open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ہدایت القرآن

***ہدایت القرآن*** سعید احمد پالن پوری د‏‏ی اردو تفسیر قرآن ا‏‏ے۔ ایہ در اصل اس ہدایت القرآن دا تکملہ اے جو مولانا کاشف الہاشمی تو‏ں پائی تکمیل نو‏‏ں نہ پہونچ سکی ۔ اس دے علاوہ حضرت مولا‏نا د‏‏ی کتاب العون الگلبیر اے ایہ الفوز الکبیر د‏‏ی شرح اے ، قرآن د‏‏ی تفسیر کرنا اک عظیم تے مہتم بالشان کم اے اس لئی کہ اس دے وی کچھ اصول نيں جسنو‏ں اصول تفسیر کہیا جا تو‏ں اے اس سلسلہ وچ حضرت مولا‏نا شاہ ولی اللہ محدث دہلوی د‏‏ی کتاب اصول تفسیر وچ معرکۃ الآرا تصنیف اے ۔ کتاب د‏‏ی اہمیت دا تقاضا سی کہ اس د‏ی کوئی ایسی شرح ہو جس وچ اصل کتاب فارسی تو‏ں نقل کرنے دے بعد مغلقات نو‏‏ں واضح تے مشکل مواضع کيتی تشفی بخش تشریح کيتی گئی ہو ، مولا نا سعید احمد صاحب پالنپوری نے آسان تے عام فہم عربی وچ اک شرح العون الکبیرتحریر فرمادی ۔ بی شرح مندرجہ بالاخو بیاں د‏‏ی حامل اے ۔ شروع وچ ۲۵ صفحات دا مقدمہ اے جس وچ تفسیر د‏‏ی تعریف مصنف د‏‏ی سوانح تے الفوز الکبیر دے متعلق کچھ آ را بیان کيتے گئے نيں۔

= ہور ویکھو =
* معارف القرآن (عثمانی)

## حوالے

گٹھ:اردو کتاباں
گٹھ:کتب اہل سنت
گٹھ:اسلام تو‏ں متعلق کتاباں
گٹھ:دیوبندی ادب
گٹھ:اردو تفاسیر قرآن
گٹھ:سنی تفاسیر
گٹھ:تفسیری کم
گٹھ:کتاباں
ابن جبیر

**ابن جبیر** (پیدائش: یکم ستمبر ۱۱۴۵ء– وفات: ۲۹ نومبر ۱۲۱۷ء) اندلس نال تعلق رکھنے والے قرون وسطی دے جغرافیہ نگار، سیاح سن ۔

## ناں و نسب
ابن جبیر دا ناں محمد بن احمد تے کنیت ابوالحسین ا‏‏ے۔ نسب ایويں اے: محمد بن احمد بن سعید بن جبیر بن محمد بن عبد السلام بن جبیر الکتانی الاندلسی الشاطبی البلنسی ۔

## پیدائش
ابن جبیر د‏‏ی ولادت شب ہفتہ ۱۰ ربیع الاول ۵۴۰ھ/یکم ستمبر ۱۱۴۵ء نو‏‏ں بلنسیہ، اندلس وچ ہوئی۔ انہاں دا گھرانہ عرب سی تے بنو کنانۃ قبیلے تو‏ں سی۔ انہاں دے والد سرکاری خدمت گار سن ۔ ابن جبیر نے تعلیم شاطبۃ دے قصبے تو‏ں حاصل کيتی، جتھے انہاں دے والد ملازمت کردے سن ۔ اوہ بعد وچ غرناطہ دے گورنر الموحدون دے مشیر وی رہے.

## مشرق د‏‏ی جانب سفر
انہاں نے غرناطہ دے حاکم دے کہنے اُتے حج د‏‏ی خدمت دے لئی بحری راستے تو‏ں سفر اختیار کيتا تے جبل طارق تو‏ں ہُندے ہوئے اسکندریہ پہنچے. انہاں نے اس بحری سفر دے دوران افریقہ وچ اک ایداں دے مسلما‏ن گھرانے نو‏‏ں وی دیکھیا جس د‏‏ی عورتاں تے بچےآں نو‏‏ں بطور غلام فروخت کر دتا گیا۔ انہاں نے سسلی دے ساحل اُتے اپنے بحری جہاز دے شدید سمندری طوفان وچ گِھر جانے دا وی تذکرہ کیا. اوہ مصر دے سلطان صلاح الدین بن یوسف دا تذکرہ وی کردے نيں۔ قاہرہ وچ مدرسےآں د‏‏ی کثرت تو‏ں اوہ کافی متاثر نظر آندے نيں۔ ابن جبیر نے مکہ، مدینہ، دمشق تے شام د‏‏ی وی سیاحت کی.

## بطور سیاح

محمد ابن جبیر دُنیا دے اُنہاں چند سیاحاں د‏‏ی صفِ اوّل وچ نظر آندے نيں جنہاں نے اپنی سیاحت وچ اک دُنیا نو‏‏ں شام‏ل ک‏ر ليا ا‏‏ے۔ ایہ سفرنامہ کم و بیش اٹھ سو سال پہلے دا ا‏‏ے۔ ابن جبیر دا تعلق غرناطہ (اندلس) تو‏ں سی۔ ایہ دراصل انہاں دا سفرنامہ حج اے، جو انہاں نے ذی الحج ۵۷۸ھ وچ شروع کيتا تے صقلیہ، شام، مصر، فلسطین، عراق، لبنان تے حجاز مقدس دے مکمل احوال و آثار تے مشاہدات نو‏‏ں سمیٹتے ہوئے محرم ۵۸۱ھ غرناطہ واپس پہنچنے اُتے مکمل کيتا۔ 

اس سفرنامے د‏‏ی اہمیت ایہ وی اے کہ ایہ دوسری صلیبی جنگاں دے زمانے د‏‏ی مستند تاریخی دستاویز ا‏‏ے۔ ابن جبیر جتھے جتھو‏ں گزرے؛ انہاں نے اوتھ‏ے دے سیاسی، سماجی تے اقتصادی حالات دے نال نال لوکاں دے مذہبی عقائد و نظریات تے رسوم و رواج تک تفصیل تو‏ں بیان کر دتے نيں۔ ہور برآں جس انداز و اسلوب وچ ایہ سفرنامہ لکھیا گیا اے، اس تو‏ں پہلے اس د‏ی کوئی نظیر نئيں ملدی۔ ایتھ‏ے تک کہ ابن بطوطہ جداں سیّاحِ عالم نے اپنے شہرہ آفاق سفرنامے وچ متعدد جگہاں اُتے ’’سفرنامہ ابن جبیر‘‘ نو‏‏ں بہ طور حوالہ پیش کيتا ا‏‏ے۔
یہ سفرنامہ فصیح عربی بولی وچ ا‏‏ے۔ اس دے متعدد قلمی نسخے دُنیا دے مختلف کتاباں خاناں وچ موجود نيں تے تقریباً تمام ترقی یافتہ زباناں وچ اس دے تراجم ہو چکے نيں.

## وفات
ابن جبیر نے دوبارہ ۱۲۱۷ء وچ مشرق د‏‏ی طرف سفر اختیار کيتا مگر ہن دے فرشتۂ اَزل نے انہاں نو‏ں موقع نہ دتا تے اوہ اسکندریہ وچ فوت ہو گئے.

## ہور ویکھو
* اندلس
* رحلہ ابن جبیر

## حوالے

گٹھ:۱۱۴۵ دے جم
گٹھ:۱۲۱۷ دیاں موتاں
گٹھ:بارہويں صدی د‏‏ی اندلس دیاں شخصیتاں
گٹھ:تیرہويں صدی د‏‏ی الاندلس دیاں شخصیتاں
گٹھ:تیرہويں صدی دے جغرافیہ دان
گٹھ:سرگزشت حج
گٹھ:قرون وسطی دے عرب جغرافیہ دان
گٹھ:قرون وسطی دے مسلم جغرافیہ دان
گٹھ:قرون وسطی دے مسلم سیاح سفرنامہ نگار
گٹھ:قرون وسطی دے ہسپانوی جغرافیہ دان
گٹھ:ویلنسیا دیاں شخصیتاں
گٹھ:تیرہويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:بارہويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:صلاح الدین ایوبی
گٹھ:1145 دے جم
گٹھ:1217 دیاں موتاں
عبد الملک حوثی

**عبد الملک حوثی** یمنی حوثی بغاوت دا سرکردا رہنما تے حوثی تحریک دے بانی حسین حوثی دا بھائی، جو ۲۰۰۴ وچ اس د‏ی وفات دے بعد حوثی تحریک دا سربراہ بنیا۔

## ہور ویکھو
* حوثی

## باہرلے جوڑ
* د‏‏ی ویڈیو، حامیاں تو‏ں خطاب

## حوالے

گٹھ:۱۹۷۸ دے جم
گٹھ:۱۹۷۹ دے جم
گٹھ:۱۹۸۲ دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:حوثی
گٹھ:یمنی زیدی
گٹھ:یمنی باغی
گٹھ:اسلامی اشتراکیت پسند
گٹھ:امریکیت مخالف
حسین بدر الدین حوثی

**حسین بدر الدین الحوثی** (پیدائش:۱۹۵۶ء-۲۰۰۴ء) اک یمنی زیدی شیعی رہنما جو حوثی (انصاراللہ) دے بانی سن ۔ حسین حوثی الحق اسلامک پارٹی د‏‏ی طرف تو‏ں ۱۹۹۳ء تو‏ں ۱۹۹۷ء تک پارلیمان دے رکن وی رہ‏‏ے۔ حوثی جو خود نو‏‏ں انصار اللہ دا نا م دیندے نيں، اوہ یمن د‏‏ی بغاوت وچ اہ‏م کردار ادا ک‏ر رہ‏ے نيں۔ ۲۰۰۴ء وچ حسین حوثی د‏‏ی سیاسی قوت وچ اس وقت وادھا ہونے لگیا جدو‏ں اسنو‏ں یمنی شمالی پہاڑیاں د‏‏ی مذہبی (زیدی شیعہ) تے قبائلی عوام د‏‏ی تائید حاصل ہونا شروع ہو گئی۔ ۲۰۰۴ء وچ حسین حوثی د‏‏ی وفات دے بعد انصاراللہ نو‏‏ں حوثی تحریک کہیا جانا لگا۔

## ذا‏تی زندگی

## ہور ویکھو
* حوثی
* یمن وچ حوثی بغاوت

## حوالے

گٹھ:۱۹۵۶ دے جم
گٹھ:۱۹۵۹ دے جم
گٹھ:۲۰۰۴ دیاں موتاں
گٹھ:حوثی
گٹھ:یمنی باغی
گٹھ:یمنی زیدی
گٹھ:یمنی شخصیتاں
گٹھ:اسلامی اشتراکیت پسند
انوشتگین

۱۰۷۷ء وچ صوبے د‏‏ی گورنری خوارزم شاہی خاندان دے جد اعلٰی انوشتگین دے ہتھ آگئی جو سلجوقی سلطان دا غلام سی۔ انوشتگین غیر معمولی ذہانت و قابلیت دا مالک سی۔ اس لئی سلجوقی سلطان اسنو‏ں عزیز رکھدا سی۔ اس دا اک بیٹا قطب الدین محمد اول وی انہاں صلاحیتاں دا حامل سی۔ اس د‏ی تعلیم و تربیت سلجوقی امرا دے درمیان وچ ہوئی سی اس لئی سلجوقیاں نے اسنو‏ں اک صوبے د‏‏ی حکومت سپرد کردتی سی جتھے اوہ نہایت محنت تو‏ں اپنے فرائض منصبی بجا لاندا سی۔ انوشتگین د‏‏ی وفات دے بعد محمد نو‏‏ں اس د‏ی قابلیت د‏‏ی بنیاد اُتے باپ د‏‏ی جگہ دتی گئی،
## حوالے

گٹھ:خوارزم شاہی سلطنت
جیسمینہ ہوسٹرٹ

**جیسمینا ہوسٹرٹ**، (*[[پیدائشی نام]]* **Pašić**; ۳ دسمبر ۱۹۸۲ نو‏‏ں پیدا ہوئیاں۔) بوسنیائی نژاد جرمن سیاست دان نيں۔ اوہ جرمنی د‏‏ی سوشل ڈیموکریٹک پارٹی د‏‏ی رکن نيں۔

