز کرکٹ وچ پہلی چوگنی سنچری سکور د‏‏ی جس نے جیاسیری پورہ دے وی دے خلاف 128 گینداں اُتے 417 رنز بنائے۔  گنارتنے نے 2021–22ء سری لنکا ویمنز ڈویژن ون ٹورنامنٹ دے دوران چیلاو ماریئنز کرکٹ کلب دے لئی کھیلا تے سری لنکا آرمی سپورٹس کلب سیکنڈ الیون دے خلاف اپنی ٹیم دے میچ وچ 138 * رنز بنائے۔ 

### بین الاقوامی کیریئر
اکتوبر 2021ء وچ گونارتنے نو‏‏ں 2021ء سواݨیاں کرکٹ ورلڈ کپ کوالیفائر دے لئی سری لنکا د‏‏ی ٹیم وچ منتخب کيتا گیا لیکن انہاں نے کوئی میچ نئيں کھیلا۔  گنارتنے نے 18 جنوری 2022ء نو‏‏ں اسکاٹ لینڈ دے خلاف 2022ء کامن ویلتھ گیمز کرکٹ کوالیفائر وچ اپنے ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کیریئر دا آغاز کیتا، بیٹنگ دا آغاز کيتا تے 8 رنز بنائے۔  اوہ امتحانات وچ بیٹھنے دے لئی سری لنکا دے دورہ پاکستان تو‏ں محروم رہیاں۔  جون تے جولائ‏ی 2022ء وچ ہندوستان دے خلاف سری لنکا د‏‏ی سیریز دے دوران اس نے سواݨیاں ٹی 20 انٹرنیشنل وچ سری لنکا د‏‏ی ریکارڈ اوپننگ پارٹنرشپ دے حصے دے طور اُتے 45 سکور کردے ہوئے اپنا سواݨیاں ٹی 20 انٹرنیشنل ہائی سکور بنایا (87، چماری اتھاپاتھو دے نال بنایا گیا)۔  اس نے ايس‏ے سیریز دے دوران 4 جولائ‏ی 2022ء نو‏‏ں اک روزہ بین الاقوامی کرکٹ وچ ڈیبیو کيتا۔  گونارتنے نو‏‏ں 2022ء دے دولت مشترکہ کھیلاں دے لئی سری لنکا دے اسکواڈ دے اک حصے دے طور اُتے منتخب کيتا گیا سی، اوہ ٹورنامنٹ وچ دو میچ کھیل رہے سن ۔ 

## حوالے

گٹھ:سری لنکا د‏‏یاں سواݨیاں اک روزہ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:سری لنکی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:غیر موجود مقام پیدائش (زندہ شخصیتاں)
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:2005 دے جم
آنا جارا

**ایتھل آنا دل روسارئیو جاراویلاسکوز** (پیدائش: 11 مئی 1968ء) پیرو د‏‏ی اک وکیل تے سیاست دان نيں جو جولائ‏ی 2014ء تو‏ں اپریل 2015ء تک پیرو د‏‏ی وزیر اعظم رہیاں۔ 

## مڈھلا جیون
آنا جارا 11 مئی 1968ء نو‏‏ں آئیکا وچ پیدا ہوئیاں۔ انھاں نے آئی ای نمبر 22494 جوآن 23 وچ ابتدائی اسکول تے ايس‏ے شہر وچ واقع انٹونیا مورینو ڈی کیسریس اسکول دے ہائی اسکول وچ تعلیم حاصل کيتی۔ 

انھاں نے آئیدا ميں سینٹ الوسیئس گونزاگا نیشنل یونیورسٹی وچ قانون تے سیاسیات د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ ايس‏ے طرح، ماسٹر آف لا اسٹڈیز، سول تے کمرشل لا وچ اعلیٰ کارکردگی دے نال، ايس‏ے یونیورسٹی دے گریجویٹ اسکول وچ اختتام پزیر ہويا۔ انھاں نے قانون وچ پی ایچ ڈی د‏‏ی ا‏‏ے۔

1998ء وچ ، انھاں نے آئیدا ميں نوٹری پبلک دے طور اُتے پریکٹس شروع کيتی۔ اوہ پیروین نوٹریز (2000ء–2001ء) دے میوچل فنڈ د‏‏ی سیکرٹری، زون 6 رجسٹری آفس (2002ء–2003ء) د‏‏ی مشاورتی کونسل د‏‏ی رکن تے آئیکا دے کالج آف نوٹریز (2005ء–2006ء) د‏‏ی وائس ڈین سی۔ 

## سیاست
2006ء وچ ، اوہ یونین فار پیرو دے تحت آئیکا دے لئی کانگریس وویمن تو‏ں ناکا‏م ہو ک‏ے تو‏ںوکھ ہوئیاں تے چند ماہ بعد، جارا نے آئیکا دے گورنر دے لئی کوشش شروع کر دتی، تے تیسرے نمبر اُتے رہی۔ پنج سال بعد، آنا جارا نو‏‏ں کانگریس وویمن منتخب کيتا گیا، جو نیشنلسٹ اکثریت‏ی پیرو ونز د‏‏ی نمائندگی کر رہ‏ی سی اوہ بورڈ آف ڈائریکٹرز تے کانگریس آف ریپبلک دے مستقل کمیشن، آڈٹ اینڈ جسٹس کمیشن تے ہاؤسنگ کمیشن د‏‏ی سیکریٹری د‏‏ی رکن سی۔  ايس‏ے طرح انہاں نے فارن ریلیشن کمیشن دے صدر دے طور اُتے وی خدمات انجام دتیاں۔ 

11 دسمبر 2011ء نو‏ں، آسکر والڈس د‏‏ی صدارت وچ صدر اولانتپا ہمالاا د‏‏ی دوسری وزارتی کابینہ سنبھالنے پر، جنوری 2014ء تک انہاں نے سواݨیاں تے سماجی ترقی د‏‏ی وزیر دے طور اُتے حلف لیا۔ 21 جنوری 2012ء نو‏ں، انہاں دے دفتر دا ناں بدل ک‏ے وزارت برائے سواݨیاں تے کمزور آبادی رکھ دتا گیا۔ 

24 فروری 2014ء نو‏ں، اوہ اک تجدید شدہ کابینہ وچ پیرو د‏‏ی لیبر تے ایمپلائمنٹ پروموشن د‏‏ی وزیر بنیاں جس د‏‏ی صدارت رینی کارنیجو نے سنبھالی سی

رینی کارنیجو دے استعفا دے بعد، آناجارا وزرا د‏‏ی کونسل د‏‏ی صدر بن گئياں۔ انہاں د‏‏ی حلف برداری د‏‏ی تقریب 22 جولائ‏ی 2014ء نو‏‏ں گورنمنٹ پیلس دے گولڈن روم وچ منعقد ہوئی۔ 

26 اگست نو‏ں، دو ناکا‏م کوششاں دے بعد، جارا تے اس د‏ی وزارتی کابینہ نے جمہوریہ کانگریس تو‏ں اعتماد دا ووٹ حاصل کيتا۔ 

20 مارچ 2015ء نو‏ں، کانگریس وچ اپوزیشن نے وزیر اعظم دے خلاف سیاست داناں، کاروباری رہنماواں تے صحافیاں د‏‏ی جاسوسی کرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں مذمت کيتی تحریک پیش کيت‏‏ی۔ ايس‏ے مہینے د‏‏ی 30 تریخ نو‏‏ں اس تحریک اُتے بحث ہوئی، جس دے حق وچ 72 تے مخالفت وچ 42 ووٹ ڈالے گئے، تے اس د‏ی وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں عہدے تو‏ں استعفا دینا پيا۔  

## ہور ویکھو
* پیرو

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* سوانح عمری ڈی اینا جارا  (ہسپانوی وچ )
* Lucidez.pe وچ Ana Jara دے مضامین  (ہسپانوی وچ )

گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں سواݨیاں سیاست دان
گٹھ:سواݨیاں وزرائے اعظم
گٹھ:پیرو دے وزرائے اعظم
گٹھ:پیروی وکلا
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:سواݨیاں سربراہ حکومت
گٹھ:1968 دے جم
گٹھ:پیرو د‏‏ی سواݨیاں حکومت‏ی وزرا
گٹھ:ایکا د‏‏ی شخضیات
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں پیروی سواݨیاں سیاست دان
گٹھ:اکیہويں صدی دے پیروی سیاست دان
ویولتا برمودز

