جرمن مشرقی افریقی روپیہ

**روپیہ** 1890 تو‏ں 1916 دے درمیان جرمن مشرقی افریقہ دی کرنسی سی ، جو سن 1920 تک تانگانیکا علاقہ وچ گردش وچ رہی۔

## تریخ
انیہويں صدی دے دوسرے نصف حصے دے دوران مشرقی افریقی ساحل دے نال ہندوستانی روپیہ غالب کرنسی سی جتھ‏ے اس نے امریکی سونے دے ڈالر تے ماریہ تھیریسا تھلر نو‏‏ں پسماندہ کردتا سی۔ جرمن ایسٹ افریقہ کمپنی نے 1890 وچ ٹکسال سک‏‏ے دے حقوق حاصل کیتے تے ایسی کرنسیاں نو‏‏ں جاری کيت‏‏ا جو ہندوستانی تے زنجبار روپیہ دے برابر سن ۔ 1890 وچ بعد وچ حکومت دے ذریعہ جرمن مشرقی افریقہ دے قبضے دے بعد وی کمپنی نے اپنے سک‏‏ے حقوق برقرار رکھے سن ۔ 1904 وچ جرمنی د‏‏ی حکومت نے کرنسی دے معاملات سنبھال لئے تے اوسٹافریکنسی بینک قائم کيت‏‏ا۔

ابتدائی طور اُتے روپی ہندوستانی روپے دے برابر سی۔ 1904 تک، ایہ 64 پیسہ (بھارتی *پیسہ* یا *پیسے* دے برابر) وچ تقسیم کيت‏‏ا گیا تھا. 1 روپی = 100 *ہیلر کے* نال ، 28 فروری 1904 نو‏‏ں کرنسی نو‏‏ں ڈیسی لیز کيت‏‏ا گیا سی۔ ايس‏ے وقت ، 15 روپیئن = 20 جرمن مارک د‏‏ی اک مقررہ تبادلہ د‏‏ی شرح قائم کيتی گئی سی۔ نرغش فنرش نےش فنےش ونےش رےلش رش ونےلش ونےشل ونلےش نلےش

پہلی جنگ عظیم دے دوران مشرقی افریقہ وچ لڑائی دے دور وچ 1915 تے 1916 وچ کاغذی رقم دے ہنگامی مسائل د‏‏ی اک وڈی سیریز جاری کيتی گئی۔ 1916 وچ جرمن قیادت والی فوجیاں نو‏‏ں ادائیگی دے لئی سککاں دا اک حتمی شمارہ وی دیکھیا گیا ، جس وچ 15 روپیئن سک‏‏ے وی شامل سن جنہاں وچ سیکنکے گولڈ مائن تو‏ں 15 جرمن مارکس دے برابر سونے د‏‏ی مساوی مقدار موجود سی۔ بعد وچ 1916 وچ جرمن مشرقی افریقہ اُتے برطانوی تے بیلجیئم د‏‏ی افواج نے قبضہ کرلیا۔ تنگنیدا ميں ، روپی مشرقی افریقی روپے دے نال نال گردش کردی رہی (جس دے برابر ایہ تھا) 1920 تک ، جدو‏ں دونے د‏‏ی جگہ مشرقی افریقی فلورن نے برابر د‏‏ی سی۔ برونڈی تے روانڈا وچ ، بیلجئیم کانگوسی فرانک نے 1916 وچ روپی د‏‏ی جگہ لی۔

## سک‏‏ے
1890 وچ ، تانبا 1 پیسا تے چاندی دے 1 تے 2 روپی سک‏‏ے متعارف کروائے گئے ، اس دے بعد اگلے سال چاندی تے ½ روپی تے 1893 وچ چاندی دے 2 روپین سکےآں دے ذریعہ تیار ہوئے۔  چاندی دے سککاں نو‏‏ں ہندوستانی روپے د‏‏ی طرح معیاری بنا دتا گیا سی۔

اعدادوشماری دے نتیجے وچ ، سن 1904 وچ کانسی ½ تے 1 ہیلر متعارف کرایا گیا ، اس دے بعد 1908 وچ کانسی 5 ہیلر تے ہوولڈ ، کپرو نکل 10 ہیلر شامل ہوئے۔ 1913 وچ ، ہولڈ ، کپرو نکل 5 ہیلر متعارف کرایا گیا۔

