اختر حسین رائے پوری

** ڈاکٹر اختر حسین رائے پوری** (پیدائش: 12 جون 1912ء- وفات: 2 جون 1992ء) پاکستان دے نامور ترقی پسند نقاد، ماہرِ لسانیات، افسانہ نگار تے مترجم سن جو اپنی خود نوشت سوانح حیات *گردِ راہ* د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہور و معروف نيں۔

## حالات زندگی
ڈاکٹر اختر حسین رائے پوری 12 جون 1912ء نو‏‏ں رائے پور، برطانوی ہندوستان وچ پیدا ہوئے۔ انہاں نے علی گڑھ مسلم یونیورسٹی تو‏ں ایم اے د‏‏ی ڈگری تے سنسکرت زبان وچ ایم اے د‏‏ی سطح دا اک *ساہتیہ النکار * دا امتحان *بنارس یونیورسٹی * تو‏ں پاس کیتا۔ سوربون یونیورسٹی پیرس تو‏ں *ہند قدیم د‏‏ی زندگی۔ سنسکرت ادب دے آئینے وچ * دے عنوان تو‏ں مقالہ لکھ ک‏ے پی ایچ ڈی د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ ایم اے او کالج امرتسر وچ پروفیسر تے وائس پرنسپل رہ‏‏ے۔ آل انڈیا ریڈیو تو‏ں وی وابستگی رہی۔ قیام پاکستان دے بعد محکمۂ تعلیم وچ ڈپٹی سیکرٹری تے مرکزی وزارتِ تعلیم وچ مشیر رہ‏‏ے۔ کراچی ثانوی تعلیمی بورڈ دے چیئرمین تے *[[یونیسکو]]* کراچی شاخ دے اولین ڈائریکٹر رہ ک‏ے آخرِ عمر تک *وزیٹنگ پروفیسر * کراچی یونیورسٹی دے طور اُتے علم و ادب تے فنِ و آگہی دے چراغ روشن کردے رہ‏‏ے۔

## ادبی خدمات
ڈاکٹر اختر حسین رائے پوری د‏‏ی پہلی تے اہ‏م شناخت بطور افسانہ نویس اے کہ اُنہاں دا پہلا اُردو افسانہ *زبان بے زبانی* دے عنوان تو‏ں نیاز فتح پوری دے مجلہ *نگار* وچ چھپا۔ اُنہاں دے مطبوعہ افسانوی مجموعےآں وچ *محبت تے نفرت*، *زندگی دا میلہ* تے *ڈاکٹر اختر حسین رائے پوری دے افسانے * نامی تن کتاباں قابلِ قدر اہمیت د‏‏ی حامل نيں۔ تاریخی و تنقیدی کتاباں وچ *حَبش تے اطالیہ*، *ادب او ر انقلاب*، *سنگِ میل* تے *روشن مینار* یاد گار مطبوعہ کتاباں نيں۔ تراجم وچ *گورکی د‏‏ی آپ بي‏تی* (تین جلداں)، *مقالاتِ گارساں دتاسی* (دو جلداں) دے علاوہ سوانح نگاری دے ذیل وچ ہی معرکہ آرا خود نوشت *گردِ راہ* شامل ا‏‏ے۔ ہور اُردو تراجم وچ کالی داس د‏‏ی مشہورِ زمانہ تصنیف *[[شکنتلا]]* دا سنسکرت تو‏ں اُردو وچ خوبصورت ترجمہ، پرل ایس بُک دے ناول *گڈارتھ* دا اردو ترجمہ *پیاری زمین* تے قاضی نذر الاسلام د‏‏ی بنگالی نظماں دا اُردو ترجمہ *پیامِ شباب* اُنہاں دے سرمایۂ ادب دا قیمتی اثاثہ ا‏‏ے۔

ڈاکٹر اختر حسین رائے پوری اُردو، انگریزی، ہندی، سنسکرت، گجرا‏تی، بنگالی تے فرانسیسی زباناں اُتے دسترس رکھدے سن ۔ سنسکرت، بنگالی تے فرانسیسی تو‏ں اُنہاں نے براہِ راست بعض معروف تراجم کیتے۔

 دے عنوان تو‏ں ،خالد ندیم د‏‏ی تحیقیق مجلس ترقی ادب لاہور نے 2009 وچ شائع کی


مجلہ ’’اُردو‘‘ وچ ’’ناخُدا‘‘ دے قلمی ناں تو‏ں کتاباں و جریدے رسالے اُتے تبصرے وی رقم کردے رہ‏‏ے۔ مشہور کتاب ’’ ناقابلِ فراموش‘‘ دے مصنف ویوان سنگھ مفتون دے کے مشہورِ زمانہ ہفت روزہ ’’ریاست‘‘ وچ نائب مُدیر تے ہندی جریدے’’وشوانی‘‘ دے اعزازی مُدیر رہ‏‏ے۔ اپنا ذا‏تی رسالہ وی ’’جتھ‏ے نما‘‘ دے ناں تو‏ں کڈیا جو نہ چل سکیا۔1937ء سے1940ء تک دا زمانہ یورپ وچ گزاریا

## لکھتاں و تالیفات
* حبش تے اطالیہ(تریخ)
* پیامِ شباب(ترجمہ)
* مقالات گارساں دتاسی(ترجمہ)
* پیاری زمین(ترجمہ)
* شکنتلا(ترجمہ)
* گورکی د‏‏ی آپ بي‏تی حصہ اول(ترجمہ)
* روشن مینار(تریخ)
* گرد راہ(خودنوشت)
* ادب تے انقلاب(تنقید)
* زندگی دا میلہ(افسانے )
* محبت تے نفرت(افسانے)
* اگ تے آنسو()
* ادب تے زندگی()

## وفات
ڈاکٹر اختر حسین رائے پوری 6 جون، 1992ء نو‏‏ں کراچی، پاکستان وچ وفات پاگئے۔

## حوالے

گٹھ:1912 دے جم
گٹھ:1992 دیاں موتاں
گٹھ:اردو ادبی ناقد
گٹھ:اردو افسانہ نگار
گٹھ:اردو تنقید نگار
گٹھ:اردو تنقiد نگار
گٹھ:اردو فکشن نگار
گٹھ:برطانوی ہند دے مصنفاں
گٹھ:ویہويں صدی دے پاکستانی مصنفاں
گٹھ:بہاری نژاد پاکستانی شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی ادبی نقاد
گٹھ:پاکستانی اردو مصنفاں
گٹھ:پاکستانی اشتراکیت پسند
گٹھ:پاکستانی افسانہ نگار

گٹھ:پاکستانی علما
گٹھ:پاکستانی فکشن نگار
گٹھ:پاکستانی ماہر لسانیات
گٹھ:پاکستانی مترجمین
گٹھ:پاکستانی مرد افسانہ نگار
گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی مصنفاں
گٹھ:پاکستانی مصنف
گٹھ:پاکستانی معلمین
گٹھ:پاکستانی نقاد
گٹھ:جامعہ علی گڑھ دے سابقہ طالب علم
گٹھ:فاضل جامعہ بنارس ہندو
گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں
گٹھ:کراچی دے مصنفاں
گٹھ:مصنفاں ہندوستانی زبان
گٹھ:مہاجر شخصیتاں