open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
وولگا جرمن خود مختار سوویت اشتراکی جمہوریہ

**وولگا جرمن خود مختار سوویت اشتراکی جمہوریہ** (Volga German Autonomous Soviet Socialist Republic) 
(; ) روسی سوویت وفاقی اشتراکی جمہوریہ چ اکخود مختار اشتراکی لوکراج سی۔ اسدا دارالحکومت دریائے وولگا دے کنارے آباد شہر اینگلز سی۔ 

## حوالے

## ہور ویکھو
*وولگا جرمن
 
* روسی سوویت وفاقی اشتراکی جمہوریہ
* سوویت یونین دے خود مختار سوویت اشتراکی لوکراج

 
گٹھ:1918ء چ قائم ہون والے دیس تے علاقے
گٹھ:سوویت یونین دے خود مختار لوکراج
گٹھ:وولگا جرمن خود مختار سوویت اشتراکی لوکراج
گٹھ:تریخ سوویت یونین

گٹھ:سوویت یونین دی تریخ

گٹھ:روس دی تریخ

گٹھ:سوویت یونین دے خود مختار لوکراج
گٹھ:سویت یونین دیاں مسلم اشتراکی ریاستاں
گٹھ:تریخ سویت یونین
گٹھ:جرمن قوماں
 
گٹھ:سویت یونین دے اشتراکی لوکراج
 
گٹھ:سوویت یونین دیاں  ریاستاں
گٹھ:سوویت یونین دی ذیلی ونڈ
گٹھ:سوویت لوکراج
 
 
گٹھ:سوویت یونین دے خود مختار لوکراج
 
گٹھ:سویت یونین
گٹھ:روسی سوویت وفاقی اشتراکی جمہوریہ
فہرست القابات فاطمۃ الزھراء

حضرت فاطمہ بنت محمد  جنہاں دا معروف نام فاطمۃ الزھراء اے حضرت محمد  تے خدیجہ بنت خویلد رضی ﷲ تعالیٰ عنہا دی بیٹی سن۔تمام مسلماناں دے نزدیک آپ اک برگزیدہ ہستی نیں۔۔ آپ دی ولادت 20 جمادی الثانی بروز جمعہ بعثت دے پنچویں سال چ مکہ چ ہوئی۔ آپ دی شادی حضرت علی ابن ابی طالب رضی ﷲ تعالیٰ عنہ نال ہوئی جنہاں توں آپ دے دو بیٹے حسن رضی ﷲ تعالیٰ عنہ تے حسین رضی ﷲ تعالیٰ عنہ تے دو بیٹیاں زینب رضی ﷲ تعالیٰ عنہ تے ام کلثوم رضی ﷲ تعالیٰ عنہا پیدا ہوئیاں۔ آپ دی وفات اپنے والد حضرت محمد  دی وفات دے کچھ مہینے بعد 632ء چ ہوئی۔ آپ دے کثیر القابات مشہور نیں۔

*احدالکبر
*افتخار حوا
*افضل انساء
*ام الائمہ
*ام ابیہا
*ام الابيہ
*ام الحسن
*ام الحسين
*ام السبطين
*ام الکتاب
*ام المحسن
*ام المصائب
*انسيہ حورہ
*اہليہ
*باسطہ
*باطنہ
*بتول
*بتول عذراء
*بضعتہ الرسول
*تقيہ
*تہامہ
*ثانيہ
*جازہ
*جليلہ
*جميلہ
*حاجيہ
*حاضرہ

*حجتہ
*حرہ
*حسان
*حليمہ
*خاتون جنت
*خيرانساء
*دانيہ
*درۃ النور
*راحجہ
*راضيہ
*راغبہ
*راکعيہ
*رشک آسيہ
*رضيہ
*رفيعہ
*زاہدہ
*زکيہ
*زہرہ
*ساجدہ
*سليمہ
*سورۃ الکوثر
*سيدہ
*سيدہ عالم
*شافعہ
*شاہدہ
*شجرہ طيبہ
*شفيعہ
*شفيقہ
*شہزادی کونين
*صائمہ

*صاحب ہل اتی
*صاحبہ
*صادقہ
*صالحہ
*صبيحہ
*صبيہ
*صديقہ
*صورت نفس کلی
*طاہرہ
*ظاہرہ
*عابدہ
*عادلہ
*عارفيہ
*عالمہ
*عاليہ
*عاملہ
*عزرہ
*عزيزہ
*فاتحہ
*فاضيہ
*فاطمہ الزہرہ
*فخر ہاجرہ
*فروا‌ئيہ
*فصيحہ
*قائمہ
*قاريہ
*قاہرہ
*کريمہ
*کلمہ با‌قيہ
*کوکب دری
*حاکمہ
*حبيبہ
*حجازيہ

*ليلتہ القدر
*مالک تطہير
*مبارکہ
*محدثہ
*محروسہ
*مخدومہ
*مخيرہ
*مرج البحرين يلتقيان
*مرضيہ
*مرضيہ
*مریم کبری
*مستورہ
*مصليہ
*مطہرہ
*معصومہ
*مقدرہ
*مکرمہ
*ممجدہ
*منجيہ
*موصوفہ
*ناصيہ
*نجيبہ
*نجيہ
*نذيرا للبشر
*نصبيحہ
*نصيبہ
*نصيحہ
*نقيہ
*نوريہ
*واضحہ
*وافيہ
*وعيبہ
*وليہ
*ولی خدا

## ہور ویکھو
* فاطمۃ الزھراء
* حسن ابن علی
* حسین ابن علی
* علی بن ابی طالب

## حوالے

گٹھ:تکریم کنندہ
گٹھ:فاطمہ بنت محمد
گٹھ:القاب
ہارپی عقاب

**ہارپی عقاب** وشکارلے تے دکھنی امریکہ چ ملنوالا اک شکاری پنچھی اے۔ اینوں اوسے تھاں وسدے ایدے ورگے دوجے عقاباں توں وکھریاں کرن لئی اینوں امریکی ہارپی عقاب وی کیندے نیں۔ ایہ اتلے تے دکھنی امریکہ دا سب توں وڈا تے جانوالا شکاری پنچھی اے تے ایہ جگ دا سب توں وڈا عقاب اے۔ اے بارشی جنگل دے کم اچائی آلیاں تھاواں وچ وسدا اے۔ جنگل دی کٹائی دی وجہ توں ایہ خطرے وچ اے تے وشکارلے امریکہ وچوں تہ تقریبا مٹ ای گیا اے۔

## وکھالا
ہارپی عقاب دے اتلے پاسے سلیٹ کالے پر، تھلواں پاسا چٹا تے لتاں اتے کالے چھلے ہوندے نیں۔ اوناں دا سر سرمئی رنگ دا ہوندا اے تے سر تے چٹے پنڈے وشکار چھاتی اتے اک کالی دھار ہوندی اے۔

نر ہارپی عقاب دا وزن 6 - 9 کلوگرام ہوندا اے۔ اک 12.3 کلوگرام وزنی ہارپی عقاب وی لبیا گیا سی۔ ہارپی عقاب 2 فٹ 10 انچ توں 3 فٹ 6 انچ اچے ہوندے نیں تے اوناں دا پر ناپ 5 فٹ 9 انچ توں 7 فٹ 4 انچ تک ہوندا اے۔ اوناں دا پر اگے توں پچھے تک 1 فٹ 9 انج توں 2 فٹ 1 انچ تک ہوندا اے تے پوچھل 1 فٹ 5 انچ تک ہوندی اے۔

ہارپی عقاب جگ دے سب توں وڈے عقاباں چوں اک نیں، فلپائن عقاب زرا جیا لما ہوندا اے تے سٹیلر سمندری عقاب تھوڑا وزنی ہوندا اے۔ ہارپی عقاباں دے پراں دی لمائی دوجے عقاباں تے شکاری پنچھیاں دے حساب نال کٹ ہونی اے، مگر ایدے نال اوہ کنے بارشی جنگل وچ شکار کر سکدے نیں۔ ہارپی عقاب اپنے گھونسلے توں دور چپ چپ ای ریندے نیں۔ جوان ہارپی عقاب چیخاں ماردے نیں تے چوزے 'چی-چی-چی' کردے نیں۔

## پسار
اے اپنے پسار وچ وی کٹ ای ملدا اے۔ ہارپی عقاب میکسیکو (میکسیکو وچوں تقریبا مک گیا اے) توں وشکارلے امریکہ تے دکھنی امریکہ وچ اتلے ارجنٹاین تک پایا جاندا اے۔ ہارپی عقاب برازیل وچ سب توں عام ہوندا اے۔ وشکارلے امریکہ وچ جنگاں دی کٹائی دی وجہ نال ہارپی عقاب صرف پانامہ وچ ای رہ گیا اے۔ ہارپی عقاب کٹ اچائی تہ وسدے نيں: سمندر توں 900 میٹر اچائی توں کٹ پاۓ جاندے نیں مگر ایناں نوں 2000 میٹر تہ وی ویکھیا گیا اے۔ 

## کھان پین
ہارپی عقاب چوٹی دا شکاری اے۔ اے رکھاں وچ وسدے میمل مار کھاندا اے: جنج باندر تے سلوتھ۔ اس توں علاوہ اے عقاب طوطے وی ماردا اے تہ سپ تے وڈیاں چھپکلیاں وی شکار کردا اے۔ اے عقاب وڈے جانور جنج ہرن وی شکار کردا اے مگر اوناں نوں چک کہ نئیں لے جاندا بلکہ اوتھے ای کھا پی کہ اڈ جاندا اے۔

ہارپی عقاب 7 کلوگرام توں وزنی شکار کردا اے۔ ہارپی عقاباں دے پنجے سب عقاباں توں طاقتور ہوندے نیں۔ ہارپی عقاب بہ کہ ویکھدا ریندا اے تے جدوں کوئی شکار دسدا اے ایہ اڈ کہ اونوں شکار کر لیندا اے۔

## نسل ودھائی

ہارپی عقاب جوڑے دا گھونسلا دوجے جوڑیاں دے گھونسلے نیڑے تریڑے ای ہوندا اے۔ ہارپی عقاب دکھنی امریکی رکھ کاپوک وچ گھونسلا بناندا اے، کاپوک دکھنی امریکہ دے سب توں اچے رکھاں چوں اک اے۔ ہارپی عقاب دو جوڑا سارے جیون کھٹیاں ریندا اے تے ہر 2-3 ورے بعد اک چوزہ پالدے نيں۔ نر عقاب 2 انڈے دیندی اے۔ انڈے توں 56 دناں بعد چوزا نکلدا اے۔ جدوں کسے اک انڈے چوں چوزا نکل آۓ دوجے انڈے دے اتے اودے ماپے توجہ نئیں دیندے تہ اوہ مک جاندا اے۔ چوزہ انڈے توں نکل دے 36 دناں بعد کھلو تے ٹر سکدا اے۔ 6 معینے دی عمر وچ چوزہ اڈن لگ جاندا اے جس دے بعد وی 6 - 10 معینے اونوں اودے ماپے کھواندے نیں۔ 4 ورے دی عمر وچ چوزہ جوان ہوجاندا اے۔

## بچاؤ
ہارپی عقاب بوت وڈے تھاں تہ پایا جاندا اے مگر ایناں نوں جنگلاں دی کٹائی توں بوت خطرہ اے۔ ہارپی عقاب نوں بچان دے پروگرام وشکارلے تے دکھنی امریکہ دے کئی دیساں نے ٹورے ہوۓ نیں۔ ایہ پروگرام ایناں دا دیہان رکھدے نيں تے جنگلاں دی کٹائی دے اتے روک لاندے نیں۔

