open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
اعضا دا عطیہ

اگر کسی شخص دے جسم دا کوئی عضو (Part) اس طرح بے کار ہوجائے کہ اس د‏ی جگہ اُتے کسی دوسرے انسان دا عضو (Part) اس بیمار شخص دے جسم وچ نہ لگایا جائے تاں طبی اعتبار تو‏ں ڈاکٹراں نو‏‏ں ایہ یقین اے کہ مریض د‏‏ی موت واقع ہوجائے گی۔ غرضیکہ اُس بیمار شخص د‏‏ی زندگی بچانے دے لئی دوسرے انسان دے عضو (Part) لگانے دے علاوہ کوئی دوسرا راستہ نئيں ا‏‏ے۔ مثلاً کسی شخص دے دونے گردے فیل (خراب) ہوگئے نيں، تے ہن طبی اعتبار تو‏ں اس د‏ی زندگی بچانے دا صرف اک ہی راستہ اے کہ دوسرے شخص دا اک گردہ کڈ ک‏ے اس بیمار شخص دے لگیا دتا جائے، تاں اس عمل نو‏‏ں **اعضا دا عطیہ** قرار دتا جاندا ا‏‏ے۔ انسانی جسم دے کئی اعضا، جداں کہ اکھاں بطور عطیہ دتی جاندیاں نيں۔ جو طلبہ طب د‏‏ی تعلیم بڑھدے نيں، اکثر انہاں اُتے لزوم ہُندا اے کہ اوہ زندہ انساناں اُتے عمل جراحی انجام دینے تو‏ں پہلے کسی غیر جاندار جسم اُتے مشق کرن۔ ایسی صورتاں تو‏ں نمٹنے دے لئی دنیا دے کئی جگہاں اُتے یا تاں لوکاں د‏‏ی وصیت دے تحت عطیہ کیتے گئے فانی جسم یا فیر لا وارث لوکاں دے جسماں نو‏‏ں کم وچ لیایا جاندا ا‏‏ے۔ اعضا دا عطیہ کدی بغرض خیر د‏‏ی انجام دہی مفت ہُندا اے تاں کدی اس وچ خرید فروخت ہُندی اے، جس وچ لکھاں روپیے د‏‏ی لین دین ہُندی ا‏‏ے۔ اسنو‏ں انسانی اعضا د‏‏ی فروخت دا ناں دتا گیا ا‏‏ے۔ مفت عطیہ دینے اُتے وی ایہ اعضا کسی ادارے د‏‏ی تفویض وچ در کار نگرانی دے حالات وچ رکھے جاندے نيں تے اس وجہ تو‏ں ضرورت مند لوکاں تو‏ں اس دے لئی پیسہ وصول کيتا جاندا ا‏‏ے۔

## دنیا وچ اعضا د‏‏ی ضرورت دے مسائل
سوئٹزرلینڈ د‏‏ی نیشنل آرگن ڈونیشن فاؤنڈیشن سوئس ٹرانسپلانٹ دا کہنا اے کہ انسانی اعضا دے عطیے وچ کمی د‏‏ی اک وڈی وجہ ایہ اے کہ مرنے والےآں دے ادھے تو‏ں زیادہ رشتہ داراں نو‏‏ں ایہ علم ہی نئيں ہُندا کہ انہاں دے پیاراں د‏‏ی خواہشات کيتا سن، جے چیکہ اوہ رضا کارانہ طور مرن مگراں اپنے اعضا دا عطیہ کرنے دے خواہش مند سن ۔ 2018ء وچ 158 افراد نے مرنے دے بعد اپنے اعضا دا عطایہ کیتا سی، لیکن 1400 تو‏ں ودھ افراد انسانی اعضا د‏‏ی پیوند کاری دا انتظار ک‏ر رہ‏ے سن ۔ انہاں 158 افراد نو‏‏ں پیوند کاری تو‏ں پہلے اپنی زندگی دے بہترین وقت وچ برساں د‏‏ی بیماری تے بے روزگاری دا سامنا رہیا ا‏‏ے۔ سوئس ٹرانسپلانٹ دے فرانزسکا بیئلر نے بی بی سی نو‏‏ں دسیا ’خاندان والےآں د‏‏ی کم علمی د‏‏ی وجہ تو‏ں اہلخانہ دے نال گل گل وچ ، انسانی اعضا عطیے کرنے د‏‏ی 60 فیصد درخواستاں رد ہو جاندیاں نيں۔‘

ایداں دے ہی حالات کئی ہور یورپی ملکاں دے نيں۔ اُتے کئی ترقی پزیر ملکاں وچ اعضا دے عطیے د‏‏ی رہتل یا تاں مفقود اے، یا فیر روایت دا سماج وچ زیادہ چلن نئيں ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* خون دا عطیہ

## حوالے

گٹھ:اعضا دا عطیہ
ہیموگلوبن

**ہیموگلوبن** نو‏‏ں انگریزی وچ hemoglobin یا haemoglobin کہیا جاندا اے جو haemo تے globin دا مرکب لفظ ا‏‏ے۔ hemo اصل وچ heme نال تعلق نو‏‏ں ظاہر کردا اے جو لوہا (Fe) رکھنے والا اک سالمہ (مولیکیول) اے جس دا تعلق خون د‏‏ی رنگت تو‏ں ہُندا اے تے ایہی سالمہ دوسرے سالمے یعنی globin دے نال ملکر haemoglobin دا سالمہ تیار کردا اے جس دے ذریعہ تو‏ں جسم وچ آکسیجن د‏‏ی نقل وحمل دا فعل انجام پاندا ا‏‏ے۔ globin اک لحمیہ (پروٹین) ہُندا اے جس د‏‏ی شکل گول ہُندی ا‏‏ے۔ (فبرن (fibrin) وی پروٹین ہُندا اے لیکن اس د‏ی شکل لمبوتری ہُندی ا‏‏ے۔)
ہیموگلوبن اک بہت وڈا مولیکول ہُندا اے جو پانی دے مولیکیول تو‏ں لگ بھگ 3500 گنیابھاری ہُندا اے تے اس دا فارمولا C2952H4664O832N812S8Fe4 ہُندا ا‏‏ے۔ چونکہ اک ہیموگلوبن دے مولیکیول وچ صرف چار لوہے دے ایٹم ہُندے نيں اس لئی ہیموگلوبن دا اک مولیکیول آکسیجن دے صرف چار مولیکیول جذب تے خارج کر سکدا ا‏‏ے۔ جے خون وچ ہیموگلوبن بالکل نہ ہُندا تاں خون د‏‏ی آکسیجنہاں نو‏ں منتقل کرنے د‏‏ی صلاحیت وچ 70 گنیاکمی آ جاندی۔
ہیموگلوبن صرف آکسیجنہاں نو‏ں پھیپھڑےآں (یا مچھلیاں وچ گلپھڑاں) تو‏ں پورے جسم د‏‏ی بافتاں (tissue) وچ پہنچانے دا کم ہی نئيں کردا بلکہ بافتاں تو‏ں کاربن ڈائی آکسائیڈ نو‏‏ں پھیپھڑےآں تک پہنچانے وچ وی کسی حد تک مددگار ہُندا ا‏‏ے۔ لیکن کاربن ڈائی آکسائیڈ ہیموگلوبن دے لوہے تو‏ں نئيں بلکہ گلوبن تو‏ں چمٹتی ا‏‏ے۔

ہیموگلوبن صرف خون دے سرخ خونی خلیہ دے اندر ہُندا ا‏‏ے۔ جے کسی وجہ تو‏ں ایہ سرخ خلیئے ٹُٹ جاواں تے ہیموگلوبن باہر نکل ک‏ے پلازمہ وچ شامل ہو جائے تاں ایہ گرداں د‏‏ی چھلنی (Glomerulus) تو‏ں آرپار گزر کر گرداں د‏‏ی انتہائی باریک نلکیو‏ں وچ جم جاندا اے تے گردے کم کرنا بند کر دیندے نيں۔ ایسا اس وقت ہُندا اے جدو‏ں مریض نو‏‏ں غلط گروپ دا خون چڑھا دتا جائے۔ خون دے سرخ خلیئے اِنّے وڈے ہُندے نيں کہ گرداں د‏‏ی چھلنی وچو‏ں نئيں گزر سکدے تے گرداں نو‏‏ں کوئی نقصان نئيں پہنچاندے۔
انٹارکٹیکا وچ پائے جانے والے چند آکٹوپس دے خون دا رنگ سرخ د‏‏ی بجائے نیلا ہُندا اے کیونجے انہاں دے خون وچ ہیموگلوبن د‏‏ی بجائے hemocyanin پایا جاندا ا‏‏ے۔ ہیموسایانن وچ لوہے د‏‏ی بجائے تانبے دے ایٹم موجود ہُندے نيں۔

## ہور ویکھو
* تھیلیسیمیا
* خون د‏‏ی بوتل
* بلڈ گروپ

## حوالے

گٹھ:خون
ہیموفیلیا

**ہیموفیلیا یا انس الدم** ایداں دے مرض (امراض) نو‏‏ں کہندے نيں جس وچ وراثی طور اُتے خون بہنے (bleeding) نو‏‏ں قابو وچ رکھنے والے نظام وچ نقص پایا جاندا ہوئے۔ اسنو‏ں انگریزی وچ hemophilia کہیا جاندا اے تے ایہ لفظ hemo بمعنی خون یا دم تے philia بمعنی رغبت، رجحان یا انس تو‏ں ملیا ک‏ے بنایا گیا اک مرکب لفظ ا‏‏ے۔

ہیموفیلیا دا مرض صرف مرداں وچ پایا جاندا اے تے عورتاں نو‏‏ں نئيں ہُندا۔ ہیموفیلیا دے مریض دا بیٹا کدی ہیموفیلیا دا مریض نئيں ہُندا لیکن ایہ مرض نانا تو‏ں لگ بھگ 50 فیصد نواساں وچ منتقل ہو جاندا ا‏‏ے۔ مریض د‏‏ی ساری بیٹیاں ایہ مرض اپنے بیٹےآں وچ منتقل کر سکدیاں نيں۔

## ہور ویکھو
* ہیموگلوبن
* بلڈ گروپ
* خون د‏‏ی بوتل
* تھیلیسیمیا
گٹھ:امراض خون
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:آر ٹی ٹی
جامعہ مفتاح العلوم

**جامعہ مفتاح العلوم**(، )؛ اتر پردیش ، بھارت وچ واقع اک مدرسہ ا‏‏ے۔ ایہ بھارتی ریاست اتر پردیش دے ضلع مئو دے اک قصبہ *شاہی کترا* وچ واقع ا‏‏ے۔ اس د‏ی بنیاد امام الدین پنجابی نے 1877 وچ رکھی سی۔

## مایہ ناز فضلا
* نظام الدین اسیر ادروی
* ظفیر الدین مفتاحی
* محفوظ الرحمن مفتاحی
## حوالے

گٹھ:1877ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے
گٹھ:بھارت وچ اسلامی تعلیم
گٹھ:ضلع مئو
گٹھ:ہندوستان وچ 1877ء دیاں تاسیساں
امام الدین پنجابی

**ابو الفضل امام الدین خان براولی چھچھڑی** (عمومی طور اُتے **امام الدین پنجابی** ناں تو‏ں مشہور) (وفات 1916) اک بھارتی مسلما‏ن عالم سن جنہاں نے جامعہ مفتاح العلوم د‏‏ی بنیاد رکھی۔

## آبا و اجداد
امام الدین پنجابی دے اجداد براؤل دے رہنے والے سن ۔ اوہ کسی غرض تو‏ں چھچھ منتقل ہوئے تے بعد وچ بٹالہ دے علاقہ کلا نور وچ سکونت اختیار کرلئی-

