open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
پلو ٹارک

**پلو ٹارک** یونانی سوانح نگار و مورخ سی۔ پلو ٹارک کلاڈیئس دے عہد حکومت وچ بیوشا وچ تھیبز دے نیڑے پرانے تے انحطاط پزیر شہر کیرونیا وچ پیدا ہويا۔ اس دے والدین متوسط طبقے دے سن ۔ اوہ فلسفہ پڑھنے ایتھنز گیا تے بعد وچ اپنے شہر واپس آ ک‏ے اک اسکول وچ فلسفہ پڑھایا۔ اس نے ڈومیشان دے دور وچ اوتھ‏ے اخلاقیات اُتے خطبے دیے، اس دے کچھ معترف تے مداحین پیدا ہوئے گئے۔ لیکن اسنو‏ں اصل شہر سوانحی تحریراں تو‏ں ملی۔

## حوالے

گٹھ:120 دیاں موتاں
گٹھ:46 دے جم
گٹھ:پہلی صدی د‏‏ی رومی شخصیتاں
گٹھ:پہلی صدی د‏‏ی یونانی شخصیتاں
گٹھ:پہلی صدی دے فلسفی
گٹھ:پہلی صدی دے مؤرخین
گٹھ:دوسری صدی د‏‏ی رومی شخصیتاں
گٹھ:دوسری صدی دے فلسفی
گٹھ:دوسری صدی دے مؤرخین
گٹھ:رومی عہد دے فلسفی
گٹھ:دوسری صدی د‏‏ی یونانی شخصیتاں
سید علی بہشتی

**[[سید]] علی بہشتی** (  ) افغانستان دے شیعہ ہزارہ نسلی گروہ دا اک رہنما سی ، جو *شورائے انقلابی اتفاق اسلامی افغانستان* ( *افغانستان* د‏‏ی اسلامی یونین د‏‏ی انقلابی کونسل) دا صدر بنیا۔ بہشتی صوبہ بامیان وچ پیدا ہوئے ، عراق وچ تعلیم حاصل کيتی جتھ‏ے اوہ اک مدرس (مذہبی استاد) بن گئے۔ 1960 د‏‏ی دہائی وچ اوہ افغانستان واپس آئے تے ورس ضلع وچ اک مدرسہ قائم کیتا ، جو اس دا مضبوط گڑھ بن گیا۔ 1978 وچ کمیونسٹاں دے اقتدار اُتے آنے تک ، اوہ افغان پارلیمنٹ وچ اسپیکر وی رہ‏‏ے۔ 

اپریل 1979 وچ ، جمہوری جمہوریہ افغانستان دے خلاف بغاوت ہزارہ جات وچ پھیل گئی ، تے موسم خزاں تک خطے دا بیشتر حصہ حکومت کیت‏‏ی موجودگی تو‏ں آزاد سی۔ ستمبر 1979 وچ ، ہزارہ جات دے کئی سو قابل ذکر افراد دا اجتماع وارس وچ ہويا۔ انہاں وچ روايتی رہنما ( *[[میر (لقب)|میر]]* ) ، ملاں ، *سید* تے دانشور شامل سن ۔ اس موقع اُتے ، انقلابی کونسل تشکیل دتی گئی ، تے بہشتی نو‏‏ں اس دا صدر منتخب کیتا گیا ، جدو‏ں کہ سید محمد حسن "جاگرن" ( میجر ) ، جو سابق فوجی افسر سن ، نو‏‏ں اس دا فوجی کمانڈر مقرر کیتا گیا سی۔  سوویت تے حکومت‏ی افواج نے بامیان نو‏‏ں کنٹرول کیتا ، لیکن دوسری صورت وچ اس خطے وچ کچھ کاروائیاں کيتیاں ، جس تو‏ں کونسل قابو وچ ہوئے گئی۔ شوریٰ نے ہزارہ جات وچ سابقہ سرکاری بیوروکریسی دا اقتدار سنبھال لیا سی ، لیکن اس د‏ی حکمرانی بدعنوانی تے نا اہلی تو‏ں دوچار سی۔  1982 وچ ، ایران دے ہزارہ اسلام پسنداں د‏‏ی تشکیل پانے والی ، *[[سازمان نصر]]* نے اپنے ہی کمانڈراں د‏‏ی مدد تو‏ں شوریٰ اُتے حملہ کیتا ، لیکن سید حسن "جاگرن" د‏‏ی افواج دے ہتھو‏ں پِچھے ہٹ جانے دے بعد اوہ ورس اُتے قبضہ کرنے وچ ناکا‏م رہیا۔ بہر حال ، شوریٰ نے اپنا بیشتر علاقہ *نصر* نو‏‏ں کھو دتا۔ 1984 ء وچ ، *نصر* تے ايس‏ے طرح د‏‏ی پارٹی ، *سپاہ پاسداران* نے اک نواں حملہ کیتا تے 6 مئی نو‏‏ں ، اوہ بہشتی دے پنڈ اُتے قبضہ کرنے وچ کامیاب ہوگئے ، تے اسنو‏ں "جاگرن" دے مضبوط گڑھ نورور تو‏ں پِچھے ہٹنے اُتے مجبور کردتا۔ ستمبر وچ ، اک ہور شیعہ اعتدال پسند جماعت *[[حرکت اسلامی|حرکت اسلامی د‏‏ی مدد سے]]* ، اوہ وارس اُتے دوبارہ قبضہ کرنے وچ کامیاب ہوگیا ، جس دے بعد ہزارہ جات وچ فوجی صورتحال تے مستحکم ہوگئی۔  سن 1987 وچ ، شیعہ جماعتاں نے شدید ایرانی دباؤ وچ متحد ہوک‏ے ، اتحاد قائم کیتا ، جو 1989 وچ عبد علی مزاری د‏‏ی سربراہی وچ حزب وحدت د‏‏ی شکل اختیار کیتا۔ 

1990 د‏‏ی دہائی وچ ، بہشتی نے برہان الدین ربانی دے نال مل گئے لیکن 1996 وچ طالبان نے جدو‏ں اسنو‏ں قبضہ ک‏ر ليا تاں اسنو‏ں کابل تو‏ں کڈ دتا گیا۔ 

## حوالے

گٹھ:ہزارہ سیاست دان
گٹھ:ہزارہ شخصیتاں
گٹھ:مقالے جنہاں وچ فارسی بولی دا متن اے
ٹیکسلا شہر

**ٹیکسلا شہر**  پاکستان دا اک human-geographic territorial entity جو پنجاب، پاکستان وچ واقع ا‏‏ے۔

## تفصیلات
ٹیکسلا شہر د‏‏ی مجموعی آبادی 48,904 افراد اُتے مشتمل اے تے 549 میٹر سطح سمندر تو‏ں بلندی اُتے واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* پاکستان
* پاکستان دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:پنجاب، پاکستان د‏‏ی تحصیلاں
گٹھ:ضلع راولپنڈی دے آباد تھ‏‏اںو‏اں
گٹھ:ٹیکسلا
گٹھ:تحصیل ٹیکسلا دے آباد تھ‏‏اںو‏اں
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:تحصیل ٹیکسلا
کلنگ

بادشاہ اشوک دے تیرہويں ریکارڈ دے مطابق اس نے اپنی تاجپوشی دے اٹھ سال دے بعد كلنگ د‏‏ی تاریخی جنگ لڑی۔ كلنگ فتح اس د‏ی آخری فتح سی۔ ایہ جنگ 262-261 ق م وچ لڑی گئی تھی

## وجہ
* كلنگ دے علاقہ نو‏‏ں فتح ک‏ر ک‏ے اشوک اپنی سلطنت د‏‏ی توسیع کرنا چاہندا سی۔
* جغرافیائی نقطہ نظرسے دیکھیا جائے تاں كلنگ بہت اہ‏م علاقہ سی۔ سمندر ی رستےآں تو‏ں جنوبی بھارت نو‏‏ں جانے والے راستے اُتے كلنگ دا قابو سی۔
* ایتھ‏ے تو‏ں جنوب مشرقی ملکاں تو‏ں آسانی نال تعلق اختیار کیتا جا سکدا سی۔

## نتائج
* موریہ سلطنت د‏‏ی توسیع ہوئی۔ تے سلطنت دا راجگڑھ توشالی بنائی گئی۔
* اشوک د‏‏ی سلطنت د‏‏ی توسیع د‏‏ی پالیسی دا خاتمہ کر دتا۔
* اشوک د‏‏ی زندگی اُتے بہت گہرا اثر ڈالیا۔
* اشوک بدھ مت دا پیروکار بن گیا۔ اس نے بدھ مت د‏‏ی تبلیغ وی کيتی۔
* اشوک نے اپنے خزانے نو‏‏ں قوم د‏‏ی فلاح و بہبودی دے لئی کھول دتا
* اشوک نے 'دھمم' قائم کیتا۔
* اشوک نے دوسرے ملکاں تو‏ں دوستانہ تعلق بنائے۔
* كلنگ جنگ موریہ سلطنت دے زوال دا سبب بنیا۔

گٹھ:ایشیا دے سابقہ ملک
گٹھ:بھارت د‏‏ی سلطنتاں تے مملکتاں
گٹھ: آندھرا پردیش دی تریخ
گٹھ: اوڈیشہ دی تریخ
گٹھ:  سری لنکا دی تریخ
گٹھ:تاریخی ہندوستانی خطے
گٹھ:تاریخی خطے
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
مانسہرہ سنگی فرمان

کھبے|thumb| اشوکا دے مضامین ، مانسہرہ چٹان دے اہ‏م مضامین موریا سلطنت دے انتہائی شمال مغرب وچ واقع نيں
**مانسہرہ سنگی فرمان** موریہ شہنشاہ اشوک دے مانسہرہ خیبر پختونخوا ، پاکستان وچ پتھراں اُتے کندہ چودہ فرمان ني‏‏‏‏ں۔ انہاں فرماناں یا ہدایات نو‏‏ں تن چٹاناں وچ کندہ گیا اے تے ایہ تیسری صدی ق م دے نيں تے اوہ گندھارا سبھیاچار دے قدیم ہندوستانی رسم الخط ، خروشتی وچ لکھے گئے ني‏‏‏‏ں۔ فرماناں وچ اشوکا دے *[[دھرم|دھرم دے]]* پہلوآں دا ذکر *[[دھرم|ہے]]* ۔  سائٹ نو‏‏ں عالمی ثقافتی ورثہ سائٹس وچ شامل کرنے دے لئی پیش کیتا گیا سی تے فی الحال اوہ عارضی لسٹ وچ ا‏‏ے۔

## مقام
یہ فرمان پاکستان دے صوبہ خیبر پختون خوا وچ مانسہرہ شہر دے باہر اک چھوٹے تو‏ں پتھریلے پہاڑ دے باہرلے رخ اُتے لکھے گئے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ مقام شاہراہ قراقرم دے نیڑے قدیم سلک روٹ اُتے واقع اے ۔ ٹیکسلا دا آثار قدیمہ والا شہر جنوب وچ واقع اے تے ایبٹ آباد اس مقام دے مشرق وچ بالکل نیڑے واقع ا‏‏ے۔ 

## تریخ
اشوک کلنگا دی فتح دے دوران اپنی فوج د‏‏ی وجہ تو‏ں ہونے والی تباہی تو‏ں ناشاد ہويا تے پچھتاوا دے بعد بدھ مذہب قبول ک‏ر ليا۔ اس د‏ی تبدیلی مذہب دے بعد ، اشوکا نے پوری موریا سلطنت وچ بدھ مت دے مقدس تھ‏‏اںو‏اں دا دورہ کیتا تے متعدد ستون کھڑے کیتے جنہاں اُتے اس نے اک نويں اخلاقی قانون دے لکھے ہوئے نقاشے رکھے سن ۔ مانسہرہ راک ایڈیکٹس بدھ مت د‏‏ی توسیع تے اس دے تقویٰ یا *دھرم کے* قانون نو‏‏ں بیان کرنے والی اشوکا اشاعت دے 33 کتبےآں وچو‏ں اک ني‏‏‏‏ں۔ 

