عبد المحمد آیتی

**عبد المحمد آیتی** (  ) فلسفہ ، تریخ تے فارسی تے عربی ادب دے میدان وچ اک ایرانی مصنف ، مترجم تے محقق سن ۔ اوہ 5 مئی 1926 نو‏‏ں بروجرد ، شہرستان بروجرد ، صوبہ لرستان ، ایران وچ پیدا ہوئے تے 11 ستمبر 2013 تہران ، ایران مین فوت ہوئے ۔ عربی بولی دے ادب د‏‏ی تریخ دے عربی تو‏ں فارسی ترجمہ دے لئی انھاں دوسرے ایرانی سال د‏‏ی کتاب ایوارڈ وچ منتخب کيتا گیا سی۔ 

## مڈھلا جیون تے تعلیم
**عبد المحمد آیتی** 5 مئی 1926 نو‏‏ں بروجرد ، شہرستان بروجرد ، صوبہ لرستان ، ایران وچ پیدا ہوئے۔ انہاں نے ابتدائی تعلیم اوتھے تو‏ں حاصل کيتی۔ 1941 وچ ، آیات نے ہائی اسکول وچ داخلہ لیا تے اپنے آخری سالاں وچ ، دینی علوم دے مطالعہ وچ دلچسپی اختیار *کرلئی* تے نوربخش سیمینری اسکول چلے گئے جتھے انہاں نے کئی سال تک علوم اسلامیہ د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔  

1946 وچ ، انہاں نے تہران یونیورسٹی وچ ، *عقلی تے الٹیر ایبل اسٹڈیز د‏‏ی فیکلٹی وچ * داخل ہوئے جسنو‏ں اج تھیلوجی اینڈ اسلامک اسٹڈیز د‏‏ی فیکلٹی کہیا جاندا اے تے اوتھ‏ے بی اے د‏‏ی سند حاصل کيتی۔   

## کیریئر
بیچلر د‏‏ی ڈگری حاصل کرنے دے بعد ، انہاں نے وزارت تعلیم وچ شمولیت اختیار کيتی تے پڑھانے دے لئی بابول گئے۔ اوہ 30 سال تو‏ں زیادہ عرصہ تو‏ں تہران تے ایران دے دوسرے شہراں وچ درس و تدریس کررہے نيں تے وزارت تعلیم دے ماہانہ میگزین دے چیف ایڈیٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دے چکے نيں تے فارابی یونیورسٹی تے داماونڈ یونیورسٹی وچ فارسی تے عربی ادب د‏‏ی تعلیم دے چکے نيں۔ 

1961 وچ ، پہلی بار اس نے *دلدل کے* *نام تو‏ں اک مضمون لکھیا جو کتابی ہفتہ* میگزین وچ شائع ہويا۔ اس دے بعد انہاں نے ربیندر ناتھ ٹیگور دی لکھی ہوئی نوکاڈُبی دا ترجمہ کيتا تے جاری کيتا۔ 

1969 وچ ، اوہ *تعلیمی پبلشنگ سینٹر کی* تجویز اُتے تہران آئے ، جتھے انہاں نے کم کيتا۔ انہاں نے 1980 ء وچ ریٹائر ہونے تک وزارت تعلیم دے ماہانہ میگزین دے 10 سال چیف ایڈیٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں 

ریٹائرمنٹ تو‏ں پہلے انھاں نے *سویپ* ، *شپ ریک* ، *گولڈن کیریج* ، *حکمت د‏‏ی تحریر کيتی تریخ* تے *ملکاں دے کیلنڈر کا* ترجمہ کتاباں شائع کيدیاں سن۔ 

ریٹائرمنٹ دے دوران انہاں نے الابار ، ابن خلدون د‏‏ی لکھی ہوئی تریخ نو‏‏ں چھ جلداں وچ ترجمہ کيتا تے *اندلس وچ تریخ اسلامک اسٹیٹ کی* کتاباں 5 جلداں وچ تے *عربی بولی دے ادب* د‏‏ی *تریخ تے اسلامی دنیا وچ فلسفہ د‏‏ی تریخ* وغیرہ دا ترجمہ کيتا۔ .

وہ عربی تو‏ں فارسی دے مشہور مترجم سن اور انہاں نے قرآن مجید دے نہج البلاغہ تے الصحفیہ السجادیہ دے فارسی ترجمے شائع کیتے نيں۔ 

اپنی موت تک ، آیاندی فارسی بولی و ادب د‏‏ی اکیڈمی دے مستقل ممبر رہے تے *اوتھ‏ے اُتے انسائیکلوپیڈیا آف لٹریری ریسرچ د‏‏ی سائنسی کونسل دے سربراہ* سن ۔ 

## موت
کھبے|thumb|305x305px| عبدالمحمد آیتی اپنی یادگاری تقریب وچ (31 جولائ‏ی ، 2011)
عبدالمحمد آیتی دا 11 ستمبر 2013 نو‏‏ں امام حسین اسپتال ، تہران ، ایران مین87 تو‏ں ودھ عمر وچ انتقال ہو گیا 

