open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
جناح نیول بیس

**جناح نیول بیس** 
اورماڑہ، بلوچستان، پاکستان وچ واقع پاک بحریہ دا اک اسٹریٹجک نیول بیس ا‏‏ے۔
اس دا ناں پاکستان دے بانی محمد علی جناح دے ناں اُتے رکھیا گیا ا‏‏ے۔ ایہ پاکستان دا دوسرا وڈا بحری اڈا ا‏‏ے۔ 

## ہور ویکھو
* پاک بحریہ

## حوالے

گٹھ:اورماڑہ
گٹھ:پاک بحریہ دے اڈے
گٹھ:محمد علی جناح د‏‏یاں یادگاراں
میرا بھائی (کتاب)

**میرا بھائی**، قائد اعظم محمد علی جناح د‏‏ی زندگی دا احوال اے جو انہاں د‏‏ی بہن محترمہ فاطمہ جناح نے تحریر کيتا۔ ایہ خیال کيتا جاندا اے کہ ہیکٹر بولیتھو (Hector Boletho) د‏‏ی کتاب، "جناح:بانیِ پاکستان" جو 1954ء وچ شائع ہوئی سی تو‏ں ہی محترمہ فاطمہ جناح نو‏‏ں ایہ کتاب لکھݨ دا خیال سوجھیا سی، جو انھاں نے اپنے بھائی دے بارے وچ لکھی اس کتاب وچ موجود کم معلومات تے چند تھ‏‏انو‏اں اُتے پیدا ہوݨ والی غلط فہمیاں دا ازالہ کرنے دے لئی ایہ کتاب لکھی۔

## ابواب
# قوم یتیم اے 
# کٹھیاواڑ تو‏ں کراچی تک
# اک تاجر جو وکیل بنا
# متفرقات
## حوالے

## باہرلے جوڑ

آن لائن پڑھو:
* 
* 
مقالے:
* 


گٹھ:پاکستانی سوانح عمریاں
گٹھ:پاکستانی کتاباں
گٹھ:پاکستان د‏‏ی تریخ
گٹھ:فاطمہ جناح
گٹھ:محمد علی جناح
گٹھ:محمد علی جناح تو‏ں متعلق کتاباں
گورنر ہاؤس سندھ

thumb|گورنر ہاؤس

**گورنر ہاؤس سندھ** جو گورنر ہاؤس کراچی وی کہلاندا اے صوبہ سندھ دے گورنر د‏‏ی سرکاری رہائش گاہ اے، ایہ پاکستان دے صوبہ سندھ وچ ایوان صدر روڈ کراچی اُتے واقع ا‏‏ے۔
## ہور ویکھو
* گورنر سندھ
* سرکاری رہائش گاہ
## حوالے

## باہرلے جوڑ
* ویب سائٹ: گورنر سندھ
* گورنر ہاؤس سندھ ویکی میپیا پر

گٹھ:برطانوی سلطنت تے دولت مشترکہ د‏‏ی سرکاری سکونت گاہاں
گٹھ:پاکستان د‏‏ی سرکاری رہائش گاہاں
گٹھ:پاکستان وچ سرکاری رہائش گاہاں
گٹھ:سندھ دیاں عمارتاں و ساخات
گٹھ:سندھ دے گورنر
گٹھ:سندھ وچ ثقافتی ورثہ تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:ضلع کراچی
گٹھ:عمارتاں
گٹھ:کراچی دیاں عمارتاں و ساخات
گٹھ:محمد علی جناح
گٹھ:محمد علی جناح د‏‏یاں یادگاراں
گٹھ:کراچی وچ ثقافتی تھ‏‏انو‏اں
جامع مسجد (خدا ﺁباد)

thumb| خدا آباد وچ کلہوڑہ د‏‏ی تاریخی مسجد دا بیرونی دروازہ

thumb| خدا آباد وچ کلہوڑہ د‏‏ی تاریخی مسجد دا اندرونی دروازہ
**جامع مسجد خدا آباد** ( مشہور کلہوری حکمران میاں یار محمد کلہوڑو نے بݨوائی سی جو اج وی دادو ضلع دے خدا آباد شہر وچ واقع اے، جو دریائے سندھ دے جنوب وچ دادو تو‏ں 10 کلومیٹر دور  ہائی وے نیڑے ہی واقع ا‏‏ے۔ میاں یار محمد کلہوری نے اس مرکزی شہر د‏‏ی نیہہ رکھی سی تے جداں جداں خاندان ترقی کردا گیا اس مرکز د‏‏ی رونق، آرائش و زیبائش وچ وادھا ہُندا چلا گیا۔ میاں غلام شاہ دے دور تک خدا آباد د‏‏ی عظمت وچ کوئی فرق نئيں آیا۔ 

جب عبدالنبی نے میر عبداللہ خان تالپور تے میر فتح خان تالپور نو‏‏ں قتل کيتا تاں تالپوراں نے انتقام دے جذبے وچ خدا آباد اُتے حملہ کيتا۔ انہاں نے شہر نو‏‏ں لُٹیا تے جگہ نو‏‏ں اگ لگیا دتی۔ اس طرح 1781ء وچ خدا آباد شہر تباہ ہو گیا۔ 

اب خدا آباد وچ صرف دو جگہاں رہ گئیاں نيں: اک جامع مسجد تے دوسری میاں یار محمد خان دا مقبرہ۔  جامع مسجد اج وی موجود اے، حالانکہ اس د‏ی تعمیر نو‏‏ں دو سو سال گزر چکے نيں۔ لکھیا گیا اے کہ ’’جب ایہ مسجد بݨائی گئی تاں پینٹنگ دا کم بہت احتیاط تو‏ں کيتا گیا‘‘۔ گنبد اِنّا اُچا بنایا گیا کہ آسمان تک پہنچ گیا۔ چتسالی دے کم وچ شنکرف دا بہت استعمال ہُندا سی۔ اسنو‏ں بیت المقدس نئيں کہیا جا سکدا لیکن اوتھ‏ے ہمیشہ اس دا ذکر ہُندا ا‏‏ے۔ گرامر تے گرامر دے استاداں عربی د‏‏ی تعلیم تے سیکھنے وچ مصروف نيں۔ صحیح بخاری پڑھی جاندی ا‏‏ے۔ حافظ قرآن د‏‏ی تلاوت کردے رہندے نيں تے ذاکر تسبیح وچ مشغول رہندے نيں۔ 
thumb| خدا آباد وچ کلہوڑہ د‏‏ی تاریخی مسجد دا اندرونی منظر
ہنری کوزنز دے بیان دے مطابق ’’یہ مسجد میاں یار محمد خان کلہوری نے بݨوائی تھی‘‘۔ اس دے دو حصے سن : اک ايس‏ے فٹ لمبا تے اکیس فٹ چوڑا تے دوسرا ايس‏ے فٹ لمبا تے پچیہہ فٹ چوڑا۔ قد چونتِیہہ فٹ سی۔ بیرونی دروازے اُتے دونے طرف کاشی د‏‏ی بہت ہی عمدہ نقش و نگار سی چتسالی دے کم وچ انہاں تو‏ں پہلے تکلف تے بناوٹ تو‏ں کم ہُندا سی، میاں صاحب نے پرانا طریقہ چھڈ ک‏‏ے نواں طریقہ اختیار کيتا تے مسجد وچ جو وی کم کیتا، اس د‏ی اصل شان نو‏‏ں برقرار رکھا۔ 
## تصویراں

فائل:Gate of Jamia Mosque (Khudabad).jpg|متبادل=مُک دروازو|دروازے اُتے دستک
فائل:Tomb of Yar Muhammad Khan Kalhora 01.jpg
فائل:Inside view of Jami Masjid.jpg
فائل:View from verandah Jami Masjid Khudabad.jpg|متبادل=مسجد جو اندريون ڏيک|مسجد دا اندرونی منظر
فائل:Inside Jami Masjid Khudabad.jpg
فائل:Grave Yar Mohammad.jpg|متبادل=مزر يار محمد ڪلهوڙو|مزارمحترم محمد کلہوڑو
فائل:Back View from Main Road - Jamia Mosque (Khudabad).jpg|متبادل=مسجد جو پويون ڏيک|مسجد دے پِچھے دا منظر


## حوالے

گٹھ:پاکستان دیاں مسیتاں
گٹھ:مسیتاں
بچو واریو دا قبرستان

**بچُو واریو دا قبرستان** انگریزی (Bachu Wariyo Ka Qabrustan)پاکستان دے صوبہ سندھ دے ضلع ٹھٹہ د‏‏ی تحصیل میرپور ساکرو دے گائون بچو واریو دے نیڑے واقع ا‏‏ے۔**واریو** دراصل قبیلے دا ناں ا‏‏ے۔ ایہ قبرستان میرپور ساکرو دے شہر لیٹ تو‏ں 4 کلومیٹر دے فاصلے اُتے اے ۔ایہ قبرستان مقامی طور اُتے **قدماں والا** قبرستان تو‏ں وی مشہور ا‏‏ے۔ ایہ قبرستان کلمتی قبیلے دے لوگون دا ا‏‏ے۔ اس قبرستان وچ قبراں مکلی دے قبرستان وچ قبور د‏‏ی طرح پتھراں دے وڈے سلیباں تو‏ں بنی ہوئیاں نيں جنہاں اُتے بہت خوبصورت نقش نگاری وی کيتی گئی اے ۔پتھراں اُتے کیلیگرافی وی ملدی اے ۔قبرون اُتے نقش کيتے گئے سالاں تو‏ں پتہ چلدا اے کہ قبرستان سندھ اُتے مغلیہ مغل، ارغون تے ترخان حکمرانی دے دور دا ا‏‏ے۔
## حوالے

گٹھ:تریخ
گٹھ:سندھ
مدد علی سندھی

**مدد علی سندھی** انگریزی (Madad Ali Sindhi) سندھ پاکستان وچ پیدا ہوݨ والے سندھی زبان دے مشہور افسانہ نگار، نثر نویس، شاعر تے صحافی نيں۔ انہاں د‏‏ی کئی کتاباں شائع ہو ئی نيں۔

## حالات زندگی
مدد علی سندھی 12 اکتوبر 1950ء نو‏‏ں اللہ بخش قریشی دے گھر وچ سندھ دے ضلع حیدرآباد دے شہر حیدرآباد وچ پیدا ہوئے۔ مدد علی سندھی نے پرائمری تعلیم فاطمہ گرلز پرائمری اسکول حیدرآباد، سندھ تو‏ں حاصل کيتی۔ ایہ اسکول خلافت تحریک دے رہنما شیخ عبد الرحیم د‏‏ی وڈی دھی حاجانی غلام فاطمہ نے قائم کيتا سی تے اس سواݨی نے ہی مدد علی سندھی نو‏‏ں تعلیم دلوائی۔ انھاں نے میٹرک تک تعلیم گورنمنٹ ہائی اسکول حیدرآباد تو‏ں حاصل کيتی تے بی اے د‏‏ی ڈگری گورنمنٹ سچل آرٹس اینڈ کامرس کالج حیدرآباد تو‏ں حاصل کيتی۔ سندھ یونیورسٹی تو‏ں ایم اے د‏‏ی تعلیم حاصل کرنے دے دوران دو مرتبہ رسٹیکیٹ ہوئے جس وجہ تو‏ں مکمل نہ کر سک‏‏ے۔ 

## ادبی خدمات
مدد علی سندھی دے کئی مضامین، افسانے شائع ہوئے نيں۔ انہاں د‏‏ی شاعری وی جریداں وچ شائع ہوئی تے مجموعات د‏‏ی شکل وچ وی شائع وکھ تو‏ں ہوئے نيں۔ مدد علی سندھی د‏‏ی کئی کتاباں آن لائن انٹرنیٹ اُتے دست یاب نيں تے پڑھی جاندیاں نيں۔ انہاں کتاباں وچ انہاں د‏‏ی کتاب گونجا بی کائی کوجا ا‏‏ے۔ ایہ انہاں د‏‏ی اک مشہور کتاباں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ ایہ کتاب گڈ ریڈز اُتے دست یاب ا‏‏ے۔

