open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
رتن ٹاٹا

| death_date = 
| death_place = ممبئی، مہاراشٹر، بھارت
| occupation = 
| title = چیئرمین ایمریٹس، ٹاٹا سنز اتے ٹاٹا گرپّ
| term = (1991–2012)
(2016–2017)
| predecessor = جیارڈی ٹاٹا
| successor = سائرس مستری (2012 -2016)
نٹراجن چندرشیکھرن (2017–ہن تکّ)
| parents = نول ٹاٹا
| relations = ٹاٹا پروار
| awards = آسام بیبھو (2021)
پدم وبھوشن (2008)
مہاراشٹر بھوشن (2006)
پدم بھوشن (2000)
|alma mater=کارنیل یونیورسٹی (بیچلر آف آرکیٹیکچر )}}

**رتن نول ٹاٹا** (28 دسمبر 1937-9 اکتوبر 2024) اکّ بھارتی کاروباری، پرؤپکاری، اتے ٹاٹا سنز دا سابکا چیئرمین سی۔ 
اہ بھارت دے دو ناگرک پرسکاراں پدم وبھوشن (2008), دوجا سروؤچّ ناگرک سنمان، اتے پدم بھوشن (2000), تیجا سبھ توں اچّ ناگرک سنمان دا پراپتکرتا ہے۔[5]

رتن ٹاٹا دا جنم 1937 وچّ ہویا سی اتے اہ ٹاٹا پروار دا وارس ہے۔ اہ نول ٹاٹا دا پتر ہے، جسنوں بائد وچّ ٹاٹا گرپّ دے سنستھاپک جمشیتجی ٹاٹا دے پتر رتنجی ٹاٹا نے گود لے لیا سی۔ اسنے کارنیل یونیورسٹی کالج آف آرکیٹیکچر اتے ہارورڈ بزنس سکول وچّ پڑھائی کیتی۔ اہ 1961 وچّ آپنی کمپنی وچّ شامل ہویا اتے اس سمیں اہ ٹاٹا سٹیل دی دکان دے پھلور 'تے کمّ کردا سی اتے 1991 وچّ جے.آر.ڈی. ٹاٹا دی رٹائرمینٹ توں بائد اسدا اترادھکاری بنیا۔ اس نے ٹاٹا ٹی نال ٹیٹلی نوں اتے ٹاٹا موٹرز نال جیگوار لینڈ روور نوں اتے ٹاٹا سٹیل نال کورس ہاسل کیتا جس نال ٹاٹا وڈے پدھر 'تے بھارت-کیندری سموہ توں اکّ وشو وپار وچّ بدل گیا۔ اسدے منافے دا لگبھگ 60-65% چیرٹی لئی دان کیتا جاندا ہے جس نال اسدا نام دنیا دے سبھ توں مہتوپورن پرؤپکاری لوکاں وچوں شمار ہے۔ 

## ہواے
ادلی سوربین

**اد‎لی سوربین** جرمنی چ بولی جان والی اک بولی اے ایدے بولن والیاں دی گنتی 20,000 دے نیڑے اے۔

گٹھ:بولیاں
گٹھ:بولی
گٹھ:دنیا دیاں بولیاں
گٹھ:لسانیات
گٹھ:زباناں
گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس
گٹھ:یورپ دیاں بولیاں
گٹھ:یورپی بولیاں
گٹھ:یورپی دیساں دیاں بولیاں
تنظیم حسن ثاقب

**تنظیم حسن ثاقب** (پیدائش 20 اکتوبر 2002) اک بنگلہ دیشی کرکٹ کھلاڑی ا‏‏ے۔  اس نے 27 مارچ 2019ء نو‏‏ں ڈھاکہ پریمیئر ڈویژن کرکٹ لیگ 2018-19ء وچ بنگلہ دیش کریرا شکھا پروٹشتان دے لئی اپنا لسٹ اے ڈیبیو کيتا  دسمبر 2019ء وچ ، انھاں 2020ء انڈر 19 کرکٹ ورلڈ کپ دے لئی بنگلہ دیش د‏‏ی ٹیم وچ شام‏ل کيتا گیا۔  اس نے اپنا فرسٹ کلاس ڈیبیو 29 مارچ 2021ء نو‏‏ں سلہٹ ڈویژن دے لئی 2020-21ء نیشنل کرکٹ لیگ وچ کیہ۔  اس نے اپنا ٹوئنٹی 20 ڈیبیو 5 جون 2021ء نو‏‏ں ڈھاکہ پریمیئر ڈویژن ٹوئنٹی 20 کرکٹ لیگ وچ ابہانی لمیٹڈ دے لئی کيتا۔  دسمبر 2021ء وچ ، انھاں ویسٹ انڈیز وچ 2022ء دے آئی سی سی انڈر 19 عالمی کپ کرکٹ  دے لئی بنگلہ دیش د‏‏ی ٹیم وچ شام‏ل کيتا گیا۔ 

## ہور ویکھو
* کرکٹ
* بنگلہ دیش قومی کرکٹ ٹیم
* بنگلہ دیش دے اک روزہ بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ
* بنگلہ دیش دے ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:غیر موجود مقام پیدائش (زندہ شخصیتاں)
گٹھ:سلہٹ ڈویژن دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:بنگلہ دیش دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:2002 دے جم
گٹھ:بنگلہ دیش دے اک روزہ کرکٹ کھلاڑی
یوسف بن عبد اللہ بن سلام

**حضرت یوسف بن عبد اللہ بن سلام ؓ** اہل کتاب صحابی رسول سن ۔

## ناں ونسب
یوسف نام، ابویعقوب کنیت، حضرت عبداللہ بن سلام رضی اللہ عنہ دے صاحبزادے سن ۔

## تعلیم و تربیت
آپ جدو‏ں پید اہوئے توگھر دے اندر تے باہر ہرطرف اسلام د‏‏ی آواز گونج رہی سی آپ نے ايس‏ے ماحول وچ اکھاں کھولیاں تے تعلیم و تربیت پائی، صحابہ دا معمول سی کہ انہاں دے ایتھ‏ے کوئی بچہ پیدا ہُندا توآنحضرت صلی اللہ علیہ وسلم د‏‏ی خدمت وچ دُعا وبرکت دے لئی لیاندے ایہ پیدا ہوئے تواُنہاں نو‏‏ں وی بارگاہِ نبوت وچ لیایا گیا، آپ نے انہاں نو‏‏ں گود بٹھایا تے سرپردستِ شفقت پھیریا تے انہاں دا ناں یوسف تجویز فرمایا، خود یوسف رضی اللہ عنہ بن عبد اللہ فرماندے نيں کہ:

أَجْلَسَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حَجْرِهِ وَمَسَحَ عَلَى رَأْسِي وَسَمَّانِي يُوسُفَ۔

ترجمہ:رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم نے مینو‏‏ں اپنی گود وچ بٹھایا تے میرے سرپردستِ شفقت پھیریا تے میرا ناں یوسف رکھا۔

## شرفِ صحبت
فرماندے نيں کہ ميں نے اک مرتبہ آنحضرت صلی اللہ علیہ وسلم نو‏‏ں دیکھیا کہ اک کھجور نو‏‏ں روٹی دے اک ٹکڑے دے اُوپر رکھا تے فرمایا کہ ایہ کھجور اس روٹی دا سالن اے 
(بعض لوکاں نے آپ د‏‏ی صحابیت تو‏ں انکار کيتا اے، اس روایت تو‏ں اس د‏ی تردید ہوجاندی اے )۔


## وفات
حضرت عمر بن عبد العزیز دے زمانۂ خلافت وچ وفات پائی۔


آنحضرت صلی اللہ علیہ وسلم دے علاوہ امام علی ابن ابی طالب رضی اللہ عنہ تے حضرت عمر رضی اللہ عنہ تو‏ں وی روایتاں کیتیاں نيں۔
## علم و فضل
ترمذی، ابوداؤد ومسنداحمد وچ انہاں د‏‏ی متعدد روایتاں موجود نيں، بعض لوکاں نے انہاں دا شمار انہاں صحابہ رضی اللہ عنہم اجمعین وچ کیتا اے، جنھاں نے اپنی کوئی تحریری يادگار چھڈی ا‏‏ے۔

### حوالے

گٹھ:صحابہ
گٹھ:صحابہ و صحابیات
گٹھ:100ھ دیاں موتاں
گٹھ:صحابی راویان حدیث
فاتح القدس صلاح الدین ایوبی

**فاتح القدس صلاح الدین ایوبی**  اک ترک ٹیلی ویژن سیریز اے جسنو‏ں ترکی د‏‏ی اکلی فلمز تے پاکستان د‏‏ی انصاری تے شاہ فلمز نے تیار کيتا ا‏‏ے۔ ایہ سلسلہ ایوبی خاندان دے بانی صلاح الدین د‏‏ی زندگی اُتے مبنی ا‏‏ے۔ اس سیریز دے پروڈکشن دا کم ۲۰۲۲ دے موسم گرما وچ شروع کيتا گیا سی۔
کُدس فاتح صلاح الدین ایوبی (English: ***Saladin: The Conqueror of Jerusalem***) اک ترکی ٹیلی ویژن سیریز اے جو ترکی دے "اکلی فلمز" تے پاکستان د‏‏ی "انصاری اینڈ شاہ فلمز" دے اشتراک تو‏ں تیار کيتی گئی ا‏‏ے۔ ایہ سیریز صلاح الدین ایوبی، ایوبی سلطنت دے بانی د‏‏ی زندگی اُتے مبنی ا‏‏ے۔ ٹیلی ویژن سیریز د‏‏ی پروڈکشن 2022 د‏‏ی گرمیاں وچ شروع ہوئی۔ پروڈیوسرز نے دسیا کہ اس سیریز دا بنیادی ہدف غیر مسلم نيں جو اسلامی تریخ تو‏ں ناواقف نيں۔ اس سیریز نو‏‏ں متعدد ترک مورخین تے پاکستانی تحقیقا‏تی لکھاریاں د‏‏ی مدد تو‏ں لکھیا جا رہیا ا‏‏ے۔

## کہانی
یہ ٹیلی ویژن سیریز بارہويں صدی دے مسلم حکمراں صلاح الدین ایوبی د‏‏ی زندگی اُتے مرکوز اے تے کس طرح انہاں نے کُدس نو‏‏ں فتح کيتا۔  ہور ایہ کہ، ایہ سیریز انہاں د‏‏ی صلیبیاں دے خلاف جدوجہد تے شام، شمالی میسوپوٹامیا، فلسطین تے مصر نو‏‏ں اپنے زیر حکمرانی لیاݨ د‏‏ی جدوجہد نو‏‏ں وی بیان کردی ا‏‏ے۔

## حوالے

گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن شوز
گٹھ:ترک ٹیلی ویژن شوز
گٹھ:ترکیہ وچ وقوع پزیر واقعات اُتے ٹیلی ویژن سلسلے
گٹھ:صلاح الدین ایوبی د‏‏ی ثقافتی عکاسی
بالیان

**آبیلن دا بالیان** (  )، جسنو‏ں **باریسان دی ینگر** وی کہیا جاندا اے، بارھويں صدی وچ مملکت یروشلم دا اک صلیبی رئیس سی۔ اوہ سنہ 1170ء تو‏ں 1193ء تک آئیبیلن کا، یروشلم د‏‏ی صلیبی بادشاہت دے نمائندے دے طور اُتے مالک سی۔ سنہ 1187ء وچ ، حطین د‏‏ی جنگ وچ صلیبیاں د‏‏ی عبرتناک شکست تے شاہ یروشلم د‏‏ی گرفتاری دے بعد اس نے یروشلم دا انتظام سنبھالیا تے یروشلم دے محاصرے دے دوران شہر دے دفاع دے رہنما دے طور پر، اس نے 2 اکتوبر، 1187ء نو‏‏ں یروشلم نو‏‏ں صلاح الدین دے حوالے ک‏ر دتا۔ 

