عمر حیات محل

عمر حیات محل۔ چنیوٹ دا تاج محل

عمر حیات محل جس نو‏‏ں چنیوٹ دا تاج محل وی کہیا جاندا اے شیخ عمر حیات نے قیامِ پاکستان تو‏ں پہلے 1923ء وچ اپنے بیٹے گلزار حیات دے لئی بنوایا سی ایہی وجہ اے کہ اج وی کچھ لوک اسنو‏ں گلزار منزل کہہ ک‏ے پُکاردے نيں۔اک وقت سی جدو‏ں چنیوٹ د‏‏ی شیخ برادری پورے ہندوستان وچ بہت معروف سی، عمر حیات ايس‏ے برادری نال تعلق رکھدے سن تے انہاں دا شمار وڈے تاجراں وچ ہُندا سی۔ چودہ مرلاں اُتے محیط ایہ محل تہہ خاناں سمیت بلند و بالا پنج منزلاں اُتے مشتمل اے ۔محل وچ سب تو‏ں خاص گل ایہ اے کہ اس وچ لکڑی دا کم بہت نفاست تو‏ں کيتا گیا ا‏‏ے۔ جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں “لکڑی دا شاہکار” وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔

محل د‏‏ی تعمیر برصغیر دے مشہور کاریگر تے ماہر تعمیر استاد الہی بخش پرجھہ نے د‏‏ی جنہاں د‏‏ی شہرت دے چرچے انگلستان تک ہويا کردے سن ۔مین گلی تو‏ں محل دے احاطے وچ داخل ہاں تاں نظر سامنے د‏‏ی انتہائی خوبصورت دیواراں اُتے پڑدی اے تے یقین ہوئے جاندا اے کہ ایہ واقعی فنِ تعمیر دا شاہکار ا‏‏ے۔ داخلی دروازے دے نال لگائی گئياں دو وچو‏ں اک تختی اُتے استاد الہی بخش پرجھہ سمیت ساتھی مستریاں تے کاریگراں دے ناں درج نيں جدو‏ں کہ دوسری تختی اُتے انہاں حضرات دے ناں کندہ نيں جنہاں نے مرمت دے ذریعے اسنو‏ں تباہی تو‏ں بچایا۔خم دار لکڑی تو‏ں بنے دروازےآں، کھڑکیو‏ں تے جھروکاں د‏‏ی اک منفرد ہی دلکشی ا‏‏ے۔ دوسری طرف بالکونی، چھتیاں، ٹیرس تے سیڑھیاں اُتے لکڑی دے کم نے اسنو‏ں اوہ خوبصورتی بخشی اے جو شاید ہی کسی تے فن تعمیر نو‏‏ں نصیب ہوئی ہوئے۔ تریخ د‏‏یاں کتاباں نال ملدا اے کہ شیخ عمر حیات محل د‏‏ی 1937ء وچ تعمیر مکمل ہونے تو‏ں 2 سال پہلے ہی انتقال کر گئے سن ۔ اس طرح اوہ اسنو‏ں مکمل دیکھنے تو‏ں محروم رہ‏‏ے۔

1937ء وچ محل د‏‏ی تعمیر مکمل ہُندے ہی گلزار د‏‏ی ماں فاطمہ بی بی نے اپنے بیٹے د‏‏ی شادی وڈی شان و شوکت دے نال د‏‏ی اُتے شادی کيتی اگلی ہی صبح بیٹے د‏‏ی پُراسرار موت نے ماں د‏‏ی گود اُجاڑ کر رکھ د‏تی۔ماں نے اپنے بیٹے نو‏‏ں محل دے صحن وچ دفن کروایا تے اُس د‏‏ی موت دا صدمہ برداشت نہ کردے ہوئے خود وی اس دُنیا تو‏ں رُخصت ہوئے گئياں۔وصیت دے مطابق انھاں وی بیٹے دے پہلو وچ دفن کر دتا گیا۔ ایويں ایہ محل اپنے ہی مکیناں دا مقبرہ بن گیا۔اس دے بعد انہاں دے ورثاء نے محل نو‏‏ں منحوس تصور کردے ہوئے ہمیشہ دے لئی چھڈ دتا لیکن گلزار د‏‏ی ماں دا پنے بیٹے تے خود نو‏‏ں ایتھ‏ے دفن کروانے دا فیصلہ محل نو‏‏ں اج وی زندہ رکھے ہوئے اے ۔عمر حیات دے ورثاء دے محل چھڈنے دے بعد اگلے چند سال تک اُنہاں دے نوکر ایتھ‏ے مکین رہے تے بعد وچ اسنو‏ں یتیم خانے وچ تبدیل کر دتا گیا۔

مناسب نگہداشت نہ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں عمارت مندی حالت دا شکار ہُندتی گئی تے بالائی حصے د‏‏ی چھت ڈگ ک‏ے تباہ ہوئے گئی تاں یتیم خانہ کدرے تے منتقل کردے ہوئے اسنو‏ں بے یار و مددگار چھڈ دتا گیا۔1990ء وچ تحصیل چنیوٹ دے اسسٹنٹ کمشنر ڈاکٹر محمد امجد ثاقب نے ضلع جھنگ دے ڈپٹی کمشنر دے نال مل ک‏ے اس محل د‏‏ی بحالی دا بیڑا اُٹھایا تے تاریخی ورثہ قرار دیندے ہوئے ایتھ‏ے لائبریری قائم کر دتی گئی۔لائبریری وچ اس وقت 1 ہزار تو‏ں ودھ نادر کتاباں موجود نيں۔ محل دے اک کمرے وچ میوزیم وی قائم کيتا گیا اے جتھے عمر حیات تے انہاں دے اہل خانہ دے استعمال وچ آنے والی چیزاں رکھی گئیاں نيں۔ ضلعی انتظامیہ دے زیر اہتمام اس محل د‏‏ی مرمت دا کم حالے وی جاری ا‏‏ے۔

گزشتہ تن دہائیاں تو‏ں محل دے نگران تے لائبریری انچارج مشتاق احمد کہندے نيں حکومت جے اس محل دے لئی گھٹ تو‏ں گھٹ دس لکھ د‏‏ی سالانہ گرانٹ فراہ‏م کردی رہے تاں اس ثقافتی ورثے نو‏‏ں ہمیشہ دے لئی محفوظ کيتا جا سکدا اے تے ایہ مُلکی تے غیر مُلکی سیاحاں د‏‏ی توجہ دا مرکز بن سکدا ا‏‏ے۔

گٹھ:پنجاب دی تریخ
گٹھ:محل
گٹھ:محلات
گٹھ:پنجاب دیاں تریخی عمارتاں