گٹھ:عقاب
فلپائن عقاب

**فلپائن عقاب** الاں ٹبر دا اک وڈا شکاری پنچھی اے جیڑا فلپائن دے جنگلاں وچ وسدا اے۔ ایدے پر بھورے تے چٹے رنگ دے ہوندے نیں، لمائی 2.82 فٹ توں 3.35 فٹ تے وزن 4.7 توں 8 کلوگرام تک ہوندا اے۔ ایہ جگ دے سب توں وڈے عقاباں چوں اک گنیا جاندا اے۔ فلپائن عقاب دی بوت کٹ گنتی اے تے ایدے وچ بوت جان ہوندی اے۔ ایہ فلپائن دا قومی پنچھی وی اے۔ اینوں جنگلاں دی کٹائی نال بوت خطرہ اے۔ ایدا بچاؤ کرن دیاں بوت کوششاں کیتیاں جاریاں نیں۔

## وکھالا
فلپائن عقاب دی توئن دے پچھلے پاسے لمے بھورے پر ہوندے نیں۔ ایدا منہ کالا جیا ہوندا اے جیدے پاسے چٹے تے بھورے پر ہوندے نیں۔ ایدی کمر گوڈے بھورے رنگ دی ہوندی اے جدونکہ ایدا ٹڈ تے تھلے دے پر چٹے ہوندے نیں۔ ایدیاں لتاں پیلے رنگ دیاں ہوندیاں نیں جیناں تہ وڈے طاقتور کالے پنچے ہوندے نيں۔ ایدی چنچ نیلے-سرمئی رنگ دی وڈی ہوندی اے۔ فلپائن عقاب دیاں اکھاں نیلیاں ہوندیاں نیں۔

فلپائن عقاب دی لمائی 3 فٹ 1 انچ توں 3 فٹ 5 انچ تک ہوندی اے۔ نر عقاب مادہ توں 10٪ وڈا ہوندا اے۔ اینا دا وزن 4.7 کلوگرام توں 8 کلوگرام تک ہوندا اے۔ ایناں دے پراں دی لمائی 6 فٹ توں 7 فٹ 3 انچ تک ہوندے نیں۔ 

فلپائن عقاب لمیاں چیخاں ماردے نیں تے اوناں دے چوزے کھانا منگن لئی نکیاں چیخاں ماردیں نیں۔

## پسار
فلپائن عقاب جگ چ صرف فلپائن چ ہوندا اے تے اینوں فلپائن دے چار وڈے جزیرے: لوزون، سامار، لیٹے تے منڈاناؤ وچ ویکھیا جاسکدا اے۔ منڈاناؤ وچ سب توں بوتے عقاب پاۓ جاندے نیں۔ باقی جزيریاں اتے کٹ کٹ ای نیں۔ 

اے ہلکے پھلکے پعاڑی جنگلاں وچ پایا جاندا اے۔ ایہ ہن فلپائن دے صرف 9،220 مربع کلومیٹر دے جنگلاں وچ وسدا اے۔ فلپائن عقاباں دا اک جوڑا دوجے جوڑے توں کم از کم 13 کلومیٹر دور گھونسلہ بناندا اے۔ ایہ بوت تیز اڈن آلا پنچھی اے۔ ایناں دا جیون 30 توں 60 وریاں تک ہوندا اے۔ 

## کھان پین
فلپائن عقاب پنچھیاں توں لے کہ نکے میملاں نوں مار کھاندا اے۔ ایہ اپنے پسار دا چوٹی دا شکاری اے۔ ایناں دے گھونسلے توں نکی چمگادڑ توں لے کہ فلپائن ہرن دا ڈھانچہ لبیا جا چکیا اے۔ ایہ نکے سور تے کتے وی شکار کردے نيں۔ اے جنگل وچ رکھ توں رکھ اڈدے نیں تہ شکار لبدے نيں۔

## نسل ودھائی
دوجے عقاباں آر فلپائن عقاباں دا جوڑا سارے جیون کھٹیاں وسدا اے۔ اگر اک مرجاۓ تہ دوجا اک اور سنگی لبدا اے۔ اوہ جولائی وچ انڈے دیندے نیں تے انڈے اتے 58 توں 68 دیہاڑے بیندے نیں۔ انڈے اتے نر تے ماردہ دونوں بیندے نیں۔ دوویں ماپے چوزے نوں کھواندے نيں۔ چوزا 4 تے 5 معینے دی عمر وچ اڈنا سکھدا اے۔ ماپے 20 معینیاں تک چوزے دا خیال رکھدے نیں۔ چوزا 10 معینے دی عمر بعد ای شکار کردا اے۔

## بچاؤ
2010 وچ اینوں بچان دی بوت زیادہ کوشش ٹوری گئی، اس ویلے فلپائن وچ 150-200 عقاب سن تے 2015 وچ 600 ہو گۓ نیں۔ ایناں لئی سب توں وڈا خطرہ جنگلاں دی کٹائی اے۔ اس لئی جنگلاں نوں وی بچایا جاریا اے۔ 

گٹھ:عقاب
خالد حسین (کہانی کار)

**خالد حسین**  پنجابی دا اگھا کہانی کار اے ۔

## جیون
خالد حسین دا جنم02 اپریل 1945 نوں جموں کشمیر دے شہر اودھم پور وچ ہویا۔ 1947 دے فساداں وچ اوہدے ٹبر دے 9 جی مارے گئے سن ۔اوہنے اپنی ماں، بھوآ، اک بھرا تے بھین نال، ست سال مہاجر کیمپاں وچ گزارے تے آخر سرینگر پہنچے، جتھے اوہ پڑھیا تے وڈا ہویا۔

## کتاباں
### اردو کہانی سنگریہہ
**ٹھنڈی کانگڑی دا دھوآں*
**اشتہاروں والی حویلی*
**ستیسر کا سورج*
### پنجابی کہانی سنگریہہ
*'اتے جہلم وگدا رہا*
**گوری فصل دے سوداگر*
**ڈونگھے پانیاں دا دکھ*
**بلدی برف دا سیک*
**عشقَ ملنگی*

===ہور===
**ساہت سنواد*
**میرے رنگ دے اکھر* (کھوج بھرپور لیکھ)
**گواچی جھانجر دی چیخ* (ناولٹ)
**نوری رشما* (جیونی حضرت محمد بچیاں لئی)
**ماٹی کدم کریندی یار''

گٹھ:پنجابی کہانی کار
غریبی لحاظ نال بھارت دیاں ریاستاں دی لسٹ

ایہ **لسٹ بھارتی ریاستاں تے علاقے بلحاظ غربت** (Indian states and territories ranked by poverty) اے۔ اسدے اعداد تے  شمار 2013 د ے مطابق نیں۔ 

## حوالے

گٹھ:بھارت دی معیشت بلحاظ ریاست
گٹھ:بھارت دیاں ذیلی ونڈاں دیاں لسٹاں
گٹھ:بھارت
لسٹ بھارت دیاں ریاستاں تے علاقےبلحاظ رقبہ

ایہ **لسٹ بھارتی ریاستاں تے علاقے بلحاظ رقبہ** (List of states and territories of India by area) اے۔ بھارت 29 ریاستاں، ست قومی علاقےآں تے اک قومی دارالحکومت علاقہ اتے مشتمل اے۔ 

## لسٹ

## ہور ویکھو
* بھارت دیاں ریاستاں بلحاظ آبادی

## حوالے

## ملاحظات

گٹھ:ملکی ذیلی ونڈ درجہ بندی لسٹاں
گٹھ:بھارت دا جغرافیہ
گٹھ:بھارت دیاں ذیلی ونڈاں دیاں لسٹاں
گٹھ:بھارت
لسٹ بھارت دیاں ریاستاں تے علاقے بلحاظ آبادی

تھلے بھارت دیاں ریاستاں تے علاقےآں دی لسٹ بلحاظ آبادی دتی جارہی اے۔ واضح رہے کہ دہلی، پونڈیچری، چندی گڑھ، انڈمان تے نکوبار جزیرے، دادرا تے نگر حویلی، دمن تے دیو تے لکشادیپ بھارت دیاں ریاستاں نہیں بلکہ متحدہ عملداریاں نیں، مرکزی حکومت دے زیرِ اقتدار علاقے نیں۔ 

thumb|300px|بھارت دیاں ریاستاں، تے مرکزی زیر اقتدار علاقے۔

## ریاستاں

**ریاستاں‘'' : کُل28۔

== مرکزی زیر اقتدار علاقے ==

# [[انڈمان تے نکوبار جزیرے]]
# [[چندی گڑھ]]
# [[دادرا تے نگر حویلی]]
# [[دمن تے دیو]]
# [[لکشادیپ]]
# [[پونڈیچری]]

**قومی دارالحکومت:'''
# دہلی

## ریاستیں تے آبادی

 

گٹھ:بھارت دیاں ذیلی ونڈاں دیاں لسٹاں
گٹھ:ملکی ذیلی ونڈ درجہ بندی لسٹاں
گٹھ:لسٹاں
گٹھ:بھارت متعلقہ لسٹاں
لسٹ بھارت دیاں ریاستاں تے علاقے بلحاظ دارالحکومت

ایہ **لسٹ بھارتی ریاستاں تے علاقے  بلحاظ دارالحکومت** (List of state and union territory capitals in India) اے۔ بھارت 29 ریاستاں، 7 قومی علاقےآں تے اک قومی دارالحکومت علاقہ اتے مشتمل اے۔ 

## ریاستی تے یونین علاقے دارالحکومت

;یونین علاقہ - 

## حوالے

## ملاحظے

گٹھ:فہارست بھارت کی ذیلی تقسیمات
گٹھ:بھارتی دارالحکومت شہر
گٹھ:لسٹ دارالحکومت بلحاظ ملکی ذیلی ونڈ
گٹھ:بھارت دیاں ذیلی ونڈاں دیاں لسٹاں
گٹھ:ملکی ذیلی ونڈ درجہ بندی لسٹاں
گٹھ:لسٹاں
گٹھ:بھارت متعلقہ لسٹاں
پاکستان وچ کرکٹ

پاکستان وچ کرکٹ د‏‏ی تریخ 1947ء وچ پاکستان دے معرض وجود آنے تو‏ں شروع ہُندی ا‏‏ے۔ موجودہ پاکستان وچ شامل علاقےآں وچ سب تو‏ں پہلا میچ 22 نومبر 1935 نو‏‏ں کراچی وچ سندھ تے آسٹریلیا کرکٹ ٹیماں دے درمیان ہويا۔ اس میچ نو‏‏ں دیکھنے دے لئی کراچی تو‏ں 5000 لوک آئے۔ ایہ میچ برطانوی ہندوستان دے دور مین برطانیہ دے زیر انتظام کھیلا گیا۔ کرکٹ پاکستان وچ سب تو‏ں مقبول کھیل ا‏‏ے۔ پاکستان نے بین الاقوامی کرکٹ وچ بوہت سارے قابل ذکر بلے باز تے گیند باز کھلاڑی پیدا کیتے ني‏‏‏‏ں۔

پاکستان کرکٹ بورڈ مقامی کرکٹ مقابلاں د‏‏ی دیکھ بھال کردا ا‏‏ے۔ پاکستان انٹرنیشنل کرکٹ کونسل (آئی سی سی) تے ایشین کرکٹ کونسل (اے سی سی) دا رکن ملک ا‏‏ے۔

