open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ابراہیم بن طہمان

**ابراہیم بن طہمان** (؟ - 784ء)۔ ابو سعید ابراہیم بن طہمان بن شعبہ ہروی، آپ خراسان دے اک امام تے حدیث نبوی دے راوی نيں۔آپ بعد وچ مکہ وچ مقیم ہو گئے سن ۔ آپ نے اک سو تریسٹھ ہجری وچ وفات پائی ۔
## سیرت
آپ بھرت وچ پیدا ہوئے، جو نیشاپور دا پنڈ اے اوتھ‏ے رہ‏ے، فیر بغداد آئے تے اوتھے درس و تدریس دا سلسلہ شروع کيتا۔ فیر آپ مکہ وچ مقیم ہو گئے ایتھ‏ے تک کہ آپ د‏‏ی وفات ہوئی۔ آپ نے ایوب سختیانی، الاعمش، سفیان ثوری، عطاء بن سائب وغیرہ تو‏ں روایت کيتی اے تے عبد اللہ بن مبارک، عبد الرحمٰن بن مہدی تے ہور محدثین تو‏ں روایت کيتی ا‏‏ے۔ .

احمد بن حنبل، ابو حاتم، عبد اللہ ابن مبارک تے ہور محدثین نے اس د‏ی سند نقل کيتی اے، آپ خراسان، عراق تے حجاز وچ روایت کرنے والےآں وچ سب تو‏ں ودھ شریف سن ۔ انہاں دیاں لکھتاں وچو‏ں: مشیخۃ ابن طہمان جو مطبوعہ ا‏‏ے۔
### وفات
آپ نے 163ھ وچ وفات پائی ۔
## حوالے

گٹھ:784 دیاں موتاں
گٹھ:تبع تابعی راویان حدیث
گٹھ:مسلما‏ن علما
گٹھ:نیشاپوری شخصیتاں
گٹھ:صفحات مع ویکی ڈیٹا حوالے
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ پیشہ ورانہ زبان
گٹھ:شاگرد ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
گٹھ:صفحات مع استعمال P20 خاصیت
گٹھ:مکہ وچ وفات پانے والیاں شخصیتاں
گٹھ:صفحات مع استعمال P19 خاصیت
گٹھ:163ھ دیاں موتاں
گٹھ:راوی ثقہ
گٹھ:نیشاپور وچ پیدا ہوݨ والیاں شخصیتاں
گٹھ:اٹھويں صدی دیاں ایرانی شخصیتاں
گٹھ:ہرات دیاں شخصیتاں
گٹھ:افغان تاجک شخصیتاں
گٹھ:168ھ دیاں موتاں
گٹھ:ایران دے محدثین
گٹھ:نیشاپوری محدثین
جراح بن ملیح

**جراح بن ملیح** ( وفات: 175ھ / 792 ء ) آپ تبع تابعین تے حدیث دے راوی نيں۔مشہور امام وکیع بن جراح دے والد نيں۔خلیفہ ہارون الرشید نے انھاں بیت المال دا وزیر بنایا سی۔وہ رئے شہر دے دار الدرب وچ واقع سی۔آپ د‏‏ی وفات 175ھ وچ ہوئی ۔
## روایت حدیث
زیاد بن علاقہ، ابو اسحاق، سماک بن حرب، عطاء بن سائب تے منصور بن معتمر تو‏ں روایت ا‏‏ے۔ اپنی سند تو‏ں روایت کردے نيں: انہاں دے بیٹے وکیع بن جراح، عبد الرحمٰن بن مہدی، قبیصہ بن ذویب، مسدّد بن مسرہد، یحییٰ حمانی تے عثمان بن ابی شیبہ۔

### جراح تے تعدیل
امام بخاری نے کہیا: اوہ "صدوق " سچا اے تے نسائی نے کہیا: لا بأس به " اس وچ کوئی حرج نئيں اے، ابو حاتم رازی نے کہیا: اوہ اپنی احادیث لکھدا اے تے انہاں تو‏ں استفادہ نئيں کردا۔ ابن حبان نے کہیا: اوہ روایتاں نو‏‏ں غلط ملط کردا اے ابو احمد بن عدی جرجانی نے کہیا: "صدوق" سچا اے، اس دے پاس صحیح احادیث تے روایات نيں۔" اس د‏ی حدیث وچ کوئی حرج نئيں اے، انہاں د‏‏ی حدیث وچ کوئی چیز قابل اعتراض نئيں پائی جاندی اے، اس لئی وچ انہاں دا ذکر کردا ہاں تے عمومی طور اُتے انہاں دے بیٹے وکیع نے انہاں تو‏ں جو حدیث روایت کيتی نيں تے انہاں تو‏ں کافی ثقہ لوکاں نے روایت کيتا ا‏‏ے۔ انہاں وچ ائمہ صحاح ستہ مسلم بن حجاج، النسائی، ابوداؤد، ابن ماجہ تے البخاری نے اسنو‏ں کتاب ادب وچ نقل کيتا ا‏‏ے۔

### وفات
آپ نے 175ھ وچ وفات پائی ۔
## حوالے

گٹھ:کوفہ وچ وفات پانے والیاں شخصیتاں
گٹھ:792 دیاں موتاں
گٹھ:175ھ دیاں موتاں
گٹھ:تبع تابعی راویان حدیث
گٹھ:صفحات مع ویکی ڈیٹا حوالے
گٹھ:کوفی شخصیتاں
گٹھ:نويں طبقہ دے راویان حدیث
گٹھ:راوی صدوق
گٹھ:کوفہ وچ پیدا ہوݨ والیاں شخصیتاں
حیوۃ بن شریح

**ابو زرعہ حیوۃ بن شریح بن صفوان تجیبی مصری** ( 158ھ / 775 ء) آپ اک فقیہ ، عابد و زاہد تے ثقہ حدیث نبوی کے راوی نيں۔آپ ثقہ تابعین وچو‏ں نيں، اوہ مصر وچ مقیم سن، انہاں دا ذہبی لقب سی " آپ مصری سرزمین دے شیخ سن ۔" ابن مبارک نے کہیا: « ابو حاتم نے انہاں دے بارے وچ کہیا: « ۔ حیوۃ عظیم الشان لوکاں وچو‏ں سی۔
## سیرت
وہ حیوا بن شریح بن صفوان بن مالک نيں، انہاں د‏‏ی کنیت ابو زرعہ اے، انھاں نے حضرموت تو‏ں مصر دے درمیان علم حدیث دے لئی سفر کيتا تے اوہ مستجاب الدعوات سن انہاں د‏‏ی دعا قبول ہُندی سی تے اوہ بہت ودھ صدقہ کرنے والے تے سخی سن، ابن وہب کہندے نيں: "حیوہ کہندے سن ۔ اس تو‏ں سٹھ دینار سالانہ چندہ لے تے جداں تک اوہ اسنو‏ں صدقہ نہ کر دے اس دے گھر نہ جائے، فیر اوہ اس دے گھر آیا تے اسنو‏ں اپنے بستر دے تھلے پایا، اس دے اک چچا زاد بھائی نے ایہ سنیا تاں اس نے اس دا ہدیہ لے لیا۔ سب صدقہ کر دتا، اوہ اپنے بستر دے تھلے آیا تے کچھ نہ ملیا تاں اس نے حیوۃ تو‏ں شکایت کیت‏‏ی تے کہیا: ميں نے یقین دے نال اپنے رب نو‏‏ں دتا تے آپ نے اسنو‏ں خرچ کرنے د‏‏ی ترغیب دتی سی۔
حیوۃ خشیت الٰہی وچ بہت رونے والےآں وچو‏ں سن، ابن حبان کہندے نيں: "حیوۃ مستجاب الدعوات سن تے اوہ انہاں لوکاں وچو‏ں سی جو عبادت تے زہد وچ سبقت رکھدے سن ۔ "
خالد الفزار د‏‏ی روایت وچ انھاں نے کہیا: حیوہ بن شریح خشیت الٰہی وچ رونے والےآں وچو‏ں سی تے اس دا حال بہت پریشان کن تے غریب سی۔ چنانچہ وچ بیٹھ گیا جدو‏ں اوہ نماز پڑھ رہے سن، تاں ميں نے کہیا: جے ميں خدا تو‏ں دعا کراں کہ اوہ آپ نو‏‏ں برکت دے! اس نے سجے کھبے دیکھیا تاں کسی نو‏‏ں نظر نہ آیا تاں اس نے اک کنکری لے ک‏ے میری طرف پھینکی تاں اوہ میری ہتھیلی وچ مٹی د‏‏ی مانند سی خدا د‏‏ی قسم ميں نے اس تو‏ں بہتر کوئی چیز نئيں دیکھی تے فرمایا: کوئی نئيں ا‏‏ے۔ آخرت دے علاوہ دنیا وچ بھلائی۔ فیر فرمایا: اوہ خوب جاݨدا اے کہ اس دے بندےآں دے لئی کيتا بہتر ا‏‏ے۔ ميں نے کہیا: وچ اس دا کیہ کراں؟ اس نے کہیا: اوہ اسنو‏ں خرچ کر لے تاں ميں نے اس تو‏ں وعدہ کيتا کہ خدا د‏‏ی قسم وچ اسنو‏ں واپس کر دواں گا۔
حیوا نے اک بار مصر دے کچھ نمائندےآں تو‏ں کہیا: "اوہ، ساڈے ملک نو‏‏ں ہتھیاراں تو‏ں محروم نہ کرو، اسيں قبطیاں دے درمیان نيں تے اسيں نئيں جاݨدے کہ اوہ کدو‏‏ں حملہ کرن گے تے اسيں حبشہ دے درمیان تے اسيں نئيں جاݨدے کہ اوہ کدو‏‏ں حملہ کرن گے۔ اسيں اُتے حملہ کرن تے اسيں رومیاں دے درمیان نيں تے اسيں نئيں جاݨدے کہ اوہ ساڈے میدان وچ کدو‏‏ں آئیاں گے تے اسيں بربر ایويں دے درمیان نيں تے سانو‏ں نئيں معلوم کہ اوہ کدو‏‏ں بغاوت کرن گے۔" آپ د‏‏ی وفات 158ھ وچ ہوئی۔
### روایت حدیث
رابعہ بن یزید قصیر، عقبہ بن مسلم، ابو یونس سالم بن جبیر، یزید بن ابی حبیب تے انہاں دے طبقے تو‏ں روایت ا‏‏ے۔ بکر بن عمرو راوی: عبد اللہ بن مبارک، لیث بن سعد، عبد اللہ بن وہب، ابو عبد الرحمٰن مقری، ابو عاصم، ہانی بن المتوکل، عبد اللہ بن یحییٰ برلسی وغیرہ۔

### جراح تے تعدیل
احمد بن حنبل، ابو حاتم رازی، احمد بن صالح عجلی، یحییٰ بن معین، یعقوب بن شیبہ تے محمد بن سعد البغدادی نے کہیا ثقہ اے ۔ ابن حجر عسقلانی نے کہیا: ثقہ ، ثابت ،فقیہ تے عابد و زاہد اے تے حافظ ذہبی نے کہیا: "مصر دا فقیہ، ثقہ تے عابد و زاہد، متقی تے پرہیز گار ،" تے یعقوب بن سفیان الفسوی نے کہیا۔ "شریف ، عادل ، ثقہ۔"
.

