open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ستاواکا بادشاہت

ستاواکا بادشاہت سری لنکا چ 1521ء توں 1594ءتک قائم رہن آلی اک ریاست سی ۔ ایہہ بادشاہت اوس ویلے وجود چ آئی جدوں کوٹے بادشاہت دے بادشاہ ویجائیا باہو ہفتم دے خلاف اسدے تن پتراں نے بغاوت کیتی تے اپنے پیش نوں مار دتا تے کوٹے بادشاہت نوں اپنے وچکار ونڈ لئیا ۔ کوٹے دی بادشاہت وڈے پتر بووانیکاباہو ہفتم ، ستاویکا دی بادشاہت بادشاہ مایادونے تے رائیگاما بادشاہت ، رائی گام باندیرا دے حصے چ آئی ۔

ستاواکا بادشاہت ، ستاواکا (جہڑا اج کل سری لنگا چ اویساویلا اے) علاقے چ مرتکز سی ، تے بوہت گھت رقبے تے مشتمل سی ۔ 1565ء ج رائی گام باندیرا دے مرن مگروں رائیگاما بادشاہت وی ستاواکا دے بادشاہ مایادونے دے قبضے چ آ گئی ۔ 1581ء چ کینڈی بادشاہت ، جہڑی اوس ویلے سری لنکا دے جزیرے تے سبتوں وڈی ریاست سی ، وی ستاواکا دے تاج دے ماتحت آ گئی ، بادشاہ مایادونے دے جانشین بادشاہ راجاسمہا I نے ]]کینڈی بادشاہت[دے بادشاہ نوں شکست دے کے استے مل مار لئیا ۔

[گٹھ:سری لنکا
گٹھ:سلطنتاں
گٹھ:ایشیا دیاں سلطنتاں
گٹھ:تریخ
گٹھ:ایشیا دی تریخ
ماگوئنڈاناو سلطنت

**سلطنت ماگوئنداناؤ** (Sultanate of Maguindanao) اک بانگسامورو (Bangsamoro) ریاست سی جو جنوبی فلپائن وچ **[[مینداناؤ]]** (Mindanao) جزیرے دے کچھ حصےآں پو قائم سی۔

 
جوھر دے شریف محمد کابنگسوان (Shariff Mohammed Kabungsuwan) نے علاقے وچ سولھواں صدی دے آخر وچ اسلام نو‏‏ں متعارف کروایا تے مالابانگ-لاناو (Malabang-Lanao) وچ خود نو‏‏ں بطور سلطان متعارف کرایا۔ انہاں نے کئی لوکاں نو‏‏ں جو اسلامی عقیدہ تو‏ں منحرف ہوئے ک‏ے کوٹاباٹو (Cotabato) عقیدہ اُتے چلے گئے سن جلاوطن کر دتا۔ بعد وچ انہاں نے دیانگ دیانگ (شہزادی) نال شادی کر لئی جو ماگوئنڈاناو خادان تو‏ں سی تے ایويں سلطنت ماگوئنداناؤ د‏‏ی بنیاد رکھی۔

ماگوئنڈاناو سلطنت 1500ء دتی دہائی تاں 1800ء دتی دہائی تک قائم رہن آلی فلپائنی مسلماناں دتی سلطنت سی جس دا اقتدار فلپائن دے منڈاناؤ جزيرے دے کجھ حصےآں تے سی ۔ سلطنت دا راجگھر ماراوی شہر سی تے عربی سرکاری بولی تے ماگوئنڈاناو ، ملائی ماراناو تے مانوبو بولیاں بولیاں جاندیاں سن ۔

اسدا اقتدار جزیرہ نما زامبوآنگا تاں خلیج سارانگانی تک سی ۔ اپنےعروج دے ویلے ج سلطنت دا اقتدار پورے جزیرے مینڈاناو تے آلے دوالے نکےآں جزیرےآں تے سی ۔ 

## تریخ

جوہر (جوہر سلطنت) دے شریف محمد کابونگسووان نے 16ویں صدی عیسوی چ ایس علاقے چ اسلام متعارف کروائیا ۔ اسنے اک مقامی شہزادی نال ویاہ کیتا تے سلطنت دی نیہہ رکھی ۔ عام طور تے سلطنت دا مرکز کوٹاباٹو دی وادی رہی ۔ محمد ڈیپاٹوان قدرت اللہ ناصر الدین ، جسنوں عام طور تے سلطان قدرت آکھئیا جاندا اے ، ماگوئنڈاناو دے مشہور سلطاناں جوں اک سی ۔ 

اسدے پوتے عبد الرحمان نے سلطنت دا اقتدار تے طاقت نوں ودھانا جاری رکھئیا ۔ 

سلطنت ہسپانیہ دے مینڈاناو تے سامراجی مل دے بعد سلطنت دا قائم رہنا مشقل ہو گئیا تے ایہہ ہسپانوی شرق الہند دا حصہ بن گئی ۔
## ہور ویکھو

 
 
* سلطنت سولو
* سلطنت لاناؤ

گٹھ:1508ء وچ قائم ہونے والے ملکاں تے علاقے
گٹھ:1800ء د‏‏ی تحلیلات
گٹھ:1888ء د‏‏ی ایشیا وچ تحلیلات
گٹھ:اوقیانوسیہ د‏‏ی سابقہ بادشاہتاں
گٹھ:ایشیا وچ 1508ء دیاں تاسیساں
گٹھ:تریخ ماگوئنداناؤ
گٹھ:جنوب مشرقی ایشیاء دے سابقہ ملکاں
گٹھ:سلطنتاں
گٹھ:فلپائن وچ ہندومت
گٹھ:مسلم شاہی سلاسل
گٹھ:مورو
گٹھ:1888ء وچ تحلیل ہونے والی ریاستاں تے عملداریاں

گٹھ:تریخ
گٹھ:ایشیا دی تریخ
لہندی ترک خاگانیٹ

**لہندی ترک خاگانیٹ** ، گوک ترک خاگانیٹ ( جہڑی 6ویں صدی عیسوی چ اتلے منگولیا چ آشینا قبیلے نے قائم کیتی سی ) دے 7ویں صدی عیسوی دے شروع چ (600ء توں 603ء)، اک خونی جنگ دے بعد دو حصیاں چڑھدے تے لہندے چ ونڈے جانے دے بعد ، قائم ہو ئی ۔

لہندے ترک (جنہاں نوں کہ اونوق یعنی "دس تیر" وی آکدئیا جاندا سی ) نے بازنطینی سلطنت دے نال دوستانہ تعلقات قائم کیتے ، تاکہ ایہہ اپنے مشترکہ دشمن ساسانی سلطنت نوں دباکے اسدے علاقے تے مل مار سکن ۔

619ء چ لہندے ترکاں نے باختر تے چڑھائی کیتی پر دوجی فارسی ترک جنگ چ اینہاں نوں شکست ہوئی ۔

تیجی فارسی ترک جنگ چ لہندی ترک خاگانیٹ دے خاگان (خاقان) تنگ یابغو تے اسدے بھتیجے بوری ساد تے بازنطنی شہنشاہ ہرکولیس دیاں فوجاں نال مل کے قفقاز پار علاقے تے کامیاب حملہ کیتا ۔

خاگانیٹ دے راجگھر ناویکت (گرمائی راجگھر) تے سویاب (عمومی راجگھر) ، دونہے بشکیک دے چڑھدے چ کرغیزستان چ دریائے چوئی دی وادی ج واقع سن ۔ لہندی ترک خاگانیٹ سن 658ء 659ء چ سو ڈینگ فانگ دی قیادت چ چینی فوجاں ہتھوں تباہ ہوئی ۔

گٹھ:ترکستان
گٹھ:سلطنتاں
گٹھ:وڈیاں سلطنتاں
گٹھ:ایشیا دیاں سلطنتاں
گٹھ:چین
گٹھ:چین دی تریخ
گٹھ:تریخ
گٹھ:ایشیا دی تریخ
گٹھ:ایشیا دیاں سلطتاں
گٹھ:سابق سلطنتاں
گٹھ:ترک ریاستاں
گٹھ:ترک
آرتھر کومپٹن

**آرتھر کومپٹن** (10 ستمبر 1892- 15 مارچ 1962) اک امریکی فزکس گرو سی جنے کومپٹن ایفیکٹ تے کم کیتا۔ اوہنوں 1927 اچ چارلس تھامسن ریز ولسن دے نال فزکس دا نوبل انعام دتا گیا۔

## بارلے جوڑ

## ہور ویکھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
یانام

یانام یاں یاناون 1731ء توں 1954ء تک قائم رہن آلی فرانسیسی کالونی سی ۔ یانام دی تریخ 300 سال تے محیط اے تے 1954ء چ اسنوں ہندستان دے حوالے کر دتا گئیا ۔ 

## ابتدائی ویلا

یانام دی سامراجی تریخ 18ویں صدی عیسوی دی ابتدائی سالاں توں شروع ہندی اے جدوں پہلی وار 1723ء چ ایتھے فرانسیسی "ویئر ہاؤس" قائم کیتا گئیا ۔ فرانسیسی ایسٹ انڈیا کمپنی نے ایتھے اپنی اک تجارتی کوٹھی تعمیر کیتی ۔ پر اقتصادی طور تے ایہہ کم فیدہ مند نا ہوئیا تے 1727ء چ اسنوں ختم کر دتا گئیا ۔ 

 
## ڈچ کالونی

یانام دے لہندے چ اج وی اوہ کھوہ (کنواں) لبھے جا سکدے نیں جہڑے ڈچ(نیدرلینڈ) سامراجیاں نے ایتھے قلعہ اسارن تے کھودے سی ۔ ایس قلعے چ اوہ اپنی کرنسی رکھدے سن جہڑی نیڑلے پنڈ نیلی پالی چ واقع ٹکسال چ ضرب کیتی جاندی سی ۔ 

موجود دستاویزاں توں پتا لگدا اے کہ 1725ء توں پہلے ڈچ ایتھوں چلے گئے سن ۔

## بسی تے ڈوپلیس دا دور

1731ء چ ہندستان دے فرانسیسی علاقےاں دے گورنر جنرل پیری بینوت دوماس دے ویلے چ ڈوپلیس نے ایتھے دا محاصرہ کر لئیا ۔ ماسولی پٹم دے نواب ، حاجی حسن خان دے اک فرمان راہیں اوس ویلے دے فرانسیسی ایسٹ انڈیا کمپنی دے مالوسی پٹم چ نمائندے فوکوئت نوں 1731ء چ یانام چ اک لوج قائم کرن دی اجازت مل گئی ۔ نواب رستم خان نے 1735ء فرانسیسی تجارت لئی اک پروانہ جاری کر دتا ۔ پر ایہہ اجازت نامے 1742ء چ مغلیہ سلطنت دے شہنشاہ محمد شاہ دے عہد دوران مڑ کیتے گئے ۔

