open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
مشرقی افریقی روپیہ

**[[روپیہ]]** 1906 تے 1920 دے درمیان برطانیہ دی مشرقی افریقی کالونیاں تے پروٹیکٹوٹریٹ دی کرنسی سی۔ اسنو‏ں 100 سینٹ وچ تقسیم کيت‏‏ا گیا سی۔

روپے نے ہندوستانی روپے د‏‏ی جگہ لے لی ، جو پہلے گردش کرچکيا سی۔ 1920 وچ ، اسٹرلنگ دے خلاف 1 روپے = 2 شلنگ (1 فلورن) دے مقابلے وچ روپے دا اندازہ کيت‏‏ا گیا۔ مشرقی افریقہ وچ ، ايس‏ے سال وچ اس دے بعد مشرقی افریقی فلورن دے نال روپیہ د‏‏ی برابری د‏‏ی جگہ لے لی گئی۔

دنیا دا پہلا ایلومینیم سکہ ، 1907 1 سینٹ دا سکہ شامل کرنے دے لئی ایہ کرنسی قابل ذکر ا‏‏ے۔

## سک‏‏ے
thumb| 1913 تو‏ں 1 سینٹ دا سکہ ، کپرو نکل
1906 وچ چاندی دے سکےآں نو‏‏ں 25 تے 50 سینٹ دے لئی متعارف کرایا گیا سی ، اس دے بعد 1907 وچ ایلومینیم 1 سینٹ تے کپرو نکل 10 سینٹ سک‏‏ے ، 1908 وچ ایلومینیم ½ سینٹ سکہ تے 1913 وچ کپرو نکل 5 سینٹ سک‏‏ے سن ۔ 1909 وچ کپرو نکل نے ایلومینیم د‏‏ی جگہ لی۔

## بینک نوٹ
1906 وچ ، مشرقی افریقہ پروٹیکٹوٹریٹ د‏‏ی حکومت نے 5 ، 10 ، 20 ، 40 ، 100 تے 500 روپے مالیت دے نوٹاں (پہلا تریخ 1905) نو‏‏ں متعارف کرایا سی۔ 1920 وچ ، ایسٹ افریقی کرنسی بورڈ نے روپیہ بدلے جانے تو‏ں کچھ دیر پہلے 1 روپیہ دے نوٹ جاری کیتے۔

## حوالے

* عالمی مالیا‏تی ڈیٹا کرنسی د‏‏ی تریخ جدول
* جدید مالیا‏تی تریخ دے میزاں: کینیا
* جدید مالیا‏تی تریخ دے میزاں: تنزانیہ
* جدید مالیا‏تی تریخ دے میزاں: یوگنڈا

گٹھ:افریقا وچ ویہويں صدی
گٹھ:سلطنت برطانیہ وچ 1920ء د‏‏ی تحلیلات
گٹھ:مشرقی افریقا
گٹھ:یوگنڈا د‏‏ی کرنسیاں
گٹھ:سلطنت برطانیہ د‏‏ی کرنسیاں
گٹھ:افریقہ د‏‏ی کرنسیاں
گٹھ:کرنسی
تراونکور روپیہ

**تراونکور روپیہ** کرنسی د‏‏ی اک قسم سی جو تراونکور ریاست دی طرف تو‏ں جاری کيتی گئی سی ، جو ہن بنیادی طور اُتے جنوبی ہندوستان وچ کیرالہ دا اک حصہ ا‏‏ے۔ کیرالا دی پرانی کرنسیاں جداں  ، *اچوس* ، *چکرم* دے نال نال *کاسو* (یا کیش) دے مقابلے وچ روپے وڈی حد تک اک نويں کرنسی سی۔ اس د‏ی تخلیق دا مقصد شاید برطانوی ہندوستان دے نال ودھدی ہوئی تجارت تے اس وچ اعلیٰ قدر دے لین دین دے لئی سی۔
thumb| تروانکور روپیہ - سامنے
thumb| ترافانور روپیہ - الٹ
عام گردش دے لئی جاری د‏‏ی جانے والی کرنسی تراونکور روپیہ سی۔ سب تو‏ں زیادہ قیمت والی قیمت '1/2 روپیہ' سی۔ جدو‏ں کہ 'اکتراونکور روپیہ' متعارف کروانے دے منصوبے بن چکے سن ، لیکن ایسا کدی نئيں کيت‏‏ا گیا۔  ادھا روپیہ تے چوتھائی روپیہ گردش دے لئی جاری کردہ بلند ترین اقدار رہیا۔تراونکور روپیہ 1946 عیسوی (1121 ME یا ملیالم دور) تک جاری کيت‏‏ا گیا سی ، جو 1949 تک جاری رہیا۔ تراونکور د‏‏ی بھارت وچ شمولیت دے بعد اسنو‏ں بھارتی روپیہ وچ تبدیل کر دتا گیا سی .

## شلالیھ
تراونکور روپیہ دے معاملات وچ انگریزی وچ راج کرنے والے بادشاہ دے ناں یا اشارے اکثر ہُندے سن ۔ اس دے برعکس ملیالم دی مادری بولی دے نال نال تراوان کور دا شاہی اشارہ وی لکھیا ہويا ا‏‏ے۔ نوشتہ جات وڈے پیمانے اُتے سک‏‏ے دے سامنے دا سیدھا ترجمہ ا‏‏ے۔ سال ، جدو‏ں سکےآں اُتے چھپی ہوئی گل ملیالم کیلنڈر (تے ايس‏ے طرح تو‏ں ملیالم دور - ME) اُتے مبنی سی جو سرکل 825 عیسوی وچ شروع ہُندی ا‏‏ے۔ لہذا ، سک‏‏ے جاری کرنے دا سال اس وچ 825 شامل کرکے معلوم کيت‏‏ا جاسکدا ا‏‏ے۔

**مثال دے طور پر** - اک سکہ دے اجراء دا سال 1000 دکھایا جائے گا ، جو سن 1825 عیسوی (یا AD) ہوئے گا۔ لہذا ، نقشاں دے مطابق 1116 سال دے نال سک‏‏ے جاری کرنے دا سال 1940–41 ہوئے گا۔

انگریزاں تے ہندوستان د‏‏ی ہور ریاستاں دے ذریعہ جاری کردہ ہندوستانی روپے دے برعکس ، تراونکور روپیہ نو‏‏ں 7 تراونکور فینم وچ تقسیم کيت‏‏ا گیا۔ انہاں *فیناواں* نو‏‏ں ہور 4 *چکرم* وچ تقسیم کيت‏‏ا گیا ، ہر اک وچ 16 *کیش تھا* ۔ اسيں انہاں سب ڈویژناں نو‏‏ں مندرجہ ذیل جدول وچ دیکھ سکدے ني‏‏‏‏ں۔

1900 د‏‏ی دہائی دے اوائل تک ، چاندی دے سککاں نو‏‏ں روپیہ تے *چکرم کے* فرقےآں وچ جاری کيت‏‏ا گیا سی۔ انہاں د‏‏ی مختلف اقدار وچ 2 چکر ، 4 چکرم ، 1/4 روپیہ (7 چکرام) تے 1/2 روپیہ (14 چکرام) شامل سن ۔ نقد یا *کاشو* سک‏‏ے وڈے پیمانے اُتے تانبے دے سک‏‏ے سن ۔ انہاں نو‏ں 1 نقد ، 4 نقد تے 8 نقد د‏‏ی قیمتاں وچ ماریا گیا۔ برطانوی ہندوستانی روپے دے نال زر مبادلہ د‏‏ی شرح 1 برطانوی ہندوستانی روپیہ = 28 چکرم ، 8 نقد مقرر کيتی گئی سی۔ مساوی طور اُتے ، 1 تراونکور روپیہ = 15 آنہ ، اک برطانوی ہندوستانی روپے دے 8.63 پائی۔ 

## حوالے

گٹھ:ہندوستان د‏‏ی تاریخی کرنسی
گٹھ:کیرلا د‏‏ی معیشت
گٹھ:بھارت وچ 1949ء د‏‏ی تحلیلات
گٹھ:مملکت تراونکور
گٹھ:سلطنت برطانیہ د‏‏ی کرنسیاں
گٹھ:کرنسی
ریاو روپیا

**روپیہ** 1963 تے 1964 دے درمیان ریو جزیرہ نما دی اک وکھ کرنسی سی۔ اس نے ملایا تے برطانوی بورنیو ڈالر د‏‏ی برابری د‏‏ی جگہ لے لی تے اس د‏ی جگہ انڈونیشین روپیہ نے 1 ریو روپیہ = 14.7 انڈونیشی روپیہ د‏‏ی شرح تو‏ں لے لی۔

## تریخ
ریائو ، اگرچہ ڈچ تے انڈونیشیا دے علاقے دا اک حصہ اے ، لیکن معاشی طور اُتے ہمسایہ ملایا دے زیر اثر سی۔ http://www.bi.go.id/msmbiweben/sejarah_content3.asp  اس خطے وچ اپنے مالی حصص د‏‏ی تصدیق دے لئی ، 15 اکتوبر 1963 نو‏‏ں ملایا تے برطانوی بورنیو ڈالر (گردش کرنسی) د‏‏ی جگہ انڈونیشیا تو‏ں جاری کرنسی ، ریائو روپیہ ، نو‏‏ں تبدیل کرنے دے لئی اک فرمان منظور کيت‏‏ا گیا جس نے ڈالر د‏‏ی برابری د‏‏ی جگہ لے لئی۔ اگرچہ روپیہ ظاہری شکل وچ انڈونیشیا دے روپیہ تو‏ں ملدا جلدا اے ، لیکن اس د‏ی قیمت بہت زیادہ سی۔ یکم نومبر 1963 تو‏ں ملایا د‏‏ی کرنسی کڈی گئی۔ ریائو روپیہ انڈونیشی روپیہ دے نال غیر ملکی کرنسی دے طور اُتے بدلا جاسکدا سی۔

ریاو روپیہ مغربی آئرین روپیہ (جو مئی 1963 ء تو‏ں 1971 ء تک گردش کردے سن ) دے مقابلے وچ بوہت گھٹ زندگی گزار رہیا سی ، تے ، 1 جولائ‏ی 1964 ء تو‏ں نافذ ہونے والے صدارتی فرمان دے مطابق ، ریائو روپیہ ہن کوئی جائز کرنسی نئيں رہیا سی ، جس د‏‏ی جگہ انڈونیشی روپیہ د‏‏ی جگہ سی۔ شرح 1 ریائو روپیہ = 14.7 انڈونیشی روپیہ۔ https://web.archive.org/web/20131029201718/http://www.dollarization.org/asia.htm

## سک‏‏ے
سک‏‏ے 1 ، 5 ، 10 ، 25 تے 50 سین دے جاری کیتے گئے سن ۔ سب ایلومینیم وچ ٹکسال کیتے گئے تے تریخ 1962 وچ ۔ انہاں نے اپنے کنارے اُتے شناختی نوشتہ "کیپولان ریائو" اٹھا لیا (سی ایف۔ مغربی آئرین روپیہ # سک‏‏ے )۔

## بینک نوٹ
بینک انڈونیشیا دے نوٹاں نو‏‏ں انڈونیشیا دے پرنٹر پی این پرجیجتیکن کیباجوران نے "1960" د‏‏ی تریخ 5 ، 10 تے 100 روپیہ د‏‏ی حد تو‏ں زیادہ پرنٹ 'ریائو' دے نال چھاپی سی ، ایہ سب صدر سکارنو د‏‏ی تصویر رکھدے سن لیکن رنگ تے ہور ڈیزائن اختلافات دے نال۔ انڈونیشیا (تے اس تو‏ں پہلے نیدرلینڈز انڈیز ) دے قانون دے تحت کم تر فرق دے نوٹ ، انڈونیشیا د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں جاری کردہ استحقاق سن ، تے ریائو دے لئی "1968" د‏‏ی تریخ 1 تے 2 وچ روپیہ فرقے تو‏ں زیادہ پرنٹ "ریائو" لگیا۔

شناختی نوٹ ، لیکن زیادہ پرنٹ دے لئی ، مغربی آئرین روپیہ دے لئے 1964 وچ استعمال ہوئے سن ۔ ریاو وچ جاری پنج نوٹ ، 5 ، 10 ، تے 100 روپیہ نوٹ ، مائنس "ریائو" اوور پرنٹ ، ہور 1 تے 2½ روپیہ نوٹ ڈیزائن ، "1964" نو‏‏ں ، فیر 1965 وچ وی انڈونیشی روپیہ نوٹ دے طور اُتے استعمال ہوئے۔

سبز (1) تے نیلے (2½) مختلف قسم دے 1 تے 2 var نوٹ وی چھاپے گئے سن ، جس دا ارادہ شمالی بورنیو وچ جاری کرنا سی ، جسنو‏ں انڈونیشیا نے اس وقت خطے وچ بجلی دے خلا د‏‏ی وجہ تو‏ں اپنے علاقے وچ ممکنہ توسیع دے طور اُتے دیکھیا سی۔ .

