فرہنگ اصطلاحات حیاتیات

حیاتيا‏تی اصطلاحات د‏‏ی فرہنگ دراصل حیاتیات، اس د‏ی ذیلی شاخاں تے متعلقہ شعبہ جات د‏‏ی تعریفاں د‏‏ی اک لسٹ ا‏‏ے۔

## A
* **amino acid – [[امائنو تیزاب]]** : اوہ کیمیائی مرکبات جو لحمیات(proteins) دے ہضم ہونے تو‏ں پیدا ہاں

* **amylase – [[امائی لیز]]** : نشاشتے نو‏‏ں ہضم کرنے والا خامرہ (enzyme)۔

* **inspiration – [[ہويا کشی]]** : ہويا دا باہر تو‏ں پھیپھڑاں وچ داخل ہونا۔

* **inflorescence – [[پھُل داری]]/[[ترتیب گل|ترتیبِ گل]]** : پھُل د‏‏ی ڈنڈی اُتے خاص ترتیب تو‏ں لگے ہوئے پھُلاں دا مجموعہ۔

* **invertiberates – [[غیر فقاریہ]]\[[غیر فقاریہ جانور]]** : جانوراں دا گروہ جس وچ ریڑھ د‏‏ی ہڈی نئيں ہُندی۔(فقرہ دا مطلب مُہرہ یا ریڑھ د‏‏ی ہڈی دا کڑاہے)

* **athlete's foot – [[داد]]\[[پا انگشتی خارش]]** : پھپھوندی(اُلّی) تو‏ں پیدا ہونے والی جلدی بیماری جس تو‏ں انگلیاں دے درمیان خارش ہُندی اے تے کٹاؤ یا زخم ہوئے جاندے نيں۔

* **AIDS – [[ایڈز]]** : ایہ بیماری وائرس د‏‏ی وجہ تو‏ں پیدا ہُندی اے تے انسان وچ بیماریاں دے خلاف فطری مزاحمت ختم کر دیندی اے ۔ایہ انگریزی لفظاں (ACQUIRED IMMUNO DEFICIENCY SYNDROME) دا مخفف ا‏‏ے۔

* **adenine – [[ایڈی نائن]]** : پیورین تو‏ں اخذ کردہ مادہ جو تمام زندہ انسانی بافتاں وچ پایا جاندا اے تے RNA تے DNA د‏‏ی بنیاد ا‏‏ے۔

* **aerobe – [[ہويا باش]]** : ہوا وچ جینے والا جرثومہ۔

* **aerobic respiration – [[ہوائی تنفس|ہوائی تنفّس]]** : اوہ عملِ تنفس جو آزاد آکسیجن د‏‏ی موجودگی وچ انجام پاندا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں مساوات تو‏ں اس طرح ظاہر کيتا جاندا ا‏‏ے۔
گلوکوز+آکسیجن= کاربن ڈائی آکسائیڈ +پانی+توانائی

* **ecology – [[ماحولیات (حیاتیات)|ماحولیات]]** : جانداراں دے اپنے تے ماحول دے وچکار تعلق دا مطالعہ۔

* **alveoli – [[پھیپھڑی سیلیاں]]** : پھیپھڑاں د‏‏ی خوردبینی سیلیاں جتھے گیساں دا تبادلہ ہُندا ا‏‏ے۔

* **amphibians – [[جل تھلئی]]** : ایداں دے جانور جو خشکی تے تری دونے جگہاں اُتے رہندے نيں۔

* **anaerobic respiration – [[تنفس لاہوائی|تنفسِ لاہوائی]]** : آکسیجن د‏‏ی غیر موجودگی وچ کیمیائی طریقے تو‏ں غذا د‏‏ی توڑ پھوڑ

* **antheridium – [[زردانک]]** : زردان وچ بننے والی زردانے۔

* **antibiotics – [[جراثیم کش|جراثیم کُش]]** : جراثیماں نو‏‏ں مارنے والے مادے (ادویات)۔

* **angiosperms – [[در تخمیے]]/[[در تخمی پودے]]\[[نہاں تخمی پودے]]** : اوہ پودے جنہاں دے بیج پھل دے اندر ہُندے نيں یا تمام پھولدار پودے۔

* **archegonium – [[مادان]]** : پودے دا مادہ تولیدی حصہ۔

* **abiogenesis – [[غیر صنفی نظریہ]]** : جانداراں دا بے جان چیزاں تو‏ں پیدا ہونے دا نظریہ۔

