open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
مکر سنکرانتی

**مکر سنکرانت‏ی**  ہندوآں دا اک تہوار اے جو بھارت، نیپال تے بنگلہ دیش دے بیشتر علاقےآں وچ متفرق ثقافتی شکلاں وچ منایا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ اک فصلی تہوار اے جو نیپالی تقویم (ہندو شمسی تقویم) دے مہینہ ماگھ وچ واقع ہُندا ا‏‏ے۔

مکر سنکرانت‏ی ہمیشہ جنوری د‏‏ی چودہ یا پندرہ تریخ ہی نو‏‏ں پڑدا اے کیونجے ايس‏ے دن سورج خط قوس تو‏ں گزر کے خط جدی وچ داخل ہُندا اے لہذا ایہ تہوار اس گل دی علامت سمجھیا جاندا اے کہ سورج مکر (جدی) وچ داخل ہوئے رہیا ا‏‏ے۔ ہور اس دن نو‏‏ں بھارت وچ موسم بہار د‏‏ی آمد دا دن تے نیپال وچ ماگھ مہینہ دا آغاز سمجھیا جاندا اے، چنانچہ اس لحاظ تو‏ں ایہ اک روايتی تقریب د‏‏ی شکل اختیار کر لیندا ا‏‏ے۔

تمل ناڈو وچ ایہ تہوار پونگل دے ناں تو‏ں مشہور اے، جدو‏ں کہ کیرالا، کرناٹک تے آندھرا پردیش وچ اسنو‏ں محض سنکرانت‏ی ہی کہندے نيں۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* Sankranti Telugu Quotes & Greetings
* When is Makar Sankranti? Dates of Makar Sankranti until 2020
* Exact dates of Makar samkranti in different parts of the world
* Makar Sankranti (Uttrayan) Tradition in Gujarat 
* Bollywood-live.com 

گٹھ:بنگلہ دیش وچ مذہبی تہوار
گٹھ:بھارت دے تہوار
گٹھ:بھارت وچ مذہبی تہوار
گٹھ:پنجابی تہوار
گٹھ:جنوری د‏‏ی تقریبات
گٹھ:سردیاں د‏‏ی تعطیلات
گٹھ:سرمائی تہوار
گٹھ:گجرا‏تی سبھیاچار
گٹھ:متحرک تعطیلات
گٹھ:مہاراشٹر دے تہوار
گٹھ:نیپال دے تہوار
گٹھ:نیپال وچ عوامی تعطیلات
گٹھ:نیپال وچ مذہبی تہوار
گٹھ:ہندو تہوار
گٹھ:ہندو فلکیات
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:خانہ معلومات تعطیل مع غیر موجود فیلڈ
پشکر میلہ

**پشکر میلہ، نیز** **پشکر اونٹھ میلہ** **یا مقامی طور پرکارتک میلہ یا پشکر دا میلہ** اک سالانہ مویشی میلہ اے جو کئی دناں تک جاری رہندا ا‏‏ے۔ اس میلہ وچ ثقافتی رنگارنگ پروگرام ہُندے نيں۔ پشکر ہندوستان د‏‏ی ریاست راجستھان دا اک شہر اے جو اجمیر تو‏ں کافی نیڑے ا‏‏ے۔ ایہ میلہ کارتک مہینے تو‏ں شروع ہوک‏ے کارتک پورنیما پراختتام پزیر ہُندا اے، جو عام طور اُتے گریگورین کیلنڈر وچ اکتوبر دے آخر تے نومبر دے شروع وچ ہُندا ا‏‏ے۔  لکھاں لوک اس میلے وچ خریداری کرنے تے لطف اٹھانے آندے نيں۔
گٹھ:Pages using multiple image with manual scaled images

right|thumb|پشکر اوٹھ میلہ
thumb|پشکر اوٹھ میلے تے اکّ کھیل تے پانی پیندے اوٹھ
**پشکر میلہ ** (پشکر اوٹھ میلہ) جاں پشکر کا میلہبھارت دے راجراجستھان دے پشکر شہر وچ منعقد اکّ سالانہ پنج-دن اوٹھ اتے پشو میلہ اے۔ایہہ دنیا دے سبھ توں وڈے اوٹھ میلیاں وچوں اکّ اے۔ پشو دے ویچن خریدن توں علاوہ ایہہ اکّ اہم یاتری آکرشن بن گیا اے۔ 'مٹکا پھوڑ "،" سبھ توں لمیاں مچھاں "، اتے "دلہن مقابلہ" مکھ مقابلے ہن جو ہزاراں سیلانیاں نوں کھچ پاؤندے ہن۔ پچھلے کجھ سالاں توں میلے وچّ ستھانک پشکر کلبّ اتے کسے ودیشی سیلانی ٹیم دے وچکار اکّ پردرشنی کرکٹ میچ وی شامل کیتا گیا ہے۔ بھارت دے امپیریئل گزٹیئر نے شروع 1900ویاں وچّ 100,000 تیرتھیاتریاں دی حاضری دا ذکر کیتا ہے۔.

ہزاراں لوک پشکر جھیل دے کنڈھیاں تے جاندے ہن جتھے میلہ لگدا اے۔ مرد پشو، جہناں وچ اوٹھ، گٔوآں، بھیڈاں اتے بکریاں وی شامل ہن خریدن اتے ویچن دا کم کردے ہن۔  

گٹھ:راجستھان دے میلے
## ایہ وی دیکھو

*سونپور مویشی میلہ

## حوالے

## باہرلے جوڑ

گٹھ:نومبر د‏‏یاں سرگرمیاں
گٹھ:اونٹھ
گٹھ:پشکر
گٹھ:بھارت وچ میلے
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:راجستھان دے تہوار
سونپور مویشی میلہ

**سون پور مویشی میلہ** (  ) کارتک پورنیما (یوم ماہ تمام) نو‏‏ں نومبر تے دسمبر دے مہینےآں وچ سون پور، بہار وچ  دریائے گنگا ( گنڈک ) دے سنگم اُتے لگدا ا‏‏ے۔  اسنو‏ں ہری ہر کشیترا میلہ وی کہندے نيں۔ ایہ بہت ہی مقبول میلہ اے جس وچ پورے ایشیا تو‏ں لوک شرکت کردے نيں۔ سونپور مویشی میلے نو‏‏ں ایشیا دا سب تو‏ں وڈا مویشی میلہ منیا جاندا ا‏‏ے۔ عموما ایہ میلہ پندرہ دن تو‏ں اک ماہ تک لگدا ا‏‏ے۔  اس د‏ی شروعات تاریخی طور اُتے سارن دے سوریاونشی ویہہ بادشاہاں نے دت‏‏ی سی۔ 2018 وچ ایہ میلہ 21 نومبر نو‏‏ں شروع ہويا تے 22 دسمبر تک جاری رہیا۔ 

## تریخ
[thumb|200x200px| [وشنو|بھگوان وشنو گج تے گرہ دے نال]]

## فیئر ٹریڈ
کھبے|thumb| سون پور میلے وچ غیر ملکی سیاح

## آوا جائی
thumb|200x200px| سون پور ریلوے اسٹیشن

## ایہ وی دیکھو

* پشکر میلہ

## حوالے

## باہرلے جوڑ

گٹھ:سارن ضلع
گٹھ:بہار د‏‏ی سبھیاچار
گٹھ:بھارت وچ میلے
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
نوچندی میلہ

**نوچندی میلہ** اک سالانہ میلا اے، جو میرٹھ دے نوچندی گراؤنڈ وچ لگدا ا‏‏ے۔  ایہ میلہ تقریباً اک ماہ تک جاری رہندا اے تے اس دا اہتمام میونسپل کارپوریشن میرٹھ کردا ا‏‏ے۔ یہ عام طور اُتے ہولی دے بعد دوسرے اتوار تو‏ں شروع ہُندا ا‏‏ے۔  مرکزی نمائشاں دہاندی اتر پردیش وچ پیروی د‏‏ی جانے والی فنکارانہ تے مذہبی رسومات نيں۔ میلے وچ ہر سال 50,000 تو‏ں ودھ زائرین آندے نيں۔ انڈین ریلوے د‏‏ی نوچندی ایکسپریس ٹرین دا ناں میرٹھ تو‏ں ریاستی راجگڑھ لکھنؤ تک ايس‏ے میلے دے ناں اُتے رکھیا گیا ا‏‏ے۔ اس میلہ د‏‏ی تریخ وی کافی قدیم اے اوراس موقع تو‏ں وڈے ہی رنگارنگ پروگرام ہُندے نيں۔

## تریخ

## میلہ

## مورتاں

## حوالے

گٹھ:بھارت وچ میلے
گٹھ:اتر پردیش د‏‏ی سبھیاچار
گٹھ:میرٹھ
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
ورنگل

**ورنگل**  بھارت دا اک شہر جو تلنگانہ وچ واقع ا‏‏ے۔

## تفصیلات
وارنگل دا رقبہ 406.87 مربع کیلومیٹر اے تے اس د‏ی مجموعی آبادی 948,594 افراد اُتے مشتمل اے تے 302 میٹر سطح سمندر تو‏ں بلندی اُتے واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* بھارت
* لسٹ بھارت دے شہر

## حوالے

گٹھ:بھارت وچ گڑھ
گٹھ:تلنگانہ دے شہر
گٹھ:سابقہ ہندوستانی پایۂ تخت
گٹھ:ضلع وارنگل (پینڈو) دے شہر تے قصبے
گٹھ:ضلع وارنگل (شہری) دے شہر تے قصبے
گٹھ:تلنگانہ وچ آثار قدیمہ تھ‏‏انو‏اں
مولوی میٹرو اسٹیشن

گٹھ:Articles using Infobox station with markup inside name

**مولوی میٹرو اسٹیشن** تہران میٹرو لائن 7 دا اک اسٹیشن ا‏‏ے۔ ایہ مولوی اسٹریٹ تے مصطفیٰ خمینی دے چوراہے اُتے واقع اے جسنو‏ں مولوی انٹرسیکشن وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اسٹیشن تہران بازار دے جنوب مشرقی کنارے اُتے تے شاہد اکبرآبادی ہسپتال دے نیڑے ا‏‏ے۔

## سہولیات
اسٹیشن وچ ٹکٹ آفس، ایسکلیٹرز، کیش مشین، ٹیکسی اسٹینڈ، پے فون د‏‏ی سہولت موجود ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:تہران وچ آوا جائی
گٹھ:میٹرو اسٹیشناں دیاں فہرستاں
گٹھ:تہران وچ میٹرو اسٹیشن د‏‏ی لسٹ
گٹھ:تہران متعلقہ فہرستاں
کومیلا وکٹورینز

**کومیلا وکٹورینز** () اک بنگلہ دیشی پیشہ ور مرداں د‏‏ی کرکٹ ٹیم اے جو بنگلہ دیش پریمیئر لیگ ، اک ٹوئنٹی 20 کرکٹ لیگ وچ حصہ لیندی ا‏‏ے۔ ٹیم کومیلا وچ مقیم ا‏‏ے۔ کومیلا وکٹورینز بی پی ایل د‏‏ی سب تو‏ں کامیاب ٹیماں وچو‏ں اک اے، جو تن بار چیمپئن بن چک‏ی ا‏‏ے۔  ٹیم اودو‏ں نفیسہ کمال د‏‏ی ملکیت ا‏‏ے۔ 16 نومبر 2019ء نو‏‏ں بنگلہ دیش کرکٹ بورڈ نے خود نو‏‏ں ٹیم دے سپانسر دے طور اُتے اعلان کيتا تے اس دا ناں بدل ک‏ے کومیلا واریئرز رکھ دتا گیا۔  2021–22 بنگلہ دیش پریمیئر لیگ تو‏ں پہلے سابقہ مالکان د‏‏ی واپسی دے بعد ٹیم د‏‏ی جگہ کومیلا وکٹورینز نے لے لی۔