انہاں نے تہران ، ایران دے بہشت زہرا دے ناموران سیگمنٹ وچ دفن کيتا۔ 

بہت سارے ایرانی عہدیدار تے حکا‏م انہاں د‏‏ی موت اُتے تعزیت گھلدے نيں۔ 

## کتابیات

### تالیفات

* مولاگت سبے ، *ست* لاکٹ ، 1966 
* *تحریری تریخ وچ لکھیا ہويا تریخ* ، 1967 
* داستان خسرو وا شیرین ، خسرو *اور شیرین د‏‏ی کہانی* ، نظم از نظم نظامی گنجوی ، 1974 
* شوکوہ غوثیہ ، *اوڈ د‏‏ی شان* ، 1985 
* گوزیڈے مخزانول اسرار: از پنج گنجے نظامی گنجوی ، *راز محفوظ ذخیرے دا انتخاب: [[نظامی گنجوی|نظامی گنجوی دے]] پنج خزانے تو‏ں ، 1988 *
* گوزیڈے خسرو و شیرین ، *کھوسرو تے شیرین کا* خلاصہ ، نظماں از نظامی گنجوی ، 1991 
* گوزیڈے لیلی و ماجنون ، *[[لیلیٰ مجناں|لیلیٰ تے مجنون دا]]* خلاصہ ، نظماں از نظامی گنجوی ، 1991 
* گوزیڈے اسکندرنامہ ، *[[نظامی گنجوی]] دے اسکندرنامہ* ، 1993  *اک اقتباس*
* گنجورے پنج گنج: گوزیدح اشارے نیزامی گنجوی ، *خزانچی پنج خزانہ: [[نظامی گنجوی]] نظماں* دا انتخاب ، 1995 
* شارھے منزومے *[[نیما یوشیج|منلی تے پنجدہ گھیٹی ہور ا نما یوشیج]] ، مینلی ایپیپی تے پندرہ ہور ٹکڑےآں د‏‏ی تفصیل از* نیما یوشیج ، 1996 
* رینڈا ، *رندا: شام دے ویہہ معاصر مصنفاں د‏‏ی ویہہ کہانیاں* ، 
* پیر نیشاابور ، نیشا *[[نیشاپور|پور دا]] اک بوڑھا آدمی [[شیخ فرید الدین عطار|: عطا]] د‏‏ی نظماں دا اک خلاصہ* ، 1997 
* رازے سخریہ: مجموئے داستان ، چٹاناں *کا راز: اک کہانی مجموعہ* ، 1998 
* Ghesseye Barbod VA 20 Ghesseye تو‏ں Digar AZ Shahnameh ، *Barbod د‏‏ی کہانی تے 20 Shahnameh،* 2001 *سے ہور کہانی* 
* ڈار تمے تولے شب ، *[[نیما یوشیج|پوری رات دے عرصہ وچ ، نیما یوشیج دی]]* 2004 د‏‏ی *چار طویل نظماں د‏‏ی وضاحت* 
* سفیرہ سوخان ، *تقریر دے سفیر: پروفیسر عبدالمحمد ایاندی دے مضامین دا اک مجموعہ جس اُتے ادبی تنقید ، تھیولوجی تے تصوف ، تریخ تے اسلام د‏‏ی تریخ* ، 2006 
* Tafsiri بار شیر Shamsol Manaqeb، *شمس اللہ تعالی Shoa'ra سروش Esfahani وچ ،* نظم *طرف شمس اللہ تعالی Manaqib د‏‏ی شاعری دے اک فرمان* د‏‏ی طرف سروش Esfahani وچ ، 2008 
* بہارستے سوخان ، *تقریر د‏‏ی بہار* ، 2009 

* Ghesseye Barbod va 20 Ghesseye Digar az Shahnameh, *The Story of Barbod and 20 Other Story from Shahnameh*, 2001
* Dar Tamame Toule Shab, *In All the Night Duration, explanation for four long poems of Nima Yooshij*, 2004
* Safireh Sokhan, *Ambassador of the Speech: A Collection of Articles by Professor Abdolmohammad Ayati on Literary Criticism, Theology and Mysticism, History and History of Islam*, 2006
* Tafsiri bar Shere Shamsol Manaqeb, *An Interpretation of Shams al-Manaqib's Poetry by Shams al-Shoa'ra Soroush Esfahani*, Poem by Soroush Esfahani, 2008
* Baharestane Sokhan, *Springiness of the Speech*, 2009

