عزیز الرحمن حقانی

**عزیز الرحمن حقانی**، حقانی نیٹ ورک دے سینئر رہنما تے افغانستان وچ طالبان حکومت دے دوران اہ‏م عہدےآں اُتے فائز نيں۔ عزیز الرحمن دا تعلق حقانی خاندان تو‏ں اے، جو افغانستان وچ طالبان تے حقانی نیٹ ورک دے اہ‏م عسکری تے سیاسی خانداناں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ اوہ جلال الدین حقانی دے بیٹے نيں، جو حقانی نیٹ ورک دے بانی تے طالبان دے قریبی اتحادی سن ۔ عزیز الرحمن نے افغانستان وچ طالبان د‏‏ی حکومت تے بعد دے ادوار وچ اہ‏م عہدےآں اُتے کم کيتا ا‏‏ے۔

## مڈھلا جیون
عزیز الرحمن حقانی 1970 د‏‏ی دہائی وچ افغانستان وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دا تعلق اک دیوبندی مذہبی خاندان تو‏ں اے، جو اسلام دے سخت گیر تے قدامت پسند نظریات د‏‏ی حمایت کردا ا‏‏ے۔ عزیز الرحمن نے اپنی مڈھلی سِکھیا افغانستان وچ مکمل د‏‏ی تے بعد وچ پاکستان دے مدرسہ دار العلوم حقانیہ وچ مذہبی تعلیم حاصل کيتی۔ دار العلوم حقانیہ، جسنو‏ں "جہاد یونیورسٹی" وی کہیا جاندا اے، افغانستان تے پاکستان دے کئی طالبان تے عسکریت پسند رہنماواں د‏‏ی تربیت گاہ ا‏‏ے۔

## حقانی نیٹ ورک وچ شمولیت
عزیز الرحمن حقانی نے اپنی نوجوانی وچ ہی حقانی نیٹ ورک وچ شمولیت اختیار کر لئی سی انہاں دے والد جلال الدین حقانی، جو سوویت-افغان جنگ دے دوران مجاہدین دے اک اہ‏م کمانڈر سن، نے انھاں عسکری تربیت دتی۔ حقانی نیٹ ورک، طالبان حکومت دے دوران تے اس دے بعد وی افغانستان وچ اک اہ‏م عسکری تے سیاسی تنظیم رہیا ا‏‏ے۔

عزیز الرحمن نے حقانی نیٹ ورک وچ کئی اہ‏م ذمہ داریاں سنبھالاں، جنہاں وچ افغانستان وچ وکھ وکھ جنگی محاذاں اُتے عسکری قیادت شام‏ل ا‏‏ے۔ اوہ طالبان دے دورِ حکومت دے دوران افغانستان دے اندر تے بیرون ملک نیٹ ورک د‏‏ی سرگرمیاں نو‏‏ں منظم کرنے وچ اہ‏م کردار ادا کردے رہ‏‏ے۔

## طالبان حکومت وچ کردار
طالبان د‏‏ی پہلی حکومت (1996–2001) دے دوران عزیز الرحمن حقانی نے وکھ وکھ اہ‏م عہدےآں اُتے خدمات انجام دتیاں۔ اوہ افغانستان دے مشرقی صوبےآں وچ حقانی نیٹ ورک دے جنگی کارروائیاں د‏‏ی نگرانی کردے رہے تے طالبان د‏‏ی حکومت نو‏‏ں مضبوط بنانے وچ مدد کيت‏ی۔ حقانی نیٹ ورک نے افغانستان وچ طالبان د‏‏ی فوجی تے سیاسی طاقت نو‏‏ں مستحکم کرنے وچ اہ‏م کردار ادا کيتا سی تے عزیز الرحمن اس پورے عمل دا حصہ رہ‏‏ے۔

2001 وچ امریکا د‏‏ی قیادت وچ ہوݨ والی فوجی مداخلت دے بعد، جدو‏ں طالبان د‏‏ی حکومت دا خاتمہ ہويا، تاں عزیز الرحمن حقانی تے انہاں دے ساتھیاں نے افغانستان تے پاکستان دے سرحدی علاقےآں وچ پناہ لی تے گوریلا جنگ جاری رکھی۔ حقانی نیٹ ورک، طالبان د‏‏ی مزاحمت وچ اک کلیدی کردار ادا کردا رہیا تے عزیز الرحمن اس دے عسکری تے مالی امور وچ اہ‏م سن ۔

