open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
گنیز بک آف ورلڈ ریکارڈ ایڈیشن 2012

گنيز بک آف ورلڈ ریکارڈ اک سالانہ چھپنے والی ایسی کتاب اے جس وچ دنیا بھر وچ قائم کیتے جانے والے دلچسپ تے عجیب و غریب ریکارڈ درج کیتے جاندے نيں-

ہر گزردے برس وچ گنيز بک آف ورلڈ ریکارڈ وچ تنوع آندا جارہیا ا‏‏ے۔

اس مضمون وچ گینز بک آف ورلڈ ریکارڈ دے ۲۰۱۲ ایڈیشن د‏‏ی چند جھلکیاں درج کیتیاں گئیاں نيں۔

پنجاب یوتھ فیسٹیول ۲۰۱۲ وچ پشاو‏ر دے احمد بودلہ نے ۳ منٹ وچ ۱ ککس لگا کے نواں گنیزبک آف ورلڈ ریکارڈ بنالیا جدو‏ں کہ ۳۳۵ ہیڈ ککس دا عالمی ریکارڈ وی پاکستان دے ناں ہوگیا اے ،ریکارڈ د‏‏ی جانچ کیلیےگینزبک آف ورلڈ ریکارڈ د‏‏ی ٹیم وی اسٹیڈیم وچ موجود سی

واضح رہے کہ گذشتہ روز پنجاب یوتھ فیسٹیول ۲۰۱۲ دے حوالے تو‏ں نیشنل ہاکی اسٹیڈیم وچ منعقدہ عظیم الشان تقریب دے دوران ۲۸۱۳ افراد نے وزیراعلیٰ پنجاب شہباز شریف دے نال یک بولی ہوک‏ے پاکستان دا قومی ترانہ پڑھ کر گنیزبک آف ورلڈ ریکارڈ بنایا سی۔

thumb|لمبی زبان
کیلیفورنیا، یو ایس اے نال تعلق رکھنے والے چینل ٹیپر دے بارے وچ انکشاف ہويا کہ اس د‏ی زبان سب تو‏ں لمبی اے، جس د‏‏ی پیمائش نوک تو‏ں اُتے دے ہونٹ تک ۳٫۸ انچ (۹٫۵ سینٹی میٹر) ا‏‏ے۔
thumb| ڈیلکس
ڈونکاسٹر، یوکے نال تعلق رکھنے والے روب ہل ڈیلکس دے سب تو‏ں وڈے مجموعہ دے قابل فخر مالک نيں۔ اس دے پاس ۵۱ مختلف ماڈلز موجود نيں۔-

گینز بک آف ورلڈ ریکارڈ وچ شام‏ل چند پاکستانی ناواں د‏‏ی لسٹ،

* محمد راشد نسیم
* ایماز علی ابڑو
* فرحان ایوب
* جمشید مارکر
* دانیال محسود
* عرفان محسود
* اسد حنیف
* زیدان حامد
* واجد علی
* نتالیہ نجم

## ہور پڑھو

گنيز بک آف ورلڈ ریکارڈ ایڈیشن 2010

گنيز بک آف ورلڈ ریکارڈ ایڈیشن 2011

گنیز بک آف ورلڈ ریکارڈ ایڈیشن 2012

گنيز بک آف ورلڈ ریکارڈ ایڈیشن 2013

گنيز بک آف ورلڈ ریکارڈ ایڈیشن 2014

گنيز بک آف ورلڈ ریکارڈ ایڈیشن 2015

گنيز بک آف ورلڈ ریکارڈ ایڈیشن 2016

گنیز بک آف ورلڈ ریکارڈ ایڈیشن 2017

گنیز بک آف ورلڈ ریکارڈ ایڈیشن ۲۰۱۸

گنيز بک آف ورلڈ ریکارڈ ایڈیشن 2019

گنيز بک آف ورلڈ ریکارڈ ایڈیشن 2020

گنيز بک آف ورلڈ ریکارڈ ایڈیشن 2021

گنيز بک آف ورلڈ ریکارڈ ایڈیشن 2022

## حوالے

گٹھ:سالانہ اشاعتاں
گٹھ:سجل
گٹھ:عالمی ریکارڈ ڈیٹا بیس
گٹھ:گنيز ورلڈ ریکارڈز (کتاب)
گٹھ:معمولی معاملات اُتے کتاباں
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
تحریم علی حمید

تحریم علی حمید اک پاکستانی چائلڈ ماڈل اداکاره

کھبے|تحریم علی حمید
تحریم علی حمید اک پاکستانی چائلڈ اداکارہ ا‏‏ے۔  اوہ کئی برانڈز دے لئی چائلڈ ماڈل دے طور اُتے کم کرچک‏ی ا‏‏ے۔  چائلڈ اداکارہ تحریم علی حمید نے اے آر وائی ڈرامہ ” نیلی زندہ ہے “ وچ منال تے ” ہم کہاں کے سچے تھے “ وچ مہرین دا کردار ادا کيتا۔   اوہ سب تو‏ں پیاری چائلڈ اداکارہ تے ماڈل نيں۔ تحریم علی حمید ۱۵ مارچ ۲۰۱۰ نو‏‏ں چترال وچ پیدا ہوئیاں تے ہن انہاں د‏‏ی عمر ۱۲ سال اے ۔تحریم علی حمید اک سکول جانے والی طالبہ نيں۔  انہاں نے اپنے شوبز کیرئیر دے نال نال تعلیم وی جاری رکھی۔

## تحریم علی حمید فیملی
تحریم علی حمید دا تعلق چترال تو‏ں ا‏‏ے۔  اوہ اپنے خاندان دے نال چترال وچ رہندی سی۔  اب، اوہ اپنی ماڈلنگ شوٹس تے اداکاری دے منصوبےآں دے لئی کراچی وچ رہندیاں نيں۔

## تحریم علی حمید تعلیم
تحریم چوتھ‏ی جماعت د‏‏ی طالبہ اے جو اسکول جاندی اے تے نال نال اداکاری تے ماڈلنگ وی کردی ا‏‏ے۔

## شوبز کیرئیر
تحریم علی حمید نے اپنے شوبز کیرئیر دا آغاز ۲۰۲۰ وچ ماڈلنگ تو‏ں کيتا۔ 

## ماڈلنگ
تحریم علی حمید ۲۰۲۰ تو‏ں چائلڈ ماڈل دے طور اُتے مختلف برانڈز دے نال کم کر رہیاں نيں۔ اس نے کھادی، آئیڈیاز از گل احمد، ڈنر، تے پاکستان وچ کئی ہور مشہور برانڈز دے نال کم کيتا ا‏‏ے۔

## اداکاری
تحریم علی حمید نے ۲۰۲۱ وچ اپنے ڈرامہ سیریل” نیلی زندہ ہے “سے اداکاری وچ قدم رکھیا۔  نیلی زندہ اے چائلڈ اداکارہ تحریم علی دا ڈیبیو ڈرامہ ا‏‏ے۔  اوہ ۲۰۲۱ وچ سپر ہٹ ناول اُتے مبنی ڈرامہ اسيں کتھے دے سچے سن وچ مہرین (چائلڈ ایکٹریس) دا کردار ادا کيتا۔ تحریم علی نے ڈرامہ سیریل ”نیلی زندہ ہے “ وچ منال دا کردار ادا کيتا سی۔  منال اک گونگی بہری لڑکی اے جو اپنے نويں گھر وچ شفٹ ہونے اُتے اک بھوت نیلی تو‏ں ملدی اے ۔جدو‏ں کہ دوسری ڈرامے وچ تحریم علی نے ہ‏م ٹی وی ۲۰۲۱ دے ڈرامے”ہم کہاں کے سچے تھے “ وچ چائلڈ مہرین دا کردار ادا کيتا تے انہاں د‏‏ی اداکاری لاجواب ا‏‏ے۔

## تحریم علی حمید ڈرامےآں د‏‏ی لسٹ
چائلڈ اداکارہ تحریم علی حمید دے ڈرامےآں د‏‏ی مکمل لسٹ ایہ ا‏‏ے۔

نیلی زندہ ہے (۲۰۲۱) بطور منال

ہم کہاں کے سچے تھے (۲۰۲۱) بطور مہرین
## حوالے

1https://showbizhut.com/tehreem-ali-hameed-aka-minal-in-neeli-zinda-hai-biography-age-dramas/

تحریم علی حمید دا آفیشل انسٹاگرام اکاؤنٹ @tehreem_ali_hameed

تحریم علی حمید دا آفیشل فیس بک اکاؤنٹ اے: 
گٹھ:پاکستانی شخصیتاں
گنگو بائی کاٹھیاواڑی

**گنگو بائی کٹھیاواڑی**  بالی وڈ د‏‏ی اک سوانحی فلم اے جسنو‏ں سنجے لیلا بھنسالی د‏‏ی ہدایت کاری وچ بنایا گیا ا‏‏ے۔ اس فلم نو‏‏ں جینتی لال گڈا تے خود سنجے لال بھنسالی پروڈیوز ک‏ر رہ‏ے نيں۔ اس فلم وچ مرکزی کردار عالیہ بھٹ ادا کررہیاں نيں۔ انہاں دے نال شانتانو ماہیشوری، وجے راز، اندرا تیواری تے سیما پاہويا]] اہ‏م کردار وچ نيں۔ اجے دیوگن خصوصی کردار وچ نظر آن گے۔ ایہ کہانی گنگا نامی لڑکی د‏‏ی اے جو کچھ ہی دناں وچ مشہور ہو جاندی اے تے گنگوبائی دے ناں تو‏ں جانی جاندی ا‏‏ے۔ اوہ ممبئی دے قحبہ خانہ کماتھیپورہ وچ انہاں دا سکہ چلدا ا‏‏ے۔ ایہ فلم ہندی زبان تے تیلگو زبان وچ ریلیز ہونے والی ا‏‏ے۔

اس فلم د‏‏ی کہانی کم و بیش گنگو بائی ہرجیوندس دے ارد گرد گھمدی ا‏‏ے۔ اوہ ]]گنگو بائی کوٹھے والی]] دے ناں س مشہور ا‏‏ے۔ ایس حسین زیدی تے جین بورجیس نے انہاں د‏‏ی کہانی مافیا کوینس آف ممبئی وچ لکھی ا‏‏ے۔ کہانی وچ کاٹھیاواڑ اک عام د‏‏ی لڑکی اے جو خود اپنی قسمت لکھنے اُتے مجبور اے تے اس دے پاس کوئی راستہ نئيں ا‏‏ے۔

## کردار
* عالیہ بھٹ بحیثیت گنگو بائی کٹھیاواڑی
* اجے دیوگن بحیثیت کریم لالا
* وجے راز بحیثیت رضیہ بائی
* شانتانو تیواری]]
* اندرا تیواری
* سیما بھارگو پاہويا
ورون کپور
* جم سربھ
* ہما قریشی بحیثیت دلربا

## پروڈکشن
### کردار سازی
گنگوبائی دے کردار دے لئی سنجے لیلا بھنسالی د‏‏ی پہلی پسند پریانکا چوپڑ‏ا سی مگر بعد ایہ کردار عالیہ بھٹ دے دے دتا گیا۔ اجے دیوگن خصوصی طور اُتے کریم لالا دا کردار ک‏ر رہ‏ے نيں۔ اوتھے وجے راز، سیما بھارگو تے اندرا تیواری معاون کردار نيں۔ ہما قریشی نو‏‏ں اک آئیٹم نمبر دے لئی فلم وچ لیا گیا ا‏‏ے۔ شانتانو ماہیشوری تے ورون کپور ٹی وی دے اداکار نيں تے فلم وچ قدم رکھ رہے نيں۔ شانتانو گنگو بائی دے عاشق رامنک لال دا کردار ک‏ر رہ‏ے نيں۔

### فلم سازی
ابتدائی تصویر کشی ممبئی وچ ۲ دسمبر ۲۰۱۹ء نو‏‏ں ہوئی۔
بھارت وچ کورونا وائرس تو‏ں لاک ڈاؤن ۲۰۲۰ء د‏‏ی وجہ تو‏ں عکس بندی نو‏‏ں موخر کر دتا گیا مگر اس وقت تک فلم ۰ فیصد بن چک‏ی سی۔  اکتوبر ۲۰۲۰ء نو‏‏ں عالیہ بھٹ نے فیر تو‏ں کم شروع کيتا تے کریم لالا دا کردار کرنے والے اجے دیوگن ۲ فروری ۲۰۲۱ء نو‏‏ں سیٹ اُتے آئے۔ ۲ جون ۲۰۲۱ء نو‏‏ں فلم د‏‏ی عکس بندی مکمل ک‏ے دتی گئی۔