## پہلا برطانوی قبضہ

## ہور ویکھو
فرانسیسی ہند
* پرتگیزی ہندستان

* برطانوی راج

* ایسٹ انڈیا کمپنی

گٹھ:فرانس
گٹھ:فرانسیسی بادشاہتاں
گٹھ:تریخ
گٹھ:ایشیا دی تریخ
چارلس تھامسن ریز ولسن

**چارلس تھامسن ریز ولسن** (14 فروری 1869- 15 نومبر 1959) اک سکاٹش فزکس گرو تے موسمیات گرو سی  جنے بدل چیمبر ایجاد کیتا۔ اوہنوں 1927 اچ آرتھر کومپٹن دے نال فزکس دا نوبل انعام دتا گیا۔

## بارلے جوڑ

## ہور ویکھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
ہنری برگساں

**ہنری برگساں** (18 اکتوبر 1859- 4 جنوری 1941) اک فرانسیسی فلسفی سی۔ اوہنوں 1927 اچ ساہت دا نوبل انعام دتا گیا۔
## بارلے جوڑ

## ہور ویکھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:تریخی شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
ہائنرش اٹو ویلینڈ

**ہائنرش اٹو ویلینڈ** (4 جون 1877- 5 اگست 1957) اک جرمن کیمسٹری گرو سی جنے بائل تیزاباں تے کھوج کیتی۔ اوہنوں 1927 اچ کیمسٹری دا نوبل انعام دتا گیا۔

## بارلے جوڑ

## ہور ویکھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
فرڈیننڈ بوئسوں

**فرڈیننڈ بوئسوں** (20 دسمبر 1841- 16 فروری 1932) اک فرانسیسی تلیمی تے سیاسی گرو سی۔ اوہنوں 1927 اچ لڈوگ کویڈ دے نال امن دا نوبل انعام دتا گیا۔
## بارلے جوڑ

## ہور ویکھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
اون ولانز رچرڈسن

**اون ولانز رچرڈسن** (26 اپریل 1879- 15 فروری 1959) اک برطانوی فزکس گرو سی جنے تھرمیانک ایمیشن تے کم کیتا۔اوہنوں 1928 اچ فزکس دا نوبل انعام دتا گیا۔
## بارلے جوڑ

## ہور ویکھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:زندہ لوک
جولیس ویگنر جاؤرگ

**جولیس ویگنر جاؤرگ** (7 مارچ 1857- 27 ستمبر 1944) اک آسٹرین ڈاکٹر سی جنے دماغی روگاں دے علاج تے کم کیتا۔ اوہنوں 1927 اچ فزیالوجی دا نوبل انعام دتا گیا۔

## بارلے جوڑ

## ہور ویکھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
ایڈولف اٹو رائنہولڈ ونڈاؤس

**ایڈولف اٹو رائنہولڈ ونڈاؤس** (25 دسمبر 1876- 9جون 1959) اک جرمن کیمسٹری گرو سی جنے سٹیرول تے وٹامن تے کھوج کیتی۔اوہنوں 1928 اچ کیمسٹری دا نوبل انعام دتا گیا۔ او ایڈلف بوتنانت دی پی ایچ ڈی دا ایڈوائزر سی جنے 1939 اچ کیمسٹری دا نوبل انعام جتیا۔
## بارلے جوڑ

## ہور ویکھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:جرمن شخصیتاں
گٹھ:جرمن لوک
گٹھ:نوبل انعام جتن والے
گٹھ:کیمسٹری گرو
چارلز نیکل

**چارلز نیکل** (21 ستمبر 1866- 28 فروری 1936) اک فرانسیسی بیکٹیریا گرو سی جنے دسیا کہ وبائی ٹائیفس، جوواں نال پھیلدی اے۔اوہنوں 1928 اچ فزیالوجی دا نوبل انعام دتا گیا۔

## بارلے جوڑ

## ہور ویکھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
سگریڈ انڈسٹ

**سگریڈ انڈسٹ** (20 مئی 1882 - 10 جون 1949) اک ناروی ناول لکھاری سی۔ اوہنوں 1928 اچ ساہت دا نوبل انعام دتا گیا۔

## بارلے جوڑ

## ہور ویکھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
لوئی دوبروی

**لوئی دوبروی** (15 اگست 1892- 19 مارچ 1987) اک فرانسیسی فزکس گرو سی جنے دسیا جے مادہ لہر تے ذرے وانگوں ہوندا اے۔ اوہنوں 1929 اچ فزکس دا نوبل انعام دتا گیا۔

## بارلے جوڑ

## ہور ویکھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:نوبل انعام جتن والے
آرتھر ہارڈن

**آرتھر ہارڈن** (12 اکتوبر 1865- 17 جون 1940) اک انگریز بایئوکیمسٹری گرو سی۔ اوہنے چینی دی فرمینٹیشن تے فرمینٹیشن دے اینزائماں بارے کھوج کیتی۔ اوہنوں 1929 اچ ہانز فان ایولرچیلپن دے نال کیمسٹری دا نوبل انعام دتا گیا۔

## ہور ویکھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:نوبل انعام جتن والے
گٹھ:کیمسٹری گرو
ہانز فان ایولرچیلپن

**ہانز فان ایولرچیلپن** ( 15 فروری 1873-  6 نومبر 1964) اک جرمنی نژاد سویڈش بائیو کیمسٹری گرو سی۔  اوہنے آرتھر ہارڈن نال رل کے چینی دی فرمینٹیشن تے فرمینٹیشن دے اینزائماں بارے کھوج کیتی۔ اوہنوں 1929 اچ آرتھر ہارڈن دے نال کیمسٹری دا نوبل انعام دتا گیا۔

## ہور ویکھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
کرسٹیان ایجکمین

**کرسٹیان ایجکمین** (11 اگست 1858- 5 نومبر 1930) اک جرمن ڈاکٹر تے فزیالوجی دا پروفیسر سی۔ اوہنے اک روگ بیری بیری تے کھوج کیتی تے وٹامن لبے۔ اوہنوں  1929 اچ فریڈرک گولینڈ ہوپکن نال فزیالوجی دا نوبل انعام دتا گیا۔
## بارلے جوڑ

## ہور ویکھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
فریڈرک گولینڈ ہوپکن

**فریڈرک گولینڈ ہوپکن** (20 جون 1881- 16 مئی 1947) اک انگریز بائیو کیمسٹری گرو سی جنے وٹامن تے امائنو ایسڈ ٹریپٹوفین کھوجے۔ اوہنوں 1929 اچ کرسٹیان ایجکمین نال فزیالوجی دا نوبل انعام دتا گیا۔

## ہور ویکھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:نوبل انعام جتن والے
تھامس مان

**تھامس مان** ( 6 جون 1875- 12 اگست 1955) اک جرمن ناول لکھاری، نکی کعانیاں دا لکھاری، تنقید گرو تے مضمون لکھاری سی۔ اوہدی سوچاں گوئٹے، نطشے تے شوپنہائر توں متاثر سن۔ اوہنوں 1929 اچ ساہت دا نوبل انعام دتا گیا۔
## بارلے جوڑ

## ہور ویکھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

گٹھ:جرمن لکھاری
گٹھ:نوبل انعام جتن والے
فرینک بلنگز کیلوگ

**فرینک بلنگز کیلوگ** ( 22 دسمبر 1856- 21 دسمبر 1937) اک امریکی سیاسی گرو سی۔ اوہنوں 1929 اچ امن دا نوبل انعام دتا گیا۔

## بارلے جوڑ

## ہور ویکھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:نوبل انعام جتن والے
ہانز فشر

**ہانز فشر** (1881 - 1945) اک جرمن کیمسٹ سی جینے 1930 دا کیمسٹری دا نوبل انعام لیا۔

## ہور ویکھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
کارل لینڈ سٹائنر

**کارل لینڈ سٹائنر** ( 14 جون 1868- 26 جون 1943) اک آسٹرین جیون پڑھت گرو تے ڈاکٹر سی۔ اوہنے خون دی قسماں بارے کھوج کیتی۔ اوہنے پولیو وائرس پہلی واری کھوجیا۔ اوہنوں  1930 اچ فزیالوجی دا نوبل انعام دتا گیا۔

## بارلے جوڑ

## ہور ویکھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
سنکلیئر لیوس

**سنکلیئر لیوس** (7 فروری 1885- 10 جنوری 1951) اک اامریکی ناول لکھاری، نکی کعانیاں دا لکھاری تے ڈرامہ لکھاری سی۔ اوہنوں 1930 اچ ساہت دا نوبل انعام دتا گیا۔

## بارلے جوڑ

## ہور ویکھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:نوبل انعام جتن والے
کارل بوش

**کارل بوش** (27 اگست 1874- 26 اپریل 1940) اک جرمن کیمسٹری گرو تے انجینئر سی۔ اوہنے ود داب دی صنعتی کیمسٹری چ کم کیتا۔ اوہنوں  1931 اچ فریڈرخ برجیاس دے نال کیمسٹری دا نوبل انعام دتا گیا۔

## بارلے جوڑ

## ہور ویکھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
فریڈرخ برجیاس

**فریڈرخ برجیاس** (11 اکتوبر 1884- 30 مارچ 1949) اک جرمن کیمسٹری گرو سی جنے کولہ توں ایندھن بنان دا ول دسیا۔ اوہنوں 1931 اچ کارل بوش دے نال کیمسٹری دا نوبل انعام دتا گیا۔

## بارلے جوڑ

## ہور ویکھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:نوبل انعام جتن والے
گٹھ:کیمسٹری گرو
جرمن نیو گینیا

جرمن نیو گینیا ، 1884ء توں 1914ء تک سابق جرمن زیر تحفظ علاقہ (پروٹیکٹوریٹ) سی ۔ جس چ پاپوا نیوگنی دا اتلا چڑھدا حصہ تے کئی نیڑلے جزیرے شامل سن ۔ جرمن نیو گینیا ہن سارے دا سارا پاپوا نیو گنی چ شامل اے ۔

جرمن نیو ‍گنی دا وڈا حصہ ، اتلے چڑھے نیو گنی چ قیصر ولیمز لینڈ تے مشتمل سی ۔ قیصر ولیمز لینڈ دے چڑھدے چ واقع جزیرےآں نوں بسمارک مجمع الجزائر آکھئیا جاندا سی تے سموآ دے سوا بحر الکاہل دے سارے جرمن جزیرے انتظامی طور تے جرمن نیو گنی دا حصہ سن ۔ جنہاں چ جرمن جزائر سلیمان ، کورلین ، پالاؤ ، ماریانا (گوآم دے سوا) ، جزائر مارشل تے ناؤرو شامل سن ۔ جرمن نیو گینیا دا کل رقبہ 249،500 مربع کلومیٹر سی ۔

