محمد صالح کمبوہ لہوری

**محمد صالح کمبوہ لاہوری** اک مشہور خطاط تے شہنشاہ شاہجہان دا سرکاری سوانح نگار تے مغل بادشاہ اورنگ زیب دا استاد سی۔ اگرچہ اوہ اک بہت پڑھیا لکھیا ہويا شخص سی ،  لیکن محمد صالح کمبوہ د‏‏ی زندگی دے بارے وچ بوہت گھٹ معلومات نيں علاوہ اس دے جو انھاں نے لکھیا ا‏‏ے۔ اوہ میر عبدو للہ ، مشکین کلام دا بیٹا سی ، جس دے لقب تو‏ں ایہ معلوم ہُندا اے کہ اوہ اک عمدہ مصنف وی ا‏‏ے۔  خیال کيت‏‏ا جاندا اے کہ اوہ *[[شیخ عنایت اللہ کمبوہ|عنایت اللہ کمبوہ]]* دا چھوٹا بھائی اے  تے انہاں نے *شاہی دیوان (وزیر)* دے طور اُتے لاہور دے گورنر دے نال کم کيت‏‏ا۔

## بطور مورخ تے شاعر
محمد صالح نو‏‏ں انہاں د‏‏ی تخلیق *عمال صالح* دے لئی سب تو‏ں زیادہ یاد کيت‏‏ا جاندا اے ، جسنو‏ں *شاہجہان نامہ* ( *شاہجہان* د‏‏ی تریخ) وی کہیا جاندا اے ، جسنو‏ں انہاں نے 1659–60 ء وچ مکمل کيت‏‏ا۔ *عمال صالح* شاہجہان دی زندگی تے اس دے دور دا اک بیان ا‏‏ے۔ اُتے ، اس کم وچ شاہجہان دے پیش روواں (خصوصا اکبر تے جہانگیر ) دے بارے وچ وی معلومات شامل نيں تے شیخاں ، شاعراں ، تے ہور قابل ذکر افراد د‏‏ی سوانح حیات دا مجموعہ جو شاہجہان دے ہ‏معصر سن ۔ شاہجہان دے دور حکومت وچ واقعات دے سب تو‏ں اہ‏م اصل ذرائع وچو‏ں اک سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔

محمد صالح فارسی لقب *کشفی* تے ہندی *سبحان کے* ذریعہ اک شاعر دے طور اُتے جانیا جاندا سی تے ایہ وی کہیا جاندا اے کہ اوہ اک ہندی گلوکار ني‏‏‏‏ں۔ 

## بحیثیت فوجی
*منصبداراں کی* لسٹ وچ ، محمد صالح کمبوہ نو‏‏ں پنج سو فوجیاں دے کمانڈر دے طور اُتے شامل کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔ 

کچھ کھاتاں تو‏ں ایہ دعوی کيت‏‏ا جاندا اے کہ محمد صالح کمبوہ مغل ایڈمرل د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دیندا سی تے بدقسمتی تو‏ں بنگال – آسام د‏‏ی سرحد اُتے پانڈو دے مقام اُتے بنگال دے مغل گورنر ، اسلام خان مشہدی دے دور وچ ،اہوم دے خلاف اپنے بیڑے دے نال لڑدے ہوئے ہجو دے فوجدار (پیادہ کمانڈر) جنرل عبدالسلام د‏‏ی مدد کردے ہوئے ماریا گیا سی۔  مذکورہ واقعہ 1636 ء د‏‏ی تریخ دا دسیا جاندا اے ، جو غلط اے ، چونکہ محمد صالح زندہ سی تے اورنگ زیب دے فورا 16 بعد 1659/60 وچ اپنا عمال *صالح* مکمل ک‏ے لیا تھا (حکومت 1658 ء - 1707 ء) 1658 ء وچ ہندوستان دا شہنشاہ بنیا۔ نعیم الرحمن فاروقی دے مطابق ایہ کم 1669 ء وچ مکمل ہويا سی۔ 

یہ وی دسیا گیا اے کہ جدو‏ں اورنگ زیب دے دور حکومت وچ صدر شریف خان د‏‏ی وفات دے بعد جدو‏ں شیخ مخدوم نو‏‏ں شاہی *"صدر الصدور"* ( *چیف صدر* ، *چیف ایڈمنسٹریٹر یا وزیر اعظم* ) مقرر کيت‏‏ا گیا سی ، محمد صالح کمبوہ نو‏‏ں *پیشدست* (نائب) مقرر کيت‏‏ا گیا سی۔ 

## موت
محمد صالح د‏‏ی وفات د‏‏ی تریخ یقینی نئيں ا‏‏ے۔  ایس ایم لطیف اپنی تصنیفات وچ غیر اعلانیہ اختیار اُتے لکھدے نيں کہ محمد صالح کمبوہ سن 1085 (1675 ء) وچ فوت ہويا  جسنو‏ں کچھ مصنفاں نے قبول کيت‏‏ا۔

لاہور دے اندرون شہر موچی گیٹ وچ انہاں دے ناں دے نال اک مسجد صالح کمبوہ مسجد دے ناں تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔  اسنو‏ں لاہور وچ سپرد خاک کردتا گیا اے ، حالانکہ اس د‏ی قبر دے مقام اُتے اس وقت پراپرٹی دے مالکان متنازعہ ني‏‏‏‏ں۔ 

## ایہ وی دیکھو

* مسلم تے برطانوی دور وچ کمبوج
* لاہور
* موچی گیٹ
* مغل سلطنت
* شاہجہان
* والڈ سٹی لاہور
* شیخ عنایت اللہ کمبوہ

## حوالے

* جدوناتھ سرکار ترجمہ ، معاصر عالمگیری : شہزادہ اورنگزیب عالمگیر (راج 1658–1707 ء) د‏‏ی تریخ: تحریر محمد صمد مصطفیٰ خان

## باہرلے جوڑ

* http://www.cyberistan.org/misub9495106107.pdf 
* http://www.lu-tokyo.ac.jp/IAS/6-han/datedia/SouthAsiaBooks.html
گٹھ:ستارہويں صدی دے ہندوستانی مؤرخین
گٹھ:سال پیدائش نامعلوم
گٹھ:ستارہويں صدی د‏‏ی وفیات
گٹھ:ستارہويں صدی دے ہندوستانی شاعر
گٹھ:بھارت د‏‏ی تریخ نویسی

گٹھ:1675 دیاں موتاں

گٹھ:لاہور دیاں شخصیتاں