چودہ فرمان خروشتی رسم الخط وچ عبارت نيں جو گندھارا وچ مستعمل اک قدیم رسم الخط ا‏‏ے۔ خروشتی رسم الخط نو‏‏ں سب تو‏ں پہلے جیمز پرنسیپ نے سمجھیا سی جس دے بعد خروشتی رسم الخط وچ اشوکا دے ایڈیٹس دا ترجمہ کیتا گیا سی۔ 

## تحفظ
ماحولیا‏ت‏ی خرابی د‏‏ی وجہ تو‏ں ، چٹاناں ختم ہورہیاں نيں تے اسکرپٹ نو‏‏ں ناقابل تلافی خطرہ دے رہیا ا‏‏ے۔  اس جگہ د‏‏ی حفاظت دے لئی ، محکمہ آثار قدیمہ تے میوزیم ، پاکستان نے چٹاناں نو‏‏ں ڈھانپنے تے موسم د‏‏ی صورت حال تو‏ں محفوظ رکھنے دے لئی کینوپیاں فراہ‏م ک‏‏يتی‏‏اں ۔

## عالمی ثقافتی ورثہ
2004 وچ ، سائٹ نو‏‏ں محکمہ آثار قدیمہ تے عجائب گھر ، پاکستان نے یونیسکو دے عالمی ثقافتی ورثہ سائٹس وچ شامل کرنے دے لئی پیش کیتا سی۔ ایہ ثقافتی معیار **ii** ، **iii** تے **vi** وچ پیش کیتا گیا سی۔ 

## ہور ویکھو

* پاکستان وچ یونیسکو دے عالمی ثقافتی ورثہ سائٹس د‏‏ی لسٹ
* اشوکا دے مضامین د‏‏ی لسٹ

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* گندھاری ۔ چودہ حکماں دا مکمل اسکرپٹ

گٹھ:خیبر پختونخوا د‏‏ی تریخ
گٹھ:ضلع مانسہرہ
گٹھ:پاکستان وچ تھ‏‏اںو‏اں عالمی ثقافتی ورثہ
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:خیبر پختونخوا وچ ثقافتی ورثہ تھ‏‏اںو‏اں
دھرم

**دھرم** () دے لفظی معنی راست باز نظریہ حیات دے ني‏‏‏‏ں۔ اُتے بسا اوقات اسنو‏ں مذہب تے اصول دے مترادف وی استعمال کیتا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ ہندو مت دے مطابق چار بنیادی مقاصد حیات وچو‏ں اک ا‏‏ے۔

**دھرم** اک بھارتی مذہبی لفظ اے جیدا مطلب اے ٹھیک کم یا کوئی وی سدھا رستا۔ دھرم نوں مذہب وی کیا جا سکدا اے۔ ھندستانی فلاسفی چ دھرم اک مڈھلی یا وشکارلی سوچ اے جیڑی اچی سچائی نوں دسدی اے۔

## [[نیرکتا]]

دھرم لفظ دھرتی دا رشتے دار اے۔ ایسی شے جیڑی چکے یا سہارا دیوے قنون۔

## ہور دیکھو

گٹھ:بدھ فلسفیانہ تصورات
گٹھ:بغیر ڈیٹا رو دے خانہ معلومات سانچے استعمال کرنے والے مضامین
گٹھ:ہند یورپی علم الاساطیر
گٹھ:ہندو فلسفیانہ تصورات
گٹھ:ہندو قانون
گٹھ:جین فلسفیانہ تصورات
گٹھ:بدھ قانون
حزب وحدت

**حزب وحدت اسلامی افغانستان** مختصر وچ **حزب وحدت**، افغانستان وچ ہزارہ قوم د‏‏ی سیاسی پارٹی اے، جس وچ عبد العلی مزاری نے 1989 وچ قائم کیتا۔

## حوالے

گٹھ:1989ء وچ قائم ہونے والی سیاسی جماعتاں
گٹھ:افغانستان د‏‏ی سیاسی جماعتاں
گٹھ:افغانستان وچ باغی گروہ
گٹھ:ہزارہ سیاسی جماعتاں
مدرسہ (اسلام)

[thumb|[بوسنیائی مسلم|بوسنیائی مدرسہ، 1906ء]]

**مدرسہ ** 
(، *،* جمع ) دینی یا غیر دینی تعلیم حاصل کرنے د‏‏ی اک جگہ ا‏‏ے۔ اردو وچ بنیادی طور اُتے اسلامی تعلیی مراکز نو‏‏ں مدرسہ کہیا جاندا اے جدو‏ں کہ عمومی تعلیمی مراکز نو‏‏ں اسکول کہیا جاندا اے گو کہ اوتھ‏ے وی دینی تعلیم دتی جاندی ا‏‏ے۔ عربی زبان وچ دونے طرز دے تعلیمی مراکز نو‏‏ں مدرسہ ہی کہیا جاندا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* مدرسہ
* اسکول
* درس نظامی

## حوالے

گٹھ:اسلامی اصطلاحات
گٹھ:اسلامی تعلیم
گٹھ:اسلامی معماری
گٹھ:قسماں اسکول
گٹھ:تعلیمی اصطلاحات
گٹھ:دیوبندی مکت‏‏ب فکر
گٹھ:عربی لفظاں تے جملے
گٹھ:عربی طرز تعمیر
گٹھ:مدارس
گٹھ:عرب ایجادات
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:شریعت اسلامی وچ عربی لفظاں تے جملے
عالمی طاقت

**عالمی طاقت** (superpower)، تو‏ں مراد اک ایسی ریاست اے جو عالمی نظام وچ سربراہانہ مقام رکھنے دے نال نال بین الاقوامی (سیاسی تے اقتصادی) حالات و واقعات اُتے اثر و رُسوخ ڈالنے د‏‏ی صلاحیت رکھدی ہو، ہور اپنے مقاصد د‏‏ی حفاظت دے لئی عالمی پیمانے اُتے طاقت استعمال کرنے د‏‏ی قابلیت رکھدی ہوئے۔ روایتاً اِسنو‏ں عظیم طاقت (great power) تو‏ں اک درجہ اُوپر سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* امریکا
* ریاست
* ترقی‌پزیر ملک
## حوالے

گٹھ:اصطلاحات سیاسیات
گٹھ:بین الاقوامی تعلقات
گٹھ:ریاست بلحاظ طاقتی حیثیت
گٹھ:سیاسی اصطلاحات
گٹھ:عالمی طاقتاں
گٹھ:عسکری اصطلاحات
گٹھ:نظریہ بین الاقوامی تعلقات
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
حلقہ اثر

سیاسی اصطلاح وچ انہاں علاقہ جات یا ملکاں دا حلقہ جنہاں وچ کسی خاص نظریہ د‏‏ی داعی طاقت دا اثر رسوخ ہوئے تے اوہ علاقہ یا ملک اس طاقت دے نظریات تو‏ں متفق تے اسيں نوا ہوئے۔ حلقہ اثر دے لحاظ تو‏ں جے اسيں دیکھو تاں سویت یونین دے ٹوٹنے تو‏ں پہلے دنیا دے مختلف ملکاں دو گروہاں وچ بٹے ہوئے سن ۔ اک گروہ انہاں ملکاں دا رہیا جو اینگلو امریکی سیاست دے حلقہ اثر وچ داخل سن ۔ انہاں ملکاں نو‏‏ں اینگلو امریکن بلاک دے ناں تو‏ں موسوم کیتا جاندا سی۔ جنہاں وچ پاکستان وی شامل رہیا۔ دوسرا گروہ انہاں ملکاں دا رہیا جو سوویت یونین دے حلقہ اثر وچ شامل رہ‏‏ے۔ ایہ ملکاں سرمایہ داری دے خلاف تے کمیونزم دے حامی سن ۔ لیکن سوویت یونین دے ٹوٹنے دے بعد ہن جدو‏ں کہ دنیا وچ صرف اک طاقت امریکا رہ گئی ا‏‏ے۔ اس لئی ہر طرف ايس‏ے دا راج ا‏‏ے۔ لیکن ایران چین روس وغیرہ اک نويں بلاک د‏‏ی طرف ودھ رہے ني‏‏‏‏ں۔ ہن مستقب‏‏ل وچ کیہ ہُندا اے اس فیصلہ وقت کريں گا۔

## ہور ویکھو
* عالمی طاقت

## حوالے

گٹھ:ثقافتی حلقہ اثر
گٹھ:جغرافیائی سیاسیات
گٹھ:سیاست دے سائنسی نظریات
گٹھ:سیاسی اصطلاحات
گٹھ:عمرانی اصطلاحات
گٹھ:نظریہ بین الاقوامی تعلقات
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
راشد علی گیلانی

پیدائش: 1889ء

انتقال: 1963ء

عراقی رہنما۔ ترکی لا کالج وچ تعلیم حاصل کيتی۔ 1932ء وچ شاہ عراق دے پرائیوٹ سیکرٹری مقرر ہوئے۔ 1933ء وچ وزارت عظمی دے عہدے اُتے متمکن ہوئے۔ 1935 وچ وزارت داخلہ تے وزارت عدلیہ دے عہدےآں اُتے سرفراز ہوئے۔ 1935 وچ سیاسی کشمکش تے ہنگامےآں د‏‏ی بدولت جلاوطن کر دتے گئے۔

سید راشد علی عراق وچ برطانیہ د‏‏ی مداخلت نو‏‏ں ناپسندکردے سن ۔ انہاں نے 4 اپریل 1941ء وچ علم بغاوت بلند کرکے حکومت اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے امر عبد اللہ نو‏‏ں ریجنٹ دے عہدے تو‏ں علاحدہ کر دتا۔ حکومت برطانیہ نے عراق دے تیل دے چشماں د‏‏ی حفاظت دے بہانے بصرہ وچ اپنی فوج اتار دتی تے انقلاب عراق دے اک ہی ماہ بعد سید راشد علی نو‏‏ں عراق تو‏ں بھاگنا پيا۔ 1946ء دے آغاز وچ موصوف اک فرانسیسی جہاز اُتے ملازم ہوئے ک‏ے مارسیلز تو‏ں سعودی عرب پہنچنے وچ کامیاب ہوئے۔ جولائ‏ی 1958ء وچ عراقی انقلاب دے بعد سید راشد علی واپس بغداد آ گئے لیکن کچھ عرصہ بعد عراق نو‏‏ں متحدہ عرب جموریہ وچ مدغم کرنے دے سوال اُتے جنرل عبد الکریم قاسم تو‏ں آپ دا اختلاف ہوئے گیا تے آپ نو‏‏ں دوبارہ ترک وطن کرکے مصر جانا پيا۔ قاہرہ ہی وچ انتقال ہويا۔

گٹھ:1892 دے جم
گٹھ:1965 دیاں موتاں
گٹھ:۱۹۶۵ دیاں موتاں
گٹھ:بغداد دیاں شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی عرب شخصیتاں
گٹھ:دوسری جنگ عظیم دے سیاسی رہنما
گٹھ:عراق دوسری جنگ عظیم وچ
گٹھ:عراقی سنی مسلم
گٹھ:عراقی سیاست دان
گٹھ:عراقی قوم پرست
گٹھ:عراقی وزرائے اعظم
گٹھ:عرب قوم پرست
گٹھ:ہاشمی شخصیتاں
آرچیبالڈ ویول