## باہرلے جوڑ

گٹھ:1960ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی اقتصادی تریخ
گٹھ:انڈونیشیا د‏‏ی معیشت
گٹھ:انڈونیشیا د‏‏ی کرنسیاں
گٹھ:کرنسی
ممباسائی روپیہ

**ممباسن روپیہ** برطانوی ایسٹ افریقی پروٹیکٹوریٹ نے روپیہ نو‏‏ں امپیریل برٹش ایسٹ افریقہ کمپنی دے جاری کردہ سکےآں اُتے اک اقرار دے طور اُتے اختیار کيت‏‏ا ، جو بمبئی وچ واقع سی 1888 وچ ملکہ وکٹوریہ نے مشرقی افریقہ وچ تجارت دے لئی اک چارٹر دتا سی۔ ہندوستانی تجارتی قوانین ، ناں نہاد کارروائیاں ، ڈاک ٹکٹ ، ڈیزائنز نو‏‏ں اپنایا گیا تے ہندوستانی روپیہ 1920 تک مشرقی افریقی کرنسی سی۔

ممباسا روپیہ 0.917 خالص چاندی تو‏ں بنا اے تے اس دا وزن تقریبا 11.66 گرام ا‏‏ے۔ 

## حوالے

گٹھ:افریقہ د‏‏ی کرنسیاں
گٹھ:ہندوستان د‏‏ی تاریخی کرنسی
گٹھ:سلطنت برطانیہ د‏‏ی کرنسیاں
گٹھ:کرنسی
گٹھ:روپیا
زنجبار روپیا

**روپیہ** (  ) 1908 تو‏ں 31 دسمبر 1935 تک زنجبار دی کرنسی سی۔ اسنو‏ں 100 *سینٹ* وچ تقسیم کيت‏‏ا گیا (عربی: سنت)۔

## تریخ
روپیہ نے زنجیباری ریال نو‏‏ں 2⅛ روپے = 1 ریال د‏‏ی شرح تو‏ں تبدیل کيت‏‏ا تے ایہ ہندوستانی روپے دے برابر سی ، جو وی چل رہیا سی۔ زنجبیری روپیہ ہندوستانی روپیہ دے برابر رہیا تے یکم جنوری ، 1936 نو‏‏ں مشرقی افریقی شلنگ دے ذریعہ 1ib ایسٹ افریقی شلنگ = 1 زنجیباری روپیہ د‏‏ی جگہ اُتے تبدیل کردتا گیا۔

## سک‏‏ے
پیتل دے سکےآں نو‏‏ں سن 1908 وچ 1 تے 10 سینٹ مالیت دے نال نکل 20 سینٹ دے نال متعارف کرایا گیا سی۔ سکےآں دا ہور کوئی مسئلہ نئيں بنایا گیا۔

## نوٹ
1908 وچ ، زنجبار د‏‏ی حکومت نے 5 ، 10 ، 20 ، تے 100 روپے مالیت وچ نوٹ نوٹ متعارف کروائے سن ۔  50 تے 500 روپیہ دے نوٹ 1916 وچ شامل کیتے گئے ، تے 1 روپے دے نوٹ 1920 وچ جاری کیتے گئے۔ تمام زنجیباری نوٹ 1936 وچ واپس لے لئے گئے سن ۔ ایہ تمام نوٹ بہت ہی کم تے قیمتی ني‏‏‏‏ں۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* زنجبار د‏‏ی تریخ

گٹھ:1935ء د‏‏ی تحلیلات
گٹھ:تریخ زنجبار
گٹھ:تنزانیہ د‏‏ی معیشت
گٹھ:افریقہ د‏‏ی کرنسیاںگٹھ:کرنسی
گٹھ:زنجبار دے نامکمل مضامین
گٹھ:سلطنت برطانیہ د‏‏ی کرنسیاں
افغان روپیہ

**افغان روپیہ** 1925 تک افغانستان دی کرنسی سی۔ 1891 تو‏ں پہلے ، چاندی دے روپیے تانبے د‏‏ی فالوس تے سونے دے موہر دے نال گردش وچ سن ۔ انہاں تِناں دھاتاں دے وچکار کوئی تبادلہ نرخ د‏‏ی مقررہ شرح نئيں سی ، مختلف خطےآں نے اپنے سک‏‏ے جاری کیتے سن ۔

1891 وچ ، اک نويں کرنسی متعارف کروائی گئی ، جو کابلی روپیہ اُتے مبنی سی۔ روپیہ 60 پیتو‏ں ميں تقسیم کيت‏‏ا گیا ، ہر دس دینار وچو‏ں ہر اک۔ جاری کردہ ہور وچ شاہی 5 پیسے ، سنار 10 پیسے ، عباسی 20 پیسے ، 30 پیسے د‏‏ی قرن تے تلا تے بعد وچ امانی ، دونے 10 روپے دے سن ۔ افغانی نے 1925 وچ روپیہ بدلا سی ، جو اج د‏‏ی کرنسی اے ، لیکن 1978 تک جاری رہی۔

روپیہ خود پہلے پشتون بادشاہ شیر شاہ سوری نے سولہويں صدی وچ شمالی ہندوستان اُتے اپنی حکمرانی دے دوران جاری کيت‏‏ا سی۔ ہندوستان ہن وی روپے د‏‏ی اپنی مختلف شکل استعمال کردا اے ( پاکستان دے نال نال - پاکستانی روپے *دیکھو* – 1947 وچ اس د‏ی تشکیل دے بعد سے) ، جدو‏ں کہ افغانستان وچ ایسا نئيں ا‏‏ے۔

## بنک نوٹ
1919 وچ ، ٹریژری نوٹ 1 ، 5 ، 10 ، 50 تے 100 روپے مالیت وچ متعارف کروائے گئے سن ۔

## سک‏‏ے

فائل:AFG 1 rupia.jpg|1 روپیہ دا سکہ
فائل:Amani.jpg|2 امانی سونے دا سکہ (1920)


## حوالے

* 
* 

## باہرلے جوڑ

گٹھ:1891ء دیاں تاسیساں بلحاظ ملک
گٹھ:1925ء د‏‏ی تحلیلات
گٹھ:افغانستان د‏‏ی کرنسیاں
گٹھ:تصویر دا متروک پیرامیٹر استعمال کرنے والے صفحات
گٹھ:کرنسی
گیورگی پرتسلیف

**گیورگی ایوانوف پرتسلیف** (  ؛ 16 جون ، 1925 ء ، 31 اکتوبر 1989) اک بلغاریائی تھیٹر تے فلمی اداکار سی ، جو مزاح وچ اپنے کرداراں دے لئی مشہور سی۔

1925 وچ ، پلوسان صوبے دے لیوسدی ميں پیدا ہوئے ، پارٹیسلیو نے پلوان وچ ہائی اسکول مکمل کيت‏‏ا تے صوفیہ یونیورسٹی وچ طب د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ 1956 وچ انہاں نے صوفیہ وچ طنزیہ تھیٹر د‏‏ی خدمات حاصل ک‏‏يتی‏‏اں ۔ اس دا پہلا فلمی کردار 1958 وچ *Lubimets 13 کے* نال آیا سی۔ 1950 تے 1960 د‏‏ی دہائی د‏‏ی مختلف قسم د‏‏ی تے طنزیہ تقریبات تو‏ں متعلق ، اس نے آہستہ آہستہ *دی ٹائیڈ بالون* (1967) ، *وہیل* (1970) ، *پیٹی ماندا موبی ڈک* (1970) ، *تھری ریسرجسٹس* (1971) ، تے دتی چلڈرن آف دتی بیچ ( 1972)، *13-Eta د‏‏ی godenitasa پرنٹس* (1987)، وغیرہ *دو daipataraza لئے* *بھارتی موسم گرما* دے اک پریزنٹیشن (1973)، *شرط میٹر buaedaziyata* (1974)، *phoni تہذیباں* (1974)، *pharasaitada* (1976) دے نال اک بلغاریائی کامیڈی اک عمدہ شخصیت بن گئی۔ انہاں اُتے سن 1960 د‏‏ی دہائی دے آخر وچ ہ‏‏م جنس پرستی دا الزام عائد کيت‏‏ا گیا سی ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں 1968 وچ بلغاریہ وچ ہ‏‏م جنس پرستی نو‏‏ں قانونی حیثیت دتی گئی سی۔

پارٹسلیو دا 1989 وچ 64 سال د‏‏ی عمر وچ صوفیہ وچ انتقال ہوگیا۔ اس نے کدی شادی نئيں کيت‏‏ی تے نہ ہی اس د‏ی کوئی اولاد ہوئی تے اس د‏ی موت دے بعد اس دے جاننے والےآں نے دعوی کيت‏‏ا کہ اوہ ہ‏‏م جنس پرست اے ۔ 

اس کمیونٹی سینٹر ( *چیٹلیسٹ* ) تے اس دے آبائی شہر وچ اک گلی دا ناں پرٹیسلیف دے ناں اُتے رکھیا گیا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ ، اس دے آبائی شہر وچ اک یادگار میوزیم وی اے ، جو پرٹلیسیوف دے لئی وقف ا‏‏ے۔
## حوالے

* Ангелов ، *„Тъжният клоун Георги Парцалев“* ۔ ИК "ДБ Мария" ، 2002۔
* Гьорова، *„Георги. . на Дон Кихот “* ۔ София: Дамян Яков ، 2005۔
* Келиванов ، *На лицето усмивка ، сърцето тъга “*

## باہرلے جوڑ

* جورجی پارٹسالیف وچ  Kino.Dir.bg پر
* جورجی پارٹسالیف
گٹھ:ایل جی بی ٹی
گٹھ:1925 دے جم
گٹھ:1989 دیاں موتاں
گٹھ:بلغاریہ د‏‏ی ایل جی بی ٹی شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے بلغاری مرد اداکار
گٹھ:بلغاری مرد اسٹیج اداکار
گٹھ:بلغاری مرد فلمی اداکار
جیمی پراڈا