## تریخ

نیو گنی دا لہندا ادھ کجھ چر تک نیدرلینڈ دے انتظام چ رہئیا تے چڑھدے ادھ تے 1880ء دی دہائی تک کسے وی یورپی طاقت نے قبضہ نئیں کیتا سی ۔ 1883ء ج برطانوی کالونی کوئینز لینڈ (آسٹریلیا) نے ، برطانیہ دی مرضی دے خلاف نیو گنی دے دکھنی چڑھدے حصے تے مل مار لئیا ۔ اس نے نیو گنی دے باقی تیجے حصے چ جرمنی دی دلچسپی ودھا دتی ۔ 3 نومبر 1884ء چ ، نویں بنی ، نیو گنی کمپنی دے جھنڈے تھلے ، جرمنی نے ایس علاقے تے مل مار لئیا ۔

## ڈاک ٹکٹاں

کالونی دی پہلی ڈاک ٹکٹ 1897ء چ جاری کیتی گئی ، جہڑی جرمنی دیاں اوس ویلے چلن آلیاں ڈاک ٹکٹاں تے جرمن نیو گنی دا لفظ لکھ کے جاری کیتی گئی سی ۔ 1901ء چ کالنی یاں اپنیاں ڈاک ٹکٹاں جاری کیتیاں گئیاں ۔

## ہور ویکھو

* پاپوا نیوگنی
* برطانوی نیوگینیا

## باہرلے جوڑ
* جرمن سامراجی معاشرے دیاں دستاویزاں (جرمن بولی چ) 

گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:جرمنی
گٹھ:جرمن بادشاہتاں
گٹھ:جرمن سلطنت
گٹھ:جرمنی دی تریخ
گٹھ:تریخ
گٹھ:یورپ دی تریخ
آٹو ہائینرخ واربرگ

**آٹو ہائینرخ واربرگ** (8 اکتوبر 1883- 1 اگست 1970) اک جرمن فزیالوجی گرو تے ڈاکٹر سی۔ او بیسویں صدی دا اک ودیا بائیو کیمسٹری گرو وی سی۔ اوہدا نا ترے واری نوبل انعام دی چنوتی لئی دتا گیا۔ اوہنوں 1931 اچ فزیالوجی دا نوبل انعام دتا گیا۔
## بارلے جوڑ

## ہور ویکھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:جرمن شخصیتاں
گٹھ:جرمن لوک
گٹھ:نوبل انعام جتن والے
نیکولس مرے بٹلر

**نکولس مرے بٹلر** (1862ء تو‏ں 1947ء)  اک امریکی ماہر تعلیم سی۔ 1882ء وچ کولمبیا کالج تو‏ں فلسفہ وچ بی۔ اے کيتا۔ دو سال بعد پی ایچ ڈی د‏‏ی ڈگری لئی۔ برلن تے پیرس وچ مرید تعلیم حاصل کيتی۔ پنج سال بعد کولمبیا یونیورسٹی وچ فلسفے دا پروفیسر مقرر ہويا۔ 1902ء وچ ايس‏ے یونیورسٹی دا صدر منتخب ہويا۔

44 سالہ عہد صدارت وچ کولمبیا یونیورسٹی نو‏‏ں دنیا د‏‏ی وڈی وڈی یونیورسٹاں ے مقابلے وچ لاکھڑا کيتا۔ تعلیم دے نال نال بین الاقوامی امن تو‏ں وی گہری دلچسپی لئی۔ اس صلے وچ 1931ء وچ امن دا نوبل پرائز حاصل کيتا۔ صدر میکنلی تو‏ں لے ک‏ے صدر ٹرومین تک امریکا دے نوصدراں نے اس تو‏ں خط کتابت د‏‏ی اس نے ایہ تمام مکاتیب ستاراں جلداں وچ مرتب کرکے کولمبیا یونیورسٹی لائبریری نو‏‏ں پیش کیتے۔ اُسنو‏‏ں ملکی و غیر ملکی یونیورسٹیاں د‏‏ی طرف تو‏ں 37 اعزازی ڈگریاں دتیاں گئیاں۔ علمی انجمناں دا اعزازی رکن سی۔ 1934ء تک اس دے تن ہزار تو‏ں زیادہ خطبے، روداداں تے تحقیقی مضامین شائع ہوئے چکے سن ۔

 
**نیکولس مرے بٹلر** ( 2 اپریل 1862-  7 اگست 1947) اک امریکی فلسفی، سیاسی گرو تے تلیم گرو سی۔ او کولمبیا یونیورسٹی دا صدر ریا۔ اوہنوں  1931 اچ جین ایڈمز دے نال امن دا نوبل انعام دتا گیا۔

## بارلے جوڑ

## ہور ویکھو
* نوبل امن انعام

* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ
## حوالے

گٹھ:1862 دے جم
گٹھ:1947 دیاں موتاں
گٹھ:الزبتھ، نیو جرسی دیاں شخصیتاں
گٹھ:امریکی نوبل انعام یافتہ
گٹھ:ویہويں صدی دے امریکی سیاست دان
گٹھ:جامعہ کولمبیا دے فضلا
گٹھ:ریاستہائے متحدہ دے صدارتی امیدوار، 1920ء
گٹھ:ریاستہائے متحدہ دے نائب صدارتی امیدوار، 1912ء
گٹھ:ماہرین تعلیم
گٹھ:نوبل امن انعام یافتہ شخصیتاں
گٹھ:کولمبیا کالج (نیو یارک) دے فضلا

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
ارونگ لینگمر

**ارونگ لینگمر** (31 جنوری 1881- 16 اگست 1957) اک امریکی فزکس تے کیمسٹری گرو سی۔ اوہنے الیکٹراناں دی ایٹماں تےمالیکیولاں چ ترتیب بارے دسیا۔ اوہنے بجلی دا بلب ایجاد کیتا تے ایٹمی ہائیڈروجن ویلڈنگ دا ول دسیا۔ اونہوں 1932 اچ کیمسٹری دا نوبل انعام دتا گیا۔

## بارلے جوڑ

## ہور ویکھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:نوبل انعام جتن والے
گٹھ:کیمسٹری گرو
چارلز سکاٹ شیرنگٹن

**چارلز سکاٹ شیرنگٹن** ( 27 نومبر 1857- 4 مارچ 1952) اک انگریز نیورو فزیالوجی گرو، ہسٹالوجی گرو، بیکٹیریا گرو تے پیتھالوجی گرو سی۔ اوہنے نیوراناں تے کم کیتا۔ اونہوں 1932  اچ  ایڈگر ڈگلس ایڈریان  دے نال فزیالوجی دا نوبل انعام دتا گیا۔

## بارلے جوڑ

## ہور ویکھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
ایڈگر ڈگلس ایڈریان

**ایڈگر ڈگلس ایڈریان** ( 30 نومبر 1889- 4 اگست 1977) اک انگریز الیکٹرو فزیالوجی گرو سی۔ اوہنے نیوراناں تے کم کیتا۔ اونہوں 1932 اچ چارلز سکاٹ شیرنگٹن دے نال فزیالوجی دا نوبل انعام دتا گیا۔

## ہور ویکھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:نوبل انعام جتن والے
جان گالزورتھی

**جان گالزورتھی** (14 اگست 1867- 31 جنوری 1933) اک انگریز ناول لکھاری تے ڈرامہ لکھاری سی۔ اونہوں 1932 اچ ساہت دا نوبل انعام دتا گیا۔

## بارلے جوڑ

## ہور ویکھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:نوبل انعام جتن والے
ارون شروڈنگر

**ارون شروڈنگر** اک آسٹرین فزکس گرو کوانٹم مکینکس دی نیو رکھن والیاں چوں اک سی۔ اودے کماں جناں چ شروڈنگر ترکڑی وی اے اوہنوں 1933اچ پال ڈیراک دے نال فزکس دا نوبل انعام دتا گیا۔

ارون شروڈنگر 12 ستمبر 1887 نوں ویآنا آسٹریا ہنگری چ روڈلف شروڈنگر تے جارجین برینڈا دے کعر جمیا۔ 1898 چ اوہ اکیڈمش جمنیزیم چ گیا۔ 1906 توں 1910 تک اونے ویآنا ج ای میتھمیٹکس تے فزکس پڑھی۔ 1914 توں 1918 تک اونے پہلی وڈی لڑائی ج حصہ لیا۔ 6 اپریل 1920 چ اینمیری برٹل نال اودا ویاہ ہوگیا۔ جینا، زیورچ، سٹٹگارٹ تے بریسلاؤ توں اونوں پڑھان لئی سدے آۓ۔

1921 چ اوہ زیورچ یونیورسٹی آیا۔ 1926 اونے کوانٹم مکینکس تے اک آرٹیکل شروڈنگر ترکڑی لکھیا۔ 1927 چ ہمبولٹ یونیورسٹی برلن چ آیا پر 1933 چ نازی پارٹی دے راج سنبالن تے اونے آکسفورڈ یونیورسٹی انگلینڈ آگیا۔ دو عورتاں نال کٹھیاں رہن باجوں انگلینڈ چھڈیا تے آسٹریا آیا تے نازی پارٹی کولوں معافی منگی پر فیر وی اونوں نوکری توں کڈ دتا گیا۔ ایتھوں نس کے اوہ اٹلی تے انگلینڈ آیا۔ 1940 چ اونوں آئرلینڈ توں سدا آیا جس تے اوہ ڈبلن آیا تے ایتھے اونے ‌وکس تے اک ادارہ بنایا۔ ایتھے اوہ 1955 تک ریا تے دو وکھریاں آئرش زنانیاں توں اودے دو جواک وی ہوۓ۔

1956 چ اوہ آسٹریا آیا تے 4 جنوری 1961 چ ٹی بی نال ویآنا چ مرگیا۔

* شروڈنگر دی بلی

## بارلے جوڑ

## ہور ویکھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:نوبل انعام جتن والے
پال ڈیراک

**پال ڈیراک** ( 8 اگست 1902- 20 اکتوبر 1984) اک انگریز نظریاتی فزکس گرو سی جنے قوانٹم مکینکس تے قوانٹم الیکٹرو ڈائینیمکس چ کم کیتا۔ اونہوں 1933 اچ ارون شروڈنگر نال فزکس دا نوبل انعام دتا گیا۔
## بارلے جوڑ

## ہور ویکھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
تھامس ہنٹ مورگن

**تھامس ہنٹ مورگن** (25 ستمبر 1866- 4 دسمبر 1945) اک امریکی ارتقائی جیون پڑھت گرو, جینیٹکس گرو تے ایمبریالوجی گرو سی۔ اوہنے دسیا جے کروموسوم وراثت اچ حصہ پاندے نیں۔ اونہوں 1933 اچ فزیالوجی دا نوبل انعام دتا گیا۔