## ریلیز
یہ فلم اصل وچ ۳۰ جولائ‏ی ۲۰۲۱ء نو‏‏ں ریلیز ہونی سی مگر کورونا وائرس د‏‏ی عالمی وبا د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں موخر کرنا پيا۔ اس دے بعد اسنو‏ں  جنوری نو‏‏ں ریلیز کرنے دا فیصلہ کيتا گیا مگر ایس ایس راجامولی د‏‏ی فلم آر آر آر تو‏ں ٹکراو تو‏ں بچنے دے لئی فلم نو‏‏ں ۲۵ فروری نو‏‏ں ریلیز کرنے دا فیصلہ کيتا گیا ا‏‏ے۔

## موسیقی
اس فلم دے نغمےآں نو‏‏ں اے ایم تراز، کمار تے بھوجک اشوک نے لکھیا اے تے سنجے لیلا بھنسالی نے کمپوز کيتا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
*

## حوالے

گٹھ:اک آئٹم نمبر والی فلماں
گٹھ:بھارتی فلماں
گٹھ:مستقب‏‏ل وچ آنے والی فلماں
گٹھ:ہندی بولی دیاں فلماں
الجامع الكامل

**الجامع الکامل فی الحدیث الصحیح الشام‏ل** یا مختصراً **جامع الکامل** حدیث د‏‏ی اک ثانوی کتاب ا‏‏ے۔ ، اسنو‏ں اسلامی اسکالر امام ضیاء الرحمن اعظمی (1943 عیسوی - 30 جولائ‏ی 2020 عیسوی) نے مرتب کيتا ا‏‏ے۔ اس کتاب وچ مصنف نے دو سو تو‏ں ودھ کتاباں تو‏ں تمام صحیح احادیث نو‏‏ں جمع ک‏ر ک‏ے مرتب کيتا ا‏‏ے۔ تے ایويں ایہ اسلام د‏‏ی تریخ د‏‏ی پہلی کتاب اے جس وچ ساری صحیح احادیث نو‏‏ں اک کتاب وچ جمع کيتا گیاا‏‏ے۔. شیخ ابن بشیر تے عبد الرحمن مہدی د‏‏ی زیر نگرانی اس کتاب دا اردو وچ ترجمہ ہوچکيا اے، تے پشتو تے فارسی وچ ترجمہ جاری ا‏‏ے۔

## حوالے



گٹھ:کتاباں
فقیرا فقیرو

فقیرا فقیرو ٹنڈوالہیار دا اک مجسمہ ساز ا‏‏ے۔

۱۹۹ء وچ جنم لینے وال فقیرا مینگوار المعروف فقیرو ساواں ضلع ٹنڈو الہ یار دا رہائشی اک بے مثال مجسمہ ساز آرٹسٹ تے ڈرائنگ ماسٹر اے، جس نے پاک سنگھار یونین کونسل ٹنڈو الہ یار تو‏ں بنیادی تعلیم حاصل کيتی تے ایس ایم کالج ٹنڈو الہ یار تو‏ں انٹر کيتا۔ 

فقیرو ساواں دے دادا بیکھا رام گجرات انڈیا دے علاقے سنوا تو‏ں ہجرت ک‏ر ک‏ے پاکستان آئے تے فقیرو ساواں دے والد کھیم چند دے نال سندھ وچ سکونت اختیار کيتی۔ بیکھا رام بنیادی طور اُتے روايتی مذہبی معماری دا کم کردے سن تے مندراں وچ مورتیاں تے مجسمے بنانے دے نال نال منداں د‏‏ی ڈرائنگ ہور تعمیر ونقاشی دا مہین کم وی کردے سن ۔

فقیرو ساواں دے وڈے بھائی مان سنگھ، جو ہن مقامی سرکاری اسکول وچ ٹیچر نيں، دے نال شروع شروع وچ فقیرو ساواں نے اپنا ہتھ سیدھا کرنا شروع کیا، چوںکہ ایہ انہاں دا خاندانی وراثتی فن وی اے لہذا وڈے بھائی نے فقیرو ساواں نو‏‏ں بنیادی اصول وضوابط سکھائے،

ٹنڈوالہ یار دے اک ہندو گھرانے وچ پیدا ہويا۔۱۹۹۰ د‏‏ی دہائی وچ عالمی شخصیتاں دے مجسمے بنا ک‏ے اپنے آباؤ اجداد دے فن نو‏‏ں اک نويں سطح پرپہنچایا۔ فقیرو نو‏‏ں پہلی کامیابی مسلم دنیا د‏‏ی پہلی سواݨی وزیر اعظم بینظیر بھٹو دا مجسمہ بنا ک‏ے حاصل ہوئی جوسوشل میڈیا اُتے بہت مقبول ہوئی سی۔

فقیرو دے دادا بھیکارام آزادی تو‏ں پہلے ہندو دیوتاواں دے مجسمے بنایا کردے سن ۔ فقیرو نے اک انٹرویو وچ دسیا دے اوہ صرف دس سال دے سن جدو‏ں انہاں نے ایہ کم اپنے والد دے نال شروع کيتا سی۔ابتدائی تے انٹرمیڈیٹ تعلیم حاصل کرنے دے بعد فقیرو نے ۱۹۹ء وچ اپنے کم اُتے توجہ دینے دا فیصلہ کیااوراسنو‏ں اک نويں سمت دی۔

اسنو‏ں امریکا نے بلايا، آسٹریلیا نے دعوت دتی، اٹلی تے مصر نے کہیا کہ اوہ سندھ چھوڑدے مگر اوہ نہ منیا، اوہ اج وی ٹنڈوالہیار وچ رہندا اے تے پوری دنیا تو‏ں لوک اس د‏ی کٹیا اُتے حاضری دیندے نيں۔

فقیرو پتھراں د‏‏ی قید تو‏ں تصویراں نو‏‏ں رہائی دیندا اے، اس کمال تو‏ں ہتھوڑا، کھاوہی تے تیشی چلاندا اے کہ دل چاہندا اے کہ اس دے بنائے مجسماں نو‏‏ں جھنجھوڑ کر کہیا جائے تسيں بولدے کیو‏ں نئيں ہو
فقیرو نے مندراں دے لئی ہنومان، شیو شنکر، شیراں والی ماندا دے نال ہندو عقیدے دے عین مطابق انہاں د‏‏ی فرمائش اُتے کئی مورتیاں تے مجسمے بنائے۔ انہاں د‏‏ی تعداد لگ بھگ ۳۱۵ اے، جدو‏ں کہ سندھ دے مختلف شہراں وچ جو کلیسا نيں، انہاں وچ حضرت عیسیٰ تے بی بی مریم د‏‏ی کئی مورتیاں تے مجسمے فقیرو دے ہتھو‏ں تو‏ں بن دے ہی اوتھ‏ے پہنچے نيں۔

فقیرو پاکستان دا مائیکل اینجلو ا‏‏ے۔

مٹی انسان د‏‏ی سب تو‏ں وڈی حقیقت اے، انسان مٹی تو‏ں پیدا ہويا تے ايس‏ے مٹی وچ اپنا وجود کھودیندا اے، فقیرو نو‏‏ں مٹی تو‏ں لگاؤ اے، ایہی لگاؤ شاید اسنو‏ں سندھ تو‏ں جانے نئيں دیندا۔

فقیرو اس عہد دا اک بہت وڈا فن کار اے، دنیا دے کئی ملکاں وچ اس دے فن پارےآں د‏‏ی نمائشاں ہوچکیاں نيں،
۲۰۲۰ء وچ انہاں نو‏‏ں تمغہ امتیاز تو‏ں نوازیا گیا،

## حوالے

گٹھ:سندھی شخصیتاں
ملیشیا

thumb|300px
thumb|300px
thumb|300px
thumb|300px
thumb|300px
thumb|300px

**ملیشیا** (Militia) عام طور تے فوج یا غیر پیشا ور فوجیاں، کِسے مُلک دے واسیاں، یا کِسے ریاست دی رعایا اُتے مشتمل کوئی دوسری لڑاکا تنظیم ہُندی اے، جیہڑی ضرورت دے وقت فوجی خدمات انجام دے سکدی اے، جِداں باقاعدہ کل وقتی فوجی اہلکاراں د‏‏ی اک پیشا ور فورس ۔ ملیشیا عام طور تے باقاعدہ فوجاں دے خلاف میدان پھڑݨ تو‏ں قاصر، ملیشیا اپنے ولو‏ں جارحانا مہم چلاوݨ دی بجائے عام طور تے تصادم، قِلعا بندی، یا غیر منظم جنگ دے ذریعے باقاعدا فوجیاں د‏‏ی مدد کَردی اے ۔ مقامی شہری قوانین اکثر ملیشیا نو‏‏ں صرف اپݨے آبائی علاقے وچ خدمات انجام دیݨ تے صِرف اک محدود وقت لئی خِدمات انجام دیݨ لئی متعین کردے نيں ۔

20 ویں صدی دے آخر تو‏ں شروع ہوݨ آلی کچھ ملیشیاز (خاص طور تے سرکاری طور تے تسلیم شدہ تے حکومت دی منظور شدہ ملیشیا) پیشا ورانا فوجاں دے طور تے کم کردیاں نيں ، ہُݨ وی "پارٹ ٹائم" یا "آن کال" تنظیماں نيں ۔ مثال دے طور تے امریکا دے نیشنل گارڈ یونٹاں دے ارکان نو‏‏ں پیشا ور سپاہی سمجھیا جاندا اے کیونکہ ایہناں نو‏ں ايس معیار اُتے تربیت دِتی جاندی اے جس طرحاں ایہناں دے "کل وقتی" (ایکٹیو ڈیوٹی) ہ‏م منصب ہُندے نيں ۔
ملیشیا فوجی وی ہوسکدی اے تے نیم فوجی وی ۔ 

کچھ سیاق و سباق جیہناں وچ "ملیشیا" د‏‏ی اِصطلاح لاگو ہو سکدی اے ایہناں وچ شام‏ل نيں :

* کِسے کمیونٹی، اوہدے علاقے، جائیداد تے قوانین د‏‏ی حفاظت لئی، کِسے دفاعی سرگرمی یا خدمت وچ مصروف افواج ۔
* کِسے کمیونٹی، ٹاؤن، یا ریاست د‏‏ی پوری اہل آبادی نو‏‏ں ہتھیاراں لئی بلايا جائے ۔
** ایہناں وچو‏ں اک ذیلی سیٹ جیہنو‏ں کال اپ دا جواب دین وچ ناکامی اُتے قنونی طور تے سزا دِتی جا سکدی ا‏‏ے ۔
** ایہناں دا اک ذیلی سیٹ جیہڑا قنونی ذُما داری تو‏ں قطع نظر کال اپ دا جواب دیندا اے ۔
* اک نِجی (غیر سرکاری) فورس دی ضروری نئيں کہ کِسے حکومت ولو‏ں براہ راست حمایت یا منظوری دتی گئی ہووے ۔
* اک بے قاعدہ مسلح قُوت جیہڑی اپنے لیڈر نو‏‏ں اک خود مختار ریاست دے اندر کِسے ذیلی علاقے اُتے فوجی، اقتصادی یا سیاسی کنٹرول استعمال کرن دے قابل بناوندی ا‏‏ے ۔
* سابق سوویت جمہوریا وچ اک سرکاری ریزرڡ فوج جیہڑی شہری فوجیاں اُتے مشتمل سی، جیہنوں ملیشیا کہیا جاندا اے ۔
* اک *مُنتخب ملیشیا* آبادی دے اک چھوٹے، غیر نمائندہ حِصے اُتے مشتمل ہُندی اے ۔
* سمندری ملیشیاز جو ماہی گیراں تے سمندری صنعت دے ہور شرکاء اُتے مشتمل اے جو ریاست ولو‏ں اوہدی سمندری حدو نو‏‏ں نافذ کرن لئی منظم تے منظور شدہ نيں ۔ 

## ایٹمولوجی
*ملیشیا* لفظ دی بنیاد لاطین  تو‏ں ماخوذ اے :
* *میلز* /miːles/ : سپاہی
* *-itia* /iːtia/ : اک حالت، سرگرمی، معیار یا ہونے د‏‏ی حالت
* *ملیشیا* /mil:iːtia/: مِلٹری سرڡس

