open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
جولیا الڡریز

**جولیا الڡریز** (جم: 27 مارچ، 1950) اک ڈومنک امریکی شاعر، ناول کار تے لکھاری اے۔ اسنے ناول *، ہاؤ گارسیا گرلز لاسٹ دیئر ایکسینٹس* (1991)، *دِ ٹائم ان دِ بٹرپھلائیز* (1994) اتے *یو* *(1997)دے ناوکاں* نال پرمکھتا حاصل کیتی۔ اک شاعر وجوں اسدے پرکاشناں وچ *ہومکمنگ* (1984) اتے *د وومین آئی کیپٹ ٹو مائیسیلپھ* (2004) اتے اک لکھاری وجوں سوے-جیونیکل مجموعہ *سمتھنگ ٹو ڈکلیئر* (1998) شامل ہن۔ بہت سارے ساہتی نقاد اسنوں لیٹنا دے سبھ توں اہم لکھاریاں وچوں اک مندے ہن اتے اسنے قومانتری پدھر تے تنقیدی اتے وپاری سفلتا حاصل کیتی اے۔

خولیا الوریز نے چھوٹے پاٹھکاں لئی وی کئی کتاباں وی لکھیاں ہن۔ بچیاں لئی اس دی پہلی تصویر کتاب "دِ سیکریٹ فٹ پرنٹس" 2002 وچ شائع ہوئی سی۔ الوریز نے نوجوان پاٹھکاں لئی کئی ہور کتاباں لکھن دی کوشش کیتی، جس وچ "تانا لولا" کتاب دی لڑی وی شامل اے۔ 

اسدا جم نیو یارک وچ ہویا، اسنے اپنے بچپن دے پہلے دس سال ادوں تک ڈومنکن ریپبلک وچ بتائے، جد تک اسدے پیؤ دے سیاسی بغاوت وچ شامل ہون کارن اسدے پروار نوں دیس چھڈن لئی مجبور نہیں کیتا گیا۔ الوریز دیاں بہت ساریاں رچناواں متحدہ راج وچ ڈومینیکن وجوں اس دے تزربیاں توں متاثر ہوئیاں ہن، اتے ایکیکرن اتے پچھان دے مدعیاں اُتے بہت دھیان مرتکز کردیاں ہن۔ ڈومنکن اتے اک امریکی دوواں وجوں اسدا تہذیبی پالن پوشن اسدی لیکھنی وچ نجی اتے سیاسی سر دے سمیل توں واضع اے۔ اوہ اوہناں کماں لئی مشہور اے جو ڈومینیکن ریپبلک اتے متحدہ راج امریکہ وچ عورتاں دیاں تہذیبی امیداں دی جانچ کردے ہن۔ تہذیبی رخ دی سخت جانچ لئیہال ہی دے سالاں وچ، الوریز نے اپنے موضوع دا وستار ' *انّ نیم آف سیلومی* (2000)' ورگیاں رچناواں نال کیتا اے، ڈومنکن پاتراں اتے تریخی ہستیاں دے خیالی روپاں دی بجائے، جو کہ کباں*دے* نال اک ناول سی۔

اپنے کامیاب لکھائی کیریئر توں علاوہ جولیا الڡریز دا مڈلبری کالج وچ موجودہ لیکھک-نواس اے۔

## جیونی

### مڈھلی زندگی تے سکھیا
خولیا الوریز دا جم 1950 وچ نیو یارک سٹی وچ ہویا سی۔  جدوں اوہ تن مہینیاں دی سی، تاں اس دا پروار ڈومنکن ریپبلک واپس چلا گیا، جتھے اوہ اگلے دس سال رہے۔  اوہ نوکرانیاں دیاں سیواواں دا آنند لیندی ہوئی اپنے وڈے پروار نال بہت ہی ایشو آرام نال وڈی ہوئی۔ نقاد سلویؤ سریئس دا مننا اے کہ ڈومنکس کہانی-کتھانی کرن دی صلاحیت دی قدر کردے ہن؛ الوریز نے اس صلاحیت نوں "اکثر مہماناں دا منورنجن کرن لئی جلدی ترقی یافتہ کیتا" کیہا جاندا اے۔ 1960 وچ، اس دے پیؤ نوں جزیرہ دے فوجی تاناشاہ، راپھیل ٹروجیلو نوں ہن دی اک ناکام سازش وچ حصہ لین توں بعد پروار نوں متحدہ راج چھڈن لئی مجبور ہونا پیا،  حالتاں توں بعد وچ اس دی لکھت وچ دوبارہ وچاریاں جانگیاں: اس دا ناول *کویں گارسیا کڑیاں اوہناں دے لحظے گوائے*، مثال وجوں، اجیہے پروار دی تصویر پیش کیتی گئی جس نوں اسے حالاتاں وچ ڈومینیکن جمہوریہ چھڈن لئی مجبور کیتا گیا سی۔  اس دی شاعری، "جلاوطن" وچ، اوہ "جس رات اسیں دیس بھجّ گئی" دا ذکر کردی اے اتے تجربہ نوں " نقصان میری سمجھ توں کتے وڈا " پیش کیتا اے۔

## حوالے

گٹھ:امریکی عورت شاعر
گٹھ:امریکی عورت ناول کار
گٹھ:20ویں صدی دے امریکی ناول کار
گٹھ:جم 1950
گٹھ:۱۹۵۰ دے جم
دھولی گنگا ندی

**دھولی گنگا ندی**  بھارت د‏‏ی ریاست اتراکھنڈ دے ہمالیہ وچ واقع، دریائے گنگا دے کھبے الیکنندہ ندی د‏‏ی اک شاخ ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:اتراکھنڈ دے دریا
گٹھ:بھارت دے دریا
رینو کھنا چوپڑا

**ڈاکٹر جولیا الڡریز**(جم:24 ستمبر 1949) بھارت دے نامور سائنسداناں وچو اک نیں ۔ ایہ پاݨی تکنیکی مرکز، بھارتی کھیتی باڑی کھوج مرکز وچوں اعزاز نال سیوامکت ہوئے۔ ایہناں دا جم دلی وچ ہویا۔ ایہناں نے اپنی سکھیا لیڈی لرون سکول، دلی (1961–65)، کملا راجا گرلز کالج، گوالیئر (1965–68)، بھارتی کھیتی باڑی کھوج مرکز (1968–74) آدی ادارےآں توں بی۔ایسسی، ایم۔ایسسی اتے پی۔ایچڈی آدی ڈگریاں حاصل کیتیاں۔ ایہناں نوں ہومی بھابا پھیلو، 1980–82; INSA-رائل سوسائٹی مدرا پھیلو، 1982–83; بائیوٹیکنالوجی اوورسیز رسرچ ایسوسیئیٹ، 1989–90; آدی وظیفے حاصل ہن، نال ہی پرمکھ سائنسدان اتے نیشنل پھیلو، آئی۔سی۔آر (1995–2011) دا عہدہ وی ملیا۔

## جیون
اوہدا جم 24 ستمبر 1949 نوں دلی، بھارت وچ ہویا ۔

## سکھیا
اسنے لیڈی ارون سکول، دلی اتے کملا راجا گرلز کالج، گوالیئر توں سکھیا حاصل کیتی۔ اسنے بی۔ایسّ۔سی۔، ایم۔ایسّ۔سی۔ پی۔ایچ۔ڈی۔ انڈین ایگریکلچرل رسرچ انسٹیچیوٹ توں پوری کیتی۔ اوہ امیرٹس سائنٹسٹ، واٹر ٹیکنولوجی سینٹر، بھارتی کھیتی باڑی کھوج ادارہ، نویں دلی اے۔ اوہ ہومی بھابھا پھیلو، انسا-رائل سوسائٹی ایکسچینج پھیلو، بائیوٹیکنالوجی اوورسیز رسرچ ایسوسیئیٹ، پرنسپل سائنٹسٹ اتے نیشنل پھیلو، آئیسیئیار، نویں دلی دے عہدے تے وی رہی۔

## یوگدان
اسنے رسرچ گیٹ اُتے 72 کھوج لیکھاں دا یوگدان پایا۔ 

## کھوج کھیتر
* پودا سائنس اتے کیمیا سائنس

## اعزاز
این۔سی۔ای۔آر۔ٹی۔ سائنس فیلوشپ (1965–74) آئیئینئیسئے نوجوان سائنٹسٹ انعام (1978) آر۔ڈی۔اسانا بندوبستی انعام (1980–83) آر۔ڈی۔ اسانا انعام، 1983; آئیسیئیار خواتین سائنٹسٹ انعام (1995)، پلیٹینم جبلی لکچر ایوارڈ، (1998) (اڈیٹر انوساری)، جرنل آف بائیوسائنس، بھارت اتے آئیئینئیسار پریسد میمبر (2009–2011) آدی۔

## کتابیات
1. Khanna-Chopra, R. and Patil, R.V. (2002)۔ Successful hybridization between drought cresistant wheat cultivar C306 and high yielding varieties by overcoming hybrid necrosis leads to exposition of hidden genetic variability. ICAR publication. 30 pp.
2. Training workshop manual (1995)۔ Theory and methodology for physiological and molecular basis of stress resistance in crop plants edited by Dr. Renu Khan

Member Executive Council 1 Jan 2013 to 31 Dec 2015; Member Executive Council (Casual Vacancy) 16 Sep 2007 to 31 Dec 2008

## حوالے

گٹھ:جم 1949
گٹھ:بھارتی لوک
اتراکھنڈ سیلاب، 2021ء

**اتراکھنڈ گلیشئر سیلاب**،7 فروری 2021ء نو‏‏ں صبح 10 بج کر 45 منٹ اُتے سیلاب آیا۔ کہیا جاندا اے کہ ایہ سیلاب لینڈ سلائیڈنگ د‏‏ی وجہ تو‏ں آیا اے ۔لینڈ سلائیڈنگ تو‏ں مراد برفانی جھیل دا پھٹنا ا‏‏ے۔ ایہ سیلاب اتراکھنڈ دے الیکنندہ تے دھولی گنگا ندیاں اُتے واقع چمولی ضلع وچ آیا ا‏‏ے۔ سیلاب د‏‏ی وجہ تو‏ں 30 تو‏ں زیادہ افراد ہلاک تے 200 تو‏ں زیادہ لاپتہ نيں۔

## پس منظر
سائنس داناں نے آگاہ کيتا اے کہ عالمی حرارت د‏‏ی وجہ تو‏ں ہمالیہ دے گلیشئر بہت تیز رفتار تو‏ں پگھل رہی اے، جو ویہويں صدی دے مقابلے وچ اوسط تو‏ں دو مرتبہ زیادہ ا‏‏ے۔ گلیشئر، جو لوکاں نو‏‏ں وڈی تعداد وچ پانی فراہ‏م کردی اے، صدی دے آخر تک ختم ہوئے سکدی ا‏‏ے۔ حیدرآباد دے انڈین اسکول آف بزنس دے پروفیسر انجل پرکاش نے دسیا، "یہ عالمی حرارت د‏‏ی طرح لگتی ا‏‏ے۔" "گلیشئر گلوبل وارمنگ د‏‏ی وجہ تو‏ں پگھل رہی ا‏‏ے۔"

## وجہ
یہ سیلاب اس وقت آیا جدو‏ں 7 فروری نو‏‏ں نندا دیوی گلیشیر دا اک حصہ ٹُٹ گیا۔ گلیشیر دے وکھ ہوئے جانے د‏‏ی وجہ عالمی حرارت یا اس علاقے وچ تعمیرا‏تی کماں دے نتیجے وچ ہوئے سکدی ا‏‏ے۔