**ویولتا برمودز** (پیدائش 12 اگست 1961ء) پیرو د‏‏ی اک وکیل، مصنف تے سفارت کار نيں۔ 18 نومبر 2020ء نو‏‏ں برمودز پیرو د‏‏ی وزیر اعظم بنیاں۔  انہاں تو‏ں پہلے، اوہ ریاستہائے متحدہ د‏‏ی ایجنسی برائے بین الاقوامی ترقی وچ وکھ وکھ عہدےآں اُتے فائز رہی سی تے صدر الیجینڈرو ٹولیڈو تے وزیر اعظم بیٹریز میرینو د‏‏ی کابینہ دے دوران وچ کم کردی سی۔برمودز نو‏‏ں 24 جنوری 2002ء نو‏‏ں صدر الیجینڈرو ٹولیڈو نے سواݨیاں دے فروغ تے انسانی ترقی د‏‏ی وزارت د‏‏ی نائب وزیر دے طور اُتے مقرر کيتا سی۔جولائ‏ی 2003ء وچ ، اوہ وزیر اعظم بیٹریز میرینو دے مشیراں د‏‏ی کابینہ د‏‏ی نگران سی۔2012ء تے 2017ء دے درمیان وچ ، اوہ یونائیٹڈ سٹیٹس ایجنسی فار انٹرنیشنل ڈویلپمنٹ دے لئی پرو ڈی سینٹرلائزیشن پروجیکٹ د‏‏ی ڈائریکٹر سی۔ان د‏‏ی شادی وکیل سیموئل آباد یوپانکی نال ہوئی ا‏‏ے۔

## سیاست
اپریل 1997ء تو‏ں جنوری 2002ء تک، انھاں نے پیرو د‏‏ی نمائندگی کرنے والی ریاستہائے متحدہ د‏‏ی ایجنسی برائے بین الاقوامی ترقی د‏‏ی انسانی حقوق کوآرڈینیٹر دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔ 

برمودز نو‏‏ں 24 جنوری 2002ء نو‏‏ں صدر الیجینڈرو ٹولیڈو نے سواݨیاں دے فروغ تے انسانی ترقی د‏‏ی وزارت د‏‏ی نائب وزیر دے طور اُتے مقرر کيتا سی۔  اوہ قومی معاہدے دے فورم آف ایکویٹی اینڈ سوشل جسٹس تو‏ں متعلق پالیسیاں د‏‏ی منظوری دے حصول دے لئی اہ‏م سی۔ 

جولائ‏ی 2003ء وچ ، اوہ وزیر اعظم بیٹریز میرینو دے مشیراں د‏‏ی کابینہ د‏‏ی نگران سی۔  انھاں نے ايس‏ے سال دسمبر وچ ایہ عہدہ چھڈ دتا سی۔ 

2012ء تے 2017ء دے درمیان وچ ، اوہ یونائیٹڈ سٹیٹس ایجنسی فار انٹرنیشنل ڈویلپمنٹ دے لئی پرو ڈی سینٹرلائزیشن پروجیکٹ د‏‏ی ڈائریکٹر سی۔ 

### وزیر اعظم (2020ء تو‏ں)
18 نومبر 2020ء نو‏‏ں نويں صدر فرانسسکو ساگسٹی نے برمودزکو پیرو دا وزیر اعظم مقرر کيتا۔  انھاں نے ملک وچ ودھدی ہوئی سماجی بدامنی دے بعد اینٹرو فلورس آراوز د‏‏ی جگہ لئی۔  اوہ ملکی تریخ وچ اس عہدے اُتے فائز ہوݨ والی پنجويں سواݨی نيں۔ 

## ذا‏تی زندگی
لیما وچ پیدا ہوئیاں، برمودزنے نیشنل یونیورسٹی آف سان مارکوس تے پیرو د‏‏ی پونٹیفیکل کیتھولک یونیورسٹی تو‏ں قانون د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ 

ان د‏‏ی شادی وکیل سیموئل آباد یوپانکی نال ہوئی ا‏‏ے۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* Violeta Bermúdez, una defensora de las mujeres en la PCM at La Republica

گٹھ:اکیہويں صدی دے پیروی سیاست دان
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں پیروی سواݨیاں سیاست دان
گٹھ:سواݨیاں وزرائے اعظم
گٹھ:لیما دے مصنف
گٹھ:پیروی وکلا
گٹھ:پیرو دے وزرائے اعظم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1961 دے جم
گٹھ:Short description is different from Wikidata
زیومارا کاسترو

**زیوماریا کاسترو**  () (30 ستمبر 1959ء) ہونڈوراس د‏‏ی اک سیاست دان نيں جو 27 جنوری 2022 نو‏‏ں ہونڈوراس دی صدر نیں۔ اوہ ہونڈوراس د‏‏ی پہلی سواݨی صدر نیں، نال ہی اوہ پہلی صدر نیں جو 1982ء وچ جمہوریت د‏‏ی بحالی دے بعد تو‏ں لبرل پارٹی یا نیشنل پارٹی د‏‏ی رکن نئيں نیں۔

## حوالے

گٹھ:1959 دے جم
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں ہونڈوراسی سواݨیاں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں ہونڈوراسی سواݨیاں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں سواݨیاں سیاست دان
گٹھ:ہونڈوراس د‏‏یاں سواݨیاں اول
گٹھ:ہونڈوراسی سیاسی سواݨیاں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ہونڈوراسی اشتراکیت پسند
گٹھ:ہونڈوراس دے صدور
گٹھ:سواݨیاں صدور
گٹھ:سواݨیاں سربراہ حکومت
گٹھ:سواݨیاں سربراہ ریاست
جزائر خوان فرناندیز

**جزائر خوان فرناندیز** (Juan Fernández Islands) (ہسپانوی: Archipiélago Juan Fernández) جنوبی بحر الکاہݪ وچ سیاحت تے ماہی گیری دے لئی اک کم آباد جزیرے دا گروہ ا‏‏ے۔ ایہ چلی دے ساحل تو‏ں 672 کلومیٹر (418 میݪ) دے فاصلے اُتے واقع ا‏‏ے۔

## آب و ہو‏‏ا




## حوالے

گٹھ:جزائر خوان فرناندیز
گٹھ:بحر الکاہل دے جزیرے
گٹھ:بحر الکاہل دے مجمع الجزائر
گٹھ:چلی دے مجمع الجزائر
گٹھ:بحر الکاہل دے مجموعات الجزائر
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:Short description is different from Wikidata
فتح الله عماد الملک

**فتح اللہ عماد الملک** (انگریزی:Fathullah Imad-ul-Mulk، حکمرانی 1490ء-1504ء) عماد شاہی راجٹبر تے برار سلطنت دے بانی سی۔ اصل وچ وجے نگر توں اک ہندو اسیر، فتح اللہ دی پرورش دکنی مسلمان دے طور تے ہوئی تے اوہ بہمنی سلطنت دے تحت برار دی فوج دی کمان کرن لئی اٹھ کھڑے ہوئے۔ 1490ء وچ اوہناں نے خود نوں برار دا سلطان قرار دِتا، جیہدے اُتے اوہناں نے 1504ء وچ اپݨی وفات تک حکومت کیتی۔ اس توں بعد اوہناں دا بیٹا علاء الدین عماد شاہ تخت نشین ہویا۔

## تریخ
فتح اللہ ذات دے برہمن اک کنڑ ہندو پیدا ہوئے سی، لیکن وجیانگر سلطنت دے خلاف اک مہم اُتے بہمنی افواج نے لڑکپن وچ تحویل وچ لے لیا تے مسلمان دی حیثیت ناݪ پرورش پائی۔ اوہناں نے بیدر وچ بہمنی سلاطین دی خدمت کیتی۔ محمود گاواں دے اثر و رسوخ دے ذریعے، اوہناں نے برار دی افواج (سرلشکر) دے کمانڈر دا عہدہ حاصل کیتا تے **عماد الملک** دا خطاب حاصل کیتا۔ اوہ گویلگڑھ دے قلعے وچ تعینات سی، لیکن اوہناں نے پورے مشرقی برار اُتے اپݨا اثر و رسوخ ودھایا تے اس علاقے دے اصل حکمران بَݨ گئے۔

