open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
رابرٹ ہک

**رابرٹ ہک** اک انگریز سینسدان سی جینے 1665 چ پہلی واری ولگن ویکھے۔

**رابرٹ ہکّ** (28 جولائی [او.ایس18 جولائی] 1635 – 3 مارچ 1703) اک انگریزی قدرتی فلاسفر، آرکیٹیکٹ اتے پولیمیتھ سی۔

اسدی بال جیون دے تنّ وکھ-وکھ دور ہن: پہلا،اک وگیانی انکوائرر پر پیسے دی کمی، دوجا، پیسہ پراپت کرنا پر 1666 دی مہان اگّ دے وی بعد کڑی محنت اتے ایمانداری دے راہ اپر چلنا، اتے آخر وچّ بیمار ہونا ایرکھا بودھک وواداں نوں پارٹی (اس مدیاں نال اسدے رشتے دار اتہاسک اندھکار وچّ یوگدان ہو سکدا)۔ 1648 وچّ، رابرٹ ہکّ دے پتا دی موت ہو گئی، اسدے پتا اس لئی 40 پونڈاں دی وراثت چھڈّ گئے۔ 13 سال دی عمر وچّ رابرٹ پڑائی نوں جاری رکھن لئی لنڈن دے ویسٹمنسٹر سکول وچّ گیا، جتھے اس نے یونانی اتے لاطینی دی کلاسیکل بھاشاواں دی پڑھائی کیتی اتے گنت اتے مکینک ورگے وشے وی پڑے۔ 1653 وچّ، 18 سال دی عمر وچّ، اس نے آکسفورڈ کرسٹ چرچ کالج دی یونیورسٹی وچّ داخلہ لیا جتھے اس نے تجربی وگیان دا ادھٔین کیتا ہے اتے اک چورسٹر بن گیا۔ 

## ہکّ اک وگیانی وجوں
20 سال دی عمر، 1655 وچّ، ہکّ دے کیریئر نے وگیان دے ولّ اک ہور موڑ لیا۔ اسنے آدھونک رسائن دے بانی رابرٹ بوئل دے نال آکسفورڈ وچّ سہائک دے روپ وچّ کم کرنا شروع کیتا۔ ہکّ نے ستّ سال بوئل نال کم کیتا؛ اس سمیں دے وچّ بوئل نے ہکّ دوارا بنائے گئے ینتراں دی مدد نال بوئیل قانون دی کھوج کیتی۔

## رائل سوسائٹی
1662 وچّ، 27 سال دی عمر وچّ ہکّ رائل سوسائٹی وچّ شامل ہو گیا، جسدا مقصد سنسار دی وگیانک سمجھ نوں اگے ودھاؤن لئی سی۔ اس دوران ہکّ پریوگ دے کیوریٹر وجوں نیوکت کیتا گیا۔ کیوریٹر ہون دے ناطے اوہ سوسائٹی دوارا کروائے جا رہے ہر پریوگ دا ذمہ وار سی۔ بوئل نال کم دے نال اس نوں وگیانک سنسار وچّ بہت ترقی ملی سی۔ بوئل ہی رائل سوسائٹی دا سنستھاپک سدسّ سی۔

پھر ہکّ آکسفورڈ توں لنڈن گیا، جتھے اسنے چالی سال لئی کیوریٹر وجوں کم کیتا۔

## رابرٹ ہکّ دیاں وگیانک کھوجاں

### سمیں دا ماپ

1657 وچّ، ہکّ نے اینچر اسکیپمینٹ دی کھوج کرکے پیڈولم گھڑی وچّ سدھار کیتا۔ ایہہ اک کوگ سی جو ہر سونگ دے دوران پیڈولم نوں اک چھوٹا جیہا دھکہ دندا سی، جو کہ اسنوں تھلے جان توں روکدا سی، جدکہ ایہہ اسدے نال گھڑی دے ہتھ نوں اگے وی ودھاؤندا سی۔ تقریباً 1660 دے وچّ ہکّ نے بیلنس سپرنگ دی کھوج کیتی جس نال کسے جیب وچّ رکھی جان والی گھڑی دے سمیں دا صحیح نردھارن ہندا سی۔ اجیہی اک گھڑی اسنے اپنے لئی وی بنائی سی۔ اک پیڈولم نوں جیب وچّ نہیں رکھیا جا سکدا سی اس لئی ایہہ اک بہت ہی مہتوپورن کھوج سی۔ 
ہکّ دا بیلنس سپرنگ اک سنتلن پہیئے نال جڑیا ہندا سی جو کہ اک نیمت چکر پیدا کردا سی؛ اس چکر دے نال سماں ہمیشہ صحیح رکھیا جا سکدا سی۔ کرسٹیان ہائیگنز بعد نے وی اک دہاکے دے بعد بیلنس سپرنگ دی کاڈھ کڈھی سی۔

### ہکّ دا قانون
1660 وچّ ہکّ قانون دی کھوج ہوئی جو کہ پھزکس دا اک اصول ہے، جو کہندا ہے کہ، کسے وی سپرنگ نوں  دوری تکّ ودھاؤن جا پھر اکٹھا کرن لئی جو  فورس () چاہیدی ہندی 
## بارلے جوڑ

* http://freespace.virgin.net/ric.martin/vectis/hookeweb/roberthooke.htm 

گٹھ:برطانیہ
جاتیو سنگشد بھبن

**جاتیو سنگشد بھبن** بنگلہ دیش دی پارلیمنٹ دا ناں اے۔ ایہ بنگلہ دیش دے راجگڑھ ڈھاکہ وچ اے۔ ایہ 1961 وچ بنن ٹری تے 1982 وچ پوری ہو‏ی۔
احسان منزل

**احسان منزل**  () نواب ڈھاکہ دا سرکاری رہائشی محل سی۔ 
یہ عمارت بوڑھی گنگا، ڈھاکہ، بنگلہ دیش وچ واقع ا‏‏ے۔ اس د‏ی تعمیر 1859ء وچ شروع ہوئی تے 1872ء وچ مکمل ہوئی۔ 

**احسان منزل** ڈھاکہ بنگلہ دیش وچ اک تریخی کوٹھی تے میوزیم اے۔
## حوالے

گٹھ:بنگلہ دیش د‏‏ی قومی علامات
گٹھ:بنگلہ دیش دے محلات
گٹھ:بنگلہ دیش وچ تاریخی عجائب گھر
گٹھ:ڈھاکہ دے سیاحتی تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:ڈھاکہ دے عجائب گھر
گٹھ:ڈھاکہ وچ عمارتاں و ساخات
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے

گٹھ:بنگلہ دیش
گٹھ:بنگلہ دیش دے نشان
جیکفروٹ

**جیکفروٹ**، ایشیا دا اک پھݪ تے بنگلا دیش تے کیرلا دا قومی پھݪ اے۔

گٹھ:پھݪ
گٹھ:بنگلہ دیش دے نشان
میتھیاس شلائیڈن

**میتھیاس شلائیڈن** اک جرمن بوٹا گرو سی اونے 1838 چ اے گل دسی جے سارے بوٹے ولگن نال بندے نیں۔
## بارلے جوڑ

* http://vlp.mpiwg-berlin.mpg.de/people/data?id=per134

گٹھ:جرمنی
گٹھ:جرمن شخصیتاں
گٹھ:جرمن لوک
ولہلا مندر

ولہلا مندر باویریا جرمنی چ مشہور جرمناں دی یاد چ بنائی گئی اک یادگار تھاں اے۔ ایتھے تریخ دے مشہور جرمناں دیاں بتیاں بنا کے رکھیاں گیاں نیں۔ اے 1830 توں 1842 دے وشکار بنایا گیا سی۔

# الارک I
# البرٹس میگنس
# البوئن
# الفریڈ اعظم
# الکوین
# ارنلف کارنتھیا
# ارنلف
# اتھاؤلف
# بائڈ
# برنوارڈ
# سینٹ بونیفیس
# ایڈرین فان بوبنبرگ
# کلوس I
# جولیس سیویلیس
# ایگبرٹ
# ایگنہارڈ
# ایگنہارڈ
# الزبتھ
# ایگنہارڈ
# ایمرام
# اینگلبرٹ II
# فرائیڈیگر
# ایمرام
# فریڈرک I

### بارلے جوڑ
یوہان گوٹفرائیڈ شیڈو

**یوہان گوٹفرائیڈ شیڈو** (24 م‏ئی 1764 - 27 جنوری 1850) اک جرمن بتیاں بنان والا سی۔
## مورت نگری

File:Friederike von Preußen by Johann Gottfried Schadow.jpg
File:Copernicus Walhalla.jpg
File:Gottfried Schadow - L'Espoir.jpg
File:Wustrau Zieten memorial.jpg
File:Schadow Urne Lichtenberg.jpg
File:LutherStatueMarktplatzWittenberg.jpg
File:Koellnischer Park Berlin Lapidarium 1.jpg
File:Quadriga.jpg
File:Brandenburg Gate Quadriga at Night.jpg
فریڈرشوردر گرجا

**فریڈرشوردر گرجا** برلن جرمنی چ اک میوزیم اے۔ اے 1824-31 چ بنایا گیا سی۔ دوجی وڈی لڑائی مگروں اینوں میزیم چ پلٹ دتا گیا تے ہن ایتھے یوہان گوٹفرائیڈ شیڈو، کرسچن ڈینیل راؤش دے فن دے نمونے رکھے ہوۓ نیں۔

## بارلے جوڑ

*http://www.smb.spk-berlin.de/smb/sammlungen/details.php?objectId=19
اورینٹل میگپائی روبن

**اورینٹل میگپائی روبن** بنگلہ دیش دا فومی پنچھی اے۔

گٹھ:بنگلہ دیش
گٹھ:بنگلہ دیش دے نشان
لڈوگ II

لڈوگ II باویریا دا بادشاہ سی۔ اونے 1864 توں 1886 تک باویریا تے راج کیتا۔

لڈوگ 25 اگست 1845 نوں نمفنبرگ محل میونخ وچ جمیا اوہدے پیو دا ناں میکسملین II تے ماں دا ناں میری سی۔ اوہدا ناں اوہد دادے لڈوگ دے ناں تے رکھیا گیا۔ اوہنے اپنا پہلا ویلہ ہوہنشوانگاؤ تے قلعہ محل وچ گزاریا۔ پڑھائی تے ورزش نال اوہنوں پینڈے ڈسپلن وجوں گزاریا گیا۔

لڈوگ ہجے 18 وریاں دا سی جدوں اوہںوں اپنے پیو دے مرن تے باویریا دا بادشاہ بننا پیا۔ لڈوگ نوں جرمن موسیقار رچرڈ ویگنر بڑا پسند سی تے بادشاہ بنن تے ویگنر نون مانتا ملی۔ لڈوگ نے ويگنر لئی بیرتھ فیسٹیول تھیٹر نیوشوانسٹائن فلعہ مجل بنایا۔

لڈوگ نے کوئی ویاہ نئیں کیتا۔ اوہدا شوق رومانوی ڈیزائن دے قلغہ محل بنانا سی۔ نیوشوانسٹائن،لنڈرہوف اوہدے اچیچے شوقاں نوں دسدے نیں۔

اوہنوں پاگل کہ کے راج توں لا دتا گیا تے 13 جون 1886 نوں اوہدی لاش جھیل سٹارنبرگ وچوں لبی۔

گٹھ:وٹلزباخ
گٹھ:جرمنی
گٹھ:جرمن شخصیتاں
گٹھ:جرمن لوک
گٹھ:لڈوگ II
کارل فریڈرش شنکل

**کارل فریڈرش شنکل** اک جرمن مستری سی۔ اونے برلن تے جرمنی دیاں ہور تھاواں تے میوزیم آرٹ گیلریاں گرچے تے ہور تریخی کوٹھیاں دے ڈیزائن بناۓ۔ اودیاں بنیاں ہویاں بلڈنگز چ یونانی رنگ گوڑا دسد اے۔

