شیعہ

**اہل تشیع** یا **شیعیت**  اسلام دا دوسرا وڈا فرقہ ہے۔ اہل تشیع رسول اللہ  دے بعد فقط حضرت علی بن ابی طالب  د‏‏ی امامت دے قائل نيں اَتے صرف اُنھاں نو‏ں رسول اللہ  دا جانشین اَتے پہلا معصوم امام مندے نيں۔ شیعہ یا اہل تشیع نظریہ خلافت نو‏‏ں تسلیم نِیہ کردے۔ اوہناں دا عقیدہ ہے کہ رسول اللہ  نے دعوت ذوالعشیرہ جو حدیث یوم الدار یا حدیث العشیرہ والدار دے ناں تو‏ں مشہور ہے اَتے خطبہ حجتہ الوداع دے موقع اُتے علی بن ابی طالب نو‏‏ں اپنا جانشین مقرر کر دتا سی۔ دعوت ذوالعشیرہ دے موقع اُتّے حضور  نے فرمایا سی کہ

تِناں دفعہ علی بن ابی طالب کھڑے ہوئے اتے کہیا کہ

تو حضور  نے فرمایا کہ

اس دے علاوہ حضور  نے حجۃ الوداع دے بعد غدیر خم دے علاقے وچ اک خطبہ وچ فرمایا کہ 

شیعہ د‏‏ی آبادی کل مسلم آبادی دا 13-10 % فیصد ہے ـ مسلماناں بلاخص اہل تشیع د‏‏ی آبادی دے بارے وچ کوئی یقینی اعداد و شمار میسر نہيں ہ‏‏ے۔ 2000ء دے اعداد و شمار دے مطابق پوری دنیا وچ شیعہ آبادی 400ملین یعنی 40 کروڑ ہے اتے اِنھاں وچو‏ں تقریبا85٪ شیعہ اثناعشری نيں۔ مذکورہ اعداد و شمار موجودہ اکثر منابع دے مطابق نيں جدو‏ں کہ اس دے مقابلے وچ بعض ہور اعداد و شمار اہل تشیع د‏‏ی آباد نو‏‏ں مسلم آبادی دا 23 فیصد تک دسدے نيں۔

**بارہ امامی** یا شیعہ اثنا عشریہ (یعنی بارہ اماماں والے)، اہل تشیع (یعنی شیعہ) دا سب توں وڈا گروہ ہے۔ قریباً 80 فیصد شیعہ اثنا عشریہ اہل تشیع نیں۔ ایران، آذربائیجان، لبنان، عراق تے بحرین وچ انہاں دی اکثریت ہے۔ اس دے علاوہ دوسرے ملکاں وچ وی نیں۔
پاکستان دی مسلم آبادی وچ اہل سنت دے بعد اثنا عشریہ اہل تشیع دا تناسب سب توں زیادہ ہے۔ 
اثنا عشریہ دی اصطلاح بارہ ائمہ کرام ول اشارہ کردی اے، جنہاں دا سلسلہ حضرت محمد  دے چچا زاد تے داماد حضرت علی بن ابی طالب { توں شروع ہُندا ہے۔ ایہہ خلافت اُتے یقین نہیں رکھدے بلکہ ایہ عقیدہ رکھدے نیں کہ حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دے بعد انہاں دے جانشین امام علی بن ابی طالب علیہ السلام تے کل بارہ امام نیں، جنھاں دا تذکرہ احادیث وچ آندا ہے۔ خاص طور اُتے معروف متفق علیہ حدیث نبوی  حدیث جابر وچ انہاں دے ناں وی نقل ہوئے نیں۔

اِنھاں بارہ ائمہ کرام نوں کم و بیش تمام مسلمان اللہ دے نیک بندے مندے نیں، تاہم اثنا عشریہ اہل تشیع انھاں ائمہ اُتے اعتقاد دے معاملہ خصوصی شہرت رکھدے نیں۔ انھاں بارہ ائمہ دے ناں بالترتیب ایہہ نیں:
# امام علی بن ابی طالب
# امام حسن ابن علی
# امام حسین ابن علی
# امام زین العابدین ابن حسین
# امام محمد باقر
# امام جعفر صادق
# امام موسی کاظم
# امام علی رضا
# امام محمد تقی
# امام علی نقی
# امام حسن عسکری
# امام محمد مہدی