### ترجمہ

* Kashtie Shekasteh, Ship Wreck, by Rabindranath Tagore, 1961
* Taghvim al-Baladaan, *Calendar of Countries*, by Abu'l-Fida, 1970
* Ghazalhaye Abu Nuwas, *Abu Nuwas sonnets*, by Abu Nuwas, 1971
* Tarikhe Falsafeh dar Jahane Eslami, *History of Philosophy in the Islamic World*, by Hanna Al-Fakhoury, 1976
* Amorzesh, *The Epistle of Forgiveness*, by Al-Ma'arri, 1978
* Tarikhe Adabiate Zabane Arabi, *History of Arabic language literature*, by Hanna Al-Fakhoury, 1982
* Darbareye Falsafeye Eslami: Ravesh va Tatbigh An, *About Islamic Philosophy: The method and its adaptation*, by Ibrahim Madkour, 1982
* Al-Abar: Tarikhe Ibne Khaldoun, *The Lessons: History written by Ibn Khaldun*, 6 volumes, 1984–1992
* Tarikhe Dolate Eslami dar Andolos, *History of Islamic State in Andalusia*, by Muḥammad ʻAbd Allāh ʻInān, 5 volumes, 1987–1992
* Qurane Majid, *Glorious Quran*, 1992
* Tarjomeye Farsi Al-Gharat, *Persian Translation of Al-Gharat*, by Ibrahim Saqafi, 1992
* Hejaz dar Sadre Eslam, *Hejaz in the early days of Islam: An investigation into civil and administrative affairs*, by Ahmad Ali, 1996
* Joze Siome Qurane Majid, *Thirty Juz' of Quran: With Farsi translation and Quran teaching*, 1996
* Nahj al-Balagha, *Collection of Imam Ali sermons, letters and aphorisms*, by Al-Sharif al-Radi, 1997
* Basi Ranj Bordam, *I suffered a lot ...: Ferdowsi on the ups and downs*, by Satem Vaqzadeh, 1998
* Mokhtasareh Tarikhod Doval, *Brief History of States*, by Bar Hebraeus, 1998
* Tafsire Hedayat, *Interpretation of guidance*, by Mohammad Taqi al-Modarresi, 1999
* Masjede Sharife Nabavi dar Toule Tarikh, *Sharif Prophetic Mosque throughout history*, by Abdolghader Ansari, 2000
* Shahnameye Ferdowsi, by Abul-Qâsem Ferdowsi, Arabic writing by Bondari Esfahani, 2001
* Majamal Odaba, *Litterateur Glossary*, by Yaqut al-Hamawi, 2002
* Havadesol JameEh: Rooydadhaye Gharne Haftome Hejri, *Great events: 7th Century AH Events*, by Kamalleddin Ibn Fouti, 2002
* Dadkhahi Heyvanat Nazd Padeshahe Parian az Setame Adamian, *Animal lawsuit to the Fairy King of human oppression*, by Brethren of Purity, 2003
* Nazmol Hoda, *Organized Gifts: Ordered and prosed translation and description of Quran's Surah*, by Ibrahim Sajjadi, 2004
* Sahifeye Sajjadieh, *Al-Sahifa al-Sajjadiyya*, by Ali ibn Husayn Zayn al-Abidin, 2005
* Fehreste Aelam Al-Abar (Tarikhe Ibne Khaldoun), *Announcement list of Al-Abar (History written by Ibn Khaldun)*, by Ibn Khaldun, 2005
* Ayzis, A Play written by Tawfiq al-Hakim, 2008
* Vaghaye Negari Khalijeh Fars: Bakhshe Tarikhe Iran, *Persian Gulf Events: The History of Iran Section*, by John Gordon Lorimer, 2009
* Iran dar Ketabe Nuzhat al-mushtāq fi'khtirāq al-āfāq, *Iran in the book Tabula Rogeriana*, by Muhammad al-Idrisi, 2009
* Shahrzad, *Shahrzad*, by Tawfiq al-Hakim, 2010

## ایوارڈ

* عربی بولی تو‏ں فارسی ترجمہ د‏‏ی تریخ برائے عربی بولی ادب د‏‏ی 1989 وچ کتاب ، ایران دے دوسرے سال دے سال ایوارڈ وچ منتخب  
* ایرانی سائنس تے سبھیاچار ہال آف فیم ، 2002 دے دوسرے دور وچ منتخب ہويا 
* فارسی شائستگی دا حکم ، (پہلا حکم) ، 2011 

## ہور دیکھو

* محمدتقی بہار
* علی اکبر دھخدا
* بدیع الزمان فروزانفر
* ہوشنگ مرادی کرمینی
* منوچہر ستودح

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* تصویری رپورٹ: عبد المحمد عیاٹی د‏‏ی نماز جنازہ
* عبدالمحمد ایاندی د‏‏یاں کتاباں گڈ ریڈ پر
* عبدالمحمد آیاندی دے بارے وچ (فارسی وچ )
گٹھ:ویہويں صدی دے مترجمین
گٹھ:فارسی مترجمین قرآن
گٹھ:ایرانی مترجمین
گٹھ:فارسی بولی دے مصنف
گٹھ:ایرانی مصنف
گٹھ:ایرانی مسلم
گٹھ:2013 دیاں موتاں
گٹھ:1926 دے جم