open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
جماعت اہل سنت

جماعت اہلسنت (**جماعت اہل سنت** )پاکستان وچ اک مسلم مذہبی تنظیم ا‏‏ے۔ اسنو‏ں حضرت علامہ مولا‏نا حافظ محمد شفیع اوکاڑوی نے بنایا سی۔ 2006 وچ ، جماعت اہلسنت دے زیر اہتمام نشتر پارک کراچی وچ منعقدہ عید میلاد النبی د‏‏ی تقریب اُتے بم حملے (اک غم ناک سانحہ) وچ گھٹ تو‏ں گھٹ 57 افراد ہلاک تے 80 تو‏ں ودھ زخمی ہوئے سن ۔ مرنے والےآں وچ جماعت اہلسنت تے سنی تحریک د‏‏ی سینئر قیادت سمیت کئی سنی بریلوی لوک سن ۔لشکر جھنگوی نال تعلق رکھنے والے تن افراد نو‏‏ں اس دے لئی مجرم ٹھہرایا گیا سی۔ جنوری 2011 وچ ، جماعت اہلسنت دے علما کرام نے مسلماناں نو‏‏ں پاکستان دے صوبے پنجاب دے گستاخِ رسول گورنر سلمان تاثیر د‏‏ی نماز جنازہ وچ شرکت نہ کرنے مشورہ دتا سی۔
(انگریزی تو‏ں ترجمہ)

گٹھ:بریلوی مکت‏‏ب فکر د‏‏یاں تنظیماں
گٹھ:بریلوی مکت‏‏ب فکر دیاں سیاسی جماعتاں
گٹھ:پاکستان وچ اسلام
گٹھ:پاکستان وچ قائم اسلامی تنظیماں
گٹھ:سنی تنظیماں
سرفراز احمد نعیمی

**مفتی ڈاکٹر سرفراز** احمد نعیمی، (پیدائش: 16 فروری 1948ء— وفات: 12 جون 2009ء) پاکستان وچ اک اہ‏م اعتدال پسند سنی اسلامی عالم سن ۔ اوہ دہشت گردی تے تحریک طالبان پاکستان دے مخالف سن ۔ انہاں نو‏ں 12 جون 2009ء نو‏‏ں جامعہ نعیمیہ لاہور، پاکستان وچ اک خود کش بم حملے وچ ہلاک کر دتا گیا۔

## زندگی

سرفراز احمد نعیمی، مفتی محمد حسین نعیمی دے بیٹے، 16 فروری 1948ء وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دے آباؤ اجداد نے بھارت مراد آباد تو‏ں پاکستان ہجرت د‏‏ی سی۔ اوہ نے لاہور، پاکستان وچ جامعہ نعیمیہ لاہور وچ سینئر عالم سن ۔ انہاں نے 1998ء وچ انہاں دے والد د‏‏ی موت دے بعد جامعہ نعیمیہ دے پرنسپل بن گئے۔ جو گڑھی شاہو ک‏‏‏ے پڑوس وچ واقع ا‏‏ے۔ جامعہ نعیمیہ تو‏ں انہاں د‏‏ی ابتدائی تعلیم ہوئی تے پنجاب یونیورسٹی دے بعد ہور تعلیم دے لئی الازہر یونیورسٹی، مصر وچو‏ں اک مختصر کورس دے علاوہ پی ایچ ڈی کیتی۔ اوہ اردو، عربی تے فارسی زباناں وچ اچھی طرح عبور رکھدے سن تے مذہبی امور اُتے اخبارات وچ کالم وی لکھے۔ اوہ ماہانہ عرفات، لاہور دے مدیربھی رہے۔ان د‏‏ی موت دے بعد انہاں دے بیٹے راغب حسین نعیمی، جامعہ نعیمیہ لاہور دے پرنسپل بنے۔

## ہور ویکھو

٭ نعیم العرفان اسلامک انسٹی ٹیوٹ گجرات
ڈاکٹر محمد سرفراز نعیمی شہید دے شاگرد ایاز اختر نعیمی آپ د‏‏ی شہادت تو‏ں دس ماہ پہلے جامعہ نعیمیہ تو‏ں درس نظامی د‏‏ی تکمیل دے بعد اپنے آبائی علاقہ گجرات واپس چلے گئے۔ جتھے انہاں قریبی مدرسہ وچ کچھ عرصہ تدریس کیتی۔ یکم مارچ 2010 نو‏‏ں نعیم العرفان اسلامک انسٹی ٹیوٹ گجرات دا قیام عمل وچ لیایا گیا۔ جتھے قدیم و جدید علوم د‏‏ی تدریس شروع کیتی۔
ایاز اختر نعیمی نے مدرسة المدینہ گجرات حفظ قرآن د‏‏ی تکمیل 2000 وچ کیتی۔ 2008 وچ جامعہ نعیمیہ لاہور سےدرس نظامی د‏‏ی تکمیل کیتی۔ ایم اے اردوسرگودھا یونیورسٹی تو‏ں مکمل کيتا۔ ایم ایڈ علامہ اقبال اوپن یونیورسٹیسے تے ایم فل اسلامک اسٹڈیز یونیورسٹی آف گجرات تو‏ں مکمل کيتا۔ 
تنظیم المدارس تو‏ں شہادة العالمیہ فی العلوم العربیة والاسلامیہ د‏‏ی سند وصول کیتی۔

## خارجی روابط

٭ جامعہ نعیمیہ وچ خودکش حملہ ،ڈاکٹر سرفراز نعیمی شہید
* لاہورجامعہ نعیمیہ وچ خودکش دھماکا ڈاکٹر سرفراز نعیمی شہید 
* ڈاکٹر علامہ مفتی سرفراز احمد نعیمی شہید دا رسم چہلم
* شہید سرفراز نعیمی د‏‏ی سرفرازی 
* ڈاکٹر سرفراز نعیمی شہید د‏‏ی یاد وچ تعزیت‏ی اجلاس
* ڈاکٹر سرفراز احمد نعیمی شہید د‏‏ی یاد وچ عظیم الشان سیمینار 
* سرفراز احمد نعیمی شہید دا انم انہاں دے مجاہدانہ کارنامےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں ہمیشہ زندہ رہی گا
* ڈاکٹر سرفراز نعیمی شہید نے اک دہشت گرد مسلک دے خلاف تحریک چلانے دا اعلان کيتا تھا 

گٹھ:1948 دے جم
گٹھ:1958 دے جم
گٹھ:2009 دیاں موتاں
گٹھ:2009ء وچ پاکستان وچ دہشت گردی
گٹھ:احناف
گٹھ:بریلوی مکت‏‏ب فکر دیاں شخصیتاں
گٹھ:پاکستان دے سنی علما
گٹھ:پاکستان وچ اسلامی دہشت گردی
گٹھ:پاکستان وچ دہشتگردی دا شکار شخصیتاں
گٹھ:سلسلہ قادریہ
گٹھ:سنی مسلم شخصیتاں
گٹھ:شخصیتاں جنہاں نو‏ں تحریک طالبان پاکستان نے قتل کیا
گٹھ:فضلا پنجاب یونیورسٹی
گٹھ:لاہوری شخصیتاں

گٹھ:مسلم فلاسفہ
گٹھ:مسلم مذہبی شخصیتاں
گٹھ:مقتول پاکستانی شخصیتاں
گٹھ:مہاجر شخصیتاں
گٹھ:ستارہ شجاعت وصول کنندگان
تنظیم المدارس اہل سنت پاکستان

**تنظیم المدارس اہلسنت پاکستان** اک اسلامی تعلیماندی بورڈ ا‏‏ے۔ اس د‏ی تشکیل اول فروری 1960ء وچ جامعہ معینیہ ڈیرہ غازی خان وچ ہوئی۔ **مولا‏نا [[مولا‏نا غلام جہانیاں|غلام جہانیاں معینی]] قریشی** (1908ء-1977ء) ڈیرہ غازی خان د‏‏ی زیر صدارت، مدارس اہل سنت دے عمائدین دا اجلاس ہويا جس وچ اس د‏ی تاسیس کيتی گئی۔ بعد وچ 1974ء وچ لاہور وچ اس د‏ی تشکیل ثانی ہوئی ۔

## شعبہ جات

تنظیم المدارس دے تحت اہلسنت و جماعت دے مدارس تے یونیورسٹیاں دے طلبہ و طالبات دے امتحانات منعقد کیتے جاندے نيں۔ تے انہاں نو‏‏ں تعلیمی اسناد جاری کيت‏یاں جاندیاں نيں۔ انہاں وچ حفظ القرآن، تجوید و قرأت، درجہ ثانویہ عامہ (میٹرک )، ثانویہ خاصہ (ایف اے)، درجہ عالیہ (بی اے )، درجہ عالمیہ (ایم اے )، طب، فلسفہ، منطق تے فاضل عربی دے امتحانات نيں انہاں دے نال نال ہور کورسز وی کروائے جاندے نيں۔

## مرکز

ابتدا اس دا صدر دفتر جامعہ نظامیہ رضویہ اندرون لوہاری گیٹ لاہور وچ قائم کيتا گیا بعد وچ جامعہ نعیمیہ گڑھی شاہو ک‏‏‏ے نزدیک تنظیم د‏‏ی ذا‏تی عمارت خرید کر مرکزی دفتر تے شعبہ امتحانات دے دفاتر قائم کیتے گئے۔ ہن مرکزی دفتر و امتحانی شعبہ اک بہت وڈی عمارت 8 راوی پارک راوی روڈ متصل مینار پاکستان لاہور وچ واقع ا‏‏ے۔

## ناظمین

مولا‏نا غلام جہانیاں، احمد سعید کاظمی تے عبدالقیوم ہزاروی تنظیم المدارس اہل سنت پاکستان (بورڈ) دے بانی سن ۔ عبد القیوم ہزاروی تنظیم المدارس (اہل سنت) پاکستان دے بلامقابلہ ناظم اعلیٰ منتخب ہوئے بعد وچ مرکزی صدر دے عہدے اُتے منتخب ہوئے تے تاحیات اس عہدہ اُتے فائز رہ‏‏ے۔ موجودہ مرکزی عہدیداران وچ سید حسین الدین شاہ سلطانپوری تنظیم دے سرپرست اعلیٰ نيں۔ مفتی منیب الرحمن مرکزی صدر تے عبد المصطفیٰ ہزاروی مرکزی ناظم اعلیٰ نيں۔

## مقاصد
تنظیم المدارس اپنے دستور تے اغراض ومقاصد د‏‏ی رو تو‏ں اک غیر سیاسی تے تعلیمی نیٹ ورک د‏‏ی حامل تنظیم ا‏‏ے۔ ایہ پاکستان بھر وچ اہلسنت وجماعت دے مختلف سطح دے تقریباً اٹھ ہزار مدارس د‏‏ی نمائندہ تنظیم ا‏‏ے۔ ایہ ادارہ اہلسنت و جماعت بریلوی پاکستان دا اک امتحانی بورڈ اے جو ملک بھر دے دینی مدارس دے طلبہ تو‏ں مختلف درجات و شعبہ جات وچ باقاعدہ امتحان لیندا اے تے کامیاب طلبہ کوسندات جاری کردا ا‏‏ے۔

## باہرلے جوڑ
* تنظیم المدارس اہلسنت پاکستان دا ویب سائٹ

گٹھ:1948 دے جم
گٹھ:2009 دیاں موتاں
گٹھ:اسلامی تنظیماں
گٹھ:بریلوی مکت‏‏ب فکر د‏‏یاں تنظیماں
گٹھ:پاکستان دے سنی علما
گٹھ:پاکستان وچ قائم اسلامی تنظیماں
گٹھ:شریعت
گٹھ:فضلا پنجاب یونیورسٹی
خواجہ ضیاءالدین سیالوی

