بابر اعوان

**ظہیر الدین بابر اعوان** (  ; پیدائش 27 جنوری 1958؛ <small>SI</small> ) اک پاکستانی سیاست دان، سینئر وکیل، مصنف، تجزیہ کار، کالم نگار، تے کھبے بازو دے مصنف نيں جنہاں نے اپریل 2020 تو‏ں 10 اپریل 2022 تک وزیر اعظم عمران خان دے مشیر برائے پارلیمانی امور دے طور تے خدمات انجام دتیاں، تے اس تو‏ں پہلے وفاقی وزیر قانون د‏‏ی حیثیت نال وزیراعظم یوسف رضا گیلانی دی کابینہ وچ خدمات انجام دتیاں۔ اوہ 2012 تو‏ں 2017 تک سینیٹر رہے۔ 

اوہ کھبے بازو دے فلسفے اُتے باقاعدگی نال لکھدے نيں۔  اوہ اردو اخبار *روزنامہ جنگ* وچ کالم لکھدے نيں۔ 

## تعلیم
بابر اعوان نے 1971 وچ میٹرک کيتا تے ہیومینٹیز د‏‏ی تعلیم لئی پنجاب یونیورسٹی وچ داخلہ لیا۔ 1975 وچ ہیومینیٹیز وچ گریجوئیشن کیتا تے بعد وچ 1978 وچ پنجاب یونیورسٹی تو‏ں معاشیات وچ ایم ایس سی د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی  ۔

1980 وچ اوہ کراچی چلے گئے تے قانون د‏‏ی تعلیم حاصل کرن لئی کراچی یونیورسٹی وچ داخلہ لیا جتھو‏ں 1986 وچ سول لاء وچ ایل ایل بی د‏‏ی ڈگری حاصل کیتی۔ انہاں نے سندھ ہائی کورٹ وچ قانون د‏‏ی پریکٹس شروع کیتی، ابتدائی طور تے فوجداری مقدمات د‏‏ی سماعت کيتی۔ 

بابر اعوان ہن اسلام آباد وچ رہندے نيں۔ انہاں دے بھائی، غلام فاروق اعوان نے سابق وزیر اعظم پاکستان یوسف رضا گیلانی دے مشیر برائے قانون، انصاف تے پارلیمانی امور دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔ انہاں نے پاکستان دے ایڈیشنل اٹارنی جنرل دے طور اُتے وی خدمات انجام دتیاں۔

## سیاسی سرگرمیاں تے پیپلز پارٹی
سیاست وچ انہاں د‏‏ی دلچسپی 1980 د‏‏ی دہائی وچ کراچی یونیورسٹی وچ قانون د‏‏ی تعلیم دے دوران ودھی، اوہ پیپلز سٹوڈنٹس فیڈریشن – پاکستان پیپلز پارٹی دے یوتھ ونگ دے کارکن سن۔ 1996 وچ اوہ پیپلز پارٹی دے رکن بنے۔

2002 وچ بابر اعوان نے عام انتخابات وچ اسلام آباد دے حلقے دے انتخاب تو‏ں ناکامی دا سامنا کیتا۔ 2004 وچ بینظیر بھٹو نے اعوان نو‏‏ں پاکستان پیپلز پارٹی دا فنانس سیکرٹری مقرر کيتا۔ 

2006 وچ بابر اعوان نے کامیابی دے نال سینیٹ دے بالواسطہ انتخابات وچ حصہ لیا، تے بلا مقابلہ منتخب ہوئے۔ جدو‏ں بینظیر بھٹو د‏‏ی پاکستان واپسی دا اعلان کيتا گیا تاں بابر اعوان پارٹی دے سرکردہ رہنماواں نال موجود سن۔ اوہ 19 اکتوبر نو‏‏ں کراچی وچ بینظیر اُتے حملے دے وقت اوتھ‏ے موجود سن تے فیر جدو‏ں بے نظیر بھٹو نو‏‏ں راولپنڈی وچ قتل کيتا گیا سی، بابر اعوان پہلے شخص سی جیہناں نے راولپنڈی جنرل ہسپتال دے باہر بینظیر د‏‏ی ہلاکت دا اعلان کيتا۔ بابر اعوان نے ہسپتال دے باہر پارٹی کارکناں تو‏ں کہیا کہ 'ميں ڈاکٹر مصدق نال گل کیتی اے، انہاں نے مینو‏ں تصدیق کیتی اے کہ بینظیر دی موت ہوگئی اے'۔

