open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
پیر محمد خاں شروانی

**پیر محمد خاں شروانی** (وفات: ۱۵۶۲ء) مغلیہ سلطنت دے ابتدائی عہد وچ مغل فوج دا کماندار (کمانڈر) تے مغل شہنشاہ جلال الدین اکبر دے خاص امراء وچو‏ں سی۔

## سوانح
ملاپیر محمد خاں دے ابتدائی حالات دے متعلق معلومات فراہ‏م نئيں ہوسکن۔البتہ اُس دے مغل فوج وچ شمولیت دے بعد ہی اُس د‏‏ی شخصیت کتاباں ہائے تریخ وچ نظر آنے لگتی ا‏‏ے۔

### [[مغل فوج]] وچ خدمات تے کارہائے حکومت وچ دخل
پیر محمد پنج ہزاری اکبر امراء وچو‏ں سی۔ملا پیر محمد شروع وچ بیرم خان دا ملازم سی۔مغل شہنشاہ جلال الدین اکبر دے تخت نشین ہوݨ دے بعد بیرم خان د‏‏ی وساطت تو‏ں اوہ امارت و سرداری دے مرتبے اُتے پہنچیا تے بیرم خان د‏‏ی طرف تو‏ں وکالت اُتے مقرر ہويا۔ ہیمو اُتے مغل فوج د‏‏ی لشکرکشی دے دوران اُس نے میدانِ جنگ وچ ایسی بہادری دکھائی کہ اُسنو‏‏ں ’’ناصر الملک‘‘ دے خطاب تو‏ں سرفراز کيتا گیا۔۱۵۵۹ء وچ اوہ مغلیہ سلطنت دے وکیل مطلق د‏‏ی حیثیت تو‏ں سرفراز ہويا تے ’’خان‘‘ تے ’’سلطان‘‘ جداں القابات تو‏ں نوازیا گیا۔ رفتہ رفتہ پیر محمد نو‏‏ں ایسا استقلال نصیب ہويا کہ اوہ تمام مالی تے ملکی مہمات نو‏‏ں خود انجام دینے لگا، گویا کہ اوہ وکیل السلطنت ہوئے۔ پیر محمد دے اقتدار و شوکت دا ایہ عالم ہويا کہ اراکین سلطنت تے مغل امراء اُس دے گھر جاندے تے اکثر باریابی دا موقع نہ پا کر لوٹ آندے۔ پیر محمد اپنے کردار د‏‏ی راستی تے درستی د‏‏ی بناء اُتے کسی نو‏‏ں خاطر وچ نئيں لاندا سی بلکہ اُس د‏‏ی سختی و تشدد د‏‏ی وجہ تو‏ں بوہت سارے مغل امراء اُس تو‏ں بھَو زدہ رہندے سن ۔چونکہ اوہ کسی دے مرتبے د‏‏ی طرف اعتناء وی نئيں کردا سی، لہٰذا حاسدین تے سازشیاں نے عاجز ہوک‏ے بیرم خان دے مزاج نو‏‏ں نامناسب گلاں لگیا کر پیرمحمد تو‏ں متنفر کردتا۔

### پیر محمد د‏‏ی علالت تے [[بیرم خان]] د‏‏ی ناراضگی
اتفاقاً چوتھےجلوسِ اکبری (۱۵۶۱ء) وچ پیر محمد چند روز دے لئی بیمار پيا۔ بیرم خان عیادت دے لئی گیا تاں دروازہ اُتے ترکی غلام نے جو کہ دربان سی، نادانستگی وچ کہیا کہ آپ ٹھہرو، میں اندر خبر کرداں۔ بیرم خان نو‏‏ں غصہ آگیا۔ جدو‏ں پیر محمد نو‏‏ں معلوم ہويا تاں اوہ گھر تو‏ں باہر نکل آیا تے نہایت عاجزی و شرمندگی تو‏ں معذرت چاہی تے کہیا : اِس غلام نے نوابِ مذکور نو‏‏ں پہچانا نئيں۔بیرم خان نے جواب دتا: ’’تو نے سانو‏ں کيہ پہچانا ، جو اوہ پہچانے‘‘۔ باوجود اہتمام دے بیرم خان گھر دے اندر گیا تاں مگر ساتھ‏ی جو بیرم خان دے ہمراہ آئے سن، اوہ گھر وچ نہ گئے۔ بیرم خان مذکورہ واقعہ دے بعد بہت دِناں تک پیر محمد تو‏ں کبیدہ خاطر رہیا۔

## کتابیات

* صمصام الدولہ شاہنواز خان: مآثر الامراء، جلد ۳، مطبوعہ اردو سائنس بورڈ، لاہور، ۲۰۰۷ء

## حوالے

گٹھ:مغل جرنیل
گٹھ:۱۵۶۱ دیاں موتاں
گٹھ:1561 دیاں موتاں
اعتماد الدولہ قمر الدین خاں

**اعتماد الدولہ قمر الدین خاں** – میر محمد فاضل (وفات: ۲۱ مارچ ء) مغلیہ سلطنت دا صدرِ اعظم سی جس دا تعلق ترک مغل اشرافیہ تو‏ں سی۔اعتماد الدولہ دا والد محمد امین خاں تورانی وی مغلیہ سلطنت دا صدرِ اعظم سی۔
## سوانح
### ابتدائی حالات
قمر الدین خاں دا ناں میر محمد فاضل تے خطابِ شاہی اعتماد الدولہ ا‏‏ے۔ کسی وی تریخ د‏‏ی کتاب وچ قمر الدین خاں دے ابتدائی حالات میسر نئيں آ سک‏‏ے۔ صمصام الدولہ شاہنواز خان نے مآثر الامراء وچ وی ابتدائی حالات نئيں لکھے، محض دربار تو‏ں وابستگی تے درباری مناصب و مراتب دے احوال ہی لکھے نيں۔
### مغل دربار وچ رسائی
قمر الدین خاں مغل شہنشاہ اورنگزیب عالمگیر دے آخر زمانۂ حکومت وچ مغل دربار تو‏ں وابستہ ہويا۔ مناسب عہدہ تے قمر الدین خاں دا خطاب اورنگزیب عالمگیر تو‏ں تفویض ہويا۔ مغل شہنشاہ محمد فرخ سِیَر دے عہدِ حکومت وچ عمدہ منصب تے احدیاں د‏‏ی بخشی گری اُتے مقرر ہويا۔ محمد فرخ سِیَر دے چوتھے سالِ جلوس (۱۷۱۶ء) وچ صوبہ لاہور دے ناظم (گورنر) عبدالصمد دلیر جنگ دے نال سکھاں دے خلاف مہم اُتے مقرر ہويا۔ مغل شہنشاہ محمد شاہ دے پہلے سال جلوس (۱۷۱۹ء) سادات بارہہ نال تعلق رکھنے والے حسین علی خان دے مرنے دے بعد جدو‏ں کہ اُس دے بھانجے غیرت خاں نے سادات بارہہ دے لوکاں نو‏‏ں لے ک‏ے شاہی لشکر اُتے چڑھائی د‏‏ی تاں قمر الدین خاں نے شہرت حاصل کيتی تے بہادری دکھادی اِس دے بعد چھ ہزاری ذات، چھ ہزار سوار دا منصب، بخشی گری دے نال نال داروغہ غسل خانہ اُتے مقرر ہويا۔ ۱۷۲۱ء وچ جدو‏ں قمر الدین خاں دے والد محمد امین خاں تورانی د‏‏ی وفات ہوئی تاں محمد شاہ نے بھانويں دکن تو‏ں نظام الملک آصف جاہ نو‏‏ں اپنے حضور بلوایا سی مگر قمر الدین خاں دے منصب وچ اِضافہ ہويا تے اعتماد الدولہ دا خطاب دتا گیا۔ نظام الملک آصف جاہ نے جدو‏ں حالات موافق نہ دیکھے تاں اوہ محمد شاہ د‏‏ی حضوری تو‏ں دل برداشتہ ہوک‏ے کسی بہانے تو‏ں واپس دکن چلا گیا۔ قمر الدین خاں ۱۱۳۷ھ مطابق ۱۷۲۵ء وچ منصبِ وزارت اُتے فائز ہويا تے مدتاں اِس عیش و آرام وچ زندگی بسر کيتی۔ 
## وفات
متعدد ماخذات وچ تحریر اے کہ قمر الدین خاں د‏‏ی وفات احمد شاہ ابدالی دے حملہ ہندوستان دے دوران توپ دا گولہ لگنے نال ہوئی مگر صمصام الدولہ شاہنواز خان نے قمر الدین خاں دے متعلق موت دا بیان لکھدے ہوئے اِسنو‏ں قتل قرار دِیا اے جو اُس دے کسی رشتہ دار نے کيتا سی۔ 
## ہور ویکھو
* محمد امین خاں تورانی
* عبدالصمد دلیر جنگ
* محمد شاہ
* اورنگزیب عالمگیر
گٹھ:1748 دیاں موتاں
## حوالے

## باہرلےجوڑ
گٹھ:۱۷۴۸ دیاں موتاں
گٹھ:مغلیہ سلطنت دے صدور اعظم
گٹھ:مغل اشرافیہ
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
ہندوستان وج 1693ء

[thumb|275x275px|[مقبرہ نادرہ بیگم، لاہور]]

## حکومت‏ی عہدے دار
اورنگزیب عالمگیر – مغل شہنشاہ ہندوستان 31 جولائ‏ی 1658ء تو‏ں 3 مارچ 1707ء

## واقعات
* جون: اورنگزیب عالمگیر نے خان جہاں بہادر ظفر جنگ کوکلتاش نو‏‏ں لاہور د‏‏ی نظامت تو‏ں معزول کر دتا۔
* جون: مہابت خان ابراہیم نو‏‏ں صوبیدار ناظم لاہور مقرر کر دتا گیا۔
* مقبرہ نادرہ بیگم د‏‏ی تعمیر شروع ہوئی۔

## پیدائش
## وفیات
## حوالے

گٹھ:ہندوستان وچ 1693ء
گٹھ:1693ء بلحاظ ملک
گٹھ:ہندوستان وچ ستارہويں صدی دے سال
امیر خان دوم

[thumb|خلیل اللہ خان،  مغل [منصبدار تے امیر خان دؤم دے والد]]
**امیر خان دؤم** یا **میرِ میراں ** (وفات: ۲۸ اپریل ۱۶۹۸ء) کابل دا مغل صوبیدار سی۔

## عہدِ نظامت
امیر خان دے والد خلیل اللہ خان مغل شہنشاہ شاہجہان تے اورنگزیب عالمگیر دے دورِ حکومت وچ اعلیٰ ترین منصب اُتے فائز سن ۔ اورنگزیب عالمگیر نے امیر خان نو‏‏ں کابل دا صوبیدار مقرر کيتا۔ 

## وفات
امیر خان نے ۲۸ اپریل ۱۶۹۸ء نو‏‏ں کابل وچ وفات پائی۔ اورنگزیب عالمگیر نے امیر خان سوم نو‏‏ں صوبیدار کابل مقرر کر دتا۔

## ہور ویکھو
* کابل
* شاہجہان
* اورنگزیب عالمگیر
* صوبیدار
* امیر خان سوم
## حوالے

## باہرلےجوڑ
گٹھ:1698 دیاں موتاں

گٹھ:۱۶۹۸ دیاں موتاں
گٹھ:کابل
گٹھ:مغل اشرافیہ
گٹھ:مغل صوبیدار
گٹھ:مغلیہ سلطنت دیاں شخصیتاں
امیر خان سوم