## بارلے جوڑ

## ہور ویکھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:نوبل انعام جتن والے
نارمن انگل

**نارمن انگل** ( 26 دسمبر 1872 - 7 اکتوبر 1967) اک انگریز لیکچرر، لکھاری تے صحافی سی۔ اونہوں 1933 اچ امن دا نوبل انعام دتا گیا۔

## بارلے جوڑ

## ہور ویکھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:نوبل انعام جتن والے
ہیرولڈ کلیٹن یورے

**ہیرولڈ کلیٹن یورے** ( 29 اپریل 1893 -  5 جنوری 1981) اک امریکی فزیکل کیمسٹری گرو سی جنے آئسوٹوپاں تے کم کرن دا مڈھ رکھیا۔ اونہوں 1934 اچ کیمسٹری دا نوبل انعام دتا گیا۔

## بارلے جوڑ

## ہور ویکھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
جارج وپل

**جارج وپل** (28 اگست 1878 - 1 فروری 1976) اک امریکی ڈاکٹر، پیتھالوجی گرو، بائیو میڈیکل کھوجی تے میڈیکل سکول دا پڑھاکو سی۔ اوہنے دسیا کہ کیویں اینیمیا وچ جگر دا علاج کیتا جائے۔ اونہوں 1934 اچ جارج مینٹ تے ویلیم مرفی دے نال فزیالوجی دا نوبل انعام دتا گیا۔
## بارلے جوڑ

## ہور ویکھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
آئیون بونن

**آئیون بونن** ( 22 اکتوبر 1870- 8 نومبر 1953) اک روسی لکھاری سی۔ اونہوں 1933 اچ ساہت دا نوبل انعام دتا گیا۔
## بارلے جوڑ

## ہور ویکھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:روسی شخصیتاں
گٹھ:نوبل انعام جتن والے
لویگی پیرانڈیلو

**لویگی پیرانڈیلو** (28 جون 1867 - 10 دسمبر 1936) اک اٹیلین ڈرامہ لکھاری، ناول لکھاری، شاعر تے نکی کعانیاں دا لکھاری سی۔اونہوں 1934 اچ ساہت دا نوبل انعام دتا گیا۔
## بارلے جوڑ

## ہور ویکھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:نوبل انعام جتن والے
جیمز چیڈوک

**جیمز چیڈوک** ( 20 اکتوبر 1891 -24 جولائی 1974) اک انگریز فزکس گرو سی جنے 1932 اچ نیوٹران لبیا۔ اونہوں 1935 اچ فزکس دا نوبل انعام دتا گیا۔

## بارلے جوڑ

## ہور ویکھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ
 

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:نوبل انعام جتن والے
فریڈرک جولیو-کیوری

**فریڈرک جولیو-کیوری** ( 19 مارچ 1900- 14 اگست 1958) اک فرانسیسی فزکس گرو تے ارین جولیو-کیوری دا شوہر سی۔ اوہنوں ارین جولیو-کیوری دے نال 1935 اچ کیمسٹری دا نوبل انعام دتا گیا۔

## بارلے جوڑ

## ہور ویکھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:تریخی شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
ہانز سپیمان

**ہانز سپیمان** ( 27 جون 1869- 9 ستمبر 1941) اک جرمن ایمبریالوجی گرو سی جنے ایمبرانک انڈکشن تے کم کیتا۔ اوہنوں 1935 اچ فزیالوجی دا نوبل انعام دتا گیا۔
## ہور ویکھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
ارین جولیو-کیوری

**ارین جولیو-کیوری** ( 12 ستمبر 1897- 17 مارچ 1956) اک فرانسیسی سینس گرو تے میری کیوری تے پیری کیوری دی دھی تے فریڈرک جولیو-کیوری دی جورو سی۔ اوہنوں فریڈرک جولیو-کیوری دے نال 1935 اچ کیمسٹری دا نوبل انعام دتا گیا۔

## بارلے جوڑ

## ہور ویکھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:نوبل انعام جتن والے
گٹھ:کیمسٹری گرو
کارل اینڈرسن

**کارل اینڈرسن** (  3 ستمبر 1905 - 24 جولائی 1974) اک امریکی فزکس گرو سی جنے پوزیٹران لبے۔ اونہوں 1936 اچ وکٹر ہیس دے نال فزکس دا نوبل انعام دتا گیا۔

## بارلے جوڑ

## ہور ویکھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
پیٹر ڈیبے

**پیٹر ڈیبے** (24 مارچ 1884 -24 جولائی 1974) اک جرمن امریکی فزکس گرو تے فزیکل کیمسٹری گرو سی جنے مالیکیولاں دے دو پولاں ول تے کم کیتا۔ اونہوں 1936 اچ کیمسٹری دا نوبل انعام دتا گیا۔

## بارلے جوڑ

## ہور ویکھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
آٹو لووی

**آٹو لووی** ( 3 جون 1873 - 25 دسمبر 1961) اک جرمن فارماکالوجی گرو سی جنے ایسیٹل کولائن دی کھوج کیتی۔ اونہوں 1936 اچ ہینری ہیلٹ ڈیل دے نال فزیالوجی دا نوبل انعام دتا گیا۔

## بارلے جوڑ

## ہور ویکھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:نوبل انعام جتن والے
ہینری ہیلٹ ڈیل

**ہینری ہیلٹ ڈیل** (9 جون 1875 - 23 جولائی 1968) اک انگریز فارماکالوجی گرو تے فزیالوجی گرو سی جنے عصبی پربندھ وچ ہون آلے سنیاں تے کم کیتا۔ اونہوں 1936 اچ آٹو لووی دے نال فزیالوجی دا نوبل انعام دتا گیا۔
## بارلے جوڑ

## ہور ویکھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
بھنگڑا

**بھنگڑا** (Bhangra) (گرمکھی:ਭੰਗੜਾ) اک پنجابی ناچ اے جیہڑا عام طَور اُتے مرد پاؤن٘دے نیں۔  بھنگڑا ڈھول، اکتارا تے چِمٹے ناݪ پایا جان٘دا اے۔ ایہدے ناݪ جیہڑے شعر گائے جان٘دے نیں اوہناں نوں بولیاں کہن٘دے نیں۔

## ہور دیکھو
* لُڈی
* سمی
* جھومر
* بھنگڑا
* ککلی
* گِدّھا
* دھریس

## حوالے

گٹھ:پنجابی ناچ
گٹھ:پنجابی لوکدھارا
گٹھ:پنجابی رہتل
یوجین او نیل

**یوجین او نیل** (16 اکتوبر 1888 -24 جولائی 1974) اک آئرش امریکی ڈرامہ لکھاری سی۔ اونہوں 1936 اچ ساہت دا نوبل انعام دتا گیا۔

## بارلے جوڑ

## ہور ویکھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
کارلوس ساویدرا لاماس

**کارلوس ساویدرا لاماس** ( 1 نومبر 1878-5 مئی 1959) اک ارجنٹینی تلیم تے سیاسی گرو سی۔ اونہوں 1936 اچ امن دا نوبل انعام دتا گیا۔

## بارلے جوڑ

## ہور ویکھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
کلنٹن ڈیویسن

**کلنٹن ڈیویسن** (22 اکتوبر 1881 -1 فروری 1958) اک امریکی فزکس گرو سی جنے الیکٹران ڈائیفریکشن تے کم کیتا۔ اونہوں 1937 اچ جارج پیجٹ تھامسن دے نال فزکس دا نوبل انعام دتا گیا۔

## بارلے جوڑ

## ہور ویکھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:نوبل انعام جتن والے
والٹر ہاورتھ

**والٹر ہاورتھ** (19 مارچ 1883 - 24 جولائی 1974) اک انگریز کیمسٹری گرو سی جنے وٹامن سی تے کم کیتا۔ اونہوں 1937 اچ پال کارر دے نال کیمسٹری دا نوبل انعام دتا گیا۔

## ہور ویکھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
آزاد ہند بٹالین

آزاد ہند بٹالین ، جولائی 1942ء چ اٹلی دی فاشسٹ حکومت ولوں ہندستانی فوجیاں دی بنائی گئی اک یونٹ سی ۔ ایہہ بٹالین شروع چ روم چ لمبے چر توں رہن آلے اک ہندستانی ، اقبال شیدائی دی اگوائی چ "سینٹرو آئی " دے ناں تے کھڑی کیتی گئی سی ۔ جہڑی سابق ہندستانی جنگی قیدی تے اٹلی چ رہن آلے ہندستانیاں تے مشتمل سی ۔ ایہہ تیونس لئی بنائے گئے یونٹ (سینٹرو ٹی) تے عرب (سینٹرو اے) دے نال ای قائم کیتی گئی سی ، اینہاں دا کم انٹیلیجنس معلومات اکٹھیاں کرنا تے دشمن دی سپلائی لائناں تے سبوتاژ آپریشن کرنا سی ۔ اپنے خاتمے دے ویلے نومبر 1942ء چ ، آزاد ہندستان بٹالین دی نفری ساڈھے تن سو توں چار سو دے وچکار سی ۔

گٹھ:اٹلی
گٹھ:اٹلی دی تریخ

گٹھ:تریخ
گٹھ:ایشیا دی تریخ
ساشیمونو

ساشیمونو نکے نکے نشان ہندے سن جہڑے کہ گھبلے زمانےآں (قرون وسطی) دے جپان دے سپاہی لڑائی چ پہچان لئی لاندے سن ۔ ساشیمونو عام سپاہیاں ، جنہاں نوں آشیگارو آکھئیا جاندا سی ، تے اعلی سیمورائی بہادراں دے پنڈےآں تے لائے جاندے سن تے کجھ گھڑسوار دستےآں چ گھوڑےآں تے مخصوص ہولڈراں چ لائے جاندے سن ۔ جپان چ 15ویں صدی عسوی دے ادھ توں 17ویں صدی دے شروع تک جاری رہن آلی خانہ جنگی دے لبمے چر چ سینگوکو دور چ ، نکے جھندے دی شکل دے نشان جنہاں تے قبیلے دا نشان بنئیا ہندا سی مشہور سن ۔

گٹھ:تریخ
گٹھ:ایشیا دی تریخ
شاہ داݨا

شاہ دانہ بیر دی شکل دا اک پھل اے اس نوں چیری آکھئیا جاندا اے ۔ ایہہ اک گودے دار تے اک گٹک آلا پھل اے ۔ شاہ دانہ یاں چیری ٹھنڈے علاقےآں چ پیدا ہندا اے ۔ اس دا رنگ گہرا لال ہندا اے تے اسدا ذآئقہ مٹھا ہندا اے ۔