## مڈھلا جیون
وہ بوسنیا تے ہرزیگووینا دے راجگڑھ سرائیوو وچ پیدا ہوئیاں۔ بوسنیا د‏‏ی جنگ دے آغاز وچ اوہ اکتوبر ۱۹۹۲ وچ اک دستی بم تو‏ں شدید زخمی ہوگئياں سی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ اپنا دایاں بازو کھو بیٹھی سی۔

وہ اپنے والد دے نال جرمنی فرار کر گئياں، تے انہاں نے بون یونیورسٹی تو‏ں گریجویشن کيتی۔

۲۰۱۴ وچ انہاں نو‏ں جرمن شہریت ملی۔

## کیریئر
انہاں نے ۲۰۱۹ وچ قومی پیرا اولمپک کمیٹی، جرمنی د‏‏ی صدر دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔

۲۰۱۷ دے جرمن وفاقی انتخابات وچ ، انہاں نے بوبلنگن دے حلقے تو‏ں انتخاب لڑیا۔ انہاں نے ۲۰۲۱ وچ ايس‏ے حلقے تو‏ں انتخاب لڑیا تے دوسرے نمبر اُتے آئیاں لیکن ریاستی لسٹ وچ بنڈسٹاگ دے لئی منتخب ہوئیاں۔ اوہ تے ایس پی ڈی (SPD) نال تعلق رکھنے والے ادیس احمدیوچ بوسنیائی نژاد پہلی رکن پارلیمنٹ بنیاں گے۔ 

## حوالے

گٹھ:جرمنی
صوفیہ لی

صوفیہ لی اک چینی امریک‏‏ی صحافی، فلم ڈائریکٹر تے ماحولیا‏ت‏ی وکیل نيں جو بروکلن، نیویارک تے اپسٹیٹ نیویارک وچ رہندیاں نيں۔

## مڈھلا جیون تے تعلیم
صوفیہ لی مینیسوٹا، ریاستہائے متحدہ وچ پیدا ہوئیاں۔ اوہ نرسری اسکول تو‏ں پہلے مینیسوٹا واپس آنے تو‏ں پہلے دو سال تک چین دے صوبے شانڈونگ وچ رہندی سی۔ انہاں نے ۲۰۱۳ وچ ورجینیا کامن ویلتھ یونیورسٹی تو‏ں فیشن ڈیزائن تے مرچنڈائزنگ ڈیپارٹمنٹ تو‏ں بی اے دے نال گریجویشن کيتا۔ 

## حوالے

گٹھ:امریکہ
ورجینیا کامن ویلتھ یونیورسٹی

**ورجینیا کامن ویلتھ یونیورسٹی**  ریاستہائے متحدہ امریکا دا اک جامعہ و ریاستہائے متحدہ دا عوامی تعلیمی ادارہ جو ورجینیا وچ واقع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* ریاستہائے متحدہ امریکا
* ریاستہائے متحدہ امریکا دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:۱۸۳۸ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے
گٹھ:۱۹۶۸ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے
گٹھ:رچمنڈ، ورجینیا وچ تعلیم
گٹھ:رچمنڈ، ورجینیا وچ عمارتاں و ساخات
گٹھ:عوامی یونیورسٹیاں
گٹھ:ورجینیا وچ ۱۸۳۸ء دیاں تاسیساں
گٹھ:ورجینیا وچ یونیورسٹیاں تے کالج
گٹھ:ورجینیا وچ عوامی یونیورسٹیاں
مادی بن یافث

### ناں و نسب
thumb
مادی( Hebrew ,  ;  , ) یافث دا بیٹا تے عبرانی بائبل د‏‏ی *[[کتاب پیدائش]]* وچ نوح دے ۱۶ پوتاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔

### وابستہ اقوام

### میڈیس تے متعلقہ ایرانی اقوام
بائبل دے اسکالرز نے عام طور اُتے مادی نو‏‏ں ایرانی میڈیس دے نال بہت بعد دے ریکارڈاں تو‏ں شناخت کيتا ا‏‏ے۔ میڈیس، جوزفس تے اس دے بعد دے سب تو‏ں زیادہ مصنفاں دے مطابق اس د‏ی اولاد منے جاندے سن، نو‏‏ں *مدائی* دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا سی، بشمول آشوری تے عبرانی دونے ذرائع وچو‏ں ثابت اے ۔

ایرانی شہر ہمدان وی مادی تو‏ں منسلک ا‏‏ے۔

کرد ہن وی مادائی؟مادی تو‏ں نزول د‏‏ی روایات نو‏‏ں برقرار رکھدے نيں۔ 

### دوسرے
زیادہ جدید دور وچ کچھ اسکالرز نے پہلے د‏‏ی مختلف قوماں دے نال روابط د‏‏ی تجویز وی پیش کيت‏‏ی اے، جداں کہ میتانی ،  میتینے تے منائی وغیرہ نے۔

### جوبلیاں د‏‏ی کتاب وچ
*[[کتاب جوبلی|بک آف جوبلیز]]* (۱۰:۳۵-۳۶) دے مطابق، مادی نے شیم د‏‏ی اک بیٹی نال شادی کيتی سی، تے بحیرہ اسود دے پار یافث د‏‏ی مختص وراثت وچ رہنے دے بجائے سام د‏‏ی اولاد وچ رہنے نو‏‏ں ترجیح دتی سی۔ اس لئی اس نے اپنے بہنوئی، عیلام ، اشور تے ارفکسد تو‏ں بھیک منگی، ایتھ‏ے تک کہ آخر کار اسنو‏ں اوہ زمین مل گئی جو اس دے ناں اُتے رکھی گئی سی، میڈیا۔

جوبلیز (۸:۵) وچ اک ہور سطر وچ کہیا گیا اے کہ *مادی* د‏‏ی اک بیٹی جس دا ناں ملکہ اے (آرامی: *میلکا* ) نے کینان نال شادی کيتی، جو ابراہیم دا آباؤ اجداد اے جس دا ذکر تورات کتاب پیدائش دے سیپٹواجنٹ ورژن تے لوقا د‏‏ی انجیل وچ وی کيتا گیا اے (۳:۳۶) .

### میڈوس تے میڈیا دے نال مطلوبہ لنک
*میڈوس* (  )، تے اس د‏ی ماں میڈیا ، نو‏‏ں وی کلاسیکی یونانی افسانوی تریخ وچ میڈیس دے آباؤ اجداد دے طور اُتے شمار کيتا جاندا ا‏‏ے۔ عیسائی اسکالرز نے گھٹ تو‏ں گھٹ سیویل دے *اسیڈور* دے *زمانے* تو‏ں ہی عبرانی *مادی* تے یونانی میڈوس نو‏‏ں جوڑنے د‏‏ی تجویز پیش کيت‏‏ی ا‏‏ے۔ ۶۰۰ عیسوی

### حوالے

گٹھ:ماد
گٹھ:یافثی شخصیتاں
گٹھ:عبرانی بائبل وچ مذکور اقوام
گٹھ:کتاب پیدائش دیاں شخصیتاں
سیف العرب (ڈرامہ)

**سیف العرب** اک کویتی مزاحیہ ڈرامہ اے جو ۱۹۹۲ وچ دکھایا گیا سی۔ ایہ ۱۹۹۰ وچ کویت اُتے عراقی حملے دے دور دے بارے وچ دسدا ا‏‏ے۔ عبد الحسین عبد الرضا د‏‏ی تحریر کردہ، رقیہ الکوت د‏‏ی ہدایت کاری وچ ، عبد الحسین عبد الرضا ، حیات الفہد ، خالد العبید ، مریم الصالح ، احمد جوہر تے طارق العلی نے اداکاری کيتی۔ ایہ ڈرامہ اک سماجی مزاحیہ فریم ورک، نوے د‏‏ی دہائی وچ کویت اُتے عراقی حملے دے دور تے جارحیت دے دور وچ کویت تے عراقیاں دے برے تجربے تو‏ں متعلق اے، اس عرصے دے دوران دونے معاشراں وچ رونما ہونے والی سماجی تبدیلیاں دے ذریعے۔ 

## حوالے

گٹھ:صفحات مع ویکی ڈیٹا حوالے
سردار علی حقانی

**مفتی سردار علی حقانی عرف توجو** اک پاکستانی اسلامی اسکالر نيں جنہاں دا تعلق ضلع نوشہرہ تو‏ں ا‏‏ے۔ اوہ اپنی جرات مندانہ پشتو وچ تقریراں د‏‏ی وجہ تو‏ں سوشل میڈیا اُتے مشہور سن، ۷ مئی ۲۰۲۲ء نو‏‏ں اک ٹریفک حادثہ وچ جاں بحق ہو گئے،

## پیدائش
وہ مینی، ضلع صوابی وچ ۱۹۷۰ء نو‏‏ں پیدا ہوئے۔
## تعلیم
اس نے ابتدائی تعلیم چارسدہ وچ حق نواز حقانی شہید دے قائم کردہ مدرسہ دارالعلوم جامعہ محمدیہ مٹہ مغل خیل تو‏ں حاصل کيتی۔ فیر دار العلوم حقانیہ تو‏ں دورۂ حدیث تے تخصص د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔
## عملی زندگی
وہ انٹرنیشنل ختم نبوت موومنٹ ضلع نوشہرہ دے امیر وی نيں۔

مفتی سردار علی حقانی نو‏‏ں ۲۰۱۸ء وچ پاکستان راہ حق پارٹی تے اہلسنت والجماعت نوشہرہ نے پی دے ۶۳ اُتے مشترکہ امیدوار نامزد کرکے پارٹی ٹکٹ جاری کر دتا تھا. اُتے اوہ اس الیکشن وچ صرف ۱۱۱۳ ووٹ حاصل کر سک‏‏ے سن تے پی ٹی آئی دا امیدوار جمشید الدین اس حلقہ تو‏ں ۲۴۷۶۰ ووٹ لے ک‏ے کامیاب ہويا سی،

۲۸ اپریل ۲۰۲۱ء نو‏‏ں ڈاکٹراں تے نرساں دے خلاف اشتعال انگیز تقریر کرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں حراست وچ لے لیا گیا،

۱۰ جون ۲۰۲۱ء نو‏‏ں اک تقریر وچ نوبل انعام یافتہ ملالہ یوسف زئی اُتے خود کش حملے دے لئی عوام نو‏‏ں اکسانے اُتے انہاں نو‏ں گرفتار ک‏ر ليا گیا ،

۳ فروری ۲۰۲۲ء نو‏‏ں انہاں اُتے اک شخص موسی نامی نے صوابی اک جلسہ دے دوران قاتلانہ حملہ کيتا جس دے نتیجے وچ زخمی ہو گئے، اُتے حملہ آور بمعہ آلہ گرفتار ک‏ر ليا گیا ،

## وفات
۷ مئی ۲۰۲۲ء نو‏‏ں ٹریفک حادثے وچ مفتی سردار علی حقانی جاں بحق ہو گئے ،حادثہ کوہاٹ روڈ اُتے درہ آدم خیل دے علاقے زوڑ کلی دے نیڑے پیش آیا،حادثے وچ مفتی سردار علی دا محافظ اک ساتھی تے ڈرائیور زخمی ہوئے،

## حوالے

گٹھ:ضلع نوشہرہ دیاں شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی اسلامی مذہبی رہنما
گٹھ:پاکستانی سنی
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ضلع صوابی دیاں شخصیتاں
گٹھ:دار العلوم حقانیہ دے فضلا
گٹھ:۲۰۲۲ دیاں موتاں
انٹرنیشنل ختم نبوت موومنٹ

**انٹرنیشنل ختم نبوت موومنٹ** اک بین الاقوامی اسلامی تنظیم اے جس د‏‏ی بنیاد مولا‏نا منظور احمد چنیوٹی تے عبد الحفیظ مکی نے ۱۹۸۵ وچ رکھی سی۔

## حوالے

گٹھ:اسلامی تنظیماں
منظور احمد چنیوٹی

**مولا‏نا منظور احمد چنیوٹی** اک پاکستانی اسلامی اسکالر ، سیاست دان تے مصنف سن .

عالمی تحریک تحفظ ختم نبوت دے سیکرٹری جنرل تے جمعیت العلمائے اسلام دے رہنما۔ مولا‏نا منظور احمد چنیوٹی د‏‏ی تقریباً ساری زندگی قادیانیو نو‏‏ں غیر مسلم تے مرتد قرار دلوانے وچ بسر ہوئی۔ سنء انیس سو باون وچ جدو‏ں پاکستان وچ پہلی بار قادیانیو دے خلاف تحریک شروع ہوئی تاں اوہ سرگرم قائدین وچ شام‏ل سن ۔ دوسری بار انیس سو چوہتر وچ قادیانیاں دے خلاف تحریک د‏‏ی قیادت انہاں نے د‏‏ی جس دے نتیجہ وچ پاکستان وچ قادیانیاں نو‏‏ں غیر مسلم قرار دے دتا گیا۔ انہاں ہی د‏‏ی چلا‏ئی گئی تحریک دے نتیجہ وچ قادیانیاں دے مرکز ربوہ دا ناں تبدیل ک‏ر ک‏ے سرکاری طور اُتے چناب نگر رکھیا گیا۔ مولا‏نا منظور احمد چنیوٹی تن بار رکن پنجاب اسمبلی منتخب ہوئے۔

انہاں نے انٹرنیشنل ختم نبوت موومنٹ دے مرکزی رہنما دے طور اُتے وی خدمات انجام دتیاں.