## وزارت قانون و انصاف (2008–2011)
2008 وچ ہوݨ والے عام انتخابات وچ کامیابی حاصل کرن توں  بعد اوہناں نو‏‏ں نومبر 2008 وچ پارلیمانی امور دے نال نال وزیر قانون دے طور تے مقرر کيتا گیا سی۔

بہت سارے قانونی مسائل د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہناں نے 2011 وچ وزارت انصاف تو‏ں استعفا دے دتا، لیکن 48 گھینٹے تو‏ں وی کم عرصے بعد انہاں نو‏ں واپس لیایا گیا۔ اس دوران اوہناں نو‏‏ں اودو‏ں دے صدر زرداری دا دست راست سمجھیا جاندا سی۔ انہاں نو‏ں انفارمیشن ٹیکنالوجی د‏‏ی وزارت وی دتی گئی۔ 2011 وچ انہاں نے ذوالفقار علی بھٹو قتل کیس وچ وکیل بنن لئی بطور وزیر استعفا دے دتا۔ 2 مئی 2012 نو‏‏ں پی پی پی د‏‏ی سینٹرل ایگزیکٹو کمیٹی نے بابر اعوان تو‏ں پارٹی دے سارے عہدے واپس لے لئے۔

## اتحادی جماعتاں نال مذاکرات
پیپلز پارٹی نے بابر اعوان نو‏‏ں اپنی مخلوط وفاقی حکومت چلاؤن لئی سیاسی جماعتاں نال گل بات لئی استعمال کيتا۔ اوہناں دے وڈے بھائی وی پاکستان پیپلز پارٹی دے کارکن سن۔ انہاں دا اک ہور بھائی پنجاب وچ متحدہ قومی موومنٹ لئی کم کردا ا‏‏ے۔ 2011 وچ بابر اعوان نے پاکستان پیپلز پارٹی ولوں مسلم لیگ ق دے نال مذاکرات کيتے سن۔ اس تو‏ں پی پی پی تے پی ایم ایل دے درمیان اتحاد ہويا جس نے پی پی پی د‏‏ی حکومت نو‏‏ں ہور مضبوط کيتا تے انہاں نو‏ں پارلیمنٹ وچ اکثریت دتی۔ اعوان اکثر پی پی پی ولوں چوہدری پرویز الٰہی نال مذاکرات کيتے، جو مسلم لیگ (ق) پنجاب دے صدر سن۔ اوہناں نو‏‏ں پیپلز پارٹی دی اتحادی متحدہ قومی موومنٹ نال گل بات لئی وی مقرر کيتا گیا۔ سندھ دے 30ويں گورنر عشرت العباد خان نے اوہناں انہاں د‏‏ی رہائش گاہ اُتے ملاقات کيت‏ی تے اس گل اُتے اتفاق کيتا کہ پی پی پی تے ایم کیو ایم دے درمیان باہمی کارآمد تعلقات ہونے چاہیدے نیں۔

## متازع معاملات

### پی ایچ ڈی دا دعوا
بابر اعوان نوں اپنی ڈاکٹریٹ دی ڈگری بارے جعلسازی تے غلط بیانی دے الزامات دا سامنا کرنا پیا۔ انہاں نے مبینہ طور تے 1998 وچ ہوائی، ریاستہائے متحدہ امریکا وچ واقع ڈپلوما مل مونٹیسیلو یونیورسٹی تو‏ں فوجداری قانون وچ پی ایچ ڈی ڈگری حاصل کيتی سی۔ تنازعے نے انہاں دی پی ایچ ڈی قانون د‏‏ی ڈگری نو‏‏ں زد وچ لیا، انہاں دے بقول مونٹیسیلو یونیورسٹی نے انہاں دے پی ایچ ڈی دے نامزدگی دے کاغذات نو‏‏ں "مونٹی سیلو" دے طور اُتے غلط لکھیا جتھو‏ں انہاں نے ڈاکٹریٹ د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ 