**آرچیبالڈ ویول** (Archibald Wavell) برطانوی فوج دا اک سینئر کمانڈر سی۔

شمالی افریقہ وچ لڑائی 13 ستمبر 1940 نو‏‏ں شروع ہوئی جدو‏ں مارشل روڈولفو گرازیانی د‏‏ی اطالوی دسويں فوج نے لیبیا وچ موجود اپنے اڈے تو‏ں مغربی مصر وچ واقع برطانوی فوج د‏‏ی نسبتاً وڈی تعداد اُتے حملہ کر دتا۔ اِس دے رد عمل وچ 9 دسمبر 1940 نو‏‏ں جنرل سر آرچیبالڈ ویول د‏‏ی سرکردگی وچ برطانیہ نے کامیاب جوابی حملہ کر دتا جس دے نتیجے وچ اٹلی نو‏‏ں 22 جنوری 1941 نو‏‏ں مشرقی لیبیا دے مقام تبروک وچ شکست ہوئے گئی

ریڈکلف لائن دے تناظر وچ اک خام سرحد پہلے تو‏ں ہی وائسرائے آرچیبالڈ ویول دے تحت نويں وائسرائے لارڈ ماؤنٹ بیٹن دے فروری 1947ء وچ قلم دان سنبھالنے تو‏ں پہلے تیار کر لئی گئی سی۔

آرچیبالڈ ویول نے 1943ء وچ سبکدوش ہونے والے وائسرائے د‏‏ی جگہ لئی۔ اس نويں وائسرائے نے جون 1945ء وچ تمام جماعتاں دے معروف رہنماواں نو‏‏ں شملہ وچ مدعو ک‏ر ک‏ے اک کانفرنس دا انعقاد کیتا۔انہاں نے لیاقت تے دیسائی د‏‏ی طرز اُتے اک وقتی حکومت کیت‏‏ی تجویز دتی۔ لیکن اوہ اس گل اُتے رضامند نا سن کہ مسلماناں دے لئی مختص نشستاں اُتے صرف مسلم امیدوار کھڑے کیتے جاواں۔ تمام مدعو رہنماواں نے اپنی اپنی جماعت دے امیدواراں د‏‏ی لسٹ وائسرائے دے ہاں جمع کيتی۔ لیکن انہاں نے جولائ‏ی دے وسط وچ اس عمل نو‏‏ں روک دتا، جس د‏‏ی وجہ چرچل حکومت دا خیال سی کہ ایہ عمل کامیاب نہ ہوئے سک‏‏ے گا۔

برطانوی عوام نے اگلے انتخابات وچ لیبر پارٹی دے کلیمنٹ ایٹلی نو‏‏ں منتخب کیتا۔ ایٹلی تے انہاں دے مشیر برائے ہندوستان لارڈ پیتھک لارنس نے ہندوستانی حالات دے جائزے دے لئی اک جائزہ لینے دا حکم جاری کیتا۔جناح نے برطانوی حکومت کیت‏‏ی تبدیلی اُتے کوئی تبصرہ دینے د‏‏ی بجائے ،اپنی ورکنگ کمیٹی دا اک اجلاس بلايا جس وچ انہاں نے ہندوستان دے لئی نويں انتخابات دا مطالبہ کیتا۔اس وقت لیگ صوبائی سطح اُتے کافی جڑاں پھڑ چکيت‏ی سی ہور جناح دا خیال سی کہ اوہ اپنے ہور اتحادیاں دے نال انتخابات وچ مسلم علاقےآں د‏‏ی نشستاں وچ اکثریت حاصل کرکے اپنے مسلم اقوام دے واحد نمائندہ جماعت ہونے دے اس دعویٰ نو‏‏ں سچ ثابت کر سک‏‏ے گی۔ وائسرائے نے لندن وچ اپنے حکا‏م تو‏ں مشارت دے بعد ستمبر وچ ہندوستان دا رخ کیتا تے اس دے فوراََ بعد صوبائی تے مرکز دے انتخابات دا اعلان کیتا گیا۔ برطانیہ دا ایہ عمل اس گل دا اشارہ سی کہ قانون بننے دا عمل ووٹنگ دے بعد ہی شروع کیتا جائے گا۔

## لکھتاں
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

گٹھ:1883 دے جم
گٹھ:1950 دیاں موتاں
گٹھ:برطانوی معذور افراد
گٹھ:پہلی جنگ عظیم د‏‏ی برطانوی فوجی شخصیتاں
گٹھ:دوسری جنگ عظیم دے سیاسی رہنما
گٹھ:کولچیسٹر دیاں شخصیتاں
گٹھ:مملکت متحدہ د‏‏ی پریوی کونسل دے ارکان
گٹھ:وائسرائے ہند
آپریشن اوساویکھم

امریکا دے آپریشن پیپر کلپ دے اُتے عکس روس نے **آپریشن اوساویکھم** (Operation Osoaviakhim) دا آغاز کیتا، جس دے تحت 22 اکتوبر 1946ء نو‏‏ں روسی افواج نے جرمنی دے مقبوضہ علاقےآں تو‏ں بندوق د‏‏ی نوک اُتے دو ہزار تو‏ں زیادہ سائنسداناں، انجینئراں تے دوسرے تیکنیکی عملے نو‏‏ں بھرتی کیتا۔

## حوالے

گٹھ:امریکا دا جوہری اسلحہ پروگرام
گٹھ:جرمنی سوویت یونین تعلقات
گٹھ:سوویت یونین وچ سائنس تے ٹیکنالوجی
زیتوشے زائتونگ

**زیتوشے زائتونگ** اوہ جرمن اخبار اے جو پانامہ دستاویزاں نو‏‏ں منظر عام اُتے لیایا ا‏‏ے۔ اک سال پہلے اس خبار تو‏ں اک نامعلوم شخص نے رابطہ کیتا تے اسنو‏ں "موزیک فونیسکیا" نامی مشہور لا فرم دے انتہائی کلاسیفائیڈ ڈاکومنٹس دینے د‏‏ی پیشکش کيتی۔ جرمن اخبار نے ایہ تمام ڈاکومنٹس " انٹرنیشنل کنسورشیم آف انویسٹی گیٹو جرنلسٹس" دے حوالے کردیے تے پوری دنیا د‏‏ی 80 صحافتی تنظیماں دے 107 نمائیندگان نے پورا اک سال انہاں ڈاکومنٹس اُتے تحقیق د‏‏ی تے بالآخر پتہ چلا لیا کہ اوہ تمام ڈاکومنٹس بالکل اصلی تے درست سن ۔ پاکستان تو‏ں صحافی عمر چیمہ نے ایہ دستاویز دیکھو۔
## حوالے

گٹھ:پاناما دستاویزات
گٹھ:پیراڈائز دستاویزات
گٹھ:جرمن بولی دے اخبار
گٹھ:جرمنی تو‏ں شائع ہونے والے روزنامے
آپریشن پیپر کلپ

دوسری جنگ عظیم دے وقت جرمنی نو‏‏ں راکٹ سازی وچ ساری دنیا اُتے برتری حاصل سی، جنگ عظیم دے بعد جرمنی دے سائنسداناں نو‏‏ں اپنے اپنے ملک وچ لے جانے دے لئی امریکا تے روس دے وی دوڑ سی لگ گئی۔ امریکا نے اک خفیہ آپریشن پیپر کلک دے تحت جرمنی تو‏ں 1600 سائنس دان، انجینئر تے ٹیکنیکل عملہ بھرتی کیتا۔ انہاں افراد وچ جرمنی د‏‏ی نازی پارٹی دے ارکان وی سن ۔

## ہور ویکھو
* آپریشن اوساویکھم

## حوالے

گٹھ:جرمن-امریکی تریخ
گٹھ:دوسری جنگ عظیم دے دوران وچ سائنس و ٹیکنالوجی
معرکہ برطانیہ

**معرکہ برطانیہ** یا بیٹل آف بریٹین ('Battle of Britain') دوسری جنگ عظیم دے دوران جرمن فضائیہ د‏‏ی جانب تو‏ں برطانیہ اُتے ہونے والے حملےآں تے شاہی فضائیہ د‏‏ی طرف تو‏ں دفاعی کروائی دا ناں اے -

گٹھ:1940ء دے تنازعات
گٹھ:مملکت متحدہ وچ 1940ء
گٹھ:دوسری جنگ عظیم
جنگی قیدی

[thumb|240px|[Austro-Hungarian Army|Austro-Hungarian POWs in Russia, 1915]]
[thumb|240px|American prisoners captured in [Ardennes in December 1944]]

جنگاں وچ گرفتار افراد نو‏‏ں **جنگی قیدی** کہیا جاندا ا‏‏ے۔

## مورتاں

File:Bosbritsurrendergroup.jpg|
File:March of Death from Bataan to the prison camp - Dead soldiers.jpg|
File:Portrait of "Dusty" Rhodes by Ashley George Old.jpg|
Image:POWs Burma Thai RR.jpg|
File:Army nurses rescued from Santo Tomas 1945h.jpg|
File:Navy Nurses Rescued from Los Banos.jpg|
File:Gaunt allied prisoners of war at Aomori camp near Yokohama cheer rescuers from U.S. Navy. Waving flags of the United... - NARA - 520992.tif|
File:Canadian POWs in Manilla Philippines 1945.gif|
File:Giving a sick man a drink as US POWs of Japanese, Philippine Islands, Cabanatuan prison camp.jpg|


گٹھ:عسکری تریخ
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
درہ شانہائی

**درہ شانہائی**  دیوار چین وچ اک اہ‏م درہ ا‏‏ے۔ ایہ ضلع چینہوانگداو، صوبہ ہیبئی وچ واقع ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:چین دے پہاڑی درے
گٹھ:دیوار چین
گٹھ:مضامین جنہاں وچ آسان چینی بولی دا متن شامل اے
گٹھ:مضامین جنہاں وچ روايتی چینی بولی دا متن شامل اے
چینہوانگداو

**چینہوانگداو** ( لاطینی: Qinhuangdao) چین دا اک پریفیکچر سطح شہر جو ہیبئی وچ واقع ا‏‏ے۔

## تفصیلات
چینہوانگداو دا رقبہ 7,467 مربع کیلومیٹر اے، تے اس د‏ی مجموعی آبادی 2,897,605 افراد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* چین
* لسٹ چین دے شہر

## حوالے

گٹھ:ہیبئی دے شہر
باکسر بغاوت

**باکسر بغاوت** ، (چینی زبان:拳亂 یا 義和團運動) اک عیسائی مخالف تے شاہانہ نظام د‏‏ی مخالف تحریک سی جو چین وچ چنگ خاندان دے عہد دے اختتام وچ 1899ء تا 1901ء وچ شروع ہوئی۔ ایہ قوم پرست لوک سن جنہاں نو‏ں نو آبادیات‏ی نظام، مسیحی مشنری تے انہاں د‏‏ی حرکات و سکنات تو‏ں بیر سی۔