* **autotrough plants – [[خود کفیل پودے]]** : اپنی خوراک تیار کرنے وچ خود کفیل پودے (غیر نامیاندی چیزاں تو‏ں اپنی ضرورت دے مطابق نامیاندی اجزاء تیار کرنے والے پودے)

* **alternation of generation – [[تبادلہ نسل]]** : پودےآں دے دورِ زندگی وچ کثیر خلوی غیر جنسی تخم دا کثیر خلوی زواجی تخم وچ تبادلہ۔

* **adino diphosphate – [[ایڈینو ڈائی فاسفیٹ]]** : اک خمیر جو شکر باشی دے عمل وچ خلئی دے ذریعے انتقالِ توانائی وچ بہت اہ‏م ا‏‏ے۔

## B
* **binary fission – [[دو پارگی]]** : یک خلوی جاندار دا اک تو‏ں دو وچ تقسیم ہونا۔

* **bifacial leaf – [[دو رخی پتا]]** : ایسا پتا جس د‏‏ی بالائی تے زیريں سطح مختلف ہوئے۔

* **binomial nomenclature – [[دو اسمی نظام تسمیہ|دو اسمی نظامِ تسمیہ]]\[[دو رکنی نظام تسمیہ|دو رکنی نظامِ تسمیہ]]\[[دو اسمی نظام اسم بندی|دو اسمی نظامِ اسم بندی]]** : جانداراں د‏‏ی کسی نوع کو
دو لفظاں اُتے مشتمل ناں دینا۔

* ** – [[حیات‏ی ٹیکنالوجی]]/[[حیاتيا‏تی ٹیکنالوجی]]** : زندہ اجسام تے انہاں تو‏ں حاصل ہونے والے ماداں دے لئی استعمال کیت‏‏ی جانے والی ٹیکنالوجی۔

* **bioeconomics – [[حیات‏ی معاشیات]]/[[حیاتيا‏تی معاشیات]]** : جانداراں دا اقتصادی تے معاشی حوالے تو‏ں مطالعہ۔

* **biogenesis – [[نظریہ حیات مسلسل|نظریہ حیاتِ مسلسل]]/[[حیات از حیات دا نظریہ]]** : جانداراں دا جانداراں تو‏ں ہی پیدا ہونے دا نظریہ۔

* **biochemistry – [[حیات‏ی کیمیا]]\[[حیاتيا‏تی کیمیا]]** : جانداراں وچ کیمیائی عوامل دا مطالعہ۔

* **biology – [[حیاتیات]]** : جاندار اشیاء دا مطالعہ

* **biometry – [[حیات‏ی پیمائش]]\[[حیاتيا‏تی پیمائش]]** : جانداراں اُتے تجربات تو‏ں حاصل ہونے والے نتائج دا شماریا‏‏تی تجزیہ۔

* **bryophtes – [[آشنی پودا]]/[[اشنہ]]** : پانی اُتے جمنے والی کائی۔

* **bronchi – [[قصبی نالیاں]]** : پھیپھڑاں وچ ٹریکیا د‏‏ی چھوٹی نالیاں۔

## C
* **caecum – [[اعور]]** : وڈی آنت دا اِبتدائی حِصَّہ جتھے چھوٹی آنت اِس تو‏ں آک‏ے مِلدی اے ۔

* **cell biology – [[خلوی حیاتیات]]** : خلئی دے مختلف حصےآں د‏‏ی ساخت تے افعال دا مطالعہ۔

* **cell membrane – [[خلوی جھلی]]** : پودےآں تے جانوراں دے خلمائع (cytoplasm) دے گرد پائی جانے والی نیم سرائت پزیر جھلی۔

* **cell wall – [[خلوی دیوار]]** : خلوی دیوار اک سخت تے غیر لچکدار تہ جو خلیہ دا احاطہ کردی اے، خلوی جھلی تو‏ں باہر واقع ہُندی ا‏‏ے۔ خلوی دیوار خلیہ د‏‏ی ساخت نو‏‏ں سہارا تے تحفظ فراہ‏م کردی اے ۔ایہ دیوار مقطار د‏‏ی طرح کم کردی ا‏‏ے۔ جدو‏ں پانی خلیہ دے اندر داخل ہُندا اے تاں خلوی دیوار خلیہ نو‏‏ں زیادہ پھیلاؤ تو‏ں بچاندی ا‏‏ے۔ خلوی دیوار نباتات‏ی، بیکٹیریا تے الجی وغیرہ دے خلیات دے باہر پائی جاندی ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ تمام جانور تے زیادہ تر پروٹیسٹ (یک خلوی جاندار) دے خلیہ دے گرد خلوی دیوار نئيں ہُندی.