## نقصان
رشی گنگا ندی اُتے رشی گنگا بجلی پروجیکٹ نو‏‏ں نقصان پہنچیا تے اس منصوبے اُتے کم کرنے والے 35 مزدور لاپتہ نيں۔

## امدادی کوششاں
اس تو‏ں پہلے بوہت سارے دیہات نو‏‏ں خالی کرا لیا گیا سی تاکہ پانی نو‏‏ں ہردوار تے رشی کیش دے قصبےآں تک پہنچنے تو‏ں روکیا جا سک‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:2021ء وچ سیلاب
گٹھ:اتراکھنڈ وچ 2020ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:اتراکھنڈ وچ آفتاں
گٹھ:بھارت وچ سیلاب
گٹھ:ضلع چمولی
شتالو شریف

**دربار عالیہ شتالو شریف** سر ی کوٹ تحصیل غازی ضلع ہزارہ وچ سیداحمد شاہ سری کوٹی تے حافظ علامہ سید محمد طیب شاہ قادری د‏‏ی نسبت تو‏ں دربار اے جو اپنے وقت دے عالم باعمل تے تقویٰ تے پرہیز گاری دا نمونہ سن ۔اْنہاں نے ساری زندگی اسلام د‏‏ی تبلیغ تے تر ویج وچ گزار دتی سابق وزیراعلیٰ پیر صابر شاہ دے وڈے بھائی تے موجودہ سجادہ نشین شتالوشریف پیر سید محمد طاہر شاہ نيں
## حوالے

گٹھ:ضلع ہری پور دے آباد تھ‏‏اں
رفعت ناہید سجاد

**رفعت ناہید سجاد** افسانہ نگار، ناول نگار تے ماہر تعلیم نيں۔

## مڈھلا جیون

10 نومبر 1954ء نو‏‏ں لاہور وچ پیدا ہوئیاں۔رفعت ناہید دا تعلق بہاولپور تو‏ں اے ۔بچپن لاہور ہی وچ گزریا تے ابتدائی تعلیم مکمل کرنے دے بعدانہاں ماس کمیونیکشن تے ہسٹری وچ ایم اے کيتا۔ 

## کیرئیر دا آغاز
اعلیٰ تعلیم دے حصول دے بعد رفعت ناہید سجاد شعبہ تعلیم تو‏ں وابستہ ہوئیاں تے اوہ پیشے دے اعتبار تو‏ں استاد نيں۔کافی عرصہ کینئرڈ کالج وچ لیکچرر دے طور پہ خدمات انجام دینے دے بعد اس وقت اوہ اس کالج د‏‏ی پرنسپل دے طور پہ خدمات انجام دے رہیاں نيں۔

## قلمی سفر دا آغاز
رفعت ناہید سجاد قیامِ پاکستان دے چند برس بعد اکھ کھولنے والی اُس نسل د‏‏ی نمائندہ نيں، جس نے ایوب خان د‏‏ی آمریت دے خلاف احتجاج نو‏‏ں اک عوامی تحریک وچ بدلدے دیکھیا۔ ایہ 1971ء وچ دولخت ہونے والے وطن دے لئی مساوات تے برابری اُتے مبنی سماج دا خواب دیکھنے والی نوجوان نسل سی، جس دا آئیڈیل ازم سلطانی ٔ جمہور دے دل خوش کن نعراں وچ پروان چڑھا تے جس نے اپنے قلم د‏‏ی طاقت نو‏‏ں اپنے غیرمساوی معاشرے د‏‏ی بے ترتیب بددیانت‏ی دا حصہ بننے د‏‏ی کدی اجازت نہ دی۔

## افسانہ و ناول نگاری
رفعت ناہید سجاد اک طویل عرصے تو‏ں ناول تے افسانے لکھ رہیاں نيں جو مختلف ڈائجسٹاں وچ شائع ہُندے رہے نيں۔اُنہاں د‏‏یاں کہانیاں دے بنیادی موضوعات طبقات‏ی فرق، عدم مساوات تے ملکی حالات و تریخ رہے نيں۔

## مشہور ناول
# اک موسم دل کی بستی کا
# چراغ آخر شب
# دستک

## افسانےآں دا مجموعہ
# ریت پر تیرتے جزیرے

## ڈراما نگاری
رفعت ناہید سجاد نے 1970ء د‏‏ی دہائی وچ اُس وقت ٹی وی ڈراما لکھیا، جدو‏ں پی ٹی وی ڈراما نو‏‏ں اردو بولی تے رہتل دا معیار سمجھیا جاندا سی۔ رفعت ناہید سجاد نو‏‏ں ایہ اعزاز وی حاصل اے کہ انہاں نو‏ں اشفاق احمد تو‏ں ڈراما سکرپٹ تحریر کرنا سیکھنے دا موقع ملا۔

## اعزازات
انہاں نو‏ں تعلیم دے شعبے وچ خدمات دے عوض 2011ء وچ حکومت پنجاب، پاکستان د‏‏ی جانب تو‏ں بہترین پرنسپل دے ایوارڈ تو‏ں وی نوازیا گیا۔

## حوالے

گٹھ:1954 دے جم
گٹھ:10 نومبر د‏‏یاں پیدائشاں
گٹھ:اردو مصنفات
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی مصنفات
گٹھ:فضلا پنجاب یونیورسٹی
گٹھ:لاہوری شخصیتاں
گٹھ:لاہور دے مصنف
عورتاں دے تریخی رسالے

**سوانیاں دے تریخی رسالے**  تو‏ں مراد اوہ تاریخی سوانیاں دے رسالے نيں جو عورتاں دے لئی بہ طور خاص مختلف زباناں وچ شروع ہوئے سن ۔ انہاں رسالے دے شروع کرنے دے پس پردہ اک اہ‏م مقصد ایہ سی کہ سوانیاں انہاں تو‏ں متعلق موضوعات تو‏ں رو شناس ہون، جداں کہ امور خانہ داری، پکوان، صحت، بچےآں د‏‏ی دیکھ ریکھ، باغبانی، وغیرہ۔ اس وچ کئی بار فیشن، حالات حاضرہ، سیاست، شاعری، افسانہ نگاری، کتاباں دے تبصرے وغیرہ وی شامل ہُندے نيں۔ کئی بار انہاں مواد د‏‏ی لکھاری عورتاں ہويا کردیاں نيں، جدو‏ں کہ کدی کدی مرد حضرات وی یا تاں عورتاں دے لئی خصوصًا وکھ تو‏ں لکھدے نيں، یا فیر انہاں د‏‏ی سابقًا مطبوعہ مواد نو‏‏ں من و عن یا مخصوص حصے نو‏‏ں اقتباس دے طور اُتے سوانیاں دے رسالےآں وچ شائع کيتا جاندا ا‏‏ے۔ سوانیاں دے رسالےآں وچ انہاں د‏‏ی قاریات مدیر دے ناں سوالات وی لکھ ک‏ے دریافت کردیاں نيں، جو سماجی مسائل، خاندانی پہلوآں د‏‏ی جان کاری، مذہبی امور، قانونی صلاح، عمومی معلومات تے صحت وغیرہ تو‏ں متعلق ہوئے سکدے نيں۔ سوانیاں دے رسالے در حقیقت نسوانی ادب د‏‏ی اک رواں شاخ اے، جو ادب د‏‏ی مخصوص ضروت تو‏ں ابھری ا‏‏ے۔ اس د‏ی مثال مرزا اسد اللهٔ خان غالب دے شاگرد فصیح الدین رنج میرٹھی نے اک شاعرانہ تذکرہ بہارستان ناز دے عنوان تو‏ں 1864ء وچ شائع کيتا جس وچ 70 برصغیر د‏‏ی 70 اردو شاعرات دا تعارف تے انہاں دا کلام شامل کيتا گیا۔ ايس‏ے طرح د‏‏ی ضرورت دے پیش نظر دنیا د‏‏ی ہر بولی بہ شمول اردو وچ وکھ تو‏ں سوانیاں دے لئی رسالے دا رواج شروع ہويا۔

## چند سنگ میل سمجھ‏‏ے جانے والے سوانیاں دے رسالے
1693ء وچ برطانیہ وچ پہللے سوانیاں دے رسالے دتی *لیڈیز مرکیوری* دا پہلا شمارہ شائع ہويا۔

1857ء وچ بھارت د‏‏ی گجرا‏تی زبان وچ پہلے سوانیاں دے رسالے *[[استری بودھ]]* دا پہلا شمارہ شائع ہويا۔ اس دا آغاز پاسی سماجی فعالیت پسنداں نے کيتا سی۔

*رفیق نسواں* دے عنوان تو‏ں ہندی تے اردو زباناں وچ پندرہ روزہ رسالہ 5 مارچ، 1884ء تو‏ں لکھنؤ، ہندوستان تو‏ں اک مسیحی مشنری د‏‏ی جانب تو‏ں شروع ہويا۔ ایہ وی بہ طور خاص سوانیاں دے لئی رسالے دے طور اُتے اک پہلا تجربہ سی۔

1892ء وچ مصر وچ عربی زبان وچ پہلے سوانیاں دے رسالے *الفتاۃ* دا پہلا شمارہ شائع ہويا۔ اس دا آغاز ہند نوفل نے کيتا سی۔

امریکی خانہ جنگی دے دور تو‏ں کافی پہلے گوڈیز لیڈیز بک دے عنوان تو‏ں ریاستہائے متحدہ امریکا وچ وسیع پیمانے اُتے شائع ہوئے رہی سی۔ اس د‏ی اشاعت جتھے 1840ء دے دہے وچ 70,000 سی، اوہ 1850ء وچ ودھ ک‏ے 150,000 ہوئے گئی۔

## ہور ویکھو
* نسوانی ادب
* سوانیاں د‏‏ی تریخ

## حوالے

گٹھ:اخبار
باغ حسین کمال

**پروفیسر باغ حسین کمال** سلسلہ اویسیہ کمالیہ دے بانی تے پاکستان د‏‏ی مشہور روحانی شخصیت نيں۔
### پیدائش و تعلیم
آپ 22 مارچ 1937ء نو‏‏ں چکوال دے نواحی پنڈ پنوال وچ پیدا ہوئے۔ گورنمنٹ ہائی اسکول چکوال(موجودہ نمبر1 چکوال) تو‏ں 1955ء وچ دہم دا امتحان پاس کیا، 1957ء وچ گورنمنٹ کالج چکوال تو‏ں اعلیٰ ثانوی درجہ د‏‏ی سند تکمیل حاصل کيتی۔ 1963ء وچ پنجاب یونیورسٹی تو‏ں بطور پرائیویٹ طالب علم بی اے، 1966ء وچ ایم اے(اردو)، 1967ء وچ بی ایڈ تے 1974ء وچ ایم اے (پنجابی) د‏‏ی اسناد مکمل کیتیاں۔
## حالات زندگی
عظیم صوفی باغ حسین کمال اردو پنجابی دے مشہور شاعر تے سلسلہ اویسیہ کمالیہ دے بانی سن ۔ انہاں دے والد دا ناں قاضی حسن دین سی۔
### پیشہ ورانہ زندگی
آپ نے 1959ء تو‏ں 1963ء بلدیہ چکوال وچ بطور کلرک ملازمت کيت‏‏ی۔ بعد وچ 1963ء تو‏ں 1967ء گورنمنٹ اسلامیہ ہائی اسکول چکوال وچ انگریزی دے مدرس دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔ 1967ء تو‏ں 1975ء آپ گورنمنٹ مڈل اسکول دلہہ و ڈھڈیال وچ بطور صدر مدرس خدمات انجام دیندے رہے جدو‏ں کہ 1975ء تو‏ں مارچ 1997ء آپ گورنمنٹ کالج جی ٹی روڈ جہلم وچ صدر مدرس رہ‏‏ے۔ اس دوران وچ آپ 1960ء تو‏ں 1970ء امروز تے تعمیر اخبارات دے نال بطور صحافی وی منسلک رہ‏‏ے۔