گٹھ:پھل فروٹ
یوگیاکارتا سلطنت

یوگیاکارتا سلطنت یاں کیسلطانان یوگیاکارتا ، انڈونیشیا دے صوبے یوگیاکارتا چ اک شاہی اے ۔
 

 

## تریخ

سلطان آگونگ دے مگروں ماٹارام سلطنت ، سلطنت دے وچ طاقت دے حصول دی جدوجہد پاروں زوال  پزیر ہر گئی ۔  ڈچ ایسٹ انڈیا کمپنی نے اپنا اختیار ودھان لئی طاقت دے ایس حصول دیاں کوششاں نوں پیدا کیتا تے وادھا دتا ۔ اس مسئلے دے پاروں 13 فروری 1755ء چ معاہدہ گیانٹی راہیں ، ماٹارام سلطت دو حصیاں : یوگیاکارتا سلطنت تے سوراکارتا سلطنت چ ونڈی گئی ۔ 

گیانٹی معاہدے چ پانگیران مانگکوبومی نوں "سامپیان دیلام اینگکانگ سینووون کانجینگ سلطان ہامینگکوبووونو سینوپتی اینگالاگا عبدالرحمان سیدن خلیفۃ اللہ پاناٹاگاما" دے لقب نال یوگیاکارتادا سلطان منئیا گئیا ۔

ڈچ قبضے دے دوران ایس علاقے چ دو راجواڑے ، یوگیاکارتا سلطنت (کاسلطانان یوگیاکارتا) تے اک نکا پاکوالامان راجواڑا (کادیپاتان پاکوالامان) سن ۔ 

ماضی چ ڈچ سامراجی حکومت نے ، اک سیاسی معاہدے دے تحت ، اینہاں راجواڑےآں دی اپنی خودمختار حکومت دے اختیارات دا احترام کیتا معاملات چلان چ اینہاں دی رائے لئی ۔  جدوں انڈونیشیا نے اپنی آزادی دااعلان کیتا ، اینہاں دونہے راجواڑےآں دے حکمراناں ، یوگیاکارتا دے سلطان تے پاکوالامان دے شہزادے نے اعلان کیتا کہ یوگیاکارتا سلطنت تے پاکوالامان ریجینسی جمہوریہ انڈونشیا دا حصہ ہون گے ۔ ایہہ دونہے علاقے متحد کر کے یاگیاکارتا خاص علاقہ بنا دتا گئیا تے سلطان یوگیاکارتا دا گورنر تے پاکوالامان دا شہزادہ نائب گورنر بن گئے ، دونہے انڈونیشیا دے صدر نوں جواب دہ سن ۔ پہلے قائم کیتا گئیا یوگیاکارتا دا خاص علاقہ   آزادی دی جنگ دے احتتام  دے بعد 3 اگست 1950ء چ قنوقی بنا دتا گئیا ۔ 

اس دا پہلا گورنر مرحوم یوگیاکارتا دا سلطان ہامینگکوبووونو نہم سی تے اسدے بعد  پاکو عالم ہشتم قائم مقام گورنر رہئیا تے 1998ء چ ہامینگکوبووونو دہم دے عہدے تے ترقی پا کے گورنر بن گئیا ۔ انڈونیشیا چ دوجے علاقےآں دے سربراہاں دے برخلاف یوگیاکارتا خاص علاقے دے گورنر  دا خاص مرتبہ اے تے اوہ کسے مدت دا تے انتخاب دے کسے طریقے دا پابند نئیں ۔  اگرچہ اپنے فرائض دی ادائیگی لئی اینہاں دیاں وی دوجےآں وانگ ای اختیارات تے ذمہ داریاں نیں ۔

## رہائش

سلطان دی عمومی رہائش گاہ کاراتون (محل) اے ۔ جدوں سرکاری تقریبات دے وچ حصہ نئیں لے رہے ہندے تے سلطان دے ہاتھی محل چ نکےآں سنگلاں نال بنھے ہندے نیں ۔ جس دے پاروں اوہ مسلسل اپنا سر ہلاندے رہندے نیں ۔
گٹھ:انڈونیشیا
گٹھ:انڈونیشیا دیاں بادشاہتاں
گٹھ:سلطنتاں
گٹھ:مسلم سلطنتاں
گٹھ:ایشیا دیاں سلطنتاں

گٹھ:تریخ
گٹھ:ایشیا دی تریخ
آرو وفاق

آرو وفاق 1690ء توں 1902ء تک قائم رہن آلی غلاماں دی تجارت کرن آلا ، اج دے چڑھدے دکھنی نائیجیریا چ آروچوکوا چ رہن آلے ایگبو آں دے اک گروہ آرو لوکاں دا ، اک سیاسی اتحاد سی ۔ اینہاں دا اثر چڑھدے نائجیریا دے پار دریائے نائجر دے طاس تے دکھنی ایگالا تک سی ۔ ایہہ وی دعوی کیتا جاندا اے کہ آرو وفاق اج دے کیمرون تے استوائی گنی تک پھیلیا ہوئیا سی ۔ آروچوکووا بادشاہت ، اقتصادی ، سیاسی تے دیومالائی مرکز سی تے طاقت ور جوجو دیومالائی ،آرو بادشاہ ایزو آرو ، سرداراں تے کاہناں دا علاقہ سی ۔
## شروعات

ایہہ غلاماں دی تجارت دا اتحاد ، آروچوکوا دے بنن دے تھوڑے چر مگروں بنائیا گئیا ۔ ایگبو تے نائجر دریا پار دے اپنے گوانڈھیاں نال اتحاد کر کے آرو لوکاں نے ایگبو تے ایبیبیو علاقےآں چ غلاماں دی تجارت دیاں اپنیاں سرگرمیاں شروع کر دتیاں ۔ چڑھدے نائجیریا دے بوہت سارے نسلی گروہاں دے وچکار ، کوئی وی جہڑا خانقاہ چ داخل ہو گئیا تے خانقاہ دے کاہناں توں مدد منگ لئی اوہ اوسے ویلے *اوسو *( جوجو غلام) بن گئیا ، یعنی خانقاہ دا غلام تے سماجی مردود بن گئیا ۔ 

ایبینی اوکپابی دیومالا (جہڑی اچی جوجو خانقاہ وی آکھواندی سی ) دے کاہناں ، جہڑے ادھے لہندے تے چڑھدے دکھنی نائجیریا چ مشہور سن ، نے ایہہ طریقہ مسافراں تے یاتریاں نوں غلامی چ پھسان لئی بنائیا سی ۔ 

## وفاق دا دور

ایہہ کم بوہت عام ہو گئیا تے دریائے نائجر دے طاس دے ساحلی علاقے دیاں شہری ریاستاں غلاماں دی برآمد دے اہم مرکز بن گئے ۔ اینہاں شہری ریاستاں چ اوپوبو ، بونی ، براس ، کالابار تے ایجاو ، ایفک تے ایگبو لوکاں دیاں دوجیاں غلاماں دی تجارت کرن آلیاں ریاستاں شامل سن ۔ آرو آں نے اک مضبوط تجارتی نیٹ ورک بنائیا جس چ سینکڑےآں دی گنتی چ مختلف مقامی گروہ شامل کیتے گئے جنہاں نال کئی طاقتور بادشاہتاں وجود چ آئیاں ۔ اجالی ، ارونڈیزووگو تے بینٹے بادشاہتاں ، آرو وفاق چ آروچوکووا بادشاہت دے بعد طاقتور آرو قوتاں سن ۔ 

## زوال

19ویں صدی عیسوی دے آخر چ یورپی سامراجی ایگبو لینڈ چ آئے ۔ برطانیہ دی رائل نائجر کمپنی 
دی آرو آں نال ، اینہاں د ے انسانی قربانی دین ، تجارتی نیٹ ورک تے ہینٹرلینڈ دے اقتصادی کنٹرول تے ، مخاصمت شروع ہو گئی ۔ آرو کنٹرول نوں یورپیاں دے اینہاں دے علاقےآں تے آبادیاں تے قبضے تے سعائی مشنریاں توں خطرہ پیدا ہو گئیا ۔ ایہہ آرو انگریز جنگ دی وجہ بنئیا جہڑی 1901ء چ برطانوی کٹرول دے شہر اوبیگو تے آرو حملے دے بعد شروع ہوئی ۔

گٹھ:لوک
گٹھ:دنیا دے نسلی گروہ
محمد بن عبدالوہاب

**محمد بن عبد الوہاب** (پیدائش: 1703ء— وفات: 21 مئی 1792ء) عرب دے علاقے نجد دے اک قصبہ العيينہ وچ 1703ء وچ پیدا ہوئے اسی سال دہلی وچ شاہ ولی اللہ وی پیدا ہوئے ۔ دس سال د‏‏ی عمر وچ قرآن حفظ ک‏ر ليا۔ ابتدائی تعلیم حاصل کرنے دے بعد انہاں نے مکہ معظمہ تے مدینہ منورہ جاک‏ے قرآن و حدیث د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔

1158ھ وچ نجد دے اک شہر درعیہ دے امیر محمد بن سعود (متوفی:1765ء) نے انہاں دے ہتھ اُتے بیعت کرلئی، امر بالمعروف تے نہی عن المنکر اُتے عمل کرنے دا عہد کیتا تے کتاب و سنت دے دسے ہوئے طریقےآں اُتے چلنے اُتے آمادگی ظاہر کیت‏‏ی۔ امیر محمد بن سعود د‏‏ی مدد تو‏ں انہاں د‏‏ی تحریک سارے نجد وچ پھیل گئی تے امیر د‏‏ی حکومت وی شہر درعیہ تو‏ں ودھ ک‏ے سارے نجد وچ قائم ہو گئی۔

محمد بن عبد الوہاب نے پنجاہ سال تبلیغ دا کم انجام دینے دے بعد وفات پائی۔ اوہ کئی کتاباں دے مصنف سن جنہاں وچ **کتاب التوحید** مشہور ا‏‏ے۔ محمد بن عبد الوہاب د‏‏ی تحریک نے اسلامی دنیا اُتے گہرا اثر ڈالا۔

محمد بن عبدالوہاب عرب دے علافے نجد چ 1703ء چ جمئیا ایسے ای سال دلی چ شاہ ولی اللہ پیدا ہوئے ۔ اوہ بوہت ذہین تے حافظے دا قوی سی ۔ اسنے دس سال دی عمر چ قرآن مجید حفظ کر لئیا ۔ شروع دی تعلیم حاصل کرن دے بعد اسنے مکہ معظمہ تے مدینہ منورہ جا کے قرآن تے حدیث دی تعلیم حاصل کیتی ۔
## حوالے

