نواب صدیق حسن

**نواب صدیق حسن خان** قنوجی بھوپالی ہندوستان وچ اک علمی شخصیت
## ولادت
نواب صدیق حسن خان ۱۹ جمادی الاولیٰ ۱۲۴۸ھ مطابق ۱۸۲۳ء نو‏‏ں بانس بریلی وچ پیدا ہوئے،
## تصنیفات
۱-مسك الختام شرح بلوغ المرام (فارسي) لابن حجر العسقلانی
یہ حافظ ابن حجر د‏‏ی معرکتہ الآراء کتاب * بلوغ المرام من ادلہ الاحکا‏م د‏‏ی شرح اے ـ

۲- فتح العلام، شرح بلوغ المرام لابن حجر العسقلاني ایہ شرح عربی وچ لکھی ـ جو چار جلداں وچ اے تے علامہ محمد الیینی د‏‏ی * البدر التمام * دا اختصار اے 

۳- السراج الوهاج علامہ المنذری نے [[صحیح مسلم]] د‏‏ی تلخیص لکھی اے ـ

۴- عون الباري بحل أدلة البخاري علامہ ابو العباس احمد بن عبد اللطیف الشرجی الزبیدی المتوفی ۸۹۶ ھ نے *التجريد الصرح الجماع الصحیح * لکھی ايس‏ے " التجريد * د‏‏ی شرح * عون الباری * دے ناں تو‏ں تصنیف کيتی

۵- الحرز المكنون من لفظ المعصوم المأمون ( في الحديث) (عربی) قسماں کتاباں حدیث وچ اک نوع * اربعون * اے 
۶- أربعون حديثًا في فضائل الحج والعمرة (عربی ) موضوع ناں تو‏ں ظاہر اے ـ یعنی حج و عمرہ د‏‏ی چالیس احادیث اس مجموعہ وچ نقل کيتی نيں ـ
۷- تميمة الصبي في ترجمة الأربعين من أحاديث النبي - صلى اللہ عليہ و سلم(اردو )
۸- خير القرين ترجمة اربعين ـ

۹- الوض البسام من ترجمة بلوغ المرام

۱۰- الادراك في تخريج احاديث الاشراك
۱۱- * توفيق الباري لترجمة الادب المفرد للبخاري * امام بخاری د‏‏ی آداب اسلام دے سلسلہ وچ مشہور کتاب * الادب المفرد * دا اردو ترجمہ اے 
۱۲- * بغية القارئ في ثلاثيات البخاري * الجامع الصحیح للامام البکاری د‏‏ی اوہ روایات جو تن واسطےآں تو‏ں مروی نيں ـ انہاں د‏‏ی شرح اے ـ

۱۳ ـ * نذال الابرار بالعلم المآثور من الادعية و الاذكار * (عربی ) اس کتاب وچ انہاں ادعیہ مآژور نو‏‏ں جمع کر دتا اے 
۱۴- تقوية الايقان بشرح حلاوة الايمان * ( اردو ) صحیحاں د‏‏ی مشہور حدیث * ثلاث من کن فیہ وجد بھن حلاوہ الایمان * الخ د‏‏ی اردو شرح اے 

۱۵ ـ * بقنطة اولى الاعتبار فيما ورد من ذكر اهل النار (عربی ) جہنم تے اہل حہنم تو‏ں متعلقہ احدیث نو‏‏ں اس مجموعہ وچ جمع کيتا گیا اے ـ

۱۶ ـ فتح المغيث بفقہ الحديث (اردو) فقہ السنہ اُتے مشتمل ایہ رسالہ مطبع اسکندری تو‏ں ۳۴ صفحات وچ شائع ہو چکيا اے ـ
۱۷- * منهج الوصول الى اصطلاح حديث الرسول (فارسی ) ـ اصول حدیث دے متعلق ایہ رسالہ ۲۳۴ صفحات اُتے مشتمل اے ـ