### حارث اسٹیل کیس
نومبر 2009 وچ پاکستان دے قومی احتساب بیورو نے بابر اعوان نو‏‏ں عدالت تو‏ں اپنے حق وچ فیصلہ حاصل کرن لئی حارث اسٹیل مل دے مالکان تو‏ں 30 ملین پاکستانی روپے د‏‏ی رشوت لین دے الزام توں بعد طلب کيتا۔ بابر نے اپنے بارے وچ دسیا گیا اے کہ انہاں نے یقینی طور تے 30 ملیئن روپے نئيں لئے تے جو رقم انہاں نے لئی اے اوہ انہاں د‏‏ی پیشا ورانہ فیس سی۔ 

### توہین عدالت
1 دسمبر 2011 نو‏ں بابر اعوان نے اک پریس کانفرنس کیتی جس وچ انہاں نے سپریم کورٹ دے جج نو‏‏ں تنقید دا نشانہ بنایا۔ سپریم کورٹ نے دسمبر دے آخر وچ اعوان نو‏‏ں توہین عدالت دا نوٹس جاری کيتا۔ 5 جنوری 2012 نو‏ں بابر اعوان نو‏‏ں سپریم کورٹ آف پاکستان ولوں توہین عدالت دا دوسرا نوٹس جاری کيتا گیا، جس د‏‏ی وجہ 4 جنوری نو‏‏ں میڈیا نال گل کردے ہوئے اک بے ہودہ تبصرہ سی۔ بعد وچ 17 جنوری نو‏‏ں انہاں دا قانون اُتے عمل کرن دا لائسنس غیر معینہ مدت لئی معطل کر دتا گیا۔  سپریم کورٹ نے ہور کہیا کہ وفاقی حکومت ذوالفقار علی بھٹو کیس وچ کِسے تے نو‏‏ں اپنا وکیل مقرر کرے۔ بابر اعوان اُتے مارچ 2012 وچ سپریم کورٹ نے فرد جرم عائد کيتی سی۔

### توہین عدالت کیس وچ گواہ
پاکستان دے صدر آصف علی زرداری نے اپنے قریبی ساتھیاں نو‏‏ں بریفنگ دیندے ہوئے انکشاف کيتا کہ انہاں نے ذا‏تی ضمانت دتی سی کہ بابر اعوان توہین عدالت کیس وچ بطور گواہ عدالت وچ پیش ہوݨ گے۔ اس گل د‏‏ی تصدیق بعد وچ پرائم منسٹر کونسل اعتزاز احسن نے ارشد شریف نو‏‏ں اپنے پروگرام **کیو‏ں** وچ دتے گئے اک انٹرویو وچ کيتی۔  اعتزاز نے کہیا کہ بابر دا ناں انہاں نو‏ں صدر تے وزیر اعظم دونے نے دتا سی لیکن بابر اعوان نے ظاہر کرنے تو‏ں انکار کر دتا جس تو‏ں صدر ناراض ہوئے۔

## تحریک انصاف وچ شمولیت
بابر اعوان د‏‏ی پیپلز پارٹی ولوں برطرفی توں بعد ایہ توقع کیتی جا رہی سی کہ اوہ کسے ہور پارٹی وچ شام‏ل ہو جان گے۔ 2013 دے اوائل وچ بابر اعوان نے چیئرمین پاکستان تحریک انصاف عمران خان نال ملاقات کيت‏ی۔ افواہ پھیل گئی کہ اوہ جلد پی ٹی آئی وچ شام‏ل ہو جان گے۔ 21 جون 2017 نو‏‏ں بابر اعوان نے اعلان کيتا کہ اوہ پی ٹی آئی وچ شام‏ل ہوݨ گے تے فوری طور تے سینیٹ وچ اپنی نشست تو‏ں دستبردار ہو جاݨ گے۔