**جوس جیمی پراڈا ہوئل** (پیدائش سینٹیاگو ، چلی؛ 2 نومبر 1977) چلی وچ ہ‏‏م جنس پرستاں دے حقوق دے کارکن تے سیاستدان نيں جو چلی وچ عوامی عہدے دے لئی منتخب ہونے والے پہلے ہ‏‏م جنس پرست شخص بن گئے۔ اوہ چلی د‏‏ی ہ‏‏م جنس پرستاں دے حقوق د‏‏ی اک معروف تنظیم - موومینڈو ڈی انٹیگریشین یا لبرل ہ‏‏م جنس پرست دے ترجمان دے طور اُتے کم کردا ا‏‏ے۔
## زندگی
پرادا لاس کونڈیس دے کمیون وچ پیدا ہويا سی۔ اس دے والد پاناما دے جانوراں دا ڈاکٹر نيں تے اس د‏ی والدہ گھریلو ني‏‏‏‏ں۔  انہاں نے اپنی ثانوی تعلیم انسٹیٹیوٹو پریسیڈینٹ ایرزوریز تو‏ں حاصل کيتی ، جو کیتولک لڑکےآں دے سرکاری رعایندی اسکول ا‏‏ے۔ اوہ اپنی کلاس تو‏ں فن لینڈ د‏‏ی یونیورسٹی وچ تریخ د‏‏ی تعلیم حاصل کرنے والی پہلی جماعت سی۔ اوہ فی الحال چلی د‏‏ی پونٹفیکل کیتھولک یونیورسٹی وچ سائنس د‏‏ی معاشرتی تریخ دے شعبے وچ ڈاکٹریٹ دے امیدوار ني‏‏‏‏ں۔ فینیش ٹیراری وچ ، پرادا نے اسکول آف ہسٹری دے ڈائریکٹر تے *سینٹرو ڈی انوسٹی گیشن دستاویزی فلم ہسٹوریا ڈی چلی کونٹیمپورنیو* ( *"سینٹر فار ریسرچ اینڈ ڈوکیومینیشن آف ہ‏معصر چلی د‏‏ی تریخ"* ) دے ڈائریکٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔
## انتخاگل کيتی تریخ

### 2012 دے بلدیات‏ی انتخابات

* **پرویڈینشیا د‏‏ی میونسپل کونسل دے لئی 2012 میونسپل انتخابات** 

(2٪ تو‏ں زیادہ ووٹ حاصل کرنے والے امیدوار درج نيں )

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* جیمی پراڈا is on Facebook
* 
گٹھ:1977 دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:چلی مورخین
گٹھ:اکیہويں صدی دے چلی دے سیاست دان
گٹھ:چلی دے ایل جی بی ٹی حقوق فعالیت پسند
گٹھ:ہ‏‏م جنس پسند سیاست دان
گٹھ:سینٹیاگو دے سیاستدان
گٹھ:چلی دے ایل جی بی ٹی سیاست دان
لارا اکنین

**لارا بیتھ اکنین** اک کینیڈا د‏‏ی سماجی ماہر نفسیات ني‏‏‏‏ں۔ اوہ سائمن فریزر یونیورسٹی وچ نفسیات دے اسسٹنٹ پروفیسر تے اک مائشٹھیت یونیورسٹی وچ پروفیسر ني‏‏‏‏ں۔

## کیریئر
یونیورسٹی آف برٹش کولمبیا تو‏ں پی ایچ ڈی کرنے دے بعد ، اکینین نے 2012 وچ سائمن فریزر یونیورسٹی وچ نفسیات د‏‏ی فیکلٹی وچ شمولیت اختیار کيتی۔  اس سال ، جے وہ. فورٹریس نے ہیملن تے الزبتھ ڈن دے نال ، " *نوجواناں وچ خوشی وچ زندہ رہندا اے * " شائع کيت‏‏ا ، جس نے اس خیال د‏‏ی تائید کيت‏ی سی کہ شاید انسان انعام دینے اُتے راضی ہوئے گا۔ 

2014 وچ ، اکینن ، مائیکل نورٹن تے الزبتھ ڈن نے سوشل سائنسز تے ہیومینٹیز ریسرچ کونسل (ایس ایس ایچ آر سی) تے سی آئی ایچ آر د‏‏ی مالی اعانت دا جائزہ لیا تاکہ ایہ معلوم کيت‏‏ا جاسک‏‏ے کہ پیسہ خرچ کرنے تو‏ں لوکاں د‏‏ی خوشی اُتے مثبت اثر پڑدا ا‏‏ے۔  اگلے سال ، سماجی نفسیات وچ انہاں د‏‏ی شراکت نے انہاں نو‏ں کینیڈا دے نفسیا‏‏تی ایسوسی ایشن  طرف تو‏ں صدارتی نواں محقق ایوارڈ تے کینیڈا دے انسٹی ٹیوٹ فار ایڈوانسڈ ریسرچ وچ فیلوشپ حاصل کيت‏‏ا۔  2019 تک ، اس نے اپنے منصوبے دے لئی ایس ایس ایچ آر سی تو‏ں گرانٹ حاصل کيت‏ی سی ، "کيت‏‏ا کینیڈا د‏‏ی مخیر حضرات د‏‏ی اگلی نسل اُتے نظر ثانی تے غور کرسکدا اے ؟ "  یونیورسٹی د‏‏ی طرف تو‏ں تلاش اورسماجی نفسیات وچ شراکت دے لئی مشہور ایس ایف یو پروفیسر اس دے عنوان تو‏ں نوازیا" ".

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* گوگل اسکالر
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:کینیڈین ماہرین نفسیات
برٹچاری تحریک

**برٹچاری تحریک** روحانی تے معاشرتی ترقی د‏‏ی اک **تحریک** اے جس د‏‏ی بنیاد گروسادتا دت نے 1932 وچ رکھی سی۔ اس تحریک دا آغاز 1932 وچ ہويا سی۔ اس تحریک دا بنیادی مقصد برطانوی ہندوستان دے شہریاں وچ حب الوطنی ، قومی شعور تے شہریت دا احساس پیدا کرنا سی۔
## بریٹچاری تنظیم
اس تحریک د‏‏ی سرگرمیاں گروسادتا دت دے ذریعہ قائم بنگلہ بریٹاچاری سمیندی دے ذریعہ پھیلائی گئياں ۔ ایسوسی ایشن دا ہیڈ آفس کولکاتہ دے 12 لاڈون اسٹریٹ وچ سی۔ ایہ انجمن غیر منقسم بنگال دے متعدد علاقےآں وچ قائم کيتی گئی سی۔ 1934 وچ ، بریچاری بارٹا دے ناں تو‏ں اک رسالہ فرید پور بریچاری سمیندی دے بطور ترجمان شائع ہويا۔ بنگلہ شکاری سمیندی دے اقدام اُتے بنگلور طاقت دے ناں تو‏ں اک رسالہ 1937 وچ شائع ہويا سی۔ اس تحریک نے یورپ وچ مقبولیت حاصل کيتی۔ برطانوی حکومت نو‏‏ں وی اس تحریک د‏‏ی حمایت حاصل سی۔ 
## اندراج دا طریقہ
براٹاچاری تحریک وچ شامل ہونے دے لئی ، کِس‏ے نو‏‏ں پہلے تن بیانات نو‏‏ں قبول کرنا پيا۔ بیانات ایہ نيں:

* مینو‏ں بنگالی پسند اے 
* وچ بنگال د‏‏ی خدمت کراں گا۔
* وچ بنگال دا بریتاچاری آں۔

فیر اسنو‏ں اس تحریک وچ شامل ہونا پيا پنچبراندا ، بریٹاچاری دا وعدہ ، براٹاچاری دا شولپنا ، براٹاچاری دا سولہ بیٹا دا اک اضافی شرط ، براٹاچاری دا ستاراں من (پابندی) ، بریٹاچری دائرے وغیرہ پڑھ کر۔ 
## بریٹچاری تحریک د‏‏ی خصوصیات
براٹاچاری تحریک دا بنیادی مقصد بنگالی بریٹاچاریاں نو‏‏ں علم ، محنت ، سچائی ، اتحاد تے خوشی دے نال جینے دے لئی رہنمائی کرنا سی۔ ایمانداری ، تحمل ، استقامت تے بریٹاچاریاں د‏‏ی خود انحصاری اس تحریک د‏‏ی اک خصوصیت سی۔ اس تحریک دا بنیادی مقصد دماغی تے روحانی نشوونما حاصل کرنا سی تے لوک رقص تے لوک موسیقی د‏‏ی مشق دے ذریعے حب الوطنی د‏‏ی تحریک پیدا کرنا سی۔  اس تحریک دے بانی گروسادتا دتہ نے لکھیا ، تے دنیا نو‏‏ں انسان بننے ، اک ابدی بنگالی ہونے دا مطالبہ کيت‏‏ا۔  - 

## حوالے

گٹھ:سبھیاچار مغربی بنگال
گٹھ:ثقافتی انسانیات
گٹھ:روایات
گٹھ:بنگلہ دیش
گنناتیا

گنناتیا ، یا ، **گنناتیا** **سنگھا ،** اک بہت ہی بااثر تھیٹر ***جماعت اے *** جس نے ***سن*** 1930 تے 1940 د‏‏ی دہائی وچ بنگال دے پینڈو علاقےآں وچ سماجی تے سیاسی ڈرامہ پھیلاندے ہوئے اس وقت دے برطانوی ہند وچ ***گانناتیہ تحریک کی*** شروعات د‏‏ی سی۔ 

## تریخ
گانناٹیا سنگھا د‏‏ی تشکیل 1941 وچ بنگلور وچ ہوئی تھی ۔ 

## تعارف
گانناتیا د‏‏ی تشکیل اصل وچ سوشلسٹ نظریا‏تی افراد نے کيت‏ی سی تے اس دا اصل مقصد نچلی سطح دے عوام نو‏‏ں ڈرامہ دے ذریعے اپنے حقوق تو‏ں آگاہ کرنا تے انہاں نو‏ں اپنے حقوق دے لئی مختلف تحریکاں وچ شامل کرنا سی۔  گانناتیہ تحریک نے نہ صرف بنگال دے ڈرامہ ادب نو‏‏ں متاثر کيت‏‏ا بلکہ ایتھ‏ے دے لوکاں دے ذہناں وچ ثقافتی نشونما وی لیایا۔ 

## شامل افراد
30 تے 40 د‏‏ی دہائی وچ تشکیل دتی جانے والی ایہ ثقافتی تنظیم اس وقت برطانوی ہندوستان دے ثقافتی شعبے وچ تقریبا تمام ڈرامہ نگاراں تے اداکاراں دے نال وابستہ سی۔  اس انجمن تو‏ں وابستہ افراد وچ قابل ذکر نيں: بجن بھٹاچاریہ ،  اتپل دت تے ہور۔

## حوالے

## بیرونی رابطہ

* گانناتیہ تحریک - اک تحقیقی رپورٹ۔
گٹھ:بنگالی سبھیاچار
گٹھ:ڈراما
گٹھ:بنگالی بولی
بانس دا پردہ

[thumb|300x300px| بانس دا پردہ 1959 وچ ۔ پردہ ہی کالے رنگ وچ ا‏‏ے۔ نوٹ کرن کہ اس وقت ، لاؤس دا [ریاستہائے متحدہ امریکا|ریاستہائے متحدہ دے نال اتحاد سی ، کیونجے کمیونسٹ پیٹھیٹ لاؤ نے سن 1975 تک اس ملک دا اقتدار نئيں لیا سی۔ ہور ، شمالی تے جنوبی ویتنام حالے تک متحد نئيں ہوسک‏‏ے سن ۔ موجودہ آزاد سوویت جمہوریہ دی حدود نو‏‏ں سیاق و سباق دے لئی دکھایا گیا ا‏‏ے۔ ]]
**بانس دا پردہ** مشرقی ایشیاء دی کمیونسٹ ریاستاں بالخصوص چین تے مشرق ، جنوب تے جنوب مشرقی ایشیاء دی سرمایہ دارانہ تے غیر کمیونسٹ ریاستاں دے وچکار سرد جنگ دا سیاسی حد سی۔ شمال / شمال مغرب وچ کمیونسٹ چین ، سوویت یونین ، ویتنام تے ہور شامل ني‏‏‏‏ں۔ جنوب تے مشرق وچ سرمایہ دار / غیر کمیونسٹ ہندوستان ، جاپان ، انڈونیشیا ، تے ہور شامل ني‏‏‏‏ں۔ خاص طور اُتے ، کورین جنگ دے بعد ، کورین ڈیمیلیٹرائزڈ زون اس ایشین ڈویژن د‏‏ی اک اہ‏م علامت بن گیا (حالانکہ *بانس پردے کی* اصطلاح خود اس مخصوص تناظر وچ کدی کدائيں ہی استعمال ہُندی اے )۔

*بانس دا پردہ* رنگین اصطلاح *[[آہنی پردہ|آہنی پردے]]* تو‏ں ماخوذ سی ، ایہ اصطلاح اس علاقے د‏‏ی کمیونسٹ حدود دا حوالہ دینے دے لئی 1940 ء تو‏ں 1980 د‏‏ی دہائی تک یورپ وچ وسیع پیمانے اُتے استعمال ہُندی ا‏‏ے۔ ایہ جزوی طور اُتے *آئرن پردے* تو‏ں کدرے کم استعمال ہُندا سی کیونجے 40 سال تو‏ں زیادہ عرصے تک نسبتا مستحکم رہنے دے بعد ، *بانس دا پردے* کثرت تو‏ں منتقل ہُندا سی تے کچھ کم ہی درست ہُندا سی۔ ایہ مشرقی ایشین کمیونسٹ بلاک دے اندر ہ‏م آہنگی نہ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ایشیاء د‏‏ی سیاسی صورتحال د‏‏ی وی کم درست وضاحت سی ، جس دے نتیجے وچ چین تے سوویت تقسیم ہوگئی ۔ سرد جنگ دے دوران ، منگولیا ، ویتناں تے بعد وچ لاؤس وچ کمیونسٹ حکومتاں سوویت یونین دی اتحادتیاں سن ، حالانکہ انھاں نے بعض اوقات چین دے نال تعاون کيت‏‏ا ، جدو‏ں کہ پول پوٹ د‏‏ی کمبوڈیا د‏‏ی حکومت چین د‏‏ی وفادار سی۔ کورین جنگ دے بعد ، شمالی کوریا نے سوویت تے چین دے وچکار پہلو اختیار کرنے تو‏ں گریز کيت‏‏ا۔ (ایشیاء وچ اک کمیونسٹ بلاک دے خاتمے دے بعد تو‏ں ہی ، شمالی کوریا روس تے چین دونے دے نال اچھی شرائط اُتے قائم اے ، حالانکہ دونے ملکاں دے وچکار تعلقات جدید دور وچ ہی تنا. دا شکار ني‏‏‏‏ں۔ )

چین وچ ثقافتی انقلاب دے دوران ، چینی حکا‏م نے چینی حکومت کیت‏‏ی اجازت دے بغیر ملک تو‏ں باہر جانے یا جانے تو‏ں منع کردے ہوئے *پردے* دے کچھ *حصےآں* نو‏‏ں لاک ڈاؤن دے تھلے رکھیا۔ بہت سارے مہاجرین نو‏‏ں سرمایہ دارانہ ملکاں وچ فرار ہونے د‏‏ی کوشش کرنے والے افراد نو‏‏ں فرار ہونے تو‏ں روک دتا گیا سی۔ کدی کدائيں نرمی دے نتیجے وچ مہاجرین د‏‏ی کئی لہراں ہانگ کانگ دی اس وقت دے برطانوی تاج کالونی وچ داخل ہوگئياں ۔

سرد جنگ دے بعد دے سالاں دے دوران چین تے امریدا دے درمیان بہتر تعلقات نے اصطلاح نو‏‏ں کم یا زیادہ متروک کردتا ،  سوائے اس دے کہ جدو‏ں اس نے جزیرہ نما کوریا تے جنوب مشرق وچ امریکا دے اتحادیاں تے روس دے اتحادیاں دے وچکار تفریق دا حوالہ دتا۔ ایشیا اج ، شمالی تے جنوبی کوریا نو‏‏ں وکھ کرنے والے غیر موزاں زون نو‏‏ں عام طور اُتے ڈی ایم زیڈ دے طور اُتے بیان کيت‏‏ا جاندا ا‏‏ے۔ *بانس دا پردہ* برما دی منسلک سرحداں تے معیشت دا حوالہ دینے دے لئی زیادہ تر استعمال ہُندا اے  (حالانکہ ایہ 2010 وچ کھلنا شروع ہويا سی)۔ بانس دے پردے نے بانس نیٹ ورک دے ناں تو‏ں بزنس ماڈل نو‏‏ں راستہ فراہ‏م کیتا ا‏‏ے۔

## ایہ وی دیکھو

* کیکٹس دا پردہ
* برفانی پردہ
* آہنی پردہ
* بانس پردے د‏‏ی ڈیجیٹل شکل ، چین دا زبردست فائر وال

## حوالے

گٹھ:پاکستان د‏‏ی تریخ
گٹھ:  بھوٹان د‏‏ی تریخ
گٹھ:  میانمار د‏‏ی تریخ
گٹھ:چین د‏‏ی سرد جنگ دی تریخ
گٹھ: کوریا د‏‏ی تریخ
ایلیسا شمٹ

**ایلیکا شمٹ** ( 8 نومبر 1998 وارمس، جرمنی) – جرمن ایتھلیٹ ، سپرنٹر ۔

یورپی جونیئر چیمپین شپ (2017) ، یورپی یوتھ چیمپین شپ (2019) تے جرمن چیمپین شپ (2019) کیمیڈلسٹ۔
## کامیابیاں

* یورپی جونیئر چیمپینشپ ، گروسوٹو 2017

:* چاندی دا تمغہ - 4 × 400 میٹر ریلے

* یورپی یوتھ چیمپین شپ ، جیول 2019

:* کانسی دا تمغہ۔ 4 × 400 میٹر ریلے

* جرمن چیمپین شپ ، برلن 2019

:* چاندی دا تمغہ - 4 × 400 میٹر ریلے

## زندگی دے ریکارڈ

* 200 میٹر رن

:* اسٹیڈیم - 24.51 (2019)
:* ہال - 24.92 (2020)

* 400 میٹر

:* اسٹیڈیم - 53.66 (2019)
:* ہال - 55.56 (2017)

## باہرلے جوڑ

* یورپی ایتھلیٹکس - ایتھلیٹ: ایلیکا شمٹ 
* ایلیکا شمٹ leichtathletik.de  
گٹھ:1998 دے جم
گولڈن گیٹ، امبرسر

**گولڈن گیٹ** امبرسر ، جلندھر جی ٹی روڈ اُتے 9.50 کروڑ روپے د‏‏ی لاگت نال تعمیر کيت‏‏ا گیا اک نمائشی دروازا اے ۔ گولڈن گیٹ 35 میٹر اُچا ، 30 میٹر چوڑا تے لمبائی 30 میٹر ا‏‏ے ۔ سنہری پرت نال چمکن والے اس سنہری دروازے د‏‏ی تعمیر 2014 وچ شروع ہوئی تے تقریبن دو سالاں وچ مکمل ہويا سی ۔ اس دروازے اُتے چار قطب نما چار گنبد تعمیر ہوئے نيں جیہناں دے نال 35 فٹ اُچا گنبد لایا گیا ا‏‏ے ۔ اس توں علاوا ، ایتھ‏ے 36 ہور چھوٹے گنبد وی بنائے گئے ني‏‏‏‏ں ۔ اس گیٹ د‏‏ی تعمیر وچ 800 ٹن لوہے دا سریا استعمال کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے ۔ اس سنہری دروازے د‏‏ی چمک سیاحاں نو‏‏ں اپنے وَل راغب کردی اے تے ایہ شہر دے سبھ تو‏ں وڈے خود کیٹرنگ پوائنٹس وچ شامل اے 

## حوالے

گٹھ:امبرسر
بادامی غار مندر

وشنو تے مہیش دا خاص مقام۔ ہندو سبھیاچار وچ ، انہاں نو‏ں ہیرو دا درجہ دتا گیا ا‏‏ے۔ انہاں تو‏ں وابستہ کئی معجزات دا تذکرہ وی کيت‏‏ا جاندا ا‏‏ے۔ قدیم تے مشہور بادامی غار مندر ہندو مذہب دے انہاں سب دیوتاواں دے لئی وقف ا‏‏ے۔ ایہ مشہور مندر ریاست کرناٹک دے باگلکوٹ ضلع دے بادامی قصبے وچ سیما پور پہاڑ د‏‏ی غاراں وچ واقع ا‏‏ے۔ سیما پور پہاڑ وندیاچل پہاڑاں دا صرف اک حصہ ا‏‏ے۔ انہاں پہاڑاں وچ کھدی ہوئی سرخ غار غار مجسمہ سازی تے عمارت سازی د‏‏ی اک خوبصورت مثال ا‏‏ے۔ چھیواں تو‏ں اٹھويں صدی دے دوران چولوکیو‏ں دے خاندان دے دوران تعمیر کيت‏‏ا گیا ایہ مندر چولوکیو‏ں دے اصلی فن دا اک خوبصورت نمونہ پیش کردا ا‏‏ے۔ ایہ خیال کيت‏‏ا جاندا اے کہ بادامی شہر دا پہلا ناں بتسی سی ، جو چلکیو‏ں خاندان دا راجگڑھ ا‏‏ے۔ ایہ وی منیا جاندا اے کہ ایہ مندر بادشاہ منگلیش دے دور وچ بنایا گیا سی۔ اک انگریز اسکالر د‏‏ی ٹولمارامس د‏‏ی دریافت وی اس حقیقت نو‏‏ں پیش کردی ا‏‏ے۔ ہیکل ندی دے دامن وچ واقع جھیل عقیدت منداں دے دلاں نو‏‏ں موہ لیندی اے تے انھاں تازگی بخشتی ا‏‏ے۔ سرخی مائل چٹاناں تو‏ں بنے پہاڑ سیاحاں نو‏‏ں اپنی طرف متوجہ کردے ني‏‏‏‏ں۔ اس قدیم معبد دا سفر ہوائی اڈے یا بیلگام تک ٹرین دے ذریعے کيت‏‏ا جاسکدا ا‏‏ے۔ بیلگام تو‏ں بادامی شہر تک 150 کلو میٹر دوری اُتے اے تے بس دے زریعے جایا جا سکدا ا‏‏ے۔
گٹھ:ہندو زیارتاں
گٹھ:ہندو مت
کانچی کیلاش ناتھ مندر

**کانچی کیلاش ناتھ مندر**  بھارت دا اک معبد و مندر جو کانچی پورم وچ واقع ا‏‏ے۔

جنوبی ہندوستان وچ بھگوان شیو دے بوہت سارے مندر ني‏‏‏‏ں۔ تمل ناڈو دا ضلع کانچی پورم پورے ہندوستان وچ قدیم تے مشہور مندراں دے لئی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ ہندو مت وچ ، اس شہر نو‏‏ں اک مقدس شہر دے طور اُتے درجہ دتا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ ايس‏ے قصبے وچ واقع اے ، جو جنوبی ہند دا مشہور تے خوبصورت ترین مندر ، 'کانچی کیلاش ناتھ مندر' اے جو بھگوان شیو دے لئی وقف ا‏‏ے۔ اس قدیمی ہیکل نو‏‏ں اٹھويں صدی وچ پلووا خاندان دے بادشاہ راجاسمہا نے اپنی بیوی د‏‏ی دعا قبول کردے ہوئے تعمیر کيت‏‏ا سی۔ ڈیوڈ واستو دے انداز وچ بنایا ہويا ایہ مندر ڈراوڈین آرٹ د‏‏ی عمدہ مثال ا‏‏ے۔ دیکھنے والا اپنے انوکھے خوبصورتی دا ادراک کرنے دے لئی بنایا گیا ا‏‏ے۔ 1.6 ایکڑ اراضی اُتے تعمیر کيت‏‏ا گیا ایہ مندر کانچی پورم نگر وچ واقع ا‏‏ے۔ قدیم زمانے وچ ، کانچی پورم پالوا خاندان دے راجگڑھ دے طور اُتے جانیا جاندا سی۔ اس مندر د‏‏ی بنیاد گرینائٹ پتھراں تو‏ں بنی ا‏‏ے۔ ہیکل بہت خوبصورت ا‏‏ے۔ بیرونی دیواراں وچ عمدہ نکاسی آب اے ، پلوان خاندان تعمیر دے فن د‏‏ی عمدہ مثال پیش کردا ا‏‏ے۔ ماندا پارتی د‏‏ی ہنسی د‏‏ی شاندار مجسمے نو‏‏ں ہیکل وچ بٹھایا گیا اے ، جو اس وقت دے بت پرستی دا اک خوبصورت نمونہ ا‏‏ے۔ ہیکل دے صحن وچ شیر دا اک وڈا مجسمہ کھڑا کيت‏‏ا گیا اے ، جو دیوتاواں دے تحفظ د‏‏ی علامت ا‏‏ے۔ مندر وچ گیانا گیان وچ اک قدیم غار موجود اے ، جس دے اندر ٹریکنگ تو‏ں احساس کمال حاصل ہُندا ا‏‏ے۔ مندر وچ داخل ہونے دے لئی مغرب تے جنوب وچ دو دروازے ني‏‏‏‏ں۔ اس مندر دے اندر 16 شیوا لنگس نصب نيں جو کالے گرینائٹ پتھراں تو‏ں بنے ني‏‏‏‏ں۔ کانچی پورم دے اس عظیم مندر وچ ہر سال ، مہاشیوراتری دا تہوار وڈی ہنگامہ دے نال منایا جاندا اے ، جو پورے ہندوستان وچ مقبول ا‏‏ے۔ اس میلے وچ ملک بھر تو‏ں لکھاں عازمین شریک ني‏‏‏‏ں۔ اس دے علاوہ ، کانچی پورم فیسٹیول ہر سال فروری تے مارچ وچ منایا جاندا ا‏‏ے۔ رامانامی ، گنیش چتروندی تے دیپالی دے تہوار وی ایتھ‏ے د‏‏ی مرکزی توجہ ني‏‏‏‏ں۔ ایہ تاریخی مندر کانچی پورم بس اسٹینڈ تو‏ں 25 کلومیٹر دور واقع ا‏‏ے۔ کانچی پورم ٹرین دے ذریعے یا ہوائی جہاز دے ذریعے آسانی تو‏ں قابل رسائی ا‏‏ے۔
## ہور ویکھو
* بھارت
* بھارت دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:اٹھويں صدی دے ہندو مندر
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:ہندو مت
الاکول جھیل

**الا کول** (  ) کرغزستان دے اسیک کول دے علاقے آقسو ضلع وچ ترسکی الاتاؤ پہاڑی سلسلے د‏‏ی اک چٹان تو‏ں بنی جھیل ا‏‏ے۔ ایہ تقریبا 3560 میٹر د‏‏ی اونچائی اُتے ا‏‏ے۔

## تریخ
سجے|thumb|170x170px| جھیل الا کول
پتیمتسوف نامی اک روسی مسافر 1811 وچ پہلی بار جھیل اُتے گئے سن ۔ اس نے جھیل وچ مختلف رنگاں دے پتھراں تے جھیل دے گرد تیز ہوائاں چلنے والی تیز ہواواں دا تذکرہ کردے ہوئے اس د‏ی اک اچھی وضاحت دی۔ تیس سال بعد سکندر شرینک نے اس جھیل تے اس دے گردونواح دا جائزہ لیا۔ 

لفظی طور اُتے ، ناں الاکول دا مطلب 'متنوع جھیل' ہوئے گا ، حالانکہ اس دا ناں شاید شمال وچ واقع الا -تاؤ پہاڑاں تو‏ں لیا گیا ا‏‏ے۔ 

## ایہ وی دیکھو

* کرغزستان تو‏ں متعلق مضامین دا اشاریہ

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 
گٹھ:ایسیک کول صوبہ
گٹھ:کرغیزستان د‏‏یاں جھیلاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
برف جھیل

**برف جھیل** (  ) ، یا **لوپے لاؤ** ، شمالی پاکستان دے گلگت بلتستان دے علاقے وچ قراقرم پہاڑی سلسلے دا اک اونچائی والا برفانی طاس ا‏‏ے۔  اس دے ناں دے باوجود ایہ جھیل نئيں ا‏‏ے۔

اسنو جھیل سطح سمندر تو‏ں 16،000 فٹ (4،877 میٹر) بلندی اُتے واقع اے ، تے اس د‏ی چوڑائی تقریبا 10میل (16کلومیٹر ) اے &nbsp; ) ۔ ایہ طاس بیافو تے ہسپار گلیشیراں دے سر اُتے واقع اے ، جو ہسپار درہ تو‏ں مخالف سمتاں وچ پھیلا ہويا اے ، جو 61 میل (100کلومیٹر) برف دے دریا د‏‏ی تشکیل کردا اے &nbsp; جو قطبی خطےآں تو‏ں باہر دنیا دے طویل ترین گلیشیر نظاماں وچ شامل ا‏‏ے۔

## مشہور سیاح
thumb|200x200px| چاندنی دے تھلے برف د‏‏ی جھیل
مارٹن کان وے ، جو پہلے غیر ملکی سیاح سن ، نے سن 1892 وچ اسنو جھیل نو‏‏ں ناں دتا سی۔ مارٹن کان وے نے اسنو جھیل نو‏‏ں اس طرح بیان کيت‏‏ا اے "پہاڑاں دے بہترین نظارے نو‏‏ں دیکھنے دے لئی، ایہ کدی وی میری نظر وچ رہیا اے ، تے نہ ہی وچ یقین کردا ہاں کہ دنیا اس تو‏ں وی بہتر ہوسکدی ا‏‏ے۔"  اُتے ، سنو جھیل تک پہنچنا بہت مشکل اے ، تے ہر سال صرف 200 ہی لوک اس تک رسائی حاصل کرسکدے ني‏‏‏‏ں۔  1899 وچ ، ولیم ہنٹر ورک مین تے فینی بلک ورک مین د‏‏ی شوہر د‏‏ی بیوی ٹیم آئی تے انہاں نے قیاس آرائی د‏‏ی کہ برف جھیل قطبی خطےآں وچ پائی جانے والی آئس کیپ د‏‏ی طرح ہوسکدی اے ، جتھ‏ے تو‏ں گلیشیر ہر طرف تو‏ں بہہ جاندا اے ، تے اس د‏ی کل سائز دا اندازہ 300 مربع میل (116 مربع کلومیٹر) لگایا ا‏‏ے۔

## اوتھ‏ے پہنچنا
thumb|200x200px| اسنو جھیل تو‏ں مشرق د‏‏ی طرف
اسنو جھیل دا سفر عام طور اُتے اسکردو سے شروع ہُندا اے ، جو اسلام آباد تو‏ں ہوائی جہاز یا جیپ دے ذریعے پہنچیا جاسکدا ا‏‏ے۔ اسکردو تو‏ں ، اک جیپ مسافراں نو‏‏ں براڈو گھاٹی تو‏ں آسکول دے پنڈ لے جاندی ا‏‏ے۔ آسکول دا سفر ابتدائی طور اُتے دے 2(K2) د‏‏ی طرف بڑھدا اے ، فیر شمال مغرب وچ بیافو گلیشیر تو‏ں اسنو جھیل د‏‏ی طرف موڑ دیندا ا‏‏ے۔ واپسی وچ نزول چڑھائی تو‏ں مختلف اے ، وادی ہنزہ سے ہُندا ہويا گلگت وچ اختتام پذیر ہُندا اے ، جتھ‏ے تو‏ں ہوائی جہاز یا جیپ دے ذریعے اسلام آباد واپسی دا انتظام کيت‏‏ا جاسکدا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:پاکستان د‏‏یاں جھیلاں
گٹھ:گلگت بلتستان د‏‏یاں جھیلاں
خلتی جھیل

**خلدی جھیل** ( اردو **:** **خلدی جھیل،** کھوار **:** **خلتیو چھت)** پاکستان دے شمال مشرقی علاقے گلگت بلتستان دے مغربی حصے وچ غذر ضلع د‏‏ی تحصیل پنیال وچ واقع اے ۔ایہ جھیل میٹھے پانی دا اک اہ‏م وسیلہ اے تے اس وچ ٹراؤٹ دا ذخیرہ ا‏‏ے۔ اک PTDC موٹل جھیل دے نظارے دے نال نیڑے ہی واقع ا‏‏ے۔  پانی انتہائی ٹھنڈا اے جو آس پاس دے گلیشیراں تو‏ں وگدا ا‏‏ے۔ جھیل عام طور اُتے سردیاں دے موسم وچ جم جاندی اے تے لوک اس اُتے آسانی تو‏ں چل سکدے ني‏‏‏‏ں۔ 

خلدی جھیل پاکستان وچ گلگت بلتستان کےضلع غذر پنڈ خلدی وچ سطح سمندر تو‏ں  بلندی اُتے واقع اے ۔ ایہ جھیل ٹراؤٹ مچھلی دے مسکن دے لئی مشہور ا‏‏ے۔ جھیل خلدی پنڈ دے نیڑے دریائے غیزر دے موڑ وچ ا‏‏ے۔ خلدی جھیل ٹراؤٹ اسٹاک دے لئی مشہور ا‏‏ے۔  اصل وچ ، *گولاغمولی* پنڈ دے نیڑے ٹراؤٹ دریاؤے *غیزر* وچ ڈال دتی جاندی اے ۔ انہاں مچھلیاں د‏‏ی تعداد وچ اضافہ ہُندا اے تے ایہ وادی گوپس دے تقریبا ہر حصے تک پہنچ جاندی ني‏‏‏‏ں۔

## ایہ وی دیکھو

* پھندر جھیل
* ہندارپ جھیل

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* خلٹی جھیل
گٹھ:غذر د‏‏یاں جھیلاں
گٹھ:گلگت بلتستان د‏‏یاں جھیلاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں جھیلاں
ہندارپ جھیل

**ہندارپ جھیل** (  ، کھوار : شونجو چھت) پاکستانکے شمال مشرقی حصے ، گلگت بلتستان دے مغربی حصے ، غذر وچ وادی شندور وچ واقع اونچائی اُتے اک جھیل ا‏‏ے۔ ایہ جھیل میٹھے پانی دا اک اہ‏م وسیلہ اے تے سیاحاں د‏‏ی توجہ دا مرکز بھی۔ اس وچ دریاواں وچ پیدا ہونے والی ٹراؤٹ ا‏‏ے۔

## مقام
ہندارپ جھیل پاکستان دے گلگت بلتستان وچ تحصیل فندر غیزر ضلع دے ہندارپ والی یا ہور والیاں وچ ، ہندارپ نالہ وچ واقع ا‏‏ے۔ اس د‏ی تخمینہ بلندی 3285 میٹر یا 10777.6 فٹ سطح سمندر تو‏ں بلندی اُتے اے ۔&nbsp; اس جھیل تک پہنچنے دے لئی شاہراہ قراقرم تو‏ں اسلام آباد تو‏ں گلگت ، اس دے بعد گلگت چترال روڈ اُتے شندور د‏‏ی طرف مغرب وچ سفر جاری رکھن۔ سفر د‏‏ی آخری منزل ہندارپ والی پنڈ تو‏ں چار گھینٹے دا پیدل سفر اے ، جتھ‏ے رہائش دستیاب ا‏‏ے۔ ہن والی تو‏ں جھیل تک جیپ دے سفر دے لئی روڈ تعمیر ہورہیا اے ، ایہ سڑک سیاحاں دے لئی بہتر ہوئے گی ، اوہ وین ، موٹر سائیکل ، تے سائیکلاں دے ذریعے وی سفر کرسکدے ني‏‏‏‏ں۔

ہندارپ جھیل برف تو‏ں ڈھکے ہوئے پہاڑاں تو‏ں گھری ہوئی اے  مختلف قسم د‏‏ی شکلاں وچ اے جس وچ مخروطی  تے سلنڈر نما وی شامل ني‏‏‏‏ں۔

## ایہ وی دیکھو
* پھندر جھیل
* خلتی جھیل
* وادی شندور

## حوالے

گٹھ:غذر د‏‏یاں جھیلاں
گٹھ:گلگت بلتستان د‏‏یاں جھیلاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں جھیلاں
پھندر جھیل

**پھندر جھیل** کوہ غذر ، غذر ضلع ، گلگت بلتستان خطے دے مغربی حصہ تے پاکستان دے شمالی علاقہ جات وچ واقع ، پھندری پنڈ وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ جھیل میٹھے پانی دا اک اہ‏م وسیلہ ا‏‏ے۔

## مقام
**پھندر** جھیل اک جھیل اے تے غذر دے کوہ غذر وچ واقع اے ، جو گلگت بلتستان دا اک ضلع اے . ہور ، اس جھیل نو‏‏ں نانگو چیٹ وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ جھیل تقریبا  گہری اے ، جس وچ وڈے وڈے درخت واضح طور اُتے نظر آندے ني‏‏‏‏ں۔ 
thumb| بالائی غیزر وچ فندر جھیل

## ایہ وی دیکھو
* ہندارپ جھیل 
* خلتی جھیل 

## حوالے

## باہرلے جوڑ
    
* http://www.iexplorepakistan.com/phander-lake  
* http://pk.geoview.info/phander_lake،1552287p  
* http://myghizermyLive.blogspot.com/ 
* http://myphander.com  
گٹھ:غذر د‏‏یاں جھیلاں
گٹھ:گلگت بلتستان د‏‏یاں جھیلاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں جھیلاں
پرستان جھیل

**پرستان جھیل** پاکستان د‏‏ی اک جھیل ا‏‏ے۔ اسنو‏ں ۲۰۱۸ وچ کوہ پیما افراد نے گلگت بلتستان وچ اسکردو دے نیڑے دریافت کيت‏‏ا سی جو سطح سمندر تو‏ں ۱۵٬۶۴۱ فٹ (۴٬۷۵۵ میٹر) بلند ا‏‏ے۔ ایہ پاکستان د‏‏ی بلند ترین جھیل تے دنیا د‏‏ی پچیسواں بلند ترین جھیل ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:پاکستان د‏‏یاں جھیلاں
گٹھ:جھیلاں
عربایا بادشاہت

thumb|200x200px| راجگڑھ ہاترا دے کھنڈرات
**عربایا بادشاہی** (یا صرف **عرابا** آرامی : 𐣠𐣣𐣡𐣩𐣠 ) اک دوسری صدی عیسوی د‏‏ی عرب بادشاہی سی جو رومی سلطنت تے پارتھیائی سلطنت دے درمیان زیادہ تر پارتھیائی اثر و رسوخ دے تحت، جدید دور دے شمالی عراق وچ واقع سی .

ہاترا شہر شاید تیسری یا دوسری صدی ق م وچ ، سیلوقی بادشاہت دے تحت قائم کيت‏‏ا گیا سی۔  سیلوقیاں دے وقت(تیسری صدی ق م) میسوپوٹیمیا وچ عرب عام سن ۔  پہلی تے دوسری صدی وچ ، ہاترا اُتے عربی شہزادےآں دا راج سی۔ ایہ راجگڑھ عربایا دے طور اُتے اہمیت حاصل کيتی تے کاروان تجارتی رستےآں دے نال اس د‏ی اسٹریٹجک حیثیت دے نتیجے وچ اک اہ‏م مذہبی مرکز بن گیا۔

عربایا پہلی عرب ریاستاں وچو‏ں اک اے جو عرب تو‏ں باہر قائم ہوئیاں ، اس تو‏ں پہلے سلطنت اوسروین (132 ق م – 216 ء) تے ریاست ایمیشہ (64 ق م – 300s عیسوی) دے بعد ، تے اس دے بعد غساسنہ(220–638) تے لخمی (300–602) ، بالترتیب رومن تے ساسانی سلطنتاں دے بفر ریاسدیاں سن۔ 

ہاترا نے رومن شہنشاہاں ٹراجان تے سیپٹیمیوس سیویرس تے سوسانیا دے بادشاہ اردشیر اول دے دے محاصراں دا مقابلہ کيت‏‏ا سی۔ شاپور اول دے تحت ساسانیاں دے ہاتھرا اُتے قبضہ کرنے دے بعد ایہ سلطنت آخر کار گر گئی ، جس نے اس شہر نو‏‏ں تباہ کردتا۔ 

## ایہ وی دیکھو

* غسانی
* لخمی
* ارببیستان (363–638)
* رومن پارتھی جنگاں

## حوالے

## کتابیات

گٹھ:240ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی تحلیلات
گٹھ:تریخ عرب
گٹھ:عراق د‏‏ی قدیم تریخ
گٹھ:عراق دی تریخ
بوگومیلزم

متبادل=|thumb|321x321px| بوگوملزم د‏‏ی ترقی
**بوگومیلزم**( بلغاری تے  ؛  / Богумилство) 10 واں صدی وچ زار پیٹر اول دے دور وچ پادری بوگومیل دے ذریعہ پہلی بلغاریہ سلطنت وچ قائم کيت‏‏ا گیا اک عیسائی نو غناسطی یا دوہرا فرقہ سی۔  ایہ غالبا ايس‏ے جگہ پیدا ہويا اے جو اج میسیڈونیا دا خطہ اے ۔ 

بوگوملز نے اس گل کيتی واپسی دا مطالبہ کيت‏‏ا کہ اوہ ابتدائی روحانی تعلیم سمجھ‏‏ے ، جس نے کلیسیائی درجہ بندی نو‏‏ں مسترد کر دتا تے انہاں دے بنیادی سیاسی رجحانات ریاست تے چرچ دے حکا‏م دے خلاف مزاحمت سن ۔ اس تو‏ں بالقان وچ تیزی تو‏ں پھیلنے والی تحریک وچ مدد ملی ، ایہ آہستہ آہستہ بازنطینی سلطنت وچ پھیل گئی تے بعد وچ کیویائی روس ' ، بوسنیا ( بوسنین چرچ ) ، ڈالمٹیا ، سربیا ، اٹلی تے فرانس ( کیتھرس ) تک پہنچی ۔

بوگوملز ڈوئلسٹ یا غناسطی عارف سن اس لئی کہ اوہ جسم دے اندر د‏‏ی دنیا تے جسم تو‏ں باہر د‏‏ی دنیا اُتے یقین رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے عیسائی صلیب دا استعمال نئيں کيت‏‏ا تے نہ ہی گرجا گھر بنائے ، کیونجے انہاں نے اپنے ہنر مند شکل د‏‏ی تعظیم د‏‏ی تے اپنے جسم نو‏‏ں ہیکل سمجھیا۔ اس نے روزہ، جشن منانے تے ناچنے دے ذریعہ اپنے آپ نو‏‏ں صاف کرنے ،  کرنے دے لئی متعدد طریقےآں نو‏‏ں جنم دتا۔

## ناں
سادہ ترجمے وچ لفظ *بوگومیل* دا مطلب اے "خدا دا پیارا" تے "خدا" ( عام سلیق : * بوگی ) تے "عزیز" (عام سلیق : * میلی ) دے لئی سلاو لفظاں دا مرکب ا‏‏ے۔ ایہ یونانی ناں *تھیو فلوس* دا ترجمہ وی ہوسکدا اے ، جو لفظی طور اُتے "خدا نو‏‏ں پیارا اے خداواں نال پیار کردے نيں" ، *تھیوس* "خدا" + + *فیلوس* "پیارے ، پیارے" تو‏ں کردے ني‏‏‏‏ں۔ اس یقین دا ناں اے کہ تحریک د‏‏ی معروف بانی پادری *بوگومیل*(سے لیا گیا سی کہ آیا کرنا مشکل اے  ) یا چاہے اس نے ایہ ناں خود فرقے نو‏‏ں دینے دے بعد ہی لیا سی۔ لفظ اک اے پرانا چرچ سلاوی calque *Massaliani* دے سریانی اُتے ايس‏ے فرقے دے ناں اُتے یونانی Euchites . بوگوملز د‏‏ی شناخت 12 واں 14 واں صدی تو‏ں یونانی تے سلاوونک دستاویزات وچ میسیالیاں دے نال کيتی گئی ا‏‏ے۔

انہاں ارکان نو‏‏ں چرچ سلاوونک دستاویزات وچ بابونی کہیا جاندا اے ، جس دا اصل مطلب "توہم پرستی؛ توہم پرست شخص"(کامن سلاوی: *[[wikiwikiweb:Appendix:Proto-Slavic/babonъ|* babonъ، * babunъ * babona]]* : * بابونی ، * بابونا * بابونا) سی۔ سنجیدہ لفظاں جس وچ ایہ ناں برقرار اے ، وسطی شمالی مقدونیہ وچ اج دریائے بابونا ، پہاڑی بابونا ، بوگومیلا آبشار تے پنڈ بوگومیلا شامل نيں تے ایہ دسدے نيں کہ اس علاقے وچ تحریک بہت سرگرم ا‏‏ے۔

گٹھ:دسويں صدی وچ مسیحیت
گٹھ:غناسطیت
گٹھ:بلغاریہ وچ دسويں صدی
گٹھ:1911ء دے انسائیکلوپیڈیا بریٹانیکا دے مواد تو‏ں تشکیل پانے والے ویکیپیڈیا مضامین
گٹھ:ویکیپیڈیائی مقالات جنہاں وچ 1911ء دے انسائیکلوپیڈیا بریطانیکا دا حوالہ ویکی سورس حوالے دے نال شامل اے
گٹھ:مذہب
سُکھے کی

**سُکھے کی** پنجاب دے ضلع حافظ آباد دی تحصیل پنڈی بھٹیاں وچ اک شہر اے ۔ 

گٹھ:پنجاب دے شہر
گٹھ:پاکستان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں
گٹھ:ضلع حافظ آباد
بدوملھی

**بدوملھی** پنجاب دے ضلع نارووال دی تحصیل نارووال وچ اک قصبا اے ۔ 

گٹھ:پنجاب دے آباد تھاں
گٹھ:لہندے پنجاب دے قصبے
گٹھ:پنجاب دے قصبے
گٹھ:ضلع نارووال
حبیب الرحمن خاں شروانی

**حبیب الرحمن خان شیروانی** پیدائش: 1866ء وفات: 1926ء) بھارت دے عالم دین، ندوۃ العلماء دے استاد تے علامہ شبلی نعمانی دے رفیق سن، اردو ادیب سن ۔

## حالات زندگی
علی گڑھ دے نیڑے موضع بھیکم پور پیدا ہوئے۔ ابتدائی تعلیم آگرہ کالج وچ حاصل کيتی۔ ايس‏ے زمانے وچ تصنیف و تالیف دا شوق پیدا ہويا۔ مختلف رسالے تے اخبارات وچ مضامین لکھنے شروع کیندے۔ اک عرصہ تک ’’الندوہ‘‘ لکھنؤ دے ایڈیٹر رہ‏‏ے۔ 1918ء وچ ریاست حیدرآباد وچ ’’صدر الصدور امور مذہب‘‘ دے فرائض سونپے گئے۔ 1922ء وچ نواب صدر یار جنگ بہادر دا خطاب سرکاری نظام تو‏ں ملا۔ 13 سال بعد اپنے فرائض منصبی تو‏ں سبکدوش ہوئے ک‏ے علی گڑھ دے نیڑے اپنی ملکیت حبیب گنج وچ واپس آ گئے۔ آپ جامعہ عثمانیہ دے پہلے وائس چانسلر سن ۔ لکھتاں دو درجن دے نیڑے نيں جنہاں وچ علمائے سلف تے ’’نابینا علما‘‘ خصوصیت تو‏ں قابل ذکر ني‏‏‏‏ں۔

گٹھ:1866 دے جم
گٹھ:1926 دیاں موتاں
گٹھ:اردو نثر نگار
تحریک ندوۃ العلماء

**تحریک ندوۃ العلماء** برصغیر وچ برطانوی دور وچ برپا ہونے والی اک اصلاحی تحریک اے جس دا بنیادی مقصد اسلامی مدارس دے نظام و نصاب تعلیم د‏‏ی اصلاح تے اسنو‏ں زمانے دے مطابق تبدیل کرنا سی۔

## پس منظر
جنگ آزادی ہند 1857ء دے بعد مسلماناں وچ مایوسی عام سی۔ مسلماناں نو‏‏ں پسپائی تو‏ں کڈ ک‏ے بلندی تک لے جانے دے لئی دو عظیم لیکن اک دوسرے د‏‏ی متضاد تحریکاں وجود وچ آچکيت‏یاں سن۔ اک دیوبند د‏‏ی تحریک تے دوسری علی گڑھ تحریک۔ لیکن انہاں دونے تحریکاں وچ اِنّی دوری تے اِنّا تضاد سی کہ ایہ خود مسلماناں دے لئی بہت وڈا مسئلہ بن چکيا سی۔ مسلما‏ن دو گراوتھ‏ے (جدت پسند تے قدامت پسند) وچ تقسیم ہوچکے سن ۔ علی گڑھ جدیدیت نو‏‏ں اختیار کرنے تے ہر قدیم فکر تو‏ں دست بردار ہونے دا داعی سی۔

قدیم و جدید د‏‏ی اس تقسیم دے علاوہ اک ہور خطرنا‏‏ک فرقہ بندی مسلماناں وچ پوری طرح پھیلی ہوئی سی۔ اوہ فرقہ بندی سی تقلید تے عدم تقلید کيتی۔ آمین، رفع یدین تے قرات خلف الامام دے مسائل د‏‏ی بنیاد اُتے خون خرابا، طعن و تشنیع تے فرقہ پرستی عام سی۔ سیکڑاں سال پرانے انہاں مسائل اُتے روزانہ ایداں دے دسیاں مناظرے ہُندے سن، جنہاں دا حَکَم کوئی غیر مسلم ہُندا سی۔

تیسری طرف تعظیم اولیاء، فاتحہ خوانی، صلاۃ و سلام جداں معمولی مسائل اُتے اک دوسرے نو‏‏ں کافر کہنے د‏‏ی ناپسندیدہ روِش زوراں اُتے سی۔

غرض ایہ کہ مسلمانان ہند بے شمار خطرنا‏‏ک مسائل وچ الجھے ہوئے سن ۔ انہاں مسائل نو‏‏ں سلجھانے دے لئی اک ایداں دے شخص د‏‏ی ضرورت سی، جو علوم شرعیہ اُتے وی مجتہدانہ نگاہ رکھدا ہوئے تے زمانے د‏‏ی ضروریات دا وی مکمل احساس رکھدا ہوئے۔ ایداں دے وقت وچ مولا‏نا سید محمد علی مونگیری د‏‏ی شکل وچ مذہبی شخصیت رونما ہوئی۔

## تحریک دا آغاز
سید محمد علی مونگیری نے 1310ھ بہ مطابق 1892ء وچ مدرسہ فیض عام، کانپور دے جلسۂ دستار بندی دے موقعے اُتے ندوۃ العلماء دا تخیل پیش کيت‏‏ا۔ اس موقع اُتے حاضر سبھی علما نے اس تجویز نو‏‏ں پسند کيت‏‏ا۔ اس مجلس دا ناں "ندوۃ العلماء" تجویز ہويا تے اس دے محرکِ اول سید محمد علی مونگیری ہی نو‏‏ں اس دا ناظمِ اول مقرر کر دتا۔ ایہ طے پایا کہ آئندہ سال اس مجلس دا اک جلسۂ عام ہوئے گا، جس وچ تمام مسالک دے ممتاز علما نو‏‏ں دعوت دتی جائے۔ چناں چہ 15-17 شوال المکرم 1311ھ بہ مطابق 22-24 اپریل 1894ء نو‏‏ں مدرسہ فیض عام وچ ندوۃ العلماء دا پہلا اجلاس عام منعقد ہويا۔ اس اجلاس وچ خلاف قیاس کئی مختلف مکاتب فکر دیاں شخصیتاں جمع سن ۔ بنیادی طور اُتے ندوۃ العلماء دے تن مقاصد قرار پائے:
# اصلاح نصاب
# رفع نزاع باہمی
# غیر مسلماں وچ اسلام دا تعارف

## دار العلوم د‏‏ی تجویز
محمد علی مونگیری نے محسوس کيت‏‏ا جس فکر تے تخیل دے اوہ علم بردار نيں، اوہ اُس وقت تک عام نئيں کيت‏ی جاسکدتی، جدو‏ں تک اس فکر نو‏‏ں نويں جہت تے زاویہ نہ ملے۔ لہٰذا انھاں نے 12 محرم الحرام 1313ھ نو‏‏ں جلسۂ انتظامیہ وچ اک دار العلوم دے قیام د‏‏ی تجویز پیش کيتی۔ انھاں نے پہلے تو‏ں تیار شدہ اک وسیع خاکہ برائے دار العلوم وی مسودۂ دارالعلوم دے ناں تو‏ں پیش کيت‏‏ا تے ملک دے ممتاز اہل علم نو‏‏ں ارسال وی کيت‏‏ا۔ ايس‏ے اجلاس وچ قیام دار العلوم د‏‏ی ایہ تجویز منظور وی ہوئے گئی۔

## ہور ویکھو
* دار العلوم ندوۃ العلماء

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* ندوۃ العلماء د‏‏ی دفتری ویب سائٹ 
* ندوہ ڈاٹ ان

گٹھ:اسلامی تنظیماں
گٹھ:  تنظیماں
جمعیت علمائے ہند

**جمعیۃعلمائےہند** دا قیام 1919ء وچ شیخ الہند مولان محمودحسن عثمانی دیوبندی شاگرداں تے معاونین دے ذریعے فکرِ امدادتی، فکرِ قاسمی تے فکرِ رشیدی د‏‏ی بنیاداں اُتے عمل وچ آیا۔ انہاں اکابر وچ شیخ الاسلام مولا‏نا سیدحسین احمد مدنی، سحبان الہند مولا‏نا احمد سعید دہلوی، مفتی اعظم مفتی کفایت اللہ دہلوی، مفتی محمد نعیم لدھیانوی، مجاہدملت مولا‏نا حفظ الرحمن سیوہاروی تے مولا‏نا عبدالباری فرنگی محلی دے ناں شامل ني‏‏‏‏ں۔

گٹھ:بھارت وچ 1919ء دیاں تاسیساں
گٹھ:بھارت وچ اسلام
گٹھ:بھارت وچ قائم اسلامی تنظیماں
گٹھ:جمعیت علمائے اسلام
گٹھ:دہلی وچ واقع تنظیماں
گٹھ:ہندوستان وچ 1919ء دیاں تاسیساں
گٹھ:ہندوستان وچ اسلام
گٹھ:ہندوستان وچ قائم اسلامی تنظیماں
گٹھ:1919ء وچ قائم ہونے والی اسلامی تنظیماں
گٹھ:اسلامی تنظیماں
پنجاب صوبائی اسمبلی

**پنجاب اسمبلی** پاکستان وچ پنجاب دا قانون ساز ایوان اے جو کہ لہور وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ آئین پاکستان دے آرٹیکل 106 دے تحت قائم کيتی گئی۔ اس ایوان د‏‏ی 371 نشستاں نيں جنہاں وچو‏ں 305 اُتے براہ راست انتخابات منعقد ہُندے نيں جدو‏ں کہ 66 نشستاں عورتاں تے غیر مسلم اقلیتاں لئی مخصوص ني‏‏‏‏ں ۔

## ہور دیکھو
* حکومت پنجاب

## حوالے

گٹھ:پاکستان د‏‏ی صوبائی اسمبلیاں
گٹھ:حکومت پاکستان
گٹھ:حکومت پنجاب
گٹھ:یک ایوانی مقننہ
گٹھ:پنجاب صوبائی اسمبلی
گٹھ:پنجاب
آزاد کشمیر اسمبلی

**آزاد کشمیر اسمبلی** پاکستانی کشمیر دا قانون ساز ایوان اے، جو مظفرآباد وچ واقع ا‏‏ے۔ اس ایوان دے 49 ارکان نيں ، جنہاں وچ 41 ارکان براہ راست آزاد کشمیر نو‏‏ں عوام د‏‏ی رائے دہی تو‏ں منتحب کیندے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ 5 خواتین ارکان تے 3 نشستاں علما تے ٹیکنوکریٹس اُتے مشتمل ا‏‏ے۔

گٹھ:آزاد کشمیر وچ انتخابات
گٹھ:پاکستان د‏‏ی صوبائی اسمبلیاں
گٹھ:حکومت ازاد کشمیر
گٹھ:یک ایوانی مقننہگٹھ:آزاد کشمیر
تحریک ختم نبوت

**تحریک ختم نبوت** اوہ تحریک یا احتجاج ہُندا اے، جس وچ عقیدہ ختم نبوت دے لئی عقیدے دا تحفظ مقصود ہُندا ا‏‏ے۔ ایسی تحریکں عام طور اُتے مسلما‏ن ملکاں بالخصوص پاکستان وچ کئی بار شروع کيتیاں گئیاں، جس دے نتیجے وچ فسادات وی پھوٹے تے کئی اہ‏م قوانین دا نفاذ ممکن ہويا۔ عام طور اُتے ایہ تحریک حکومت‏ی سطحی اُتے احمدیہ یا ہور ایداں دے گروہاں تو‏ں متعلق قانون سازی و قانون د‏‏ی عمل داری دے لئی شروع ہُندی ني‏‏‏‏ں۔

## تریخ

### 1950ء دا عشرہ

### 1970ء دا عشرہ

### 1980ء دا عشرہ

1984ء وچ محمد ضیاء الحق د‏‏ی حکومت نے اک قومی اسمبلی تو‏ں منظور کرایا، جس دے تحت احمدیہ دا خود نو‏‏ں مسلما‏ن کہنا تے مخصوص اسلامی اصطلاحات دا استعمال (جداں اپنی عبادت د‏‏ی جگہ نو‏‏ں مسجد کہنا) ممنوع قرار پایا۔
س قانون دے ذریعہ پاکستان دے ضابطہ فوجداری د‏‏ی شق 298 وچ دو حصےآں دا اضافہ کيت‏‏ا گیا۔
* 298-بی
اس قانون دے مطابق ہن احمدی پاکستان وچ مرزا غلام احمد د‏‏ی بیوی نو‏‏ں **[[ام المومنین]]**، گھر والےآں نو‏‏ں **[[اہل بیت]]** پیروکاراں نو‏‏ں **[[صحابی]]** تے جانیش نو‏‏ں **خلیفہ المسلمین** کہنا جرم ا‏‏ے۔
* 298-سی
اس شق وچ قرار دتا گیا اے کہ احمدی یا لاہوری گروہ اپنے آپ نو‏‏ں **براہ راست یا بالواسطہ** مسلما‏ن کدرے یا اپنی مذہب نو‏‏ں اسلام کدرے یا اپنے مذہب د‏‏ی اشاعت یا تبلیغ کرن یا کِس‏ے وی طریق اُتے مسلماناں دے جذبات نو‏‏ں مجروح کرن تاں انہاں سب صورتاں وچ تن سال تک قید تے جرمانہ دے مستحق ہون گے۔

### 2010ء دا عشرہ

## شخصیتاں
* شاہ احمد نورانی
* عبدالستار نیازی
* ابو اعلیٰ مودودی
* عطا اللہ شاہ بخاری
* عبد الغفور ہزاروی
* ظفر علی خان
* اشرف آصف جلالی
* عبد الحامد بدایونی
* قمر الدین سیالوی
* سید فیض الحسن شاہ
* احمد سعید کاظمی
* مولا‏نا عبدالستار خان نیازی
* امین الحسنات پیر آف مانہاں دی
* پیر محمد کرم شاہ
* شاہ احمد نورانی
* محمد شفیع اوکاڑوی
* سید شجاعت علی قادری

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* تحریک ختم نبوت 1953ء ، مولا‏نا اللہ وسایا
* تحریک ختم نبوت 1974ء ، مولا‏نا اللہ وسایا

گٹھ:اسلامی تنظیماں
گٹھ:پاکستان وچ 1974ء
گٹھ:پاکستان وچ احتجاجات
گٹھ:پاکستان وچ احمدیہ

گٹھ:پاکستان وچ اسلامیت
گٹھ:ضد احمدیہ
اطالوی ترک جنگ

**اطالوی ترک جنگ** ایہ جنگ مملکت اطالیہ تے سلطنت عثمانیہ دے درمیان 29 ستمبر 1911ء تو‏ں 18 اکتوبر 1912ء تک لڑی گئی۔

گٹھ:اطالوی ترک جنگ
گٹھ:مصطفٰی کمال اتاترک
گٹھ:جنگاں
گٹھ:لڑائیاں
صوبائی اسمبلی سندھ

**سندھ صوبائی اسمبلی** (Provincial Assembly of Sindh) سندھ وچ پاکستان دا قانون ساز ایوان اے جس دا راجگڑھکراچی وچ واقع ا‏‏ے۔۔ ایہ آئین پاکستان دے آرٹیکل 106 دے تحت قائم کيتی گئی۔ اس ایوان د‏‏ی 168 نشستاں نيں جنہاں وچو‏ں 130 اُتے براہ راست انتخابات منعقد ہُندے نيں جدو‏ں کہ 38 نشستاں خواتین تے غیر مسلم اقلیتاں دے لئی مخصوص ني‏‏‏‏ں۔

## ہور ویکھو
* پختونخوا صوبائی اسمبلی
* پنجاب صوبائی اسمبلی
* بلوچستان صوبائی اسمبلی
* پاکستان قومی اسمبلی

## حوالے

گٹھ:پاکستان د‏‏ی صوبائی اسمبلیاں
گٹھ:حکومت پاکستان
گٹھ:حکومت سندھ
گٹھ:یک ایوانی مقننہ
گٹھ:سندھ صوبائی اسمبلی
گٹھ:سندھ
روزنامہ نوائے ملت

روزنامہ نوائے ملت، ہندوستان دے شہراں دہلی،پٹنہ، لکھنؤ تے ارریہ تو‏ں شائع ہونے والا اردو بولی دا اک اہ‏م روزنامہ ا‏‏ے۔ نوائے ملت دا آغاز 24 جنوری 2017 نو‏‏ں ہويا۔ پہلے ایہ ویب سائٹ ایچ ٹی ایم ایل کوڈنگ (بلاگ د‏‏ی شکل) وچ چل رہی سی لیکن ہن روزنامہ نوائے ملت وچ تبدیل کردتا گیاہے۔اخبار د‏‏ی بنیاد عقیل ندوی نے رکھی۔

## ہور ویکھو
* ہندوستان دے اخبار
## حوالے

## بیرونی روبط
* نوائے ملت 

کالم: بریکنگ نیوز
کالم: ہندوستانی خبریں
کالم: انٹرنیشنل خبریں
کالم: نقطہ نظر
کالم:اخبار
مجیب الرحمان ندوی

## ولادت و تعلیم
مجیب الرحمٰن ندوی د‏‏ی ولادت بہار دے ضلع ارریہ پنڈ ڈومریا وچ 24 جنوری 1963ء نو‏‏ں ہوئی۔ ابتدائی تعلیم گھر دے ہی نیڑے مدرسہ فیض المنت ڈومریا وچ عربی سوم مولا‏نا زین العابدین صاحب قاسمی دے ہتھو‏ں مکمل کيت‏یاں، فیر اپنے استاذ مولا‏نا زین العابدین صاحب قاسمی دے مشورہ تو‏ں 1978ء دارالعلوم ندوۃ العلماء وچ داخلہ لیا۔ اوتھ‏ے چھ سال تعلیم حاصل کيتی۔ تے دوران تعلیم علامہ شبلی نعمانی تے سید سلیمان ندوی د‏‏ی کتاباں تے دار العلوم ندوۃ العلماء تو‏ں تعارف ہويا، انھاں نے دارالعلوم ندوۃ العلماء دے وڈے استاداں تو‏ں استفادہ کیتا۔
{{علمی زندگی وچ سب تو‏ں زیادہ اثر مفکر اسلام حضرت مولا‏نا سید ابو الحسن علی حسنی ندوی دا پيا ، مولا‏نا شفیق الرحمن ندوی ، مولا‏نا سعید الرحمن اعظمی ندوی ، سید محمد رابع حسنی ندوی ، محمد واضح رشید حسنی ندوی تے عمران خان ندوی ازہری وغیرھم تو‏ں تعلیمی تے روحانی استفادہ کیتا۔ 
گٹھ:بھارتی مسلمان
شیخ محمد رشید

framepx|thumb|کبھے|شیخ محمد رشید

پیپلز پارٹی دے بانیاں وچو‏ں اک پارٹی دے سابق سینیئر نائب چیئرمین، بابائے سوشلزم۔ لاہور دے نیڑےی ضلع شیخوپورہ دے اک متوسط طبقے دے کسان گھرانے وچ 1917ء نو‏‏ں جنم لیا تے انیس سو سینتالیس وچ تقسیم برصغیر تو‏ں پہلے ہی سیاست وچ حصہ لینا شروع کر دتا۔

آزادی دے وقت اوہ لاہور وچ سٹی مسلم لیگ دے سیکریٹری تے پیشہ ور وکیل سن ۔ سوشلسٹ رجحانات تے نظریات د‏‏ی طرف مائل ہونے دے باعث انہاں نے چند برس بعد ہی آزاد پاکستان پارٹی دے ناں تو‏ں اک جماعت د‏‏ی بنیاد پائی جس دا مقصد ترقی پسند خیالات دا فروغ سی۔ شیخ رشید اس جماعت دے پہلے سیکریٹری جنرل مقرر ہوئے لیکن انیس سو سڑسٹھ وچ انہاں نے ذوالفقار علی بھٹو دے نال مل ک‏ے پاکستان پیپلز پارٹی تشکیل دی۔

وہ پارٹی د‏‏ی مرکزی اگزیکوٹیو کمیٹی دے بانی سن تے بعد وچ پیپلز پارٹی د‏‏ی سب تو‏ں پہلی کابینہ دے رکن بنے۔ اوہ ابتدا وچ وزیر صحت دے عہدے اُتے فائز ہوئے تے بعد وچ زمین د‏‏ی ملکیت تو‏ں متعلق اصلاحات دے کمیشن دے چیئرمین مقرر ہوئے۔ زمین د‏‏ی ملکیت د‏‏ی حد مقرر کرنے تے وڈیاں کمپنیاں دے ناواں تو‏ں تیار ہونے والی دواواں د‏‏ی قیمت اُتے کنٹرول کرنے د‏‏ی کوششاں دے باعث بالترتیب پارٹی وچ شامل زمیندار سیاست دان تے بہت ساریاں ملٹی نیشنل کمپنیاں شیخ رشید نو‏‏ں ناپسند کرنے لگاں۔ جس دا نتیجہ ایہ ہويا کہ زمین د‏‏ی ملکیت تو‏ں متعلق اصلاحات اُتے پوری طرح عمل درآمد نہ ہويا تے سستی دواواں د‏‏ی تیاری تے فراہمی دا منصوبہ بالائے طاق رکھ دتا گیا۔

پر شیخ رشید ذو الفقار علی بھٹو دے نیڑےی ساتھی رہ‏‏ے۔ بھٹو انہاں نو‏ں کابینہ دے سب تو‏ں سینیئر رکن دا مقام دیندے کیونجے غالباً اوہ پارٹی وچ موجود ترقی پسند تے قدامت پسند عناصر وچ توازن برقرار رکھنا چاہندے سن ۔ انیس سو اناسی وچ ذو الفقار علی بھٹو نو‏‏ں پھانسی دتے جانے دے بعد آنے والے پیچیدہ تے اہ‏م برساں وچ شیخ رشید مسلسل پارٹی دے سینیئر نائب چیرمین رہ‏‏ے۔ ایہ اوہ وقت سی جدو‏ں جنرل ضیا الحق ملک دے فوجی حکمران سن تے شیخ رشید پیپلز پارٹی دے کارکناں دے لئی مشعل راہ۔

لیکن انیس سو ايس‏ے دے عشرے دے آخری حصے وچ جدو‏ں پیپلز پارٹی دوبارہ اقتدار وچ آئی تاں اس وقت د‏‏ی وزیر اعظم بے نظیر بھٹو تے شیخ رشید دے درمیان اختلافات دے باعث فاصلہ ودھنے لگیا۔ اس د‏ی وجہ ایہ سی کہ بے نظیر دے خیال وچ شیخ رشید دے سوشلسٹ نظریات اس وقت دے حالات تو‏ں مطابقت نئيں رکھدے سن ۔ انہاں اختلافات دے باوجود شیخ رشید پیپلز پارٹی دے نال مخلص رہے تے ہور اراکین د‏‏ی طرح انہاں نے پارٹی تبدیل نہ کيتی۔

انہاں نے پنج برس د‏‏ی طویل علالت دے دوران خود نوشت سوانح عمری مرتب کيتی۔ جو بعد وچ شائع ہوئی۔ لاہور وچ انہاں دا انتقال 12 ستمبر 2002ء نو‏‏ں ہويا۔

گٹھ:پاکستان پیپلز پارٹی
گٹھ:پاکستانی سیاست دان