کتب احادیث دی لسٹ

مندرجہ ذیل وچ *[[حدیث]]* شریف دے مجموعاں د‏‏ی فہرست اے، اوہ کتاباں جنہاں وچ ، پیغمبرِ پاک حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم د‏‏ی مبارک احادیث جمع کیتیاں گئیاں نيں۔

قال الإمام الحديث أبو حيان سعيد
 الحديث مثل المتعة واللحوم والحبر والحديث قرطاس وقلم,حديث لوح فاطمة، حديث مهدي , جميع الأحاديث عن آلُ عَلِيٍّ وَآلُ عَقِيلٍ وَآلُ جَعْفَرٍ وَآلُ عَبَّاسٍ مزيفة, كتاب الفتن وأشراط الساعة , لَاوَاِنِّیْ اَوْتیت الْقُرْاٰنَ وَمِثْلَہُ مَعَہُ , حَدِيثُ اَلكِسَاء وكلها مزيفة ومزخرفة ، وقال إن البخاري والمسلم أخذوا آلاف المزيفة. ، أحاديث مفبركة في مجموعاتهم.
 قال الإمام الحديث أبو حيان سعيد أن كل أحاديث كتاب الفتن في البخاري ومسلم مزيفة ومختلقة

## سنی مجموعے
* *[[صحاح ستہ]]*، حدیث د‏‏ی 6 بنیادی کتاباں۔

:#صحیح بخاری – محمد بن اسماعیل بخاری (المتوفی 256ھ)
:# صحیح مسلم – مسلم بن حجاج (المتوفی 261ھ)
:# سنن نسائی – احمد بن شعیب النسائی (المتوفی 303ھ)
:# سنن ابی داؤد – ابو داؤد السجستانی (المتوفی 275ھ)
:# سنن ترمذی – ابوعیسی محمد ترمذی (المتوفی 279ھ)
:# سنن ابن ماجہ – ابن ماجہ ابو عبد اللہ محمد بن یزید قزوینی(المتوفی 273ھ)

* کتاباں صحاح دے علاوہ کتاباں
** ہور بنیادی کتاباں /اہ‏م مجموعے

:## موطأ امام مالک – امام مالک بن انس (المتوفی 179ھ)
:## مسند احمد بن حنبل – امام احمد بن حنبل (المتوفی 241ھ)
:## سنن الدارمی – عبدالرحمن دارمی(المتوفی 255ھ)
:## صحیح ابن خزیمہ - امام ابن خزیمہ (المتوفی 311ھ)
:## صحیح ابن حبان – ابن حبان (المتوفی 354ھ)
:## مستدرک علی الصحیین حاکم – حاکم نیشاپوری(المتوفی 405ھ)
:## معجم الکبیر طبرانی – امام طبرانی(المتوفی 360ھ)
:## معجم الاوسط طبرانی – امام طبرانی(المتوفی 360ھ)
:## معجم الصغیر طبرانی – امام طبرانی(المتوفی 360ھ)
:## مسند الطیالسی - ابوداؤد طیالسی (المتوفی 204ھ)
:## مستخرج صحیح ابو عوانہ (مسند ابو عوانہ) - ابو عوانہ الاسفرایینی (المتوفی 316ھ)
:## مصنف ابن ابی شعبہ - ابن ابی شیبہ (المتوفی 235ھ)
:## مصنف عبد الرزاق – عبد الرزاق بن ہمام الصنعانی (المتوفی 211ھ)
:## الادب المفرد – محمد بن اسماعیل بخاری (المتوفی 256ھ)
:## سنن کبریٰ بیہقی (المتوفی 458ھ)
:## شعب الایمان - بیہقی (المتوفی 458ھ)
:## الشمائل المحمدیہ (شمائل ترمذی)- ابو عيسى الترمذی (المتوفی 279ھ)
:## مصنف ابن جریج
:## السنن الكبرى للنسائي - احمد بن شعیب النسائی (المتوفی 303ھ)
:## صحیفہ ہمام ابن منبہ - ہمام ابن منبہ (المتوفی 131ھ)
:## رہتل الآثار -ابن جریر الطبری (المتوفی 310ھ)
:## کتاب الآثار - ابن جریر الطبری (المتوفی 310ھ)
:## مسند - امام اعظم ابو حنیفہ (المتوفی 150ھ)
:## مسند - امام شافعی (المتوفی 204ھ)
:## مسند السراج
:## مسند فردوس الدیلمی (المتوفی 558ھ)
:## مسند ابو یعلیٰ - ابی یعلی الموصلی (المتوفی 307ھ)
:## سنن سعید ابن منصور (المتوفی 229ھ)
:## سنن دارقطنی (المتوفی 385ھ)
:## مسند - عبد بن حمید (المتوفی 249ھ)
:## کتاب الزہد – عبداللہ بن مبارک (المتوفی 181ھ)
:## مسند– عبداللہ بن مبارک (المتوفی 181ھ)
:## مسند – عبداللہ بن زبیرالحمیدی (المتوفی 219ھ)
:## مسند - بزار (المتوفی 292ھ)
:## الادب - ابن ابی شیبہ (المتوفی 235ھ)
:## مسند اسحاق بن راہویہ (المتوفی 238ھ)