## ہور ویکھو
*سٹولزنفلز
*التس میوزیم
*فریڈرشوردر گرجا
## بارلے جوڑ

## مورت نگری

File:Schloss Rosenau 1900.jpg
File:Konzerths 3a.jpg
File:Gendarmenmarkt berlin 2008 c filtered.jpg
File:Kreuzbergdenkmal1 - Mutter Erde fec.jpg
File:Invalidenfriedhof, Grabmal Job von Witzleben.jpg
File:Glienicke_Schinkel_church.jpg| 
File:Tieck Schinkel.jpg


گٹھ:جرمنی
گٹھ:جرمن شخصیتاں
گٹھ:جرمن لوک
کانزرٹہاؤس برلن

کانزرٹہاؤس برلن، برلن، جرمنی چ ڈرامہ کرن یا موسیقی سنن دی تھاں اے۔ 

### بارلے جوڑ
جنتی پنچھی

**جنتی پنچھی** پنچھیاں دا اک ٹبر اے۔ ایہدے وج لامت پنچھی پاپوانیوگنی دے نیں تے کج چڑھدے اسٹریلیا تے مالوکا جزیرے وج ہوندے نیں۔ ایس ٹبر وچ 14 ٹوکرے تے 41 ونڈاں نیں۔ ایس ٹبر دے نر پنچھی اپنے سوہنے رنگاں دیاں پراں تے نمونیاں باہجوں جانے جاندے نیں۔ ایہ گھنے جنگلاں وچ ریندے نیں تے فروٹ ایہناں دا وڈا کھان پین اے کح کیڑے وی کھاندے نیں۔

## وکھالہ

جنتی پنچھی اپنے مڈھلے ٹانچے وچ کاں ورکے لگدے نیں۔ 50 گرام دے پگبن جنتی پنچھی توں لے کے 430 گرام دے مینوکوڈیا کومری تک دے پآر دے ہوندے نیں۔ کالی داتری 110 سینٹی میٹر (43 انچ) نال سب توں لمی پوچھلوالی اے۔ لامت ونڈاں وچ نراں دیاں پوچھلاں ماداواں نالوں وڈیاں ہوندیاں نیں۔ 
## ونڈاں

* نکا جنتی
* لوکراج جنتی پنچھی
* وڈا جنتی
* جنتی کاں
* سٹیفنی جنتی پنچھی
* کالا جنتی پنچھی
* جوبی مینوکوڈ
* جوبی جنتی پنچھی
* مینوکوڈیا چالیباٹس
* مینوکوڈیا کومری
* مینوکوڈیا کیروڈرینی
* لمی پوچھلوالا پیراڈیگلا
* نکی پوچھلوالا پیراڈیگلا
* ارفاک اسٹراپیا
* سوہنا اسٹراپیا
* ربن پوچھل اسٹراپیا
* ہیون اسٹراپیا
* ارفاک پیروشیا
* کیرولا پیروشیا
* برلپش پیروشیا
* لاوس پیروشیا
* ہیلنا پیروشیا
* واہنس پیروشیا
* البرٹ جنتی پنچھی
* لوفورینا سپربا
* پٹیلورس میگنیفیکس
* پٹیلورس انٹرسیڈنس
* پٹیلورس پیراڈائزس
* پٹیلورس وکٹوریہ
* کالی داتری
* پؤری داتری چنج
* ڈریپانورنس البرٹسی
* ڈریپانورنس برو‏جنی
* سیسنورس میگنیفیکس
* پگبن جنتی پنچھی
* ویلس جنتی پنچھی
* باراں تندا جنتی پنچھی
* سیسنورس میگنیفیکس
* پگبن جنتی پنچھی
* اشناک جنتی پنچھی
* رنگرتی جنتی پنچھی
* لال جنتی پنچھی
* قیصر ولیم جنتی پنچھی
* نیلا جنتی

## بارلے جوڑ

* http://avibase.bsc-eoc.org/avibase.jsp?lang=EN&pg=home
http://www.thebirdsofparadise.org/thebirdsofparadise.org/About.html 
* جنتی پنجھی
* جنتی پنچھی

گٹھ:جنتی پنچھی
گٹھ:پنچھی
سٹیفنی جنتی پنچھی

**سٹیفنی جنتی پنچھی** جنتی پنچھی ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ پاپوانیوگنی دا واسی اے۔ کارل ہنٹسٹائین نے 1884 وچ اینوں پہلی واری لبیا تے آسٹریا دی اک شہزادی دے ناں تے ایہدا ایہ ناں رکھیا گیا۔

## بارلے جوڑ
http://www.birdlife.org/datazone/speciesfactsheet.php?id=5836

گٹھ:جنتی پنچھی
کیسری بوٹا

**کیسری بوٹا** دکھنی افریقہ دا بوٹا اے جیہدا جوڑ سٹریلٹزیا ٹبر نال اے۔

ایہ 2 میٹر تک اچا جاندا اے۔ ایدے پتے سدا ہرے تے دو دو کر کے ہوندے نیں۔ پھلواری چ لگیا سوہنا لگدا اے۔ 1773 چ ے پہلی واری یورپ لیایا گیا تے اینوں کیو پھلواری چ لایا گیا۔

اینوں کسے پھلواری چ لگانا اسان اے تے لگن دے 5 ورے مگروں ایہ پھل دیندا اے۔ ایدا پنجابی ناں کیسری بوٹا ایدے کیسری رنگ دے پھلاں توں اینوں دتا گیا اے۔

## بارلے جوڑ

* کیسری بوٹا 
* کیسری بوٹا

## مورت نگری

Image:DirkvdM bananaflower.jpg
Image:Bird of paradise flower.jpg
Image:Strelitzia reginae1.jpg
Image:Strelitzia reginae3.jpg


گٹھ:سٹریلٹزیا ٹبر
کالی داتری

**کالی داتری** جنتی پنچھی ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ پاپوانیوگنی دا واسی اے۔

## بارلے جوڑ
http://www.birdlife.org/datazone/speciesfactsheet.php?id=5836
وڈے جرمن

# کونراڈ ایڈینار
# مارٹن لوتھر
# کارل مارکس
# صوفیہ
# ولی برانت
# یوہان سبسٹیان باخ
# گوئٹے
# جوہانز گٹنبرگ
# بسمارک
# ایلبرٹ آئینسٹائن
# لڈوگ فان بیتھوون
# ہیلمٹ کوہل
# رابرٹ بوش
# ڈینیل کبلبک
# کونراڈ زیوس
فرانسیسی سائینس اکیڈمی

**سائینس اکیڈمی** فرانسیسی سائینس اکیڈمی پڑھے لکھے لوکاں دی اک سنگت اے جیدا کم جانکاری نوں ودانا اے۔ اینوں فرانس چ 1660 چ بنایا گیا سی۔

گٹھ:فرانس وچ تعلیم
100 وڈے برطانوی

# ونسٹن جرچل
# ازیماباڈ کنگڈم برونل
# ڈیانہ
#۔چارلس ڈارون
#ولیم شیکسپیر
#آئیزک نیوٹن
#الزبتھ اول
#جان لنن
#ہوریشیو نیلسن
#اولیور کرامول
مظہر کلیم

مظہر کلیم پاکستان چ اردو دے مشعور لکھاری سن۔ اوہ 1942 وچ ملتان, پاکستان وچ جمے تے 26 مئی 2018 نوں ملتان وچ وفات پائی۔  اوناں دی مشعوری دی وجہ بالاں لئی لکھی گئی جسوسی کہانیاں دا اک سلسلہ اے جیڑا عمران سیریز دے ناں توں چھپیا تے بے حد مشہور ہوئیا ۔

عمران سیریز دے سلسلے دی شروعات اصل وچ ابن صفی نے کیتی سی تے ایدی مشعوری نوں ویکھدےے ہوئے دوجے لکھاری وی ایس ناول دی قسطاں لکھن لگ پئے ۔ ابن صفی نے کل 120 قسطاں لکھیاں جناں چوں کج پورے ناول تے کج دو کتاباں دی کعانیاں سن۔ باقی دیاں ہوراں لکھاریاں نیں لکھیاں۔ مظہر کلیم نے ایس سلسلے دے 500 توں ودھ ناول لکھے تے کئی نوے کردار شامل کیتے

## مشہور لکھتاں
#عمران کی موت
#ایکشن گروپ
#ایکس ٹو کون
#کایا پلٹ
#طاغوتی دنیا
#گرینڈ وکٹری
#ڈاگ کرائم
#بلیک ماسک
#چیف ایجنٹ
#ری بائٹ
#سیکرٹ سروس مشن
#ہاف مشن
#ڈبل ڈاج
#ڈینجر مشن
#سائرل
#مکروہ جرم
#بلیک ورلڈ
#لاسلکی
#پی کاک
#جناتی دنیا

## ہور ویکھو
*اے حمید
*ابن صفی
*اشتیاق احمد

## بارلے جوڑ
*http://www.absoluteastronomy.com/topics/Mazhar_Kaleem
*http://www.urdunovels.net/author.php?no=15&a=Mazhar%20Kaleem 

گٹھ:1000 چائیدے آرٹیکل
گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:پاکستانی شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی لکھاری
گٹھ:اردو لکھاری
گٹھ:اردو ساہت
گٹھ:جسوسی کہانیاں دے لکھاری
ہائنرش ہرٹز

ہائنرش ہرٹز اک جرمن فزکس گرو سی جینے میکسویل دی چانن دی الیکٹرومیگنیٹک تھیوری نوں اگے ودایا۔

ہائنرش ہرٹز 22 فروری 1857 نوں ہامبرگ جرمنی اک کھاندے پیندے ٹبر چ جمیا۔ ڈریسڈن میونخ تے برلن چ اودی پڑھائی ہوئی۔ ہمبولٹ یونیورسٹی برلن توں 1880 چ ڈاکٹریٹ کیتی تے کیل تے کارلزروھے یونیورسٹیاں چ پڑھایا۔ 1886 چ اونے میکسویل دی ایس گل نوں کرکے دسیا چ الیکٹروميگنیٹک موجاں چانن دی دوڑ دے برابر نسدیاں نیں۔

## بارلے جوڑ

* http://www.esmartstart.com/_framed/250x/radiondistics/hertzian_radiation.htm 

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
رمفورڈ ٹکا

رمفورڈ ٹکا اک انعام اے جیہڑا رائل سوسائٹی ہر دوجے ورے مادے تے کم کرن تے دیندی اے۔ اے 1800 چ ٹوریا گیا سی ایدے لئی پیسے کاؤنٹ رمفورڈ نے دتے۔ ایدا مڈ رکھن توں ہن تک 100 دے نیڑے لوکاں نوں دتا جاچکیا اے۔

{| class="wikitable sortable" border="1" style="align:left;"
|-
!width="4"|ورہ
!width="250"|ناں
!width="100"|دیس
!width="940" class="unsortable"|کیوں دتا
!width="2" class="unsortable"|اتہ پتہ
|-
|)

*http://royalsociety.org/
کیونڈش لباٹری

**کیونڈش لباٹری** کیمبرج یونیورسٹی برطانیہ دی اک لباٹری اے جینوں جیمز کلارک میکسویل نیں بنایا۔
آسٹرو خلائی مرکز (روس)

سائنسی تحقیق دے اس ادارے دا سرکاری ناں **آسٹرو سپیس سینٹر آف پی این لیبیڈیف فزکس انسٹیٹیوٹ** اے تے ایہہ روسی سائنساں دی اکیڈمی دے قنوناں تحت اے ۔ اس خلائی مرکز دا مشن آسٹرو فزکس اتے فوکس کردا اے جس چ کاسمولوجی شامل اے ۔ ایہہ مرکز اس میدان چ بنیادی تحقیق کردا اے ۔