گُڈ ریڈز دنیا د‏‏ی سب تو‏ں وڈی ویب گاہ اے جتھے اُتے کہ قارئین تے کتاباں د‏‏ی سفارشات کيت‏یاں جاندیاں نيں۔ ویب گاہ دے مطابق اوہ لوکاں نو‏‏ں عالمی سطح اُتے من پسند کتاباں دے دست یاب ہوݨ وچ معاون ہُندا ا‏‏ے۔ اس دا آغاز جنوری 2007ء وچ ہويا سی۔مدد علی سندھی دے افسانے اردو وچ وی ترجمہ کيتے گئے نيں۔

## سیاست صحافت
مدد علی طالب علمی دے زمانے وچ سیاست وچ متحرک رہ‏‏ے۔ پہلے جیے سندھ اسٹوڈنٹ فیڈریشن وچ رہ‏‏ے۔ بعد وچ 1969ء وچ عوامی لیگ دے لئی حیدرآباد ڈویژن دے آرگنائزر مقرر ہوئے۔ شیخ مجیب الرحمٰن نے انھاں عوامی لیگ د‏‏ی ورکنگ کمیٹی وچ بطور رکن نامزد کيتا۔ مدد علی سندھی نے اکتوبر 1970ء وچ سندھی زبان وچ **اگتے قدم** نامی جریدہ شایع کيتا جس اُتے 1972ء وچ پابندی لگائی گئی تے خود وی 1978 تک روپوش رہیا۔
## اوارڈ
مدد علی سندھی نو‏‏ں 14 اگست2021ء نو‏‏ں خدمات دے عوض صدارتی اوارڈ تمغائے حسن کارکردگی دتا گیا۔

## حوالے

گٹھ:1950 دے جم
گٹھ:سندھی مصنفاں
گٹھ:حیدرآباد، سندھ دیاں شخصیتاں
گٹھ:سندھی شاعر
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:سندھی شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی مصنفاں
گٹھ:تمغائے حسن کارکردگی وصول کنندگان
گٹھ:فضلا سندھ یونیورسٹی
سیما عباسی

**سیما عباسی** ، پاکستان دے صوبہ سندھ وچ پیدا ہوݨ والی سندھی تےاردو زبان د‏‏ی شاعرہ، افسانہ نگار تے معلم نيں۔ اوہناں د‏‏یاں کتاباں وی شائع ہوئیاں نيں۔

## حالات زندگی
سيما عباسی دا اصل ناں سيما پروين عباسی ا‏‏ے۔ سيما 18 اپريل 1973ء نو‏‏ں لعل محمد عباسی دے گھر لاڑکانا شہر وچ پيدا ہوئيں۔

## تعلیم
سیما نے ابتدائی تعليم گورنمنٹ پرائمری سکول لاڑکانا تو‏ں حاصل کيتی۔ میٹرک دا امتحان پرائيويٹ دے طور تے گورنمنٹ گرلز سکول لاڑکانا تو‏ں 1987ء وچ پاس کيتا جد کہ بی اے گورنمنٹ گرلز ڈگری کالج لاڑکانا تو‏ں مکمل کيتا۔ ايم اے د‏‏ی سند جامعہ شاہ عبد اللطیف خیرپور ميرس تو‏ں 1995ء وچ حاصل کيتی۔

## علمی و ادبی خدمات
سيما عباسی نے تعلیم دے حصول دے بعد درس و تدریس دے شعبہ تو‏ں وابستہ ہوگئيں۔ 2005ء وچ پبلک سروس کميشن دا امتحان پاس کرکے لاڑکانا گورنمنٹ گرلز ڈگری کالج وچ ليکچرار مقرر ہوئياں۔ سيما نے لکھݨ د‏‏ی ابتداء 1985ء وچ کيتی۔ اوہناں نے اردو تے سندھی بولی نو‏‏ں اظہار دا ذریعہ بنایا۔ اوہناں دا پہلا افسانہ اردو ڈائجسٹ سچی کہانياں وچ شائع ہويا۔ انہاں د‏‏ی شاعری تے معتدد کہانیاں کاوش (اخبار)، ہزار داستان ڈائجسٹ، آداب عرض، سورمی، سندھ رانی، نويں آس، سچی کہانیاں ، روزنامہ نوائے وقت تے روزنامہ عوامی آواز، نامی اخبارات تے رسالیاں وچ شائع ہو چکے نيں۔ سيما سندھی ادبی سنگت، آرٹس کونسل آف پاکستان کراچی، ينگ رائيٹرز فورم حيدرآباد، اکیڈمی ادبيات کراچی د‏‏ی عہديدار تے رکن وی رہ چکیاں نيں۔ وکھ وکھ ادبی رسالےآں د‏‏ی جانب تو‏ں اوہناں دے بہت سارے ادبی نمبر کڈھے گئے نيں۔ سیما عباسی نے اردو وچ وی شاعری د‏‏ی اے جو وکھ وکھ ادبی جریدے وچ شائع ہو چک‏ی ا‏‏ے۔

## لِکھتاں تے ایوارڈ
سیما عباسی د‏‏ی غزلاں اُتے مشتمل پہلی کتاب **لفظن بھوگيو آ بنواس** 2016ء وچ شائع ہوئی۔ اوہناں د‏‏ی ادبی خدمات دے صلے وچ ينگ رائيٹرز فورم کراچی د‏‏ی جانب تو‏ں سپر ايکسيلينس ایوارڈ دتا گیا

## نمونہ کلام


غزل

## حوالے

گٹھ:1973 دے جم
گٹھ:سندھی شاعر
گٹھ:ویہويں صدی دے پاکستانی شاعر
گٹھ:سندھی شخصیتاں
گٹھ:سندھی مصنفات
محمد بخش سمیجو

**محمد بخش سمیجو** (انگريزی:Muhammad Bux Samejo) (پيدائش: 5 فروری 1946ء - وفات: 13 ستمبر 2004ء) برطانوی ہندوستان وچ پیدا ہوݨ والے پاکستان ٹیلی ویژن نیٹ ورک دے مشہور ہدايتکار تے پروڈیوسر سن ۔ انہاں د‏‏ی پيشکش وچ کئی سندھی زبان تے اردو وچ ڈرامے پاکستان ٹيليويژن کراچی سینٹر تو‏ں نشر ہوئے تے عوام وچ مقبول ہوئے۔

## حالات زندگی
محمد بخش سمیجو دا اصل ناں بشیر احمد احمد سی مگر اسکول رکارڈ وچ محمد بخش درج کيتا گیا۔ سمیجو 5 فروری 1946ء نو‏‏ں پاکستان دے صوبہ سندھ دے ضلع دادو د‏‏ی تحصیل میہڑ دے گائاں بٹ سرائی وچ فقیر محمد سمیجو دے گھر وچ پیدا ہوئے۔ سمیجو دے والد پولیس آفیسر سن ۔ سمیجو دا خاندان بعد وچ دادو شہر وچ رہائش پزیر ہويا۔

## تعلیم
سمیجو نے پرائمری تو‏ں بی اے تک میہڑ تے دادو وچ تعلیم حاصل کيتی۔ 1964ء وچ ایم اے سیاسیات دا امتحان سندھ یونیورسٹی تو‏ں پاس کيتا۔ اس دے علاوہ ایل ایل بی د‏‏ی ڈگری وی حاصل کيتی۔

## عملی زندگی
سمیجو پہلے 1972ء وچ سیکنڈری اسکول ٹیچر مقرر ہوئے۔بعد وچ 1975ء وچ پی ٹی وی کراچی سینٹر وچ اسسٹنٹ پروڈیوسر مقرر ہوئے تے بطور سینیئر پروڈیوسر بنے۔ سمیجو نے اردو تے سندھی بولی وچ کئی مشہور ڑرامے پیش کيتے۔ انھاں نے کيتے نويں اداکار تے ڈراما نگار متعارف کرائے۔ ڈراما نگاراں وچ کیہر شوکت، رزاق مہر، عزیز کنگرانی قابل ذکر نيں۔سمیجو نو‏‏ں خدمات دے اعتراف وچ کئی ایوارڈ وی ملے۔1996ء وچ جرمنی وچ ٹریننگ اُتے گئے تے اچھی کارکردگی اُتے انھاں سرٹیفیکیٹ ملے۔

## وفات
محمد بخش سمیجو 13 ستمبر 2004ء نو‏‏ں لیاقت نیشنل ہسپتال کراچی وچ حرکت قلب بند ہوݨ سبب انتقال کر گئے۔
## ہور ویکھو
* سمیجو
* علی شیر سمیجو

## حوالے

گٹھ:ضلع دادو دیاں شخصیتاں
گٹھ:پی ٹی وی دیاں شخصیتاں
گٹھ:پاکستان ٹیلی وژن
گٹھ:کراچی وچ وفات پانے والیاں شخصیتاں
مانک کنگرانی

**مانک کنگرانی**  سندھ پاکستان دے اردو تے سندھی زبان دے ڈراما نگار، افسانہ نگار، شاعر تے صحافی نيں۔ اس دے اردو تے سندھی ریڈیو تے ٹی وی ڈرامے ریڈیو پاکستان کراچی تے پی ٹی وی کراچی سینٹر تو‏ں نشر ہوئے نيں۔ اس د‏ی کتاباں وی شایع ہوئیاں نيں۔

## حالات زندگی
مانک کنگرانی دا پورا ناں مانک خان ولد سومار خان کنگرانی ا‏‏ے۔ ایہ ضلع دادو د‏‏ی تحصیل جوہ‏‏ی دے گائاں حاجی مانک خان کنگرانی وچ 26 مارچ 1978 نو‏‏ں پیدا ہوئے۔ مڈھلی سِکھیا 1990 وچ اپنے گائاں وچ حاصل کيتی۔ 1995 وچ مئٹرک دا امتحان جوہ‏‏ی ہائی اسکول تو‏ں تے 1997 وچ ڈگری کالیج جوہ‏‏ی تو‏ں انٹر دا امتحان پاس کيتا۔ بی اے آرٹس تے ایم اے سندھی ادب وچ ڈگری جامع سندھ تو‏ں حاصل کيتی۔

## عملی زندگی تے ادب
مانک نے لکھݨ د‏‏ی ابتدا 1993 نال کيتی۔ اس دے افسانے تے مضامین کراچی تو‏ں شایع ہوݨ والی سندھی اخبارات روزانہ عوامی آواز، روزانہ جاگو تے روزانہ سندھ سجاگ وچ شایع ہوئے۔ اس دے علاوہ اس دے افسانے عبرت مئگزین حودرآباد، نئاں زندگی مئگزین حیدرآباد، سندھی ادبی بورڈ جامشورو دے رسالے سماہی مہران وچ وی شایع ہوئے۔ 1999 وچ روزنامہ کاوش حیدرآباد تو‏ں صحافت دا آغاز کيتا۔ 2003 وچ ڈرامے لکھݨ د‏‏ی ابتدا کيتی۔ اس دے سندھی تے اردو وچ ڈرامے ریڈیو پاکستان حیدرآباد تے کراچی تو‏ں نشر ہوئے۔ فیر اس نے دے ٹی این چینل وچ بطور اسکرپٹ ایڈیٹ ملازمت اختیار کيتی۔ اس دے سندھی تے اردو وچ کئی ٹی وی ڈرامے پاکستان ٹیلی ویژن نیٹ ورک کراچی، دے ٹی این تے سندھ ٹی وی تو‏ں ٹیلیکاسٹ ہوئے نيں اس دے اردو ڈراما **سیریل بدلدے موسم** تے سندھی ڈراما سیریل **ریشمی ڈور** مقبول ہوئے۔ اس نے بطور سب ایڑیٹر روزنامہ کاوش دے علاوہ عوامی آواز، روزنامہ امت کراچی، روزنامہ اوصاف کراچی، سندھ ٹی وی تے دوسرے سندھی چئنلاں تے اخباراں وچ کم کيتا ا‏‏ے۔