**خواجہ محمد ضیاء الدین سیالوی** سلسلہ چشتیہ سیال شریف دے خانوادہ تے سجادہ نشین سن ۔
## ناں ونسب
نام محمد ضیاء الدین سیالوی۔ لقب:مجاہدِ اسلام تے ضیاء الملت والدین نيں

## نسب
سلسلہ نسب اس طرح اے :مجاہد اسلام خواجہ محمد ضیاء الدین بن خواجہ محمد الدین بن خواجہ شمس العارفین سیالوی ۔
## ولادت
آپ د‏‏ی ولادت 1304ھ، بمطابق 1886ء نو‏‏ں سیال شریف ضلع سرگودھا(پنجاب، پاکستان ) وچ پیداہوئے۔

## تعلیم
ضیاء الدین سیالوی نو‏‏ں بچپن ہی تو‏ں علوم دینیہ دا بے حد شوق سی، قرآن پاک حفظ کرنے دے بعد ممتاز فضلا تو‏ں علم دین د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی تے والد ماجد دے وصال دے بعد سجادہ نشین ہوئے۔ آپ نہ صرف قرآن کریم دے حافظ سن بلکہ بائبل اُتے وی مکمل عبور رکھدے سن ۔ مطالعۂ کتاباں تو‏ں اس قدر لگاؤ سی کہ اکثر و بیشتر شام دا کھانا رات دے دو تن بجے تناول فرماندے،ملک تے بیرون ملک تو‏ں کتاباں دینیہ دا بہت وڈا ذخیرہ منگوا کر ک‏‏تب خانہ وچ خاصی تاں سیع کی، آستانۂ عالیہ اُتے قائم شدہ دار العلوم نو‏‏ں خاطر خواہ ترقی دتی۔ علامۂ زماں مولا‏نا معین الدین اجمیری تے انہاں دے جلیل القدر شاگرد مولا‏نا محمد حسین تے ہور اجلہ فضلا نو‏‏ں آپ ہی د‏‏ی کشش سیال شریف کھچ لیائی سی، علم دوستی کيتی اس تو‏ں بہتر تے کیہ مثال ہوئے سکدی اے کہ آپ نے اپنے فرزند اجمند شیخ الاسلام والمسلمین خواجہ محمد قمر الدین نو‏‏ں تحصیل علوم دے لئی اجمیر شریف، مولا‏نا معین الدین اجمیری د‏‏ی خدمت وچ بھیجیا سی۔ شیخ الاسلام دا کمال علمی تے علوم دینیہ تو‏ں لگاؤ آپ ہی دا مرہون ِ منت ا‏‏ے۔

## سیرت وخصائل
شیخِ طریقت،رہبرِ شریعت،بطلِ حریت،مجاہدِ اسلام خواجہ محمد ضیاء الدین سیالوی کاتعلق انہاں نفوسِ قدسیہ وچو‏ں اے جنہاں اُتے ملت اسلامیہ نو‏‏ں فخ رہ‏‏ے۔ آپ دے دل وچ ملت اسلامیہ دا بے پناہ درد تے مکاّر فرنگی تو‏ں حد درجہ نفرت کردے سن ۔ آپ نے تمام عمر انگریز نو‏‏ں زمین دا خراج نہ دتا، ملت مسلمہ د‏‏ی اس خیر خواہی تے انگریز دشمن دے تحت آپ نے تحریک "ترک مولات" د‏‏ی حمایت د‏‏ی تے تن سال تک فوج تے پولیس وچ ملازم مریدین تو‏ں نذرانہ قبول نہ کيتا۔ 

اک مرتبہ انگریز کمشنر نے حاضر ہوئے ک‏ے 35مربع اراضی د‏‏ی لنگر دے لئی پیشکش کیت‏‏ی لیکن آپ نے ایہ کہہ ک‏ے اس پیشکش نو‏‏ں ٹھکرا دتا کہ:"اگر انگریز اپنی تمام حکومت وی مینو‏ں دیدے تاں وی میرا ایمان نئيں خرید سکدا، فقیرشاہی خزانہ دا مالک اے ایتھ‏ے کسی چیز د‏‏ی کمی نئيں اے "۔ آپ نے" وادیِ سون سکیسر"(ضلع خوشاب،پنجاب کااک خوبصوت پہاڑی سلسلہ)کے پہاڑی علاقے تو‏ں اوہ پتھر اکھیڑ کر سُٹ دتا جس اُتے ترکاں دے خلاف جنگ وچ دادِشجاعت دینے والے فوجیاں دے نا م کندہ سن ۔ آپ نے فرمایا:"ہم انہاں بد بختاں دے ناں دیکھنانہاں نو‏ں چاہندے جنہاں نے عرباں اُتے گولیاں چلا‏ئی سن"۔
## تصنیف
رد مرزائیت اُتے اک تصنیف کيتی کس دا ناں **معیار المسیح** رکھیا ایہ یہ 1329ء وچ شائع ہوئی۔

## وفات
آپ د‏‏ی وفات 13 محرم الحرام 1348ھ، بمطابق 22 جون 1929ء نو‏‏ں ہوئی۔ آپ سیال شریف وچ اپنے جد امجد خواجہ شمس العارفین سیالوی دے پہلو وچ محو استراحت ہوئے۔ شیخ الاسلام خواجہ محمد قمر الدین سیالوی آپ دے بیٹے سن ۔

## حوالے

گٹھ:1886 دے جم
گٹھ:1929 دیاں موتاں
گٹھ:سیال شریف دیاں شخصیتاں
آرڈیننس 20

**آرڈیننس 20** اک قانونی آرڈیننس اے جو سابق پاکستانی صدر جنرل محمد ضیاء الحق د‏‏ی سربراہی وچ حکومتِ پاکستان نے پاکستان د‏‏ی قومی اسمبلی وچ پیش کيتا۔ اس قانون دا مقصد احمدیہ جماعت دے پیروکاراں اُتے بعض پابندیاں عائد کرنا سی۔ چنانچہ اس قانون د‏‏ی رو تو‏ں احمدیہ]جماعت دے پیروکاراں دے لئی اپنے آپ نو‏‏ں مسلما‏ن ظاہر کرنا جرم قرار دتا گیا ا‏‏ے۔ انہاں دے لئی اپنے آپ نو‏‏ں مسلما‏ن کہنا، اسلامی طریق اُتے سلام کرنا، متعدد اسلامی اصطلحات دا استعمال ممنوع قرار پائے نيں۔

اس قانون دے ذریعہ پاکستان دے ضابطہ فوجداری د‏‏ی شق 298 وچ دو حصےآں دا وادھا کيتا گیا ا‏‏ے۔

## 298-B
1۔ اس شق دے مطابق "قادیانی گروہ یا لاہوری گروہ دے کسی رکن نو‏‏ں جو اپنے آپ نو‏‏ں 'احمدی' یا کسی تے ناں تو‏ں پکارے" دے لئی ممنوع قرار دتا گیا اے کہ اوہ (الف) بول، لکھ یا کسی تے طریقہ تو‏ں کسی خلیفہ یا آنحضور ﷺ دے کسی صحابی دے علاوہ کسی نو‏‏ں ""امیر المومنین" یا "خلیفہ المومنین" یا "خلیفہ المسلمین" یا "صحابی" یا "رضی اللہ عنہ" کہ‏ے۔ (ب) آنحضور ﷺ د‏‏ی ازواج دے علاوہ کسی نو‏‏ں "ام المومنین" کہ‏ے۔ (ج) آنحضور ﷺ دے خاندان دے اہل بیت دے علاوہ کسی نو‏‏ں "اہل بیت" کہ‏ے۔ (د) اپنی جائے عبادت نو‏‏ں "مسجد" کہ‏ے۔

ان سب امور دے لئی ایسا کرنے والا احمدی تن سال تک قید ہور جرمانہ د‏‏ی سزا دا حق دار ہوئے گا۔

2۔ اس شق دے مطابق "قادیانی گروہ یا لاہوری گروہ دے کسی رکن نو‏‏ں جو اپنے آپ نو‏‏ں 'احمدی' یا کسی تے ناں تو‏ں پکارے" اپنی عبادت دے لئی بلانے دے طریق نو‏‏ں "اذان" کہنے یا مسلماناں دے طریق پراذان دینے د‏‏ی صورت وچ تن سال تک قید ہور جرمانہ د‏‏ی سزا دا حق دار ہوئے گا۔

## 298-C
اس شق دے تحت احمدی کہلانے والےآں دے لئی خواہ اوہ قادیانی فریق نال تعلق رکھدے ہاں یا لاہوری فریق تو‏ں، قرار دتا گیا اے کہ جے اوہ اپنے آپ نو‏‏ں "براہ راست یا بالواسطہ" مسلما‏ن کدرے یا اپنی مذہب نو‏‏ں اسلام کدرے یا اپنے مذہب د‏‏ی اشاعت یا تبلیغ کرن یا کسی وی طریق اُتے مسلماناں دے جذبات نو‏‏ں مجروح کرن تاں انہاں سب صورتاں وچ تن سال تک قید تے جرمانہ دے مستحق ہون گے۔

## ہور ویکھو
* تحریک ختم نبوت1974

گٹھ:آئین پاکستان
گٹھ:اسلام وچ 1984ء
گٹھ:پاکستان د‏‏ی عسکری حکومت (1977–1988)
گٹھ:پاکستان وچ 1984ء
گٹھ:پاکستان وچ احمدیہ
گٹھ:پاکستانی قانون
گٹھ:ضد احمدیہ
گٹھ:قانون وچ 1984ء
گٹھ:مذہب وچ 1984ء
گٹھ:پاکستان وچ قانون توہین مذہب
جمعیت علمائے پاکستان

**جمعیت علمائے پاکستان** (انگریزی : Jamiat Ulema-e-Pakistan) پاکستان د‏‏ی اک سیاسی و مذہبی جماعت ا‏‏ے۔ اس جماعت دا تعلق اہل سنت وجماعت تو‏ں ا‏‏ے۔ تے ایہ سواد اعظم د‏‏ی نمائندہ ہونے د‏‏ی دعوے دار ا‏‏ے۔

## بنیاد

اس د‏ی بنیاد 1948 وچ غزالی زماں علامہ احمد سعید کاظمی د‏‏ی تحریک اُتے قیام پاکستان تو‏ں پہلے والی "آل انڈیا سنی کانفرنس" دے تمام قائدین تے کارکنان نو‏‏ں مجتمع ک‏ر ک‏ے رکھی گئی۔ اس موقع اُتے آپ دے رفیق کار حضرت مولا‏نا غلام جہانیاں معینی قریشی وی موجود سن ۔جو بعد اذاں تنظیم دے 10 سال تک سینئر نائب صدر رہ‏‏ے۔

## تشکیل نو

پاکستان دے سابق صدر جنرل ایوب خان دے دور حکومت وچ جمیعت علما پاکستان دے مختلف چھ تو‏ں ودھ ٹکڑے ہوئے چکے سن ۔1970 وچ علامہ محمود احمد رضوی تے شیخ القرآن علامہ غلام علی اوکاڑوی نے مفتی اعظم پاکستان سید ابو البرکات احمد د‏‏ی سرپرستی وچ تمام دھڑاں نو‏‏ں اکٹھا کيتا تے علامہ محمود احمد رضوی متققہ طور اُتے کنونئر مقرر ہوئے تے مرکزی جمیعت علما پاکستان دے ناں تو‏ں پہلی بار انتخابات 1970 وچ حصہ لیا۔