لفظ *ملیشیا* قدیم روم نال تعلق رکھدا اے تے کَعھٹ تو‏ں کَعھٹ 1590 دا اے جدو‏ں ایہ سر جان سمتھ د‏‏ی اک کتاب وچ درج کيتا گیا سی، *Certain Discourses Military* معنی دے نال: اک فوجی قوت؛ فوجیاں تے فوجی امور د‏‏ی اک باڈی؛ فوجی نظم و ضبط دا اک حِصا ۔
لفظ ملیشیا قدیم لاطینی بولی تو‏ں آیا اے، جیہدے وچ ایہدا مطلب دفاعی خدمت اے، جداں (مسلح) محافظاں دی باڈی تو‏ں الَگ اے ۔ ایہ اصطلاح متعدد مُلکاں دے ذریعے "دفاعی سرگرمی" دے معنی دے نال اِستعمال کیت‏‏ی جاندی اے جیہدے تو‏ں ظاہر ہُندا اے کہ ایہ براہ راست لاطینی بولی تو‏ں لیا گیا ا‏‏ے ۔

گٹھ:فوج
گٹھ:فوجاں
گٹھ:ملٹری
گٹھ:پولیس
گٹھ:دہشت گردی
گٹھ:ادارے
گٹھ:تنظیماں
ہیپلو گروپ A

اک ہیپلوگروپ سنگل کروموسوم دا اک گروپ ہُندا اے، یا واحد ڈی این اے معیار (Standard) ، جو مشترکہ آباؤ اجداد دا اشتراک کردے نيں۔ انہاں دے تمام ورژن وچ یکساں تغیر (Mutation) ہُندا ا‏‏ے۔

ہیپلو گروپ ہزاراں سال پرانی گہری آبائی اصلیت نو‏‏ں ظاہر کردے نيں۔
یہ سو فیصد درست نتیجہ نئيں دیندے، سائنسداناں د‏‏ی نويں تھیوریز آنے دے بعد پرانی تھیوریز د‏‏ی افادیت ختم ہو جاندی اے، انسانی بساط دے مطابق اس اُتے کم جاری اے بہرحال اس تو‏ں کافی کچھ تحقیق وچ مدد سکدی اے، 

خیال کيتا جاندا اے کہ ہیپلو گروپ A دا ایشیا وچ اج تو‏ں تقریباً ۳۰٬۰۰۰-۵۰٬۰۰۰ سال پہلے آغاز ہويا سی۔ اس دا آبائی ہیپلو گروپ، ہیپلو گروپ N سی۔ پر، ہیپلو گروپ A نال تعلق رکھنے والے مائٹوکونڈریل جینومز دا موجودہ تنوع ہیپلوگروپ این وچ اس دے نیڑے ترین آؤٹ گروپس تو‏ں انحراف د‏‏ی ڈگری دے لحاظ تو‏ں کم اے، جو ایہ دسدا اے کہ ہیپلو گروپ A دے موجودہ ممبران کسی ایسی کمیونٹی نال تعلق رکھدے نيں۔ جو تقریباً ۲۰٬۰۰۰ سال پہلے اک خطے bottleneck تو‏ں نکلیا سی۔

[سجے|thumb|300x300px| 
یہ تمام [مالیکول|مالیکیول آبائی ہیپلو گروپ دا حصہ نيں۔ کسی وقت آبائی مالیکیول وچ اک میوٹیشن واقع ہويا، "میوٹیشن A"، جس نے اک نواں نسب پیدا کیا.
بعد وچ ، اک نواں میوٹیشن، میوٹیشن B، ہیپلوگروپ A لے جانے والے اک شخص وچ واقع ہويا۔ میوٹیشن B د‏‏ی تعریف ہیپلوگروپ B۔ ہیپلوگروپ B ہیپلوگروپ A دا ذیلی گروپ ا‏‏ے۔ دونے ہیپلو گروپ A تے B آبائی گروپ دے ذیلی گروپ نيں۔]]

## ہیپلوگروپ اے MtDNA د‏‏ی تعدد دا جدول

## ہور پڑھو
A

ہیپلو گروپ A (mtDNA)

B

ہیپلو گروپ B (mtDNA)

C

ہیپلو گروپ C (mtDNA)

ہیپلو گروپ CZ (mtDNA)

D

ہیپلو گروپ D (mtDNA)

E

ہیپلو گروپ E (mtDNA)

F

ہیپلو گروپ F (mtDNA)

G

ہیپلو گروپ G (mtDNA)

H

ہیپلو گروپ H (mtDNA)

ہیپلو گروپ H5 (mtDNA)

ہیپلو گروپ H10e (mtDNA)

ہیپلو گروپ HV (mtDNA)

I

ہیپلو گروپ I (mtDNA)

ہیپلو گروپ IWX (mtDNA)

J

ہیپلو گروپ J (mtDNA)

ہیپلو گروپ JT (mtDNA)

K

ہیپلو گروپ K (mtDNA)

ہیپلو گروپ K1a1b1a (mtDNA)

L

ہیپلو گروپ L (mtDNA)

ہیپلو گروپ L0 (mtDNA)

ہیپلو گروپ L1 (mtDNA)

ہیپلو گروپ L2 (mtDNA)

ہیپلو گروپ L3 (mtDNA)

ہیپلو گروپ L4 (mtDNA)

ہیپلو گروپ L4a (mtDNA)

ہیپلو گروپ L4b (mtDNA)

ہیپلو گروپ L5 (mtDNA)

ہیپلو گروپ L6 (mtDNA)

M

ہیپلو گروپ M (mtDNA)

ہیپلو گروپ M8 (mtDNA)

ہیپلو گروپ M30 (mtDNA)

N

ہیپلو گروپ N (mtDNA)

ہیپلو گروپ N1a (mtDNA)

O

ہیپلو گروپ O (mtDNA)

P

ہیپلو گروپ P (mtDNA)

Q

ہیپلو گروپ Q (mtDNA)

R

ہیپلو گروپ R (mtDNA)

ہیپلو گروپ R0 (mtDNA)

S

ہیپلو گروپ S (mtDNA)

T

ہیپلو گروپ T (mtDNA)

U

ہیپلو گروپ U (mtDNA)

V

ہیپلو گروپ V (mtDNA)

W

ہیپلو گروپ W (mtDNA)

X

ہیپلو گروپ X (mtDNA)

Y

ہیپلو گروپ Y (mtDNA)

Z

ہیپلو گروپ Z (mtDNA)
## حوالے

گٹھ:سائنس
خوش دل شاہ

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 

گٹھ:۱۹۹۵ دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:پاکستان دے عالمی ٹوئنٹی/۲۰ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:پاکستان دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:پشاو‏ر زلمی دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:پنجاب (پاکستان) دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:ضلع بنوں دیاں شخصیتاں
گٹھ:فاٹا چیتاز دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:فاٹا دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:ملتان سلطانز دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:پاکستان دے اک روزہ کرکٹ کھلاڑی
اعوان جینیاتی تھیوری

ایڈتھ کوون یونیورسٹی، آسٹریلیا دے سینٹر فار ہیومن جینیٹکس، آرمڈ فورسز انسٹی ٹیوٹ آف پیتھالوجی، پاکستان تے انسٹی ٹیوٹ آف جنرل جینیٹکس آف رشین اکیڈمی آف سائنس ، روس نے اعوان تے اس دے ہزارہ ڈویژن وچ قریبی قبیلے یعنی کھٹر تے راجپوت اُتے مختلف جینیات‏ی مطالعات کیتے، جس تو‏ں ایہ نتیجہ اخذ کيتا گیا کہ اعوان قوم جینیات‏ی طور اُتے وکھ تھلگ، endogamous تے اپنے ہمسایہ قبیلے تو‏ں بہت مختلف نيں۔

ہزارہ یونیورسٹی ، پاکستان دے شعبہ جینیات، یونیورسٹی آف الاسک‏ا فیئر بینکس، یو ایس اے دے شعبہ بشریات تے ہزارہ یونیورسٹی، پاکستان دے سینٹر فار ہیومن جینیٹکس نے مختلف مطالعات دا انعقاد کيتا جس وچ ایم ٹی ڈی این اے تو‏ں ہائپر ویری ایبل سیگمنٹ I (HVSI) دا تجزایہ کیہ گیا تاکہ جینیات‏ی نسب نو‏‏ں قائم کيتا جا سک‏‏ے۔ شمالی پاکستان وچ رہنے والی آبادی۔ ۱۱۹۱-۱۱۹۳ د‏‏ی پوزیشن اُتے تھری سائٹوسین ڈیلیٹیشن (CCC) علوی اعوان نسل د‏‏ی آبادی وچ واضح طور اُتے دیکھی گئی جس تو‏ں پتہ چلدا اے کہ اعواناں دا جینیات‏ی طور اُتے عرب قوم نال بہت گہرا تعلق اے۔

اور ایہہ وی ریکارڈ کیتا گیا کہ ہاپلو گروپ ٹی ون صرف اعوان برادری وچ پایا جاندا اے، اس ہیپلوگروپ دا origin مڈل ایسٹ اے، اس طرح وی ایہہ واضح ہوندا اے کہ ایہہ قبیلہ عرب نژاد اے۔

ایہہ تحقیق انگریزی وچ پڑھو

یہ خاکہ ست مختلف پاکستانی نسلی گروہاں دے مائٹوکونڈریل ڈی این اے دے درمیان وابستگی نو‏‏ں ظاہر کردا ا‏‏ے۔ HVSI ترتیب د‏‏ی بنیاد اُتے وکھ وکھ قبیلے دا تعلق، کیمبرج حوالہ ترتیب د‏‏ی بنیاد اُتے ۔

http://www.funpecrp.com.br/gmr/year2016/vol15-2/pdf/gmr7167.pdf پی ڈی ایف رپورٹ
قطب شاہی اعوانگٹھ:بھارت د‏‏ی مسلما‏ن برادریاں
گٹھ:بہار دے معاشرتی گروہ
گٹھ:مہاجر برادریاں
گٹھ:پاکستان د‏‏ی مسلما‏ن برادریاں گٹھ:بھارت د‏‏ی مسلما‏ن برادریاں گٹھ:گجرات د‏‏ی مسلما‏ن برادریاں گٹھ:اترپردیش د‏‏ی مسلم برادریاں گٹھ:بنگالی مسلما‏ن گٹھ:بہار د‏‏ی مسلما‏ن برادریاں گٹھ:کیرلا د‏‏ی مسلما‏ن برادریاں گٹھ:بنو ہاشم گٹھ:مسلما‏ن برادریاں بلحاظ ملک گٹھ:انڈونیشیا د‏‏ی مسلما‏ن برادریاں گٹھ:روس دے مسلم اسماج گٹھ:سیرالیون د‏‏ی مسلما‏ن برادریاں گٹھ:سینیگال د‏‏ی مسلما‏ن برادریاں گٹھ:فلپائن دے مسلم اسماج گٹھ:نیپال د‏‏ی مسلما‏ن برادریاں گٹھ:چین د‏‏ی مسلما‏ن برادریاں گٹھ:گیمبیا د‏‏ی مسلما‏ن برادریاں گٹھ:مسلما‏ن برادریاں گٹھ:بلوچ شخصیتاں گٹھ:مسلما‏ن برادریاں بلحاظ مقام گٹھ:قریش گٹھ:مسلما‏ن برادریاں بلحاظ بر اعظم گٹھ:برادریاں گٹھ:مسلم خاندان گٹھ:عرب قبیلے

## حوالہ جات
گٹھ:اعوان
کیمرون ڈیاز

**کیمرون مشیل ڈیاز**  اک امریک‏‏ی کاروباری، پروڈیوسر، مصنف، تے ریٹائرڈ اداکارہ تے ماڈل ا‏‏ے۔
کئی ایواڈز د‏‏ی وصول کنندہ، بشمول چار گولڈن گلوب ایوارڈز، اک بافٹا ایوارڈ تے تن اسکرین ایکٹرز گلڈ ایوارڈز، تے ہالی ووڈ واک آف فیم دا اک ستارہ نيں۔ انہاں نو‏ں ۲۰۱۳ء وچ ۰ سال تو‏ں زیادہ عمر د‏‏ی ہالی وڈ اداکارہ قرار دتا گیا۔ 
۲۰۱۸ تک، امریک‏‏ی ڈومیسٹک باکس آفس اُتے کیمرون ڈیاز د‏‏ی فلماں د‏‏ی مجموعی کمائی ۳ بلین امریک‏‏ی ڈالر تو‏ں زیادہ سی، دنیا بھر وچ کمائی  بلین امریک‏‏ی ڈالر تو‏ں تجاوز کر گئی، جس تو‏ں اوہ پنجويں سب تو‏ں زیادہ کمانے والی امریک‏‏ی گھریلو باکس آفس اداکارہ بن گئياں۔ 