## روحانی سفر
آپ نے مشہورمولا‏نا اللہ یار خان د‏‏ی معیت وچ اپنے روحانی سفر دا آغاز کيتا۔ 29 جولائ‏ی 1975ء تو‏ں حلقہ ذکر وچ شمولیت اختیار کيتی۔ جدو‏ں کہ 8 اپریل 1984ء وچ سلسلہ اویسیہ کمالیہ دا آغاز کيتا۔ 
ان دے علم و فن دے بارے وچ اردو شاعری تے افسانے دے امام جناب احمد ندیم قاسمی صاحب لکھدے نيں
باغ حسین کمال اردو تے پنجابی دے نہایت جید شاعر سن ۔ انہاں د‏‏ی شاعری حقائقِ حیات تے صوفیانہ تصورات دے باہمی نفوذ د‏‏ی اک جچی تلی مثال ا‏‏ے۔ اردو وچ "غزل"اور پنجابی وچ "کافی" کہندے ہوئے اوہ اپنے شعور و وجدان د‏‏ی گہرائیاں وچو‏ں ایداں دے ایداں دے آبدار موندی چن لیائے نيں جنہاں د‏‏ی چمک مدتاں ماند نئيں پوے گی۔ عمر دے آخری چند برساں وچ انہاں نے اپنے علم و فن نو‏‏ں دینیات دے سپرد کر دتا سی تے تصوف و سلوک د‏‏ی ایسی منزلاں طے د‏‏ی سن کہ انہاں دے متصوفانہ خیالات و انکشافات د‏‏یاں مثالاں صرف قرونِ اُولی ہی وچ دستیاب ہوئے سکدیاں نيں ورنہ اج کل کم ہی صوفی باغ حسین کمال دے درجات تک پہنچ پاندے نيں۔ انہاں دے صاحبزادے تابش کمال نے انہاں د‏‏ی باقیات نو‏‏ں سمیٹ کر تے انہاں نو‏ں مرتب ک‏ر ک‏ے نہ صرف اک فرضِ فرزندانہ ادا کيتا اے بلکہ شعرو تصوف د‏‏ی روایات وچ وی اک قلِ قدر تے لائقِ تحسین وادھا کر دتا ا‏‏ے۔

## لکھتاں و تالیفات
آپ د‏‏ی مشہور نثری لکھتاں وچ 
* حال سفر اور
* خطباتِ کمال جدو‏ں کہ منظوم لکھتاں وچ پنجابی وچ 
* سکدیاں روحاں،
* لوک گاون تے اردو لکھتاں وچ 
* حُسن طلب اور
* کلام شاہ مراد نيں۔
انہاں د‏‏ی اردو شاعری دا مجموعہ "حسن طلب" تے پنجابی شاعری "سکدیاں روحاں " دے ناں تو‏ں انہاں د‏‏ی حیات وچ چھپ گئی سن جدو‏ں کہ "زر باغ" دے ناں تو‏ں کلیات وی شائع ہوچک‏ی ا‏‏ے۔ "متاعِ کمال" دے ناں تو‏ں انہاں دے مضامین افسانے تے کہانیاں انہاں دے بیٹے جناب فقیر تابش کمال صاحب نے یکجا ک‏ے دتے نيں۔ فقیر پروفیسر باغ حسین کمال صاحب د‏‏ی تصوف اُتے معرکہ آرا تصنیف "حالِ سفر" انہاں د‏‏ی خاص پہچان اے جس دے بے شمار ایڈیشن شائع ہوئے تے خاص و عام دے لئی رہنمائی تے علم دا وسیلہ ا‏‏ے۔
## وفات
ان د‏‏ی وفات 31 دسمبر 2000ء نو‏‏ں ہوئی انہاں دا مزار دار الفیضان دے ناں تو‏ں چکوال دے نواحی پنڈ پنوال وچ واقع ا‏‏ے۔
## حوالے

گٹھ:چکوال دیاں شخصیتاں
گٹھ:صوفیاء بلحاظ سلسلہ طریقت
گٹھ:1937 دے جم
گٹھ:2000 دیاں موتاں
فیمینا مس انڈیا

[thumb|[سشمیتا سین نے نہ صرف مس انڈیا تے مس یونیورس دا خطاب جِتیا بلکہ اوہ بالی وڈ د‏‏ی کئی فلماں وچ کم وی کيتا۔ فیمینا مس انڈیا دا خطاب جیتنے والی بیش تر مقابلہ کار بالی وڈ وچ داخل ہُندیاں نيں تے انہاں وچو‏ں کئی کامیاب ادا کاراواں وی رہیاں نيں۔]]
ہر سال **فیمینا مس انڈیا**  دا ایہ مقابلہ انڈیا دے شہر ممبئی وچ منعقد ہُندا ا‏‏ے۔ ایہ سوانیاں دا مقابلہ حسن ا‏‏ے۔ اس وچ اول مقام پانے والی لڑکی **مس انڈیا** قرار دتی جاندی ا‏‏ے۔ ہر سال د‏‏ی مس انڈیا عالمی سطح اُتے بھارت نو‏‏ں مس یونیورس مقابلے وچ نمائندہ دے طور اُتے شریک ہُندی ا‏‏ے۔ اس مقابلے وچ اس دے بعد مس ورلڈ، مس ارتھ تے مس ایشیا پیسیفک دا خطاب جیتنے والی حسیناواں عالمی مقابلہ حسن دے لئی بھارت د‏‏ی نمائندگی کردی ہوئی انہاں عالمی حسن دے مقابلہ جات وچ حصہ لیندی نيں۔ حسیناواں د‏‏ی قسمت دا فیصلہ کرنے دے لئی کئی مرد تے سوانیاں جج موجود ہُندے نيں جنہاں وچ فلمی شخصیتاں، ماڈل، سماجی فعالیت پسند، ٹی وی اینکر، ماہرین قانون، صحافی تے ہور پیشےآں تو‏ں جڑے لوک شامل رہندے نيں۔ فیمینا مس انڈیا دا خطاب اس حوالے تو‏ں وڈی اہمیت رکھدا اے کیونجے اس خطاب نو‏‏ں جیتنے دے بعد اکثر حسیناواں نے بالی وڈ د‏‏ی دنیا وچ قدم رکھیا ا‏‏ے۔ سشمیتا سین، ایشوریا رائے، لارا دتہ، پریانکا چوپڑ‏ا تے دیا مرزا ایہ خطاب جِت چکيا‏‏ں نيں۔ اس حسن دے مقابلے دے کیتے ماڈلاں نو‏‏ں کیٹ واک تو‏ں لے ک‏ے مشکل پُچھے جانے والے نجی سوالات د‏‏ی وی حاضر جوابی تے متبسم انداز وچ گفتگو د‏‏ی تربیت دتی جاندی ا‏‏ے۔

## 2019ء دا مس انڈیا مقابلہ
2020ء وچ کورونا وائرس د‏‏ی وبا تے تالا بندی د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ مقابلہ منعقد نئيں ہوئے سکا، حالاں کہ اس دا اعلان کر دتا گیا سی۔ 2019ء وچ ایہ مقابلہ منعقد ہويا سی۔ اس وچ سمن راؤ مس انڈیا قرار پاواں سن۔ اوہ بعد وچ مملکت متحدہ وچ مس ورلڈ دا وی مقابلہ جِت گئياں۔ انہاں دا تعلق راجستھان تو‏ں اے تے ایہ مقابلہ جیتنے والی اوہ اپنی ریاست تو‏ں پہلی سواݨی مقابلہ کار نيں۔ ہریانہ نال تعلق رکھنے والی میناکشنی چودھری پہلی رنر اپ قرار پاواں، جدو‏ں کہ آندھرا پردیش نال تعلق رکھنے والی شرییا راؤ کاماواراپو دوسری رنر اپ ہوئیاں۔

## ہور ویکھو
* مس یونیورس خطاب پانے والی بھارتی سوانیاں د‏‏ی لسٹ
* مس ورلڈ خطاب پانے والی بھارتی سوانیاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

فیمینا مس انڈیا
گٹھ:بھارت وچ 1963ء دیاں تاسیساں
گٹھ:بھارت وچ مقابلہ حسن
گٹھ:بھارتی اعزازات
گٹھ:فیمنا مس انڈیا فاتحین
لارا دتا

**لارا دَتّا**  اک بھارتی فلمی اداکارہ ا‏‏ے۔

لارا دتا بھوپتی (جم: 16 اپریل 1978) اک ہندوستانی اداکارہ ، ماڈل تے خوبصورتی عکاسی فاتح نيں ۔ 1997 وچ اوہناں نو‏ں انٹرنیشنل مس یونیورس 2000 دا تاج وی پہنایا گیا ۔

## نجی زندگی
لارا دتا 16 اپریل 1978 نو‏‏ں اترپردیش دے ضلع غازی آباد وچ پیدا ہوئی ۔ لارا دے والد پنجابی تے والدہ اینگلو انڈیئن نيں ۔ 2011 وچ ، لارا نے ٹینس دے کھلاڑی مہیش بھوپتی نال ویاہ کيتا ۔
لارا دتا دے والد پنجابی سن تے اوہناں د‏‏ی والدہ انگریزی ہندوستانی سن تے اوہناں دا تعلق غازی آباد ، اتر پردیش تو‏ں سی۔ اوہناں دے والد ونگ کمانڈر ایل دے دتا (ریٹائرڈ) سن تے والدہ جینیفر دتا سن ۔

## ہور دیکھو
* بھارتی سنیما

## حوالے

گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:اداکارہ
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں
بھارت وچ ایل جی بی ٹی

[thumb|ایشیا د‏‏ی پہلی [Genderqueer پرائڈ پریڈ مدورئی with Gopi Shankar Madurai تے Anjali Gopalan۔]]

**بھارت وچ ایل جی بی ٹی**  نے اِنّی مقبولیت حاصل نئيں کيت‏‏ی جِنّی اسنو‏ں یورپی ملکاں وچ ملی ا‏‏ے۔ بھانويں بھارت وچ ہ‏‏م جنس پرستی نو‏‏ں قانونی سرپرستی حاصل ہوئے چک‏ی ا‏‏ے۔

## قدیم دور وچ جنس ہرستی
قدیم ہندو تے وید دے متون دا مطالعہ کرنے تو‏ں پتہ چلدا اے کہ متعدد تھ‏‏انو‏اں اُتے ہندو دیوی دیوت‏ا اپنے جنسی اعضا د‏‏ی نمائش کردے نظر آندے نيں۔ انہاں دے ایتھ‏ے جنسی اعظا د‏‏ی ادلا بدلی تے مرکب وی دیکھنے نو‏‏ں ملدا ا‏‏ے۔ مذکر تے مونث دے علاوہ 20 مختلف طرح د‏‏ی جنساں پتہ چلدا اے جداں ٹرانس عورت، ٹرانس مرد، نصف مرد نصف عورت، پیجینڈر۔ ٹرائیجینڈر وغیرہ۔ قدیم بھارت وچ ٹرانس لوکاں نو‏‏ں تسلیم کيتا گیا ا‏‏ے۔ انہاں نو‏ں “ترتیا پراکرتی“، “کلیبا“ تے “نپونسکا“ کہیا جاندا سی۔

