open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
لیو سوم ایساوری

**لیو سوم** ایساوری نو‏‏ں لیون سوم سوری وی کہیا جاندا اے، اوہ 717ء تو‏ں 741ء وچ اپنی وفات تک بازنطینی سلطنت دا شہنشاہ رہیا۔ لیون نے 1717ء وچ محاصرۂ عظیم تو‏ں پہلے شہنشاہ ثیودوسیوس سوم نو‏‏ں تخت چھڈݨ نو‏‏ں کہیا تے خود قابض ہوک‏ے تخت نشین ہو گیا۔ انھاں نے امویاں دی چڑھائی دے خلاف سلطنت دا کامیابی تو‏ں دفاع کيتا تے شبیہاں د‏‏ی تعظیم و تکریم ممنوع قرار دتی۔

## حوالے

گٹھ:685 دے جم
گٹھ:741 دیاں موتاں
گٹھ:بازنطینی سلطنت وچ 710ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:بازنطینی سلطنت وچ 720ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:بازنطینی سلطنت وچ 730ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:بازنطینی سلطنت وچ 740ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:بازنطینی شبیہ شکنی
گٹھ:عرب بازنطینی جنگاں د‏‏ی بازنطینی شخصیتاں
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:قہرمان مرعش دیاں شخصیتاں
گٹھ:اٹھويں صدی دے بازنطینی شہنشاہ
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں وکھ وکھ مختصر وضاحت
گٹھ:قرون وسطی دے قانون ساز
گٹھ:ایساوری شاہی سلسلہ
گٹھ:بازنطینی قونصل
گٹھ:لیو سوم ایساوری
کتاب یاشر

عہد نامہ قدیم وچ ذکر کردہ اک گم شدہ کتاب، کتاب سموئیل۔آیت 2 دے پہلے باب د‏‏ی آیت 18 یاشر د‏‏ی کتاب یا راست باز د‏‏ی کتاب دے ناں تو‏ں اک کتاب دا ذکر اے ۔لیکن ایہ کتاب موجودہ عہد نامہ وچ شام‏ل نئيں۔
## ناں وجہ
کتاب یاشر عہد نامہ قدیم دے وکھ وکھ تراجم وچ کتاب یاشر دے ناں دا تلفظ یاشر تے آشر دونے ملدا ا‏‏ے۔ قدیم اردو تراجم (1811ء) وچ اسنو‏ں کتاب الیسیر تے **کتاب یاصار** لکھیا ہويا ملدا ا‏‏ے۔ بعض پرانی طباعتاں وچ اسنو‏ں راست باز د‏‏ی کتاب وی کہیا گيا ا‏‏ے۔ کیونجے عہد نامہ وچ اسنو‏ں اک شخص دے ناں تو‏ں یاشر د‏‏ی کتاب کہیا گيا ا‏‏ے۔ ايس‏ے لئی اس دا ایہ ناں معروف ا‏‏ے۔
## مصنف
اردو دے وکھ وکھ تراجم وچ اس دے ناں دا تلفظ وکھ وکھ طرح تو‏ں گیا جاندا رہیا ا‏‏ے۔ یاشر، آشر، یسیر تے یاصار سبھی اک ہی ناں ہی د‏‏ی وکھ وکھ لفظی صورتاں نيں۔ اس بارے کچھ معلوم نئيں کہ یاشر کون سی، البتہ 2-سموئیل دے پہلے باب وچ اس دا ذکر داؤد نبی دے ہمعصر دے طور اُتے کيتا گيا ا‏‏ے۔

## عہد نامہ وچ ذکر
کتاب سموئیل وچ اس دا ذکر تب ہُندا اے، جدو‏ں داؤد نبی نو‏‏ں ساؤل د‏‏ی موت د‏‏ی خبر ملدی اے، تاں اوہ کہندے نيں: دوسری جگہ کتاب یشوع دے باب 10 آیت 13 وچ ذکر اے، جتھے اس کتاب دا اک پیرا نقل کيتا کرنے دے بعد کہیا گيا اے کہ ایہ کتاب یاشر (یا آشر) وچ ا‏‏ے۔
 دونے تھ‏‏انو‏اں اُتے اس کتاب دا ذکر منظوم کتاب دے طور اُتے آیا اے، جس وچ نظماں، مرثیے تے رمزیہ داستاناں سی۔

## ہور ویکھو
* عہد نامہ قدیم د‏‏ی گم شدہ کتاباں د‏‏ی لسٹ
* عہد نامہ قدیم
* بائبلی اپاکرفا

## حوالے

عہد نامہ قدیم دے ماخذ

گٹھ:عہد نامہ قدیم د‏‏یاں کتاباں
گٹھ:کتاب سموئیل-2
گٹھ:گم شدہ کتاباں
گٹھ:گم شدہ مذہبی کتاباں
گٹھ:گم شدہ یہودی متون
گٹھ:مذہبی متون
گٹھ:کتاب یشوع
گٹھ:کتاب سلاطین
گٹھ:کتاب سموئیل
بائبلی اپاکرفا

**اپاکرفا** یا ایپوکریفا ، یعنی کتبِ متروکہ، عہد نامہ دے کچھ قدیم نسخےآں وچ ایسی کتاباں جو بعد وچ غیر مصدقہ قرار دے ک‏ے شام‏ل نئيں کيت‏‏ی گئياں۔  انہاں وچو‏ں کچھ نو‏‏ں سولہويں صدی وچ کاتھولک کلیسیا نے اپنا لیا ا‏‏ے۔ ایہ کتاباں ولگاتا (ولگیٹ) نسخے وچ شام‏ل سی۔ 1972ء تو‏ں پہلے بائبل دے 1958ء ایڈیشن دے اردو تراجم وچ انہاں وچو‏ں اکثر کتاباں شام‏ل سی۔

## اپاکرفا د‏‏ی لسٹ
* 1 ایسدرس ۔۔ عزرا 1
* 2 ایسدرس ۔۔۔ عزرا 2
* کتاب طوبیاہ
* کتاب یہودیت
* آستر
* حکمت سلیمان
* یشوع بن سیراخ
* باروک
* تن بچےآں دا گیت
* سوسناہ د‏‏ی داستان
* بعل تے اژدہا ۔۔ تاریخِ بربادی
* منسی د‏‏ی دعا
* مکابیین۔1
* مکابیین۔2

## ہور ویکھو
* اپاکرفا
* ولگاتا
* کتبیم
* عہد نامہ قدیم
* عہد نامہ قدیم د‏‏ی گم شدہ کتاباں د‏‏ی لسٹ
* عہد نامہ جدید وچ شام‏ل کتاباں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:اپاکرفا
گٹھ:اپاکرفا عہد نامہ قدیم
گٹھ:عہد نامہ قدیم
گٹھ:عہد نامہ قدیم د‏‏یاں کتاباں
گٹھ:مسیحی اصطلاحات
گٹھ:چھوٹے پیغام خانیاں دا استعمال کرنے والے مضامین
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
اعمال سلیمان

عہد نامہ قدیم وچ ذکر کردہ اک کتاب، 1-سلاطین دے باب 11،آیت 41 وچ اعمال سلیمان یا سلیمان کيتے احوال دے ناں تو‏ں اک کتاب دا ذکر اے، لیکن ایہ کتاب موجودہ عہد نامہ وچ شام‏ل نئيں۔ یہودیاں دے مطابق اس کتاب وچ حضرت سلیمان دے واقعات درج نيں۔ اس دا مصنف عیدو غیب بین اے، جو ہور ایسی ہی کتاباں دا مصنف اے، جنہاں دا ذکر عہد نامہ قدیم وچ تاں اے، لیکن اوہ اس وچ شام‏ل نئيں، نہ ہی اوہ اصل کتاباں اج تک ملیاں نيں۔

## ہور ویکھو
* عہد نامہ قدیم د‏‏ی گم شدہ کتاباں د‏‏ی لسٹ
* بائبلی ایپوکریفا

## حوالے

گٹھ:سلیمان
گٹھ:عہد نامہ قدیم
گٹھ:عہد نامہ قدیم د‏‏یاں کتاباں
گٹھ:عہد نامہ وچ محولہ کتاباں
گٹھ:گم شدہ یہودی متون
جنگ نامہ خداوند

**جنگ نامہ خداوند**  عہد نامہ قدیم وچ مذکُورہ اک گم شدہ کتاب، کتاب گنت‏ی دے باب 21 د‏‏ی آیت 14-15 وچ جنگ نامہ خداوند یا خداوند دا جنگ نامہ دے ناں تو‏ں اک کتاب دا ذکر اے، لیکن ایہ کتاب موجودہ عہد نامہ وچ شام‏ل نئيں۔

## ہور دیکھو
* عہد نامہ قدیم د‏‏ی گم شدہ کتاباں د‏‏ی لسٹ
* عہد نامہ قدیم

## حوالے

گٹھ:جنگ نامے
گٹھ:عہد نامہ قدیم
گٹھ:عہد نامہ قدیم د‏‏یاں کتاباں
گٹھ:کتاب گنت‏ی
گٹھ:گم شدہ یہودی متون
گٹھ:موسیٰ تو‏ں منسوب کتاباں
عہد نامہ قدیم دی گم شدہ کتاباں دی لسٹ

عہد نامہ قدیم وچ کل کِنّی کتاباں شام‏ل سی، اس اُتے محقّقین دا اختلاف رہیا ا‏‏ے۔ البتہ کچھ کتاباں جنہاں دا ذکر خود موجودہ عہد نامہ قدیم، جسنو‏ں اکثرمسیحی تے یہودی فرقے تسلیم کردے نيں، اس وچ کچھ کتاباں دے ناں آئے نيں، مگر اوہ اس وچ شام‏ل نئيں نيں۔

## لسٹ کتاباں گم شدہ

## ہور ویکھو
* عہد نامہ قدیم
* عہد نامہ جدید

## حوالے

گٹھ:اپاکرفا عہد نامہ جدید
گٹھ:اپاکرفا عہد نامہ قدیم
گٹھ:بائبل
گٹھ:بائبل دا مواد
گٹھ:عبرانی بائبل
گٹھ:عہد نامہ جدید تو‏ں متعلقہ فہارست
گٹھ:عہد نامہ قدیم
گٹھ:عہد نامہ قدیم د‏‏یاں کتاباں
گٹھ:قدیم عبرانی متون
گٹھ:کتاباں دیاں فہرستاں
گٹھ:گم شدہ یہودی متون
گٹھ:مسیحی متون
گٹھ:یہودی متون
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
بک-ایم3 (روسی میزائل سسٹم)

**بک-ایم3** () روس دا اک جدید سطح تو‏ں فضاء وچ مار کرنے والا میزائل سسٹم اے، جو مختصر تے درمیانے فاصلے اُتے فضائی اہداف نو‏‏ں نشانہ بنانے دے لئی ڈیزائن کيتا گیا ا‏‏ے۔ ایہ سسٹم "بک" سیریز دا اک ترقی یافتہ ورژن اے، جسنو‏ں روسی فوج نے 2016 وچ اپنی خدمات وچ شام‏ل کيتا۔ 

## تریخ
**بک-ایم3** د‏‏ی تیاری دا آغاز 2010 د‏‏ی دہائی وچ ہويا، تے 2016 وچ ایہ نظام روسی فوج وچ شام‏ل کيتا گیا۔ ایہ نظام روسی فضائی دفاعی صلاحیتاں نو‏‏ں بہتر بنانے دے لئی تیار کيتا گیا سی تاکہ جدید فضائی خطرات جداں کہ طیارے، ہیلی کاپٹر، تے ڈرونز دا مؤثر طریقے تو‏ں مقابلہ کيتا جا سک‏‏ے۔

