open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
منتھل بدھا مجسمہ

**منتھل بدھا مجسمہ** پاکستان دے بلتستان علاقے وچ گوتم بدھ دا  پہار وچ کھدیا اک مجسمہ اے ۔
## تریخ
سدپارہ ڈیم دے نیڑے منتھل پنڈ کول اک پہاڑی تے مہاتما گوتم بدھ اتے انہاں دی سجناں دی شبہیاں پہاڑ وچ کھدیاں نیں۔ پہاڑی دے اُتے اک مچ دی تھاں بنی ہوئی اے جس نوں اج وی پہچانیا جاسکدا اے۔ ایہہ آکھیا جاندا اے پئی ایہہ 8 ویں صدی دا بنیا ہویا اے جدوں ایہہ ساری تھاواں بدھ مت دھرم نوں منیندیاں سن۔ جد کہ یونیسکو دے ڈائریکٹر ہوراں دا آکھنا اے پئی ایہہ دوجی صدی دا لگدا اے۔ تریخ ایہہ وی دسدی اے پئی 1913 وچ گورگھے سپاہیاں نے بلتستان وچ پہاڑاں تے کھدیاں بدھا  دیاں شبہیاں نوں بہوں نقصان پہنچائے سن۔ اوہناں دا ایہہ کرن دا کیہ مقصد سی؟ کیہ انگریز انہاں تھاواں دا تبت (چین) نال سانگا توڑنا چاہندا سی؟ ایس بارے کھوج لاون دی لوڑ اے۔ ایتھے کیہڑی زبان لکھی اے ایس بارے وکھرے وکھرے خیال نیں اتے کوئی ایس نوں قدیمی بلتی دی شکل آکھدا اے تے کوئی ایس دا سانگا تبت دی قدیمی زباناں نال جوڑ دا اے۔ رسم الخط خروشٹی اے یا کوئی ہور ایس بارے وی جھات پاون دی لوڑ اے۔ پہاڑ دے اک پاسے ول مریضاں نوں ویکھن دا پلیٹ فارم وی بنیا ہویا اے۔ کشمیر، بلتستان (چھوٹا تبت) دی تھاواں تے چوتھی صدی دی آل دوال بدھ مت مت پھلیا سی۔ کپلو، شیگر تے گلگت وچ وی کڈی ہی تھاواں تے اجہے آثار لبھدے نیں۔ 13 ویں صدی تیک تے ایتھے بدھ مت مت دے ڈونگے اثرات ریکارڈ دا حصہ نیں۔

رومیلا تھا پڑ، الیگذنڈر گارڈنر تے بلاذری دی کتاباں  توں پتہ چلدا اے پئی پورے پاکستان دی تھاواں اتے کشمیر تے بھارتی پنجاب تیک اک وڈی تھاں تے بدھ مت دا راج سی اتے ٹیکسلا دا وڈا مقام سی۔ ایہناں تھاواں تے بلخ دے پارسیاں دا کڈا اثر سی ایہہ اک وکھری بحث اے جیہڑی اجے ہوئی ہی نہیں۔ بلاذری تے 10 ویں صدی وچ عرب توں آیا سی اتے اوس آپدی کتاب ’’فتوح البلدان‘‘ وچ لکھیا ہے پئی بلوچستان تے سندھ وچ وڈی گنتری وچ لوک بدھ مت نوں منیندے سن۔گارڈنر تے 1826 دے بعدوں دریائے آمو، کابل، غزنی توں ہوندا ہویا بلستان ول آیا سی اتے اوس دی کتاب وچ گلگت، بلتستان بارے اکھی ویکھیا احوال اے۔ اینج ہی 1841 دی نیپال ول گئی لہور دربار دی فوجی مہم بارے لکھی لکھتاں وچ گلگت بلتستان دا احوال درج اے۔ بلتستان دے وڈکیاں دے ناں وی نیں جہناں لہور دربار دی مہم وچ مدداں کیتیاں سن۔ بدھ مت دے آثار ساڈی پرانی تواریخ دی یادگاراں نیں اتے ایہناں تے پیر رکھدے ہوئے ہی اساں اپنی قدیمی وسوں بارے جان سکدے ہاں۔

گٹھ:آثار قدیمہ
گٹھ:بدھ مت
ویکٹوریا نکونگ

**وکٹوریا نکونگ** اک نائیجیریائی کثیرلسانی منورنجن صلاح کار اتے اک پروگرام پروڈیؤسر اے۔ ایہہ اک دوبھاشی پیشکار، کورا پرسکاراں، ہیڈز اوارڈ لئی سرجن ہار رہی اے، اتے اسنے اک چیرٹی اتے لائیف فاؤنٹین اورفنئیز ہوم دے قیام کرن وچ مدد کیتی۔ وکٹوریا کروز اینڈ چلز دی ایگزیکٹیو پروڈیؤسر اے۔وکٹوریا "ایہہ روکس پروجیکٹ ورلڈ وائیڈ" اُتے نشر کیتے جان والی پہلی افریکی ہن۔

## جیون
نکونگ سکھیاوادیاں دے پروار وچوں سی۔ نکونگنے دکھنی نائیجیریا دے کیلابار یونیورسٹی توں جدید بولیاں وچ اپنی پہلی ڈگری حاصل کیتی اتے دکھنی افریقہ دے کیپ ٹاؤن دی یونیورسٹی وچ بزنس کمیونیکیشن دا مطالعہ کیتا۔ اسنے لاگوس بزنس سکول وینڈرز وچ صنعتی پربندھن دا وی مطالعہ کیتا۔

نکونگ کورا آل ایریا میوزک اوارڈ دے طور تے دوبھاشی پیشکاراں نال، کورا صدر لئی پی۔اے۔ اتے 2012 وچ، آخرکار اک شو پروڈیوسر وجوں کم کیتا۔ سال 2011 توں 2014 وچکار اسنے انترقومی میلے دا انعقاد کیتا سی جویں کہ اکون، الویسا سلانہ فیشن شو، بینن  وچ ایمٹیئین ییلو ثمر، انٹرنیشنل افریکن اتھلیٹکس کمپیٹیشن 2012 نال افریکی سنگیت دی 50 ویں برسی سن۔

نکونگ نے اک چیرٹی اتے لائیف فاؤنٹین اورفنئیز ہوم دے قیام کرن وچ مدد کیتی۔

## حوالے

گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:کمپنی کھوجی عورتاں
سدپارہ جھیل

**سدپارہ جھیل** سطح سمندر توں آٹھ ہزار پنچ سو فٹ دی بلندی سکردو شہر توں کچھ دور  واقع اے۔ ایہ خوبصورت جھیل مٹھے پانی توں لبریز اے تے اس دے دو تن سمت سنگلاخ چٹاناں نیں۔ موسم سرما وچ انہاں پہاڑاں تے برف پڑدی اے تے جدوں گرمیاں دے آغاز وچ ایہ برف پگھلنا شروع ہندی اے تے نہ صرف اس دا بلکہ کجھ گھینٹےآں دی مسافت تے واقع دیوسائی نیشنل پارک توں نکلن  والے قدرتی ندی نالےآں دا پانی وی وکدا ہویا اس وچ جا ڈگدا اے ۔
## ناں
سدپارہ بلتیزبان دا لفظ اے جس دے معنی نیں **ست دروازے** اس دی وجہ ایہ اک دیومالائی کہانی اے جو ایہ اے 

 

گٹھ:پاکستان دیاں جھیلاں
گٹھ:گلگت بلتستان دیاں جھیلاں
گٹھ:جھیلاں
گٹھ:سیاحتی مقامات
یو۔پی۔ایس

**یو۔پی۔ایس**(انگریزی:UPS) Uninterruptible power supply دا چھوٹا روپ اے۔ایہہ طرحاں دا آلہ ہندا اے جو بجلی دے جان اپرنت وی کجھ ویلے لئی توانائی دندا رہندا اے تے کمپیوٹر نوں بند نہیں ہون دندا۔اس وچ اک بیٹری لگی ہندی اے جو بجلی ہندے ہوئے اپنے آپ نوں چارج کردی رہدی اے تے بجلی جان تے کمپیوٹر نوں پاور سپلائی دندی اے

UPS کی تین بنیادی اقسام ہیں:

* آن لائن UPS: یہ مسلسل بیٹری سے توانائی فراہم کرتا ہے اور بالکل بغیر کسی وقفے کے توانائی کی فراہمی یقینی بناتا ہے۔
* لائن انٹریکٹیو UPS: یہ وولٹیج کی کمی یا زیادتی کو درست کرتا ہے اور بیٹری استعمال کرتا ہے جب وولٹیج بہت کم ہو جائے۔
* سٹینڈبائی UPS: یہ عام طور پر بجلی جانے پر بیٹری سے توانائی فراہم کرتا ہے، لیکن پھر آن لائن اور لائن انٹریکٹیو کے مقابلے میں کم حساس ہوتا ہے۔

یہ آلے طبی اور صنعتی استعمال کے لیے اہم ہوتے ہیں جہاں برقی انقطاع نقصان دہ ہو سکتا ہے، مثلاً کمپیوٹرز، سرورز، اور میڈیکل آلات میں استعمال ہوتے ہیں.

گٹھ:کمپیوٹر
اشٹادھیایی

***اشٹادھیائی*** (** دیوناگری: अष्टाध्यायी) یعنی اٹھ ادھیایاں والا مہارشی پاݨینی ولوں رچت سنسکرت گرائمر دا اک بوہت زیادہ پرانا گرنتھ) (500 ق م) اے۔ اس وچ اٹھ باب ہن؛ ہر اک باب وچ چار پاد ہن؛ ہر اک پاد وچ 38 توں 220 تک سوتر ہن۔ اس پرکار اشٹدھیائی وچ اٹھ باب، بتی پاد اتے سبھ ملاکے لگپگ 3155 سوتر ہن۔ اشٹادھیایی اتے مہامُنی کاتیاین دا وسترت وارتک گرنتھ اے اتے سوتراں اتے وارتکاں اتے پتنجلی دا من بھاؤندا واورناتمک گرنتھ مہامبھاشای اے۔ مختصر وچ سوتر، وارتک اتے مہامبھاشای تنوں مل پاݨینی دی گرائمر کہاؤندے ہن اتے سوترکار پاݨینی، وارتککار کاتیاین اتے بھاشاکار پتنجلی تنوں گرائمر دے تریمنی کہاؤندے ہن۔

## اشٹادھیائی دا ویلہ
اشٹادھیایی دے کرتا پاݨینی کدوں ہوئے، اس متعلق کئی مت ہن۔ بھنڈارکر اتے گولڈسٹکر ایہناں دا سماں 7ویں صدی ق م مندے ہن۔ میکڈانیل، کیتھ وغیرہ  کنے ہی ودواناں نے ایہناں نوں چوتھی صدی ق م منیا اے۔ بھارتی انشرتی دے مطابق پاݨینی نندوں دے ہم عصر سن اتے ایہہ سماں 5ویں صدی ق م ہونا چاہیدا اے۔ پاننی وچ شتمان، ونشتیک اتے کارشاپن وغیرہ جنہاں کرنسیاں دا اکٹھے چرچہ اے اوہناں دے بنیاد تے اتے ہور کئی کارناں توں پاننی دا دور ایہی ٹھیک لگدا اے۔

## حوالے

گٹھ:سنسکرت ساہت
گٹھ:سنسکرت
گھوشا

**گھوشا** (سنسکرت: घोषा) پرانی بھارتی خاتون فلسفی سی۔ اوہ دیرگھتمس دی پوتری اتے کاکشیوتدی دھی سی، جنہاں دوہاں نے اشونی کماراں دی تعریف وچ سوکت رچے سن۔

