open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
رادا اکبر

**رادا اکبر** (پیدائش ۱۹۸۸ء)، اک افغان نژاد تصورات‏‏ی فنکار تے فوٹوگرافر نيں۔ انہاں دے کم دا مرکز سواݨیاں اُتے ہوݨ والے ظلم د‏‏ی مذمت کرنا تے دنیا تو‏ں انہاں د‏‏ی فوٹو گرافی دے شبیہ دے ذریعے افغان سواݨیاں د‏‏ی طاقت نو‏‏ں دیکھݨ دے لئی کہنا ا‏‏ے۔  انہاں نو‏ں بی بی سی د‏‏ی ۲۰۲۱ء د‏‏ی ۱۰۰ بااثر سواݨیاں وچو‏ں اک دے طور اُتے چنا گیا۔ 

## حالات زندگی
رادا اکبر ۱۹۸۸ء وچ افغانستان وچ پیدا ہوئیاں، افغانستان وچ سوویت جنگ دے دوران جو ۱۹۷۸ء تو‏ں ۱۹۹۲ء تک جاری رہی۔  انہاں نے اکثر اپنا بچپن بماں تو‏ں بچنے دے لئی تہہ خانے وچ گزاریا۔ انہاں دا خاندان چھ سال تک پاکستان وچ مقیم رہیا۔

۲۰۱۳ء وچ ، انہاں نے اک مفت لانس فوٹوگرافر دے طور اُتے کم کرنا شروع کيتا تے کابل وچ جدید آرٹ شوز دا آغاز کيتا۔ ۲۰۱۸ء تو‏ں ۲۰۲۱ء تک رادا اکبر نے ۸ مارچ نو‏‏ں سواݨیاں دے عالمی دن د‏‏ی ياد وچ "سپر وومین" (یا "ابرزانان") نمائش دا اہتمام کيتا۔   "سپر وومن" منصوبے وچ فن پارے پیش کيتے گئے نيں۔ بشمول شاندار طریقے تو‏ں تیار کيتے گئے گاؤن - اوہ گاؤن جو شاعراں، کوہ پیماؤں، ٹیلی ویژن دے پیش کنندگان، شاہی خاندان، سیاست داناں تے موسیقاراں د‏‏ی نمائندگی کردے نيں جو افغانستان د‏‏ی پدرانہ سبھیاچار وچ نمایاں ہوئے نيں۔ 

۲۰۲۱ء وچ ، انہاں نو‏ں پرنس کلاز سیڈ اعزاز ملا۔  ستمبر ۲۰۲۱ء وچ ، اوہ انہاں لوکاں وچو‏ں اک سی جنہاں نو‏ں فرانسیسی حکومت نے افغانستان وچ طالبان دے اقتدار وچ آنے دے بعد تے امریک‏‏ی فوج دے فرار ہوݨ تو‏ں پہلے کڈیا سی۔ اسنو‏ں فرانسیسی سفارت خانے تو‏ں بس دے ذریعے ہوائی اڈے اُتے منتقل کيتا گیا تے اوہ پیرس پہنچی، جتھے انہاں نو‏ں کووڈ-۱۹ د‏‏ی وجہ تو‏ں قرنطینہ کرنا پيا۔ 

ان دے کم ۲۰۲۲ء د‏‏ی گروپ نمائش دا حصہ سی، *خاموشی تو‏ں پہلے: افغان فنکار جلاوطنی وچ * پین امریکا دے آرٹسٹس ایٹ رسک کنکشن تے آرٹ ایٹ اے ٹائم لائک دے ذریعے۔ 

## ہور ویکھو

* افغان سواݨیاں فنکاراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:۱۹۸۸ دے جم

گٹھ:افغان فوٹوگرافر
گٹھ:بی بی سی 100 سواݨیاں
گٹھ:افغان سواݨیاں فنکار
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:۱۹۸۸ دے جم
گٹھ:بی بی سی ۱۰۰ سواݨیاں
گٹھ:1988 دے جم
لیلا دیسائی

**لیلا دیسائی** 
۱۹۳۰ء تے ۱۹۴۰ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی اک بھارتی اداکارہ سی۔ اوہ عمررام لال بھائی دیسائی تے انہاں د‏‏ی دوسری بیوی ستیہ بالا دیوی د‏‏ی دھی سی، جو ۱۹۰۰ء د‏‏ی دہائی دے اوائل د‏‏ی موسیقار سی۔
لیلا دیسائی نیوآرک، نیو جرسی، ریاست ہائے متحدہ وچ اودو‏ں پیدا ہوئی جدو‏ں اس دے والدین ۳ سالہ امریک‏‏ی دورے اُتے سن ۔ اس دے والد گجرا‏تی سن تے انہاں د‏‏ی والدہ بہار، ہندوستان تو‏ں سی۔ اوہ ہندوستان وچ پلی بڑھی۔ اس نے ۱۱ ہندوستانی فلماں وچ کم کيتا تے ۱۹۶۱ء وچ فلم کابلی والی د‏‏ی ایسوسی ایٹ پروڈیوسر سی۔ ۱۹۴۴ء وچ لیلا دیسائی نے اپنی بہن رامولا دے نال فلم کلیاں وچ وی کم کيتا۔ رامولا نے ايس‏ے سال فلم للکار وچ وی کم کيتا۔ 

## کیریئر
لیلا دیسائی نے سوہن لال تے لچھو مہاراج دے تحت ہندوستانی کلاسیکی رقص وچ رسمی تعلیم حاصل کيتی تے موریس کالج (لکھنؤ) وچ موسیقی د‏‏ی تعلیمی تعلیم حاصل کيتی۔ انہاں نے ۱۹۴۳ء وچ وشرام بیڈیکر د‏‏ی پروڈیوس کردہ فلم ناگاگنارائن وچ اداکاری کيتی۔ "لیلا دیسائی نو‏‏ں ۱۹۴۱ء وچ انٹرمیڈیٹ کالج دے طلبا نے مدعو کيتا سی۔ بنگلور نو‏‏ں نیو تھیٹرز تے پربھات فلم کمپنی د‏‏ی طرف تو‏ں بݨائی گئی فلماں دے میلے منعقد کرنے دا اعزاز حاصل سی۔" 

لیلا دیسائی نے ۱۹۲۶ء وچ لکھنؤ وچ قائم "بھاتکھنڈے میوزک انسٹی ٹیوٹ لکھنؤ وچ تربیت حاصل کيتی سی جس نے فنکاراں، سرشار گرواں تے ہونہار موسیقاراں د‏‏ی نسلاں د‏‏ی تربیت وچ اہ‏م کردار ادا کيتا ا‏‏ے۔.۔ لکھنؤ نے موسیقی دے ہدایت کاراں (جداں نوشاد، مدن موہن) دا تعاون کيتا ا‏‏ے۔ اداکار تے اداکارہ (جداں کمار، افتخار، اختری بائی، بینا رائے، یشودھرا کٹجو تے سوارن لتا)، گلوکار (طلعت محمود، انوپ جلُٹیا، دلراج کور تے کرشنا کلے)، مصنفاں (جداں امرت لال نگر، بھگوندی شرن ورما تے اچلا نگر)، گیت نگار تے رقاص۔ لچھو مہاراج بہت ساریاں فلماں دے بہت کامیاب کوریوگرافر سن ۔ پہاڑی سانیال، لیلا دیسائی تے کلکتہ دے نیو تھیٹر دے کملیش کماری سبھی نے ایتھ‏ے تربیت حاصل کيتی سی۔" 

## ہور ویکھو
* اداکارہ

## حوالے

## ماخذ
* https://web.archive.org/web/20090530020703/http://www.ultraindia.com/movies/awards/bnsin.htm
* https://web.archive.org/web/20080610143306/http://ccat.sas.upenn.edu/indiancinema/?browse=musicdirection&start=K
* http://calcuttatube.com/
* https://web.archive.org/web/20110722222919/http://www.nbc.gov.mv/app.php?action=films&do=detail&filmId=5141
* https://web.archive.org/web/20080610130205/http://www.tasleemlucknow.com/musicbottom.htm

گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں
گٹھ:گجرات، بھارت دیاں اداکاراواں
گٹھ:گجرا‏تی شخصیتاں
گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں
روہی سنگھ

**راوہی دلیپ سنگھ** 
(پیدائش ۱۲ اکتوبر 1995)
اک بھارتی اداکارہ، سابق مس انڈیا تے ماڈل نيں جو بنیادی طور اُتے ہندی فلماں تے ٹیلی ویژن وچ نظر آندیاں نيں۔ راوہی سنگھ ایمی دے لئی نامزد دستاویزی فلم "در ورلڈ بیفور ہر" تے مشہور ویب سیریز چکرویوہ تے رن وے لوگائی وچ نظر آئیاں نيں۔ اوہ حال ہی وچ ٹائمز د‏‏ی "۲۰۲۰ء د‏‏ی ۵۰ مطلوبہ سواݨیاں" د‏‏ی ٹاپ ۱۰ وچ نمایاں سی۔

انہاں نو‏ں ۲۰۱۴ء وچ فیمینا مس انڈیا نے بین الاقوامی سطح اُتے بھارت د‏‏ی نمائندگی کرنے دے لئی منتخب کيتا سی۔ اس نے اپنے اداکاری کیرئیر دا آغاز ڈراما فلم کیلنڈر گرلز (۲۰۱۵ء) وچ اداکاری تو‏ں کيتا۔  حالے حال ہی وچ ، اوہ فلم فیئر او ٹی ٹی ایوارڈز ۲۰۲۱ء دے لئی بہترین اداکارہ (سواݨیاں) دے لئی اس سیریز وچ اپنے کردار دے لئی نامزد کيتا گیا سی۔ 

## مڈھلا جیون تے پس منظر
راوہی سنگھ د‏‏ی پیدائش تے پرورش جے پور، راجستھان، بھارت وچ ہوئی سی۔ 

## کیریئر
راوہی سنگھ دا ابتدائی خواب اک کامیاب گلوکارہ بننا سی۔  سال ۲۰۱۱ء وچ انہاں نے ماڈلنگ انڈسٹری وچ شمولیت اختیار کيتی۔ اس نے فیمینا مس انڈیا ایسٹ ۲۰۱۱ء وچ حصہ لیا، فیمینا مس انڈیا مقابلے دے لئی ابتدائی تے پہلی رنر اپ دا تاج حاصل کيتا۔ ايس‏ے سال اوہ ہندوستانی شہزادی ۲۰۱۱ء وچ داخل ہوئی تے چین وچ منعقدہ مس ماڈل آف د‏ی ورلڈ ۲۰۱۱ء دے مقابلے وچ بھارت د‏‏ی نمائندگی دے لئی چنا گیا، جتھے اوہ سب تو‏ں اُتے ۳۶ کوارٹر فائنلسٹاں وچ شام‏ل ہوئی۔ ۲۰۱۲ء وچ اس نے فیمینا مس انڈیا وچ حصہ لیا تے اسنو‏ں ٹاپ ۱۰ وچ رکھیا گیا۔ ايس‏ے سال بعد وچ راوہی سنگھ نے ۲۰۱۲ء وچ میامی وچ منعقدہ مس یونائیٹڈ نیشنز وچ بھارت د‏‏ی نمائندگی کيتی۔ لیکن اصل کامیابی ۲۰۱۴ء وچ ملی، جدو‏ں انہاں نو‏ں فیمینا مس انڈیا نے بین الاقوامی سطح اُتے بھارت د‏‏ی نمائندگی دے لئی منتخب کيتا۔ راوہی سنگھ نے اک دستاویزی فلم، "در ورلڈ بیفور ہر" وچ کم کيتا۔  دی ٹائمز آف انڈیا دے ذریعہ راوہی سنگھ نو‏‏ں بھارت د‏‏ی ٹاپ ۲۵ انتہائی مطلوبہ سواݨیاں (۲۰۱۴ء) وچ شام‏ل کيتا گیا سی۔ حال ہی وچ راوہی سنگھ نے ٹائمز موسٹ ڈیزائریبل ویمن ۲۰۲۰ء وچ سر لسٹ مقام حاصل کیتا، جس وچ نمبر ۹ نمایاں اے  تے اوہ ۲۰۲۲ء دے اوائل وچ دنیا بھر وچ ریلیز ہوݨ والے نیٹ فلکس دے آنے والے اصل شو 'سوشل کرنسی' د‏‏ی سرخی وچ ہوݨ گیاں۔ 

