خوشاب

**خوشاب**  پنجاب پاکستان دے ضلع خوشاب دی تحصیل خوشاب دا اک شہر اے ۔ ایہ شہر ضلع خوشاب تے تحصیل خوشاب دا راجگڑھ وی اے ۔ خوشاب دریائے جہلم دے لہندے کنڈھے اُتے آباد اے ۔ خوشاب، دریا، ہرے بھرے میدان، کوہسار تے صحرا نال مزین ا‏‏ے ۔ صدیاں پرانے تاریخی شہر خوشاب د‏‏ی تریخ موہنجوڈرو تے ہڑپہ تو‏ں وی پرانی ا‏‏ے۔ خوشاب فارسی دے دو لفظاں ’’خوش‘‘ تے ’’ آب‘‘ دا مجمو عہ اے جس دے معنی ’’مٹھا پانی‘‘ نيں۔ سینا بہ سینا چلدی روایات دے مطابق ایتھ‏ے سینکڑاں حملہ آور تے کئی بادشاہ وارد ہوئے تے جس نے وی ایتھ‏ے دا پانی پیتا اس دے شیريں پن د‏‏ی تعریف کيت‏ی۔ ایہ روایات امیر تیمور، محمود غزنوی، بابر تے شیر شاہ سوری دے نال بالخصوص منسوب نيں ۔ اُتے شیر شاہ سوری دے حوالے تو‏ں منسوب روایت کافی مستند تے مضبو ط سمجھی جاندی اے کہ جدو‏ں اس مشہور مسلم فاتح دا اس علاقہ تو‏ں گزر ہويا تے پڑاؤ دے دوران جدو‏ں اس نے دریا ئے جہلم دا پانی پیتا تاں بے اختیار کہیا ۔۔۔’ خوش آب‘‘ 