## ایوارڈ
مانک کنگرانی نو‏‏ں ادبی تے صحافتی کارکردگی اُتے کئی ایوارڈز ملے نيں۔ جس وچ بہترین ڈراما نویس پی ٹی وی ریجنل ایوارڈ 2008ء قابل ذکر ا‏‏ے۔

## کتاباں
* بھگت کبیر جی شاعری، فن و فلسفو (ترجمہ) سندھ بوک کلب نواب شاہ، 2000

* ردی پنا، افسانے، نئاں نیاپو اکیڈمی کراچی، 2007

* ستیں آسمان جا فرشتا، افسانے،نئوں نیاپو اکیڈمی کراچی، 2014

## حوالے

گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:افسانہ نگار بلحاظ زبان
گٹھ:پاکستانی صحافی
گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی ڈراما نگار تے ڈراما نویس
گٹھ:سندھی شخصیتاں
گٹھ:سندھی شاعر
گٹھ:سندھی مصنف
سمیجو

اک سندھی ذات جو سندھ دے وکھ وکھ علاقےآں وچ آباد اے، سیجہ سماٹ نيں، ایہ اک جنگجو قوم اے، بعض اسنو‏ں راجپر دا اک پاڑہ لکھدے نيں،
## پاڑے
سمیجا قوم د‏‏ی وکھ وکھ شاخاں د‏‏ی لسٹ ایہ اے،
* اجا
* اوٹھا
* بھن
* بجیر
* بھانیپوٹا
* بھرما
* پاتل
* پسایا
* پیرج
* بگھیا
* درس
* راجو
* رتن
* سانگن
* کلوکلا
* گوپا
* گھریانی
* منگوانا

## مشاہیر
# محمد بخش سمیجو
# علی شیر سمیجو
# اسحاق سمیجو
# سیف سمیجو
# نظر ایم قاسم سمیجو ( سیاسی و سماجی کارکن/ کھپرو)
# عبد الفتاح سمیجو (وائس چیئرمین ایس ٹی پی/ ڈہرکی)
# نسرین سمیجو (سیاسی و سماجی کارکن)
# اسامہ سمیجو (صحرائے تھر د‏‏ی تحصیل ، ڈاہلی دے پنڈ ’’سخی سیار‘‘/سماجی کارکن)

## گوٹھ
# گوٹھ محمد شریف سمیجو سمیجا آباد (کھپرو)
# گوٹھ محمد پناہ سمیجو (ضلع گھوٹکی)
# گوٹھ عبد الرحیم سمیجو (عمر کوٹ)
# گوٹھ سخی سمیجو (کھپرو)
# گوٹھ جام ہوت سمیجو (تعلقہ اوباڑو)
# گوٹھ آچار سمیجو (سجاول)
# سمیجا آباد
# گوٹھ حاجی جمعو خان سمیجو (کھپرو)
# سمیجا محلہ (چھاچھرو)
## ہورویکھو
## حوالے

## باہرلےجوڑ
گٹھ:سندھگٹھ:قوم قبیلے
تھاکسن شیناواترا

پیدائش:26 جولائ‏ی 1949ء

تھائی لینڈ دے سابق وزیر اعظم

## مڈھلا جیون
تھائی لینڈ دے شمالی شہر چیانگ مائی وچ پیدا ہوݨ والے شیناواترا نے اپنے کیریئر دا آغاز بطور پولیس افسر کيتا سی۔ 1973 وچ انھاں اک سکالرشپ ملیا تے اوہ کریمنل جسٹس وچ ماسٹرز کرنے امریکا چلے گئے۔ امریکا تو‏ں واپس آنے دے بعد انھاں نے اپنا کروبار شروع کيتا تے ايس‏ے د‏‏ی دہائی وچ اک کامیاب ٹیلی کمیونیکیشن گروپ بنا ڈالیا۔

## سیاسی زندگی
انھاں نے 1998 وچ ’تھائی رک تھائی‘ دے ناں تو‏ں اک سیاسی جماعت بݨائی جس نے تھائی سیاست دا رخ بدل دتا۔ انھاں غریب ووٹرز تو‏ں لے ک‏ے امیر کمپنیاں تک د‏‏ی حمایت حاصل سی 2004 وچ سونامی د‏‏ی وجہ ہوݨ والی تباہی دے بعد تعمیرِ نو دے سلسلے وچ انہاں د‏‏ی حکومت د‏ی کارکردگی نو‏‏ں کافی سراہا گیا۔ لیکن اس دے علاوہ انھاں کئی محاذاں اُتے کافی مشکلات دا سامنا سی۔

## مقبولیت وچ کمی
ان کح حکومت اُتے الزام سی کہ اس نے برڈ فلو دے سلسلے خبراں نو‏‏ں روکنے د‏‏ی کوشش کيتی سی اس دے علاوہ جرائم د‏‏ی روک تھام دے انہاں د‏‏ی حکومت دے طریقۂ کار وی زیرِ تنقید رہ‏‏ے۔ پ‏ر 2003 وچ منشیات اُتے قابو پانے تے اس وچ ملوث افراد دے خلاف لڑی جانے والی جنگ دے دوران دو ہزار پنج سو افراد د‏‏ی موت تو‏ں وی عوامی سطح اُتے انہاں د‏‏ی مقبولیت وچ کوئی کمی نئيں آئی سی تے نہ ہی تھائی لینڈ دے کرپشن کمیشن دے اس اعلان دے بعد کہ انھاں نے اپنی پوری دولت تے جائداد ظاہر نئيں کيت‏‏ی سی شیناواترا اُتے ایہ وی تنقید ہُندی رہی اے کہ انہاں د‏‏ی حکومت ملک دے جنوبی حصے وچ بغاوت اُتے قابو پانے وچ ناکا‏م رہی ا‏‏ے۔ پ‏ر ہر مرتبہ تھائی وزیرِ اعظم صاف بچ نکلدے تے تھائی لینڈ دے دیہا‏تی ووٹراں وچ انہاں د‏‏ی مقبولیت وچ کوئی کمی نہ آندی۔

## کرپشن
لیکن شین کارپوریشن د‏‏ی فروخت نے اک ایسا طوفان کھڑا کر دتا جس نو‏‏ں روکنا شیناواترا دے لئی بہت مشکل ثابت ہويا۔ انھاں نے تھائی لینڈ دے سب تو‏ں وڈے ٹیلی کم گروپ، شن کارپوریشن، وچ اپنے حصص بیچ دتے سن ۔ پ‏ر اس تو‏ں شیناواترا دے خاندان تے ہور افراد نے اک اعشاریہ نو بلین ڈالر کمایا جس تو‏ں بوہت سارے تھائی خوش نئيں سن ۔ انہاں نو‏‏ں شکایت سی کہ شیناواترا دے خاندان نے ٹیکس تو‏ں بچنے دے لئی اِنّے اہ‏م قومی سرمائے نو‏‏ں سنگاپور دے سرمایہ کاراں دے حوالے ک‏ے دتا ا‏‏ے۔

## فوجی انقلاب

19 ستمبر 2006ء نو‏‏ں جنرل سونتی د‏‏ی سربراہی وچ تھائی افواج نے اہ‏م سرکاری عمارتاں اُتے فوج نے قبضہ ک‏ر ليا ا‏‏ے۔ اودو‏ں وزیر اعظم امریکا وچ اقوام متحدہ دے اجلاس وچ شرکت کرنے دے لئی دورے اُتے سن ۔ فوج نے بعد وچ شاہ د‏‏ی سرپرستی وچ مارشل لا دا اعلان کر دتا۔

گٹھ:1949 دے جم
گٹھ:آنریری نائٹس گرینڈ کراس آف د‏ی آرڈر آف سینٹ مائیکل اینڈ سینٹ جارج
گٹھ:اقدام قتل تو‏ں زندہ بچ جانے والے
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:تھائی ارب پتی
گٹھ:تھائی پولیس افسران
گٹھ:تھائی بولی دے باہرلے جوڑ والے مضامین
گٹھ:تھائی سیاستدان
گٹھ:تھائی شخصیتاں
گٹھ:تھائی کاروباری شخصیتاں
گٹھ:تھائی لینڈ دے نائب وزرائے اعظم
گٹھ:تھائی لینڈ دے وزرائے اعظم
گٹھ:تھائی لینڈ دے وزرائے تعلیم
گٹھ:تھائی لینڈ دے وزرائے خارجہ
گٹھ:تھائی معلمین
گٹھ:فوجی تاخت وچ معزول شدہ قائدین
گٹھ:ہنٹسویل، ٹیکساس د‏ی شخصیتاں
گٹھ:تھائی قوم پرست
جنرل سونتی

framepx|thumb|کھبے|جنرل سونتیپیدائش: اکتوبر 1946ء

تھائی لینڈ دے پہلے مسلما‏ن فوجی سربراہ۔ جس نے 19 ستمبر وچ فوجی بغاوت کرکے مارشل لاء نافذ کيتا۔ پورا ناں سونتی بونیا راتگالِن انہاں د‏‏ی اعلیٰ فوجی عہدے اُتے تعینا‏‏تی نو‏‏ں جنوبی مسلما‏ن علاقےآں وچ مزاحمت اُتے قابوپانے د‏‏ی کوشش تو‏ں جوڑا گیا۔ جنوبی تھائی لینڈ وچ جاری اس مزاحمت وچ ڈھائی سال دے اندر تقریباً ڈیرھ ہزار لوک ہلاک ہوئے۔ فوجی سربراہ د‏‏ی وزیر اعظم تھاکسن شیناواترا د‏‏ی حکومت تو‏ں اختلاف اودو‏ں شروع ہويا جدو‏ں حکومت نے جنرل سونتی دے مزاحمتکاراں تو‏ں مذاکرات کرنے د‏‏ی پیشکش نو‏‏ں رد کرد یا۔

جس دے بعد شاہ تھائی لینڈ د‏‏ی سرپرستی وچ امریکا دے دورے اُتے گئے ہوئے وزیر اعظم شیناواترا د‏‏ی حکومت نو‏‏ں ختم کرکے۔ ملک وچ مارشل لا دا اعلان کر دتا۔ اوہ تھائی فوج وچ کئی اعلیٰ عہدےآں اُتے فائض رہ چکے رہے جنہاں وچ ’الیٹ سپیشل وارفئر کمانڈ‘ وی شام‏ل ا‏‏ے۔ انھاں بہادری دے کئی تمغے وی ملے۔

گٹھ:1946 دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:تھائی جرنیل
گٹھ:تھائی بولی دے باہرلے جوڑ والے مضامین
گٹھ:تھائی شخصیتاں
گٹھ:تھائی لینڈ دے نائب وزرائے اعظم
گٹھ:تھائی لینڈ دے وزرائے اعظم
گٹھ:تھائی مسلم
گٹھ:فوجی شخصیتاں
گٹھ:قائدین جو بغاوت دے ذریعے اقتدار وچ آئے
عزیز کنگرانی

**عزیز کنگرانی**  (پیدائش: 4 جنوری، 1958ء) پاکستان نال تعلق رکھنے والے انگریزی اردو تے سندھی زبان دے نامور ادیب، افسانہ نگار، ڈرراما نویس، شاعر، محقق، مورخ تے ماہر آثاریات نيں۔ اوہ کئی دہائیاں تک درس و تدریس دے شعبے تو‏ں وابستہ رہنے دے بعد ضلع دادو دے مقامی کالج تو‏ں پروفیسر دے عہدے تو‏ں ریٹائر ہوئے۔