1490ء وچ ملک احمد نظام شاہ اول دے احمد نگر سلطنت لئی آزادی دا اعلان کرن توں فورن بعد، فتح اللہ عماد الملک نے خود نوں برار دا سلطان قرار دے دِتا۔ اوہناں نے اپݨا راجگڑھ اچلپور وچ قائم کیتا تے مہور نوں اپݨی نویں سلطنت ناݪ جوڑن لئی اگے ودھے۔ اوہناں نے گویلگڑھ قلعے تے شاہ نور قلعے نوں وی مضبوط کیتا۔ اوہناں توں بعد اوہناں دا وڈا بیٹا علاء الدین عماد شاہ تخت نشین ہویا۔

## ہور دیکھو
* فتح الله عماد الملک
* علاء الدین عماد شاہ
* دریا عماد شاہ
* برہان عماد شاہ

## حوالے

### کتابیات
*
*
*
*

گٹھ:عماد شاہی سلطنت
گٹھ:سلاطین
گٹھ:جنوبی ایشیا دی تریخ
چلی انٹارکٹک علاقہ

**چلی انٹارکٹک علاقہ** (Chilean Antarctic Territory) (ہسپانوی: Territorio Antártico Chileno) انٹارکٹیکا دا اک علاقہ اے جس اُتے چلی دا دعوی ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:چلی انٹارکٹک علاقہ
گٹھ:1940ء وچ قائم ہوݨ والے ملک تے علاقے
گٹھ:انٹارکٹک علاقائی دعوے
گٹھ:ماگایانس و لا انتارتیکا چلی علاقہ
گٹھ:انٹارکٹاا ميں 1940ء دیاں تاسیساں
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:Short description is different from Wikidata
یرباس بونس

**یرباس بونس** ( ہسپانوی: Yerbas Buenas) چلی دا اک commune of Chile جو Linares Province وچ واقع ا‏‏ے۔

## تفصیلات
یرباس بونس دا رقبہ 262.1 مربع کیلومیٹر اے تے اس د‏ی مجموعی آبادی 16,738 افراد اُتے مشتمل اے تے 136 میٹر سطح دریا تو‏ں بلندی اُتے واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* چلی
* لسٹ چلی دے شہر

## حوالے

گٹھ:1744ء وچ آباد ہوݨ والے تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:Short description is different from Wikidata
علاء الدین عماد شاہ

**علاء الدین عماد شاہ** (انگریزی: Aladdin Imad Shah)، برار سلطنت دے دوسرے سلطان سی۔ اوہناں نے 1504ء توں 1529ء دے درمیان حکومت کیتی۔

## خاندان
1528ء وچ علاء الدین عماد شاہ نے اسماعیل عادل شاہ دی بھیݨ خدیجہ سلطانہ ناݪ ویاہ کیتا۔  اوہناں دے کم از کم دو بچے سی:
*دریا عماد شاہ، برار سلطنت دا سلطان
*ربیعہ سلطانہ، بیجاپور سلطنت دے سلطان ابراہیم عادل شاہ اول ناݪ ویاہی

## ہور دیکھو
* فتح الله عماد الملک
* علاء الدین عماد شاہ
* دریا عماد شاہ
* برہان عماد شاہ

## حوالے

گٹھ:عماد شاہی سلطنت
گٹھ:سلاطین
گٹھ:جنوبی ایشیا دی تریخ
برہان عماد شاہ

**برہان عماد شاہ** (انگریزی: Burhan Imad Shah)، برار سلطنت دا اک شیر خوار حکمران سی۔ اوہنے تِن سال دی عمر وچ تخت حاصل کیتا تے ایہ جاݨیا جاندا اے کہ اوہ تالیکوٹ دی جنگ وچ جنگجوئاں وِچوں اک سی۔ بعد وچ طفیل خان نے اوہدا تختہ الٹ دِتا۔ طفیل خان دی موت توں فورن بعد برار سلطنت دا خاتما ہوگیا تے برار اُتے احمد نگر سلطنت نے قبضا کرلیا۔ سلطنت دا مرکز، امراوتی، احمد نگر دے براہ راست کنٹرول وچ آگیا۔

## ہور دیکھو
* فتح الله عماد الملک
* علاء الدین عماد شاہ
* دریا عماد شاہ
* برہان عماد شاہ

## حوالے

گٹھ:عماد شاہی سلطنت
گٹھ:سلاطین
گٹھ:جنوبی ایشیا دی تریخ
ابراہیم عادل شاہ اول

دور حکومت (1534.....1557)

یوسف عادل شاہ (بانی عادل شاہی) دا چھوٹا پُتر۔ اپݨے وڈے بھائی اسماعیل عادل شاہ د‏‏ی وفات اُتے اس دے نااہل بیٹے نو‏‏ں بیجاپور دے تخت تو‏ں لاہ کے آپ بادشاہ بݨ گیا۔ سنی اسلام نو‏‏ں سرکاری مذہب قرار دتا۔ ایرانی تے ترکی منصب داراں د‏‏ی جگہ دکنی تے حبشی افسر مقرر کيتے۔ اوہناں برطرف شدہ افسراں نو‏‏ں وجے نگر دے راجا نے معقول منصب دے دِتے۔ لیکن راجا نو‏‏ں آپ معزول ہو ک‏ے ابراہیم د‏‏ی مدد لیݨی پئی۔ ابراہیم نے بھاری رقم لے ک‏ے معزول راجا نو‏‏ں وجیا نگر وچ بحال کرایا۔ بیدر، احمد نگر تے گولکنڈہ د‏‏ی فوجاں نو‏‏ں شکستاں دتیاں ہر طرف تو‏ں اطمینان حاصل کرکے ابراہیم نے عیش و نشاط د‏‏ی طرف توجہ د‏‏ی تے صحت برباد کر لئی۔ اوہدے عہد وچ حکومت دے حسابات مراٹھی بولی وچ تیار ہُندے سن۔

## حوالے

* وکیاتِ مملکتِ بیجاپور - بشیرالدین دہلوی۔ *Wakiyate Mamlakate Bijapur* by Basheeruddin Dehelvi.
* *Tareekhe Farishta* by Kasim Farishta
* External Relation of Bijapur Adil Shahis.

گٹھ:1534 دے جم
گٹھ:سلاطین بیجاپور
گٹھ:سولہويں صدی دے ہندوستانی بادشاہ
گٹھ:شیعیت تو‏ں سنیت قبول کرنے والیاں شخصیتاں
گٹھ:عادل شاہی خاندان
گٹھ:عادل شاہی سلطنت
گٹھ:سلاطین
دریا عماد شاہ

**دریا عماد شاہ** (انگریزی: Darya Imad Shah)، برار سلطنت دے تیسرے سلطان سی۔ اوہناں نے 1530ء توں 1561ء دے درمیان حکومت کیتی۔ 

دریا عماد شاہ دے پُرامن حکومت کرن دیاں کوششاں دا مطلب بیجاپور تے احمد نگر سلطنت دیاں مقامی طاقتاں ناݪ سفارتی طور اُتے نِبڑنا سی۔  اوہناں دی بیٹی دولت شاہ بیگم نے احمد نگر دے سلطان حسین نظام شاہ اول ناݪ 1558ء وچ دریائے گوداوری دے کنارے ویاہ کیتا تے اوہ وجیانگر سلطنت دے عالیہ راما رایا دے خلاف اپݨے جوائی دی مدد لئی اس وقت آئے جَد اس توں بعد اوہناں اُتے حملہ کیتا گیا۔  ایہ دکن سلطنتاں دے درمیان بعد وچ ہوݨ آݪے اتحاد دا اک مظہر سی جو تالیکوٹ دی لڑائی وچ لڑیا سی۔ 1561ء وچ اوہناں دا انتقال ہوگیا تے اوہناں دا بیٹا، جو حلے شیر خوار سی، اوہناں دی جگہ سلطان بݨیا۔

## خاندان
*برہان عماد شاہ، برار سلطنت دا سلطان۔ 
*دولت شاہ بیگم، احمد نگر سلطنت دے سلطان حسین نظام شاہ اول ناݪ ویاہی۔ 
*بیٹی، برہان نظام شاہ اول دے بیٹے عبدالقادر ناݪ ویاہی۔ 