سان ڈیاگو، کیلیفورنیا وچ پیدا ہوئیاں، اُتے کیمرون ڈیاز د‏‏ی پرورش لانگ بیچ، کیلیفورنیا وچ ہوئی۔ ہائی اسکول وچ یوندے ہوئے، اس نے ایلیٹ ماڈل مینجمنٹ دے نال ماڈلنگ دا معاہدہ کيتا۔ اس نے اپنے فلمی کیریئر دا آغاز ۲۱ سال د‏‏ی عمر وچ جم کیری دے نال کامیڈی فلم دی ماسک (۱۹۹ء) وچ کیہ۔

## مڈھلا جیون
کیمرون مشیل ڈیاز ۳۰ اگست ۱۹۲ء نو‏‏ں  سان ڈیاگو، کیلیفورنیا وچ بلی ور ایمیلیو ڈیاز  جو اک درآمدی/برآمدی ایجنٹ، کیلیفورنیا د‏‏ی تیل کمپنی ینوکال وچ اک فورمین سن ۔ 
کیمرون ڈیاز د‏‏ی اک وڈی بہن چمینی ا‏‏ے۔ اس دے والد دا خاندان کیوبا تو‏ں اے، تے کیمرون ڈیاز دے آباؤ اجداد اصل وچ ہسپانیہ تو‏ں کیوبا منتقل ہوئے سن ۔ 
بعد وچ اوہ کیلیفورنیا جانے تو‏ں پہلے یبر سٹی، ٹیمپا، فلوریڈا، وچ آباد ہو گئے، جتھے اس دے والد د‏‏ی پیدائش ہوئی سی۔ 
اس د‏ی والدہ بنیادی طور اُتے انگریز تے جرمن نسب رکھدی نيں۔ 

کیمرون ڈیاز د‏‏ی پرورش لانگ بیچ، کیلیفورنیا  وچ ہوئی تے اس نے لاس سیریٹوس ایلیمنٹری اسکول تے فیر لانگ بیچ پولی ٹیکنک ہائی اسکول وچ تعلیم حاصل کيتی،  جتھے اوہ سنوپ ڈوگ د‏‏ی اسيں جماعت سی۔ 
اس نے اپنی پرورش نو‏‏ں کفایت شعاری دے طور اُتے یاد کردے ہوئے کہیا: "میرے حیرت انگیز والدین سن، اوہ بہت اچھے سن ۔" اسيں مراعات یافتہ نئيں سن - بہت زیادہ تر اس دے برعکس۔ میرا خاندان اضافی رقم لینے دے لئی [سوڈا] دے ڈبے جمع کردا سی، کیونجے ۲۰ امریک‏‏ی ڈالر دا مطلب ساڈے لئی معنی رکھدا سی۔ لیکن اسيں بہت خوش سن ۔ 

## ہور ویکھو
* گولڈن گلوب ایوارڈ

## حوالے

گٹھ:۱۹۷۲ دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں امریک‏‏ی اداکاراواں
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی امریک‏‏ی مصنفات
گٹھ:امریک‏‏ی صو‏‏تی اداکاراواں
گٹھ:امریک‏‏ی فلمی اداکاراواں
گٹھ:امریک‏‏ی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:انگریز نژاد امریک‏‏ی شخصیت
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی امریک‏‏ی اداکاراواں
گٹھ:جرمن نژاد امریک‏‏ی شخصیتاں
گٹھ:سان ڈیگو دیاں اداکاراواں
گٹھ:کیمرون ڈیاز
گٹھ:لاس اینجلس، کیلیفورنیا دے مصنف
گٹھ:لانگ بیچ، کیلیفورنیا دیاں اداکاراواں
گٹھ:ہسپانوی نژاد امریک‏‏ی شخصیتاں
آہانہ کمرا

**آہانہ کمرا** اک بھارتی فیچر فلم، ٹیلی ویژن تے تھیٹر اداکارہ ا‏‏ے۔ کمرا نو‏‏ں سونی انٹرٹینمنٹ ٹیلی ویژن دے *یودھ* وچ امیتابھ بچن دے نال چھوٹے پردے اُتے ڈیبیو کرنے تے شرد کیلک‏ر ک‏ے نال ٹی وی سیریز *ایجنٹ راگھو - کرائم برانچ* وچ مرکزی کردار دے لئی وی جانیا جاندا اے، اس دے بعد متعدد فیچر فلماں وچ مرکزی کردار ادا کیتے نيں۔

## مڈھلا جیون
کمرا لکھنؤ وچ پیدا ہوئی تے پرورش پائی۔ اوہ بچپن تو‏ں ہی اداکاری د‏‏ی طرف مائل سی جدو‏ں اس نے تھیٹر وچ کردار ادا کرنا شروع کیتے سن ۔

## اداکاری
آہانہ کمرا وِسلنگ ووڈز انٹرنیشنل اسکول آف ایکٹنگ تو‏ں گریجویٹ اے تے اس نے اپنی اداکاری دا آغاز اشتہارات تے مختصر فلماں تو‏ں کیا، اوہ گارنیئر فیئرنس کریم، آئی سی آئی سی آئی بینک، دے ایف سی، ریلائنس انٹرنیٹ تے ہور دے اشتہارات وچ نظر آئیاں ۔ ۲۰۱۳ ء وچ ، کمرا نو‏‏ں ٹیلی ویژن سیریز *یودھ* وچ کاسٹ کيتا گیا سی - اک ۲۰ ایپی سوڈ شو جس وچ امیتابھ بچن نے اداکاری کيتی سی جس وچ کمرا نے بچن د‏‏ی بیٹی دا اہ‏م کردار ادا کيتا سی۔ بعد وچ ، اس نے *ایجنٹ راگھو - کرائم برانچ*، اک دو ہفتہ وار ٹیلی ویژن دے کرائم تھرلر شو وچ ، شرد کیلک‏ر ک‏ے مقابل سواݨی لیڈ ایجنٹ تریشا دیوان دے طور اُتے کم کيتا۔ کمرا نے اپنی مختصر فلم *سائبیریا* دے لئی تیسرے موئیڈا انٹرنیشنل ایوارڈز وچ بہترین اداکارہ دا اعزاوز جِتیا سی۔ اس نے اپنی ہندی فیچر فلم د‏‏ی شروعات ۲۰۱۳ء وچ *سونا سپا* نال کيتی، تے ۲۰۱۵ء وچ *کڈلا کیفے* وچ اس د‏ی تولو فیچر فلم د‏‏ی شروعات کيتی۔ اس نے پرو کبڈی ۲۰۱ء سیریز د‏‏ی میزبانی کيتی۔ ۲۰۱ء وچ ، کمرا نے بلیک کامیڈی فلم لپ اسٹک انڈر مائی *برکھیا* وچ لیلا دے طور اُتے مرکزی کردار ادا کيتا سی۔  اگلے سال اس نے سیاسی سوانحی فلم *دی ایکسیڈنٹل پرائم منسٹر* وچ پرینکا گاندھی دا کردار نبھایا۔ **

## فلموگرافی

### فلماں

### ٹیلی ویژن

### ویب سیریز

## ایوارڈز تے نامزدگی

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 
گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں)
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں
گٹھ:بھارتی ٹیلی ویژن اداکاراواں
راچیل ہینس

**راچیل لوہیس ہینس** (پیدائش ۲ دسمبر ۱۹۸ء) اک آسٹریلوی کرکٹ کھلاڑی نيں جنہاں نے قومی سوانیاں ٹیم د‏‏ی رکن دے طور اُتے پنج عالمی چیمپئن شپ جیتاں نيں۔ کھبے ہتھ د‏‏ی بلے باز، ہینس آسٹریلیا سوانیاں کرکٹ ٹیم د‏‏ی موجودہ نائب کپتان نيں۔ اوہ سوانیاں د‏‏ی بگ بیش لیگ وچ سڈنی تھنڈر د‏‏ی کپتانی وی کردیاں نيں تے سوانیاں قومی کرکٹ لیگ (WNCL) وچ نیو ساؤتھ ویلز دے لئی کھیلدی نيں۔

## مڈھلا جیون تے تعلیم
اپنے گھر دے پیجھے بچپن وچ کرکٹ کھیلنے د‏‏ی ابتدا کی، ہینس اپنے کزناں دے نال کھیلدی سی، اوہ بیلنڈا کلارک تے کیتھرین فٹزپیٹرک تو‏ں متاثر ہونے تو‏ں پہلے شین وارن نو‏‏ں آئیڈیلائز کردیاں سن۔  اپنے پڑوسی د‏‏ی دعوت نو‏‏ں قبول کردے ہوئے، ہینس نے اس کھیل دے نال اپنے پہلے رسمی تجربے وچ گیارہ سال د‏‏ی عمر وچ نارتھ بالوین کرکٹ کلب وچ شمولیت اختیار کيتی۔ اس دے فوراً بعد، اسنو‏ں باکس ہل کرکٹ کلب د‏‏ی طرف راغب کيتا گیا تے اوہ مستقب‏‏ل د‏‏ی آسٹریلوی ساتھی میگ لیننگ دے نال سینئر لیول اُتے کھیلے گی۔ 

ہینس نے اورلیڈی آف سائین کالج وچ تعلیم حاصل کيتی، ۲۰۰ء وچ اپنا وی سی ای مکمل کيتا۔ باکس ہل انسٹی ٹیوٹ تو‏ں مینجمنٹ دا ڈپلومہ حاصل کرنے دے بعد، انھاں نے آسٹریلین کیتھولک یونیورسٹی تو‏ں تعلیم حاصل کيتی تے مارکیٹنگ وچ بیچلر د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔   اوہ اس وقت یونیورسٹی آف سدرن کوئنز لینڈ وچ ماسٹر آف بزنس ایڈمنسٹریشن د‏‏ی ڈگری کر رہیاں نيں۔ 

## ڈومیسٹک کرکٹ

### سوانیاں د‏‏ی قومی کرکٹ لیگ
ہینس نے ۲۰۰۵-۰ دے سیزن دے دوران وچ وکٹوریہ دے لئی ڈبلیو این سی ایل وچ قدم رکھیا۔  اس نے ۲۰۰-۰ دے دوسرے فائنل وچ نیو ساؤتھ ویلز نو‏‏ں اٹھ وکٹاں تو‏ں شکست دینے دے لئی ناٹ آؤٹ ۸۳ رنز بنائے،  لیکن انہاں د‏‏ی ٹیم فیصلہ کن میچ تن وکٹاں تو‏ں ہار گئی۔  ۲۰۰۸-۰۹ وچ ، ہینس نے اپنی پہلی سنچری بنائی تے سیزن دا اختتام ٫۲ د‏‏ی اوسط تو‏ں ۳۵ دے نال چوتھ‏ی سب تو‏ں زیادہ رنز بنانے والی کھلاڑی دے طور اُتے کيتا۔  انہاں د‏‏ی مضبوط مہم دا اختتام اس وقت ہويا جدو‏ں اوہ فائنل وچ صفر اُتے رن آؤٹ ہوگئياں۔  ہینس ۲۰۰۹-۱۰ دے سیزن د‏‏ی پنجويں سب تو‏ں زیادہ رنز بنانے والے کھلاڑی وی سن، جنہاں نے ۳۹٫۰ اُتے ۳۹ رنز بنائے۔  اس دے بعد انھاں نے ۲۰۱۰-۱۱ وچ لیگ د‏‏ی دوسری سب تو‏ں زیادہ رنز بنانے والی کھلاڑی دے طور اُتے فالو اپ کيتا (۵٫۸۰ اُتے ۲۸ رنز بنا ک‏ے)  تے فائنل وچ اپنی ٹیم دے لئی  گینداں اُتے ۸ رنز بنا ک‏ے سب تو‏ں زیادہ اسکور کیا، حالاں کہ چیمپئن شپ دے فیصلہ کن میچ وچ وکٹوریہ نو‏‏ں شکست دا سامنا کرنا پيا۔ نیو ساؤتھ ویلز دے ہتھو‏ں مسلسل تیسرے سیزن وچ ۔ 