## تریخ
اک روزہ بین الاقوامی تے ٹیسٹ کرکٹ میچاں وچ پاکستان دا ایشیائی کرکٹ ٹیماں وچ بہت چنگا ریکارڈ ا‏‏ے۔ پاکستان 1992ء دا کرکٹ عالمی کپ تے 2009ء وچ آئی سی سی ورلڈ ٹوئنٹی/20 جیت چکيا ا‏‏ے۔
* پاکستان وچ کرکٹ تریخ 1947 تو‏ں 1970
* پاکستان وچ کرکٹ تریخ 1971 تو‏ں 1985
* پاکستان وچ کرکٹ تریخ 1986 تو‏ں 2000
* پاکستان وچ کرکٹ تریخ 2001 تا حال

## منتظم

پاکستان کرکٹ بورڈ مقامی کرکٹ مقابلاں د‏‏ی دیکھ بھال کردا ا‏‏ے۔ پاکستان انٹرنیشنل کرکٹ کونسل (آئی سی سی) تے ایشین کرکٹ کونسل (اے سی سی) دا رکن ملک ا‏‏ے۔

پاکستان دے تقریباً تمام شہراں تے علاقےآں د‏‏ی اپنی کرکٹ ٹیماں ہُندی اے جو غیر سرکاری مقابلاں وچ حصہ لیندی ني‏‏‏‏ں۔ پاکستانی بچے بہت چھوٹی عمر وچ ہی کرکٹ کھیلنا شروع کر دیندے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ کھیل پاکستانہاں وچو‏ں تو‏ں زیادہ مشہور تے مقبول کھیل ا‏‏ے۔

## مقامی کرکٹ
پاکستان د‏‏ی مقامی کرکٹ دا موجودہ کفیل فیصل بینک ا‏‏ے۔ پاکستان دے مشہور مقامی مقابلے درج ذیل نيں:
* قائد اعظم ٹرافی
* پیٹرنز ٹرافی
* پنٹینگولر ٹرافی
* قومی اک روزہ چیمپئن شپ
* فیصل بینک ٹی/20 کپ
* پاکستان سپر لیگ

## عالمی کرکٹ

پاکستان د‏‏ی مقامی کرکٹ ٹیماں قائد اعظم ٹرافی، پیٹرنز ٹرافی، پنٹینگولر ٹرافی، قومی اک روزہ چیمپئن شپ تے فیصل بینک ٹی/20 کپ وچ شرکت کردی ني‏‏‏‏ں۔ بین الاقوامی اک روزہ تے ٹیسٹ میچ پاکستان قومی کرکٹ ٹیم تے ہور ملکاں د‏‏ی قومی ٹیماں دے درمیان کھیلے جاندے ني‏‏‏‏ں۔

پاکستان 1992ء دا کرکٹ عالمی کپ تے 2009ء وچ آئی سی سی ورلڈ ٹوئنٹی/20 جیت چکيا اے، جدو‏ں کہ کرکٹ عالمی کپ 1999 تے 2007ء ورلڈ ٹوئنٹی/20 وچ رنرز اپ رہیا۔

پاکستان ایشیائی کرکٹ کونسل دے زیراہتمام ایشیائی مقابلاں وچ وی حصہ لیندا ا‏‏ے۔ انہاں مقابلاں وچ ایشیاء کپ، ایشین ٹیسٹ چیمپئن شپ، اے سی سی ٹرافی تے ایشین کرکٹ جونیئر ٹورنامنٹ شامل ني‏‏‏‏ں۔

## مشہور کھلاڑی
پاکستان دے مشہور کھلاڑیاں وچ حنیف محمد، ظہیر عباس، منصور اختر، عبدالقادر، وسیم اکرم، جاوید میانداد، عمران خان، وقار یونس، انضمام الحق، شعیب اختر، سعید اجمل، سعید انور، شاہد آفریدی، شعیب ملک، عمر گل، یونس خان، رمیز راجہ، عامر سہیل تے ثقلین مشتاق شامل ني‏‏‏‏ں۔

## نابینا کرکٹ

## ہور ویکھو
* فیصل بینک
* فیصل بینک ٹی/20 کپ

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* پاکستان سپر لیگ دا موقع 
* پاکستان کرکٹ دا موقع
* کرک انفو اُتے پاکستان کاصفحہ
* پاکستان کرکٹ بورڈ دا موقع
* نیشنل کرکٹ اکیڈمی دا موقع 
* پاکستان کرکٹ د‏‏ی خبراں
* پاکستان سپر لیگ د‏‏ی خبراں 
* پاکستان سپر لیگ دا نوا شیڈول 

*

## حوالہ جات

گٹھ:کرکٹ
شيخ عبدالقادر جيلانی

شیخ عبدالقادر جیلانی  (  470 توں 561 ہجری )   -   ( جنہاں نوں سیدنا عبدالقادر جیلانی ،  شیخ عبدالقادر جیلانی اتے حضرت شیخ سیدنا عبد القادر جیلانی گلانی رضی اﷲ تعالٰی عنہ دے ناواں نال وی جانیا جاندا ے ۔  )   ( 1077ء  - 1166ء )  جوکہ سنی حنبلی طریقے دے نہایت اہم صوفی شیخ اتے سلسلہ قادریہ دے بانی ہن ۔

## جم
آپدا جم   رمضان 470 ہ  دی پہلی رات بمطابق 17 مارچ ،  1078عیسوی وچّایراندے صوبے کرما نشاہدے شہر مغربی گیلان وچّ ہوئی ،  جسنوں کیلان وی کیہا جاندا ہے اتے اس لئی انہاں دااک اتے نام شیخ عبدالقادر گیلانی وی ماخوز ہے ۔ 

کیہا جاندا ہے اوہبغداد  دے جنوب وچّ 40 کیلومیٹر  دے فاصلے اتے واقع عراقی تاریخی شہر مدائن دے قریبی شہر مغربی گیلان وچّ جاں اس  دے قریب عراقی پنڈ بشتیر میں پیدا ہوئے سن ۔ تاریخی کتاباں نیز بغداد وچّ رہائش پزیر گلانی خاندان اس گلّ دی تائید کردے ہاں ۔ 
شیخ عبدالقادر جیلانی دا تعلق جنید بغدادی  دے روحانی سلسلے نال ملدا ہے ۔  شیخ عبدالقادر جیلانی دی خدمات - تے - افکار دی وجہ ولوں شیخ عبدالقادر جیلانی نوں مسلمان دنیا وچّ غوث  اعظم دستگیر دا خطاب دتا گیا ہے ۔
## حوالے

## باہرلے جوڑ
گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:تریخی شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:مسلم شخصیتاں
گٹھ:عراقی شخصیتاں
گٹھ:1077ء دے جم
گٹھ:1166ء دیاں موتاں
یوسف زلیخا

**یوسف زلیخا** دی قرآن والی کہانی دا ادھار بائیبل وچّ یوسف اتے  پوتیفار دی زنانی ہے جسدا کوئی نام نہیں ملدا۔ مسلماناں دیاں بولیاں وچّ، خاص کر فارسی وچّ، ایہہ انگنت دفعہ سنی سنائی گئی ہے۔  اسدا سبھ توں مشہور ورجن فارسی کوی، جامی (1414-1492)، دی رچنا *ہفت اورنگ* ("ستّ تخت") وچّ ملدا ہے۔ اس کہانی دیاں انیک ویاکھیاواں کیتیاں جا چکیاں ہن۔ ایہہ صوفی ویاکھیا وی ہے جس انوسار زلیخا دی یوسف لئی تانگھ روح دی خدا لئی تانگھ وجوں لئی جاندی ہے۔

## حوالے

گٹھ:صوفی ساہت
گٹھ:اسلام
نعمان خان شیرانی

‏***نعمان خان شیرانی*** ‏‎(English:Nouman Khan Sherani)‎‏ اک پاکستانی سوشل ورکر اے.

‏==بیرونی روابط==

Twitter

Foorticlub

‏گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
‏گٹھ:پاکستانی شخصیتاں
‏گٹھ:پشتون شخصیتاں
گٹھ:پشتون لوک
گٹھ:پٹھان شخصیتاں
شکاری پنچھی

**شکاری پنچھی** اوہ پنچھی نیں جیڑے دوجے جانوراں نوں مار کھاندے نیں۔ ایناں پنچھیاں دیاں اکھاں بوت تیز ہوندیاں نیں جیناں نال اوہ اڈدیاں شکار ویکھ سکدے نیں تے طاقتور چنج تے پنجے ہوندے نیں جیناں نال اوہ شکار پھڑ لیندے نيں۔ 

گٹھ:پنچھی
کیتھرین مہیر

'کیتھرین مہیر'، وکیمیڈیا فاؤنڈیشن (WMF) دی کارجکاری ڈائریکٹر اے۔ جنہاں نے 23 جون 2016 نوں ستھائی طور اتے ایہہ عہدہ سمبھالیا۔ اس توں پہلاں اپریل 2014 توں اس نے فاؤنڈیشن وچّ مکھ سنچار افسروجوں اپنیاں سیواواں دتیاں۔ وکیمیڈیافاؤڈیشن نال جڑن توں پہلاں کیتھرین ورلڈ بینک، یونیسیف اتے AccessNow.org ورگے ادارےآں وچّ قنونی صلاح کار دے عہدے اتے رہِ چکی اے۔
## سکھیا (تعلیم)
مہیر، 2002 توں 2003 تکّ عربی بولی دی ودیک تنظیم،امریکن یونیورسٹی دی سٹودنٹ رہی اتے سال 2003 دوران آرٹس اتے سائنس دے نیویارک یونیورسٹی دے کالج وچّ داخلہ لیا جتھوں اس نے 2005 وچ بیچلر دی ڈگری حاصل کیتی۔
## کیریئر
کیتھرین مہیر نوں وکیمیڈیا فاؤنڈیشن (WMF) وچّ کارجکاری ڈائریکٹر دا عہدہ مارچ 2016 وچّ دتا گیا۔ اسنے 23 جون 2016 نوں پکے طور اتے ایہہ عہدہ سمبھالیا۔ اس توں پہلاں اوہ اپریل 2014 توں فاؤنڈیشن وچّ مکھ سنچار افسر وجوں کم کردی رہی۔ وکیمیڈیا فاؤنڈیشن وچّ شامل ہون توں پہلاں کیتھرین ورلڈ بینک،یونیسیفاتے AccessNow.orgورگے ادارےآں وچّ قنونی صلاح کار وی رہِ چکی اے۔

ورلڈ بینک وچّ مہیرملکی ترقی اتے لوکتنتریکرن (جمہوریت کرن) لئی تکنالوجی وچّ اک صلاح کار سی۔ سنچار تکنیک اتے کم کردیاں خاص طور اتے مشرق وسطی  اتےافریقہ وچ اسنے جواب دیہی، پرشاسن، موبائیل فون دے کرداراتے دھیان دینا، سول سماج اتے تنظیمی سدھار دی سہولت دے نال نال ہور کئی تکنیکی وشیاں دا وکاس کیتا۔[2]اوہ ورلڈ بینک پرکاشن "میکنگ گوورنمینٹ موبائیل" جسدا وشا "سوچنا اتے سنچار راہیں وکاس: ودھ توں ودھ موبائیل" نال سنبندھت سی دی سہِ-لیکھک وی ہے۔( 2012)

مہیر نے اپریل 2014 توں فاؤڈیشن وچّ مکھ سنچار افسر وجوں عہدہ سمبھالیا۔جتھے اس نے امریکہ دے کاپی رائٹ قنون اتے ٹپنی کیتی।جتھے اس نے امریکہ دے کاپیرائیٹ قانون اتے ٹپنی کیتی۔اوہ فاؤڈیشن وچّ انترم کارجکاری ڈائیریکٹرلگبھگ دو سال بعد مارچ 2016 وچّ لیلا ٹریٹکوو دے استعفٰی دین توں بعد بنی۔  مہیر نے کارجکاری ڈائریکٹر دا عہدہ 23 جون 2016 نوں سمبھالیا۔ اس دی نامزدگی دی اطلاع جمی ویلز نے وکیمینیا 2016 دوران 24 جون 2016 نوں اعلان دتی۔
## حوالے