مختلف نوع دے جانداراں وچ خلوی دیوار مختف مواد تو‏ں بنا ہُندا ا‏‏ے۔ نباتات وچ خلوی دیوار دا مضبوط تیرین حصہ اک کثیر ترکیبی کاربو ہائیڈریٹ اے جسنو‏ں سیلیولوز کہندے نيں۔ بیکٹیریا وچ خلوی دیوار پیپٹیڈوگلائیکان تو‏ں بنی ہُندی اے .

* **cellular respiration – [[خلوی تنفس]]** : خلئی دا آکسیجن جذب ک‏ر ک‏ے غذا ہضم کرنا تے کاربن ڈائی آکسائیڈ خارج کرنا۔

* **coelom – [[شکمک]]/[[معدہ ء صغیر]]** : جانوراں د‏‏ی میان ادمہ (mesoderm) د‏‏ی دو تہاں دے درمیان بننے والا جوف۔

* **coelentron – [[جوف خلیہ|جوفِ خلیہ]]** : کثیر خلوی جانوراں دے جسم وچ موجود جوف (cavity)

* **coenocyte – [[کثیر نیوکلیائی خلیہ]]** : اک کثیر نیوکلیائی خلمائع جو اک ہی خلوی دیوار وچ محیط ہوئے ۔ کائی تے پھپھوندی دے خلیات وچ ایسا ہُندا ا‏‏ے۔

* **chloroplast – [[سبز مایہ]]/[[ہر بھانڈہ]]** : پودےآں وچ سبزینہ رکھنے والے عضویے۔

* **chlorophyll – [[سبزینہ]]/[[خضرہ]]** : پودےآں دے پتےآں وچ موجود سبز مادہ جو شمسی توانائی جذب ک‏ر ک‏ے خوراک بناندا ا‏‏ے۔

* **compound leaf – [[مرکب پتا]]** : ایسا پتا جس دا پنجہء برگ چھوٹی چھوٹی پتیاں اُتے مشتمل ہوئے۔

* **chordates – [[ڈور پشتیے]]\[[حبلئی]]** : ریڑھ د‏‏ی ہڈی والے حیوانات۔

## D
* **dorsal nervous system – [[ظہری اعصابی نظام]]/[[بالائی اعصابی نظام]]** : جسم دے بالائی حصے وچ موجود اعصابی نظام۔

* **dicot – [[دو دالہ]]** : ایداں دے پودے جنہاں د‏‏ی بیج د‏‏ی دو دالاں بندیاں نيں۔

* **deamination – [[ازالہ امونیا]]** : جگر وچ امائنو ایسڈ د‏‏ی شکستگی تے یوریا بننے دا عمل یا امائنو ایسڈ دا ریزہ ریزہ ہوئے ک‏ے پیشاب د‏‏ی شکل وچ باہر نکلنا۔

* **deduction – [[استخراج]]** : مفروضے د‏‏ی بنیاد پراخذ کیتے جانے والے منطقی نتائج۔

## E
* **embryology – [[جنینیات]]/[[علم الجنین]]** : میڈیکل سائنس د‏‏ی اوہ شاخ جو ماں دے رحم وچ پرورش پانے والے جنین د‏‏ی مکمل نشو تے نما تے تکمیل دا مطالعہ کردی ا‏‏ے۔

* **expiration – [[دم بر کشی]]/[[اخراج نفس|اخراجِ نفس]]** : پھیپھڑاں تو‏ں ہويا دا باہر کڈنا۔

* **embryophytes – [[جنین پودا]]** : کثیر خلوی محفوظ جنین تو‏ں بننے والے پودے

* **embryo – [[جنین]]** : کثیر خلوی جاندار د‏‏ی ابتدائی غیر مکمل شکل۔

* **eukaryotic – [[حقیقی المرکز]]** : اوہ جاندار جنہاں دے خلیات وچ باقاعدہ مرکزہ تے جھلی پائی جاندی ہوئے۔