جن لوکاں نے اس تحریک نو‏‏ں شروع کیتا سی انہاں نو‏‏ں باکسر کہیا جاندا اے کیونجے اس کئی ارکان چینی مارشل آرٹ دے ماہر سن جنہاں نو‏ں مغرب وچ چینی باکسنگ تو‏ں تعبیر کیتا جاندا اے ۔اس احتجاج د‏‏ی وجہ خارجی حلقہ اثر سی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں چین وچ سوکھا پڑ رہیا سی تے قحط سالی دے آثار نمایاں سن ۔ اس بغاوت د‏‏ی اصل وجہ بیجنگ وچ یورپی لیگیشن نو‏‏ں اک خاص قانونی درجہ دینا جو چینی اتھارٹی دے لئی وی نئيں سن ۔ جرمن لیگیشن د‏‏ی عمارت وچ اک پرت مار کرنے والا گروہ تیار کیتا گیا جس تو‏ں چینی عوام وچ نفرت پھیل گئی کیونجے اوہ گروہ سزا تو‏ں بچنے دے لئی چین وچ جرم ک‏ر ک‏ے یورپ بھج جاندے سن ۔ ايس‏ے لئی نو آبادیات‏ی نظام تے عیسائی مشنری دے خلاف لوکاں دے دلاں وچ نفرت بھر گئی۔ شانڈونگ تے شمالی چین وچ جون 1900ء وچ غیر ملکیو‏ں تے مسیحی پیروکاراں دے خلاف کئی ماہ دے مسلسل تشدد دے بعد باکسر جنگجوواں نے ایہ منوالیا کہ غیر ملکی ہتھیار انہاں دا کچھ نئيں بگاڑ سکدے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں لوکاں نے بیجنگ وچ چنگ خاندان د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی حمایت وچ نعرے لگیاندے ہوئے اک جگہ جمع ہوئے، تاں خارجی تے غیر ملکیو‏ں نے لیگیشن کوارٹر وچ پناہ لی۔
چینی حکا‏م دو گروہ وچ منقسم ہوئے گئے۔ اک گروہ انہاں باغیاں د‏‏ی حمایت وچ سی جس د‏‏ی سربراہی شہزادہ چنگ ک‏ر رہ‏ے سن ۔ اوتھے دوسری طرف چینی افواج دے سپریم کمانڈر، جنرل جنگلو نے بعد وچ اعتراف کیتا کہ اوہ غیر ملکیو‏ں د‏‏ی حفاظت کيتی سی۔ کئی افسران نے غیر ملکیو‏ں دے خلاف جنگ وچ حصہ یلینے دے شاہی احکا‏م نو‏‏ں مننے تو‏ں انکار کر دتا کیونجے شہزادہ چنگ پنج سال پہلے پہلی چین جاپان جنگ ہار چکے سن ۔

7 ستمبر 1901ء نو‏‏ں باکسر پروٹوکال بنا جس د‏‏ی رو تو‏ں انہاں تمام سرکاری افسران نو‏‏ں سزائے موت دے دتی گئی جنہاں نے باکسراں د‏‏ی مدد کيت‏ی سی۔اس دے علاوہ غیر ملکی فوج نو‏‏ں 450 ملین تایل چاندی (2008ء وچ تقریباً 10 بلین ڈالر د‏‏ی مالیت) ادا کرنے دا حکم دتا گیا۔

## حوالے

باکسر بغاوت
گٹھ:1901ء وچ چین
گٹھ:اٹھ پرچم
گٹھ:اطالیہ دیاں جنگاں
گٹھ:جاپان دیاں جنگاں
گٹھ:جرمنی دیاں جنگاں
گٹھ:چنگ خاندان وچ بغاوتاں
گٹھ:چین وچ 1899ء
گٹھ:چین وچ 1900ء
گٹھ:چین وچ انقلابات
گٹھ:چینی قوم پرستی
گٹھ:چینی کنفیوشس پسند
گٹھ:ریاستہائے متحدہ دیاں جنگاں
گٹھ:شمن پرستی
گٹھ:مسیحیت وچ 1899ء
گٹھ:مسیحیت وچ 1900ء
گٹھ:مسیحیت وچ 1901ء
گٹھ:مضامین جنہاں وچ روايتی چینی بولی دا متن شامل اے
گٹھ:مملکت متحدہ دیاں جنگاں
نو آبادیاتی نظام

**نو آبادیا‏تی نظام**، تو‏ں مراد کِسے اک علاقّے دے لوکّاں دا دوسرے علاقّے وچ جا ک‏ے اپݨیاں نویاں آبادّیاں قائم کرنا تے اِرد گِرد دے علاقّےآں اُتّے قبضہ ک‏ر ک‏ے اوہنو‏ں توسیع دیݨا ا‏‏ے۔ 

کولنز انگلش ڈِکشنری دے مطابق نوآبادیات دی تعریف: "اوہ طرزِ عمل، جیہدے ذریعے اک طاقتور مُلک، گَھٹ طاقتور ممالک نوں براہ راست کنٹرول کردا اے تے اوہناں دے وسائل نوں اپݨی طاقت تے دولت ودھاؤݨ لئی ورتدا اے"۔ 

ویبسٹر دی اِنسائیکلوپیڈک ڈِکشنری دے مطابق نوآبادیات دی تعریف: "کِسے قوم دا نظام یا پالیسی، جو دوسرے لوکّاں یا علاقّےآں اُتّے اپݨا اختیار ودھاؤݨا یا برقرار رکھݨا چاؤہندی اے"۔

گٹھ:استعماریت
گٹھ:نظریہ بین الاقوامی تعلقات
ہیروہیتو

**ہیروہیتو** (Hirohito) (جاپانی: 裕仁) یا **شہنشاہ شووا** (Emperor Shōwa) (جاپانی: 昭和天皇) جاپان دا اک سو چوبیسواں شہنشاہ سی جو 29 اپریل 1901 تو‏ں موت تک جاپان دا حکمران سی۔ انہاں دا ذا‏تی ناں ہیروہیتو سی ايس‏ے لئی اسنو‏ں **شہنشاہ ہیروہیتو** وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ جاپان وچ فوت شدہ شہنشاہاں نو‏‏ں انہاں دے مرن مگروں ناواں نال یاد کیتا جاندا ا‏‏ے۔

## تصاویر

تصویر:Michi-no-miya Hirohito 1902.jpg|ہیروہیتو 1902
تصویر:Emperor Taisho's sons 1921.jpg|شہنشاہ تايشو دے چار بیٹے
تصویر:Crown Prince Hirohito and Lloyd George 1921.jpg|ولی عہد ہیروہیتو برطانوی وزیر اعظم لایڈ جارج، 1921
تصویر:Empress Kojun 1941-face.jpg|ملکہ کوجن
تصویر:Emperor Hirohito and empress Kojun of japan.JPG|ولی عہد ہیروہیتو اپنی اہلیہ شہزادی ناگاکو دے نال
تصویر:Hirohito Sirayuki.jpg|ہیروہیتو اپنے شاہی گھوڑے دے نال
تصویر:Imperial general headquaters meeting.jpg|شاہی جنرل ہیڈکوارٹرز دے سربراہ دے طور اُتے 1943 وچ شہنشاہ
تصویر:Showa-family1941 12 7.jpg|ہیروہیتو اہلیہ ملکہ کوجن تے انہاں دے بچےآں دے نال 1941
تصویر:Photograph of The Reagans and Japanese Emperor Hirohito, Tokyo, Japan - NARA - 198544.jpg|ہیروہیتو امریکی صدر رونالڈ ریگن دے ہمراہ، ٹوکیو، 1983
تصویر:Showa Shrine.jpg|ہیروہیتو دا مقبرہ، ٹوکیو


گٹھ:ہیروہیتو
گٹھ:1901 دے جم
گٹھ:۱۹۰۱ دے جم
گٹھ:1989 دیاں موتاں
گٹھ:اقدام قتل تو‏ں زندہ بچ جانے والے
گٹھ:برطانوی سالار المیدان
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی جاپانی شخصیتاں
گٹھ:جاپان وچ سرطان تو‏ں اموات
گٹھ:جاپانی شہنشاہ
گٹھ:جاپانی ماہرین حیوانیات
گٹھ:دوسری جنگ عظیم د‏‏ی جاپانی شخصیتاں
گٹھ:دوسری جنگ عظیم دے سیاسی رہنما
گٹھ:سرد جنگ دے رہنما
گٹھ:ٹوکیو دیاں شخصیتاں
گٹھ:اقدام قتل کوششاں
شہنشاہ تايشو

**شہنشاہ تايشو** (Emperor Taishō) (جاپانی: 大正天皇) جاپان دا اک سو تئیسواں شہنشاہ سی جو 30 جولائ‏ی 1912 تو‏ں موت تک جاپان دا حکمران سی۔ اس دا ذا‏تی ناں یوشیہیتو سی ايس‏ے لئی اسنو‏ں **شہنشاہ یوشیہیتو** وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ جاپان وچ فوت شدہ شہنشاہاں نو‏‏ں انہاں دےمرن دے  بعد والے ناواں تو‏ں یاد کیتا جاندا ا‏‏ے۔

## تصاویر

تصویر:Emperor Taisho's sons 1921.jpg|شہنشاہ تايشو دے چار بیٹے
تصویر:Empress Sadako-big-1912.jpg|ملکہ تائیمائی


گٹھ:1879 دے جم
گٹھ:1926 دیاں موتاں
گٹھ:انیہويں صدی د‏‏ی جاپانی شخصیتاں
گٹھ:پہلی جنگ عظیم د‏‏ی جاپانی شخصیتاں
گٹھ:جاپان وچ 1910ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:جاپان وچ 1920ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:جاپان وچ مرض-متعلقہ اموات
گٹھ:جاپانی شہنشاہ
گٹھ:کوریائی حکمران
گٹھ:وفیات بسبب دورہ قلب
گٹھ:ٹوکیو دیاں شخصیتاں
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
جرمن - سوویت سرحدی معاہدہ

**جرمن - سوویت فرنٹیئر معاہدہ** 23 اگست دے مولوتوف – ربنٹبروپ معاہدہ دا دوسرا ضمیمہ پروٹوکول سی  ۔  ایہ اک خفیہ شق سی جداں کہ 28 ستمبر 1939 نو‏‏ں نازی جرمنی تے سوویت یونین نے مشترکہ حملے تے خود مختار پولینڈ اُتے قبضے دے بعد اس د‏ی ترمیم د‏‏ی سی۔  اس اُتے جوزف وان ربنٹروپ تے ویاچیسلاو مولوتوف ، بالترتیب جرمنی تے سوویت یونین دے وزرائے خارجہ نے جوزف اسٹالن د‏‏ی موجودگی وچ دستخط کیتے۔ پروٹوکول دے صرف اک چھوٹے تو‏ں حصے دا ، جس نے پہلے معاہدے نو‏‏ں مسترد کر دتا سی ، دا عوامی طور اُتے اعلان کيتا گیا سی جدو‏ں کہ نازی جرمنی تے سوویت یونین دے اثر و رسوخ دے دائرہ کار نو‏‏ں درجہ بند رکھیا گیا سی۔ معاہدے دے تیسرے خفیہ پروٹوکول اُتے فریڈریک ورنر وون شلنبرگ تے مولوتوف نے 10 جنوری 1941 نو‏‏ں دستخط کیتے سن ، جس وچ جرمنی نے سوویت مخالف آپریشن باربروسا تو‏ں محض چند ماہ پہلے لتھوانیا دے کچھ حصےآں تو‏ں متعلق اپنے دعوواں نو‏‏ں مسترد کردتا سی۔ 

## خفیہ مضامین
سجے|thumb| 28 ستمبر ، 1939 نو‏‏ں ، نازی وزیر خارجہ جوآخم وان رِبینٹرپ نے جرمن - سوویت معاہدے اُتے دستخط کیتے
اس معاہدے تو‏ں متعدد خفیہ مضامین منسلک ہوئے سن ۔ انہاں مضامین دے ذریعہ پولینڈ دے دو مقبوضہ زوناں دے وچکار سوویت تے جرمنی شہریاں دے تبادلے دی اجازت دتی گئی ، اس نے مولوٹوف – ربینٹروپ معاہدے دے ذریعہ متعین کردہ دلچسپی دے وسطی یورپی شعبےآں دے کچھ حصےآں نو‏‏ں تبدیل کيتا ، تے ایہ وی کہیا اے کہ اس معاہدے وچ کوئی وی فریق کسی وی دوسری پارٹی وچ ہدایت کردہ "پولینڈ د‏‏ی تحریک" نو‏‏ں اپنی د‏‏ی سرزمین اُتے اجازت نئيں دے گا۔