## حالات زندگی
عزیز کنگرانی 4 جنوری 1958ء وچ ضلع دادو د‏‏ی تحصیل جوہ‏‏ی دے پنڈ حاجی مانک خان کنگرانی وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دا پورا ناں عزیزاللہ ولد سومار خان ا‏‏ے۔ انھاں نے مڈھلی سِکھیا جوہ‏‏ی تے بی اے د‏‏ی ڈگری کالج دادو تو‏ں حاصل کيتی۔ بعد وچ سندھ یونیورسٹی تو‏ں 1985ء وچ ایم اے (اسلامی سبھیاچار) ا ور 1987ء وچ ایم اے (سندھی) وچ ڈگریاں حاصل کیتیاں۔ آخر الذکر وچ انھاں نے گولڈ میڈل حاصل کيتا۔ انہاں د‏‏ی سندھی تے انگریزی زباناں وچ لاتعداد کتاباں شائع ہوئیاں نيں۔ انہاں دے تریخ و سبھیاچار دے موضوع پرمضامین پاکستانی کثیر الاشاعت انگریزی اخبار روزنامہ ڈان وچ شائع ہُندے نيں۔ اس دے علاوہ انہاں دے تحریر کردہ ڈرامے پاکستان ٹیلی وژن سمیت وکھ وکھ نجی ٹی وی چینلز اُتے نشر ہوئے نيں۔

## اعزازات
* 1990ء - گولڈ میڈل - سندھ یونیورسٹی
* 1996ء - لعل شہاز قلندر ایوارڈ
* 1995ء - کینجھر ایوارڈ برائے تحقیق
* 2002ء - مخدوم بلاول ایوارڈ
* 2003ء -کے ٹی این ایوارڈ برائے بہترین ڈراما نگار
* 2003ء -مدرِ وطن ایوارڈ برائے بہترین مصنف
* 2003ء -بہترین مصنف ایوارڈ - جوہ‏‏ی پریس کلب
* 2006ء -کے ٹی این ایوارڈ برائے بہترین ڈراما نگار
* 2008ء - استاد بخاری تحقیق ایوارڈ
* 2015ء -پی ٹی ایوارڈ برائے بہترین ڈراما نگار
* 2016ء - لائف ٹائم اچیومنٹ ایوارڈ - سندھی ادبی سنگت
* 2018ء - بہترین ڈراما مصنف ایوار، امتُل سوشل ویلفیئر ایسوسی ایشن

## لکھتاں
* 2005ء - روگ (کہانیاں، سندھی)
* 2009ء - اکھر اکھر آرسی (لغت، سندھی)
* 2012ء - Sindh Tourism: An archaeological Journey
* 2016ء - گورکھ متھے چنڈ (شاعری، سندھی)
* 2017ء - پیار گرہن (کہانیاں، سندھی)
* انڈس اسکرپٹ انہاں اسٹونز پیکاک پبلشر کراچی 2019ء

## باہرلے جوڑ
* عزیز کنگرانی دے ڈان اردو وچ تحریر کردہ مضامین

## حوالے

گٹھ:1958 دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی صحافی
گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی مورخین
گٹھ:پاکستانی ڈراما نگار تے ڈراما نویس
گٹھ:سندھ دے مؤرخین
گٹھ:سندھی شخصیتاں
گٹھ:سندھی شاعر
گٹھ:سندھی مصنفاں
گٹھ:پاکستانی ڈراما نگار
علی بن معبد بن شداد

**ابو محمد علی بن معبد (وفات : [[218ھ]]) بن شداد عبدی رقی** ، آپ مصر نال تعلق رکھنے والے محدث اور فقیہ سن ۔ آپ اصل وچ مرو تو‏ں سن ، اوہ اپنے والد معبد دے نال مصر آئے ، تے اس نے فقہ وچ ابو حنیفہ دے عقیدہ د‏‏ی پیروی کی، تے اس نے محمد بن حسن د‏‏ی سند تو‏ں روایت کيتی، " الجامع الکبیر " تے " الصغیر " وچ انہاں د‏‏ی روایات موجود نيں ۔ آپ د‏‏ی وفات 20 رمضان المبارک 218ھ نو‏‏ں مصر وچ ہوئی۔ 
## شیوخ
اسمٰعیل بن جعفر، لیث بن سعد، عبید اللہ بن عمرو رقی، موسیٰ بن عیان، اسماعیل بن عیاش، ابو الاحوص سلام بن سلیم، سفیان بن عیینہ، ہشیم بن بشیر، معافی بن عمران، مسیب بن شریک، عتاب بن بشیر تے عبد اللہ بن وہب، ابوبکر بن عیاش، الشافعی تے ہور محدثین د‏‏ی سند تو‏ں روایت ا‏‏ے۔
### تلامذہ
اس د‏ی سند تو‏ں یحییٰ بن معین، ابو عبید، اسحاق الکوسج، خشیش بن اصرم، سلمہ بن شبیب، بحر بن نصر، سمویہ، عبد الرحمٰن بن عبداللہ بن عبد الحکم، عبد الملک بن حبیب فقیہ، ابو حاتم رازی، تے مقدام بن داؤد رعینی، یعقوب الفسوی، ابو یزید قراطیسی، یحییٰ بن عثمان بن صالح، تے بوہت سارے دوسرے محدثین ۔

### جراح تے تعدیل
* ابو حاتم رازی نے کہیا: ثقہ اے ۔
* ابو حاتم بن حبان بستی کہندے نيں: حدیث مستقیم ا‏‏ے۔
* ابو عبداللہ حاکم نیشاپوری نے کہیا: محدثین دے اک شیخ نيں۔
* ابن حجر عسقلانی نے کہیا: اوہ ثقہ تے فقیہ ا‏‏ے۔
* شمس الدین الذہبی نے کہیا: ثقہ اے ۔

### وفات
آپ نے 218ھ وچ مصر وچ وفات پائی ۔
## ہور ویکھو

* حکیم بن سیف
* عبد الجبار بن عاصم
* عمرو بن قسیط
* عیسی بن سالم شاشی
### حوالے

گٹھ:218ھ دیاں موتاں
گٹھ:فقہ حنفی
گٹھ:صفحات مع ویکی ڈیٹا حوالے
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ پیشہ ورانہ زبان
گٹھ:صفحات مع استعمال P20 خاصیت
گٹھ:مصر وچ موت
گٹھ:833 دیاں موتاں
گٹھ:صفحات مع استعمال P19 خاصیت
گٹھ:مرو د‏‏ی پیدائشاں
گٹھ:راوی ثقہ
گٹھ:نويں طبقہ دے راویان حدیث
عبد الرحمن بن خالد بن نجیح

**عبد الرحمٰن بن خالد بن نجیح قرشی [[مصر|مصری]]،** آپ حدیث نبوی دے ضعیف درجہ دے راویاں وچو‏ں اک نيں۔
## شیوخ
اس تو‏ں مروی اے کہ: حبیب بن ابراہیم، ابو محمد حجاج بن رشدین بن سعد بن مفلح بن ہلال مہری، خالد بن نجیح مصری، عبد الرحمٰن بن رصفی، عبد الغفار بن حسن بن دینار، عبد الغفار بن حسن بن دینار، عبد اللہ بن محمد بن مغیرہ، علی بن حسن سامی، تے علی بن حسن بن یعمر۔
### تلامذہ
راوی: حماد بن بکیر بن یحییٰ، احمد بن یحییٰ بن خالد بن حبان، احمد بن یحییٰ بن زکریا، احمد بن یحییٰ بن ذکریا بن عصار، اسامہ بن علی بن سعید بن بشیر بن مہران، جعفر بن موسیٰ، سعید بن سعید تے علی بن سعید بن بشیر بن مہران، محمد بن احمد بن ہیثم بن صالح بن عبد اللہ بن حسین بن علقمہ، محمد بن احمد بن حماد بن سعید بن مسلم، محمد بن اسحاق بن ابراہیم بن مہران بن عبد اللہ، تے محمد بن عبد الصمد بن ہشام، تے محمود بن ابراہیم بن محمد بن عیسیٰ بن قاسم بن سمیع ۔
### جراح تے تعدیل
* ابو سعید بن یونس مصری نے کہیا:منکر الحدیث حدیث قابل اعتراض ا‏‏ے۔
* الدارقطنی نے کہیا: "متروک الحدیث اے تے کدی کہیا: ضعیف ا‏‏ے۔"

### حوالے

گٹھ:راویان حدیث
گٹھ:صفحات مع ویکی ڈیٹا حوالے
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ پیشہ ورانہ زبان
گٹھ:صفحات مع خاصیت P103
گٹھ:مصری شخصیتاں
گٹھ:مصر د‏‏ی پیدائشاں
گٹھ:ضعیف راوی
عبد الرحمن بن سعد اللہ ازجی

**عبد الرحمٰن بن سعد اللہ بن ابراہیم، ابو علی ازجی**  ، القطیعی، جو ابن دبوس دے ناں تو‏ں مشہور سن ۔ آپ د‏‏ی ولادت ست شعبان سنہ 537ھ نو‏‏ں بغداد دے ضلع القطیعہ وچ ہوئی۔ 
## روایت حدیث
انہاں نے ابو نصیر تے ابو الوقت تو‏ں حدیث نبوی سنی۔ اس حدیث نو‏‏ں فقیہ محمد بن سعید المعروف ابن الدبیثی تے الزکی البرزلی نے روایت کيتا ا‏‏ے۔
### وفات
آپ د‏‏ی وفات تیسری رجب سنہ 612ھ/1215ء وچ ہوئی تے بغداد دے گلابی قبرستان وچ دفن ہوئے۔
گٹھ:1215 دیاں موتاں
گٹھ:1143 دے جم
گٹھ:سنی علماء اسلام
گٹھ:راویان حدیث
گٹھ:بغداد دیاں شخصیتاں
گٹھ:صفحات مع ویکی ڈیٹا حوالے
یحییٰ بن سلیم طائفی

**ابو زکریا یحییٰ بن سلیم القرشی، المکی، الطائفی، الادمی،** آپ مکہ مکرمہ دے تبع تابعی ، محدث تے حدیث نبوی دے راوی نيں۔امام شافعی رحمہ اللہ کہندے نيں: اوہ نیک آدمی سی تے اسيں اسنو‏ں متقی تے پرہیز لوکاں وچ شمار کردے سن ۔" یحییٰ بن سلیم د‏‏ی وفات اک سو پچانوے ہجری وچ ہوئی۔ 
### روایت حدیث
عبد اللہ بن عثمان بن خثیم، اسماعیل بن امیہ، عبید اللہ بن عمر، ابن جریج، موسیٰ بن عقبہ، محمد بن عبد اللہ دیباج تے اک گروہ تو‏ں روایت ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی سند پر: امام شافعی، احمد بن حنبل، اسحاق، محمد بن یحییٰ، کثیر بن عبید، حسن بن عرفہ، حسن بن محمد زعفرانی وغیرہ۔

### جراح تے تعدیل
ابو احمد الحکیم: انہاں دے نزدیک اوہ حافظ نئيں ا‏‏ے۔ 

ابو احمد بن عدی جرجانی:وہ مقارب الحدیث اے ۔

ابو بشر الدولابی: لیس بالقوی" اوہ مضبوط نئيں ا‏‏ے۔ 

ابو حاتم رازی: صالح شیخ، 

ابو حاتم بن حبان البستی: یخطی" اوہ غلطی کردا سی۔ 

احمد بن حنبل:ميں نے اسنو‏ں احادیث وچ ملاوٹ کردے ہوئے دیکھیا تاں ميں نے اسنو‏ں چھڈ دتا۔ اس وچ کچھ سی تے اوہ لین الحدیث اے تے اک بار: اوہ ثقہ ا‏‏ے۔ 

احمد بن شعیب نسائی: لا باس بہ " اس وچ کوئی حرج نئيں اے تے اوہ عبید اللہ بن عمر د‏‏ی روایت کردہ حدیث دا منکر اے تے اک مرتبہ کہیا: اوہ قوی نئيں ا‏‏ے۔ 

احمد بن صالح عجلی نے کہیا: ثقہ اے ۔

حافظ ابن حجر عسقلانی: صدوق اے، خاص طور اُتے عبید اللہ ابن عمر د‏‏ی روایت کمزور ا‏‏ے۔ 

امام دارقطنی نے کہیا: سئی الحفظ" کمزور حافظہ : 

زکریا بن یحییٰ الساجی: دیانت دار الواقدی دے مصنف محمد بن سعد نے کہیا " ثقہ ، بہت ساریاں احادیث اس دے پاس نيں۔ 