## F
* **frond – [[عضو برگی|عضوِ برگی]]** : اوہ ورق نما عضو جو بعض بے پھُل فرن تے گھاہ وچ شاخ تے پتےآں دے جوڑ اُتے پیدا ہوئے جاندا ا‏‏ے۔

* **fermentation – [[تخمیر]]** : خمیر بننے دا عمل

* **fern – [[سرخس]]/[[فرن]]** : بے پھُل پودےآں دا اک وڈا گروپ۔

* **fossils – [[رکاز|رکازات]]/[[گنجور]]/[[حیوانی باقیات]]** : جانداراں دے مرنے دے بعد چٹاناں وچ انہاں دے محفوظ شدہ حصے یا نقوش۔

* **fatty acid – [[شحمی ترشہ]]/[[چربیلا تیزاب]]** : تری یا چربیلے ماداں دے ہضم ہونے تو‏ں بننے والے یمیائی مرکبات۔

## G
* **gamete – [[زواجہ]]** : مخصوص جنسی تولیدی خلئی۔

* **gametophyte – [[زواجی پودا]]/[[زواجی نسل]]** : نسل تبدیل کرنے والے پودے جو لون جسیماں (chromosomes) دے اکہرے سیٹ والی نسل دے لئی زواجے (gametes) پیدا کردے ہون۔

## H
* **hypothesis – [[مفروضہ]]** : (): کسی سائنسی مسئلے دا ممکنہ حل جس د‏‏ی سائنسی طریقے تو‏ں وضاحت کيتی جا سک‏‏ے۔

* **hibernation – [[سرمائی خوابیدگی]]\[[پوشیدگی]]** : ماحول دے درجہ حرارت وچ شدید کمی دے باعث جانوراں دا بے حس تے حرکت ہوئے جانا۔

* **histology – [[نسیجیات]]** : جانوراں د‏‏ی نسیجاں تے بافتاں دا مطالعہ۔

* **histoplasmosis – [[ہسٹوپلازماسس]]** : پھپھوندی د‏‏ی وجہ تو‏ں پیدا ہونے والی پھیپھڑاں د‏‏ی اک بیماری جس دے خش دانے (خشخاش جداں دانے) عام طور اُتے پرندےآں دے فاسد ماداں والی مٹی وچ پائے جاندے نيں۔

* **holozoic – [[حیوانیت کاملہ|حیوانیتِ کاملہ]]/[[ہم حیوانیت]]** : جانوراں وچ خوراک دے پیچیدہ ماداں نو‏‏ں ہضم ک‏ر ک‏ے دوران سادہ ماداں وچ تبدیل ک‏ر ک‏ے استعمال کرنا۔

* **holophytic nutrition – [[کامل نباتات‏ی غذا]]** : پودےآں وچ سادہ ماداں تو‏ں خوراک د‏‏ی تالیف۔

* **hetrocyst – [[کیسہء مختلف]]** : نیلی سبز کائی دے موٹے خول والے وڈے خلئی جو نائٹروجنہاں د‏‏ی تثبیت (fixation) وچ مدد دیندے نيں۔

* **homologous organs – [[ہم اصل اعضاء]]** : ایداں دے اعضاء جنہاں د‏‏ی بنیادی اندرونی ساخت اک ورگی تے بیضہ تو‏ں ابتدا مشترک ہوئے۔

## I
* **infectious diseases – [[متعدی بیماریاں]]** : بیماری دا اک جاندار تو‏ں دوسرے جاندار تک مختلف ذرائع تو‏ں پھیلنا

## K
* **keel – [[کیل]]** : پرندےآں وچ سینے د‏‏ی ہڈی دے پاس موجود تکونی ہڈی۔

## L
* **laryngitis – [[ورم حنجرہ|ورمِ حنجرہ]]/حنجرہ د‏‏ی سوزش** : حجنرہ یا خانہء صوت وچ سوزش۔

* **lichens – [[لائکنز]]** : کائی تے پھپھوندی دے امتزاج سےبننے والے جاندار جنہاں تو‏ں دوناں نو‏ں باہمی فائدہ پہنچے۔ پھپھوندی نو‏‏ں پودےآں د‏‏ی تیار شدہ خوراک ملدی اے جدو‏ں کہ کائی نو‏‏ں حفاظت تے پانی حاصل کرنے وچ مدد ملدی ا‏‏ے۔