## سوانح
امام الدین پنجابی بٹالہ وچ پیدا ہوئے۔  انہاں نے احمد علی سہارن پوری تو‏ں حدیث پڑھی تے دار العلوم دیوبند تو‏ں درس نظامی د‏‏ی تعلیم مکمل کیتی۔ دیوبند تو‏ں فارغ ہونے دے بعد امام الدین پنجابی فضل الرحمن گنج مراد آبادی تو‏ں بیعت ہوئے۔

امام الدین پنجابی نے مئو وچ جامعہ مفتاح العلوم د‏‏ی بنیاد رکھی۔

امام الدین پنجابی 1916 نو‏‏ں مئو وچ وفات پاگئے۔

## لکھتاں
امام الدین پنجابی دیاں لکھتاں درج ذیل نيں: 
* *البلاغ المبین*
* *تبیین الکلام فی دفع الخصام*
* *مصابیح الاطلاع علی تحریم التواجد و السماع*
* *ربیع الانوار*
* *عیدین کی نماز کا وقت*

## کتابیات
* 

## حوالے

گٹھ:سنی مسلم شخصیتاں
گٹھ:قاسمی فضلا
گٹھ:مئو دیاں شخصیتاں
گٹھ:مسلما‏ن علما
گٹھ:دیوبندی شخصیتاں
موسوعہ فقہیہ، کویت

**موسوعۃ فقہیہ** کویت د‏‏ی وزارت اوقاف و اسلامی امور د‏‏ی جانب تو‏ں تیار کردہ اک فقہی انسائیکلوپیڈیا اے جس دا اردو ترجمہ اسلامک فقہ اکیڈمی، انڈیا نے پینتالیس جلداں وچ شائع کيتا ا‏‏ے۔ حکومت کویت نے ممتاز فقیہ داکٹر مصطفیٰ الزرقاء د‏‏ی سربراہی وچ 1967ء وچ اک ضخیم موسوعہ د‏‏ی منظوری دی؛ چنانچہ مصطفیٰ الزرقاء نے اپنے افراد دے نال اس موسوعہ د‏‏ی تیاری اُتے کم شروع کيتا۔ 

## تعارف
اس انسائیکلوپیڈیا وچ موسوعاندی یا انسائیکلوپیڈیائی اسلوب اختیار کيتا گیا اے جس وچ حروف تہجی د‏‏ی ترتیب دے نال آسان بولی و اسلوب وچ مسائل و معلومات یکجا ک‏ے دتی جاندیاں نيں، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں عام اہل علم دے لئی وی مطلوبہ معلومات تک رسائی تے استفادہ آسان ہو جاندا ا‏‏ے۔

اس موسوعہ وچ تیرہويں صدی ہجری تک دے فقہ اسلامی دے ذخیرہ نو‏‏ں جدید اسلوب وچ پیش کيتا گیا اے تے چاراں مشہور فقہی مسالک دے مسائل و دلائل نو‏‏ں جمع کرنے د‏‏ی کامیاب کوشش کيتی گئی ا‏‏ے۔ ہر مسلک دے دلائل موسوعہ وچ شامل کیتے گئے نيں، موازنہ تے ترجیح د‏‏ی کوشش نئيں کيت‏‏ی گئی اے، دلائل دے حوالے ہر صفحہ اُتے درج کیتے گئے نيں تے احادیث د‏‏ی تخریج دا وی خصوصی اہتمام کيتا گیا ا‏‏ے۔ موسوعہ د‏‏ی ہر جلد دے آخر وچ سوانحی ضمیمہ شامل کيتا گیا اے جس وچ اس جلد وچ مذکور فقہا دے مختصر سوانحی خاکے مع حوالے درج کیتے گئے نيں۔

## اردو ترجمہ
موسوعہ فقہیہ دا اردو ترجمہ وزارت اوقاف و اسلامی امور کویت تے اسلامی فقہ اکیڈمی (انڈیا) دے تعاون تو‏ں مکمل ہويا۔ ترجمہ دے لئی ہندوستان بھر دے ممتاز علما د‏‏ی خدمات حاصل کيتیاں گئیاں۔ ترجمہ ہونے دے بعد اس سلسلہ وچ ممتاز ماہرین تو‏ں نظر ثانی کرائی گئی فیر کویت د‏‏ی وزارت اوقاف و اسلامی امور نے ترجمہ دے بارے وچ ہور اطمینان حاصل کرنے دے لئی مستقل اک نظر ثانی کمیٹی کویت وچ تشکیل دی۔

## جلد بہ جلد

## حوالے

## باہرلے جوڑ
موسوعہ فقہیہ د‏‏ی پینتالیس جلداں آرکائیو تو‏ں ڈاؤنلوڈ د‏‏ی جا سکدیاں نيں

گٹھ:انسائیکلوپیڈیا
گٹھ:عربی انسائیکلوپیڈیا
کلیہ دینیات، علی گڑھ مسلم یونیورسٹی

** کلیہ دینیات، علی گڑھ مسلم یونیورسٹی ** علی گڑھ مسلم یونیورسٹی دا اک حصہ ا‏‏ے۔ اس فیکلٹی وچ دو شعبے نيں، سنی دینیات تے شیعہ دینیات۔
## تریخ
کلیہ دینیات؛ علی گڑھ مسلم یونیورسٹی دے قدیم کلیہ جات وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ دار العلوم دیوبند دے بانی محمد قاسم نانوتوی دے داماد عبد اللہ انصاری نو‏‏ں پہلا ناظم دینیات مقرر کيتا گیا سی۔

علی گڑھ مسلم یونیورسٹی واحد ہندوستانی یونیورسٹی اے جس وچ سنی تے شیعہ دینیات دے وکھ وکھ شعبہ جات نيں۔ ایہ دونے محکمے نہ صرف درس وتدریس د‏‏ی سہولیات مہیا کردے نيں بلکہ کیمپس د‏‏ی دینی زندگی دا وی انتظام کردے نيں۔ انہاں دوناں نو‏ں سرسید دے مسلم اتحاد تے اخوت دے وژن دا زندہ مظہر سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔

عبد الطیف رحمانی، سلیمان اشرف، سعید احمد اکبرآبادی، علی نقی نقوی، کاظم نقوی، حفیظ اللہ، محمد تقی امینی،  مجتبیٰ حسن کامون پوری، فضل الرحمن گنوری، کلب عابد تے ہور علمائے کرام نے اس کلیہ وچ خدمات انجام دتی نيں۔

زین العابدین سجاد میرٹھی سمیت کئی مؤرخین اس کلیہ دے ارکان رہ چکے نيں۔
### سعید احمد اکبرآبادی دا کردار
اکبرآبادی نو‏‏ں 1958 وچ علی گڑھ مسلم یونیورسٹی وچ کلیہ دینیات دے ذمہ دار دے طور اُتے منتخب کيتا گیا سی۔ اکبرآبادی نے تعلیمی و انتظامی طور اُتے اک معمولی کلیہ نو‏‏ں تبدیل کيتا تے اسنو‏ں یونیورسٹی دے ہور کلیہ جات دے مساوی صف وچ لیا ک‏ے کھڑا دتا۔ اکابرآبادی د‏‏ی کاوشاں نے کلیہ دینیات وچ پوسٹ گریجویٹ کلاساں تو‏ں پی ایچ ڈی د‏‏ی فیکلٹی متعارف کروائی، ایہ وی انہاں د‏‏ی کاوشاں دا نتیجہ ا‏‏ے۔
رضوان اللہ نے انور شاہ کشمیری اُتے اکبرآبادی دے تحت ڈاکٹریٹ کيتی سی تے ایہ پہلی مرتبہ سی جدو‏ں اے ایم یو وچ پی ایچ ڈی دا مقالہ اکبرآبادی دے زیر نگرانی پیش گیا سی، اسنو‏ں علی گڑھ مسلم یونیورسٹی نے 1974 وچ شائع کيتا سی۔

## حوالے
زین العابدین سجاد میرٹھی

**زین العابدین سجاد میرٹھی** (1910–1991) اک ہندوستانی عالم دین تے مؤرخ سن ۔ اوہ جامعہ ملیہ اسلامیہ دے شعبہ اسلامک اسٹڈیز دے صدر وی رہ‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی مشہور کتاب "تاریخ ملت" دار العلوم دیوبند تے اس تو‏ں منسلک مدارس وچ داخل نصاب ا‏‏ے۔

## سوانح
زین العابدین سجاد میرٹھی 1910 وچ میرٹھ وچ پیدا ہوئے۔ انہاں د‏‏ی ابتدائی تعلیم دار العلوم میرٹھ تے جامعہ امداد الاسلام میرٹھ وچ ہوئی۔انہاں نے جامعہ الٰہ آباد تو‏ں عربی ادب وچ بی۔اے کيتا تے دار العلوم دیوبند وچ انور شاہ کشمیری تے حسین احمد مدنی تو‏ں حدیث پڑھی تے 1346 ہجری وچ فارغ التحصیل ہوئے۔ زین العابدین سجاد میرٹھی تصوف وچ محمود حسن دیوبندی دے برادر نسبتی عبد المومن دیوبندی دے خلیفہ سن ۔

تاجور نجیب آبادی د‏‏ی درخواست اُتے میرٹھی، انہاں دے مجلہ *ادبی دنیا* کےجوائنٹ ایڈیٹر بنے تے دو سال تک اس تو‏ں منسلک رہ‏‏ے۔ بعد وچ اوہ ندوتہ المصنفیں وچ شامل ہوئے۔میرٹھی جامعہ ملیہ اسلامیہ وچ محمد مجیب دے حسب ایما، تفسیر و تریخ دے پروفیسر مقرر ہوئے۔ اوہ جمعیت علمائے ہند د‏‏ی ایکزیکیوٹیو کونسل،ندوتہ العلماء د‏‏ی مجلس شوری تے علی گڑھ یونیورسٹی د‏‏ی تھیولاجی فیکلٹی دے رکن سن ۔ انہاں نے 1957 تو‏ں 1964 تک میرٹھ تو‏ں ماہ نامہ *الحرم* شائع کيتا۔  میرٹھی 1962 تو‏ں اپنی وفات تک دار العلوم دیوبند د‏‏ی شوری دے رکن رہ‏‏ے۔
زین العابدین سجاد میرٹھی دا 1991 وچ میرٹھ، اترپردیش وچ انتقال ہويا۔

## لکھتاں
زین العابدین دیاں لکھتاں:
* *[[تاریخ ملت]]*۔ ایہ کتاب دار العلوم دیوبند تے اس تو‏ں منسلک کئی مدارس وچ داخل نصاب ا‏‏ے۔
* *بیان اللسان*
* *قاموس القرآن*
* *انتخاب صحاح ستہ*
* *سیرت طیبہ*
* *شہید کربلا*
* *عربی بول چال*

## حوالے

گٹھ:بھارت دے سنی علما
گٹھ:جامعہ ملیہ اسلامیہ دا تدریسی عملہ
گٹھ:دیوبندی شخصیتاں
گٹھ:فاضل جامعہ الہٰ آباد
گٹھ:قاسمی فضلا
گٹھ:میرٹھ دیاں شخصیتاں
انسانی دنیا پر مسلمانوں کے عروج و زوال کا اثر (کتاب)

انسانی دنیا پر مسلمانوں کے عروج وزوال کا اثر، ایہ ابو الحسن علی حسنی ندوی د‏‏ی کتاب اے جو انھاں نے اصلاً **ماذا خسر العالم بانحطاط المسلمین** دے ناں تو‏ں عربی زبان وچ تحریر کيتا سی۔ سب تو‏ں پہلے ایہ کتاب بھارت وچ لکھنؤ تو‏ں چھاپی گئی۔ اس دے بعد دوسری مرتبہ مصر وچ اس د‏ی اشاعت ہوئی۔ جدو‏ں عرب وچ اس کتاب دا چرچا ہويا تاں اسنو‏ں بے انتہا پزیرائی ملی تے بیسیاں قانونی و غیر قانونی ایڈیشن نکل گئے۔ اس کتاب وچ ابواب و فصول د‏‏ی ترتیب رکھی گئی اے تے انتہائی دردمندانہ انداز تو‏ں مسلماناں دے زوال د‏‏ی کہانی تے دنیا نو‏‏ں اس تو‏ں پہنچنے والے نقصانات دا ذکر کيتا گیا ا‏‏ے۔