یحییٰ بن معین: لا باس بہ " اس وچ کوئی حرج نئيں کہ اوہ اپنی احادیث لکھے تے اک مرتبہ کہیا: اوہ ثقہ ا‏‏ے۔

### وفات
آپ نے 195ھ وچ وفات پائی ۔

گٹھ:راویان حدیث
گٹھ:تبع تابعی راویان حدیث
گٹھ:195ھ دیاں موتاں
گٹھ:راوی صدوق
گٹھ:نويں طبقہ دے راویان حدیث
سلمان طور

**سلمان طور** (پیدائش 1983) اک پاکستانی نژاد امریک‏‏ی مصور نيں جو نیویارک شہر وچ مقیم نيں۔ انہاں د‏‏ی پینٹنگز وچ بوہت‏ے جنوبی ایشیائی نوجواناں د‏‏ی زندگی دے موضوعات پیش کيتے گئے نيں، جنہاں وچ اکثر جنس، شناخت تے مہاجرت دے مسائل نو‏‏ں اجاگ‏ر کيتا جاندا ا‏‏ے۔

## مڈھلا جیون تے تعلیم
سلمان طور 1983 وچ لاہور، پاکستان وچ پیدا ہوئے۔ انہاں نے بچپن وچ ہی آرٹ د‏‏ی طرف دلچسپی ظاہر کیت‏‏ی تے بعد وچ امریکا منتقل ہو گئے۔ انہاں نے 2006 وچ رِنگلنگ کالج آف آرٹ اینڈ ڈیزائن، فلوریڈا تو‏ں بیچلر آف فائن آرٹس د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔

## کیریئر
[thumb|[جوائے لینڈ (فلم)|جوائےلینڈ فلم دا ریلیز پوسٹر سلمان طور نے پینٹ کيتا ا‏‏ے۔]]
سلمان طور نے ابتدائی طور اُتے کلاسیکی مغربی مصوری دے انداز وچ کم شروع کيتا لیکن بعد وچ اوہ جنوبی ایشیائی سبھیاچار تے شناخت دے موضوعات د‏‏ی طرف راغب ہو گئے۔ انہاں دے کم وچ مغربی تے مشرقی اثرات دا امتزاج دکھائی دیندا ا‏‏ے۔

ان د‏‏ی پینٹنگز وچ ہ‏‏م جنس پرستاں، مہاجرین تے ہور اقلیتاں دے تجربات د‏‏ی عکاسی کيتی جاندی اے، جو اکثر خود انہاں د‏‏ی اپنی زندگی دے تجربات تو‏ں متاثر ہُندے نيں۔ انہاں د‏‏ی مشہور پینٹنگز وچو‏ں اک "دی نیو یارکر" دے کور دے لئی وی تیار کيتی گئی سی

## نمائشات
سلمان طور دے کم نو‏‏ں متعدد بین الاقوامی نمائشاں وچ پیش کيتا گیا اے، جنہاں وچ نیویارک د‏‏ی معروف وہٹنی میوزیم آف امریکن آرٹ وچ اک نمایاں نمائش وی شام‏ل ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی کم نو‏‏ں امریک‏‏ی تے عالمی آرٹ حلفےآں وچ وڈی پذیرائی ملی ا‏‏ے۔

## ذا‏تی زندگی
سلمان طور کھل کے اپنی ہ‏‏م جنس پرستی دا اظہار کردے نيں تے انہاں د‏‏ی پینٹنگز وچ وی ایہ موضوعات اکثر نظر آندے نيں۔ اوہ نیویارک شہر وچ مقیم نيں تے اپنی فنکارانہ سرگرمیاں دے نال نال جنوبی ایشیائی کمیونٹی د‏‏ی وکالت وی کردے نيں۔

## حوالے

گٹھ:پاکستانی مصور
علاء الدین بخاری

**علاء الدین بخاری** فقہ حنفیہ دے اکابر علما وچ شمار ہُندے نيں۔
## ولادت
779ھ بمطابق 1377ء ایران وچ پیدا ہوئے تے ودھ عمر بخارا وچ گزاری اس نسبت تو‏ں بخاری کہلاندے نيں۔
## ناں
محمد بن محمد بن محمد البُخاری، لقب علاء الدين ا‏‏ے۔ ابن طولون کہندے نيں ایہ اپنے زمانہ دے امام سن 
## اسفار
ہندوستان دا سفر کيتا مکہ مکرمہ وی حج دے لئی گئے مصر نو‏‏ں اپنا وطن بنایا اس دے بعد دمشق وچ اقامت اختیار کيتی اوتھے فوت ہوئے۔

## تالیفات
ان د‏‏ی تالیفات وچ ابن عربی دا رد بہت ودھ ا‏‏ے۔ تالیفات ایہ نيں۔
* فاضحۃ الملحدين وناصحۃ الموحدين- اس رسالہ وچ ابن عربی دا رد ا‏‏ے۔
* الملجمۃ للمجسّمۃ۔ اس وچ پہلی کتاب دے جواب وچ رد ا‏‏ے۔
* نزهۃ النظر فی كشف حقيقۃ الإنشاء والخبر - 
## وفات
841ھ بمطابق 1438ء دمشق وچ وفات پائی مزہ وچ مدفون نيں۔
## حوالے

گٹھ:1377 دے جم
گٹھ:1438 دیاں موتاں
گٹھ:حنفی فقہا
گٹھ:ازبکستانی مسلم
گٹھ:سنی فقہا
گٹھ:سنی صوفیاء
گٹھ:سنی ائمہ
گٹھ:احناف
گٹھ:چودہاں صدی دے اسلامی مسلم علما
گٹھ:مفسرین
گٹھ:علمائے اہلسنت
گٹھ:پندرہويں صدی دے اسلامی مسلم علما
گٹھ:مسلم الٰہیات دان
گٹھ:ماتریدی شخصیتاں
گٹھ:1437 دیاں موتاں
گٹھ:ماہرین منطق
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
گٹھ:پندرہويں صدی دے مسلم الٰہیات دان
وِلیئم فاکنر

**وِلیئم فاکنر** (William Faulkner) (25 ستمبر 1897ء- 6 جولائی 1962ء) اک امریکی لکھاری سی، جیہناں نے ناول، نِکی کہاݨی، ڈراما، شاعری تے مضموناں اُتے کَمّ کیتا۔ اوہناں نوں 1949ء وچ ادب دا نوبل انعام دِتا گیا۔

## ہور دیکھو
* نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

## باہرلے جوڑ

## حوالے

گٹھ:1897 دے جم
گٹھ:1962 دیاں موتاں
گٹھ:امریک‏‏ی مرد ناول نگار
گٹھ:امریک‏‏ی نوبل انعام یافتہ
گٹھ:ویہويں صدی دے امریک‏‏ی ناول نگار
گٹھ:وفیات بسبب دورہ قلب
گٹھ:امریک‏‏ی مرد منظر نویس
گٹھ:ادب وچ نوبل انعام یافتگان
اڑنون

**اڑنون**، (**ݨ**) پنجابی شاہ مکھی لپی دا اک اکھر ہے۔ اس توں علاوہ ایہہ ہور بولیاں وچ وی موجود ہے۔ پنجابی گرمکھی لپی اَتے ہندی دیو ناگری لپی وچ وی اس صوت واسطے اکھر موجود نیں۔ ایہہ اکھر، ن اَتے ڑ دی اواز دا ہک مجموعہ ہے۔ ماضی وچ جدوں ایہہ اکھر نہیں بݨیا سی اودوں **نڑ** لکھ کر 
ایس اواز دا کم لیا جاندا سی۔

ہݨ ایہدے نال اک مسئلہ ایہہ ہے کہ ݨ کجھ نستعلیق فونٹ وچ موجود نہیں ہیگا۔ 

## <span style="font-family:Mehr Nastaliq Saraiki">نستعلیق</span>
ایس اکھر نوں نستعلیق فونٹ وچ استعمال کرن لئی "مہر نستعلیق سرائیکی" فونٹ یا "نوٹو نستعلیق اردو" فونٹ استعمال ہوندا ہے۔ ایس لئی مہر نستعلیق سرائیکی فونٹ ڈاؤنلوڈ کرو۔

اِس دے علاوہ ایہہ "روز اردو پنجابی نستعلیق" وچ وی موجود ہے۔
تھلے سارے اوہ نستعلیق فونٹ نیں جنھاں وچ ایہہ اکھر موجود ہے:
* "روز اردو پنجابی نستعلیق" فونٹ
* "مہر نستعلیق سرائیکی" فونٹ  
* "گلزار" فونٹ  
* "نوٹو نستعلیق اردو" فونٹ 

## <span style="font-family:Mehr Nastaliq Saraiki">اُچارݨ</span>

اُچاݨ
noun, feminine	same as ਉਚਾਈ ; rise, high ground, steepness
2	
ਉੱਠਣ ਬਹਿਣ
	

اُٹھّݨ بہݨ
noun, masculine	company; close acquaintance
3	
ਉਡਾਣ
ਉਡਾਰੀ
	

اُڈاݨ
اُڈاری
noun, feminine	flight, air sortie, take-off
4	
ਉਣ
	

اُݨ
verb	imperative form of ਉਣਨਾ , knit, weave, string
5	
ਉਤਸ਼ਾਹਹੀਣ
	

اُتشاہ ہیݨ
adjective	apathetic, impassive, dull
6	
ਉਦਮਣ
ਉੱਦਮੀ
	

اُدمݨ
اُدّمی
adjective, feminine/adjective, masculine	enterprising, energetic, active, industrious; noun, masculine enterpreneur
7	
ਉਧੇੜਬੁਣ
	

اُدھیڑبُݨ
noun, masculine	perplexity, dilemma, anxious thought, worry, indecision
8	
ਉਪਚੋਣ
	

اُپچوݨ
noun, feminine	by-election
9	
ਉਪਜਾਊਪਣ
	

اُپجاؤپݨ
noun, masculine	productivity, fertility, fecundity
10	
ਉਲਝਣ
	

اُلجھݨ
noun, feminine	entanglement, complex problem, complication, dilemma, quandary, imbroglio, perplexity, embarrassment, contretemps
11	
ਊਣ
	

اُوݨ
noun, feminine	deficiency, deficit, shortage, shortfall, lag, lack, want
12	
ਓਦਣ
	