رگوید دے دسویں منڈل دے دو سوکت 39 اتے 40 (دوہاں وچ 40-40 سلوک ہن)، گھوشا  دے لکھے دسے جاندے ہن۔ پہلے سوکت وچ اشونیاں دی تعریف اے اتے دوسرے وچ وواہت زندگی دی ریجھ متعلق نجی بھاوناواں ظاہر کیتیاں گئیاں ہن۔

اک سوکت مطابق، اس تیجسوی لڑکی نوں جیون دے شروع دور وچ ہی کشٹ روگ ہو گیا سی۔ اس کارن ویاہ لایق عمر وچ اس لرکی  دا ویاہ نہیں سی ہویا۔  جدوں اوہ بڈھاپے دی دیہلیز تے پہنچ گئی سی، اشونی کماراں دی مہر نال اس عورت دا ایہہ بھیڑا روگ نشٹ ہو گیا اتے ایہہ لرکی پوری طرحاں تندرست اتے جوان ہو گئی اتے ویاہ کروا سکی۔

## حوالے

گٹھ:بھارتی فلسفہ
گٹھ:سنسکرت ساہتکار
گٹھ:پرانے بھارتی فلسفی
گٹھ:سنسکرت
پتنجلی

**پتنجلی** یوگسوتر دے رچناکار ہن جو ہندواں دے چھ فلسفےآں (نیاں، وشیشک، سانکھ، یوگ، میمانسا، ویدانت) وچوں اک اے۔ بھارتی ساہت وچ پتنجلی دے لکھے ہوئے تن مکھ گرنتھ ملدے ہن: یوگسوتر، اشٹادھیایی اتے بھاشی، اتے آیوروید اتے گرنتھ۔ کجھ ودواناں دا مت اے کہ ایہہ تنوں گرنتھ اک ہی انسان نے لکھے ؛ ہوراں دی دھارنا اے کہ ایہہ وکھ وکھ آدمیاں دیاں کرتیاں ہن۔ پتنجلی نے پاݨینی دے اشٹادھیایی اتے اپنا ٹیکا لکھیا جس نوں مہامبھاشای دا نام دتا (مہاں + بھاشی (تجزیہ، ٹپنی، وویچنا، تنقید))۔ ایہناں دا دور کوئی 200 ق م منیا جاندا اے۔

## حوالے

گٹھ:بھارتی فلسفہ
گٹھ:سنسکرت ساہتکار
گٹھ:سنسکرت
یوگا سوترا

**یوگسوتر**، یوگ فلسفہ دا مول گرنتھ اے۔ ایہہ بھارتی فلسفہ دے چھ فلسفےآں وچوں اک شاستر اے اتے اسدی رچنا 400 عیسوی دے نیڑے تیڑے ہوئی اتے اس دا لکھاری پتنجلی اے۔ اس وچ ملدے بہت سارے یوگ سوتر پتنجلی دے ویلے توں پہلاں ہی پرچلت سن اتے پتنجلی نے ایہناں یوگ سوتراں نوں اکتر کیتا اتے اپنے حوالے  جوڑے چھٹ آستک فلسفےآں  وچ یوگ فلسفہ دا اہم  تھاں اے۔ ہور سمیاں وچ یوگ دی نانا شاخاواں ترقی یافتہ ہوئیاں جہناں نے وڈے مکمل روپ وچ کئی بھارتی پنتھاں، قوماں اتے سادھناواں اتے اثر پایا۔ 

چتورتی نرودھ نوں یوگ منّ کے جمراج، نیم، آسن وغیرہ یوگ دا مول اصول موجود متھے گئے ہن۔ ڈریکٹ روپ وچ ہٹھیوگ، راجیوگ اتے علم یوگ - تناں دا مولک اتھے مل جاندا اے۔ اس اتے وی کئی بھاشی لکھے گئے ہن۔ آسن، پرنایام، سمادھی وغیرہ وویچنا اتے وضاحت دی پریرنا لے کے بہت سارے آزاد گرنتھاں دی وی رچنا ہوئی۔

## حوالے

گٹھ:بھارتی فلسفہ
گٹھ:سنسکرت ساہتگٹھ:سنسکرت
یوگا فلسفہ

**یوگا فلسفہ** چھ مُستند فلسفےآں وچوں اک اے۔ اس دے رچنہار پتنجلی مُنی ہن۔

قدرت، پرکھ دے سروپ دے نال ربّ دی حقیقت نوں ملاکے انسان جیون دی روحانی ، دماغی اتے جسمانی ترقی لئی فلسفہ دا اک بہت ووہاری اتے نفسیاتی  روپ یوگا فلسفہ وچ پیش کیتا گیا اے۔ اس دا شروع پتنجلی منی دے یوگا سوتراں نال ہندا اے۔ یوگاسوتراں دی سبتوں ودھیا وضاحت ویاس منی ولوں لکھتی ویاسبھاشیا وچ حاصل ہندی اے۔ اس وچ دسیا گیا اے کہ کس پرکار انسان اپنے من (چت) دیاں برتیاں اتے قابو رکھکے جیون وچ کامیاب ہو سکدا اے اتے اپنے آخری ہدف نروان نوں حاصل کر سکدا اے۔

گٹھ:بھارتی فلسفہ
گٹھ:سنسکرت ساہتگٹھ:سنسکرت
چھ فلسفے

بھارتی مُنیاں رِشیاں (روحانی لوکاں)  دے زرخیز دماغ ولوں جس کرم، علم اتے روحانی گنگا دا دھارا شروع ہویا، اسنے دور - دور دے انساناں دے روح نوں دھوکے انہاں نوں پاک پوتر، نت - خالص - بدھ اتے ہمیشہ سوچھ بناکے انسانیت دے ترقی وچ یوگدان دتا اے۔ اس پتیتپاونی دھارا نوں لوک فلسفہ دے نام ولوں بلاؤندے ہن۔ کھوجکاراں دا وچار اے کہ اس شبد دا حالیہ مطلب وچ سبھتوں پہلا استعمال خاص فلسفہ وچ ہویا۔
 
گٹھ:بھارتی فلسفہگٹھ:سنسکرت
آسن

پرسکون اک چتّ اتے ستھر ہوکے بیٹھن نوں **آسن** کیہا جاندا اے ۔ آسن دا شبدی مطلب اے - بیٹھنا، بیٹھن دا بنیاد، بیٹھن دا خاص عمل وغیرہ ۔

پتنجلی یوگا فلسفہ وچ وورت اشٹانگیوگ وچ آسن دا مقام  تیسرا اتے گورکشناتھادِی ولوں بدلیا ہویا شڈنگیوگ وچ پہلا اے ۔ چتّ دی مضبوطی، سریر اتے اس دے انگاں دی مضبوطی اتے جسمانی سکھ لئی اس عمل دا ودھان ملدا اے ۔
 

گٹھ:یوگا
کُنتک

**کُنتک **، شاعری-شاستر دے اک مولک ودوان سن۔ ایہہ لفاظی گرو سن جہناں دی نظر وچ لفظی طاقت ہی شاعر دے مطلوبہ مطلب دے اظہار لئی پوری طرحاں اہل ہندی اے۔ اوہ کشمیر دے سن پر اوہناں دا دور مقررہ طور تے معلوم نہیں۔ اوہناں دی اکو اک رچنا وکروکتی جیوت اے جو ادھوری ہی ملدی اے۔

## وکروکتی اصول

وکروکتی دا شبدی مطلب اے "ٹیڈھا کتھن"۔ کنتک وکروکتی نوں شاعری(ساہت) دی روح مندا اے اتے اسنے اس دے 6 بھید دسے ہن:-
# ورن-وکرتا
# شبد-وکرتا
# پچھیتر-وکرتا
# واک-وکرتا
# پرکرن-وکرتا
# پربندھ-وکرتا

گٹھ:اتہاس
گٹھ:سنسکرت ساہتکار
گٹھ:سنسکرت
وکروکتی جیوت

**وکروکتیجیوت ** اچاریہ کُنتک دا رچیا اکو اک سنسکرت گرنتھ اے۔ ایہہ وی ادھورا ہی ملدا اے۔

کنتک وکروکتی نوں شاعری دی جند  ،جاں، روح  مندے ہن۔ وکروکتیجیوت  وچ وکروکتی نوں ہی شاعری دی روح منیا گیا اے جسدا ہور آچاریاں نے انکار  کیتا اے۔ پورے گرنتھ وچ وکروکتی دے سروپ اتے سبھاء دا بہت ہی پروڈھ اتے گہر-گمبھیر وویچن اے۔ وکروکتی دا مطلب اے ودیگدھئبھنگیبھنتی (वदैग्ध्यभंगीभणिति)، یعنی عامَ پرچلت لوک بولی توں وکھ ولکھن بھاشائی استعمال۔

گٹھ:بھارتی شاعری شاستر
گٹھ:سنسکرت ساہتگٹھ:ساہت
لولٹ

**بھٹ لولٹ** اک سنسکرت آچاریہ سی جسدا رس اصول اتے کم سی۔ آچاریہ ابھنوگپت نے ابھنوبھارتی وچ لولٹ دی چرچہ بھرتمنی دے ناٹ سوتر دے پروانت ٹیکاکار آچاریہ دے روپ وچ کیتا اے۔ بھرت دے رسپرک اصول دی وضاحت کرن والا اعلیٰ ودوان لولٹ ہی اے۔ رسنشپتی دے تعلق وچ اسدا آزاد مت ساہت جگت وچ مشہور اے۔ ایہہ میمانسک اتے ابھدھاوادی سی۔ اس دے مت وچ شبد دے ہر اک مطلب دی پرتیتی ابھدھا نال ٹھیک اسی طرحاں ہو جاندی اے، جویں اک ہی تیر کوچ نوں بھیددے ہوئے سریر وچ وڑکے پراناں نوں پی جاندا اے۔ اس دی نظر مطابق مہانکاوی دے پردھان رس اتے اسدے وکھ وکھ انگاں وچ پورا سامنجس ہونا ضروری اے۔

گٹھ:سنسکرت ساہتکار
گٹھ:سنسکرت
لیڈ ایسڈ بیٹری

**لیڈ-ایسڈ بیٹری** (Lead-acid batteries) سبھ توں زیادہ ورتیاں جان والیاں بیٹریاں وچوں اک اے۔ اسدی کاڈھ سن 1859 وچ فرانسیسی فزکس سائنسدان گیسٹن پلینٹی (Gaston Planté) نے کیتی سی۔ دوبارا چارج کرن یوگ بیٹریاں وچوں ایہہ سبھ توں پرانی بیٹری اے۔

سبھ توں گھٹ توانائی توں بھار دے تناسب دے پکھ توں نکل کیڈمیئم بیٹری دے پچھوں دوجے نمبر تے آؤندی اے۔ اس وچ تھوڑھے ویلے دے لئی ودھ بجلی پیدا کرن دی گنجائش ہندی اے۔ اپروکت گناں دے علاوہ ایہہ بہت سستی وی ہندی اے جسدے کارن کاراں، ٹرکاں اتے ہور گڈیاں دے علاوہ ایہہ یو۔پی۔ایس۔ وچ وی ورتی جاندی اے۔

## بنتر
لیڈ-ایسڈ بیٹری وچ اک جاں اک توں ودھ سیل ترتیب وار طریقے نال اک دوجے نال جڑے ہندے ہن۔ اداہرن دے لئی 12 وولٹ دی بیٹری وچ 6 سیل ہندے ہن۔ ہریک سیل دو پلیٹاں (پازیٹو اتے نیگیٹو) توں مل کے بنیا ہندا اے۔ ایہناں دو پلیٹاں دے وچ بجلئی غیرموصل رکھے جاندے ہن تاں کہ دوویں پلیٹاں آپس وچ جڑ نہ سکن۔ پلیٹاں اتے اوہناں نوں الگ رکھن والا غیرموصل وغیرہ سبھ کجھ پانی اتے ایسڈ دے گھول (جسدا تناسب 3:1 ہندا اے) وچ ڈبے رہندے ہن، جسنوں الیکٹرولائیٹ کہندے ہن۔ اس بیٹری وچ الیکٹرولائیٹ دے طور تے سلفیورک ایسڈ (H2SO4) نوں ورتیا جاندا اے۔ پازیٹو پلیٹ لیڈ-پیرااکسائیڈ (PbO2) دی بنی ہندی اے اتے نیگیٹو پلیٹ لیڈ (Pb) دی بنی ہندی اے۔