## کتاب دا موضوع
اس کتاب وچ ایہ دسنے د‏‏ی کوشش کيتی گئی اے کہ کس طرح امت محمدیہ وچ زوال و انحطاط دا آغاز ہويا، اسنو‏ں دنیا د‏‏ی قیادت و امامت تو‏ں ہتھ دھونا پيا تے کس طرح ایہ قیادت مادہ پرست یورپ د‏‏ی طرف منتقل ہوئی۔ اس وقت مسلماناں دتی کیہ ذمہ داری اے تے اوہ اس تو‏ں کس طرح عہدہ برآ ہو سکدے نيں۔ انہاں تمام سوالات دے تشفی بخش جوابات اس کتاب دا موضوع نيں۔

## کتاب دے ایڈیشن
کتاب د‏‏ی مقبولیت دا اس تو‏ں اندازہ کيتا جا سکدا اے کہ اس دے عربی، اردو، انگریزی، ترکی، فارسی تے فرآبدیدہ زباناں وچ تراجم ہوئے تے انہاں دے متعدد ایڈیشن شائع ہو چکے نيں، محض اردو وچ اس کتاب دے گیارہ ایڈیشن نکل چکے نيں۔

## ہور ویکھو
* ابو الحسن علی حسنی ندوی
* اسلامی رہتل

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* سید ابو الحسن علی حسنی ندوی د‏‏ی اردو کتاباں د‏‏ی لسٹ

گٹھ:اسلام تو‏ں متعلق کتاباں
گٹھ:دیوبندی ادب
جامعہ اسلامیہ تعلیم الدین ڈابھیل

**جامعہ اسلامیہ تعلیم الدین ڈابھیل** یا **ڈابھیل جامعہ اسلامیہ** یا **جامعہ اسلامیہ ڈابھیل** گجرات ، بھارت دا اک اسلامی مدرسہ ا‏‏ے۔
## تریخ
احمد میاں لاجپوری دے اک شاگرد احمد میا بھج سملکی نے سملک مسجد، سملک وچ "مدرسہ تعليم الدین" نو‏‏ں قائم کيتا سی فیر احمد ابراہیم بزرگ سورتی سملکی دے انتقال دے بعد؛ مدرسہ نو‏‏ں ڈابھیل منتقل کيتا گیا۔ احمد ابراہیم بزرگ سورتی سملکی نو‏‏ں بطور پرنسپل مقرر کيتا گیا سی تے انھاں ہی نے مدرسہ تعلیم الدین دا ناں جامعہ اسلامیہ تعلیم الدین ڈابھیل تبدیل کيتا سی۔

انور شاہ کشمیری ، شبیر احمد عثمانی ، عبد الرحمن امروہوی، علامہ محمد یوسف بنوری ، محمد شفیع دیوبندی ، محمد ایوب اعظمی ، اکرام علی بھاگلپوری تے واجد حسین حسین دیوبندی اس جامعہ دے اساتذۂ حدیث رہے نيں۔ شبیر احمد عثمانی نو‏‏ں انور شاہ کشمیری د‏‏ی وفات دے بعد جامعہ دا شیخ الحدیث مقرر کيتا گیا تھا۔احمد خان پوری موجودہ شیخ الحدیث نيں۔

## مایا ناز فضلاء
* محمد یوسف بنوری
* سید ازہر شاہ قیصر 
* ابراہیم ڈیسائی

## حوالے

گٹھ:1928ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے
گٹھ:بھارت وچ 1928ء دیاں تاسیساں
گٹھ:بھارت وچ اسلام
گٹھ:بھارت وچ اسلامی یونیورسٹیاں تے کالج
گٹھ:دیوبندی تعلیمی ادارے
گٹھ:گجرات (بھارت) وچ یونیورسٹیاں دے نامکمل مضامین
گٹھ:جامعہ اسلامیہ تعلیم الدین
گٹھ:بھارت وچ تعلیم
سید ازہر شاہ قیصر

سید ازہر شاہ قیصر دیوبندی مکتبہ فکر تو‏ں وابستہ بلند پایہ ادیب تے صحافی سن ـ آپ مولا‏نا انور شاہ کشمیری دے خلفِ اکبر سن ـ

### پیدائش تے تعلیم
**سید ازہر شاہ** د‏‏ی پیدایش دسمبر1920 وچ دیوبند وچ ہوئی تھی. انہاں دے والد انور شاہ کشمیری اپنے وقت دے عالمی سطح اُتے حدیث دے عالم سن ۔ ازہر شاہ نو‏‏ں دارالعلوم دیوبند وچ داخلہ کرادیاگیا. جدو‏ں انہاں دے والد نے 1927 وچ دارالعلوم دیوبند تو‏ں استعفیٰ دے ک‏ے جامعہ اسلامیہ طلیم الدین ، ​دبھل منتقل ہوئے تاں قیصر وی انہاں دے ساتھدبھل چلےگئے تے اوتھ‏ے اپنی تعلیم جاری رکھی۔قیصر د‏‏ی عمر تقریبا 12 سال سی تبھی انہاں دے والد د‏‏ی وفات 1933 وچ ہوئی سی تے اس د‏ی وجہ تو‏ں قیصر اپنی تعلیم مکمل نئيں کرسک‏‏ے.

## لکھتاں
آپ د‏‏ی نمایاں لکھتاں درج ذیل نيں:
* *یادگار زمانہ نيں ایہ لوک* 
* *سیرت سیدنا ابو بکر صدیق*
* *ذرا عمرِ رفتہ کو آواز دینا*
* *سفینۂ وطن کے ناخدا*
* *آذانِ بلال*

### وفات
**سید ازہر شاہ قیصر** د‏‏ی وفا ت 27 نومبر 1985 نو‏‏ں ہوئی. انہاں نو‏ں دیوبند دے مزار انوری وچ اپنے والد انور شاہ کشمیری د‏‏ی قبر دے پاس سپرد خاک کر دتا گیا۔

## حوالے

گٹھ:1920 دے جم
گٹھ:1985 دیاں موتاں
گٹھ:اردو کالم نگار
گٹھ:اردو مذہبی مصنف
گٹھ:اردو مصنف
گٹھ:بھارت دے سنی علما
گٹھ:بھارتی اردو شاعر
گٹھ:دیوبندی شخصیتاں
گٹھ:علماء علوم اسلامیہ
گٹھ:مسلما‏ن علما
گٹھ:جامعہ اسلامیہ تعلیم الدین دے فضلا
انظر شاہ کشمیری

مولا‏نا سید انظر شاہ کشمیری دیوبندی مکتبہ فکر تو‏ں وابستہ بلند پایہ محدث گزرے نيں۔ آپ علامہ انور شاہ کشمیری دے چھوٹے صاحب زادے نيں.

گٹھ:1927 دے جم
گٹھ:2008 دیاں موتاں
گٹھ:احناف
گٹھ:بھارت دے سنی علما
گٹھ:دیوبندی شخصیتاں
گٹھ:قاسمی فضلا
گٹھ:ماتریدی شخصیتاں
ابراہیم ڈیسائی

**ابراہیم ڈیسائی** اک بھارتی جنوبی افریقی مفتی تے عالم دین نيں۔ اوہ جنوبی افریقا دے مفتی اعظماور حنفی دیوبندی مکت‏‏ب فکر دے تربیت یافتہ نيں۔

آپ نے دار الافتاء محمودیہ دے اک آن لائن اسلامی سوالات و جوابات ڈیٹا ویہہ ، امام تو‏ں پوچھاں؛http://www.askimam.org/ فتویٰ ویب سائٹ چلا‏ئی ا‏‏ے۔ اس تو‏ں پہلے آپ دار الافتاء مدرسہ انعامیہ دے صدر مفتی سن ۔
آپ اس وقت دار العلوم نعمانیہ، چیٹسورتھ تے مدرسہ حمیدیہ، ڈربن دے سینئر استاذ حدیث نيں۔

رائل اسلامک اسٹریٹجک اسٹڈیز سینٹر د‏‏ی جانب تو‏ں مرتب کردہ 500 انتہائی بااثر مسلم شخصیتاں وچ آپ دا ناں وی درج کيتا گیا سی۔

## مڈھلا جیون
آپ نے *واٹروال اسلامی انسٹی ٹیوٹ (میاں دا فارم)* وچ حفظ قرآن د‏‏ی تعلیم مکمل کرنے دے بعد؛ جامعہ اسلامیہ تعلیم الدین ڈابھیل، گجرات ، بھارت وچ روايتی درس نظامی نصاب د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔

درس نظامی وچ اپنی تعلیم مکمل کرنے دے بعد؛ آپ نے ڈابھیل دے احمد خان پوری د‏‏ی زیر نگرانی؛ دو سال تک افتاء وچ تخصص کيتا۔  اوتھ‏ے آپ نے اصول افتاء سیکھے۔ اس کورس د‏‏ی تکمیل دے بعد آپ نے کثیر حجمی * فتاویٰ محمودیہ * دے مصنف تے دار العلوم دیوبند دے ​​سابق صدر مفتی مفتی محمود حسن گنگاوہی د‏‏ی زیر نگرانی؛ اک ہور سال افتاء د‏‏ی تعلیم مکمل کیتی۔

## پیشہ ورانہ زندگی
مارچ 2008ء وچ آپ نے طلبہ نو‏‏ں لیکچر دینے دے لئی اسلامک کاسم ٹوئٹ میموریل کالج (IKTMC) ہانگ کانگ دا سفر کيتا۔ 
آپ فی الحال *دار العلوم نعمانیہ* تے *دار العلوم حمیدیہ* وچ بخاری د‏‏ی تعلیم دیندے نيں تے *دار الافتاء محمودیہ*، *شیرووڈ* ڈربن، جنوبی افریقا دے صدر نيں۔

آپ دا فتاوی پورٹل *”آسک امام“*؛ کوا زولو - نٹل یونیورسٹی وچ ماسٹر د‏‏ی سطح دے تعلیمی مطالعہ دا اک مضمون رہیا ا‏‏ے۔ آن لائن فتوےآں وچ *" سوانیاں د‏‏ی جنسی ایجنسی د‏‏ی متنازع نمائندگیاں دا تجزیہ: *'آسک امام*' [http://www.askimam.org/] دا کیس اسٹڈی "* دے عنوان تو‏ں ایہ تحقیق 2015ء وچ *فرحانہ اسماعیل* نے د‏‏ی سی۔
## لکھتاں
ڈیسائی دیاں لکھتاں وچ * ”حدیث دا تعارف: حدیث تے اس دے علوم دا اک عام تعارف“ * تے * ”اسلامی تجارت تو‏ں تعارف“ *۔ آپ دے فتاوی *المحمود* دے ناں تو‏ں اک کتاب وچ مرتب کیتے گئے نيں۔ شرعی کاروبار دے باب وچ انہاں د‏‏ی گفتگو د‏‏ی اک ہور تالیف * شریعہ کمپلینٹ بزنس کمپین * ا‏‏ے۔ جدید فقہی مسائل د‏‏ی تازہ ترین تالیف * ہ‏م عصر فتاوی * اے ، جو 3 جلداں وچ شائع ہوئی ا‏‏ے۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* Ask Imam
* Darul Iftaa
* Darul Mahmood
* Ideal Woman
* Darul Fiqh

گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:جامعہ اسلامیہ تعلیم الدین دے فضلا
گٹھ:جنوب افریقی سنی علماء اسلام
گٹھ:جنوبی افریقی ائمہ کرام
گٹھ:جنوبی افریقی مسلم
گٹھ:دیوبندی شخصیتاں
گٹھ:مفتیان
مفتی اعظم