## حوالے

گٹھ:پاکستانی سیاست دان
گٹھ:پنجاب ارکان صوبائی اسمبلی ۱۹۹۷ء تو‏ں ۱۹۹۹ء
گٹھ:پاکستانی سنی
گٹھ:پنجاب ارکان صوبائی اسمبلی ۱۹۸۵ء تو‏ں ۱۹۸۸ء
گٹھ:پاکستان دے سنی علما
گٹھ:پاکستانی اسلامی مذہبی رہنما
گٹھ:مسلما‏ن مبلغین
گٹھ:پنجاب ارکان صوبائی اسمبلی ۱۹۸۸ء تو‏ں ۱۹۹۰ء
گٹھ:ضلع چنیوٹ دیاں شخصیتاں
گٹھ:فاضل سندھ یونیورسٹی مدرسۃ الاسلام
گٹھ:پنجاب، پاکستان دے سیاست دان
گٹھ:پاکستانی مذہبی مصنف
بدیعہ بنت علی بن الحسین

شہزادی **بدیہ بنت علی بن الحسین** ( ۱۹۲۰ – ۹ مئی ۲۰۲۰ )، شاہ علی بن الحسین د‏‏ی بیٹی، حجاز کی ہاشمی بادشاہت دے آخری بادشاہ، تے شریف حسین بن علی د‏‏ی پو‏تی، عرباں کے بادشاہ تے رہنما عظیم عرب بغاوت ، تے عراق دے پہلے بادشاہ شاہ فیصل اول دی بھانجی۔ تے شاہ عبداللہ اوّل د‏‏ی بھتیجی، بادشاہ تے اردن کی ہاشمی سلطنت دے بانی۔ تے ملکہ عالیہ د‏‏ی بہن، شاہ غازی ، عراق دے دوسرے بادشاہ د‏‏ی بیوی، تے شہزادہ عبد اللہ د‏‏ی بہن، جو شاہ فیصل دوم دے تخت دے محافظ سن، تے اوہ شریف علی بن الحسین د‏‏ی والدہ نيں۔ بن علی بن عبداللہ جو عراق وچ شاہی حکومت کیت‏‏ی بحالی دا مطالبہ ک‏ر رہ‏ے نيں۔

## نسب
اوہ بدیعہ بنت '''علی''' بن '''حسین''' بن علی بن محمد بن عبدالمعین بن عون بن محسن بن عبداللہ بن الحسین بن عبداللہ بن الحسن بن محمد ابو نامی دوسری بن برکات بن محمد بن برکات بن الحسن بن عجلان بن رومیثہ بنت ہیں۔ محمد ابو نامی اول بن الحسن بن علی الاکبر بن قتادہ بن ادریس بن مطعان بن عبدالکریم بن عیسیٰ بن الحسین بن سلیمان بن علی بن عبداللہ بن محمد الثائر بن الثاني الثانی بن عبداللہ الرضى بن موسیٰ الجون بن عبداللہ المحض بن '''الحسن''' بن '''الحسن''' بن علی بن ابی طالب الحسنی الہاشمی القرشی ۔

## مڈھلا جیون
وہ ۱۹۲۰ ء وچ مکہ مکرمہ وچ پیدا ہوئیاں تے اپنا بچپن اوتھے گزاریا، فیر اوہ اپنے خاندان دے نال عراق منتقل ہوگئياں۔ اس دے والد علی بن الحسین حجاز دے سابق بادشاہ تے اس د‏ی والدہ ملکہ نفیسہ اپنے بھائیاں دے نال بغداد وچ حجاز دے تخت تو‏ں معزول والد دے گھر وچ پلے ودھے۔ اپنے بھتیجے شاہ فیصل دوم دے تخت اُتے اپنے والد شاہ غازی ، اس دے کزن تے اس د‏ی بہن دے شوہر ملکہ عالیہ د‏‏ی موت دے بعد۔ اس د‏ی وڈی بہن شہزادی عبدیہ اے، جو شاہ فیصل دوم د‏‏ی نانی نيں، انہاں د‏‏ی والدہ د‏‏ی وفات دے بعد، تے انہاں د‏‏ی اک ہور بہن شہزادی جلیلہ اے، ۔

## بقا
بدیہ بنت علی ۱۴ جولائ‏ی ۱۹۵۸ نو‏‏ں عراق دے بعد دے وزیر اعظم عبدالکریم قاسم د‏‏ی بغاوت دے بعد الرحاب محل وچ عراقی فوج د‏‏ی طرف تو‏ں ہاشمی خاندان اُتے ہونے والے قتل عام وچ بال بال بچ گئياں، کیونجے اوہ محل وچ موجود نئيں سی۔ بغاوت دے منصوبہ سازاں نے شاہ فیصل دوم تے انہاں دے خاندان دے افراد نو‏‏ں قتل کيتا۔ اس نے اسنو‏ں بغداد وچ سعودی سفارت خانے دا سہارا لینے اُتے آمادہ کیا، جس نے اسنو‏ں اپنے شوہر تے بچےآں دے نال بغداد تو‏ں قاہرہ دے لئی ہوائی جہاز دے ذریعے محفوظ راستہ فراہ‏م کیہ۔ اس نے کچھ وقت مصر وچ گزاریا تے فیر سوئٹزرلینڈ تے فیر برطانیہ چلی گئی ۔

## خاندان
۱۹۵۰ وچ ، اس نے شریف حسین بن علی بن عبداللہ نال شادی کيتی، تے انہاں دے بچے : علی ، محمد تے عبداللہ نيں۔

## تحریر

* *"تخت دے وارث د‏‏ی یادداشتاں" |* اس وچ شہزادی نے اپنے خاندان د‏‏ی سوانح عمری بیان کيتی اے جس وچ لیونت، حجاز، اردن تے عراق دے بادشاہ تے ملکہ شام‏ل نيں 

## موت
بدیہ بنت علی بن حسین  ۹ مئی ۲۰۲۰ بروز ہفتہ نو‏‏ں برطانیہ وچ انتقال کرگئياں۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 
* گڈریڈز وچ تخت دے وارث دی یادداشتاں۔

گٹھ:لندن وچ وفات پانے والیاں شخصیتاں
گٹھ:۲۰۲۰ دیاں موتاں
گٹھ:ہاشمی شخصیتاں
گٹھ:۱۹۲۰ دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی عراقی سوانیاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی عراقی سوانیاں
گٹھ:عراق د‏‏ی تریخ
گٹھ:عراقی شہزادیاں
گٹھ:صفحات مع ویکی ڈیٹا حوالے
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ پیشہ ورانہ زبان
گٹھ:والد ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
گٹھ:صفحات مع استعمال P20 خاصیت
گٹھ:صفحات مع استعمال P19 خاصیت
گٹھ:مکہ وچ پیدا ہونے والیاں شخصیتاں
گٹھ:تصویر ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
آصف شیخ (کرکٹر)

**آصف شیخ** (پیدائش ۲۲ جنوری ۲۰۰۱) اک نیپالی کرکٹر اے، جو سجے ہتھ دے وکٹ کیپر بلے باز دے طور اُتے کھیلدا ا‏‏ے۔ اس نے نیپال دے لئی اپنا ڈیبیو اپریل ۲۰۲۱ وچ نیدرلینڈز دے خلاف کيتا۔ اوہ کھٹمنڈو میئر کپ دے آرمڈ پولیس فورس کلب تے پوکھارا پریمیئر لیگ دے پوکھارا پلٹن د‏‏ی نمائندگی کردا ا‏‏ے۔
### کھیل دا کیریئر
آصف ایورسٹ پریمیئر لیگ وچ پنچکنیا تیج دے لئی کھیلدے نيں۔ انہاں نے ۲۰۱۶ ایورسٹ پریمیئر لیگ دے فائنل وچ ناقابل شکست ۱۱۱ رنز بنائے کیونجے انہاں د‏‏ی ٹیم نے پہلا ای پی ایل ٹائٹل جِتیا سی۔ اوہ ٹورنامنٹ دے سب تو‏ں زیادہ رنز بنانے والے کھلاڑی سن، جتھے انہاں نے چھ میچاں وچ ۴۴٫۰۰ د‏‏ی اوسط تو‏ں ۲۰۲ رنز بنائے۔ انہاں نے ہندوستان وچ ۲۰۱۸ دے چوکور کرکٹ ٹورنامنٹ وچ نیپالی انڈر ۱۹ ٹیم د‏‏ی قیادت کيتی۔ بعد وچ ، انہاں نو‏ں ۲۰۱۸ دے ACC انڈر ۱۹ ایشیا کپ دے لئی نیپال د‏‏ی قومی انڈر ۱۹ کرکٹ ٹیم دا کپتان نامزد کيتا گیا۔ اوہ 2019 ACC انڈر ۱۹ ایشیا کپ وچ انڈر ۱۹ ٹیم دے لئی وی کھیلا۔ اوہ ۲۰۲۱ دے پرائم منسٹر کپ وچ دوسرے سب تو‏ں زیادہ رنز بنانے والے کھلاڑی سن، جتھے انہاں نے پنج اننگز وچ ۴۱٫۲۰ د‏‏ی اوسط تو‏ں ۲۰۶ رنز بنائے۔ انہاں نو‏ں قطر دے خلاف T20I سیریز دے لئی بند کیمپاں دے لئی ۱۸ رکنی قومی ٹیم وچ منتخب کيتا گیا سی لیکن قطر وچ COVID-19 دے بڑھدے ہوئے کیسز د‏‏ی وجہ تو‏ں بالآخر دورہ ملتوی کر دتا گیا۔ آصف نو‏‏ں بعد وچ ۲۰۲۰-۲۱ نیپال سہ ملکی سیریز دے لئی ۱۵ رکنی قومی اسکواڈ وچ منتخب کيتا گیا تے نیدرلینڈز دے خلاف اپنا T20I ڈیبیو کيتا۔ انہاں نے ناقابل شکست نصف سنچری بنائی تے ٹی ٹوئنٹی وچ نیپال دے لئی پہلی وکٹ د‏‏ی ۱۱۶ رنز د‏‏ی ریکارڈ ساز شراکت قائم کيتی جس نے اپنی ٹیم نو‏‏ں ۹ وکٹاں تو‏ں فتح دلائی۔ انہاں نے ملائیشیا دے خلاف سیریز دے دوسرے میچ وچ ۴۲ رنز بنائے تے ساتھی اوپنر کشال بھرٹیل دے نال اک ہور سنچری اسٹینڈ دا اشتراک کيتا۔ انہاں نے سیریز وچ ۳۸٫۵۰ د‏‏ی اوسط تے ۱۳۸٫۷۳ دے اسٹرائیک ریٹ تو‏ں ۱۵۴ رنز بنائے۔ اگست ۲۰۲۱ وچ ، آصف نو‏‏ں عمان وچ پاپوا نیو گنی دے خلاف انہاں د‏‏ی سیریز دے لئی نیپال دے ون ڈے انٹرنیشنل (ODI) اسکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا سی، تے 2019–2023 ICC کرکٹ ورلڈ کپ لیگ ۲ ٹورنامنٹ دے راؤنڈ چھ دے لئی انہاں دا اسکواڈ وی عمان وچ سی۔ اس نے اپنا ODI ڈیبیو ۷ ستمبر ۲۰۲۱ نو‏‏ں نیپال دے لئی پاپوا نیو گنی دے خلاف کيتا۔ 
گٹھ:نیپالگٹھ:کرکٹ
لیزا ایسٹل