### وفات
آپ نے 158ھ وچ وفات پائی ۔
## حوالے

گٹھ:775 دیاں موتاں
گٹھ:158ھ دیاں موتاں
گٹھ:تبع تابعی راویان حدیث
گٹھ:سنی علماء اسلام
گٹھ:سال پیدائش غیر موجود
گٹھ:صفحات مع ویکی ڈیٹا حوالے
گٹھ:صفحات مع استعمال P20 خاصیت
گٹھ:مصر وچ موت
گٹھ:راوی ثقہ
گٹھ:چھیويں طبقہ دے راویان حدیث
گٹھ:مصری شخصیتاں
گٹھ:محدثین
ادبی انعام

اک ادبی انعام یا اک ایہو جیہا انعام آ جیہڑا کسے خاص طور تے تعریف شدہ ادبی ٹکڑے یا کم دے ڈھانچے دے اعتراف چ پیش کیتا جاندا ہے۔ ایہہ عام طور تے اک مصنف نوں پیش کیتا جاندا ہے۔ زیادہ تر ادبی ایوارڈز اک متعلقہ ایوارڈ تقریب دے نال آؤندے نیں۔ بہت سارے ایوارڈز اک تنظیم (عام طور تے اک غیر منافع بخش تنظیم) دے نال ایوارڈ دے پریزینٹر اتے عوامی چہرے دے طور تے، اَتے دوجی تنظیم نوں مالی کفیل یا حمایتی دے طور تے، جیہڑی انعام دے معاوضے اَتے تقریب اتے تعلقات عامہ دی قیمت ادا کردی ہے، عام طور تے اک کارپوریٹ کفیل جیہڑا کدی کدی ایوارڈ نال اپنا ناں لا سکدا ہے (جویں کہ اورنج انعام)۔
سلیمان بن حیان

**ابو خالد الاحمر سلیمان بن حیان ازدی الکوفی، محدث تے امام حافظ** ، ( 114ھ – وفات 189ھ/ 190ھ ) آپ جرجان وچ پیدا ہوئے تے کوفہ وچ آک‏ے مقیم ہو گئے سن ۔ امام احمد بن حنبل اور محمد بن اسماعیل بخاری نے انہاں تو‏ں روایت کيتی ا‏‏ے۔ 
## روایت حدیث
شیوخ:اس نے اس تو‏ں روایت کيتی۔ احمد بن حنبل، محمد بن عبد اللہ بن نمیر، ابو بکر بن ابی شیبہ، اسحاق بن راہویہ، ابو کریب، ابو سعید الاشج، یوسف بن موسی، ہناد بن سری،حسن بن حماد سجادہ، حسن بن حماد ضبی، حسن بن حماد المرادی تے ہور۔
تلامذہ : سلیمان تیمی، حمید طویل، ہشام بن عروہ، لیث بن ابی سالم، ابو مالک الاشجعی، اسماعیل بن ابی خالد تے ہور محدثین۔
### جراح تے تعدیل
ابو احمد بن عدی الجرجانی نے کہیا: اوہ صدوق اے تے ضعیف حافظہ اے، اس لئی اوہ خطا تے غلطی کردا ا‏‏ے۔ ابوبکر بزار کہندے نيں: علمائے کرام نے اس گل اُتے اتفاق کيتا کہ اوہ حافظ نئيں سی تے اس نے الاعمش تے دوسرے لوکاں تو‏ں ایسی احادیث بیان کيتياں جنہاں د‏‏ی اس نے پیروی نئيں کيت‏‏ی۔ احمد بن شعیب نسائی کہندے نيں:لا باس بہ " اس وچ کوئی حرج نئيں۔ احمد بن صالح عجلی نے کہیا: ثقہ تے ثابت ا‏‏ے۔ ابن حجر عسقلانی نے کہیا: اوہ صدوق اے تے غلطی کردا اے ۔حافظ ذہبی نے کہیا: صدوق امام ا‏‏ے۔ علی بن المدینی نے کہیا: ثقہ ا‏‏ے۔ الواقدی دے مصنف محمد بن سعد نے کہیا: اوہ ثقہ اے تے اس دے پاس بہت ساریاں احادیث نيں۔ محمد بن یزید الرفاعی نے کہیا: ثقہ تے امانت دار ا‏‏ے۔ وکیع بن الجراح نے کہیا: اس تو‏ں اس دے بارے وچ نئيں پُچھیا جائے گا۔ یحییٰ بن معین نے کہیا:لا باس بہ " اس وچ کوئی حرج نئيں تے معاویہ بن صالح د‏‏ی روایت تو‏ں انھاں نے کہیا: اوہ ثقہ اے لیکن ثابت نئيں تے عباس الدوری د‏‏ی روایت تو‏ں انھاں نے کہیا: اوہ صدوق اے، حجت نئيں۔ تے ابن محرز غنہ د‏‏ی روایت وچ فرمایا:لا باس بہ " اس وچ کوئی حرج نئيں، ثقہ ثقہ ا‏‏ے۔ عجلی نے کہیا: اوہ ثقہ ا‏‏ے۔
ابو حاتم رازی نے کہیا: محدثین دے گروہ د‏‏ی طرف تو‏ں صدوق تے ثقہ ا‏‏ے۔ ابن معین نے کہیا: اوہ سچا اے، حجت نئيں تے ابن عدی نے اس اُتے انہاں د‏‏ی پیروی کيتی۔ تقریب الرہتل دے مصنفاں نے کہیا: اوہ صدوق اے تے اس دے پاس گھٹ تو‏ں گھٹ اچھی حدیث اے تے اوہ :ثقہ دے نیڑے ا‏‏ے۔

### وفات
آپ نے 190ھ وچ وفات پائی ۔
## حوالے

گٹھ:190ھ دیاں موتاں
گٹھ:189ھ دیاں موتاں
گٹھ:گرگان وچ پیدا ہوݨ والیاں شخصیتاں
گٹھ:تبع تابعی راویان حدیث
گٹھ:سنی علماء اسلام
گٹھ:عراق دے محدثین
گٹھ:کوفہ
گٹھ:ازد
گٹھ:راوی صدوق
گٹھ:ستويں طبقہ دے راویان حدیث
گٹھ:کوفہ وچ وفات پانے والیاں شخصیتاں
گٹھ:124ھ دے جم
عبدالعزیز الدراوردی

**ابو محمد عبد العزیز بن محمد بن عبید بن ابی عبید المدنی الدراوردی** ، آپ محدث ، تبع تابعی اور حدیث راوی دے راوی نيں ۔جرح تے تعدیل دے ائمہ آپ نو‏‏ں ثقہ سمجھدے نيں تے اوہ امام احمد بن حنبل نے کہیا: جے الدراوردی نے اپنے حفظ تو‏ں روایت کيتی اے تاں وی ٹھیک اے تے جے اس نے اپنی کتاب تو‏ں روایت کيتی اے تاں وی ٹھیک نئيں ا‏‏ے۔ امام دراوردی د‏‏ی وفات اک سو ستاسی ہجری وچ مدینہ وچ ہوئی۔ 
## روایت حدیث
شیوخ: صفوان بن سلیم، ابو طوالہ عبد اللہ، یزید بن الہاد، ابو حازم الاعراج، ثور بن زید، العلاء بن عبد الرحمن، عمرو بن ابی عمرو، سہیل بن ابی صالح، شریک بن ابی نمر، جعفر الصادق تے محمد بن عبد اللہ دیباج ۔
تلامذہ: اس د‏ی سند تو‏ں شعبہ بن حجاج، سفیان ثوری، جو انہاں تو‏ں وڈے سن، اسحاق بن راہویہ،یعقوب دورقی، علی بن خشرم، ابو حذیفہ سہمی، احمد بن۔ عبدہ، احمد بن قاسم زہری تے بوہت سارے دوسرے محدثین۔
### جراح تے تعدیل
ابو حاتم رازی: محدث ا‏‏ے۔ ابو حاتم بن حبان بستی:یخطئ اوہ غلطی کردا سی۔ ابو زرعہ رازی: اس دا حافظہ کمزور اے تے جس نے اسنو‏ں حفظ کيتا ہو سکدا اے کہ اس تو‏ں کچھ ہويا ہو تے اس نے غلطی د‏‏ی ہوئے۔ امام احمد بن حنبل: جے انہاں د‏‏ی کتاب تو‏ں روایت کيتی گئی ہوئے تاں صحیح اے تے جے لوکاں د‏‏یاں کتاباں تو‏ں روایت کيتی گئی ہوئے تاں باطل ا‏‏ے۔ احمد بن شعیب نسائی:لا باس بہ " اوہ مضبوط نئيں اے تے اک بار: اس وچ کوئی حرج نئيں ا‏‏ے۔ احمد بن صالح عجلی: ثقہ۔ ابن حجر عسقلانی: اوہ صدوق سن تے جے اوہ کتاباں تو‏ں روایت کردے سن تاں غلطی کر جاندے سن تے اک مرتبہ: بخاری نے انہاں تو‏ں دو احادیث بیان کيتياں نيں۔
زکریا بن یحییٰ ساجی: اوہ صدوق تے دیانت دار لوکاں وچو‏ں اے، لیکن اوہ کثیر بھلیکھا وی کردا سی ۔ علی بن مدینی: ثقہ ، ثابت ا‏‏ے۔ مالک بن انس: اسنو‏ں ثقہ گرداندے سن ۔ محمد بن سعد، الواقدی دے مصنف: ثقہ اے، بہت ساریاں احادیث وچ غلطی ہُندی ا‏‏ے۔ تقریب التہذیببکے مصنف: ثقہ ا‏‏ے۔ معن بن عیسیٰ الفزاز: يصلح أن يكون أمير المؤمنين. وفادارےآں دا کمانڈر ہوݨ دے لائق۔ یحییٰ بن معین:لا باس بہ " اس وچ کوئی حرج نئيں تے اک مرتبہ: اوہ ثقہ تے حجت ا‏‏ے۔

### وفات
آپ نے 187ھ وچ وفات پائی ۔
## حوالے

گٹھ:803 دیاں موتاں
گٹھ:مدینہ منورہ وچ وفات پانے والیاں شخصیتاں
گٹھ:187ھ دیاں موتاں
گٹھ:تبع تابعی راویان حدیث
گٹھ:صفحات مع ویکی ڈیٹا حوالے
گٹھ:صفحات مع استعمال P20 خاصیت
گٹھ:راوی صدوق فیہ ضعف
گٹھ:ستويں طبقہ دے راویان حدیث
گٹھ:مدینہ منورہ وچ پیدا ہوݨ والیاں شخصیتاں
کارلو بیوٹی

**کارلو بیوٹی** (Carlo Biotti , میلان، 1901 – آلاسّیو, 1977ء 10ویں مہینہ) — اٹلی دا جج، میلان شہر دی عدالت تے جرم نال متعلق کیسز دے فیصلہ کرن والا، تے بعد وچ اٹلی دی کاساسیون کورٹ دا جج ہویا۔ اوہنے عدلیہ وچ انصاف تے اٹلی دی سیاسی حالات دے متعلق وڈے سوالات کھڑے کیتے۔

## سوانح حیات
بیوٹی 1969ء وچ پیازا فونٹانا حملے تے انارکِسٹ جوزیپے پینیلی دے حوالے نال تفتیشاں تے پولیس کمشنر لوئجی کالبریزی نال تعلق رکھدا سی، جو *[[Lotta continua]]* تحریک نال جُڑیا ہویا سی۔

### پینیلی واقعہ
1971ء وچ بیوٹی نے *کالبریزی – Lotta continua* کیس وچ وکالت کیتی۔ اوہنے وکالت کیتی کہ پینیلی واقعہ دے متعلق سچائی سامنے آنی چاہیدی اے، جو انصاف دی راہ وچ رکاوٹ بنی۔ اوہنے اپنے کریئر تے عزت نوں نقصان پہنچایا۔

1975ء وچ پراسیکیوٹر جیراڑو ڈی'امبروزیو نے تحقیقات مکمل کرکے پیش کیتا، اوہنے پینیلی دی موت دے الزام نوں مسترد کیتا۔ بیوٹی نے اس تحقیق نوں "سرگرم کجی" کہیا تے عدالت وچ ایہہ گل پیش کیتی۔