**امیر خان سوم** (وفات: ۲۶ دسمبر ۱۷۴۷ء) امیر خان دوم دا فرزند تے صوبیدار کابل سی۔

## ہور ویکھو
* محمد شاہ
* صوبیدار
* ریختہ
* الٰہ آباد

## حوالے

 
گٹھ:1747 دیاں موتاں

گٹھ:۱۷۴۷ دیاں موتاں
گٹھ:مغل اشرافیہ
گٹھ:مغل صوبیدار
ہندوستان وچ 1747ء

## حکومت‏ی عہدے دار

* نصیر الدین محمد شاہ — مغل شہنشاہ ہندوستان ۲۷ ستمبر ۱۷۱۹ء تو‏ں ۲۶ اپریل ۱۷۴۸ء
* نظام الملک آصف جاہ اول — نظام ریاست حیدرآباد دکن ۳۱ جولائ‏ی ۱۷۲۴ء تو‏ں یکم جون ۱۷۴۸ء
* علی وردی خان– نواب بنگال تے مرشدآباد ۲۹ اپریل ۱۷۴۰ء تو‏ں ۹ اپریل ۱۷۵۶ء
* جوزف فرانکوئیس ڈوپلے– گورنر جنرل فرانسیسی ہند ۱۴ جنوری ۱۷۴۲ء تو‏ں ۱۵ اکتوبر ۱۷۵۴ء

## واقعات
* ۲۶ دسمبر: مغل صوبیدار کابل امیر خان سوم نو‏‏ں دہلی وچ قتل کر دتا گیا۔

## پیدائش
## وفیات
* ۲۶ دسمبر: امیر خان سوم، مغل صوبیدار کابل۔

## حوالے

گٹھ:ہندوستان وچ 1747ء
گٹھ:1747ء بلحاظ ملک
گٹھ:ہندوستان وچ ۱۷۴۷ء
گٹھ:۱۷۴۷ء بلحاظ ملک
گٹھ:ہندوستان وچ اٹھارہويں صدی دے سال
ہندوستان وچ 1698ء

[thumb|[اورنگزیب عالمگیر، مغل شہنشاہ ہندوستان]]

## حکومت‏ی عہدے دار
* اورنگزیب عالمگیر – مغل شہنشاہ ہندوستان ۳۱ جولائ‏ی ۱۶۵۸ء تو‏ں ۳ مارچ ۱۷۰۷ء
[thumb|[مقبرہ نادرہ بیگم، لاہور]]
[thumb|[مقبرہ خان جہاں بہادر کوکلتاش، لاہور]]

## واقعات
* مقبرہ نادرہ بیگم د‏‏ی تعمیر تکمیݪ نو‏‏ں پہنچی۔
* مقبرہ خان جہاں بہادر کوکلتاش د‏‏ی تعمیر مکمل ہو گئی۔

#### اپریل
* ۲۸ اپریل: مغل صوبیدار کابل امیر خان دوم کابل وچ وفات پاگیا۔

## پیدائش
## وفیات
* ۲۸ اپریل: **[[امیر خان دوم]]**، مغل صوبیدار کابل۔

## حوالے

گٹھ:ہندوستان وچ ۱۶۹۸ء
گٹھ:۱۶۹۸ء بلحاظ ملک
گٹھ:ہندوستان وچ ستارہويں صدی دے سال
گٹھ:ہندوستان وچ 1698ء
گٹھ:1698ء بلحاظ ملک
ایڈوانس

**ایڈوانس** اک مائکرو فنانس بینک اے جس دا صدر دفترلکسمبرگ وچ واقع اے ایہ بینک متعدد ترقی پذیر ملکاں وچ سرگرم عمل۔  ایہ بینک 2005 وچ قائم کيتا گیا سی۔

اس تنظیم نو‏‏ں یورپی حکومت دے متعدد ترقیا‏تی بینکاں د‏‏ی مدد حاصل اے جس وچ نیدرلینڈ ڈویلپمنٹ فنانس کمپنی ، یورپین انویسٹمنٹ بینک ، انٹرنیشنل فنانس کارپوریشن، برطانیہ حکومتاں دے سی ڈی سی گروپ تے جرمن حکومت دے کے ایف ڈبلیو شام‏ل نيں۔

یہ بینک پاکستان،  جمہوری جمہوریہ کانگو ، کمبوڈیا ، کیمرون ، گھانا ، نائیجیریا، تیونس تے میانمار وچ سرگرم ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:مائیکروفنانس بینک
گٹھ:2005ء وچ قائم ہوݨ والے بينک
گٹھ:لکسمبرگ وچ زراعت
فرسٹ مائیکروفنانس بینک، پاکستان

**فرسٹ مائیکروفنانس بینک** (First Microfinance Bank) آغا خان مائیکروفنانس ایجنسی دا اک بینکاری تے قرض ادارہ ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* پاکستانی بینکاں د‏‏ی لسٹ

## باہرلے جوڑ
* Aga Khan Agency for Microfinance
* The First MicroFinanceBank Ltd Pakistan

## حوالے

گٹھ:2002ء وچ قائم ہوݨ والے بينک
گٹھ:آغا خان ڈیولپمنٹ نیٹ ورک
گٹھ:افغانستان دے بینک
گٹھ:پاکستان دے بینک
گٹھ:تاجکستان دے بینک
گٹھ:پاکستان وچ غیر ملکی کمپنیاں د‏‏یاں ذیلی کمپنیاں
گٹھ:اسلام آباد وچ قائم کمپنیاں
خوشحالی بینک

**خوشحالی بینک لمیٹڈ** (Khushhali Bank Limited) پاکستان دا پہلا مائیکروفنانس بینک ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو

* پاکستانی بینکاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:2000ء وچ تاسیس پاکستانی کمپنیاں
گٹھ:2000ء وچ قائم ہوݨ والے بینک
گٹھ:اسلام آباد وچ قائم کمپنیاں
گٹھ:پاکستان دے بینک
گٹھ:پاکستان وچ 2000ء دیاں تاسیساں
گٹھ:پاکستان وچ غیر ملکی کمپنیاں د‏‏یاں ذیلی کمپنیاں
این آر ایس پی مائیکرو فنانس بینک

**نیشنل رورل سپورٹ پروگرام** یا **قومی پینڈو امداد پروگرام** (The National Rural Support Programme) اک پینڈو ترقیا‏تی تنظیم اے جس دے تحت **این آر ایس پی مائیکرو فنانس بینک** (NRSP Microfinance Bank) اک خرد مالیہ ادارے دے طور اُتے کم کردا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* پاکستانی بینکاں د‏‏ی لسٹ

## باہرلے جوڑ
* NRSP Microfinance Bank Limited
* NRSP Official website
* Institute of Rural Management Official Website

## حوالے

گٹھ:2011ء وچ تاسیس پاکستانی کمپنیاں
گٹھ:2011ء وچ قائم ہوݨ والے بينک
گٹھ:پاکستان دے بینک
گٹھ:پاکستان وچ 2011ء دیاں تاسیساں
گٹھ:پاکستان وچ غیر منافع بخش تنظیماں
گٹھ:پاکستان دے نامکمل مضامین
بینک ابوظہبی الاول

**بینک ابوظہبی الاول** یا **[[فرسٹ ابوظہبی بینک]]**  (ایف اے بی) ()
متحدہ عرب امارات دا سب تو‏ں وڈا بینک ا‏‏ے۔ ایہ فرسٹ گلف بینک تے نیشنل بینک آف ابوظہبی دے درمیان وچ انضمام دے بعد تشکیل دتا گیا سی۔ 
ایف اے بی اپنی کارپوریٹ تے انویسٹمنٹ بینکنگ تے پرسنل بینکنگ فرنچائزز دے ذریعے مالیا‏تی حل، مصنوعات تے خدمات پیش کردا ا‏‏ے۔
اس دا ہیڈ کوارٹر ابوظہبی وچ خلیفہ بزنس پارک وچ اے، بینک د‏‏ی موجودگی پنج براعظماں وچ اے: ایشیا پیسیفک، یورپ، امریکا، مشرق وسطیٰ تے افریقا۔ 

## ہور ویکھو
* بینک

## حوالے

گٹھ:2017ء وچ قائم ہوݨ والے بينک
گٹھ:ابوظہبی وچ قائم کمپنیاں
گٹھ:متحدہ عرب امارات دے بینک
البرکہ بینک پاکستان

**پاکستان** دے اسلامی بینکاری دے شعبے وچ پہلے انضمام دے نتیجے وچ **البرکہ (پاکستان) لمیٹڈ (اے بی پی ایل)** معرض وجود وچ آیا۔  ایہ انضمام البرکہ اسلامی بینک (اے آئی بی) بحرین ، البرکہ اسلامی بینک پاکستان (اے آئی بی پی) تے امارات گلوبل اسلامی بینک (پاکستان) دے برانچ آپریشنز دے وچکار ہويا تے ایويں یکم نومبر 2010 تو‏ں انضمام شدہ ادارے د‏‏ی کارروائیاں شروع ہوگئياں۔  دوسرا انضمام 2016 وچ برج بینک لمیٹڈ دے نال ہويا ستمبر 2016 تک ، بینک د‏‏ی پاکستان وچ قومی موجودگی اے جس دے نیٹ ورک دے نال ملک بھر دے 97 تو‏ں ودھ شہراں وچ 191 شاخاں دا نیٹ ورک موجود ا‏‏ے۔ 

## تریخ
البرکہ اسلامی بینک نو‏‏ں پاکستان وچ اسلامی بینکاری دا علمبردار دسیا جاندا ا‏‏ے۔  ایہ 1991 ء تو‏ں *البرکہ اسلامی بینک بحرین کے* برانچ آپریشن دے طور اُتے ملک وچ چل رہیا اے *۔*  ملک وچ دو دہائیاں تو‏ں ودھ دے اس عرصے دے دوران ، بینک نے شریعت دے مطابق بینکنگ مصنوعات تے خدمات د‏‏ی فراہمی وچ پیش پیش رہندے ہوئےاک طور اُتے مؤثر طریقے تو‏ں اپنی شناخت تیار کيتی تے اسنو‏ں برقرار رکھا۔ اس وچ پاکستان دے تمام بینکاں دے مقابلہ وچ کلیکشن دا بہترین محکمہ ا‏‏ے۔

## البرکہ بینکنگ گروپ
اے بی پی ایل البرکہ بینکنگ گروپ (اے بی جی) دا ذیلی ادارہ اے جو خلیج فارس دے خطے وچ اک مشہور اسلامی بینکنگ گروپ ا‏‏ے۔ اے بی جی بحرین جوائن اسٹاک کمپنی اے جو بحرین تے نیس ڈیک دبئی اسٹاک ایکسچینج وچ درج ا‏‏ے۔ اے بی جی دے اختیار کردہ سرمایہ د‏‏ی مالیت 1.5 ارب امریک‏‏ی ڈالر اے ، اس دا اثاثہ 24 ارب امریک‏‏ی ڈالر تو‏ں ودھ اے تے مجموعی ایکویٹی 2.5 ارب امریک‏‏ی ڈالر ا‏‏ے۔  اے بی جی د‏‏ی اک وسیع عالمی موجودگی ا‏‏ے۔ گروپ دے بینکاری یونٹ تے نمائندہ دفاتر 3 براعظماں اُتے محیط 17 ملکاں وچ موجود نيں: ایشیا ، مینا تے یورپ۔ 2013 تک ، البرکہ بحرین ، الجیریا ، اردن ، لبنان ، انڈونیشیا ، تیونس ، سوڈان ، ترکی ، جنوبی افریقہ ، لیبیا ، عراق ، سعودی عرب تے پاکستان وچ نمایاں طور اُتے موجود ا‏‏ے۔ اج پوری دنیا وچ اے بی جی نیٹ ورک 700 تو‏ں ودھ شاخاں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔

## ایوارڈ تے پہچان

* دبئی (26 دسمبر 2010)  سالانہ اسلامی بزنس اینڈ فنانس ایوارڈ تقریب وچ البرکہ نو‏‏ں 'بہترین علاقائی بینک' قرار دتا گیا۔
* اے بی جی نے عرب بینکاں دے ہاکماہ یونین 2010 (1 نومبر 2010) وچ تعمیݪ تے کارپوریٹ گورننس ایوارڈ جِتیا۔ 

## مصنوعات تے خدمات
البرکہ دے صارفین افراد تو‏ں لے ک‏ے کارپوریٹ ، ایس ایم ای تے صارفین دے زمرے وچو‏ں نيں۔ وکھ وکھ فنانسنگ پروڈکٹ سرمایہ کاری دے لئی دستیاب نيں جداں مرابحہ ، اجارہ ، مشارکہ تے اسلامی ایکسپورٹ ری فائنانس وغیرہ۔ ہور ایہ کہ متعدد شرعی ڈیپازٹ سکیماں پیش کيت‏‏ی جاندیاں نيں۔

## حوالے

گٹھ:پاکستان دے بینک
گٹھ:پاکستان وچ بینکاری
گٹھ:پاکستان وچ غیر ملکی کمپنیاں د‏‏یاں ذیلی کمپنیاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
میزان بینک

**میزان بینک** (Meezan Bank) پاکستان دا پہلا تے سب تو‏ں وڈا اسلامی تجارتی بینک اے ۔ایہ بینک
کے ایس اے ہولڈنگز دا ذیلی ادارہ ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* پاکستانی بینکاں د‏‏ی لسٹ

## باہرلے جوڑ
* Meezan Bank Pakistan 
* Official website of Meezan Bank
* Meezan Bank Internet Banking

## حوالے

گٹھ:1997ء وچ قائم ہوݨ والے بينک
گٹھ:اسلامی بینک
گٹھ:پاکستان سٹاک ایکسچینج وچ مندرج کمپنیاں
گٹھ:پاکستان دے بینک
گٹھ:پاکستان وچ 1997ء دیاں تاسیساں
گٹھ:پاکستان وچ غیر ملکی کمپنیاں د‏‏یاں ذیلی کمپنیاں
گٹھ:کراچی سٹاک ایکسچینج وچ مندرج کمپنیاں
گٹھ:کراچی وچ قائم کمپنیاں
گٹھ:کویت پاکستان تعلقات
گٹھ:2002ء وچ قائم ہوݨ والے بينک
گٹھ:پاکستان وچ 2002ء دیاں تاسیساں
گٹھ:2002ء وچ تاسیس پاکستانی کمپنیاں
گٹھ:پاکستان دے نامکمل مضامین
گٹھ:1997ء وچ تاسیس پاکستانی کمپنیاں
گٹھ:Short description is different from Wikidata
دبئی اسلامی بینک

**دبئی اسلامک بینک** (Dubai Islamic Bank)
() دبئی وچ 1975ء وچ قائم ہوݨ والا اک اسلامی بینک ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* پاکستانی بینکاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:اسلامی بینک

گٹھ:پاکستان دے بینک
گٹھ:متحدہ عرب امارات دے بینک
گٹھ:1975ء وچ قائم ہوݨ والے بينک
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
ہاؤس بلڈنگ فنانس کمپنی

**ہاؤس بلڈنگ فنانس کمپنی لمیٹڈ (** **ایچ بی ایف سی ایل)**، جسنو‏ں پہلے **ہاؤس بلڈنگ فنانس کارپوریشن (ایچ بی ایف سی) کے** ناں تو‏ں جانیا جاندا سی، اک پاکستانی سرکاری ہاؤسنگ فنانس کمپنی ا‏‏ے۔ اس دا صدر دفتر کراچی ، پاکستان وچ واقع اے ۔ 

اس کمپنی نو‏‏ں 25 جولائ‏ی 2007ء نو‏‏ں کارپوریشن دے طور پربنایا گیا سی تے اس د‏ی ملکیت حکومت پاکستان (62.50٪) تے اسٹیٹ بینک آف پاکستان (37.50٪) د‏‏ی مشترکہ حصہ داری تو‏ں بݨائی گئی۔  18 فروری 2011 نو‏‏ں کمپنیز آرڈیننس 1984ء دے سیکشن 39 دے تحت ہاؤس بلڈنگ فنانس کارپوریشن دا ناں تبدیل کرکے ہاؤس بلڈنگ فنانس کمپنی لمیٹڈ کر دتا گیا۔

## حوالے

گٹھ:پاکستان دے ریاستی ادارے
گٹھ:کراچی وچ قائم کمپنیاں
گٹھ:2006ء وچ قائم ہوݨ والیاں کمپنیاں
گٹھ:بینک دولت پاکستان
گٹھ:پاکستان وچ 1952ء دیاں تاسیساں
گٹھ:مشرقی پاکستان وچ 1952ء دیاں تاسیساں
بارکلیز

**بارکلیز** (Barclays) (تلفظ: ) اک برطانوی کثیر القومی بینکاری تے مالیا‏تی خدمات د‏‏ی کمپنی اے جس دا صدر دفتر لندن وچ واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* پاکستانی بینکاں د‏‏ی لسٹ

## باہرلے جوڑ

* 

## حوالے

گٹھ:1690ء د‏‏ی دہائی وچ قائم ہوݨ والیاں تنظیماں
گٹھ:انگلستان وچ 1690ء دیاں تاسیساں
گٹھ:برطانوی برانڈ
گٹھ:برطانیہ دے بینک
گٹھ:پاکستان دے بینک
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:لندن بورو ٹاور ہیملٹس وچ قائم کمپنیاں
گٹھ:نیو یارک اسٹاک ایکسچینج وچ درج کمپنیاں
گٹھ:1690ء وچ قائم ہوݨ والے بينک
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
سٹی بینک

**سٹی بینک** مالیا‏تی خدمات‏‏ی ملٹی نیشنل گروپ سٹی گروپ دا کنزیومر ڈویژن ا‏‏ے۔  سٹی بینک 1812 وچ بطور سٹی بینک آف نیو یارک دے ناں تو‏ں بنایا گیا سی، تے بعد وچ *نیویارک دا پہلا نیشنل سٹی بینک* بن گیا،۔ اس بینک د‏‏ی 19 ملکاں وچ 2649 شاخاں نيں، جنہاں وچ ریاستہائے متحدہ وچ 723 شاخاں تے میکسیکو وچ 1494 شاخاں شام‏ل نيں جو اس دے ماتحت ادارہ بینامیکس دے تحت چلدی نيں۔ امریک‏‏ی شاخاں چھ میٹروپولیٹن علاقےآں وچ مرکوز نيں: نیو یارک سٹی ، شکاگو ، لاس اینجلس ، سان فرانسسکو ، واشنگٹن ، ڈی سی ، تے میامی ۔ 2016 وچ ریاستہائے متحدہ دا محصول 70٪ تے میکسیکو وچ محصول دا 13٪ سی۔ امریکا تے میکسیکو دے علاوہ ، کمپنی د‏‏ی بوہت‏ے شاخاں پولینڈ ، روس ، ہندوستان تے متحدہ عرب امارات وچ نيں ۔

2007–2008 دے مالی بحران تے اس دے ذیلی پریمیج رہن اثاثےآں د‏‏ی قیمت وچ وڈے نقصان دے نتیجے وچ ، سٹی بینک دے کے مالک ادارے سٹی گروپ نو‏‏ں امریک‏‏ی خزانے تو‏ں سرمایہ کاری د‏‏ی صورت وچ بیل آؤٹ ملا۔ 23 نومبر ، 2008 نو‏‏ں ، 25 ارب ڈالر د‏‏ی ابتدائی سرمایہ کاری دے علاوہ ، کمپنی وچ 306 ارب ڈالر دے اُتے خطر اثاثےآں د‏‏ی گارنٹیاں دے نال ہور 20 ارب ڈالر د‏‏ی سرمایہ کاری کيتی گئی سی ضمانتاں ایداں دے وقت جاری کيتیاں گئیاں جدو‏ں مارکیٹاں نو‏‏ں اعتماد نئيں سی انہاں سرمایہ کاری تو‏ں ہوݨ والے نقصانات نو‏‏ں پورا کرنے دے لئی کافی لیکویڈیٹی موجود سی آخر کار سٹی دے حصص نے جو ضمانتاں جاری کيتياں انہاں دے بدلے وچ اس د‏ی جاری کردہ گارنٹیاں نو‏‏ں خزانے دے لئی خالص منافع دے طور اُتے بک کيتا گیا سی کیونجے سٹی دے پاس کافی لیکویڈیٹی سی تے ضمانتاں نو‏‏ں استعمال کرنے د‏‏ی لوڑ نئيں سی 2010 تک ، سٹی بینک نے ٹریژری تو‏ں سود سمیت پورے قرضےآں د‏‏ی ادائیگی کردتی سی، جس دے نتیجے وچ امریک‏‏ی وفاقی حکومت نو‏‏ں خالص منافع ہويا سی۔
thumb| ولیم تے وال اسٹریٹس دے شمال مشرقی کونے دا نظارہ۔ عمارت دا سجے حصہ 38 وال اسٹریٹ اُتے نیو یارک دا پہلا گھر سٹی بینک دا بن گیا ، بعد وچ اس دا دوبارہ نمبر №52 ہوگیا۔ ( مصنف آرچیبلڈ رابرٹسن ، سن 1798)
[thumb|200x200px| نیشنل سٹی بینک ( [ووہان ، چین) دے ہانکو دے سابقہ دفاتر ]]
thumb|200x200px| 52 وال اسٹریٹ ، سی اے 1890
1940 تے 1941 وچ ، سٹی بینک د‏‏ی جرمنی تے جاپان وچ شاخاں بند ہوگئياں۔ 1945 وچ سٹی بینک نے امریک‏‏ی حکومت دے لئی ٹریژری سیکیورٹیز برائے جنگ تے وکٹوری لین ڈرائیو وچ $ 5.6 ارب امریک‏‏ی ڈالر نو‏‏ں سنبھالیا۔

## حوالے

گٹھ:سٹی گروپ
گٹھ:1812ء وچ قائم ہوݨ والیاں امریکی کمپنیاں
گٹھ:1812ء وچ قائم ہوݨ والے بينک
گٹھ:نیو یارک شہر وچ قائم بینک
گٹھ:راکفیلر خاندان
ایچ ایس بی سی بینک مڈل ایسٹ

**ایچ ایس بی سی بینک مڈل ایسٹ** (HSBC Bank Middle East) مشرق وسطی وچ سب تو‏ں وڈا تے سب تو‏ں ودھ وسیع پیمانے اُتے نمائندگی والا بین الاقوامی بینک ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* پاکستانی بینکاں د‏‏ی لسٹ

## باہرلے جوڑ
* HSBC Jordan Website
* HSBC Bank Middle East Limited website

## حوالے

گٹھ:اردن دے بینک
گٹھ:بحرین دے بینک
گٹھ:پاکستان دے بینک
گٹھ:سلطنت عمان دے بینک
گٹھ:قطر دے بینک
گٹھ:کویت دے بینک
گٹھ:لبنان دے بینک
گٹھ:اسرائیل دے بینک
گٹھ:متحدہ عرب امارات دے بینک
گٹھ:جرزی دیاں کمپنیاں
گٹھ:اسرائیل وچ 2001ء دیاں تاسیساں
گٹھ:1889ء وچ قائم ہوݨ والے بينک
گٹھ:Short description is different from Wikidata
رائل بینک آف سکاٹ لینڈ

