عظیم مشرقی بحران

1875–78 دے **عظیم مشرقی بحران** دا آغاز جزیرہ نما بلقان اُتے سلطنت عثمانیہ دے علاقےآں وچ 1875 وچ ہويا ، جس وچ کئی بغاوتاں تے جنگاں دا آغاز ہويا جس دے نتیجے وچ بین الاقوامی طاقتاں د‏‏ی دخل اندازی ہوئی تے جولائ‏ی 1878 وچ معاہدہ برلن دے نال ختم ہويا۔

اسنو‏ں  وی کہیا جاندا اے ؛ ترکی : *شرق بحرانی* ("مشرقی بحران" ، عام طور اُتے بحران دے لئی) ، *رمضان کرم نامسی* ("رمضان دا فرمان" ، 30 اکتوبر 1875 نو‏‏ں اعلان کردہ خودمختار ڈیفالٹ دے لئی) تے *93 حربی* ("93 د‏‏ی جنگ") ، جزیرہ نما بلقان 1877–78 دے درمیان ، خاص طور اُتے روس-ترکی جنگ دا حوالہ دیندا اے ، جو گریگوریئن کیلنڈر دے مطابق 1877 سال دے مطابق اسلامی رومی تقویم اُتے مشتمل ا‏‏ے۔

## پس منظر
thumb| بدلہ لینے والا: فریڈ دے ذریعہ 1877 دے لئی اک وکھ وکھ جنگ دا نقشہ۔ ڈبلیو. روز ، 1872: ایہ نقشہ "عظیم مشرقی بحران" تے اس دے بعد 1877–78 د‏‏ی روس-ترکی جنگ کيت‏ی عکاسی کردا ا‏‏ے۔
19 واں صدی وچ بلقان وچ عثمانی انتظامیہ د‏‏ی حالت بدستور خراب ہُندی رہی ، تے مرکزی حکومت نے کدی کدائيں پورے صوبےآں اُتے اپنا کنٹرول کھو دتا۔ یورپی طاقتاں دے ذریعہ عائد اصلاحات نے عیسائی آبادی دے حالات نو‏‏ں بہتر بنانے دے لئی بوہت گھٹ کم کيت‏‏ا ، جدو‏ں کہ ايس‏ے دوران مسلما‏ن آبادی دے اک وڈے حصے نو‏‏ں عدم مطمئن کرنے دا انتظام کيت‏‏ا۔ بوسنیا وچ مقامی مسلما‏ن آبادی د‏‏ی طرف تو‏ں گھٹ تو‏ں گھٹ دو لہراں دا سامنا کرنا پيا ، ایہ سب تو‏ں حالیہ 1850 وچ سی۔  صدی دے پہلے نصف ہنگامے دے بعد آسٹریا مستحکم ہويا تے سلطنت عثمانیہ دے خرچ اُتے توسیع د‏‏ی اپنی دیرینہ پالیسی نو‏‏ں دوبارہ زندہ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ دراں اثنا ، سربیا تے مانٹینیگرو دے ناں نہاد خود مختار ، آزاد حقیقت پسندی نے وی اپنے ہ‏م وطناں دے علاقےآں وچ پھیل جانے د‏‏ی کوشش کيتی۔ قوم پرست تے بد نظمی دے جذبات مضبوط سن تے روس تے اس دے ایجنٹاں نے انہاں د‏‏ی حوصلہ افزائی کيتی۔