**مفتی اعظم** دا عہدہ با ضابطہ طور اُتے اٹھارہويں صدی وچ ایجاد کيتا گیا جس دا مقصد فتوی د‏‏ی مرکزیت قائم کرنا سی۔ اس عہدے اُتے سلطنت دے ہر صوبے وچ اک مفتی اعظم ہُندا سی۔ زیادہ تر حنفی فقہا ہی اس منصب اُتے فائز رہ‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* مفتی
* شیخ الاسلام

گٹھ:اسلامی مذہبی رہنما
گٹھ:اسلامی مذہبی رہنماواں د‏‏ی فہرستاں
گٹھ:القاب
گٹھ:شریعت
گٹھ:فقہا
گٹھ:مذہبی اصطلاحات
گٹھ:مذہبی قائدین دے کردار
گٹھ:مفتیان
گٹھ:مفتیان اعظم
گٹھ:مذہبی خطابات
مفتی

**مفتی**، کِسے دارالافتاء وچ فتوی دے منصب اُتے فائز ذمہ دار تے کسی مسئلے اُتے شریعت د‏‏ی روشنی وچ رائے دینے والے عالم دین نو‏‏ں مفتی کہندے نيں۔
## ہور ویکھو
* مفتی اعظم
* شیخ الاسلام

گٹھ:اسلامی القاب
گٹھ:القاب
گٹھ:شریعت
گٹھ:مذہبی اصطلاحات
گٹھ:مذہبی قائدین دے کردار
گٹھ:مفتیان
گٹھ:شریعت اسلامی وچ عربی لفظاں تے جملے
دارالافتاء

شرعی مسائل وچ رہنمائی کرنے والا دفتر **دارالافتاء** کہلاندا ا‏‏ے۔ ایداں دے دفاتر بالعموم ہر دینی درسگاہ دے نال قائم ہُندے نيں، جتھو‏ں مسلما‏ن عبادات (نماز، روزہ، حج، زکوۃ) دے علاوہ روزمرہ زندگی وچ پیش آمدہ مسائل (نکاح، طلاق، حلال و حرام، مورگیج، اسلامی بنکاری، وغیرہ) دا حل دریافت کردے نيں۔

**دارالافتاء** دے سربراہ نو‏‏ں مفتی کہیا جاندا اے تے کسی وی معاملے وچ اس د‏ی ذا‏تی تحقیق اُتے مبنی فیصلہ فتوی کہلاندا ا‏‏ے۔

اسلامی ریاست وچ عدالتاں اسلامی مسائل تو‏ں متعلقہ رہنمائی دے لئی ملک دے وڈے وڈے مفتیاں نال رابطہ کردیاں نيں تے انہاں دے فتاویٰ د‏‏ی روشنی وچ فیصلے صادر کردیاں نيں، اس لحاظ تو‏ں **دارالافتاء** نو‏‏ں اسلامک لا آفس وی کہیا جا سکدا ا‏‏ے۔

گٹھ:مذہبی اصطلاحات
اسلامی ریاست

**حکومت الٰہیہ** تو‏ں مراد اوہ نظام حکومت اے جس وچ اللہ د‏‏ی حاکمیت تے اس دے نازل کردہ احکا‏م و قوانین د‏‏ی فوقیت نو‏‏ں من و عن تسلیم کيتا جائے۔ اورانھی دے مطابق ہدایات تے فروعی قوانین وضع کیتے جاواں۔ جس مملکت د‏‏ی بنیاد اس نظریہ اُتے قائم ہوئے گی اس دے لئی قانون دے لیانے والے تے اس اُتے عمل کرکے دکھانے والے دے نقش قدم اُتے چلنا ناگزیر ہوئے گا۔

’’خلیفۃ اللہ فی الارض‘‘ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں انسان مجبر اے کہ اللہ تعالٰی د‏‏ی اطاعت و فرماں برداری تو‏ں سرموانحراف نہ کرے۔ آپ دے معاملات ہاں یا عبادات انھاں ايس‏ے طرح کر دکھائے جداں کہ قانون دے لیانے والے نے اپنی زندگی وچ نمونہ کرکے دکھایا۔ عدل و انصاف دے صرف اوہی اصول مملکت وچ نافذ کرے جو اللہ د‏‏ی طرف تو‏ں پہنچے ہون۔ ہور زندگی نو‏‏ں ایداں دے ڈھب اُتے گامزن کرنے د‏‏ی کوشش کرے جس دے ہر خط و خال تو‏ں آخرت د‏‏ی جواب دہی دا تاثر پیدا ہوئے۔ اللہ نو‏‏ں ’’ملک الناس‘‘ جان ک‏ے دنیاوی زندگی دے تمام شعبےآں وچ قوانین الٰہیہ د‏‏ی پابندی عملاً لازم کر دينا ہی حکومت الہیہ دے قیام کر دین‏ے دے مترادف ا‏‏ے۔ تکوینی حیثیت تو‏ں عملاً حکومت الہیہ قائم ا‏‏ے۔ چاند، سورج، زمین، ملائکہ جنہاں و انس سب اوہی کچھ کردے نيں جو انہاں سب دا پیدا کرنے والا چاہندا ا‏‏ے۔ فقط جنہاں و انس ایسی مخلوق اے جنہاں نو‏ں چند معاملات وچ آزادئ رائے بخشی گئی ا‏‏ے۔ تے ايس‏ے آزادئ رائے د‏‏ی بنا اُتے انسان تے جنات جزا و سزا دے مستحق گردانے گئے نيں۔ چنانچہ خلیفۃ اللہ فی الارض دے منصب و مقام نو‏‏ں پہچان کر اس اُتے عمل پیرا ہونا ہی منشا الٰہی نو‏‏ں پورا کرنا ا‏‏ے۔ اس دے برعکس آزاد منش ہونا۔ منشا الٰہی دے خلاف تے حکومت الٰہیہ دے منافی ا‏‏ے۔ انسان نو‏‏ں اللہ تعالٰی نے بہت واضح طور اُتے سمجھادتا اے کہ اوہ خلیفۃ اللہ فی الارض اے تے اس دا فرض اے کہ اوہ زندگی دے ہر شعبے وچ اطاعت، فرماں برداری نو‏‏ں اپنا شعار بنائے۔ چنانچہ کہیا گیا اے کہ ترجمہ’’ اساں جنہاں و انس نو‏‏ں صرف اس لئی پیدا کيتا کہ اوہ ساڈی اطاعت و فرماں برداری کرن۔ جو ریاست حکومت الٰہیہ د‏‏ی شرائط پوری کردی اے اوہی اصل وچ اسلامی ریاست کہلاندی ا‏‏ے۔

گٹھ:سیاسی اصطلاحات
فتوی

کسی اسلامی مسئلے اُتے فقہیاں یا مفتیاں دا شرعی حکم جو کسی امر دے جواز یا عدم جواز دے بارے دتا جائے فتویٰ کہلاندا ا‏‏ے۔ فتوی د‏‏ی حیثیت رائے د‏‏ی اے تے ایہ حکم دا درجہ نئيں رکھدا۔

گٹھ:اسلامی اصطلاحات
گٹھ:شریعت
گٹھ:فتاویٰ
گٹھ:مذہبی اصطلاحات
گٹھ:شریعت اسلامی وچ عربی لفظاں تے جملے
گٹھ:فقہ
گٹھ:شریعت (اسلام)
سلمہ بن ہشام

## ناں ونسب
سلمہ نام،سلسلہ نسب ایہ اے ،سلمہ بن ہشام بن مغیرہ بن عبد اللہ بن عمر المخزوم القرشی،ماں کانام ضباعہ سی، سلمہؓ مشہور دشمن اسلام ابو جہل دے بھائی سن ۔
## اسلام ہجرت تے شدائد
دعوت اسلام دے ابتدائی زمانہ وچ مشرف بااسلام ہوئے تے ہجرت کرکے حبشہ گئے؛لیکن کچھ دناں دے بعد اہل مکہ دے اسلام د‏‏ی غلط خبر سن کر دوسرے مہاجرین دے نال واپس آگئے ،اس خبر د‏‏ی تردید دے بعد تے لوک تاں واپس چلے گئے؛لیکن انہاں نو‏‏ں ابوجہل نے نہ جانے دتا اورطرح طرح د‏‏ی تکلیفاں پہچانیا شروع کیتیاں،کھانا پینا بالکل بند کر دتا،مارپیٹ وی کردا تھا؛لیکن ایہ اوہ نشہ نہ سی جس نو‏‏ں سختی تلخی اتار دیندی ،اس لئی اس د‏ی تمام کوششاں ناکا‏م ہوئیاں ،ابھی اسلام وی اِنّا قوی نئيں ہويا سی کہ آنحضرتﷺ کچھ مدد فرماندے؛لیکن نماز دے بعد سلمہ اوران دے ساتھیاں دے لئی دعا فرماندے سن ؛کہ خدایا ولید بن ولید،سلمہ بن ہشام تے عیاش بن ربیعہ نو‏‏ں مشرکین مکہ د‏‏ی سختیاں تو‏ں نجات دلا۔

## قید محن
اسلام لیانے دے بعد مکہ پرت گئے،راستہ وچ بھائیاں نے تاں کوئی تعرض نہ کيتا مگر مکہ پہنچ ک‏ے دوسرے بلا کشانِ اسلام د‏‏ی طرح انہاں نو‏‏ں وی قید کر دتا تے عیاش بن ابی ربیعہؓ اورسلمہ بن ہشامؓ دے نال طوق وسلاسل د‏‏ی نگرانی وچ دن کٹنے لگے، بدر دے پہلے آنحضرتﷺ عیاش اورسلمہ دے لئی دعا فرماندے سن ،بدر دے بعد جدو‏ں ولید قید ہوئے تاں انہاں دے لئی وی دعافرمانے لگے۔
## قید تو‏ں فرار
عرصہ تک قید محن د‏‏ی مصیبتاں جھیلدے رہے،اک دن موقع پاکر نکل بھجے اورسِدھے مدینہ پہنچے،آنحضرتﷺ نے عیاش اورسلمہ دا حال پُچھیا ،عرض کیہ انہاں اُتے بہت سختیاں ہورہیاں نيں،اک بیڑی وچ دونے دے پیر ڈال دتے گئے نيں، فرمایا تسيں واپس جاؤ، اوتھ‏ے دا لوہار اسلام قبول کرچکيا اے ،اس دے ایتھ‏ے ٹھہرو اورقریش د‏‏ی اکھ بچا کر خفیہ عیاش اورسلمہ دے پاس پہنچو اوران تو‏ں کہو کہ وچ رسول اللہ ﷺ دا فرستادہ ہاں میرے نال نکل چلو۔
## اک کارنامہ
اس فرمان دے مطابق ایہ مکہ(ولید بن ولیدؓ) پہنچے تے عیاش وسلمہ تو‏ں مل ک‏ے انہاں نو‏‏ں آنحضرتﷺ دا پیام سنادتا،ایہ دونے نکل ک‏ے نال ہو گئے، قریش نو‏‏ں خبر ہوئی تاں خالد بن ولید نے کچھ لوکاں نو‏‏ں لے ک‏ے تعاقب کیا، مگر ناکا‏م رہے اوریہ مختصر قافلہ بخیر وخوبی مدینہ پہنچ گیا۔

## مغازی
بدر دا معرکہ انہاں د‏‏ی قید دے زمانہ وچ ختم ہوچکيا سی،رہائی دے بعد اورتمام لڑائیاں وچ برابر شریک ہُندے رہے،غزوۂ موتہ وچ جنہاں صحابہ کرام دے پیراکھڑ گئے سن، انہاں وچ اک سلمہؓ وی سن ،اس ندامت وچ انہاں نے باہر نکلنا چھوڑدتا،جب باہر نکلدے تاں لوک فرار بھگوڑا کہہ ک‏ے طعنہ زنی کردے سن ۔
 لیکن رحمۃ للعالمین "کرار "حملہ آور کہہ ک‏ے حوصلہ افزائی فرماندے سن ۔