## کم تکنیک
ڈسچارج ہون تے لیڈ-ایسڈ سیل دیاں دوویں پازیٹو اتے نیگیٹو پلیٹاں لیڈ-سلفیٹ (PbSO4) بن جاندیاں ہن اتے الیکٹرولائیٹ وچ سلفیورک ایسڈ دی مقدار بہت گھٹ جاندی اے۔ ڈسچارج عمل وِچ بیٹری دے انتر الیکٹرون پازیٹو پلیٹ توں نیگیٹو پلیٹ دے ول جاندے ہن۔

جدوں بیٹری لوڈ نوں بجلی دندی اے (مطلب کہ ڈسچارج ہندی اے)، تاں ہیٹھ لکھے عمل ہندیاں ہن-

**نیگیٹو ٹرمینل اُپر:**

:\mathrm {Pb + SO_4^{2-} \longrightarrow PbSO_4 + 2\, e^- }

**پوزیٹو ٹرمینل اُپر:**

:\mathrm {PbO_2 + SO_4^{2-} + 4 \, H_3O^+ + 2 \,e^- \longrightarrow PbSO_4 + 6\, H_2O }

جدوں بیٹری نوں چارج کیتا جاندا اے تاں اتلے  عمل ہی ہندے ہن، پر الٹی سمت وچ۔

مکمل عمل نوں ہیٹھ لکھی مساوات نال لکھیا جا سکدا اے-
:\mathrm{ Pb + PbO_2 + 2 \,H_2SO_4 \longrightarrow 2\, PbSO_4 + 2 \,H_2O }  + بجلئی توانائی

سلفر دے ٹٹن وچ لیڈ آکسائیڈ انسٹیبل (Unstable) ہندا اے۔ دے ولین وچ  لیڈ آکسائڈ انسٹیبل (Unstable) ہوتا اے۔

سار روپ وچ ڈسچارج اتے چارج دے عمل ہیٹھ لکھے جدوَل وچ دتے گئے ہن-

## حوالے

گٹھ:بیٹریاں
گٹھ:فزکس
گٹھ:بجلی
گٹھ:چارج کرن یوگ بیٹریاں
جان کروچ

**جینس وینڈیل کروچ** ( **بیتھنی**؛ 14 مارچ، 1939 –  31 مئی، 2016) اک امریکی مذہبی براڈکاسٹر اے۔ کروچ اتے اسدے شوہر پول نے 1973 وچ ٹرنٹی براڈکاسٹنگ نیٹورک (ٹی۔بی۔اینّ۔) دای قیام کیتا۔

## مڈھلا جیون اتے وزارت
کروچ ریورڈینٹ اتے ایڈگر ڈبلیو بیتھانی دی بیٹی سی، اتے کولمبس، جارجیا وچ وڈی سی۔ اسدے پیؤ نے رب دے اسیمبلیاں وچ پادری دے طور اُتے کم کیتا، اتے اوہ دکھنی-پوربی یونیورسٹی (فلورڈا) دا بانی پردھان سی۔ کروچ نے جدوں اوانپانی کالج، سپرنگفیلڈ، مسوری وچ داخلہ لیا، اس ویلے کروچ دی ملاقات پول ایف کروچ نال ہوئی۔اوہناں دا ویاہ 1957 وچ ہویا سی اتے اوہناں دے دو بیٹے، پال جونیئر اتے میتھیو ہن، ایہناں دے دوویں بچےٹی۔بی۔اینّ دے اچّ اہلکار اتے پروگراماں دے میزبان ہن۔

## بیماری اتے موت
کروچ نوں 25 مئی، 2016 نوں اک وڈے سٹروک دا ساہمنا کرنا پیا، اتے اسنوں ہسپتال وچ داخل کروایا گیا۔ 31 مئی، 2016 نوں کروچ دی موت اورلینڈو، فلوریڈا وچ 77 سال ہو گئی سی۔

## اوارڈز اتے اعزاز
* 1990: اونریری ڈاکٹر آف ہمن لیٹرس ڈگری پھرام اورل روبرٹس یونیورسٹی
* گولڈن اینپانی اوارڈ – ایکسیلینس ان میڈیا
* ٹو-ٹائم پیرینٹس ٹیلیوژن کونسل انٹرٹینمینٹ سیل آف اپرول ریسیپیئینٹ (ٹیبیئین اتے اک بچے دی مسکان لئی)

## حوالے

## باہری کڑیاں
* Smile of a Child television network 
* 
گٹھ:جم 1939
گٹھ:موت 2016
گٹھ:کمپنی کھوجی عورتاں
کَرن تھاپر

**کَرن تھاپر** اک بھارتی صحافی اتے اک ٹیلیوژن ٹپنیکار اتے انٹرویوکار اے۔ اوہ آئی بی این نال جڑیا ہویا سی اتے *دی ڈیول ایڈووکیٹ* اتے *دی لاسٹ ورڈ* دی میزبانی کیتی سی۔ اوہ حال وچ انڈیا ٹوڈے نال متعلق اے اتے *ٹو دی پوائنٹ* اتے *نتھنگ بٹ دی ٹروتھ* دا ہوسٹ اے۔

## مڈھلا جیون اتے سکھیا
کَرن تھاپر سابقہ تھل فوج مکھی جنرل پران ناتھ تھاپر اتے بملا تھاپر دا سبھ توں چھوٹا بچہ اے۔ اوہ اتہاسکار رومیلا تھاپر دا چچیرا بھرا اے۔

اوہ ڈون اسکول  اتے سٹو سکول دا اک طالب علم اے۔  دون سکول ویلے تھاپر دون سکول ہفتہ واری دا مکھ اڈیٹر سی۔ اسنے 1977 وچ پیمبوروک کالج، کیمبرج توں معاشیات اتے سیاسی فلسفہ دی ڈگری نال گریجوئیشن کیتی۔ اسے سال اوہ کیمبرج یونین دا پردھان وی رہا۔ بعد وچ اس نے سینٹ اینٹونی کالج، آکسفورڈ توں انترقومی تعلقاں وچ ڈاکٹریٹ دی ڈگری حاصل کیتی۔

## کیریئر
thumb|کَرن تھاپر نے اپنی سکھیا ادارہ دے پلیٹینم جوبلی تقریب دوران  دون اسکول  وچ بحث دی پردھانگی کردے ہوئے۔
اس نے لاگوس، نائیجیریا وچ*د ٹائیمس* ، دے نال اپنے کیریئر دی شروعات کیتی اتے بعد وچ اس نے 1981 تک اس دے مکھ لکھاری دے طور اتے بھارت وچ کم کیتا۔ 1982 وچ اوہ *لندن ویکینڈ ٹیلیوژن* وچ شامل ہو گیا اتے اگلے 11 سالاں تک اتھے کم کیتا۔ پھر اوہ بھارت آ گیا جسدے بعد اس نے *دی ہندوستان ٹائیمس ٹیلیوژن گروپ*، *ہوم ٹیوی* اتے *یونائٹڈ ٹیلیوژن* دے نال کم کیتا اتے بعد وچ اگست 2001 وچ انفوٹینمینٹ ٹیلیوژن نام دا اپنا پروڈکشن ہاؤس بنا لیا جو کہ بی بی سی، دور درشن اتے چینل نیوز ایشیا سمیت ہورناں لئی پروگرام بناؤندا اے۔

حال وچ اوہ انفوٹینمینٹ ٹیلیوژن دے پردھان اے اتے موہری قومی لیڈراں اتے مشہور ہستیاں دے نال تکھے انٹرویو لین لئی جانیا جاندا اے۔

اسدے کجھ ٹیوی شوآں نوں کافی پسند کیتا گیا اے۔ ایہہ ہن: *آئیوٹنیس*، *ٹونائیٹ ایٹ 10,* *ان فوکس ود کَرن *، *لائن آف فائر* اتے *وار آف ورڈز۔اوہ*شو جنہاں نال اوہ حالَ ہی وچ سرخیاں بن رہا اے، اوہ ہن: سی اینّ اینّ-آئی بی این تے *دی ڈیول ایڈووکیٹ* اتے *دی لاسٹ ورڈ* اتے سی این بی سی ٹی وی 18 تے *انڈیا ٹونائیٹ*۔

اپریل 2014 وچ، تھاپر سی اینّ اینّ-آئی بی این نوں چھڈکے *انڈیا ٹوڈے* وچ آ گیا۔ اوہ چینل دے نویں شو ٹو دی پوائنٹ نوں ہوسٹ کر رہا اے۔

اوہ اک موہری بھارتی روزانہ اخبار د انڈین ایکسپریس وچ اک کالمنویس دے طور تے وی لکھدا اے۔ 1 اپریل 2017 نوں اسنے کتھت طور اُتے  پاکستان وچ اک بھارتی جاسوس، کلبھوشن یادو نوں موت دی سزا دے تعلق وچ "مسٹر یادیو دی رہس" ناں دا اک لیکھ لکھیا سی۔ اس لیکھ تے بھارت وچ بہت رولا-رپا پیا جس دے کمینٹ سیکشن وچ سوال ہوئے کہ تھاپر اپنے ملک دے بندیاں دے خلاف مدعیاں تے اجیہا دیس-خلاف سٹینڈ کویں دکھا رہا اے، جو انترقومی پدھر اُتے اپنے ہی دیس نوں شرمندہ کر سکدا اے۔

## کتاباں
* *Face To Face India – Conversations With Karan Thapar*، Penguin, 0-14-303344-1
* *Sunday Sentiments*، Wisdom Tree, 81-8328-023-4
* *More Salt Than Pepper – Dropping Anchor With Karan Thapar*، Harper Collins, 978-81-7223-776-9

## حوالے

## باہری لنک
* Karan Thapar's Profile on Infotainment Television
* To the Point with Karan Thapar
* Karan Thapar wins Two Asian Television Awards in *[[د ہندو|The Hindu]]*
* Karan Thapar talks to Outlook India
* Karan Thapar: Latest News Stories 
گٹھ:جم 1955
گٹھ:زندہ لوک
دور درشن