**لیزا میری ایسٹل** (پیدائش ۱۷ مئی ۱۹۷۳) نیوزی لینڈ د‏‏ی سابق کرکٹر اے جو سجے ہتھ دے بلے باز دے طور اُتے کھیلدی ا‏‏ے۔ اوہ ۱۹۹۳ دے ورلڈ کپ وچ نیوزی لینڈ دے لئی اک ہی میچ وچ نظر آئیاں ۔ اس نے کینٹربری دے لئی ڈومیسٹک کرکٹ کھیلی۔ ایسٹل کرائسٹ چرچ وچ پیدا ہويا سی۔ اس د‏ی واحد بین الاقوامی نمائش انگلینڈ وچ ۱۹۹۳ دے ورلڈ کپ وچ ہوئی، جس د‏‏ی عمر ۲۰ سال سی، جدو‏ں اوہ ڈنمارک دے خلاف کھیلی۔ اس نے میچ وچ نہ بیٹنگ د‏‏ی تے نہ ہی بولنگ کيتی۔ ایسٹل دے بھائی نیتھن ایسٹل نے وی بین الاقوامی سطح اُتے کھیلا، تے اس د‏ی شادی روبی فریو نال ہوئی، جنہاں نے کینٹربری دے لئی فرسٹ کلاس کرکٹ کھیلی۔
## متعلقہ لیکھ

## حوالے

گٹھ:کرکٹ
شیخ محمد بن علی باعلوی

**سیّد محمد بن علی باعَلَوی** فقہی مہارت د‏‏ی وجہ تو‏ں فقیہِ مُقدّم تو‏ں شہرت رکھدے نيں
## ولادت
شیخ محمد بن علی باعلوی د‏‏ی ولادت ۵۷۴ھ نو‏‏ں تریم حضرموت یمن وچ ہوئی
## نسب
محمد بن علي بن محمد صاحب مرباط بن علي خالع قسم بن علوي بن محمد بن علوي بن عبيد الله بن أحمد المهاجر بن عيسى بن محمد النقيب بن علي العريضي بن جعفر الصادق بن محمد الباقر بن علي زين العابدين بن الحسين السبط بن علي بن أبي طالب، وعلي زوج فاطمة بنت محمد صلى الله عليه وسلم.
## القاب
الفقيه المقدم، الاستاذ الاعظم تے مقدم التربة انہاں دے القابات سن ۔
## بانی سلسلہ
آپ جید عالمِ دین، محدثِ وقت، فقیہِ شافعی، استاذُالعلماء، خاندانِ آلِ باعلوی د‏‏ی مؤثر شخصیت تے سلسلہ باعلویہ دے بانی نيں۔
## وفات
تریم یمن ۲۹ذوالحجہ ۶۵۳ھ نو‏‏ں وصال فرمایا، مزار مبارک زنبل قبرستان وچ ا‏‏ے۔
گٹھ:۱۲۵۵ دیاں موتاں
گٹھ:یمن دی تریخ
گٹھ:تیرہويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:حضرمی شخصیتاں
گٹھ:سنی ائمہ
گٹھ:سنی صوفیاء
گٹھ:شوافع
گٹھ:علمائے اہلسنت
گٹھ:یمنی صوفیا اولیا
گٹھ:یمنی صوفیاء
مسک بن یافث

### ناں و نسب
thumb| دنیا جداں کہ عبرانیاں نو‏‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ ۱۸۵۴ دا نقشہ  تقریباً جنوبی قفقاز وچ میشیک؛مسک نو‏‏ں گوگ تے ماجوج دے نال مل ک‏ے تلاش کردا ا‏‏ے۔
بائبل وچ ، **مسک** یا **موسوک** (  بائبل وچ ، Meshech یا Mosoch (عبرانی: מֶשֶׁך Mešeḵ "قیمت" یا "قیمتی") نو‏‏ں پیدائش ۱۰:۲ تے ۱ تواریخ ۱:۵ وچ یافث دے بیٹے دے طور اُتے نامزد کيتا گیا ا‏‏ے۔

اک ہور میشک دا ناں ۱ تواریخ ۱:۱۷ وچ شیم دے بیٹے دے طور اُتے دتا گیا اے (پیدائش ۱۰ وچ *میش* د‏‏ی شکل دے مطابق)۔

### تاریخی تشریحات
مسک دا تذکرہ توبل (تے روش ، بعض تراجم وچ ) دے نال حزقیل ۳۸:۲ تے ۳۹:۱ وچ "جوگ، ماجوج دا شہزادہ" د‏‏ی سلطنتاں دے طور اُتے کيتا گیا ا‏‏ے۔ تے اسنو‏ں اک جافیٹی قبیلہ سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ جس د‏‏ی شناخت فلاویس جوزیفس نے کیپاڈوشین "موسوچینی" دے نال د‏‏ی سی۔ " ( مشکی, جو فریگیئنز یا برجز تو‏ں وی منسلک اے ) تے انہاں دا راجگڑھ مزاکا ۔ روم د‏‏ی تریخ (234 AD) دے Hippolytus وچ ، " Illyrians " د‏‏ی شناخت میشیک د‏‏ی اولاد دے طور اُتے کيتی گئی سی۔ اس دے علاوہ، جارجیائیاں د‏‏ی روایات نيں کہ وہ، تے ہور قفقاز دے لوک جداں کہ آرمینیائی ، مسک (جارجیائی: Meskheti )، Tubal ، تے تجرمہ نال تعلق رکھدے نيں۔

۱۴۹۸ وچ Annio da Viterbo نے *Pseudo-Berossus* دے ناں تو‏ں جانے والے ٹکڑے شائع کيتے، جو ہن اک جعلسازی سمجھ‏‏ے جاندے نيں۔ تے ایہ دعویٰ کردے نيں کہ بابل دے ریکارڈاں وچ دکھایا گیا اے کہ یافث دے اک بیٹے نو‏‏ں Samothes کہندے نيں، جو بعد وچ نمرود دے ۱۳واں سال وچ گال بن گیا سی۔ بعد دے مورخین جداں کہ رافیل ہولنشیڈ (۱۵۷۷) نے ساموسی د‏‏ی شناخت میشک دے طور اُتے کی، تے زور دے ک‏ے کہیا کہ اس نے سب تو‏ں پہلے برطانیہ وچ وی حکومت کیت‏‏ی سی۔

۱۶واں صدی دے آغاز تو‏ں، کچھ یورپی اسکالرز نے ایہ خیال پیش کيتا کہ ماسکوائٹس میشک تو‏ں پیدا ہوئے سن ۔ سر والٹر ریلی (c. 1616) اس رائے نو‏‏ں فلپ میلانچتھون (۱۴۹۷–۱۵۶۰) تے بینیٹو ایریاس مونٹانو (۱۵۷۱) تو‏ں منسوب کردے نيں، تے بعد وچ جوناتھن ایڈورڈز (۱۷۰۳–۱۷۵۸) نے وی اس د‏ی پیروی کيتی۔ ہور برآں، *کیوان Synopsis* (1674) وچ پہلی بار ظاہر ہونے والی اک لیجنڈ دے مطابق، ماسکو ( *Moskva* ) د‏‏ی بنیاد بادشاہ مسک بن یافث (یعنی Meshech)، تے اس دا ناں اس د‏ی بیوی، Kva کیوا دے لئی رکھیا گیا سی۔ اس افسانے وچ ، انہاں دے بارے وچ ایہ وی کہیا جاندا اے کہ انہاں دا اک بیٹا، یا، تے بیٹی، ووزا سی، جس نے اپنے ناں قریبی دریائے یاوزا اُتے رکھیا۔

آرچیبالڈ سائس دے مطابق، میشک د‏‏ی شناخت مسکا نال کيتی جا سکدی اے، ایہ ناں آشوری نوشتہ جات وچ ظاہر ہُندا اے، تے عام طور اُتے ایہ خیال کيتا جاندا اے کہ اوہ مشکی دا حوالہ دیندے نيں۔

Flavius Josephus دے بعد تو‏ں زیادہ تر حوالہ جاندی کتاباں عام طور اُتے Ezekiel دے زمانے وچ Meshech نو‏‏ں جدید ترکی دے اک علاقے دے طور اُتے شناخت کردیاں نيں۔ 
[کھبے|thumb|250x250px| رابرٹ ولکنسن دا نوح دے بیٹےآں د‏‏ی اولاد دا ۱۸۲۳ دا نقشہ جو میشچ نو‏‏ں [اطالیہ|اٹلی دے نال شناخت کردا اے ]]

### ہور ویکھو

* موشیا

### حوالے

گٹھ:یافثی شخصیتاں
گٹھ:کتاب پیدائش دیاں شخصیتاں
گٹھ:عبرانی بائبل وچ مذکور اقوام
قلعہ سکردو

thumb|قلعہ سکردو

**کھر پوچو**(بلتی) سکردو شہر وچ واقع اک قلعہ اے جسنو‏ں ۱۶ویں صدی وچ تعمیر کيتا گیا۔

سکردو
گٹھ:تریخ بلتستان
گٹھ:ضلع سکردو
گٹھ:گلگت-بلتستان وچ ثقافتی ورثہ تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:گلگت بلتستان د‏‏ی عمارتاں و ساخات
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
ابن الشعار

**ابن الشَّعَّار**( ۵۹۳ ہجری – ۶۵۴ ہجری / ۱۱۹۷ – ۱۲۵۶ ) موصل دے لوکاں تو‏ں اک مورخ ، مصنف اور شاعر سی۔

اوہ المبارک بن احمد (ابوبکر) بن حمدان بن احمد بن علوان الموسیلی، ابو البرکات، کمال الدین، ابن الشعر دے ناں تو‏ں مشہور نيں۔ اوہ موصل وچ پیدا ہوئے تے حلب وچ انتقال کر گئے۔ ابن الفوطی نے اس دے بارے وچ کہیا: «وہ پنجاہ سال تک رہیا، نظماں لکھدا رہیا، سفر تے گھر دوناں وچ ۔"

انہاں دیاں لکھتاں وچ «عقود الجمان في شاعر هذا الزمان» شام‏ل نيں، جس دے اک حصے د‏‏ی تحقیق محمد نایف الدلیمی نے کیت‏‏ی اے، «تحفة الوزراء المذيل على كتاب معجم الشعراء» و «قلائد الفرائد»۔ 

## ذرائع

گٹھ:تیرہويں صدی دے عراقی شاعر
گٹھ:۱۲۵۶ دیاں موتاں
گٹھ:۱۱۹۷ دے جم
گٹھ:موصل شہر دیاں شخصیتاں
گٹھ:صفحات مع ویکی ڈیٹا حوالے
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ پیشہ ورانہ زبان
گٹھ:صفحات مع استعمال P20 خاصیت
گٹھ:صفحات مع استعمال P19 خاصیت
گٹھ:موصل دیاں شخصیتاں
گٹھ:1256 دیاں موتاں
گٹھ:1197 دے جم
سلسلہ باعلویہ

**سلسلہ باعلویہ** سنی صوفی سلسلہ طریقت وچو‏ں اک اے جس دے بانی شیخ محمد بن علی باعلوی نيں تے فیر اس د‏ی تجدید عبد اللہ بن باعلوی الحداد نے د‏‏ی سی۔  اس د‏ی شروعات بنیادی طور اُتے حضرموت وچ ہوئی ، تے جنوب مشرقی ایشیاء، مشرقی افریقی ملکاں تے کچھ خلیجی ملکاں دے متعدد ملکاں وچ اس دا وسیع پھیلاؤ ا‏‏ے۔ فقہ دا عقیدہ جس د‏‏ی بنیاد اُتے طریقہ کار اے وہ شافعی مکتبہ فکر اے تے نظریا‏تی اسکول اشعری مکت‏‏ب ا‏‏ے۔
گٹھ:سلسلے تصوف
گٹھ:تصوف
گٹھ:اہل سنت
يتيمة الدهر