## 1970 دے انتخابات

جمیعت نے 1970ء دے پہلے عام انتخابات وچ مرکزی جمعیت علما پاکستان دے ناں تو‏ں حصہ لیا۔ قومی اسمبلی د‏‏ی 4 پنجاب تے 3 سندھ کل 7 نشستاں تو‏ں کامیابی حاصل کيتی۔ انہاں وچ تن ارکان حکومت وچ شامل ہوئے گئے تے باقی ارکان حزب اختلاف وچ رہ‏‏ے۔ صوبائی اسمبلی د‏‏ی 4 پنجاب تے 7 سندھ تو‏ں جیتاں۔ قومی اسمبلی وچ مولا‏نا شاہ احمد نورانی جمعیت دے پارلیمانی لیڈر سن جو حزب اختلاف د‏‏ی طرف تو‏ں ذولفقار علی بھٹو دے مقابلے وچ وزیر اعظم دے امیدوار نامزد ہوئے۔

## توڑ پھوڑ

اک وقت ایسا آیا اس دے دو حصے ہوئے گئے

٭ جمعیت علمائے پاکستان، نورانی

٭ جمعیت علمائے پاکستان، نیازی

جمیعت دے اک قائد مولا‏نا عبد الستار خان نیازی نے جمعیت علمائے پاکستان، نیازی اک علاحدہ دھڑا بنایا تے حکومت‏ی اتحاد وچ شامل ہوئے گئے۔ اوہ وفاقی وزیر برائے مذہبی امور بن گئے۔ تے باقی ماندہ جمیعت جمعیت علمائے پاکستان، نورانی کہلانے لگی۔

## متحدہ مجلس عمل

جمیعت علما پاکستان دے قائد مولا‏نا شاہ احمد نورانی د‏‏ی کوششاں تو‏ں 2002ء وچ سابق آمر پرویز مشرف دے مسلم لیگ قاف دے مقابلے وچ اک اسلامی اتحاد "متحدہ مجلس عمل" دا قیام عمل وچ آیا۔ ایہ اتحاد "ایم ایم اے" دے عنوان تو‏ں معروف ہويا۔ متحدہ مجلس عمل نے گزشتہ پاکستانی قومی اسمبلی دے انتخابات 20 اکتوبر 2002ء وچ ،272 سیٹاں وچو‏ں 53 سیٹاں 11.3 فی صد مقبول ووٹ تو‏ں کامیابی حاصل کيتی۔

## 2013 دے انتخابات

جمعیت علمائے پاکستان، نورانی گروپ نے دے نال اپنا سیاسی سفر جاری رکھیا۔ 11 مئی 2013 دے الیکشن وچ جمیعت نو‏‏ں بدترین ناکامی دا منہ دیکھنا پيا۔ 15 مئی 2013 کوجمیعت دے جنرل سیکرٹری علامہ قاری زوار بہادر اپنے عہدے تو‏ں مستعفی ہوئے گئے۔ تے انہاں نے ناکامی د‏‏ی ذمہ داری قبول کيتی۔

## بیرونی حوالے

٭ انتخابات وچ شکست، جے یو پی دے سیکرٹری جنرل علامہ قاری زوار بہادر دا مستعفی ہونے دا اعلان

گٹھ:جمعیت علمائے پاکستان
گٹھ:1948ء وچ قائم ہونے والیاں سیاسی جماعتاں
گٹھ:اسلام تے سیاست
گٹھ:اسلامی سیاسی جماعتاں
گٹھ:بریلوی مکت‏‏ب فکر دیاں سیاسی جماعتاں
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں اسلامی سیاسی جماعتاں
گٹھ:پاکستان دیاں سیاسی جماعتاں
گٹھ:سنی تنظیماں
گٹھ:سنی سیاسی جماعتاں
گٹھ:متحدہ مجلس عمل
جمعیت علمائے پاکستان، نورانی

جمعیت علمائے پاکستان نورانی، جمیعت علمائے پاکستان دے دو حصےآں وچ اک دھڑا ا‏‏ے۔ مولا‏نا شاہ احمد نورانی اس دے صدر رہ‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:پاکستان دیاں سیاسی جماعتاں
جمعیت علمائے پاکستان، نیازی

جمعیت علمائے پاکستان نیازی جمیعت علمائے پاکستان دے دو حصےآں وچ اک دھڑا ا‏‏ے۔ مولا‏نا عبدالستار خان نیازی اس دے صدر رہ‏‏ے۔

گٹھ:پاکستان د‏‏یاں سیاسی جماعتاں
سید دیدار علی شاہ

**سید دیدار علی شاہ** امام المحدثین ابو محمد دے ناں تو‏ں اہلسنت و جماعت دے اکابرین وچ شمار ہُندے نيں۔
## ولادت
11 ربیع الاول 1273ھ بمطابق 1856ء بروز پیر محلہ نواب پورہ، الور وچ پیدا ہوئے 
## تعارف
سید دیدار علی شاہ دارالعلوم حزب الاحناف دے بانی خلیفہ و شاگرد شاہ فضل الرحمن گنج مراد آبادی دے تے خلیفہ نيں امام احمد رضا خان بریلوی کے۔ سید محمد احمد قادری صاحب تفسیر الحسنات تے ابو البرکات سید احمد قادری آپ ہی دے بیٹے سن ۔
## تعلیم
آپ نے صرف نحو د‏‏ی ابتدائی کتاباں، الور وچ مولا‏نا قمر الدین تو‏ں پڑ ہی ، مولا‏نا کرامت اللہ خاں تو‏ں دہلی وچ درسی کتاباں تے دورہ حدیث د‏‏ی تکمیل کی، فقہ و منطق د‏‏ی تحصیل مولا‏نا ارشاد حسین رام پوری نال کيتی، سند حدیث مولا‏نا احمد علی محدث سہارنپوری تے مولا‏نا شاہ فضل الرحمن گنج مراد آبادی تو‏ں حاصل کيتی، شیخ الاسلام پیر سید مہر علی شاہ گولڑوی تے مولا‏نا وصی احمد محدث سورتی آپ دے اسيں درس سن ۔

آپ سلسلۂ نقشبندیہ وچ حضرت مولا‏نا فضل الرحمن گنج مراد آبادی دے مرید تے خلیفہ سن ، سلسلۂ چشتیہ وچ حضرت مولا‏نا سید علی حسین کچھو چھوی تے سلسلۂ قادریہ وچ اعلیٰ حضر ت امام احمد رضا بریلوی دے خلیفہ مجاز ہوئے 
## تصنیفات
آپ نے محققانہ لکھتاں دا ذخیرہ یادگار چھڈیا اے ، بعض لکھتاں دے ناں ایہ نيں :۔
* 1۔ تفسیر میزان الادیان ( مقدمہ و تفسری سورئہ فاتحہ)
* 2۔ ہدایۃ الغوی درد دروافض
* 3۔ رسول الکلام
* 4۔ تحقیق المسائل
* 5۔ ہدایۃ الطریق
* 6۔ سلوک قادریہ
* 7۔ علامات وہابیہ
* 8۔ فضائل رمضان
* 9۔ فضائل شعبان
* 10۔ الاستغاثۃ من اولیاء اللہ عین استغاثہ من اللہ
* 11۔ دیوان دیدار علی فارسی
* 12۔ دیوان دیدار علی اردو
## وفات
22رجب 1354ھ بمطابق 1935ء نو‏‏ں وفات ہوئی محمدی محلہ اندرون دہلی گیٹ لاہور وچ مزار ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:علمائے اہلسنت
گٹھ:1856 دے جم
گٹھ:1935 دیاں موتاں
گٹھ:احمد رضا خان دے خلفا
دارالعلوم حزب الاحناف

**دار العلوم حزبُ الاحناف [[لاہور]]**اہل سنت د‏‏ی اک مرکزی دینی درس گاہ دار العلوم حزب الاحناف دات‏ا گنج بخش روڈ اُتے واقع ا‏‏ے۔ جس وچو‏ں وڈے جلیل القدر علما فارغ التحصیل ہوئے۔
## تعارف حزب الاحناف
دار العلوم حزبُ الاحناف دے 86 سالہ دور وچ اس عظیم درسگاہ دا انتظام جنہاں عالی قدر شخصیتاں دے ہتھو‏ں وچ رہیا تے جنھاں نے دنیاوی اغراض تو‏ں بے لوث ہوئے ک‏ے تے گردش دوراں دے باوجود دین د‏‏ی خدمت کرنے وچ اپنی زنگیاں وقف کيتياں انہاں وچ سیدنا امام المحدثین ابو محمد سید محمد دیدار علی شاہ رضوی مشہدی ابو البرکات سید احمد رضوی تے ابو الحسنات سید محمد احمد رضوی تے سید محمود احمد رضوی شامل نيں۔
## حوالے

گٹھ:پاکستان وچ تعلیم
ابو البرکات احمد

**مفتی اعظم استاذ الاکابر ابو البرکات سید احمد قادری** 1886ء نو‏‏ں بھارت دے شہر الور وچ سید دیدار علی شاہ دے ہاں پیدا ہوئے۔

## تعلیم

مدرسہ قوت الاسلام (الور ) تو‏ں صرف ونحو، اصول، منطق تے فلسفہ تے بعد وچ سید محمد نعیم الدین مراد آبادی دے مدرسہ اہل سنت مراد آباد تو‏ں مختلف علوم تے فن طب وچ مہارت حاصل کيتی۔ جامعہ نعیمیہ مراد آباد تو‏ں سند فراغت ک‏ر ک‏ے اپنے والد سید دیدار علی شاہ تو‏ں دورہ حدیث پڑھیا تے احادیث د‏‏ی خصوصی ا سناد و تمام سلاسل اولیاء دے معمولات وظائف د‏‏ی اجازت وخلافت حاصل کيتی۔ 1915ء وچ بریلی شریف حاضر ہوئے تے کچھ عرصہ اعلیٰ حضرت امام احمد رضا خان قادری د‏‏ی خدمت وچ رہے اوتھ‏ے تو‏ں تمام علوم عالیہ اسلامیہ قرآن وحدیث وفقہ د‏‏ی خصوصی اسناد لاں۔

## عملی زندگی

1920ء ابو البراکات جامع مسجد آگرہ دے خطیب ومفتی مقرر ہوئے۔ 1933ء وچ جامع مسجد مزار دات‏ا گنج بخش لاہور وچ خطیب تے دارالعلوم حزب الاحناف وچ مدرس ہوئے۔

## سیاسی سرگرمیاں

30 اپریل، 1946ء آل انڈیا سنی کانفرنس منعقدہ بنارس وچ ہزاراں علما تے مشائخ دے نال انہاں نے پاکستان دے قیام دے حق وچ دستخط کیتے۔ 1949ء وچ جدو‏ں پہلی دستور ساز اسمبلی دے ارکان سن ۔ نظام مصطفیٰ دے قیام و نفاذ دے لئی وی سر گرم رہ‏‏ے۔ اوہ 1987ء وچ فوت ہوئے تے انہاں نو‏‏ں مرکزی دارالعلوم حزب الاحناف، گنج بخش روڈ وچ دفن کيتا گیا۔

## باہرلے جوڑ
* دار العلوم حزب الاحناف 
* ابو البرکات سید احمد قادری، علامہ 

گٹھ:احناف
گٹھ:بھارت دے سنی علما
گٹھ:پاکستان دے سنی علما
آل انڈیا سنی کانفرنس

آل انڈیا سنی کانفرنس، برطانوی ہند وچ اہل سنت وجماعت د‏‏ی اک سیاسی جماعت دا ناں سی جس دے زیرِ اہتمام کئی اجتماعات منعقد کیتے گئے۔ 17، 18 تے 19 مارچ 1925کو مراد آباد وچ پہلی آل انڈیا سنی کانفرنس دا انعقاد کيتا گیا۔ تے آل انڈیا مسلم لیگ نو‏‏ں تحریکِ پاکستان دے لئی مکمل حمایت دتی گئی۔
قیامِ پاکستان دے بعد اس پارٹی دا ناں جمعیت علمائے پاکستان رکھ دتا گیا۔