**دوردرشن ** بھارت توں براڈکاسٹ ہون والا اک ٹی وی چینل اے۔ جو کہ پرسار بھارتی دے ماتحت آؤندا اے۔ دوردرشن  بھارت دا سبھّ توں وڈا نشریاتی ادارہ اے۔ 15 ستمبر 2009 نوں دوردرشن  دی 50ویں ورھےگنڈھ سی۔ بھارت وچ ٹیلیوژن دی شروعات 1959 وچ ہوئی سی۔ 1972 وچ دوسرا ٹی۔ وی۔ سٹیشن بمبئی (ممبئی) وکھے شروع کیتا گیا۔ 1973 وچ سرینگر، امرتسر، 1975 وچ کلکتہ (کولکاتہ)، مدراس تے لکھنؤ توں سٹیشناں دی شروعات ہوئی۔ 1976 وچ اس نوں آل انڈیا ریڈیو نالوں الگ کرکے 'دوردرشن ' دا ناں دتا گیا۔ اس نوں اطلاع تے نشریات محکمے ماتحت رکھیا گیا۔ 1980 دے دہاکے وچ انسیٹ-1 اے راہیں دوردرشن  پورے ملک وچ پہنچن لگا۔ ایہہ پرسارن 'نیشنل پروگرام' سرلیکھ ہیٹھ براڈکاسٹ کیتا جاندا سی۔ 1982 دیاں ایشیائی کھیڈاں دلی وکھے ہوئیاں تاں بھارتی ٹیلیوژن نوں وڈا ہلارا ملیا۔ بھارت سرکار نے ایہناں کھیڈاں دی نشریات لئی رنگدار ٹیلیوژن دی شروعات کیتی۔ بھارتی ٹیلیوژن وچ 1990 دے دہاکے دے شروع دے سالاں وچ سیٹیلائیٹ ٹی۔ وی۔ دی شروعات ہوئی۔
## لڑیوار ناٹک
1984 توں 1990 دوران ہم لوگ، بنیاد، رامائن اتے مہامبھارت جہے لڑیواراں دا بول بالا رہا۔ اج لمے لڑیوار بھارتی ناظرین وچ ودھیرے چرچت ہن۔ ایہناں نے بھارت وچ نواں نویکلا دیکھن والا طبقہ کھڑھا کر لیا اے، جنہاں وچ وڈی گنتی عورتاں دی اے۔ بھاویں بھارت پدھر اُتے ہندی ٹیلیوژن صنعت تیزی نال ودھی پھُلی اے۔ پر نال-نال مقامی بولی چینلاں دی ویکھن والی گنتی وی ودھی اے۔ ٹیلیوژن، دنیا بھر وچ ریڈیو اتے اخباراں نالوں ودھیرے مشہوری حاصل کمیونیکیشن زریعہ اے جس نے دنیا چھوٹی کر دتی اے۔ دنیا بھر دی پل-پل دی خبر ایہہ سانوں گھر بیٹھیاں دندا رہندا اے۔ اطلاع اتے منورنجن دے میدان  وچ اس دا کوئی مقابلہ نہیں۔
## لسٹ

* ڈی ڈی2
* ڈی ڈی انڈیمان اتے نکوبار
* ڈی ڈی اروناچل پردیش
* ڈی ڈی آسام
* ڈی ڈی بنگلا
* ڈی ڈی بھارتی
* ڈی ڈی بہار
* ڈی ڈی چندن
* ڈی ڈی چنڈی گڑھ
* ڈی ڈی چینائی
* ڈی ڈی چھتیسگڑھ
* ڈی ڈی کوئمبٹور
* ڈی ڈی دادرا اتے نگر حویلی
* ڈی ڈی دمن اتے دیو
* ڈی ڈی دلی میٹرو
* ڈی ڈی ڈریکٹ+
* ڈی ڈی انگریزی
* ڈی ڈی گرنر
* ڈی ڈی گوا
* ڈی ڈی گجراتی
* ڈی ڈی ہریانہ
* ڈی ڈی ہماچل پردیش
* ڈی ڈی انڈیا
* ڈی ڈی جے پور میٹرو
* ڈی ڈی جھارکھنڈ
* ڈی ڈی کرناٹک
* ڈی ڈی کشمیر
* ڈی ڈی کسان
* ڈی ڈی کولکاتہ میٹرو
* ڈی ڈی کچھ
* ڈی ڈی لکشدیپ
* ڈی ڈی مدھ پردیش
* ڈی ڈی مدرائی
* ڈی ڈی ملیالم
* ڈی ڈی منیپری
* ڈی ڈی مراٹھی
* ڈی ڈی میگھالیا
* ڈی ڈی میزورم
* ڈی ڈی ناگالینڈ
* ڈی ڈی نیشنل
* ڈی ڈی1
* ڈی ڈی نیوز
* ڈی ڈی نارتھ-ایسٹ
* ڈی ڈی اوڑیا
* ڈی ڈی پوڈھیہائی ٹیوی
* ڈی ڈی پورٹ بلیار
* ڈی ڈی پانڈیچری
* ڈی ڈی پنجابی
* ڈی ڈی راجستھان
* ڈی ڈی سہیدری
* ڈی ڈی سپتاگری
* ڈی ڈی سنکم
* ڈی ڈی سندھی
* ڈی ڈی سپورٹ
* ڈی ڈی تامل ناڈو
* ڈی ڈی تریپورا
* ڈی ڈی اردو
* ڈی ڈی اتر پردیش
* ڈی ڈی اتراکھنڈ
* ڈی ڈی ویسٹ بنگال
* ڈی ڈی یادگری
* میٹرو گولڈ
* پوڈھیگئی ٹیوی
* ڈی ڈی کسان

## حوالے

گٹھ:دوردرشن
گٹھ:ٹیوی چینل
پرسار بھارتی

**پرسار بھارتی** (براڈکاسٹنگ کارپوریشن آف انڈیا دے نام توں وی جاندے ہن) بھارت سرکار دا اک عوامی نشریاتی ادارہ اے۔ اس وچ مکھ طور تے دور درشن اتے آکاشوانی شامل ہن ۔
اسدا قیام 23 نومبر، 1997 نشریات متعلق مدعیاں تے سرکاری نشریاتی ادارےآں نوں خودمختاری دین لئی پارلیمنٹ وچ کافی بحث دے بعد کیتا گیا سی۔ پارلیمنٹ نے اس تعلق وچ 1990 وچ اک ادھنیم پاس کیتا لیکن اس نوں انت 15 ستمبر 1997 وچ لاگوُ کیتا گیا۔

گٹھ:سرکاری میڈیا
گٹھ:بھارت سرکار
آل انڈیا ریڈیو

**آل انڈیا ریڈیو**، بھارت دی ریڈیو سروس اے۔ 1923–24 وچ پہلی وار ریڈیو دی نشریات بمبئی توں ہوئی۔ 1929 نوں بھارتی سٹیٹ نشریاتی سروس دا قیام کیتا گیا۔ 1936 وچ اس دا ناں آل انڈیا ریڈیو رکھیا گیا۔ بھارت دے آزاد ہون توں بعد اس نوں **آکاشواݨی** دا ناں دتا گیا۔

## حوالے

گٹھ:ریڈیو
گٹھ:ریاستی ذرائع ابلاغ
انڈیا ٹوڈے

***انڈیا ٹوڈے*** (انگریزی: India Today) بھارت دا اک ہفتہ وار خبری میگزین اے جو لونگ میڈیا انڈیا لمیٹڈ شائع کردا اے۔ ایہہ میگزین 1975 توں شائع ہو رہا اے۔ انگریزی دے علاوہ ایہہ ہندی وچ وی نکلدا اے۔

## حوالے

گٹھ:بھارتی میگزین
گٹھ:اخبار
پاکستان دیاں تحصیلاں

پاکستان وچ تحصیل، ضلعے دی اک انتظامی ذیلی ونڈ اے۔ 

* پنجاب دیاں تحصیلاں
* بلوچستان دیاں تحصیلاں
* سندھ دیاں تحصیلاں
* خیبر دیاں تحصیلاں
* گلگت بلتستان دیاں تحصیلاں
* آزاد کشمیر دیاں تحصیلاں

## صوبا پنجاب
پنجاب دیاں درج ذیل تحصیلاں نیں۔

## صوبا سندھ

مجموعی طور تے سندھ دے 30 ضلعے نیں۔ اوہناں دیاں تحصیلاں درج ذیل نیں۔

## صوبا خیبر
صوبا خیبر وچ کل 36 ضلعے نیں ۔

## صوبا بلوچستان
صوبا بلوچستان دے کل 36 ضلعے نیں، جیہناں وچ درج ذیل تحصیلاں نیں۔

## حوالے

## ہور دیکھو
* پاکستان دیاں ڈویژناں
* پاکستان دے ضلعے
* پاکستان دی انتظامی ونڈ

گٹھ:لسٹاں
گٹھ:پاکستان دی انتظامی ونڈ
گٹھ:پاکستان دیاں تحصیلاں
عراق دے شہر

## دور جدید دے شہر

**2008 وچ عراقی شہراں دی اصل آبادی دے مطابق لسٹ**






* ابوغریب
* اربیل
* الشامیہ
* ام قصر
* بصرہ
* بعقوبہ
* بغداد
* بغدیدہ
* تکریت
* جیکور


* حلہ
* خانقین
* دجیل
* دہوک
* دیوانیہ
* رفاعی
* رمادی
* زبیر
* سامرا
* سلیمانیہ


* سنجار
* صفوان
* صویرہ
* عنکاوہ
* فلوجہ
* قرنہ
* کربلا
* کرکوک
* کوت العمارہ
* کوفہ


* مدینۃ الصدر
* مشخاب
* مقبرہ اور
* مقدادیہ
* مندلی
* موصل
* ناحیۃ القاسم
* ناصریہ
* نجف
* نھروان
* یوسفیہ




## حوالے

گٹھ:عراق دے آباد تھاں
گٹھ:شہراں دیاں لسٹان بلحاظ دیس

گٹھ:لسٹاں
پاپائی ریاستاں

**پاپائی ریاستاں** (Papal States) اطالوی جزیرہ نما دے علاقےآں وچ 700 عیسوی دی دہائی توں 1870ء تک پاپائے اعظم  دی خود مختار براہ راست حکومت دے تحت ریاستاں سن۔

## حوالے

گٹھ:اٹلی
گٹھ:اٹلی دی تریخ
گٹھ:پاپائی ریاستاں
مصر دے بادشاہاں دی لسٹ

لسٹ**حکمران مصر**

* لسٹ فراعین مصر (3100ق م - 30ق م)
* لسٹ رومی مصری گورنر (30ق م - 639ء)
* لسٹ اسلامی مصری گورنر (640ء - 868ء)
* لسٹ اسلامی مصری نیم خود مختار گورنر (868ء - 969ء)
* لسٹ فاطمی خلفاء (969ء - 1171ء)
* لسٹ عثمانی مصری ولی عہد (1517ء - 1805ء)
* لسٹ شاہان آل محمد علی (1805ء - 1953ء)
* مصر دے نوآبادیاتی سر لسٹ (1798ء - 1936ء)
* مصر کے گرینڈ وزیر دی لسٹ (1857ء - 1858ء)
* لسٹ مصری صدر (1953ء - 2011ء اور 2012ء تا موجودہ)
* لسٹ مصری وزرائے اعظم (1878ء - موجودہ)

گٹھ:فہارست مصر کے سیاسی حکام
گٹھ:مصر دے سربراہان ریاست
گٹھ:صدراں دی لسٹ
گٹھ:حکومت مصر
گٹھ:مصری صدر
گٹھ:لسٹاں

گٹھ:مصر دی تریخ
گٹھ:مصر
گٹھ:لسٹاں دی لسٹ
گٹھ:سلطنت عثمانیہ
خفیہ معجزہ

"**خفیہ چمتکار**" اکنکی کہانی اے جوارجنٹینا دے لکھاری اتے شاعر ہورہے لوئیس بورہیس۔ دی لکھی اے۔ اس نوں پہلے رسالے *Sur* وچ فروری 1943 وچ شائع کیتا گیا سی۔

## پلاٹ
کہانی دا مکھ پاتر اک ناٹک کار اے جسدا نام جیرانمیر ہلادیک اے، اتے جوپراگ وچ رہِ رہا اے۔ ادوں دوجے عالمی یدھدوران پراگ تے نازی جرمنی دا قبضہ سی۔ ہلادیک نوں گرفتار کیتا گیا اے اتے استےیہودی ہون دے نال نال اینشولسدا خلاف کرن دا الزام اے اتے پھائرنگ دستے نے گولی مار کے موت دے گھاٹ اتارن دی سزا دتی گئی اے۔

بھاویں کہ اوہ اک وار تاں موت توں ڈر اتے محض دہشت دا تجربہ کردا اے، پر چھیتی ہی ہلادیک دی مکھ چنتا اس دے ادھورے ناٹک ول مڑ جاندی اے، جس دا سرلیکھ *دشمن* اے۔ اوہ اپنی پرانی کارگزاری توں اسنتشٹ ہون دا تجربہ کردا اے، اتے اس ناٹک نوں پورا کرنا چاہندا اے، جس بارے اوہ محسوس کردا اے اس ولوں اتہاس اسدا نرنا کریگا اتے اسنوں سدھ کریگا۔ اس دے دو ایکٹ لکھن توں رہندے ہن اتے اس دی موت دی سزا دناں دا معاملہ اے، اسلئی ایہہ اسمبھو لگدا اے کہ اوہ ویلے سر اس نوں پورا کر سکدا اے۔