گٹھ:امریکہ
گٹھ:امریکی شخصیتاں
گٹھ:مشہور زنانیاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:شخصیتاں
فیصل آباد دا موسم

فیصل آباد دa موسم چوکھا گرم تے خشک ہُندا ے۔ فیصل آباد دا سبھ توں چوکھا درجا حرارت گرمیاں وچ 26 مئی 2010 نوں 48 ڈگری دسیا  گیا اے ۔ سردیاں وچ گھٹ توں گھٹ درجا حرارت منفی اک دسیا گیا۔

## حوالے

گٹھ:موسم
گٹھ:فیصل آباد
گٹھ:آب و ہوا
شمالی اتحاد

**شمالی اتحاد**، شمالی افغانستان دا اک اتحاد دا اے جو طالبان دے اسلامی امارت افغانستان نوں ختم کرن لئی مختلف دیساں دے تعاون نال بنایا گیا سی جیہدی سربراہی احمد شاہ مسعود تے عبدالرشید دوستم سمیت ہور لوک کر رہے سن۔ اک پاسے شمالی اتحاد دے حق وچ تاجکستان، ازبکستان، ترکمانستان، ترکی، روس، بھارت تے امریکا سن جو چاؤہندے سن کہ افغانستان توں طالبان دی حکومت نوں ختم کیتا جاوے تے اوہناں نوں افغانستان اُتے حکومت توں روکیا جاوے، جد کہ دوجے پاسے طالبان تے القاعدہ سن جو حکومت نوں بچاؤن دی کوشش کر رہے سن تے پاکستانی اسٹیبلشمنٹ نے وی طالبان دی حمایت کیتی تاکہ اسلامی امارت افغانستان نوں بچایا جا سکے۔ شمالی اتحاد دراصل تاجکاں نے بنایا سی، بعد وچ مختلف زباناں بولن والیاں غیر پشتون قوماں وی اس اتحاد وچ شامل ہوگئیاں۔ اس اتحاد نے زیادہ قوت اس لئی پھڑی سی کیونکہ ایہدے حمایت وچ بہت سارے ممالک کر رہے سن۔

## ہور دیکھو
* طالبان
* امارت افغانستان
* افغان جنگ

## حوالے

گٹھ:افغانستان
گٹھ:وسط ایشیا
گٹھ:افغان خانہ جنگی
گٹھ:افغانستان دی سیاست
گٹھ:طالبان
گٹھ:دولت اسلامی افغانستان
احمد شاہ مسعود

**احمد شاہ مسعود** (پیدائش: 2 ستمبر 1953ء – وفات: 9 ستمبر 2001ء) افغانستان دا اک سیاسی  تے عسکری رہنما سی، جو 1979ء توں 1989ء دے درمیان سوویت قبضے دے خلاف مزاحمت چ تےبعد  وچ خانہ جنگی دے دناں چ وی مرکزی حیثیت دا حامل سی۔ ایہ 11 ستمبر 2001 نوں امریکہ اتےہون والے دہشت گرد حملے دے دن اک خودکش حملے چ  مریا۔

thumb|left|افغان فوجی دستے برسی دے دن احمد شاہ مسعود ے دے مزار اتے پھُل چڑھا رہے نیں

مسعود نسلاً تاجک تے مسلکاً سنی سی تے اےدا تعلق شمالی افغانستان دی وادی پنجشیر نال سی۔ اسنے 1970ء دی دہائی چ کابل یونیورسٹی توں انجینئرنگ دی تعلیم حاصل کیتی، حتھے اوہ دوران تعلیم کمیونسٹ مخالف تحریک دا حصہ بنیا۔ 1979ء چ سوویت یونین دے قبضے دے بعد مزاحمتی رہنما دا کردار نبھان اتے اسنوں شیر پنجشیر دا خطاب دتا گیا۔ 1992ء چ معاہدۂ پشاور دے تحت اسنوں  افغانستان  دا وزیر دفاع مقرر کیتا گیا۔ فیر افغان خانہ جنگی دے دناں چ ایہ گلبدین حکمتیار تے بعد چ طالبان دے خلاف نبرد آزما رہیا۔

1996ء چ طالبان دے دارالحکومت  کابل  اتے قبضہ کرن دے بعد ایہ انہاں دے نظریہ اسلام دے مخالف دے طور اتے اُبھریاا  تے اک وار فیر ہتھیار چُک لیئے۔ اسنے شمالی اتحاد دے رہنما دی حیثیت نال خدمات انجام دتیاں تے بالآخر 9 ستمبر 2001ء نوں اک خودکش حملے چ ماریا  گئیا۔ اس بارے چ آکھیا جاندا اے کہ ایہ حملہ القاعدہ نے کروایا سی جس چ تین حملہ آور صحافیاں دی حیثیت نال آئے تے دوران انٹرویو کیمرے چ نصب بم پھٹن نال احمد شاہ مسعود ماریا گیا ۔

افغانستان دے موجودہ صدر حامد کرزئی نے اسنوں "قومی ہیرو" دا خطاب دتا۔ اسدی برسی دے دن یعنی 9 ستمبر نوں افغانستان چ"یوم مسعود" دی حیثیت نال منایا جاندا اے ۔

گٹھ:مقتول فوجی اہلکار
گٹھ:افغان مسلم
گٹھ:افغانستان چ مقتول افراد
گٹھ:افغانستان دے وزیر
گٹھ:1953ء دے جم
گٹھ:2001ء دیان موتاں
گٹھ:سرد جنگ دے رہنما
گٹھ:میدان جنگ چ فوت ہون والے عسکری کارکن
گٹھ:افغان شخصیتاں
گٹھ:افغانستان
گلبدین حکمتیار

** گلبدین حکمتیار** افغان سیاسی جماعت حزبِ اسلامی دا بانی تے فعال رہنما اے ۔ اس نے افغان جہاد چ روس (سویت یونین) دے خلاف جنگ چ حصّہ لیا تے بلا آخر کامیابی حاصل کیتی۔امریکہ  دی افغانستان آمد دے بعد، ہور افغان مجاہدین رہنماؤاں دے برخلاف اس نے امریکہ دے خلاف اعلانِ جنگ کیتا۔ تے حکومت چ حصّہ لین توں گریز کیتا۔  جس دی بناء اتے امریکہ نے اسنوں دہشت گرد قرار دتا تے اس دی سیاسی جماعت حزبِ اسلامی نوں دہشت گرد تنظیماں دی فہرست چ شامل کر دتا۔ 

## ہور ویکھو
*افغان مجاہدین
*احمد شاہ مسعود

## حوالے



گٹھ:صوبہ قندوز
گٹھ:افغانستان دے وزیراعظم
گٹھ:صوبہ کندوز دیاں شخصیتاں
گٹھ:1947ء دے جم
گٹھ:پشتون شخصیتاں
گٹھ:پشتون لوک
گٹھ:پٹھان شخصیتاں
گٹھ:افغانستان دے وزیر
گٹھ:سرد جنگ دے رہنما
گٹھ:افغانستان
گٹھ:افغان شخصیتاں
منگت بھاردواج

منگت بھاردواج، اک پربدھّ پنجابی لینگوئیسٹ ہنجو اجکل برطانیہدے شہر کنوک (Cannock) وکھے رہِ رہے ہن ۔ اہنا نے پنجابی بولی دی گریمر دی ترقی دے کھوج کارج وچ اہم یوگدان پایا ہے۔اہنا ں دی خاص ولکھنتا ایہہ ہے کہ اوہ پنجابی بولیدی انگریزی بولی وچّ ویاکرن لکھن والے کجھ کو ودوانا وچوں ہن۔ اہنا دی پہلی کتاب " کلوکئل پنجابی : دا کمپلیٹ کورس فار بگنرز"، (Colloquial Panjabi: The Complete Course for Beginners) 1995 وچ شائع ہوئی سی ۔ اہنا دی ایہہ کتاب عالمی پدھر اتے مشہور پرکاشک روٹلیجّ (Routledge) ولوں شائع کیتی گئی ہے اہنا دی پنجابی گریمر دی دوجی اہم کتاب \؛'" پنجابی : اے کمپریہینسو گرامر " (Punjabi: A Comprehensive Grammar) ہے ۔اہنا دی ایہہ پستک وی روٹلیجّ (Routledge) ولوں ہی اپریل 2016 نوں پرکاشت کیتی گئی ہے   
## ایہہ وی ویکھو
#https://books.google.co.in/books?id=lDMi8-BUdyEC&printsec=frontcover&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false
#http://www.amazon.com/Panjabi-Comprehensive-Grammar-Routledge-Grammars/dp/1138793868

## ایہہ وی ویکھو
*منگت بھاردواج*، سماج دے اج کل دے ےسئلےآں بارے وی ٹیکا ٹپنی کرن والے چنتک ہن اتے اجکل فیسسبکّ تے کافی سرگرم ہن اتے اوہ اپنیاں لکھتاں اتے وچار اس سائیٹ تے جڑے اپنے متراں نال سانجھیاں کردے رہندے ہن ۔ اہنا دا فیس بک کھاتہ ہیٹھلے لنک تے ہے :
*https://www.facebook.com/mangat.bhardwaj.3?fref=ufi

## شائع کتاباں
#Colloquial Panjabi: The Complete Course for Beginners -1995 
#Punjabi: A Comprehensive Grammar-2016

## حوالے

گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پنجابی ہندو
گٹھ:جٹ
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:بھارتی شخصیتاں
فراری ایف 12 برلینیٹا

**فراری ایف 12 برلینیٹا** اک کھیڈ کار اے جینوں اٹلی دی کمپنی فراری بناندی اے۔ ایہ اک اگے انجن تے پچھے زور آلی گڈی اے۔ ایہ 2012 وچ وکھائی گئی تے اینے فراری 599 دی تھاں لئی اے۔ ایدا مل 240،000 پاؤنڈ اے۔ 

ایہ اپنے 730 ہارس پاور دے وی 12 انجن نال فراری دی سب توں طاقتور کھیڈ گدی اے۔ ایہ اینی طاقتور اے کہ ایہ فرنانڈو الونسو دی ایف 1 گڈی دے نیڑے نیڑے دی طاقت بناندی اے۔ ایہ گڈی بوت وڈی وی نئیں محسوس ہوندی تے تسی اینوں سکون نال شہر وچ پھرن ٹرن لئی کسی وی دوجی گڈی آر ورت سکدے اوہ مگر جدوں تسی شہر توں بعر کھلی روڈاں تے اینوں لیاندے اوہ، ایہ باقی سب گڈیاں توں وکھری ہو جاندی۔ ایہ بوت تیز اے۔ 

فراری کیندی اے کہ ایے 0 توں 100 کلومیٹر فی کینٹہ دی سپیڈ صرف 3.1 سیکنڈ وچ کر لیندی اے تے اے 340 کلومیٹر فی کینٹے دی سپیڈ تک جاندی اے۔ اینوں ایدا انجن ای نی قاتلانہ بناندا اے، ایدے وچ پرانی 599 توں وکھرا دو کلچ ٹراسمیشن لگیا ہوندا اے۔ ایدے وچ گیئر دستی 1 سیکنڈ توں وی کٹ ویلے وچ بدلدے نیں، تسی اینوں تیز کرو تے گیر بدلو تے اگلے گیر وچ دوری ای نئیں۔ ایدے وچ بوت چنگا فراری دا ٹریکشن قابو سسٹم لگیا اے جیڑا توانوں گڈی دا مزا لین دیندا اے بغیر توانوں مارے۔ 