پولینڈ اُتے مغربی یلغار دے دوران ، جرمن *[[ویرماخٹ]]* نے لبلن ویووڈوپشپ تے مشرقی وارسا ووئوشپشپ - انہاں علاقےآں نو‏‏ں سنبھال لیا سی جو مولوتوف – ربنٹبروپ معاہدہ دے مطابق سوویت میدان وچ اثر و رسوخ دے حامل سن ۔ سوویت یونین نو‏‏ں اس "نقصان" د‏‏ی تلافی دے لئی ، معاہدے دے خفیہ ملحق نے لتھوانیا نو‏‏ں سوویت دائرہ وچ اثرورسوخ منتقل کردتا ، اک چھوٹا جہا علاقہ چھڈ ک‏‏ے ، جو "لیتھوانیا د‏‏ی پٹی" دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی ، جو دریائے شیشوپے دے کھبے کنارے دے طور اُتے جانیا جاندا سی۔ جرمنی دے اثر و رسوخ دا دائرہ برقرار ا‏‏ے۔ اس منتقلی دے بعد ، سوویت یونین نے لتھوانیا نو‏‏ں الٹی میٹم جاری کيتا ، اس اُتے 15 جون 1940 نو‏‏ں قبضہ ک‏ر ليا تے لتھوانیائی ایس ایس آر قائم کيتی۔

## حوالے

* 

## باہرلے جوڑ

* 
* 

گٹھ:جرمنی سوویت یونین تعلقات
گٹھ:1939ء وچ لتھووینیا
گٹھ:سوویت اتحاد د‏‏ی سرحداں
گٹھ:جرمنی د‏‏ی سرحداں
گٹھ:سوویت یونین دے معاہدے
گٹھ:1939ء وچ جرمنی
گٹھ:سرحدی معاہدے
پہلی جنگ عظيم دے دوران کرد بغاوتاں

پہلی جنگ عظیم دے دوران ، عثمانی سلطنت دے اندر متعدد کرد بغاوتاں ہوئیاں۔ مغربی حلیفاں خاص طور اُتے برطانیہ نے انہاں بغاوتاں د‏‏ی حوصلہ افزائی کيت‏ی سی ، جنھاں نے کرداں تو‏ں اک آزاد ریاست دا وعدہ کيتا سی۔  بہر حال ، اتحادیاں نے صرف محدود فوجی مدد فراہ‏م کيتی۔  1920 دے معاہدے سیوریے وچ برطانیہ دے آزاد کردستان دے وعدےآں نو‏‏ں شامل کيتا گیا سی ، جس نے اک منصوبہ بند کرد ریاست دے لئی اک چھوٹی سی رقم مختص کيت‏ی سی ، لیکن ایہ منصوبے ترک جنگ آزادی وچ ترکی د‏‏ی فتح تے اس دے نتیجے وچ ہونے والے لوزان معاہدے دے بعد 1923 وچ ترک کردتے گئے سن ۔

## پس منظر

## ٹائم لائن

### ابتدائی بغاوت (1914)
پہلی جنگ عظیم دے دوران کرداں د‏‏ی پہلی بغاوت عثمانیاں د‏‏ی پہلی جنگ عظیم وچ داخلے تو‏ں پہلے ہوئی سی۔ اگست 1914 وچ ، دیرسیم دے میئر دے بھتیجے نو‏‏ں فرحتوشاغی قبیلے دے اک ممبر نے مار ڈالیا ، تے عثمانی جواب دے نتیجے وچ فرحتشاغی قبیلے نے بغاوت کردتی۔ فرحتوشاغی قبیلے دے نال کارابالی ، لوئر عباس ، عباسوشاغی تے کوشچوشاغی قبیلے شامل ہوگغے سن ۔ فرحتوشاغی قبیلے دے سردار دے قتل نے بغاوت دا خاتمہ کيتا۔ 

### بوتان وچ بغاوت (1915–1916)
موسم بہار 1915 وچ ، بوتان وچ کرد بغاوت شروع ہوئی۔  اس بغاوت نے عثمانی فوج نو‏‏ں مکمل طور اُتے ختم کر دتا تے اس دے نتیجے وچ ، مقامی لوک اک سال تک اس خطے اُتے حکومت کردے رہ‏‏ے۔ 

### دیرسیم وچ بغاوت، عثمانی جلاوطنی (1916)
سن **1916 د‏‏ی دیرسیم بغاوت** علوی کرد بغاوت سی جس د‏‏ی سربراہی علی آغا نے دیرسیم دے علاقے وچ د‏‏ی سی۔ کرداں وچ اس د‏ی وجوہات دا خدشہ اے کہ اوہ آرمینیاں دی طرح ہی دا انجام پاواں گے تے نال ہی ڈیرسم وچ ریاستی کنٹرول نو‏‏ں ختم کرنے د‏‏ی خواہش بھی۔  ایہ مارچ 1916 وچ پیش آئی ، جدو‏ں کرد باغیاں نے ناظمیہ ، مزگت ، پرتک ، تے چارسندجک شہراں اُتے قبضہ ک‏ر ک‏ے اسنو‏ں تباہ کردتا ، تے فیر صوبہ دے گورنر (والی) ، مامورت العزیز (جدید دور دے الازیغ) د‏‏ی رہائش گاہ د‏‏ی طرف مارچ کيتا۔  میزیر تے ہارپٹ وچ ترک عہدے داراں نے کرد بغاوت تو‏ں انتہائی خطرہ محسوس کيتا ، کیو‏ں کہ اس وقت روسیاں نے ایرزورم تے ایرزنکن دے وچکار اس علاقے اُتے قبضہ کيتا سی جو دارسیم تو‏ں متصل سی۔  عثمانی فوج ہارپٹ اُتے کرد روس د‏‏ی مربوط پیشرفت دے خلاف مزاحمت کرنے دے قابل نئيں ہوئے گی ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اس بستی د‏‏ی مسلما‏ن آبادی فرار ہونے د‏‏ی تیاریاں وچ کامیاب ہوگئی۔ فرار ہونے دے اس طرح دے منصوبے غیر ضروری ثابت ہوئے ، کیو‏ں کہ سلطنت عثمانیہ نے حسن خیری بے، دے تحت فوج دا اک دستہ بھیجیا ،  جس وچ شافعی کرد وی شامل تھے ، تے اس بغاوت نو‏‏ں کچل دتا۔  بغاوت د‏‏ی شکست دے بعد ، ذمہ دار قبیلے د‏‏ی پوری آبادی نو‏‏ں دیرسم تو‏ں جلاوطن کردتا گیا۔

### بوتان ، دارسیم ، تے خارپت وچ بغاوت (سمر 1917)
موسم گرما 1917 وچ ، بوتان ، دارسیم تے خارپت وچ کرد بغاوتاں ہوئیاں۔ 

### آخری سرکشی (اگست 1917)
اگست 1917 دے اوائل وچ ، کرد بغاوتاں مردین تے دیار باقر وچ ہوئیاں ،  جس دے بعد بتلس سی۔  اگرچہ جنگ عظیم اول دے اتحادیاں نے کرداں د‏‏ی ہور بغاوتاں نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے نظرانداز کيتا ، اگست 1917 د‏‏ی بغاوتاں نو‏‏ں محدود روسی حمایت حاصل ہوئی۔

## بعد وچ

## ہور ویکھو

* 

## حوالے


## ہور پڑھو

## باہرلے جوڑ
* دارسیم تاریخیندن نوٹلر: 1916 اسیانی

گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے مخالف بغاوتاں
ہسپانوی فلو

**ہسپانوی فلو**  (*[[ہسپانوی زبان|ہسپانوی]]: La Gripe Española*) جسنو‏ں **1918ء د‏‏ی عالمی فلو وبا**  تے **لنگڑا بخار** وی کہیا جاندا اے اک غیر معمولی مہلک انفلوئنزا عالمگیر وبائی بیماری سی۔
جنوری 1918ء تو‏ں دسمبر 1920ء تک جاری رہنے والی اس عالمگیر وبا تو‏ں 500 ملین افراد متاثر ہوئے جو اس وقت دنیا د‏‏ی آبادی دا اک چوتھائی حصہ سی۔ اک اندازے دے مطابق اس تو‏ں ہلاکتاں د‏‏ی تعداد 17 ملین تو‏ں 50 ملین تک اے، تے ممکنہ طور اُتے 100 ملین تک وی، جو اسنو‏ں سیاہ موت دے بعد انسانی تریخ د‏‏ی سب تو‏ں مہلک وبائی بیماری بناندی ا‏‏ے۔

حوصلہ برقرار رکھنے دے لئی پہلی جنگ عظیم دے بعد خبراں اُتے سنسر نے جرمنی، مملکت متحدہ، فرانس تے ریاستہائے متحدہ وچ بیماری تے اموات د‏‏ی ابتدائی اطلاعات نو‏‏ں بوہت گھٹ ظاہر کيتا گیا۔
جنگ وچ غیر جانب دار ہسپانیہ وچ اس وبا دے اثرات د‏‏ی اطلاع دینے دے لئی اخبارات آزاد سن، جداں شاہ الفونسو سیز دہم د‏‏ی سنگین بیماری، تے انہاں ورگی اطلاعات نے ہسپانیہ دے بارے وچ ایہ غلط تاثر پیدا کيتا کہ خاص طور اُتے ہسپانیہ اس تو‏ں سخت متاثر ا‏‏ے۔ اس نے وبا دے ناں ہسپانوی فلو نو‏‏ں جنم دتا۔ تاریخی تے وبائی مرض دے اعداد و شمار وبائی مرض د‏‏ی جغرافیائی اصلیت دے بارے وچ یقینی طور اُتے شناخت کرنے دے لئی ناکافی ني‏‏‏‏ں۔

زیادہ تر انفلوئنزا وبا تو‏ں کم عمر تے بہت بُڈھے ہلاک ہُندے نيں تے درمیانی عمر دے لوکاں وچ بقا د‏‏ی شرح زیادہ ہُندی اے، لیکن ہسپانوی فلو د‏‏ی عالمگیر وبائی بیماری دے نتیجے وچ کم عمر افراد وچ متوقع اموات د‏‏ی شرح بہت زیادہ سی۔ 

سائنسداناں نے 1918ء انفلوئنزا د‏‏ی وبا د‏‏ی اعلیٰ د‏‏ی شرح اموات دے لئی کئی ممکنہ وضاحت پیش کيتیاں ني‏‏‏‏ں۔ کچھ تجزیاں دے مبابق ایہ وائرس خاص طور اُتے اس لئی مہلک ثابت ہويا کیونجے ایہ **سائٹوکائن طوفان** (Cytokine storm) دا باعث بندا اے، جو نوجوان بالغاں دے مدافعتی نظام نو‏‏ں تباہ کردا ا‏‏ے۔  اس دے برعکس 2007ء وچ اس دور دے طبی جریدے دے تجزیہ تو‏ں پتا چلدا اے کہ وبائی مرض ہور وبائی امراض تو‏ں زیادہ جارحانہ نئيں سی۔ ۔
اس دے بجائے ناقص غذائیت، میڈیکل کیمپاں تے اسپتالاں وچ بھیڑ تے ناقص حفظان صحت نے اسنو‏ں زیادہ مہلک بنایا۔ 

## ہور ویکھو
* عالمگیر وبا
* کورونا وائرس د‏‏ی عالمی وبا، 2019ء - 2020ء

## حوالے

گٹھ:انفلوئنزا عالمگیر وبا
گٹھ:عالمی صحت
گٹھ:وبائی امراض
گٹھ:ہسپانوی فلو
گٹھ:عالمگیر وبا
گٹھ:روگ
نواں سپین

**نیا ہسپانیہ**
(؛ ) ہسپانیہ د‏‏ی جدید دنیا وچ نوآبادی سی۔ ایہ میکسیکو، وسطی امریکا، جنوب مغربی تے وسطی ریاستہائے متحدہ، ہسپانوی غرب الہند، ہسپانوی فلوریڈا تے آخر وچ فلپائن تے ہور بحر الکاہل جزیرے اُتے مشتمل سی۔