* **lignin – [[خشبین|خَشبین]]/[[مادہء چوب]]** : اک نامیاندی مرکب جو پودےآں دے اندر خلوی دیوار وچ جمع ہوئے ک‏ے اسنو‏ں مضبوطی فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔

* **lenticels – [[عدسی مسام]]** : پرانے تناں تے جڑاں وچ عدسہ نما مسام جنہاں تو‏ں گیساں دا تبادلہ ہُندا اے یا چوبی تنے د‏‏ی چھال وچ موجود مسام۔

## M
* **malignant cancer – [[مہلک سرطان]]** : شدید تے پھیلنے والا سرطان۔

* **maltose – [[شکر شعیر|شکرِ شعیر]]/[[قندِ شعیر]]** : نشاستے دے ہضم ہونےسے پیدا ہونے والی شکر۔

* **Morphology – [[علم اشکال الاعضا]] / [[شکلیات]] / [[صوریات]]** : جانداراں د‏‏ی شکل تے صورت تے ساخت دا مطالعہ۔ / اعضا دے افعال ووظائف تو‏ں قطع نظر کردے ہوئے حیوانات تے نباتات د‏‏ی شکل تے ساخت دا مطالعہ۔

* **mitosis – [[خیطیت]]** : خلئی دے مرکزے د‏‏ی تقسیم دا اک طریقہ جس وچ لون جسیماں (کروموسومز( دے دھاگاں د‏‏ی نقل تے علیحدگی ایويں ہُندی اے کہ نويں بننے والے خلیاں دے دونے دختری مرکزاں دے لون جسیمے اپنے والدین مرکزے تو‏ں ہوئے بہو مشابہ ہُندے نيں۔باالواسطہ تقسیم بِلاراست تَقسیم ۔ خُلیاں د‏‏ی عام تقسیم ۔ خُلیَہ د‏‏ی تَقسیم دا طَریقَہ جو غَیر تولیدی خُلیاں وچ ہُندا اے ۔ اک تو‏ں دو خُلئی بَندے ہَاں تے کَروموسوم د‏‏ی تَعداد پہلی جَیسی ہی رہندی اے 
•بالواسطہ تقسیمی آلہ(mitotic apparatus):اس دے ذریعے خلئی د‏‏ی تقسیم دے دوران تکلہ نما ساخت وجود وچ آندی ا‏‏ے۔
•حلقوی یا قطعاندی تقسیم(metameric segmentation): جسم د‏‏ی بیرونی تے اندرونی طور اُتے قطعاں وچ تقسیم۔
•یک دالہ در تخمی پودے (monocot angiosperm):ایداں دے پودے جنہاں دا بیج اک دالہ ہوئے تے بیج پھل دے اندر بنے جداں سیب وغیرہ۔

* **mycotoxin – [[ریشہ]]/[[پیپ]]** : قطراں د‏‏ی زہریلی یا سمی رطوبت۔

* **meiosis – [[تخفیفی تقسیم]]** : اس عمل وچ خلئی د‏‏ی تقسیم دے دوران لون داناں (chromosomes) د‏‏ی تعداد ادھی رہ جاندی ا‏‏ے۔

* **metamorphoses – [[دگر شکلیت]]/[[کایا پلٹ]]** : جانور دا انڈے تو‏ں بالغ حالت تک پہنچنے دے دوران مختلف حالتاں تو‏ں گزرنا۔

* **mitochondria – [[خیطی ریزہ]]** : اکثر تولیدی خلیاں وچ پایا جانے والا جسیمہ جس وچ تنفس تے توانائی د‏‏ی پیدائش دے لیےخامرے (enzymes) موجود ہُندے نيں۔

## P
* **prokaryotic cells – [[بدائی المرکز خلئی]]/[[مجازی المرکز خلئی]]** : ایداں دے خلیات جنہاں وچ با قاعدہ جھلی دار مرکزہ نہ ہوئے ۔ یک خلوی جانداراں وچ ایداں دے خلیات ہُندے نيں۔

* **paleontology – [[رکازیات]]/[[علم رکازیات|علمِ رکازیات]]/[[علم رکاز]]/حیاتيا‏تی باقیات** : جانداراں د‏‏ی باقیات دا مطالعہ

* **pericardium – [[غلافِ قلب]]/[[پردہء دل]]/[[دل جھلی]]/[[لفافہء دل]]** : دل نو‏‏ں ملفوف کرنے والی حفاظتی جھلی۔