مگر سب اس گڈی دی سب توں خاص گل ایدی ہوا نوں ورتنے دا طریقہ اے۔ جدوں بریکاں گرم ہوجاندیاں نیں، ایدے بمپر نال لگے بوے کھل جاندے نیں، ایناں توں ہوا اندر آندی اے تہ بریکاں ٹھنڈیاں کردیاں نیں۔ ایدے بونٹ اتے ہوا نوں گزارن دے راہ بنے ہوۓ نیں جیڑے گڈی دے باریاں نال ہوا تھلے سٹڈے نیں اس نال گڈی ہوا نوں زیادہ پھسلدی اے جس نال ہوا دا اتے زور بندا اے تے گڈی دی روڈ نال پکڑ وددی اے۔ 200 کلومیٹر فی کینٹے دی سپیڈ تہ ہوا دا زور گدے دے اتے 120 کلوگرام ہوندا اے جس نال گڈی روڈ نال جڈی ریندی اے تے بوت تیز سپیڈ نال موڑ کٹ سکدی اے۔

فراری نیں گڈی بناندیاں اس دی جن ورگی طاقت نوں ورتن لئی ہر شے ٹھیک کیتی اے۔ ایناں ساریاں کماں دا نتیجہ اخیر اے۔ پرانیاں وی 12 فراری کھيڈ گڈیاں وڈیاں ہوندیاں سن مگر ایہ ہلکی تے پھرتیلی اے۔ ایہ زبردست اے۔ ایدا سٹیرنگ بوت تیز اے، ہلکہ جیا موڑن نال گڈی راہ بدلدی اے۔
چک نمبر 291 ای بی

**چک نمبر  291 ای بی** پنجاب پاکستان دے ضلع وہاڑی دی تحصیل بورے والا وچ اک پنڈ اے ۔ ایہ جملیرا  روڈ تے واقع اے ، بوریوالا توں تقریبن 20 کلومیٹر ، وہاڑی توں 54 کلومیٹر تے ملتان توں تقریبن 150 کلومیٹر دور اے ۔ 

## زبان
پنجابی زبان اس پنڈ دی ماں بولی اے ۔

## سہولتاں
* دسویں تک سرکاری سکول منڈیاں  لئی
* دسویں تک سرکاری سکول کڑیاں  لئی
* ہسپتال سرکار ولوں
* ڈاک خانا
* اسلامی مدرسے
* تے تین  پرائیویٹ سکول

## ذاتاں
* جٹ
* راجپوت
* آرائیں
* تے دوجیاں ذاتاں جیداں  کمہار، جلاہے، لوہار، موچی تے ڈوگر

## مت
اس پنڈ وچ دو مت دے لوک وسدے نے؛
* اسلام - 95.50 فیصد مسلمان
* سائی - 0.50 فیصد 
* پنج مسیت
* تے اک گرجا

## وائی بیجی
زیادہ لو ک ایتھے وائی بیجی دا کم کردے نیں جیڑی دیس وچ معیشت دی ریڑھ دی ہڈی اے۔

### چونویاں فصلاں
* کپاہ
* کݨک
* مکی
* چاول
* گنا

### سبزیاں
گونگلو، گاجر، بتاؤں، ٹماٹر، کھیرا، پیاز، لسن، آلو، کریلا، مولی، پالک

### پھل فروٹ
امب، مالٹا، امرود، دوانہ، نمبو، جامݨ، آڑو، فالسا

## جغرافیا تے کلائمیٹ
چک نمبر ۲۹۱/ای بی پاکستان دے صوبہ پنجاب وچ واقع اے ۔ پنڈ دے چار چفیرے پدھرا تھاں اے جو وائی بیجی دے لئی بہت ودھیا اے، جداں کپاھ، کنک تے مکی دے کھیت ۔ اک نہر جو اس پنڈ نوں وائی بیجی لئی پݨی پہچوندی اے تے ایہ زمین دی زرخیزی دی وجہ وی اے ۔ ایہ تھاں ستلج دریا دے نیڑے آ تے عام طورتے مون سون دے موسم وچ ایتھے سیلاب وی آوندے نیں ۔ اس پنڈ دیاں خصوصیتاں وچوں دو ایہ نیں کہ گرمیاں وچ  شدید گرمی تے سرمیاں وچ شدید سردی ہُندی اے ۔





## مورت نگری

File:Block govt boys high school Chak No. 291 E.B.jpg|بلاک گورنمنٹ بوائز ہائی سکول
File:Block govt boys high school chak no. 291 e.b.jpg|بلاک گورنمنٹ بوائز ہائی سکول
|بلاک گورنمنٹ بوائز ہائی سکول
File:Boys high school chak no. 291 e.b (masjid gate).jpg|بوائز ہائی اسکول (مسجد دا بوہا)
File:Bus stop chak no. 291 e.b.jpg|بس اسٹاپ
File:Bus stop room chak no. 291 e.b.jpg|بس اسٹاپ
File:Govt. Girls High School chak no. 291 e.b (main gate).jpg|گورنمنٹ گرلز ہائی سکول (مرکزی بوہا)
File:Govt. Hospital building chak no. 291 e.b.jpg|گورنمنٹ ہسپتال دی عمارت
File:Govt boys high school chak no. 291 e.b (main gate).jpg|گورنمنٹ بوائز ہائی سکول (مرکزی بوہا)
File:Hospital main gate chak no. 291 e.b.jpg|ہسپتال دا مرکزی بوہا
File:Jamea Masjid chak no. 291 e.b.jpg|جامعہ مسجد
File:Mosque school chak no. 291 e.b.jpg|اسکول مسجد
File:Madrassa Rezae Mustafa chak no. 291 e.b.jpg|مدرسہ رضاےً مصطفی
File:Union Council Chak No. 291 E.B.jpg|یونین کونسل
File:Sign Boards chak no. 291 e.b.jpg|سائن بورڈز
File:Play ground chak no. 291 e.b.jpg|کھیل  دا میدان
File:Graveyard_291_e.b.jpg|جنازہ گاہ


## نال دے پنڈ
* چک 289 ای بی
* چک 299 ای بی
* چک 287 ای بی
* چک 269 ای بی
* چک 293 ای بی
* چک 295 ای بی
* چک 297 ای بی
* چک 281 ای بی
* چک 289 ای بی
* چک 283 ای بی
* چک 273 ای بی
* چک 267 ای بی
* چک 265 ای بی
* چک 257 ای بی
* چک 255 ای بی
* چک 203 ای بی

## حوالے

## باہرلے جوڑ
*بورے والا دیاں خبراں آن لائن 
*تحصیل میونسپل ایڈمنسٹریشن بوریوالا 
*بورے والا نیوز آن لائن اردو ورق 
*بوریوالا اردو خبراں آن لائن 

گٹھ:پنڈ
گٹھ:پاکستان دے پنڈ
گٹھ:پنجاب دے پنڈ
گٹھ:لہندے پنجاب دے پنڈ
گٹھ:ضلع وہاڑی دے پنڈ
گٹھ:ضلع وہاڑی
گریس ہاپر

**گریس ہاپر** اک امریکی کمپیوٹر گرو تے امریکی نیوی دی ریر ایڈمیرل سی۔ اوہ ہارورڈ مارک 1 دی سب توں پہلی پروگرامراں چوں اک سی تے اونیں کمپیوٹر بولی لئی پہلا کمپائلر بنایا سی۔ اودے ذہن وچ ایہ گل آئی کہ کمپیوٹر پروگرام ایسی بولی وچ لکھے جانے چائیدے نیں جیڑی انگریزی ورگی ہوۓ۔ اس ویلے پروگرام اسمبلی بولیاں وچ لکھے جاندے سن جیڑیاں مشین بولی ورگی ہوندی سی تے اوناں نوں سمجنا اوکھا ہوندا اے۔ کوبول کمپیوٹر بولی اودے اسی فلسفے دے اتے بنی سی۔ اونوں دادی کوبول وی اسے لئی آخیا جاندا اے۔

آرلنگٹن، ورجینیا وچ اک پعاڑی دا ناں اودے ناں تے رکھیا گیا اے۔ امریکی نیوی دے اک ڈسٹروئر دا ناں وی ہاپر رکھیا گیا اے۔
## اتا پتہ

گٹھ:کمپیوٹر
ممازپور

**ممازپور** جی ٹی روڈ سرائے عالمگیر تے واقع، پنجاب، پاکستان دا اک پنڈ اے. ایہ سرائے عالمگیر دے مرکزی شہر توں تقریبا 10 کلومیٹردی دوری تے اے۔

## زبان
پنجابی زبان مماز پور دے 94 فیصد لوکی پنجابی بولی ورتدے نیں. اردو  دیسی بولی اے۔
2016ء گرمائی اولمپکس

**2016ء گرمائی اولمپکس** ()، اس دا اولمپکس کمیٹی دا سرکاری ناں *Games of the XXXI Olympiad* اے۔ایہ اولمپکس مقابلے 2016 چ برازیل دے شہر ریو دے جینیرو چ منعقد ہوں گے۔ایہ اکتیویں اولمپکس مقابلے ہیں۔

## ہور ویکھو
* اولمپکس

## باہرلے جوڑ

* Rio de Janeiro 2016 from the International Olympic Committee
* Rio de Janeiro 2016 سرکاری ویب سائٹ 

## حوالے

گٹھ:ریو دے جینیرو چ اکیویں صدی
گٹھ:برازیل چ اولمپکس
گٹھ:گرمائی اولمپکس
گٹھ:2016ء گرمائی اولمپکس
گٹھ:برازیل
مرتضی اذری

**مرتضی اذری** ایران دا اک مذہبی تے سیاسی  دی سرکار ایرانی انقلاب نال مکا کے اپنے راج دی نیو رکھی۔

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
سیف اللہ جھیل

**سیف اللہ جھیل** کلام، سوات توں 37 کلومیٹر دور اک جھیل اے جیڑی 9550 فٹ دی اچائی تہ اے۔ اے اک نکی جئی جھیل اے جیدے ہر پاسے پعاڑ نیں تے ایدے نال ای کر کہ مہوڈنڈ جھیل اے۔ گلیشئراں دا پانی سیف اللہ جھیل وچ ڈگدا اے جتھوں اے مہوڈنڈ جھیل وچ ڈگدا اے جتھوں اے اشو کھوار ندی بن جاندی اے جیڑی تھلے جا کہ دریاۓ سوات وچ ڈگدی اے۔ 

گٹھ:جھیلاں
گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:پاکستان دیاں جھیلاں
ہنڈا 70

**ہنڈا 70** اک نکا موٹربائک اے جیڑا ہنڈا کمپنی بناندی اے۔ ایہ پاکستان وچ بوت عام ورتیا جان آلا بائک اے تے اینوں ہنڈا 1970 توں بنا رئی اے۔ ایہ جگ دا سب توں پہلا نکا چار سٹروک موٹربائک سی جینوں ہنڈا نیں اس ویلے دے دو سٹروک بائکاں دے مقابلے چ بنایا سی۔ ایدے وچ صرف 72 سی سی دا انجن لگیا ہوندا اے۔ پاکستان وچ اینوں راکٹ وی آخیا جاندا اے کینوجہ اے اپنے نکے جے انجن نال سواریاں سمیت چڑھائیاں آرام نال چڑ جاندا اے۔ نواں ہنڈا 70 100 کلومیٹر فی کیندے تک وی جاندا اے۔ پاکستان وچ اینوں کئی کمپنیاں کاپی کر کے اپنے بائک وی بنا رئیاں نیں۔
## حوالے

