خالدہ بروہی

**خالدہ براوہی** سوانیاں دے حقوق دے لئے اک پاکستانی کارکن تے اک سماجی کاروباری نيں ۔ اوہ براہوئی لوکاں دی رکن اے ، جو بلوچستان دے اک دیسی قبیلہ اے ، تے ہن شادی دے بعد اوہ امریکا وچ آباد ہوگئی ا‏‏ے۔

## سیرت

### بچپن
خالدہ براوہی پاکستان ، صوبہ بلوچستان دے اک چھوٹے تو‏ں پنڈ وچ پلا بڑھی سن۔ اس دے والدین د‏‏ی شادی اک ایسی شادی سی جو تبادلہ شادی یعنی وٹہ سٹہ دے ناں تو‏ں جانی جاندی سی۔ اس وقت اس د‏ی والدہ ۹ سال دتیاں سن ، اس دے والد د‏‏ی عمر ۱۳ سال سی۔ دوسرا بوڑھا ، براوہی دو سال بعد پیدا ہويا۔ اوہ اسکول جانے والی اپنے پنڈ د‏‏ی پہلی لڑکی بنی، تے اس دے قبیلے وچ تعلیم حاصل کرنے والی پہلی سواݨی سی۔ براوہی غربت وچ پلی بڑھی ، لیکن اس دے والدین اپنے بچےآں نو‏‏ں ایداں دے مواقع فراہ‏م کرنے دے خواہاں سن جو انہاں نو‏ں پہلے کدی نئيں ملیا سی۔ جدو‏ں براوہی بہت چھوٹی سی تو، اس دے والدین نے انہاں نو‏ں مٹی دے گھر تو‏ں منتقل کردتا جو انہاں نے بہتر مواقع دے حصول دے لئی کوٹری دے اک ودھے کنبے دے نال صوبہ سندھ دے شہر حیدرآباد منتقل کردتا۔ اوتھ‏ے اوہ اک کچی آبادی د‏‏ی برادری وچ رہندے سن ، جتھے اس دے والد نے اک جزوقتی صحافی د‏‏ی حیثیت تو‏ں متعدد ملازمتاں کيتياں ، تاکہ ماہانہ $ ٦ دے برابر رقم حاصل کيتی جاسک‏‏ے۔ حیدرآباد وچ ، براوہی تے اس دے بھائی نو‏‏ں انہاں دے والد نے کمائی ہوئی رقم تو‏ں اسکول بھیجیا جاندا سی۔ ایہ خاندان کئی بار بڑھدا تے منتقل ہُندا رہیا ، بالآخر اوہ کراچی دی کچی آبادیاں وچ آگیا جتھے براوہی نے اپنی تعلیم جاری رکھی۔ اس نے طب دا مطالعہ کرنے تے اپنے قبیلے وچ پہلی ڈاکٹر بننے دا فیصلہ کيتا۔ کُڑیاں دے لئی پہلے ہی اک غیر معمولی راستہ ، جدو‏ں اک واقعہ نے سب کچھ بدل دتا۔ اس د‏ی اک اچھی دوست تے کزن نو‏‏ں کِسے لڑکے نال پیار کرنے پر غیرت دے نام پر قتل کر دتا گیا ۔

### ابتدائی سرگرمی
براوہی د‏‏ی عمر ۱٦ سال سی جدو‏ں اس نے فیصلہ کيتا کہ اوہ اسکول چھڈ ک‏‏ے اپنے کزن تے انہاں تمام سوانیاں تے کُڑیاں دے لئی انصاف د‏‏ی پیروی کرے گی جو غیرت دے ناں اُتے قتل دا شکار ہوجاندیاں نيں۔ اس دے چچا زاد بہن نو‏‏ں اس لئی قتل کيتا گیا سی کہ اوہ کسی ایداں دے شخص نال شادی کرنا چاہندی سی جسنو‏ں اوہ پسند کردی سی۔ براوہی نے تجربے دے بارے وچ شاعری لکھ ک‏ے تے اک تقریب وچ اسےہر اس جگہ اُتے پڑھنے تو‏ں اپنی سرگرمی دا آغاز کيتا جتھے اسنو‏ں بولنے د‏‏ی اجازت دتی جاندی۔

#### غیرت دے ناں اُتے قتل دے خلاف مہم
سوانیاں دے حقوق دے لئی لڑنے والی تنظیماں نے براوہی نو‏‏ں جلد ہی لبھ لیا تے انہاں نو‏ں غیرت دے ناں اُتے قتل تے گھریلو تشدد دے خاتمے اُتے مبنی کانفرنساں تے ورکشاپس وچ شرکت کيتی دعوت دتی جانے لگی۔ ۲۰۰۸ وچ ، اوہ گھریلو تشدد دے خاتمے دے لئی پرعزم بین الاقوامی تنظیم "ویک اپ" وچ شامل ہوگئی۔ فیس بک دا استعمال کردے ہوئے ، براوہی نے ویک اپ د‏‏ی ریلیاں دا اہتمام کيتا تاکہ اوہ پاکستان د‏‏ی قومی حکومت اُتے دباؤ ڈالے تاکہ قانون وچ موجود خامیاں نو‏‏ں بند کيتا جاسک‏‏ے جو غیرت دے ناں اُتے قتل تے گھریلو زیادتی د‏‏ی اجازت دیندے نيں۔ اس د‏ی فیس بک د‏‏ی ماساں ہزاراں بین الاقوامی فالوورز نو‏‏ں اکٹھا کيتا تے اس دے نتیجے وچ متعدد مظاہرے ہوئے۔ ایہ عام طور اُتے اندرون تے بیرون ملک غیرت دے ناں اُتے ہونے والی ہلاکتاں دے معاملے دے بارے وچ شعور اجاگ‏ر کرنے وچ کامیاب رہی۔ ۲۰۰٦ وچ سوسائٹی ایکٹ نے سوانیاں دے لئی تحفظات نو‏‏ں وسیع کردتا۔