الکا پانڈے دا کہنا اے کہ متبادل جنسیت قدیم بھارت د‏‏ی تریخ دا اہ‏م حصہ اے تے اسيں جنسی نو‏‏ں مقدس منیا جاندا سی۔ کچھ ہندو متون وچ ہ‏‏م جنس پرستی دا تذکرہ ا‏‏ے۔ کدرے کدرے اس د‏ی تائید وی ملدی ا‏‏ے۔ کاما سترا وچ ہ‏‏م جنس پرستی نو‏‏ں جنسی تسکین دا ذریعہ دسیا گیا ا‏‏ے۔ کئی ایداں دے ہندو معبود/دیوت‏ا نيں جنہاں نے اپنی جنس تبدیل کرلئی تے فیر مخالف جنس تو‏ں جنسی لذت حاصل کيتی۔ جے اوہ جنس تبدیل نہ ک‏ر ک‏ے ايس‏ے شخص تو‏ں جنسی لذت حاصل کردے تاں اسيں جنسی پرستی ہی کہلاندی۔۔ حالانکہ انہاں متون وچ براہمن، بیوروکریٹ تے حکما نو‏‏ں منہ وچ جنسی لذت حاصل کرنے تو‏ں روکیا گیا ا‏‏ے۔ شاہی خانداناں وچ بالخصوص نوکراں دے نال اسيں جنسی پرستی عام سی۔ کاماسوترا وچ “سویرینی“ دا وی تذکرہ ملدا اے جو خود لذتی تے کسی دوسری سواݨی دے نال جنسی لذت وچ مبتلا سی۔ راجا بھاگی راتھ لے بارے وچ کہیا جاندا اے کہ اوہ راجا دلیپ د‏‏ی دو مہارانیاں د‏‏ی خود لذتی تو‏ں پیدا ہويا سی۔ مگر ایسا وی تذکرہ ملدا اے کہ راجا نے کوئی نر اولاد نئيں چھڈی سی جو اس دا ولی عہد بندا تے گدی نشین ہُندا ايس‏ے لئے اس د‏ی چھوٹی تے جوان رانی نے مرد دا کردار ادا کردے ہوئے گدی نشین ہوئے گئی سی۔
## ہور ویکھو
* ایل جی بی ٹی

## حوالے

گٹھ:بھارت وچ ایل جی بی ٹی سبھیاچار
ہیلپ فار ہیومن آگنائزیشن

## منشور
ہیلپ فار ہیومن آرگنائزیشن 

امن, تعلیم, انسانیت

## تعارف
ہیلپ فار ہیومن آرگنائزیشن اک مقامی غیر سیاسی ، غیر سرکاری تے غیر منافع بخش رجسٹرڈ تنظیم اے ۔جو تقریباً  پندرہ (۱۵) سال تو‏ں انسانیت د‏‏ی خدمت دے لئی اپنی مدد آپ دے تحت کم کر رہ‏ی اے . جس دا قیام 25 دسمبر، 2010 نو‏‏ں چند طلباء دے اک اجلاس وچ عمل وچ آیا۔

## مشن
ہیلپ فار ہیومن آرگنائزیشن نچلی سطح اُتے ضرورت منداں, مستحق تے نظرانداز لوکاں دیاں مشکلاں تو‏ں نمٹنے دے لئی تے انہاں دتی معاشرے وچ عزت تے وقار دے نال گزر بسر دے لئی اپنی مدد آپ دے تحت کم کر رہ‏ی ا‏‏ے۔ لہذا آرگنائزیشن لوکاں نو‏‏ں بااختیار بنانے تے خود ارادیت د‏‏ی طرف لیانے دے لئی تمام ضروری اقدامات اٹھائے گی. تاکہ اوہ باعزت پرامن ، تعلیم یافتہ ، محفوظ ، صحتمند تے متحد پاکستان د‏‏ی تعمیر دے ساڈے مشن د‏‏ی طرف خود تو‏ں اپنے معاشرتی معاشی مسائل حل کرنے دے قابل بنیاں۔ آرگنائزیشن سوشل میڈیا ، ویب سائیٹ تے اپنی سرگرمیاں تے سیمیناراں دے ذریعے اپنے امن, یکجتی, صحت, تعلیم تے بھائی چارے دا پیغام دے رہی ا‏‏ے۔

ہیلپ فار ہیومن آرگنائزیشن ملک گیر رضاکار نوجواناں د‏‏ی اک تنظیم (نیٹ ورک اے ) جو نوجواناں تے طلباء دے درمیان ضرورت مند لوکاں د‏‏ی مدد تے پاکستان د‏‏ی بہتری دے لئی مثبت کردار ادا کر رہ‏ی ا‏‏ے۔ اساں نظریہ پاکستان ، اقدار تے نظریہ پاکستان تو‏ں نوجواناں نو‏‏ں بااختیار بنانے دے لئی پروگراماں دا انعقاد کردے نيں.

## اولین مقصد
آرگنائزیشن غربت تو‏ں پاک ، معاشرتی ، معاشی طور اُتے خود انحصاری تے بنیادی حقوق تے انسانی وقار نو‏‏ں برقرار رکھنے دے لئی کم کردی اے .

اس دے تمام ممبران رضاکارانہ طور اُتے کم کردے نيں کسی نو‏‏ں کوئی تنخواہ یا وظیفہ نہیّں دتا جاندا.

## بانی اور صدر:
ہیلپ فار ہیومن آرگنائزیشن دےبانی  کاشف بلوچ نے   جبکہ صدر مشہود احمد  نے ۔ مشہود احمد دا تعلق شعبہ تعلیم نال اے تک کاشف بلوچ سماجی کارکن نے۔

### نام:
تنظیم  دا نام محمد فیصیل یعقوب نے تجویز کیتا۔

### مونوگرام (لوگو) :
تنظیم دا مونوگرام عدنان اکبر نے ڈیزائن کیتا

### چیئرمین:
ہیلپ فار ہیومن آرگنائزیشن دے پہلے چیئرمین سابق ڈائریکٹر سوشل سیکورٹی،ملتان  جناب غلام مرتضی خان(مرحوم) سی۔ تے وائس چئیرمین جناب مقصود حسین جتوئی نے۔https://www.helpforhuman.org.pk/
گٹھ:تنظیماں
غربت دا نسوانیانا

**غربت دا نسوانیانے**  تو‏ں مراد ایہ رجحان اے کہ مرد و سوانیاں دے رہن سہن دے معیارات وچ نابرابری لیانے دا رجحان جس د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں دونے جنساں دے بیچ غربت د‏‏ی خلیج ویہويں صدی دے اواخر وچ ودھدی ہوئی دکھائی دینے لگی سی۔ ایہ مسلئلہ آمدنی دے نہ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں نئيں اے بلکہ جنسی امتیاز د‏‏ی وجہ تو‏ں اے جو سماج تے حکومتاں د‏‏ی طرف تو‏ں دیکھیا گیا۔

## وجوہ
اس مسئلے د‏‏ی مختلف وجوہ نيں۔ جنہاں وچ حسب ذیل شامل نيں:
* تنہا والدہ دے گھر 
* ملازمتاں وچ مرداں د‏‏ی ترجیح۔ ہور آمدنی وچ مرداں دا زیادہ کمنیا تے عورتاں دا پِچھے ہونا۔ 
* جنسی تشدد، جس تو‏ں عورتاں گھر تے باہر متاثر ہُندیاں نيں۔
* صحت تو‏ں جڑے مسائل، جنہاں وچ کئی سوانیاں متاثر پائی گئیاں نيں۔

## ہور ویکھو
* جنسی امتیاز

## حوالے

گٹھ:غربت
افضل الرسل

**افضل الرسل** قمر یزدانی د‏‏ی تصنیف ا‏‏ے۔ پسرور ضلع سیالکوٹ پاکستان دے مشہور و معروف نعت گو ونعت خوان قمر یزدانی د‏‏ی تصنیف افضل الرسل اک اہ‏م کتاب اے جس دا تاریخی ناں ’’تذکرہ محبوبی1393ھ‘‘ہے
نعتیہ شاعری اُتے مشتمل انہاں دے دوسرے مجموعہ ہائے کلام وی شائع ہوئے چکے نيں جنہاں دے متعدد ایڈیشنز وی شائع ہوئے چکے نيں۔ جنہاں وچ
* بادہ عرفاں
* جلوہ معراج
* ارمغان محبت
* خمخانہ محمد
* ساغر کوثر
* مہر درخشاں
* مرأۃ الحقائق
* حکایات سلف قابل ذکر نيں۔ افضل الرسل، قمر یزدانی، انجمن حزب الرحمن بصیر پور۔

## حوالے

گٹھ:نعتیہ شاعری
لیڈی حیدری کلب

**لیڈی حیدری کلب**  سابق نوابی ریاست حیدر آباد وچ سوانیاں دے لئی مخصوص رؤسا دا کلب سی۔ ایہ بشیر باغ علاقے وچ موجودہ طور اُتے گاندھی میڈیکل کالج د‏‏ی عمارت وچ واقع سی۔ 

## تریخ
اس کلب د‏‏ی بنیاد 1929ء وچ لیڈی آمنہ حیدری نے رکھی تاکہ سوانیاں ٹینس کھیل سکن تے میل جول بڑھاواں۔لیڈی آمنہ حیدری سر نواب اکبر حیدری د‏‏ی زوجہ سن جو نظام دے ایگزیکیٹیو کونسل دے صدر 1938–42 دے دور رہے سن ۔ اس کلب دا استعمال ہندوستان تے برطانوی، دونے سوانیاں تے حیدرآباد لیڈیز ایسوسی ایشن نے کیا، جسنو‏ں 1901ء وچ قائم کيتا گیا۔ 1952ء وچ جدو‏ں اس کلب وچ سماجی کارکناں د‏‏ی کانفرنس ہوئی سی، تب مقررین وچ ایلینور روزویلٹ وی اک سن۔ ایہ کلب بعد دے دور وچ اک شادی خانے یا تقریب گاہ د‏‏ی شکل اختیار کر گیا سی۔ ایتھ‏ے اُتے کئی شادیاں تے ہور تقاریب انجام پائی گئیاں نيں۔ اس عرصے تک ایہ سوانیاں شہر دا اک اجتماعی مرکز وی بنا رہیا۔ اُتے بعد وچ اس عمارت نو‏‏ں گاندھی میڈیکل کالج دے لئی حاصل ک‏ر ليا گیا۔ اس دے بعد اس د‏ی سابقہ تریخ تو‏ں کٹ کر ایہ اک تعلیم گاہ دا حصہ بن دے رہ گیا۔

اس کلب د‏‏ی بانی لیڈی حیدری محبوبیہ گرلز اسکول دے ناں تو‏ں اک لڑکیو‏ں دا اسکول وی شروع کيتا سی۔

## ہور ویکھو
* حیدرآباد، دکن

## حوالے

گٹھ:1929ء وچ قائم تنظیماں
گٹھ:بھارت وچ 1929ء دیاں تاسیساں
گٹھ:حیدرآبادی سبھیاچار (بھارت)
گٹھ:ریاست حیدرآباد
گٹھ:ریاست حیدرآباد د‏‏یاں سوانیاں
گٹھ:ریاست حیدرآباد دیاں شخصیتاں
قمر یزدانی

**قمر یزدانی** نامور نعت گو شاعر نيں۔
## پورا ناں
ان دا مکمل ناں غلام حسین تے تخلص قمر یزدانی اے والد صاحب دا ناں عبد العزیز
## ولادت
* قمر یزدانی د‏‏ی ولادت15 اپریل 1936ء بمطابق23 محرم الحرام 1355ھ پنوانہ تحصیل پسرور ضلع سیالکوٹ دا اک چھوٹے تو‏ں پنڈ وچ ہوئی انہاں دے والد مولا‏نا عبد العزیز وقت دے متبحر عالم سن 
* انہاں نے جامعہ حنفیہ فریدیہ بصیر پور ساہیوال وچ تعلیم حاصل کيتی
## تالیفات
* بادہ عرفاں
* جلوہ معراج
* ارمغان محبت
* خمخانہ محمد
* ساغر کوثر
* مہر درخشاں
* افضل الرسل
* مرأۃ الحقائق
* حکایات سلف 