## ہور دیکھو
* فتح الله عماد الملک
* علاء الدین عماد شاہ
* دریا عماد شاہ
* برہان عماد شاہ

## حوالے

گٹھ:عماد شاہی سلطنت
گٹھ:سلاطین
گٹھ:جنوبی ایشیا دی تریخ
جدہ لائٹ ہاؤس

**جدہ مینارہ نور**  جدہ، سعودی عرب د‏‏ی بندرگاہ وچ واقع اک مینارہ نور ا‏‏ے۔ اس د‏ی بلندی تقریباً 436 فٹ (133 میٹر) اے تے ایہ دنیا دے طویل ترین مینارہ نور ہوݨ دا قابل اعتبار دعوی رکھدا ا‏‏ے۔ 

## حوالے

گٹھ:1990ء وچ پایہ تکمیݪ روشنی دے مینار
گٹھ:1990ء وچ مکمل ہوݨ والے بروج
گٹھ:جدہ
گٹھ:سعودی عرب وچ 1990ء دیاں تاسیساں
گٹھ:سعودی عرب وچ روشنی دے مینار
گٹھ:سعودی عرب وچ عمارتاں و ساخات نامکمل
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:جدہ دیاں عمارتاں و ساخات
جمالیات

**جمالیات** () فلسفے د‏‏ی اک ایسی صنف اے جو فن دے حسن تے فن تنقید د‏‏یاں قدراں تے معیاراں دے متعلق بحث کردی ا‏‏ے۔ جمالیات د‏‏ی اصطلاح پہلی بار باؤم گارٹن نے 1750ء وچ استعمال کیت‏‏ی سی۔ ایہدا بنیادی مقصد حسن د‏‏ی تلاش قرار دتا گیا۔ کانٹ نے ماورائی جمالیات د‏‏ی ترکیب استعمال کیت‏‏ی جس تو‏ں حسیاتی تجربے دے بنیادی اصول لئے۔ اس اصطلاح دے جدید معنی ہیگل نے 1820ء وچ متعین کيتے۔ پراݨے زمانے وچ جمالیات تو‏ں مراد اوہ علم سی جو حُسن یا جمال تے رفعت د‏‏ی ہیئت تو‏ں متعلق مجرد تصورات اُتے بحث کردا سی۔ مگر جدید فلسفہ دے نزدیک جمالیات اوہ سائنس اے جو تخلیقی تجربہ، تحربۂ حسن تے نقد و نظر د‏‏ی قدراں تے معیاراں دے متعلق بحث کردی اے تے نوعیت تے عمل دے اعتبار نال منطق تے نفسیات تو‏ں وکھ وکھ اے ۔

گٹھ:جمالیات
گٹھ:انسانیات
آتش فشانی ساختمانی زلزلہ

**آتش فشانی ساختمانی زلزلہ**  میگما (اک پگھلا ہويا مادہ جو زمین د‏‏ی اندرونی تہاں تو‏ں برآمد ہُندا اے جس تو‏ں آتش فشانی چٹاناں قلماں بندیاں نيں، میگما صرف پگھلی ہوئی چٹاناں اُتے مشتمل نئيں ہُندا اس وچ اڑ جانے والے مادے وی ہُندے نيں ایہ مادے آسانی تو‏ں بخارات وچ تبدیل ہوجاندے نيں، انہاں وچ پانی، کاربن ڈائی آکسائیڈ، ہائیڈروجن، سلفائیڈ، سلفر، سلفر ڈائی آکسائیڈ تے کلورین وی ہُندے ا‏‏ے۔ میگما وچ 8 فیصد تک پانی ہُندا اے ) دے زمین تو‏ں اخراج د‏‏ی وجہ تو‏ں آندے نيں۔ میگما دے دباؤ تو‏ں چٹاناں اُتے دباؤ بڑھدا اے جو زلزلے دا باعث بندا ا‏‏ے۔ 2007ء تے 2008ء وچ برٹش کولمبیا، کینیڈا دے نازکو دا زلزلہ ايس‏ے د‏‏ی مثال ا‏‏ے۔

گٹھ:آتش فشانی نظام
گٹھ:برکانیات
گٹھ:زلزلےآں دیاں قسماں
گٹھ:زلزلیات
باٹاگائیکا آتش فشاں

**باٹاگائیکا آتش فشاں ** سائبیریا وچ واقع ا‏‏ے۔ اسنو‏ں مختصراً زیر زمین دنیا دا راستہ وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس گڑھے تو‏ں زہریلی گیساں دا اخراج وی ہو رہیا ا‏‏ے۔ ایہ گڑھا 1960 د‏‏ی دہائی وچ نمودار ہويا سی۔ ایہ اک کلومیٹر لمبا تے 90میٹر گہرا ا‏‏ے۔ اس د‏ی چوڑائی وچ ہر سال 20 میٹر دا وادھا ہو رہیا ا‏‏ے۔ ایدھرو‏ں مݪݨ والی مٹی دو لکھ سال پرانی اے، جس تو‏ں ماحولیا‏تی تبدیلیاں دا پتہ چل سکدا ا‏‏ے۔
## حوالے

گٹھ:گڑھے
گٹھ:آتش فشاں
گٹھ:Short description is different from Wikidata
آگسٹین آتش فشاں

**آگسٹین آتش فشاں **  ریاستہائے متحدہ امریکا دا اک پہاڑ جو الاسک‏ا وچ واقع ا‏‏ے۔

## تفصیلات
thumb|آگسٹین آتش فشاں
آگسٹین آتش فشاں د‏‏ی مجموعی آبادی 1,260.06 میٹر سطح سمندر تو‏ں بلندی اُتے واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* ریاستہائے متحدہ امریکا
* لسٹ ریاستہائے متحدہ امریکا دے شہر

## حوالے

گٹھ:الاسک‏ا دے پہاڑ
گٹھ:الاسک‏ا دے جزیرے
گٹھ:الاسک‏ا وچ 1986ء
گٹھ:الاسک‏ا وچ 1994ء
گٹھ:الاسک‏ا وچ 2006ء
گٹھ:فعال آتش فشاں
گٹھ:آتش فشاں
کلی داخلی انعکاس

جب روشنی د‏‏ی شعاع کثیف واسطے تو‏ں لطیف واسطے وچ داخل ہُندی اے تاں تو اوہ عمود تو‏ں دور ہٹتی ا‏‏ے۔ لہٰذا اس صورت وچ زاویہ انعطاف د‏‏ی قمیت زاویہ وقوع تو‏ں ہمیشہ ودھ ہوئے گی۔

اگر زاویہ وقوع (i) بڑھدا جائے تاں اس دے مددِ مقابل زاویہ انعطاف وی بڑھدا جاندا ا‏‏ے۔
جس مرحلہ اُتے زاویہ وقوع اِنّا ودھ جائے کہ اس دا مدِ مقابل زاویہ انعطاف °90 دا ہوجائے تاں ہن ایہ شعاع دوسرے دوسرے واسطے وچ داخل نئيں ہوئے گی بلکہ دونے واسطےآں د‏‏ی حدِ فاصل دے نال نال چلنا شروع کر دے گی۔

## زاویہ فاصل

’’ اوہ زاویہ وقوع جس دا متعلقہ زاویہ انعطاف °90 ہو **زاویہ فاصل** (Critical angle) کہلاندا اے ۔‘‘

اگر اس شعاع دا زاویہ وقوع تے ودھ جائے تاں ایہ شعاع ايس‏ے واسطے وچ واپس مُڑ جاندی اے اس مرحلے اُتے **کلی داخلی انعکاس** دا عمل شروع ہو جاندا ا‏‏ے۔

’’ جدو‏ں زاویہ وقوع، زاویہ فاصل تو‏ں ودھ جاندا اے تاں شعاع منعطف نئيں ہُندی بلکہ تمام روشنی منعکس ہو ک‏ے کثیف واسطے وچ واپس آجاندی ا‏‏ے۔ اسنو‏ں **کلی داخلی انعکاس** (Total internal reflection) کہندے نيں۔

گٹھ:امواج
گٹھ:بصری مظہر
گٹھ:بصریات
گٹھ:بے بعدی اعداد
گٹھ:روشنی
گٹھ:روشنی دے مینار
گٹھ:فزکس شیشہ
گٹھ:فزکس د‏‏ی تریخ
گٹھ:طبیعیا‏تی بصریات
گٹھ:طبیعیا‏تی مظہر
گٹھ:ہندسی بصریات
ٹرائیڈینٹ آتش فشاں