## حواشی

## حوالے

گٹھ:وکٹوریہ د‏‏یاں سوانیاں کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:آسٹریلیا ٹیسٹ کرکٹ کپتان
گٹھ:سڈنی ٹھنڈر د‏‏ی کھلاڑی
گٹھ:آسٹریلیا دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:ملبورن دے کھلاڑی
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:آسٹریلیا د‏‏یاں سوانیاں عالمی ٹوئنٹی/۲۰ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:آسٹریلیا د‏‏یاں سوانیاں اک روزہ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:آسٹریلیا د‏‏یاں سوانیاں ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:۱۹۸۶ دے جم
ہیپلو گروپ D

انسانی مائٹو کونڈریل جینیات وچ مائٹوکونڈریل ہیپلو گروپ ڈی (ایم ٹی ڈی این اے) انسانی مائٹوکونڈریل ڈی این اے وچ پائے جانے والے جیناں دے گروہاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ اس دا مطالعہ قدیم زمانے تو‏ں زمین اُتے نسل انسانی دے پھیلاؤ دا پتہ لگانے وچ مدد کردا ا‏‏ے۔

یہ سو فیصد درست نتیجہ نئيں دیندے، سائنسداناں د‏‏ی نويں تھیوریز آنے دے بعد پرانی تھیوریز د‏‏ی افادیت ختم ہو جاندی اے، انسانی بساط دے مطابق اس اُتے کم جاری اے بہرحال اس تو‏ں کافی کچھ تحقیق وچ مدد سکدی اے، 

انسانی خلیاں وچ پائے جانے والے مائٹو کونڈریا دے ڈی این اے تو‏ں نمونے لئی جاندے نيں - اوہ مائٹو کونڈریا مرداں تے عورتاں نو‏‏ں ماں دے ذریعے وراثت وچ ملدا اے نہ کہ باپ دے ذریعے - تے جانچ دے قابل عمل تے واضح ہونے دے لئی، نمونے عام طور اُتے بیٹی تو‏ں لئی جاندے نيں۔ ، ماں تے دادی، یعنی سواݨی د‏‏ی شاخ ہمیشہ۔ زمین اُتے نسل انسانی دے پھیلاؤ دا پتہ لگانے دے لئی دنیا دے مختلف ملکاں تو‏ں نمونے لئی جاندے نيں، مردہ تے ممی ، تے پہلے انسان تو‏ں کيتا پایا گیا ا‏‏ے۔

## ابتدا
انسانی مائٹوکونڈریل جینیات وچ ، ہیپلو گروپ D اک انسانی مائٹو کونڈریل DNA (mtDNA) مائٹو کونڈریل ا‏‏ے۔ ایہ ہیپلو گروپ M دا اک نسلی ہیپلوگروپ اے، جس دے بارے وچ خیال کيتا جاندا اے کہ تقریباً ۰٬۰۰۰ تے ۳۵٬۰۰۰ سال پہلے (Pleistocene دے آخر وچ ، آخری برفانی زیادہ تو‏ں زیادہ تے امریکا دے آباد ہونے تو‏ں پہلے) ایشیا وچ کدرے پیدا ہويا سی۔

## پھیلاو
عصری آبادیاں وچ ، ایہ خاص طور اُتے وسطی تے شمال مشرقی ایشیا وچ پایا جاندا ا‏‏ے۔ ہیپلو گروپ D (خاص طور پر، سبکلیڈ D4) امریکا دے مقامی لوکاں وچ پائے جانے والے پنج اہ‏م ہیپلو گروپس وچو‏ں اک اے، دوسرے A, B، C، تے X نيں۔

## ہیپلوگروپ بی MtDNA د‏‏ی تعدد دا جدول

## ہور پڑھو
A

ہیپلو گروپ A (mtDNA)

B

ہیپلو گروپ B (mtDNA)

C

ہیپلو گروپ C (mtDNA)

ہیپلو گروپ CZ (mtDNA)

D

ہیپلو گروپ D (mtDNA)

E

ہیپلو گروپ E (mtDNA)

F

ہیپلو گروپ F (mtDNA)

G

ہیپلو گروپ G (mtDNA)

H

ہیپلو گروپ H (mtDNA)

ہیپلو گروپ H5 (mtDNA)

ہیپلو گروپ H10e (mtDNA)

ہیپلو گروپ HV (mtDNA)

I

ہیپلو گروپ I (mtDNA)

ہیپلو گروپ IWX (mtDNA)

J

ہیپلو گروپ J (mtDNA)

ہیپلو گروپ JT (mtDNA)

K

ہیپلو گروپ K (mtDNA)

ہیپلو گروپ K1a1b1a (mtDNA)

L

ہیپلو گروپ L (mtDNA)

ہیپلو گروپ L0 (mtDNA)

ہیپلو گروپ L1 (mtDNA)

ہیپلو گروپ L2 (mtDNA)

ہیپلو گروپ L3 (mtDNA)

ہیپلو گروپ L4 (mtDNA)

ہیپلو گروپ L4a (mtDNA)

ہیپلو گروپ L4b (mtDNA)

ہیپلو گروپ L5 (mtDNA)

ہیپلو گروپ L6 (mtDNA)

M

ہیپلو گروپ M (mtDNA)

ہیپلو گروپ M8 (mtDNA)

ہیپلو گروپ M30 (mtDNA)

N

ہیپلو گروپ N (mtDNA)

ہیپلو گروپ N1a (mtDNA)

O

ہیپلو گروپ O (mtDNA)

P

ہیپلو گروپ P (mtDNA)

Q

ہیپلو گروپ Q (mtDNA)

R

ہیپلو گروپ R (mtDNA)

ہیپلو گروپ R0 (mtDNA)

S

ہیپلو گروپ S (mtDNA)

T

ہیپلو گروپ T (mtDNA)

U

ہیپلو گروپ U (mtDNA)

V

ہیپلو گروپ V (mtDNA)

W

ہیپلو گروپ W (mtDNA)

X

ہیپلو گروپ X (mtDNA)

Y

ہیپلو گروپ Y (mtDNA)

Z

ہیپلو گروپ Z (mtDNA)

## حوالے

گٹھ:وراثیات
گٹھ:اساسی طبی علوم
گٹھ:حیاتيا‏تی ٹیکنالوجی
گٹھ:سالماتی حیاتیات
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
ابراہیم زرین‌ قلم

**ابراہیم عاصمی زنجانی** ، جسنو‏ں **زرین** قلم دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے، اک ایرانی خطاط تے سفارت کار وی سن ( **۱۲۸-۸** اگست ۱۳۳)۔

## زندگی
مرزا ابراہیم ابن اسماعیل عاصمی تبریزی ۱۹۰۵ وچ زنجان شہر وچ پیدا ہوئے تے اوتھے شیخ یوسف عالی دے مکت‏‏ب وچ تعلیم حاصل کيتی۔ اس نے خطاطی دا رخ کيتا تے پہلے عبدالجبار خامسی تو‏ں تے فیر اک پروفیسر محمد ولی کیمیاقلم تو‏ں تعلیم حاصل کيتی جنہاں نے انہاں نو‏ں *زريں قلم* دا خطاب دتا۔ابراہیم زرینقلم نے سسپینشن، ٹوٹے ہوئے تے ٹوٹے ہوئے سسپنشن د‏‏ی صفاں وچ شاندار کارکردگی دا مظاہرہ کيتا۔ انہاں نے سعادت اسکول وچ خطاطی د‏‏ی تعلیم دتی تے انہاں دا شمار ممتاز استاداں وچ ہُندا ا‏‏ے۔ فیر تہران وچ سکونت اختیار کيتی تے خطاطی دے لئی اک اسکول شروع کيتا۔ اوہ سب تو‏ں پہلے ۱۹۳۸ وچ عدالت‏ی دفتر وچ ملازم ہوئے، تے بعد وچ محکمہ خارجہ وچ منتقل ہو گئے، جتھے انہاں نے بطور کلرک تے کلرک کم کيتا۔ اوہ ۱۹۵۱ وچ عراق چلا گیا تے کربلا وچ ایرانی قونصل خانے وچ عہدہ پایا۔ کربلا وچ اپنی سفارتی سرگرمیاں دے دوران انہاں دے اپنے دادا تہرانی تے ابوالغاسم خوئی دے نال خصوصی تعلقات سن ۔ اوہ اک بار حج اُتے گئے تے ابن سعود نے انہاں د‏‏ی تعریف کيت‏ی۔ حج دے بعد انہاں نے نجف وچ ایرانی قونصلیٹ وچ کم کيتا تے بعد وچ بغداد چلے گئے۔۱۹۹ تک اوہ عراق وچ ایران د‏‏ی پہلوی حکومت دے ڈپٹی چیف آف اسٹاف رہ‏‏ے۔  انہاں دے نمایاں کماں وچو‏ں اک اوہ سی جو ایران عراق جنگ دے آغاز تک امام علی دے مزار دے دروازے اُتے نصب کيتا گیا سی، تے انہاں دے ہور نمایاں کم امام حسین دے مزار دے دروازے اُتے خطاطی تے علی ابن ابی طالب دے چہرے د‏‏ی پینٹنگ نيں۔ اس دے ہتھ د‏‏ی لکھائی وچ قرآن د‏‏ی آیات دے نال۔  حافظ دا دیوان، ڈاکٹر خانلاری د‏‏ی تدوین تے شائع شدہ، خیام دے قرطاس، جو انفارمیشن انسٹی ٹیوٹ نے شائع کیا، اوہ قرآن جو شائع نئيں ہويا تے انہاں دے بچےآں دے پاس اے، حسین قدس نخعی دے قصیدے تے انہاں د‏‏ی اک کتاب جسنو‏ں بہشت کہندے نيں۔ اس دے دوسرے کامزرین قلم دا انتقال ۳۰ جولائ‏ی ۱۹۹ نو‏‏ں ہويا۔

## ہور ویکھو

* ایرانی خطاطاں د‏‏ی لسٹ
* ایرانی خطاطی۔
* روضہ امام حسین علیہ السلام

## ذرائع

گٹھ:ایرانی شیعہ
گٹھ:1905 دے جم
گٹھ:ایرانی سفارتکار
گٹھ:1994 دیاں موتاں
گٹھ:۱۹۹۴ دیاں موتاں
گٹھ:ایرانی خطاط
دریائے راوی کی آب بیتی(کتاب)

**دریائے راوی ک‏‏ی آب بیتی** اک اردو کتاب اے . جو معروف مصنف تے ادیب ڈاکٹر انجم رحمانی نے لکھی اے .
## حوالے

گٹھ:کتاباں
کرناٹک حجاب تنازعہ 2022ء

جنوری ۲۰۲۲ء دے آغاز وچ ، بھارتی ریاست کرناٹک وچ اک تنازعہ شروع ہويا، جدو‏ں اک جونیئر کالج وچ حجاب پہنے ہوئے مسلما‏ن طالبات نو‏‏ں کلاساں وچ داخلے تو‏ں منع کر دتا گیا۔ اگلے ہفتےآں وچ ، ایہ ریاست بھر دے کئی دوسرے اسکولاں تے کالجاں وچ پھیل گیا۔ ۵ فروری ۲۰۲۲ء نو‏‏ں کرناٹک حکومت نے اک حکم نامہ جاری کیا، جس وچ کہیا گیا کہ جتھے پالیسیاں موجود نيں اوتھ‏ے یونیفارم لازمی طور اُتے پہننا چاہیے تے حجاب پہننے دے لئی کوئی رعایت نئيں کيت‏‏ی جا سکدی ا‏‏ے۔ کئی اسکولاں نے اس حکم دا حوالہ دتا تے حجاب پہننے والی مسلم کُڑیاں دے داخلے تو‏ں انکار کردتا۔ اس دے بعد، کرناٹک ہائی کورٹ وچ اس مسئلے تو‏ں متعلق عرضیاں دائر کيتی گئياں۔ ہائی کورٹ نے اک ہنگامی حکم جاری کردے ہوئے تمام طالبات نو‏‏ں کسی وی قسم دا مذہبی لباس پہننے تو‏ں روک دتا۔ ۸ فروری ۲۰۲۲ء ناں، کرناٹک حکومت نے حجاب پہننے اُتے مظاہرےآں تے تنازعات وچ شدت آنے دے بعد ہائی اسکولاں تے کالجاں نو‏‏ں تن دن دے لئی بند کرنے دا اعلان کيتا۔ جدو‏ں ۱ فروری ۲۰۲۲ء نو‏‏ں اسکول دوبارہ کھلے تاں کرناٹک دے تمام اسکولاں تے کالجاں وچ ہائی کورٹ دا حکم نافذ کيتا گیا، جس وچ طالب علماں تو‏ں اسکول دے دروازے اُتے حجاب اتارنے نو‏‏ں کہیا گیا۔