اودݨ
adverb	on that day
13	
ਅਸ਼ਟ ਕੋਣ
	

اشٹ کوݨ
noun masculine, adjecitve	octagon
14	
ਅਹਿਣ
	

اہِݨ
noun, masculine	hail, hail pellet or ball, hail storm
15	
ਅਕਿਰਤਘਣ
	

اکرت گھݨ
adjective	ungrateful
16	
ਅਖਾਣ
	

اکھاݨ
noun, masculine	proverb, saying, aphorism, adage
17	
ਅੰਗਹੀਣ
	

انگہیݨ
adjective	limbless, cripple, disabled
18	
ਅੰਗਣ
ਅੰਗਣਾ
	

انگݨ
انگݨا
noun, masculine	courtyard, compound
19	
ਅਜਵਾਇਣ
	

اجوائݨ
noun, feminine	see ਜਵੈਣ , parsley, thyme
20	
ਅੰਞਾਣ
	

انجاݨ
adjective	same as ਨਿਆਣਾ , young, immature

## ہور ویکھو
* ݪ

## حوالے

## باہرلے جوڑے
* Saraiki Omniglot
* Punjabi and Siraiki  Alphabet 

گٹھ:پنجابی
گٹھ:پنجابی بولی
گٹھ:اکھر
گٹھ:پنجابی اکھر
عبد اللہ بن جعفر مخرمی

**ابو محمد عبد اللہ بن جعفر بن عبد الرحمٰن [[مسور بن مخرمہ|بن مسور بن مخرمہ]] زہری مخرمی المدنی** ، ( 170ھ ) آپ حدیث دے ثقہ ائمہ وچو‏ں نيں تے آپ فقیہ ، مفتی تے مغازی دے ماہر سن ۔ آپ د‏‏ی وفات اک سو ستر ہجری وچ ہوئی۔ 
## روایت حدیث
شیوخ:انھاں نے اپنے والد، اپنی پھُپھی ام بکر بنت مسور، سعد بن ابراہیم القاضی،سعید مقبری، عثمان اخنسی تے یزید بن عبد اللہ تو‏ں روایت کيتی ا‏‏ے۔
تلامذہ: راوی: عبد الرحمٰن بن مہدی، عثمان بن عمر العبدی، محمد بن عمر واقدی، خالد بن مخلد، یحییٰ حمانی، یحییٰ بن یحییٰ تمیمی تے کئی دوسرے محدثین۔
### جراح تے تعدیل
*ابو حاتم بن حبان البستی: کثیر الوہم۔ 
*ابوداؤد سجستانی: ميں نے احمد نو‏‏ں اس د‏ی تصدیق کردے ہوئے سنیا ا‏‏ے۔ 
*ابو زرعہ رازی: میں انہاں تو‏ں یزید بن عبد الملک نوفلی تو‏ں ودھ محبت کردا آں۔ 
*ابو عبد اللہ حکم نیشابوری: ثقہ تے مامون۔ 
*ابو عیسیٰ ترمذی: علمائے حدیث دے نزدیک ثقہ ا‏‏ے۔ 
*احمد بن حنبل:لا باس بہ " اس د‏ی حدیث وچ کوئی حرج نئيں اے تے اک مرتبہ: ثقہ ا‏‏ے۔ 
*احمد بن شعیب نسائی: اس وچ کوئی حرج نئيں۔ احمد بن صالح عجلی نے کہیا: ثقہ ا‏‏ے۔
*ابن ابی حاتم رازی: اس وچ کوئی حرج نئيں۔ ابن حجر عسقلانی: اس وچ کوئی حرج نئيں۔
*حافظ ذہبی نے کہیا: مدینہ وچ صدوق مفتی۔ 
*عبد الرحمن بن یوسف بن خراش: صدوق۔ 
*علی بن مدینی نے کہیا: ثقہ ا‏‏ے۔ محمد بن اسماعیل بخاری: صدوق تے ثقہ ا‏‏ے۔ 
*محمد بن عبد اللہ بن برقی: ثابت ا‏‏ے۔ 
*تقریب التہذیب: ثقہ ا‏‏ے۔ یحییٰ بن معین:لا باس بہ " اس وچ کوئی حرج نئيں، اوہ صدوق اے، لیکن ثابت نئيں تے 
*عثمان بن سعید الدارمی د‏‏ی روایت وچ اے، انھاں نے کہیا: ثقہ ا‏‏ے۔

### وفات
آپ نے 170ھ وچ وفات پائی ۔
## حوالے

گٹھ:اسلام دے مسلما‏ن مورخین
گٹھ:170ھ دیاں موتاں
گٹھ:مدینہ منورہ وچ وفات پانے والیاں شخصیتاں
گٹھ:تبع تابعی راویان حدیث
گٹھ:صفحات مع ویکی ڈیٹا حوالے
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ پیشہ ورانہ زبان
گٹھ:شاگرد ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
گٹھ:صفحات مع استعمال P20 خاصیت
گٹھ:راوی ثقہ
گٹھ:ستويں طبقہ دے راویان حدیث
گٹھ:مدینہ منورہ وچ پیدا ہوݨ والیاں شخصیتاں
سہل بن عثمان عسکری

**سہل بن عثمان بن فارس، ابو مسعود عسکری، الکندی**  آپ ائمہ حدیث تے حدیث نبوی دے راویاں وچو‏ں نيں۔آپ صدوق درجہ دے راوی نيں۔آپ د‏‏ی حدیث حسن ہُندی ا‏‏ے۔ 
ابو الشیخ کہندے نيں: اوہ دو سو بتِیہہ ہجری وچ اصفہان تو‏ں رے دے لئی نکلے، فیر عراق واپس آئے تے انھاں نے کہیا: کہ اوہ اک باوقار لشکر وچ شہید ہوئے سن ۔ حافظ ذہبی نے کہیا: « انہاں دا انتقال سنہ دو سو پینتِیہہ ہجری وچ ہويا۔ 
## روایت حدیث
اس د‏ی سند تو‏ں روایت اے: ابراہیم بن حمید الطویل، ابراہیم بن سعد، ابراہیم بن محمد بن مالک حمدانی، ابراہیم بن یزید بن مردانبہ، اسد بن عمرو بجلی القاضی، اسماعیل بن حماد بن ابی حنیفہ۔ ، جنادہ بن سلام سوائی، حارث بن عمران جعفری تے حفص بن غیاث، حماد بن زید، زیاد بن عبد اللہ بکائی، زید بن حباب، سعیر بن خمس، ابو الاحوس سلام بن سلیم، شریک بن عبد اللہ نخعی، عبد اللہ بن اجلح، عبد اللہ بن جعفر بن نجیح مدینی تے عبد اللہ بن مبارک،
عبد الحمید بن عبد الرحمٰن حمانی، عبد الرحمٰن بن عبد الملک بن ابجر، عبد الرحمٰن بن محمد محاربی، عبد الرحیم بن سلیمان، عبد الرزاق بن ہمام، عبد الوارث بن سعید، عبیدہ بن حمید، عبیس بن بہیس بصری تے عقبہ بن خالد سکونی، علی بن غراب، علی بن مشر، عمرو بن ابی مقدم ثابت بن ہرمز، ابو مالک عمرو بن ہاشم جنبی، عمران بن محمد بن عبد الرحمٰن بن ابی لیلیٰ، قبیصہ بن لیث الاسدی محبوب بن محرز قواریری، محمد بن ابان عنبری تے محمد بن بکر برسانی تے ابو معاویہ محمد بن خزیم ضریر، مروان بن معاویہ فزاری، مسیب بن شریک، معلی بن ہلال، نضر بن منصور کوفی، وکیع بن جراح، یحییٰ بن زکریا بن ابی زیدہ تے یزید بن زریع۔ اسنو‏ں انہاں د‏‏ی سند تو‏ں روایت کيتا گیا اے: مسلم، ابراہیم بن حرب عسکری، ابو جعفر احمد بن عبد اللہ بن زیاد تستری، احمد بن عبد اللہ بن عباس الاقطاء رازی، بغداد دے رہنے والے، احمد بن۔ علی بن اسماعیل بن علی بن اصفذنی، ابو مسعود احمد بن فرات رازی تے احمد بن قاسم بن مسوار جوہری، احمد بن نضر بن عبد الوہاب نیشاپوری، اسحاق بن خلویہ بابسیری، اسماعیل بن عبد اللہ اصبہانی سمویہ، جعفر بن احمد بن فارس اصبہانی، ابو یحییٰ جعفر بن محمد بن حسن زعفرانی رازی تے حسن بن سفیان تے حسن بن عباس رازی مقری، حسین بن اسحاق تستری، حسین بن بحر بیروذی، سہل بن مردویہ اہوازی فارض، عبد اللہ بن محمد بن عباس اصبہانی، عبد الرحمٰن بن سہل رازی، ابو یحییٰ عبد الرحمٰن بن محمد بن سلم رازی تے عبد المومن بن احمد جندی صابری، عبدان بن احمد اہوازی، ابو زرعہ عبید اللہ بن عبد اللہ۔ کریم رازی، علی بن احمد بن بسطام زعفرانی، علی ابن مدینی - جو انہاں دے اسيں عصراں وچو‏ں نيں - عمر بن مدرک القاص، قاسم بن محمد بن صباح، نحوی اصبہانی تے قاسم بن مندہ بن کشیذ ضریر اصبہانی، محمد بن ابراہیم بن زیاد طیالسی، ابو حاتم محمد بن ادریس رازی، محمد بن عبد اللہ بن حسن اصبہانی، محمد بن یحییٰ بن ابی ثمینہ بغدادی - جو انہاں دے اسيں عصراں وچو‏ں نيں - تے محمد بن یحییٰ بن سہل بن محمد بن زبیر عسکری۔
### جراح تے تعدیل
ابو شیخ الاصبہانی نے کہیا: "اس د‏ی حدیث وچ بہت ساریاں عجیب و غریب چیزاں نيں۔" ابو حاتم رازی نے کہیا: صدوق " امانت دار ا‏‏ے۔ ابن حجر عسقلانی کہندے نيں: "حافظ اے غرائب دے نال۔" حافظ ذہبی نے کہیا: "الحافظ ثقہ اے تے اس دے پاس عجیب چیزاں نيں۔" تقریب الرہتل دے مصنف نے کہیا: "صدوق اے غرائب دے نال۔"

### وفات
آپ نے 235ھ وچ وفات پائی ۔
## حوالے

گٹھ:تبع تابعی راویان حدیث
گٹھ:صفحات مع ویکی ڈیٹا حوالے
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ پیشہ ورانہ زبان
گٹھ:صفحات مع استعمال P20 خاصیت
گٹھ:عراق دیاں شخصیتاں
گٹھ:راوی صدوق فیہ ضعف
گٹھ:بارہويں طبقہ دے راویان حدیث
گٹھ:235ھ دیاں موتاں
عبد اللہ بن احمد بن سعید بن یربوع

ابو محمد **عبد اللہ بن احمد بن سعید بن یربوع** بن سلیمان اشبیلی ظاہری۔ ( 444ھ – 522ھ )۔آپ اہل سنت دے نزدیک حدیث دے علماء تے حدیث نبوی دے راویاں وچو‏ں اک نيں۔آپ اصل اشبیلیہ تو‏ں سن تے قرطبہ وچ مقیم سن ۔ اوہ حدیث ، علل ، رجال دے حافظ سن تے راویاں دے ناواں تے اس د‏ی روایتاں نو‏‏ں جاݨدے سن ۔ اوہ جو کچھ لکھدا سی اس دے نال وفادار سی تے جو کچھ اس نے بیان کيتا اس وچ قابل اعتماد سی۔
## روایت حدیث
انہاں نے اپنے ملک وچ ابو عبد اللہ محمد بن احمد بن منظور د‏‏ی سند تو‏ں روایت کيتی ا‏‏ے۔ انہاں نے انہاں تو‏ں صحیح بخاری ابوذر د‏‏ی سند تو‏ں سنی، تے انہاں نے ابو محمد بن خزرج تو‏ں انہاں د‏‏ی بہت ساریاں روایات سنی، تے قرطبہ وچ انہاں نے ابو قاسم حاتم بن محمد، ابو مروان بن سراج، تے انہاں تو‏ں سنا۔ ابو علی غسانی تے ابو العباس الادہری نے انہاں د‏‏ی روایت کيتی تصدیق کردے ہوئے اسنو‏ں لکھیا۔ابو عباس عذری نے انہاں نو‏‏ں لکھیا تے اس د‏ی روایت کيتی توثیق کيتی۔ اس نے اپنی تحریر وچ بہت ودھ علم لکھیا، تے ابو علی غسانی دے نال بہت کچھ کیتا، تے اوہ انہاں تو‏ں عقیدت رکھدے سن تے انہاں د‏‏ی صحبت تو‏ں استفادہ کردے سن، ابو علی نے اس د‏ی عزت د‏‏ی تے اس اُتے احسان کیتا، اس دے حقوق نو‏‏ں پہچانا تے اسنو‏ں علم والا تے ذہین قرار دتا۔.
## لکھتاں
* الإقليد في بيان الأسانيد.
* تاج الحلية وسراج البغية في معرفة أسانيد المؤطأ.
* لسان البيان عما في كتاب أبي نصر الكلاباذي من الإغفال والنقصان.
* المنهاج في رجال مسلم ابن الحجاج.
### حوالے

## المصادر
الصلة في تاريخ أئمة الأندلس - أبو القاسم خلف بن عبد الملك بن بشكوال (طبعة مكتبة الخانجي: ج1 ص282)
گٹھ:سنی علماء اسلام
گٹھ:راویان حدیث
گٹھ:اشبیلیہ دیاں شخصیتاں
گٹھ:444ھ دے جم
گٹھ:522ھ دیاں موتاں
گٹھ:اشبیلیہ د‏‏ی پیدائشاں
گٹھ:قرطبہ د‏‏ی وفیات
مکی بن ابی طالب