گٹھ:فزکس
گٹھ:روس
گٹھ:سوویت خلائی سائنس
گٹھ:ریڈیو آسٹرونومی
گٹھ:رصدگاہاں
کیتھوڈ رے

کیتھورد شعاعواں (جنہاں نوں الکیٹرون بیم یاں ای بیم وی آکھیا جاندا اے) الیکٹروناں دا بہاؤ ہندا اے جسنوں ویکیوم ٹیوباں چ دیکھیا جاناے ۔ ویکیوم ٹیوباں ، ہوا توں بغیر شیشے دیاں نالیاں ہندیاں نیں جنہان چ گھٹو گھٹ دو الیکٹروڈ لگے ہندے نیں ، جنہاں چ وولٹیچ ہندی اے ، کیتھورڈ یاں منفی الیکٹروڈ تے اینوڈ یاں مثبت الیکٹروڈ ۔ اس دا سبتوں پہلے مشاہدہ جرمن طبعات دان جوہان ہٹورف نے 1869ء چ کیتا تے 1876ء چ ایوگین گولدسٹین نے اس دا ناں کیتھوڈ رے رکھیا ۔ پرانی ٹیکنالوجی دے ٹیلی ویژناں اتے مورتاں کیتھورڈ رے ٹیوباں راہیں بندیاں سن ۔ 

## باہرلے جور
* کیتھورڈ رے ٹیوب سائیٹ
سٹیلزر انجن

سٹیلزر انجن اک **ٹو سٹروک اپوزٹ پسٹنز** ڈیزائن اے جسنوں فرینک سٹیلزر نے تجویز کیتا ۔ ایہہ انجن جڑے ہوئے پسٹن کھچ دھک ترتیب چ ورتدا اے ۔

ایہوجہے ڈیزائن دےا نجن دی مورت **میکینکس السٹریٹڈ** میگزین دے فروری 1969ء دے شمارے دے سرورق تے وی چھپی سی ۔

## باہرلے جوڑ

سٹیلزر انجن دا ڈیزائن تے پروٹو ٹائپ مورتاں 

گٹھ:جرمنی
گٹھ:انجن
ابو سعید گورگانی

ابو سید ضریر گورگانی 9ویں صدی عیسوی دا مسلمان ریاضی دان تے فلکیات دان سی ، جس دا تعلق گورگان ، ایران نال سی ۔ اس نے اک مقالہ جیومیٹری تے دوجا خط نصف النہر دیاں ڈرائنگاں اتے لکھیا ۔

## زریعے

*ایچ ، سوٹر :میتھیمیٹیکر (سن 1900ء) ۔

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:تریخی شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:ترکستانی شخصیتاں
گٹھ:مسلم شخصیتاں
گٹھ:سائنسدان
گٹھ:ایران
گٹھ:ریاضی دان
گٹھ:فلکیات دان
لیب روٹس

**لیب روٹس** اک آن لائن سوشل نیٹ ورک سروس اے جہڑی پورے جگ دے سائنسداناں نوں دوجے سائنسدانان نال تعلقات بنان تے سائنٹفک کمیونٹی چ اینہاں دا اثر ودھان چ مدد کردی اے ۔ لیب روٹس سائنسداناں نوں اپنے تجربات دوجےآں نوں دسن تے دوجےآں دے تجربےآں توں سکھن دا موقع فراہم کردی اے ۔ اس دا بانی گریگ کروئیکشانک اے ۔

## باہرلے جوڑ
*لیب روٹس

گٹھ:سائنس
گٹھ:سائنسی تنظیماں
ریڈیو دی تریخ

جیمز کلارک میکسویل نے میتھمیٹکس نال اے دسیا جے الیکٹرومیگنیٹک موجاں جالی تھاں ول جاسکدیاں نیں۔ اودی ایس گل نوں ہائنرش ہرٹز تے ہور لوکاں لباٹری چ کرکے دسیا۔
انڈریو کارنیگی

گٹھ:1835 دے جم
گٹھ:1919 دیاں موتاں
گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
حسنی مبارک

**محمد حسنی سید مبارک** مصر دا 1981 توں 2011 تک صدر ریا۔ 25 جنوری 2011 توں لوک اودے خلاف تحریر چوک قاہرہ مصر چ کٹھے ہوۓ تے راح چھڈ دین دا کیا۔ 11 فروری 2011 نوں اونوں راح چھڈنا پیا۔ حسنی مبارک نوں امریکہ دا بیلی سمجیا جاندا اے۔

## مورت نگری

File:George W. Bush & Hosni Mubarak.jpg|جارج بش نال
File:Tahrir Square during 8 February 2011.jpg|تتحریر چوک قاہرہ چ لوکاں دا کٹھ


## بارلے جوڑ

* http://www.presidency.gov.eg/html/the_president.html 

گٹھ:مصر
گٹھ:مصری شخصیتاں
لڈوگ بولٹزمان

**لڈوگ بولٹزمان** آسٹریا دا اک فزکس گرو سی۔
## بارلے جوڑ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
لیوپولڈینا

لیوپولڈینا جرمنی دی دنیا دی سب توں پرانی سائینس اکیڈمی اے ایدی نیو 1652 چ رکھی گئی سی تے ایدا ناں اک جرمن بارشاہ لیوپولڈ دے نان تے اے۔ 2007 چ اینوں جرمنی دی سرکاری اکیڈیمی منیا گیا۔ ایدا گڑھ ہالے جرمنی ج اے۔
رنگاں دی لسٹ

تھلے لسٹ چ رنگاں دے پنجابی تے انگریزی ناں دتے گۓ نیں۔

گٹھ:رنگ
کرٹ والڈہائیم

**کرٹ والڈہائیم** آسٹریا دا صدر تے یونائیٹڈ نیشنز دا سیکٹری جنرل سی۔
## بارلے جوڑ
حکیم شیر محمد ناصر

حکیم شیر محمد ناصر 26 دسمبر 1908 نوں اندرون لوہاری دروازہ لہور حکیم اللہ دین لہوری دے کعر جمے۔ اوناں دے پیو حکیم سن۔ ایہ وی جکمت کردے سن۔ تن ویاہ کیتے۔ 4 جنوری 1972 نوں رستم پارک نواں کوٹ لہور چ دبیا گیا۔

## کتاباں
* سجرا سورج
* ہزا من فضل ربی
* ارشادات ناصر
* حج دا منظوم سفرنامہ

لہور دی سیر اوناں دی مشہور نظم اے۔

## اتہ پتہ
عبداللہ شاکر

عبداللہ شاکر پنجابی دے مخولیہ شاعر نیں۔۔

## اتہ پتہ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:پاکستانی شخصیتاں
گٹھ:زندہ لوک
سید حامد سعید کاظمی

**سید حامد سعید کاظمی** 3 اکتوبر 1957 نوں ملتان چ جمیا ۔ اوہ یوسف رضا گیلانی دی پاکستان پیپلز پارٹی دی کبینا چ مزہبی امور دا وزیر سی ۔

ملتان تے بہاولپور توں پڑھائی کرن مگروں محکمہ انکم ٹیکس چ کلرک لگ گۓ۔ 1988 چ ملتان توں پاکستان عوامی اتحاد دے ٹکٹ تے چناؤ لڑے پر ہار گۓ۔ 1990 چ جمیعت علماۓ پاکستان دے امیدوار سن تے اوناں دے سامنے آئی جے آئی دا کوئی بندا نیئں سی۔ اوہ چوناں جت گۓ۔ نظام مصطفا پارٹی چ رۓ تے عورت دے راج دے خلاف ہون تے وی فیر پاکستان پیپلز پارٹی ج آگۓ۔ زرداری سرکار چ حامد سعید نے حج دی وزارت لئی۔ حج وچ ہیراپھیری کرن تے، پیسے تے جائیداد بنان تے سید حامد سعید کاظمی نوں وزارت چھڈنی پ‏ئ۔ اوناں دے خلاف ہیراپھیری دے کئی کیس نیں

## ہور ویکھو
*ذوالفقار علی بھٹو
*بینظیر بھٹو
*آصف علی زرداری

## باہرلے جوڑ
*http://www.pakistanileaders.com.pk/profile/Syed_Hamid_Saeed_Kazmi 
*http://geo.tv/12-14-2010/75783.htm
*http://pakistanherald.com/Profile/Syed-Hamid-Saeed-Kazmi-510 
*http://tribune.com.pk/story/89917/swati-and-kazmi-dismissed-from-cabinet/
*http://jang.com.pk/jang/mar2011-daily/06-03-2011/col4.htm جنگ کالم

گٹھ:پاکستانی شیعہ
گٹھ:پاکستان پیپلز پارٹی
تحریر چوک

**تحریر چوک** مصر دے نگر قاہرہ چ اک کھلا میدان اے۔ تحریر دا مطلب ازادی اے۔ ایس چوک نوں اے ناں 1919 دے مکروں دتا گیا۔ جنوری فروری 2011 چ مصر دیاں لوکاں نین ایس چوک چ کٹھے ہوکے مصر دے 30 وریاں توں راج کرن والے صدر حسنی مبارک دے خلاف کٹھ کیتے۔ تے 11 فروری 2011 نوں حسنی مبارک نوں راج چھڈنا پیا۔

## مورت نگری

File:Tahrir Square during Friday of Departure.png
File:2011 Egypt protests - graffiti on military vehicle.jpg
File:Protesters marching in Cairo 2 - 28JAN2011.jpg
File:Mubaraks Dummy.jpg|


## بارلے جوڑ
ضیاء الحق قاسمی

**ضیاء الحق قاسمی**، پنجابی تے اردو دے پاکستانی مخولیا شاعر سی۔ مشہُور مزاح نگار عطاء الحق قاسمی اوہناں دے چھوٹے بھراء نیں۔ 

ضیاء الحق قاسمی مئی 1935 نوں امبرسر وچ پَیدا ہوئے۔ بَعد وچ اوہ کراچی منتقل ہوگئے جِتھے اوہناں نے ماہنامہ ظرافت جاری کِیتا۔ اوہناں نے اردو ادب وچ ماسٹر دی ڈِگری حاصل کِیتی۔

مزاحیہ شاعری دے نال نال اوہناں نے سنجیدہ شاعری تے نثر وچ وی طبع آزمائی کِیتی۔ اوہناں دے مشہُور مجموعیاں وچ "ہرے بھرے زخم"، "رگ ظرافت"، "ضیاء پاشیاں" تے "چھیڑخانیاں" قابل ذکر نیں۔ ضیاء الحق قاسمی دی اصل وجہ شہرت مخولیا شاعری بنی تے اوہناں نُوں بَھرپُور پذیرائی مِلی۔ اوہناں دی ادارت وچ مُلک دا پہلا مزاحیہ رسالہ "ظرافت" 21 سال تک شائع ہُندا رہیا۔ ضیاء الحق قاسمی نے پاکستان دے مُختلف شہراں وچ مُلکی تے عالمی مزاحیہ مشاعرے منعقد کروائے۔ 

## وفات
ضیاء الحق قاسمی کراچی وچ حرکت قلب بند ہون دی وجہ توں 26 اکتوبر، 2006ء نُوں اِنتقال کرگئے۔

## لِکھتاں
* رگ ظرافت
* چھیڑخانیاں
* ہرے بھرے زخم
* ضیاء پاشیاں

## حوالے

گٹھ:پنجابی شاعر
گٹھ:مخولیا شاعر
گٹھ:پاکستانی مزاحیہ شاعر
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی مسلمان
نیو کیلیڈونیا