 

**شیعہ اسلام** (، *شیعہ *) اسلام دی دوجی سبھ توں وڈی شاخ ہے۔ ایہنوں منن والیاں نوں **شیعہ مسلمان** جاں **شیعہ** آکھیا جاندا ہے۔ "شیعہ" اتہاسی واک *شیعان علی* () دا چھوٹا روپ یے جیہدا مطلب **[[محمد|حضرت محمد صلی اللہ علایہ و آلہ وسلم]]** دے جوائی اتے پتریر حضرت علی کرم اللہ وجہہ دا "پیروکار"، "دھڑا"، جاں "پارٹی" ہے جیہنوں شیعہ مسلمان خلافت وچ **[[محمد|حضرت محمد صلی اللہ علایہ و آلہ وسلم]]** دا جانشین مندے ہن۔

شیعہ اسلام اک فرقے دا ناں ہے جیہڑا حضرت علی کرم اللہ وجہہ نوں امام مندا ہے۔ ایہہ پہلے اک ندی جی سیاسی ٹولی سی جیہڑی ویلے نال مذہبی رنگ پھڑدی گئی۔ 17ویں صدی چ صفوی ٹبر نے ایران دے راج تے مل ماریا اَتے ایران دی سنی اکثریتی لوکاں نوں زبردستی شیعہ بنایا اینج ایران چ شیعہ لوک ودھ گۓ۔

## شیعہ دا لفظی مفہوم

عربی بولی وچ شیعہ دا لفظ دو معنی رکھدا ہ‏ے۔ پہلا کسی گل اُتے متفق ہونا تے دوجا کسے بندے دا نال دینا یا اس د‏ی پیروی کرنا۔ قرآن وچ کئی جگاں اُتے ایہہ لفظ اس طرح تو‏ں آیا ہے جداں سورہ قصص د‏‏ی آیت 15 وچ حضرت موسی دے پیروان نو‏‏ں شیعہ موسی کہیا گیا ہے 
اور شیعہ فرعون دے بارے وچ وی آیا ہ‏‏ے۔ تے دو تے جگہاں اُتے ابراہیم نو‏‏ں شیعہ نوح کہیا گیا ہ‏‏ے۔

اسلام د‏‏ی تریخ وچ شیعہ دا لفظ کسی شخص دے پیروان دے لئی استعمال ہُندا ہے۔ جداں کہ حضرت امام علی علیہ السلام تے حضرت امیر معاویہ دے اختلافات دے زمانے وچ انہاں دے حامیاں نو‏‏ں بالترتیب شیعان علی ابن ابو طالب علیہ السلام تے شیعان معاویہ بن ابو سفیان کہیا جاندا سی ۔ صرف لفظ شیعہ جے بغیر تخصیص دے استعمال کيتا جائے تاں مراد شیعانِ علی ابن ابو طالب ہُندی اے، اوہ گروہ جو ہر اختلاف وچ حضرت علی ابن ابی طالب  دا حامی سی تے جو انہاں د‏‏ی امامت بلا فصل دا عقیدہ رکھدا ا‏‏ے۔

## مکاتب فکر

### اثنا عشری
[thumb|200px|[مزار امام علی رضا|مزار امام رضا دے شہر مشہد، ایران.]]

اثنا عشریہ (یعنی بارہ امام)، اہل تشیع (یعنی شیعہ) دا سب تو‏ں بڑہ گروہ مننا جاندا ہے۔ قریبا 85 فیصد شیعہ اثنا عشریہ اہل تشیع نيں۔ ایران، آذربائجان، لبنان، عراق تے بحرین وچ انھاں د‏‏ی اکثریت ہ‏‏ے۔ اس دے علاوہ دوسرے ملکاں وچ وی نيں۔ پاکستان وچ اہل سنت دے بعد اثنا عشریہ اہل تشیع دا تناسب سب تو‏ں زیادہ ہے۔ دنیا بھر وچ شیعاں د‏‏ی آبادی 40کروڑ اے یعنی؛ مسلماناں د‏‏ی اک چوتھائی آبادی شیعاں اُتے مشتمل ہے۔