** ثانوی کتاباں احادیث /اہ‏م مجموعے

:##مشکوۃ المصابیح - الخطیب تبریزی(المتوفی 516ھ)
:## مصابیح السنہ - ابو محمد حسین بن مسعود بن محمد الفرا البغوی (المتوفی 516ھ)
:## ریاض الصالحین– امام نووی (المتوفی 631ھ)
:## بلوغ المرام- ابن حجر العسقلانی (المتوفی 852ھ)
:## مجمع الزوائد - الہیثمی (المتوفی 807ھ)
:## کنز العمال - المتقی الہندی (المتوفی 979ھ)
:## زجاجۃ المصابیح - عبداللہ نقشبندی (المتوفی 1292ھ)
:## الاربعین– امام نووی (المتوفی 631ھ)
:## کتاب المعرفۃ سنن و آثار بیہقی (المتوفی 458ھ)
:## کتاب الاعتقاد - بیہقی (المتوفی 458ھ)
:## کتاب الدعا – ابن ابی دنیا (المتوفی 281ھ)
:## الشکر للہ– ابن ابی دنیا (المتوفی 281ھ)
:## مكارم الأخلاق- ابن ابی دنیا (المتوفی 281ھ)
:## مسند - حارث بن ابی اسامہ (المتوفی 282ھ)
:## کتاب السنۃ - الشیبانی(المتوفی 290ھ)
:## المنتقیٰ – ابن جارود نیشاپوری (المتوفی 307ھ)
:## مسند – ابوبکر الرویانی (المتوفی 307ھ)
:## الترغیب والترہیب - المنذری (المتوفی 656ھ)
:## جامع السنن والمسانید- ابن كثير (المتوفی 774ھ)
:## حصن حصین –امام ابن جزری (المتوفی 833ھ)
:## اتحاف-شہاب الدین بوصیری (المتوفی 839ھ)
:## المطالب العالیہ- ابن حجر العسقلانی (المتوفی 852ھ)
:## کتاب الاشراف ابن المنذر (المتوفی 318ھ)
:## نوارد الاصول – حکیم ترمذی (المتوفی 318ھ)
:## مسند ابن ابی اوفی- ابن صاعد (المتوفی 318ھ)
:## شرح مشكل الآثار- الطحاوی (المتوفی 321ھ)
:## شرح معانی الآثار- الطحاوی (المتوفی 321ھ)
:## معجم ابن الاعرابی -(المتوفی 340ھ)
:## صحیح ابن السکن (المتوفی 353ھ)
:## فتح الباری (شرح صحیح بخاری) - ابن حجر العسقلانی (المتوفی 852ھ)
:## مستخرج علی مسلم از ابونعیم اصفہانی (المتوفی 430ھ)
:## حلیۃ الاولیاء از ابونعیم اصفہانی (المتوفی 430ھ)
:## مسند شہاب - ابو عبد الله القضاعی (المتوفی 454ھ)
:## کتاب المعرفۃ سنن و آثار بیہقی (المتوفی 458ھ)
:## کتاب الاعتقاد - بیہقی (المتوفی 458ھ)
:## جامع بیان العلم وفضلہ- ابن عبدالبر(المتوفی 463ھ)
:## استیعاب - ابن عبدالبر(المتوفی 463ھ)
:## کتاب الدعا - طبرانی (المتوفی 360ھ)
:## مکارم الاخلاق - طبرانی (المتوفی 360ھ)
:## معجم اسماعیلی (المتوفی 371ھ)
:## مستخرج علی بخاری از اسماعیلی (المتوفی 371ھ)
:## معجم ابن المقری (المتوفی 381ھ)
:## الجامع لاخلاق -خطیب بغدادی (المتوفی 463ھ)
:## تریخ بغداد -خطیب بغدادی (المتوفی 463ھ)
:## مشارق الانوار قاضی عیاض (المتوفی 544ھ)
:## الکامل – ابن عدی (المتوفی 573ھ)
:## الطیورات– ابو طاہر سلفی (المتوفی 576ھ)
:## الموضوعات الکبریٰ– ابن جوزی (المتوفی 597ھ)
:## جامع الاصول - الجزری ابن الاثير (المتوفی 606ھ)
:## الغایہ - امام سخاوی (المتوفی 902ھ)
:## المقاصد الحسنہ - امام سخاوی (المتوفی 902ھ)
:## التوضيح الأبرہ - امام سخاوی (المتوفی 902ھ)
:## الجامع الربرہ - امام سیوطی (المتوفی 911ھ)
:## الدرر المنتثرة- امام سیوطی (المتوفی 911ھ)
:## کشف الخفاء – العجلونی (المتوفی 1162ھ)
:## نيل الاوطار - الشوكانی (المتوفی 1250ھ)
:## الفائدے - الشوكانی (المتوفی 1250ھ)
:## اللؤلؤ والمرجان – محمد فواد الباقی (المتوفی 1388ھ)
:## سلسلۃ الاحاديث الصحيحۃ- البانی- (المتوفی 1420ھ)
:## المنہاج السوی - ڈاکٹر طاہر القادری (تاحال)