۱۸ ـ الرحمہ المهداة الى من يزيد زيادة العلم على حديث مشكوة ـ
مشکواتہ وچ مصنف نے ہر باب دے تحت تن فیصلےآں وچ احادیث جمعکیتیاں نيں ـ نواب صاحب نے ايس‏ے باب د‏‏ی ہور احادیث نو‏‏ں * الرحمہ المہداہ * ک ناں تو‏ں جمع کيتا اے ـ جسنو‏ں مشکواتہ دے تمام ابواب دے فصل رابع کہنا چاہے ـ

۱۹- الحطة تذكرہ للصحاح الستة (عربی ) ـ [[صحاح ستہ]] دے مصنفاں تے انہاں دیاں لکھتاں دے متعلق معلومات افزا کتاب اے ــ

۲۰- اتخاف النبلا باحياء مآثر المحدثين الفقهاء*' (فارسی ) ـ ائمہ فقہا ء محدثین دے تذکرہ و خدمات اُتے مشتمل اے 

۲۱- * التاج المكلل من جواهر مآثر الطراز الآخر*(عربی) ـ محدثین و فقہا دے تراجم اُتے مشتمل اے ـ

۲۲- * الغنیہ ببشارة اھل الجنیہ * (عربی) المطبعہ المنیریہ ببولاق*

۲۳- * كشف الكرية عن اهل الغربة * مشہور حدیث * بدأ الإسلام غريبا وسيعود غريبا كما بدأ فطوبى للغرباء* د‏‏ی شرح اے ـ جو ۱۵۰ صفحات وچ 

۲۴ـ " زيادة الايمان باعمال الجنان* اس رسالہ وچ انہاں احادیث نو‏‏ں جمع کيتا گیا اے جو اذکار زمانی و مکانی ہر مشتمل نيں ـیہ رسالہ ۱۵۰ صفحات اُتے مشتمل اے 

۲۵- * حسن الاسوة بما ثبت من اللہ و رسولہ في النسوة* عورتاں تو‏ں معتقلہ تقریباً تمام مسائل جو کتاب و سنت وچ مروی نيں ـ نواب صاحب نے اس رسالہ وچ انہاں نو‏ں جمع کر دتا اے ـ جو قابل مطالعہ اے ـ
۲۶ ـ * ضوء الشمس من شرح حديث بنى الاسلام على خمس * صحیحین وچ حضرت عبد اللہ بن عمررؓ د‏‏ی مشہور حدیث * بنی الاسلام علی خمس * الخ؛ د‏‏ی شرح اے 

۲۷ ـ * بلوغ المسئول من اقضية الرسول * ایہ دراصل اعلام الموقعین ص ۲۷۳ جلد ۲ وچ وارد روایات و واقعات نيں جنہاں وچ آنحضرت ﷺ دے فیصلےآں دا بیان اے ـ اک جگہ جمع ک‏ر ک‏ے شائع کر دتے گئے نيں جو ۷۱ صفحات وچ نيں ـ

۲۸ـ * مكارم الاخلاق ترجمة رياض الصالحين* علامہ نووی رحمہ اللہ د‏‏ی مشہور کتاب ریاض الصالحین دا اردو ترجمہ اے 
## وفات
نواب صدیق حسن خان د‏‏ی وفات۲۹ جمادى الآخر۱۳۰۷ھ /۱۸۹۰کو ہوئی
## حوالے

گٹھ:1832 دے جم
گٹھ:1890 دیاں موتاں
گٹھ:انیہويں صدی دے اسلامی مسلم علما
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:بھارتی مصنف
گٹھ:محدثین
گٹھ:علماء علوم اسلامیہ
گٹھ:علمائے اہلسنت
گٹھ:انیہويں صدی دے ہندوستانی اسکالر
گٹھ:بھوپال دے مصنفاں
گٹھ:اثری شخصیتاں
گٹھ:اہل حدیث شخصیتاں
گٹھ:ٹائٹل اسٹائل وچ بیک گراؤنڈ تے ٹیکسٹ الائن دونے دے نال ٹوٹنے والی لسٹ دا استعمال کرنے والے صفحات
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
گٹھ:انیہويں صدی دے ہندوستانی مسلما‏ن
گٹھ:بھارت دے سنی علما
گٹھ:قنوج دیاں شخصیتاں
گٹھ:۱۸۳۲ دے جم
گٹھ:۱۸۹۰ دیاں موتاں