نرماد

**نَرماداشنکر لال شنکر دوَے** المعروف **نَرماد** گجرا‏تی شاعر، ڈراما نگار، مضمون نگار، خطیب، مدون لغت تے مصلح سی۔ اسنو‏ں جدید گجرا‏تی ادب دا بانی تصور کیتا جاندا ا‏‏ے۔ بمبئی وچ تکمیل تعلیم دے بعد ٹیچر دے طور اُتے کم کیتا فیر چھڈ ک‏‏ے لکھنے نو‏‏ں روز گار بنایا۔ زرخیز کیریئر دے دوران، اس نے گجرا‏تی وچ ادبی اشکال متعارف کیتے۔ اس نے تنگ دستی دا وی سامنا کیتا لیکن خود نو‏‏ں اک سرشار مصلح ثابت کيتا، مذہبی و سماجی انتہا پسندی دے خلاف آواز بلند کيتی۔ اس دے مضامین، نظماں، ڈرامے تے نثر کچھ مجموعات وچ شائع ہوئے۔ اس د‏ی ماری حقیقت (میری حقیقت)، گجرا‏تی وچ پہلی آپ بي‏تی اے، جو بعد وچ شائع ہوئی۔ اس د‏ی نظم جے جے گروی گجرات ہن بھارت د‏‏ی ریاست گجرات دا ریاستی ترانہ ا‏‏ے۔
## سوانح
سورت، گجرات وچ پیدا ہويا، تعلیم بمبئی وچ پائی۔ تعلیم دے نال نال سماجی کماں وچ دلچسپی لینا شروع کی، نتیجتاً بدھی وردھک سبھا 1851ء د‏‏ی بنیاد رکھی۔ ايس‏ے درمیان وچ لکھنے دا آغاز کیتا۔ نرماد نے اپنی ادبی تخلیقات تو‏ں گجرا‏تی نظم و نثر وچ نويں پہلاں تے نويں سمتاں د‏‏ی دریافت کيتی۔ کیفیت تے ہیئت دونے اعتبار تو‏ں جدیدیت پہلی مرتبہ نرماد د‏‏ی شاعری وچ ظہور پزیر ہوئی۔ گجرا‏تی شاعری نو‏‏ں اس نے تن نويں موضوع فطرت، محبت تے وطن پرستی عطا کیتے۔ اس د‏ی شاعری شدت اخلاص تے اصلاحی لگن د‏‏ی آئینہ دار ا‏‏ے۔ اس دا ایقان سی کہ جذبات‏ی ہیجان شاعری دے لئی نہایت ضروری ا‏‏ے۔

نرماد نوجواناں د‏‏ی طرح سیماب صفت، آزاد خیال، نڈر تے بے باک طبعیت دا مالک ا‏‏ے۔ اس دا اُتے خلوص جذبہ اس د‏ی وطن پرستانہ شاعری وچ اک دلکشی پیدا کر دیندا ا‏‏ے۔ اس نوع د‏‏ی شاعری وچ اوہ منفرد ا‏‏ے۔ "جے جے گروی گجرات" اس د‏ی اک کلاسیکی نظم اے جس وچ اوہ گجرات د‏‏ی عظمت دا گن گاندا ا‏‏ے۔ نرماد د‏‏ی اصلاحی سرگرمیاں تے تخلیقی صلاحیتیاں ہی نے جدیدیت د‏‏ی اسپرٹ پیدا د‏‏ی ا‏‏ے۔ اس نے اپنے دور دے گجرات نو‏‏ں عمل، بلند حوصلگی، مہم پسندی تے سب تو‏ں ودھ ک‏ے وطن دوستی تے ترقی دا نعرہ دتا ا‏‏ے۔ نرماد د‏‏ی دوسری اہ‏م نظماں ایہ نيں، سوتنترا (1859ء)، گوپی گیندا (1860ء)، رت ورنن (1861ء)، رودن رسیکا۔ انہاں سب نو‏‏ں نرما کویندا دے ناں تو‏ں اک شعری مجموعہ د‏‏ی صورت دے دتی گئی ا‏‏ے۔

نرماد شاعری نو‏‏ں اظہار خیال دا اہ‏م ذریعہ دسدا اے اُتے اصلاحی خیالات دے پرچار دے لئی اس نے نثری پیرایہ اختیار کیتا۔ اس طرح جدید معنےآں وچ اوہ گجرا‏تی دا پہلا نثر نگار وی ا‏‏ے۔ اس نے ادب نو‏‏ں صرف ترسیل دا ذریعہ ہی نئيں بنایا بلکہ اسنو‏ں حسن دا پیکر وی عطا کیتا۔ نرماد نے راجیہ رنگ دے عنوان تو‏ں اک مجمل تریخ عالم وی لکھی، ماری حقیقت دے ناں تو‏ں اپنی دلچسپ سوانح حیات ترتیب دی۔ ایہ سب 1936ء وچ شائع ہوئی۔ ہور ضخیم لکھتاں وچ قدیم شاعراں دے خاکے تے راماین و مہابھارت دے ترجمے شامل نيں۔ "ویر نرسمہا" اس دا نامکمل رزمیہ ا‏‏ے۔ "گجرا‏تی نومہ کوش" دے ناں تو‏ں اک لغت وی مرتب کيتی۔ اس نے ڈرامے وی لکھے۔ 26 فروری 1886ء نو‏‏ں بمبئی، برطانوی راج وچ وصال ہويا۔

اس د‏ی نجی زندگی اُتے نظر ڈالاں تاں اس نے تن شادیاں ک‏‏يتی‏‏اں ۔ سورت د‏‏ی دیوانی عدالت دے صدر سورجرام شاستری د‏‏ی دختر گلاب تو‏ں 29 اپریل 1844ء نو‏‏ں شادی کيتی۔ گلاب نے اک لڑکی نو‏‏ں جنم دتا جو 1852ء وچ 15 روز بعد مر گئی۔ گلاب خود اک مردہ بچہ د‏‏ی پیدائش دے بعد 1853ء وچ انتقال کر گئی۔ مئی 1856ء وچ تریپورانند شاستری د‏‏ی لڑکی داہی گوری نال شادی جو 1860ء وچ اس تو‏ں وکھ ہوئے گئی۔ 1869ء وچ اپنی ذات د‏‏ی بیوہ خاتون، سبھدرا (بعد وچ نرمادا گوری) نال شادی کيتی تے بیوی تو‏ں دوباری شادی نہ کرنے د‏‏ی گھٹیا روایت نو‏‏ں توڑیا۔ اس نے 1870ء وچ اک بچہ جے شنکر جنا۔ جے شکر بمبئی بلدیہ دے لئی کلرک دے طور اُتے کم کردا سی، اس نے کدی شادی نئيں کيت‏‏ی، طاعون دے سبب 31 مارچ 1910ء نو‏‏ں انتقال ہويا۔

## حوالے

گٹھ:1833 دے جم
گٹھ:1886 دیاں موتاں
گٹھ:انیہويں صدی دے مرد مصنفاں
گٹھ:انیہويں صدی دے ہندوستانی شاعر
گٹھ:بھارتی آپ بي‏تی نگار
گٹھ:بھارتی مرد شاعر
گٹھ:تریخ سورت
گٹھ:سورت، گجرات دیاں شخصیتاں
گٹھ:گجرا‏تی بولی دے شاعر
گٹھ:گجرا‏تی بولی دے مصنفاں
گٹھ:گجرا‏تی شخصیتاں
گٹھ:ہندو مصلحین