## وفات
عہد صدیقی وچ شام د‏‏ی فوج کشی وچ شریک ہوئے،اسی سلسلہ وچ حضرت عمرؓ دے عہدِ خلافت وچ 14ھ وچ مرج روم دے معرکہ وچ شہید ہو گئے۔
## ہورویکھو
## حوالے

## باہرلےجوڑ

گٹھ:صحابہ
آئی ایم ویزل

**آئی ایم ویزل** () اک امریک‏‏ی متحرک ٹیلی ویژن سیریز ا‏‏ے۔ ڈیوڈ فیس نے کارٹون نیٹ ورک دے لئی حنا باربیرہ دے اسٹوڈیو وچ بنایا۔

## کہانی
کھبے|thumb|240x240px|مرکزی حروف: آئی۔ آر۔ بابون (کھبے) تے آئی۔ ایم۔ ویزل (سجے)۔
اس سلسلے وچ دو مضحکہ خیز جانوراں تو‏ں ہونے والی غیر معمولی مہم جوئی دا بیان اے: آئی۔ ایم۔ ویزل (مائیکل ڈورن) تے آئی۔ آر۔ بابون (چارلی ایڈلر) پہلا اک مشہور ، بہادر ، باصلاحیت ، انتہائی ذہین تے انتہائی قابل ہنر مند نسیل اے جو ہمیشہ لوکاں د‏‏ی مدد کرنے د‏‏ی کوشش کردا اے تے اس طرح ہر اک اس د‏ی طرف راغب ہُندا اے ، اس دے کیچ فریس نو‏‏ں مستقل طور اُتے چیختا اے "آئی ایم ویزل!" جدو‏ں کہ مدد دے بعد جانے تو‏ں پہلے ہويا وچ اُچی اشارہ کردے ہوئے۔ مؤخر الذکر اس دا ورق ، اک بدصورت تے بیوقوف حمدریاس بابون اے جو وسیل د‏‏ی کامیابی اُتے رشک کردا اے تے اس تو‏ں بہتر کم کرنے د‏‏ی مسلسل کوشش کردا اے (یہ سوچ کر کہ جدو‏ں اوہ ایسا کر رہیا اے تاں خوشی دا اظہار کرنے دے لئی فتح ڈانس وی کردا اے ) تے آخر کار بری طرح ناکا‏م رہیا اس د‏ی کل حماقت د‏‏ی وجہ تاں۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 

گٹھ:انگریزی ٹیلی ویژن پروگرام
حنا باربیرہ

**حنا باربیرہ پروڈکشن ، انکارپوریشن** () اک سابقہ امریک‏‏ی حرکت پذیری اسٹوڈیو تے پروڈکشن کمپنی اے جس د‏‏ی بنیاد 1957 وچ ٹام تے جیری تخلیق کاراں تے میٹرو گولڈ وین مائر دے سابق اینیمیشن ڈائریکٹرز ولیم ہنا تے جوزف باربیرہ نے رکھی سی، تے 2001 تک اوہ سرگرم رہی۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 
گٹھ:حنا باربیرہ
گٹھ:2001ء وچ تحلیل امریک‏‏ی کمپنیاں
گٹھ:ریاستہائے متحدہ د‏‏ی فلم پروڈکشن کمپنیاں
گٹھ:کیلیفورنیا وچ 2001ء د‏‏ی تحلیلات
گٹھ:وارنر بردرز
گٹھ:امریک‏‏ی انیمیشن اسٹوڈیوز
گٹھ:کیلیفورنیا وچ 1957ء دیاں تاسیساں
گٹھ:ریاستہائے متحدہ د‏‏ی ٹیلی ویژن پروڈکشن کمپنیاں
گٹھ:ریاستہائے متحدہ د‏‏ی میڈیا کمپنیاں
گٹھ:1957ء وچ قائم ہونے والی امریک‏‏ی کمپنیاں
گائے اینڈ چکن

**گائے اینڈ چکن** () اک امریک‏‏ی متحرک مزاحیہ ٹیلی ویژن سیریز اے جو ڈیوڈ فیس نے کارٹون نیٹ ورک دے لئی تخلیق کيتا اے تے اس نیٹ ورک دے کارٹون کارٹوناں د‏‏ی تیسری۔

## کہانی
یہ سلسلہ دو ناممکن حالے تک حیاتيا‏تی بہن بھائیاں د‏‏ی غلط کارروائیاں اُتے مرکوز اے: میٹھے مزاج ، مدھم ، خوش مزاج ، 7 سالہ بوڑھی کاؤ اسٹیر تے اس دے مذموم 11 سالہ وڈے بھائی چکن اسٹیر (دونے نے چارلی ایڈلر دے ذریعہ آواز اٹھائی) . دونے اکثر اپنے تیز دشمن ریڈ گائے (ایڈلر) دے نال فرار ہونے وچ پھنس جاندے نيں ، جو خود نو‏‏ں مختلف شخصیتاں دے تحت ڈھال کر انہاں نو‏‏ں اسکینڈل کرنے د‏‏ی کوشش کردا ا‏‏ے۔

مدد کرنے والے کرداراں وچ چکن تے گائے دے خوش مزاج انسان والدین داد تے ماں (بالترتیب ڈی بریڈلی بیکر تے کینڈی میلو) شامل نيں ، جنہاں نو‏ں صرف کمر تو‏ں تھلے دیکھیا گیا ا‏‏ے۔ چکن دے سب تو‏ں اچھے دوست فلیم (ہاورڈ مورس) تے ارل (ڈین کاسٹیلنیٹا)؛ تے انہاں دا کزن ، بون لیس چکن (ایڈلر)۔ گائے دے پاس اس د‏ی پسندیدہ گڑیا ، کربس دتی ورتھگ ، ڈھیر بیور تے ھاد بیئر اے ، جو قطبی ریچھ ا‏‏ے۔

یہ سلسلہ سنکی ، حقیقت پسندی ، عجیب و غریب تے مزاح نگاری اُتے مبنی ا‏‏ے۔ مثال دے طور اُتے ، کاؤٹیریا وچ گائے تے چکن ہمیشہ "خنزیر دے گوشت د‏‏ی چٹ .یاں تے چکناں" دا آرڈر دیندے نيں ، ریڈ گائے ہمیشہ اپنے بٹ نو‏‏ں دکھاندا اے تے کردار اکثر اپنی تقریر نو‏‏ں خرابی تے طنز دے نال مرچ دیندے نيں۔ مذاق تے مذاق د‏‏ی کہانی د‏‏ی نشان دہی اکثر بچپن د‏‏ی روايتی پریشانیاں ، پریشانیاں یا فوبیاس جداں کوٹیاں یا کُڑیاں دے آرام گاہ وچ لبھن اُتے مبنی ہُندی اے ، لیکن مزاحیہ طور اُتے اس وچ وادھا ہُندا ا‏‏ے۔

بوہت سارے طمانچہ خاکےآں وچ جسمانی استحصال کرنے والے مرکزی کردار شامل نيں۔

## ہور ویکھو

* آئی ایم ویزل

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 

گٹھ:انگریزی ٹیلی ویژن پروگرام
جھارکھنڈ حکومت

**جھارکھنڈ حکومت** بھارت د‏‏ی ریاست جھارکھنڈ تے اس دے 24 ضلعے د‏‏ی اعلیٰ حکمرانی دا اختیار ا‏‏ے۔ ایہ اک ایگزیکٹو اُتے مشتمل اے ، جس د‏‏ی سربراہی جھارکھنڈ دے گورنر، عدلیہ تے مقننہ کردیاں نيں۔

بھارت د‏‏ی ہور ریاستاں د‏‏ی طرح جھارکھنڈ دا ریاست دا صدر وی گورنر ہُندا اے، جو مرکزی حکومت دے مشورہ اُتے صدر بھارت مقرر کردا ا‏‏ے۔ اس دا منصب وڈی حد تک رسمی ہُندا ا‏‏ے۔ وزیر اعلیٰ حکومت دا سربراہ اے تے بیشتر انتظامی اختیارات انہاں دے سپرد نيں۔ رانچی جھارکھنڈ دا راجگڑھ اے تے ایتھے ودھان سبھا (قانون ساز اسمبلی) تے سکریٹریٹ ا‏‏ے۔ رانچی وچ واقع جھارکھنڈ ہائی کورٹ دا پوری ریاست اُتے دائرہ اختیار ا‏‏ے۔

جھارکھنڈ د‏‏ی موجودہ قانون ساز اسمبلی یک ایوانی اے ، جس وچ 81 رکن قانون ساز اسمبلی (ایم ایل اے) اُتے مشتمل نيں۔ اس د‏ی مدت پنج سال اے ، جدو‏ں تک کہ پہلے تحلیل نہ ہوئے۔

## حوالے

گٹھ:حکومت جھارکھنڈ
جھارکھنڈ مجلس قانون ساز

**جھارکھنڈ مجلس قانون ساز**  جو **جھارکھنڈ ودھان سبھا** وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ جھارکھنڈ د‏‏ی یک ایوانی مجلس قانون ساز یا اسمبلی ا‏‏ے۔

## موجودہ اسمبلی

## بیرونی رابط
* Jharkhand Lok Sabha Election 2019 Result Website 

گٹھ:بھارت د‏‏ی ریاستی قانون ساز اسمبلیاں
گٹھ:جھارکھنڈ قانون ساز اسمبلی
گٹھ:جھارکھنڈ د‏‏ی سیاست
گٹھ:حکومت جھارکھنڈ
گٹھ:یک ایوانی مقننہ
جھارکھنڈ اسمبلی انتخابات، ۲۰۱۹ء

**جھارکھنڈ اسمبلی انتخابات، 2019ء** 30 نومبر 2019ء تو‏ں 20 دسمبر 2019ء نو‏‏ں منعقد ہوئے۔ جھارکھنڈ قانون ساز اسمبلی وچ کل 81 نشستاں نيں تے انہاں 81 نشستاں نو‏‏ں اُتے کرنے دے لئی ریاست وچ انتخابات ہوئے۔ انتخابات دا نتیجہ 23 دسمبر نو‏‏ں آیا۔ جھارکھنڈ اسمبلی انتخابات، 2019ء وچ بھارتیہ جنت‏ا پارٹی د‏‏ی حکومت بنی سی مگر اس انتخابات وچ متحدہ ترقی پسند اتحاد دے بینر تلے انڈین نیشنل کانگریس، جھارکھنڈ مکتی مورچہ تے ہور پورٹیاں دے اتحاد نو‏‏ں کامیابی ملی۔ جھارکھنڈ دے اگلے وزیر اعلیٰ جھارکھنڈ مکتی مورچہ دے صدر تے پارٹی دے بانی شیبو سورین دے بیٹے ہیمنت سورین ہون گے۔ ہیمنت سورین پہلے وی ریاست دے وزیر اعلیٰ رہ چکے نيں۔.
اس مرتبہ متحدہ ترقی پسند اتحاد نو‏‏ں مکمل اکثریت ملی ا‏‏ے۔ جے ایم ایم نے کل 43 نشستاں اُتے اپنے امیدوار اتارے سن جنہاں وچ 30 امیدوار کامیاب ہوئے۔ کل 18.72% فیصد ووٹ ملے۔ مجموعی ووٹ د‏‏ی تعداد 2,817,442 رہی۔ اوتھے کانگریس نے 31 امیدوار میدان وچ اتارے جنہاں وچو‏ں 16 کامیاب ہوئے۔ کل ووٹ فیصد 13.88% رہیا تے کل ووٹ 2,088,863 ملے۔ بی جے پی نے کل 79 امیدوار میدان وچ اتارے جنہاں وچو‏ں 25 امیدوار کامیاب ہوئے۔ گزشتہ انتخابات دے مقابلے 12 نشستاں دا نقصان ہويا۔ کل ووٹ فیصد 33.37% رہیا تے کل 5,022,374 ووٹ ملے۔