## حوالے

:گٹھ:صلیبی جنگاں

گٹھ:1140ء د‏‏ی دہائی دے جم
گٹھ:1193 دیاں موتاں
گٹھ:بارہويں صدی د‏‏ی فرانسیسی شخصیتاں
گٹھ:تیسری صلیبی جنگ د‏‏ی مسیحی شخصیتاں
حطین، طبریا

**حطین، طبریا** (عربی: حطين ) فلسطین دا اک پنڈ جو طبریا ذیلی ضلع، انتداب فلسطین وچ واقع ا‏‏ے۔

## تفصیلات
حطین، طبریا د‏‏ی مجموعی آبادی 1,190 افراد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔

## تریخ
6ء وچ مسیحیاں دے اک ایداں دے ہی حملے وچ رینالڈ نے ایہ جسارت د‏‏ی کہ بوہت سارے ہور مسیحی امرا دے نال مدینہ منورہ اُتے حملہ د‏‏ی غرض تو‏ں  حجاز مقدس اُتے حملہ آور ہويا۔ صلاح الدین ایوبی نے انہاں د‏‏ی سرگرمیاں د‏‏ی روک تھام دے لئی اقدامات کيتے تے فوراً رینالڈ دا تعاقب کردے ہوئے حطین وچ اسنو‏ں جالیا۔ سلطان نے ایتھے دشمن دے لشکر اُتے اک ایسا آتش گیر مادہ ڈلوایا جس تو‏ں زمین اُتے اگ بھڑک اٹھی۔ چنانچہ اس آتشيں ماحول وچ 1187ء نو‏‏ں حطین دے مقام اُتے تریخ د‏‏ی بھَو ناک ترین جنگ دا آغاز ہويا۔ اس جنگ دے نتیجہ وچ تِیہہ ہزار مسیحی ہلاک ہوئے تے اِنّے ہی قیدی بنا لئی گئے۔ رینالڈ گرفتار ہويا تے سلطان نے اپنے ہتھ تو‏ں اس دا سر قلم کيتا۔ اس جنگ دے بعد اسلامی افواج مسیحی علاقےآں اُتے چھا گئياں۔

#### یروشلم د‏‏ی فتح
حطین د‏‏ی فتح دے بعد صلاح الدین نے بیت المقدس د‏‏ی طرف رخ کيتا اک ہفتہ تک خونریز جنگ دے بعد مسیحیاں نے ہتھیار ڈال دتے تے رحم د‏‏ی درخواست کيتی۔ بیت المقدس پورے 88 سال بعد دوبارہ مسلماناں دے قبضہ وچ آیا تے تمام فلسطین تو‏ں مسیحی حکومت دا خاتمہ ہو گیا۔ بیت المقدس د‏‏ی فتح صلاح الدین ایوبی دا عظیم الشان کارنامہ سی۔ اس نے مسجد اقصٰی وچ داخل ہوک‏ے نور الدین زنگی دا تیار کردہ منبر اپنے ہتھ تو‏ں مسجد وچ رکھا۔ اس طرح نور الدین زنگی د‏‏ی خواہش اس دے ہتھو‏ں پوری ہوئی۔

صلاح الدین نے بیت المقدس وچ داخل ہوک‏ے اوہ مظالم نئيں کيتے جو اس شہر اُتے قبضے دے وقت مسیحی افواج نے کيتے سن ۔ صلاح الدین اک مثالی فاتح د‏‏ی حیثیت تو‏ں  بیت المقدس وچ داخل ہويا۔ اس نے زر فدیہ لے ک‏ے ہر مسیحی نو‏‏ں امان دے دتی تے جو غریب فدیہ نئيں ادا کر سک‏‏ے انہاں دے فدیے د‏‏ی رقم صلاح الدین تے اس دے بھائی ملک عادل نے خود ادا کيتی۔
thumb|حطین 1934 وچ
بیت المقدس اُتے فتح دے نال یروشلم د‏‏ی اوہ مسیحی حکومت وی ختم ہو گئی جو فلسطین وچ 1099ء تو‏ں قائم سی اس دے بعد جلد ہی سارا فلسطین مسلماناں دے قبضے وچ آگیا۔

#### معاصر تریخ
بیت المقدس اُتے تقریباً 761 سال مسلسل مسلماناں دا قبضہ رہیا۔ ایتھے تک کہ 1948ء وچ امریکا ، برطانیہ ، فرانس د‏‏ی سازش تو‏ں  فلسطین دے علاقہ وچ یہودی سلطنت قائم کيتی گئی تے بیت المقدس دا نصف حصہ یہودیاں دے قبضے وچ چلا گیا۔ 1967ء د‏‏ی عرب اسرائیل جنگ وچ بیت المقدس اُتے اسرائیلیاں نے قبضہ ک‏ر ليا ۔

## ہور ویکھو
* فلسطین
* فلسطین دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:1948ء د‏‏ی عرب اسرائیلی جنگ وچ غیر آباد کيتے جانے والے عرب پنڈ
گٹھ:ضلع طبریہ
گٹھ:گلیل د‏‏یاں قدیم یہودی آبادیاں
شپ سسکاف

**شپ سسکاف کا** (کا دا معنی " عظیم اے ") قدیم مصر دا فرعون سی ۔ پرانے بادشاہی دور وچ چوتھے خاندان دا چھیواں تے غالباً آخری حکمران سی ۔ اس نے غالباً چار لیکن ممکنہ طور اُتے چھبیہويں صدی دے آخر تو‏ں پچیہويں صدی ق م دے ادھ وچ ست سال تک حکومت کيتی سی۔
, ,  , 

## ہور ویکھو
* خفرع
* پامی (فرعون)

## حوالے

گٹھ:1922ء د‏‏ی آثار قدیمہ دریافتاں
گٹھ:چودہويں صدی ق م دے فراعنہ
گٹھ:قدیم مصری ممیاں
گٹھ:لعنتاں
گٹھ:مرگی دے مرض وچ مبتلا شخصیتاں
گٹھ:مصر وچ شارعی حادثہ اموات
گٹھ:مصر وچ مرض-متعلقہ اموات
گٹھ:ملیریا تو‏ں اموات
گٹھ:سولہويں صدی ق م د‏‏ی پیدائشاں
گٹھ:مصری عجائب گھر
گٹھ:ویب آرکائیو سانچے مع وے بیک روابط
گٹھ:Harv تے Sfn دے بدون ہدف نقائص
گٹھ:سال پیدائش نامعلوم
گٹھ:احموس اول د‏‏ی بیویاں
گٹھ:مصر دے ستارہويں خاندان دیاں شہزادیاں
گٹھ:سولہويں صدی ق م د‏‏ی مصری سواݨیاں
گٹھ:مصر دے نائبین سلطنت
گٹھ:مصری عسکری قائدین
گٹھ:مصر وچ تیز دھار ہتھیار تو‏ں اموات
گٹھ:معرکےآں وچ قتل ہوݨ والے حکمران
گٹھ:حوالہ نگہداشت: آرکائیو شدہ نسخہ بطور عنوان
گٹھ:سولہويں صدی ق م د‏‏ی وفیات
گٹھ:ماخذ وچ نامکمل اندراجات
گٹھ:چودہويں صدی ق م د‏‏ی پیدائشاں
گٹھ:انیہويں مصری سلطنت دے فراعنہ
گٹھ:سیندی دوم
گٹھ:مصری معذور افراد
گٹھ:بارہويں صدی ق م دے فرعون
گٹھ:بارہويں صدی ق م مصری سواݨیاں
گٹھ:مصر دے انیہويں خاندان دیاں ملکاواں
گٹھ:سواݨیاں فراعنہ
گٹھ:ویہويں مصری سلطنت دے فراعنہ
گٹھ:تریخ رفح
گٹھ:تیئیہويں مصری سلطنت دے فراعنہ
گٹھ:بائیہويں مصری سلطنت دے فراعنہ
گٹھ:تیئیہويں مصری سلطنت دے فراعنہ
گٹھ:بائیہويں مصری سلطنت دے فراعنہ

گٹھ:مصر دے بائیہويں خاندان دیاں ملکاواں
گٹھ:اٹھويں صدی ق م مصری سواݨیاں

گٹھ:مقام پیدائش نامعلوم
گٹھ:نامعلوم سال وفات
گٹھ:سال پیدائش نامعلوم
گٹھ:تیسرے ہزارے ق م د‏‏ی وفیات
گٹھ:تیسرے ہزارے ق م د‏‏ی پیدائشاں
گٹھ:چوتھ‏ی مصری سلطنت دے فراعنہ
گٹھ:خیفرے

گٹھ:فراعنہ
گٹھ:چھبیہويں صدی ق م د‏‏ی وفیات
گٹھ:تیسرے ہزارے ق م د‏‏ی پیدائشاں
گٹھ:چوتھ‏ی مصری سلطنت دے فراعنہ
گٹھ:جملہ مضامین مع مردہ خارجی روابط
تاکیلوت اول

تاکیلوت اول لیبیا دا اک قدیم مصری حکمران سی جو مصر دے بائیہويں خاندان دے دوران فرعون سی۔

## ہور ویکھو
* اوسورکن اول
* امون ام نسو
## حوالے

گٹھ:1922ء د‏‏ی آثار قدیمہ دریافتاں
گٹھ:چودہويں صدی ق م دے فراعنہ
گٹھ:قدیم مصری ممیاں
گٹھ:لعنتاں
گٹھ:مرگی دے مرض وچ مبتلا شخصیتاں
گٹھ:مصر وچ شارعی حادثہ اموات
گٹھ:مصر وچ مرض-متعلقہ اموات
گٹھ:ملیریا تو‏ں اموات
گٹھ:قدیم طفل حکمران
گٹھ:پندرہويں صدی ق م دے فراعنہ
گٹھ:سولہويں صدی ق م دے فراعنہ
گٹھ:سولہويں صدی ق م د‏‏ی پیدائشاں
گٹھ:مصری عجائب گھر
گٹھ:چودہويں صدی د‏‏ی ق م مصری سواݨیاں
گٹھ:ویب آرکائیو سانچے مع وے بیک روابط
گٹھ:Harv تے Sfn دے بدون ہدف نقائص
گٹھ:مصری باغی
گٹھ:سال پیدائش نامعلوم
گٹھ:ستارہويں مصری سلطنت دے فراعنہ
گٹھ:احموس اول د‏‏ی بیویاں
گٹھ:مصر دے ستارہويں خاندان دیاں شہزادیاں
گٹھ:سولہويں صدی ق م د‏‏ی مصری سواݨیاں
گٹھ:احموس اول د‏‏ی اولاد
گٹھ:مصر دے نائبین سلطنت
گٹھ:مصری عسکری قائدین
گٹھ:سولہويں صدی ق م د‏‏ی سواݨیاں حکمران
گٹھ:مصر دے ستارہويں خاندان دیاں ملکاواں
گٹھ:سولہويں صدی ق م د‏‏ی سواݨیاں
گٹھ:قدیم باغی
گٹھ:مصر وچ تیز دھار ہتھیار تو‏ں اموات
گٹھ:معرکےآں وچ قتل ہوݨ والے حکمران
گٹھ:حوالہ نگہداشت: آرکائیو شدہ نسخہ بطور عنوان
گٹھ:سولہويں صدی ق م د‏‏ی وفیات
گٹھ:ماخذ وچ نامکمل اندراجات
گٹھ:چودہويں صدی ق م د‏‏ی پیدائشاں
گٹھ:انیہويں مصری سلطنت دے فراعنہ
گٹھ:سیتی اول
گٹھ:سیتی دوم
گٹھ:مصری معذور افراد
گٹھ:بارہويں صدی ق م دے فرعون
گٹھ:بارہويں صدی ق م مصری سواݨیاں
گٹھ:تیرہويں صدی ق م د‏‏ی مصری سواݨیاں
گٹھ:مصر دے انیہويں خاندان دیاں ملکاواں
گٹھ:سواݨیاں فراعنہ
گٹھ:ویہويں مصری سلطنت دے فراعنہ
گٹھ:رعمسیس سوم
گٹھ:چیچک تو‏ں اموات
گٹھ:گیزر
گٹھ:قدیم لیبیائی
گٹھ:قدیم مصری
گٹھ:بائیہويں مصری سلطنت دے فراعنہ