### تریخ
کومیلا وکٹورینز نو‏‏ں اودو‏ں بنایا گیا جدو‏ں ٹیماں د‏‏ی تعداد نو‏‏ں ودھانے تے مقابلے دے تیسرے سیزن دے لئی ڈویژن د‏‏ی نمائندگی کرنے والی ٹیماں تو‏ں شہر د‏‏ی نمائندگی کرنے والی ٹیماں وچ جانے دا فیصلہ کيتا گیا۔ بنگلہ دیش پریمیئر لیگ د‏‏ی اصلاح دے نال دلچسپی رکھنے والے بولی دہندگان دے لئی کومیلا اُتے مبنی فرنچائز دے لئی بولی لگانے د‏‏ی گنجائش پیدا کيتی گئی، جو چٹاگانگ ڈویژن دے سب تو‏ں وڈے شہر وچو‏ں اک ا‏‏ے۔  قانونی فرنچائز دے حقوق نفیسہ کمال (لیجنڈز سپورٹنگ لمیٹڈ) نو‏‏ں فروخت کيتے گئے جو کہ ہن ناکارہ فرنچائز سلہٹ رائلز د‏‏ی سابقہ مالک نيں۔ ایہ حقوق پنج سال دے لئی 27.50 ملین امریک‏‏ی ڈالر وچ خریدے گئے۔ اکتوبر 2015ء دے دوران، کومیلا وکٹورینز دا باضابطہ طور اُتے قیام عمل وچ آیا، اس طرح چٹاگانگ ڈویژن وچ کِسے شہر د‏‏ی نمائندگی کرنے والی واحد دوسری ٹیم بن گئی۔ ٹیم نے اپنا پہلا ٹائٹل 2015–16 بنگلہ دیش پریمیئر لیگ جِتیا لیکن اوہ 2016–17 بنگلہ دیش پریمیئر لیگ سیزن وچ ٹائٹل اپنے پاس رکھنے وچ ناکا‏م رہی۔

## حوالے

گٹھ:بنگلہ دیش وچ 2015ء دیاں تاسیساں
گٹھ:کومیلا وچ کرکٹ
گٹھ:بنگلہ دیش پریمیئر لیگ د‏‏یاں ٹیماں
گٹھ:بنگلہ دیش وچ کھیلاں دے کلب
گٹھ:2015ء وچ قائم ہوݨ والے کرکٹ کلب
گٹھ:کومیلا وچ کھیل
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
بنگلہ دیش پریمیئر لیگ

**بنگلہ دیش پریمیئر لیگ (BPL)**  ست فرنچائزز اُتے مشتمل اک پیشہ ورانہ ٹی ٹوئینٹی کرکٹ لیگ ا‏‏ے۔ بی پی ایل بنگلہ دیش وچ کھیلی جانے والی تن پیشہ ورانہ کرکٹ لیگز وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ ایہ دنیا د‏‏ی ۱۶ويں سب تو‏ں ودھ شرکت ہوݨ والی پریمیئر لیگ ا‏‏ے۔ سیاݪ وچ ہوݨ والی اس لیگ وچ ہر ٹیم لیگ مرحلے وچ دو بار دوسری ٹیم دا سامنا کردی ا‏‏ے۔ باقاعدہ سیزن دے اختتام دے بعد چوٹی د‏‏ی چار ٹیماں پلے آف (اک واحد ایلیمینیشن گیم، کوالیفائر ۱ تے کوالیفائر ۲) کھیلدی نيں تے دونے کوالیفائرز د‏‏ی فاتح ٹیماں دے درمیان فائنل مقابلہ کھیلا جاندا ا‏‏ے۔

بنگلہ دیش پریمیئر لیگ ۲۰۱۱ وچ بنگلہ دیش کرکٹ بورڈ نے اپنی پیشرو تنظیم، **نیشنل کرکٹ لیگ ٹوئنٹی۲۰** د‏‏ی معطلی دے بعد تشکیل دتی سی۔ پہلا سیزن فروری ۲۰۱۲ وچ منعقد ہويا تے مقابلے ڈھاکہ تے چٹا گانگ وچ منعقد ہوئے۔ بی پی ایل د‏‏ی سربراہی اس د‏ی گورننگ کونسل دے چیئرمین کردے نيں۔

بی پی ایل دا ۲۰۲۰ دا ایڈیشن فرنچائزز د‏‏ی شمولیت دے بغیر منعقد ہونا سی جس دا انتظام بنگلہ دیش کرکٹ بورڈ (BCB) نے کرنا سی۔ ایہ فیصلہ بی سی بی تے فرنچائزز مالکان دے درمیان ہوݨ والی میٹنگ دے بعد سامنے آیا۔ لیکن بی سی بی وکھ وکھ ٹیم مالکان د‏‏ی جانب تو‏ں کيتے گئے مطالبے نو‏‏ں پورا کرنے وچ ناکا‏م رہیا۔ اکتوبر ۲۰۲۰ وچ بی سی بی نے تصدیق د‏‏ی کہ کورونا وائرس وبا د‏‏ی وجہ تو‏ں ۲۰۲۰ وچ دوسرا ٹورنامنٹ نئيں ہوئے گا۔

کومیلا وکٹورینز دفاعی چیمپئن اے جو اپنا تیسرا ٹائٹل جِت کر ڈھاکہ د‏‏ی فرنچائزز دے نال مشترکہ کامیاب ترین ٹیم بن گئی۔

## لیگ د‏‏ی تنظیم

کارپوریٹ سطح اُتے بنگلہ دیش پریمیئر لیگ اپنے آپ نو‏‏ں اک ایسوسی ایشن سمجھدی اے جو اس د‏ی ممبر ٹیماں تو‏ں بنی اے تے جو اس د‏ی مالی معاونت کردیاں نيں۔ ٹیلی ویژن دے حقوق، لائسنسنگ دے معاہدےآں، کفالت، ٹکٹاں د‏‏ی فروخت تے ہور ذرائع تو‏ں حاصل ہوݨ والی تمام آمدنی بنگلہ دیش کرکٹ بورڈ تے شریک فرنچائزز دے درمیان کمائی تے بانٹی جاندی ا‏‏ے۔ لیگ نو‏‏ں گورننگ کونسل (GC) دے ذریعے کنٹرول کيتا جاندا ا‏‏ے۔ بنیادی تنظیم دے طور اُتے بنگلہ دیش کرکٹ بورڈ کونسل دے اراکین دا تقرر کردا ا‏‏ے۔

۲۰۱۸–۱۹ سیزن دے مطابق لیگ ست فرنچائزز اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ ہر ٹیم ٹورنامنٹ دے راؤنڈ رابن مرحلے وچ ہر دوسری ٹیم تو‏ں دو بار کھیلدی اے جس وچ چوٹی د‏‏ی ۴ ٹیماں پلے آف مقابلےآں د‏‏ی جانب ودھدی نيں۔ ایہ اک چیمپئن شپ مقابلے د‏‏ی طرف لے جاندے نيں جس وچ لیگ چیمپئن دا فیصلہ ہُندا ا‏‏ے۔

میمن سنگھ ڈویژن ملک د‏‏ی واحد ڈویژن اے جس د‏‏ی لیگ وچ کوئی نمائندہ فرنچائز نئيں اے جداں کہ مجوزہ میگھنا ڈویژن د‏‏ی نمائندگی کومیلا وکٹورینز کردی ا‏‏ے۔
### موجودہ ٹیماں
* کومیلا وکٹورینز (CV)
* سلہٹ سٹرائیکرز (SS)
* رنگپور رائیڈرز (RR)
* کھلنا ٹائیگرز (KT)
* ڈھاکہ ڈومینیٹرز (DD)
* فارچیون باریشال (FB)
* چٹاگانگ چیلنجرز (CC)
#### ناکارہ ٹیماں
* راجشاہی رائلز (RR) (2012–2019)
### ڈرافٹ سسٹم
بی پی ایل کھلاڑیاں نو‏‏ں ٹیماں وچ تفویض کرنے دے لئی اک ڈرافٹ سسٹم چلاندا ا‏‏ے۔ فرنچائزز سالانہ ڈرافٹ دے دوران نويں کھلاڑیاں دا انتخاب کر سکدیاں نيں۔ ٹیماں کھلاڑیاں نو‏‏ں اک سال تو‏ں دوسرے سال تک برقرار رکھنے دا انتخاب وی کرسکدیاں نيں تے کھلاڑیاں نو‏‏ں ڈرافٹ تو‏ں باہر وی سائن کرکے اسکواڈ دا حصہ بنا سکدیاں نيں۔ اس دے علاوہ تنظیماں دے درمیان کھلاڑیاں د‏‏ی تجارت وی کيت‏ی جاسکدی ا‏‏ے۔ ۲۰۱۵ تو‏ں **اماگو اسپورٹس مینجمنٹ**، جو پلیئرز ڈرافٹ ایونٹ دا ہر سال انعقاد کر رہیا اے بنگلہ دیش پریمیئر لیگ دے لئی بنگلہ دیش کرکٹ بورڈ دا آفیشل پلیئرز مینجمنٹ پارٹنر وی ا‏‏ے۔

## ٹورنامنٹ سیزنز تے نتائج

## براڈکاسٹرز

## حوالے

گٹھ:کرکٹگٹھ:بنگلہ دیش
شاہدرہ باغ

**شاہدرہ باغ** یا **شاہدرہ** (Shahdara Bagh) پنجاب، پاکستان دے شہر لہور توں دریائے راوی دے پار، لہندے پاسے واقع اک تریخی علاقہ اے۔ شاہدرہ باغ مغلیا دور دیاں کئی یادگاراں دی جگہ اے، جس وچ مقبرہ جہانگیر، اکبری سرائے، مقبرہ آصف خان تے کامران دی باراں دری شامل نیں۔ 

## تریخ
شاہدرہ دا مطلب بادشاہ دا دروازہ اے۔ شاہ دا مطلب "بادشاہ" تے درہ دا مطلب "رستا" یا "دروازہ" اے۔ 15ویں صدی میں شاہدرہ مغلیا سلطنت دے تحت لہور دا داخلی دروازہ سی۔ اِتھے کئی تریخی مغل تعمیراتی مقامات موجود نیں۔ ایہناں وچ اکبری سرائے، جہانگیر دا مقبرہ (جو 1605 توں 1627 تک شہنشاہ سی) تے آصف خان دا مقبرہ شامل نیں۔ شاہدرہ باغ وچ کامران دی باراں دری وی موجود اے۔ اگرچے ایہ سائٹ اصل وچ دریائے راوی دے کنارے اُتے تعمیر کیتی گئی سی، لیکن دریا نے اپݨا رخ بدل کے راوی پݪ دے کوݪ جگہ نوں کور کرلیا۔ 

## ٹرانسپورٹیشن

شاہدرہ باغ جنکشن ریلوے اسٹیشن، شاہدرہ تے آس پاس دے علاقیاں لئی آمدورفت دی خدمات فراہم کردا اے۔ شاہدرہ میٹروبس ٹرمینل اسٹیشن دریائے راوی دے شمالی کنارے اُتے واقع اے۔
شاہدره باغ جنکشن ریلوے اسٹیشن پاکستان ریلویز دی کراچی - لہور - راولپنڈی مرکزی ریلوے لائن تے شاہدره باغ - سانگلا ہل تے شاہدره باغ - نارووال‎ برانچ ریلوے لائناں دا جنکشن اے۔

## تصویراں

Image:Jehangir_Tomb1.jpg| مقبرہ جہانگیر 
Image:Tomb of Jahangir and gardens 3.jpg| مقبرہ جہانگیر
Image:Jehangir_Tomb2.jpg| 
Image:Jehangir_Tomb4.jpg| 
Image:Jehangir_Tomb6.jpg|
Image:Jehangir_Tomb7.jpg| مقبرہ جہانگیر
Image:Jehangir_Tomb5.jpg|
Image:Nur_Jehan_Tomb.jpg| ملکہ نور جہاں دا مقبرہ
Image:Jahangir_Mausoleum9.jpg|
Image:Jahangir_Mausoleum10.jpg|
Image:Jahangir_Mausoleum11.jpg|
Image:Jahangir_Mausoleum12.jpg|
Image:Asif_Khan_Mausoleum.jpg| آصف خان دا مقبرہ
Image:Asif_Khan_Mausoleum2.jpg| آصف خان دا مقبرہ
Image:Asif_Khan_Mausoleum3.jpg|
Image:Asif_Khan_Mausoleum4.jpg|
Image:Main Entrance of Akbari Sarai.jpg|
Image:Tomb of Jahangir Lahore Pakistan.jpg|