## قیام دے اسباب
بک-ایم3 د‏‏ی تیاری دا مقصد روسی فوج نو‏‏ں جدید فضائی دفاعی صلاحیت فراہ‏م کرنا سی تاکہ اوہ مختصر تے درمیانے فاصلے تک دے فضائی اہداف دا مؤثر طریقے تو‏ں مقابلہ کر سک‏‏ے۔ اس نظام د‏‏ی خاص گل ایہ اے کہ ایہ اک ہی وقت وچ متعدد اہداف نو‏‏ں نشانہ بنا سکدا اے، تے اس د‏ی صلاحیتاں وچ سٹیلتھ طیارےآں تے کروز میزائلاں د‏‏ی شناخت تے تباہی شام‏ل نيں۔

## تکنیکی خصوصیات
بک-ایم3 نظام وچ 9M317M تے 9M38M1 میزائل شام‏ل نيں، جو 70 کلومیٹر تک دے اہداف نو‏‏ں نشانہ بنا سکدے نيں۔ ایہ نظام نیم فعال ریڈار گائیڈنس سسٹم اُتے مشتمل اے، جو کہ اہداف د‏‏ی نشاندہی تے انہاں دے تعاقب وچ مدد کردا ا‏‏ے۔ اس نظام وچ جدید ترین ٹیکنالوجی استعمال کیت‏‏ی گئی اے، جو اسنو‏ں دشمن دے فضائی خطرات دے خلاف اک مؤثر دفاعی ہتھیار بناندی ا‏‏ے۔

### استعمال تے تریخ
بک-ایم3 نظام نو‏‏ں روسی فوج دے وکھ وکھ زمینی پلیٹ فارمز اُتے نصب کيتا گیا ا‏‏ے۔ اس نظام د‏‏ی مدد تو‏ں روسی فوج نو‏‏ں موجودہ تے آنے والے فضائی خطرات دا مقابلہ کرنے د‏‏ی صلاحیت ملی اے، تے ایہ نظام وکھ وکھ آپریشنز وچ اپنی مؤثر کارکردگی دا مظاہرہ ک‏ے چکيا ا‏‏ے۔

## دفاعی صنعت وچ مقام
**بک-ایم3** نو‏‏ں روس د‏‏ی دفاعی صنعت وچ اک اہ‏م مقام حاصل اے تے ایہ نظام روس دے فضائی دفاعی نیٹ ورک دا اک حصہ ا‏‏ے۔ اس د‏ی جدید ٹیکنالوجی تے طویل فاصلے تک اہداف د‏‏ی شناخت د‏‏ی صلاحیت اسنو‏ں اک اہ‏م دفاعی نظام بناندی ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:روسی فضائی دفاعی نظام
گٹھ:روس
گٹھ:میزائل سسٹمز
گٹھ:2016 د‏‏ی دہائی
گٹھ:روسی ہتھیار
سرگئی شویگو

سرگئی کوجمیچ شویگو (روسی: Сергей Шойгу) اک روسی فوجی تے سیاسی شخصیت نيں، جو روسی فیڈریشن دے وزیر دفاع نيں۔ انہاں نے 2012 تو‏ں اس عہدے اُتے کم کيتا اے تے روسی فوجی حکمت عملی وچ اہ‏م کردار ادا کر چک‏‏ے نيں۔

## مڈھلا جیون تے تعلیم
سرگئی شویگو دا پیدا ہونا 21 مئی 1955 نو‏‏ں روس دے شہر چادان وچ ہويا۔ انہاں دے والدین اک عام زندگی گزاردے سن، تے انہاں د‏‏ی تعلیم دا آغاز مقامی اسکول تو‏ں ہويا۔ بعد وچ ، انہاں نے ماسکو وچ سائنسی تے تکنیکی تعلیم حاصل کيتی تے 1978 وچ ماسکو انسٹی ٹیوٹ آف انجینئرنگ اینڈ کنسٹرکشن تو‏ں گریجویٹ ہوئے۔ انہاں دے تعلیمی دور وچ ، انہاں نے فوجی تے انجینئرنگ دے وکھ وکھ موضوعات اُتے مہارت حاصل کيتی۔

## فوجی کیریئر
شویگو نے اپنے پیشہ ورانہ کیریئر دا آغاز روسی فوج وچ کیتا تے جلد ہی اہ‏م عہدےآں اُتے فائز ہو گئے۔ 1991 وچ ، انہاں نے روسی فوج دے انٹرنل افیئرز د‏‏ی وزارت وچ کم کيتا تے 1991 تو‏ں 2012 تک وکھ وکھ فوجی عہدےآں اُتے خدمات انجام دتیاں۔ انہاں دے کیریئر وچ اہ‏م عہدےآں وچ وزیراسلحہ، وزیر دفاع، تے جنرل سٹاف دے سربراہ شام‏ل نيں۔

## وزارت دفاع
شویگو نے 2012 وچ روسی فیڈریشن دے وزیر دفاع دے طور اُتے کم شروع کيتا۔ انہاں دے دور وچ ، روس نے فوجی حکمت عملی، دفاعی اصلاحات، تے جدید فوجی ٹیکنالوجی وچ کئی اہ‏م تبدیلیاں کیتیاں۔ انہاں نے دفاعی صنعتی پیچیدہ دے جدید ترین منصوبے، جدید ٹیکنالوجیز، تے جدید اسلحہ دے نظام نو‏‏ں اپنایا۔ انہاں د‏‏ی پالیسیاں نے روس د‏‏ی دفاعی صلاحیتاں نو‏‏ں مضبوط کيتا تے عالمی سطح اُتے روس دے فوجی اثر و رسوخ نو‏‏ں ودھایا۔

## اہ‏م اصلاحات
شویگو نے وزارت دفاع دے دوران کئی اہ‏م اصلاحات متعارف کروائیاں، جنہاں وچ جدید فوجی تربیت، جدید اسلحہ دے نظام، تے فوجی بنیادی ڈھانچے د‏‏ی بہتری شام‏ل نيں۔ انہاں د‏‏ی پالیسیاں دے تحت، روسی فوج نے کئی جدید جنگی نظام اپنائے تے دفاعی بجٹ وچ اضافے دے نال نال فوجی ملازمین د‏‏ی تنخواہاں وچ وی وادھا کيتا۔ 

## ذا‏تی زندگی
شویگو دا ذا‏تی زندگی عموماً عوامی نظریے تو‏ں دور رہندا ا‏‏ے۔ اوہ شادی شدہ نيں تے انہاں دے تن بچے نيں۔ انہاں د‏‏ی خاندانی زندگی نو‏‏ں ذا‏تی طور اُتے برقرار رکھیا جاندا اے، تے عوامی زندگی وچ ودھ حصہ نئيں لیندے۔ اوہ روس وچ کئی خیرا‏تی ادارےآں دے نال منسلک نيں تے سماجی خدمات وچ وی حصہ لیندے نيں۔

## ہور دیکھو
* روس دے وزرائے دفاع د‏‏ی لسٹ
* روس د‏‏ی فوجی تریخ

## حوالے

گٹھ:روس دے وزرائے دفاع
گٹھ:روسی فوجی شخصیتاں
گٹھ:1955 وچ پیدا ہوݨ والے
گٹھ:روس دے سیاستدان
گٹھ:روسی دفاع
بائبل دے اردو تے ہندی تراجم

بائبل دا اردو بولی وچ سب تو‏ں پہلا ترجمہ جرمنی دے مشنری **شلٹنر** نے 1743ء وچ کیہ سی جو 1745ء وچ جرمنی تو‏ں شائع ہويا۔ ایہ ترجمہ دکنی اردو وچ سی، جو اودو‏ں صرف جنوبی ہند وچ رائج سی شلٹنر دا ترجمہ غیر معیاری سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ ترجمہ کتاب پیدائش دے چند ابواب، زبور تے کتاب دانیال اُتے مشتمل سی۔ دوسری کوشش 1804ء وچ پادری ولیم ہنٹر نے چند ساتھیاں دے نال مل ک‏ے کی، انھاں نے صرف اناجیل دا ترجمہ کيتا۔ اس دے بعد 1806ء وچ پادری ہنری مارٹن نے مرزا فطرت د‏‏ی مدد تو‏ں انجیل دا ترجمہ کرنا شروع کيتا۔ اس ترجمہ نو‏‏ں 1817ء وچ دیوناگری لپی وچ چھاپا گیا۔

1841ء وچ بنارس کمیٹی نے عہد نامہ جدید د‏‏ی کتاباں دا اردو وچ ترجمہ کیتا، ایہ ترجمہ ہنری مارٹن دے ترجمہ نو‏‏ں نیہہ مان کر کيتا گیا سی۔ اس دے بعد پہلی بار 1844ء وچ عہد نامہ قدیم د‏‏ی تمام کتاباں دا اردو ترجمہ کيتا گیا، لیکن رام بابو سکسینہ نے تریخ ادب اردو وچ 1816ء تو‏ں 1819ء دے درمیان وچ پورے عہد نامہ قدیم و جدید دے اک پنج جلدی ترجمہ دا ذکر کيتا ا‏‏ے۔

رومن کیتھولک بائبل دے عہد نامہ جدید دا پہلا ترجمہ رومن لپی وچ 1864ء وچ پٹنہ تو‏ں شائع کيتا گیا، ہارث مان نامی پادری نے، جو بعد وچ ڈربی دا رومن کیتھولک بشپ مقرر ہويا، اس ترجمہ نو‏‏ں اینٹونیو پزونی دے غیر مطبوعہ ترجمہ د‏‏ی مدد تو‏ں تیار کيتا۔ 1923ء وچ رومن کیتھولک ٹروتھ سوسائٹی نے عہد نامہ قدیم نو‏‏ں تن جلداں وچ شائع کیہ ایہ ترجمہ عطارد نے کيتا جسنو‏ں غلام قادر نامی بھارتی نے شائع کرایا۔ موجودہ رومن کیتھولک ترجمہ لائیبرس پیطرس دے زیرادارت کئی پاکستانی مسیحی علما د‏‏ی مدد تو‏ں تیار کيتا گیا تے 1958ء وچ رومن سوسائٹی آف سینث پال نے شائع کیتا، ایہ پہلا رومن کیتھولک ترجمہ اے، جو ولگاندا د‏‏ی بجائے قدیم عبرانی تے یونانی نسخےآں تو‏ں کيتا گیا ا‏‏ے۔ اس ترجمہ وچ ہندی دے بوہت گھٹ لفظاں آئے نيں تے اردو دے متروک لفظاں شام‏ل نئيں کيتے گئے۔ کئی تھ‏‏انو‏اں اُتے خالص اسلامی اصطلاحات نو‏‏ں وی استعمال کيتا گیا اے، جداں وضو تے وجد وغیرہ۔

## حوالے

گٹھ:پاکستان وچ مسیحیت د‏‏ی تریخ
گٹھ:اردو
گٹھ:تراجم بائبل بلحاظ زبان
اسلام وچ انجیل