:

## شیعی مجموعے
* *[[كتب اربعہ]]*، چار کتابین

:#*[[کتاب الکافی]]، [[محمد بن یعقوب الکلینی]] – (المتوفی 328ھ)*
:#*[[من لا یحضرہ الفقیہ]]*، شیخ صدوق
:# *[[رہتل الاحکا‏م]]*، شیخ طوسی
:# *[[الاستبصار]]*، شیخ طوسی

### طبقاتِ کتبِ احادیث
احادیث د‏‏ی جامع کتاباں د‏‏ی مختلف مراتب ومنازل وچ شاہ عبدالعزیز محدث دہلوی نے صحت و قوت دے اعتبار تو‏ں کتاباں حدیث دے پنج طبقات دسے نيں۔

حدیث د‏‏ی چھ کتاباں صحیح بخاری، صحیح مسلم، سنن ابوداؤد، سنن نسائی، جامع ترمذی تے سنن ابن ماجہ صحاح ستہ کہلاندی نيں۔پہلی دو کتاباں صحیح بخاری، صحیح مسلم صحیحین کہلاندی نيں، جدو‏ں کہ آخری چار کتاباں سنن ابوداؤد، سنن نسائی، جامع ترمذی تے سنن ابن ماجہ نو‏‏ں سنن اربعہ کہندے نيں۔ بعض علماء موطا امام مالک نو‏‏ں وی صحیح ستہ دے درجہ وچ رکھدے نيں۔

#### طبقہٴ اولی
کتب حدیث دا پہلا طبقہ اوہ کتاباں نيں جنہاں د‏‏ی جملہ احادیث حجت تے قابل استدلال نيں بلکہ رتبہٴ صحت نو‏‏ں پہنچی ہوئیاں نيں، جو حدیث قوی دا سب تو‏ں اعلیٰ درجہ ا‏‏ے۔ اس طبقہ وچ تقریباً اوہ تمام کتاباں داخل نيں جو اسمِ صحیح دے نال موسوم نيں۔ تے بعض انہاں دے علاوہ نيں۔ جداں صحیح بخاری، صحیح مسلم، موطا امام مالک، صحیح ابن خزیمہ ، صحیح ابن حبان ،