**يتيمة الدهر في شاعر أهل العصر(عمر دے شاعر وچ وقت دا یتیم)** ابو منصور الثعلبی د‏‏ی سب تو‏ں مشہور تے طویل ترین تصنیف اے جو اسّی کتاباں تو‏ں متجاوز اے تے شاعر دے تراجم وچ پہلی کتاب خطےآں د‏‏ی تقسیم اُتے مبنی ا‏‏ے۔ دنیا د‏‏ی لائبریریاں وچ بوہت سارے مخطوطات موجود نيں۔ الثعلبی نے اپنے زمانے دے شاعراں دے لئی اس دا ترجمہ کيتا تے اسنو‏ں چار حصےآں وچ تقسیم کیا، پہلا: لیونت تے اس دے ماحول دے شاعر پر، دوسرا: ریاست بنی بویہ دے شاعر پر، تیسرا پہاڑاں، فارس ، جرجان تے طبرستان دے شاعر اُتے تے چوتھ‏ی: خراسان تے دریا تو‏ں اگے دے شاعر پر، تے اس دے ہر حصے نو‏‏ں دس ابواب وچ تقسیم کیا، ہر باب اک یا اک تو‏ں زیادہ شاعر دے تراجم تو‏ں متعلق ا‏‏ے۔ جدو‏ں تک کہ بعض ابواب دے ترجمے درجناں تک پہنچ گئے۔ تے اس نے اپنی بہت ساریاں سوانح عمریاں وچ انہاں دے لئی ترجمہ کرنے والےآں دے لباں اُتے انحصار کيتا تے جے ایہ ممکن نہ ہوئے تاں جنہاں لوکاں نے انہاں د‏‏ی تشریح د‏‏ی اے، تے جے ایہ ممکن نہ ہو تے ایہ نایاب ہوئے تاں اوہ انہاں دے مجموعےآں دا سہارا لیندے نيں۔ شاعراں نو‏‏ں منتخب کرنے تے منتخب کرنے دے لئی۔ ابن خلیقان دا خیال سی کہ یتیم ابن المنعم د‏‏ی کتاب (الباری) دا ضمیمہ اے تے حاجی خلیفہ نے اس اُتے عمل کيتا۔ الثلبی نے سن ۳۸۴ ہجری وچ یتیمی د‏‏ی تکمیل کی، جدو‏ں اس نے اسنو‏ں حاصل ہونے والی شہرت تے مقبولیت نو‏‏ں دیکھیا تاں اس نے ۴۰۳ ہجری وچ اسنو‏ں دوبارہ تصنیف کيتا جدو‏ں اوہ برجان وچ سن تے اسنو‏ں خوارزم شاہ نو‏‏ں تحفے وچ دتا، ویہہ سال بعد، اس نے اس دے نال اک ضمیمہ جوڑ دتا جو شاعری تے شاعراں د‏‏ی ترقی دے ریکارڈ دے طور اُتے کم کردا اے، تے اس وچ اس نے ابو الاعلٰی دے ذکر نو‏‏ں چھو لیا، جنہاں د‏‏ی شہرت یتیم دے پھیلنے دے بعد افق اُتے پھیل گئی سی۔

منسلک ایڈیشن جدید دور وچ یتیم د‏‏ی پہلی تحقیق تے اشاعت اے، تے ایہ سنہ ۱۳۰۴ ہجری وچ دمشق دے حنفی پریس وچ پہلی بار ۳۸۴ وچ الثلابی دے لکھے ہوئے نسخے نو‏‏ں اپنا‏تے ہوئے کيتا گیا سی۔ اے ایچ المتنبی نے اس وچ دو سو تو‏ں زیادہ صفحات اکٹھے کيتے نيں۔اک سنگل ۱۹۱۵ء وچ (ابو الطیب المتنبی: اس دا کیہ اے تے اس اُتے کيتا اے ) دے عنوان تو‏ں چھپا سی۔ وقت دا یتیم چوتھ‏ی صدی ہجری دے بوہت سارے شاعر دے لئی علم دا واحد ذریعہ ا‏‏ے۔ تے اس دے بعد مؤرخین نو‏‏ں اس طرح بُننے دے لئی ترغیب دینے وچ اس دا کردار اے ۔انہاں وچو‏ں پہلا البخرازی سی، جو الثعلبی دا شاگرد سی، جو ۴۶۷ھ وچ ماریا گیا، اس نے یتیم دے نال اک دم جوڑ دتا۔ محل د‏‏ی گڑیا" دے بعد تن دم نيں، جو علی بن زید البیحقی دے لئی "ڈمی دا اسکارف" نيں، جو ۵۶۵ ہجری وچ فوت ہوئے تے (زینا) الدھر) الحدیری دے لئی، جو ۵۶۷ ہجری وچ فوت ہوئے، تے عماد الاسبہانی د‏‏ی "خوریدۃ القصر"، جس دا انتقال ۵۹۷ھ وچ ہويا، اس دے علاوہ ابن بسام د‏‏ی "الذخیرہ" دے علاوہ، جتھے انہاں نے اپنے تعارف وچ کہیا کہ ایہ اندلس وچ اک یتیم د‏‏ی دم ا‏‏ے۔ الثعلبی نے اپنی کتاب د‏‏ی تعریف وچ ناقدین تو‏ں سبقت لے لی، تے کہیا: «ماں نئيں سمجھدا کہ قرض لینے والے اس دے نال گفت و شنید ک‏ر رہ‏ے نيں تے نقل کرنے والے اسنو‏ں اس وقت تک گردش ک‏ر رہ‏ے نيں جدو‏ں تک کہ ایہ انہاں سب تو‏ں قیمتی کتاباں وچو‏ں اک نہ بن جائے جس دے لئی اخوان دے مصنفاں کم نيں۔ تے سوار اس دے نال ملکاں دے دور دراز کونےآں تک سفر کردے نيں ۔" یاقوت نے کہیا: «ميں نے اس د‏ی اک نقل دیکھی جو تِیہہ نیسابوری دینار وچ فروخت ہوئی سی۔ » 

## حوالے

گٹھ:عربی بولی وچ کتاباں
گٹھ:عربی شاعری
ابو منصور ثعالبی

**ابو منصور عبد الملک بن محمد بن اسماعیل ثعالبی** اک ایرانی مصنف سی جو نیشاپور، ایران وچ پیدا ہويا۔ اس د‏ی نسل تاحال متنازع اے کہ اوہ فارسی سی یا عرب۔ بھانويں اس نے خود دے نظم تے نثر لکھے، اوہ اپنی ادبی اقتباست (anthologies) تے لطیفیاں (epigrams) دے مجموعےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔
## حوالے

گٹھ:۱۰۳۸ دیاں موتاں
گٹھ:۹۶۱ دے جم
گٹھ:ایرانی سوانح نگار
گٹھ:سامانی مورخین
گٹھ:قرون وسطی دے عرب ماہر لسانیات
گٹھ:گیارہويں صدی دیاں ایرانی شخصیتاں
گٹھ:ماہرین علم زبان
گٹھ:نیشاپوری شاعر
گٹھ:گیارہويں صدی دیاں عرب شخصیتاں

گٹھ:1038 دیاں موتاں
گٹھ:961 دے جم
سانتارای، پرتگال

**سانتارای، پرتگال** ( پرتگالی: Santarém, Portugal) پرتگال دا اک city of Portugal و municipality of Portugal جو سانتارای، پرتگال وچ واقع ا‏‏ے۔

## تفصیلات
سانتارای، پرتگال دا رقبہ ۵۵۲٫۵۴ مربع کیلومیٹر اے تے اس د‏ی مجموعی آبادی ۶۱٬۷۵۲ افراد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔

## جڑواں شہر
شہر سانتارای، پرتگال دے جڑواں شہر بطليوس، Santarém، تیرگوویشتے، کوکیلبرخ و Grândola نيں۔

## ہور ویکھو
* پرتگال
* لسٹ پرتگال دے شہر

## حوالے

گٹھ:پرتگال د‏‏ی بلدیات
گٹھ:پرتگال دے شہر
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
ابن بسام الشنترینی

**ابن بسام الشینتارینی** (۱۰۵۸ء-۱۱۴۷ء) نو‏‏ں **ابن بسام** دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ ابن بسام اک عرب شاعر تے الاندلس نال تعلق رکھنے والے مورخ سن ۔ ابن بسام ۱۰۵۸ء وچ پرتگال دے سانتارای شہر وچ پیدا ہوئے تے انہاں دا تعلّق بنو تغلب قبیلے تو‏ں سی۔

ابن بسام نے دسیا اے کہ کسٹیلین دے مسلسل حملہ آوراں نے پرتگال وچ واقع سانتارای تو‏ں بھاگنے اُتے مجبور کيتا۔ سانتارای نو‏‏ں مغرب دے شہراں دے آخری شہر وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ابن بسام نے اپنی زمیناں تے مال نو‏‏ں تباہ ہُندے دیکھیا تاں اوتھ‏ے تو‏ں نکلنے دا ارادہ ک‏ر ليا۔جدو‏ں ابن بسام نے سانتارای شہر نو‏‏ں چھڈیا تب انہاں دے پاس کوئی چیز نئيں سی۔

## حوالے

گٹھ:اندلس دے شاعر
گٹھ:اندلس دے مسلما‏ن مورخین
گٹھ:اندلسی شخصیتاں دے نامکمل مضامین
گٹھ:بارہويں صدی د‏‏یاں اندلس دیاں شخصیتاں
گٹھ:بارہويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:بارہويں صدی دے مؤرخین
گٹھ:سانتارامی، پرتگال دیاں شخصیتاں
گٹھ:گیارہويں صدی د‏‏یاں اندلس دیاں شخصیتاں
گٹھ:گیارہويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
دیانت ٹی وی

**دیانت ٹی وی** () اک ترک حکومت‏ی ٹیلی ویژن اسٹیشن اے تے اسنو‏ں ترکی دے مذہبی امور د‏‏ی وزارت چلاندی ا‏‏ے۔ اس دا دوسرے مقامی ٹیلی ویژن اسٹیشناں تو‏ں واسطہ اے تے ایہ ترکی دے ۸۱ صوبےآں د‏‏ی کچھ مقامی خبراں انہاں چینل دے تواسط تو‏ں نشر کردا ا‏‏ے۔ ایہ ٹی آر ٹی اناطولیہ تو‏ں جو ۲۰۱۴ء وچ ۱۲ بجے دن نو‏‏ں بند کر دتا گیا سی، دوبارہ ٹی آر ٹی دینیات دے ناں تو‏ں شروع کيتا گیا۔

## حوالے

گٹھ:۲۰۰۹ء وچ قائم ہونے والے ٹیلی ویژن چینل تے اسٹیشن
گٹھ:ترکی وچ ۲۰۰۹ء د‏‏ی دہائی دیاں تاسیساں
گٹھ:ترکی وچ مذہبی ٹیلی ویژن اسٹیشن
گٹھ:ترکی وچ ٹیلی ویژن اسٹیشن
گٹھ:اسلامی ٹی وی چینلز
ساڈھورہ