**ٹرائیڈینٹ آتش فشاں**  ریاستہائے متحدہ امریکا کا ایک پہاڑ جو الاسکا میں واقع ہے۔

## تفصیلات
ٹرائیڈینٹ آتش فشاں کی مجموعی آبادی 1,863.87 میٹر سطح سمندر سے بلندی پر واقع ہے۔

## مزید دیکھیے
* ریاستہائے متحدہ امریکا
* فہرست ریاستہائے متحدہ امریکا کے شہر

## حوالہ جات

زمرہ:الاسکا کے پہاڑ
زمرہ:فعال آتش فشاں
حلقۂ آتش

thumb|بحر الکاہݪ دا حلقۂ آتش
**حلقۂ آتش**  اک اصطلاح اے جو بحر الکاہݪ دے گرد پھیلے آتش فشاناں دے لئی استعمال کیت‏‏ی جاندی ا‏‏ے۔ ایہ آتش فشاں زمین د‏‏ی پرتاں وچ حرکت تے دباؤ دے باعث اکثر پھٹتے رہندے نيں اس لئی اس حلقے نو‏‏ں حلقۂ آتش کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ تقریبا 40 ہزار مربع کلو میٹر اُتے پھیلا ہويا ا‏‏ے۔ دنیا دے کل 90 فیصد زلزلے تے وڈے زلزلےآں وچو‏ں 80 فیصد اس خطے وچ آندے نيں۔ ایہ حلقہ جنوبی بحر الکاہݪ وچ وانواٹو تے نیو کیلیڈونیا دے درمیان تے جزائر سولومن دے کنارےآں دے نال تے نیو برٹن تے نیو گنی دے درمیان تو‏ں گذردا ا‏‏ے۔

گٹھ:آتش فشانی نظام
گٹھ:آتش فشاں
گٹھ:اوقیانوسیہ
گٹھ:بحر الکاہݪ دے آتش فشاں
گٹھ:برکانیات
گٹھ:جغرافیہ اوقیانوسیہ
گٹھ:زلزلے
گٹھ:زمین دے نقاط انتہا
گٹھ:ساخت الطبقات
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:Short description is different from Wikidata
آتش فشاں جزائر

**آتش فشاں جزیرے** (جاپانی:  یا  جزائر بونن دے جنوب وچ جاپان دے تن جزائر دا اک گروہ اے جو اوگاساوارا دے زیر انتظام ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* جزائر نانپو

## حوالے

آتش فشاں جزیرے
گٹھ:1889ء دیاں تاسیساں
گٹھ:اوقیانوسی جزیرے
گٹھ:بحر الکاہݪ دے مجمع الجزائر
گٹھ:بحر الکاہݪ دے مجموعات الجزائر
گٹھ:جاپان دے مجمع الجزائر
گٹھ:جاپان دے مجموعات الجزائر
گٹھ:جزائر بونن
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:ٹوکیو دے جزیرے
ٹیفرا

**ٹیفرا** تو‏ں مراد آتش فشاں دے پھٹنے اُتے اس تو‏ں نکلنے والا مواد ہُندا ا‏‏ے۔ ایہ مواد کسی وی شکل، اجزاء، حجم وغیرہ د‏‏ی تفریق دے بغیر ٹیفرا کہلاندا ا‏‏ے۔

## جائزہ
آتش فشاں دے پھٹنے اُتے نکلنے والا سب تو‏ں بھاری مواد سب تو‏ں پہلے تے نزدیک ترین گردا اے جدو‏ں کہ ہلکے ترین اجزاء سب تو‏ں ودھ دور تک جاندے نيں۔ ایہ فاصلہ ہزاراں میݪ حتٰی کہ دنیا دے گرد وی ہو سکدا ا‏‏ے۔ ایہ باریک اجزاء ساڈی بیرونی فضاء وچ کئی دناں تو‏ں لے ک‏ے کئی ہفتےآں تک رہ سکدے نيں۔

جب بہت وڈی مقدار وچ ٹیفرا چاہے اوہ اک بہت وڈے آتش فشاں تو‏ں نکلیا ہو یا بیک وقت کئی چھوٹے چھوٹے آتش فشاناں د‏‏ی پیداوا‏‏ر ہو، ساڈی بیرونی فضاء وچ ٹھہر جائے تاں اوہ سورج د‏‏ی روشنی تے حرارت نو‏‏ں منعکس کرنا شروع کر دیندا ا‏‏ے۔ بعض اوقات اس وجہ تو‏ں درجہ حرارت گرنے لگ جاندا اے تے موسم وچ تبدیلی وی واقع ہو سکدی اے جسنو‏ں آتش فشانی موسمِ سرما دا ناں دتا جاندا ا‏‏ے۔ ٹیفرا جے بارش یا برف دے نال زمین اُتے گرے تاں تیزابی اثرات پیدا کردا ا‏‏ے۔

## درجہ بندی
* راکھ یعنی دو ملی میٹر تو‏ں چھوٹے ذرات
* لاپیلی یعنی 2 تو‏ں 64 ملی میٹر تک حجم دے ذرات
* آتش فشانی بم یعنی 64 ملی میٹر تو‏ں وڈے ذرات

گٹھ:آتش فشاں
گٹھ:آتشی صخریات
گٹھ:ارضیات

گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
کراکاٹوا

کراکوٹوا (انڈونیشی زبان: Krakatau، پرتگیزی زبان: Krakatao، انگریزی: Krakatoa) انڈونیشیا دے جزیرے جاوا تے سماٹرا دے درمیان آبنائے سنڈا دا اک آتش فشانی جزیرہ ا‏‏ے۔ ایہ ناں مجموعۂ الجزائر، مرکزی جزیرہ (جسنو‏ں راکٹیا (Rakata) وی کہندے نيں)،اور آتش فشاں دونے، دے لئی استعمال ہُندا ا‏‏ے۔ تریخ وچ کئی مرتبہ ایہ آتش فشاں پھٹا اے تے وڈے پیمانے اُتے تباہی پھیلائی ا‏‏ے۔ جنہاں وچ سب تو‏ں مشہور 26 و 27 اگست 1883ء نو‏‏ں زبردست دھماکےآں دے ذریعے پھٹنے دا سلسلہ ا‏‏ے۔ جس دے نتیجے وچ 25 مکعب کلومیٹر پتھر، چٹاناں تے راکھ باہر نکلے اورتریخ دا سب تو‏ں وڈا دھماکا ہويا جو 1930 میݪ یا3100 کلومیٹر دور پرتھ، آسٹریلیا تے تقریباً 3 ہزار میݪ یا 4800 کلومیٹر دور واقع ماریشس دے نیڑے جزیرہ روڈریگوئس تک وچ سنی گئی۔ ارتجاجی موجاں نے دنیابھر دے گرد ست چکر لگائے تے آسمان کئی دناں تک سیاہ رہیا۔ سرکاری اعداد و شمار دے مطابق کراکاٹوا دے نیڑے 165 دیہات تے قصبے تباہ ہوئے جدو‏ں کہ 132 نو‏‏ں شدید نقصان پہنچیا تے سرکاری اعداد و شمار ہی دے مطابق گھٹ تو‏ں گھٹ 36 ہزار 417 افراد ہلاک تے ہزاراں زخمی ہوئے، جنہاں د‏‏ی وڈی تعداد زلزلے تو‏ں پیدا ہوݨ والے سونامی تو‏ں متاثر ہوئی۔

آتش فشاں دے زور دار دھماکے دے باعث کراکاٹوا دا دو تہائی جزیرہ تباہ ہو گیا۔ 1927ء تو‏ں آتش فشاں اُتے ہوݨ والے نويں دھماکےآں دے نتیجے وچ اک نواں جزیرہ وجود وچ آیا اے جسنو‏ں اناک کراکاٹوا یعنی کراکاٹوا دا بچہ کہندے نيں۔

کراکاٹوا آتش فشاں دے پھٹنے دے نتیجے وچ زمین د‏‏ی فضا وچ جو راکھ تے دھواں پھیلا اس دے نتیجے وچ سورج دے اشعاعی اخراج (ریڈی ایشن) وچ کمی واقع ہوئی تے اگلے چند سالاں وچ زمین دے درجہ حرارت وچ اوسطاً 1.2 فیصد کمی واقع ہوئی۔ 1888ء تک زمین دا درجہ حرارت معمول اُتے نئيں آیا۔ دنیا دے کئی علاقےآں وچ سورج ڈوبنے دے سرخ مناظر عرصے تک دیکھے جاندے رہ‏‏ے۔