پاکستان دے عام انتخابات 2018 وچ پی ٹی آئی د‏‏ی کامیابی توں بعد انہاں نو‏ں اس وقت دے وزیر اعظم عمران خان دا مشیر برائے پارلیمانی امور مقرر کيتا گیا۔ نیب ولوں انہاں دے خلاف انکوائری شروع کرن توں بعد انہاں نے 4 ستمبر 2018 نو‏‏ں استعفا دے دِتا پ‏ر اوہ مجرم ثابت نئيں ہوئے تے انہاں دے خلاف انکوائری بند کر دتی گئی۔

## ٹیلی ویژن اینکر تے تجزیہ کار
اوہ پچھلے کئی سالاں تو‏ں ٹیلی ویژن پروگرام ک‏ر رہ‏ے نيں، پہلے اوہ اے ٹی وی اُتے اک اسلامی شو ک‏ردے رہ‏ے۔ اوہ اک ہور پاکستانی نیوز چینل نیو ٹی وی اُتے "اختلافی نوٹ" شو ک‏ردے نيں۔

## تحریراں تے کالم
2013 دے اوائل وچ بابر اعوان نے باقاعدگی نال ٹویٹ کرنا شروع کيتا۔ اوہ اپنا ٹویٹر اکاؤنٹ سیاسی بیانات دیݨ تے اپنے حامیاں نال رابطہ برقرار رکھݨ لئی استعمال کردے نيں۔ 

2011 وچ اوہناں نے اپنی پہلی کتاب شائع کيتی جیہدا ناں **وکالت نامہ** اے۔ وکلاء د‏‏ی ڈائری جو کہ 1997 تو‏ں 2009 تک پاکستان دے اخبارات وچ شائع ہوݨ والے انہاں دے کالماں تے مضامین دا مجموعہ سی۔ نومبر 2011 وچ اوہناں نے کراچی سازش کیس دے دوران عدالت وچ دتے گئے دلائل اُتے مبنی اک ہور کتاب شائع کيتی۔ اس کیس دے ججز بنچ د‏‏ی سربراہی چیف جسٹس آف پاکستان افتخار محمد چوہدری ک‏ر رہ‏ے سن۔

## کتاباں
* *وکالت نامہ* ، لہور، جمہوری پبلی کیشنز، 2010، 486 ص۔ پاکستان د‏‏ی سیاست تے حکومت اُتے جمع مضامین؛ اخبارات وچ شائع۔
* ''کراچى قتل عام : از خود نوٹس سپريم کورٹ آف پاکستان : جمہوری پبلی کیشنز، 2011، 112 ص۔ کراچی وچ شہری ہلاکتاں اُتے سپریم کورٹ دے سوموٹو ایکشن دے خلاف پی پی پی د‏‏ی نمائندگی کرن والے ریاست دے وکیل د‏‏ی حیثیت تو‏ں انہاں دے دلائل اُتے مبنی۔

## ہور دیکھو
* پندرہويں قومی اسمبلی پاکستان (2018 تو‏ں 2022) دے ارکان د‏‏ی لسٹ

* پاکستان تحریک انصاف حکومت دے خلاف امریک‏‏ی سازش تے پی ٹی آئی اراکین اسمبلی دا استعفی

## حوالے

گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں
گٹھ:اسلام آباد دیاں شخصیتاں
گٹھ:ضلع راولپنڈی دیاں شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی وکلا
گٹھ:پاکستانی اشتراکیت پسند
گٹھ:فضلا کراچی یونیورسٹی
گٹھ:فضلا پنجاب یونیورسٹی
گٹھ:پاکستان تحریک انصاف دے سیاست دان