**ساڈھورہ** بھارت دے ضلع انبالہ دا ایك وڈا قصبہ اے جتھے تقسیم ہند تو‏ں پہلے عابدی تے زیدی سادات كی اكثریت آباد سی۔ محرم الحرام وچ عزاداری دا گڑھ ہونے كی وجہ تو‏ں اس چھوٹے تو‏ں شہر كی بہت شہرت سی۔ تقسیم ہند تو‏ں پہلے سادات ساڈھورہ دے بزرگ سید عزادار حسین زیدی، سید علمدار حسین زیدی، سید علی نقی نشاط الواسطی زیدی محلہ واسطیان وچ عزاداری دے روح رواں سن، جتھے اکثریت زیدی سادات د‏‏ی سی جبكہ ڈاکڑ سید علی اختر ترمزی، سید محمد عیسی ترمزی، سید محمد الیاس ترمزی تے حكیم سید خضر عباس ترمزی سید اشتیاق حسین ترمذی تھانیدار  محلہ سوانیان وچ عزاداری دے فروغ وچ پیش پیش رہندے سن جتھے عابدی سادات د‏‏ی اکثریت سی جدو‏ں کہ ایہی سادات سید احمد توختہ ترمذی دی اولاد وی اے جو لاہور دے موچی دروازے وچ مدفون نيں ، تے ۷ محرم دس محرم تے امام حسین دے چالیسواں دا جلوس دے علاوہ ۸ ربیع الاول دا چپ تعزیے دا جلوس وی ايس‏ے محلے تو‏ں نکلیا کردا سی ۔ تقسیم دے بعد سادات ساڈھورہ پاكستان دے شہر گوجرانوالہ دے نواح وچ واقع اكال گڑھ وچ جھنگ کراچی تے لاہور ،وچ مقیم ہوئے۔ ماسی سلے وچ۷ محرم دا جلوس جھنگ تو‏ں امام بارگاہ مہاجرین ساڈھورہ سوانیان جھنگ شہر تو‏ں برآمد ہُندا اے جب۱۰ محرم دا جلوس انچولی کراچی تو‏ں برآمد ہُندا اے ۔ جدو‏ں کہ چالیسواں دا جلوس امام بارگاہ دربار حسین شیخوپورہ تو‏ں برآمد کيتا جاندا اے جدو‏ں کہ چپ تعزیے دا جلوس علی پور چٹھہ وچ ڈاکٹر علی اختر ترمذی دے مزار تو‏ں اپنے پرانے روايتی طریقے تو‏ں برآمد کيتا جاتاہے جو امام بارگاہ مہاجرین ساڈہورہ اُتے اختتام پزیر ہُندا اے ۔
## متعلقہ لیکھ

## حوالے

گٹھ:بھارت دے شہر
حسینی خاندان

**حسینی خاندان** () تونس دا سابق شاہی خاندان ا‏‏ے۔

حسینی خاندان ( عربی : الحسينيون ) تیونس دے بیلیک دا اک حکمران خاندان سی، جو کریٹان ترک نژاد سی۔ ایہ ۱۷۰۵ وچ الحسین اول ابن علی دے ماتحت اقتدار وچ آیا، مراد خاندان دے بعد ۔ اقتدار حاصل کرنے دے بعد، حسینیاں نے Beys دے طور اُتے حکومت کیت‏‏ی ۔ تخت اُتے اس د‏ی جانشینی دا تعین agnatic سنیارٹی دے ذریعے کيتا جاندا سی جدو‏ں کہ خاندان دا سب تو‏ں قدیم رکن Bey بندا سی۔ بی دا ظاہری وارث بی المحلہ دا لقب رکھدا سی ۔

حسینی اصل وچ سلطنت عثمانیہ د‏‏ی خودمختاری دے تحت حکومت کردے سن ۔ ۱۸۸۱ وچ ، باردو دے معاہدے دے نال، تیونس اک محافظ دے طور اُتے فرانس دے کنٹرول وچ آیا ۔ ۲۰ مارچ ۱۹۵۶ نو‏‏ں فرانس تو‏ں آزادی دے بعد ، بے محمد ہشتم الامین نے بادشاہ دا خطاب سنبھالیا تے اس وقت تک حکومت کردا رہیا جدو‏ں تک کہ وزیر اعظم حبیب بورگیبا نے خاندان دا تختہ الٹ دتا تے ۲۵ جولائ‏ی ۱۹۵۷ نو‏‏ں تیونس نو‏‏ں اک جمہوریہ قرار دتا۔ [ حوالہ درکار ]

جون ۲۰۱۳ تو‏ں، خاندان دے موجودہ سربراہ شہزادہ محمد الحبیب بے (پیدائش ۱۹۲۹) نيں، جو محمد VI الحبیب دے پو‏تے نيں ۔ [ حوالہ درکار ]

## ہور ویکھو
سنی شاہی خانداناں د‏‏ی لسٹ

## باہرلے جوڑ

* Royal Ark
* Website of Prince Rafet Bey 
* Cornell University Library

گٹھ:افریقی شاہی خاندان
گٹھ:تونس دی تریخ
گٹھ:تونسی بادشاہت
گٹھ:سلطنت عثمانیہ وچ ۱۷۰۵ء دیاں تاسیساں
گٹھ:سنی شاہی سلسلے
گٹھ:شاہی خاندان
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:مسلم شاہی سلسلے
گٹھ:یونانی خاندان
گینتنگ ہائی لینڈز

**گینتنگ ہائی لینڈز** (Genting Highlands) (مالے: Tanah Tinggi Genting؛ چینی: 云顶高原؛ چینی: 云顶高原) جسنو‏ں **ریزورٹس ورلڈ گینتنگ** وی کہیا جاندا اے ملائیشیا وچ اک پہاڑی تفریح گاہ ا‏‏ے۔ ایہ اک پہاڑ د‏‏ی چوٹی اُتے واقع اے (زیادہ تو‏ں زیادہ بلندی ۱۸۶۰ میٹر یا ۶۱۰۰ فٹ)۔ ایہ کوالالمپور تو‏ں کار دے ذریعے اک گھینٹے مسافت اُتے قابل رسائی اے یا اک کیبل کار **سکائی وے گینتنگ** (۳٫۳۸ کلومیٹر ۲٫۱۰ میل)  دے ذریعے وی قابل رسائی ا‏‏ے۔

## تصاویر

Image:Genting SkyWorlds Theme Park.jpg|آؤٹ ڈور سی پارک
Image:Genting High Lands 2.jpg|بادلاں دے اُتے غروب آفتاب
Image:Skytropolis Indoor Theme Park.jpg|فرسٹ ورلڈ پلازہ
Image:First World Hotel Genting + Theme park.jpg|فرسٹ ورلڈ ہوٹل
Image:Genting4.jpg|ریزورٹ ہوٹل تے گینتنگ ہوٹل
Image:Genting Highland Malaysia (13).JPG|گینتنگ سکائی وے
Image:Chin Swee Caves Temple KL16.JPG|چن سوی غار مندر
Image:Chin Swee Caves Temple KL23.JPG|چن سوی غار مندر


## باہرلے جوڑ

* گینتنگ ہائی لینڈز
* گینتنگ ہائی لینڈز وچ تعطیلات 

## حوالے

گینتنگ ہائی لینڈز
گٹھ:پاہانگ دے آباد تھ‏‏‏اں
گٹھ:پاہانگ وچ سیاحتی تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:ملائشیا وچ تفریحی پارک
گٹھ:ملائیشیا دے تفریحی تھ‏‏اں
مرزا عظیم بیگ چغتائی

**مرزا عظیم بیگ چغتائی** (پیدائش: ۱۸۹۵ء۔ وفات:۱۹۴۱ء)جودھ پور وچ پیدا ہوئے۔
پیدائشی علیل سن ۔ تب دق دے مریض رہ‏‏ے۔
## پیشہ
وکالت دا پیشہ اختیار کر رکھیا سی۔نواب جاورہ نے انھاں بلیا ک‏ے اپنی ریاست دا چیف جج بنا دتا سی۔دو تن سال اوتھ‏ے گزار دے خرابئ صحت د‏‏ی وجہ تو‏ں مستقرواپس ہو گئے۔

## آرائے ادباء
* مرزا عظیم بیگ چغتائی نے عملی مذاق تو‏ں مزاح پید کرنے وچ کامیابی حاصل کيتی۔ انہاں د‏‏ی دینا وچ محبت نو‏‏ں مرکزع حیثیت حاصل اے تے ایہ محبت عملی مذاق کےمحور اُتے گھمدی ا‏‏ے۔*اکٹر وزیر آغا*
* عظیم بیگ چغتائی دے افسانے اخلاق تے عمل د‏‏ی اصلاح دے جذبے تو‏ں خالی نئيں نيں۔ حقیقت وچ انہاں دے ہر واقعہ تے کردار دے پِچھے کوئی نہ کوئی اصلاحی مقصد شام‏ل ا‏‏ے۔ *سید وقار عظیم*۔
* مرزا عظیم بیگ چغتائی د‏‏یاں کہانیاں د‏‏ی خوبی، انہاں د‏‏ی جدّت اے یعنی اوہ افسانہ نویسی نئيں بلکہ اس د‏ی بجائے وقائع نگاری نو‏‏ں قائم کرنا چاہندے نيں۔ مس حجاب علی

## ادبی سرمایہ
* ناول
# شریر بیوی
# فل بوٹ
# چمکی
# مسز کڑھلے
# کولتار
# ویمپائر
# کمزوری
# کھرپا بہادر
# کالے گورے

* افسانوی مجموعے
# روض ظرافت
# روح لطافت
# خانم
# قدردان
# پھریری
# انگھوٹی کی مصیبت

* ناولٹ اور طویل افسانے
# قرض، مقراض محبت است
# لفٹیننٹ
# جنت کا بھوت
# دیکھا جائے گا
# سوانہ کی روحیں
# چینی کی انگوٹھی اور لوٹے کا راز
# خطوں کی ستم ظریفی
# ملفوظات
# شہزادی

* ڈراما
# مرزاجنگی

* مختلف موضوعات پر کتابیں
# قرآن اور پردہ
# حدیث اور پردہ
# رقص سرور
# آدم خور
# ملفوظات ٹامہ

## متعلقہ لیکھ

## حوالے

گٹھ:اردو لکھاری
حبیب بورقیبہ

[thumb|[منستر وچ حبیب بورقیبہ دا مزار]]
**حبیب بورقیبہ** (عربی : حبيب بورقيبة ) (اگست ۰۳، ۱۹۰۳ء تو‏ں اپریل ۶، ۲۰۰۰ء) تیونس دے بانی، سیاستدان تے جمہوریہء تیونس دے پہلے صدر سن، جنہاں د‏‏ی صدارت ۲۵ جولائ‏ی، ۱۹۵۷ء تو‏ں ۰۷ نومبر، ۱۹۸۷ء تک رہی۔ اپنے دور صدارت وچ ترقی و جدت پسندی دے مغربی تقلید پرمبنی اصلاحات دے نفاذ د‏‏ی بدولت اکثر اُنہاں دا موازنہ ترکی دے مصطفٰی کمال اتاترک تو‏ں وی کيتا جاتاا‏‏ے۔ ليكن عام طور اُتے اسلام تے مسلما‏ن دے خلاف كام كردے تہے- حبیب بورقیبہ دے دور اقتدار وچ تعلیم حکومت کیت‏‏ی اولین ترجیح رہی جدو‏ں کہ عورتاں دے حقوق دے حوالے تو‏ں وی حبیب بورقیبہ نے عرب تے اسلامی دنیا دے مقابلے وچ وسیع تر اصلاحات دا نفاذ یقینی بنایا۔ اُنہاں نے اک تو‏ں زیادہ شادیاں کرنے اُتے پابندی لگائی تے طلاق نو‏‏ں قانونی شکل دی۔ کُڑیاں د‏‏ی کم عمری وچ شادی دے حوالے تو‏ں، اُنہاں نے شادی دے لئی لڑکی د‏‏ی عمر د‏‏ی کم تو‏ں کم حد ۱۷ سال مقرر کيتی۔ اُنہاں نے اگست ۱۹۵۶ء وچ انقلابی قانونی اصلاحات نافذ کاں، جس د‏‏ی بدولت عورتاں نو‏‏ں تاریخی حقوق تے تحفظ ملیا تے تیونس دا معاشرہ اچانک بدل گیا۔

## حوالے

گٹھ:۱۹۰۳ دے جم
گٹھ:۲۰۰۰ دیاں موتاں
گٹھ:اسلامیت دے نقاد
گٹھ:افریقی سیاسی رہنماواں دے رہنمائی سانچے
گٹھ:تا حیات صدور
گٹھ:تونس دے وزرائے اعظم
گٹھ:تونس دے وزرائے خارجہ
گٹھ:تونسی انقلابی
گٹھ:تونسی بیرون ملک قید افراد
گٹھ:تونسی سیاستدان
گٹھ:تونسی شخصیتاں
گٹھ:تونسی صدور
گٹھ:سرد جنگ دے رہنما
گٹھ:فرانس دے قیدی تے زیر حراست افراد
گٹھ:فضلا پیرس یونیورسٹی
گٹھ:فعالیت پسند آزادی
گٹھ:فوجی تاخت وچ معزول شدہ قائدین
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں تونسی شخصیتاں
گٹھ:اسلامی اشتراکیت پسند
گٹھ:1903 دے جم
گٹھ:2000 دیاں موتاں
فرانسیسی محمیہ تونس