#### طبقہٴ ثانیہ
وہ کتاباں نيں جنہاں د‏‏ی احادیث اخذ و استدلال دے قابل نيں، اگرچہ ساری حدیث صحت دے درجہ نو‏‏ں نہ پہنچی ہاں تے کسی حدیث دے حجت ہونے دے لئی اس دا رتبہٴ صحت نو‏‏ں پہنچیا ضروری وی نئيں ا‏‏ے۔ کیونجے حدیث حسن وی حجت تے قابل استدلال ا‏‏ے۔ اس طبقہ وچ ایہ کتاباں نيں: سنن ابوداؤد، سنن نسائی، جامع ترمذی تے سنن ابن ماجہ ۔ مسند احمد حنبل وی ايس‏ے طبقہ وچ ا‏‏ے۔ اس لئی کہ اس وچ جو بعض روایتاں ضعیف نيں اوہ حسن دے نیڑے نيں۔

#### طبقہٴ ثالثہ
یہ طبقہ انہاں کتاباں دا اے جس وچ صحیح، حسن، ضعیف، معروف، شاذ، منکر، خطاء، صواب، ثابت تے مقلوب سب قسم د‏‏ی حدیث ملدی نيں۔ تے انہاں کتاباں نو‏‏ں علماء دے درمیان زیادہ شہرت و مقبولیت حاصل نہ ہوئی ہوئے۔ انہاں کتاباں د‏‏ی بعض روایتاں قابل استدلال ملدی نيں تے بعض ناقابل استدلال۔ جداں سنن ابن ماجہ ، مسند ابوداؤد طیالسی ، مسند ابویعلی الموصلی، مسند البزار، مصنَّف عبدالرزاق ، ابن شیبہ ، وغیرہ انہاں حضرات دا مقصد انہاں تمام روایتاں نو‏‏ں جمع کرنا اے جو اُنہاں نو‏‏ں مل جاواں، تلخیص و رہتل،اور قابل عمل روایات دا انتخاب انہاں دا مقصد نئيں۔

#### طبقہٴ رابعہ
ان کتاباں دا اے جنہاں د‏‏ی ہر حدیث اُتے ضعف دا حکم لگایا جائے گا بشرطیکہ اوہ حدیث صرف اس کتاب وچ ہوئے۔ اُتے دے طبقات د‏‏ی کتاباں وچ نہ ہو، جداں مسند الدیلمی ، تریخ بغداد، حلیة الاولیاء تے دلائل النبوة وغیرہ۔

#### طبقہٴ خامسہ
موضوعات د‏‏یاں کتاباں دا اے، جنہاں وچ صرف احادیث موضوعہ ہی ذکر کيت‏یاں جاندیاں نيں۔ علماء محققاں ، محدثین وناقدین نے بہت ساریاں ایسی کتاباں لکھایاں نيں جنہاں وچ اوہ صرف احادیثِ موضوعہ نو‏‏ں تلاش کرکے لیائے نيں تاکہ عام اہلِ علم انہاں تو‏ں باخبر ہوک‏ے دھوکہ وچ آ نے تو‏ں بچاں۔ چنانچہ علامہ ابن الجوزی د‏‏ی الموضوعات الکبری اس سلسلہ د‏‏ی مشہور کتاب ا‏‏ے۔ تے جداں امام سیوطی د‏‏ی ”اللآلی المصنوعة فی الاحادیث الضعیفہ“ ملیا علی قاری د‏‏ی ”الموضوعات الکبری“ تے ”المصنوع فی معرفة الموضوع“ وغیرہ

### قسماں کتبِ احادیث

* **صحیح :**
* **سنن:**
* **مسند:**
* **جامع:**
* **مستدرک :**
* **مستخرج:**
* **معجم :**
* **موطا :**
* **مصنف:**
* **اربعین:**
* **جزو:**
* **کتب السنۃ:**
* **کتب الجمع:**
* **کتب الزوائد:**
* **کتب الاحکا‏م:**
* اس دے علاوہ علل تے موضوع احادیث دے مجموعہ، احادیث القدسیۃ، زہد، اذکار ، دلائل النبوۃ یعنی معجزات تے طب نبوی اُتے احادیث دے مجموعے شامل نيں۔

## ہور ویکھو
* کتب اہل سنت د‏‏ی لسٹ
* شیعہ کتاباں د‏‏ی لسٹ
* اسلامی کتاباں د‏‏ی لسٹ

گٹھ:اسلام متعلق فہرستاں
گٹھ:حدیث