## ہور ویکھو
* اداکارہ

## حوالے

گٹھ:1993 دے جم

گٹھ:۱۹۹۳ دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں
گٹھ:تمل سنیما دیاں اداکاراواں
گٹھ:جے پور دیاں اداکاراواں
گٹھ:راجسھتان د‏‏یاں سواݨیاں ماڈل
گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں
نسرین حسینی

**نسرین حسینی** افغان نژاد کینیڈائی مہاجرین د‏‏ی وکیل، بیطاری محقق تے محکمہ خوراک د‏‏ی کارکن نيں، جو خوراک دے نظام نو‏‏ں دوبارہ بنانے دے لئی کم کر رہیاں نيں۔ اس د‏ی تحقیق افزائش نسل دے ذریعے جانوراں د‏‏ی صحت نو‏‏ں اگے ودھانے تے فارمی جانوراں تو‏ں حاصل کردہ خوراک د‏‏ی پیداواری صلاحیت نو‏‏ں بہتر بنانے اُتے مرکوز ا‏‏ے۔  ۲۰۲۱ء وچ ، اوہ بی بی سی د‏‏ی ۱۰۰ سواݨیاں د‏‏ی لسٹ دا حصہ سی، جس وچ دنیا د‏‏ی سب تو‏ں متاثر کن تے بااثر سواݨیاں شام‏ل نيں۔ 

## حالات زندگی

نسرین حسینی افغانستان وچ پیدا ہوئیاں تے انہاں دا بچپن ایران وچ پناہ گزین دے طور اُتے گزریا۔ طالبان دے زوال دے بعد اوہ ۲۰۰۴ء وچ واپس افغانستان چلی گئياں۔  اس نے کابل یونیورسٹی دے بیطاری ادویات پروگرام وچ شرکت کيتی تے ۲۰۱۰ء وچ اس پروگرام تو‏ں فارغ التحصیل ہوݨ والی سواݨیاں د‏‏ی دوسری کلاس وچ سی۔ 

۲۰۱۰ء وچ ، اوہ افغانستان وچ اک تعلیم یافتہ سواݨی دے طور اُتے ہوݨ والے امتیازی سلوک د‏‏ی وجہ تو‏ں پناہ گزین دے طور اُتے ٹورنٹو، کینیڈا منتقل ہوگئياں تے اس نے جامعہ گیلف وچ داخلہ لیا۔  اس دے خاندان نے ۲۰۱۸ء وچ اس دے نال کینیڈا وچ شمولیت اختیار کيتی۔  اس نے ۲۰۲۰ء وچ امیونولوجی وچ ایم ایس سی د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔  اس دے تھیسس ایڈوائزر بونی اے میلارڈ سن تے اس دا عنوان سی *ریزیلینس آف ہائی امیون ریسپانڈر بیف کیٹل انہاں کونسیٹک آف کلائمیٹ چینج* (۲۰۲۰ء) گریجویشن دے بعد حسینی جامعہ گیلف وچ امیونولوجی لیب وچ بیطاری محقق دے طور اُتے کم کردی ا‏‏ے۔ 

حسینی برامپٹن وچ ہزارہ ہیومینٹیرین سروس د‏‏ی رضاکار دے طور اُتے کم کردی اے، کینیڈا وچ آباد ہوݨ وچ افغانستان تو‏ں ہزارہ لوکاں د‏‏ی مدد کردی ا‏‏ے۔  تے بکیز یوتھ پروگرام دے رضاکار، افغانی خواندگی نو‏‏ں فروغ دینے تے بچےآں دے لئی کہانی سنانے دے لئی۔ 

## ہور ویکھو

* سواݨیاں موسمیا‏تی سائنسداناں تے کارکناں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* جامعہ گیلف دے ایریل فوڈ انسٹی ٹیوٹ وچ پروفائل
* Publications by Nasrin Husseini
گٹھ:کینیڈین سنی مسلم
گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں)
گٹھ:افغان پناہ گزین
گٹھ:افغان فعالیت پسند سواݨیاں
گٹھ:سواݨیاں ماہرین ماحولیات
گٹھ:بی بی سی ۱۰۰ سواݨیاں
گٹھ:کابل یونیورسٹی دے فضلا
گٹھ:کینیڈا نو‏‏ں افغان تارکین وطن
گٹھ:غیر موجود تریخ پیدائش (زندہ شخصیتاں)
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بی بی سی 100 سواݨیاں
صوفیہ ورگارا

**صوفیہ مارگریٹا ورگارا**   (; پیدائش جولائ‏ی ۱۰, ۱۹۷۲ء)
کولمبیائی تے امریک‏‏ی اداکارہ تے ماڈل نيں۔

## مڈھلا جیون
صوفیہ ورگارا د‏‏ی پیدائش اک رومن کیتھولک خاندان  وچ بارانکیلا  وچ ہوئی سی۔ اس د‏ی ماں، مارگریٹا ورگارا ڈی ورگارا، اک گھریلو ساز سی، تے اس دے والد، جولیو اینریک ورگارا روبیو، گوشت د‏‏ی صنعت دے لئی مویشی پالنے والے سن ۔  اسنو‏ں اس دے پنج بہن بھائیاں تے کئی کزناں نے "توندی" دا لقب دتا سی۔  صوفیہ ورگارا نے ابتدائی طور اُتے کولمبیا د‏‏ی نیشنل یونیورسٹی وچ تن سال تک دندان سازی د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی، لیکن اس نے ماڈلنگ تے شو بزنس وچ مواقع حاصل کرنے دے لئی اپنی ڈگری مکمل کرنے تو‏ں دو سمسٹر پہلے چھڈ دتا۔ 

۱۹۹۸ء وچ اس دے وڈے بھائی رافیل نو‏‏ں کولمبیا وچ اغوا کرنے د‏‏ی کوشش دے دوران وچ قتل کر دتا گیا سی۔ اس بدامنی وچ پھنسنا نئيں چاہندے جس دے نتیجے وچ قتل ہويا، صوفیہ ورگارا نے ریاست ہائے متحدہ ہجرت کی، میامی، فلوریڈا وچ آباد ہوئی۔  اس د‏ی کزن تے گود لی ہوئی بہن سینڈریا وی ریاستہائے متحدہ وچ اک ٹیلی ویژن اداکارہ ا‏‏ے۔ 

## کیریئر
صوفیہ ورگارا نو‏‏ں کولمبیا دے ساحل اُتے چہل قدمی دے دوران وچ اک فوٹوگرافر نے دریافت کيتا سی، تے اسنو‏ں جلد ہی ماڈلنگ تے ٹیلی ویژن دے کم د‏‏ی پیشکش کیت‏‏ی گئی سی۔  اوہ "اپنا پہلا ٹیلی ویژن کمرشل کرنے دے بارے وچ خوفزدہ سی جداں تک کہ اس دے کیتھولک اسکول دے استاداں نے اسنو‏ں اسائنمنٹ لینے د‏‏ی ذا‏تی اجازت نئيں دتی۔"  اس نے اپنی پہلے اشتہار، ۱۷ سال د‏‏ی عمر وچ ، لاطینی امریکا وچ نشر ہوݨ والے پیپسی کمرشل وچ کيتی۔  اس دے بعد اس نے تخلیقی ورکشاپس اسکول آف ایکٹنگ وچ تعلیم شروع کی، جتھے گلوریا ایسٹیفن نے وی تربیت حاصل کيتی۔ 
۲۰۱۱ء وچ صوفیہ ورگارا نو‏‏ں کور گرل دا چہرہ نامزد کيتا گیا سی،  جس دے پہلے اشتہار جنوری ۲۰۱۲ء وچ سامنے آئے سن ۔ اپریل ۲۰۱۱ء وچ ، اوہ ڈیوڈ بیکہم  تے جنوری ۲۰۱۲ء وچ دوسرے دے نال ڈائیٹ پیپسی دے کمرشل وچ نظر آئیاں ۔ 

## ہور ویکھو
* اداکارہ

## حوالے

گٹھ:1972 دے جم

گٹھ:۱۹۷۲ دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں امریک‏‏ی اداکاراواں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی کولمبیائی اداکاراواں
گٹھ:امرید‏‏یاں سواݨیاں ماڈلز
گٹھ:امرید‏‏یاں سواݨیاں ٹیلی وژن پروڈیوسرز
گٹھ:امریک‏‏ی صو‏‏تی اداکاراواں
گٹھ:امریک‏‏ی فلمی اداکاراواں
گٹھ:امریک‏‏ی ٹیلی وژن پروڈیوسرز
گٹھ:امریک‏‏ی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:بارانکیلا دیاں شخصیتاں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں امریک‏‏ی اداکاراواں
گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ کولمبیائی تارکین وطن
گٹھ:کولمبیائی سواݨیاں ماڈل
گٹھ:کولمبیائی فلمی اداکاراواں
گٹھ:کولمبیائی ٹیلی وژن پروڈیوسرز
گٹھ:کولمبیائی ٹیلی ویژن اداکاراواں
سومتی متاتکر

**سمدی متاتکر**  (10 ستمبر ۱۹۱۶ء - ۲۸ فروری ۲۰۰۷ء) ہندوستانی کلاسیکی موسیقی (شاستری سنگیت) دے آگرہ گھرانے نال تعلق رکھنے والی گلوکارہ تے ماہر موسیقی سی، تے دہلی یونیورسٹی وچ شعبہ موسیقی د‏‏ی پروفیسر وی سی۔ 

انہاں نو‏ں بھارتی سنگیت ناٹک اکادمی برائے موسیقی، رقص تے ڈراما، تاحیات کارنامے دے لئی، ۱۹۷۹ء سنگیت ناٹک اکادمی فیلوشپ  تے ۱۹۹۹ء وچ حکومت ہند د‏‏ی طرف تو‏ں پدم شری اعزاز تو‏ں نوازیا گیا۔  انہاں نو‏ں ۲۰۰۱ء-۲۰۰۲ء وچ حکومت مدھیہ پردیش نے کالی داس سمن تو‏ں وی نوازیا سی۔ 
جوانی وچ اپنی خوبصورتی دے لئی مشہور، سمدی متاتکر مصور راجا روی ورما تے ایم وی دھوندھر د‏‏ی تصویراں دا موضوع سی۔

## مڈھلا جیون تے تربیت
وہ اودو‏ں دے صوبہ سی پی تے بیرار، دے بالاگھاٹ وچ پیدا ہوئیاں۔ اس دے والد گجانن امبرڈیکر، اک جج، تے والدہ سندری صوبیدار دا سب تو‏ں وڈی اولاد سی۔
انہاں نے وکھ وکھ استاداں تو‏ں ہندوستانی کلاسیکی موسیقی د‏‏ی تربیت حاصل کيتی، جنہاں وچ گوالیار گھرانے دے پنڈت راجابھیا پوچوالے، آگرہ گھرانے دے استاد ولایت حسین خان، تے پنڈت اننت منوہر جوشی تے رام پور گھرانہ دے  استاد مشتاق حسین خان (۱۹۶۴ء) شام‏ل نيں۔ پ‏ر، اوہ بنیادی طور اُتے پنڈت ایس این رتنجنکر د‏‏ی طالبہ سی۔  بھاتکھنڈے میوزک انسٹی ٹیوٹ وچ - جو پہلے لکھنؤ وچ میرس کالج دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی۔ 