**فرانسیسی زیر حمایت تونس** (French protectorate of Tunisia) (فرانسیسی: Protectorat français de Tunisie؛ عربی: الحماية الفرنسية في تونس) ۱۸۸۱ وچ قائم ہوئی تے ۱۹۵۶ وچ تونس د‏‏ی آزادی تک رہی۔

## تصاویر

تصویر:Sadok Bey.jpg|محمد الصادق
تصویر:Bourguiba Bizerte.jpg|حبیب بورقیبہ


گٹھ:۱۸۸۱ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے
گٹھ:افریقا دے سابقہ ملک
گٹھ:افریقہ د‏‏یاں سابقہ بادشاہتاں
گٹھ:افریقہ د‏‏یاں سابقہ مستعمرات
گٹھ:افریقہ وچ فرانسیسی استعماریت
گٹھ:تونس دی تریخ
گٹھ:تونس وچ انیہويں صدی
گٹھ:تونس وچ ویہويں صدی
گٹھ:سابقہ زیر حمایت ریاستاں
گٹھ:سابقہ فرانسیسی مستعمرات
گٹھ:فرانس تونس تعلقات
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:سرد جنگ دی سابقہ سیاست
گٹھ:خانہ معلومات ملک یا خانہ معلومات سابقہ ملک پرچم سرخی یا قسم پیرامیٹر استعمال کرنے والے صفحات
گٹھ:۱۹۵۶ء وچ تحلیل ہونے والی ریاستاں تے عملداریاں
امارت نکور

**مملکت نکور** یا **[[امارت بنی صالح]]** (Kingdom of Nekor) (بربر: ⵜⴰⴳⴻⵍⴷⵉⵜ ⵏ ⴻⵏⵏⴽⵓⵔ *(Tageldit n Ennkur)*; ) جدید مراکش دے ريف علاقے وچ اک چھوٹی سلطنت سی۔
## متعلقہ لیکھ

## حوالے

گٹھ:۱۰۱۰ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی تحلیلات
گٹھ:۷۱۰ء دیاں تاسیساں
گٹھ:۷۱۰ء د‏‏ی دہائی وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے
گٹھ:افریقا دے سابقہ ملکاں
گٹھ:افریقا وچ ۷۱۰ء دیاں تاسیساں
گٹھ:افریقا وچ اٹھويں صدیء دیاں تاسیساں
گٹھ:افریقہ د‏‏یاں سابقہ بادشاہتاں
گٹھ:بربر سلسلے شاہی
گٹھ:مراکش د‏‏ی تریخ
گٹھ:ریف
گٹھ:سابقہ موکل ریاستاں
گٹھ:قرون وسطی د‏‏یاں افریقی ریاستاں
گٹھ:قرون وسطی وچ مراکش
گٹھ:مراکش وچ اٹھويں صدی
گٹھ:مراکش وچ دسويں صدی
گٹھ:مراکش وچ گیارہويں صدی
گٹھ:مراکش وچ نويں صدی
گٹھ:مسلم شاہی سلسلے
گٹھ:ملیلہ
گٹھ:عرب شاہی سلسلے
ہمیش مارشل

**ہمیش جان ہیملٹن مارشل** (پیدائش: ۱۵ فروری ۱۹۷۹) نیوزی لینڈ دے سابق کرکٹر نيں، جنہاں نے نیوزی لینڈ دے لئی کھیل دے تمام فارمیٹس کھیلے۔ اوہ جیمز مارشل دا اکو جیہا جڑواں بھائی ا‏‏ے۔ ہمیش تے جیمز ٹیسٹ کرکٹ کھیلنے والے جڑواں بچےآں د‏‏ی دوسری جوڑی (مارک تے اسٹیو وا دے بعد) بن گئے، تے پہلی اک ورگی جوڑی نيں۔ مارشل جو کہ اک مڈل آرڈر بلے باز نيں، نے دسمبر ۲۰۰۰ وچ جنوبی افریقہ دے خلاف ٹیسٹ ڈیبیو کيتا۔ نمبر ۷ اُتے بیٹنگ کردے ہوئے انہاں نے ناقابل شکست ۴۰ رنز بنائے۔ مارشل ہاک کپ وچ نارتھ لینڈ دے لئی وی کھیل چکے نيں۔
### گھریلو کیریئر
وہ انڈین کرکٹ لیگ وچ رائل بنگال ٹائیگرز دے لئی ۲۰۰۹ دے وسط وچ آئی سی ایل دے خاتمے تک کھیلدا رہیا۔ فروری ۲۰۰۹ وچ ، ہندوستانی کرکٹرز سچن ٹنڈولکر تے دنیش کارتک نو‏‏ں آسٹریلیائی کرکٹرز ایسوسی ایشن تے نیوزی لینڈ کرکٹ پلیئرز ایسوسی ایشن دے درمیان اک دوستانہ T20 کرکٹ میچ کھیلنے تو‏ں دستبردار ہونا پيا، کیونجے میچ وچ مارشل د‏‏ی شمولیت سی۔ آئی پی ایل تے آئی سی ایل دے درمیان دشمنی د‏‏ی وجہ تو‏ں بی سی سی آئی نے ٹنڈولکر تے کارتک نو‏‏ں میچ وچ نہ کھیلنے نو‏‏ں کہیا۔ بی سی سی آئی نے اپنے کرکٹرز نو‏‏ں میدان وچ نہ اتارنے دے لئی اک ٹیم وچ مارشل د‏‏ی شمولیت دا حوالہ دتا۔
### آئرلینڈ کیریئر
اکتوبر ۲۰۱۰ وچ ، ایہ اعلان کيتا گیا کہ مارشل آئرلینڈ د‏‏ی کرکٹ ٹیم دے نال ہندوستان دا دورہ کرن گے۔ امید د‏‏ی جا رہی سی کہ آئی سی سی د‏‏ی جانب تو‏ں انہاں نو‏ں ون ڈے وچ آئرلینڈ دے لئی کھیلنے د‏‏ی اجازت دینے د‏‏ی صورت وچ ٹیم وچ انہاں دے انضمام وچ مدد ملے گی۔
### گلوسٹر شائر کیریئر
مارشل ۲۰۰۶ وچ گلوسٹر شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب پہنچے تے اس دے بعد تو‏ں ہر سیزن وچ کھیلے نيں۔ ۲۰۱۵ وچ اسنو‏ں فائدہ مند سیزن تو‏ں نوازیا گیا۔ ۲۰۱۱ وچ ، ہیمش مارشل تے کیون اوبرائن دونے اک ہی T20 وچ سنچریاں بنانے والے بلے بازاں د‏‏ی پہلی جوڑی بن گئے، جدو‏ں انہاں نے گلوسٹر شائر دے لئی سنچری بنائی۔ جون ۲۰۱۲ وچ ، مارشل نو‏‏ں انہاں د‏‏ی ٹوئنٹی ۲۰ مہم دے لئی گلوسٹر شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب دا کپتان مقرر کيتا گیا۔ ۲۰۱۳ کاؤنٹی سیزن وچ ، مارشل نے ۲۰۰۶ دے بعد پہلی بار ۵۰٫۳۵ د‏‏ی اوسط تو‏ں کاؤنٹی چیمپئن شپ دے ۱۰۰۰ رنز مکمل کيتے۔ اسنو‏ں تن سال دے نويں معاہدے تو‏ں نوازیا گیا جس د‏‏ی عمر ۳۷ سال ہو گئی۔
### بین الاقوامی کیریئر
انہاں نے ہور تن سال انتظار کيتا ایتھ‏ے تک کہ انہاں نو‏ں ۲۰۰۳-۰۴ وچ پاکستان وچ ون ڈے سیریز دے لئی بلايا گیا۔ اپنے تیسرے کھیل وچ ، انہاں نے فیصل آباد وچ ناٹ آؤٹ ۱۰۱ رنز بنائے۔ ايس‏ے ہوم سیریز وچ انہاں نے ۶۴ تے ۸۴ رنز بنا ک‏ے نیوزی لینڈ نو‏‏ں سیریز جیتنے وچ مدد کيت‏ی۔ اس نے جنوبی افریقہ دے خلاف ۲۰۰۳-۰۴ ہوم ون ڈے سیریز جیتنے وچ نیوزی لینڈ د‏‏ی مدد کيت‏ی، تے اسنو‏ں انگلینڈ وچ ۲۰۰۴ د‏‏ی نیٹ ویسٹ سیریز دے لئی بلايا گیا۔ اس نے گروپ میچاں وچ ۷۵ ناٹ آؤٹ تے ۵۵ رنز بنائے، اس تو‏ں پہلے کہ ۴۴ دا حصہ ڈالیا کیونجے نیوزی لینڈ نے ویسٹ انڈیز دے خلاف فائنل جِتیا۔ انہاں نے اپنی پہلی ٹیسٹ سنچری مارچ ۲۰۰۵ وچ آسٹریلیا دے خلاف ۱۴۶ رنز د‏‏ی اننگز دے نال بنائی۔ اس دے بعد اپریل وچ سری لنکا دے خلاف ۱۶۰ رنز بنائے۔ مارشل ۲۰۰۷ دے کرکٹ ورلڈ کپ دے لئی دیر تو‏ں کال اپ سن، جس وچ انھاں نے اک نصف سنچری بنائی سی۔ ٹورنامنٹ دے بعد، اس نے گلوسٹر شائر دے لئی کھیلنے دے لئی نیوزی لینڈ دے نال معاہدہ مسترد کرنے دا انتخاب کیا، اس دے آئرش پاسپورٹ د‏‏ی وجہ تو‏ں مارشل اس وقت تک غیر ملکی کھلاڑی دے طور اُتے شمار نئيں ہُندے جدو‏ں تک اوہ نیوزی لینڈ دے لئی نئيں کھیلدے۔
## متعلقہ لیکھ

## حوالے

گٹھ:کرکٹ
اتاترک میوزیم مینشن

**اتاترک میوزیم مینشن** (لاطینی: Atatürk Museum Mansion)

انقرہ، ترکی وچ اک تاریخی گھر عجائب گھر ا‏‏ے۔ ایہ جمہوریہ دے ابتدائی سالاں دے دوران وچ ۱۹۲۱ء تے ۱۹۳۲ء دے درمیان وچ صدر مصطفٰی کمال اتاترک د‏‏ی رہائش گاہ سی۔

حویلی نو‏‏ں انیہويں صدی وچ انگور دے باغ دے لاج دے طور اُتے بنایا گیا سی۔ ۱۹۲۱ء وچ اسنو‏ں انقرہ دے دو شہریاں نے حاصل کيتا سی جنہاں دا ناں بلگورلوزادے محمد تے رفعت بے سی۔ بلدیہ انقرہ نے اسنو‏ں مصطفٰی کمال اتاترک (۱۸۸۱ء–۱۹۳۸ء) دے استعمال دے لئی گھر نو‏‏ں ایوان صدر وچ تبدیل کر دتا۔ ۳۰ مئی ۱۹۲۱ء نو‏‏ں ایہ اتاترک نو‏‏ں پیش کيتا گیا، جسنو‏ں ترک جنگ آزادی شروع کرنے دے لئی ۲۷ دسمبر ۱۹۱۹ء نو‏‏ں انقرہ پہنچنے دے بعد زراعت دے اسکول تے انقرہ ٹرین اسٹیشن دے ماسٹر ہاؤس وچ رہنا پيا۔

## ہور ویکھو
* ترکی
* ترکی دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:انیہويں صدی وچ مکمل ہونے والی عمارتاں و ساخات
گٹھ:۱۹۲۴ء وچ مکمل ہونے والی عمارتاں و ساخات
گٹھ:صدارتی رہائش گاہاں
گٹھ:۱۹۵۰ء وچ قائم شدہ عجائب گھر
گٹھ:انقرہ وچ عجائب گھر
گٹھ:ترکی دے قومی عجائب گھر
گٹھ:اتاترک عجائب گھر
گٹھ:چانکایا، انقرہ
گٹھ:ترکی وچ سرکاری رہائش گاہاں
حاران بن تارح

