سدھ گوسٹ(سکھ مت)

**سدھ گوسٹ**سکھ متدے بانی، گرو نانک دیو جی دی اک اہم روحانی تخلیق اے، جو سکھ مذہب دی مقدس کتاب گروگرنتھ صاحب وچ شامل اے۔ ایہہ بانی بنیادی طور تے گروسدھ گوسٹ  نانک دیو جی تے ہندو یوگیاں (سدھاں) دے درمیان مکالمے اُتے مبنی اے، جس وچ روحانیت، یوگ، تے سچّی زندگی دے اصولاں اُتے بحث کیتی گئی اے۔
گرو نانک دیو جی اتے ناتھ سدھاں وچکار اک مشہور رحانی بین مذہبی  بحث اے۔ ایہہ رچنا آدی گرنتھ وچ انگ ۹۳۸ توں ۹۴۶ تک موجود اے۔ ایہہ گرو نانک دیو جی دی سدھاں نال شِوراتری دے میلے دوران اچل وٹالے وکھے ہوئے وارتالاپ‌سنواد دا ریکارڈ اے۔ اس وچ ۷۳ پدے ہن۔ ایہہ سوالءجواب دی شکل وچ ہن۔ سوال سدھاں نے پچھے ہن تے جواب گرو نانک صاحب ولوں دِتے گئے ہن۔ ایہہ وارتالاپ انتر دھرم وچار وٹاندری دی اک مثال اے جو گرو صاحب نے اُس سمے وچ قائم کیتی۔
مثال دے طور 'تے:
پدا(لکھت): ۴۳ وچ سوال اے
"کون مولُ کون مت ویلا॥ تیرا کونُ گرو جس کا تو چیلا ॥"

جس دا اُتر درج اے:
"پون ارمبھُ ستگُر مت ویلا॥ سبدُ گرو سُرتِ دھنِ چیلا॥"

پدا ۴ وچ چرپٹ ناں دا جوگی دا سوال اے
"دنیا ساگرُ دُترُ کہیئے کیؤں کر پائیئے پارو॥ چرپٹُ بولے اودھو نانک دےہو سچا بیچارو ॥ آپے آکھے آپے سمجھے تسُ کیا اُترُ دیجے ॥ ساچُ کہہو تم پارگرامی تُجھُ کیا بیسنُ دیجے ॥۴॥"

جس دا جواب اے:

"جیسے جل مہِ کملُ نرالمُ مرگائی نے سانے ॥ سُرتِ سبدِ بھو ساگرُ تریئے نانک نامُ وکھانے ॥ رہہِ اکانتِ ایکو منِ وسیا آسا ماہی نراسو ॥ اگمُ اگोچرُ دیکھِ دکھائے نانکُ تا کا داسو ॥۵॥"
اس بانی دی ترتیِب پؤڑیاں وچ اے اتے پہلی پؤڑی منگلاچرن دی اے۔ اس وچ سنت سبھا دی وڈیائی کیتی گئی اے کہ 'ستسنگ' دی برکت نال پرماتما دی پراپتی ہوندی اے۔

## سدھ گوست وچ دسے جوگیاں دے پرشن
گرو نانک دیو جی توں نجی پرشن:

تہاڈا مت کی اے اتے اُس دا منورتھ کی اے؟
تہاڈے مت انوسار سنسار-سمندر توں پار کیویں لنگھیا جاندا اے؟
تسی جو آکھدے ہو کہ گرو دی راہیں سنسار-سمندر تریدا اے، ایہہ کیویں پتا لگے کہ گرو مل پیا اے۔

اس طرح دے انیکاں ہی سوال سدھ گرو نانک صاحب توں کردے ہن۔

## سدھ گوستی دا مرکزی مطلب
ہر اک شبد دا، یاں لمّی بانی دا مرکزی بھاؤ اوہناں تکاں وچ ہندا اے جنہاں دے اخیر تے لفظ "رہاؤ" لکھیا ہندا اے۔ لفظ 'رہاؤ' دا ارث اے "ٹھہر جاؤ"، بھاؤ، جے تسیں ساری بانی دا کیندری خیال سمجھنا اے تاں انہاں تکاں نوں غور نال ویکھو۔

'سدھ گوستی' دیاں 'رہاؤ' دیاں تکاں ایوں ہن:

کیا بھویئے؟ سچِ سوچا ہوئے۔۔ ساچ سبد بنُ مکتِ نہ ہوئے۔۔

سو، "سدھ گوستی" دا مرکزی خیال اے کہ گرہست چھڈن دا کوئی فائدہ نہیں۔ گرہست چھڈ کے سُچا نہیں ہو سکدا، مایا دے بندھناں توں آزادی نہیں ملدی۔ پرماتما دی یاد وچ جُڑن نال ہی من پوتر ہوندا اے۔ جد تک پربھو دی صفت-صلاح دی بانی وچ من نہ جُڑے، مایا دی کھچ توں خلاصی نہیں ہندی۔

## سدھ گوستی دی بولی
اس بانی دے تقریباً پونے سٹھ ہزار اکھر ہن۔ پر حیرانی دی گل ایہہ اے کہ گرو گرنتھ صاحب دے نو صفحیاں دی بانی وچ صرف ہتھ لکھے ۱۵ لفظ عربی فارسی بولی دے آئے ہن:

### عربی دے
رجائے، دنیا، تمائی، حکمُ، صفتِ، ندرِ، حضورے، قیمتِ، فرمانے۔

### فارسی دے
بخسِ، درگہ، پرہنُ، دانا، بینا، غبارِ۔

گرو صاحب نے ایہہ لفظ وی ہوبہو نہیں ورتے بلکہ تتبھَو روپ وچ ورتے گئے نیں۔

## گوشٹ دا کارن
گرو نانک صاحب دیاں سدھاں نال ہوئیاں چار گوشٹیاں وچوں دو پرمکھ ہن، پہلی سمیّر پربت والی تے دوجی جس دا ریکارڈ اس بانی وچ اے۔ گرو نانک صاحب شورات میلے 'تے اچل وٹالے آئے۔ سدھ جوگی عام طور 'تے اس میلے 'تے سبھا لاندے سن۔ گرو نانک دے آؤن نال لوک اوہناں ول کھچ گئے، جس کرکے سدھاں نے اپنی شکتی دکھاؤن لئی اک لوٹا چھپا دِتا تے گرو صاحب کولوں لبھاؤن لئی آکھیا۔ گرو صاحب نے لوٹا لبھا دِتا۔ جوگی غصے وچ آ کے سنواد لئی آ گئے۔

## سدھ گوستی کدوں لکھی گئی؟
بھائی گورداس جی نے اپنی پہلی وار وچ اس بحث دا ذکر کیتا اے۔ اوہ لکھدے نیں کہ شورات دا میلہ سن کے گرو نانک دیو جی کرتارپور توں اچل وٹالے گئے۔ میلہ ختم ہون توں بعد اوہ ملتان گئے تے واپس آ کے اس بانی نوں لکھیا۔ اس توں اندازہ ہندا اے کہ ایہہ بانی 1539ء توں پہلاں لکھی گئی۔

## گوشٹ دا خلاصہ
اس گوشٹی وچ نام، شبد گرو، آتما-پرماتما، ہومے، سِرشتِی، سنسار، جیَو، منمکھ، گرمکھ، اداسی مارگ تے گرہست مارگ ورگے ادھیاتمک موضوعاں اُتے گل بات ہوئی۔ سدھ جوگ مت دی تعلیم دیندے نیں، جد کہ گرو نانک صاحب گرہست وچ رہ کے روحانیت دا راستہ دسدے نیں۔

گرو نانک صاحب دیاں گوشٹیاں توں ایہہ سکھیا ملدی اے کہ دوجے نوں عزت دے کے سنواد کیتا جاوے تاں نتیجے مثبت نکلدے نیں۔

پؤڑیاں 1–3: گرو نانک اتے جوگیاں دی ملاقات
پؤڑیاں 4–6: چرپٹ دے سوال تے نانک دے جواب
پؤڑیاں 7–11: سچے یوگ دی ویاکھیا
پؤڑیاں 12–22: ہور سوال جواب
پؤڑیاں 23–24: سِرشتِی دی اُتپتی
پؤڑیاں 25–31: گرمکھ دیاں خاصیتاں
پؤڑیاں 32–42: نام دی وڈیائی
پؤڑیاں 43–48: پہیلیاں ورگے سوال جواب
پؤڑیاں 49–73: شبد، نام تے روحانیت دا خلاصہ

### پس منظر
*سدھ گوسٹ* دا تعلق اوہناں ملاقاتاں نال اے جو گرو نانک دیو جی نے اپنی اداسیاں دوران مختلف یوگیاں تے سدھاں نال کیتیاں سن۔ خاص طور تے ایہہ مکالمہ ہمالیہ دے علاقے وچ سدھ یوگیاں دے نال ہویا سمجھیا جاندا اے، جتھے اوہناں نے روحانی سوالات اُتے تفصیلی گفتگو کیتی۔

## سدھ گوسٹ اہم موضوعات
سدھ گوسٹ وچ کئی اہم روحانی تے فلسفیانہ موضوعات زیرِ بحث آندے نیں:
*سچا یوگ: گرو نانک دے مطابق اصل یوگ دنیا توں بھجّن وچ نہیں بلکہ دنیا وچ رہ کے سچّی زندگی گزارن وچ اے۔
*نام دی اہمیت: رب دا نام یاد کرنا سب توں اعلیٰ عبادت اے۔
*رُوح دی صفائی: روحانی ترقی لئی دل دی پاکیزگی ضروری اے۔
*فوکے رسم و رواج دی تنقید:* ظاہری عبادتاں تے کرتباں نوں ناکافی قرار دتا گیا اے۔

## فلسفیانہ اہمیت
سدھ گوسٹ وچ گرو نانک دیو جی نے یوگیاں دے ترکِ دنیا والے نظریے نوں چیلنج کیتا تے ایک متوازن راستہ پیش کیتا، جس وچ دنیاوی زندگی تے روحانیت وچ ہم آہنگی پیدا کیتی گئی اے۔ ایہہ تعلیم سکھ فلسفے دی بنیاداں وچوں اک اے۔

## ادبی اہمیت
سدھ گوسٹ نہ صرف مذہبی بلکہ ادبی لحاظ نال وی اہم اے۔ اس وچ پنجابی تے سنت بھاشا دے خوبصورت استعمال دے نال گہرے روحانی خیالات پیش کیتے گئے نیں۔ سوال جواب دا انداز اس نوں دلچسپ تے فہم پذیر بناندا اے۔

## ورثہ
سدھ گوسٹ سکھ مت دی اہم بانی وچوں اک اے تے آج وی اس نوں عقیدت نال پڑھیا تے سمجھیا جاندا اے۔ ایہہ انسان نوں عملی زندگی وچ روحانیت اپنان دی تعلیم دیندی اے۔

## نتیجہ
سدھ گوسٹ گرو نانک دیو جی دی اک گہری روحانی تخلیق اے جو انسان نوں سچّی زندگی، رب دی یاد تے اندرونی پاکیزگی دی طرف رہنمائی کردی اے۔ ایہہ بانی آج وی روحانی سکون تے فہم دا اہم ذریعہ اے۔