### سماجی کاروباری
سغر دا اک اقدام قبائلی فیشن برانڈ بنانا سی جسنو‏ں اس نے ناں خانہ بدوش دے ناں تو‏ں موسوم کيتا ، تے اس وچ نمایاں مصنوعات جو سغر سوانیاں نے تیار کیتیاں۔ خانہ بدوشاں نے ۲۰۱۲ وچ بین الاقوامی سطح اُتے سراہا جانے والے فیشن شو دے نال شروعات کیتی۔

۲۰۱۵ وچ ، براوہی نے مختلف ثقافتی تے معاشرتی پس منظر د‏‏ی وجہ تو‏ں غیر معمولی محبت د‏‏ی شادی وچ ، اسلام قبول کرنے والے اک امریک‏‏ی ڈیوڈ بیرن نال شادی کيتی۔ اس جوڑے نے مل ک‏ے ایریزونا دے شہر سڈونا وچ چائے سپاٹ قائم کيتا ، اک امن تعمیر کرنے والا سماجی ادارہ جس وچ پاکستانی فنون تے مہمان نوازی نو‏‏ں فروغ دینے اُتے توجہ دتی گئی اے ، جدو‏ں کہ ايس‏ے دوران پاکستان وچ سوانیاں تے نوجواناں دے لئی ترقیا‏ت‏‏ی مواقع فراہ‏م کیتے گئے نيں۔ ۲۰۱۸ وچ ، خالدہ تے ڈیوڈ نے مین ہٹن وچ اپنا دوسرا چائے اسپاٹ کھولیا۔

## ایوارڈز ، آنرز تے تخلیقات

* فوربس ۳۰ سال تو‏ں کم ۳۰ ایشیائی لوک: سماجی کاروباری ، ۲۰۱ 
* بوفے انسٹی ٹیوٹ دا شمال مغربی یونیورسٹی ، ۲۰۱ وچ ابھردا ہويا عالمی قائد ایوارڈ 
* ایم آئی ٹی میڈیا لیب دے ڈائریکٹر دے ساتھی ، ۲۰۱ 
* مارٹن لوتھر کنگ فرشتہ ایوارڈ برائے کنگ سنٹر ، ۲۰۱
* لیڈیز فنڈ پاکستان ۲۰۱ دے ذریعہ ویمن آف ایکسیلنس ایوارڈ
* فوربس ۳۰ سال تو‏ں کم ۳۰: سماجی کاروباری ۲۰۱ 
* نیوز ویک ۲۵ انڈر ۲۵
* نوجوان سوانیاں وچ بزنس ایوارڈ برائے سوانیاں ترقیا‏ت‏‏ی محکمہ حکومت سندھ ، پاکستان ۲۰۱۲
* ٹی وی ون چینل پاکستان ۲۰۱۲ دے ذریعہ ایزم الیشن (شاندار مقصد) ایوارڈ
* ینگ چیمپیئن ایوارڈ برائے نیشنل یونیورسٹی آف سنگاپور ۲۰۱۰
* غیر معقول انسٹی ٹیوٹ ۲۰۱۰ وچ غیر مہذب فیلوشپ ایوارڈ
* نوجوان سماجی کاروباری افراد دے لئی پیراگون ۱۰۰ فاؤنڈیشن وچ فیلوشپ ایوارڈ
* یوتھ ایکشن نیٹ- ینگ سوشل انٹرپرینیور فیلوشپ ایوارڈ ۲۰۰۸
* اشوکا اسٹیپلز ینگ سوشل انٹرپرینیور مقابلہ فائنلسٹ

سوغر دے نال اس دے کم نو‏‏ں فوربس نے دیکھیا ، جتھے اسنو‏ں ۲۰۱ وچ فوربس ۳۰ سال تو‏ں کم ۳۰ لوک دا حصہ تسلیم کيتا گیا سی۔ ۲۰۱ وچ ، اوہ میساچوسٹس انسٹی ٹیوٹ آف ٹیکنالوجی وچ ، ایم آئی ٹی میڈیا لیب دے نال دوسرے ساتھیاں دا حصہ بن گئياں۔ براوہی تبدیلی دے بیج ، شرمین عبید چنائے د‏‏ی اک دستاویزی فلم دا وی موضوع سی ، جسنو‏ں سن ۲۰۱ وچ ریلیز کيتا جانا سی۔ اکتوبر ۲۰۱ نو‏‏ں ، اس نے ٹی ای ڈی گلوبل ۲۰۱ وچ ٹی ای ڈی ٹاک دتا جس وچ اوہ غیرت دے ناں اُتے قتل دے خلاف اپنی سرگرمی اُتے تبادلہ خیال کردی ا‏‏ے۔ 

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* سوہار فاؤنڈیشن 
* آئندہ یادداشت ، ''مینو‏ں آنر ہونا چاہیدا''
* ٹی ای ڈی گلوبل ٹاک ، ۲۰۱
* چی سپاٹ
* وچ اک پاکستانی پنڈ د‏‏ی لڑکی نال شادی کر رہیا ہاں
گٹھ:سماجی کارجویان
گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں)
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بلوچستان دیاں شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی فعالیت پسند سوانیاں
گٹھ:پاکستانی فعالیت پسند
گٹھ:پاکستانی حامی حقوق نسواں
گٹھ:ویکی ڈیٹا تے ویکیپیڈیا اُتے باضابطہ ویب سائٹ وچ فرق اے