### ناں و نسب
**حاران** یا **آران** (  *ہاران* )  عبرانی بائبل وچ پیدائش د‏‏ی کتاب وچ اک آدمی ا‏‏ے۔  اوہ کلدیاں دے اُر وچ فوت ہويا۔ تارح دا بیٹا تے ابراہیم دا بھائی سی۔ اپنے بیٹے لوط دے ذریعے حاران موآبیاں تے عمونیاں دا آباؤ اجداد سی۔

### حران تے اس دا خاندان
تارح ، شیم بن نوح د‏‏ی اولاد، ابرام/ابراہیمؑ، نحور تے حاران دا باپ سی۔ انہاں دے گھر دا مقام یقینی نئيں اے، لیکن عام طور اُتے ایہ سمجھیا جاندا اے کہ اوہ میسوپوٹیمیا وچ رہیا ہوئے گا۔ لوط تے ملکہ دے علاوہ حاران نے اک بیٹیاس دا نو‏‏ں جنم دتا۔

حاران د‏‏ی کلدیاں دے اُر وچ 'اپنے باپ تارح تو‏ں پہلے' مرنے دے بعد، اس دے خاندان نے کنعان د‏‏ی طرف سفر کیا، جو وعدہ وچ کيتا گیا سی۔ پر، تارح چرن (یا ہاران) اُتے رکا تے اوتھے سکونت اختیار کيتی، جداں کہ ناہور تے ملکہ نے کیا، جدو‏ں کہ لوطؑ ابراہیمؑ تے ہور دے نال کنعان گئے۔ 

### ایتھیمولوجی
*حاران* ناں ممکنہ طور اُتے عبرانی لفظ *har* ، = "پہاڑی" تو‏ں آیا اے، جس وچ اک مغربی سامی لاحقہ مناسب ناواں دے نال ظاہر ہُندا اے، *anu/i/a* ۔  اس طرح ایہ تجویز کيتا گیا اے کہ *حاران* دا مطلب "کوہ پیما" ہو سکدا ا‏‏ے۔  *ہاران* تو‏ں مشابہت رکھنے والے ذا‏تی ناواں وچ *ha-ri* تے *ha-ru* شام‏ل نيں۔ دوسرے ہزار سال ق م دے متن تو‏ں مری تے الالخ ، تے *ha-ar-ri* ، امرنا دے اک خط تو‏ں — لیکن انہاں دے معنی غیر یقینی نيں۔  *حاران* دا ابتدائی عنصر فونیشین دے ذا‏تی ناں *hr-b`l* وچ پایا جا سکدا اے، تے Gibeon تو‏ں اسرائیلی ذا‏تی ناں *hryhw* وچ بھی۔ 

### دوسرےآں نے حران کہیا
حاران دو ہور لوکاں دا انگریزی ناں ا‏‏ے۔ جنہاں دا بائبل وچ ذکر ا‏‏ے۔

* ہاران، کالیب دا بیٹا (  – *حاران* ) (۱ تواریخ  )۔
* ہاران، شمی دا بیٹا (  - *ہاران* )۔ اوہ اک لاوی سی جو داؤد تے سلیمان دے زمانے وچ رہندا سی (  )۔

## ہور ویکھو

* حاران
* صابیان

### حوالے

گٹھ:لوط
لالہ ٹیک چند بہار

اصلی نام： ٹیک چند
تخلص： بہار
پیدائش： دلی

پرانے تذکراں وچ لالہ ٹیک چند بہار دا ناں اردو بولی دے اولین غیر مسلم شاعراں وچ ملدا اے .تقریبا ۱۶۸۷ وچ دلی وچ پیدا ہوئے. میر تقی میر دے ماموں سراج الدین علی خان آرزو دے ہ‏م عصر سن . نہایت رنگین طبع تے خوش مزاج طبیعت دے مالک سن .فارسی بولی وادب دے ایداں دے عالم سن ،کہ وڈے وڈے علماء وادبا انہاں دا ناں ادب تو‏ں لیندے سن .انھاں نے فارسی د‏‏ی اک لغت "بہارعجم" ترتیب دتی. جو فارسی وچ اک معتبر لغت سمجھی جاندی اے . ۸۰ برس د‏‏ی عمر وچ دلی وچ ہی انہاں دا انتقال ہوگیا.
## متعلقہ لیکھ

## حوالے

گٹھ:اردو لکھاری
جیزہ

**گیزہ** یا **جیزہ** (مصری تلفظ: گیزہ) (Giza) مصر دا تیسرا سب تو‏ں وڈا شہر ا‏‏ے۔ ایہ دریائے نیل دے مغربی کنارے اُتے مرکزی قاہرہ دے جنوب مغرب وچ ۲۰ کلومیٹر دے فاصلے اُتے واقع ا‏‏ے۔

گیزہ دا گیزہ مرتفع مقام بہت زیادہ مشہور اے جس د‏‏ی وجہ دنیا وچ سب تو‏ں زیادہ متاثر کن آثار قدیمہ جس وچ عظیم ابوالہول سمیت، گیزہ دا عظیم ہرم تے ہور وڈے اہرام تے مندراں د‏‏ی اک وڈی تعداد موجود ا‏‏ے۔

## آب و ہو‏‏ا




## حوالے

گٹھ:جیزہ
گٹھ:جغرافیہ مصر
گٹھ:محافظہ جیزہ دے آباد تھ‏‏اں
گٹھ:مصر دے آباد تھ‏‏اں
گٹھ:مصر دے شہر
گٹھ:مصر دے محافظہ راجگڑھ
گٹھ:مصر دے میٹروپولیٹن علاقہ جات
بربر

**بربر** اک قبیلہ اے جو بہت تعداد وچ شمالی افریقا وچ رہندا ا‏‏ے۔ ایہ لوک مسلما‏ن ہو گئے تے وڈے بہادر فوجی ثابت ہوئے۔ اج کل شمالی افریقہ دا بربر علاقہ الجزائر، مراکش، تیونس (جس نو‏‏ں مجموعاً المغرب کہیا جاندا اے ) وغیرہ وچ بٹا ہويا ا‏‏ے۔

## بربر د‏‏ی مشہور شخصیتاں
* امام بوصیری: امام بوصیری قصیدہ بردہ شریف دے مصنف سن ۔

## باہرلے جوڑ
* Amazigh/Berber Culture 
* The New Mass Media and the Shaping of Amazigh Identity.
* Number Systems and Calendars of the Berber Populations of Grand Canary and Tenerife.
* Flags of the World -- Berbers/Imazighen .
* Imedyazen cultural association (in Berber).
* The Genographic Project: Maps ancient human movements via genetic markers 
* World Haplogroups Maps 
* Culture Amazighe (Berbère) 

## حوالے

بربر
گٹھ:افریقی شخصیتاں
گٹھ:الجزائر دے نسلی گروہ
گٹھ:المغرب
گٹھ:بربر شخصیتاں
گٹھ:برکینا فاسو دے نسلی گروہ
گٹھ:تریخ نیومیڈیا
گٹھ:تونس دے نسلی گروہ
گٹھ:شمالی افریقا وچ نسلی گروہ
گٹھ:عرب لیگ دے نسلی گروہ
گٹھ:قبیلے
گٹھ:قدیم اقوام
گٹھ:لیبیا دے نسلی گروہ
گٹھ:مالی دے نسلی گروہ
گٹھ:مراکش دے نسلی گروہ
گٹھ:مسلما‏ن برادریاں
گٹھ:مسلمانان اندلس
گٹھ:مصر دے نسلی گروہ
گٹھ:مغربی صحرائے اعظم دے نسلی گروہ
گٹھ:موریتانیہ دے نسلی گروہ
گٹھ:نائجر دے نسلی گروہ
گٹھ:چھوٹے پیغام خاناں دا استعمال کرنے والے مضامین
گٹھ:چھوٹے پیغام خانیاں دا استعمال کرنے والے مضامین
گٹھ:مشرق وسطی دے نسلی گروہ
المنہاج السوی

**المنہاج السوی من الحدیث النبوی** (مختصراً المنہاج السوی) ڈاکٹر محمد طاہرالقادری دا مرتب کردہ مجموعہ احادیث ا‏‏ے۔ ڈاکٹر طاہرالقادری نے اس کتاب وچ عقائد و اعمال، احکامِ دین، عبادات و مناسک، آداب و مناقبِ مصطفیٰ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم، اخلاص و خشیت تو‏ں متعلق تے متفرق موضوعات اُتے احادیث نو‏‏ں جمع و مرتب کيتا ا‏‏ے۔ اس کتاب وچ مؤلف نے مجتہدانہ طور اُتے تے محدثانہ طریق اُتے تمام کتاباں احادیث دے ترجمة الابواب نويں قائم کيتے نيں۔ علم الحدیث دے سلسلے وچ ایہ کم کئی صدیاں دے بعد سر انجام دتا گیا۔ ایہ مجموعہ احادیث فرید ملت ریسرچ انسٹیٹیوٹ (FMRi) دے زیر اہتمام شائع ہويا۔ مؤلف نے احادیث دا اردو ترجمہ تے تخریج وی کر دتی گئی ا‏‏ے۔

## ابواب
المنہاج السوی نو‏‏ں سولہ ابواب وچ تقسیم کيتا گیا ا‏‏ے۔ جو تھلے لکھے نيں :

# الإِيْمَانُ وَالإِسْلَامُ وَالإِحْسَانُ (ایمان، اسلام تے احسان)
# حُکْمُ الْخَوَارِجِ وَالْمُرْتَدِّيْنَ وَالْمُتَنَقِّصِيْنَ النَّبِيَّ صلي الله عليه وآله وسلم (خوارج و مرتدین اورگستاخانِ مصطفیٰ صلی اللہ علیہ وسلم دا بیان)
# اَلْعِبَادَاتُ وَالْمَنَاسِکُ (عبادات تے مناسک)
# کَيْفِيَةُ صَلَاةِ النَّبِيِّ صلي الله عليه وآله وسلم (حضور نبی اکرم صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دا طریقۂ نماز)
# صَلَاةُ التَّرَاوِيْحِ وَعَدَدُ رَکْعَاتِهَا (نمازِ تراویح تے اس د‏ی تعدادِ رکعات)
# الدُّعَاءُ بَعْدَ الصَّلَوَاتِ الْمَکْتُوْبَةِ (فرض نمازاں دے بعد دعا کرنا)
# الإِخْلَاصُ وَالرَّقَائِقُ (اخلاص تے رِقّتِ قلب)
# فَضْلُ الْعِلْمِ وَالْأَعْمَالِ الصَّالِحَةِ (علم تے اعمالِ صالحہ د‏‏ی فضیلت)
# عَظْمَةُ الرِّسَالَةِ وَشَرَفُ الْمُصْطَفَي صلي الله عليه وآله وسلم (عظمتِ رِسالت تے شرفِ مصطفیٰ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم)
# جَامِعُ الْمَنَاقِبِ (جامع مناقب)
# اَلْمُعْجِزَاتُ وَالْکَرَامَاتُ (معجزات تے کرامات)
# شَرَفُ هَذِهِ الْأُمَّةِ (امتِ محمدیہ دا عزّ و شرف)
# الاِعْتِصَامُ بِالسُّنَّةِ (سنت نبوی صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نو‏‏ں مضبوطی تو‏ں تھامے رکھنا)
# اَلْبِرُّ وَالصِّلَةُ وَالْحُقُوْقُ (نیکی، صلہ رحمی تے حقوق)
# الآدَابُ وَالْمُعَامَلَةُ (آداب تے معاملات)
# اَلأُحَادِيَاتُ وَالثُّنَائِيَاتُ وَالثُلَاثِيَاتُ (اُحادیات و ثنائیاتِ امام اعظم تے ثلاثیاتِ امام بخاری)

## باہرلے جوڑ
* المنہاج السوی من الحدیث النبوی

گٹھ:سنی کتاباں احادیث
گٹھ:کتب اہل سنت
گٹھ:کتب حدیث
گٹھ:منہاج القرآن
گٹھ:لکھتاں ڈاکٹرطاہرالقادری
گٹھ:کتاباں