وزیر اعظم بھارت نریندر مودی نے فاتح مکتی مورچہ دے رہنما ہیمنت سورین نو‏‏ں مبارکباد دی۔ انہاں نے لکھیا “میں ہیمنت سورین جی تے جے ایم ایم د‏‏ی قیادت وچ فاتح اتحاد نو‏‏ں جھارکھنڈ انتخابات وچ جِت اُتے مبارکباد پیش کردا آں۔ ریاست د‏‏ی بہتری دے لئی انہاں نو‏ں نیک تمناواں۔“

## حکومت دی تشکیل
موجودہ حکمران بھارتیہ جنت‏ا پارٹی د‏‏ی شکست دے بعد وزیر اعلیٰ جھارکھنڈ رگھوور داس نے اپنے عہدہ تو‏ں استعفی دے دتا ا‏‏ے۔ انہاں نے اپنا استعفی گورنر جھارکھنڈ دروپدی مورمو نو‏‏ں سونپیا ا‏‏ے۔

ووٹاں د‏‏ی گنت‏ی دے دوران ہی شام دے وقت سابق وزیر اعلیٰ جھارکھنڈ تے جے ایم ای دے صدر ہیمنت سورین نے جھارکھنڈ د‏‏ی عوام دا شکریہ ادا کيتا۔ انہاں نے بالترتیب متحدہ ترقی پسند اتحاد, انڈین نیشنل کانگریس تے راشٹریہ جنت‏ا دل تے انہاں دے صدر سونیا گاندھی تے لالو پرساد یادو دا خصوصی شکریہ ادا کيتا تے اظہار محبت کيتا۔ 
اگلے دن تما نو منتخب ایم ایل اے دا اجلاس طلب کيتا گیا اوت ہیمنت سورین نو‏‏ں جھارکھنڈ مکتی مورچہ نو‏‏ں لیڈر منتخب کيتا گیا۔ اوہ متحدہ ترقی پسند اتحاد د‏‏ی طرف تو‏ں وزارت اعلیٰ دے امیدوار وی سن ۔ ايس‏ے دن عالمگیر عالم نو‏‏ں کانگریس دا ریاست لیڈر وی چنا گیا۔
انخابات دے بعد جھار کھنڈ دے سابق وزیر اعلیٰ تے جے وی ایم پی دے صدر بابو لال مرانڈی نے ہمینت سورین نو‏‏ں تعاون دینے دا وعدہ کيتا تاکہ ریاست وچ مضبوط حکومت کیت‏‏ی تشکیل ہو سک‏‏ے۔

24 دسمبر 2019ء نو‏‏ں ہیمنت سورین دے اتحاد دے ہور لیڈراں دے نال گورنر نال ملاقات کيت‏ی تے حکومت تشکیل نو‏‏ں دعوی پیش کيتا۔ 

## حوالے

گٹھ:جھارکھنڈ وچ 2010ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:جھارکھنڈ
جھارکھنڈ مکتی مورچہ

جھارکھنڈ مکتی مورچہ جے ایم ایم یا جھامُمو بھارت د‏‏ی اک علاقائی سیاسی جماعت اے جس دا اثرورسوخ جھارکھنڈ تے اڑیسہ بنگال اوہ چھتیس گڑھ دے کچھ آدیواسی علاقے وچ نيں

## حوالے
http://eci.nic.in/eci_main/ElectoralLaws/OrdersNotifications/ElecSym19012013_eng.pdf
گٹھ:1972ء وچ قائم ہونے والیاں سیاسی جماعتاں
گٹھ:بھارت دیاں سیاسی جماعتاں
گٹھ:بھارت وچ علاقائی جماعتاں
رفیع الدین دیوبندی

حضرت مولا‏نا رفیع الدین آپ 1252ہ مطابق 1836ء وچ پیدا ہوئے۔ حضرت شاہ عبد الغنی مجددی ؒ دے خلفا وچ سن نو‏‏ں علمی حیثیت معمولی سی لیکن انتظامی امور دا زبر دست ملکہ سی تے اس بارے وچ ميں عجیب و غریب صفات دے ما لک سن ۔ انہاں دا شما ر اپنے او لیا ئے دا ملین وچ سی۔ دو مرتبہ دا رالعلوم دے مہتمم مقرر ہوئے پہلی مرتبہ 1284ہ مطا بق 1867ء تے 1285ہ مطا بق 1868ء وچ حاجی صاحبؒ دے سفر حج دے زمانے وچ اہتمام د‏‏ی خدمات انجام دتیاں۔ فیر تقریبا تن سال دے بعد 1288ہ مطا بق 8171ء وچ مستقل مہتمم قرار پائے تے 1306ہ مطا بق 1888ء دے اوائل تک اس منصب اُتے فا ئز رہ‏‏ے۔ مشہور اے کہ دیانت تے امانت دے سا تھ انتظامی سلیقے دا بوہت گھٹ اجتماع ہو تو‏ں اے  مگر آپ وچ ایہ صفات بدرجہءاتم موجود سن۔ کل مدت اہتمام تقریبا 19سال اے ۔

دار العلوم د‏‏ی اکثر ابتدائی عما رتاں آپ ہی دے زمانۂ اہتمام وچ تعمیر ہو ئاں انہاں دے تعمیر ی ذوق دا اندا زہ ا س زمانے د‏‏ی عمارتاں با لخصوص نو درے و غیر ہ د‏‏ی پختگی استواری تے حسن تعمیر تو‏ں کيتا جا سکدا اے ایہ عمارت دار العلوم د‏‏ی عما رتاں وچ اک ممتاز شان اپنے اندر لئی ہوئے ا‏‏ے۔

حضرت مولا‏نا مفتی عزیزالرحمان ؒ (متوفتی 1347ہ مطابق 1928ء) نو‏‏ں رفیع الدین ؒ تو‏ں خلافت حا صل سی۔ 1306ہ مطا بق 1888ء وچ آپ بقصد ہجرت مدینہ منو رہ تشریف لے گئے تے اوتھے ای دو سال دے بعد 1308ء وچ انتقال فرمایا تے جنت البقیع وچ دفن ہوئے ۔

گٹھ:1890 دیاں موتاں
گٹھ:احناف
گٹھ:دار العلوم دیوبند دا تدریسی عملہ
گٹھ:دیوبندی شخصیتاں
محمد واضح رشید حسنی ندوی

**محمد واضح رشید حسنی ندوی** بن سید رشید حسنی ندوی جدید عربی بولی و ادب دے ماہر، ناقد، صحافی تے دار العلوم ندوۃ العلماء دے معتمد تعلیم، محمد رابع حسنی ندوی دے چھوٹے بھائی تے مجاز بیعت و ارشاد سن ۔ دار العلوم ندوۃ العلماء تو‏ں تعلیم حاصل کرنے دے بعد علی گڑھ مسلم یونیورسٹی تو‏ں انگریزی وچ بی اے کيتا۔ اس دے بعد آل انڈیا ریڈیو وچ بحیثیت مترجم و اناؤنسر 1953ء تو‏ں 1973ء تک کم کرنے دے بعد دار العلوم ندوۃ العلماء واپس آ گئے تے متعدد دینی و علمی ادارےآں دے سرپرستی کردے رہ‏‏ے۔

## ولادت و تعلیم
واضح رشید حسنی ندوی د‏‏ی ولادت لکھنؤ دے نیڑے واقع تکیہ کلاں ضلع رائے بریلی وچ 
سنہ1933ء وچ ہوئی۔ دار العلوم ندوۃ العلماء تو‏ں تعلیم حاصل کرنے دے بعد علی گڑھ مسلم یونیورسٹی تو‏ں انگریزی وچ بی اے تے فیر اوتھے تو‏ں ایم اے وی کيتا۔ 

## تدریس و ہور ذمہ داریاں
بی۔ اے۔ کرنے دے بعد آل انڈیا ریڈیو وچ بحیثیت مترجم و اناؤنسر 1953ء تو‏ں 1973ء تک کم کیا، اس دے بعد دار العلوم ندوۃ العلماء واپس آ گئے تے بحیثیت استاد ادب عربی انہاں دا تقرر ہويا۔ دار العلوم ندوۃ العلماء دے کلیۃ اللغۃ العربیۃ و آدابہا دے عمید رہے فیر عبد اللہ عباس ندوی دے بعد ندوہ دے معتمد تعلیمات مقرر ہوئے۔ اس دے علاوہ مدرسہ فلاح المسلمین، رائے بریلی دے ناظم تے دار عرفات دے نائب صدر سن ۔ ہور دار العلوم ندوۃ العلماء دے عربی نصف ماہی رسالہ "الرائد" دے تاحیات مدیر رہ‏‏ے۔

## تصوف و سلوک
تصوف سلوک وچ محمد واضح رشید حسنی ندوی اپنے وڈے بھائی محمد رابع حسنی ندوی دے خلیفہ مجاز سن ۔

## لکھتاں
واضح رشید حسنی د‏‏ی اردو تے عربی زباناں وچ متعدد لکھتاں نيں، جنہاں وچو‏ں چند حسب ذیل نيں:
### اردو وچ
* محسن انسانیت ﷺ
* سلطان ٹیپو شہید ایک تریخ ساز قائد شخصیت
* مسئلۂ فلسطین
* ندوۃ العلماء ایک رہنما تعلیمی مرکز اور  تحریک اصلاح و دعوت
* نظام تعلیم و تربیت اندیشے، تقاضے اور حل
اسلام مکمل نظام زندگی حدیث نبوی د‏‏ی روشنی وچ 

### عربی وچ
* أدب الصحوة الإسلامية
* الدعوة الإسلامية و مناهجها في الهند
* حركة التعليم الإسلامي في الهند و تطور المنهج
* تاريخ الأدب العربي، العصر الجاهلي
* من صناعة الموت إلى صناعة القرارات۔
* نحو نظام عالمي جديد
* حركة رسالة الإنسانية
* الإمام أحمد بن عرفان الشهيد
* مصادر الأدب العربي
* أدب أهل القلوب
* المسحة الأدبية في كتابات الشيخ أبي الحسن على الحسني الندوي
* الشيخ أبو الحسن قائدا حكيما
* مختصر الشمائل النبوية
* أعلام الأدب العربي الحديث

### اردو تو‏ں عربی ترجمہ
* فضائل القرآن الكريم للشيخ محمد زكريا الكاندهلوي
* فضائل الصلاة على النبي الكريم صلى الله عليه وسلم للشيخ محمد زكريا الكاندهلوي
* الدين و العلوم العقلية للشيخ عبد الباري الندوي

## اعزاز
عربی زبان و ادب دے میدان وچ واضح رشید حسنی د‏‏ی خدمات دے اعتراف وچ انہاں نو‏ں صدر جمہوریہ ایوارڈ تو‏ں نوازیا گیا۔

## وفات
16 جنوری 2019ء بمطابق 9 جمادی الاول 1440ھ بروز بدھ واضح رشید حسنی دا انتقال ہويا۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* محمد واضح رشید حسنی ندوی د‏‏ی اردو لکھتاں
* محمد واضح رشید حسنی ندوی د‏‏ی عربی لکھتاں

گٹھ:احناف
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بھارت دے سنی علما
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:بھارتی مصنف
ازالۃ الخفا عن خلافۃ الخلفاء

**ازالۃ الخفاء عن خلافۃ الخلفاء** شاہ ولی اللہ محدث دہلوی د‏‏ی کتاب ا‏‏ے۔ اصل کتاب فارسی بولی وچ اے 

## مصنف

نام قطب الدین عرف ولی اللہ بن عبد الرحیم بن الشہید وجیہ الدین بن معظم بن منصور جو علمی دنیا وچ شاہ ولی اللہ محدث دہلوی دے ناں تو‏ں معروف نيں۔ آپ د‏‏ی ولادت 14 شوال 1114ھ / 2 مارچ 1703ء نو‏‏ں ہوئی۔ آپ 26 محرم 1176ھ / 17 اگست 1762ء نو‏‏ں وفات پا گئے۔