**نیو کیلیڈونیا** ماٹھے وڈے سمندر دا اک جزیرہ دیس اے۔ ایہ فرانس دا اک انگ اے۔ ایہ آسٹریلیا دے چڑدے ول اے تے ایس توں 1210 کلومیٹر(750 میل) دور اے۔ نیو کیلیڈونیا دی تھاں 	18,575  مربع کلومیٹر اے۔ ایس دی لوک گنتی 2014 وچ 268,767 اے۔ نیو کیلیڈونیا دا راجگڑھ نومیا اے۔

## تریخ
**نیو کیلیڈونیا** نوں یورپ توں سب توں پہلانا ویکھن آلا جیمز کک سی۔ جیمز کک نیں ایس نوں سب توں پہلاں 4 سپتمبر 1774 نوں ویکھیا
پاکستان دے فوجی اعزاز

اعزاز کسی چنگے کم دی تریف تے حوصلہ ودھان لئی دتے جاندے نیں۔ 

*نشان حیدر
*ہلال جرات
*ستارہ جرات
*تمغۂ جرات 

*ستارۂ بسالت 
*تمغۂ بسالت
*نشان امتیاز
*ہلال امتیاز
*ستارہ امتیاز
*تمغہ امتیاز
ماجد صدیقی

**ماجد صدیقی** دا اصل ناں عاشق حسین اے۔ پہلی جون 1938 نوں چکوال چ جمے۔ ایم اے اردو کیتا۔ راولپنڈی چ پروفیسر رۓ۔

## کتاباں
* ہاسے دا سبھا

## اتہ پتہ
عبداللہ یزدانی

عبداللہ یزدانی پنجابی دے شاعر نیں۔ 10 ستمبر 1926 نوں ڈیرہ اسماعیل خان چ مولوی غلام محمد دے کعر جمے۔ 1950 تون شااعری دا مد رکھیا۔ شاعری دی کتاب دا ناں اسماناں توں لتھے پھل اے۔۔

## کتاباں
* اسماناں توں لتھے پھل

## اتہ پتہ
اطہر شاہ خان جیدی

**اطہر شاہ خاں جیدی** پاکستانی مخولیا اداکار، شاعر، تے لکھاری سن ۔ اوہ  29 جولائی 1943 نوں رام پور (ریاست رام پور)، برٹش انڈیا وچ جمے تے پاکستان بݨݨ مگروں اوہناں دا ٹبر لہور پنجاب آ گیا ۔ اوہناں نے اپݨا بچپن پنجاب وچ گزاریا ایس لئی پنجابی زبان تے پنجابی محول اوہناں دے مزاج وچ رچ بس گئے ۔

## پڑھائی لکھائی
اطہر شاہ خاں جیدی نے مُڈھلی تعلیم لہور وچ حاصل کیتی ۔ گریجوایشن وفاقی اردو یونیورسٹی کراچی توں کیتی تے پنجاب یونیورسٹی لہور توں صحافت وچ ایم اے کیتا ۔ ایس توں علاوا ہومیوپیھتک ڈاکٹر دی سند وی حاصل کیتی ۔ 

## شاعری
اطہر شاہ خاں جیدی نے زیادہ تر مخولیا شاعری کیتی اے ۔ اوہناں نے  پاکستان ٹیلی ویژن دے پیش کردہ مخولیا مشاعریاں دے سلسلے "کشت زعفران" توں مخولیا شاعری وچ مقبولیت حاصل کیتی ۔ اوہ اداکاری وچ اپݨے مخولیا کردار جیدی نال پچھاݨے جاندے سن تے مخولیا شاعری وچ اپݨا تخلص وی جیدی رکھیا ۔

### نمونا کلام
* ویسے تو زندگی میں کچھ بھی نہ اس نے پایا
* جب دفن ہو گیا تو شاعر کے بھاگ جاگے
* وہ سادگی میں ان کو دو سامعین سمجھا
* بس آٹھویں غزل پر منکر نکیر بھاگے

* یارب دل جیدی میں ایک زندہ تمنا ہے
* تو خواب کے پیاسے کو تعبیر کا دریا دے
* اس بار مکاں بدلوں تو ایسی پڑوسن ہو
* جو قلب کو گرما دے اور روح کو تڑپا دے

### کتاب
* تانک جھانک (مخولیا شاعری)

## لکھاری
اطہر نے بطور لکھاری ریڈیو پاکستان توں اپنے کیریئر دا آغاز کیتا تے 700 دے لگ بھگ ڈرامے لِکھے ۔ 

## اداکاری
اطہر شاہ خاں جیدی نے ٹیلی وژن تے سٹیج اُتے بطور ڈراما لکھاری اپݨے تخلیقی کم دا آغاز کیتا ۔ اوہناں دے تحریر کردہ مخولیا ڈرامےآں نے بہت زیادہ مقبولیت حاصل کیتی ۔ اک ٹی وی انٹرویو وچ اطہر نے دسیا کہ وہ ایک دفعا اپݨے ای اک ڈرامے دے اک اداکار نال موٹر سائیکل تے سفر کر رہے سی کہ موٹر سائیکل وچ کوئی نقص پیدا ہو گیا، جد ایہنوں ٹھیک کرن لئی رکے تاں لوکاں نے اداکار نوں پچھاݨ لیا پر ڈرامے دے لکھاری (اطہر شاہ جیدی) ول کوئی تعھیان نئیں دتا ۔ بقول اطہر شاہ جیدی دے ایس واقعے نے مینوں اداکاری ول مائل کر دتا ۔ جیہدے نتیجے وچ جیدی دا کردار بݨ گیا ۔ جیدی دے کردار اُتے مرکوز پاکستان ٹیلی ویژن توں آخری ڈراما **ہائے جیدی** 1997ء وچ پیش کیتا گیا ۔
اوہناں نے پنجابی فلم **منجی کِتھے ڈاہواں** وچ اداکاری کیتی ۔ ایس توں علاوا مخولیا ٹی وی ڈرامے دے سلسلے **انتظار فرمائیے** وچ وی اداکاری کیتی ۔ اوہناں دی سیریز *جیدی کے سنگ* تقریبن 19 سال تک ٹیلی ویژن تے چلدی رہی ۔ 

### مشہور ڈرامے
* انتظار فرمایے
* لاکھوں میں تین
* با ادب با ملاحظا ہوشیار
* ہائے جیدی
* ہیلو ہیلو
* برگر فیملی
* تعلیم بالغاں

### فِلماں
* منجی کِتھے ڈاہواں (پنجابی)
* بازی (1970)

## اعزازات
حکومتِ پاکستان نے اطہر شاہ خاں جیدی نوں 2001ء وچ صدارتی اعزار برائے حسن کارکردگی (پرائڈ آف پرفارمنس) عطا کیتا ۔ پاکستان ٹیلی ویژن نے اپݨی سِلور جوبلی تے اطہر شاہ خان جیدی نوں گولڈ میڈل عطا کیتا ۔ 

گٹھ:پاکستانی لوک
گٹھ:پاکستانی شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی شاعر
گٹھ:پاکستانی اداکار
گٹھ:پاکستانی لکھاری
گٹھ:مخولیا اداکار
آزر عسکری

آزر عسکری اردو تے پنجابی دے شاعر نیں۔

## اتہ پتہ

گٹھ:پنجابی شاعر
طالب جتوئی

طالب جتوئی پنجابی دے اک شاعر نیں۔آپ دا  تعلق ساہیوال دے نواحی گاوَں چک نمبر ایل 110/9 تو‏ں سی . آپ پنجابی دے مشہورعوامی شاعر سن حصول تعلیم دے بعدآپ محکمہ پٹوار وچ رہے بعد وچ شٹام فروشی کیتی، 12 دسمبر 2019ء نو‏‏ں رحلت فرما گئے ،

## کتاباں
* چانن دی ہڈ بیتی
*بولدا کوئی نئیں
*جگراتے دا تھلل 
## اتہ پتہ
سرفراز شاہد

سرفراز شاہد پنجابی تے اردو دے مخولیا شاعر سی ۔ اوہناں دا اصل ناں سرفراز محمود سی ۔ 29 اکتوبر 1938 نوں گکھڑ منڈی وچ جمے ۔
سرفراز نے محکما موسمیات وچ 30 سال تو‏ں ودھ سروس کیتی تے ڈائریکٹر دے عہدے تو‏ں ریٹائر ہوئے ۔ فکاہی جریدے ’’خوش نما‘‘ د‏‏ی ادارت د‏‏ی ،مشاعراں وچ شرکت کيتی غرض تو‏ں اک درجنہاں تو‏ں ودھ ملکاں دا دورہ کيتا جنہاں وچ امریکا ، کینیڈا، سعودی عرب، ابو ظہبی، شارجہ انگلینڈ وغیرہ شام‏ل نيں۔ ادب دے شعبہ وچ صدارتی ایوارڈ’’ پرائڈ آف پرفارمنس‘‘ تو‏ں وی نوازیا گیا۔ امیر خسرو ایوارڈ 2000، سائنسی ادب دے حوالے تو‏ں لائف اچیو منٹ ایوارڈ، 2012ماں نیشنل بُک فائونڈیشن د‏‏ی طرف تو‏ں کتاب ’’سونامی د‏‏ی کہانی‘‘ نو‏‏ں کیش ایوارڈ دتا گیا، ايس‏ے طرح مری آرٹس کونسل نے وی لائف ٹائم اچیومنٹ ایوارڈ دتا۔

سرفراز شاہد سخت پیغامات نو‏‏ں ہلکے پھلکے انداز وچ پیش کرنے د‏‏ی اپنی غیر معمولی مہارت د‏‏ی وجہ تو‏ں اندرون تے بیرون ملک یکساں مقبول سن ۔

اوہناں نے مخولیا شاعری د‏‏یاں نوياں جہتاں متعارف کروائیاں تے اوہناں د‏‏ی تخلیقات ادب دا عظیم اثاثہ نيں ۔ اوہناں نے کتاباں تصنیف کیتیاں جیہناں وچ مزاحیا شاعری دے مجموعے تے نظماں شام‏ل نيں ۔
اوہناں د‏‏ی ادارت وچ جریدا خوشنما وی نکلدا رہیا ۔
اوہناں نے فنی خدمات وچ لائف ٹائم اچیومنٹ ایوارڈ، امیر خسرو ایوارڈ، پرائیڈ آف پرفارمنس سمیت متعدد ملکی و بین الاقوامی اعزازات حاصل کیتے۔

## لِکھتاں
* بلا تکلف (1980)
* اصطلاحات موسمیات
* ہیرا پھیری

## وفات
26 دسمبر 2021ء نو‏‏ں وفات پائی ۔
ایچ 8 قبرستان اسلام آباد وچ دفن کیتے گئے ۔

## حوالے

## اتا پتا

گٹھ:پنجابی شاعر
گٹھ:پنجابی لوک
سیف بھٹی

سیف بھٹی مدریانوالہ چ جمے۔ پنجابی دے شاعر نیں۔

## کتاباں
* بہتا نیں بولی دا

## اتہ پتہ
مجذوب چشتی

مجذوب چشتی دا اصل ناں محمد نواز اختر سی۔ 16 مارچ 1938 نوں کٹھیالہ ورکاں ضلع شیحوپورہ وچ جمے۔ استاد سن۔ پنجابی دے مخولیہ شاعر نیں۔