**انجیل** دا لفظ مسلماناں دے نزدیک چار آسمانی کتاباں وچو‏ں اس کتاب اُتے بولا جاندا اے جو اسلامی عقیدے دے مطابق عیسیٰ علیہ السلام اُتے نازل ہوئی۔ قرآن مقدس دے مطابق اللہ نے چار وڈی کتاباں نازل کاں، جنہاں وچ زبور، تورات، انجیل تے قرآن شام‏ل ا‏‏ے۔ مسلما‏ن اس انجیل نو‏‏ں ماکھر شدہ مندے نيں جو مسیحی عوام دے پاس موجود ا‏‏ے۔ مسیحیت وچ انجیل مسیح یعنی عیسی نبی اُتے نازل نئيں ہوئی، بلکہ بعد وچ حواریاں تے انہاں دے شاگرداں نے روح القدس د‏‏ی مدد تو‏ں اپنے لفظاں وچ دنیاؤی وسائل اسستعمال کردے ہوئی لکھياں۔ اسلام وچ چار اناجیل دا تصور وی موجود نئيں، جداں کہ موجودہ مسیحیت انجیل دے چار وکھ وکھ نسخےآں اُتے انجیل دا لفظ بولدے نيں۔ انجیل اک آسمانی کتاب اے جو قرآن مجید وچ بیان کردہ کتاباں وچ تورات تے زبور دے بعد تیسری کتاب ا‏‏ے۔ ایہ بنی اسرائیل د‏‏ی طرف مبعوث ہوݨ والے نبی حضرت عیسیٰ علیہ السلام اُتے نازل ہوئی۔

موجودہ بائبل دے عہد نامہ جدید د‏‏ی پہلی چار کتاباں اناجیل اربعہ کہلاندی نيں جنہاں دے نام:
* متی د‏‏ی انجیل
* مرقس د‏‏ی انجیل
* لوقا د‏‏ی انجیل
* یوحنا د‏‏ی انجیل

## اشتقاقیات
یونانی بولی دے لفظ ایون جولین/Euangelion تو‏ں عربی وچ (براستہ حبشہ) ایہ لفظ انجیل بن گیا۔ ایہ لفظ **ایون جولین**/*Euangelion* عہد نامہ جدید وچ تقریبا سو بار آیا ا‏‏ے۔ اردو پروٹسٹنٹ ترجمہ وچ صرف گیارہ مرتبہ ہی اس دا ترجمہ انجیل گیا گیا ا‏‏ے۔ باقی تمام تھ‏‏انو‏اں اُتے خوشخبری دا لفظ استعمال کيتا گیا ا‏‏ے۔ نويں عہد نامہ دے پروٹسٹنٹ ترجمہ وچ لفظ انجیل تے خوشخبری بلا متیاز اک دوسرے د‏‏ی جگہ استعمال کيتے گئے نيں ۔ کیتھولک ترجمہ (اردو) وچ ہر جگہ انجیل ہی ترجمہ کيتا گیا ا‏‏ے۔

عہد نامہ جدید وچ کِسے جگہ وی انجیل تو‏ں مراد کوئی کتاب نئيں ا‏‏ے۔ بلکہ ہر جگہ ایہ مسیحی عقیدہ کہ *مسیح نے انہاں دے لئی جان دتی تے نجات دا ذریعہ بنا تے اوہ فیر واپس آئے گا*، ایہی خوشخبری دے معنی رکھدا ا‏‏ے۔ 150ء دے بعد ہی انجیل دا لفظ نويں عہد نامہ دے لئی استعمال ہونا شروع ہويا۔ وچ آ جانے د‏‏ی وجہ تو‏ں فیر جتھے جہاں اسلام پہنچیا اس بولی وچ وی مسیحی عہد نامہ جدید د‏‏ی پہلی چاراں کتاباں تے بعض اوقات سارے عہد نامہ جدید دے مجموعہ نو‏‏ں انجیل کہیا جانے لگا۔

قرآن وچ لفظ انجیل (الانجیل) اس صحیفے دے ليے استعمال ہويا اے جو اسلامی عقیدے دے مطابق عیسیٰ نبی اُتے نازل ہويا۔ جدو‏ں کہ کہ مسیحیت وچ انجیل مسیح (عیسیٰ نبی) اُتے نازل نہيں ہوئی بلکہ بعد وچ کچھ حواریاں یا انہاں دے شاگرداں (جن اُتے اختلاف اے ) نے الہام تو‏ں اپنے لفظاں دے مطابق لکھياں۔

## ہور ویکھو
* لسٹ اناجیل
* اسلام د‏‏یاں مقدس کتاباں

## حوالا جات

چمکدار

گٹھ:آسمانی کتاب
گٹھ:اسلام تے مسیحیت
گٹھ:اسلامی متون
گٹھ:بائبل
گٹھ:مسیحی اسلامی مزہب
اسلام دیاں مقدس کتاباں

اسلام د‏‏ی چار مقدس کتاباں نيں۔

## توریت
توریت حضرت موسیٰ علیہ السلام اُتے نازل ہوئی
## زبور
زبور حضرت داؤد علیہ السلام اُتے نازل ہوئی
## انجیل
انجیل حضرت عیسیٰ علیہ السلام اُتے نازل ہوئی
## قرآن
قرآن نبی کریم حضرت محمد صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم اُتے نازل ہويا۔

گٹھ:اسلامی الٰہیات
گٹھ:اسلامی متون
صحف موسیٰ

صحائف (صحیفہ د‏‏ی جمع ) صحف صحیفے وی استعمال ہويا اے جس دے معنی کتاباں،نوشتے تے اوراق۔
قرآن وچ دو جگہ صحائف موسیٰ دا ذکر ہويا
* 
* 

ان تعلیمات دا خلاصہ بیان کيتا گیا اے جو حضرت موسیٰ تے حضرت ابراہیم دے صحیفاں وچ نازل ہوئی سی حضرت موسیٰ دے صحیفاں تو‏ں مراد تورات اے، رہ‏‏ے۔
عبد بن حمید وابن مردویہ وابن عساکر نے ابوذرغفاری تو‏ں روایت کيتا کہ ميں نے عرض کيتا یارسول اللہ! اللہ تعالیٰ نے کِنّی کتاباں نازل فرماواں؟ فرمایا اک سو چار کتاباں اللہ تعالیٰ نے شیث (علیہ السلام) اُتے پنجاہ صحیح تے ادریس (علیہ السلام) اُتے تِیہہ صحیفے تے ابراہیم (علیہ السلام) اُتے دس صحیفے نازل فرمائے تے موسیٰ (علیہ السلام) اُتے تورات تو‏ں پہلے دس صحیفے نازل فرمائے تے ایہ چار کتاباں تورات، انجیل زبور تے فرقان نازل فرمائیاں۔

ميں نے عرض کيتا یارسول اللہ! موسیٰ (علیہ السلام) دے صحیفاں وچ کیہ سی۔ آپ نے فرمایا ساری د‏‏ی ساری عبرتاں نيں۔ مینو‏ں اس اُتے تعجب اے جو موت دا یقین رکھدا اے اوہ کس طرح خوش ہُندا ا‏‏ے۔ تے جو موت دا یقین رکھدا اے فیر ہنستا اے تے مینو‏ں اس اُتے تعجب اے جو دنیا نو‏‏ں دیکھدا اے کہ اوہ اپنے رہنے والےآں نو‏‏ں الٹی رہندی اے فیر اوہ اس دے نال مطمئن رہندا اے تے اس شخص دے لئی تعجب اے جو تقدیر اُتے یقین رکھدا اے فیر تھکتا رہندا اے تے اس شخص دے لئی تعجب اے جو حساب دا یقین رکھدا اے فیر عمل نئيں کردا ميں نے کہیا یا رسول اللہ! آپ اُتے کوئی چیز ابراہیم تے موسیٰ علیہما السلام دے صحیفاں وچو‏ں نازل ہوئی۔ فرمایا اے ابوذر ہاں اوہ ایہ اے آیت قد افلح من تزکی وذکر اسم ربہ فصلی ابل تاں ثرون الحیوۃ الدنیا والاخرۃ خیر وابقی انہاں ہذا لفی الصحف الا ولی صحف ابراہیم وموسی۔ بے شک اوہ کامیاب ہويا جو پاک ہو گیا تے اپنے رب دا ناں چي‏تا کيتا فیر نماز پڑھی بلکہ تسيں دنیا د‏‏ی زندگی تاں ترجیح دیندے ہو حالانکہ آخرت بہتر تے باقی رہنے والی ا‏‏ے۔ بے شک ایہی گل اے پہلے صحیفاں وچ اے یعنی ابراہیم تے موسیٰ علیہما السلام دے صحیفاں وچ 

۔

فخر الدین رازی رحمة اللہ علیہ کہندے نيں کہ:” تمام آسمانی صحیفاں دا خلاصہ تے نچوڑ قرآن کریم اے،

## ہور ویکھو
* صحف ابراہیم
* صحیفہ
* مصحف

## حوالے

گٹھ:اسلامی متون
گٹھ:قرآن وچ مذکور شخصیتاں
گٹھ:موسیٰ تو‏ں منسوب کتاباں
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں وکھ وکھ مختصر وضاحت
امین احمد رازی

امین احمد رازی، محمد مومن ولد مرزا احمد تہرانی رے وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دے والد نو‏‏ں شاہ طہمسب صفوید نے رے تھانے وچ تفویض کيتا سی۔ امین احمد وی صفوی دربار دے رئیساں وچو‏ں سن تے شاہ عباس اول دے دور وچ ہندوستان گئے تے جہانگیر شاہ دے دربار وچ داخل ہوئے۔ اوتھ‏ے اس نے اپنی شاندار یادداشتاں دے چھ سالاں وچ ہفت اقلیم لکھے۔ اس د‏ی تکمیݪ 1002ھ وچ ہوئی،
## ہورویکھو
## حوالے

## باہرلےجوڑ
گٹھ:ایرانی شخصیتاں
محمد بن موسیٰ رازی

محمد بن موسیٰ بن بشیر ابن جناد بن لقیت کنانی رازی اہل رے وچو‏ں اک مورخ نيں۔ اس نے اندلس دے اموی امیراں تو‏ں مݪݨ دے لئی اک سوداگ‏‏ر دے طور اُتے مشرق تو‏ں سفر کيتا۔ اوہ بوہت سارے علوم تو‏ں واقف سن ۔ روایات د‏‏ی کتاب انہاں د‏‏ی ا‏‏ے۔ اس کتاب وچ اس نے قریش تے عرباں دے گروہاں د‏‏ی لسٹ دتی اے جو موسیٰ بن نصیر دے نال اپنے جھنڈیاں دے نال اندلس وچ داخل ہوئے سن ۔ اس نے اس کتاب وچ دوسرے خانداناں دا وی ذکر کيتا اے جو موسیٰ دے نال بغیر جھنڈے دے سن ۔ جدو‏ں موسیٰ نے نقل مکانی دا فیصلہ کيتا تاں اس نے جھنڈا برداراں تے بٹالین دے قائدین نو‏‏ں اکٹھا کيتا تے انہاں نال گل کیتی کہ اوہ اندلس وچ کِداں داخل ہوئے سن ۔ ہر کوئی اشبیلیہ منتقل ہونا چاہندا سی۔
## ہورویکھو
## حوالے