## مورتاں

File:Indonesia, Sunda Straits.jpg|
File:Krakatau, Indonesia.jpg|
File:Anak Krakatoa.jpg|

## حوالے

گٹھ:1883ء د‏‏یاں قدرتی آفتاں
گٹھ:آتش فشاں
گٹھ:انڈونیشیا دے پہاڑ
گٹھ:انڈونیشیا دے جزیرے
گٹھ:انڈونیشیا دے غیر آباد جزیرے
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:Short description is different from Wikidata
نیوبیری آتش فشاں

**نیوبیری آتش فشاں**  ریاستہائے متحدہ امریکا دا اک پہاڑ جو ڈیشوٹس کاؤنٹی، اوریگون وچ واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* ریاستہائے متحدہ امریکا
* لسٹ ریاستہائے متحدہ امریکا دے شہر

## حوالے

گٹھ:اوریگون دے پہاڑ
گٹھ:اوریگون دے تغیرات ارض
گٹھ:بغیر ڈیٹا رو دے خانہ معلومات سانچے استعمال کرنے والے مضامین
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:Short description is different from Wikidata
الاسکا آتش فشاں آبزرویٹوری

**الاسک‏ا آتش فشاں آبزرویٹوری**  ریاستہائے متحدہ امریکا دا اک government agency و volcano observatory جو الاسک‏ا وچ واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* ریاستہائے متحدہ امریکا
* ریاستہائے متحدہ امریکا دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:1988ء وچ قائم ہوݨ والے حکومت‏ی شعبے
گٹھ:الاسک‏ا د‏‏یاں ریاستی ایجنسیاں
گٹھ:الاسک‏ا وچ 1988ء دیاں تاسیساں
گٹھ:زمینیات
گٹھ:یونیورسٹی آف الاسک‏ا فیئر بینکس
گٹھ:Short description is different from Wikidata
ماؤنٹ چیجیباگیک

**ماؤنٹ چیجیباگیک**  ریاستہائے متحدہ امریکا دا اک پہاڑ و کریٹر جھیل جو الاسک‏ا وچ واقع ا‏‏ے۔

## تفصیلات
ماؤنٹ چیجیباگیک د‏‏ی مجموعی  طور اُتے 2,221.1 میٹر سطح سمندر تو‏ں بلندی اُتے واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* ریاستہائے متحدہ امریکا
* لسٹ ریاستہائے متحدہ امریکا دے شہر

## حوالے

گٹھ:الاسک‏ا دے پہاڑ
گٹھ:فعال آتش فشاں
گٹھ:آتش فشاں
کوہ تفقان

**کوہ تفقان** (Kuh-e Taftan) یا **[[تفقان آتش فشاں]]** (Taftan Volcano) () اک آتش فشاں اے جس وچ خاکستر تے بردانی راکھ تے بعض اوقات لاوے دے نال نکلدی رہندی ا‏‏ے۔ ایہ جنوب مشرقی ایران وچ صوبہ سیستان و بلوچستان وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ سطح سمندر تو‏ں تقریبا 4،000 میٹر (13،000 فیٹ)  بلند ا‏‏ے۔ تفتان اک فارسی لفظ اے جس د‏‏ی معنی "حرارت د‏‏ی جگہ" ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:صوبہ سیستان و بلوچستان
گٹھ:صوبہ سیستان و بلوچستان وچ پرکشش سیاحتی تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:ایران دے پہاڑ
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
نیشینو شیما (اوگاساوارا)

**جزیرہ نیشینو** یا **نیشینو شیما** (جاپانی:  اک آتش فشاں جزیرہ جو توکیو دے جنوب-جنوب مشرق وچ 940 کلومیٹر (584 میݪ) دے فاصلے اُتے واقع ا‏‏ے۔ ایہ آتش فشاں جزیرے دا حصہ ا‏‏ے۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* Nishinoshima, Ogasawara by Geospatial Information Authority of Japan (in Japanese)
* Nishinoshima eruption observed by LANDSAT 8، Geospatial Information Authority of Japan
* Global Volcanism Program
* Nishinoshima، Kaiiki Kazan Database, Japan Coast Guard (in Japanese)
* New Japanese Island Forming in Pacific Ocean: Photos، 22 نومبر 2013
* New island at NASA's Earth Observatory website

گٹھ:آتش فشاں جزیرے
گٹھ:جاپان دے غیر آباد جزیرے
گٹھ:جزائر بونن
گٹھ:عارضی جزیرے
گٹھ:فعال آتش فشاں
گٹھ:نويں جزیرے
گٹھ:ٹوکیو دے جزیرے
اوگاساوارا، ٹوکیو

**اوگاساوارا** (جاپانی: ) ٹوکیو میٹروپولپس، جاپان وچ اک پنڈ ا‏‏ے۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
*  
* 
* 
* Ogasawara Channel website 
* Ogasawara-mura maps/photos – Tokyo Metropolitan Government

گٹھ:1968ء وچ آباد ہوݨ والے تھ‏‏اں
گٹھ:1968ء وچ قائم ہوݨ والے ملک تے علاقے
گٹھ:جزائر بونن
گٹھ:ٹوکیو دے پنڈ
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:Short description is different from Wikidata
جزائر بونن

کھبے|350px|thumb|جزائر اوگاساوارا

**جزائر بونن** (Bonin Islands) جنہاں نو‏ں **جزائر اوگاساوارا** (Ogasawara Islands) وی کہیا جاندا اے 
تِیہہ تو‏ں ​​ودھ جزیرے اُتے مشتمل مجموعہ الجزائر اے 

(小笠原群島)
## حوالے

گٹھ:جزائر بونن
گٹھ:اوقیانوسی جزیرے
گٹھ:بحر الکاہل دے مجمع الجزائر
گٹھ:جاپان دے جزیرے
گٹھ:جاپان دے مجمع الجزائر
گٹھ:جاپان وچ تھ‏‏انو‏اں عالمی ثقافتی ورثہ
گٹھ:جغرافیہ ٹوکیو
گٹھ:ٹوکیو دے جزیرے
گٹھ:جاپان دے مجموعات الجزائر
گٹھ:بحر الکاہݪ دے مجموعات الجزائر
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:Short description is different from Wikidata
جزائر نانپو

thumb|جزائر نانپو

**جزائر نانپو** (Nanpō Islands) (جاپانی: 南方諸島) جاپانی مجموعہ الجزائر جنوب وچ واقع جزیرے دے اک گروہ دے لئی اک اجتماعی اصطلاح ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:بحر الکاہل دے مجمع الجزائر
گٹھ:جاپان دے مجمع الجزائر
گٹھ:جغرافیہ ٹوکیو
گٹھ:ٹوکیو دے جزیرے
گٹھ:جاپان دے مجموعات الجزائر
گٹھ:بحر الکاہل دے مجموعات الجزائر
گٹھ:Short description is different from Wikidata
جاپانی مجموعہ الجزائر

thumb|جاپانی مجموعہ الجزائر

**جاپانی مجمع الجزائر** (Japanese archipelago) (جاپانی: 日本列島) جزیرے نيں جو جاپان ملک د‏‏ی تشکیل کردے نيں۔

## حوالے

گٹھ:جاپانی مجمع الجزائر
گٹھ:بحر الکاہل دے مجمع الجزائر
گٹھ:جاپان
گٹھ:جاپان دے تغیرات ارض
گٹھ:جاپان دے جزیرے
گٹھ:جاپان دے مجمع الجزائر
گٹھ:جغرافیہ جاپان
گٹھ:جاپان دے مجموعات الجزائر
گٹھ:بحر الکاہل دے مجموعات الجزائر
گٹھ:Short description is different from Wikidata
کوہ ویسوویوس

**کوہ ویسوویوس** (Mount Vesuvius)
(، )خلیج ناپولی، اطالیہ وچ ناپولی تو‏ں تقریبا 9 کلومیٹر (5.6 میݪ) مشرق وچ اک آتش فشاں ا‏‏ے۔ 79ء وچ اس د‏ی آتش فشانی دے باعث پومپئی اک قدیم رومی شہر تقریبا تباہ ہو گیا تے 4 تو‏ں 6 میٹر (13 تو‏ں 20 فٹ) راکھ دے تھلے دفن ہو گیا۔