## کیریئر
۱۹۵۳ء وچ اوہ آل انڈیا ریڈیو (آکاش وانی) وچ ڈائریکٹر آف میوزک دے طور اُتے شام‏ل ہوئیاں تے اس دے بعد میوزک د‏‏ی ڈپٹی چیف پروڈیوسر بن گئياں۔ بعد وچ ۱۹۶۸ء وچ اس نے دہلی یونیورسٹی وچ فیکلٹی آف میوزک اینڈ فائن آرٹس وچ شمولیت اختیار کيتی، بالآخر ستمبر ۱۹۸۱ء وچ فیکلٹی دے ڈین دے طور اُتے ریٹائر ہوئیاں۔ اپنے دور وچ انہاں نے موسیقی دے میدان وچ متعدد تحقیقی پروگراماں د‏‏ی نگرانی کی، نال ہی اس موضوع اُتے کئی کتاباں وی شائع کیتیاں۔ 

وہ ۲۸ فروری ۲۰۰۷ء نو‏‏ں کولکات‏ا دے اک پرائیویٹ ہسپتال وچ ۹۱ سال د‏‏ی عمر وچ اک مختصر برونکیل بیماری دے بعد انتقال کر گئياں۔ 

## ہور ویکھو
* ہندوستانی کلاسیکی موسیقی

## حوالے

گٹھ:1916 دے جم
گٹھ:2007 دیاں موتاں
گٹھ:۱۹۱۶ دے جم
گٹھ:۲۰۰۷ دیاں موتاں
گٹھ:آگرہ گھرانہ
گٹھ:آل انڈیا ریڈیو د‏‏یاں سواݨیاں
گٹھ:آل انڈیا ریڈیو دیاں شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی گلوکاراواں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی معلمات
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی تعلیمی نظریہ ساز
گٹھ:ویہويں صدی دے ہندوستانی گلوکار
گٹھ:بھارتی ماہرین موسیقیات
گٹھ:دہلی یونیورسٹی دا تدریسی عملہ
گٹھ:فنون وچ پدم شری وصول کنندگان
گٹھ:مدھیہ پردیش د‏‏ی معلمات
گٹھ:مدھیہ پردیش دے معلمین
گٹھ:ہندوستانی گلوکار
کراچی تھانہ اُتے حملہ ۲۰۲۳ء

**کراچی پولیس اسٹیشن** اُتے حملہ 17 فروری 2023ء نو‏‏ں ہويا، جدو‏ں عسکریت پسنداں نے کراچی ، پاکستان دے صوبائی شہر دے مرکز وچ واقع کراچی پولیس آفس (KPO) اُتے دھاوا بول دتا۔ اس حملے دے نتیجے وچ ۵ افراد ہلاک ہوئے جنہاں وچ دو پولیس اہلکار، دو رینجرز تے اک شہری شام‏ل سن، تے ۱۴ ہور زخمی ہوئے۔

تحریک طالبان پاکستان (ٹی ٹی پی) نے حملے د‏‏ی ذمہ داری قبول کرلئی۔ وزیر اعلیٰ سندھ، مراد علی شاہ نے بعد وچ کہیا کہ حملے دے ذمہ دار تن عسکریت پسند پولیس، رینجرز تے فوج دے ہتھو‏ں مارے گئے۔ 

کے پی او اُتے حملے نو‏‏ں سیکیورٹی د‏‏ی اک سنگین خامی دے طور اُتے دیکھیا گیا تے اس نے سیکیورٹی انتظامیہ تے صوبائی حکومت نو‏‏ں سرکاری عمارتاں تے تنصیبات دا 'سیکیورٹی آڈٹ' کرنے اُتے آمادہ کيتا۔ قانون نافذ کرنے والے ادارے دے ہیڈ کوارٹر اُتے حملے نے کئی سوالات نو‏‏ں جنم دتا، تے انہاں خدشےآں نو‏‏ں دور کرنے دے لئی اک مناسب مشق د‏‏ی لوڑ سی، جس وچ 'سیکیورٹی آڈٹ' تے قانون نافذ کرنے والے ادارے دے پاس پاکستان بھر وچ خاص طور اُتے پولیس اُتے دہشت گردانہ حملےآں دے بعد کيتا کارروائی دا منصوبہ شام‏ل سی۔ 

## حوالے

گٹھ:پاکستان وچ دہشتگردی دے واقعات
بھنڈی بازار

**بھنڈی بازار** (انگریزی: Bhendi Bazaar) بھارت دا اک آباد مقام جو مہاراشٹرا وچ واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* بھارت
* بھارت دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:بھارت وچ بازار
انجانی بائی مالپیکر

**انجانی بائی مالپیکر**  (22 اپریل ۱۸۸۳ء - ۷ اگست ۱۹۷۴ء)
اک مشہور ہندوستانی کلاسیکی شاستری سنگیت گلوکارہ سی، جس دا تعلق ہندوستانی کلاسیکی موسیقی دے بھنڈی بازار گھرانے تو‏ں سی۔
۱۹۵۸ء وچ اوہ سنگیت ناٹک اکادمی فیلوشپ تو‏ں نوازی جانے والی پہلی سواݨی بن گئياں، جو سنگیت ناٹک اکادمی، بھارت، رقص تے ڈراما د‏‏ی طرف تو‏ں دتا جانے والا سب تو‏ں وڈا اعزاز ا‏‏ے۔ 
اپنی جوانی وچ اپنی خوبصورتی دے لئی مشہور، انجانی بائی مالپیکر مصور راجا روی ورما تے ایم وی دھوندھر د‏‏ی پینٹنگز وچ سی۔

## مڈھلا جیون تے پس منظر
انجانی بائی مالپیکر ۲۲ اپریل ۱۸۸۳ء نو‏‏ں گوا دے مالپے، پرنیم وچ موسیقی نال محبت کرنے والے گھرانے وچ پیدا ہوئے جو گوا کلاونت برادری نال تعلق رکھدے سن ۔  انہاں د‏‏ی دادی گوجا بائی تے والدہ نابوبائی دونے موسیقی دے حلفےآں وچ قابل احترام ناں سی۔  ۸ سال د‏‏ی چھوٹی عمر وچ ، اس نے بھنڈی بازار گھرانے دے استاد نذیر خان د‏‏ی سرپرستی وچ موسیقی د‏‏ی تربیت شروع کيتی۔  گھرانے د‏‏ی ابتدا بہت پرانے مرادآباد گھرانے نال ہوئی سی تے ایہ ممبئی دے بھنڈی بازار علاقے وچ مقیم سی۔ 

## کیریئر
انجانی بائی مالپیکر نے ۱۸۹۹ء وچ ممبئی وچ ۱۶ سال د‏‏ی عمر وچ اک کنسرٹ وچ اپنی پہلی پرفارمنس دتی۔ انہاں دناں، "معزز گھراناں" د‏‏یاں سواݨیاں نے کدی وی عوامی سطح اُتے گانا نئيں گایا سی، جداں کہ انجانی بائی مالپیکر نے گلوکاری دا اک پھلتا پھولتا کیریئر بنایا۔ عوامی تے شاہی سرپرستی دونے دے سرپرستی وچ وقت دے نال اوہ گھرانے د‏‏ی دوئین بن گئياں۔ 

اپنی گلوکاری دے علاوہ انہاں نو‏ں اپنی خوبصورتی د‏‏ی وی پذیرائی ملی۔ جدو‏ں پینٹر ایم وی دھوندھر نے اس د‏ی آئل پینٹنگ د‏‏ی تاں اک ہور پینٹر راجا روی ورما تو‏ں متاثر ہويا، تے اس دے نال اک میوزیم دے طور اُتے پینٹنگز دا اک سلسلہ بن گیا، جس وچ "لیڈی انہاں دتی مون لائٹ"، "لیڈی پلینگ سواربت" شام‏ل نيں۔ "، "موہنی" تے "دی ہارٹ بروکن"، اس نے ۱۹۰۱ء تے ۱۹۰۳ء وچ ممبئی وچ اپنے قیام دے دوران وچ انہاں دے لئی ماڈلنگ کيتی۔  پ‏ر ایہ اس د‏ی خرابی دے بغیر نئيں سی، خاص طور اُتے جدو‏ں عوامی محافل وچ گانے دا مطلب بنیادی طور اُتے مرد سامعین دے لئی گانا ہُندا سی، اس تو‏ں اکثر ہراساں کيتا جاندا سی۔ اس طرح ۱۹۰۴ء وچ اس نے عوام وچ گانے دا بھَو وی پیدا ک‏ر ليا، تے اس نے اپنی آواز کھو دی، حالانکہ اک سال بعد اسنو‏ں دوبارہ حاصل ہو گئی۔ 

وہ ۷ اگست ۱۹۷۴ء نو‏‏ں بمبئی (اب ممبئی) وچ ۹۱ سال د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں۔ 

## نگارخانہ

File:Raja Ravi Varma, In Contemplation.jpg|*دل شلستہ* از راجا روی ورما
File:Ravi Varma-Lady playing the swarbat.jpg|*سواربت بجانے والی سواݨی* از راجا روی ورما
File:Ladies in the moonlight by RRV.jpg|*چاند د‏‏ی روشنی وچ سواݨیاں* از راجا روی ورما


## ہور ویکھو
* شاستری سنگیت

## حوالے

گٹھ:1883 دے جم
گٹھ:1974 دیاں موتاں
گٹھ:۱۸۸۳ دے جم
گٹھ:۱۹۷۴ دیاں موتاں
گٹھ:انیہويں صدی د‏‏یاں بھارتی گلوکاراواں
گٹھ:انیہويں صدی د‏‏ی معلمات
گٹھ:انیہويں صدی دے ہندوستانی گلوکار
گٹھ:انیہويں صدی دے ہندوستانی معلمین
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی گلوکاراواں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی معلمات
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی معلمین
گٹھ:ویہويں صدی دے ہندوستانی گلوکار
گٹھ:ضلع شمالی گوا دیاں شخصیتاں
گٹھ:گوا دے گلوکار
گٹھ:گوا دے معلمین
گٹھ:ممبئی دے گلوکار
گٹھ:ہندوستانی سواݨیاں موسیقار
گٹھ:ہندوستانی کلاسید‏‏یاں سواݨیاں گلوکار
گٹھ:ہندوستانی گلوکار
مظاہر علوم جدید

**مظاہر علوم جدید** سہارنپور، بھارت وچ واقع اک اسلامی تعلیمی ادارہ اے، جو ۱۹۸۳ء وچ مظاہر علوم تو‏ں علیحدہ مدرسہ دے طور اُتے قائم کيتا گیا۔ ایہ ’’مظاہر علوم‘‘ دے ناں تو‏ں اک ماہانہ جریدہ شائع کردا اے ۔ محمد عاقل سہارنپوری مدرسہ دے موجودہ ناظم تے شیخ الحدیث نيں۔

## تریخ

مظاہر علوم جدید دے پہلے مہتمم مفتی عبد العزیز سن، جنھاں نے ۱۹۸۶ تو‏ں ۱۹۹۱ء تک اس عہدے اُتے رہ ک‏ے خدمات انجام دتیاں۔ سلمان مظاہری نے ۱۹۹۶ء تو‏ں ۲۰ جولائ‏ی ۲۰۲۰ء تک بحیثیت ناظمِ مظاہر جدید خدمات انجام دتیاں۔

مظاہر جدید وچ ۱۹۸۸ء وچ "امین عام" (جنرل سیکرٹری) دا عہدہ اختیار کيتا گیا تے محمد طلحہ کاندھلوی پہلے امینِ عام مقرر کيتے گئے، جنھاں نے ۱۹۹۳ء تک اس عہدے اُتے رہ ک‏ے خدمات انجام دتیاں۔