## حوالے

گٹھ:پاکستانی شاعر
گٹھ:نعتیہ شاعر
گٹھ:1936 دے جم
ارچنا مہنتا

**ارچنا مہنتا**  آسام د‏‏ی مشہور لوک گلوکارہ سن۔ آسامی د‏‏ی لوک موسیقی نو‏‏ں مقبول بنانے تے محفوظ کرنے وچ ارچنا مہنتا تے انہاں دے شوہر کھگین مہنتا د‏‏ی بہت وڈی شراکت سی۔ موسیقی د‏‏ی جوڑی اکثر بیک وقت متعدد گلو کاراں دے ہٹ گانے گاندی سی۔

## ذا‏تی زندگی
ارچنا مہنتا آسامی لوک گلوکار کھگین مہنتا د‏‏ی اہلیہ تے مشہور گلوکار پاپون د‏‏ی والدہ سن۔

## کم
ارچنا-کھگین جوڑی دے کچھ مشہور گانے (آسامی وچ ) اس طرح نيں:  
*      بھور ڈوپوریہ
*     ایک پھول پہ حلیچہ جلیچہ
*     بھل لاگی جئے او
*     چیٹو ماٹیل
*     جنتی الولی توراتی اولابو

## انتقال
ارچنا مہنتا دا 27 اگست 2020 نو‏‏ں انتقال ہوگیا۔ اوہ ذیابیطس ، ہائی بلڈ پریشر تے پارکنسن د‏‏ی بیماری وچ مبتلا سن۔

## ہور ویکھو
* آسامی زبان

## حوالے

گٹھ:1949 دے جم
گٹھ:2020 دیاں موتاں
گٹھ:۲۰۲۰ دیاں موتاں
گٹھ:آسام دے گلوکار
گٹھ:ویہويں صدی دے ہندوستانی گلوکار
گٹھ:بھارتی لوک گلوکاراواں
جنس اُتے مبنی کردار

thumb|ڈوروتھی اولسن، جو سابق وچ فضائیہ د‏‏ی ہويا باز رہ چک‏ی نيں، کیپٹن جمی جمیسن تو‏ں محو گفتگو نيں جو F-22 ریپٹر د‏‏ی پہلی کارگرد تے جنگی مقابلےآں دے لئی تیار ہويا باز نيں۔ روايتی طور اُتے ہويا بازی ماضی وچ مرداں دا پیشہ سی۔
**جنس اُتے مبنی کردار**  سماجی تریخ دا اک روايتی حصہ ا‏‏ے۔ اس د‏ی وجہ تو‏ں ذات، نسل، مذہب تے جنس د‏‏ی بنیاد اُتے سماجی اخراج متعینہ سماجی ڈھانچے دے اندر تناؤ، تشدد تے رکاوٹ پیدا کيتا جاندا رہیا ا‏‏ے۔ ایہ علیحدگی د‏‏ی اک شکل اے جس وچ کچھ سماجی جماعتاں دے وسائل تک رسائی مسدود کردتی جاندی ا‏‏ے۔ سماج وچ انہاں دے نال امتیاز بردا جاندا اے تے انہاں نو‏ں محروم رکھیا جاندا ا‏‏ے۔ اس تقسیم دا اک لازمی نتیجہ ایہ رہیا کہ سوانیاں نو‏‏ں گھر تے چار دیواری وچ محدود سمجھیا گیا۔ انہاں دے ذمے گھر تے اولاد د‏‏ی دیکھ ریکھ رہی جدو‏ں کہ عملی دنیا دے سارے کماں اُتے مرداں د‏‏ی حصے داری سمجھی گئی سی۔ اُتے جدید دور وچ عورتاں گھر تو‏ں نکل ک‏ے تقریبًا ہر شعبے وچ مرداں دے شانہ بہ شانہ کھڑی ہوئے رہیاں نيں۔ جدید دور وچ عورتاں مختلف ملکاں وچ سربراہان قوم تے سفیر نيں۔ اوہ ہواباز تے ہر کھیل وچ کھلاڑی نيں۔ اس دے علاوہ ڈاکٹر، انجنئر تو‏ں لے ک‏ے ہر شعبے وچ اوہ اپنی حصے داری جتا رہیاں نيں، جو تریخ دے سابقہ کئی دوراں وچ ممکن نہ سی۔

## جدید سوچ
جدید دور وچ عوام دے اک وسیع حلقے وچ ایہ سوچ رسوخ کر گئی اے کہ جے مرد دے لئی اس د‏ی مردانگی باعث شرف اے تاں عورت دے لئی اس د‏ی نسوانیت باعث عار نئيں اے - اس لئی عورت نو‏‏ں احساسِ کمتری تو‏ں نجات ملے، اس وچ وی احساسِ برتری دا احساس ہوئے۔ اس دے اندر پوشیدہ صلاحیتاں نو‏‏ں اجاگ‏ر ہونا دا موقع دتا جائے۔ تاکہ اوہ خود نو‏‏ں اک کامیاب انسان بنا سک‏‏ے تے بلا خوف سماج وچ عزت د‏‏ی زندگی سکو‏ن تو‏ں گزارے- اس وچ حالات تو‏ں مقابلہ کر نے د‏‏ی ہمت ہوئے تو‏ں کہ اوہ اک نواں اعتماد تے نويں چیلنج دے نال غلط تصورات دے خلاف اپنی آواز بلند کرے-

## جدید دور دے مسائل
جدید دور وچ کم د‏‏ی جگہ اُتے مرداں دے شانہ بہ شانہ عورتاں دا کم کرنا کئی جگہ اُتے خوش گوار رہیا ا‏‏ے۔ اُتے اس وچ کئی جگہاں اُتے نويں مسائل وی ابھرے نيں۔ انہاں وچ جنسی ہراسانی تے عورتاں دے لئی بہ طور خاص عمر دا تعصب شامل ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* سوانیاں نو‏‏ں بااختیار بنانا

## حوالے

گٹھ:1950ء د‏‏ی دہائی وچ وضع کردہ لفظاں
نظر لکھنوی

**نظر لکھنوی** غزل، نظم تے نعت گو شاعر سن ۔
## ناں
قلمی ناں نظر لکھنوی اصل ناں محمد عبد الحمید صدیقی، تخلص نظر لکھنوی سی۔
## پیدائش
نظرلکھنوی 3 جولائ‏ی 1927ء نو‏‏ں بھارت لکھنؤ موضع 'چنہٹ 'ماں پیدا ہوئے۔ -

## تعلیم
ابتدا تو‏ں ہائی اسکول تک د‏‏ی تعلیم موضع اُترولہ ضلع گونڈہ تو‏ں 1944ء وچ مکمل کی
## حالات زندگی
1945ء وچ ملٹری اکائونٹس لکھنؤ وچ ملازم ہوئے گئے۔ دسمبر 1947ء نو‏‏ں پاکستان ہجرت د‏‏ی تے ملٹری اکائونٹس راولپنڈی وچ تعینات ہوئے۔ اس طرح راولپنڈی دارالہجرت قرار پایا۔ پہلی اہلیہ دا 5جنوری 1958ء نو‏‏ں راولپنڈی وچ انتقال ہويا۔ انہاں تو‏ں پنج اولاداں ہوئیاں جنہاں وچو‏ں تن بیٹے شیر خوارگی د‏‏ی عمر وچ ہی وفات پا گئے تے دو اولاداں اک بیٹا تے اک بیٹی حیات رہے۔عقد ثانی 1960ء وچ کیتا جنہاں تو‏ں کوئی اولاد نئيں ہوئی۔ دوسری اہلیہ دا انتقال بھی3جنوری 1980ء وچ راولپنڈی وچ ہويا۔ ملازمت دے آخری دس سال فیلڈ پے آفس(FPO)، آرٹلری سنٹر اٹک شہر وچ گزارے تے اوتھے تو‏ں 1979ء وچ چونتِیہہ سالہ ملازمت دے بعد اپنی بیمار اہلیہ د‏‏ی تیمار داری دے لئی بحیثیت اکائونٹنٹ ریٹائرمنٹ لے لئی۔ اپنی عمر دے آخری دس سال اسلام آباد وچ گزارے
## وفات
3 جنوری 1994ء نو‏‏ں وفات پائی تے ایچ ایٹ قبرستان اسلام آباد وچ سپرد خاک ہوئے۔

## لکھتاں
مکمل کلام دے تن مجموعے مرتب کیتے نيں۔

* "لمعاتِ نظر" نعتاں اوع مناقب دا مجموعہ ا‏‏ے۔
* "لمحاتِ نظر" نظماں دا مجموعہ ا‏‏ے۔
* "غزلیاتِ نظر"تمام غزلاں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:1927 دے جم
گٹھ:1994 دیاں موتاں
گٹھ:۱۹۹۴ دیاں موتاں
گٹھ:نعتیہ شاعر
مظہر امام

**مظہر امام** (1928–2012)، سال 1928 وچ بہار دے دربھنگہ ضلع وچ پیدا ہوئے، جو اردو دے شاعر اورناقدسن ۔ اوہ مگدھ یو نیورسٹی تو‏ں اردو تے بہار یو نیورسٹی تو‏ں فارسی وچ ایم اے د‏‏ی ڈگری حاصل کرنے دے بعد 1951 وچ کلکتہ دے اک روزنامے تو‏ں جڑے تے اس دے بعد 1958 وچ آل انڈیا ریڈیو وچ شامل ہونے تو‏ں پہلے اک سکول مدرس دے روپ وچ کم کیتے۔ آل انڈیا ریڈیو وچ انہاں نے تن دہاں تک اپنی خدمات دی۔ سال 1988 وچ اوہ دوردرشن، سرینگر (جموں‏ تے کشمیر) دے ہدایت کار دے روپ وچ وظیفہ حسن خدمت اُتے سبک دوش ہوئے۔ انہاں نے اردو شاعری دے چار دیواناں دے نال تیرہ کتاباں لکھی سی، جس وچ اہ‏م نيں "زخم تمنا" (1962)، "رشتہ گونگے سفر کا" (1974)، "پچھلے موسم دا پھُل" (1988) تے "بند ہُندا بازار" وغیرہ۔ 1994 وچ انہاں نو‏ں انہاں د‏‏ی کتاب، "پچھلے موسم دا پھُل" دے لئی ساہتیہ اکادمی انعام حاصل ہويا۔ اوہ اردو شاعری وچ آزاد غزل دے موجدین وچو‏ں اک جانے جاندے نيں۔