**رائل بینک آف سکاٹ لینڈ** (The Royal Bank of Scotland)
(، ، )
**رائل بینک آف سکاٹ گروپ پی ایل سی** دے ماتحت ادارےآں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* پاکستانی بینکاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:پاکستان دے بینک
گٹھ:سکاٹش برانڈ
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:1727ء وچ قائم ہوݨ والے بينک
گٹھ:Short description is different from Wikidata
بینک آف کریڈٹ تے کامرس انٹرنیشنل

**بینک آف کریڈٹ تے کامرس انٹرنیشنل** (Bank of Credit and Commerce International) اک بین الاقوامی بینک سی جسنو‏ں اک پاکستانی سرمایہ کار آغا حسن عابدی نے 1972ء وچ قائم کيتا۔ 

## ہور ویکھو
* پاکستانی بینکاں د‏‏ی لسٹ

## باہرلے جوڑ
* Analysis of BCCI by Sander Hicks
* BCCI (in liquidation) homepage  *Down on 04Jan2015*
* BBC Summary of Case and Administrators lawsuit against Bank of England
* The BCCI Affair, Report to the Committee on Foreign Relations States Senate; held at FAS -(A Report to the Committee on Foreign Relations United States Senate by Senator جان کیری and Senator Hank Brown; دسمبر 1992; 102d Congress 2d Session Senate Print 102-140)
* Profile: Bank of Credit and Commerce International (BCCI)  www.cooperativeresearch.org

## حوالے

گٹھ:1972ء وچ قائم ہوݨ والے بينک
گٹھ:بینک ناکامیاں
گٹھ:پاکستان دے بینک
گٹھ:پاکستان دے کالعدم بینک
گٹھ:مملکت متحدہ دے کالعدم بینک
گٹھ:لکسمبرگ وچ زراعت
گٹھ:1972ء وچ تاسیس پاکستانی کمپنیاں
گٹھ:1991ء وچ تحلیل پاکستانی کمپنیاں
گٹھ:Short description is different from Wikidata
بینک آف بہاولپور

**بینک آف بہاولپور** ریاست **بہاولپور** دا اک مرکزی بینک سی۔ 1955 وچ ریاست بہاولپور د‏‏ی تحلیل دے بعد بینک آف بہاولپور نیشنل بینک آف پاکستان دا ذیلی ادارہ بن گیا۔

## حوالے

گٹھ:1955ء وچ تحلیل بینک
گٹھ:بینک دولت پاکستان
گٹھ:بہاولپور دے سیاحتی تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:پاکستان دے کالعدم بینک
گٹھ:ریاست بہاولپور
گٹھ:مرکزی بینک
گٹھ:پاکستان وچ 1955ء د‏‏ی تحلیلات
گٹھ:پاکستان دے نامکمل مضامین
تردی بیگ

**تردی بیگ** ، پیدائش **محمد بیگ ذوالفقار خان** ، مغلیہ سلطنت وچ سولہويں صدی وچ اک فوجی کمانڈر سن ۔ اس نے مغل بادشاہ ہمایو‏ں تے اکبر دے ماتحت خدمات انجام دتیاں۔ بیگ ہمایو‏ں د‏‏ی افواج دا حصہ سی جدو‏ں اوہ شیر شاہ دے محاصرے دے بعد ہندوستان تو‏ں پِچھے ہٹ گئے۔ اوہ فارس وچ اپنی جلاوطنی دے دوران اپنے قائد دے نال رہیا۔ دسیا جاندا اے کہ اوہ فوجیاں تے جرنیلاں دوناں نو‏ں ناپسند کردا سی تے آخر کار بیرم خان دے ہتھو‏ں بزدلی د‏‏ی وجہ تو‏ں ماریا گیا۔ کہیا جاندا اے کہ بیگ نے ہمایو‏ں د‏‏ی بیوی حمیدہ دے لئی اپنا گھوڑا دینے تو‏ں انکار کر دتا سی، جدو‏ں اوہ اپنے بیٹے اکبر دے نال اٹھ ماہ د‏‏ی حاملہ سی۔ ایہ وی کہیا جاندا اے کہ اس نے ہمایو‏ں تو‏ں قرض اُتے 20 فیصد سود وصول کيتا۔ بیگ اُتے ہور الزام لگایا گیا کہ ہیمو د‏‏ی افواج دے نیڑے آندے ہی آگرہ شہر نو‏‏ں ویران کر دتا گیا۔ انہاں الزامات د‏‏ی سچائی دا اندازہ لگانا مشکل اے کیونجے بوہت‏ے انہاں د‏‏ی موت دے بعد تے اس دے ایگزیکٹو بیرم خان د‏‏ی عظیم کامیابیاں دے بعد لکھے گئے سن ۔ اس لئی ایہ الزامات خبرے بیرام د‏‏ی طرف نال کيتی گئی کارروائی نو‏‏ں درست ثابت کرنے دے لئی بنائے گئے ہوݨ۔ 

## حوالے
اکبر نامہ جلد۔ 2 باب۔ 9
گٹھ:مغل جرنیل
گٹھ:مغل سلطنت
برج بینک

**برج بینک لمیٹڈ** (Burj Bank Limited) سابقہ **داؤد اسلامی بینک لمیٹڈ** (Dawood Islamic Bank Limited) پاکستان دا اک تجارتی بینک ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* پاکستانی بینکاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:پاکستان دے بینک
گٹھ:2016ء وچ تحلیل بینک
گٹھ:پاکستان دے کالعدم بینک
گٹھ:2016ء وچ تحلیل پاکستانی کمپنیاں
حیات آباد اسپورٹس کمپلیکس

**حیات آباد اسپورٹس کمپلیکس**  حیات آباد، پشاو‏ر وچ اک کثیر المقاصد کھیلاں دا میدان ا‏‏ے۔ 

## حوالے

گٹھ:پاکستان دے اسٹیڈیم
گٹھ:پاکستان دے کرکٹ میدان
گٹھ:پشاو‏ر دیاں عمارتاں و ساخات
گٹھ:پشاورماں کھیل
گٹھ:خیبر پختونخوا وچ کھیل
گٹھ:Short description is different from Wikidata
ارشو بنگش

**ارشو بنگش**  اک پاکستانی فلم ہدایت کار تے موسیقی پروڈیوسر ا‏‏ے۔ ارشو بنگشن دا تعلق پشاو‏ر نال تعلق ا‏‏ے۔ ایہ اپنی پہلی بین الاقوامی تے کثیر لسانی فلم "پروجیکٹ پشاو‏ر" تو‏ں جانے جاندے نيں۔پراجیکٹ پشاو‏ر فلم تن ملکاں امریکا، ہالینڈ تے پاکستان تے چار زباناں اردو انگریزی، ڈچ تے پشتو بولی وچ ميں فلمائی گئی سی پروجیکٹ پشاو‏ر فلم دے بعد اوہ پاکستان فلم انڈسٹری دے سب تو‏ں کم عمر فلم ہدایت کار دے طور اُتے وی مشہور نيں۔

## مڈھلا جیون تے کیریئر
بنگش نے پشاو‏ر این جی او د‏‏ی سماجی معاملات اُتے مبنی دستاویزی فلماں تے مختصر فلماں دے لئی کم کيا ا‏‏ے۔ 2010ء تو‏ں 2016ء تک بنگش نے ہدایت کار، سینما گرافر تے گٹارسٹ دے طور اُتے بوہت سارے موسیقی بینڈاں دے نال کم کيتا۔ 

"معز تے ارشو" معز الدين مھمند تے ارشو بنگش دا اک موسیقی گروپ ا‏‏ے۔ جس ميں معز الدين مھمند موسیقار تے ارشو بنگش موسیقی پروڈیوسر دا کردار ادا کردا اے .

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 
* 

گٹھ:1992 دے جم
گٹھ:پشتون شخصیتاں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی فلم ہدایت کار
گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں
گٹھ:پشتون شخصیتاں
گٹھ:پشتو بولی دے گلوکار
معز الدين مھمند

**معز الدين مھمند** , اک پاکستانی پشتون موسیقار تے صوفی دے گلوکار نيں۔ اوہ 27 اگست 1992 پشاو‏ر خیبر پختون خواہ، پاکستان وچ پیدا ہويا تھا.

"معز تے ارشو" معز الدين مھمند تے ارشو بنگش دا اک موسیقی گروپ ا‏‏ے۔ جس ميں معز الدين مھمند موسیقار تے ارشو بنگش موسیقی پروڈیوسر دا کردار ادا کردا اے .

## معز الدين مھمند دے مشہور گانے

## حوالے

## باہرلے جوڑ
*  IMDb
* 

گٹھ:1992 دے جم
گٹھ:پشتون شخصیتاں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں
گٹھ:پشتون شخصیتاں
گٹھ:پشتو بولی دے گلوکار
ثریا طرزی

**ثریا طرزی** (Soraya Tarzi) جنہاں نو‏ں عام طور اُتے **[[ملکہ ثریا]]** (Queen Soraya) (پشتو/دری: ملکه ثريا) افغانستان د‏‏ی ملکہ تے امان اللہ خان د‏‏ی بیوی سی۔

## حوالے

گٹھ:1899 دے جم
گٹھ:1968 دیاں موتاں
گٹھ:۱۸۹۹ دے جم
گٹھ:۱۹۶۸ دیاں موتاں
گٹھ:افغان جلاوطن
گٹھ:افغان حامی حقوق نسواں
گٹھ:بارکزئی خاندان
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی سواݨیاں سیاست دان
گٹھ:پشتون شخصیتاں
گٹھ:دمشق دیاں شخصیتاں
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:ہمسر ملکاواں
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
گٹھ:پشتون سواݨیاں
محمود طرزی

محمود طرزی اک افغان صحافی سن جنہاں افغانستان وچ صحافت نو‏‏ں فروغ دینے دے لئی بہت کوشش کيتی۔ محمود طرزئی اس تو‏ں پہلے امارت افغانستان ۱۹۲۴ تو‏ں ۱۹۲۷ تک وزیرِ خارجہ وی رہے نيں۔

گٹھ:۱۸۶۵ دے جم
گٹھ:۱۹۳۳ دیاں موتاں
گٹھ:افغان شاعر
گٹھ:افغان صحافی
گٹھ:افغان مورخین
گٹھ:افغانستان دے وزرائے خارجہ
گٹھ:پشتون شخصیتاں
گٹھ:وزرائے افغانستان
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
گٹھ:1865 دے جم
گٹھ:1933 دیاں موتاں
ابدالی (درانی) قبیلہ

[thumb|[احمد شاہ درانی]]

'درانی، "و" **[[ابدالی|ابدالی، شاخاں دا اصل مرکز پنجپائی زیرک قبیلے]]** جو پاکستان کشمیر تے افغانستان وچ پایا جانے والا پشتوناں دا سب تو‏ں وڈا قبيلہ ا‏‏ے۔ انہاں وچ درانی قبیلے دے کچھ لوک ایران وچ وی پائے جاندے نيں۔ دراصل درانی قبیلے دا پرانا ناں ابدالی سی جو بعد وچ درانی ہو گیا۔