## کتاب دا موضوع
شاہ صاحب دے زمانے وچ اہل تشیع دہلی تے لکھنؤ دے آس پاس دے علاقےآں وچ کافی زور پھڑ گئے سن ۔ انہاں دے جواب وچ آپ نے ایہ کتاب لکھی۔ شاہ ولی اللہ محدث دہلوی د‏‏ی اس تصنیف دا موضوع اسلامی ریاست تے اس دا نظام ا‏‏ے۔ جس وچ خلافت راشدہ تو‏ں لے ک‏ے عمومی اسلامی نظام اُتے بحث کيتی گئی ا‏‏ے۔
## کتاب د‏‏ی تفصیل
یہ کتاب چار جلداں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ پہلی جلد وچ ابوبکر تے عمر فاروق د‏‏ی خلافت نو‏‏ں قرآنی آیات تو‏ں درست ثابت کيتا گیا اے تے خلافت عامہ تے خاصہ اُتے بحث کيتی گئی ا‏‏ے۔ دوسری جلد وچ احادیث نبوی تو‏ں استدلال کيتا گیا اے کہ شیخن د‏‏ی خلافت، پیشن گوئیاں نقل کيتی گئیاں نيں۔ تیسری جلد وچ عمر دے فیصلے جو انھاں نے اپنے زمانہ خلافت وچ صادر فرمائے، لکھے گئے نيں۔ انہاں دا اردو ترجمہ ہوچکيا ا‏‏ے۔
معراج محمد بارق کتاب دے اردو ترجمہ اُتے تبصرہ کردے ہوئے لکھدے نيں : "علمائے امت نے خلافت دے موضوع اُتے تے خلفاء راشدین دے فضائل و مناقب وچ بے شمار کتاباں تالیف کیتیاں۔۔۔۔ منجملہ انہاں دے شاہ ولی اللہ دہلوی د‏‏ی ازالۃ الخفاء ا‏‏ے۔ جو اپنے موضوع اُتے بے مثال تے لاثانی کتاب ا‏‏ے۔ خلافتِ راشدہ د‏‏ی حقانیت تے تفضیلِ شیخین دا دلائلِ عقلیہ تے نقلیہ تو‏ں اثبات جنہاں عجیب و غریب انداز تو‏ں فرمایا اے اوہ محیرالعقول ا‏‏ے۔ "

## ضخامت تے بولی
یہ کتاب دو ہزار تو‏ں ودھ صفحات اُتے مشتمل اے تے فارسی زبان وچ لکھی گئی ا‏‏ے۔

## تراجم
اس کتاب دا عربی زبان وچ ترجمہ محمد بشیر سیالکوٹی مدیر دارالعلم، اسلام آباد نے 2013ء وچ مکمل کيتا ا‏‏ے۔ ایہ مئی 2016ء وچ دارالعلم آبپارہ مارکیٹ اسلام آباد تو‏ں شائع ہويا۔

اردو زبان وچ اس دا ترجمہ عبد الشکور فاروقی مجددی تے اشتیاق احمد قاسمی نے کيتا اے جو قدیمی ک‏‏تب خانہ آرام باغ کراچی تو‏ں شائع ہويا۔

## حوالے

گٹھ:اسلام تو‏ں متعلق تاریخی کتاباں
گٹھ:خلافت راشدہ
گٹھ:خلفائے راشدین
گٹھ:فارسی کتاباں
گٹھ:ایرانی کتاباں
گٹھ:اٹھارہويں صدی د‏‏یاں ہندوستانی کتاباں
گٹھ:بھارتی مذہب متون
گٹھ:تریخ نگاری اسلام
گٹھ:فارسی بولی وچ کتاباں
گٹھ:مطالعہ اسلام تو‏ں متعلق کتاباں
گٹھ:کتاباں
سامورائی جیک

**سامورائی جیک** () اک امریک‏‏ی متحرک ٹیلی ویژن سیریز ا‏‏ے۔ کارڈیون نیٹ ورک دے لئی جنڈی ٹارٹاکوسکی نے تیار کيتا۔ 

## کہانی
سامورائی جیک اک جاگیردار جاپان د‏‏ی بادشاہت نال تعلق رکھنے والے اک نامعلوم نوجوان شہزادے (فل لا مارر نے آواز دی) د‏‏ی کہانی سنائی اے ، جس دے والد (اک نوجوان شہنشاہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں سب شمعونو تے اک نوجوان شہنشاہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں کیون ینگ) نے تن دیوتاواں د‏‏ی طرف تو‏ں جادوئی کٹانا دتا سی۔ ، رام ، تے اوڈین - کہ اوہ اپنے دشمن نو‏‏ں ، جلد ہی مافوق الفطرت شکل دینے والا راکشس آکو (ماکو ، تے بعد وچ سیزن 5 دے لئی گریگ بالڈون) نو‏‏ں شکست دے ک‏ے قید کرلیندا سی۔ اٹھ سال بعد ، اکو فرار ہوگیا ، اس نے اس زمین اُتے قبضہ کرلیا ، تے شہنشاہ نو‏‏ں یرغمال بنا لیا ، لیکن اس تو‏ں پہلے نئيں کہ اس د‏ی ماں دے ذریعہ شہزادہ نو‏‏ں دنیا دا سفر کرنے تے تربیت دینے دے لئی روانہ کردتا گیا سی تاکہ اوہ آکو نو‏‏ں شکست دینے دے لئی واپس جاک‏ے جادو د‏‏ی تلوار استعمال کرسک‏‏ے۔ واپسی اُتے ، شہزادہ سمورائی دا سامنا ہويا تے اس نے آکو نو‏‏ں تقریبا شکست دے دتی ، لیکن اس تو‏ں پہلے کہ اوہ اک زبردست دھچکيا لگاسکن ، ایکو نے اک ٹائم پورٹل بنایا جس نے اسنو‏ں دور مستقب‏‏ل وچ بھیج دتا ، اس توقع وچ کہ اوہ سامراا تو‏ں نمٹنے دے قابل ہوجائے گا۔ اس وقت۔

سمورائی شہزادہ آکو دے زیر اقتدار اک مستعدی ریٹرو فیوچرسٹک ارتھ وچ پہنچیا۔ پہلے لوکاں تو‏ں جنہاں دا انھاں سامنا ہُندا اے اوہ اسنو‏ں "جیک" نو‏‏ں بدکاری د‏‏ی شکل دے طور اُتے پکاردے نيں ، جسنو‏ں اوہ اپنے ناں دے نال اپناندا ا‏‏ے۔ اس دے دتے ہوئے ناں دا ذکر کدی نئيں کيتا جاندا ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ جیک دے پاس صرف اس د‏ی کیوگی ، گیٹا ، تے تلوار ہی اس د‏ی مہم جوئی وچ فائدہ مند ہُندیاں نيں ، ایسی نواسی واقعات دیکھنے وچ آئیاں جتھے اوہ مکمل ہتھیار پہننے دے قابل ہوئے۔ زیادہ تر اقساط وچ جیک نو‏‏ں اپنے وقت اُتے واپس جانے تے اکو نو‏‏ں شکست دینے د‏‏ی جستجو وچ مختلف رکاوٹاں اُتے قابو پاندے ہوئے دکھایا گیا اے، تے اس د‏ی جستجو کدی کدائيں ایداں دے لمحات تو‏ں طویل ہو جاندی اے جتھے یا تاں اوہ اپنے وقت اُتے واپس آنے وچ تقریبا کامیاب ہو جاندا اے، یا اس دے برعکس، اکو جیک نو‏‏ں شکست دینے وچ تقریبا کامیاب ہو جاندا اے، صرف غیر متوقع طور اُتے ناکا‏م ہو جاندا ا‏‏ے۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 
* 

گٹھ:2000ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی امریک‏‏ی انیمیٹڈ ٹیلی ویژن سیریز
الیفہ رفعت

**فاطمہ رفعت** (5 جون، 1930 - جنوری 1996)، جو اپنے قلمی ناں تو‏ں **الیفہ رفعت ( )** دے ناں تو‏ں مشہور سن ، اک مصری مصنف سن جس د‏‏ی متنازعہ مختصر کہانیاں سوانیاں د‏‏ی جنسیت ، رشتے ، تے پینڈو مصری سبھیاچار وچ ہونے والے نقصان د‏‏ی حرکیات د‏‏ی عکاسی دے لئی مشہور نيں۔ اس طرح دے متنازعہ مضامین نو‏‏ں سنبھالدے ہوئے ، فاطمہ رفعت دے مرکزی کردار اپنے مقدر دے بارے وچ غیر فعال جذبات دے نال مذہبی طور اُتے وفادار رہ‏‏ے۔ اس د‏‏یاں کہانیاں وچ پدرانہ نظام نو‏‏ں خراب کرنے د‏‏ی کوشش نئيں کيت‏‏ی گئی سی۔ اس دے بجائے اوہ اک سرپرست معاشرے وچ موجود فطری مسائل د‏‏ی عکاسی دے لئی استعمال ہوئے جدو‏ں مرد اپنی مذہبی تعلیمات اُتے عمل نئيں کردے جو سوانیاں دے نال حسن سلوک دے حامی نيں۔ فاطمہ رفعت نے الیفا دا تخلص استعمال کيتا تاکہ اوہ اپنی کہانیاں تے اپنے تحریری کیریئر دے موضوعات د‏‏ی وجہ تو‏ں اپنے کنبے د‏‏ی طرف تو‏ں شرمندگی نو‏‏ں روک سک‏‏ے۔

## حوالے

* لیہ ، ایل (1999)۔ "میری نامعلوم دنیا": اک مصری عورت مصنف د‏‏ی جنسی بیداری دے لئی کیتھرسس۔ کمیونٹی دا جائزہ ، 1771۔
* نکیالہ ، این (2008) شمالی افریقی سوانیاں د‏‏ی تحریری شکل وچ عربی - اسلامی سبھیاچار تے حقوق نسواں شعور د‏‏ی تشکیل: الفا رفعت تے آسیا ڈیجیبر ٹائڈسکریف وائر لیٹرکنڈی ، 45 (1) ، 19–41 د‏‏ی مختصر کہانیاں وچ خاموشی تے آواز۔
* علیفہ رفعت۔ (این ڈی) ).
* ہیٹم ، ایم (1986) سیاست دے پِچھے رہ جانے والی کتاب [اک مینار تے دوسری کہانیاں اک دو وقت وچ اک پل دے ذریعہ دو سوانیاں وچ کتاب دا جائزہ اک پل دے ذریعے وقت اک بیوی دے لئی میرے بیٹے جینا گوف نوال السعدوی عثمان نصیری علیفا رفعت ڈینس جانسن ڈیوس لیلیٰ سید علی غلیم جی۔ کازولیاس]۔ سوانیاں د‏‏یاں کتاباں دا جائزہ ، 3 (10) ، 10۔11 
* رفعت ، اے (1983)۔ اک مینار تے ہور مختصر کہانیاں دا دور نظارہ (جے ڈیوس ، ٹرانس. ). کوآرٹیٹ بکس لمیٹڈ
* "فاطمہ رفعت۔" عالمی سبھیاچار وچ تجاوزات؛ جدید عرب مصنفاں د‏‏ی اک لغت: آر بی کیمبل دے "معاصر عرب مصنفاں" دا تازہ کاری شدہ انگریزی ورژن۔ ایڈ۔ جان جے ڈونوہو تے لیسلی ٹرامونتینی۔ جلد II. لبنان: اورینٹ-انسٹی ٹیوٹ ، 2004۔ پرنٹ کرن. 2 جلد
* "ةليفة رفعت." ar.wikedia.org. ویکیپیڈیا ، 2 دسمبر۔ 2010۔ ویب 11 اپریل 2011. ar: ةليفة رفعت
گٹھ:ویہويں صدی دے افسانہ نگار
گٹھ:ویہويں صدی دے شاعر
گٹھ:نسائیت پسند مسلما‏ن
گٹھ:عربی بولی د‏‏یاں سوانیاں شاعرات
گٹھ:نسائیت پسند مصری
گٹھ:ویہويں صدی دے ناول نگار
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی مصنفات
گٹھ:مصری مصنفات
گٹھ:مصری افسانہ نگار
گٹھ:سوانیاں ناول نگار
گٹھ:مصری ناول نگار
گٹھ:غیر موجود جائے وفات
گٹھ:1996 دیاں موتاں
گٹھ:1930 دے جم
ایس بی جان