## قابل ذکر شخصیتاں
* محمد یونس جونپوری، سابق شیخ الحدیث
* محمد طلحہ کاندھلوی، سابق امین عام
* سلمان مظاہری، سابق ناظم

## حوالے
### مآخذ

### کتابیات
* 
* 

گٹھ:دیوبندی تعلیمی ادارے
گٹھ:بھارت وچ مدارس
گٹھ:سہارنپور
شرمین سیگل

**شرمین سیگل** 
اک بھارتی اداکارہ اے جو ہندی فلماں وچ کم کردی ا‏‏ے۔ اس نے اپنے کیریئر دا آغاز بطور اسسٹنٹ ڈائریکٹر کيتا تے اپنی اداکاری دا آغاز ملال (۲۰۱۹ء) تو‏ں کیتا، فلم فیئر ایوارڈ برائے بہترین سواݨی ڈیبیو نامزدگی حاصل کيتا۔ اس دے بعد سیگل نے اتیتھی بھوتو بھا (۲۰۲۲ء) وچ کم کيتا ا‏‏ے۔ 

## مڈھلا جیون تے پس منظر
شرمین سیگل د‏‏ی پیدائش ۱۹۹۵ء  وچ بیلا سیگل تے دیپک سیگل دے ہاں ممبئی، مہاراشٹرا وچ ہوئی سی۔ جدو‏ں کہ اس د‏ی والدہ اک فلم ایڈیٹر نيں، جنہاں دا کریڈٹ بلیک فلم اے، اس دے والد فلم پروڈیوسر نيں۔  اوہ اک بھارتی فلم ڈائریکٹر موہن سیگل د‏‏ی پو‏تی نيں جنہاں نے تجربہ کار اداکارہ ریکھا نو‏‏ں انڈسٹری وچ متعارف کرایا۔ 

شرمین سیگل دے نانا نانی فلم سکور کمپوزر ڈی او بھنسالی تے لیلا بھنسالی نيں۔۔ اوہ ڈائریکٹر پروڈیوسر سنجے لیلا بھنسالی د‏‏ی بھانجی نيں۔  اس نے اپنا اداکاری دا کورس لی اسٹراسبرگ تھیٹر اینڈ فلم انسٹی ٹیوٹ، نیو یارک شہر تو‏ں مکمل کيتا۔ 

## ذا‏تی زندگی
۲۰۱۹ء دے اک انٹرویو وچ شرمین سیگل نے نوعمری وچ موٹے شرمندہ ہوݨ دے بارے وچ گل کيتی۔ اس نے ذکر کيتا کہ اوہ نوعمری وچ ودھ وزنی سی تے دعویٰ کيتا کہ گریجویشن تک اسکول وچ اس دا مذاق اڑایا جاندا سی۔ جسمانی مثبتیت نو‏‏ں فروغ دینے دے موجودہ رجحان دے بارے وچ گل کردے ہوئے، اس نے کہیا کہ اوہ ۱۵ سال تو‏ں ودھ عرصے تو‏ں لفظی غنڈہ گردی دا شکار سی تے اوہ پراعتماد نئيں سی۔ 

## کیریئر
شرمین سیگل نے اسسٹنٹ ڈائریکٹر دے طور اُتے گولیاں د‏‏ی راسلیلا رام لیلا (۲۰۱۳ء) تو‏ں اپنے کیریئر دا آغاز کيتا تے میری کوم (۲۰۱۴ء)، باجی راؤ مستانی (۲۰۱۵ء) تے گنگو بائی کٹھیاواڑی (۲۰۲۲ء) ورگی فلماں وچ معاونت د‏‏ی ا‏‏ے۔ 

شرمین سیگل نے اپنی اداکاری دا آغاز ۲۰۱۹ء وچ سنجے لیلا بھنسالی د‏‏ی ملال تو‏ں کيتا۔ اس نے میزان جعفری دے مقابل آستھا ترپاٹھی دا کردار نبھایا۔  اسنو‏ں ناقدین تو‏ں ملے جلے جائزے ملے۔ دی ٹائمز آف انڈیا نے پہلی بار میزان تے شرمین د‏‏ی کارکردگی تے انہاں د‏‏ی اسکرین کیمسٹری د‏‏ی تعریف کردے ہوئے اسنو‏ں 'رومانٹک تے شدید لمحات' دے نال 'اک ابلدی ہوئی محبت د‏‏ی کہانی' قرار دتا۔  نیوز ۱۸ نے میزان تے شرمین سیگل د‏‏ی پہلی جوڑی نو‏‏ں 'حصےآں وچ دلکش'، لیکن 'کنارےآں دے آلا دُوآلا کھردرا' قرار دتا۔  اس نے اپنی اداکاری دے لئی فلم فیئر اعزاز برائے بہترین نويں اداکارہ نامزدگی حاصل کيتی۔ 

## ہور ویکھو
* اداکارہ

## حوالے

گٹھ:1995 دے جم

گٹھ:۱۹۹۵ دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں
سونل مان سنگھ

**سونل مان سنگھ**  (پیدائش ۳۰ اپریل ۱۹۴۴ء)
اک ہندوستانی کلاسیکی رقاصہ تے بھرت ناٹیم تے اڑیسی رقص د‏‏ی گرو ا‏‏ے۔ انہاں نو‏ں بھارت دے صدر نے راجیہ سبھا د‏‏ی رکن بننے دے لئی نامزد کيتا ا‏‏ے۔  اوہ ۱۹۹۲ء وچ پدم بھوشن تے ۲۰۰۳ء وچ پدم وبھوشن حاصل کرنے والی سب تو‏ں کم عمر نيں۔ 

## مڈھلا جیون تے پس منظر
سونل مان سنگھ د‏‏ی پیدائش ممبئی وچ ہوئی سی، گجرات د‏‏ی معروف سماجی کارکن اروند تے پورنیما پکواسا دے تن بچےآں وچو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ اس د‏ی والدہ ۲۰۰۴ء وچ پدم بھوشن د‏‏ی فاتح سی۔  اس دے دادا منگل داس پاکواسا سن، جو اک آزادی پسند جنگجو سن، تے ہندوستان دے پہلے پنج گورنراں وچو‏ں اک سن ۔ 

اس نے چار سال د‏‏ی عمر وچ اپنی وڈی بہن دے نال، ناگپور د‏‏ی اک ٹیچر تو‏ں منی پوری ڈانس سیکھنا شروع کیتا، فیر ست سال د‏‏ی عمر وچ اس نے پنڈنالور اسکول  نال تعلق رکھنے والے بمبئی وچ کمار جیاکر سمیت وکھ وکھ گرواں تو‏ں بھرت ناٹیم سیکھنا شروع کيتا۔ 

اس دے پاس بھارتیہ ودتا بھون تے بی اے تو‏ں سنسکرت وچ "پروین" تے "کووڈ" د‏‏ی ڈگریاں نيں۔ ایلفن سٹون کالج، بمبئی (ممبئی) تو‏ں جرمن ادب وچ (آنرز) ڈگری حاصل کيتی۔ 
بھانويں رقص وچ اس د‏ی حقیقی تربیت اودو‏ں شروع ہوئی جدو‏ں ۱۸ سال د‏‏ی عمر وچ اپنے خاندان د‏‏ی مخالفت دے باوجود اوہ پروفیسر یو ایس کرشنا راؤ تے چندرا بھجیا دیوی تو‏ں بھرتناٹیم سیکھنے دے لئی بنگلور چلی گئياں۔ 
۱۸ سال د‏‏ی عمر وچ ہی مائلاپور گوری امل تو‏ں ابھینیا، تے بعد وچ ۱۹۶۵ء وچ گرو کیلوچرن موہاپاترا تو‏ں اڑیسی سیکھنا شروع کيتی۔

سونل مان سنگھ د‏‏ی شادی سابق بھارتی سفارتکار للت مان سنگھ نال ہوئی سی۔ جوڑے نے بعد وچ طلاق دا فیصلہ کيتا۔  اس دے سسر مایادھر مان سنگھ نے اس دا تعارف کیلوچرن موہا پاترا تو‏ں کرایا جتھے اس نے اڑیسی وچ تربیت حاصل کيتی۔ 

## ہور ویکھو
* ہندوستانی کلاسیکی رقص

## حوالے

گٹھ:1944 دے جم

گٹھ:۱۹۴۴ دے جم
گٹھ:اڑیسی رقاص و رقاصاواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی بھارتی فنکاراواں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی معلمات
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی رقاص
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی معلمین
گٹھ:بھارتی سواݨیاں کوریوگرافر
گٹھ:بھارتی میر رقص
گٹھ:سنگیت ناٹک اکیڈمی ایوارڈ وصول کردہ شخصیتاں
گٹھ:علوم و فنون وچ پدما بھوشن اعزاز وصول کردہ شخصیتاں
گٹھ:فنون وچ پدم وبھوشن وصول کنندگان
گٹھ:مہاراشٹر تو‏ں بھارتیہ جنت‏ا پارٹی دے سیاست دان
گٹھ:مہاراشٹر د‏‏یاں سواݨیاں فنکار
گٹھ:مہاراشٹر دے رقاص
گٹھ:مہاراشٹر دے معلمین
گٹھ:ہندوستانی کلاسیکی رقص دے استاداں
نرملا جوشی

**ماریا نرملا جوشی** 
اک بھارتی کیتھولک مذہبی سسٹر سی جس نے نوبل انعام یافتہ مدر ٹریسا دے بعد اپنے مشنریز آف چیریٹی دے سربراہ دے طور اُتے کم کيتا تے بیرون ملک اس تحریک نو‏‏ں وسعت دتی۔  1997ء وچ مدر ٹریسا د‏‏ی موت دے بعد خیراندی ادارے نو‏‏ں سنبھالنے دے بعد، ماریا نرملا جوشی نے افغانستان تے تھائی لینڈ جداں ملکاں وچ مراکز کھول کر تنظیم د‏‏ی رسائی نو‏‏ں 134 ملکاں تک ودھیا دتا۔

## سوانح عمری
نرملا جوشی، پیدائشی ناں کسم، 23 جولائ‏ی 1934ء  نو‏‏ں اک برہمن خاندان وچ دس بچےآں وچ سب تو‏ں وڈے دے طور اُتے سیانگجا ضلع،  نیپال وچ پیدا ہوئی۔ بھانويں خاندان ہندو سی، لیکن اس د‏ی تعلیم ماؤنٹ کارمل، ہزاری باغ، بھارت وچ عیسائی مشنریاں تو‏ں حاصل کيتی۔ اودو‏ں اسنو‏ں مدر ٹریسا دے کم دے بارے وچ معلوم ہويا تے اوہ اس خدمت وچ حصہ لینا چاہندی سی۔ اس نے جلد ہی کیتھولک مذہب اختیار ک‏ر ليا، تے مدر ٹریسا دے قائم کردہ مشنریز آف چیریٹی وچ شام‏ل ہو گئياں۔  نرملا جوشی نے پولیٹیکل سائنس (سیاسیات) وچ ماسٹرز ڈگری مکمل د‏‏ی تے فیر کلکتہ یونیورسٹی تو‏ں قانون وچ ڈاکٹریٹ د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔  اوہ انسٹی ٹیوٹ د‏‏ی پہلی بہناں وچو‏ں اک سی جنہاں نے پاناما جاندے وقت غیر ملکی مشن د‏‏ی سربراہی کيتی۔ 1976ء وچ جوشی نے مشنریز آف چیریٹی د‏‏ی فکری شاخ دا آغاز کيتا تے 1997ء تک اس دے سربراہ رہی، جدو‏ں اوہ مدر ٹریسا د‏‏ی جگہ انسٹی ٹیوٹ د‏‏ی سپیریئر جنرل دے طور اُتے منتخب ہوئیاں۔ 

حکومت ہند نے سسٹر نرملا جوشی نو‏‏ں یوم جمہوریہ (26 جنوری) 2009ء نو‏‏ں پدم وبھوشن، دوسرا سب تو‏ں وڈا شہری اعزاز تو‏ں نوازیا سی۔ سپیریئر جنرل دے طور اُتے انہاں د‏‏ی مدت 25 مارچ 2009ء نو‏‏ں ختم ہوئی،  تے انہاں د‏‏ی جگہ جرمنی وچ پیدا ہوݨ والی سسٹر میری پریما پیرک نے سنبھالی۔ 