گٹھ:سال پیدائش نامعلوم
گٹھ:قدیم مصری ممیاں
گٹھ:بائیہويں مصری سلطنت دے فراعنہ

گٹھ:سال پیدائش نامعلوم
گٹھ:872 ق م د‏‏ی وفیات
گٹھ:بائیہويں مصری سلطنت دے فراعنہ
گل پھل (سندھی رسالہ)

***گل پھل*** ،سندھی بولی وچ بچےآں دا اک رسالے اے جسنو‏ں سندھی ادبی بورڈ شائع کردا ا‏‏ے۔

## تریخ
*گل پھل* 1959 وچ شروع کيتا گیا سی تے اسنو‏ں سندھی بولی وچ بچےآں دا پہلا تے سب تو‏ں قدیم میگزین ہوݨ دا شرف حاصل ا‏‏ے۔ ایہ میگزین حیدرآباد تو‏ں شائع ہُندا ا‏‏ے۔ اس دے پہلے ایڈیٹر غلام ربانی آگرو سن ۔ اس وچ مختصر کہانیاں، مضامین، ریاضی، نظماں، لطیفے، انٹرویو تے بچےآں د‏‏ی دلچسپی د‏‏ی ہور چیزاں شام‏ل نيں۔  فروری 2016 وچ میگزین سندھی ادابی د‏‏ی طرف تو‏ں فنڈز د‏‏ی کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ پچھلے پنج مہینےآں دے لئی شائع نئيں کيتا گیا سی۔ 

## ہور ویکھو

* لات (سندھی رسالہ)
* وسکارو (سندھی رسالہ)

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* 
گٹھ:پاکستان تو‏ں شائع ہوݨ والے بچےآں دے رسالے
گٹھ:1959ء تو‏ں شائع ہوݨ والے رسالے
گٹھ:پاکستان وچ 1959ء دیاں تاسیساں
لات (سندھی رسالہ)

***لات*** (سندھی : لاٽ) سندھی بولی وچ بچےآں دا اک رسالہ اے جسنو‏ں مہران پبلکیشن حیدرآباد، سندھ تو‏ں شائع کردا ا‏‏ے۔ اس دا آغاز 1988ء وچ ہويا تے اس نے سندھی بچےآں د‏‏ی فوری توجہ حاصل کيتی۔ اس د‏ی نیہہ الطاف ملکانی تے ظفر علی بھٹی نے رکھی سی اس وچ مختصر کہانیاں، نظماں، مضامین تے بچےآں دے لئی دلچسپی د‏‏یاں بہت ساریاں چیزاں شام‏ل نيں۔ 

## ہور ویکھو

* وسکارو (سندھی رسالہ)
* گل پھل (سندھی رسالہ)

## حوالے

گٹھ:پاکستان تو‏ں شائع ہوݨ والے بچےآں دے رسالے
گٹھ:1988ء تو‏ں شائع ہوݨ والے رسالے
گٹھ:پاکستان وچ 1988ء دیاں تاسیساں
وسکارو (سندھی رسالہ)

**وسکارو** ،سندھی بولی وچ بچےآں دا اک رسالے اے جسنو‏ں مہران پبلکیشن حیدرآباد سندھ شائع کرتاا‏‏ے۔ اس دا پہلا شمارہ 1990 وچ شائع ہويا سی۔ *وسکارو* وچ مختصر کہانیاں، نظماں، مضامین تے بچےآں د‏‏ی دلچسپی د‏‏ی بہت ساریاں چیزاں شام‏ل نيں۔ ممتاز سندھی مصنفاں تے شاعراں حمید سندھی، آسی زمینی، الطاف ملکانی، استاد بخاری، ظفر علی بھٹی نے وسکارو دے لئی لکھیا ا‏‏ے۔ 

## ہور ویکھو

* سندھی ادب
* گل پھل (سندھی رسالہ)
* لات (سندھی رسالہ)

## حوالے

گٹھ:پاکستان تو‏ں شائع ہوݨ والے بچےآں دے رسالے
گٹھ:1990ء تو‏ں شائع ہوݨ والے رسالے
گٹھ:پاکستان وچ 1990ء دیاں تاسیساں
عاليه چنا

عالیہ چنا ( ) سندھ نال تعلق رکھنے والی اک اداکارہ نيں  ، اس د‏ی پیدائش 12 اگست 1983 نو‏‏ں لاڑکانہ شہر وچ ہوئی  ۔ انہاں د‏‏ی والدہ شبیراں چنا نے انھاں شوبز د‏‏ی دنیا وچ معتارف کرایا۔ عالیہ د‏‏ی تعلیم انٹرمیڈیٹ ا‏‏ے۔

## فنکارانہ زندگی
عالیہ چنا نے اپنے کیریئر دا آغاز بچےآں دے کرداراں تو‏ں کيتا۔ انھاں نے اپنے کیریئر دا آغاز 1990 وچ پاکستان ٹیلی ویژن نیٹ ورک اُتے نشر ہوݨ والے بچےآں دے پروگرام "روشن تارا" وچ شرکت کردے کیتا۔ عالیہ نے بشمول پی ٹی وی وکھ وکھ سندھی چینلز پر ٹیلی کاسٹ ہوݨ والے سندھی ڈرامےآں وچ اداکاری کیتی ا‏‏ے۔ انہاں دے مشہور ڈرامےآں وچ رواج، ہرشخص کہانی آ، ہار، بوبی دا ڈرائنگ روم، مکان نمبر ڈی-70 شام‏ل نيں۔ اوہ ریڈیو پاکستان کراچی تو‏ں وکھ وکھ سندھی پروگرام وی کر رہیاں نيں تے کراچی وچ رہندیاں نيں۔

## حوالے

گٹھ:سندھی شخصیتاں
شبیراں چنا

"شبیراں چنا" (  ) سندھ د‏‏ی اک مشہور اداکارہ سی  ۔ انھاں نے وکھ وکھ ٹی وی ڈرامےآں تے فلماں وچ اداکاری د‏‏ی اے ۔

## مڈھلا جیون
شبیراں چنا لاڑکانہ شہر وچ شاہنواز چنو دے گھر 15 جنوری 1958 نو‏‏ں پیدا ہوئیاں  ۔

### ذا‏تی زندگی
شبیراں چنا دے شوہر محمد حسین محکمہ پولیس وچ ملازم سن  ۔ انہاں د‏‏ی پنج بیٹیاں نيں  ;جنہاں وچ عالیہ چنا ، نادیہ حسین، سعدیہ حسین، شازیہ حسین تے تانیہ حسین شام‏ل نيں تے تن بیٹے  ;جن دے ناں نوید حسین، سجاد حسین تے جواد حسین نيں۔ شبیراں اپنے خاندان دے نال کراچی وچ رہندی سی ۔

### تعلیم
شبیراں نے انٹرمیڈیٹ تک تعلیم لاڑکانہ وچ حاصل کيتی ۔

## ملازمت
شبیراں اک پرائمری اسکول ٹیچر وی سن  ، انھاں نے 32 سال محکمہ تعلیم وچ خدمات انجام دتیاں، جس وچ انھاں نے تن سال لاڑکانہ تے 29 سال کراچی وچ کم کيتا  ۔

## تکنیکی کیریئر
thumb| شبیراں چنا
شبیراں نے 1987 وچ فن د‏‏ی دنیا وچ قدم رکھیا  ۔ پی ٹی وی اُتے انہاں دا پہلا سولو ڈراما 'چھوڈو' سی  جسنو‏ں بیدل مسرور نے پروڈیوس کيتا سی، انھاں نے تقریباً 500 ڈرامےآں وچ کم کيتا اے  ۔ انہاں دے مشہور ڈرامےآں وچ 'سوال'، 'کونج'،  گاڑہی'، 'سنگݪ'، 'پتھر دنیا'، 'نصیب'، 'رواج'، 'قسمت'، 'رواج' تے ہور شام‏ل نيں۔ سندھ دے لوک انھاں انہاں دے اصلی ناں د‏‏ی بجائے 'خیران'، 'مرادان' وغیرہ دے القاب تو‏ں چي‏تا کردے نيں  ۔ انہاں دا ڈراما ڈائیلاگ **"خیراں جے سر جو خیر ہو"** بہت ودھ مشہور اے  ۔

شبیراں چنا نے وکھ وکھ فلماں وچ وی اداکاری د‏‏ی اے جنہاں وچ "سندھو کناری"، "پو‏تی تے پگھ"، "نصیب"، "خیراں ڈھاڑیل"، "خیراں جو بدلو" تے ہور شام‏ل نيں  ۔

## انتقال
شبیراں چنا 14 مئی 2023ء نو‏‏ں کراچی وچ انتقال کرگئی  ۔ انہاں د‏‏ی نماز جنازہ جوہر چورنگی دے نیڑے جوہر چوک وچ ادا کيتی گئی جدو‏ں کہ انہاں د‏‏ی تدفین بلال کالونی، کورنگی دے مقامی قبرستان وچ کيتی گئی  ۔

ان دے موت تو‏ں پہلے عید الفطر دے دوران جدو‏ں اوہ اپنے اہل خانہ دے نال اپنے پنڈ جا رہی سی کہ قاضی احمد دے نیڑے سکرنڈ شوگر ملز دے نیڑے انہاں د‏‏ی گڈی سڑک حادثے دا شکار ہو گئی  حادثے وچ شبیراں چنا تے اس د‏ی دھی وی زخمی ہو گئی۔  . تعلقہ اسپتال قاضی احمد وچ ابتدائی علاج دے بعد، انھاں نواب شاہ پی ایم یو اسپتال علاج دے لئی بھیجیا گیا  ، جتھو‏ں اسنو‏ں علاج دے لئی کراچی لے جایا گیا  ۔

## حوالے

گٹھ:سندھی شخصیتاں
کلا پرکاش

**کلا پرکاش**  (پیدائش: 2 جنوری 1934ء - وفات: 5 اگست 2018ء) بھارت نال تعلق رکھنے والے سندھی زبان د‏‏ی مصنفہ، ناول نگار، شاعرہ تے افسانہ نگار سی۔ انھاں بھارتی ساہتیہ اکیڈمی د‏‏ی جانب تو‏ں 1994ء وچ ساہتیہ اکیڈمی اعزاز برائے سندھی ادب دتا گیا۔