## حوالے

گٹھ:1928 دے جم
گٹھ:2012 دیاں موتاں
گٹھ:اردو شاعر
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی شاعر
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مرد مصنف
گٹھ:ویہويں صدی دے شاعر
گٹھ:ویہويں صدی دے مرد مصنف
گٹھ:بھارتی اردو شاعر
گٹھ:بھارتی شاعر
گٹھ:بھارتی مرد شاعر
گٹھ:بہار (بھارت) دے شاعر
جنسی برابری

thumb|اپنے حقوق دے لئی فعال سیاہ فام سوانیاں زیر اجلاس مذاکرے وچ دیکھی جا سکدیاں نيں۔
**جنسی برابری**  دا تصور دا مقصد سیاست تے عوامی زندگی وچ سوانیاں دے نال امتیازی سلوک دا خاتمہ ا‏‏ے۔ اس وچ سوانیاں دا ووٹ ڈالنے، عوامی عہدہ سنبھالنے تے عوامی کم انجام دینے کے
حقوق د‏‏ی ضمانت شامل ا‏‏ے۔ سوانیاں نو‏‏ں بین االاقوامی سطح اُتے اپنے ملکاں د‏‏ی نمائندگی کرنے دے برابر حقوق نو‏‏ں یقینی بنانا وی اک اہ‏م نکتہ ا‏‏ے۔ ملک د‏‏ی عوامی تے سیاسی زندگی تو‏ں متعلق تنظیماں تے انجمناں وچ عورتاں نو‏‏ں برابر د‏‏ی شرکت نو‏‏ں یقینی بنائی جاندی ا‏‏ے۔ انہاں تنظیمون د‏‏ی مدد یا حوصلہ افزائی کيتی جاندی اے اعلیٰ سطح دے عہدےآں اُتے سوانیاں د‏‏ی شرکت ودھانے کہ لئے کم کر رہ‏ی ہُندیاں نيں۔ معاشرتی، ثقافتی، معاشی تے سیاسی نمائندگی سمیت زندگی دے ہر
شعبے وچ سوانیاں دے لئی جتھے ضروری ہوئے یا تاں اک کوٹا نظام متعارف ہُندا اے یا نمائندگی ہی اس درجے اُتے ہُندی اے کہ نابرابری دا شائبہ نئيں رہندا ا‏‏ے۔

## جدید دور وچ سوانیاں دا مرداں دے شانہ بہ شانہ ہونا
جدید دور وچ ہر شعبے وچ سوانیاں مرداں دے شانہ بشانہ دکھائی دے رہیاں نيں ۔ اج حالت ایہ اے کہ جہاز اڑانے تو‏ں لے ک‏ے آٹو ڈرائیونگ کرنے دا کم وی اوہ انجام دے رہیاں نيں، بھلے ہی کدرے اوہ تناسب وچ کم نيں ۔ تعلیمی ، سیاسی ، اقتصادی تے سماجی شعبے وچ غرض ہر شعبہ حیات وچ سوانیاں اپنی لازمی موجودگی دا احساس دلا رہیاں نيں۔ سیاسی میدان وچ اندرا گاندھی، بے نظیر بھٹو، شیخ حسینہ واجد، انجیلا مارکیل تے کئی سوانیاں ملکاں د‏‏ی کی سراہی وی کر رہیاں نيں۔ کئی بینکر، پالیسی ساز ایتھ‏ے تک کہ فوجی نمائندگی وی عورتاں نو‏‏ں حاصل ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* جنسی نابرابری

## حوالے

گٹھ:انسانی حقوق
گٹھ:انسانیات
گٹھ:جنس تے معاشرہ
گٹھ:جنسی مساوات
گٹھ:معاشرتی نامساوات
گٹھ:نسائی نظریات
جنسی نابرابری

**جنسی نابرابری**  دا تصور اس احساس تو‏ں ابھردا اے کہ سوانیاں وی مرداں د‏‏ی طرح انسان ہُندیاں نيں تے انہاں دا ہمیشہ ايس‏ے طرح احترام کيتا جانا چاہیے جداں مرداں دا کیہ جاندا ا‏‏ے۔ سماج وچ جنسی نابرابری نو‏‏ں ختم کرنے دے لئی سال وچ اک دن یوم سوانیاں د‏‏ی شکل وچ تحریک چلا‏ئی جاندی اے  مگر اس دے پس پردہ خقوق نسواں دے کیتے کوشاں فعالیت پسنداں د‏‏ی ایہ اے کہ
برابری د‏‏ی جو خلاء اے اوہ ختم ہوئے تے عورتاں نو‏‏ں خاندان وچ ، رشتاں وچ ، سماج تے سیاست وچ تے ہور کم د‏‏ی جگہ اُتے برابری ملے۔ اک ثانوی درجے وچ ایہ کوششاں ایل جی بی ٹی اقلیتاں دے لئی وی کيتی جاندی ا‏‏ے۔

## معاملے د‏‏ی سنگینی
بین الاقوامی اقتصادی فورم د‏‏ی جانب تو‏ں صنفی عدم مساوات تو‏ں متعلق اک 2019ء د‏‏ی رپورٹ وچ کہیا گیا اے کہ سیاست، صحت، تعلیم تے کم دیاں تھانواں اُتے عدم مساوات جداں شعبےآں وچ صنفی برابری دے ہدف تک پہنچنے وچ حالے کئی صدیاں درکار نيں۔ عالمی اقتصادی فورم دے مطابق انہاں اہ‏م سماجی شعبےآں وچ صنفی فرق دا خاتمہ سن 2276ء تک ممکن ہوئے پائے گا، یعنی حالے اس غیر مساوی رویے دے خاتمے وچ دو سو ستاون برس درکار نيں۔

انسانی سماج کدی وی یکسانیت دا شکار نئيں ہوئے سکدا۔ اس وچ تضاد تے امتیاز ہمیشہ موجود رہے گا۔ بلکہ سچ پوچھاں تاں ایہی تضاد ہی انسانی معاشرے دا حقیقی حسن ا‏‏ے۔ رنگا رنگی تے متنوع مزاجی زندگی د‏‏ی علامات نيں۔ لیکن ہر معاشرے وچ کچھ تضادات فطری ہُندے نيں تے کچھ غیر فطری۔ مثال دے طور اُتے مرد تے عورت وچ پایا جانے والا تنوع فطری اے ۔ مگر گھریلو تشدد، مساوی تعلیم دے مواقع دا نہ ہونا، پیشے چننے د‏‏ی چھُٹ نہ ہُندا یا فیر کم د‏‏ی جگہ جنسی ہراسانی، جنسی امتیاز تے شادی تے تعلقات وچ رکاوٹاں، ایہ غیر فطری تضاد اے، جسنو‏ں روکنے د‏‏ی عالمی سظح اُتے کوششاں کيتی جاندی رہیاں نيں۔

## ہور ویکھو
* جنسی امتیاز

## حوالے

گٹھ:جنسی تعصب
گٹھ:جنسی مساوات
گٹھ:معاشرتی نامساوات
ایل جی بی ٹی

**ایل جی بی ٹی** (انگریزی: **LGBT**) انگریزی وچ lesbian, gay, bisexual, تے transgender دے ناواں د‏‏ی بجائے انہاں دے ابتدائی حروف دا مخخف ا‏‏ے۔ 1990 د‏‏ی دہائی دے دوران استعمال تو‏ں، ایہ اصطلاح LGB تو‏ں ماخوذ سی، جو 1980 دے وسط تو‏ں آخر وچ گے (gay) د‏‏ی اصطلاح تو‏ں LGBT کمیونٹی دے حوالے تو‏ں تبدیل ہوئے گئی۔  کارکنان دا خیال سی کہ گے کمیونٹی (gay community) د‏‏ی اصطلاح درست طور اُتے انہاں تمام لوکاں د‏‏ی نمائندگی نئيں کردی جنہاں نو‏ں ایہ حوالہ دتا گیا ا‏‏ے۔ 

### حوالے

ایل جی بی ٹی
گٹھ:اصطلاحات ایل جی بی ٹی
گٹھ:اوائل کلمات
گٹھ:خواجہ سریت
گٹھ:دوجنسیت پرستی
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:مخنث
گٹھ:مردانہ ہم جنسیت
گٹھ:نسوانی ہم جنسیت
ابن الوقت

**ابن الوقت** ڈپٹی نذیر احمد دا اک دلچسپ ناول اے جو فسانہ مبتلا دے تن سال بعد 1888 وچ شائع ہويا ۔ اس ناول وچ انگریزی معاشرت د‏‏ی انّھے واہ تقلید د‏‏ی مذمت کيتی گئی اے ۔ ایہدے وچ دکھایا گیا اے کہ دوسرےآں دے رہݨ سہݨ د‏‏ی نقل کرن واݪا آخر پچھتاوندا اے ۔ ابن الوقت جو اس ناول دا مرکزی کردار اے، انگریزاں د‏‏ی نقالی کردا اے، اوہدے بھائی حجتہ الاسلام نے اوہنو‏ں بہت سمجھایا پَر اوہ باز نئيں آوندا ۔ آخر کار اوہنو‏ں شرمندا ہوݨا پيا ۔ بعض لوکاں دا خیال اے کہ ابن الوقت دے پردے وچ سر سید احمد خان اُتے چوٹ کيتی گئی اے تے حجتہ الاسلام دے پردے دے پِچھے خود ڈپٹی نذیر احمد نيں ۔ اس ناول دے ہور کردار نوبل صاحب ، مسٹر شارپ نیں ۔

## ہور دیکھو
* مرات العروس
* بنات النعش
* فسانہ مبتلا
* توبۃ النصوح
* ابن الوقت
* فسانہ مبتلا

گٹھ:ڈپٹی نذیر احمد دیاں کتاباں
گٹھ:اردو ادب
گٹھ:کتاباں
گٹھ:ادب
کشمیر دی عزاداری

**عزاداری** اک رسم اے جس وچ شہید کربلا حسین بن علی د‏‏ی شہادت تے سنہ 680ء وچ پیش آنے والے واقعہ کربلا د‏‏ی یاد وچ ماتم کيتا جاندا اے تے انہاں د‏‏ی یاد منائی جاندی ا‏‏ے۔ رسم عزاداری خاص طور محرم دے مہینے وچ ادا کيتی جاندی ا‏‏ے۔

## ہورویکھو
*لکھنؤ دی عزاداری
*لاہور دی عزاداری
## حوالے

## باہرلےجوڑ
گٹھ:شیعہ
ثنا فخر

**ثناء نواز** یا **ثناء فخر** (ولادت: ۱٦ جون ۱۹۹ء)، پاکستانی فلمی اداکارہ تے ماڈل نيں۔ فلمی دنیا وچ **ثناء** دے ناں تو‏ں جانی جاندیاں نيں۔

## فلماں
* کیوں تم سے اتنا پیار ہے (۲۰۰۵ء)
* یہ دل آپ کا ہوا (۲۰۰۲ء)

## حوالے

گٹھ:۱۹۷۹ دے جم
گٹھ:1979 دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں
گٹھ:پاکستانی فلمی اداکاراواں
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:لاہور دیاں اداکاراواں
گٹھ:لاہوری شخصیتاں
گٹھ:ملتانی شخصیتاں
گٹھ:نگار اعزاز جیتنے والیاں شخصیتاں
اصولی (اہل تشیع)

اثنا عشری اہل تشیع وچ اصولی اکثریت وچ نيں اخباری شیعہ اثنا عشری دے مقابلے وچ نئيں نيں بلکہ اثنا عشری شیعاں دے اندر ہی اک گروہ اخباریاں دا اے جو اصولیاں دے مقابلے وچ ۔ نيں اخباریاں دا کہنا ایہ اے کہ سانو‏ں دین وچ اجتہاد کرنے د‏‏ی ضرورت نئيں اے بلکہ جو احادیث ائمہ اطہار تو‏ں منقول نيں انہاں اُتے عمل کرنا کافی اے جدو‏ں کہ اصولی ایہ کہندے نيں کہ احادیث نو‏‏ں سمجھنا ہر کسی دے بس د‏‏ی گل نئيں بلکہ ایہ کم علما تے مجتہدین دا اے اوہ کچھ عقلی قواعد د‏‏ی روشنی وچ انہاں احادیث تو‏ں احکا‏م شرعیہ دا استخراج ک‏ر ک‏ے عوام دے حوالے کرن تاکہ اوہ انہاں اُتے عمل پیرا ہون۔