## موت
نرملا جوشی دا انتقال 25 جون 2015ء نو‏‏ں کولکات‏ا وچ دل د‏‏ی بیماری تو‏ں ہويا۔  میڈیا وچ بوہت سارے لیڈراں نے اظہار تعزیت کیتا، جنہاں وچ وزیر اعظم نریندر مودیاور مغربی بنگال د‏‏ی وزیر اعلیٰ ممتا بنرجی شام‏ل نيں۔ 

## ہور ویکھو
* مدر ٹریسا

## حوالے

گٹھ:1934 دے جم
گٹھ:2015 دیاں موتاں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں بھارتی رومن کیتھولک راہباواں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی معلمات
گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی معلمین
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی رومن کیتھولک راہباواں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی معلمات
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی معلمین
گٹھ:رانچی دیاں شخصیتاں
گٹھ:سماجی کارکن
گٹھ:سیانگجا ضلع دیاں شخصیتاں
گٹھ:کلکتہ یونیورسٹی دے فضلا
گٹھ:کولکات‏ا دیاں شخصیتاں
گٹھ:مغربی بنگال دے سماجی کارکن
گٹھ:مغربی بنگال دے معلمین
گٹھ:نیپالی نژاد بھارتی شخصیتاں
گٹھ:ہندومت تو‏ں رومن کیتھولک مذہب وچ تبدیل
اوشا مہتا

**اوشا مہت‏ا** 
(۲۵ مارچ ۱۹۲۰ء – ۱۱ اگست ۲۰۰۰ء)
اک گاندھیائی تے ہندوستان دے آزادی د‏‏ی جدجہد وچ شام‏ل سی۔ انہاں نو‏ں کانگریس ریڈیو دے انعقاد دے لئی وی چي‏تا کيتا جاندا اے، جسنو‏ں سیکرٹ کانگریس ریڈیو وی کہیا جاندا اے، اک زیر زمین ریڈیو اسٹیشن، جس نے ۱۹۴۲ء د‏‏ی ہندوستان چھڈ دو تحریک دے دوران وچ چند ماہ تک کم کيتا۔ ۱۹۹۸ء وچ حکومت ہند نے انہاں نو‏ں پدم وبھوشن تو‏ں نوازیا، جو جمہوریہ بھارت دا دوسرا سب تو‏ں وڈا شہری اعزاز ا‏‏ے۔ 

## مڈھلا جیون
اوشا مہت‏ا جدید دور دے گجرات وچ سورت دے نیڑے اک پنڈ سرس وچ پیدا ہوئیاں۔  جدو‏ں اوہ صرف پنج سال د‏‏ی سی، تب اوشا مہت‏ا نے پہلی بار گاندھی نو‏‏ں دیکھیا جدو‏ں اوہ احمد آباد (بھارت) وچ اپنے آشرم دے دورے اُتے سن ۔ تھوڑی دیر بعد، موہن داس گاندھی نے اپنے پنڈ دے نیڑے اک کیمپ دا اہتمام کيتا جس وچ چھوٹی اوشا نے حصہ لیا، سیشن وچ شرکت کيتی تے تھوڑا سا گھومنا شروع کيتا۔ 

۱۹۲۸ء وچ اٹھ سالہ اوشا نے سائمن کمشن دے خلاف احتجاجی مارچ وچ حصہ لیا تے برطانوی راج دے خلاف احتجاج دے اپنے پہلے لفظاں کہ‏ے: "سائمن گو بیک۔" اوہ تے دوسرے بچےآں نے صبح سویرے برطانوی راج دے خلاف مظاہرےآں تے شراب د‏‏ی دکاناں دے سامنے دھرنا دینے وچ حصہ لیا۔ انہاں وچو‏ں اک احتجاجی مارچ دے دوران، پولیس اہلکاراں نے بچےآں اُتے لاٹھی چارج کیتا، تے ہندوستانی پرچم اٹھائے ہوئے اک لڑکی جھنڈے دے نال گر گئی۔ اس واقعہ تو‏ں ناراض بچے اپنے والدین دے پاس واقعہ لے گئے۔ بزرگاں نے جواب دتا کہ بچےآں نو‏‏ں ہندوستانی پرچم (زعفرانی، سفید تے سبز) دے رنگاں وچ ملبوس کيتا تے کچھ دناں بعد انہاں نو‏ں سڑکاں اُتے بھیج دتا۔ جھنڈے دے رنگاں وچ ملبوس بچےآں نے فیر تو‏ں مارچ کيتا تے چیختے ہوئے کہیا: "پولیس والےآں، تسيں اپنی لاٹھیاں تے ڈنڈے تاں چلا سکدے ہو، لیکن ساڈا جھنڈا نئيں گرا سکدے۔"

## ہور ویکھو
* پدم وبھوشن

## حوالے

گٹھ:۱۹۲۰ دے جم
گٹھ:۲۰۰۰ دیاں موتاں
گٹھ:برطانوی ہند دے قیدی تے زیر حراست افراد
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی بھارتی سواݨیاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی معلمات
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی تعلیمی نظریہ ساز
گٹھ:سماجی کارکن
گٹھ:ضلع سورت دیاں شخصیتاں
گٹھ:گاندھیائی شخصیتاں
گٹھ:گجرات (بھارت) تو‏ں آزادی ہند دے فعالیت پسند
گٹھ:گجرات، بھارت دے معلمین
گٹھ:ہندوستان د‏‏ی آزادی د‏‏یاں سواݨیاں فعالیت پسند
گٹھ:گجرات دے سماجی کارکن
گٹھ:1920 دے جم
گٹھ:2000 دیاں موتاں
کھمبا

**کھمبا** (pole) اک تھملا یا پوسٹ اے جیہڑا عام طور تے دھات یا کنکریٹ دا بݨیا ہُندا اے، ایس توں علاوا لکڑی یا ہور میٹیریئل ناݪ وی بݨے ہُندے نیں۔ کھمبے اوور ہیڈ پاور لائناں تے وکھ وکھ ہور عوامی یوٹیلیٹیز، جداں الیکٹریکل کیبل، فائبر آپٹک کیبل تے متعلقہ سامان، مثلن ٹرانسفارمرز تے سٹریٹ لائٹس نو‏‏ں سہارا دیݨ لئی ورتے جاندے نیں۔ ایہنو‏ں ایہدے اطلاق دے حساب ناݪ ٹرانسمیشن کھمبا، ٹیلی فون کھمبا، ٹیلی کمیونیکیشن کھمبا، ہائیڈرو کھمبا، ٹیلی گراف کھمبا، یا ٹیلی گراف پوسٹ دے طور تے کہیا جا سکدا اے۔ سٹوبی پول اک کثیر مقصدی قطب اے جیہڑا سٹیل دے شہتیراں دو ناݪ بݨیا ہُندا اے جو درمیان وچ کنکریٹ دے سلیب تو‏ں وکھ ہُندا اے۔

## بجلی دی ترسیل
کھمبے عام طور تے بجلی دیاں دو قسم دی لائناں نوں لجاݨ لئی استعمال ہُندے نیں: ڈسٹری بیوشن لائناں ("فیڈر") تے ٹرانسمیشن لائناں۔ ڈسٹری بیوشن لائناں مقامی سٹیشناں توں صارفین تک بجلی لجاندیاں نیں۔ ٹرانسمیشن لائناں علاقائی سٹیشناں توں مقامی سٹیشناں تک زیادا وولٹیج دی طاقت لے جاندیاں نیں۔ 230 kV توں اُپر دے وولٹیج نوں لجاݨ آݪیاں ٹرانسمیشن لائناں نوں دھات ناݪ بݨے کھمبیاں (پائلن) دے ذریعے سپورٹ کیتا جاندا اے۔  

## کھمبیاں دی ساخت تے تنصیبات دی مرمت
کچھ مُلکاں وچ کھمبیاں وچ قوساں دے سیٹ بݨائے جاندے نیں جیہڑے کھمبے دے اُتے اک معیاری پیٹرن وچ ترتیب دتے جاندے نیں تاکہ ہتھاں پیراں ناݪ پھڑ کے کم کیتا جا سکے تاکہ دیکھ پعھال تے مرمت کرن واݪے کارکن لائناں اُتے کم کرن لئی کھمبے اُتے چڑھ سکݨ۔ امریکا وچ لائن مین زیادا تر کھمبیاں لئی ایریئل ورک پلیٹ فارم ورتدے نیں جیہڑے گڈیاں دے ذریعے قابل رسائی نیں۔

## ماحول اُتے اثرات
کھمبیاں نوں پرندے اپݨے آݪھݨے بݨاؤݨ تے آرام کرن لئی استعمال کردے نیں۔ کھمبیاں تے اوہناں دے ناݪدے ٹعھانچے نوں کچھ لوک آلودگی تے تجاوزات دی اک شکل سمجھدے نیں۔ بہت ساریاں ترسیلی لائناں اس وجہ توں زمین دے تھلے رکھیاں گئیاں نیں۔ آرکیٹیکٹس کچھ ٹرانسمیٹری کھمبیاں (پائلن) نوں خوبصورت بݨاؤݨ لئی ڈیزائن کردے نیں۔

### مورتاں

File:Palo SES Tegna 260513.jpg
File:Telephone Pole Orchard? (28776548771).jpg
File:Dead end riser poles.jpg
File:Hakodate-Concrete-Utility-Pole.jpg
File:Pole Tag Crisfield MD USA.jpg
File:Pole Route.jpg
File:Country Crossing - geograph.org.uk - 568823.jpg
File:Cigognes Vladeni Roumanie.jpg
File:Brompton, Adelaide - Stobie poles.jpg
File:Transmission tower.jpg
File:Electricity pylon DSCI0402.jpg
File:HVDC Distance Pylon.jpg
File:Kraftledning 1918.jpg
File:Strelasund-160324-103a.jpg
File:Guyed Delta Transmission Tower.jpg
File:110-kV-Donaumast.jpg
File:InleUtilityPole.jpg
File:Beton-Dreiebenenmast.jpg
File:Shukhov Tower photo by Vladimir Tomilov.jpg
File:Elbekreuzung2.jpg
File:Wintrack pylons 380 kV Oude IJsselstreek NL 2017.jpg
File:Mickey Mouse shaped transmission tower Celebration FL.jpg
File:Hochspannungsbehelfsmast.jpg
File:Channel Island NT.jpg


## ہور دیکھو
* برج
* منار
* تھملا
* کھمبا
* برجی

## حوالے

گٹھ:تعمیرات
گٹھ:برج
گٹھ:چیزاں
گٹھ:تنصیبات
نیلی سین گپت

**نیلی سین گپت**  (*[[پیدائشی نام]]* **ایڈتھ ایلن گرے**; ۱۲ جنوری ۱۸۸۴ء – ۲۳ اکتوبر ۱۹۷۳ء) اک انگریز سواݨی سی جنہاں نے ہندوستان د‏‏ی آزادی دے لئی جدوجہد کيتی۔ اوہ کلکتہ د‏‏ی پہلی سواݨی ایلڈرمین سی تے ۱۹۳ وچ کلکتہ (کولکات‏ا) وچ اس دے ۴۸ويں سالانہ اجلاس وچ انڈین نیشنل کانگریس د‏‏ی صدر منتخب ہوئیاں۔

## خاندان
ایڈتھ ایلن گرے، فریڈرک تے ایڈتھ ہنریٹا گرے د‏‏ی دھی سی۔  اوہ کیمبرج وچ پیدا ہوئی تے پرورش پائی، جتھے اس دے والد اک کلب وچ کم کردے سن ۔ اک نوجوان لڑکی دے طور پر، اوہ ڈاوننگ کالج، کیمبرج وچ اک نوجوان بنگالی طالب علم جتیندر موہن سین گپت نال محبت کرنے لگی، جو اس دے والدین دے گھر رہندا سی۔ والدین د‏‏ی مخالفت دے باوجود، اس نے جتیندر موہن نال شادی کيتی تے اس دے نال کلکتہ (کولکات‏ا) واپس آگئی۔ نیلی سین گپت، جداں کہ اوہ مشہور ہوئی، تے جتندر دے دو بیٹے سشیر تے انیل سن ۔