گٹھ:1703 دے جم
گٹھ:1792 دیاں موتاں
گٹھ:اٹھارواں صدی دے اسلامی مسلم علما
گٹھ:تریخ عرب
گٹھ:حنابلہ
گٹھ:سعودی شخصیتاں
گٹھ:سلفی شخصیتاں
گٹھ:شیعیت دے نقاد
گٹھ:علماء علوم اسلامیہ
گٹھ:مسلم الٰہیات دان
گٹھ:مسلم علماء
گٹھ:مسلما‏ن مصلحین
گٹھ:وہابیت

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:تریخی شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:عرب شخصیتاں
فرانسیسی ہند چینی

فرانسیسی ہند چینی ، چڑھدے دکھنی ایشیاء چ ہند چینی علاقے چ فرانسیسی سامراجی بادشاہت دا اک حصہ سی ۔ جہڑی تن ویت نامی علاقےآں ٹونکن ، انام تے کوچینچینا تے کمبوڈیا دا وفاق سی جہڑا 1887ء چ قائم کیتا گئیا ۔ اس چ لاؤس نوں 1893ء چ شامل کیتا گئیا ۔ اسدا راجگھر 1902ء چ سائیگون توں ہنوئی چ منتقل کیتا گئیا ۔ دوجی جنگ عظیم چ جاپان دے مل ہیٹھ سی تے اسدا نتظام ویچی فرانس دے کول سی ۔ 1945ء دے شروع چ ہوچی منہ نے فرانس دے خلاف اک کیمونسٹ بغاوت دی قیادت کیتی جسنوں فرانسیسی ہند چینی جنگ آکھئیا جاندا اے ۔ اک کیمونسٹ مخالف ویت نامی حکوت جسدی قیادت سابق بادشاہ باو ڈائی کول سی نوں 1949ء چ آزادی دے دتی گئی ۔ ہند چینی لئی آخری فرانسیسی ہائی کمشنر جین لیتورنے دی مدت اپریل 1953ء چ ختم ہو گئی ۔ 1954ء دی جنیوا رضامندی دے بعد ہوچی منہ دا گروہ اتلے ویتنام تے حکومت تے باو ڈائی حکومت دا اقتدار دکھنی ویتنام چ جاری رہئیا ۔

## پہلےآں فرانسیسی مداخلتاں

فرانسیسی ویت نامی تعلقات 17ویں صدی عسوی چ پادری الیکزينڈر ڈی رہوڈس دے مشن نال شروع ہوئے ۔
اوہ ویلے قرانس نے ویتنام تے دریائے میکانگ دے طاس تے مل مارنا حالے شروع کیتا سی ۔ ایہہ علاقہ سابق ہند نژاد چامپا بادشاہت دا سی جسنوں اینہاں نے 1471ء چ شکست دتی سی ۔ 18ویں صدی عسوی دے دوران یورپیاں دی ویتنام چ سرگرمیاں صرف تجارت تک محدود سن ۔ 1787ء چ پیگنیاو ڈی بیہائنے نے فرانسیسی حکومت نوں درخواست کیتی تے فرانسیسی ملٹری رضاکار منظم کیتے تاکہ اوہ نگوئین آنہہ حکومت دی ٹائے سون حکومت کولوں اپنے کھوئے ہوئے علاقے واپس لین چ مدد کرن ۔ پیگنیاو ویتنام چ مر گئیا تے اسدے دستے 1802ء تک لڑدے رہے ۔ 

## [[فرانسیسی]] ہند چینی دی تشکیل

 
فرانس نے فرانسیسی چینی جنگ (1884ء-1885ء) چ چین تے فتح دے بعد اتلے ویتنام چ اپنا کنٹرول حاصل کر لئیا ۔ فراسیسی ہند چینی 1887ء چ انام ، ٹوکن ، کوچنچینا (ایہہ تنوں مل کے اج دا ویتنام بناندے نیں) تے کمبوڈیا بادشاہت دے ملاپ نال بنائے گئے ۔ اس چ لاؤس فرانسیسی سیامی جنگ دے مکروں شامل کیتا گئیا ۔ ایہہ وفاق 1954ء تک قائم رہئیا ۔ اینہاں چوہاں (چارے) علاقےآں چ فرانسیسیاں نے مقامی حکمراناں دی حکومت بحال رکھی جہڑے ویتنام دا شہنشاہ ، کمبوڈیا دا بادشاہ تے لوآنگ پرابانگ دے بادشاہ سن ، پر ایہہ مقامی حکمران صرف ناں دے سن تے سارے اختیارات فرانس دے ہتھ چ سن ۔

گٹھ:تریخ
گٹھ:یورپ دی تریخ
گٹھ:ایشیا دی تریخ
گٹھ:فرانس
گٹھ:فرانسیسی بادشاہتاں
سندھ مدرسۃ اسلام

سندھ مدرسۃ اسلام اک مشہور مدرسہ اے جہڑا کراچی چ حسن علی آفندی نے 1885ء چ قائم کیتا سی ۔ قائد اعظم محمد علی جناح نے وی کجھ چر ایس سکول چ تعلیم حاصل کیتی ۔

گٹھ:پاکستان
گٹھ:پاکستان وچ تعلیم
پال کارر

**پال کارر** (21 اپریل 1889 -  18 جون 1971) اک سوس آرگینک کیمسٹری گرو سی جنے وٹامناں تے کم کیتا۔ اونہوں 1937 اچ والٹر ہاورتھ دے نال کیمسٹری دا نوبل انعام دتا گیا۔

## بارلے جوڑ

## ہور ویکھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
البرٹ سینٹ جیورجیائی

**البرٹ سینٹ جیورجیائی** (16 ستمبر 1893 - 22 اکتوبر 1986) اک ہنگرین فزیالوجی گرو سی جنے وٹامن سی تے سٹرک تیزاب چکر تے کم کیتا۔ اونہوں 1937 اچ فزیالوجی دا نوبل انعام دتا گیا۔

## بارلے جوڑ

## ہور ویکھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:نوبل انعام جتن والے
راجر مارٹن دو گارڈ

**راجر مارٹن دو گار** (23 مارچ 1881- 18 جون 1971) اک فرانسیسی لکھاری سی۔ اونہوں 1937 اچ ساہت دا نوبل انعام دتا گیا۔

## بارلے جوڑ

## ہور ویکھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:نوبل انعام جتن والے
طرابلس

طرابلس لبیا دا راجگڑھ اے۔

## ہور ویکھو
*طرابلس الشام : لبنان دا شہر اے اسنوں صرف طرابلس وی آکھئیا جاندا اے ۔
*ریاست طرابلس : گھبلے زمانےآں چ صلیبی جنگاں دے دور دیاں صلیبی ریاستاں چوں اک ریاست سی ۔

گٹھ:افریقہ
گٹھ:لبیا
گٹھ:شہر
گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
ریؤکیؤ بادشاہت

ریؤکیؤ بادشاہت 15ویں صدی عسوی توں 19ویں صدی عیسوی تک جپان دے ریؤکیؤ جزیرےآں تے قائم رہن آلی اک بادشاہت سی ۔ ریؤکیؤ دے بادشاہ نے اوکیناوا جزيرے نال اتحاد کیتا تے بادشاہت نوں امامی جزیرےآں (اج دے جپان دے کاگوشیما پریفیکچر چ) تے ساکی شیما جزيرےآں (تائیوان لاگے) تک ودھا لئیا ۔ اپنے چھوٹے رقبے دے باوجود ، گھبلے زمانےآں(قرون وسطی) چ چڑھدے تے چڑھدے دکھنی ایشیاء وچکار بحری تجارت دے نیٹ ورک چ اسدا مرکزی کردار سی ۔ 

اس بادشاہت دا راجگھر شوری شہر سی تے اسدا کل رقبہ 2،271 مربعکلومیٹر سی ۔
## تریخ

** بادشاہت دی ابتدا **

14ویں صدی عیسوی چ اوکیناوا جزیرے تے بکھرے نکے نکے علاقے تن راجواڑے: ہوکوزان ، چوزان تے نانزان چ متحد ہوئے ۔ اینہاں نوں سانزان دیاں تن بادشاہتاں آکھئیا جاندا سی ۔ اینہاں نوں تن بادشاہتاں یاں سانزآن دور آکھئیا جاندا سی ۔ ہوکوزان ، جہڑا کہ جزیرے دے اتلے حصے دے بوہتے علاقے تے مشتمل سی ، رقبے ، فوجی لحاظ نال اینہاں تناں نالوں مڈا سی پر اقتصادی طور تے اینہاں تناں چوں کمزور سی ۔ نانزان اوکیناوا جزیرے دے دکھنی علاقے تے مشتمل سی ۔ چوزآن جزيرے دے مرکز چ واقع سی تے اقتصادی طور تے مضبوط سی ۔ اسدا سیاسی مرکز شوری سی جہڑا وڈی تجارتی بندگاہ ناہا تے چین دی روایتی تعلیم دے مرکز کومیمورا دے گواندھ چ سی ۔ شوری تے پورا چوزان ، ریئؤکیؤ بادشاہت دے خاتمے تک اسدا مرکز رہئیا ۔

ایہہ تنوں راجواڑے یاں قبائلی وفاق ، جہڑے وڈے قبائلی سرداراں دی حکمرانی تھلے سن ، نے جنگ کیتی تے چوزان فاتح بنئیا تے چوزان دے سرداراں نوں نانزان تے ہاکوزآن تے چین نے قنونی بادشاہ تسلیم کر لئیا ۔ 

چوزان دے حکمران نے اپنا تخت بادشاہ ہاشی نوں دے دتا ۔ ہاشی نے ہوکوزان 1416ء چ ، نانزآن 1429ء چ فتح کر کے پہلی وار اوکیناوا جزیرےنوں متحد کیتا تے پہلے شاؤ ٹبر دی نیہہ رکھی ۔ ہاشی نے " شاؤ " دا لقب 1421ء چ منگ سلطنت دے شہنشاہ توں حاصل کیتا تے شاؤ ہاسی بن گئیا ۔ 

شاؤ ہاسی نے چینی مذہبی دربار دا نظام اپنائیا ۔ اسنے شوری دا قلعہ تعمیر کروائیا تے اسنوں اپنا راجگھر بنا لئیا تے ناہا دی بندرگاہ تعمیر کروائی ۔ کجھ نسلاں بعد 1469ء چ بادشاہ شاؤ توکی مرد وارث دے بغیر مر گئیا ۔ تے اک محل دے نوکر نے دعمی کیتا کہ اوہ بادشاہ توکی دا گود لئیا پتر اے تے چینی حمایت وی حاصل کر لئی ۔ ایس جھوٹھے دعویدار ، شاؤ این ، نے دوجے شاؤ ٹبر دی شروعات کیتی ۔ ریؤکیؤ دا سنہری ویلا شاؤ شن دے عہد چ آئیا ، جہڑا ایس ٹبر دا دوجا بادشاہ سی جس نے 1478ء توں 1526ء تک حکومت کیتی ۔ 