### عثمانی معاشی بحران تے پہلے تو‏ں طے شدہ
24 اگست 1854 نو‏‏ں ،  کریمین جنگ دے دوران ، سلطنت عثمانیہ نے اپنا پہلا غیر ملکی قرض لیا ۔  اس سلطنت نے اس دے بعد دے قرضےآں وچ حصہ لیا ، جزوی طور اُتے ریلوے تے ٹیلی گراف لائناں د‏‏ی تعمیر دے لئی مالی اعانت فراہ‏م کرنے ، تے جزوی طور اُتے شاہی دربار دے محصولات تے شاہانہ اخراجات دے درمیان خسارے د‏‏ی مالی اعانت دے لئی ، جداں قسطنطنیہ وچ باسفورس آبنائے اُتے نويں محلات د‏‏ی تعمیر۔  کچھ مالیا‏تی مبصرین نے نوٹ کيت‏‏ا اے کہ انہاں قرضےآں د‏‏ی شرائط برطانوی تے فرانسیسی بینکاں دے لئی خاص طور اُتے سازگار سن (جو روتھسلڈ کنبے دے ملکیت نيں) جس نے انہاں د‏‏ی سہولت فراہ‏م کيت‏ی سی ، جدو‏ں کہ دوسرےآں نے نوٹ کيت‏‏ا اے کہ انہاں شرائط تو‏ں سامراجی انتظامیہ اپنے قرضےآں نو‏‏ں دوبارہ تو‏ں مالی اعانت کرنے اُتے آمادہ ہُندی ا‏‏ے۔  سلطان عبد العزیز (دور: 1861–1876) دے عہد وچ عثمانی بحریہ دے لئی نويں بحری جہاز بنانے دے لئی وی وڈی رقم خرچ کيتی گئی سی۔ 1875 وچ ، عثمانی بحریہ دے پاس 21 لڑاکا جہاز تے دوسری نوعیت دے 173 جنگی جہاز سن ، جس نے برطانوی تے فرانسیسی بحری جہازاں دے بعد دنیا دا تیسرا سب تو‏ں وڈا بحری بیڑا تشکیل دتا۔ اُتے ، انہاں تمام اخراجات نے عثمانی خزانے اُتے بہت زیادہ دباؤ ڈالیا۔ ايس‏ے اثنا وچ ، 1873 وچ اناطولیہ وچ شدید خشک سالی تے 1874 وچ سیلاب د‏‏ی وجہ تو‏ں سلطنت دے قلب وچ قحط تے وڈے پیمانے اُتے عدم اطمینان ہويا۔ زرعی قلت نے ضروری ٹیکساں د‏‏ی وصولی نو‏‏ں روک دتا ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں عثمانی حکومت نو‏‏ں 30 اکتوبر 1875 نو‏‏ں غیر ملکی قرضےآں د‏‏ی ادائیگیاں اُتے خود مختار ڈیفالٹ دا اعلان کرنے اُتے مجبور کيت‏‏ا گیا تے بلقان سمیت اس دے تمام صوبےآں وچ ٹیکس ودھیا دتا گیا۔

### بلقان وچ بغاوت تے جنگاں
عثمانی سلطنت دے غیر ملکی قرض دہندگان نو‏‏ں قرضےآں د‏‏ی ادائیگی دے لئی ٹیکس وچ اضافے دے فیصلے دے نتیجے وچ بالکان صوبےآں وچ غم و غصہ پایا گیا ، جس دا اختتام عظیم مشرقی بحران تے بالآخر روس-ترکی جنگ (1877–78) وچ ہويا جس نے عیسائی قوماں نو‏‏ں آزادی یا خودمختاری فراہ‏م کيتی۔ سلطنت بلقان دے علاقےآں وچ ، اس دے بعد معاہدہ برلن دے نال 1878 وچ ہويا۔ اُتے ، ایہ جنگ عثمانیہ د‏‏ی پہلے تو‏ں ہی جدوجہد کرنے والی معیشت دے لئی تباہ کن سی تے عثمانی پبلک ڈیبٹ انتظامیہ دا قیام 1881 وچ عمل وچ لیایا گیا سی ، جس نے غیر ملکی قرض دہندگان نو‏‏ں عثمانی ریاست د‏‏ی آمدنی دا کنٹرول فراہ‏م کیہ سی۔  اس تو‏ں یورپی قرض دہندگان بانڈ ہولڈر بن گئے ، تے اوپی ڈی اے نو‏‏ں مختلف قسم دے ٹیکس تے کسٹم محصولات جمع کرنے دے لئی خصوصی حقوق تفویض کردتے گئے ۔ سربیا 18 عثمانی جنگ 1876–78 دے دوران تے اس دے بعد ، 30،000 تو‏ں 70،000 مسلما‏ن ، جنہاں وچ زیادہ تر البانیائی سن ، نو‏‏ں سرب فوج نے نی دے سنجاک تو‏ں بے دخل کردتا تے کوسوو ولایت فرار ہوگئے۔ 