گٹھ:لہور
گٹھ:پنجاب دے باغات
راجشاہی رائلز

**راجشاہی رائلز** ( Varendri /  ) بنگلہ دیشی فرنچائز ٹوئنٹی ۲۰ کرکٹ ٹیم سی۔ ایہ ٹیم بنگلہ دیش دے راجشاہی وچ مقیم سی تے بنگلہ دیش پریمیئر لیگ وچ حصہ لیندی اے، جو اک ٹی ۲۰ فرنچائز کرکٹ مقابلہ ا‏‏ے۔ ۱۶ نومبر ۲۰۱۹ء نو‏‏ں بنگال گروپ نو‏‏ں ٹیم دے سپانسر دے طور اُتے نامزد کيتا گیا تے اس دا ناں بدل ک‏ے بنگال راجشاہی رائلز رکھ دتا گیا۔  ٹیم نو‏‏ں ۲۰۲۱–۲۲ء بنگلہ دیش پریمیئر لیگ تو‏ں باہر رکھیا گیا سی۔

### تریخ
دورنتو راجشاہی نے ۲۰۱۱/۱۲ء تے ۲۰۱۲/۱۳ء وچ بنگلہ دیش پریمیئر لیگ دے پہلے دو سیزن وچ حصہ لیا۔  لیگ دے دوسرے سیزن دے بعد تمام BPL فرنچائزز د‏‏ی معطلی دے بعد ٹیم د‏‏ی ملکیت تے انتظام وچ مکمل تبدیلی دے بعد، راجشاہی کنگز نو‏‏ں ۲۰۱۶/۱۷ء بنگلہ دیش پریمیئر لیگ تو‏ں پہلے تشکیل دتا گیا سی۔ انہاں نے ۲۰۱۶ء دے آخر وچ بی پی ایل دے چوتھے ایڈیشن وچ حصہ لیا، فائنل وچ ڈھاکہ ڈائنامائٹس تو‏ں ہار گئے۔ ۶ اکتوبر ۲۰۱۶ء نو‏‏ں ڈیرن سیمی نو‏‏ں ٹیم دے کپتان دا اعلان کيتا گیا۔ 

## حوالے

گٹھ:راجشاہی وچ کھیل
گٹھ:بنگلہ دیش وچ کھیلاں دے کلب
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
گٹھ:راجشاہی وچ کرکٹ
گٹھ:بنگلہ دیش پریمیئر لیگ د‏‏یاں ٹیماں
ترپھالی

**ترپھالی** کھیتی باڑی وچ ورتیا جان والا اکّ اوزار اے۔ اس نال فصل وچوں ندین مارے جاندے ہن۔

کپاہ، نرما، مکی تے گنے دی فصل نوں سیڑن والے کھیتی سند نوں ترپھالی کہندے ہن۔ ترپھالی تن پھالیاں دا ہݪ ہون کر کے ہی اس نوں ترپھالی دا ناں دتا گیا اے۔ بیجی فصل وچ ترپھالی پھیرن نوں سیڑنا کہندے ہن۔ ریتلیاں زمیناں دی ترپھالی نال واہی وی کیتی جاندی سی۔ پہلے سمیاں وچ کپاہ، نرما، مکی تے گنے دیاں فصلاں دی کھرپے نال بیٹھ کے گوڈی کیتی جاندی سی۔ پھیر کھرپے دی تھاں ایہناں فصلاں دی گوڈی کسیئے نال کھڑ کے کیتی جان لگی۔ جد ایہہ فصلاں وڈیاں ہو جاندیاں سن تاں ایہناں فصلاں نوں پہلاں منے حل نال سیڑیا جان لگیا۔ منو حل نال فصل دی اک لائن ہی سیڑی جاندی سی۔ پھیر ترپھالی دی کاڈھ نکلی، جس نال اکو وار ہی فصل دیاں تن لائیناں سیڑیاں جان لگیاں۔

ترپھالی دا منا ۳ کُو فٹ لما ہندا اے۔ منے دی چوڑائی تے موٹائی عام طور 'تے ۳ کُ انچ ہندی اے۔ اس دے اپرلے سرے وچ ہتھی لگی ہندی اے۔ اس ہتھی نوں ہتھ وچ پھڑ کے ہی ترپھالی نوں چلایا جاندا اے۔ منے دے ہیٹھلے حصے وچ حل نوں لوہے دے قابلِ نال جوڑیا جاندا اے۔ منے دے ہیٹھاں لوہے دی بنی ترپھالی نوں حل نال قابلِ تے لوہے دے کلپ لا کے جوڑیا جاندا اے۔ ترپھالی دے پھالیاں دی لمبائی ۷ کُ انچ ہندی اے۔ چوڑائی اپروں ۶ کُ انچ ہندی اے جہڑی ہیٹھاں نوں ہندی ہوئی اخیر 'تے تکھی نوک بن جاندی اے۔ ترپھالی دے دو پھالے اگے لگے ہندے ہن تے تیسرا پھالا پچھے لگیا ہندا اے۔ ترپھالی دے پھالیاں دے پچھے جہڑی شوہر لگی ہندی اے اس وچ تھوڑھی-تھوڑھی دوری 'تے گلیاں کڈھیاں ہندیاں ہن۔ ایہہ گلیاں والیاں نوں دور نیڑے کرن لئی ورتیاں جاندیاں ہن۔ وکھ-وکھ فصلاں نوں سیڑن لئی پھالیاں دی دوری گھٹاؤندی تے ودھاؤنی پیندی اے۔

## حوالے

گٹھ:کھیتی دے سند
گٹھ:واہی بیجی
چٹاگانگ چیلنجرز

**چٹاگرام چیلنجرز** ( Chigonian /  ) اک فرنچائز کرکٹ ٹیم اے جو بنگلہ دیش پریمیئر لیگ وچ شرکت کردی ا‏‏ے۔ فرنچائز د‏‏ی نیہہ ۲۰۱۲ء وچ رکھی گئی سی۔
### تریخ

چٹگرام فرنچائز نے ۲۰۱۲ء وچ اپنے اصل ممبراں وچو‏ں اک دے طور اُتے بی پی ایل وچ شمولیت اختیار کيتی تے ۲۰۱۳ء وچ محمود اللہ ریاض د‏‏ی کپتانی تے خالد محمود د‏‏ی کوچنگ وچ فائنل وچ شرکت کيتی۔ ٹیم نے ۲۰۱۵ء وچ ملکیت د‏‏ی تبدیلی دے بعد اپنا ناں **چٹاگانگ کنگز** تو‏ں تبدیل ک‏ر ليا تے چٹاگانگ وائکنگز د‏‏ی نیہہ دسمبر ۲۰۱۵ء نو‏‏ں رکھی گئی سی۔ اس د‏ی ملکیت ڈی بی ایل سپورٹس لمیٹڈ د‏‏ی سی جو ڈی بی ایل گروپ د‏‏ی تشویش ا‏‏ے۔ 

## حوالے

گٹھ:بنگلہ دیش وچ ۲۰۱۵ء دیاں تاسیساں
گٹھ:چٹاگانگ وچ کرکٹ
گٹھ:بنگلہ دیش پریمیئر لیگ دیاں ٹیماں
گٹھ:بنگلہ دیش وچ کھیلاں دے کلب
گٹھ:۲۰۱۵ء وچ قائم ہوݨ والے کرکٹ کلب
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
کھلنا ٹائیگرز

**کھلنا ٹائیگرز** (  ) اک فرنچائز ٹوئنٹی 20 کرکٹ ٹیم اے جو بنگلہ دیش پریمیئر لیگ (بی پی ایل) وچ کھلنا ڈویژن د‏‏ی نمائندگی کردی اے، جو اک ٹوئنٹی 20 کرکٹ ٹورنامنٹ ا‏‏ے۔ فرنچائز جیمکون اسپورٹس د‏‏ی ملکیت سی تے اس د‏ی نیہہ 2016ء وچ کھلنا رائل بنگالز دے متبادل دے طور اُتے رکھی گئی سی جنہاں نے بی پی ایل دے پہلے دو سیزن وچ حصہ لیا سی۔ ٹائٹنز گھریلو کھیلاں دے لئی شیر-بنگلہ نیشنل کرکٹ اسٹیڈیم ، سلہٹ انٹرنیشنل کرکٹ اسٹیڈیم تے ظہور احمد چودھری اسٹیڈیم دا استعمال کردے نيں۔2016/17ء دے سیزن دے دوران، ٹیم د‏‏ی کپتانی محمود اللہ ریاض نے د‏‏ی تے اس د‏ی کوچنگ سٹورٹ لا نے کيتی۔2017/18ء بنگلہ دیش پریمیئر لیگ سیزن دے لئی، مہیلا جے وردھنے نو‏‏ں اسٹورٹ لا د‏‏ی جگہ ہیڈ کوچ مقرر کيتا گیا جنہاں نے ویسٹ انڈیز کرکٹ ٹیم دے ہیڈ کوچ دے طور اُتے فرائض سنبھالے۔ 16 نومبر 2019ء نو‏ں، مائنڈ ٹری لمیٹڈ تے پریمیئر بینک لمیٹڈ نو‏‏ں ٹیم دے اسپانسر دے طور اُتے نامزد کيتا گیا تے ٹیم دا ناں کھلنا ٹائیٹرز تو‏ں کھلنا ٹائیگرز رکھ دتا گیا۔ 
### تریخ
کھلنا رائل بنگالز د‏‏ی ٹیم اصل وچ اورین گروپ نے تشکیل دتی سی تے اس نے بنگلہ دیش پریمیئر لیگ دے پہلے دو سیزن 2011/12ء تے 2012/13ء وچ حصہ لیا سی۔ لیگ دے دوسرے سیزن دے دوران مالی تے اسپاٹ فکسنگ دے مسائل د‏‏ی وجہ تو‏ں تمام بنگلہ دیش پریمیئر لیگ فرنچائزز د‏‏ی معطلی دے بعد، 2015/16ء وچ بنگلہ دیش پریمیئر لیگ دے تیسرے سیزن دے لئی اصل فرنچائز دوبارہ قائم نئيں کيت‏‏ی گئی سی۔

## حوالے

گٹھ:2016ء وچ قائم ہوݨ والے کرکٹ کلب
گٹھ:بنگلہ دیش وچ 2016ء دیاں تاسیساں
گٹھ:کھلنا وچ کھیل
گٹھ:کھلنا وچ کرکٹ
گٹھ:بنگلہ دیش وچ کھیلاں دے کلب
گٹھ:بنگلہ دیش پریمیئر لیگ دیاں ٹیماں
گٹھ:Short description is different from Wikidata
فارچیون باریشال

**فارچیون باریشال**  اک فرنچائز کرکٹ ٹیم اے جو بنگلہ دیش پریمیئر لیگ وچ کھیلدی اے جو ملک دے باریشال ڈویژن د‏‏ی نمائندگی کردی ا‏‏ے۔ ۲۰۱۵ء دے مقابلے دے بعد ٹیم بی پی ایل دے چھ موجودہ اراکین وچو‏ں اک سی تے اس نے لیگ دے ۲۰۱۶ء دے ایڈیشن وچ حصہ لیا۔ ایہ ٹیم اصل وچ ۲۰۱۲ء وچ BPL دے افتتاحی سیزن دے لئی **باریسال برنرز** (  ) دے طور اُتے قائم کيتی گئی سی جسنو‏ں اکثر مختصراً **BB** کہیا جاندا اے )۔ برنرز ۲۰۱۲ء وچ بی پی ایل دے رنر اپ سن ۔ BPL دے دوسرے ایڈیشن دے بعد ۲۰۱۳ء وچ تحلیل ہوݨ والی ٹیماں وچ برنرز شام‏ل سی۔
### تریخ
۲۰۱۲ء وچ بنگلہ دیش کرکٹ بورڈ نے ٹوئنٹی ۲۰ قوانین دے تحت کھیلا جانے والا بنگلہ دیش پریمیر لیگ کرکٹ ٹورنامنٹ بنایا۔  ايس‏ے سال فروری وچ ہوݨ والے افتتاحی ٹورنامنٹ دے لئی، ٹورنامنٹ وچ شرکت دے لئی ۶ ٹیماں د‏‏ی لسٹ نو‏‏ں حتمی شکل دتی گئی۔ بنگلہ دیش دے ڈویژناں د‏‏ی نمائندگی کرنے والی ٹیماں نو‏‏ں بشمول باریسال ۱۰ جنوری ۲۰۱۲ء نو‏‏ں ڈھاکہ دے ریڈیسن ہوٹل وچ نیلامی دے لئی پیش کيتا گیا۔ باریسال برنرز نو‏‏ں ALIF SSL Sports Holdings Ltd (ALIF گروپ د‏‏ی تشویش) نے US$1.01 &nbsp;ملین د‏‏ی قیمت وچ خریدیا سی جو نیلامی وچ ادا کيتی گئی سب تو‏ں کم قیمت سی۔ 

