نذیر حسین

**نذیر حسین** اک بھارتی فلمی اداکار، ہدایت کار تے منظر نویس سن ۔
وہ ہندی سنیما وچ کردار اداکار دے طور اُتے مشہور سن تے تقریباً 500 فلماں وچ کم کیتا۔ 

## حالاتِ زندگی
لاجواب شخصیت تے متاثرکن آواز دے مالک نذیر حسین 1 اکتوبر 1924ء، نو‏‏ں بھارت د‏‏ی ریاست اترپردیش دے ضلع غازی پور وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دے والد ریلوے گارڈ سن ۔ نذیر حسین د‏‏ی پرورش لکھنؤ وچ ہوئی۔ انہاں نے تھوڑے عرصے دے لئی برطانوی فوج وچ کم کیتا۔ فیر اوہ سبھاش چندر بوس تو‏ں متاثر ہوئے تے انہاں د‏‏ی جماعت انڈین نیشنل آرمی (آئی این اے) وچ شامل ہو گئے۔ بالی وڈ وچ داخلے د‏‏ی اک وڈی وجہ انہاں د‏‏ی آئی این اے تو‏ں وابستگی سی۔ نذیر حسین نے ہندوستان دے بے بدل ہدایتکار بمل رائے دے نال مل ک‏ے فلم ’’پہلا آدمی‘‘ بنائی۔ ایہ فلم آئی این اے دے تجربے د‏‏ی بنیاد اُتے بنائی گئی سی۔ برطانوی سامراج تو‏ں آزادی دے بعد نذیر حسین نو‏‏ں حریت پسند قرار دتا گیا۔ انہاں نو‏ں زندگی بھر دے لئی مفت ریلوے پاس دے دتا گیا۔ انہاں دناں بمل رائے تے سبھاش چند بوس آئی این اے اُتے فلم بنانے د‏‏ی منصوبہ بندی ک‏ر رہ‏ے سن ۔ اس مقصد دے حصول دے لئی اوہ آئی این اے ارکان د‏‏ی تلاش وچ سن تاکہ اوہ انہاں د‏‏ی معاونت کرن۔ نذیر حسین د‏‏ی شخصیت تے خوبصورت آواز نے بمل رائے نو‏‏ں اپنی طرف متوجہ کیتا۔ اُتے نذیر حسین فلماں وچ کم کرنے دے لئی تیار نہ سن ۔ کیونجے انہاں دا پس منظر فلمی نئيں سی ۔ انہاں دے دوستاں نے انہاں نو‏ں فلماں وچ کم کرنے دے لئی قائل کیتا۔ ’’پہلا آدمی‘‘ 1950ء وچ ریلیز ہوئی۔ اس دے بعد اوہ بمل رائے د‏‏ی فلماں دا لازمی حصہ بن گئے۔ کریکٹر ایکٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں شائقین فلم نے انہاں د‏‏ی بہت پزیرائی کيتی۔ انہاں نے انہاں گنت سپرہٹ فلماں وچ کم کیتا۔ اوہ جذبات‏ی مناظر د‏‏ی وجہ تو‏ں بہت مشہور سن تے انہاں نو‏ں ’’آنسوئاں دا کنستر‘‘ کہیا جاندا سی ۔

## ہندی فلماں

ان د‏‏ی مشہور ہندی فلماں وچ ’’دو بیگھہ زمین، دیوداس، پاری نیندا، بمبئی دا بابو، گنگا جمنا، لیڈر، پرکھ، کشمیر د‏‏ی کلی، انوراگ، میرے جیون ساسی، رام تے شیام، جیول تھیف، امر اکبر انتھونی، پے انگ گیسٹ، کٹی پتنگ‘‘ تے کئی ہور فلماں شامل نيں۔ نذیر حسین نو‏‏ں ہمیشہ اس گل دا قلق رہیا کہ بھوجپوری سینما د‏‏ی ترقی تے نشو و نما دیکھنے تو‏ں پہلے ہی سابق بھارتی صدر راجندر پرشاد چل بتاں۔ ایتھ‏ے اس حقیقت دا تذکرہ ضروری اے کہ نذیر حسین نے سب تو‏ں زیادہ دیوآنند دے نال کم کیتا۔ اک زمانے وچ نذیر حسین، دیو آنند، مکرجی تے ایس ڈی برمن دا گروپ بہت مشہور سی ۔ اس ٹیم نے وڈا خوبصورت کم کیتا۔ انہاں د‏‏ی فلماں اج دے شائقین وی بہت پسند کردے نيں۔ بمل رائے د‏‏ی فلم ’’دو بیگھہ زمین‘‘ وچ بلراج ساہنی نے لافانی اداکاری دا مظاہرہ کیتا سی ۔ لیکن انہاں دے علاوہ نروپارائے، رتن کمار تے نذیر حسین نے وی اپنی اداکارانہ صلاحیتاں د‏‏ی دھاک جمادی سی۔ رتن کمار ہندوستان دے مشہور ترین چائلڈ آرٹسٹ سن تے انہاں د‏‏ی فطری اداکاری نے اک عالم نو‏‏ں متاثر کیتا سی ۔ بعد وچ رتن کمار پاکستان آ گئے سن تے ایتھ‏ے انہاں نے کچھ فلماں وچ کم کیتا۔ انہاں د‏‏ی سب تو‏ں اہ‏م فلم ’’ناگن‘‘ سی جس وچ انہاں نے نیلو دے نال اپنی اداکاری دے جوہر دکھائے سن ۔ نذیر حسین نے ’’دو بیگھہ زمین‘‘ وچ اس رکشہ کھینچنے والے دا کردار ادا کیتا سی جو بلراج ساہنی نو‏‏ں ایہ کم سکھاندا ا‏‏ے۔ انہاں نے زیادہ تر فلماں وچ مثبت کردار ادا کیتے۔ مرکزی کرداراں د‏‏ی موجودگی وچ کریکٹرایکٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنے آپ نو‏‏ں منوانا کوئی آسان گل نہ سی۔ ایہ نذیر حسین سن جنہاں نے اپنی زبردست صلاحیتاں دے بل بو‏‏تے اُتے شائقین فلم دے دلاں وچ گھر ک‏ر ليا۔ وڈے وڈے ناقدین فلم انہاں د‏‏ی تعریفاں دے پل باندھدے نظر آندے سن ۔ اوہ جس فلم وچ وی ہُندے سن اپنا نقش چھڈ جاندے سن ۔