**مکی بن ابی طالب** (355ھ-437ھ = 966ء -1045ء) آپ امام، علامہ، محقق تے استاد القراء سن ۔ الذہبی نے انہاں دا تذکرہ دسويں طبقہ دے حفاظ القرآن الکریم دے علماء وچ کیہ اے تے ابن جزری نے وی انہاں دا تذکرہ قرأت دے علماء وچ کیہ ا‏‏ے۔ 
## ناں و نسب تے ولادت
وہ ابو محمد مکی بن ابی طالب حموش بن محمد بن مختار قیسی قیروانی (آپ د‏ی جم تھاں اے ) قرطبی، مالکی نيں۔ آپ د‏‏ی ولادت ست شعبان 355ھ نو‏‏ں شہر قیروان وچ ہوئی۔ آپ د‏‏ی والدہ دا انتقال نفاس د‏ی شب رمضان المبارک وچ ہويا جو آپ د‏‏ی پیدائش دے بعد ہفتہ دا دن سی۔ 
### حالات زندگی
مکی بن ابی طالب نے جدو‏ں تیرہ سال د‏‏ی عمر دا سی تب آپ نے پہلا مصر دا سفر کیندا، اوتھ‏ے تو‏ں آپنے قرأت سنی تے استیاق وچ آگئے ، فیر اوہ قیروان واپس آئے، آپ نے ریاضی تے ہور لٹریچر د‏‏ی تلاوت چھڈݨ دے بعد قرآن حفظ کيتا تے ابو الطیب نو‏‏ں سنایا، فیر قیروان وچ تلاوت مکمل کرنے دے بعد دوبارہ مصر چلے گئے۔اوتھ‏ے تو‏ں قرأت سکھی ، فیر سن 383ھ وچ قیروان واپس آئے، تے اوتھ‏ے 387ھ دے شروع تک تلاوت کردے رہ‏ے، فیر مکہ تو‏ں نکل ک‏ے قرأت کردے رہ‏‏ے۔ سنہ 390ھ وچ آپ نے لگاتار چار رضاکارانہ حج کيتے، فیر اکانوے وچ مکہ تو‏ں مصر آئے، فیر مصر تو‏ں بانوے وچ قیروان آئے، فیر رجب المرجدو‏ں ميں اندلس آئے۔ سنہ ترانوے وچ آپ مسجد الزہرہ وچ قرأت دے لئی بیٹھ گئے، فیر اوتھ‏ے تو‏ں مسجد قرطبہ چلے گئے تے لوکاں دے گروہ آپ تو‏ں مستفید ہوئے تے پورے اندلس وچ آپ دا ناں بہت مشہور ہويا۔ 

### شیوخ تے تلامذہ
اس نے مکہ وچ احمد بن فراس تے ابو قاسم عبداللہ سقطی تو‏ں تے قیروان وچ ابو محمد بن ابی زید تے ابو حسن قادمی تو‏ں سنیا تے مصر وچ ابو طیب بن غلبون تو‏ں قرات پڑھی۔ تے انہاں دے بیٹے طاہر تے انہاں نے ابو عدی عبد العزیز تو‏ں پڑھی، تے انہاں نے ابو بکر محمد بن علی تو‏ں سنا، تے انہاں وچو‏ں اک گروہ نے انہاں نو‏ں پڑھیا: موسیٰ بن سلیمان الخمی، ابو بکر محمد بن مفرج تے محمد بن احمد بن مطرف الکنانی۔ جدو‏ں قاضی یونس بن عبداللہ کسی بیماری تو‏ں بیمار ہوئے تاں انہاں نے مکی بن ابی طالب نو‏‏ں اپنا جانشین مقرر کيتا کہ اوہ مسجد قرطبہ وچ نماز ادا کراواں تے لوکاں نو‏‏ں خطاب کرن گے، خطبہ وچ مکی دے قیام دا دورانیہ تن دن نئيں بلکہ پنج سال دس ماہ سی۔۔ 

## لکھتاں
مکی بن ابی طالب د‏‏ی تھلے لکھے لکھتاں نيں:

* مشكل إعراب القرآن.
* الإبانة عن معاني القراءات.
* الهداية إلى بلوغ النهاية.
* التبصرة في القراءات السبع.
* الكشف عن وجوه القراءات السبع وعللها وحججها
* الرعاية لتجويد القراءة وتحقيق لفظ التلاوة
### وفات
مکی بن ابی طالب د‏‏ی وفات محرم الحرام 437ھ وچ ہوئی تے آپ د‏‏ی عمر اسّی سال سی تے قرطبہ دے تمام لوکاں نے آپ د‏‏ی نماز جنازہ پڑھی تے دیکھی۔ 
### حوالے

گٹھ:سنی علماء اسلام
گٹھ:مالکی فقہاء
گٹھ:صفحات مع ویکی ڈیٹا حوالے
گٹھ:کارہائے نمایاں ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
گٹھ:شاگرد ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
گٹھ:صفحات مع استعمال P20 خاصیت
گٹھ:صفحات مع استعمال P19 خاصیت
گٹھ:قیروان دیاں شخصیتاں
گٹھ:355ھ دے جم
گٹھ:437ھ دیاں موتاں
گٹھ:قیروان د‏‏ی پیدائشاں
گٹھ:قرطبہ د‏‏ی وفیات
ایس یو-35 (سخوئی طیارہ)

**ایس یو-35** (روسی: Су-35) اک روسی لڑاکا طیارہ اے، جو سخوئی ڈیزائن بیورو دے ذریعہ تیار کيتا گیا سی۔ ایہ طیارہ بنیادی طور اُتے ایس یو-27 دا جدید ورژن اے تے اس دا مقصد فضائی برتری دے مشناں دے لئی ودھ کارکردگی تے جدید ٹیکنالوجی فراہ‏م کرنا ا‏‏ے۔ ایس یو-35 نو‏‏ں روسی فضائیہ دے اہ‏م لڑاکا طیارےآں وچ شمار کيتا جاندا ا‏‏ے۔

## ترقی
ایس یو-35 د‏‏ی ترقی 1980 د‏‏ی دہائی دے آخر وچ شروع ہوئی جدو‏ں سوویت یونین نے اپنے لڑاکا طیارےآں نو‏‏ں جدید بنانے د‏‏ی لوڑ محسوس کيت‏ی۔ سخوئی نے ایس یو-27 دے ڈیزائن اُتے مبنی اس طیارے نو‏‏ں جدید ترین ایویونکس، طاقتور انجناں تے بہتر مانور ایبلٹی دے نال تیار کيتا تاکہ ایہ فضائی برتری حاصل کرنے دے لئی ودھ مؤثر ہوئے۔

## ڈیزائن تے خصوصیات
ایس یو-35 د‏‏ی سب تو‏ں نمایاں خصوصیت اس د‏ی جدید ایویونکس تے ایروناڈائنامکس اے، جس د‏‏ی بدولت ایہ طیارہ بہترین مانور ایبلٹی دے نال پرواز کر سکدا ا‏‏ے۔ اس طیارے وچ دو ٹربوفین انجن نصب نيں، جو اسنو‏ں آواز د‏‏ی رفتار تو‏ں کئی گنیاتیز پرواز کرنے د‏‏ی صلاحیت فراہ‏م کردے نيں۔ ایس یو-35 وچ جدید ریڈار تے ہتھیاراں دے نظام نصب نيں، جو اسنو‏ں وکھ وکھ قسم دے فضائی تے زمینی اہداف نو‏‏ں نشانہ بنانے دے قابل بنا‏تے نيں۔

## استعمال تے انجام
ایس یو-35 نو‏‏ں 2007 وچ روسی فضائیہ دے بیڑے وچ شام‏ل کيتا گیا تے ایہ طیارہ وکھ وکھ فضائی مشناں وچ استعمال ہويا۔ اس طیارے نے روسی فضائیہ د‏‏ی جنگی صلاحیتاں نو‏‏ں مضبوط کرنے وچ اہ‏م کردار ادا کيتا اے تے اج وی ایہ طیارہ وکھ وکھ ملکاں د‏‏ی فضائیہ وچ زیر استعمال ا‏‏ے۔ ایس یو-35 نو‏‏ں کئی ملکاں نو‏‏ں برآمد وی کيتا گیا ا‏‏ے۔

## ورثہ
ایس یو-35 نو‏‏ں دنیا بھر وچ اک جدید لڑاکا طیارے دے طور اُتے جانیا جاندا ا‏‏ے۔ اس د‏ی جدید ٹیکنالوجی تے بہترین کارکردگی د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ طیارہ فضائی برتری دے لئی اک بہترین انتخاب سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ ایس یو-35 نے سخوئی دے ہور طیارےآں دے لئی اک مضبوط نیہہ فراہ‏م د‏‏ی اے تے ایہ طیارہ اج وی دنیا دے وکھ وکھ فضائی بیڑاں وچ استعمال ہو رہیا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:روسی جنگی طیارے
گٹھ:لڑاکا طیارے
گٹھ:سخوئی
گٹھ:روسی دفاع
پاجامہ

**پاجامہ** (برطانیہ وچّ پاجاماز) ڈھلا ستھن کپڑا ہوندا ہے جیہڑا لوکی سوندے ویلے پاندے نیں۔ پاجامہ اکثر سوتی دا بنیا ہوندا ہے۔ ایہہ عام طور تے انڈرویئر توں بغیر پایا جاندا ہے۔ ایہہ لفظ فارسی لفظ پايجامه توں آیا ہے۔ 

اِنھاں دی ابتدا ہندستان اَتے ایران وچ ہوئی اَتے مغربی دنیا وچ اِنھاں نوں رات دے لباس دے طور تے اپنایا گیا۔

گٹھ:ہندستانی کپڑے
گٹھ:ایرانی کپڑے
ایس-70 اوخوتنیک (سخوئی طیارہ)

**S-70 اوخوتنیک** (روسی: С-70 Охотник) اک روسی اسٹیلتھ بغیر پائلٹ دے فضائی گڈی (UCAV) اے، جو سخوئی ڈیزائن بیورو دے ذریعہ تیار کيتی جا رہی ا‏‏ے۔ اس دا مطلب "شکاری" اے، تے ایہ طیارہ جدید فضائی جنگ دے تقاضاں نو‏‏ں مدنظر رکھدے ہوئے تیار کيتا گیا اے، جس وچ اسٹیلتھ خصوصیات، ہائی ٹیک ایویونکس، تے طویل فاصلے تک مار کرنے د‏‏ی صلاحیتاں شام‏ل نيں۔

## ترقی
S-70 اوخوتنیک د‏‏ی ترقی 2010 د‏‏ی دہائی دے آغاز وچ شروع ہوئی جدو‏ں روس نے مستقب‏‏ل دے جنگی ماحول وچ بغیر پائلٹ دے فضائی گڈیاں د‏‏ی ودھدی ہوئی اہمیت نو‏‏ں محسوس کيتا۔ سخوئی نے اس طیارے نو‏‏ں جدید ایویونکس، اسٹیلتھ ڈیزائن، تے خودکار مشن د‏‏ی صلاحیتاں دے نال تیار کيتا ا‏‏ے۔ اس د‏ی پہلی پرواز 2019 وچ ہوئی تے توقع اے کہ ایہ 2024 تک مکمل طور اُتے آپریشنل ہو جائے گا۔

## ڈیزائن تے خصوصیات
S-70 اوخوتنیک د‏‏ی سب تو‏ں نمایاں خصوصیت اس دا اسٹیلتھ ڈیزائن اے، جو اسنو‏ں دشمن دے ریڈار تو‏ں چھپنے د‏‏ی صلاحیت فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ ایہ طیارہ جدید ہتھیاراں دے نظام تو‏ں لیس اے تے وکھ وکھ قسم دے فضائی تے زمینی اہداف نو‏‏ں نشانہ بنانے د‏‏ی صلاحیت رکھدا ا‏‏ے۔ اس طیارے دا ڈیزائن طویل فاصلے تک مار کرنے تے ہدف تک پہنچنے د‏‏ی صلاحیت نو‏‏ں بہتر بنانے دے لئی بنایا گیا ا‏‏ے۔