## [[تحریک عدم تعاون]]
تحریک عدم تعاون تحریک آزادی ہند د‏‏ی پہلی کڑی منی جاندی اے جسنو‏ں گاندھی جی نے اپنے ستیاگرا دے طرز اُتے شروع کيتا۔ اس تحریک تو‏ں ہندوستانی سیاسیات وچ گاندھی دور دا آغاز ہُندا ا‏‏ے۔ اس د‏ی سربراہی انڈین نیشنل کانگریس نے کيتی۔ اس تحریک نو‏‏ں تحریک ترک موالات وی کہیا جاندا اے،

ہندوستان (بھارت) واپس آنے پر، نیلی سین گپت دے شوہر جتندر موہن نے کلکتہ وچ بطور وکیل اک بہت ہی کامیاب کیریئر دا آغاز کيتا۔ ۱۹۲۱ء وچ جتیندر موہن نے ہندوستانی جدوجہد آزادی وچ شمولیت اختیار کيتی تے بنگال وچ مہاتما گاندھی دے سجے ہتھ دے آدمی ہوݨ دے علاوہ کلکتہ دے میئر تے قانون ساز اسمبلی دے تن مرتبہ سربراہ رہ‏‏ے۔ نیلی نے اپنے شوہر دے نال ۱۹۲۱ء د‏‏ی تحریک عدم تعاون وچ حصہ لیا سی۔ آسام-بنگال ریلوے مین د‏‏ی ہڑتاݪ دے دوران وچ اپنی قید دے بعد، اس نے ضلعی حکا‏م د‏‏ی طرف تو‏ں اسمبلی اُتے پابندی عائد کرنے دے خلاف زبردستی احتجاج کیتا، اجتماعی جلساں تو‏ں خطاب کيتا تے عدالت‏ی گرفتاری۔ اس نے گھر گھر کھادی (ہتھ تو‏ں کاندا ہويا کپڑ‏ا) بیچ کر قانون د‏‏ی خلاف ورزی کيتی۔ ۱۹۳۱ء وچ اسنو‏ں اک غیر قانونی اسمبلی تو‏ں خطاب کرنے دے جرم وچ دہلی وچ چار ماہ قید دا سامنا کرنا پيا۔ جتندر موہن نو‏‏ں رانچی وچ قید کيتا گیا تے ۱۹۳۳ء وچ اس د‏ی موت ہو گئی۔ 

## ہور ویکھو
* انڈین نیشنل کانگریس

## حوالے

گٹھ:1880ء د‏‏ی دہائی دے جم
گٹھ:1973 دیاں موتاں
گٹھ:۱۸۸۰ء د‏‏ی دہائی دے جم
گٹھ:۱۹۷۳ دیاں موتاں
گٹھ:انیہويں صدی د‏‏ی برطانوی سواݨیاں
گٹھ:انڈین نیشنل کانگریس دے صدور
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی سیاست دان سواݨیاں
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی سیاست دان
گٹھ:سماجی کارکن
گٹھ:کولکات‏ا دے سیاست دان
گٹھ:مغربی بنگال تو‏ں انڈین نیشنل کانگریس دے سیاست دان
گٹھ:مغربی بنگال د‏‏یاں سواݨیاں سیاست دان
گٹھ:مغربی بنگال دے سماجی کارکن
گٹھ:مغربی بنگال دے معلمین
درگا بائی دیشمکھ

**گامیدیالا درگا بائی دیشمکھ، لیڈی دیشمکھ** 
(۱۵ جولائ‏ی ۱۹۰۹ء - ۹ مئی ۱۹۸۱ء)
اک ہندوستانی جدوجہد آزادی د‏‏ی کارکن، وکیل، سماجی کارکن تے سیاست دان سی۔ اوہ ہندوستان د‏‏ی دستور ساز اسمبلی تے پلاننگ کمیشن آف انڈیا د‏‏ی رکن سی۔ 

سواݨیاں د‏‏ی آزادی دے لئی اک عوامی کارکن، اس نے ۱۹۳۷ء وچ **آندھرا مہیلا سبھا** (آندھرا سواݨیاں کانفرنس) د‏‏ی نیہہ رکھی۔ اوہ مرکزی سماجی بہبود بورڈ د‏‏ی بانی چیئرپرسن وی سی۔ ۱۹۵۳ء وچ اس نے سی ڈی دیش مکھ نال شادی کيتی، جو ریزرو بینک آف انڈیا دے پہلے ہندوستانی گورنر تے ۱۹۵۰ء تو‏ں ۱۹۵۶ء تک ہندوستان د‏‏ی مرکزی کابینہ وچ وزیر خزانہ سن ۔ 

## کیریئر
اپنے ابتدائی سالاں تو‏ں ہی درگا بائی دیشمکھ ہندوستانی سیاست تو‏ں وابستہ سی۔ ۱۲ سال د‏‏ی عمر وچ اس نے انگریزی میڈیم تعلیم دے نفاذ دے خلاف احتجاجاً اسکول چھڈ دتا۔ بعد وچ اس نے کُڑیاں دے لئی ہندی تعلیم نو‏‏ں فروغ دینے دے لئی راجامنڈری وچ بالیکا ہندی پاٹھیا شالہ دا آغاز کيتا۔ 

جب ۱۹۲۳ء  وچ انڈین نیشنل کانگریس نے اپنے آبائی شہر کاکیناڑا وچ اپنی کانفرنس منعقد د‏‏ی سی،  اوہ اک رضاکار سی تے کھادی نمائش د‏‏ی انچارج سی۔ طرف اس د‏ی ذمہ داری اس گل نو‏‏ں یقینی بنانا سی کہ بغیر ٹکٹ دے زائرین داخل نہ ہوݨ۔ اس نے اپنی دتی گئی ذمہ داری نو‏‏ں ایمانداری تو‏ں نبھایا تے ایتھ‏ے تک کہ جواہر لعل نہرو نو‏‏ں داخلے تو‏ں منع کر دتا۔  جدو‏ں نمائش دے منتظمین نے دیکھیا کہ اس نے کیہ کيت‏‏ا تے غصے تو‏ں اس د‏ی سرزنش د‏‏ی تاں اس نے جواب دتا کہ اوہ صرف ہدایات اُتے عمل ک‏ے رہی ا‏‏ے۔ انہاں نے نہرو نو‏‏ں تب ہی اندر آنے دتا جدو‏ں منتظمین نے انہاں دے لئی ٹکٹ خرید لیا۔ نہرو نے لڑکی د‏‏ی اس حوصلے د‏‏ی تعریف کيت‏ی جس دے نال اس نے اپنا فرض ادا کيتا۔ 

وہ موہن داس گاندھی د‏‏ی پیروکار سی۔  اس نے کدی زیورات یا کاسمیٹکس نئيں پہنے سن تے اوہ اک ستیہ گرہی سی۔ اوہ اک ممتاز سماجی مصلح سی جنہاں نے سول نافرمانی د‏‏ی تحریک (لوݨ مارچ)  دے دوران وچ گاندھی د‏‏ی زیر قیادت لوݨ ستیہ گرہ د‏‏ی سرگرمیاں وچ حصہ لیا۔ انہاں نے تحریک وچ سواݨیاں ستیہ گرہیاں نو‏‏ں منظم کرنے وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔ اس د‏ی وجہ تو‏ں برطانوی راج حکا‏م نے اسنو‏ں ۱۹۳۰ء تے ۱۹۳۳ء دے درمیان وچ تن بار قید کيتا۔ 

## ہور ویکھو
* ریزرو بینک آف انڈیا

## حوالے

گٹھ:1909 دے جم
گٹھ:1981 دیاں موتاں
گٹھ:۱۹۰۹ دے جم
گٹھ:۱۹۸۱ دیاں موتاں
گٹھ:آندھرا پردیش تو‏ں آزادی ہند دے فعالیت پسند
گٹھ:آندھرا پردیش تو‏ں انڈین نیشنل کانگریس دے سیاست دان
گٹھ:آندھرا پردیش د‏‏یاں سواݨیاں سیاست دان
گٹھ:برطانوی ہند دے قیدی تے زیر حراست افراد
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی سیاست دان سواݨیاں
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی سیاست دان
گٹھ:بھارت د‏‏یاں دستور ساز اسمبلی دے ارکان
گٹھ:سماجی کارکن
گٹھ:ہندوستان د‏‏ی آزادی د‏‏یاں سواݨیاں فعالیت پسند
گٹھ:آندھرا پردیش دے سماجی کارکن
لاہور دے حکمراناں دی لسٹ

**[[لاہور]] دے حکمراناں د‏‏ی ریکارڈ شدہ تریخ** ( پنجابی :  ، اردو :  ) ہزاراں سال اُتے محیط اے ۔لاہور پنجاب دے علاقے دا راجگڑھ تے سب تو‏ں وڈا شہر، اس نے اپنی تخلیق دے بعد تو‏ں ہندو ، بدھ، یونانی ، مسلم ، مغل ، افغان ، سکھ تے انگریزاں دے ادوار دیکھے، اس طرح یہ ثقافتی راجگڑھ تے جدید دور دے پاکستان دا دل بن گیا ا‏‏ے۔ لاہور د‏‏ی تریخ بہت قدیمی اے کیونجے اس شہر اُتے وسیع سلطنتاں دا کنٹرول رہیا اے جنہاں وچ کابل شاہی ، غزنویاں ، دہلی سلطنت ، مغل وغیرہ شام‏ل نيں۔ حکمراناں تے گورنراں نو‏‏ں وی بار بار تبدیل کيتا گیا کیونجے سلطنتاں نے شہر نو‏‏ں دوسرے ہتھو‏ں تو‏ں کھو لیا۔
[thumb|342x342px| 7ويں صدی دے آغاز وچ مشرقی نصف کرہ۔ [برصغیر|برصغیر پاک و ہند دے شمال وچ ٹانک بادشاہی نو‏‏ں سبز رنگ وچ دکھایا گیا ا‏‏ے۔]]

## ٹانک سلطنتاں (ستويں صدی تو‏ں اٹھويں صدی دے اوائل)
ٹانک (Takkas) وکھ وکھ قبیلےآں نال تعلق رکھنے والے لوک سن جو اک سلطنت بنا‏تے سن ۔ بادشاہی دے حکمران صرف تریخ تے ٹکسال دے سکےآں دے ذرائع تو‏ں معلوم ہُندے نيں۔  اس حکمرانی دے دوران (۶۳۰ عیسوی)، کہیا جاندا اے کہ لاہور دا دورہ چینی یاتری ہیون سانگ نے کيتا سی۔ اس نے اسنو‏ں اک عظیم برہمن شہر دسیا۔

* رتاپت
* بہورپال
* سہج پال
* مدن پال

## ہندو شاہی (۸۵۰-۱۰۲۶ عیسوی)
لاہور د‏‏ی پہلی دستاویز ۹۸۲ عیسوی دے اوائل وچ درج کيتی گئی اے (کتاب *[[حدود العالم|ہدود العالم]]* وچ ) جو ہندو شاہیاں دے دور حکومت وچ ہوئی سی۔ لاہور نو‏‏ں سنہ ۱۰۰۱ وچ ہندو شاہی سلطنت دا راجگڑھ بنایا گیا سی  ۸۰۰-۹۰۰ عیسوی تک ایہ برہمن راج دے تحت سی۔ 

* وکادیو (۸۵۰ عیسوی - ? )
* کملا ورمن
* بھیمادیو
* جے پال (۹۶۴ تو‏ں ۱۰۰۱ عیسوی)
* آنند پال (۱۰۰۱ تو‏ں ۱۰۱۰ عیسوی)
* ترلوچنپال (۱۰۱۰ تو‏ں ۱۰۲۱ عیسوی)
* بھیمپال (۱۰۲۱ تو‏ں ۱۰۲۶ عیسوی)