بادشاہت دی ریؤکیؤ مجمع الجزائر دے سبتوں دکھنی جزيرےآں تے 15ویں صدی عیسوی دے آخیر تک اقتدار قائم ہو گئیا تے 1571ء چ اتلے چ کیؤشو دے لاگے امامی اوشیما جزیرے وی بادشاہت چ شامل کر لئے گئے ۔

گٹھ:تریخ
گٹھ:ایشیا دی تریخ
ارنسٹ لارنس

**ارنسٹ لارنس** (8 اگست 1901 - 27 اگست 1958) اک امریکی فزکس گرو سی۔ اوہنے یورینیم آئیسوٹوپاں نوں وکھرا کرن تے کم کیتا۔ اونہوں 1939 اچ فزکس دا نوبل انعام دتا گیا۔

## بارلے جوڑ

## ہور ویکھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
کورنائی ھیمانس

**کورنائی ھیمانس** (28 مارچ 1892 - 18 جون 1971) اک بیلجیئن فزیالوجی گرو سی جنے لعو داب تے  لعو وچ آکسیجن دے ناپ ول بارے کھوج کیتی۔ اونہوں 1938 اچ فزیالوجی دا نوبل انعام دتا گیا۔

## ہور ویکھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
درشن سنگھ آوارا

**درشن سنگھ آوارا** اک با‏غی پنجابی شاعر سی ۔ ہندوستان دی ازادی اوہدی شاعری تے جیون دا کم سی ۔ مُختلِف مذہباں وچ لڑائیاں اوہنوں پسند نئیں سی ۔

بجلی دی کڑک تے بغاوت اوہدیاں دو شاعری دیاں کتاباں نیں ۔

## رچناواں
**ہل چل* (1952)
**باغی* (1964)
**بغاوت* (1952)
**میں باغی ہاں* (1942)
**انقلاب دی راہ* (1944)
**گستاخیاں* (1952)

گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پنجابی شاعر
آسیہ اندرابی

آسیہ اندرابی اک کشمیری سوانی اے جیڑی کشمیر نوں پاکستان نال رلانا چاندی اے۔ اوہ کشمیری سوانیاں دی ٹولی دختران ملت دی سردار وی اے۔

آسیہ اندرابی 1963 چ سری نگر کشمیر چ جمی۔

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:زندہ لوک
پرل ایس بک

**پرل ایس بک** (26 جون 1892 - 6 مارچ 1973) اک  امریکی [لکھاری سی جنو اپنے جیون دا وڈا حصہ [چین وچ گزاریا۔ اوہدا ناول "چنگی زمین" امریکہ وچ 1931 تے 1932 دا سب توں زیادہ وکن آلا ناول سی۔ اوہنے چین وچ مزدوراں تے کساناں دے جیون بارے لکھیا۔ اونہوں 1938 اچ ساہت دا نوبل انعام دتا گیا۔
## بارلے جوڑ

## ہور ویکھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
ایڈلف بوتنانت

ایڈلف بوتنانت (24 مارچ 1903 -18 جنوری 1995) اک جرمن بائیوکیمسٹ تے نازی پارٹی دا سنگی سی۔ اوہنوں 1939 دا نوبل انعام کیمسٹری وچ سیکس ہارمونز تے کم کرن تے دتا گیا۔ اوہنیں سرکارک جکم باجوں اوس ویلے تے انعام ناں لیا پر دوجی وڈی لڑائی مکن تے 1949 وچ لیا۔

ایڈلف بوتنانت بریمرہیون جرمنی وچ 24 مارچ 1903 نوں جمیا۔ ماربرگ یونیورسٹی توں پڑھائی کیتی۔ پی ایچ ڈی کرن لی گوٹنگن یونیورسٹی گیا تے 1927 وچ کیمسٹری وج پی ایخ ڈی کیتی۔ اوہنے دو سنگیاں دے کہن تے انڈےدانیاں دے وچ ہارمونز دی کھوج کرن لگ گیا۔ ایس کھوج وچ اوہنوں زنانہ ہارمون ایسٹرون تے کی ہور ہارمون لبے۔ ایس کھوج تے اوہنوں 1939 اچ لیوپولڈ روزیکا دے نال فزکس دا نوبل انعام دتا گیا۔ اوہ گوٹنگن، ڈانزگ، برلن، ٹوبنگن تے میونخ پڑھاندا ریا۔ بوتنانت 1995 وچ 91 ورے دا ہوکے مریا۔

## ہور ویکھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
ہسپانوی شرق الہند

ہسپانوی شرق الہند دی اصطلاح ایشیاء بحر الکاہل چ سپین دے مقبوضہ علاقےآں لئی ورتی جاندی اے ۔ جہڑے تن صدیاں (1565ء توں 1899ء تک) سپین دے قبضے چ رہے ۔ 
ہسپانوی شرق الہند چ فلپائن جزیرے ، ماریانا جزیرے ، کیرولین جزیرے شامل سن تے کجھ چر لئی فاموسا(تائیوان) دے کجھ حصے ملائشیا تے مولوکاس دے کجھ حصے وی شامل رہے ۔ 1898ء دی سپینی امریکی جنگ دے بعد بوہتے جزیرے امریکہ دے قبضے چ چلے گئے تے باقی علاقے 1899ء دے جرمن سپینی معاہدے چ جرمنی نوں ویچ دتیآں گئیاں ۔ سپین دا بادشاہ روایتی طور تے خود نوں "شرق تے غرب الہند دا بادشاہ" آکھواندا سی ۔ 

 
## تریخ

 
**کھوج تے قیام (1521ء توں 1643ء)**

6 مارچ 1521ء چ پرتگیزی مہم جو فرڈینینڈ میگیلان ماریانا جزيرےآں تے پہنچئیا تے اس طرح سپین دا شرق الہند نال پہلا رابطہ ہوئیا ۔ اسنے گوآم نوں "چوراں دا جزیرہ" دا ناں دتا کیونجے ایتھے اسدا کجھ سامان چوری ہو گئیا سی ۔ میگیلان دے عملے نے اسدے بعد اس جزيرے توں چلے گئے تے 16 مارچ نوں اوہ 150 دے عملے نال فلپائن دے جزيرے ہومونہون تے اپڑئیا ۔ ایتھے اوہ مقامی لوکاں نال ملے تے اپنے اک ملایا بولی دے مترجم ملاکا دے اینریک جہڑا مقامی بولی سمجھ سکدا سی ، دے راہیں اینہاں نال گل بات کیتی ۔ 
شرق الہند تے امریکہ دے ہسپانوی علاقےآں دے وچکار بحر الکاہل دے راہیں تجارتی فیدے دیکھدے ہوئے ، انٹونیو ڈی مینڈوزا نے سپین دی نویں علاقےآں دی تلاش دی مہم دی حوصلہ افزآئی کیتی ۔ میگوئل لوپاز ڈی لیگازپی تے 1565ء چ فلپائن چ پہلی سپینی بستی دی نیہہ رکھی جہڑا سان میگوئل ناں دا شہر بن گئیا ۔ آندریس ڈی اوڈانیٹا نے فلپائن توں میکسیکو واپس جاندے ہوئے قابل عمل بحری رستہ لبھ لئیا ۔ 1570ء چ مقامی شہر منیلا نوں فتح کر لئیا گئیا تے چھیتی ای اس علاقے نال تجارتی رابطے شروع ہو گئے ۔

گٹھ:سپین
گٹھ:ہسپانیہ
گٹھ:سپین دی تریخ
گٹھ:سپین دیاں بادشاہتاں

گٹھ:تریخ
گٹھ:یورپ دی تریخ
گٹھ:ایشیا دی تریخ
ییکے بادشاہت

ییکے بادشاہت کانگو دے علاقے یاتانگا چ گرانگانزے لوکاں دی بادشاہ مسیری دی قیادت چ 1856ء توں 1891ء تک تھوڑے چر لئی قائم رہن آلی بادشاہت سی ۔ ایہہ کجھ چر لئی گھبلے دکھنی افریقہ دی سبتوں طاقتور ریاست بن گئی تے اسدا رقبہ 5 لکھ مربع کلومیٹر تک پھیل گئیا ۔ دکھن چ صحرائے کالاہاری تے لوزی بادشاہت تے اتلے چ کانگو برساتی جنگلات دے تجارتی رستے بند ہون پاروں ، افریقہ دا چڑھدے توں لہندے ول جاندا واحد تحارتی رستہ وی اس دے کنٹرول چ سی ۔ 

ایتھے دا بادشاہ مسیری اصل چ تنزانیہ چ توبارا دا نیامویزی ( جنہاں نوں ییکے یاں باییکے وی آکھئیا جانا سی) سی ۔ ایہہ دریائے لواپولا دے لہندے چ وسانگا سردار دے لنڈا دشمناں نوں شکست دے کے اسدا جانشین بن گئیا ۔ اقتدار چ آ کے اسنے گونڈھی قبیلےآں نوں فتح کر کے ایس سرداری نوں بادشاہت ج بدل دتا ۔ 

اپنے راجگھر بنکیئیا توں ییکے بادشاہت نے متاوا کازیمبے دے لہندے علاقے تے لوبا سلطنت دی دکھن ول فتوحات روک دتیاں تے دکھنی لہندے دے قبیلےآں نوں مفتوح کر لئیا اتے انگولا تک دا تجارتی رستہ وی اپنے قبضے چ لے لئیا ۔

جدوں بیلجیم دے بادشاہ لیوپولڈ II نوں پتا لگا کہ ییکے بادشاہت دا چڑھدی لہندی تجارت کنٹرول تے تانبا تے سونا وی وڈی مقدار چ ایتھے موجود اے تے اسنے کانگو فری سٹیٹ نال اس بادشاہت نوں ملان لئی ، اک فوجی مہم بھیجی ۔ سیسل رہوڈوس نے وی ایس بادشاہت نوں اپنی برٹش ساؤتھ افریقہ کمپنی دے علاقےآں نال ملان لئی اک مہم گھلی ۔ لیوپولڈ دی گھلی مہم نوں ایس چ کامیابی ملی ، جس نے بادشاہ مسیری نوں قتل کر کے بادشاہت دا خاتمہ کر دتا تے اسدے علاقےآں تے قبضہ کر لئیا ۔ بعد چ ایہہ اپنی انتظامیہ دے ہیٹھ بیلجیمی کانگو چ شامل کر لئی گئی ۔