گٹھ:ہنڈا
گٹھ:موٹربائک
صدیق لالی

**صدیق لالی** اک پنجابی قصہ کار سی، جیہنے یوسف زلیخا دا منظوم پنجابی قِصہ لِکھیا، اوہنوں 'بحرالعشق دے نام نال وی پکاریا جاندا اے۔ 

## زِندگی
پنجابی پاکستانی لکھاری پروفیسر ریاض احمد شاد نے اپنی کتاب 'کلیات لالی' وچ صدیق لالی دی زِندگی تے کرتاں دا تفصِیلی وریوا دتا اے، جس دے مطابق صدیق لالی دا جنم ضلع چنیوٹ، پنجاب، پاکستان دے قصبے لالیاں (کرانا بار) وچ جٹ گوت سپرا نال سبندھت اک گھرانے وچ 1672ء نوں ہویا۔ پرسدھ صوفی شاعر شاہ حسین دے مرشد بہلول دریائی وی صدیق لالی دے وڈیریاں وچوں سن۔ صدیق لالی دے پیؤ دا نام برخوردار سی تے اوہ شیخ عبداللہ دا پتر سی۔ 95 سالاں دی عمر بھوگن والے اس شاعر نے چار ویاہ کرائے تے اوہ 18 پتراں دا باپ بنیا۔ اس دی کوئی دھی نہیں سی۔ صدیق لالی نے اپنی ساری زِندگی پڑھن لِکھن وچ ہی گزاری سی۔

## رچناواں
صدیق لالی دیاں لِکھیاں شعری کرتاں ہیٹھ لکھت نیں:
* 1 . چہل حدیث
* 2. فرحت نامہ
* 3. یوسف زلیخا
* 4. نورالحقیقت
* 5. ویہہ ٹولے
* 6. رسالہ موج الفقر
* 7. صدق نامہ
* 8. لذت النساء 

ایہناں توں علاوہ ہور وی رچناواں صدیق لالی دیاں نیں جو دینی یا اسلامی ادب دی گھالنا نوں درساؤندیاں نیں:
*سی حرفیاں، باغ الٰہی، رسالہ ذوق و شوق، چہل جوگنی، قلندر نامہ، مناجات، عبرت نامہ، نصیحت نامہ، چوبرگے، دوستاں تھیں، جدائی، رسالہ احوال قیامت، پہاڑیاں بار کرانا، حلیہ شریف تے سپراولی وغیرہ۔

صدیق لالی نے یوسف زلیخا دا قصہ قرآن شریف دی "سورت یوسف" دی تفصیر دے طَور تے لِکھیا۔ اوہناں نے ادھیاتمک رمزاں کھولن ول دھیان دتا اے، شعری خوبیاں ول نہیں۔ اسے لئی احمد یار نے کہیا کہ :

بینت بناون دی اوس مڈھوں، مول صلاح نہ کیتی

نکے موٹے مارے ڈنگے، گل دی کھپھنی کیتی

## انتم زِندگی
صدیق لالی دی عُمر دے آخری ورھے بڑے دکھدائک سن۔ احمد شاہ ابدالی دے اک حملے ویلے صدیق لالی دا پتر عظمت اللہ اپنے گھرانے دے اک پستکالے دی حفاظت کردے کردے شہید ہو گیا سی۔ اس کارن دُکھی صدیق لالی دا پکھیرو مارچ، 1776 وچ اڈ گیا۔ لالی قصبے دے لیہندے ول صدیق لالی دا مزار اے جس اُتے ہر سال چیتر دے مہینے وچ عُرس منایا جاندا اے۔

## حوالے

گٹھ:پنجابی قصہ کار
گٹھ:پنجابی لکھاری
گٹھ:پنجابی شاعر
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی مسلمان
خلائی شٹل چیلنجر

**خلائی شٹل چیلنجر** ناسا دی دوجی خلائی شٹل سی جیڑی خلائی شٹل کولمبیا دے بعد کم چ آئی۔ اینوں راکویل انٹرنیشنل نیں کیلیفورنیا وچ بنایا سی۔ ایدی پہلی اڈاری 4 اپریل، 1983 وچ ہوئی۔ اس توں بعد 9 با زمین توں اڈی تے واپس آئی جس دے بعد ایہ اپنے 10ویں مشن تہ اڈاری دے 78ویں سیکنڈ ٹٹ گئی جیدے نال ایدے اندر 7 لوکاں دی موت ہوگئی جیناں وچ اک سکول استانی وی سی۔ اس تباہی دے بعد ڈہائی ورے کوئی خلائی شٹل دی اڈاری نئیں ہوئی۔ اس دے بعد 1988 وچ خلائی شٹل ڈسکوری خلا وچ گئی۔ چیلنجر دے کم کرن لئی اک نویں سپیس شٹل بنائی گئی: انڈیور۔

گٹھ:ناسا
گٹھ:امریکہ
طارق فتح

**طارق فتح** پاکستانی نژاد کینیڈین مصنف، براڈکاسٹر تے بے دین لبرل کارکن سن ۔ طارق فتح نے مذہب تے ریاست د‏‏ی علیحدگی ، *شرعی* قانون د‏‏ی مخالفت ، تے اسلام د‏‏ی اک لبرل ترقی پسند شکل د‏‏ی وکالت د‏‏ی وکالت کيتی۔ انہاں نے خود نو‏‏ں "پاکستان وچ پیدا ہوݨ والا اک ہندوستانی" تے "اسلام وچ پیدا ہوݨ والا پنجابی" کہیا تے پاکستانی مذہبی تے سیاسی اسٹیبلشمنٹ دے سخت ناقد سن۔  اس مقصد لئی طارق فتح نے ہندوستان دی تقسیم اُتے تنقید کیتی سی۔

چیسنگ اے میراج: دی ٹراگک الوژن آف این اسلامک سٹیٹ* <small>(Chasing a Mirage: The Tragic Illusion of an Islamic State)</small> انہاں د‏‏ی مشہور تصنیف ا‏‏ے۔*

طارق فتح اسلامی انتہا پسندی دے خلاف بولن وچ معروف سی۔ فتح برصغیر دے مسلماناں د‏‏ی علیحدگی پسند چقافت دے خلاف وی بولدے رہ‏‏ے۔ انہاں نے کینیڈین مسلم کانگریس د‏‏ی بنیاد رکھی اے، طارق فتح اسلام د‏‏ی اعتدال پسند تے ترقی پسند صورت دا حامی رہ‏‏ے۔

پاکستان دے خلاف تنقید، اسلامی نیہہ پرستی، تریخ تے ہور روایات اُتے بولنے د‏‏ی وجہ تو‏ں اس دے خیالات اکثر بحث تے تنازع دا مضوع بن جاندے۔

طارق فتح اسلام مخالف گفتگو تے بیانات دے لئی مشہور سن ۔

## مڈھلا جیون
طارق فتح 20 نومبر 1949ء نو‏‏ں کراچی، پاکستان وچ اک پنجابی مسلم گھرانے وچ پیدا ہوئے ۔ جوتقسیم ہند دے بعد بمبئی تو‏ں ہجرت ک‏ر ک‏ے کراچی آئے سن ۔ انہاں نے کراچی یونیورسٹی تو‏ں حیاتیا‏تی کیمیا د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ کینیڈا وچ اپنا رہائش اختیار کرن تو‏ں پہلاں انہاں دے خاندان نے سعودی عرب وچ کچھ سال گزارے۔

## سیاسی سرگرمیاں
طارق طویل عرصے تو‏ں اونٹاریو نیو ڈیموکریٹک پارٹی (این ڈی پی) دے رکن سی تے 1995ء دے صوبائی انتخابات وچ اسکاربورو نارتھ وچ پارٹی دے امیدوار د‏‏ی حیثیت تو‏ں ناکا‏م رہ‏‏ے۔ بعد وچ انہاں نے اونٹاریو این ڈی پی رہنما ، ہاورڈ ہیمپٹن لئی کم کيتا۔ 

جولائ‏ی 2006ء وچ انہاں نے کینیڈا د‏‏ی لبرل پارٹی د‏‏ی قیادت لئی باب رائے د‏‏ی امیدواری د‏‏ی حمایت کرن لئی این ڈی پی چھڈ دتی۔ اونٹاریو این ڈی پی دے سابق رہنما تے اونٹاریو دے وزیر اعظم رائے نے خود کئی سال پہلے این ڈی پی چھڈ دتی سی۔ ٹورنٹو دے *ناؤ میگزین* وچ شائع ہوݨ وال اک مضمون وچ فتح نے لکھیا کہ انہاں نے این ڈی پی چھڈݨ دا فیصلہ اس لئی کيتا کیونکہ انہاں دے خیال وچ مذہبی بنیاد پرستاں لئی پارٹی وچ داخلے د‏‏ی راہ ہموار ہو جائے گی۔

## میڈیا د‏‏ی سرگرمی
1996ء تو‏ں 2006ء تک انہاں نے سی ٹی ایس تے ویژن ٹی وی اُتے ٹورنٹو وچ شائع ہوݨ والے اک ہفتہ وار کرنٹ افیئرز ڈسکشن شو *مسلم کرونیکل* د‏‏ی میزبانی د‏‏ی ، جس وچ مسلم کمیونٹی اُتے توجہ مرکوز کيتی گئی۔ 

فروری 2011ء وچ فتح نو‏‏ں نارتھ امریکن مسلم فاؤنڈیشن (این اے ایم ایف) دے شہریار شیخ دے نال اک مباحثہ کرنا سی، جدو‏ں شیخ نے فتح نو‏‏ں انہاں اُتے بحث کرن دا کھلا چیلنج دتا۔ فتح نے آخری لمحات وچ میچ منسوخ کر دتا تے حاضر ہوݨ وچ ناکا‏م رہیا۔

## وفات
طارق فتح 24 اپریل 2023ء نو‏‏ں طویل علالت توں بعد کینیڈا وچ انتقال کر گئے۔ انہاں د‏‏ی عمر 73 برس سی ۔

## حوالے

گٹھ:1949 دے جم
گٹھ:پاکستانی زیر حراست تے قیدی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:فضلا کراچی یونیورسٹی
گٹھ:کراچی دے صحافی
گٹھ:کینیڈا نو‏‏ں پاکستانی تارکین وطن
گٹھ:مسلما‏ن مصلحین
گٹھ:پاکستان وچ زیر حراست تے قیدی شخصیتاں
جنگ آزادی یادگار

جنگ  آزادی یادگار (شاہمکھی : جنگ  آزادی یادگار) بھارت دی آزادی دی لہر وچّ یوگدان پاؤن والے آزادی سنگرامیاں، دی یاد وچّ اساریا جا رہا اک عجائب گھر ہے جو پنجاب دےجالندھر شہر دے نیڑے کرتارپور قصبے وکھے اساریا جا رہا ہے ۔اس یادگار وچّ پنجابیاں دے دیس دی آزادی وچّ پائے یوگدان نوں خاص روپ وچّ پیش کیتا جاویگا۔ ایہہ عجائب گھر 25 ایکڑ رقبے وچّ بنایا جاں رہا ہے جستے 200 کروڑ روپئے لاگت آؤن دا  اندازہ  اے۔ اس دا نیہ پتھر پنجاب دے مکھ منتری س. پرکاش سنگھ بادلنے 19 اکتوبر 2014 نوں رکھیا سی 

اس یادگار دی عمارت دی اساری دا کم کراؤن دی پرکریا جنوری 2015 وچّ شروع کیتی گئ  اتے 26 مارچ 2015 نوں اس دا کم شروع کیتا گیا। اس یادگار دی روپ ریکھا تیار کرن لئی اتہاسکاراں اتے بدھیجیویاں دی اک  خاص کمیٹی بنائی گئی اے۔
## حوالے