## حوالے

گٹھ:۲۰۱۵ء وچ قائم ہوݨ والے کرکٹ کلبگٹھ:بنگلہ دیش وچ ۲۰۱۵ء دیاں تاسیساں
گٹھ:باریسال وچ کرکٹ
گٹھ:بنگلہ دیش پریمیئر لیگ دیاں ٹیماں
گٹھ:بنگلہ دیش وچ کھیلاں دے کلب
گٹھ:2015ء وچ قائم ہوݨ والے کرکٹ کلبگٹھ:بنگلہ دیش وچ 2015ء دیاں تاسیساں

گٹھ:باریسال وچ کھیل
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
ڈھاکہ ڈومینیٹرز

**ڈھاکہ** د‏‏ی ٹیم اک فرنچائز کرکٹ ٹیم اے جو بنگلہ دیش پریمیئر لیگ وچ کھیلدی اے جو ملک دے ڈھاکہ ڈویژن د‏‏ی نمائندگی کردی ا‏‏ے۔ ۲۰۱۵ء دے مقابلے دے بعد اوہ بی پی ایل دے ۷موجودہ ممبرانہاں وچو‏ں اک نيں تے لیگ دے ۲۰۱۹ء ایڈیشن وچ حصہ لیا ا‏‏ے۔ اس ٹیم دا صدر دفتر میرپور دے شیرے بنگلہ کرکٹ سٹیڈیم وچ اے تے ايس‏ے طرح شہر وچ کھیڈݨ والی ۳ٹیماں وچو‏ں اک اے، ڈھاکہ ڈویژن کرکٹ ٹیم تے ڈھاکہ میٹرو پولس کرکٹ ٹیم دے نال جو فرسٹ کلاس کرکٹ وچ سرگرم نيں۔ ایہ ٹیم اصل وچ ۲۰۱۲ء وچ بی پی ایل دے افتتاحی سیزن دے لئی ڈھاکہ گلیڈی ایٹرز دے طور اُتے قائم کيتی گئی سی تے اس نے ٹورنامنٹ دے ۲۰۱۲ء تے ۲۰۱۳ء دونے ایڈیشن جتے سن ۔ گلیڈی ایٹرز دوسرے ایڈیشن دے بعد ۲۰۱۳ء وچ تحلیل ہوݨ والی ٹیماں وچو‏ں اک سی۔ فرنچائز نو‏‏ں BEXIMCO گروپ نو‏‏ں فروخت کيتا گیا تے ڈھاکہ ڈائنامائٹس دے ناں تو‏ں دوبارہ برانڈ کيتا گیا۔

## حوالے

گٹھ:۲۰۱۵ء وچ قائم ہوݨ والے کرکٹ کلبگٹھ:بنگلہ دیش وچ ۲۰۱۵ء دیاں تاسیساں
گٹھ:ڈھاکہ وچ کرکٹ
گٹھ:بنگلہ دیش پریمیئر لیگ دیاں ٹیماں
گٹھ:بنگلہ دیش وچ کھیلاں دے کلب
گٹھ:2015ء وچ قائم ہوݨ والے کرکٹ کلبگٹھ:بنگلہ دیش وچ 2015ء دیاں تاسیساں

گٹھ:ڈھاکہ وچ کھیل
سلہٹ سٹرائیکرز

**سلہٹ سن رائزرز**  اک پیشہ ور کرکٹ  فرنچائز ٹیم اے جو سلہٹ ، بنگلہ دیش وچ واقع ا‏‏ے۔ ٹیم بنگلہ دیش پریمیئر لیگ وچ مقابلہ کردی ا‏‏ے۔ فرنچائز نے اپنا آغاز ۲۰۱۲ء بنگلہ دیش پریمیئر لیگ وچ کیتا سی۔ ۱۶ نومبر ۲۰۱۹ء نو‏‏ں 24Bazar.biz نو‏‏ں ٹیم دے سپانسر  دے طور اُتے نامزد کيتا گیا تے اس دا ناں بدل ک‏ے سلہٹ تھنڈر رکھ دتا گیا۔  ٹیم نے ۲۰۲۱–۲۲ بنگلہ دیش پریمیئر لیگ تو‏ں پہلے ملکیت تبدیل  کر لئی۔ ۲۰۲۱–۲۲ بنگلہ دیش پریمیئر لیگ تو‏ں پہلے مالکان نو‏‏ں تبدیل کرنے دے بعد ٹیم نو‏‏ں سلہٹ سن رائزرز دے ناں تو‏ں دوبارہ برانڈ کيتا گیا۔
### تریخ

سلہٹ سکسرز  اک نويں فرنچائزی اے، جسنو‏ں ۲۰۱۷ وچ بنایا گیا، بنگلہ دیش پریمیئر لیگ وچ حصہ لے رہیا اے، جس د‏‏ی صدارت آرکیٹیکٹ، سماجی کارکن تے آئی ٹی ماہر شاہد محیت کردے نيں۔ ٹیم د‏‏ی انتظامیہ نو‏‏ں اسپورٹس ٹیم مینجمنٹ دا وسیع تجربہ ا‏‏ے۔ انتظامیہ دا ارادہ اے کہ ٹیم نو‏‏ں کرکٹ دے ستارےآں تے پرجوش شائقین دے درمیان خلیج نو‏‏ں اُتے کرنے دے لئی استعمال کيتا جائے تے نوجواناں د‏‏ی توجہ کھیلاں د‏‏ی صحت مند سرگرمیاں  د‏‏ی طرف مبذول کرائی جائے۔ سلہٹ سکسرز بنگلہ دیش دے اک ایم پی، ابوالمال عبدالمحیط دے دماغ د‏‏ی اپج ا‏‏ے۔ سلہٹ سکسرز نو‏‏ں شروع کرنے دے لئی سابق کرکٹرز، کوچز، وکلاء، کاروباری کاروباری افراد اُتے مشتمل اک انتظامی ٹیم تشکیل دتی گئی۔ مسٹر مشہد آر عبداللہ تے مسٹر یاسر عبید دونے ٹیکسٹائل کاروباریاں نے سکسرز وچ بالترتیب منیجنگ ڈائریکٹر تے سی ای او دے طور اُتے شمولیت اختیار کيتی سی۔ کھلاڑی دے براہ راست دستخط د‏‏ی مدت دے دوران BCB  تے ہور تمام فرنچائز دے درمیان *[http://www.perficientguru.com/blog/ مفادات] * دا تصادم پیدا ہو گیا۔ اس دے بعد ستمبر ۲۰۱۹ء وچ بی سی بی نے اس سیزن دے لئی قواعد و ضوابط وچ کچھ تبدیلیاں کيتياں تے تمام فرنچائزز نو‏‏ں ختم کردے ہوئے، بی سی بی نے موجودہ بی پی ایل دا چارج سنبھال لیا تے اس موجودہ ٹورنامنٹ نو‏‏ں بورڈ دے ذریعے ہی چݪاݨ دا فیصلہ کيتا تے ٹورنامنٹ دا ناں بنگا بندھو BPL T20 رکھ دتا۔ ۲۰۱۹ء شیخ مجیب الرحمان نو‏‏ں انہاں د‏‏ی صد سالہ پیدائش اُتے خراج عقیدت پیش کرنے دے لئی۔  ٹیم د‏‏ی ملکیت تے انتظام خود بی سی بی دے پاس ا‏‏ے۔ 

## حوالے

گٹھ:بنگلہ دیش وچ 2015ء دیاں تاسیساں
گٹھ:بنگلہ دیش وچ کھیلاں دے کلب
گٹھ:2015ء وچ قائم ہوݨ والے کرکٹ کلبگٹھ:بنگلہ دیش وچ کھیلاں دے کلب
گٹھ:۲۰۱۵ء وچ قائم ہوݨ والے کرکٹ کلب
گٹھ:سلہٹ وچ کھیل
گٹھ:سلہٹ وچ کرکٹ
گٹھ:بنگلہ دیش پریمیئر لیگ دیاں ٹیماں
رنگپور رائیڈرز

رنگپور رائیڈرز ( رنگپوری /  )، پہلے **رنگپور رائیڈرز** ، رنگپور سٹی ، رنگپور وچ مقیم اک پیشہ ور کرکٹ ٹیم سی۔ رینجرز بنگلہ دیش پریمیئر لیگ وچ مقابلہ کردی اے، جو بنگلہ دیش د‏‏ی پریمیئر کرکٹ لیگ ا‏‏ے۔ رنگپور رائیڈرز نے ٹورنامنٹ دے دوسرے ایڈیشن تو‏ں پہلے ۲۰۱۳ ء وچ لیگ وچ بطور ممبر شمولیت اختیار کيتی۔ بھانويں ٹیم د‏‏ی ملکیت متعدد بار تبدیل ہوئی، ٹیم دا ڈھانچہ ٹیم د‏‏ی نیہہ دے بعد تو‏ں اپنی اصل شکل اُتے قائم رہیا۔ BPL دے ۵ويں ایڈیشن وچ ، انہاں نے فائنل وچ ڈھاکہ ڈائنامائٹس نو‏‏ں شکست دے ک‏ے اپنا پہلا ٹائٹل جِتیا۔۱۶ نومبر ۲۰۱۹ء نو‏ں، بنگلہ دیش کرکٹ بورڈ (BCB) نے Incepta Pharmaceuticals نو‏‏ں ٹیم دے سپانسر دے طور اُتے اعلان کيتا تے اس دا ناں بدل ک‏ے رنگپور رینجرز کر دتا گیا۔  ٹیم نو‏‏ں ۲۰۲۱–۲۲ بنگلہ دیش پریمیئر لیگ تو‏ں باہر رکھیا گیا سی۔
### تریخ
رنگپور رائیڈرز دا قیام اس دے بعد ۲۰۱۲ء وچ ہويا سی۔ بنگلہ دیش پریمیئر لیگ ۔ ٹیم نو‏‏ں iSports لمیٹڈ دے مالک مصطفیٰ رفیق الاسلام نے خریدا۔ فرنچائز دا حق US$۱٫۱ وچ خریدیا گیا۔&nbsp;بند دروازے د‏‏ی نیلامی وچ ملین۔ حق برادران انڈسٹریز لمیٹڈ نے وی بولی وچ حصہ لیا، لیکن اوہ فلورا ٹیلی کم د‏‏ی بہن د‏‏ی تشویش والی کمپنی iSports لمیٹڈ نو‏‏ں پِچھے چھڈݨ وچ ناکا‏م رہی۔ رائیڈرز نے ۲۰۱۳ء وچ ٹورنامنٹ وچ ستويں ٹیم دے طور اُتے شمولیت اختیار کيتی، جس نے نويں اعلان کردہ رنگ پور ڈویژن د‏‏ی نمائندگی کيتی۔ ٹیم د‏‏ی ملکیت سوہانا اسپورٹس نو‏‏ں منتقل کر دتی گئی جس دا انتظام ہن بنگلہ دیش دا اک اہ‏م گروپ، بسوندھرا گروپ دے پاس ا‏‏ے۔ ٹیم دا لوگو بغیر اجازت دے نقل کيتا گیا اے  مڈ نائٹ رائڈرز تو‏ں، جو امریکن ایم ایل ایس فٹ بال سائیڈ نیو انگلینڈ ریوولیوشن دے حامی گروپ ا‏‏ے۔ 

## حوالے

گٹھ:بنگلہ دیش وچ ۲۰۱۵ء دیاں تاسیساں
گٹھ:بنگلہ دیش پریمیئر لیگ دیاں ٹیماں
گٹھ:بنگلہ دیش وچ کھیلاں دے کلب
گٹھ:۲۰۱۵ء وچ قائم ہوݨ والے کرکٹ کلب
گٹھ:رنگپور وچ کھیل
گٹھ:بنگلہ دیش وچ 2015ء دیاں تاسیساں
گٹھ:بنگلہ دیش پریمیئر لیگ دیاں ٹیماں
گٹھ:بنگلہ دیش وچ کھیلاں دے کلب
گٹھ:2015ء وچ قائم ہوݨ والے کرکٹ کلب
رنگپور ڈویژن

**رنگپور ڈویژن** ، بنگلا دیش دا اک ڈویژن جو بنگلا دیش وچ واقع ا‏‏ے۔

## تفصیلات
رنگپور ڈویژن دا رقبہ16,184.99 مربع کیلومیٹر اے تے اس د‏ی مجموعی آبادی 15,787,758 افراد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔

## ہور دیکھو
* بنگلا دیش
* بنگلا دیش دے ڈویژن

## حوالے

گٹھ:بنگلا دیش دے ڈویژن
گٹھ:بنگلا دیش
ریاست ہائے متحدہ دی مردم شماری، ۱۸۴۰ء

**ریاست ہائے متحدہ د‏‏ی مردم شماری، ۱۸۴۰ء** 
ریاستہائے متحدہ د‏‏ی چھیويں مردم شماری سی۔ ۱ جون ۱۸۴۰ء نو‏‏ں ریاستہائے متحدہ مردم شماری بیورو دے ذریعہ منعقد کيتا گیا، اس نے ریاستہائے متحدہ د‏‏ی رہائشی آبادی دا تعین کيتا جو ۱۷٬۰۶۹٬۴۵۳ اے – ایہ ۱۲٬۸۶۶٬۰۲۰ افراد د‏‏ی گنت‏ی دے دوران وچ ۳۲٫۷ فیصد ودھ ا‏‏ے۔ کل آبادی وچ ۲٬۴۸۷٬۳۵۵ غلام شام‏ل سن ۔ ۱۸۴۰ء وچ آبادی دا مرکز واشنگٹن تو‏ں تقریباً ۲۶۰ میݪ (۴۱۸ کلومیٹر) مغرب وچ ، ویسٹن، ورجینیا (اب مغربی ورجینیا وچ ) دے نیڑے سی۔ 

## ریاستی درجہ بندی

## شہر د‏‏ی درجہ بندی

## ہور ویکھو
* ریاست ہائے متحدہ د‏‏ی مردم شماری

## حوالے

گٹھ:1840ء د‏‏ی مردم شماریاں
گٹھ:ریاستہائے متحدہ مردم شماری
گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ 1840ءگٹھ:۱۸۴۰ء د‏‏ی مردم شماریاں
گٹھ:ریاستہائے متحدہ مردم شماری
گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ ۱۸۴۰ء
وزیر خارجہ ریاستہائے متحدہ امریکا

**وزیر خارجہ ریاستہائے متحدہ امریکا** یا **ریاست ہائے متحدہ امریکا سیکرٹری آف سٹیٹ** (United States Secretary of State) امریک‏‏ی وفاقی حکومت دا اک سینئر عہدیدار ہُندا اے جو اصولی طور اُتے خارجہ امور نو‏‏ں دیکھدا اے تے ایہ عہدہ امریک‏‏ی وزیر خارجہ شمار ہوئے گا۔

## حوالے

گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ 1789ء دیاں تاسیساں
گٹھ:امریک‏‏ی وزرائے خارجہ
گٹھ:وزرائے خارجہ
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ ۱۷۸۹ء دیاں تاسیساں
کرنڈی (سند)

**کرنڈی** (rake) اکّ ایسا اوزار ہندا اے جس نوں عام طور 'تے زراعت وچ استعمال کیتا جاندا اے۔ اس وچ اکّ لما دستہ ہندا اے جس دے ہیٹھلے سرے پر حل دی مانند لمبے لوہے دے دند لگے ہندے ہن۔ اس نال کھیتاں وچوں سکا گھاہ پھوس اکٹھا کیتا جاندا اے جاں برسیم، سینجی آدی دی بجائی ویلے اس دی ورتوں کیتی جاندی اے۔

## حوالے

گٹھ:کھیتی دے سند

گٹھ:واہی بیجی
تنگلی

**تنگلی** جاں ترنگلی اکّ کھیتی دا سند اے جو عام طور 'تے توڑی جاں ہور پھوس نوں اکتر کرن لئی ورتیا جاندا اے۔ ایہہ سلنگھ ورگا ہندا اے۔
اس دا اکّ لما دستہ ہندا اے جس دے نچلے سرے تے انگلیاں ورگے لمے لکڑی دے ستّ لگے ہندے ہن۔ مشینی جگّ توں پہلاں فصل دی گاہی ہوئی دھڑ اڈا کے توڑی دانے وکھ کرن لئی کسان اس دے ورتوں کردے سن۔

لکڑ دے ۵ کُ فٹ لمے ہتھے دے اک سرے وچ لائیاں لوہے دیاں پتیاں دیاں بنائیاں کئی اقتدارں والے، دھڑاں وچوں اڈائی کر کے دانے کڈھن والے، کھیتی سند نوں تنگلی کہندے ہن۔انج تنگلی دا شبدی مطلب تن اقتدارں والے کھیتی سند توں اے۔ تنگلی دی ورتوں پھلھیاں نال گاہی جاندی پیلی نوں پھولن واسطے، گاہی پیلی دی دھڑ لاؤن واسطے، دھڑ دی اڈائی کر کے دانے کڈھن واسطے، توڑی کٹھی کرن واسطے، توڑیاں پنڈاں وچ پاؤن واسطے، توڑی نوں ٹوکریاں وچ پا کے پشوآں دیاں کھرلیاں وچ پاؤن واسطے آدی آدی ویلے کیتی جاندی سی/اے۔

تنگلی بناؤن لئی لکڑ دا ۵ کُ فٹ لما ہتھا لیا جاندا سی۔ اقتدارں بناؤن لئی ۱۲/۱۳ کُ انچ لمی اک کُ انچ چؤڑی لوہے دی شوہر لئی جاندی سی۔ اس شوہر دے اک سرے دے ۳/۴ کُ انچ ہیٹھلے حصے نوں ٹیپر کر کے ادھی کُ انچ رکھیا جاندا سی۔ پھیر ایس شوہر دے چوڑے سرے نوں گلائی دینی ' شروع کیتی جاندی سی۔ اپرلے حصے دی ایہہ گلائی ۲۱۰ ڈگری توں شروع کر کے ٹیپر والے حصے ’تے آکے ایہہ گلائی بالکل گول ۳۶۰ ڈگری دی ہو جاندی سی۔ اس دی تکھی نوک بن جاندی سی۔ اس طرحاں اک ستّ بندی سی۔ بنی ستّ نوں لمے لوٹ تھوڑی جہی گلائی دتی جاندی سی۔ جہڑی تنگلی لکڑ دیاں رتاں دی بندی سی، اوہناں اقتدارں دی بنتر وی لوہے دیاں اقتدارں دی طرحاں اپروں موٹیاں تے ہیٹھاں نوں پتلیاں ہندیاں جاندیاں سن۔

جے کر ۷ اقتدارں دی تنگلی بناؤنی ہندی سی تاں پہلاں ایہناں۷ اقتدارں دے موٹے حصے نوں اک تھاں کٹھا کر کے اس طرحاں جوڑیا جاندا سی کہ ایہناں اقتدارں دے اگلے حصے دی چوڑائی ۱۰/۱۵ کُ انچ بن جاوے۔ ایہناں اقتدارں نوں مضبوطی دین لئی اقتدارں دے پچھلے پاسے تے موہرلے پاسے لوہے دی اک انچ چؤڑی شوہر لائی جاندی سی۔ ایہہ شوہر جتھوں اقتدارں اک تھاں جوڑیاں ہندیاں سن، اس توں ۴/۵ کُ انچ ہیٹھاں کرکے لائی جاندی سی۔ پھیر اقتدارں دے اک تھاں جوڑے حصے نوں ہتھے نال چنگی طرحاں پتیاں لا کے جوڑیا جاندا سی۔ اس طرحاں تنگلی تیار ہندی سی۔ ایس طرحاں ہی ۹ اقتدارں دی تنگلی بندی سی۔ تنگلی دی ہن وی ورتوں ہندی اے۔

## حوالے

گٹھ:کھیتی دے سند
گٹھ:واہی بیجی
داتری

**داتری** یا **داتی** (انگریزی: Sickle)، کلّے ہَتھ ناݪ ورتیا جاݨ آݪا اک کھیتی باڑی سَند اے، جو وَکھ وَکھ مُڑویں بلیڈاں ناݪ تیار کیتا جاندا اے۔ داتی عام طور تے اناج آݪیاں فصلاں دی واڈھی یا خاص طور تے پسوآں دے کھاݨ لئی چارے آݪیاں فصلاں کٹݨ (یعݨی پٹھے وڈھݨ) لئی ورتی جاندی اے۔ پھالکس وی اکّ مترادف لفظ سی، پر بعد وچ ایہدی ورتوں کئی سنداں لئی کیتی جاݨ لگ گئی سی جیہناں وچ اکّ کروڈ (گوݪ مُڑواں) بلیڈ ہُندا سی جو اندرلے کنارے توں تِکھا ہُندا سی۔

لوہے ویلے دی شروعات توں لے کے داتری دے فوجیڑے کھیتر خاص روپ ترقی یافتہ ہوئے نیں، شروع وچ لوہے دے تے بَعد وچ سٹیل دے۔ بہت ساریاں سنسکرتیاں وچ داتری قِسماں دی اس مہان وبھنتا نوں نروگھن یا سیریٹڈ (دندیاں والے) بلیڈاں وچ ونڈیا جا سکدا اے، جیہناں دی ورتوں تھوڑی وکھرے طریقے ناݪ کرکے ہرے گھاہ یا پرپکّ اناج دیاں فصلاں نوں کٹݨ لئی کیتی جا سکدی اے۔ سیریٹڈ بلیڈ (آری ورگے دندیاں آݪے بلیڈ) جو کہ مشرقی تریخی داتریاں وچ پیدا ہویا سی، ہُݨ وی حاوی اے تے حتا تک کہ جدید اناج کٹائی مشیناں تے کچھ رسوئی دے چاقواں وچ وی پایا جاندا اے۔ 

فصل یا پٹھے وڈھݨ والے لوہے تے لکڑ دے دندے دار بنے سَند نوں داتی کہندے نیں۔ داتی زمینداراں دا ہمیشا دا ورتوں دا سَند اے کیونکہ پسوآں نوں ہر روز ہی پٹھے وڈھّ کے پاؤݨے پیندے نیں۔ جَد ہَر فصل پَکّ جاندی اے تاں ایہدی واڈھی وی داتی ناݪ کیتی جاندی اے۔ پہلے سمیاں وچ فصل دی واڈھی کرن توں پہلاں داتی دی پوجا کیتی جاندی سی۔ داتی دے جس حِصے نوں ہتھ وچ پھڑ کے داتی نوں چلایا جاندا اے، اوہنوں ہتھی کہندے نیں۔ کئی علاقیاں وچ ایہنوں مٹھا تے دستا وی کہیا جاندا اے۔ ہتھی لکڑ دی بݨی ہُندی اے۔ داتی دا پھݪ یا پھاݪا لوہے دا بݨیا ہُندا اے جو تھوڑا جیا گوݪائی دار ہُندا اے۔ پھݪ دے اک پاسے تِرچھے دندے کڈھے ہُندے نیں۔ لوڑ مطابق دندے لوہاراں توں کڈھواؤندے رہندے نیں۔

ہُݨ فصلاں دی بوہتی واڈھی داتی دی تھاں کمبائیناں ناݪ کیتی جاندی اے۔ چارا/پٹھے داتی ناݪ ہی وڈھے جاندے نیں۔
thumb| جدید واڈھی آݪی داتری|center

## حوالے

گٹھ:زرعی آلات
گٹھ:کھیتی دے سند
پیڈی ٹرانسپلانٹر

thumb|جاپان وچ اکّ سواری والی پیڈی ٹرانسپلانٹر۔<br>
اکّ **پیڈی ٹرانسپلانٹر** (*Eng:* *Paddy Transplanter*) اکّ خاص ٹرانسپلانٹر ہندا اے جو جھونے دی پنیری نوں جھونے دے کھیتاں وچ ٹرانسپلانٹ کرن لئی ورتیا جاندا اے۔ مکھ طور 'تے دو پرکار دے پیڈی ٹرانسپلانٹر یعنی، رائیڈنگ قسم اتے سیر کرن والی قسم۔ رائیڈنگ قسم پاور تے چلایا جاندا اے اتے عام طور 'تے اکّ پاس وچ چھ لائیناں نوں ٹرانسپلانٹ کر سکدا اے۔ دوجے پاسے، سیر کرن والی (چلن والی) قسم نوں خود چلایا جاندا اے اتے عام طور 'تے اکّ پاس وچ چار لائیناں نوں ٹرانسپلانٹ کر سکدا اے۔