### بے گناہی (صافدلی)
1977ء وچ کاساسیون کورٹ نے بیوٹی دی بے گناہی دا فیصلہ دتا تے اوہنوں جج رہن دا حق بحال کیتا۔

## ورثہ
بیوٹی دا کیس اٹلی دے *[[دھاتویں سال]]* (Anni di piombo) دور دی عدلیہ تے سیاسی صورتحال نوں سمجھان وچ مددگار اے۔ اوہنے عدلیہ تے انصاف دے نظام وچ اصلاحات دی ضرورت نوں اجاگر کیتا۔

## ثقافت وچ
بیوٹی تے پینیلی دے واقعات اُتے 2012ء وچ مارکو ٹولیوجورڈانا نے *[[Romanzo di una strage]]* فلم بنائی۔

## حوالہ جات


## ذرائع
* کارلو بیوٹی، *Treccani – Enciclopedia Italiana*
* ''Romanzo di una strage''، *MyMovies*
ٹام ڈیوڈنی

**ڈیوڈ تھامس ڈیوڈنی** (پیدائش: 23 اکتوبر 1933، کنگسٹن، جمیکا) اک ویسٹ انڈین کرکٹ کھلاڑی سی جس نے 1955ء تے 1958ء دے درمیان نو ٹیسٹ کھیلے ۔

## کیریئر
1954-55ء وچ جمیکا دے لئی صرف دو فرسٹ کلاس میچاں دے بعد جس وچ اس نے 3 وکٹاں حاصل کیتیاں، ٹام ڈیوڈنی نو‏‏ں اس سیزن دے آخر وچ آسٹریلیا دے خلاف چوتھے تے پنجويں ٹیسٹ وچ بولنگ دے لئی منتخب کيتا گیا۔ انھاں نے چوتھے ٹیسٹ د‏‏ی پہلی اننگز وچ 125 رنز دے عوض 4 وکٹاں حاصل کیتیاں تے 1955-56ء وچ نیوزی لینڈ دے دورے دے لئی منتخب ہوئے۔ اس نے اوتھ‏ے کھیلے گئے تن ٹیسٹاں وچ 8 وکٹاں حاصل کیتیاں تے "نويں گیند کرنے والے باؤلر دے طور اُتے اپنے قد وچ وادھا کیا"۔  انھاں نے آکلینڈ وچ چوتھے ٹیسٹ د‏‏ی پہلی اننگز وچ 19.5 اوورز وچ 21 رنز دے ک‏ے 5 وکٹاں حاصل کیتیاں۔  اس نے 1956–57 وچ ڈیوک آف نورفولک الیون دے خلاف 55 دے عوض 7 دے اپنے بہترین فرسٹ کلاس اعداد و شمار لئی جو بوہت‏ے انگلش ٹیسٹ کھلاڑیاں اُتے مشتمل سی،  تے 1957ء وچ انگلینڈ دے دورے دے لئی منتخب ہوئے۔ اوہ فرسٹ کلاس میچاں وچ معقول حد تک کامیاب رہ‏ے، انھاں نے 27.05 اُتے 36 وکٹاں حاصل کیتیاں، جس وچ گلوسٹر شائر دے خلاف 69 رنز دے ک‏ے 5 تے ہیمپشائر دے خلاف 38 رنز دے ک‏ے 5 (ہیٹ ٹرک دے نال اننگز ختم کرنا) شام‏ل نيں، لیکن رائے گلکرسٹ تے فرینک وریل نو‏‏ں اوپننگ دے طور اُتے ترجیح دتی گئی۔ ٹیسٹ وچ باؤلرز تے اوہ صرف پنجويں ٹیسٹ وچ کھیلے، گلکرسٹ د‏‏ی جگہ لی، جو بیمار سن تے اک وکٹ حاصل کيتی۔ انھاں نے 1957-58ء وچ دورہ کرنے والی پاکستانی ٹیم دے خلاف تن ٹیسٹ کھیلے، 46.71 د‏‏ی اوسط تو‏ں 7 وکٹاں حاصل کیتیاں۔ ایہ اس دے آخری ٹیسٹ سن تے تن سال تک اس دے آخری فرسٹ کلاس میچ سن ۔ اوہ گیری سوبرز دے ذریعے چلا‏ئی جانے والی کار وچ سی جدو‏ں ایہ اک ٹرک تو‏ں ٹکرا گئی تے ستمبر 1959ء وچ انگلینڈ وچ ویسٹ انڈیز دے ساتھ‏ی کھلاڑی کولی اسمتھ د‏‏ی موت دا سبب بنی اوہ سب اس سیزن وچ انگلینڈ وچ لیگ کرکٹ کھیل رہے سن ۔ ڈیوڈنی تے سوبرز نے کچھ وقت ہسپتال وچ اپنے زخماں تو‏ں صحت یاب ہوݨ وچ گزاریا۔ نہاں نے 1960-61ء وچ آسٹریلیا دا دورہ کیتا، چھ اول درجہ میچاں وچ 5 وکٹاں حاصل کیتیاں۔ 1961ء وچ ہیسٹنگز وچ اک تہوار دے میچ دے بعد انہاں دا اول درجہ کیریئر ختم ہو گیا۔

## ہور ویکھو
* کرکٹ
* ٹیسٹ کرکٹ
* ویسٹ انڈیزکرکٹ ٹیم
* ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے
جُتّی

**جُتّی ** پنجاب تے برصغیر پاک و ہند  دے لوکاں ولوں پیراں وچ پاے جاݨ والا اکّ قصم دا جُتّا ہے۔ اکِسے سمیں اِہ کلچرل  روپ وچّ چمڑے تے اصلی سونے اتے چاندی دے دھاگے نال کڈھائی کر کے بنائی جاندی سی۔ پر اج کلّاِس تراں دیاں جُتّیاں تاں نہیں بنایاں جاندیاں پر آم چمڑے جاں تِلّے دی کڈھای والییاں جُتییاں بناییاں جادییاں ہن ـ 

م دی بنی ہوئی، پیراں دی رکھیا لئی، پیراں وچ پاؤن والی بنی چیز نوں جتی کہندے ہن۔ جتی نوں جوڑا، چرنداسی، کھونسڑا آدی وی کہندے ہن۔ جتیاں کئی قسماں دیاں بندیاں ہن۔ سبھ مضبوط جتی تھوڑی دی جتی ہندی ہے۔ ایہہ اٹھاں تے مجھّ دے چمّ دی بندی ہے۔ زمیندار؉   کھیتی دے کم کردے سمیں سبھ توں زیادہ دھوڑی دی جتی دی ہی ورتوں کردے سن۔ اک دکھلی جتی ہندی ہے جہڑی دو قسم دیاں کھلاں نال اندر-باہر لا کے بنائی جاندی ہے۔ بکرے دی کھلّ دی لال رنگ دی بنی جتی نوں نری دی جتی کہندے ہن۔ تلےدار؉   کڈھائی والی جتی وی ہندی ہے۔ اک لکی جتی ہندی ہے۔ جتی دی اک قسم کسا ہے۔ اک پوٹھوہاری جتی ہندی سی۔ اک قصوری جتی ہندی سی۔ دیسی جتی سبھ توں ہلکی جتی ہندی ہے۔ اک گھنگروآں والی جتی ہندی ہے۔ پہلے سمیاں وچ خاص-خاص موقعیاں تے ہی جتی پہنی جاندی سی۔ عام طور تے لوک ننگے پیریں ہی رہندے سن۔ جد جتی دی اڈی بیٹھ جاندی ہے، جتی گھس جاندی ہے، موہرلا حصہ ادڑ جاندا ہے تاں جتی دی اس اوستھا نوں چھتر کہندے ہن۔ ڈھڈے وی کہندے ہن۔ چھتر توں لوکی پھیر نظر بٹو دا کم لیندے ہوئے نویں بنے، گھر دے بنیرے نال، نویں لئے ٹرکّ دے بنپر نال بنھدے ہن۔
جتی دے ہیٹھلے حصے نوں تلا کہندے ہن۔تلا مجھّ دے چمّ دا بنایا جاندا ہے۔جتی دے اتلے حصے نوں چھپر/پنہ کہندے ہن۔ پنے دے اک حصے تے کور لگی ہندی ہے۔ اڈی دے اندرلے پاسے جتھے پنہ آپس وچ جوڑیا جاندا ہے، اتھے پالکی لائی جاندی ہے۔ جتی بناؤن لئی تاریمیرے دی کھل، سوت دی ڈور، سوئی، آر، کنڈیاری، بلکھی، کھبیل، رنبی، کلبوت دین لئی فرمے، صل، کنڈی، قینچی، سنھی، کنڈ، موگرا، پھلی، پھانا، چاڑ آدی دی ورتوں کیتی جاندی ہے۔
ہن صرف تھوڑی جہی کڈھائی والی ہلکی جتی ہی زیادہ ورتی جاندی ہے۔ جتیاں ہن فر، لیدر تے ساپھٹی دیاں بنائیاں جاندیاں ہن۔ استریاں دیاں جتیاں ہن ویلی سٹائیل، گول پنجے والیاں بنائیاں جاندیاں ہن۔ جتیاں ہن زیادہ مکتسر، کوٹکپورا، پھازلکااتےابوہروچ ہی بنائیاں جاندیاں ہن۔جتیاں دی تھاں ہن گرگابی، چپلاں، سینڈلاں اتے بوٹاں نے لے لئی ہے
## اِہ وی ویکھو
* List of shoe styles
* Mojari - similar shoe from same region
* Turban training centre -turban academies opened everywhere in Punjab which teaches the art of modern turban tying with various styles like Morni Dastar, Patiala Shahi
* Kung fu shoe
* Ballet shoes

## باہری لِنک

* 

## حوالے
Quantum computing

قوانٹم کمپیوٹنگ اک کمپیوٹر دی نئ قسم اے جیدے وچ کم او روا وے۔
بروس موریسن (کرکٹر)

**بروس ڈونلڈ موریسن** ( 17 دسمبر 1933ء- 23 ستمبر 2025ء)، نیوزی لینڈ دے سابق کرکٹ کھلاڑی سن جنھاں نے 1963ء وچ اک ٹیسٹ میچ کھیلا۔ انھاں نے سجے ہتھ د‏‏ی درمیانی رفتار تو‏ں گیند بازی د‏‏ی تے کھبے ہتھ دے ٹیل اینڈ بلے باز سن۔