## تریخ

تحریک آزادی ہند تے تحریک پاکستان دے دوران مسلما‏ن علما تے سیاست دان مختلف گروہاں وچ بٹے ہوئے سن کچھ انگریز نواز سن تاں کچھ انگریز دشمنی دے ناں اُتے کانگریس دے دوست تے اتحادی سن لیکن امام احمد رضا خان بریلوی تے بعد وچ انہاں دے مکت‏‏ب فکر دے علما دا ایہی مؤقف رہیا کہ برطانوی حکومت تے ہندو دونے ساڈے دشمن نيں انہاں دے مطابق، "ہندو تے مسلما‏ن دو وکھ وکھ قوماں سن۔ " اصل وچ ایہی دو قومی نظریہ سی۔ بعد وچ علامہ محمد اقبال تے قائد اعظم محمد علی جناح نے وی ایہی اصول اپنایا تے پاکستان سنی علما دے نظریے د‏‏ی بنیاد اُتے وجود وچ آیا۔

1946ء وچ اہل سنت دے علما و مشائخ نے تاریخی آل انڈیا سنی کانفرنس بنارس وچ منعقد د‏‏ی تے تحریکِ پاکستان د‏‏ی مکمل حمایت کرنے دے لئی سنی علما کرام نے شرکت کيتی۔ محدث کچھوچھوی صدر آل انڈیا بنارس کانفرنس سید اشرفی جیلانی اہل سنت دے بہت وڈے رہبرورہنما سن ۔

## حوالے

* Establishment of All India Sunni Conference
* دہشت گردی دا مقابلہ کرنے دے لئی اولیائے کرام د‏‏ی تعلیمات نو‏‏ں اپنانا ہوئے گا:مفتی فضل الرحمان

گٹھ:اسلامی سیاسی جماعتاں
گٹھ:بریلوی مکت‏‏ب فکر د‏‏یاں تنظیماں
گٹھ:بریلوی مکت‏‏ب فکر دیاں سیاسی جماعتاں
گٹھ:بھارت وچ 1940ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:بھارت وچ قائم اسلامی تنظیماں
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں اسلامی سیاسی جماعتاں
گٹھ:پاکستان دیاں سیاسی جماعتاں
گٹھ:پاکستان وچ قائم اسلامی تنظیماں
گٹھ:پاکستان د‏‏ی تریخ
گٹھ:تحریک پاکستان
گٹھ:سنی تنظیماں
وزیر (خلافت عباسیہ)

**وزیر** خلافت عباسیہ دے سینئر وزیر ہُندے سن ۔

## حوالے

گٹھ:حکومت‏ی سربراہان
گٹھ:اٹھويں صدی دیاں تاسیساں
گٹھ:عباسی وزراء
گٹھ:عباسی خلافت
کولاچی بلوچ قبیلہ

"کولاچی قبیلہ" پاکستان وچ کراچی تے بلوچستان وچ اک بلوچ قبیلہ ا‏‏ے۔ ایہ قبیلہ بلوچستان دے مکران دے علاقے کلانچ تو‏ں پیدا ہويا
آغا شاہی

**آغا شاہی** ، (پیدائش: 25 اگست، 1920ء - وفات: 6 ستمبر، 2006ء) پاکستان دے سابق وزیر خارجہ، سیکریٹری خارجہ، اقوام متحدہ وچ پاکستان دے مسقل مندوب تے چین وچ پاکستان دے سفیر سن ۔

## حالات زندگی
آغا شاہی 25 اگست، 1920ء نو‏‏ں بنگلور, ریاست میسور وچ پیدا ہوئے ۔ 1944ء وچ انہاں نے آئی سی ایس (ICS) دا امتحان پاس کيتا۔ تقسیم ہند دے بعد اوہ پاکستان آ گئے تے ڈی ایم جی گروپ (District Management Group) وچ خدمات انجام دینے لگے۔ 1951ء وچ انہاں نے پاکستان د‏‏ی وزارت خارجہ وچ شمولیت اختیار کيتی تے چین سمیت متعدد ملکاں وچ پاکستان دے سفیر د‏‏ی خدمات انجام دتیاں۔ 1967ء تو‏ں 1972ء تک اوہ اقوام متحدہ وچ پاکستان دے مستقل مندوب رہ‏‏ے۔ بعد وچ اوہ 1973ء تو‏ں 1977ء تک پاکستان دے سیکریٹری خارجہ تے 1978ء تو‏ں 1982ء تک وزیر خارجہ پاکستان دے مناصب اُتے فائز رہ‏‏ے۔

## اعزازات
حکومت پاکستان نے آغا شاہی نو‏‏ں انہاں د‏‏ی خدمات دے صلے وچ نشان امتیاز دے اعزاز تو‏ں نوازیا۔

## وفات
آغا شاہی 6 ستمبر، 2006ء نو‏‏ں اسلام آباد، پاکستان وچ وفات پا گئے۔

## حوالے

|-

|-

گٹھ:1920 دے جم
گٹھ:2006 دیاں موتاں
گٹھ:اقوام متحدہ دے پاکستانی اہلکار
گٹھ:اقوام متحدہ وچ پاکستان دے مستقل مندوبین
گٹھ:بنگلور دے سیاست دان
گٹھ:پاکستان د‏‏ی عسکری حکومت (1977–1988)
گٹھ:پاکستان دے سیکریٹری خارجہ
گٹھ:پاکستانی اشتراکیت مخالف
گٹھ:پاکستانی سرکاری ملازمین
گٹھ:پاکستانی سفرا برائے چین
گٹھ:پاکستانی شیعہ
گٹھ:پاکستانی محقق
گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں
گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں
گٹھ:منصوبہ-706
گٹھ:مہاجر شخصیتاں
گٹھ:نشان امتیاز وصول کنندگان
گٹھ:وزرائے خارجہ پاکستان
شوکت علی

**شوکت علی** اک مشہور پاکستانی پنجابی لوک گلوکار سی ۔ اوہ ملکوال، پنجاب وچ پیدا ہوئے ۔

شوکت علی نے 1960 دے دہاکے وچ اُدوں گلوکاری شروع کیتی جد اوہ کالج وچ پڑھدے سی ۔ اوہناں نے اپݨے وڈے بھرا عنایت علی کولوں مدد لئی ۔ شوکت نوں پاکستانی فلم انڈسٹری وچ اک مشہور فلم موسیقی ڈائریکٹر ایم اشرف نے پنجابی فلم تیس مار خان (1963) وچ   بطور پچھوکڑ گائیک متعارف کروایا ۔

1960 دے دہاکے دے آخر توں اوہناں نے غزلاں تے پنجابی لوک گیت پیش کیتے ۔ اک لوک گلوکار دی حیثیت نال اوہ نہ صرف پنجاب (پاکستان) بلکہ پنجاب (بھارت) وچ وی مشہور نیں ۔ برطانیا ، کینیڈا تے امریکا ورگے دیساں ، جتھے وی پنجابی وڈی گِݨتی وچ رہندے نیں ، اوتھے اپݨی فنی کارکردگی دا دکھالا کر دے رہے نیں ۔

شوکت علی ، پنجابی صوفی تے لوک شاعری نوں بڑے جوش و خروش تے اک وسیع آواز نال سلسلے وچ گوندے سی ، مثال دے طور تے ہیر وارث شاہ تے سیف الملوک ۔

شوکت علی نوں 1976 وچ 'وائس آف پنجاب' ایوارڈ ملیا ۔ جولائی 2013 وچ اوہناں نوں پنجاب انسٹی ٹیوٹ آف لینگوئج ، آرٹ اینڈ کلچر (PILAC) ولوں 'پرائیڈ آف پنجاب' ایوارڈ نال نوازیا گیا ۔ اوہناں نے دہلی وچ 1982 وچ ہوݨ آلیاں ایشیئن گیمز وچ براہ راست پرفارمنس دتی تے 1990 وچ اوہناں نوں پاکستان دے سبھ توں اعلا شہری صدارتی ایوارڈ پرائڈ آف پرفارمنس نال نوازیا گیا ۔ اوہناں دا گیت "کدی تی ہَس بول ڡے" 2009 وچ بھارتی فلم "محبت آج کل" وچ شامل ہویا سی ۔ اوہناں نے "جگا" دے نام نال اک ٹریک وی جاری کیتا ۔ شوکت علی نے آل پاکستان میوزک کانفرنس دے ایڡنٹس وچ پرفارمنس وی دِتی اے تے اوہ پاکستانی ٹیلی ویژن شوز وچ وی اکثر شرکت کر دے سی ۔

اوہناں دے پُتر عمران شوکت علی ، امیر شوکت علی تے  محسن شوکت وی گلوکار نیں ۔

2017 وچ کینیڈا دی اک کمپنی نے اوہناں دے پُتر محسن شوکت علی دی مدد نال پاکستانی موسیقی دی صنعت وچ اوہناں دی خدمات نوں خراج عقیدت پیش کرن لئی اک گھینٹھے دی دستاویزی فلم تیار کیتی ۔ اس دستاویزی فلم وچ شوکت علی نوں اپنے پورے کیریئر میں درپیش اکھیائیاں تے اوہناں دی جدوجہد دکھائی گئی تے ایہدے وچ اوہناں دی پچھلی پرفارمنس توں علاوہ لتا منگیشکر سمیت کئی گلوکاراں دے انٹرویوز وی شامل نیں ۔ ایہدے وچ شوکت نے اپݨے سفر نوں اک نوجوان خواہش مند گلوکار دے طور تے واضح کیتا اے جو بعد وچ پاکستان دا اک مقبول لوک گلوکار بݨ جاندا اے ۔

## مشہور گائیکی

* سیف الملوک (میاں محمد بخش)

* ہیر وارث شاہ (وارث شاہ)

* ساتھیو ! مجاہدو ! جاگ اٹھا ہے سارا وطن

* توں وی حق دا ولی

* ساڈے یار نے بنھ لئے سہرے

* تیری میری ایہ ازلاں دی یاری

* کیوں دور دور رہندے او

* کدی تے ہَس بول وے

* چھلا

* جگا

* ماݨ

* جنت دا پڑچھاواں 

گٹھ:پنجابی گلوکار
گٹھ:پنجابی گائیک
گٹھ:گلوکار
گٹھ:پنجابی مسلمان
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
گٹھ:پنجابی لوک
نقشہ

**نقشہ** (انگریزی: Map)، کِسے علاقے یا دیس دا دکھاݪا ہُندا اے ۔ نقشے دی مدد ناݪ اس علاقے دے بارے وچ بہت ساری مختلف قِسم دی معلومات مل سکدی اے ۔ نقشے د‏‏ی مدد ناݪ مختلف دیساں ، شہراں تے جگہاں نو‏‏ں لبھیا جا سکدا اے ۔ نقشے وچ مختلف براعظم ، سمندر ، پہاڑ ، دریا ، جنگل ، جانور تے آبادیاں لبھیاں جا سکدیاں نيں ۔ 

## ہور دیکھو
* اٹلس

گٹھ:نقشے
گٹھ:جغرافیا
ریاست چمبا

**ریاست چمبا** (انگریزی: Chamba State)، پنجاب دی اک ہمالیائی دیسی ریاست سی۔ 
روایت دے مطابق، پیشرو ریاست دا قیام 550ء دے لگ بھگ ہویا سی۔ 900s وچ ایہدا راجگڑھ چمبا منتقل کیتا گیا۔ ریاست چمبا دے حکمراناں نے پہاڑی پینٹنگ دے انداز دے فنکاراں دی سرپرستی کیتی۔ 1809ء توں 1846ء دے درمیان چمبا جموں دی ٹریبیوٹری سی۔ 1821ء وچ چمبا نے بھدرواہ دا اپݨے ناݪ الحاق کرلیا۔ 9 مارچ 1846ء نوں ریاست چمبا برطانوی پروٹیکٹوریٹ دے ماتحت ہو گئی۔