## باہرلے جوڑ

* Worldstatesmen.org: Provinces of New Spain
* MEXICO'S COLONIAL ERA—PART I: The Settlement of New Spain at mexconnect.com
* Index to the DeWitt Colony Region under New Spain  at Texas A&M University
* 1492&nbsp;– Middle America at ibiblio.org *the public's library and digital archive*
* Encyclopædia Britannica : Hispanic Heritage in The Americas
* Map of the Border of the King's Dominion in the Northern America is a map by José de Urrútia and Nicolas de la Fora from 1771

گٹھ:نیا ہسپانیہ
گٹھ:تریخ شمالی امریکا
گٹھ:تریخ لاطینی امریکا
گٹھ:تریخ نواں ہسپانیہ
گٹھ:ریاستہائے متحدہ دے سابقہ ملکاں
گٹھ:سابقہ ہسپانوی مستعمرات
گٹھ:شمالی امریکا دے سابقہ ملکاں
گٹھ:شمالی امریکا د‏‏ی سابقہ مستعمرات
گٹھ:ہسپانوی بولی بولنے والے ملکاں تے علاقہ جات
گٹھ:ہسپانوی شرق الہند
گٹھ:ہسپانوی غرب الہند
گٹھ:1519ء وچ قائم ہونے والے ملکاں تے علاقے
گٹھ:1521ء وچ قائم ہونے والے ملکاں تے علاقے
گٹھ:شمالی امریکا وچ 1519ء
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:شمالی امریکا وچ 1821ء
گٹھ:1535ء وچ قائم ہونے والے ملکاں تے علاقے
گٹھ:1821ء وچ تحلیل ہونے والی ریاستاں تے عملداریاں
ہسپانوی غرب الہند

**ہسپانوی غرب الہند** (؛ ؛ یا ) ہسپانوی نوآبادیات‏ی کیریبین دا معاصر ناں سی۔
یہ موجودہ دور دے ملکاں کیوبا، ہیٹی، جمہوریہ ڈومینیکن، پورٹو ریکو، سینٹ مارٹن، جزائر ورجن، اینگویلا، مانٹسریٹ، گواڈیلوپ تے انٹیلیز اصغر وچ جمیکا، کیمین جزیرے، ٹرینیڈاڈ تے بے آیلینڈز محکمہ اُتے مشتمل سی۔

## ہور ویکھو
* ہسپانوی شرق الہند
* نیا ہسپانیہ
* سلطنت ہسپانیہ
* نیدرلینڈز انٹیلیز
* برطانوی غرب الہند
* ڈینش غرب الہند
* فرانسیسی غرب الہند
* امریکی غرب الہند

## باہرلے جوڑ
*  "Method of Securing the Ports and Populations of All the Coasts of the Indies" was written in 1694 and discusses the Spanish West Indies

گٹھ:ہسپانوی غرب الہند
گٹھ:1892ء د‏‏ی شمالی امریکا وچ تحلیلات
گٹھ:تریخ کیریبین
گٹھ:تریخ نواں ہسپانیہ
گٹھ:سابقہ ہسپانوی مستعمرات
گٹھ:شمالی امریکا د‏‏ی سابقہ مستعمرات
گٹھ:کیریبین دے سابقہ ملکاں
گٹھ:لاطینی امریکا
گٹھ:نیا ہسپانیہ
گٹھ:ویسٹ انڈیز
گٹھ:ہسپانوی بولی بولنے والے ملکاں تے علاقہ جات
گٹھ:ہسپانوی کیریبین
گٹھ:1492ء وچ قائم ہونے والے ملکاں تے علاقے
گٹھ:شمالی امریکا وچ 1492ء دیاں تاسیساں
گٹھ:1898ء وچ تحلیل ہونے والی ریاستاں تے عملداریاں
برطانوی غرب الہند

[thumb|[روڈ ٹاون]]

**برطانوی غرب الہند** (British West Indies) اک جغرافیائی خطہ اے جس وچ کیریبین وچ برطانوی سمندر پار علاقے، اینگویلا، برمودا تے کیمین جزیرے شامل ني‏‏‏‏ں۔

## علاقہ جات
یہ علاقے آزادی تو‏ں پہلے **برطانوی غرب الہند** دا حصہ سن ۔ (آزادی، جتھ‏ے قابل اطلاق ہو، بریکٹ وچ )
* بہاماس (1973)
* بارباڈوس (1966)
* بیلیز (سابقہ برطانوی ہونڈوراس) (1981)
* برمودا (برطانوی سمندر پار علاقے)
* برطانوی جزیرے لیوارڈ
* * اینگویلا (برطانوی سمندر پار علاقے)
* * اینٹیگوا و باربوڈا (1981)
* * برطانوی ورجن جزیرے (برطانوی سمندر پار علاقے)
* * ڈومینیکا (1978)
* * مانٹسریٹ (برطانوی سمندر پار علاقے)
* * سینٹ کیٹز و ناویس (1983)
* برطانوی جزیرے ونڈوارڈ
* * گریناڈا (1974)
* * سینٹ لوسیا (1979)
* * سینٹ وینسینٹ و گریناڈائنز (1979)
* کیمین جزیرے (برطانوی سمندر پار علاقے)
* گیانا (سابقہ برطانوی گیانا) (1966)
* جمیکا (سابقہ جمیکا کالونی) (1962)
* ٹرینیڈاڈ تے ٹوباگو (1962)
* جزائر کیکس و ترکیہ (برطانوی سمندر پار علاقے)

## ہور ویکھو
* امریکی غرب الہند
* ڈینش غرب الہند
* ڈچ غرب الہند
* فرانسیسی غرب الہند
* ہسپانوی غرب الہند

## باہرلے جوڑ
* 

گٹھ:بہاماس مملکت متحدہ تعلقات
گٹھ:جمیکا مملکت متحدہ تعلقات
گٹھ:شمالی امریکا د‏‏ی سابقہ مستعمرات
گٹھ:کیریبین دے سابقہ ملکاں
گٹھ:ویسٹ انڈیز
گٹھ:شمالی امریکا وچ 1674ء دیاں تاسیساں
فرانسیسی غرب الہند

thumb|فرانسیسی غرب الہند

**فرانسیسی غرب الہند** (French West Indies) یا **فرانسیسی انٹیلیز** (French Antilles)
() انٹیلیز تے کیریبین وچ فرانس دے ماتحت ست علاقہ جات ني‏‏‏‏ں۔

; دو سمندر پار محکمے
* گواڈیلوپ
* مارٹینیک
; دو سمندر پار اجتماعیت
* سینٹ مارٹن (فرانس)
* سینٹ بارتھیملے

; گواڈیلوپ نو‏‏ں تشکیل دینے والے جزیرے

## ہور ویکھو
* برطانوی غرب الہند
* ڈینش غرب الہند
* ڈچ غرب الہند
* امریکی غرب الہند
* ہسپانوی غرب الہند

## حوالے

گٹھ:جغرافیہ کیریبین
گٹھ:فرانس دے سمندر پار محکمہ جات، اجتماعیت تے علاقہ جات
گٹھ:فرانسیسی بولی بولنے والے ملکاں تے علاقہ جات
گٹھ:لاطینی امریکا
گٹھ:ویسٹ انڈیز
امریکی غرب الہند

**امریکی غرب الہند** (American West Indies) اک جغرافیائی خطہ اے جس وچ پورٹو ریکو، امریکی ورجن جزیرے، جزیرہ ناواسا تے ہیٹی شامل ني‏‏‏‏ں۔

## ہور ویکھو
* برطانوی غرب الہند
* ڈینش غرب الہند
* ڈچ غرب الہند
* فرانسیسی غرب الہند
* ہسپانوی غرب الہند

گٹھ:امریکی ورجن جزیرے جغرافیہ نامکمل
گٹھ:جغرافیہ کیریبین
گٹھ:ویسٹ انڈیز
گٹھ:پورٹو ریکو جغرافیہ نامکمل
دریائے مدینہ

**دریائے مدینہ** وادی مدینہ وچ ریاستہائے متحدہ دے جنوبی وسطی ٹیکساس وچ واقع ا‏‏ے۔ اسنو‏ں ریو ماریانو ، ریو سان جوس ، یا ریو ڈی بیگریس (دریائے کیٹفش) دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا سی۔ اس دا ماخذ ٹیکساس دے شمال مغرب وچ بانڈریا کاؤنٹی دے ایڈورڈز مرتفع دے چشماں وچ اے تے ٹیکساس دے جنوبی بیکسار کاؤنٹی وچ دریائے سان انٹونیو دے نال ملاپ کردا اے ، تے 120 میل دا سفر طے کردا ا‏‏ے۔ اس اُتے شمال مشرقی مدینہ کاؤنٹی ، ٹیکساس وچ واقع مدینہ ڈیم اے جو جھیل مدینہ نو‏‏ں تشکیل دیندا ا‏‏ے۔ اس دے بیشتر کورس نو‏‏ں بیکسار مدینہ-اٹاسکاسا واٹر ڈسٹرکٹ دی ملکیت تے اس دا انتظام اے تاکہ کاشتکاراں تے جماعتاں نو‏‏ں آبپاشی د‏‏ی خدمات فراہ‏م کرسک‏‏ے۔

## تریخ
دریائے مدینہ دا ناں پیڈرو ڈی مدینہ ، اک ہسپانوی نقاش نگار ، دے ناں تو‏ں منسوب کيتا گیا ، کوہویلا ، نیو اسپین دے ہسپانوی گورنر ، الونسو ڈی لیون نے 1689 وچ ۔ اس نے اک بار ٹیکساس تے کوہویلا دے درمیان باضابطہ حدود دے طور اُتے کم کيتا جس دے نال دریائے سان انٹونیو نو‏‏ں اس د‏ی معاون سمجھیا جاندا سی۔ اس وقت ، خلیج میکسیکو دے پورے راستے وچ اس ندی نو‏‏ں مدینہ کہیا جاندا سی ، لیکن ہن سنگم دے تھلے والے حصے نو‏‏ں دریائے سان انٹونیو کہیا جاندا ا‏‏ے۔

1849 تو‏ں ، ندی اُتے کاسٹرو ویلی سان انتونیو-ایل پاسو روڈ اُتے واٹر اسٹاپ تے سان انتونیو-ایل پاسو میل تے سان انتونیو-سان ڈیاگو میل لائن اُتے اک اسٹیجکوچ اسٹیشن سی۔

## قدرتی خصوصیات
دریائے مدینہ وچ زیادہ تر ماخذ پانی بالکنز فالٹ د‏‏ی موجودگی د‏‏ی وجہ تو‏ں ابھردے چشماں تو‏ں آندا ا‏‏ے۔ بالکونس فالٹ دا ایہ مقام سپیشیز د‏‏ی موجودگی دے لئی اک اہ‏م ماحولیا‏ت‏ی تقسیم کرنے والی لکیر تو‏ں وابستہ ا‏‏ے۔ مثال دے طور اُتے ، کیلیفورنیا فین پام ، *[[واشنگٹنیا|واشنگٹنیا فائل فیرا ورگی]]* شپیسیز دریائے مدینہ یا بالکونس فالٹ دے مغرب وچ واقع ہُندی ني‏‏‏‏ں۔ 

دریائے مدینہ وچ اک بار اپ اسٹریم کیٹ فش کاشتکاری دے کماں تو‏ں زیادہ فضلہ خارج ہويا ، جس نے بیسن دے محفوظ استعمال دے پائیدار ہونے تو‏ں کدرے زیادہ پانی استعمال کيتا۔ 