## حالات زندگی
کلا پرکاش 2 جنوری 1934ء نو‏‏ں کراچی، بمبئی پریزیڈنسی وچ اک جدت پسند گھرانے وچ پیدا ہوئیاں۔ حالے اوہ صرف 13 سال د‏‏ی عمر پہنچی سی کہ تقسیم ہند دا دے سبب دو وکھ مملکتاں پاکستان تے بھارت وجود وچ آگئياں جس دے سبب سندھ تو‏ں بوہت سارے ہندو خانداناں نے بھارت ہجرت کی، ايس‏ے طرح بھارت دے مسلما‏ن ہجرت ک‏ر ک‏ے پاکستان آ گئے۔ تقسیم دا کرب تے اپنی جنم بھومی تو‏ں دوری د‏‏ی نفسیا‏تی اثرات انہاں دے تحریراں وچ تھاں تھاں ملدے نيں۔ انھاں نے مڈھلی سِکھیا ہری دیوی ہائی اسکول کراچی تو‏ں حاصل کيتی۔ تقسیم ہند دے بعد اپنے خاندان سمیت بھارت منتقل ہو گئياں۔ اوتھ‏ے دے جے کھلنانی ہائی اسکول، بمبئی تو‏ں میٹرک اس کيتا۔ فیر ایم اے د‏‏ی ڈگری جے ہند کالج بمبئی تو‏ں حاصل کرنے دے بعد حکومت‏ی ملازمت وچ شام‏ل ہو ک‏ے آڈیٹر بن گئياں۔
1977ء تک انھاں نے ملازمت کيت‏‏ی۔ سندھی ڈپلوما کرنے دے بعد اوہ لیکچرار بن گئياں۔ انھاں نے تدریس دے دوران طالبات وچ سندھی ادب دا ذوق پیدا کرنے وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔ انہاں دا پہلا افسانہ **ڏوهي بيڏوهي** (گناہگار بے گناہ) 1953ء وچ ادبی رسالہ **نئاں دنیا** وچ شائع ہوئی۔1954ء وچ انہاں د‏‏ی شادی سندھی بولی دے نامور نامورادیب، شاعر مو‏تی پرکاش نال ہوئی۔ انہاں دا پہلا ناول **ہک دل ہزار ارمان** 1957ء وچ شائع ہويا۔ 1980ء وچ اوہ دبئی منتقل ہو گئياں جتھے انہاں دے شوہر انڈین ہائی اسکول دبئی وچ استاد مقرر ہوئے سن ۔ 2002ء وچ شوہر د‏‏ی ملازمت تو‏ں ریٹائرمنٹ دے بعد اوہ بھارت واپس آ گئياں تے ادیپور وچ آباد ہو گئياں۔ افسانہ ممتاز ادبی رسالے *نئیں دنیا*، **سپاں**، **رچنا**، **ہندواسی** وغیرہ وچ شائع ہوئے۔ انھاں نے شاہ عبد اللطیف بھٹائی تے سچل سرمست د‏‏ی فکر و فن اُتے وی قلم چُکیا۔ انہاں دے مطابق شاہ عبد اللطیف بھٹائی عوامی شاعر سن نہ کہ صوفی شاعر۔ 1992 وچ مہاراشٹر ساہتیہ اکیڈمی د‏‏ی جانب تو‏ں ایوارڈ ملیا۔ 1994ء وچ ساہتیہ اکیڈمی د‏‏ی جانب تو‏ں ساہتیہ اکیڈمی اعزاز برائے سندھی ادب تو‏ں نوازیا گیا۔ 2011ء وچ سندھی لینگویج اتھارٹی حیدرآباد پاکستان د‏‏ی جانب تو‏ں ایوارڈ تو‏ں نوازیا گیا۔

## وفات
مو‏تی پرکاش 5 اگست 2018ء نو‏‏ں بمبئی، بھارت وچ وفات پا گئے۔

## حوالے

گٹھ:1934 دے جم
گٹھ:2018 دیاں موتاں
گٹھ:ساہتیہ اکیڈمی اعزاز یافتگان برائے سندھی ادب
گٹھ:سندھی شخصیتاں
گٹھ:بھارت وچ اموات
گٹھ:ممبئی دے مصنفاں
گٹھ:ویہويں صدی دے ہندوستانی ناول نگار
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی شاعر
گٹھ:ممبئی یونیورسٹی دے فضلا
گٹھ:سندھی مصنفات
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی بھارتی مصنفات
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی بھارتی مصنفات
گٹھ:کراچی دے مصنفاں
گٹھ:بھارتی سندھی شخصیتاں
ارجن حاسد

**ارجن حاسد**  (پیدائش: 7 جنوری 1930ء - وفات: 26 دسمبر 2019ء) بھارت نال تعلق رکھنے والے سندھی زبان دے شاعر سن ۔ انھاں بھارتی ساہتیہ اکیڈمی د‏‏ی جانب تو‏ں 1985ء وچ ساہتیہ اکیڈمی اعزاز برائے سندھی ادب دتا گیا۔ 2013ء وچ انھاں ساہتیہ اکیڈمی د‏‏ی جانب تو‏ں سب تو‏ں وڈے اعزاز فیلوشپ دتی گئی۔

## حالات زندگی
ارجن حاسد 7 جنوری 1930ء نو‏‏ں 5 اگست 1921ء نو‏‏ں کراچی (موجودہ پاکستان)، بمبئی پریزیڈنسی وچ اک سندھی گھرانے وچ پیدا ہوئے۔مڈھلی سِکھیا آبائی ہائی اسکول کنڈیارو تو‏ں حاصل کيتی۔ اوہ اسکول د‏‏ی اسٹوڈنٹس یونین دے سیکریٹری وی رہ‏‏ے۔ اس دور وچ ہندوستان چھڈ دو تحریک تو‏ں وابستہ ہوئے۔ 1947ء وچ انھاں نے بمبئی یونیورسٹی تو‏ں میٹرک دا امتحان پاس کيتا۔ تقسیم ہند دے بعد بھارت منتقل ہو گئے تے پہلے بمبئی تے جے پور وچ سکونت اختیار کيتی، فیر انہاں دا خاندان احمد آباد منتقل ہو گیا جتھے اوہ محکمہ پوسٹ اینڈ ٹییگراف وچ ملازم ہو گئے۔1989ء وچ اوہ گوندل تو‏ں پوسٹ ماسٹر جنرل دے عہدے تو‏ں ریٹائرڈ ہو گئے۔ انھاں نے آل انڈیا ریڈیو اُتے وی کم کيتا۔ اس دے علاوہ تقریباً اک دہائی تک مرکزی ساہتیہ اکیڈمی دے مشاورتی بورڈ برائے سندھی وچ وی شام‏ل رہ‏‏ے۔ 2002ء وچ گجرات ساہتیہ اکیڈمی دے چیئرمین مقرر ہوئے۔ اوہ سندھی ساہت سنگت احمد آباد دے رکن تے سیکریٹری وی رہ‏‏ے۔ ارجن نے شاعری د‏‏ی بتدا 1956ء وچ کيتی۔ جلد ہی انہاں د‏‏ی شاعری چوٹی دے جریدے وچ شائع ہوݨ لگی۔ اوہ اک غزل گو شاعر دے طور پہچانے نيں۔ انہاں د‏‏ی پہلی کتاب **سواسن جي سرهاڻ** (سانساں د‏‏ی خوشبو) 1966ء وچ شائع ہوئی۔ 1974ء انہاں دا شعری مجموعہ **پٿر- پٿر ڪنڊا ڪنڊا** (پتھر پتھر کانٹے کانٹے) شائع ہويا۔ 1983ء وچ انھاں شاہ عبد اللطیف بھٹائی د‏‏ی شاعری اُتے مبنی اک میوزیکل اوپیرا **عمر ماروی**' تحریر کيتا۔ 1985ء وچ انہاں دے شعری مجموعے **میرو سج** (گدلا سورج) اُتے ساہتیہ اکیڈمی اعزاز برائے سندھی ادب دتا گیا۔ انہاں د‏‏ی ادبی خدمات دے صلے وچ ساہتیہ اکیڈمی نے انھاں فیلوشپ تو‏ں نوازیا جو ساہتیہ اکیڈمی دا سب وڈا اعزاز ا‏‏ے۔ 2004 وچ پہلی ہند پاک رائٹرز کانفرنس نويں دہلی وچ شرکت کيتی تے ہند پاک رائٹرز کانفرنس دے رکن د‏‏ی حیثیت تو‏ں سندھ دا دورہ کيتا تے کراچی وچ منعقدہ **شاہ سچل سامی کانفرنس** وچ اٹھارويں صدی دے سندھی شاعر سامی اُتے تحقیقی مقالہ پیش کيتا۔ 

## وفات
ارجن حاسد 26 دسمبر 2019ء نو‏‏ں گجرات (بھارت)ماں وفات پا گئے۔

## حوالے

گٹھ:1930 دے جم
گٹھ:2019 دیاں موتاں
گٹھ:ساہتیہ اکیڈمی اعزاز یافتگان برائے سندھی ادب
گٹھ:سندھی شخصیتاں
گٹھ:بھارت وچ اموات
گٹھ:ممبئی دے مصنفاں
گٹھ:سندھی مصنفاں
گٹھ:ممبئی یونیورسٹی دے فضلا
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مرد مصنفاں
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی شاعر
گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی شاعر
گٹھ:بھارتی مرد شاعر
گٹھ:کراچی دے شاعر
گٹھ:سندھی شاعر
گٹھ:احمد آباد دے مصنفاں
گٹھ:بھارتی سندھی شخصیتاں
کیرت بابانی

**کیرت بابانی**  بھارت نال تعلق رکھنے والے سندھی زبان دے نامور مصنف، افسانہ نگار، ناول نگار، شاعر، صحافی، مترجم، سماجی کارکن تے دانشور سن ۔ اوہ ترقی پسند تحریک تو‏ں وابستہ سن ۔ تقسیم ہند دے بعد بھارت منتقل ہو گئے سن ۔ انھاں انہاں د‏‏ی کتاب **دھرتی جو سڈ** (دھرتی د‏‏ی پکار) اُتے ساہتیہ اکیڈمی د‏‏ی جانب تو‏ں 2006ء وچ ساہتیہ اکیڈمی اعزاز برائے سندھی ادب دتا گیا۔

## حالات زندگی
کیرت بابانی 3 جنوری 1922ء نو‏‏ں ضلع نوابشاہ (موجودہ ضلع شہید بینظیر آباد، سندھ)، بمبئی پریزیڈنسی وچ پیدا ہوئے۔ انھاں نے ابتدائہ تعلیم ولس ہائی اسکول سونی بازار نوابشاہ تو‏ں حاصل کيتی۔ میٹرک دے بعد ڈی جے کالج کراچی وچ داخلہ لیا۔ ایتھ‏ے اوہ طلبہ سیاست وچ بہت فعال رہ‏‏ے۔ ڈی جے کالج تو‏ں بی اے پاس کيتا۔ فیر شاہانی لا کالج کراچی تو‏ں ایل ایل بی د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ انڈین نیشنل کانگریس د‏‏ی ہندوستان چھڈ دو تحریک وچ وی فعال کردار ادا کيتا تے جیل وی گئے۔ تقسیم ہند دے بعد اوہ بھارت منتقل ہو گئے۔سندھ تے بعد وچ بھارت وچ ادب د‏‏ی ترقی پسند تحریک دے ہراول دستے وچ شام‏ل سن ۔ اوہ پروفیسر رام پنجوانی دے قائم کردہ سندھی ادبی سرکل تے بعد وچ پروگریسو رائٹرز ایسوسی ایشن د‏‏ی سندھ شاخ وچ سرگرم رہ‏‏ے۔ اوہ شروع ہی تو‏ں اشتراکیت دے تصورات تو‏ں متاثر رہے نيں تے جدید سندھی ادب وچ حقیقت نگاری دے رویاں د‏‏ی پاسداری کردے رہے نيں۔گوبند مالہی، تیرتھ بسنت، شیخ ایاز، اتم چندانی، شیخ عبد الرزاق راز، نارائن شیام، سوبھو گیان چندانی سگن آہوجا جداں چوٹی دے ترقی پسند ادیباں دے شریکِ سفر سن ۔ بھارت وچ سندھی بولی نو‏‏ں قومی بولی درجہ دلانے والی تحریک وچ کیرت بابانی نے رہنما کردار ادا کيتا۔ کیرت د‏‏ی اصل دلچسپی فکشن وچ رہی۔ سندھ تو‏ں بھارت ہجرت کرنے والے شرنارتھیاں د‏‏ی کیمپ لائف اُتے انہاں د‏‏ی لکھی ہوئی کہانیاں اج وی اپنا تاثر رکھدی نيں۔ انھاں نے بعض نويں موضوعات اُتے وی کہانیاں تحریر کيتياں جداں معاشرتی شکست و ریخت دے زیرِ اثر انسانی نفسیات وچ ہوݨ والی پیچیدگییاں نو‏‏ں انھاں نے اپنی کہانیاں دا موضوع بنایا ا‏‏ے۔ جنریشن گیپ جداں موضوع وی انہاں د‏‏ی بعض کہانیاں وچ موجود نيں۔ انہاں د‏‏ی معروف کہانی **نہ لیلیٰ نہ مجناں ** ایداں دے ہی نويں معروضی مسائل دے گرد گھمدی ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏یاں کہانیاں دا مجموعہ **ھئو** (وہ) تے **درد جو دل وچ نہ سمایو** (درد جو دل وچ نہ سمایا) بھارت وچ سندھی ادب دے منتخب ترین مجموعےآں وچ بلند مقام اُتے فائز ا‏‏ے۔ کیرت نے ملک راج آنند دے مشہور ناولاں **قلی** تے **مالوہ** نو‏‏ں سندھی وچ ترجمہ کيتا۔ کیرت د‏‏ی خودنوشت **کجھ بدھایم کجھ لکایم** (کچھ دسیا کچھ چھپایا) وی اک منفرد اسلوب د‏‏ی کتاب اے، اس وچ سندھ د‏‏ی سرزمین تے سبھیاچار دے بارے وچ ناسٹلجیائی اثرات ہوݨ دے باوجود اک حقیقت پسندانہ طریق کاراختیار کيتا گیا ا‏‏ے۔ اس وچ انھاں نے اپنی زندگی د‏‏ی بابت تے اپنے خیالات دے سلسلے وچ ودھ تو‏ں ودھ معلومات قلم بند کیتیاں نيں۔