## کتاباں
* دال دا کشکول

## اتہ پتہ
عاصی واصفی

عاصی واصفی گجرات دا رہن والا اک پنجابی شاعر سی۔

## کتاباں
* پھلکاری

## اتہ پتہ
سلیم آہنگ

سلیم آہنگ پنجابی دے شاعر نیں۔۔

## کتاباں
* بولاں کہ ناں بولاں

## اتہ پتہ
میاں چراغ دین جونیکے والے

میاں چراغ دین جونیکے والے پنجابی دے اک شاعر نیں 

## کتاباں
* ہاسے دی پٹاری
* انھیاں دی میٹنگ
* ہاسے دی کتکتاری
* ہاسے دیاں پھلجھڑیاں

## اتہ پتہ
سلطان سکون

سلطان سکون پنجابی دے اک شاعر نیں۔

## کتاباں
* تارہ لوئی والا

## اتہ پتہ
پیساخ

**پیساخ**، یہودیاں دا تہوار اے۔ ایہ تہوار بنی اسرائیل دی مصر توں آزادی دی یادگار اے تے عمومن بہار دے موسم وچ منایا جاندا اے۔

## توریت وچ اس تہوار دے مناؤݨ دا حُکم

توریت وچ لِکھیا اے :

**تے تُسیں یاد کرو کہ تُسیں مصر وچ غلام سی**

تے ہور اس تہوار دا مناؤݨا اس لئی لازم اے :

**کہ ساری زندگی اوہ دن یاد رکھو جدوں تُسیں ارض مصر توں نکلے سی**

## حوالے

گٹھ:یہودیت
گٹھ:اسرائیل دی تریخ
جزائر کرماڈیک

کرماڈیک جزیرے دکھنی بحر الکاہل چ نیوزی لینڈ دے اتلے جزیرے (ناتھ آئی لینڈ]] دے اتلے چڑھدے چ 800 - 1000 کلومیٹر دے فاصلے تے واقی نیں تے ٹونگا توں تقریبا ایسے فاصلے تے لہندے دکھن چ نیں ۔ ایہہ جزیرے نیوزیلینڈ دا حصہ نیں ۔ اینہان دا کل رقبہ 33 مربع کلومیٹر اے تےاج کل غیر آباد نیں سوائے **راؤل آئی لیند سٹیشن** دے جہڑی نیوزی لینڈ دی سبتوں اتلے چ آؤٹ پوسٹ اے ۔

## باہرلے جوڑ

جزائر کرماڈیک سب ٹروپیکل موئیسٹ جنگلات (ورلڈ والڈ لائف فنڈ)

گٹھ:نیوزی لینڈ
گٹھ:علاقے
گٹھ:جزیرے
گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:آبی جغرافیہ
شریف حسین شاہ

شریف حسین شاہ پنجابی دے شاعر نیں۔

## کتاباں
* سکی معتبری

## اتہ پتہ
محمد سلیم آسی

محمد سلیم آسی پنجابی دے شاعر نیں

## کتاباں
* اٹ کھڑکا

## اتہ پتہ
پنجابیاں دی لسٹ

دیس پنجاب دے منے پرمنے واسیاں دی تھلے اوہناں دے کماں دے سعاب نال لسٹ دتی گئی اے۔

* بلھے شاہ
* نور جہاں

## بارلے جوڑ
خداداد خان

**خداداد خان** ضلع چکوال پنجاب دا واسی سی۔ پہلی وڈی لڑائی ج انگریزاں ولون لڑدیاں ہویاں فرانس چ اونے برطانیہ دا سب تون ودا ٹکا وکٹوریہ کراس لیا۔ اوہ پہلا ہندستانی سی جینے اے انعام لیا۔ اے انعام اونوں 31 اکتوبر 1918 نوں ہون والی لڑائی چ لبیا۔

*https://web.archive.org/web/20070930024151/http://faculty.winthrop.edu/haynese/india/medals/VC/1KDKhan.html
محمد اقبال دیوانہ

محمد اقبال دیوانہ لہور دے رہن والے پنجابی دے اک شاعر نیں۔

## اتہ پتہ
ہیپاٹائٹس اے

**ہیپاٹائٹس اے**، کلیجے دا اک روگ اے۔ ایہ اک وائرس توں ہُندا اے۔ 

## باہرلے جوڑ

گٹھ:روگ
گٹھ:ہیپاٹائٹس
ولیم ہائیڈ وولاسٹن

ولیم ہائیڈ وولاسٹن اک انگریز کیمیا گرو تے نویاں چیزاں بنان والا سی۔
الیگزنڈر فان ہمبولٹ

الیگزنڈر فان ہمبولٹ اک جرمن ساغینسدان سی۔

## بارلے جوڑ

گٹھ:کوپلے ٹکا لین والے
کھوج (رسالہ)

**کھوج**، پنجابی رسالہ اے جیہڑا شعبہ پنجابی، اورینٹل کالج لہور، پنجاب یونیورسٹی لہور، پاکستان ولوں ہر چھے مہینے مگروں چھپدا اے۔ ایہدے وچ پنجابی زبان تے ادب اُتے ہوئی کھوج تے پرکھ چھپدی اے۔ 

ایس رسالے نوں چھاپݨ دی تجویز پنجاب یونیورسٹی دے وائس چانسلر خیرات محمد ابن رسا نے دتی سی۔ اورینٹل کالج دا رسالہ پہلے توں چھپ رہیا سی پر اوہدے وچ ہور بولیاں دا کم وی چھپدا سی۔ اک ایسے میگزین دی لوڑ سی جیہدے وچ صِرف پنجابی زبان تے ادب دا کم ہی ہووے۔ پروفیسر ڈاکٹر وحید قریشی نے ہتھ ونڈایا۔ ڈاکٹر شہباز ملک ایہدے پہلے ایڈیٹر سن۔ 

## حوالے

گٹھ:میگزین
گٹھ:پنجابی رسالے
گٹھ:شہباز ملک
مولوی احمد یار

مولوی احمد یار پنجابی دے اک شاعر تے لکھاری نیں  پاکستان چ ہون والی پنجابی بولی چ سب توں پہلی پی ایچ ڈی مولوی احمد یار تے ہوئی جیہڑی ڈاکٹر شہباز ملک نے 1982 چ کیتی۔

احمد یار نے پنجابی چ 66 کتاباں لکھیاں۔

## کتاباں

## بارلے جوڑ
*http://pal.gov.pk/home/warish-shah-award.html
*http://www.apnaorg.com/research-papers/nasir-rana-1/ 
## اتہ پتہ
ہیپاٹائٹس سی

**ہیپاٹائٹس سی** کلیجے دا اک روگ اے۔ ایہ اک وائرس توں ہُندا اے۔

## باہرلے جوڑ
*  

گٹھ:روگ
گٹھ:ہیپاٹائٹس
پنجابی کتابیات

**پنجابی کتابیات** اک کتاب  دا ناں اے جیہڑی پنجابی لکھاری ڈاکٹر شہباز ملک نے 1991 چ چھاپی۔ ایدے چ فارسی لپی چ پنجابی بولی چ لکھیاں ہویاں 12,506 کتاباں دی سائینسی ول چ لسٹ دتی گئی اے۔ اے کتاب شہباز ملک نے 1963 چ لکھن دا مڈ رکھیا تے پہلی جلد بنن چ 28 ورے لنگ گۓ۔

1963 چ ایوب خان نے ٹرین دا سفر کیتا تے سفر چ کئی سٹیشناں تے لوکاں اگے تفریراں کیتیاں ایناں چوں اک تفریر پنجابی ج کیتی جس تے صحافی مولانا صلاحالدین نے اے گل آکھی جے ایوب خان نوں پنجابی چ تقریر نیں کرنی چائیدی سی جے ایس بولی دی کوئي تھاں نیں۔ ایدیاں ساریاں کتاباں اک الماری چ آجاندیاں نیں۔ اے گل سن کے شہباز ملک نے پنجابی وچ لکھیاں کتاباں دی ببلیوگرافی تے کم دی نیو رکھی۔ اودے ایم اے دے آرٹیکل دا ناں "فارسی رسمالخط وچ چھپیاں کتاباں" سی۔

## اتہ پتہ
اورینٹل کالج لہور

**اورینٹل کالج** یا **کلیۃ الشرقیہ** (Oriental College) پنجاب یونیورسٹی اولڈ کیمپس لہور، پنجاب، پاکستان وچ علوم شرقیہ (Oriental studies) دا تعلیمی ادارہ ا‏‏ے۔ ایہدے وچ مُختلف زباناں وچ ماسٹر درجے تک د‏‏ی تعلیم دِتی جاندی ا‏‏ے جد کہ کچھ زباناں وچ پی ایچ ڈی تک دا انتظام ا‏‏ے۔ 

اس کالج دی بنیاد آدی برہمو سماج دے مبلغ پنڈت نوین چندر رائے نے 1876 وچ رکھی سی۔ اورل سٹین، مشہور ہنگری-برطانوی ماہر آثار قدیمہ، 1888 توں 1899 تک ایہدے پرنسپل رہے۔

## کالج دے شعبے

٭ پنجابی اِنسٹیٹیوٹ

٭ رومی چیئر

٭ شعبہ اقبالیات

٭ کشمیریات

٭ شعبہ فارسی

٭ شعبہ اردو

٭ ہندی وبھاگ

## ویب سائیٹ
٭ اوریئنٹل کالج

پنجاب یونیورسٹی
گٹھ:لاہور دیاں یونیورسٹیاں تے کالج
گٹھ:لہور
گٹھ:لہور دے تعلیمی ادارے
گٹھ:پنجاب دے تعلیمی ادارے
گٹھ:پنجاب دے کالج
ساڈے اکھان

**ساڈے اکھان** پنجابی چ لکھی گئی اک کتاب جیدے چ پنجابی دیاں اکھاناں دتیاں گیاں نیں۔ پنجابی لکھاری ڈاکٹر شہباز ملک نے ایہ کتاب 1978 چ چھاپی۔ اے 9 واری چھاپے چڑ چکی اے۔ ایدے چ 8500 دے نیڑے اکھاناں تے اوناں دا ورتن ادھارناں نال دتا گیا اے۔

گٹھ:پنجابی کتاباں
گٹھ:شہباز ملک
شول

thumb|شول**شول** (انگریزی:شول یاں سائناگوگ) یہودی معبد یاں عبادت گاہ نوں آکھیا جاندا اے ۔عبرانی چ اسنوں بیت تفلیہ (عبادت گاہ) یاں بیت کنیسیت (جماعت خانہ) وی آکھیا جاندا ا ے۔

عام طور تے ہر شول چ اک وڈا کمرہ ہندا ا ے جس چ جماعت اکٹھی ہندا اے ، دو تن نکے کمرے ہندے نیں تے گئیاں ج توریت دے درس لئی اک الک کمرہ ہندا اے جس نوں بیت مدارش کہندے نیں ۔ وڈےآں شولاں چ اکثر **مقواہ** وی موجود ہندا اے جہڑا غسل لئی ہندا اے ۔

**کنیسہ**  یہودی معبد نو‏‏ں کہندے نيں۔ عبرانی وچ اسنو‏ں بیت تفیلہ (عبادت گاہ) یا بیت کنیست (جماعت خانہ) وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔

عموماً ہر شول وچ اک وڈا سا کمرہ ہُندا اے جس وچ جماعت اکٹھا ہُندی اے، دو تن چھوٹے کمرے ہُندے نيں تے کئی وچ درسِ تورات دے لئی اک وکھ کمرہ ہُندا اے جس نو‏‏ں بیت مِدراش کہندے نيں ـ وڈے شولاں وچ اکثر مِقواہ وی موجود ہُندا اے جو غسل دے لئی ہُندا اے ـ