گٹھ:بھارت
گٹھ:عمارتاں
گٹھ:پنجاب
قادرآباد

**قادرآباد** ضلع منڈی بہاؤدین وچ دریاۓ چناب دے شمالی کنارے تے اک قصبا اے ۔ 

## آبادی
2015ء دے مطابق قادرآباد دی آبادی تقریبن 30 ہزار اے ۔ 

## مشہور تھاواں
*  یادگارمقبره
*  دربارحضرت پیراعتبارحسین شاه
*  درباربابا شاه سکندر
*  دربار حضرت مردان شاه
*  دربار حضرت علامه صادق صاحب
*  دربار بابا قادر پیر

## سکول, کالج
قادرآباد وچ تعلیم دا بہترین نظام موجود اے ۔
*  گورنمنٹ ہائر سیکنڈی اسکول۔
*  گورنمنٹ پرائمری اسکول۔
*  گورنمنٹ گرلز های سکول.نمبر2۔
*  گورنمنٹ گرلز های سکول.نمبر1
*  گورنمنٹ ڈگری کالج فار گرلز۔
ایتھے کئی پرائویٹ سکول وی نیں۔

## اہم شخصیات
قادرآباد دی اہم شخصیات وچ درج ذیل لوک نیں ۔
***رانا گلزار** سابقہ ایم.این.اے(مرحوم)
***محمد شفیع گجر** سابق چیرمین (مرحوم)
***چوہدری جمیل احمد گجر** (امیدوارM.P.A)
***گل نواز خاں گجر** (بیرسٹر)(لندن)
***انصر محمود**(ایڈوکیٹ)
***خالد محسن گجر** (ایڈووکیٹ)
***ڈاکٹر سعید گجر** (M.BBS)
***ڈاکٹر عثمان نصیر**(M.BBS)
*** جمشید علی (ویٹرنری ڈاکٹر)**
*حکیم شاہد انجم
***استاد حافظ فتح محمد**
***محمود صاحب (ماسٹر)**
***یوسف خان صاحب**
***ماسٹر یونس گجر**
***رضوان بشیر آغا**(T.R.O)
***نذیر احمد نوشاھیہ**
***جاویداختر گجر**

## جغرافیا
قادرآباد دریاۓ چناب دے شمالی کنارے آباد اے ۔ قادرآباد توں پھالیا 20 کلومیٹر, منڈی بہاؤدین 40 کلومیٹر, گجرات 70 کلومیٹر, سیال کوٹ ایئرپورٹ 115 کلومیٹر, سرگودھا 90 کلومیٹر, لہورایئرپورٹ 180 کلومیٹر (G.T روڈ) اسلام آبادایئرپورٹ 200 کلومیٹر(موٹروے)

## اتا پتا
* Qadirabad*
*https://m.facebook.com/QadirAbad-Mandi-Bahaud-Din-Pakistan-648100952003192/?ref=bookmarks

گٹھ:پنجاب دے قصبے
گٹھ:لہندے پنجاب دے قصبے
سٹیلر سمندری عقاب

**سٹیلر سمندری عقاب** الاں ٹبر دا اک وڈا سمندری عقاب اے۔ اے اتلے چڑدے ایشیاء دے ساحلاں کول وسدا اے تے مچھلیاں تے پانی پنچھیاں دا شکار کردا اے۔ اے جگ دے سب توں وڈے عقاباں چوں اک اے، ایدا وزن 5 توں 9 کلوگرام تک ہوندا اے۔ ایدا ناں جرمن نیچر گرو جارج ولہیلم سٹیلر دے ناں تہ رکھیا گيا اے۔

## وکھالا
سٹیلر سمندری عقاب سمندری عقاباں دے جنس (جیون پڑھت) دا سب توں وڈا عقاب اے تے جگ دے سب توں وڈے شکاری پنچھیاں چوں اک اے۔ مادہ عقاباں دا وزن 6 کلوگرام توں ساڑے 9 کلوگرام تک ہوندا اے تے نر عقاباں دا وزن تھوڑا کٹ ہوندا اے: 4.9 کلوگرام توں 6.8 کلوگرام۔ ایناں عقاباں دا اوسط وزن کھان پین تے موسم دے نال وددا کٹدا ریندا اے مگر عام طور تہ ایناں دا وزن 8 کلوگرام توں تھوڑا کٹ ہوندا اے۔ اس حساب نال ایہ عقاب ہارپی عقاب توں 500 گرام وزنی تے فلپائن عقاب توں 1 کلوگرام وزنی ہوندے نیں۔ مادہ عقاب 3 فٹ 3 انچ تک لمے ہوندے نیں جدوں کہ نر عقاب 2 فٹ 11 انچ تک ہوندے نیں۔ ایناں دے پر عقاباں وچ سب توں وڈے ہوندے نیں جیڑے تقریبا 7 فٹ تک ہوندے نیں۔

گٹھ:شکاری پنچھی
گٹھ:عقاب
بیلجیئم دے صوبے

**[[بیلجیئم]]** تن علاقےآں چ ونڈیا ہویا اے۔ جس چ دو فلیمش علاقہ تےوالون علاقہ یا والونیا نیں، جو کہ صوبےآں چ ونڈے ہوئے نیں۔ جدونکہ تیسرا برسلز دار الحکومت علاقہ اے جو کہ صوبےآں چ ونڈیا ہویا نہیں اے۔

## لسٹ

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* The provinces, belgium.be
* Vereniging van de Vlaamse Provincies (Association of the Flemish Provinces)
* Association des Provinces wallonnes (Association of the Walloon Provinces)

گٹھ:بیلجیم دے صوبے
گٹھ:بیلجیم دی ذیلی ونڈ
گٹھ:ملکی ونڈاں دیاں لسٹاں
گٹھ:یورپ دی ملکی ذیلی ونڈ
گٹھ:درجہ دوم انتظامی ملکی ذیلی ونڈ
گٹھ:بیلجیئم
بیلجئیم دی کمیونٹیز، علاقے تے لسانی خطے

**[[بیلجیئم]]** تن کمیونٹیز، تن علاقے تے چار لسانی خطےآں اتے مشتمل اک وفاقی ریاست اے۔

## جائزہ

گٹھ:بیلجیم دے علاقے
گٹھ:بیلجیم دی ذیلی ونڈ
گٹھ:ملکی ونڈاں دیاں لسٹاں
گٹھ:یورپ دی ملکی ذیلی ونڈ
گٹھ:درجہ اول انتظامی ملکی ذیلی ونڈ
گٹھ:بیلجیم دیاں بولیاں
نیو آرلینز آرٹ میوزیم

نیو آرلینز آرٹ میوزیم، نیو آرلینز شہر دا سب توں پرانا میوزیم    اے۔

## بارلے جوڑ

گٹھ:میوزیم
گٹھ:آرٹ
استاد شگرد دے مقبرے

**استاد شگرد دے مقبرے**،بھارت دے پنجاب صوبے دے فتح گڑھ ضلعے دے تالانیا پنڈ وچّ مغل راج  ویلے اساریاں گئیاں دو تریخی عمارتاں ہن۔ ایہہ علاقہ مغل ویلے سرہند صوبے دا حصہ سی۔اس ویلے دوران جد وزیر خان سرہند دا گورنر سی تاں اسنے گرو گوبند سنگھ دے دو چھوٹے صاحبزادےاسلام ناں قبول کرن کرکے جیندے نیہاں وچ چنوا دتے سی۔بعد وچ گرو گوبند سنگھ دے پیروکار اتے سکھ جرنیل بندہ سنگھ بہادر نے اسدا بدلہ لین لئی حملہ کرکے سرہند شہر تحس نحس کر دتا سی۔فیر وی کجھ عمارتاں اس سمے بچ گئیاں سن جہنا وچّ ایہہ مقبر وی شامل ہن ۔
## اتہاس اتے جان پہچان
ایہہ کیہا جاندا ہے کہ ***استاد*** دا مقبرہ استاد سعید خان دی یاد وچّ اساریا گیا سی جو اک مہان مغل  امارت ساز سی اتے اسدا شگرد خواجہ خان وی اک وڈا امارتساز ہویا ہے جسدا ***شگرد*** دے مقبرے دے نام نال جانیا جاندا مقبرہ وی استوں کجھ کو دوری تے ہی اساریا ہویا ہے۔ ایہہ دوویں یادگاراں روزہ شریف یادگار توں قریب ڈھائی کلومیٹر دی دوری تے ہن۔کجھ سمے پہلا تکّ اہنا مقبریاں وچ خوبصورت کندھ چترلگائے ہوئے سن جو ہن نہی ہن۔
## حوالے

## ایہہ وی ویکھو
سرہند دیاں یادگاراں بارے انگریزی ٹربیون وچ لیکھ 

گٹھ:فتح گڑھ صاحب ضلعے دے پنڈ
گٹھ:ضلع فتح گڑھ صاحب
گٹھ:عمارتاں
جامعہ اسلامیہ، مدینہ منورہ

**جامعہ اسلامیہ، مدینہ منورہ**  کا قیام سنہ 1961 چ اک شاہی فرمان دے تحت سعودی حکومت نے مدینہ منورہ چ کیتا سی ۔جامعہ اسلامیہ ہور جامعات  وانگسعودی وزارت تعلیم دے تحت اے۔

## مشہور فضلاء

* عبدالعزیز الحربی – جامعہ ام القری دے اکیڈمک بورڈ دے رکن
* بلال فلپس – کینیڈا دے عالم دین
* ابو اسامہ – برمنگھم چ واقع گرین لین مسجد دے امریکی نژاد امام
* Abu Ammaar Yasir Qadhi
* Muhammad Alshareef – AlMaghrib Institute دے بانی
* Mishary Rashid Alafasy - کویتی قاری و امام
* Yaser Birjas 
* احسان الہی ظہیر – پاکستانی مصنف و عالم دین
* ربیع المدخلی – سابق پروفیسر و صدر شعبہ مطالعات سنہ، جامعہ اسلامیہ
* Muqbil bin Hadi al-Wadi'i 
* عتیق احمد خان – جموں تے کشمیر دے سیاستدان
* Feiz Mohammad
* Saeed Abubakr Zakaria 
* صفی الرحمٰن مبارک پوری – *[[الرحیق المختوم]]* دے مصنف
* جہیمان عتیبی – مکہ مکرمہ چ 1979ء چ یرغمالیٔ مسجد حرام داسربراہ 
* Abdul Majeed Abdul Bari

## ہور ویکھو
* سعودی عرب دیاں یونیورسٹیاں، کالج تے تعلیمی ادارے

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* جامعہ دی دفتری ویب سائٹ (انگریزی و عربی)
* یونیورسٹی دے برطانوی طلبہ  دی ویب سائٹ  (انگریزی)

گٹھ:اسلامی جامعات تے دانشگاہاں
گٹھ:جامعہ اسلامیہ مدینہ منورہ
گٹھ:1961ء چ قائم ہون والے تعلیمی ادارے
گٹھ:سعودی عرب چ 1961ء دیاں تاسیسات
گٹھ:سعودی عرب دیاں جامعات، کالج تے تعلیمی ادارے
گٹھ:یونیورسٹیاں
گٹھ:تعلیمی ادارے
گٹھ:سعودی عرب
گٹھ:سعودی عرب وچ تعلیم
سعودی عرب دیاں یونیورسٹیاں، کالج تے تعلیمی ادارے