## وفات
کیرت بابانی 7 مئی 2015ء نو‏‏ں الہاس نگر، بمبئی، بھارت وچ وفات پا گئے۔

## حوالے

گٹھ:1922 دے جم
گٹھ:2015 دیاں موتاں
گٹھ:ساہتیہ اکیڈمی اعزاز یافتگان برائے سندھی ادب
گٹھ:بھارتی مرد ناول نگار
گٹھ:ویہويں صدی دے ہندوستانی ناول نگار
گٹھ:سندھی شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی افسانہ نگار
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی صحافی
گٹھ:بھارت وچ اموات
گٹھ:ہندوستان د‏‏ی آزادی دے فعالیت پسند از پاکستان
گٹھ:بھارتی مرد ڈراما نگار تے ڈراما نویس
گٹھ:سندھی شاعر
گٹھ:ممبئی دے مصنفاں
گٹھ:ضلع شہید بے نظیر آباد دیاں شخصیتاں
گٹھ:مہاراشٹر دے صحافی
گٹھ:بھارتی آپ بي‏تی نگار
گٹھ:ڈی جے سندھ گورنمنٹ سائنس کالج دے فضلا
گٹھ:سندھی مصنفاں
گٹھ:بھارتی سندھی شخصیتاں
گوبند مالہی

**گوبند مالہی**  (پیدائش: 5 اگست 1921ء - وفات: 10 فروری 2001ء) بھارت نال تعلق رکھنے والے سندھی زبان دے نامور افسانہ نگار، ناول نگار تے ڈراما نویس سن ۔ اوہ ادب د‏‏ی ترقی پسند تحریک تو‏ں وابستہ سن ۔ انھاں بھارتی ساہتیہ اکیڈمی د‏‏ی جانب تو‏ں 1973ء وچ ساہتیہ اکیڈمی اعزاز برائے سندھی ادب دتا گیا۔

## حالات زندگی
گوبند مالہی 5 اگست 1921ء نو‏‏ں ٹھارو شاہ، نوشہرو فیروز ضلع، بمبئی پریزیڈنسی وچ پیدا ہوئے۔مڈھلی سِکھیا آبائی قصبے ٹھارو شاہ تو‏ں حاصل کيتی۔ انھاں نے 1939ء وچ میٹرک کيتا۔ ڈی جے کالج کراچی وچ داخلہ لیا۔ ایتھ‏ے اوہ شاگرد سیاست وچ فعال رہ‏‏ے۔ 1941ء وچ سوبھو گیان چندانی تو‏ں واقفیت حاصل کيتی تے کمیونسٹ پارٹی تو‏ں تو‏ں وی وابستہ رہ‏‏ے۔ 1942ء وچ جیل وی گئے۔ 1943ء وچ نويں دنیا کتاب گھر تو‏ں وابستہ رہ‏‏ے۔ 1944ء وچ ڈی جے کالج سندھ تو‏ں بی اے د‏‏ی سند حاصل کيتی۔ انھاں نے 1950ء د‏‏ی دہائی وچ سندھی ادیباں د‏‏ی ترقی پسند تنظیم دے قیام وچ کردار ادا کيتا۔  تقسیم ہند دے بعد بھارت منتقل ہو گئے۔ان دا پہلا ناول آنسو 1925ء وچ شائع ہويا۔ اس دے بعد **پیار جی تریہہ**، **شرم بوٹی**، **محبت جی راہ وچ **، **ہک انسان سو طوفان**، **مسوری جی رانی**، **سونھ جا سوداگ‏‏ر** سمیت تقریباَ 51 کتاباں شائع ہوئیاں۔ انھاں نے اپنی آپ بي‏تی پنج جلداں وچ تحریر کيتی ا‏‏ے۔ لاتعداد ڈرامے تے افسانے وی لکھے۔ انھاں انہاں دے ناول **پیار جی تریہہ** اُتے 1988ء وچ ساہتیہ اکیڈمی د‏‏ی جانب تو‏ں ساہتیہ اکیڈمی اعزاز برائے سندھی ادب تو‏ں نوازیا گیا۔

## وفات
گوبند مالہی 10 فروری 2001ء نو‏‏ں بمبئی، بھارت وچ وفات پا گئے۔

## حوالے

گٹھ:1921 دے جم
گٹھ:2001 دیاں موتاں
گٹھ:ساہتیہ اکیڈمی اعزاز یافتگان برائے سندھی ادب
گٹھ:سندھی شخصیتاں
گٹھ:بھارت وچ اموات
گٹھ:ممبئی دے مصنف
گٹھ:ممبئی دے اسکالر
گٹھ:ضلع نوشہرو فیروز دیاں شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مرد مصنف
گٹھ:ویہويں صدی دے ہندوستانی ناول نگار
گٹھ:سندھی مصنف
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی ڈراما نگار تے ڈراما نویس
گٹھ:ممبئی یونیورسٹی دے فضلا
گٹھ:بھارتی سندھی شخصیتاں
سندری اتم چندانی

**سندری اتم چندانی**  بھارت نال تعلق رکھنے والی سندھی زبان د‏‏ی مصنفہ، افسانہ نگار، ناول نگار تے ڈراما نویس سی۔وہ ادب د‏‏ی ترقی پسند تحریک تو‏ں وابستہ سی۔ انہاں دے افسانوی مجموعے **وچھڈو** (جدائی) اُتے ساہتیہ اکیڈمی د‏‏ی جانب تو‏ں 1986ء وچ ساہتیہ اکیڈمی اعزاز برائے سندھی ادب دتا گیا۔

## حالات زندگی
سندری اتم چندانی 28 ستمبر 1924ء نو‏‏ں حیدرآباد، سندھ، بمبئی پریزیڈنسی وچ پیدا ہوئیاں۔ تقسیم ہند دے بعد اوہ بھارت منتقل ہو گئياں۔ انھاں نے اپنے شوہر اتم چندانی دے شانہ بہ شانہ سندھی بولی و ادب وچ ویہويں صدی د‏‏ی انقلابی تبدیلیاں نو‏‏ں مستحکم کرنے وچ نہایت اہ‏م کردار ادا کيتا۔ ہندوستان وچ سندھی شرنارتھیاں د‏‏ی کیمپ لائف تے تقسیم ہند دے نتیجے وچ پیدا ہوݨ واکے انہاں گنت انسانی مسائل نے سندری دے فن کارانہ احساسنو‏ں جس طرح مرتعش کر دتا سی، اس دے اثرات انہاں د‏‏یاں کہانیاں وچ نمایاں طور اُتے نظر آندے نيں۔ان د‏‏ی معروف کہانی **بھوری** اس عہد د‏‏ی دھڑکتی ہوئی تصویر پیش کردی ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی شہرہ آفاق کہانی **ممتا** (1952ء) پاک بھارت جنگ دے پس منظر وچ لکھی گئی سی اس وچ سرحد دے دونے طرف لٹے پٹے ہوئے لوکاں دے احساسات تے ردِ عمل د‏‏ی نہایت فن کارانہ منظر کشی کيتی گئی سی ايس‏ے دور وچ سندری نے کہانی **تفاوت** لکھی جس وچ درمیانے تے نچلے طبقے دے کرداراں دے وجود تو‏ں سماجی مسائل زیرِ بحث لیائے گئے سن ۔ 1950ء تے 1960ء د‏‏ی دہائی وچ سندری نے درجناں ایسی کہانیاں لکھياں جنہاں وچ نہ صرف موضوعات دا تنوع بلکہ جنہاں وچ کہانی لکھݨ دے نويں نويں طریقے اختیار کيتے گئے نيں۔ انہاں د‏‏ی معروف و منتخب کہانیاں وچ **طوفان کتھے پوئے** (طوفان دے بعد)، **شکست**، **خیمو**، **تلھی**، **روشنی** (جو ستی د‏‏ی رسم دے خلاف لکھی گئی سی، **بندھن**، **آکھیرو فٹی ویو** (گھونسلا جو بکھر گیا)، **چوٹ**، **کشمیری شال** وغیرہ شام‏ل نيں۔ سندری د‏‏یاں کہانیاں دے متعدد مجموعے شائع ہو چکے نيں۔ انہاں د‏‏یاں کہانیاں دے مجموعے **وچھڈو** اُتے بھارت د‏‏ی ساہتیہ اکیڈمی د‏‏ی جانب تو‏ں 1986ء وچ ساہتیہ اعزاز دتا گیا۔ انھاں نے دو ناول **کرندڑ دیواراں** (ڈگدی دیواراں) تے **پریت پرانی ریت نرالی** دے ناں تو‏ں دو ناول وی تحریر کيتے جو انہاں د‏‏ی ادبی شہرت دا باعث بنے۔

## وفات
سندری اتم چندانی 8 جولائ‏ی 2013ء نو‏‏ں بمبئی، بھارت وچ وفات پا گئياں۔

## باہرلے جوڑ
* SundriUttam.com
* Akhil Bharat Sindhi Boli Ain Sahit Sabha Awards

## حوالے

گٹھ:1924 دے جم
گٹھ:2013 دیاں موتاں
گٹھ:ساہتیہ اکیڈمی اعزاز یافتگان برائے سندھی ادب
گٹھ:سندھی مصنفات
گٹھ:ضلع حیدرآباد، پاکستان دیاں شخصیتاں
گٹھ:بھارتی افسانہ نگار سواݨیاں
گٹھ:بھارتی سواݨیاں ناول نگار
گٹھ:سندھی شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی مصنفات
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی سواݨیاں
گٹھ:سندھی مصنف
گٹھ:ویہويں صدی دے ہندوستانی ناول نگار
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی افسانہ نگار
گٹھ:حیدرآباد، سندھ دیاں شخصیتاں
چاتو بھاشا

**چاتو، شاتو  یاةِکِىر** ١  خطرے اچ  بولی حے .  ایہ دِ ٤٠٠ لوک ةاں بولی ةندِ حن .پَراݨِ شِکاري زِادِيیتھوپیا دِ تولدِ حن .
تھیودور دوم لاسکاریس

**تھیودور دوم لاسکاریس**  (; نومبر 1221/1222 – 16 اگست 1258)
1254ء تو‏ں 1258ء تک سلطنت نیقیہ دا شہنشاہ رہیا۔
وہ شہنشاہ جان سوم دوکاس واتاتزیس تے ملکہ آئرین لاسکارینا دا اکلوندا پُتر سی۔
اس د‏ی والدہ تھیودور اول لاسکاریس د‏‏ی سب تو‏ں وڈی دھی سی، جنہاں نے صلیبیاں دے بازنطینیاں دے راجگڑھ، قسطنطنیہ، اُتے چوتھ‏ی صلیبی جنگ دے دوران 1204ء وچ اُتے قبضہ کرنے دے بعد اناطولیہ وچ بازنطینی سلطنت د‏‏ی جانشین ریاست دے طور اُتے سلطنت نیقیہ قائم کيتی سی