اپنی موت توں اک رات پہلاں، ہلادیک نے پرمیشر نوں دعا کیتی اتے بینتی کیتی کہ اوہ اس ناٹک نوں پورا کرن لئی اک سال دے دیوے۔ اس رات، اوہ کلیمنٹینم لائبریری جان دا سپنا دیکھدا اے، جتھے اک کتاب وچ ربّ کسے اک پنے تے اک اکھر وچ شامل ہندا اے، جتھے اپنا زیادہ تر جیون لبھن وچ دے خرچ کرن دے باو جود بڈھا، کٹھور لائبریرین لبھن وچ ااہل رہندا اے۔ کسے نے لائبریری نوں ایٹلس واپس کیتی اے؛ ہلادیک نے بھارت دے نقشے تے اک اکھر نوں چھوہ لیا اے اتے اک آواز سنی اے جس نے اسنوں کیہا اے، "تہاڈے کم لئی سماں دے دتا گیا اے"۔

اگلے دن نیت ویلے تے، دو سپاہی ہلادیک لئی آؤندے ہن اتے اوہ باہر لجایا جاندا اے اتے فائرنگ ٹیم اس دے ساہمنے کھڑی ہندی اے۔ سارجینٹ گولی داغن دا آدیش دندا اے، اتے سماں رک جاندا اے۔ سمچا دنیا اچانک سن ہو جاندا اے، جس وچ ہلادیک وی شامل اے، جو پھائرنگ دستے دے موہرے کھڑا اے؛ حالانکہ اوہ پوری طرحاں سکتے وچ اے، پھر وی اوہ سچیت رہندا اے کجھ ویلے بعد اس نوں سمجھ پیندا اے: ربّ نے اس نوں اوہ سماں دے دتا اے جس لئی اس نے بینتی کیتی سی۔ اس لئی، سرجینٹ دے آدیش اتے فوجیاں نوں اپنیاں رائیفلاں توں گولی داغن دے وچکار انترمکھی ویلے دا اک سال لنگھیگا، حالانکہ ہور کسے نوں بھنک تک نہیں ہوویگی کہ کجھ اسادھارن ہویا اے - اس لئی، کہانی دا سرلیکھ اے:  "خفیہ چمتکار"۔

یاد توں کم لیندے ہوئے، ہلدیک اپنا ناٹک لکھدا، وستاردا اتے سمپادت کردا اے، اپنی سنتشٹی لئی ہر ویروے اتے باریکی نوں گھوکھدا تے سودھدا اے۔ انت وچ، اک سال دی محنت دے بعد، اوہ اس نوں پورا کردا اے؛ صرف اک لقب نوں لکھن توں چھڈّ دتا گیا اے، جس نوں انت اوہ چن لیندا اے، اتے سماں پھر شروع ہو جاندا اے اتے فوجیاں دیاں رائیفلاں دی بچھاڑ اس نوں مار دندی اے۔

## حوالے

گٹھ:نکیاں کہانیاں
گٹھ:ارجنٹائن
لسٹ شاہان آل محمد علی

شاہان آل محمد علی نے مصر اُتے 1805 توں 1953 تک حکمرانی کیتی۔ اس دور اقتدار دے بوہتے وقت وچ سوڈان، سرزمین شام تے  حجاز وی شامل رہے۔ 

آل محمد علی دی بنیاد محمد علی پاشا نے رکھی۔ محمد علی پاشا مصر اُتے اپنے اختیار نوں مستحکم کرن وچ  کامیاب ہویا تے بطور شاہ خدیو دا لقب اپنایا۔

تصویر:Royal Standard of Egypt (on land).svg|مصر دا شاہی پرچم
تصویر:Egypt under Muhammad Ali Dynasty map en.png|مصر آل محمد علی دے تحت

## فہرست شاہان (1805–1953)
### ولایت/غیر تسلیم شدہ خديويت
}والی محمد علی پاشا دے اختیارات سنبھالے(15 اپریل 1848 – 20 جولائی 1848)
|- style="background:#DCDCDC"
| ابراہیم پاشا(Ibrahim Pasha of Egypt)إبراهيم باشا
| 
| بیٹا خیال کیتا جاندا
| 20 جولائی 1848
| 10 نومبر 1848
| align="left" |
* اپنی وفات تک بر سر اقتدار
|- scope="row" style="background:#DCDCDC"
| عباس حلمی اول(Abbas I of Egypt)عباس حلمي باشـا
| 
| بھتیجا
| 10 نومبر 1848
| 13 جولائی 1854
| align="left" |
* اپنی وفات تک بر سر اقتدار[;
* غیر واضح حالات میں قتل
|- scope="row" style="background:#DCDCDC"
| محمد سعید پاشا(Sa'id of Egypt)محمد سعيد باشا
| 
| نصف چچا
| 14 جولائی 1854
| 18 جنوری 1863
| align="left" |
* اپنی وفات تک بر سر اقتدار
|- scope="row" style="background:#DCDCDC"
| اسماعیل پاشا(Isma'il Pasha)إسماعيل باشا
| 
| نصف بھتیجا
| 19 جنوری 1863
| 8 جون 1867
| align="left" |
* قیام خديويت
|}

### [[خديويت مصر]] (1867–1914)

}
* جنیوا میں 1944 میں جلاوطنی میں انتقال کر گئے
|}

## [[سلطنت مصر]] (1914–1922)

### [[مملکت مصر]] (1922–1953)

}شاہ فاروق کے اختیارات سنبھالے(8 مئی 1936 – 29 جولائی 1937)
| rowspan=2 |
|- scope="row"
| عزیز عزت پاشا
| چیئرمینشہزادہ محمد علی توفیق
| شریف صبری پاشا
|- scope="row" style="background:#B9B9B9"
| شاہ فاروق اول(Farouk of Egypt)فاروق الأول
| 
| بیٹا
| 28 اپریل 1936
| 26 جولائی 1952
| align="left" |
* 1952 کے انقلاب مصر سے دستبردار ہونے پر مجبور کر دیا;
* 1965 میں روم میں جلاوطنی میں انتقال کر گئے
|- scope="row" style="background:#FF4500"
| colspan=6 | انقلاب مصر 1952
|- scope="row"
| colspan=2 valign="top" | کابینہشاہ فواد دوم کے اختیارات سنبھالے(26 جولائی 1952 – 2 اگست 1952)
| colspan=3 valign="top" | ریجنسی باڈیشاہ فواد دوم کے اختیارات سنبھالے(2 اگست 1952 – 14 اکتوبر 1952)
| valign="top" | پرنس ریجنٹشاہ فواد دوم کے اختیارات سنبھالے(14 اکتوبر 1952 – 18 جون 1953)
|- scope="row"
| colspan=2 | وزیر اعظمعلي ماہر پاشا
| بہا الدین برکات پاشا
| چیئرمینپرنس محمد عبد المنعم
| رشاد مہنا
| پرنس محمد عبد المنعم
|- scope="row" style="background:#B9B9B9"
| شاہ فواد دوم(Fuad II of Egypt)أحمد فؤاد الثاني
| 
| بیٹا
| 26 جولائی 1952
| 18 جان 1953
| align="left" |
* بادشاہت کا خاتمہ، اور جمہوریہ قائم;
* فی الحال جلاوطنی میں اے
|}

## حوالے

گٹھ:آل محمد علی
گٹھ:بادشاہاں دیاں لسٹاں
گٹھ:مصر دی تریخ
راشٹرکوٹ شاہی خاندان

**راشٹرکوٹ راج ٹبر**(کنڑ: ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟ)دکھن بھارت، وچکار بھارت اتے اتلے بھارت دے وڈے زمینی علاقے اتے راج کرن والا شاہی شاہی خاندان سی ۔ ایہناں دا راج دور لگبھگ چھیویں توں تیرھویں صدی دے وچکار سی ۔ اس دور وچ انھاننے آپس وچ جڑے پر آزاد قبیلےآں دے روپ وچ راج کیتا، اوہناں دے معلوم پرانے کتبےآں وچ ستویں صدی دا راسترکوٹ تامرپتر ملیا اے، جس وچ الکھت اے کہ، مالوا صوبہ دے مانپور وچ اوہناں دا  راج سی (جوکِہ اج مدھ پردیش راجر وچ واقع اے)، اس دور دے ہور راسترکوٹ قبیلے وچ اچلپور (جو موجودہ ویلے وچ مہاراشٹر وچ واقع ایلچپور اے)، دے حکمران اتے قنوج دے حکمران وی شامل سن۔ ایہناں دے مولستھان اتے مول دے بارے وچ کئی روایتاں پرچلت ہن۔ ایلچپور وچ حکمرانی کرن والے راسترکوٹ بادام رنگا چالوکیاں دے ماتحت دے روپ وچ قائم ہوئے سن لیکن دانتیدرگ دی اگوائی وچ انھاننے چالوکیا حکمران کیرتیورمن دوسرا نوں اتھے  اکھاڑ سٹیا اتے موجودہ کرناٹک صوبہ دے گلبرگ نوں اپنا مکھ ستھان بنایا ۔ ایہہ قبیلہ بعد وچ مانئکھیت دے راسترکوتاں دے نام ولوں مشہور ہو گئیا، جو دکھن بھارت وچ 753 عیسوی وچ حکومت وچ آئیا، اس ویلے تے بنگال دا پال راجٹبر اتے گجرات دے پرتیہار راجٹبر برصغیر دے مشرقی اتے شمال مغربی علاقے اتے تیزی نال طاقت وچ آ رہے سن ۔

اٹھویں ولوں دسویں صدی دے وچکار دے دور وچ گنگا دے زرخیز میدانی حصہ اتے واقع قنوج راج اتے قابو لئی اک مشکل جدوجہد چل رہی سی، اس وقت قنوج شمالی بھارت دی مکھ طاقت  دے روپ وچ قائم سی ۔ ہر اک سامراج اس اتے قابو کرنا چاہ رہا سی ۔ مانئکھیت دے راشٹرکوٹاں دی طاقت دے سکھر اتے اوہناں دا سامراج شمال سمت وچ گنگا اتے جمنا دریا اتے واقع دواب ولوں لے کے دکھن وچ کنیاکماری تک سی ۔ ایہہ اوہناں دے سیاسی پھلار، واستکلا کامیابیاں اتے ساہتی یوگدان دا دور سی ۔ اس شاہی خاندان دے شروع دے حکمران ہندو دھرم دے ساتھی سن، پر بعد وچ ایہہ شاہی خاندان جین دھرم دے اثر وچ آ گیا سی ۔ اوہناں دی حکمرانی دور دے درمیان جین گنتگیاواں، اتے ودواناں نے کنڑ اتے سنسکرت بولی لئی اہم یوگدان دتا ۔ اموگھورش پہلاں اس شاہی خاندان دا مشہور حکمران سی، جنھے کنڑ ساہت وچ مشہور کوراجمارگ دی رچنا کیتی سی ۔ انی واستکلا درونن سٹائل   وچ اج وی میل دا پتھر منی جاندی اے، جسدا اک مشہور اداہرن ایلورا دا کیلاشناتھ مندر اے ۔ ہور اہم یوگدانوں وچ مہاراسٹر وچ واقع ایلیفینتا گپھاواں دی مورتیکلا اتے کرناٹک دے پتادکل وچ واقع کاشی وشوناتھ اتے جین مندر وغیرہ آؤندے ہن، ایہی نہیں ایہہ سارے یونیسکو دی ورلڈ ہیرٹیج سائیٹ وچ وی شامل ہن ۔
## ہورویکھو
## حوالے

