ايرانی ایئر ڈیفنس فورس

اسلامی جمہوریہ ایران دی** ایئر ڈیفنس فورس** (فارسی: قرارگاه پدافند هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران) ایران دی افواج دی اک شاخ اے . يہ فورس فضائیہ توں علاحدہ کیتی گئی اے تے اس دا سب توں وڈا بيس خاتم الانبيا بيس اے، ايہ فورس زمين توں فضا وچ مار کرنيوالے ہتھياریاں دی مدد نال ايران دی فضائی حدود دے تحفظ دی زمہ دار اے جدونکہ ايران دی جوھری تنصيبات دی زمہ داری وی اسی ایئر ڈیفنس فورس دے کول اے۔ اس وقت برگيڈيئر جنرل فرزاد اسماعيلی اس فورس دے کمانڈر نيں .
## تريخ
1996ء دی رپورٹ دے مطابق ایران دی ایئر ڈیفنس فورس تقریباً 18000 فوجی اہلکاراں اُتے مشتمل اے۔ ایران انقلاب توں پہلے امریکی فضائیہ توں اخذ ہوائی جہازاں دی بنیاد اُتے فضائی دفاع دی روایت توں 79-1978ء دے بعد زمین اُتے مبنی فضائی دفاعی میزائل نظام دے بے شمار ہتھیاراں دی حمايت وچ دستبردار ہو گيا۔ اس دے باوجود ایران اس وقت ملک بھر وچ، مربوط فضائی دفاعی نیٹ ورک تعمیر کرنے دے قابل نئی‏‏ں ہویا سی تے زمین توں فضا  وچ مار کرنے والے میزائل دے نال اہم تھاں دا نقطہ دفاع کرنے اُتے بھروسا کرنا جاری رکھیا۔ 1990 دی دہائی دے وسط وچ ایران دی ائر ڈیفنس فورس دی زیادہ تعداد 30 ہاک فائر یونٹس (12 بٹالینز / 150 + لانچر)، 45-60 ايس اے -2 تے ايچ کيو2J/23 (CSA-1 چینی ايس اے -2 دے مترادف) لانچر تے کچھ 30 ريئپر تے 15 ٹائيگر کيٹ سام لانچراں اُتے مشتعمل سی۔ 1995/1996 دے درميان روس توں ایران ايس اے -6 لانچراں دی منتقلی دی اطلاعات ملاں .1997 وچ ایرانی ایئر ڈیفنس فورس نے المہز ايس-200 انگآرا (ايس اے -5 'گامون') کم توں زيادہ بلندی اُتے زمين توں فضاء وچ مار کرنے والے میزائل آپریشنل قرار دے ديے۔

دسمبر 2005ء وچ ایران نے روس توں 700 ملین ڈالر (EUR 600 ملین) دے 29 اے -ايم1 ( ايس اے -15 موزہ) زمين توں فضاء وچ مار کرنے والے موبائل میزائل دفاعی نظام دی خریداری دا معاہدہ کيا۔ 
1998ء تے 2002ء دے درمیان ایران نے تقریباً 6 جی-14 نگرانی راڈار "چائنا نیشنل الیکٹرانکس امپورٹ-ایکسپورٹ کارپوریشن" توں درآمد کيے۔ يہ ریڈار 300 کلومیٹر دور توں ہدف دا کھوج کر سکدے نیں تے ہن ایران دے فضائی دفاعی نظام دا حصہ ہيں۔

يکم ستمبر 2008 نوں ایہ اطلاع ملی دے روس ایران کيساتھ 2005 وچ دستخط شدہ ايس-300 فضائی دفاعی نظام فروخت کرنے دے خفیہ معاہدے اُتے اگے ودھنے نوں تيار اے۔ 22 ستمبر 2010 نوں روسی صدر دیمتری میدویدوف نے ایران اُتے ايس-300 تے ہور فوجی ساز و سامان دی فروخت اُتے پابندی دے فرمان اُتے دستخط کر ديے۔ فروخت اقوام متحدہ سلامتی کونسل دی قرارداد 1929ء دی ایران اُتے پابندیاں دی وجہ توں منسوخ کردتی گئی۔ 10 نومبر 2010 نوں ایران نے اعلان کیتا کہ اس نے ایہ ايس-300 میزائل دا اک مقامی ورژن تیار کر ليا اے۔

ایرانی ایئر ڈیفنس فورس دے کول مجموعی طور اُتے کچھ 1,700 انٹی ائر کرافٹ گناں موجود ہيں جنماں 14.5ملی میٹر زپو-2/4, 23 ملی میٹر ز-23-4, 23 ملی میٹر زو 23s، 37 ملی میٹر 55s، 57 ملی میٹر ز-57-2 تے 100 ملی میٹر وی تے 100-180 بوفآرس L/70 40ملی میٹر انٹی ائر کرافٹ گناں سن۔

حال ای وچ ایران نے ساماوت 35ملی میٹر انٹی ائر کرافٹ گناں، سائر 100ملی میٹر انٹی ائر کرافٹ گناں (اپگریڈد خودکار ورژن) تے ميصباح1 فضائی دفاعی نظام سمیت کئی نواں اینٹی ائر کرافٹ گناں نوں بنايا اے۔ 
21 اگست 2012 نوں ایرانی فوج نے جنوبی فارس صوبے ابادیہ دے شہر وچ اپنے سب توں وڈے فضائی دفاع دے بیس دی تعمیر شروع دی اے۔ فضائی دفاع بیس اُتے 300 ملین ڈالر لاگت آئے گی تے 6000 اہلکار فرائض جن وچ تعلیمی فرائض وی شامل نیں انجام دين گے۔ وزارت دفاع نے 21 مارچ 2013ء نوں باوار 373 نامی اک نیا دور تک مار کرنے والا فضائی دفاعی نظام بنانے دا اعلان کیتا۔
## سامانِ حرب وضرب
### طيارہ شکن توپاں

### ایئر ڈیفنس ميزائل نظام

### آدمی دے اٹھائے جانے والا ایئر ڈیفنس نظام

#### راڈار نظام
* گامہ راڈار (روسی ساختہ)
* کاستہ راڈار (روسی ساختہ)r
* 1ايل13 "نيبو" وی ايچ ايف راڈار (روسی ساختہ)
* ووستوک راڈار (بيلاروسی ساختہ) 
* کولچوگا (يوکرائنی ساختہ) 
* جے وائے -14 راڈار (چينی ساختہ) 
* مطلع الفجر راڈار (ايرانی ساختہ)
* کاشيف-1 اور2 راڈار (ايرانی ساختہ)
* عالم راڈار (ايرانی ساختہ)
* تھامين راڈار (ايرانی ساختہ) 
* گادر راڈار (ايرانی ساختہ) - گادر راڈار 1100 کلوميٹر فاصلے تے 300 کلوميٹر بلندی تک ہدف تلاش کرليتا اے 
* نجم-802 راڈار (ايرانی ساختہ) -فيزڈ ارے راڈار سسٹم* سيپہر راڈار (ايرانی ساختہ)- 3000 کلوميٹر رينج والا راڈار 
* ارش راڈار (ايرانی ساختہ)-لمبی رينج والا راڈار

## ہور ویکھو
* ايرانی افواج دا مشترکہ اسٹاف
* ايرانی فوج
* ايرانی زمینی فوج
* ايرانی فضائیہ
* ايرانی بحریہ

## حوالے

گٹھ:2008 وچ قائم شدہ عسکری اکائیاں
گٹھ:ایرانی فوج