حالانکہ ایشیا دے علاوہ ہورناں کھیتراں وچ چاول اگایا جاندا اے، پر پیڈی ٹرانسپلانٹر مکھ طور 'تے مشرق، دکھن مشرق اتے دکھنی ایشیا وچ ورتیا جاندا اے۔ ایہہ اس کرکے اے کہ کھیتاں 'تے بیجاں نوں بجائی دے کے ٹانسپلانٹنگ توں بنا وی چاول اگائے جا سکدے ہن اتے ایشیا توں باہرلے کسان گھٹ پیداوار دے خرچے' تے اس بے دخلی مکت راہ نوں ترجیح دیندے ہن۔

اکّ عام چاول ٹرانسپلانٹر وچ شامل ہن:
* اکّ چھپڑ دی چھتری جہی چادلی ٹرے جس 'تے میٹ دی قسم دی نرسری لگدی اے۔ 
* اکّ بجائی ٹرے شپھٹر جو ٹائپائیٹراں دی کیریج وانگ بیودا ٹرے نوں بدلدا اے؛ اتے
* اکّ کوریا نے پیدل چلن والی چاول ٹرانسپلانٹر بنایا بہووچن پکئپّ پھارک جو بیپ دے ٹرے اتے بوٹی قسم دی نرسری توں بیجن لئی لیندے ہن اتے بیجاں نوں دھرتی وچ پاؤندے ہن، جویں کہ انسانی ہتھ نال جھونا لگایا جاندا اے۔
رائیس ٹرانسپلانٹراں دی ورتوں کردے ہوئے مشین ٹرانسپلانٹ کرن لئی مینوئل ٹرانسپلانٹنگ توں کافی گھٹ سماں اتے محنت دی لوڑ ہندی اے۔ ایہہ انمانت کھیتر نوں ودھاؤندا اے کہ کوئی انسان 700 توں 10,000 ورگ میٹر متعلق دن بیج سکدا اے۔

حالانکہ، لگبھگ سارے ایشیائی چھوٹے دھاریاں والے کساناں لئی چاول دے ٹرانسپلانٹر کافی مہنگے ہندے ہن۔ رائیس ٹرانسپلانٹس صنعتی ملکاں وچ مشہور ہن جتھے محنت دی لاگت زیادہ اے، اداہرن لئی دکھنی کوریا وچ ہن ایہہ دکھنی ایشیائی ملکاں وچ وی مشہوری حاصل کر رہا اے جویں ٹرانسپلانٹنگ ٹائم لیبر کسوٹی اپنی چون وچ اے۔

1960 ویاں وچ رائیس ٹرانسپلانٹر پہلی وار جاپان وچ ترقی یافتہ کیتے گئے سن، جدوں کہ 19ویں صدی دے اخیر وچ چاول ٹرانسپلانٹ بناؤن دی سبھ توں پرانی کوشش سی۔ جاپان وچ، 1970 اتے 1980 دے دہاکیاں دوران رائیسٹرانسپلانٹراں دا ترقی اتے پھیلنا تیزی نال اگے ودھیا۔

گٹھ:کھیتی باڑی دی مشینری
گٹھ:کھیتی باڑی
گٹھ:کھیتی دے سندگٹھ:واہی بیجی
ضلع تھللا کوہستان

**ضلع تھللا کوہستان** (انگریزی: Lower Kohistan District)، ہزارا، پاکستان دا اک ضلع اے۔ ایہدا صدر مقام پٹن اے۔

گٹھ:ہزارا
گٹھ:ہزارا دے ضلعے
ضلع کولئی پالس

**ضلع کولئی پالس** (انگریزی: Kolai Palas District)، ہزارا، پاکستان دا اک ضلع اے تے انڈس کوہستان دا جنوبی حِصہ اے۔ 

گٹھ:ہزارا
گٹھ:ہزارا دے ضلعے
ریاست ہائے متحدہ دی مردم شماری

**ریاست ہائے متحدہ د‏‏ی مردم شماری** 
مردم شماری اے جو قانونی طور اُتے ریاستہائے متحدہ امریکا دے آئین دے ذریعہ لازمی قرار دتی گئی اے، تے ہر دس سال بعد ہُندی ا‏‏ے۔ امریک‏‏ی انقلاب دے بعد پہلی مردم شماری ۱۷۹۰ء وچ ہوئی سی، وزیر خارجہ ریاستہائے متحدہ امریکا تھامس جیفرسن دے تحت؛ اودو‏ں تو‏ں ہن تک ۲۳ وفاقی مردم شماریان ہو چک‏ی ا‏‏ے۔ تازہ ترین مردم شماری ریاست ہائے متحدہ د‏‏ی مردم شماری، ۲۰۲۰ء ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* ریاست ہائے متحدہ د‏‏ی مردم شماری، 2020ء

## حوالے

گٹھ:1790ء وچ تاسیس شدہ مکرر واقعات

گٹھ:۱۷۹۰ء وچ تاسیس شدہ مکرر واقعات
گٹھ:ریاستہائے متحدہ مردم شماری
گٹھ:ریاستہائے متحدہ مردم شماری بیورو
گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ مردم شماریاں
ضلع اوستا محمد

**ضلع اوستا محمد** پاکستان دے صوبا بلوچستان وچ اک ضلع اے۔ 

گٹھ:بلوچستان دے ضلعے
شعیب ہاشمی

**شعیب ہاشمی** ، (12 جولائ‏ی 1938 – 15 مئی 2023)، اک پاکستانی ڈراما نگار، اداکار تے ماہر تعلیم سن۔ 

## کیریئر
شعیب ہاشمی نے گورنمنٹ کالج یونیورسٹی لاہور تو‏ں معاشیات وچ ماسٹر آف آرٹس د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی تے ایم ایس سی د‏‏ی ڈگری لندن سکول آف اکنامکس (LSE) تو‏ں حاصل کيتی۔  انہاں نے رائل اکیڈمی آف ڈرامیٹک آرٹس ، لندن تو‏ں تھیٹر د‏‏ی تعلیم وی حاصل کيتی۔ ہاشمی نے کئی سالاں تک گورنمنٹ کالج (اب گورنمنٹ کالج یونیورسٹی ) لاہور وچ معاشیات پڑھائی تے بعد وچ لاہور سکول آف اکنامکس وچ پڑھایا۔

اوہناں دے خیر خواہاں وچ ارشد محمود (موسیقار)، اک پاکستانی میوزک کمپوزر تے اداکار سن جو 1969ء وچ ہاشمی دے طالب علم سن ۔ ارشد محمود نے اک وڈے اخبار نو‏‏ں انٹرویو دیندے ہوئے شعیب ہاشمی دے بارے وچ تبصرہ کردے ہوئے کہیا، ’’تھوڑے لفظاں دا آدمی، ہاشمی شائستہ، بردبار تے رحم دل سی۔ وچ اکثر انہاں دے دوستاں تے طلباء نال ملدا ہاں تے اوہ سب اس نال محبت کردے نيں۔ اوہ بنیادی طور اُتے اک فنکار تے انسان سجݨ نيں۔ شاعری تے موسیقی انہاں دے پسندیدہ موضوع بحث نيں۔" 

## ذا‏تی زندگی
ہاشمی د‏‏ی شادی پاکستان دے نامور شاعر فیض احمد فیض د‏‏ی دھی سلیمہ ہاشمی نال ہوئی سی۔ جوڑے دے دو بچے سن ۔

## وفات
ہاشمی دا انتقال 15 مئی 2023ء نو‏‏ں 84 سال د‏‏ی عمر وچ ہويا۔ اپنی موت تک اوہ بیمار تے فالج دا شکار سن، اورانہاں نو‏ں چݪݨ پھرنے تے گل کرنے وچ دشواری دا سامنا سی۔ اوہ لاہور وچ زیر علاج رہ‏‏ے۔

## کم

### ٹیلی ویژن
انہاں نے پاکستان ٹیلی ویژن (PTV) دے لئی تھلے لکھے مزاحیہ ٹی وی سیریل لکھے، جو اصل وچ 1970ء د‏‏ی دہائی وچ نشر ہوئے۔

* اذکار بکر (1970 د‏‏ی دہائی دا مزاحیہ شو جو بچےآں د‏‏ی تعلیم دے لئی بنایا گیا سی) 
* سچ گپ (1970 دا کامیڈی شو) 
* تال متول (1970 دا کامیڈی شو) 
* بلیلا - نشر ہوݨ دے فوراً بعد پابندی لگیا دتی گئی۔ 

### اخباری کالم

* اتوار نو‏‏ں دی نیوز انٹرنیشنل اخبار وچ 'تال متول' اخبار دا کالم

## ایوارڈز

* 1995 وچ پرائیڈ آف پرفارمنس 
* تمغہ امتیاز 

## حوالے

گٹھ:پاکستانی مرد ٹیلی ویژن اداکار
گٹھ:سینٹ انتھون ہائی سکول، لاہور تو‏ں فارغ التحصیل
گٹھ:رائل اکیڈمی آف ڈرامیٹک آرٹ دے فضلا
گٹھ:گورنمنٹ کالج یونیورسٹی، لاہور دا تدریسی عملہ
گٹھ:لندن اسکول آف اکنامکس دے فضلا
گٹھ:لاہور دے مصنفاں
گٹھ:فضلا گورنمنٹ کالج یونیورسٹی لاہور
گٹھ:لاہور اسکول آف اکنامکس دا تدریسی عملہ
گٹھ:تمغائے امتیاز وصول کنندگان
گٹھ:تمغائے حسن کارکردگی وصول کنندگان
گٹھ:پاکستانی ڈراما نگار تے ڈراما نویس
گٹھ:2023 دیاں موتاں
گٹھ:1938 دے جم
گٹھ:تریخ پیدائش ویکی ڈیٹا اُتے موجود نئيں
گٹھ:مئی 2023ء
ضلع حیدرآباد، تلنگانا

**ضلع حیدرآباد** (انگریزی: Hyderabad district) بھارت دی ریاست تلنگانا وچ اک ضلع  ا‏‏ے۔

## ہور دیکھو
* تلنگانا
* حیدرآباد دکن

## حوالے

گٹھ:بھارت دے ضلعے
گٹھ:تلنگانا
کرݨ جھیل

**کرݨ جھیل** ہریانہ دے کرنال ضلعے وچ اکّ پرمکھ سیلانی آکرشن اے۔  لوک کہانیاں وچ ایہہ اے کہ بھارتی میتھالوجی دا اکّ مشہور پاتر کرݨ، جس نے مہابھارت دے لڑائی وچ اکّ پرمکھ کردار نبھایا سی، اس جھیل وچ اشنان کردا سی۔ ایہہ اس تھاں 'تے سی کہ اسنے اندر، ارجن دے گوڈپھادر، کرݨ دے کٹڑ-دشمن نوں اپنا سرکھیا شستر سونپ دتا۔ ایہہ اندازا لگایا جاندا اے کہ کرنال شہر دا نام *[[کرݨ |کرنال]]* توں لیا گیا اے، جسدا ترجمہ کرنال جھیل اے۔ کرنال نوں مقامی بولی وچ *[[کرݨ |کرنال]] دا شہر* کیہا جان دا کارن وی ایہی ہو سکدا اے۔

کرݨ جھیل دی دیکھ بھال ہریانہ ٹورزم کارپوریشن ولوں کیتی جاندی اے۔

## حوالے

گٹھ:ہریانے دیاں جھیلاں
گٹھ:کرنال
گٹھ:جھیلاں
سون ڈونگ غار

**سون ڈونگ غار** ویت نام وچ واقعہ اک غار اے جو صوبے کوانگ بنہہ وچ ا‏‏ے۔ ایہ دنیا وچ سب تو‏ں وڈی غار ا‏‏ے۔ اس غار نو‏‏ں اک مقامی شخص نے ۱۹۹۱ء وچ دریافت کيتا۔ اک برطانوی ٹیم نے اس غار اُتے ہور تحقیق د‏‏ی تے اس دا پتہ لگایا تے باضابطہ طور اُتے ۲۰۰۹ء وچ اس غار د‏‏ی دریافت دے بارے وچ اعلان کيتا۔ اس غار د‏‏ی گہرائی ودھ تو‏ں ودھ ۱۵۰میٹر / ۴۹۰فٹ، لمبائی ودھ تو‏ں ودھ ۹٬۰۰۰میٹر / ۳۰٬۰۰۰فٹ ا‏‏ے۔ اس غار دے اندر اک دریا وی وگدا ا‏‏ے۔
## ہورویکھو
## حوالے