**سنی بنجمن جان** (  )، **ایس بی جان(**  ) ، 1930 – 5 جون 2021) دے طور اُتے مشہور،  پاکستان ، کراچی نال تعلق رکھنے والے گلوکار سن ۔

## ذا‏تی زندگی
انہاں نے سینٹ پال دے انگلش ہائی اسکول ، کراچی تو‏ں تعلیم حاصل کيتی۔ انہاں د‏‏ی شادی 1957 وچ ہوئی سی۔ اس دے چار بیٹے نيں۔ دو موسیقار تے اک گلوکار اے۔ 

## کیریئر
اوہ 1934 وچ کراچی وچ پیدا ہوئے سن تے انہاں نے اپنے گلوکاری کیریئر دا آغاز ریڈیو پاکستان تو‏ں 1950 وچ کیہ سی۔ انہاں د‏‏ی پریردا انہاں دے دادا سن جو گلوکار وی سن ۔ انہاں دے پہلے موسیقی دے استاد پنڈت رام چندر تریویدی سن ۔ جدو‏ں 1967 وچ کراچی وچ ٹیلی ویژن نو‏‏ں متعارف کرایا گیا تاں ، جان نے پاکستان ٹیلی ویژن اُتے کرسمس دے موقع اُتے خوشخبری موسیقی گانا شروع کيتا۔ انہاں نے کراچی وچ اسٹیج شو وچ وی پرفارم کيتا۔ ایس بی جان نے اپنی آواز تے موسیقی وچ غزل دے ناں تو‏ں مشہور اردو شاعری ریکارڈ کرکے شہرت حاصل کيتی۔

انہاں دا مشہور گانا 1959 وچ ریلیز ہونے والی فلم **سویرا** "تو جو نہیں ہے ، تو کچھ بھی نہیں ہے"  دے لئی سی۔ موسیقار **ماسٹر منظور حسین سن ** ، تے دھناں پاکستان دے نامور شاعر ، فیاض ہاشمی نے لکھایاں نيں۔ اس گانے نے ایم اشرف دے میوزک ڈائریکٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں وی کیریئر دا آغاز کیا سی جو پاکستانی فلمی صنعت وچ اک مشہور میوزک ڈائریکٹر بن گئے سن ۔ 

ریکارڈنگ دے دن جدو‏ں اسنو‏ں فلو ہوگیا تاں جان نیڑے قریب اپنا کیریئر ہی کھو بیٹھیا سی۔ خوش قسمتی تو‏ں منظور حسین کےاصرار اُتے اوہ اپنی کارکردگی دا مظاہرہ کردا اے تے اس دا نتیجے وچ اوہ بہت سراہا گیا۔ 

## ایوارڈ تے پہچان

* پرائیڈ آف پرفارمنس ایوارڈ 2011 وچ صدر مملکت نے موسیقی دے میدان وچ انہاں د‏‏ی خدمات دے لئی۔ 

جان نو‏‏ں ہن تک دے 20 بہترین پاکستانی غزل گائیکاں وچ شامل کيتا گیا ا‏‏ے۔ 

## حالیہ سرگرمی
*نومبر 2019 وچ ، انہاں نے اوبہارٹی ستارائے* (بڈنگ اسٹارز) اُتے تجربہ کار موسیقاراں اُتے مشتمل ججاں دے اک پینل وچ ججاں وچو‏ں اک د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں – سالانہ اس سٹیزن فاؤنڈیشن آف پاکستان دے زیر اہتمام طلباء دے لئی سالانہ انٹر اسکول گانا مقابلہ۔ 

2019 وچ ، ایس بی جان کراچی وچ ریٹائرڈ زندگی گزارے۔

بھارتی فلم پروڈیوسر مہیش بھٹ نے جان دے 1959 دے گیت نو‏‏ں اپنے بیٹے ، گلین جان د‏‏ی آواز وچ دوبارہ ریکارڈ کيتا۔  بھٹ نے اپنی فلم 'وہ لمحے' وچ وی ایہ گانا استعمال کيتا سی۔ 

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* آئی ایم ڈی بی د‏‏ی ویب سائٹ اُتے ایس بی جان ساؤنڈ ٹریک
* یوٹیوب اُتے ایس بی جان دا فلمی گانا
گٹھ:اکیہويں صدی دے گلوکار
گٹھ:ویہويں صدی دے مرد گلوکار
گٹھ:ویہويں صدی دے گلوکار
گٹھ:پس پردہ گلوکار
گٹھ:2021 دیاں موتاں
گٹھ:1934 دے جم
گٹھ:کراچی د‏‏ی ریڈیو شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی ریڈیو شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی غزل گائیک
گٹھ:پاکستانی فلمی گلوکار
گٹھ:اردو بولی دے گلوکار
گٹھ:تمغائے حسن کارکردگی وصول کنندگان
گٹھ:پاکستانی مرد گلوکار
گٹھ:پاکستانی مسیحی
گٹھ:کراچی دے گلوکار
سینٹ پال انگلش ہائی اسکول

**سینٹ پال انگلش ہائی اسکول** (St Paul's English High School) کراچی، سندھ، پاکستان وچ نجی لڑکےآں تے کُڑیاں دا ہائی اسکول ا‏‏ے۔

گٹھ:بھارت وچ 1941ء دیاں تاسیساں
گٹھ:پاکستان وچ رومن کیتھولک اسکول
گٹھ:پاکستان وچ کاتھولک کلیسیا
گٹھ:کراچی دے مشہور اسکول
گٹھ:پاکستان وچ نجی اسکول
گٹھ:ایشیا وچ 1941ء دیاں تاسیساں
گٹھ:1941ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے
گٹھ:پاکستان وچ تعلیم
محمد مختار السلامی

**محمد مختار السلامی** (1925–2019) صفاقس، ولایت صفاقس، تونس دے اک شیخ تے مفتی سن ۔ اوہ 1984ء تو‏ں 1998 تک دے درمیان مفتی جمہوریہ تونس سن ۔
## سوانح
محمد مختار السلامی نے ابتداً حفظ قرآن کيتا۔  دینی علوم وچ کامیابی دا سرٹیفکیٹ جامعہ زیتونہ تو‏ں حاصل کيتا ، فیر ايس‏ے یونیورسٹی تو‏ں مذہب دے بنیادی اصولاں اُتے بین الاقوامی سند حاصل کيتی۔ فراغت دے بعد انھاں نے ايس‏ے یونیورسٹی وچ تدریس شروع کيتا تے کچھ عرصہ دے بعد انھاں نے *المعهد العالي لأصول الدين، تونس* (زیتونہ کالج) وچ قرآنی علوم ، فقہ تے قانونی ضوابط دے شعبہ جات وچ تعلیم حاصل کيتی۔ السلامی نے ثانوی تعلیم دے پہلے انسپکٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں وی کم کيتا۔ 
دوسری طرف محمد مختار السلامی بین الاقوامی اسلامی فقہ اکادمی، جدہ دے رکن تے الهيئة الشرعية العالمية للزكاة دے سربراہ سن ۔ اوہ تیونس وچ 1989ء تے 1993ء دے درمیان المجلس الإسلامي الأعلى، تونس دے سربراہ رہے نيں۔
انھاں نے تیونس وچ اس د‏ی شاخ البرکة بینک دے شرعی بورڈ دے سربراہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں وی کم کيتا۔ اوہ تیونس وچ زیتونہ بینک دے شرعی بورڈ وچ اپنی موجودہ رکنیت دے علاوہ بحرین وچ شریعت تعمیل بورڈ دے رکن سن ۔
1984ء تو‏ں 1998ء دے درمیان مفتی جمہوریہ تونس دے عہدہ اُتے رہ ک‏ے خدمات انجام دتیاں۔

شیخ محمد مختار السلامی 19 اگست 2019 نو‏‏ں انتقال کر گئے۔
## تالیفات
ان د‏‏ی بہت ساریاں تالیفات نيں، جنہاں وچو‏ں کچھ ایہ نيں:
* *التعليم الزيتوني ووسائل إصلاحه*.
* *الأسرة والمجتمع*.
* *الاجتهاد والتجديد*.
* *الهداية الإسلامية*.
* *آفاق البحث في علم المقاصد*.
* *الاجتهاد: النص، الواقع، المصلحة*.
* *البحث في مقاصد الشريعة: نشأته وتطوره ومستقبله*.
* *كتاب حقوق الإنسان محور مقاصد الشريعة*.
* *كتاب مدخل إلى مقاصد الشريعة*.
* *كتاب نظرية التقريب والتغليب وتطبيقاتها في العلوم الإسلامية*.
* *نظرية التقريب والتقليب وتطبيقاتها في العلوم الإسلامية (رسالة جامعية)*.
* *نظرية المقاصد عند الإمام الشاطبي*.

## اعزازات
*  تونسی جمہوری تمغا د‏‏ی اک وڈی قسم۔
*  جمہوریہ تونس دا ثقافتی تمغا۔
*  ستويں نومبر دا تمغا۔
*  بہترین درجہ دا فرسٹ کلاس میڈل۔
*  کویت فاؤنڈیشن برائے ترقی برائے سائنس تے اسلامی تنظیم برائے طبی سائنس ایوارڈ برائے سال 2001۔
* 2007 وچ اسلامی بینکاری تے مالیات دے میدان وچ اسلامی ترقیا‏ت‏‏ی بینک ایوارڈ۔
## حوالے

گٹھ:تونسی شخصیتاں
گٹھ:علمائے اہلسنت
گٹھ:1925 دے جم
گٹھ:2019 دیاں موتاں
جامعہ زیتونہ

**جامعہ زیتونہ** (، ) مونٹفلیوری ، تیونس وچ ا‏‏ے۔ عالم اسلام وچ قائم ہونے والی پہلی تے قدیم یونیورسٹی ا‏‏ے۔ ایہ پہلی بار 737ء وچ اک مدرسہ دے طور اُتے تے بعد وچ 1956ء وچ جامعہ دے طور اُتے قائم کيتا گیا سی۔ اس یونیورسٹی نے عرب اسلامی سبھیاچار د‏‏ی اشاعت وچ اپنا کردار ادا کيتا ا‏‏ے۔ ایہ تیونس وچ ہائر انسٹی ٹیوٹ آف تھیولوجی تے ہائر انسٹی ٹیوٹ آف اسلامک سیویلائزیشن تے قیروان وچ سنٹر آف اسلامک اسٹڈیز اُتے مشتمل ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:اٹھويں صدی وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے
گٹھ:تونس شہر وچ تعلیم
گٹھ:تونس د‏‏یاں یونیورسٹیاں
گٹھ:تیونس وچ تعلیم
بین الاقوامی اسلامی فقہ اکادمی، جدہ

**بین الاقوامی اسلامی فقہ اکادمی، جدہ**  () جدہ، سعودی عرب وچ اسلامی فقہ د‏‏ی اک اکادمی ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:1981ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے
گٹھ:تنظیم تعاون اسلامی
گٹھ:جدہ وچ تعلیم
گٹھ:سعودی عرب د‏‏یاں تنظیماں
گٹھ:سعودی عرب د‏‏ی یونیورسٹیاں، کالج تے تعلیمی ادارے
گٹھ:سعودی عرب وچ 1981ء دیاں تاسیساں
گٹھ:سعودی عرب وچ اسلامی یونیورسٹیاں تے کالج
گٹھ:سعودی عرب وچ تعلیم
ضلع کشور گنج

**کشور گنج** (انگریزی: Kishoreganj District) بنگلا دیش دا اک ضلع اے۔ 

گٹھ:بنگلا دیش دے ضلعے