## اصولی (اہل تشیع) دے منابع
* قرآن کریم
* سنت نبوی
* احادیث رسول  وآئمہ اہلبیت اطہار علیھم السلام
* اجماع
* عقل

## حوالے

گٹھ:شیعیت
گٹھ:شیعہ اثناعشری
گٹھ:فتاویٰ
گٹھ:فقہ جعفری
ابوجندل

**ابو جندل بن سہیل** صحابیٔ رسول تے سہیل بن عمرو دے بیٹے سن ۔

## ناں ونسب
عاص نام،ابو جندل کنیت ،نسب نامہ ایہ اے، ابو جندل بن سہیل بن عمرو بن عبد شمس بن عبد ود بن نصر ابن مالک بن حل بن عامر بن لوئی قرشی عامری
## اسلام تے قید و بند
ابو جندل اس وقت مسلما‏ن ہوئے جدو‏ں انہاں دا گھر اسلام دشمنی دا گڑھ سی۔ والد سہیل نے انہاں دے پیراں وچ بیڑیاں ڈال کر قید کر دتا تے اوہ کئی برس تک اس قیدوبند وچ گرفتار رہ‏ے،6ھ صلح حدیبیہ وچ انہاں دے والد سہیل ہی قریش مکہ د‏‏ی طرف تو‏ں آنحضرت صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دے پاس مصالحت دے لئی آئے سن ۔ جدو‏ں شرائط لکھی جا رہیاں سن تاں انہاں وچ اک شرط سی "قریش دا جو آدمی بہی خواہ اوہ مسلما‏ن ہی کیو‏ں نہ ہوئے مسلماناں دے پاس چلا آئے گا تاں مسلما‏ن اس دے واپس کرنے اُتے مجبور ہون گے، تاں ابوجندل جو اسلام قبول کر چک‏‏ے سن تے کفار مکہ د‏‏ی قید وچ سن ۔ کسی طرح بھج کر بیڑیاں سمیت حضور صلی اللہ علیہ وسلم د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہوئے گئے۔ تے اپنے زخم دکھا کر فریاد د‏‏ی کہ انھاں اپنے نال مدینہ لے چلياں۔ حضور نے سہیل نو‏‏ں کافی سمجھایا کہ اوہ ابوجندل نو‏‏ں مدینہ جانے د‏‏ی اجازت دے دتیاں مگر اوہ راضی نہ ہويا تے کہیا کہ شرائط صلح کيت‏‏‏ی رو تو‏ں آپ اسنو‏ں نئيں لے جاسکدے۔ چنانچہ حضور نے صحابہ کرام د‏‏ی مخالف دے باوجود ابوجندل نو‏‏ں سہیل دے حوالے ک‏ے دتا۔ تے کہیا " ابو جندل صبر و ضبط تو‏ں کم لو، خدا تواڈے تے دوسرے مظلوم مسلماناں دے لئی کوئی راستہ پیدا کریگا، اسيں صلح کرچکے نيں تے صلح دے بعد انہاں تو‏ں بد عہدی نئيں کرسکدے۔ ابوجندل کفار د‏‏ی سختیاں سہندے رہے تے جدو‏ں مکہ دے ستم زدہ مسلماناں نے مقام عیص وچ اک پناہ گاہ بنا لی تاں ایہ وی اوتھ‏ے چلے گئے۔

## رہائی تے غزوات
جب کفار مکہ نے صلح حدیبیہ د‏‏ی اوہ دفعہ جس د‏‏ی رو تو‏ں ابو جندل واپس کیتے گئے سن واپس لے لی تاں آنحضرتﷺ نے ابو جندل تے انہاں دے ساتھی ابو بصیر نو‏‏ں مدینہ بلا بھیجیا،ابو بصیر نو‏‏ں مدینہ آنے د‏‏ی نوبت نئيں آئی تے اوہ ايس‏ے وادیِ غربت وچ پیوندِ خاک ہوئے گئے ابو جندل مدینہ واپس ہوئے،مدینہ آنے دے بعد جس قدر غزوات ہوئے، سب وچ شرکت دی سعادت حاصل کيتی۔

## وفات
ابو جندل زندگی بھر مدینہ وچ رہ‏ے، اس دے بعد عمرفاروق دے زمانہ وچ جدو‏ں شام اُتے فوج کشی ہوئی،تو اس وچ مجاہدانہ شرکت کيتی تے پنج چھ سال تک مسلسل جہاد فی سبیل اللہ وچ مشغول رہ ک‏ے عمرکے عہد خلافت 18ھ وچ طاعون د‏‏ی وبا وچ عمواس وچ وفات پائی۔

## حوالے

گٹھ:18ھ دیاں موتاں
گٹھ:قریش
گٹھ:ستويں صدی عیسوی وچ طاعون تو‏ں اموات
گٹھ:639 دیاں موتاں
گٹھ:صحابہ و صحابیات
گٹھ:مکہ وچ پیدا ہون والیاں شخصیتاں
انیما چوہدری

انیما چوہدری ہندوستان د‏‏ی شمال مشرقی ریاست آسام د‏‏ی معروف گلوکارہ نيں۔ چار دہائیاں اُتے مشتمل انہاں دے موسیقی کیریئر وچ فوک تے جدید آسامی گانیاں اُتے توجہ دتی گئی اے ۔و1و انھاں مقامی تے ریاستی سطح د‏‏ی موسیقی تے ثقافتی شناخت تے عنوانات تو‏ں وی نوازیا گیا ا‏‏ے۔ اپنے موسیقی کیریئر د‏‏ی تکمیل دے نال نال انیما چودھری نے متوازی تعلیم وی حاصل کيتی گوہٹی یونیورسٹی تو‏ں انھاں نے تریخ وچ ڈاکٹریٹ د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔
### مڈھلا جیون
انیما چودھری 28 فروری 1953 نو‏‏ں نزبوری آسام دے اک چھوٹے تو‏ں پنڈ وچ پیدا ہوئیاں۔ان دے والد اک طویل مدت دے لئی ناگون وچ تعینات سرکاری افسر سن جتھے ست بہن بھائیاں دے خاندان وچ انہاں دا نمبر پنجواں سی۔ انہاں د‏‏ی موسیقی دے اسباق ناگون تو‏ں شروع ہوئے۔ان دے والد ہندوستانی کلاسیکی موسیقی دے بہت ذیادہ عقیدت مند سن تے انہاں نے انہاں نو‏ں ہندوستانی کلاسیکی موسیقی وچ پیشہ ورانہ تربیت حاصل کرنے د‏‏ی ترغیب دی۔انہاں نے سُشیل بنرجی دے میوزک اسکول وچ موسیقی د‏‏ی ابتدائی تربیت حاصل کيتی۔ 1963 وچ ، جدو‏ں انہاں دے والد گوہاٹی منتقل ہوئے تاں انہاں نے ہیرین سرما دے تحت کلاسیکی موسیقی د‏‏ی تربیت حاصل کرنا شروع کیتی۔
### تعلیمی کیریئر
انیما چودھری نے کٹن کالج ، گوہاٹی تو‏ں 1972 وچ تریخ وچ آنرز دے نال گریجویشن کيتا۔ انھاں نے 1974 وچ تریخ دے مضمون وچ گوہاٹی یونیورسٹی تو‏ں آرٹس د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی تے 1999 وچ "مندراں تے مزارات وچ دے مقالے دے لئی اس یونیورسٹی تو‏ں ڈاکٹریٹ (پی ایچ ڈی) د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔انہاں نو‏ں متعدد بین الاقوامی ، قومی تے ریاستی سطح دے سیمینار وچ وی مدعو کيتا گیا جتھے انھاں نے سبھیاچار تے موسیقی تو‏ں متعلق متعدد موضوعات اُتے تحقیقی مقالے پیش کیتے ۔و2و و3و

گٹھ:1953 دے جم
گٹھ:آسام دے گلوکار
گٹھ:آسام دے معلمین و معلمات
گٹھ:آسام وچ تعلیم نسواں
گٹھ:آسامی بولی دے گلوکار
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں ہندوستانی سوانیاں گلوکاراواں
گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی گلوکار
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی گلوکاراواں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی مصنفات
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مؤرخین
گٹھ:ویہويں صدی دے ہندوستانی گلوکار
گٹھ:بھارتی سوانیاں مؤرخین
گٹھ:بھارتی لوک گلوکار
گٹھ:بھارتی لوک گلوکاراواں
چندن تیواری

چندن تیواری بہار نال تعلق رکھنے والی ہندوستانی لوک گلوکارہ نيں ۔ اوہ لوک گلوکارہ دے طور اُتے جانی جاندیاں نيں تے بھوج پوری ، ماگاہی ، میتھلی ، ناگپوری ، اودھی تے ہندی بولی وچ گائیکی دے لئی مشہور نيں۔ انہاں نو‏ں سنگت ناٹک اکیڈمی-بسم اللہ خان سمن تو‏ں وی نوازیا گیا اے ۔و1و بی اے جی فلمز نیوز 24 نے انہاں نو‏ں بہترین روايتی لوک گلوکارہ دے ایوارڈ تو‏ں وی نوازیا اے ۔ اوہ ہندوستانی لوک موسیقی وچ اپنی خدمات د‏‏ی وجہ تو‏ں کور اسٹوری وچ انڈیا ٹوڈے میگزین وچ وی شائع ہوئیاں۔
 
اوہ لوک موسیقی د‏‏ی مختلف اشکال وچ وی گاندی رہیاں نيں جداں پوربی سوہر ، پچرا گاندھی دا گانا ، ریور سونگ ، چھت سونگ کجری تے تھمری وغیرہ و2و و3و و4و
### مڈھلا جیون
چندن تیواری ہندوستان دے ریاست بھوج پور ضلع بڈھا پنڈ وچ پیدا ہوئیاں۔ انہاں د‏‏ی پرورش چھاس بوکارو ، جھارکھنڈ وچ ہوئی۔ اوہ دہلی د‏‏ی حکومت ، میتھلی تے بھوجپوری اکیڈمی دے لئی نایاب تے پینڈو بھوجپوری گیت اُتے تحقیقی پروجیکٹ کررہیاں نيں۔
### کیرئیر
بھوجپوری ، میتھلی ، ماگاہی ، اودھی ، ناگپوری بطور خاص بھوجپوری بولی وچ و1و وچ انہاں د‏‏ی لوک موسیقی بہت مشہور اے ۔انہاں نے بگ جادو گنگا ٹی وی دے نال بھکتی ساگر دے بہت سارے خصوصی شوز وی کیتے نيں۔ آل انڈیا ریڈیو پٹنہ دے نال خصوصی لوک تے گجل ریکارڈنگ شو کیتے نيں۔انہاں نے ہمیشہ لوک گاناں وچ سوانیاں تے سوانیاں نو‏‏ں با اختیار بنانے وچ شرکت دے حق وچ آواز اٹھائی اے و2و انھاں نے بہت سارے خصوصی میوزیکل سیریز تے مشہور نجی ایف ایم یاڈیو چینلز دے نال انٹرویو وی کیتے نيں۔ جداں ریڈیو مرچی ، ریڈیو دھوم ، ریڈیو صنحی تے موبائل ریڈیو۔گروانی۔ اوہ ہمیشہ میوزک انڈسٹری وچ فحاشی دے خلاف رہی نيںو1و
### سماجی موسیقی دے کم
آنچل شیشو آشرم (اک یتیم خانے ) دے بچےآں دے نال چلڈرن لوک گیتاں و1و تے لوک کہانیاں اُتے کم کرنا۔
ضوبان بینڈ (IIT ممبئی) دے نال نایاب تے خالص لوک دے تحفظ تے فروغ دے لئےکم ۔
نادی گیت سیریز گنگا جاگرن ابھیان دے نال۔

گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی ہندوستانی سوانیاں گلوکاراواں
گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی گلوکار
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بھارتی لوک گلوکاراواں
گٹھ:بھوجپوری بولی د‏‏ی سبھیاچار
گٹھ:بہار د‏‏ی سبھیاچار
گٹھ:بہار دے گلوکار
گٹھ:ضلع بھوجپور، بھارت دیاں شخصیتاں
گٹھ:ہندی بولی دے گلوکار
شرما بڑوا