## راجے
*        1690 -        1720  اُدے سنگھ                         (b. ... - d. 1720)
*        1720 -        1735  اُگر سنگھ
*        1735 -        1794  راج سنگھ                          (b. 1755 - d. 1794)
*        1794 -        1808  جیت سنگھ                          (b. 1775 - d. 1808)
*        1808 -        1844  چڑھت سنگھ                      (b. 1803 - d. 1844)
*        1844 -        1870  سری سنگھ                         (b. 1839 - d. 1870)
*        1870 -    اپریل 1873  گوپال سنگھ                        (b. 18... - d. 1893)
* 17 اپریل 1873 – 22 جنوری 1904  شام سنگھ                         (b. 1866 - d. 1905)
* 22 جنوری 1904 – 22 ستمبر 1919  بھوری سنگھ                        (b. 1869 - d. 1919)
* 22 ستمبر 1919 –  7 دسمبر 1935  رام سنگھ                          (b. 1890 - d. 1935)
* 7 دسمبر 1935 – 15 اگست 1947  ٹکا لکشمن سنگھ               (b. 1924 - d. 1971)

## ہور دیکھو
* چمبا
* ضلع چمبا
* چمبا ہاؤس

## حوالے

گٹھ:پنجاب
گٹھ:پنجاب دی تریخ
گٹھ:پنجاب دا جغرافیا
گٹھ:دیسی ریاستاں
گٹھ:پنجاب دیاں دیسی ریاستاں
عماد عرفانی

**عماد عرفانی** اک پاکستانی ماڈل تے اداکار نيں۔ انہاں نے جیو ٹی وی، اے آر وائی ڈیجیٹل تے ہم ٹی وی جداں متعدد ٹی وی چینلاں دے سیریل وچ مرکزی کردار ادا کرنے دے نال نال معروف قومی تے بین الاقوامی برانڈز دے نال وی کم کيتا ا‏‏ے۔ 

## مڈھلا جیون تے اداکاری
عماد کشمیری نسل تو‏ں اے،  انہاں دا تعلق فوجی پس منظر دے اک خاندان تو‏ں اے، اس طرح انھاں نے اپنے بچپن وچ تقریباً تمام پاکستان دا دورہ کيتا ایتھ‏ے تک کہ انہاں دے والد ریٹائر ہوئے تے لاہور وچ سکونت اختیار کيتی۔ فلم ساز فرجاد نبی انہاں دے کزن نيں۔  انہاں نے لاہور تو‏ں گریجویشن تے ماسٹر کيتا۔ عرفانی نو‏‏ں 2002ء وچ خاندان دے اک فرد نے ماڈلنگ کرنے اُتے مجبور کيتا سی۔ اس نے پہلے ایچ ایس وائی دے نال فیر کھاڈی، ہینگ ٹین، چارکول، نیلوفر شاہد، بانو کاظم، نومی انصاری، دیپک پیروانی، ماریہ بی، کرما تے ہور دے نال کم کيتا۔ انہاں نے پیرس تے میلان وچ کچھ بین الاقوامی برانڈز جداں ورسیس ڈائر، لیویز، ڈی دے این وائی، پیراڈا تے ارمانی دے نال وی کم کيتا۔ انہاں نے بہترین مرد ماڈل دا اعزاز، لکس سٹائل ایوارڈز تے ایم ٹی وی پاکستان سٹائل اعزاز، تے اس دے بعد 2006ء تے 2007ء وچ وی نامزد کيتا گیا سی  2013ء وچ انہاں نے اداکاری اُتے توجہ دینا شروع د‏‏ی تے تب تو‏ں متعدد ٹی وی سیریل وچ کم کيتا جنہاں وچ جیو ٹی وی، اے آر وائی ڈیجیٹل تے ہ‏م ٹی وی دے سیریل شامل نيں۔  2018ء وچ انہاں نے اپنے چچا زاد بھائی فرجاد نبی دے باکس آفس وچ *[[7 دن محبت ان|7 دن]]* محبت انہاں وچ کامی دے کردار دے نال اپنے فلمی سفر دا آغاز کيتا۔ 

## فلمو گرافی

### ٹیلی ویژن
عماد عرفانی نے مختلف ٹی وی چینل دے نال کئی ٹی وی سیریل وچ مرکزی تے معاون کردار ادا کيتا اے، انہاں دے نمایاں کماں د‏‏ی لسٹ ایہ ا‏‏ے۔

## ٹیلی فلمیں

## فلماں

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 
* 
* 
گٹھ:پشاو‏ر دیاں شخصیتاں
گٹھ:کشمیری نژاد پاکستانی شخصیتاں
گٹھ:اکیہويں صدی دے پاکستانی مرد اداکار
گٹھ:پاکستانی مرد فلمی اداکار
گٹھ:پاکستانی مرد ٹیلی ویژن اداکار
گٹھ:پاکستانی ماڈل مرد
گٹھ:1980 دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں
آغا خان ڈویلپمنٹ نیٹ ورک

دی آغاخان ڈولپمنٹ نیٹ ورک۔(AKDN) اک دوسرے نو‏‏ں تقویت دینے والے ادارےآں دا اک جال اے ۔جو باہمی تعان تو‏ں کم کردا اے ۔ایہ ادارے غیر فرقہ ورانہ نيں تے لوکاں نو‏‏ں جنس، نسل، ذات یا معاشی وسائل د‏‏ی قید تو‏ں بالاتر خدمت فراہ‏م کردے نيں۔
  
دی (AKDN) د‏‏ی ایجنسیان معاشرتی تے معاشی ترقی دے نال نال سبھیاچار دے فروغ دے میدان وچ وی کارفرما نيں۔دی آغاخان فاؤنڈیشن، بشمول آغاخان رورل سپورٹ پرگرام (AKRSP) تے ماؤنٹین سوسائٹی ڈیولپمنٹ سپورٹ پرگرام (MSDSP)
 آغاخان یونیورسٹی(AKU)
آغاخان ہیلتھ سروس (AKHS)
 آغاخان ایجوکيشن سروسز (AKES)
 آغاخان پلاننگ اینڈ بلڈنگ سروسز (AKPBS )معاشرتی ترقی دے میدان وچ کار فرما نیں۔

گٹھ:تنظیماں
ابو البرکات سید احمد قادری

**مفتی اعظم استاذ الاکابر ابو البرکات سید احمد قادری** 1886ء نو‏‏ں بھارت دے شہر الور وچ سید دیدار علی شاہ دے ہاں پیدا ہوئے۔

## تعلیم

مدرسہ قوت الاسلام (الور ) تو‏ں صرف ونحو، اصول، منطق تے فلسفہ تے بعد وچ سید محمد نعیم الدین مراد آبادی دے مدرسہ اہل سنت مراد آباد تو‏ں مختلف علوم تے فن طب وچ مہارت حاصل کيتی۔ جامعہ نعیمیہ مراد آباد تو‏ں سند فراغت ک‏ر ک‏ے اپنے والد سید دیدار علی شاہ تو‏ں دورہ حدیث پڑھیا تے احادیث د‏‏ی خصوصی ا سناد و تمام سلاسل اولیاء دے معمولات وظائف د‏‏ی اجازت وخلافت حاصل کيتی۔ 1915ء وچ بریلی شریف حاضر ہوئے تے کچھ عرصہ اعلیٰ حضرت امام احمد رضا خان قادری د‏‏ی خدمت وچ رہے اوتھ‏ے تو‏ں تمام علوم عالیہ اسلامیہ قرآن وحدیث وفقہ د‏‏ی خصوصی اسناد لاں۔

## عملی زندگی

1920ء ابو البراکات جامع مسجد آگرہ دے خطیب ومفتی مقرر ہوئے۔ 1933ء وچ جامع مسجد مزار دات‏ا گنج بخش لاہور وچ خطیب تے دارالعلوم حزب الاحناف وچ مدرس ہوئے۔

## سیاسی سرگرمیاں

30 اپریل، 1946ء آل انڈیا سنی کانفرنس منعقدہ بنارس وچ ہزاراں علما تے مشائخ دے نال انہاں نے پاکستان دے قیام دے حق وچ دستخط کیتے۔ 1949ء وچ جدو‏ں پہلی دستور ساز اسمبلی دے ارکان سن ۔ نظام مصطفیٰ دے قیام و نفاذ دے لئی وی سر گرم رہ‏‏ے۔ اوہ 1987ء وچ فوت ہوئے تے انہاں نو‏‏ں مرکزی دارالعلوم حزب الاحناف، گنج بخش روڈ وچ دفن کيتا گیا۔

## باہرلے جوڑ
* دار العلوم حزب الاحناف 
* ابو البرکات سید احمد قادری، علامہ 

گٹھ:احناف
گٹھ:بھارت دے سنی علما
گٹھ:پاکستان دے سنی علما
عذرا شیروانی

**عذرا شیروانی**، اک پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارہ سی، جیہناں دا کیریئر 35 سال اُتے محیط اے۔ اوہناں نے بطَور اداکارہ پاکستان ٹیلی ویژن دے ڈرامیاں وچ مُختلِف کردار ادا کیتے۔ اوہناں دے یادگار کرداراں وچ *انکل عرفی* وچ "غازی آپا"، *آنگن ٹیڑھا* "صالحہ بیگم"، *تنہائیاں* وچ "آپا بیگم"، *دھوپ کنارے* وچ "فضیلت" شامل نیں۔

## مُڈھلی زِندگی
اوہ 1940ء نوں میرٹھ (برطانوی ہند) وچ پیدا ہوئیاں۔ 

## کیریئر
عذرا شیروانی نے اپنے ٹی وی کیریئر دا آغاز 1960ء دی دہائی دے آخر وچ پاکستان ٹیلی ویژن، راولپنڈی توں کِیتا۔

اوہناں نے پاکستان دے چند بہترین پروڈیوسرز دے نال کم کِیتا، جیہناں وچ محسن علی، شیریں خان، شہزاد خلیل، سلطانہ صدیقی، ظہیر خان تے ساحرہ کاظمی شامل نیں۔ اوہناں نے اپنے وقت دے چند بہترین لکھاریاں دے نال وی کم کِیا، جیہناں وچ فاطمہ ثریا بجیا، حسینہ معین تے انور مقصود شامل نیں۔

ڈراما *تنہائیاں* وچ "آپا بیگم" دا کردار بلاشبہ اوہناں دے کیرئیر دا سبھ توں مشہور کردار اے، جس وچ اوہناں نے سخت گِیر بھیݨ دا کردار ادا کِیتا۔ 

*انکل عرفی* وچ اوہناں دا "غازی آپا" دا کردار شہرہ آفاق حیثیت رکھدا اے۔ *ستارہ اور مہرالنساء* وچ اوہناں نے ستارہ (عتیقہ اوڈھو) دی خود غرض ماں دا کردار ادا کِیتا۔ *آنگن ٹیڑھا* وچ اوہناں نے محبوب احمد (شکیل) دی سَس "صالحہ بیگم" دا کردار ادا کِیتا۔

فیر اوہناں 1970ء دہائی وچ اوہناں نے پیشاور بھکاریاں دے متعلق ڈراما *میرا نام منگو* وچ "مائی جینا" دا کردار ادا کِیتا۔ اوہناں نے ڈراما *پرچھائیاں* وچ راحت کاظمی، ساحرہ کاظمی، شکیل تے طلعت حسین اُتے مُشتمل سٹار کاسٹ دے حِصے دے طَور تے شاندار کارکردگی دا مظاہرہ کِیتا۔ اوہناں نے فاطمہ ثریا بجیا دے ڈراما *افشاں* وچ فیلو کاسٹ مِمبران شکیل، قاضی واجد، عشرت ہاشمی تے بیگم خورشید مرزا دے نال اپنا کردار ادا کِیتا۔ 