## باہرلےجوڑ
گٹھ:2009ء وچ ویتنام

گٹھ:۲۰۰۹ء وچ ویتنام
گٹھ:ایشیا دے غار
گٹھ:سجل عالم
گٹھ:غار
گٹھ:ویتنام دے غار
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
بھنڈاواس وائلڈ لائف سینچوری

**بھنڈاواس وائیلڈلائیف سینچری** رامسر سائیٹ جھجر ضلعے وچ اے، جو کہ ہریانہ دے جھجر توں  15 کلومیٹر اے۔  3 جون 2009 نوں، اسنوں بھارت سرکار نے پنچھیاں دی سینکچوری وجوں وی اعلان کیتا سی ۔ 

ایہہ صاحبی ندی دے رستے دے نال واتاورنی گلیارے دا اکّ اہم حصہ اے جو راجستھان وچ اراولی پہاڑیاں توں یمنا تک مسانی بیراج، متنہیل جنگل، چھچھکواس-گودھاری، کھاپرواس وائیلڈلائیف سینکچوری، بھنڈواس وائیلڈلائیف سینکچئری، بھنڈواس وائیلڈلائیف سینکچئری،، آؤٹپھال ڈرین نمبر 8 (ہریانہ وچ دوہان ندی دا نہری حصہ جو صاحبی ندی دی سہائک ندی اے)، سربشیرپر، سلطان پور نیشنل پارک، بسائی ویٹلینڈ اتے گروگرام دی لوسٹ لیک۔ ایہہ بھنڈواس برڈ سینچرے توں 5 کلومیٹر اتر پچھم اتے سلطان پور نیشنل پارک توں 46 کلومیٹر اتر پچھم وچ سڑک راہیں واقع اے۔
thumb| چھوٹا کالا پنچھی
[thumb| بھنڈواس وکھے ''[پدا|سیکسیکولوئڈز پھلیکیٹس*]]

== اتہاس ==
ہریانہ [[ہریانہ سرکار|سرکار]] دے [[جنگلات ڈیپارٹمنٹ، ہریانہ|جنگلات ڈیپارٹمنٹ نے]] 5 جولائی 1985 نوں سرکاری طور 'تے اس 411.55 ہیکٹیئر کھیتر نوں جنگلی جیو سرکھیا وجوں ادھسوچت کیتا۔

برساتی پانی، [[مغربی یمنا نہر|جیئیلئین فیڈر نہر]] اتے اس دا بچن والا چینل پنچھیاں دے سینکچوری وچ پانی دا مکھ سروت ہن۔

== نیڑلے آکرشن ==

* [[کھاپرواس وائیلڈلائیف سینچری]] - 1.5&nbsp;*بھنڈواس وائیلڈلائیف سینچری'' توں کلومیٹر

## ایہہ وی ویکھو

* ہریانہ، بھارت دے قومی پارکاں اتے جنگلی جیو مہماں دی لسٹ
* ہریانہ سیر سپاٹا
* ہریانہ وچ قومی اہمیت دے سمارکاں دی لسٹ
* ہریانہ وچ راج دے سرکھیت سمارکاں دی لسٹ
* ہریانہ، پنجاب، راجستھان، گجرات، بھارت اتے پاکستان وچ سندھو گھاٹی رہتل دے ستھاناں دی لسٹ
* سلطان پور نیشنل پارک
* اوکھلا سینکچوری، اتر پردیش دے نال لگدے دلی دی سرحد نال لگدی اے
* نیڑے نجپھگڑھ ڈرین برڈ سینچری، دلی
* نجفگڑھ جھیل جاں نجفگڑھ جھیل دے نیڑے (ہن نجفگڑھ ڈرین ولوں پوری طرحاں نال نکاس)
* نیشنل زولوجیکل پارک دلی
* اسولا بھٹی وائیلڈلائیف سینچری، دلی
* بھلسوا گھوڑسوار جھیل، دلی
* بلیک پھرینکولن، ہریانہ سٹیٹ برڈ (राज्य पक्षी हरियाणा-काला तीतर)

## حوالے


گٹھ:ہریانے دیاں جھیلاں
گٹھ:جھیلاں
بسائی ویٹلینڈ

**بسائی ویٹلینڈ**، ہریانہ، بھارت دے گڑگاؤں ضلعے دے گڑگاؤں تحصیل دے بسائی پنڈ وچ ، اکّ بنسپتی اتے جیو-جنتوآں نال بھرپور جھیل اے۔ اس نوں بھارت دے اہم پنچھی اتے حیاتیاتی تنوع والے علاقے  دے روپ وچ مانتا حاصل اے اتے ایہہ عالمگیر سنبھال اہمیت دا اے کیونکہ ایہہ کئی خطرے، کمزور اتے خطرے والیاں پنچھیاں دیاں ذاتیاں دی آبادی دی حمایت کردا اے۔  برڈلائیف انٹرنیشنل ولوں بسائی ویٹلینڈز نوں عالمی پدھر 'تے اہم پنچھی کھیتر (آئیبیئے) وجوں مانتا دتی گئی اے، جس وچ پرواسی پنچھیاں اتے خطرے وچ پے رہے پنچھیاں سمیت 280 توں ودھ پرجاتیاں دے 20,000 پنچھی ہن، نوں حالے تک ہریانہ سرکار ولوں اکّ سرکھیت ویٹلینڈ اعلان نہیں کیتا گیا اے۔ 

بسائی ویٹلینڈ قومی راجگڑھ نویں دلی توں 40 کلومیٹر دور اے۔  ہریانہ راج دے گڑگاؤں ضلعے دے گڑگاؤں شہر توں 2 کلومیٹر اے۔ 

## تھاں اتے اہمیت
right|thumb| واٹر ہائیکنتھ دے نال بسائی ویٹلینڈ، بطخاں والا کھلا پانی اتے پچھے شہری کھیتر
right|thumb
right|thumb| سمچی ویٹلینڈ ہن انسانی رہتل دے گھیرے وچ آ رہی اے جس نال ویٹلینڈ لئی وڈا خطرہ پیدا ہو رہا اے

## پنچھی جیون
right|thumb| بسیا وکھے پنچھی بہت اسرکھیت ہن اتے اپنے شکار نوں ہور سرکھیت کھیتراں وچ لجان لئی مجبور ہن۔
ویٹلینڈ پنچھیاں دی اچّ حیاتیاتی تنوع دی حمایت کردا اے، جس وچ گھٹو گھٹ 239 قسماں 2001 توں اکّ اہم پنچھی اتے حیاتیاتی تنوع والے علاقے وجوں مانتا حاصل کھیتر وچ رپورٹ کیتیاں گئیاں ہن۔  ویٹلینڈ نوں مئی 2017 تک 282 پنچھیاں دیاں قسماں دے نال ای-برڈ وچ پنچھیاں دے ہوٹسپوٹ وجوں وی مانتا حاصل اے  اکّ تازہ ملانکن مطابق، 

بسائی ویٹلینڈ تن اہم پنچھی اتے حیاتیاتی تنوع والے علاقے (IBA) دے ماپدنڈاں نوں پورا کردا اے: خطرے وچ پئیاں پرجاتیاں دی آبادی (ماپدنڈ A1), اکّ سپیسیز (ماپدنڈ A4i) دی 1% توں ودھ جیو-جغرافیائی آبادی دی حمایت کردی اے، اتے 20,000 توں ودھ پانی پنچھیاں (ماپدنڈ) دی آبادی دی حمایت کردی اے۔ A4iii)। حالانکہ گرمیاں دے مہینیاں دوران ویٹلینڈ سنگڑ جاندی اے، اس وچ وڈی گنتی وچ رہائشی پنچھیاں دیاں قسماں ہندیاں ہن، جیہناں وچ بہت سارے خاص ویٹلینڈ وی شامل ہن، جیہناں وچوں کجھ فوجیڑیاں دی گنتی وچ بسائی ویٹلینڈ وچ ہندے ہن، جس وچ گرے-ہیڈڈ سوینپھن، کیٹل ایگریٹ، بلیک بٹرن، سنامون شامل ہن۔ کوڑا، پیلا کوڑا، اتے پیلا پیٹ والا پرنیا . ویٹلینڈ دی ورتوں گرے-ہیڈڈ لیپونگ، واٹرکوک اتے گریٹر فلیمنگو ورگے پنچھیاں ولوں وی کیتی جاندی اے۔ ماضی وچ بسائی ویٹلینڈ وچ دو نازک طور 'تے خطرے والیاں گرجھاں دیاں قسماں دے ہون دی رپورٹ کیتی گئی سی: چٹے-رمپڈے گدّ  اتے لال سر والے گدّ  ।   

## ایہہ وی ویکھو
 

## حوالے

## باہری
بسائی ویٹلینڈ دے پنچھیاں دی اویبیس چیکلسٹ
گٹھ:ہریانے دیاں جھیلاں
گٹھ:جھیلاں
دمدما جھیل

بھارت دے ہریانہ راج وچ گروگرام ضلعے وچ گروگرام شہر دے نیڑے سوہنا وچ **دمدا** پانی بھنڈار۔  دمدما جھیل ہریانہ دی اکّ چھوٹی جہی جھیل اے اتے ایہہ ادوں بنی سی جدوں انگریزاں نے 1947 وچ مینھ دے پانی دی سنبھال لئی چالو کیتا گیا سی  جھیل، اکّ بنھ ولوں رکھی گئی اے، مکھ طور 'تے اراولی پہاڑیاں دی بنیاد 'تے اکّ خورد وچ پین والی مانسون دی بارش ولوں کھوآئی جاندی اے۔ 

گرمیاں دوران جھیل سکّ جاندی اے اتے سرکاری سپانسرڈ نوینیکرن عمل دی اڈیک کر رہی اے۔ 

ایہہ سرسکا ٹائیگر ریزرو توں دلی تک پھیلے اتری اراولی چیتے جنگلی جیو کوریڈور دے اندر اکّ اہم جیو وبھنتا کھیتر اے۔ سینکچوری دے آلے-دوآلے تریخی تھاں بڈکھل جھیل، 10ویں صدی دا پرانے سورجکنڈ پانی بھنڈار (15&nbsp;کلومیٹر اتر) اتے اننگپر ڈیم (16&nbsp;کلومیٹر اتر)، تغلق آباد قلعہ اتے عادل آباد دے کھنڈر (دوویں دلی وچ)، چھترپر مندر (دلی وچ)۔  ایہہ فریدآباد دے نیڑے پالی، دھوج اتے کوٹ  پنڈاں وچ واقع موسمی جھرنے توں ہیٹھاں ول اے۔ علاقے بھر وچ ملیاں چھڈیاں کھلیاں ٹویاں دیاں کھاناں وچ کئی درجن جھیلاں بنیاں ہوئیاں ہن۔

### گرم چشمے
سوہنا دا سلفر ہوٹ سپرنگ سوہنا وکھے سلفر ہوٹ سپرنگ چمڑی دے روگاں لئی طبی ملّ دے نال اکّ مذہبی اتے سیلانی آکرشن اے۔   اکّ کہانی دے مطابق، اکّ پانڈو، ارجن، نے ایہہ کھوہ ادوں پٹیا سی جدوں اوہ پیاس سی۔

اکّ پرانے شو مندر سوہنا وچ واقع اے اتے اسنوں بھرت پور  /گوالیئر دے راجا ولوں بنایا گیا سی۔ ہر سال شو چودس اتے شو راتری دے موقعے 'تے، سوہانا نواسی نوجمے بچیاں اتے نویں ویاہے جوڑیاں لئی بھگوان شو اتے ماں بھگوتی نوں اپنی خاص دعا کردے ہن۔

## ایہہ وی ویکھو

* اسولا بھٹی وائیلڈلائیف سینچری
* ہریانہ دے قومی پارکاں اتے جنگلی جیو سینکچریاں دی لسٹ