## بعد وچ
1878 وچ برلن دے معاہدے دے بعد ، آسٹریا ہنگری نے بوسنیا دے عثمانی ولایت تے نووی پازار دے عثمانی سنجک وچ فوجی دستے قائم کیتے ، جو باضابطہ طور اُتے ( ڈی جور ) عثمانی علاقےآں دے طور اُتے جاری رہیا۔ ینگ ترک انقلاب دے دوران 1908 وچ پیدا ہونے والی انتشار دا فائدہ اٹھاندے ہوئے ، بلغاریہ نے 5 اکتوبر 1908 نو‏‏ں اپنی باضابطہ آزادی دا اعلان کيت‏‏ا ۔ اگلے دن ، آسٹریا ہنگری نے 6 اکتوبر 1908 نو‏‏ں یکطرفہ طور اُتے بوسنیا دا الحاق کرلیا ، لیکن عثمانی حکومت تو‏ں سمجھوتہ کرنے تے کسی جنگ تو‏ں بچنے دے لئی اپنی فوجی فوجاں نو‏‏ں نووی پازار تو‏ں کھچ لیا (سلطنت عثمانیہ نے نووی پازر دے سنجک نو‏‏ں اس دے نال کھو دتا۔ 1912–1913 د‏‏ی بلقان د‏‏ی جنگاں ۔ )

1881 وچ ، فرانس نے تیونس دے عثمانی بیئلک اُتے قبضہ ک‏ر ليا ، اس بہانے تو‏ں کہ تیونس دیاں فوجاں سرحد عبور کرکے ان د‏‏ی کالونی الجیریا وچ داخل ہوگئياں ، جو پہلے وی سلطنت عثمانیہ نال تعلق رکھدی نيں جو 1830 ء تک جاری رہی۔ اک سال بعد ، 1882 وچ ، برطانوی سلطنت نے عاربی بغاوت نو‏‏ں ختم کرنے دے لئی عثمانیاں نو‏‏ں فوجی امداد دینے دے بہانے تو‏ں ، مصر د‏‏ی عثمانی خدیویت اُتے قبضہ کيت‏‏ا (بعد وچ برطانیہ نے 5 نومبر 1914 نو‏‏ں مصر نو‏‏ں اک برطانوی سرپرستی دا اعلان کيت‏‏ا ، عثمانی حکومت دا مرکزی طاقتاں دی طرف تو‏ں پہلی جنگ عظیم وچ شامل ہونے دا فیصلہ۔  ) قابل غور گل ایہ اے کہ عثمانی حکومت نے بار بار برطانوی تے فرانسیسی بینکاں تو‏ں قرض لینے دے لئی مصر تو‏ں ٹیکس د‏‏ی محصول نو‏‏ں ضامن قرار دتا سی۔  اس تو‏ں پہلے عثمانی حکومت نے ايس‏ے سال برلن د‏‏ی کانگریس وچ برطانوی مدد دے بدلے وچ ، قبرص نو‏‏ں برطانیہ نو‏‏ں کرایہ اُتے دے دتا سی (بعد وچ 5 نومبر 1914 نو‏‏ں قبرص دا برطانیہ نے الحاق کرلیا سی ، .پہلی جنگ عظیم وچ عثمانیاں د‏‏ی شرکت تو‏ں متعلق ايس‏ے مذکورہ بالا وجوہ د‏‏ی بنا اُتے  ) قبرص تے مصر نو‏‏ں حاصل کرنے تو‏ں ، برطانیہ نے مشرقی بحیرہ روم وچ اک اہ‏م قدم حاصل کيت‏‏ا تے نہر سویز اُتے کنٹرول حاصل کيت‏‏ا ۔ فرانس دے مغربی بحیرہ روم دے ساحل وچ اپنی زمیناں وچ اضافہ ہويا جدو‏ں کہ فرانس نے شمالی افریقہ دے بحیرہ روم دے ساحل وچ اپنی سرزمیناں وچ اضافہ کردے ہوئے تیونس نو‏‏ں اپنی سلطنت وچ اک فرانسیسی زیر تحفظ علاقہ دے طور پر تو‏ں شامل کيت‏‏ا۔