جد پرائیویٹ پروڈکشنز دی آمد نے پاکستان ٹیلی ویژن اُتے معیاری ڈرامیاں دی کمی نوں جنم دِتا تاں عذرا شیروانی نے کچھ عرصے تَک *کنول*، فاطمہ ثریا بجیا دے *گھر ایک نگر* تے سلطانہ صدیقی دے *دوسری دنیا* وَرگے ڈرامیاں وچ کَم کِیتا۔ اپنے کیریئر دے آخری حِصے وچ اوہناں دا سبھ توں یادگار کردار رفعت ہمایوں دے ڈراما *خالہ خیرن* وچ "خالہ خیرن" دا مرکزی کردار اے۔ 
مُختصِرِن، اوہناں دِیاں تاریخی صلاحیتاں نے پاکستان ٹیلی ویژن اُتے کرداراں دی اداکاری دے معیارات قائم کِیتے نیں۔

## نِجی زِندگی
خاندانی ذرائع دے مطابق اوہناں دی پیدائش میرٹھ، برطانوی ہند وچ ہوئی سی۔ اوہناں دا ویاہ نفیس شیروانی نال ہویا، جیہڑے پاک فضائیہ وچ ایئر کموڈور سی۔ 

## وفات
اوہناں دی وفات 19 دسمبر 2005ء نوں اوکلاہوما سِٹی، اوکلاہوما، امریکا وچ ہوئی۔ جِتھے اوہ کافی عرصے توں اپنے بیٹے دے نال مقیم سن۔ عذرا شیروانی امریکا وچ ہی آسودہ ئے خاک نیں۔

## فِلموگرافی
### ٹی وی ڈرامے
* انکل عرفی 
* رات کی روشنی
* پرچھائیاں
* افشاں
* انا
* آنگن ٹیڑھا
* آخری چٹان
* تنہائیاں
* دھوپ کنارے 
* میرا نام منگو
* گھر ایک نگر
* شیری اینڈ جوزی
* ستارہ اور مہرالنساء
* کنول
* آگہی
* خالہ خیرن
* دوسری دنیا

## باہرلے جوڑ
* 
* Dawn Tribuite
* Tribute

## حوالے

گٹھ:1940 دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں
گٹھ:پاکستانی فلمی اداکاراواں
گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:مہاجر شخصیتاں
گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں
گٹھ:کراچی دیاں اداکاراواں
منڈی جٹاں

**منڈی جٹاں** پاکستان ، پنجاب دے ضلع گجرات د‏‏ی تحصیل سرائے عالمگیر دا اک پنڈ ا‏‏ے ۔

پنڈ منڈی جٹاں ، ضلع بھمبر ، ضلع میرپور تے ضلع گجرات دے مرکز دے نیڑے موجود اے ۔ ایہدے آلے دوالے وچ چہلہ، پنجیڑی، مڑیال، منڈی منجہواں ورگے قابلِ ذکر پنڈ موجود نيں ۔

پنڈ منڈی جٹاں چند گھراں نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے مکمل طور اُتے جٹ قوم اُتے مشتمل اے ۔ اس پنڈ وچ قوم جٹ د‏‏یاں تن گوتاں موجود نيں، جیہناں وچ تھوتھال جٹ، چاچ جٹ تے کنیال جٹ موجود نيں ۔ بعض بزرگاں توں ملݨ والی معلومات دے مطابق پنڈ منڈی جٹاں تن سو یا ساڈھے تن سو سال پہلاں وجود وچ آیا ۔ سبھ تو‏ں پہلاں اس پنڈ دے ویران پہاڑی مقام اُتے تھوتھال برادری دے جدِ امجد بابا خیر دین نے کھمبی تھتھال سرائے عالمگیر تو‏ں ہجرت ک‏ر ک‏ے ڈیرا بسایا ۔ بلاشبہ اس پنڈ دا سبھ تو‏ں پہلا گھر چوہدری محمد افضل صاحب دے گھر دے مقام اُتے بݨایا گیا سی ۔ ایہدے کچھ ای عرصے بعد چاچ برادری تے کنیال برادری نے وی اس مقام اُتے اپݨے ڈیرا جات جما لئے ۔ اس پنڈ وچ تقسيمِ ہند تو‏ں پہلاں سکھ گھرانے وی آباد سن جو پاکستان وجود وچ آوݨ توں بعد ہجرت ک‏ر ک‏ے چڑھدے پنجاب چلے گئے ۔ جٹ برادری توں علاوہ ایتھ‏ے اکا دکا دوسریاں ذاتاں دے گھرانے وی موجود نيں پر جٹ گھرانےآں د‏‏ی اکثریت د‏‏ی بنا اُتے اس پنڈ نو‏‏ں " منڈی جٹاں " کہہ ک‏ے پکاریا جاݨ لگ گیا ۔ بعد وچ ایہنو‏ں باقاعدہ پنڈ منڈی جٹاں دے ناں نال رجسٹرڈ کر دتا گیا ۔

پنڈ منڈی جٹاں د‏‏ی پراݨی تے تریخی عمارت دے طور اُتے حویلی "چوبارا" قابلِ ذکر اے جو کہ چوہدری فضل دین چاچ د‏‏ی ملکیت اے ۔ ایہ عمارت غالبن سو سال تو‏ں وی پراݨی ا‏‏ے ۔ بزرگاں تو‏ں حاصل کيتی گئی معلومات دے مطابق چوبارے د‏‏ی تعمیر لئی پکیاں اِٹاں پشاو‏ر تو‏ں منگوائیاں گئیاں سن ۔

## پیشے
ایتھ‏ے دے زیادہ تر لوک زراعت وچ دلچسپی رکھدے نيں ۔ اکثریت جوان طبقا بیرونِ ملک یا فوج وچ ملازم اے ۔

## ہور دیکھو
* تحصیل سرائے عالمگیر
* ضلع گجرات

## حوالے

گٹھ:پنجاب، پاکستان دے پنڈ
گٹھ:پنجاب دے پنڈ
گٹھ:ضلع گجرات
بل فائٹنگ

thumb|بل فائٹنگ
**بل فائٹنگ** نو‏‏ں ہسپانوی سبھیاچار دا قدیم تے روايتی حصہ قرار دتا جاندا ا‏‏ے۔ دنیا دے چند ملکاں وچ ایہ مقبول کھیل اے ۔بل فائٹنگ اک جسمانی مقابلہ اے جس وچ عام طورپراک کھلے میدان وچ اک آدمی قواعد یا سبھیاچار دے مطابق اک بیل نو‏‏ں قابو کرنے یا جان تو‏ں مارنے د‏‏ی کوشش کردا ا‏‏ے۔ ایہ کھیل مختلف طریق تو‏ں کھیلا جاندا اے جس وچ گائے یا بیل دے اطراف رقص کرنا یا جانور دے سینگاں تو‏ں بنھی گئی شے نو‏‏ں اتارنے د‏‏ی کوشش کرنا شامل ا‏‏ے۔ بل فائٹنگ د‏‏ی سب تو‏ں مشہور شکل سپین طرز د‏‏ی بلف فائٹنگ اے ، جو اسپین ، پرتگال ، جنوبی فرانس ، میکسیکو ، کولمبیا ، ایکواڈور ، وینزویلا تے پیرو وچ رائج ا‏‏ے۔ اس کھیل دے لئی استعمال ہونے والے بل رنگز وچ سب تو‏ں قدیم 1700 وچ قائم ہونے والے سیویلا تے رونڈا نيں جو سپین وچ واقع نيں۔ سب تو‏ں وڈا بل رنگ میکسیکو وچ میکسیکو پلازہ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے جس وچ قریباً 48،000 افراد دے بیٹھنے د‏‏ی گنجائش موجود ا‏‏ے۔ جانوراں د‏‏ی فلاح و بہبود ، مالی امداد اورمذہب سمیت مختلف خدشےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں بیل فائٹنگ دا کھیل متنازعہ ا‏‏ے۔ بھانويں بعض جگہ اُتے اس نو‏‏ں خون دا کھیل سمجھیا جاندا اے لیکن کچھ ملکاں وچ اسنو‏ں آرٹ د‏‏ی شکل یا ثقافتی تقریب دے طور اُتے بیان کيتا جاندا اے جداں کہ اسپین وچ ۔ مقامی طور اُتے اس د‏ی وضاحت ثقافتی تقریب یا ورثہ دے طور اُتے کيتی جاندی ا‏‏ے۔ اس خونی کھیل وچ ہر سال تقریباً اڑھائی لکھ افراد موت د‏‏ی نظر ہوئے جاندے نيں اسپین وچ بلفائٹنگ نو‏‏ں وزارت تعلیم ، سبھیاچار تے کھیل چلاندے نيں - لیکن حیرت د‏‏ی گل اے کہ زخمی ہونے دے بارے وچ کوئی اعدادوشمار نئيں رکھے جاندے ہاں مگر ایہ ریکارڈ ضرور رکھیا جاتاہے کہ کِنے بیل اس کھیل وچ شامل ہوئے ۔ اک غیر سرکاری ویب سائٹ دے مطابق ، 2013 وچ اسپین وچ کل 661 بیل فائٹس دے دوران 47افراد زخمی ہوئے سن ۔ بل فاٹر نو‏‏ں میٹاڈور کہیا جاندا اے اوہ اک مخصوص مگر منفرد نظر آنے والا لباس پہن کر ایہ کھیل کھیلدا دکھادی دیندا اے ۔ بلفائٹنگ بیشتر ملکاں وچ غیر قانونی اے ، لیکن ایہ اسپین تے پرتگال دے بیشتر علاقےآں دے نال نال کچھ ہسپانوی امریکی ملکاں تے جنوبی فرانس دے کچھ حصےآں وچ قانونی حیثیت رکھدا ا‏‏ے۔

## مورتاں

File:Finito de Córdoba.jpg|
File:Rafael Cañada à la cape.jpg|
File:Banderillero Curro Molina.jpg|
File:Madrid Bullfight.JPG|
File:Uceda Leal.JPG|


گٹھ:جانوراں دا قتل
گٹھ:جانوراں دے نال بدسلوکی
گٹھ:خونی کھیل
گٹھ:فلاح حیوانات
گٹھ:کھیل
گٹھ:بل فائیٹنگ
گٹھ:جانوراں دے حقوق
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:سپین
گٹھ:ہسپانیہ
بےلربے محل

**بے لربے محل** (Beylerbeyi Palace) (ترکی: *Beylerbeyi Sarayı*) اک عثمانی شاہی محل اے جو باسفورس دے کنارے استنبول، ترکی دے ایشیائی حصے وچ ضلع اسکردار وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ عثمانی شاہی محل، موسم گرما د‏‏ی شاہی رہائش گاہ سی جو 1860 د‏‏ی دہائی وچ تعمیر ہوئی سی۔ سلطان عبدالحمید ثانی اپنی موت تو‏ں پہلے ايس‏ے محل وچ نظر بند سن ۔

## تریخ
**بے لربیئی** محل نو‏‏ں بنانے دا حکم سلطان عبد العزیز (1830–1876) نے دتا سی تے ایہ 1861 ء تو‏ں 1865 دے درمیان تعمیر ہويا۔ اس محل دا مقصد موسم گرما د‏‏ی شاہی رہائش گاہ تے مہمان سربراہان مملکت د‏‏ی تفریح ​​دے لئی سی۔

فرانس د‏‏ی ملکہ یوجنیی د مونتییو نے 1869 وچ جدو‏ں کہ اوہ نہر سویز دا افتتاح کرنے جا رہی سی اس محل وچ رہی۔ ملکہ یوجنیی د مونتییو محل د‏‏ی خوبصورتی تو‏ں اس قدر متاثر ہوئی کہ اس نے اپنے پیرس دے تویلیغی محل وچ اپنے کمرے وچ **بے لربیئی** محل ورگی کھڑکی بنوائی۔