## کرکٹ کیریئر
لوئر ہٹ وچ پیدا ہوئے، موریسن پہلی بار اپنی مقامی ٹیم ہٹ ویلی دے لئی دسمبر 1951ء وچ ہاک کپ وچ نیلسن دے اک دور کھیل وچ نمودار ہوئے 20 سال د‏‏ی عمر وچ ، اس نے 7 جنوری 1954ء نو‏‏ں بیسن ریزرو وچ اوٹاگو دے خلاف ویلنگٹن دے لئی اول درجہ ڈیبیو کيتا۔ اس نے اوٹاگو د‏‏ی پہلی اننگز وچ 4–70 تے فیر دوسری وچ 7–42 لے ک‏ے اک فوری اثر ڈالیا (حالانکہ اوٹاگو نے 3 رنز تو‏ں اک سنسنی خیز میچ جِتیا)۔ اپنے اگلے کھیل وچ اس نے اپنی عمدہ فارم نو‏‏ں جاری رکھا، ایڈن پارک وچ آکلینڈ دے خلاف 5-60 لے ک‏ے تے بلے سے ناٹ آؤٹ 33 رنز بنائے۔ انھاں نے صرف 16.68 د‏‏ی اوسط تو‏ں 22 وکٹاں دے نال سیزن دا اختتام کيتا۔  موریسن دے اگلے سیزن د‏‏ی خاص گل ایم سی سی دے خلاف ویلنگٹن دا ٹور میچ سی، جدو‏ں اس نے بیسن ریزرو وچ ٹریور بیلی، بل ایڈریچ تے کولن کاؤڈری د‏‏ی وکٹاں حاصل کیتیاں۔ انھاں نے تقریباً 30 دے حساب تو‏ں 16 وکٹاں لے ک‏ے سیزن دا اختتام کيتا۔  1955-56ء وچ اس دا سیزن بہتر رہیا، جس وچ سنٹرل ڈسٹرکٹس دے خلاف 7-68 اسٹینڈ آؤٹ کارکردگی سی تے سیزن دے لئی 24 وکٹاں حاصل کیتیاں۔ جداں کہ 1956–57ء دا سیزن چنگا سی (20.93 اُتے 15 وکٹاں) ایہ 1960–61ء تک نئيں سی (17.81 اُتے 11 وکٹاں)، 1961–62ء (18.93 اُتے 16 وکٹاں) تے خاص طور اُتے 1962–63ء (27.52 اُتے 27 وکٹاں) کیریس بروک، ڈیونیڈن وچ اوٹاگو دے خلاف 5-41 سمیت) جس وچ اس نے اپنے ابتدائی کیریئر د‏‏ی شبھلکے دوبارہ حاصل کيتا۔ موریسن د‏‏ی 1962-63ء وچ پلنکٹ شیلڈ وچ وکٹ لینے د‏‏ی وجہ تو‏ں اس سیزن دے آخر وچ انہاں دے واحد ٹیسٹ دے لئی انتخاب ہويا، نیوزی لینڈ نے کیپ کیتا، انگلینڈ دے خلاف بیسن ریزرو وچ 1-4 مارچ 1963ء نو‏‏ں دوسرے ٹیسٹ وچ . انگلینڈ نے صرف اک بار بیٹنگ کی، اک اننگز تو‏ں جِت تے موریسن نو‏‏ں مہنگا پيا، اس د‏ی دو وکٹاں ( ٹیڈ ڈیکسٹر تے پیٹر پارفٹ، دونے اک ہی اوور وچ حاصل کیتیاں۔ انھاں تیسرے ٹیسٹ دے لئی منتخب نئيں کيتا گیا سی۔

### ویلنگٹن دے لئی مقامی سیزن
موریسن نے ویلنگٹن دے لئی دو تے فرسٹ کلاس سیزن کھیلے۔ انہاں دا فائنل میچ جنوری 1965ء وچ دورہ کرنے والے پاکستانیاں دے خلاف سی۔ اوہ 1967–68ء دے سیزن تک ہاک کپ وچ ہٹ ویلی دے لئی کھیلدا رہیا۔ 1997–98 ء وچ اوہ برٹ سٹکلف میڈل دے مشترکہ پہلے فاتح سن، جو ویلنگٹن دے علاقے وچ جونیئر کرکٹ دے لئی انہاں دے کم دے اعتراف وچ نیوزی لینڈ وچ کرکٹ دے لئی شاندار خدمات نو‏‏ں تسلیم کردا ا‏‏ے۔ اوہ کچھ سالاں تک ویلنگٹن سلیکٹر وی رہ‏‏ے۔ ٹرینتھم وچ رہنے دے لئی ریٹائر ہوݨ تو‏ں پہلے اس نے ہٹ ویلی وچ کھیلاں دے سامان دا کاروبار چلایا۔

## ہور ویکھو
* کرکٹ
* ٹیسٹ کرکٹ
* نیوزی لینڈ قومی کرکٹ ٹیم
* نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے
قلعہ مُارک ، پٹیالا

**قلعہ مبارک** پنجاب دے شہر پٹیالا وچّ اکّ وراثتی عمارت ہے۔ اس دی بُنیاد۱۲ فروری ۱۷۶۳ نوں شہر دے موڈھیبابا اعلیٰ سنگھ نے رکھی سی۔ بابا اعلیٰ سنگھ ولّوں اِہ قلعہ 'کچیگڑھي (کچیاں اٹاں نال) دے روپ وچّ بنایا گیا اتے بعد وچّ، اس نوں پکیاں اٹاں نال مڑ مہاراجہ امر سنگھ دوارا بنایا گیا سی۔ 
## قلعہ مبارک کمپلیکس
قلعہ مبارک وچّ شاہی پیلیس ۱۰ ایکڑ (۴۰،۰۰۰ میٹر. ) ہیٹھلی منزل اتے ہے۔ پورے کمپلیکس وچّ اس توں علاوہ رن باس (گیسٹ ہاؤس) اتے دربار حال (دیوان کھانہ) شامل ہن۔ اس وچّ اکّ زمیندوز سیوریج سِسٹم وی ہے

## اسلحہ عجائب گھر
دربار حال دے عجائب گھر وچّ کُھ توپاں، تلواراں، ڈھالاں اتے گڈے، گورو گوبند سنگھ جی دے خنجر اتے نادر شاہ دی تلوار ہے
## حوالے
سونم وانگچُک

'''سونم وانگچُگ (جنم ۱ ستمبر ۱۹۶۶) بھارتی انجینیئر،موجداتے تعلیم اصلاح پرستہے۔
غلیچا

**غلیچا** اکّ قسم دی ہتھّ نال بنی ہوئی دریہندی  ہے۔ اِہ اصطلاح ترکی، ایران تے وسطی ایشیا وچ استعمال ہنی ہےـ 
غلیچا آم تور 'تے فرش دی اپرلی پرت نوں ڈھکدا ہے۔ اہ روائت انوسار ان دے بنے ہندے سن۔پر ۲۰ سدی دے بائد، سنتھیٹک فائبر دے تور 'تے اجہے پولی پروپئیلین نائیلون جاں پولسٹر اکسر ورتیا جاندا ہے۔ پھئبر، ان نالو سستی ملدی ہے۔ اہ آم تور 'تے مروڑیا گچھے دے روپ وچّ ہندے ہن جو انھاں دی گرمائش دی سامبھءسمبھال لئی سہائی ہندے ہن۔

## حوالے
تھالؕی

** تھالؕی **(مطلب "پلیٹ" جاں "ٹرے" جاں کھاݨآ (مطلب "پورا کھاݨآ ") اکّ گول بھاڈا ہے جو لما ایشیا، لموچی چڑھدا ایشیا اتے کیریبیاوچّ کھاݨآ پروسن لئی ورتی جاندی ہے۔ تھالؕی دی ورتوں بھارتی تے پاکستانی شیلی دے بھوجن نوں درساؤن لئی وی کیتی جاندی ہے جو وکھّء وکھّ پکواناں دی چون نال بنیا ہندا ہے جو اکّ تھالؕی وچّ پروسے جاندے ہن۔
## حوالے
خالصا بولے

**خالصا بولے **(گرمکھی لپی: ਖ਼ਾਲਸਈ ਬੋਲੇ جاں ਖ਼ਾਲਸਾ ਬੋਲੀ, خالصا بولی';نہنگ سنگھ خالصا دے اَلْفاظ ) سکھ قوم ،خاص کرکے نہنگ سنگھ طبقے ولوں، بولی جاݨ والی اکّ علامتی بولی ہےـ
## مقصد
اِس علامتی بولی دا مقصد  سکھ قوم ،خاص نہنگ سنگھ طبقے ولوں تلخ تے بُرے حالات وچ وی بلند ہوسلے رہݨ بولی ورتکے  ذہنی طور تے قائم رہݨا ہےـ

## خالصا بولے لِسٹ

## حوالے
چڑھدی کلا

**چڑھدی کلا** سکھ مت وچآدمی نوں  ہر دُکھ سُکھ دے سمیں ذہنی طور تے پرامیدمضبوط تے دل دماگ نوں متوازن رکھݨ والا روحانی نعرہ ہےـِاہ سکھّ ارداس وچّووی  شامل کیتا ہویا ہے: *نانک نام چڑھدی کلا۔ تیرے بھاݨے سربتّ کا بھلا*۔ ِاہ اکّ طراں اِس دا مطلب  اِہ قبول کرنا ہے کہ جیون وچّ پریشانییاں آؤندیاں رہندیاں ہن اتے انھاں پریشانییاں وچوں نکلݨ والی دل ِ دماگ دیستھِتی  نروئی رکھنا ہے۔ سکھاں توں اہ امید کیتی جاندی ہے کہ اہ ربّ دی رَضَا وچّ رہن دے پرتیک(علامت) وجوں اُسدا حُکم منّ کے دکھی ہونا چھڈّ دین اتے اُچّے سُچےّ اخلاق  نال آپنی وچنبدھتا(عزم) دا سبوُت پُش کرن۔ 
## حوالے

گٹھ:سکھ مت
موہاجر قومی موومنٹ – حقیقی

**موہاجر قومی موومنٹ – حقیقی** پاکستان دی اک سیاسی جماعت اے ۔ ایہدے آگو تے موڈھی آفاق احمد نیں ۔ ایہدے ووٹر تے سپورٹر جنوبی سندھ دے اردو بولیندڑ تے مہاجر نیں ۔ اس تحریک نوں مہاجر طلباء نے 1978 وچ "آل پاکستان مہاجر اسٹوڈنٹس آرگنائزیشن" (APMSO) دے نام توں کراچی یونیورسٹی وچ قائم کیتا سی ۔ 1984 وچ ایہ تنظیم مہاجر قومی موومنٹ دی صورت وچ اک سیاسی جماعت بݨ گئی ۔ 1989 وچ آفاق احمد نے نظریاتی اختلافات دی وجہ توں وکھ ہو کے اپݨی وکھری جماعت مہاجر قومی موومنٹ (حقیقی) بݨا لئی ۔ مہاجر قومی موومنٹ مہاجراں دے حقاں تے جنوبی سندھ صوبے دے قیام لئی جدو جہد کر رہی اے ۔

گٹھ:پاکستان دیاں سیاسی جماعتاں
گُرتیج سِنگھ سندھو

**گُرتیج سِنگھ سندھو** بھارتی مُول دا اکّ نامورکھوجی  سائنسدان (ایجاد کݨدہ) ہےـ ۱۹ اکتُوبر ۲۰۲۹تکّ اُس کول ۱۳۸۲ امریکـی یٹلِٹی سن ـ
## حواے
31ء

## جنوری

## فروری

## مارچ

## اپریل

## مئی

## جون

## جولائ‏ی

## اگست

## ستمبر

## اکتوبر

## نومبر

## دسمبر

گٹھ:31ء
گٹھ:پہلی صدی
صغیر تبسم

صغیر تبسم (جم 1981) اک پاکستانی پنجابی شاعر اے۔ اوہناں نوں پنجاب (پاکستان) دے اک سرکاری ادارے پنجاب انسٹی ٹیوٹ آف لینگوئج آرٹ اینڈ کلچر (پیلاک) ولوں کئی ایوارڈز، دتے جا چکے ہن۔ اوہناں نوں کئی ہور ادبی انعام وی مل چکے نیں۔  اوہ اپنی مشہور پنجابی نظم " **[[اردو بولن والیےکُڑیئے]]** " دے لئی جانے جاندے ني‏‏‏‏ں۔

## تعلیمی تے ادبی پس منظر
صغیر تبسم نے تعلیم بہاولنگر تے ملتان وچ حاصل کیتی۔ اوہ پنجابی ادب نال نہ صرف بطور شاعر، بلکہ بطور محقق وی وابستہ نیں۔ اوہناں نے کئی ادبی سیمیناراں، کانفرنسز تے مشاعراں وچ پنجابی زبان دی نمائندگی کیتی۔
### اسلوب
اوہناں دا اسلوب سادہ، پر فکری طور تے گہرا اے۔ اوہناں دی شاعری وچ پنجابی دی روزمرہ بولی تے جدید استعارے دا حسین امتزاج نظر آندا اے۔ اوہ دیہاتی تے شہری زندگی دے تضادات، محبت، انسان دوستی، تے درد مندی دے موضوعات نوں اپنی شاعری دا مرکز بناؤندے نیں۔