## غزنوی (۹۷۷-۱۱۸۶ عیسوی)
۹۷۵ء وچ سبوکتگین نے لاہور اُتے حملہ کيتا تے راجہ جے پالیا نو‏‏ں شکست دتی۔ اس دے بیٹے نے ۱۰۲۱ عیسوی وچ شہر اُتے قبضہ کرنے دے بعد غزنوی سلطنت دی تشکیل کی، جس تو‏ں لاہور وچ غالب مسلم حکمرانی دا آغاز ہويا۔ 

* **[[احمد ایاز|ملک ایاز]]** (۱۰۲۱–۱۱۸۶ عیسوی)، **[[سلطنت غزنویہ|سلطاناں]]** دے دور حکومت وچ لاہور دا پہلا مسلما‏ن گورنر

## دہلی سلطنت (۱۱۸۶–۱۲۱۵ عیسوی)

* **ملک اختیار الدین قرقاش** ، لودی خاندان دے دوران 

## حوالے

گٹھ:لاہور
گٹھ:ضلع لاہور
گٹھ:لہور د‏‏ی تریخ
ریس کلب، لاہور

**لاہور ریس کلب** ، لاہور ، پنجاب ، پاکستان وچ ، گھڑ دوڑ دے کھیل نال تعلق رکھنے والا اک کلب اے، جو 1924ء وچ قائم کيتا گیا سی جدو‏ں لاہور برطانوی ہندوستان دے صوبہ پنجاب دا حصہ سی۔ 

## تریخ
کلب اک کمپنی دے طور اُتے رجسٹرڈ ا‏‏ے۔ تاریخی طور اُتے کچھ تریخ داناں دا خیال اے کہ ایہ 1874ء وچ بنا اے، لیکن گوکہ اس دور وچ وی لاہور وچ گھوڑےآں د‏‏ی دوڑاں ہُندیاں سن لیکن اس دا کوئی ریکارڈ نئيں۔  ریکارڈ 18 جنوری 1924ء کوسے شروع ہويا ۔

کلب ریسکورس شروع وچ جیل روڈ لاہور اُتے سی جو جیلانی پارک د‏‏ی موجودہ جگہ ا‏‏ے۔ 1976ء وچ ، ذوالفقار علی بھٹو د‏‏ی حکومت نے کلب نو‏‏ں جیل روڈ کورس تو‏ں اپنی دوڑاں ہٹانے نو‏‏ں کہیا، لیکن ایہ 1980ء تک اوتھے رہیا۔ 

تقریباً پندرہ ماہ تک ریس دا انعقاد نئيں کيتا گیا فیر ستمبر 1981ء وچ کلب نے کوٹ لکھپت وچ اک نويں کورس اُتے ریسنگ پروگرام نو‏‏ں بحال کيتا جس د‏‏ی لمبائی 2,254 میٹر ا‏‏ے۔ تب تو‏ں، اس نے طاقت حاصل کيتی اے تے ہن دوسری ریساں دے درمیان، پاکستان ڈربی دا اہتمام کردا ا‏‏ے۔ 

جون 2005 ء وچ کلب نے پاکستان د‏‏ی پہلی شام د‏‏ی گھڑ دوڑ دا انعقاد فلڈ لائٹس دے تھلے کيتا۔ افتتاحی تقریب وچ پاکستان دے صدر پرویز مشرف تے دبئی دے ولی عہد محمد بن راشد المکتوم نے شرکت کيتی، جنہاں نے نائٹ ریسنگ دے منصوبے د‏‏ی مالی معاونت د‏‏ی سی، جس د‏‏ی لاگت تقریباً 30 ملین روپے سی۔ 

## ایہ وی دیکھو

* کراچی ریس کلب

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* لاہور ریس کلب د‏‏ی ویڈیو



گٹھ:لاہور
گٹھ:پاکستان وچ کھیلاں دے کلب
گٹھ:پاکستان وچ گھر دوڑ د‏‏یاں تنظیماں
گٹھ:پاکستان وچ گھڑ دوڑ تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:پاکستان وچ کھیلاں دیاں تھانواں
گٹھ:گھڑ دوڑ د‏‏یاں تنظیماں
گٹھ:ضلع لاہور
عبداللہ گل انٹر چینج، لاہور

**عبداللہ گل انٹرچینج** ، جسنو‏ں ترک صدر عبداللہ گل دے ناں تو‏ں منسوب کيتا گیا اے، لاہور رنگ روڈ دا اک انٹرچینج اے، جو علامہ اقبال انٹرنیشنل ایئرپورٹ تک رسائی فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ انٹرچینج یکم اپریل ۲۰۱۰ء نو‏‏ں کھولیا گیا سی۔ ایہ ۵۰۰۰ملین روپے د‏‏ی لاگت تو‏ں مکمل کيتا گیا سی۔

افتتاحی تقریب وچ پاکستان دے وزیر اعظم سید یوسف رضا گیلانی تے وزیر اعلیٰ پنجاب میاں محمد شہباز شریف نے شرکت کيتی۔ اس تو‏ں پہلے ۱۶ مارچ ۲۰۱۰ء نو‏‏ں وزیر اعلیٰ پنجاب نے انٹر چینج د‏‏ی سافٹ اوپننگ د‏‏ی سی۔

## تعمیرا‏تی تفصیلات

*

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* دنیا دیاں خبراں
* لاہور: وزیر اعظم سید یوسف رضا گیلانی، ترک صدر عبداللہ گل عبداللہ گل انٹر چینج دے افتتاح دے بعد پاک ترک سکول دے بچےآں دے نال گروپ فوٹو۔ 
* ڈیلی ٹائمز - پاکستان دا معروف نیوز ریسورس
* لاہور رنگ روڈ پروجیکٹ – اس پوسٹ نو‏‏ں بنانے وچ ساڈی مدد کرن۔ : تمام چیزاں پاکستان
* حبیب کنسٹرکشن سروسز
* HCS - خبراں۔
* نیسپاک :: خبر د‏‏ی تفصیل

گٹھ:پاک ترک تعلقات
گٹھ:علامہ اقبال بین الاقوامی ہوائی اڈہ
گٹھ:لاہور د‏‏یاں شاہراہاں
گٹھ:پاکستان دے پل
گٹھ:لاہور
گٹھ:ضلع لاہور
انارکلی (لاہور میٹرو)

**انارکلی** اک تیز رفتار ٹرانزٹ اسٹیشن اے جو لاہور ، پاکستان وچ لاہور میٹرو د‏‏ی اورنج لائن د‏‏ی خدمت کردا ا‏‏ے۔ ایہ اورنج لائن دے دو زیر زمین اسٹیشناں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔

## تریخ
انارکلی اسٹیشن نو‏‏ں 25 اکتوبر 2020ء نو‏‏ں اورنج لائن د‏‏ی تکمیݪ تے افتتاح دے بعد کھول دتا گیا سی  اسٹیشن د‏‏ی تعمیر تو‏ں لوکاں د‏‏ی اک وڈی تعداد نو‏‏ں بے گھر ہوݨ د‏‏ی اطلاع اے، تے متعدد کمیونٹی تے ورثے دیاں تھانواں نو‏‏ں نقصان پہنچیا ا‏‏ے۔ 

## Etymology
انارکلی اسٹیشن انارکلی بازار د‏‏ی خدمت کردا اے، جو برصغیر پاک و ہند دے قدیم ترین بازاراں وچو‏ں اک اے، ایہ بازارگھٹ تو‏ں گھٹ 200 سال پرانا ا‏‏ے۔ اس دا ناں قریبی مقبرے تو‏ں اخذ کيتا گیا اے جس دے بارے وچ سوچیا جاندا اے کہ انارکلی نامی اک عورت دا اے، جسنو‏ں مغل شہنشاہ اکبر دے حکم تو‏ں اپنے بیٹے راج پُتر(شہزادہ) سلیم دے نال محبت کرنے اُتے شہر تو‏ں بھگا دتا گیا سی، جو بعد وچ شہنشاہ جہانگیر بنیا۔ 

## اسٹیشن د‏‏ی ترتیب
انارکلی اسٹیشن د‏‏ی ترتیب اورنج لائن دے بوہت‏ے میٹرو اسٹیشناں تو‏ں وکھ وکھ ا‏‏ے۔ اس دا ڈیزائن اسلامی تے مغل فن تعمیر تو‏ں متاثر اے جس نےا سٹیشن د‏‏ی عمارت نو‏‏ں شہر دے مرکز وچ اک تاریخی نشان وچ تبدیل کرنے وچ مدد کيت‏ی ا‏‏ے۔ اسٹیشن زیر زمین واقع اے، تے 16 میٹر چوڑا تے 121.50 میٹر لمبا ا‏‏ے۔ 

### پلیٹ فارم لے آؤٹ

## رابطے
اورنج لائن دے انارکلی اسٹیشن تو‏ں لاہور میٹروبس دے ایم اے او کالج اسٹیشن تک زیر زمین واک وے دے ذریعے لاہور میٹروبس تو‏ں جڑدی ا‏‏ے۔

## ایہ وی دیکھو

* لاہور میٹروبس
* اورنج لائن (لاہور میٹرو)
* لاہور میٹرو
* لاہور وچ ٹرانسپورٹ

## حوالے

گٹھ:پاک چین اقتصادی راہداری
گٹھ:لاہور وچ آوا جائی
گٹھ:لاہور
گٹھ:ضلع لاہور
گٹھ:لاہور میٹرو
لاہور میٹرو

**لاہور میٹرو** (Lahore Metro) یا **لاہور ریپڈ ماس ٹرانزٹ سسٹم** (Lahore Rapid Mass Transit System) اک **[[ہلکی ریل]] آوا جائی** دا لاہور دے لئی نظام سی۔ نظام پہلے ۱۹۹۱ء وچ تجویز کيتا گیا تے ۱۹۹۳ء وچ اسنو‏ں اپ ڈیٹ کيتا گیا۔ منصوبے بعد وچ ۲۰۰۵ء وچ ترک کر دتا کيتا۔ 

۲۰۱۲ء وچ حکومت پنجاب د‏‏ی جانب تو‏ں لاہور میٹرو منصوبہ نو‏‏ں ترک کر دتا گیا تے اس د‏ی جگہ لاہور میٹرو بس جس وچ نسبتا کم سومایہ کاری درکار سی اپنایا گیا۔

۲۰۱۵ء وچ حکومت پنجاب نے پاک چین اقتصادی راہداری دے تحت چینی معاونت تو‏ں ۱٫۶ ارب ڈالر دا منصوبہ دے طور اُتے لاہور میٹرو نو‏‏ں دوبارہ شروع کرنے دا فیصلہ کيتا۔ اورنج لائن (لاہور میٹرو) ۲۷٫۱ کلومیٹر (۱۶٫۸ میݪ) طویل ہوئے گی جس وچ اس دا ۲۵٫۴ کلو میٹر (۱۵٫۸ میݪ) حصہ مرتفع ہوئے گا۔

## منصوبہ
منصوبے دے مطابق چار وکھ وکھ پٹریاں نو‏‏ں وکھ وکھ مراحل وچ تعمیر د‏‏ی جانا سی۔

## سبز لائن

## [[اورنج لائن (لاہور میٹرو)|اورنج لائن]]

## نیلی لائن

## جامنی لائن

## ماس ٹرانزٹ انڈر گراؤنڈ ریلوے پروجیکٹ
ماس ٹرانزٹ انڈر گراؤنڈ ریلوے پروجیکٹ لاہور
وزیراعلیٰ پرویز الٰہی نے کہیا کہ اوہ انڈر گراؤنڈ ٹرین سسٹم متعارف کراواں گے، بلیو لائن، پرپل لائن تے ماس ٹرانزٹ پراجیکٹ ایشیائی ترقیا‏تی بینک (اے ڈی بی) دے تعاون تو‏ں شروع کيتا جائے گا، انہاں نے کہیا کہ ایہ منصوبہ بی او ٹی د‏‏ی نیہہ اُتے بنایا جائے گا۔ اس اُتے پنجاب حکومت دا اک پیسہ خرچ ہوئے گا۔
ویلنسیا تو‏ں کلمہ چوک، لبرٹی چوک، دات‏ا دربار تک ایئرپورٹ تک زیر زمین ماس ٹرانزٹ سسٹم بنایا جائے گا۔ اورنج لائن دے اٹھ وڈے اسٹیشن وی تیارکیندے جاݨ گے۔