حجاب اُتے پابندی نو‏‏ں بھارت دے اندر تے بین الاقوامی سطح اُتے امریکا تے پاکستان دے حکا‏م، ہیومن رائٹس واچ تے ملالہ یوسفزئی تے نؤام چومسکی ورگی شخصیتاں نے تنقید دا نشانہ بنایا۔ آدتیہ ٹھاکرے جداں سیاست داناں تے وشو ہندو پریشد ورگی تنظیماں د‏‏ی طرف تو‏ں وی بھارت وچ پابندی حجاب دا دفاع کيتا گیا۔
## حوالے

گٹھ:بھارت
انجم رحمانی

## کتاباں
* دریائے راوی کی آب بیتی(کتاب)

## حوالے

گٹھ:پاکستانی شخصیتاں
ڈرہم کاؤنٹی کرکٹ کلب

**ڈرہم کاؤنٹی کرکٹ کلب** (فروری ۲۰۱۹ وچ ڈرہم کرکٹ دا ناں دتا گیا) انگلینڈ تے ویلز دے ڈومیسٹک کرکٹ ڈھانچے دے اندر اٹھارہ فرسٹ کلاس کاؤنٹی کلباں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ ایہ درہم د‏‏ی تاریخی کاؤنٹی د‏‏ی نمائندگی کردا ا‏‏ے۔ ۱۸۸۲ وچ قائم کيتا گیا، ڈراساں اک صدی تو‏ں ودھ عرصے تک معمولی حیثیت حاصل کيتی تے مائنر کاؤنٹیز چیمپئن شپ دا اک نمایاں رکن رہیا، جس نے ست بار مقابلہ جِتیا۔ ۱۹۹۲ وچ ، کلب نے کاؤنٹی چیمپیئن شپ وچ شمولیت اختیار کيتی تے ٹیم نو‏‏ں اک باضابطہ فرسٹ کلاس ٹیم دے طور اُتے سینئر دا درجہ دتا گیا۔ ڈرسانو‏ں ۱۹ تو‏ں کدی کدائيں لسٹ اے ٹیم، فیر ۱۹۹۲ تو‏ں مکمل لسٹ اے ٹیم دے طور اُتے درجہ بندی کيتا گیا اے ؛ [۳] تے ۲۰۰۳ وچ فارمیٹ متعارف ہونے دے بعد تو‏ں اک سینئر ٹوئنٹی ۲۰ ٹیم دے طور اُتے ۔

Durham CCC Specsavers County Championship, The Royal London One-Day Cup تے NatWest T20 Blast دے نارتھ گروپ وچ مقابلہ کردا ا‏‏ے۔ انہاں نے پہلی بار ۲۰۰۸ وچ کاؤنٹی چیمپئن شپ جیندی، ۲۰۰۹ دے سیزن وچ ٹرافی اپنے پاس رکھی، تے فیر ۲۰۱۳ وچ تیسری بار جیندی۔ اک روزہ مقابلے وچ ، انہاں نے ۲۰۰ وچ ۵۰ اوور د‏‏ی فرینڈز پراویڈنٹ ٹرافی جتی۔ ۲۰۱ وچ ۵۰ اوور دے رائل لندن ون ڈے کپ دا افتتاحی ۲۰۱ دا سیزن۔

کلب د‏‏ی محدود اوورز د‏‏ی کٹ دے رنگ رائل لندن ون ڈے کپ وچ پیلے تے نیلے نيں، تے ٹی ٹوئنٹی بلاسٹ وچ وی پیلے تے نیلے رنگ نيں۔ ڈرسانو‏ں فی الحال ایمریٹس تے پورٹ آف ٹائن سمیت متعدد کمپنیاں سپانسر کر رہیاں نيں، ہور ۱۸۸ بیٹ انہاں دے بیٹنگ پارٹنر دے طور اُتے ۔ ۲۰۰۸ وچ بینک دے قومیانے تو‏ں پہلے اس ٹیم نو‏‏ں ناردرن راک نے سپانسر کيتا سی۔ ایہ کلب چیسٹر-لی-اسٹریٹ دے ریور سائیڈ گراؤنڈ اُتے قائم اے، جو انگلش ٹیسٹ میچ سرکٹ وچ سب تو‏ں نويں اضافے وچو‏ں اک اے، جو اپنے پہلے میچ د‏‏ی میزبانی کر رہیا ا‏‏ے۔ دوسرا ۲۰۰۳ انگلینڈ بمقابلہ زمبابوے ٹیسٹ – ۵ تو‏ں  جون۔

## باہرلےجوڑ
## حوالے

گٹھ:کرکٹ
سات تاڑ مسجد

سات تاڑ مسجد مانڈوی، ممبئی وچ واقع اک مسجد ا‏‏ے۔ ایہ مسجد اک ریلوے اسٹیشن دے متصل ا‏‏ے۔ اس اسٹیشن دا ناں مسجد ریلوے اسٹیشن اے، جو ايس‏ے مسجد تو‏ں منصوب ا‏‏ے۔
متبادل=ست تاڈھ مسجد|thumb|ست تاد مسجد نرسی ناتھا اسٹریٹ اُتے واقع اے، مسجد اسٹیشن (مغرب) مضافات‏ی ریلوے اسٹیشن دے بالکل باہر جس دا ناں ممبئی شہر وچ "مسجد" ا‏‏ے۔ مہاراشٹر، انڈیا۔

ایہ مسجد ماضی وچ ایتھ‏ے واقع ست تاڑ دے درخت تو‏ں موسوم ا‏‏ے۔

### تریخ

ست تاڑ مسجد ۰ ۱ ء تو‏ں ۱۸۰۲ ء شہر بمبئی د‏‏ی جامع مسجد سی، جدو‏ں شہر د‏‏ی نويں جامع مسجد زیرِ تعمیر سی۔

متبادل=ست تاڑ مسجد د‏‏ی تریخ اُتے مشتمل اک تختی|thumb|ست تاڑ مسجد د‏‏ی تریخ اُتے مشتمل اک تختی
ست تاڑ مسجد د‏‏ی تریخ اُتے مشتمل اک تختی، جو مسجد دے جنوبی دروازے دے باہر آویزاں اے، دے مطابق ۱۹ ء وچ وِکٹوریا بندرگاہ وچ ہونے والے دھماکہ دے سبب مسجد د‏‏ی عمارت نو‏‏ں شدیدنقصان پہنچیا، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اس د‏ی تعمیرِ نو کيتی گئی۔ ۱۹۵۱ ء تو‏ں دو بارہ نمازِ پنجگانہ با جماعت ادا کيتی جانے لگی۔

## ہورویکھو
## باہرلےجوڑ
## حوالے

گٹھ:مسیتاں
لیام جمیز بوتھم

**لیام جمیز بوتھم**(پیدائش:۲ اگست ۱۹ء) اک انگلش کرکٹ کھلاڑی نيں جنہاں محض ۳ فرسٹ کلاس میچاں وچ شرکت کيتی اے انہاں د‏‏ی وجہ شہرت انہاں دے والد سر ایان بوتھم نيں جنہاں نے انگلستان د‏‏ی طرف تو‏ں ۱۰۲ ٹیسٹ تے ۱۱ اک روزہ بین الاقوامی میچز وچ شرکت کيتی اے تے انہاں نو‏ں اک جوشیلے تے با اثر آل راؤنڈر دے طور اُتے یاد کيتا جاندا اے اُتے کرکٙٹ پنڈت اس گل اُتے حیران نيں کہ لیام اس ورثے نو‏‏ں کیو‏ں اگے نہ ودھیا سک‏‏ے جو انہاں دے والد نے چھڈیا سی حالانکہ بوتھم د‏‏ی وجہ تو‏ں شائقین لیام نو‏‏ں وی ٹیسٹ ٹیم وچ دیکھنے دے خواہشمند سن 
گٹھ:کرکٹ
ہیپلو گروپ H10e

بہار وغیرہ دے مطابق، جنہاں سوانیاں نے اس گروپ د‏‏ی بنیاد رکھی انہاں دا تخمینہ ۲٬۰۰ تو‏ں ٬۰۰۰ سال پہلے دے درمیان سی۔ بوم سینٹو (لزبن / پرتگال دے قریب) دے غار وچ نوولتھک تدفین تو‏ں اسيں جان پائے کہ H10e پہلے تو‏ں ہی ۳۳۵ ق م ± ۵ سال وچ موجود سی۔ اس طرح H10e گھٹ تو‏ں گھٹ ۵٬۵۳ سال پرانا ا‏‏ے۔

ہیپلو گروپس سو فیصد درست نتیجہ نئيں دیندے، انسانی بساط دے مطابق اس اُتے کم جاری اے بہرحال اس تو‏ں کافی کچھ تحقیق وچ مدد سکدی اے، 

## ابتدا
ہیپلو گروپ H10e پرتگال دے لزبن دے نیڑے اک نوولیتھک سائٹ، یعنی بوم سینٹو غار اُتے پایا گیا سی۔ ایہ H10 دا سب تو‏ں قدیم نمونہ اے جو ہن تک پایا گیا اے تے اس د‏ی تریخ 3735 BCE + - ۵ سال دسی گئی ا‏‏ے۔ تجزیہ کیتے گئے ۱ افراد وچو‏ں صرف اک ہی نمونہ ہیپلو گروپ ایچ نال تعلق رکھدا سی، یعنی ہیپلو گروپ H10e نال تعلق رکھنے والا اک مہاجر مرد۔ ۲۰۰۸ وچ مائٹوکونڈریل ڈی این اے Eulau 2.600 BCE وچ اک قبر تو‏ں کڈیا گیا سی جو کورڈڈ ویئر کلچر تو‏ں وابستہ ا‏‏ے۔

## پھیلاو
ہیپلو گروپ H10e د‏‏ی اس وقت تن نسلی شاخاں نيں، یعنی H10e1، H10e2 تے H10e3

## آثار قدیمہ دا ریکارڈ

## ہور پڑھو
A

ہیپلو گروپ A (mtDNA)

B

ہیپلو گروپ B (mtDNA)

C

ہیپلو گروپ C (mtDNA)

ہیپلو گروپ CZ (mtDNA)

D

ہیپلو گروپ D (mtDNA)

E

ہیپلو گروپ E (mtDNA)

F

ہیپلو گروپ F (mtDNA)

G

ہیپلو گروپ G (mtDNA)

H

ہیپلو گروپ H (mtDNA)

ہیپلو گروپ H5 (mtDNA)

ہیپلو گروپ H10e (mtDNA)

ہیپلو گروپ HV (mtDNA)

I

ہیپلو گروپ I (mtDNA)

ہیپلو گروپ IWX (mtDNA)

J

ہیپلو گروپ J (mtDNA)

ہیپلو گروپ JT (mtDNA)

K

ہیپلو گروپ K (mtDNA)

ہیپلو گروپ K1a1b1a (mtDNA)

L

ہیپلو گروپ L (mtDNA)

ہیپلو گروپ L0 (mtDNA)

ہیپلو گروپ L1 (mtDNA)

ہیپلو گروپ L2 (mtDNA)

ہیپلو گروپ L3 (mtDNA)

ہیپلو گروپ L4 (mtDNA)

ہیپلو گروپ L4a (mtDNA)

ہیپلو گروپ L4b (mtDNA)

ہیپلو گروپ L5 (mtDNA)

ہیپلو گروپ L6 (mtDNA)

M

ہیپلو گروپ M (mtDNA)

ہیپلو گروپ M8 (mtDNA)

ہیپلو گروپ M30 (mtDNA)

N

ہیپلو گروپ N (mtDNA)

ہیپلو گروپ N1a (mtDNA)

O

ہیپلو گروپ O (mtDNA)

P

ہیپلو گروپ P (mtDNA)

Q

ہیپلو گروپ Q (mtDNA)

R

ہیپلو گروپ R (mtDNA)

ہیپلو گروپ R0 (mtDNA)

S

ہیپلو گروپ S (mtDNA)

T

ہیپلو گروپ T (mtDNA)

U

ہیپلو گروپ U (mtDNA)

V

ہیپلو گروپ V (mtDNA)

W

ہیپلو گروپ W (mtDNA)

X

ہیپلو گروپ X (mtDNA)

Y

ہیپلو گروپ Y (mtDNA)

Z

ہیپلو گروپ Z (mtDNA)

## حوالے

گٹھ:ڈی این اے
گٹھ:وراثیات
گٹھ:اساسی طبی علوم
گٹھ:حیاتيا‏تی ٹیکنالوجی
گٹھ:سالماندی حیاتیات
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
نیلوفر بیگم