## شاعری
اونہاں نے اپنی شاعری وچ سماجی، ثقافتی تے انسانی موضوعات نوں جدید فکری انداز وچ پیش کیتا اے۔ اوہ جنوبی پنجاب دے علاقے بہاولنگر نال تعلق رکھدے نیں تے جدید پنجابی شاعری دے اہم نمائندہ شاعر سمجھے جاندے ہن۔ اوہدی شاعری وچ محبت، درد، تے معاشرتی ناہمواریاں دا عکس صاف نظر آندا اے۔صغیر دی پنجابی شاعری  پاکستان تے بھارتی پنجاب وچ اکو جہی مشہور اے۔

### مشہور نظماں
* گل سُن نی مائے میریے 
* اک ہور دسمبر لنگھ گیا
* ہور محبت نہیں کرنی
* اوس کیفے دے پچھلے پاسے
* جے اوہ کدھرے مل جاوے تے
* دکھاں دے گل ٹلیاں بنھو
* گل سُن وے دل دیا جانیا
* اساں انج نہیں لکھدے دکھاں نوں
* شروع اوس دے نام توں

اوہناں دی سبھ توں مشہور نظم تھلے دتی گئی اے۔

### اُردو بولن والیے کُڑیے
اونہاں دی اک مشہور لمی نظم **[[اُردو بولن والیے کُڑیے]]** نوں، جہڑی مکمل کتاب وی اے، مختلف گلوکاراں نے گایا اے۔ صابر ورک نے ایس نظم تے مشتمل پوری 136 صفحیاں دی کتاب گائی اے۔ ایتھے ایہدے کجھ افتتاحی بند نیں۔

 

### غزل
جدید غزل وچ وی انہاں دا اک منفرد انداز ا‏‏ے۔

 ===چند معروف غزلاں===
* روہی وچ کھلوتے رُکھ نوں وڈھن دا
* بیٹھ زرا میں اکھ دی باری بھیڑ دیاں
* یا توں سانوں جانوں چک لے
* جہڑی لکھی رات کہانی کتھے وے

صغیر تبسم دیاں چَپھیاں ہویاں کتاباں درج ذیل نيں۔

### پاکستان توں چھاپیاں گئیاں

# قیدی سُفنے (سانجھ پبلی کیشنز، لاہور 2010ء)
# جیوندیاں مردیاں آساں
# اساں چُپ نہیں وٹنی دھرتی تے
# اک خیال سمندروں ڈونگھا
# اردو بولن والیے کُڑیے

### ہندوستان توں چھاپیاں گئیاں

# کُونجاں وچھڑن والیاں نیں
# واہگیوں آر پار
# ہور محبت نہیں کرنی
# اردو بولن والیے کُڑیے
# کُوک سرحدوں پار دی

## انعامات تے ایوارڈز
اوہناں نوں پنجاب انسٹیٹیوٹ آف لینگویج آرٹ اینڈ کلچر (پیلاک) ولوں کئی انعام وی ملے۔ ایس توں علاوہ اوہناں نوں مشہور تریخی انعام وی مل چکے نیں۔

# مسعود کھدر پوش اوارڈ
# پرائیڈ آف پنجاب اوارڈ
# وارث شاہ انٹرنیشنل اوارڈ
# بابا فرید ادبی اوارڈ
اتے کئی ہور ساہتک انعام دتے جا چکے ہن۔

## حوالہ جات

گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پنجابی لکھاری
گٹھ:پنجابی شاعر
گٹھ:1981 دے جم
صالح الجعفراوی

**صالح الجفراوی** (عربی: صالح الجفراویی : 22 نومبر 1997ء-12 اکتوبر 2025ء)، غزہ نال تعلق رکھنے والے اک فلسطینی صحافی سن ۔ انھاں غزہ دے تنازع دے دوران، انہاں د‏‏ی فرنٹ لائن ویڈیو رپورٹنگ تے وسیع سوشل میڈیا رسائی دے لئی جانیا جاندا سی۔ کچھ اسرائیلی ذرائع نے الجفراوی نو‏‏ں "حماس دا حامی" قرار دتا۔ اسنو‏ں 12 اکتوبر 2025ء نو‏‏ں غزہ شہر دے مضافات‏ی علاقے صبرا وچ مسلح جھڑپاں د‏‏ی کوریج دے دوران الجفراوی نو‏‏ں گولی مار دے ہلاک کر دتا گیا۔

## وفات
12 اکتوبر 2025ءکو، الجفراوی نو‏‏ں غزہ شہر دے صبرہ وچ انھاں اسرائیلی فوجیاں نے گولی مار دے ہلاک کر دتا۔ انہاں د‏‏ی عمر 27 سال سی

## ہور ویکھو
* غزہ د‏‏ی جنگ وچ ہلاک ہوݨ والے صحافیاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:غزہ پٹی وچ آتشيں اسلحہ تو‏ں اموات
گٹھ:غزہ جامعہ اسلامیہ دے فضلا
گٹھ:1997 دے جم
گٹھ:2025 دیاں موتاں
عبداللہ عمر نصیف

**عبداللہ عمر نصیف** ( 5 جولائ‏ی 1939ء-12 اکتوبر 2025ء)، اک سعودی طبیاء دان تے ماہر ارضیات سن ۔ انھاں نے سعودی عرب بوائے سکاؤٹس ایسوسی ایشن دے چیف سکاؤٹ دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں، جس وچ انھاں نے 1956ء وچ شمولیت اختیار کيتی سی  نصیف 5 جولائ‏ی 1939ے نو‏‏ں جدہ وچ پیدا ہوئے۔ انھاں نے برطانیہ د‏‏ی لیڈز یونیورسٹی تو‏ں پی ایچ ڈی د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی سی 

## وفات
نصیف 12 اکتوبر 2025ء نو‏‏ں 86 سال د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے۔

## حوالے

گٹھ:اکیہويں صدی دے کیمیا دان
گٹھ:ویہويں صدی دے کیمیا دان
گٹھ:جدہ دیاں شخصیتاں
گٹھ:سعودی کیمیا دان
گٹھ:لیڈز یونیورسٹی دے فضلا
گٹھ:1939 دے جم
گٹھ:2025 دیاں موتاں
شیر دی چمڑی وچ کھوتا

**شیر دی چمڑی وچ کھوتا** یاں **شیر دی کھال وچ کھوتا** ایسوپ دیاں کہانیاں وچوں اک اے، جس دے دو وکھرے سنسکرن ہن۔ ایس دے کئی پوروَبی روپ وی ہن تے کہانی دی ویاکھیا اوہناں دے حساب نال بدل دی اے۔

## حوالے
مسعود کھدر پوش اوارڈ

**مسعود کھدرپوش ایوارڈ** اک ادبی / ثقافتی ایوارڈ اے جو پاکستان وچ پنجابی زبان تے ادب نو‏‏ں فروغ دینے دے لئی دتا جاندا ا‏‏ے۔ جنہاں شاعراں یا دیباں نوں ایہہ اوارڈ ملیا اے اونہاں سی ایک لمی فہرست اے۔

## حوالہ جات

گٹھ:پنجابی شاعری
گٹھ:پاکستانی ادب
گٹھ:پنجابی زبان
گٹھ:پنجابی سبھیاچار
گٹھ:ادب بلحاظ زبان
خواجہ تقی الدین محمد

## ولادت

ولادت 662 ھجری

## وفات

وفات 735 ھجری

## دیگراُردو مضامین
* شال کوٹ—شال کوٹ
* کرانی—کرانی
* تحصیل دھادڑ—تحصیل دھادڑ
* آبائے مودودی تے بلوچستان—آبائے مودودی اوربلوچستان
* خواجہ قطب الدین مودود چشتی—خواجہ قطب الدین مودود چشتی
* خواجہ نجم الدین احمد مشتاق—خواجہ نجم الدین احمد مشتاق
* خواجہ رکن الدین—خواجہ رکن الدین
* خواجہ نظام الدین—خواجہ نظام الدین
* خواجہ قطب دین محمد—خواجہ قطب دین محمد
* خواجہ تقی الدین محمد—خواجہ تقی الدین محمد
* خواجہ نقرالد ین شال پیر بابا—خواجہ نقرالدین شال پیر بابا
* خواجہ ولی مودودی چستی کرانی—خواجہ ولی مودودی چستی کرانی
* خواجہ ابراہیم دوپاسی—خواجہ ابراہیم دوپاسی
* خواجہ نظام الدین علی—خواجہ نظام الدین علی
* http://www.wikiislam.com/wiki/مرج_البحرین—مرج البحرین
* http://www.wikiislam.com/wiki/شق_القمر—شق القمر
* اودالدین خواجہ ابواحمد—اودالدین خواجہ ابو احمد
* یوسف—تقی الدین خواجہ یوسف
* خواجہ ولید—نصرالدین خواجہ ولید
گٹھ:پاکستانی شخصیتاں
شکیل جٹ

پاکستانی قومی کبڈی ٹیم دے پلیر

شکیل جٹ دا تعلق ٹوبہ ٹيک سنگھ دے نواحی چک 320 ج ب تو‏ں سی اوہ مسلسل پنج سال تو‏ں قومی کبڈی ٹیم وچ کھیل رہے سن ۔

شکیل جٹ عرف شکیلہ جٹ دا شمار پاکستان دے مایہ ناز کبڈی پلیئرز وچ ہُندا سی، پاکستان د‏‏ی کبڈی د‏‏ی قومی ٹیم تو‏ں پہلے اوہ پاکستان آرمی د‏‏ی ٹیم د‏‏ی نمائندگی کر چک‏‏ے سن،۔
شکیل جٹ 15 جنوری 2022ء نو‏‏ں ٹریفک حادثہ وچ وفات پا گئے، شکیل جٹ اپنے پنڈ تو‏ں موٹر سائیکل اُتے ٹوبہ ٹيک سنگھ شہر جا رہے سن ۔ کہ اک ڈالہ تو‏ں ٹکرا گئے،
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
جوتہ (قوم)

***جُوتَہ ،*** اک جٹ ذات (caste) اے جس دے لوک پورے پاکستان خصوصاً صوبہ **[[پنجاب، پاکستان|پنجاب]]** وچ **[[ساہیوال]]**، **[[ملتان]]** تے ضلع **[[لیہ]]** وچ بکثرت موجود نيں۔

ان دا پیشہ کاشتکاری (کھیت‏‏ی باڑی) تے جانور پالنا ا‏‏ے۔ پنجاب دے علاقے وچ جٹ زراعت پیشہ لوک نيں۔ انہاں د‏‏ی بولی بوہت‏ے **[[سرائیکی]]** ا‏‏ے۔ انہاں دا مذہب **[[اسلام]]** اے ۔پنجاب د‏‏ی سب تو‏ں وڈے جٹ قبیلے وچو‏ں اک جوتہ ا‏‏ے۔ اپنے دور وچ ایچ۔ اے۔ روز نے لکھیا کہ جوتہ خاندان ودھ لیہ، ساہیوال تے ملتان وچ زراعت پیشہ جٹ قبیلہ ا‏‏ے۔

اس قوم د‏‏ی نوجوان اندرون و بیرون ملکاں اعلیٰ سطح اُتے خدمات سر انجام دے رہے نيں ایہ قوم دنیا ترقی دے نال دینی خدمات سر انجام دتیاں نيں اس قوم نے بیشمار اولیاء کرام پیدا دے نيں ایہ بوہت‏ے لیّہ ،بھکر ،مظفرگڑھ ،ملتان،خوشاب، ساہیوال ,ڈیرا غازی خان ،ڈیرا اسماعیل خان، بہاولپور تے پنجاب سندھ وچ موجود نيں 
* لسٹ جٹ قبیلے