## باہرلےجوڑ
گٹھ:راشٹرکوٹ شاہی خاندان
گٹھ:بھارت دی تریخ
گلوینک سیل

**گیلوینک سیل** (galvanic cell) جاں **وولٹائی سیل** (voltaic cell) اک الیکٹروکیمیکل سیل اے جو کہ ریڈاکس عمل(عمل تخسید) نال بجلئی توانائی پیدا کردا اے۔ اسدے ایہہ ناں ترتیب وار لوئیگی گیلوینی اتے ایلیساندرو وولٹا دے نام اپر رکھے گئے ہن جہناں نے اس میدان وچ سبھ توں پہلاں کم کیتا سی۔ سیل دے اندر دو وکھ-وکھ دھاتاں ہندیاں ہن جہڑیاں کہ اک سالٹ-برج (salt-bridge) دے زریعہ نال جڑیاں ہندیاں ہن۔

وولٹا نے وولٹیک پائیل دی کاڈھ کیتی جہڑی کہ سبھ توں پہلی بجلئی بیٹری سی۔ عام استعمال وچ اک سیل نوں وی بیٹری کہہ دتا جاندا اے پر بیٹری دا اصل مطلب اک توں ودھ سیلاں دا مجموعہ اے۔

## حوالے

گٹھ:بجلی
گٹھ:بیٹریاں
میکسن لیپیڈس

**میکسن لیپڈس** اک امریکی کمیڈیئن-گیتکار ، ٹیلیوژن کمیڈیئن لکھاری، پروڈیؤسر، ڈریکٹر، برانڈنگ صلاح کار اے۔

ایہہ سٹوریورس سٹوڈیؤ دی شریک-بانی اتے سی۔ای۔او۔ اے، اک منورنجن کمپنی، جسنوں 2014 وچ لاس اینجلس وچ قائم کیتا گیا۔  

## انعام اتے نامزدگیاں
* **2011 براڈوے ورلڈ اوارڈ نومینیشن** -- بیسٹ کابریٹ آرٹسٹ (عورت) لاس اینجلس، "میکی’ز بیک ان ٹاؤن"
* **گولڈن گلوب اوارڈ** -- *روسین*، پروڈیؤسر
* **ایمی نامزدگی** -- *روسین*، بیسٹ کامیڈی سیریز، لیکھکا/پروڈیؤسر
* **''ایمی نامزدگی**- ہوم امپرومینٹ*، بیسٹ کامیڈی سیریز، لیکھکا/کو-ایگزکیوٹو پروڈیوسر
* *'ایمی نامزدگی*' -- *ایلن''، بیسٹ سیریز اتے بیسٹ لکھتّ، لیکھکا/صلاح کار

## باہری کڑیاں
* 
* 
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:کمپنی کھوجی عورتاں
عثمانی سلطاناں دی لسٹ

آل عثمان دی حکومت جولائی 1299ء وچ قائم ہوئی تے1 نومبر 1922ء تک قائم رہی۔ 623 سالاں تک 36 عثمانی سلطاناں نے فرمانروائی کیتی۔ آخری عثمانی سلطان عبدالمجید ثانی سی جسنوں رسمی طور تے خلیفہ مقرر کیتا گیا سی۔ سلطنت عثمانیہ دے آخری خلیفہ تےسلطان عبدالمجید ثانی نوں 3 مارچ 1924ء نوں معزول کردتا گیا تے سلطنت عثمانیہ ختم ہوگئی۔

## آل عثمان دے سلطان

## سلطنت عثمانیہ دے خاتمے دے بعد دا خلیفہ

## بعد از خاتمہ سلطنت عثمانیہ

* عبدالمجید ثانی (1926ء تا 1944ء)
* احمد چہارم نہاد (1944ء تا 1954ء)
* عثمان چہارم فواد (1954ء تا 1973ء)
* محمد عبدالعزیز ثانی (1973ء تا 1977ء)
* علی واسب (1977ء تا 1983ء) *
* محمد ہفتم اورخان (1983ء تا 1994ء)
* ارطغرل عثمان پنجم (1994ء تا 2009 )
* بایزید عثمان (2009 تا حال)

گٹھ:سلطنت عثمانیہ متعلقہ لسٹاں
گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے سلطان
گٹھ:بادشاہاں دی لسٹ
گٹھ:ترکی دی تریخ
گٹھ:لسٹاں

گٹھ:سلطنت عثمانیہ
گٹھ:سلطنت عثمانیہ دی تریخ
گٹھ:مسلم تریخی شخصیتاں
گٹھ:ترکگٹھ:ترک شخصیتاں
مرکری بیٹری

**پارا بیٹری** (Mercury Battery) (جسنوں **مرکری آکسائیڈ**، جاں **مرکری سیل** وی کیہا جاندا اے)، اک دوبارا نj چارج ہو سکن والی اک بیٹری اے اتے ایہہ اک پرائمری سیل اے۔ پارا بیٹریاں الکلائین الیکٹرولائیٹ دے وچ مرکرک آکسائیڈ اتے زنک الیکٹروڈ دے وچ عمل نال بجلئی توانائی پیدا کردیاں ہن۔ ڈسچارج دے دوران اسدی وولٹیج لگبھگ اکو جہی 1.35&nbsp; وولٹ دے قریب رہندی اے اتے اسدی صلاحیت اسدے برابر سائز والی زنک کاربن بیٹری نالوں کافی زیادہ ہندی اے۔ پارا بیٹریاں بٹن سیلاں دے سائز وچ گھڑیاں، سنن والیاں مشیناں، کیمریاں اتے کیلکولیٹراں اتے ہور ورتوں لئی وڈیاں آکاراں وچ ورتیاں جاندیاں ہن۔

## حوالے

گٹھ:بیٹریاں
گٹھ:بجلی
متھیرا

**متھیرا** (پیدائشی ناں **متھیرا محمد**) اک پاکستانی ماڈل، رقاصہ، ٹیلی ویژن د‏‏ی میزبان، گلوکارہ تے اداکارہ نيں۔  متھیرا نے متعدد ٹیلی ویژن شوز د‏‏ی میزبانی د‏‏ی اے تے میوزک ویڈیو وچ وی اداکاری د‏‏ی ا‏‏ے۔ اوہ *[[میں ہوں شاہد آفریدی (فلم)|میں ہوں شاہد آفریدی]]* تے ہندوستانی پنجابی فلم *ینگ ملنگ* وچ اپنے آئٹم گانیاں دے لئی مشہور نيں۔

**متھیرا** اک پاکستانی ماڈل، گلوکارہ اتے اداکارہ اے۔ اوہ کئی ٹی۔وی۔ شوآں وچ پیشکاری کر چکی اے اتے اسنے آئیٹم گانیاں وچ ناچ وی کیتا اے۔

## مڈھلا جیون تے کیریئر
متھیرا زمبابوے، ہرارے وچ ، جنوبی افریقی والد تے پاکستانی والدہ دے ہاں مسلما‏ن گھرانے وچ پیدا ہوئی۔  اس د‏ی بہن روز محمد وی اک اداکارہ نيں۔ زمبابوے وچ بدامنی دے دوران وچ اوہ اپنے اہل خانہ دے نال پاکستان منتقل ہونے تو‏ں پہلے زمبابوے وچ تعلیم حاصل کر رہ‏ی سی۔ اس نے ملکو د‏‏ی *جادوگر*، *دیسی بیٹ* تے *نچک‏ی کمال بلو* تے رضوان الحق د‏‏ی *وہ کون سی* میوزک ویڈیوز تو‏ں اپنے کم دا آغاز کيتا۔ مارچ 2011ء وچ اسنو‏ں ویب ٹی وی اُتے رات گئے *"محبت دے اشارے" کے* عنوان تو‏ں رات گئے پروگرام د‏‏ی میزبانی کرنے دا موقع ملا۔

اس دے بعد متھیرا نے اک مشہور پاکستانی فیشن میگزین دے سرورق دے لئی شوٹ کروایا۔  2011ء وچ اس نے اے اے جی ٹی وی دے شو *"باجی آن لائن"* د‏‏ی میزبانی وی کیتی۔ 2013ء وچ اس نے بھارتی پنجابی فلم *ینگ ملنگ* وچ آئٹم سانگ *لکک کرنٹ کے* ذریعے بالی وڈ وچ قدم رکھیا سی۔  اس نے ہمایو‏ں سعید دے نال بننے والی فلم *[[میں ہوں شاہد آفریدی (فلم)|میں ہوں شاہد آفریدی]]* وچ اک آئٹم نمبر *مستی وچ ڈُبی رات* اے وچ وی کم کيتا ا‏‏ے۔ 

بعد وچ 2013ء دے آخر وچ اوہ 31 دسمبر 2013ء نو‏‏ں جھوٹھا ود ینگ ریپر وچ ارباز خان دے نال نويں میوزک ویڈیو وچ کم کيتا۔

2014ء وچ اس نے *وپن شرما* د‏‏ی ہدایت کاری وچ بننے والی اک فلم وچ کم کيتا سی۔ 2015ء وچ ، اس نے عدنان سمیع خان دے گانے "بھیگی بھیگی راتاں وچ " نو‏‏ں خراج تحسین پیش کردے ہوئے، فرقان تے عمران دے نال اک گانے "پیا رے" وچ کم کيتا۔

2017ء تو‏ں 2019ء تک، انہاں نے جیو کہانی د‏‏ی سیریز *[[ناگن (جیو کہانی)|ناگن]]* وچ معاون کردار ادا کيتا*۔* 2019ء وچ ، اوہ رومانوی تھرلر فلم *صرف تسيں ہی تاں ہو* وچ دانش تیمور دے نال کم کيتا۔
## نجی جیون
اسدا ویاہ 2012 وچ ہویا اتے 2014 وچ اک بچہ ہویا۔

متھیرا نے 2012ء وچ پنجابی گلوکار فاران جے مرزا (جسنو‏ں فلنٹ جے وی کہیا جاندا اے ) نال شادی کيتی سی۔ اس جوڑے دا اک بیٹا اے، آہل رضوی جو 2014ء وچ پیدا ہويا سی۔  غلط فہمیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ جوڑے 2018ء وچ وکھ ہوگیا سی۔  مذہبا متھیرا اک مسلما‏ن اے جو اپنے خدا تو‏ں اپنے تعلقات نو‏‏ں ذا‏تی حیثیت تو‏ں دیکھدی ا‏‏ے۔

## فلمو گرافی

## ٹیلی ویژن

### فکشن شوز

* **2017–2019** : ''ناگن'' (جیو کہانی) بطور *مستانی*
* **2017:** *بیوی تو‏ں بیوی تک* مہمان اداکارہ د‏‏ی حیثیت سے

## ڈسکوگرافی

; نمایاں کم

* "پیا رے" فرقان اور عمران کرتب۔ متھرا

 
## فلماں

## ہور ویکھو

* پاکستانی اداکارہ د‏‏ی لسٹ
* میرا
* وینا ملک

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 
* لکک سی کرنٹ - بھارتی پنجابی فلم وچ متھرا آئٹم دا گانا
گٹھ:خواتین ٹیلی ویژن پیش کنندگان
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی گلوکاراواں
گٹھ:1992 دے جم
گٹھ:پاکستان نو‏‏ں زمبابوی تارکین وطن
گٹھ:کراچی دے گلوکار
گٹھ:پاکستانی گلوکاراواں
گٹھ:پاکستانی ماڈل خواتین
گٹھ:پاکستانی ماڈل سوانیاں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی پاکستانی اداکاراواں
گٹھ:ہرارے دیاں شخصیتاں
گٹھ:کراچی د‏‏ی اداکاراواں
گٹھ:پاکستان ٹیلی ویژن میزبان
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:جنوبی افریقی نژاد پاکستانی شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی نژاد زمبابوی شخصیتاں
 