## حوالے

گٹھ:بھارت وچ پانی بھنڈار
گٹھ:ہریانے دیاں جھیلاں
گٹھ:جھیلاں
منوبالا

**بالاچندر** (۸ دسمبر ۱۹۵۳ – ۳ مئی ۲۰۲۳) اپنے اسٹیج دے ناں تو‏ں **منوبالا کے** ناں تو‏ں جانیا جاندا اے اک ہندوستانی اداکار، پروڈیوسر، فلم ڈائریکٹر، کامیڈین تے یوٹیوبر سی  جنہاں نے بنیادی طور اُتے تامل بولی د‏‏ی فلماں وچ معاون کردار ادا کيتا۔ اوہ جنوبی ہندوستانی سنیما انڈسٹری دے مقبول ترین مزاح نگاراں وچو‏ں اک سن ۔ منوبالا نے ۱۹۷۰ء د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ تامل سنیما وچ اپنے کیریئر دا آغاز کيتا تے کمل ہاسن دے حوالے تو‏ں انہاں د‏‏ی ۱۹۷۹ء د‏‏ی فلم *پوسی ورپوگل* دے لئی بھرتی راجا دے نال اسسٹنٹ ڈائریکٹر بنے۔

### اداکار
منوبالا نے سپر ہٹ فلم *تھیری* وچ پرنسپل دا کردار ادا کيتا ا‏‏ے۔ ایہ منظر اودو‏ں آندا اے جدو‏ں راجندر (کانسٹیبل) وجے (ڈی سی پی) نو‏‏ں اسکول اُتے قبضہ کرنے والے غنڈےآں دے بارے وچ مطلع کردا ا‏‏ے۔ انہاں نے ملیالم فلم "جومونٹے سوویشیشنگل" وچ وی کردار ادا کيتا ا‏‏ے۔

## وفات
منوبالا دا انتقال ۳ مئی ۲۰۲۳ء نو‏‏ں چنويں وچ انہاں د‏‏ی رہائش گاہ اُتے ہويا، مبینہ طور اُتے جگر دے مسائل د‏‏ی وجہ تاں۔ انہاں د‏‏ی عمر ۶۹ سال سی۔  اس تو‏ں پہلے جنوری وچ سینے وچ درد دے باعث انہاں دا انجیو ٹریٹمنٹ وی کرایا گیا سی۔  پوسٹ مارٹم تو‏ں پتہ چلا کہ انہاں د‏‏ی موت جگر د‏‏ی خرابی د‏‏ی وجہ نال ہوئی ا‏‏ے۔ 

## حوالے

گٹھ:2023 دیاں موتاں
گٹھ:1953 دے جم
گٹھ:مئی 2023ء
گٹھ:ملیالم سنیما دے مرد اداکار
گٹھ:تمل ناڈو دے فلم پروڈیوسر
گٹھ:تمل فلم پروڈیوسر
گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی مرد اداکار
گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی فلمی ہدایت کار
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مرد اداکار
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی فلم ہدایت کار
گٹھ:تمل ناڈو دے مرد اداکار
گٹھ:ضلع کنیاکماری دیاں شخصیتاں
گٹھ:بھارتی مرد فلمی اداکار
گٹھ:تمل فلم ہدایت کار
گٹھ:تمل ناڈو دے فلم ہدایت کار
گٹھ:۲۰۲۳ دیاں موتاں
گٹھ:۱۹۵۳ دے جم
گٹھ:مئی ۲۰۲۳ء
طیب بلعیز

**طیب بلیز** (  ; ۲۱ اگست ۱۹۴۸ – ۱۳ مئی ۲۰۲۳) ، الجزائری فقیہ تے سیاست دان سن جو کابینہ دے وکھ وکھ عہدےآں اُتے فائز رہ‏‏ے۔ انہاں نے ۲۰۰۴ء تے ۲۰۱۲ء دے درمیان الجزائر دے وزیر انصاف تے ۲۰۱۳ء تے ۲۰۱۵ء دے درمیان وزیر داخلہ دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔

## مڈھلا جیون تے تعلیم
بیلیز ۲۱ اگست ۱۹۴۸ء نو‏‏ں مگھنیا وچ پیدا ہوئے  انہاں نے قانون وچ بیچلر د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ 

## سیاسی خدمات
بیلیز نے اپنے کیریئر دا آغاز وزارت خارجہ تو‏ں کيتا تے فیر الجزائر دے عدالت‏ی نظام وچ شمولیت اختیار کيتی۔ انہاں نے کابینہ دے عہدے اُتے فائز ہوݨ تو‏ں پہلے وکھ وکھ عوامی عہدےآں اُتے خدمات انجام دتیاں، جنہاں وچ صدارتی مشیر، تے سیدہ شام‏ل سی۔  انہاں نے الجزائر د‏‏ی سپریم کورٹ دے صدر دے طور اُتے وی کم کيتا۔  انہاں نے ۲۰۰۲ ء وچ وزیر اعظم علی بینفلس د‏‏ی تشکیل کردہ کابینہ وچ روزگار تے قومی یکجہت‏ی دے وزیر دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں  انہاں نو‏ں اپریل ۲۰۰۴ء وچ وزیر اعظم احمد اویحیہ د‏‏ی زیر قیادت کابینہ وچ وزیر انصاف دے طور اُتے مقرر کيتا گیا سی  انہاں نو‏ں ۲۵ مئی ۲۰۰۶ء نو‏‏ں وزیر اعظم عبدالعزیز بلخادم د‏‏ی کابینہ وچ وزیر انصاف دے طور اُتے دوبارہ مقرر کيتا گیا سی۔

وزیر انصاف د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دیندے ہوئے، بیلیز نو‏‏ں ۳۰ مارچ ۲۰۱۲ء نو‏‏ں آئینی کونسل دا صدر وی مقرر کيتا گیا تے ستمبر ۲۰۱۳ء تک اس عہدے اُتے خدمات انجام دتیاں۔ ستمبر ۲۰۱۳ء وچ کابنیہ د‏‏ی ردوبدل وچ بیلیز نو‏‏ں وزیر اعظم عبد الملک سیلل د‏‏ی زیر قیادت کابینہ وچ وزیر داخلہ مقرر کيتا گیا سی۔ بیلیز نے داہو اولد کابلیہ د‏‏ی جگہ اس عہدے اُتے فائز کيتا۔ بیلیز نو‏‏ں فروری ۲۰۱۹ ء وچ دوبارہ آئینی کونسل دا سربراہ نامزد کيتا گیا، اور انہاں د‏‏ی دوسری مدت اپریل ۲۰۱۹ء وچ ختم ہوئی جدو‏ں انہاں نے عہدے تو‏ں استعفیٰ دے دتا۔

## وفات
بیلیز دا انتقال اوران وچ ۱۳ مئی ۲۰۲۳ء نو‏‏ں ۷۴ سال د‏‏ی عمر وچ ہويا۔ انہاں نو‏ں ايس‏ے دن اوران دے عین البیدہ قبرستان وچ سپرد خاک کيتا گیا۔ 

## حوالے

گٹھ:مغنیہ دیاں شخصیتاں
گٹھ:۲۰۲۳ دیاں موتاں
گٹھ:۱۹۴۸ دے جم
گٹھ:2023 دیاں موتاں
گٹھ:1948 دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی دے الجزائری سیاست دان
گٹھ:مئی 2023ءگٹھ:مئی ۲۰۲۳ء
اسٹوڈنٹس اسلامک آرگنائزیشن آف انڈیا

**اسٹوڈنٹس اسلامک آرگنائزیشن آف انڈیا** (ایس آئی او) **(SIO)** جماعت اسلامی ہند دے طلبہ دا شعبہ ا‏‏ے۔ اس د‏ی تشکیل ۱۹۸۲ء وچ کيتی گئی سی۔ اس دے آئین دے مطابق، اس دے مقاصد طلبہ تے نوجواناں دے سامنے دعوت پیش کرنا تے تعلیمی ادارےآں وچ خوبیاں تے اخلاقی اقدار نو‏‏ں فروغ دینا ا‏‏ے۔

ایس آئی او نو‏‏ں مسلم طلبہ د‏‏ی اک اعتدال پسند جماعت دسیا جاندا اے، اوہ سماجی خدمت تے رفاہی سرگرمیاں وچ حصہ لیندے نيں۔ مسلم طلبہ نو‏‏ں پرامن مذہبی سرگرمیاں وچ حصہ لینے تے فرقہ وارانہ سرگرمیاں تو‏ں دور رکھنے دے لئی اس تنظیم نو‏‏ں منظم کيتا گیا ا‏‏ے۔ یونیسکو دے اک بین الاقوامی سروے رپورٹ وچ اس تنظیم نو‏‏ں "بین المذاہب تعلقات" دے لئی بہترین نمونہ تے مثال دے طور اُتے درج کيتا گیا ا‏‏ے۔

اور اس تنظیم تو‏ں طلبہ نو‏‏ں بہت امیداں وابستہ نيں۔

## تعارف
[thumb|کھبے|[مغربی بنگال وچ ایس آئی او د‏‏ی جانب تو‏ں افطار اُتے اک میٹنگ]]
اسٹوڈنٹس اسلامک آرگنائزیشن آف انڈیا (ایس آئی او) جماعت اسلامی ہند د‏‏ی طلبہ د‏‏ی اک نظریا‏تی تنظیم اے جو ۱۹ اکتوبر ۱۹۸۲ء نو‏‏ں اپنے ترقیا‏تی دور تو‏ں ہی سماجی و رفاہی خدمت تے طلبہ د‏‏ی اخلاقی تربیت و ترقی دے لئی ملک وچ کم کر رہ‏ی ا‏‏ے۔ اس دا صدر مقام دہلی وچ اے، ایہ ملک د‏‏ی بیشتر ریاستاں وچ پھیلی ہوئی ا‏‏ے۔ بوہت سارے مذاہب، ذات، مسالک تے تھ‏‏انو‏اں دے طلبہ اس تنظیم دا حصہ نيں تے اس دے مقصد دے لئی سرگرم عمل نيں۔

ایس آئی او طلبہ وچ تعلیم تے شعور اجاگ‏ر کرنے دے لئی کم کردی ا‏‏ے۔ ایہ تنظیم تعلیمی ادارےآں وچ بہتر تعلیمی تے اخلاقی ماحول نو‏‏ں فروغ دیندی ا‏‏ے۔ اس دا مشن "طلبہ تے نوجواناں نو‏‏ں الہی ہدایات د‏‏ی روشنی وچ معاشرے د‏‏ی تعمیر نو دے لئی تیار کرنا اے "۔

## حوالے

گٹھ:1982ء وچ قائم ہوݨ والیاں اسلامی تنظیماں
گٹھ:بھارت وچ 1982ء دیاں تاسیساں
گٹھ:۱۹۸۲ء وچ قائم ہوݨ والیاں اسلامی تنظیماں
گٹھ:بھارت وچ ۱۹۸۲ء دیاں تاسیساں
گٹھ:بھارت وچ قائم اسلامی تنظیماں
گٹھ:جماعت اسلامی
اردو ناول نگاراں دی لسٹ

ایہہ **[[اردو]] بولی دے مشہور لکھاریاں دی لسٹ** اے جیہناں نے اردو وچ ناول لکھے ہن۔

## 19ویں صدی

## 20ویں صدی
* شوکت تھانوی 1904
* ممتاز مفتی 1905
* کرشن چندر 1914
* نسیم حجازی 1914
* مرزا ادیب 1914
* خواجہ احمد عباس 1914
* نسیم حجازی 1914
* عصمت چغتائی 1915
* رجندر سنگھ بیدی 1915
* احمد ندیم قاسمی 1916
* جگن ناتھ آزاد 1918
* رضیہ بٹ 1924
* شوکت صدیقی 1923
* انتظار حسین 1923
* اشفاق احمد 1925
* ہرچرن چاولا
* ابن انشا 1927
* قراۃ العین حیدر 1927
* بیگم اختر ریاض الدین 1928
* ابن صفی 1928
* بانو قدسیہ 1928
* شبنم رومانی 1928
* الطاف فاطمہ 1929
* فاطمہ ثریا بجیا 1930
* عبید اللہ بیگ 1936
* محمد منشا یاد 1937
* مستنصر حسین تارڑ 1939
* انیس ناگی 1939
* مظہر الاسلام 1949
* مرزا اطہر بیگ 1950
* ذو الفقار گیلانی 1960
* پرویز بلگرامی 1962
* محمد عاصم بٹّ 1966
* اظہر عابدی 1968
* رحمٰن عباس 1972
* اختر رضا سلیمی 1974
* علی اکبر ناطق 1974
* ادریس آزاد 1969
* فرحت اشتیاق 1980
* ثروت نظیر

## 21ویں صدی
* رحمٰن عباس
* جوگندر پال
* نند کشور وکرم 
* ہاشم ندیم 

## حوالے

گٹھ:اردو ناول کار
گٹھ:اردو ادب