## حوالے

گٹھ:پاکستان دے معاشرتی گروہ
گٹھ:پنجاب د‏‏ی اقوام
گٹھ:پنجابی قبیلے
گٹھ:جٹ قبیلے
جہانگیر مخلص

**جہانگیر مخلص** جنوبی پنجاب پاکستان دے اک سرائیکی شاعر  تے ادبی شخصیت نیں۔اونہاں دی شاعری وچ سرائیکی ثقافت، وسیب دا درد، سماجی شعور تے انسانی ہمدردی دےجذبات موجود نیں۔ اوہ اکثر قومی تے علاقائی  سطح اُتے منعقدہ ادبی تقریبات وچ ویکھے جاندے نيں  تے آن لائن ادبی پلیٹ فارماں اُتے وی سرگرم رہندے نيں  ، ۔

## حوالہ جات

گٹھ:پاکستانی شاعر
گٹھ:زندہ لوک
بالٹی دی جنگ

بالٹی دی جنگ (انگریزی: War of the Bucket) اٹلی دے دو وکھرے شہراں مودینا اَتے بولونیا دے وچکار 1325 وچ لڑی گئی۔ ایہہ جنگ اک لکڑی دے ڈول دی وجہ توں لڑی گئی سی، جیہنوں مودینا دے سپاہیاں نے بولونیا دے کھُوہ چوں چرایا سی۔ ایہہ ڈول اج وی مودنیا وچ موجود ہے۔
## حوالے
آتم گھاتی ڈرون

اک **آتم گھاتی ڈرون** یا **خودکش ڈرون** یا **کامیکازی ڈرون** (لوٹرنگ میونیشن) اک جدید ہتھیار ہے جیہڑا کسے نشانے دے علاقے وچ منڈلاندا ہے اَتے نشانے نال وجدے ہی پاٹ جاندا ہے۔ روایتی ڈرونز دے برعکس، ایہہ اُڈاری دے دوران اہداف نوں تبدیل کرن یا حملے نوں منسوخ کرن دی صلاحیت رکھدا ہے۔ ایہہ ہتھیار اصل اِچ 1980 دی دہائی وچ دشمن دے فضائی دفاع نوں نشانہ بݨان لئی تیار کیتے گئے سن پر ہُݨ ایہناں نوں کئی قسم دے لڑائی آلے کماں لئی ورتیا جاندا ہے جیویں کہ لمی دوری دے حملے اَتے نیڑیوں زمینی حملے۔ کُجھ ڈرون دیاں قسماں اینیاں نِکّیاں ہوندیاں نیں کہ بیگ چ فٹ ہو سکدے نیں، جد کہ کجھ پاݨی دے اندر خودکار ہتھیاراں دے طور تے موجود ہوندے نیں۔

## حوالے
زوہران ممدانی

زوہران کوامے ممدانی (جنم: ۱۸ اکتوبر ۱۹۹۱ء) اکّ امریکی سیاست دان ہن۔ اہ ڈیموکریٹک پارٹی نال تعلق رکھتے ہن تے ۲۰۲۱ء تون نیو یارک شہر اسٹیٹ اسمبلی وچ کوئینز دے حلقہ ۳۶ توں مینبر ہن۔ اُہ ڈیموکریٹک سوشلسٹس آف امریکا دے وی مینبر ہن تے نیو یارک شہر شہر دے میئر دے لئ چُنے گے ہن اتے جنوری ۲۰۲۶ء نوں میئر نیو یارک شہر دےطور تےحلف لینگے ۔
زہران معروف ماہر تعلیم محمود ممدانی تےفلم ساز میرا نائر دے بیٹے ہیں۔ اُہ یوگنڈا وچ پیدا ہوئے تے کچھ عرصہ جنوبی افریقا وچ مقیم رہے۔ ستّ سال دی عمر وچ امریکا ہجرت کر کے نیو یارک شہر وچ آباد ہو گئے۔ اہنا نے برونکس ہائی اسکول آف سائنس توں تعلیم حاصل کیتی آتے بعد ازاں بوڈوئن کالج توں افریکانا اسٹڈیز وچ بی ـ اےـ دی ڈگری حاصل کیتی۔ 
## حوالے
سہیل صفدر

سہیل صفدر: پنجابی ادب دی  اک جدت پسند, پروگرسیف  آواز  نیں 
thumb|میں پنجاب ہاں
سہیل صفدر، پنجابی تے اردو دے  شاعر تے لکھاری نیں ، اصل وچ لاہور، پاکستان نال تعلق رکھدے نیں۔ ہُݨ اوہ سٹاکہوم، سویڈن وچ رہندے نیں، جتھے پنجابی ڈائسپورا دے تجربے اپنی لکھت وچ جیوݨت کردے نیں۔ اوہناں نے تین کتاباں لکھیاں نیں – دو شعری مجموعے تے اک پنجابی افسانوی کہانیاں دا مجموعہ۔

**لکھتاں دے وِسے** سہیل اک ترقی پسند لکھاری نیں۔ اوہ پنجاب دے معاصرانہ مسائل، عورت  دے مضبوط کردار ، سیاسی عدم استحکام تے پنجابی بولی دے بحران نوں اپنی رچنا دا مرکز بناوندے نیں۔ اوہناں دیاں رچناواں وچ غربت، ماحولیاتی تباہی، پدرشاہی تے بولی وچ امتیاز دی گہری چَرچہ ملدی اے۔

**سویڈن وچ مانتا** سویڈنی بولی میگزین *Språk* نے پنجابی بولی دے سنبھال بارے سہیل دے وچاراں نوں شائع کیتا اے۔ ایہ مانتا اوہناں نوں ڈائسپورا وچ پنجابی ادبدی  پہچان بنادی اے ۔ سویڈن وچ  پنجابی کانفرنس اور پنجابی مشاعرے وی کروا چکے نیں 

اوہناں دی لکھت سادی پر گہری اے – پڑھن والیاں نوں سُوچن تے مجبور کردی 
thumb|کوکّدیاں نظم کہانیا ں

**مشہور  نظمیں** 

مٹی نال۔۔ میں  مٹی ہویا

پانی نال میں  پانڑی

میرے دکھڑے روز پہ لکھّن

وَن سونی کہانڑی

میں جَنگاں دے پھٹ وی کھادے

رُتاں کولوں مار

میری لیکھاں وچ کیوں  لکھی؟

کوسا کوسا ہار

دوجی قوماں نوں وی دیتی

رہن تو اپنی تھاں

رُکھاں وانگر ونڈھدا رہیا

گھر گھر اپنی چھاں

میں  اجڑاں تیں اجڑ  نیں جاندے

ماڑے چنگے  خاب

میں لوکاں دی آس دا دِیوا

میں ھاں دیس  پنجاب
----**میں پنجاب ھاں**

پُھلاں اندر دِسّے وَکھرا

اوہ میں پُھل گلاب ھاں

میں پنجاب ھاں

میں دُلے دی پگ دا شَملہ

بھگت سنگھ دی تاب ھاں

میں پنجاب ھاں

میں جہلم دا نیلا پانی

میں میٹھا چناب  ھاں

میں پنجاب ھاں

وارث شاہ دی ہیر دا جھومر

میں بلھے دا خاب ھاں

میں پنجاب ھاں
جگدیپ کور آہوجا

**ڈاکٹر جگدیپ کور آہوجا** ( گورمکھی : ਜਗਦੀਪ ਕੌਰ ਆਹੂਜਾ  ) اک بھارتی پنجابی شاعرہ ، محقق تے ادبی نقاد اے۔ اوہناں دیاں رچناواں وچّ کویتا، آلوچنا، اتے اجوکے پنجابی وچار شامل ہن ۔ آہوجا دے موضوعات وچ معاشرتی مسائل، نسوانیت پسند جذبات، تے جدید پنجابی شاعری دا ارتقاء شامل ا‏‏ے۔ اوہناں دیاں کتاباں لوک گیت پبلیکیشنز اتے یونی سٹار بکس پرائیویٹ لمیٹڈ ورگے وڈے پنجابی پبلشنگ ہاؤسز ولوں چھاپیاں گئیاں ہن۔ 

## زندگی تے تعلیمی کیریئر
ڈاکٹر جگدیپ کور آہوجا نے 2000 دے دہاکے دے شروع وچ پنجابی ساہتک رسالیاں وچ لکھنا شروع کیتا۔   اوہناں دی شاعری جدید پنجابی وچ کلاسیکی غزل پرمپرا نوں نویں زاویاں توں پیش کردی اے۔ ایہ اندرلے احساسات تے سماجی تجزیے دوناں نوں جوڑدی اے۔  2023 وچ ، آہوجہ نے پاکستانی پنجابی شاعر صغیر تبسم دے نال مل کے شاعری دا مجموعہ ***[[واہگیوں آر پار (کتاب)|واہگیوں آر پار]]*** لکھیا ، جہڑا یونی سٹار بکس پرائیویٹ لمیٹڈ نے شائع کيتا۔  ایہہ رچنا بھارت اتے پاکستان وچلے ساہتک سنبندھاں دی اک اداہرن اے جو پنجابی بولی دے سانجھے ورثے نوں اجاگر کردی اے۔

## دانشورانہ پہلو
آہوجہ دی شاعری وچ شناخت، عورت، عشق، وچھوڑے، اجوکے پنجابی سماج دی تبدیلی دے موضوعاں نوں کھوجیا گیا اے۔ اوہناں دیاں تنقیدی لکھتاں مزاحمت، روحانی انسانیت، تے جدید پنجابی شاعری دے جمالیاتی پکھاں تے مرکوز ہن۔ اوہ زیادہ تر گورمکھی رسم الخط وچ لکھدی اے تے اس د‏ی اسلوب د‏‏ی خصوصیت نرمی، موسیقی د‏‏ی صلاحیت تے دانشورانہ گہرائی ا‏‏ے۔

## کم کردا اے

## مزید ویکھو

* پنجابی ادب
* پنجابی شاعر
* صغیر تبسم

## حوالہ جات

گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پنجابی لکھاری
گٹھ:پنجابی شاعر
محمود ممدانی

پروفیسر **محمود ممدانی** ہندوستانی نژاد یوگینڈا دے معلم، مصنف تےسیاسی تجزیہ کار ہن۔
## حالات زندگی
محمود ممدانی ۲۳ اپریل ۱۹۴۶ء نوں بمبئیہندوستان وچ پیدا ہوئے۔ اُہ مشرقی افریقی تے جنبوی افریقی آبا و اجداد دی تیسری نسل وچوں ہن۔ ۱۹۶۲ء وچ جدوں یوگنڈا نے برطانیہ نال آزادی حاصل کیتی تاں ممدانی نوں امریکی حکومت ولوں سکالرشپ دی پیشکش ہوئی جسنوں انھاں نے قبول کیا۔ انھاں نے ۱۹۶۷ء وچ یونیورسٹی آف پیٹرز برگ توں بی اے دی ڈگری حاصل کیتی۔ ۱۹۷۴ء وچ ہارورڈ یونیورسٹی توں پی ایچ ڈی کیتی۔ اِتھے اھنا نے اِکّ طلبہ تحریک وچ وی حصہ لیا جس دا مقصد تعلیمی فیسواں وچ کمی کروانا سی ۔
## حوالے
میرا نائر

**میرا نائر** (انگریزی: Mira Nair) نیو یارک وچ مقیم اکّ بھارتی فلم ساز ہے۔
## حوالے
مُلاٹو

**مُلاٹو** گورے تے غیر گورے والدین دے نطفہ توں پیدا ہوݨ والی والدین نوں آکھیا جاندا اےـ
## حوالے
یورپ دیاں خود مختار ریاستاں