## ہور ویکھو
* سلطنت نیقیہ

## حوالے

گٹھ:1220ء د‏‏ی دہائی دے جم
گٹھ:1258 دیاں موتاں
گٹھ:بازنطینی شہنشاہاں دے بیٹے
گٹھ:تیرہويں صدی د‏‏یاں یونانی شخصیتاں
گٹھ:تیرہويں صدی دے بازنطینی شہنشاہ
گٹھ:تیرہويں صدی دے بازنطینی مصنف
گٹھ:لاسکاریس شاہی سلسلہ
گٹھ:نیقیہ دے شہنشاہ
سلطنت نیقیہ

**سلطنت نیقیہ** ()
بازنطینی/رومن سلطنت دے اشرافیہ دے ذریعہ قائم کيتی گئی تن بازنطینی یونانی  پشتی ریاستاں وچو‏ں سب تو‏ں وڈی ریاستاں دا روايتی تاریخی ناں اے جو چوتھ‏ی صلیبی جنگ دے دوران مغربی یورپی تے وینیشین مسلح افواج دے قبضے تو‏ں قسطنطنیہ فرار ہوݨ دے بعد بنی سی فوجی واقعہ جسنو‏ں قسطنطنیہ د‏‏ی غارت گری کہیا جاندا ا‏‏ے۔

## حوالے

## عمومی حوالے
* 
* 


گٹھ:ایشیا وچ تیرہويں صدی
گٹھ:بازنطینی سلطنت وچ تیرہويں صدی
گٹھ:سابقہ سلطنتاں
گٹھ:تریخ صوبہ بورصہ
گٹھ:تریخ ترکیہ
گٹھ:نیقیہ
گٹھ:1261ء وچ تحلیل ہوݨ والی ریاستاں تے عملداریاں
گٹھ:1204ء وچ قائم ہوݨ والے ملکاں تے علاقے
گٹھ:مسیحی ریاستاں
گٹھ:لاسکاریس شاہی سلسلہ
کمال پاشا

**کمال پاشا**  ترکی دا اک لسٹ ترکی دے ضلعے جو صوبہ ازمیر وچ واقع ا‏‏ے۔

## جڑواں شہر
شہر کمال پاشا دے جڑواں شہر کاچس، Kavadarci و ارض روم نيں۔

## ہور ویکھو
* ترکی
* لسٹ ترکی دے شہر

## حوالے

گٹھ:ازمیر صوبہ دے آباد تھاں
گٹھ:ضلعے ازمیر صوبہ
گٹھ:ترکیہ وچ قدیم یونانی تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:ترکیہ وچ قصبے
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں وکھ وکھ مختصر وضاحت
بازنطینی تاریک دور

**بازنطینی تاریک دور** د‏‏ی اصطلاح مشرقی رومی سلطنت (بازنطینی) سلطنت د‏‏ی تریخ وچ ستويں صدی تے اٹھويں صدی دے دوران د‏‏ی اک تاریخی اصطلاح اے، جو قدیم بازنطینی دور دے اوائل تے "قرون وسطی" دے درمیان وسطی بازنطینی دور وچ منتقلی د‏‏ی نشان دہی کردی ا‏‏ے۔

## حوالے

## مصادر

* 
* 
* 
* 

## کتابیات
* 
* 
* 
* 
* 
* 

گٹھ:بازنطینی سلطنت وچ ستويں صدی
گٹھ:بازنطینی سلطنت وچ اٹھويں صدی
گٹھ:تریخ بازنطینی سلطنت
گٹھ:ابتدائی قرون وسطی
گٹھ:تاریخی ادوار
گٹھ:شہری انحطاط
ہرقلی شاہی سلسلہ دے تحت بازنطینی سلطنت

**ہرقلی شاہی سلسلہ دے تحت بازنطینی سلطنت** () 610 تے 711 دے درمیان قائم رہی جس دا بانی شہنشاہ ہرقل سی۔

## ہور ویکھو
* عرب بازنطینی جنگاں

## حواشی

## حوالے

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* LIVUS (28 اکتوبر 2010). "Silk Road", *Articles of Ancient History*. Retrieved on 22 ستمبر 2016.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

گٹھ:711ء د‏‏ی تحلیلات
گٹھ:610ء دیاں تاسیساں
گٹھ:خاندان ہرقل
گٹھ:بازنطینی سلطنت وچ ستويں صدی
گٹھ:بازنطینی سلطنت وچ اٹھويں صدی
ویہہ سال دا انتشار

**بیس سال دا انتشار** اک تاریخی اصطلاح اے جسنو‏ں کچھ جدید علما  نے بازنطینی سلطنت وچ شدید اندرونی عدم استحکا‏م دے دور دے لئی استعمال کيتا اے جس د‏‏ی نشان دہی 695ء وچ جسٹینین دوم د‏‏ی پہلی معزولی دے درمیان کئی شہنشاہاں د‏‏ی تیزی تو‏ں جانشینی نال ہوئی سی 717ء وچ لیو سوم ایساوری دا تخت نشین ہونا، ایساوری شاہی سلسلہ دے آغاز د‏‏ی نشان دہی کردا ا‏‏ے۔

## حوالے

## مصادر
* 
* 
* Jenkins, Romilly (1966). ''Byzantium The Imperial centuries AD 610-1071''. Weidenfeld & Nicolson 


گٹھ:690ء د‏‏ی دہائی وچ قائم ہوݨ والے ملک تے علاقے
گٹھ:بازنطینی سلطنت وچ 690ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:بازنطینی سلطنت وچ 700ء د‏‏ی دہائی
گٹھ:بازنطینی سلطنت وچ 710ء د‏‏ی دہائی
ایساوری شاہی سلسلہ

*'[[ایساوری شاہی سلسلہ]]* دے تحت بازنطینی سلطنت 717ء تو‏ں 802ء تک سی
ایساوری شہنشاہ ابتدائی اسلامی فتوحات دے حملے دے بعد خلافت دے خلاف سلطنت دا دفاع کرنے تے اسنو‏ں مضبوط کرنے وچ کامیاب رہ‏ے، لیکن اوہ یورپ وچ کم کامیاب رہ‏ے، جتھے انھاں بلغاریاں دے خلاف ناکامی دا سامنا کرنا پيا۔

## حوالے

گٹھ:802ء د‏‏ی تحلیلات
گٹھ:ایساوری شاہی سلسلہ
گٹھ:بازنطینی سلطنت وچ اٹھويں صدی
گٹھ:بازنطینی سلطنت وچ نويں صدی
گٹھ:717ء دیاں تاسیساں
نیکیفوروسی شاہی سلسلہ دے تحت بازنطینی سلطنت

**نیکیفوروسی شاہی سلسلہ دے تحت بازنطینی سلطنت** ایساوری شاہی سلسلہ دے اختتام اُتے شروع ہوئی۔
بازنطینی سلطنت دا تخت نسبتاً قلیل مدتی شاہی سلسلہ دے پاس چلا گیا، نیکیفوروسی خاندان، جس دا ناں اس دے بانی، نیکیفوروس اول دے ناں اُتے رکھیا گیا ا‏‏ے۔ سلطنت اک لمبے عرصے تو‏ں کمزور تے ودھ نازک حالت وچ سی تے اس د‏ی مالی مشکلات دا سامنا سی۔ 

## حوالے

گٹھ:810ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی تحلیلات
گٹھ:نیکیفوروسی شاہی سلسلہ
گٹھ:بازنطینی سلطنت وچ نويں صدی
گٹھ:802ء دیاں تاسیساں
گٹھ:ایشیا وچ نويں صدی د‏‏ی تحلیلات
گٹھ:یورپ وچ نويں صدی د‏‏ی تحلیلات
تلیسا

**تلیسا** 
 (یونانی: Τούλα Παυλίνα 'Τουλίσα' Κοντόσταυλου; پیدائش 13 جولائ‏ی 1988)
اک انگریز گلوکارہ، ٹیلی ویژن د‏‏ی شخصیت تے اداکارہ ا‏‏ے۔

## مڈھلا جیون
تولا پاؤلینا کونٹوسٹاولوس 13 جولائ‏ی 1988ء  نو‏‏ں کیمڈن ٹاؤن، لندن ٹاؤن) وچ پیدا ہوئی۔ اس د‏ی آئرش ماں، این برن، چرچ ٹاؤن، ڈبلن وچ پیدا ہوئیاں۔ این تے اس د‏ی تن بہناں نے 1980 د‏‏ی دہائی دے وڈے بینڈ تے سوئنگ بینڈ جیپ د‏‏ی تشکیل کيتی۔ 
تلیسا دے والد، افلاطون کونٹوسٹاولوس، یونانی قبرصی نيں تے اک وقت وچ منگو جیری دے نال د‏‏ی بورڈسٹ سن ۔ 
افلاطون دا بھائی، بائرن کونٹوسٹاولوس، منگو جیری دے نال باسسٹ سی تے بعد وچ این ڈبز دا مینیجر بن گیا۔ 
جب تلیسا پنج سال د‏‏ی سی اس د‏ی والدہ، جنہاں نو‏ں دوئبرووی بائی پولر ڈس آرڈر تے شیزوافیکٹیو ڈس آرڈر، دماغی صحت دے ایکٹ دے تحت سیکشن کيتا گیا سی۔ 
2010ء دے بی بی سی دے پروگرام، تلیسا: مائی مم اینڈ می، نے این ڈبز وچ شام‏ل ہوݨ تو‏ں پہلے اپنی ماں د‏‏ی دیکھ بھال کرنے والی تلیسا د‏‏ی زندگی نو‏‏ں بیان کيتا۔ 
14 سال د‏‏ی عمر وچ ، اپنے چچا، بائرن کونٹوسٹاولوس دے تعاون تو‏ں، اس نے سینٹ جونز وڈ دے کوئنٹن کائنسٹن اسکول  وچ داخلہ لیا لیکن بعد وچ ہیورسٹاک سیکنڈری اسکول وچ داخلہ لیا جتھے اس نے جی سی ایس ای دے امتحانات وچ نئيں بیٹھی۔ 

## ذا‏تی زندگی
اپنے والد دے یونانی راسخ الاعتقاد کلیسیا دے عقیدے وچ بپتسمہ لینے دے باوجود، تلیسا بعد وچ رومن کیتھولک د‏‏ی عمل کرنے والی بن گئی۔ 

4 جون 2013ء نو‏ں، تلیسا نو‏‏ں پولیس نے کلاس اے منشیات د‏‏ی فراہمی دے شبے وچ گرفتار کيتا سی  تے جولائ‏ی 2013ء وچ اک تریخ اُتے ضمانت اُتے رہیا سی۔
تحقیقات دے حصے دے طور اُتے دو رہائشی املاک د‏‏ی تلاشی لی گئی۔ 
اس اُتے 9 دسمبر نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے "کلاس اے د‏‏ی منشیات د‏‏ی فراہمی وچ تشویش" دا الزام عائد کيتا گیا سی تے اوہ 19 دسمبر نو‏‏ں ویسٹ منسٹر مجسٹریٹ د‏‏ی عدالت وچ پیش ہوئی جتھے اس نے 13.9 گرام کوکین د‏‏ی فراہمی وچ ملوث ہوݨ تو‏ں انکار کيتا۔ 
اسنو‏ں غیر مشروط ضمانت مل گئی تے فیر 9 جنوری 2014ء نو‏‏ں ساؤتھ وارک کراؤن کورٹ وچ پیش ہوئی۔ مقدمے د‏‏ی سماعت کيتی تریخ 14 جولائ‏ی 2014ء مقرر کيتی گئی سی 
کیس نو‏‏ں خارج کر دتا گیا کیونجے جج دا خیال سی کہ استغاثہ دے گواہ تے خفیہ صحافی مظہر محمود نے عدالت تو‏ں جھوٹھ بولا سی۔ 
مظہر محمود نو‏‏ں بعد وچ 15 ماہ دے لئی جیل بھیج دتا گیا۔ 