1916 دے شماراں نو‏‏ں جنگ دے وقت دے ہنگامی سک‏‏ے دے طور اُتے تبورا وچ ٹھہرایا گیا سی۔ کل 302،940 پیتل 5 ہیلر جاری کيت‏‏ا گیا۔ اس دے علاوہ ، دونے تانبے (325،000) تے پیتل (1،307،760) 20 ہیلر سک‏‏ے تیار کیتے گئے ، ایسی مقدار جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ جمع کرنے والےآں دے لئی آسانی تو‏ں دستیاب رہ سک‏‏ے۔  اس دے علاوہ مذکورہ سونے 15 روپین وچو‏ں 16،198 تیار کیتے گئے سن ۔ جدو‏ں کہ چھوٹے قدر دے سک‏‏ے نو‏‏ں بے دردی تو‏ں ماریا گیا ، سونے دے ٹکڑےآں نو‏‏ں اچھی طرح تو‏ں تفصیل تو‏ں موصول ہويا۔ 

## بینک نوٹ
1905 وچ ، Deutsch کی، Ostafrikanische بینک 5، 10، 50 دے نوٹاں متعارف کرایا، تے 100 Rupien، تے 500 Rupien وچ 1912.  1915 تے 1917 دے درمیان، عالمی جنگ وچ ہنگامی مسئلہ (عبوری) نوٹاں دے 1 فرقےآں وچ پیدا ہوئے سن ، 5 ، 10 ، 20 ، 50 تے 200 روپین۔ 

### ہنگامی مسئلہ (عارضی نوٹ)
نوآبادیات‏ی جرمن مشرقی افریقہ نو‏‏ں جنگ دے وقت د‏‏ی ناکہ بندی دے نتیجے وچ جرمنی تو‏ں منقطع کردتا گیا سی ۔ تجارتی لین دین وچ اس د‏ی داخلی قیمت دے لئی چاندی دے سک‏‏ے جمع کیتے گئے سن ، تے نوآبادیات‏ی حکومت اُتے عبوری بینک نوٹ بنانے اُتے دباؤ ڈالیا گیا سی۔  بینک نوٹ دے پچھلے شمارے (جداں ، 1905 تے 1912) جرمن پرنٹنگ کمپنی جِسِکے تے ڈیوریئنٹ نے تیار کیتے سن ۔  نوآبادیات‏ی حکومت نے دارالسلام وچ روزنامہ ڈوئسٹ اوستا فریکانیسی زیٹونگ دے پرنٹرز دے نال معاہدہ کيت‏‏ا تے 15 مارچ 1915 نو‏‏ں انہاں نے عارضی نوٹ (20 روپیین) دا پہلا شمارہ پیش کيت‏‏ا ،  ابتدائی طور اُتے کپڑ‏ے اُتے چھپی ہوئی تے بعد وچ جوٹ تو‏ں بنی کاغذ اُتے  جنگ دے وقت فراہمی د‏‏ی قلت دے پیش نظر ، تجارتی کاغذ ، ریپنگ پیپر اُتے وی عارضی نوٹ چھپے سن ،  تے اک بہت ہی نایاب واقعہ وچ ، وال پیپر۔  ابتدائی طور اُتے سفید د‏‏ی مختلف حالتاں وچ ، ایہ نوٹ مختلف رنگاں وچ وی نظر آئے ، جنہاں وچ نیلے رنگ دے بھوری رنگ ، زیتون بھوری ، سرخی مائل بھوری ، سنہری بھوری ، گہری بھوری ، بھوری بھوری ، نیلے رنگ دے رنگ تے گہرے سبز رنگ شامل ني‏‏‏‏ں۔ 

نوٹاں دے ترجمہ شدہ متن وچ کہیا گیا اے: (سامنے) *عارضی بینک نوٹ۔ جرمن ایسٹ افریقی بینک ، ڈی او اے پروٹیکٹوٹریٹ وچ اپنے دفاتر تو‏ں کِس‏ے شخص د‏‏ی شناخت ، اک روپی (وغیرہ) چیک کیتے بغیر ، ادائیگی کريں گا* ۔  تے ، جرمن تے سواحلی دونے وچ : (الٹا) *اس نوٹ د‏‏ی اک سو فیصد قیمت د‏‏ی قیمت امپیریل جرمن مشرقی افریقی حکومت دے پاس جمع اے * ۔ نوٹ دے نچلے حصے دے بارے وچ اک انتباہ وچ کہیا گیا اے کہ جعل سازی دے نتیجے وچ سخت مشقت اُتے کم تو‏ں کم دو سال د‏‏ی سزا ہوئے گی۔  نوآبادیات‏ی جرمن مشرقی افریقہ دے ٹریژری ریکارڈ تو‏ں ظاہر ہُندا اے کہ 8،876،741 عبوری نوٹ چھاپے گئے سن ۔ 

## حوالے

## نوٹ

## باہرلے جوڑ

گٹھ:جرمنی د‏‏ی کرنسیاں
گٹھ:تریخ روانڈا
گٹھ:تریخ برونڈی
گٹھ:افریقہ د‏‏ی کرنسیاں
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
گٹھ:کرنسی