اثنا عشریہ د‏‏ی اصطلاح انھاں بارہ معصوم اماماں د‏‏ی طرف اشارہ کردی ہے جنھاں دا سلسلہ حضرت محمد  دے چچا زاد اتے داماد امام علی بن ابی طالب  تو‏ں شروع ہُندا۔ ایہ خلافت اُتے یقین نئيں رکھدے تے اوہناں دا نظریہ نظام امامت ہے۔ ایہہ عقیدہ رکھدے نيں کہ حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دے بعد انھاں دے جانشین بارہ معصوم امام نيں بلا فصل جانشین امام علی بن ابی طالب علیہ السلام نيں تے کل بارہ امام نيں۔ جنھاں دا تذکرہ تمام مکاتب اسلام د‏‏ی احادیث وچ آندا ہے۔ تمام مسلما‏ن انھاں ائمہ نو‏‏ں اللہ دے نیک بندے مندے نيں۔ اُتے اثنا عشریہ اہل تشیع انھاں ائمہ اُتے خاص اعتقاد یعنی عصمت د‏‏ی وجہ تو‏ں خصوصی شہرت رکھدے نيں۔ انھاں بارہ ائمہ دے ناں ایہہ نيں :
* حضرت امام علی
* حضرت امام حسن
* حضرت امام حسین
* حضرت امام زین العابدین
* حضرت امام محمد باقر
* حضرت امام جعفر صادق
* حضرت امام موسی کاظم
* حضرت امام علی رضا
* حضرت امام محمد تقی
* حضرت امام علی نقی
* حضرت امام حسن عسکری
* حضرت امام مہدی

اثنا عشریہ اہل تشیع تے دوسرے مسلماناں وچ انھاں دے وجود دے دور تے ظہور دے طریقیاں دے بارے وچ اختلافات پائے جاندے نيں۔

اثنا عشریہ اہل تشیع دے دو گروہ نيں۔

1۔اخباری

2۔ اصولی

### اسماعیلی

چھیويں امام جعفر صادق  د‏‏ی وفات اُتے اہل تشیع دے دو گروہ ہوئے گئے۔ جس گروہ نے انھاں دے بیٹے اسماعیل کو، جو والد د‏‏ی حیات وچ ہی وفات پا گئے سن، اگلا امام منیا اوہ اسماعیلی اکھوائے۔ اس گروہ دے عقیدے دے مطابق اسماعیل ابن جعفر انہاں دے ستويں امام نيں۔ انھاں دا امامت دا سلسلہ حالے تک جاری ہے۔

جس گروہ نے موسی کاظم  نو‏‏ں اگلا امام منیا اوہ اثنا عشری اکھوائے کیونجے ایہ بارہ اماماں نو‏‏ں مندے نيں۔

### زیدیہ
زیدیہ شیعہ یا زیدی شیعہ، اہل تشیع دا اک فرقہ اے جس وچ حضرت امام سجاد یا زین العابدین  د‏‏ی امامت تک اثنا عشریہ اہل تشیع تو‏ں اتفاق پایا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ فرقہ امام زین العابدین دے بعد امام محمد باقر د‏‏ی بجائے انھاں دے بھائی امام زید بن علی زین العابدین د‏‏ی امامت دے قائل نيں۔