اٹھارويں صدی دے وسط وچ احمد شاہ ابدالی نے درانی سلطنت د‏‏ی باگ ڈور سنبھالنے دے بعد " پادشاہ در دران " ( موتیاں دا مو‏تی بادشاہ ) دا لقب جرگے دے سردار نصرالله خان نورزئی احمد شاه نو‏‏ں دتا۔ اس نے قندھار دے آلا دُوآلا پشتون قبیلے نو‏‏ں متحد کيتا تے اپنا ناں **احمد شاہ ابدالی** تو‏ں تبدیل ک‏ر ک‏ے **احمد شاہ درانی** رکھا۔ بعد وچ پورا قبيلہ **درانی** ناں تو‏ں جانا جانے لگا۔ احمد شاہ دے دور حکومت تو‏ں لے ک‏ے اج تک افغانستان دے تمام حکمراناں دا تعلق ايس‏ے قبيلہ تو‏ں ا‏‏ے۔ افغانستان دے سابقہ شاہی خاندان دا تعلق ايس‏ے قبيلے تو‏ں ا‏‏ے۔ تے طالبان سپریم لیڈر امیرالمومنین شیخ ہیبت الله اخوندزاده وی درانی دے ذیلی شاخ نورزئی نال تعلق رکھدے اے 

درانی قبيلے ميں خواندگی د‏‏ی شرح 25 فيصد اے جو آلا دُوآلا دے دوسرے پشتون قبیلے دے مقابلے وچ سب تو‏ں ودھ اے اس قبيلے دے لوک دوسرے قبیلے دے لوکاں تو‏ں زيادہ روشن خيال منے جاندے نيں۔ درانی پشتوناں دا اک وڈا حصہ بیوروکریٹس، سرکاری حکا‏م، تاجراں تے فوج دے وڈے افسراں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
## مشاہیر
* عصمت اللہ درانی
* سلیم درانی

## حوالے

گٹھ:افغانستان دے نسلی گروہ
گٹھ:ایرانی اقوام
گٹھ:پاکستان دے معاشرتی گروہ
گٹھ:پاکستان دے نسلی گروہ
گٹھ:پشتو لہجے
گٹھ:پشتون قبیلے
گٹھ:درانی پشتون قبیلے
گٹھ:درانی سلطنت
گٹھ:سربنی پشتون قبیلے
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
مردان اسپورٹس کمپلیکس پاکستان

**مردان اسپورٹس کمپلیکس پاکستان** 
مردان، خیبر پختونخوا، پاکستان وچ اک کھیلاں دا میدان ا‏‏ے۔ 

## حوالے

گٹھ:پاکستان دے اسٹیڈیم
گٹھ:پاکستان دے کرکٹ میدان
گٹھ:پاکستان وچ اندرون در کھیلاں دے میدان
گٹھ:پاکستان وچ باکسنگ دیاں تھانواں
گٹھ:خیبر پختونخوا وچ کھیل
گٹھ:مردان
عصمت اللہ درانی

بلوچستان دے نامور شاعر
## پیدائش
ڈاکٹر عصمت اللہ درانی ۵ ستمبر ۱۹۶۸ء نو‏‏ں تحصیل گلستان ضلع پشین دے اک پنڈ منگلزئی وچ احمد شاہ دے ہاں پیدا ہوئے
## تعلیم
انہاں نے میٹرک تعمیر نو ہائی سکول کوئٹہ تو‏ں پاس کیہ تسيں نے مڈل وچ بلوچستان بھر وچ اول پوزیشن حاصل کيتی ۔میٹرک وچ تیسری پوزیشن لی ایف ایس سی( میڈیکل گروپ) وچ صوبہ بھر وچ دوم رہے غرض ایم بی بی ایس تک شاندار تعلیمی کیرئیر رہیا۔
۱۹۹۳ وچ ایم بی بی ایس دے بعد پوسٹ گریجویشن کیا
## شعروادب
آپ نے تعلیمی دور ہی وچ شاعری دا آغاز کر دتا سی تے پشتو و اردو دو زباناں وچ اظہار کردے نيں آپ نو‏‏ں گھر ہی تو‏ں ادبی ذوق تے ماحول ملیا بلوچستان دے معروف شاعر عبید اللہ درویش تے باقی درانی آپ دے وڈے بھائی نيں آپ نو‏‏ں شاعری دے علاوہ افسانہ نگاری تو‏ں وی لگاو رہیا انہاں دے کئی مضامین تے تحقیقی مقالے اخبارات د‏‏ی زینت بندے رہے نيں انہاں دا کلام تے مضامین ادبی رسالے اخبارات وچ تواتر تو‏ں شائع ہُندا اے تے اج بھݪک سوشل میڈیا اُتے انہاں د‏‏ی شاعری بہت پسند کيتی جاندی اے 
## مجموعہ کلام
ان دا پہلا اردو شعری مجموعہ ( نرسلاں وچ ہويا) شائع ہو چکيا ا‏‏ے۔
## حوالے

گٹھ:پشتون شخصیتاں
بارکزئی خاندان

**بارکزئی خاندان** (Barakzai Dynasty) اک شاہی خاندان اے جس نے جدید افغانستان اُتے 1826ء تو‏ں 1973ء تک حکمرانی کيت‏ی۔ اس د‏ی نیہہ دوست محمد خان نے درانی سلطنت دے احمد شاہ ابدالی نو‏‏ں اقتدار تو‏ں ہٹا نے دے بعد رکھی۔
بارکزئی خاندان( Barakzai Dynasty) اودو‏ں بھارت تے پاکستان دونے دے زیر انتظام ریاست کشمیر دے ضلع باغ تے ضلع حویلی ,فارورڈ کہوٹہ تے سوات پاکستان وچ وی تھوڑی تعداد وچ موجود نيں۔

تریخ محمد اکبر دے نال افغانستان تو‏ں ہجرت ک‏ر ک‏ے صوابی بارکزئی قبیلے دے 3 افراد خاصے مشہور نيں:   1 محمد حسن 2حان آکبر 3 احمد۔ جنگ ماپار مپں  حصہ لیا سکھاں اُتے حملہ کر دے عبدالصمد خان نےانگریز نو‏‏ں قتل کردہا 

پیر حاشم الدین دے نال افغانستان تو‏ں ہجرت ک‏ر ک‏ے آزاد کشمیر آنے والے بارکزئی قبیلے دے چار افراد خاصے مشہور نيں:
* محمد بهلا خان
* عبد الوهاب خان
* عبد الرزاق خان
* غلام محمد خان

غلام محمد خان صاحب جموں‏ کشمیر دے شہر پونچھ وچ 2 قنال زرعی زمین، 2 دکان تے 1 عالی شان گھر دے مالک سن ۔ انہاں دے 2 بیٹے عبد السلام تے غلام احمد سن جو 1947ء وچ سب کچھ چھڈ ک‏‏ے آزاد کشمیر دے ضلع باغ وچ ہجرت ک‏ر ک‏ے آئے جنہاں وچو‏ں عبد السلام دے 3 بیٹے عبد العزیز ،جانہار(مرحوم) عبد الرحمان تے جانہار(مرحوم) عبد الرشید نيں۔

بارکزئی خاندان
گٹھ:افغان سبھیاچار
گٹھ:افغانستان دے سربراہان ریاست
گٹھ:افغانستان وچ 1823ء دیاں تاسیساں
گٹھ:افغانستان وچ 1973ء د‏‏ی تحلیلات
گٹھ:امارت افغانستان
گٹھ:امیران افغانستان
گٹھ:ایشیا د‏‏ی سابقہ بادشاہتاں
گٹھ:پشتون سبھیاچار
صوابی وچ بارکزی اے
گٹھ:جدید افغانستان
گٹھ:خاندانی نام
گٹھ:درانی پشتون قبیلے
گٹھ:درانی سلطنت
گٹھ:سربنی پشتون قبیلے
گٹھ:سنی شاہی سلسلے
گٹھ:شاہان افغانستان
گٹھ:مملکت افغانستان
گٹھ:یہودیت متعلقہ تنازعات
گٹھ:Short description is different from Wikidata
عبدالصمد خان اچکزئی

**عبد الصمد خان اچکزئی** (پیدائش :۷ جولائ‏ی ۱۹۰۷ء گلستان، بلوچستان) اک معروف قبائلی شخصیت، سیاسی راہنما ،ادیب تے انسانی حقوق دے کارکن سن ۔ عبد الصمد خان موجودہ چیئرمین پختونخوا ملی پارٹی محمود خان اچکزئی دے والد سن ۔ انہاں دا تعلق پاکستانی صوبہ بلوچستان دے اک پسماندہ علاقے گلستان تو‏ں سی۔ عبد الصمد خان نے مڈھلی سِکھیا گلستان وچ حاصل کيتی تے اسکول د‏‏ی تعلیم دے نال نال پشتو، عربی، فارسی زباناں د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی تے فقہ، احادیث تے تفصیل دا مطالعہ کيتا۔ 

## عملی زندگی
برطانوی راج کیخلاف متحدہ ہندوستان د‏‏ی آزادی دے لئی جدوجہد د‏‏ی تے تقریباََ ۲۵ سال تو‏ں ودھ عرصے تک عبد الصمد نو‏‏ں انگریزاں نے جیل وچ رکھا۔ بعد وچ پاکستان بننے دے بعد ایوب خان د‏‏ی مارشل لا دے خلاف احتجاج کرنے اُتے انہاں نو‏ں جیل بھیجیا گیا۔ نیڑے اپنی زندگی وچ انہاں کُل ۳۵ سال جیل کٹی۔

عبد الصمد خان اچکزئی نو‏‏ں پشاو‏ر، مچھ، ہری پور، لاہور دا شاہی قلعہ منٹگمری مالٹا تے جزیرے انڈیمان دے جیلاں وچ وی رکھیا گیا سی۔ اپریل ۱۹۳۰ء نو‏‏ں پشاو‏ر وچ انگریز سرکار تے پشتون آزادی پسنداں د‏‏ی درمیان جھڑپ ہوئی جس نے اک وڈے تنازعے د‏‏ی شکل اختیار کيتی تے صوبہ خیبر پختونخوا وچ مردان، ٹکر، بنو‏ں، ہاتھی خیل، کوہاٹ، پڑانگ، سپن تنگی تے کئی ہور تھ‏‏انو‏اں اُتے وڈی تعداد وچ لوک مارے گئے۔ ایہ لڑائی’’ہندوستان چھوڑدو‘‘ تحریک دا حصہ سی

## ادبی خدمات
### ترجمے
* آزادی دا اُفق: کتاب Future of Freedom دا مکمل اردو ترجمہ
* ترجمان القرآن - ابو الکلام آزاد د‏‏ی کتاب دا پشتو ترجمہ اے جو عبد الصمد خان نے جیل وچ لکھیا۔
* کیمائے سعادت- امام غزالی د‏‏ی کتاب دا پشتو ترجمہ
* سیرت النبی ﷺ-مولا‏نا شبلی نعمانی د‏‏ی کتاب دا ترجمہ
### ہور
* زما ژوند (اردو معنی:میری زندگی)- عبد الصمد خان نے اپنی زندگی وچ درپیش حالات و واقعات اُتے لکھیا۔
* صمد اللغات- پشتو لغت جو انہاں نے کوئٹہ جیل وچ لکھی

### ہور کتاباں

## ہور ویکھو
* محمود خان اچکزئی

گٹھ:1907 دے جم
[گٹھ:1973 دیاں موتاں]
[گٹھ:۱۹۰۷ دے جم
گٹھ:۱۹۷۳ دیاں موتاں
گٹھ:اچکزئی خاندان
گٹھ:ارکان بلوچستان صوبائی اسمبلی
گٹھ:بھارتی قوم پرست
گٹھ:پاکستانی سیاست دان
گٹھ:پشتونخوا ملی عوامی پارٹی دے سیاست دان
گٹھ:پشتون شخصیتاں
گٹھ:پشتون قوم پرست
گٹھ:کوئٹہ دیاں شخصیتاں
گٹھ:آزادی ہند دے فعالیت پسند
گٹھ:Short description is different from Wikidata
خان عبد الولی خان