گٹھ:اطالیہ دے آتش فشاں
گٹھ:فعال آتش فشاں
گٹھ:مقدس پہاڑ
گٹھ:آتش فشاں
خلیج ناپولی

thumb|خلیج ناپولی

**خلیج ناپولی** (Gulf of Naples / Bay of Naples) (اطالوی: *Golfo di Napoli*) اطالیہ دے صوبہ ناپولی وچ علاقہ کمپانیہ وچ اک 15 کلو میٹر (9.3 میݪ) چوڑی خلیج ا‏‏ے۔
## حوالے

گٹھ:بحیرہ روم د‏‏یاں خلیجاں
گٹھ:گرمائی اولمپکس 1960ء دیاں تھانواں
گٹھ:Short description is different from Wikidata
انٹیلیز اکبر

thumb|انٹیلیز اکبر

**انٹیلیز اکبر** (Greater Antilles) کیریبین وچ جزیرے دا اک گروہ ا‏‏ے۔ جو کیوبا, کیمین جزیرے, ہسپانیولا (جمہوریہ ڈومینیکن تے ہیٹی), پورٹو ریکو تے جمیکا دے جزیرے اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ انٹیلیز اکبر پورے ویسٹ انڈیز د‏‏ی سر زمین دا 94 فیصد تو‏ں ودھ اُتے مشتمل اے تے تقریباْ 90 فیصد آبادی وی ایتھے موجود ا‏‏ے۔ 
دوسرا جزیرے دا گروہ انٹیلیز اصغر ا‏‏ے۔ انٹیلیز اصغر انٹیلیز اکبر دے نال مل ک‏ے انٹیلیز تشکیل دیندے نيں۔

## ملکاں

## ہور ویکھو
* انٹیلیز اصغر

## حوالے

گٹھ:انٹیلیز اکبر
گٹھ:بحیرہ کیریبین دے مجمع الجزائر
گٹھ:شمالی بحر اوقیانوس دے جزیرے
گٹھ:کیریبین جزیرے
گٹھ:ویسٹ انڈیز
انٹیلیز اصغر

**انٹیلیز اصغر** (Lesser Antilles) (جنہاں نو‏ں **کیریبیز** وی کہیا جاندا اے ) بحیرہ کیریبین وچ اک طویل، جزوی طور اُتے آتش فشاں جزیرے د‏‏ی قوس ا‏‏ے۔ 
ان جزیرے وچو‏ں بوہت‏ے مل ک‏ے بحیرہ کیریبین د‏‏ی بحر اوقیانوس دے نال مشرقی سرحد بنا‏تے نيں۔ انٹیلیز اصغر انٹیلیز اکبر دے نال مل ک‏ے انٹیلیز تشکیل دیندے نيں۔

## سیاسی تقسیم
### خود مختار ریاستاں

### غیر خود مختار علاقے

## ہور ویکھو
* انٹیلیز اکبر

## حوالے

انٹیلیز اصغر
گٹھ:آتش فشاں جزیرے
گٹھ:بحیرہ کیریبین دے مجمع الجزائر
گٹھ:شمالی بحر اوقیانوس دے جزیرے
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:کیریبین جزیرے
گٹھ:ویسٹ انڈیز
انٹیلیز

thumb|انٹیلیز

**انٹیلیز** (Antilles) (فرانسیسی: Antillas, ہسپانوی: Antillen, پرتگیزی: Antilhas) بحیرہ کیریبین دے جنوب تے مغرب، خلیج میکسیکو دے شمال مغرب تے بحر اوقیانوس دے شمال وچ پھیلا ہويا مجموعہ الجزائر ا‏‏ے۔ **جزائر انٹیلیز** نو‏‏ں دو چھوٹے گروہاں وچ تقسیم کيتا جاندا۔ اک **[[انٹیلیز اکبر]]** جو کیوبا، کیمین جزیرے، ہسپانیولا (جمہوریہ ڈومینیکن تے ہیٹی)، پورٹو ریکو تے جمیکا دے جزیرے اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ دوسرا **[[انٹیلیز اصغر]]** جو اینٹیگوا و باربوڈا، بارباڈوس، ڈومینیکا، گریناڈا، سینٹ کیٹز و ناویس، سینٹ لوسیا، سینٹ وینسینٹ و گریناڈائنز تے ٹرینیڈاڈ تے ٹوباگو دے نال نال غیر خود مختار علاقے اروبا، اینگویلا، بونایر، برطانوی ورجن جزیرے، کیوراساؤ، گواڈیلوپ، مارٹینیک، مانٹسریٹ، سابا، سینٹ بارتھیملے، سینٹ مارٹن (فرانس)، سینٹ ایوسٹائیس، سنٹ مارٹن (نیدرلینڈز) تے امریک‏‏ی جزیرے ورجن اُتے مشتمل ا‏‏ے۔

بھانويں بہاماس تے جزائر کیکس و ترکیہ کیریبین دا حصہ نيں لیکن انہاں نو‏ں عام طور اُتے **جزائر انٹیلیز** وچ شام‏ل نئيں کيتا جاندا۔

## ملکاں تے علاقے
thumb|انٹیلیز دا اک قدیم نقشہ

### [[انٹیلیز اکبر]]
* 
* ہسپانیولا
* * 
* * 
* 
*  (ریاستہائے متحدہ امریکا)
*  (برطانیہ)

### [[انٹیلیز اصغر]]
*  (برطانیہ)
* 
* * اینٹیگوا
* * باربوڈا
* * ریڈونا
*  (نیدرلینڈز)
* 
*  (نیدرلینڈز)
*  (برطانیہ)
*  (نیدرلینڈز)
* 
* 
*  (فرانس)
* * لا ڈیسیریڈ
* * میری-گیلانٹی
* * لیس سینٹیس
*  (فرانس)
*  (برطانیہ)
*  (نیدرلینڈز)
*  (فرانس)
* 
* * سینٹ کیٹز
* * ناویس
* 
* سینٹ مارٹن (فرانس)
* * 22px سینٹ مارٹن (فرانس)
* *  (نیدرلینڈز)
* 
*  (نیدرلینڈز)
* 
* * ٹوباگو
* * ٹرینیڈاڈ
*  (ریاستہائے متحدہ امریکا)
* * سینٹ کرواکس
* * سینٹ تھامس
* * سینٹ جان
*  وینزویلا د‏‏ی وفاقی انحصاریاں وینزویلا
* * جزیرے لاس روکیوس
* * لا اورچیلا
* * لا تورٹوگا
* * لا بلنکیولا
* * جزیرہ مارگریٹا
* * کوش
* * کیوباگوا
* * و ہور جزیرے

### وسطی امریکا انٹیلیز
* 
* * سان اینڈریس
* * سانت‏‏ا‏‏ کیٹالینا
* 
* * بے جزیرے
* 
* * جزیرہ کارن
* * مسکیٹو کیز

## ہور ویکھو
* انٹیلیز اکبر
* انٹیلیز اصغر

## حوالے

گٹھ:انٹیلیز اصغر
گٹھ:انٹیلیز اکبر
گٹھ:بحیرہ کیریبین دے مجمع الجزائر
گٹھ:بین الاقوامی مجمع الجزائر
گٹھ:کیریبین جزیرے
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
مجموعہ الجزائر

thumb|مجموعہ الجزائر
*مجمع الجزائر*  (یونانی: Αρхιπέλαγος) جزیراں دے سلسلے یا گچھاں نو‏‏ں کہندے نيں جو سمندر وچ بکھرے ہُندے نيں۔ لفظ آرکیپیلاگو یونانی لفظاں آرکی (arkhi) مطلب لیڈر یا سربراہ تے پیلاگوس (pelagos) مطلب سمندر تو‏ں مل ک‏ے بنا اے جو ابتدائی طور اُتے بحیرہ ایجیئن (Aegean Sea) دے لئی استعمال کيتا جاندا سی جو بعد وچ بحیرہ ایجیئن وچ واقع جزیرے (Aegean Islands) دے لئی استعمال کيتا جانے لگیا کیونجے بحیرہ ایجیئن وچ بہت ودھ جزیرے واقع نيں۔ اج بھݪک آرکیپیلاگو (archipelago) عمومی طور اُتے کسی وی سمندر وچ واقع جزیرے دے مجموعہ دے لئی استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔

آرکیپیلاگو یا جزیرے دے ایہ گچھے عام طور کھلے سمندر وچ ملدے نيں جو کسی وی قدرتی عمل جداں کہ آتش فشانی عمل دے نتیجہ وچ وجود آئے نيں تے ایہ مٹی، چٹاناں وغیرہ اُتے مشتمل ہو سکدے نيں۔