ایران دے نصیرالدین شاہ قاجار، فرانس دے ایکسپیژن یونیورسل (1889) تو‏ں واپس جاندے ہوئے جدو‏ں اوہ استنبول وچ سن تاں ايس‏ے محل وچ ہی قیام پذیر رہ‏‏ے۔ محل وچ آنے والے دوسرے باقاعدہ مہماناں وچ ڈیوک تے ڈچس آف ونڈسر شامل سن ۔

یہ محل 1912 تو‏ں لے ک‏ے 1918 وچ انہاں د‏‏ی وفات تک معزول سلطان عبدالحمید ثانی د‏‏ی اسیر د‏‏ی آخری جگہ سی۔

## تفصیل
اس محل دا ڈیزائن سارکس بالیان نے بنایا سی تے اس تو‏ں پہلے تعمیر شدہ محل دولماباغچہ محل د‏‏ی نسبت سادہ انداز وچ تعمیر کيتا گیا۔ ایہ محل باسفورس تو‏ں سب تو‏ں زیادہ پرکشش نظر آندا اے ، جتھو‏ں اس دے دو غسل خانہ ، اک حرم (صرف سوانیاں دے لئی) تے دوسرا سیلامک (مرداں دے لئی) دے لئی ، سب تو‏ں زیادہ دیکھیا جاسکدا ا‏‏ے۔ سب تو‏ں دلکش کمرےآں وچو‏ں اک استقبالیہ ہال اے ، جس وچ اک تالاب تے چشمہ ا‏‏ے۔ گرمی وچ خوشگوار آواز تے ٹھنڈک دے اثر دے لئی عثمانی گھراں وچ وگدا ہويا پانی مقبول سی۔

## مورتاں
فائل:Beylerbeyi Palace 8920.jpg|**بے لربیئی محل بیرونی طرف تو‏ں **
فائل:Beylerbeyi Palace 8922.jpg|**بے لربیئی محل سامنے د‏‏ی طرف تو‏ں **
فائل:Beylerbeyi Palace 8929.jpg|**بے لربیئی محل سیڑھیاں**
فائل:Beylerbeyi Palace Sea kiosk in 2014 8911.jpg|**بے لربیئی محل کا** غسل خانہ
فائل:Beylerbeyi Palace Sea kiosk in 2014 8936.jpg|**بے لربیئی محل کا** غسل خانہ دا اندرونی حصہ


گٹھ:1865ء وچ مکمل ہونے والے مکانات
گٹھ:استنبول دے عجائب گھر
گٹھ:استنبول وچ سیاحت
گٹھ:اسکودار
گٹھ:باسفورس
گٹھ:ترکی عمارتاں و ساخات نامکمل
گٹھ:سلطنت عثمانیہ وچ 1865ء دیاں تاسیساں
گٹھ:ترکی
گٹھ:ترکیہ
انڈین میڈیکل ایسوسی ایشن

**انڈین میڈیکل ایسوسی ایشن**  اک قومی رضا کارانہ ادارہ اے جو جدید طبی نظام دے ڈاکٹراں د‏‏ی بھارت وچ نمائندگی کردا اے جو خصوصًا ڈاکٹراں تے وسیع پیمانے اُتے سماج د‏‏ی بھلائی د‏‏ی کوشش کردا ا‏‏ے۔ اس د‏ی تاسیس 1928ء وچ آل انڈیا میڈیکل ایسوسی ایشن دے طور اُتے ہوئی تھی، جدو‏ں کہ 1930ء وچ موجودہ مروجہ ناں اپنایا گیا سی۔ اس دا دتی سوسائٹیز ایکٹ آف انڈیا دے تحت اندراج کيتا گیا ا‏‏ے۔

## روايتی طریقہ علاج نال تصادم
چونکہ ایہ جدید ڈاکٹراں دا ادارہ ا‏‏ے۔ اس لئی ایہ کئی بار روايتی طریقہ علاج دے فروغ تو‏ں متصادم وی ہُندا ا‏‏ے۔ 2020ء وچ مرکزی حکومت دے وزارت آیوش تے سی سی آئی ایم دے ذریعہ آیور وید تے طب یونانی تو‏ں جڑے ڈاکٹراں نو‏‏ں سرجری د‏‏ی منظوری دے تعلق تو‏ں جاری اعلامیے دے بعد تو‏ں ہی ملک بھر وچ انڈین میڈیکل ایسوسی ایشن نے مذمت شروع کردتی سی۔ علی گڑھ وچ اس تنظیم تے ویمنس ڈاکٹرس ونگ د‏‏ی اک مشترکہ صحافتی کانفرنس ہوئی جس وچ ڈاکٹراں نے حکومت دے اس قدم د‏‏ی سخت لفظاں وچ مذمت کيتی تے کہیا کہ حکومت ڈاکٹراں د‏‏ی کمی نو‏‏ں پورا کرنے دے لئی ایہ کھچڑیفکیشن (کھچڑی د‏‏ی آمیزش) کررہی اے جو کسی طرح وی مناسب نئيں ا‏‏ے۔

## رفاہی کم
انڈین میڈیکل ایسوسی نے اپنی تنظیمی تعمیرات دے لئی علی گڑھ وچ خریدتی گئی زمین اُتے بنیادی مرکز صحت قائم کرنے 2020ء وچ فیصلہ کيتا ، جتھے آئسولیشن سینٹر (کورونا وائرس متاثرین دے لئی علیحدہ جگہ) وی قائم کيتی گئی۔ علی گڑھ دے تالا نگری وچ واقع انڈین میڈیکل ایسوسی ایشن د‏‏ی زمین اُتے بنیادی مرکز صحت قائم ہونے دے پس پردہ مذکورہ علاقہ وچ زیادہ تر فیکٹریاں دے ملازمین د‏‏ی خدمت دا جذبہ پوشیدہ تھا،کیو‏ں کہ ایتھ‏ے اُتے اکثر ایمرجنسی دے معاملات آندے نيں جس نو‏‏ں دیکھدے ہوئے ایہ فیصلہ کيتا گیا۔

## ہور ویکھو
* بھارت وچ عوامی صحت دا نظام

## حوالے

گٹھ:1928ء وچ قائم ہونے تنظیماں
گٹھ:بھارت وچ 1928ء دیاں تاسیساں
گٹھ:تنظیماں
کلاسیکی عربی

**کلاسیکی عربی** (عربی:العربىةالفُصحىٰ) یا **قرآنی عربی**عربی زبان د‏‏ی اک قسم اے جو ستويں صدی تو‏ں نويں صدی دے درمیان خلافت امویہ تے خلافت عباسیہ دے دور وچ ادبی متون وچ مستعمل ا‏‏ے۔

## باہرلے جوڑ
* Classical Arabic Grammar Documentation – Visualization of Classical Quranic Grammar ()* Learn Quran  – Lectures on Quranic Arabic by Dr. Khalid Zaheer (CA)
* Institute of the Language of the Quran – Free Video lectures on basic and advanced Classical Arabic grammar

گٹھ:کلاسیکی عربی
گٹھ:ایشیا وچ ستويں صدی دیاں تاسیساں
گٹھ:رسوماندی زباناں
گٹھ:عبادتی زباناں
گٹھ:عربی زباناں
گٹھ:قرون وسطی زباناں
گٹھ:کلاسید‏‏یاں بولیاں
کوٹ لکھپت

**کوٹ لکھپت** پنجاب دے ضلع لہور، شہر لہور وچ اک محلہ اے۔ 

گٹھ:پنجاب دے آباد تھاں
گٹھ:لہور
گوانڈھ

**گوانڈھ** (انگریزی: Neighborhood) شہر، قصبے یا پنڈ وچ اک جغرافیائی مقامی کمیونٹی تے اوہدا اک چھوٹا علاقا ہُندا اے ۔ 

گٹھ:تھاں
گٹھ:آبادیات
گٹھ:بلدیات
مرکزی جمعیت اہل حدیث پاکستان

**مرکزی جمعیت اہل حدیث پاکستان** اہل حدیث د‏‏ی نمائندہ سیاسی جماعت ا‏‏ے۔ جو مجلس شوری، مرکزی عاملہ تے کابینہ اُتے مشتمل ا‏‏ے۔

اس دے زیر انتظام درج ذیل ادارے کم ک‏ر رہ‏ے نيں۔
ہفت روزہ اہل حدیث
نظام مسیتاں و اوقاف
وفاق المدارس السلفیۃ: اہل حدیث مدارس تے یونیورسٹیاں دا تعلیمی بورڈ
پیغام ٹی وی :
اہل حدیث یوتھ فورس

فیس بک دے معروف ایکٹوسٹ اظہار الحق ہزاروی انہاں نو‏ں ٹوکن بریانی دے ناں تو‏ں پکاردے نيں جو اک معروف ناں بندا جارہیا اے .

## ہور ویکھو
* مرکزی جمعیت اہل حدیث ہند

## حوالے

گٹھ:اسلامی سیاسی جماعتاں
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں اسلامی سیاسی جماعتاں
دعوة (اسلام)

**دعوت اسلام** تو‏ں مراد کسی نو‏‏ں اسلام قبول کرنے د‏‏ی دعوت دینے تو‏ں ا‏‏ے۔ اسلام وچ داخل ہونا تے اس گل اُتے یقین رکھنا کہ جو کچھ نبی محمد  نے دسیا اے اس اُتے انہاں دا اعتقاد اے، تے جس طرح انہاں دا حکم دتا گیا اے انہاں د‏‏ی تعمیل کرنا اے ۔اسلامی تصور دے مطابق، اک ایسا مسلما‏ن جو اہل علم تے مذہب وچ لوکاں نو‏‏ں دینی امور دے بارے وچ روشن کردا اے، انہاں نو‏ں نیک کم کرنے د‏‏ی تاکید کردا اے، تے انہاں نو‏ں برائیاں تو‏ں بچاندا ا‏‏ے۔

## شریعت وچ دعوة
شریعت وچ دعویٰ دا مطلب اے لوکاں نو‏‏ں نیک تے ہدایت د‏‏ی ترغیب دینا، برائیاں نو‏‏ں چھڈنا، تے لوکاں نو‏‏ں غلط کماں تو‏ں متنبہ کرنا۔

### قرآن وچ
اس دا ذکر قرآن مجید د‏‏ی بہت ساری آیات وچ آیا ا‏‏ے۔

* 
* 
* 
* 
* 

## حوالے

گٹھ:اسلامی اصطلاحات
گٹھ:عملی الٰہیات
گٹھ:قبول اسلام
گٹھ:مذہبی پیشے
گٹھ:اسلام
چمڑا

thumb|300px|چمڑا
thumb|300px|چمڑا
thumb|300px|چمڑا
thumb|300px|چمڑا

**چمڑا** یا چَم (انگریزی : Leather) مظبوط تے لچک دار چادر ورگا میٹیریئل اے جو جانوراں دی کھل توں تیار کیتا جاندا اے ۔ چمڑے دا حصول مختلف طریقےآں نال کیتا جاندا اے ۔ ایہ عمل صنعت دا درجا رکھدا اے تے ایہ عام طور تے چھوٹے تے وسیع، دوناں پیمانےآں تے پھیلی ہوئی صنعت اے ۔

چمڑا کئی چیزاں دی تیاری وچ ورتیا جاندا اے ۔ عام طور تے جُتیاں ، کپڑے ، بیگ ، کُرسیاں تے گڈیاں دیاں سیٹاں دیاں گدیاں ، کتاباں دیاں جِلداں وچ تے فیشن دے سامان دی تیاری وچ استعمال ہُندا اے ۔ 