## نقشہ

250px|سجے|thumb|''ارون قودیش
شول د‏‏ی جو دیوار یروشلم د‏‏ی طرف ہُندی اے، اس دے نال اک الماری لگی ہُندی اے جس نو‏‏ں ارون قودیش کہیا جاندا اے ـ اس وچ تورات دا مٹھا (scroll) رکھیا جاندا اے ـ اسنو‏ں صرف خاص مواقع اُتے ارون تو‏ں کڈیا جاندا اے چونکہ جدو‏ں وی تورات سامنے ہوئے تاں اسنو‏ں پیٹھ نئيں کيت‏‏ی جا سکدی ـ

جماعت تورات تے یروشلم د‏‏ی طرف رخ کر کہ عبادت کردی اے ـ مرد تے عورتاں وکھ بیٹھدے نيں ـ کئی وچ مرداں تے عورتاں د‏‏ی جماعت نال نال بیٹھدی ہُندی اے تے انہاں دے بیچھ وچ پردہ کھینجا ہويا ہُندا اے ـ کئی شولاں وچ عورتاں د‏‏ی جماعت مرداں دے پِچھے ہُندی اے ـ تقلید پسند شولاں وچ عورتاں د‏‏ی جماعت مرداں دے پِچھے اک بالکونی وچ بیٹھدی اے ـ

ہال دے بیچھ وچ اک منبر سا ہُندا اے جس اُتے تو‏ں تہواراں اُتے توارت تو‏ں خزّان تلاوت کردا اے تے حاخام درس دیندا اے ـ

## مورتاں

Image:Caravan shul interior.jpg|
Image:GerardDoustraatSynagogue.jpg|
Image:Berlin Neue Synagoge 2005.jpg|
File:Parochet of Beth Jakov Macedonia.jpg|
Image:Moscow Choral Synagogue.jpg|
Image:SynagogueSantiago.jpg|
Image:EsnogaAmsterdam.jpg|
Image:Synagogue - Budapest.jpg|
Image:Great Synagogue Plzen CZ general view.JPG|
Image:Frankfurt Hauptsynagoge 1885.jpg|
Image:Köln synagoge pano.jpg|
Image:Lesko synagoga.jpg|
File:Synagoga Bobowa.JPG|
File:Sinagoga Kadoorie10.jpg|
Image:Besht Shul1 Medzhibozh.jpg|
Image:Belz hasidic synagogue.jpg|
Image:Synagoge auf Gelaende der Universtaet Tel Aviv.jpg|
Image:Kherson-Synagogue01.jpg|
File:Or Zaruaa synagogue, founded by Rabbi Amram Aburbeh in Nahlat Ahim, Jerusalem, Israel exterior photo; showing location on 3 Refali street..jpg|
Image:Hurva synagogue.jpg|
Image:Hakhurba-synagogue01m.jpg|
image:Istanbul Ashkenazi Sinagogue Interior.JPG|
اہرمزد

زرتشتی یاں پارسی مھہب دی رو نال دنیا چ دو طاقتاں کار فوما نیں ۔ اک نیکی دی جس دا ناں اہرمزدا اے تے دوجی برائی دی جس دا ناں اہرمن اے ۔
ایجی سمندر

**ایجی سمندر** رومی سمندر دا اک انگ اے جیہڑا جزیرہورگا بلقان تے اناطولیہ یا یونان تے ترکی دے وچکار اے۔ اتلے چ ایہہ درہ دانیال تے باسفورس راہیں مرمرہ سمندر تے کالا سمندر نال ملیا ہویا اے۔

اس سمندر دی خاص گل اس ج واقع سینکڑاں جزیرے نیں۔ ایجی سمندر دا کل تھاں 2 لکھ 14 ہزار مربع کلومیٹر اے تے ایہہ 610 کلومیٹر لمبا تے 300 کلومیٹر چوڑا اے ، اس دی ودھ توں ودھ دونگھائی 3 ہزار 543 میٹر اے۔

گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:آبی جغرافیہ
گٹھ:سمندر
گٹھ:پانی
البرج

البرچ متحدہ عرب امارات دے شہر دبئی دی اک مجوزہ اچی عمارت اے جہڑی دنیا دی بلند ترین عمارت دے مقابلے لئی اس شہر چ اساری جان الے برج دبئی دا مقابلہ کرے گئی ۔ اس عمارت نوں دبئی واٹر فرنٹ دے وسط ج تعمیر کرن دا منصوبہ بنایا گیا اے ، جسنوں جزائر نحیل تیار کرن آلا ادارہ النخیل اسار رہیا اے ۔ 

برج دبئی وانک اس عمارت بارے وی آکھیا جا رہیا اے کہ ایہہ گھٹو گھٹ 700 میٹر اچی ہوئے گئی اے پر اس دی اصل بلندی راز چ رکھی گئی اے ۔ اس بارے ایہہ افواہاں وی گردش کر رہیاں نیں کہ ایہہ 1 کلومیٹر اچی ہوئے گئی ۔

البرج ج 200 توں ودھ منزلاں ہون گیاں ۔ 

## متعلقہ مضامین

* دبئی
* برج دبئی
* جزائر نخیل
* جزائر عالم
* برج العرب

## باہرلے جوڑ

* دبئی واٹر فرنٹ 
* http://www.nakheel.ae/النخیل
حکیم فضل الاہی بہار

حکیم فضل الاہی بہار پنجابی دے شاعر نیں۔ 10 اکتوبر 1941 نوں لہور چ جمے۔ پنجابی اخبار خبراں تے پلیکھا چ نیں۔ جڑی بوٹی دے نان نال اک معینہ وار اخبا وی کڈ دے نیں۔

## اتہ پتہ
ابو یوسف یعقوب المنصور

**ابو یوسف یعقوب المنصور** (1160ء توں جنوری 1199ء) دولت موحدین دا تیجا خلیفہ سی جس نے اپنے پیؤ ابو یعقوب یوسف دی تھاں تخت سمبھالیا سی ۔ اس نے 1184ء توں 1199ء تک حکومت کیتی ۔ اوہ موحدین دا سبتوں مشہور حکمران سی ۔

## جنگ ارک

یعقوب نوں سبتوں بوہتی شہرت اس فتح دی وجہ توں ملی جہڑی اسنے اتلے اندلس (سپین) دے سعائی حکمران الفانسو ہشتم اتے جنگ ارک چ حاصل کیتی ۔ الفانس تے امیر یعقوب وچکار 5 سال لئی صلح دا اک معاہدہ ہو گیا پرالفانسو نے معاہدہ توڑ کے اسلامی علاقے تے حملہ کیتا ۔ یعقوب نوں جدوں اطلاع ملی تے اوہ مراکش توں اندلس پہنچیا تے 8 جولائی 1195ء نوں ارک دے میدان ج الفانسو نوں اوداں دی ای زبردست شکست دتی جداں دی 100 ورہے پہلاں ، یوسف بن تاشفین جنگ زلافہ چ دے چکیا سی ۔

## شخصیت

## تعمیرات

## انتقال

## جانشین

## ہور ویکھو

*جنگ ارک
*دولت موحدین

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:تریخی شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:عرب شخصیتاں
گٹھ:مسلم شخصیتاں
گٹھ:مراکش
گٹھ:بادشاہ
گٹھ:افریقہ
گٹھ:افریقی شخصیتاں
محمد طاہر

محمد طاہر پنجابی دے شاعر نیں 16 دسمبر 1973 چ لہور جمے۔

## اتہ پتہ
عاشق راں

عاشق راں پکھر دا اک پنجابی دے شاعر نیں

## کتاباں
* اٹ کھڑکا

## اتہ پتہ
مسافر لودھی

مسافر لودھی پنجابی دے شاعر نیں 11 جنوری 1964 چ جمے۔

## اتہ پتہ
کرکٹ ورلڈ کپ 1979

کرکٹ ورلڈ کپ دوجی واری 1979 نوں انگلینڈ چ ہوئیا۔ 

اے مقابلے 9 جون توں 23 جون تکر انگلینڈ چ کھیڈے گئے۔ ایدی ٹرافی ویسٹ انڈیز دی ٹیم نے حاصل کیتی ۔

## ہور ویکھو
* کرکٹ ورلڈ کپ
* انٹرنشنل کرکٹ کونسل
کرکٹ ورلڈ کپ 1987

ورلڈ کپ دا مقابلہ چوتھی واری 1987 نوں انڈیا تے پاکستان چ ہوئیا ۔ 

اے مقابلے 8 اکتوبر توں 8 نومبر تکر انڈیا تے پاکستان دے علاقے آں چ کھیڈے گئے۔ ایدی ٹرافی دوجی واری فیر انگلینڈ دی ٹیم نے حاصل کیتی ۔

## ہور ویکھو
* کرکٹ ورلڈ کپ
* انٹرنشنل کرکٹ کونسل
کرکٹ ورلڈ کپ 1975

1975 نوں پہلی واری کرکٹ ورلڈ کپ انگلینڈ چ ٹوریا گیا ۔ تے ایس توں بعد ہر چار وریاں مگروں اے مقابلے کرائے جاندے نیں ۔ 

اے مقابلے 7 جون توں 21 جون تکر انگلینڈ چ کھیڈے گئے۔ ایدے ٹرافی انگلینڈ دی ٹیم نے حاصل کیتی ۔

## ہور ویکھو
* کرکٹ ورلڈ کپ
* انٹرنشنل کرکٹ کونسل
ملیر کوٹلا

**ملیر کوٹلا** پنجاب دے ضلع ملیر کوٹلا دا اک شہر تے ضلع ملیر کوٹلا دا راجگڑھ اے ۔ ایہ شہر سابق ریاست ملیر کوٹلا دا راجگڑھ وی سی ۔

گٹھ:چڑھدے پنجاب دے شہر
گٹھ:چڑھدا پنجاب
کنڡل مشتاق

کنڡل مشتاق پنجابی دے شاعر نیں
12 جون 2007ء نوں وفات پائی ۔

## اتا پتا

گٹھ:پنجابی شاعر
ریمنڈ ڈیوس

ریمنڈ ڈیوس

**ریمنڈ ڈیوس** اک امریکی اے جینے 27 جنوری 2011 نوں لہور پاکستان چ دو پاکستانی گولی نال مارے۔ اوہ پولیس کول اے تے اودے تے غیر قنونی اسلحہ رکھن تے دو بندے مارن تے مقدمے نیں۔ امریکی سرکار اے کیندی اے جے ریمنڈ نوں سفارتی بچاؤ ہیگا اے پر پاکستانی سرکار ایس گل توں انکاری اے۔ امریکہ ہلے تک ریمنڈ دے سفارتکار ہون دی کوئی پکی دس نیں دے سکیا۔

ریمنڈ ڈیوس نون دیت دے اسلامی فنون دا بہانہ لا کے پیسے لے کے 16 مارچ نوں چھڈ دتا گیا۔

اکتوبر 2011ء امریکہ چ غنڈہ گردی دے الزام ح ضمانت اوئی۔

## بارلے بوڑ
*http://www.dawn.com/2011/01/28/us-official-guns-down-two-motorcyclists-in-lahore.html ڈان اخبار توں
*http://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-12305049 بی بی سی توں خبر
*http://www.nytimes.com/2011/01/30/world/asia/30pakistan.html?_r=1
*http://www.deccanherald.com/content/137362/records-did-not-support-diplomatic.html



گٹھ:امریکہ
اکادمی ادبیات پاکستان

**اکادمی ادبیاتِ پاکستان** (انگریزی: Pakistan Academy of Letters) پاکستانی زباناں دے فروغ لئی قائم ادارہ اے، جیہدا قیام یکم جولائ‏ی 1976ء نُوں ذوالفقار علی بھٹو دے ہتھو‏ں اسلام آباد وچ ہويا۔ اس ادارے دا صدر دفتر اسلام آباد وچ واقع ا‏‏ے۔