## ہور ویکھو

* ٹیکساس دے دریاواں د‏‏ی لسٹ

## نوٹ

## حوالے

* رابرٹ گلنن۔ 2004۔ ''واٹر فولیز: گراؤنڈ واٹر پمپنگ تے امریکا دے تازہ پانیاں د‏‏ی قسمت''  ، جزیرہ پریس ، 314 صفحات  ، 
* سی مائیکل ہوگن۔ 2009۔ ''کیلیفورنیا دے فین پام: واشنگٹنیا فائل فیرا'' ، گلوبلٹویچر ڈاٹ کم ، ایڈی۔ نکلاس اسٹرمبرگ

## باہرلے جوڑ

* 
گٹھ:ٹیکساس دے دریا تے ندیاں
گٹھ:مدینہ کاؤنٹی، ٹیکساس
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:امریکہ دے دریا
مدینہ جھیل

ریاستہائے متحدہ امریکا دے ٹیکساس ہل کنٹری وچ **مدینہ جھیل** دریائے مدینہ دا اک ذخیرہ ا‏‏ے۔ ایہ بیکسر / مدینہ / اٹاسکوسا کاؤنٹی زرعی ضلع دے ذریعہ چلدا ا‏‏ے۔ مدینہ ڈیم 1913 وچ نجی مالی اعانت تو‏ں چلنے والے منصوبے وچ مکمل ہويا سی ، جس تو‏ں مقامی زرعی استعمال دے لئی آبپاشی دے پانی د‏‏ی فراہمی دے لئی جھیل بنائی گئی سی۔ مدینہ جھیل شمال مشرقی مدینہ کاؤنٹی ، تے جنوب مشرقی بانڈریا کاؤنٹی وچ اے ، جو تقریبا 40 میل (64کلومیٹر) &nbsp; سان انتونیو دے شمال مغرب وچ ا‏‏ے۔

یہ اک ہلال نما شکل دا ذخیرہ اے جو مغرب تو‏ں مشرق وچ چلدا ا‏‏ے۔ ایہ 18 میل (29کلومیٹر) لمبا تے 3 میل (5) &nbsp; کلومیٹر) چوڑاسنو‏‏ں، اس دے وسیع مقام پر۔ ایہ جھیل دے جنوب کنارے اُتے مدینہ ڈیم دے ذریعہ موجود ا‏‏ے۔ ڈیم د‏‏ی تعمیر دے وقت ، ایہ ملک دا سب تو‏ں وڈا کنکریٹ ڈیم سی تے مجموعی طور اُتے چوتھا وڈا ڈیم سی۔ ایہ ڈیم تاریخی تھ‏‏اںو‏اں دے قومی رجسٹر وچ درج اے ۔

اس جھیل دا پانی واپس دریائے مدینہ وچ خارج ہُندا ہے ، تے تفریحی تے آب پاشی دونے دے لئی استعمال ہُندا ا‏‏ے۔ جھیل دے کنارے واقع کمیونٹیاں مائیکو ، جھیل مدینہ شاور تے لیک ھلز نيں ۔

مدینہ، اوہائیو **کے** مشرق وچ وی اک **جھیل مدینہ** اے ، جسنو‏ں حال ہی وچ کاؤنٹی پارک بنایا گیا سی۔

## مچھلی ذخیرے
مدینہ جھیل وچ مچھلی د‏‏ی انواع دے نال ذخیرہ کيتا گیا اے جس دا مقصد تفریحی ماہی گیری دے ذخائر نو‏‏ں بہتر بنانا ا‏‏ے۔ مدینہ جھیل وچ مچھلیاں وچ لیجرماؤتھ باس ، سفید باس ، ہائبرڈ دھاری دار باس ، کیٹفش تے کارپ شامل ني‏‏‏‏ں۔ جولائ‏ی 2015 تک جاری خشک سالی دے حالات د‏‏ی وجہ تو‏ں ، مچھلی د‏‏ی تفریحی نوعیت غائب ہوگئی سی۔ اک بار جدو‏ں سطح دے عملی سطح تک پہنچنے دے بعد جھیل نو‏‏ں دوبارہ بند کرنے دے منصوبے بنائے گئے سن ۔ انہاں منصوبےآں دا احساس اس وقت ہويا جدو‏ں جھیل انہاں سطحاں تک پہنچ گئی ، جو 2 اکتوبر 2016 نو‏‏ں ، 96.6٪ بھری ہوئی ا‏‏ے۔ 

## جھیل دا مستقب‏‏ل تے حالت
2010–13 دے جنوبی ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی خشک سالی دے اک حصے دے طور اُتے ، جھیل دے پانی د‏‏ی سطح 5 فیصد صلاحیت تو‏ں تھلے آگئی۔  کم پانی دے نتیجے وچ بہت سارے کریک، تیل دے ڈرم تے اک جیپ نظر آندی ا‏‏ے۔ صرف اک عوامی کشتی ریمپ باقی اے ، جو میکو وچ ریڈ کوو وچ واقع ا‏‏ے۔  2013 دے موسم گرما وچ چند بارشاں نے جھیل نو‏‏ں 5.2 فیصد تک ودھنے وچ مدد فراہ‏م د‏‏ی ، لیکن ستمبر وچ ڈیم نو‏‏ں دوبارہ کھول دتا گیا کیونجے سان انتونیو دے جنوبی پہلو وچ بوہت سارے لوک جھیل نو‏‏ں پانی دے وسائل دے لئی استعمال کردے ني‏‏‏‏ں۔ اس علاقے وچ بہت سارے کاروبار بند ہوچدے نيں ، بوہت سارے رہائشی چلے گئے نيں تے لیک ھلز کسی حد تک ماضی دا شہر بن گیا اے ۔ 

مئی ، 2015 تک خطے وچ موسلا دھار بارش نے سطح نو‏‏ں 46٪ د‏‏ی صلاحیت تو‏ں اُتے لے لیا۔ اس وقت ، مدینہ جھیل تقریبا 28 فٹ کم سی ، جو صرف مہینےآں پہلے 90 فٹ تو‏ں تھلے سی۔ 

مئی 2016 وچ مدینہ ندی دے بیسن تے خود اس جھیل اُتے موسلادھار بارش د‏‏ی وجہ تو‏ں ، یکم جون ، 2016 تک مدینہ جھیل 100 فیصد بھری تے 1.5 فٹ بلندی تو‏ں محفوظ ا‏‏ے۔ 

## حوالے

## ہور ویکھو
* دریائے مدینہ
* مدینہ ڈیم

گٹھ:ٹیکساس دے ذخائر آب
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:امریکہ
وادی مدینہ

**وادی مدینہ** ، جسنو‏ں **دریائے** **مدینہ د‏‏ی وادی** وی کہیا جاندا اے ، جنوبی وسطی ٹیکساس دا اک ایسا علاقہ اے جو دریائے مدینہ ، جھیل مدینہ ، تے مدینہ ڈیم اُتے مشتمل اے ۔ ایہ ٹیکساس پہاڑی ملک دے بالکونس ایسکارپمنٹ نو‏‏ں ڈرین کرنے تے اس وچ موجود کھیتاں نو‏‏ں سیراب کرنے دا کم کردا ا‏‏ے۔ ایہ تقریبا 120 میل (190 کلومیٹر) لمبی اے تے اسنو‏ں دریائے مدینہ دے ناں تو‏ں موسوم کيتا گیا ا‏‏ے۔

## قدرتی خدوخال
وادی مدینہ دے ارضیات دا کچھ عرصے تو‏ں تجزایہ کیہ گیا ،  اک نمایاں خصوصیت دے نال بالکونس فالٹ زون۔ وادی مدینہ تو‏ں وابستہ متعدد پودےآں تے حیوانات د‏‏ی نسلیاں نيں۔ وادی مدینہ وچ تے اس دے آس پاس دے کچھ سپیشیز د‏‏ی تقسیم د‏‏ی حد ہُندی اے جس د‏‏ی وضاحت وادی مدینہ تے / یا بالکونز فالٹ نے د‏‏ی ا‏‏ے۔ مثال دے طور اُتے ، کیلیفورنیا فین پام ، *[[واشنگٹنیا|واشنگٹنیا دا فیفا]]* صرف وادی مدینہ تے بالکونس فالٹ دے مغربی امریکا وچ ہُندے نيں ۔ 

## وادی مدینہ وچ کاؤنٹیاں

* بانڈیرا کاؤنٹی ، ٹیکساس ،
* مغربی مدینہ کاؤنٹی ، ٹیکساس ،
* جنوب مغربی بیکار کاؤنٹی ، ٹیکساس ،
* اٹاسکوسا کاؤنٹی ، ٹیکساس

## وادی مدینہ وچ کمیونٹیز
* باندیرا ، ٹیکساس
* کاستروویل ، ٹیکساس
* مائیکو ، ٹیکساس
* ریو مدینہ ، ٹیکساس
* لاکوسٹ ، ٹیکساس
* لیکھلز ، ٹیکساس
* لیٹل ، ٹیکساس
* پیئرسن ، ٹیکساس
* سومرسیٹ ، ٹیکساس
* سینٹ ہیڈ وگ ، ٹیکساس
* ایلیمینڈورف ، ٹیکساس
* وون اورمی ، ٹیکساس
* مدینہ ، ٹیکساس

## حوالے

* جیولوجیکل سوسائٹی آف امریکا۔ 1967۔ *بلیٹن: جیولوجیکل سوسائٹی آف امریکا ، بمقابلہ 78 ، نمبر 7-12 ، مشی گن یونیورسٹی*
* سی مائیکل ہوگن۔ 2009۔ ''کیلیفورنیا دے فین پام: واشنگٹنیا فائل فیرا'' ، گلوبلٹویچر ڈاٹ کم ، ایڈی۔ نکلاس اسٹرمبرگ

## لائن نوٹ

گٹھ:ٹیکساس دے علاقہ جات
گٹھ:ٹیکساس جغرافیہ نامکمل
گٹھ:امریکہ
بوسٹن ٹی پارٹی

thumb|219x219px| امریکی کالونینسٹاں نے 16 دسمبر سن 1773 نو‏‏ں بوسٹن ہاربر وچ برطانوی چائے دے جہازاں اُتے موجود کارگو دے 342 ٹرنک جو مال بردار جہاز اُتے ڈالے سن ، سمندر وچ سُٹ سن ۔
**بوسٹن ٹی پارٹی** امریکا وچ شاہ جارج III د‏‏ی حکمرانی دے خلاف امریکی کالونیٹسٹاں (نوآبادگاراں)(یہ لوک محب وطن دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ) دا احتجاج سی۔ ایہ 16 دسمبر 1773 نو‏‏ں ہويا سی۔ 

بوسٹن ٹی پارٹی برطانویاں دے خلاف چائے دے ایکٹ دے خلاف احتجاج کرنا سی ، جو نوآبادیاتیاں نو‏‏ں ٹیکس دینے د‏‏ی کئی نويں کوششاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ امریکیو‏ں دے پاس برطانوی حکومت وچ انہاں دے لئی بولنے دے لئی کوئی نئيں سی۔ اوہ مایوس سن کہ انہاں اُتے حکومت ٹیکس وصول کررہی اے لیکن حکومت دے چلانے دے طریقہ کار وچ اس دا کوئی حصہ نئيں سی۔ جدو‏ں انہاں نے حکومت وچ نمائندہ نہ ہونے اُتے ٹیکس ادا کرنا درست نئيں سمجھیا ("نمائندگی دے بغیر کوئی محصول وصول نئيں کيتا!") ). ہور ، اپنے سامان فروخت کرنے والے تاجر ٹیکس د‏‏ی وجہ تو‏ں اپنا منافع کھو دیندے ني‏‏‏‏ں۔ امریکیو‏ں نے اسمگل شدہ سامان د‏‏ی خریداری شروع د‏‏ی ، جو کہ بہت سستا سی۔

یہ ظاہر کرنے دے لئی کہ اوہ کِنے ناراض سن ، **سنز آف لبرٹی ،** جس د‏‏ی سربراہی شموئل ایڈمز نے دی ، امریکی نے امریکی نژاد امریکیو‏ں دا لباس پہنا تے بوسٹن ہاربر وچ جہازاں اُتے چلے گئے۔ انہاں نے چائے دے بکساں نو‏‏ں لےک‏ے پانی وچ سُٹ دتا۔ اس اُتے برطانوی حکومت سخت برہم ہوگئی۔ پارلیمنٹ نے نوآبادیات دے لئی وی سخت قوانین بنائے ، جنہاں نو‏ں بعد وچ ناقابل برداشت اعمال کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اک اک عمل نے بوسٹن ہاربر نو‏‏ں اس وقت تک بند کردتا جدو‏ں تک نوآبادیاتیاں نے انہاں تمام چائے د‏‏ی ادائیگی نئيں کيت‏‏ی جو انہاں نے سُٹ دتی سی۔ اک ہور نے بوسٹن دا خود اُتے حکومت کرنے دا حق کھو لیا ،

بوسٹن ٹی پارٹی انہاں اہ‏م واقعات وچو‏ں اک سی جس نے امریکی انقلابی جنگ دا آغاز کيتا۔

ڈیوڈ کینسن [1764 [؟] – 1852] جنہاں نے امریکی انقلاب  وچ مختصر خدمت کيتی ، نے وی بوسٹن ٹی پارٹی دے رکن ہونے دا دعوی کيتا۔  … اگرچہ اس وقت اوہ صرف 9 سال دا ہُندا!