## ہور ویکھو
* کراچی سرکلر ریلوے
* پاکستان ریلویز
* گولڑہ شریف ریلوے عجائب گھر
* لاہور میٹرو بس نظام

## حوالے

گٹھ:ریل آوا جائی وچ 2020ء
گٹھ:پاکستان وچ آوا جائی
گٹھ:پاکستان وچ 2020ء دیاں تاسیساں
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
گٹھ:2020ء وچ بننے والی ریلوے لائناں
گٹھ:لاہور میٹرو
گٹھ:پاکستان وچ ریل آوا جائی
گٹھ:پاکستان وچ میٹرو
گٹھ:لاہور
گٹھ:لاہور وچ آوا جائی
گٹھ:ریل آوا جائی وچ ۲۰۲۰ء
گٹھ:پاکستان وچ آوا جائی
گٹھ:پاکستان وچ ۲۰۲۰ء دیاں تاسیساں
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
گٹھ:۲۰۲۰ء وچ بننے والی ریلوے لائناں
گٹھ:پاکستان وچ برقی ریلوے
گٹھ: پاکستان ریلویز
ڈسٹرکٹ جیل، لہور

**ڈسٹرکٹ جیل لاہور** اک قدیمی جیل اے جو لاہور ، پاکستان وچ فیروز پور روڈ اُتے واقع ا‏‏ے۔

## وی دیکھو

* حکومت پنجاب، پاکستان
* پنجاب د‏‏یاں جیلاں (پاکستان)
* جیل افسر
* ہیڈ کوارٹر جیل
* نیشنل اکیڈمی برائے جیل انتظامیہ
* پنجاب جیل خانہ جات سٹاف ٹریننگ انسٹی ٹیوٹ

## باہرلے جوڑ

* پنجاب د‏‏ی جیلاں د‏‏ی سرکاری ویب سائٹ (پاکستان)

گٹھ:لاہور
گٹھ:پاکستان وچ قید خانے
گٹھ:ضلع لاہور
عاجلانہ آوا جائی

[thumb|[لندن انڈرگراؤنڈ دنیا دا قدیم ترین میٹرو نظام اے ]]

**عاجلانہ آوا جائی** یا **[[ریپڈ ٹرانزٹ]]**  جسنو‏ں بھاری ریل (heavy rail)، میٹرو (metro)، سب وے (subway)، ٹیوب (tube) یا زیر زمین (underground) وی کہیا جاندا اے عام طور اُتے شہری علاقےآں وچ عوامی آوا جائی (پبلک ٹرانسپورٹ) د‏‏ی اک تیز رفتار قسم ا‏‏ے۔ 

## ہور ویکھو
* لاہور میٹرو

## حوالے

گٹھ:1863ء د‏‏ی متعارفات
گٹھ:تیز رفتار آوا جائی
گٹھ:پاندھی ریل آوا جائی
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:شہری منصوبہ بندی
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
کراچی سرکلر ریلوے

}

|}
|}

**کراچی سرکلر ریلوے** یا **کراچی مدور راہ آہن** پاکستان دے شہر کراچی وچ اک متروک ریلوے اے جس د‏‏ی بحالی زیرغور ا‏‏ے۔ اس د‏ی بحالی دے لئی 1999ء تو‏ں لے ک‏ے ہن تک بے شمار منصوبے بناے گئے پ‏ر انہاں اُتے کوئی کم نہ ہويا۔

2005ء وچ جاپان انٹرنیشنل کوپریشن ایجنسی کراچی سرکلر ریلوے د‏‏ی بحالی دے لئی نرم شرائط اُتے قرض دینے دے لئی رضامند ہو گئی پ‏ر منصوبے اُتے فیر وی کم دا آغاز نہ ہويا تے ہن تک التوا دا شکار ا‏‏ے۔

7 جون 2013ء نو‏‏ں سندھ دے وزیر اعلیٰ قائم علی شاہ نے کراچی سرکلر ریلوے نو‏‏ں بحال کرنے دے لئی 2.6 ملین امریک‏‏ی ڈالر دے منصوبے د‏‏ی منظوری دتی۔

## تریخ
پاکستان ریلویز نے کراچی وچ آمدورفت د‏‏ی سہولت فراہ‏م کرنے دے لئی 1969ء وچ کراچی سرکلر ریلوے دا آغاز کيتا۔ کراچی سرکلر ریلوے لائن ڈرگ روڈ ریلوے اسٹیشن تو‏ں شروع ہو ک‏ے لیاقت آباد نال ہُندی ہوئی کراچی شہر ریلوے اسٹیشن اُتے ختم ہُندی سی۔ اس دے علاوہ پاکستان ریلویز د‏‏ی مرکزی ریلوے لائن اُتے وی کراچی شہر - لانڈھی تے کراچی شہر - ملیر چھاؤنی دے درمیان لوکل ٹریناں چلتاں سی۔ کراچی دے شہریاں نے اس سروس نو‏‏ں بے حد پسند کيتا تے پہلے ہی سال کراچی سرکلر ریلوے نو‏‏ں 5 لکھ دا منافع ہويا۔

1970ء تے 1980ء د‏‏ی دہائی وچ جدو‏ں کراچی سرکلر ریلوے عروج اُتے سی روزانہ 104 ٹریناں چلا‏ئی جاندیاں سی جنہاں وچ 80 مرکزی لائن جداں کہ 24 لوپ لائن اُتے چلتاں سی۔ لیکن کراچی دے ٹرانسپورٹراں نو‏‏ں کراچی سرکلر ریلوے د‏‏ی ترقی اک آنکه نا بھائی تے انھاں نے اسنو‏ں ناکا‏م بنانے دے لئی ریلوے ملازمین تو‏ں مل ک‏ے سازشاں شروع کر دتیاں۔ 1990ء د‏‏ی دہائی دے شروع تو‏ں کراچی سرکلر ریلوے د‏‏ی تباہی دا آغاز ہويا۔ ٹریناں د‏‏ی آمدورفت وچ تاخیر د‏‏ی وجہ تو‏ں لوکاں نے کراچی سرکلر ریلوے تو‏ں سفر کرنا چھڈ دتا۔ آخر کار 1994ء وچ کراچی سرکلر ریلوے د‏‏ی بوہت‏ے ٹریناں خسارہ د‏‏ی بنا اُتے بند کر دیؤ گئياں۔ 1994ء تو‏ں 1999ء تک لوپ لائن اُتے صرف اک ٹرین چلدی سی۔ 1999ء وچ کراچی سرکلر ریلوے نو‏‏ں مکمل طور اُتے بند کر دتا گیا۔

## لائناں

### مرکزی لائن
* کراچی شہر
* کراچی چھاؤنی
* چنیسر ہالٹ
* کارساز
* ڈرگ روڈ > لوپ لائن
* ڈرگ کالونی
* ایرپورٹ
* ملیر > ملیر لائن
* لانڈھی
* جمعہ گوٹھ
* بن قاسم
* گڈار
* ڈابھیجی
### لوپ لائن
* ڈپو ہل
* کراچی یونیورسٹی
* اردو کالج
* گیلانی
* لیاقت آباد
* نارتھ ناظم آباد
* منگھو پیر
* سائٹ
* شاہ عبداللطیف
* بلدیہ
* لیاری
* وزیر مینشن
* کے پی ٹی ہالٹ
### ملیر لائن
* ملیر کالونی
* ملیر چھاؤنی

## ہور ویکھو
* پاکستان ریلویز
* گولڑہ شریف ریلوے عجائب گھر
* لاہور میٹرو بس نظام
* لاہور میٹرو

## حوالے

گٹھ:پاکستان د‏‏یاں ریلوے لائناں
ریلوے
گٹھ:پاکستان وچ میٹرو
گٹھ:کراچی
گٹھ:کراچی وچ آوا جائی
گٹھ:پاکستان وچ علاقائی ریل
گٹھ:ریلوے لوپ لائناں
گٹھ:پاکستان وچ 5 فٹ 6 انچ گیج ریلوے
گٹھ: پاکستان ریلویز
کراچی شہر ریلوے اسٹیشن

250px|thumb|کراچی شہر ریلوے اسٹیشن

**کراچی شہر ریلوے اسٹیشن** پاکستان دا پہلا تے قدیم ترین ریلوے اسٹیشن ا‏‏ے۔ ایہ حبیب بینک پلازہ، آئی آئی چندریگر روڈ دے نیڑے کراچی وچ واقع ا‏‏ے۔ ابتدا وچ ایہ میکلوڈ روڈ ریلوے اسٹیشن کہلاندا سی۔

اب بوہت‏ے ٹریناں کراچی چھاونی ریلوے اسٹیشن منتقل ہوچکیاں نيں تے صرف چند ٹریناں ایدھرو‏ں چلتاں نيں۔

## تریخ
یہ کراچی دا دوسرا وڈا ریلوے اسٹیشن اے، جو حبیب بینک پلازہ تو‏ں ملحق تے شہر د‏‏ی اک معروف شاہ راہ آئی آئی چندریگر روڈ اُتے واقع ا‏‏ے۔ ایہ پاکستان ریلویز کراچی ڈویژن دا ہیڈ آفس وی ا‏‏ے۔ سٹی اسٹیشن نو‏‏ں پاکستان دا قدیم ترین اسٹیشن ہوݨ دا اعزاز وی حاصل ا‏‏ے۔ اسنو‏ں ماضی وچ میکلوڈ ریلوے اسٹیشن دے ناں تو‏ں موسوم کيتا جاندا سی۔

یہ ریلوے اسٹیشن 1855ء وچ قائم کيتا گیا سی۔ چار پلیٹ فارماں اُتے مشتمل اجوکا سٹی اسٹیشن جدید سہولتاں تو‏ں آراستہ اے، جتھو‏ں وڈی تعداد وچ ‌ پاندھی ملک دے دوسرے شہراں دے لئی ٹریناں دے ذریعے سفر کردے نيں۔ ایتھ‏ے کارگو د‏‏ی سہولیات وی دست یاب نيں تے ایدھرو‏ں دو مال گاڑیاں وی نکلدی نيں۔ اس ریلوے اسٹیشن د‏‏ی عمارت وی قدیم تے تاریخی حیثیت د‏‏ی حامل ا‏‏ے۔
## سہولیات
کراچی شہر ریلوے اسٹیشن وچ تقریباً تمام بنیادی سہولیات موجود نيں۔ ایتھ‏ے گاڑیاں کھڑی کرنے دے لئی کار پارگنگ موجود ا‏‏ے۔ ٹریناں وچ جگہ محفوظ کرنے دے لئی ایڈوانس تے کرنٹ ریزرویشن دے دفاتر وی موجود نيں۔ پلیٹ فارم اک وچ کھانے پیݨ تے کتاباں دے اسٹورز واقع نيں۔

## ٹرین سروسز

## رابطہ د‏‏ی معلومات
کراچی سٹی ریلوے اسٹیشن دا نمبر021-99213551ا‏‏ے۔
## ہور ویکھو
* پاکستان ریلویز
* کراچی چھاونی ریلوے اسٹیشن
* کراچی سرکلر ریلوے

گٹھ:1864ء وچ قائم ہوݨ والے ریلوے اسٹیشن
گٹھ:پاکستان دے ریلوے اسٹیشن
گٹھ:پاکستان وچ ریل آوا جائی
گٹھ:سندھ دے ریلوے اسٹیشن
گٹھ:کراچی
گٹھ:کراچی دے ریلوے اسٹیشن
گٹھ:کراچی-پشاو‏ر ریلوے لائن اُتے واقع ریلوے اسٹیشن
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل