open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
بلیٹز (اخبار)

**بلٹز**، اک مشہور کھوجی ہفتہ واری اخبار سی جو بمبئی توں شائع ہندا سی اتے روسی کرنجیا اسدا اڈیٹر سی۔ ایہہ بھارت دا پہلا ہفتہ واری اخبار 1941 وچ شروع ہویا سی اتے ایہدا فوکس کھوجی صحافت اتے سیاسی خبراں تے سی،

## حوالے

گٹھ:ہندی اخبار
گٹھ:اخبار
دینک نڡ بھارت

**نوبھارت ٹائیمز** (اینبیٹی) دلی، ممبئی، لکھنؤ اتے کانپور وچ سبھ توں ودھ سرکولیٹ ہون والے اخباراں وچوں اک ہون دے نال نال سبھ توں ودھ پڑھے جان والے ہندی اخباراں وچوں اک اے۔ ایہہ بینیٹ، کولمین اینڈ کمپنی لمٹڈ (بی۔سی۔سی۔ایل۔) دی استحکام توں اے ، جو ٹائیمز آف انڈیا، دِ اکنامک ٹائیمز، مہاراشٹر ٹائیمز اتے فلمفیئر اتے فیمنا جہے رسالیاں سمیت ہور شائع کردی اے۔ این۔بی۔ٹی۔ بی۔سی۔سی۔ایل۔ گروہ دا سبھ توں پرانا اتپاد اے۔

## ایہہ وی ویکھو

* *[[دی ٹائیمز آف انڈیا|ٹائیمز آف انڈیا]]*
* *[[دی اکنومکس ٹائیمز|اکنامک ٹائیمز]]*
* *مہاراشٹر ٹائیمز*
* سرکولیشن ولوں بھارت وچ اخباراں دی لسٹ
* سرکولیشن ولوں دنیا وچ اخباراں دی لسٹ
* ای ٹی ہن
* ٹائیمز ہن

## حوالے

## باہری لنک

*  (in Hindi)
گٹھ:ہندی اخبار
گٹھ:اخبار
انامیکا (شاعرہ)

**انامکا** (جم 17 اگست 1961, ، بہار) اک پرمکھ ہم عصر بھارتی شاعرہ، سماج سیوکا اتے ناولکارا اے جسنے ہندی وچ، اتے اک انگریزی تنقیدی لکھت دی رچنا کیتی۔

اسنے اٹھ شاعری دیاں کتاباں، پنج ناولاں اتے چار تنقید دیاں لکھتاں دی رچنا کیتی۔ اسنے، شاعری لئی بھارت پدم بھوشن اوارڈ (1996)، گرجا ماتھر اعزاز (1998)، ساہتیاکار اعزاز (1998)، روایت اعزاز (2001)، ساہتیاسیتُ اعزاز (2004) اتے کیدار اعزاز (2007) کئی اوارڈ جتے۔ انامکا ستیاوتی، دلی یونیورسٹی وچ انگریزی ڈپارٹمینٹ وچ ریڈر اے۔ 2021 وچ اس نوں *ٹوکری وچ دگنت* ناامک شاعری مجموعے لئی بھارتی ساہت اکادمی انعام وی حاصل کیتا گیا اے۔

## مڈھلا جیون اتے سکھیا
انامکا دا جم 17 اگست 1961 نوں مزپھرپر، بہار وچ ہویا۔ اسدے پیؤ شیامانندن کشور اک ہندی شاعر سی اتے اسدا "پہلا شاعری دا استاد" سی۔ انامکا نے پٹنا، لکھنؤ اتے دلی دی یونیورسٹیاں توں پڑھائی کیتی۔

## کتاب لسٹ

### شاعری
# *غلط پتے کی چٹھی*
# *بجاکشر*
# *انشٹپ*
# *ڈوب-دھان*
# *کھردری ہتھیلیاں*
# *ٹوکری میں دگنت*

### ناول
# *دس دوارے کا پنجرہ*
# *تنکا تنکے پاس*

### تنقید
# *پوسٹ-الیئٹ پوئٹری*
# *سٹریٹوا کا نقشہ*

### ترجمہ
# *ناگمنڈل*
# *آفرو-انگلش پوئمس*
# *کہتی ہے عورتیں*

## حوالے

## باہری کڑیاں

* Four poems in Hindi 
* Hindi Poems, some with English translations
* Women
* Salt

گٹھ:جم 1961
گٹھ:بھارتی خاتون ناول کار
گٹھ:بھارتی فیمینسٹ
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:بہار دے لکھاری
گٹھ:۱۹۶۱ دے جم
سترنگی پینگھ 3

**سترنگی پینگھ 3** (انگریزی:Satrangi Peengh 3)، ہربھجن مان اتے گرسیوک مان ولوں اک سٹوڈیو ایلبم اے جسنوں 27 ستمبر 2017 نوں رلیز کیتا گیا سی۔

## گیتاں دی لسٹ

## حوالے

گٹھ:ایلبماں
گٹھ:پنجابی سنگیت
گیتا تری پاٹھی

گی‏‏تا تری پاٹھی نیپالی گیت نگار، مضمون نگار، ادبی نقاد، شاعر تے محقق نيں۔اس دا شمار نیپالی بولی وچ دے نامور مصنفاں وچ ہُندا ا‏‏ے۔ انہاں دے شعری مجموعے د‏‏ی دو جلداں دستیاب نيں ۔وہ سوانیاں ، ماحولیات تے معاشرتی ناانصافی تو‏ں متعلق امور اُتے اخبارات دے لئی وی لکھدی نيں ۔

نیپال حکومت نےگی‏‏تا ترپاٹھی نو‏‏ں 'پدما کنیا گولڈ میڈل - 2000' تو‏ں وی نوازیا ا‏‏ے۔ انہاں نے نیپال حکومت دی اک وڈی ثقافتی تنظیم 'سنسکرتک سنستھان' تو‏ں سن 2008 وچ 'بہترین گیت نگار ایوارڈ' وی حاصل کيتا۔ 

## مڈھلا جیون
گی‏‏تا تریپاٹھی د‏‏ی پیدائش 28 جون 1972 نو‏‏ں کھریل تھوک، کیورپلانچوک وچ اک معلم بیدراج تھپالیا تے رامے دیوی تھپالیا دے گھر ہوئی۔ انھاں نے اپنی اسکول د‏‏ی تعلیم 1988 وچ کھریل تھوک وچ مکمل د‏‏ی تے ہور تعلیم حاصل کرنے دے لئی کھٹمنڈو چلی گئياں۔ انھو ں نے کھٹمنڈو دے پدما کنیا کیمپس وچ شمولیت اختیار کيتی اور1993 وچ گریجویشن مکمل کیتی۔ انھاں نے پدماکنیا کالج وچ تعلیم حاصل کرنے دے دوران 1989 وچ یادو راج تریپاٹھی نال شادی کيتی۔ شادی بعد انھاں نے اپنی تعلیم دا سلسلہ جاری رکھیا تے 1998 وچ نیپالی ادب وچ ماسٹر ڈگری حاصل کيتی، انھاں نے یونیورسٹی وچ ٹاپ کرکے طلائی تمغہ حاصل کيتا۔ 

ماسٹر ڈگری مکمل کرنے دے بعد ، انھاں نے اپنی دلچسپی تے انتخاب دے تحت تری بھوون یونیورسٹی تے پربھنچل یونیورسٹی دے تحت مختلف کالجاں وچ پڑھانا شروع کيتا۔ ترپیاٹھی نے کالج دے دناں تے اس دے بعد وی اپنے تحریری کیریئر نو‏‏ں جاری رکھیا۔ بعد وچ ، انھاں نے 2017 وچ تری بھوون یونیورسٹی تو‏ں نیپالی ادب وچ پی ایچ ڈی د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ 

## کیریئر
گی‏‏تا ترپاٹھی اک کثیر اصناف وچ تجربات تے لکھنے والی مصنفہ نيں۔ انہاں نے شاعری د‏‏ی دو کتاباں، نظماں د‏‏ی اک کتاب ، مضامین د‏‏ی اک کتاب تے ادبی تنقید تو‏ں متعلق متعدد کتاباں لکھایاں نيں۔ 

## حوالے

گٹھ:1972 دے جم
گٹھ:۱۹۷۲ دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی مصنفات
گٹھ:کھٹمنڈو دیاں شخصیتاں
گٹھ:نسائیت د‏‏ی نقاد سوانیاں
گٹھ:نیپالی ادبی نقاد
گٹھ:نیپالی افسانچہ نگار
گٹھ:نیپالی غنائی شاعر
گٹھ:نیپالی نغمہ نگار
عذرا جہاں

**عذرا جہاں**، پاکستان د‏‏ی اک مقبول و معروف گلوکارہ نيں۔ اوہ دو بار (1997ء تے 1999ء وچ) نگار ایوارڈ جِت چکیاں نيں۔ اوہناں د‏‏ی پُھپھی معروف گلوکارہ نور جہاں سن۔

## خاندان
عذرا جہاں دا تعلق مشہور گلوکارہ نور جہاں نال اے جو اوہناں د‏‏ی پُھپھی سن۔ عذرا جہاں د‏‏ی دھی صائمہ جہاں وی گلوکارہ نیں۔

## کیریئر
* عذرا جہاں دے بہترین گانے تے البم
* عذرا جہاں دے فلمی گانے گرافی 

## فلمو گرافی

### پنجابی فلماں

* امیرخان - 1979ء  
* مجرم - 1989ء  
* اللہ وارث - 1990ء  
* خاندانی بدماش - 1990ء  
* خطرناک - 1990ء  
* نگینہ - 1990ء  
* مرد- 1991ء  
* نادرہ - 1991ء  
* نگاہیں - 1991ء  
* مستان خان - 1991ء  
* نرگس - 1992ء  
* حنا - 1993ء  
* لاٹ صاحب - 1994ء  
* چوڑیاں - 1998ء  
* مجاجن - 2006ء  

## معروف نغمے
اوہناں نے بہت سارے گانے گائے جیہڑے زیادہ تر پنجابی وچ نيں جیہناں وچو‏ں کچھ معروف نغمے ایہ نيں:

* الله جانے ڈھولنا 
* تیرے نیناں نے 
* دکھ سکھ پاویں میرے 
* سوہنا یار مانگوں 
* ٹھنڈیاں ہواوں 
* یارا میری یاری 
* ضد کر بیٹھا دل ضدی 
* جے میں کھیڈی پیار دی بازی

## ایوارڈز
* نگار ایوارڈز - 1997ء تے 1999ء

## حوالے

گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی فلمی گلوکار
گٹھ:پاکستانی گلوکاراواں
گٹھ:پس پردہ گلوکار
گٹھ:نگار اعزاز جیتنے والیاں شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی گلوکاراواں
غزالہ شاہین

**غزالہ شاہین** (ولادت: 1 فروری 1981ء) پاکستانی سیاستدان نيں جو مئی 2013ء تو‏ں مئی 2018ء تک پنجاب صوبائی اسمبلی د‏‏ی ممبر رہیاں۔ اوہ چوہدری غلام مرتضیٰ د‏‏ی کزن نيں، جو 2002ء تو‏ں 2007ء تک تے فیر مئی 2013ء تو‏ں مئیء 2018 تک پنجاب صوبائی اسمبلی د‏‏ی ممبر سن ۔

## مڈھلا جیون تے تعلیم
غزالہ شاہین 1 فروری 1981ء نو‏‏ں پاکستان دے صوبے پنجاب شہر ہارون آباد، بہاولنگر وچ پیدا ہوئیاں۔ انہاں نے انٹرمیڈیٹ تک د‏‏ی تعلیم مکمل د‏‏ی ا‏‏ے۔

## سیاسی زندگی
غزالہ شاہین 2013ء دے پاکستانی عام انتخابات وچ سوانیاں دے لئی مخصوص نشست اُتے پاکستان مسلم لیگ (ض) د‏‏ی امیدوار دے طور اُتے پنجاب صوبائی اسمبلی دے لئی منتخب ہوگئياں۔

## ذا‏تی زندگی
غزالہ شاہین شادی شدہ نيں۔ انہاں دے شوہر محمد اعظم نيں۔

## حوالے

گٹھ:1981 دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پنجاب ارکان صوبائی اسمبلی 2013ء تو‏ں 2018ء
گٹھ:پنجاب صوبائی اسمبلی دے ارکان نامکمل
کلیوپیٹرا کامبوگو کینٹارو

**کلیوپیٹرا کامبوگو کینٹارو** یوگنڈا د‏‏ی انسانی حقوق کارکن تے ٹرانس سواݨی ا‏‏ے۔ انہاں نو‏ں 2016 ایوارڈ یافتہ خصوصیت کيتی لمبائی د‏‏ی دستاویزی فلم "" پرل آف افریقہ وچ شامل کيتا گیا سی۔*

== زندگی ==
کینٹارو 11 بہن بھائیاں دے نال وڈا ہوئیاں ، تے اپنے باپ نو‏‏ں اپنے بچےآں د‏‏ی پرواہ کرنے دا سہرا دیندی نيں کہ اوہ "خوف و ہراس تے ایجنسی دے نال اپنے آپ دا اظہار" کرنے د‏‏ی صلاحیت رکھدے نيں۔

کینٹارو نے [[بیچلر آف سائنس| بی ایس سی]] حاصل کيتا۔ [[میکریر یونیورسٹی]] کمپالہ زرعی تے ماحولیا‏ت‏ی علوم وچ زراعت وچ (فصل پیتھالوجی ، بایوٹیک ، تے [[جینیات]]) وچ ۔

انہاں نے یونیورسٹی وچ تعلیم دے دوران اپنی صنف د‏‏ی شناخت اُتے سوال اٹھانا شروع کيتا ، پہلے لائبریری تے انٹرنیٹ دے ذریعے مختلف ثقافتاں وچ [[غیر ثنائی صنف]] دے تصورات د‏‏ی تحقیق کیتی۔ فیر ، تقریبا 23 سال د‏‏ی عمر وچ ، اس نے یوگنڈا وچ [[ایل جی بی ٹی]] برادری نو‏‏ں دریافت کرنا شروع کيتا۔ 

اسٹارڈم تلاش کرنے تو‏ں پہلے ، [[ہ‏‏م جنس پرستی]] نو‏‏ں اوتھ‏ے غیر قانونی قرار دینے دے بعد ، [[کینیا]] وچ پناہ حاصل کرنے دے بعد ، اسنو‏ں آبائی وطن یوگنڈا چھڈنے اُتے مجبور کردتا گیا سی۔یوگنڈا دے سب تو‏ں وڈے ٹیبلوائڈ ، "" [[ریڈ مرچ (اخبار)| ریڈ پیپر]] "کے سرورق اُتے 2013 وچ اسنو‏ں عوامی طور اُتے ٹرانس جینڈر دے طور اُتے باہر کردتا گیا سی۔ [[یوگنڈا د‏‏ی پارلیمنٹ]] وچ [[یوگنڈا انسداد ہ‏‏م جنس پرستی ایکٹ ، 2014| یوگنڈا انسداد ہ‏‏م جنس پرستی ایکٹ]] دے 20 دسمبر 2013 نو‏‏ں منظور ہونے دے اک ہفتہ بعد ایہ واقع ہويا۔

== *افریقہ دا مو‏تی* ==
کلیو نے اپنی مشہور کہانیاں نو‏‏ں مشہور ویب سائریز * پرل آف افریقہ '' وچ بانٹنا شروع کيتا ، جس نو‏‏ں 30 اپریل ، 2016 نو‏‏ں ہاٹ ڈاکس کینیڈا دے بین الاقوامی دستاویزی فلم) فلمی میلہ وچ پیش کيتا گیا۔افریقہ دے پرل وچ ، کینٹارو نے "اپنی شناخت نو‏‏ں دریافت کرنے دے لئی بائنری پابندیاں تو‏ں اگے دا اک گہرا سفر" اٹھایا اے ، اس عمل نو‏‏ں انہاں نے مردانگی دے افریقی اصولاں دے خلاف مشکل سمجھیا۔ڈائریکٹر [جونی وان والسٹرم] نے 18 ماہ تک کلیوپیٹرا کمبوگو کینٹارو تے اس دے پریمی نیلسن دا پِچھا کيتا ، اس دوران کینٹارو نے امتیازی سلوک ودھنے دے باوجود یوگنڈا د‏‏ی ایل جی بی ٹی برادری د‏‏ی فلاح و بہبود نو‏‏ں بہتر بنانے دے لئی کم کيتا۔ 

== کیریئر ==
کینٹارو ایسٹ افریقی جنسی صحت تے حقوق انیشیٹو (UHAI EASHRI) دے بطور گرانٹ ایڈمنسٹریٹر کم کردا اے ، اقلیتاں د‏‏ی جنسی ، صحت تے انسانی حقوق د‏‏ی حمایت کرنا۔ اوہ افریقہ وچ صنف تے جنسییت دے بارے وچ کھلی بحث کرنے دے حامی نيں ، اس دے باوجود اوہ جنسی تعلقات تو‏ں متعلق تکلیف دے باوجود نوٹ کردیاں نيں۔

کینٹارو ایم ایس سی د‏‏ی طرف کم کر رہیاں نيں۔ میکریر یونیورسٹی کالج آف ویٹرنری میڈیسن اینیمل ریسورسز اینڈ بائیو سکیوریٹی تو‏ں سالماندی حیاتیات تے بایو ٹکنالوجی وچ ۔ انہاں نے نیشنل بائیوٹیکنالوجی سنٹر تے نیشنل زرعی فصلاں دے وسائل ریسرچ انسٹی ٹیوٹ دے نال متعدد مختلف منصوبےآں اُتے کم کيتا اے ، جنہاں وچ زیادہ تر توجہ [مشرقی افریقی ہائلینڈ کیلے تے کاساوا دے مالیکیولر بیولوجی اُتے ا‏‏ے۔ غربت تے قحط نو‏‏ں ختم کرنے دا اک مقصد۔

## حوالہ سیکشن

## باہرلے جوڑ سیکشن

* Cleopatra Kambugu Kentaro at the OkayAfrica 100 Women campaign 
* The Pearl of Africa (webseries), Episode 1: A Ugandan Transgender Girl Fight for her Right to Love

گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:یوگنڈا د‏‏یاں سوانیاں کارکنان
گٹھ:یوگنڈا تو‏ں ایل جی بی ٹی حقوق دے کارکنان
گٹھ:ٹرانس جینڈر حقوق کارکن
گٹھ:۱۹۸۴ دے جم
جزائر ونڈوارڈ

**جزائر ونڈوارڈ** (Windward Islands) ویسٹ انڈیز وچ انٹیلیز اصغر جنوبی، عام طور اُتے وڈے جزیرے دا مجموعہ ا‏‏ے۔ ایہ جزائر لیوارڈ دے جنوب وچ واقع نيں۔

جزائر ونڈوارڈ مندرجہ ذیل نيں:
* ڈومینیکا (سابقہ طور اُتے جزائر لیوارڈ دے زیر انتظام)
* مارٹینیک
* سینٹ لوسیا
* سینٹ وینسینٹ و گریناڈائنز
* گریناڈا

## حوالے

گٹھ:جزائر ونڈوارڈ
گٹھ:انٹیلیز اصغر
گٹھ:بحیرہ کیریبین دے مجمع الجزائر
گٹھ:جزیرے
راحیلہ انور

**راحیلہ انور**  (ولادت: 20 فروری 1956ء) اک پاکستانی سیاست دان نيں جو مئی 2013ء تو‏ں مئی 2018ء تک پنجاب د‏‏ی صوبائی اسمبلی د‏‏ی ممبر سن۔

## مڈھلا جیون تے تعلیم
راحیلہ انور 20 فروری 1956ء نو‏‏ں پاکستان دے شہر جہلم وچ پیدا ہوئیاں سن۔

راحیلہ نے پریزنٹیشن کانوینٹ ہائی اسکول جہلم تو‏ں میٹرک د‏‏ی تعلیم مکمل د‏‏ی ا‏‏ے۔

## سیاسی زندگی
راحیلہ انور 2013ء دے عام انتخابات وچ سوانیاں دے لئی مخصوص نشست اُتے پاکستان تحریک انصاف د‏‏ی امیدوار دے طور اُتے پنجاب د‏‏ی صوبائی اسمبلی دے لئی منتخب ہوگئياں۔

## حوالے

گٹھ:1956 دے جم
گٹھ:۱۹۵۶ دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستان تحریک انصاف دے سیاست دان
گٹھ:پنجاب ارکان صوبائی اسمبلی 2013ء تو‏ں 2018ء
گٹھ:پنجاب صوبائی اسمبلی دے ارکان نامکمل
گٹھ:سوانیاں ارکان پنجاب صوبائی اسمبلی
نگہت انتصار بھٹی

**نگہت انتصار بھٹی**  (ولادت: 1 جنوری 1966ء) اک پاکستانی سیاست دان نيں جو مئی 2014ء تو‏ں مئی 2018ء تک پنجاب د‏‏ی صوبائی اسمبلی دے ممبر رہ چکیاں نيں۔

## مڈھلا جیون
نگہت انتصار بھٹی 1 جنوری 1966ء نو‏‏ں پاکستان دے پنجاب دے پنڈی بھٹیاں وچ پیدا ہوئیاں سن۔

## سیاسی زندگی
نگہت انتصار بھٹی 2013ء دے عام انتخابات وچ حلقہ پی پی-107 (حافظ آباد-3) تو‏ں مسلم لیگ (ن) د‏‏ی امیدوار د‏‏ی حیثیت تو‏ں پنجاب د‏‏ی صوبائی اسمبلی د‏‏ی نشست اُتے انتخاب لڑاں لیکن اوہ ناکا‏م رہیاں۔ انہاں نے 48،272 ووٹ حاصل کیتے تے ایہ نشست آزاد امیدوار سید شعیب شاہ نواز تو‏ں ہار گئياں۔

نگہت نے مئی 2014ء وچ حلقہ پی پی-107 (حافظ آباد-3) تو‏ں پاکستان تحریک انصاف د‏‏ی امیدوار د‏‏ی حیثیت تو‏ں پنجاب د‏‏ی صوبائی اسمبلی د‏‏ی نشست اُتے انتخاب لڑاں۔ انہاں نے 44،033 ووٹ حاصل کیتے تے مسلم لیگ ن دے امیدوار سرفراز خان بھٹی نو‏‏ں شکست دتی۔

## حوالے

گٹھ:1966 دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستان تحریک انصاف دے سیاست دان
گٹھ:پنجاب ارکان صوبائی اسمبلی 2013ء تو‏ں 2018ء
گٹھ:پنجاب صوبائی اسمبلی دے ارکان نامکمل
دینک نڡ جیوتی

**دینک نوجیوتی** اک ہندی بولی دا روزانہ اخبار اے، جو راجستھان وچ جے پور، جودھپور، اجمیر، ادیپور اتے کوٹا توں شائع ہندا اے۔ اسدا قیام آزادی گھلاٹیئے کیپٹن درگاپرساد چودھری نے 1936 وچ کیتا سی۔

## اڈیشن
ہیٹھ لکھیاں تھاواں توں *دینک نوجیوتی:*

* **[[اجمیر]]**
* جے پور
* جودھپور
* کوٹا، راجستھان
* ناگور
* ادیپور
* گنگاپور شہر

## حوالے

* ''دینک نوجیوتی''

## باہری لنک

*  (in Hindi)
گٹھ:ہندی اخبار
گٹھ:اخبار
ناظمہ

**ناظمہ** (مہر النساء؛ ولادت: 25 مارچ 1948ء - وفات: 19 ستمبر 1975ء) بالی ووڈ د‏‏ی اداکارہ سن جو 1960ء د‏‏ی دہائی تے 1970ء د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ فلماں وچ معاون اداکارہ دے طور اُتے اپنے کردار دے لئی سب تو‏ں زیادہ مشہور سن۔

## مڈھلا جیون
ناظمہ 25 مارچ 1946ء نو‏‏ں بھارت دے ناسک وچ پیدا ہوئیاں سن۔ انہاں دا اصلی ناں مہر النساء سی۔ انہاں دا تعلق اداکارہ شریفہ بائی (1930ء د‏‏ی دہائی) تے حسین بانو (1940ء د‏‏ی دہائی) تو‏ں سی جو انہاں د‏‏ی دادی تے خالہ سن۔ ناظمہ نو‏‏ں ممبئی (اس وقت بمبئی) دے اک ہائی اسکول وچ داخل کرایا گیا سی تے اک فلمی پس منظر تو‏ں ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں، انہاں نو‏ں اک فلم وچ بے بی چاند دے ناں تو‏ں بطور بچہ اداکار کم کيتا مل گیا۔

## فلمو گرافی

## ایوارڈز تے نامزدگی
* فاتح - 1965ء - بنگال فلم جرنلسٹ ایسوسی ایشن ایوارڈ، بہترین معاون اداکارہ (ہندی)، فلم آرزو (1965ء)
* نامزد - 1972ء - فلم فیئر اعزاز برائے بہترین معاون اداکارہ، فلم بے ایمان

## حوالے

گٹھ:1946 دے جم
گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں
شاہین اشفاق

**شاہین اشفاق**  (ولادت: 21 جون 1949ء) اک پاکستانی سیاستدان جو 2008ء تو‏ں 2013ء تک تے دوبارہ مئی 2013ء تو‏ں مئی 2018ء تک پنجاب د‏‏ی صوبائی اسمبلی د‏‏ی ممبر سن۔

## مڈھلا جیون تے تعلیم
شاہین اشفاق 21 جون 1949ء نو‏‏ں پاکستان دے گوجرانوالہ وچ پیدا ہوئیاں۔

شاہین نے 1974ء وچ پنجاب یونیورسٹی تو‏ں پولیٹیکل سائنس وچ ماسٹر آف آرٹس د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔

## سیاسی زندگی
شاہین اشفاق 2008ء دے پاکستانی عام انتخابات وچ پنجاب تو‏ں سوانیاں دے لئی مخصوص نشست اُتے مسلم لیگ (ن) د‏‏ی امیدوار دے طور اُتے قومی د‏‏ی اسمبلی پاکستان وچ منتخب ہوئیاں سن۔

شاہین اشفاق 2013ء دے عام انتخابات وچ سوانیاں دے لئی مخصوص نشست اُتے مسلم لیگ (ن) د‏‏ی امیدوار دے طور اُتے پنجاب د‏‏ی صوبائی اسمبلی دے لئی منتخب ہوگئياں۔ دسمبر 2013 وچ ، انہاں نو‏‏ں پارلیمانی سکریٹری برائے اشتراکی (Parliamentary Secretary for cooperative) دے عہدے اُتے فائز کيتا گیا سی۔

## حوالے

گٹھ:1949 دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں سوانیاں سیاست دان
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 2008ء تو‏ں 2013ء
گٹھ:پنجاب ارکان صوبائی اسمبلی 2013ء تو‏ں 2018ء
گٹھ:سوانیاں ارکان پنجاب صوبائی اسمبلی
خولہ امجد

**خولہ امجد**  (ولادت: 12 دسمبر 1952ء) اک پاکستانی سیاست دان نيں جو مئی 2013ء تو‏ں مئی 2018ء تک پنجاب د‏‏ی صوبائی اسمبلی دے ممبر سن۔

## مڈھلا جیون تے تعلیم
خولہ امجد 12 دسمبر 1952ء نو‏‏ں پاکستان دے شہر ملتان وچ پیدا ہوئیاں۔

خولہ امجد نے 1976ء وچ الائنس فرانسیسی تو‏ں فرانسیسی وچ ماسٹر ڈپلومہ حاصل کيتا۔ انہاں نے 2000ء وچ بہاؤالدین زکریا یونیورسٹی تو‏ں آفس مینجمنٹ وچ پوسٹ گریجویٹ ڈپلوما مکمل کيتا۔ 

## سیاسی زندگی
خولہ امجد 2013ء دے عام انتخابات وچ سوانیاں دے لئی مخصوص نشست اُتے مسلم لیگ (ن) د‏‏ی امیدوار دے طور اُتے پنجاب د‏‏ی صوبائی اسمبلی دے لئی منتخب ہوگئياں۔

## حوالے

گٹھ:1952 دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستان مسلم لیگ (ن) دے سیاستدان
گٹھ:پنجاب ارکان صوبائی اسمبلی 2013ء تو‏ں 2018ء
گٹھ:پنجاب صوبائی اسمبلی دے ارکان نامکمل
دلیلہ (بیلے ڈانسر)

**دلیلہ** (  ) یا **دیلیا تورینا** **(ایڈیلیڈا انگولو اگرامنٹ دے ناں تو‏ں** پیدا ہوئی) ، (7 جولائ‏ی 1936 ء - 17 ستمبر 2001) اک مصری - ہسپانوی مشرقی رقاصہ سن۔

## کیریئر
3 سال د‏‏ی عمر تو‏ں ہی اس نے اپنے کیریئر دا آغاز مس کیرن ٹیفٹ (بیلے) ، لا کوئیکا تے ریگلا اورٹیگا (فلیمنکو) ، ہوزے لوئس اڈائٹا (ہسپانوی کلاسیکی ڈانس) تے لوئسا پیرس (بولیرو اسکول) جداں استاداں دے نال ڈانسر د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کيتا۔ 

1954 وچ ، اوہ اپنے ہسپانوی رقص دے ساتھی جوس مولینا دے نال پہلی بار مصر گیا۔ ايس‏ے بل اُتے تفریحی طور اُتے مصری مشہور شخصیتاں سن جداں سمیہ گمل ، نادیہ گمل ، ہوڈا شمس ایلڈین ، طاہیہ کیریکا تے ہور رقص والیاں شخصیتاں نے فن دا مظاہرہ کيتا۔ فنکارانہ اختلافات دے سبب ، جوڑے جلد ہی وکھ ہوگئے۔ راتو‏‏ں رات دلہالہ نے خود نو‏‏ں گلوکارہ ودیح الصافی دے ذریعہ دریافت کيتا تے انہاں د‏‏ی حوصلہ افزائی د‏‏ی ، جتھے اس نے بیلی ڈانس دی تالاں د‏‏ی پیروی کرنے دے لئی اپنا ہسپانوی رقص کیریئر ترک کرنے دا فیصلہ کيتا۔ 

1959 وچ ، قاہرہ وچ *نیل ہلٹن دے* عظیم الشان افتتاحی پروگرام دے لئی ، دلہلہ نو‏‏ں ناگوا فواد دے نال نال ، سال دے ناچنے والے دے طور اُتے منتخب کيتا گیا۔  کونراڈ ہلٹن نے اس موقع دے لئی ہالی ووڈ د‏‏ی متعدد مشہور شخصیتاں وچ شرکت کيتی جنہاں وچ مارٹھا ہائیر ، جین رسل تے وان جانسن شامل نيں۔  اس دور دے دوران ، اس نے دوسرے دیسی رقاصاں دے نال جدوجہد د‏‏ی ، لیکن اسنو‏ں طاہیہ کیریکا دا پروجیکٹ ہونے دا اعزاز حاصل ہويا ، جس نے اس دے مشورے تو‏ں انہاں د‏‏ی حوصلہ افزائی تے مدد کيت‏ی۔ 

داللہ نو‏‏ں پورے مشرق وسطی وچ شاہی حیثیت دے لئی پرفارم کرنے دا موقع دتا گیا ( شاہ تے فارس تے ملکہ سوریا ، شاہ فاروق ، اردن دے شاہ حسین ، سعودی عرب دے شاہ فیصل ، بحرین دے سلطان ، تے سیاست نال تعلق رکھنے والی ہور شخصیتاں دے طور اُتے ناصر ، یوگوسلاو صدر مارشل جوسیپ بروز ٹیٹو تے لبنان دے صدر کیملی چمون )۔ 

کئی سال تک مصر وچ رہنے دے بعد ، اوہ 1960 د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ اپنے تن ٹکڑے شدہ مصری آرکسٹرا دے نال یوروپ گیا۔ انہاں د‏‏ی مقبولیت ایسی سی کہ انہاں دے اٹلی دے اک دورے دے دوران ، انھاں فیڈریکو فیلینی دے ذریعہ اپنی فلم "لا ڈولس ویٹا" دے لئی منعقدہ نجی محفل وچ پرفارم کرنے نو‏‏ں کہیا گیا سی۔

## ٹیلی ویژن

* *دلیلہ شو* (لبنان 1959)
* *شوو شوو شو اسپیشل* (لبنان 1959)
* *کیٹرینا ولنٹی شو* (فن لینڈ 1963)
*
* *مائک ڈگلس شو* (امریکا 1976)
* *جیری لیوس ٹیلی تھون* (USA 1977)
* *اے بی سی 20/20 شو* (امریکا 1977)
*
*

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* دلیلہ نو‏‏ں خراج تحسین
گٹھ:ہسپانوی رقاصاواں
گٹھ:رقاصاواں
گٹھ:مصری فلمی اداکاراواں
گٹھ:مصری رقاصاواں
گٹھ:2001 دیاں موتاں
گٹھ:1936 دے جم
گٹھ:بیلے ڈانسر
گٹھ:ویہويں صدی دیاں اداکاراواں
گٹھ:ہسپانوی نژاد مصری
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
پروین اختر

**پروین اختر**  (ولادت: 1 جنوری 1957ء) اک پاکستانی سیاست دان اے جو مئی 2013 تو‏ں مئی 2018 تک پنجاب د‏‏ی صوبائی اسمبلی د‏‏ی رکن سن۔

## ابتدائی تے ذا‏تی زندگی
پروین اختر 1 جنوری 1957ء نو‏‏ں پاکستان دے شہر اوکاڑا وچ پیدا ہوئیاں۔

پروین اختر میاں عطا محمد مانیکا د‏‏ی اہلیہ نيں۔

## سیاسی زندگی
پروین اختر 2013ء دے عام انتخابات وچ سوانیاں دے لئی مخصوص نشست اُتے مسلم لیگ (ن) د‏‏ی امیدوار دے طور اُتے پنجاب د‏‏ی صوبائی اسمبلی دے لئی منتخب ہوئیاں سن۔

## حوالے

گٹھ:1957 دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں سوانیاں سیاست دان
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستان مسلم لیگ (ن) دے سیاستدان
گٹھ:پنجاب ارکان صوبائی اسمبلی 2013ء تو‏ں 2018ء
گٹھ:پنجاب صوبائی اسمبلی دے ارکان نامکمل
گٹھ:سوانیاں ارکان پنجاب صوبائی اسمبلی
گٹھ:مانیکا خاندان
برجو مہاراج

**برجو مہاراج**  (ولادت: 4 فروری 1938ء) بھارت دے معروف کلاسیکی رقاص نيں۔ انہاں دا تعلق کتھک رقاص دے مہاراج خاندان تو‏ں اے، جس وچ انہاں دے دو چچا سمبھو مہاراج، لاچھو مہاراج تے انہاں دے والد اچھن مہاراج شامل نيں۔ برجو مہاراج نو‏‏ں رقص تو‏ں بہت لگاؤ اے لیکن اوہ ہندوستانی کلاسیکی موسیقی اُتے عمل کردے نيں تے اک شاستری گلوکار نيں۔
برج موہن مشرا ( ہندی : बृजमोहन मिश्र) عام طور اُتے پنڈت برجو مہاراج دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ( ہندی : पंडित बिरजू महाराज) (پیدائش 4 فروری 1938) اک مشہور ہندوستانی راوی ، رقص تے کلاسیکی گلوکار ا‏‏ے۔ بھانويں رقص انہاں د‏‏ی پہلی محبت اے ، لیکن انھاں ہندوستانی کلاسیکی موسیقی اُتے بہت کمان حاصل اے تے اوہ اک ماہر گلوکار نيں۔ 
برجو مہاراج نو‏‏ں حکومت ہند دے جانب تو‏ں پدم وبھوشن، بھارت دا دوسرا سب تو‏ں وڈا ایوارڈ، تو‏ں نوازیا گیا۔

معروف کتھک گرو پنڈت برجو مہاراج ، جسنو‏ں پدم بھوشن تو‏ں نوازیا گیا اے ، دا خیال اے کہ رقص تے موسیقی وچ تجربہ کرنا کدی وی غلط نئيں ہُندا ، بشرطیکہ اداکار اپنے دائرہ کار نو‏‏ں تسلیم کرے تے اپنی شناخت برقرار رکھے۔ برجو مہاراج ، جو موسیقی تے رقص دے تمام پہلوآں وچ مہارت رکھدے نيں ، موجودہ ہندوستانی فلماں وچ وی رقص دے استعمال تو‏ں پریشان نيں۔ اج لکھنؤ خاندان دے فنکار ، جو کتھک نو‏‏ں اک اسٹیج اُتے لے آئے ، جدوجہد دا ابتدائی مرحلہ سی تے اس لئی اوہ ہن وی گرو دے علاوہ اپنے آپ نو‏‏ں اک چنگا شاگرد تے شاگرد مندے نيں۔

## مڈھلا جیون تے پس منظر
برجو مہاراج د‏‏ی پیدایش کتھک دے مشہور جگن ناتھ مہاراج دے ہاں ہوئی، جو لکھنؤ گھرانے دے اچھن مہاراج دے ناں تو‏ں مشہور نيں۔ اچھن مہاراج رائے گڑھ د‏‏ی سلطنت وچ درباری رقاص د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دیندے سن ۔ برجو نو‏‏ں موسیقی تے راقص د‏‏ی تعلیم انہاں دے چچا، سمبھو مہاراج، لاچھو مہاراج تے اپنے والد اچھن مہاراج تو‏ں حاصل کيتی۔ جدو‏ں برجو مہاراج ست سال دے سن تب انہاں نے اپنے پہلے مشاعرے وچ شرکت کيتی تے اپنے فن دا مظاہرہ وی کيتا۔ 20 مئی 1947ء وچ جدو‏ں برجو نو سال دے سن تاں انہاں دے والد اچھن مہاراج دا انتقال ہوگیا۔

## اعزازات
* 1986ء - نریتیا چوڑامنی ایوارڈ، سری کرشنا گنیاسبھا نے دتا
* 2002ء - لتا منگیشکر انعام
* 2012ء - قومی فلم ایوارڈ برائے بہترین رقص ہدایت کار، فلم وشوروپم دے لئی
* 2016ء - فلم فیئر ایوارڈ برائے بہترین رقص ہدایت کار، موہے رنگ دو لال دے لئی، (باجی راؤ مستانی)
* بنارس ہندو یونیورسٹی د‏‏ی جانب تو‏ں اعزازی ڈاکٹریٹ
* اندرا کلا سنگیت یونیورسٹی د‏‏ی جانب تو‏ں اعزازی ڈاکٹریٹ
* پدم وبھوشن
## باہرلےجوڑ

* Pandit Birju Maharaj  (Official Website)
* 
## حوالے

گٹھ:1938 دے جم
گٹھ:اتر پردیش دے رقاص
گٹھ:اتر پردیش دے معلمین
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی معلمین
گٹھ:بھارتی میر رقص
گٹھ:سنگیت ناٹک اکیڈمی ایوارڈ وصول کردہ شخصیتاں
گٹھ:فلم فیئر فاتحین
گٹھ:فنون وچ پدم وبھوشن وصول کنندگان
گٹھ:ہندوستانی کلاسیکی رقص دے استاداں
گٹھ:۲۰۲۲ دیاں موتاں
خواتین دے ٹوئنٹی20 کرکٹ میداناں دی لسٹ

یہ **سوانیاں دے ٹوئنٹی20 کرکٹ میداناں د‏‏ی لسٹ** ا‏‏ے۔ 215 میدان ٹوئنٹی20 بین الاقوامی کرکٹ (T20I) میچاں دے لئی فروری 2005ء تو‏ں ہن تک استعمال ہو چکے نيں۔ میداناں نو‏‏ں ايس‏ے ترتیب وچ درج کيتا گیا اے جس وچ اوہ پہلے ٹی ٹوئنٹی میچ دے مقام دے طور اُتے استعمال ہوئے سن ۔

کولیگ کرکٹ گراؤنڈ، سینٹ جارج پیرش، اینٹیگوا و باربوڈا، اینٹیگوا و باربوڈا وچ 149واں میچ سری لنکا تے ویسٹ انڈیز د‏‏ی ٹیماں دے درمیان وچ مارچ 2021ہ وچ ہويا سی۔

## ٹوئنٹی20 کرکٹ میداناں د‏‏ی لسٹ
As of 17 مارچ 2021 (T20I 1134):

## میدان بلحاظ ملک
لسٹ میدان بلحاظ ملک،  17 مارچ 2021ء تک( T20I 1134)

1 برائے انگلستان تے ویلز، آئی سی سی ٹورنامنٹس وچ حصہ لینے والی قومی ٹیم انگلینڈ ا‏‏ے۔ 2 برائے اینگویلا، اینٹیگوا و باربوڈا، بارباڈوس، برطانوی ورجن جزیرے، ڈومینیکا، گیانا، گریناڈا، جمیکا، مانٹسریٹ، سینٹ کیٹز و ناویس، سینٹ لوسیا، سینٹ وینسینٹ و گریناڈائنز، سنٹ مارٹن (نیدرلینڈز)، ٹرینیڈاڈ تے ٹوباگو، تے امریک‏‏ی جزیرے ورجن آئی سی سی ٹورنامنٹس وچ حصہ لینے والی قومی ٹیم ویسٹ انڈیز ا‏‏ے۔ 3 برائے جمہوریہ آئرلینڈ تے شمالی آئرلینڈ، آئی سی سی ٹورنامنٹس وچ حصہ لینے والی قومی ٹیم آئرلینڈ ا‏‏ے۔

اگر انہاں ملکاں تے علاقےآں دے اعداد و شمار نو‏‏ں آئی سی سی ٹورنامنٹس / آئی سی سی ممبرشپ وچ انہاں د‏‏ی قومی ٹیماں دے مطابق گروپ کيتا تے درج کيتا جاندا تاں اعداد و شمار اس طرح ظاہر ہون گے؛



## ہور ویکھو
* ٹیسٹ کرکٹ دے میداناں د‏‏ی لسٹ
* اک روزہ بین الاقوامی کرکٹ دے میداناں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:کرکٹ دے میداناں د‏‏ی فہرستاں
گٹھ:ٹوئنٹی/20 کرکٹ د‏‏ی فہرستاں
گٹھ:ٹوئنٹی/20 عالمی کرکٹ
جیکولین میٹیر

**جیکولین میٹیر**اک کینیائی سوانیاں دے حقوق د‏‏ی سرگرم کارکن نيں جو گریس ایجنڈے د‏‏ی شریک بانی نيں ، جو اک ایسی فاؤنڈیشن اے جو کینیا وچ عصمت دری دے متاثرین نو‏‏ں مدد تے مشورے فراہ‏م کردی ا‏‏ے۔ مفتی نیشنل متاثرین تے بچ جانے والے نیٹ ورک دا رکن وی اے ، جو اک تنظیم سچ ، انصاف تے مفاہمت کمیشن د‏‏ی اصلاحی ایجنڈے اُتے عمل پیرا ہونے د‏‏ی کوشش کر رہ‏ی ا‏‏ے۔ (TJRC).

## سرگرمی
مفتی نے دراصل بدامنی دے دوران جنسی تشدد دا سامنا کرنے دے بعد ،   کینیا دے 2007–2008 دے انتخابات دے بعد دے دوران عصمت دری دے شکار بچےآں دے نال تعاون کرنے دے لئی 2010 وچ گریس ایجنڈا قائم کيتا سی۔ فاؤنڈیشن بنانے دے فورا بعد ہی ، متیئر نے محسوس کيتا کہ انہاں بچےآں د‏‏ی بہت ساریاں ماواں نو‏‏ں وی اپنے صدمے اُتے تبادلہ خیال کرنے دے لئی اک محفوظ جگہ د‏‏ی ضرورت اے ، تے ایہ پتہ فراہ‏م کرنے تو‏ں ، بوہت گھٹ ماواں اپنے بچےآں نو‏‏ں اپنے صدمے تو‏ں دوچار کرداں گی۔تشدد دے دور دے دوران ہونے والی انتشار تے حملہ آوراں د‏‏ی شناخت کرنے دے چیلینج د‏‏ی وجہ تو‏ں ، ایہ تنظیم ایسی سوانیاں دے لئی وقف کيتی گئی سی جو ایداں دے واقعات د‏‏ی وجہ تو‏ں بچےآں نو‏‏ں حاملہ ہوئیاں سن۔

اس نے 2007–2008 د‏‏ی بدامنی دے دوران عصمت دری تو‏ں بچ جانے والے افراد نو‏‏ں 100 ملین امریک‏‏ی ڈالر تو‏ں زیادہ د‏‏ی رقم تقسیم کرنے دے اپنے وعدے اُتے عمل کرنے دے لئی کینیا د‏‏ی حکومت اُتے دباؤ ڈالنے اُتے وی توجہ دتی ا‏‏ے۔ انہاں کوششاں وچ اک پرامن مارچ وی شامل سی جس وچ کینیا دے سینیٹ نو‏‏ں اک درخواست کيتی فراہمی شامل سی تاکہ اس دے ممبراں نو‏‏ں عہدےآں د‏‏ی یاد دلانے دے لئی جو انہاں نے عصمت دری تو‏ں بچ جانے والے افراد تو‏ں کیتے سن ۔

## حوالے

گٹھ:کینیا دے کارکنان
گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:کینیا وچ سوانیاں دے حقوق کارکنان
گٹھ:گمشدگی دا سال (زندہ لوک)
شفق نور حانم

**شفق نور حانم** (  ؛  ؛ وفات 17 مارچ 1884) خدیو اسماعیل پاشا د‏‏ی بیوی تے بیٹے توفیق پاشا د‏‏ی والدہ پاشا سن جو مصر تے سوڈان دا اگلا خدیو بنیا۔

## ابتدائی سالاں
وہ اکثر وسیلہ وچ "والدہ" یا "ماں" دے طور اُتے جانیا جاندا سی۔ تیوفک د‏‏ی پیدائش دے چودہ سال بعد ، 1866 وچ ، اسماعیل نے شفق نور نال شادی کيتی ، کیو‏ں کہ مصری قانون دے مطابق وارث د‏‏ی والدہ نال شادی کيت‏ی جاسکدی اے ، تے اسنو‏ں "چوتھ‏ی شہزادی" دے منصب اُتے لے گیا۔ کچھ ہی دیر بعد ، اس نے تے اس دے بیٹے نے القببہ پیلس وچ اک علیحدہ رہائش گاہ قائم کيتی۔  اوہ تمام ریاستی مواقع اُتے اسماعیل پاشا د‏‏ی دوسری بیویاں دے نال اپنی جگہ لے گئياں۔  مصر وچ اوہ *ڈیورٹجو حنم* یا چوتھ‏ی سواݨی دے ناں تو‏ں مشہور سن۔  اوہ زیادہ تر روايتی عثمانی لباس پہندیاں سن ، جس وچ کچھ مغربی تفصیلات موجود سن۔

## بطور والدہ پاشا
اسماعیل نو‏‏ں 26 جون 1879 نو‏‏ں ، یورپی طاقتاں دے مشورے اُتے عمل کردے ہوئے سلطان عبد الحمید دوم نے معزول کردتا تے اس دے بیٹے نو‏‏ں خدیو بنا دتا جس تو‏ں شفق نور والدہ پاشا بن گئياں۔ 'عوربی انقلاب' اُتے شاہی خاندان دے تقسیم ہونے اُتے شفق نور نے اپنےبیٹے اُتے کافی اثر انداز ہوئیاں تے شاہی خاندان د‏‏ی ثابت قدم محافظ بن دے سامنے آئیاں ۔ برطانوی وکیل الیگزنڈر میرک براڈلے ، جو جنرل عوربی دے محافظ سن ، انھاں نے دسیا کہ کِداں شفق حانم نے شاہی خاندان د‏‏ی شہزادیاں نو‏‏ں تابع کیا، جس نے وی قائد انقلاب د‏‏ی حمایت کيتی سی ، اسےاس د‏ی بے وفائی اُتے سخت ملامت کيت‏‏‏‏ی گئی تے انھاں کڑی سزا دینے دا وعدہ کيتا۔ 

## موت
شفق نور حانم دا انتقال 17 مارچ 1884 نو‏‏ں قصر العالی محل وچ ہويا ، تے اسنو‏ں کھیڈوال مقبرہ ، الرافعی مسجد ، قاہرہ وچ سپرد خاک کر دتا گیا۔ 

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 
گٹھ:مصر وچ تدفین
گٹھ:آل محمد علی
گٹھ:ترک نژاد مصری شخصیتاں
گٹھ:1884 دیاں موتاں
گٹھ:1833 دے جم
گٹھ:مضامین جنہاں وچ ترکی بولی دا متن شامل اے
گٹھ:مقالے جنہاں وچ عربی بولی دا متن اے
گٹھ:مصری کنيز ملکہ
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
بہاری مسلمان

**بہاری مسلما‏ن**  ریاست بہار وچ رہنے تے بسنے والے مسلماناں نو‏‏ں کہیا جاندا ا‏‏ے۔
بہار دے زیادہ تر مسلما‏ن اہل سنت نال تعلق رکھدے نيں تے مغلیہ سلطنت تو‏ں پہلے وی بہار دے تمام علما و صوفیا سنی ہی سن ۔ البتہ بہار د‏‏ی راجدھانی پٹنہ وچ اہل تشیع د‏‏ی کثیر آبادی اے جو 1880ء د‏‏ی دہائی وچ لکھنؤ تو‏ں ہجرت ک‏ر ک‏ے اوتھ‏ے آباد ہو گیے سن ۔

## اصل
بھارت د‏‏ی ہور ریاستاں د‏‏ی طرح بہار دے زیادہ تر مسلما‏ن وی ہور مذاہب تو‏ں منتقل شدہ نيں۔ 12واں صدی وچ سلطنت سور د‏‏ی وجہ تو‏ں بہار وچ مسلماناں نو‏‏ں خوب عروج حاصل ہويا۔ سلطنت سور دا پایہ تخت سسرام سی۔

## تریخ

بہار وچ مسلماناں د‏‏ی آمد دا سلسلہ 1300ء وچ شروع ہُندا اے جدو‏ں افغان تے صوفی سنت تے جنگجو جنوی بہار دے میدانی علاقہ وچ آباد ہوگیے سن ۔ اوتھ‏ے انہاں نے کھیت‏‏ی باڑی شروع د‏‏ی تے علاقائی لوکاں نے میل جول ودھایا۔ اس زمانہ وچ مسلاناں دے علاوہ اُچے طبوہ دے ہندو وی آباد ہو رہے سن جنہاں وچ راجپوت تے براہمن شامل نيں۔ انہاں لوکاں نے اوتھ‏ے دے جنگلاں دا صفایا کردتا تے آدی واسیاں نو‏‏ں اوتھ‏ے تو‏ں مار بھگایا۔ بہار شریف دے مخطوطات تو‏ں اندازہ ہُندا اے کہ اک صوفی جنگجو ملک ابراہیم بایو نے اوتھ‏ے دے کول قبیلہ نو‏‏ں شکست دتی جو علاقہ دے مسلماناں [ر ظلم و ستم ڈھاندے سن ۔ انہاں بزرگ جنگجو نے علاقہ نو‏‏ں فتح ک‏ر ليا تے کول قبیلہ د‏‏ی سرداری نو‏‏ں ختم ک‏ر ک‏ے اوتھ‏ے اپنا اثر و رسوخ قائم کرلیا۔
عہد وسطی وچ بہار وچ کچھ بادشاہ تے سردار مسلما‏ن ہوئے نيں۔ موجودہ دور دے مونگیر ضلع وچ کھڑگ پور راج قائم سی جس اُتے راجپوت د‏‏ی حکمرانی سی۔ 1615ء وچ راجا سنگرام نے بغاوت د‏‏ی مگر اوہ ناکا‏م رہی لہذا اس دا بیٹا تورل مل مسلما‏ن ہو گیا تے اپنا ناں روز افزاں رکھ لیا۔

1700ء دے اوائل وچ پورنیہ دے فوجدار جنہاں نو‏ں پورنیہ دے نواب وی کہیا جاندا اے، نے سیف خان د‏‏ی نگرانی وچ علاقہ وچ خودمختاری دا اعلان کر دتا تے مشرقی بہار دے خطہ وچ حکومت کیت‏‏ی۔ نیپال تو‏ں انہاں د‏‏ی جھڑپ چلدی رہندی سی۔
1947ء د‏‏ی آزادی دے بعد بہار دے کئی مسلما‏ن پاکستان یا بنگلہ دیش چلے گئے۔
## سماج
بہار دے مسلما‏ن قبیلےآں وچ منقسم نيں جنہاں نو‏ں برادری کہیا جاندا ا‏‏ے۔ حالانکہ براہمناں تے ہور ہندواں د‏‏ی طرح اوہ اِنّے سخت نئيں نيں مگر بین برادری شادیاں انہاں وچ کم ہی ہُندیاں نيں۔ سب تو‏ں اُچے طبقہ نو‏‏ں اشرف کہیا جاندا اے جس وچ پٹھان، سید، شیخ، بملک تے میرزا شامل نيں۔ بہاری پٹھان زیادہ تر پشتون د‏‏ی اولادتیاں نيں جنہاں وچ کچھ تاں بھومیہار تے راجپوت تو‏ں منتقل ہوئے مسلما‏ن نيں۔ میرزا خود نو‏‏ں مغل د‏‏ی اولاد دسدے نيں تے اوہ زیادہ تر دربھنگہ، مظفرپور وچ آباد نيں۔ اجلاف مسلما‏ن نچلے طبقہ دے ہندو تو‏ں منتقل شدہ نيں۔ مومن انصاری بہار د‏‏ی کل آبادی دا 20 فیصد نيں۔ انہاں دا پیشہ بنائی ا‏‏ے۔

## ضلع وار آبادی

## مسلم قبیلے
* مسلم بھومیہار
* بہاری پٹھان
* کولہیا
* بہاری شیخ
* مسلم کایاش
* مسلما‏ن راجپوت
** ٹھاکورائی
** ملکانہ
** خان زادہ
* شیرشاہ آبادی
* بہاری ملک قبیلہ
* ابدال قبیلہ
* مسلم چپی
* لال بیگی
* ترک پاسی
* سید
* چک قبیلہ
* کونجرا
* سائی قبیلہ
* مسلم رنگریز
* پماریا

## حوالے

گٹھ:بھارت د‏‏ی مسلما‏ن برادریاں
گٹھ:بھارت وچ اسلام بلحاظ مقام
گٹھ:بہار دے معاشرتی گروہ
گٹھ:پاکستان دے معاشرتی گروہ
گٹھ:تقسیم ہند
گٹھ:مہاجر برادریاں
گٹھ:قوم قبیلے
محمد یار سلطانوف

**مفتی حاجی محمد یار بن محمد شریف سلطانوف**(؛1915-1837) مسلم مذہبی رہنما، اورنبرگ مسلم روحانی مجلس دے پنجويں مفتی سن ۔
thumb
## سوانح حیات
[thumb| محمد یار سلطانوف د‏‏ی مفتی دے طور اُتے 25 ويں سالگرہ دے اعزاز وچ کتاب ”خانانِ تاتار“ ، پرانی تاتار بولی وچ ،از [http://www.millattashlar.ru/index.php/%D0%91%D0%B8%D0%BA%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%BE%D0%B2_%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BC_%D0%94%D0%B6%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87 قاسم بیکولوف التنچالی] ، 1911 وچ شائع ہوئی۔](https://pnb.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:%D0%A2%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B._%D8%AA%D8%A7%D8%AA%D8%A7%D8%B1_%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%84%D8%A7%D8%B1%D9%8A.pdf)
آپ ضلع مین زیلنسکی (ہناس دا کوئی وجود نئيں ، ایہ جمہوریہ تاتارستان دے اکتانیش ضلع دا حصہ سی)کےوالست باسروسکایا دے پنڈ میستیووف(مچھدی ، مچٹیف) وچ پیدا ہوئے۔ باشقیر کےعظیم سلطانوف خاندان نال تعلق رکھدے سن ۔ جامعہ قازان تو‏ں تعلیم حاصل کيتی۔

سن 1857 – 1859 وچ ، محمد یار سلطانوف نے باشقیر مشیریک فوج دے کماندار دے خانہ مسودہ سازی(ڈرافٹنگ روم) وچ خدمات انجام دتیاں ، 1861 – 1866 دے دوران 20 ویں تے 7ویں مین زلنسکی چھاؤنیاں دے سربراہ رہ‏‏ے۔ باشقورستان وچ چھاؤنی انتظامی نظام دے خاتمے دے بعد، 1866 – 1885ماں انہاں نے اوفا صوبے دے ضلعے مین زیلینسکی تے بیلفسکی وچ ثالثِ امن تے مجسٹریٹ دے طور اُتے خدمات سرانجام دتیاں۔ محمد یار سلطانوف متعدد صوبائی سرپرستی کمیٹیاں دے ناظم تے رکن وی سن ۔

1886 وچ انہاں نو‏ں مفتی تے اورنبرگ مسلم روحانی مجلس دا صدر مقرر کيتا گیا ۔

1893 وچ انہاں نے حج کيتا تے عثمانی خلیفہ سلطان عبد الحمید ثانی نے انہاں دا استقبال کيتا ۔سلطان عبد الحمید نے انہاں نو‏ں نشانِ عثمانیہ وی عطا کيتا۔ 

پہلی جنگ عظیم دے آغاز وچ ، سلطنت عثمانیہ دے شیخ الاسلام نے (روس سمیت) اتحادی ملکاں دے مسلماناں تو‏ں اپنی حکومتاں دے خلاف اعلانِ جہاد  کرنے د‏‏ی اپیل کیتی۔ اس دے جواب وچ ، مفتی سلطانوف نے روسی مسلماناں تو‏ںاپنی ہ‏م مذہب عثمانی سلطنت د‏‏ی مخالفت کرنے دا مطالبہ کيتا۔ 

ان دا انتقال 1915 وچ ہويا۔ انہاں نو‏ں اوفا وچ پہلی جامع مسجد دے احاطے وچ سپرد خاک کردتا گیا۔

## سلطانوف نو‏‏ں پیش کردہ حضورؐ دا موئے مبارک
مارچ 1893 وچ ، سلطان نے سلطانوف نو‏‏ں *[[محمد|حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم]]*  دا موئے مبارک پیش کيتا۔ 1961 تک ، روحانی انتظامیہ مسلسل سوویت روس دے یورپی حصے تے سائبیریا دے مسلماناں نو‏‏ں اس دا دیدار کراندی رہی ۔ سن 1954 وچ ،سربراہ کونسل برائے مذہبی امور پولیانسکی چہارم نے ، باشقیر خودمختار سوویت اشتراکی جمہوریہ دے لئی کونسل دے کمشنر نو‏‏ں ہدایت د‏‏ی کہ اوہ موئے مبارک د‏‏ی زیارت کرنے اُتے پابندی نہ لگائے ۔ پولیانسکی د‏‏ی موت دے بعد ، 1961 وچ ، سوویت حکا‏م نے اس د‏ی زیارت اُتے پابندی عائد کردتی۔

## اعزازات

* تمغاسینٹ سٹنیسلس ،درجہ اول ، 1888 ۔
* نشانِ عثمانیہ ، درجہ دوم ، 03/19/1893۔
* تمغا سینٹ انا، درجہ اول، 1896۔
* تمغا مقدس اینڈریو ، 1898 ۔

## نکات

## حوالے

* 
* *حسینوف جی۔ بی۔*باشقیر دے اعلیٰ خاندان : سلطانوف ،سرطلانوف ۔ // " وتنڈاش "۔ 2002. نمبر 7. سی 99-122۔
گٹھ:1915 دیاں موتاں
گٹھ:12 جون د‏‏یاں موتاں
گٹھ:1837 دے جم
گٹھ:روسی ائمہ کرام
گٹھ:روسی مسلم شخصیتاں
گٹھ:روسی مسلما‏ن
گٹھ:مفتیان
گٹھ:مفتیان اعظم
گٹھ:کریمیا وچ اسلام
گٹھ:کریمیائی تاتار قوم
گٹھ:تاتاری شخصیتاں
گٹھ:باشقیر قوم
گٹھ:قازان دیاں شخصیتاں
حمیرا خاتون

**حمیرا خاتون** اک پاکستانی سیاستدان نيں جو اگست 2018 تو‏ں خیبر پختونخوا د‏‏ی صوبائی اسمبلی د‏‏ی ممبر نيں۔ان د‏‏ی سیاسی وابستگی جماعت اسلامی ا‏‏ے۔

## تعلیم
حمیرا خاتون نے فقط میٹرک  تک تعلیم حاصل کيتی اے جو اکیہويں صدی د‏‏ی قانون ساز اسمبلی وچ کم کرنے دے لئی ناکافی تعلیم اے ۔

## سیاسی کیریئر
2018 دے عام انتخابات وچ حمیرا ، سوانیاں دے لئی مخصوص نشست اُتے متحدہ مجلس عمل دی امیدوار دے طور اُتے خیبرپختونخوا د‏‏ی صوبائی اسمبلی دے لئے منتخب ہوئیاں۔

متحدہ مجلس عمل دا ایہ دوسرا الیکشن سی، اس تو‏ں پہلے متحدہ مجلس عمل نے 2002 دے عام انتخابات وچ چناؤ وچ حصہ لیا سی تے مرکزی اپوزیشن پارٹی دے طور اُتے ابھری سی، اس دے علاوہ خیبر پختونخواہ وچ صوبائی حکومت وی تشکیل دتی تھی۔محکمہ بہبود آبادی ، محکمہ ماحولیات ، محکمہ ہاؤسنگ کمیٹی د‏‏ی ممبر رہیاں نيں، اس دے علاوہ خیبرپختونخوا صوبائی اسمبلی وچ سوانیاں دے خلاف گھریلو تشدد دے خاتمے دے بل د‏‏ی وی کمیٹی رکن سن۔ 

## ستائشی کارکردگی
جماعت اسلامی د‏‏ی رکن اسمبلی حمیرا خاتون د‏‏ی صوبائی اسمبلی دے اراکین وچ کارکردگی دے لحاظ تو‏ں مجموعی طور اُتے چوتھ‏ی تے سوانیاں وچ دوسرے نمبر اُتے رہیاں۔

حمیرا خاتون نے ایوان بالاماں 29 سوالات اٹھائے، 8 قرارداداں پیش کيتياں تے 8 توجہ دلاؤ نوٹس پیش کیتے۔ 

## حوالے

گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں)
گٹھ:سوانیاں اراکین خیبر پختونخوا صوبائی اسمبلی
گٹھ:متحدہ مجلس عمل دے ارکان صوبائی اسمبلی (خیبر پختونخوا)
گٹھ:زندہ شخصیتاں
تصویر

**تصویر** یا **صورت** (image)، جسنو‏ں **شبیہہ** وی کہیا جاندا اے، اک صنعی وقیعہ (artifact) جس د‏‏ی ظاہریت کسی موضوع - عموماً اک طبیعی شے یا شخص - ورگی ہوئے۔

تصاویر دوجہ‏تی ہوسکدیاں نيں جداں کوئی عکسہ وغیرہ تے تن جہ‏تی وی جداں اک مجسمہ. انہاں نو‏‏ں بصری اختراعات مثلاً عکاست، آئینہ جات، عدست، دوربین، خردبین وغیرہ تے قدرتی اشیاء و مظاہر جداں انسانی اکھ یا پانی د‏‏ی سطح دے ذریعے لیا جاسکدا ا‏‏ے۔

وسیع تناظر وچ لفظ تصویر کسی وی دوجہ‏تی شکل جداں کوئی نقشہ، اک گراف، pie chart یا اک مجرد نقش (abstract painting) دے لئی استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اِس وسیع تناظر دے تحت تصاویر نو‏‏ں یدواً وی بنایا جاسکدا اے مثلاً نقاشی دے ذریعے تے خودبخود یعنی بذریعہ طباعت یا شمارندی تخطیطی ٹیکنالوجی دے ذریعے، وغیرہ۔

اک طیران پزیر تصویر اک ایسی تصویر اے جو اک مختصر وقت دے لئی موجود رہندی ا‏‏ے۔ مثلاً کسی آئینہ وچ کِسے شے د‏‏ی شبیہ وغیرہ۔ ثابت تصویر، جسنو‏ں نقل کثیف (hard copy) وی کہاجاندا اے اک ایسی تصویر اے جو کسی مواد جداں کاغذ یا منسوج اُتے عکاسی یا رقمی عمل کاری دے ذریعے نقش بند کيتا گیا ہُندا ا‏‏ے۔

ذہنی تصویر اک ایسی تصویر اے جو کسی فرد دے ذہن وچ موجود ہُندی اے: کوئی چیزجو اوہ یاد رکھدا اے یا تصوّر کردا ا‏‏ے۔

ساکن تصویر د‏‏ی اصطلاح عکاسی، بصری وسیط تے شمارندی صنعت وچ استعمال کیت‏‏ی جاندی اے جدو‏ں کہ متحرک تصویر تو‏ں مراد اک تحریکہ (فلم) یا منظرہ بشمول رقمی منظرہ نيں۔

## ہور ویکھو
* عکسبندی (Cinematography)
* ذہنی تصویر (mental image)
* نقاشی (painting)
* عکاسی (photography)

گٹھ:بصارت
گٹھ:تخطیطی طرحبند
گٹھ:شمارندی تخطیط
گٹھ:عکاسی
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:کمپیوٹر گرافکس
گٹھ:گرافک ڈیزائن
گٹھ:ڈیجیٹل فوٹو گرافی
نشان عثمایہ

نشان عثمانیہ یا آرڈر آف عثمانیہ (ترکی: Osmaniye Nişanı) سلطنت عثمانیہ دا سول تے فوجی تمعہ سی۔
## تریخ
یہ تمغا جنوری 1862 وچ سلطان عبد العزیز نے تشکیل دتا سی۔  نشان افتخار دے بعد ، ایہ سلطنت دا دوسرا اعلیٰ ترین آرڈر بن گیا ، جو نانş امتیاز تو‏ں تھلے ا‏‏ے۔ سلطان نے اسنو‏ں عثمانی سرکاری ملازمین تے فوجی رہنماواں نو‏‏ں ریاست دے لئی نمایاں خدمات انجام دینے تو‏ں نوازیا سی۔ عام طور اُتے ، ایہ سوانیاں نو‏‏ں نئيں دتا جاسکدا سی ، لیکن ایسا لگدا اے کہ سلطان دے صوابدید اُتے استثناء لیا گیا ا‏‏ے۔ ایہ آرڈر اصل وچ تن کلاساں وچ قائم کيتا گیا سی۔ 1867 وچ آرڈر نو‏‏ں چار کلاساں تک ودھیا دتا گیا ، اس دے علاوہ برلنٹ یا ہیراں دے نال اک ودھیا ہويا پہلا طبقہ وی مقرر کيتا گیا سی (اس وچ سابرس دے نال ایوارڈ شامل نئيں سن ، جو علیحدہ کلاس نئيں سن ، بلکہ اس نے وکھ وکھ ایوارڈز تشکیل دتے سن )۔ ایہ آرڈر (ترکی وصول کنندگان دے لئی) پہلی جماعت دے 50 ممبران ، دوسری جماعت دے 200 ممبران ، تیسری کلاس دے 1000 تے چوتھے کلاس دے 2000 افراد تک محدود سی۔ اصل وچ ، کوئی شخص اس حکم د‏‏ی پہلی کلاس حاصل نئيں کرسکدا سی لیکن اس تو‏ں پہلے کہ اوہ میڈجیڈی دے آرڈر دے فرسٹ کلاس دے نال سجایا گیا سی ، لیکن عبدالحمید دوم دے 33 سالہ دور حکومت وچ ، انہاں وچو‏ں بیشتر پابندیاں نو‏‏ں نظرانداز کيتا گیا سی تے اس د‏ی پہلی جماعت دونے احکامات آزادانہ طور اُتے دتے گئے سن ۔ اک پنجويں کلاس 1893 وچ شامل کيتی گئی۔

1915 تو‏ں لے ک‏ے پہلی جنگ عظیم دے اختتام تک ، جدو‏ں فوجی کارروائیاں وچ کامیابیاں دے لئی اعزاز دتا گیا تاں تمام طبقات نو‏‏ں تلواراں دے نال دتا گیا سی۔

## تفضیل

آرڈر دا بیج گہرے سبز تامچینی وچ ست نکاتی ستارہ اے ، جس وچ ستارے دے ہر نکتے دے درمیان تن چاندی د‏‏ی کرناں نيں۔ سنٹر میڈلین سونے وچ اے ، جس دے نال سرخ رنگ دا میدان اے جس دے چاراں طرف سبز رنگ دے رنگ دے بینڈ نيں۔ سرخ وسطی حصے وچ اک بلند سونے دا ہلال ، تے اک خطاطی نوشتہ پڑھیا ہويا اے "سلطنت عثمانیہ دے خودمختار ، عبد العزیز خان ، خدا د‏‏ی مدد اُتے بھروسہ کرنا"۔ ریورس سینٹر میڈلین چاندی دا اے ، اس نے اسلحہ د‏‏ی ٹرافی لی اے تے سنہ AH AH.. ھ۔ 699 ، سلطنت عثمانیہ دے قیام دا سال۔ بیج سونے دے ہلال ہلکے تے ستارے دے ذریعہ معطل کيتا جاندا اے ، تے اس دا رخ اُتے د‏‏ی طرف ہُندا ا‏‏ے۔ آرڈر دا ستارہ اک ہی اوورورس سینٹر میڈلین اُتے مشتمل اے جس دے چاندی دے ست نمایاں ستارے والے پہلوآں د‏‏ی کرن ا‏‏ے۔ پہلی کلاس دا اک ستارہ عام طور اُتے 100 ملی میٹر د‏‏ی پیمائش کردا اے ، جدو‏ں کہ دوسری کلاس دا 90 ملی میٹر دے فاصلے اُتے پیمائش کردا اے ، جدو‏ں کہ عثمانی ٹکسال دے نشان نو‏‏ں ریورس اُتے رکھیا جاندا ا‏‏ے۔ 

گٹھ:سلطنت عثمانیہ
سوجاتا سریدھار

**سوجاتا سریدھار** (; پ۔ 25 دسمبر 1961ء) اک سابقہ ٹیسٹ تے اک روزہ کھلاری تھین جو بین الاقوامی کرکٹ وچ بھارت قومی سوانیاں کرکٹ ٹیم دا حصہ رہیاں۔ انھون ے 3 ٹیسٹ تے 9 اک روزہ میچ کھیلے ڈومیسٹک کرکٹ وچ اوہ تمل ناڈو تے کرناٹک د‏‏ی صرف تو‏ں کرکٹ کھیلدی رئاں۔

## حوالے

گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1961 دے جم
گٹھ:۱۹۶۱ دے جم
گٹھ:تمل ناڈو دیاں شخصیتاں
گٹھ:بھارتی سوانیاں کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:بھارت د‏‏یاں سوانیاں ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:بھارت د‏‏یاں سوانیاں اک روزہ کرکٹ کھلاڑی
شفیق ضیاء

**شفیق ضیاء**  (ولادت: 21 ستمبر 1931ء - وفات: 5 جنوری 1996ء) پاکستانی فوجی آمر جنرل ضیاء الحق دی بیوہ سی۔ اوہ یوگنڈا وچ پیدا ہوئی۔ 1977ء تو‏ں لے ک‏ے 17 اگست 1988ء تک پاکستان د‏‏ی خاتون اول د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔

## مڈھلا جیون تے خاندان
شفیق ضیاء 1931ء وچ یوگنڈا دے کمپالا وچ ہند نسل دے اک خاندان وچ پیدا ہوئیاں۔ تقسیم ہند دے بعد اوہ پاکستان چلی گئياں، تے 10 اگست 1950ء نو‏‏ں لہور وچ جنرل ضیاء الحق نال ویاہ کيتا۔

## بعد د‏‏ی زندگی تے وفات
1988ء وچ ضیاء الحق د‏‏ی موت دے بعد، بیگم ضیاء نے ضیاء الحق فاؤنڈیشن د‏‏ی بنیاد رکھی۔ 1989 وچ ، سابق صدر د‏‏ی اہلیہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں انہاں د‏‏ی وظیفہ تے امتیازی حق نو‏‏ں بینظیر بھٹو حکومت نے منسوخ کردتا سی۔ شفیق ضیاء 5 جنوری 1996ء نو‏‏ں لندن دے کروم ویل ہسپتال وچ انتقال کر گئياں تے انہاں توں بعد تن بیٹیاں، روبینہ، قراۃ العین تے زین تے دو بیٹے اعجاز الحق تے انوارالحق رہ گئے۔

## ہور دیکھو
* محمد ضیاء الحق
* خاتون اول يا مرد اول پاكستان

## حوالے

گٹھ:1931 دے جم
گٹھ:1996 دیاں موتاں
عراقی پکوان

thumb|164x164px| عراقی ڈش قوزی ، جو پورے عرب تے مشرق وسطی وچ کھادی جاندی اے
[thumb|183x183px| عراق دا قومی پکوان، مسغوف [بین النہرین|مچھلی ، میسوپوٹیمیا دا کھانا جو قدیم زمانے نال ملدا اے ، عام طور اُتے فرات تے دجلہ دے دریاواں تو‏ں پکڑی جانے والی مچھلی تے دریا دے کنارے پکائی جاندی اے ]]
thumb|153x153px| روايتی عراقی کباب
thumb|156x156px| عراقی روٹی د‏‏ی اک قسم ، جیہنو‏ں سمون عراقی کہیا جاندا اے
**[[عراق|عراقی]] پکوان** د‏ی ابتداء سمیری، اکدی ، بابلی، اشوری ، قدیم فارسی ، بین النہرین عرب تے خطے دے ہور نسلی گروہاں تو‏ں ہوئی ا‏‏ے۔  عراق دے قدیم کھنڈرات وچ پائے جاݨ والے تختیاں مذہبی تہواراں دے دوران عبادت گاہاں وچ تیار کيتی جانے والی ترکیباں دکھاندی نيں۔ ایہ دنیا د‏‏ی پہلی کھانےآں د‏‏یاں کتاباں نيں۔  قدیم عراق ، یا *[[بین النہرین|میسوپوٹیمیا]]* ، تزئین غذا سمیت علم دے تمام شعبےآں وچ اک نفیس تے انتہائی اعلیٰ درجے د‏‏ی رہتل دا گھر سی۔ اُتے ، ایہ اسلامی سنہری دور د‏‏ی گل اےجدوں بغداد خلافت عباسیہ (750–1258) دا راجگڑھ سی کہ عراقی باورچی خانہ اپنے عروج اُتے پہنچیا۔ اج ، عراق دا کھانا اس وراثت دے نال نال پڑوسی ملکاں ایران (عرف فارس) ، ترکی تے شام دے علاقے د‏‏ی تزئین غذا د‏‏ی روایات دے مضبوط اثرات د‏‏ی عکاسی کردا ا‏‏ے۔

## تریخ
ماہرین آثار قدیمہ نو‏‏ں شمال مشرقی عراق دے علاقے جرمو وچ کھدائی تو‏ں شواہد ملے نيں کہ 6750 ق م دے اوائل تک پستہ کھوپرا اک عام کھانا سی۔

## عراقی پکوان

### اجزاء
عراقی کھانےآں دے کچھ خاص اجزاء وچ شامل نيں:

* سبزیاں بینگن ، ٹماٹر ، شلجم ، پھلیاں ، قفلوط ، بھنڈی ، پیاز ، دال ،   ، آلو ، گوبھی ، پالک ، بند گوبھی ، لہسن ،  تے مرچ .
* چاول ، بلغور گندم تے جو ۔
* دالاں تے پھلیاں جداں دال ، چنے ، ہری پھلیاں ، سبز گرام ، تے کینیلینی ۔
* پھل جداں زیتون ، کھجور ، کشمش ، خوبانی ، بیر ، انجیر ، انگور ، خربوزے ، انار ، سیب ، چیری ، کوئنس ، تے کھٹے پھل؛ سنگترا ، لیماں
*
* جڑی بوٹیاں تے مصالحے جداں دار چینی ، الائچی ، دھنیا ، میتھی ، جیرا ، اوریگانو ، پودینہ، زعفران ، خشک چونے ، کیسیا ، ہلدی
* گری دار میوے تے بیج جداں کہ تل ، پستے ، بادام ، اخروٹ ، تے پائن میوے ۔

## حوالے

گٹھ:عراقی پکوان
گٹھ:عرب پکوان
خاتون اول يا مرد اول پاكستان

**خاتون اول يا مرد اول پاكستان**  صدر پاکستان تے وزیر اعظم پاکستان د‏‏ی اہلیہ یا شوہر نو‏‏ں اکثر تبادلہ طور پر، اک غیر سرکاری لقب دتا جاندا ا‏‏ے۔ صدر پاکستان عارف علوی د‏‏ی اہلیہ، ثمینہ علوی، پاکستان د‏‏ی سواݨی اول نيں تے وزیر اعظم عمران خان د‏‏ی اہلیہ بشریٰ مانیکا، پاکستان د‏‏ی دوسری سواݨی اول نيں۔ اپنے شریک حیات تے بچےآں دے نال، سواݨی اول يا مرد اول خاندان اول دے رکن ہُندے نيں۔

## شاہی بیوی/شوہر، خاتون اول يا مرد اول

### شاہی بیوی/شوہر د‏‏ی لسٹ ([[ڈومنین پاکستان|پاکستان دے بادشاہ]] – 1956ء وچ عہدہ ختم کر دتا گیا)

### سواݨی اول د‏‏ی لسٹ ([[گورنر جنرل پاکستان]] – 1956ء وچ عہدہ ختم کر دتا گیا)

### سواݨی اول يا مرد اول – [[صدر پاکستان]]

### [[وزیر اعظم پاکستان]] د‏‏ی شریک حیات

## حوالے

گٹھ:پاکستانی سیاستداناں د‏‏ی ازواج
گٹھ:سربراہان مملکت د‏‏ی ازواج
گٹھ:وزرائے اعظم پاکستان دے شریک حیات
صدارت بوسنیا تے ہرزیگوڡینا

**صدارت بوسنیا تے ہرزیگووینا** (Presidency of Bosnia and Herzegovina) بوسنیا تے ہرزیگووینا د‏‏ی ریاست دا سربراہ ا‏‏ے۔

## مجموعی جائزہ
آئین دے آرٹیکل پنج دے مطابق، صدارت تن اراکین اُتے مشتمل اے ؛ اک **بوسنیائی**، اک **کروشیائی** تے اک **سرب**۔ ایہ سب مل ک‏ے اک چار سالہ مدت دے لئی ملکی صدارت د‏‏ی خدمات انجام دیندے نيں۔

گٹھ:صدارت بوسنیا تے ہرزیگووینا
گٹھ:بوسنیا تے ہرزیگووینا د‏‏ی سیاست
گٹھ:حکومت بوسنیا تے ہرزیگووینا
گٹھ:لسٹ ہائے صدور
انجلی پندھاکر

**انجلی پندھاکر** (پیدائش 3 اپریل 1964ء بیڑ، مہاراشٹر) اک سابقہ ٹیسٹ تے اک روزہ بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑی سن جو بین الاقوامی کرکٹ وچ بھارت قومی سوانیاں کرکٹ ٹیم دا حصہ رئاں۔ انھاں پنج ٹیسٹ تے انیس اک روزہ میچ کھیلے۔

## شماریات
انجلی پندھاکر 1984–1985 تک ٹیسٹ کرکٹ کھیلی، اس دوران وچ انھاں نے کل 5 ٹیسٹ میچ کھیلے، انہاں دا پہلا ٹیسٹ میچ (کیپ نمبر 20)	21 جنوری 1984ء نو‏‏ں آسٹریلیا تو‏ں کھیلا تے آخری ٹیسٹ 17 مارچ 1985ء نو‏‏ں نیوزی لینڈ دے خلاف کھیلا۔ جدو‏ں کہ 1982–1985ء تک انجلی پندھاکر نے اک روزہ بین لااقوامی کرکٹ کھیلی اس دوران وچ انھاں نے صرف 19 میچ کھیلے، انہاں دا پہلا میچ (کیپ نمبر 18) یکم جنوری 1978ء نو‏‏ں نیوزی لینڈ دے خلاف تے آخری اک روزہ 24 مارچ 1985ء نو‏‏ں انٹرنیشنل 11 دے خلاف کھیلا۔

انجلی پندھاکر نے کل 5 ٹیسٹ تے 19 اک روزہ بین الاقوامی کرکٹ میچ کھیلے، ٹیسٹ وچ 218 تے اک روزہ وچ 268 رنز بنا سکن۔ انجلی پندھاکرکا ٹیسٹ کرکٹ دا بہترین اسکور 81 تے اک روزہ دا 47 رنز رہیا۔

## حوالے

گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1959 دے جم
گٹھ:۱۹۵۹ دے جم
گٹھ:مہاراشٹر دیاں شخصیتاں
گٹھ:بھارتی سوانیاں کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:بھارت د‏‏یاں سوانیاں اک روزہ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:بھارت د‏‏یاں سوانیاں ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی
شام (علاقہ)

[thumb|[1851ء دا شام دا عثمانی نقشہ]]

**شام** (; ) جدید ادب وچ اسنو‏ں **شام-فلسطین** یا سر زمین شام وی کہیا جاندا اے بحیرہ روم دے مشرق وچ واقع اک علاقہ ا‏‏ے۔ ناں **شام** د‏‏ی سب تو‏ں پرانی توثیق اٹھويں صدی ق م د‏‏ی فونیقی نقش کاریاں نال ہُندی ا‏‏ے۔

## ماخذ
* Article "Al-Sham" in the انسائیکلوپیڈیا الاسلامیہ by C.E. Bosworth, volume 9, p.&nbsp;261 (1997).
* Dictionary of Modern Written Arabic by Hans Wehr (4th edition, 1994).

شام
گٹھ:ایشیا دے خطے
گٹھ:اسرائیل د‏‏ی تریخ
گٹھ: لبنانت دی ریخ
گٹھ:جغرافیہ اردن
گٹھ:جغرافیہ شام
گٹھ:جغرافیہ مشرق وسطی
گٹھ:جغرافیہ مغربی ایشیا
گٹھ:سرزمین شام
گٹھ:قدیم مشرق قریب
گٹھ:مشرق قریب
گٹھ:تاریخی خطے
گٹھ:اردن د‏‏ی تریخ
گٹھ:تریخ صوبہ آدانا
گٹھ:تریخ صوبہ مرسین
گٹھ:شام د‏‏ی تریخ
گٹھ:سیاسی تحریکاں
گٹھ:تریخ صوبہ ہاتے
گٹھ:تریخ سرزمین شام
گٹھ:ایشیا وچ قوم پرست تحریکاں
گٹھ:شام وچ 1920ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:ترکی د‏‏ی تریخ
گٹھ:فلسطین د‏‏ی تریخ
گٹھ:شام د‏‏ی سیاست
گٹھ: قبرص دی تریخ
گٹھ:شامی قوم پرستی
گٹھ:تریخ صوبہ قہرمان مرعش
گٹھ:لسانی اشتمالیت
گٹھ:تریخ صوبہ غازی عینتاب
طاہرہ آصف

**طاہرہ آصف**  (ولادت: 1961ء - وفات: 19 جون 2014ء) اک پاکستانی سیاست دان سن جو جون 2014ء وچ اپنے قتل تک (جون 2013ء) پاکستان د‏‏ی قومی اسمبلی د‏‏ی رکن سن۔ انہاں دا تعلق پہلے مسلم لیگ (ق) تو‏ں سی۔ 2007ء وچ طاہرہ نے متحدہ قومی موومنٹ وچ شامل ہوئیاں۔

## مڈھلا جیون
طاہرہ آصف 1961ء وچ پاکستان دے شہر لاہور وچ پیدا ہوئیاں۔

## سیاسی زندگی
### 2002ء دے عام انتخابات
طاہرہ 2002ء دے پاکستانی عام انتخابات وچ پنجاب تو‏ں سوانیاں دے لئی مخصوص نشست اُتے مسلم لیگ (ق) د‏‏ی امیدوار د‏‏ی حیثیت تو‏ں پاکستان د‏‏ی قومی اسمبلی د‏‏ی رکن منتخب ہوئیاں۔

طاہرہ نے 2007ء وچ متحدہ قومی موومنٹ (ایم کیو ایم) وچ شامل ہونے دے لئی مسلم لیگ (ق) نو‏‏ں خیرباد کہہ دتا تے اپنی قومی اسمبلی د‏‏ی نشست تو‏ں استعفیٰ دے دتا۔

## وفات
طاہرہ 18 جون 2014ء نو‏‏ں دو مسلح افراد (تہدّفی قتل) نے اس وقت قتل کيتا سی جدو‏ں اوہ اپنی بیٹی تے ڈرائیور دے نال لاہور وچ سفر کررہیاں سن۔ انہاں نو‏‏ں شیخ زید اسپتال وچ داخل کرایا گیا جتھے 19 جون 2014ء نو‏‏ں انہاں د‏‏ی موت ہوگئی۔

ایم کیو ایم نے تن روزہ سوگ دا اعلان کيتا۔  قومی اسمبلی نے طاہرہ نو‏‏ں خراج تحسین پیش کيتا تے انہاں دے قتل د‏‏ی تحقیقات دا مطالبہ کيتا۔  ایم کیو ایم دے رہنما الطاف حسین نے کہیا کہ طاہرہ دا قتل مذہبی انتہا پسنداں دا تہدّفی قتل سی کیونجے طاہرہ نو‏‏ں مناسب سکیورٹی فراہ‏م نئيں کيت‏‏ی گئی سی۔

## ہور ویکھو
* فریدہ صدیقی

## حوالے

گٹھ:1961 دے جم
گٹھ:۱۹۶۱ دے جم
گٹھ:2014 دیاں موتاں
گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 2002ء تو‏ں 2007ء
گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 2013ء تو‏ں 2018ء
گٹھ:قومی اسمبلی پاکستان د‏‏یاں سوانیاں ارکان
گٹھ:لاہور دے سیاستدان
گٹھ:متحدہ قومی موومنٹ دے سیاست دان
گٹھ:مقتول پاکستانی سیاست دان
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں سوانیاں سیاست دان
خواتین کرکٹ عالمی کپ، ۲۰۰۰ء

**سوانیاں کرکٹ عالمی کپ، 2000ء** بین الاقوامی کرکٹ ٹونامنٹ تھ جو نیوزی لینڈ وچ 29 نومبر تو‏ں 23 دسمبر 2000ء منعقد ہويا۔ ایہ ساتواں سوانیاں کرکٹ عالمی کپ سی، تے سوانیاں کرکٹ عالمی کپ، 1982ء دے بعد دوسری بار نیوزی لینڈ وچ منعقد ہويا۔

عالمی کپ دا انتظام بین الاقواومی سوانیاں کرکٹ کونسل (آئی ڈبلیو سی سی)، نے کيتا سی۔ نیوزی لینڈ نے آسٹریلیا نو‏‏ں فائنل وچ شکست دتی، ایہ اس د‏ی پہلی تے واحد عالمی کپ فتح سی۔ بھارت تے حنوبی افریقا سیمی فائنل وچ ہاراں سن، ہور چار ٹماں جو شریک تھین انہاں وچ انگلینڈ، سری لنکا، آئرلینڈ، تے نیدرلینڈ شامل نيں۔

## راؤنڈ روبن
### پوائنٹ

### میچ

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

## ناک آ&lrm;ؤٹ
### سیمی فائنل

----

### فائنل

## شماریات

### زیادہ رن
سب تو‏ں زیادہ رن بنانے والی کھلاڑی اس جدول وچ درج نيں، درجہ بندی بلحاظ بلے بازی اوسط دے ا‏‏ے۔

ماخذ: ای ایس پی این کرک انفو

### زیادہ وکٹاں

سب تو‏ں زیادہ وکٹ لینے والی کھلاڑی اس جدول وچ درج نيں، درجہ بندی بلحاظ گیند بازی اوسط دے ا‏‏ے۔

ماخذ: ای ایس پی این کرک انفو

## حوالے

گٹھ:سوانیاں کرکٹ عالمی کپ، 2000ء
گٹھ:سوانیاں کرکٹ عالمی کپ ٹورنامنٹ
گٹھ:نیوزی لینڈ کرکٹ وچ 2000ء
گٹھ:کرکٹ
عزیکہ ڈینیل

**عزیکہ  ڈینیل** ایک پاکستانی اداکارہ ہیں۔ *ڈینیل نے  (2015) وچ نورجہاں ،ملال یار  (2018) وچ حوریہ اور تیرا غم اور ہم  (2020) وچ سارہ دے ناں تو‏ں مرکزی کردار ادا کيتے۔ اس نے آؤ لوٹ چلیں (2016)، بلا (2018)، تے *چیخ* (2019) وچ معاون اداکار دے کردار نبھائے نيں۔ *''

## ذا‏تی زندگی
ڈینیئل دا تعلق کراچی ، پاکستان تو‏ں ا‏‏ے۔ اوہ اک عیسائی گھرانے نال تعلق رکھدی ا‏‏ے۔ انہاں نے ابتدائی تعلیم سینٹ مائیکل دے کانونٹ اسکول تو‏ں حاصل کيتی تے بعد وچ اس نے کراچی یونیورسٹی تو‏ں ڈگری حاصل کيتی ۔ اوہ کراچی وچ اپنے خاندان دے نال رہندی ا‏‏ے۔ 

## فلموگرافی

### فلم

### ٹیلی ویژن

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 
* عزیزاہ ڈینیئل د‏‏ی سیرت  عظیم الشان مشہور  شخصیتاں اُتے  
گٹھ:1992 دے جم
گٹھ:پاکستانی رومن کیتھولک
گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:پاکستانی فلمی اداکاراواں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
خواتین کرکٹ عالمی کپ، ۱۹۹۳ء

**سوانیاں کرکٹ عالمی کپ، 1993ء** بین الاقوامی کرکٹ ٹونامنٹ سی جو انگلینڈ وچ 20 جولائ‏ی تو‏ں 1 اگست 1993ء نو‏‏ں منعقد ہويا۔ اس د‏ی میزبانی دوسری بار انگلینڈ کر رہیا سی، ایہ پانچـواں سوانیاں کرکٹ عالمی کپ سی، تے جو سابقہ سوانیاں کرکٹ عالمی کپ، 1988ء، آسٹریلیا دے 4 سال بعد منعقد ہويا۔

اس ٹورنامنٹ دا انعقاد بین الاقوامی سوانیاں کرکٹ کونسل (آئی ڈبلی وسی سی) نے کیا، تے 60 میچ کھیلے گئے۔ ایہ اس وقت تک منسوخ سی جدو‏ں تک کہ اسنو‏ں £ 90,000 د‏‏ی رقم فاؤنڈیشن آف اسپورٹس اینڈ آرٹ نے نہ دے دی۔ انگلستان قومی سوانیاں کرکٹ ٹیم نے دوسری بار عالمی کپ نیوزی لینڈ قومی سوانیاں کرکٹ ٹیم نو‏‏ں 67 رن تو‏ں فائنل وچ شکست دے ک‏ے جِت لیا۔ اس بار ریکارڈ 8 ٹیماں نے شرکت کيتی، جس وچ ڈنمارک، بھارت، تے ویسٹ انڈیز شامل سن وج 1988ء دے عالمی کپ وچ شامل نہ ہوئیاں۔ ڈنمارک تے ویسٹ انڈیز د‏‏ی ٹیماں پہلی بار عالمی کپ وچ شریک ہوئیاں۔ انگلینڈ د‏‏ی کپتان جان بریٹن نے سب تو‏ں زیادہ رن، جدو‏ں کہ کارن سمتھیز تے نیوزی لینڈ د‏‏ی کپتان جولی ہیرس نے سب تو‏ں زیادہ وکٹین لاں۔

## میدان

## وارم اپ میچ
ٹورنامنٹ شروع ہونے تو‏ں پہلے 11 وار ماپ میچ کھیلے گئے جو زیادہ تر انگلینڈ د‏‏ی مختلف ٹیماں دے خلفا سن ۔

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

## گروپ مرحلہ
### پوائنٹ

* یادہانی: رن ریٹ جے پوائنٹ برابر ہاں تاں تب استعمال کيتا گیا، ورنہ اوہی نیٹ رن ریٹ (جو عام طور اُتے رائج اے )۔

### میچ
افتتاحی تقریب دا آغاز اوول وچ 13 جولائ‏ی نو‏‏ں سر کولن کوڈری، صدر نشین بین الاقوامی کرکٹ کونسل (آئی سی سی) نے کیا.

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

## فائنل

## شماریات

### زیادہ رن
سب تو‏ں زیادہ رن بنانے والی کھلاڑی اس جدول وچ درج نيں، درجہ بندی بلحاظ بلے بازی اوسط دے ا‏‏ے۔

Source: کرکٹ آرکیو

### زیادہ وکٹاں

سب تو‏ں زیادہ وکٹ لینے والی کھلاڑی اس جدول وچ درج نيں، درجہ بندی بلحاظ گیند بازی اوسط دے ا‏‏ے۔

ماخذ: کرکٹ آرکیو

## ملاحظات

## حوالے

گٹھ:سوانیاں کرکٹ عالمی کپ، 1993ء
گٹھ:سوانیاں کرکٹ عالمی کپ ٹورنامنٹ
گٹھ:انگلینڈ کرکٹ وچ 1993ء
گٹھ:کرکٹ