## اکادمی د‏‏ی مطبوعات
اکادمی ادبیات پاکستان نے پاکستانی ادب دے فروغ دے سلسلے وچ مُختلف موضوعات اُتے بہت ساریاں ادبی، تحقیقی تے ترجمہ شدہ کتاباں شائع کيتیاں نيں۔ ایہناں کتاباں وچ پاکستان تے پاکستان تو‏ں باہر رہݨ والے بہت سارے ادیباں دا تحقیقی تے تخلیقی کم شام‏ل ا‏‏ے۔ "پاکستانی ادب دے معمار" دے عنوان تو‏ں اکادمی ادبیات پاکستان نے بہت سارے ادیباں د‏‏ی شخصیت تے فن دے حوالے تو‏ں متعدد کتاباں شائع کيتیاں نيں۔ اس توں علاوہ اس ادارے نے "انتخاب پاکستانی ادب، سال بہ سال" دے حوالے نال نثر تے شاعری اُتے کئی کتاباں شائع کيتیاں نيں۔ ایہ ادارہ پاکستانی ادب د‏‏ی سال وار کتابیات وی شائع کردا ا‏‏ے۔

## اکادمی دا ک‏‏تب خانہ
اکیڈمی ادبیات پاکستان دا ک‏‏تب خانہ چالی ہزار تو‏ں وَدھ کتاباں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔

## باہرلے جوڑ
* اکیڈمی ادبیات پاکستان 

## حوالے

گٹھ:1976ء وچ قائم ہوݨ والے حکومت‏ی شعبے
گٹھ:پاکستان وچ 1976ء دیاں تاسیساں
گٹھ:اردو ادارے
گٹھ:پاکستانی ادارے
رفیع پیر

**رفیع پیر** اک پنجابی ڈرامہ لکھاری اے ۔۔ 1937 ج اودا پہلا پنجابی ڈرامہ * اکھیاں* ریڈیو لہور تے چلیا۔ اے ریڈیو لہور دا وی اے پہلا ڈرامہ سی۔

## اتہ پتہ

گٹھ:پنجابی شاعر
اندر سبھا

اندر سبھا اردو چ لکھیا تے سٹیج تے چلیا پہلا ڈرامہ اے۔ اے 1853 چ آغا حسن امانت نے لکھنؤ چ لکھیا۔
سہیل احمد

**سہیل احمد** اک پنجابی سٹیج، تھیٹر تے ٹی وی تے فلم دے مخولیا اداکار نیں ۔

### سٹیج ڈرامے
* *شرطیہ مِٹھے*
* *کالی چادر*
* *فیکا اِن امریکا*
* *کوٹھا*
* *اک تیرا صنم خانہ*
* *روٹی کھول دو*
* *بڑا مزا آئے گا*
* *ڈبل سواری*
* *ٹوپی ڈراما*
* *عاشقو غم نہ کرو*
* *لُڈی ہے جمالو*
* *کچھ نہ کہو*
* *سُوئے لال*
* *دیوانے مستانے*
* *سوا سیر*
* *سہیلی میرے شوہر کی*
* *لے جا سخیا*
* *شاباش بیگم*
* *کِھڑکی کے پیچھے*
* *سونے کی چِڑیا*
* *ہائے اوئے*
* *کنگلے پورہݨے*
* *راجا اب تو آجا*
* *ہاسے ونڈی دے*
* *ایک جھوٹ اور سہی*
* *ونڈر فُل*
* *سوہݨی لگدی*
* *کیچپ*
* *روانگی برات*
* *دم دما دم*
* *لڡ سپوٹ*
* *بابا کیبل*
* *حاضر جناب*
* *موقع مِلے کدی کدی*
* *تاج محل*
* *ہائی سپیڈ*
* *نو ٹینشن*
* *بیگم مجھے عیدی دو*
* *پاؤں کا زیور*
* *ویلھے مصروف*
* *کون جیتا کون ہارا*
* *پعھولے بادشاہ*
* *بابا بوری*
* *مُنڈے نوں سمجھاؤ*
* *انوکھی دلہن*
* *گرم گرم*
* *نوکر صاحب*
* *ریشماں جوان ہوگئی*
* *دل دا بوہا*
* *چیک پوسٹ*
* *ہاٹ پاٹ*
* *چابیاں*
* *یہ بات اور ہے*
* *مس پینو*
* *اݨجاݨے لوگ*
* *دے جا سخیا*

## ٹی وی ڈرامے
* *فشار* (پی ٹی وی) 1990
* *حویلی* (پی ٹی وی) 1990s
* *ہوم سویٹ ہوم* (پی ٹی وی) 1990s
* *شب دیگ* (پی ٹی وی) 1990s **'مسٹر شاہ**'
* *عندلیب* (پی ٹی وی) 1990s 
* *لارنس آف تھلیبیا* (پی ٹی وی) 1994
* *ریزا ریزا* (پی ٹی وی) 1995
* *رنجش* (پی ٹی وی) 1998
* *دن* (پی ٹی وی) 1998
* *غریب شہر* (پی ٹی وی) 1990
* *مشورا مفت ہے* (پی ٹی وی) 2000
* *کاجل گھر* (پی ٹی وی) 2001 **'چوہدری ریاست علی**'
* *شناخت* (پی ٹی وی) 2003
* *سسر ان لا* (پی ٹی وی) 2005
* *ملنگی* (پی ٹی وی) 2006
* *خریدار* (اے ٹی وی) 2006
* *جدا* (اے ٹی وی) 2008
* *سارے گامے* (پی ٹی وی) 2009
* *شام* (اے ٹی وی)  2010
* *اُلو برائے فروخت نہیں* (ہم ٹی وی) 2013

## ٹی وی شو
* *حسب حال* (دنیا نیوز) 2009 توں **'عزیزی**'

## فِلماں
* *[[پنجاب نہیں جاؤں گی]]*
* *[[جوانی پھر نہیں آنی 2]] *

گٹھ:پنجابی اداکار
گٹھ:مخولیا اداکار
گٹھ:پنجابی مسلمان
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی لوک
کرکٹ ورلڈ کپ 2011

**کرکٹ عالمی کپ 2011ء** بھارت، سری لنکا تے بنگلہ دیش وچ مشترکہ طور اُتے منعقد کيتا گیا جس وچ بھارت نے کامیابی حاصل کيتی۔

کرکٹ  ورلڈ کپ  دے سلسلے دا دسواں مقابلہ  چار وریاں بعد 2011 چ بنگلہ دیش , انڈیا تے سری لنکا چ کھیڈیا گیا ۔   بنگلہ دیش نے  پہلی واری کرکٹ ورلڈ کپ  دی میزبانی  کیتی ۔ 

اے مقابلے 17 فروری 2011 توں  2 اپریل  تکر  بنگلہ دیش , انڈیا تے سری لنکا  دے علاقے آں چ کھیڈے  گئے ۔ ایس ورلڈ کپ چ کل 14 ٹیماں نے حصہ لیا۔    ایس ورلڈ کپ دا فائنل میچ 2 اپریل نوں  انڈیا  چ کھیڈیا  گیا۔ ایدی ٹرافی  دوجی واری انڈیا  دی ٹیم نے حاصل کیتی ۔   جنے 1983 وچ پہلی واری کپ جتیا سی۔ 

ورلڈ کپ دے میچ کران لئی ٹیماں نوں دو گٹھاں چ وکھ کیتا جاندا اے تے ہر گٹھ دیاں ٹیماں دے وچکار میچ کرائے جاندے نیں ۔

### لسٹ اہل ٹیماں
ذیل د‏‏ی 14 ٹیماں شرکت کيتی اہل سن۔

## میدان





## امپائر

**امپائر سلیکشن پینل** نے 18 امپائر منتخب کیتے، جدو‏ں کہ انعام الحق (بنگلہ دیش) ریزرو سن ۔ عالمی کپ وچ : 5 آسٹریلیا، 6 ایشیا، 3 انگلینڈ، 2 نیوزی لینڈ تے اک اک، جنوبی افریقا تے ویسٹ انڈیز تو‏ں امپائر لئی گئے۔

;آسٹریلیا
*  Simon Taufel
*  Steve Davis
*  راڈ ٹکر
*  Daryl Harper
*  Bruce Oxenford

;نیوزی لینڈ
*  بلی باؤڈن
*  Tony Hill

;جنوبی افریقا
*  Marais Erasmus

;پاکستان
*  علیم ڈار
*  اسد رؤف
;بھارت
*  Shavir Tarapore
*  Amiesh Saheba

;انگلینڈ
*  Ian Gould
*  رچرڈ کیٹلبرو
*  Nigel Llong

;سری لنکا
*  Asoka de Silva
*  کمار دھرما سینا

;ویسٹ انڈیز
*  Billy Doctrove

## کھلازی

Each country chose a 30-member preliminary squad, which would then be reduced to 15. All the 14 teams announced their final squads before 19 جنوری 2011.

## مقابلے

### وارم اپ مقابلے

The following 14 warm-up matches were played before the World Cup started. For statistical purposes, these matches are not considered to be One Day Internationals.

### گروپ مرحلہ

#### گروپ اے

The top four teams from each group qualified for the quarter-finals (indicated in green)۔

#### گروپ بی

The top four teams from each group qualified for the Quarter finals (indicated in green)۔

### ناک آؤٹ مرحلہ

#### کوائٹر فائنل

#### سیمی فائنل

#### فائنل

## شماریات

## ہور ویکھو

* سیاست تے کھیل

## حوالے و حواشی

## باہرلے جوڑ

گٹھ:کرکٹ عالمی کپ 2011ء
گٹھ:بنگلادیشی کرکٹ وچ 2011ء
گٹھ:بنگلہ دیش وچ کرکٹ دے عالمی مقابلے
گٹھ:بھارت وچ کرکٹ دے عالمی مقابلے
گٹھ:بھارتی کرکٹ وچ 2011ء
گٹھ:سریلنکا ميں کرکٹ دے عالمی مقابلے
گٹھ:سری لنکی کرکٹ وچ 2011ء
گٹھ:کرکٹ عالمی کپ مقابلے
گٹھ:مارچ 2011ء وچ کھیلاں د‏‏ی سرگرمیاں
گٹھ:2010–11ء وچ بین الاقوامی کرکٹ مقابلے

## ہور ویکھو
* کرکٹ ورلڈ کپ
* انٹرنشنل کرکٹ کونسل
انٹرنیشنل کرکٹ کونسل

**بین الاقوامی کرکٹ کونسل** (International Cricket Council) کرکٹ د‏‏ی انتظامیہ دا ناں ا‏‏ے۔ جو ۱۹۰۹ء وچ برطانیہ، آسٹریلیا تے جنوبی افریقہ دے نمائندگان د‏‏ی طرف تو‏ں امپیرئیل کرکٹ کانفرنس دے ناں تو‏ں شروع کيتی گئی۔ ۱۹۶۵ء وچ اس دا ناں تبدیل ک‏ر ک‏ے انٹرنیشنل کرکٹ کانفرنس رکھیا گیا فیر ۱۹۸۹ء وچ اس دا ناں فیر تو‏ں تبدیل ک‏ر ک‏ے بین الاقوامی کرکٹ کونسل رکھیا گیا۔

بین الاقوامی کرکٹ کونسل دے ۱۰۴ ارکان نيں۔ جنہاں وچو‏ں ۱۲ ارکان اوہ نيں جو ٹیسٹ کرکٹ کھیلنے د‏‏ی حیثیت رکھدے نيں انہاں نو‏‏ں فل ارکان دا ناں دتا گیا ا‏‏ے۔ ۹۲ ارکان ایسوسی ایٹ ارکان نيں۔ انٹرنیشنل کرکٹ کونسل ہر قسم دے کرکٹ دے ٹورنامنٹ یا مقابلےآں نو‏‏ں ترتیب دیندی ا‏‏ے۔