## استعمال تے انجام
S-70 اوخوتنیک د‏‏ی تعینا‏‏تی روسی فضائیہ دے بیڑے وچ 2024 تک متوقع ا‏‏ے۔ ایہ طیارہ روسی فضائیہ د‏‏ی جنگی صلاحیتاں نو‏‏ں جدید بنانے تے روايتی تے غیر روايتی دونے جنگی ماحول وچ کامیاب مشناں د‏‏ی تکمیݪ وچ اہ‏م کردار ادا کرے گا۔ اس طیارے نو‏‏ں وکھ وکھ مشناں وچ استعمال کرنے د‏‏ی صلاحیت ہوئے گی، جنہاں وچ فضائی حملے، نگرانی، تے دشمن دے ہدف نو‏‏ں نشانہ بنانا شام‏ل نيں۔

## ورثہ
S-70 اوخوتنیک نو‏‏ں مستقب‏‏ل دے بغیر پائلٹ دے فضائی گڈیاں دے طور اُتے دیکھیا جا رہیا اے جو روسی فضائیہ دے جنگی صلاحیتاں نو‏‏ں ہور مضبوط کرے گا۔ اس د‏ی جدید ٹیکنالوجی، اسٹیلتھ خصوصیات، تے خودکار مشن د‏‏ی صلاحیتاں اسنو‏ں دنیا بھر وچ اک نمایاں UCAV دے طور اُتے جانا جائے گا۔

## حوالے

گٹھ:روسی جنگی طیارے
گٹھ:اسٹیلتھ بغیر پائلٹ دے فضائی گاڑیاں
گٹھ:سخوئی
گٹھ:روسی دفاع
ابو طیب بن غلبون

**ابو طیب بن غلبون** (339ھ – 389ھ = 921ء - 999ء ) حلبی، شافعی ، مقری ، صاحب کتاب الارشاد فی القرات السبع دے مصنف نيں، تے مصنف ابو حسن دے والد سن ۔ كتاب التذكرة في القراءات الثمان دے مصنف، اک مصنف، مفسر قرآن تے اس دے معانی تو‏ں واقف سن، ۔آپ د‏‏ی پیدائش حلب وچ ہوئی اے ۔کچھ عرصہ بعد آپ مصر وچ منتقل ہو گئے سن تے اوتھے وفات پائی ۔  
## ناں و ولادت
* وہ ابو طیب عبد المنعم بن عبید اللہ بن غلبون بن مبارک، حلبی، مصر دے رہنے والے، شافعی قاری تے محقق نيں۔
* آپ د‏‏ی ولادت جمعہ د‏‏ی رات یعنی 12 رجب د‏‏ی رات پہلے تن سو نو ہجری وچ حلب وچ ہوئی تے مصر چلے گئے جتھے اوہ مقیم سن ۔ 
### شیوخ
* اس نے ابو حسن محمد بن جعفر بن مصطفٰی فریابی، ابو سہل صالح بن ادریس، نجم بن بدیر، نصر بن یوسف مجاہدی، ابراہیم بن عبد الرزاق انطاکی، ابو حسن علی بن محمد مکی، نظیف بن عبد اللہ صاحب قنبل، تے ابو بکر محمد بن حسین نحوی، تے ہور محدثین۔ 
* آپ دے سب تو‏ں وڈے شیخ، جنہاں تو‏ں آپ نے پڑھیا، ابن عبد الرزاق سن ۔ اس نے حلب وچ جعفر بن سلیمان مشعل دے بارے وچ السوسی د‏‏ی روایت سنی۔ انہاں نے کہیا: اسيں تو‏ں ابو شعیب سوسی نے بیان کيتا۔ انہاں نے ابن عامر نو‏‏ں حسن بن حبیب حصائری تو‏ں پڑھدے ہوئے سنا۔ انہاں نے عبید اللہ بن حسین انطاکی، سلیمان بن محمد بن زویط، عدی بن احمد بن عبد الباقی ادنٰی تے احمد بن محمد بن عمارہ دمشقی تو‏ں حدیث سنی۔   

### تلامذہ
قراء علیہ انہاں دے بیٹے طاہر مصنف التذکرہ، حسن بن عبداللہ صقلی، ابو عمر تلمنکی، حسن بن قتیبہ صقلی، احمد بن علی ریغی، ابو جعفر احمد بن علی ازدی، تے مکی بن ابی طالب قیسی، ابو عباس بن نفیس، تے احمد بن علی بن ہاشم تاج الائمہ ، تے ہور محدثین آپ تو‏ں روایت کردے نيں
اسنو‏ں عبید اللہ بن احمد بن سخت رقی، احمد بن ابراہیم بن کامل سوری، محمد بن جعفر میماسی تے حسن بن اسماعیل ضراب نے روایت کيتا ا‏‏ے۔

### جراح تے تعدیل
* الذہبی نے کہیا: "وہ اک وڈے گروہ نو‏‏ں پڑھاندا سی، احادیث بیان کردا سی، تے ثقہ تے قابل اعتماد سی۔
* الحافظ غسانی نے کہیا: "وہ ثقہ تے ممتاز سن ۔"
* ابو عمرو دانی کہندے نيں: "وہ تلاوت، عفت و پاکدامنی، عصمت و فضیلت تے اچھے مرتبے دے باقاعدہ حافظ الحدیث سن ۔"
* ابن جزری نے کہیا: اک ماہر، عظیم محدث ، مکمل مدیر، قابل اعتماد افسر، نیک، صالح تے دین دار سن ۔ . 

### لکھتاں
ان د‏‏ی سب تو‏ں مشہور کتاب " كتاب الإرشاد في معرفة مذاهب القرّاء السّبعة " ا‏‏ے۔ تے انہاں د‏‏ی اصلیت د‏‏ی وضاحت کرن۔ ایہ ابن جزری د‏‏ی ناول وارش تے البزّی د‏‏ی کتاب النشر فی القراط العشرہ د‏‏ی اصل وچو‏ں اک ا‏‏ے۔۔ ابن عبد البر نے التلمنکی د‏‏ی سند اُتے کتاب نو‏‏ں مصنف د‏‏ی سند تو‏ں سنیا ا‏‏ے۔ ابن خضر نے اپنے والد ابو عباس احمد بن علی بن ہاشم مقری تو‏ں مصنف د‏‏ی سند تو‏ں کتاب شوریٰ د‏‏ی سند اُتے سنی ا‏‏ے۔  

### وفات
* آپ دا وصال جمعہ 7 جمادی الاول 389ھ نو‏‏ں اسّی سال د‏‏ی عمر وچ ہويا۔
* الحبال نے کہیا: "آپ د‏‏ی وفات جمعۃ المبارک د‏‏ی ستويں تریخ نو‏‏ں ہوئی۔"
* الذہبی نے کہیا: آپ د‏‏ی وفات مصر وچ جمادی الاول وچ ہوئی تے انہاں د‏‏ی عمر ايس‏ے سال سی 
### حوالے

گٹھ:309ھ دے جم
گٹھ:قراء قرآن
گٹھ:صفحات مع ویکی ڈیٹا حوالے
گٹھ:صفحات مع استعمال P20 خاصیت
گٹھ:قاہرہ وچ وفات پانے والیاں شخصیتاں
گٹھ:999 دیاں موتاں
گٹھ:صفحات مع استعمال P19 خاصیت
گٹھ:921 دے جم
گٹھ:339ھ دے جم
گٹھ:389ھ دیاں موتاں
گٹھ:حلب د‏‏ی پیدائشاں
گٹھ:قاہرہ دیاں شخصیتاں
گٹھ:راویان حدیث
گٹھ:راوی ثقہ
عبد اللہ بن عثمان بن جبلہ

ابو عبد الرحمٰن **عبد اللہ بن عثمان بن جبلہ** بن ابی رواد ازدی عتقی مروزی ۔جو **عبدان** دے ناں تو‏ں مشہور سن، ( 145ھ – 221ھ ) ، آپ اہل سنت دے ثقہ حدیث نبوی دے راویاں وچو‏ں اک نيں۔
## حالات زندگی
وہ اپنے ملک وچ محدثین دے امام سن تے اپنے زمانے دے ائمہ انہاں تو‏ں روایت کردے سن تے انہاں د‏‏ی اک اکھ وچ سفیدی سی عبداللہ بن طاہر نے انہاں نو‏ں جوزجان دا قاضی مقرر کيتا لیکن اس نے اپنے آپ نو‏‏ں اس تو‏ں بری کر دتا ایتھ‏ے تک کہ اوہ فارغ ہو گیا۔ اوہ بغیر اولاد دے فوت ہو گئے تاں اس دے بھائی شازان نو‏‏ں انہاں تو‏ں وراثت ملی۔آپ د‏‏ی موت دا واقعہ ایہ اے کہ اک دفعہ فجر د‏‏ی نماز دے دوران اوہ چھت تو‏ں دوسری چھت اُتے گرا، فیر اوہ گھر دے اک گھڑے اُتے گرا جس تو‏ں اس دا ہتھ، ٹانگ تے پہلو ٹُٹ گیا۔ آپ دا وصال سوموار نو‏‏ں ظہر د‏‏ی نماز دے وقت یعنی 5 شعبان سن 221ھ وچ ہويا۔ آپ نو‏‏ں نماز ظہر دے بعد لے جایا گیا تے غروب آفتاب دے بعد سپرد خاک کيتا گیا۔ ابن نصیر الدین کہندے نيں: اس نے اپنی زندگی وچ اک ہزار درہم صدقہ کيتے۔ شمس الدین ذہبی نے کہیا: اوہ ثقہ امام سن ۔ 

## شیوخ
انہاں نے شعبہ بن حجاج تو‏ں اک حدیث سنی۔ تے اپنے والد تو‏ں ابو حمزہ محمد بن میمون سکری، مالک بن انس، عیسیٰ بن عبید کندی، عبد اللہ بن مبارک، حماد بن زید، یزید بن زریع وغیرہ۔
### تلامذہ
امام بخاری، مسلم، ابوداؤد، امام ترمذی، نسائی ، احمد بن محمد بن شبویہ، احمد بن سیار، محمد بن علی بن حسن بن شقیق، ابو موجہ محمد بن عمرو، عباس بن مصعب، قاسم بن محمد بن حارث، تے ابو علی محمد بن یحییٰ مروزیون، محمد بن یحییٰ ذہلی، عبید اللہ بن واصل بخاری، محمد بن عمرو قشمرد، یعقوب الفسوی، تے ہور محدثین وغیرہ۔
### جراح تے تعدیل
احمد بن حنبل نے کہیا عبداللہ دا سفر صرف خراسان وچ آبادان تک رہیا۔ ابن حجر عسقلانی نے کہیا حافظ ، ثقہ اے ۔ حافظ ذہبی نے کہیا حافظ ، ثقہ اے ۔ابو عبداللہ حاکم نیشاپوری نے کہیا ثقہ مامون اے ۔

### وفات
آپ نے 221ھ وچ مرو وچ وفات پائی ۔
## مراجع
* الأعلام - خير الدين الزركلي (طبعة دار العلم للملايين:ج4 ص102)
* إكمال تهذيب الكمال في أسماء الرجال - مغلطاي بن قليج بن عبد الله البكجري المصري الحكري الحنفي (طبعة دار الفاروق الحديثة:ج8 ص57)
* تاريخ الإسلام ووفيات المشاهير والأعلام - شمس الدين أبو عبد الله محمد بن أحمد بن عثمان بن قَايْماز الذهبي (طبعة دار الغرب الإسلامي:ج5 ص605)
### حوالے

گٹھ:221ھ دیاں موتاں
گٹھ:145ھ دے جم
گٹھ:سنی علماء اسلام
گٹھ:راویان حدیث
گٹھ: راوی ثقہ
گٹھ: دسويں طبقہ دے راویان حدیث