ہرۋیندر بھنڈال

**ہرۋیندر بھنڈال** پنجابی بولی وچ لکھن والا شاعر، نقاد اتے مفکر اے۔ جدی پنڈ بھنڈال بیٹ ضلع کپورتھلہ وچ ۲۷ اکتوبر ۱۹۷۰ نوں جنمیا ایہہ لکھاری ہن کپورتھلہ شہر دا وسنیک اے۔ اوہ اس ویلے زلا سکھیا تے سکھلائی ادارہ شیخوپور؉ وچ بطور لکچرار انگریزی پڑھا رہا اے۔ لکھاری ہون دے نال نال اوہ اپنے جیون دے وکھ وکھ پڑھاواں اتے پنجاب سٹوڈینٹس یونین، پلس سٹیج، مرکزی پنجابی لکھاری سبھا، دیس بھگت یادگار کمیٹی جالندھر اتے سرجنا مرکز کپورتھلہ جہیاں ادارےآں وچ سرگرم رہا اے۔

### رچناواں
اس دی پہلی شاعری دی کتاب دا ناں *خودکشی اکّ چپّ دی* اے جو ۱۹۹۳ وچ شائع ہوئی۔ *بدھ بے ہوش اے (۱۹۹۸)*،*بارھیں کوہیں دیوا (۲۰۰۳)*، اتے *چراگاہاں توں پار* (۲۰۱۰) اس دیاں ہور کاوَ-کتاباں ہن۔ اس نوں سماجی سروکاراں نال جڑھیا شاعر تے نقاد سمجھیا جاندا اے۔
پنجابی شاعری نوں مارکسسٹ نظر توں سمجھن تے پرکھن والے نویں نقاداں وچ اس دا ناں آؤندا اے۔ ***ہم عصر پنجابی شاعری: پروچن تے پرشن*** (۲۰۰۹) اس دی تنقید کتاب اے۔ اس کتاب وچ اس نے ہم عصر پنجابی شاعری دا مارکسسٹ نظر توں گہن ادھئین پیش کیتا اے۔ اس توں پہلاں ۲۰۰۳ وچ 'سہِ-سوچ وچار' کتاب چھپی جس وچ اس دے نال پنجابی دے اکّ ہور لکھاری تسکین دے لیکھ وی سن۔

اس نے سفرنامہ ودھا وچ وی رچنا کیتی اے۔ 'سفریا' اس دے سفر سنسمرناں دے مجموعہ دا ناں اے، جو ۲۰۱۲ وچ شائع ہویا۔ اس وچ اس دیاں بھارت دے وکھ وکھ کھیتراں دیاں کیتیاں یاتراواں دیاں یاداں ہن۔ ایہہ سفر لیکھ وی اس دی مارکسسٹ نظر دی گواہی بھرن والے ہی ہن۔

ہرۋیندر بھنڈال نے اتہاس دے کھیتر وچ وی کم کیتا اے۔ اس دیاں کتاباں ہن؛ بھارت وچ کمیونسٹ لہر دا ارنبھ اتے میرٹھ سازش کیس، نوجوان بھارت سبھا تے بھارت دی انقلاب کاری لہر، آزادی دیاں بروہاں تے: آزاد ہند فوج تے سبھاش چندر بوس। ایہہ کتاباں دیس بھگت یادگار کمیٹی جالندھر ولوں شائع کیتیاں گئیاں ہن۔ ۲۰۱۷ وچ روسی انقلاب دے صدی ورھے اس دی شائع کتاب 'روسی انقلاب تے بھارت دا آزادی سنگرام' کافی مشہور اتے لوکپری ہوئی۔ اس ورھے ایہہ سبھ توں ودھ وکن والیاں پنجابی کتاباں وچوں اکّ سی۔ سال ۲۰۱۸ وچ اس دی لکھی کارل مارکس دی جیونی 'کارل مارکس: انسان یگ تے اصول' (۲۰۱۸) دیس بھگت یادگار کمیٹی نے شائع کیتی۔

ہرۋیندر بھنڈال دا ناول 'میلی مٹی' ۲۰۲۰ وچ شائع ہویا۔ اس ناول وچ چیتنا-پرواہ اتے جادوئی حقیقت پسندیت دی تکنیک نال پنجاب دے سماج دی، پچھلے چار دہاکیاں دی تصویر پیش کیتی گئی اے۔ اس نوں ناول دی ٹیگ لائن وچ ‘پگھلدے-جمدے ویلیاں دی بات’ کیہا گیا اے۔

سال ۲۰۲۱ وچ اس دیاں دو کتاباں شائع ہوئیاں ہن۔ 'پنجابیاں دی مرن-مٹی' وارتک دی کتاب اے، جس وچ پنجابی خطے نال متعلق وکھ وکھ لکھتاں ہن۔ اوہ اس کتاب وچ پنجاب دے اتہاس، سماج، معیشت، ساہت اتے ساہتکاراں بارے لکھدا اے۔ 'مارکسزم قوم پرستی تے انقلاب' (۲۰۲۱) اس دی سیاسی سدھانتکی دی کتاب اے۔ اس کتاب دے تن حصیاں وچ مارکسزم، قوم پرستی اتے انقلاب دے موضوعاں اتے لیکھ ہن۔ اس نے مارکسسٹ نظر توں چیزاں، لوکاں اتے نظریات نوں مڑ وچارن دی کوشش کیتی اے۔ اوہ خاص طور اتے "دفتری مارکسزم" نال سنواد رچاؤندا نظر آؤندا اے۔

### ترجمہ اتے اڈیٹنگ
ہروندر بھنڈال نے اپنیاں مولک کتاباں لکھن دے نال اڈیٹنگ اتے ترجمہ دا کم وی کیتا اے۔ اس دیاں انوادت کتاباں ہن- 'ایمنیسٹی انٹرنیشنل تے اس دا نوَ-بستیوادی مشن' (مول لکھاری: ک۔ قول) اتے 'بھگتی تے شودر' (مول لکھاری: ڈاکٹر سیوا سنگھ) سن ۱۹۱۶ وچ بھارت اندر پھانسی لٹکائے غدری دیس بھگتاں بارے اس دی اڈیٹیڈ کتاب دا ناں اے- 'صدی ورھا ۲۰۱۶: لاہور سپلیمینٹری کیس، مانڈلے تے پدھری کلاں سازش کیس'۔ اس دی سہِ-سنپادنا وچ چھپیاں کتاباں دے ناں ہن- 'سرجنا دے نقش'، 'سرجنا دے انگ سنگ'، 'سرجنا دے پندھ'، 'سرجنا دے وارث'۔ اس توں علاوہ اوہ ۵ سال پنجابی پترکا 'سردل' دے ادارتی بورڈ دا ممبر رہا اے۔ 'میلہ غدری بابیاں دا' موقعے نکلن والے سووینار دا اوہ پچھلے کئی سالاں توں مکھ اڈیٹر اے۔

## حوالے
2.http://www.ghadarmemorial.net/publications_books.htm

گٹھ:پنجابی لکھاری
گٹھ:پنجابی شاعر
گٹھ:پنجابی نقاد
گٹھ:پنجابی ناول کار