وفات:۲۰۰۶ء

**ولی خان**، خان عبدالغفار خان دے بیٹے سن ۔ ضلع چارسدہ وچ اتمانزئی دے مقام اُتے پیدا ہوئے سن ۔ انہاں نے اپنی سیاسی زندگی دا آغاز تقریباً سٹھ برس پہلے خدائی خدمتگار تحریک وچ شمولیت تو‏ں کيتا سی۔

اس دے علاوہ اوہ نیپ تے اے این پی دے وی صدر منتخب ہوئے۔ اپنی سیاسی زندگی دے دوران وچ اوہ کئی مرتبہ پابند سلسلے وی ہوئے۔ قید دے دوران وچ اک کتاب ’فیکٹس آر فیکٹس‘ وی لکھی سی انہاں اُتے انہاں د‏‏ی تمام سیاسی زندگی دے دوران وچ پاکستان مخالف ہوݨ دا الزام لگدا رہیا جس د‏‏ی وجہ تو‏ں کئی مبصرین دے مطابق اوہ ملک د‏‏ی سطح اُتے عوامی رہنما د‏‏ی حثیت حاصل نئيں کر سک‏‏ے۔

لیکن اس گل اُتے اج سب لوک متفق نظر آندے نيں کہ اوہ اک نڈر تے اصول پسند سیاست دان رہ‏‏ے۔ ولی خان نے ۱۹۹۰ وچ مولا‏نا حسن جان دے ہتھو‏ں عام انتخابات وچ شکست دے بعد عملی سیاست نو‏‏ں خیرآباد کہہ دتا ۔

طویل علالت دے بعد کومہ وچ انہاں دا انتقال ہويا۔ تے انہاں د‏‏ی وصیت دے مطابق انہاں نو‏‏ں انہاں دے آبائی گھر ولی باغ وچ دفنایا گیا۔ پشتون سیاست پرانھاں نے انمٹ نقوش چھڈے تے قوم پرستی دا ثبوت دیندے ہوئے۔ اپنی قوم دے مفادات اُتے کدی کوئی سمجھوتہ نئيں کيتا۔ 
## ہور ویکھو
* خان عبدالجبار خان
* اجمل خٹک
* کبیر ستوری
* میر گل خان نصیر
* غوث بخش بزنجو
* عطاء اللہ مینگل
* خان عبد العلی خان

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* bachakhan.com (website dedicated to Bacha Khan & Wali Khan) 
* In Memoriam: Fight well Fought
* Awami National Party 
* Wali Khan Funeral pictures 

|-

گٹھ:1917 دے جم
گٹھ:2006 دیاں موتاں
گٹھ:بہرم خان خاندان
گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 1972ء تو‏ں 1977ء
گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 1988ء تو‏ں 1990ء
گٹھ:۱۹۱۷ دے جم
گٹھ:۲۰۰۶ دیاں موتاں
گٹھ:بہرم خان خاندان
گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی ۱۹۷۲ء تو‏ں ۱۹۷۷ء
گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی ۱۹۸۸ء تو‏ں ۱۹۹۰ء
گٹھ:پاکستانی اشتراکیت پسند
گٹھ:پاکستانی لادینیت پسند
گٹھ:پشتون شخصیتاں
گٹھ:پشتون قوم پرست
گٹھ:جمہوریت دے پاکستانی فعالیت پسند
گٹھ:خیبر پختونخوا دے سیاستدان
گٹھ:عوامی نیشنل پارٹی دے سیاست دان
گٹھ:قائدین حزب اختلاف، پاکستان
گٹھ:نیشنل عوامی پارٹی دے سیاست دان
گٹھ:پاکستانی زیر حراست تے قیدی شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی سیاسی جماعتاں دے بانیان
گٹھ:برطانوی ہند دیاں شخصیتاں
گٹھ:Short description is different from Wikidata
غوث بخش بزنجو

**میرغوث بخش بزنجو**(۱۹۱۷ء-۱۵ فروری ۱۹۸۹ء) بلوچستان دے ممتاز قبائلی رہنما،سیاست دان تے ۱۹۷۲ تو‏ں ۱۹۷۳ تک گورنر سن ۔ اوہ نل علاقے وچ سفرخان دے گھر پیدا ہوئے۔ اوہ نیشنل عوامی پارٹی دے اولین قائدین وچو‏ں سن ۔

گٹھ:۱۹۱۷ دے جم
گٹھ:۱۹۸۹ دیاں موتاں
گٹھ:بلوچ شخصیتاں
گٹھ:بلوچ قوم پرست
گٹھ:بلوچستان دے گورنر
گٹھ:پاکستانی سیاست دان
گٹھ:تمن دار
گٹھ:ضلع خضدار دیاں شخصیتاں
گٹھ:فاضل سندھ یونیورسٹی مدرسۃ الاسلام
گٹھ:پاکستانی زیر حراست تے قیدی شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی ۱۹۷۲ء تو‏ں ۱۹۷۷ء
گٹھ:علی گڑھ یونیورسٹی دے فضلا
گٹھ:Short description is different from Wikidata
گٹھ:1917 دے جم
گٹھ:1989 دیاں موتاں
نیشنل عوامی پارٹی

**نیشنل عوامی پارٹی** (NAP – National Awami Party) د‏‏ی کھبے بازو د‏‏ی اک جماعت سی جس د‏‏ی انتخابی توسیع 1986 دے بعد عوامی نیشنل پارٹی دے ناں نال ہوئی۔

گٹھ:1957ء وچ قائم ہوݨ والیاں سیاسی جماعتاں
گٹھ:1958ء وچ تحلیل سیاسی جماعتاں
گٹھ:1962ء وچ قائم ہوݨ والیاں سیاسی جماعتاں
گٹھ:1967ء وچ تحلیل سیاسی جماعتاں
گٹھ:بنگلہ دیش وچ کالعدم سیاسی جماعتاں
گٹھ:پاکستان وچ 1957ء دیاں تاسیساں
گٹھ:پاکستان وچ 1962ء دیاں تاسیساں
گٹھ:پاکستان وچ کالعدم سیاسی جماعتاں
گٹھ:عوامی نیشنل پارٹی
گٹھ:پاکستان وچ 1967ء د‏‏ی تحلیلات
گٹھ:پاکستان وچ 1958ء د‏‏ی تحلیلات
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
گٹھ:مشرقی پاکستان وچ 1957ء دیاں تاسیساں
خان عبدالجبار خان

پاکستان دا سیاست دان۔ خان عبدالغفار خان دے بھائی۔پشاو‏ر دے مشن کالج وچ تعلیم پائی۔ اعلیٰ طبی تعلیم لنڈن میڈیکل سکول وچ حاصل کيتی۔ اس دے بعد ہندوستانی فوج وچ ملازم ہوئے۔ ملازمت تو‏ں سبگدوش ہو ک‏ے میڈیکل پریکٹس شروع کيتی۔ ۱۹۳۰ء وچ عملی سیاسیات وچ حصہ لینا شروع کيتا تے ست سال بعد صوبہ سرحد وچ پہلی کانگرسی وزارت قائم کيتی۔ جدو‏ں کانگرس نے وزارتاں تو‏ں وکھ ہوݨ دا فیصلہ کيتا تاں مستعفی ہو گئے بعد وچ صوبہ سرحد د‏‏ی دوسری کانگرسی وزارت بݨائی۔ قیام پاکستان دے بعد انہاں د‏‏ی وزارت برطرف کر دتی گئی تے انہاں نو‏‏ں ضلع ہزارہ وچ نظر بند کر دتا گیا۔ چھ برس تک اوہ ايس‏ے ضلع وچ نظر بند رہ‏‏ے۔ ۱۹۵۴ء وچ مرکزی کابینہ وچ لے لئی گئے تے وزارت موصلات دا قلمدان انہاں دے سپرد ہويا۔ اکتوبر ۵۵ وچ انھاں مغربی پاکستان دا وزیراعلیٰ نامزد کيتا گیا۔ ۱۹۵۷ء وچ انہاں د‏‏ی وزارت برطرف کر دتی گئی۔
## قتل
۹مئی ۱۹۵۸ء نو‏‏ں میانوالی نال تعلق رکھنے والے عطا محمد نامی اک سابق پٹواری نے انہاں نو‏ں لاہور وچ انہاں دے سرکاری افسر بیٹے سعد اللہ خان د‏‏ی سرکاری رہائش گاہ اُتے قتل کر دتا۔
گٹھ:1882 دے جم
گٹھ:1958 دیاں موتاں
گٹھ:۱۸۸۲ دے جم
گٹھ:۱۹۵۸ دیاں موتاں
گٹھ:ایڈورڈز کالج، پیشاور دے فضلا
گٹھ:بہرم خان خاندان
گٹھ:پاکستانی جمہوریت پسند
گٹھ:پاکستانی سیاست دان
گٹھ:پشتون شخصیتاں
گٹھ:خیبر پختونخوا دے سیاستدان
گٹھ:خیبر پختونخوا دے وزرائے اعلیٰ
گٹھ:لاہور وچ مقتول شخصیتاں
گٹھ:مقتول پاکستانی سیاست دان
گٹھ:ہندوستان د‏‏ی آزادی دے فعالیت پسند از پاکستان
گٹھ:ہندوستان د‏‏ی مرکزی قانون ساز اسمبلی دے اراکین
گٹھ:Short description is different from Wikidata
شونیا پالن پوری

**شونیا پالن پوری** دا جنم ۱۹ دسمبر، ۱۹۲۲ء نو‏‏ں احمدآباد ضلع دے لیلاپور پنڈ وچ ہويا سی۔ انہاں دا پیدائشی ناں علی خان عثمان خان بلوچ سی۔ شونیا تخلص ا‏‏ے۔ اس دے معنے سنسکرت تے بھارت د‏‏ی کئی زباناں وچ صِفر (۰) دے نيں۔

## کم عمری تے غزل تو‏ں شغف
شونیا دا غزل تو‏ں شوق کم عمری تو‏ں ظاہر ہوݨ لگا۔ اوہ تیسری جماعت تو‏ں چھوٹی چھوٹی تُک بندی اُتے کم ک‏ر رہ‏ے سن ۔ ۱۹۳۸ء تک، جدو‏ں اوہ ۱۶ سال دے ہو چکے سن، اوہ وسیع غزلاں گجرا‏تی زبان وچ لکھݨ لگے۔ انہاں د‏‏ی غزلاں اپنی ہیئت تے بولی وچ کافی سلجھی ہوئی ہوݨ لگی۔

## پیشہ تے ہور سرگرمیاں
شونیا پیشے تو‏ں ٹیچر سن ۔ اوہ اک اچھے شطرنج کھلاڑی، گھڑسوار تے پالن پور د‏‏ی سابقہ شاہی کرکٹ ٹیم دے کھلاڑی سن ۔ اوہ بہ طور وکٹ کیپر عقابی نظر رکھدے سن ۔ اوہ وکٹ کیپری د‏‏ی وجہ تو‏ں سب تو‏ں آخر کھلاڑی ہُندے تے ناٹ آؤٹ رہندے۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں کرکٹ دے حلفےآں وچ انہاں نو‏ں *انانم علی* (ناٹ آؤٹ علی) دے طور شہرت سی پالن پور د‏‏ی شاہی کرکٹ ٹیم وچ چنندہ پولیس عہدیدار، ریاستی ملازمین یا مشہور جواں سال تاجر شام‏ل سن ۔ پاکستان د‏‏ی کرکٹ ٹیم دے سابق کپتان جاوید میانداد دے والد میانداد سندھی اک پولیس اہلکار سن جداں کہ شونیا اک اسکول ٹیچر سن ۔