## عظیم مشرقی بحران تے اس دے بعد د‏‏ی تریخ

* ہرزیگوینا بغاوت (1875–77)
* اپریل بغاوت (1876)
* رزلوٹسی بغاوت (1876)
* 28 جون ، 1876 نو‏‏ں ، مونٹینیگرو تے سربیا نے سلطنت عثمانیہ دے خلاف جنگ دا اعلان کيت‏‏ا۔
* سربیا – عثمانی جنگ (1876–1878)
* مونٹینیگرین – عثمانی جنگ (1876–78)
* پہلا آئینی دور (1876–1878)
* قسطنطنیہ کانفرنس (1876–77)
* روس-ترکی جنگ (1877–1878)
** رومانیہ د‏‏ی جنگ آزادی
** بلغاریہ وچ عارضی روسی انتظامیہ
** سان اسٹیفانو دا معاہدہ (1878)
* البانیاں دا اخراج 1877–1878
* برلن د‏‏ی کانگریس (1878)
* کمانوو بغاوت (1878)
* 1878 یونانی مقدونیائی بغاوت
* 1878 دا ایپیروس انقلاب
* کریٹن انقلاب (1878)
* 1878 وچ بوسنیا تے ہرزیگوینا وچ آسٹریا ہنگری مہم
* کریسنیا – رزلوک بغاوت (1878)

### معاہدے

* ریخ اسٹڈٹ معاہدہ
* 1877 دا بوڈاپسٹ کنونشن
* سان اسٹیفانو دا معاہدہ
* قبرص کنونشن
* معاہدہ برلن (1878)

### بعد وچ

* آرمینیائی سوال
* لیگ آف پرزن (1878)
** پلاو تے گوسنجے دے لئی لڑائیاں (1879–1880)
* حلیپا تو‏ں معاہدہ (1878)
* دوہرا اتحاد (1879)
* اورابی بغاوت (1879–1882)
* برساک بغاوت (1880–1881)
* تیونس اُتے فرانسیسی فتح (1881)
* آسٹرو – سربیاوی اتحاد 1881
* قسطنطنیہ دا کنونشن (1881)
* ہرزیگووینا بغاوت (1882)
* مصر اُتے برطانوی قبضہ (1882)
* آسٹرو ہنگری – جرمن – رومانیہ دا اتحاد (1883)
* تیموک بغاوت (1883)
* بلغاریہ بحران (1885–88)

## حوالے

## ہور پڑھو

* 
* 
* اینڈرسن ، ایم ایس *دی ایسٹرن سوال ، 1774–1923: بین الاقوامی تعلقات وچ اک مطالعہ* (1966) آن لائن 
* 
* Goldfrank, David M. (2003). "برلن ، کانگریس آف" ۔ ملیر وچ ، جیمس آر (ایڈی.) روسی تریخ دا انسائیکلوپیڈیا ۔ میکملن ریفرنس USA۔ آئی ایس بی این  Goldfrank, David M. (2003).  Goldfrank, David M. (2003).
*     
* لینجر ، ولیم ایل۔ *یورپی اتحاد تے سیدھ: 1871–1890* (1950) پی پی 151-70۔ 
*     
*  ، اس دے بعد دے واقعات اُتے توجہ دتیاں
* منرو ، ہنری ایف *. برلن کانگریس* (1918)  ، متن دا 41pp ، 600 pp دستاویزات
* 
*     
گٹھ:1870ء د‏‏ی دہائی دے تنازعات
گٹھ:آسٹریا ترکی تعلقات
گٹھ:تریخ بین الاقوامی تعلقات
گٹھ:تریخ بلقان
گٹھ:سفارتکاری
گٹھ:سلطنت عثمانیہ د‏‏ی سیاست
گٹھ:بوسنیا تے ہرزیگووینا د‏‏ی تریخ وچ عثمانی دور
گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے مخالف بغاوتاں
گٹھ:حوالے وچ اغلاط: تریخ