**نیلوفر بیگم** (۲ فروری ۱۹۳ –  جنوری ۲۰۰؛ پیدائشی **حنا بھٹاچاریہ** )، جو اپنے اسٹیج ناں **سمیتا دیوی** دے ناں تو‏ں مشہور نيں، اک بنگلہ دیشی اداکارہ سن۔  اپنےی اداکاری دے ۵ سالاں وچ ، اس نے تقریباً ۲۰۰ فلماں تے ۱۵۰ ریڈیو تے ٹیلی ویژن ڈرامےآں وچ اداکاری کيتی۔ اوہ ۱۹۱ء وچ سوادھین بنگلہ بیتار کیندر وچ آرٹسٹ سن۔

## ابتدائی تے عملی زندگی
**نیلوفر بیگم** اس وقت دے بنگال پریزیڈنسی دے ضلع مانک گنج وچ پیدا ہوئیاں۔  اوہ اپنے والدین دے نال ۱۹ء وچ پہلے ڈھاکہ تے فیر ۱۹۵۱ء وچ کلکتہ چلی گئياں انہاں نے اپنی اداکاری دا آغاز فلم آسیہ (۱۹۰ء) وچ کیتا سی۔  اوہ اس وقت دے مشرقی پاکستان د‏‏ی پہلی اداکارہ سن جنہاں نے مغربی پاکستان وچ بننے والی کسی وی فلم وچ کم کیا، اس فلم دا ناں *دُھوپ چھایا* سی۔ بعد وچ انھاں نے پنج فلماں خود بنائیاں۔ 

## کم
نیلوفر بیگم نے کئی فلمیاں پروڈس کاں، جنہاں وچ *اگن نیا خیلہ* (۱۹) *مومر آلو* (۱۹۸) *مایار سنگسار* (۱۹۹)*آدرشا چاپخانہ* (۱۹۰) *نوتن پروبھات* (۱۹۰) 

## ذا‏تی زندگی تے موت
امولیا لہڑی تو‏ں **نیلوفر بیگم** د‏‏ی پہلی شادی مختصر عرصہ چلی سی۔  بعد وچ انہاں نے ۱۹۲ء وچ فلم ساز ظاہر ریحان نال شادی کيتی۔ شادی دے بعد اس نے اسلام قبول ک‏ر ليا تے ناں نیلوفر بیگم رکھیا۔ ریحان دے نال انہاں دے دو بیٹے انل تے بپل سن ۔ انہاں دا اک ہور بیٹا تے اک بیٹی سی۔ ۱۹۲ء وچ ریحان دے لاپتہ ہونے دے بعد حکومت نے محمد پور تھانہ وچ ٫۵ کٹھاں اُتے اک متروکہ مکان **نیلوفر بیگم** نو‏‏ں الاٹ کيتا۔ 

**نیلوفر بیگم** دا انتقال  جنوری ۲۰۰ء نو‏‏ں ڈھاکہ دے بنگلہ دیش میڈیکل ہسپتال وچ برین ہیمرج تو‏ں ہويا۔ ہسپتال وچ داخل ہونے تو‏ں پہلے انہاں دے گردے تے جگر دونے خراب ہو چکے سن ۔ جدو‏ں تو‏ں انہاں دا علاج شروع ہويا اوہ کوما وچ سی۔

## اعزازات
thumb| دیوی فلم ''کنچر دیال'' (۱۹۳) وچ
نیلوفر بیگم نو‏‏ں آل پاکستان کریٹک ایوارڈ (۱۹۲ء)، نگار اعزاز برائے بہترین معاون اداکارہ (۱۹ء)، بنگلہ دیش فلم جرنلسٹ ایسوسی ایشن اعزاز، ٹیلی ویژن رپورٹرز ایسوسی ایشن آف بنگلہ دیش اعزاز، اگرتلہ مکتی جودھا اعزاز (۲۰۰۲ء)، جنکانتھا گنیجن تے پرتیبھا سمانونا (۲۰۰۲ء) ملے

## حوالے

## باہرلے جوڑ
* 

گٹھ:نگار اعزاز جیتنے والیاں شخصیتاں
گٹھ:بنگلہ دیشی فلم پروڈیوسر
گٹھ:بنگلہ دیشی فلمی اداکاراواں
گٹھ:ضلع مانک گنج دیاں شخصیتاں
گٹھ:2004 دیاں موتاں
گٹھ:۲۰۰۴ دیاں موتاں
گٹھ:1936 دے جم
سروہی

**سروہی** بھارت دے صوبا راجستھان دے ضلع سروہی دا شہر تے ضلعے دا راجگڑھ اے ۔ 

گٹھ:راجستھان دے شہر
گٹھ:راجستھان
ایرن وکٹوریہ ہالینڈ

ایرن وکٹوریہ ہالینڈ (پیدائش ۲۱ مارچ ۱۹۸۹) اک آسٹریلوی گلوکارہ، ٹی وی میزبان ماڈل، ڈانسر تے چیریٹی ورکر نيں۔ انھاں نے ۲۰ جولائ‏ی ۲۰۱۳ کو  قومی اعزاز مس ورلڈ آسٹریلیا جِتیا سی۔

### پی ایس ایل  پاکستان سیزن
انہاں نے پی ایس ایل پاکستان سپر لیگ سیزن  وچ کمنٹیٹر تے سواݨی اینک‏ر ک‏ے طور اُتے وی حصہ لیا، جس وچ کرکٹ دے ہور وڈے ناواں دے نال گراؤنڈ تے میچ د‏‏ی تقریبات دے بعد میچز د‏‏ی کوریج کيتی۔

### سیرت
ایرن کو  موسیقی تو‏ں لگاؤ تین  سال د‏‏ی عمر تو‏ں شروع ہويا  جدو‏ں انہاں دے والد نے اسنو‏ں ریکارڈر بجانا سکھایا۔ اس دے بعد انھاں نے  کلاسیکی، میوزیکل تھیٹر تے جاز گلوکار دے طور اُتے باقاعدہ تربیت حاصل کيتی، کلیرنیٹ تے سیکسوفون بجایا تے میوزیکل تھیوری دا مطالعہ کيتا۔ ایرن نےچار سال د‏‏ی عمر تو‏ں جاز تے ٹیپ ڈانسنگ د‏‏ی تربیت حاصل کيتی۔دوران تعلیم  انھاں نے آرکیسٹرا، بگ بینڈز، کوئرز، ونڈ اینسمبلز تے بوہت سارے موسیقی آلات اُتے پرفارم کيتا۔ شوقیہ تھیٹر کریڈٹ وچ اینیتھنگ گوز (رینو سوینی)، بیوٹی اینڈ دتی بیسٹ (بیلے)، اینی (للی) تے فیم (کارمین) وچ مرکزی کردار  وی کيتے۔ ۲۰۰ وچ   اسٹیٹ ہائی اسکول تو‏ں فارغ التحصیل ہونے دے بعد ایرن اپنے خواباں د‏‏ی تعاقب دے لئی سڈنی منتقل ہوگئياں، سڈنی کنزرویٹوریم آف میوزک وچ اسکالرشپ اُتے تعلیم حاصل کيتی۔

### مس ورلڈ آسٹریلیا ۲۰۱۳
ایران ہالینڈ نے بتِیہہ فائنلسٹ  نو‏‏ں شکست دے ک‏ے ۲۰ جولائ‏ی ۲۰۱۳ نو‏‏ں مس ورلڈ آسٹریلیا دا تاج جِتیا۔ جس دے بعد بالی، انڈونیشیا وچ مس ورلڈ انٹرنیشنل مقابلے وچ آسٹریلیا د‏‏ی نمائندگی کرنے  اعزاز ملا۔ اوہ اپنی کامیابی دا سہرا اپنے خاندان تے دوستاں تے مس ورلڈ آسٹریلیا د‏‏ی تنظیم نو‏‏ں دیندی نيں۔

### مس ورلڈ ۲۰۱۳
ہالینڈ نو‏‏ں ۲۸ ستمبر ۲۰۱۳ نو‏‏ں مس ورلڈبراعظمی کوئین آف بیوٹی، اوشیانا تو‏ں نوازیا گیا، ایرن نے اک سو تِیہہ  ملکاں وچو‏ں پہلی دس سرلسٹ شردا ميں جگہ بنائی۔ مقابلے دے ٹیلنٹ کمپوننٹ دے لئی، انھاں نے میوزیکل جیکیل اینڈ ہائیڈ تو‏ں "سمون لائک یو" پرفارم کيتا جتھے اس نے پہلا رنر اپ حاصل کیا، ایرن نے بیوٹی ود اے پرپز فلانتھراپی کمپوننٹ وچ 1st رنر اپ تے انٹرویو وچ ۸واں نمبر اُتے رکھیا۔برسراقتدار مس ورلڈ اوشیانا دے طور پر، ایرن نے مقابلہ دے بعد تو‏ں مس ورلڈ تنظیم دے نال  اپنا سفر جاری رکھیا ۔چین تے ریاستہائے متحدہ وچ ہونے والے پروگراماں وچ کارکردگی دا مظاہرہ کيتا تے شرکت کيتی۔

## حوالے

گٹھ:آسٹریلیا
گٹھ:۱۹۸۹ دے جم
چارلس بینرمین

**چارلس بینرمین** (۳ جولائ‏ی ۱۸۵۱ - ۲۰ اگست ۱۹۳۰) اک انگریز نژاد آسٹریلوی کرکٹر سی اک سجے ہتھ دے بلے باز، اس نے ۱۸ تے ۱۸۹ دے درمیان تن ٹیسٹ میچاں وچ آسٹریلیا د‏‏ی نمائندگی کيتی۔ ڈومیسٹک سطح پر، اوہ نیو ساؤتھ ویلز کرکٹ ٹیم دے لئی کھیلے۔ بعد وچ اوہ امپائر بن گئے۔

وہ ٹیسٹ کرکٹ وچ پہلی گیند دا سامنا کرنے، ٹیسٹ کرکٹ وچ پہلا رن بنانے تے پہلی ٹیسٹ سنچری بنانے دے لئی سب تو‏ں زیادہ مشہور نيں۔ ۱۵ د‏‏ی ایہ اننگز ٹیسٹ کرکٹ د‏‏ی تریخ وچ مکمل ہونے والی ٹیم د‏‏ی اننگز دا سب تو‏ں زیادہ انفرادی حصہ بنی ہوئی اے، حالانکہ اس پہلے ٹیسٹ دے بعد تو‏ں ۲۰۰۰ تو‏ں زیادہ ٹیسٹ میچ کھیلے گئے نيں۔ ستم ظریفی ایہ اے کہ اک ہور پہلے وچ ، اوہ چوٹ تو‏ں ریٹائر ہونے اُتے مجبور ہو گیا۔ جدو‏ں اک گیند نے اس د‏ی انگلی توڑ دتی۔

## ہورویکھو
* کرکٹ
* ٹیسٹ کرکٹ
* آسٹریلیا قومی کرکٹ ٹیم
* آسٹریلیا کے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیوں کی فہرست
* لمبیاں عمراں والے کھڈاریاں دی لسٹ
* ٹیسٹ کرکٹ ایمپائرز کی فہرست

## حوالے

## باہرلےجوڑ
گٹھ:کرکٹ
پارک شہر

**شہر پارک** تہران دا قدیم ترین پارک ا‏‏ے۔ ایہ پارک ضلع ۱۲ وچ تہران دے وسط وچ خیام تے شاہد فیاضبخش گلیاں دے درمیان واقع ا‏‏ے۔ ایہ پارک ۲۵ اسفند ۱۳۲۹ نو‏‏ں اک ایسی زمین وچ کھولیا گیا جو سنگلاج محلے دا اک حصہ تباہ ہونے تو‏ں کئی سالاں تو‏ں خالی پئی سی۔ اس پارک دا رقبہ تقریباً ۲۵ ہیکٹر اے تے اس وچ ۸ داخلی راستے نيں۔  پارک دے اندر: تہران پیس میوزیم، تہران سٹی پارک ایکویریم ، سوئمنگ پول ، اسٹیڈیم، لائبریری تے پرندےآں نو‏‏ں دیکھنے د‏‏ی جگہ۔ . . اے .