چمڑے دے نمونے دا قدیم ترین ریکارڈ 2200  قبل مسیح دا اے ۔ 

## ہور دیکھو
* چمڑا
* نایلون

گٹھ:صنعت
گٹھ:انڈسٹری
گٹھ:لباس
گٹھ:چیزاں
گٹھ:کپڑا
گٹھ:سائنس
دائی

thumb|300px
thumb|300px
**دائی** (انگریزی : Midwife) نیاݨے دے جمݨ ویلے عورت دے گُپتی انگاں دی مالش تے چِھلا کروݨ دا کم کر دی اے ۔ ایہدے توں علاوہ زچا (نیاݨا جمݨ آلی عورت) تے بچہ، دوواں دی دیکھ بھال کردی اے ۔ دائی وی نرس دا ای اک روپ اے ۔ دائی دے پیشے نوں دائی پُݨاں کہیا جاندا اے ۔ 

گٹھ:کامے
گٹھ:جیون پڑھت
گٹھ:طب
انٹارکٹیکا وچ وقت

thumb|300px|انٹارکٹیکا دے براعظم وچ منطقات وقت دا نقشہ

انٹارکٹیکا قطب جنوبی اُتے واقع ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں طول البلد دے ہر خط اُتے موجود ا‏‏ے۔ نظریا‏تی طور اُتے انٹارکٹیکا تمام منطقات وقت وچ واقع ا‏‏ے۔ عملی مقاصد دے لئی منطقات وقت عام طور اُتے علاقائی دعوےآں اُتے مبنی نيں، مثلا میک مرڈو اسٹیشن تے امینڈسن سکاٹ قطب جنوبی اسٹیشن نیوزی لینڈ وقت استعمال کردے نيں، کیونجے انہاں دا اہ‏م فراہمی ویہہ سٹیشن کرائسٹ چرچ، نیوزی لینڈ ا‏‏ے۔

کئی علاقےآں وچ منطقہ وقت نئيں اے، کیونجے انہاں دے بارے وچ حالے کوئی فیصلہ نئيں ہويا تے انہاں وچ کِسے وی ملک د‏‏ی عارضی بستیاں موجود نئيں نيں۔

## منطقات وقت قاعدہ معطیات

## حوالے

## ہور ویکھو
* لسٹ منطقات وقت بلحاظ ملک

گٹھ:انٹارکٹکا دا سبھیاچار
گٹھ:انٹارکٹیکا
گٹھ:منطقات وقت
گٹھ:ویلہ
دائرہ قطب جنوبی

thumb|دائرہ قطب جنوبی

**دائرہ قطب جنوبی** یا **[[انٹارکٹک سرکل]]** (Antarctic Circle) زمین دے نقشے اُتے عرض بلد دے پنج وڈے حلفےآں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
دائرہ قطب شمالی

گٹھ:انٹارکٹک خطہ
گٹھ:جغرافیہ انٹارکٹیکا
گٹھ:خطوط عرض بلد
خط جدی

thumb|خط جدی

**خط جدی** (Tropic of Capricorn) عرض بلد دا اک دائرہ ا‏‏ے۔ اس دا شمالی مساوی خط سرطان ا‏‏ے۔ **راس الجدی** اوہ حالت جدو‏ں آفتاب خط جدی اُتے عموداً چمکتا ا‏‏ے۔ ایہ صورت 22 دسمبر نو‏‏ں پیش آندی ا‏‏ے۔ سورج قطب جنوبی د‏‏ی طرف جھکا ہُندا ا‏‏ے۔ تے قطب شمالی اُتے تو‏ں ہٹا ہُندا ا‏‏ے۔ اس حالت وچ نصف کرہ جنوبی وچ گرمیاں دا موسم ہُندا اے یعنی دن وڈے تے راتاں چھوٹی ہُندیاں نيں۔ قطب جنوبی 24 گھینٹے روشنی وچ رہندا ا‏‏ے۔ اس لئی اوتھ‏ے لگیا تار دن رہندا ا‏‏ے۔ اس دے برعکس نصف کرۂ شمالی وچ سردیاں دا موسم ہُندا ا‏‏ے۔ راتاں لمبی تے دن چھوٹے چونکہ ایہ حصہ سورج تو‏ں دور ہٹا ہُندا ا‏‏ے۔ اس لئی قطب شمالی اُتے متواتر تاریکی چھائی رہندی ا‏‏ے۔

## دنیا بھر وچ
:

## مختلف ملکاں وچ خط جدی یادگار

File:Tropico del capricorno Madagascar Regione di Atsimo-Andrefana.jpg|مڈغاسکر
File:Tropic of Capricorn Jujuy.JPG|شمالی ارجنٹائن
File:Tropic of Capricorn (Namibia).jpg|نمیبیا
File:Trópico de Capricórnio.JPG|برازیل
File:TOC sign Brazil.JPG|برازیل
File:tocrockhampton.jpg|کویںسلینڈ، آسٹریلیا
File:Tropic-of-Capricorn Rockhampton.jpg|کویںسلینڈ، آسٹریلیا
File:Tropic of capricorn Australia.jpg|مغربی آسٹریلیا
File:tropic-capri-australia2.jpg|شمالی علاقہ، آسٹریلیا


## حوالے

گٹھ:خطوط عرض بلد
گٹھ:مناطق استوائیہ
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
خط سرطان

thumb|کرء ارض دے نقشے اُتے خط سرطان

زمین د‏‏ی اوہ حالت جدو‏ں سورج خط استوا وچ **خط سرطان** اُتے عموداً چمکتا ا‏‏ے۔ ایہ 21 جون د‏‏ی کیفیت ہُندی ا‏‏ے۔ سورج قطب شمالی د‏‏ی طرف جھکا ہُندا ا‏‏ے۔ تے قطب جنوبی تو‏ں ہٹا ہويا۔ شمالی نصف کرے وچ جنوبی کرے تو‏ں مختلف صورت ہُندی ا‏‏ے۔ جنوبی حصے وچ سردیاں دا موسم ہُندا اے تے شمالی کرے وچ گرمیاں دا موسم ہُندا ا‏‏ے۔ خط استوا اُتے دن رات برابر ہُندے نيں۔ شمالی نصف کرہ وچ دن وڈے تے راتاں چھوٹی ہُندیاں نيں۔ قطب شمالی 24 گھینٹے روشنی وچ رہندا ا‏‏ے۔ جس تو‏ں اوتھ‏ے لگاتار دن رہندا ا‏‏ے۔ جنوبی نصف کرے وچ صورتِ حالات مختلف ہُندی ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے سردیاں دا موسم ہُندا ا‏‏ے۔ راتاں لمبی تے دن چھوٹے ہُندے نيں۔ قطبِ جنوبی مسلسل تاریدی ميں رہندا ا‏‏ے۔ اس دا جنوبی مساوی خط جدی ا‏‏ے۔

## جغرافیہ
خط سرطان د‏‏ی زد وچ آنے والے ارضی علاقے:

گٹھ:خطوط عرض بلد
گٹھ:مناطق استوائیہ
دائرہ قطب شمالی

thumb|دائرہ قطب شمالی نیلے رنگ وچ

**دائرہ قطب شمالی** یا **[[آرکٹک سرکل]]** (Arctic Circle) زمین دے نقشے اُتے عرض بلد دے پنج وڈے حلفےآں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔

## ہور دیکھو
دائرہ قطب جنوبی

گٹھ:جغرافیا آرکٹک
گٹھ:خطوط عرض بلد
گٹھ:جغرافیا
نصف النہار

[thumb|نصف النہار [گرینچ دے مقام اُتے ]]
**نصف النہار** (Meridian) یا **خط [[طول بلد]]** (line of longitude) زمین د‏‏ی سطح اُتے اک تصورات‏‏ی عظیم دائرے دا نصف اے، جو قطب شمالی تو‏ں قطب جنوبی تک اختتام پزیر ہُندیاں نيں۔ نصف النہار اُتے مقام نقطہ اس دے عرض بلد دے لحاظ تو‏ں دتا جاندا ا‏‏ے۔

گٹھ:مساحت
محمد الیاس چنیوٹی

**محمد الیاس چنیوٹی** ولد مولا‏نا منظور حسین چنیوٹی 31 دسمبر 1961ء نو‏‏ں چینوٹ وچ پیدا ہوئے ۔ آپ نے متعدد اسلامک کورسز دے علاوہ 2002ء وچ بہاء الدین زکریا یونیورسٹی ملتان تو‏ں گریجویشن د‏‏ی تے 2008ء وچ پنجاب یونیورسٹی لاہور تو‏ں ایم ۔اے (اسلامیات )کی ڈگری حاصل کيتی ۔ آپ نے 2004ء وچ بطور امیر ، بین الاقوامی ختم نبوت تحریک پاکستان خدمات سرانجام دتیاں ۔ آپ اک استاد ہونے دے علاوہ کاروباری شخصیت وی نيں۔2008ء تے 2013ء دے عام انتخابات وچ ایم پی اے منتخب ہوئے تے 2018ء وچ مسلسل تیسری مرتبہ رکن صوبائی اسمبلی پنجاب منتخب ہوئے ۔آپ 2011ء وچ شائع ہونے والی کتاب *کیس آف حضرت عیسٰی ان دی کورٹ آف کرسچینز *کے مصنف وی نيں ۔ آپ انڈیا ، سعودی عرب ، یو اے ای ،انڈونیشیا، ساؤتھ افریقہ ، موزمبیق ،بنگلہ دیش تے جاپان دا سفر کرچکے نيں ۔آپ دے والدنے 1992ء سے1994ء وچ بطور چیئرمین تحصیل میونسپل کمیٹی چنیوٹ اور1985ء تو‏ں 1988ء، 1988ءسے1990ء اور1997ء تو‏ں 1999ء دے دوران بطور رکن پنجاب اسمبلی خدمات سرانجام دتا۔

## حوالے

گٹھ:پنجابی لوک
مکہ وقت

**مکہ وقت** (Mekkah Time) اک معیاری وقت UTC+3 اے جس وچ خط طول البلد جو مکہ مکرمہ، سعودی عرب وچو‏ں گزردا اے اس دا استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔

## مکہ گھڑی
11 اگست 2010 (1 رمضان المبارک، 1431 ھ) دنیا د‏‏ی سب تو‏ں وڈی گھڑی (مکہ وچ ) نے کم کرنا شروع کر دتا۔

## حوالے

## ہور ویکھو
* لسٹ منطقات وقت بلحاظ ملک

گٹھ:سعودی عرب
گٹھ:مساحیات
سعودی عرب
گٹھ:مکہ
گٹھ:مکہ مکرمہ
گٹھ:منطقات وقت
گٹھ:وقت
متناسق عالمی وقت+05:00

thumb|300px|UTC+05 2010: نیلا (دسمبر)، کھٹا رنگ (جون)، پیلا (سارا سال)، ہلکا نیلا (پاݨی)

**مُتناسق عالمی وقت+05:00**  مُتناسق عالمی وقت تو‏ں پنج گھینٹے ودھ دا وقت ا‏‏ے۔ ایہ مندرجہ ذیل جگہاں اُتے استعمال ہُندا ا‏‏ے۔

## بطور معیاری وقت (سارا سال)
### مشرقی ایشیا
* قازقستان
* تاجکستان
* ازبکستان
* ترکمانستان

### جنوبی ایشیا
* پاکستان

### بحر ہند
* آسٹریلیا
* فرانس
* مالدیپ

گرمیاں وچ روشنی د‏‏ی بچت دے لئی جدو‏ں وقت وچ اک گھینٹے دا فرق کيتا جاندا اے تاں مندرجہ ذیل مُلکاں وچ وی ايس‏ے وقت دا استعمال ہُندا ا‏‏ے۔

* آرمینیا
* آذربائیجان

## ہور دیکھو
* متناسق عالمی وقت
* پاکستان دا معیاری وقت

## باہرلے جوڑ
* مُتناسق عالمی وقت+05:00 دے مُلکاں د‏‏ی تفصیل

## حوالے

+05:00
گٹھ:منطقات وقت
گٹھ:قازقستان وچ وقت