گٹھ:21ویں صدی دیاں پاکستانی اداکاراواں
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:۱۹۸۹ دے جم
عدداں دی لسٹ

ایہ  عدداں دی اک فہرست اے۔

## [[ناطق عدد|ناطق اعداد]]

### [[قدرتی عدد|قدرتی اعداد]]

## ہور ویکھو

## حوالے

گٹھ:عددی نظام
گٹھ:اعداد
گٹھ:لسٹاں
اطالوی سلطنت

**اطالوی سلطنت جاں سامراج** (اطالوی: *Impero Italiano*) "افریقہ پچھے دھکہ-مکی" موقعے یورپی طاقتاں ولوں غیرملکی بستیاں قائم کرن ویلے اٹلی دی بادشاہی دے نال رلن ویلے بنیا۔ اک اکروپ دیس وجوں جدید اٹلی صرف 1861 وچ ہوند وچ آیا۔ اس ویلے تک فرانس، سپین، پرتگال، برطانیہ اتے نیدرلینڈ کئی سو سالاں توں آپو-اپنے وڈے سامراج کھڑے کر چکے سن۔ کلونیکل توں بچیا سبھ توں آخری علاقہ افریقی براعظم رہِ گیا سی۔

## حوالے

گٹھ:سامراج
گٹھ:اٹلی دی تریخگٹھ:سلطنتاں
گٹھ:وڈیاں سلطنتاں
سلطنت جاپان

اک سامراج اتے عالمی طاقت سی جو 3 جنوری 1868 نوں میئیجی مڑ-قیام توں لے کے 3 مئی 1947 نوں دوجی عالمی لڑائی مگروں جاپان دے آئین لاگوُ ہون تک قایم رہا۔

گٹھ:سلطنتاں
گٹھ:وڈیاں سلطنتاں
گٹھ:ایشیا دیاں سلطنتاں
گٹھ:جاپان دی تریخ
جویریہ سعود

**جویریہ سعود**، جس نوں پہلاں جویریہ جلیل دے ناں نال جانیا جاندا سی، اک پاکستانی ٹیوی اداکارہ اے۔ اوہ فلم اتے ٹی۔وی۔ اداکار سعود نال ویاہی ہوئی اے، جس نال اوہ پاکستانی منورنجن صنعت وچ پروڈکشن ہاؤس جے۔جے۔ایس۔ پروڈکشنز دی مالک اے۔ اوہ 2012 دے سڑک حادثے وچ معمولی زخمی ہو گئی پر اوہ چنگی طرحاں ٹھیک ہو گئی۔

## اس دے کریئر، اوارڈ اتے نامزدگیاں
* (2005) - پہلا سندھ ڈرامہ ایوارڈ: پرمکھ کردار وچ بیسٹ ایکٹریس ٹیوی ڈرامہ سیریز لئی نامزد جویریہ سعود دے پرمکھ کامیاب ٹی۔وی۔ شوئز عنا (2004) اتے خدا اور محبت (2011) ہن۔ خدا اور محبت (2011) ٹی وی سیریز، اوہ شو دے ایگزیکٹیو پروڈیؤسر سن۔  2015 وچ، جویریہ سعود اک ٹی وی ہوسٹ اے جو کہ ٹی۔وی۔ دی اک سویر دی شو اے جسدا ناں سترنگی اے، پاکستان دے ایکسپریس انٹرٹینمنٹ ٹیوی چینل ولوں۔  اس توں پہلاں، اسنے جیو ٹیوی اتے یہ زندگی ہے (2012)اتے 2012 وچ وی رمضان کی شان دی میزبانی کیتی، ایکسپریس منورنجن ٹیوی چینل اتے براڈکاسٹ ہویا۔ 

## حوالے

## باہری کڑیاں

گٹھ:21ویں صدی دیاں پاکستانی اداکاراواں
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:پاکستانی ٹیلیوژن اداکاراواں
گٹھ:۱۹۷۲ دے جم
یامابے نو آکاہیتو

left|thumb|Kuniyoshi, یامابے نو آکاہیتو
**یامابے نو آکاہیتو** (山部 赤人 or 山邊 赤人) (fl. 724–736) جاپان دا نارا یگ دا شاعر سی۔ جاپان دے سبھ توں پرانے شاعری مجموعے *مانیوشو* وچ اس دے 13 چوکا اتے 37 تانکا شائع ہن۔ اس دیاں بہت ساریاں کویتاواں 724 اتے 736 دے وچکار بادشاہ شومو نال سفر دوران رچیاں گئیاں سن۔ یامابے نوں شاعری دے کامی (جاپانی دھرم شنتو وچ پوجیاں جاندیاں روحاں) وچوں اک سمجھیا جاندا اے، اتے کاکینوموتو نو ہیتومارو دے نال-نال واکا نیشے کیہا جاندا اے۔ اوہ  جاپانی گروپ دا میمبر اے۔
## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 2001 Waka – Akahito

گٹھ:جاپانی شاعر
گٹھ:جاپانی شخصیتاںگٹھ:جاپان
کاکینوموتو نو ہیتومارو

thumbnail|کاکی نو موتو نو ہتومارو
**کاکی نو موتو نو ہتومارو** (Kakinomoto no Hitomaro ; 柿本人麻呂 or 柿本人麿; c. 662 – 710) اک جاپانی شاعر سی۔ اوہناں دیاں رچناواں نوں *[[مانیوشو]]* (جاپانی کویتاواں دا اک پرانے مجموعہ) وچ شامل کیتا گیا سی۔

## حوالے

گٹھ:جاپانی شاعر
گٹھ:جاپانگٹھ:جاپانی شخصیتاں
انیتا شبدیش

**انیتا شبدیش** پنجابی تھیٹر دی اک جانی پہچانی اداکارہ اتے ڈریکٹر اے ۔
انیتا شبدیش کلا-جگت نال سکولی دناں توں جڑی ہوئی اے ۔ اوہ پہلاں کتھک ڈانسر بننا چاہندی سی۔پر اسنے جد سرکاری کالج موہالی وچ داخلہ لیا تاں اوہ ڈاکٹر۔ آتمجیت دے تھیٹر نال جڑ گئی ۔ 

## ناٹک
انیتا شبدیش نے سچیتک تھیٹر ولوں 20 توں ودھ ناٹک پیش کیتے ہن:
* *چڑی دی امبر ول اڈان* (انگلینڈ وچ وی کھیڈیا گیا)
* *سلگدے سپنے غدر دے* (کینیڈا وچ وی کھیڈیا گیا)
* *کہانی رڑھدے پرندے دی*
* *لڑکی، جس نوں روناں نہیں آؤندا*
* *ہوا جے اےداں ہی وگدی رہی*
* *جس پنڈ دا کوئی ناں نہیں*
* *موہن داس* (مختاراں مائی دی جیونی تے مشتمل ناٹک)
* *من مٹی دا بولیا*
اس دے علاوہ رابندر ناتھ ٹیگور دے ناٹک ‘لال کنیر’ دا پنجابی روپانتر وی اوہناں دے ناٹکاں وچ شامل اے۔

## حوالے

گٹھ:پنجابی کلاکار
گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پنجابی ہندو
مئی چوک دیاں مانواں

[thumb|[بیونس آئرس شہر دے میو پلازا وچ زمین تے پینٹ کیتا ماواں دا چٹا سکارف]]

**مئی پارک دیاں ماواں دی ایسوسیئیشن** () ارجنٹینی ماواں دی اک ایسوسی ایشن اے جنہاں دے بچیاں نوں 1976 اتے 1983 دے درمیان فوجی تاناشاہی دی راجکی دہشتگردی دوران "غائب" قرار دتا گیا سی۔ اوہ ایہہ جانن دی کوشش کردے ہوئے متحد ہوئیاں کہ اوہناں دے بچیاں نال کی ہویا اے، اتے 1977 وچ مئی پارک (پلازا دے مایؤ)بیونس آئرس، گلابی محل - صدر بھون دے ساہمنے، مخالف دھر نوں چپّ کراؤن دے مقصد لئی سرکار دی راجکی دہشتگردی دے عوامی روس کرنا شروع کیتا۔ اوہ چپّ چاپ چکر لاؤندیاں اپنے بچیاں دے پتے پچھدیاں ہن۔

دیس دے لوکاں لئی، ایہہ یگ ارجنٹینا دے فوجی حکومت ولوں لئیاں گئیاں جاناں، پریواراں دے ٹٹن اتے اتے انسانی حقاں متعلق ظلماں دا لکھائک اے۔ مئی پارک دیاں ماواں ایہناں انسانی حقاں دے النگھناں دے خلاف وچ نترن والیاں وچ موڈھی سن۔ مل کے عورتاں نے اک رفتار شیل اتے نامننیوگ طاقت بنائی جہڑی کہ لاطینی امریکہ وچ عورتاں اتے ماترتو تے روائتی پابندیاں دے خلاف وچ کھڑی سی۔ ماواں جتھیبند ہو کے آئیاں اتے اپنے بچیاں دے ٹھکانیاں بارے جانکاری منگن لگیاں۔ ایہناں اپرالیاں نال اوہناں نے دنیا بھر وچ انسانی ادھیکاراں دی النگھنا نوں وی اجاگر کیتا اتے مقامی اتے عالمی پدھر تے جاگروکتا پیدا کیتی۔ اوہناں دی وراثت اتے اگانھ پررفتار اوہناں دے جاری گروپ تنظیم، پرتیکاں اتے نعریاں دی ورتوں اتے ہفتہ واری موک ورودھاں دے کارن کامیاب رہی اے۔ اج، ماواں دی ایہہ سبھا لاطینی امریکہ اتے ہور تھاواں تے انسانی، سیاسی اتے شہری حقاں لئی جدوجہد وچ جاری رجھی ہوئی اے۔

## حوالے

گٹھ:ارجنٹائن
نیہالی بولی

**نہالی** بولی مغربی وچکار بھارت دے مدھ پردیش دے کجھ چھوٹے حصےآں وچ اتے مہاراشٹر وچ بولی جاندی بولی اے۔   ایہہ اک بولی ویوجک اے، یعنی، دنیا دی کسے وی ہور بولی توں کوئی جانیا نسلی تعلق نہیں اے اتے ایہہ اپنے بولی پروار دی اکو اک جانی جاندی بولی اے۔ اس توں بناں، جموں اتے کشمیر دی برشاسکی بولی دوجی جانی جاندی بولی دبھاشیئے اے۔ نہالیاں دی آبادی لگبھگ 5,000 اے پر 1991 دی مردمشماری وچ، ایہناں وچوں صرف 2,000 ہی اس بولی دے بولن والیاں وجوں گنے گئے سن۔

نہالی گروہ تریخی روپ وچ کورکُو گروہ نال متعلق رہا اے اتے ایہناں دے نال ہی پنڈاں وچ وسدا آیا اے۔ اس کارن ہی نہالی بولی بولن والے بہت سارے لوک کورکُو بولی دے وی جانن والے ہندے ہن۔ نہالی بولی دے بہت سارے شبد نیڑے دیاں ہورناں بولیاں توں لئے ہوئے ہن اتے عامَ بول وچ لگبھگ 60-70% کورکُو بولی دے شبد ہندے ہن۔ بولی سائنسیاں دے مطابق مول نہالی ووکیبولری وچ ہن صرف 25% شبد ہی ورتوں وچ رہِ گئے ہن۔
 
## حوالے
 
گٹھ:بھارت دیاں بولیاں
گٹھ:مہاراشٹر دیاں بولیاں
گٹھ:مدھ پردیش دیاں بولیاں
کورکُو بولی