**شرما بڑوا**، آسام، ہندوستان نال تعلق رکھن والی گلوکارہ نيں۔ اوہ آسام د‏‏ی مشہور و معروف لوک موسیقی، ہندوستانی کلاسیکی موسیقی، غزل تے بھجن گائیگی لئی جانی جاندیاں نيں۔ اوہناں د‏‏ی پیدائش 18 جون 1951ء نو‏‏ں ہوئی۔ اوہ آسام وچ میلوڈی کوئین دے ناں تو‏ں مشہور نيں۔ اوہناں نے آل انڈیا ریڈیو، دور درشن، البمز تے دیگر لئی اک ہزار تو‏ں زیادہ گانے ریکارڈ کیتے نيں۔ اوہناں نے چھے تو‏ں زیادہ علاقائی ہندوستانی زباناں وچ گانے گائے نيں۔

### ازدواجی حیثیت
شرما بڑوا نے معروف مصنف تے گائیک نگار دوجندر موہن شرما (1948–2006) نال شادی کيتی، جیہناں نوں 1976ء وچ ڈیلی ٹیلی گراف نے "مین اِن میلوڈی اِن ہِز پین" کہیا۔

### مڈھلا جیون
سنگیت کار شرما بڑوا آسام دے گولاگھاٹ دے ڈیفالٹنگ ٹی اسٹیٹ وچ پیدا ہوئیاں۔ اوہ بھونیشور بڑوا تے آسامیائی ادبی لیجنڈ لکشمی ناتھ بیزبروا د‏‏ی پو‏تی نرملا بڑوا د‏‏ی چھوٹی بیٹی سن۔3 سال د‏‏ی عمر تو‏ں ہی شرما بڑوا نے سنسکرت دے سلوکاس تے آسام عقیدت مند گانیاں جداں بورجیٹ ، آئ ناں تے پراتھنا گیت نو‏‏ں اپنے والدین تو‏ں سیکھنا شروع کيتا۔ 4 سال د‏‏ی عمر دے بعد ، انھاں نے جورھاٹ دے مختلف گروآں تو‏ں ہندوستانی کلاسیکی موسیقی تے لوک موسیقی دا سبق لینا شروع کيتا۔ 5 سال د‏‏ی عمر تو‏ں اوہناں نے ڈیفالٹنگ ٹی اسٹیٹ وچ چائے اسٹیٹ دے کارکناں دے بچےآں نو‏‏ں لوک گیتاں د‏‏ی تعلیم دینا شروع کیتی تے 6 سال د‏‏ی عمر وچ اک لوک گلوکارہ بن کے ابھری۔ 1958 وچ جدو‏ں اوہ 7 سال د‏‏ی سن تاں اوہناں نو‏ں بھارت دے پہلے وزیراعظم جواہر لال نہرو نے اوہناں د‏‏ی گائیگی د‏‏ی وجہ تو‏ں سہولیات فراہ‏م کیتیاں۔ 9 سال د‏‏ی عمر تو‏ں ہی اوہناں نے راج موہن داس، تلسی چکرورتی، انیل دتا، لکشی سکیہ تے پنڈت موندی لال شرما جداں فنکار گھراناں تو‏ں کلاسیکی موسیقی د‏‏ی تربیت حاصل کيتی۔ انہاں نو‏ں موسیقی د‏‏ی ہور ہلکی کلاسیکی شکلاں جداں ددرہ ، ٹھمری تے کجری د‏‏ی تربیت وی حاصل رہی۔

### 2010 توں بعد
2010 د‏‏ی دہائی وچ اوہناں نے ہندوستان د‏‏ی مختلف ریاستاں وچ آسامی موسیقی دے نال اپنے سفر دا آغاز کيتا۔ انہاں نے ہندی ، مراٹھی ، پنجابی تے کنڑا د‏‏ی مختلف ہندوستانی زباناں وچ متعدد گانے گائے ، انہاں زباناں وچ آسامی گاناں دا ترجمہ کرن توں علاوہ 2012 وچ اوہناں دا ایلبم، مہ ہلودھی، اوہناں دے بہترین فروخت کنندگان ایلبمز وِچو‏ں اک رہیا جیہدے وچ لکھاں شائقین اوہناں د‏‏ی مقبول ترین گانےآں د‏‏ی تعداد تو‏ں لطف اندوز ہوئے رہے نيں۔

گٹھ:1951 دے جم
گٹھ:آسام دے گلوکار
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں ہندوستانی سوانیاں گلوکاراواں
گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی گلوکار
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی گلوکاراواں
گٹھ:ویہويں صدی دے ہندوستانی گلوکار
بسنتی بشٹ

بسنتی بشٹ د‏‏ی پیدائش 1953 نوں ہوئی۔ اوہ ہندوستان ،اتراکھنڈ د‏‏ی مشہور لوک گلوکارہ نيں ، جو اتراکھنڈ دے جگر لوک فارم د‏‏ی پہلی سواݨی گلوکارہ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں شہرت رکھدی نيں۔ جگر لوک فارم دراصل دیوتاواں نو‏‏ں پکارنے دا اک قدیم طریقہ اے ، جو روايتی طور اُتے مرد ہی اختیار کردے نيں لیکن بسنتی بشٹ نے اس مخصوص روایت نو‏‏ں توڑیا ۔ اوہ اج دے دور د‏‏ی اک مشہور آواز نيں تے گانے د‏‏ی اس روايتی شکل نو‏‏ں محفوظ رکھنے د‏‏ی کوشش کر رہ‏ی ا‏‏ے۔ بسنتی بشت نو‏‏ں 2017 وچ پدما شری تو‏ں وی نوازیا گیا سی۔
### مڈھلا جیون
بسنتی بشت 1953 وچ اتراکھنڈ دے ضلع  چمولی دے لیوانی پنڈ وچ پیدا ہوئیاں۔ انھاں نے 15 سال د‏‏ی عمر وچ اک آرٹلری فوجی نال شادی کيتی تے اپنی زندگی دا وڈا حصہ گھریلو سواݨی دے طور اُتے گزاریا۔ بھانويں انہاں د‏‏ی پیشہ ورانہ گلوکاری دا آغاز بہت بعد وچ ہويا ، جدو‏ں انھاں نے پنجاب دے شہر جالندھر وچ موسیقی سکھی لیکن اوہ بچپن تو‏ں ہی گاندی رہیاں نيں۔ان دا کہنا اے کہ اوہ اپنی والدہ دے جگر گانے سن کر وڈی ہوئیاں نيں۔وہ پنجويں کلاس تک مقامی پنڈ دے اسکول وچ تعلیم حاصل کردی رہیاں لیکن ایہ سلسلہ اگے نہ ودھ سکیا کیونجے سینئر اسکول پنڈ تو‏ں اک میل دور سی جہان پیدل جانا ممکن نہ سی۔
### میوزیکل کیریر
اس دے پیشہ ورانہ کیریئر د‏‏ی شروعات 40 د‏‏ی دہائی وچ ہوئی جدو‏ں اوہ اپنے شوہر دے نال جالندھر منتقل ہوئیاں ۔بسنتی بشت جالندھر دے پراچین کالا سنٹر وچ موسیقی سیکھنے یے خواہشمند سن مگر اوہ اپنی عمر دے باعث جھجک محسوس کيتا کردیاں سن۔ انھاں نے پیشہ ورانہ موسیقی د‏‏ی تربیت د‏‏ی طرف اپنا پہلا قدم اس وقت اٹھایا جدو‏ں انہاں د‏‏ی بیٹی د‏‏ی ٹیچر نے انھاں ہارمونیم بجانے دا طریقہ سکھانا شروع کيتا۔  اس دے بعد انہاں نے بھجن ، فلمی گاناں ، وغیرہ اُتے خصوصی توجہ دے نال عوامی سطح اُتے گائیکی دا آغاز کيتا۔ 
### ذا‏تی زندگی
اس ھا شوہر ہندوستانی فوج تو‏ں نائک د‏‏ی حیثیت تو‏ں ریٹائر ہوئے۔ انہاں دا بیٹا ہندوستانی فضائیہ وچ ونگ کمانڈر اے ۔

## حوالے

گٹھ:1953 دے جم
گٹھ:اتراکھنڈ د‏‏ی سبھیاچار
گٹھ:اتراکھنڈ دیاں شخصیتاں
گٹھ:اتراکھنڈ دے گلوکار
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بھارتی لوک گلوکار
گٹھ:بھارتی لوک گلوکاراواں
گٹھ:فنون وچ پدم شری وصول کنندگان
ثنا امانت

**ثناء امانت** اک امریکی کامک کتاب د‏‏ی ایڈیٹر نيں۔ اس دے قابل ذکر کریڈٹ وچ *الٹیمیٹ کامکس: اسپائڈر مین* تے *کیپٹن مارول* شامل نيں۔ اس نے مارول د‏‏ی پہلی سولو سیریز تیار کيتی جس وچ اک مسلم سوانیاں

امانت اک پاکستانی خاندان وچ پیدا ہوئی۔ اوہ اپنے والدین تے 3 بھائیاں دے نال رہندی رہیاں

، جو پاکستانی تارکین وطن سن ، نیو جرسی کنواحی حصےی پنڈ وچ ۔ اپنے پورے بچپن وچ ، امامعاشرے وچ شامل نو‏‏ں فٹ ہونے وچ دشواری دا سامنا کرنا پيا تے اوہ اپنی شنالیےے نال جدوجہد کردی رہی۔ 

ثنا امانت نے 2004 وچ کولمبیا یونیورسٹی دے برنارڈ کالج وچ مشرق وسطی اُتے خصوصی توجہ دے نال پولیٹیکل سائنس دی تعلیم حاصل کيتی۔ 

## باعث تحریک
اپنی ٹیڈ ٹاک وچ ، امانت نے دسیا کہ " *مس مارول کے* پِچھے وڈا خیال اقلیت د‏‏ی نمائندگی دے بارے وچ بہت زیادہ سی ، وڈا خیال آپ دا اپنی مستند خودی نو‏‏ں تلاش کرنے دے بارے وچ تھا"۔ کامک تخلیق کردے ہوئے ، اس نے اپنے تجربے اُتے توجہ دلائی کہ نیو جرسی دے مضافات‏ی علاقے وچ پاکستانی تارکین وطن دے بچے نو‏‏ں امید اے کہ آنے والی نسل نو‏‏ں شناخت مسترد کیتے جانے دا تجربہ نئيں ہوئے گا جداں کہ اسنو‏ں ہويا جس دے لئی اک متعلقہ سپر ہیرو معاون ثابت ہوئے گا۔ 

## ہور ویکھو

* سوانیاں کامک تخلیق کاراں د‏‏ی لسٹ
گٹھ:نیو جرسی دے مصنف
گٹھ:1982 دے جم
گٹھ:پاکستانی نژاد امریکی مصنف
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:کامک مصنف
امریکن ایکسپریس

،  نامی ایہ کمپنی 2012 وچ فارچون میگزین د‏‏ی سرلسٹ 1000 کمپنیاں وچ شامل سی۔ اس دا ہیڈکوارٹر نیویارک،  وچ واقع ا‏‏ے۔ فارچون د‏‏ی رپورٹ دے مطابق 2012 وچ اس وچ سی ای او (CEO) دے عہدے اُتے Kenneth I. Chenault کم ک‏ر رہ‏ے سن ۔

## ہور ویکھو
* کمپنیاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 

گٹھ:ریاستہائے متحدہ امریکا دے بینک
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:نیو یارک اسٹاک ایکسچینج وچ درج کمپنیاں
گٹھ:نظامات ادائیگی