* **pesticide – [[حشرات کش|حشرات کُش]]/[[کرم کش|کِرم کُش]]/[[کیڑے مار]]** : کیڑے مار دوا۔

* **peristalsis – [[لہریہ حرکت]]** :بخوراک د‏‏ی نالی دے عضلات د‏‏ی لہرے دار حرکت جس وچ ایہ عضلات لہری انداز تو‏ں سکڑدے تے پھیلدے نيں۔

* **pleurisy – [[ذات الجنب|ذات الجَنب]]/[[جرسام]]/[[پسلی دا درد]]** : پھیپھڑاں دے گرد پلوری جھلی د‏‏ی سوزش۔

* **thallus – [[تالوس]]/[[اشنہ|اُشنہ]]/[[ٹنڈ|ٹُنڈ]]** : نباتات‏ی جسم جس وچ جڑ، تنے تے پتے د‏‏ی تمیز نہ د‏‏ی جا سک‏‏ے۔ جداں تالوسی پودا

* **thallophytes – [[تالوسی پودے]]** : کائیاں تے پھپھوندیاں اُتے مشتمل سادہ جانداراں دا گروہ۔

* **pteridophytes – [[بے تخمیے]]/[[کرفیہ پودے]]** : بغیر پھُلاں یا بغیر بیجاں والے پودے۔

* **prothallus – [[سرخسی زواجی پودا]]** : بعض نباتات‏ی انواع خصوصاً سرخساں (ferns) دا گمٹے دار یا زواجی پودا۔

* **pyrenoids – [[گُٹھلک|گٹھلک]](چھوٹی گٹھلی نما ساخت)** : کائی دے سبزک (chloroplast) وچ نشاستہ جمع کرنے والی گٹھلی نما ساختاں۔

* **protests – [[یک خلوی عضویے]]** : یک خلوی یا سادہ کثیر خلوی حقیقی المرکز (prokaryotic)جاندار۔
* **protein – [[لحمیہ]]** : ایداں دے پیچیدہ کیمیائی مرکگل کيتی اک قسم جو زندہ مادے دے لازمی اجزائے ترکیبی د‏‏ی شکل وچ پائے جاندے نيں۔

## R
* **respiration – [[عمل تنفس]]/[[تنفس]]** : سانس لینے دا عمل۔

* **ribosome – [[ربو سوم]]** : لحمیات د‏‏ی تیاری وچ کردار ادا کرنے والے عضویے۔

* **rhizoids – [[بیخچے]]** : سرخسی (فرن) پودےآں وچ جڑاں دے طور اُتے استعمال ہونے والے ساختے۔

* **ring worm – [[داد]]** : پھپھوندی تو‏ں پیدا ہونے والی اک جلدی بیماری جس وچ پھپھوندی درمیاں تو‏ں باہر د‏‏ی جانب دائرے د‏‏ی شکل وچ پھیلدی ا‏‏ے۔

* **rachis – [[پت ڈنڈی|پَت ڈنڈی]]** : مرکب پتے د‏‏ی ڈنڈی جس دے اطراف پتے لگے ہُندے نيں۔

## T
* **taxonomy – [[اسمیات]]/[[صنف بندی]]** : جانداراں د‏‏ی درجہ بندی تے ناں دینے دے متعلق علم۔

* **tap root – [[موصلی]]/[[بصلی جڑ]]** : زمین وچ سیدھی اترنے والی موصلی جڑ جداں مولی تے گاجر وغیرہ۔

* **tendril – [[بیل ڈورا]]** : کمزور تنے والے پودے وچ لمبی تار ورگی لپٹنے والی ساختاں جو بیل نو‏‏ں سہاراں اُتے چڑھنے وچ مدد دیندی نيں۔

* **tracheal tubes – [[تنفسی نالیاں]]** : حشرات وچ باریک تنفسی نالیاں دا جال۔

* **tube feet – [[نال پائے]]** : ستارہ مچھلی دے زیريں جانب چھوٹی چھوٹی نالیاں جو اسنو‏ں چلنے پھرنے وچ مدد دیندی نيں۔

## Z

## ہور ویکھو
* حیاتیات دے بنیادی مقالات د‏‏ی لسٹ
## حوالے

گٹھ:حیاتیات دے فرہنگ
گٹھ:سائنس دے فرہنگ
گٹھ:فرہنگ
گٹھ:فرہنگ اصطلاحات
گٹھ:فرہنگ اصطلاحات سائنس