گٹھ:سلطنتاں
گٹھ:مسلم سلطنتاں
گٹھ:افریقہ دیاں سلطنتاں
روس دی سائبیریا دی فتح

روس دی سائبیریا دی فتح 16ویں صدی عیسوی چ عمل چ آئی جدوں خانان سائبیریا 
راجواڑےآں دا اک ڈھلا ڈھالا سیاسی ڈھانچہ سی ۔ جہڑا روسی مہم جوآں (جہڑے گنتی چ بوہت زیادہ سن) دیاں سرگرمیاں دے نشانے تے سی جنہاں نے بوہت سارے ٹبراں دی بنیاد تے قبیلےآں نوں اپنا وفادار بنا لئیا سی تے علاقے چ کئی قلعے اسارے جتھوں ایہہ حملے کردے سن ۔ اس دے جواب چ کوچم خان نے اپنی رعایا نوں اسلام قبول کرن لئی آکھیا (روسیاں دا خانان سائبیریا تے مل مارن لئی پراپیگنڈا)تے اپنے ٹیکس دا نظام بہتر کر کے اپنے اقتدار نوں مرکزی بنان دی کوشش کیتی ۔

سائبیریا دی فتح دی مہم جولائی 1580ء چ شروع ہوئی ، جدوں یارماک تیموفئیوچ 540 کاسک سپاہیاں نال ، خانان سائبیریا دے علاقے ووگولس تے حملہ کیتا ۔ اینہاں نال 300 جرمن تے لتھوانی غلام وی سن جنہاں نوں سترونگانوف نے زار روس توں خریدئیا سی ۔ پورے 1581ء دے سال ایہہ فوج یاگرا دے علاقے چ رہی تے ووگولس تے اوستیاک دے قصبےآں تے مل مارئیا ۔ اوس ویلے اینہاں نے کوچم خان دے اک ٹیکس اکٹھا کرن آلے اہلکار نوں وی پھڑئیا ۔ روسیاں دی پیش قدمی دے خلاف مسلسل تاتاری حملےآں دے بعد یارماک دی فوج نے خانان سائبیریا دے راجگھر قاشلق تے مل مارن دی مہم تیار کیتی ۔ ایہہ فوج مئی 1582ء چ اس مہم تے نکلی تے دریائے ارتش دے کنارے تے تن دن دی لڑائی چ یارماک نے کوچم خان تے اسدے 6 اتحادی تاتاری شہزادےآں دی متحدہ فوج نوں شکست دتی ۔ 29 جون نوں تاتاراں نے کاسک فوج تے حملہ کیتا پر اسنوں پسپا کر دتا گئیا ۔

گٹھ:روس
گٹھ:روس دیاں جنگاں
گٹھ:روس دی تریخ
گٹھ:روس دے علاقے چ قائم سابق مسلم ریاستاں

گٹھ:تریخ
گٹھ:یورپ دی تریخ
گٹھ:ایشیا دی تریخ
اوئیو بادشاہت

اوئیو بادشاہت لہندے افریقہ چ ، جہڑا اج کل لہندا دکھنی نائیجیریا اے ، چ 1400ء توں 1905ء تک قائم رہن آلی اک سلطنت سی ۔ ایہہ سلطنت یوروبا لوکاں نے 15ویں صدی عیسوی ج قائم کیتی سی ۔ سامراجی مہم جوآں دے خلاف مقابلے چ ایہہ لہندی افریقی ریاستاں چوں ایہہ اک وڈی ریاست بن گئی ۔ ایہہ تجارت توں کمائی دولت تے اپنی طاقت ور گھڑ سوار فوج دے بل بوتے تے عروج تے پہنچ گئی ۔ 17ویں صدی دے ادھ توں 18ویں صدی عیسوی دے آخیر تک ایہہ علاقے چ اہم سیاسی اہمیت دی ریاست رہی ، جس دے کنٹرول چ نا صرف ، اج دے نائیجیریا ، بنین تے ٹوگو دے علاقے چ قائم دوجیاں یوروبا بادشاہتاں نوں جان آلے رستے ، بلکہ دوجیاں افریقی بادشاہتاں ، جنہاں چ دہومی دیاں فون بادشاہتاں سن ، نوں جان آلے رستے وی سن ۔

## دیومالائی ابتدا

## شروع دا دور
اوئیو دا الفافن ، اوبا اجاکا ، اوئیو بادشاہت دے پہلے بادشاہ اورانیان دا جانشین بنئیا ۔ اس نوں تخت توں لاہ دتا گئیا ،کیونجے اسنے یوروبا فوجی طاقت نوں گھٹا کے اپنے ماتحت سرداراں نوں کافی آزادی دے دتی سی ۔ اسدے بعد اقتدار اس دے بھائی شانگو نوں دے دتا گئیا جس نوں بعد چ گرچ تے آسمانی بجلی دا دیوتا قرار دے دتا گئیا ۔ اجاکا نوں شانگو دے مرن دے بعد بحال کر دتا گئیا ۔

## بادشاہت دی توسیع

یوروبا دی اوئیو دی فتح دی وجہ اسدی مضبوط فوج تے مضبوط مرکزی حکومت سی ۔ نواں راجگھر اوئیو ایگبوہو اسارئیا گئیا تے پہلا راجگھر نوں پرانا اوئیو آکھئیا جان لگا ۔ بادشاہ ایگونوجو نے تقریبا سارا یوروبا لینڈ فتح کر لئیا سی ۔ بنین بادشاہت نوں 1578ء توں 1608ء دے وچکار کسے ویلے فتح کرن دی کوشش چ ناکامی دے باوجود اوئیو بادشاہت چ توسیع ہندی رہی ۔

## ہور ویکھو
*نائیجیریا

## حوالے

*سٹیفن گوڈارڈ (1962ء) اگو جہڑا آوئیو بن گیا ۔ یوروبا دے تریخی جغرافیہ تے مضمون ۔ دی جغرافیکل جرنل ۔

## باہرلے جوڑ

ہافنریفر موزیم آف اینتھروپالوجی

گٹھ:تریخ
گٹھ:افریقہ دی تریخ
گٹھ:سلطنتاں
گٹھ:افریقہ دیاں سلطنتاں
گٹھ:سابق سلطنتاں
گٹھ:افریقی بادشاہتاں
گٹھ:افریقی سلطنتاں
گٹھ:افریقہ
خانان چغتائی

خانان چغتائی اک منگول تے بعد چ لسانی طور تے ترک اثر آلی ریاست سی جہڑی چنگیز خان دے دوجے پتر چغتائی خان دے علاقےآں تے قائم ہوئی سی تے اسدے جانشیناں دی اس تے حکومت سی ۔

شروع چ ایہہ منگول سلطنت دا حصہ سی تے بعد چ مکمل آزاد بن گئی ۔ 13ویں صدی عیسوی چ اپنے عروج تے ایہہ بحیرہ ارال دے دکھن چ آمو دریا توں ، اج دے منگولیا تے چین دی سرحد تے کوہ التائی تک پھیلی ہوئی سی ۔

ایہہ خانان کسے نا کسے شکل چ 1220ء توں 17ویں صدی عیسوی دے اخیر تک قائم رہی ، حالانکہ اس دا لہندا ادھا حصہ 1360ء دی دہائی چ امیر تیمور دے قبضے چ چلا گئیا سی ۔ خانان دا چڑھدا ادھا حصہ چغتائی خاناں دے اقتدار چ رہئیا جہڑے تیمور دے جانشیناں نال کدی اتحادی تے کدی جنگ چ ہندے ۔ اخیر 17ویں صدی چ خانان چغتائی دا باقی حصہ وی اپاق خوجہ حکومت دے کول چلا گئیا ، جہڑے چڑھدے ترکستان چ زونگار تے مانچو سرداراں دی حکمرانی چ حکومت کردے سن ۔

چغتائی دا مطلب منگولی بولی چ قوم یاں ملک اے ۔

## قیام

چنگیز خان دی سلطنت اسدے تیجے پتر اوگدائی خان جہڑا "وڈا خان" کہلاندا سی ، نوں ملی ۔ جسدے اپنے علاقے جھیل بالکش توں منگولیا تک سن ۔ سبتوں نکے پتر تولی خان نوں اتلے منگولیا دے آبائی علاقے ملے ۔ دوجے پتر چغتائی خان نوں اج دے ازبکستان چ آمو دریا تے سیر دریا دے وچکار ماوراء النہر دے علاقے تے کاشغر دے دوالے دے علاقے ملے ۔ اسنے آلمالک نوں اپنا راجگھر بنائیا جہڑا اج دے اتلے لہندے چین چ کولجا شہر اے ۔ وراثتی مسئلےآں دے علاوہ منگول سلطنت نوں اپنے تے اپنی رعایا جہڑ زیادہ تر ترک مسلمان سن دے وچکار ثقافتی تے نسلی فرق توں خطرہ سی ۔

جدوں اوگدائی خان پورے چین نوں فتح کرن دے اپنے خواب نوں پورا کیتے بغیر مر گئیا تے اسدے پتر گویوک نوں مکمل جانشینی نا لبھی تے اوگدائی دے مرن دے بعد پنچ سال تک حکومت اسدی بیوی توریجن دے ہتھ چ رہی ۔ اس جانشینی دی منظوری قرولتائی چ ہوئی تے اسدا حسب ضابطہ جشن وی منائیا گئیا پو اس چ سلطنت طلائی اردو دے آزاد خیال خان باتو خان نے شرکت نئیں کیتی ۔ گویوک دے مرن دے بعد باتو نے بیرک نوں گھلئیا جسنے تولی خان دی بیواہ نال مل کے اگلی قرولتائی (1253ء چ) اوگدائی دی نسل دی بجائے تولی دے پتر مونگیک ، جہڑا نسطوری عیسائیت نوں پسند کردا سی ، نوں اقتدار دوا دتا ۔ اوگدائی الس ختم ہو گئیا ۔

## خانان چغتائی ، چغتائی خان دے مگروں

چغتائی خان 1242 چ اپنے بھائی اوگدائی دے بعد چھیتی مر گئیا ۔ تے تقریبا اس دے 20 سال بعد تک چغتائی ریاست ، مرکزی منگول حکومت دا ماتحت علاقے رہئیا ، جہڑی اسدے تخت تے اپنی مرضی دا خان بیٹھاندی تے لاہندی سی ۔ ماوراء النہر دے شہر جہڑے اگرچہ خانان دے علاقےآں چ واقع سن دا انتظام وڈے خان دے لائے ہوئے اہلکاراں کول سی ۔

گٹھ:تریخ
گٹھ:ایشیا دی تریخ
گٹھ:ترکستان
گٹھ:ازبکستان
گٹھ:ازبکستان دی تریخ
گٹھ:خانان
گٹھ:خانیت
گٹھ:ترک ریاستاں
گٹھ:مسلم سلطنتاں
گٹھ:منگولیا
گٹھ:منگول بادشاہتاں
گٹھ:منگولیا دی تریخ