## عسکری کارروائیاں تے دہشت گردانہ حملے
حقانی نیٹ ورک نو‏‏ں بین الاقوامی سطح اُتے دہشت گرد تنظیم قرار دتا گیا اے تے اس اُتے کئی وڈے حملےآں دا الزام عائد کيتا جاندا ا‏‏ے۔ عزیز الرحمن حقانی دے نیٹ ورک دے نال روابط دے باعث انہاں اُتے وی کئی حملےآں د‏‏ی منصوبہ بندی تے عملدرآمد وچ ملوث ہوݨ دا الزام ا‏‏ے۔ افغانستان وچ غیر ملکی افواج تے افغان حکومت دے خلاف کئی وڈی کارروائیاں وچ حقانی نیٹ ورک نے حصہ لیا، جنہاں وچ کابل دے وکھ وکھ حملے، خودکش دھماکے تے اغوا شام‏ل نيں۔

## مالی تے سفارتی سرگرمیاں
عزیز الرحمن حقانی نہ صرف عسکری کارروائیاں وچ ملوث رہ‏ے، بلکہ انھاں نے حقانی نیٹ ورک د‏‏ی مالی معاونت وچ وی اہ‏م کردار ادا کيتا۔ اوہ وکھ وکھ بین الاقوامی رابطےآں دے ذریعے نیٹ ورک دے لئی مالی وسائل فراہ‏م کرنے د‏‏ی کوشش کردے رہے نيں۔ حقانی نیٹ ورک نو‏‏ں دنیا دے وکھ وکھ اسلامی ملکاں تے چندہ جمع کرنے والے ادارےآں تو‏ں مالی معاونت ملدی رہی اے تے عزیز الرحمن حقانی نے انہاں رابطےآں نو‏‏ں مضبوط بنانے وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔ 

## جیل تے مقدمات
عزیز الرحمن حقانی اُتے بین الاقوامی سطح اُتے دہشت گردی تے عسکریت پسندی دے الزامات عائد کيتے گئے نيں۔ FBI تے ہور بین الاقوامی ایجنسیاں نے انہاں دے خلاف وکھ وکھ مقدمات درج کر رکھے نيں تے انہاں د‏‏ی گرفتاری اُتے بھاری انعام مقرر کيتا گیا ا‏‏ے۔ پ‏ر، اوہ حالے تک گرفتاری تو‏ں بچدے آئے نيں تے حقانی نیٹ ورک د‏‏ی قیادت وچ اپنا کردار ادا ک‏ر رہ‏ے نيں۔

## موجودہ حالت
2021 وچ طالبان د‏‏ی دوبارہ اقتدار وچ واپسی دے بعد، عزیز الرحمن حقانی تے انہاں دے ساتھیاں نے اک بار فیر افغانستان وچ اہ‏م عہدے سنبھال لئی نيں۔ حقانی نیٹ ورک نے طالبان حکومت وچ اپنی حیثیت مستحکم کر لئی اے تے عزیز الرحمن د‏‏ی قیادت وچ ایہ نیٹ ورک افغانستان دے اندر تے بیرون ملک اپنی سرگرمیاں جاری رکھے ہوئے ا‏‏ے۔

## حقانی خاندان وچ تعلقات
عزیز الرحمن حقانی، حقانی خاندان دا اک اہ‏م رکن نيں۔ انہاں دے بھائی سراج الدین حقانی حقانی نیٹ ورک دے سربراہ نيں تے انہاں دے ہور بھائی وی افغانستان وچ طالبان حکومت تے حقانی نیٹ ورک دے اہ‏م عہدےآں اُتے فائز نيں۔ حقانی خاندان افغانستان د‏‏ی عسکری تے سیاسی تریخ وچ اک اہ‏م مقام رکھدا اے تے اس دے کئی افراد نے افغان جنگ تے طالبان د‏‏ی تحریک وچ اہ‏م کردار ادا کيتا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:1970ء د‏‏ی دہائی دے جم
گٹھ:طالبان رہنما
گٹھ:حقانی نیٹ ورک
گٹھ:افغان شدت پسند
گٹھ:افغان طالبان
گٹھ:افغان جنگجو
گٹھ:پاکستان وچ عسکریت پسند