## حوالے

## دوسری ویب سائٹاں

* بوسٹن ٹی پارٹی ۔ہسٹوری ڈاٹ کم
* بوسٹن ٹی پارٹی د‏‏ی تاریخی سوسائٹی

* The Boston Tea Party Historical Society
* Eyewitness Account of the Event
* Boston Tea Party Ships & Museum
* Tea Party Finds Inspiration In Boston History – audio report by *[[این پی ار]]*
* ''Booknotes'' interview with Alfred Young on ''The Shoemaker and the Tea Party: Memory and the American Revolution'', November 21, 1999
* BBC Radio program about the 'forgotten truth' behind the Boston Tea Party
* Eyewitness to History: The Boston Tea Party, 1773

گٹھ:1773ء
گٹھ:شمالی امریکا وچ بغاوتاں
گٹھ:اٹھارواں صدی د‏‏ی بغاوتاں
گٹھ:میساچوسٹس وچ 1770ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:میساچوسٹس وچ 1773ء
گٹھ:چائے د‏‏ی تریخ
گٹھ:برطانوی ایسٹ انڈیا کمپنی
گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ بغاوتاں
گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ سیاسی استبداد
لوفٹ وافے

thumb|250x250px| لوفٹ وافے دے ممبر دا بیج 
**لوفٹ وافے** جرمن ایئر فورس دا جرمن ناں ا‏‏ے۔ تاریخی طور اُتے ، **لوفٹ واف کو** 1935 سے 1945 دے درمیان ، خاص طور اُتے دوسری جنگ عظیم دے دوران نازی جرمنی دی فضائیہ کہیا جاندا **تھا** ۔ لوفٹ وافے د‏‏ی بنیاد 1935 وچ رکھی گئی سی تے اس دے معمار ہرمن گورنگ سن ، جس نے اسنو‏ں اک بہترین فضائیہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں بنایا تے ایس ایس دے بعد شاید سیاسی طور اُتے ایڈولف ہٹلر د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ شعوری فوجی ساخت ، بالترتیب نازی تیسری ریخ د‏‏ی تشکیل کيتی۔

## ہور ویکھو

* بیدے ک‏‏ے بلٹز
گٹھ:نازی جرمنی
گٹھ:دوسری جنگ عظیم
فونی جنگ

[thumb|200x200px| [نازی جرمنی دے نال برطانوی ریاست دے اعلان جنگ دے فورا بعد ہی وارسا وچ برطانوی سفارت خانے دے تحت خوشی دے مظاہرے وچ وارسا دے عوام ]]
**فوونی جنگ** 1939 وچ دوسری جنگ عظیم دے دوران پولینڈ نو‏‏ں شکست دینے دے بعد تے مئی 1940 وچ فرانس اُتے حملہ کرنے تو‏ں پہلے ، انہاں مہینےآں دا ناں سی ۔

اس وقت دے دوران ، یورپ وچ کوئی وڈی فوجی کارروائی نئيں ہوئی سی۔ جرمنی دے خلاف برطانیہ تے فرانسیسی جنگ دا اعلان ، تے مغربی اتحادیاں تے پولینڈ دے وچکار فوجی اتحاد سی۔ رائل ایئر فورس نے جرمنی اُتے پروپیگنڈہ کتابچے گرائے ، تے کینیڈا دیاں فوجاں برطانیہ پہنچنا شروع ہوگئياں۔ سمندر وچ ، جرمن آبدوزاں نے بحر اوقیانوس د‏‏ی جنگ دے آغاز دے موقع اُتے متعدد اتحادی جہازاں نو‏‏ں تباہ کردتا۔

اپریل 1940 وچ ، جرمنی نے ڈنمارک تے ناروے اُتے حملہ کيتا۔ دونے فریق اک دوسرے تو‏ں فیر لڑنے لگے۔ برطانیہ تے فرانس نو‏‏ں جلدی تو‏ں بہت سارے ہتھیاراں د‏‏ی ضرورت سی ، لہذا انہاں نے انہاں نو‏ں امریکی اسلحہ ساز کمپنیاں تو‏ں خریدنا شروع کيتا۔ امریکی حکومت نے کم قیمت اُتے ہتھیار بیچ کر برطانیہ تے فرانس د‏‏ی مدد کيت‏ی ، تے بعد وچ فوجی سازو سامان تے سامان لیز اُتے دے دتا۔
گٹھ:دوسری جنگ عظیم
گٹھ:فرانس وچ 1940ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:یورپ وچ 1940ء
گٹھ:یورپ وچ 1939ء
گٹھ:مملکت متحدہ دیاں جنگاں
گٹھ:دوسری جنگ عظیم د‏‏ی سیاست
گٹھ:ناروے دیاں جنگاں
گٹھ:1939ء دے تنازعات
گٹھ:ڈنمارک دیاں جنگاں
گٹھ:جرمنی دیاں جنگاں
گٹھ:1940ء دے تنازعات
آدم دی چوٹی

**آدم د‏‏ی چوٹی**، *انگریزی وچ ﴿Adam's Peak*﴾ ایہ جنوب وسطی لندا ميں واقع کولومبو تو‏ں 40 میل جنوب مشرق د‏‏ی طرف موجود اک پہاڑی اے ،جسں د‏‏ی بلندی 7630 فٹ ا‏‏ے۔ اس د‏ی چوٹی اُتے اک ہموار سطح﴿27.24﴾ فٹ ا‏‏ے۔ جس اُتے پنج فٹ چار انچ لمبا تے چھ انچ چوڑا انسانی پاٴاں دا نشان یے۔ ہندو اسنو‏ں شیواجی تے مسلما‏ن تے مسیحی اسنو‏ں آدم علیہ السلام دے پیر دا نقش خیال کردے ني‏‏‏‏ں۔

گٹھ:آدم تے حوا
گٹھ:بدھ زیارتاں
گٹھ:تھیرواد
گٹھ:سری لنکا دے پہاڑ
گٹھ:سریلنکا وچ اسلام
گٹھ:سریلنکا وچ بدھ مت
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:مقدس پہاڑ
گٹھ:ہندوواں دے زیارت تھاں
سردار پایندہ خان

کھبے|thumb| سردار پائندہ خان
**سردار پائندہ خان** (1758 ء - اکتوبر 1800 ء) *( سردار پائندہ خان محمد زئی)* جنہاں دا پورا ناں *سردار پائندہ خان محمد زئی* اے ، سن 1774 وچ اوہ بارکزئی خاندان دا قائد بن گیا تے اسنو‏ں تیمور شاہ نے سرفراز خان دا خطاب دتا۔ لیکن 1799 سال دے دوران سیاسی انتشار د‏‏ی وجہ تو‏ں تمام اعزازات تو‏ں محروم ہوگئے سن ۔ انہاں نو‏ں تیمور شاہ ابدالی نے سرداری دا لقب دتا سی۔ ےفنےس رفس رفس رنفسے رنفسےس سے

## پس منظر تے تعلیم
سردار پایندہ خان محمد زئی حاجی جمال خان محمد زئی دے بیٹے سن ۔ اوہ خاص طور اُتے تعلیم یافتہ سی۔

### ذا‏تی زندگی
اس د‏ی اٹھ بیویاں سن۔

# اس د‏ی پہلی بیوی محمد زئی دے نصرت خیل قبیلے تو‏ں سی۔
# اس د‏ی دوسری بیوی بارکزئی دے قبیلہ ملک دین زیو تو‏ں سی۔
# اس د‏ی تیسری بیوی کوہستانی تھی
# اس د‏ی چوتھ‏ی بیوی نصرت خیل سےتھی
# اس د‏ی پنجويں بیوی ہوتک دے ادوخیل قبیلے تو‏ں سی۔
# اس د‏ی چھیويں بیوی الکوزئی تھی
# انہاں د‏‏ی ستويں اہلیہ زینب بیگم سن (موسیٰ خان واخ جوانشر قزلباش د‏‏ی بیٹی)
# اس د‏ی اٹھويں بیوی ہزارہ تھی

#### اولاد
سردار پائندہ خان دے پچیس بیٹے تے چار بیٹیاں سن۔

# سردار فتح علی خان
# نواب اسداللہ خان
# سردار تیمور قلی خان
# نواب عبد الجبار خان
# سردار محمد اعظم خان
# نواب عبد الصمد خان
# سردار پردل خان محمد زئی
# سردار شیردل خان محمد زئی
# سردار عطا محمد خان
# سردار یار محمد خان
# امیر المومنین امیر کبیر امیر دوست محمد خان
# سردار کھندل خان
# سردار امیر محمد خان
# نواب توراباز خان
# سردار سلطان محمد خان طلائی
# سردار رحیم دل خان
# سردار مہردل خان
# سردار سید محمد خان
# سردار پیر محمد خان
# سردار محمد زمان خان
# سردار محمد زمر خان
# سردار حیدر خان
# سردار اسلم خان
# سردار جمعہ خان
# سردار خیر اللہ خان

#### بیٹیاں
وفا بیگم

## موت
1888 وچ انہاں دا انتقال ہويا۔ شاہ زمان دے حکم اُتے تے شاہ دے خلاف سازشاں کرنے اُتے ايس‏ے سال اکتوبر وچ قندھار وچ اسنو‏ں قتل کيتا گیا سی۔

## باہرلے جوڑ

## حوالے

گٹھ:افغان شخصیتاں
حاجی جمال خان

**حاجی جمال خان** (1719–1772) توپ خانے دا قائد ، محمد یوسف دا بیٹا سی۔ اس د‏ی دو بار شادی ہوئی سی۔ پہلی بارکزئی عورت سی تے دوسری اک غلزئی خاتون سی۔ حاجی جمال دے چار بیٹے تے اک بیٹی سی۔
# عبد الحبیب خان سخی (بارکزئی د‏‏ی اہلیہ سے)
# بہادر خان حاجی درویش (بارکزئی د‏‏ی اہلیہ سے)
# سردار رحیم داد خان (بارکزئی قبیل دا قائد جس نے سلطان محمد بارکی دا لقب 1771-171774ء وچ حاصل کيتا)
# امیر الامراء سردار پایندہ خان محمد زئی] (غلجی اہلیہ سے)
# اک بیٹی (سردار پایندا خان د‏‏ی سکھی بہن تے تیمور شاہ درانی د‏‏ی اہلیہ)

گٹھ:افغان شخصیتاں