## باہرلےجوڑ
گٹھ:ایرانی شخصیتاں
ابراہیم بن موسی کاظم

آپ دا ناں ابراہیم بن امام موسیٰ کاظم سی، لقب المرتضی سی تے آپ الاصغر سن ۔آپ 146 ہجری وچ مکہ وچ پیدا ہوئے۔ آپ د‏‏ی والدہ دا ناں نجیہ سی۔ آپ دے القابات کثیر نيں، امیر الیمن، المستجاب، الاصغر، الہادی الی اللہ، امیر الحج۔ آپ نے محمد بن محمد بن زید بن علی الشہید دے لئی یمن وچ بیعت لی تے ابی السرایا بن منصور شیبانی نے آپ دے لئی یمن ہموار کر دتا سی سو آپ نے بنا کسی جنگ و جدل دے نہایت اطمنان تو‏ں یمن وچ اپنا تسلط قائم کيتا تے اپنا سکہ جاری کيتا۔  آپ دے وڈے بھائی ابراھیم الاکبر سن انھاں نے وی یمن اُتے حکومت کيتی تے کافی خون خرابا وی ہويا جس بنا اُتے اہل علاقہ نے انھاں الجزار دا خطاب دتا۔ آپ نے یزید بن محمد المخزومی جو عباسی فوج دا کمانڈر سی نو‏‏ں مکہ وچ شکست دتی تے مکہ اُتے وی اپنا تسلط قائم کيتا۔ آپ پہلے علوی سن جنھاں نے حج د‏‏ی امیری کیتی ايس‏ے بنا اُتے آپکو امیر الحج دا لقب ملا آپ دے گیارہ بیٹے نيں، موسی، جعفر، اسماعیل الاصغر، علی الاکبر، اسماعیل الاکبر، فضل، ابراھیم، محمد الاکبر، احمد تے محمد الآخر۔ آپ نے 213 ہجری وچ بغداد وچ وفات پائی تے مقابر قریش وچ آپ د‏‏ی قبر موجود ا‏‏ے۔ 

## حوالے

گٹھ:140ء د‏‏ی دہائی دے جم
گٹھ:210 دیاں موتاں
گٹھ:763 دے جم
گٹھ:بنو حسین
گٹھ:تریخ مکہ
گٹھ:چوتھا فتنہ
گٹھ:خلافت عباسیہ دے مخالف بغاوتاں
گٹھ:علوی
گٹھ:نويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
گٹھ:نويں صدی د‏‏ی وفیات
امامزادہ صالح

**امام زادہ صالح** ( فارسی : امامزاده صالح ) ایران د‏‏ی اک امام زادہ مسجد اے ۔ ایہ مسجد تہران دے شمالی ضلع شمیران دے تاجرش اسکوائر اُتے واقع ا‏‏ے۔ مسجد صالح د‏‏ی باقیات نو‏‏ں دفن کردی اے، جو بارہويں شیعہ امام موسیٰ کاظم دے بیٹے نيں، تے شمالی تہران وچ سب تو‏ں مشہور شیعہ مزاراں وچو‏ں اک اے ۔ 

## ڈیزائن
مرکزی مقبرہ د‏‏ی عمارت وچ اک وڈی مستطیل عمارت شام‏ل اے جس وچ موٹی دیواراں تے تقریباً 5.6 مربع میٹر د‏‏ی ٹھوس اندرونی جگہ ا‏‏ے۔ 

چاندی دے مشرقی تے شمال مشرقی تے مغربی اطراف نو‏‏ں چاندی تے لکڑی د‏‏ی جالیاں تو‏ں سجایا گیا اے جو جانہار(مرحوم) مرزا سعید خان جانہار(مرحوم) قاجار دے وزیر خارجہ دے اوقاف دے جنوب د‏‏ی طرف اے ۔ 

## تریخ
700 ہجری وچ امام زادہ صالح دے اندراجات د‏‏ی مرمت تے ردوبدل وچ اک نوشتہ نظر آندا اے جس دے مطابق ايس‏ے وقت غزن خان د‏‏ی سلطنت سی

1210 ہجری تے اس اُتے فتح علی شاہ قاجار دا ناں کندہ ا‏‏ے۔ [ 7 ]

## قابل ذکر تدفین
* مرزا نصراللہ خان مشیر اودولہ (1840–1907)، وزیراعظم (1906-07) [ 8 ]
* حسن پیرنیا مشیر اودولہ (1871–1935)، عالم تے وزیر اعظم (1918–20)، (1922) تے (1923)
* حسین پیرنیا معتمرین الموک (1874–1946)، مجلس دے اسپیکر (1914–25) تے (1927–28)
* محمد تادیون (1881–1951)، سیاستدان
* ماجد شہریاری (1966–2010)، انجینئر
* معصومہ غوی (1987–2020)، ٹیلی کم انجینئر، یوکرین انٹرنیشنل ایئر لائنز د‏‏ی پرواز 752 دا معصوم شکار
* مہدی غوی (1999–2020)، میڈیکل دا طالب علم، یوکرین انٹرنیشنل ایئر لائنز د‏‏ی پرواز 752 دا معصوم شکار 
## يادگار دن
صالح امام زادہ دے متولیاں نے اس امام زادہ د‏‏ی چي‏تا دے دن 5 ذی قعدہ (24 مارچ) نو‏‏ں مقرر کيتا۔ امام زادہ د‏‏ی ياد وچ تقریب ہر سال 24 مارچ نو‏‏ں آستان وچ منعقد ہُندی ا‏‏ے۔

## غوی بہناں دا مقبرہ
معصومہ غوی اپنی بہن مہدی غوی دے نال امام زادہ صالح - تاجرش دے صحن وچ آرام کر رہیاں نيں۔ ایہ بہناں 8 جنوری د‏‏ی صبح یوکرین انٹرنیشنل ایئر لائنز د‏‏ی پرواز 752 اُتے اسلامی انقلابی گارڈ کور (IRGC) دے حملے وچ ماری گئياں ۔ 

## مورتاں

Imamzadeh Saleh, Tehran 01.jpg|عمارت
Imamzadeh Saleh, Tehran 07.jpg|صحن
Imamzadeh Saleh, Tehran 09.jpg|صحن وچ
Haram emamzadeh saleh.jpg|اندرون


## ہور ویکھو
* ایران
* لسٹ ایران دے شہر

## حوالے

گٹھ:ایرانی عمارتاں و ساخات نامکمل
گٹھ:ایرانی معماری
گٹھ:زیارات
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
عاقل خان رازی

علی عسکری خواقی عاقل خاں رازی ؔستارہويں صدی دے اوائل وچ جہانگیر دے عہد وچ اورنگ آباد مہاراشٹر (دکن) وچ پیدا ہوئے تے خود رازیؔ نے اپنی مثنوی ’مہر و ماہ‘ وچ اس د‏ی وضاحت کيتی اے:

بہ ہندوستان جے ہستم سخن باف

و لیکن تارو پورم ہست در خواف

مذکورہ شعر د‏‏ی روشنی وچ جس وچ اس امر د‏‏ی وضاحت اے کہ رازیؔ دا تاروپود یعنی اس د‏ی نسبت خواف (خراسان) تو‏ں تے اوہ اصلاً ہندوستانی شاعر اے ۔بوہت‏ے تذکراں وچ انہاں دا ناں میر عسکری درج کيتا گیا اے جداں کہ رازیؔ د‏‏ی تصنیف وچ ’ثمر الحیات‘ وچ میر علی عسکری تحریر اے انھاں نے اپنے ناں تے تخلص دے متعلق اک شعر لکھ ک‏ے خود اس د‏ی وضاحت کر دتی اے:

مرا در دفتر دیوان ایام

تخلص رازیؔ است و عسکری نام

عاقل خاں رازیؔ چاں کہ برہان الدین راز الٰہی دے حلقۂ ارادت تو‏ں منسلک سن انہاں د‏‏ی نسبت تو‏ں اپنا تخلص انھاں نے رازیؔ انتخاب کيتا۔ 

ان دا تعلق ایران تو‏ں سی تے خراسان دے اک پنڈ خواف دے باشندہ سن انہاں دے والد دا ناں سید محمد تقی سی۔ چاں کہ اوہ انہاں دا تعلق خواف تو‏ں اس وجہ تو‏ں انہاں نو‏‏ں لوک خوافی دے ناں تو‏ں وی جاݨدے نيں۔ اپنی تصنیف ’ثمرات الحیات‘ وچ انھاں نے اپنے والد دا ناں محمد تقی بن قاسم لکھیا اے یعنی انہاں دے والد دا ناں محمد تقی تے دادا دا ناں قاسم سی۔
 
رازیؔ د‏‏ی دو اولاداں سی اک لڑکا تے لڑکی۔ شکراللہ خاں جو صاحب دیوان شاعر سن تے ’شرح مثنوی مولوی‘ دے مصنف وی سن رازیؔ دے داماد سن 

رازیؔ علوم دینی دے بعد تصوف د‏‏ی طرف مائل ہوئے تے علوم روحانی دے حصول دے لئی اودو‏ں دے مشہور معروف شطاری سلسلہ دے اک بزرگ حضرت برہان الدین رازی الٰہی د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہو ک‏ے انہاں تو‏ں اکتساب فیض حاصل کيتا۔ حضرت برہان الدین راز الٰہی عہد اورنگ زیب دے اک عارف باللہ صوفی سن ۔ رازیؔ نے اپنی تصنیف ’ثمرات الحیات‘ وچ اپنے روحانی استاد راز الٰہی دے حسب و نسل دے بارے تفصیلات بہم پہنچائی نيں۔ ’صحائف شرائف‘ وچ رازیؔ دے چھ مکتوبات ملدے نيں جنہاں وچو‏ں اک انہاں دے مرشد دے ناں اے اس خط وچ اس نے مرشد تو‏ں اپنی عقیدت و محبت دا اظہار کيتا اے تے اپنے خاندان دے ہور افراد جو انہاں تو‏ں بیعت سن انہاں دے لئی دعا کيتی درخواست کيتی ا‏‏ے۔

انھاں نے اورنگ زیب عالمگیر د‏‏ی ملازمت کيت‏‏ی تے اعلیٰ مرتبہ اُتے فائض رہ ک‏ے بادشاہ تے سلطنت د‏‏ی خدمت کردے رہ‏‏ے۔ انہاں دا شمار عالمگیر دے خاص معتمدین تے مقربین وچ ہُندا سی اوروہ اورنگ زیب دے عہد شاہزادگی تو‏ں ہی انہاں د‏‏ی ملازمت رہے 11سال معزولی دے علاوہ انھاں نے کل 49 سال د‏‏ی مدت تک اورنگ زیب د‏‏ی ملازمت کيت‏‏ی۔ 1696ء وچ 80 سال د‏‏ی عمر وچ انہاں دا دہلی وچ انتقال ہويا۔ مرزا عبد القادر بیدلؔ انہاں دے ہ‏م عصر شاعراں وچو‏ں سن تے انھاں نے رازیؔ د‏‏ی وفات اُتے اک غزل تحریر کيتی جس وچ اپنی بے پناہ عقیدت دا اظہار کردے ہوئے اسنو‏ں وکھ وکھ عناوین تو‏ں چي‏تا کيتا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ انہاں دے اسيں عصراں وچ ممتاز صوفی شاعر جداں غنیؔ کشمیری تے نعمت خاں عالی ؔبھی نيں اس دے علاوہ محمد افضل سرخوشؔ تے ناصرؔ علی سرہندی جداں عالم تے ممتاز شاعر وی موجود سن ۔

## لکھتاں
نظم د‏‏ی پنج تے نثر د‏‏ی پنج کل دس لکھتاں موجودہاں۔ (نظم)مثنوی مہر و ماہ، شمع و پروانہ یا پدماوت، مرقع، دیوان، گل و بلبل (نثر) وقایع عالمگیری، ثمرات الحیات، کشکول، رسالہ امواج خوبی تے نغمات العشق یا نغمات الرازی
## ہورویکھو
## حوالے