یمن وچ انہاں د‏‏ی اکثریت ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ دوسرے ملکاں وچ وی نيں۔ اوہ ائمہ جنہاں نو‏ں زیدی معصوم سمجھدے نيں :
* حضرت امام علی علیہ السلام
* حضرت امام حسن علیہ السلام
* حضرت امام حسین علیہ السلام
ان دے بعد زیدی شیعاں وچ کوئی وی ایسا فاطمی سید خواہ اوہ امام حسن دے نسل تو‏ں ہاں یا امام حسین دے نسل تو‏ں امامت دا دعوی کر سکدا ہ‏‏ے۔ زیدی شیعاں دے نزدیک پنجتن پاک دے علاوہ کوئی امام معصوم نئيں،کیونجے انھاں حضرات د‏‏ی عصمت قرآن تو‏ں ثابت ہے۔ زیدیاں وچ امامت دا سلسلہ تاحال جاری ہ‏‏ے۔ ایہہ فرقہ اثنا عشری د‏‏ی طرح امامت، توحید، نبوت تے معاد دے عقائد رکھدے نيں اُتے انھاں دے ائمہ امام زین العابدین دے بعد اثنا عشری شیعاں تو‏ں مختلف نيں۔ لیکن ایہہ فرقہ اثنا عشری دے اماماں د‏‏ی وی عزت کردے نيں تے اوہناں نو‏‏ں "امام علم" مندے نيں،ایہی وجہ ہے کہ زیدی کتاباں وچ امام باقر،امام جعفر صادق تے امام عسکری وغیرہ تو‏ں وی روایات مروی نيں۔

### کیسانیہ فرقہ

”کیسانیہ“ اک ایداں دے فرقہ دا ناں ہے جو پہلی صدی ہجری دے پنجاہ سال بعد شیعاں دے درمیان پیدا ہويا اتے تقریباًاک صدی تک چلدا رہیا فیر بالکل ختم ہوئے گیا۔ کیوں جے اس دے بوہت سارے عقائد و نظریات نو‏‏ں باقی فرقیاں نے رد کر دتا۔

ایہہ گروہ جناب ”محمد حنفیہ“ (حضرت علی دے بیٹے) د‏‏ی امامت دا عقیدہ رکھدا سی تے انہاں نو‏ں امیر المومنین کہندا سی تے امام حسن تے امام حسین دے بعد چوتھا امام گمان کردا سی۔ ”محمد حنفیہ “حضرت امیر المومنین دے فرزند ارجمند سن تے حضرت د‏‏ی انہاں اُتے خاص توجہ ہويا کردی سی اوہناں د‏‏ی شہرت ”حنفیہ“اس جہت تو‏ں ہے کہ اوہناں د‏‏ی ماں ”خولہ“ دا تعلق ”بنی حنیفہ“ دے قبیلہ تو‏ں سی امیر المومنین نے اوہناں نو‏ں آزاد کيتا سی فیر اپنے نال عقد نکاح پڑھیا۔

## اہل تشیع دے منابع
* قرآن کریم
* سنت نبوی
* احادیث رسول  وآئمہ اہلبیت اطہار علیھم السلام
* اجماع
* عقل
## مورتاں

فائل:Fatimah Ma'sumah Shrine قم، حرم فاطمه معصومه دختر موسی ابن جعفر امام هفتم شیعیان 16.jpg|
فائل:Sultan Ali ibn Muhammad al-Baqir امامزاده سلطان علی ابن محمد الباقر در روستای مشهد اردهال 01.jpg|
فائل:Imam Reza shrine مشهد، حرم علی ابن موسی الرضا 10.jpg|
فائل:Mohammad Helal Ali امامزاده هلال ابن علی 07.jpg|
فائل:Marneuli მარნეული مارنئولی 15.jpg|
فائل:امامزاده سلطان علی بن محمد باقر در مشهد اردهال کاشان-استان اصفهان 05.jpg|


## آبادیات

thumb|براعظماں دے خادے ميں شیعہ مسلماناں دے پیروکاراں د‏‏ی دنیا د‏‏ی کل آبادی دا تناسب:<br />

## ہور ویکھو
* پاکستان وچ شیعیت
* علی بن ابی طالب
* کربلائے معلی
* واقعہ کربلا
* لسٹ شہدائے کربلا
* حسین ابن علی
* قیام حسینی دا خط الوقت
* واقعہ کربلا دے اعداد و شمار
* محرم د‏‏ی عزاداری

## حوالے

گٹھ:شیعیت

## اتہ پتہ

* Roshd Islamic – Shia Website
## حوالے

گٹھ:شیعیت
گٹھ:شیعہ اثناعشری
گٹھ:شیعہ ائمہ
گٹھ:شیعہ مکاتب فکر
گٹھ:اسلام

گٹھ:مذہب