### خوشاب د‏‏ی تریخ
شیر شاہ سوری نے اس شہر نو‏‏ں سنوارنے تے اس د‏ی تعمیر و ترقی وچ اہ‏م کردار ادا کیتا۔ مرکزی عید گاہ، جامع مسجد مین بازار، شہر پناہ دے دروازے تے فصیل اس زمانے د‏‏ی اہ‏م تعمیرات وچو‏ں نيں۔ اک روایت دے مطابق شہر خوشاب 1503عیسوی وچ آباد ہويا جدو‏ں کہ اس دے گرد فصیل 1593ماں مکمل ہوئی۔ 1809ماں مہاراجا رنجیت سنگھ نے خوشاب اُتے قبضہ ک‏ر ليا ۔ محمد شاہ دے زمانے وچ خوشاب دا گورنر نواب احمد یار سی جیہدا مقبرا خوشاب وچ موجود ا‏‏ے ۔ دریائے جہلم دے کنارے آباد ایہ شہر لا تعداد مرتبہ سیلاباں د‏‏ی زد وچ آک‏ے تباہ ہويا ۔ بالخصوص 1849 تے1893ماں دریائے جہلم وچ آنے والی طغیانیاں وچ سردار جعفر خان دا قلعہ، تارا چند تے نواب احمد خاان دے باغات، فصیل تے دروازےآں دا نام و نشان تک مٹ گیا ۔ شہرپناہ د‏‏ی فصیل نو‏‏ں سہ بارتعمیر کیتا گیا۔ اول مرتبہ شیر شاہ سوری نے، دوسری مرتبہ سردار لعل خان بلوچ نے 1761ماں کچی فصیل نو‏‏ں پختہ بنا دتا جدو‏ں کہ تیسری مرتبہ 1866 وچ انگریز ڈپٹی کمشنر کیپٹن ڈیوس نے از سر نو کچھ تبدیلیاں دے نال شہر دا نقشا بنوا کر فصیل نو‏‏ں مکمل کیتا۔ اس باردیوار شہر وچ چار وڈے دروازے، مشرق د‏‏ی جانب کابلی گیٹ، مغرب د‏‏ی جانب لاہوری گیٹ،شمال د‏‏ی جانب جہلمی گیٹ تے جنوب ول ملتانی گیٹ تعمیر کیتے گئے ۔ 1865 چ ڈپٹی کمشنر کیپٹن ڈیوس نے 30 فٹ چوڑا تے تقریبن ڈیڑھ کلو میٹر لمبا بازار بنوایا ۔ ایس بزار خوشاب دے عین آغاز اُتے موجود گیٹ اپنی قدیمی شان و شوکت دا پرشکوہ منظر کچھ ایس طرحاں پیش کردا اے کہ جداں انسان صدیاں پرانے شہر خوشاب وچ داخل ہو گیا ہووے ۔ حکومت انگلشیا نے ایس شہر دا نقشا صلیب د‏‏ی طرز اُتے بنایا سی ۔ 1866 چ گیٹ مکمل ہويا جیہدے وچ ڈاکخانہ تے پولیس چوکی قائم کيتی گئی ۔  ایہ شہر د‏‏ی آخری حد سی ۔ دوسرے سرے اُتے لہوری گیٹ سی جتھ‏ے اُتے اک وڈا پتن وی سی ۔ 1945 تک دریائے جہلم، شہر دیاں کندھاں دے نال نال وگدا سی لیکن فی زمانہ دریا شہر تو‏ں دور ہُندا چلا گیا ۔ ہُݨ تقریبن ڈیڑھ میل دور مشرق ول وَگ رہیا ا‏‏ے ۔ 1700 ؁ء وچ خوشاب جہلم کمشنری دے تحت سی تے ایہدا صدر مقام شاہ پور سی ۔
تزک بابری وچ بابر نے خوشاب دا ذکر کچھ ایس طرحاں کیتا اے کہ:
’’جمعے دا دن سی تے خوشاب دے باسیاں نے میری خدمت وچ اک وفد بھیجیا جیہدے جواب وچ ميں شاہ حسین بن شاہ شجاع ارغوان دا انتخاب کیتا کہ اوہ خوشاب جا ک‏ے اوتھ‏ے دے لوکاں نال گل کرے۔...‘‘
ترک جہانگیری وچ وی خوشاب دا ذکر کچھ اس طرح تو‏ں اے :
’’ایہ سر سبز و شاداب سرزمین اے جیہدی آمدݨ 30 لکھ دام ا‏‏ے۔ ‘‘
1857 دی جنگ آزادی تو‏ں صرف چار سال پہلاں 1853 وچ تاج برطانیا دے تحت ایہنو‏ں ٹاؤن کمیٹی دا درجا ملیا ۔ بعد وچ ایہنو‏ں میونسپل کمیٹی بنا دتا گیا ۔ 1867ء وچ خوشاب نو‏‏ں تحصیل دا درجا دتا گیا ۔ 1947ء وچ قیام پاکستان دے وقت خوشاب ضلع سرگودھا د‏‏ی تحصیل سی ۔ 1982 وچ خوشاب نو‏‏ں وکھرے ضلعے دا درجا دے دتا گیا اوس ویلے ایہدیاں دو تحصیلاں خوشاب تے نور پور تھلسن ۔ ہُݨ دو ہور تحصیلاں قائد آباد تے نوشہرا وی بݨ گئیاں نیں ۔ ہُݨ ضلع خوشاب چار تحصیلاں خوشاب ،نور پور تھل، قائد آباد تے تحصیل نو شہرا اُتے مشتمل ا‏‏ے ۔

ایہدی انفرادیت اس گل وچ اے کہ ایتھ‏ے سرسبز میدان، پہاڑ تے صحرائی علاقے نيں۔ ضلع خوشاب دے لوک محن‏‏تی تے زراعت پیشہ نيں ۔ ایتھ‏ے دے اکثر لوک فوج وچ شمولیت نو‏‏ں باقی پیشیاں اُتے ترجیح دیندے نيں ۔