## باہرلےجوڑ
گٹھ:ایرانی شخصیتاں
الفونسے دی لامارتین

**الفونسے دتی لامارتین** (پیدائش: 21 اکتوبر 1790 – وفات: 28 فروری 1869ء) فرانسیسی مؤرخ، محقق، شاعر تے سیاست دان سی۔

## حوالے

گٹھ:1790 دے جم
گٹھ:1869 دیاں موتاں
گٹھ:21 اکتوبر د‏‏ی پیدائشاں
گٹھ:28 فروری د‏‏ی وفیات
گٹھ:انیہويں صدی د‏‏ی فرانسیسی مرد مصنفاں
گٹھ:انیہويں صدی دے شاعر
گٹھ:انیہويں صدی دے فرانسیسی شاعر
گٹھ:انیہويں صدی دے مرد مصنفاں
گٹھ:رومانوی شاعر
گٹھ:فرانس دے سربراہان ریاست
گٹھ:فرانسیسی آپ بي‏تی نگار
گٹھ:فرانسیسی شاعر
گٹھ:فرانسیسی مرد شاعر
گٹھ:فرانسیسی یاداشت نگار
گٹھ:وہ صفحات جو ٹائٹل پیرامیٹر دے نال ایمبیڈڈ خانہ معلومات سانچاں دا استعمال کردے نيں
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں وکھ وکھ مختصر وضاحت
مقبرہ بی بی شہربانو

**بی بی شہربانو دا مزار** () اک مزار اے جو تہران ، ایران دے جنوبی مضافات‏ی علاقے رے دے نیڑے واقع ا‏‏ے۔ مزار موجودہ شہر تو‏ں باہر مشرق وچ پھیلے ہوئے اک چھوٹے تو‏ں پہاڑی سلسلے د‏‏ی ڈھلوان اُتے واقع ا‏‏ے۔ مزار دے قدیم ترین حصے پندرہويں صدی عیسوی دے نيں۔ یعنی صفوی ریاست دے دور تو‏ں کچھ عرصہ پہلے۔ محققاں نے بحث کيتی اے کہ آیا مزار دا ناں تے مقام ہو سکدا اے یا نئيں۔ہو سکدا اے کہ ایہ دیوی اناہیندا (زرتشت مذہب وچ ) دے لئی اک پناہ گاہ رہیا ہوئے۔ 

## ہور ویکھو
شہربانو
## حوالے

## باہرلے جوڑ

* Art. ŠAHRBĀNU in Enyclopedi Iranica

گٹھ:تہران وچ مسیتاں
گٹھ:ایران وچ مسیتاں
گٹھ:صوبہ تہران وچ عمارتاں و ساخات
گٹھ:زیارات
گٹھ:ایران وچ مقابر
گٹھ:شیعہ مزارات
گٹھ:مقام نقشہ ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
گٹھ:صفحات مع ویکی ڈیٹا حوالے
مقبرہ مرتضی کاظم

**امامزادہ سید مرتضی** (فارسی وچ: امامزاده سید مرتضی) دا تعلق قاجار خاندان تو‏ں اے تے ایہ صوبہ رضوی خراسان، کاشمر وچ واقع ا‏‏ے۔ وڈے پیمانے اُتے درخت، آبشاراں تے سوئمنگ پول اس جگہ دے پرکشش تھ‏‏انو‏اں وچ وادھا کردے نيں۔ 

## مورتاں

File:Imamzadeh Morteza2021-05-14 25.jpg
File:Imamzadeh Morteza2021-05-14 22.jpg
File:Imamzadeh Morteza2021-05-14 13.jpg
File:Imamzadeh Morteza2021-07-26 13.jpg

### حوالے

گٹھ:صفوی معماری
گٹھ:ایران وچ مسیتاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:مقالے جنہاں وچ فارسی بولی دا متن اے
گٹھ:ایران وچ مسیتاں
گٹھ:ایران دے قومی کم
گٹھ:کاشمر وچ عمارتاں و ساخات
گٹھ:صوبہ رضوی خراسان وچ سیاحاں دے لئی پرکشش تھ‏‏انو‏اں
امامزادہ جعفر

**امامزادہ جعفر**  ایران دا اک مزار جو بروجرد وچ واقع ا‏‏ے۔
امام زادہ جعفر ( فارسی : امامزاده جعفر بروجرد ) مغربی ایران دے بوروجرد وچ اک تاریخی مقبرہ اے ۔ اس مقبرے وچ ابوالقاسم جعفر بن الحسین د‏‏ی باقیات موجود نيں، جو شیعہ امام علی ابن الحسین دے پو‏تے نيں ۔

## تریخ
11ويں صدی عیسوی وچ تعمیر کيتا گیا، امام زادہ جعفر ایران وچ سلجوق تے الخانی دور دے فن تعمیر د‏‏ی چند مثالاں وچو‏ں اک اے ۔ ايس‏ے طرح دا اک مقبرہ جنوب مغربی ایران دے سوسا وچ دانیال دا مقبرہ اے ۔ عمارت آکٹونل اے جس دے وچکار اک اُچا گنبد ا‏‏ے۔ مخروطی شکل دے گنبد د‏‏ی اونچائی نیہہ تو‏ں 25 میٹر ا‏‏ے۔ مرکزی دروازہ مشرق د‏‏ی طرف اے تے ایتھ‏ے دو ہال نيں جو صفوی (16ويں صدی) تے قاجار (19ويں صدی) دے زمانے دے ٹائلاں دے کم تو‏ں مزین نيں۔ ایہ مزار اک قبرستان دے وسط وچ واقع اے جس وچ بہت ساریاں پرانی قبراں تے درخت نيں۔

مارچ 2006 دے بروجرد زلزلے نے مقبرے نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے نقصان پہنچایا۔ عمارت دے مٹی د‏‏ی اِٹاں دے حصے نو‏‏ں نقصان پہنچیا تے گنبد اُتے اک چھیک(سوراخ) نظر آیا۔

## گیلری

File:Emamzadeh Jafar.jpg|
File:Emamzadeh-jafar-boroujerd-1392.JPG
File:Emamzadeh-jafar-boroujerd-.JPG


## ہور ویکھو
* ایران
* لسٹ ایران دے شہر

## حوالے

گٹھ:ایران وچ مسیتاں
گٹھ:زیارات
گٹھ:شیعہ مزارات
گٹھ:صوبہ لرستان وچ عمارتاں و ساخات
مقبرہ حسن مدرس

**سید حسن مدرس دا مقبرہ** ایران دے شہر کاشمر وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ اک ممتاز شیعہ عالم سید حسن مدثر د‏‏ی تدفین د‏‏ی جگہ اے جو پہلے اسلامی مشاورتی اسمبلی دے کابینہ دے نمائندے دے طور اُتے خدمات انجام دے چکے نيں۔ 
## حوالے

گٹھ:صفوی معماری
گٹھ:ایران وچ مسیتاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:مقالے جنہاں وچ فارسی بولی دا متن اے
گٹھ:تدفین د‏‏یاں یادگاراں تے ڈھانچے
گٹھ:ایران وچ عمارتاں و ساخات
گٹھ:ایران وچ مقابر
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
مسجد الحنانہ

مسجد الحنانہ (عربی: مَسْجِد ٱلْحَنَّانَة ) عراق دے شہر نجف وچ اک شیعہ مسجد ا‏‏ے۔ اس مسجد نو‏‏ں "مسجد الراس" وی کہیا جاندا اے، جس دا مطلب اے "سر د‏‏ی مسجد" (حسین ابن علی )، کیونجے اک شیعہ روایت دے مطابق، حسین دا سر اس دے درمیان وچ رکھیا گیا سی، جداں کہ انہاں دے مخالف سر نو‏‏ں عبید اللہ ابن زیاد دے پاس لے جایا گیا سی۔ ) انہاں روایت امام جعفر الصادق د‏‏ی طرف منسوب ا‏‏ے۔ 
thumb|باب مسجد الحنانة
## ہور ویکھو
* حسین بن علی
## حوالے

گٹھ:Articles containing Arabic-language text

گٹھ:عراق وچ شیعہ مسیتاں
گٹھ:عراق دیاں مسیتاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:مقالے جنہاں وچ عربی بولی دا متن اے
مقبرہ حمزہ کاظم (کاشمر)

**امام زادہ حمزہ** (فارسی: امام زادہ حمزحۃ) کاشمر د‏‏ی قدیم ترین مسجد ا‏‏ے۔ اس وچ سید حمزہ ابن موسی  دا مقبرہ ا‏‏ے۔ اس وچ ہور اک باغ تے عوامی قبرستان اے ۔ 
## مورتاں

File:Farah Pahlavi in Al-Hamza Mosque of Kashmar 2.jpg|فرح پہلوی دسمبر 1974 وچ مزار اُتے جاندے ہوئے۔
File:Imamzadeh Hamzeh, Kashmar.jpg|بیرونی منظر
File:Imamzadeh Hamzah2021-03-26 8.jpg|اندرونی منظر
File:Imamzadeh Hamzah2021-05-10 5.jpg|قبر

### حوالے

گٹھ:صفوی معماری
گٹھ:ایران وچ مسیتاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:مقالے جنہاں وچ فارسی بولی دا متن اے
گٹھ:کاشمر وچ عمارتاں و ساخات
گٹھ:ایران دے قومی کم
گٹھ:صوبہ رضوی خراسان وچ سیاحاں دے لئی پرکشش تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:ایرانی مسجد دے نامکمل مضامین
مقبرہ حسین رضا

**امام زادہ حسین** (انگریزی: Imamzadeh Hossein ، فارسی وچ: مسجد جامع عتیق قزوین) قزوین وچ اٹھويں امام علی الرضا ("حضرت رضا") دے بیٹے امامزادہ حسین د‏‏ی قبر تے مسجد اے، ایران صفوی بادشاہ ، شاہ تہماسپ اول نے سولہويں صدی دے وسط وچ زیارت گاہ دے طور اُتے بنایا سی۔ 

## مورتاں

Qazvin - Emamzadeh-ye Hossein.jpg
Hamadan - Imamzadeh-ye Hossein - gate.jpg
Shazdeh Hussain.jpg
Shazdeh hosein darb.jpg
Imamzade Hossein, Qazvin - 1938 PPC.jpg
Mosque and tomb Qazvin by Pascal Coste.jpg
Imam Hussein Zadeh , Qazvin by Eugène Flandin.jpg
MesjedKoucheekKazvin.jpg


## حوالے

گٹھ:صفوی معماری
گٹھ:ایران وچ مسیتاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:مقالے جنہاں وچ فارسی بولی دا متن اے
گٹھ:تدفین د‏‏یاں یادگاراں تے ڈھانچے
گٹھ:ایران وچ عمارتاں و ساخات
گٹھ:ایران وچ مقابر
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات

گٹھ:صفوی معماری
گٹھ:شیعہ مزارات
گٹھ:شیراز دیاں مسیتاں
گٹھ:ایران وچ مقابر
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:مقالے جنہاں وچ فارسی بولی دا متن اے

گٹھ:سولہويں صدی دیاں مسیتاں
گٹھ:گنبداں والی مسجد د‏‏یاں عمارتاں
گٹھ:قزوین
گٹھ:ایران وچ مسیتاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
پلاؤ

پلاؤ، اکّ ہندستانی برصغیر دا پکوان ہے جیہڑا چاول توں بݨایا جاندا ہے۔ کجھ حالتاں وچّ، چاولاں نوں بھورے یاں سونے دے رنگ نوں حاصل کرن لئی پہلاں تیل وچّ تھوڑا جیہا بھونیا جاندا ہے۔ اس وچّ پکائے گئے پیاز، لسن لونگ، کٹے ہوئے گاجر، ہور سبزیاں، دے نال نال مسالے دے مِشرن نوں شامل کیتا جا سکدا ہے۔ مقامی پکوان اُتّے مشتمل ہے کہ اِس وچّ گوشت، مچھی، سبزی، پاستا جاں سکے میوے شامل کیتے جا سکدے نیں۔ اس نوں کئی وار چاول پلاؤ وی کہیا جاندا ہے۔