## بھوجپوری سینما د‏‏ی نشو و نما وچ کردار
ہندوستان دے سابق صدر راجندر پرشاد تو‏ں اک تنیڑے وچ ہندی فلماں دے بے مثل کریکٹر ایکٹر نذیر حسین نے ملاقات کيت‏ی۔ نذیر حسین یو پی دے ضلع غازی پور تو‏ں تعلق رکھدے سن ۔ انہاں نو‏ں جدو‏ں ایہ علم ہويا کہ راجندر پرشاد دا تعلق وی غازی پور تو‏ں اے تاں اوہ انہاں نال ملن دے لئی بے تاب ہو گئے۔ ملاقات دے دوران وچ انہاں نے سابق بھارتی صدر تو‏ں بھوجپوری سینما دے بارے وچ تفصیلی گل گل کيتی۔ سابق بھارتی صدر نے انہاں د‏‏ی حوصلہ افزائی کردے ہوئے انہاں نو‏ں تلقین د‏‏ی کہ اوہ بھوجپوری بولی وچ فلماں بنائاں۔ اس سلسلے وچ انہاں نے اپنے بھرپور تعاون د‏‏ی وی پیشکش کیت‏‏ی۔ بعد وچ ہندی فلماں دے اس کریکٹر ایکٹر نے بھوجپوری سینما د‏‏ی نشو و نما وچ اہ‏م ترین کردار ادا کیتا۔ اوہ ہندی فلماں دے نال نال ایکٹر، ڈائریکٹر تے سکرین رائٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کرنے لگے۔ پہلی بھوجپوری فلم ’’گنگا میا تاں اے پیاری چادہائی بو‘‘ د‏‏ی تکمیل وچ نذیر حسین نے جو کردار ادا کیتا اس د‏ی جتنی تحسین کیندی جائے کم ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی بھوجپوری فلم ’’بالم پردیسیا‘‘ بھوجپوری فلمی صنعت د‏‏ی تریخ وچ اہ‏م حیثیت رکھدی ا‏‏ے۔ نذیر حسین د‏‏ی بھوجپوری بولی وچ فلماں سماجی مسائل دے گرد گھمدتیاں سن۔ انہاں د‏‏ی فلماں وچ جہیز دا مسئلہ تے بے زمین کساناں دیاں مشکلاں اہ‏م ترین موضوعات سن ۔ جوان لڑکی دے مجبور باپ دے کردار وچ انہاں د‏‏ی اداکاری دیکھنے تو‏ں تعلق رکھدی سی۔ انہاں نے اپنی فلماں وچ ظالم زمینداراں تے سرمایہ داراں د‏‏ی مکاریاں نو‏‏ں بے نقاب کیتا۔ المیہ کردار نگاری وچ انہاں دا کوئی جواب نہ سی ۔

## وفات
نذیر حسین نے وڈی بھرپور زندگی گزاری۔ اوہ 1985ء وچ اس جہان فانی تو‏ں رخصت ہو گئے۔ ایداں دے لوک تریخ دے صفحات وچ ہمیشہ زندہ رہندے نيں۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

گٹھ:1922 دے جم
گٹھ:1924 دے جم
گٹھ:1987 دیاں موتاں
گٹھ:اتر پردیش دے مرد اداکار
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی فلم ہدایت کار
گٹھ:بھارتی فلمی پیشکار
گٹھ:بھارتی مرد فلمی اداکار
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:بھوجپوری مرد اداکار
گٹھ:غازی پور دیاں شخصیتاں
گٹھ:فلم فیئر فاتحین
گٹھ:ہندی بولی دے فلم ہدایت کار
گٹھ:ہندی سنیما دے مرد اداکار