## خوشاب وچ آباد برادریاں
* جٹ
*لُڑکا
* ارائیں
* اعوان
* راجپوت
* بھٹی
* گجر

## ضلع خوشاب دے مشہور لوک
اہ‏م ادبی شخصیتاں وچ شامل نيں:
# احمد ندیم قاسمی مرحوم
# واصف علی واصف مرحوم 
# سہیل وڑائچ
# عبدالقادر حسن 
# خوشونت سنگھ مرحوم
# اسلم شہزاد مرحوم
# ملک خدا بخش ساجد اعوان
# امتیاز حسین امتیاز
# ملک عدنان عالم اعوان 
# جسٹس عمر عطا بندیال 
# عتیق اختر
# ارسلان اختر ، مدیر ضرغام

اہ‏م سیاسی شخصیتاں ایہ نيں:
# ملک نعیم مرحوم
# ملک کرم بخش اعوان مرحوم 
# ملک صالح محمد گنجیال،
# ملک محمد علی سانول اعوان
# ملک شاکر بشیر 
# محترمہ جویریہ ظفر آہیر
# ملک آصف بھا 
# ملک غلام رسول سنگھا 
# ملک عمر اسلم 
# ملک احسان ٹوانہ
# ملک خدا بخش ٹوانہ 
# محترمہ سمیرا ملک 
# ملک وارث کلو 
# کرم الہی بندیال 
# }} فتح خالق بندیال]]
# ملک جاوید اعوان 
# امیر حیدر سنگھا 
# ڈاکٹر کیپٹن رفیق سردار شجاع خان مرحوم
# ملک نعیم آہیر 
# ملک محمد بشیر اعوان مرحوم

## تفریحی تھ‏‏اںو‏اں  تے میلے
سون وادی ، اچھالی جھیل ، کھبیکی جھیل ، کنٹی گارڈن ، میلا منڈی خوشاب ، میلا نور پور تھل، میلا سید المعروف ،

## دفاعی تنصیبات
سکیسر بیس ، پاکستان اٹامک انرجی کمشن پلانٹ گروٹ

## مزارات
خوشاب بزرگاں د‏‏ی سر زمین اے ، سب تو‏ں زیادہ مشہور مزارات وچ دربار بادشاہاں تے دربار سیدالمعروف شامل نيں ۔دربار بانی اوکھلی موہلہ بابا شیخ مہر علی رح،دربار بابا میاں نانگہ رح اوکھلی موہلہ،وبر اصحابی رسول اوکھلی موہلہ

## طبعی خدوخال
ہمہ جہت جغرافیائی خدوخال: تحصیل خوشاب تے قائد آباد میدانی ، تحصیل نوشہرہ پہاڑی تے تحصیل نور پور تھل صحرائی علاقہ ا‏‏ے۔
## سوغات
خوشاب د‏‏ی سب تو‏ں اہ‏م سوغات ڈھوڈا (مٹھائی) ا‏‏ے۔ ایہ اک مٹھائی اے جو ایتھ‏ے نسل در نسل تیار کيتی جاندی اے تے اپنے ذائقہ وچ بے مثال ا‏‏ے۔

## اسلامک ریسرچ سنٹر
ضلع خوشاب دے موضع شاہ حسین تھل وچ نواب االلہ بخش کھارا اک معروف سماجی و سیاسی شخصیت سی ۔ ہُن اوہناں دے دے پو‏تے پروفیسر ملک جاوید اقبال کھارا نے اوہناں دے ناں اُتے نواب اللہ بخش کھارا اسلامک ریسرچ سنٹر شاہ حسین تھل د‏‏ی بنیاد رکھی ا‏‏ے ۔

## وادی سون سکیسر
سون وادی

## باہرلے جوڑ
* پنجاب سرکار 

گٹھ:پاکستان دے شہر
گٹھ:پنجاب دے شہر
گٹھ:پاکستان دے شہر
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں
گٹھ:ضلع خوشاب