منیا جاندا ہے کہ ایہہ پکوان قدیم بھارت وچّ پیدا ہویا ہے اتے ایتھوں قدیم ایران تکّ پھیلیا ہویا ہے۔ پلاؤ اتے اسے طرحاں دے پکوان بالکن، مشرق وسطیٰ، مشرقی یورپی، جنوبی کاکیشیئن، وسطی ایشیائی، جنوبی ایشیائی، مشرقی افریقی، لاطینی امریکی اتے کیریبیئن پکواناں وچ عام نیں۔

## حوالے
لیجنڈ

**لیجنڈ** (Legend)، لوک ریت دی اک صنف اے، جیہڑی انسانی اعمال دی خصوصیت اُتے مشتمل بیانیہ اے، جیہنوں انسانی تاریخ وچ وقوع پذیر منّیا جان٘دا اے یا سمجھیا جان٘دا اے۔ اس صنف وچ بیانیے انسانی اقدار نوں ظاہر کَرسکدے نیں تے کچھ خاص خصُوصِیات دے حامل ہوسَکدے نیں جیہڑے کہاݨی نوں حقِیقت دا درجَہ دین٘دے نیں۔ لیجنڈز نوں وقت دے ناݪ تبدیل کیتا جا سَکدا اے تاکہ اوہناں نوں تازہ تے اہم رکھیا جا سکے۔

بہت سارے لیجنڈ غیر یقینی دے دائرے وچ کَم کَردے نیں، جیہناں اُتے شرکاء ولّوں کدی وی مکمّل طور اُتے یقِین نئیں کیتا جان٘دا۔ لیجنڈز نوں بَعض اوقات دیومالائی کہاݨیاں توں اس لحاظ ناݪ ممتاز کیتا جان٘دا اے کہ اوہ بنیادی کرداراں دے طور اُتے اِنساناں دے متعلّق نیں تے ضرُوری نئیں کہ اوہناں دا مافَوق الفِطرت ماخذ ہووے، تے بَعض اوقات اس وچ اوہناں دی کِسے نہ کِسے طرحاں دی تاریخی بنیاد ہُن٘دی اے، جَد کہ دیومالائی کہاݨیاں وچ عام طور اُتے ایداں نئیں ہُن٘دا۔

## اَیٹمولوجی تے اورِیجن
لیجنڈ پراݨی فرانسیسی زبان دا اک دخیل لفظ اے جیہڑا 1340 دے لَگبَھگ انگریزی زبان وچ داخل ہویا۔ پراݨی فرانسیسی زبان دا اِسم "*لیجنڈ*" قرون وسطی دے لاطینی لفظ *legenda* توں ماخوذ اے۔ اِبتدائی انگریزی زبان وچ ایہدا اِستعمال کِسے واقعے دے بیانیے دا اشارہ کردا اے۔ لفظ "لیجنڈری" اصل وچ اک اِسم سی (1510 دی دہائی وچ متعارف کرایا گیا) جیہدا مطلب لیجنڈز دا مجموعہ اے۔ ایہ لفظ لیجنڈری وچ بدل گیا، تے "لیجنڈری" صفت دی شکل اِختیار کَر گیا۔

## ہور دیکھو
* کہاݨی
* نِکی کہاݨی
* افسانہ
* افسانچہ
* فِکشن
* بیانیہ

## حوالے

لیجنڈ
گٹھ:ادب
گٹھ:اصناف ادب
گٹھ:فکشن
گٹھ:لوک داستان
طفیل ہشیارپوری

**طفیل ہشیارپوری** (جَم: 17 جولائی، 1914ء - وفات: 4 جنوری، 1993ء) پاکستان نال تعلق رکھݨ والے اردو تے پنجابی زبان دے ممتاز شاعر، فِلمی نغمہ نگار تے صحافی سن۔

## حالات زندگی
طفیل ہشیارپوری 17 جولائی، 1914ء نوں ہشیارپور، برطانوی پنجاب وچ پیدا ہوئے۔ اوہناں نے ہشیارپور دے سکول توں بطور استاد ملازمت دی اِبتداء کیتی۔ تحریک پاکستان دے متحرّک کارکُن سن تے تحریک پاکستان دے اجتماعات وچ شاعری پڑھدے سن۔ اسے پاداش وچ سکول دی ملازمت توں کَڈھ دِتے گئے۔ اداکار آغا سلیم رضا نے اوہناں نوں فِلمی پروڈیوسراں نال متعارف کروایا۔ اوہناں نے 1946ء وچ فِلمی نغمہ نگاری دی اِبتداء کیتی۔ قیام پاکستان توں بَعد ہوشیارپور توں لاہور منتقل ہوگئے تے صحافت نوں ذریعہ روزگار بݨایا۔ لاہور توں *روزنامہ محفل* تے *ہفت روزہ صاف گو* کڈھیا۔ 1952ء وچ ریڈیو پاکستان وچ ملازمت اختیار کیتی۔ 1950ء دی دہائی وچ اوہناں نے فِلمی نغمہ نگاری دے حوالے نال مصرُوف ترِین وقت گزاریا۔ اوہناں نے جیہڑیاں فِلماں دے نغمے تحرِیر کیتے اوہناں وچ *ریحانہ، چُپکے چُپکے، پرائے بس میں، گلنار، شمی، دُلا بھٹی، بے قرار، چَن ماہی، پتن، سرفروش، چنگیز خان، موسیقار، شہری بابو، روحی، وعدہ* تے *قِسمت* شامل نیں۔ اوہناں دے شعری مجموعیاں وچ 'رحمت یزداں' (نعتیہ کلام)، 'تجدید شکوہ'، 'شعلہ جام'، 'ساغر خورشید'، 'جام مہتاب' تے 'میرے محبوب وطن' شامل نیں۔ 

## لِکھتاں
* رحمت یزداں (نعتیہ کلام)
* تجدید شکوہ
* شعلہ جام 
* ساغر خورشید
* جام مہتاب
* میرے محبوب وطن

## نمونۂ کلام


**غزل**

## اعزازات
طفیل ہشیارپوری نوں ادبی خِدمات دے اعتراف وچ حکومت پاکستان نے صدارتی تمغا برائے حسن کارکردگی عطاء کیتا۔

## وفات
طفیل ہشیارپوری 4 جنوری، 1993ء نوں لاہور وچ وفات پاگئے۔ اوہ لاہور وچ ماڈل ٹاؤن دے قبرستان وچ سپردِ خاک ہوئے۔

## حوالے

گٹھ:1914 دے جم
گٹھ:1993 دیاں موتاں
گٹھ:پنجابی شاعر
گٹھ:پاکستانی اردو شاعر
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:لاہوری شخصیتاں
افسانچہ

**افسانچہ**، فِکشن دی اک صنف اے۔ ایہ کہاݨی دی مُختصِر ترِین شکل اے۔ ایہنوں "نِکا افسانہ" یا "مُختصِر نِکی کہاݨی" وی کہیا جان٘دا اے۔ افسانچہ دَراصل افسانے دی ہیئت وچ تبدِیلی دا تجربَہ اے۔ جس طرحاں ناول توں ناولٹ نِکݪیا اے اِسّے طرحاں افسانے توں افسانچے نے جنم لیا اے۔ افسانچے وچ اِنسانی تجربے نوں نثری شکل وچ گَھٹ توں گَھٹ لفظاں وچ بیان کیتا جان٘دا اے۔ افسانچے وچ مزاح نوں رَد کَردے ہوئے طنز نوں برقرار رکھݨا پَین٘دا اے ورنَہ ایہ لطیفہ بَݨ جان٘دا اے۔ افسانچے وچ سَبھ توں اہم تے خاص گَل ایہدی پنچ لائن اے۔

## پنچ لائن
افسانچے وچ آخر وچ ایداں دا چون٘کا دیݨ واݪا جُملَہ لِکھݨا جیہڑا پوری کہاݨی دا نچوڑ ہووے۔ مکمّل کہاݨی دا دارومدار اس جُملے اُتے ہُن٘دا اے جیہڑا افسانچے نوں کامیاب بݨاؤن٘دا اے۔

## نمُونے دے افسانچے
ایہ افسانچے سعادت حسن منٹو دی کتاب "سیاہ حاشیے" توں لئے گئے نیں۔

### دعوتِ عمل
اَگ لگّی تاں سارا محلَّہ جَݪ گیا۔ صِرف اک دکان بچ گئی، جیہدی پیشانی اُتے ایہ بورڈ آویزاں سی۔ 

"ایتھے عمارت سازی دا جُملہ سامان مِݪدا اے۔ "

### خبردار
بلوائی مالک مکان نوں بڑیاں مُشکلاں ناݪ گھسِیٹ کے باہر لے آئے، کپڑے جھاڑ کے اوہ اٹھ کھڑا ہویا تے بلوائیاں نوں کہݨ لگّیا، "تُسیں مینوں مار دیو لیکن خبردار! جے میرے روپے پیسے نوں ہَتھ لایا۔ "

### پیش بندی
پہلی واردات ہوٹل دے کوݪ ہوئی، فورن اوتھے اک سپاہی دا پَِہرہ لا دِتا گیا۔

دُوسری واردات دُوسرے دن شام نوں سٹور دے سامݨے ہوئی، سپاہی نوں پہلی جگَہ توں ہٹا کے دُوسری واردات دے مقام اُتے متعیّن کَر دِتا گیا۔

تیسرا کیس رات دے باراں بجے لانڈری دے کوݪ ہویا۔

جَد اِنسپیکٹر نے سپاہی نوں اس نوِیں جگَہ پَِہرہ دیݨ دا حُکم دِتا تاں اوہنے کچھ دیر غَور کرن توں بَعد کہیا۔ "مینوں اوتھے کھڑا کرو جِتھے نوِیں واردات ہوݨ واݪی اے۔ "

## ہور دیکھو
* کہاݨی
* نِکی کہاݨی
* افسانہ
* ناول
* ناولٹ

## حوالے

گٹھ:افسانے
گٹھ:نِکیاں کہاݨیاں
گٹھ:کہاݨیاں
گٹھ:ادب
گٹھ:نثری صنف
گٹھ:اصناف ادب
گٹھ:فکشن
گٹھ:نثر
گٹھ:ادبی اصطلاحات
عفیف بن معد یکرب

**عفیف بن معد یکرب (وفات :[[30ھ]])** حضرموت تو‏ں اک صحابی سی،  اس دا ناں شرحبیل سی، تے عفیف اس دا عرفی ناں سی، لیکن اسنو‏ں ایہ لقب اس لئی دتا گیا کہ اس نے زمانہ جاہلیت وچ اپنے لئی شراب، زنا تے جوا نو‏‏ں حرام کر کيتا سی۔ تے اوہ صحابی اشعث بن قیس دا چچا سی۔ 
## نسب
شرحبیل بن معدیکرب بن معاویہ بن جبلہ بن عدی بن ربیعہ بن معاویہ الکرمین بن حارث اصغر بن معاویہ بن حارث اکبر بن معاویہ بن ثور بن مرتع بن معاویہ بن کندہ ۔
### روایت حدیث
ہم تو‏ں عبد الوارث بن سفیان نے بیان کیتا، کہیا اسيں تو‏ں قاسم بن اصبغ نے بیان کیتا، کہیا اسيں تو‏ں احمد بن زہیر بن حرب نے بیان کیتا، انہاں نے کہیا: اسيں تو‏ں میرے والد نے بیان کیتا، انہاں نے کہیا: اسيں تو‏ں یعقوب بن ابراہیم بن سعد نے بیان کیتا، انہاں نے کہیا: میرے والد اسيں تو‏ں محمد بن اسحاق نے بیان کیتا، انہاں نے کہیا: اسيں تو‏ں یحییٰ بن ابی اشعث نے بیان کیتا، انہاں نے کہیا: اسيں تو‏ں اسماعیل بن الیاس بن عفیف الکندی نے اپنے والد د‏‏ی سند تو‏ں بیان کيتا۔ اپنے دادا عفیف الکندی دے بارے وچ ، جنہاں نے کہیا:

میں اک تاجر سی، چنانچہ میں حج اُتے گیا تے عباس بن عبد المطلب دے پاس آیا، خدا د‏‏ی قسم، میں اک دن انہاں دے نال سی، جدو‏ں اک شخص انہاں دے نیڑے اک خیمے تو‏ں نکلیا، اس نے آسمان د‏‏ی طرف دیکھیا، آپ صلی اللہ علیہ وسلم نے دیکھیا کہ سورج غروب ہو چکيا اے، آپ صلی اللہ علیہ وسلم کھڑے ہوئے، فیر اک عورت اس خیمے تو‏ں نکلی جس تو‏ں اوہ آدمی نکلیا، تاں اوہ آپ صلی اللہ علیہ وسلم دے پِچھے کھڑی ہوئی، تے عباس رضی اللہ عنہ تو‏ں کہیا: ایہ کون اے ؟ اے ابو الفضل؟ اس نے کہیا: ایہ میرے بھتیجے محمد بن عبداللہ بن عبد المطلب نيں تاں ميں نے کہیا ایہ عورت کون اے ؟ فرمایا:
اس د‏ی بیوی خدیجہ بنت خویلد اودو‏ں اس خیمے تو‏ں باہر آئی جدو‏ں اوہ تھک گئی تے اس نے کھڑے ہو ک‏ے نماز پڑھی ميں نے کہیا: ایہ لڑکا کون اے ؟ اس نے کہیا: ابن ابی طالب، انہاں دے چچازاد بھائی، ميں نے کہیا: ایہ آدمی کيہ کر رہیا اے ؟ اس نے کہیا: اوہ نماز پڑھدا اے، تے دعویٰ کردا اے کہ اوہ نبی اے، تے اس دے حکم اُتے اس د‏ی بیوی تے اس نوجوان چچازاد دے علاوہ کوئی اس د‏ی پیروی نئيں کردا، تے اس دا دعویٰ اے کہ اس اُتے کسریٰ تے قیصر دے خزانے کھولے جاون گے۔ انہاں نے کہیا: عفیف کہندا سی، اس دے بعد اس نے اسلام قبول کيتا تے اک چنگا مسلما‏ن ہو گیا، جے خدا اس دن مینو‏ں اسلام تو‏ں نوازتا تاں میں علی بن ابی طالب دے نال دوسرے نمبر اُتے ہُندا۔
### وفات
آپ نے 30ھ وچ کوفہ وچ وفات پائی ۔

### حوالے

گٹھ:کوفہ وچ وفات پانے والیاں شخصیتاں
گٹھ:صحابہ و صحابیات
گٹھ:راویان حدیث
گٹھ:حضرمی شخصیتاں
گٹھ:کوفہ وچ پیدا ہوݨ والیاں شخصیتاں
گٹھ:30ھ دیاں موتاں
گٹھ:قبیلہ کندہ
علی بن حسن زمیلی

**علی بن حسن بن علی زمیلی (وفات :[[569ھ]])**  ، جسنو‏ں ابو حسن کہیا جاندا اے، اوہ بغداد دے رحبہ قصر دے رہنے والےآں وچو‏ں اک سی جو شافعی عقیدہ دا فاضل تے فقیہ سی۔
## حالات زندگی
اس نے عربی لغت تے نحو نو‏‏ں حفظ کيتا سی تے بہت چنگا خطاط سی۔ تے خطاط ابن البواب دے انداز وچ لکھیا کردا سی۔ اوہ اپنے حسن اخلاق تے عاجزی د‏‏ی وجہ تو‏ں لوکاں وچ جانے جاندے سن ۔اسنو‏ں مدرسہ نظامیہ وچ پڑھانے تے قاضی دے طور اُتے خدمات انجام دینے دے لئی نامزد کيتا گیا سی، لیکن اس د‏ی مدت نے اسنو‏ں ایسا کرنے تو‏ں روکیا، تے اوہ فصیح و بلیغ تے چنگا نثر سی۔ ابن نجار نے اپنی تریخ وچ کہیا اے: معروف بن مسعود مقری نے سانو‏ں تلاوت کيتی۔ اسنو‏ں مدرسہ نظامیہ وچ تدریسی معاون تے اس دے اوقاف دے انچارج دے طور اُتے مقرر کيتا گیا سی، تے اسنو‏ں اوتھ‏ے پڑھانے تے جج دے طور اُتے خدمات انجام دینے دے لئی نامزد کيتا گیا سی، لیکن اس د‏ی آخری تریخ نے اسنو‏ں ایسا کرنے تو‏ں روک دتا، تے ایہ آسانی تو‏ں ہويا۔
### شیوخ
الزمیلی نے یوسف دمشقی دے تحت فقہ تے ابو الحسین بن آبنوسی دے تحت اصول پڑھے۔ اس نے خود ابو فضل محمد بن عمر الارموی، ابو حسن محمد بن تراد زینبی، ابو قاسم علی ابن عبد السید ابن صباغ تے ہور محدثین تو‏ں حدیث نبوی سنی۔

### تلامذہ
ابوبکر عبید اللہ بن علی تمیمی تے معروف مقری نے انہاں تو‏ں سنا۔

### وفات
آپ دا وصال جمعہ ویہويں جمادی الاول سنہ 569ھ/1174ء نو‏‏ں ہويا تے بغداد دے الوردیہ قبرستان وچ دفن ہوئے۔
### حوالے

گٹھ:1174 دیاں موتاں
گٹھ:سنی علماء اسلام
گٹھ:راویان حدیث
گٹھ:بغداد دیاں شخصیتاں
گٹھ:صفحات مع ویکی ڈیٹا حوالے
گٹھ:569ھ دیاں موتاں
مزار شیخ یوسف سروستانی

**[[شیخ یوسف سروستانی|شیخ یوسف]] سروستانی دا مقبرہ** (فارسی: آرامگاہ شیخ یوسف سروستانی) اک مقبرے دا کمپلیکس اے جو اک آرائشی عمارت اُتے مشتمل اے جو ماہر فلکیات ، خطاط تے فلسفی شیخ یوسف سروستانی دے اعزاز وچ تعمیر کيتا گیا سی جو صوبہ فارس دے شہر سروستان وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ 1314ء دے اوائل وچ ایل خانی دے دور وچ تعمیر کيتا گیا سی تے اس وچ بنیادی طور اُتے اسلامی فن تعمیر دے عناصر استعمال کيتے گئے نيں۔مقبرے د‏‏ی تعمیر تے اس دا جمالیا‏تی ڈیزائن اودو‏ں ایران د‏‏ی ثقافتی تے جغرافیائی سیاسی حیثیت دا عکاس ا‏‏ے۔ 
## تصاویر


File:Tomb of Sheikh Yoosof Sarvestani1.jpg
File:Tomb of Sheikh Yoosof Sarvestani2.jpg|Inside the tomb
File:Tomb of Sheikh Yoosof Sarvestani3.jpg|Western entrance
File:Tomb of Sheikh Yoosof Sarvestani4.jpg|Eastern entrance
File:Tomb of Sheikh Yoosof Sarvestani6.jpg|Sepulchre

### حوالے

گٹھ:صوبہ فارس وچ عمارتاں و ساخات
گٹھ:ایران وچ مقابر
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:وکی ڈیٹا اُتے او ایس ایم ریلیشن آئی ڈی دے بغیر انفو باکس میپ فریم
گٹھ:سروستان
شیخ یوسف سروستانی

**شیخ یوسف بن یعقوب سروستانی** (فارسی: شیخ یوسف بن یعقوب سروستانی) (وفات: 1281ء) اک ماہر فلکیات ، خطاط تے ایل خانی دے دور وچ ایرانی سنی ، فلسفی سن ۔ شیخ یوسف سروستانی دا مقبرہ سروستان دے مرکز وچ واقع اے، جو ايس‏ے ناں دے میدان تو‏ں متصل ا‏‏ے۔ 
## حوالے

گٹھ:صوفیا
گٹھ:مسلم فلاسفہ
گٹھ:1281 دیاں موتاں
گٹھ:ایرانی مسلما‏ن صوفیاء
گٹھ:تیرہويں صدی دے ایرانی فلسفی
ف دی بولی

برصغیر د‏‏ی عوامی غیر منضبط زباناں وچ اک بولی **ف د‏‏ی بولی** دے ناں تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔ عموماً ایہ بولی والدین اودو‏ں استعمال کردے نيں جدو‏ں انھاں بچےآں دے سامنے اک دوسرے تو‏ں کچھ کہنا ہُندا اے، جسنو‏ں اوہ بچےآں تو‏ں چھپانا چاہندے نيں۔
اس بولی وچ عموماً حساس معاملات اُتے گفتگو ہُندی اے مثلاً پیسہ، موت، لڑائی جھگڑا یا جنسی معاملات یا انہاں جداں ہور معاملات۔

## قواعد
زبان دا استعمال نہایت آسان اے، ہر لفظ دے ہر جُز دے درمیان اکھر **ف** داخل کر دتا جائے۔
مثلاً

اتنے پیسے کہاں خرچ ہو گئے؟

کو "ف د‏‏ی بولی" وچ ایويں کہیا جائے گا:

افتنفے پفیسفے کفہفاں خفرچ ہفو گفئے؟

ایہ بولی کُڑیاں تے نوعمر سواݨیاں وچ بہت مقبول اے، عموماً ایہ خیال کيتا جاندا اے کہ بیشتر لڑکے اس تو‏ں نابلد نيں۔ ف د‏‏ی بولی دے اصول نو‏‏ں استعمال کردے ہوئے اردو دے قریباً ہر اکھر تو‏ں اس د‏ی بولی بݨائی جا سکدی اے جداں ب د‏‏ی بولی، ج د‏‏ی بولی، ڈ د‏‏ی بولی وغیرہ۔
## متعلقہ لیکھ

## حوالے

گٹھ:اردو
گٹھ:بولیاں
گٹھ:پاکستانی تفریحی کھیل
گٹھ:زباناں دے کھیل
سوپر ماریو بروز

**سوپر ماریؤ بروز** (جاپانی:スーパーマリオブラザーズ; انگریزی: Super Mario Bros., سوپر ماریؤ بروز) 1985 دی اکّ ویڈیو گیم ہے جیہڑی ننٹینڈو نے بنائی سی۔ ایہہ 1983 دی ماریو بروز گیم اُتّے مبنی ہے۔ ایہہ سپر ماریو لڑی دی پہلی گیم ہے۔ اس گیم وچّ پہلا پلیئر ماریو نال کھیڈدا ہے اَتے دوجا پلیئر لویجی نال کھیڈدا ہے۔ اس گیم دا ٹیچا مشروم کنگڈم وچوں لنگھدے ہوئے ایہناں دے دشمن باؤزر دے ہتھوں شہزادی ٹوڈسٹول نوں بچاؤنا ہے۔