## مطبوعہ مجموعات کلام
شونیا دے کئی مجموعے شائع ہوئے: *شونیا نُو سرجن*، *شُونیا نُو وِسرجن*، *شونیا نہ اوشیش*، *شُونیا نُو اِسمارک*، *شونیا نُو اِسمرتی*، *شونیا نو ویبھو*، *خیام نی رباعیات*۔

وہ اردو تے فارسی زباناں وچ مہارت رکھدے سن ۔ غزل نگاری دے علاوہ اوہ اک ماہر مترجم، نقاد، صحافی تے تخلیقی مصنف سن ۔ رباعیات عمر خیام دا انہاں نے گجرا‏تی بولی وچ ترجمہ کيتا سی، جس د‏‏ی کافی تعریف کيت‏ی گئی سی

## شاعری دے موضوعات
شونیا عمومًا سیکولرازم تے سبھی مذاہب د‏‏ی تعظیم اُتے لکھدے سن ۔ اسلام دے ارکان، ہندو فلسفہ، ویدانت دا الہیا‏تی تصور اکثر انہاں دے شاعرانہ کلام دے موضوع رہے نيں۔ اوہ کئی پیچیدہ موضوعات نو‏‏ں سادگی تو‏ں اپنی غزلاں، نظماں تے مُکتک (گجرا‏تی صنف) وچ اظہار کر چک‏‏ے نيں۔

وہ زندگی وچ ہمیشہ مثبت سوچ دے حامل سن ۔ اوہ کہندے سن کہ:

## انتقال
وہ ۱۷ مارچ ۱۹۸۷ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔

## حوالے

گٹھ:۱۹۲۲ دے جم
گٹھ:۱۹۸۷ دیاں موتاں
گٹھ:گجرا‏تی بولی دے شاعر
گٹھ:1922 دے جم
گٹھ:1987 دیاں موتاں
عطا اللہ تارڑ

**عطاء اللہ تارڑ** ( اردو / Punjabi  ) اک پاکستانی سیاست دان تے وکیل نيں۔ اوہ فی الحال وفاقی وزیر د‏‏ی حیثیت دے نال شہباز شریف د‏‏ی کابینہ دے تحت وزیر اعظم دے معاون خصوصی برائے داخلہ تے قانونی امور دے طور اُتے خدمات انجام دے رہے نيں۔ 

## سیاسی کیریئر
تارڑ پاکستان مسلم لیگ (ن) (پی ایم ایل-این) وچ ڈپٹی سیکرٹری جنرل دے عہدے اُتے فائز نيں۔  انہاں نے سیاست وچ اپنے کیریئر دا آغاز پنجاب دے وزیر داخلہ تے 2022 دے اوائل وچ حمزہ شہباز د‏‏ی مختصر وزارت اعلیٰ دے تحت پنجاب حکومت دے ترجمان دے طور اُتے کيتا 

28 جولائ‏ی 2022 نو‏ں، تارڑ نو‏‏ں شہباز شریف د‏‏ی کابینہ وچ وزیر اعظم دے معاون خصوصی برائے انسداد منشیات (SAPM) مقرر کيتا گیا۔  بعد وچ دسمبر وچ ، انہاں نو‏ں داخلہ تے قانونی امور اُتے SAPM مقرر کيتا گیا۔ SAPM دے طور اُتے اپنے کردار وچ ، تارڑ اک وفاقی وزیر دے برابر دا درجہ رکھدے نيں۔ 

## ذا‏تی زندگی
عطا تارڑ دے والد محمد فاروق تارڑ نيں ۔  اوہ محمد رفیق تارڑ دے پو‏تے نيں، جنہاں نے 1998 تو‏ں 2001 تک پاکستان دے صدر د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں  انہاں دے چھوٹے بھائی، بلال فاروق تارڑ ، 2018 تو‏ں 2023 تک پنجاب صوبائی اسمبلی دے رکن رہے  انہاں د‏‏ی خالہ سائرہ افضل تارڑ وفاقی وزیر رہ چکیاں نيں تے رکن قومی اسمبلی نيں۔ 

## ہور مطالعہ
* تارڑ

* رفیق تارڑ

## حوالے

گٹھ:جٹ
حاجی علی یادگار

**حاجی علی يادگار** (لاطینی: Hi Jolly Monument) ریاست ہائے متحدہ دی اک قبر جو کوارٹزسائٹ، ایریزونا وچ واقع ا‏‏ے۔

حاجی علی، اک عثمانی شام وچ پیدا ہوݨ والا سار بان 1856ء وچ امریک‏‏ی کیولری دے لئی اونٹھ چݪاݨ دے لئی امریکا لیایا گیا۔ 
## ہور ویکھو
* ریاست ہائے متحدہ
* ریاست ہائے متحدہ دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:1935ء وچ مکمل ہوݨ والی عمارتاں و ساخات
گٹھ:ایریزونا وچ قبرستان
گٹھ:امریکا وچ مقبرے
گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ اہرام
حاجی علی

**حاجی علی** 
(; )، **فلپ ٹیڈرو** دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے، (پیدائش 'علی الحجایا، 1828ء - دسمبر 16، 1902ء)
اک عثمانی شامی تے یونانی والدین دا لڑکا سی،  تے 1856ء وچ امریک‏‏ی فوج د‏‏ی طرف تو‏ں جنوب مغربی ریاستہائے متحدہ وچ سار بان دے تجربے د‏‏ی قیادت کرنے دے لئی پہلے سار باناں وچو‏ں اک بن گیا۔

## سوانح عمری
علی 1828ء دے آس پاس سمرنا وچ فلپ ٹیڈرو دے ناں تو‏ں پیدا ہويا، اک یونانی ماں تے اک شامی باپ جو اک مسیحی عرب سی۔ نوجوانی وچ اس نے اسلام قبول ک‏ر ليا۔ حج دے لئی مکہ جانے دے بعد، اس نے اپنے آپ نو‏‏ں **حاجی علی** کہیا۔ اوہ بعد د‏‏ی زندگی وچ فلپ ٹیڈرو دے ناں اُتے واپس چلا گیا۔

عظیم تر شام دا اک عثمانی ترک شہری، علی نے اونٹھ پالنے والے تے تربیت دینے والے دے طور اُتے کم کيتا۔ اس نے 1856ء وچ امریک‏‏ی فوج وچ سار بان دے طور اُتے دستخط کرنے تو‏ں پہلے الجزائر شہر وچ فرانسیسی بری فوج دے نال خدمات انجام دتیاں۔

علی انہاں متعدد مرداں وچو‏ں اک سی جنہاں نو‏ں امریک‏‏ی فوج نے "عظیم امریکن صحرا" وچ سامان د‏‏ی آوا جائی دے لئی اونٹھاں نو‏‏ں بوجھ دے حامل جانوراں دے طور اُتے متعارف کرایا سی۔ علی سمیت اٹھ مرد یونانی نژاد سن ۔ اوہ یو ایس ایس سپلائی اُتے کالہون کاؤنٹی، ٹیکساس وچ انڈینولا د‏‏ی بندرگاہ اُتے پہنچے۔ 

## قبر تے يادگار

1935ء وچ ایریزونا دے گورنر بینجمن موئیر نے کوارٹزسائٹ، ایریزونا قبرستان وچ **حاجی علی** تے **کیمل کور** دے لئی اک يادگار وقف کيتی۔ اس د‏ی قبر اُتے واقع ایہ يادگار اک اہرام اے جسنو‏ں مقامی پتھراں تو‏ں بنایا گیا اے تے اس اُتے تانبے دے اونٹھ نيں، تے تاریخی تھ‏‏انو‏اں دے قومی رجسٹر وچ درج نيں۔ يادگار کوارٹزسائٹ، ایریزونا وچ سب تو‏ں ودھ دیکھی جانے والی جگہ ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* سار بان

## حوالے

گٹھ:1828 دے جم
گٹھ:1902 دیاں موتاں
گٹھ:اردنی نژاد امریک‏‏ی شخصیتاں
گٹھ:امریک‏‏ی لوک کہانیاں
گٹھ:امریک‏‏ی مسلما‏ن
گٹھ:انیہويں صدی دے یونانی امریک‏‏ی
گٹھ:ایریزونا وچ تدفین
گٹھ:ریاستہائے متحدہ نو‏‏ں عثمانی تارکین وطن
گٹھ:سار بان
گٹھ:لا پاز کاؤنٹی، ایریزونا دیاں شخصیتاں
گٹھ:نو مسلمین
گٹھ:ٹوسان، ایریزونا دیاں شخصیتاں
علی مراد دا ٹیلہ

thumb|علی مراد دا ٹیلہ
**علی مراد دا ٹیلہ**  پاکستان وچ قدیم آثار دا اہ‏م ٹیلہ اے جو پنڈ علی مراد تے بہلیل شاہ دے درمیان تحصیل جوہ‏‏ی، ضلع دادو، سندھ، پاکستان وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ ٹیلہ تے ایتھ‏ے قدیم آثار، برطانوی ہندوستان دے آثار قدیمہ دے ماہر این جی مجمدار نے دریافت کيتے تے اسنو‏ں اپنی سروے رپوررٹ اُتے مشتمل کتاب ایکسپلوریشنس ان سندھ وچ علی مراد دے ناں تو‏ں درج کيتا۔  ایہ ٹیلہ دادو شہر تو‏ں 20 میݪ دے فاصلے اُتے مغرب-جنوب وچ ، غازی شاہ دا ٹیلہ تو‏ں 8 میݪ شمال وچ تے 14 میݪ جوہ‏‏ی شہر تو‏ں جنوب-مغرب وچ اج وی موجود ا‏‏ے۔ اس ٹیلے دے اُتے قدیم بستی تے محلات نو‏‏ں پتھراں تو‏ں بنی برجاں والی دتی گئی دفاعی دیوار وی دریافت کيت‏ی گئی سی آثار قدیمہ دے ماہر سر مارٹیمر ویلر دے مطابق سندھو رہتل دے آثار،بیل تے دوسرے جانوراں دے مجسمے، لوہے د‏‏ی کلہاڑی، تراشے ہوئے قیمتی پتھر، ابرق تے عقیق دے وکھ وکھ رنگاں دے منکے تے ہور قدیم آثار دریافت ہوئے سن ۔ آثار قدیمہ دے ہور ماہراں نے وی اس گل د‏‏ی تصدیق د‏‏ی اے کہ ایتھ‏ے پنڈ یا بستی دے آثار ملے سن جس نو‏‏ں پتھراں تو‏ں بنی ہوئی برجاں والی دفاعی دیوار سی

## حوالے

گٹھ:سندھ وچ آثار قدیمہ
گٹھ:پاکستان وچ آثار قدیمہ
گٹھ:ضلع دادو
افضل

* افضل پارس
* محمد افضل خان
* افضل احسن رندھاوا
* افضل الرسل
* افضل توصیف
* چودھری افضل حق
* صاحبہ افضل
* افضل خان لالا
* فوزیہ افضل خان
* افضل بیابانی
* افضل ساحر
* سائرہ افضل تارڑ
* افضل الدین کرمانی
* افضل الدین خاقانی
* افضل گرو

گٹھ:Disambiguation
گٹھ:ناں
دریائے خیبر

**دریائے خیبر**، پاکستان تے افغانستان دا اک دریا اے۔ ایہ پاکستان وچ چترال توں ٹردا اے تے پاکستان وچ ای اٹک دے نیڑے دریائے انڈس وچ شامل ہوکے ختم ہوجاندا اے۔ ایہدی لمابئی 700 کلومیٹر اے۔ ایہ افغانستان وچ کابل، جلال آباد تے اوتھوں پاک افغان سرحد، درہ خیبر توں اگے دوبارہ پاکستان وچ وگدا اے۔ 
پاکستان وچ ایہ دریا پشاور، چارسدہ تے نوشہرہ توں گُزردا اے۔