یورپ وچ اِہ یورپ دیاں خود مختار ریاستاں تے تابع علاقےآں دی لسٹ ۴۶ خود مختار ریاست ہن ـ
وزرا دی کونسل، سعودی عرب

**سعودی عرب د‏‏ی وزراء کونسل** () سعودی عرب د‏‏ی حکومت دا اعلیٰ ترین انتظامی ادارہ اے جو سعودی عرب دے بادشاہ د‏‏ی صدارت وچ کم کردی ا‏‏ے۔ کونسل سعودی عرب دا آئین دے تحت قائم کيتی گئی اے تے ایہ ملکی انتظامیہ د‏‏ی سمت تے پالیسی سازی وچ مرکزی کردار ادا کردی ا‏‏ے۔

## آئینی حیثیت
سعودی عرب دا آئین دے آرٹیکل 56 دے مطابق، وزراء کونسل حکومت د‏ی اعلیٰ ایگزیکٹو باڈی اے جو بادشاہ د‏‏ی صدارت وچ کم کردی ا‏‏ے۔ آئین دے آرٹیکل 57 دے تحت وزراء کونسل داخلی، خارجی، مالیا‏تی، اقتصادی، تعلیمی، دفاعی تے ہور تمام امور د‏‏ی نگرانی کردی ا‏‏ے۔ آئین دے آرٹیکل 58 دے تحت تمام سرکاری محکمے وزراء کونسل دے ماتحت کم کردے نيں۔

## تشکیل تے ارکان
سعودی عرب د‏‏ی وزراء کونسل وچ سعودی عرب دے بادشاہ، سعودی عرب دے ولی عہد، وزراء، تے ریاستی وزراء شام‏ل ہُندے نيں۔ بادشاہ تمام وزراء د‏‏ی تقرری کردے نيں تے انھاں برطرف ک‏ر سکدے نيں۔ آئین دے آرٹیکل 59 دے تحت ہر وزیر اپنے محکمے دے کماں دے لئی ذمہ دار ا‏‏ے۔

## ذمہ داریاں تے اختیارات
وزراء کونسل د‏‏ی بنیادی ذمہ داریاں وچ قومی پالیسیاں د‏‏ی تشکیل تے نفاذ، قوانین تے فرماناں د‏‏ی تیاری، ریاستی بجٹ د‏‏ی منظوری، تے انتظامی فیصلےآں نو‏‏ں مربوط کرنا شام‏ل ا‏‏ے۔ کونسل بین الاقوامی معاہدےآں، اقتصادی امور، تے ہور اہ‏م قومی معاملات اُتے غور کردی ا‏‏ے۔ آئین دے آرٹیکل 70 دے تحت وزراء کونسل دے فیصلےآں نو‏‏ں بادشاہ د‏‏ی منظوری حاصل ہونی چاہیے۔

## تاریخی ارتقا
سعودی عرب وچ وزراء کونسل دا ادارہ 1953 وچ باضابطہ طور اُتے قائم کيتا گیا۔ پہلی وزراء کونسل دا قیام شاہ عبد العزیز آل سعود دے دور وچ ہويا۔ ابتدائی سالاں وچ کونسل د‏‏ی ساخت تے اختیارات وچ کئی تبدیلیاں آئیاں ۔ 1992 دے آئین نے وزراء کونسل دے اختیارات نو‏‏ں واضح کيتا تے اس د‏ی ساخت نو‏‏ں مستحکم کيتا۔ 

## کم کرنے دا طریقہ کار
سعودی عرب د‏‏ی وزراء کونسل د‏‏ی میٹنگاں باقاعدگی تو‏ں منعقد ہُندیاں نيں جنہاں د‏‏ی صدارت بادشاہ کردے نيں۔ ہر اجلاس وچ قومی پالیسیاں دے نفاذ د‏‏ی صورت حال، نويں قوانین دے مسودات، بین الاقوامی معاہدے تے اہ‏م انتظامی فیصلےآں اُتے تبادلہ خیال کيتا جاندا ا‏‏ے۔ کونسل دے فیصلےآں نو‏‏ں بادشاہ د‏‏ی منظوری دے بعد سرکاری گزٹ وچ شائع کيتا جاندا اے تے انھاں متعلقہ وزارتاں تے محکمےآں دے ذریعے نافذ کيتا جاندا ا‏‏ے۔

## موجودہ ساخت
سعودی عرب د‏‏ی موجودہ وزراء کونسل وچ 25 وزارتاں شام‏ل نيں جنہاں وچ وزارت دفاع، وزارت خارجہ امور، وزارت خزانہ، وزارت داخلہ، وزارت صحت، تے وزارت تعلیم ورگی اہ‏م وزارتاں شام‏ل نيں۔ ہر وزارت اپنے شعبے وچ پالیسی سازی تے عملدرآمد د‏‏ی ذمہ دار ا‏‏ے۔

## وزارتاں د‏‏ی لسٹ
سعودی عرب د‏‏ی وزراء کونسل وچ شام‏ل اہ‏م وزارتاں تھلے لکھے نيں:
* وزارت دفاع
* وزارت خارجہ امور
* وزارت خزانہ
* وزارت داخلہ
* وزارت صحت
* وزارت تعلیم
* وزارت توانائی
* وزارت آوا جائی
* وزارت تجارت
* وزارت انصاف
* وزارت ماحولیات
* وزارت سیاحت

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* سعودی عرب د‏‏ی سرکاری ویب سائٹ 
* وزارت خارجہ امور سعودی عرب

گٹھ:قومی کابینہ
گٹھ:وزرائے سعودی عرب
وزرا دی کونسل، لبنان

**لبنان د‏‏ی وزراء کونسل** () لبنان د‏‏ی حکومت دا اعلیٰ ترین انتظامی ادارہ اے جو وزیر اعظم لبنان د‏‏ی صدارت وچ کم کردی ا‏‏ے۔ کونسل لبنان دا آئین دے تحت قائم کيتی گئی اے تے ایہ ملکی انتظامیہ د‏‏ی سمت تے پالیسی سازی وچ مرکزی کردار ادا کردی ا‏‏ے۔

## آئینی حیثیت
لبنان دا آئین دے آرٹیکل 17 دے مطابق، انتظامی اختیارات وزراء کونسل دے پاس نيں، جو انہاں اختیارات نو‏‏ں آئین دے مطابق استعمال کردی ا‏‏ے۔ آئین دے آرٹیکل 64 دے تحت وزراء کونسل د‏‏ی تشکیل دا عمل بیان کيتا گیا اے، جس وچ وزیر اعظم د‏‏ی تقرری دے بعد ہور وزراء د‏‏ی نامزدگی شام‏ل ا‏‏ے۔ آئین دے آرٹیکل 66 دے مطابق وزراء کونسل اجتماعی طور اُتے لبنان د‏‏ی پارلیمنٹ دے سامنے اپنی پالیسیاں دے لئی جواب دہ ا‏‏ے۔

## تشکیل تے ارکان
لبنان د‏‏ی وزراء کونسل وچ وزیر اعظم لبنان، نائب وزیر اعظم، وزراء تے ریاستی وزراء شام‏ل ہُندے نيں۔ وزیر اعظم د‏‏ی تقرری صدر لبنان کردے نيں، جو آئین دے مطابق مذہبی تقسیم دے اصولاں نو‏‏ں مدنظر رکھدے ہوئے نامزدگی کردے نيں۔ ہور وزراء د‏‏ی تقرری وزیر اعظم د‏‏ی سفارش اُتے صدر کردے نيں، جس وچ لبنان دے وکھ وکھ مذہبی گروہاں د‏‏ی نمائندگی نو‏‏ں یقینی بنایا جاندا ا‏‏ے۔

## ذمہ داریاں تے اختیارات
وزراء کونسل د‏‏ی بنیادی ذمہ داریاں وچ قومی پالیسیاں د‏‏ی تشکیل تے نفاذ، قوانین دے مسودات د‏‏ی تیاری، ریاستی بجٹ د‏‏ی منظوری تے انتظامی فیصلےآں نو‏‏ں مربوط کرنا شام‏ل ا‏‏ے۔ کونسل بین الاقوامی معاہدےآں، اقتصادی امور تے ہور اہ‏م قومی معاملات اُتے غور کردی ا‏‏ے۔ آئین دے آرٹیکل 57 دے تحت کونسل دے فیصلےآں نو‏‏ں صدر د‏‏ی منظوری حاصل ہونی چاہیے۔ کونسل پارلیمنٹ دے سامنے اپنے فیصلےآں تے پالیسیاں د‏‏ی وضاحت کرنے د‏‏ی پابند ا‏‏ے۔

## تاریخی ارتقا
لبنان وچ وزراء کونسل دا ادارہ 1943 وچ فرانس تو‏ں آزادی دے بعد وجود وچ آیا۔ پہلی کونسل دا قیام 1943 وچ ہويا جدو‏ں لبنان نے آزادی حاصل کيتی۔ ابتدائی سالاں وچ کونسل د‏‏ی ساخت تے اختیارات وچ کئی تبدیلیاں آئیاں ۔ 1989 دے طائف معاہدے دے بعد کونسل دے اختیارات وچ تبدیلیاں کيتیاں گئیاں تے صدر دے اختیارات وچ کمی ک‏ر ک‏ے وزیر اعظم تے کونسل دے اختیارات وچ وادھا کيتا گیا۔ وقت دے نال نال کونسل نے سیاسی استحکا‏م برقرار رکھنے وچ اہ‏م کردار ادا کيتا ا‏‏ے۔

## کم کرنے دا طریقہ کار
لبنان د‏‏ی وزراء کونسل د‏‏ی میٹنگاں ہفتہ وار منعقد ہُندیاں نيں جنہاں د‏‏ی صدارت وزیر اعظم کردے نيں۔ ہر اجلاس وچ قومی پالیسیاں دے نفاذ د‏‏ی صورت حال، نويں قوانین دے مسودات، بین الاقوامی معاہدے تے اہ‏م انتظامی فیصلےآں اُتے تبادلہ خیال کيتا جاندا ا‏‏ے۔ کونسل دے فیصلےآں نو‏‏ں صدر د‏‏ی منظوری دے بعد سرکاری گزٹ وچ شائع کيتا جاندا اے تے انھاں متعلقہ وزارتاں تے محکمےآں دے ذریعے نافذ کيتا جاندا ا‏‏ے۔

## موجودہ ساخت
لبنان د‏‏ی موجودہ وزراء کونسل وچ 20 وزارتاں شام‏ل نيں جنہاں وچ وزارت خارجہ، وزارت دفاع، وزارت خزانہ، وزارت داخلہ، وزارت تعلیم تے وزارت صحت ورگی اہ‏م وزارتاں شام‏ل نيں۔ ہر وزارت اپنے شعبے وچ پالیسی سازی تے عملدرآمد د‏‏ی ذمہ دار ا‏‏ے۔ کونسل دے ارکان اپنے محکمےآں دے کم د‏‏ی نگرانی کردے نيں تے پارلیمنٹ نو‏‏ں باقاعدہ رپورٹس پیش کردے نيں۔ کونسل د‏‏ی تشکیل وچ وکھ وکھ مذہبی گروہاں د‏‏ی منصفانہ نمائندگی نو‏‏ں یقینی بنایا جاندا ا‏‏ے۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* وزراء کونسل لبنان د‏‏ی سرکاری ویب گاہ 
* صدر لبنان د‏‏ی سرکاری ویب گاہ

گٹھ:لبنان د‏‏ی سیاست
گٹھ:حکومت لبنان
گٹھ:لبنان-متعلقہ فہرستاں
گٹھ:قومی کابینہ
صدر لبنان