بین الاقوامی کرکٹ کونسل دا صدر مقام دبئی وچ واقع ا‏‏ے۔

انٹرنیشنل کرکٹ کونسل کرکٹ دی انتظامی سنگت دا ناں اے اے سنگت جگ چ کرکٹ دی پردھان اے تے کرکٹ بارے ہر طرح دے معاملے ویکھدی اے ۔ 
ایس کونسل دے کل ۱۰۵ سنگی دیس ھیگے نیں جناں چوں ۱۰ پورے سنگی نیں۔ جیڑے بقاعدہ ٹیسٹ میچ کھیڈدے نیں ۔

## پکے سنگی

*انگلینڈ
*اسٹریلیا
*ہندستان
*پاکستان
*دکھنی افریقہ
*ویسٹ انڈیز
*سری لنکا
*زمبابوے
*بنگلہ دیش
*نیوزیلینڈ

## ارکان
ارکان انٹرنیشنل کرکٹ کونسل

انٹرنیشنل کرکٹ کونسل دے ارکان نو‏‏ں تن گروہ وچ تقسیم کيتا جاندا ا‏‏ے۔ فل رکن (Full Members) (ٹیسٹ کرکٹ کھیلنے والے ملکاں)، ایسوسی ایٹ رکن (Associate Members) تے افیلی ایٹ رکن (Affiliate Members)۔

انٹرنیشنل کرکٹ کونسل دے ارکان ملکاں د‏‏ی تعداد ۱۰۴ ا‏‏ے۔ جنہاں وچو‏ں ۱۲ فل رکن، ۹۲ ایسوسی ایٹ رکن نيں۔
### فل رکن
**مکمل ممبران**-ٹیماں د‏‏ی بارہ گورننگ باڈیز جنہاں نو‏ں انٹرنیشنل کرکٹ کونسل دے اندر رائے دہندگی دے مکمل حق حاصل نيں تے اوہ ٹیسٹ دے باضابطہ میچ کھیلدے نيں۔

**ایسوسی ایٹ ممبر**-ان ملکاں وچ ۹۲ گورننگ باڈیز جتھے کرکٹ مضبوطی تو‏ں قائم تے منظم اے، لیکن انہاں نو‏ں حالے تک مکمل رکنیت نئيں دتی گئی ا‏‏ے۔

## آئی سی سی ورلڈ درجہ بندی
**مرداں د‏‏ی ٹیماں د‏‏ی درجہ بندی** (* ۲۲ جون ۲۰۲۱ تک، ٹاپ ۱۲ ملکاں)


*'سوانیاں د‏‏ی ٹیم د‏‏ی درجہ بندی *' (* ۳۰ مئی ۲۰۲۱ ء تک، ٹاپ ۱۲ ملکاں)

* 

## حوالے

گٹھ:۱۹۰۹ء وچ قائم ہوݨ والی کھیلاں د‏‏یاں تنظیماں
گٹھ:انٹرنیشنل کرکٹ کونسل
گٹھ:بین الاقوامی کھیلاں دے فیڈریشنز
گٹھ:دبئی وچ قائم تنظیماں
گٹھ:کرکٹ
گٹھ:کرکٹ انتظامیہ
گٹھ:Short description is different from Wikidata

## ہور ویکھو
* کرکٹ ورلڈ کپ
ذوالفقار مرزا

**ڈاکٹر ذوالفقار مرزا** اک سندھی سیاستدان اے جیدا جوڑ پاکستان پیپلز پارٹی نال اے۔ ذوالفقار مرزا سند دا وزیر داخلہ سی۔ اودی ٹبری فہمیدہ مرزا پاکستان دی فومی اسمبلی دی سپیکر اے۔ اوہ کیڈٹ کالج پٹارو توں پڑھیا اے۔ اوہ مرزا شوگر ملز بدین سند دے بورڈ دا وی ڈائریکٹر اے۔

20 فروری 2011 نوں اونے اے گل آکھی جے اوہ سند چ مسلم لیگ دا کوئی دفتر نیں رین دیوے گا اگر پاکستان پیپلز پارٹی نوں پنجاب سرکار توں بار کڈیا گیا۔

28 اگست 2011 نوں ایم کیو ایم تے کراچی چ ہون والی وڈاٹکی دا الزام اک پریس کانفرنس چ لایا۔ ایدے انل اے سارے عہدیاں نوں چھڈن دی دس وی دتی۔

## ہور ویکھو
*ذوالفقار علی بھٹو
*بینظیر بھٹو
*آصف علی زرداری
*سید حامد سعید کاظمی
*https://archive.is/20130705183708/www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=2011%5C02%5C21%5Cstory_21-2-2011_pg1_6

گٹھ:پاکستان پیپلز پارٹی
کیڈٹ کالج پٹارو

کیڈٹ کالج پٹارو پٹارو صوبہ سند پاکستان چ اک کیڈٹ کالج اے۔ ایدی نیو 1957 چ میر پور خاص ج رکھی گئی تے 1959 چ اینوں پٹارو لیایا گیا۔

گٹھ:پاکستان
گٹھ:پاکستان وچ تعلیم
کرکٹ ورلڈ کپ 2003

**کرکٹ عالمی کپ 2003ء**  اٹھواں کرکٹ عالمی کپ سی جو 9 فروری تو‏ں 23 مارچ 2003ء دے درمیان وچ ، مشترکہ طور پر؛ جنوبی افریقا، زمبابوے تے کینیا مین منعقد ہويا۔ ایہ کرکٹ دا پہلا عالمی کپ سی جو، جنوبی افریقا وچ منعقد ہويا۔

اٹھویں واری ورلڈ کپ دا مقابلہ    2003  نوں  افریقہ   چ ہوئیا ۔  

اے مقابلے 9 فروری توں  24 مارچ تکر  افریقہ , زمبابوے , کینیا   دے علاقے آں چ کھیڈے گئے۔  ایدی ٹرافی تیجی  واری  فیر آسٹریلیا   دی ٹیم نے حاصل کیتی ۔

عالمی کپ وچ 14 ٹیماں نے حصہ لیا، جو اودو‏ں تک کی، کسی کرکٹ عالمی کپ وچ ٹیماں د‏‏ی سب تو‏ں ودھ تعداد سی۔ کل 54 مقابلے ہوئے، کرکٹ عالمی کپ 1999ء وچ متعارف کرائے گئے، طریقہ کار دے مطابق، اس عالمی کپ وچ وی، ٹیماں نو‏‏ں دو گروپاں وچ تقسیم کيتا گيا سی، ہر گروپ د‏‏ی پہلی تن ٹیماں اگلے مرحلے **سوپر سکسس** دا اہل قرار پاواں۔

## باہرلے جوڑ
* کرکٹ عالمی کپ 2003 کرک انفو

## ہور ویکھو
* کرکٹ عالمی کپ
* کرکٹ عالمی کپ 2007
## حوالے

گٹھ:کرکٹ عالمی کپ 2003ء
گٹھ:2003ء وچ کینیا
گٹھ:جنوبی افریقا وچ کرکٹ
گٹھ:جنوبی افریقہ وچ کرکٹ دے عالمی مقابلے
گٹھ:جنوبی افریقہ وچ کھیلاں دے عالمی مقابلے
گٹھ:زمبابوے وچ کرکٹ
گٹھ:زمبابوے وچ کرکٹ دے عالمی مقابلے
گٹھ:زمبابوے وچ کھیلاں دے عالمی مقابلے
گٹھ:فروری 2003ء وچ کھیلاں د‏‏یاں سرگرمیاں
گٹھ:کرکٹ عالمی کپ
گٹھ:کرکٹ عالمی کپ مقابلے
گٹھ:کینیا وچ کرکٹ
گٹھ:کینیا وچ کرکٹ دے عالمی مقابلے
گٹھ:کینیا وچ کھیلاں دے عالمی مقابلے
گٹھ:مارچ 2003ء وچ کھیلاں د‏‏یاں سرگرمیاں
گٹھ:2003ء وچ بین الاقوامی کرکٹ مقابلے
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:جنوب افریقی کرکٹ وچ 2003ء
گٹھ:Short description is different from Wikidata

## ہور ویکھو
* کرکٹ ورلڈ کپ
* انٹرنشنل کرکٹ کونسل
شاه محمود قریشی

شاه محمود قریشی اک پاکستانی سیاستدان اے جیدا جوڑ پاکستان پیپلز پارٹی نال اے۔ شاه محمود قریشی پاکستان دا بدیسی کماں دا وزیر 2008 توں 2011 تک ریا۔ اودا جوڑ تھلویں پنجاب دے پیراں دے اک ٹبر نال اے۔
شیری رحمان

**شیری رحمان** اک پاکستانی سیاستدان تے اخبار لکھاری اے جیدا جوڑ پاکستان پیپلز پارٹی نال اے۔
قمر زمان کائرہ

قمر زمان کائرہ اک پاکستانی سیاستدان اے جیدا جوڑ پاکستان پیپلز پارٹی نال اے۔ قمر زمان کائرہ پاکستان دا وفاقی وزیر برائے اطلاعات و نشریات وی ریا اے۔ اج کل قمر زمان کائرہ نے پاکستان پیپلز پارٹی دے مرکزی سیکرٹری اطلاعات دی زمہ داری سنبھالی ہوئی اے۔

## ہور ویکھو
*ذوالفقار علی بھٹو
*بینظیر بھٹو
*آصف علی زرداری
*سید حامد سعید کاظمی

گٹھ:پاکستان پیپلز پارٹی
نصرت بھٹو

نصرت بھٹو اک پاکستانی سیاستدان اے جیدا جوڑ پاکستان پیپلز پارٹی نال اے۔ اوہ پاکستانی وزیراعظم ذوالفقار علی بھٹو دی ٹبری تے بےنظیربھٹو دی ماں سی۔
رحمان ملک

**رحمان ملک** اک پاکستانی سیاستدان تے وفاقی تحقیقاتی ایجنسی دے افسر سی ۔ اوہناں نے ۲۵ مارچ ۲۰۰۸ء توں ۱ مارچ ۲۰۱۳ء تک وفاقی وزیر داخلا دے طور تے خدمات انجام دِتیاں ۔ سیاست وچ داخل ہوݨ توں پہلاں ۱۹۹۳ء توں ۱۹۹ء تک وفاقی تحقیقاتی ایجنسی دے ایڈیشنل ڈائریکٹر جنرل رہے ۔ اوہناں دا تعلق پیپلز پارٹی نال سی ۔ 

گٹھ:پاکستانی سیاستدان
گٹھ:پاکستانی سیاست دان
گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی مسلمان
گٹھ:پاکستان پیپلز پارٹی
اسحاق ڈار

اسحاق ڈار اک پاکستانی سیاستدان اے جیدا جوڑ مسلم لیگ ن نال اے۔

گٹھ:مسلم لیگ ن
ہزارا سنگھ رمتا

ہزارہ سنگھ رمتا پنجابی دے شاعر نیں

## کتاباں
* رمتے دے ہاسے
* رمتا در میخانہ (70 راگاں دے ناں ، سرگم دی پچھاݨ)

## اتہ پتہ
گلزار حسین شاہ بے باک

گلزار حسین شاہ بے باک پنجابی دے شاعر نیں

## کتاب
* نہ چھیڑ ملنگاں نوں

## اتہ پتہ
میاں محمد اسلم آزاد بی اے

میاں محمد اسلم آزاد بی اے پنجابی دے شاعر نیں

## کتاب
* کلاشنکوف

## اتہ پتہ
نوید شہزاد

نوید شہزاد پنجابی دے شاعر نیں بورے واا چ 1 جنوری 1971 نوں جمے پنجابی چ  پی ایچ ڈی کیتی

## اتہ پتہ