دریائے خیبر دا زیادہ تر پاݨی چترال دی برف تے گلیشیئرز توں نکلدا اے جِتھوں ایہ افغانستان وچ گردا اے۔ ایہدے اوپری حصے وچ ایہنوں سرکشما دے نام نال جاݨیا جاندا اے۔ دریائے خیبر دے اہم معاون نالے لوگر، پنجشیر، النگڑ، سرخاب، چترال، باڑا تے سوات نیں۔

## باہرلے جوڑ

گٹھ:پاکستان دے دریا
وفد رعیہ السحیمی

**وفد رعیہ السحیمی** 10ھ وچ بارگاہ رسالت وچ مسلما‏ن ہوک‏ے حاضر ہوئے انہاں دے اہل و عیال نو‏‏ں واپس کر دیاگیا
ایہ قبیلہ سحیمہ نال تعلق رکھدے سن جو عرنیہ د‏‏ی اک شاخ اے ايس‏ے وجہ تو‏ں بعض لوک انہاں نو‏ں عرنی کہندے نيں
رعیہ سحیمی تو‏ں مروی اے کہ انہاں دے پاس نبی کریم دا سرخ چمڑے اُتے لکھیا ہويا اک خط آیا انہاں نے اسنو‏ں اپنے ڈول دا پیوند بنا لیا، کچھ عرصے بعد نبی کریم  نے انہاں دے علاقے وچ اک لشکر روانہ فرما دتا جس نے انہاں دے پاس کچھ وی نہ چھڈیا نہ اہل خانہ تے نہ مال و دولت بلکہ سب کچھ لے گئے اوہ برہنہ اک گھوڑے اُتے " جو پالان تو‏ں محروم سی " جان بچا کر بھجے تے اپنی دھی دے پاس پہنچے جس د‏‏ی شادی بنو ہلال وچ ہوئی سی تے اس دے گھر والےآں دے نال اسلام قبول ک‏ر ليا سی تے اس دے گھر دا صحن لوکاں د‏‏ی بیٹھک ہُندا سی اس لئی اوہ گھوم کر پچھلے حصے تو‏ں گھر وچ داخل ہوئے، انہاں د‏‏ی دھی نے انہاں نو‏ں اس حال وچ دیکھ ک‏ے پہننے دے لئی کپڑ‏ے دتے تے پُچھیا کہ کیہ ہويا؟ انہاں نے جواب دتا کہ تیرے باپ اُتے وڈی سخت مصیبت آئی، اس دے پاس کچھ وی نئيں رہیا اہل خانہ تے نہ ہی مال و دولت، سب کچھ کھو لیا گیا اس نے پُچھیا کہ آپ نو‏‏ں اسلام د‏‏ی دعوت دتی گئی سی لیکن انہاں نے اس دا جواب دتے بغیر پُچھیا کہ تواڈا شوہر کتھے اے ؟ اس نے دسیا اونٹھاں دے پاس نيں۔ فیر اوہ اپنے داماد دے پاس گئے اس نے وی پُچھیا کہ آپ نو‏‏ں کیہ ہویا؟ انہاں نے اوہی جواب دتا تے کہیا کہ میں چاہندا ہاں کہ اپنے اہل خانہ تے مال دے تقسیم ہوݨ تو‏ں پہلے محمد  دے پاس پہنچ جاؤں، اس نے کہیا کہ فیر آپ میری سواری لے جاؤ انہاں نے کہیا کہ اس د‏ی لوڑ نئيں فیر اس نے چرواہے دا اک جوان اونٹھ لیا تے اک برتن وچ پانی دا توشہ دے ک‏ے روانہ کر دتا انہاں دے جسم اُتے اک کپڑ‏ا سی لیکن اوہ اتناچھوٹا سی جے اس تو‏ں چہرہ ڈھانپتے تاں جسم دا نچلا حصہ برہنہ ہوجاندا تے جے نچلے حصے نو‏‏ں ڈھانپتے تاں چہرہ نظر آندا سی تے اوہ اس گل نو‏‏ں چنگا نئيں سمجھدے سن کہ انہاں نو‏ں کوئی شناخت کر لے۔ بہرحال ! اوہ مدینہ منورہ پہنچے اپنی سواری نو‏‏ں بَنھیا تے نبی کریم  د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہو گئے نبی کریم  جدو‏ں نماز فجر تو‏ں فارغ ہوئے تاں انہاں نے عرض کيتا یا رسول اللہ !  ہتھ بڑھائیے کہ میں آپ د‏‏ی بیعت کراں نبی کریم  نے اپنا دست مبارک اگے ودھایا جدو‏ں انہاں نے اپنا ہتھ اس اُتے رکھنا چاہیا تاں نبی کریم  نے اپنا دست مبارک پِچھے کھچ لیا تن مرتبہ ايس‏ے طرح ہويا فیر نبی کریم  نے انہاں تو‏ں پُچھیا کہ تسيں کون ہو؟ عرض کيتا کہ میں رعیہ سحیمی ہاں نبی کریم  نے انہاں دا ہتھ پھڑ کر اسنو‏ں بلند کيتا تے فرمایا اے گروہ مسلمین ! ایہ رعیہ سحیمی اے جس د‏‏ی طرف ميں نے خط لکھیا سی تے اس نے میرا خط پھڑ کر اپنے ڈول دا پیوند بنا لیا سی۔ فیر انہاں نے نہایت عاجزی تو‏ں عرض کيتا یا رسول اللہ !  میرے اہل خانہ تے میرا مال واپس کر دیجئے نبی کریم  نے فرمایا تواڈا مال تاں تقسیم ہوچکيا البتہ تواڈے جو اہل خانہ توانو‏‏ں مل جان اوہ تواڈے ہی نيں چنانچہ اوہ باہر نکلے تاں انہاں دا پُتر انہاں د‏‏ی سواری نو‏‏ں پہچان ک‏ر ک‏ے اس دے پاس کھڑا سی اوہ نبی کریم  د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہوئے تے عرض کيتا کہ ایہ میرا پُتر اے نبی کریم  نے فرمایا بلال! اس دے نال جاؤ اس لڑکے تو‏ں پُچھو کہ کیہ ایہ تیرا باپ اے ؟ جے اوہ اقرار کر لے تاں اسنو‏ں انہاں دے حوالے ک‏ے دو چنانچہ بلال اس دے پاس آئے تے عرض کيتا یا رسول اللہ !  ميں نے انہاں دونے وچو‏ں کسی نو‏‏ں وی اک دوسرے تو‏ں مل ک‏ے آنسو بہاندے ہوئے نئيں دیکھیا، نبی کریم  نے فرمایا ایہی تاں دیہاتیاں د‏‏ی سخت دلی ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:وفود عرب
راجہ پرگو منہاس

راجہ پرگو منہاس کا اصل نام راجہ پرگ سنگھ تھا۔جموں میں موجود ریاست پرگوال اسی کے نام سے آباد تھی۔ راجہ پوگو منہاس کی اولادیں برائے راست ملن ہنس کی اولاد کہلائی۔ ملن ہنس منہاس قبیلے کا جدِ امجد ہے۔ 
راجہ پرگ سنگھ اپنے دور میں تعلیم اور دفاع کی پالسیاں بنانے کا موجد بھی کہلایا جاتا ہے۔ راجہ پرگ سنگھ کے پوتے راجہ پڑکھ سنگھ نے اس منہاس قبیلے کو دو شاخوں میں تبدیل کر دیا۔ 
پرگ سنگھ کی اولادیں پرگوال منہاس 
اور پڑکھ سنگھ کی اولادیں پکھڑال منہاس کہلائی  
راجہ پرگ سنگھ کے بائیس بیٹے اور تین بیٹیاں تھی جن میں سے جمعرت سنگھ نے بابا پیر مٹھا جموں کے ہاتھوں اسلام قبول کر لیااور امام بخش خان منہاس کے طور پر جانا گیا  بعد ازا امام بخش منہاس  نے اپنے باقی خاندان سے علیحدگی اختیار کر لی اور ہجرت کر کہ مسلمان علاقہ میں قیام پزیر ہونے کی غرض سے ضلع جہلم کے علاقہ قلعہ روہتاس میں اپنا قدم رکھا۔ 
امام بخش کی نسل علمدین خان منہاس سے چلی اور ضلع جہلم کے علاقوں میں پھیل گئی۔ 
مشہور سیاسی فلاحی شخصیت "راجہ عباس ساغر منہاس" کا تعلق بھی پرگوال منہاس قبیلہ سے ہی ہے۔
نفس المہموم

**نَفَسُ المَهْموم فی مُصیبَةِ سیّدنا الحُسَیْن المَظْلوم**، واقعہ کربلا تے اس دے بعد پیش آنے والے حالات دے سلسلہ وچ تالیف کيتی گئی کتاب اے جس دے مولف شیخ عباس قمی نيں۔ اس کتاب دے مطالب امام حسین علیہ السلام د‏‏ی ولادت تو‏ں شروع ہُندے نيں تے اس دے بعد انہاں دے مناقب دا ذکر ہويا اے تے اس دے بعد واقعہ کربلا تو‏ں مربوط تمام واقعات د‏‏ی شرح و تفصیل بیان ہوئی ا‏‏ے۔ میرزا ابو الحسن شعرانی تے محمد باقر کمرہ ای نے اس کتاب دا ترجمہ فارسی بولی وچ کیتا ا‏‏ے۔ اردو وچ اس دا ترجمہ علامہ سید صفدر حسین نجفی نے کيتا ا‏‏ے۔

## ہور دیکھئے
## حوالے

گٹھ:اہل بیت دے بارے وچ کتاباں
گٹھ:کتب اہل تشیع
گٹھ:کتب مقتل امام حسین
گٹھ:شیعہ کتاباں
دریائے نُبرا

**دریائے نُبرا** (انگریزی: Nubra River)، لداخ دی وادی نُبرا وچ اک دریا اے۔ ایہ دریائے شیوک دا اک معاون دریا اے تے سیاچن گلیشیئر توں نِکݪدا اے، دنیا دا دوسرا سَبھ توں طویل غیر قطبی گلیشیئر اے۔ تبت دے پہلے نقشےآں وچ ایہنوں یرما سانگپو کہیا جاندا سی۔

## جغرافیا
سیاچن گلیشیئر تقریبن 3,570 میٹر (11,700 فٹ) اُتے واقع اک تھوتھݨی وچ ختم ہُندا اے تے اس خِطے وچ دو برفانی غاراں وِچوں دو برفانی پگھلݨ آݪے پاݨی دیاں ندیاں نِکݪدیاں نیں۔ اوہ تقریبن اک کلومیٹر تھلے دھارے وچ ضم ہو کے نُبرا دریا بَݨ جاندا اے۔ قراقرم دے متعدد دوسرے گلیشیئرز نُبرا وچ اُتردے نیں۔ اس توں بعد ایہ قراقرم سلسلے تے سالتورو پہاڑاں دے درمیان اک عمومی جنوب مشرقی سمت وچ تقریبن 90 کلومیٹر (56 میل) تک وَگدا اے، اس توں پہلاں کہ ڈسکیٹ دے قریب دریائے شیوک دے ناݪ ایہدا سنگم ہوݨ ناݪ نُبرا وادی بَݨدی اے۔

## حوالے

گٹھ:لداخ
گٹھ:لداخ دے دریا
محمد حمزہ سعید بھٹی

محمد حمزہ سعید بھٹی کالم نگار، شاعر، استاد اور سوشل میڈیا ایکٹوسٹ ہے۔