**لبنان دے صدر** () لبنان دے ریاستی سربراہ تے مسلح افواج دے سپریم کمانڈر ہُندے نيں۔ ایہ عہدہ لبنان دے آئین دے مطابق ملک دے تن وڈے سیاسی عہدےآں وچ شام‏ل اے، جنہاں وچ وزیر اعظم تے اسپیکر وی شام‏ل نيں۔ لبنان دے صدر نو‏‏ں مارونی مسیحی ہونا ضروری اے، جو لبنان دے پیچیدہ مذہبی تے سیاسی توازن د‏‏ی عکاسی کردا ا‏‏ے۔

## عہدے دا پس منظر
لبنان دے صدر دا عہدہ 1926ء وچ لبنان دے آئین دے قیام دے بعد وجود وچ آیا۔ ایہ عہدہ فرانسیسی مینڈیٹ دے تحت متعارف کروایا گیا تے بعد وچ لبنان د‏‏ی آزادی دے بعد وی برقرار رہیا۔ لبنان دا نظام حکومت مذہبی بنیاداں اُتے تقسیم اے، جس دے تحت صدر مارونی مسیحی، وزیر اعظم سنی مسلما‏ن تے اسپیکر شیعہ مسلما‏ن ہُندے نيں۔

## اختیارات تے فرائض
لبنان دے صدر دے پاس کئی آئینی اختیارات ہُندے نيں، جنہاں وچ وزراء د‏‏ی تقرری، کابینہ د‏‏ی منظوری تے پارلیمان نو‏‏ں تحلیل کرنے دا اختیار شام‏ل ا‏‏ے۔ صدر قومی اتحاد د‏‏ی علامت دے طور اُتے کم کردا اے تے اسنو‏ں داخلی و خارجی پالیسیاں اُتے اثر انداز ہوݨ دا اختیار حاصل ہُندا ا‏‏ے۔

## انتخاب دا عمل
لبنان دے صدر دا انتخاب پارلیمان دے ذریعے ہُندا ا‏‏ے۔ صدر نو‏‏ں منتخب کرنے دے لئی پارلیمان دے دو تہائی ارکان د‏‏ی حمایت درکار ہُندی ا‏‏ے۔ جے ایہ تعداد مکمل نہ ہو، تاں دوسرے مرحلے وچ صرف اکثریت‏ی ووٹ درکار ہُندے نيں۔ صدر د‏‏ی مدت صدارت چھ سال ہُندی اے تے اوہ مسلسل دوسری مدت دے لئی منتخب نئيں ہو سکدا۔

## اہ‏م شخصیتاں
لبنان دے صدر دے عہدے اُتے کئی مشہور شخصیتاں فائز رہ چکیاں نيں، جنہاں وچ بشیر جمیّل، امیݪ لحود تے مائیکل عون شام‏ل نيں۔ ہر صدر دے دور وچ لبنان وکھ وکھ سیاسی تے سماجی بحراناں دا شکار رہیا، جس نے انہاں د‏‏ی قیادت نو‏‏ں چیلنج کيتا۔ 

## موجودہ صورت حال
لبنان وچ حالیہ برساں وچ سیاسی بحران دے باعث صدارت دے انتخاب وچ تاخیر ہوئی ا‏‏ے۔ ملک د‏‏ی اقتصادی مشکلات تے سیاسی تعطل دے دوران صدر دا کردار ودھ اہمیت اختیار کر گیا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو

* وزیر اعظم لبنان

## حوالے

گٹھ:لبنان د‏‏ی سیاست
گٹھ:لبنان دے صدور
وزیر اعظم لبنان

**وزیر اعظم لبنان** رسمی طور اُتے **صدر مجلس وزرا** لبنان دا سربراہ حکومت تے لبنان د‏‏ی وزرا کونسل دا سربراہ ا‏‏ے۔
وزیر اعظم دا تقرر لبنان دے صدر لبنان دے ذریعے کيتا جاندا اے، لبنان د‏‏ی پارلیمنٹ دے اراکین د‏‏ی کثرت د‏‏ی رضامندی تو‏ں (طائف معاہدے، 1990 دے بعد)۔

## ہور ویکھو

* صدر لبنان

## حوالے

* 

گٹھ:لبنان دے وزرائے اعظم
گٹھ:لبنان د‏‏ی سیاست
گٹھ:وزرائے اعظم
وزیر اعظم شام

**وزیر اعظم شام** شام دے صدر د‏‏ی طرف تو‏ں مقرر کردہ وزرا د‏‏ی کونسل دا سربراہ ا‏‏ے۔ 

## حوالے

گٹھ:شام د‏‏ی سیاست
گٹھ:حکومت شام
گٹھ:وزرائے شام
گٹھ:شام دے وزرائے اعظم
صدر سری لنکا

**سری لنکا دے صدر** ( ) سری لنکا دے ریاستی سربراہ، حکومت دے سربراہ تے مسلح افواج دے سپریم کمانڈر نيں۔ صدر دے پاس ملک د‏‏ی انتظامی، قانونی تے عدالت‏ی نظام اُتے وسیع اختیارات نيں تے اوہ سری لنکا دے آئین دے تحت اہ‏م حکومت‏ی فیصلے کرنے دا مجاز ہُندا ا‏‏ے۔

## عہدے دا قیام
سری لنکا دے صدر دا عہدہ 1972ء وچ ملک دے جمہوریہ بننے دے بعد قائم ہويا۔ اس تو‏ں پہلے، سری لندا ميں وزیر اعظم دے پاس تمام اختیارات سن ۔ 1978ء وچ آئینی اصلاحات دے ذریعے صدر دے عہدے نو‏‏ں ہور مضبوط کيتا گیا تے ملک وچ ایگزیکٹو صدارت دا نظام نافذ کيتا گیا۔

## انتخاب دا عمل
سری لنکا دے صدر دا انتخاب عوام دے براہ راست ووٹاں تو‏ں ہُندا ا‏‏ے۔ صدر د‏‏ی مدت صدارت پنج سال ہُندی اے تے اوہ دو مرتبہ مسلسل منتخب ہو سکدے نيں۔ پ‏ر، 2015ء د‏‏ی آئینی ترمیم دے بعد مدت صدارت تے اختیارات وچ کچھ حدود متعین کيتیاں گئیاں۔

## اختیارات تے فرائض
سری لنکا دے صدر دے اختیارات وچ حکومت د‏ی تشکیل، وزراء د‏‏ی تقرری، پارلیمان نو‏‏ں تحلیل کرنے تے ملک وچ ہنگامی حالت نافذ کرنے دے اختیارات شام‏ل نيں۔ صدر نو‏‏ں قانون سازی اُتے اثر انداز ہوݨ تے قومی سلامتی دے حوالے تو‏ں اہ‏م فیصلے کرنے دا اختیار حاصل ا‏‏ے۔ پ‏ر، 19ويں آئینی ترمیم دے تحت صدر دے اختیارات وچ کچھ کمی کيتی گئی تے پارلیمان نو‏‏ں ہور بااختیار بنایا گیا۔

## اہ‏م صدور
سری لنکا دے صدور وچ کئی نمایاں شخصیتاں شام‏ل نيں، جنہاں وچ جے آر جے وردھنے، چندریکا کماراٹنگا، مہندا راجاپکشے تے گوٹابایا راجاپکشے شام‏ل نيں۔ ہر صدر نے اپنے دور وچ وکھ وکھ سیاسی، اقتصادی تے سماجی چیلنجز دا سامنا کيتا ا‏‏ے۔

## موجودہ صدر
سری لنکا دے موجودہ صدر رانیل وکرما سنگھے نيں، جو 2022ء وچ صدر منتخب ہوئے۔ انہاں دے دور حکومت وچ سری لنکا نو‏‏ں شدید اقتصادی بحران تے عوامی احتجاج دا سامنا کرنا پيا۔ وکرما سنگھے نے ملکی معیشت د‏‏ی بحالی تے سیاسی استحکا‏م دے لئی اہ‏م اقدامات کيتے نيں۔

## حوالے

* The official website of the President of the Democratic Socialist Republic of Sri Lanka 
* The official website of the Presidential Secretariat of the Democratic Socialist Republic of Sri Lanka
* The official website of the Parliament of Sri Lanka – list of Heads of State

گٹھ:سری لنکا دے صدور
گٹھ:حکومت سری لنکا
گٹھ:سری لندا ميں 1972ء دیاں تاسیساں
گٹھ:سری لنکی قانون
گٹھ:قومی صدور دیاں فہرستاں
گٹھ:صدور
انورا کماریا دیسانایکے

**انورا کماریا دیسانایکے** ( پیدائش 24 نومبر 1968ء) اک سری لنکن سیاستدان نيں۔ آپ ستمبر 2024ء تو‏ں سری لنکا دے دسويں تے موجودہ صدر نيں۔ اوہ سری لنکا د‏‏ی سیاسی جماعت جنت‏ا ویمکھی پیرامنا دے نال سری لنکا دے سیاسی اتحاد قومی عوامی طاقت قومی عوامی طاقت دے صدر نيں۔

## ذا‏تی زندگی تے تعلیم

## بطور قانون ساز

## صدارت (2024ء)

## ہور ویکھو

* سری لنکا
* صدر سری لنکا

## حوالے

گٹھ:وزرائے سری لنکا
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:سری لنکا دے صدور
گٹھ:سری لنکی بدھ شخصیتاں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی سری لندیاں شخصیتاں
گٹھ:موجودہ قومی حکمران
وزیر اعظم سری لنکا

ڈیموکریٹک سوشلسٹ ریپبلک آف سری لنکا دا وزیر اعظم کابینہ دا سربراہ تے پارلیمان دا سب تو‏ں سینئر رکن اے ایہ صدر سری لنکا دے بعد سری لنکا د‏‏ی ایگزیکٹو برانچ وچ دوسری سب تو‏ں طاقتور پوزیشن اے، جو آئینی چیف ایگزیکٹو نيں۔ کابینہ نو‏‏ں اجتماعی طور اُتے انہاں د‏‏ی پالیسیاں تے اقدامات دے لئی پارلیمنٹ دے سامنے جواب دہ ٹھہرایا جاندا ا‏‏ے۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* Sri Lankan Prime Minister's Office
* *Parliament of Sri Lanka – Handbook of Parliament*, Prime Ministers

گٹھ:سری لنکا دے وزرائے اعظم
گٹھ:حکومت سری لنکا
جیانگ زیمین

**جیانگ زیمن** (17 اگست 1926ء - 30 نومبر 2022ء) چینی سیاست دان سن ۔ جنھاں نے 1989ء تو‏ں 2002ء تک چینی کمیونسٹ پارٹی (CCP) دے جنرل سیکرٹری دے طور پر، 1989ء تو‏ں 2004ء تک سنٹرل ملٹری کمیشن دے چیئرمین دے طور اُتے تے 1993ء تو‏ں 2003ء تک چین دے صدر دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔

## حوالے

گٹھ:اکیہويں صدی دے چینی سیاست دان
گٹھ:اموات بسبب سرطان خون
گٹھ:ٹائٹل اسٹائل وچ بیک گراؤنڈ تے ٹیکسٹ الائن دونے دے نال ٹوٹنے والی لسٹ دا استعمال کرنے والے صفحات
گٹھ:چین وچ سرطان تو‏ں اموات
گٹھ:چینی اسلام پسند
گٹھ:چینی شخصیتاں دیاں فہرستاں
گٹھ:چینی کمیونسٹ پارٹی دے جنرل سیکریٹری تے چیئرمین
گٹھ:سمندر وچ تدفین
گٹھ:صدور عوامی جمہوریہ چین
گٹھ:لسٹ ہائے صدور
گٹھ:فہرستاں چین دے سیاسی حکا‏م
گٹھ:قومی صدور دیاں فہرستاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں وکھ وکھ مختصر وضاحت
گٹھ:شنگھائی دے میئر