کورکُوبولی ہندستان وچ بولی جان والی اک  بولی اے۔۔ ایدی بولن گنتی   4،80000  اے۔
**کورکُو** (Korku)   بھارت دے مدھ پردیش اتے مہاراشٹر راجاں وچ بولی جان والی اسٹرو-ایشیائی بولی پروار دیمنڈا شاخاں دی اک بولی اے۔ ایہہ کورکو بھائیچارے دے لوکاں دی بولی اے، جو کہ بھارتی آئین ماتحت شیڈولڈ جاتی اے۔ گونڈی بولی بولن والے لوک وی کورکُو بولیاں دے آلے-دوآلے وسدے ہن، جہناں دی گنتی ودھ اے۔  تریخی روپ وچ کورکُو لوکاں دا تعلق  نیہالی بولی بولن والے لوکاں نال رہا اے، جو کورکُو بولنا والے لوکاں دے نال پنڈاں وچ ہی رہندے سن۔

## نام
'کورو' دا مطلب 'انسان' ہندا اے 'کور-کو' دا مطلب منکھاں والی بولی۔

## پھلار
کورکُو بولی مدھ بھارت دے ایہناں حصیاں وچ بولی جاندی اے _
* دکھنی مدھ پردیش
** کھنڈوا ضلع
** بیتل ضلع
** ہوشنگ آباد ضلع 
*  چڑھدامہاراشٹر
** ضلع امراوتی
** بلٹانا ضلع
** ضلع اکولا
** چھندواڑا ضلع

## ایہناں نوں وی دیکھو
* آسٹروئیشیائی بولیاں
* منڈا بولیاں

## باہری کڑیاں
* کور کو بولی دا شب‍دکوش تے گرائمر تیار  (چوتھی دنیا)
* مدھ‍یہ پردیش وچ طالبہ نے بنائی کور کو کی ڈکشنری (نئی دنیا)

## حوالے

گٹھ:آسٹروئیشیائی بولیاں
گٹھ:منڈا بولیاں
گٹھ:مہاراشٹر دیاں بولیاں
بھرتناٹیئم

**بھرتناٹئم** (، )، جاں *بھرتناٹئم*، اک پرانا بھارتی ناچ اے، جو تامل ناڈو دے مندراں وچوں شروع ہویا۔ ناچ دا ایہہ روپ مندراں وچ نچن والیاں دیوداسیآں دی کلا *سادر* دی مڑ-اساری اے۔

thumb|پرفارمنس دے دوران اک منظر.

ایہ ہندستانی کلاسیکی رقص د‏‏ی اک قسم اے جو زیادہ تر تمل ناڈو دے مندراں وچ کیتا جاندا ا‏‏ے۔
[thumb|Dancers at Thanjavur, [برہدیشور مندر|Brihadeshwara temple dedicated to Shiva. The temple has been a major center for Bharatanatyam since about 1000 CE.]]

## ہور ویکھو
thumb|180px|One movement in the Bharatanatyam by Rama Vaidyanathan at the Guimet Museum (2009).
* بھنگڑا (رقص) – خطۂ پنجاب لوک ناچ
* چھاؤ ناچ – مغربی بنگال دا لوک ناچ
* گربا – گجرات (بھارت) دا لوک ناچ
* کتھک – شمالی ہند دا کلاسیکل ناچ
* کتھاکلی – کیرلا دا کلاسیکل ناچ
* Kuchipudi – آندھرا پردیش دا کلاسیکل ناچ
* Manipuri – منی پور دا کلاسیکل ناچ
* موہنی آٹم – کیرلا دا پرفارمنس آرٹ
* اڑیسی – اوڈیشا دا کلاسیکل ناچ
* Satriya – آسام دا کلاسیکل ناچ
* Yakshagana – کرناٹک دا پرفارمنس آرٹ

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 

گٹھ:بھارت دے کلاسیکی رقص د‏‏ی اصناف
گٹھ:بھارتی سبھیاچار
گٹھ:تمل سبھیاچار
گٹھ:تمل ناڈو
گٹھ:جنوبی بھارت
گٹھ:رقص دیاں قسماں
گٹھ:ویڈیو کلپس اُتے مشتمل مضامین
گٹھ:ہندستانی رقص دیاں قسماں
گٹھ:ہندو روایات
گٹھ:ہندو فن
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:بھارت د‏‏ی قومی علامات

گٹھ:تامل سبھیاچار
گٹھ:دکھنی بھارت
گٹھ:بھرتناٹئم
گٹھ:تامل ناڈوگٹھ:ناچگٹھ:بھارت
بھگت سنگھ ہیرا

**پروفیسر بھگت سنگھ ہیرا** گرمتِی دے اچکوٹی دے گنے جان والے ودواناں وچوں اک سن۔ اوہناں دے جیون دا خاص حصہ سکھ دھرم ساہت تے اتہاس دے مطالعے کھوج-بھال اتے ویاکھیا-وکھیان لئی ارپن رہا۔ سکھ دھرم ساہت تے اتہاس لئی کیتی سیوا دی رغبت انسانی ورثے وچوں ملی ہوئی سی۔ اوہ ساڈے کجھ اجیہے گنویں ودواناں وچوں اک سن، جو تقریر تے تحریر دوواں دے دھنی سن، جنہاں نے صرف بھارت وچ ہی نہیں، سگوں دکھن-مشرق ایشیا وچ تھاں-تھاں اُتے جا کے سکھ دھرم دا پرچار کیتا۔
## جم
اوہناں دا جم 17 مئی، 1907 ء وچ پیؤ س: عقیدت سنگھ دے گھر گجرخان ضلع راولپنڈی (پاکستان) وچ ادوں ہویا جدوں سکھ دنیا وچ نوجاگرتی دی لہر دنو-دن خوب مگھ رہی سی۔ اوہناں نے مڈھلی تعلیم گرو نانک خالصہ ہائی سکول گجرخان توں اتے اچیری تعلیم گارڈن مشن کالج راولپنڈی توں حاصل کیتی۔ 
## کم
1930 توں 1933 ء تک ڈی۔ سی۔ دفتر راولپنڈی کلرک دی پوسٹ اُتے نوکری کیتی۔ 1934 توں 1935 ء تک منیجر رائل آرمی ٹینمپوریس ایسوسی ایشن وچ سکندر آباد، 1936 توں 1941 ء تک راجا بازار راولپنڈی وچ فوٹوگرافر دی دوکان کیتی۔ 1941 توں 1951 ء تک آر۔اے۔ایس۔سی۔ وچ کمبٹینٹ کلرک دی سیوا کیتی اتے 10 جون، 1951 ء نوں استعفٰی دے کے نوکری توں مکت ہو گئے۔ 1952 توں 1955 ء تک تلک نگر نویں دلی وچ نجی طور اُتے ہرندرا کالج کھولھیا، جس وچ ایم۔اے۔ انگریزی تے بی۔ اے۔ دیاں کلاساں چلدیاں رہیاں۔ ہیرا صاحب نے پرنسپل وجوں کم کیتا۔ کالج کامیابی نال چل رہا سی پر 1955 وچ پنجاب یونیورسٹی دی جیوریڈکشن دلی وچ ختم ہون کرکے کالج بند کرنا پیا۔
## اعزاز
پروفیسر ہیرا ہراں نے سیواپنتھی قوم بارے ادھی درجن کتاباں لکھیاں۔ مہنت تیرتھ سنگھ 'سیواپنتھی' اوہناں نوں بہت مان، ستکار دندے سن۔ ہیرا جی ہر سال برہم گیانی بھائی جگتا رام دے سالانہ یگّ سماگم (2 ماگھ) اتے سریمان مہنت گلاب سنگھ سیواپنتھی دی سالانہ برسی (8 ویساکھ) تے گرودوارہ ٹکانا بھائی جگتا جی صاحب گونیانا منڈی (بٹھنڈہ) وکھے گرمتِی وچاراں ولوں سنگتاں نوں نہال کردے سن۔ اوہ کئیاں ادارےآں، سبھا سوسائٹیاں دے میمبر، کئی میگزیناں دے ایڈیٹر اتے صلاح کار بورڈ دے میمبر وی رہے۔

پروفیسر بھگت سنگھ ہیرا نے کرڑی دیانتداری کر کے اتے ودوتا بھرے بوہپکھی علم دے بلبوتے دھرم سوچ وچار دے کھیتر وچ اپنی نویکلی پچھان قایم کر کے صلاحون یوگ کامیابیاں حاصل  کیتیاں۔ اوہناں نوں دھرم تے سکھ اتہاس دے اچتم لکھاری وجوں 1963 وچ بہار سکھ پرتیندھ بورڈ جمشیدپور ولوں، 1965 وچ موٹر مرچینٹس ایسوسی ایشن ممبئی ولوں، 1976 وچ پنجابی تعلیمی بورڈ ملایا ولوں، 1988 وچ سنت ندھان سنگھ یادگاری انعام کمیٹی بینکاک ولوں 500 ڈالر، 16 ستمبر، 1993 ء نوں سری گرو گرنتھ صاحب جی دے پہلے پرکاش دن اُتے شرومنی گردوارہ پربندھک کمیٹی امرتسر ولوں نوازیا گیا گیا۔
## موت
گرمتِ دے مہان ویاکھیاکار، اگھے لکھاری، کئیاں کتاباں دے رچنہار پروفیسر بھگت سنگھ ہیرا 92 سال دی عمر بھوگ کے 6 دسمبر، 1999 ء نوں ماں چنن دیئی ہسپتال دلی وکھے مر گیا۔
گٹھ:سکھ شخصیتاںگٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پنجابی سکھ
گٹھ:جٹ
شیرشاہ سوری دا مقبرہ

**[[شیر شاہ سوری]]** دے پرکھے افغانستان توں آئے سن۔ شیر شاہ دے پیؤ حسن خان دیاں دو بیویاں اتے 8 بچے سن۔ متریئی ماں ولوں تنگ کیتے جان کارن اوہ گھروں دوڑ کے پنجاب دے افغان رئیس جمال خان دی نوکری کرن لگا۔ ماں نے اتھے وی پچھا نہ چھڈیا تاں اوہ بہار دے راجا (گورنر) بہار خان لوہانی دی سیوا وچ کم کرن لگ پیا۔ پھر بابر دا فوجی بنیا۔ کسے نوں وی ایہہ چت-چیتے نہیں سی کہ اک دن ایہی فوجی بابر دے پتر ہمایوں نوں دھوڑ چٹائیگا۔ شیر شاہ فوجی توں سپہ سالار، کرندے توں کمانڈر اتے بہار دا گورنر بنیا اتے پھر اک دن ہندوستان دا شہنشاہ۔ اس نے 26 جون، 1539 نوں مغل شہنشاہ ہمایوں نوں چوسا اتے مئی، 1540 نوں قنوج دیاں لڑائیاں وچ ہرا کے شمال مشرقی بھارت وچ اپنا راج قائم کیتا اتے راجگڑھ دلی بنائی۔ اس بہادر بہاری پٹھان نے مغل بادشاہ نوں بھارت چھڈن لئی مجبور کر دتا۔ اس توں پہلاں 1534 وچ سورجگڑھ دی لڑائی وچ بنگال دے سلطان غیاث الدین محمود شاہ دے جرنیل ابراہیم خان دی فوج ہرا کے بہار اُتے قبضہ کیتا اتے 1538 وچ بنگال اپر حملہ کرکے اس نے غیاث الدین نوں وی ہرایا۔

اپنے پنج سال (1540–1545) دے راج دوران شیر شاہ سوری نے کمالاں کر وکھائیاں۔ ودھیا شہری اتے فوجی انتظم قائم کیتا، پہلاں روپیہ چلایا، جو بھارت سمیت کوئی 8-10 ملکاں دی قومی کرنسی  دی بنیاد بنیا، تن دھاتاں دا سکہ-نظام چلائیا، جو بعد وچ مغلاں دی پہچان بنی۔
## ہور ویکھو
*شیر شاہ سوری

گٹھ:تریخی عمارتاں