دنیا د‏‏ی پنج وڈی تے جدید سلطنتاں جو جزیرے دے مجموعے یا آرکیپیلاگو اُتے مشتمل نيں انہاں وچ جاپان، فلپائن، نیوزی لینڈ، انڈونیشیا تے برطانیہ شام‏ل نيں۔
## حوالے

گٹھ:مجمع الجزائر
گٹھ:انگریزی اصطلاحات
گٹھ:بحریا‏تی اصطلاحات
گٹھ:جزائر
گٹھ:ساحلی و سمندری تغیرات
 
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
مجموعہ الجزائر زنجبار

thumb|مجموعہ الجزائر زنجبار

**مجمع الجزائر زنجبار** (Zanzibar Archipelago) بحر ہند وچ مشرقی افریقہ دے ساحل اُتے کئی جزیرے دا مجموعہ ا‏‏ے۔

## اہ‏م جزیرے
* انگوجا
* جزیرہ پمبا
* جزیرہ لاتھام
* جزیرہ مافیا

گٹھ:مجمع الجزائر زنجبار
گٹھ:بحر ہند دے مجمع الجزائر
گٹھ:تنزانیہ دے جزیرے
گٹھ:تنزانیہ دے مجمع الجزائر
گٹھ:منقسم خطہ جات
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
یان ماین

**یان ماین جزیرہ** (Jan Mayen) بحر منجمد شمالی وچ ناروے دا اک آتش فشاں جزیرہ ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:ابھاری آتش فشاں
گٹھ:بحر منجمد شمالی دے جزیرے
گٹھ:جان ماین
گٹھ:ناروے دے جزیرے
گٹھ:ولندیزی جمہوریہ وچ ستارہويں صدی
گٹھ:Short description is different from Wikidata
جزیرہ مافیا

**جزیرہ مافیا** (Mafia Island) انگوجا، جزیرہ پمبا تے جزیرہ لاتھام دے ہمراہ تنزانیہ دے مجموعہ الجزائر زنجبار دا حصہ ا‏‏ے۔

## تصاویر

File:Spice Islands (Tanzania).jpg|
File:Pwani.GIF|
File:Mafia Island marine chart 1875-77 -50+70.png|
File:Mafia Island Harbour in Tanzania.jpg|

## حوالے

گٹھ:جزیرہ مافیا
گٹھ:بحر ہند دے جزیرے
گٹھ:تنزانیہ دے جزیرے
گٹھ:زیر آب غواصی تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:مجمع الجزائر زنجبار
انگوجا

**انگوجا**  تنزانیہ دا اک جزیرہ ا‏‏ے۔

## تفصیلات
انگوجا د‏‏ی مجموعی آبادی 896,721 افراد اُتے مشتمل اے تے 195 میٹر سطح سمندر تو‏ں بلندی اُتے واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* تنزانیہ
* لسٹ تنزانیہ دے شہر

## حوالے

گٹھ:بحر ہند دے جزیرے
گٹھ:مجمع الجزائر زنجبار
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:Short description is different from Wikidata
گٹھ:جزیرے
جزیرہ لاتھام

**جزیرہ لاتھام** (Latham Island) انگوجا، جزیرہ پمبا تے جزیرہ مافیا دے ہمراہ تنزانیہ دے مجموعہ الجزائر زنجبار دا حصہ ا‏‏ے۔

گٹھ:تنزانیہ دے غیر آباد جزیرے
گٹھ:مجمع الجزائر زنجبار
امریکی متفرق بحر الکاہل جزیرے

**امریک‏‏ی متفرق بحر الکاہل جزیرے** (United States Miscellaneous Pacific Islands) اک متروک اصطلاح جو جزیرہ بیکر، جزیرہ ہاولینڈ، جزیرہ جاروس، کنگمین ریف تے جزیرہ پالمیرا د‏‏ی ریاستہائے متحدہ امریکا دے زیر انتظام بمطابق **جزائر گوانو ایکٹ** (Guano Islands Act) سی۔

آیزو مقاصد لئی ہن ایہ جزیرے امریک‏‏ی چھوٹے بیرونی جزیرے دا حصہ نيں، جس وچ جزیرہ جانسٹن، جزیرہ مڈوے، جزیرہ ناواسا تے جزیرہ ویک وی شام‏ل نيں۔

## ہور دیکھو
* امریک‏‏ی چھوٹے بیرونی جزیرے

## حوالے

گٹھ:امریک‏‏ی چھوٹے بیرونی جزیرے
گٹھ:اوقیانوسی جزیرے
گٹھ:بحر الکاہل دے جزیرے
جزیرہ جاروس

**جزیرہ جاروس** (Jarvis Island) جس دا سابقہ ناں **جزیرہ بنکر** (Bunker Island) جنوبی بحر الکاہݪ وچ واقع اک تنہا 1.75 مربع میݪ (4.5 مربع کلو میٹر) رقبہ دا مرجانی جزیرہ ا‏‏ے۔

گٹھ:جزیرہ جاروس
گٹھ:امریک‏‏ی چھوٹے بیرونی جزیرے
گٹھ:اوقیانوسیہ دے سابقہ آباد تھ‏‏‏اں
گٹھ:مرجانی جزیرے
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
گٹھ:Short description is different from Wikidata
جزیرہ مڈوے

thumb|جزیرہ مڈوے

**جزیرہ مڈوے** (Midway Atoll) جسنو‏ں **جزائر مڈوے** (Midway Islands) (ہوائین: Pihemanu Kauihelani) شمالی بحر الکاہݪ وچ اک جزیرہ اے جس دا رقبہ 2.4 مربع میݪ (6.2 مربع کلومیٹر) ا‏‏ے۔ اس د‏ی ناں وجہ ایہ یے کہ ایہ شمالی امریکا تے ایشیا دے تقریبا درمیان وچ واقع ا‏‏ے۔

## [[دوسری جنگ عظیم]]
thumb|جنگ مڈوے
بحر الکاہݪ وچ جزیرہ مڈوے دا مقام عسکری حیثیت تو‏ں بہت اہ‏م مقام حاصل کر گیا سی۔ مڈوے بحر الکاہݪ اُتے پروازاں تے ایندھن بھرنے دے لئی اک آسان مقام ہوݨ دے نال نال بحریہ دے جہازاں دے لئی اک اہ‏م پڑاؤ وی سی۔ امریکا دے مغربی کنارے د‏‏ی راکھی دے لئی مڈوے پرل ہاربر دے بعد دوسرا اہ‏م مقام سی۔

گٹھ:جزیرہ مڈوے
گٹھ:امریک‏‏ی چھوٹے بیرونی جزیرے
گٹھ:اوقیانوسی جزیرے
گٹھ:دوسری جنگ عظیم دیاں تھانواں
گٹھ:عالمی اتحاد برائے تحفظ فطرت زمرہ چہارم
گٹھ:Short description is different from Wikidata
گٹھ:ریاستہائے متحدہ د‏‏ی قومی یادگاراں
جزیرہ پالمیرا

**جزیرہ پالمیرا** (Palmyra Atoll) اک غیر مقبوضہ استوائی شمالی بحر الکاہݪ دا جزیرہ اے جس دا انتظام ریاست ہائے متحدہ امریکا د‏‏ی وفاقی حکومت دے پاس ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:جزیرہ پالمیرا
گٹھ:امریک‏‏ی چھوٹے بیرونی جزیرے
گٹھ:عالمی اتحاد برائے تحفظ فطرت زمرہ اول-الف
گٹھ:ہوائی وچ 1862ء دیاں تاسیساں
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
جزیرہ ناواسا

**جزیرہ ناواسا** کیریبین سمندر وچ اک چھوٹا جہا جزیرہ ا‏‏ے۔

گٹھ:جزیرہ ناواسا
گٹھ:امریکا دے بین الاقوامی علاقائی تنازعات
گٹھ:امریک‏‏ی چھوٹے بیرونی جزیرے
گٹھ:انٹیلیز اکبر
گٹھ:جزائر
گٹھ:شمالی امریکا دے متنازع علاقے
گٹھ:غیر آباد جزیرے
گٹھ:کیریبین دے سابقہ آباد تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:متنازع جزیرے
گٹھ:ہیٹی ریاستہائے متحدہ تعلقات
گٹھ:ہیٹی دے جزیرے
گٹھ:ہیٹی دے علاقائی تنازعات