### سعودی عرب دے  کالج تے یونیورسٹیاںدکی فہرست

سعودی عرب دیاں جامعات، کالج تے تعلیمی ادارےآں دی فہرست

## ہور ویکھو
* ایشیا دیاں یونیورسٹیاں

## حوالے

گٹھ:سعودی عرب دیاں جامعات، کالج تے تعلیمی ادارے
گٹھ:فہرست ایشیا دیاں یونیورسٹیاں تے کلیات 
گٹھ:لسٹاں
جنگ لیپانٹو1571ء

ہور استعمال لئی ویکھو  جنگ لیپانٹو

*جنگ لیپانٹو*(انگریزی: Battle of Lepanto، ترکی:İnebahtı) یورپ دے عیسائیاں دے  مقدس اتحاد تے سلطنت عثمانیہ دے درمیان 7 اکتوبر 1571 نوں لڑی جان والی اک بحری جنگ سی جس چ اتحادی افواج نوں کامیابی نصیب ہوئی۔

عیسائی اتحاد چ اسپین، وینس لوکراج، پاپائی ریاستاں، جینیوا لوکراج، ڈچی آف سیوائے تے مالٹادے کے سورماؤاں دے  بحری بیڑے شامل سن ۔

5 گھنٹے جاری رہن والا  ایہ معرکہ یونان دے  مغربی حصے چ خلیج پطرس دے شمالی کنارےآں اتے پیش آیا جتھے لیپانٹو چ اپنے مرکز  ول جاتی ہوئی عثمانی افواج دا ٹکراؤ مقدس اتحاد دے بحری بیڑے نال ہویا جو مسینا توں آ رہا سی  ۔ جنگ چ فتح دے نتیجے چ عارضی طور اتے بحیرہ روم اتے عیسائیاں نوں کنٹرول حاصل ہویا۔ ایہ وی دنیا دی فیصلہ کن ترین جنگاں چوں اک اے۔ ایہ 15 ویں صدی دے بعد کسے دی بڑی بحری جنگ چ عثمانیاں دی پہلی تے بہت وڈی شکست سی جس میں عثمانی اپنے تقریباً پورے بحری بیڑے توں محروم ہو گئے۔

اس جنگ چ ترکاں دے  80 جہاز تباہ ہوئے تے 130 اتحادیاں دے قبضے چ چلے گئے جدونکہ 15 ہزار ترک ہلاک، زخمی یا گرفتار ہوئے اس  دے مقابلے چ 8 ہزار اتحادی ہلاک یا زخمی ہوئے جدونکہ انہاں دے 17 جہاز تباہ ہوئے۔ اس جنگ دے نتیجے چ بحیرۂ روم چ ترکاں دی برتری دا خاتمہ ہو گیا تاہم ترکاں  نے بہت جلد اپنا بحری بیڑہ دوبارہ تشکیل دتا تے عیسائیاں نوں ملن والی عارضی برتری دا خاتمہ کر دتا ۔

## متعلقہ لیکھ
جنگ لیپانٹو

جنگ لیپانٹو 1499ء

جنگ لیپانٹو 1500ء

گٹھ:سلطنت عثمانیہ چ سولہویں صدی
گٹھ:اسلام تے مسیحیت
گٹھ:1571ء دےتنازعات
گٹھ:اٹلی چ اسلام
گٹھ:سلطنت عثمانیہ
گٹھ:سلطنت عثمانیہ دی تریخ
گٹھ:ترکی دیاں جنگاں
گٹھ:سلطنت عثمانیہ دیاں جنگاں
گٹھ:سلطنت عثمانیہ چ 1571ء
گٹھ:جنگاں
گٹھ:لڑائیاں
غیر تسلیم شدہ تریخی ریاستاں دی لسٹ

ایہ **فہرست تریخی غیر تسلیم شدہ ریاستاں** اے۔

## تریخی غیر تسلیم شدہ یا جزوی تسلیم شدہ ریاستان جنہان نوں اپنے علاقے اتے درحقیقت اختیار سی
### افریقہ

### امریکین

### ایشیاء

### یورپ

### اوقیانوسیہ

## ہور ویکھو
* لسٹ محدود تسلیم شدہ ریاستاں
* لسٹ سابقہ خودمختار ریاستاں

## حوالے

گٹھ:لسٹ سابقہ دیس
گٹھ:دیساں دیاں لسٹاں
گٹھ:سابقہ غیر تسلیم شدہ دیس
گٹھ:لسٹاں
سلیم خان یندربیئیف

**سلیم خان عبدالمسلمووچ یندربیئیف (سلیم خان ولد عبدالمسلم)** (چیچن بولی:زلیم خان  عبدالمسلمان کانت یاندربین)(, , ) (ستمبر12, 1942 – فروری13, 2004)  ای چیچن لکھاری تے سیاست دان سی ، جوکہ 1996 تے 1997 دوران روس توں   وکھ ہون آلی ریاست چیچنی لوکراج اشکیریہ دا صدر رہیا ۔ ایہ جوہر دودائیف دیشہادت دے بعد  چیچن جمہوریہ اشکیریہ دا دوجا صدر سی ۔

یندربائیئیف نوں 2004 چ دوہا ، قطر چ قتل کر دتا گیا سی ۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
*Obituary: Zelimkhan Yanderbiyev, BBC News, February 13, 2004
*OBITUARY: Zelimkhan Yandarbiyev, *[[The Independent]]*, February 14, 2004

گٹھ:2004 دیاں موتاں
گٹھ:۲۰۰۴ دیاں موتاں
امارت قفقاز

**امارت قفقاز** (Caucasus Emirate) (چیچن: Имарат Кавказ; روسی: Кавказский Эмират) جسنوں قفقازی امارت (Caucasian Emirate) ک\دے طور اتے وی جانیا جاندا اے روس چ اک خود اعلان مجازی ریاستی وجود اے۔ 
چیچن جمہوریہ اشکیریہ تے قفقازی محاذ دی جزوی جانشین دا سرکاری طور اتے 31 اکتوبر، 2007ء نوں دوکا عمروف سابقہ اشکیریہ صدر دی طرفوں  اعلان کیتا گیا جو کہ اس دا پہلا امیر بنیا۔ روس تے امریکہ دوناں نے امارت قفقاز نوں اک دہشت گرد تنظیم دے طور اُپر نامزد کیتا۔ 

## حوالے

## ہور ویکھو
* قفقازی محاذ
* امامت قفقاز
* امارت شمالی قفقاز
*چیچنی لوکراج اشکیریہ

گٹھ:روس دی تریخ
گٹھ:اسلام نال منسوب دہشت گرد تنظیماں
گٹھ:داغسان
گٹھ:قفقاز
گٹھ:امارتاں
گٹھ:جہادی تنظیماں
گٹھ:سلفی تنظیماں
گٹھ:کباردینو-بالکاریا
گٹھ:امارات
گٹھ:امارت قفقاز
گٹھ:قفقاز دی تریخ
گٹھ:چیچنیا دی تریخ
گٹھ:داغستان دی تریخ
گٹھ:روس چ اسلام
گٹھ:شمالی قفقاز
گٹھ:روس
گٹھ:چیچنیا
امارت شمالی قفقاز

thumb|امارت شمالی قفقاز دے ۱۰۰ روبل
**امارت شمالی قفقاز** (North Caucasian Emirate) (روسی: Северо-Кавказский эмират) ستمبر 1919 ء توں مارچ 1920ء تک روسی خانہ جنگی دے دوران چیچنیا تے مغربی داغستان دے علاقے چ اک  بنیادی طور اتے چیچن اسلامی ریاست سی ۔

## حوالے

## ہور ویکھو
* امامت قفقاز
* اتلے قفقاز دی پہاڑی جمہوریہ
* امارت قفقاز

گٹھ:1920ء دیاں تحلیلاں
گٹھ:امارتاں
گٹھ:1919ء چ قائم ہون والے دیس تے علاقے
گٹھ:چیچنیا
گٹھ:یورپ دے سابقہ دیس
گٹھ:چیچنیا دی تریخ
گٹھ:داغستان دی تریخ
گٹھ:روس دی تریخ
گٹھ:روسی خانہ جنگی
گٹھ:قفقاز
گٹھ:چیچنیا
امامت قفقاز

**امامت قفقاز** (Caucasus Imamate) جسنوں قفقازی امامت (Caucasian Imamate) وی کہیا جاندا اے، ابتدائی تے ادھ 19ویں صدی دے دوران داغستان تے چیچنیا دے اماماں ولوں قائم کیتی جان والی ریاست سی جسنوں جنگ قفقاز دے دوران روسی سلطنت دے خلاف لڑن لئی تیار کیتا گیا سی ۔

## حوالے

گٹھ:داغستان دی تریخ
گٹھ:یورپ دے سابقہ دیس
گٹھ:داغستان
گٹھ:چیچنیا دی تریخ
گٹھ:یورپ دے سابق مسلمان دیس
گٹھ:روسی سلطنت
گٹھ:روس دی تریخ
گٹھ:چیچنیا دی تریخ
گٹھ:یورپ دے سابق مسلم دیس
قفقازی محاذ

**قفقازی محاذ** (Caucasian Front) (روسی: Кавказский фронт) جسنوں قفقاز محاذ (Caucasus Front) تے قفقازی مجاہدین (Caucasian Mujahadeen) وی کہیا جاندا اے باضابطہ طور اتے مئی 2005 چ چیچن جمہوریہ اشکیریہ دے اک اسلامی ساختی یونٹ اتے دوسری چیچن جنگ دے دوران چیچنیا دے علیحدگی پسند صدر عبد الحلیم سعداللہ ییف دے حکم نال قائم کیتا گیا۔

## ہور ویکھو
*چیچنی لوکراج اشکیریہ
*امارت قفقاز

## حوالے

گٹھ:قفقازی محاذ
گٹھ:روس چ اسلام
گٹھ:جہادی تنظیماں
گٹھ:قومی آزادی تحریکاں
گٹھ:شمالی قفقاز
گٹھ:قفقاز
گٹھ:قفقاز دی تریخ
گٹھ:چیچنیا
شمالی قفقاز

thumb|شمالی قفقاز

**اتلا  قفقاز** (North Caucasus) (روسی: Северный Кавказ) **یورپی روس** چ بحیرہ اسود تے بحیرہ قزوین دے وچکار قفقاز دا  شمالی حصہ اے۔  ایہ اصطلاح روس دے  شمالی قفقاز اقتصادی علاقہ دے متبادل دے طور اتے وی استعمال کیتی جاندی اے۔ 

## شمالی قفقاز
:* (حصہ)
:**
:**
:**
:**
:**
:**
:**
:**
:**
:**
:**
:**
:**

## حوالے

## ہور ویکھو
* امارت قفقاز
* امامت قفقاز
* اتلے قفقاز دی پہاڑی جمہوریہ
* شمالی قفقازی وفاقی ضلع

گٹھ:روس دی ذیلی ونڈ
گٹھ:شمالی قفقاز
گٹھ:قفقاز
گٹھ:قفقاز دا جغرافیہ
گٹھ:مشرقی یورپ
گٹھ:مغربی ایشیا
گٹھ:لہندا ایشیا
گٹھ:روس دا جغرافیہ
گٹھ:روس
پیسو

**پیسو **  دکھنی امریکی دیس چلی دی کرنسی اے ۔ 

پیسو ناں  دی کرنسی جگ دے کئی ہور دیس وی ورتدے نیں ۔

گٹھ:کرنسی
گٹھ:چلی
بوآ:اسلام

300px|center|بسم الله الرحمن الرحيم


__NOTOC__
----
}



 

**[[بوآ:اسلام/منتخب اہم دن|ہوراہم دن...]]**



 









گٹھ:بوآ ابراہیمی مذاہب
گٹھ:بوآ اسلام
گٹھ:بوآ مذاہب