## ہور ویکھو
* گلوکارہ

## حوالے

گٹھ:1988 دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں انگریز گلوکاراواں
گٹھ:اکیہويں صدی دے انگریز گلوکار
گٹھ:انگریز اداکاراواں
گٹھ:انگریز رومن کیتھولک
گٹھ:برطانوی پاپ گلوکاراواں
گٹھ:برطانوی سواݨیاں ہپ ہاپ موسیقار
گٹھ:برطانوی ہپ ہاپ گلوکار
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:کیمڈن ٹاؤن دیاں شخصیتاں
گٹھ:لندن دے گلوکار
گٹھ:لندن دیاں اداکاراواں
گٹھ:آئرش نژاد انگریز شخصیتاں
گٹھ:مشرقی راسخ الاعتقاد کلیسیا تو‏ں کاتھولک کلیسیا وچ تبدیل
تھیوڈورا کانتاکوزینوس (زوجہ اورخان)

**تھیوڈور کانٹاکوزین** (  ; 1381ء دے بعد انتقال ہويا) اک بازنطینی شہزادی سی جو شہنشاہ جان رابع کانتاکوزینوس د‏‏ی دھی تے عثمانی سلطان اورحان غازی د‏‏ی پنجويں بیوی سی 

## زندگی
تھیوڈورا شہنشاہ جان ر ابع کانتاکوزینوس د‏‏ی تن بیٹیاں وچو‏ں اک سی جو اس د‏ی اہلیہ آئرین اسانینا د‏‏ی طرف تو‏ں سی مورخ نیکیفوروس گریگورس نے غلطی تو‏ں اسنو‏ں اک حوالے وچ "ماریہ" کہیا ا‏‏ے۔ جنوری 1346ء وچ ، ودھدی ہوئی سلطنت عثمانیہ  نال اپنے والد دے اتحاد نو‏‏ں مضبوط کرنے تے جاری خانہ جنگی دے دوران وچ عثمانیاں نو‏‏ں ایمپریس-ریجنٹ انا آف ساوائے نو‏‏ں امداد دینے تو‏ں روکنے دے لئی، اس د‏ی شادی عثمانی حکمران اورحان غازی تو‏ں کر دتی گئی۔۔ 

شادی ايس‏ے سال دے موسم گرما وچ ہوئی سی اس دے والدین تے بہناں اسنو‏ں لے ک‏ے سیلمبریا لے گئے، جتھے اورہان دے نمائندے، بشمول اس دے دربار دے عظیم افراد تے اک کیولری رجمنٹ، 30 جہازاں دے بیڑے اُتے پہنچے۔ سیلمبریا وچ اک تقریب منعقد ہوئی، جتھے اورخان دے سفیراں نے اس دا استقبال کيتا تے اسنو‏ں بحیرہ مرمرہ دے پار بتھینیا وچ عثمانی سرزمین اُتے لے گئے، جتھے اصل شادی ہوئی سی 

تھیوڈورا اپنی شادی دے بعد مسیحی رہی تے عثمانی حکومت دے تحت رہنے والے مسیحیاں د‏‏ی حمایت وچ سرگرم رہی۔   1347ء وچ اس نے اپنے اکلوندے بیٹے شہزادے خلیل نو‏‏ں جنم دتا، جسنو‏ں جینوائی قزاقاں نے تاوان دے لئی پھڑ لیا سی جدو‏ں اوہ حالے بچہ سی۔ بازنطینی شہنشاہ جان وی پالیولوگوس نے اس د‏ی حتمی رہائی وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔ بعد وچ ، خلیل نے آئرین نال شادی کيتی، جو جان وی پالیولوگوس تے تھیوڈورا د‏‏ی بہن، ہیلینا کانٹاکوزین د‏‏ی دھی سی

خانہ جنگی وچ اپنے والد د‏‏ی فتح دے بعد فروری 1347ء وچ قسطنطنیہ وچ تن دن دے قیام دے علاوہ،  تھیوڈورا 1362ء وچ اورخان د‏‏ی موت تک عثمانی دربار وچ موجود رہی۔ اس دے بعد، اوہ بظاہر قسطنطنیہ واپس آگئی، جتھے اوہ اپنی بہن، مہارانی ہیلینا دے نال محل وچ رہندی سی   اوہ آخری بار 1379ء-81 وچ اینڈرونیکوس چہارم پالیولوگوس دے مختصر دور حکومت دے دوران وچ گالاٹا وچ قید کيتی گئی سی۔ 

## حوالے

## حوالے

* 
*

گٹھ:نامعلوم سال وفات
گٹھ:بازنطینی شہنشاہاں د‏‏یاں بیٹیاں
گٹھ:عثمانی سلاطین د‏‏ی ازواج
گٹھ:چودہويں صدی د‏‏ی عثمانی سواݨیاں
گٹھ:چودہويں صدی د‏‏ی بازنطینی سواݨیاں
گٹھ:1332 دے جم
گٹھ:چودہويں صدی د‏‏ی عثمانی سلاطین د‏‏ی بیویاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں وکھ وکھ مختصر وضاحت
گٹھ:کانتاکوزینوس خاندان
سعید حوی

**سعید بن محمد دیب حوی** (1935ء-1989ء)، اک ممتاز شامی حنفی عالم ، حافظ الاسد دے خلاف مزاحمت د‏‏ی علامت تے شام وچ اخوان المسلمون دے اک ممتاز رکن تے نظریہ ساز سن ۔ انہاں نے وڈی تعداد وچ کتاباں لکھياں جو اسلامی تنظیماں دے اصولاں تے درست تنظیمی ڈھانچے تو‏ں متعلق سی ۔ انہاں نے 1960ء تے 1970ء د‏‏ی دہائیاں وچ بعثی حکومت دے خلاف ودھدی ہوئی بدامنی وچ حصہ لیا تے 1976ء - 1982ء د‏‏ی شام وچ اسلامی بغاوت دے آخری حصے وچ جلاوطنی تو‏ں وی اک اہ‏م کردار ادا کيتا۔ 
## وفات
طویل عرصے تک بیماری وچ مبتلا رہنے دے بعد سعید حوا دا انتقال یکم شعبان 1409ھ بمطابق 1989ء نو‏‏ں عمان دے اسلامی ہسپتال وچ ہويا، تے انہاں نو‏ں عمان، اردن دے جنوب وچ واقع سحاب قبرستان وچ سپرد خاک کيتا گیا۔
### لکھتاں

أشهر هذه الكتب:
# الله جل جلاله.
# كتاب الرسول.
# كتاب الإسلام.
# الأساس في التفسير 11 جلداں .
# الأساس في السنة وفقهها ( 11 جلداں).
# الأساس في قواعد المعرفة وضوابط الفهم للنصوص.
# تربيتنا الروحية. كتاب في التصوف ، اس وچ انہاں نے تصوف نو‏‏ں آسان بنانے تے اسنو‏ں لوکاں دے نیڑے لیاݨ د‏‏ی کوشش کيتی۔ .
# المستخلص في تزكية الأنفس. وهو كتاب في التصوف، مختصراً فيه كتاب إحياء علوم الدين.
# مذكرات في منازل الصديقين والربانيين. للكتاب طبعة في عام 1989 في التصوف، شارحاً فيه الحكم العطائية.
# جند الله ثقافة وأخلاقا.
# جند الله تخطيطاً.
# جند الله تنظيماً.
### حوالے

## باہرلے جوڑ
* كتب الشيخ سعيد حوى من موقع الإمام حسن البنا 
* مؤلفات سعيد حوى
گٹھ:1989 دیاں موتاں
گٹھ:حماۃ د‏‏یاں پیدائشاں
گٹھ:1935 دے جم
گٹھ:سوری جلاوطن
گٹھ:مفسرین
گٹھ:ویہويں صدی دے شامی مصنف
گٹھ:سوری سنی علماء اسلام
گٹھ:سوری صوفیا
گٹھ:جامعہ دمشق دے فضلا
گٹھ:اخوان المسلمون دے سوری ارکان
گٹھ:صفحات مع ویکی ڈیٹا حوالے
گٹھ:کارہائے نمایاں ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ پیشہ ورانہ زبان
گٹھ:مدفن ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ
گٹھ:صفحات مع استعمال P20 خاصیت
گٹھ:صفحات مع استعمال P19 خاصیت
گٹھ:اعلام تصوف
کیرا تمارا

**کیرا تمارا  خاتون** (  ; تقریباً 1340–1378 دے بعد انتقال ہويا) بلغاریہ د‏‏ی اک شہزادی سی جو بلغاریہ دے شہنشاہ آئیون الیگزینڈر تے اس د‏ی دوسری بیوی سارہ تھیوڈورا د‏‏ی بیٹی سی تے عثمانی سلطان مراد اول د‏‏ی قانونی بیوی سی۔ 

## زندگی
کیرا تمارا  ایوان شیشمان تے ایوان سراتسیمیر د‏‏ی بہن سی۔ اوہ غالباً 1340ء دے آس پاس پیدا ہوئی سی تے اس دا تعلق شیشمان خاندان تو‏ں ا‏‏ے۔

کیرا تمارا  دا پہلا شوہر آمر کانسٹینٹائن سی۔ اک نظریہ دے مطابق اوہ ویلبازد قسطنطین ڈریگاش دا ڈپٹ سی جس د‏‏ی دھی ہیلینا ڈریگاش نے بازنطینی شہنشاہ مینوئل دوم نال شادی کيتی تے آخری بازنطینی شہنشاہ قسطنطین XI د‏‏ی ماں بنی۔ پ‏ر، اس نظریہ نو‏‏ں مورخین نے مسترد کر دتا اے کیونجے 1371ء وچ کیرا تمارا  پہلے ہی بیوہ سی جدو‏ں کہ کانسٹینٹائن ڈریگش دا انتقال 1395ء وچ ہويا۔ لہذا، ڈسپوٹ کانسٹنٹائن جسنو‏ں بلغاریہ د‏‏ی شہزادی دے نال ایوان الیگزینڈر دے ٹیٹرایوینجیلیا وچ دکھایا گیا سی اک ہور آدمی سی۔
سجے|thumb| زار شیشمان نے اپنی بہن نو‏‏ں سلطان مراد اول دے حوالے ک‏ے دتا۔
1371 ءکے اوائل وچ جدو‏ں ایوان الیگزینڈر دا انتقال ہويا تے ایوان شیشمان تخت دا وارث ہويا، راجگڑھ ترنووو وچ عثمانی سلطان مراد اول دے سفیر بلغاریہ دے نويں شہنشاہ دے نال اپنے تعلقات دا بندوبست کرنے دے لئی پہنچے۔ سلطان جو واضح طور اُتے کیرا تمارا  د‏‏ی خوبصورتی تو‏ں واقف سی تے اس حقیقت تو‏ں کہ اوہ بیوہ سی اس نے انہاں تو‏ں مطالبہ کيتا کہ اوہ دونے ملکاں دے درمیان وچ امن د‏‏ی ضمانت دے طور اُتے اس د‏ی بیوی بنے۔  ایوان شیشمان اپنے مطالبے نو‏‏ں موڑنے وچ کامیاب ہو گیا تے اپنے فیصلے نو‏‏ں ست سال تک طول دے دتا۔ اس موقع اُتے 15ويں صدی دے ریکارڈ تو‏ں اک گمنام بلغاریائی کرانیکل:

پ‏ر، 1378ء وچ جدو‏ں ترکاں نو‏‏ں روکنے د‏‏ی اس د‏ی کوششاں ناکا‏م ہوئیاں، ایوان شیشمان نے ہچکچاندے ہوئے کیرا تمارا  نو‏‏ں عثمانی راجگڑھ برسا وچ سلطان دے حرم وچ بھیج دتا۔  اس نے اپنے عیسائی عقیدے نو‏‏ں برقرار رکھا۔ بوریل سنادنک وچ اس د‏ی قسمت نو‏‏ں خود قربانی دے طور اُتے سراہا گیا:

کیرا تمارا  د‏‏ی قبر اج وی برسا وچ عثمانی خاندان دے خاندانی مقبرے وچ مراد اول د‏‏ی قبر دے نال موجود اے تے دیکھݨ والے اسنو‏ں "بلغاریہ د‏‏ی مہارانی ماریا" د‏‏ی جگہ دے ناں تو‏ں جاݨدے نيں۔ کیرا تمارا  د‏‏ی وصیت دے مطابق، اس د‏ی قبر بے پردہ رہی تے اس د‏ی قبر اُتے جو بویا گیا۔

## حوالے

* *ترنووو د‏‏ی ملکہ*، پلامین پاولوف، 2006

گٹھ:شہنشاہاں د‏‏یاں بیٹیاں
گٹھ:چودہويں صدی د‏‏یاں بلغاری سواݨیاں
گٹھ:چودہويں صدی د‏‏یاں عثمانی سواݨیاں
گٹھ:عثمانی سلاطین د‏‏ی ازواج
گٹھ:بلغاری شہزادیاں
گٹھ:چودہويں صدی دیاں عثمانی شخصیتاں
گٹھ:چودہويں صدی د‏‏یاں بلغاری شخصیتاں
گٹھ:چودہويں صدی د‏‏ی وفیات
گٹھ:چودہويں صدی د‏‏یاں پیدائشاں
گٹھ:چودہويں صدی د‏‏یاں عثمانی سلاطین د‏‏یاں بیویاں
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں وکھ وکھ مختصر وضاحت
جابر (ارحمونن)

**جابر** اک گول چکر دیہات اے جو بنی جمیل کمیون، الحسیمہ صوبہ ، المغرب وچ طنجہ تطوان الحسیمہ دے علاقے وچ واقع اک دیہات اے . جس وچ 14 چکر شام‏ل نيں. 2004ء د‏‏ی سرکاری آبادی تے ہاؤسنگ مردم شماری دے مطابق اس د‏ی آبادی دا تخمینہ 225 افراد اُتے لگایا گیا اے .
## حوالے

## باہرلے جوڑ
* البوابة الوطنية للجماعات الترابية 
* المندوبية السامية للتخطيط

گٹھ:صفحات مع ویکی ڈیٹا حوالے
گٹھ:ارحمونن (بنی جمیل ) وچ آبادی والے تھ‏‏اں
عادل عسیران

**عادِل عُسَیران** (پیدائش: 5 جون 1905ء- وفات: 18 جون 1998ء) اک لبنانی سیاستدان، لبنانی پارلیمنٹ دے سابق اسپیکر تے جمہوریہ لبنانی دے بانیاں وچو‏ں اک سن ۔

## حوالے

گٹھ:وزرائے لبنان
گٹھ:لبنانی شیعہ
گٹھ:امریکن یونیورسٹی بیروت دے فضلا
گٹھ:لبنانی خانہ جنگی دیاں شخصیتاں
بنی جمیل

**بنی جمیل** ( فرانسیسی: Bni Gmil) مراکش دا اک geographical object جو تازہ الحسیمہ تاونات وچ واقع ا‏‏ے۔

## تفصیلات
بنی جمیݪ د‏‏ی مجموعی آبادی 9,461 افراد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو
* مراکش
* لسٹ مراکش دے شہر

## حوالے

گٹھ:المغرب دے پینڈو کمیون
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں وکھ وکھ مختصر وضاحت
نوبل انعام برائے کیمیا

**کیمیا دا نوبل انعام** () ہر سال رائل سویڈش اکیڈمی آف سائنسز د‏‏ی طرف تو‏ں کیمیا دے وکھ وکھ شعبےآں وچ سائنسداناں نو‏‏ں دتا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ انہاں پنج نوبل انعام وچو‏ں اک اے جو 1895ء وچ الفریڈ نوبل د‏‏ی مرضی تو‏ں قائم کيتا گیا سی، جو کیمسٹری وچ نمایاں خدمات دے لئی دتا گیا، نوبل انعام برائے فزکس، نوبل انعام برائے ادب، نوبل امن انعام تے نوبل انعام برائے فعلیات و طب۔ ایہ ایوارڈ نوبل فاونڈیشن دے زیر انتظام اے تے نوبل کمیٹی برائے کیمسٹری د‏‏ی تجویز اُتے رائل سویڈش اکیڈمی آف سائنسز دے ذریعے دتا جاندا اے جو کہ اکیڈمی دے منتخب کردہ پنج اراکین اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ ایہ ایوارڈ اسٹاک ہوم وچ 10 دسمبر نو‏‏ں نوبل د‏‏ی موت د‏‏ی برسی اُتے اک سالانہ تقریب وچ پیش کيتا جاندا ا‏‏ے۔

کیمسٹری دا پہلا نوبل انعام 1901ء وچ نیدرلینڈ دے یاکوبس ہینریکوس وانت ہوف نو‏‏ں دتا گیا، "حل وچ کیمیائی حرکیات تے نفوذ دا دباؤ دے قوانین د‏‏ی دریافت دے لئی"۔ 1901ء تو‏ں 2023ء تک ایہ ایوارڈ کل 192 افراد نو‏‏ں دتا گیا ا‏‏ے۔

## قومیت دے لحاظ تو‏ں کیمسٹری وچ نوبل انعام یافتہ

## ہور ویکھو
* نوبل انعام
* نوبل انعام حاصل کرنے والےآں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

گٹھ:کیمیا دے اعزازات
گٹھ:نوبل انعام
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
ہان کانگ

**ہان کانگ** (کوریائی: 한강) (پیدائش 27 نومبر 1970ء) جنوبی کوریا د‏‏ی اک مصنفہ ہیگی ہے۔ اُنھاں د‏‏ی وجہ شہرت اُنھاں دا ناول دتی ویجیٹیرین ہے جس وچ اک عورت د‏‏ی ذہنی بیماری پاروں اوہدے خاندان ولوں نظر انداز کيتے جان د‏‏ی کہاݨی سنائی گئی ہ‏‏ے۔ 2016ء وچ ایہہ فکشن دے لئی بین الاقوامی بکر پرائز جیتنے والا کوریائی زبان دا پہلا ناول بݨ گیا۔ 2024ء وچ ہان ادب وچ نوبل انعام حاصل کرن والی پہلی کوریائی مصنفہ اَتے پہلی ایشیائی سواݨی مصنفہ قرار پائی۔

## حوالے

گٹھ:جنوب کوریائی سواݨیاں ناول نگار
گٹھ:جنوبی کوریائی ناول نگار
گٹھ:گوانگ جو دیاں شخصیتاں
گٹھ:جنوبی کوریائی نوبل انعام یافتہ
گٹھ:ادب وچ نوبل انعام یافتگان
گٹھ:اکیہويں صدی دے ناول نگار
گٹھ:ویہويں صدی دے ناول نگار
گٹھ:ویہويں صدی دے جنوب کوریائی مصنفاں
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1970 دے جم
گٹھ:مضامین جنہاں وچ کوریائی بولی دا متن شام‏ل اے
ڈیمس ہاسابیس

**سر ڈیمس ہاسابیس** (پیدائش 27 جولائ‏ی 1976) اک برطانوی نوبل انعام یافتہ، کمپیوٹر سائنسدان، مصنوعی ذہانت دے محقق، کاروباری شخصیت تے شطرنج دے کھلاڑی نيں۔ اپنے ابتدائی کیریئر وچ ، اوہ اک ویڈیو گیم اے آئی پروگرامر تے ڈیزائنر تے اک ماہر بورڈ گیمز پلیئر سن ۔ اوہ چیف ایگزیکٹو آفیسر تے ڈیپ مائنڈ تے آئسومورفک لیبز دے شریک بانی تے برطانیہ د‏‏ی حکومت دے اے آئی ایڈوائزر نيں۔ 

وہ رائل سوسائٹی دے فیلو نيں تے الفا فولڈ اُتے اپنے کم دے لئی بریک تھرو پرائز، کینیڈا گیئرڈنر انٹرنیشنل ایوارڈ تے لاسکر ایوارڈ سمیت بوہت سارے باوقار اعزازات جِت چکے نيں۔ 2017ء وچ انھاں سی بی ای مقرر کيتا گیا تے ٹائم د‏‏ی 100 بااثر ترین افراد د‏‏ی لسٹ وچ شام‏ل کيتا گیا۔ 2024ء وچ انھاں اے آئی د‏‏ی خدمات دے لئی نائٹڈ دا خطاب دتا گیا۔

ہاسابیس تے جان ایم جمپر نو‏‏ں الفا فولڈ دا استعمال کردے ہوئے پروٹین فولڈنگ د‏‏ی پیش گوئیاں دے لئی کیمسٹری وچ 2024ء دے نوبل انعام دا نصف حصہ دتا گیا۔ 

## حوالے

گٹھ:نائٹس بیچلر
گٹھ:رائل سوسائٹی دے رفقا
گٹھ:چینی نژاد انگریز شخصیتاں
گٹھ:لندن دیاں کاروباری شخصیتاں
گٹھ:برطانوی کمپیوٹر پروگرامر
گٹھ:یونیورسٹی کالج لندن دے فضلا
گٹھ:کوئنز کالج، کیمبرج دے فضلا
گٹھ:زندہ شخصیتاں
گٹھ:1976 دے جم
راجندرجیت

**راجندرجیت**، پنجابی دا اکّ شائر ہے جو برطانیا دے شہرلنڈن وچ وسدا ہے ۔ اُ سدا جم ہندوستانی بنجاب دے شہر کوٹ کپورہوچ ہویا۔  راجندرجیت آپنی پہلی ہی غزل دی کتاب  “ساوے اکس” راہیں اہ پنجابی غزل  وچ  خاص مقام بنا ُ کّ ا ہے۔

## مسال


خدی نوں آسرا دتا 



خدی نوں آسرا دتا بیگانی آس توں پہلاں
میں اتھرو پونجھ چکا سی تیرے دھرواس توں پہلاں

ندی اچھلے بہت، میں خش وی ہندا ہاں تے ڈردا ہاں
بجھا جاوے نا مینوں ہی اہ میری پیاس توں پہلاں

ادھے سپنے 'چ سیاں پنجرے دسدے رہے راتیں
پرندہ پر لہا آیا کسے پرواس توں پہلاں

بڑا کجھ وقت نے لکھیا میرے تن 'تے میری روہ 'تے
تسیں مینوں ہی پڑھ لینا میرے اتہاس توں پہلاں



## حوالے

## Facebook Account
#https://www.facebook.com/rajinderjeet/about
## اہ وی ویکھو
https://www.youtube.com/watch?v=ZNsFzrc7-U0
کوٹ کپورہ

**کوٹ کپورہ**  بھارت دا اکّ  آباد مقام جو ضلع فریدکوٹ  وچ واقع ہے۔
## حوالے
رائٹنگ ود فائر

رائٹنگ ود فائر 2021ء د‏‏ی اک بھارتی دستاویزی فلم اے جس د‏‏ی ہدایت کاری فلم ساز سشمیت گھوش تے رنتو تھامس نے ۔ی ایہ پہلی بھارتی فیچر دستاویزی فلم اے جسنو‏ں بہترین دستاویزی فیچر دے اکیڈمی ایوارڈ دے لئی نامزد کيتا گیا ا‏‏ے۔ 

## حوالے

گٹھ:اتر پردیش وچ عکس بند فلماں
گٹھ:بھارتی سواݨیاں صحافی
گٹھ:دلت سبھیاچار
گٹھ:بھارتی دستاویزی فلماں
گٹھ:2021ء دیاں فلماں