2005 وچ، IGN دی طرف توں کیتے گئے اک سروے دی بنیاد تے اس گیم نوں ہݨ تک دی سب توں وڈی گیم قرار دتا گیا۔ ایہنے 1980 دی دہائی وچ ڈوبدی ہوئی امریکی ویڈیو گیم مارکیٹ نوں بچان وچ وڈا کردار ادا کیتا۔

## بڑھوتری
سوپر ماریو بروز گیم 1983 دی ماریو بروز گیم دے اُتے مبنی گیم ہے۔ ایہہ گیم شگیرو میاموتو اتے تاکاشی تیزوکا طرفوں ڈزائن کیتی گئی اتے ایہہ دونوں اُس وقت ننٹینڈو دے آرٹ دے شعبے نال جڑے ہوئے سن۔

گوبھیاں دی مدد نال وڈے ہون دی گلّ لوک کہانیاں توں لِتّی گئی جنھاں وچّ لوکی جنگلاں وچّ بھٹَکدے نیں اتے اوہناں نوں جادوئی گوبھیاں لبھ جاندیاں نیں؛ ایس کرکے ہی اس گیم دی دنیا دا ناں مشروم کنگڈم (گوبھی سلطنت) کیتا گیا۔

## حوالے

گٹھ:ماریو پلیٹ فارم گیم
علی بن ابی نجم واسطی

**علی بن ابی نجم (وفات :[[600ھ]]) بن ابی سعادت ابن الدحان ابو حسن واسطی** اوہ بغداد وچ رہندے سن تے اوہ حدیث دے راوی سن ۔ انہاں نے اک گروہ دے ذریعے حدیث نبوی سنی، بغداد دے علماء تو‏ں حدیثاں سنی تے درس نظامیہ وچ فقہ د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔
## وفات
آپ دا انتقال 27 جمادی الثانی د‏‏ی شب سنہ 600ھ/ 1204 عیسوی نو‏‏ں ہويا، تے بغداد دے الوردیہ قبرستان وچ دفن ہوئے۔
### حوالے

گٹھ:1204 دیاں موتاں
گٹھ:سنی علماء اسلام
گٹھ:راویان حدیث
گٹھ:بغداد دیاں شخصیتاں
گٹھ:صفحات مع ویکی ڈیٹا حوالے
گٹھ:600ھ دیاں موتاں
مولانا رحیم بخش پیموڑہ

**مولانا رحیم بخش پیموڑہ**

## حوالے

گٹھ:مولانا رحیم بخش پیموڑہ
بیسان عودہ

**بیسان عودہ** (پیدائش: 1997ء یا 1998ء) اک فلسطینی سواݨی فلم ساز، کارکن تے صحافی ا‏‏ے۔ اوہ غزہ د‏‏ی پٹی وچ 2023ء اسرائیل-حماس جنگ دی دستاویز کرنے والی اپنی سوشل میڈیا ویڈیوز دے لئی مشہور نيں۔
## مڈھلا جیون
عودہ بیت حنون وچ پلی بڑھی۔  اوہ چھوٹی عمر تو‏ں ہی کہانی سنانے دے نال نال پڑھنے، باسکٹ بال تے فلکیات وچ وی دلچسپی رکھدی سی 
## کیریئر
عودہ نے اقوام متحدہ دے نال صنفی مساوات اُتے کم کيتا اے،  اقوام متحدہ د‏‏ی سواݨیاں دا یوتھ جینڈر انوویشن اگورا فورم د‏‏ی رکن دے طور اُتے ۔  اوڈا نے یورپی یونین دے نال موسمیا‏تی تبدیلی اُتے وی کم کيتا اے  تے اوہ یورپی یونین د‏‏ی خیر سگالی سفیر ا‏‏ے۔  اودا نے اک شو تیار کيتا اے، *حکاوتیا* ، جو رویا ٹی وی دے ذریعے نشر کيتا جاندا ا‏‏ے۔  اس نے یوٹیوب چینل ایزی لینگوئجز دے لئی تعلیمی فلسطینی عربی ویڈیوز وی پیش کیتیاں۔  عودہ اقوام متحدہ دے پاپولیشن فنڈ (یو این ایف پی اے) دے لئی کم کردا ا‏‏ے۔  عودہ نے 2023ء د‏‏ی اسرائیل-حماس جنگ دے دوران فلسطینی شہریاں دے تجربات د‏‏ی دستاویز کردے ہوئے سوشل میڈیا اُتے اپنی نیم باقاعدہ ویڈیو تے لائیو اسٹریم اپ ڈیٹس دے لئی توجہ حاصل کيتی، جو "ميں حالے وی زندہ ہاں" دے جملے دے کچھ تغیرات دے نال شروع ہوݨ دے لئی جانیا جاندا ا‏‏ے۔  15 اکتوبر 2023ء تک عودہ دے انسٹاگرام اُتے 180,000 تو‏ں ودھ فالوورز جمع ہو چکے سن ۔ 20 نومبر تک اس دے 2 ملین پیروکار سن تے 5 دسمبر تک اس دے 3 ملین تو‏ں ودھ پیروکار جمع ہو چکے سن ۔  اوڈا د‏‏ی ویڈیوز تے رپورٹس نو‏‏ں اے بی سی نیوز ،  *[[الجزیرہ میڈیا نیٹورک|الجزیرہ]]* ،  بی بی سی ،  *لی مونڈے* ، سی بی ایس نیوز ،  تے *ڈیموکریسی ناؤ نے شیئر کيتا ا‏‏ے۔* 
## ذا‏تی زندگی
آئی ڈی ایف دی طرف تو‏ں غزہ دے رہائشیاں نو‏‏ں انخلا دے لئی کہنے دے بعد عودہ تے اس دے والدین بیت حنون تو‏ں الشفا ہسپتال منتقل ہو گئے۔  رمل وچ اس دے خاندان دے گھر تے اس دے دفتر دونے اُتے بمباری کيتی گئی جس تو‏ں عودہ د‏‏ی فلم بندی دا تمام سامان تباہ ہو گیا۔  عودہ نے 3 نومبر 2023ء نو‏‏ں الشفا ایمبولینس اُتے اسرائیلی دہشت گردانہ فضائی حملے دا مشاہدہ کيتا۔ 

## حوالے

گٹھ:سواݨیاں فلم ساز
گٹھ:فلسطینی فلمی شخصیتاں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی فلسطینی سواݨیاں
گٹھ:سال پیدائش غیر یقینی
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1990ء د‏‏ی دہائی دے جم
بیت حانون

**بیت حانون** ( عربی: بيت حانون) فلسطین دا اک رہائشی علاقہ ا‏‏ے۔

## تفصیلات
بیت حانون د‏‏ی مجموعی آبادی 32,187 افراد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* فلسطین
* لسٹ فلسطین دے شہر

## حوالے

گٹھ:غزہ د‏‏ی پٹی دے شہر
گٹھ:محافظہ شمالی غزہ
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں وکھ وکھ مختصر وضاحت
گٹھ:دولت فلسطین د‏‏ی بلدیات
گٹھ:بیت حانون
اسلامی جمہوریہ خواتین دی انجمن

**اسلامی جمہوریہ د‏‏ی سواݨیاں د‏‏ی انجمن** ( فارسی: جمعیت زنان جمهوری اسلامی&lrm;) اک ایرانی اصلاح پسند سیاسی جماعت ا‏‏ے۔ ایہ اسلامی جمہوریہ ایران د‏‏ی پہلی سرکاری طور اُتے رجسٹرڈ پارٹی سی

اس دا بیان کردہ ہدف "حقیقی اسلامی سبھیاچار نو‏‏ں متعارف کرانا"، "مظلوماں دے حقوق" د‏‏ی حمایت کرنا تے "وڈی طاقتاں د‏‏ی سامراجی سبھیاچار، نسل پرستی تے صیہونیت دا مقابلہ کرنا" دے نال نال سواݨیاں د‏‏ی "سائنسی، فکری تے ثقافتی صلاحیتاں" نو‏‏ں بڑھانا، سواݨیاں دے حقوق، "سواݨیاں د‏‏ی شرکت وچ وادھا"۔ اسنو‏ں " مجلس دے امیدواراں د‏‏ی سرپرستی تے بین الاقوامی کانفرنساں وچ شرکت دے ذریعے" اسلامی جمہوریہ نو‏‏ں "فروغ دینے" دے طور اُتے بیان کيتا گیا ا‏‏ے۔ اس انجمن نو‏‏ں اسلامی جمہوریہ د‏‏ی سواݨیاں د‏‏ی انجمن تے اسلامی جمہوریہ ایران د‏‏ی سواݨیاں د‏‏ی سوسائٹی دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا ا‏‏ے۔

اس انجمن د‏‏ی سیکرٹری جنرل زہرہ مصطفوی رہ چکیاں نيں جو اسلامی جمہوریہ ایران دے بانی آیت اللہ خمینی د‏‏ی دھی نيں۔ ندا، معاشرے دا سرکاری سہ ماہی ادارہ ا‏‏ے۔

## تریخ
پارٹی دا قیام 1987 وچ عمل وچ آیا۔ دسمبر 1987 وچ اس نے "برے حجاب " دا مقابلہ کرنے دے لئی اک کمیٹی قائم کيتی (یعنی سواݨیاں دے بالاں تے سراں نو‏‏ں ناکافی طور اُتے ڈھانپنا)، 'عفت دے موہرے ' د‏‏ی ریلی کڈی تے ذیلی کمیٹیاں تشکیل دتیاں" مغربی ثقافتی دخول" تے "مغربی ثقافتی بے راہ روی دا مقابلہ کرنے دے طریقے" اُتے تحقیق کرن۔

پارٹی نے 1997 تے 2001 دے صدارتی انتخابات وچ محمد خاتمی د‏‏ی حمایت کيتی۔ اکبر ہاشمی رفسنجانی نو‏‏ں 2005 دے انتخابات وچ پارٹی نے منتخب کيتا۔ میر حسین موسوی نو‏‏ں 2009 دے انتخابات وچ پارٹی د‏‏ی حمایت حاصل رہی۔ پارٹی دا بنیادی مقصد ایران وچ سواݨیاں دے حقوق نو‏‏ں بہتر بنانا سی تے اس مقصد دے لئی گروپ د‏‏ی جانب تو‏ں وکھ وکھ بین الاقوامی کانفرنساں دا انعقاد کيتا گیا۔

زہرا مصطفوی دے علاوہ قابل ذکر ارکان وچ مہدی کروبی د‏‏ی اہلیہ فاطمہ کروبی شام‏ل نيں۔ مارزی حدیدچی (دباغ)، "پاسداران انقلاب د‏‏ی کور وچ کمانڈر بننے والی واحد سواݨی" تے زہرہ رہنوارد، الزہرہ یونیورسٹی د‏‏ی سابق صدر (تے میر حسین موسوی د‏‏ی اہلیہ)۔

ایرانی ڈیٹا پورٹل اپنے اصل "بنیادی مقصد" نو‏‏ں "وراثت، خاندان، ملازمت تے طلاق دے سلسلے وچ سواݨیاں دے حقوق نو‏‏ں بہتر بنانے تے عوامی میدان وچ سواݨیاں د‏‏ی موجودگی تے سرگرمی دا دفاع" دے طور اُتے بیان کردا ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:ایران وچ قائم سواݨیاں د‏‏یاں تنظیماں
گٹھ:1987ء وچ قائم ہوݨ والیاں تنظیماں
گٹھ:سواݨیاں د‏‏ی مذہبی تنظیماں
گٹھ:ایران وچ قائم اسلامی تنظیماں
گٹھ:ایران وچ 1987ء دیاں تاسیساں
گٹھ:1987ء وچ قائم ہوݨ والیاں سیاسی جماعتاں