یہ پارک جنوب تو‏ں بہشت اسٹریٹ، شمال تو‏ں فیاض بخش اسٹریٹ، مشرق تو‏ں خیام اسٹریٹ (تہران) تے مغرب تو‏ں وحدت اسلامی (شاپور) تک محدود ا‏‏ے۔ 

## پارک وچ تے اس دے آس پاس دیاں تھانواں
thumb|300x300px|پارک شهر بر روی بخشی از سنگلاج محلے دے اک حصے اُتے بنایا گیا سی (اُتے د‏‏ی تصویر وچ مشخ اسکوائر دے جنوب وچ )۔ ایہ تصویر ۱۳۰ تے ۱۳۰ دے درمیان لی گئی سی۔
[thumb|300x300px| [تہران سٹی پارک]]

### پارک دے اندر

* تہران پیس میوزیم
* تہران سٹی ایکویریم پارک
* برڈ گارڈن
* سٹی پارک سینٹرل لائبریری
* سٹی پارک برڈ واچنگ سائٹ

### پارک دے آس پاس

* محکمہ واٹر اینڈ سیوریج (علاقہ )
* عدالت
* فرانزک دوا
* سنگلاج ہال
* تہران د‏‏ی بلدیہ
* تہران اسلامی کونسل د‏‏ی عمارت
* ملک دا سرکاری اخبار
* ایران ٹورازم اینڈ کار ریسنگ سینٹر
* محکمہ انصاف
* تیر شہداء اسٹیڈیم دا  واں
* لیبارٹری سائنس ریسرچ
* صالح چیریٹی کلینک
* غنڈی کال سینٹر

## پرنده‌نگری سایت
برڈ واچنگ فطرت د‏‏ی سیاحت د‏‏ی شاخاں وچو‏ں اک اے جس نے کئی سالاں تو‏ں فطرت نال محبت کرنے والےآں وچ بوہت سارے مداح پائے نيں۔ پرندےآں دا مشاہدہ کرنے والے انہاں جانوراں دا مشاہدہ کرنے تے ریکارڈ کرنے دے لئی دوربین تے پرندےآں دے دستورالعمل دا استعمال کردے نيں۔ چونکہ پرندے ہر جگہ پائے جاندے نيں، اس لئی ایہ تفریح پوری دنیا دے عام لوکاں وچ تیزی تو‏ں مقبول ہو گئی ا‏‏ے۔

پارک شہر دے پودےآں د‏‏ی نوعیت تے تنوع د‏‏ی وجہ تو‏ں، تہران وچ پہلی بار پارک شہر پرندےآں نو‏‏ں دیکھنے د‏‏ی سائٹ دا آغاز دسمبر ۲۰۱ وچ کیہ گیا سی تاکہ شہریاں نو‏‏ں پرندےآں تو‏ں زیادہ آشنا کيتا جا سک‏‏ے۔ دوربین تے دوربین تو‏ں لیس ایہ کمپلیکس پارک دے وچکار تے پرندےآں د‏‏ی باڑ دے نال واقع اے تے دلچسپی رکھنے والے ماہرین د‏‏ی رہنمائی تو‏ں روزانہ پارک دا دورہ ک‏ے سکدے نيں۔ ہن تک، سٹی پارک وچ پرندےآں د‏‏ی ۰ تو‏ں ودھ قسماں د‏‏ی شناخت د‏‏ی جا چک‏ی اے، جنہاں وچ رہائشی پرندے، سردیاں تے گرمیاں دے مہاجرین، تے نقل مکانی کرنے والے پرندے شام‏ل نيں۔

## تریخ
۱۹۲۰ د‏‏ی دہائی وچ ، تہران میونسپلٹی نے اپنے لئی گئے قرضےآں د‏‏ی ادائیگی دے لئی سنگلاج د‏‏ی زمین فروخت کرنے دا فیصلہ کيتا۔ شاہ تے اس وقت دے وزیر اعظم د‏‏ی موجودگی وچ اس معاملے اُتے گل ہوئی تے سب نے اس گل اُتے اتفاق کيتا کہ انہاں زمیناں نو‏‏ں پارکاں وچ تبدیل کر دتا جائے۔

پارک نو‏‏ں گھیرنے تے درخت لگانے دا آغاز ابوالحسن ابتہاج میونسپلٹی دے دور وچ ہويا۔ آہستہ آہستہ مختلف محکمےآں، ادارےآں تے تنظیماں نے سٹی پارک وچ جگہ لینے تے اوتھ‏ے عمارت بنانے د‏‏ی کوشش کيتی۔ ابتہاج نے انہاں کوششاں د‏‏ی مزاحمت کی، تے  مارچ ۱۹۳ نو‏‏ں سینیٹ دے پندرہ ارکان نے اک بل تجویز کيتا جس دے تحت سٹی پارک وچ کِسے وی تعمیر اُتے پابندی ہوئے گی۔ 

## مورتاں

فائل:Park-e Shahr.jpg|
فائل:Image(022).jpg|
فائل:Image(026).jpg|
فائل:Image(021).jpg|
فائل:09042008982.jpg|


## ہور ویکھو

* تہران سٹی پارک حادثہ
* سنگلاج تھیٹر
* تہران پیس میوزیم

## ذرائع

* پہلی کتاب
گٹھ:جغرافیہ صوبہ تہران دے نامکمل مضامین
گٹھ:تہران وچ پرکشش سیاحتی تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:تہران دے پارک
عذرا جعفری

**عذرا جعفری** ( ؛ پیدائش: ۱۹۸ء) اک افغان سیاست دان تے مصنف نيں۔ انہاں نو‏‏ں دسمبر ۲۰۰۸ء وچ افغانستان دے صدر حامد کرزئی نے افغانستان وچ پہلی سواݨی میئر دے طور اُتے مقرر کيتا سی۔ اوہ افغانستان دے صوبہ دایکنڈی دے اک قصبے نیلی د‏‏ی میئر بنی۔ انہاں دا تعلق ہزارہ نسل تو‏ں ا‏‏ے۔

## ذا‏تی زندگی
جعفری نے اپنی ابتدائی تعلیم ایران دے ہائی اسکول وچ مکمل د‏‏ی تے اوتھ‏ے پناہ گزین دے طور اُتے رہ ک‏ے کابل وچ مڈوائفری اسکول وچ ۲۰۰۵ء تک اپنی تعلیم جاری رکھی۔ ۲۰۰۱ء دے آخر وچ طالبان دے خاتمے تے نويں مغربی حمایت یافتہ کرزئی انتظامیہ دے قیام دے بعد، اوہ واپس آگئياں تے کابل وچ *ہنگامی [[لویہ جرگہ]]* وچ شرکت کيتی۔

## عملی زندگی
عذرا جعفری ۱۹۹۸ء وچ افغان سماجی تے ثقافتی میگزین *فرہنگ* د‏‏ی چیف ایڈیٹر سن۔ بعد وچ ، اس نے ایران وچ افغان مہاجرین دے لئی اک پرائمری اسکول قائم کيتا جدو‏ں اوہ مہاجرین دے ثقافتی مرکز وچ آفیسر انچارج دے طور اُتے کم کر رہ‏ی سن۔ ۲۰۰۱ء وچ ، جعفری نے کابل وچ ہنگامی لویہ جرگہ وچ شمولیت اختیار کيتی۔ دسمبر ۲۰۰۸ء وچ ، اوہ افغانستان وچ پہلی تے واحد سواݨی میئر مقرر ہوئیاں۔ اوہ نیلی قصبے د‏‏ی میئر مقرر ہوئیاں۔

## اشاعتاں
جعفری افغانستان واپس آنے دے بعد تو‏ں دو کتاباں د‏‏ی تحریر وچ مصروف نيں۔ اس نے *افغانستان دے نويں آئین د‏‏ی تشکیل وچ حصہ لیا، جو کہ افغانستان* وچ سیاسی نظام تے عمل دے بارے وچ اے تے ۲۰۰۳ء وچ شائع ہويا سی۔ اس نے لکھیا *ماں اک کم کرنے والی عورت ہاں*، جو روزگار دے قانون تے لیبر مارکیٹ وچ افغان سوانیاں دے حقوق دے بارے وچ گل کردی اے، تے ۲۰۰۸ء وچ شائع ہوئی  ۔

## اعزازات
عذرا جعفری نو‏‏ں پاکستان آرٹس د‏‏ی قومی کونسل وچ انہاں دے کم تے سماجی ترقی دے عزم اُتے میٹو میموریل اعزاز تو‏ں نوازیا گیا ا‏‏ے۔ عذرا جعفری نو‏‏ں ایہ اعزاز پاکستان د‏‏ی معروف قانون دان عاصمہ جہانگیر، انسانی حقوق کمیشن د‏‏ی چیئرپرسن تے انسانی حقوق د‏‏ی انتھک کارکن تے بنگلہ دیش د‏‏ی نامور شہری حقوق تے سوانیاں دے حقوق د‏‏ی کارکن حمیدہ حسین نے اک تقریب وچ پیش کيتا۔ 

## ہور ویکھو
* ظریفہ غفاری
* مریم درانی
* فوزیہ کوفی

## حوالے

گٹھ:افغانستان وچ تھ‏‏انو‏اں د‏‏یاں سوانیاں میئر
گٹھ:ہزارہ سیاست دان
گٹھ:1978 دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
پاکستان سپر لیگ ۲۰۲۲ء

**پاکستان سپر لیگ ۲۰۲۲ء** (جسنو‏ں پی ایس ایل  وی کہیا جاندا اے ) پاکستان سپر لیگ دا ساتواں سیزن ہوئے گا، اک فرنچائز ٹوئنٹی ۲۰ کرکٹ لیگ جسنو‏ں پاکستان کرکٹ بورڈ (پی سی بی) نے ۲۰۱۵ء وچ قائم کيتا سی۔

۲ جولائ‏ی ۲۰۲۱ء نو‏‏ں پی سی بی نے اعلان کيتا کہ پی ایس ایل دا ساتواں سیزن جنوری تے فروری ۲۰۲۲ء وچ منعقد ہوئے گا جس وچ تمام میچز پاکستان وچ ہون گے۔ لاہور ۱۹ جدو‏ں کہ کراچی ۱۵ میچز د‏‏ی میزبانی کرے گا، فائنل لاہور دے قذافی اسٹیڈیم وچ کھیلیا جائے گا۔

## دستے
کھلاڑیاں دا ڈرافٹ ۱۲ دسمبر ۲۰۲۱ نو‏‏ں ہويا سی۔

## میدان



## میچ آفیشلز
### امپائر

*  فیصل آفریدی
*  علیم ڈار
*  مائیکل گف
*  Nasir Hussain
*  رچرڈ الینگورتھ
*  Imtiaz Iqbal
*  Imran Javed
*  احسن رضا
*  شوزیب رضا
*  راشد ریاض
*  آصف یعقوب
*  Waleed Yaqub

### ریفری

*  Iftikhar Ahmed
*  Muhammad Javed
*  Ranjan Madugalle
*  Roshan Mahanama
*  علی نقوی (کرکٹ کھلاڑی)

## نشریات‏‏ی حقوق تے میڈیا عملہ
### کمینٹری پینل

*  David Gower
*  Mike Haysman
*  مرینہ اقبال
*  بزید خان
*  Nick Knight
*  Pommie Mbangwa (Karachi phase only)
*  ثناء میر
*  Danny Morrison (Lahore phase only)
*  عروج ممتاز
*  Tariq Saeed
*  وقار یونس

### پیش کرنے والے
*  زینب عباس
*  Sikandar Bakht
*  ایرن وکٹوریہ ہالینڈ
## لیگ مرحلہ
### فارمیٹ
ہر ٹیم ٹورنامنٹ دے لیگ مرحلے وچ ہر دوسری ٹیم تو‏ں دو بار ڈبل راؤنڈ رابن فارمیٹ وچ کھیلے گی۔ گروپ مرحلے دے بعد، ٹاپ چار ٹیماں ٹورنامنٹ دے پلے آف مرحلے دے لئی کوالیفائی کردیاں نيں۔

### پوائنٹس ٹیبل

### خلاصہ

### لیگ د‏‏ی تفصیل

## فکسچر
پی سی بی نے ۳ دسمبر ۲۰۲۱ء نو‏‏ں ٹورنامنٹ دے فکسچر د‏‏ی تصدیق کيتی۔

### کراچی

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

### لاہور

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

## پلے آف

### کوالیفائیر

### ایلیمنٹر
#### ایلیمنٹر ۱

#### ایلیمنٹر ۲

### فائنل

## حوالے

پاکستان سپر لیگ ۲۰۲۲ء
گٹھ:پاکستان سپر لیگ
گٹھ:پاکستان وچ کرکٹ لیگاں
گٹھ:پاکستانی کرکٹ وچ ۲۰۲۲ء